comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ terrã: Mortui enĩ estis: et uita ur̃a abscõ¬
dita ẽ. cum xp̃o indõ. Non ciuim apparit qͦd
uob̃ ꝓmissum ẽ: et iã paratũ ẽ. s ñuidetis
Impregnari uis: hĩc impregnare: ipsa sit spẽ
tua: certus erit partus tuus: ñerit abortiuꝰ
ñ intcmporalis. Amplecteris: qͦd peꝑeris inȩ¬
parturiuimꝰ sp̃m salutis: Ergo retro ẽ
et ñ dat᷑ mͦ. s dabitur. Quanta sunt data fr̃s
mei: Quis ila numerat sca̾m scripturas:
bi scͥptum ẽ. de eccłia: et uidetur quia est:
Ibi scͥptum ẽ. deydolis quia ñerunt: et uide¬
tur quia ñ sunt. Ibi scriptum ẽ qͥa ꝑdituri
erant iudei regnum: et uidetur: Ibi scͥptũt
dehereticis quia futuri erant: et uidetur.
Ibi scͥptum ẽ. de die iudicii: ibi scͥptum ẽ &
dep̃mio bonoꝵ. et de pena maloꝵ. In om̃ib
dm̃ fidelem inuenimus: inultimo deficiet
et fallet: Dñs curam habebit mei. Adui¬
tor nĩs et ꝓtector m̃s tu es: ds̃ m̃s ne tar¬
dau̾is. Nisi minorarent᷑ dies illi nulla caro

Expanded text:
ra abscondita est cum Christo in Deo . Non enim apparet quod vobis promissum est: et jam paratum est, sed non videtis. Impraegnari vis, hinc impraegnare; ipsa sit spes tua: certus erit partus tuus, non erit abortivus, non temporalis: amplecteris quod pepereris in aeparturivimus spiritum salutis . Ergo retro est, et non datur modo, sed dabitur. Quanta data sunt, fratres mei, quis illa numerat secundum Scripturas? Ibi scriptum est de Ecclesia, et videtur quia est; ibi scriptum est de idolis quia non erunt, et videtur quia non sunt; ibi scriptum est quia perdituri erant Judaei regnum, et videtur, ibi scriptum est de haereticis, quia futuri erant, et videtur: ibi scriptum est et de die judicii; ibi scriptum est et de praemio bonorum, et de poena malorum: in omnibus Deum fidelem invenimus; in ultimo deficiet et fallet? Dominus curam habebit mei. Adjutor meus et protector meus tu es: Deus meus, ne tardaveris. Nisi minorarentur dies illi, nulla caro
Abbreviated transcription (Latin):
ducat et bibit indigne: iudicium sib
manducat etbibit: ꝑfectum ẽ enĩ nobis
corpꝰ ꝑficiamur incorpore Sacͥficium
et oblationẽ noluisti: corpꝰ autem ꝑfeci¬
stim Holocausta etiam ꝓdelicto non
petisti: tunc dixi ecce uenio Nunquid ex

Expanded text:
ducat et bibit indigne, judicium sibi ducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Perfectum est nobis corpus, perficiamur in corpore. 13. Sacrificium et oblationem noluisti, corpus autem perfecisti mihi. Holocausta etiam pro delicto non pet
Abbreviated transcription (Latin):
completiua Sacrificia gͦ illa tanquã u̾ba
ꝓmissiua ablata sunt Quid ẽ. qͦd datum
ẽ completiuum: Corpus qͦd nostis: qͦad
ñ om̃s nostis: qͦd utinam qui nostis om̃s.
ñ adiudicium noueritis Uidete qͣndodic¬
quens exmenbris suis. mͦ loquens exꝑso¬
na sua. Sacrificium inquit et oblationem
noliusti: Quid gͦ: Iam nos hoc tempore
sine sacrificio dimissi sumus: Absit. Cor¬
pus autem ꝑfecisti m Ideo illa noluisti:
ut hoc ꝓficeres: Iua uoliusti ante quã hoc
ꝑfices. ꝑfecto ꝓmissoꝵ abstulit u̾ba ꝓmit¬
tentia. Nam si adhuc sut ꝓmittentia ñdũ
ĩpletũ ẽ qd ꝓmissũ ẽ hoc ꝓmittebat᷑ qͥb dã
signis: Ablata sunt signa ꝓmittentia:
quia exhibita ẽ ueritas ꝓmissa In hoc cor¬
pore sumus: huiꝰ corꝑis participes su¬
mus Quod accipimus nouimus: et qui
ñ nostis noueritis: et cũ didiceritis utinã
ñ adiudicium accipiatis: Qui enĩ man¬

Expanded text:
completiva. Sacrificompletiva. Sacrifimissiva, ablata sunt. Quid est quod datum est completivum? Corpus quod nostis, quod non omnes nostis; quod utinam qui nostis, omnes non ad judicium noveritis. Videte quando dicquens ex membris suis, modo loquens ex persona sua. Sacrificium, inquit, et oblationem noluisti. Quid ergo? Nos jam hoc tempore sine sacrificio dimissi sumus? Absit. Corpus autem perfecisti mihi. Ideo illa noluisti ut hoc perficeres: illa voluisti antequam hoc perficeres. Perfectio promissorum abstulit verba promittentia. Nam si adhuc sunt promittentia, nondum impletum est quod promissum est. Hoc promittebatur quibusdam signis: ablata sunt signa promittentia, quia exhibita est veritas promissa. In hoc corpore sumus, hujus corporis participes sumus, quod accipimus novimus: et qui non nostis noveritis, et cum didiceritis, utinam non ad judicium accipiatis. Qui enim man
Abbreviated transcription (Latin):
quando adhuc sacͥficium uerum quod
fideles norunt infiguris ꝓnunciabatur.
celebrabant figuras future rei: multi sci¬
entes: s plures ignorantes Nam ꝓpħȩ⁊
Cetera autem multitudo iniqua. carna¬
de illa qͦdsignificaret posteriora uentu¬
sacrificio primo: sublatis holocaustis
arietum. hẏrcoꝵ. uituloꝵ ceterarumq
uictimarum: noluit ila ds̃ Quare illa
noluit: Quare primo uoluit: Qa illa
omnia qͣsi uerba erant ꝓmittentis: &
uerba promissiua Cum uenerit qͦd pro¬
mittunt: non iam enuntiantur Landui
quisq promissor erit: donet det Cum
dedit: mutat uerba Non dicit adhuc dabo.
qͦa se daturum dicebat: sed dicit dedi Mu¬
tauit uerbum. Quare. illi placuit primo hoc
uerbum: et quare illud mutauit: Quia
temporis sui uerbum fuit: et ꝓsuo tempo
re placuit Quando ꝓmittebatur: tuncdi¬
cebatur Cum aittem datum ẽ qͦd ꝓmis¬
sum ẽ: ablata sunt uerba ꝓmissiua: datas̃

Expanded text:
quando adhuc sacrificium verum quod quando adhuc sacrificium verum quod fideles norunt, in figuris praenuntiabatur, celebrabant figuras futurae rei: multi scientes, sed plures ignorantes. Nam Prophetcaetera autem multitudo iniqua, carnade illa quod significaret posteriora ventusacrificio primo, sublatis holocaustis arietum, hircorum, vitulorum, caeterarumque victimarum; noluit illa Deus. Quare illa noluit? quare primo voluit? Quia illa omnia quasi verba erant promittentis; et verba promissiva, cum venerit quod promittunt, non jam enuntiantur. Tamdiu quisque promissor est, donec det: cum dederit, mutat verba. Non dicit adhuc, Dabo, quod se daturum dicebat; sed dicit, Dedi: mutavit verbum. Quare illi primo placuit hoc verbum, et quare illud mutavit? Quia temporis sui verbum fuit, et pro tempore suo placuit. Quando promittebatur, tunc dicebatur: cum autem datum est quod promissum est, ablata sunt verba promissiva, data sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Plures falso conuersi: quia multiplicati
ut spectator ille adducatur adcuriositatẽ.
et querat ista nobiscum meliora fructuo¬
siora. de quib inuentis gaudebit: et sic gau¬
debit ut ñ timeat ne uincatur quẽ amat
Amat enim aurigam: quo uicto. insulta¬
tiones ferat: Quando uincit auriga: ipse
uestitur Iunquid pauꝑ qͥ illi clamat.
Uictor ipse uestitur: ꝓuicto illi insultat᷑
Quare ꝓillo recipis rep̃hensionem: cũ qͦ non
dio. inillo spectaculo: unus tam̃ accipit
brauium. Cetͥ uicti discedũt.⁊ ꝑseu̾auerũt
incurrendo: s cum acceꝑit unus. remanẽt
cȩteri qui similit̃ laborauerunt. Hac ñ est
sic Quotqͣt currunt ꝑseueranter currunt.
om̃s accipiunt: et qui prior uenerit ex¬
pectat ut cum posteriore coronetur. Ago¬
nem quippe iustum. non cupiditas s ca¬
ritas fecit. Oms currentes amant se: et
ipse amor cursus ẽ Sacrificium et obla¬
dionem noluisti: ait deo Antiqui enim

Expanded text:
plures falso conversi; quia multiplicati plures falso conversi; quia multiplicati ut spectator ille abducatur a curiositate, et quaerat ista nobiscum meliora, fructuosiora, de quibus inventis gaudebit; et sic gaudebit, ut non timeat ne vincatur quem amat: amat enim aurigam, quo victo insultationes ferat. Quando vincit auriga, ipse vestitur. Numquid pauper qui illi clamat? Victor ipse vestitur, pro victo illi insultatur. Quare pro illo percipis reprehensionem, cum quo non dio, in illo spectaculo, unus tamen accipit bravium: caeteri victi discedunt . Et perseveraverunt in currendo: sed cum acceperit unus, remanent caeteri qui similiter laboraverunt. Hac non est sic. Quotquot currunt, perseveranter currant, omnes accipiunt: et qui prior venerit, exspectat ut cum posteriore coronetur. Agonem quippe istum non cupiditas, sed charitas facit: omnes currentes amant se, et ipse amor cursus est. 12. Sacrificium et oblationem noluisti, ait psalmus Deo. Antiqui enim,
Abbreviated transcription (Latin):
merum: Numerus certus ẽ: ꝑtinens adillã
celestem iħrłm: Nouit enim dñs qui sũt
eius: xp̃ianos timentes. xp̃ianos fideles.
xp̃ianos precepta seruantes. dĩ uias am¬
bulantes. apeccatis abstinentes: si credi¬
derint confitentes: ipsi adnumerum ꝑ¬
tinent Sed nunquid soli sunt: sunt &
q ad sunt. pauci incomparatione multi¬
tudinis maldꝵ frequent᷑ar ũ quantis tur¬
bis implentur eccłie. stipantur parietes.
pressuris se urgent. ꝓpe suffocant se mł¬
titudine: rursus abeis ipsis si mimus
ẽ. curritur ad amphiteatrum: Isti suꝑ
numerum sunt: s ad eos ista dicimus.
ut innumero sint: Quia ñ adsunt. ñ au¬
nr̃o: ipse annunciauit exmenbris suis:
ipse misit annunciatores: ipse misit
apłos: Inomnẽ terrã exiuit sonus eoꝵ
& infines orb terrȩ uerba eoꝵ Quanti
fideles agglomerantur: quante turbe
concurrunt: multi uere conuersi. multi
falso conuersi: et pauciores uere conuersi.

Expanded text:
merum. Numerus certus est, pertinens ad illam merum. Numerus certus est, pertinens ad illam coelestem Jerusalem. Novit enim Dominus, qui sunt ejus , christianos timentes, christianos fideles, christianos praecepta servantes, Dei vias ambulantes, a peccatis abstinentes, si ceciderint confitentes: ipsi ad numerum pertinent. Sed numquid soli sunt? Sunt et ci sunt, pauci in comparatione multitudinis majorum frequentiarum: quantis turbis implentur ecclesiae, stipantur parietes, pressuris se urgent, prope se suffocant multitudine. Rursus ab eis ipsis, si munus est, curritur ad amphitheatrum: isti super numerum sunt. Sed ideo ista dicimus, ut in numero sint: quia non adsunt, non aunostro, ipse annuntiavit ex membris suis, ipse misit annuntiatores, ipse misit Apostolos: in omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Quanti fideles agglomerantur, quantae turbae concurrunt, multi vere conversi, multi falso conversi; et pauciores sunt vere conversi,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedentẽ et dicentem: Spectaculum
facq sumus huic mundo & angłis & ho¬
minib Calca mare: ne mergaris inma¬
ri. Non ibis: non calcab nͥ ille iusserit qͥ
prior inmari ambulauit: Sic enĩ ait
petrus Si tu es: iube me uenie adte suꝑ
aquas: Et quia ipse erat: audiuit petẽ¬
dem: tͥbuit desidanti: uocauit ambulan¬
dem: erexit mergentem: hec mirabilia
fecit dñs: Ipsa intuere: ocłs spectantis
fides sit: et fac tu talia: quia et si uenti
turbauerint. et si fluctus infremuerint. et
te humana fragilitas adaliquã dubita¬
tionem tuȩ salutis addurerit: habescla¬
m orem: dicis. Dñe ꝑeo: Non sinet ille
pire:qui te ussit ambulare: Quia enim
iam inpetra ambulas: nec inmari times:
Si sine petra fueris: et inmari mergeris:
quia intali petra ambulandum ẽ quȩ
inmari ñmersa ẽ: Uide mirabilia dei:
Annunciaui et locutus sum: multiplicati
sunt suꝑ numerũ: Est numer᷑. st̃ suꝑ nu¬

Expanded text:
praecedentem et dicentem: Spectaculum praecedentem et dicentem: Spectaculum facti sumus huic mundo, et Angelis, et hominibus . Calca mare, ne mergaris in mari. Non ibis, non calcabis, nisi ille jusserit qui prior in mari ambulavit. Sic enim ait Petrus: Si tu es, jube me venire ad te super aquas. Et quia ipse erat, audivit petentem, tribuit desideranti, vocavit ambulantem, erexit mergentem . Haec mirabilia fecit Dominus, ipsa intuere; oculus spectantis fides sit. Et fac tu talia; quia etsi venti turbaverint, etsi fluctus infremuerint, et te humana fragilitas ad aliquam dubitationem tuae salutis adduxerit, habes clamare; dicis, Domine, pereo. Non sinit ille perire, qui jussit te ambulare. Quia enim jam in petra ambulas, nec in mare times: si sine petra fueris, in mare mergeris, quia in tali petra ambulandum est, quae in mari non mersa est. 10. Vide mirabilia Dei. Annuntiavi, et locutus sum, multiplicati sunt super numerum. Est numerus, sunt super nu
Abbreviated transcription (Latin):
ueste cooꝑiretur: immortalitate uestietur:
hȩc mumcra. ħ spectacula edidit ds̃: clamat
decelo: Specto uos: luctamini adiuuabo:
uincite coronabo: Multa fecisti tu dñe
ds m̃s mirabilia tua: & cogitationib tups
ñẽ qͥs similis sit tͥ: Nc̃ expecta istrionẽ:
idicit enim homo magno studio infune
ambulare: et pendens te suspendit Illũ
attende editorem maloꝵ spectaculoꝵ: Di¬
dicit enim iste infune ambulare Nunqͥd
fec̃ inmari ambulare: Obliuiscere thea¬
tricum tuũ: attende petrum nr̃m: non
funambulũ sed ut ita dicam mari¬
ambulum.: Ambula et tu. ñ iillis aqͥs
iͥ petrus aliquid significans ambulauit.
s maliis: quia hoc scłm mare ẽ: Habet
amaritudinem noxiam: habet fluctus
tribulationũ tempestates temptationũ:
habet homines uelut pisces de suo malo
gaudentes: & tanquã se inuicem deuo¬
rantes: hic ambula: hoc calca Spec̾tare
us: esto spectaculũ: Ne deficias: uide

Expanded text:
veste cooperiretur, immortalitate vestietur. veste cooperiretur, immortalitate vestietur. Haec munera, haec spectacula edit Deus. Clamat de coelo: Specto vos; luctamini, adjuvabo; vincite, coronabo. Multa fecisti tu, Domine Deus meus, mirabilia tua; et cogitationibus tuis non est qui similis sit tibi. Nunc specta histrionem. Didicit enim homo magno studio in fune ambulare, et pendens te suspendit. Illum attende editorem majorum spectaculorum. Didicit iste in fune ambulare, numquid fecit in mari ambulare? Obliviscere theatrum tuum, attende Petrum nostrum, non funambulum, sed, ut ita dicam, mariambulum. Ambula et tu non in illis aquis, ubi Petrus aliquid significans ambulavit, sed in aliis; quia hoc saeculum mare est. Habet amaritudinem noxiam, habet fluctus tribulationum, tempestates tentationum; habet homines velut pisces de suo malo gaudentes, et tanquam se invicem devorantes; hic ambula, hoc calca. Spectare vis, esto spectaculum. Ne deficias, vide
Abbreviated transcription (Latin):
spectaculis reuocare: Grãs ago domino
deo nr̃o: sequenti uersu psalmi ostendit
nob̃ quȩ spectatorib spectare uolentib
spectacula preb̾e et ostendẽ debeamus:
ece cũ auersus fuerit acirco. a theathro
abamphiteatro: querat qͦd spectet: prorsꝰ
querat: ñ eum relinquimus. sine specta¬
culo: Quid ꝓillis dabimus: Audi quod
sequitur. Multa fecisti tu dñe ds̃ m̃s
mirabilia tua. Miracula hominũ in¬
tuebatur: intendat mirabilia dĩ. Mul¬
ta fecit dñs mirabilia sua: hec respicias.
Quare illi uiluerunt: Aurigam laudas
regentẽ quatuor eq̃s. et sine labe atq
offensi one currentes: forte talia mira¬
cula spiritalia ñ fec̃ dñs: Regat luxuriam:
irgat ignauiam: regat iniusticiã: regat im¬
prudentiã: Motus istos qͥ minium lapsi ħ
uicia faciunt. regat et subdat sibi: ettene¬
at habenas & ñrapiatur: ducat qͦ uult:
ñtrahatur qͦ ñuult: Aurigam laudabat:
aurigam laudabit: Clamabat ut auriga

Expanded text:
spectaculis revocare? Gratias ago Domino spectaculis revocare? Gratias ago Domino Deo nostro: sequenti versu Psalmi ostendit nobis, quae spectatoribus spectare volentibus spectacula praebere et ostendere debeamus. Ecce aversus fuerit a circo, a theatro, ab amphitheatro, quaerat quod spectet, prorsus quaerat; non eum relinquimus sine spectaculo. Quid pro illis dabimus? Audi quid sequitur: Multa fecisti tu, Domine Deus meus, mirabilia tua. Miracula hominum intuebatur, intendat mirabilia Dei. Multa fecit Dominus mirabilia sua; haec respiciat. Quare illi viluerunt? Aurigam laudat regentem quatuor equos, et sine labe atque offensione currentes: forte talia miracula spiritualia non fecit Dominus? Regat luxuriam, regat ignaviam, regat injustitiam, regat imprudentiam, motus istos qui nimium lapsi haec vitia faciunt, regat et subdat sibi, et teneat habenas, et non rapiatur; ducat quo vult, non trahatur quo non vult. Aurigam laudabat, auriga laudabitur: clamabat ut auriga
Abbreviated transcription (Latin):
Q uare gͥ aliquando ꝓueniunt. quȩ dicunt.
ut adducant insanos: ut amando ib spẽm
ueritatis. incurrant. laqueum falsitatis:
Retro sunt: relinqͣntur. amputentur. si men¬
bra nr̃a erunt mortificentur: Mortificate
inquit menbra ur̃a: quȩ sunt suꝑ terrã:
Sit spes nr̃a ds̃ nr̃ Qui fec̃ hec omnia: me¬
lior ẽ. omnib. Qui pulchra fec̃ pulchrior
ẽ Qui fortia: fortior ẽ: Qui magna: maior
ẽ Quicquid amaueris: ille tͥ erit: Disce a¬
mare. inereatura creatorẽ: et infactura fac¬
toremz Ne teneat te qͦd abillo factum est.
et amittas eum aquo et ipse factus es:
uerit ille timor iusticie fides. et uolens
ceꝑit ambulare angustam uiam: dictu
Quid ergo faciemus fr̃s: Dimissuri eũ
sumus sine spectaculo: Morieturꝰ non
subsistet: non nos sequetur: Quid ergo
faciemus: Demus ꝓspectaculis specta¬
cula: Et quȩ spectacula daturi sumus
xp̃iano homini quem uolumus ab illis

Expanded text:
Quare autem aliquando proveniunt quae dicunt? Quare autem aliquando proveniunt quae dicunt? Ut abducant insanos, ut amando ibi speciem veritatis, incurrant laqueum falsitatis: retro sint, relinquantur, amputentur. Si membra nostra erant, mortificentur: Mortificate, inquit, membra vestra quae sunt super terram . Sit spes nostra Deus noster. Qui fecit omnia, melior est omnibus; qui pulchra fecit, pulchrior est omnibus; qui fortia, fortior est; qui magna, major est: quidquid amaveris, ille tibi erit. Disce amare in creatura creatorem, et in factura factorem; ne teneat te quod ab illo factum est, et amittas eum a quo et ipse factus es. verit timor ille justitiae fidei, et volens coeperit ambulare angustam viam; dicturQuid ergo facimus, fratres? Dimissuri eum sumus sine spectaculo? Morietur, non subsistet, non nos sequetur. Quid ergo facimus? Demus pro spectaculis spectacula. Et quae spectacula daturi sumus christiano homini, quem volumus ab illis
Abbreviated transcription (Latin):
uult inmedicum E si ꝑcusserit: diligat᷑.
Et si iniuriã fecerit: ñ relinquatur: Reditu¬
rus ẽ admentẽ: grãs acturus Quã mult
hec cognoscunt: se uident. se inuicem al
locuntur de se. ineccłia di. inȩccłie sc̃e gre¬
mio atcendunt studia sua iã bona circa
uerbum di: circa officia et obsequia cari¬
tatis: adfrequentandum gregem xp̃i. non
recedere deȩccłia: uident. et locuntur adĩ¬
uicem deinuicem: Qͥd est iste circisarius:
qͥs iste amator et laudator ulius uaenatoris
illius istrionis: De alio loquitur: et ille de
ipso: Certe ista sunt: certe gaudemus deta¬
numerus scõꝵ de numero qͥ erat impioꝵ:
Et non respexit inuanitates et insanias men¬
daces Ille uicit talem equum: umxit: ꝓ¬
nuntiat: qͣsi diuinus uult eẽ Affectat
duunitatem: amittendo fontem diuini¬
tatis: & sepe ꝓnuntiat: et sepe fallitur:
Quare hoc: Quia insamȩ mendaces sunt.

Expanded text:
vult in medicum. Et si percusserit, diligatur; vult in medicum. Et si percusserit, diligatur; et si injuriam fecerit, non relinquatur: rediturus est ad mentem, gratias acturus. Quam multi hic cognoscunt se, vident se invicem, et loquuntur de se in Ecclesia Dei; in Ecclesiae sanctae gremio attendunt studia sua jam bona circa verbum Dei, circa officia et obsequia charitatis, ad frequentandum gregem Christi non recedere de Ecclesia, vident et loquuntur ad invicem de invicem. Quis est iste circissarius? Quis est iste amator et laudator illius venatoris, illius histrionis? De alio loquitur, et ille de ipso. Certe ista sunt, certe gaudemus de tanumerus sanctorum, de numero qui erat impiorum. Et non respexit in vanitates et insanias mendaces. Ille vicit, talem equum junxit, pronuntiat, quasi divinus vult esse: affectat divinitatem amittendo fontem divinitatis: et saepe pronuntiat, et saepe fallitur. Quare hoc? Quia insaniae mendaces sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
falleris. sanus ñ es: nimia febre freneticus
factus es Herum ñ ẽ. qͦd amas: Laudas
aurigam: clamas aurige: insanis in au¬
rigam: uanitas ẽ: insania mendax est:
lon est ait: nichil meluis: nicħ delecta¬
bililis Quid facio febrienti: Si est in
ipse medicus plerumq in despatione
conuertitur adeos qͥ circumstant lacͥman¬
tes indomo qui pendent exore eius audi¬
re sententiã de egroto et ꝑiclitante: Stat
tat: timet malũ ꝓnuntiare ne terreat:
Nodestam tamen iste concipit sententiam
bonus ẽ ds̃: omĩa pocest: orate ꝓillo:
Quem itaq comprehendã istoꝵ insanoꝵ:
Nuis me audiat: Quis coꝵ nos ñ miseros
dicat: Quia cũ eis non insanimꝰ: amisis¬
se nos putant magnas et uarias uolup¬
tates. in quib ipsi insaniunt. nec uident
quia mendaces sunt: Quando illi ouum
Quomͦ reficiam: quid inuenio ne inedia
deficiat et adsanitatem non ꝑueniat:
hortor ut reficiat: pugnos parat: seiure

Expanded text:
falleris: sanus non es, nimia febre phreneticus falleris: sanus non es, nimia febre phreneticus factus es; verum non est quod amas. Laudas aurigam, clamas aurigae, insanis in aurigam. Vanitas est, insania mendax est. Non est, ait: nihil melius, nihil delectabilius. Quid facio febrienti? Si est in ipse medicus plerumque in desperatione convertitur ad eos qui circumstant lacrymantes in domo, qui pendent ex ore ejus audire sententiam de aegroto et periclitante: stat tat, timet malum pronuntiare, ne terreat; modestam plane iste concipit sententiam: Bonus Deus omnia potest, orate pro illo. Quem itaque comprehendam istorum insanorum? Quis me audiat? quis eorum nos non miseros dicat? Quia cum eis non insanimus, amisisse nos putant magnas et varias voluptates, in quibus ipsi insaniunt: nec vident quia mendaces sunt. Quando illi ovum quomodo reficiam, quando invenio? Ne inedia deficiat, et ad sanitatem non perveniat, hortor ut reficiat: pugnos parat, saevire
Abbreviated transcription (Latin):
minus ds̃ tuus spes tua: ñ aliquid aliud
adño dõ tuo speres: s. ipse dñs ds̃ tuus sit
spes tua: Nanq multi dedeo sperant pecu¬
niam: multi de do sꝑant honores caducoᷤ⁊ ꝑi¬
in illum. obliuiscens alia. memento illiꝰ.
relinquens retro alia. extendere millum:
Ipse cͣtator ꝑuersum correxit. ipse duc̃
rectum. ipse ꝑducit: Ergo sit ipse spes
tua: qui ducit et ꝑducit Quo ducit &
quo ꝑducit terrena auaricia: fundos
querebas: cerram possidere cupiebas: ui¬
cinos excludebas: Illis uicinis exelusis. a¬
liis uicinis inhiabas: et tamdu tenebas
auanciam. donec adlittora ꝑuenires: P¬
ueniens adlitora: insulas concupisces:
Possessa terra. celum forte uis prendere.
Relinque om̃s amores: pulchrior ẽ. ille
qui fecit cęlum ecterram: Beatus uir
uuiius est dominus ds̃ eius spes. et non
respexit inuanitates et insanias menda¬
ces: Unde insanie mendaces: Insanie ẽ¬
mendar: sanitas uerax. Quȩ uides bona

Expanded text:
minus Deus tuus spes tua: non aliud aliquid minus Deus tuus spes tua: non aliud aliquid a Domino Deo tuo speres, sed ipse Dominus tuus sit spes tua. Namque multi de Deo sperant pecuniam, multi de Deo sperant honores caducos et periad illum; obliviscens alia, memento illius; relinquens retro alia, extendere in illum. Ipse certe aversum correxit, ipse ducit rectum, ipse perducit: ergo sit ipse spes tua, qui ducit et perducit. Quo ducit et quo perducit terrena avaritia? Fundos quaerebas, terram possidere cupiebas, vicinos excludebas; illis exclusis, aliis vicinis inhiabas; et tamdiu tendebas avaritiam, donec ad littora pervenires: perveniens ad littora, insulas concupiscis; possessa terra, coelum forte vis prendere. Relinque omnes amores: pulchrior est ille qui fecit coelum et terram. 8. Beatus vir, cujus est nomen Domini spes ejus, et non respexit in vanitates et insanias mendaces. Unde enim insaniae mendaces? Insania mendax, sanitas verax. Quae vides bona putas,
Abbreviated transcription (Latin):
etmagnos. eccłiȩ sp̃ales uiros: magnos soli¬
ditate. non tumore: ꝑ ipsos nob̃ scͥptura oĩs
dispensata ẽ:. Propħc sunt: euuangłistȩ s̃:
doctores bomi sunt: Illuc leuaui ocłos meos
Ei ne humanum putares auxiliũ: sequit᷑
et dicit: Auxilium meum adnõ: qui fec̃
celum et terram: Uidebunt iusti ec time¬
bunt: et sperabunt indño Eia qui uoluns
sperare indomino. qui uident & timenti
las. uias latas: eligant uiam angustam:
ub iam suꝑ petram quorundã direc̾ti s̃
gressus: Quid facere debeant: audiant
spes eius.: et non respexit inuanitates
ttinsanias mendaces. Eece qua uolebas
ire: ecce turba uia lata non frustra ipsa du¬
cit adamphiteatrum: non frustra ipsa du¬
cit admortem: Uia lata mortifera ẽ: lati¬
tudo eius delectat adtempus: finis eus
angustus inȩternum: Sed turbȩ strepunt:
turbe festinant: turbȩ co llȩtantur: turbe
concurrunt: noli mutari: noli auerti: Ua¬
nitates sunt: et insanie mendaces: Sit do¬

Expanded text:
et magnos Ecclesiae spirituales viros, magnos soliditate, non tumore. Per ipsos nobis Scriptura omnis dispensata est; Prophetae sunt, Evangelistae sunt, doctores boni sunt: illuc levavi oculos meos Et ne humanum putares auxilium, sequitur, et dicit: Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram . Videbunt justi, et timebunt, et sperabunt in Dominusperare in Dominum, qui vident et timent, las, vias latas; eligant viam angustam, ubi jam supra petram quorumdam directi sunt gressus: quid facere debeant, audiant spes ejus, et non respexit in vanitates et insanias mendaces. Ecce qua volebas ire, ecce turba viae latae: non frustra ipsa ducit ad amphitheatrum, non frustra ipsa ducit ad mortem. Via lata mortifera est: latitudo ejus delectat ad tempus, finis ejus angustus in aeternum. Sed turbae strepunt, turbae festinant, turbae collaetantur, turbae concurrunt. Noli imitari, noli averti; vanitates sunt, et insaniae mendaces. Sit Do
Abbreviated transcription (Latin):
noli putare inane eẽ ut qͣsi precipiteris:
Non ita tͥ uideatur Ille dirit Celum et ter¬
ram ego impleo: Nus ꝗͣ tͥ deẽ⁊ tu illi noli
deẽẽ: tu tͥ nol de esse Dñs curam habet
mei: A diutor m̃s et ꝓtec̾tor m̃s tues ds̃
m̃s ne tardaueris: Inuocat: implorat:¬

Expanded text:
noli putare inane esse, ut quasi praecipiteris: noli putare inane esse, ut quasi praecipiteris: non ita tibi videatur. Ille dixit, Coelum et terram ego impleo . Nusquam tibi deest: tu illi noli deesse, tu tibi noli deesse, Dominus curam habet mei. 28. Adjutor meus et protector meus tu es: Deus meus, ne tarda
Abbreviated transcription (Latin):
habebit mei: Iacta indñm curam tuam:
et sꝑa meum. et ipse faciet. Quid tͥ cura¬
turus ẽ: Ed tͥ ꝓui surus: habeat tui cu¬
ram qui fecit te Ahabuit tui curã ante qͣ
sses: quomͦ ñhabebit curã cũ iã hoc es.
qͦd uoluit ut esses: Iam enim fidelis es: iã
ambulas inuiã iusticiȩ: Curã tui ñ habebit
qͥfac̃ solẽ suũ oriri et suꝑ bonos et malos.
ti pluit suꝑ iustos & iniustos: Te iã iustũ
et exfide uiuentem negliget: deseret dimit¬
at: Immo uͦ ethic fouet. et hic aduuat.
ethic necessaria subministrat. et noxia re¬
scat: Dando consolat᷑ ut ꝑmaneas: aufe¬
endo cortipit ne pereas Dñs curam habet
tui: securus esto. ille te ꝑortet: ꝓteget. qui
te fecit: ab artificis tui manu noli cadere
Si cecidis amanu artificis frangeris: ut au¬
dem ꝑmaneas in manu artificis tui bona
uoluntas facit Dic. ds̃ m̃s uolui: et por¬
tabit ipse tenebit ipse Iact̾a te in illum.

Expanded text:
habebit mei. Jacta in Dominum curam tuam, habebit mei. Jacta in Dominum curam tuam, et spera in eum, et ipse faciet . Quid tibi curaturus es? quid tibi provisurus? Habeat tui curam qui fecit te. Qui habuit tui curam antequam esses, quomodo non habebit curam cum jam hoc es quod voluit ut esses? Jam enim fidelis es, jam ambulas in via justitiae. Curam tui non habebit, qui facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos ? te jam justum ex fide viventem negliget, deseret, dimittet? Imo vero et hic fovet, et hic adjuvat, et hic necessaria subministrat, et noxia resecat. Dando consolatur ut permaneas, auferendo corripit ne pereas. Dominus curam habet tui, securus esto. Ille portat qui te fecit: ab artificis tui manu noli cadere: si cecideris a manu artificis, frangeris. Ut autem permaneas in manu artificis, bona voluntas facit. Dic, Deus meus voluit, et portabit ipse, et tenebit ipse. Jacta te in illum;
Abbreviated transcription (Latin):
dñs abhis qͥ diligunt salutare tuũ Ego¬
autem. cui querebant mala Ego autem.
cuiꝰ animã querebant ut auferrent: Sed
conũte te adaliud genus hominũ: Ego
autem ci icebant euge euge. egenus &
pauꝑ sum: non ẽ. qđ inme laudetur: Di¬
scindat lle saccum meum: cooꝑiat me
stola sua: Uiuo enim iã non ego: uiuit uͦ
inme xp̃c Si uiuit inte xp̃c. et totũ qͦd
boni habes. xp̃i ẽ. totum qͦd habebis. xp̃i
ẽ. tu ꝑte ipsum quid es: Ego egenus
et pauꝑ: Ego autem ñdiues: quia ñ sum¬
suꝑbus: Diues erat ille qͥ dicebat Gr̃aꝰ ago
tͥ quia ñ sum sic̃ cȩt̾ homines Plublicañ
autẽ erat pauꝑ: qui dicebat: Dñe ꝓpicius
estomͥ peccatori Ille de saturitate ructabat.
ille defame plorabat: Egenus et pauꝑ sũ:
It quid facturus es oegene & pauꝑ mendi¬
ce: Ante ianuam dei pulsa: et aꝑieturtͥ.
sgo autem egenus et pauꝑ sum: dñs curã

Expanded text:
Dominus, ab his qui diligunt salutare tuum. Dominus, ab his qui diligunt salutare tuum. autem: cui quaerebant mala. Ego autem: cujus animam quaerebant, ut auferrent eam. Sed converte te ad aliud genus hominum. Ego autem, cui dicebant; Euge, cuge, egenus et pauper sum. Non est quod in me meum laudetur. Discindat ille saccum meum, cooperiat me stola sua. Vivo enim jam non ego, viviautem: cui quaerebant mala. Ego autem: cujus animam quaerebant, ut auferrent eam. Sed converte te ad aliud genus hominum. Ego autem, cui dicebant; Euge, cuge, egenus et pauper sum. Non est quod in me meum laudetur. Discindat ille saccum meum, cooperiat me  quia non sum sicut caeteri homines: Publicanus autem erat pauper, qui dicebat, Domine, propitius esto mihi peccatori . Ille de saturitate ructabat, ille de fame plorabat. Egenus et pauper sum. Et quid facturus es, o egene et pauper? Mendica ante januam Dei; pulsa, et aperietur tibi. Ego autem egenus et pauper sum: Dominus curam
Abbreviated transcription (Latin):
Magnus uir bonus uir. litteratus doctus.
s quare xp̃ianus: Ea tua laudant. quȩ
nolles laudari: ilud reprehendunt unde.
gaudes S si forte dicis quid inme lau¬
das homo. quia uir bonus. quia iustus
sũ. hoc putas: Xp̃c me hoc fecit: ipsum
lauda. At ille. Absit. Noli tͥ inuiriã face.
tu te ipsum talem fecisti Confundantur
qui dicunt mͥ euge euge: Et quid sequit᷑
Erultent et iocundentur om̃s qui de que¬
runt dñe Non querunt me. s querunt te
Non mͥ euge euge dicunt: s millo et inte
me glar uident si qͥd habeo glorie
Qui enim głatur: indño gletui: Exultens
ae i orundentur om̃s qui te querunt dñ
et dicant semꝑ magnificetur dñs: quia et¬
si expeccatore fit iustus. det glam illi qui
iustificat impium: Siue gͦ peccator sit
laudetur qui adindulgentiam uocat: si¬
ue qͥs iam ambulat inuia iusticię. lau¬
detur qͥ adcoronã uocat. semꝑ magnificet᷑

Expanded text:
Magnus vir, bonus vir, litteratus, doctus, Magnus vir, bonus vir, litteratus, doctus, sed quare christianus? Ea tua laudant, quae nolles laudari: illud reprehendunt unde gaudes. Sed si forte dicis: Quid in me laudas, o homo, quia vir bonus, quia vir justus sum? Si hoc putas, Christus me hoc fecit, ipsum lauda. At ille: Absit; noli tibi injuriam facere, tu te ipse talem fecisti. Confundantur, qui dicunt mihi, Euge, euge. Et quid sequitur? Exsultent et jucundentur omnes qui te quaerunt, Domine. Non quaerunt me, sed quaerunt te: non mihi, Euge, euge dicunt; sed in te me gloriari vident, si quid habeo gloriae. Qui enim gloriatur, in Domino glorietur . Exsultent et jucundentur omnes qui te quaerunt, Domine, et dicant semper: Magnificetur Dominus. Quia etsi ex peccatore fit justus, da gloriam illi qui justificat impium . Sive ergo peccator sit, laudetur qui ad indulgentiam vocat: sive quis jam ambulet in via justitiae, laudetur qui ad coronam vocat. Semper magnificetur
Abbreviated transcription (Latin):
tem alii qͥ bona uolunt: et ipsi cauendi:
Quomͦ enim illi maledicunt & dicunt bo¬
na nr̃a s malo animo: sic multi mala nr̃a
bono animo: Hoc dico quia sitͥ dixerit
aliquis tu sis xp̃ianus: bonum tuũ dicit
malo animo Qui aũ dix̾it tͥ tanto melior¬
te nemo sit infactis malis: qm̃ laudatur
peccator indesiđiis animȩ suȩ. equi iniqͣ
gerit benedicetur: mala tua dicit laudãs.
Quomͦ ille bona tua dicebat maledicens: sic
iste mala tua benedicens S utrũq genꝰ
hostis fuge: utrumq caue: Ille seuit. iste
blandit᷑. utq malꝰ. Ille iracund ẽ: ⁊iste in lau¬
de dolosus. Ille reprehensor ẽ: iste lauda¬
torz Sed et ille inreprehensione inimicus
ẽ: & iste in laude subdolus Caue utrũq
contra utrumq ora Quia enim orauit
conuertantur retrorsum et confundant᷑
qͥ mͥ uolunt inala: respexit ad aliud genꝰ
dolose maluiolum et falso benedicum:
erant confestim confusionem suã: qui
dicunt mͥ euge euge: Laudant falsa:

Expanded text:
oni qui bona volunt, et ipsi cavendi. Quomodo enim illi maledicunt, et dicunt bona nostra, sed malo animo; sic multi mala nostra bono animo. Hoc dico, Qui dixerit tibi, Tu sis christianus, bonum tuum dicit malo animo: qui autem dixerit tibi ita, Te melior nemo; si in factis malis, quoniam laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit benedicitur ; mala tua dicit laudans. Quomodo ille bona tua dicebat maledicens, sic iste mala tua benedicens: sed utrumque genus hostis fuge, utrumque cave. Ille saevit, iste blanditur; uterque malus: ille iracundus est, et iste in laude subdolus; ille reprehensor est, iste laudator: sed et ille in reprehensione inimicus est, et ille in laude subdolus. Cave utrumque, contra utrumque ora. Qui enim oravit, Convertantur retrorsum, et confundantur qui volunt mihi mala, respexit ad aliud genus dolose malevolum, et falso benedicum: Ferant confestim confusionem suam, qui dicunt mihi, Euge, euge. Laudant falso:
Abbreviated transcription (Latin):
eunt: nisi quia illac ire ꝑnitiosum ẽ:
Uidebunt ergo iusti ettimebunt: Angu¬
stam uiam uident hac: latam uiam
uident illac: Hac uident paucos: illac
multos: Sed si iustus es: noli numeraie.
sed appende stateram: affer equã non
dolosam: quia iustus appellatus es. Hide¬
bunt iusti et timebunt: dictũ ẽ dete. Noli
qͦ numerare turbas hominum. incedentes
latas uias: implentes crastinum circum
quitatis. natalẽ clamando celebrantes. e¬
uitatẽ ipsã male uiuendo turpantes: Noli
illo attendere: multz sunt: & quis nume¬
rat: Pauci autẽ ꝑuiã angustam: Profer
instateram: appende. uide contra pauca
grana qͣntam paleam leues: Hoc agant
fideles iusti. qui secunt᷑ Quid illi qui pre¬
cedunt: Non suꝑbiant: non se extollant:
non decipiant sequentes: Quomͦ possunt
deciꝑe sequentes: oPmittendo illis inse salu¬
tem: Quid gͦ illi debent qui secuntur: ui¬
debunt iusti et timebunt: et sꝑabunt in

Expanded text:
eunt, nisi quia illac ire perniciosum est? eunt, nisi quia illac ire perniciosum est? Videbunt ergo justi, et timebunt. Angustam viam vident hac, latam viam vident illac: hac vident paucos, illac multos . Sed si justus es, noli numerare, sed appende; stateram affer aequam, non dolosam, quia justus appellatus es: Videbunt justi, et timebunt, dictum est de te. Noli ergo numerare turbas hominum incedentes latas vias, implentes crastinum circum, civitatis Natalem clamando celebrantes, civitatem ipsam male vivendo turpantes. Noli ergo illos attendere; multi sunt, et quis numerat? Pauci autem per viam angustam. Profer, inquam, stateram, appende: vide contra pauca grana quantam paleam leves. Hoc agant fideles justi qui sequuntur. Quid illi qui praecedunt? Non superbiant, non se exaltent, non decipiant sequentes. Quomodo possunt decipere sequentes? Promittendo illis in se salutem. Quid ergo debent illi qui sequuntur? Videbunt justi, et timebunt, et sperabunt in
Abbreviated transcription (Latin):
errabunt: Secuntur gͦ ⁊illi aliquẽ: ipsum
iã xp̃m. Meliores quiq in ȩccłia. quibus
ñ remansit iam homo quẽ imitentur.
quia om̃s ꝓficiendo suꝑarunt. ipse xp̃c
eis remanet. quẽ usq infrnem sequant᷑:
Et caritas ordinat hos gradus: ꝑ paulum
apłm dicentem: Imitatores mei estote:
sicut et ego.xp̃i: Ergo qui iam directos
gressus habent inpetra: forma sint fide¬
lib. Sed forma inquit estote fidelibus
psi fideles sunt iusti: qui attendentes
eos qui se inbono precedunt. imitando
secuntur Quomͦ secuntur: idebunt
iusti: et timebunt: Nidebunt & time¬
bunt sequi uias malas: cum uident
quosq meliores. iam elegisse uias bonaˢ.
et dicunt in animo suo quemadmodũ
solent dicere uiatores. attendentes alio ᷤᷤ
cum p̃sumptione ambulantes inuia:
Ipsi adhuc incerti uiȩ et quasi fluctuan¬
tes q̃rant: dicunt sibi: Non frustra illi
hac eunt. quandoilluc eunt quo nos ire
uolumus: et cum magna fiducia hac

Expanded text:
errabunt. Sequuntur ergo et illi aliquem, ipsum errabunt. Sequuntur ergo et illi aliquem, ipsum Christum. Meliores quique in Ecclesia, quibus non remansit jam homo quem imitentur, quia omnes proficiendo superaverunt, ipse Christus eis remanet, quem usque in finem sequantur. Et cernitis ordinatos gradus per Paulum apostolum dicentem: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Ergo qui jam directos gressus habent in petra, forma sint fidelibus: Sed forma, inquit, esto fidelibus . Ipsi fideles sunt justi, qui attendentes eos qui se in bono praecedunt, imitando sequuntur. Quomodo sequuntur? Videbunt justi, et timebunt. Videbunt, et timebunt sequi vias malas, cum vident quosque meliores jam elegisse vias bonas; et dicunt in animo suo, quemadmodum solent dicere viatores, attendentes alios cum praesumptione ambulantes in via, ipsi adhuc incerti viae, et quasi fluctuantes qua eant, dicunt sibi: Non frustra illi hac eunt, quando illo eunt quo nos ire volumus; et quare cum magna fiducia hac
Abbreviated transcription (Latin):
petra. et ambularemus inxp̃o. Loquit᷑
ergo aliquando ex se. excapite nr̃o: loqͥ¬
tur aliquando. et ex nob̃. id÷ ex menbris
siuis: quia etiam quando dixit esuruiz
et dedistis mͥ manducare. ex menbris suis
loquebat᷑. non exse: Quando dixit saule
saule. quid me ꝑsequeris. caput ꝓmenbͥs
clamabat: et tam̃ non dixit qͥd me ꝑse¬
queris menbra mea: sed qͥd me ꝑsequeris:
Si in nob̃ ipse patitur: et nos inipso coro¬
nabimui hec caritas xp̃i:. Qiuid huic
comparari potest: Huiꝰ rei hẏmnum un¬
misit inos nr̃m. et dicit hoc exmenbris
suis. Uidebunt iusti et timebunt: et
sperabunt indño: Nidebunt iusti Qui
iusti: fideles: quia iustus exfide uiuit.
Et enim inȩccłia iste ordo ẽ: Alii p̃cedunt
alii secuntur: Et qui precedunt exemplũ
se prebent sequentib: et qui secuntur imi¬
tantur precedentes: S et illi qui se exem¬
plum prebent sequentib ÷ nunquid nemi¬
nem secuntur: Si neminem secuntur:

Expanded text:
petra, ambularemus in Christo. Loquitur petra, ambularemus in Christo. Loquitur ergo aliquando ex capite nostro, loquitur aliquando et ex nobis, id est ex membris suis: quia etiam quando dixit, Esurivi, et dedistis mihi manducare , ex membris suis loquebatur, non ex se. Et quando dixit, Saule. Saule, quid me persequeris ? caput pro membris clamabat: et tamen non dixit, Quid persequeris membra mea? sed, quid me persequeris? Si in nobis ipse patitur, et nos in illo coronabimur. Haec est charitas Christi. Quid huic comparari potest? Hujus rei hymnum immisit in os nostrum, et dicit hoc ex membris suis. 6. Videbunt justi, et timebunt, et sperabunt in Dominum. Videbunt justi. Qui justi? Fideles: quia justus ex fide vivit . Etenim in Ecclesia iste ordo est: alii praecedunt, alii sequuntur: et qui praecedunt, exemplo se praebent sequentibus; et qui sequuntur, imitantur praecedentes. Sed et illi qui se exemplo praebent sequentibus, numquid neminem sequuntur? Si neminem sequuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
deo offerendo illi sacrificium laudis:
et ibi ẽ. inqͥt uia uͥ ostendam illi salutare
meum: Uides quia tͥ ꝓderit laudare dm̃.
non do: Laudas dm̃: ambulas uiã: Rep̃¬
hendistidm̃: ꝑdidisti uiam Ꝙ̾ minisit
inos meum canticũ nouum: hẏmnum
deo nr̃o: Forte querat aliquis: que ꝑsona
loquatur in hoc psalmo: Breuiter dixerĩ.
xp̃c ẽ: Sed sicut nostis fr̃s. et sepe dicen¬
dum ẽ: xp̃c aliquando loquitur ex se. id:
excapite nr̃o: Est enim ipse saluator cor¬
poris caput nr̃m: filius di natus exuir¬
gine. passus ꝓnob resurgens adnos iusti¬
ficandos sedens adderteram dĩ adint̃pel¬
landum ꝓnob̾ retributurus omnia in
iudicio. bona bonis. mala malis: Caput
nrm ille. caput dignatus ẽ corporis fieri
carnem assumendo a nob̃ inqua moreret᷑
ꝓnob̾: quam etiam resuscitauit ꝓpt̃ nos.
ut mnilla carne. resurrectionis nob prebe¬
retur exemplum: et sꝑare disceremus qͦd
desperabamus: et haberemus iã pedes in

Expanded text:
Deo, offerendo illi sacrificium laudis, Deo, offerendo illi sacrificium laudis, Et ibi est via, inquit, ubi ostendam illi salutare meum . Vides quia tibi proderit laudare Deum, non Deo. Laudas Ddidisti viam. 5. Et inimisit in os meum canticum novum, hymnum Deo nostro. Forte quaerit aliquis, quae persona loquatur in hoc psalmo. Breviter dixerim, Christus est. Sed sicut nostis, fratres, et saepe dicendum est, Christus aliquando loquitur ex se, id est ex capite nostro: est enim ipse Salvator corporis, caput nostrum, Filius Dei natus ex virgine, passus pro nobis, resurgens ad nos justificandos, sedens ad dexteram Dei ad interpellandum pro nobis, retributurus omnia in judicio bona bonis, mala malis. Caput nostrum ille, caput dignatus est corporis fieri, carnem assumendo a nobis, in qua moreretur pro nobis: quam etiam resuscitavit propter nos, ut in illa carne resurrectionis nobis praeberet exemplum, ut sperare disceremus quod desperabamus, et haberemus jam pedes in
Abbreviated transcription (Latin):
minum ut nolis male inimicis tuis: &
tantum eis iniquis uelis bonum. qͣntũ
tͥ Non enim detuo accepturi sunt ut
boni sint: aut quod illis dabitur. tͥ mi¬
nuet᷑. Inimicus tuus. quia malus ẽ: ini¬
micus ẽ: fit bonus. et amicus erit. et sociꝰ
erit: ut simul uelis possidere qͦd amabas
iam fr̃ erit: Laudans ergo inuoca: hẏm¬
num dic deo tuo: Sacrificium laudis
ait. głificabit me: Et quid: Maior gloria
erit deo: quia głificas eum: Aut addimꝰ
głam deo. quando e dicimus: głifico te
ds̃ m̃s: Aut sanctiorem eum facimus.
quando dicimus: benedico de ds̃ m̃s:
Ipse quando nos benedicit. facit nos san¬
ctores. facit nos feliciores: Q uando nos
głificat facit nos gloriosiores: facit nos
honoratiores: Quando eum głificamꝰ:
nob ꝓdest. non illi: Quomͦ enim eum
głificamus: Gloriosum eum dicendo:
non faciendo: Proinde quid secutus ait
cum diceret: sacrificium laudis głifica¬
bit me: Ne putares te aliquid p̃stare

Expanded text:
minum, ut nolis male inimicis tuis. Et minum, ut nolis male inimicis tuis. Et quantum eis, inquis, velim bonum? Quantum tibi. Non enim de tuo accepturi sunt ut boni sint, aut quod illis dabitur, tibi minuetur. Inimicus tuus, quia malus est, inimicus est: fit bonus, et amicus erit, et socius erit; ut simul velis possidere quod amabas, jam frater erit. Laudans ergo invoca, hymnum dic Deo tuo. Sacrificium laudis, ait, glorificabit me. Et quid? major gloria erit Deo, quia glorificas cum? aut addimus gloriam Deo, quando ei dicimus, Glorifico te, Deus meus? aut sanctiorem eum facimus, quando dicimus, Benedico te, Deus meus? Ipse quando nos benedicit, facit nos sanctiores, facit nos feliciores; quando nos glorificat, facit nos gloriosiores, facit nos honoratiores: quando eum glorificamus, nobis prodest, non illi. Quomodo enim eum glorificamus? Gloriosum dicendo, non faciendo. Proinde quid secutus ait, cum diceret, Sacrificium laudis glorificabit me? Ne putares te aliquid praestare
Abbreviated transcription (Latin):
nouus homo: fiat nouus homo: dicat
cantieum nouum innouatus: amet
noua quib renouetur: Nam quid anti¬
quius dõ: qui ẽ. ante omĩa. et sine fine.
& sine iniqo: Tibi sitͣ nouus redeunti:
quia disceilendo factus eras uetus. et dix¬
eras. inueteraui iomnibus inimicis me¬
is: Dicimus ergo hymnum dõ nr̃o: et ipse
hẏmnus liberat nos. Laudans enim in¬
uocabo dominum: et abinimicis meis
saluus ero: Hymnus enim ẽ canticum
laudis: Laudans inuoca: ñ reprehendens:
Quando enim inuocas dm̃. ut premat in¬
imicum tuum: quando de malo alie¬
no gaudere uis. & adhoc malum inuo¬
cas dm̃: participem eũ facis maliciȩ
tuȩ: Si participem facis maliciȩ tue: ñ
ergo laudans inuocas. sed reprehendens:
Talem enim putas đm qualis tues: unde
tͥ alio loco dicitur. hec fecisti et tacui:
Suspicatus es inique: qͦd ero tui similis:
Laudans ergo inuoca dñm: Noli eũ puta¬
re similem tͥ: ut similis fias illi: Estote

Expanded text:
novus homo fiat: novus homo, dicat novus homo fiat: novus homo, dicat canticum novum: innovatus amet nova quibus renovatur. Nam quid antiquius Deo, qui est ante omnia, et sine fine, et sine initio? Tibi fit novus redeunti; quia discedendo factus eras vetus, et dixeras: Inveteravi in omnibus inimicis meis . Dicimus ergo hymnum Deo nostro, et ipse hymnus liberat nos. Laudans enim invocabo Dominum, et ab inimicis meis salvus ero . Hymnus est enim canticum laudis. Laudans invoca, non reprehendens. Quando enim invocas Deum, ut premat inimicum tuum, quando de malo alieno gaudere vis, et ad hoc malum invocas Deum, participem eum facis malitiae tuae. Si participem eum facis malitiae, non ergo laudans invocas, sed reprehendens. Talem enim putas Deum, qualis tu es. Unde tibi alio loco dicitur: Haec fecisti, et tacui; suspicatus es iniquitatem, quod ero tibi similis . Laudans ergo invoca Dominum: noli eum putare similem tibi, ut similis fias illi. Estote
Abbreviated transcription (Latin):
maui: Quando autem dicebat sequor ad
palmam suꝑnȩ uocationis: qui a iam
bonam ambulabat habebat unde grãs
ageret: habebat qͦd peteret: grãs agens
deacceptis petens debita: De quib accep¬
tis: de indulgentia peccatoꝵ: de illum:¬
natone fidei: de robore spei: deflamma
caritatis:. Ynde autem adhuc deum de¬
bitorem tenebat: Decȩtero inquit suꝑ¬
ẽ mnͥ corona iusticiȩ: Adhuc gͦ aliquid¬
mͥ debetur. Quid debetur: Corona iusti¬
clȩ: qͣm reddet mͥ dñs inilia die iustus
uidex: Primo benignus pat̾ uterueret
delacu miseriȩ. ut donaret peccata. ut li¬
beraret deluto limi: postea iustus uidex
reddens bene ambulanti qͦd ꝓmisit: cui
pͥmo ut bene ambularet donauit: Reddet
g iustus iudex S quibus: Qui ꝑseuera¬
uent usq infinem hic saluus erit. Im¬
misit inos meum canticum nouum:
Ed canticũ nouum: Hymnum dõ nr̃o:
Dicebas forte hymnos diis alienis: Ueteres
hymnos: quia uetus homo dicebat. ñ

Expanded text:
mavi. Quando ergo dicebat, Sequor ad mavi. Quando ergo dicebat, Sequor ad palmam supernae vocationis, quia jam bonam ambulabat: habeat unde gratias ageret, habebat quod peteret, gratias agens de acceptis, petens debita. De quibus acceptis? De indulgentia peccatorum, de illuminatione fidei, de robore spei, de flamma charitatis. Unde autem adhuc Dominum debitorem tenebat? De caetero, inquit, superest mihi corona justitiae. Adhuc ergo mihi aliquid debetur. Quid debetur? Corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex . Primo benignus pater, ut erueret de lacu miseriae, ut donaret peccata, ut liberaret de luto limi: postea justus judex, reddens bene ambulanti quod promisit, cui primo ut bene ambularet donavit. Reddet ergo justus judex: sed quibus? Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit misit in os meum canticum novum. Quod canticum novum? Hymnum Deo nostro. Dicebas forte hymnos diis alienis, veteres hymnos; quia vetus homo dicebat, non
Abbreviated transcription (Latin):
posuit inquit supra petram pedes me¬
os: et direxit gressus meos: Petra autẽ
erat xp̃c: Simus supra petram: dirigã¬
tur gressus nr̃i Opus ẽ tamen adhuc
ut ambulemus: ut adaliquid ꝑueniam᷑:
Nam paulus apłs iam suꝑ petram. iam
direct̾is pedib suis. quid dicebat: Non
est. si non apprehendistir: ynde grãs
agis cũ dicis: sed miscłiam consecutus sũ:
Qiua dircc̾ti sunt pedes: quia iam supra pe¬
tram ambrilat: Quid enim ait: Inũ autẽ
que retro oblitus: Quid ẽ. recro: Lacꝰ miserie:
Qud c̃ retro: limus luti: concupiscentiȩ
carnales. tenebrȩ inquitatum: Que retro
oblitꝰ. mea que antea sunt extentus. Non se
dicertt extentũ. si iam ꝑuenisset: Ertendi¬
tur enim animus desidio rez concupitȩ:
ñ leticia consecute: Inea quȩ aute sunc
inquit extentus. sequor ad palmã suꝑne
uocationis dĩ inxp̃o iħu Currebat: se¬
quebatur ad palmã E alio loco iam pro¬
ximus palmȩ: cursum inquit consum¬

Expanded text:
Posuit, inquit, supra petram pedes mePosuit, inquit, supra petram pedes meos, et direxit gressus meos. Petra autem erat Christus . Simus super petram, dirigantur gressus nostri: opus est tamen adhuc ut ambulemus, ut ad aliquid perveniamus. Nam Paulus apostolus, jam super petram, jam directis pedibus suis, quid dicebat? Nest, si non apprehendisti? Unde gratias agis, cum dicis: Sed misericordiam consecutus sum ? Quia directi sunt pedes, quia jam supra petram ambulat. Quid enim ait? Unum autem quae retro oblitus. Quae retro? Lacus miseriae. Quid est, retro? Limus luti, concupiscentiae carnales, tenebrae iniquitatum. Quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus. Non se diceret extentum, si jam pervenisset. Extenditur enim animus desiderio rei concupitae, non laetitia consecutae. In ea quae ante sunt, inquit, extentus, sequor ad palmam supernae vocationis Dei in Christo Jesu . Currebat, sequebatur ad palmam. Et alio loco jam proximus palmae, Cursum, inquit, consum