comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ hominib. hoc quibrdam philosophorũ et ora¬
torũ ñueram uiam s ueri similem sectantib. et
mea se ipsos aliosq fallentib ꝑ suaderi ñ potuit.
quibidam uero eorũ potuit. Et quib potuit. neq
scandalum ẽ xp̃c crucifixus neq striltitia. In his
enĩ sunt quib uocatis uideis et grecis. dĩ uirtus
ẽ ce dĩsapientia. Inqua uia idẽ incurus xp̃i cruci¬
fixi fide qui eius rectitudinẽ ꝑ dĩ grãm comp̃hen¬
d̃e potuerunt: et si philosophi appellati funt. siue
oratores ꝓ fecto humili pietate confessi sunt sibi iõ¬
ge excellentius mea fuisse p̃uios piscatores. ñ solũ
tredendi firmissimo robore uerum etiã intelligen¬
dicertissima u̾itate. Cum enĩ didicissent ad hoc
betillit̾ p̃ualere confusi salubrit̾ faccisunt strati et
infirmi. ut ꝑstultum et infirmũ dĩ qd̃ sapientuus et
fortiꝰ ẽ hominib int̾ electa stulta et infirma fierent

Expanded text:
est hominibus. hoc quibusdam philosophorum et oraest hominibus. hoc quibusdam philosophorum et oratorum non ueram uiam sed ueri similem sectantibus et in ea se ipsos aliosque fallentibus persuaderi non potuit, quibusdam uero eorum potuit. et quibus potuit, neque scandalum est Christus crucifixus neque stultitia; in his enim sunt, quibus uocatis Iudaeis et Graecis dei uirtus est et dei sapientia. in qua uia, id est in cuius Christi crucifixi fide, qui eius rectitudinem per dei gratiam comprehendere potuerunt, et si philosophi appellati sunt siue oratores, profecto humili pietate confessi sunt sibi longe excellentius in ea fuisse praeuios piscatores non solum credendi firmissimo robore uerum etiam intellegendi certissima ueritate. cum enim didicissent ad hoc becilliter praeualere, confusi salubriter facti sunt stulti et infirmi, ut per stultum et infirmum dei, quod sapientius et fortius est hominibus, inter electa stulta et infirma fierent
Abbreviated transcription (Latin):
sicis delectantutr. In illo stupet difficultas: i his
retinetur pascitq iocunditas hec dixerim ut fide
tuam ad amorem intesligentie cohortarer: ad qmͣ
ratio uera ꝑducit: it cui fides ammum p̃parati slã
milla que ꝑsuasit mea trimtate quie ẽ ds̃. filium
patri ñ eẽ coct̃num uł alt̾uis eẽ substantie. atq
aliqua parte dissimilem. et eo modo inferiorem
spm̃ sanccum. itemq illa que ꝑ fuasit patrem et
da et detestanda dicenda ẽ. slam si ratio uera eẽt: ñ
utiq errass Quappt̾ sicut ñ idõ debes omnẽ ui¬
tare sermonem. quia ẽ & sermo falsus: ita ñ debeᷤ
omnẽ uitare rationẽ quia ẽ et falsa ratio hoc et
de sapientia dixerim. Neq enimꝓptea sapientia
uitanda ẽ. quia ẽ et falsa sapientia: cuistultitia ẽ
xp̃c trucifixus. quiẽ dĩuirtus et dĩsapientia. Et
ideo ꝑhanc stultitiam p̃dicationis. placure dõ sal¬
uos facere crebentes: qm qd̾ stultum ẽ dei. sapientiꝰ

Expanded text:
sicis delectantur; in illo stupetur difficultas, in his retinet pascitque iucunditas. Haec dixerim, ut fidem tuam ad amorem intellegentiae cohortarer, ad quam ratio uera perducit et cui fides animum praeparat. nam illa, quae persuasit in ea trinitate, quae est deus, filium patri non esse coaeternum uel alterius esse substantiae atque aliqua parte dissimilem et eo modo inferiorem spiritum sanctum, itemque illa, quae persuasit patrem et da et detestanda dicenda est. si autem ratio uera esset, non utique errasset. quapropter sicut non ideo debes omnem uitare sermonem, quia est et sermo falsus, ita non debes omnem uitare rationem, quia est et falsa ratio. hoc et de sapientia dixerim; neque enim propterea sapientia deuitanda est, quia est et falsa sapientia, cui stultitia est Christus crucifixus, qui est dei uirtus et dei sapientia, et ideo per hanc stultitiam praedicationis placuit deo saluos facere credentes, quoniam, quod stultum est dei, sapientius
Abbreviated transcription (Latin):
et fidelit̾ut det tͥ dñs intellettum. ac sic ea que
formsecus ad hibet diligentia p̃ceptoris siue doc¬
toris possint eẽ fructuosa qm̃ neq qui plantat
ẽ aliquid ncq̃i quu rigat. si qui icitm̃tum dat

Expanded text:
et fideliter, ut det tibi dominus intellectum ac sic ea, quae et fideliter, ut det tibi dominus intellectum ac sic ea, quae forinsecus adhibet diligentia praeceptoris siue doctoris, possint esse fructuosa, quoniam, neque qui plantat, est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat
Abbreviated transcription (Latin):
nctum ẽẽ trintatẽ. et tam̃ unum dm̃. ñ qd̾ sit
eoꝵ cõmunis qͣsi quarta diuinitas. s qd̾ sit ipsa
ineffabilis et inseꝑabilis trinitas: patremq so¬
lũ genuisse filium filiũq solum a patre genitũ.
spm uero scm̃ et patris et fili eẽ sp̃m. Et quicqͥd tͥ
cum ista cogitas corporee similitudinis occurte¬
rit abntie nega resprie. abice fuge. Noneñ par¬
ua inchoatio ẽ cognitionis d̾i. s ante qmͣ possimꝰ
nosse quid fit incipiamus iam nosse qicaid ñ sit.
Intesletam uͭ ualde ama. quia et ipse scpͥdure scẽ
que magnaꝵ rerum ante intelligentia suadert
fidem: nisi cas recte intelligas. ittles tͥ eẽ ñ posst̾
Om̃s emĩheretici qui eas mauctoritate recipunit
ipsas fibi uidentur sectari cũ suos potiꝰ scitentur.
eriores: acphoc ñ qd̾ eas contep̃nant s qd̾ eas ñ in¬
telligant heretici sunt. Tu autẽ kinẽ ora fortiter

Expanded text:
nctum esse trinitatem et tamen unum deum, non quod sit nctum esse trinitatem et tamen unum deum, non quod sit eorum communis quasi quarta diuinitas, sed quod sit ipsa ineffabiliter inseparabilis trinitas, patremque solum genuisse filium filiumque solum a patre genitum, spiritum uero sanctum et patris esse et filii spiritum. et quicquid tibi, cum ista cogitas, corporeae similitudinis occurrerit, abnue, nega, respue, abice, fuge; non enim parua inchoatio est cogitationis dei, si ante, quam possimus nosse, quid sit, incipiamus iam nosse, quid non sit. intellectum uero ualde ama, quia et ipsae scripturae sanctae, quae magnarum rerum ante intellegentiam suadent fidem, nisi eas recte intellegas, utiles tibi esse non possunt. omnes enim haeretici, qui eas in auctoritate recipiunt, ipsas sibi uidentur sectari, cum suos potius sectentur errores, ac per hoc, non quod eas contemnant, sed quod eas non intellegant, haeretici sunt. Tu autem, carissime, ora fortiter
Abbreviated transcription (Latin):
diꝑea que facta sunt intellecta conspitiuntur:
sẽpit̾na quoq euuis uirt᷑ et diuinitas. A ꝑ hoc
cum cadem trinitas fecerit et corpͦiaĩamsñ du-
derata maxime humana et rationalis atq in¬
tellectualis. que ad eiꝰ imaginem facta ẽ. si cogi¬
app̃hendere: ñerit fortassis absurdum ut eã qͦq¬
ad suum creatorem intelligendũ. ipso adiuuan¬
te meditemur attollere. Si autẽ in se ipsa deficit
uł succumbit. pia fide contenta sit. ꝙͣ dui ꝑegri¬
natur a dño: donec fiat in homine qd̾ ꝓmissum
ẽ. fatiente illo qui potens ẽ sicut ait apłs facere su¬
pra qmͣ petimus et intelligimꝰ. Que cum ita sint.
int̾im uolo ut legas ea que ad istam questionem
ꝑtinentia. iam multa conscpͥsimꝰ illa etiã que in
manib habemus: et ꝓpt̃̾ magnitudinẽ tã dif¬
ficilis questiomis. ñdum possumꝰ explicare. Ntĩc
uͦ tene inconcussa fide patrem et filiũ et sp̃m sa¬

Expanded text:
per ea, quae facta sunt, intellecta conspiciuntur, per ea, quae facta sunt, intellecta conspiciuntur, sempiterna quoque eius uirtus ac diuinitas. ac per hoc, cum eadem trinitas fecerit et corpus et animam, sderata, maxime humana et rationalis atque intellectualis, quae ad eius imaginem facta est, si cogiadprehendere, non erit fortassis absurdum, ut eam ad suum quoque creatorem intellegendum ipso adiuuante meditemur adtollere. si autem in se ipsa deficit sibique succumbit, pia fide contenta sit, quam diu peregrinatur a domino, donec fiat in homine, quod promissum est, faciente illo, qui potens est, sicut ait apostolus, facere supra, quam petimus et intellegimus. Quae cum ita sint, interim uolo, ut legas ea, quae ad istam quaestionem pertinentia iam multa conscripsimus, illa etiam, quae in manibus habemus et propter magnitudinem tam difficilis quaestionis nondum possumus explicare. nunc nero tene inconcussa fide patrem et filium et spiritum sa
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ quantũcumq eiꝰ ꝑspeculum et meniginate
cape possum oportet eã⁊ ab om̃ib corꝑib ⁊ ab̾ oibꝰ corpoꝵ si¬
militudinib secernamus. Si autẽ inullo istorũ
ne habere debemꝰ. ut camteb corporalib uł corpo¬
ralium rerum imaginib similẽ ẽẽ credamꝰ
Non enim corpora pulcritudine molis aut ma¬
ginitudine siꝑat: s dissimilitudine ac disparili¬
tate nature. Et si discreta ẽ acõparatione bonoꝵ
anmmrinrĩ qualia sunt sapientia. iustitia. ca¬
ritas. castitas et cetera talia. que ꝑfecto ñ mole
corporis pendimꝰ. nec corũ quasi corporeas for¬
mas cogitatione figuramꝰ. s ca qñdo recte intel¬
ligimus. sine aliqua corpulcntia uł similitudi¬
ne corpulentie. inlucem m̃tis aspicimus: qnͣto ẽ
ab oĩum qualitatũ et qnͣtitatum corporalium
cõparatione discretior: Non eam tam̃ anro in¬
telleccu omini modo abhorrere apłs testis est.
ubi ait. Inuisibilia etiam eiꝰ a constitutione mũ

Expanded text:
speculum etio in aenigmate capere possumus, oportet eam et ab omnibus corporibus et ab omnibus corporum similitudinibus secernamus. Si autem in nullo istorum nem habere debemus, ut eam rebus corporalibus uel corporalium rerum imaginibus similem esse credamus. non enim corpora pulchritudine molis aut magnitudine superat sed dissimilitudine ac disparilitate naturae et, si discreta est a comparatione bonorum animi nostri, qualia sunt sapientia, iustitia, caritas, castitas et cetera talia, quae profecto non mole corporis pendimus nec eorum quasi corporeas formas cogitatione figuramus, sed ea, quando recte intellegimus, sine aliqua corpulentia uel similitudine corpulentiae in luce mentis aspicimus, quanto est ab omnium qualitatum et quantitatum corporalium comparatione discretior! non eam tamen a nostro intellectu omnino abhorrere apostolus testis est, ubi ait: Inuisibilia enim eius a constitutione mundi
Abbreviated transcription (Latin):
ubi miracula mira cẽ desistunt. et opus ẽ eos
adinuisibilium fidem uisibilib mirabilib ex¬
citari: ut puritate purgati eo ꝑueniant ubi fa¬
mibiaritate u̾itatis mirari desistant. Nam ct
inteatris homines funãbulum mirant. mu

Expanded text:
ubi miracula mira esse desistunt, et opus est eos ubi miracula mira esse desistunt, et opus est eos ad invisibilium fidem visibilibus miraculis excitari, ut charitate purgati, eo perveniant ubi familiaritate veritatis mirari desistant. Nam et in theaetris homines funambulum mirantu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueniunt. quidam uero quid sit natura inuisi¬
bilis. incõmutabilis. incorporea. ut cumq iainscien¬
tes. et uiam que ducit ad tantam beatitudinis mã¬
tenere retusantes. ad quictis ipsitis penetrale cusꝰ
iam luce mens eorum uelut inlonginqua ra¬
diante ꝑstringitur ꝑuenire ñpossunt. Sunt aũ
quedam que cum audierimus ñeis accõmodamꝰ
fidem. et ratione. nob̃ reddita uera eẽ cognoscimꝰ
que credere ñualemus. Et uniũsa dĩ miracula.
idõ abinfidelib ñcredunitur. quia eorum ratio
ñuidetur. Et reuera sunt dequib ratio reddi nõ
potest: ñ tam̃ ñc̃. Quid enĩẽ inrerum natura.
qd̾ irrationabilit̾ fecerit ds̃: S quorum dam¬
mirabilium oꝑum eiꝰ etiam expedit tantis ꝑ
occultam eẽ rationẽ ne apud ammos fastidio
languidos. eiꝰdem rationis cognitione uilescãt
Sunt enĩ et multi sunt. qui plus tenentur ad¬
miratione rerũ. quã cogntione causarum.

Expanded text:
perueniunt, quidam uero, quid sit natura inuisiperueniunt, quidam uero, quid sit natura inuisibilis, incommutabilis, incorporea, utcumque iam scientes et uiam, quae ducit ad tantam beatitudinis mantenere recusantes ad quietis ipsius penetrale, cuius iam luce mens eorum uelut in longinqua radiante perstringitur, peruenire non possunt Sunt autem quaedam, quae cum audierimus, non eis accommodamus fidem et ratione nobis reddita uera esse cognoscimus, quae credere non ualemus. et uniuersa dei miracula ideo ab infidelibus non creduntur, quia eorum ratio non uidetur. et re uera sunt, de quibus ratio reddi non potest, non tamen non est; quid enim est in rerum natura, quod inrationabiliter fecerit deus? mirabilium operum ejus, etiam expedit tantisper occultam esse rationem, ne apud animos fastidio languidos, ejusdem rationis cognitione vilescant. Sunt enim, et multi sunt qui plus tenentur admiratione rerum quam cognitione causarum,
Abbreviated transcription (Latin):
si ficripotest uideat quam p̃postere fidem pos¬
cat. rationem caꝵ rerum quas caꝑe ñ potest. Si
autem iam fidelis rationem poscat ut qd̾ credit
intelligat: capacitas eius intuenda ẽ ut sodm ratio
ligentiam maiorem si plus capit. minorẽ si mi¬
nͨ. dũ tam̃ quo usq ad plenitudinẽ cognitionis
ꝑfectionemq ꝑueniat: abitinere fidei ñ recedat
huic ẽ quoddicit apls̃. Et tam̃ si quid alit̾ scitis id
quoq uob̾ ds reuelabit: ucruntam̃ in qd̾ ꝑuemi¬
mus meo ambulemus. Iam gͣ si fideles sumus.
ad fidĩ uiam ꝑueniemus. Qm si ñ dunserimtis.
ñsolum ad tantam intelligentiam rerũ incor¬
porearum et incõmutabiliũ quanta in hac uita
capi ñ ab omnib potest uerum etiam ad sũmitatẽ
contemplationis quam dicit apłs fatie adfatiẽ
sine dubitatione ueniemus. Nam quidam etiã
mimimum et tam̃ inuia fidei ꝑscuerantissime gͣ¬
dicntes. ad illam beatissimam contemplationẽ

Expanded text:
si fieri potest, uideat, quam praepostere ante fidem possi fieri potest, uideat, quam praepostere ante fidem poscat rationem earum rerum, quas capere non potest; si autem iam fidelis rationem poscat, ut, quod credit, intellegat, capacitas eius intuenda est, ut secundum legentiam, maiorem, si plus capit, minorem, si minus, dum tamen, quousque ad plenitudinem cognitionis perfectionemque perueniat, ab itinere fidei non recedat. hinc est, quod dicit apostolus: Et si quid aliter sapitis, id quoque uobis deus reuelabit; uerum tamen in quod peruenimus, in eo ambulemus. iam ergo si fideles sumus, ad fidei uiam perueniemus, quam si non dimiserimus, non solum ad tantam intellegentiam rerum incorporearum et incommutabilium, quanta in hac uita capi non ab omnibus potest, uerum etiam ad summitatem contemplationis, quam dicit apostolus facie ad faciem, sine dubitatione ueniemus. nam quidam etiam minimum et tamen in uia fidei perseuerantissime gradientes ad illam beatissimam contemplationem
Abbreviated transcription (Latin):
si aliquando ualebimus. fides p̃cedat rationẽ
qͣ cor mundetur. ut magne rationis capiat et ꝑ¬
ferat lucem: hoc utiq rationis ẽ Et idõ rationa¬
bilit̾ dictum ẽ ꝑ ꝓpħam. nisi credideritis ñ in¬
tesligetis. ubiꝓ culdubio discreuit hec duo de¬
ditq confilium. quoprĩ credamus ut id qd credi¬
mꝰ intelligere debeamus. ꝓuide ut fides p̃cedat ra¬
cionẽ: rationabilit̾ uisumẽ. Nam si hoc p̃ceptum
rationabile ñ ẽ. gͦ irrationabile ẽ: absit. Si gͥ ratio¬
nabile ẽ ut magna quedam que capi ñdum pot̃
fides antecedat rationem. ꝓculdubio quantula¬
cumq ratio qua hoc ꝑsuadit. etiam ipsa antecedit
fidem. ꝓpt̾ea monet apłs paratos nos eẽ debere
ad responsionem omni poscenti nos rationem de
fide et spenrã: qm̃ si ame infidelis rationẽ postit
fidei et spti mce et uideo qd ante quam credat ca¬
ꝑe ñ potest. hancipsam ei reddo rationem. in qua

Expanded text:
sed aliquando ualebimus, fides praecedat rationem, sed aliquando ualebimus, fides praecedat rationem, qua cor mundetur, ut magnae rationis capiat et ferat lucem, hoc utique rationis est. Et ideo rationabiliter dictum est per prophetam: Nisi credideritis, non intelligetis . Ubi procul dubio discrevit haec duo, deditque consilium quo prius credamus, ut id quod credimus intelligere valeamus. Proinde ut fides praecedat rationem, rationabiliter visum est. Nam si hoc praeceptum rationabile non est, ergo irrationabile est: absit. Si igitur rationabile est, ut magnam quandam, quae capi nondum potest, fides antecedat rationem, procul dubio quantulacumque ratio, e qua hoc persuadet, etiam ipsa antecedit fidem. Propterea monet apostolus paratos nos esse debere ad responsionem omni poscenti nos rationem de fide et spe nostra, quoniam, si a me infidelis rationem poscit fidei et spei meae et uideo, quod ante, quam credat, capere non potest, hanc ipsam ei reddo rationem, in qua,
Abbreviated transcription (Latin):
da scõꝵ. uide gͦ scd̃m hecũba tua ne potius debeaᷤ
maxtine dehac re inqua p̃cipue fides nr̃a consistit
solam scõrum auccoritatem sequi: nec eiꝰ intelligẽ¬
tic a me quetere rationem. Neq enun cũ ceꝑote
uitanti huius sccreti intelligentiã ut cũq intro¬
ducere. qd̃nisi ds intus adiuu̾it om̃o ñ potero.
aliud disserendo facturꝰ sum: qmͣ rationem ut po¬
tero redditurus. Qtiã si ame uel aquolibet doc¬
tore ñ irrationabilit̾ flagitas. ut qd̾ credis intelli¬
gas: corrige diffinitionem tuam ñ ut fidem res¬
puas. s. ut ea que fidei firmitate iam tenes etiã
rationis luce conspicias. absit namq ut hoc in
nobis ds̃ oderit inqrio nos reliquis ammantibꝰ
excellentiores creauit: absit inquam ne ido creda¬
mꝰ ut rationem accipiamꝰ siue queramꝰ. cũ etiam
credere s̃possemꝰ. nisi rationales ammas habere
m᷑ut ꝙͦ inquibrdam reb ad doctrinam salutarẽ
ꝑtinentib quas ratione ꝑciꝑe ñdum ualemus.

Expanded text:
de ergo, secundum haec uerba tua ne potius debeas maxime de hac re, in qua praecipue fides nostra consistit, solam sanctorum auctoritatem sequi nec eius intellegentiae a me quaerere rationem. neque enim cum coepero te in tanti huius secreti intellegentiam utcumque introducere, quod, nisi deus intus adiuuerit, omnino non potero, aliud disserendo facturus sum quam rationem, ut potero, redditurus. quam si a me uel a quolibet doctore non inrationabiliter flagitas, ut, quod credis, intellegas, corrige definitionem tuam, non ut fidem respuas, sed ut ea, quae fidei firmitate iam tenes, etiam rationis luce conspicias. Absit namque, ut hoc in nobis deus oderit, in quo nos reliquis animantibus excellentiores creauit. absit, inquam, ut ideo credamus, ne rationem accipiamus siue quaeramus, cum etiam credere non possemus, nisi ratiout ergo in quibusdam rebus ad doctrinam salutarem pertinentibus, quas ratione percipere nondum ualemus
Abbreviated transcription (Latin):
uerecudareris ac te pigeret id agere: si uel semel
uoluisses et me difficilem reppisses: illud quoq
dixeram cum a te audissem qd̾ indosissimis fa¬
tigareris codicib ut inurĩs legeres quos emenda¬
tiores cetĩs posses inuenire. Quod autem petis ut
questionem tͥntratis. hoc ẽ deunitate diuinitatis
et discretione ꝑsonarum caute prudent̾q discu¬
ciam. ut doccrine mee sicut dicis ingenuq serem¬
tas. ita nebulam ur̃e mentis abstergat. ut qd̾ mrinc
cogitare ñ potĩs. intelligentie a me lumine declara
cionis quodam modo uid̾e possis: itide pͥus utrũ
ista petitio cum tua suꝑiori diffinitione concor¬
det Suꝑius quippe in eadem ipsa epła in qua
hoc petis. apud temet ipsum definisse te dicis:
exfide ũitatem magis quam exratione. ꝑcipi opor¬

Expanded text:
uerecundareris ac te pigeret id agere, si uel semel uerecundareris ac te pigeret id agere, si uel semel uoluisses et me difficilem repperisses. illud quoque dixeram, cum a te audissem, quod mendosissimis fatigareris codicibus, ut in nostris legeres, quos emendatiores posses ceteris inuenire. Quod autem petis, ut quaestionem trinitatis, hoc est de unitate diuinitatis et discretione personarum caute prudenterque discutiam, ut doctrinae meae, sicut dicis, ingeniique serenitas ita nebulam uestrae mentis abstergat, ut, quod nunc cogitare non potestis, intellegentiae a me lumine declaratum oculis quodam modo uidere possitis, uide prius, utrum ista petitio cum tua superiore definitione concordet. superius quippe in eadem ipsa epistula, in qua hoc petis, apud temet ipsum definisse te dicis ueritatem ex fide magis quam ex ratione percipi opor
Abbreviated transcription (Latin):
rĩ dilectissimo et nyxpĩ uiscerib honoran¬
do consentio. Augustinus indnõ salutẽ.
Ego ꝓpͥt̃ea ut ad nos uenires rogaui: qm̃ uilibriᷤ
tius ualde sum tuo delectatus ingemo. ꝓinde uo¬
lui ut quedam nr̃a opuscula que arbitratus sũ
tͥ ẽẽ necessaria ñ ꝓcul a nob positus. s potius
apud nos legeres. ut ea que forte minus intel¬
lexisses. ñ difficult̃ p̃sens int̾rogares. atq ex nr̃a
sermocinationc mutuoq colloquio qnͣtũ dñs
et nobis ꝑmere. et tibi caꝑe tribuiss. quid in lib̾s
tius emeridandum ẽẽt ipse cognosceres ipse em̃¬
dares. Cius quippe es facultatis ut possis ea que
senseris explicare: eius porro ꝓbitatis et humilita¬
tis ut mereatis uera sentire. Et nunc mneadẽ sum
que nec tͥ debeo displicere sententia. Unde te nuꝑ
ammonui ut in his que a nobis elaborata apud
te legis signa fatias ad calota que te mouent:tt
cum his adme uenias. et desingulis queras. Non¬
dum que fecisti exhortor ut fatias: recte quippe

Expanded text:
RI DILECTISSIMO ET IN CHRISTI VISCERIBUS HONORANDO CONSENTIO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Ego propterea, ut ad nos uenires, rogaui, quoniam in libris tuis ualde sum tuo delectatus ingenio. proinde uolui, ut quaedam nostra opuscula, quae arbitratus sum tibi esse necessaria, non procul a nobis positus sed potius apud nos legeres, ut ea, quae forte minus intellexisses, non difficulter praesens interrogares atque ex nostra sermocinatione mutuoque conloquio, quantum dominus et nobis promere et tibi capere tribuisset, quid in libris tuis emendandum esset, ipse cognosceres, ipse emendares. eius quippe es facultatis, ut possis, quae senseris, explicare, eius porro probitatis et humilitatis, ut merearis uera sentire. et nunc in eadem sum, quae nec tibi debet displicere, sententia, unde te nuper admonui, ut in his, quae a nobis elaborata apud te legis, signa facias ad ea loca, quae te mouent, et cum his ad me uenias et de singulis quaeras. nondum quae fecisti, exhortor, ut facias. recte quippe
Abbreviated transcription (Latin):
genere eẽ istam qmͣ nosse uolumꝰ trinitatem: ꝓ
fecto aut in aliquo aut innullo. Si in aliquo: eo
utiq qd̃ ẽ aluis duob p̾stantius. sicuit ẽ sapientia.
Qd̃ si donumeiꝰ in nob̾ẽ minus ẽ qmͣ illa sũma
et incõmutabilis que dĩ sapientia dr̃. puto qd̾ ñ
debemꝰ dono fuo inferius cogitare donantẽ. Si atĩ

Expanded text:
est esse istam quam nosse uolumus trinitatem ? profecto aut in aliquo aut in nullo. si in aliquo, eo utique quod est aliis duobus praestantius, sicut est sapientia. quod si donum eius in nobis est et minus est quam illa summa et incommutabilis quae dei sapientia dicitur, puto quod non debemus d
Abbreviated transcription (Latin):
omino insigni meritoq sublum filio
bonifatio: augustinꝰ ep̃c: lecto me ua¬
care nobilitatem tuam lat̾ẽ ñ credo:
ultimumq diem mͥ exopto uenire. Gaudeo tue
uictorit. Critatem queso serua romanã. luos ut
bonus rege comes. nicħ de turib ꝓpͥis p̃sumas De
auctore głare untutum: m nullum curabis pentõ
hac uitta secut᷑ ad celi regna migrare. s nobis opꝰ es
fessis intantis ad hucpiculis consticutus. Itaq ho¬
ra nobiscum: ut tua nobis salus aliqnͣtulum tẽpo¬

Expanded text:
omino insigni meritoque sublimi filio BONIFACIO, AUGUSTINUS episcopus. Lecto me jacere Nobilitatem tuam latere non credo, ultimumque diem mihi exopto venire. Gaudeo tuae victoriae. Civitatem, quaeso, serva Romanam; tuos ut bonus rege comes: nihil de viribus propriis praesumas; de auctore gloriare virtutum, et nullum curabis penitushac vita securus ad coeli regna migrare; sed nobis opus es fessis, in tantis adhuc periculis constitutis. Itaque ora nobiscum, in tua nobis salus aliquantulum tempo
Abbreviated transcription (Latin):
hibendi. utrũ uelint mea cruitate sub custodia modata
mer s. ne forte ad comsularis ꝑductꝰ officus mali auqͥo pã¬
nat᷑. Habee enĩcausã cũ hoĩe p̃e. cuniosissimo. qmanis
uaricio betegras fama clarissima p̃dicet᷑. Neqd canĩ ap̃
offuiũ pecuma p̃taleat. peco sc̃ĩtatẽ tua dnie dilectisune
etͣueñ abilis fã utt honorabili nobꝙ kĩno consulari dig¬
neristrade lita̾s measi hoscilegere qmins candẽ causã
mainuare necessariũ ñ ẽ arbitratꝰ sũ. et eiꝰ cause differat
antorenaa. qm̃ nescio utrũ in e a nocens aut innocenssit. En qd̾
patore pceptũ ẽ ad acta iiuncipalia ꝑoucet᷑ int̾rogandꝰ

Expanded text:
hibendi, utrum uelint in ea ciuitate sub custodia moderata metus est, ne forte ad consularis perductus officium mali aliquid patiatur. habet enim causam cum homine pecuniosissimo, quamuis iudicis integritas fama clarissima praedicetur. ne quid tamen apud officium pecunia praeualeat, peto sanctitatem tuam, domine dilectissime et uenerabilis frater, ut honorabili nobisque carissimo consulari digneris tradere litteras meas et has ei legere, quia bis eandem causam insinuare necessarium non esse arbitratus sum: et eius causae differat audientiam, quoniam nescio, utrum in ea nocens an innocens sit, et, quod peratore praeceptum est, ad act
Abbreviated transcription (Latin):
uix aliqñ se inuenisse głantur: ad huc eis numqͣ
respondisse me recolo. S qd̾tue caritati & prudẽtibꝰ
quibq sufficiat. adistos redarguendos: si adiutã
xp̃ianorũ de uidea gente. atq illis littĩs paratist̃
oĩum factorũ exempla transferre: tunc et hoc tnͣs¬
ferant. Si autem sunt illic plurima eorũqͦ homiñ.
qui litt̾aꝵ illaꝵ u̾itate laudati sunt uł hitic iã
tempori ñ conuementia. uł etiã illo tempore ñ recte
Quicũ eẽt apud suos mobilis. et multum iniuida¬
raxius pat̾ iudeorũ appellaretur: quidmirũ ẽ
si tanqmͣ homĩ elatio suꝑba subrepsit ut mall
manu ꝓp̾a ꝑumi qmͣ post illam insuorũ aspecci¬
b celsitudinẽ sustinere in dignam inhostium ma¬
uib seruitutem: Solent in litt̾is gentium ista la¬
ubari. Inhis autẽ machabeorum librs qmͣuis
homo fuerit ipse laudatus. factum tam̃ eiꝰ uarra¬

Expanded text:
uix aliquando se inuenisse gloriantur, adhuc eis numquam uix aliquando se inuenisse gloriantur, adhuc eis numquam respondisse me recolo. sed. quod tuae caritati et prudentibus quibusque sufficiat ad istos redarguendos, si ad uitam christianorum de Iudaea gente atque illis litteris parati sunt omnium factorum exempla transferre, tunc et hoc transferant. si autem sunt illic plurima eorum quoque hominum, qui litterarum illarum ueritate laudati sunt. uel huic iam tempori non conuenientia uel etiam illo tempore non recte mmisit. qui cum esset apud suos nobilis et multum in IudaRaxius Iudaeorum pater appellaretur, quid mirum est, si tamquam homini elatio superba subrepsit. ut mallet manu propria perimi quam post illam in suorum aspectibus celsitudinem sustinere indignam in hostium manibus seruitutem ? Solent in litteris gentium ista laudari. in his autem Machabaeorum libris quamuis homo fuerit ipse laudatus, factum tamen eius narra
Abbreviated transcription (Latin):
legib uł legitimis potestatib. ñ liceix alt̾um octi¬
d̾e etiã uolentem et petentem. et uiũe iam ñualẽ¬
tem. saus udicat scͥptura regnorũ ubi rex daitid
regis saulis int̾fectorem ussit occidi cũ ille dixis¬
set abeo iam saucio atq semuiiuo petitũ se fuis¬
sc ut hoc faceret. et animã corporis nerib obluc¬
tantem soluiq cupientem uno ictu uulucris
abillis cruciatib lib̾aret. ꝓinde quia omĩs qui
sine ulla legitime potestatis auccoritate. hoiem
occidit homicida ẽ: quisqͥs seipsum occidit. ñ sit
hornicida si homo ñ ẽ. hec omĩa inuiltis modis
in aliis plurib nrĩs sermonib et lit̾is diximꝰ.
uerumptam̃ qd̃ fatendum ẽ de isto taxio semore
quẽ sũma exemplorũ inopia coartari se in macha¬
beorũ libris qͣsi ad auctoritatem sccłis. qͦse ipsos ꝑ¬
dunt. ꝑ scrutatis omnib eccłasticis auctoritatib

Expanded text:
legibus uel legitimis potestatibus non licere alterum occilegibus uel legitimis potestatibus non licere alterum occidere etiam uolentem et petentem et uiuere iam non ualentem satis indicat scriptura regnorum, ubi rex Dauid regis Saulis interfectorem iussit occidi, cum ille dixisset ab eo iam saucio atque semiuiuo petitum se fuisse. ut hoc faceret et animam corporis nexibus obluctantem soluique cupientem uno ictu uulneris ab illis cruciatibus liberaret. proinde quia omnis, qui sine ulla legitimae potestatis auctoritate hominem occidit, homicida est, quisquis se ipsum occidit, non sit homicida, si homo non est. haec omnia multis modis in aliis pluribus nostris sermonibus et litteris diximus Verum tamen, quod fatendum est, de isto Raxio seniore. quem summa exemplorum inopia coartati se in Machabaeorum libris quasi ad auctoritatem sceleris, quo se ipsos perdunt. perscrutatis omnibus ecclesiasticis auctoritatibus
Abbreviated transcription (Latin):
homicidia uł huĩcemddi alia flagitia seu facino¬
ra: uerum etiã sacͥlegia scu̾itate congrua cohib̾e
Multumq illos falsi. qui putant a nob̾istos tales
suscipiquales sunt: qͥa ñ eos rebaptiramus. Quio
modo enĩtales suscipiuntur quales st̃ cũ sunt
heretici. et adnos transeunbo fuit catholici: sicq
enĩꝓpt̾ea corda depͣuata ñ licet corrigi: quia sacm̃¬
ta semel data ñ licet it̾an: Demortib autẽ furio¬
sissimns. qs quidã eorũ ipsi sibi inferunt. dequib
solent detestabiles et ab hominabiles eẽ maltis
etiã sius. quorũ m̃tes dem̃tatio ñtanta possedit.
cis sccłm scͥpͥturas rationemq xp̃ianoꝵ sepe respõ¬
Aut certe meisdem positum teptationib. mori uo¬
lentem occidat. et ꝓximũ: qͥ sibi expedire eo licẽ ꝑti¬
tat occid̾e se ipsum. qm̃ scͥtura dicit cdiliges prri¬
mũ tuum sicut te ipm. slullis autẽ itibentibus

Expanded text:
homicidia uel huiusce modi alia flagitia seu facinohomicidia uel huiusce modi alia flagitia seu facinora uerum etiam sacrilegia seueritate congrua cohibere multumque illos falli, qui putant a nobis istos tales suscipi, quales sunt. quia non eos rebaptizamus. quo modo enim tales suscipiuntur, quales sunt, cum sint haeretici et ad nos transeundo fiant catholici? neque enim propterea corda deprauata non licet corrigi quia sacramenta semel data non licet iterari. De mortibus autem furiosissimis, quas quidam eorum ipsi sibi inferunt, de quibus solent detestabiles et abominabiles esse multis etiam suis, quorum mentes dementatio non tanta possedit, eis secundum scripturas rationemque Christianorum saepe responaut certe in eisdem positum temptationibus mori uolentem occidat et proximum. qui sibi expedire et licere putat occidere se ipsum, quoniam scriptura dicit: Diliges proximum tuum tamquam te ipsum. nullis autem iubentibus
Abbreviated transcription (Latin):
catholica eccła. etiã qui potestate xp̃iam imꝑatoriᷤ
siue t̾rendo siue plettendo corrigendis p̃fitiuntur
errorib nisi qd̾ honorificentiorib heũ u̾bis trac¬
tasti qm̃ decebat hereticum. S qd̾ eiꝰ responsiom me res¬
ponde uoliusti tredo te arbitratum etiã hoc tamu¬
gaddensib deħ̾e p̾stari: ut fallax doctrina ipsius aqͦ
secducebantur aliqnͣto diligentius refellatur. Uer̾
nos et occupatissum sumus: & iualus plurimis
opusculis nrĩs huimodi uamloquia refutaiumꝰ
lam enĩnescio quotiens disputando et scribendo
monstrauimꝰ ñ eos posse hab̾e martirum mortẽ
quia xp̃ianorũ ñ habent uitã. cũmartirem n fat¬
at pena s causa. Docurmnꝰ etiã uib̾um arbitͥum sic
hoĩ datum ut tam̃ et diuinis legib et humaris
rectissime grautũ supplicia constatuta sint ꝓeccoꝵ
et ꝑtinẽ ad religiosos reges t̾re ñ solum ad ultia uł

Expanded text:
catholica ecclesia, etiam qui potestate Christiani imperatoris catholica ecclesia, etiam qui potestate Christiani imperatoris siue tenendo siue plectendo corrigendis praeficiuntur erroribus, nisi quod honorificentioribus eum uerbis tractasti, quam decebat haereticum. Sed quod eius responsioni me respondere uoluisti. credo te arbitratum etiam hoc Tamugadensibus debere praestari, ut fallax doctrina ipsius, a quo seducebantur, aliquanto diligentius refellatur. uerum nos et occupatissimi sumus et in aliis plurimis opusculis nostris huius modi uaniloquia refutauimus. iam enim nescio quotiens disputando et scribendo monstrauimus non eos posse habere martyrum mortem, quia Christianorum non habent uitam, cum martyrem non faciat poena sed causa. docuimus etiam liberum arbitrium sic homini datum, ut tamen et diuinis legibus et humanis rectissime grauium supplicia constituta sint peccatorum, et pertinere ad religiosos reges terrae non solum adulteria uel
Abbreviated transcription (Latin):
lac̾mose uocis ingemuit. uerum etiã supbo et ma¬
tigno discedente inlocũsuũ: ppłs di qui fuat illuis
titanm de diuisus. cognouit regem suum. Et de
amisso filio merorem patͥs: ꝑfectio consolata ẽ um¬
tatis. Non itaq rep̾hendimꝰ dñe exinue et hono¬
rabilis fili: quod tales homines aptid taimugadem
pͥus edicto admonendos existimasti. S qd̾ ibi drx¬
isti noueritis uos debite neci dandos. putaũunt
sic̃ eorũ resepta mndicant hoc te fussetͥminatũ qd
tu illos app̾hensos fueras occisurꝰ: ñ intelligentes¬
deilla uete qm̃s ip̃i uolunt ingerere te locutum. Nõ
enĩ tu incosuis gladiiullis legib accepisti. aut m¬
palib institutis quorũ tͥ intuncta ẽ erecittio. hoc
p̃ceptum ẽ ut necentur. Scdo sane edicto dilationis
tue. planius qͥduolueris aꝑusti. Qd̾ autẽ etiã ip¬
sũ ep̃m eorũ putasti littĩs alloquendũ. humanis¬
simc ostendisti qnͣta mansuetudine teꝑati sint in

Expanded text:
lacrimosae uocis ingemuit; uerum tamen superbo et malacrimosae uocis ingemuit; uerum tamen superbo et maligno discedente in locum suum populus dei. qui fuerat illius tyrannide diuisus, cognouit regem suum et de amisso filio maerorem patris perfectio consolata est unitatis. Non itaque reprehendimus. domine eximie et houoraprius edicto admonendos existimasti: sed quod ibi dixisti, Noveritis vos debitae neci dandos, putaverunt sicut eorum rescripta indicant, hoc te fuisse comminatum quod tu illos appde illa nece, quam sibi ipsi uolunt ingerere, te locutum. non enim tu in eos ius gladii ullis legibus accepisti aut imperialibus institutis, quorum tibi iniuncta est executio, hoc praeceptum est, ut necentur. secundo sane edicto dilectionis tuae planius, quid uolueris, aperuisti. quod autem etiam ipsum episcopum eorum putasti litteris adloquendum. humanissime ostendisti, quanta mansuetudine temperati sint in
Abbreviated transcription (Latin):
niant: Numquid ꝓ hib̾e uos possumus uł debe¬
mꝰ abhac unitatis instantia: dum timemꝰ nequi¬
dã durissimi. et insc ipsos crudelissimi. ñ nr̃a. s ꝓͥa
contra xp̃m portant signum xp̃i. et contra euange¬
liũ de ipso euangłio qd̾ ñ intelligunt głãtur. asua
ꝑu̾sitate disced̾ent: et nob̾cum incius unitate gaui¬
u̾ent. d qm̃ d̾s occulta satis disposttione s tamen
iusta. ñ nullos eorũ penio p̃destinauit extremis: ꝓcul
dubio meliꝰ incompabili numerofitate plitrimis.
ab illa pestifera cliuisione et disꝑsione redintegͣtis atq
collectis. quidam sius ignib ꝑeunt. qũ parit̾er imi¬
ũti sempitins ignib gehennarum m̃ito sac̃lege dis¬
sentionis ardebunt. Sic emĩ ꝑcuntes istos dolet eccła
quẽ adinodum rebellem filiũ sc̃s dauid: deciiꝰsalu¬
te seruanda sollicita dilectione mandatĩat. Nameũ
m̃tconefande impietatis extinctum: etiã testimonio

Expanded text:
niant? numquid prohibere uos possumus uel debeniant? numquid prohibere uos possumus uel debemus ab hac unitatis instantia. dum timemus. ne quidam durissimi et in se ipsos crudelissimi non nostra sed prcontra Christum portant signum Christi et contra euangelium de ipso euangelio, quod non intellegunt. gloriantur, a sua peruersitate discederent et nobiscum in eius unitate gauderent. sed quoniam deus occulta satis dispositione sed tamen iusta nonnullos eorum poenis praedestinauit extre mis, procul dubio melius incomparabili numerositate plurimis ab illa pestifera diuisione et dispersione redintegratis atque collectis quidam suis ignibus pereunt, quam pariter uniuersi sempiternis ignibus gehennarum merito sacrilegae dissensionis ardebunt. sic enim pereuntes istos dolet ecclesia, quem ad modum rebellem filium sanctus Dauid, de cuius salute seruanda sollicita dilectione mandauerat. nam eum merito nefandae impietatis extinctum etiam testimonio
Abbreviated transcription (Latin):
omino eximuo et honorabili filio dul¬
cicio: augustinus indomino salutẽ.
Hon debui contempn̾e petitionẽ tuã
qua desid̾asti a me institu. quẽadio¬
dũ te oporteat hereticis respondẽ quoꝵ salus in
dĩ misccłia instantia qͦq tue strenuitatis inqui¬
ritur. Qm̃ius eium ingentes eorũ multitudities
unde plurimum gratulamur quid sibi benefitu
conferatur intelligant: quidam tam̃ eorũ et dõ ce
hominib miscrabili instinctu furoris ingratr̃u¬
bi suis cedib nos uastare ñ possunt. suo nos exitie
t̾rere se credunt: aut suam letitiam demortibus¬
ñ debec tot tantorũq ppłorum salutẽ furiostis ei¬
ror hominũ impedire pancorũ. Quid eis uelimus
ñsolum ds̃. et prudentes homines: uerum etiã
ipsicum sĩt nobis inmicissimi sentuint. Cũ enim
sua ꝑnitie t̾rendos nos putant: ñ dubitant nos ti¬
mere nepeant. S quid faciamꝰ: uidentes ꝙͣ multi
aduuuiante dño ꝑ occasionẽ ur̃am uiã pacis inue¬

Expanded text:
OMINO EXIMIO ET HONORABILI FILIO DULCITIO AUGUSTIXUS IX DOMINO SALUTEM. Non debui contemnere petitionem tuam, qua desiderasti a me institui, quem ad modum te oporteat haereticis respondere, quorum salus in domini misericordia instantia quoque tuae strenuitatis inquiritur. quamuis enim ingentes eorum multitudines. unde plurimum gratulamur, quid sibi beneficii conferatur, intellegant, quidam tamen eorum et deo et hominibus miserabili instinctu furoris ingI-ati, ubi suis caedibus nos uastare non possunt, suo nos exitio terrere se credunt aut suam laetitiam qunon debet tot tantorumque populorum salutem furiosus error hominum impedire paucorum. quid eis uelimus, non solum deus et prudentes homines uerum etiam ipsi, cum sint nobis inimicissimi, sentiunt. cum enim sua pernicie terrendos nos putant, non dubitant nos timere. ne pereant. Sed quid faciamus uidentes, quam multi adiuuante domino per occasionem uestram uiam pacis inue
Abbreviated transcription (Latin):
fuit: quare int̾fector innocentis & iusti. idẽ ipsiꝰ ratu
insuꝑ putatur eẽ laudandus: hec urt̃im nenimiũ
plira fiat: huic epłe implende satis sint. debeo autẽ
tamugadensib eĩmodiminstĩtum caritatis: qm̃ mͥ
et uoto tuo et abhonorabili et kino filio meo eleusi¬
no qui tͥbunatum apudeos egit bene insimiatist̃.
ut ambab epłis gaudensii donatistaꝵ epĩet maxi¬
me postĩori qmͣ sccdm scͥpturas sacras se fecisse arbi¬
tratur. ita respondeam ne aliquid p̃termissũ putet᷑.¬

Expanded text:
fuit. quare interfector innocentis et iusti, id est ipsius Raxii fuit. quare interfector innocentis et iusti, id est ipsius Raxii insuper putatur esse laudandus? Haec interim, ne nimium prolixa fiat, huic epistulae implendae satis sint. debeo autem Tamugadensibus eius modi ministerium caritatis, quoniam mihi et uoto tuo et ab honorabili et carissimo filio meo Eleusino, qui tribunatum apud eos egit, bene insinuati sunt, ut ambabus epistulis Gaudentii, Donatistarum episcopi, et maxime posteriori, quam secundum scripturas sacras se fecisse arbitratur, ita respondeam, ne aliquid praetermissum putet
Abbreviated transcription (Latin):
clara ẽ. longe quippe fuit iste rarius au̾bis illis
tibi legitit: onite qd̾ tͥ applicitum fuerit accipe &
indolore sustine et inhumilitate tua pacientiam
habe. Nongͦ fuit iste tur eligende mortis sapi¬
eus: s ferende humilitatis impatiens. Scͥptũ c̃
qd̾ uoluerit nobilit̾ et uirilit̾ mori. S numqͥd idõ
sapient: Nobilit̾ scilicet ne lib̾tatem su generis
captiuus amitteret: uirilit̾ autẽ qd̾ tantas iures
amni haberet. quib idoneus eẽt ut se ipse pune¬
ret. Qd̃ gladio cum implere ñ poss. demuro se p̃¬
cipitem dedit. et sic adhuc uiuus abruptam cu¬
currit ad penam atq ibi iam ȩxangius intestina
sua ꝓduxit. que utraq manu dissipata spargebat in
ppłm. ac deinde postea defessus occubuit magna fc̃
hec: uec tam̃ bona. Non enim bonũ ẽ omne qd mag¬
nũ ẽ: qm̃ sunt mala etiã mala. Ds̃ dixit. In nocentẽ
et uistum ne occidas. Si gͦ iste innocẽs & itistus ñ fu¬
it: cur ꝓponitur unitand̾: Si autẽ innocens et iust̾

Expanded text:
is, ubi legitur: Omne, quod tibi applicitum fuerit, accipe et in dolore sustine et in humilitate tua patientiam habe. non ergo fuit iste uir eligendae mortis sapiens sed ferendae humilitatis inpatiens. Scriptum est, quod uoluerit nobiliter et uiriliter mori; sed numquid ideo sapienter? nobiliter scilicet, ne libertatem sui generis captiuus amitteret, uiriliter autem, quod tantas uires animi haberet, quibus idoneus esset, ut se ipse perimeret. quod gladio cum implere non posset, de muro se praecipitem dedit et sic adhuc uiuus abruptam cucurrit ad petram atque ibi iam exanguis intestina sua produxit, quae utraque manu dissipata spargebat in populum, ac deinde postea defessus occubuit. magna sunt haec nec tamen bona; non enim bonum est omne, quod magnum est, quoniam sunt magna etiam mala. deus dixit: Innocentem et iustum ne occidas. si ergo iste innocens et iustus non fuit, cur proponitur imitandus? si autem innocens et iustus
Abbreviated transcription (Latin):
No dilectissimo filio florentino: aug̾tinꝰ
in dño saluit̃. Cuiꝰ potestatis uissione
fauentiũ rapueris. ipse uid̾is. Hoc aute selo: qd̾ omic
poteltas supimꝑio consticuta imꝑatoris siuilegibꝰ sex¬
miscrunlege qm qͥbẽ ⁊ anteq̃m mitterẽ ignor aee ita
ꝙusdebes qua concesiũ e eis qͥ p̃cipunt᷑ ab aliqͥ potesta¬
te uudiciis et hibi. ut ad gesta municipalia ꝑducanᵈ. aty
auo intirs gent᷑: utrũ uelint .xxͫx. dies ineacuittate ubi
cenent᷑ ag̃e submod̾ata custodia ao parandos s̾ feuetꝰ. uł

Expanded text:
NO DILECTISSIMO FILIO FLORENTINO AUGUSTINTJS IN DOMINO SALUTEM. Cuius potestatis iussione Fauentium rapueris, ipse uideris: hoc autem scio, quod omnis potestas sub imperio constituta imperatoris sui legibus sermiserim legem, quam quidem et ante, quam mitterem, ignorare utique non deberes, qua concessum est eis, qui praecipiuntur ab aliqua potestate iudiciis exhiberi, ut ad gesta municipalia perducantur atque illic interrogentur, utrum uelint triginta dies in ea ciuitate, a ubi tenentur, ag
Abbreviated transcription (Latin):
milit  añe dilectissime ⁊ uen̾abił fui: iogo itaꝙ bem¬
gntatẽtuã. qͣm difficile et incredibile ẽ. ut mauł no
apparitorẽ qͥeũtenet. peticionẽ meã aduiuare digne¬
rio. ut faciar qd̾ imꝑatoris lege p̾cipit᷑: ut eũ apd̾ acta
mumcipala int̾ro garifaciat utrũ suelit dies arex.¬
congitta concedi. qͥb agat submod̾ata cristodia. mea
ciuitate in qͣdecentꝰ ẽ utrũ sua ordinet sũptqͦ ꝓuideat.
Quoꝵ dierũspaciotua nob̾ annitente beniuolentia s
es causã amncadisceptatioẽ fimre potuerimꝰ. gͣcula¬
bim. si autẽ ñ potuerimꝰ inueniet eũexitꝰ iudicioꝵ qͥ

Expanded text:
misit, domine dilectissime et uenerabilis fili? rogo itaque benignitatem tuam, quoniam difficile et incredibile est, ut non iamapparitorem, qui eum tenet, petitionem meam adiuuare digneris ut faciat, quod imperatoris lege praecipitur, ut eum apud acta municipalia interrogari faciat, utrum sibi uelit dies triginta concedi, quibus agat sub moderata custodia in ea ciuitate, in qua detentus est, ut sua ordinet sumptusque prouideat. quorum dierum spatio tua nobis adnitente beniuolentia si eius causam amica disceptatione finire potuerimus, gratulabimur; si autem non potuerimus, inueniet
Abbreviated transcription (Latin):
tari rogamus. Si ip̃am menbranam sci dommonis
accepis: transcͥpͥtam nobis remitte digneris. et hoc
rogo stribas michi quẽ hymnũ meum agnoueris.
Panem unum sancutati tue unitatis gratia misimus:
in quo etiam trintatis soliditas continctur. Hunc panẽ
eulogiam cẽ tu faties dignatione sumendi

Expanded text:
tari rogamus. si ipsam membranam sancti Domnionis tari rogamus. si ipsam membranam sancti Domnionis acceperis, transcriptam nobis remittere dignaberis. et hoc rogo scribas mihi, quem hymnum meum agnoueris. panem unum sanctitati tuae unitatis gratia misimus, in quo etiam trinitatis soliditas continetur. hunc panem eulogiam esse tu facies dignatione sumendi
Abbreviated transcription (Latin):
audemꝰ dicere: exaltabitur sicut magna ciuitas: Et
tu quidem suꝑ montem edificata curitas es. uł accensa
suꝑ candelabrum lucerna inseptiformi clarirate con¬
luces: nos sub modio peccatorum delitescimus. uisita
litt̃is tus et ꝓfer in lucem in qua ip̃e uersaris suꝑ au¬
rea candelabra conspicuus. Cloquia tualum̃ semitis
nr̃is erunt: et oleo lucerne tue inpinguabitur caput
nr̃m: et accendetur fioes cum despũ oris tui cibum
m̃tis et lum̃ anime sũpserimus. Pax et gratia dei te¬
cum et corona uistitie tibi mancat in die illo dñe pat̾
merito dilectissime uencrabitis et exoptatissime: Be-¬
nedictos sanctitatis tue comites et emulatores in dño
frẽs si dignantur nr̃os tam mecclesiis qmͣ immonas¬
teriis. carthagini tagaste. ippone regio. et totis par rochi¬
is tuis atq omnib cognitis tibi ꝑaffricam locis dño
catholice seruientes. multo affectu et obsequio salu¬

Expanded text:
audemus dicere, exaltabitur sicut ciuitas magna. et audemus dicere, exaltabitur sicut ciuitas magna. et tu quidem super montem aedificata ciuitas es uel accensa super candelabrum lucerna in septiformi clariluces, nos sub modio peccatorum delitescimus. uisita litteris tuis et profer in lucem, in qua ipse uersaris super aurea candelabra conspicuus; eloquia tua lumen semitis nostris erunt et oleo lucernae tuae inpinguabitur caput nostrum; et accendetur fides, cum de spiritu oris tui cibum mentis et lumen animae sumpserimus. Pax et gratia dei tecum et corona iustitiae tibi maneat in die illo, domine pater merito dilectissime, uenerabilis et exoptatissime. benedictos sanctitatis tuae comites et aemulatores, in domino fratres, si dignantur, nostros tam in ecclesiis quam in monasteriis Carthagini, Tagastae, Hippone Regio et totis paroeciis tuis atque omnibus cognitis tibi per Africam locis domino catholice seruientes multo affectu et obsequio salu
Abbreviated transcription (Latin):
gratuler si asuspitiendo michi patre nr̃o ambrosio uel
ad fidem inuitatus es. uł ad sacerdotium consectatꝰ. ut
eundem ambo habere uideamur auccorem: Nam ego
et si adelfmo burdegale baptiratus. alampio apud bar¬
cilonem inhispania ꝑuĩ in flaminate subito piebis sacͣ¬
tus sim. tam̃ ambrosii semꝑ et dilectione ad fidem in nu-¬
tritꝰ sum. et nunc insacerdotii ordine confoueor. Deniq
suo me clero uoluit uendicare ut et si diu̾sis lotis degã.
ipsius p̾sbiter censear. Sed deme nequid ignores: scias
antiquissimum peccatorẽ. non ita olim detenebris. et
umbra mortis eductum. sp̃m aure uitalis hausisse
nec ita olim posuisse in aratro manum. et crucem
dñi sustulisse qmͣut. infinem ꝑferre ualeamus ora¬
cionib tius ad iuueniur. accumulabitur hec meritis
tius mertes: sunt̾uentu tuo onera nostra releuaueris.
Sc̃s emim laborantem adiuiuans quuia fratrem non

Expanded text:
gratuler, si a suspiciendo mihi patre nostro Ambrosio uel gratuler, si a suspiciendo mihi patre nostro Ambrosio uel ad fidem inuitatus es uel ad sacerdotium consecratus, ut eundem ambo habere uideamur auctorem. nam ego, etsi a Delphino Burdigalae baptizatus, a Lampio apud Barcilonem in Hispania per uim inflammatae subito plebis sacratus sim, tamen Ambrosii semper et dilectione ad fidem innutritus sum et nunc in sacerdotii ordinatione confoueor. denique suo me clero uoluit uindicare, ut, etsi diuersis locis degam, ipsius presbyter censear. Sed de me ne quid ignores, scias antiquissimum peccatorem non ita olim de tenebris et umbra mortis eductum spiritum aurae uitalis hausisse nec ita olim posuisse in aratro manum et crucem domini sustulisse, quam ut in finem perferre ualeamus orationibus tuis adiuuemur. accumulabitur haec meritis tuis merces, si interuentu tuo onera nostra releuaueris. sanctus enim laborantem adiuuans, quia fratrem non
Abbreviated transcription (Latin):
cartagine m̃btanam mitt̾e dignaretur. Qd̃ et scos ui¬
tos quos indices caritatis ipsorum tuo sermone cog¬
nouimus. comitẽ et euodium rogauimꝰ ut hec scribe
ipsi curarent ne uł parenti domniom diutius co-
lex suus deforet. et tibi transmissus sine necessitate
redhibendi maneret: Specialit̃ autem hoc atepeto
qm̃ me inmerentem et. mopinantẽ magno tui amo¬
re complesti: ut ꝓ hac historia tempoꝵ referas michi
omnem tue sanccitatis historiam ut quigenus. unde
sis domo tanto uocatus adno quib exordiis segrega¬
tus abutero matris tuc. ad matrem filiorũ der ꝓleletã¬
te abiurata carnis et sanguinis stirpe transieris: it in
genus regale et sacerdotalesis translatus edisseras. Qd̃
enm indicasti. iam dehumilitatis nr̃e nomine apuid me-¬
diolanum te didicisse. cum illic miciareris. fateor curiofiꝰ
me uelle condiscere. ut omni parte te nouerim. qͦ magis

Expanded text:
Carthagine membranam mittere dignaretur. quod et sanctos uiCarthagine membranam mittere dignaretur. quod et sanctos uiros, quos indice caritatis ipsorum tuo sermone cognouimus, Comitem et Euodium rogauimus, ut scribere ipsi curarent, ne uel parenti Domnioni codex suus diutius deforet et tibi transmissus sine necessitate redhibendi maneret. Specialiter autem hoc a te peto, quoniam me inmerentem et inopinantem magno tui amore conplesti, ut pro hac historia temporum referas mihi omnem tuae sanctitatis historiam, ut qui genus, unde sis domo tanto uocatus a domino, quibus exordiis segregatus ab utero matris tuae ad matrem filiorum dei prole laetantem abiurata carnis et sanguinis stirpe transieris et in genus regale ac sacerdotale sis translatus edisseras. quod enim indicasti iam de humilitatis nostrae nomine apud Mediolanium te didicisse, cum illic initiareris, fateor curiosius me uelle condiscere, ut omni parte te nouerim, quo magis