comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
queantur delibatione tua: Si remanebis:
libabis. An adhoc ut ualeat inimicis tuis:
quo possint et ipsi tua lib̃atione conuerq:
Sed et hoc mirum ẽ: si habeat aliquã peti¬
cionis causam: Nunquid ad hoc liberat᷑
seruus di. adño dõ suo: ut alii ꝓficiant:
Quid si de essent qui ꝓficerent: ille. seruus
dĩ non erat liberandus: Quacunq ergo
me conuertam siue adpunitionẽ. siue ad
liberationẽ inimicoꝵ. ñ uideo causam pe¬
ticionis huius ꝓpter inimicos meos erue
me. nisi aliud quid intelligamus. Quod
cũ dixero adiuuante dño: iudicabit in
uob̃ qui habitat et inuobis. Est quedam
liberatio scõꝵ occulta: et ꝓpt̃ ipsos fit qđ

Expanded text:
queantur de liberatione tua: sic remanebis? non queantur de liberatione tua: sic remanebis? non liberaberis? An ad hoc ut valeat inimicis tuis, quo possint et ipsi tua liberatione converti? Sed et hoc mirum est, si habeat aliquam petitionis causam. Numquid enim ad hoc liberatur servus Dei a Domino Deo suo, ut alii proficiant? Quid, si deessent qui proficerent, ille servus Dei non erat liberandus? Quocumque ergo me convertam, sive ad punitionem, sive ad liberationem inimicorum, non video causam petitionis hujus, Propter inimicos meos erue me: nisi aliquid intelligamus, quod cum dixero adjuvante Domino, judicabit in vobis qui habitat in vobis. Est quaedam liberatio sanc
Abbreviated transcription (Latin):
faciem tuã apuero tuo Et hec humili¬
tatis commendatio ẽ. Apuero tuo. idest
aparuo tuo: quia iam earui suꝑbia ꝑdi
sciplinã tribulationis: Ne auertas faciem
tuã apuero tuo Hȩc est illa speciosa mise¬
ricordia di quam supra dixit. Nam seqñ¬
ti uersu exponit. qđ dixit Qm̃ tribulor:
uelociter exaudi me Quid. ẽ. uelociter:
am non ẽ. qđ diffcias: Tribulor: precessit
afflictio mea: sed sequatur miscđia tua
indiget expositionc Uideamus ergo qđ
sequitur P ropter inimicos meos erue
me. Hȩc plane miranda peticio ẽ. nec bre¬
uiter ꝑstringenda: nec cursim transilienda:
prfus miranda. Propter inimicos meos erue
me. Quid. ẽ ꝓpt̃ inimicos meos erue me:
Ut confundantur: ut crucientur libatione
mea. Quid ergo: Si ñ essent illi qui lib̃a¬
tione mea essent cruciandi: mͥ subuenire
ñ debuit: Et tunc tibi acceptabilis ẽ liba¬
tio: cum fuerit alterius dampnatio: Ecce
ñ sunt inimici: qͥ uel confundantur. uł tor¬

Expanded text:
faciem tuam a puero tuo. Et haec humilitatis commendatio est, a puero tuo, id est a parvo; quia jam carui superbia per disciplinam tribulationis: Ne avertas faciem tuam a puero tuo. Haec est illa speciosa misericordia Dei quam supra dixit. Nam sequenti versu exponit quod dixit: Quoniam tribulor, velociter exaudi me. Quid est, velociter? Jam non est quod differas: tribulor; praecessit afflictio mea, sequatur misericordia indiget expositione: videamus ergo quod sequitur. Propter inimicos meos erue me. Haec plane miranda petitio est, nec breviter perstringenda, nec cursim transilienda; prorsus miranda: Propter inimicos meos erue me. Quid est, Propter inimicos meos erue me? Ut confundantur, ut crucientur liberatione mea. Quid ergo, si non essent illi qui liberatione mea essent cruciandi, mihi subveniri non debuit? et tunc tibi acceptabilis est liberatio, cum fuerit alterius damnatio? Ecce non sunt inimici, qui vel confundantur, vel tor
Abbreviated transcription (Latin):
uitulus nouellus cornua ꝓducens et ungulas
Amplius gͦ placebit deo laus eius exore meo:
quã magna uictima ad ducta ad aram ipsiꝰ
An aliquiad decornib etungulis uituli huius
dicendum ẽ: Qui bene instructus ẽ. et laude
di opulentus: et cornua debet habere quibus
adueisanium uentilet: et ungulas quib tetrã
excitet: Nostis enim hoc facere utulos pu¬
bescentes: & intaurinam audatiã grandescen¬
tes: Nam ideo nouellus ẽ: ꝓpter uitã nouã
Aliquis gͦ hereticus forte contradicit: cornib
uentiletur Alius non contradicit: s tam̃
terrenum abiecte sapit: ungulis excitetur:
Ergo suꝑ hunc uitulum: tͥ placebit laudatio
mea. Lam illa post pauꝑtatem et dolorem:
inȩterna societate angłoꝵ ubi nec aduersa¬
rius erit incertamine uentilandus: nec piger
tentur: Credant et spe gaudeant: magis in¬
opes sint ut saturari mereantur: ne cum suꝑ¬
biȩ saginam ructant negetur eis eis panis.
quo salubriter uiuant Querite dñm inope̾

Expanded text:
itulus novellus, cornua producens et ungulas. Amplius ergo placebit Deo laus ejus exiens de ore meo, quam magna victima adducta ad aram ipsius. An aliquid de cornibus et ungulis vituli hujus dicendum est? Qui bene instructus est, et laude Dei opulentus, et cornua debet habere quibus adversarium ventilet, et ungulas quibus terram excitet. Nostis enim hoc facere vitulos pubescentes, et in taurinam audaciam grandescentes. Nam ideo novellus est, propter vitam novam. Aliquis ergo haereticus forte contradicit; cornibus ventiletur. Alius non contradicit, sed tamen terrenum abjecte sapit; ungulis excitetur. Ergo super hunc vitulum tibi placebit laudatio mea; jam illa post paupertatem et dolorem in aeterna societate Angelorum, ubi nec adversarius erit in certamine ventilandus, nec piger tentur. Credant, et spe gaudeant. Magis inopes sint, ut saturari mereantur; ne cum superbiae saginam ructant, negetur eis panis quo salubriter vivant. Quaerite Dominum, inopes;
Abbreviated transcription (Latin):
hoc gͦ subuenire differebas: ut michi dul¬
ec esset qđ subuemebas Iam ergo ultra ñ
est qd differas: Puenit tribulatio mea ad
mensurã certam calamitatis: ueniat mi¬
scđia tua ad faciendum opus bonitatis:

Expanded text:
hoc ergo subvenire differebas, ut mihi dulhoc ergo subvenire differebas, ut mihi dulce esset quod subveniebas: jam ergo ultra non est quod differas; pervenit tribulatio mea ad mensuram certam calamitatis, veniat misericordia tua ad faciendum opus bonitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ miscđia tua: Hanc cau¬
sam asseruit quare debe¬
at exaudue: quia suauis
ẽ miscđia dĩ. Nonne hoc¬
magis erat consequens.
ut diceret exaudi me dñe: ut suauis sit mͥ
miscđia tua: Quare ergo exaudi me do¬
mine: qm̃ suauis est miscđia tua. Sua¬
uitatem miscdiȩ dñi detribulatione sua
commendauit: Auis quodammͦ uerbis
causam dicit. quare se exaudiri roget. Sed
homini intribulatione posito: necesse est
ut suaiuis sit miscđia di. De hac suauita¬
te miscđiȩ di: uidete qͥd alio loco script̃a
dicat. Sicut pluuia insiccitate: ita specio
sa miscđia dei intribulatione: Qđ̃ ibi ait
speciosa: hoc ait hic suauis: N ec panis
dulcis esset: nisi fames precedẽret: Ergo &
quando dñs ꝑmitcit aut facit ut intribu¬
latione aliqua simus: etiam tunc miseri¬
cors ẽ Non enim alimentum subtrahit:
sed desiderium mouet: Itaq qđ ait modo
differre exauditionem: intanta tribulatio¬
ne sum. ut suauis mͥ sit miscłia tua: Ad

Expanded text:
est misericordia tua. Hanc causam asseruit quare debeat exaudiri, quia suavis est misericordia Dei. Nonne magis hoc erat consequens ut diceret, Exaudi me, Domine, ut suavis mihi sit misericordia tua? Quare ergo, Exaudi me, Domine, quoniam suavis est misericordia tua! Suavitatem misericordiae Domini de tribulatione sua commendavit aliis quodammodo verbis, causam dicit quare se exaudiri roget: sed homini in tribulatione posito, necesse est ut suavis sit misericordia Dei. De hac suavitate misericordiae Dei videte quid alio loco Scriptura dicat: Sicut pluvia in siccitate, ita speciosa est misericordia Dei in tribulatione . Quod ibi ait, speciosa; hoc ait hic, suavis. Nec panis dulcis esset, nisi fames praecederet. Ergo et quando Dominus permittit aut facit ut in tribulatione aliqua simus, etiam tunc misericors est; non enim alimentum subtrahit, sed desiderium movet. Itaque quid ait modo: differre exauditionem; in tanta tribulatione sum, ut suavis mihi sit misericordia tua. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
tire non possunt qđ gustare nolunt: quid gͦ
facit de iocunditatẽ nominis di ꝰ Tulit sẽ
continuo aturbis impiorũ. E xpectabo inqͥt
nomen tuum: qm̃ iocundum. ẽ. in conspectu
scõrum tuoꝵ: Iocundum.ẽ. nomen tuum:
s ñ in conspectu impioꝵ. Ego scio quã dul

Expanded text:
tire non possunt quod gustare nolunt: quid ergo tire non possunt quod gustare nolunt: quid ergo facit de jucunditate nominis Dei? Tulit se continuo a turbis impiorum: Et exspectabo, inquit, nomen tuum, quia jucundum est in conspectu sanctorum tuorum. Jucundum est nomen tuum, sed non in consp
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbas quia iocundum ẽꝰ Da mͥ palatum: cui
iocundum ẽ. Lauda dñm quantũ potes: &¬
exaggera dulcedinem eiꝰ quib ualueris u̾bis.
Homo nesciens qͥd sit mel: nͥ gustauerit nescit
quid dieas. Ideo magis ad exꝑimentum in
uitans psalmus. quid ait: Gustate. et uidete:
qm̃ suauis ẽ dominus: Gustare et non uis. et
dicis iocundum. ẽ: Quando iocundum est:
Si gustasti: infructu tuo inueniatur. non inso¬
lis uocib tanquã tantummͦ infoliis: ne ma¬
ledicto domini arescere tanquã illa ficulnea
ueritis. Homini autẽ ñgustanti. unde ꝓbas:
Laudando iocunditatẽ nominis dĩ Quanta¬
cunq dixtris: uerba sunt: Aliud ẽ gustus: uba
laudis eius audiunt &impii: non autem
gustant quam iocundum. ẽ nͥ scĩ: Promde
iste sentiens dulcedinem nominis cħ. & uo¬
lens explicare. et uolens ostendere. nec inue¬
niens quib: & enim scĩs non opus. ẽ ut tu
ostendas. qͥa ipsi gustant et norunt impiĩ sen¬

Expanded text:
probas quia jucundum est? Da mihi palatum cui probas quia jucundum est? Da mihi palatum cui jucundum est. Lauda mel quantum potes, exaggera dulcedinem ejus quibus valueris verbis: homo nesciens quid sit mel, nisi gustaverit, quid dicas nescit. Ideo magis ad experimentum te invitans psalmus, quid ait? Gustate, et videte quoniam suavis est Dominus . Gustare non vis, et dicis, Jucundum est? Quid jucundum est? Si gustasti, in fructu tuo inveniatur, non in solis vocibus, tanquam tantummodo in foliis, ne maledicto Domini arescere tanquam illa ficulnea veritis. Homini autem non gustanti, unde probas? Laudando jucunditatem nominis Dei, quantacumque dixeris, verba sunt: aliud est gustus. Verba laudis ejus audiunt et impii: non autem gustant quam jucundum est, nisi sancti. Proinde iste sentiens dulcedinem nominis Dei, et volens explicare, et volens ostendere, nec inveniens quibus: etenim sanctis non opus est ut ostendat, quia et ipsi gustant et norunt; impii autem sen
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ qm̃ fecisti: id÷ quia tu fecisti. ñ exmeritis me¬
is. sed exmiscdia. tua Ego enim quid feciꝰ
Si recolas: prius fui blaspemus. et ꝑsecutor. &
iiuriosus: Iu autem quid fecisti: S miseri¬
cordiam consecutus sum: quia ignorans feq
Confitebor tͥ inscłm qm̃ fecisti: et expectabo no¬
men tuũ qm̃ iocundum. ẽ. Amarum. ẽ. scł̃m:
s nomen tuum iocundum: Et si dulcia quedã
sunt inseculo. s cum amanrtudine digerunt᷑:
p̃ponitut nom̃ tuũ ñsolum magnitudine: s
etiam iocunditate: Hartauerunt et enim mͥ
iniusti delectationes suas: sed non sicut lex tua
dominez Neq enim si nichil dulce esset marty¬
ribus:tantas dubulatonum amaritudines
equo animo sustinerent. Amaritudo eoꝵ a
quouis sentiebatur: dulcedinem eoꝵ ñ facile
quisquam gustare poterat. Nom̃ gͦ dĩ iocun¬
dum amantib dm̃: supra om̃s iocunditates
Expectabo nom̃ tuũ: quia iocundũ ẽ. Etcui

Expanded text:
m fecisti, id est, quia tu fecisti, non ex meritis mem fecisti, id est, quia tu fecisti, non ex meritis meis, sed ex misericordia tua. Ego enim quid feci? Si recolas, prius fui blasphemus et persecutor et injuriosus. Tu autem quid fecisti? Sed misericordiam consecutus sum, quiiam fecisti. 18. Et exspectabo nomen tuum, quia jucundum es. Amarum est saeculum, sed nomen tuum jucundum. Et si dulcia quaedam sunt in saeculo, sed cum amaritudine digeruntur. Praeponitur nomen tuum, non solum magnitudine, sed etiam jucunditate. Narraverunt etenim mihi injusti delectationes suas, sed non sicut lex tua, Domine . Neque enim si nihil dulce esset martyribus, tantas tribulationum amaritudines aequo animo sustinerent. Amaritudo eorum a quovis sentiebatur, dulcedinem eorum non facile quisquam gustare poterat. Nomen ergo Dei jucundum est amantibus Deum super omnes jucunditates. Exspectabo nomen tuum, quia jucundum est. Et cui
Abbreviated transcription (Latin):
Talia quidẽ ñ dat nͥ ds̃: s ñ uult se ꝓpt̃ talia
diligi ds̃. Ideo enim sepe ista dat et malis:
ut aliud abilo discant querere bom: Quo¬
te adtemporalia adipiscenda: Immo in
num. repetere uoluit adiciendo inscłm
scłi. ut confirmaret tͥ repetendo quã funda¬
tus esses indilectione regni cȩloꝵ. et inspe
eternȩ felicitatis Confitebor tͥ insełm
qͣm fecisti Quid fecisti: Doech datnasti:
Quid fecisti: ñ hec ipsa quȩ supradicta siũ
ut tanquam oliua fructisera indomo dei.
se S quis ẽ qui iustificat: Credenti in qͥt
ineum qͥiustificat impium Qd enim ha¬
des qd ñ accepisti Si autẽ accepisti: qͥd gła¬
ris quasi ñ acceꝑis. qͣsi exte habeas: Absit
ut ego sic glorier ait iste qui oppositus ẽ
contra doech: quitolerat doech interra do¬
nec emigret ille detabernacło. et eradicet̃
deterra uiuentium: Non glorior quasi ñ
accepim: sed in dño glorior: et confitebor

Expanded text:
Talia quidem non dat nisi Deus, sed non vult se propter talia Talia quidem non dat nisi Deus, sed non vult se propter talia diligi Deus. Ideo enim saepe ista dat et malis, ut aliud ab illo discant quaerere boni. Quote ad temporalia adipiscenda? Imo in anum, repetere voluit adjiciendo in saeculum saeculi, ut confirmaret ibi repetendo, quam fundatus esset in dilectione regni coelorum, et in spe aeterm fecisti. Quid fecisti? Doech damnasti, Quid fecisti, nisi haec ipsa quae supra dicta sunt, ut tanquam oliva fructifera in domo Dei,Sed quis est qui justificat? Credenti, inquit, in eum qui justificat impium . Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis , quasi ex te habeas? Absit ut ego sic glorier, ait iste qui oppositus est contra Doech, qui tolerat Doech in terra, donec emigret ille de tabernaculo, et eradicetur de terra viventium. Non glorior quasi non acceperim, sed in Deo glorior. Et confitebor
Abbreviated transcription (Latin):
nitate sua. Quid enim uanius eo qͥ putat
plus ualere nummum quã dm̃: Ergo
isto dampnato qͥ dixit. beatum popłm
cuiꝰ ẽ dñs ds̃ ipsius. Quid de te sentis:
qͥd tͥ speras: Ego autẽ sam mͦ corpꝰ illud au¬
di. Ego autem sicut oliua fructifera indo¬
mo dei. Hon unus homo loquitur. s oliua
ula fructifera: unde amputati sunt suꝑbi
rami. & insertus. ẽ. humilis oleasteꝵ
Sicut oliua fruc̾tifera indomo dñi: sꝑaui
inmiscđia di Ille quid: In multitudine
diuitiarum suaꝵ. Ideo radix ei euelletur
det̾ra uiuentium Ego autẽ qͥa sic̃ oliua
fructifera in domo di. cuius radix nutrit᷑
ñ eradicatur: sꝑaui inmiscdia cdi S forte
m̾:nam et huc errant homines aliqͣndo:
Om̃ quidẽ colunt: & ñ sunt iam similes isti
doech S quamuis de do p̃sumant: ad
temporalia tam̃: ut dicant sibi. colo deum
meũ qui me facturus. ẽ diuitẽ int̾ra: qui
mͥ filios daturus. ẽ qͥ mͥ uxorem datuiꝰ ẽ.

Expanded text:
nitate sua. Quid enim vanius eo qui plus putat valere nummum quam Deum? Ergo isto damnato, quid dicujus est Dominus Deus ipsius, quid de te sentis? quid tibi speras? Ego autem, jam modo corpus illud audi; Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei. Non unus homo loquitur, sed oliva illa fructifera, unde amputati sunt superbi rami, et insertus humilis oleaster . Sicut oliva fructifera in domo Dei, speravi in misericordia Dei. Ille quid? In multitudine divitiarum suarum: ideo radix ejus evelletur de terra viventium. Ego autem quia sicut oliva fructifera in domo Dei, cujus radix nutritur, non eradicatur, speravi in misericordia Dei. Sed forte modo? Nam et hinc errant homines aliquando. Deum quidem colunt, et non sunt jam similes isti Doech: sed quamvis de Deo praesumant, ad temporalia tamen; ut dicant sibi, Colo Deum meum, qui me facturus est divitem in terra, qui mihi filios daturus est, qui mihi uxorem daturus est.
Abbreviated transcription (Latin):
tute sua. fũiȩ eoꝵ compositȩ & ornatȩ: sic̃
similitudo templi. Cellaria eoꝵ plena: eruc¬
tantia ex hoc inhoc Oues eoꝵ fecundȩ:
multiplicantes inexitib suis: boues eoꝵ
crasse. Non ẽ nuna sepis. nec exitus: neq
clamor inplateis eoꝵ.Quasi magnam feli
citatem uidentur habere pacis t̾renȩ: s ille
qͥ ttenus.ẽ etiam motꝰ ẽ id: tanquã puluis
quem ꝓicit uentꝰ a facie t̾re : Beniq qͥd in
illis rep̃henditur: Non quia ista habue¬
nnt nã etboni habent ista S qͥd: Hoc
intendite. ne passim diuites rep̃hendati.
et nirsus ne de pauptate et egestate presu¬
matis. Si enim ñẽ p̃sumendum de chuitiis:
qͣntomagis ñ ẽ p̃sumendum de pauꝑtate.
s de do uiuo: In quo gͦ isti notant᷑: Qiuia
beatũ dixerunt popłm cui hȩc sunt. Ideo
filii aliem: ideo os eoꝵ locutũ. ẽ uanitatẽ.
et dexitra coꝵ dextera iniquitatis: lu aut̃
quidd Beatus popls: cur ẽ dñs ds̃ ipsius:¬

Expanded text:
tute sua. filiae eorum compositae et ornatae sicut similitudo templi. cellaria eorum plena et eructantia ex hoc in hoc. oues eorum fecundae multiplicantes in exitibus suis: boues eorum crassae. non est ruina saepis nec exitus neque clamor in plateis eorum. beatum die. Sed ille qui terrenus est, etiam motus est, id est tanquam pulvis quem projicit ventus a facie terrae. Denique quid in illis reprehenditur? Non quia ista habuerint; nam et boni habent ista: sed quid? Hoc intendite; ne passim divites reprehendatis, et rursus ne de paupertate et de egestate praesumatis. Si enim non est praesumendum de divitiis, quanto magis non est praesumendum de paupertate, sed de Deo vivo? In quo ergo isti notantur? Quia beatum dixerunt populum cui haec sunt. Ideo filii alieni, ideo os eorum locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis. Tu autem quid? Beatus populus cujus est Dominus Deus ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
cest nob diaboliis dominari. Liberatur popłs
abegyptiis ꝑmoysen: lib̾atur popłs ap̃terita
nt popłs ille ꝑmare rubrum: istȩ ꝑbaptismũ.
Moruinitur inmari rubro om̃s inimnici popli
illius: moriuntur inbaptismo omnia peccata
niã. litendite fis̃. Post mare illud rubram ñ
continuo patra datur: nec tanquã iã hostes
desinant. secure triumphatur. s. restat here¬
mi solitudo: restant hostes insidiantes in
uia: sic et post baptisma restat uita xpĩana
intemptationib. In illa heremo suspirabatur
patriȩ ꝓmissȩ. Quid aliud xpĩan suspirant.
iani abluti baptismo: Nunquid iã regnãt
cum xp̃o: Nondum uentum ẽ. ad terram ꝓ¬
missionis nr̃e sed nunquã defecturam: Non
enun ibi deficient ẏmni dauid hoc modo
audiant om̃s fideles: sciant ubi sint. Inheremo
sunt: patriam suspuant. Nortui sunt hostes
inbaptisio. s insequentes atergo: Quid. ẽ in¬
sequentes atergo: Ante faciem futura habe¬

Expanded text:
test diabolus dominari. Liberatur populus test diabolus dominari. Liberatur populus ab Aegyptiis per Moysen; liberatur populus a praeterita it populus ille per mare Rubrum; iste per Baptismum. Moriuntur in mari Rubro omnes inimici populi illius ; moriuntur in Baptismo omnia peccata nostra. Intendite, fratres. Post mare illud Rubrum non continuo patria datur, nec tanquam jam hostes desint, secure triumphatur; sed restat eremi solitudo, restant hostes insidiantes in via: sic et post Baptismum restat vita christiana in tentationibus. In illa eremo suspirabatur patriae promissae; quid aliud Christiani suspirant jam abluti Baptismo? Numquid jam regnant cum Christo? Nondum ventum est ad terram promissionis nostram; sed non defecturam, non enim ibi deficient hymni David. Hoc modo audiant omnes fideles; sciant ubi sint: in eremo sunt; patriae suspirant. Mortui sunt hostes in Baptismo; sed insequentes a tergo. Quid est, insequentes a tergo? Ante faciem futura habe
Abbreviated transcription (Latin):
inquit quã presciuit: Nam et ego isrłita sum.
exsemine abraham: de tribu beniamin: Ergo
et paulus nob de sẏnagoga & petrus: et alii apl
de sẏnagoga. Itaq cum audieris uocem syna¬
goge: noli attendere meritum: s intende par¬
tum:. Loquitur gͦ in hoc psalmo synagoga.
deficientib: ymnis dauid filii iesse. id: defici¬
entib reb: temporalib ꝑ quas solebat acar¬
nali popło laudari ds̃. Quare autem ille de¬
fecerunt: nisi ut aliȩ res querentur: Quere¬
rentur gͦ que ibi non erant: Non: sed quȩ ibi
quib:dam secretis mẏsterioꝵ: qͥa hec inquit
ipse apłs. figurȩ nĩȩ fuerunt. Et attendite iã
breuiter ipsam figuram nrãm. Popłs ifrł sub
pharaonis et egyptioꝵ dominatione: popl̃
xp̃ianus ante fidẽ predestinatus iam deo. &
adhuc seruiens demonib et diabolo principi
eoꝵ. Ecce popłs subiugatus egyptiis. serui¬
ens peccatis suis. Non enim nͥ ꝑpeccata nt̃a: po¬

Expanded text:
inquit, quam praescivit: nam et ego Israelita sum inquit, quam praescivit: nam et ego Israelita sum ex semine Abraham, de tribu Benjamin . Ergo et Paulus nobis de Synagoga; et Petrus et alii Apostoli de Synagoga. Itaque cum audieris vocem Synagogae, noli attendere meritum, sed intende partum. Loquitur ergo in hoc psalmo Synagoga, deficientibus hymnis David, filii Jesse; id est deficientibus rebus temporalibus, per quas solebat a carnali populo laudari Deus. Quare autem illae defecerunt, nisi ut aliae quaererentur? Ut quaererentur quae? Quae ibi non erant? Non; sed quae ibi quibusdam secretis mysteriorum, quae, inquit ipse Apostolus, figurae nostrae fuerunt . 5. Et attendite jam breviter ipsam figuram nostram. Populus Israel sub Pharaonis et Aegyptiorum dominatione ; populus Christianus, ante fidem praedestinatus jam Deo, et adhuc serviens daemonibus et diabolo principi eorum: ecce populus subjugatus Aegyptiis, serviens peccatis suis; non enim nisi per peccata nostra po
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc et ipse primo saulus. postea paulus: id:
primo suꝑb postea humilis. Saulus enĩ die
tus ẽ. Nomen saul nostis: quia rex suꝑb &
infrenis fuit: Non qͣsi iact᷑antia aliqua nom̃
sibi mutauit apłs: s. exsaulo factus ẽ paulꝰ.
exsuꝑbo modicus. Paulum enim modieum
ẽ. Uis nosse quid sit saulus: Ipsum audi iã
paulum. recordantẽ quid fuerit ꝑmaliciam
suã: et quid iam sit ꝑgrãm dĩ. Audi quomͦ
fuent saulus: et quomodo sit paulus: Qui fui
prius inquit blasphemus et ꝑsecutor: et in¬
iuriosus: Audisti saulum: audi et paulum.
nonsum dignus uocari apłs. Quare: quia fui
saulus. quid. ẽ fui saulus: Ipse dicat. Quia
ꝑsecutus sũ inquit eccłiam di: s gra d̃i ait
sum id qđ sum Abstulit sibi omnem gran¬
ditatem suã Minimus iã inse: grandis inx.
Et iste paulus qͥd dicit: Non repulit ds̃ plebẽ
suam:. De plebe exiudȩis ueniente: plebem suã

Expanded text:
Hinc et ipse primo Saulus, postea Paulus: id est, Hinc et ipse primo Saulus, postea Paulus: id est, primo superbus, postea humilis. Saül enim, unde dictum est nomen Sauli, nostis quia rex superbus et infrenis fuit. Non quasi jactantia aliqua nomen sibi mutavit Apostolus; sed ex Saulo factus est Paulus, ex superbo modicus. Paulum enim Modicum est. Vis nosse quid sit Saulus? Ipsum audi jam Paulum recordantem quid fuerit per malitiam suam, et quid jam sit per gratiam Dei; audi quomodo fuerit Saulus, et quomodo sit Paulus: Qui fui, inquit, prius blasphemus, et persecutor, et injuriosus . Audisti Saulum; audi et Paulum: non sum dignus vocari apostolus. Quare? Quia fui Saulus. Quid est, fui Saulus? Ipse dicat: Quia persecutus sum, inquit, Ecclesiam Dei; sed gratia Dei, ait, sum id quod sum . Abstulit sibi omnem granditatem suam; minimus jam in se, grandis in Christo. Et iste Paulus quid dicit? Non repulit Deus plebem suam, de plebe ex Judaeis veniente, plebem suam,
Abbreviated transcription (Latin):
et inuenerant patriã et regnũ. Hinc solũ
laudabant deum: ñ intelligentes qͥd inhis
figuris presignaret et ꝓmitteret ds̃. Defi
carnalis. eui regnauit ille dauid: defece¬
runt ymni non filii dei. s dauid filii ies¬
se Periculosum locum tituli psalmi pre¬
sentis: sicut dñs uoluit preteruecti sumꝰ.
Accepistis quare dictum sit. defeccrunt ym¬
ni dauid filii iesse: cuius uox ẽ. psalmus
asaph. Quid. ẽ. asaph: Sicut inuenimus
ininterpretationib exlingua ebrea ingre¬
cum. et exgreca nobis inlatinum translatis.
asaph sẏnagoga interpretatur. Uox ẽ. ergo
sẏnagoge. S tu cum audieris synagogã:
noli continuo detestari. quasi interfectricẽ
dm̃. Erat quidẽ illa sẏnagoga int̾fectrix
dominii: nemo dubitat. S mem̃to
de synagoga fuise anetes. quoꝵ fili sum̃.
Unde dicitur inpsalmo. Afferte dño filios ari¬
etum: Qui inde arietes: Petrus. ioħs. iaco¬
bus.andreas.bartholomeus: et ceteri apli.

Expanded text:
et invenerant patriam et regnum; hinc solum et invenerant patriam et regnum; hinc solum laudabant Deum, nondum intelligentes quid in illis figuris praesignaret et promittercarnalis, cui regnavit ille David, defecerunt hymni David; non Filii Dei, sed filii Jesse. Periculosum locum tituli psalmi praesentis, sicut Dominus voluit, praetervecti sumus: accepistis quare dictum sit, Defecerunt hymni David, filii Jesse. 4. Cujus vox est Psalmus? Asaph. Quid est, Asaph? Sicut invenimus in interpretationibus ex lingua hebraea in graecam, et ex graeca nobis in latinam translatis, Asaph Synagoga interpretatur. Vox est ergo Synagogae. Sed tu cum audieris Synagogam, noli continuo detestari quasi interfectricem Domini. Erat quidem illa Synagoga interfectrix Domini; nemo dubitat: sed memento de Synagoga fuisse arietes, quorum filii sumus. Unde dicitur in psalmo: Afferte Domino filios arietum . Qui inde arietes? Petrus, Joannes, Jacobus, Andreas, Bartholomaeus, et caeteri Apostoli.
Abbreviated transcription (Latin):
lbati exegypto: transeuntes ꝑmare
rubrum: finitis anfractib terroribq solitu¬
dinũ: acceꝑunt t̾ram. acceꝑunt regnum. De¬
inde post regnũ acceptum. qͥa terrena acce¬
ꝑant. cepunt merito peccatoꝵ suoꝵ oppu¬
gnari: expugnari: captiuari: adextremum
euersa ẽ. et ip̃sa ciuitas: Tales erant ule ꝓ
ut ille om̃is decursus temporalium ꝓmis¬
sionum. figura esset quedam et ꝓpħia fu¬
turoꝵ: Icaq cũ illud regnum deficeret. uͥ
regnauit dauid filius iesse. idest homo qͥ
dam. et si ꝓpha. et si sc̃s. quia uidebat. et p̃¬
ne scđ̾m carnem nasciturus erat: tam̃ ho
nondum rex nr̃ filius dĩ.
s rex dauid filius iesse: Quia gͦ defectu¬
rum erat illud regnum ꝑqdregnum acep¬
tũ laudat᷑ ds tẽ a carnalibus: hoc solum
enim ꝓmagno habebant. quia liberati e¬
ranc demporaliter abhis aquib oppͥme¬
bantur. et euaserant hostes ꝑsequentes ꝑ
mare rubrum: et ducti erant ꝑsolitudinẽ.

Expanded text:
liberati ex Aegypto, transeuntes per liberati ex Aegypto, transeuntes per Rubrum mare; finitis anfractibus et erroribus solitudinum, acceperunt terram, acceperunt regnum: deinde post regnum acceptum, quia terrena acceperant, coeperunt merito peccatorum suorum oppugnari, expugnari, captivari; ad extremum eversa est et ipsa civitas. Tales erant et illut ille omnis decursus temporalium promissionum figura esset, et quaedam prophetia futurorum. Itaque cum illud regnum deficeret, ubi regnavit David, filius Jesse, ida, etsi sanctus, quia videbat et prsecundum carnem nasciturus erat; tamen homo, nondum rex noster, Filius Dei, sed rex David, filius Jesse: quia ergo defecturum erat illud regnum, per quod regnum acceptum laudabatur tunc Deus a carnalibus; hoc solum enim pro magno habebant, quia liberati erant temporaliter ab his a quibus opprimebantur, et evaserant hostes persequentes per mare Rubrum, et ducti erant per solitudinem,
Abbreviated transcription (Latin):
Noli altum saꝑe: s time. Quid. s̃ noli al¬
tum saꝑe: Noli suꝑbire quia inseitus es:
sed time ne frangaris ꝓpter infidelitatem
sic̃ illi fracti sunc: Propter incredulitatem
inquit fracti sunt: tu autem fide sta. Noli
altum saꝑe: s dime. Nam si ds̃ naturalib
iamis ñpeꝑcit: neq tibi parcet Et sequit̃
bonus locus et necessarius: et totus audi¬
endus: Hides gͦ inquit bonitatem et seue¬
ntatem dĩ: In eos quidẽ qui fracti sunt se¬
uentatem: inte autem qui insertus es bo
illi si non ꝑmanserint in infidelitate inserent᷑.
Tempore gͥ ueteris destamenti fr̃s. ꝓmnissioẽs
adeo nr̃o popło illi carnali. terrene erant.
et temporales: Promissum ẽ. regnum cerre¬
num: ꝓmissa derra illa. in qua etiã induc¬
ti sunt abegypto liberati:. Piħim naue in¬
troducti sunt interrã ꝓmissionis: ubi eti¬
am ierłm terrena ȩdificata ẽ ubi regna¬
uit dauid Acceꝑunt terram

Expanded text:
noli altum sapere, sed time. Quid enim est, Noli alnoli altum sapere, sed time. Quid enim est, Noli altum sapere? Noli superbire, quia insertus es; sed time ne frangaris per infidelitatem, sicut illi fracti sunt. Propter infidelitatem, inquit, fracti sunt: tu autem fide sta; noli altum sapere, sed time. Nam si Deus naturalibus ramis non pepercit, neque tibi parcet. Et sequitur bonus locus, et necessarius, et totus audiendus: Vides ergo, inquit, bonitatem et severitatem Dei: in eos quidem qui fracti sunt, severitatem; in te autem qui insertus es bonilli si non permanserint in infidelitate, inserentur . 3. Tempore igitur Veteris Testamenti, fratres, promissiones a Deo nostro populo illi carnali terrenae erant et temporales. Promissum est regnum terrenum; promissa est terra illa, in quam etiam inducti sunt ab Aegypto liberati: per Jesum Nave introducti sunt in terram promissionis, ubi etiam Jerusalem terrena aedificata est, ubi regnavit David. Acceperunt terram,
Abbreviated transcription (Latin):
taris non tu racdicem portas. ẜ. radix tef igo
de radice patriarcharum dic fractos quosdã
ramos ꝓpt̃ infidelitatem. et insertũ ibi ole¬
astrum. ut esset particeps pinguedinis oliue:
id÷ eccłiam exgentib uenientem. Et quis
inserit oleastrum moliua: Oluia solet in
oleastro: oleastrum moliua nunquã uidi¬
mus: Nam quisquis fecerit: non inueniet
bacas nisi oleastri. Qđ enim inseritur hoc
crescit: et eius rei fructus inuenitur: Inue¬
nitur ñ radicis fructus: s surculi. Hoc ostñ¬
dens apłs ommipotentia sua dm̃ fecisse
ut oleaster inradicem oliuȩ insereretur: &
ñ bacas siluestres. sed oliuam daret: adom¬
mpotentiam dĩ reuocans. hoc apłs ato Si
tu exnaturali incisus es oleastro. et contra
naturam insertus es in bonã
oliuam: noli gloriari inqͥt aduer
aduer¬
sus ramos: Sed dicis ait fracti sunt ra¬
mi: ut ego inserar: Bene: Propter incredu¬
litatem fracti sunt: tu autem fide sta.

Expanded text:
riaris: non tu radicem portas, sed radix te. Ergo riaris: non tu radicem portas, sed radix te. Ergo de radice Patriarcharum dicit fractos quosdam ramos propter infidelitatem, et insertum ibi oleastrum, ut esset particeps pinguedinis olivae, id est, Ecclesiam ex Gentibus venientem. Et quis inserit oleastrum in oliva? Oliva solet in oleastro; oleastrum in oliva nunquam vidimus. Nam quisquis fecerit, non inveniet baccas nisi oleastri. Quod enim inseritur, hoc crescit, et ejus rei fructus invenitur: invenitur non radicis fructus, sed surculi. Hoc ostendens Apostolus omnipotentia sua Deum fecisse, ut oleaster in radicem olivae insereretur, et non baccas silvestres, sed olivam daret; ad omnipotentiam Dei revocans hoc Apostolus ait: Si tu ex naturali incisus es oleastro, et contra naturam insertus es in bonam olivam, noli gloriari, inquit, adversus ramos. Sed dicis, ait: Fracti sunt rami, ut ego inserar. Bene; propter incredulitatem fracti sunt: tu autem fide sta;
Abbreviated transcription (Latin):
manifestatione p̃sentium. s exreuelatione fu¬
turoꝵ: Nam qͥd sibi uult fr̃s. ut unum qͥddã
commemorẽ. qđ abraham mitens seruũ suũ
fidelem. ad desponsandã urorem unico filio
suo. fac̃ eum urare sibi: et iniuramento dic̃
ei pone manum subfemore meo et iura:
Quid erat infemore abrahȩ ubi ille manum
posuit iurans: Quid ibi erat: nisi qđ et tẽ
ꝓmissum ẽ. insemine tuo benedicentur om̃s
gentes: Femoris nomine caro significatur
de carne abrahȩ: ꝑysaac. et iacob Et ne mul
dimus: Paulum interrogemus: Gentes iã
credentes inxp̃m. et quasi suꝑbire cupientes
contra iudȩos qui crucifirerunt xp̃m. eum
et de ipso popło uenerit alius paries occurrẽs
mangulo. id: in ipso xp̃o. de diuerso ueni¬
enti pariete preputii. idest gentiũ: cum ergo¬
se erigerent gentes: sic illas reprimit. Si enĩ
tu inquit exnaturali incisus es oleastro. et¬
noli gloriari aduersus ramos: Nam si glo¬

Expanded text:
manifestatione praesentium, sed ex revelatione fumanifestatione praesentium, sed ex revelatione futurorum. Nam quid sibi vult, fratres, ut unum quiddam commemorem, quod Abraham mittens servum suum fidelem ad desponsandam uxorem unico filio suo, facit eum jurare sibi, et in juramento dicit ei: Pone manum sub femore meo, et jura ? Quid erat in femore Abrahae, ubi ille manum posuit jurans? Quid ibi erat, nisi quod et tunc ei promissum est: In semine tuo benedicentur omnes gentes . Femoris nomine caro significatur. De carne Abrahae, per Isaac et Jacob, et ne multdemus? Paulum interrogemus. Gentes jam credentes in Christum, et quasi superbire cupientes contra Judaeos qui crucifixerunt Christum; cum et de ipso populo venerit alius paries, occurrens in angulo, id est in ipso Christo, de diverso venienti parieti praeputii, id est Gentium: cum ergo erigerent se gentes, sic illas reprimit: Si enim tu, inquit, ex naturali incisus oleastro, noli gloriari adversus ramos. Nam si glo
Abbreviated transcription (Latin):
cantat. Inlaude confitentis ẽ p̃dicatio: in
cantico amantis affect̾io: Defecerunt ergo
ymni dauid ait: et addidit filii iesse frat
enm dauid rex isrł filius iesse. tempore qͦ¬
dam ueteris testamenti. quo tempore no¬
uũtestam̃tum occultũ ⁊ibierat tanq̃fructꝰ
inradice: Sienimqueras fructũ in radice ñ in¬
uenis: nec tam̃ inuenis in ramis fructum nͥ qͥ
scd̃s ꝑtinens ad nouum destamentũ adsemeN
abrahe ꝑtinet. s iã spiritalit̃: illi gͦ popło pri¬
mo adhuc carnali. ubi pauci ꝓpħe intellige¬
bant et qͥd desideraretur ado. et quando habe¬
ret publicȩ p̃dicari. p̃minciauerunt futura
turus inradice erat occultus. insemine patri¬
archarum. & quodam dempore reuelandus tan¬
quam fructus apparens. sicut scriptum est.
floruit uirga de radice iesse: sic etiam ipsum
ẽ. priorib illis demporib occultum erat. solis
ꝓpħis cognitum. et paucissimis piis. non ex

Expanded text:
cantat. In laude confitentis est praedicatio: in cantat. In laude confitentis est praedicatio: in cantico amantis affectio. Defecerunt ergo hymni David, ait: et addidit, filii Jesse. Erat enim David rex Israel, filius Jesse , tempore quodam Veteris Testamenti; quo tempore Novum Testamentum occultatum ibi erat, tanquam fructus in radice. Si enim quaeras fructum in radice, non invenies; nec tamen invenies in ramis fructum, nisi qui secundus pertinens ad Novum Testamentum, ad semen Abrahae pertinet, sed jam spiritualiter: illi ergo populo primo adhuc carnali, ubi pauci prophetae intelligebant et quid desideraretur a Deo, et quando haberet publice praedicari, praenuntiaverunt futura turus, in radice erat occultus in semine Patriarcharum, et quodam tempore revelandus tanquam fructu apparente, sicut scriptum est, Floruit virga de radice Jesse : sic etiam ipsum est prioribus illis temporibus occultum erat, solis Prophetis cognitum, et paucissimis piis, non ex
Abbreviated transcription (Latin):
& non respicitis inuanitates & in¬
sanias falsas Et qui ⁊ adhuc re¬
spicitis: audite ne respiciatis: Ps̃
istȩ inscriptionem habet: idest
titulum Defecerunt ymni
dauid filii iesse: psalmus ipsi
asaph. Tot habemus psalmos inquoꝵ aitu¬
lis scriptum ẽ. nomen dauid. nusquam ẽ addi¬
tum filii iesse nisi inhoc solo. qđ credendum
ẽ non frustra factum. neq inaniter. Ubiq enĩ
nobis innuit ds̃: et adintellectum uocat pi¬
um. studio caritatis. Quid. ẽ. gͦ defecerunt
ẏmni dauid filii iesse: Hymni laudes sun
dĩ cum cantico Hẏmni cantus sunt. conti¬
nentes laudem dĩz Si sit laus. et non sit dĩ:
non ẽ. hymnus: Si sit laus. et dĩ laus. et non
canterur: non ẽ. hymnus. O portet ergo ut
Defecerunt laudes quȩ cantantur indm̃. Mo¬
lestam rem: et quasi luctuosam uidetur nun¬
ciare Qui enim eantat laudem: ñ solũ lau¬
dat. s etiam hylariter laudat: Qui cantat lau¬
dem: non solum eantat. s et amat eã quam

Expanded text:
 non respicitis in vanitates et insanias mendaces ; et qui adhuc respicitis, audite ne respiciatis. Psalmus iste inscriptionem habet, id est titulum, Defecerunt hymni David, filii Jesse: Psalmus ipsi Asaph. Tot habemus psalmos in quorum titulis scriptum est nomen David, nusquam est additum filii Jesse, nisi in hoc solo. Quod credendum est non frustra factum, neque inaniter: ubique enim nobis innuit Deus, et ad intellectum vocat pium studium charitatis. Quid est, Defecerunt hymni David, filii Jesse? Hymni laudes sunt Dei cum cantico: hymni cantus sunt continentes laudem Dei. Si sit laus, et non sit Dei, non est hymnus: si sit laus, et Dei laus, et non cantetur, non est hymnus. Oportet ergo ut, Defecerunt laudes quae cantantur in Deum. Molestam rem et quasi luctuosam videtur nuntiare. Qui enim cantat laudem, non solum laudat, sed etiam hilariter laudat: qui cantat laudem, non solum cantat, sed et amat eum quem
Abbreviated transcription (Latin):
n on illis bonus uidebatur ds̃ Et quib bo
nus ñuidebat᷑: ñ utiq abeis laudabatur.
A quib autẽ ds̃ ñ laudabat᷑. defecerant in
illis ymni. Postea uero popłs istȩ intellexit
quid eum admoneret ds̃ querere. cũ ista
temporalia subtraheret seruis suis. et do¬
naret ea inimicis suis. blasphemis. impiis.
admonitus intellexit. quia p̃omnib quȩ
dat ds̃ et bonis et malis. et aliqͣndo aufert
et bonis et malis: pre omnib seruat ali¬
quid bonis. Quid . ẽ. seruat aliquid boniᷤ
Quid illis seruat: Se ipsum: Iam quantũ
arbitror curritur inpsalmo: intellectus
ẽ in nomine dñi Audi recordantẽ et pe¬
nitentem. qui errauerat putando deum
ñbonũ: qui dat bona terrena malis: &
aufert illa aseruis suis. Intellexit enim
quid ds̃ seruaret seruis suis: et recogitãs
seq castigans erupit hoc modo:
UAM bonus ds̃ israhel.
Sed quibus: Rectis cor¬
de.Puersis quid: Puersꝰ

Expanded text:
Non illis bonus videbatur Deus: et quibus Deus Non illis bonus videbatur Deus: et quibus Deus bonus non videbatur, non utique ab eis laudabatur; a quibus autem Deus non laudabatur, defecerunt in illis hymni. Postea vero populus iste intellexit quid eum admoneret Deus quaerere, cum ista temporalia subtraheret servis suis, et donaret ea inimicis suis, blasphemis, impiis: admonitus intellexit quia prae omnibus quae dat Deus, et bonis, et malis, et aliquando aufert, et bonis, et malis, prae omnibus servat aliquid bonis. Quid est, servat aliquid bonis? quid illis servat? Seipsum. Jam quantum arbitror, curritur in Psalmo; intellectus est in nomine Domini. Audi recordantem et poenitentem qui erraverat, putando Deum non bonum qui dat bona terrena malis, et aufert illa a servis suis. Intellexit enim quid Deus servaret servis suis; et recogitans, seque castigans erupit hoc modo. 7. Quam bonus Deus Israel! Sed quibus? Rectis corde. Perversis quid? Per
Abbreviated transcription (Latin):
stamenti. Utinam ñ sit incarnalib frĩb
nr̃is. cũ iã aꝑte predicatur felicitas nõ¬
ui testamenti: Quid enĩ dieit illa tunc
sẏnagoga: quid dixit ille popłs: Nos
seriumus do et corripimur: flagellam̃:
subducuntur nobis ea quȩ diligimus:
et que ꝓmagno adeo acceꝑamus: illi au¬
tem scelerati homines nequissumm. suꝑbi
blasphemi. inquieti abundant omnib
reb ꝓpt̾ quas nos dõ seruimus. Puto si¬
ne causa seruitur deo. hic sensus ẽ psal¬
im deficientis popłi et nutantis. dũ con¬
siderat bona terrena ꝓpt̃ quȩ seruiebat dõ.
habundare his qui ñseruirent deo: nutat
et ꝓpe labitur. et cum ymnis illis deficit:
quia intalib cordib ẏmni deficiebant:
Quid. ẽ. intalib cordib ymni deficiebant:
quia iam talia cogitabant: dm̃ ñ laudabat.
quomͦ enim laudarent dm. quib quasi ꝑ¬
uersus uidebatur dans impiis tantã feli¬
citatem: et auferens eam aseruientib sibr:

Expanded text:
stamenti: utinam non sit in carnalibus fratribus stamenti: utinam non sit in carnalibus fratribus nostris, cum jam aperte praedicatur felicitas Novi Testamenti! Quid enim dixit illa tunc Synagoga? quid dixit ille populus? Nos servimus Deo, et corripimur, flagellamur; subducuntur nobis ea quae diligimus, et quae pro magno a Deo acceperamus; illi autem scelerati homines nequissimi, superbi, blasphemi, inquieti, abundant omnibus rebus, propter quas nos Deo servimus: puto sine causa servitur Deo. Hic sensus est Psalmi, deficientis populi et nutantis: dum considerat bona terrena propter quae serviebat Deo, abundare his qui non servirent Deo, nutat, et prope labitur: et cum hymnis illis deficit, quia in talibus cordibus hymni deficiebant. Quid est, in talibus cordibus hymni deficiebant? Quia jam talia cogitabant, Deum non laudabant. Quomodo enim laudarent Deum, quibus quasi perversus videbatur, dans impiis tantam felicitatem, et auferens eam a servientibus sibi?
Abbreviated transcription (Latin):
Cum gͦ illi pii scdm cainem attenderent. id:
illa synagoga quȩ erat inbonis ꝓtempora¬
lib bonis non spuitalib: quales ibi erant ꝑ
phete quales pauci intellectores regni cȩlestis
eteri: engo illa synagoga anĩaduertit quȩ
accepit adeo: et quȩ ꝓmiserit ds̃ popło illi
abundantiam rerum terrenarum. patriam.
pacem. felicitatem terrenã. S in his omni¬
bus figure erant: et ñ intelligens qͥd ibi la¬
ceret inreb figuratis putauit hoc proma¬
gno donare deum: nec habere melius. qd
dare posset diligentib se. et seruientib sibi.
attendit et uidit quosdam peccatores. im¬
pios. blasphemos. seruos demonum. filios
diaboli. uiuentes inmagna nequitia et suꝑ¬
bia. abundare reb talib cerrenis. temporali¬
bus. ꝓqualib reb deo ipsa seruiebat: et na¬
ta ẽ. cogitatio pessima incorde. quȩ facet
nutare pedes. et ꝓpe labi adei uia. Et ec¬
ce ista cogitatio inpopło ert ueteris te¬

Expanded text:
cum ergo illi pii secundum carnem attenderent, id est, cum ergo illi pii secundum carnem attenderent, id est, illa Synagoga quae erat in bonis, pro tempore bonis , non spiritualibus, quales erant ibi Prophetae, quales pauci intellectores regni coelestis, aeterni; ergo illa Synagoga animadvertit quae acceperit a Deo, et quae promiserit Deus populo illi, abundantiam rerum terrenarum, patriam, pacem, felicitatem terrenam: sed in his omnibus figurae erant; et non intelligens quid ibi lateret in rebus figuratis, putavit hoc pro magno dare Deum, nec habere melius quod dare posset diligentibus se et servientibus sibi. Attendit, et vidit quosdam peccatores, impios, blasphemos, servos daemonum, filios diaboli, viventes in magna nequitia et superbia, abundare rebus talibus terrenis, temporalibus, pro qualibus rebus ipsa Deo serviebat: et nata est cogitatio pessima in corde, quae faceret nutare pedes, et prope labi a Dei via. Et ecce ista cogitatio in populo erat Veteris Te
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. Et ibi fr̃s̃ inheremo quiequid passus est
ille popłs. et quicquid ei ds̃ largitus ẽ quec̃q
illa flagella fuerant: quecunq dona: signi¬
ficationes sunt rerũqͣs in hac solitudine huis
ante. ambulantes inxp̃o. querentes patriam.
etaccipimus ad consolationem: et patimur
aobationem. Non ergo mirum qͥa illud
defecit. qđ sigurabat futurum. siam ꝑdue¬
sus ẽ. popłs ad patriam ꝓmissionis: Nunqͥd
semꝑ stitiram: Si hoc esset. non esset sigu¬
ra. s res. Quia uero figura erat: ad tempora¬
le quibdam peuctus s̃ ille popisͤ Si aotem¬
oportebat ut deficeret: et defectu suo cogeretur
querere qđ nunquam deficeret: Synagoga gͦ
idest qui deum ibi pie colebãt: s tamen ꝓpt̃
terrenas res ꝓpter ista presentia: sunt enim
impui qui presentium rerũ bona ademonib
querunt: hic autem popłs ideo melior erat
gentib qđ quamuis presentia bona et tem¬
poralia: tamen abuno deo. querebat. qui ẽ.
creator omnium. & spiritalium et corꝑaliũ.

Expanded text:
tres, in eremo quidquid passus est ille populus, et quidquid eis Deus largitus est; quaecumque illa flagella fuerunt, quaecumque dona, significationes sunt rerum quas in hac solitudine hujus vitae, ambulantes in Christo, quaerentes patriam, et accipimus ad consolationem, et patimur ad probationem. Non ergo mirum quia illud defecit quod figurabat futurum. Nam perductus est populus ad patriam promissionis; numquid semper staturam? Si hoc esset, non esset figura, sed res. Quia vero figura erat, ad temporale quiddam perductus est ille populus. Si ad temoportebat ut deficeret, et defectu suo cogeretur quaerere quod nunquam deficeret. 6. Synagoga ergo, id est, qui Deum ibi pie colebant, sed tamen propter terrenas res, propter ista praesentia: sunt enim impii qui praesentium rerum bona a daemonibus quaerunt; hic autem populus ideo melior erat Gentibus, quod quamvis praesentia bona et temporalia, tamen ab uno Deo quaerebat, qui est creator omnium, et spiritualium, et corporalium:
Abbreviated transcription (Latin):
Alio loco dicit: Sustine dnm uirilit age:
et confortet᷑ cor tuum et sustine dominũ.
Innumerabilia talla sunt ꝑom̃s scͥpturas:
his sufficit commendasse nos uob̃ loquen¬
di genus. qđ obseruetis in omnib similib.
Modo adrem aduercite Confitebimur tibi
Dixi quare ante inuocationem p̃cedit con¬
fessio: quia quẽ inuocas inuitas. Uenire
autem ñ uult inuoeatus: si tu fueris elat̾.
Elatus si fueris. confiteri ñ poteris: nec ea
negas dõ quȩ nescit. Itaq confessio tua ñ
illum docet: sed te mundant Ꝙ iam con¬
fessus ẽ: inuocauit: immo confessi sunt. in¬
uocauerunt: et dicitur exꝑsona unius:
Enarrabo omĩa mirabilia tua. Confessus
exinanuuit se malis: inuocans impleuit.
se bonis: enarrans eructuauit. quo se im
rant. Confitebimur tͥ ds̃: confitebimur et
inuocabimus nomen tuũ. Alulta enĩ suns
corda confitentium: unum credentium:
Quare multa sunt confitentiũ: unum cre¬

Expanded text:
Alio loco dicit: « Sustine Dominum, viriliter age; Alio loco dicit: « Sustine Dominum, viriliter age; et confortetur cor tuum, et sustine Dominum » . Innumerabilia talia sunt per omnes Scripturas. His sufficit commendasse nos vobis loquendi genus, quod observetis in omnibus similibus: modo ad rem advertite. Confitebimur tibi, Dixi quare ante invocationem praecedit confessio: quia quem invocas, invitas. Venire autem non vult invocatus, si tu fueris elatus: elatus si fueris, confiteri non poteris; nec ea negas Deo quae nescit. Itaque confessio tua non illum docet, sed te mundat. 4. Et jam confessus est, invocavit: imo confessi sunt, invocaverunt; et dicitur ex persona unius, Enarrabo omnia mirabilia tua. Confessus exinanivit se malis, invocans implevit se bonis, enarrans eructavit quo se imprant: Confitebimur tibi, Deus; confitebimur tibi, et invocabimus nomen tuum. Multa enim sunt corda confitentium, unum credentium. Quare multa sunt corda confitentium, unum cre
Abbreviated transcription (Latin):
terruisti: mundasti. Confessio nos humiles
facit. Propinqua humilib: qui recedis ab
excelsis. firmamentum autem eẽ. sententiȩ
in repeticione: multis scripturarum locis
docemur. Inde ẽ. qd dũs ait. amen amen:
inde inaliquib psalmis fiat fiat. Ad signi¬
ficationẽ rei sufficeret unum fiat: adsigni¬
ficationem firmamenti. accessit alterum
fiat Rex egypti pharao nostis qđ cum iã
ibi esset ioseph. ꝓpter pucdiciciȩ amorem
missus incarcerem: iuidit somnium idem
pharao notũ omnib nob̃ aseptẽ macris
consumptas eẽ. septem boues pingues:
et rursum a septem spicis exilib consum¬
ptas ec̃. septem fecundas. Et qͥd. ẽ. interpre¬
tatus ioseph: Si meministis non duo sun
ait: ad confirmationem ualet. Hec dixi:
ñ ut putetis repeticionẽ inuerbis sc̃e lin¬
guȩ: qͣsi loquacitatis eẽ. appecitum: Sepe
ibi repeticio: firmamenti habet iuim: Para¬
tũ cor meum ds̃ inquit: paratũ cor meũ.

Expanded text:
terruisti, mundasti. Confessio nos humiles terruisti, mundasti. Confessio nos humiles facit, propinqua humilibus, qui recedis ab excelsis. Firmamentum autem esse sententiae in repetitione, multis Scripturarum locis docemur. Inde est quod Dominus ait, Amen amen . Inde in aliquibus psalmis, Fiat, fiat : ad significationem rei sufficeret unum fiat; ad significationem firmitatis accessit alterum fiat. Rex Aegypti Pharao, nostis quod cum ibi jam esset Joseph propter pudicitiae amorem inclusus in carcere, vidit somnium idem Pharao notum omnibus nobis: a septem macris consumptas esse septem boves pingues; et rursus, a septem spicis exilibus consumptas esse septem fecundas. Et quid est interpretatus Joseph? Si meministis, non duo sunt us vidisti, » ait, « ad confirmationem valet » . Haec dixi ut non putetis repetitionem in verbis sanctae linguae, quasi loquacitatis esse appetitum. Saepe ibi repetitio firmamenti habet vim. « Paratum cor meum, Deus, » inquit; « paratum cor meum » .