comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sarum rerum quę exponuntur memoria. Int̾im q̃
niditis cogitate. Quid dixi: Quȩ mancducastis rumi¬
nate. Sic enĩ eritis munda animalia. ⁊ apta epulis
depane quẽ acceptimis. ⁊ quẽ erogamus. reddituri
sumus rationem. Optime nouit caritas ur̃a. Nonem̃
tac& nob̾ pagma diuma: auit adulatur nos dĩ de isto
loco. Iuã libi sumus aduos. potestis adute. Et si for¬
te gͦ minis liber sum uł om̃s qͥhoc inloco uob̾ locun¬
tur. si minus lib̾i sumus. certe ipse sermo dĩ neminẽ
tim&. Nos aũ siue timeamus. fiue lib̾i simus. eũ cogi¬
mur annuntiare. qui neminem tim&. hoc uobis
Ẽxcusationẽ imuditio ñ dĩ habebitis: nisi uos in bonis.
oꝑibus exercueriss. coꝵ quȩ auditis. tanquã fructũ
ra dilectio ñ solum frĩs. si &lm inuinici. Supplicem.
nullum sunas. ⁊ cui dare ñ potes quod petierit. ñ eĩ
spernas. Si potes cdare da: si ñ potes. affabilem te fac.

Expanded text:
ipsarum rerum quae exponuntur memoria. Interim quae ipsarum rerum quae exponuntur memoria. Interim quae audistis cogitate. Quid dixi? Quae manducastis ruminate. Sic enim eritis munda animalia, et apta epulis de pane quem accepimus, et quem erogamus, reddituri sumus rationem. Optime novit Charitas vestra; non enim tacet nobis Pagina divina, aut adulatur nos Deus. De isto loco quam liberi simus ad vos, potestis advertere: et si forte ego minus liber sum, vel omnes qui in hoc loco vobis loquuntur, si minus liberi sumus, certe ipse sermo Dei neminem timet. Nos autem sive timeamus, sive liberi simus, eum cogimur annuntiare, qui neminem timet: hoc vobisExcusationem in judicio Dei non habebitis, nisi vos in bonis operibus exercueritis, et eorum quae audistis tanquam pluviae ra dilectio, non solum fratris, sed et inimici. Supplicem nullum spernas, et cui dare non potes quod petierit, non eum spernas: si potes dare, da; si non potes, affabilem te praesta.
Abbreviated transcription (Latin):
Et hoc enĩ ibi ẽ. ⁊cedri libam quas plautauit. illic pas¬
seres inlificabunt. fulicȩ domus duxẽ. corũ. Et quidẽ
latina locutione eoꝵ cedrorũ ñ possumus intelligere.
Cedri enĩ feminuꝰ generis funt. Fulicȩ itaq donius qͦm̾
ẽ. dux passerum: Hoc enĩ insta creatura quȩ ocłis
nr̃is adiac&: intelligi nuillo pacto potest. Fullcas enĩ
aues eẽ. maritimas. uł sta gnenses nouimus. Domꝰfuli¬
cȩ. fit nidus fulice. Quomͦ gͦ domus fulice dux est¬
passerum: Quare quedam in reb uisibilibus quasi
go si ad cęlũ intellectũ ut dixi ad extentã pellem uul¬
tis ascendẽ. mubes fic̃ ascensionẽ eis: nubes ista quę
uobis loquitur. inualida ẽ. hodiȩ ad omĩa ista expo¬
nenda. Date ueniã. ⁊ si ñ ur̃s. mee certe infirmitati.
Auiditatẽ quidem urãm tantã uideo. ut semꝑ parati
sitis audire. s duȩ res st̃ quariĩ ratio ñ contempnen¬
da ẽ. Nam imfirinitas corporis nr̃i considauda ẽ: inꝑ

Expanded text:
 cedri Libani quas plantavit: illic passeres nidificabunt; fulicae domus dux est eorum.» Et quidem latina locutione, «eorum» cedrorum, non possumus intelligere; cedri enim feminini generis sunt. Fulicae itaque domus quomodo est dux passerum? Hoc enim in ista creatura, quae oculis nostris adjacet, intelligi nullo pacto potest. Fulicas enim aves esse marinas vel stagnenses novimus. Domus fulicae sit nidus fulicae: quomodo ergo domus fulicae dux passerum? Quare quaedam in rebus visibilibus quasi Ergo si ad coelum intellectu, ut dixi, ad extentam pellem vultis ascendere, et nubes fecit ascensionem ejus; nubes ista quae vobis loquitur, invalida est hodie ad omnia ista exponenda. Date veniam, etsi non vestrae, meae certe infirmitati. Aviditatem quidem vestram tantam video, ut semper parati sitis audire: sed duae res sunt, quarum ratio non contemnenda est. Nam et infirmitas corporis nostri consideranda est, et
Abbreviated transcription (Latin):
si descendero in infernũ ades. Si acceꝑo pennas meas
sic̃ columba: ⁊ uolabo mextrema maris. Tanquam
dicerae. Sic possum fugere a facie irȩ tuȩ. si acceꝑo
pennas ut columba. ⁊ uolabo in extrema maris. hi
extrema enĩ maris uolare ẽ. spem p̃tende infinẽ scłi.
quomͦ ille qui ait. hoc labor ẽ. ante me. donec intͦeã
inscuarium dĩ. & intelligam innouissima. Et quomͦ
uenit in extrema maris. iam acceptis pemus: Et enĩ
illuc inquit manus tua deduc&e me. ⁊ ꝑduc& me
dext̾a tua. Nam ⁊ cum peimis meis casurꝰ sum: nisi
tu deducas. Ergo habent alas bonas ⁊i liberas. ⁊ nullo
uisco obligatas. amine bene oꝑantes dĩ p̃cepta: haben¬
tes caritatem de conscientia pura ⁊ fide ñ ficta. Sed
quantumuis sint p̃dite uirtutibus caritatis. qute̾ ad
illam dilectionem dĩ qua sunt dilecte: &iam cũ
iusco eeñt implicate: Maior gͦ innos dilectio dĩ: quam

Expanded text:
si descendero ad infernum, ades; si accepero pennas meas si descendero ad infernum, ades; si accepero pennas meas sicut columba, et volabo in extrema maris.» Tanquam diceret: Sic possum fugere a facie irae tuae, si accepero pennas ut columba, et volavero in extrema maris. In extrema maris volare, est spem jam praetendere in finem saeculi, quomodo ille qui ait: «Hoc labor est ante me, donec introeam in sanctuarium Dei, et intelligam in novissima» . Et quomodo venit in extrema maris, etiam acceptis pennis? «Etenim illuc,» inquit, «manus tua deducet me, et perducet me dextera tua» . Nam et cum pennis meis casura sum, nisi tu deducas. Ergo alas habent bonas et liberas, et nullo visco obligatas, animae bene operantes praecepta Dei, habentes charitatem de conscientia pura et fide non ficta . Sed quantumvis sint praeditae virtutibus charitatis, quid ad illam dilectionem Dei, qua sunt dilectae, etiam cum visco essent implicatae? Major ergo in nos dilectio Dei, quam
Abbreviated transcription (Latin):
Iuid sit enĩ allegoria. ñ ibi forte didicissem homines:
nisi inscripturis dĩ. Ergo quod dicimtis allegoriã.
sigiratameẽ. sacramentum siguratũ. allegoria est.
St quid hnc accipimis . ascendit suꝑ pennas uentoꝵr :
Diximus bene accipi figurate uentos animas. Permne
uentoꝵ. penne animarum quȩ sunt. nͥ a quibus
sursum ad tolluntur Pene gͦ aninarum uirtu¬
tes boua opera: recta facta. Induabuis alis habent
homines pennas. Onnã enĩ p̃cepta. ĩndluobis p̃ceptis.
sunt. Itusquis cdilexerit am̃ ⁊ peimũ : ammã haba&
pennatam lib̾is alis. scõ amore uolantẽ ad dñm.
Quicunq implicatur amore carnali: uscum hab&
inpennis. Nam si anuna ñ hab& alas. ipennas un¬
de ille gemens intribulatiombus dicit. quis dabit
mͥ pennas sic̃ columbei ꝰ Et sequitur: ruolabo ⁊re¬
quiescam. Item alio loco. Quo ibi ab sp̃u tuo: ⁊ quo a
facie tua fugiam: Si ascendero in celum tu illic es:

Expanded text:
quid sit enim allegoria, non ibi forte didicissent homines, quid sit enim allegoria, non ibi forte didicissent homines, nisi in Scripturis Dei. Ergo quod dicimus allegoriam figuram esse, sacramentum figuratum allegoria est. Et quid hic accipimus, «Ascendit super pennas ventorum?» Diximus, bene accipi figurate ventos animas. Pennae ventorum, pennae animarum quae sunt, nisi a quibus sursum attolluntur? Pennae ergo animarum virtutes, bona opera, recte facta. In duabus alis habent omnes pennas; omnia enim praecepta in duobus praeceptis sunt. Quisquis dilexerit Deum et proximum, animam habet pennatam, liberis alis, sancto amore volantem ad Dominum. Quicumque implicatur amore carnali, viscum habet in pennis. Nam si anima non habet alas et pennas, unde ille gemens in tribulationibus dicit: «Quis dabit mihi pennas, sicut columbae?» Et sequitur:» Et volabo, et requiescam» . Item alio loco: «Quo ibo a spiritu tuo, et quo a facie tua fugiam? Si ascendero in coelum, tu ibi es;
Abbreviated transcription (Latin):
pora impellens. tm̃ quia humani occłi aciem fugit.
Est aũ anima inuisibilis. ꝓpt̾ea bene intellimus aĩas
uentos. Inde ẽ. quod ⁊ ds̃ insufflasse dicitur spm̃ ute
formato homini. & factus ẽ: inanimã uiuentẽ. Ergo
uenti: anime in allegoria ñ absur de. aecipiuntur.
Uidete aut̃ ne nominata alegoria puttrnnm aliquid
me dixisse. Nam quedam uerba. qm̃ uerba sunt &
exlingua ꝓcedunt: cõmunia nobis sunt &iam cum
ego dixi. quod apłs ñ dix̃. cum de duobus filus habra¬
hȩ dicerae. quȩ sunt inquit in alegoria. Auegoria dr̃.
cum aliquit aliud uidetur sonare inuerbis: n ali¬
multi. aliud uidentur sonare : aluid significare.
⁊uecatur allegoria. Nam qui putat me ce theatro
dixisse allegeriam: put& ⁊ tlnm̃ de amplite atro-
dixisse parabolam. Dide quid faciat ciuitas ubi.
habunlauit spectacula. Inagro securius logtierer.

Expanded text:
pora impellens, tamen quia humani oculi aciem fugit; pora impellens, tamen quia humani oculi aciem fugit; est autem anima invisibilis, propterea bene intelligimus animas ventos. Inde est quod et Deus insufflasse dicitur spiritum vitae formato homini; «et factus est homo in animam viventem» . Ergo venti, animae in allegoria non absurde accipiuntur. Videte autem ne putetis nominata allegoria, pantomimi aliquid me dixisse. Nam quaedam verba, quoniam verba sunt, et ex lingua procedunt, communia nobis sunt etiam cum ego dixi quod Apostolus non dixit, cum de duobus filiis Abrahae diceret: «Quae sunt,» inquit, «in allegoria» . Allegoria dicitur, cum aliquid aliud videtur sonare in verbis, et alimulta aliud videntur sonare, aliud significare; et vocatur allegoria. Nam qui putat me de theatro dixisse allegoriam, putet et Dominum de amphitheatro dixisse parabolam. Videtis quid faciat civitas ubi abundant spectacula: in agro securius loquerer;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtege me. Conem᷑ gͦ & hoc acciꝑe ad luterã
Uelit. ꝓpͥe factũ in ereatur aista: uelocitatẽ
uerbi fortasse commendat scriptura. De qua uelo¬
citate. iam pridem malio psalmo locuti sumus.
ubi scriptum est. Usq inuelocitatem currit u̾bum
euis. quia meliil uentis uelocius. Norunt homines
quomͦ illa facilitas cõmendabatur inpelle. blichil
enĩ tam facile ab homiine quã pellis extenditur.
Sicihic insinans dnm. uł u̾bum eius ubiq p̾sen¬
ti uelocitate mocus nichil deserere quia tu ñno.¬
ueras aliquit uelocius. ambulat inquid suꝑ pen-¬
nas uentoritin: id.ẽ. uelocitas eius suꝑat uelocita¬
tem uentorum. ut ꝑpennas uentoꝵ. intelligas ue
locitã om̃inbus uentis. & sic inprima facię considatio¬
nis pulsemus aliquid int̾us. & sigurate aliquid no¬
bis indicent istt littẽ. Uentos quidem infigura. in
telligimus ñ absurde antinas. ñ quia uentũs ẽ. aninia.
s quia inuisibilis ẽ: uentus. quanuis res corporea cor¬

Expanded text:
nt» . Conemur ergo et hoc accipere ad litteram, veluti proprie factum in creatura ista. Velocitatem verbi fortasse commendat Scriptura; de qua velocitate jampridem in alio psalmo locuti sumus, ubi scriptum est: «Usque in velocitatem currit verbum ejus» . Quia nihil ventis velocius norunt homines. Quomodo illa facilitas commendabatur in pelle; nihil enim facilius ab homine quam pellis extenditur: sic et hic insinuans Deum vel Verbum ejus ubique praesentem, velocitate motus nihil deserere, quia tu non noveras aliquid vento velocius, «Ambulat,» inquit, «super pennas ventorum,» id est, velocitas ejus superat velocitatem ventorum: ut per pennas ventorum inlocius omnibus ventis. Et sic in prima facie considerationis: pulsemus ad aliquid interius, et figurate aliquid nobis indicent istae litterae. 13. Ventos quidem intelligimus in figura non absurde animas: non quia ventus est anima, sed quia invisibilis est ventus, quamvis res corporea, cor
Abbreviated transcription (Latin):
gladium. siç ignem. Qladius diuidit affectum
carnalem. aabsuinit. Totum inuerbo dĩ intellige. to¬
tum inspũ dĩ cognosce: Incipe feruere caritatem ꝑ
uerbum quod audis.: ⁊uide quqͥd int fe̾cerit ignis
iminst̃ dĩ. Iui fac̃ angłos suos spc̃.⁊ iinistros suos

Expanded text:
gladium , sic ignem. Gladius dividit affectum gladium , sic ignem. Gladius dividit affectum carnalem, ignis absumit. Totum in verbo Dei intellige, totum in spiritu Dei cognosce. Incipe fervere charitate per verbum quod audis, et vide quid in te fecerit ignis minister Dei. «Qui facit angelos
Abbreviated transcription (Latin):
nuntios u̾bi sui. Spũ ilis eñ omĩa uidicat: ipse
aut̃ a nemine diudicatur. Uide spũalem fao¬
tum angelum di. Non potui inquit. loqui
uobis quasi spualibus. ẜ quasi carnalibus. De
spuali quadam affectione mistisẽ. ad carnales. tan¬
quam angłs de cęlo ad t̾ram. Quomͦ dic̃ ⁊minis¬
tros suos ignem flagrantem: nsi quomͦ dic̃ sp̃u fer
uentes: Si enĩ ferua spũ. ignis ardens ẽ. omĩs inmit̃
dĩ. Nonne ardebat stephanus: Iuo igne ardebat:
Et quis ignis ille erat quando lapidabatur: & ꝓeis a
quibus lapiclabatur rogabat : Cũ audis ignis est
minist̃ dĩ. incensitrũ illũ putas: Incendat licet.
s fenum tuũ. ĩd.ẽ. carnalia omĩa desidia tua.
Currat minist̃ dĩ : p̃dicans u̾bum dĩ. Audi illum.
os nr̃m pat& aduos ochorinthii: cor nr̃m dilata¬
tum ẽ: Ardebat .i flagrabat caritate. ⁊ibat in eos
ut incender&. hunc igiem se missurum dñs dicebat
int̾ra: cum ait. Ignem ueni mitt̾e int̾ram. Quomodo

Expanded text:
bi sui. «Spiritualis enim omnia judicat; ipse autem a nemine dijudicatur» . Vide spiritualem factum angelum Dei. «Non potui,» inquit, «vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus» . De spirituali quadam affectione missus est ad carnales, tanquam angelus de coelo ad terram. Quomodo dicit, «et ministros suos ignem fla ignis ardens est omnis minister Dei. Nonne ardebat Stephanus? Quo igne ardebat? et quis ille ignis erat, quando lapidabatur, et pro eis a quibus lapidabatur rogabat ? Cum audis, Ignis est minister Dei; incensurum illum putas? Incendat licet, sed fenum tuum; id est, carnalia omnia desideria tua urat minister Dei, praedicans verbum Dei. Audi illum: «Os nostrum patet ad vos, o Corinthii; cor nostrum dilatatum est» ? Ardebat et flagrabat charitate, et ibat in eos, ut incenderet. Hunc ignem se missurum Dominus in terram dicebat, cum ait: «Ignem veni mittere in terram» . Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
oport&. beati enĩ qui esuriunt ⁊ sitiunt iustitiã.
&dicat anima mea tanqu̾a t̾ra sine aqua tibi:
quia dic̃ alibi. sitiuit anma mea in dm̃ uium.
Terram gͦ intelligo ęccłam luȩ c̃. famitas enis suꝑ
quã fundata ẽ. nisi funcdam̃tum eius: An incom¬
grue intelligimus firmitatem suꝑ quã fundata
ẽ. t̾ra. fundam̃tum ubi constituta ẽ: eccła: Quod
firmati sumus. Merito quia ibi firmati: ñ incli¬
nabiinur inscłm scłi. Nichil enĩ firimus isto fun¬
cdam̃to. Infirmus tu eras. s firmũ fundamentũ
te portat. Inte firmus eẽ. ñ pot̾as. firmꝰ eris semꝑ.
si abillo firmo fundam̃to ñ recedas. N inclinabitur
in scłm scłi. Ipsa ẽ. p̃destinata columna: nfirmam̃¬

Expanded text:
oportet: «Beati» enim «qui esuriunt et sitiunt justitiam» : oportet: «Beati» enim «qui esuriunt et sitiunt justitiam» : et dicat, «Anima mea tanquam terra sine aqua tibi;» quia dicit alibi, «Sitivit anima mea in Deum vivum» . Terram ergo intelligo Ecclesiam. Quae est firmitas ejus super quam fundata est, nisi fundamentum ejus? an incongrue intelligimus firmitatem super quam fundata est terra, fundamentum ubi constituta est Ecclesia? Qu Ibi ergo firmati sumus. Merito quia ibi firmati, non inclinabimur in saeculum saeculi; nihil enim firmius isto fundamento. Infirmus tu eras, sed firmum fundamentum te portat. In te firmus esse non poteras; firmus eris semper, si ab illo firmo fundamento non recedas. «Non inclinabitur in saeculum saeculi.» Ipsa est praedestinata columna et firmame
Abbreviated transcription (Latin):
non inclinabitur inscłm scłi. De t̾ra ista hoc accipere
nescio utrum habeat ullum exitum. utrũ recte
dicatur ñ inclinabitur in scłm scłi: de qua dictũ ẽ.
celũ . itra transient. Laboratur hic: si ad litt̾am qͤ¬
ras acciꝑe. Nam quod ait fundauit t̾ram suꝑ firmi¬
tatem eiꝰ. fortasse quedam ẽ. firimtas. occulta nobis:.
que continet t̾ram. nhoc dix̃ fundauit. Suꝑ quidꝰ
Suꝑ firmitatẽ ipsius t̾rȩ. quã ei fubposuit ut contine¬
retur. quę latae forte ocłos tuos. Sint ista occulta in
creatura: non de obscuritate creature creator latebit.
Iuȩ possumus uideantus. Ex his que uidemus: illum
laudemus ⁊ amxnus. Conu̾tamus nos ad queren¬
dum aliquid hic infigura positum. Firmauit t̾ram.
inpsalmis. Una enĩ dic̃ ex omnibus. Animane¬
est. Sine aqua sitiens. Sic sitit anima mea ad te.
tanquã t̾ra sine aqua. Nisi enĩ sitiat. ñ recte irri¬
gabitur. Aninȩ ebriȩ pluuia diluiuũ ẽ. Sitiat

Expanded text:
 in saeculum saeculi.» De terra ista hoc accipere, nescio utrum habeat ullum exitum, utrum recte dicatur, «Non inclinabitur in saeculum saeculi;» de qua dictum est, «Coelum et terra transient» . Laboratur hic, si ad litteram quaeras accipere. Nam quod ait, «Fundavit terram super firmitatem ejus;» fortasse quaedam est firmitas occulta nobis, quae continet terram, et hoc dixit, «Fundavit.» Super quid? Super firmitatem ipsius terrae, quam ei supposuit, ut contineretur, quae latet forte oculos tuos. Sint ista occulta in creatura, non de obscuritate creaturae Creator latebit: quae possumus videamus, ex his quae videmus' illum laudemus et amemus. Convertamus nos ad quaerendum aliquid hic in figura positum. «Fundavit terramin Psalmis; una enim dicit ex omnibus: «Anima meest, «sine aqua?» Sitiens. Sic sitit anima mea ad te, tanquam terra sine aqua: nisi enim sitiat, non recte irrigabitur. Animae ebriae pluvia diluvium est; sitiat
Abbreviated transcription (Latin):
legimꝰ: corporis officia st̃: sed iubente amina. cui
uibebat ds̃. ꝓ pt̾ea extentũ .ẽ. cęlũ sic̃ pellis. Nos
sub cęlo tanꝗͣ sub pelle diumarũ scripturarũ legi¬
niꝰ mͦ cũ tendit᷑. Cteni postea celũ plicabit᷑ ut lib̾.
Non frustra frs hic ut pellis: ibi ut lib. figuratũ
ibi quidlã nob̾.ẽ. qđ ad diuinã scriptura attinet.
& tendit᷑ sermo mortuor. Csgo Nõ tendit᷑ sicut
erant tã noti cũ uiuerent. Propħas u̾iuos sola
iudȩa habuit. mortuos. oms gentes. Cũ enĩ ui¬
uerent. ñdũ erat extensa pellis: ñdũ erat exten¬
sũ cęlũ. ut teger& orbẽ t̾rarũ. Extendit gͦ cȩlũ¬

Expanded text:
legimus, corporis officia sunt, sed jubente anima cui jubebat Deus: propterea extentum est coelum sicut pellis. Nos sub coelo, tanquam sub pelle divinarum Scripturarum legimus modo, cum tenditur. Etenim postea «coelum plicabitur ut liber» . Non frustra, fratres, hic ut pellis, ibi ut liber; figuratum ibi quiddam nobis est. Quod ad divinam Scripturam attinet, extenditur sermo mortuorum: ergo ideo tenditur sicut erant tam noti cum viverent: Prophetas vivos sola Judaea habuit, mortuos omnes gentes. Cum enim viverent, nondum erat extenta pellis, nondum erat extentum coelum, ut teger
Abbreviated transcription (Latin):
montes. i descendunt campi. in locum quẽ fundasti
eis. Terminum posiuisti quẽ ñ transgredientur. neq
comitentur tegere t̾ram. Qui emittit fontes inc̃ual¬
libus. int̾ mediũ montrum. ꝑtranaibt̃ aque. Potabt̃
om̃s bestię agri. suscipient onagi nisiti suã. Super
bunt uoces suas. Rigans montes de suꝑioribꝰ suis. de
fructu oꝑũ tuoꝵ satiabitur t̾ra Roducens fȩnũ ium̃¬

Expanded text:
 in locum quem fundasti eis. Terminum posuisti, quem non transgredientur, neque revertentur tegere terram. Qui emittis fontes in convallibus; inter medium montium pertransibunt aquae. Potabunt omnes bestiae agri, suscipient onagri in sitim suam. Super bunt voces suas. Rigans montes de superioribus tuis  de fructu operum tuorum satiabitur terra. Producens foenum
Abbreviated transcription (Latin):
bitat in cordib suoꝵ. mandatũ sit nubib aĩ
ne cõpluerent uincã: qͤ cũ expectaret᷑ ut face¬
ret uua. fecit spinas. Idõ & nubes fecit ascensũ
eiꝰ: & glũ tetendit sicut pellẽ. Non. ẽ. qđ quȩ¬
ramini. Auctoritas scripturarũ: extensa. ̃
suꝑ orbẽ t̾rarũ. Nubes ñ desunt: p̃dicat᷑ uerbu
ueritatis. Exponunt᷑ omĩa quȩ obscura st̃. ut

Expanded text:
in cordibus suorum, mandatum sit nubibus Dei ne compluerent vineam, quae cum exspectaretur ut faceret uvam, fecit spinas. Ideo et nubes fecit ascensum ejus, et coelum tetendit sicut pellem. Non est quod queramini: auctoritas Scripturarum extenta est super orbem terrarum, nubes non desunt, praedicatur verbum veritatis, expon
Abbreviated transcription (Latin):
uidemꝰ. Uidete quẽ adiodũ apłs t̾reat ra¬
mos insertos de ramis fractis: & in ramis
fractis cõmendat ee̾ timendã scueritate᷑:
in raiis insertis. cõmendit amandã. eẽ le¬
nitatẽ. Noli et infructuosꝰ in bonitate : nc

Expanded text:
videmus. Videte quemadmodum Apostolus terreat ravidemus. Videte quemadmodum Apostolus terreat ramos insertos de ramis fractis, et in ramis fractis commendet timendam severitatem, in ramis insertis commendet amandam bonitatem . Nol
Abbreviated transcription (Latin):
uinea: qđ ꝓ uius fpinas dedat. Non reddidat
dignã gram: dulci pliuuȩ. Iui enĩ bona audit
& mala oꝑat᷑: dulci pluuia cõpluit᷑ oe spinas ge¬
nerat. Non .ẽ. ut suspice mur fr̃s de aliqͥ t̾rena
ee ista uisibili uinea: dnm̃ locutũ. Nlãq ibi ne
sub obscuritate sermonis. laterit excusatio in
uineȩ loquerct᷑. & de qua uinea ista diceret.
Uinea inquit dnĩ sabaoth: domꝰ isrł ẽ. Iuidua¬
gant᷑ o iniqui corda ur̃a ꝑ montes & colles uinitoꝵ:
Noui inquit de Iuinea loquar noui ubi quȩ reba
uuã. & inueni spinas. Sine causa aliud atq aliud
suspicamini & opinamini: nolentes intelligere.
ut bene agatis. Nã & hoc scriptũ ẽ. Noluit intel¬
ligere: ut bene agera. Tollite om̃s suspiciones
uras de medio. Uinea dni sabahoch domꝰ isrł .ẽ.
& homo iuda nouellũ dilectũ. Dilectũ eĩ
plantatũ est: dãnatũ cũ spinis creauit. En
fr̃s forte uinea fuit domꝰ isrł & nos ñ sumꝰ
uinea: Cũ timore audianiꝰ: qđ iudeis diet

Expanded text:
on reddiderat dignam gratiam dulci pluviae. Qui enim bona audit, et mala operatur, dulci pluvia compluitur, et spinas generat. Non est ut suspicemur, fratres, de aliqua terrena et ista visibili vinea Dominum locutum. Namque ibi ne sub obscuritate sermonis lateret excusatio inivineae loqueretur, et de qua vinea ista diceret: «Vinea,» inquit, «Domini Sabaoth, domus Israel est.» Quid vagantur, o iniqui, corda vestra per montes et colles vinitorum? Novi, inquit, de qua vinea loquar, novi ubi quaerebam uvam, et inveni spinas; sine causa aliud atque aliud suspicamini et opinamini, nolentes intelligere ut bene agatis. Nam et hoc scriptum est: «Noluit intelligere ut bene ageret» . Tollite omnes suspiciones vestras de medio: «Vinea Domini Sabaoth, domus Israel est; et homo Juda, novellum dilectum» . Dilectum, cum plantatum est; damnatum, cum spinas creavit. Ergo, fratres, forte vinea fuit domus Israel, et nos non sumus vinea? Cum timore audiamus quod Judaeis dictum
Abbreviated transcription (Latin):
uobis scd̃m ntt̾iorem hominẽ habitare xp̃m ꝑfidem in
cordibus uris. ut in caritate radicati ⁊ fundati. lam
dat illis caritatem. iam lat illis alas ⁊ pennasNt
possitis inquit comp̃hendẽ quȩ sit latitdo. altitudo.
longitudo ⁊ ꝑfundum. Fortissis crucem dm̃ significat.
Ẽrat̾ enĩ latititudo: in qua. ꝑ orrecte sunt manus.
Longitudo a t̾ra furgens. inqua erat corpus infixũ.
Altitucio ab ille diuexo ligio: quod sursum emin&:
Profumdũ ubi fixa erat crux: ubi omĩs spes uite et̾nȩ.
Aatitucio enĩ ẽ. inboni oꝑib. longitudo in ꝑseue¬
rancdo usq infinẽ. altitudo ꝓpt̃ sursum cor: ut

Expanded text:
dum interiorem hominem habitare Christum per fidem in cordibus vestris, ut in charitate radicati et fundati.» Jam dat illis charitatem, jam dat illis alas et pennas. «Ut possitis,» inquit, «comprehendere quae sit latitudo, longitudo, altitudo et profundum.» Fortassis crucem Domini significat. Erat enim latitudo, in qua porrectae sunt manus; longitudo a terra surgens, in qua erat corpus infixum; altitudo, ab illo devexo ligno sursum quod eminet; profundum, ubi fixa erat crux, et ibi omnis spes vitae nostrae. Latitudo enim est in bonis operibus, longitudo in perseverando usque in fi
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ ins̃ agricola: Ubi uox apłi: qͥs plantat
es o eccła : & habes agricola dm̃. Nemo agri¬
cola homo: cõpluit uineã suã. Ergo fr̃s die¬
ctissimi: uiscera eccłȩ: pignora ęccłȩ filii
matris cȩle estis. Audite cũ tẽpus .ẽ. Minat
ẽ. ds̃ illi uineȩ atrocissima cõminatione. Mai¬
&e dixer̃ ilis. Aa uos missi eram: sed qr rep¬
pulistis uerbũ dĩ. imus ad gentes. Uidetis qͦ nͥ¬

Expanded text:
s agricola» ? Ubi vox Apostoli: «Quis plantat es, o Ecclesia, et habes agricolam Deum. Nemo agricola homo compluit vineam suam. Fratres ergo dilectissimi, viscera Ecclesiae, pignora Ecclesiae, filii matris coelestis, audite, cum tempus est. Minatus est Deus illi vineae atrocissima comminatione: «Manet dixerunt illis, «Apulistis verbum Dei, imus ad gentes . Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ascensũ celi: ostendã ⁊ nubes ascensũ cȩli huiꝰ.÷
idest diuinarũ scripturarũ. Iuid ẽ hoc frũ
Utinã me dns ds̃ mõ int illas qualescq nubes. nu¬
merare dignet᷑. Vidĩt quã nebrilosa nubessit
Oñs tam̃ pdicatores uerbi ueritatis : nubes acet¬
pite. Quic̃q gͦ infirmi ñ posst̃ ascende in hoc
lerid idest ad intellectũ scripturarũ: ꝑ nubes
ascendant. Forte enĩ & mͦ satissit nob̾. Si aliqͥa
agimꝰ si labor sudorq nr̃ ñ .ẽ. infructuos : as¬
cenditis incȩlũ diuinarũ scripturarũ: hoc ẽ.
in intellectũ earũ ꝑ p̃dicationẽ nram. Qua
altũ erat celũ in płalmo isto: Nemo urm̃ ui
debat: quid ee̾t in figura. Extendit cęlũ sicut
pellẽ : qui ꝓtegit in aquis suꝑiora eiꝰ. Hoc ipsũ
nit nubes ascensũ eiꝰ: ecce iã intellectũ. ẽ. q̃tũ
dns donauit. p̃dicantib nob̾. Non enĩ nubes de
suo munere pluunt. Uos intelligendo ascendite
intellectu ipso fructificate: ne sitis qualis illa

Expanded text:
ubes ascensum coeli hujus, id est divinarum Scripturarum. Quid est hoc, fratres? Utinam me Dominus Deus meus inter illas qualescumque nubes numerare dignetur; viderit quam nebulosa nubes sim: omnes tamen praedicatores verbi veritatis nubes accipite. Quicumque ergo infirmi non possunt ascendere in hoc coelum, id est ad intellectum Scripturarum, per nubes ascendant. Forte enim et modo fit vobis; si aliquid agimus, si labor sudorque noster non est infructuosus, ascenditis in coelum Scripturarum divinarum, hoc est in intellectum earum per praedicationem nostram. Quam altum erat coelum in psalmo isto! Nemo enim vestrum videbat quid esset in figura: «Extendit coelum sicut pellem, qui protegit in aquis superiora ejus.» Hoc ipsum nit nubes ascensum ejus;» ecce jam intellectum est, quantum Dominus donavit, praedicantibus nobis; non enim nubes de suo munere pluunt. Vos intelligendo ascendite, in intellectu ipso fructificate; ne sitis qualis illa
Abbreviated transcription (Latin):
lib mortuis. Ergo pelliũ nomine: mortalitasilla
figurata .ẽ. Quid gͦ inc si diuina scriptura significa¬
ta .c. pellis nomine: qͦmͦ ds̃ de pelle fecit eelũ: Er
tendit cȩlũ sic̃ pellẽ. ꝙr ꝑ qͦs nob̾ scriptura p̃dicata ẽ.
mortales fuer̃. Iilud quidẽ uerbũ di seꝑ idẽ. sẽꝑ in cõ¬
mutabile atq indeficiens. Ecce in pͥncipio erat uerbũ.
& uerbũ erat apud adm̃. & ds̃ erat uerbũ. Nunquid
apud dm̃. Lege si potes. Sed qͥd dicis qi sursũ . ẽ. & ido
legere ñ potes : Ubiq ẽ uerbũ dĩ. ꝑtendit a fine
cũ uenit. hic erat. Uenit enĩ in carne: ñꝗ absens di¬
uinitate. Quare gͦ legere ñ poteras: nq in sapien¬
tia dĩ ñ cognouit mundꝰ ꝑ sapientiã dm̃. ibi ẽstitutꝰ

Expanded text:
libus mortuis: ergo pellium nomine mortalitas illa libus mortuis: ergo pellium nomine mortalitas illa figurata est. Quid ergo, hic si divina Scriptura significatur pellis nomine, quomodo Deus de pelle fecit coelum, et «extendit coelum sicut pellem?» Quia per quos nobis Scriptura praedicata est, mortales fuerunt. Illud quidem Verbum Dei semper idem, semper incommutabile atque indeficiens. Ecce, «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum.» Numquid apud Deum, lege si potes. Sed quid dicis? quia sursum est, et ideo legere non potes? Ubique est Verbum Dei; pertendit a fine ctus est» : et cum venit, hic erat. Venit enim in carne, nunquam absens divinitate. Quare ergo legere non poteras? «Quia in sapientia Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Apis aliqͥd interĩ ad litterã. figurate autẽ. si aliqͥd
retegi uolumꝰ tectũ. & pulsare ad clausũ: inue¬
nimꝰ extendisse dm̃ celũ sicut pellẽ. ut intelliga.¬
mꝰ celũ scãm scripe urã. Hanc auctoritatẽ pͥmo
posuit dc̃ in ȩccła sua: inde cȩpit exequi & eetera.
Posuit enĩ clũ ⁊ extendit sicut pelle: & ñ frustra
sicut pellẽ. Primo istã famã p̃dicantui: extendit sic̃
pelle. Pellis: mortalitatẽ significat. Spt̾ea & illi
duo homines parentes nr̃ĩ primi auctores peccati
generis humani. adĩ & eua. cũ in paradiso contẽpto
dĩ p̃cepto. ad suggestionẽ suasionẽq serpentis tͣnsgres¬
si ee̾nt qđ usserat dẽ facti mortales. dimissi st̃ de
paradyso. Ut autẽ significaret᷑ ipsa mortalitas cor:
induti st̃ tunicis pelliceis. De pellib enĩ tunicasfa¬
ctas acceper̃. Pelles aute detrahi ñ solent: nͥ anima¬

Expanded text:
peris aliquid interim ad litteram. 8. Figurate autem si aliquid peris aliquid interim ad litteram. 8. Figurate autem si aliquid tectum retegi volumus, et pulsare ad clausum, invenimus extendisse Deum coelum sicut pellem, ut intelligamus coelum sanctam Scripturam. Hanc auctoritatem primo posuit Deus in Ecclesia sua; inde coepit exsequi caetera: posuit enim coelum, et extendit sicut pellem, et non frustra sicut pellem. Primo istam famam praedicantium extendit sicut pellem: pellis mortalitatem significat: propterea et illi duo homines primi parentes nostri, auctores peccati generis humani, Adam et Eva, cum in paradiso, contempto Dei praecepto, ad suggestionem suasionemque serpentis transgressi essent quod jusserat Deus, facti mortales dimissi sunt de paradiso; ut autem significaretur ipsa mortalitas eorum, induti sunt tunicis pelliceis; de pellibus enim tunicas factas acceperunt : pelles autem detrahi non solent, nisi anima
Abbreviated transcription (Latin):
terã accipias. Ctenĩ cũ uidis istã fabricã mag¬
nã : qr qͥsqͥs hominũ unã uel paruã camerã ex¬
tendit. magno molimine. magno labore &dif¬
ficultate & diuturna oꝑatione id facit. Ne huiꝰmodi
laborẽ in dĩ oꝑib infirmitas suspicaret᷑ humana.:
attulit quandã facilitatẽ ꝓ tua capacitate. ut
sic qͦdãmͦ incipias credẽ facile oꝑantẽ dm̃. & ñ
putare cũ sic extendisse cęlũ. sic̃ te. tectũ domꝰ
tuȩ: sed quã facile .ẽ. extendẽ unã pellẽ: ita illi¬
facile fuisse extende tã magnũ cęlũ. Mira faci
cęlũ: sicut pellẽ. Si enĩ sie extendit.⁊ ecce ante
te pellis uł rugosa ł plicata ponit᷑: dic ut exten¬
dat᷑. Dicto tuo: extende pelle. Non possũ inqͥs.
Ergo & in extenaenda pelle: multũ longe es afa¬
cilitate dĩ. Ipse enĩ dixit: & facta st̃. Dixit. siat.
firmam̃tũ int̾ aquã & aquã: & sic.ẽ. factũ. Tanĩ
ꝓpt̃ facilitatẽ significandã. scđm sensũ tuũ acce¬

Expanded text:
ccipias. Etenim cum videris istam fabricam magnam, quia quisquis hominum unam vel parvam cameram extenderit, magno molimine, magno labore et difficultate ac diuturna operatione id facit; ne hujusmodi laborem in Dei operibus infirmitas suspicaretur humana, attulit quamdam facilitatem pro tua capacitate, ut sic quodammodo incipias credere facile operantem Deum, et non putare sic eum extendisse coelum, sicut tu tectum domus tuae; sed quam tibi facile est extendere unam pellem, tam facile illi fuisse extendere tam magnum coelum. Mira facilcoelum, sicut et tu pellem. Si enim sic extendit, ecce ante te pellis vel rugosa, vel plicata ponitur; dic ut extendatur, dicto tuo extende pellem. Non possum, inquis. Ergo et in extendenda pelle multum longe es a facilitate Dei. «Ipse» enim «dixit, et facta sunt» . Dixit, «Fiat firmamentum inter aquam et aquam; et sic factupropter facilitatem significandam, secundum sensum tuum acce
Abbreviated transcription (Latin):
eł. qui dixit in om̃ib scripturis suꝑeminentissimã
aspirant nͥ boni. hanc nob̾e cõmunicant mali. Pos¬
sunt cõmunicare baptisiũ. ͥ possunt cõmunicare cȩttra
sacram̃ta: possunt cõmunicire orationẽ.: possunt cõ¬
municare istos parietes & istã coniunctionẽ: caritatẽ
Dñs qui audient ñ noui uos. Si enĩ ñ agnoscunt᷑: utiq
alieni st̃ qͥb dr̃ ñ noui uos. Suꝑeminens gͦ uia carita¬

Expanded text:
ibus Scripturis supereminentissimam aspirant nisi boni, hanc nobiscum non communicant mali: possunt communicare Baptismum, possunt communicare caetera Sacramenta, possunt communicare orationem, possunt communicare istos parietes, et istam conjunctionem; charitatem Omnes qui audiunt, «Non novi vos.» Si enim non cognoscuntur, utique alieni
Abbreviated transcription (Latin):
multis cõmunia: & cũ cis qͦs nolis unitari. Ipsũ
ingeniũ habent acutũ & pessimi homines: soller¬
te artiũ industria habent & tpissimi scenici di¬
uitias habent & latrones: coniugia. filios. multi
mali habent. P ulchra di dona omĩa: neino negat.
Sed uide cũ quib cõmurnia: respice ad munera
ipsiꝰ eccłȩ. Munꝰ saeram̃tor in baptismo: in eucha¬
ristia. in cȩteris scĩs sacram̃tis. quale munꝰ. ẽ: Poc
munꝰ adeptꝰ .ẽ. & sxmon magus. cłphetia quale
ꝑsecut᷑ꝰ fuisset. Fortassis enĩ eo ꝑsecuto. pęnitentiã
ꝑsecuturꝰ. ꝑsequens ꝓpħauit. Alisit ad cõp̃henden¬
aũ ađ ministros suos. Dauid uͦ eo tẽpore int ꝓpħas
erat: ubi erat & scs̃ samubel. Impleti st spu ꝓphe
uenerant. uł ob necessitatẽ officii sui. uł ñ facturi
qđ iussũ. ẽ. Misit ⁊ alios. Hoc & in eis factũ. ẽ: &
eor hoc mͦ animũ int̾p̃tem᷑. Cũ illi tardarent.
uenit ipse furens: anhelans cędẽ: sanguinẽ sitiers

Expanded text:
nolis imitari. Ipsum ingenium acutum habent et pessimi homines, solertem artium industriam habent et turpissimi scenici, divitias habent et latrones, conjugia, filios, multi mali habent. Pulchra dona Dei omnia, nemo negat; sed vide cum quibus communia. Respice ad munera ipsius Ecclesiae. Munus Sacramentorum in Baptismo, in Eucharistia, in caeteris sanctis Sacramentis, quale munus est? Hoc munus adeptus est et Simon magus . Prophetia quale persecutus fuisset. Fortassis enim eum persecutus poenitentiam sed persequens prophetavit. Misit ad comprehendendum David ministros suos: David vero eo tempore inter prophetas erat, ubi erat et sanctus Samuel; impleti sunt spirituvenerant, vel ob necessitatem officii sui, vel non facturi quod jussum est. Misit et alios: hoc et in eis factum est; et eorum hoc modo animum interpretemur. Cum illi tardarent, venit ipse furens, anhelans caedem, sanguinem sitiens
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ qͥ datꝰ. e. nob̾. Iã nomine diffusionis. intelli
discurrent aquȩ tuę. Nlemo abien cõmunicet tͥ
liem enĩ st̃ om̃s auia ueritatis: siue pagani siue
uidei siic heretici: &e mali qͥq xp̃iani Habe mul¬
ta dona possunt: caritatẽ ũ possunt. Hoc ipsũ qle
donũ. e.: Ut ñ loquam̃ de donis alis foris: quę

Expanded text:
tum, qui datus est nobis» . Jam nomine diffusionis intelligdiscurrant aquae tuae; nemo alienus communicet tibi» . Alieni enim omnes a via veritatis, sive Pagani, sive Judaei, sive haeretici, et mali quique christiani, habere multa dona possunt, charitatem non possunt. Hoc ipsum quare donum est? ut non loquamur de donis aliis foris, quae
Abbreviated transcription (Latin):
apparitionẽ angł̃oꝵ. abscondita ẽ. enĩ ab occłis nr̃is. &
ẽ. inquadam re publica magna imꝑatoris dĩ. tm̃ an¬
gelos eẽ. nouinius ex fide. & multis apparuisse scriptum
leginus ⁊ tenemus. nec inde dubitare fis nob̃ ẽ. Sp̃s
re. Iueris nom̃ huiꝰ nature. spc̃ ẽ. Queris officiũ. angłs
illud in homine. Nom̃ nature homo: nom̃ officii mi¬
les. Nom̃ nature uir. officui p̾co. Homo gͦ fit p̃co
idẽ quiꝰ erat homo fit p̾co: ñ quia erat p̾co fit
homo. Sic gͦ qui erant iam spc̃ conditi a creatore
dõ. facit eos angłos. mittendo eos nuntiare quod
uisserit: & ignẽ flagrantem fac̃ ministros suos.
Legimius apparuisse ignẽ inrubo. legimus &iam mis¬
sum ignem desuꝑ: umplere quod p̃ceptum ei ⁊.
Ministrauit gͦ cum implerx. Cũ eẽc. innatura sua
erat: cum egit quod iussum ẽ. minist̾ium imple.¬
uit. Sic scdm̃ litt̾am. uidemus inereatura. Iiuid

Expanded text:
apparitionem Angelorum; abscondita est enim ab oculis nostris, et apparitionem Angelorum; abscondita est enim ab oculis nostris, et est in quadam republica magna imperatoris Dei, tamen esse Angelos novimus ex fide, et multis apparuisse scriptum legimus, et tenemus, nec inde dubitare fas nobis est. Spirae. Quaeris nomen hujus naturae, spiritus est; quaeris officium, anillud in homine. Nomen naturae homo, officii miles: nomen naturae vir, officii praeco; homo enim fit praeco, id est, qui homo erat fit praeco; non qui erat praeco fit homo. Sic ergo qui erant jam spiritus conditi a creatore Deo, facit eos angelos, mittendo eos nuntiare quod jusserit; et ignem flagrantem facit ministros suos. Legimus apparuisse ignem in rubo , legimus etiam missum ignem desuper, et implesse quod praeceptum est. Ministravit ergo, cum impleret: cum esset, in natura sua erat; cum egit quod jussum est, ministerium implevit. Sic secundum litteram in creatura. 16. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
nlongitudinem quia ꝑseueramus usq infinem fici¬
amus aliquid msĩ spe celestium p̃mioꝵ. Ipsa est
eñ altitudo non hic querere mercedem s sursum:
ne dicatur nobis. Am̃ dico uobis. receperunt merce¬
dem suã. Profundum aut̃ quod dixi. uibi fixa erat
pars crucis non uidebatur: inde surgebant quę¬
ñ uidebantur. duid ẽ: quod occultum ẽ. & non publi¬
cũ ineccła: Sacram̃tum baptisini. sacramentũ eu¬
charistiȩ. Oꝑa enĩ nr̃a bona: uident. i pagani Sacͣm̃ta
uͦ occultantur illis s ab his quȩ ñuident. surgunt ad¬
illa que uident. sic̾ aꝓfimdo crucis quod int̾ra figi¬
tur. surgit iota crux que appar& ⁊cernitur. Ct quid
in cruce oꝑamini. Sed nunquid amatis. quantũ ille
uos amauit : Amando aut̃ quantuncunq amatis:
uolatis ad eum ut cognoscatis quemadmodũ uosipse
amauerit : hoc ẽ. ut sciatis suꝑeminentẽ caritatẽ xp̃i.
Amatis enĩ uos quantũ potestis. nuolatis quantum po

Expanded text:
gitudinem qua perseveramus usque in finem, non faciamus nisi spe coelestium praemiorum. Ipsa est enim altitudo, non hic quaerere mercedem, sed sursum; ne dicatur nobis: «Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam» . Profundum autem quod dixi, ubi fixa erat pars crucis, et non videbatur; inde surgebant quae videbantur. Quid est quod occultum est, et non publicum in Ecclesia? Sacramentum Baptismi, sacramentum Eucharistiae. Opera enim nostra bona vident et Pagani, Sacramenta vero occultantur illis: sed ab his quae non vident, surgunt illa quae vident; sicut a profundo crucis quod in terra figitur, surgit tota crux quae apparet et cernitur. Et quid in cruce operamini. Sed numquid amatis quantum vos ille amavit? Amando autem quantumcumque amatis, volatis ad ipsum, ut cognoscatis quemadmodum ipse vos amaverit; hoc est, ut sciatis supereminentiam charitatis Christi. Amatis enim vos quantum potestis, et volatis quantum pot
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicationis. saluos facere credentes. Si ꝑ stulticia p̃di¬
cationis salui futuri erant credentes: elegit as quȩ da
mortalia: elegit homines mortales  morit uros.
Aalbita lingua mortali: exhibuit sonos mortales:
adhibita dispensatione mortaliũ. adhibuit instr umta
mortaliũ: & in eo tͥ factũ e. cęlũ. ut in re ͥ mortali
cognosceres uerbũ imortale & fieres tu qͦq eide uer¬
bi participatione mortalis. Uixit moyses. & mortuus

Expanded text:
lvos facere credentes» . Si per stultitiam praedicationis salvi futuri erant credentes, elegit Deus quaedam mortalia, elegit homines mortales et morituros; adhibita lingua mortali exhibuit sonos mortales, adhibita dispensatione mortalium adhibuit instrumenta mortalia, et in eo tibi factum est coelum, ut in re mortali cognosceres Verbum immortale, et fieres tu quoque ejusdem Verbim participatione immortalis. Vixit Moyses, et mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
seres indificabuntur. Fulicȩ domus diix ẽ. eor. Anĩ¬
aduertitis extentum cęlũ: uultis intellectu ascend̾e.
& ego uideo quantum inaltum sit. Puto quod mecũ
consida caritas uestra. Nam idõ mult os u̾sus uolu
inuntiare. ut uideatis quã alte sint posita sac̾m̃ta
clĩ: ne fastidiamus oblata: no ꝓimpta uilescant. iit sẽ¬
per quesita. ⁊ si cũ difficultate. cũ maiore iocundita¬
te inuemiantur. Int̃ cet̾̃a tm̃ fr̃s̃ quȩ possunt accioi

Expanded text:
us dux est eorum.» Animadvertitis extentum coelum, vultis intellectu ascendere, et ego video. Quam tamen altum sit puto quod mecum consideret Charitas vestra Nam ideo multos versus volui pronuntiare, ut videatis quam alte sint posita sacramenta Dei; ne fastidiamus oblata, ne prompta vilescant, ut semper quaesita etsi cum difficultate, cum majori jucunditate
Abbreviated transcription (Latin):
dent nom̃ dnĩ. qm̃ ipse dixit & facta st̃. ipse
mandauit & creata st̃. Ergo: explicatꝰ. ẽ. sens
.id litterã. ꝓtegit enĩ in aqͥs: suꝑiora eiꝰ. Quid
ad figurã : Qm̃ in figurã accepimꝰ pellẽ scrip¬
tura scam̃. & auctoritatẽ diuni uerbi dispen¬
satã nob̾ ꝑ mortales: quib̾ mortuis. eiꝰdẽ dispen¬
sationis fama extendit᷑. Scđm hoc qͦmͦ ꝓtegit in

Expanded text:
en Domini: quoniam ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt» . Ergo explicatus est sensus ad litteram; «protegit» enim «in aquis superiora ejus.» Quid ad figuram? Quoniam in figura accepimus pellem Scripturam sanctam, et auctoritatem divini verbi dispensatam nobis per mortales, quibus mortuis ejusdem dispensationis fama extenditur; secundum hoc, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
tor ille: qđ es. Uide qđ es: & si tͥ displicet. quȩ re
ut ñ sis. Si enĩ cũ fȩda sis. ⁊ ipsi adhuc displices:
pulchro iã places. Iuid gͦ : Qm̃ displicet tͥ fȩ̨di-¬
tas tua: incipis ei inconfessione: sic̃ alibi dicit᷑.
Incipite dnõ in confessione. Primo accusa fȩdita¬
tẽ tuã. Feditas enĩ animȩ de peccatis: de iniqͥ¬
tatib. Accusando fęditatẽ tuã: incipe confiteri.
Aconfessione: incipis decorari. Quo decorante:
nͥ specioso forma p̃filus hominũ: Ut utẽ te
spetiosus forma p̃filiis hominũ.: qui iustissimꝰ
p̃ filuis hominũ. qm̃ ueniebat ad fȩdã ut facera
pulchrã: dicã & hoc qđ in scripturis inuenio.
Efedus factꝰ .e. Non me in hoc audiatis: ne in hoc
uerbũ temere lapsꝰ sĩ. Sicut enĩ dixerã. amauit & fe-¬

Expanded text:
tor ille quod es: vide quod es; et si tibi displicet, quaere tor ille quod es: vide quod es; et si tibi displicet, quaere ut non sis. Si enim cum foeda sis, tibi ipsi adhuc displices, pulchro jam places. Quid ergo? Quoniam displicet tibi foeditas tua, incipis ei in confessione; sicut alibi dicitur: «Incipite Domino in confessione» . Primo accusa foeditatem tuam: foeditas enim animae de peccatis, de iniquitatibus. Accusando foeditatem tuam incipe confiteri, a confessione incipis decorari: quo decorante, nisi specioso forma prae filiis hominum? 5. Ut autem et «speciosus forma prae filiis hominum,» quia justissimus prae filiis hominum, quoniam veniebat ad foedam, ut faceret pulchram, dicam et hoc, quia in Scripturis invenio foedus factus est. Non me in hoc audiatis, ne in hoc verbum temere lapsus sim. Sicut enim dixeram, Amavit e
Abbreviated transcription (Latin):
tule dilexer̃ te. Est gͦ quidã formos. e. qͥdã pulcher.
p̃ filus hominũ. Et si filiꝰ hominis. tarĩ p̃ filiis ho¬
minũ. Huic tu placere us o anima humana: o una
in multis. Audiamꝰ ȩccłim: qr erat illis anima una
& cor unũ in dm̃. Hanc alloquit᷑ psalmꝰ. Uis ei
placere : Ñ potes: quã dui deformis .es. Quid fa¬
cies ut pulchra sis: Priꝰ tͥ displiceat deformitas
tua: & tẽ ab eoipso cui uis placere pulchra. mere¬
b̾is pulchritudinẽ. Ipse enĩ erit reforinator tiuis.
qͥ fuit formator tuus. Ergo priꝰ attende quȩ
sis. ne audeas ire fȩda. in pulchri oscła. Et qͥd intu¬
ens inquit me uidebo: Posuit tͥ specłm. script᷑a
suã. Legit᷑ tͥ beati mundo corde. qm̃ ipsi dm̃ ui¬
debunt. Speculũ in hac lectione positũ. ẽ. uide si
hoc es. qđ dixit. Si ñ es: geme ut sis. Reñcia¬
bit tͥ specłm. faciẽ tuã. Sicut specłm ñ senties
adulatorẽ: sic nec te palpes. Hoc t ostendit ni-¬

Expanded text:
 quidam formosus, est quidam pulcher «prae filiis hominum;» etsi filius hominis, tamen «prae filiis hominum.» Huic tu placere vis, o anima humana, o una in multis? Audiamus Ecclesiam; quia erat illis anima una et cor unum in Deum : hanc alloquitur Psalmus. Vis ei placere? Non potes, quamdiu deformis es: quid facies ut pulchra sis? Prius tibi displiceat deformitas tua, et tunc ab illo ipso cui vis placere pulchra, mereberis pulchritudinem. Ipse enim erit reformator tuus, qui fuit formator tuus. Ergo prius attende quae sis, ne audeas ire foeda in pulchri oscula. Et quid intuens, inquis, me videbo? Posuit tibi speculum Scripturam suam; legitur tibi: «Beati mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt» . Speculum in hac lectione propositum est: vide si hoc es quod dixit; si nondum es, geme ut sis. Renuntiabit tibi speculum faciem tuam: sicut speculum non senties adulatorem, sic nec te palpes. Hoc tibi ostendit ni
Abbreviated transcription (Latin):
paulꝰ: ꝓpħram utrũq coniunxit. Unũ capłm
pauli: utriq ꝓpħę ꝑhibet testimoniũ. Ibi ha¬
beo speciosũ forma p̃filiis hominũ: qͥ cũ u for¬
ma dĩ ee̾t ñ rapinã arbit᷑tꝰ. ẽ. cͥt. ę̧qualis dõ:
ibi dixit qđ uidit &e aliꝰ ñ habentẽ speciẽ neq

Expanded text:
Paulus prophetam utrumque conjungit; unum capitulum Pauli utrique prophetae perhibet testimonium. Ibi habeo speciosum forma prae filiis hominum: «Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo.» Ibi
Abbreviated transcription (Latin):
tuus. ẽ. Sic & modo qr dixi. ut ueniret ad fȩdã
fedus fact᷑ .E. deformis factꝰ. ẽ. qͦtͦꝰ ꝓbabo: quando
iã mͥ p̃dixit diuinũ cloquiũ. specios forma p̃
filus hominũ: Sed in ipso diuno eloqͥo rurs ha¬
beo. Uidimꝰ eũ: & ii hibebat speciẽ neq decorẽ.
Specios forma p̃filiis hominũ: uidimꝰ eũ & ñ hu

Expanded text:
tuus est:» sic et modo quod dixi, Ut veniret ad foedam, foedus factus est, deformis factus est, quomodo probabo; quando jam mihi praedixit divinum eloquium, «Speciosus forma prae filiis hominum?» Sed in ipso divino eloquio rursus habeo, «Vidimus eum, et non habebat speciem, neque decorem» . «Speciosus forma prae filiis hom
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne seꝑ maguꝰ: ñne sẽꝑ magnificꝰ: Nũqͥa ꝑfectꝰ
ñ. es ut crescas: Nũqͥd deficis ut aliquando minu¬
aris: Sed qr es qđ es. & uere.es: utiq nom̃ tuũ dꝑa¬
sti famulo tuo moysi. Ego sũ qui sũ. Utiq magnꝰ
es. & magnitudo tua. ẽ. sẽpit̾na. nec cępit nec desi¬
nit: nec ab inicio tẽporis incipit. nec usq ꝗd finẽ
tẽporis excurrit: nec in medio aliqͥd patit᷑. Quomͦ
Aił enĩ. Mirificata .c̃. scientia tua ex me. Si recte
dicit᷑ mirificata. ẽ. scientia tua ex me. recte dicit᷑
magnificatꝰ es nimis. dnẽ ds ins ex me. Sed & hoc
ad huc quȩrendũ ẽ. ex me magnificat᷑ ds ms̃. Ergo
ex me fit magnꝰ: Docet nos aliquid ⁊ cotidiana
oratio salutis nr̃ę: scificet᷑ nom̃ tuũ. Cotidie peti¬
mus: cotidie rogamꝰ: ut fiat. Si nos quisꝗͣ int̾roge
quid ÷ qđ petitis ut sanctificet᷑ nom̃di: aliquan¬

Expanded text:
Nonne semper magnus? nonne semper magnificus? Numquid perfectus Nonne semper magnus? nonne semper magnificus? Numquid perfectus non es, ut crescas? numquid deficis, ut aliquando minuaris? Sed quia es quod es, et vere es, utique nomen tuum dixisti famulo tuo Moysi, «Ego sum qui sum» : utique magnus es, et magnitudo tua sempiterna est, nec coepit, nec desinit; nec ab initio temporis incipit, nec usque ad finem temporis excurrit, nec in medio aliquid patitur: incoait enim, «Mirificata est scientia tua ex me» . Si recte dicitur, «Mirificata est scientia tua ex me;» recte dicitur, «Magnificatus es nimis, Domine Deus meus,» ex me. Sed et hoc adhuc quaerendum. Ex me magnificatur Deus meus? Ergo ex me fit magnus. Docet nos aliquid et quotidiana oratio salutis nostrae. «Sanctificetur nomen tuum» : quotidie petimus, quotidie rogamus ut fiat. Si nos quisquam interroget, Quid est quod petitis, ut sanctificetur nomen Dei? aliquan