comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
runt a peccatis ꝑeũ. In suis qͦq predi¬
catorib positus est in ruinam ⁊ resurre¬
tur alii ꝑeunt. Signũ cui contradice¬
tur. fidem dnĩce crucis accipe. de qua
iudei ad paulũ dixer̃. De serta hac no¬
tum ẽ nobis: qͦd ubiq ei contradicetur.
Et tuam ipsius animã ꝑtransibit gla¬
dius. Id est dolor dñicȩ passionis. qͥa
ñ potuit filiũ uidere crucifigi sine affe¬
ctu mat̾ni doloris. et si sꝑaret resurrec¬
turum. Usq ad finẽ scłi animã ecclȩ
gladius tribulationis ꝑtransit. cũ sig¬
no fidei ab impiis contradicit᷑ ⁊ multoᷤᷤ
liter. fositus ẽ dñs in ruinã uicioꝵ¬

Expanded text:
runt a peccatis per eum. In suis quoque praedirunt a peccatis per eum. In suis quoque praedicatoribus positus est in ruinam et resurretur, alii pereunt. Signum cui contradicetur, fidem Dominicae crucis accipe de qua Judaei ad Paulum dixerunt: De secta hac notum est nobis, quod ubique ei contradicitur. Et tuam ipsius animam pertransibit gladius. Id est, dolor Dominicae passionis, quia non potuit videre filium crucifigi sine affectu materni doloris, etsi speraret resurrecturum: usque ad finem saeculi animam Ecclesiae gladius tribulationis pertransit, cum signo fidei ab improbis contradicitur, cum multos liter: Positus est Dominus in ruina
Abbreviated transcription (Latin):
in templũ. icd aptetur exemplo illoꝵ
in quib ds habitat: Expect̾et dñm. acci¬
piat in manib uerbũ dei. brachiis fidĩ
spei ⁊ caritatis amplectat᷑. tunc dimitte¬
tur ut ñ uideat mortẽ. quia uid̾it uitã.
Et erat pater eius ⁊ mat̾ mirantes suꝑ
his quȩ dicebantur de illo. & benedixit
alis symeon.B Ed a.
oseph quia nutricius erat. ⁊ mariȩ famã
conseruabat. scd̾m opinionẽ uulgi pat̃
saluatoris appellatur. Et dixit ad ma¬
riam matrem eius. Ecce positus ẽ hic
in ruinã et in refurrectionẽ multorũ
misrael: et in signũ cui contradicetur.
In runã multoꝵ positus ẽ dñs. quia
ipse ẽ lapis offensionis ⁊ petra scanda¬
li. id÷ ruinȩ. his qui offendunt u̾bo
nec credunt. De quib ipse dicit. Si ñ
uenissẽ ⁊ locutus eis ñ fuissẽ: peccatum
ñ haberent. In resurrectionẽ aũt eorũ
positus ẽ: qui credentes in eũ resurrexe¬

Expanded text:
in templum, id est aptetur exemplo illorum in templum, id est aptetur exemplo illorum in quibus Deus habitat. Exspectet Dominum, accipiat in manibus verbum Dei, brachiis fidei, spei et charitatis amplectatur; tunc dimittetur ut non videat mortem, qui viderit vitam. Et erat pater ejus et mater mirantes super his quae dicebantur de illo. Et benedixit illis Simeon. BEDA. Joseph quia nutritius erat, et Mariae famam conservabat, secundum opinionem vulgi pater Salvatoris appellatur. Et dixit ad Mariam matrem ejus: Ecce positus est hic in ruinam et resurrectionem multorum in Israel, et in signum cui contradicetur. In ruinam multorum positus est Dominus; quia ipse est lapis offensionis et petra scandali, id est ruinae his qui offendunt verbo nec credunt. De quibus ipse dicit: Si non venissem, et locutus eis non fuissem, peccatum non haberent . In resurrectionem autem eorum positus est, qui credentes in eum, resurrexe
Abbreviated transcription (Latin):
morte dissolui. Mox aũt ut uidit opta¬
bat solui a corpore. ⁊ in sinu abrahe pa¬
cem habere. Quia uider̃ oculi mei.
salutare tuũ. qͦd parasti ante faciẽ om¬
uium populoꝵ. Quem postmodum
om̃ib popłis querendũ dilectione. et
conspiciendũ fide p̃parasti. iam carnis
& mentis oculis saluatorẽ contẽplor
Beati qui uident qͦd symeon uidit. bea¬
ti qui ñ uiderunt ⁊ credider̃. Lumen
ad reuelationẽ gentium. et głam ple¬
bis tuȩ isrł. Salutare dico lum̃ ad
reuelationẽ. id÷ ut reueletur cecis ocłis
gentilium. nulla spe dñici aduentus
electoꝵ. et ut israel głetur excipiens
suũ ꝓmissum ⁊ desid̾atũ. Bene reue¬
latio gentium israelis głȩ prefert᷑. qr
cũ plenitudo gentiũ introierit. tunc
om̃is isrł saliuis fiet. Unde in psalmo.
In conspectu gentiũ reuelauit iustici¬
am. recordatus miscđiȩ domui israel.¬
Sin pace. ueniat in ihrłm. con¬
uersationẽ habens in cȩlestib. ueniat

Expanded text:
morte dissolvi. Mox autem ut vidit, optamorte dissolvi. Mox autem ut vidit, optabat solvi a corpore et in sinu Abrahae pacem habere. Quia viderunt oculi mei salutare tuum. Quod parasti ante faciem omnium populorum. Quem postmodum omnibus populis quaerendum dilectione, et conspiciendum fide praeparasti, jam carnis et mentis oculis Salvatorem contemplor. Beati qui vident quod Simeon vidit: Beati qui non viderunt et crediderunt . Lumen ad revelationem gentium, et gloriam plebis tuae Israel. Salutare dico lumen ad revelationem, id est ut reveletur caecis oculis gentilium nulla spe Dominici adventus erectorum, et ut Israel glorietur excipiens suum promissum et desideratum. Bene revelatio gentium Israelis gloriae praefertur; quia cum plenitudo gentium introierit, tunc Israel salvus fiet. Unde in psalmo: In conspectu gentium revelavit justitiam recordatum misericordiae domui Israelin pace, veniat in Jerusalem, conversationem habens in coelestibus; veniat
Abbreviated transcription (Latin):
diligit. tanto sollertius offendere cauet.
Et responsũ acceꝑat a spũ scõ. ñ uisu¬
rum se mortẽ nisi prius uideret xp̃m
dñi. Et uenit in spũ in templũ. Ui¬
dere mortẽ: exꝑiri ⁊ sentire eam signi¬
ficat. Felix mortem uidebit. qui xp̃m
dm̃i oculis cordis prius uidere satagit.
conu̾sando in cȩlest ihrłm. et suspiran¬
do cum psalmista dicente: Unã petii
a dño hanc requirã. ut inhabitem in
domo dñi. Et cum inducerent pue¬
rum iu̾m parentes eius. ut fac̾ent scd̃m
consuetudinẽ legis ꝓeo: et ipseaccepit
eum in ulnas suas. E adem gr̃a qua
uenturũ prenouerat: uenientẽ cogno¬
uit. Qui cȩlo terraq ñ capitur: grande¬
ui hominis ulnis gestatur. Tropice acce¬
pit ueteranus infantem. ut doceret nos
exuere ueterẽ hominẽ cum actib suis.
et induere nouum in iusticia ⁊ scĩtate
oꝑum. quȩ ꝑ ulnas significantur. Acci¬
Sciebat quam beati oculi qui xp̃m ee̾nt
uisuri. et ideo donec illũ uideret nolebat

Expanded text:
diligit, tanto solertius offendere cavet. Et responsum acceperat a Spiritu sancto non visurum se mortem, nisi prius videret Christum Domini, et venit in spiritu in templum. Videre mortem, experiri et sentire eam significat. Felix mortem videbit, qui Christum Domini oculis cordis prius videre satagit conversando in coelesti Jerusalem, et suspirando cum Psalmista dicente: Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini . Et cum inducerent puerum Jesum parentes ejus ut facerent secundum consuetudinem legis pro eo, et ipse accepit eum in ulnas suas. Eadem gratia qua venturum praenoverat, venientem cognovit. Qui coelo terraque non capitur, grandaevi hominis ulnis gestatur. Tropice accepit veteranus infantem, ut doceret nos exuere veterem hominem cum actibus suis, et induere novum in justitia et sanctitate operum quae per ulnas significantur. AcceSciebat quam beati oculi qui Christum essent visuri: et ideo donec illum videret, nolebat
Abbreviated transcription (Latin):
Unus in holocaustũ. quando amore cȩ¬
lestium inflammam. alt̃ ꝓ peccato. dũ
de malis ꝑpetiatis gemimus. Colũba
quȩ in grege conu̾satur. actiuã. turtur
soliuagus contemplatiuã uitã signifi¬
cat. quȩ paucoꝵ est. Et quia utraq
hostia accepta ẽ dõ. consulte utc yauis
orat in abscondito. turturẽ offert. qui
compares oꝑib querit. columbam ad
altare portat. Beda in omeliis.
n̾c primo eircunciditur. et post int̾positis
dieb cum hostiis ihrłm defertur quia
prius carnis corruptionẽ resurgendo
calcauit. ⁊ int̾positis dieb cũ carne quã
hostiam fecerat suꝑnã ciuitatẽ ascendit.
Nos etiam prius in baptismo circunci¬
dimur a peccatis. et ꝓficiente gr̃a ad alta¬
re ingredimur. consecrandi hostia cor¬
poris ⁊ sanguinis dñi. Om̃ĩs etiã eccła
in fine mundi primo in resurrec̾tione
labem t̾renȩ corruptionis exuet.ac de¬
inceps in cȩlestem ihrłm transferetur.

Expanded text:
Unus in holocaustum, quando amore coeUnus in holocaustum, quando amore coelestium inflammamur; alter pro peccato, dum de malis perpetratis gemimus. Columba quae in grege conversatur, activam, turtur solivagus contemplativam vitam significat: quae paucorum est. Et quia utraque hostia accepta est Deo, consulte utraque avorat in abscondito, turturem offert: qui compares operis quaerit, columbam ad altare portat. BEDA. in homilia.  Jesus primo circumciditur, et post interpositis diebus cum hostiis Jerusalem defertur, quia prius carnis corruptionem resurgendo calcavit, et interpositis diebus cum carne quam hostiam fecerat, supernam civitatem ascendit. Nos etiam prius in baptismo circumcidimur a peccatis, et proficiente gratia ad altare ingredimur, consecrandi hostia corporis et sanguinis Domini. Omnis etiam Ecclesia in fine mundi primo in resurrectione labem terrenae corruptionis exuet, ac deinceps in coelestem Jerusalem transferetur,
Abbreviated transcription (Latin):
na octogesimo. agnus anniculus im¬
maculatus in holocaustum offerretur.
et turtur siue pullus columbinꝰ ꝓpecca¬
to. Qui aũt ñ posset offerre agnum ꝓ
duos columbȩ pullos. unũ in holocau¬
stum ⁊ alt̾um ꝓpeccato. Hanc hostiam
pauꝑũ uoluit dñs dari ꝓ se. pauꝑ factꝰ
ꝓ nob. ut diuites nos facerit hic in fide.
heredes regni in cȩlo. Moralit̃ aũt suie
quis fortia oꝑa quȩ masculi nomine siue
infirma quȩ feminȩ uocabulo distin¬
guntur creauerit. ut hȩc dño uale¬
ant consecrari ouẽ innocentiȩ of¬
ferat. et t᷑turẽ siue columbam
designantes gemitũ compunctionis
⁊ lacrimas humiliũ. sicut hȩ uolueres
ꝓ cantu hñt gemitũ. Lacrimis quippe
etiã in bonis indigemꝰ. quia quo fine
consũmandi sumus nescimꝰ. Sunt aũt
duo genera cõpunctionis. dum maloꝵ
recolentes supplicia timemꝰ. & dũ deside¬
rio cȩlestium ardentes. de dilatione ge¬
mimus. Unde duo pulli offerri iubent᷑.

Expanded text:
na octogesimo agnus anniculus imna octogesimo agnus anniculus immaculatus in holocaustum offerretur, et turtur sive pullus columbinus pro peccato. Qui autem non posset offerre agnum prduos columbae pullos, unum in holocaustum et alterum pro peccato. Hanc hostiam pauperum voluit Dominus dari pro se, pauper factus pro nobis, ut nos divites faceret hic in fide, haeredes regni in coelo. Moraliter autem sive quis fortia opera quae masculi nomine, sive infirma quae feminae vocabulo distinguuntur, creaverit, ut haec Domino valeant consecrari, ovem innocentiae offerat, et turturem sive columbam, designantes gemitum compunctionis et lacrymas humilium, sicut hae volucres pro cantu habent gemitum. Lacrymis quippe etiam in bonis indigemus; quia, quo fine consummandi simus, nescimus. Sunt autem duo genera compunctionis, dum malorum recolentes supplicia, timemus, et, dum desiderio coelestium ardentes, de dilatione gemimus. Unde duo pulli offerri jubentur.
Abbreviated transcription (Latin):
munda ũ deo offerret. Siclis argenti
ministeriũ domꝰ ꝑpetuo tenebant᷑. Beda¬
lla om̃ia pͥmogenita significabant xp̃m.
qui unigenitus dĩ dignatus ẽ fieri pri¬
mogenitus om̃is creature. qui singu¬
lariter sc̃s ẽ dño. quia peccatũ non fec̃.
nec inuentus ẽ dolus in ore eiꝰ. Moralit
etiam pͥmogenita significant bona ini¬
cia nr̃e actionis. quasi in corde genita.
⁊ dñi gr̃ȩ deputanda. Nale aũt gesta.
redimere fructib pęnitentiȩ iubem᷑.
Adaꝑiens uuluã consueta locutio ẽ.
ñ quod dñs sacri uentris hospitium
egressus. deurginasse credendus sit
iuxta hereticos. Mystice designat᷑ quia
dñs aꝑuit uirginis ȩccłȩ secretũ genita¬
le. ad generandos sͥ popłos ꝑ aquã scili¬
cet ⁊ sp̃m sc̃m. Et ut darent hostiam
scdm quod dict̾um ẽ in lege dñi. par tur¬
turum aut duos pullos columbarũ.
Dictum ẽ in lege ut ꝓ infante masculo
die quadragesimo natiuitatis. ꝓfemi¬

Expanded text:
munda vero Deo offerret. Siclis argenti munda vero Deo offerret. Siclis argenti ministerium domus perpetuo tenebantur. Illa omnia primogenita significabant Christum, qui Unigenitus Dei dignatus est fieri primogenitus omnis creaturae, qui singulariter sanctus est Domino, quia peccatum non fecit, nec est inventus dolus in ore ejus. Moraliter etiam primogenita significant bona initia nostrae actionis, quasi in corde genita et Domini gratiae deputanda. Male autem gesta redimere fructibus poenitentiae jubemur. Adaperiens vulvam, consueta locutio est, non quod Dominus sacri ventris hospitium egressus, devirginasse credendus sit, juxta haereticos. Mystice designatur, quia Dominus aperuit virginis Ecclesiae secretum genitale, ad generandos sibi populos per aquam scilicet et Spiritum sanctum. Et ut darent hostiam, secundum quod dictum est in lege Domini, par turturum aut duos puellos columbarum. Dictum est in lege, ut pro infante masculo die quadragesimo nativitatis, pro femi
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. om̃is mulier pariens. sed quȩ
suscepto semine peꝑerit. ad distinctio¬
nem illius quȩ uirgo concepit ⁊ peꝑit.
Non ergo mat̾ sicut nec filius indige¬
bat purgari hostiis. s ut nos soluerem
a timore legis facti sint sublege. De¬
cretum quoq legis erat. paruulum a
tricesimo t̃cio die circuncisionis. ad tem¬
plum deferri. dariq hostiam ꝓ eo. pri¬
mogenitũ aũt masculũ scm̃ dño fieri.
In quo isinuatur neminẽ nisi uiciis
cireuncisũ dñicis dignũ c̾ẽ conspectib
ut ait psalmista. Nonhabitabit iuxta
te malignus. neq ꝑmanebunt iniusti:
ante ocłos tuos. Ut sisterent eũ dño.
id offerrent et consecrarent. Sicut
scriptum ẽ in lege dñi. quia om̃e mascu¬
linum adaꝑiens uuluã scm dño uoca¬
bitur. Precepit lex et hominis ⁊ pecoris
om̃e pͥmogenitum mascultni sexus dño
sc̃ificari ⁊ sacerdotis c̾e̾. ita ut sacerdos
ꝓ hominis pͥmogenito preciũ acciꝑet.
& animal unmundũ redimi faceret.

Expanded text:
dixit, omnis mulier pariens; sed, quae suscepto semine pepererit: ad distinctionem illius, quae virgo concepit et peperit. Non ergo mater, sicut nec filius indigebat purgari hostiis; sed ut nos solveremur a timore legis, facti sunt sub lege. Decretum quoque legis erat, parvulum a tricesimo tertio die circumcisionis, ad templum deferri, darique hostiam pro eo; primogenitum autem masculum, sanctum Domino fieri. In quo insinuatur, neminem nisi vitiis circumcisum, Dominicis dignum esse conspectibus, ut ait Psalmista: Non habitat juxta te malignus, neque permanebunt injusti ante oculos tuos . Ut sisterent eum Domino, id est offerrent et consecrarent. Sicut scriptum est in lege Domini, quia omne masculinum adaperiens vulvam, sanctum Domino vocabitur. Praecepit lex et hominis et pecoris omne primogenitum masculini sexus, Domino sanctificari et sacerdotis esse, ita ut sacerdos pro hominis primogenito pretium acciperet, et animal immundum redimi faceret,
Abbreviated transcription (Latin):
an: nos octoginta quatuor. quȩ ñ disce¬
debat de templo ieuiniis ⁊ obsecratiõib
seruiens nocte ⁊ die. Iuxta hystoriam
anna & deuotȩ conuersationis & uene¬
randȩ ȩtatis digna describitur. q̃ dño
testimoniũ ꝑhibeat. Mystice aũt signi¬
ficat ȩccłam. quȩ in presenti qͣsi sponsi
dñiq sui morte uiduata ẽ. Septies duo¬
decim octoginta quatuor faciunt. et
septẽ ꝑtinent ad cursũ scłi qui dieb
septem uoluit᷑. duodecim uͦ ad ꝑfectio¬
nem apłicȩ doctrinȩ. Quisquis gͦ totũ
uitȩ tempus apłicis mancipat institu¬
tis. quasi octoginta quatuor annis cȩ¬
lestis templi limina seruare. et dñi
p̃stolari aduentũ laudat᷑. dum a dño
ꝑegrinatur. Septẽ anni quib anna
cum itro uyxit significant ꝑfectionẽ
illius temporis quo a dño in carne con¬
uersante docetur ȩccła. Qui anni post¬
ea ꝑ duodecim multiplicant᷑. ꝓpt̾ apłicã¬

Expanded text:
inta quatuor, quae non discedebat de templo, jejuniis et obsecrationibus serviens nocte ac die. Juxta historiam, Anna et devotae conversationis, et venerandae aetatis digna describitur, quae Domino testimonium perhibeat. Mystice autem significat Ecclesiam, quae in praesenti quasi sponsi Dominique sui morte viduata est. Septies duodecim, octuaginta quatuor faciunt: et septem pertinent ad cursum saeculi, quod diebus septem volvitur; duodecim vero ad perfectionem apostolicae doctrinae. Quisquis ergo totum vitae tempus apostolicis mancipat institutis, quasi octoginta quatuor annis, coelestis templi limina servaret, Domini praestolari adventum laudatur, dum a Domino peregrinatur. Septem anni quibus Anna cum viro suo vixit, significant perfectionem illius temporis, quo a Domino in carne conversante docetur Ecclesia. Qui anni postea per duodecim multiplicabantur prop
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc ipsa hora suꝑueniens confitebat᷑
dño. et loquebatur de illo om̃ib qui ex¬
pectabant redemptionẽ ihrłm. Ipsa
hora qua symeon accepit puerũ suꝑ ue-¬
niens anna confitebatur. id÷ laudabat
dm̃. & om̃ib fidelib qui iugo herodis
alienigenȩ grauat liberationem expe¬
ctabant. ꝓmittebat ꝑ aduentũ xp̃i in
ꝓximo redemptionẽ fieri. Non solum
angłi. s & om̃is etas ⁊ sexus testimoniũ
nato reddit puero. et sicut ab om̃iũ scłoꝵ
fidelib presagiebat᷑. ita ueniens om̃iũ
uod symeon ⁊ anna ꝓuecti u̾m
excipiunt et laudant. significat fide¬
lem sinagogã. quȩ post longã expecta¬
tionẽ ꝓmissionum. ñ ficta fide eum re¬
ceꝑunt qui p̃nunciabat᷑. Etut. ꝑfe¬
cerunt om̃ia scd̃m legem dñi. reu̾si st̃
in galileam in ciuitatẽ suã nazareth.

Expanded text:
ra superveniens confitebatur Domino, et loquebatur de illo omnibus qui exspectabant resurrectionem Israel. » Ipsa hora qua Simeon accepit puerum superveniens Anna confitebatur, id est laudabat Dominum, et omnibus fidelibus qui jugo Herodis alienigenae gravati liberationem exspectabant, promittebat per adventum Christi in proximo redemptionem fieri. Non solum angeli, sed et omnis aetas et sexus testimonium nato reddidit puero, et sicut ab omnium saeculorum fidelibus praesagiebatur, ita veniens omnium d Simeon et Anna provecti Jesum excipiunt et laudant, significat fidelem Synagogam, quae post longam exspectationem promissionum non ficta fide eum receperunt qui praenuntiabatur. « Et ut perfecerunt omnia secundum legem Domini, reversi sunt in Galilaeam in civitat
Abbreviated transcription (Latin):
etiam passionis adiunctio. que si
circuncisiomi addita e̾et. ⁊ similit̾ ibi
fieret. Qd̃ aũt in tali membro fiebat
causa ẽ. ne aliud membrũ aut debile fi¬
eret. aut turpe quod publice uideret᷑.
turus. Ideo quoq in carne p̃putii fiebat
circũcisio. quia in parte illa magis dña¬
tur concupiscentia. ꝑ quam origmale
peccatũ ꝓpagatur. Ubi gͦ uia peccati ẽ.
ibi apte signabatur peccati remedium.
⁊ significabatur ꝑ circuncisionẽ carnis
circuncisio mentis. qua mundat᷑ an¬
ma a uiciis. Tres itaq constat esse cir¬
cuncisiones. Una est sacram̃tum. duȩ
uͦ sunt res illius sacram̃ti uidelicet cir¬
cuncisio a peccato quȩ cotidie ẽ in ani¬
ma. ⁊ circuncisio a peccato & ab onmni
pena peccati. quȩ in resurrectione erit
manima ⁊ in corpore. Beda.¬
etrinis aũt cultris circuncidit io¬
sue intraturos terrã ꝓmissionis.
quia petra erat xp̃c qͥ tollit peccata mun¬
di. Et postquã impleti sunt dies pur¬

Expanded text:
etiam passionis adjunctio: quae si etiam passionis adjunctio: quae si circumcisioni addita esset, et similiter ibi fieret. Quod autem in tali membro, fiebat, causa est, ne aliud membrum aut debile fieret aut turpe quid publice videretur,turus. Ideo quoque in carne praeputii fiebat circumcisio, quia in parte illa magis dominatur concupiscentia, per quam originale peccatum propagatur. Ubi ergo via peccati est, ibi apte signabatur peccati remedium et significatur per circumcisionem carnis circumcisio mentis, qua mundatur anima a vitiis. Tres itaque constat esse circumcisiones Una est sacramentum, quae vero sunt res illius sacramenti, videlicet circumcisio a peccato, quae quotidie est in anima, et circumcisio a peccato et ab omni poena peccati, quae in resurrectione erit in anima et in corpore. Petrinis autem cultris circumcidit Josue intraturos terram promissionis Josue V, quia petra erat Christus , qui tollit peccata mundi . Et postquam impleti sunt dies pur
Abbreviated transcription (Latin):
dextera eoꝵ dextera iniquitatis. In cir¬
cuncisi sunt gustu. qͦs ꝓpħa redarguit
dicens. Uȩ qui potentes estis ad biben¬
dum uinũ. ⁊ uiri fortes ad miscendam
ebrietatẽ. Incircuncisi sunt olfactu⁊
tactu. qui uariis odorib delibuti secun¬
turamplexus meretͥcis cynamomo cu¬
bile suum asꝑgentis. Incircuncisi st̃
gressib de quib psalmista cõmemorat.
Contritio et infelicitas in uiis eorũ.⁊
uiam pacis ñ cognouer᷑. Porro qui in
similitudinẽ carnis peccati uenerat. re¬
medium quo caro peccati mundabat᷑
ñ respuit. s circuncisus ẽ factus sub
lege. ut eam iustã esse ꝓbaret: ⁊ eos qui
sub lege erant redimeret. Nota qͦd¬
idem auxilium curationis in lege cir¬
cuncisio contra peccati originalis uul¬
nus prestitit. qͦd nunc baptismꝰ tem¬
poregr̃ȩ confert. nisi qͦd introitus in
regnum ñdum patebat circuncisis. ut
modo baptiratie. Mazis ter¬
t uͦ ñ solum baptismus hoc facit. sed

Expanded text:
dextera eorum dextera iniquitatis . » Incirdextera eorum dextera iniquitatis . » Incircumcisi sunt gustu, quos propheta redarguit dicens: « Vae qui potentes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam ebrietatem . » Incircumcisi sunt olfactu et tactu qui variis odoribus delibuti sequuntur amplexus meretricis, cinnamomo cubile suum aspergentis. Incircumcisi sunt gressibus, de quibus Psalmista commemorat: « Contritio et infelicitas in viis eorum, et viam pacis non cognoverunt . » Porro qui in similitudine carnis peccati venerat remedium, quo caro peccati mundabatur non respuit, sed circumcisus est factus sub lege, ut eam justam probaret, et eos qui sub lege erant redimeret. Nota qidem auxilium curationis in lege circumcisio contra peccati originalis vulnus praestitit, quod nunc baptismus tempore gratiae confert, nisi quod introitus in regnum, nondum patebat circumcisis, ut modo baptizatis. At vero non solum baptismus hoc facit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uocatũ est nom̃ etus m̾e.
Quod uocatum est ab angło. prius¬
quam in utero conciꝑetur.
Di tus circuncisionis ab abrahã sũpsit
exordium. qñ ⁊ nominis amplifica¬
tionem accepit. Ad cuius imitationẽ
nom̃ imponebat᷑ pueris. in die circũ¬
cisionis eoꝵ. Sic etiam factũ ẽ ipsi itĩu.
Bene aũt octaua die circũciditur. ut
et eius resurrectio octaua die cebranda.
et nr̃a figura le retur octaua etate fui¬
tura. Sexetenim st̃ȩtates in quib pro
dño laborat᷑. septima ẽ animarũ usq
ad tempꝰ resurrectionis. octaua ẽ resur¬
rectio. quando gła ꝑfect̾ȩ circũcisionis
choruscabit. et totus homo uisioni
conditoris inherebit. Beda in omelus.
unc aũt uidens mulierẽ ad concu¬
piscendũ eam: incircuncisũ uisum
habet. Incircuncisi sunt aurib quib
ueritas dixit. Qui ẽ ex dõs uerbum dĩ
audit. Propt̾ea uos ñ auditis: qi ex dõ
ñ estis. Incircũcisi sunt lingua ⁊ ma¬
nib quoꝵos loquutũ ẽ uanitatẽ. et

Expanded text:
ocatum est nomen ejus Jesus. Quod vocatum est ab angelo priusquam in utero conciperetur . » Ritus circumcisionis ab Abraham sumpsit exordium, quando et nominis amplificationem accepit. Ad cujus imitationem nomen imponebatur pueris in die circumcisionis eorum. Sic etiam factum est ipsi Jesu. Bene autem octava die circumciditur ut et ejus resurrectio octava die celebranda, et nostra figuraretur octava aetate futura. Sex etenim sunt aetates, in quibus pro Domino laboratur; septima est animarum usque ad tempus resurrectionis. Octava est resurrectio, quando gloria perfectae circumcisionis coruscabit, et totus homo visioni Conditoris inhaerebit BEDA. Nunc autem qui videns mulierem ad concupiscendam eam, incircumcisum visum habens. Incircumcisi sunt auribus quibus Veritas dixit: « Qui est ex Deo, verba Dei audit. Propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis . » Incircumcisi sunt lingua et manibus: « quorum os locutum est vanitatem, et
Abbreviated transcription (Latin):
principib iuda. Exte enĩ exiet dux: qui
regat ppłm meũ ifrł. Bethleem uicus
quidẽ minimꝰ ẽ.s nequaquã minima
est in pͥncipib iuda. id in excellentia
dignitatis principũ iuda. In ea enĩ na-¬
scitur saluator. Hoc testimoniũ micheȩ
ꝓpħȩ ẽ. s euangłista more suo senten¬
unc herodes clam uocatis magis.
diligent̃ didicit ab eis tẽpus stellȩ

Expanded text:
 Juda. Ex te enim exiet dux, qui regat populum meum Israel. Bethlehem vicus quidem minimus est, sed nequaquam minima est in principibus, id est, in excellentia dignitatis principum Juda. In ea enim Salvator nascitur. Hoc testimonium Micheae prophetae est, sed evangelista more suo sentenTunc Herodes, clam vocatis magis, diligenter didicit ab eis tempus
Abbreviated transcription (Latin):
arcus scribit pullũ ante ianuã fors
in biuio ligatum & inuentũ. lanua ẽipse
qui ait. Eigo sũ ostium ouiũ. ꝑ me siquis
intierit saluabitur. & pascua mueniet.
his pascuis ppłs gentiũ carebat. dũ extra
ianuam in biuio ligatꝰ stabat. Rect̾e mbi¬
uio. quia ñ unam fidei uiã tenebat. s du¬
bios calles erroris sequebatur. In binosta¬
bat. qui in lib̾tate arbitrii int̾ mortẽ &
uitam dubitabat. Multos qͥppe dños la¬
bebat. quia ꝑ multa dognata uariis rap¬
tatus errorib qͦt uiciis deseruiebat. tot
demones eũ possidebant. S dñatum sibi
uendicare ñ poterant. quos dños fecerat
ñ natura s culpa. & idõ cũ dñs dr̃ unuᷤ
agnoscit᷑. Nam & si multi dii. & multi
dñi. generalit᷑ tam̃ unus ds̃. & unus dñs.
Qui gͦ in soluendo pullo contradixer̃.
audito dm̃ nomine quiescunt. qͥa ma¬
gistri erroꝵ qui doctorib xp̃i obsiste¬
bant. eatenus suas tenebras defenderiis.
donec miraculis attestantib dĩ uirtus

Expanded text:
arcus scribit pullum ante januam foris in bivio ligatum et inventum. Janua est ipse qui ait: Ego sum ostium ovium, per me si quis introierit, salvabitur et pascua inveniet . His pascuis populus gentium carebat, dum extra januam in bivio ligatus stabat. Recte in bivio, quia non unam fidei viam tenebat, sed dubios calles erroneus sequebatur. In bivio stabat, qui in libertate arbitrii, inter mortem et vitam dubitabat. Multos quippe dominos habebat, quia per multa dogmata variis raptatus erroribus, quot vitiis deserviebat, tot daemones cum possidebant. Sed dominatum sibi vindicare non poterant quos dominos fecerat non natura, sed culpa; et ideo cum Dominus dicitur, unus agnoscitur: nam et si multi dii et multi domini, generaliter tamen unus Deus et unus Dominus. Qui ergo in solvendo pullo contradixerunt, audito Domini nomine, quiescunt, quia magistri errorum, qui doctoribus Christi obsistebant, eatenus suas tenebras defenderunt, donec miraculis attestantibus Dei virtus
Abbreviated transcription (Latin):
ordine competit. s a fidelib docet illos
ẽẽ cauendos. qͥ hoc indebite amant.Du-¬
plici ratione a uane głȩ cupidis attendẽ
iubemur. ne uł simulatione sedticam᷑.
estimantes eẽ bona q̃ faciunt. uł emu¬
latione inflammemur. gaudentes in
bonis laudari q̃ simulant.M.CC XXX.
os aũt nolite uocari rabbi. Unus ẽ
enim magisterur. Om̃s aũt uos fr̃s

Expanded text:
ordine competit, sed a fidelibus illos docet ordine competit, sed a fidelibus illos docet esse cavendos qui hoc indebite amant. Duplici ratione a vanae gloriae cupidis attendere jubemur, ne vel simulatione seducamur, aestimantes esse bona quae faciunt, vel aemulatione inflammemur, gaudentes in bonis laudari quae simulant. M. 230X Vos autem nolite vocari rabbi. Unus est enim magister vester, omnes autem vos
Abbreviated transcription (Latin):
& acutissimas in eis spinas ligabant. ut
ambulantes & sedentes int̾dum pun¬
gerentur. & quasi hac cõmonitione re¬
traherent᷑ adofficia dĩ. P itatiola gͦ
ilia decalogi. philacteria uocabant:
qđ quicunꝙ habuisset ea. auasi ob
custodiam & munim̃tum sui haberet.
ñ intelligentib pharisȩis hec in corde
portanda ẽẽ. Alioquin & armaria &
arche habent libros. & dĩ noticiam ñ habeñ.
Istiusmodi erat fimbria breuis. exlege p̃¬
cepta. quam mulier sanguine fluens teti¬
git in pallio dm̃i. S ñ ẽ puncta suꝑstitiosiᷤ
sentib pharisȩoꝵ: immosanata. Mag̃.
Nstolis ambulare est: in cultiorib uestim̃¬
tis ad publicũ ꝓcedẽ. qd rep̃hendit᷑ in di¬
libent᷑ audiebant eum. Qđ ppłs etiã in
his libent̃ eum audunt. habes in luca.
in pͥncipio ducentesimi quadragesimi
sexti capituli. Marcus quoq idem tan¬
git in fine centesimi tͥcesimi capitłi. Beda
discum bere uetat eos quib hoc officii

Expanded text:
atque acutissimas in eis spinas ligabant, ut atque acutissimas in eis spinas ligabant, ut ambulantes et sedentes interdum pungerentur, et quasi hac commonitione retraherentur ad officia Dei. Pittaciosa ergo illa Decalogi, phylacteria vocabant, quod quicunque habuisset ea, quasi ob custodiam et munimentum sui haberet, non intelligentibus Pharisaeis haec in corde suo portanda esse. Alioquin et armaria et arcae habent libros, et Dei notitiam non habent. Istiusmodi erat fimbria brevis ex lege praecepta, quam mulier sanguine fluens tetigit in pallio Domini . Sed non est puncta superstitiosis sentibus Pharisaeorum, imo sanata. In stolis ambulare, est in cultioribus vestimentis ad publicum procedere quod reprehenditur in dilibenter audiebat eum. Quod populus etiam in his libenter eum audivit habes in Luca in principio ducentesimi quadragesimi sexti capituli. Marcus quoque idem tangit in fine centesimi trigesimi capituli. HIEdiscumbere vetat eos quibus hoc officii
Abbreviated transcription (Latin):
lunt ambulare in stolis. IeRoNimus.¬
uicunq facit aliquid ut uideatur
ab hommnib. scriba ẽ & pharisȩus.
Dñs cum dedisset mandata legis ꝑ moy¬
sen: ad extremum intulit. Ligabis ea
in manu tua: & erunt immota ante
ocłos tuos. Et ẽ sensus. Precepta mea oꝑe
compleant᷑. & mediteris in eis die ac no¬
cte. Hoc pharisei male int̾pretantes. scri¬
bebant in membranulis decalogũ mo¬
ysi. id decem uerba legis. complicantes
ea & ligantes in fronte. & quasi coronã
capiti facientes. ut semꝑ ante ocłos mo¬
uerentim. Q usq hodie indi & baby¬
lonii faciunt. & qui hoc habuerit. quasi
religiosus in popłis iudicatur. Iusserat
quoq moyses. ut in quatuor angłis pal¬
liorum iacinctinas fimbrias facerent
adisraelis ppłm dinoscendũ. ut quomͦ
in corporib circuncisio signũ iudaicȩ
gentis daret: ita uestis haberet aliquã
differentiam. Unde suꝑstitiosi magntͥ
captantes aurã popularẽ. atq ex mulier¬
culis sectantes lucra. faciebant fimbriaᷤ.

Expanded text:
are in stolis. HIERON. Quicunque facit aliquid ut videatur ab hominibus, Scriba est et Pharisaeus. Dominus, cum dedisset mandata legis per Moysen, ad extremum intulit: Ligabis ea in manu tua, et erunt immota ante oculos tuos . Et est sensus: Praecepta mea opere compleantur, et mediteris in eis die ac nocte. Hoc Pharisaei male interpretantes, scribebant in membranulis Decalogum Moysi, id est, decem verba legis, complicantes ea et ligantes in fronte, et quasi coronam capiti facientes, ut semper ante oculos moverentur. Quod usque hodie Indi et Babylonii faciunreligiosus in populis judicatur. Jusserat quoque Moyses, ut in quatuor angulis palliorum hyacinthinas fimbrias facerent , ad Israelis populum dignoscendum, ut quomodo in corporibus circumcisio signum Judaicae gentis daret, ita vestis haberet aliquam differentiam. Unde superstitiosi magistri, captantes auram popularem, atque ex mulierculis sectantes lucra, faciebant fimbrias,
Abbreviated transcription (Latin):
Deonerib alibi dr̃. Uenite ad me qui
laboratis & onerati estis: & ego refi¬
ciamuos. Fabulosis rationib comm̃da¬
bant onera legis. s ipsi nec digito id mo¬
dico tactu implebant. Tales st̃ etiã nunc
sac̃dotes qui ppło omẽm iusticiã annun¬
uant. & ipsi nec modicam seruant. Taleᷤ
sunt etiam qui graue pondus uenien¬
tib ad penitentiam imponunt apsi aũt
nec minimã faciunt. Sicut enim si suꝑ
humeros adolescentis fascẽ posueris
importabilẽ. necesse ẽ ut aut illũ reici¬
at. aut sub pondere confringatur: sic
necesse ẽ. ut pęnitens supra uires onera¬
tus. aut penitentiã reiciat. aut scanda¬
lrratus de confractione amplius peccet.
dare rationẽ. quã ꝓpter crudelitatem :
Ubi pat̾familias largus ẽ: chspensator ñ

Expanded text:
De oneribus alibi dicitur: Venite ad me qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos . Fabulosis rationibus commendabant onera legis, sed ipsi nec digito, id est modico tactu implebant. Tales sunt etiam nunc sacerdotes, qui populo omnem justitiam annuntiant, et ipsi nec modicam servant. Tales sunt etiam qui grave pondus venientibus ad poenitentiam imponunt, ipsi autem nec minimam faciunt. Sicut enim si super humeros adolescentis fascem posueris importabilem, necesse est ut aut illum rejiciat, aut sub pondere constringatur; sic necesse est ut poenitens supra vires oneratus, aut poenitentiam rejiciat, aut scandalizatus de confractione amplius peccet. dare rationem, quam propter crudelitatem? Ubi paterfamilias largus est, dispensator non
Abbreviated transcription (Latin):
se dixit doctorẽ gentium. & quare in
egypti monasteriis se muicẽ patres
uocant: Quia aliud ẽ natura eẽ patrem
uł magistrũ: aliud indulgentia. slam
si hominẽ patrẽ uocamus: honorẽ ȩtat
deferimus. Magister dr̃ ex consortio
magistri xp̃i. Et qͦmͦ unicus filius ñ
p̃iudicat ceteris. ne ꝑadoptionẽ dii uo¬
centur & filii. ita unus pater ñ p̃iudicat
aliis. ne patres ꝑ adoptionẽ uo  centur

Expanded text:
s dixit se doctorem gentium, et quare in Aegypti monasteriis se invicem patres vocant? Quia aliud est, natura esse patrem vel magistrum; aliud, indulgentia. Nam si hominem patrem vocamus, honorem aetati deferimus. Magister dicitur ex consortio magistri Christi. Et quomodo unicus filius non praejudicat caeteris, ne per adoptionem dii vocentur et filii; ita unus pater non praejudicat aliis, ne patres per adoptionem vocentur
Abbreviated transcription (Latin):
ue ẽ ista auiditas. cũ ipse beluȩ mo¬
dum habeant: Tunc enĩ rapiunt
quando esuriunt. parcunt uͦ p̃dȩ cũ sen¬
tiunt saturitatẽ. Inexplebilis ẽ auaricia
diuitũ. sẽꝑ rapit ⁊ nunquã satiatur. nec
dm̃ timet. uec hominẽ reueret᷑. Non patͥ
parcit. ñ matrẽ agnoscit. ñ fr̃i obtemꝑat.
ñ amico fidẽ seruat. Uiduã oppͥmit. pu¬

Expanded text:
e est ista aviditas, cum ipsae belluae modum habeant? Tunc enim rapiunt, quando esuriunt; parcunt vero praedae, cum sentiunt saturitatem. Inexplebilis est avaritia divitum; semper rapit, et nunquam satiatur, nec Deum timet, nec hominem reveretur. Non patri parcit, non matrem agnoscit, non fratri obtemperat, non amico fidem servat. Viduam opprimit, pu
Abbreviated transcription (Latin):
iure illi qͥ ext̾ioraiure ministra¬
uit. qđ cotidie fitin ȩccła.
Pleriq enĩ dum bene ministrant
exteriora: ad intellectũ qͦq mysticũ
ꝑducunt᷑ diuina gr̃a. In iudicio qͦꝙ muil¬
tiqui idonei ad docendũ uidebant᷑. ob
negligentiã suam int̾ indoctos reputa¬
buntur.quidã simpliciores ob conũsatio¬
nis deuotionẽ int̾ apłicos doctores sũma
p̃mia ꝑcipient. Qui enĩ recipit ꝓpħam in
nomine ꝓpħe. recipiet mercedem ꝓpħie.¬

Expanded text:
tur illi qui exteriora jure ministravit, quod quotidie fit in Ecclesia. Plerique enim dum bene ministrant exteriora, ad intellectum quoque mysticum perducuntur divina gratia. In judicio quoque multi qui idonei ad docendum videbantur, ob negligentiam suam inter indoctos reputabuntur: quidam simpliciores, ob conversationis devotionem inter apostolicos doctores summa praemia percipient. Qui enim recipit prophetam in nomine prophetae, recipiet mercedem pro
Abbreviated transcription (Latin):
ulti naturalit habentes acum̃ ingent̃
& desidia corrumpentes illud. ꝑduis
bonũ naturȩ quia ñ exercent illud: & ꝓ¬
missum p̃miũ uident transire ad illos.
qͥ qđ minꝰ hñt: labore & industria augea.
Uel ita. habens fidẽ & bonã in dño uolun¬
tatem. etiã siqͥd mmꝰ oꝑet᷑ ut hõ. donabitꝰ
tam̃ a bono udice. his aũt carens. ccteraᷤᷤ
etiam uirtutes qͦs uidebat᷑ naturalit̃ pos¬
sidere ꝑdet. Elegant᷑ dictum ẽ. qđ udet᷑
habere. Nam qđ sine fide ẽ. ñ uere habct᷑.
& malo seruo imputat᷑ ñ dño. GREG̃oRe.
aritatẽ habens etiã alia dona ꝑcipit.
hac aũt carens etiã q̃ habebat amit¬
tit. Nullus dicat talentũ minime accepi
ñ ẽ unde rationẽ redde cogar. Unicuiq
enim hoc ipsũ reputabit᷑. qđ uł minimũ
accepit. Alius intelligentiã habet p̃dica¬
tionis: ministium debet ex talento. Aliꝰ
terrenã substantiã: eroget de talento sub¬
stantiȩ. Alius artem qua pascit᷑. ars ẽ ci

Expanded text:
ulti naturaliter habentes acumen ingenii, et desidia corrumpentes illud perdunt bonum naturae, quia non exercent illud, et promissum praemium vident transire ad illos qui quod minus habent labore et industria augent. Vel ita: Habens fidem et bonam in Domino voluntatem, etiamsi quid minus operetur ut homo donabitur tamen a bono judice. His autem carens, caeteras etiam virtutes quas videbatur naturaliter possidere perdet. Eleganter dictum est, quod videtur habere. Nam quod sine fide est non vere habetur, et malo servo imputatur, non domino. Gregorius: Charitatem habens, etiam alia dona percipit, hac autem carens, etiam quae habebat amittit. Nullus dicat, talentum minime accepi, non est unde rationem reddere cogar. Unicuique enim hoc ipsum reputabitur, quod vel minimum accepit. Alius intelligentiam habet praedicationis? ministerium debet ex talento. Alius terrenam substantiam? Eroget de talento substantiae. Alius artem qua pascitur? ars est ei
Abbreviated transcription (Latin):
fetore. Quicunq decepti ꝑ illoꝵ senten¬
tias eos imitant᷑ quasi suꝑ monum̃ta
ignorant᷑ gradiuntur.M
e uobis scribȩ & pharisei hypocritȩ.
quiasimiles estis sepulcris dealba¬
tio quȩ aforis parent hõib speciosa.

Expanded text:
fetore. Quicunque decepti per illorum sentenfetore. Quicunque decepti per illorum sententias, eos imitantur quasi super monumenta ignoranter gradiuntur. M. L. Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, quia similes estis sepulcris dealbatis, quae a foris parent h
Abbreviated transcription (Latin):
arguit eos simulationis atq m̃dacii. qd̃
alud loquant᷑. aliud in corde habeant.
uł parapsidis homines dicit. manifesta¬
scĩtatem p̃tenditis ext̾us. uelut siqͥs
calicem mundet ext̾ius. intus aũt relin¬
quantur sordes. cũ usus eiꝰ sit int̾ior. Pie¬
ni sunt calix & parapsis rapina & im¬
mundicia. quia qd bibitis & manduca¬
tis aliis aufertis. & ꝑ hoc potus & cibus
ur̃ ĩmundiciam hñt peccatoꝵ. Pharisȩe
cece. icd indiscrete. munda prius quod
tui ipsius ẽ in corde mala cogitante. ut
qđ deforis ẽ fiat mundũ. id÷ ut oꝑatua
sint iusta. Non enĩ mala arbor potest
facere fructũ bonũ. Parapsis ẽ uas qua¬
aratũ. habens pares apsides. id anguloᷤ.
Ne uob quia estis ut monum̃ta quȩ ñ
parent. & homines ambulantes su
sunt monum̃toꝵ ñ apparentiũ. q̃
cum suꝑficiẽ terrȩ cõmunis ostentent:
intus uermescentiũ st̃ cadauerũ plena

Expanded text:
arguit eos simulationis et mendacii, quod arguit eos simulationis et mendacii, quod aliud loquantur, et aliud in corde habeant.  paropsidis homines dicit, manifestactitatem praetenditis exterius, velut si quis calicem mundet exterius, intus autem relinquat sordes, cum usus ejus sit interior. Pleni sunt calix et paropsis rapina et immunditia, quia quod bibitis et manducatis, aliis aufertis, et per hoc potus et cibus vester immunditiam habent peccatorum. Pharisaee caece, id est, indiscrete, munda prius quod tuo ipsius est in corde mala cogitante ut quod deforis est, fiat mundum, id est, ut opera tua sint justa. Non enim mala arbor potest facere fructum bonum. Paropsis est vas quadratum habens pares absides, id est angulos. vobis, quia estis ut monumenta quae non parent, et homimentorum non apparentium, quae cum superficiem terrae communis ostentent intus vermescentium sunt cadaverum plena
Abbreviated transcription (Latin):
Duces ceci. excolantes culicem.XXXT
camelum aitẽ glutientes. Leronimus.¬
amelũ intellige magnitudinẽ pre¬
ceptoꝵ. iudiciũ scilicet & miscdiam
& fidẽ. & caritatẽ dĩ. Culicẽ aũt decimas
quorauliũ olerũ. Sensus ẽ. Magister
er hoc estis cȩci duces. id imꝑuidi du¬
ctores. quia excolatis id inquiritis
sicut lac colatur. decimas etiã herbarũ. &
glutitis id absconditis. sicut illud quod
glutitur abscondit᷑. maiora p̃cepta. Uel
ita. Culicem colare ẽ: minimã transgres¬
sionem studiose uitare. Est enĩculȩx mi¬
mia muscula. q̃ subtili colatione exclu¬
ditur a liquore. Et quia camelus mag¬
num animal ẽ atq deforme: camelũ
deuorat. qui magnã p̃uaricationẽ faci¬
e uob̾ scribe & pharisȩi hypoeritȩ.S
qui mundatis qđ deforis ẽ calicis & pa
rapsidis. intus aut̃ plem estis rapina &
imundicia. Pharisȩe cȩce munda pͥus qd̃
intus ẽ calicis & parapsidis. ut fiat & id
quod deforis est mundum. Texonimꝰ

Expanded text:
Duces caeci, excotantes culicem, camelum autem glutientes. HIERON. Camelum intellige magnitudinem praeceptorum, judicium scilicet et misericordiam, et fidem et charitatem Dei. Culicem autem, decimas quorum vilium olerum. Sensus est: Per hoc estis caeci duces, id est improvidi ductores, quia excolatis, id est, inquiritis sicut lac colatur, decimas etiam herbarum, et glutitis, id est absconditis, sicut illud quod glutitur absconditur, majora praecepta. Vel ita: Culicem colare, est minimam transgressionem studiose vitare. Est enim culex minima muscula, quae subtili excolatione excluditur a liquore. Et quia camelus magnum animal est atque deforme, camelum devorat, qui magnam praevaricationem faciae vobis Scribae et Pharisquia mundatis quod de foris est calicis et rapsidis: intus autem pleni estis rapina et immundicia. Pharisee cece munda prius quod intus est calicis et parapsidis: ut fiat id quod de foris est mundum. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
tingatur. s ut ñ exurat᷑. Uasa enĩ figali ꝓ¬
bat fornax. & homines iustos temptatio
tribulationis. Inducitur aũt in tempta¬
tionem. eui accidunt quȩ ferre ñ potest.
Petimus gͦ. ne uł decepti consentiamꝰ ali¬
cu temptationi. uł cedamꝰ afflicti. Sed
libera nos ã malo. Pon solũ orandũ ẽ
ut ñ inducam᷑ in malũ qͦ carem. s ut ab
illo etiã liberemur. in qͦ iam inducti sumꝰ.
Amen. Teronimus in epła. ad Marcellã¬
amen scribant. aut sela. aut salon. quod
expͥmitur pacem. Unde salomon dr paci¬
ficus. Pro sela dr̃ in greco diapsalma.
& apud nos sẽꝑ. Amen int̾pretatur uere
arũ septẽ petitionũ tres primȩ ma

Expanded text:
tingatur, sed ut non exuratur. Vasa enim figuli ptingatur, sed ut non exuratur. Vasa enim figuli probat fornax, et homines justos tentatio tribulationis Inducitur autem in tentationem, cui accidunt quae ferre non potest. Petimus ergo, ne vel decepti consentiamus alicui tentationi, vel cedamus afflicti Sed libera nos a malo. Non solum orandum est ut non inducamur in malum quo caremus, sed ut ab illo etiam liberemur, in quod jam inducti sumus. Amen. HIERON., epist. ad Marcellaamen scribant, aut sela, aut salon, quod exprimitur pacem. Unde et Salomon dicitur pacificus. Pro sela dicitur in Graeco diapsalma, et apud nos semper. Amen interpretatur vere arum sep
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tam curans de pecunia quã de correcti¬
one debitoris readere nolentis. qͦd po¬
test reddere. ñ solum ñ peccat. s pluri¬
mum ꝓdest debitori quem corrigit. ne
damnum fieri patiatur. Et cũ hic de
om̃i peccato debitũ accipiatur. peccet aũi
inte debens pecuniã tͥ. si redde recuset.
cum habeat unde redołe possit: nisi ei
hoc peccatũ dimiseris. ñ potes dicere.
dimitte nob̃ debita nr̃a. sicut ⁊ nos di¬
mittimꝰ debitorib nr̃is. Nam qm̃ ueniã
a dño petis: his qͥ ueniam ate petunt di¬
mitere debes. Et ne nos inducas in
temptationẽ. Aliud ẽ induci in temp¬
tationẽ. ⁊ aliud temptari. Nam sine
tẽptatione nullus ꝓbat᷑. Unde scriptũ
est. Temptat uos ds̃ ut sciat si diligitis
eum. id÷ ut scire faciat. Nongͦ hic ora¬
tur ut ñ temptem᷑. s ut in tẽptationem
ñ inducam᷑. tanquã si quispiã cui necesse
ẽ igne examinari. ñ oret ut igne ñ con¬

Expanded text:
non tam curans de pecunia quam de correctinon tam curans de pecunia quam de correctione debitoris, reddere nolentis quod potest reddere, non solum non peccat, sed plurimum prodest debitori, quem corrigit, ne damnum fidei patiatur. Et cum hic de omni peccato debitum accipiatur, peccet autem in te, debens tibi pecuniam si reddere recuset, cum habeat unde reddere possit, nisi ei hoc peccatum dimiseris, non poteris dicere, dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Nam quoniam veniam a Domino petis, his qui veniam a te petunt, dimittere debes. Et ne nos inducas in tentationem. Aliud est induci in tentationem, et aliud tentari: nam sine tentatione nullus probatur. Unde scriptum est: Tentat vos Deus, ut sciat si diligitis eum , id est, ut scire faciat. Non ergo hic oratur ut non tentemur, sed ut in tentationem non inducamur, tanquam si quispiam, cui necesse est igne examinari, non orat ut igne non con
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ñ corrumpit᷑. Cotidianus dr iste ci¬
bus quam diu hec uita durati Nam post
banc uitã ñ erit cotidianꝰ. quia in illa uita
ñ succedit dies diei. aliqua uolubilitate
temporis. Hodie. id quandiu dr̃ hodie.
ut illud. Hodie si uocem eiꝰ audicritis. Si
qͥs aũt etiã duo suꝑiora uelit acciꝑe.opor¬
tetut comuncte om̃ia tria accipiant᷑. ut
scilicet cotidianũ panẽ simul petamꝰ ⁊ ne¬
cessarium corpori. & sacratũ uisibilem &
muisibilẽ uerbi dĩ. Et dimitte nob̃ de¬
bita nr̃a. sicut ⁊ nos dimitimꝰ debitori¬
b nr̃is. Hebita dicit peccata. Non gͦ
urgetur quis pecuniã dimittere debito¬
rib nͥ his qͥ intantũ reddere nolunt. ut
inde uelint litigare: ut suꝑius dictumẽ.
Siquis tͥ tunicã tollere uoluerit: ⁊ iudicio
tecũ contendere: dimitte illi & pallium.
Seruũ enĩ dm̃ ñ oportet litigare. Quigͦ
modeste agit ut sibi pecunia restituat᷑.

Expanded text:
quae non corrumpitur . Quotidianus dicitur iste ciquae non corrumpitur . Quotidianus dicitur iste cibus, quandiu haec vita durat. Nam post hanc vitam non erit quotidianus, quia in illa vita non succedit dies diei aliqua volubilitate temporis. Hodie, id est, quandiu dicitur hodie, ut illud: Hodie si vocem ejus audieritis . Si quis etiam duo superiora velit accipere, oportet ut conjuncte omnia tria accipiantur, ut scilicet quotidianum panem simul petamus et necessarium corpori et sacratum, visibilem et invisibilem Verbi Dei. Et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Debita dicit peccata. Non ergo hic urgetur quis pecuniam dimittere debitoribus, nisi his qui in tantum reddere nolunt, ut inde velint litigare, ut superius dictum est: Si quis tibi tunicam tollere voluerit et judicio tecum contendere, dimitte illi et pallium . Servum enim Domini non oportet litigare. Qui ergo modeste agit ut sibi pecunia restituatur,
Abbreviated transcription (Latin):
rentib. Quomͦ aũt ñ querat aliquis qͥd
precatur dm̃: ñ uideo. Nunc de sacram̃¬
to corporis uideamꝰ. Orientales ñ cotidie
cenȩ dñicȩ cõmunicant. nec tam̃ ꝓpt̃ea
damnant eos eccłaꝵ rectores. Sine scan¬
dalo enĩ possunt hoc facere ⁊ ñ facere. sci¬
licet uel cotidie sumere. uł ñ cotidie su¬
mere. Non gͦ hic panis illis in partib in¬
telligitur cotidianꝰ. nam magni peccat
crimine arguerent᷑ qͥ ex eo cotidie ñ acci¬
piunt. Cum uͦ hȩc itasint. qͥs ẽ qͥ audeat
dicere. hanc orationẽ dñi tantũmꝰ dicen¬
dam. usq ad cam horã qua corpori dm̃
cõmunicamꝰ : Nonenĩ iam dicere pote¬
rimꝰ. da nob̃ hodie qd̾ iam accepimꝰ aut
it̾um ultima parte diei saeram̃tũ illud
celebrandũ ẽ. Restat gͥut panẽ cotidia¬
num intelligamꝰ. sp̃ualem. precepta scili¬
cet diuina. q̃ cotidie nos oportet medi¬
tari ⁊ opari. ut illud. O ꝑamini ȩscã

Expanded text:
rentibus. Quomodo autem non quaerat aliquis qui rentibus. Quomodo autem non quaerat aliquis qui precatur Deum, non video. Nunc de sacramento corporis videamus. Orientales non quotidie coenae Dominicae communicant, nec tamen propterea damnant eos Ecclesiarum rectores. Sine scandalo enim possunt hoc facere, vel non facere, scilicet vel quotidie sumere, vel non quotidie sumere. Non ergo hic panis in illis partibus intelligitur quotidianus: nam magni peccati crimine arguerentur, qui ex eo quotidie non accipiunt. Cum vero haec ita sint, quis est qui audeat dicere, hanc orationem Domini tantummodo dicendam usque ad eam horam, qua corpori Domini communicamus? Non enim jam dicere poterimus, da nobis hodie, quod jam accipimus, aut iterum ultima parte diei sacramentum illud celebrandum est. Restat igitur ut panem quotidianum intelligamus spiritualem, praecepta scilicet divina, quae quotidie nos oportet meditari et operari, ut illud: Operamini escam