comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
&e uastauert̃ eã. diripuert̃q cunctã sub̾am.
que inuenta e̾. in domo regis. insuꝑ ce filioᷤ
eiꝰ ce uxores: & suꝑ hec omĩa. ꝑ cussus ioram
a dño. aliii languore insanabili. longa ta¬
be consuptus e̾. cefiliũ eiꝰ ochoriam qͥ succe ᷤ¬
serat. iheii int̾fecit: ac de inde malis omĩb
seuior mulier omẽ regiũ sem̃ occidit. Porro
sub ipsa uͥga. int̾ ip̃a u̾bera. qͣnta eustodien¬
dł ipsi dd̾ misediȩ diligentia: ut iosabeth.
u̾ȩ filia regis. ueracit̾ filia dd̾. & uxor digna
iaiade pontificis. infantulũ uniꝰ anni io¬
as furaret᷑ de medio filioꝵ regis cũ intͥfice¬
rent᷑. Holuit enĩ dñs. ait scͥptura. disꝑdere
ꝓmiserat. ut daret illi lucernã cefiliis eius:
omĩ tempore. Lucerna illa. qͣm dñs. dd̾ ꝓ
ñ dedisset illi sic̃ urau̾at. si ñ de occisione stir¬
pis eiꝰ suꝑfuisset saitẽ ule minimꝰ. Neq enĩ
mascłs aliꝰ suꝑfuit: ꝑ quẽ posset series daui¬

Expanded text:
 cunctam substantiam, quę inventa est in domo regis, insuper et filios eius et uxores, et super hęc omnia percussus Ioram a domino alvi languore insanabili longa tabe consumptus est; et filium eius Ochoziam, qui successerat Iheu, interfecit ac deinceps malis omnibus sęvior mulier omne regium semen occidit. Porro sub ipsa virga, inter ipsa verbera, quanta custodiendę ipsi David misericordię diligentia, ut Iosabeth vere filia regis, veraciter filia David et uxor digna Ioiadę pontificis, infantulum unius anni Ioas furaretur de medio filiorum regis, cum interficerentur! Noluit enim dominus, ait scriptura, disperdere promiserat, ut daret illi lucernam et filiis eius omni tempore. Lucerna illa, quam promiserat elicet lucernam non dedisset illi, sicut iuraverat, si non de occisione stirpis eius superfuisset saltem ille minimus Ioas. Neque enim masculus alius superfuit, per quem posset series davi
Abbreviated transcription (Latin):
nabo destam̃tũ meũ & que ꝓcedunt de
labiis meis ñ faciã irrita: semel uiraui in
scõ meoͬ si dd̾ mentiar: In his sermonib
suis tc̃ ꝓfecto d̾s uerax magnificȩ iustifica¬
tus e̾. de splendidȩ uicit. T unc enĩ filii dd̃.
maximȩ legẽ dm̃ dereliq̃rant. & inudiciiꝰ
eius ñ ambulabant ĩusticias eiꝰ ꝓphana¬
uerant. & mandata eiꝰ ñ custodierant. qñ
supͣ memorat᷑ ioram filiꝰ iosaphat. oc cisis
omĩb frĩb suis ambulauit in uiis regũ
isrł sic̃ egerat domus achab. cuiꝰ filiam
dtholiã uxorem habebat᷑. &e seruiuit baal.
Siꝰ modi iniqͥtates & peccata filioꝵ dd̾. do¬
autẽ suã ab eo sub audit᷑ dauid. ñ disꝑsit.
In quo mised̾am suã ab eo ñ disꝑsit:
In quo reseruauit: In eo nimirũ qd̾ cũ
dtholia uidens ut iã dictũ ẽ qd̾ mortuus
eẽt ochorias faliꝰ suus. surrexit &e int̾fecit oe̾m
stirpẽ regiam domꝰ ioram. iosabeth aũ filia re¬

Expanded text:
nabo testamentum meum, et quę procedunt de labiis meis non faciam irrita. Semel iuravi in sancto meo: Si David mentiar? In his sermonibus suis tunc profecto deus verax magnifice iustificatus est et splendide vicit. Tunc enim filii David maxime legem domini dereliquerant et in iudiciis eius non ambulabant, iustitias eius prophanaverant et mandata eius non custodierant, quando supramemoratus Ioram filius Iosaphat occisis omnibus fratribus suis ambulavit in viis regum Israel sicut egerat domus Achab, cuius filia Otholia uxorem habebat et servivit Baal. Eiusmodi iniquitates et peccata filiorum David doautem suam ab eo subauditur David non dispersit. In quo misericordiam suam ab eo non dispersit? In quo reservavit? In eo nimirum, quod cum Otholia videns ut iam dictum est quod mortuus esset Ochozias filius suus, surrexit et interfecit omnem stirpem regiam domus Ioram. Iosabeth filia re
Abbreviated transcription (Latin):
se suscepturũ sciebat: ibi pcꝑcit. uͥ querebat ani¬
nã suã. qd̾ eatenꝰ fuerat in auditũ. sic̃ testat᷑ ce
tp̃e saul: admirans ce dicens ad eũ. Qͥs enĩ cum
inuen̾it inimicũ suũ dimittet eũ inuiã bonãs
Ob hanc maximȩ causam iuratũ illi ẽẽ arbit᷑¬
iͣ. qd̾ sem̃ uł caro eiꝰ asllm̃da foret in filiũ di:
qͥa maxime causa ista fac̃ filios dei. sicite
testat᷑ ip̃e dñs. cũ dicit. Diligite unmicos
ur̃os: bñfacite his qui odert̃ uos: & orate
fulii pats ur̃i qͥ in oelis. Dilexit inunicũ:
benefecit iuli: ñ solũ parcendo. cũ occid̾e
poss uerũ etiã plangendo. cũ ille occisus
fuiss: ce sic̃ iã dictũ ẽ. maximȩ ꝓ causa
huiꝰmodi tali uram̃to di dignꝰ extitit.
Explicit liber .iiiiꝰ. Incipiunt¬
u o m odo tandẽ scd̃m capḋ dra¬
conis exsurxex̾it. in quo erat facies

Expanded text:
se suscepturum sciebat, ibi pepercit ubi quaerebat anise suscepturum sciebat, ibi pepercit ubi quaerebat animam suam, quod eatenus fuerat inauditum, sicut testatur et ipse Saul, admirans et dicens ad eum: « Quis enim cum invenerit inimicum suum, dimittet eum in viam bonam? . » Ob hanc maxime causam juratum illi esse arbitramur quod semen vel caro ejus assumenda foret in Filium Dei. Quia maxime causa ista facit filios Dei, sicut testatur ipse Dominus cum dicit: « Diligite inimicos vestros, benefacite his qui ode runt vos, et orate is vestri, qui in celis est. Dilexit inimicum, benefecit illi non solum parcendo, cum occidere posset, verum etiam plangendo, cum ille occisus fuisset, et sicut iam dictum est maxime pro causa huiusmodi tali iuramento dei dignus exstitit. EXPLICIT LIBER IIII. INCIQuomodo tandem secundum caput draconis exstiteri
Abbreviated transcription (Latin):
taret᷑ de unigenitũ offerebat. qͥ susceꝑat repro¬
missiones: ad quẽ dictũ ẽ. qͥa in ysaac uocabi¬
tur tͥ sem̃ arbitrans qͥa & amortuis suscitare
potens ẽ. ds̃. Ob hanc rem iusta gr̃a ds̃. qd̃
dudũ absq iuram̃to ꝓmiserat. cũ iuram̃to
reꝓmisit: in semine eiꝰ benedicendas fore om̃s
gentes: qd̃ utiq sem̃ xp̃c ẽ. Porro de dd̾ queren¬
dũ qͣm oburtutẽ maximȩ ds̃ ulũ dignũ iu¬
dicau̾it. ut iuraret illi: sic̃ testat᷑ ip̃e & iam su¬
pͣ memoratũ ẽ. E t̃ quidẽ ñ ita manifeste de illo
scͥptura refert. sic̃ de abrahã. qd̾ dixerit illi ds̃ :
ꝑ memetip̃m iuraui. qͥa fecisti rem hanc uł il¬
lam. de fructu uentͥs tui. ponã suꝑ sedẽ tuam:
s ratio docet ñ multo minoris ẽẽ meriti. peꝑcis
se mimico ꝓpt̾ dm̃. qͣm ñ peꝑcisse unigentto ꝓpͥ
ti aĩam suã inimico regi. cuiꝰ regnũ. sine dubio.

Expanded text:
taretur et unigenitum offerebat, qui susceperat reprotaretur et unigenitum offerebat, qui susceperat repromissiones, ad quem dictum est: Quia in Ysaac vocabitur tibi semen arbitrans, quia et a mortuis suscitare potens est deus. Ob hanc rem iusta gratia deus, quod dudum absque iuramento promiserat, cum iuramento repromisit in semine eius benedicendas fore omnes gentes, quod utique semen Christi est. Porro de David quęrendum, quam ob virtutem maxime deus illum dignum iudicaverit, ut iuraret illi, sicut testatur ipse et iam supra memoratum est. Et quidem non ita manifeste de illo scriptura refert sicut de Abraham, quod dixerit illi deus: Per memetipsum iuravi, quia fecisti rem hanc vel illam: de fructu ventris tui ponam super sedem tuam; sed ratio docet se inimico propter Deum, quam non pepercisse unigenito filiti animam suam, inimico regi, cujus regnum sine dubio
Abbreviated transcription (Latin):
finẽ. lit uł sic euigilarent hoĩes ad audien¬
dũ. &e sentirent fore unmobile dei consiliũ:
int̾posuit usiurandũ. ꝓm̃ cũ dic̃ ip̃e. sit
dantiꝰ ẽ amalo ẽrectȩ subaudit᷑. iulĩ cuiꝰ
incredulitas siue diffidentia utrare compel¬
lit. Sic nãq intelligendo qd̾ dixit amalo
est. humilit̾ in ipso iuram̃to dei nr̃ãm cul¬
pamꝰ tarditatẽ ad credendũ: qd̾ utiq malũ
ẽ. qͥa cũ impossibile sit m̃tiri dm̃. etiã cũ nõ
iurat: pauci comꝑatione in creduloꝵ credi¬
der̃t in eo. qd̾ ꝑ seme ip̃m iurat. xxuii.
dem gr̃a iuauit. & ħ ante omĩa scire d̾ebemꝰ.
qͥa fecit hoc ex giã sua. magis qͣm ipsoꝵ me¬
ritis: ueruntaiñ eadem eiꝰ grã p̃ueniente aliqͦ
mͦ ad hanc dignitatẽ fuere p̃parati. ut digna¬
ret᷑ ds̃ iuram̃to sese obligare cũ illis. de abrahã.
manifestiꝰ ulud ẽ. qͥa fide obtulit ysaac. cũ tẽp¬

Expanded text:
finem, ut vel sic evigilarent homines ad audienfinem, ut vel sic evigilarent homines ad audiendum, ut sentirent fore immobile dei consilium, interposuit iusiurandum. Proinde cum dicit ipse: Sit dantius est, a malo est, recte subauditur: illius, cuius incredulitas sive diffidentia iurare compellit. Sic namque intelligendo quod dixit a malo est humiliter in ipso iuramento dei nostram culpamus tarditatem ad credendum, quod utique malum est, quia cum impossibile sit mentiri deum, etiam cum non iurat, pauci comparatione incredulorum crediderunt in eo, quod per semetipsum iurat. 27. idem gratia iuravit; et hoc ante omnia scire debemus, quia fecit hoc ex gratia sua magis quam ipsorum meritis, verumtamen eadem eius gratia preveniente aliquo modo ad hanc dignitatem fuere preparati, ut dignaretur deus iuramento sese obligare cum illis. De Abraham manifestius illud est, quia fide obtulit Ysaac, cum ten
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ habeamꝰ. Hoc tale ẽ. ac si dicat. Ds̃ añ
omĩa. fidẽ ab hominib exigit. & sine fide.
ĩpossibile ẽ. plac̾e illi. P orro hoĩes duri sũt:
ce tardi corde ad credendũ. Maxima pars in¬
creduloꝵ ẽ. qui omĩno ñ credunt. & de aliis
quidẽ. ñ ad̾o mirũ. licet sit utiq dãpnabile
malũ. De ipsis. qui ꝓmissionis ħedes ẽẽ de¬
buer̃t: quoꝵ patrib promissio facta ẽ. ae fir¬
mata ꝑ iuram̃tũ. magis miaudũ qd̾ spͥt
uł fuerint adeo in creduli: ut maxime de
illis scͥptum sit. Generatio pͣua ce ex asꝑanͤ
gen̾atio. quȩ ñ direxit cor suũ: & ñ ẽ credi¬
tus cũ deo sp̃c eiꝰ. Porro ipsos qͥ q̃nq credi¬
turi erant. sciebat idẽ ds̃ difficiles fore ad
credendũ. sic̃ &e fuerunt: ut̃ pote quoꝵ opti¬
mis. magna in crepatione ab ipso dño dictũ
ẽ. O stulti & tardi corde ad credendũ. in oĩb
trou̾siȩ hoĩum finis ad confirmationẽ ẽ.
iuram̃tũ: ut sic uł incredulitati ponerent

Expanded text:
oc tale est ac si dicat: Deus ante omnia fidem ab hominibus exigit et sine fide impossibile est placere illi. Porro homines duri sunt et tardi corde ad credendum. Maxima pars incredulorum est, qui omnino non credunt, et de aliis quidem non adeo mirum, licet sit utique damnabile malum. De ipsis, qui promissionis heredes esse debuerunt, quorum patribus promissio facta est et firmata per iuvel fuerint adeo increduli, ut maxime de illis scriptum sit: « Generatio prava et exasperans, generatio quae non direxit cor suum, et non est creditus cum Deo spituri erant, sciebat idem Deus difficiles fore ad credendum, sicut et fuerunt, utpote quorum optimis magna increpatione ab ipso Domino dictum est: « O stulti et tardi corde ad credendum omnibus troversę hominum finis ad confirmationem est iuramentum, ut vel sic incredulitati ponerent
Abbreviated transcription (Latin):
negandi: denet᷑ tam̃ debitor. ut det qͣmuis
inuitꝰ. qͥa ꝓmisit: qͥa utrauit. At ille non
inuitꝰ ad implere habebat. qd̾ gratis ꝓ¬
miserat: &e ꝓmissũ iuram̃to firmau̾at. Qͦ
gͦ tendit. dũ tociens meminit dd̾ intrans¬
gressionib posteroꝵ ei. & ppłi tociens ad ira¬
cundiã dm̃ ꝓuocantis. dicendo qd̾ ꝓpt̾ dd̾
parcat. & ñ penitꝰ eos delere uelit: u ideł.
ut magis ac mag̃ habundantia gr̃e eius

Expanded text:
negandi, tenetur tamen debitor, ut det quamvis negandi, tenetur tamen debitor, ut det quamvis invitus, quia promisit, quia iuravit. At ille non invitus adimplere habebat, quod gratis promiserat et promissum iuramento firmaverat. Quo ergo tendit, dum toties meminit David in transgressionibus posterorum eius et populi toties ad iracundiam deum provocantis, dicendo quod propter David parcat et non penitus eos delere velit? Videlicet ut magis ac magis abundantia gratię eius
Abbreviated transcription (Latin):
nũ auferam. s tribũ unã dabo filio tuo:
ad ieroboã. Nec auferã inqͥt de manu sa¬
lomonis omẽ regnũ: s ducẽ ponã eũ cunc¬
tis dieb uitȩ suȩ. ppt̾ dd̾ seruũ meũ quẽ
elegi Auferã autẽ regnũ. de manu filiz
eius: & dabo tͥ decem trib: filio autẽ eius.
dabo tribũ unã. ut remaneat lucerna dd̾.
seruo meo cunctis dieb corã me. in iħrłm:
ciuitate qͣm elegi. ut eẽnt nom̃ meũ ibi.
rax &e fidelis. iuxta memoratã suꝑiꝰ cãm.
qͣm posuit ip̃e dd̾. ut iustificeris insermo¬
nib tuis. & uincas cũ iudicaris. Remnanet
gͥ u̾bo dei. palma u̾itatis: in ipso qͦ casu
salomonis. P orro. ipsi dd̾ qͣnta ẽ. laus. ce
qͣnti p̃coniũ meriti. qd̃ fatet᷑ ds̃. se ꝓpt̾ eũ
seruare cuuuitatẽ iħrłm. & tͥbũ uida ad¬
natio eiꝰdẽ u̾bi. de semine dd̾: Sic nanq
loquit᷑ tanqͣm hõ qͥspiã grauit̾ offensus:
qͥ cũ habeat causas irascendi. esperata de¬

Expanded text:
 unam dabo filio tuo ad Iheroboam: Nec auferam, inquit, de manu Salomonis omne regnum, sed ducem ponam eum cunctis diebus vitę suę propter David servum meum, quem elegi. Auferam autem regnum de manu filii eius et dabo tibi decem tribus. Filio autem eius dabo tribum unam, ut remaneat lucerna David servo meo cunctis diebus coram me in Iherusalem civitate, quam elegi, rax et fidelis, juxta memoratam superius causam quam posuit ipse David: « Ut justificeris in sermonibus tuis, et vincas cum judicaris . » Remanet igitur verbo Dei palma veritatis in ipso quoque cast Salomonis. Porro, ipsi David quanta est laus, et quanti praeconium meriti, quod fatetur Deus se propter eum servare civitatem Jernatio eiusdem verbi dei de semine David? Sic namque loquitur tamquam homo quispiam graviter offensus, qui cum habeat causas irascendi et sperata de
Abbreviated transcription (Latin):
derit ppłs iste ut faciat sacrificia in domo
dñ. i ihersm. E t ex cogitato consilio. fec̃
duos uiculos aureos. Artifex gͦ fecte ilum:
qͥa heroboam excogitato consilio fec̃ eũ.
Igit᷑ qͣmuis bãal. & alia multa idolatͥe
monstra fuerure in ifrs. tam̃ uituiã illũ¬
isĩ idolatͥe cap̃t reccȩ dixerimꝰ qͥa uidełe.
ceta portenta ifrł ab exteris gentib acce¬
pit: ce acultu illoꝵ aliquociens cohiberi
potuit. nã & baal iheu deleuit de isxł. s
uitulos a semetipso ifrẜ exeogitauit: oe ne¬
q chei. neq quisqͣm regũ isrł. a euitu a¬
lorum unqͣm recessit. iii.

Expanded text:
rit populus iste, ut faciat sacrificia in domu domini in Iherusalem; et excogitato consilio fecit duos vitulos aureos. Artifex ergo fecit illum, quia Iheroboam excogitato consilio fecit eum. Igitur quamvis et Baal et alia multa idolatrię monstra fuerint in Israel, tamen vitulum illum idolatrię caput recte dixerim: quia videlicet cetera portenta Israel ab exteris gentibus accepit et a cultu illorum aliquoties cohiberi potuit, nam et Baal Iheu delevit de Israel, sed vitulos a semetipso Israel excogitavit, et neque Iheu neque quisquam regum Israel a cultu illorum umquam recessit. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
tis absconditꝰ. ñ paeiebat᷑ ut cu duo bñ
ẽẽnt simul: ce quieta dormitione foue¬
reut᷑ simul. Illũ talem. scił scłi amorẽ.
ibi familiarẽ fuisse. &e incordis eiꝰ man¬
sione diu mansisse. illud satis innuit:
qd̾ iratꝰ dñs suꝑ au̾sione salomonis. ta¬
lit̾ dixit ei. Quia habuisti ħ apud te.
ce ñ custodisti pactũ meũ: & cet̃a. Dicen¬
do nanq habuisti ħ apud te: satis in¬
dicat. ñ repentinã tẽptationẽ supuenis¬
se. s morbo inuet̾ato. uiciosã eiꝰ intentio¬
nẽ fuisse. Qd etiã in eo satis aĩadu̾ti po¬
test: qd̃. cũ ininicio. magna dignatioẽ
apparens dñs. dixisset illi. postula qd̾
uis ut dẽ tibi. cetanta sͥ oblata gr̃a pos¬
sĩt etͥnitatẽ głis celestis. una petitione
adipisci. q̃ sũma beatitudo ẽ.iletẽpo¬
rali gła delectatꝰ. & apd̾ hoĩes uolens
hab̾i glõsus. leue seu mediorre bonũ pe

Expanded text:
tis absconditus non patiebatur, ut illi duo bene tis absconditus non patiebatur, ut illi duo bene essent simul et quieta dormitione foverentur simul. Illum talem scilicet seculi amorem ibi familiarem fuisse et in cordis eius mansione diu mansisse illud saus innuit, quod iratus dominus super aversione Salomonis taliter dixit ei: Quia habuisti hoc apud te et non custodisti pactum meum et cetera. Dicendo namque habuisti hoc apud te satis indicat non repentinam tentationem supervenisse, sed morbo inveterato vitiosam eius intentionem fuisse. Quod etiam in eo satis animadverti potest, quod cum in initio magna dignatione apparens dominus dixisset illi: Postula quod vis, ut dem tibi, et tanta sibi oblata gratia posset ęternitatem glorię celestis una petitione adipisci, quę summa beatitudo est, ille temporali gloria delectatus et apud homines volens haberi gloriosus leve
Abbreviated transcription (Latin):
t ipse ꝑ quẽ talit̾ locuta x.x iiii¬
fuerat sap̃ia salomon rex fuiꝰ eiꝰdẽ
dd̾. multo grauiꝰ cecidit. m ulto nãꝙ gra¬
uiꝰ ẽ. scelus idolatriȩ qͣm adulterii facinꝰ.
siue homicsoii. A mauit mulieres alie¬
igenas multas: ceita ꝑ ulas depͣuatũ
ẽ cor eiꝰ. ut deos alienos sequeret᷑ &e cole¬
bat astarthen deã sydoniorũ. de chamos
dm̃ moabitarũ. & molocb dm̃ ãmonitarũ.
Qd gͦ dicem᷑. Nonne modo suꝑͣ dicto simł
erant duo: ꝑspicuũ ẽ & negari ñ potest.
qͥn fuiss cũ illo sermo dñ. qum de pecto¬
re ce ore eiꝰ tanqͣm de templo suo sese ma¬
nifestau̾it dictis e faccis. & uomꝰ gͦ ita ce¬
csdit tanqͣm solus eẽt. desubleuantẽ non
haberet: Ad ħ. in qͣm. srant quidẽ duo:
s ñ erat illis quieta dormicio: ut dormi¬
rẽt parit̃. & fouerent᷑ mutuo. Quidã auꝰ
int̾ erat ce int̾ strepebat. semꝑ inqͥetꝰ. ꝙ
inftstus. scił amor p̃sentis scłi. qͥ longe
dissentit au̾bo dei. Ille. in angulo doma¬

Expanded text:
t ipse per quem taliter locuta fuerat Sapientia, Salomon rex filius ejusdem David, multo gravius cecidit, multo namque gravius est zelus idololatriae quam adulterii facinus sive homicidii. Amavit mulieres alienigenas multas, et ita per illas depravatum est cor ejus, ut deos alienos sequeretur, et colebat Astarthen deam Sidoniorum, et Chamos deum Moabitarum, et Moloch deum Ammonitarum . Quid ergo dicemus? Nonne modo supradicto simul erant duo? Perspicuum est, et negari non potest, quin fuerit cum illo sermo Domini, quin de pectore et ore ejus, tanquam de templo suo sese manifestaverit dictis et factis. Quomodo ergo ita cecidit, tamquam solus esset et sublevantem non haberet? Ad hęc inquam: Erant quidem duo, sed non erat illis quieta dormitio, ut dormirent pariter et foverentur mutuo. Quidam alius intererat et interstrepebat semper inquietus et infestus, scilicet amor presentis seculi, qui longe dissentit a verbo dei. Ille in angulo doma
Abbreviated transcription (Latin):
Quia ex isrł tp̃e ẽ. artifex fecte illũ: &e non
est ds sub audit᷑ uitulus: de quo ꝓmiserat.
ꝓiectus ẽ uitulcs tuus. o samaria. & est
sensus.Iecirco reges &e pͥncipes isrł si pos¬
sunt emitudari. siue reuocari a cultu ui¬
tuli: qͥa ñ ꝑ ignorantiã in illo peccant.
s ꝑ maliciã. & ñ ab exte ris gentib decep¬
ti cultũ ulꝰ susceꝑunt.s a semet ipsis
ex cogitauer̃t: unde cecongrue dictũ est.
artifex fecit uiũ. scilicet iheroboã. sicut

Expanded text:
Quia ex Israel ipse est, artifex fecit illum et non Quia ex Israel ipse est, artifex fecit illum et non est deus, subauditur vitulus, de quo premiserat: Proiectus est vitulus tuus, Samaria. Et est sensus: Idcirco reges et principes Israel non possunt emundari sive revocari a cultu vituli, quia non per ignorantiam in illo peccant, sed per malitiam, et non ab exteris gentibus decepti cultum illius susceperunt, sed a semetipsis excogitaverunt; unde et congrue dictum est: artifex fecit illum, sc
Abbreviated transcription (Latin):
cepitq cornupeta ẽẽ diabolus. agendo ce
compellendo ꝑ ium regiã: ut uctuloꝵ
ua n c̃u m putas contͣ u̾bum
dñ. autulus ille unmo in uitulo
diabolus ip̃e uibiatis cornib in saniuit:
Ds̃e inquit helyas altaria tua destru¬
xerunt. cꝓpħas tuos occider̃t gladio. &
derelictus sũ ego solus. ct quer̃t aĩam me¬
am.Iam quidẽ isrs colebat etiã baal. a¬
gente ierabel: e ħ addidit inquit scͥpt᷑a
achab in oꝑe suo irritans dñm: quod
sedicet serutuit baal: & adorauit eum:s
omĩs idolatͥe capict. in isrł erat: cultus ui¬
tuloꝵ. Nam cebaal &cet̾a portenta de¬
moniorũ. ab aliis gentib susceper̃t: uitu¬
lum autẽ ut colerent. reges isrs a semet ip¬
sis excogitauer̃t: ce in ilło scelere om̃s ꝑ¬
seuerauert᷑: unde in osee cũ dixiss dñs de
regib cepͥncipib ilis. usꝙ qͦ ñ poter̃t emũ¬
dari: continuo causam istam subiunxit.

Expanded text:
coepitque cornupeta esse diabolus, agendo et coepitque cornupeta esse diabolus, agendo et compellendo per vim regiam, ut vitulorum uantum putas contra verbum domini vitulus ille, immo in vitulo diabolus ipse vibratis cornibus insanivit? Domine, inquit Helyas, altaria tua destruxerunt et prophetas tuos occiderunt gladio, et derelictus sum ego solus et quęrunt animam meam. Iam quidem Israel colebat etiam Baal agente Iezabel, et hoc addidit, inquit scriptura, Achab in opere suo irritans dominum, quod scilicet servivit Baal et adoravit eum; sed omnis idolatrię caput in Israel erat cultus vitulorum. Nam et Baal et cetera portenta dęmoniorum ab aliis gentibus susceperunt, vitulum autem, ut colerent, reges Israel a semetipsis excogitaverunt et in illo scelere omnes perseveraverunt. Unde in Osee, cum dixisset dominus de regibus et principibus illis: Usquequo non poterunt emundari, continuo causam istam subiunxit:
Abbreviated transcription (Latin):
mũ ꝯflagiuit. dc̃ &e ip̃e pat̾ adulterii
simul ce homicidii erĩ ineidit: &e de filiis
ciꝰ uuꝰ ab salon cruentꝰ fr̃e iut̾rempto in
ip̃m patrẽ arma corripuit᷑. expellens eũ
de regno: & aĩam eiꝰ querens ut regnaret
ꝓ illo. Qd̾ si ꝑ accũ fuisset. iã ꝓfecco ser¬
pens ille caput hab̾et. ꝑ quod u̾bũ dei
impugnaret: memoriãq eiꝰ sese abolere
posse speraret. Non ita euenit: s absalõ
mortuo & dd̃ uitam cũ pace compleuit.
&e succedens ei fuiꝰ seusat᷑ salomon cum
pace regnauit: cedomũ pacis. nomiti
dñi edificauit. T̾andẽ peccatũ efdem
salomonis. malignã eiꝰdẽ serpentis in¬
tentionẽ adiuuit. ut scindet᷑ regnũ isił.
a domo dd̾. suscepto iheroboã. filio nabath:
qͥ ae continuo duos uitulos aureos fecit.
a dixit. E oce dii tui isrł. qui eduxer̃t de.
de t̾ra egypti. Ibi se erexit scd̾m caput dra
conis:⁊ in illo capite. facies fuit uituli cornuti:

Expanded text:
mum conflagravit, dum et ipse pater adulterii mum conflagravit, dum et ipse pater adulterii simul et homicidii crimen incidit. Et de filiis eius unus Absalon cruentus fratre interempto in ipsum patrem arma corripuit expellens eum de regno et animam eius quęrens, ut regnaret pro illo. Quod si peractum fuisset, iam profecto serpens ille caput haberet, per quod verbum dei impugnare memoriamque eius sese abolere posse speraret. Non ita evenit, sed Absalon mortuo et David vitam cum pace complevit et succedens ei filius sensatus Salomon cum pace regnavit et domum pacis nomini domini ędificavit. Tandem peccatum eiusdem Salomonis malignam eiusdem serpentis intentionem adiuvit, ut scinderetur regnum Israel a domo David suscepto Iheroboam filio Nabath, qui et continuo duos vitulos aureos fecit et dixit: Ecce dii tui Israel, qui eduxerunt te de terconis, et in illo capite facies fuit vituli cornuti,
Abbreviated transcription (Latin):
N C E R E a draco ille magnꝰ. seipens
antiquus qͥ uocat᷑ diaboł & sathanas cer¬
nens ꝓfic̾e ꝓmissionis u̾bum: ut pote iam
post abrahã scd̾o in dd̾ iuram̃to firmatũ.
magnũ inuidiȩ seuientis incendiũ u̾sabat:
magno ueneni sui stimulatꝰ ardore totus
in semetipso furebat. S quid ageret: Dudũ
caput exarmatꝰ. qd̾ pͥmum erexerat. scilicet
regno egypti. qͣndo submeriꝰ ẽ. phario in
mar cũ currib ce equitib suis. caput aliud
s̃i habebat qd̾ erig̾et .i. regnũ aliud. ꝑ cuiꝰ
poteutiã seurre posset ad excidiũ gentis:
ex qͣ implendũ erat iam dictũ u̾bũ ꝓmis¬
sionis. Q uiniumo iam regnabat ip̃m u̾¬
bum in dd̾ padre qd̾ futurũ erat suȩ car¬
nis. &e idem pat̾ eiꝰ sceptrũ tenens imperii.
fortis ati bellicosus exercebat᷑ p̃lus. głifi¬
cabat᷑ uictoriis: ude ce securius etharra¬
bat psaltes ille u̾bum dei. sonis condeco¬
rans musicis. Ardebat gͥ mnuidie uene¬
no quo ceipsius dauid pene omẽm do¬

Expanded text:
nterea draco ille magnus, serpens antiquus, qui vocatur diabolus et sathanas, cernens proficere promissionis verbum utpote iam post Abraham secundo in David iuramento firmatum, magnum invidię sęvientis incendium versabat, magno veneni sui stimulatus ardore totus in semetipso furebat. Sed quid ageret? Dudum capite exarmatus, quod primum erexerat, scilicet regno Ęgypti, quando submersus est in mari cum curribus et equitibus suis, caput aliud non habebat, quod erigeret, id est regnum aliud, per cuius potentiam sęvire posset ad excidium gentis, ex qua implendum erat iam dictum verbum promissionis. Quinimmo iam regnabat ipsum verbum in David patre, quod futurum erat suę carnis; et idem pater eius sceptrum tenens imperii fortis atque bellicosus exercebatur preliis, glorificabatur victoriis; unde et securius citharizabat psaltes ille, verbum dei sonis condecorans musicis. Ardebat igitur invidię veneno, quo et ipsius David pęne omnem do
Abbreviated transcription (Latin):
e illa sententia doctoꝵ: qd̾ helyas mortẽ
ñ euaserit s distułit. & qd̾ mortis debitũ
ꝑ solu̾e habeat. sub ꝑsecutione antixͥ.xui.¬
cundũ quosdã doctores opinabile sit. eos
ñ eẽ morituros. xui.¬

Expanded text:
e illa sententia doctorum, quod Helyas mortem non evaserit sed distulerit, et quod mortis debitum persolvere habeat sub persecutione antichriscundum quosdam doctores opinabile sit eos non esse morituros
Abbreviated transcription (Latin):
in pace eccłie ñ desunt ille temptati¬
ones uixis ad uirtutem tendentib
que in omnib ꝑcussionib uel ꝯso¬
lationib eiusdem scĩ iob. auctore be¬
ato g̾gorio. moralit̾ figurant᷑. T̃unc
enim uigent interiꝰ temptatioues
spũalium uicioꝵ: quoꝵ qͣnto occul¬
tior pugna ⁊ tanto difficilior uictoria.

Expanded text:
in pace Ecclesiae non desunt illae tentationes viris ad virtutem tendentibus, quae in omnibus percussionibus, vel consolationibus ejusdem sancti Job, auctore beato Gregorio, moraliter figurantur. Tunc enim urgent interius tentationes spiritualium vitiorum, quorum quanto occultior pugna, tanto difficilior victoria.
Abbreviated transcription (Latin):
dorem pontificis. res ñ lingua testetur. Olus
lucet elanitas huiꝰ officii. ueritatis inditio.
ꝙͣ loquele. E cce cernitis quam tuta sit causa
subiecti. ⁊ quantis discͥminbꝰ sociata p̃posiq.
Munia mea plus potitis fulcire gemitib qͣ
olamore. Nemo qd̾ aurib lenocinatur ere¬
dat eximiũ. Sermo nr̃ nͥ aĩe medet᷑ abiect
e̾. Iilum p̾ferte qͥ sp̃itali falce. sentibꝰ purgat
int̾na. Tunc p̃ciosũ pastoris diadema ẽ. qñ
suasioĩ eiꝰ grex eccłiasticꝰ dũ ad ꝓbitatẽ gradit᷑.
ñ repugnat. Ille sine fuco monitorẽ. ⁊ feria¬
to ore diligit. qui eiꝰ instituta sectatur. addit᷑
qͦd imꝑitia nr̃a iustã sustinet de ip̃a nouita
te formidinẽ. qui nuꝑ de otulibꝰ ad custodiã
p̃ꝑati: ad suescimꝰ de unulsoꝵ fieri necessita¬
te suspecti. Et cui uix fuit ꝓse fida cautio:
suscepit officiũ cuncta metuentis. Scimus
quantũ erit humilior famulantibꝰ qui ad

Expanded text:
dorem pontificis res, non lingua testetur: plus dorem pontificis res, non lingua testetur: plus lucet claritas huius officii ueritatis indicio quam loquelae. ecce cernitis quam tuta sit causa subiecti et quantis discriminibus sociata praepositi. munia mea plus potclamore. Nemo quod auribus lenocinatur, credat eximium: sermo noster, nisi animae medetur, abjectus est. Illum praeferte, qui spiritali falce sentibus purgat interna. Tunc pretiosum pastoris diadema est, quando suasioni ejus grex ecclesiasticus, dum ad probitatem graditur, non repugnat. Ille sine fuco monitorem et feriato ore diligit, qui ejus instituta sectatur. Additur quod imperitia nostra justam sustinet de ipsa te formidinem, qui nuper de ouilibus ad custodiam praeparati adsuescimus de uniuersorum fieri necessitate suspecti, et cui uix fuit pro se fida cautio suscipit officium cuncta metuentis. scimus quantum erit humilior famulantibus qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
que longus sudor elicuit. Biandim̃tũ ẽ
ñ iuditiũ. quotiens laborẽ gła ingesta p̃cessit᷑¬
Int̾ macłas numeret quosẽq trium phos
ante discussionẽ campi miles adquiret. &
ꝓꝑatis subeunt olimpiaca bella uestigiis. ⁊¬
Nunqͥd eis ante ꝯsũmationẽ certaminis sub¬
petit spes corone : Dicente apło ñ coronatur
nisi qͥ legiame certauĩt. Eoce nec illos decet
ante m̾itũ p̾dicatio. a quib iuste poseitur
pꝰ laborem. Nrã ediu̾so. ꝓliro distat caue
ꝯdicio. quib tm̃ decerpitur de frugem no¬
centie: quantũ accesserit de fauore. Nam
sicut posit intirociniis estimamꝰ. plenum¬
necessitatis .⁊ ꝑiełi iter ẽ. inquo ⁊ sectanda
ẽ uita laudabił. ⁊ fit ꝓbris ub̃rima. si desi¬
Ueret abhumanitate laudari. Actio nr̃a si
de bonis suis fui̾t elata sordeseet. ꝓtestantibꝰ
uiuinis eloquiis. qui uos laudant sedueunt
uos. ⁊ subu̾tunt semitas pedum ur̃oꝵ. Splẽ¬

Expanded text:
quae longus sudor elicuit: blandimentum est, quae longus sudor elicuit: blandimentum est, non iudicium, quotiens laborem gloria ingesta praecesserinter maculas numeret, quoscumque triumphos ante discussionem campi miles adquiret. qui properatis subeunt Olympiaca bella vestigiis, numquid eis ante consummationem certaminis suppetit spes coronae? dicente apostolo: 'non coronatur, nisi qui legitime certaverit'. ecce nec illos decet ante meritum praedicatio, a quibus iuste poscitur post laborem. nostra e diverso prolixo distat calle condicio, quibus tantum decerpitur de fruge innocentiae, quantum adcesserit de labore. nam sicut posit• necessitatis et periculi iter est, in quo et sectanda est uita laudabilis et fit probris uberrima, si desideret ab humanitate laudari. actio nostra si de bonis suis fuerit elata, sordescet protestantibus diuinis eloquiis: qui uos laudant, seducunt uos, et subuertunt semitas pedum uestrorum. splen
Abbreviated transcription (Latin):
seminat. Ego dñ loquacitate qua notus sũ.
indurata nitor mutare silentia. Nunqui d
tͥ impar ẽ lingua natalibꝰ: Aut ñ testimo¬
niũ gn̾is adnũtias flore sermonis: Nunqͥd
ostrum loquendi deseret. pectoris feconda
uictatio . Nichil nͥ malitiã resignat qui cũ
possit. desid̾anti uerba ñ tribuit. Ecce int̾
ructationes lyeo debitas qualia silenus
alt̾. u̾ba ꝯpono. Seͥbendũ sciatis nomen
urm̃ ad genii mei purpurã. et libellis ꝑ¬
priis inserendũ. Ut ⁊̃ si niehil tribues de res¬
ponso. egotñ arcẽ ceneã qͦd ad doctos iuiros
Dirigo sine trep idatioe aliqua qͦd legatur.
Unẽ miohi accipe nr̃e salutatioĩs obsequia.
reddens debita littãrũ. Dicto incipientiꝰ ep̃i.¬
ar quidem discipłis. incipiens ma¬
gister ẽ.⁊ int̾ exordia doctor nulla est
ab auditorib sorte sublimior. Exꝑtis honor
oebetur ingemis. Uixmedioerem cultũ
exigunt ñ ꝓbati. Illa sunt uera p̾conia:

Expanded text:
seminat. ego tamen loquacitate qua notus sum seminat. ego tamen loquacitate qua notus sum indurata nitor mutare silentia. numquid tibi inpar est lingua natalibus ? aut non testimonium generis adnuntias flore sermonis? . numquid ostrum loquendi deserit pectoris fecunda dictatio? nihil nisi malitiam resignat qui cum possit desideranti uerba non tribuit. ecce inter ructationes Lyaeo debitas qualia Silenus alter uerba conpono. scribendum sciatis nomen uestrum ad genii mei purpuram et libellis propriis inserendum, ut, etiamsi nihil tribues de responso, ego tamen arcem teneam, quod ad doctos uiros dirigo sine trepidatione aliqua quod legatur. domine mi, accipe nostrae salutationis obsequia reddens debita litterarum. Sic tibi uirar quidem discipulis incipiens magister est et inter exordia doctor nulla est ab auditoribus sorte sublimior. expertis honor debetur ingeniis: vix mediocrem cultum exigunt non probati. illa sunt vera praeconia,
Abbreviated transcription (Latin):
scuritas. In sũma sñ dissimulatiõe docete
que gitis. Illud p̃cipue scire cupidũ dignant
instruice. qua sponse. uł blandim̾ta scłi. reli¬
gionis districtione respuant᷑. Dnẽ ut supͣ
salutationis munã p̃sentans p̃cor. ut gra¬
tanter accipias: qͦd int̾ curarũ moles exigit
fieri. iocoꝵ ñ respuenda subreptio. Maximo
ꝯscĩe. ꝙͣ ⁊ in annis puerilibꝰ cana reu̾en¬
tia ñ reliquid: Quã ꝑ eui p̃iuditiũ obser¬
uantia honestatis in radiat. Que in temꝑe
uiuentutis. actib maturescens. infantiam
ingressa p̃labitur. Nũquid equũ fuit aman¬
tis paginis tm̃ mandata restitui: Aut par
fides eͤ lib̾e scͥptioĩs ⁊ famuli: Nunqͥd dig¬
num ꝓbatis moribꝰ censiustis ꝓuocantem
ad officia religiosa ñ subsequi: Uel nefas
putastis epłas redd̃e. quas uob̾ inter exces¬
sus ꝯtigit ñcepisse: Hec gͥ ẽ tua disciplina.
Non talem olim te ꝓbitas manifestata dis¬

Expanded text:
scuritas: in summa, sine dissimulatione docete scuritas: in summa, sine dissimulatione docete quae geritis: illud praecipue scire cupidum dignanter instruite qua sponsae uel blandimenta saeculi religionis districtione respuantur. domine, ut supra, salutationis munera praesentans precor, ut gratanter accipias quod inter curarum moles exigit fieri iocorum non respuenda subreptio. XXI. MAt in annis puerilibus cana reuerentia non relinquit, quam per seni praeiudicium obseruantia honestatis inradiat, quae in tempore iuuentutis actibus maturescens infantiam ingressa praelabitur? numquid aequum fuit amantis paginis tantum mandata restitui, aut par fides est liberae scriptioni et famuli? numquid dignum probatis moribus censuistis prouocantem ad officia religiosa non subsequi, uel nefas putastis epistolas reddere, quas uobis inter excessus contigit non cepisse? haec igitur est tua disciplina? non talem te probitas olim manifestata dis
Abbreviated transcription (Latin):
apparescet inforibꝰ. In matutina luce meridia¬
no fulgore rucilasti. Cueatur circa te celestis
grã munus suum ⁊ ut frequentibꝰ amandem
teneras uuarum tunicas. ꝓꝑata calce disrum¬
ꝑent: ego ad sũmatẽ uirum parentẽ frẽmq
meũ ⁊ ocłos ⁊ u̾ba reuocaui. Iustũ eẽ coniti¬
ens. dum uineta ub̃em tribuunt liquorẽ:
me sobriã alloqui cum iocunda hilaritate
ꝑsonã. Solue gͦ pitagoricã taciturnitatẽ. et
mecum ꝑitie ⁊ facondie tue bona mȩcum par¬
tire. Sit int̾ nos feliciũ uindemiarum uice
colloquiũ. currant dulcia musta sermoñ.
habes que cum diacono sõissimo de institu¬
tis moꝵ nota dicendi ub̃tade ꝯmunices.
Nam qui eccłastica ut uos ꝓꝓbitate subsis¬
tunt silentii apud illos uistã uitatio e Seri¬
bite qua aurea castitas districtione teneatur.
ꝑquem callem obscena fugiatur auaritia.
quib modis turpis fallendi declinetur ob¬

Expanded text:
adparescit in foribus. in matutina luce meridiaadparescit in foribus. in matutina luce meridiano fulgore rutilasti. tueatur circa te caelestis gratia munus suum et ut frequentibus amantem teneras uuarum tunicas properata calce disrumperent, ego ad summatem uirum parentem fratremque meum et oculos et uerba reuocaui, iustum esse coniciens, dum uineta uberem tribuunt liquorem, me sobriam alloqui cum iucunda hilaritate personam. solue ergo Pythagoricam taciturnitatem et mecum peritiae et facundiae tuae bona partire: sit inter nos felicium uindemiarum uice colloquium: currant dulcia musta sermonum. habes quae cum diacono, sanctissime, de institutis morum nota dicendi ubertate communices. nam qui ecclesiastica, ut uos, probitate subsistunt, silentii apud illos iusta uitatio est. scribite qua aurea castitas districtione teneatur, per quem callem obscena fugiatur auaritia, quibus modis turpis fallendi declinetur ob
Abbreviated transcription (Latin):
Tibi aũ erudite puer habeo grãs. quãuis di¬
cendi splendore nituisses. ⁊ in illa urbe littã¬
rum scĩa adstipłante lauderis. mei quoq
uesid̾as adium̃ta p̃conii. Accessit fructus tͥ¬
uiligentie mee: ⁊ simn illa tribuunt᷑ rustican¬
tis ornam̃ta testimonii. Libens dicta tua cũ
facundissimis p̃dico. eũ quibꝰ sententiã meã
ut beatoꝵ ditescam societate ꝯiungo. Aximũ
ẽ ut ñ diuidant᷑ mitis. qui in qualibet᷑ uidica¬
tione ꝯ sentiunt. Unus ẽ. nec enĩ ꝓcul euaga¬
tur ab arce sublumũ. qͥ ad hoc qͦd̾ illi ꝓnunte¬
ant: ñ dispari admiratiõe ꝯcordat. Ad epłe tue
tñ dictionisq mella me refero. eui sic ẽ blan¬
ua de p̃senti ⁊ tenera etate p̃fatio. ut ñ subtra¬
hatur uirtus ⁊ genius defutura. Constitit
ꝯcauatis lauaris elocutio. dum ꝑ alueum suũ
romane eloquentie unda p̾labitur. ad que se
porrigat uix ꝯp̃hendit estimatio. qui maximꝰ

Expanded text:
tibi autem, erudite puer, habeo gratias, quod quamuis ditibi autem, erudite puer, habeo gratias, quod quamuis dicendi splendore nituisses et in illa urbe litterarum scientia adstipulante lauderis, mei quoque desideras adiumenta praeconii. accessit tibi fructus diligentiae meae, etsi nulla tribuuntur rusticantis ornamenta testimonii. libens dicta tua cum facundissimis praedico, cum quibus sententiam meam, ut bonorum ditescam societate, coniungo. proximum est, ut non diuidantur meritis qui in qualibet iudicatione consentiunt: unus est, nec enim procul euagatur ab arce sublimium, qui ad hoc, quod illi pronuntiant, non dispari admiratione concordat. ad epistolae tuae tamen dictionisque mella me refero: cui sic est blanda de praesenti et tenera aetate praefatio, ut non subtrahatur uirtus et genius de futura. constitit concauatis Latiaris elocutio, dum per alueum suum Romanae eloquentiae unda praelabitur: ad quae se porrigat, uix conprehendit aestimatio, qui maximus
Abbreviated transcription (Latin):
tet. Unũ scio qr nisi succurritis. gn̾ale futurũ¬
ẽ malũ. eiu ip̃e ẽ discipline tutor expositus.
Hoc ñ ẽ alienũ a xp̾ianitate eũ defero. quia im¬
piũ ẽ rerũ ordinẽ sub hac ꝑmirtione ⁊ fundi.
Uñe mͥ salutatioi̾s honore p̃lato. uos uocem
supplicis gratant̾ accipite. ut qui tanti fascẽ
laboris arripuit. ꝯualescat effectu. Simpli
Ipse det successũ frugibꝰ qui ꝯtulit ornam̃ta
pͥncipiis. ut ꝙ in cano fiore ꝓ̃misisti. In pomoꝵ
maturitate ñ subtrahas. Est ꝓpositi nr̃i pͥma
euratio. ut de incipientis laude solliciti. ad dm̃
uota mittamꝰ. quatinꝰ qđ in bone indolis eru¬
ditione p̃sũptũ ẽ. de suꝑna ope maturescat.
Ille ingenii segetem ꝑducat ad horrea: qui al¬
trieẽ hominũ herbam exegit ex cespite. Ip̃e
de t̾reno lacte exp̾ssã intriticũ formet effigi¬
em. cuiꝰ imbre soli facies maritata fecd̃ndat᷑.

Expanded text:
tet. Unum scio, quia nisi succurritis, generale futurutet. Unum scio, quia nisi succurritis, generale futurum malum, cui ipse est disciplinae tutor expositus. Hoc non est alienum a Christianitate, cum defero, quia impium est rerum ordinem sub hac permixtione confundi. Domine mi, salutationis honore praelato, vos vocem supplicis gratanter accipite, ut qui tanti fascem laboris arripuit, convalescat effectu. EPISTOLIpse det successum frugibus, qui contulit ornamenta principiis: ut quod in cano flore praemisisti, in pomorum maturitate non subtrahas. Est propositi nostri prima curatio, ut de incipientis laude solliciti ad Duota mittamus, quatenus quod in bonae indolis eruditione praesumptum est de superna ope maturescat. ille ingenii segetem perducat ad horrea, qui altricem hominum herbam exegit e cespite: ipse de terreno lacte expressam in triticum formet effigiem, cuius imbre soli facies maritata fecundatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuarios rumores sine remedio affligat absẽ¬
tem. Scio enĩ hoc solo scãm feminã fasce p̃gra¬
uari. quia inmodicã pietatẽ exhibet ̃ ñ me̾n¬
t. S quid ꝓduco uerba cathenis obligata
tristicie: Si bonã ualitudinẽ eiꝰ celestis fauor
refudit ꝓꝑato littis nuntiare. Expecto enim
ut tune̾ mecũ ꝓsꝑa ꝯeilientur: qñ eũ illa eẽ
ꝯꝑero. didicistis causã meroris. in differenter
pꝰ dm̃ date remedii. dnẽ mͥ. salutationis obse¬
quia p̾sentans. dnõ ꝓ me supplice ur̃o obseqͥa
uigna porrigite. En noduis aUeNIo
i uidex uiliũ ꝑsonarũ laboret iniuriis.
nescio utrum possit ab hoc onere alios
subleuare. eu ipẽ subcõbit. Grauibꝰ medica
manusẽ adhibenda uulm̾bꝰ ne impunitate¬
morbꝰ ad olescat. Sublimis uir uicarius hec
a me quamius ꝓ iusticie ꝯsid̾atiõe deb̾entur.
tñ extorsit alloquia. Quid ꝑtułit ipẽ manifes¬

Expanded text:
per uarios rumores sine remedio adfligat absenper uarios rumores sine remedio adfligat absentem. scio enim hoc solo sanctam feminam fasce praegrauari, quia inmodicam pietatem exhibet non merenti. sed quid produco uerba catenis obligata tristitiae? si bonam ualitudinem eius caelestis fauor refudit, properato litteris nuntiate. expecto enim ut tunc mecum prospera concilientur, quando cum illa esse comperero. didicistis causam maeroris, indifferenter post deum date remedii. domine mi, salutationis obsequia praesentans domno pro me supplice uestro obsequia digna porrigite. XVIII. ENNODIVS AVIENO. Si iudex uilium personarum laboret iniuriis, nescio utrum possit ab hoc onere alios subleuare, cui ipse subcumbit. grauibus medica manus est adhibenda uulmorbus adolescat. Sublimis virvicarius  sic  haec a me, quamvis pro justitiae consideratione deberentur, tamen extorsit alloquia: quid pertulerit, ipse manifes
Abbreviated transcription (Latin):
uisciplina debet excurre̾. ⁊ hoc minui ami¬
coril diligentie ꝙ ad moꝵ ornam̃ta sociat᷑:
quãuis monetã latiaris eloquentie teneas.
ñ potes tñ inuenire quemad modũ uire fc̃m
asseras. quod expectanti mͥ u̾ba ñ tribiuis. de¬
cet gͦ bñficia suꝑna sola amantibꝰ opinione nũ¬
ciari. ⁊ de solida gratulatioẽ trepidare gaudiis
iam potitũ. Hac gͦ necessitate puerũ direxi. qͥ
ñ reposcat scͥpta s exigat. Nostis que sit fidu¬
tia simpliciter amantũ. eoꝵ p̾cipue quoꝵ spi
retinetis gr̃e ꝓmissioẽfirmatã. Dnẽ m saluta¬
tionẽ plenissimã dicens queso. ut et frequen¬
tes ⁊ ñ in artum coactas epłas destinecis uide¬
te anui mei securitatẽ. ꝓlixas posco paginas.
qͥ ad huc nullas accepi. Ennodius auieno.
i uob̾ de paruitate mea fuisset ulla cu¬
ratio. tanti temꝑis silentiũ ñ maneret.
Maxime cũ inequalitas dñe mee. matris ur̃e.

Expanded text:
disciplina debet excurrere; et hoc minui amidisciplina debet excurrere; et hoc minui amicorum diligentiae, quod ad morum ornamenta sociatur? quamuis monetam Latiaris eloquentiae teneas, non potes tamen inuenire quemadmodum iure factum adseras, quod expectanti mihi uerba non tribuis. decet ergo beneficia superna sola amantibus opinione nuntiari et de solida gratulatione trepidare gaudiis iam potitum ? hac ego necessitate puerum direxi, qui non reposcat scripta, sed exigat. nostis quae sit fiducia simpliciter amantum, eorum praecipue, quorum spem retinetis gratiae promissione firmatam. domine mi, salutationem plenissimam dicens quaeso, ut et frequentes et non in artum coactas epistolas destinetis. uidete animi mei securitatem: prolixas posco paginas, qui adhuc nullas accepi. XVII. ENNODIVS AVIENO. Si uobis de paruitate mea fuisset ulla curatio, tanti temporis silentium non maneret, maxime cum inaequalitas domnae meae matris uestrae
Abbreviated transcription (Latin):
ne fides claudicet supplicantis. ddesidia diffe¬
runtur. quia deuenustat secuture hilarita¬
tis geniũ. uelox impetratio. Et uosquidem
honores mu̾isse ñ optasse manifestũ ẽ &
p̃cedens ꝯcinnatio. eloquitur uota diigen
aut ratiõne cohibetis. Sufficiant in foribꝰ
stricta colloquia. Respõ dete deꝑspitate ur̃a
sollicito. quauis de amore ñ dubio. Onõ mi
salutationis plenissime obsequia dependẽs:
lutãrũ portidorẽ ꝯm̃do. quia mͥ fide ⁊ hones¬
tate ꝯꝑtus ẽ uolens umu̾sis qͥd dignationis
ure habeam ñ taceri. ut sꝑantes de ꝯmuni
eunda festiuitas. dũ qͥequid boni fac̾o¬
dis accessent. germana gaudioꝵ ꝑppłos uoce
uiscurrit. Faciliꝰ ignem in piras animatũ.
tatẽ m̃tis opibꝰ scͥptionis effluere. Emanat
eniꝰ. uł si au̾tantur seđa ꝯclauib. S in mag¬
nitudine ur̃a sicut etas cana ẽ. pudoris ⁊ sẽie
dote maturescens. ita leticiã frenis mod̾ati¬
onis astringitis. S nunquid indapmĩ grẽ

Expanded text:
ne fides claudicet supplicantis, desideria differuntur, quia deuenustat secuturae hilaritatis genium uelox impetratio. et uos quidem honores meruisse, non optasse manifestum est. sed praecedens concinnatio eloquitur uota diligenaut ratione cohibetis. sufficiant in foribus stricta conloquia: respondete de prosperitate uestra sollicito, quamuis de amore non dubio. domine mi, salutationis plenissimae obsequia dependens litterarum portitorem commendo, quia mtate compertus est, volens universis quid dignationis vestrae habeam non taceri, ut sperantes de communis cunda festivitas: dum quidquid boni facundis accesserit, germana gaudiorum per populos voce discurrit. Facilius est ignem in pyras animatum ltatem mentis opibus scriptionis effluere. Emanant enim vel si arctentur secunda conclavibus. Sed in magnitudine vestra, sicut aetas cana est, pudoris et scientiae dote maturescens, ita laetitiam frenis moderationis astringitis. Sed nunquid in damnum gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
ria ꝯuenit. neut̾ deuotionẽ niãm fauor aspi¬
ciet. Quas tu habitatiõs micuist nosꝓpriis
habebamꝰ offensas satficiis. Q ualia erunt¬
munera que gͦgatim portanda sunt ꝑ inces¬
tas. ⁊ iuirgines: Una offendenda ẽ hilantate.
⁊ lascuia placanda altã. Int̾ u̾benas ⁊ thura.
hostiarũ erit causa certam̃. ⁊ in de effĩtien¬
da sunt irata numina. uñ mulcẽt᷑. Subino¬
ueo sacͥlegiis plixam narradionẽ. Moras quas
in luce reus accipiet int̾ supplicia ꝯsumat.
quia deuenustat referentẽ. ĩ alien oꝵ actu
parca collocutio. Qui transgrediens epłas
inmulta uerba diffusas. p̃fert affiuentib ne¬
cessaria. dũ compendio fideł archani allegã¬
ua ñ supp̾mit. Q uod restat uale̾ me deo aus¬
pier nuntiãs. ꝓsꝑitatis ur̃e bona disquiro.
iplenũ reddo salutatiõĩs obsequiũ dep̃catꝰ.
ut fiduciã meã incorrupta dignationis ur̃e

Expanded text:
ria conuenit, neuter deuotionem nostram fauor aspiria conuenit, neuter deuotionem nostram fauor aspiciet: quas tu habitatione miscuisti, nos propriis habebimus offensas samunera, quae gregatim portanda sunt per incestas et virgines? una offendenda est hilaritate et lascivia placanda altera. inter verbenas et tura hostiarum erit causa certamen, et inde efficienda sunt irata numina, unde mulcentur. submoveo sacrilegiis prolixam narrationem – moras, quas in luce reus accipiet, inter supplicia consumat! – quia devenustat referentem et alienorum actuuum, sufficit parca collocutio: qui transgrediens epistolas in multa verba diffusas, praefert affluentibus necessaria, dum compendio fidelis arcani alleganda non supprimit. Quod restat, valere me, Deo auspice, nuntians, prosperitatis vestrae bona disquiro, et plenum reddo salutationis obsequium, deprecatus, ut fiduciam meam incorrupta dignationis ve
Abbreviated transcription (Latin):
recordatio: utramq potestatẽ male diligens
ingenii tui memoria lesisset. fugiss illius do¬
miciliũ euiꝰ adu̾sarium mente retinebas. Quiᷤᷤ
honorẽ ibi eiꝰ statuã collocasse. Ubi d̾a pudi¬
citie potuisset ꝯmemoratioẽ uiolari. Nes¬
ciendo infaustissime gradib ad fastigia
execrandi erroris acceie. Sene p̾lumuno
bellũ int̾ celicolas excitasti. Uident illi ocu¬
li semꝑ turpia detestati. uinctos qͣdã obsoe¬
nitatis lege ꝯplexꝰ. dũ ꝑeurante te int̾ ẽ lupa¬
nariꝰ captiuũ num̃. Solus es qui ostendisti
seruire humane libidini suꝑoꝵ potentiã
⁊ illis eos ꝯstringi locis quib fum̾t a morta¬
lib deputati. Q uã dissona erit in adolen¬
dis impensa sacͥficiis. Uniꝰ oblatio numm¬
nis. alteri dabit iniuriã. Nam dũ ꝑ ꝓuiden¬
tiã tuã simplex puluinar gemina suꝑoꝵ
potestas obtimut:⁊ inuna ede pudor ⁊ luxu¬

Expanded text:
recordatio, utramque potestatem male diligens recordatio, utramque potestatem male diligens ingenii tui memoria laesisset? fugisses illius domicilium, cuius aduersariam mente retinebas. qu honor est ibi eius statuam conlocasse, \'ubi dea pudicitiae potuisset commemoratione uiolari? nesciendo, infaustissime, gradibus ad fastigia execrandi erroris accedere, pene postliminio bellum inter caelicolas excitasti. uident illi oculi semper turpia, detestati iunctos quadam obscenitatis lege conplexus. dum procurante be interest lupanaribus captiuum numen, solus es qui ostendisti seruire humanae libidini superorum potentiam et illis eos constringi locis, quibus fuerint a mortalibus deputati. quam dissona erit in adolendis inpensa sacrificiis? unius oblatio numinis alteri dabit iniuriam. nam dum per prouidentiam tuam simplex puluinar gemina superoram potestas obtinuit et in una aede pudor et luxu