comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uificandis mortuis. aptius fuit: quã
ut suꝑbie uulnera. humilitatis reme¬
dis curarentur: Adam p̾cepta dĩ
negligens. peccati indux̃ dnãtionẽ:
iħc factus sub lege. reddidit iustici¬
ȩ lib̾tatem. Ille diabolo obtemꝑãs.
usq ad p̃uaricationem meruit. ut in
ipso omnes morerentur. Hic patri
obediens usq ad crucem. fec̃ ut in
ipso om̃s uiuificarentur. Ille cupi¬
dus honoris angłici. nature suȩ
ꝑ didit dignitatem. hic infirinita¬
tis nr̃e suscipiens conditionem. ꝓp¬
ter quos ad inferna descendit cõ
dem in celestib collocauit. Postre¬
mo illi ꝑelationem lapso dictũẽ.
terra es ⁊ in terram ibis: Huic ꝑsub¬
iectionem ex altato dictum ẽ. sede
adextris meis donec ponam inimi¬
cos tuos scabellum pedum tuoꝵ. Hec
dninrĩ oꝑa dilectissimi. ñ solum sa¬
cram̃to nob̾ utilia s̃. s etiam imitati¬
onis exemplo. su ndisciplinam ipsa
remedia transferant̾. quodq impen-¬

Expanded text:
vificandis mortuis aptius fuit, quam vificandis mortuis aptius fuit, quam ut superbiae vulnera humilitatis remediis curarentur? Adam praecepta Dei negligens, peccati induxit damnationem; Jesus factus sub lege reddidit justitiae libertatem. Ille diabolo obtemperans usque ad praevaricationem, meruit ut in ipso omnes morerentur; hic Patri obediens usque ad crucem, fecit ut in ipso omnes vivificarentur. Ille cupidus honoris angelici, naturae suae perdidit dignitatem; hic infirmitatis nostrae suscipiens conditionem, propter quos ad inferna descendit, eo dem in coelestibus collocavit. Postremo illi per elationem lapso dictum est: Terra es, et in terram ibis ; huic per subjectionem exaltato dictum est: Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum . Cri opera, dilectissimi, non solum sacramento nobis utilia sunt, sed etiam imitationis exemplo, si in disciplinam ipsa remedia transferantur, quodque impen
Abbreviated transcription (Latin):
bendere ñ ualeret. Agnoscat gͥ catho¬
uca fides in humilitate dnĩ głam suã:
:de salutis sue sacramentis. gaudeat
eccła que corpus ẽ xpĩ: quia nisiuer¬
bũ dĩ caro fieret x habitaret in nobis.
uisi in creature cõmunionem creator.
ipse descẽdet. ⁊ uetustatẽ humanã ad
nouũ principiũ sua natiuitate reuo¬
caret: regnaret mors abadam usq
ad finẽ. ⁊ suꝑ omnes homines cõdep̃¬
natio in solubilis ꝑmaneret: cũ de
sola conditione nascendi una cunctiᷤ
eẽt causa ꝑeundi. Solus itaq int̾ fili¬
os bominum dñs iħe innocens natuᷤ
ẽ: quia solus sine carnalis concupi¬
scentiȩ pollutione conceptus. factus
ẽ homo nrĩ gnĩs: ut nos diuine nte
possimus eẽ consortes. Onginẽ quã
sup̃sit in utero uirginis: posuit in
fonte baptismatis. Dedit aque : ꝙ de¬
dit matri. Uirtus enĩ altissum ⁊ ob¬
reret saluatorem: eadem fac̃ ut re¬
generec e redentem. Quid aũt sa¬
nandis egris. illumin andis cecis. ui¬

Expanded text:
valeret. CAP. V. Agnoscat igitur catholica fides in humilitate Domini gloriam suam, et de salutis suae sacramentis gaudeat Ecclesia, quae corpus est Christi: quia nisi Verbum Dei caro fieret et habitaret in nobis, nisi in communionem creaturae Creator ipse descenderet, et vetustatem humanam ad novum principium sua nativitate revocaret, regnaret mors ab Adam usque in finem, et super omnes homines condemnatio insolubilis permaneret, cum de sola conditione nascendi, una cunctis esset causa pereundi. Solus itaque inter filios hominum Dominus Jesus innocens natus est, quia solus sine carnalis concupiscentiae pollutione conceptus. Factus est homo nostri generis, ut nos divinae naturae possimus esse consortes. Originem quam sumpsit in utero virginis, posuit in fonte baptismatis; dedit aquae, quod dedit matri; virtus enim Altissimi et obreret Salvatorem, eadem facit ut regeneret unda credentem. Quid autem sanandis aegris, illuminandis caecis, vi
Abbreviated transcription (Latin):
spem salutis. nisi ipse eẽt filius
uirginis. qui creator ẽ matris. Hic
aũt recentioris sacrilegii ꝓͥhanus
assertor. unitionem in xp̃o quidẽ
duaꝵ confessus ẽ naturaꝵ: s ipsa
unitione id dix̃ effectum. ut ex du¬
sũptioẽ aut seꝑatione non posset.
ħ uͦ taminimica s̃ sanȩ fidĩ. ut ne¬
queant recipi sine excidio nominis
xpiam. Si enim uerbi incarnatio¬
humanȩq naturȩ. s ħ ipso coneur
su ꝙ erat geminum factum ẽ sin¬
gulare: sola diuinitas utero uirgi¬
nis nata ẽ. ⁊ ꝑ ludificatoriam spẽm
sola subiit nutrimenta ⁊ increm̃¬
ta corporea. Utq om̃es mutabili
tas ẽ sepulta: ut iam scđin talia
sentientes sꝑandȩ resurrectionis
nulla sit ratio. nec sit primogeni¬
tus ex mortus xp̃s: quia ñ fuit qͥ
deberet resuscitari: si ñ fuit qui
posset occidi. Ab sint a cordib
urĩs dilectissimi. diabolicarum
inspirationum uirulenta men¬
datia. Et scientes ꝙ sempiterna

Expanded text:
spem salutis, nisi ipse esset filius spem salutis, nisi ipse esset filius Virginis, qui creator est matris. Hic autem recentioris sacrilegii profanus assertor, unitionem quidem in Christo duarum confessus est naturarum, sed ipsa unitione id dixit effectum, ut ex duconsumptione, aut separatione non posset. Haec vero tam inimica sunt sanae fidei, ut nequeant recipi sine excidio nominis Christiani. Si enim Verbi incarnatiohumanaeque naturae, sed hoc ipso concursu 101 quod erat geminum, factum est singulare; sola Divinitas ex utero Virginis nata est, et per ludificatoriam speciem sola subiit nutrimenta et incrementa corporea; utque omnes mutabilittas est sepulta; ut jam secundum talia sentientes sperandae resurrectionis nulla sit ratio, nec sit primogenitus ex mortuis Christus : quia non fuit qui deberet resuscitari, si non fuisset qui posset occidi. CAP. VI. Absint a cordibus vestris, dilectissimi, diabolicarum inspirationum virulenta mendacia, et scientes quod sempiterna
Abbreviated transcription (Latin):
bi implesse deitatem. Quorum
unprudentia in hoc transiit ut
animam quidem fuisse in dño
faterentur: s eandem dicerent
mente caruisse. quia sufficeret
homini sua deitas ad omnia ra¬
tionis offitia. Postremo idem as¬
serere p̃ sumpserunt. partem quã¬
dam uerbi in carnem fuisse con¬
uersam: Nͣn unius dogmatis ua¬
dus auditus: s ꝑ diuersas impietate̾
que sibi inuicem sunt multiformiũ
blasphemiaꝵ cognatione connexȩ. de
his potissimum errorib declinandis
obseruantiam urẽ deuotionis am¬
moneo quoꝵ unus dudum nestorio
auctore consurgere ñ impune tep̾̃ta¬
uit: alius nuꝑpari execratione dap̃¬
nandus eutico assertore ꝓrup̃. Nam
ille beatam mariam uirginem. ho¬
minis tantum mͦ ausus ẽ p̃dicare
genitricem.ut in conceptu eius &.
sola se dignatione sociauit. Qd̃
catholice aures nequaquam tole¬
rare potuert̾: quȩ sic eũgłio ueri¬
tatis imbutę sunt. ut firmissime
nouerint nullam eẽ humanognĩ

Expanded text:
bi implesse Deitatem. Quorum bi implesse Deitatem. Quorum imprudentia in hoc transiit, ut animam quidem fuisse in Domino faterentur, sed eamdem dicerent mente caruisse, quia sufficeret homini sola Deitas ad omnia rationis officia. Postremo iidem asserere praesumpserunt, partem quamdam Verbi in carnem fuisse conversam, ut in unius dogmatis vadus auditus. Sed post diversas impietates, quae sibi invicem sunt multiformium blasphemiarum cognatione connexae, de his potissimum erroribus declinandis observantiam vestrae devotionis admoneo; quorum unus dudum Nestorio auctore consurgere non impune tentavit, alius nuper pari exsecratione damnandus, Eutyche assertore prorupit. Nam ille beatam Mariam Virginem hominis tantummodo ausus est praedicare genitricem, ut in conceptu ejus et sola se dignatione sociaverit. Quod catholicae aures nequaquam tolerare potuerunt, quae sic Evangelio veritatis imbutae sunt, ut firmissime noverint nullam esse humano generi
Abbreviated transcription (Latin):
dño solam humanitatem: alii so¬
lam ascͥpsere dĩtatem. Ali uerã
quidẽ in ipso diuinitatem: s car¬
nem dixerunt fuisse simulatã.
Alii ꝓfessi sunt ueram eum
suscepisse carnem: s dĩ patris ñ ha¬
buisse naturam. Et deitati eius q̃
erant humanę substantie deputã¬
tes. maiorem sibi dm̃ mninoremq
finxerunt. cum gradus inuera di¬
uinitate eẽ non possunt: Qm̃ quic¬
quid deo minus ẽ. dĩ ñ ẽ. Ali cogno¬
scentes patris ⁊ filii nullam eẽ di¬
stantiam: quia ñ poterant unita¬
tem dĩtatis intelligere nͥ inunita.
te ꝑsone. eumdem asserunt eẽ pa¬
trem quem filium: ut nasci ⁊ nu¬
triri. pati.: mori. sepeliri. ⁊ resurge.¬
re. ad eundem ꝑtineret. qui per
omnia. ⁊ hominis ꝑsonam imple¬
ret ⁊ uerbi. Quidam putauerũt
pus habuisse: s ab elementis su¬
ꝑiorib ac subtiliorib sũptum.
Q uidam aut̃ estimauert̾ in car¬
ne xp̃i humanam animã non
fuisse: s partes anime ipsam uer¬

Expanded text:
Domino solam humanitatem, alii soDomino solam humanitatem, alii solam ascripsere Deitatem. Alii veram quidem in ipso Divinitatem, sed carnem dixerunt fuisse simulatam. Alii professi sunt veram eum suscepisse carnem, sed Dei Patris non habuisse naturam; et Deitati ejus, quae erant humanae substantiae, deputantes, majorem sibi Deum minoremque finxerunt, cum gradus in vera Diivinitate esse non possit: quoniam quidquid Deo minus est, Deus non est. Alii cognoscentes Patris et Filii nullam esse distantiam, quia non poterant unitatem Deitatis intelligere nisi in unitate personae, eumdem asseruerunt esse Patrem quem Filium; ut nasci et nutriri, pati et mori, sepeliri et resurgere, ad eumdem pertineret, qui per omnia et hominis personam impleret et Verbi. Quidam puta verunt pus habuisse, sed ab clementis superioribus ac subtilioribus 100 sumptum. Quidam autem aestimaverunt in carne Christi humanam animam non fuisse, sed partes animae ipsam Ver
Abbreviated transcription (Latin):
obec̃t norma uistitie. In totius
gͥ humani gnĩs strage cominuni.
unum solum fuit remedium sub
diuine rationis occulto.q. posset
subuenire ꝓstratis. si aliquis fili¬
orum adã originalis preuaricati¬
onis alienus atq in nocens nasce
pago eẽ. de quo scͥptura dic̃. quis po¬
test facere mundum de immũdo
conceptum semine. nͥ tu qui solus
es: Dñs dauid factus ẽ filius dõ.
⁊ de ꝓmissi gnĩs fructu ꝓles ẽ orta
dilectissimi oblatrantium ħeticoꝵ
spaernat errores: qui mundanȩ sa¬
pientiȩ uanitate decepti. auerita¬
tis eugłio recesserunt:: in carnati¬
onem uerbi intelligere ñ ualente᷑.
de causa illuminationis. fecerũt
sibi materiam cecitatis. Nam om¬
nium fere falsa credentium opi¬
nionib que etiam in scĩ sp̃s nega¬
tionem ꝓruunt. recractatis: nẽ¬
minem pene deuiasse cognosci¬
inus: nisi qui duaꝵ in xp̃onatu¬
raꝵ ueritatem. sub unius confessio¬
ne ꝑsone ñ credidit. Alii et enĩ

Expanded text:
obesset norma justitiae. In totius obesset norma justitiae. In totius igitur humani generis strage communi, unum solum erat remedium sub divinae rationis occulto, quod posset subvenire prostratis, si aliquis filiorum Adam originalis praevaricationis alienus atque innocens nascersemine, de quo Scriptura dicit: Quis potest facere mundum de immundo conceptum semine? Nonne tu, qui solus es ? Dominus David factus est filius David, et de promissi germinis fructu proles est orta dilectissimi, oblatrantium haereticorum spernat errores, qui mundanae sapientiae vanitate decepti, a veritatis Evangelio recesserunt, et incarnationem Verbi intelligere non valentes, de causa illuminationis fecerunt sibi materiam caecitatis. Nam omnium fere falsa credentium opinionibus, quae etiam in sancti Spiritus negationem proruunt, retractatis, neminem pene deviasse cognoscimus, nisi qui duarum in Christo naturarum veritatem sub unius personae confessione non credidit. Alii etenim
Abbreviated transcription (Latin):
ta uirginitas: sine corruptionis ue¬
stigio edidit. ⁊ sui gnĩs sobolem ⁊
sue stirpis auctorem. Uñ idem do¬
minus sic̃ eũgłista cominemorat.
quȩ siuit a uideis cuius filiũ xp̃m
scͥpturaꝵ auctoritate didicissent:¬
⁊ eisdem respondentib ꝙ ex dauid
uenturus semine traderetur.: qͦ mõ
inquit dñm illum suũ dauid in spũ
uocat dicens. dix̃ dñs dnõmeo sede
adextris meis donec ponam inimi¬
cos tuos scabellum pedum tuoꝵ
nec potuerunt uidei ꝓpositam sol¬
uere questionem: quia ñ intellige
uili: nec metuebat minui nec in¬
digebat augeri. Ipsumq effectũ
miscłic suȩ. quem restitutionim¬
pendebat humane. sola exequi po¬
terat uirtute deitatis: ut creatu¬
ram ad imaginem di conditam.
a uigo duȩ dnãtionis crueret .s
quia non ita in primum hominẽ
diabolus uiolentus extiterat. ut
cum in partes suas sine arbitni cõ¬
sensione transferret. sic de struen¬
dum peccatum fuit uoluntariũ
: hostis consiliũ. ut dono grẽ ñ

Expanded text:
ta virginitas, sine corruptionis vestigio edidit et sui generis sobolem, et suae stirpis auctorem. Unde et idem Dominus, sicut evangelista commemorat, quaesivit a Judaeis cujus filium Christum Scripturarum auctoritate didicissent; et eisdem respondentibus quod ex David venturus semine traderetur: Quomodo, inquit, illum Dominum suum David in spiritu vocat, dicens: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum ? Nec potuerunt Judaei propositam solvere quaestionem, quia non intelligebvili, nec metuebat minui, nec indigebat augeri; ipsumque effectum misericordiae suae, quem restitutioni impendebat humanae, sola exsequi poterat virtute Deitatis; ut creaturam ad imaginem Dei conditam a jugo diri dominatoris erueret. Sed quia non ita in primum hominem diabolus violentus exstiterat, ut eum in partes suas sine liberi arbitrii consensione transferret, sic destruendum peccatum fuerat voluntarium et hostile consilium, ut dono gratiae non
Abbreviated transcription (Latin):
tute Et in ysaia dñe quis credi¬
dit audituinrõ: ⁊ brachium dñĩ
cui reuelatum ẽ: Assũptus gͥ hͦ
in filiũ dĩ. sic in unitatem ꝑsone
xp̃i ab ipsis corꝑalib ẽ receptus
exordiis: ut nec sine deitate concep¬
tus sit: nec sine deitate editus. nec sine d̾itate
nutritus. Idem erat in miraculis: ide
in contumeliis ꝑ huinanam in¬
firmitatem crucifixus. mortuus.
⁊ sepultus : ꝑ diuinam uirtutem
meditantes. aplici semꝑ memorẽ
estote p̃cepti: qui uniuersos ad¬
monet dicens: uidete nequis uõ
seducat ꝑ philosophiam et ina.¬
nem fallaciam. seđin traditionẽ
hominum ⁊ ñ scđm xp̃m: Quia
in ipso habitat omĩs plenitudo
duunitatis corꝑalit̾. ⁊ estis reple¬
ti in illo. Non dix̃ spiritalit̃ s cor¬
ꝑalit᷑: ut uerã intelligamꝰ sub̾am
carnis. ubi ẽ plenitudinis diuini¬
tatis in habitatio corꝑał: qua utiq¬

Expanded text:
aia: Domine, quis credidit auditui nostro? et brachium Domini cui revelatum est ? Assumptus igitur homo in Filium Dei, sic in unitatem personae Christi ab ipsis corporalibus est receptus exordiis, ut nec sine Deitate conceptus sit, nec sine Deitate editus, nec sine Deitate nutritus. Idem erat in miraculis, idem in contumeliis; per humanam infirmitatem crucifixus mortuus et sepultus; per divinam virtutem meditantes, apostolici semper memores estote praecepti, qui universos admonet dicens: Videte ne quis vos decipiat per philosophiam et inanem fallaciam, secundum traditionem hominumin ipso inhabitat omnis plenitudo Divinitatis corporaliter, et estis repleti in illo . Non dixit 102 spiritaliter, sed corporaliter, ut veram intelligamus substantiam carnis, ubi est plenitudinis Divinitatis inhabitatio corporalis ; qua utiq
Abbreviated transcription (Latin):
tor. ẽ. et piꝰ cultor: qͥnec de incarnati¬
one dñi aliquid falsũ. nec deditate
aliqͥd sentit indignum. Paris enim
ꝑicłi malũ ẽ: sulli aut naturȩ nr̃e
ueritas. aut pat̾nę głȩ negatur equa¬
litas. Cum gͦ ad in telligendum sa¬
cram̃tum natiuitatis ip̃i. qua de
matre uirgine ẽ otꝰ accendimꝰ. abi¬
gat᷑ ꝓcul t̾renarum caligo racionũ:
q. ab illiumnatę fidĩ ocło. mun¬
dane sapientie fumus abscedat.
Diuina ẽ enm auctoritas cui cre
o erat uerbum:⁊ uerbum erat ap̃
dm̃: ⁊ ds̃ erat uerbũ ħ erat inprĩ¬
cipio ap̃ dm̃. Omnia ꝑ ipsum fa¬

Expanded text:
tor est et pius cultor qui 92 nec de incarnatitor est et pius cultor qui 92 nec de incarnatione Domini aliquid falsum, nec de Deitate aliquid sentit indignum: paris enim periculi malum est, si illi aut naturae nostrae veritas, aut paternae gloriae negatur aequalitas. Cum ergo ad intelligendum sacramentum Nativitatis Christi, qua de matre Virgine est ortus, accedimus, abigatur procul terrenarum caligo rationum, et ab illuminatae fidei oculis mundanae sapientiae fumus abscedat; divina est enim auctoritas cui credo erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum. Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ciis pares animi: & similitudo desi¬
deriorum suorũ equalitatẽ gignit
affectiuim Aesiquidam forsĩtam
reꝑiant᷑. quibꝰ p̃ua et in honesta
non placent. quiq illicitas consen¬
siones. afedere suȩ caritatis erelu¬
cdant: tam̃ etiam cales siuel iudei
sint. uel heretici. uł pagani: non
de amiecia dei. s depace sunt nũi¬
di. Pax aut̃ spiritalium & catho¬
licorum asuꝑnis ueniens. & ad su¬
ꝑna ꝑducens. eum amatoribꝰ mun¬
di nulla nos uult conmunione
misceri: s om̃ibꝰ obstaculis resiste¬
re. & aduera gaudia aꝑniciosis
delectacionibꝰ euolare: dicente dño.
ubi fuerit thesaurus tuus. ibi
erit et cor tuu᷑ Hoc ẽ sideor sũ ft̃
que amas. ad ima descendes: Si sur¬
sũ sunt que diligis. ad sũma ꝑue¬
mes. Quo nos unũ uolentes. unũ
sencientes. & infide ac spe & carita¬
te concor des sp̃e pacis agat atq
hii filii sunt dei: qui regnat cum
ho dierne dilectissimi uerus uenera¬

Expanded text:
tiis pares animi, et similitudo desitiis pares animi, et similitudo desider orum aequalitatem gignit affectuum. Et si quidam forsitan reperiantur quibus prava et inhonesta non placeant, quique illicitas consensiones a foedere suae charitatis excludant, tamen etiam tales, si vel Judaei sint, vel haeretici, vel pagani, non de amicitia Dei, sed de pace sunt mundi. Pax autem spiritalium et catholicorum, a supernis veniens, et ad superna perducens, cum amatoribus mundi nulla nos vult communione misceri, sed omnibus obstaculis resistere, et ad vera gaudia a perniciosis delectationibus evolare, dicente Domino: Ubi fuerit thesaurus tuus, ibi erit et cor tuum : hoc est, si deorsum sunt quae amas, ad ima descendes; si sursum sunt quae diligis, ad summa pervenies: quo nos unum volentes, unum sentientes, et in fide ac spe et in charitate concordes, Spiritus pacis agat atque ii filii sunt Dei , qui regnat cum ernae dilectissimi, verus venera
Abbreviated transcription (Latin):
neq er uoluntate carnis. s ex dõ
natisunt: offerant patri. pacificoꝵ
concordiam filioꝵ: & in primoge¬
nitum nouȩ creaturę. qui uente non
suam s mtitentis facere uoluntatẽ.
uniuersa adoptionis menbra con¬
cuͬrant: qm̃ grã patris non dis¬
cordes ueq dissimiles. s unum sen¬
cientes. unumq amantes. ad optauit
heredes. Ad unam reformatos ima¬
ginem: oportet animũ habere con¬
formem. Natalis dñi: natalis ẽ pacis.
Sicut enum ait apłs. ipse ẽ par nr̃a.
qui fecit utranq unum. Qm̃ siue
uideus siue gentilis. ꝑipsũ ha¬
bemus acce ssum. in uno spũ ad pa¬
trem: Qui ante passionis diem
uoluntaria disposicionss p̃ electũ¬
discipulos suos p̃cipue doctrina in¬
formauit. ut diceret pacem meam
douobis. pacem telinquo uobis. Etne
sub nomine generali pacis sue qua¬
litas lateret: adiecit. Nonquem ad¬
modum mundis dat: egd do uob̃.¬
Non habet in quit mundus amici¬
cias ueras: et multos facit ꝑuerso
amore concordes. Sunt etiam inui¬

Expanded text:
neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt , offerant Patri pacificorum concordiam filiorum, et in primogenitum novae creaturae, qui venit non suam, sed mittentis facere voluntatem, universa adoptionis membra concurrant: quoniam gratia Patris non discordes neque dissimiles, sed unum sentientes unumque amantes, adoptavit haeredes. Ad unam reformatos imaginem oportet animam habere conformem. Natalis Domini natalis est pacis: sic enim ait Apostolus: Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum ; quoniam sive Judaeus, sive gentilis, per ipsum habemus accessum in uno Spiritu ad Patrem ; 91 qui ante passionis diem voluntaria dispositione praelectudiscipulos suos hac praecipue doctrina informavit, ut diceret: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . Et ne sub nomine generali pacis suae qualitas lateret, adjecit: Non quemadmodum mundus dat ego do vobis. Habet, inquit, mundus amicitias suas, et multos facit perverso amore concordes. Sunt etiam in vi
Abbreviated transcription (Latin):
siquod uult uolumꝰ. & quod imꝓbat
bella conficiet : ipse qui dedit nob̵¬
et uelle. donabit et posse: ut simꝰ
cooꝑatores oꝑum eius: et ꝓphetieũ
illud cum erultatione dicamus. Dñs
illuminatio mea. et salus mea: quem

Expanded text:
si quod vult volumus, et quod improbat si quod vult volumus, et quod improbat bella conficiet, ipse qui dedit velle, donabit et posse: ut simus cooperatores operum ejus, et propheticum illud cum fidei exsultatione dicamus: Dominus illuminatio mea et salu
Abbreviated transcription (Latin):
dicari: Si aũt ad humanam ꝑti¬
net laudem. ut patrum decus
in sequi eos generauit. ostenderet:
dicente dño. Sic luceat lumen ur̃m
coram hominibus: ut iudeant oꝑa
urã bona. & magnificent patrem
urm̃ qui incelis ẽ. Scimꝰ quidem
quod sicut ioħs apłs dicit. totus
mundus in maligno positus ẽ:
& insidiante diabolo atq angłis
eius. hoc innumeris temptacionibꝰ
laboratur: ut hominem ad suꝑna¬
celorum nicentem aut aduersa t̃¬
reant. aut scda corrimnpant: Sed
maior ẽ qui innobis ẽ. quam qui
aduersum nos ẽ: & pacem cum dõ
habentibus. ac semꝑ patri toto cor¬
de dicentibꝰ. fiat uoluntas tua. nulla
p̃ualere certamina. nulli possunt
nocere conflictus. Accusantes enim
nucicias aid uersum nos. eus qui
peccati aucłor ẽ. cominouemus. s.
m erpugnabilem cum dõ pacem gr̃e
ipsius seruiendo firmamus: ut re¬
gi nr̃o. non solum obedientia subi¬
c̾iamur: s etiam iudicio conpulem᷑.
Quoniam si in eadem sentencia sumꝰ

Expanded text:
dicari? Si autem ad humanam pertidicari? Si autem ad humanam pertinet laudem ut patrum decus in se qui eos generavit ostendere, dicente Domino: Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et magnificent Patrem vestrum qui in coelis est . Scimus quidem quod, sicut Joannes apostolus dicit, totus mundus in maligno positus est ; et insidiante diabolo et angelis ejus, hoc innumeris tentationibus laboratur, ut hominem ad superna nitentem, aut adversa terreant, aut secunda corrumpant; sed major est qui in nobis est quam qui adversum nos est, et pacem cum Deo habentibus, ac semper Patri toto corde dicentibus, Fiat voluntas tua , nulla praevalere certamina, nulli possunt nocere conflictus. Accusantes enim micitias quidem adversum nos ejus, qui peccati auctor est, commovemus, sed inexpugnabilem cum Deo pacem gratiae ipsius serviendo firmamus, ut Regi nostro non solum obedientia subjiciamur, sed etiam judicio copulemur. Quoniam si in eadem sententia sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ iste animꝰ filiors dei: nec talem
sapientiam recipit adoptiua nobilitas
Genus electum et regium: regeneratio¬
nis sue respondeat dignitati. Diliga
quod diligit pater: et in nullo a suo
auctore dissentiat: ne iterum dicat do¬
minus filios genui et ęxaltaui: ipsi
autem spreuerunt me. Agnouit bos
possessorem siiun: et asinus presepe
domini sui. Israhel uero me non cog¬
nouit: et populus meus me non intl
lexit. Magnum est dilectissimi huiꝰ
nuneris sacramentum: et omnia do¬
na excedit hoc doniun: ut deus honi¬
nem uocet filiumꝰ et homo detim no¬
minet patrem. Per has enim appellat¬
ones sentitur et dicitur. Quis ad canso
altitudinem ascendit affectus: llam
siinꝓgenie carnali. & stirpe t̾rena
claris parentibꝰ genitos. uicia male con¬
uersacionis obscurant. & ipso ma¬
ioꝵ suoꝵ lumine soboles indigna
confundit᷑: in quem exitum ueni¬
unt. qui ꝓpt̾ amorem mundi.
ageneratione xp̃i non metuunt ab¬

Expanded text:
est iste animus filiorum Dei, nec talem est iste animus filiorum Dei, nec talem sapientiam recipit adoptiva nobilitas. Genus electum et regium, regenerationis suae respondeat dignitati, diligat quod diligit pater, et in nullo ab auctore suo dissentiat, ne iterum dicat Dominus: Filios genui et exaltavi, ipsi autem spreverunt me. Agnovit bos possessorem suum, et asinus praesepe domini sui; Israel autem me non cognovit, et populus meus me non intellexit . CAP. IV. Magnum est, dilectissimi, hujus muneris sacramentum, et omnia dona excedit hoc donum, ut Deus hominem vocet filium, et homo Deum nominet patrem: per has enim appellationes sentitur et discitur quis ad tantam altitudinem ascendat affectus. Nam si in progenie carnali90 claris parentibus genitos vitia malae conversationis obscurant, et ipso majorum suorum lumine soboles indigna confunditur; in quem exitum venient, qui propter amorem mundi a generatione Christi non metuunt ab
Abbreviated transcription (Latin):
de spũ scõ saluator: quem primȩ
trans gressionis condẽpnatio ũ tene¬
ret. Uñ ipsa collati muneris magni¬
tudo: dignã a nob exig̃ suo splẽdo¬
re reuerentiã. Idõ enĩ sic̃ beatus a¬
dõ donata s̃ nob̃. Quiñ alit̃ pie coli¬
t: nisi idei qd ipse tribuit offeratur.
quid aut̃ in thesauro dñicę largita¬
parit filios di: nutux dilectioĩs. ⁊ ge¬
nitrix unitatis. requies beatoꝵ. ⁊ e
stificatigͦ ex fide pacem habeamus
ad dm̃. Cuiꝰ sentencie breuitate om¬
nium fere mandatoꝵ continetur
effectus: Quia ubi fuerit ueritas
pacis. nichil potest deee̾ u̾titis.
Quid ẽ autem dilectissimi pacem
habere ad dm̃: nisi uelle quod ui
bet. & nolle quod ꝓhibet. Sienĩ
humane amiciciȩ pares anmos.
& similes expecunt uoluntates.
nec umquam diuersitas morum
affirmã potest ꝑuenire coneor¬
diam: quo modo diuine particeꝵ
erit pacis. cui ea placent que dõ
displicent. & his appetit delecta
quibus illum nouit offendi: Il

Expanded text:
tu sancto Salvator, quem primae transgressionis condemnatio non teneret. Unde ipsa collati muneris magnitudo dignam a nobis exigit suo splendore reverentiam. Ideo enim, sicut beatus ADeo donata sunt nobis : QUI NON aliter pie colitur, nisi id ei quod ipse tribuit offeratur. Quid autem in thesauro Dominicae largitaparit filios Dei, nutrix dilectionis et genitrix unitatis; requies beatorum, etstificati ergo ex fide, pacem habeamus ad Deum . Cujus sententiae brevitate omnium fere mandatorum continetur effectus: quia UBI FUERIT veritas pacis, nihil ibi potest deesse virtut s. Quid est, autem, dilectissimi, pacem habere ad Deum, nisi velle quod jubet, et nolle quod prohibet? Si enim humanae amicitiae pares animos et similes expetunt voluntates, nec umquam diversitas morum ad firmam potest pervenire concordiam, quomodo divinae particeps erit pacis, cui ea placent quae Deo displicent, et iis appetit delectari quibus illum novit offendi? Non
Abbreviated transcription (Latin):
fabił sit natiuitas dniuo
ne uestuit: audeo tñ ũ de facultate
mea s de ipsius inspiratione p̾sume¬
re: ut die qui in sacramentum huma¬
ne restitutionis electus ẽ aliquid a
nob ꝙ audientes possit edificare ꝓ.¬
mat᷑. Non enim quia maior pars
mꝰ: meliusq sit doctos oncrare iam
notis: quam rudes fraudare discẽ¬
dis. Q gͦ filius dĩ quicũ spũ scõ: pa

Expanded text:
fabilis sit nativitas Domini ne vestivit: audeo tamen non de facultate mea fidere, sed de ipsius inspiratione praesumere, ut in die qui in sacramentum humanae restitutionis electus est, aliquid a nobis quod audientes possit aedificare promatur. Non enim quia major pars mus, meliusque sit doctos onerare jam notis, quam rudes fraudare discendis. Quod ergo Filius Dei, qui cum Pa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dignitatem tuȩ cognosce naturę
recor dare te factum ad imaginem
dĩ: que ⁊ siin adam corrupta. inxͦ
dum ẽ uisibilib creatuns sic̃ ute¬
ris terra. man. cęlo. acre fontib atq fluminib: &
qͥcqͥdin eis pulchrum atq mirabile ẽ. re¬
fer ad laudem ⁊ gł̾am conditoris.
Noli eẽ deditus illi lumini: quouo¬
lucres : serpentes. quo bestię: pe¬
cudes. quo muscę delectantur ꝙ.
uerines: lucem corpoream sensu
tange corporeo:: toto mentis affec¬
tu. illud uerum lumen amplecte
sumus. ⁊ sp̃s dĩ habitat in nobis:
plus ẽ ꝙ fidelis quisq insua ht̃
anuna quamꝙ miratur in cęlo.
Non itaq uob̾ dilectissimi hoc
aut indicimus aut suademus.
ꝑanter utamini. Quȩ enim uiden
aut̃ renati: non temꝑalib bonis de¬
diti.s ęternis simus intenti. Et ut
spem nrãm possimus ꝓpius intue¬
ri: in ipso sacramento natalis dñi
cogitemus. quid nat᷑e nr̃e grã diuina

Expanded text:
et dignitatem tuae cognosce naturae. et dignitatem tuae cognosce naturae. Recordare te factum ad imaginem Dei ; quae, etsi in Adam corrupta; in Chdum est visibilibus creaturis, sicut uteris terra, mari, coelo, aere, fontibus atque fluminibus; et quidquid in eis pulchrum atque mirabile est, refer ad laudem et gloriam Conditoris. Noli esse deditus illi lumini quo volucres et serpentes, quo bestiae et pecudes, quo muscae delectantur et vermes. Lucem corpoream sensu tange corporeo, et toto mentis affectu illud verum lumen amplectersumus, et Spiritus Dei habitat in nobis , PLUS EST quod fidelis quisque in suo habet animo, quam quod miratur in coelo. Non itaque vobis, dilectissimi, hoc aut indicimus, aut suademus, peranter utamini: Quae enim videntautem renati, non temporalibus bonis dediti, sed aeternis simus intenti; et ut spem nostram possimus propius intueri, in ipso sacramento Natalis Domini cogitemus quid naturae nostrae gratia divina
Abbreviated transcription (Latin):
quid aut̃ ẽ sol ł quidẽ luna. nisi ui¬
sibilis creature ⁊ corporee lucis ele¬
menta: quorum unũ maioris ẽ cla¬
ritatis. aliud minoris ẽ luminis:
Sic̃ enim alia diurna alia noc t̃¬
na s̃ tꝑa. ita diuersam in lumina¬
rib qualitatẽ creator instituit:
cum tñ prius quam hȩc fierent.¬
⁊ dies sine solis officio. ⁊ noctes
sine lu ne ministerio precessissẽt.
S condebantur ista ad faciendi
hominis utilitatẽ: ut racionale
animal nec indistinctione m̃siũ.
nec in recursu annorum. nec in
dinumeratione tempoꝵ fallere¬
tur: cum ꝑ in equalium horaꝵ im¬
pares moras. ⁊ dissimiliũ ortuũ
signa manifesta. ⁊ annos sol con¬
cluderet: ⁊ menses luna renoua¬
ret. Quarto namq ut legimus
die. dix̃ ds̃. fiant luminana in
firmamento cęli. ⁊ luceant suꝑ ter¬
ram.⁊ diuidant inter diem ⁊ noctẽ:
⁊ sint insigna ⁊ tp̃ã ⁊ indies⁊ in an¬
nos:⁊ sint infirmamento celi ut lu¬

Expanded text:
Quid est autem sol, vel quid est luna, nisi viQuid est autem sol, vel quid est luna, nisi visibilis creaturae et corporeae lucis elementa, quorum unus majoris claritatis, aliud minoris est luminis? Sicut enim alia diurna, alia nocturna sunt tempora, ita diversam in luminaribus qualitatem Creator instituit; cum tamen prius quam haec fierent, et dies sine solis officio, et noctes sine lunae ministerio praecessissent. Sed condebantur ista ad faciendam hominis utilitatem, ut rationale animal, nec in distinctione mensium, nec in recursu annorum, nec in dinumeratione temporum falleretur; cum per inaequalium horarum impares moras, et dissimilium ortuum signa manifesta, et annos sol concluderet, et menses luna renovaret. Quarto namque, ut legimus, die dixit Deus: Fiant luminaria in firmamento coeli, et luceant super terram, et dividant inter diem et noctem, et sint in signa et tempora, et in dies et in annos, et sint in firmamento coeli, et lu
Abbreviated transcription (Latin):
in honorem se splendidi orbis incli¬
nent. Qd fieri. parti ignorantię
uitio. partim paganitatis spũ.
multum tabescimus ⁊ dolemus.
Quia ⁊ si quidam forte creatorẽ
potius pulchri luminis. quã ipsũ
lum̃ ꝙ ẽ creatura uenerant᷑: absti¬
nendum tñ ẽ ab ipsa spẽ huuis
officii. quam cumin nr̃is inuenit
qui dõꝵ cultum reliquit: non ne
hanc secum partem opinionis ue¬
tustȩ. tanquam ꝓbabilem retenta¬
bit. quam xpĩ anis ⁊ impiis uidit
eẽ comimunẽ: Abitiatur gͦ a cõsu¬
etudine fideliũ. dap̃nanda ꝑuer¬
sitas: nec honor uni dõ debitus.
eorum ritib quicreaturis seruiunt
misceatur. Dic̃ enim scͥptura diui¬
na: dñm dm̃tuum adorabis. ⁊ illi
soli seruies x. beatus iob homo sine
querela ut ait dñs ⁊ continens se ab
omni re mala: nunquid uidi inqͥt
solem cum fulgeret. ⁊ lun am incen¬
dentem clare. ⁊ letatum ẽ cormeũ
ma ⁊ negatio contra dm̃ altissimũ:

Expanded text:
in honorem se splendidi orbis incliin honorem se splendidi orbis inclinent: quod fieri partim ignorantiae vitio, partim paganitatis spiritu, multum tabescimus et dolemus. Quia etsi quidam forte creatorem potius pulchri luminis, quam ipsum lumen, quod est creatura, venerantur; abstinendum tamen est ab ipsa specie hujus officii; quam cum in nostris invenit qui deorum cultum reliquit, nonne hanc secum partem opinionis vetustae tanquam probabilem retentabit, quam Christianis et impiis viderit esse communem? Abjiciatur ergo a consuetudine fidelium damnanda perversitas, nec honor uni Deo debitus, eorum ritibus, qui creaturis serviunt, misceatur. Dicit enim Scriptura divina: Dominum Deum tuum adorabis et illi soli servies. Et beatus Job, homo sine querela, ut ait Dominus, et contines se ab omni re mala: Nunquid vidi, inquit, solem, cum fulgeret, et lunam incedentem clare, et laetatum est negatio contra Deum altissimum.
Abbreviated transcription (Latin):
ex eis quos tenatius obligauit. ap¬
tos artib suis: quoꝵ ad alios deci¬
piendos. ⁊ ingenus utat̾ ÷ luigius.
Pistos remedia egritudinũ: indici¬
a futuroꝵ: placationes demonũ:
⁊ depulsiones ꝓmittunt᷑ umbraꝵ.
Adduntur ⁊ illi qui totam huma¬
nȩ uitȩ conditionem de stellarũ
clinabilium dicunt ẽẽ fatoꝵ. Quȩ
tñ ut cumulatius noceant. spõdẽt
posse mutari: si illis quȩ aduersã¬
tur sidenb supplicetur. uñ com¬
mentum impium sua ratione de¬
struitur. Quia si p̃dicta ñ ꝑmanẽt.
ñ s̃ fata metuenda. Si ꝑmanent.
sol ininchoatione diurne lucise¬
xurgens. a quib dam insipientiori¬
b de locis emmentiorib adoretur.
Q ñnulli etiam xp̃iam adeo se re¬
ligiose facere putant: ut prius¬
quam ad beati petriꝰ basilicã. que
ueniant. suꝑatis gradib quib ad
sugge stum are suꝑloris ascenditur.
conuerso corꝑe ad nascentem se so¬
lem reflectant: ⁊ curuatis ceruicib

Expanded text:
ex eis quos tenacius obligavit, apex eis quos tenacius obligavit, aptos artibus suis, quorum ad alios decipiendos et ingeniis utatur et linguis. Per istos remedia aegritudinum, indicia futurorum, placationes daemonum, et depulsiones promittuntur umbrarum. Addunt se et illi, qui totam humanae vitae conditionem de stellarum clinabilium dicunt esse fatorum. Quae tamen, ut cumulatius noceant, spondent posse mutari, si illis quae adversantur sideribus supplicetur. Unde commentum impium sua ratione destruitur, quia si praedicta non permanent, non sunt fata metuenda; si permanentsol in inchoatione diurnae lucis exsurgens a quibbus de locis eminentioribus adoretur: quod nonnulli etiam Christiani adeo se religiose facere putant, ut priusquam ad beati Petri apostoli basilicam, quae perveniant, superatis gradibus, quibus ad suggestum arae superioris ascenditur, converso corpore ad nascentem se solem reflectant, et curvatis cervicibus
Abbreviated transcription (Latin):
iusti: de auaris benigniꝰ de incon¬
tinentib casti: de terrenis incipi¬
unt eẽ celestes. Quȩ aut᷑ ista mu¬
dĩ adhumana descensio. ficretho
erga nos magnitudinem explica¬
re ñ ualeinũs: multa sollicitudi¬
ne precauendum ẽ xpĩanis ne dia¬
bolicis itex capiantur insidiis:⁊ eisd̃
rursus cui renuntiauerunt errorib
implicentur. Non enim desiit ho¬
stis antiquus transfiguransse in
angłm lucis deceptionum laqueos
ubiq p̃tende.⁊ ut quoqͦ modo fidẽ
credentiũ corrumpat iustare. No¬
uit cui adhibeat estus cupiditatis:
cui illecebras gulȩ ingerat. c̃ui oppo¬
nat incitamenta luxuriȩ: cui infũ¬
dat uirus inuidie. Nouit quẽ me¬
rore conturbet: quem gaudio fallat:
quem metu oppiinat: quẽ amimi¬
ratione seducat. Omĩum discutit
consuetudinem: uentilat curas. scru¬
tatur affectus. &. ibi causas querit
nocendi: ubiquemq uiderit studi¬
osuis occupari habetͦ enĩ multos

Expanded text:
justi, de avaris benigni, de inconjusti, de avaris benigni, de incontinentibus casti, de terrenis incipiunt esse coelestes. Quae autem est ista muDei ad humana descensio, fieret hoerga nos magnitudinem explicare non possumus, multa sollicitudine praecavendum est Christianis ne diabolicis iterum capiantur insidiis, et eisdem rursus, quibus renuntiaverunt, erroribus implicentur. Non enim desinit hostis antiquus, transfigurans se in angelum lucis , deceptionum laqueos ubique praetendere, et ut quoquo modo fidem credentium corrumpat, instare. Novit cui adhibeat aestus cupiditatis, cui illecebras gulae ingerat, cui apponat 94 incitamenta luxuriae, cui infundat virus invidiae; novit quem moerore conturbet, quem gaudio fallat, quem metu opprimat, quem admiratione seducat; omnium discutit consuetudines, ventilat curas, scrutatur affectus; et ibi causas quaerit nocendi, ubi quemque viderit studiosius occupari. Habet etenim multos
Abbreviated transcription (Latin):
in carnem sit dĩ natura inutata:
s ꝙ aũbo inunitatem ꝑsone sit
caro suscepta: in cuius utiq no¬
mine homo totus accipitur cũ qͦ
intra uirginis uiscera scõ spũ fẽ¬
cundata.⁊ num quam uirginitate
caritura. tam inseꝑabiliter dĩ filiꝰ
ẽ unitus: ut quierat intemꝑalit᷑
de eeñtia patris genitus. ipse sit
tꝑalit̾ de utero unginis natus. A¬
lit̃ cnim mortis uinculis nĩ posse¬
mus absolui. nisi innrĩs fieret hu
mano giũ spiritale principiũ: ut
ad carnalis gnãtionis abolenda c̃¬
tagia. cẽt regenerandis origo sine
scmmine criminis. De quib dr̃. Qui
ñ ex sanguinib neq ex uoluntate
uiri neq ex uoluntate carnis: s ex
dõ nati sunt. Quę ħ sacramentũ
mens comphendẽ. que hanc grãm
ualeat luigua narrare: Redit in¬
in innocentiam iniquitas:⁊ in no¬
uitatẽ uetustas. In ad optionem
ueniunt aliem. ⁊ in Beditatem in¬
grediuntur extranei. De unpiis

Expanded text:
in carnem sit Dei natura mutata, in carnem sit Dei natura mutata, sed quod a Verbo in unitatem personae sit caro suscepta; in cujus utique nomine homo totus accipitur, cum quo intra Virginis viscera sancto Spiritu fecundata, et numquam virginitate caritura, tam inseparabiliter Dei Filius est unitus, ut qui erat intemporaliter de essentia Patris genitus, ipse sit temporaliter de utero Virginis natus. Aaeternae mortis vinculis non possemus absolvi, nisi in nostris fieret hummano generi spiritale principium, ut ad carnalis generationis abolenda contagia, esset regenerandis origo sine semine criminis, de quibus dicitur: Qui non ex sanguinibus, neque exoluntate viri, sed ex Deo nati sunt . Quae hoc sacramentum mens comprehendere, quae hanc gratiam valeat lingua narrare? Redit in innocentiam iniquitas, et in novitatem vetustas; in adoptionem veniunt alieni, et in haereditatem ingrediuntur extranei. De impiis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicator adiec̃. uerbum caro fa¬
ctum ẽ. ⁊ habitauit in nob̾: ⁊ ui¬
dimus głam eius głam quasi u¬
nigeniti a patre. Inutraq gͦ nata
idem ẽ dĩ filius: nr̃ã suscipiens
ꝓpria ñ amittens. In homine ho¬
minem renouans: in se incominu¬
tabilis ꝑseuerans. Deitas enim q̃
illi cum patre cominunis ẽ. nullũ
detrimentum omnipotentie suȩ
subiit: nec dĩ formam. serui forma
uiolauit. quia summa : sempit̃¬
na ceñtia. quę se ad humani gnĩs
inclinauit salutemꝰ nos quidẽ
ad suam głam transtulit. s qd e¬
rat. eẽ ñ destitit. Uñ cum unige¬
nitus dĩ. minorem se patre conf̾ite¬
tur. cui se dic̃ equalem: ueritatẽ
in se formȩ utriusq demonstrat:
ut ⁊ humanam ꝓbet imparilitas:
:diuinam declaret ȩqualitas. Ma¬
iestati gͥ filii dĩ. corꝑea natiuitaᷤᷤ
nicħ abstulit nicħ contulit: quia
suba in cominutabilis nec minui
poduit nec augeri. Quod uerbum
caro factum ẽ. ñ ħ significat qd̾

Expanded text:
dicator adjecit: Verbum caro factum est et habitavit in nobis; et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre . In utraque ergo natura idem est Dei Filius nostra suscipiens, et propria non amittens; in homine hominem renovans, in se incommutabilis perseverans. Deitas enim, quae illi cum Patre communis est, nullum detrimentum omnipotentiae subiit, nec Dei formam servi forma violavit, quia summa et sempiterna essentia, quae se ad humani generis inclinavit salutem, nos quidem in suam gloriam transtulit, sed quod erat esse non destitit. Unde cum Unigenitus Dei minorem se Patre conftur, cui se dicit aequalem, veritatem in se formae utriusque demonstrat: ut et humanam probet imparilitas, et divinam declaret aequalitas. Majestati igitur Filii Dei corporea nativitas nihil abstulit, nihil contulit; quia substantia incommutabilis nec minui potuit, nec augeri. Quod enim Verbum caro factum est, non hoc significat, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sedentib in tenbris ⁊ umbra mortis
sum ẽ. dicente dauid. emitte lucẽ tuã
⁊ueritatem tuam: ⁊ diuersis modis
multisq signis. oꝑa p̾sentie suȩ dĩtaᷤ
filii declararit: omnes tñ ille sig̃ca¬
tiones cũctaq miracła. testimonia
fuerunt istius missionis. de qua diẽ
di ꝑ uterum uirginis nasci. dnm̃ ma¬
iestatis humanis se coaptare pͥmor¬
diis. ⁊ lic semi conceptui sp̃itali t̾re¬
m seminis nulla sint mixta conta
gia. ad suscipiendam tũ uere carniꝰ sub¬
stantiam solam sumerede matre naturã:
hac missione qua ds̃ unitus ẽ homini. fi¬
lius imparẽ patri: ñ in eo ꝙ ex patre. s in
eo ꝙ ẽ factus ex homine. E qualitatem n
quam iniuolabilem ht̃ dĩtas. ñ corrupit
humanitas: ⁊ creatoris ad creaturam de¬
scensio. credentium ẽ ad eterna subuec¬

Expanded text:
sedentibus in tenebris et in umbra mortis, sedentibus in tenebris et in umbra mortis, sum sit, dicente David: Emitte lucem tuam et veritatem tuam ; et diversis modis multisque signis opera praesentiae suae Deitas Filii declararit; omnes tamen illae significationes, cunctaque miracula, testimonia fuerunt istius missionis de qua dicit di per uterum Virginis nasci, Dominum majestatis humanis se coaptare primordiis, et licet conceptui spiritali nulla sint gia, ad suscipiendam tamen verae carnis substantiam solam sumere de matre naturam? Hac missione, qua Deus unitus est homini, Filius impar est Patri, non in eo quod ex Patre, sed in eo quod est factus ex homine. Aequalitatem enim, quam inviolabilem habet Deitas, non corrupit humanitas; et Creatoris ad creaturam descensio, credentium est ad aeterna provec
Abbreviated transcription (Latin):
uidisti. patris głam ñ uides dicẽdo
enim genitum eẽ quiñ erat. filium
asseris ꝙ̃alem: ⁊ dum filium asseris
tpãlem: credidisti patrem eẽ mutabi¬
lem. Mutabile enim ẽ ñ solum qd̾
minuit᷑: s etiam quicquid augeturs
Et si idõ patri ipar ẽ genitus.q
ut tibi uidetur. generatio eum qui
buit. generando ꝓfec̃. S hanc impl¬
am ꝑuersitatem tuam. fides cathol¬
ca execratur .x. dampnat: quȩ indĩtate
uera nicħ t̃ꝑalitatis agnosẽꝰ s uniussẽ¬
piternitatis ⁊ patrem confitetur ⁊ filiũ:
quia splendor ex luce ortus ñ ẽ luce po¬
sterior. ⁊ lux uera numquam suisplẽ¬
huius aut̃ splendoris manifestatio.
missio dicitur: quia mundo xp̃s ap¬
paruit. Et cum omnia inuisibili ma.¬
iestate sua semꝑ impleret: tñ quasi
de remotissimo altissimoq secreto. hĩ
quib erat ignotꝰ aduenit. cũ cecita¬
tem ignorantie abstulit:: sic̃ scͥptũ ẽ.

Expanded text:
vidisti, Patris gloriam non videres: dicendo vidisti, Patris gloriam non videres: dicendo enim genitum esse qui non erat, Filium asseris temporalem; et dum Filium asseris temporalem, credis Patrem esse mutabilem. 85 Mutabile enim est, non solum quod minuitur, sed etiam quidquid augetur; et si ideo Patri impar est Genitus, quia, ut tibi videtur, generando eum qui buit, generando profecit. Sed hanc impiam perversitatem tuam fides catholica exsecratur et damnat; quae in Deitate vera nihil temporalitatis agnoscit, sed unius sempiternitatis et Patrem confitetur, et Filium: quia splendor ex luce ortus non est luce posterior, et lux vera numquam est sui splenHujus autem splendoris manifestatio, missio dicitur, qua Christus mundo apparuit. Qui cum omnia invisibili majestate sua semper impleret, tamen quasi de remotissimo altissimoque secreto, iis quibus erat ignotus advenit, cum caecitatem ignorantiae sustulit, et, sicut scriptum est,
Abbreviated transcription (Latin):
exultet rectax m̃tiũ fides: ⁊ uerũ ue¬
nũq dĩ filium ñ solũ scđm dĩtatem
qua apatre ẽ genitus. s etiam scđm
humanitatẽ qua de matre uirgine
ẽ natus intelligat. Ipse ẽ enĩ in humi¬
litate nrã. qui ẽ inmaiestate diuina.
uers homo. ⁊ uerus ds̃: Sempiternuᷤ
in suis. tp̃alis innrĩs. Unum cum patͤ
in suba. quȩ numquam fuit minor
patre: unũ cummatre in corpore ꝙ
creauit. In assuptione enĩnatȩ nr̃ȩ:
nob̾ factus ẽ gradus. quo ad ipsum
ꝑ ipsum possimus ascendere. Nã illa
eentia quę semꝑ ubiq tota ẽ. locali
descensione ñ eguit: ⁊ tam ei ꝓpriũ
fuit totam homini inseri: quam ciꝓ
prium ẽ totam apatre ñ diuidi. Ma¬
net gͦ ꝙ in principio erat uerbum:
rit. Sempiterne enim filius. filuse.
⁊ sempiterne pater. pater ẽ. Uñ cum
ipse filius dicat. qui me uidet uidet¬
⁊ patrem: ex cecauit te  ħetice impie¬
tas tua: ut qui maiestatem filii nõ

Expanded text:
exsultet rectarum mentium fides, et verum uexsultet rectarum mentium fides, et verum unumque Dei Filium non solum secundum deitatem, qua a Patre genitus, sed etiam secundum humanitatem, qua de matre virgine est natus, intelligat. Ipse est in humilitate nostra, qui est in majestate divina, verus homo et verus Deus; sempiternus in suis, temporalis in nostris; unum cum Patre in substantia, quae numquam fuit minor Patre, unum cum matre in corpore quod creavit. In assumptione enim naturae nostrae nobis factus est gradus quo ad ipsum per ipsum possimus ascendere. Nam illa essentia quae semper ubique tota est, locali descensione non eguit, et tam ei proprium fuit totam homini inseri, quam ei proprium est totam a Patre non dividi. Manet ergo, quod in principio erat Verbum , rit. Sempiterne enim Filius, Filius est; et sempiterne Pater, Pater est. Unde cum ipse Filius dicat: Qui videt me, videt et Patrem , excaecavit te, o haeretice, impietas tua, ut qui majestatem Filii non
Abbreviated transcription (Latin):
num. uenisse in hunc mundũ ꝑutex
uirginis. in ħ sacramentũ pietatis ele¬
etȩ: inqua x. ex qua edificauit sibi sa¬
pientia domũ:⁊ formam sibi serui m
similitudinem carnis peccati. in commuta
quia diminutionem ⁊ uanetatem. sũ¬
mȩ ⁊ eternȩ eentię natura ñ recip̃ ꝓ p¬
t̃ nr̃ãm aut̃ infirmitatem extenua¬
uit se incapacib sui: &. uelamine cor¬
ꝑis. splendorem maiestatis suȩ quẽ ui¬
sus hominum ñ ferebat obtex̃. Uñ etã
tate qua nob̾ consuluit. ñ solum pa¬
tre s etiam se ipso ẽ factus inferior.
Nec aliquid illi hac inclinatione de¬
cessit. cui cumpatre ⁊ cum scõ spũ ħꝙ¬
ꝓpria minor ñ ẽ. Quia enĩ lux ad
obcecatos. uirtus ad imbecilles. mi¬
scdia respex̃ ad miseros: de magna
factum ẽ potestate. ut filius dĩ subã
humanamq causam susciꝑet: qui
Repudiatis gͥ longeq reiectis. om̃ib
opinionib impiorum. quib aut
stultitia ẽ crux xp̃i aut scandalum:

Expanded text:
venisse in hunc mundum per uterum Virginis in hoc sacramentum pietatis electae, in qua et ex qua aedificavit sibi Sapientia domum , et formam sibi servi in similitudinem carnis peccati, incommutabiquia diminutionem et 84 varietatem summae et aeternae essentiae natura non recipit. Propter nostram autem infirmitatem extenuavit se incapacibus sui, et velamine corporis splendorem majestatis suae, quem visus hominum non ferebat, obtexit. Unde etiam tate qua nobis consuluit, non solum Patre, sed etiam seipso factus est inferior. Nec aliquid illi hac inclinatione decessit, cui cum Patre et Spiritu  secundum propria minor non est. Quia enim lux ad obcaecatos, virtus ad imbecilles, misericordia respexit ad miseros, de magna factum est potestate, ut Dei Filius substantiam humanam causamque susceperit, qui Repudiatis igitur longeque rejectis omnibus opinionibus impiorum, quibus aut stultitia est crux Christi, aut scandalum,