comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pedib ferre ñ ualens. a larum
summitates humectat influ¬
uio: deiñ incin̾e uolutata. cem̃ti
usum uidet᷑ explere. Paulatimq
sarculos int̾ se luto apposito uelut
qͣdam glut ce coniungens. suos edii¬
cat pullos. Quoꝵ si qͥspiam ocłos
effũderit᷑ ht̃ eoꝵ mat̾ anatura sͥ
traditam medicinam: qua mox ad
sanitatem fetuum suoꝵ reducat
aspectum. Hec te uidelicet horta¬
buntur: ne ad imꝓbitatem uelis
egestatis occasione conu̾ti: nec in
pessunis artib spem uiuendi collo¬
cans: immunis bonitatis exsors
reddaris. s ad dm̃ confugias: qui
cum hyrundini tam magna do¬
nauerit: quanto maiora p̾stabit
implorant. Alcyon auicula ẽ q̃¬
dam inlitorib marinis fȩtare con¬
sueta: q̃ suꝑ ipsã arenã ponit oua.
eo temꝑe qͦ mare multis grauib q
om̃s tẽ tempestates ꝓcellȩq sedan¬
tur. ꝑ integros .uii. dies. qͥb auis
memorata cubare narrat᷑. Nutͥen
ds̃ magnoꝵ largitor adiecit. Qͦs

Expanded text:
pedibus ferre non valens, alarum pedibus ferre non valens, alarum summitates humectat in fluvio, deinde in cinere volutata, caementi usum videtur explere. Paulatimque surculos inter se luto apposito, velut quadam glute conjungens, suos educat pullos. Quorum si quispiam oculos effoderit, habet eorum mater a natura sibi traditam medicinam, qua mox ad sanitatem fetuum suorum reducat aspectum. Haec te videlicet hortabuntur, ne ad improbitatem velis egestatis occasione converti, nec in pessimis artibus spem vivendi collocans, immunis bonitatis exsorsque reddaris, sed ad Deum confugias: qui cum hirundini tam magna donaverit, quanto majora praestabit implorant? Alcyon avicula est quaedam in littoribus marinis fetare consueta, quae super ipsam arenam ponit ova, eo tempore quo mare multis gravibusque omnes tunc tempestates procellaeque sedantur per integros septem dies, quibus avis memorata cubare narratur: nutrieDeus magnorum largitor adjecit, quos
Abbreviated transcription (Latin):
tis. aut hiemis temꝑe patiunt᷑.
Liberalitas uͦ que senib ciconuis
aiuniorib exhibet᷑ sufficeret ho¬
minum filios si mallent au̾tere.
amatores suoꝵ reddere genitoꝵ.
Qͥs.it. tam insipiens ÷ ut ñ recense¬
at ignominia notari: cũ auib
irracionabisib cultus post pom¬
tur pietatis: Ille parentes suos
etate confectos. pennisq eorum
uenustate deiectis circum stanteᷤᷤ
pͥis plumis fouent. alimoniãq
conuectant. & inuolatu quod po¬
tuerint hinc iñ se supponentes.
senecte lassitudinem consolant᷑:
alarum suarũ eas auxilio sustñ¬
tantes. Que res ꝑ om̃s ubiq gt̃s
ita ꝑ crebuit: ut hodieq remu¬
neratio delati beneficii ap̃ g̾ros.
Quaꝓpt̾ nemo se penitus obtentu
pauꝑtatis excusans. de uita ꝓͥa
desperet. qͣmuis nulle domi sup¬
peditent facultates. dum inge¬
niosam contemplat᷑ hirundinẽ.
Illa .Ni. in fabricando nido paleaᷤ
qͥdem ore comportat: limũ aũ

Expanded text:
tis aut hiemis tempore patiuntur. tis aut hiemis tempore patiuntur. Liberalitas vero quae senibus ciconiis a junioribus exhibetur sufficeret hominum filios, si mallent advertere, amatores suorum reddere genitorum. Quis enim tam insipiens est, ut non se censeat ignominia notari, cum avibus irrationabilibus cultu postponitur pietatis? Illae parentes suos aetate confectos pennisque eorum vetustate dejectis, circumstantes, propriis plumis fovent, alimoniamque convectant, et in volatu quod potuerint, hinc inde se supponentes, senectae lassitudinem consolantur, alarum suarum eas auxilio sustentantes. Quae res per omnes ubique gentes ita percrebuit, ut hodie remuneratio delati beneficii apud Graecoapropter nemo se penitus obtentu paupertatis excusans, de vita propria desperet, quamvis nullae domi suppeditent facultates, dum ingeniosam contemplatur hirundinem. Illa enim in fabricando nido paleas quidem ore comportat, limum autem
Abbreviated transcription (Latin):
unt: alie uͦ sorte succedunt. hẽ
aũ ordinẽ et inuolatu custodi¬
unt: dum diu̾sis uicib oꝑam
ductandi cogunt᷑ explere. Ciconie
sane non ꝓcus distant abhis.qͥb:
racionabilis collata prudentia ÷.
Nam uno temꝑe simul om̃s adue¬
niunt: itẽq sub uno signo cunc¬
te pariter ad longinqua discedt̃.
Suffragant᷑ aũ eis cornices. qͣs &
ꝓficiscentes honorifice ꝓ sequun¬
tur: et sic̃ mͥ uidetur auxilium
p̃stant illis adu̾sus qͣsdã uolu¬
cres pugnaturis. Cui rei certũ
ẽ documentum: pͥmũ qͥa cor¬
iux eo temꝑe penitus ñ uidet᷑.
Deniq quod saucie redeunteᷤ ma¬
nifestissima p̃lioꝵ signa de¬
monstrant. Qͥs rogo illis hospi¬
talitatis iura mandauit: Aut
qͥs sub cõminatione p̾cepit: ut
ciconias inꝓcinctu positas suo
non destitituerĩt comitatu. Au-¬
diant hec auari homines qui
negant apegrinis aduentanti¬
bus humanitatẽ ianuas suã clau¬
dunt: & nec tectis eos succed̾e noc¬

Expanded text:
unt, aliae vero sorte succedunt. Hunc unt, aliae vero sorte succedunt. Hunc autem ordinem et in volatu custodiunt, dum diversis vicibus operam ductandi coguntur explere. Ciconiae sane non procul distant ab his, quibus rationabilis collata prudentia est. Nam uno tempore simul omnes adveniunt, itemque sub uno signo cunctae pariter ad longinqua discedunt. Suf fragantur autem eis cornices, quas et proficiscen tes honorifice prosequuntur, et sicut mihi videtui auxilium praestant illis, adversus quasdam volucres pugnaturis. Cujus rei certum est documentum: primum qtempore penitus non videtur: deinde quod sauciae redeuntes, manifestissima praeliorum signa demonstrant. Quis, rogo, illis hospitalitatis jura mandavit? Aut quis sub comminatione praecepit ut ciconias in procinctu positas suo non destituerent comitatu? Audiant haec avari homines, qui negata peregrinis adventantibus humanitate, januas suas claudunt, et nec tectis eos succedere noc
Abbreviated transcription (Latin):
quodq uͦ spiram̃ mutuo strictũ
nexu: sustentat᷑ ab alio. E subti¬
lissima foruloꝵ int̾septione dis¬
cluditur: qͥ binis aut t̾nis suꝑ
se sunt ordinati tegminib. Neq
.N. directas uel simplicis cau̾naꝵ
ꝓfunditates efficẽ maluerunt:
ne sui ponde stipatus humor
maneret extrinsecus. Disce qͦmͦ
geunietrice affectatio sapientis¬
simis ap̃ib comparata postpo¬
nitur. Sex .ii. angłis totidemq
laterib cerarum fistule conti¬
nentur: nec tam̃ erecte sunt: ne
fundꝰ uidt laboraret. si iunctu¬
rarum uacuũ foret auxilio..
inferiores illis exangulis edes
& firmamentũ quoddã super¬
iectum hntur. quo tolerabilit
pondus suꝑ positum subuecta¬
admodum grues excubias ui¬
cissim noctu suscipiunt: Quaꝵ
aliis corꝑa sopore curantib: non¬
nullȩ tuitionẽ illis ꝑhibent iu¬
gulando. Que cum statittũ sͥ tẽpꝰ
excubandi ꝑegerut. ipse qͥ dem
clamore dato quiescere incipi¬

Expanded text:
quodque vero spiramen mutuo strictum quodque vero spiramen mutuo strictum nexu sustentatur ab alio, et subtilissima forulorum interseptione discluditur: qui binis, aut ternis super se sunt ordinati tegminibus. Neque enim directas vel simplices cavernarum profunditates efficere maluerunt, ne sui pondere stipatus humor manaret extrinsecus. Disce quomodo geometriae affectatio, sapientissimis apibus comparata postponitur. Sex enim angulis totidemque lateribus, cerarum fistulae continentur, nec tamen erectae sunt, ne fundus videlicet laboraret, si juncturarum vacuus foret auxilio. Sed inferiores illi sex anguli, sedes et firmamentum quoddam superjectis habentur: quo tolerabiliter pondus superpositum subvectaadmodum grues excubias vicissim noctu suscipiunt, quarum aliis corpora sopore curantibus, nonnullae tuitionem illis perhibent vigilando. Quae cum statutum sibi tempus excubandi peregerint, ipsae quidem clamore dato, quiescere incipi
Abbreviated transcription (Latin):
datum ÷ nulli malum ꝓmalo re¬
ponere: s in bonitate suꝑare ma¬
liciam. Qm obrem unitamini mo¬
res apum que nulli molestiam fa¬
cientes. nec alia. patͥmonia rapi¬
structos: mel aũ de humore ros¬
cido qͥ arborum folus insidet ore
collectũ. iñcereis recondunt celt.
Nam deniq liqͥdius habet᷑ mel: ꝙ
pͥmo ꝑcipitur. Dem̃ paulatun tẽ¬
ꝑe ꝓcedente digestum: ad suã spĩ¬
situdinẽ suauitatẽq reuertit᷑. Ñ
inmerito gͦ tantarũ laudum a¬
pes głam consequunt᷑ ut pote qͣs
laboriosas et sapientes uocitauit
antiquitas: ita studiose uictum
ꝓͥum reponentes. Quarum usꝰ
tam regib quã ꝑͥuatis remedia
salutis imꝑtit. Q sic: qͥa sic sapi¬
enter horrea mellis edificant
intenera menbra. Nam crebras
thecas sͥq contiguas exstruunt:
ut earum condensatio tenuissi¬
mo textu compaginationis arta¬
ta. Et uelut qͥbdam fulta repa¬
głis opus omne contineat. Unũ¬

Expanded text:
datum est, nulli malum pro malo redatum est, nulli malum pro malo reponere, sed in bonitate superare malitiam. Quamobrem imitamini mores apium: quae nulli molestiam facientes, nec aliena patrimonia rapius, mel autem de humore roscido, qui arborum foliis insidet, ore collectum in cereis recondunt cellis. Nam denique liquidius habetur mel, quod primo percipitur, deinde paulatim tempore procedente digestum, ad suam spissitudinem suavitatemque revertitur. Non immerito ergo tantarum laudum apes gloriam consequuntur: utpote quas laboriosas et sapientes vocitavit antiquitas. Ita studiose victum proprium reponentes, quarum usus, tam regibus quam privatis remedia salutis impertit. Et sic, quia sic sapienter horrea mellis aedificant. In tenera enim membrana crebras thecas, sibique contiguas exstruunt: ut earum condensatio tenuissimae textu compaginationis arctata, et fulta velut quibusdam repagulis opus omne contineat. Unum
Abbreviated transcription (Latin):
applõ. Nam sepe suffragia int¬
titudinis imꝑitȩ solent inclignõ
ad culien imꝑiale ꝓuehere. nec
regnum sorte p̾stat᷑. Sunt᷑ irra¬
tionabiles exitus urne: qͥppe
quȩ sepius infimo cuiq potes¬
tatum decernit insignia. S nec
exparentum hereditate impe¬
ralia sceptra tradunt᷑. q̃m pͥn¬
cipum liberi ꝑ uoluptates &
delicias facile corrumpuntur.
et uecordes efficiunt᷑ & stult:
s nature iudicio qͥ dignus fu¬
erit infulas accipit p̾ncipatꝰ.
ñ minꝰ ꝓceritate menbrorũ
quã lenitate morum cȩteris
p̃stans. Et ht̃ spicula q̃dam. s hiᷤ
adlesionem ñ utit᷑ alioꝵ. ita legeᷤ
q̃sdam tacitas eis natura ꝓscͥpsit.
qͥb retinent᷑ ad inferenda tor¬
menta supplicib. Ipse uͦ apes
si secute ñ fu̾int instituta regnan¬
tiũ: ꝓͥa penitudine castigant᷑. Nã
si pupug̾int aliquem: dimittunt
animã cum aculeo simul inuul¬
nere. Audiant hec xp̃iani qͥb man¬

Expanded text:
a populo, nam saepe suffragia mula populo, nam saepe suffragia multitudinis imperitae solent indignos ad culmen imperiale provehere, nec regnum sorte praestatur. Sunt enim irrationabiles exitus urnae, quippe quae saepius infimo cuique potestatum decernit insignia. Sed nec ex parentum haereditate imperialia sceptra traduntur, quoniam principum liberi per voluptates et delicias facile corrumpuntur, et vecordes efficiuntur ac stulti. Sed naturae judicio, qui dignus fuerit, infulas accipit principatus, non minus proceritate membrorum quam lenitate morum caeteris praestans, et habet spicula quaedam, sed his ad laesionem non utitur aliorum. Ita leges quasdam tacitas eis natura praescripsit, quibus retinentur ad inferenda tormenta supplicibus. Ipsae vero apes si secutae non fuerint instituta regnantium, propria poenitudine castigantur. Nam si pupugerint aliquem, dimittunt animam cum aculeo simul in vulnere. Audiant haec Christiani, quibus man
Abbreviated transcription (Latin):
Est etiam auibꝰ magna differen¬
tia uocum: ⁊ sua cuiq ꝓͥetas. St̃
.it. quedam loquaces & garru¬
le alie taciturnȩ: non nulle ca¬
nore atq clamose: ceterȩ stridule.
nullumq penitus habentes can¬
tum. Aliȩ naturalit̃ emulatienẽ
sunt: uel ex hominum traditio¬
nib erudite. Alie uaicum nun¬
qͣmq mutabilẽ sonum uocis
hñt. Lascuus ẽ gallus. diligen
pauo. libidinosa columba: do¬
mesticaq gallina: dolosus & re¬
lotipus ꝑdix interdumq uenan¬
tib hominib ad alioꝵ captum
maliciose consentiens: & omnino
multiplex inillis actuum moꝵq
discretio. ẽ. Sunt et cetera ani¬
malia urbana. si tam̃ urbanita¬
tis ÷. ad unum cominunẽq finẽ
oꝑationem ꝑducere singłorum
sic̃ inapibꝰ ⁊ uidere. qͥb commu¬
nis habitatio ẽ et uolatus. & uñ
labor om̃ib.⁊ ꝙ maximum est
campos patentes appetere: quã
suum pͥncipem uiderint uolasse.
Rex aũ apud eas non constituit᷑

Expanded text:
Est etiam avibus magna differenEst etiam avibus magna differentia vocum, et sua cuique proprietas. Sunt enim quaedam loquaces et garrulae, aliae taciturnae: nonnullae canorae atque clamosae, certae stridulae, nullumque penitus habentes cantum. Aliae naturaliter aemulatrices sunt, vel ex hominum traditionibus eruditae. Aliae unicum, nunquamque mutabilem sonum vocis habent. Lascivus est gallus, diligens pavo, libidinosa columba, domesticaque gallina. Dolosus et zelotypus perdix; interdumque venantibus hominibus, ad aliorum captum malitiose consentiens; et omnino multiplex in illis actuum morumque discretio est. 4. Sunt et certa animalia urbana, si tamen urbanitatis est ad unum communemque finem, operationem perducere singulorum: sicut in apibus est videre, quibus communis habitatio est, et volatus, et unus labor omnibus, et quod maximum est,campos patentes appetere, quam suum principem viderint volasse. Rex autem apud eas non constituitur
Abbreviated transcription (Latin):
taq pedib facilem cibum sug¬
gerat captori. Alia species ÷ eaꝵ
q̃ seminib nutriunt᷑: ⁊ alia earũ
q̃ ꝓ alimonia ꝑcipiunt qͥcquid
casus obtulerit. & in his rursꝰ
maxima differentia :. Quedã.it
sunt gregales exceptis p̃datrici¬
bus: quarum nulla cum aliis
pret̃ coitum sociat᷑. Alie sunt
cominunit̃ uiuentes sic̃ columbe.
sturni. grues. ⁊ gracculi. Ex qͥb
q̃dam sine ducib h̃ntur: semet¬
ipsas regentes. Aliȩ sub modera¬
mine continent᷑ ut grues. Est etiã
ineis alia discretio. S quã certã
uidemꝰ aduenas eẽ alias indige¬
nas. non nullas hieme compellen¬
te causa pastus ad ꝑegrina dis¬
cedere: plurimas mansuetas et
pacientes fieri exceptis in firmio¬
ribꝰ q̃ ꝓpt̾ nimiã timiditatem
contrectationem manꝰ neq̃unt
tolerare. Alie int̾ homines diuer¬
santur: hisdem qͥb illi domicili¬
is commanentes. Aue locis de¬
sertis et montib delectantur.

Expanded text:
taque pedibus, facilem cibum sugtaque pedibus, facilem cibum suggerat captori. Alia species est earum quae seminibus nutriuntur, et alia earum quae pro alimonia percipiunt quidquid casus obtulerit. Et in his rursus maxima differentia est. Quaedam enim sunt gregales, exceptis praedatricibus: quarum nulla cum aliis praeter coitum sociatur. Aliae sunt communiter viventes, sicut columbae, sturni, grues, et graculi: ex quibus quaedam sine ducibus habentur, semetipsas regentes, aliae sub moderamine continentur, ut grues. Est etiam in eis alia discretio, secundum quam certas videmus advenas esse, alias indigenas. Nonnullas hieme compellente, causa pastus, ad pe regrina discedere. Plurimas mansuetas fieri, et patientes: exceptis infirmioribus, quae propter nimiam timiditatem, contrectationem manus nequeunt tolerare. Aliae inter homines diversantur, iisdem quibus illi domiciliis commanentes, aliae locis desertis et montibus delectantur.
Abbreviated transcription (Latin):
pene contingere: ut ꝑ hoc usũ pedũ
uideatur explere. Sunt sane mul¬
ta genera quȩ siquis eo
mͦ uoluerit explicare qͦ nos multi¬
tudinem piscium ꝓparte descͥpsimꝰ.
inueniet unumqͦdq auiũ cunctaꝵ
gn̾ale uocabulum: s plurimas in
his differentias. uł habitus. uł ma¬
gnitudines uel colores. Nam & mo¬
rum. et actiũ. et uictus. nimia diu̾¬
sitate distinct̾a sunt. Quidam aũ
affectauerunt nominib circa eas
uti uariis. ut tanqͣm ꝑ inusitata
sigula noue inauditeq nuncupa¬
tionis ꝓͥetas in singłis uolucrum
gñib agnoscat᷑. S nobis suffici¬
ens ẽ significatio ad qualitatem
cuiꝰ q gñis contemplandã. usꝰq
communis scͥpture. que mundas
inmundasq discernit. Aliud.N.
gñs ÷ earum q̃ carne uescuntur:
aliaq forma sius congruens mo¬
rib. hñt .ii. falcatos ungues. ob¬
uncum rostrum. uolatum ꝑni¬
cem. qͦ p̃da citius capiat᷑. discerp¬

Expanded text:
pene contingere, ut per hoc usum pedum pene contingere, ut per hoc usum pedum videatur explere. 3. Sunt sane multa genera quae, si quis eo do voluerit explicare quo nos piscium multitudinem pro parte descripsimus, inveniet unum quidem avium cunctarum generale vocabulum, sed plurimas in his differentias, vel habitus, vel magnitudinis, vel coloris. Nam et morum, et actuum, et victus nimia diversitate distinctae sunt. Quidam autem affectaverunt nominibus circa eas uti variis, ut tanquam per inusitata sigilla novae inauditaeque nuncupationis proprietas in singulis volucrum generibus agnoscatur. Sed nobis sufficiens est significatio, ad qualitatem cujusque generis contemplandam, ususque communis Scripturae, quae mundas immundasque discernit. Aliud enim est genus earum quae carne vescuntur, aliaque forma, suis congruens moribus: habent enim falcatos ungues, obuncum rostrum, volatum pernicem, quo praeda citius capiatur, discerp
Abbreviated transcription (Latin):
ficiant aquȩ inquit reptilia anima¬
ua uolantia sub firmamento cȩli
scd̃m gñs. Cur gͥ exelemento ma¬
ns auibꝰ qͦ natiuitatẽ tribuit:
luia uelut affinitas quedã uolu¬
erib habet᷑ & piscibus. Sic̃ enim
pisces aquam secant motibꝰ alarũ
inpͥora tendentes. caude uͦ gub̾na¬
culo flexus dirigunt ꝓpͥos: ita
& aues aerem pennis creduntur
natando ꝑrumꝑe. Ergo q̃m una
ꝓpͥetas ingn̾e utroq natandi est.
eadem illis etiam suppetit exaq̃
ut pote qui pastum consecunt᷑
etra. E obhoc necessario pedum
pociunt᷑ obsequio. Raptoribus
aũ etiam unguiũ acies ad conuec¬
tandas p̃das accõmoda ÷. Nã cetis
tam ꝓpt̃ alimonie q̃ͣstum quã ꝓp
aliam uite uite dispensationem:
pedum ministeria sunt distribu¬
ta. Pauce uͦ auium pedes inutileꝰ
hñt. neq gͥssui neq uenatui opor¬
tunos: sic̃ hyrundines. meropeᷤ:
quib esca solo ex aere prebet᷑. S hy¬
tundo solet uolare dep̃ssior tertãq

Expanded text:
reptilia animalia volantia sub firmamento coeli secundum genus. Cur igitur ex elemento maris, avibus quoque nativitatem tribuit? Quia velut affinitas quaedam volucribus habetur et piscibus. Sicut enim pisces aquam secant motibus alarum in priora tendentes, caudae vero gubernaculo flexus dirigunt proprios, ita et aves aerem pennis creduntur natando perrumpere. Ergo quoniam una proprietas in genere utroque natandi est, eadem illis etiam suppetit ex aqua ut pote qui pastum consequuntur e terra, et ob hoc necessario pedum potiuntur obsequio. Raptoribus autem etiam unguium acies, ad convectandas praedas accommodata est. Nam caeteris tam propter alimoniae quaestum, quam propter aliam vitae dispensationem pedum ministeria sunt tributa. Paucae vero avium pedes inutiles habent, neque gressui neque venatui opportunos, sicut hirundines, meropesque, quibus esca solo praebetur ex aere. Sed hirundo solet volare depressior, terramque
Abbreviated transcription (Latin):
dum ingesta sacietas. fastidium
uesꝑtine uobis epulationis uitiat.
Dñs sane qui creature sue copiis cun¬
cta compleuit: & qͥ inreb om̃ib
mirabilium suoꝵ eterna monim̃¬
ta ꝑhibuit: cumulet mentes ur̃as
gaudio spirituali in xp̃o ihu. cui
głã et honor ñc et semꝑ & inscła

Expanded text:
dum ingesta satietas fastidium dum ingesta satietas fastidium vespertinae vobis epulationis injiciat. Dominus sane, qui creaturae suae copiis cuncta complevit, et qui in rebus omnibus mirabilium suorum nobis aeterna monimenta praebuit, cumulet mentes nostras gaudio spiritali in Christo Jesu, cui gloria et honor nunc et semper, et in sa
Abbreviated transcription (Latin):
uero: alii mox ur̃m currunt ꝓpe¬
rant̃ ad aleam in qͣm uiratio et
contentio uehemens: i lucrandi
cupiditas habetur astatq le¬
mon obscenus. mͦ hẽ erigens ex¬
ultatione uictoriȩ. faciensq adu̾¬
sarium tristem. m illum alactẽ
suꝑbumq demonstrans. Qd iu¬
uat corpe ieuinare. si animꝰ mul¬
tis prauitatum milib oneratur:
Porro aũ qui non ludit tesseris.
s uacat: q̃s nonuanitates exore
deꝑmit: Aut qͥd non ꝑcipit au¬
rib execrandum: Ita ociositas
sine timore dĩ: magistra neqͥcier.
uacuos comoratio loci huiusce
ꝑficiet. Quantoq plus uos in¬
in eccłi̾a dñi retentamus: tanto
magis amaloꝵ cogitõnib seꝑa¬
mus. Suff cientia sunt q̃ disse¬
riumus ap̃ eqͥssimum cognitorẽ.
si tñ non ad copiosas creaturȩ
diuicias. s ad paruitatem nr̃e
possibilitatis aspexerit. uel ad
mensurã suꝑ leticia capienda p̃¬
sentium. Sit itaq t̾minus hic
matutini conuuui. ne ultra mo¬

Expanded text:
vero, alii mox vestrum currunt propevero, alii mox vestrum currunt properanter ad aleam, in qua juratio et contentio vehemens, et lucrandi cupiditas habetur, astatque daemon obscenus, modo hunc erigens exsultatione victoriae, faciensque adversarium tristem, modo illum alacrem superbumque demonstrans. Quid juvat corpore jejunare, si animus multis pravitatum millibus oneratur? Porro qui non ludit tesseris, sed vacat, quas non vanitates ex ore depromit, aut quid non percipit auribus exsecrandum? Ita otiositas sine timore Dei magistra nequitiae vacuos commoratio loci hujuscemodi perficiet. Quantoque plus vos in Ecclesia Domini retentamus, tanto magis a malorum cogitationibus separamus. Sufficientia sunt quae disseruimus apud aequissimum cognitorem, si tamen non ad copiosas creaturae divitias, sed ad parvitatem nostrae possibilitatis aspexerit, vel ad mensuram super laetitia capienda praesentium. Sit itaque terminus hic matutini convivii, ne ultra mo
Abbreviated transcription (Latin):
exponit. S tam sentio me modũ
disputationis excedere. E.ii. si
admultitudinem respexero rela¬
torum. in infinitum uidebor ser¬
monem ꝓlapsus: sinaũ ocłos ad
diuersitatem creature conuerte¬
ro: nec exordium narrationis ar¬
bitror assumpsisse. Ueruintam̃
non: utile uos p̃terire tͥnscur su.
Qd enim facietis usq ad uesꝑani.
Apransorib certe ñ urgemini. nec
conuiuioꝵ apparatus abire uoᷤ
ammonet: qm̃ tempꝰ ieiunandi
ẽ. Quappt̃ si placet abstinenti¬
am corꝑis: in uoluptates animi
conũtam. Sepuis utiq corpib
pariustis: hos saltem dies depu¬
temus usibꝰ animoꝵ. sic̃ scͥptum
ẽ. Delectare in dño: & dabit tibi
peticionẽ cordis tui. Si diuicias
amas: opes tͥ p̃sto sunt spũales:
id: iudicia dĩ uera iustificata
in semetipsa: desiderabilia suꝑ
aurum et lapidem p̃ciosum. S
edax & gulosus es. habes uerba
dñi dulciora suꝑ mel & fauum:
Ne si dimisero uos. cȩtumq dissol¬

Expanded text:
exponit. Sed jam sentio me modum exponit. Sed jam sentio me modum disputationis excedere. Etenim si ad multitudinem respexero relatorum, in infinitum videbor sermone prolapsus. Sin autem oculos ad diversitatem creaturae convertero, nec exordium narrationis arbitror assumpsisse. Verumtamen non est utile vos praeterire transcursu. Quid enim facietis usque ad vesperam? A pransoribus certe non urgemini, nec conviviorum apparatus abire nos admonet, quoniam tempus jejunandi est. Quapropter si placet, abstinentiam corporis in voluptates animi convertamus. Saepius utique corporibus paruistis, hos saltem dies deputemus usibus animorum, sicut scriptum est: Delectare in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui . Si divitias amas, opes tibi praesto sunt spirituales, id est, judicia Dei vera, justificata in semetipsa, desiderabilia super aurum et lapidem pretiosum . Si edax et gulosus es, habes verba Domini dulciora super mel et favum nc si dimisero vos coetumque dissol
Abbreviated transcription (Latin):
ciet: si cuncta uobis aeria mua¬
cula referre uoluero. Uerũ tñ
terra nos uocat ad inspiciendaᷤᷤ
bestias. et pecudes. ac serpentes.
Parata ÷ .ii. similia piscib & uo¬
latilib quadrupedum et uir¬
gultoꝵ gña demonstrare. Eici¬
at terra animam uiuam. Qͥd
dicitis qͥ paulo apło de resur¬
rectione non creditis. cũ uidea¬
tis certa de aeriis animantib
figuram ꝓͥã commutare. sic̃ in¬
diacum uermẽ qͥ ÷ corniger. pͥ¬
mo inu̾siice se speciẽ transfor¬
mantem: deiñ fieri bombulio¬
nem. nec tñ in eo scemate ꝑsistñ¬
tem. s menbranis mollioribuᷤᷤ
ac latiorib plumescentẽ alige¬
rum reddi. Itaq uos matronȩ
qͣn sedetis eoꝵ reuoluentes oꝑa
id÷ stamina quȩ seres huc di¬
rigunt ad confectionẽ uestiũ
delicatarum: reminiscunini hꝰ
animalis refigurationẽ. ut eu¬
dens de resurrectione capiatis.
exemplum: et nichil dubitetis
de reformatione corꝑis qͣm paulꝰ

Expanded text:
ciet, si cuncta vobis aeria miraciet, si cuncta vobis aeria miracula referre voluero. Verumtamen terra nos vocat ad inspiciendas bestias, et pecudes ac serpentes. Parata est enim similia piscibus et volatilibus quadrupedum et virgultorum genera demonstrare: Ejiciat terra animam vivam. Quid dicitis, qui Paulo apostolo de resurrectione non creditis, cum videatis certa de aereis animantibus figuram propriam commutare, sicut Indiacum vermem, qui est corniger, primo in verucae se speciem transformantem, deinde fieri bombulionem, nec tamen in eo schemate persistentem, sed membranis mollioribus ac latioribus plumescentem aligerum reddi? Itaque vos, matronae, quando sedetis eorum revolventes opera, id est stamina quae Seres huc dirigunt ad confectionem vestium delicatarum. reminiscimini hujus animalis refigurationem, ut evidens de resurrectione capiatis exemplum, et nihil dubitetis de reformatione corporis, quam Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
de nr̃is utilitatib. fecit ds̃. Iterũ
si aquarioꝵ gñs examinare
uolueris: inuenies in illis aliam
dispositionem. Pedes .N. ñ hñt
fissos ut corui. nec obuncos ut
aquila. s latos atq menbrane¬
os. ut natantes facile suꝑferant᷑
undis: tanqͣm remis quib dam
pedum nisib repellentes aqͣm.
tem si consideres quomͦ cignꝰ
in altum guttur extendens ab
uo fundo trahit alimoniã.
tc̃ aduertere poteris sapienti¬
am creatoris: quia ob hoc illi
longiora colla qͣm pedes adhi¬
buit: ut tanqͣm setam qͣndã
porrrigens inꝑfundum: secon¬
ditum possit inuenire nutri¬
men. Igitur simplicit̃ inspec¬
ta uerba scͥpture. sillabe quedã
uidentur ẽẽ. Eiciant aq̃ uolati¬
lia uolantia suꝑ terram. subfir¬
mamento celi. Si considerata
fuerit uis uerboꝵ: tẽ conditoriᷤ
mirificatio declaratur: qͥ futu¬
ras auium differentias longe
p̃uidit: easq scđm genus ase
discreuit. Dies me ꝓfecto defi¬

Expanded text:
desit nostris utilitatibus, fecit Deus. Iterum desit nostris utilitatibus, fecit Deus. Iterum si aquariorum genus examinare volueris, invenies in illis aliam dispositionem. Pedes enim non habent fissos ut corvus, nec uncos ut aquila, sed latos atque membraneos, ut natantes facile superferantur undis, tanquam remis quibusdam pedum nisibus repellentes aquam. Item si consideres quomodo cygnus in altum guttur extendens, ab imo fundo trahit alimoniam, tunc advertere poteris sapientiam Creatoris, qui ob hoc illi longiora colla quam pedes adhibuit, ut tanquam setam quamdam porrigens se in profundum, reconditum possit invenire nutrimen. 8. Igitur simpliciter inspecta verba Scripturae syllabae quaedam videntur esse: Ejiciant aquae volatilia volantia super terram sub firmamento coeli. Si considerata fuerit vis verborum, tunc Conditoris mirificatio declaratur, qui futuras avium differentias longe praevidit, easque secundum genus a se discrevit. Dies me profecto defi
Abbreviated transcription (Latin):
ne quem ad modum tͥ locustaꝵ¬
etiam expeditiones aꝑiamꝰ. q̃
sub uno signo ꝓͥis egresse se
dib inspacioso campo castra.
stituunt: et ñ añ subiecta contin¬
gunt. qͣm detur eis diuina p̃cep¬
tio: Quomͦ etiam mergus insa¬
ciabilem uescendi patit᷑ orexĩ:
ꝑꝗͣ uulnerib sui uentris remedia sani¬
tatis adquirit: Ouirtutis am¬
miratio celestis: q̃ rabiẽ famis
inusum medicaminis reforma¬
uit. Quanta qͦ ratio÷ incantib
cicadarum. q̃ sub ardenti sole
plus resonant tractu aeris in¬
pulse qͥ ꝑ earum pectus illabit᷑
dum respirant᷑. S iam sentio
sermonem nr̃m nonminus miraclis
uolatilium superari: qͣm si expe¬
rirer ipse ꝑnicitatem suam meiᷤ
pedib anteire. Sane cũ uideriᷤ
apes et uespas considera. qͥa nul¬
lus eis sp̃c aut pulmo sub:: sed
semꝑ ex aere nutriunt᷑. Deniq
E si aceto rursus asꝑseris resipis¬
cunt: uenarum uidł meatib pa¬
tefactis. Ita nichil ꝙ suꝑsit aut

Expanded text:
 Quemadmodum etiam tibi locustarum expeditiones aperiam? Quae sub uno signo propriis egressae de sedibus in spatioso campo castra constituunt, et non ante subjecta contingunt, quam datur eis divina praeceptio. Quomodo etiam mergus insatiabilem vescendi patitur orexim, per quam vulneribus sui ventris remedia sanitatis acquirit. O virtutis admiratio coelestis! quae rabiem famis in usum medicaminis reformavit. Quanta quoque ratio est in cantibus cicadarum, quae sub ardenti sole plus resonant tractu aeris impulsae, qui per earum pectus illabitur dum respirant? Sed jam sentio sermonem nostrum non minus miraculis volatilium superari, quam si experirer ipse pernicitatem suam meis pedibus anteire. Sane cum videris apes et vespas, considera quia nullus eis spiritus aut pulmo subest, sed semper ex aere nutriuntur. Denique et si aceto rursus illas asperseris, reviviscunt, venarum videlicet meatibus patefactis. Ita nihil quod supersit, aut
Abbreviated transcription (Latin):
aut bestias non ꝓueritatis ratio¬
ne s ꝓsuo commentur arbitrio:
sic̃ interpretes somnioꝵ uisis ꝑso
porem uariis ymaginib qͥd futu¬
rum sit ꝓsua uoluntate ꝓnunci¬
ant. Ego aũ cum audiero fenũ:
hoc intelligo ꝙ dictum ÷. Itẽ pis¬
ces aut quadrupedes. aut uirgul¬
ta. quomͦ relata sunt: ita ꝓͥmun¬
tio. Neq .N. erubesco euangłiũ.
Nam licet hũ qͥ de mundo plura seͥp¬
serunt. certa de terre scematib
disputarunt. mͦ eam spere. modo
chilindro. mͦ circulo similẽ et eqͣ¬
lib undiq collectam partib de¬
signantes. et inmedio ẽẽ cauam.
ad om̃s .N. huiuscemodi opinio¬
nes scͥptores cosmographie ꝓlap¬
si sunt. alt̾ alteriꝰ dogmata re¬
scindendo: ego tñ non adducor
ut dicam. idcirco deteriorẽ nr̃a
mundificationẽ uideri. qͥa nich
de scematib eiꝰ. famulꝰ dĩ disse¬
ruit. E qͥa nondix̃ tot milia sta

Expanded text:
aut bestias, non pro veritatis ratioaut bestias, non pro veritatis ratione, sed pro suo commentantur arbitrio: sicut interpretes somniorum, visis per soporem variis imaginibus, quid futurum sit pro sua voluntate pronuntiant. Ego autem cum audiero fenum, hoc intelligo quod dictum est. Item pisces aut quadrupedes, aut virgulta, quomodo relata sunt, ita percipio: Neque enim erubesco Evangelium . Nam licet hi qui de mundo plura scripserunt, certa de terrae schematibus disputarint, modo eam sphaerae, modo cylindro, modo circulo similem, et aequalibus undique collectam partibus designantes, et in medio esse cavam. Ad omnes enim hujusmodi opiniones, scriptores cosmographiae prolapsi sunt, alter alterius dogmata rescindendo. Ego tamen non adducor ut dicam idcirco deteriorem nostram mundificationem videri: quia nihil de schematibus ejus famulus Dei disseruit, et quia non dixit tot
Abbreviated transcription (Latin):
icite queso. qualis uobis nr̃e
sermocinationis matutina
uisa ÷ mensaͤ. M.a. libet com¬
parare tenuitatem nr̃am egeno
cuipiam exhibenti conuuuum qͥ
munificentiam animi sui copio¬
se desiderans ostentare deficit. facul¬
tatum retardatus in opia. & obhoc
apparatum pauꝑem qualiscumq
ẽ largius ministrare molit᷑. risum
de se ꝑhibens inuitatis. ita fit ut
exꝓbrationis ignominia liberalitaᷤᷤ
affectata noncareat: tale qͥd dam
ẽ et innobis. si tñ uos non alit̃ sen¬
tietis. Uerumtñ ut cumq se hñt
nr̃a: non extenuabunt᷑ auobis. Neq
.i. heliseum ut imꝓbum pastorẽ
refutabant illius temꝑis conuiue:
& certe agrestib eos reficiebat ho¬
lusculis. Comꝑtas itaq habeo le¬
ges q̃sdam suꝑ allegoria non qͣs
ex me ipse confeci: s qͣs didici ali¬
orum uoluminib recensitis. ꝑ qͣs
hui qͥ non acquiescunt communi¬
bus consentire scͥpturis: aquã di¬
cunt non ẽẽ aquã. s altam qͣndã
naturam. Pisces qͦ uel serpentes

Expanded text:
Dicite quaeso qualis vobis nostrae sermocinationis matutina visa est mensa. Mihi enim libet comparare tenuitatem nostram egeno cuipiam exhibenti convivium, qui munificentiam animi sui copiose desiderans ostentare, deficit facultatum retardatus inopia, et ob hoc apparatum pauperem qualiscunque est, largius ministrare molitur, risum de se perhibens invitatis. Ita fit ut exprobrationis ignominia liberalitas affectata non careat. Tale quiddam est et in nobis, si tamen vos non aliter sentietis: verumtamen utcunque se habent nostra, non extenuabuntur a vobis. Neque enim Haelisaeum ut improbum pastorem refutabant illius temporis convivae : et certe agrestibus eos reficiebat olusculis. Compertas itaque habeo leges quasdam super allegoria, non quas ex meipso confeci, sed quas didici aliorum voluminibus recensitis, per quas hi qui acquiescunt communibus consentire scripturis, aquam dicunt non esse aquam, sed aliam quamdam naturam, pisces quoque vel serpentes,
Abbreviated transcription (Latin):
pit. Non propt̃ illum solum hec no¬
lo in quo iniquitas poterit inueni¬
ri: s etiam propt̃ lesionẽ. que po¬
terit ex illius ꝓpagine pullulare.
Hoc ẽ. ut si aliqͣ talis fuerit radix.
nullum ereo ꝑmittatis germen ex¬
urgere: s recidatur. antequã alioᷤ

Expanded text:
 Non propter illum solum hoc volo, in quo iniquitas poterit inveniri, sed etiam propter laesionem quae poterit ex illius propagine pullulare, hoc est, ut si aliqua talis fuerit radix, nullum ex ea permittatis germen exsurgere, sed recidatur antequam alios
Abbreviated transcription (Latin):
templantes: ne qͥs desit gr̃e di. Sic
cum eis loquitur: tanquã cũ his
qui cum numeroso comitatu ua¬
torum longa itinera ꝑmearent.Ue¬
luti si diceret. Attendite uobis
ne qͥs urm remaneat. Non hoctan¬
tum requiro. ut uos soli ꝑueniatis.
dicit grãm dĩ: Bona futura: euan¬
głicam fidẽ. optimã conu̾sationẽ.
Omnia qͥppe ista: dĩ sunt gr̃e. Nec
mͥ dicas: quia unus ẽ qui peribit.
natus ẽ mori: Contemplantes in¬
quit. hoc ẽ diligenter scrutantes.
et uisitantes & agnoscentes: sicut¬
inquit amaritudinis sursum
germinans impediat: hoc indeutero¬

Expanded text:
tur. Sed ne quis desit gratiae Dei, sic cum eis loquitur, tanquam cum his qui cum numero et comitatu viatorum longa itinera permeant; veluti si diceret: Attendite vobis ne quis vestrum remaneat. Non hoc tantum requiro, ut vos soli perveniatis, dicit gratiam Dei? bona futura, evangelicam fidem, optimam conversationem. Omnia quippe Dei sunt gratiae. Nec mihi dicas, quia unus est qui peribit. natus est mori. « Contemplantes, » inquit, hoc est, diligenter scrutantes, et visitantes, et agnoscent amaritudinis sursum germinans impediat, et per
Abbreviated transcription (Latin):
inp̃senti uidetur non esse
gaudu s meroris: postea
autem fructum pacatissimũ exer
nua erigite. et gres sus rectos facite
pedib ur̃is: ut nonclaudicans qͥs
erret magis autem sanetur: Qui
amara bibunt anthidota pacient
ferunt quandam pͥmã molestiã.
& tunc sensum ꝑcipiunt sospita¬
luptas &e sequitur egritudo. in illa
mum aliqͥs contristatur. & postea

Expanded text:
idem videtur non esse gaudii, sed moeroris: postea autem fructum pacatissimum  Ms.nua erigite, et gressus rectos facite pedibus vestris, ut non claudicans quis erretamara bibunt antidota, patienter ferunt quamdam primum molestiam, et tunc sensum percipiunt sospitluptas, et sequitur aegritudo: in illa,mum aliquis constristatur, et postea
Abbreviated transcription (Latin):
ritudinis. Non dixit radix ama¬
ra: s amaritudinis. Radix. it
amara: potest fructus dulces effi¬
cere. Amaritudinis aũ radix uł
fons. uel propositum. numquã põt
aliquid dulce ꝓpagare: qͥa om̃ia
amara ibi sunt. omnia molesta.
omnia scelere. et abhominatione
plenissima: nichil suauitatis. uel
iocunditatis apportant. Et ꝑ illã
inquit inquinentur multi: Hocẽ:¬

Expanded text:
i. » Non enim dixit, radix amara, sed, amaritudinis. Radix enim amara potest fructus dulces efficere; amaritudinis autem radix, vel fons, vel propositum, nunquam potest aliquid dulce propagare, quia omnia ibi amara sunt, omnia molesta, omnia scelere et abominatione pessima: nihil suavitatis vel jucunditatis apportant. Et per illam, inquit, inquinentur multi,
Abbreviated transcription (Latin):
cecidistis. Ecce ipse testatur: quia
ceciderant. Qui gͦ stat & audit
qm̃ qͥ ceciderit ueniam ñ ualet
impetrare: ualidus stabit & cau¬
tius. Si uero et circa eum qͥ cecidit
simili uolueris mente uehi: ad id
redigitur. ut nunquã possit assur¬
gere. Quali enim spe conu̾sionẽ.ł
quali frucꝰtu suscipit: Nonsolũ
inquit lacrimas fudit: s etiam
exquisiuit. Ee uidetur quidem
excludere penitentiã: s cautio¬
res eos et munitiores reddit. ne
ferantur. ꝓnius adruinam. Qnͣ¬
ticumq gͥ noneredunt eẽ gehen¬
nam. hec imentẽ reuocent. & qͦt¬
quot existimant impunita rema¬
nere peccata: hec considerenti ee
attendant cur esau ueniam non
potuit adipisci. quia uidelicet ñ
penituit ut debuit. Uis uid̾e inte¬
gram penitentiã: Aduerte petrũ
qualit̾ penituerit: postqͣm nega¬
uerat. xp̃m. Harrans namq nob̃
euangłista eiꝰ historiã: et exiens
inquit plorauit amare. Idcireo
illi remissum ẽ tam grande pecca¬

Expanded text:
excidistis . Ecce ipse testatur quia excidistis . Ecce ipse testatur quia ceciderant. Qui ergo stat et audit, quoniam qui ceciderit veniam non valet impetrare, validius stabit et cautius. Si vero et circa eum qui cecidit simili volueris vehementia, ad id redigitur ut nunquam possit assurgere. Quali enim spe conversionem vel quales fructus suscipit? Non solum, inquit, lacrymas fudit, sed etiam exquisivit. Et videtur quidem excludere poenitentiam: sed cautiores eos et muneratiores reddit, ne ferantur pro omnibus ad ruinam. Quanticunque igitur non credunt esse gehennam, haec in mentem revocent: et quotquot existimant impunita remanere peccata, haec considerantes attendant cur Esau veniam non potuit adipisci, quia videlicet non poenituit ut debuit. Vis videre integram poenitentiam? Adverte Petrum, qualiter poenituerit postquam negaverat Christum. Narrans namque nobis evangelista ejus historiam: Et exiens, inquit, ploravit amare . Idcirco illi remissum est tam grande pecca
Abbreviated transcription (Latin):
lice nolebat arguere: s fingit ig¬
norantiam. Postea uͦ si ꝑstiterint.
tunc iam conuenit increpare. ne
si ante uolueris arguere impu¬
dentes et ꝓteruos efficias: sicut
etiam moyses fecit circa zambri¬
um et chasbitidem. Penitentie
inquit locum non inuenit. Pot
alit̾ intelligi: quia peccatum pe¬
nitentia maius admisit. Sunt
enim peccata. penitentiã suꝑan¬
tia. Ueluti si diceret. ñ cadamꝰ
insanabili ruina. Dum enĩ cladicat
qͥsq facile potest rectus uel sanus
effici. Si uero penitus subuertatur:
necdum lapsis hȩc loquitur.: ut eo
timore depͥmeret. Ueluti si diceret:
quia qui ceciderit nullam consola¬
tionem mereri iam poterit. E hec
qͥdem istos ne caderent talit̃ am¬
monebat: in alio uͦ loco ubi iam eiᷤ
qͥ ceciderant loquitur. ne in despe¬
rationem deciderent: contraria di¬
cit. Filioli mei inquit qͦs iterum
parturio: donec reformetur xp̃c
in uobis. Quib alibi dicebat.
Q ui in lege iustificamini: a gratia

Expanded text:
lice nolebat arguere, sed fingit iglice nolebat arguere, sed fingit ignorantiam postea vero si perstiterint, tunc jam convenit increpare, ne si ante volueris arguere, impudendos et protervos efficias. Sicut etiam Moyses fecit circa Zambrium et Casbitidem. Poenitentiae, inquit, locum non invenit. Potest et aliter intelligi, quia peccatum poenitentia majus admisit. Sunt enim peccata poenitentiam superantia: veluti si diceret: Non cadamus in insanabilem ruinam. Dum enim claudicat quisquis, facile potest rectus vel sanus effici: si vero penitus subvertatur, necdum lapsis haec loquitur, ut eos timore deprimeret. Veluti si diceret, quia qui cecidit nullam consolationem mereri jam poterit. Et hic quidem istos ne caderent aliter admonebat: in alio vero loco ubi jam eis qui ceciderant loquitur, ne in desperationem deciderent, contraria dicit: Filioli mei, inquit, quos iterum parturio donec reformetur Christus in vobis . Quibus alibi dicebat: Qui in lege justificamini a gratia
Abbreviated transcription (Latin):
set. Quid hic dicimꝰ: Num peni¬
tentiam paulus excludit: Nequa¬
quã. Quomͦ gͦ dicit quod non inue¬
nerit penitentiȩ locum: Si enim
culpauit semet ipsum: si gemitibꝰ
magnis ingemuit: eur penitentie
cia cain non expenitentia descen¬
debat. quod occisio fratris aperuit.
sic etiam hic non erant illa uerba
penitentie. Nam et hic fratris oc¬
cisione depalatur. qñ quidẽ qͣntũ¬
ad eum attinuit: etiam ipse fratri suo
iacob intulit mortem Nam sic dix̃.
mei: et interficiam frẽm meũ. Hon
gͦ ualuerunt sole lacͥmȩ. penitenti¬
am illi tribuere. Et non dixit sun¬
plicit̃ quia ꝑ penitentiam quȩsiut¬
penitentiȩ locum: & non inuenit.
Qͥd gͦ dicimꝰ nisi quia non penitu¬
it ut conuenit: hoc enĩ est peni¬
tentia: ut congruenter gem atur.
monet &e hortatur: Quom clau¬
dos effectos remissos atq solutos
quod ẽ runȩ pͥncipium. ut eri¬
gantur inuitat: Michi quidẽ
uidetur quia significat aliquoᷤ
int̃ illos adulteros qͦs tam̃ pub¬

Expanded text:
t: « Quid hic dicimus? Num poenitentiam Paulus excludit? Nequaquam. Quomodo ergo dicit, quod non invenerit poenitentiae locum? Si enim culpavit semetipsum, si gemitibus magnis ingemuit, cur poenitentiaut et tristitia Cain non ex patientia descendebat, quod occisio fratris aperuit: sic etiam hic non erant illa verba poenitentiae. Nam et hic fratris occisione depalatur, quandoquidem, quantuad eum attinuit, etiam ipse fratri suo Jacob intulit mortem. Nam sic dixit:mei, et interficiam fratrem meum . Non ergo valuerunt solae lacrymae poenitentiam illi tribuere: et non dixit simpliciter quia per poenitentiam quaesipoenitentiae locum et non invenit. Quid ergo dicimus, nisi quia non poenituit ut convenit? Hoc est enim poenitentia, ut congruenter geratur. Amonet et hortatur? quomodo claudos effectos et remissos atque solutos, quod est ruinae principium, ut erigantur invitat? Mihi quidem videtur, quia significat aliquos inter illos adulteros, 178 quos tamen pub
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. que ducit adꝑditionem: arta
uero & angusta. que ducit adiu¬
tam. Si gͤ ꝑ illam uenitur adui¬
tam: & non potest illuc alit̃ ꝑue
quotqͣt ad uitam ꝑ duct̾i sunt sem¬
Unde se putabant derelictos esse i
hoc eis diẽ. magis cred̃e debere qn
non sunt derelicti. Ueluti si dicen
Quia tanta passi estis: putatis quos
uos hodiẽ habeat. uel dereliquent
gellat omnem filium quem reciptr
qui non flagellat᷑: sine dubio nonẽ
innumero filioꝵ. Quid ergo inqͥt.
maligni nulla mala paciuntur᷑
quit dicis. quod omnis filius fla¬
gellatur S non dixit qͥa om̃is
qui flagellatur filius ẽ: s omniᷤ
filius flagellatur. Semꝑ enun &
ubiq filium uerberat. & castigat.

Expanded text:
ducit ad perditionem: arcta vero et angusta quae ducit ad vitam . » Si ergo per illam venitur ad vitam, et non potest illuc aliter perquotquot ad vitam perducti sunt. SUnde putabant derelictos esse, in hoc eis dicit magis credere debere, quoniam non sunt derelicti, veluti si diceret: Quia tanta passi estis, putatis quod vos odio habeat, vel dereliqueritgellat omnem filium quem recipit, qui non flagellatur, sine dubio non est in numero filiorum. Quid ergo, inquis, maligni nulla mala patiuntur? quit, dicens, quod omnis filius flagellatur, sed non dixit, quia omnis qui flagellatur filius est; sed omnis filius flagellatur. Semper enim ubique filium verberat et castigat.
Abbreviated transcription (Latin):
discretionemq xp̃ianitatis osten¬
diuit: s plus om̃ibꝰ ac melius cari¬
tatis mutue affectus: & par q̃ ho¬
minum corda consociat. ꝓpterea
xeritis inuicem. Propterea etiã pau¬
lus apostolus. pacem inquit secta¬
mini cum om̃ib et sanctimoniã¬

Expanded text:
tionemque Christianitatis ostendunt: sed plus omnibus, ac melius, charitatis mutuae affectus, et pax, quae hominum corda consociat. Propterea xeritis invicem . » Propterea etiam Apostolus: Pacem, inquit, sectamini cum omnibus, et sanctimonia
Abbreviated transcription (Latin):
si enim recorderis peccatorũ tuorũ.
et frequenter ea inconspectu dĩ ꝓ¬
ceris: citius illa delebis. Si autẽ
nẽ obliuiscaris peccatorum tuorũ:
tẽ eoꝵ recordaberis nolens. qñ in
toto mundo publicabuntur. incon¬
spectu ꝓferentur omniũ. tam ami¬
corum tuoꝵ quam inunieorum:
et scõrum angłorum celestiumq
uirtutum. Nonenim ad dauid so¬
lum dicebat. que tosecreto fecisti.
ego cuncꝰtis manifestabo. S hoc
etiam ad om̃s nos dicitur. Tunui

Expanded text:
autem si recorderis peccatorum tuorum, et frequenter ea in conspectu Dei pceris, citius illa delebis. Si autem nunc obliviscaris peccatorum tuorum, tunc eorum recordaberis, et nolens, quando in toto mundo publicabuntur, et in conspectu proferentur omnium tam amicorum tuorum quam inimicorum, et sanctorum angelorum, coelestiumque virtutum. Non enim ad David solum dicebat: Quae tu secreto fecisti ego cunctis manifestabo; sed etiam ad omnes nos hoc dicitur. § 2.
Abbreviated transcription (Latin):
plurimi polluantur. E merito a¬
marum dixit ẽẽ peccatum. Enĩuͦ
peccato nichil amarius ẽ. hoc no¬
runt. qui post admissum peccatũ
conscientie merore macerantur. &
dira satis a maritudine consumun¬
tur. Amaritudo quippe delicti.
ipsum intellectum. rationemq¬

Expanded text:
alios polluat. Merito enim amarum dixit esse peccatum. Vere enim peccato nihil amarius. Et hoc norunt qui post admissum peccatum conscientiae moerore macerantur, et dira satis amaritudine consumuntur. Amaritudo quippe delicti ipsum intellectum rationemq
Abbreviated transcription (Latin):
enim iocundum ẽ sic ut cibus bene
digestus ac decoctus: nichil sic sa¬
lutem. nichil sic sensuum acumen
operatur. Hichil sic egritudinem
fugat: ut moderata refectio. Suffi¬
cientia quippe: cum nutrimento
&e sospitate. simul etiam procreat
uoluptatem. Exundatia uͦ morbũ
fac̃. et molestias ingerit: & egritu¬
dines generat. Quod enĩ fac̃ fames:
hoc etiam fac̃ plenitudo ciborum.
Magis autem peiora. fames quippe
inpaucis dieb aufert hominem.
& liberat ex hac uita penali: exces
suͣ ciborum consumit et computres¬
cere fac̃ corpus humanum. et ma¬
cerat egritudine diuturna: & tẽ
eum morte crudeli consumit. Noᷤ¬

Expanded text:
ic jucundum est, sicut cibus bene digestus et decoctus. Nihil sic salutem, nihil sic sensuum acumen operatur, nihil sic aegritudinem fugat, sicut moderata refectio; sufficientia quippe cum nutrimento et sospitatem simul procreat et voluptatem; abundantia vero morbum facit et molestias ingerit, et aegritudines generat. Quod enim fames facit, hoc etiam plenitudo facit ciborum, magis autem et multo pejora. Fames quippe in paucis diebus aufert hominem et liberat de hac vita poenali; excessus vero ciborum consumit et putrefacit corpus humanum et macerat aegritudine diuturna, et tunc cum morte crudeli consumit.
Abbreviated transcription (Latin):
paciuntur qͥ desperatione defici¬
unt: qui spe futurorum nulla so¬
lidantur. Recte ambulate: ne
claudicatio plus accrescat. s potiꝰ
ad statum pͥstinum reuocetur. Q¬

Expanded text:
antur, qui desperatione deficiebant, et spe futurorum nulla solidabantur. Recte, inquit, ambulate, nec claudicatio plus accrescat, sed potius ad statum pristinum revocetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Non tibi dico ut te ꝓdas inpublicũ.
neq ut apud alios accuses: sed ob
tuam ante dm̃. Ergo tua confitere
peccata. apud uerum iudicem. cũ
oratione delicta tua ꝓnuntia. non
lingua. s conscientie tue memora:
& tum demum spera miscdiam
posse te consequi. Si habueris
inmente peccata tua continue:

Expanded text:
Non tibi dico, ut te prodas in publicum neque aput alios accuses, sed te tuam ante dpeccata, apud verum judicem cum oratione delicta tua pronuncia, non lingua, sed conscientiae tuae memoria, et tunc demum spera, misericordiam te posse consequi, si habueris in mente peccata tua continue,
Abbreviated transcription (Latin):
bor ostenditur. Etiam iudas pe¬
nituit: s male: laqueo se namq
suspendit. Penituit etiã sicut iã
dixi et esau. Magis autem mi
nime penituit. Lacrime ille qͥp¬
pe non erant penitentie. s animi
uiolenti. et in dignationis internȩ:
quod exeuis operib aperitur. Pe¬
nituit & beatus dauid. lauabo
inquiens ꝑ singłas noctes lectum
meum. et in lacrimis stratum ri
gabo: & peccatum quod ante mł¬
tum tempus admiserat. post
tantos annos tantasq generatio¬
nes lugebat: ueluti decrescenti
tempore ꝑpetratum. Penitentem
quippe non conuenit indignari
nec exasperari: quin potius con¬
tineri sicuti condempnatũ et
fidutiam nongerentẽ: & ueluti qui

Expanded text:
m gessit. Etiam Judas poenituit, sed male; laqueo namque se suspendit. Poenituit etiam, sicut jam dixi, et Esau; magis autem iste neque poenituit. Lacrymae quippe illae non erant poenitentiae, sed animi violenti et indignationis infernae: quod ex ejus operibus aperitur. Poenituit et beatus David: Lavabo per singulas noctes lectum meum, et in lacrymis stratum meum rigabo . Et peccatum, quod ante multum tempus admiserat, post tantos annos, tantasque generationes lugebat, veluti de recenti tempore perpetratum. Poenitentem quippe non convenit indignari, nec exasperare: quin potius continere, sicuti condemnatum et fiduciam non gerentem, et veluti qui