comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hͣ alia: s melius dr̃ ꝙ uid̾i p̃t̃ legatunas scͥpt᷑¬
as hnt suas tratlitiones. ñ sc̾ptuxas qͣs memo¬
pitertenent ⁊ alt̃ in alt̾m loqndõ tnffundit.
quas deuterofin uocant uͥ dñt ⁊ c̃dunt du¬
as uxores d̾m pͥmo hõi c̃asse. ex quuib texũt
qenealaias infinitas. parientes intructuosis

Expanded text:
timas Scripturas, habent traditiones suas non scriptas, quas memoriter tenent, et alter in alterum loquendo transfundit, quas Deuterosin vocant, ubi dicunt duas uxores Deum primo homini creasse, ex quibus texunt genealogias infinitas, parientes infructuosis
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse pͥmo hõi¬
ex qua dñt multos filios eẽ natos.
quod nusqmͣ sacra pagina narrat. Uł
fabulas hic licit doctͥuam illoꝵ quile¬
gemcum gr̃a p̃cticant eẽ necẽiam qd̾
enun cdñt de lege fabula est. tion res. iõ¬

Expanded text:
fuisse 209 primo homiunt multos filios esse natos, quod nunquam sacra pagina narrat. Vel fabulas hic dicit doctrinam illorum qui legem cum gratia praedicant esse necessariam. Quod enim dicunt de lege fabula est, non res.
Abbreviated transcription (Latin):
singłio pecc̃is sit
reddenda pena.
multoꝵ pec̃tor reus est. s ꝓom̃i p̃uari¬
catione uł inobettientta suam recipiet
penam iustam dicit: neputetur ꝑire
tñcec̾is. hoc ad qualitatem pene refertur. ut
q̃ui libituns igne ꝑierit. igne crucietur. qͣmͦ.
emus gebeniam. si negleximus saltim ꝙy
minus est q̃ p̃uaricari. tautam. ⁊ andeti

Expanded text:
singulis peccatis sit reddenda poena.rum peccatorum reus est, sed pro omni praevaricatione vel inobedientia suam recipiet poenam. Justam dicit, ne putetur perire mercedis, hoc ad qualitatem poenae refertur, ut qui libidinis igne perierit, igne crucietur. Quomodemus gehennam, si neglexerimus, saltem quod minus est quam praevaricari, tantam, i
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃o ꝙ unctuxit muili¬
fuisseuidetur. nec ałr
ordinare p̃sum̾ent
qui ⁊̃ maliissuas in¬
stitutiones imitaũant
subclit increpatio qua
quia anꝓ̃cessit u̾bumdei auob̃ad nos: imo a nob̾
aduos. iõ ita arguit cos. qr sic se iactabant corin¬
thii .q. bñficium darent. accedentes ad fidem. ni
acciꝑent. ⁊ exemplo eoꝵcer̾e gñteo uocarent᷑ ad fidẽ.
deo illos it̾m arguit subdens. Anmiuos solos ꝑueñ

Expanded text:
peccato quod induxit mulifuisse videretur, ne aliter ordinare praesumerent, quia et in aliis suas institutiones mutaverant, subditur increpatio qua quia an processit verbum Dei a vobis, ad nos, imo a nobis ad vos. Ideo ita arguit eos, quia sic se jactabant Corinthii, quasi beneficium darent accedentes ad fidem, non acciperent, et exemplo eorum caeterae gentes vocarentur ad fidem. Ideo illos iterum arguit subdens: Aut in vos solos pervenit
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ctisconrdie auctor s
Dissensionis aũ deeẽt
si quos replet simł loqͥ
ñ pacis. ħ aũt de ord̾ia¬
biliusu lingnaꝵ ⁊ ꝓ

Expanded text:
id est discordiae auctor, sed Dissensionis autem Deus esset, si quos replet simul loqunon pacis. Haec autem de ordinabili usu linguarum et
Abbreviated transcription (Latin):
głin. quiã gandere sedicit in dispõitio
ut scientes unde placeatur d̾o: in eo
it acceptio acce
ĩta ambulate
ad fructificand̾
⁊uos maiores
qui in ꝯtempla¬
tione estis suꝑ
alios ettificatͭ
⁊ hoc impso.

Expanded text:
elium, quia gaudere se dicit in dispositionut scientes unde placeatur Deo, in eo it acceptio, acce ita ambulate,ad fructificandum, et vos majores qui in contemplatione estis, super alios, aedificati et hoc in ipso,
Abbreviated transcription (Latin):
habet debet seruari. hoc g seq̃nti exemplo aꝑciuiᷤs
docet xͥanum a lege factoꝵ exut̃. ñ ab omni
mnortuo iuro. non alege nature. nec ult᷑
debet xp̃ianus eẽ sublege.si enĩ lex uutit e
ad ult̾ est. nec ꝓdest ei xp̾ianum lici. ⁊ hoc
ostenctit po̾itłm etemplum exeq̃udo. Si

Expanded text:
um habet, debet servari. Hoc ergo sequenti exemplo apertius docet Christianum a lege factorum exutum, non ab omni o viro, non a lege naturae, nec ultra debet Christianus esse sub lege. Si enim ei lex vivit, adulter est, non prodest ei Christianum dici, et hoc ostendit positum exemplum exsequendo:
Abbreviated transcription (Latin):
ctionis .i. ꝑquem bñtlicitur ꝑticipante. cui et
bñlictus. s cui ⁊̃ nos sac̃ dotes cotidic bñdicimꝰ.
onne com

Expanded text:
t per quem benedicitur participans, cui et benedictus, sed cui etiam nos sacerdotes quotidie benedicimus, nonne com
Abbreviated transcription (Latin):
macedonas q¬
parata ab ãno
emulatio pro
mur deuobis
euacuetur in
hac parte ut
qmadmodum
clixi parati sitiᷤ
ne cum uene¬
rint mecum
macedones it
inuen̾int uoᷤ
imparatos:e¬
rubescamus
nos ut nõ di¬
cam uos in
hac substãtia.
existimaui ro¬
gare fr̃es ut p̃¬
uos et p̃parẽt¬
qr enulatõe cor̃thioꝵ
tos incitatesunt ad bo¬
drẽt. Curergo pmititiꝰ
illos ait. ¶ smuis ã
fr̃s. non ut uos ad hoc
hortentur: s ut para¬
ti sitis q̃madinod̾ dixis
illos uos ẽẽ ꝑatos perrati

Expanded text:
Machedonas, qparata est ab anno emulatio proumur de uobis euacuetur in hac parte: ut, quemadmodum dixi, parati sitis, ne, cum uenerint mecum Machedones et inuenerint uos inparatos, erubescamus nos, ut non dicam uos, in hac substantia. existimaui rogare fratres, ut peuos et praeemulatione Corinthiorum tos, incitatae sunt ad bodiceret: Cur ergo praemittis illos? ait, misimus autem fratres, ut vos ad hoc hortentur, sed ut parati sitis, quemadmodum dixi illis vos esse paratos. Parati
Abbreviated transcription (Latin):
Oc añt .q. illi pparet
ego autem cut large deris
tus plus dare si pius
dat:s seminat.qr da¬
reelemosinam: ĩ est
amitteres semnare.
ad tempus carere
netlictõibi dei ⁊ metet

Expanded text:
cat: Illi praeparent, ego autem cur large detis,tus sit dare plus si plus dat, sed seminat, quia dare eleemosynam non est amittad tempus carere, nedictionibus Dei et metet,
Abbreviated transcription (Latin):
fama ꝓximo ꝓdest. qui ꝯscĩe fidens fantam
ligit. crudelis est. Sequit᷑ isimus¬
de salutenr̃a nc̃ ã
cum auduit uos
correctos młto sol¬
ꝓ ꝯfidentta mltã
ire ad eos noluit

Expanded text:
ientiae fidens famam negligit, crudelis est. Misimude salute nostra. cum audivit vos correctos, multo solconfidentia multa hratribus ire ad eos noluit
Abbreviated transcription (Latin):
enim ut oꝑanr̃a bona sint ñ solum corã deo
.s. ut deo placeant s ⁊̃ coram hõib. ut ⁊ ho¬
minib bonauideantur. coram deo p̾uidet
apłc boua: clumfacit cͥca minist̾tum sc̾ͥorum
ꝙ d̾s ibet. coram hominib ꝓuidet bona. dũ
bonos mitrit ad hoc opuo exhortandum.qui
ꝓbuatesna eos ꝓuocent addandum. ñ soa¬
dalum fatiant ne bona doctͥna apłi ꝑ impro¬
indos ministros. ⁊ nuituꝑationem cadet. No¬

Expanded text:
enim ut opera nostra bona sint, non solum coram Deo, scilicet ut Deo placeant, sed et coram hominibus, ut etiam hominibus bona videantur. Coram Deo providet Apostolus bona, dum facit circa ministerium sanctorum quod Deus jubet; coram hominibus providet bona, dum bonos mittit ad hoc opus exhortandum, qui probitate sua eos provocent ad dandum, non scandalum faciant, ne bona doctrina Apostoli per improvidos ministros in vituperationem caderet. No
Abbreviated transcription (Latin):
sĩ infirimio s potens
appanuit exhiisque
int̾ eos fecit cũ dona
bitent se ab ip̃oposso
puuiri. qr uiderunt
innole ei᷑: mortuos
suscitatos. demones
fugatos. Surtlis au¬
ditum. mutis affatũ
clauctis gͥssum. ceciõ¬

Expanded text:
 infirmus, sed potens apparuit ex his quae inter eos fecit, cum dona bitent se ab eo posse puniri. Quia viderunt in nomine ejus mortuos suscitatos, daemones fugatos, surdis auditum, mutis affatum, claudis gressum, caeci
Abbreviated transcription (Latin):
qua deus est. illa est uirtus adirnitatis
Talisemmerat illa susceptio quedm ho¬
minem fac̃et. ⁊ hoĩem d̾m. Nam ei¬
in duob uł tͥb testib
camsic̃ p̃dixibiscũ p̃¬
sensfui ⁊ modo p̃ctico:
ut tunc bis p̃ctixi ⁊
hiis quiañ epłam

Expanded text:
qua Deus est. Illa est virtus divinitatis. Talis enim erat illa susceptio, quae Deum hominem faceret, et hominem Deum. Nam e duobus vel tribus testibus cam sicut praedixi bis, cum praesens fui, et modo praedico ut tunc bis praedixi. his qui ante Epistolam
Abbreviated transcription (Latin):
mõi addit. ⁊coluerunt c̾aturam dili¬
pocius qmͣ cͥatori. qĩ illud eẽt melius. qͥ
tãmen licet abilus pͥuetur suo honore.¬
est bñdẽs .i. suꝑomina exaltatus ⁊ hoc
tempiis impietas dat honerem. iõ qd̾ ili dñt
est falsitas sequitur.
Moptẽa tra

Expanded text:
modi, addit, et coluerunt creaturam, dilipotius quam Creatori, quasi illud esset melius. Qui tamen licet ab illis privetur honoreest super omnia exaltatus, et hoc, tempus impietas dat honorem, ideoque quod est falsitas. Propterea tra
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑtuit. ⁊c̃ .q.d. illi afficiunt .i. deturpant cor
głam dei. Uitas quippedei. eit gła di. u̾itatẽ
dei tene est: unumi d̾m cole. sutatem inm̃¬
datium ꝯu̾tere est: creature seruire ꝓc̾atore.
U̾a enim religio: in unius ꝯstat u̾i dei seru¬

Expanded text:
i dicat: Illi afficiunt, id est deturpant corpgloriam Dei. Veritas quippe Dei est gloria Dei. Veritatem Dei tenere, est unum Deum colere; veritatem in mendacium convertere, est creaturae servire pro Creatore. Vera enim religio in unius constat veri Dei ser
Abbreviated transcription (Latin):
turpiter abutẽ¬
ut nec saltunde¬
sicdium sit qd̾ ẽ
passio ⁊ lesio aĩe.
quib ñ debetis
esse funiles qr

Expanded text:
turpiter abutenut nec saltem desiderium sit quod est passio et laesio animae; quibus non debetis esse similes;
Abbreviated transcription (Latin):
corpus suum qd̃
est uas aĩe possid̾
cohercendo in
broꝵ suoꝵ offici¬
nas studeat per
illicito abstine¬
de ut nec licito
abutamini. s¬

Expanded text:
corpus suum, quod est vas animae, possidere, coercendo, inbrorum suorum officinas studeat per illicito abstinete, ut nec licito abutamini; s
Abbreviated transcription (Latin):
eis em̃igłm ꝯferret. qd̾ euisdem sccietatis eẽ apparet:
eꝯtra illi omnino non crede̾t. s cum cagnouissent
eum hoc amntiantem qd illi. ⁊ in eoꝵcõione et
untatem uiuentem accedentib ⁊ ꝑ eumtalib si¬
giis qualia ⁊ ili comporabaant᷑. ita eum dño ꝯm̃¬
idest ꝓdiscipłic quicum illo tunc erant. si ⁊ ꝑeis q
ĩ futuri erant. quotquot enuim post ea c̾did̾unt ĩ
p̃clicatum. iamem̃ abip̃is p̃clieabatur. qñ ꝑ reuela¬
tionem xp̃i ip̃m ubum eorum paulus accepit. ⁊ ꝑ
hoc ubum. ⁊ siñ ꝑeos cum accepisset ad̾o illud cͥdid̃
paulus uñ ⁊ ꝯtulit cum illis eũgłm ⁊ dextras
lepre uarletate monstrauit. lepsi enĩquos dõ¬
minus ineũgło curasse legitur misisseadia¬
c̃dotes ut seeie ostend̾ent. non absurde inte
doctrina est: que ñ aliqua ua mt̾iseeat.
¶era gͦ faisis ꝑ mordinate ꝑmixta mina¬

Expanded text:
eis Evangelium conferret, quo ejusdem societatis esse appareret, Ecclesia illi omnino non crederet, sed cum cognovissent eum hoc annuntiantem quod illi, et in eorum communione et unitate viventem, accedentibus etiam per eum talibus signis, qualia id est pro discipulis qui cum illo tunc erant, sed et pro equi futuri erant; quotquot enim postea crediderunt in praedicatum. Jam enim ab ipsis praedicabatur, quando per revelationem Christi ipsum verbum eorum Paulus accepit, et per hoc verbum, et si non per eos. Cum accepisset a Deo illud, credidit Paulus: unde et contulit cum illis Evangelium, et dextras leprae varietate monstravit. Leprosi enim quos Dominus in Evangelio curasse legitur, et misisse ad sacerdotes ut se eis ostenderent, non absurde inteldoctrina est, quae non aliqua vera intermisceat. Vera ergo falsis inordinate permista in
Abbreviated transcription (Latin):
do clistingue. Ira est
ad ꝓtimum. discep
leuent. sñ ira ⁊discep¬
tatione existentes
eao. mulieres dico:
ornantesde. Alus iur¬
tutib cum u̾ecũdia
uultus. ut ñ sint
accrite frontis ut
inetͥces. ⁊ sobͥetate
mentis.ñ ornantes

Expanded text:
Distingue: ira est ad proximum: disceptlevent sine ira et disceptatione existentes, Eas mulieres dico, ornantes se, aliis virtutibus cum verecundia vultus, ut non sint attritae frontis ut meretrices; et sobrietate mentis; et non ornantes
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis iutat que mortalib necc̃ia est ui¬
deturputasse ꝙ boĩos eeñt. ergo põt hic clici.
sicut dẽm est de tͥb quiueneriut ad abra¬
ham .s. ꝙ apparebat quibdam signis diui¬
etitus ẽẽ muulos. qui tũ hoĩes ẽẽ c̾derentur
ẽthibuit ita hospitalitatem ut scis hõib¬

Expanded text:
oris invitat quae mortalibus necessaria est, videtur putasse quod homines essent. Ergo potest hic dici sicut dictum est de tribus qui venerunt ad Abraham, scilicet apparebat quibusdam signis divinitus esse missos, qui tamen homines esse crederentur. Exhibuit itaque hospitalitatem ut sanctis homi
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃m sunt. Si aũ
putas ouiliane
apłm ex bec lanoasse ubidinem qr usur femĩe
cłcit cẽ naturalem. omnem ꝓfecto usum fertĩe
landare ꝯpellis. ac ꝑ hoc ⁊ ea que ꝯrarttuntiu
cumi fenmis stupra laudabis qr ⁊ illic utic
usus natural est qm̃ uis dampnandus qr legi¬
timus ñ est. Uñ ⁊ f̾iii ñ legitimi. s natutales¬

Expanded text:
peccatum sunt. Si jam putas, o Juliane, Apostolum ex hoc laudasse libidinem, quia usum feminae dixit esse naturalem, omnem profecto usum feminae laudare compellis. At per hoc, et ea quae committuntur cum feminis stupra laudabis, quia et illic utique usus naturalis est, quamvis damnandus, quia legitimus non est. Unde et filii non legitimi
Abbreviated transcription (Latin):
usum appłłauit. illum usum. uũ nat᷑a hũana
pot nascendo subside: nec dixit usum ꝯuigalẽ
sexus utq misc̃i. ac ꝑ hoc cum eisdem membris
Umetrici aliquis miscetin naturalis est usus.
ñ t̃ laudabit. s culpabilis. ab ea uͥo ꝑte corꝑs
quie ñ ad gñandum est int̾tituta si ctiam ꝯgr¬
qe quisq u̾tatur ꝯtia naturam eit ⁊ flagitiossim

Expanded text:
usum appellavit illum usum, unde natura humana potest nascendo subsistere. Nec dixit usum conjugalesexus uterque misceri. ac per hoc cum eisdem membris etiam meretrici quisque miscetur, naturalis est usus, nec tamen laudabilis, sed culpabilis. ab ea uero parte corporis, quae non ad generandum est instituta, si et coniuge quisque utatur, contra naturam est
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝯstanttam ccͣ psendo p̃icatores. Modus tał
More solito salutationem p̃mittit deuide grãs¬
d̾o agit ꝓ eis implorane ciomaiora bona. ut ui¬
iuitutib crescentes: ad ꝑfectionem ꝑueniant.
deinde ad patientram thulationum monet exẽ¬

Expanded text:
ad constantiam contra pseudopraedicatores. Modus talis: More solito salutationem praemittit, deinde gratias agit Deo pro eis, implorans eis majora bona, ut virtutibus crescentes ad perfectionem perveniant. Deinde ad patientiam tribulationum monet exe
Abbreviated transcription (Latin):
aũt st̃ nacedones
qui accepto ũbo
p̃dicationis ab apo¬
stolo firmi in fide
fuerunt. nec ꝑser¬
do apłos recepunt
uñ eos laudat apłe
cum p̃sens ñ põt mu¬
nit eos cc dupplex bel

Expanded text:
autem sunt Macedones, qui accepto verbo praedicationis ab Apostolo firmi in fide fuerunt, nec pseudoapostolos receperunt. Unde eos laudat Apostcum praesens non potest, munit eos contra duplex bel
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo bñ recipiant. Serui tħu xp̃i. nomen dignita
recta de illo sentirent. ꝯdicionem fatetur. quia
casto timore xp̃o subditi: u̾elibi st̃. Sĩcũt enim
duo sunt timores qui fatiunt duo gña tim̃tiũ.
Qst enimtimor quem ꝑfecta caritas foras nuttit.
Est etiam seruitus simił cum foras eo mnittenda
est. ⁊ aliuis tunor cattus ꝑmanens inscłm scłi. eiu
s tñ u̾o modo sic serui sumus ut lib̃i simue ser
lii .s. timore casto. ad quem ꝑtinet seruitue iu¬
trans ingaudium domtinisui. ñ seruit cum ti¬
morem foras mitendo. Ad quẽ ꝑtinet fuitus
non manens ⁊ net̃numindomo. seruos gͥdit̃
ut et ip̃i quib scͥbit ꝓ domino ferant dura
ꝯm̃nib sãctis .i. inbaptismate sc̃ificatis. qui st̃

Expanded text:
ab eo bene accipiant. Servi Jesu Christi. Nomen dignitatde illo recta sentirent. Conditionem fatetur, quia casto timore Christo subditi vere liberi sunt. Sicut enim duo sunt timores qui faciunt duo genera timentiu servorum. Est enim timor quem perfecta charitas foras mittit. Est etiam servitus simul cum eo foras mittenda. Et alius timor castus permanens in saecu tamen vero sic servi sumus, ut liberi simus servi, scilicet timore casto, ad quem pertinet servitus intrans in gaudium Domini sui, non servi, timorem foras mittendo, ad quem pertinet servitus, non manens in aeternum in domo. Servos igitur dixit, ut et ipsi quibus scribit pro Domino ferant dura, omnibus sanctis, id est in baptismate sanctificatis, qui s
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sicut fecit. et legalia
a psendo apłis ũqm re¬
cpiant. his nec se apo¬
stolum nõiat qi ñ q̃m
senserant. ideo gͦ ctig¬
nitatem suppͥuñt. qr
de eo recte sentiebant
lippenses. sd patientiã
ꝯtta tribulationes. ⁊¬
plo sui et xp̃i. posteant sibi caueant au̾suciis pseu¬
do aplorum. tandem admonitionem moralem iit̾¬
serit. ⁊ ꝓpe finem degr̃a quam sibi romam ꝑ epa¬
froditum miserant. gaudere seclicit. p̃mittens gͦ¬

Expanded text:
stus fecit et legalia a pseudoapostolis nunquam recipiant. Is nec se Apostolum nominat, quia nunquam senserant. Ideo ergo dignitatem supprimit, quia de eo recte sentiebant.lippenses ad patientiam contra tribulationes, plo sui et Christi, postea ut caveant a versutiis pseudoapostolorum; tandem admonitionem moralem interserit, et prope finem de gratia, quam sibi Romam per Epaphroditum miserant, gaudere se dicit. Timotheus
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ꝑ fcium datum ꝓ nob̾ axp̃o iħu. de quo petrꝰ. att.
qr ii carruptibilib argento uł auro redempti estẽ
s p̃coso sanguine inugeniti filii dei. nempe ut iu¬
ctiticxentur hoĩes dicuna gr̃a u̾itas de maria na¬
ta est. ut poss ꝓ uł iustificandis offerre sacͥfitiũ
passionis ⁊ct̾uas. nͥ enĩ a nob̾ sum̾et carnem in¬
mortalem: xp̃c mori ñ poss. Notandum u̾o qr

Expanded text:
quo Petrus ait, Quia non corruptibilibus argento, vel auro, redempti estis, sed pretioso sanguine unigeniti Filii Dei . Nempe ut justificarentur homines divina gratia, Veritas de Maria nata est, ut posset pro illis justificandis offerre sacrificium passionis et crucis. Nisi enim a nobis sumeret carnem mortalem, Christus mori non posset. N
Abbreviated transcription (Latin):
.s. sarere pena. ⁊ frui gła. Altm hũerunt ante
ta est eis gła dominice uisionis a qua liffereut᷑
deo sustentante cordelicta. ad ostensionem iustitie
eius in hoc tp̃r .i. ut ostenderet in tp̃ mortis ꝑp̃i
iustictam suam qua coronat spantes in sẽ. Seqͥt᷑¬

Expanded text:
 carere poena, et frui gloria. Alterum habuerunt ante ta est eis gloria divinae visionis a qua differebantur Deo sustentante eorum delicta. Ad ostensionem justitiae ejus in hoc tempore, id est ut ostenderet in tempore mortis Christi justitiam suam qua coronat sperantes in se,
Abbreviated transcription (Latin):
nec tũ d̾m uidebant. qd̾ euit eis pena. hoc añt er¬
at eis ꝓ pecẽo pͥmi hoĩs. siue ꝓ pecẽo origiriali
ĩp̃ qd̾ ob clusus erat aditus regni celoꝵ. qui
ꝑ xp̃i passionem est reserat. Uñ ⁊acharias. tuquo in
sanguine testam̃ti tui emisisti uinctos tuos desacu
in quo ñ est aqͣ. suꝑ quem locum ticit ierx in resusre

Expanded text:
t, quod erat eis poena. Hoc autem erat eis pro peccato primi hominis, sive pro peccato originali, propter quod occlusus erat aditus regni coelorum, qui per Christi passionem est reseratus. Unde Zacharias: Tu quoque in sanguine testamenti tui emisisti vinctos tuos de lacu, in quo non est aqua . Super hunc locum dicit
Abbreviated transcription (Latin):
dum. s semꝑ cͥca Unde
reste ait. languent
nec adũitatis scien¬
tiam ꝯuabescit. s q̃i
repetitis accessionib
languet cͥcaq̃ones¬

Expanded text:
dum, sed semper circa. Unde recte ait, languens:nec ad veritatis scientiam convalescit, sed quasi repetitis accessionibus languet circa quaes
Abbreviated transcription (Latin):
rͥanitatem. istetał est
supbus. supbra ñ ratõ
ducit eum̃. ⁊iõ elatꝰ
est. ñ patiens ce uraci.
quippe cum ad fauorẽ
querendum in ꝯflictũ
prumpit. qd̾ amanfr¬
tio. bonis uitatur ⁊ ẽ.
nicħsciens. de hiisque¬

Expanded text:
anitatem, iste talis est superbus, superbia non ratio ducit eum. Et ideo elatus est non patiens se vinci, quippe cum ad favorem quaerendum in conflictum prorumpit, quod a mansuetis et bonis vitatur. Et est nihil sciens, de his qu
Abbreviated transcription (Latin):
stinctionem sũme tͥuitatis. quam f̾ides catho¬
lica ꝓficetur mllatemus hũisse. ł hr̃e potuisse
absqͣ doct̾ue uł int̾ne infpirationis reuela¬
tione. fit enĩ reuelatio tͥb mõis. ꝑ oꝑa per
doctrinam. ꝑ inspitationem. ¶ Renelau¬

Expanded text:
stinctionem summae Trinitatis, quam fides Catholica profitetur nullatenus habuisse, vel habere potuisse absque doctrinae, vel internae inspirationis revelatione. Fit enim revelatio tribus modis, per opera, per doctrinam, per inspirationem. Revela
Abbreviated transcription (Latin):
głificierum ¶or
ĩdest ratio. eoꝵ. quia
ab eis cretita est eẽ.
obscuratum est. timo¬
te. itaut sit insipiẽs

Expanded text:
ificaverunt, cor, id est ratio eorum, ab eis credita est esse, obscuratum est, tumte, ita ut sit insipiens
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. non ergo illas ꝑtres ꝑsonas ido dm̃t
inteuexisse. q eac distincte ĩtacit᷑ ⁊ ppe in¬
tellex̾unt. s cuna ula ec̃ cognonerunt in
deo. que in illis tͥb ꝑsonis in sacra sc̾ptura
freq̃nt᷑ solent distinctim ac separabiliter

Expanded text:
sonas ideo dicuntur intellexisse, quod eas distincte veraciter et proprie intellexerint: sed quia illa esse cognoverunt in Deo, quae illis tribus personis in sacra Scriptura frequenter solent distinctim ac specialiter
Abbreviated transcription (Latin):
ideo ñ est dicenda pauli. qd̾ nom̃eius in titulo ñ ht̃
ergonee barnabe: nec alicuius p̃dẽorum cum nulliꝰ
eorum nomine p̃titulata sit. nec ob id quoq pau¬
li uon eẽ putanda est. qrua diligentus est scͥpta
cum naturale sit uniemiq plus ualere in sua lĩ¬
gua: qmͣ in ꝑegrina. Illam enin hebraiee: cet̾as
uoluit: quia hebreis odiosue erat. eum legns des¬
tructorem arbitrantib.¶Uo circa de legis atq
cerimomaꝵ abolitione tractaturue: recte nomen
suum subticuit. ne p̃scripti nominis inuictia: ir¬
tilitatem seq̃ntis excludet lectionis. est itaq et
illa epła pauli sicuit et alie. de ordine quo epłaꝵ

Expanded text:
ideo non est dicenda Pauli, quia nomen ejus in titulo non habet: ideo non est dicenda Pauli, quia nomen ejus in titulo non habet: ergo nec Barnabae, nec alicujus praedictorum, cum nullius eorum nomine scripta sit. Nec ob id quoque Pauli non esse putanda est, quia diligentius est scripta, cum naturale sit unicuique plus valere in sua lingua quam in peregrina: illam enim Hebraice, caeteramittere noluit, quia Hebraeis odiosus erat, eum legis destructorem arbitrantibus. Quocirca de legis atque caeremoniarum abolitione tractaturus, recte nomen suum tacuit, ne praescripti nominis invidia, utilitatem sequentis excluderet lectionis. Est itaque et illa Epistola Pauli, sicut et aliae. De ordine quoque
Abbreviated transcription (Latin):
celebrans figurauit Ibi tenim lapis reprob quiem
gessit angulus mira p̃stans in ocłis nr̃is panem
suꝑcelestem cum typico aguo conumxit. fuuenᷤ
noue legis sacram̃ti forma est cluo testam̃ta figͣ¬
auit. atq illa duo comungens p̃ dc̃ozum testam̃¬
torum consonantiam declarauit e EEt enim ro¬
ta in meclio rote: sicut uidit ezechiel. ex p̃dc̃is itaq
patet mift̾i euidentissima ratio. qua epłas .xiiii.
seripsit ⁊ cdistincte .x. ad eccłias .iiii. ad ꝑsonas di¬
rexit. Unde quorumdam isania ꝑcutitur dicen¬
tium epłam que ad hebreos scribitur: ñ fuisse pa¬
uli. s barnabe et elem̃tis uel tercuiliami ł luce.
quos in hũc errorem occ̃o dedrixit huiusmõi. qr nͨ
salutatio enis nomine intitulata p̃scribitur et
longe facuncdiore ⁊ splenlidiore stilo: qm cet̾e edi¬
ta est. quib suffitient̃ Rdetur: hoc modo. quria si

Expanded text:
cipulis Pascha celebrans figuravit. Ibi enim lapis reprobatus, quem cipulis Pascha celebrans figuravit. Ibi enim lapis reprobatus, quem gessit angulus, mira praestans in oculis nostris, panem supercoelestem cum typico agno conjunxit, finiennovae legis sacramenti forma est, duo Testamenta figuravit, atque illa duo conjungens, praedictorum Testamentorum consonantiam declaravit. Est enim rota in medio rotae, sicut vidit Ezechiel. Ex praedictis itaque patet mysterii evidentissima ratio, qua Epistolas XIV scripserit et distincte X ad Ecclesias, IV ad personas direxerit. Unde quorumdam insania repercutitur, dicentium Epistolam, quae ad Hebraeos scribitur, non fuisse Pauli, sed Barnabae, vel Clementis, vel Tertulliani, vel Lucae. Quos in hunc errorem occasio deduxit hujusmodi, quia nec salutatio ejus nomine intitulata praescribitur, et longe facundiore et splendidiore stylo quam caeterae edita est. Quibus sufficienter respondetur hoc modo: Quia si
Abbreviated transcription (Latin):
plicio. ꝓmaiedictione. ꝯsetutus est gr̃am. ⁊¬
ꝓmaledictione dampnatione: succepit mi¬
sed̾iam. in quo ip̃o spes nr̃a płimum sub¬
leuatur. Sicuit enĩ cum audiuimus dd̾ ho
anr̃a attollitur. inde est quod in eccłia hee epłe plus
one. ut scil in hoc oꝑeutͥusq testam̃ti sumina conti¬
neri monstraretur. ꝑ denarium namq: uetus teft̃.¬
.x ⁊iiii. scͥpsit. ut utͥq legi se consentire insiuaret.
atq emulorum calumpniam dilueret. ip̃m legis
d̾i ꝑ moysen date destructorem fore calumprianti¬
um. eumq in odium ind̾orum trahentium quos
placcatos hr̃e uolens .x. ad eccłias scripsit. Ut sic̃
moyses isrłitico ppło a pharaonis ⁊ egyptiorum s̃¬
uitute educto .x. mandatorum doctrinam ĩdidit.
Id̾o etiam et .x.⁊iiii. scͥpsit ut duorum testam̃torũ
ꝯcordiam atq ꝯuemientiam signaret. quam moy¬
ses induab tabulis lapideis simul unictic quib
legis decalogue inscriptus erat ostendit. ¶ onas

Expanded text:
plicio, pro maledictione consecutus est gratiam, et pro damnatione suscepit misericordiam. In quo ipso spes nostra plurimum sublevatur. Sicut enim cum audimus David hominostra attolitur. Inde est quod in Ecclesia hae Epistolaone, ut scilicet in hoc opere utriusque Testamenti summa contineri monstraretur. Per denarium namque Vetus Testue XIV scripsit, ut utrique legi se consentire insinuaret, atque aemulorum calumniam dirueret, ut ipsum legis Dei per Moysen datae destructorem esse calumniantium, eumque in odium Judaeorum trahentium; quos placatos habere volens, X ad Ecclesias scripsit. Ut sicut Moyses Israelitico populo a Pharaonis et Aegyptiorum servitute educto X mandatorum doctrinam tradidit, Ideo et XIV scripsit, ut duorum Testamentorum concordiam atque convenientiam significaret, quam et Moyses in duabus tabulis lapideis simul junctis, quibus legis Decalogus inscriptus erat, ostendit. Moyses
Abbreviated transcription (Latin):
Rincipia rerum requi¬
renda sunt prius ut
eorum notitia: pleni¬
enum demur faciliꝰ
pot̾it carise ratio decla¬
rarr. si enis origodis¬
catui si ergo epłarũ
scripture post euñgeli¬
iinedite modum et
rationem ostend̃imꝰ
post legis mosayce eruditionem. ubi cult᷑e
diuine mandata continebantur. ꝓpħica
doctrina fuit necc̃ia. que reduuua ppłipͤ¬
cata suppliciorum demintiatione compes¬
ceret. atq eũdem ppłm bonos repromisi¬
onb ad obeclienlum ac sermendum do
pauli ⁊ aliorum par utilis est doctrina se
cuta. ut eccłiam di contra hereticas pre¬
muniret prauitates ⁊ suborientia uici¬
a resecaret ⁊ post futuras q̃stiones exelu¬
deret. Hii sunt panin qiri ad extrabñ¬
dum ierenniã de lacu. funib circũligati
sunt epłaꝵ siquidem doctrina. legis et
in lege et in ꝓpħis peritus ad fideieatholice
assertionem congrna aucidritatum legis
⁊ ꝓpħice incluxit testimonia. ut eẽt basis
subcolumpna. Ingrẽ ꝯmendatione seu

Expanded text:
rincipia rerum requirenda sunt prius, ut earum notitia plenienim demum facilius poterit causae ratio declarari, si ejus origo discatur. Si ergo epistolarum scripturae post Evangelium editae modum et rationem ostenderimus, ri Testamento post legis Mosaicae eruditionem, ubi culturae divinae mandata continebantur, prophetica doctrina fuit necessaria, quae rediviva populi peccata suppliciorum denuntiatione compesceret, atque eumdem populum bonorum repromissionibus ab obediendum ac serviendum Domino Pauli et aliorum perutilis secuta est doctrina, ut Ecclesiam Dei contra haereticas communiret pravitates, et suborientia vitia resecaret, et post futuras quaestiones excluderet. Hi sunt panni, qui ad extrahendum Jeremiam de lacu, funibus circumligati sunt . Epistolarum siquidem doctrina, legis et in lege et prophetis peritus ad fidei catholicae assertionem congrua auctoritatum legis et prophetiae induxit testimonia, ut esset basis sub columna; in gratiae commendatione, seu
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ audiui: & suꝑ eum dorimens qͥeui
Et ego nesciebã. Ideoq siquid pecca¬
ui. ñ exhibens huic lapidi dignam
reuerentiã: ignorant̃ feci. Quã terri¬
bilis ẽ locus iste: in quo ds ipse habi¬
domꝰ dei: & porta cȩli. In quo angłi
habitare: et scõrũ scala conspicit᷑. Ererit
gͥ lapidem intitulũ: uenerans illũ in la¬
pide. quiꝑipsũ lapidẽ significabatur.¬

Expanded text:
tem audivi, et super dormiens quievi, et ego nesciebam; ideoque, si quid peccavi, non exhibens huic lapidi dignam reverentiam, ignoranter feci. « Quam terribilis est locus iste, » in quo Deus habidomus Dei, et porta coeli: » in quo et angeli habitant, et sanctorum scala conspicitur. « Erexit igitur lapidem in titulum, » venerans illum in lapide, qui per illum lapidem significabatur
Abbreviated transcription (Latin):
habens cubitũ longitudinis ce al¬
tũ latitudinis. idẽ quadrangulũ.
& duos cubitos mnaltitudine. Cor¬
nua exipso ꝓcedent. Uestiesq
illud auro purissimo. tã craticu¬
lam eius quã parietes ꝑcircuitum.
eccłiam: hoc aut xp̃i humanita¬
tem significat. Unde ꝓpt̾ suaui¬
tatis odorẽ qui suꝑeo offerebatur.
altare thimiamatis appellatur.
Ad hoc aũt soli pontifici ad ĩmo¬
landũ accedẽ licebat: qm̃ umꝰ
sũmiq pontificis humanitatẽ¬

Expanded text:
habens cubitum longitudinis et alterum latitudinis id est quadrangulum et duos cubitos in altitudine cornua ex ipso procedent vestiesque illud auro purissimo tam craticulam eius quam parietes per circuitum Ecclesiam, hoc autem Christi humanitatem significat, unde propter suavitatis odorem, qui super eo offerebatur, altare thymiamatis appellatur. Ad hoc autem soli pontifici ad immolandum accedere licebat, quoniam unius summique pontificis humanitate
Abbreviated transcription (Latin):
d ostium tab̾naculi
testimonii corã dño. ubiconᷤ¬
atuam ut loquar adte: ibiq pre¬
cipiam filiis isrł. & scificabit̾ alta¬
ringła mea: scĩficabit̾ et taber¬
naculũ testimonii cũ altari. et
aaron cũ filiis eius. ut sacerdotio
fungant᷑ mͥ: & habitabo inme¬
dio filiorũ isrł. eroq eis ds: & sci
ent quia ego dñs d̃s eorũ. Ad osti¬
umnãq tabernaculi fit sacrifi¬
cium: quia ibi sunt sacerdotes:
immo ipsi sunt ostiũ: ceteraq fi¬
deliũ multitudo ꝑ eos ingredi¬
etur tab̾naculũ. Ad ostiũ quip¬
pe fit sacrificiũ: ut statim imp¬
so fidei introitu. & baptismate
suscepto. xp̃i corpons &e sangui¬
nis inxp̃o regenerati participes
fiant. Unde & iuxta altare la¬
bium ponit᷑: in quo lauant᷑ sacer¬
dotts. De hoc em̃ insequentibus
dicetur.

Expanded text:
d ostium tabernaculi testimonii coram Domino, ubi constituam ut loquar ad te. Ibique praecipiam filiis Israel, et sanctificabitur altare in gloria mea. Sanctificabo et tabernaculum testimonii cum altari, et Aaron cum filiis suis ut sacerdotio fungantur mihi. Et habitabo in medio filiorum Israel, eroque eis Deus, et scier illos ego Dominus Deus eorum. » Ad ostium namque tabernaculi fit sacrificium, quia ibi sunt sacerdotes, imo ipsi sunt ostium, caeteraque fidelium multitudo per eos ingreditur tabernaculum. Ad ostium quippe fit sacrificium, ut statim in ipso fidei introitu, et baptismate suscepto, Christi corporis et sanguinis in Christo regenerati participes fiant. Unde et juxta altare labium ponitur, in quo lavantur sacerdotes. De hoc enim in sequentibus dicetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ũq portauerit om̃s iniqͥ¬
tates eorũ interrã solita¬
riam. & dimissus fuerit indeser¬
tũ. reuertatur aaron intaberna¬
prius indutus erat. cũ intraret
scũariũ relictisq ibi. lauabit ues¬
timenta sua in loco scõ. induet᷑q
uestimentis suis. Portat eñi anti
xp̃s om̃s iniquitates filiorũ isrł
ininfernũ: indesertũ. & interrã
solitariã. quia propt̃ eos quos de¬
cepit. et̾nis incendiis mancipa¬
tus. dignã suȩ iniquitatis penã
sustinebit. Ibi dimittet᷑ & desere¬
tur cruciabit᷑. et flagellabitur.
Deinde aut reuertet̃ aaron in
tabernaculũ cestimonii: quia
cognita ueritate. iudeorũ ponti¬
fices ad fidẽ. & ȩccłiã conuerten¬
tur. Ibiq depositis atq relictis
primis uestib & significatiuis.
lauabit carnẽ suam aqua bap¬
tismatis: et induet̾ suis uestim̃¬
tis. Ut litterȩ uelamine expoli¬
ati & ueritate que xp̃s est. ad¬
ornati. ñ inuetustate littere. s
innouitate sp̃s insc̃a ȩccłia con¬

Expanded text:
ue portaverit omnes iniquitates eorum in terram solitariam, et dimissus fuerit in deserto, revertetur Aaron in tabernaus quibus prius indutus erat, cum intraret sanctuarium, relictisque ibi, lavabit carnem suam in loco sancto, indueturque vests omnes iniquitates filiorum Israel in infernum, in desertum, in terram solitariam, quia propter eos, quos decepit, aeternis incendiis mancipabitur, dignam iniquitatis suae poenam sustinebit; ibi dimittetur et deseretur, cruciabitur et flagellabitur. Deinde Aaron revertetur in tabernaculum testimonii, quia cognita veritate Judaeorum pontifices ad fidem et Ecclesiam convertentur; ibique depositis atque relictis primis vestibus et significativis, lavabunt carnem suam aqua baptismatis, et induentur suis vestimentis, ut litterae velamine exspoliati et veritate, quae Christus est, adornati, non in vetustate litterae, sed in novitate spiritus in sancta Ecclesia con
Abbreviated transcription (Latin):
est. quia ñ solũ pontifices & le¬
gis periti uerũ etiã iudaicus
popłs iuxta mundi consũma¬
tionẽ antixp̃m relinquet: et ad
fidẽ conuersus. aqua baptisma¬
tis regeneratus. ȩccłiȩ castris so¬
ciabitur. Unde apłs ait. Cũ eñ
plenitudo gentiũ introierit:
cunc omĩs isrł saluus fiet.
itulũ aut & hircũ qui
pro peccato fuerant im¬
molati. & quorũ sanguis illa¬
tus est insanctuariũ. ut ex pia¬
dio cõpleretur asportabunt fo¬
ras castra. & conburent igni tã
pelles quã carnes eorũ &e fimũ.¬

Expanded text:
solum pontifices et legisperiti, verum etiam totus Judaicus populus juxta mundi hujus consummationem Antichristum relinquet, et ad fidem conversus aqua baptismatis regeneratus Ecclesiae castris sociabitur. Unde Apostolus ait: « Cum plenitudo gentium introierit, tunc Israel salvus fiet . itulum autem et hircum, qui pro peccato fuerant immolati, et quorum sanguis illatus est, ut in sanctuario expiatio compleretur, asportabunt foras castra, et comburent igni tam pelles quam carnes eorum et fimu
Abbreviated transcription (Latin):
qtur. afflget᷑ in quo om̃is mun¬
uana oꝑatio cessabit inquo ab
om̃i corruptione & iniquitatib
sĩ expiati & uel innouati. ȩt̾nã
suscipient beatitudinẽ. Sabba¬
cũ em̃ requietionis erit. De quo
apłs ait. Relinquet᷑ gͦ sabbatismꝰ
popło dei. Nonem̃ hoc iuxta lit¬
trã fieri potest. ut decima dies
septimi mensis insabbato semꝑ

Expanded text:
git, non affligetur, in quo omnis mungit, non affligetur, in quo omnis mundana operatio cessabit, in quo ab omni corruptione et iniquitatibus sanati, expiati, et innovati aeternam suscipient beatitudinem. Sabbatum enim requietionis erit, de quo Apostolus ait: « Relinquitur sabbatismus populo Dei . » Non enim hoc juxta litteram fieri potest, ut decima dies septimi mensis in Sabbato sem
Abbreviated transcription (Latin):
passionẽ intelligere debeamus.
Et quicũq cõbusserit ea. ce la¬
uabit uestimenta sua. & carnẽ
aqua. sic ingrediet᷑ incastra.
Magna eñ dei miscđia inhac sen¬
centia predicat᷑. qui ipsis quaꝙ
qui eũ occiderunt. si exaqua
et spũ scõ regenerati fuerint.
uenia & indulgentia & ȩccłiȩ
introitus repromitat̃. Seqͥt᷑.
Dense septimo decima
Adie mensis. afflgetis
animas ur̃as. nullũq facietis
opus. siue indigena. siue adue¬
na qui peregrinat᷑ int̾ uos. In
hac die ex piatio erit ur̃i atq
mundatio. ab om̃ib iniquitatib
urĩs coiã dño mundificabimui.
Sabbatũ enĩ requietionis ẽ: et
afflgetis animas ur̃as. religione
ꝑpetua. Quid enĩ est septimo m̃¬
se. & decima die mensis. nisiul¬
tima die omniũ mensiũ: Sey¬
timus indiebus. & decimus in
numero ultimus ẽ. Sicut eñ
spus faciebant. & qd̃ se expiantes
ibomnib suis iniquitatib mun¬
labant᷑ illius ultimi diei signifi¬
atio erat: inquo qui mͦ ñ affli¬

Expanded text:
re debemus. Et quicunque combusserit ea, lavabit vestimenta sua, et carnem aqua, et sic ingredietur in castra. Magna enim Dei misericordia in hac sententia praedicatur, quia ipsis quoque, qui eum occiderunt, si ex aqua, et Spiritu sancto regenerati fuerint, venia et indulgentia Ecclesiaeque introitus repromittitur. « Mense septimo, decima die mensis adfligetis animas vestras nullumque facietis opus sive indigena sive advena qui peregrinatur inter vos in hac die expiatio erit vestri atque mundatio ab omnibus peccatis vestris coram Domino mundabimini sabbatum enim requietionis est et adfligetis anperpetua. » Quid est enim septimo mense, et decima die mensis, nisi ultima die omnium mensium? Septimus enim in diebus, et decimus in numero ultimus est. Sicut enim opus faciebant, et quod se expiantes ab omnibus suis iniquitatibus mundabantur, illius ultimi diei significatio erat, in quo qui modo se affli
Abbreviated transcription (Latin):
amaritudine ce dolo. sublingua eus
labor & dolor. sedet ininsidus cũdi¬
utib in occultis. ut int̾ficiat in no¬
uentẽ. Et paulopost. Contere brachi¬
um peccatoris &e maligni. Dequo

Expanded text:
ingua ejus labor, et dolor; sedet in insidiis cum divitibus in occultis, ut interficiat innocentem. » Et paulo post: « Contere brachium peccatoris, et maligni; » de quo
Abbreviated transcription (Latin):
ostquam aut̃ mundauerit
scũarium ⁊ tab̃nacłm et alta¬
re. tunc offerat hircum uiuentẽ.
Et posita utraq manu suꝑ caput
cius. conficeat᷑ omnes iniquitates
filiorũ isrb̃et uniu̾sa delicta. atq
peccata eorum. que nnprecans capi¬
q cusenittet illũ ꝑ hominẽ paratũ
nacsertũ. Mundatis eñ omnibus
a expleto sacrificio: utrinq manũ
u caput uiuentis hirci pontifer
ponit & ommũ iniquitatũ reũ si¬
mul cũ capite suo diabolo quibus¬
cũꝙ uirib potest eũ dãpnat ce male¬
diit: Non solũ em̃ nr̃i. uerũ etiã iude¬
oũ pontifices. insacris uolumnibus

Expanded text:
ostquam emundaverit sanctuarium, et tabernaculum, et altare, tunc offerat hircum viventem, et posita utraque manu super caput ejus, confiteatur omnes iniquitates filiorum Israel, et universa delicta, et peccata eorum; quae imprecans capii ejus, emittet illum per hominem paratum in desertum. » Mundatis enim omnibus, et expleto sacrificio, utramque manum super caput viventis hirci pontifex ponit, ut omnium iniquitatum reum simul cum capiti suo diabolo, quibuscunque viribus potest, eum damnat, et maledicit. Non solum enim nostri, verum etiam et Judaeorum pontifices in
Abbreviated transcription (Latin):
ic aut̃ moyses hortat᷑ oab
filiũ raguelis cognatũ
siũ ut secũ proficiscat᷑. Cui ille
ait. N uadã. s reuertar ad terrã
de qua natussũ. Et ille. Noli inqͥt
nos relinquere. Tuenĩ nosti inqͥ¬
bus locis ꝑdesertũ castra ponere
debeamus: & eris ducłor nr̃. Qd
est enĩ qd̾ moyses gentilẽ homi¬
nẽ duclorẽ exercitus ponere uult.
cuiꝰ ipse dñs ductor erat: Sciebat¬
enĩ qd̾ homo uanus & suꝑbus.
nͥ quibdã laudib et blandiciis
suȩ salutis consiliis ñ ad quiesce

Expanded text:
ic autem Moyses hortatur Obab filium Raguelis cognatum suum, ut secum proficiscatur, cui ille ait: « Non vadam, sed revertar ad terram, in qua natus sum. » Et ille: « Noli, inquit, nos relinquere: tu enim nosti in quibus locis per desertum castra ponere debeamus, et eris ductor noster. » Quid est enim, quod Moyses gentilem hominem ductorem exercitus ponere vult, cujus ipse Dominus ductor erat? Sciebat, quod homo vanus et superbus, nisi quibusdam laudibus et blanditiis, suae salutis consiliis non acq
Abbreviated transcription (Latin):
diebat᷑ & ñ regrediebat᷑.: donec sicca¬
rent᷑ aquȩ suꝑ terrã. Quid eñi cor¬
uus iste nͥ peccatores designat: qui
si aliquando ꝑscisma uł heresim.
aut cetera peccata abeccłia separen¬
tur. in sua malitia ꝑseuerantes. et
mundi głam & amplitudinem
diligentes. penitentiã agere negligĩ
ut matͥ eccłiȩ reconcilientur: Sic̃
eñ ille colore: ita & isti mente mi

Expanded text:
t non revertebatur, donec siccarentur aquae super terram. » Quid enim corvus iste, nisi peccatores designat? Qui si aliquando per schisma, vel haeresim, aut caetera peccata ab Ecclesia separantur, in sua malitia perseverantes, et mundi gloriam, et amplitudinem diligentes, poenitentiam agere negligunt, ut matri Ecclesiae reconcilientur: sicut e
Abbreviated transcription (Latin):
uentũ seremtatis. suꝑ terrã: quẽ nos
Siquis aut̃ mirabit᷑ ubi tanta aqua¬
tũ mundatio redierit. cogitet prius
unde exierit. Qd̃ quidẽ utrũq cog¬
noscere difficile ẽ. Scriptũ tamenẽ.

Expanded text:
entum serenitatis super terram, quem nos Si quis autem mirabitur, ubi tanta aquarum inundatio redierit, cogitet prius, unde exierit; quod quidem utrumque cognoscere difficile est. Scriptum tamen est,
Abbreviated transcription (Latin):
et stabiliti & fundati sunt. St̃
aut̃ positi ñ solũ suꝑ petram.
uerũ etiam inforamine petrȩ:
qm̃ in ingressu fidei. & in introi¬
tu ȩccłiȩ stantes. ceteros in ȩccłiã
& inxp̃i fidem introduncunt.
Uocat᷑ enĩ fides petra. Unde cũ
mans ait. & ego dico tibi quia
idẽ suꝑ hanc fidem tuam. quia
me dicis filiũ dei uiui. edifica¬
bo eccłiã meam. Erat gͥ peti us
et simul ceteri apłi cũ petro in
foramine petrȩ. idẽ inporta et
in ingressu fidei: siquidẽ fidei sen¬
tentia abeis ꝓmulgata ẽ suꝑ quã
tota eccłia fundata ẽ. Hos autem
proterit dñs dextera sua. hos mu¬
niuit uirtute et potentia sua:
quia sicut ipse ait ñ ꝑdidit ex
eis quẽquam. Cũq dñs ꝑ tran¬
siret. & de suꝑ monte oliueti ce¬
los ascenderet: extollens manꝰ
suas. sic eñi in euangłio scrip¬
tumẽ. quia eleuatis manibus
ferebat᷑ incelũ. ostendit eis pos¬
teriora sua: oftendit eis glorifi¬
catam humanitatẽ et carnem

Expanded text:
et stabiliti, et fundati sunt. Sunt autem positi non solum supra petram, verum etiam in foramine petrae, quoniam in ingressu fidei, et in introitu Ecclesiae stantes, caeteros in Ecclesiam et in Christi fidem introducunt. Vocatur enim fides petra. Unde cum mans ait: « Et ego dico tibi, quia uper hanc fidem tuam, qua me dicis Filium Dei vivi, « aedificabo Ecclesiam meam . » Erat igitur Petrus, et simul caeteri apostoli cum Petro in foramine petrae, id est in porta et in ingressu fidei; si quidem fidei sententia ab eis promulgata est, super quam tota Ecclesia fundata est. Hos autem protexit Dominus dextera sua, hos munivit virtute et potentia sua, quia, sicut ipse ait, non perdidit ex eis quemquam . Cumque Dominus pertransiret, et desuper montem Oliveti coelos ascenderet, extollens manus suas sic enim in Evangelio scriptum est quia elevatis manibus ferebatur in coelum , ostendit posteriora sua: ostendit eis glorificatam humanitatem et carnem
Abbreviated transcription (Latin):
petram. Cũq transibit gła mea.
ponamte inforamine petrȩ. ce ꝓte¬
gam dextera mea donec transeam.
Tollamq manũ meã: & uidebis
posteriora mea. faciem aut meam.
uidere ñ poteris. Pocest em̃ & hoc
fortasse ad litterã intelligi: ut mo¬
yses alicubi positus. de dm̃ maies¬
tate aliquid subtilius cognouisset.
Et quia ait uidebis posteriora mea:
incarnationis suȩ mysteriũ ei for¬
tasse ostendit. Uidit aut̃ moyses
& tunc posteriora dei: quando
dño inmonte transfigurado. uer¬
bũ uidere meruit incarnatum.
Qd̃ quidẽ eius posteriora ideo di¬
eit: quia in posteriori cempore
& inultima ȩtate actum est.
Allegorice aut ꝑ moysen apłos
intelligimus. qui & cũ dño lo¬
quebant᷑. et amici dei abipso
dño appellati sunt. Stat autẽ
moyses suꝑ petram. petra aut̃¬

Expanded text:
petram cumque transibit gloria mea petram cumque transibit gloria mea ponam te in foramine petrae et protegam dextera mea donetollamque manum meam, et videbis posteriora mea, faciem autem meam videre non poteris. » Potest enim hoc fortasse ad litteram intelligi, ut Moyses alicubi positus de Domini majestate aliquid subtilius cognoverit. Et quia ait: « Videbis posteriora mea, » incarnationis mysterium fortasse ei ostendit. Vidit autem Moyses et tunc posteriora Dei, quando Domino in monte transfigurato, Verbum videre meruit incarnatum. Quod quidem ejus posteriora dicitur, quia in posteriori tempore, et in ultima aetate actum est. Allegorice autem per Moysen apostolos intelligimus, qui et cum Domino loquebantur, et amici Dei ab ipso Domino appellati sunt. Stat autem Moyses super petram: petra aut
Abbreviated transcription (Latin):
nomine. Hoc aũt superiꝰ expo¬
eos et ñ precedat ostendimus. &
ait. Ostende mͥ glam tuam. hes¬
pondit. Ego ostendam tibi oll¬
ne bonũ. & innomine dñi uoca¬
bor coram te. et miserebor cuils¬
luto. & clemens eto inquẽ michi
ins moysi: quã moyses sibi ipsi
consulebat. Ego inquit dñs osten¬
iam tibi etiam bonũ. ego tibi. &
siñ modo: aliquando tam̃ me ip¬
sum ostendam. Scriptũ ẽ enim
meuangłio: quia quando dñs in
monte transfiguratus est. moyses
& helias. cũ eo loquentes apparu¬
erunt. Et tunc quidẽ omne bonũ
moysidñs oftendit: tunc & inno¬
mine dñi uocatus est coram eo.
petro. Ait eñi. Dñe bonũ est nos
ostendisti moysi te ipsũ. qui es
omne bonũ. Qd̾ aut̃ sequit᷑. mi¬
sereboi cui uoluero. et clemens
ero. cui michi placuerit: cile est
ac si diceret. Tu propopło rogas:
duptohis quorũ corda. & cogita¬
tones ñ cognoscis ex oras: ego scio
luero. qui nichil uolo nisi bonũ.
t iterũ. Ecce inquit ẽ
locus apud me. stabis super

Expanded text:
poeos, et non praecedat, ostendimus. « Et ait: Ostende mihi gloriam tuam. Respondit: Ego ostendam omne bonum tibi, et in nomine Domini vocabor coram te, et miserebor cui voluero, et clemens ero in quem mihi Dominus Moysi, quam Moyses sibi ipsi consulebat: « Ego inquit, Dominus ostendam tibi omne honum. » Ego tibi, et si non modo, aliquando tamen meipsum ostendam. Scriptum est enim in Evangelio, quia quando Dominus in monte transfiguratus est, Moyses et Elias cum eo loquentes apparuerunt, et tunc quidem omne bonum Moysi Dominus ostendit: tunc et in nomine Domini vocatus est coram eo. Petro: ait enim: « Domine, bonum est nos ostendisti Moysi teipsum. qui es omne bonum. Quod autem sequitur: « Miserebor cui voluero, et clemens ero in quem mihi placuerit , » tale est, ac si diceret: Tu pro populo tuo rogas, tu pro his, quorum corda et cogitationes non cognoscis, exoras; « Ego scio luero , » qui nihil volo, nisi bonum. « t iterum ecce inquit est locus apud me stabis super
Abbreviated transcription (Latin):
tiã ex orat. Quãuis em̃ presentiabĩ
det̃. quos mrantes & clamantes non
exaudit. Rogat gͥ moyses ut sic po¬
płm precedat. sic semꝑ presentia¬
liter ad sit: ut semꝑ & iom̃ibus
sius necessitatib eis subueniat.
moysen. & uerbũ istud qd
locutus es faciam. Inuenisti em̃

Expanded text:
exorat. Quamvis enim praesentialiter detur, quos orantes et clamantes non exaudit. Rogat ergo Moyses, ut sic populum praecedat, sic semper praesentialiter adsit, ut semper in omnibus suis necessitatibus eis subveniat. Moysen: Et verbum istud, quod locut
Abbreviated transcription (Latin):
oquebat᷑ aũt dñs cũ moy¬
se facie ad faciem: sicut loqui
solet homo ad amicũ suũ. facie
nãq ad faciem: & presens p̃sen¬
tiloquebat᷑. Int̾rogabat᷑ ecres¬
pondebat. seq uicissim & audie¬
bant & intelligebant. Sic eñi
loquitur homo ad amicũ siũ.
Non aut moyses alit̃ uidebat
faciem dei. quȩ utiq inuisibi¬
lis est: & quȩ carneis oculis uidẽ
riñ pocest. Cũq ille reuerteiti¬

Expanded text:
 Moysen facie ad faciem, sicut loqui solet homo ad amicum suum. » Facie namque ad faciem, et praesens praesenti loquebatur: interrogabatur et respondebat, seque vicissim audiebant et intelligebant; sic enim loquitur homo ad amicum suum. Non enim Moyses aliter videbat faciem Dei, qui utique invisibilis est, et qui carneis oculis videri non potest. Cum ille reverte