comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Si quomͦ aucdiat dñs ds tiuis u̾ba rabsacis:
quẽ misit rex assirioꝵ dñs suus. ad blasphe¬
mandũ dm̃ uuentem et ex ꝓbrandũ. sermonibꝰ
qͦs audiuit dñs tuus. Leua gͦ orationẽ ꝓre
liquiis quȩ reꝑte st̃. Non u̾bis sedeorde sic
locuti st̃ adysaiam. idẽ adsermonẽ ꝓpħicũ :
quia sic cogitabant incorde suo dum scͥꝑ¬
turas saeras anxii consulerent. Hec inqͥunt
dieit erechias. idẽ ppłs fidelutm : Dies hec dies
ẽ tͥbulationis. iclẽ tempus hoc tempus tͥbula¬
tionis ẽ. quia nẽ gͣuiter affligimur ÷ & correp¬
tionis quia corripim᷑ adño: & blasphemiȩ
quia ds abimpiis blasphemat᷑. Quia uener̃t
filii usq ad partum. nec ẽ uirtus eccłiȩ pa¬
rienti. Scã enim ȩccłia cum ꝑdoctores de cõ¬
ũsione uł ꝓfectu auditorum cogitat: quasi in
utõ conceptionẽ portat. Sed dum obfistentib
adũsitatum impedim̃tis nec dum coni̾tere
sinitur qͦs conu̾tere satagit. uł ad ꝑfectum du¬

Expanded text:
Si quomodo audiat Dominus Deus tuus verba Rabsacis, quem misit rex Assyriorum dominus suus ad blasphemandum Deum viventem, et exprobrandum sermonibus, quos audivitiquiis, quae repertae sunt. » Non verbis sed corde sic locuti sunt ad Isaiam, id est ad sermonem propheticum, quia sic cogitabant in corde suo, dum Scripturas sacras anxii consulerent. Haec, inquiunt, dicit Ezechias, id est populus fidelium: Dies haec dies est tribulationis, id est tempus hoc tempus tribulationis est, quia nunc graviter affligimur, et correptionis, quia corripimur a Domino, et blasphemiae, quia Deus ab impiis blasphematur, quia venerunt filii usque ad partum, nec est virtus Ecclesiae parienti. Sancta enim Ecclesia cum per doctores de conversione vel profectu auditorum cogitat, quasi in utero conceptionem portat. Sed dum obsistentibus adversitatum impedimentis necdum convertere sinitur, quos convertere satagit, vel ad profectum du
Abbreviated transcription (Latin):
colunt gentes lib̾auert eos. quos subu̾tert̃
pat᷑s mei heresiarchȩ: Et qui sunt isti dii
gentium: Goran idẽ fortitudo eoꝵ & arar
idẽ decor. et reseph idẽ cursus. Gentib em̃
ꝑdiis erat fortitudo ipsorũ et pulchritu¬
do et uelocttas: quia his seruiebant. et in
his confidebant. Uncuiq eñi erranti ds ẽ.¬

Expanded text:
colunt gentes, liberaverunt eos, quos subverterunt colunt gentes, liberaverunt eos, quos subverterunt patres mei haeresiarchae? Et qui sunt isti dii gentium? Gozam, id est fortitudo eorum, et Haram, id est decor, et Reseph, id est cursus. Gentibus enim pro diis erat fortitudo earum, et pulchritudo et velocitas, quia his serviebant et in his confidebant. Unicuique enim erranti quid
Abbreviated transcription (Latin):
rant inthalasar: Ubi ẽ rex emath. & rex ar¬
fath. et rex urbis sefaruaim ana. et aua :¬
Post quam comꝑit sathanas religionem
nr̃am usq ad eo excreuisse ut ipsos quoq
gentium pͥncipes et philosophos conu̾te¬
ret: acdlit alios adhue blas phematores ꝯtͣ
ecłiam mitt̾e sic̃ arrium. et cȩtos huiꝰ modi
hec inquit dicetis ȩ cechiȩ idẽ ppło fideliũ
qui mẽ bra xp̃i fc̃. Nonte decipiat ds tiuis
idẽ noli errare sic credendo sicuti eredis decłõ
eum dep̃senti scło migrauerit. Conati sũt
enim heretici dicere quia infide quam ten&
eccłia ñ pot̾it saluari. Uel ñ dabitur ierłm ĩ
mamu regis assirioꝵ idest ñ fubicietur eccłia
sensui hereticorum. Uñet adiungunt. Ecce
audisti quȩ fecer̃t reges assirioꝵ idẽ heresi¬
arche. om̃ĩb t̾ris. idẽ omĩum t̾rarũ gentib.
quas subu̾terunt ÷ et pot̾i̾s abeis tutus ẽẽ
uł liber: Nunqͥd dii gentium. idẽ ea quȩ

Expanded text:
rant in Thalassar ubi est rex Emath et rex Arrant in Thalassar ubi est rex Emath et rex Arfad et rex urbis Seffarvaim Anahe et Ava Postquam comperit Satanas religionem nostram usque adeo excrevisse, ut ipsos quoque gentium principes et philosophos converteret, addidit alios adhuc blasphematores contra Ecclesiam mittere sicut Arium et caeteros hujusmodi. Haec, inquit, dicetis Ezechiae, id est populo fidelium, qui membra Christi sunt: Non te decipiat Deus tuus, id est noli errare sic credendo, sicuti credis de Deo, cum de praesenti saeculo migraverit. Conati sunt enim haeretici dicere, quia in fide, quam tenet Ecclesia, non poterit salvari. Vel non dabitur Jerusalem in manu regis Assyriorum, id est non subjicietur Ecclesia sensui haereticorum. Unde et adjungunt: Ecce audisti, quae fecerunt reges Assyriorum, id est haeresiarchae, omnibus terris, id est omnium terrarum gentibus, quas subverterunt. Et poteris ab eis tutus esse vel liber. Nunquid dii gentium, id est ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
Q uid ꝑistaꝵ regẽ tenebraꝵ qui elongatus
appellatur. nisi pͥncipes eoꝵ accipiunt᷑: id
ẽ philosophi et poete atq potentes scłi. do¬
centes idolatriam & defendentes. qui longꝰ
a creatore suo recesserãt: Sed tandem egssi
sunt adlum̃ ueritatis de caligine uet̾is ig¬
norantiȩ ⁊ ut contra regẽ assirioꝵ qui dia¬
uolus ẽ. instadio uite p̃sentis bene uiuen¬
do pugnantes. coronam mereant᷑ ȩt̾nam ac¬
cipe. De quib audiuit sathanas qui inaby¬
sso ligatus ẽ. malignos sp̃s sibi famulantes
Quod erim audisset : misit nuntios adeze¬
chiam dicens. Hec dicetis ezechiȩ regi iude
laq̃ntes. Non te decipiat ds tuus inquo tuꝯ
fidis : dicens non dabitur ierłm in manu re¬
gis assyrioꝵ. Ecce tu audisti omĩa quȩ fece¬
runt reges assirioꝵ omib t̾ris quas subu̾te¬
runt: et tu pot̾is lib̾ariꝰ. Nunqͥd eruerũt¬
eds eos dii gentium. qs subu̾terunt patͤsm̃:
goran.  aran. et resephet filios eden qui e¬

Expanded text:
 per istarum regem tenebrarum, qui elongatus appellatur, nisi principes eorum accipiuntur, id est philosophi et poetae atque potentes saeculi docentes idololatriam, et defendentes, qui longius a Creatore suo recesserant? Sed tandem egressi sunt ad lumen veritatis de caligine veteris ignorantiae, ut contra regem Assyriorum, qui diabolus est, in stadio vitae praesentis bene vivendo pugnantes coronam mereantur aeternam accipere. De quibus audivit Satanas, qui in abysso ligatus est, malignos spiritus sibi dicequod cum audisset misit nuntios ad Ezechiam dicens haec dicetis Ezechiae regi Iudae loquentes non te decipiat Deus tuus in quo tu confidis dicens non dabitur Hierusalem in manu regis Assyriorum ecce tu audisti omnia quae fecerunt reges Assyriorum omnibus terris quas subverterunt et tu poteris liberari numquid eruerunt eos dii gentium quos subverterunt patres mei Gozan et Aran et Reseph et filios Eden qui e
Abbreviated transcription (Latin):
misit heliachim et sobnam. & seniores de sa¬
cerdotib. idẽ doctores et p̃pofitos suos ady
saiam ꝓpħam. idest ad sermonẽ ꝓpħicum ĩ¬
spiciendum: ut inquirerent qͥd nam de his
afflictionib ꝓpħȩ senserit. U̾saias em̃. ꝓpħi¬
cam scͥpturam designare monstrat᷑ ubi leg¬
mus quia uir ethiops eumichus uenerat
adorare in ierłm. et reuertebat᷑ sedens suꝑc̃
rum suũ. legensq ysaiam ꝓpħam : idẽ librũ
ysaiȩ ꝓpħȩ. Unde & ysaias interp̃tatur salus
diñ: itt salutarem doctrinam scͥpture sacre
declaretur significare. N mos uero pat̾ eius
n nr̃a lingua fortis dr̃ suiȩ robustus. uł po¬
tens ⁊ sitam̃ ab aleph litt̾a incipiat. & finiat᷑
in sade. Qtiod si exordium sumit abam et ꝯ¬
sũmat᷑ innum ĩterp̃tat᷑ ppłm diuellens. Et
uocatur ⁊ quia ppłm acquisitionis amundo
diuellit. Imos gͥ pat̾ est ysaie: quia sp̃s sẽs
actor ẽ scͥpture sacre. Seqͣn. Et dixerũt ad eum.¬

Expanded text:
res de sacerdotibus, id est doctores et praepositos suos, ad Isaiam prophetam, id est ad sermonicum propheticum inspiciendum, ut inquirerent quidnam de his afflictionibus prophetae senserint. Isaias enim propheticam Scripturam designare monstratur, ubi legimus, quia vir Aethiops eunuchus venerat adorare Jerusalem, et revertebatur sedens super currum suum, legensque Isaiam, id est librum Isaiae prophetae. Unde et Isaias interpretatur salus Domini, ut salutarem doctrinam Scripturae sacrae declaretur significare. Amos vero pater ejus in nostra lingua fortis dicitur, sive robustus vel potens, si tamen ab Aleph littera incipiat, et finiatur in Sade. Quod si exordium sumit ab Am et consummatur in Nun interpretatur populum divellens. Et vocatur, quia populum acquisitionis a mundo divellit. Amos ergo pater est Isaiae, quia sanctus Spiritus auctor est Scripturae sacrae. Sequitur VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
guebant: et dum se sanatos a languore pec¬
catorum credent alios etiam sanare se dice¬
bant. L ibroꝵ quoq lectionib et litt̾aꝵ. stu¬
diis erant dediti. Sensus gͥ eorum qͦ peccan¬
tib indignabantur ds emath. idẽ d̾s indig¬
nationis uocatur. sensus quose putabant sa¬
natos aliisq salutem pollicebant᷑. ds arfath
idẽ d̾s sanati uł sanantis: intellectus quẽ in
libris scłarib habebant ds sefaruai. idẽde
libroꝵ uł litt̾aꝵ. Sed ubi ẽ inquit iste sensus
indignationis et sanantis. & iste sensus lit¬
t̃aꝵ: Nunqͥd lib̾auerunt samariã. idẽ gen¬
tem ydolatrarum demami mea. Nequagͣ
Noñ enim potuert̃ gentiles saluari. ꝑma¬
nes philosophoꝵ religiones. Samaria uͦ ꝓ
i. dolatris posita ẽ: qui a ibi ppłs isrł ad cultũ
idoloꝵ conu̾sus ẽ. Quis ẽ inquit ex omĩb di¬
is t̾raꝵ istarum. qui eru̾it tr̃am suã dema¬
nu mea: idẽ que ẽ ex omĩb doctrinis gen¬

Expanded text:
guebant, et dum se sanatos a languore pecguebant, et dum se sanatos a languore peccatorum crederent, alios etiam sanare se dicebant. Librorum quoque lectionibus et litterarum studiis erant dediti. Sensus igitur eorum, quo peccantibus indignabantur, deus Emath, id est deus indignationis vocatur; sensus quo se putabant sanatos, aliisque salutem pollicebantur; deus Arphad, id est deus sanati vel sanantis: intellectus, quem in libris saecularibus habebant; deus Sepharvaim, id est deus librorum et litterarum. Sed ubi est, inquit, iste sensus indignationis et sanantis, et iste sensus litterarum? Nunquid liberaverunt Samariam, id est gentem idololatrarum, de manu mea? Nequaquam. Non enim poterunt gentiles salvari per inanes philosophorum religiones. Samaria vero pro idololatris posita est, quia ibi populus Israel ad cultum idolorum conversus est. Quis est, inquit, ex omnibus diis terrarum istarum, qui eruerit terram suam de manu mea? Quae est ex omnibus doctrinis gen
Abbreviated transcription (Latin):
at dñs ihrłm de manu mea. Uox ẽ regis
assiriorũ ꝑos rabsacis: idest hostis autiqui
ꝑ hereticos. Non uos inquit conturbet
ctrinam saluatoris equiꝑans doctrinis
genlium ore camno blasphemat: quia sic̃
illi ꝑ eas nequiuert̃ saluari.ita ne nos ꝑ
istam pot̾imus. Quid enĩ dõs gentiliũnͥ specia¬
les sensꝰ singłaꝵ sectarum appellat: Uni¬
cuiq ds̃ ẽ qͦd specialit̾ colit. Sapientib huiꝰ
mundi ds ẽ sapientia scłaris. Seddii genti¬
um idẽ uniꝰ cuiꝰq sectagentilium non lib̃a¬
uerunt unꝰ quisq tr̃am suam. idẽ plebem
suam demanu regis assyrioꝵ idẽ diabolit
guia nemo ꝑ doctrinas eorum saluatus ẽ.
Uẽ inquit ds emath et cȩt̾a. Emath indi¬
gnatio dr̃arfath sanatus uł sanans. sefar¬
uaim libri uł litt̾e. Euert autem quid̃ã
philosphi qui seiustos estimantes indigna¬
bant᷑ cet̾is praue agentib et acrit᷑ eos redar¬

Expanded text:
at Dominus Jerusalem de manu mea? » Vox est regis at Dominus Jerusalem de manu mea? » Vox est regis Assyriorum per os Rabsacis, id est hostis antiqui per haereticos. Non vos, inquit, conturbet ctrinam Salvatoris aequiparans doctrinae gentilium ore canino blasphemat, quia sicut illi per eos nequiverunt salvari, ita nec nos per istam poterimus. Quid enim deos gentilium nisi spiritales sensus singularum sectarum appellat? Unicuique Deus est, quod specialiter colit. Sapientibus hujus mundi deus est sapientia singularis. Sed dii gentium, id est uniuscujusque secta gentilium non liberaverunt unusquisque terram suam, id est plebem suam de manu regis Assyriorum, id est diaboli, quia nemo per doctrinas eorum salvatus est. « Ubi est, inquit, Deus Emath? » etc. Emath indignatio est, Arphad sanatus vel sanans, Sepharvaim libri vel litterae. Fuerunt autem quidam philosophi, qui se justos aestimantes indignabantur caeteris male agentibus, et acriter eos redar
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥum opus qđ agere solebat. Uineȩ enĩ nr̃e
sunt actiones: inquib cotidiano labore de¬
sudamus. Et unus quisq ficum suã eome¬
dat: idẽ qđ sibi bonũ et dulce iuifum fuerit
assumat. Et bibite unꝰqͥsq aquã de cyst̾na
suae᷑ idẽ scientiam qͣm apud uos singłi
reconditam habetis. Et int̾im hec agite:
donec ueniam et penitus uos abeccłia se¬
ꝑans. tollam uos adt̾ram quȩ ẽ ut t̾raura
idẽ adhereticoꝵ cong̾gationẽ. quȩ aliquo
modo similis ẽ ecłie. Ubi uidetur eẽ frum̃¬
tum int̾ne refectionis. & uinũ spĩtalis de¬
briationis : panis intelligentie. et uinea
recte actionis. H ex enim omia seiactant hab̾e
chias dicens. dñs lib̾abit nos. Hunqͥd
lib̾auert̃ dii gentium unusqͥsq t̾ram
suã demanu regis assirioꝵ: Abi est ds em¬
ath & arfath: Ubi est ds sefaruaun: Nũ¬
quid lib̾auerunt samariam dmanu mea:
Quis est exomĩb diis t̾rarum istaꝵ qui
eruerit tr̾am suam demanu mea÷ ut eru¬

Expanded text:
um opus, quod agere solebat Vineae enim nostrae sunt actiones in quibus quotidiano labore desudamus. Et unusquisque ficum suam comedat, id est quod sibi bonum et dulce visum fuerit, assumat. Et bibite unusquisque aquam cisternae suae, id est scientiam suam, quam apud nos singuli reconditam habetis. Et interim haec agite, donec veniam, et penitus vos ab Ecclesia separans tollam vos ad terram quae est uationem, quae aliquo modo similis est Ecclesiae, ubi videtur esse frumentum internae refectionis, et vinum spiritalis debriationis, panis intelligentiae, et vinea rectae actionis. Haec enim se omnia jactant habere chias, dicens: Dominus liberabit nos. Numquid liberaverunt dii gentium unusquisque terram suam de manu regis Assyriorum? Ubi est deus Emath, et Arphad? ubi est deus Sepharvaim? numquid listarum, qui eruerit terram suam de manu mea, ut eru
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c orationes p̃positoꝵ eccłiȩ quas ꝓ ħetico¬
x blasphemiis effundebant miscditer exau¬
diuit Exauditis gͦ p̃cib quid eg̾it iudeamꝰ
Scidit uestimenta sua: idẽ iusto uidicio ꝑ¬
misit eos ab hereticis abstrahi de ȩccłia. qͣs
nouerat ꝑituros: et quos aduitam p̃ordi¬
nauerat retiniit. Uestes quippe dñi fideles
eius st̃. Quicun q enim inxp̃o baptizati
ꝓbis electos diusit. Cet̾a quȩ nunc ezechias
fecisse sub dr̃. adppłm electoꝵ qui corpus est
xp̃i referenda st̃. Saccus uero habitus pen¬
nitentium ẽ. Obuolutus ẽ gͥ sacco ppłs fid̃¬
lium: quia int̾ adu̾sa conu̾sus ẽ adpeni

Expanded text:
 orationes praepositorum Ecclesiae, quas pro haereticorum blasphemiis effundebant, misericorditer exaudivit. Exauditis ergo precibus, quid egerit, videamus. Scidit vestimenta sua, id est justo judicio permisit eos ab haereticis abstrahi de Ecclesia, quos noverat perituros? et quos ad vitam praeordinaverat, retinuit. Vestes quippe Domini fideles ejus sunt. « Quicunque enim in Christo baptizati probis electos divisit. Caetera quae nunc Ezechias fecisse subditur, ad populum electorum, qui corpus est Christi, referenda sunt. Saccus vero habitus poenitentium est. Obvolutus est igitur sacco populus fidelium,
Abbreviated transcription (Latin):
ufus ẽ dñs pomis: quia temꝑe legis delecta¬
tus ẽ bonis oꝑib hebreoꝵ. Nec huic intelli¬
gentiȩ refragat᷑ qđ inficulnea fructus non
est inuentus: quia hic desoł loquit᷑ dñs ele¬
ctis. et ibi deinfruetuosis querit᷑ reꝓbis. In

Expanded text:
usus est Dominus pomis, quia tempore legis delectausus est Dominus pomis, quia tempore legis delectatus est bonis operibus Hebraeorum. Nec huic intelligentiae refragatur, quod in ficulnea fructus non est inventus, quia hic de solis loquitur Dominus electis, et ibi de infructuosis queritur reprobis. « In
Abbreviated transcription (Latin):
T̃ibi autẽ hoc erit signum. Comede hoc anno
quȩ sponte nascunt᷑ ᷑ et manno scdo pomis
uescere. In anno autẽ t̾cio seminate et metite
et plantate uineas. et comedite fructũ eaꝵ.
Appellatione triũ annorũ designari solent
tria temꝑa÷ pͥmũ ante legem. sed̾im sublege. t̃¬
eium sub gr̃a. Unde & in eugłio pat̾ familiaᷤ
ait. Ecce anni tres sũt ex quo uenio guerens
fructum inficulnea. & ñ inuenio. Tercio qͥp
fructum iusticiȩ querens in ea. sed sed ñ inue¬
niens. De his gͦ trib annis hic dr̃. Comede
hoc anno. idẽ ante legem quȩ sponte naseũ¬
tur. idẽ oꝑa bona quȩ quisq sponte agit ab¬
sq legis necessitate ⁊ & inanno scdo. idẽ sub
lege pomis uescere .i. fructibꝰ arboꝵ dulcib
iudelicet hominũ iustorũ bonis actionib.
Precipue tam̃ arboꝵ domesticaꝵ ẽ facẽ poma.
Et quȩ sũt domesticȩ arbores nisi iudei qͦn¬
dam ciues scõꝵ & domestici dĩ. Sedo gͥ anno

Expanded text:
erit signum: Comede hoc anno, quae sponte nascuntur, et in anno secundo pomis vescere: in anno autem tertio seminate et metite, et plantate vineas, et comedite fructus earum. » Appellatione trium annorum designari solent tria tempora, primum ante legem, secundum sub lege, tertium sub gratia. Unde et in Evangelio paterfamilias ait: « Ecce anni tres sunt, ex quo venio querens fructum in ficulnea hac, et non invenio . » Tertio quippe fructum justitiae quaerens in ea, sed non inveniens. De his ergo tribus annis hic dicitur: Comede hoc anno, id est ante legem, quae sponte nascuntur, id est opera bona, quae quisque sponte agit absque legis necessitate; et in anno secundo, id est sub lege, pomis vescere, id est fructibus arborum dulcibus, videlicet hominum justorum bonis actionibus. Praecipue tamen arborum domesticarum est facere poma. Et quae sunt domesticae arbores nisi Judaei quondam cives et domestici Dei? Secundo igitur anno
Abbreviated transcription (Latin):
dabitur ciuitas ista in manu regis assirioꝵ
Tudaicȩ enim clamauit rabsaces: quia qui¬
dam de heresi phariseorum qui credicdant er¬
rorem docebant. Nam qđ hic dr uidace hoc
ibi qui credidant. Iudaice enĩ elamauit: qͥa
risei et heretici. dum dr̃ quia surrexer̃t qͥ¬
dam de heresi phariseoꝵ. Audite inquiunt
u̾ba regis magni idẽ doctrinã largi sensus
nr̃i. Non uos sedrcat ezechias: quia ñ po¬
t̾it uos eruere. hoc ẽ dicere. Nisi circim cida¬
mni sed̾m morẽ moysi. non potestis salua¬

Expanded text:
manu regis Assyriorum. » Judaice enim clamavit Rabsaces, quia quidam de haeresi Pharisaeorum, qui crediderant, errorem docebant. Nam quod hic dicitur judaice, hoc ibi qui crediderant. Judaice enim clamant, qui risaei et haeretici, dum dicitur: « Quia surrexerunt quidam de haeresi Pharisaeorum. » Audite, inquiunt, verba regis magni, id est doctrinam largi sensus nostri. Non seducat vos Ezechias, quia non poterit eruere vos, hoc est dicere: « Nisi circumcidamini se
Abbreviated transcription (Latin):
di. Nut certe de magna illa babilone licet
nom̃ eius hic taceatur intelligamus hec
omĩa.N unc enim possident illam onoero¬
talus et eritius. et ibis & coruus habitant
inea÷ qm̃ hi qui talib appellari nominib
meruerunt. ꝑurque conu̾sationis studiũ
ciues eius fc̃. SeqͣR. Et extendetur suꝑeos
m̃sura. ut redigatur ad nichilũ: e ꝑpen-¬
dicułm indesolationẽ. Suꝑt̾ram ardentẽ ex¬
tendetur mensura ut redigatur ad nchilũ:
quia peccatores ȩt̾naliter ibi deficient sccdnim̃su
cio. Et ꝑpendicłm indesolationẽ idẽ
indemo litionem÷ quia dampnati ibi
dissipabunt: et discerpent᷑ suppliciis. iuix¬
ta arbitͥum iusticiȩ sũmi opificis. Perpen¬
dicułm enim uocatur quo cementariima-¬
ceriam ad rectitudinẽ deducunt ÷ uł arcus
equa rotunditate curuant. Desolatio aũt
ñ a desolor desolaris dr̃ hic: sed adesolo de¬
solas. qđ significat t̾re dissipationẽ. Ul su¬

Expanded text:
di. Aut certe de magna illa Babylone licet di. Aut certe de magna illa Babylone licet nomen ejus hic taceatur, intelligamus haec omnia. Nunc enim possident illam onocrotalus et ericius, et ibis, et corvus habitant in ea, quoniam hi, qui talibus appellari nominibus meruerunt, per iniquae conversationis studium cives ejus sunt. Sequitur: « Et extendetur super eam mensura, ut redigatur ad nihilum, et perpendiculum in desolationem. » Super terram ardentem extendetur mensura, ut redigatur ad nihilum, quia peccatores aeternaliter ibi deficient secundum mecio. « Et perpendiculum in desolationem, » id est in demolitionem, quia damnati ibi dissipabuntur, et discerpentur suppliciis juxta arbitrium justitiae summi opificis. Perpendiculum enim vocatur, quo coementarii maceriam ad rectitudinem deducunt, vel arcus aequa rotunditate curvant. Desolatio autem non a desolor, desolaris dicitur hic, sed a desolo, desolas quod significat terrae dissipationem. Vel su
Abbreviated transcription (Latin):
uocatur. eo qd in modum cimbali sonũ in
aqua rostro faciat. Crotalon enim grece chr
ꝑaquam potest accipi: quid ꝑ onocrotalũ
nisi p̃dicatores illi designantur. qui caritatẽ
non habentes facti funt siẽ aes sonans aut
cymbalum tinniens: Eritius autẽ animal
ẽ spinis ac sentib ꝓpilis obsitum ÷ et uuln̾anᷤ
quicqͥd tetigerit. Iqͥd ꝑ ericium figurat᷑ insi
peccator quisq uitioꝵ punctionib circun da¬
tus: qui mala responsione eor eius uuln̾at qͥc̃q
eum tangere corripiendo temptat : Ibis uͦ
idẽ ciconia aius ẽ lenta ÷ et ꝓꝑter aquas habi¬
tans. sed in eis minime natans. Et quid ꝑi
bieẽ nisi illi signant᷑ qui scͥpturas freq̃nter
audiunt. sed lenti st̃ adfaciendum. nec inea¬
rum intelligentia natant. quia nec attin¬
gunt illam: Corius autem nigredinẽ pec¬
cantium uł infidelium expͥmit. Istigͦ possi¬
debunt t̾ram illam quȩ sieut pix ardebit

Expanded text:
vocatur, eo quod in modum cymbali sonum in vocatur, eo quod in modum cymbali sonum in aqua rostro faciat. Κρόταλον crotalon enim Graece aquam potest accipi, quid per onocrotalum nisi praedicatores illi designantur, qui charitatem non habentes facti sunt « sicut aes sonans aut cymbalum tinniens . » Ericius autem animal est spinis ac sentibus pro pilis obsitum, et vulnerans quidquid tetigerit: et quid per ericium figuratur nisi peccator quisque punctionibus vitiorum circumdatus, qui mala responsione cor ejus vulnerat, quicunque eum tangere corripiendo tentat? Ibis vero, id est ciconia avis est lenta et propter aquas habitans, sed in eis minime natans. Et quid per Ibidem nisi illi signantur, qui Scripturas frequenter audiunt, sed lenti sunt ad faciendum, nec in earum intelligentia natant, quia nec pertingunt ad illa? Corvus autem nigredinem peccantium vel infidelium exprimit. Isti ergo possidebunt terram illam, quae sicut pix ardebit,
Abbreviated transcription (Latin):
naꝵ uarietatib t̾ra sicut pix ardebit. Nec
extinguet᷑ insempit̾num: sed et̃naliter aR¬
dens eruciabit impios: ut nun qͣm millis
scłis careant supplicio. qui inhac uita nun¬
quã uoluer̃t carere peccato. Uł in die cruci¬
abunt᷑ reꝑbi. qͣndo cogitabunt miferno de
gła scõꝵ t et innocte. dum consid̾aiu̾nt im¬
manitatem damp̃nationis suȩ. Sed t̾rȩ huiꝰ
ardentis ascendet fumus agen̾atione inge¬
n̾ationem: quia et intemꝑe gen̾ationis
hebreorum fidelium quȩ p̃cessit aduentum
saluatoris.⁊ ĩ tp̃r generationiᷤᷤ xͥanorũ q̃ seqͣr¬
funis incẽdii huiꝰ ꝑdurat. et per¬
acto iudicio desolabitur in scła scłorũ om̃s
quos tenuerit: quia om̃e remedium eis
auferet. Seqͣr. Non erit transiens ꝑeai⁊
quia non erit quis quã iustorum qui uisi¬
tet eos. Seqͣrͣ. Et possidebunt illam ono¬
crotalus et ericuis: et ibis et coruus habi¬
tabunt in ea. O nocrotalus ẽ auis que sic

Expanded text:
narum varietatibus terra sicut pix ardebit, nec narum varietatibus terra sicut pix ardebit, nec exstinguetur in sempiternum, sed aeternaliter ardens cruciabit impios, ut nunquam in illis saeculis careant supplicio, qui in hac vita nunquam voluerunt carere peccato. Vel in die cruciabuntur improbi, quando cogita bunt in inferno de gloria sanctorum; et in nocte, dum consideraverint immanitatem damnationis suae. Sed terrae hujus ardentis ascendet fumus a generatione in generationem, quia in tempore generationis Hebraeorum fidelium, quae praecessit adventum Salus incendii perdurat, et peracto judicio desolabitur in saecula saeculorum omnes, quos tenuerit, quia omne remedium eis auferet. Sequitur: « Non erit transiens per eam, » quia non erit quisquam justorum, qui visitet eos. VERS. 11.-- « Et possidebunt illam onocrotalus, et ericius, et ibis, et corvus habitabunt in ea. » Onocrotalus est avis, quae sic
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra plenius loquens subiungit quia conuer¬
tentur torrentes eius impicem. R efert autẽ
indialogo beatus. pp̃. g̃gorius fluugum inlo¬
cis penalib aquodam qui huc reu̾sus ẽ ui¬
sum fuisse: in quo multi cruciabant᷑ et exeo
nebula fetoris exurgebat. Sed et cȩt̾ipatres
ortodoxi sepe scͥpserunt similia. Torrentes
gͦ credibile ẽ in inferno ẽẽ : inquib animȩ
damp̃natoꝵ decoquunt᷑. Qui uidelicet tor¬
rentes conu̾tentur inpicem: quia similes
erunt pici feruenti: ut quicqͥd tetigerint
incendant et teneant. Et humus eius cõ¬
uertentur insulphur: quia sinul ardebit.
& fetorem grauissimũ exalabit. Et erit t̾ra
enis inpicem ardentem. quia sic̃ pix arde¬
bit ibi t̾ra. Quid uͦ ꝑnoctem et diem desi¬
gnatur. ibi enim ꝑpetua nox ẽ. nisi penai᷑
mutabilitas: Semꝑ enim ꝑ uaria miseri
torm̃ta discurrunt. Terra enm erit inpi¬
cem ardentem nocte & die: quiã omĩb pe¬

Expanded text:
terra loquens plenius subjungit, quia converterra loquens plenius subjungit, quia convertentur torrentes ejus in picem. Refert autem in Dialogo beatus Gregorius fluvium in locis poenalibus a quodam, qui huc reversus est, visum fuisse, in quo multi cruciabantur, et ex eo nebula fetoris ascendebat. Sed et caeteri Patres orthodoxi saepe scripserunt similia. Torrentes ergo credibile est in inferno esse, in quibus animae damnatorum decoquuntur. Qui videlicet torrentes convertentur in picem, quia similes erunt pici ferventi, ut, quidquid tetigerint, incendant et teneant. Et humus ejus convertetur in sulphur, quia simul ardebit, et fetorem gravissimum exhalabit. Et erit terra ejus in picem ardentem, quia sicut pix ardebit ibi terra. Quid vero per noctem et diem designatur ibi enim perpetua nox est nisi poenarum mutabilitas? Semper enim per varia miseri tormenta discurrunt. Terra enim erit in picem ardentem nocte ac die, quia in omnibus poe
Abbreviated transcription (Latin):
dens: Inebriabitur itaq t̾ra eorum sangͥ¬
ne. et humus eorũ adipe pinguium ⁊ qͥa
tartarus immod̾ate replebitur eoꝵ mor¬
te. que ꝑ amissionẽ sangͥnis intelligitur:
et combustione que lique facto ad ipe in
nus retͥbutionũ iudicii syon. Cunc erit
dies ultionis dñi. qmͣ de suis hostib sumet
Et tunc erit annus inquo syon idẽ eccłia
potestate iudicii accepta. ꝑsecutorib fus
retͥbuet qđ merent᷑. Tunc enim stabunt
iusti in magna constantia ad uersus eos qͥ
se angustia uer̃t. Unde et in apocalippsi dr̃
eis de iniqua babilone. In pocło qͦ miscuit
uobis miscete illi dupplum Dies autẽ et
annus. uł tempus iudicii designat. uł spa¬
cium illud int̾minabile qđ erit post fineo¬
scłi. Seqͣr. Et conuertentur torrentes eius inpi¬
eius inpicem ardententem nocte & die÷ nos
extinguetur insempt᷑uum. frl scendet fumꝰ
eorum sanguine idẽ infernus: et nc̃ de eadẽ

Expanded text:
dens? Inebriabitur itaque terra eorum sangudens? Inebriabitur itaque terra eorum sanguine, et humus eorum adipe pinguium, quia tartarus immoderate replebitur eorum morte, quae per amissionem sanguinis intelligitur, et combustione, quae liquefacto adipe indnus retributionis Sion. » Tunc erit dies ultionis Domini, quam de suis hostibus sumet, et tunc erit annus, in quo Sion, id est Ecclesia potestate judicii accepta persecutoribus suis reddet, quod merentur: « Tunc enim stabunt justi in magna constantia adversus eos, qui se angustiaverunt . » Unde et in Apocalypsi dicitur eis de iniqua Babylone: « In poculo, quo miscuit vobis, miscete illi duplum . » Dies autem et annus vel tempus judicii designat, vel spatium illud interminabile, quod erit post fineit: Et conuertentur torrentes eius in pieius in picem ardentem nocte et die; non exstinguetur, in sempiternum ascendet fumus eorum sanguine, id est infernus, et nunc de eadem
Abbreviated transcription (Latin):
pandit eos coram dño. Q nunc ezechias
fecisse narratur. ad pastores eccłiȩ qui sunt
mẽnbra xꝑi referendũ ẽ. Tulit etechias
libros demanu nuutioꝵ. et legit: quia catho¬
lici doctores freq̃nter legere solent hereti¬
corum libros. ut ex eoꝵ dictis cos ꝯuincant.
Q ascendit in domũ dñi: qͥa boni doctores
ab hereticoꝵ conflictu reu̾tuntur mȩccłiã.
Et expandit libros coram dño: quia ma¬
gistri denudant ac manifestant ppło dĩ
fraudes quȩ st̃ inlibris hereticorũ. Seqr.¬

Expanded text:
pandit eos coram Domino. » Quod nunc fecisse pandit eos coram Domino. » Quod nunc fecisse Ezechias narratur, ad pastores Ecclesiae, qui sunt membra Christi referendum est. Tulit Ezechias libros de manu nuntiorum et legit, quia Catholici doctores frequenter legere solent haereticorum libros, ut ex eorum dictis eos convincant. Et ascendit in domum Domini, quia boni doctores ab haereticorum conflictu revertuntur in Ecclesiam. Et expandit libros coram Domino, quia magistri denudant ac manifestant populo Dei fraudes, quae sunt in libris haereticorum. Seq
Abbreviated transcription (Latin):
rex emath. idẽ sensus indignationis quo
peccantib indignabant᷑ philosophi: Et
rex arfath. idẽ sensus sanantis quo sanare
philosophus quisq uolebat eos qui peccati
languore tenebant᷑: Et rex urbis sefarua¬
im.idẽ sensus ualide munitionis litt̾aꝵ.
fna idẽ nũqͥd cõmutatus ẽ iste sensusa
malitia scłi  Non ẽ cõmutatus abea. sed est¬
aua. ulẽ iniquitas: qm̃ sapientia carnis
immica ẽ deo. Int̾pretat᷑ eñĩ ana nũquid
iniquitas: qm̃ sensus sapientiũ scłi ñ ẽ com¬
mutatus neq cõmotus anindana neqͥtia
sedẽ iniquitas. S om̃s isti reges uł dii gen
tium lucaisq descͥpti non ualuert̃ cultores
suos lib̾are: et conant᷑ astruere nuntii regis
affirioꝵ idẽ heretiei. quia similit̃ nec nos si¬
uare pot̾it ds nr̃. idẽ fides quã habemꝰ ded̃i
Seqn. Et tulit ezechias libro ᷤ de manu nito
et legit eos. Et ascendit indomũ diñ ⁊ et ex¬

Expanded text:
rex Emath, id est sensus indignationis, quo rex Emath, id est sensus indignationis, quo peccantibus indignabantur philosophi? Et rex Arphad, id est sensus sanantis, quo sanare philosophus quisque volebat eos, qui peccati languore tenebantur? Et rex urbis Sepharvaim, id est sensus validae munitionis litterarum? Ana, id est Nunquid commutatus est iste sensus a malitia saeculi? Non est commutatus ab ea, sed Ava, id est iniquitas, quoniam sapientia carnis inimica est Deo. Interpretatur enim Ana, nunquid iniquitas, quoniam sensus sapientium saeculi non est commutatus a mundana nequitia, sed est iniquitas. Sed omnes isti reges gentium vel dii hucusque descripti non valuerunt cultores suos liberare; et conantur astruere nuntii regis Assyriorum, id est haeretici, quia similiter nec nos salvare poterit Deus noster, id est fides, quam habem Et tulit Ezechias libros de manu nuntiorum, et legit eos, et ascendit in domum Domini, et ex
Abbreviated transcription (Latin):
quam uoce sed oꝑib confitet᷑ hereticus de¬
mones ẽẽ suos pat᷑s. In eo enim qđ agit de¬
clarat se filiũ ẽẽ nequissimoꝵ spĩum. qͦs sẽ¬
ꝑ imitatu. Aitgͦ. Sunqͥd eruert̃ eos dii
gentium qͦs ing̾ssione eoꝵ acorꝑib subu̾te¬
runt. idẽ p̃cipitauert̃ in mortẽ ꝑat̾s nũ.
uidelicet demones. Et qui fc̃ dii qui ñ li¬
b̾auerunt eos: Fortitudo eoꝵ spĩtalis. quã
inamina sese putabant hab̾e contra uitioꝵ
molliciem÷ et decor religiose conu̾sationis
quã uidebant᷑ duce̾. et cursus recte actioĩs.
den ñ libauert̃ dii suiidẽ eos qui tam retig¬
ose conu̾sari uidebant᷑. ut quasi paradisus uo¬
liptatis et ortus delitiaꝵ ẽe̾ putarent᷑ orna¬
ti iuttutib quierant intalasar. idẽ in ppło
gentium qui mceuce appendit pͥncipem ui¬
te iħm. Nemo enim sine xp̃o saluari potu¬
it ÷ quia ñ est inalio aliquo salus. Ubi ẽ. inqͥt

Expanded text:
quam voce, sed operibus confitetur haereticus, daequam voce, sed operibus confitetur haereticus, daemones esse suos patres. In eo enim quod agit, declarat se filium esse iniquorum spirituum, quos semper imitatur. Ait ergo: Nunquid eruerunt eos dii gentium, quos in egressione eorum a corporibus subverterunt, id est praecipitaverunt in mortem patres mei, videlicet daemones. Et qui sunt dii, qui non liberaverunt eos? Fortitudo eorum spiritalis, quam in anima sese putabant habere contra vitiorum mollitiem; et decor religiosae conversationis, quam videbantur ducere; et cursus rectae actionis. den non liberaverunt dii sui, id est eos qui tam religiose conversari videbantur, ut quasi paradisus voluptatis et hortus deliciarum esse putarentur ornati virtutibus. Qui erant in Thalassar, id est in populo gentium, qui in cruce appendit principem vitae Jesum. Nemo enim sine Christo salvari potuit, quia « non est in alio salus . » Ubi est, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
appendit pͥncipem nisi gentilis ppłs. qui in
pylati militib xp̃m appendit incruce: Gen¬
tiles nan q fuert̃ milttes qui crucifixert᷑ eũ.
Talasar itaq uł diabolum uł gentilẽ ppłm
ñ in congrue designat. Ouod gͦ noĩat filios
ecden. idẽ filios uoluptatis et deliciaꝵ qui e¬
rant in thalasar. nisi eos qui uoluptatib
et deliciis carnalib affluebant ingentib :
Sed nec istos eruerunt dii sui. idẽ uolupta¬
tes quib seruiebant: qui subu̾si fc̃ ab here¬
siarchis uelut assirioꝵ regib. hoc ẽ ieoꝵ
sectas inducti. U el ita possunt hȩc intelligi.
hora mortis ab eis lib̾arie Ne sidicat here¬
tieus. Sic̃ audisti gentes uniu̾sas cum de
corꝑib exeunt abimmundis sp̃itib ad tor¬
menta rapi᷑ sic et tu mnhora tui exitus rapi¬
eris. quia sectam nr̃am sequi contempnis.
Subiungens autẽ nũqͥd eruerunt eos dii
gentiũ quos subũterunt patͤs mei. idẽ qͦs
demones intartara demerserunt : Nequa¬

Expanded text:
appendit principem nisi gentilis populus, qui in Pilati militibus Christum appendit in cruce? Gentiles namque fuerunt milites qui crucifixerunt eum. Thalassar itaque vel diabolum, vel gentilem populum non incongrue designat. Quos ergo nominat filios Eden, id est filios voluptatis et deliciarum, qui erant in Thalassar, nisi eos, qui voluptatibus et deliciis carnalibus affluebant in gentibus? Sed nec istos eruerunt dii sui, id est voluptates quibus serviebant, quia subversi sunt ab haeresiarchis, vel ab Assyriorum regibus, hoc est in eorum sectas inducti. Vel ita possunt haec intelligi: hora mortis ab eis liberari? Ac si dicat haereticus: Sicut audisti gentes universas, cum de corporibus exeunt, ab immundis spiritibus ad tormenta rapi, sic et tu in hora tui exitus rapieris, quia sectam nostram sequi contemnis. Subjungens autem: « Nunquid eruerunt eos dii gentium, quos subverterunt patres mei, » id est quos daemones in tartara demerserunt, nequa
Abbreviated transcription (Latin):
hos tres iuiros. idẽ adeccliȩ p̃positos miᷤsus
e ut ait ista loqui: sed adiuros potius qui ĩ
muro sedent. idẽ ad ppłares qui st̃ inȩccłia
N eq eñi seductores querunt alloqui robus¬
tos et eruditos qui in errorem trahi iam neq̃¬
unt: sed infirmos et ydiotas qui facile deci¬
piant᷑. sl płs autẽ qui fuerat cireun cisus
ostaua die exgen̾e isrł. de tͥbu beniamin. he¬
breus exhebreis. scđm legem phariseus. scdo¬

Expanded text:
hos tres viros, id est ad Ecclesiae praepositos missus est, ut ait: ita loqui, sed ad viros potius, qui in muro sedent, id est ad populares, qui sunt in Ecclesia. Neque enim seductores quaerunt alloqui robustos et eruditos, qui mente trahi jam nequeunt, sed infirmos et idiotas, qui facile decipiantur. Apostolus autem , qui fuerat circumcisus octava die ex genere Israel de tribu Benjamin, Hebraeus ex Hebraeis, secundum legem Pharisaeus, s
Abbreviated transcription (Latin):
culo: stultus fiat ut sit sapiens. Hi gͦ stulti
non errant ꝑuiam iusticie: s tanto cautꝰ in¬
cedunt ꝑ eam qͣnto humilius se stultos eẽ
cognoscunt. Stulta enim mundi elegit ds:
ut confundat fortia. Nam quia sapientia huiꝰ
mundi stulticia ẽ apud dm̃: tanto unꝰquis¬
q amplius intus stultus fit. qͣnto conatur
ext̃ius sapiens uideri. L eo autẽ diabolus est.
Qui non erit ibi .i. inuia iustoꝵ: quia dema¬
lignis sp̃itib dictum ẽ. iuxta iter scandalũ
posuert̃ mͥ. Et mala bestia hostis antiquus
ẽ: qui huiꝰ mundi rapinis insidians. huma¬
na cotidie morte satiatur ⁊ qui ad rapienda ᷤ
mortis temꝑe peccatorũ anmas uiolentia
crudelitatis efferat᷑. Q ñ ascendet ꝑeam qua
gradiunt᷑ electi uiam: quia sine uenia dãp¬
natus nulla emendatione reuertet᷑ ad celes¬
tempatriã. Nec inueniet᷑ ib .i. ĩ uia iꝰticie: qr¬

Expanded text:
culo, stultus fiat, ut sit sapiens . » Hi ergo stulti culo, stultus fiat, ut sit sapiens . » Hi ergo stulti non errant per viam justitiae, sed tanto cautius incedunt per eam, quanto humilius se stultos esse cognoscunt. « Stulta enim mundi elegit Deus, ut confundat sapientes . » Nam quia sapientia hujus mundi stultitia est apud Deum, tanto unusquisque amplius intus stultus fit, quanto conatur exterius sapiens videri. Leo autem diabolus est, qui non erit ibi, id est in via justorum, quia de malignis spiritibus dictum est: « Juxta iter scandalum posuisti mihi . » Et mala bestia hostis antiquus est, qui hujus mundi rapinis insidians humana quotidie morte satiatur, qui ad rapiendas mortis tempore peccatorum animas violentia crudelitatis efferatur. Qui non ascendet per eam, qua gradiuntur electi, viam, quia sine venia damnatus nulla emendatione revertetur ad coelestem patriam. Nec invenietur ibi, id est in via
Abbreviated transcription (Latin):
rectorũ oꝑm uiriditatem tenent. sed tam̃ ad
transibit ꝑeam pollutus. Erit ibi semita
in mr̃b : uia in confessorib. .sel semita in
his qui cuncta quȩ mundi sũt deserunt:
uia meis qui licite mundanis utunt᷑. Et
hec uuia idẽ conu̾satio fidelium qua ad patͥ¬
am tendunt uocabit᷑ scã: ut quicũq pecca¬
tis inquinatus fuerit transire ꝑ eam neq̃at.
Nam uixta dionisium sc̃ĩtas ẽ om̃unqui¬
natione libera & ꝑfectissima ⁊ ĩ contamina¬
tissima puritas. Non gͦ transibit ꝑscĩtatis
uiam quicun q uitioꝵ sorde pollutus fuerit:
sed beati mmaculati inuia qui ambulant ĩ
niala bestia non ascenlet ꝑeam: nec muenie¬
tur ibi. Electorum uia qua ꝑ obseruantiam
mandatorum dĩ festinant ad patͥam directa
ẽ. Stulti uͦ dicunt᷑ qui relicta noxia sapientia
didicert̃ laudabilem fatuitatem: sic̃ ait apłs.¬
Siquis uidet᷑ inter uos sapiens ẽẽ in hoc se¬

Expanded text:
rectorum operum viriditatem tenent, sed tamen adrectorum operum viriditatem tenent, sed tamen adtransibit per eam pollutus. » Erit ibi semita in martyribus, via in confessoribus. Vel semita in his, qui cuncta, quae mundi sunt, deserunt: via in eis, qui licite mundanis utuntur. Et haec via, id est conversatio fidelium, qua ad patriam tendunt, vocabitur sancta, ut quicunque peccatis inquinatus fuerit, transire per eam nequeat. Nam juxta Dionysium : « Sanctitas est omni inquinatione libera, et perfectissima, et incontaminatissima puritas. » Non ergo transibit per sanctitatis viam, quicunque vitiorum sordibus pollutus fuerit, sed « Beati immaculati in via, qui ambulant in bestia non ascendet per eam, nec invenietur ibi. » Electorum via, qua per observantiam mandatorum Dei festinant ad patriam, directa est. Stulti vero dicuntur, qui relicta noxia sapientia didicerunt laudabilem fatuitatem, sicut ait AposSi quis videtur inter vos sapiens esse in hoc sae
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ erat sitiens nẽ emittit fontes doctrinaꝵ
celestrum. Seqͣr. Incubilib inquib pͥusdra¬
cones habitabant orietur uiror calami et iũ¬
ci. Quid incalamo nisi scͥptores: Quid ꝑ
iuncum qui iuxta aquam semꝑ in humo¬
re nascitur. nisi pusilli ac teneri auditore ᷤᷤ
sacri eloquii designant᷑. Incubilib gͦ dra¬
conum calami et uinci uiror oritur: quia
meis ppłis quos antiqui hostis mnalitia pos¬
sidebat. et doctoꝵ scientia . & auditoꝵ obedien¬
tia coaceruant᷑. Sed quia ad humorẽ aque
et uincus & calamus nasci solet atq exina
eademq aqua ut̃q ꝓficiunt. et calamus qͥ¬
dem adscribendum assiumt᷑. cum iunco au¬
tẽ scribi ñ potest: quid in iunco et calamo
acciꝑe debemus nisi qͦd una ẽ doctrina ueri¬
tatis quȩ multos auditores irrigat. sed irri
etiam scͥptores fiant uidelicet tanquã cala¬
mi.alii uͦ u̾bum uite audiunt. & bone spei &

Expanded text:
quae erat sitiens, nunc emittit fontes doctrinarum quae erat sitiens, nunc emittit fontes doctrinarum coelestium. Sequitur: « In cubilibus, in quibus prius dracones habitabant, orietur viror calami, et junci. » Quid in calamo nisi scriptores? quid per juncum, qui juxta aquam semper in humore nascitur, nisi pusilli ac teneri auditores sacri eloquii designantur? In cubilibus ergo draconum calami et junci viror oritur, quia in eis populis, quos antiqui hostis malitia possidebat, et doctorum scientia, et auditorum obedientia coacervatur. Sed quia ad humorem aquae et juncus et calamus nasci solet, atque ex una eademque aqua uterque proficiunt, et calamus quidem ad scribendum sumitur, cum junco autem scribi non potest. Quid in junco et calamo accipere debemus, nisi quod una est doctrina veritatis, quae multos auditores irrigat, sed irrigetiam scriptores fiant tanquam calami; alii vero verbum vitae audiunt, et bonae spei, et
Abbreviated transcription (Latin):
iparadiso audita: quȩ mͦ ñ licet homini
loqui. In pͥmo quoq aduentu enis ñ solum
corꝑaliter sed et sp̃aliter impleta sunt: et
Et qui scͥpt᷑aꝵ u̾ba surdis aurib audire ñ
poter ant: post addĩ p̃cepta letantur. Qui
pͥus claudi erant. & rectam uiam ñtenebant:
saliunt inꝑfectu iusticiȩ sic̃ cerui. imitan¬
do agiles et sp̃ales uiros. Et lingua mutaꝵ
aꝑitur ⁊ quoꝵ sathanas ora concluserat ne
ens infontes aquaꝵ. Quid ꝑ aquas & tor¬
rentes acciꝑe debeainus salomon indicat di¬
cens. sl qua ꝓfunda u̾ba ex ore uirii e tor¬
u̾ba celestis doctrine uł etiam aquȩ baptis¬
matis scisse sunt. idẽ emanauert indeserto
gentilitatis ÷ & torrentes sapientiȩ redunda¬
uert̃ insolitudine gentium p̃dicantib apłis.
Et ipsa gentilitas quȩ erat arida idẽ absq õĩ
humore sapientiȩ facta ẽ instagnũ.i. in ini¬
mensã ꝓfunditatẽ sp̃italis intelligentiȩ ÷ &

Expanded text:
in paradiso audita, « quae modo non licet homini in paradiso audita, « quae modo non licet homini loqui . » In primo quoque adventu ejus non solum corporaliter, sed et spiritaliter impleta sunt, et et qui Scripturarum verba surdis auribus audire non poterant, post ad Dei praecepta laetantur; qui prius erant claudi, et rectam viam non tenebant, saliunt in profectu justitiae sicut cervi, imitando agiles et spiritales viros; et lingua mutorum aperitur, quorum Satanas ora clauserat, ne ens in fontes aquarum. » Quid per aquas et torrentes accipere debeamus, Salomon indicat dicens: « Aqua profunda verba ex ore viri, et torba coelestis doctrinae, vel etiam aquae baptismatis scissae sunt, id est emanaverunt in deserto gentilitatis, et torrentes sapientiae redundaverunt in solitudine gentium praedicantibus apostolis. Et ipsa gentilitas, quae erat arida, id est absque omni humore sapientiae, facta est in stagnum, id est in immensam profunditatem spiritalis intelligentiae, et
Abbreviated transcription (Latin):
mecũ: ut uideant claritatem meã. Scimus
enĩ quia cum apparu̾it similes ei erimͣ. qͥa
uidebimꝰ eum sicuti est. & aures surdoꝵ pa¬
tebunt: quia tẽ reseratis aurib cordis. nos
solum angłicos concentus. sed & ipsũ dĩ sin¬
głare u̾bum manifeste audiemiis: sic̃ polli¬
cetur dicens. Palam depatre annuntiabo uo¬
bis. Et tunc saliet sic̃ ceruus claudus: qͥa
scõꝵ corꝑa mutabunt᷑. onñi molestie sensu
atq omĩ corruptibilitate & tarditate de¬
tracta. et omĩ fragilitate ac labe t̾rena incȩ¬
lestem puritatem ac stabilitatem mutata att
conu̾sa. Higͦ salient sicut ceruus ⁊ quia fragili¬
tate nulla uł tarditate p̃pedientur. Unde ⁊ ꝑ
malachiam eis de agilitate illa ꝓmittit᷑. E g̾di¬
emini: & salietis sicut uituli dearmento. &
aꝑta erit lingua mutoꝵ ⁊ quia tunc indĩ lau¬
des ora iustoꝵ reserabunt᷑. cum audierint.
laudem dicite dõ nr̃o om̃s scĩ eius. Et loqui
tunc potert̃ illa archana u̾ba paulo qͦndam

Expanded text:
« Scimus enim, quoniam cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Et aures surdorum patebunt, quia tunc reseratis auribus cordis non solum angelicos concentus, sed et ipsum Dei singulare Verbum manifeste audiemus, sicut pollicetur dicens: « Palam de Patre annuntiabo vobis . » Et tunc saliet sicut cervus claudus, quia sanctorum corpora mutabuntur omni molestiae sensu, atque omni corruptibilitate et tarditate detracta, et omni fragilitate ac labe terrena in coelestem puritatem ac stabilitatem mutata atque conversa. Hi ergo salient sicut cervus, quia fragilitate nulla vel tarditate praepedientur. Unde et per Malachiam eis de agilitate illa promittitur: « Egrediemini et salietis sicut vituli de armento . » Et aperta erit lingua mutorum, quia tunc in Dei laudes aura justorum reserabuntur, cum audierint: « Laudem dicite Deo nostro, omnes sancti ejus . » Et loqui tunc poterunt illa arcana verba a Paulo quondam
Abbreviated transcription (Latin):
laborantes fidei engłii. &. innullo t̾reamin
ab aduersariis: q̃ ẽ ilł causa ꝑditioniꝰᷤ uob̾
autẽ salutis. Nam qđ his qui pulillo anino
adiungit nolite timere. hoc est qđ paulꝰ sub¬
icit. et in nullo t̾reamini ab aduersariis. Qđ
ditionis : & qđ hic subungitur ds̃ ipse ue¬
niet et saluabit uos. ibi subditur uobis aũt
salutis. S ed qͥd m illo saluatoris aduentu fi¬
at. cum omĩ desidio audianus. SeqͣR. Tunc¬

Expanded text:
laborantes fidei Evangelii, et in nullo terreamini ab adversariis quae est illis causa perditionis vobis autem salutis . Nam quod his, qui pusillo animo uod Isaias adjungit: Nolite timere, hoc est, quod Paulus subjicit: « Et in nullo terreamini ab adversariis. » erditionis. » Et quod hic subjungitur: Deus ipse veniet et salvabit vos, ibi subditur: « Vobis autem salutis. » Sed quid in illo Salvatoris adventu fiat, cum omni desiderio audiamus. Sequitu
Abbreviated transcription (Latin):
illis testimoniũ phibet. qđ emulationẽ dĩ
habent. sed ñ sẽm scientiam. hoc ẽ gͦ quod
iste nc̃ ait. Dus dixit ad me. Iscende suꝑt̾
ram istam. idẽ suꝑ eccłiam ÷ et disꝑde eam.
Similit̾ et heretici qͥa se ꝓdo loqui arbitran¬
tur. ado se missos adu̾sus eccłiam asserunt.
ad rabsacem. Loquere ad seruos tuos siralin¬
gua: intelligimus eni. Neloquaris ad nos

Expanded text:
onem Dei habent, sed non secundum scientiam . » Hoc est, quod iste nunc ait: Dominus dixit ad me: Ascende super terram istam, id est super Ecclesiam, et disperde eam. Similiter et haeretici, quia se pro Deo loqui arbitrantur, a Deo se missos adversus Ecclesiam asserunt. ad Rabsacen: Loquere ad servos tuos Syra lingua: intelligimus enim. Ne loquaris ad nos
Abbreviated transcription (Latin):
factura interp̃tatur. in eodem sensu accipitu
Ipsius eni sumus factura. ereati in xp̃o iħu in
oꝑib bonis: quȩ p̾parauit ds̃ ut millis am¬
bulemus.Nam ipse xp̃s fuat᷑ nob̾ fieri dig¬
natus ẽ. Inde ẽ qđ iohe filius asaph. idẽ filiꝰ
congregantis ẽ. Cong̾gans quippe ds̃ appel¬
iatur: qͣm electoꝵ eccłiam ex omĩb ppłis et
nationib cong̾gat. sicut scͥptum ẽ. Domꝰ
mea domus orationis uocabit᷑ eunctis ppłis.
ait dñs qui congregat disꝑsos isrł. Q uod
imitantes sacri eloquii tractatores gregẽ
fidelium adunare satagunt: et idõ filii con¬
gregantis merito uocant᷑. Possumus et scõs
p̾dicatores ꝑsobnam scribam intelligere.
Seriba eñ non semꝑ scͥptorem. sed et sapi¬
entem plerun.q designat: sic̃ dñs osten¬
dit ubi ait. Omĩs scriba doctus in regnoce¬
enĩ idest cancellarius uocatur qui gesta re¬
rum consebit & comm̃tarii nuncupant᷑ libel¬
li cartulaꝵ quas scbit. Eg̾ssus ẽ itaq ad rab¬

Expanded text:
accipitur: « Ipsius enim sumus factura creati in Christo Jesu in operibus bonis, quae praeparavit Deus, ut in illis ambulemus . » Nam ipse Christus frater nobis fieri dignatus est. Inde est, quod Joahe filius Asaph, id est filius congregantis est. Congregans quippe Deus appelatur, quoniam electorum Ecclesiam ex omnibus populis et nationibus congregat, sicut scriptum est: « Domus mea domus orationis vocabitur cunctis populis, ait Dominus, qui congregat dispersos Israel . » Quod imitantes sacri eloquii tractatores gregem fidelium adunare satagunt, et ideo filii congregantis merito dicuntur. Possumus et sanctos praedicatores per Sobnam scribam intelligere. Scriba enim non semper scriptorem, sed et sapientem plerumque designat, sicut Dominus ostendit, ubi ait: « Omnis scriba doctus in regno coeenim, id est cancellarius vocatur, qui gesta rerum conscribit, et commentarii nuncupantur libelli chartularum, quas scribit. Egressus est itaque Rab