comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse credimus: nͥ ad ꝑmanens
scłm mente transeamꝰ. Seruus gͦ
hebreus emptus sex annis serui¬
re p̾cipitur: ita ut inseptimo li¬
ber exeat gratis. Quid enĩ ꝑsena¬
riũ numerum: nisi ac̾tiuȩ uite
ꝑfectio designatur: Quid ꝑsep¬
tenarium: nͥ contemplatiua ui¬
ta expͥmitur: Sex gͦ annis ser¬
uit ꝙ. septimo egreditur liber:
erit. ad contemplatiuȩ uitȩ lib̾ta¬
tem transit. Et notandũ qd̾ gra¬
tis liber egreditur: quia hiiqui
postquam omĩa fecerint dicunt
se inutiles seruos. eis ꝓculdubio
sic̃ ac̾tiua uita fuit ex munere.
ita erit exgr̃a etiam contempla¬
tiua. Cum quali ueste intraue¬
rit. cum tali exeat: quia omni¬
no necesse ẽ. ut unusquisq nr̃m
in hoc qd̾ incipit ꝑseueret. atq
usq ad finem oꝑis inea qua in¬
choauit intentione ꝑdun. Ille
quippe bene ad contemplandum
transit: qui inac̾tiua uita intñ¬
tionis suȩ uestẽ ad det̾iora ñ inu¬
tauerit. Et sunt non nulli qui

Expanded text:
fortasse credimus, nisi ad permanens fortasse credimus, nisi ad permanens saeculum mente transeamus. Servus vero Hebraeus emptus sex annis servire praecipitur, ita ut in septimo liber exeat gratis. Quid enim per senarium numerum, nisi activae vitae perfectio designatur? Quid per septenarium nisi contemplativa exprimitur? Sex ergo annis servit, et septimo egreditur liber, erit ad contemplativae vitae libertatem transit. Et notandum quod gratis liber egreditur, quia ii qui postquam omnia fecerint dicunt se inutiles servos , eis procul dubio sicut ipsa activa fuit ex munere, ita erit ex gratia etiam contemplativa. Cum quali veste intraverit, cum tali exeat, quia omnino necesse est ut unusquisque nostrum in hoc quod incipit perseveret, atque usque ad finem operis in ea qua inchoavit intentione perduret. Ille quippe bene ad contemplativam transit, qui in activa vita intentionis suae vestem ad deteriora non mutaverit. Et sunt nonnulli qui
Abbreviated transcription (Latin):
endũ: qr cũ actiua ł contẽ platiua ui¬
cessitate ẽ. altera inuoluntate. Qͥs
enĩ cognoscens deum adeius regnũ
ingreditur: nͥ pͥus bene oꝑet᷑: Si¬
ne contemplatiua uͦ uita intrare
possunt ao cȩlestem pat̾am. qͥ bona
quȩ possunt operari non negli¬
gunt. sine ac̃tiua aũ intrare ñ
possunt si negligunt
bona operari que possunt. Illagͦ in
necessitate ẽ: hȩc inuoluntate. Illa
inseruitute: hec in libertate. Un¬
de & ad moysen d̾r. Si emeris ser¬
uum hebreum sex annis seruiet
tibi: inseptimo egredietur liber
gratis. Hebreus enim: transieus
int̾pretatur. Et seruus hebreus
emitur: quando unusquisq qui
iam ab hoc scło mente transit. ser¬
uitio om̃ipotentis dei subditur.
Ille enim seruire deo uere appetit:
qui ab hoc scło mente transire di¬
dicerit. Sic moyses transiuit ut
uideret uisum: sic dauid cum
uideret impium exaltatũ et ele¬
uatum suꝑ cedros libani. transi¬
uit secce non erat: quia iniqͦꝵ
potentias ẽẽ magnum aliquid

Expanded text:
uia cum activa vel contemplativa vicessitate est, altera in voluntate. Quis enim cognoscens Deum, ad ejus regnum ingreditur, nisi bene operetur? Sine contemplativa ergo vita intrare possunt ad coelestem patriam, qui bona quae possunt operari non negligunt. Sine activa autem intrare non possunt, si negligunt bona operari quae possunt. Illa ergo in necessitate, haec in voluntate est. Illa in servitute, ista in libertatede ad Moysen dicitur: Si emeris servum Hebraeum, sex annis serviet tibi. In septimo egredietur liber gratis . Hebraeus enim transiens interpretatur. Et servus Hebraeus emitur, quando unusquisque qui jam ab hoc saeculo mente transit, servitio omnipotentis Dei subditur. Ille etenim Deo vere servire appetit, qui ab hoc saeculo mente transire didicerit. Sic Moyses transivit ut videret visum. Sic David, cum videret impium exaltatum et elevatum sicut cedros Libani, transivit et non erat : quia iniquorum potentiam esse magnum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
de p̾parando animo ad per
dulcedinẽ tractaretur: ad unc̃
cedinis designatur: Dulcis enĩ
cibus qui de suꝑnis accipitur.
manbu uocatur. Manhu enĩ dr
quid ẽ hoc: & quid est hoc dicimꝰ
quando hoc qd̾ cernimus nescien¬
tes ãmiramur. Suꝑnum gͥ man¬
na anima ꝑcipit: cum ꝑ uocem
compunctionis eleuata nouam
speciem int̾ne refectionis obstu¬
pescit: ut diuina dulcedine reple¬
ta uire respondeat. quid est hoc:
quia dum ab infuma cogitatione
suspendit᷑: ea quȩ de suꝑnis con¬
spicit insolite miratur. S q cũ
hac uoce torporis nr̃i surditas
rumpitur: uetustȩ uite ꝓtinuꝰ
usus mutatur: ut anima super¬
no spũ affiata. & insũmis appetat
quȩ contempserat: & contempnat
in infimis quȩ appetebat. In exposi¬

Expanded text:
de praeparando animo ad percdulcedinem tractaretur in expos.cedinis descibus qui de supernis accipitur manhu vocatur. Manhu enim dicitur Quid est hoc? Et quid est hoc dicimus, quando hoc quod cernimus nescientes admiramur. Supernum igitur manna anima percipit, cum per vocem compunctionis elevata novam speciem internae refectionis obstupescit, ut divina dulcedine repleta jure respondeat, Quid est hoc? quia dum ab infima cogitatione suspenditur, ea quae de supernis conspicit insolite miratur. Et quia cum hac voce torporis nostri surditas rumpitur, vetustae vitae protinus usus mutatur, ut anima superno spiritu afflata, et in summis appetat quae contempserat, et contemnat in infimis quae appetebat, re
Abbreviated transcription (Latin):
cuꝰ &. siuidere substantiã ñ uaiet¬
iam tamen eius potentiam ꝑ illumi¬
nationem sp̃c miratur: & cum mo¬
yses tab̾naculum ingreditur eius
t̃ga pͦpis aspicit ꝙ inpapilionũ su¬
&um ostus consistit: quia cũ sc̃s
quisq p̃dicator alta dedeo loquit᷑.
supne habitationis iam utcumq
tab̾nacłm ingreditur. Cuiꝰ p̾dica¬
tionis infirmi quiq ꝙsi uirtutẽ
plene pensare non possunt. tamen
uelut t̾ga aspiciunt: quia postre¬
ma quȩ p̾ualent ꝑ intellectum se¬
quuntur. S inipsis qͦ minimis
quȩ capere sufficiunt: iam de suiᷤ
papilionib quasi exeunt. atq in
ostus stant: quia & habitacła car¬
nis relinquere. & ad illa et̾nȩ uitȩ
gaudia quȩ audiunt ꝓgredico

Expanded text:
us etsi videre substantiam non valetus etsi videre substantiam non valetjam tamen ejus potentiam per illuminationem spiritus miratur? Et cum Moyses tabernaculum ingreditur, ejus terga populus aspicit, et in papilionum suorum ostiis consistit, quia cum sanctus quisque praedicator alta de Deo loquitur, supernae habitationis jam utcunque tabernaculum ingreditur. Cujus praedicationis infirmi quique etsi virtutem plene pensare non possunt, tamen velut terga aspiciunt, quia postrema quae praevalent, per intellectum sequuntur. Sed et in ipsis quoque minimis quae capere sufficiunt jam de suis papilionibus quasi exeunt, atque in ostiis stant, quia et habitacula carnis relinquere et ad illa aeternae vitae gaudia quae audiunt progredi co
Abbreviated transcription (Latin):
tumẽ. Cum egredetur moyses ad ta¬
b̾nacłm: surgebat uniu̾sa plebs.
ꝙ stabat unusquisq inostio papi¬
lionis sui: aspiciebatq tͥgum mo¬
ysi donec ingrederetur tẽptoriũ.
Ingressoaũ illo tab̃nacłm fȩderis.
descendebat colũpna nubis ꝙ sta¬
bat ante ostium. Loquebaturq
cum moyse cernentib uniũsis:
qd̾ columpna nubis staret adosti¬
um tab̾naculi. Stabantq ipsi &
adorabant ꝑfores tab̾nacłoꝵ suꝙ.
Hebreus ppłs de egyptia seruitute
liberatus: cum loquente deo colũp¬
nam nubis cerneret: unusquisq
in tab̾nacłi sui forib stabat & ado¬
retur moyses ad tab̾nacłm: surge¬
q inostio papilionis sui. Quid est
enim p̾płm columpnã nubis aspi¬
cere.&. intab̾nacul sui forib stare
atq adorare: nisi qd̾ humana men̾
cum suꝑiora illa atq cȩlestia utcu̾q
in enigmate ĩa conspic̾ claust᷑ habita¬
tiois corporee ꝑ sub leuatã cogitat¬
onẽ exit. atq illũ humilit̾ adorat.

Expanded text:
ad tabernaculum, surgebat universa plebs, et stabat unusquisque in ostio papilionis sui, aspiciebantque tergum Moysi, donec ingrederetur tentorium; ingresso autem illo tabernaculum foederis, descendebat columna nubis, et stabat ante ostium, loquebaturque cum Moyse, cernentibus universis quod columna nubis staret ad ostium tabernaculi; stabantque ipsi, et adorabant per fores tabHebraicus populus, de Aegypti servitute liberatus, cum loquente Deo columnam nubis cerneret, unusquisque in tabernaculi sui foribus stabat, et adoretur Moyses ad tabernaculum, surgeque in ostio papilionis sui. Quid est enim populum columnam nubis aspicere, et in tabernaculi sui foribus stare et adorare, nisi quod humana mens cum superiora illa atque coelestia, utcunque in aenigmate conspicit, jam claustra habitationis corporeae per sublevatam cogitationem exigit, atque i
Abbreviated transcription (Latin):
noscendam ueri luminis clariti¬
tẽ intellectꝰ nr̃i aciem medicamins
bonȩ oꝑationis adiuuam᷑. A lbuig¬
nẽ uͦ habet in oculo: qui u̾tatis li¬
cem uidere non sinitur: qui arrogai¬
tia sapientiȩ seu iusticiȩ cȩcatur Ri¬
pilla namq oculi ingra uidet al¬
buginem tolerans non uidet: qua
uidelicet sensus humanȩ cogitate¬
ĩs si se stultũ peccatorẽ q intellig̃: cognis¬
onẽ intunȩ claritatiꝰ app̾hendit. Si au̾ da

Expanded text:
noscendam veri luminis claritanoscendam veri luminis claritatem, intellectus nostri aciem medicamine bonae operationis adjuvamus. Albuginem vero habet in oculo, qui veritatis lucem videre non sinitur, quia arrogantia sapientiae, seu justitiae caecatur. Pupilla namque oculi nigra videt, albuginem tolerans nil videt, quia videlicet sensus humanae cogitationis si stultum se peccatoremque intelligit, cogitationem intimae claritatis apprehendi
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationis statum erigere non
ualet: quẽ t̾renȩ usus sollicitudi
nis curuũ tenet. Exhorũ quip¬
pe specie psalmista dic̾ Incurua
inspinis cecidit. hii sunt qͥ audi
erunt: &a sollicitudinib &̾ lius¬
tiis. & uoluptatib uitȩ euntẽ suf¬
focant᷑ & non referunt fruc̾tum.
Lippus uͦẽ cuiꝰ quidẽ ingenium
ad cognitionẽ u̾itatis emicat:
s tam̃ hoc carnalia oꝑa obscurat
In lippis quippe oculis pupilȩ sa¬
ne sunt: s humore defluent infir¬
mantes palpabrȩ grossescunt.
Quar̾ quia infusione crebra atte¬
ritur: etiam acies pupillȩ uiciat᷑
E st̃ nonnulli. quoꝵ sensũ carnat
uitȩ oꝑatio saueiat: qͥ uidere rec¬
ta subtilit ꝑingeniũ pot̾ant: su
su prauoꝵ actuum caligant. Lix¬
pus itaq est. cuiꝰ sensum naturas
acuit. s conu̾sationis prauitaᷤꝰ e¬
fundit. Cui bene ꝑangłm dict̃
Collirio inunge oculos tuos: ut
uideas. Collirio quippe ocłos ut
uideamꝰ inungimus: cum ad cog¬

Expanded text:
cogitationis statum erigere non cogitationis statum erigere non valet, quem terrenae sollicitudinis usus curvum tenet. Ex horum quippe specie Psalmista ait: Incurvatin spinas cecidit, ii sunt qui audierunt, et a sollicitudinibus et divitiis et voluptatibus vitae euntes, suffocantur et non referunt fructum . Lippus vero est cujus quidem ingenium ad cognitionem veritatis emicat, sed tamen hoc carnalia opera obscurant. In lippis quippe oculis pupillae sanae sunt, sed humore defluente infirmantia palpebra grossescunt, quorum quia infusione crebro atteritur, etiam acies pupillae vitiatur. Et sunt nonnulli quorum sensum carnalis vitae operatio sauciat, qui videre recta subtiliter per ingenium poterant, sed usu pravo per actum caligant. Lippus itaque est, cujus sensum natura exacuit, sed conversationis pravitas confundit. Cui bene per Angelum dicitur: Collyrio inunge oculos tuos ut videas . Collyrio quippe oculos ut videamus inungimus, cum ad cog
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdeant. ꝑ discretionẽ conspicit:
& uentura uicioꝵ bella eralto
dep̃hendit. S sunt nonnulli
qͥdum estimari hebetes nolunt.
sepe se inquibusdam inqͥsitioib
płquã necesse ẽ exercentes. ex nimi¬
a subtilitate falluntur. Unde hic
qͦ subditur: uł grandi ⁊ torto na¬
so. Nasus etenĩ grandis &. tortꝰ:
ẽ discretionis subtilitas in mod̾a¬
ta: quȩ dũ plusquã decet excreue¬
rit: actionis suȩ rec̾titudinem
ipsa confundit. Frac̾to aut̃ pede
ł manu ẽ qui uiam di ꝑgere om̃i¬
m non ualet: atq abonis actib
funditus exsors uacat: quatinꝰ
hȩc non ut claudus saltem cum
infirmitate teneat. s ab hiis om¬
nim alienus eristat. G ibbus
uͦ est. que trenȩ sollicitudinis pond̾
depͥmit. ne umquam adsuꝑna re¬
spiciat: s solis hiis quȩ mnfimis
calcantur intendat. Qui gsiquã¬
do aliquid ex bono pat̾ȩ celestis au¬
dierit: ad hoc nunirũ ꝑuersȩ con¬
suetudinis pondere pregrauatꝰ.
cordis faciem non attollit: quia

Expanded text:
deant, per discretionem conspicit, et ventura vitiorum bella ex alto deprehendit. Sed sunt nonnulli qui dum aestimari hebetes nolunt, saepe se in quibusdam inquisitionibus plusquam necesse est exercentes, ex nimia subtilitate falluntur. Unde hic quoque subditur, vel grandi et torto naso. Nasus etenim grandis et tortus, est discretionis subtilitas immoderata, quae dum plusquam decet excreverit, actionis suae rectitudinem ipsa confundit. Fracto autem pede vel manu est qui viam Dei pergere omnino non valet, atque a bonis actibus funditus exsors vacat, quatenus haec non ut claudus saltem cum infirmitate teneat, sed ab his omni modo alienus existat. Gibbus vero est quem terrenae sollicitudinis pondus deprimit, ne unquam ad superna respiciat, sed solis his quae in infimis calcantur, intendat. Qui etsi quando aliquid ex bono patriae coelestis audierit, ad hoc nimirum perversae consuetudinis pondere praegravatus, cordis faciem
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑuȩ contemplationis lum̃ ig¬
norat: qui p̾sentis uitȩ tenebris
pressus. dum uenturam lucẽ ne¬
quaꝙ̃ diligent̾ conspicit: qͦ gres¬
sus oꝑis porrigat nescit. Hinc et¬
suoꝵ seruabit. & impii intenebͥs
conticescent. Claudꝰ uͦ ẽ. qui qͥdẽ
qͦ ꝑgere debeat aspic: s ꝑ infirmi¬
tatem mentis uitȩ uiam ꝑfec̾tȩ
nonualet tenere quã uidet: qr¬
ad uͥtutis statum dũ fluxa con¬
suetudo non erigitur. qͦ desidiũ
innitit᷑. illuc gressus oꝑis effica¬
cit̾ non sequuntur. Hinc etenĩ
paulus dic̃. Remissas manus.
n dissoluta genua erigite. ⁊ rec¬
bos gressus facite pedib uris:
ut non claudicans erret. mag
aut̾ sanetur. Paruo aut̃ nasoe. qͥ
ad tenendam mensurã discretiõis.
idoneus nonẽ. Naso quippe odo¬
res fetoresq discernimus. Rec̾te
gͦ ꝑ nasum discretio expͥmit᷑. per
quam uirtutes eligimꝰ. delicta
reꝓbamꝰ. Unde w in laude sponsȩ
dicit᷑. Nasus tuus: sic̃ turris q̃¬

Expanded text:
umen contemplationis ignorat. Qui praesentis vitae tenebris pressus, dum venturam lucem nequaquam diligendo conspicit, quo egressum operis porrigat, nescit. Hinc etsuorum servabit, et impii in tenebris conticescent . Claudus vero est qui quidem quo pergere debeat aspicit, sed per infirmitatem mentis vitae viam perfecte nonad virtutis statum defluxa consuetudo non erigitur, cum quo desiderio innititur, illuc gressus operis efficaciter non sequuntur. Hinc etenim Paulus dicit: Remissas manus  dissoluta genua erigite, et gressus rectos facite pedibus vestris, ut non claudicans quis erret, magis autem sanetur . Parvo autem naso est, qui ad tenendam mensuram discretionis idoneus non est. Naso quippe odores fetoresque discernimus. Recte ergo per nasum discretio exprimitur, per quam virtutes eligimus, delicta reprobamus. Unde et in laude sponsae dicitur: Nasus tuus sic
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut mors corpus interimit: sic ab¬
amore rerum corꝑalium ȩternȩ ui¬
tȩ caritas occidit. Nam quem per¬
fec̾te absorbuerit: adterrena foris de¬
sideria uelut insensibilem reddit.

Expanded text:
Sicut mors corpus interimit, sic abmore rerum corporalium aeternae vitae charitas occidit. Nam quem perfecte absorbuerit, ad terrena foris desideria velut insensibilem reddit.
Abbreviated transcription (Latin):
signaculum supercor tuum. Io¬
cͥco namq signaculũ rebꝰ ponitur:
nȩ ilia diripientium p̾sumptione te¬
nerentur. Sponsus gͦ incor signacu¬
lum ponitur: quando fidez eius my¬
sterium incustodia nr̃ȩ cogitatio¬
nis impͥmitur: ut ille infidelis ser¬
uus nimirum noster aduersarius
cum signata fide corda considerat. tẽp¬
tando ea irrumpere non presumat.

Expanded text:
signaculum super cor tuum . Idcirco namque signaculum rebus ponitur, ne qua diripientium praesumptione temerentur. Sponsus ergo in corde signaculum ponitur quando fidei ejus mysterium in custodia nostrae cogitationis imprimitur, ut ille infidelis servus, nimirum noster adversarius, cum signata fide corda considerat, tentando ea irrumpere non praesumat.
Abbreviated transcription (Latin):
nobis abigail ꝑrenuntiationẽs suȩ
dispensationẽ innuit: nͥ qd̃ iracun¬
dos melius corrigimꝰ. simipsa irȩ su¬
⁊ conmotiõe declinamꝰ: ꝑturbati
quippe quid audiant ignorant: sed
adse reduc̾t. tanto libentius exhor¬
tationis u̾ba recipiunt. quanto se
pam suã abigail laudabilit̾ tacu¬
it. qͣm digesto uino laudabilit̾ dixͦ.
ccͥco enim malũ quod̾ fecerat cogno

Expanded text:
nobis Abigail per renuntiationis suae dispensationem innuit, nisi quod iracundos melius corrigimus, si in ipsa irae suae commotione declinamus? Perturbati quippe, quid audiant nobis Abigail per renuntiationis suae ad se reducti tanto libentius exhortationis verba recipiunt, quanto se pam suam Abigail laudabiliter tacuit, quam digesto vino laudabiliter dixit. Idcirco enim malum, quod fecerat, cogno
Abbreviated transcription (Latin):
saltem innoxie derogant. quasi¬
regis suꝑpositi ueste fedant. Si
famen adsemet ipsos redeunt: seq
aebementissime uł de tenuissima
ibi laceratione rep̾hendunt. Un¬
at bene ⁊ illic scͥptum ẽ. P̾ hec da¬
ino ꝑcussit cor suum: eo qd̾ absci¬
ais oram clamidis saui. Facta qͥp¬
ꝑe p̃positoꝵ oris gladio ferienda ñ
sunt: etiam si recte rep̃bendenda ii
dicantur. Siquando uͦ contra eos
uł inminimis lingua labit᷑: ne¬
cese ẽ. ut ꝑaffuc̃tionẽ penitentiȩ
õpͥmatur: quatinus. adsemet ip¬
sum redeat: ut cum p̃positȩ potestã¬
ci deliquerit: eiꝰ contra se uidiciũ

Expanded text:
saltem innoxie saltem innoxie regis superpositi vestem foedant. Sed tamen ad semetipsos redeunt, seque vehementissime de tenuissimi verbi laceratione reprehendunt. Unde bene illic scriptum est: « Post haec David percussit cor suum eo quod abscidisset oram chlamidis Saul . » Facta quippe praepositorum oris gladio ferienda non sudicantur. Si quando vero contra eos vel in minimis lingua labitur, necesse est, ut per afflictionem poenitentiae cor prematur, quatenus ad semetipsum redeat, ut cum praepositae potestati deliquerit, ejus contra se judicium
Abbreviated transcription (Latin):
tate a subditis quiblibet etiam pra
trem speluncã fuiss ingressus: illic
daiid
cum uris suis inerat: quiatam lons
tempors ꝑsecutionis enis mala tole¬
bat. Cumq eum iri sui adferiendi
saul accenderent: fregit eos respon¬
sionib. quia manum mitt̾e in rpm
dñi nondeberet: quitam̃ occuiti
surrex̃. noram clainidis eiꝰ absci¬
oit. Qͥo ꝑsaul. nisi mali rec̾tore s̾
Qͥo ꝑ dauio. nisi boni subditi desig¬
nantur: Sauli gͥuentrem pur¬
gare ẽ: prauos ppositos conceptã
incorde maliciam usq aoopera
miseri odoris extendere ⁊ cogita¬
ta ap̃se noria. fac̃tis ext̾iorib ere¬
quendo monstiure. Quem tamen
dauid ferux metuit. quia prȩ suo¬
ditoꝵ mentes abom̃i se peste ob¬
trec̾ itationis abstinentes: p̃psi¬
torum uitam nullo lingue gia¬
dio peutiunt: etiam cum de im
possunt: ut non ertra quedam
atq ertiora p̃positoꝵ mala s tã¬
men humiliter loquantur: qsi
oram clamidis silenter meidunt.
quia uidelicr eum p̾latȩ dignitat

Expanded text:
tatem, quibuslibet etiam pravtrem speluncam fuisset ingressus, illic David cum viris suis inerat , qui jam tam longo tempore persecutionis ejus mala tolerabat. Cumque eum viri sui ad feriendum Saul accenderent, fregit eos responsionibus, quia manum mittere in christum Domini non deberet. Qui tamen occulte surrexit, et oram chlamydis ejus abscidit . Quid per Saul nisi mali rectores, quid per David nisi boni subditi designantur? Saul igitur ventrem purgare est pravos praepositos conceptam in corde malitiam usque ad opera miseri odoris extendere, et cogitata apud se noxia factis exterioribus exsequendo monstrare. David namque Saul ferire metuit, quia piae subditorum mentes ab omni se peste obtrectationis abstinentes, praepositorum vitam nullo linguae gladio percutiunt, etiam cum de imppossunt, ut extrema quaedam atque exteriora praepositorum mala, sed tamen humiliter, loquantur, quasi oram chalmydis silenter incidunt. Quia videlicet dum praelatae dignitati
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprꝰa cum uocem dñi secum loquen¬
ns audit. in speluncȩ suȩ ostio stat.
i faciem uelat: nisi quia dum per
contemplationis grãm uox suꝑnȩ
intelligentiȩ fit inmẽte: totꝰ homo
int̾ speluncam nonẽ. quia animũ
carnis cura non possidet: s stat ino¬
stio: quia mortalitatis angustias ex¬
ux meditatur: S iam qui inostio
sp eluncȩ consistit ⁊ u̾ba dei mnaure
cordis ꝑcipit: necesse e̾ ut faciem ue¬
let: quia dum ꝑsuꝑnam grãm ad al¬
tiora intelligenda ducimur: quan¬
tosublimius leuamur. tanto semꝑ
phumilitatẽ nosmet ipsos inintel¬
lectu nr̃o pͥmere debemus: ne cone¬
mur plus sapere quam oportet sape¬
ie: s sapere ad sobͥetatem: ne dum ni¬
mis inuisibilia discutimus aberre¬
mus: ne in ula natura incorporea
corporez luminis aliquid queramͦ.
Aurem enim intendere ⁊ faciem
operure est: uocem interioris substanti¬
e audire ꝑmentem: ntamen ab om̃i
specie corporea oculos cordis au̾tere:
ne quid sibi inilla corporale animꝰ

Expanded text:
propheta cum vocem Domini secum loquentis audivit, in speluncae suae ostio stat et faciem velat, nisi quia dum per contemplationis gratiam vox supernae intelligentiae fit in mente, totus homo jam intra speluncam non est, quia animum carnis cura non possidet? Sed stat in ostio, quia mortalitatis angustias exire meditatur. Sed jam qui in ostio speluncae consistit, et verba Dei in aure cordis percipit, necesse est ut faciem velet, quia dum per supernam gratiam ad altiora intelligenda ducimur, quanto subtilius levamur, tanto semper per humilitatem nosmetipsos in intellectu nostro premere debemus, ne conemur plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Ne dum nimis invisibilia discutimus aberremus, ne in illa natura incorporea, corporei luminis aliquid quaeramus. Aurem enim intendere et faciem operire, est vocem interioris substantiae audire per mentem, et tamen ab omni specie corporea oculos cordis avertere, ne quid sibi in illa corporale animus
Abbreviated transcription (Latin):
spelunca nr̃a ẽ. nisi hȩc corruptioniᷤᷤ
habitatio: inqua adhuc ex ue tusta¬
te retinemur: S cum aliquid per¬
cipere de cognitione diuinitatis in
stamus. Quia enim ꝓgredi ꝑfecte ñ
possumus: ad cognitionẽ tam̃ u̾ita¬
tis inhiantes iam aliquid de lib̾ta¬
tis aura captamus. In ingressu gͦ
speluncȩ stare ẽ: rep̾sso nĩȩ corrupt¬
onis obstaculo. ad cognitionẽ uita¬
tis incipere exire. Unde unube inta¬
b̾nacło descendente. isrłitȩ e longin¬
quo cernentes inpapilionum suoꝵ
ostuis stetisse memorant᷑: quia hiiqͥ
aduentũ diuinitatis utcumq con¬
spiciunt quasi iam ex habitaculo

Expanded text:
spelunca nostra est, nisi haec corruptionis spelunca nostra est, nisi haec corruptionis habitatio, in qua adhuc ex vetustate retinemur? Sed cum aliquid percipere de cognitione divinitatis incstamus: Quia enim progredi perfecte non possumus, ad cognitionem tamen veritatis inhiantes, jam aliquid de libertatis aura captamus. In ingressu ergo speluncae stare, est represso nostrae corruptionis obstaculo, ad cognitionem veritatis incipere exire. Unde et nube in tabernaculum descendente, Israelitae e longinquo cernentes in papilionum suorum ostiis stetisse memorantur, quia qui adventum divinitatis utcunque conspiciunt, quasi jam ex habitaculo
Abbreviated transcription (Latin):
negatur: quia nimir mens cũ in
contemplationis sublimitare sus¬
penditur. quicquid ꝑfecte: conspi¬
cere p̾ualet. deus non ẽ. Cũ uͦsub¬
tile aliquid conspicit: hoc ẽ qd inco
dit. Quasi enim sibilum tenuis au¬
re ꝑcipimus: cum saporem incͥcum¬
scͥptȩ u̾itatis contemplatiõe subita
subtiliter degustamus. Tunc ergo
uerumẽ. qͦd de deo cognoscimꝰ: cum
plene nos aliquid de illo cognoscere
non posse sentimus. Unde bene illic
subditur. Qd̾ cum audiss helyas.
oꝑuit uultum suũ pallio: ⁊ingres¬
sus stetit inostio spelunce. Post au
oꝑuit: quia in ipsa subtilissima conti¬
platione u̾itatis quanta ignoran¬
a homo tegatur agnoscit. Uultui
namq pallium suꝑducere ẽ. ne altio¬
ra mens querere audeat. harcc consi¬
derationi ꝓpͥe infirmitatis uelair:
ut nequaquam intelligentiȩ oculos
ultra se p̾cipitanter aꝑiat. s ad hoc
qd̃ apprehendere non ualet. reu̾enter
claudat. Qui hȩc agens: inspelunce
ostio stetuse descͥbitur. Quid namq

Expanded text:
r, quia nimirum cum mens contemplationis sublimitate suspenditur, quidquid perfecte conspicere praevalet, Deus non est. Cum vero subtile aliquid conspicit, hoc est, quod ddit. Quasi enim sibilum tenuis aurae percepimus, cum saporem incircumscriptae veritatis contemplatione subita subtiliter degustamus, tunc ergo verum est, quod de Deo cognoscimus cum plene nos aliquid de illo cognoscere non posse sentimus. Unde bene illic subditur: « Quod cum audisset Elias, operuit vultum suum pallio, et egressus stetit in ostio speluncae, etperuit, quia in ipsa subtilissima contemplatione veritatis, quanta ignorantia homo tegatur, agnoscit. Vultui namque pallium superducere est ne altiora mens quaerere audeat; hanc ex consideratione propriae infirmitatis velare, ut nequaquam intelligentiae oculos ultra se praecipitanter aperiat, sed ad hoc quod apprehendere non valet, reverenter claudat. Qui haec agens in speluncae ostio stetisse describitur, quid namque
Abbreviated transcription (Latin):
dum fugeret dicens. sufficit mͥ dñe
tolle animã meam: neq eñĩ melior sũ
quam patres mez. Unde eͦs sic potens.
ut tot illas iurtutes faciat: unde. sic
infirmus ut ita feminã ꝑtimescat:
nͥ quia dispensationis suꝑnȩ nutu
m̃sura occulti libraminis appendr̃.
ut ipsi sc̃i de homines ⁊ multũ ua¬
leant ꝑpotentiam dei. ⁊ rursumqͣ¬
damm̃ sura moderati sint ꝑ infir¬
mita tẽ suam: In illis uirtutibus
helxas quid a deo acciꝑat: inistis in¬
firmitatib quid de se ẽẽ. pot̾at ag¬
noscebat. Illa potentia uirtꝰ fuit:
ista infirmitas custos uirtutis.
Inillis uirtutib ostendebat qͥd acce¬
perat: in istis infirmitatib hoc qd̃
accepat custodiebat. In miraculis
monstrabatur helyas: in infirmita¬

Expanded text:
dum fugeret, dicens: Sufficit mihi, dum fugeret, dicens: Sufficit mihi, tolle animam meam, neque enim melior sum quam patres mei. Unde ergo sic potens, ut tot illas virtutes faciat? Unde sic infirmus, ut ita feminam pertimescat? nisi quia dispensatione superni nutus mensura occulti libraminis appenduntur, ut ipsi sancti Dei homines, et multum valeant per potentiam Dei, et rursum quadam mensura moderati sunt per infirmitatem suam? In illis virtutibus Helias quid de Domino acceperat, in istis infirmitatibus quid de se esse poterat, agnoscebat. Illa potentiae virtus fuit: ista infirmitas custos virtutis. « In illis virtutibus ostendebat quid acceperat: in istis infirmitatibus hoc quod acceperat, custodiebat. In miraculis monstrabatur Helias: in infirmita
Abbreviated transcription (Latin):
et Sufficit mͥ dñe: tolle queso ani¬
mam meam. Sarac̃ti uiri qui suble¬
uante spũ ad sũma rapiuntur: quã¬
dui inhac uita sunt. ne aliqua elatz¬
one suꝑbiant. quibusdam temptati¬
onibus repͥmuntur: ut nequaqu̾a
tantum ꝓficere ualeant. quantum
uolunt: s ne extollantur suꝑbia. fit
neis ipsarum quedã mensura uͥtutũ.
Dinc ẽ. qd helyas dum tot uirtutibus
inalta ꝓfeciss. quadam. mensura sus¬
pensus ẽ: dum iezabel pꝰmodũ qͣm¬
ius reginam tamen mulierclam fu¬
git. ꝑpendo qiuippe hunc mirȩ uir¬
tutis uirum ignem decȩlo trahere:
iscd̃o quinquagenarios iurõ cum
sius om̃ib petitione subita concre¬
mare: u̾bo cȩlos a pluuus claudere:.
libo celos ad pluiuias aꝑire: suscitan¬
tem mortuos uentura queq preui¬
dentem. ⁊ecce rursus animo occurrit
quo pauore ante unam mulierculam
fugit. Consid̾o uirum timore ꝑcussũ
de manu dñi mortem petere. nec aces¬
pere: de manu mulieris mortẽ fugi¬
endo uitare. Querebat enim mortem

Expanded text:
 sufficit mihi Domine, tolle animam meam. « Sancti viri, qui sublevante spiritu ad summa rapiuntur, quamdiu in hac vita sunt, ne aliqua elatione superbiant, quibusdam tentationibus reprimuntur; ut nequaquam tantum proficere valeant, quantum volunt; sed ne extollantur superbia, fit in eis ipsarum quaedam mensura virtutum. Hinc est enim quod Helias, dum tot virtutibus in alta profecisset, quadam mensura suspensus est, dum Jezabel postmodum, quamvis Reginam, tamen mulierculam fugiit. Perpendo quippe hunc mirae virtutis virum, ignem de coelo trahere, et secundo quinquagenarios viros cum suis omnibus petitione subita concremare: verbo coelos a pluviis claudere: verbo coelos ad pluvias aperire, suscitantem mortuos, ventura quaeque praevidentem: et ecce rursus animo occurrit, quo pavore ante unam mulierculam fugit. Considero virum timore perculsum de manu Domini mortem petere, nec accipere: de manu mulieris mortem fugiendo vitare. Quaerebat enim mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
minus ds isrł in cuiꝰ conspectu Sto
Sciendumẽ. qd̾̃ duob modis in conspe¬
tu dñi uenimus: uno quidem qͦ hie
peccata nr̃a subtilit̾ ꝑpendentes mer̃
nos conspectu ponimus. n fiendo cdi¬
iudicamus. Alio qͦ mͦ in conspectu
dñi uenimus: cum inertremo iudi¬
toante tͥbunal eius asistim. Nam quo¬
zins conditoris nr̃ i potñciã ad sñsũ redu

Expanded text:
minus Deus Israel, in cujus conspectu sto. Sciendum est quod duobus modis in conspectum Domini venimus, uno quidem quo hic peccata nostra subtiliter perpendentes, in ejus nos conspectu ponimus, et flendo dijudicamus; alio vero modo in conspectum Domini venimus, cum in extremo judicio ante tribunal ejus assistimus; nam quoties Conditoris nostri potentiam ad sensum redu
Abbreviated transcription (Latin):
examen rec̾tȩ sunt. uirgȩ nomi¬
nantur. Qͥbus exparte corticem
subtrahit: ut inhiis quȩ expolian¬
tur intimꝰ candor appareat. & ex
parte corticem seruat: ut sicut fu¬
erant ext̾ius inu̾iditate ꝑmane¬
dum coter ex parte subtrahit᷑ et
ex parte. retinetur. Ante consioe
rationis enim nr̃ȩ ocłos p̾cedenti¬
um patrum sententiȩ quasi uir¬
ge uariȩ ponunt᷑: in quib cdũ ple¬
rumq intellectũ litt̾ȩ fugimus.
quasi corticem subtrahimꝰ: & dum
plerumq intellectum litt̾ȩ seqͥmͦ
quasi corticem reseruamꝰ. Dumq
abipsis cortex litt̾e subducit᷑. alle¬
gorie candor int̾ior demonstrat᷑.
& dum corter relinquit᷑ ext̾ioris in¬
telligentiȩ uirentia erempla mon¬
strantur. Iuas bene iacob inaquȩ
Has aspicientes arietes cum ouibus
ooeunt: quia racionales nr̃i sp̾s dũ
inearum intentiõe defixi sunt sin
głis quibusq actionib ꝑmiscen¬
tur: ut tales fetus oꝑum ꝓcreent.

Expanded text:
examen rectae sunt, virgae nomiexamen rectae sunt, virgae nominantur. Quibus et ex parte corticem subtrahit, ut in his quae exspoliantur intimus candor appareat, et ex parte corticem servat, ut sicut fuerant exterius, in viriditate permanedum cortex et ex parte subtrahitur, et excedentium patrum sententiae quasi virgae variae ponuntur. In quibus dum plerumque intellectum litterae fugimus, quasi corticem subtrahimus, et dum plerumque intellectum litterae sequimur, quasi corticem reservamus. Dumque ab ipsis cortex litterae subducitur, allegoriae candor interior demonstratur, et dum cortex relinquitur, exterioris intelligentiae virentia exempla monstrantur.Has aspicientes arietes cum ovibus coeunt; quia rationales nostri spiritus, dum in earum intentione defixi sunt, in singulis quibusque actionibus permiscentur, ut tales fetus operum procreent
Abbreviated transcription (Latin):
eloquii int̾ textum & myst̾ium
tanta ẽ libratiõe pensandus: ut
utͥusq partis lance moderata. hũc
neq nimiȩ discussionis pondus
depͥmatꝰ neq rursum torpor in¬
curiȩ uacuum relinquat. Multe
quippe eius sententiȩ tanta allego¬
riarum conceptioe sunt grauidȩ
ut quisquis eas adsolam tenere hy¬
storiã nititur: earũ noticia ꝑsuam
incuriam pͥuetur. Nonnulle uͦ ita
ext̾iorib p̾ceptis inseruiunt: ut si
qͥs eas subtilius penetrare desid̾at.
intus quidem nichil inueniat: s
hoc s etiam qo foris loquunt᷑ abs¬
condat. Unde bene qͦ narratiõe hy¬
storica ꝑ significationẽ dr. Tollens
iacob uirgas populeas uirides et
amigclalinas & explatanis: ex par¬
te decorticauit eas.s. reliqͣ Quid e.¬
eñi uirgas u̾ides amigdalinas. at¬
q ex platanis. ante oculos gregũ
ponere: nͥ ꝑscripture sacrȩ seriem
antiquoꝵ patrum uitas atq sen¬
tentias in eremplum ppłis p̾bere:
Quȩ nimirum quia iuxta racionis

Expanded text:
eloquii inter textum et mysterium tanta est libratione pensandus, ut utriusque partis lance moderata, hunc neque nimiae discussionis pondus deprimat, neque rursum torpor incuriae vacuum relinquat. Multae quippe ejus sententiae tanta allegoriarum conceptione sunt gravidae, ut quisquis eas ad solam tenere historiam nititur, earum notitia per suam incuriam privetur. Nonnulla vero ita exterioribus praeceptis inserviunt, ut si quis eas subtilius penetrare desideret, intus quidem nihil inveniat, sed hoc sibi etiam quod foris loquuntur abscondat. Unde bene quoque narratione historica per significationem dicitur: Tollens Jacob virgas populeas virides et amygdalinas et ex platanis, ex parte decorticavit eas, et reliqua. Quid est virgas virides et amygdalinas atque ex platanis ante oculos gregum ponere, nisi per Scripturae sacrae seriem antiquorum Patrum Vitas atque sententias in exemplum populi praebere? Quae nimirum quia juxta rationis
Abbreviated transcription (Latin):
cis animalib p̾buit: quia genti¬
lis tpłs placere deo de extioribus
ẽ qd̾ isdem iacob manꝰ & brãchia
& collum hedinis pellib texit:
nisi qd̾ hedus pro peccato offerri
consueuit. S gentilis populus d̾
se peccatorem confiteri non erube¬
scit carnis inse peccata mac̾tauit:
Qdẽ. qd̃ uestim̃tis fr̃ĩs maioris indu¬
it᷑: nisi qd̾ sacre scͥpturȩ p̾ceptis
quȩ maiori ppło data fuerant. in
bona oꝑatione uestitus ẽ  O eis
minor indomo utitur. quȩ ma¬
ior foras exiens intus reliquit. qr
illa gentilis p̾płs p̾cepta tenet in
mente: que uidaicus pͦpłs habe¬
re non potuit. dum solam ineis
litt̾am attendit. Et quidẽ. qd y
saac eundem filium nescit. quẽ
bñdicit: nͥ hoc qd̾ de gentili ppło
dñs ꝑ psalmistam dic̃ pͦpłs quẽ
non cognoui seriuuit mͥ: Quid¬
ẽ. qd p̃sentem non uidit.&. tãmẽ
quȩ ei infuturo ueniant uidit:
gandam. eã & in p̾senti ꝑ grãm ñ

Expanded text:
cis animalibus praebuit, quia genticis animalibus praebuit, quia gentilis populus placere Deo de exterioribus est quod idem Jacob manus ac brachia et collum haedinis pellibus texit, nisi quod haedus pro peccato offerri consuevit? Et gentilis populus dum se peccatorem confiteri non erubescit, carnis in se peccata mactavit. Quid est quod vestimentis fratris majoris induitur, nisi quod sacrae Scripturae praeceptis quae majori populo data fuerant in bona operatione vestitus est? Et eis minor in domo utitur, quae major foras exiens intus reliquit, quia illa gentilis populus praecepta tenet in mente, quae Judaicus populus habere non potuit, dum solam in eis litteram attendit. Et quid est quod Isaac eumdem filium nescit quem benedicit, nisi hoc quod de gentili populo Dominus per Psalmistam dixit: Populus quem non cognovi, servivit miest quod praesentem non vidit, et tamen quae ei in futuro veniant vidit, gandam, eam et in praesenti per gratiam non
Abbreviated transcription (Latin):
infac̾to esau& lacob. qd̃ alt̾ adue¬
natum mitit᷑. ut benedicatur.
alt̃ uͦ ꝑ subpsitionẽ matͥs a patre
benedicit᷑ nisi uirta sacrȩ lec̾tio¬
nis hẏstorian pascit᷑: In qua uide¬
licr hystora si ad intẽllec̾tum pau¬
lo subtilus stringat᷑ uidet᷑. quia
iacob pͥmi geniti benedic̃tionem
nͥ ꝑ fraucem subripuit. s ut sibi
debitam ccepit: quã concedente
fr̃e datȩ eutis m̾cede comꝑauit.
At uͦ siqus altius sentiens. utroꝵ¬
q fact uelit ꝑ allegoriȩ archana
discutre: ꝓtinus ab yͥstoria in
myst̾ium surgit. Qͥo e. enum qd̾ y¬
saac de maioris filii sui uenatiõe ue¬
sci concupiuit: nͥ quod omps
ds iudaici ppłi bona oꝑatione
pasci desid̾auit: S illo tardan¬
te minore rebecca supposuit: q
dum uidaicus pͦpłs bona opera
foris querit. gentilem popłm
mat̾ grã int᷑dux ut omipot᷑u¬
ti pat̾ cibum boni oꝑis offerros:
& benedic̾tionẽ maioris frĩs ac¬
ciꝑet. Qͥ eosdem cibos ex domesti¬

Expanded text:
in facto Esau et Jacob, quod alter ad venatum mittitur, ut benedicatur, alter vero per suppositionem matris a patre benedicitur, nisi juxta sacrae lectionis historiam pascitur? In qua videlicet historia si ad intellectum paulo subtilius astringatur, videtur quia Jacob primogeniti benedictionem non per fraudem subripuit, sed ut sibi debitam accepit, quam concedente fratre de lentis mercede comparavit. At vero si quis altius sentiens utrorumque facta velit per allegoriae arcana discutere, protinus ab historia in mysterium surgit. Quid est enim quod Isaac de majoris filii sui venatione vesci concupiscit, nisi quod omnipotens Deus Judaici populi bona operatione pasci desiderabat? Sed illo tardante, minorem Rebecca supposuit, quia dum Judaicus populus bona opera foris quaerit, gentilem populum mater gratia instruxit, ut omnipotenti Patri cibum boni operis offerret, et benedictionem majoris fratris acciperet, qui eosdem cibos ex domesti
Abbreviated transcription (Latin):
habet: quia & cui desid̾ium t̾renũ
iam arefactum fuerit. in solo pe¬
de amoris dei tota uirtute se su¬
stinet. & inipso stat: quia pedẽ
amoris scłi qu̾e ponere interra
consueu̾at. iam a t̾ra suspensum
portat. & nos gͦ si ad parentes ꝓ¬
pͥos id ẽ ad spũales patres redimꝰ
teneamꝰ in uia angłm: ut suaui¬
tate intima app̾hendamꝰ dm. Con¬
templatiue etenim uitȩ amabiliꝰ
ualde dulcedo ẽ: quȩ suꝑsemet ip¬
sam animum rapit: celestia appe¬
tit: t̾rena debere ẽẽ contemptu
ostñdit: spualia m̃tis ocłis pate¬
facit: corporalia abscondit. Qud̃
bene ȩccła incanticis canticoꝵ di¬
cit. Ego dormio: ꝙcor meũ iugi¬
lat. Uigilanti etenim corde dor¬
mit: qui ꝑhoc qd̾ int̾ius contem¬
plando ꝓficit. a prauo foris opere

Expanded text:
habet, quia hic cui desiderium terrenum habet, quia hic cui desiderium terrenum jam arefactum fuerit, in solo pede amoris Dei tota virtute se sustinet. Et in ipso stat, quia pedem amoris saeculi, quem ponere in terra consueverat, jam a terra suspensum portat. Et nos ergo, si ad parentes proprios, id est ad spiritales patres, redimus, teneamus in via angelum, ut suavitate intima apprehendamus Deum. Contemplativae etenim vitae amabilis alde dulcedo est, quae super semetipsum animum rapit, coelestia aperit, terrena autem debere esse contemptui ostendit, spiritalia mentis oculis patefacit, corporalia abscondit. Unde bene Ecclesia in Canticis canticorum dicit: Ego dormio, et cor meum vigilat . Vigilanti etenim corde dormit, qui per hoc quod interius contemplando proficit, ab inquieto foris opere
Abbreviated transcription (Latin):
degustat: mͦ uͦ succumbit: quia ꝙͦ de¬
gustando itum defic̃. Quasi uero
iuncit᷑ angłs: quando intellec̾tu
intimo apprehendr̃ ds̾. S notan¬
dũ qd̾ isdem uic̃tus angłs neruũ
femoris iacob tenuit. eũq mar¬
cescere statim fec̾. atq ab eo iacob
temp̃r uno claudicauit pede.: qͥ a
scilicet ompͥc ds cum iã ꝑ desid̾i¬
um & intellectum cognoscit᷑. om
nẽ innobis uoluptatẽ carnis are¬
facꝰ: & qui pͥus quasi duob pedi¬
b innitentes & dm̃ uidebamur
querere. & scłm tenere. pꝰ agnitio¬
nẽ suauitatis dei unꝰ in nob̾ pes
saniis remanet. atq aliꝰ claudicat:
quia necesse ÷ ut debilitato amore
scłi. solus in nob̾ amor conualescat
dei. Sigͦ tenemꝰ angłm uno clau¬
dicamꝰ pede: quia dũ crescit in no¬
d fortitudo amoris intimi. infir¬
mat᷑ ꝓculdubio fortitudo carnis.
Om̃is quippe qui uno pede claudi¬
cat. soli illi pedi innitit᷑. que sanu̾

Expanded text:
degustat, modo vero succumbit, quia et dedegustat, modo vero succumbit, quia et degustando iterum deficit. Quasi ergo vincitur angelus, quando intellectu intimo apprehenditur Deus. Sed notandum quod idem victus angelus nervum femoris Jacob tetigit, eumque marcescere statim fecit, atque ab eo tempore Jacob uno claudicavit pede, quia scilicet omnipotens Deus cum jam per desiderium et innem in nobis voluptatem carnis arefacit, et qui prius quasi duobus pedibus innitentes et Deum videbamur quaerere, et saeculum tenere, post agnitionem suavitatis Dei unus in nobis pes sanus remanet atque alius claudicat. Quia necesse est ut debilitato amore saeculi solus in nobis amor convalescat Dei. Si enim tenemus angelum, uno claudicamus pede; quia dum crescit in nobis fortitudo amoris intimi, infirmatur procul dubio fortitudo carnis. Omnis quippe qui uno pede claudicat, soli illi pedi innititur quem sanum
Abbreviated transcription (Latin):
uinctũ e. de luctatiõe iacob cum
angło. Magna ẽ incontẽplatiua
uita m̃tis contentio cum sese ad
cȩlestia erigit: cũ in reb spũalib
animum tendit: cũ trans gredi ni¬
tit᷑ om̃e qd̃ corꝑalit̾ iudetur: cum
sese angustat ut dilatet: & aliq̃n¬
do quidẽ uinc̾. & reluc̾tantes te¬
nebras suȩ cecitatis exsuꝑat. ꝙ de
ineirconscͥpto lumine quiddam fur
atq ab ea luce ad quam respirando
storia designat: quȩ beatum iacob
cum angło luctatum narrat Cũ
enĩ ad parentes ꝓpͥos rediret. in ui¬
a angłm inuenit: cumqͦ inluc¬
ta magnũ certamen habuit Is
enĩ qui certat in luc̾tamine
aliquando suꝑioremse. aliquan¬
do uͦ eum cum qͦ contendit inferi¬
orem inuenit. Designat gͦ angłs
ãm: & iacob qͥ cum angło conten¬
contẽplatiõe positi animã expͥmit.
quia udelicet anima cũ contem¬
plari dm nititur: uelut inqͦdã
cer tamine posita. mͦ quasi exsupe¬
rat: quia intelligendo ꝙsentien¬
do de incͥciumnscͥpto lumine aliqͥd

Expanded text:
unctum est: De luctatione Jacob cum angelo. --Magna est in contemplativa vita mentis contentio, cum sese ad coelestia erigit, cum in rebus spiritualibus animum tendit, cum transgredi nititur omne quod corporaliter videtur, cum sese angustat, ut dilatet. Et aliquando quidem vincit, et reluctantes tenebras suae caecitatis exsuperat, ut de incircumscripto lumine quiddam furta revertitur, atque ab ea luce, ad quam respirando storia designat, quae beatum Jacob cum angelo luctatum narrat. Cum enim ad parentes proprios rediret, in via angelum invenit, cum quo in lucta magnum certamen habuit. Is enim qui certat in luctamine, aliquando superiorem se, aliquando vero eum, cum quo contendit, inferiorem invenit. Designat ergo angelus Deum, et Jacob qui cum angelo contencontemplatione positi animam exprimit, quia videlicet anima, cum contemplari Deum nititur, velut in quodam certamine posita, modo quasi exsuperat, quia intelligendo et sentiendo de incircumscripto lumine aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
guescat. Agit hec & ab huius
mundi inquieta concupiscenti¬
a se penitꝰ subrahit: ac t̾renarũ
ac̃tionũ strepitum deserit: ꝙ ꝑ
quietis studiũ uirtutib inten¬
ta iugilans dormit. Neq enun
ad contemplanda ȩt̾na ꝑducitur:
nͥ abhus quȩ ext̾ius implicant stu¬
ediose subtrahat᷑. Hinc est enĩ qd̾
ꝑsemet ipsam u̾itas dic̃. Nemo
pot̾ duob dñis seruire. Hinc
paulus ait. Nemo militans deo
implicat se nogotus secularibꝰ:
ut ei plactat cui se ꝓbauit. Hinc ꝑ¬

Expanded text:
guescat. Agit haec, et ab hujus guescat. Agit haec, et ab hujus mundi inquieta concupiscentia se penitus subtrahit, ac terrenarum actionum strepitum deserit, et per quietis studium virtutibus intenta, vigilans dormit. Neque enim ad contemplanda interna perducitur, nisi ab his quae exterius implicant studiose subtrahatur. Hinc est enim quod per semetipsam Veritas dicit: Nemo potest duobus dominis servire . Hinc Paulus ait: Nemo militans Deo, implicat se negotiis saecularibus, ut ei placeat, cui se probavit . Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
tionis strepitum ꝑ otium conge¬
rant. Unde & sub iudeȩ specie
ꝑ ꝓpħam torpens ocio anima de¬
fletur cum dr̃. Niderunt eam
hostes: & deriserũnt sabbata eius.
Precepto etenim legis: ab ert̾iori
oꝑe insabbato cessatur. Nostes gͦ
sabbata uidentes irrident: cũ
maligni sp̾c ipsa uacationis oci¬
a ad cogitationes ulicitas ꝑtra¬
hunt÷ ut unaqueq anima qͦ re¬
mota ab ext̾nis ac̾tionib deo ser¬
uire creditur: eo magis eoꝵs ty¬
rannidi illicita cogitando fami¬
ietur. Sc̃i aut̃ uiri quia a mun¬
di oꝑibus non torpore s uirtute
sopuntur. laboriosius dormiunt
quam iugilare potuerunt: qui¬
a in eo qd̃ actiones huius scł̃i dese¬
rentes suꝑant. robusto conflc̃tu
cotidie contra semet ipsos pug
nant: ne mens ꝑ negligentiam
torpeat: ne subac̾ta ocio ad desi¬
d̾ia inmunda frigescat: ne in ip¬
sis bonis desid̾iis plꝰ iusto inferue¬
at: ne sub discretionis specie si¬
bimet parcendo a ꝑfec̾tione lan¬

Expanded text:
tionis strepitum populorum congretionis strepitum populorum congregant. Unde sub Judaeae specie per prophetam torpente otio anima defletur, cum dicitur: Viderunt eam hostes, et deriserunt sabbata ejus . Praecepto enim legis ab exteriore opere in Sabbato cessatur. Hostes ergo sabbata videntes irrident, cum maligni spiritus ipsa vocationis otia ad cogitationes illicitas pertrahunt, ut unaquaeque anima quo remota ab externis actionibus Deo servire creditur, eo magis eorum tyrannidi illicita cogitando famuletur. Sancti autem viri quia mundi operibus non torpore, sed virtute sopiuntur, laboriosius dormiunt, quam vigilare potuerunt. Quia in eo, quod actiones hujus saeculi deserentes superant, robusto conflictu quotidie contra semnant, ne mens per negligentiam torpeat, ne subacta otio ad desideria immunda frigescat, ne in ipsis bonis desideriis plus justo inferveat, ne sub 164 discretionis specie sibimet parcendo, a perfectione lan
Abbreviated transcription (Latin):
semet ipsos inhereant: ł quanta
cõpassione caritatis nr̃is insirmi¬
tatib condescendant. Eẜ notand̃
ualde ẽ. qd̃ ille dormiens angłos
conspic̃. qui in lapide cap̾ ponit.
quia nimir ipse abext̾iorib oꝑib
cessans int̾na penetrat: qui inten¬
ta mente. quȩ pͥncipale ẽ. hominis.
imitationem sui redemptoris ob¬
seruat. Caput quidem in lapide
ponere ẽ: mente xp̃o inherere. Q
enĩ apsentis uitȩ ac̾tione remoti
stͣ. s ad suꝑna nullo amore rapi¬
untur: dormire possunt. s uide¬
re angłos nequeunt: quia cap̃
in lapide tenere contempnunt.
St̃ namq nonnulli qͥ mundi qͥ¬
dem ac̾tiones fugiunt: s nullis
uirtutib exercentur. Hii mini¬
rũ torpore non studio dormuit᷑:
S iccirco int̾na non conspiciunt:
q caput non in lapide s interra
posuerunt. Quib plerumq con¬
tingit: ut quanto securuis ab
extioribus ac̾tionib cessant: tan¬
to latius inmundȩ in se cogita¬

Expanded text:
inhaereant, vel quanta inhaereant, vel quanta compassione charitatis nostris infirmitatibus condescendant. Et notandum valde est quod ille dormiens angelos conspicit, qui in lapidem caput ponit, quia nimirum ipsi, qui ab exterioribus operibus cessant, interna penetrant, qui intenta mente, quae principale est hominis, imitationem sui Redemptoris observant. Caput quippe in lapide ponere, est mente Christo inhaerere. Qui enim a praesentis vitae actione remoti sunt, sed ad superna nullo amore rapiuntur, dormire possunt, sed videre angelos nequeunt, quia caput in lapide tenere contemnunt. Sunt namque nonnulli qui mundi quidem actiones fugiunt, sed nullis virtutibus exercentur. Hi nimirum torpore, non studio, dormiunt; et idcirco interna non conspiciunt, quia caput non in lapide, sed in terra posuerunt. Quibus plerumque contingit, ut quanto securius ab externis actionibus cessant, tanto latius immundae in se cogita
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ. Igitur egressus iacob de ber¬
sabee ꝑgebat aram. Cumq ueniꝰ¬
s ad quendam locũ & uellet in
eo requiescere pͦ solis occubitum:
tulit de lapidib qͥ iacebant. ꝙ sub¬
ponens capiti suo dormiuit in eo¬
dem loco: uiditq insompnis sca¬
lã stantẽ suꝑ t̾ram. s cacumen il
minum innixum scalȩ. In itinere
dormire ẽ: in hoc p̾sentis uitȩ tͥn¬
situ a rerum temporalium amo¬
re quiescere. In itinere dormire ẽ.
indierum labentium cursu ab
appetitu uisibilium mentis ocłos
claudere: quos pͥmis hominibus
seduc̾tor aꝑuit. qui dix. Scit enĩ
ds qd inquocumq die comederi¬
tis ex eo: aꝑientur ocłi ur̃i. Unde
& paulopꝰ subdit᷑. Tulit de fructi
b illius & comedit. deditq uiro
suo: qui comedit. & aꝑti st̃ oculi
amboꝵ. Tulpa qͥppe oculos con¬
cupiscentiȩ aꝑuit: quos innocen¬
tia clausos tenebat. Angłos uero
ascendentes & descendentes cernere
&: ciues suꝑnȩ pat̾ȩ contemplari.
ł quanto amore auc̃tori suo super

Expanded text:
 Igitur egressus Jacob de Bersabee pergebat Aram, cumque venisset ad quemdam locum, et vellet in eo requiescere post solis occubitum, tulit de lapidibus qui iacebant et subponens capiti suo dormivit in eodem loco viditque in somnis scalam stantem super terram et cacumen illminum innixum scalae dicentequippe dormire, est in hoc praesentis vitae transitu a rerum temporalium amore quiescere. In itinere dormire, est in dierum labentium cursu ab appetitu visibilium mentis oculos claudere: quos primis hominibus seductor aperuit, qui dixit: Scit enim Deus quod in quocunque die comederitis ex eo, aperientur oculi vestri . Unde et paulu illius, et comedit; deditque viro suo, qui comedit, et aperti sunt oculi amborum. Culpa quippe oculos concupiscentiae aperuit, quos innocentia clausos tenebat. Angelos vero ascendentes et descendentes cernere, est cives supernae patriae contemplari, vel quanto