comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
at̃ illi ⁊ ñ illi det: młtũ ẽ ad me. abissꝰ testam̃ti.
⁊ ꝓfundũ ẽ. Nũc gͦ ip̃a caritas in
bonis oꝑibꝰ excet᷑: ad subuemendũ
aliis.⁊ usq. ad imencos porrigitur:
& ħ latitudo ẽ. Nũc longam mitate
ad u̾sa tolerat. ⁊ in eo qd̾ ueracit̾ temut

Expanded text:
are illi et non illi det, multum est a me: abyssus, et profundum est. Nunc ergo ipsa charitas in bonis operibus exercetur ad subveniendum 169 aliis, et usque ad inimicos porrigitur; et haec latitudo est. Nunc longanimitate adversa tolerat; et in eo quod veraciter tenuit,
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ ñ habes.⁊ illa iã nec lõgitu¬
sũ adiutorẽ. ip̃m coronatorẽ. Postre¬
mo: ipsũ p̾miũ deputare. ñ aliud
ab ip̃o qͣm ipsũ expectare. Si amas:
gͣcis ama. Si u̾e amas : ip̃e sit m̾oes
q̃m amas. Et qd̃ sit ꝓfũdũ caritatis.
.i. possitis inteltige̾ occultũ di iudi

Expanded text:
tudinem non habes; et illa jam nec latitusum adjutorem, ipsum conatorem: postremo ipsum praemium deputare, non aliud ab ipso quam ipsum exspectare; si amas, gratis amas; si vere amas, ipse sit merces quem amas. Et quid sit profundum charitatis, id est possitis int
Abbreviated transcription (Latin):
ligno usꝙ ad t̾rã⁊ spicua ẽ. Ibi corpꝰ
crucifigit᷑. ⁊ qͦdã m̃ stat.⁊ ip̃a stacio:
ꝑseũanciã siguificat. Latitudo aũt
ĩ illo ligno ẽ. qd̾ ab eodẽ trãsu̾so: sur¬
sũ uisꝰ ad caput eminet. ꝑ qd̾ significat᷑.
suꝑior expectacio. ꝓfũdu ũ ẽ ĩ ea par¬
te ligni: qͥ ñ apparet. qͥ fixa t̾re: occul

Expanded text:
est: ibi corpus crucifigitur, et quodammodo stat, et ipsa statio perseverantiam significat. Altitudo autem in illo ligno est, quod ab eodem transverso sursum versus ad caput eminet: per quod significatur superiorum exspectatio. Profundum vero est in ea parte ligni, quae non apparet, quae fixa ter
Abbreviated transcription (Latin):
dicati .i. firmit̾ plãtati ad simlitu¬
dinẽ arboris. q qͣnto plꝰ tr̃e figitur.
tanto płꝰ trait humorẽ ⁊ crescit: &
ub̃ uis fructũ redit. Et fũdati ad
similitudinẽ domꝰ: qͥa ĩ eis sp̃s sc̃s
habitat. possitis cõphende .i. ꝑfecte

Expanded text:
dicati, id est firmiter plantati, ad similitudinem arboris, quae quanto plus terrae figitur, tanto plus trahit humorem et crescit, et uberius fructum reddit, et fundati, ad similitudinem domus, quia in eis Spiritus sanctus habitat, possitis comprehendere, id e
Abbreviated transcription (Latin):
scienge humane. Id est qͦ sr̃ eminet ꝙ
excedit scietiã humanã. qͥa plene sci¬
ri ñ pͥ qͣnta caritate dilex̾it. Uel ita.
suꝑ eminet alii caritati. Q a qͣnto me¬
liꝰ intelligit᷑ ds: tanto plꝰ diligatur.
Idco oro uos scire ista. ũ ꝑ has scientias
ĩ pleamini. b eno: cũdo ĩ ome plem¬
tudinẽ di. ũ hic uͥtutũ: posteabt̾itu¬
dinis habeatis pleintudinẽ: qͥdã
nos ħ idẽ futos: qd̾ ds ẽ. Dicẽtes si
aliqͥd minꝰ qm d̃s habebimꝰ. ⁊ mino¬
res erimꝰ. qͥm ĩplebim̃ ĩ omẽ plenitu¬

Expanded text:
scientiae humanae, id est quae supereminet, et excedit scientiam humanam, quia plene sciri non potest quanta charitate dilexerit. Vel ita, alii charitati, quia quanto melius intelligitur Deus, tanto plus diligitur: ideo oro vos scire ista, ut per has scientias impleamini, bono, eundo in omnem plenitudinem Dei, ut hic virtutum, postea beatitudinis habeatis plenitudinem. Hanc pnos hoc idem futuros quod Deus est, dicentes: Si aliquid minus quam Deus habebimus et minores erimus, quomodo implebimur in omnem plenitu
Abbreviated transcription (Latin):
.i. nn̾bitis ẽ. Ab illo .n. q̃ ẽ pat̾ õtũ.
& angłi ĩcelo.⁊ hoĩes int̾ra acceꝑũt.
ũ patres alios uocarẽt E nota qͥa ⁊p̃ae¬
rp̃s di uingenitꝰ ꝑ nat᷑ã. ad opcionis
beneficio: patrẽ se eẽ fignificat dicẽs.
Fili ctimictũt᷑ tͥ pcc̾a tua.  itẽ. Fili

Expanded text:
inabilis est. Ab illo enim qui est pater omnium, et angeli in coelo, et homines in terra acceperunt ut patres alios vocarent. Et nota quod Christus Dei unigenitus per naturam, adoptionis beneficio patrem se esse significat dicens, Fili, dimittuntur tibi peccata tua . Simi
Abbreviated transcription (Latin):
hende : Que sit .i. qͣnta eẽ debet la¬
titudo caritatis. Q debet usꝙ ad
inmicos extẽdi.⁊ cũ ylaritate beue
oꝑari. qͥ a qͥ tristis dat: ꝑilit qd̃ dat.
Opꝰ gͦ ẽ latitudine caritatis: ne ꝑ¬
eat qͥcqd bom facitis. S qͥa habin¬

Expanded text:
hendere? Quae sit, id est quanta esse debet latitudo charitatis, quae debet usque ad inimicos extendi, et cum hilaritate bene operari, quia qui tristis dat, perdit quod dat. Opus ergo est latitudine charitatis, ne pereat quidquid boni facis, sed quia abun
Abbreviated transcription (Latin):
rum meorum .i. inmente habete qͣ
causa patiar .s. qr solam fidem p̾dico.
ħ dicit. ut tales se prebeant: ꝓ quib
non egre ferat se pati inuirĩas. ut si

Expanded text:
rum meorum, id est in mente habete qua causa patiar, scilicet quia solam fidem praedico. Hoc dicit ut tales se praebeant, pro quibus non aegre ferat se pati injurias, ut si
Abbreviated transcription (Latin):
Est gͥintentio apłi instruere titũ de
ep̃ali officio. atq mon̾e ut id imꝑiose
tractet: et hereticos uitet. Modꝰ talis.
Impͥmo salutat. Deinde ĩstruit de
ep̃ali officio. doceus eũ qͥd ag̾e debeat.
et q̃les ep̃os ꝑciuitates ꝯstituere. Se¬
inde qͣliter duisos ues sexi. uel etate

Expanded text:
Est igitur intentio Apostoli instruere Titum de Est igitur intentio Apostoli instruere Titum de episcopali officio atque monere ut id imperiose tractet, et haereticos vitet. Modus talis: primo salutat; deinde instruit eum de episcopali officio, docens eum quid agere debeat, et quales episcopos per civitates constituere; dein
Abbreviated transcription (Latin):
ritate utili. Debet eñi pontifex ha¬
bere mat̾uã pietatẽ et patris seu̾ita¬
tem. ut sit fortis supb et suauis mo¬
destis .S. t ũ habẽs tioris angulum.
nec elationis suꝑciliũ: urat ⁊ luceat.
Uñ in ueste legalis pontificis. erat
coccus bistinctꝰ qui habet speciẽ ig¬
nis. Ignis aũt duo fac̃ .I. rit et lu¬
cet. Ita ⁊ pontifex gladio p̃dicacio
nis.s. ignito eloquio urere debet mor¬
daci increpacionẽ ⁊ metuenda ꝯmi¬
natione: ⁊ luce̾ blandis fouendo et
delectabilia ꝓmittendo. Ideo de mã¬
na dicit᷑. qd̾ indurabat᷑ ad ignẽ: et
liquescebat ad solem. N baculꝰ pon¬
tificalis. ab inferiori puugit: et insu¬
mo ui ant̾iora extendit᷑ iise redieus
qr eccliasticꝰ doctor gladio uerbi pũ¬
gere debet. idest asꝑe redarguere pec¬
cantes qd̃ ẽ exmforiori nat᷑a: ⁊ correc¬
tos mant̾iora dirig̃e. ita tam̃. ut ad
ꝓpͥam ascienciã sui ꝯsid̾atione redeat.
si forte inse habeat: qͦ aliis ãnuntiat.

Expanded text:
ritate utili. Debet enim pontifex habere maternam pietatem, et paternam severitatem: ut sit fortis superbis, et suavis modestis: nec habens timoris angulum, nec elationis supercilium. Urat et luceat: unde in veste legalis ponticoccus byssinus, qui habet speciem ignis. Ignis autem duo facit, urit et lucet, ita et pontifex gladio praedicationis, scilicet ignito eloquio, urere debet mordaci increpatione et metuenda minatione, et lucere blandis fovendo, et delectabilia promittendo. Ideo de manna dicitur quod indurabatur ad ignem, et liquescebat ad solem. Et baculus pontificalis ab inferiori pungit, et a summo in anteriora extenditur, in se rediens, quia ecclesiasticus doctor gladio verbi pungere debet, id est aspere redarguere peccantes: quod est ex inferiori natura, et correctos in anteriora dirigere, ita tamen ut ad propriam conscientiam sui consideratione redeat, si forte in se habeat quae aliis annuntiat.
Abbreviated transcription (Latin):
spõsi smonis. alleqͥo dui iacuit ĩ desto:
i ħ pondtͣm accepit illa librum repudii
trescente: altum lumbis suis balteum aliud¬
dñs exelamat. Dilata locum tab̾naculi¬
Si ẽ gens nata similis.Sm̃agoga gͦ ẽ.
que haber uirũ: idẽ legem. Desertã uͦ et
uaga. ⁊ fine ulla legis porestate uiuens:
nulliꝰ legitimi u̾bi ꝓferens g̾men: Steri¬
lis enĩ erat ĩ om̃ibꝰ gentibꝰ eccłia: ante¬
qͣm iste fetus quẽ ẽnimꝰ oriretur. ħ aũt
ꝗ̃dam iudarzantes: Ad antiqͣm sarã ret̾e¬
runt. ħ aũt de antiqͣ sara suꝑflue dic̃et
p̃saias. que multo ante tp̃r obierat. Uel ꝑ
thrłm intelligit᷑ hic suꝑna ciuitas. celesti
curia: duꝑnã ẽ enĩ scõrũ ciuitas. licet
inqͥbdã qͦs hic parit: ad huc ꝑegͥnatur. donec
reggni eiꝰ temps adueniat. qm̃ ꝯgregatura
ẽ os insius corꝑibꝰ resiugentes. De hac gͦ
det: & lib̾a ẽ apcc̃o oe pena pccĩ: que ẽ
mat̾ nr̃a. Ciuitas celestis mat̾ nr̃a dr̃. qr

Expanded text:
sponsi sermonis alloquio diu jacuit in deserto. Sed postquam accepit illa librum repudii trescente, alUnde Isaias exclamat: Dilata locum tabernaculisi est gens nata simul. Synagoga ergo quae habet virum, id est legem, deserta vero et vaga, et sine ulla legis potestate vivens, nullius legitimi verbi proferens germen. Sterilis enim erat in omnibus gentibus Ecclesia, antequam iste fetus quem cernimus oriretur. Hoc autem quidam judaizantes ad antiquam Saram referunt. Hoc autem de antiqua Sara superflue diceret Isaias, quae multo ante tempore obierat. Vel per Jerusalem intelligitur hic superna civitas, coelestis curia. Superna est enim sanctorum civitas licet, in quibusdam quos hic parit, adhuc peregrinatur, donec regni ejus tempus adveniat, quando congregatura est omnes in suis corporibus resurgentes. De hac ergdet, libera est a peccato et poena peccati, quae est mater nostra. Civitas coelestis mater nostr
Abbreviated transcription (Latin):
¶teriore
int̃ptaretuar pͥmum. slam ħ ẽ abba:. qc̾
pater. Elegant᷑ aũt intelligit᷑ ñ frustͣ
auarũ linguarũ u̾ba posuisse idem
significãtiam apt̾ uniu̾sũ ppłm qͥ de
uideis ⁊ gẽtib inunitatẽ fidei uocat᷑

Expanded text:
steriore erpretaretur primum. Nam hoc est abba, quod pater. Eleganter autem intelligitur, non frustra duarum linguarum verba posuisse idem significantia propter universum populum, qui de Judaeis et gentibus in unitatem fidei vocatus
Abbreviated transcription (Latin):
apłc. ut his bene agẽtibꝰ: ĩ eis corri
pienda ñ inueniat: & sic reꝓbi appa¬
reant. ꝓbati enĩ uidẽtur: dũ iudi¬
cant peco̾res.Si gͦ ñ sĩt qͦs iudicent.
cessante auctoritate: qͣsi reꝓbi uidẽtꝰ.
attende qd ait oramꝰ ũ nichil mali
faciatis: s bonũ. Iñ telligenda ẽ .ii.
uolendo ⁊ amando. siue agendo: faci¬
unt bonũ: ñ solũ ũ monstrãte ipsa
qͥd faciendũ sit sciant: uerũ ⁊̃ ũ p̾stã¬
te ipsa faciant cũ dilechone qͥd seiunt.
hanc qͥppe inspiracionẽ bone uolũta¬

Expanded text:
 ut his bene agentibus, pienda non inveniat, et sic reprobi appareant: probati enim videntur, dum judicant peccatores. Si ergo non sint quos judicent cessante auctoritate, quasi reprobi videntur. Attende quod ait oramus, ut nihil mali faciatis, sed boni. Intelligenda volendo et amando, sive agendo faciunt: non solum ut, monstrante ipsa, quid faciendum sit sciant, verum etiam ut, praestante ipsa, faciant cum dilectione quod sciunt. Hanc quippe inspirationem bonae volunta
Abbreviated transcription (Latin):
nistient. Bom enĩ dispensatores⁊
fideles. ñ solũ houore sublum p̃ue¬
siiri debent. s et t̾reno. Ut nonꝰ
tristent᷑ indigentia sumptuũ: ⁊ga¬
udeant obedientia sp̃ualiũ. Istanti¬
or enĩ fit si nõ humiliet᷑ in opia.
ꝙ crescit in illo auctoritas cũ indet
se etzam impsenti laboris sui fruc¬
cum ꝑciꝑe. nõ ut abundet: s ut
nõ deficiat. Canta enĩ m̃ces deboe
ee eugłianti regnuĩ dĩ. ut nõ ꝯtris¬
tet̾: ñec extollat᷑. Nlecessitatis g̃ est

Expanded text:
spensatores et fideles, non solum honore sublimi praeveniri debent, sed et terreno, ut non contristentur indigentia sumptuum, et gaudeant obedientia spiritualium. Instantior enim fit 217 si non humilietur inopia, et crescit in illo auctoritas, cum videt se etiam in praesenti laboris sui fructum percipere; non ut abundet, sed ut non deficiat. Tanta enim merces debet esse evangelizanti regnum Dei, ut non contristetur, nec exto
Abbreviated transcription (Latin):
bus qui eam aluerunt. Io debec ħ facẽ
que ht filios. illos regat que autem uã
uidua ẽ. ⁊desolata .i. non hñs domũ:
necte ae chẽ ꝓremotione totius mali.
s oron̾ibꝰ que sunt ꝓadeptõne bonortum.
nocte ac die. slam si altter fac̃ mortua ẽ.
Uñ suli. Nam q̃ indelitiis ẽ iiuenᷤ mor
duam filios uł nepotes hñtem. ñ faci¬
le add mittendam ad stipendia eccłe do¬
cuit: qr si pie ⁊sollicite domum sua
qui: ci necessaria ministrent. Si uͦ desola
ta: sꝑat idõ. Uidens enuim se ernulla par

Expanded text:
bus, qui eam aluerunt. Ideo debet hoc faQuae habet filios, eos regat. Quae autem vera vidua nt pro remotione totius mali, et orationibus, quae sunt pro adeptione bonorum, nocte ac die. Nam si aliter facit, mortua est. Unduam filios vel nepotes habentem non facile admittendam ad stipendia Ecclesiae docuit, quia et si pie et sollicite domum suam sui ei necessaria ministrent. Si vero desolata ta sperat in Deo. Videns enim se
Abbreviated transcription (Latin):
abrahã credere qͣndo ꝓmittebat᷑. Nõ
tre pidauit offerre: qͣndo exigebat᷑.
Euis dext̾a erigit᷑ d sacrificiũ ũ mo¬
reret᷑. cuius cor erectũ ẽ ad fidem ut
nasc̾et᷑. Nlec fuit religio crelentis: con¬
traria deuocioni obtemꝑãtis. ꝓmis¬
sionẽ eiũ pͥus pat̾ fidelit tenens. qͣm
ꝑhunc oportebat implere: qͣm ds̃
iubeat occ idi. Non hesitauit qd̾ sibi
reddi pot̾at ĩmolatꝰ: qui dari pot̾at
de ꝯtrariis ⁊ sibi ad uersantibꝰ uerb̃
dei ꝓmittentis filiũ nascit̾um. ⁊ p̾tea
dicentis occide filiũ tuũ: set erat in
corde eius fides niꝯcussa. Et nõ de¬
fec̃: qr credidit dm. qui dedit ũ ille
et accepit eum imꝑabolã. Id ẽ nõ so¬
lum ĩre: s ⁊ insignificacioẽ. Intel¬
lex enĩ xp̃m significari ciuus d̃itas
iudeos in cornbꝰ crucis: potuit dõ
offerri spinis iudaicis aute coronata.
fide ⁊ ͦ fut᷑is. que ũ uidebant᷑ habita.
benedirit. ysaac. ⁊ iacob:⁊ esau. ysa¬

Expanded text:
ebatur, non trepidavit offerre quando exigebatur. Ejus dextera erigitur ad sacrificium, ut moreretur cujus cor erectum est ad fidem, ut nasceretur. Nec fuit religio credentis contraria devotioni obtemperantis. Promissionem pater pius fideliter tenens, quia per hunc oportebat impleri, quem Deus jubebat occidi, non haesitavit quod sibi reddi poterat immolatus, qui dari potuit de contrariis, et sibi adversantibus verbis Dei promittentis filium nasciturum, et postea dicentis: Occide mihi filium tuum. Sed erat in corde ejus fides inconcussa et non deficiens qua credidit Deum qui dedit, ut ille et accepit eum in parabolam, id est non solum in re, sed etiam in significatione. Intellexit enim Christum significari, cJudaeos in cornibus crucis potuit Deo offerri spinis Judaicis ante coronationem. Fide et de futuris, quae non videbantur habita, benedixit Isaac, Jacob et Esau. Isa
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmogenita ꝓlenticła rufa .U. ñ fub¬
dit. I ꝓpt̾ unã escã : uendidit
tatẽ sac̃̾dotii. qr ante sac̃dotiũ a¬
a ion: om̃s pͥmogeniti sac̾dotes erat:
sic̃ fuit sem & ħ erat magna dig¬
nitas. qr de substãcia ⁊ de hedita¬
te patna : maiorẽ port̾onẽ sume¬
bat. uestiũq ornatu locuplecior¬
splendebat: eiq benedictio dabat᷑.
Eccȩ qͣm ꝓcul a regione fuit esau.
q̃ ꝓuentie aedit ħ nedictionẽ. sui
factũ iõ cõmemorat. u de hortet᷑
ab illiꝰ similitudine. Scitote enĩ

Expanded text:
primogenita pro lenticula rufa. Unde subdit, qui propter unam escam vendidit tatem sacerdotii, quia ante sacerdotium Aaron omnes primogeniti sacerdotes erant sicut fuit Sem: et haec erat magna dignitas, quia et de substantia et de haereditate paterna majorem portionem sumebat. Vestiumque ornatu locuplesplendebat, eique benedictio dabatur. Ecce quam procul a religione fuit Esau. Pro ventre dedit benedictionem, cujus factum jam commemorat ut dehortetur ab illius similitudine. Scitote enim,
Abbreviated transcription (Latin):
pellem ꝓpelle. ⁊ om̃a que habet ho¬
mo. dabit ꝓ am̃a sua .x hẽc iuctoria
fidĩ. que utiq defussec: si credentes
ĩmortalitas mox ꝯsecuta eęt. P ot̾at
quidẽ hoc ds dare credetibꝰ. ut nec
uli excꝑirent᷑ corpris mortẽ: s si hoc
feciss. carni quedã felicitas ad det᷑
minueret᷑ at̃ fidi fortitudo. Sic eni
homineᷤ mortẽ istã timet᷑ . ui ii ob aliud

Expanded text:
a quae habet homo dabit pro anima sua . Et est victoria fidei, quae utique defuisset, si credentes immortalitas mox consecuta esset. Poterat quidem hoc Deus dare credentibus ut nec istius experirentur corporis mortem; sed si hoc fecisset, carni quaedam felicitas adderetur, minueretur autem fidei fortitudo. sic enim homines mortem istam timent, ut non ob aliud
Abbreviated transcription (Latin):
uitam. Alt̾a exit corpoꝵ: que erit in
die iuditii.d̾ illa resuro̾e que fit in
anĩa ꝑfidẽ: loquit᷑ hic apłs cum ait.
dicentes resurrechonẽ mentiũ iam es
facta in babtismo ⁊ infide: ⁊ nullam
corporũ resurrectonẽ fut᷑am. Om̃s
eni secte que aliqͣm religionẽ ꝓmittũt
ꝯcelunt refurrechonẽ m̃tium infide.
Alit enĩ non uident̃ audiendi. Holen¬
tes gͦ credi sibi onĩs ⁊̃ qui instituer̃
alicuius false religionis sectam: ne¬
gare istam resurrectionẽ iñtium nõ
potuer. Onĩs de illa ꝯsenser. sed cor¬
porũ resurrechonẽ multi negauert:
sic̃ isti qͦs ñat apłs. Et subutunt fi

Expanded text:
Altera erit corporum, quae erit in die judicii. De illa resurrectione quae fit in anima per fidem loquitur hic Apostolus cum ait: Dicentes resurrectionem mentium, jam esse factam, in baptismo et fide, et nullam corporum resurrectionem futuram. Omnes es sectae quae religionem promittunt, concedunt resurrectionem mentium in fide. Aliter enim non viderentur audiendi. Volentes ergo credi sibi omnes etiam qui instituerunt alicujus falsae religionis sectam, negare istam resurrectionem mentium non potuerunt, omnes de illa consenserunt. Sed corporum resurrectionem multi negaverunt, sic
Abbreviated transcription (Latin):
instant̾ ex̾cent. et ut cibos sp̃ualiũ
fiant: idonei scorũ misticorũ lacte
nutunt᷑. ⁊ que imprauis moribꝰ ppła¬
ri ȩtiam iudicio manifesta s̃. indĩ
timore uitant.⁊ regulam fidĩ dili
deuient: cito auctoritate catholica
su caruali. uaxis ad huc fantasmatũ
ꝯcursibꝰ fructuent. Sũt ⁊̃ ex eo mu¬
aut ȩtiã inheresibꝰ uel ingentiliũ suꝑs¬
ticionibꝰ iacent. R tam̃ etiã illie nouit
dñs qui sũt eꝰ. Ilam milla in esfabi¬
li p̃scientia dĩ multi qui foris uidẽt᷑

Expanded text:
nstanter exercent et, ut cibo spiritalium fiant idonei, sanctorum mysteriorum lacte nutriuntur, ea quae in prauis moribus populari etiam iudicio manifesta sunt in dei timore deuitauid ab ea deviant, cito auctoritate catholica su carnali, variis adhuc phantasmatum concursibus fluctuent. Sunt eaut etiam in haeresibus, vel in gentilium superstitionibus jaceant; et tamen etiam illic novit Dominus qui sunt ejus. Namque in illa ineffabili praescie
Abbreviated transcription (Latin):
amant disputare: s quo qͦ mͦ suꝑare in¬
pudentissima ꝑuicacia. Et sic̃ ꝑdia:
ue cum iud̾icis: s eũ temitate in ꝯsida¬
ta. Nõ enĩ intelligit ibi eȩ uͥam ⁊ sã¬
lubre. ⁊ quodãm gmanã atq radiealẽ:
xp̃ianã societatẽ.S. ñ istos seꝑauit. quoᷤ
ad suas diuicias ꝯ gregauit. S postea
pollicitationẽ ⁊ hostentationẽ excellen¬
tis sapientie seducebat: erit in sipiens.
.i. apparebit insipiens eis: quibꝰ pͥmo
sapiens erat. T̃unc erit insipies cum
apparebit. qr demntia eiꝰ nota erit om̃nb̾.
pientia enĩ eorũ: manifesta erit om̃ibꝰ
cunt u̾itati: tu aut̃ ꝯsecutꝰ es mãni doc¬
triuã. idest habes scientiã ꝑ mãm doc¬
trina: et idõ potes illis resistere. Et ĩs¬
titutonẽ bonoꝵ oꝑum. ⁊ p̃positũ mm̃n:
qr tendis quo ego. Et fidem inuisibili¬
um. Et longanimitatẽ in expec̾tationẽ
ꝓmissorũ. X dilectionẽ dĩ ⁊ ꝓrimi. Et
pacienciã de adu̾sis. & ꝑsecutionẽ de

Expanded text:
amant disputare, sed quoquomodo superare impudentissima pervicacia. Et sicut perdino cum judicio, sed cum temeritate inconsiderata. Non enim intelligit ibi esse veram et salubrem et quodammodo germanam atque radicalem Christianam societatem. Unde istos separavit quos ad suas divitias congregavit; sed postea pollicitationem et ostentationem excellentis sapientiest, apparebit insipiens. Eis quippe quibus primo sapiens erat, tunc erit insipiens, cum apparebit, quia dementia ejus nota erit omnibus. pientia enim eorum manifesta erit omnibus. cunt veritati. Tu autem assecutus es meam doctrinam, id est habes scientiam per meam doctrinam. Et ideo potes illis resistere; et institutionem bonorum operum, et propositum meum quia tendis quo ego; et fidem invisibilium, et longanimitatem, in exspectatione promissorum, et dilectionem Dei et proximi, et patientiam de adversis, et persecu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ gr̃ãm facti sint ut in bonis q̃
nunc habent humilientur. & cer¬
tum sit quod si inimicis hec da¬
ta sunt: magis amicis dabunt᷑
est caput omnis eccłie ⁊ uerum.
quamuis ẽẽtis mortui delictis ⁊
pcc̃is ⁊ c̃t. Uel ita continua. ut a

Expanded text:
per gratiam facti sunt, ut in bonis quae per gratiam facti sunt, ut in bonis quae nunc habent humilientur, et certum sit quod, si inimicis haec data sunt, magis amicis dabunturest caput omnis Ecclesiae et nostrum, quamvis, essetis mortui delictis et peccatis, etc. Vel ita
Abbreviated transcription (Latin):
qͣs capiri: ex qͦ trahunt originẽ. Ab ipso
entm facti funt: scđ̾m łitatem ita
scđm dĩtatẽ: caput ẽ eccłie. scd̾m qͣm
et gr̃a. Nam in eo plenitudo gr̾e fuit: de
cuius plenitudine nos accepimꝰ. Nullũq
maius donũ p̾stare ds poss hominibꝰ.¬
qͣm ũ u̾bum suum ꝑ qd̾ ꝯdidit om̃ia¬
face̾t illis caput. ⁊ illos ei tͣmqͣm m̃bͥ
co aptaret. u eẽt filiꝰ dĩ ⁊ filiꝯ homimiꝰ
uiis d̾s cum patre: unꝰ homo cum
illus .i. unita ei gr̾a ⁊ natura. ꝙ
psenitudo enis . s. implens eum. nõ
habeat menbra omnia. & uere
est płenitudo eiꝰ quia ipse est: qui
ad impletur ꝑ eos. Cum enim regres¬
si ad conu̾sionem flectunt genu
dentibꝰ euacuari uidetur. ꝑ eos ad¬
implecur dico: tamen ens omĩa
i omnibus hic uel in futuro quia
menbra nichil ei conferunt: sed
ipse omina menbris.Qui ideo dr̃
ẽẽ omnia in omnibꝰ. quĩa omnia
ab ipso sunt in eis. cuius uirtute
uit. Hic comemorat pͥora . s. qua¬
les fuerint ante fidem ⁊ quidmͦ

Expanded text:
nem. Ab ipso enim facti sunt secundum deitatem, et ita secundum deitatem caput est Ecclesiae, secundum quam et gratia. Nam in eo plenitudo gratiae fuit, de cujus plenitudine nos accepimus. Nullumque majus donum praestare posset Deus hominibquam ut Verbum suum, per quod condidit omnifaceret illis caput, et illos ei tanquam membra coaptaret, ut esset Filius Dei, et filius hominis, et unus Deus cum Patre, unus homo cum illius, id est unita ei gratia et natura, et plenitudo ejus, id est implens eum ut habeat membra omnia. Et vere est plenitudo ejus quia ipse est qui adimpletur per eos. Cum enim regressi ad confessionem flectunt genu dentibus evacuari videtur. Per eos adimpletur dico, tamen ens omnia in omnibus, hic vel in futuro, quia membra nihil ei conferunt, sed ipse omnia membris. Quod ideo dicitur esse omnia in omnibus, quia omnia ab ipso sunt in eis, cujus virtute . Hic commemorat priora, scilicet quales fuerint ante fidem, et quid modo
Abbreviated transcription (Latin):
saluat corpꝰ ⁊ aĩam. S corpꝰ infuturo.
aĩam ħͥ ⁊ infuturo. Uł sermo iste ẽ
humanꝰ alia lict̃a. ut non dicam
diuinꝰ qr si homo qui hospitio sus¬
cipit hominem humanꝰ dicitur.
qͣntomagis humanus ẽ qui inse ip̃o
suscipit hominẽ. Q io sac̾menti hui
sermo. qͣmuis sit diuinꝰ: recte tũ dr̃¬
dum tam miserum: pec̃ores saluo
facere. Quoꝵ .i. int̾ quis. ego qui in
ior enim omnibꝰ sum. qr ꝑsecitor:
quo non erat peior. Nemo .ir. actior
inter ꝑsecutores. Eigo nemo peior ĩt
pcẽores. srimꝰ gͦ erat ñ ordine tẽporis.¬

Expanded text:
salvat corpus et animam; sed corpus in futuro, animam hic et in futuro. Vel, sermo, iste est humanus, alia littera, ut non dicam divinus, quia si homo qui hospitio suscipit hominem humanus dicitur, quanto magis humanus est qui in seipso suscipit hominem. Et ideo sacramenti hujus sermo quamvis sit divinus, recte tam miserum, peccatores salvos facere, quorum id est inter quos, ego, qui in jor enim omnibus sum, quia persecutor quo non erat pejor. Nemo enim acrior inter persecutores. Ergo nemo pejor inter peccatores. Primus ergo erat non ordine te
Abbreviated transcription (Latin):
euam. Q adam non ẽ seductus. pͥor. s.¬
⁊eo modo quo eua. mulier autem sedue
ta ꝯsensu: fuit uiro imp̃naricatõne. Id
est fecit uirum p̃uancari acti. ħ si
dñaretur. facilus seducerecur. Nota qd̾
art adam non ẽ seducłꝰ. cũm eum p̾ua¬
ricatorem apłe dicat: insimilitudinẽ
imaricationis ade. Seductum tñ nõ ne¬
gat. Uñ untiogatꝰ non ait mulier sedo¬
xit me s dedit michi ⁊ comedi. Muli¬
et uero ait. scipens sedux̃ me. Hane autẽ
sedutionem ꝓpe appellauit apse ꝑqͣm
tanigere ꝓbibuit: qd̾ seibat eos si tetigi¬
seut. sicut deus futuros.s. tanqͣm eis di¬
uinitatem inuide: qui eos homines
ationem. quem dm̃ irt̾uoriun serutato¬
rem latere non potãt. sollicitauit aliqͣ
er ꝑiendi cupiditas. cum mulierẽ uidec.
accepta illa esca ñ c̃ẽ mortuã. ñ tñ eum
arbitior si iam spuali mente p̃dit᷑ er¬
at. ullo mnͦ crodidisse quod diabolꝰ suge¬

Expanded text:
Eva, et Adam non est seductus, prior sEva, et Adam non est seductus, prior seo modo quo Eva: mulier autem seducta viro consensu fuit in praevaricatione, id est fecit virum praevaricari actu. Haec si dominaretur, facilius seduceretur. Nota quod ait Adam non est seductus cum eum praevaricatorem Apostolus dicat in similitudinem praevaricationis Adae, seductum tamen negat. Unde et interrogatus non ait: mulier seduxit me, sed dedit mihi et comedi . Mulier vero ait: serpens seduxit me . Hanc autem seductionem proprie appellavit Apostolus, tangere prohibuerit, quod sciebat eos si tetigissent, sicut deos futuros, 213 tanquam eis divinitatem invideret qui eos homines ationem quae Deum internorum scrutatorem latere non poterat, sollicitavit aliqua experiendi cupiditas, cum mulierem videret accepta illa esca non esse mortuam: non tamen eum arbitror si jam spirituali mente praeditus erat, ullo modo credidisse quod diabolus sugge
Abbreviated transcription (Latin):
islt audiri: melinare se debet. amo¬
ta ase pompa: ut miscdiam dei ꝓ¬
uocet. Habitus enuim. suꝑbus. nẽe
impetrat. nec recła de se facit credi.
Oandi offitium caxit ꝯuenire oĩbꝰ
ierposuit ⁊ qualiter. ⁊ꝓquibꝰ. ⁊qͣre.
⁊ quod ubiq orandum sit. Nunc di¬
cit quod decendi offitium soł uiris
oueniat. Eł quales ad illud debeat
omni subiectione . s. non erecta ib
modi. Docere autem. uirum meceła
mulieri non ꝑmitto. Si enĩ loqͥt.
magis uritat ad luxunam iunta¬
tur. sleq ꝑmitto mulieri dñari
aliqͥ p̾latione spirituali inuirũ.
isi insuo seru. S ẽẽ insilentio: ut
non ꝯfabuletur cum uicina. ec̃ce
non solum habitum humilem⁊
honestum hr̃e mulierem docuit ue
rum ⁊̃ docendi auctoritatem ei ne¬
gauit: ⁊ subitiendam uiro pcepit.
Ut cam habitu qͣm obsequus subio¬
testate sit uiri: ex quo trait origiiẽ.
oftendit . s. quod mulier iuro sisbsi.
Adam enim pͥmum formatus ẽ: deĩ

Expanded text:
vult audiri inclinare se debet amovult audiri inclinare se debet amota a se pompa, ut misericordiam Dei provocet. Habitus enim superbus nec impetrat, nec recta de se facit credi. randi officium dixit convenire omnibus et exposuit, et qualiter,  quod ubique orandum sit; nunc dicit quod docendi officium solis viris conveniat, et quales ad illud debeant omni subjectione, id est non erecta, et hujusmodi. Docere autem virum in Ecclesia, mulierem non permitto. Si enim loquitur magis irritat ad luxuriam, et irritatur. Neque permitto mulieri dominari aliqua praelatione spirituali in virum, etsi in suo sexu, sed esse silentio, ut non confabuletur cum vicina. Ecce non solum habitum humilem et honestum habere mulierem docuit, verum etiam docendi auctoritatem ei negavit, et subjiciendam viro praecepit ut tam habitu quam obsequiis sub potestate sit viri, ex quo trahit originem. ostendit, scilicet quod mulier viro subsit. Adam enim primum formatus est, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
odio alicuius. ⁊disceptatione .i. hesi¬
tatione. Ubi ẽ enim. tempestas ire
uł hesitatio non placet deo. Distin¬
gue. Ira ẽ ad ꝓrimum: disceptatio
ad dm̃. Similr̾ ⁊ mulieres uolo ut
orent i manꝰ leuent: sine ira ⁊ dis¬
ceptatione. Existentes inhabitu orna
o .s. religione earum: oruante cas.
Mulieres dieo ornantes se aliis uirau¬
cibꝰ cum uẽcundia uultus. ut non sit
arite frontis ut metͥces. Et sobrietate
mentis. ⁊ non ornantes se inerinibꝰ
tortis .i. erispis: Mon ornantes se aut
auro. aut margaritis: uł ueste p̾ciosa.
us ita. Non ornantes se merinibꝰ tor¬
tis. aut auro aut margaritis: ut ci¬
nibus ħ uitorta sint. Uel non ornan¬
tes se ueste p̾ciosa. ut his ommbus
ultra ꝑsone sue modulum ⁊ mores:
occasione mouende ocupiscentie stu¬
deant. S pocius ꝑ omnia bona oꝑa
srat ꝓmittentes ⁊ indicantes extra
piecatem animi: quod decet mulie
oꝑa bona: quod decet mulieres ꝓio¬
mittentes pietatem. Quem enimiu

Expanded text:
odio alicujus, et disceptatione, id est haesitatione. Ubi est enim tempestas irae vel haesitatio, non placet Deo. Distingue: ira est ad proximum: disceptatio ad Deum. Similiter et mulieres, volo ut orent et manus levent sine ira et disceptatione existentes, in habitu ornato, scilicet religionem earum ornante. Eas mulieres dico, ornantes se, aliis virtutibus cum verecundia vultus, ut non sint attritae frontis ut meretrices; et sobrietate mentis; et non ornantes se, in crinibus tortis, id est crispis, et non ornantes se aut auro aut margaritis, vel veste pretiosa. Vel ita, non ornantes se, in crinibus tortis aut auro, aut margaritis, ut crinibus haec intorta sint. Vel non ornantes se, veste pretiosa, ut his omnibus ultra personae suae modulum et mores, occasione movendae concupiscentiae studeant: sed, potius per omnia bona opera, sint promittentes et indicantes extra, pietatem animi, quod decet mulieromnia bona, quia decet mulieres, promittentes pietatem. Quae enim
Abbreviated transcription (Latin):
imitatores ofr̃s ĩ fide ⁊ dilechone. ũ¬
sit̃ ego c̃do. oꝑor doceo: ita ⁊uos facia¬
tis. x sime p̃sentẽ ñ habetis. obseruate
.i. diligent̾ ĩspicite ⁊ ĩ mitamini eos qͥ
ita ambulãt: sic̃ habetis formã nr̃am.

Expanded text:
dilectione, utcut ego credo, operor et doceo, ita et vos faciEt si me praesentem non habetis, observate, id est diligenter inspicite et imitamini eos qui ita ambulant sicut habetis formam nostram,
Abbreviated transcription (Latin):
ña: idest ũ iuistos nos faciat. Et
agnoscã socios passioms eiꝰ. Idest
fructũ qͥ uenit ex societate pasfionũ
ei. Illã gͦ bene noscit: qͥ ꝑ eã ad celi
gaudia ꝑuenire c̃dit. Ego dico ⁊fig̾at
morti exꝰ. ħ nõ mutat᷑. Si qmͦ occũr¬

Expanded text:
nostram, id est ut justos nos faciat. Et agnoscam socios passionis ejus, id est fructum qui venit ex societate passionum ejus. Illam ergo bene noscit, qui per eam ad coeli gaudia pervenire credit. Ego dico, configuratus morti ejus. Hoc non mutatur. Si qu
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ diuinitas filii pot̾at hõĩ prare : S
forte ilicet᷑. qi ado pat᷑ st̃ oĩa. idõ ip̃e
dr̃ dedisse. Si gͦ apatre oĩa. qͣre nõ dicat᷑
cũcta filio suo ꝑ gen̾agonẽ dedisse. cũ s
eqͣlẽ genuit: Itẽ donatũ illi. signficat
qͥse exmaniuit. qͥ serui accepit: S mĩqͥd

Expanded text:
quod divinitas Filii poterat homini praestare? Sed forte dicetur quia a Deo Patre sunt omnia, ideo ipse dicitur dedisse. Si ergo a Patre omnia, quare non dicatur cuncta Filio suo per generationem dedisse, cum sibi aequalem genuit? Item donatum illi significat qui se exinanivit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. S tñ necesse ẽ. ũ om̃s de illo idẽ
sapiamꝰ c̾dendo: ad qd̾ ꝑuenimꝰ fide
iscientia.⁊ etiã oꝑe ꝯpleam. Uñ sub¬
dit. Ut in eadẽ regula .i. rectitudine
uiuẽdi : ꝑmaneamꝰ.⁊ sic reudabit

Expanded text:
men, necesse est ut omnes de illo idem sapiamus, credendo ad quod pervenimus fide et scientia, et etiam opere compleamus. Unde subdit: Ut in eadem regula, id est rectitudine vivendi permaneamus, et sic revelabit
Abbreviated transcription (Latin):
Qd gͦ agis apłe. nõ dũ ꝯ p̃hendisti: ñdũ
ꝑfectꝰ es: qͥd gͥ agis: Qd mͥ mntandum
ꝓponis: Inquit. Qe qͥdẽ rec̾ st̃. uł ita. Nõ
arbitror me ⁊p̾hendisse. Hic distingue. ñ
ꝯp̾hendi. Unũ aut̃ de me uł assero. qd̾
eto obliuiscẽs ea qͥdẽ q̃ retro st̃. ad ea
u̾o qͥ pͥora st̃. me extendes ⁊ ꝑsequor¬

Expanded text:
go agis, Apostole? nondum apprehendisti? nondum perfectus es? Quid ergo agis? Quid mihi imitandum proponis? inquit. Quae quidem retro sunt. Vel ita, non arbitror me comprehendisse. Hic distingue, non comprehendi. Unum autem de me vobis assero, quod ego obliviscens ea quidem quae retro sunt, ad ea vero quae priora sunt me extendens, et persequor
Abbreviated transcription (Latin):
tͥbu: s de tͥbu bemanuĩ qͥ nõ fuit de
ꝯcubiis. qͦ de tͥbꝰ adhesit iude: non
recedẽs atĩplo quo facta ẽ separatio
in suo salomonis. Tũc .ii. tͥbꝰ iuida qͦ
erat regia.⁊ tribꝰ beniamĩ. ⁊ tr̃ibꝰ leui
q̃ erat sac̾dotalis: remãser̃ simł ñ re¬
cedentes a ihrłm: & atẽplo. Et ego nat
h aut̃ augustinꝰ retractat ita dicens.
Qd̃ ilic̃ ex abraam cepisse gentẽ eoꝵ:
abrahei. dicti &̃ uideant᷑. S ex illo
u̾ius intelligunt᷑ apellati qͥ uocabat᷑
heber. tãqmͣ heberei: ͤ sũ scđni legẽ¬
inqͣ egregiꝰ fui phariseus. idẽ nõ cõ¬
tẽptibili plebi ãmixt: s nobilitate
ab alis segregatꝰ atꝙ p̾mariꝰ. Pitma agͦ.¬
rii .n. qͥdã erant.⁊ qi ad nobilitatem
Et fui scđm emulacione. i dilectionẽ
legis: ꝑseqͣns eccłiam di. Q cqͥd emm
erat. qd̾ legi mȩȩ adu̾sariũ uideret᷑
in pacient̃ ferebã. acrit̾ inseq̃bar. ħ¬

Expanded text:
tribu Benjamin, quae non fuit de concubinis, quae tribus adhaesit non recedens a templo quando facta est separatio in servo Salomonis. Tunc enim tribus Juda quae erat regia, et tribus Benjamin, et tribus Levi quae erat sacerdotalis remanserunt simul non recedentes a Jerusalem et a templo; et ego natuHoc autem Augustinus retractat ita, dicens: quo libro ex Abraham coepisse gentem HebreAbrahei dicti esse uideantur, sed ex illo uerius intelleguntur appellati, qui uocabatur Heber, tamquam Heberei, de qua in qua egregius fui. Pharisaeus, id est non contemptibili plebi admistus, sed nobilitate ab aliis segregatus atque primarius. Primarii enim quidam, et quasi ad nobilitatem Et fui secundum aemulationem, id est dilectionem legis, persequens Ecclesiam Dei. Quidquid enim erat quod Legi meae adversarium videretur, impatienter ferebam, acriter insequebar.
Abbreviated transcription (Latin):
suã uob̃ reuelabit as. Similit̾ ⁊ de
ciet: si humilit̾ sapietis: & de uob̃ sen¬
seritis. Q .ii.ĩ pace catholica manet.⁊
siqͥd alit̾ sapit qͣm oportet: ds humi¬
li reuelabit. Si at̃ illud suꝑbꝰ defen¬
dit. ⁊ ꝑtinacit̾ astruit ꝯtͣ pacẽ ecłie :

Expanded text:
suam vobis revelabit Deus, similiter et de ciet, si humiliter sapietis, et de vobis senseritis, qui enim in pace Catholica manet. Et si quid aliter sapitis quam oportet, Deus humili revelabit. Si autem illud superbus defendit et pertinaciter a
Abbreviated transcription (Latin):
humiliat᷑. Rctormabit dico: ita qd
erit ꝯfig̾atũ corꝑi claritatis ei. Id est
assimilabit᷑ corꝑi ip̃iꝰ. ĩ claritate qm
hũit ĩ tr̃asfigacione uł ĩ resurrecho¬
ne. Qd̃ utiꝙ face̾ p̃ scđłm oꝑacionẽ

Expanded text:
humiliamur. Reformabit, dico, ita quod erit configuratum corpori claritatis ejus, id est assimilabitur corpori ipsius in claritate quam habuit in transfiguratione, vel in resurrectione. Quod utique facere p
Abbreviated transcription (Latin):
ilesidñuĩ ẽ. Qd̃ aut̃ defid̾as: nõdũ uide.
s desid̾ando: capax efficiaris. ũͥ cũ uem̾it
qd̾ udeas: ĩ pleatis. Sic̃ enĩ si uells im¬
plere aliqm simĩ.⁊ nosti qͣm magnũ ẽ
qd̃ dabit̃. extendẽs simi uł sacci. uel
uitis. uł alicus rei.⁊ extendendo facis
capaciorẽ: sic d̾s differendo rẽ: exten

Expanded text:
iderium est. Quod autem desideras, nondum vides; sed desiderando capax efficiaris, ut cum venerit quod desideras, implearis. Sicut enim si velles implere aliquem sinum, et nosti quam magnum est quod dabitur, extendes sinum vel sacci, vel utris, vel alicujus rei, et extendendo facis capaciorem: sic Deus differendo rem, exten
Abbreviated transcription (Latin):
s existimãtes se fuscitare p̾ssurã: nĩcłis
mĩs. Ideit existimates ħ. ũ siqͥs dep̃ca¬
tone oos accuset: in me auctorẽ erꝰ uĩ¬
dicẽt. Astucia gͦ sumilacioins alti xp̃m
anmnuiciabãt : uͥ posset sediciones excitare
apło. qr auctori qͥ młtos aggregau̾at suo

Expanded text:
sed existimantes suscitare pressuram vinculis meis, id est existimantes hoc, ut si quis de praedicatione eos accuset in me auctorem ejus vindicent. Astutia ergo simulationis isti Christum annuntiabant, ut possent seditiones excitare Apostolo, quasi auctori, qui multos aggregaverat suo
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ affectũ ũ q̃rendi : qͣm in cognita ꝓ
cogntis p̾sum̃di. Sic gͦ q̾ramꝰ. tãꝙͣ
De c̾dendis: nulla ĩ fidelitate dubi¬
temꝰ. De intelligẽdis: nulla tem̃itate
affirmem. In illis auctoritas tenẽda
ẽ: ⁊̃ his u̾itas exqͥrenda. Et sciẽdũ

Expanded text:
incognita pro cognitis praesumendi. Sic ergo quaeramus tanquam De credendis, nulla infidelitate dubitemus; de intelligendis, nulla temeritate affirmemus. In illis auctoritas tenenda est, in his veritas exsquirenda. Et sciendum
Abbreviated transcription (Latin):
ñe: u in ea q̃ nob̃ ꝓmitunt᷑. inten da¬
mꝰ. Eigo nec exp̾tita uita. nec exp̾̃¬
senti delectari debemꝰ. Reuocandꝰ
ta fruendi. ne redeamꝰ corde ĩ egip¬
tũ. Uitã gͥ p̾t̾itã malã: obliuisce.
Si te delectaũ aliqño uanitas: nõ
mͦ te delectet. ꝑseqͣr dico: eo usq
done ueniã ad destinatũ p̾miũ.

Expanded text:
tuntur intendamus. Ergo nec ex praeterita vita, nec ex praesenti delectari debemus: revocandus upiscentia fruendi ne redeamus corde in Aegyptum. Vitam igitur praeteritam malam obliviscere, si te delectavit aliquando vanitas, non modo te delectet. Persequor, dico, eo usque donec veniam ad destinatum praemium,
Abbreviated transcription (Latin):
.xͥ. Et in hac uita ualet ad societatẽ
ĩpaciend̃o : q̃ societas ẽ ex caritate. ħ
dicit de fide habente tp̃s oꝑandi. In¬
ueniar dico : in illo. Ego dico: ꝯfig̾at
sit: ĩmitator mortis ⁊ passionis es:¬
Uł ita. Iusticia ĩ fide ad cognoscedũ¬
illũ. Qiͣ. qͥ in lege putat se iustificar
nõ agnoscit xp̃m. s ego ulo istifi¬
cari nuisticia q̃ exfide ẽ. qͥ ex o ẽ : q̃
est ĩ fide. Ad qͥd: ad cognoscendum

Expanded text:
Christi. Et in hac vita valet ad societatem in patiendo. Quae societas est ex charitate, hoc dicit de fide habente tempus operandi. Inveniar dico in illo, ego dico configurasit, imitator mortis ejus et passionis. Vel ita, in fide ad cognoscendum. Quasi dicat: Qui in lege putat se justificari, non agnoscit Christum, sed ego volo justificari in justitia quae ex fide est, quae ex Deo e
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. Si gͦ hominẽ te fecit ds ⁊ iustũ
te facit qd̃ meliꝰ ẽ: nõ tu te: s sine
te fecit te. Nõ .i. ad hibiusti aliq̃m
senfũ ut te fac̾et. Q gͥ fec̃ te sine te nõ
de iustificat sine te: fec̃ te nescientẽ.
uolentẽ iustificat. ⁊ cũ rticia u̾a sit
ex fide. qͥd gͦ opꝰ ẽ lege: Om̃o toleran

Expanded text:
esse. Si ergo hominem te fecit Deus, et justum te facit quod melius est; non tu te, sed sine te fecit te: non enim adhibuisti aliquem sensum ut te faceret. Qui ergo fecit te sine te, non te justificat sine te. Fecit te nescientem, volentem justificat; et cum justitia vera sit ex fide, quid ergo opus est lege? Omnino tol
Abbreviated transcription (Latin):
ens ad resurrechonẽ uerã. q̃ ẽ nõ ĩt᷑
mortuos: s longe ex mortui. Q a
lic om̃s resurgãt indie uidicii soli
tñ iustȩ głiose inmutabunt᷑. ⁊ oc¬
current dño in aera: deportati ab
anglis. Impii uͦ manebt̃ int̾ra. qͦusq
pcipiant t̾ribilem sentenciã iudicis.
iam ꝓ illa. gła tm̃ laboro. qr nõ dico
qd iã acceꝑĩ aliqͥd głe. qͥa si aliqͥd głe

Expanded text:
ens ad resurrectionem veram, quae est, non inter mortuos, sed longe ex mortuis. Qui autem licet omnes resurgant in die judicii, soli tamen justi gloriose mutabuntur, et occurrent Domino in aera deportati ab angelis. Impii vero manebunt in terra, quousque percipiant terribilem sententiam judicis. jam pro illa gloria tantum laboro, quia non dico quod jam acceperim aliquid g
Abbreviated transcription (Latin):
usq itͣ tͥbulagones maxime exortat᷑
ne legalia ab eis recipiãt: s fidẽ x solã
suffic̾ẽ credãt. X incip̃ hic agẽ: de fin¬
ceritate fidĩ. Niͣ. de tolerancia ⁊ qͥb̾dã
te in dño. Idest gaudiũ oĩs boni habea
deatis. Michi qͥaẽ absenti uõ ẽ pigrũ.
uob̾ at̃ necessartũ ẽ. ꝯtͣ instãtes pseu¬
do. Idõ ilic̃ necessariũ scb̃e qͦ p̃sens
lacio. Uidete canes ⁊ ct̃. Et ũ in dño

Expanded text:
usque contra tribulationes maxime exhortatus ne legalia ab eis recipiant, sed fidem Christi solam sufficere credant. Et incipit hic agere de sinceritate fidei quasi de tolerantia et quibusdam te in Domino, id est gaudium omnis boni habeatdeatis, mihi absenti quidem non est pigrum, vobis autem necessarium est, contra instantes pseudo. Ideo dicit necessarium scribere quae praesens olatio. Videte, et
Abbreviated transcription (Latin):
siue mali fint : ñ ad eos latrent. In¬
solitoꝵ aut̃ ꝑsonis uisis. ⁊ ĩnocentibꝰ.
irritent᷑. Bene gͦ ꝯparat cambꝰ. qͥ a
sic̃ canes magis sequnt᷑ ꝯsuetudinẽ
dinẽ legis tenẽt ⁊ ꝯtͣ u̾itatẽ irracio¬
nabilit̾ latͣnt ⁊ mordait. E uidete
.i. cognoscite illos eẽ: malos oꝑarios.
ser̃ generoso semim eũgłii: qͥbꝰ fru¬
m̃ta enecãt. X uidete .i. cognoscite
illos eẽ ñ dico cͥcũcisionẽ: s c̃cisionẽ

Expanded text:
sive mali sint, non ad eos latrent; insolitorum autem personis visis etiam innocentibus irritentur. Bene ergo comparat canibus, quia sicut canes magis sequuntur consuetudinem dinem legis tenent, et contra veritatem irrationabiliter latrant et mordent. Et videte, id est cognoscite illos esse malos operarios. erserunt generoso semini Evangelii, quibus frumenta enecant. Videte, id est cognoscite illos esse, non dico circumcisionem, sed concis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑu̾tunt. Ꝙ ilicunt᷑ nacio. qͥa nõ st̃ rena.¬
ti ex aqͣ ⁊ sp̃u scõ. Int̾ q̃s lucetis .i. luc̃e
ilebetis: docłna ⁊ uita. Idest ad hestis
ꝯstititti: ĩ luceatis  ido decet uos esse
sine reyhenfione. Lucetis dico: sic̃ humi¬
naria fixa in celo: ludem̃ int ĩ mũdo.
Sct̃ ⁊ uos sol mũdi estis: qͦs illuminat
lux u̾a. U ħ idõ. qͥa estis ꝯtinentos ũbũ

Expanded text:
ntur natio, quia non sunt renati ex aqua et Spiritu sancto. Inter quas lucetis, id est lucere debetis doctrina et vita, id est ad hoc estis constituti ut luceatis. Et ideo decet vos esse sine reprehensione. Lucetis, dico. Sicut luminaria fixa in coelo lucent in mundo, sic et vos sol mundi estis quos illuminat lux vera. Et hoc ideo quia estis
Abbreviated transcription (Latin):
quãqͣm ego habcã .i. habe possũ ⁊fiden¬
pł aliis. Et hoc ẽ qd̃ subdit.
Siqͥs aliꝰ ame qͥuos decip̃. uidet᷑ ⁊fidẽ
m carne qi inde iustꝰ sit: ego magis
uideor debe.⁊fid̾e: qͣm illi pseudo. quia
ego sũ cͥcũcisꝰ octaua ilie anatiuitate

Expanded text:
ego habeam, id est habere possim confidenplus aliis, et hoc est quod subdit: Si quis alius a me qui vos decipit, videtur confidere in carne, quasi inde justus sit, ego magis videor, debere confidere quam illi pseudo, quia ego sum circumcisus octava die, a nativitate
Abbreviated transcription (Latin):
subdit. Inueniat dico: ñ hñs meam
tusticiã q̃ ex lege ẽ. Iua iusticia est. q̃¬
q̃s penas timet: ñ amat i̾ticiã. Qsqͥs
enĩ timuerit. ⁊ suis igribꝰ legẽ implere
putau̾it. & fec̾it q̃ iubet lex nõ amã

Expanded text:
subdit, inveniar, dico, non habens meam justitiam, quae ex lege est. Illa est justitia qua quis poenas timet, non amat justitiam. Quisquis enim timuerit, et suis viribus legem implere putaverit, et fecerit quod jubet lex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ misccłiã iħu. timocheũ me mitt̾e ad
uos. X h:cito. Ad eo necessartũ ẽ ĩue¬
miat: & ad eo attentꝰ est erga uos. Mit¬
t̾e dico: u ⁊ ego bono aĩo si his cogni¬
tis qͥ cͥca uos st̃. Sic uos eritis bono
aio: cogintis his qͣ cͥca me st̃. Idõ illũ

Expanded text:
mini Jesu Timotheum me mittere ad vos. Et hoc cito, adeo necessarium est ut veniat. Et adeo attentus est erga vos. Mittere, dico, ut et ego bono animo sim, his cognitis quae circa vos sunt, sicut vos eritis bono animo cognitis his quae circa me sunt. Ideo illum
Abbreviated transcription (Latin):
stanciã: & uͥtutẽ. Caue. qͣlit̃ in telligas.
ui roꝵ illustriũ ãbrosii ⁊ augustim uer¬
ba p̃missa ne sͥ ꝯtraire putent᷑. Scito
tuita. Nlat᷑ali donacione. dedit pater
nom̃ qd̃ ẽ suꝑ om̃e nom̃ do filio non
fuit aliud dare: qͣm sͥ eqͣlẽ gen̾are. Gra¬
tuita uͦ donacione: dedit hõĩ xͦ ñ ddõ.¬

Expanded text:
 virtutem. Cave qualiter intelligas virorum illustrium, Ambrosii et Augustini verba praemissa, ne sibi contraire putentur. Scito tuita. Naturali donatione dedit Pater nomen quod est super omne nomen Deo filio non fuit aliud dare, quam sibi aequalem generare. Gratuita vero donatione dedit homini
Abbreviated transcription (Latin):
diligamin: qĩ eiꝰ uisc̾ã. Et inde testis ẽ
de diligamini. Uł eo affectu diligatis
Uł refert᷑ ad illud qd̾ fup̃ dix̃. cũ ilix̾se
desid̾are illos ẽẽ socios gaudii sui ⁊ de
cupiditate ũ carnis affectu: s x amore.

Expanded text:
diligamini quasi ejus viscera. Et inde testis estre, ut ab eo perfecte diligamini. Vel eo affectu diligatisVel refertur ad illud quod supradixit, cum dixit se desiderare illos esse socios gaudii sui, et dcupiditate, non carnis affectu, sed Christi amore.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm sͥ romã ꝑ epafroditũ miserãt gaud̾e
se dic̃. ꝑ remitens gͦ salutacionẽ: ait. ł aulꝰ
⁊ timotheus. limoth eũ apponit: qͥa hũe
piãt. Serui iħu xͥ. Nom̃ dignitatis
tacet qͦd ẽ apłs. qͥa nõ erat opꝰ auctori¬
ttte: cũ recta de illo sentirent. Condicio¬
nẽ fatet᷑. qͥa casto tinore ẜ subd̃iti: ũe

Expanded text:
t gaudere se dicit. Praemittens ergo salutationem ait: Paulus et Timotheus. Timotheum apponit, quia hunc piant. Servi Jesu Christi. Nomen dignitatis tacet quod est Apostolus, quia non erat opus auctoritate cum de illo recta sentirent. Conditionem fatetur, quia c
Abbreviated transcription (Latin):
ũ mutẽt ⁊ mutẽt᷑. ũ cibꝰ qͥ amitẽs suã
speciẽ: in corpꝰ u̾tit᷑. ⁊ ecilitatẽ atq
langueiẽ: in robur atq ualenciã
innitat. Terciũ genꝰ ẽ: cũ eã q̃ acci¬
dũt nͨ mutãt ea qͥbꝰ accedt̃: nec
ab eis ip̃a mutat᷑. sic̃ anulꝰ ĩ digito
posit᷑. qd̃ genꝰ iarissime ĩuenit᷑.
Qrtũ genꝰ ẽ. cũ ea qͥ accidũt mmutãt᷑

Expanded text:
ut mutent et mutentur, ut cibus qui amittens suam speciem in corpus vertitur, et exilitatem atque languorem in robur atque valentiam commutat. Tertium genus est cum ea quae accidunt nec mutant ea quibus accidunt, nec ab eis ipsa mutantur, sicut annulus in digito positus, quod genus rarissime invenitur. Quartum genus cum ea quae accidunt mutantur
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd informa dĩ erat añ ĩ carnationẽ: Qd̾
si nõ erat : nõ accep̃ formã sui. nec se
exinamuit. qͥaꝰ erat ĩ forma dĩ: se exina¬
nuit formã serui accipiens. Ergo hõi
nõ ẽ donatũ nom̃ di: s ei qͥ eqͣlis ẽ patͥ.
qͥ se exinauit. ciiꝰ st̃ oĩa apat᷑. Illi dona

Expanded text:
d in forma Dei erat ante incarnationem? Quod si non erat, non accepit formam servi, nec se exinanivit; quia qui erat in forma Dei, se exinanivit formam servi accipiens. Ergo homini non est donatum nomen Dei, sed ei qui aequalis est Patri qui se exinanivit, cujus sunt omnia a Patre. Illi don
Abbreviated transcription (Latin):
cessariũ uob. Idõ illud cupio. ħ non
recuso. St̃ qͥdã hoĩes ĩ ꝑfecti: qͥ cũ pa¬
cientia moriunt᷑. U st̃ qͥdã ꝑfeti: qͥ
cũ paicientia uiuũt. qͥ ad huc ddesidãt
uitã istã cũ illi uen̾it ities mortis pa

Expanded text:
cessarium vobis. Ideo illud cupio, hoc non recuso. Sunt quidam homines imperfecti, qui cum patientia moriuntur; et sunt quidam perfecti, qui cum patientia vivunt. Qui adhuc desiderat vitam istam, cum illi venerit
Abbreviated transcription (Latin):
dissolui ⁊ ȩẽ cũ xͦ: nõ pacient̃. morit᷑:
s sapienter uũ. delectabiliter mo¬
rit᷑. Uide apłm paciẽter uiuentẽ: idest
cũ pacientia hic nõ amare uitã set to¬
lerare. Uñ ait. Cupio dissolui ⁊ ẽẽ cũ
nere incarne: & ex duobꝰ paciebat᷑ an¬
guorẽ. Alt̾ũ obtimũ ducebat. Uñ pas¬
siom aꝓpinqͣns uehem̃ciꝰ exultabat

Expanded text:
enter moritur, sed patienter vivit, delectabiliter moritur. Vide Apostolum patienter viventem, id est cum patientia: hic non amare vitam, sed tolerare. Unde ait: Cupio dissolvi, et esse cunere in carne, et ex duobus patiebatur angorem. Alterum optimum ducebat, unde passioni appropinquans veheme
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ uita ad opꝰ ur̃m. ł ita digne. ut
siue cũ uen̾o ⁊ uidõ uos. siue cũ ab¬
sens fuero gudia de ub. h. Sciłic qd̾
statis ĩfide ⁊ deuocione ⁊tͣ ad u̾sarios.
Et ħ in uno sp̃u scõ: cui nõ eret ꝯtͣriꝰ
nimes ꝙ̃ debetis. Uñ subdit. Yos dico:
unani mes uolũtate ⁊ collaborantes

Expanded text:
mihi vita ad opus vestrum. Et ita digne ut sive cum venero et videro vos, sive cum absens fuero audiam de vobis hoc, scilicet quod statis in fide et devotione contra adversarios, et hoc in uno Spiritu sancto, cuinimes esse debetis. Unde subdit: Vos dico unanimes voluntate, et collaborantes,