comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsuadet. ut a germania frẽm ⁊ filium.
uirtutis uiros euocet: scena composita:
ret. illi quoꝙ ab aquilone scottos frenareni.
Ita rege conuente. ipsi cͥcumna uigatabri
brrtan ria. orcades insulas adie¬
re: easqi gentes cumpictis ⁊ scottis
parierumna inuoluentes hn aqͥlonal
parte insule que nc̃ northanimbrauocat᷑.
tẽ ⁊ deinceps assedere. Nullus tñ ibi regio
insigni. uł nomine usus. usq ad idam: de
quo regalis norchanimbeoꝵ adoleuit linea.
E hec inferuis: nẽ qd̾ ceꝑam attexam.
Guortemer filius Urtig̾mi. haud qͣꝙͣ ul¬
tra dissimulandum ratus. quod se britoneᷤᷤ¬
ꝙ suos angloꝵ dolo p̃uerticerñet: ad ex¬
pulsionem eoꝵ m̃tȩm intendit: simulꝙ
patrem ad idem audiendum incendit.
sione equa utrimꝙ fortuna discessũ dũ
hi horsũ frẽm hẽgisti. illi catigis alterũ
regis filium. magno iudicio desid̾aren.
Incet̾is. cũm angli suꝑiorem semꝑ ma¬

Expanded text:
persuadet uti a Germania fratrem et filium persuadet uti a Germania fratrem et filium virtutis viros evocet, scena composita, ret, illi quoque ab aquilone Scottos fraenarent: ita rege connivente ipsi circumnavigata Britannia Orcades insulas adiere, easque gentes cum Pictis et Scottis pari aerumna involventes, in aquilonali parte insulae, quae nunc Northanimbria vocatur, tunc et deinceps assedere: nullus tamen ibi regio insigni vel nomine usus usque ad Idam, de quo regalis Northanimbrorum adolevit linea. Sed haec inferius: nunc quod coeperam adtexam.ortemer filius Wortigerni haudquaquam ultra dissimulandum ratus, quod se Britonesque suos Anglorum dolo perverti cerneret, ad expulsionem eorum mentem intendit, simulque patrem ad idem audendum incendit. sione aequa utrinque fortuna discessum, dum hi Hors fratrem Hengestii, illi Katigis alterum regis filium magno justitio desiderarent. In caeteris cum Angli superiorem semper ma
Abbreviated transcription (Latin):
tis successꝰ accendit audaciam: ⁊ illis g¬
mor aluit ignauiam. Eoq res ꝓcessit:
ut nichil magis scott. ꝙͣ cum anglis ma¬
nꝰ conserere cauerent. ¶ Int̾ea hengistꝰ.
ñ minꝰ ac̃ ingenio ꝙͣ. alacer in p̃lio. aliqͦs
ex suis.ñ abnuente rege patͥam remitit. ⁊¬
qͥ regis ⁊ ppłi merciam. insule opulentiã
exponunt: amplauenire uolentib. p̃¬
mia ꝓponant. Illi mandata gnauit̾ exe¬
adducentes filiam heng. uirginem. ut ac
heng̃. filiam. pincerne fungimune: ut re¬
gis accumbentis ocłos pasteret. Nec id fru¬
stra fuit. Nam ut ille semꝑ in feminarũ
decorem adhinniebat.: statim ⁊ forme
grã. ⁊ gestuum elegantia sauciatꝰ ani¬
mum. potiende puelle spem imbibit: nec
distulit. qͥn nuptias peteret᷑: patrem uo¬
lentem cogens. Ipse pͥmo astu negare:
tam humiles nuptias rege in dignas al¬
legans. Postremo. quasi gͣuatus. in sen¬
tentiam tͣn siit᷑: ⁊ totam cantiam ꝓ mun̾e

Expanded text:
tis successus accendit audaciam, et illis titis successus accendit audaciam, et illis timor aluit ignaviam; eoque res processit ut nihil magis Scotti quam cum Anglis manus conserere caverent. § 7. Interea Hengistus, non minus acer ingenio quam alacer in praelio, aliquos ex suis non abnuente rege patriam remittit, qui regis et populi inertiam, insulae opulentiam exponant, ampla venire volentibus praemia proponant. Illi mandata gnaviter exeadducentes filiam Hengisti, virginem, ut accHengistus filiam fungi pincernae munere, ut regis accumbentis oculos pasceret. Nec id frustra fuit. Nam ille ut semper in feminarum decorem adhinniebat statim et formae gratia et gestuum elegantia sauciatus animum, potiendi puella spem imbibit, nec distulit quin nuptias peteret patrem volentem cogens: ipse enim astu primo negare tam humiles nuptias rege indignas allegans. Postremo, quasi gravatus, in sententiam transiit, totam Cantiam pro mune
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ delirantes. ei quartũ diem septimane.
⁊ sextum uxorisue free. ꝓpetuo ad hoc tẽ¬
pꝰ consec̃runt sacͥlegio. In quib uͦ locis
britannie. angli .ł. saxones. ł iute habita¬
tidnem locauerunt: beda ñ tacet. Nr̃m
popositum ẽ: ꝙͣuis affiuat mat̾ia. stilo ñ
a rege imꝑtite grẽ: a ppło effusus fauor.
Data fide acceptaꝙ. ⁊ tͣdita tanatos insu¬
la: accolatui eoꝵ subuentum. Accessit
⁊ pactũ: ut illi iunctis umbonib sudores
suos patrie impendent: receptur emo¬
lum̃ta militie. ab his. quoꝵ saluti uigi¬
lias p̃tende̾nt. ¶ Paululum more in me¬
dio: ⁊ ecce scottos aduentantes. faciliꝙ ne¬
gocio cessuram sib ut supͣ p̃dam estiman¬
tes. angli inuadunt. Illi. uix dum collato
pede: fugam componunt. fugitantes eqͦs
insecutus: a t̾go cecidit. Sic ñ semel cer¬
tatum. Cũꝙ semꝑ uictoria consentiret
anglis: ut fere fit in reb mortaliũ. iis¬

Expanded text:
esse delirantes, ei quartum diem septimanae, esse delirantes, ei quartum diem septimanae, et sextum uxori suae Freae, perpetuo ad hoc tempus consecraverunt sacrilegio. In quibus vero locis Britanniae Angli vel Saxones vel Jutae habitationem locaverunt, Beda non tacet. Nostrum propositum est, quamvis affluat materia, stylo non ina rege impertitae gratiae, a populo effusus favor, data fide acceptaque, et tradita Tanatos insula incolatui eorum subventum. Accessit et pactum, ut illi junctis umbonibus sudores suos patrilumenta militiae ab his quorum saluti vigilias praetenderent. Paululum in medio morae, et ecce Scottos adventantes, facilique negotio cessuram sibi ut supra praedam aestimantes, Angli invadunt: illi vix dum collato pede fugam componunt, fugitantes eques consecutus a tergo cecidit. Sic non semel certatum: cumque semper victoria consentiret Anglis, ut fere fit in rebus mortalium, et is
Abbreviated transcription (Latin):
sic. incole. aliquoꝵ expulsione freq̃nter¬
matrem alleuant: ne tam num̾ose soboł
pastu ex hausta succũbat. S ut facti minti¬
ant inuidiam: sorte ducunt eluminandos.
Inde ẽ. qd̾ illiꝰ t̾re homines inuenerc̃ sib
ex necessitate uirtutem: ut natali solo e¬
iecti. ꝑ egͥnas sedes armis sibi uendicent.
Sic̃ wandaliqͥ olim ꝓtͥuerunt affricam:
sic̃ gothi. qͥ possederunt hispaniamͥ sic̃
longobardi. qui ad huc obsident italiã
ut nortinanni. qͥ partem galle armis
domitam in colentes. uocauer̃t nortinan¬
niam. Ex hac gͥ germania. pͥmo uenit
britanniã manꝰ parua qͥ dem̃s qͤ pauc¬
tatẽ suã uͥtutẽ fulciret: ducib hengisto.
⁊ horso. cõmode indolis fr̃ib: haut obscura
stirpe apud suos oriundis. Erãt enim abne¬
potes illius antiqͥssim woden. de quo omni¬
umpene barbararũ gentium regium genꝰ
lineam trahit: quẽq gentes angloꝵ dm̃

Expanded text:
sic incolae aliquorum expulsione sic incolae aliquorum expulsione matrem alleviant, ne tam numerosae prolis pastu exhausta succumbat: sed, ut facti minuant invidiam, sorte ducunt eliminandos. Inde est quod illius terrae homines invenerint sibi ex necessitate virtutem, ut natali solo ejecti peregrinas sedes armis vendicent: sicut Wandali, qui olim protriverunt Africam; sicut Gothi, qui possederunt Hispaniam; sicut Longobardi, qui adhuc obsident Italiam; ut Normanni, qui, partem Galliae armis domitam incolentes, vocaverunt Normanniam. Ex hac ergo Germania primo venit Britanniam manus, parva quidem, sed quae paucitatem suam virtute fulciret, ducibus Hengisto et Hors, commodae indolis fratribus, haud obscura stirpe apud suos oriundis: erant enim abnepotes illius antiquissimi Woden, de quo omnium pene barbararum gentium regium genus lineam trahit, quemque gentes Anglorum deum
Abbreviated transcription (Latin):
modũ. it armis in uicti. facile hostes ꝓ
dum susciꝑent. Cet̾m. nunꝗͣ eos aliquid
contea patam molituros: qͥa genuinã
fexttatem moꝵ emolliret memoria be¬
neficioꝵ ꝓbate consilio inttrunt᷑ in ger¬
maniam legati: spectabiles sane uiri.
⁊ qui digne ꝑsonam patͥe induerent.¬
titam a se ultro expostulari: uicino pe¬
de paruere: cełitatem negocii. letitie st¬
mulis maturantes. Ualedicentes gͥ aruis
genitalib renunciantes parentũ affẽdi¬
l fortune uela cõmittunt: placidoq
runt autem ⁊ tc̃ conseqnq tempore de
cͥl germanie ppłis. anglis. Saronib. Iucgs.
Omnis enim fere t̾ra que tͣns occeanũ bri¬
tannicũ subseptentͥonali axe iacet. qͥa tm̃
hominũ germinat. ñ iniuria uocat᷑ ger¬
mania: licet multis ꝓuinciaꝵ limitibus
distincta. Quappt̾. sic̃ hi quib id mun̾is ẽ.
lasciuientes arboris ramos solent succid̾e.
ut reliquoꝵ uite succo suopossit sufficere. ⁊¬

Expanded text:
modum, ut armis invicti facile hostes prmodum, ut armis invicti facile hostes prdum suscepissent: caeterum, nunquam eos aliquid contra patriam molituros, quia genuinam feritatem morum emolliret memoria beneficiorum. Probato consilio mittuntur in Germaniam legati, spectabiles sane viri, et qui digne personam patriae induerent.titam a se ultro expostulari vicino pede paruere, celeritatem negotii laetitiae stimulis maturantes: valedicentes igitur arvis genitalibus, renuntiantes parentum affectibus, fortunae vela committunt, placidoquerunt autem et tunc, et sequenti tempore, de tribus Germaniae populis, Anglis, Saxonibus, Jutis. Omnis enim fere terra quae trans oceanum Britannicum sub septentrionali axe jacet, quia tantum hominum germinat, non injuria Germania vocatur, licet multis provinciarum limitibus distincta. Quapropter sicut hi quibus id muneris est lascivientes arboris ramos solent succidere, ut reliquorum vitae succo suo possit sufficere,
Abbreviated transcription (Latin):
cunctanter ⁊ plus solito in britones irrue¬
re. murum cõplanare. paucos resistentes
oppͥmere: p̃dasñ ignobiles domũ agere.
At uulgꝰ t̾re reliquũ adpalatiũ ad uolat.
regis sui fidem implorans. ¶ ẜrat eotpĩe
nu ꝓmptus. nec consilio bonꝰ: immo ad ille¬
cebras carnis ꝓnꝰ. omniũq fere uitioꝵ
mancipiũ: qͥppe quẽ subiugaret auari¬
tiaͭ. neqͥtaret suꝑbia. in qͥnaret luxuria.
Deniq ut ingestis britonũ legitur. filiã
suam. spe regni sollicitatam. stupro fre¬
gerat: ex eaꝙ filium tułat. hic in tantis
tumultib remparur pond̾ans. opesꝙ
regni comessationib alligurriens: scor¬
toꝵ lenociniis deꝑibat. Excitatꝰ tũ ali¬
qͣndo ꝑstrepentũ uocib. suꝑ statu pub¬
lico inmediũ consulit: sententias opti
matum explorans. Itaq ut ad sum ma
redigam: placuit omnibꝰ anglos i saxo¬
nes e germania euocandos: a inis az¬
lidos: sedib uagos. Geminii fut᷑m eom¬

Expanded text:
incunctanter et plus solito in Britones irrueincunctanter et plus solito in Britones irruere, murum complanare, paucos resistentes opprimere, praedas non ignobiles domum agere at vero vulgus terrae reliquum ad palatium advolat, regis sui fidem implorans. DE WORTIGERNO. nu promptus nec consilio bonus, imo ad illecebras carnis pronus, omniumque fere vitiorum mancipium; quippe quem subjugaret avaritia, inequitaret superbia, inquietaret luxuria: denique, ut in gestis Britonum legitur, filiam suam spe regni sollicitatam stupro fregerat, et ex ea filium tulerat. Hic in tantis tumultibus rem parvi ponderans, opesque regni commessationibus abliguriens, scortorum lenociniis deperibat. Excitatus tamen aliquando perstrepentium vocibus, super statu publico in medium consulit, sententias magnatum suorum explorans. Itaque, ut ad summam redigam, placuit omnibus Anglos et Saxones e Germania evocandos, armis validos, sedibus vagos, geminum futurum com
Abbreviated transcription (Latin):
tiora putarẽt ꝗͣ p̃lio decernere: partim
pedib salutem quȩrentes. fugam in mon¬
tana intendunt: param sepultis thesau¬
ris quoꝵ pleriꝙ inhac etate defodiunt᷑
romã. ad petendas suppecias coutendurs.
Romani misãti one infracq. nichilq anti¬
quius estimantes. ꝙͣ. fessis reb socioꝵ o
pem porrigere: semel ⁊ it̾m ꝓturbato¬
longiꝰ hoste. oꝑam suam exhibuere. Pos¬
tremo longinquȩ ꝑegnationis ꝑ tesi: ad¬
uentum in posterũ excusant. Diseent po¬
tius ipsi a martio patrũ calore ñ dege¬
nerare. animis ⁊ armis pat̾am defensa¬
re. Aditiunt u̾bis. normã muri ꝓsui eu¬
itione construendi: ad ꝓpugnacula ex¬
cubandi. in hostem si necẽẽ sit ꝓ cursan¬
di: ⁊ cet̾a q̃ disciplina militaris exigit.
exeqͣndi. Post monita. lacͥmis miseroꝵ
comitati. discedunt. Abeuntes: felix for¬
tuna ꝓsequens: uotis suoꝵ restituit. Tum
uͦ scoti. desꝑati reditus audito nuncio. in

Expanded text:
tiora putarent quam praelio decernere, partim tiora putarent quam praelio decernere, partim pedibus salutem quaerentes fuga in montana contendunt, partim sepultis thesauris, quorum plerique in hac aetate defodiuntur, Romam ad petendas suppetias ire intendunt. Romani, miseratione infracti, nihilque antiquius aestimantes quam fessis sociorum rebus opem porrigere, semel et iterum proturbato hoste, operam suam exhibuere: postremo, longinquae peregrinationis pertaesi, adventum in posterum excusant; discerent ipsi potius a Martio patrum calore non degenerare, animis et armis patriam defensare. Adjiciunt verbis formam muri pro sui tuitione construendi, ad propugnacula excubandi, in hostem si necesse sit procursandi, et caetera quae disciplina militaris exigit exequendi; post monita, lachrymis miserorum comitati, discedunt: abeuntes felix fortuna prosequens, votis eorum restituit. Tum vero Scotti, desperati reditus audito nuncio, et
Abbreviated transcription (Latin):
uota fluentib. breui rerum potitꝰ: e¬
miitos. ⁊ laborib functos. in quadam par¬
te gallie. ad occidentem suꝑ litꝰ occe¬
ani locauit. Ubi hodieq posteri eoꝵ ma¬
nentes. inmane qͣntũ coaluere: mori
sus purpur induit.Statimq ingal¬
liam tͣnsitum parans: ex ꝓuncia om¬
nem pene militem abrasit. Constanti¬
nus quidã.ñ multo pꝰ ibidem spe no¬
minis mꝑator allectus: quicd̃d residu¬
um erat militaris roboris ex hausit.
S alt̾ a theodosio. alt̾ ab honouo int̾¬
fecti. rebus humanis ludibrio fuere.
Copiaꝵq̃ illos ad bella secute fuerant:
parsoccisa: pars pꝰ fugam̃ ad suꝑiores br¬
tannos concessit. Ita cum tyranni nullu
in agris p̃t̃ semibarbaros. nullum murbi
na omini patrocinio uiuenilis uigoris ui¬
duata. omni ex̃citio artium exianta. O¬
t̾minaꝵ gentium inhiationi diu obnoxia
fuit. Siquidem euestigio scotoꝵ ⁊ pictoꝵ
ꝙ fedata. Turbati insulani. qͥ omnia tu¬

Expanded text:
vota fluentibus, brevi rerum potitus, evota fluentibus, brevi rerum potitus, emeritos et laboribus functos in quadam parte Galliae ad occidentem super littus oceani collocavit; ubi hodieque posteri eorum manentes immane quantum coaluere, moribsus purpuram induit, statimque in Galliam transitum parans, ex provincia omnem pene militem abrasit. Constantinus etiam quidam non multo post ibidem spe nominis imperator allectus, quidquid residuum erat militaris roboris exhausit; sed alter a Theodosio, alter ab Honorio interfecti, rebus humanis ludibrio fuere; copiarum quae illos ad bella secutae fuerant, pars occisa, pars post fugam ad superiores Britannos concessit. Ita cum tyranni nullum in agris praeter semibarbaros, nullum in urbnia omni patrocinio juvenilis vigoris viduata, omni exercitio artium. exinanita, conterminarum gentium inhiationi diu obnoxia fuit. § 3. Siquidem, e vestigio, Scottorum et Pictorum que vastata; turbati insulani, qui omnia tu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ saxones britanniam.fso¬
uẽntꝰ cousam. licet usꝙ quaq decantatam:
tendo cortius elucescat: altiuis oriendũ.
Noman britanniã ꝑ ruliũ cesarera in
lacias leges iurare compulsam: magna
dignatione coluerunt: ut et in annalibs
lege̾m.i in uet̾ẽm edificioꝵ uestigiis ẽ ui¬
dere. Ipsi etiam pͥncipes. qui toti pene or¬
bi imꝑitarent. huc aucupatis occasionib.¬
libent̾ annauigare: hic euũ solebant
transigere. Deniq seuerus ⁊ constantiꝰ
imꝑatores amplissimi: ambo apud insulã
t. Quoꝵ seuerus. obꝓuinciam ab inc᷑¬
satione barbaroꝵ muniendam: cele¬
brem illam ⁊ uulgatissimam fossam de
mari ad mare duxit. Constantꝰ. uir ut
aiunt magne ciuilitatis: constantinũ
ex helena stabularia susceptum. egre¬
giȩ spei iuuenem reliquit heredem.
Qui ab ex̾citu imꝑator consalutatus:
expeditione in suꝑiores t̾ras indicta:
magnã manũ britannoꝵ militũ abdu¬
xit. ꝑ quoꝵ industriam. triumphis ad

Expanded text:
et Saxones Britanniam; adventus causam, licet usquequaque decantatam, tendo clarius elucescat, altius ordiendum. Romani Britanniam , per Julium Caesarem in Latinas leges jurare compulsam, magna dignatione coluere; ut et in annalibus legere, et in veterum aedificiorum vestigiis est videre. Ipsi etiam principes, qui toti pene orbi imperitarent, huc aucupatis occasionibus adnavigare, hic aevum solebant transigere. Denique Severus et Constantius , imperatores amplissimi, ambo apud insulam ti; quorum Severus, ob provinciam ab incursatione barbarorum muniendam, celebrem illam et vulgatissimam fossam de mari ad mare duxit. Constantius, ut aiunt, vir magnae civilitatis, Constantinum ex Helena stabularia susceptum, egregiae spei juvenem, reliquit haeredem; qui ab exercitu imperator consalutatus, expeditione in superiores terras indicta, magnam manum Britannorum militum abduxit, per quorum industriam, triumphis ad
Abbreviated transcription (Latin):
sapiam paucis ꝑsecuti. quasi scintillam
de antiqͥtatis fauilla elicuimꝰ: nc̃ regnũ
west saxonũ stilus uentilabit: quod a
pͥmo ꝓximũ. longo tñ int̾uallo inchoa¬
mannoꝵ uigore. floruit: et alia ut ita
dicam strangulata faucib auidis obsor¬
buit. hoc gͦ si lineatm ad egbir thũnsi¬
ꝓuex̾o: de reliquis duob nausiam longi¬
tudinis euitans. aliqua subtexam. Quȩ

Expanded text:
sapiam paucis persecuti, quasi scintillam sapiam paucis persecuti, quasi scintillam de antiquitatis favilla excussimus, nunc regnum West-Saxonum stilus ventilabit: quod a primo proximum, longo tamen intervallo inchoaormannorum vigore floruit, et alia, ut ita dicam, strangulata, faucibus avidis absorbuit: hoc ergo si lineatim ad Egbirhtum provexero, de reliquis duobus, nauseam longitudinis evitans, aliqua subtexam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ breuiᷤ gr̃aet̾nũ q̃ nocuere dolent.
dentissimꝰ qͥsꝙ cui uellingua diuitias. ł
factio t̾rorem comꝑau̾at: ad tyrannidẽ
hanelare: tunc regio insigni indigni abu¬
t. Quoꝵ eldelbertꝰ. idẽꝙ pren. cũ bien¬
nio cantu aritis imꝑitaret: in merciosma¬
iora uixib conatꝰ.: ⁊ ab eisdem captus: uin¬
cłis manꝰ. corpꝰ captiuitati p̃buit. Nec mul¬
to pꝰ. ab hostib laxatus. s a suis ñ receptꝰ:
dubiũ quo fine de fecit. Deinde. eiusdẽ
calamitatis ⁊ factionis heres cuthredꝰ.
Uiii. annis. solo. scił noĩe regnauie. hinc.
regie dignitatis abortiuũ. S aldredus.
postꝗͣ cantiam. xuiii annis obsedit: ab eg¬
birto rege uest saxonum p̃liopulsꝰ in ex¬
lium concessit. Ita regnũ cantie. qd̾ ab an¬
no incarnationis dñi qͣ dringentesimo qͣ¬
dragesimo qͣto.steterat annis trecentis
septuaginta qͥnꝙ: alt̾iꝰ potestati accessit.
S qͥa pͥmi regni. qd̾ de anglis excreuit ꝓ¬

Expanded text:
 gratia, aeternum quae nocuere dolent. s quisque, cui vel lingua divitias, vec factio terrorem comparaverat, ad tyrannidem anhelare, tunc regio insigni indigni abuti. Quorum Edelbertus idemque Pren cum biennio Cantuaritis imperitaret , in Mercios majora viribus conatus, et ab eisdem captus, vinculis manus, corpus captivitati praebuit: nec multo post ab hostibus laxatus, sed a suis non receptus, dubium quo fine defecit. Deinde ejusdem 25 calamitatis et factionis haeres Cuthredus octo annis solo scilicet nomine regnavit. Hinc regiae dignitatis abortivum Baldredus postquam Cantiam octodecim annis obsedit, ab Egbirhto rege West-Saxonum praelio pulsus in exilium concessit. Ita regnum Cantiae, quod ab anno incarnationis Domini quadringentesimo quadragesimo quarto steterat, annis trecentis septuaginta et quinque alterius potestati accessit. Sed quia primi regni, quod de Anglis excrevit, pro
Abbreviated transcription (Latin):
dent᷑: armis eum expulert̃. Cecs
ibi hugo sc robesbiensis: eminꝰ fer¬
reohastili ꝑ fossꝰ. ¶ D uodecimo an¬
no. fluctꝰ marinꝰ. ꝑ tamesim fluuiũ
ascendit: ⁊ uillas multas cũ homini.¬
b mersit.  Tercio decimo anno. qͥ
i extremꝰ uitȩ fuit: multa adu̾sa. hoc
quoq maximȩ horrendũ: qd̾ uisibi¬
lit̾ diabolus apparuit hominib in sal¬
tib et deuiis. transeuntes allocutꝰ.
Pret̾ea in pago berrucscire. in uilla
cinũ uadum inficeret. Audiebat hec¬
ille et garriebat: nec sua somnia de
se. nec alioꝵ uisa curans.

Expanded text:
ederetur, armis eum expulerunt. Cecidit ederetur, armis eum expulerunt. Cecidit ibi Hugo Scrobesbiriensis, eminus ferreo hastili perfossus. § 330. Duodecimo anno fluctus marinus per Tamesim fluvium ascendit, et villas multas cum hominibus mersit. § 331. Tertiodecimo anno , qui et extremus fuit vitae, multa adversa: hoc quoque maxime horrendum, quod visibiliter diabolus apparuit hominibus in saltibus et deviis, transeuntes allocutus. Praeterea in pago Berrucscire, in villa cinum vadum inficeret. Audiebat ille haec, et ridebat; nec sua somnia de se, nec aliorum visa, curans.
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. Qͤ fatiscentẽ fames e uestigio.
Ea quoq inualescente. mortalitas
hominũ subsecuta: ad eo crebraͭ ut
deeẽt morituris. cura: mortius sepul¬
tura. Tunc ñ walenses in norman¬
nos efferatił cestrensem pagũ et par¬
tem serobesbiensem depoplati:angle-¬
siam armis obtinuere. ¶ Decimo an¬
no. kł occobris. apparuit cometes.xuͭ.
dieb: maiorem crinem emittens ad
orientem: minorem u̾sus euro austrũ.
apparuerunt ⁊ alie stellȩ: qͣsi iacła
int̾ seemittentes. Ille fuit annꝰ. quo
anselmꝰ lux angliȩ. ultro tenebras¬
¶ er roneoꝵ effugiens: romã uut. Un
decimo anno.Rex noricoꝵ magnꝰ. cũ
haroldo filio haroldi regis qͦndam an¬
gliȩ. orcadas insulas ⁊ meuanias. ⁊ si
q̃ aliȩ in occeano iacent: armis sube¬
git. Iamq angliam.ꝑ anglesiam
obstinatꝰ petebat: s occurrert̃ eico¬
mites. hugo cestrensis. ⁊ hugo sero¬
besb̾iensis: ⁊ añqͣm continentẽ ing̾¬

Expanded text:
fecit: qua fatiscente, fames e vestigio; fecit: qua fatiscente, fames e vestigio; ea quoque invalescente, mortalitas hominum subsecuta, adeo crebra ut deesset morituris cura, mortuis sepultura. Tunc etiam Walenses in Normannos efferati, Cestrensem pagum et partem Scrobesbiriensis depopulati, Anglesiam armis obtinuere. § 328. Decimo anno kalendis Octobris apparuit cometes, quindecim diebus majorem crinem emittens ad orientem, minorem versus euro-austrum: apparuerunt et aliae stellae, quasi jacula inter se emittentes. Ille fuit annus quo Anselmus lux Angliae, ultro tenebras erroneorum effugiens, Romam ivit. § 329. Undecimo anno rex Noricorum Magnus, cum Haroldo filio Haroldi regis quondam Angliae, Orcadas insulas et Mevanias, et si quae aliae in oceano jacent, armis subegit; jamque Angliam per Anglesiam obstinatus petebat: sed occurrerunt ei comites, Hugo Cestrensis, et Hugo Scrobesbiriensis; et, antequam continentem ingr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ inane: spectaculo alonge uisentib÷
timori ꝓpe stantib: ne obruerentur.
Quatuor tigna. sex ⁊ uiginti pedes lon¬
ga tantaui in humũ compacta sunt:
ut uix qͣtuor pedes extrarent. Notabi¬
li uisu. quomodo duriciẽ strate pub¬
licȩ ꝑruꝑint: eo ibi ordine posita. qͦ m
tecto manu artificis fuerant locata:
quo ad. obimpedim̃ta tͣnseuntium. ad
planiciem t̾rȩ sunt desecta. qd̾ alit̾ erui
neqͥrene. ¶ Quinto anno. eadem uio¬
lentia fulminis. apud salesb̾iam tectũ
turris eccłiȩ omnino disiecit᷑ multũ¬
ꝙ maceriam labefactauit: qͥnta sane
fuit pluuiaꝵ diluuiũ. tanta tempes¬
tas imbrium: qͣntam nullꝰ memi¬
nerat. M ox accedente hieme. fluuii
ita sunt congelati: ut eẽnt ꝑuii eqͥ¬
tantib ⁊ plaustra ducentib. Nec
mora resoluto gelu: impetu glaciali¬
um crustaꝵ. pontes effracti. ¶ Sep¬
timo anno ꝓpt̾ tͥbuta. que rex innor¬
mannia positꝰ. edix̾at: agͥcultura de¬

Expanded text:
per inane, spectaculo a longe visentibus, per inane, spectaculo a longe visentibus, timori prope stantibus ne obruerentur. Quatuor tigna, sex et viginti pedes longa, tanta vi in humum impacta sunt ut vix quatuor pedes extarent. Notabili visu quomodo duritiem stratae publicae perruperint, eo ibi ordine posita quo in tecto manu artificis fuerant locata, quoad ob impedimenta transeuntium ad planitiem terrae sunt desecta, quod aliter erui nequirent. § 325. Quinto anno eadem violentia fulminis apud Salesbiriam tectum turris ecclesiae omnino disjecit, multumque maceriam labefactavit, quinta sane fuit pluviarum diluvium, tanta tempestas imbrium, quantum nullus meminerat. Mox, accedente hyeme, fluvii ita sunt congelati ut essent pervii equitantibus et 506 plaustra ducentibus; nec mora, resoluto gelu, impetu glacialium crustarum pontes effracti. § 327. Septimo anno , propter tributa quae rex in Normannia positus edixerat, agricultura de
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ fructuũ: tarda mat̾itas frugũ:
ut uix ad festum scĩ andreȩ messes
recond̾entur. ¶ Quarto anno. tu multꝰ
fulgurum: motus turbinum. Deniq
idꝰ octobris. apd̃ wincelcumbam actꝰ de
celo emissꝰ. latus turris impulit tan¬
taui: ut debilitata mac̾ia. in confinio
tecti.angens foram̃ ad modum huma¬
ne grossitudinis aꝑiretur. Ibi ing̾ssus.
trabem maximam ꝑculit: ut frag¬
mina. in tota spargentur eccłia. Qͥn
i crucifixi caput. cũ dextra tibia.
maginem sc̃e mariȩ deiecit. Secutꝰ ẽ.
odor tet̾rimꝰ: hominũ importabilis
narib. Tandem monachi felici ausu
irrumpentes: benedictȩ aqͦͥ asꝑgine.
p̃stigias inunici effugarunt. ¶ Qͥd
illud omnib in cognitum scłis: dis¬
cordia uentoꝵ int̾ se dissidentiũ. ab
bris: londonie. plus qm sexcentas do¬
mos effregit. Cumulabant᷑ eccłie cũ
domib: maceriȩ cũ parietib. Maiꝰ
ruit. ferebant᷑ ꝙ tigna cum trabib

Expanded text:
omnium fructuum; tarda maturitas frugum, omnium fructuum; tarda maturitas frugum, ut vix ad festum sancti Andreae messes reconderentur. § 323. Quarto anno tumultus fulgurum, motus turbinum; denique idus Octobris apud Winchelcumbam ictus de coelo emissus latus turris impulit tanta vi, ut, debilitata maceria in confinio tecti, ingens foramen ad modum humanae grossitudinis aperiretur. Ibi ingressus trabem maximam 505 perculit, ut fragmina in tota spargerentur ecclesia, quin et crucifixi caput cum dextra tibia, et imaginem sanctae Mariae dejecit. Secutus est odor teterrimus, hominum importabilis naribus. Tandem monachi, felici ausu irrumpentes, benedictae aquae aspergine praestigias inimici effugarunt. § 324. Quid illud omnibus incognitum seculis? discordia ventorum inter se dissidentium, ab bris , Londoniae plusquam secentas domos effregit. Cumulabantur ecclesiae cum domibus, maceriae cum parietibus. Majus ruit. Ferebanturque tigna cum trabibus
Abbreviated transcription (Latin):
num edificium cepit: upsum
ꝑmãximũ. Domum inlondonia in¬
cepit. et ꝑfecit: ñ parcens expensis:
dum mͦ lib̾alitatis suȩ magnificẽtiã
exhiberet. Et mores quidem eius ex
his que diximꝰ. animadu̾t̾e pot̾it lec¬
tor. St quis uͦ desid̾at scire corporis eiꝰ
qualitatem: nou̾it eum fuisse corꝑe
qͣdrato: colore rufo: crine susflauo:
fronte fenestrata: ocło uario: qͥb¬
dam int̾micantib guttis distincto.
Precipuo roboreͥ qͣmqͣm ñ magnȩ
stature: ⁊uentre paulo ꝓiectiore.
Eloq̃ntiȩ nulliꝰ ⁊s titubantia linguȩ.
notabilis: ⁊ maxime cũ irasuccres¬
ceret. Plura sub eo subita ⁊ tͥstia acci¬
derunt: q̃ singulatim ꝑ annos eius
digeremꝰ: u̾itati. maximȩ. scd̃m cro¬
nicoꝵ fidem inseruientes.
Secundo anno regni eiꝰ. t̾rȩ motꝰ
ingens. totam angliam ext̾ruit .miͦ.
idus aug̃: horrendo miracło: ut edi¬
ficia omnia eminꝰ resilirent:⁊ mox. pͥ¬
stino mͦ residerent. Sequuta ẽ. inopia

Expanded text:
num aedificium, et ipsum permaximum, domum in Londonia incepit et perfecit, non parcens expensis dummodo liberalitatis suae magnificentiam exhiberet; et mores quidem ejus ex his, quae diximus, animadvertere poterit lector. Si quis vero desiderat scire corporis ejus qualitatem, noverit eum fuisse corpore quadrato, colore rufo, crine subflavo, fronte fenestrata, oculo vario, quibusdam intermicantibus guttis distincto; praecipuo robore, quanquam non magnae staturae, et ventre paulo projectiore. Eloquentiae nullae, sed titubantia linguae notabilis, maxime cum ira succresceret. Plura sub eo subita et tristia acciderunt, quae singulatim per annos ejus digeremus, veritati maxime secundum chronicorum fidem inservientes. § 322. Secundo anno regni ejus, terrae motus ingens totam Angliam exterruit tertio idus Augusti , horrendo miraculo, ut aedificia omnia eminus resilirent, et mox pristino more residerent. Secuta est inopia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓũ .xxx. indicitatem. ⁊ dĩcias ne dede¬
ris michi tribue tantũ  uictui modo
tutͣ ne forte satiactus illiciar. ad negã¬
dũ ⁊ dicam quis est dnssi edestate ꝯpul¬
sus suꝑ ⁊ ꝑ furem fuper nomendei mei

Expanded text:
 «Mendicitatem et divitias ne dederis michi; tribue tantum victui meo necessaria, ne forte satiatus illiciar ad negandum et dicam: quis est Dominus? et egestate compulsus furer et periurem nomen Dei mei
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o sanguinẽ funde ñ ualemꝰ.
Qͥd gͦ de nob̾ agendũ ẽ: Qspes
erit. si nullꝰ ad regnũ ꝑuenit:
nͥ qͥ summis p̃ditus uirtutibꝰ fu¬
erit: S adest qͦ nr̃a ꝯsolatio.
Amemꝰ in quantũ possumꝰ deũ.

Expanded text:
re sanguinem non valemus. Quid ergo de nobis agendum est? quae spes erit, si nullus ad regnum pervenit, nisi qui summis praeditus virtutibus fuerit? Sed adest quoque nostra consolatio: Amemus inquantum possumus Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
scã eccłia scͥptum ẽ. Pennȩ colũbe
deargentate:⁊ posteriora dorsi eiꝰ
inspecie auri. Que enĩ hie sp̃u
mansuetudinis impleta. qͣsi colũ¬
ba pennas deargentatas ht: ĩ po¬
steriorib dorsi speciẽ auriꝯtinet:
qr hic p̃dicatores suos sermonis lu¬
ce induit: in post̾ĩori aut̃ scło fulgo¬
rem inse claritatis ostendit. Sed
ad hoc qͦd clarum int᷑ ostenditur.
qualis sit ascens adiungit: cũ de
eodem fercło ꝓtinꝰ subditur. as.¬
censum ptirpureũ. Uera qͥppe purpy¬
ra qr de sanguine tinguit᷑: ñ im¬
merito ĩ illo color sanguinis ui¬
detur. Et qr maxima multitudo
fidelium in exordionascentis ec¬
clesiȩ ꝑmartyrii sanguinem ꝑ¬
uenit ad regnũ: rex nr̃ ascensum
purpureũ fecit infercło. qr ad
clarum qͦd intus aspicit᷑. ꝑ tribu¬
lationẽ sanguinis ꝑuenit᷑. Qͥdgͦ
nos miseri atq ab omĩ fortitudi¬
ne destituti: qͥd acturi sumus:
Ecce in hoc fercło columnȩ ẽẽ ñ

Expanded text:
sancta Ecclesia scriptum est: Pennae columbae sancta Ecclesia scriptum est: Pennae columbae deargentatae, et posteriora dorsi ejus in specie auri. Quae enim hic spiritu mansuetudinis impleta, quasi columba pennas deargentatas habet, in posterioribus dorsi speciem auri continet, quia hic praedicatores suos sermonis luce induit, in posteriori autem saeculo fulgorem in se claritatis ostendit. Sed ad hoc quod clarum intus ostenditur, qualis sit ascensus adjungit, cum de eodem ferculo protinus subditur, ascensum purpureum. Vera quippe purpua de sanguine tingitur, non immerito in colore sanguinis videtur. Et quia maxima multitudo fidelium in exordio nascentis Ecclesiae per martyrii sanguinem pervenit ad regnum. Rex noster ascensum purpureum fecit in ferculo, quia ad clarum quod intus aspicitur per tribulationem sanguinis pervenitur. Quid ergo nos miseri atque ab omni fortitudine destituti, quid acturi sumus? Ecce in hoc ferculo columnae esse non
Abbreviated transcription (Latin):
genteas. reclinatoriũ aureũ: ascen¬
sum purpureũ: media caritate cõ¬
strauit. ꝓpt̾ filias irłm. N ẽ creden¬
dum salomonem tante magnitudi¬
ns regem. qͥ sic imm̃sis diuiciis af¬
fluebat. ut pondꝰ auri eiꝰ estimari
ñ posset. ⁊ argentum ĩ dieb eiꝰ p̃ci¬
tim ñ hrẽt: qr fercłm sͥ ligneũ sic̃t
lignis lban fercłm fecit. Libani qͥp¬
pe ligna cȩdrina: ualde st̃ imputri
culum dr:qr ipsa fert cotidie aĩas
ad ȩt̃num ꝯuiuium ꝯditoris sui.
Cui fercło columne argenteȩ fac¬
te sunt: qr p̃dicatores eccłie sc̃e eloqͥi
luce resplendent. Est autem cũ eo¬
lumnis argenteis reclinatoriũ au¬
b lucide dr: m̃tes audientiũ fulgo¬
rem claritatis intime in qͣ reclinen
ta aꝑte audiunt: in illud qͦd clares¬
cit in corde reqͥescunt. Columnegͦ
apud animũ claritas qͥetis. Ille iã
qͥppe fulgor int̾nus m̃tem irradiat:
ut ꝑ intentionẽ ibi reqͥescat:. uͥ p̃di¬
cationis gr̃a ñ querat᷑. De eacde qͥppe¬

Expanded text:
eas, reclinatorium aureum, ascensum purpureum, media charitate constravit propter filias Jerusalem. Non est credendum Salomonem, tantae magnitudinis regem, qui sic immensis divitiis affluebat, ut pondus auri ejus aestimari non posset et argentum in diebus ejus pretium non haberet, quod ferculum sibi ligneum, silignis Libani ferculum fecit. Libani quippe ligna cedrina valde sunt imputribculum dicitur; quia ipsa fert quotidie animas ad aeternum convivium conditoris sui. Cui ferculo columnae argenteae factae sunt, quia praedicatores. Ecclesiae sanctae eloquii luce resplendent. Est autem cum columnis argenteis reclinatorium auibus lucide dicitur, mentes audientium fulgorem claritatis animae, in qua reclinentlente et aperte audiunt, in illud, quod clarescit, in corde requiescunt. Columnae eapud animum claritas quietis. Illius jam quippe fulgor internus mentem irradiat, ut per intentionem ibi requiescat, ubi praedicationis gratia non quaerebatur. Sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
netur. Iam qr hoc ꝓpt̃ nrãm in¬
firmitatẽ dr. aꝑte monstrat᷑ cũ
rusalem. Sermo etenĩ dei qͥ ñfilioᷤ
s filias dicit: qͥd aliud ꝑ sexum femi¬
neum quã m̃ttũ infirma signauit:¬

Expanded text:
r. Nam quia hoc propter nostram infirmitatem dicitur, aperte monstratur, cum rusalem. Sermo etenim Dei qui non filios, sed filias dicit, quid aliud per sexum femineum quam mentium infirma signavit
Abbreviated transcription (Latin):
bus saciant᷑. Carnes qͥppe adues¬
cendum conferre ẽ: in collocuti¬
onem derogationis uiciss imꝓr¬
imorum uitia dicere. De quor il¬
lic pena mox subditur. Quia
uacantes potib &e dantes symbolum
consument᷑: t uestiet᷑ pannis dormi¬
tatio. Potib uacant: qr de obꝓbrio
alienȩ uite se debriant. Symbolũ
uͦdare ẽ: sic̃ unꝰqͥsq solec ꝓ parte sua
cybos ad uescendum.itam confabu¬
latione detractationis ũba ꝯferre.
S uacantes potib ⁊ dantes simbolũ.
consum̃tur: qr siẽ scͥptum ẽ. omnis
decͣctor eradicabit᷑. Uestietur autẽ
pannis dormitatio: qr despectum
ce inopem a cunctis bonisoꝑib
tionis suȩ occupatiit .lxxi. In pa

Expanded text:
nt . Carnes quippe ad vescendum conferre est in collocutione derogationis vicissim proximorum vitia dicere. De quorum illic poena mox subditur: Quia vacantes potibus et dantes symbolum consumentur, 460 et vestietur pannis dormitatio . Potibus vacant, qui de opprobrio alienae vitae se debriant. Symbolum vero dare est, sicut unusquisque solet pro parte sua cibos ad vescendum, ita in confabulatione detractionis verba conferre. Sed vacantes potibus et dantes symbolum consumentur, quia scriptum est: Omnis detractor eradicabitur. Vestietur autem pannis dormitatio, / quia despectum et inopem a cunctis bonis operitionis suę langor occupavit. Alius a
Abbreviated transcription (Latin):
scãm eccłiam qm in celestib dñs
inhabitat figurabat: Ad cuiꝰ edi¬
ficationem: elect̾oꝵ aĩȩ quasi qͥdã
expoliti lapides deferunt᷑. Que cũ
ut locis iuxta meritum ꝯgruis
disponam᷑. Hic enimforis tundi¬
mur: ut illuc sine rep̃hensione
ueniamꝰ. Hie nẽ foris ꝑ flagella
tundim᷑. ut intꝰ in templum dei pꝰ¬
modumsine discipline ꝑcussione
disponam̃: quatimnꝰ quicqͥd in nob̃
est suꝑfluum. mͦ ꝑcussio resecet:⁊
tunc sola nos in edificio ꝯcordia
caritatis liget. Hic malleꝰ ⁊ secu

Expanded text:
am Ecclesiam, quam in coelestibus Dominus inhabitat, figurabat? Ad cujus aedificationem electorum animae, quasi quidam expoliti lapides, deferuntur. 3. Quae cum ut locis juxta meritum congruis disponamur. Hic enim foris tundimur, ut illuc sine reprehensione elicet nunc foris per flagella tundimur, ut intus in templum Dei postmodum sine disciplinae percussione disponamur, quatenus quidquid in nobis est superfluum, modo percussio resecet, et tunc sola nos in aedificio concordia charitatis liget. Admonendi su
Abbreviated transcription (Latin):
tates uacuas ante ocłosuocat quatinꝰ
utilitatem t̾sticie subtrahat: rect̾e il¬
lic adiungit᷑. Tristemq blandiciis de¬
liniuit. Gꝯ enim alioꝵ fact̾a gͣuiora.
cordem dm̃ loquit᷑. mͦ adhuc tempꝰ
fubsequens ad penttentiam pollice¬
tori: ut dũ ꝑ hec decepta mens du¬
citur. ab intentione penitentiȩ fus¬
pendat᷑: quatinꝰ tc̃ bona nulla ꝑci¬
piat. qͣm nẽ mala nulla ꝯtristant:
& tẽ plemꝰ obruat᷑ fuppliciis. que nc̃
etiam gaudet in delict̾is. In epła

Expanded text:
tates vacuas ante oculos vocat, quatenus tates vacuas ante oculos vocat, quatenus utilitatem tristitiae subtrahat, recte illic subjungitur: Tristemque blanditis delinivit. Modo enim aliorum facta graviora, cordem Deum loquitur, modo adhuc tempus subsequens ad penitentiam pollicetur, ut, dum per hec mens decepta ducitur, ab intentione penitentiae suspendatur; quatinus tunc bona nulla percipiat, quam nunc mala nulla contristant, et tunc plenius obruatur suppliciis, quae nunc etiam gaudet in delictis. Sta
Abbreviated transcription (Latin):
erimq hostis callictus mentẽ quã
peccato fupplantat. eum de ruina
sua afflictam respicit: securitatis
pestifere blandicnis seducit. Qtod
figurate expͥmit᷑: cum factum di¬
ne memorat᷑. Scͥptum quippe est.
Egressa est dina:. ut uideret muli¬
cres regionis illiꝰ. Quam cum uidis¬
set sychem filius emor euei. yͥnceps
t̾re illiꝰ. adamauit ⁊ rapuit ⁊ dormi¬
uit cum illa. ui oppͥmensuirginem.
Et conglutinata est anima eiꝰ cum
ea: tristemq blandiciis deliniuit.¬
Dina qͥppe ut mulieres uideat extͣ¬
neȩ regionis egreditur: qñunaq̃q
mens sua studia negligens actiones¬
alienas curans extra habitum ⁊ extͣ or¬
dinem ꝓpͥcm uagat᷑. Quam sychem
pͥnceps t̾re oppͥmit: qr uidelicet in¬
uentam incuris ext̃iorib diabolus
corrumpit. Et adglutinata est aĩa
eiꝰ cum ea: qr unitam sͥ ꝑ iniqͥtatem
respicit. Et qr cummens a culpa resi
piscit afficit᷑. ⁊ admissum flere cona¬
tur. corruptor autem spem ac securi¬

Expanded text:
enim hostis callidus mentem quam peccato supplantat, cum de ruina sua afflictam respicit, securitatis pestiferae blanditiis seducit. Quod figurate exprimitur, cum factum Dinae memoratur. Scriptum quippe est: Egressa est Dina ut videret mulieres regionis illius quam cum vidisset Sychem filius Emor Evei princeps terrae illius adamavit et rapuit et dormivit cum illa vi opprimens virginem et conglutinata est anima eius cum ea tristemque blanditiis delinivitDina quippe ut mulieres videat extraneae regionis egreditur, quando unaquaeque mens, sua studia negligens, actioalienas curans, extra habitum atque extra ordinem positum evagatur. Quam Sichem princeps terrae opprimit, quia videlicet inventam in curis exterioribus diabolus corrumpit. Et agglutinata est anima ejus cum ea, quia unitam sibi per iniquitatem respicit, et quia cum mens a culpa repiscit, afficitur, atque admissum flere conatur, corruptor autem spes ac securi
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum miserie nr̃esubuent.
miserieors uocatur: quanius
miseris subuenit. ⁊ cor miserũ
nunquam habeat.Et quia ea
quȩ futura sunt nobis uidet:
que tam̃ ipsi semꝑ p̃stosund. p̃¬
scius dr: quamuis nequaquã
futurum preuideat. qͦd p̃sens

Expanded text:
Et cum miseriae nostrae subvenit, misericors vocatur, quamvis miseris subveniat, et cor miserum nunquam habeat. Et quia ea quae nobis futura sunt videt, quae tamen ipsi semper praesto sunt, praescius dicitur, quamvis nequaquam futuru
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtingeret int̾dixit. S ut ꝑ melius
obedientiȩ meritũ hõb̃n conditus
cresceret. dignum fuerat ut hẽ etiam
abono ꝓhibet: qͣtmꝰ tanto ueriꝰ hoc
qͦd ageret uirtꝰ ẽẽt: qͣnto ⁊ a bonoces¬
sans. auct̾ori suo se subditum humi¬
lius exhib̾et. S notandum qͦd illic d̃r
ex õĩ ligno paradysi edite: de lignou̾
scientie boni ⁊ maline tetigeritis. Or
enm abuino qͦlibet bonosubiectos
uetat. necesse ÷ ut multa concedat:
ne obedientis mens funditꝰ int̾eat. si
abonis oĩb penitꝰ repulsa ieuiat.
Om̃s atitem paradysiarbores adesũ
dñs ꝯcessit. cũ ab una ꝓhibuit: ut
creaturam suã qm nolebat extin¬
gui. s ꝓuehi. tanto faciliꝰ ab una
restͥngeret: quanto ad cunct̾as latꝰi

Expanded text:
tingeret, interdixit; sed ut per melius obedientiae meritum homo bene conditus cresceret, dignum fuerat ut hunc etiam a bono prohiberet, quatenus tanto verius hoc quod ageret virtus esset, quanto et a bono cessans, auctori suo se subditum humilius exhiberet. Sed notandum quod illic dicitur: Ex omni ligno paradisi comedite, de ligno autem scientiae boni et mali ne tetigeritis . Qui enim ab uno quolibet bono subjectos vetat, necesse est ut multa concedat, ne obedientis mens funditus intereat, si a bonis omnibus penitus repulsa jejunat. Omnes autem paradisi arbores ad esum Dominus concessit, cum ab una prohibuit, ut creaturam suam, quam nolebat exstingui, sed provehi, tanto facilius ab una restringeret, quanto ad cunctas latius
Abbreviated transcription (Latin):
cecidisse uidebat᷑. Qa in re recte đr.
Melior ẽ inqͥtas uiri qmͣ bnfaciens
mulier: qr ñ nunqm etiam culpa
fortiũ occasiou̾tutis fit. ⁊ uirtꝰ infir¬
inorum occasio peccati.xxx. Mor.ł.

Expanded text:
cecidisse videbatur. Qua in re recte dicitur: Melior est iniquitas viri quam benefaciens mulier, quia nonnunquam etiam culpa fortium occasio virtutis fit, et virtus infirmorum occasio peccati. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
nem suam primo subtrahat : et
nicħ dicendo qmsit auersꝰ dicat.
Et non nunquam hec silentii se.¬
ueritas ꝑ disciplinȩ dispensatio¬
nem gerit᷑: si tamen in intimis solli¬
citȩ discretionis forma teneat᷑. Non¬
nunquam uͦ dum aecensꝰ animꝰ
a consueta locutione restringitur.
ꝑ accessum tp̃ris penitꝰ a proximi
dilectione separat᷑: ce acriores stimu
ira in odium ꝑmutatur. Perumq
sa uehementi estuat: &e clamos a
tacitas uoces format. Uerba sibi qͥ¬
bus exasꝑat᷑ obicit: ce qͣs: in cause
examine posita duriꝰ exasꝑata res¬
pondet. Qed salomon breuiter in¬
sinuat dicens. Prestolatio impioꝵ
furor.Sicq fit. ut ꝑturbatꝰ animꝰ
maiorem strepitum silentii senti
at: eumq grauiꝰ claus ȩ ire flãma
consumat. Unde b̃nante nos qͥdã
sapiens dix̃. Cogitationes iracun¬
di uiꝑee sunt generationes: m̃tẽ
comedunt matrem suam.lxx.

Expanded text:
nem suam proximo subtrahat et nihil dicendo, quam sit aversus, dicat. Et nonnumquam silentii sęveritas per disciplinae dispensationem geritur, si tamen sollicite in intimis discretionis forma teneatur. Nonnumquam vero, dum accensus animus a consueta locutione restringitur, per accessum temporis penitus a proximi dilectione separatur, et acriores stimulira in odium permutatur. Plerumque em vehementius aestuat et clamosas tacita voces format. Verba sibi, quibus exasperatur, obicit, et quasi in causae examine posita, durius exasperata respondet. Quod Salomon breviter insinuat, dicens: prętolatio impiorum furor. Sicque fit, ut perturbatus animus maiorem strepitum sat, eumque gravius clausae irae flamma consumat. Unde bene ante nos quidam sapiens dixit: Cogitationes iracundi vipereae sunt generationes, mentem comedunt matrem suam.
Abbreviated transcription (Latin):
Quisqͥs bonoꝵ uitam ꝑsequit᷑. tẽ
peiore ultione damnatur. cũ nulla
q adu̾sitade resistit᷑. ⁊ tc̃ fortioris ire
ꝑicłis subiacet. cum ꝓsꝑe ꝑagit
qͦd nequit̃ ꝯcupiscit. Qͥa uidelicet
uindicta suꝑni iudicii ad futura
eum supplicia reseruando deseruit:
cui hic in malo obuiare contemp¬

Expanded text:
que bonorum vitam persequitur, tunc pejore ultione damnatur, cum nulla ei adversitate resistitur; et tunc fortioris irae periculis subjacet, cum prospere peragit quod nequiter concupiscit, quia videlicet vindicta superni judicii ad futura eum supplicia reservando deseruit, cui hic in malo obviare contemp
Abbreviated transcription (Latin):
q̃n uenerit suꝑ uos tͥbulatio ⁊ an¬
gustiã. tc̃ inuocabunt me ⁊ ñ ex¬
audiam: mane consurgent ce ñ
inuenient.me.Ore itaq sapien¬
tissimisalomonis cuncta de suꝑ¬
no iudicio diligenter exp̃ssa funt:
qr ⁊ pͥꝰ dulcit uocat. ⁊ postinodum
t̃ribilit̃ increpat.⁊ ad extremum¬

Expanded text:
venerit super vos tribulatio et angustia. Tunc invocabunt me, et non exaudiam; mane consurgent, et non invenient me . Ore itaque sapientissimi Salomonis cuncta de superno judicio diligenter expressa sunt, quia et prius dulciter vocat, et postmodum terribiliter increpat
Abbreviated transcription (Latin):
ocłos suos fortasse dñs creditur:
qr inustorum crudelitatib hic
sine uindicta lacerant᷑. S famu¬
lossuos dẽ mag̃ respieit: cum in¬
iuste eos nequicia ꝑsequentis afflig̃.
uidens enim qͥdhic humilit̃ tolerẽt:
nimirum iã p̃uidet qͥd illic eis mise
militer ingemiscit: ille suꝑbit ⁊ ne

Expanded text:
oculos suos fortasse Dominus creditur, quia injustorum crudelitatibus hic sine vindicta lacerantur; sed famulos suos tunc magis respicit, cum injuste eos nequitia persequentis affligit. Videns enim quid hic humiliter tolerent, nimirum jam praevidet quid illic eis misermiliter ingemiscit, ille superbit et ne
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ uidebitur ⁊ ꝓpe non erit. Hecdũ
in iudicio apparuit: & siqueritur
inuenitꝰ. Nam mirom̃ cum in iud¬
cio apparuerit: &e uideri ꝑotest. ⁊ ñ
sapientiam &e suauiter blandientẽ.
&e terribilit iudicantẽ dicens. Sapi¬
entia foris p̃dicat: in plateis dat uo¬
cem suam. Cuiꝰ uocem qͦq insinuat:
subdens. Usq qͦ paruuli diligitis in¬
fantiam.⁊ stulti ea q̃ sibi sunt noxia
cupient: & imprudentes odibunt
scientiam. Conuertimini ad correp¬
tionem meami En ꝓferam uob̃ sp̃m
meum: ce ostendam uerba mea. En
qualib uerb̃ exp̃ssa ẽ dulcedo uo¬
cantis. Uideamꝰ nc̃ quib modis insi¬
nuatur seueritas increpantis: ut in
fine q̃nq se exerceat districtepuni¬
entis. Qͥauocaui inquit ⁊ reninstiˢ.
extendi manum meam ⁊ ñ fuit qui
aspiceret: despexistis omne ꝯsilium.
& increpationes meas neglexistis. Di¬
cat iam qͣlit̃ feriat: qͦs ad se nulla¬
tenus reuertentes tanta longanimi¬
tate sustentat. Ego qͦq in interituue¬

Expanded text:
videbitur, et prope non erit. Necdum in judicio apparuit, et si quaeritur, invenitur. Nam miro modo cum in judicio apparuerit, et videri potest, et nosapientiam refert et suaviter blandientem, et terribiliter judicantem, dicens: Sapientia foris praedicat, in plateis dat vocem suam . Cujus vocem quoque insinuat, subdens: Usquequo parvuli diligitis infantiam, et stulti ea quae sibi sunt noxia cupiunt, et imprudentes odibunt scientiam ? Convertimini ad correptionem meam; en proferam vobis spiritum meum, et ostendam verba mea . En qualibus verbis expressa est dulcedo vocantis. Videamus nunc quibus insinuatur modis severitas increpantis, ut in fine quandoque se exerceat districtio punientis. Quia vocavi, inquit, et renuistis; extendi manum meam, et non fuit qui aspiceret; despexistis omne consilium meum, et increpationes meas neglexistis . Dicat jam qualiter feriat, quos ad se nullatenus revertentes tanta longanimitate sustentat. Ego quoque in interitu ve
Abbreviated transcription (Latin):
mo tp̃r tanto magna exercebitur
exerit: qͥ pietatem nẽ delinq̃ntibꝰ
patient̃ impendit. Hinc ⁊ enim ꝓ¬
pheta ait. Querite dñm dumin¬
ueniri potest: inuocate eum dum

Expanded text:
 quia tanto magna tunc exercetur exerit, qui pietatem nunc delinquentibus patienter impendit. Hinc etenim propheta ait: Quaerite Dominum dum inveniri
Abbreviated transcription (Latin):
infestȩ gͦ ꝑditionis indictum est.
q̃n affectatis inquitatibꝰ fubse¬
quens fauet effectꝰ. ⁊ nulla contͣ¬
rietas impedit. qͦd mens peruers a
concepit. Nam sepe prauorũ ho¬
minum dum tardant᷑ uota mu¬
tantur: ce dum difficultatem ꝑfect̾io¬
nissentiunt. reatum malȩ actionis
agnoscunt. Et quib priusinuitis
contradicit᷑. uolentes postmodum
ꝑmitat: & unde suꝑboꝵ nequitia
ꝑficit᷑. inde humilium longammi¬
tum est. dñs patiens ẽ redditor. sepe
du tolerat. qͦs in ꝑpetuum damnat:
ñnunqͣmuͦ concite ꝑcutit: qr pusil¬
lanimitati innocentum ꝯsolando
mundius uita purget᷑: aliqn uͦ in¬
iustos celerit̃ trucidat: eorumq
interitu innocentiũ corda confir-¬
mat. Si enmnẽ om̃s mala agen¬
tes ꝑcuteret: extremum iã iudiciũ
quib exhib̃et: Si autem nullum
omnino ꝑcuteret: qͥs dm̃ res hu¬
manas curare credidisset: Ñnun¬

Expanded text:
ifestum ergo perditionis indicium est, quando affectatis iniquitatibus subsequens favet effectus, et nulla contrarietas impedit quod mens perversa conceperit. Nam saepe pravorum hominum dum tardantur vota, mutantur; et dum difficultatem perfectionis sentiunt, reatum malae actionis agnoscunt; et quibus prius invitis contradicitur, volentes postmodum permittit, et unde superborum nequitia perficitur, inde humilium longanimitum est, Dominus patiens redditor est , saepe diu tolerat quos in perpetuum damnat; nonnunquam vero concite percutit, qui pusillanimitati innocentium consolando mundius vita purgetur. Aliquando vero injustos celeriter trucidat, eorumque interitu innocentium corda confirmat. Si enim nunc omnes male agentes percuteret, extremum jam judicium quibus exhiberet? Si autem nullum omnino percuteret, quis Deum res humanas curare credidisset? Nonnun
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi enim audientib đr: qͦd uiden¬
tib inspirat᷑. Unde cum eorum eor¬
dib ds contra humanam suꝑbiam
ammadũsionẽ ultionis infunderet:
dic̃. Uenite descendam᷑. ⁊ ꝯfundamꝰ
ibi linguas eorum. Or eis qͥ adhereĩ
uenite: qr inmirum hoc ipsum nũ¬
quam adiuina ꝯtemplatione de-

Expanded text:
quasi enim audientibus dicitur, quod videntibus inspiratur; unde cum eorum cordibus Deus contra humanam superbiam animadversionem ultionis infunderet, dicit: Venite, descendamus, et confunaamus ibi linguam eorum. Dicitur eis qui aderant Venite, quia nimirum hoc ipsum nunquam a divina contemplatione de