comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut diuina illũ gr̃a subseqͣtur . priꝰ aliquid
et me: Siquid nos bonȩ oꝑationis dedimus
ut eiꝰ gr̃am mereremur: ubi.ẽ. qͦd paulꝰ apl̃s
dicit. gr̃a salui facti estis ꝑfidẽ. & hoc ñ
gam uos spontance: Si sine eiꝰ munere nr̃a
uirtute dm̃ sequimur: ubi. ẽ. qͦd ꝑ ȩuugłm
ueritas ꝓtestat᷑. dicens. sine me nichil potestiᷤᷤ
facere: Ubi. ẽ qͦd ait. nemo potest uenire
ad me. nisi pat̾ qui misit me traxerit eũ:
Ubi qͦd iterũ dicit. ñ uos me elegistis. s ego
te nr̃a bene cogitando p̃uenimꝰ: ubi qͦd rur¬
sum ꝑ paulũ tam subtilit̾ dr̃. ut om̃is de
se humanȩ m̃tis fiducia ab ipsa cordis radi¬
ce succidat᷑. cũ ait. ñ qͥa sufficientes sumꝰ co¬
gitare aliqͥd a nobis. quasi ex nobis: s suffi¬
cientia nr̃a ex dõ. ẽ: Nemo gͦ dm̃ meritis
s miro mͦ equus om̃ib conditor & quosdam
p̃elegit: & qͦsdam in suis reꝓbis morib u¬

Expanded text:
ut divina illum gratia subsequatur prius aliquid ut divina illum gratia subsequatur prius aliquid et me . Si quid nos bonae operationis dedimus, ut ejus gratiam mereremur, ubi est quod Apostolus dicit: Gratia salvati estis per fidem; et hoc non gam eos spontanee ? Si sine ejus munere nostra virtute Deum sequimur, ubi est quod per Evangelium Veritas protestatur: Sine me nihil potestis facere ? ubi est quod ait: Nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum? ubi est quod iterum dicit: Non vos me elegistira bene cogitando praevenimus, ubi est quod rursum per Paulum tam salubriter dicitur, ut omnis de se humanae mentis fiducia ab ipsa cordis radice succidatur, cum ait: Non quia sufficientes simus cogitare aliquid a nobis quasi ex nobis, sed suffici« Miro modo aequus omnibus conditor, et quosdam praeelegit, et quosdam in suis reprobis moribus ju
Abbreviated transcription (Latin):
tes. dñe qui leuiathan istũ tantȩ e̾e fortitu¬
dinis ñ ignoras. eũ in certamine infirmita¬
tis nr̃ȩ cur suscitas: ilico adiunxit. Non¬
a nobis rationis causa quȩreret᷑. qͦmͦ eũ ñ
quasi crudelis suscitas. quẽ scimꝰ qͥa tantos
inuadere & deuorare ꝑmittas: statĩ sub¬
didit dicens. Qs enĩ resistere potest uul-¬
tui meo: Et qͥs ante dedit mͥ. ut reddã ers
Quib duob uersib & uirtutẽ suȩ potentiȩ. &
om̃e pondus rationis expleuit: nã ꝓpt̃ poten¬
tiam dixit. qͥs enĩ resistere potest uultui meo.
& ꝓpt̃ rationẽ subdidit. quis ante dedit mͥ
ut reddam ei: acsi dicer&. Non eũ qͣsi crude¬
lis suscito: quia de eiꝰ fortitudine & electos
meos potent̃ eripio: & rursũ repbos ñ iniu¬
ste. s rationabilit̃ dampno: id ẽ. eos qͦs be¬
nigne diligo. eriꝑe mirabilit̃ possũ: & eos qͦs
respuo. ñ iniuste derelinquo. Nemo quippe

Expanded text:
tes: Domine, qui Leviathan istum tantae esse fortitutes: Domine, qui Leviathan istum tantae esse fortitudinis non ignoras, eum in certamine infirmitatis nostrae cur suscitas? illico adjunxit: a nobis rationis causa quaereretur, quomodo eum non quasi crudelis suscitas, quem scimus quia tantos invadere et devorare permittas? statim subdidit dicens, Quis enim resistere potest vultui meo, et quis ante dedit mihi ut reddam ei? Quibus duobus versibus, et virtutem suae potentiae, et omne pondus rationis explevit. Nam propter potentiam 86 dixit, Quis enim resistere potest vultui meo? et propter rationem subdidit, Quis ante dedit mihi ut reddam ei? Ac si diceret: Non enim quasi crudelis suscito, quia de ejus fortitudine et electos meos potenter eripio, et rursum reprobos non injuste, sed rationabiliter damno; id est, et eos quos benigne eligo eripere mirabiliter possum, et eos quos respuo non injuste derelinquo. Nemo quippe
Abbreviated transcription (Latin):
tempore nimis illos terrere potuerat. si ui¬
deret᷑. S occulto ac miro dĩ consilio agit᷑.
catur: & tc̃ a lȩtis uictorib iã capta uide¬
at᷑. Tunc aut̃ iusti diuino adiutorio qͣntũ
debitores sunt. plenius recognoscunt: qͦn¬
do tam fortẽ bestiã uiderint qͣm nc̃ infir-¬
mi uicert̃: & in hostis sui immanitate con¬
spiciunt. qͣntũ debeant gr̃ȩ defensoris sur
Redeunt enĩ de hoc p̃lio tẽ milites nr̃i. uir¬
tutũ trophea referentes: & receptis corpo¬
rib. cũ iã in illo iudicio cȩlestis regni in¬
troitũ sortiunt᷑. prius immanissimas ui¬
res huiꝰ antiqui serpentis aspiciunt: ne ui¬
le estiment qͦd euasert̃. Bene gͦ dr̃ & uiden¬
tib cunctis p̃cipitabit᷑: quia uisa mors eiꝰ
tẽ gaudiũ exib&. cuiꝰ tolerata uita nc̃ iustiˢ
cotidie in cruciatib bellũ mous. S audi¬
entes ista. acsi ꝓtinus quererem᷑ dño dicen¬

Expanded text:
tempore nimis illos terrere potuerat, si vitempore nimis illos terrere potuerat, si videretur! Sed occulto ac miro Dei consilio agitur,catur, et tunc a laetis victoribus jam captiva videatur. 1100 Tunc autem justi divino adjutorio quantum debitores sunt plenius recognoscunt, quando tam fortem bestiam viderint quam nunc infirmi vicerunt, et in hostis sui immanitate conspiciunt quantum debeant gratiae defensoris sui. Redeunt enim de hoc praelio tunc milites nostri virtutum trophaea referentes; et receptis corporibus, cum jam in illo judicio coelestis regni introitum sortiuntur, prius immanissimas vires hujus antiqui serpentis aspiciunt, ne vile aestiment quod evaserunt. Bene ergo dtibus cunctis praecipitabitur, quia visa mors ejus tunc gaudium exhibet, cujus tolerata vita nunc justis quotidie in cruciatibus bellum movet. Sed audientes ista, ac si protinus quereremur, Domino dicen
Abbreviated transcription (Latin):
bitur eũ. Quod sic de eo deb& intelligi:
ut referri etiã ad corpꝰ illius possit: qͥa ini¬
qui om̃s qui districtionẽ iusticiȩ diuinae
ñ metuunt. in cassũ sibi de miscdia blandi¬
unt᷑. Moxq ad consolationẽ nr̃am redi¬
ens. extremi iudicii die. futurũ eiꝰ interi¬
tũ p̃mintiat. dicens. Et uidentib cunc¬
tis p̃cipitabit᷑ Cunctis enĩ uidentib p̃ci¬
pitatur: quia ȩt̃no tc̃ iudice t̾ribilit̾ ap¬
parente. astantib legionib angłoꝵ. assisten¬
te cuncto ministerio cȩlestiũ potestatũ. atq
electis om̃ib ad hoc spectacłm deductis. ista
belua crudelis & fortis. in mediũ captiua de¬
ducit᷑. & cũ suo corpore. id ẽ cũ reꝓbis om̃ib
ȩt̃nis gehennȩ incendiis mancipat᷑. cũ dr̃.
Discedite a me maledicti in ignẽ ȩt̃nũ: qui
parat᷑ . ẽ. diabolo & angłis eiꝰ. O. quale erit
illud spectacłm. qͣndo hȩc immanissima
belua elector ocłis ostendet᷑: quȩ hoc belli

Expanded text:
icanda.---Quod sic de eo debet intelligi, ut referri etiam ad illius corpus possit, quia iniqui omnes qui districtionem justitiae divinae non metuunt, incassum sibi de misericordia blandiuntur. Moxque ad consolationem nostram rediens, extremi judicii futurum ejus interitum praenuntiat, dicens: Et videntibus cunctis praecipitabitur. Cunctis enim videntibus praecipitabitur, quia aeterno tunc judice terribiliter apparonte, astantibus legionibus angelorum, assistente cuncto ministerio coelestium potestatum, atque electis omnibus ad hoc spectaculum deductis, ista bellua crudelis et fortis in medium captiva deducitur, et cum suo corpore, id est cum reprobis omnibus, aeternis gehennae incendiis mancipatur, cum dicitur: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus . O quale erit illud spectaculum, quando haec immanissima bestia electorum oculis ostendetur, quae hoc belli
Abbreviated transcription (Latin):
Quis hoc qͦd legisse se nequaqͣm nouit existi¬
met quia culparũ suarũ diabolus sit ueni¬
am petiturus: S ille fortasse homo qͦm le¬
uiathan iste in mundi t̾̃mino uas sibi ꝓpri
tia: quia exercere uires suas ñ ual&. ad p̃ces¬
suas inclinat᷑. Qͦd tam̃ de eiꝰ corpore. idest
iniquis om̃ib intelligi aptiꝰ potest: qͥ sero
ad petitionũ uerba ueniunt: qͥa nc̃ exequi
facta contẽpnunt. Vnde ꝑ euuangłm ue
ritas dicit. Nouissime ueniunt & reliquȩ
uirgines dicentes. Dñe dñe. aꝑi nob̃. Quib
ilico respondet᷑. Añ dico uobis. nescio uos.
S cum uerba potentia ad dep̃candũ cõpone¬
re dr̃: urget magis ut qͦd de eiꝰ corpore in
futuro diximꝰ. in hoc tẽpore sentiamꝰ. Sunt

Expanded text:
Quis hoc, quod legisse se nequaquam novit, existimet, quia culparum suarum diabolus sit veniam petiturus? Sed ille fortasse homo, quem Leviathan iste in mundi termino vas sibi proprtia, quia exercere vires suas non valet, ad preces inclinatur. Quod tamen de ejus corpore, id est iniquis omnibus intelligi aptius potest, qui sero ad petitionum verba veniunt, quia nunc exsequi facta contemnunt. Unde per Evangelium Veritas dicit: Novissime veniunt et reliquae virgines, dicentes: Domineillico respondetur: Amen dico vobis, nescio vos . Sed cum verba potentia ad deprecandum componere dicitur, urget magis ut quod de ejus corpore in futuro diximus in hoc tempore sentiamus. Vet
Abbreviated transcription (Latin):
tur: recte nc̃ dr̃. ñ parcã ei. & uerbis po¬
tentib ad dep̃candũ cõpositis: qͣmuis &
ꝑ hoc qͦd uerba potentia ad dep̃candũ cõ¬
posita referunt᷑ aꝑte inanitas orationis
ostendit᷑. Ueracit̃ nãq orare. ẽ. amaros
ctius frangit᷑ eo nequius ꝑ multiplicia ar¬
gum̃ta dilatatur: cuiꝰ tam̃ insidias dñs
qͣnto subtilius occultari considerat. tan¬
to nobis miscdius manifestat: recte sub

Expanded text:
 verbis potentibus et ad deprecandum compositis. Quamvis et per hoc quod verba potentia et ad deprecandum composita referuntur, aperte inanitas orationis ostenditur. Veraciter namque orare, est amaros ctius frangitur, eo nequius per multiplicia argumenta dilatatur, cujus tamen insidias Dominus quanto subtilius occultari considerat, tanto nobis misericordius manifestat, recte sub
Abbreviated transcription (Latin):
nitione manifesto: Et qͥa antixp̃c ueni¬
ens. ipsas etiam sũmas huiꝰ scl̃i potestates
optinebit. qui duplici errore seuiens. cona¬
tur ad se corda hominũ. & missis p̃dica¬
torib trahere. & cõmotis potestatib incli¬
nare: bene de leuiathan isto dñs subdidit¬

Expanded text:
nitione manifesto. Et quia Antichristus veninitione manifesto. Et quia Antichristus veniens ipsas etiam summas hujus saeculi potestates obtinebit, qui duplici errore saeviens conatur ad se corda hominum et missis praedicatoribus trahere, et commotis potestatibus inclinare, bene de Leviathan isto Dominus subdidit
Abbreviated transcription (Latin):
quisq ingredit᷑: ut leuiathan iste qͣsi in
potestatis suȩ principatu uideat᷑ Sicut
enim scriptura sacra scõs uiros portas sy¬
on uocare consueuit: syon qͥppe speculatio
int̾p̃tatur. & ñ immerito p̃dicatores scõs
portas son dicimꝰ. quia ꝑ eor uitã atq do¬
ctrinã abscondita suꝑnę contẽplationis¬
intramus: ita etiã portis leuiathan istius
error magistri signant᷑. Quor dũ p̃dica¬
tio ꝑuersa recipit᷑: miseris auditorib uia
hominũ plerũq ad introducendũ qͥdẽ
aꝑtȩ sunt: s tam̃ ad dep̃hendendũ clau¬
sȩ: quia recta in specie exhibent: s oꝑe pra¬
ua ꝑsuadent. Ad dep̃hendendũ gͦ clausȩ
sunt: quia ne intrinsecus cognosci ualeanT.
extĩore simulatione muniunt᷑. Qs tam̃
mira potentia dñs aꝑit: qͥa electis suis
hypochritarũ m̃tes cõphensibiles facit.
Portas gͦ uultꝰ eius qͥs aꝑiet. subaudis. nisi
ego: qui electis meis magistros errorum
sub specie scĩtatis absconditos. ꝑspicua cog¬

Expanded text:
quisque ingreditur, ut Leviathan iste quasi in potestatis suae principatu videatur. Sicut enim Scriptura sacra sanctos viros portas Sion vocare consuevit Sion quippe speculatio interpretatur, et non immirito praedicatores sanctos portas Sion dicimus, quia per eorum vitam atque doctrinavocantur, ita etiam per portas leviathan istius, errorum magistri signantur, quorum dum praedicatio perversa recipitur, miseris auditoribus via hominum plerumque ad introducendum quidem apertae sunt, sed tamen ad deprehendendum clausae, quia recta in specie exhibent, sed opere prava persuadent. Ad deprehendendum ergo clausae sunt, quia ne intrinsecus cognosci valeant, exteriori simulatione muniuntur. Quas tamen mira potentia Dominus aperit, quia electis suis hypocritarum mentes comprehensibiles facit. Portas ergo vultus ejus quis aperiet? Subaudis nisi ego, qui electis meis magistros errorum sub specie sanctitatis absconditos 1104 perspicua cog
Abbreviated transcription (Latin):
occasionẽ de auaricia repꝑit: ilico oblitꝰ ẽ
quicqͥd sibi de innocentia optauit. Uirtu¬
tis gͥ pondus oratio ñ hab&: qͣm neqͦ qͣm ꝑ¬
seuerantia continui amoris ten&. Quo con¬
tra bene de anna flente ꝑhibet᷑: uultͦq eiꝰ
ñ st̃ amplius in diuersa mutati: qͥa uide¬
licet mens eiꝰ neqͣqͣm post p̃ces inepta leticia
gor exquisiuit. Nonnullis uͦ in usũ negoci¬
ationis uertit᷑ labor orationis. De qͥb in ȩu¬
uangło ueritas dicit. Deuorant domꝰ ui¬
duarũ: sub obtentu ꝓlixȩ orationis. Hii ac¬

Expanded text:
occasionem de avaritia reperit, illico oblitus est occasionem de avaritia reperit, illico oblitus est quidquid sibi de innocentia optavit. Virtutis igitur pondus oratio non habet, quam nequaquam perseverantia continui amoris tenet. Quo contra bene de Anna flente perhibetur: Vultusque ejus non sunt amplius in diversa mutati , quia videlicet mens ejus nequaquam post preces inepta laetitiagore exquisivit. Nonnullis vero in usum negotiationis vertitur labor orationis. De quibus in Evangelio Veritas dicit: Devorant domos viduarum sub obtentu prolixae orationis. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
dñm p̃ces habent: s uitã dep̃cantiũ ñ haben.
N am ꝓmissa cȩlestia petitionib sequunt᷑ oꝑib
fugiunt. Hii ñnũqͣm etiã lacrimas in ora¬
tione ꝑcipiunt: s cũ post orationis tẽpora
eor m̃tẽ suꝑbia pulsauerit. ilico in fastu e¬
lationis intumesẽt. Cum auaricia instigat.
mox ꝑ incendia auidȩ cogitationis exȩstu¬
ant. Cũ luxuria temptauerit: illicitis ꝓ¬
tinus desideriis anbelant. Cũ ira suaserit:
mox mansuetudinẽ m̃tis flãma insaniȩ
concremat. Ut gͦ diximꝰ & fletus in prece
ꝑcipiunt: & tam̃ expletis p̃cib cũ uicioꝵ
suggestione pulsant᷑. neqͦqͣm ꝓ ȩt̃ni regis
desiderio se fleuisse meminert̃. Qͦd aꝑte
de se balaam innotuit: qui iustor taberna¬
cula inspiciens. ait. Moriat᷑ anuna mea
morte iustor: & fiant nouissima mea hor
similia. S cũ cõpunctionis tẽpꝰ abscessit.
contra eoꝵ uitã quib se similẽ fieri etiam
moriendo poposcerat. consiliũ p̃buit. Et cũ

Expanded text:
num preces habent, sed vitam deprecantium non habent; nam promissa coelestia petitionibus sequuntur, operibus fugiunt. Hi nonnunquam etiam lacrymas in oratione percipiunt, sed cum post orationis tempora eorum mentem superbia pulsaverit, illico in fastu elationis intumescunt; cum avaritia instigat, mox per incendia avidae cogitationis exaestuant; cum luxuria tentaverit, illicitis protinus desideriis anhelant; cum ira suaserit, mox mansuetudinem mentis flamma insaniae concremat. Ut ergo diximus, et fletus in prece percipiunt, et tamen, expletis precibus, cum vitiorum suggestione pulsantur, nequaquam pro aeterni regni desiderio se flevisse mensinerunt. Quod aperte de se Balaam innotuit, qui justorum tabernacula conspiciens, ait: Moriatur anima mea morte justorum, et fiant novissima mea horum similia . Sed cum compunctionis tempus abscessit, contra eorum vitam quibus se similem fieri etiam moriendo poposcerat, consilium praebuit; et cum
Abbreviated transcription (Latin):
Intrare aut̃ in mediũ oris eiꝰ noluit: qͣndo
intentionẽ illiꝰ ꝑsuasionis caute pensare
neglexit. Diuinitatẽ qͥppe se ꝑ illũ acciꝑe
credidit: & ĩmortalitatis grãm amisit.
Unde gͦ ab intellectu uerbor eiꝰ incaute ex¬
teriꝰ stetit: inde se ori illiꝰ deuorandũ fun¬

Expanded text:
Intrare Adam in medium oris ejus noluit, quando Intrare Adam in medium oris ejus noluit, quando intentionem persuasionis illius caute pensare neglexit; divinitatem quippe se per illum accipere credidit, et immortalitatem amisit . Unde ergo ab intellectu verborum ejus incaute exterius stetit, inde se ori illius devorandum fun
Abbreviated transcription (Latin):
ministri eiꝰ tranfigurent᷑ uelut ministri
iusticiȩ: Hanc tranfigurationẽ iosue timu
r&. Qa gͦ leuiathan iste in eo qͦd iniqͥta¬
tis opꝰ molit᷑. sepe specie sc̃ĩtatis induit᷑.
& quia nisi ꝑ diuinã gr̃am simulationis
eiꝰ detegi indum̃ta ñ possunt: bene dr̃.
quis reuelauit faciẽ indum̃ti eiꝰ subau-¬
dis. nisi ego: qui seruor meoꝵ m̃tib gr̃a
subtilissimȩ discretionis inspiro: ut re¬
uelata malicia faciẽ eius nudã uideans
qͣm cooꝑtã ille sub habitu scĩtatis occul¬
tat: Et qͥa fideliũ m̃tes corrũꝑe aliqͣndo
ostensione sua. aliqͣndo suggestione co
c̾tor m̃tes suggestionũ eiꝰ uerba discutio.
& ñ ita hec eẽ ut sonuerint manifesto:
Bonũ nãq uident᷑ ꝓmittere: s ad ꝑditum
finẽ trahunt. In mediũ gͦ oris eiꝰ intrare
est. calliditatis eiꝰ uerba penetrare: ut ne¬
quaqͣm penset᷑ qͥd resonant. s qͦ intendant.

Expanded text:
ministri ejus transfigurantur velut ministri ministri ejus transfigurantur velut ministri justitiae? Hanc transfigurationem Josue timuiret. Quia ergo Leviathan iste in eo quod iniquitatis opus molitur, saepe specie sanctitatis induitur; et quia nisi per divinam gratiam simulationis ejus detegi indumenta non possunt, bene dicitur: Quis revelabit faciem indumenti ejus? Subaudis nisi ego, qui servorum meorum mentibus gratiam subtilissimae discretionis inspiro, ut revelata malitia faciem ejus nudam videant, quam coopertam ille sub habitu sanctitatis occultat. Eostensione sua, aliquando suggestione conctorum mentes suggestionum ejus verba dicutio, et non ita haec esse ut sonuerunt manifesto. Bonum namque videntur promittere, sed ad perditum finem trahunt. In medium igitur oris ejus intrare est calliditatis ejus verba penetrare, ut nequaquam pensetur quid resonant, sed quo intendant.
Abbreviated transcription (Latin):
Leuiathan iste alit religiosas hominũ m̃teᷤ.
alit̃ uͦ huic mundo deditas temptat. Nã
prauis mala quȩ desiderant aꝑde obicit:
bonis autẽ latent̃ insidians sub specie scĩ¬
tatis illudit. Illis ui familiarib suis ini¬
quũ se manifestus insinuat: istis uͦ uelut.
extraneis cuiꝰdã quasi honestatis p̃textu
se palliat: ut mala quȩ eis publice ñ uals
tecta bonȩ actionis uelamine subintromit¬
tat. Unde & m̃bra eiꝰ sepe cũ aꝑta neqͥtia
nocere ñ possunt: bonȩ actionis habitũ
sumunt. Et praua quidẽ oꝑe exhibent: s
scã specie m̃tiunt᷑. Iniqui enĩ si aꝑte ma¬
li e̾ent: a bonis recipi minime possent.
S sumunt aliquid de uisione bonoꝵ: ut
dũ boni uiri in eis recipiunt speciẽ quã
amant. ꝑmixtũ sumant etiam uirus qͦd
uitant Vnde qͦsdã paulus apls intuens.
sub p̃dicationis uelamine uentris studio
seruientes. ait. Ipse enĩ sathanas transfi¬
gurat se in angłm lucis. Quid gͦ mirũ si

Expanded text:
Leviathan iste aliter religiosas hominum mentes, aliter vero huic mundo deditas tentat; nam pravis mala quae desiderant aperte objicit, bonis autem latenter insidians, sub specie sanctitatis illudit. Illis velut familiaribus suis iniquum se manifestius insinuat; istis vero velut extraneis cujusdam quasi honestatis praetextu se palliat, ut mala quae eis publice non valet, tecta bonae actionis velamine subintromittat. Unde et membra ejus saepe cum aperta nequitia nocere non possunt, bonae actionis habitum sumunt; et prava quidem se opere exhibent, sed sancta specie mentiuntur. Iniqui enim si aperte mali essent, a bonis recipi omnino non possent; sed sumunt aliquid de visione bonorum, 1103 ut dum boni viri in eis recipiunt speciem quam amant, permistum sumant etiam virus quod vitant. Unde quosdam Paulus apostolus intuens sub praedicationis velamine ventris studio servientes, ait: Ipse enim Satanas transfigurat se in angelum lucis . Quid ergo mirum si
Abbreviated transcription (Latin):
custe comedit brucus. & residuũ bruci eo¬
medit rubigo. Ex ꝑgiscimini ebrii. & flete.
Od enĩ ꝑ erucã quȩ toto corpore in t̾rã repit
nisi luxuria designat᷑: quȩ cor qͦd tenet ita
polluit. ut in suꝑioris mundiciȩ surgere
amore ñ possit: Qd ꝑ locustã. quȩ saltibus
uolat. nisi in anis gła exprimit᷑ quȩ se ua¬
nis p̃sumptionib exaltat: Qd ꝑ brucũ
cuius pene totũ corpꝰ in uentre colligit᷑ m
si edendi ingluuies designat᷑: Qd ꝑ rubi¬
ginẽ quȩ dũ tangit. incendit. nisi ira figu¬
rat᷑: Residuũ gͦ erucȩ locusta comedit:
quia sepe cũ luxuriȩ uiciũ a m̃te recesse¬
rit. manis gła suecedit. Nam qͥa iã ꝑ amo¬
rẽ carnis ñ sternit᷑: quasi scãm se ex castita

Expanded text:
siduum bruchi comedit rubigo. Expergiscimini ebrii, et flete . Quid enim per erucam, quae toto corpore in terra repit, nisi luxuria designatur? quae cor quod tenet, ita polluit, ut in superioris munditiae surgere amorem non possit. Quid per locustam quae saltibus evolat, nisi inanis gloria exprimitur, quae se vanis praesumptionibus exaltat? Quid per bruchum, cujus pene totum corpus in ventrem colligitur, nisi edendi ingluvies figuratur? Quid per rubiginem, quae dum tangit incendit, nisi ira innuitur? Residuum ergo erucae locusta comedit, quia saepe cum luxuriae vitium a mente recesserit, inanis gloria succedit. Nam quia jam per amorem cordis
Abbreviated transcription (Latin):
extrema cõmotio. qua dampnatũ hominem
ingredit᷑. & ꝑ eũ reꝓbis principat᷑: qͥ tanta
nc̃ uirtute se cõmouet. ut m̃bra dñi si po-¬
test fieri etiã electa ꝑturb&. Tantis signiᷤᷤ
& ꝓdigiis utitur: ut miracłor. potentia qͦ¬
si quodã ignis lumine resplendere uideat᷑.
Quia gͦ cõmotũ caput illiꝰ miracłis claresce¬
re nitit᷑: recte eiꝰ sternutatio. splendor ig¬
nis uocat᷑. In eo enĩ qͦd se ad ꝑsequendos
iustos cõmou&: ante reꝓbor ocłos signor
uirtutib lucs. Et quia eiꝰ tyrannidi. sapi¬
entes mundi adherent. eoꝵq consiliis om¬
ne qͦd prauũ molit᷑. exerc&: recte subiun

Expanded text:
extrema commotio qua damnatum hominem extrema commotio qua damnatum hominem ingreditur, et per eum reprobis principatur. Qui tanta tunc virtute se commovet, ut membra Domini, si potest fieri, etiam electa perturbet; tantis signis et prodigiis utitur, ut miraculorum potentia quasi quodam ignis lumine resplendere videatur. Quia ergo commotum caput illius miraculis clarescere nititur, recte ejus sternutatio splendor ignis vocatur. In eo enim quod se ad persequendos justos commovet, ante reproborum oculos signorum virtutibus lucet. Et quia ejus tyrannidi sapientes mundi adhaerent, eorumque consiliis omne quod pravum molitur exercet, recte subjun
Abbreviated transcription (Latin):
tione quippe inflatio a pectore exurgit.
Quȩ cũ aꝑtos ad emanandũ poros ñ inuenit.
cerebrũ tangit: & congesta ꝑ nares exiens.
totũ caput ꝓtinus concutit. In hoc itaq
leuiathan corpore. id.ẽ. siue in malignis
spiritib. seu in reꝓbis hominib. qui illi
ꝑ similitudinẽ iniquitatis inhesert̃. qͦsi
inflatio surgit a pectore: dũ elatio se eri¬
git exp̃sentis scłi potestate. Quȩ uelut
ad emanandũ poros ñ inuenit: qͥa in hoc
qͦd contra iustos extollit᷑. disponente dõ
qͣntũ appetit. p̃ualere ꝓhibet᷑. Exurgens
aut̃ cerebrũ tangit: ac concutit: qͥa collec
ta elatio sathanȩ sensũ in fine mundi ar¬
tius ꝑcutit. Et caput turbat: dũ ipsum
tat. Tunc congesta inflatio ꝑ eiꝰ nares e
greditur: quia tota suꝑbiȩ eiꝰ iniqͥtas. aꝑ¬
tis maliciȩ flatib demonstrat᷑. Quia gͦ
sternutatio caput maxime concutit: le¬
uathan istius sternutatio. uocat᷑ illa eiꝰ

Expanded text:
tione quippe inflatio a pectore exsurgit, tione quippe inflatio a pectore exsurgit, quae cum apertos ad emanandum poros non invenit, cerebrum tangit, et congesta per nares exiens, totum caput protinus concutit. In hoc itaque Leviathan corpore, id est sive in malignis spiritibus, sive in reprobis hominibus, qui illi per similitudinem iniquitatis inhaeserunt, quasi inflatio surgit a pectore, dum elatio se erigit ex praesentis saeculi potestate. Quae quasi ad emanandum poros non invenit, quia in hoc quod contra justos extollitur, disponente Deo, quantum appetit praevalere prohibetur. Exsurgens autem cerebrum tangit et concutit, qia sensum Satanae in fine mundi arctius pertubat, et caput turbat, dum per tat. Tunc congesta inflatio per greditur, quia tota superbiae ejus iniquitas apertis malitiae flatibus demonstratur. Quia ergo sternutatio caput maxime concutit, Leviathan istius sternutatio vocatur illa ejus
Abbreviated transcription (Latin):
concordat: & tantomagis incorrigibiles qͣn¬
ga peccantiũ. De hac naum ꝓpħa ait. Sic̃
spinȩ inuicẽ se cõplectunt᷑: sic coniuuium¬
eoꝵ parit̃ potantiũ. Conuiuiũ nãq reꝓbo¬
rũ. ẽ. delectatio temporaliũ uoluptatũ.¬
In quo nimirũ conuiuio parit̃ potant: qͥa
delectationis suȩ illecebris se concordit̃ de¬
briant. Igit᷑ qͥa m̃bra leuiathan istiꝰ id ẽ.
iniqui om̃s qͦs dĩ sermo sqͣmarũ cõpactio¬
nib cõparat. ad defensionẽ suã ꝑ culpam
concordant: bene dr̃. una alt̾i adherebuñ.
& tenentes se neqͣqͣm separabunt᷑. Tenentes
enĩ se separari nequeunt: qͥa eo ad defensi¬
onem suã uicissim constricti sunt. qͦ se sibi
ꝑ om̃ia similes e̾e̾ meminert̃. Descripto
itaq eiꝰ corpore. ad caput sermo reducit᷑.
& quid ꝑ sems ipsũ extremȩ ꝑsecutionis tẽ¬
pore antiquus hostis exerceat. nuntiatur.
qͦmodo agatur indagemus. In sternuta¬

Expanded text:
concordat; et tanto magis incorrigibiles quanconcordat; et tanto magis incorrigibiles quanga peccantium . De hac Nahum propheta ait: Sicut spinae se invicem complectuntur, sic coneorum pariter potantium . Convivium reproborum est delectatio temporalium voluptatum.In quo nimirum convivio pariter potant, qui delectationis suae illecebris se concorditbriant. Igitur quia membra Leviathan istius, id est iniquos omnes, quos Dei sermo squamarum compactionibus comparat, ad defensionem suam par culpa concordat, bene dicitur: Una alteri adhaerebunt, et tenentes se nequaquam separabuntur. Tenentes enim se separari nequeunt, quia eo ad defensionem suam vicissim constricti sunt, quo se sibi per omnia similes esse meminerunt. Descripto itaque ejus corpore, ad caput sermo reducitur, et quid per semetipsum extremae persecutionis tempore antiquus hostis exerceat nuntiatur. quomodo agatur indagemus. In sternuta
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ ne ab ore p̃dicantiũ aliquo uitȩ inspira¬
cło penetrent᷑. s obduratȩ sunt. & coniunctȩ.
defensio ꝑuersa constipat: ut de facinorib
suis alt̾na se inuicẽ defensione tueantur.
Sibi enim qͥsq metuit: dũ ammoneri uel
corrigi alterũ cernit. Et iccireo contra cor¬
ripientiũ uerba unanimit̃ assurgit: qͥa se
in alt̃m ꝓtegit. Bene gͦ dr̃ una uni coniun¬
git᷑ & ne inspiracłm quidẽ incedit ꝑ eas.
quia in iniqͥtatib suis dũ uicissim suꝑba
defensione se ꝓtegunt. scẽ exhortationis
spiracła ad se nullatenꝰ intrare ꝑmittuñ¬
ntes se neqͥqͣm separabunt᷑. Qui enĩ diui.¬
si coirigi pot̾ant: in iniquitatũ suarũ ꝑti¬
natia uniti ꝑdurant: & tantomagis cotidi¬
e a cognitione iusticiȩ separabiliores fiuñs.
qͣnto a se inuicẽ nulla increpatione sepa¬
rant᷑. Nam sicut ẽẽ noxiũ solet. si unitas
desit bonis: ita ꝑniciosũ . ẽ. si ñ desit ma¬
lis. Peruersos qͥppe unitas corroborat dũ

Expanded text:
e ab ore praedicantium aliquo vitae spiraculo penetrentur, et obduratae sunt et conjunctae. defensio perversa constipat, ut de facinoribus suis alterna se invicem defensione tueantur. Sibi enim quisque metuit, dum admoneri vel corrigi alterum cernit; et idcirco contra corripientium verba unanimiter assurgit, quia se in altero protegit. Bene ergo dicitur: Una uni conjungitur, et ne spiraculum quidem incedit per eas, quia in iniquitatibus suis, dum vicissim superba se defensione protegunt, sanctae exhortationis spiracntes se nequaquam separabuntur Qui enim divisi corrigi poterant, in iniquitatum sua rum pertinacia uniti perdurant . Et tanto magis quotidie a cognitione justitiae separabiliores fiunt, quanto a se invicem nulla increpatione separantur. Sicut esse noxium solet, si unitas desit bonis; ita perniciosum est, si non desit malis. Perversos nonnunquam unitas corroborat, dum
Abbreviated transcription (Latin):
addas loqui. Acsi aꝑte diceret᷑. Si occulti
hostis contra te bellũ consideras: quicqͥd a
me pateris. ñ accusas. Si impetentem te
aduersarii gladiũ ꝓspicis: flagellũ patris
nullatenꝰ ꝑhorrescis. Uides gͦ qͣli flagellote
ferio: s intueri negligis a qͣnto hoste flagel¬
lando liberũ seruo. Mem̃to gͦ belli. nec ultͣ
addas loqui: id ẽ tanto te ad disciplinam
patris exhibe tacitũ: quanto te ꝓspicis ad
bella hostis infirmũ. Dũ gͦ me corripiente
ꝑeuteris. ut ȩqͣnimit̃ feras hostẽ tuũ ad me-¬
moriã reuoca: & durũ ñ estimas om̃e qͦd
pateris. dũ ext̃nis cruciatib ab int̾na pas¬
sione liberaris. Quia aut̃ leuiathan iste
de diuina nuscł̃ia falsa sibi ꝓmissione blan¬
ditur: postqͣm terrorẽ fortitudinis eiꝰ intu¬
lit & beati iob animũ in eiꝰ circũspectionẽ
comouit dicens. mem̃to belli. nec ultra ad

Expanded text:
adadhostis contra te bellum consideras, quidquid a me pateris adversarii gladium prospicis, flagellum patris nullatenus perhorrescis. Vides enim quali flagello te ferio, sed intueri negligis a quanto te hoste flagellando liberum servo. Memento ergo belli, nec ultra addas loqui, id est, tanto te ad disciplinam patris exhibe tacitum, quanto te prospicis ad bella hostis infirmum. Dum ergo me corripiente percuteris, ut aequanimiter feras, hostem tuum ad memoriam revoca, et durum non aestimes omne quod pateris, dum externis cruciatibus ab interna passione liberaris. Quia autem Leviathan iste de divina misericordia falsa sibi promissione blanditur, postquam terrorem fortitudinis ejus intulit, et beati Job animum in ejus circumspectione commovit, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
go humane conditionis atterim᷑ in quȩre¬
lã ꝓsilimꝰ: nimirũ qͥa minꝰ attendimꝰ. qͦd
si nos nulla conditio seruitutis opprimer&s.
fortasse mens nr̃a multis iniquitatib peiꝰ
libera deseruiret. Ideo gͦ hȩc quȩ toleramꝰ
grauia credimꝰ: qͥa bella hostis callidi qͦm
sint contra nos dura atq intolerabilia ñ
uidemꝰ. Menti enĩ nr̃ȩ om̃e pondꝰ uilesce¬
r&: si ea quȩ se opprimere potuerant. oc-¬
culti aduersarii bella pensars. Qͥd enim
LI
si omp̃s ds̃ onera quȩ patimur subleus. sed
tam̃ sua nobis adiutoria subtrahat: & int̾
leuathan istiꝰ nos tẽptam̃ta derelinqͣt: Se¬
uiente tanto hoste quo ibimꝰ: si nullis au¬
ctoris nr̃i ꝓtectionib defendam᷑: Qa gͦ
beat᷑ iob culpȩ sibi consciꝰ ñ erat. & dura ta¬
men flagella tolerabat: ne fortasse in ui-¬
cio murmurationis excedat. memoret᷑ qͦd
timeat: & dicat᷑ ei. mem̃to belli. nec ultra

Expanded text:
go humanae conditionis atterimur, in querego humanae conditionis atterimur, in querelam prosilimus, nimirum quia minus attendimus quod si nos nulla conditio servitutis opprimeret, fortasse mens nostra multis iniquitatibus pejus libera deserviret. Ideo ergo haec quae toleramus, gravia credimus, quia bella hostis callidi, quam sint contra nos dura atque intolerabilia non videmus. Menti enim nostrae omne pondus vilesceret, si ea quae se opprimere poterant, occulti adversarii bella pensaret. Quid enim si omnipotens Deus onera quae patimur sublevet, sed tamen sua nobis adjutoria subtrahat, et inter Leviathan istius nos tentamenta derelinquat? Saeviente tanto hoste quo ibimus, si nullis auctoris nostri protectionibus defendamur? Quia ergo beatus Job culpae sibi conscius non erat, et dura tamen flagella tolerabat, ne fortasse in vitio murmurationis excedat, memoretur quod timeat, et dicatur ei: Memento belli, nec ultra
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ in querelã ꝓsiliunt: scilicet minꝰ intu¬
entes. contra qͣm fortẽ aduersariũ bellũ ge¬
rt̃. Euius si intolerabiles uires sollicite at¬
tenderent: neqͥqͣm de his qͦs extĩus tolerañ
murmurarent. Sed ideo uident᷑ nob̃ hȩc
grauia: qͥa bella occulti aduersarii nolumꝰ¬
pensare grauiora. Aquib dã plerũq belliᷤ
ut diximꝰ dũ flagellamur. defendim᷑: dũ
affligimur. occultam᷑. Caro enĩ nr̃a priꝰꝗͣ
resurrectionis incorruptione solidet᷑: si nul¬
lo merore afficit᷑. in tẽptationib effrenat᷑
Quis aut̃ nesciat qͦd multo sit meliꝰ ardere
flãma febriũ. qͣm flãma uicioꝵ: Et tam̃
cũ febre corripimur: qͥa uicior ȩstũ qui oc¬
cupare nos pot̾at considerare negligimꝰ.
de ꝑcussione murmuramꝰ. Qs nesciat qͦd
multo sit meliꝰ duris in seruitio homini¬
b subici: qͣm blandientib demonicis spi-¬
ritib subdi: Et tam̃ cũ alto dĩ iudicio iu¬

Expanded text:
cem in querelam prosiliunt, scilicet minus intucem in querelam prosiliunt, scilicet minus intuentes contra quam fortem adversarium bellum gerunt. Cujus si vires intolerabiles sollicite attenderent, nequaquam de his quae exterius tolerant murmurarent. Sed ideo videntur nobis haec gravia, quia bella occulti adversarii nolumpensare graviora. A quibus plerumque bellis, ut diximus, dum flagellamur, defendimur, dum affligimur, occultamur. Caro enim nostra prius quam resurrectionis incorruptione solidetur, si nullo moerore afficitur, in tentationibus effrenatur. Quis autem nesciat quod multo melius sit ardere flamma febrium quam igne vitiorum? Et tamen cum febre corripimur, quia vitiorum aestum qui occupare nos poterat considerare negligimus, de percussione murmuramus. Quis nesciat quod multo melius sit duris in servitio hominibus subjici, quam blandientibus 1099 daemoniacis spiritibus subdi? Et tamen cum alto Dei judicio ju
Abbreviated transcription (Latin):
ultra addas loqui. Alta dispensatio iu¬
dicioꝵ dĩ. iccirco sepe bene merentes fa¬
mulos. uel minis impedit uel flagellis
p̃mit. uel quibdã suꝑĩpositis onerib gra¬
uat. uel laboriosis occupationib ĩplicat.
qͥa mira potentia p̃uid& qͦd si quieti ac
liberi in tranqͥllitate ꝑsisterent. tẽptatio¬
nes ferre aduersarii ñ ualentes. mentis
ꝓstrati uulnerib iacerent. Dũ gͦ eis foris
tolerandis flagellis. uel onerib occupat:
a suscipiendis intꝰ tẽptationũ iaculis occul¬
tat. Moris qͥppe medicinalis. ẽ. ut sepe
feruorẽ uiscerũ in pruriginẽ cutis trahat:
& plerũq inde interius curat. unde ext̃ius
sauciat. Ita ñnũqm diuinȩ dispensationis
medicaminȩ agit᷑. ut exteriorib dolorib
interior putredo uicioꝵ: & tam̃ sepe dum
patentis culpȩ sibi conscii homines ñ st̃. &¬
aut dolorib cruciant᷑. aut laborib depri¬
munt᷑. contra iustũ atq om̃ipotentẽ udi¬

Expanded text:
t autem quod alta dispensatio judiciorum Dei idcirco saepe bene merentes famulos vel minis impellit, vel flagellis premit, vel quibusdam superimpositis oneribus gravat, vel laboriosis occupationibus implicat, quia mira potentia praevidet quod si quieti ac liberi in tranquillitate persisterent, tentationes adversarii ferre non valentes, mentis prostrati vulneribus jacerent. Dum ergo foris eos tolerandis flagellis vel oneribus occupat, a suscipiendis intus tentationum jaculis occultat. Moris quippe medicinalis est ut saepe fervorem vulnerum in pruriginem cutis trahat, t plerumque inde interius curat unde exterius sauciat. Ita nonnunquam divinae dispensationis medicamine agitur ut exterioribus doloribus terat interior putredo vitiorum. Et tamen saepe dum patentis culpae sibi conscii homines non sunt, et aut doloribus cruciantur, aut laboribus deprimuntur, contra justum et omnipotentem judi
Abbreviated transcription (Latin):
Et ñ ꝑ oratores docuit piscatores: s mira po¬
tentia ꝑpiscatores subegit oratores.
Dicat gͦ. N uinqͥd implebis sagenas pelle eiꝰ.
aut gurgustiũ pisciũ capite illiꝰ. subaudis
ut ego: qui intra ȩccłam fideliũ prius qͥsi
pellẽ diaboli extremos atq infirmos colli¬
go: & postmodũ caput illiꝰ. idẽ. prudentes
mͥ aduersarios subdo: Sequit᷑. Pones ma
num tuã suꝑ eũ. id ẽ. ut ego: qui forti illũ
potentia reprimens. ñ plus qͣm expediat se¬
uire ꝑmitto: eiꝰq seuitiã qͣntũ ꝑmisero. in
elector meor utilitate torqueo: Uel cer¬
te manũ suꝑ eũ ponere. ẽ uirtuteͥs potesta

Expanded text:
et non per oratores docuit piscatores, sed mira poet non per oratores docuit piscatores, sed mira potentia per piscatores subegit oratores. Dicit ergo: Nunquid implebis sagenas pelle ejus, aut gurgustium piscium capite illius. Subaudis, ut ego, qui intra Ecclesiam fidelium prius quasi pellem diaboli extremos atque infimos colligo, et postmodum caput illius, id est prudentes mihi adversarios, subdo. Sequitur: Pones super eum manum tuam? Id est ut ego, qui forti illum potentia reprimens, non plus quam expediat saevire permitto, ejusque saevitiam quantum permisero in electorum meorum utilitatem retorqueo. Vel certe manum
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlor scilic& uocat᷑ eccła: cuiꝰ dũ mores dñs
ad suꝑna subleuat.iã hȩc ipsa in dño ꝑ cȩ
lestẽ conuersationẽ regnat. Quȩ recte eti¬
am sagenȩ in mare missȩ cõparat᷑. ex om̃i
genere pisciũ congreganti: qͥa missa in hoc
gentilitatis scło nullũ respuit: s malos
cũ bonis. suꝑbos cũ humilib. iracundos
cũ mitib. fatuos cũ sapientib cepit. In pel¬
le uͦ leuiathan istiꝰ. stultos eiꝰ corporis: in
capite autẽ prudentes accipimꝰ. Uel cer¬
te. pelle quȩ. ẽ. exteriꝰ subditi. ad hec extre¬
ma seruientes: capite autẽ p̃positi desig¬
nant᷑. Et bene dñs seruato ordine. has sa¬
genas. uel gurgustiũ pisciũ. id ẽ. ȩcclã suã.
& uota fideliũ. prius se pelle eiꝰ & postmo¬
dũ capite asserit impleturũ: qͥa sicut suꝑiꝰ
funder& fortia. Elegit quippe stulta mun¬
di: ut confunder& sapientes. Priꝰ nãq col¬
legit indoctos: & postmodũ phylosophos.

Expanded text:
 dum mores Dominus ad superna sublevat, jam haec ipsa in Domino per coelestem conversationem regnat. Quae recte etiam sagenae missae in mare comparatur, ex omni genere piscium congreganti, quia missa in hoc gentilitatis saeculum, nullum respuit; sed malos cum bonis, superbos cum humilibus, iracundos cum mitibus, et fatuos cum sapientibus cepit. In pelle vero Leviathan istius, stultos ejus corporis, in capite autem prudentes accipimus. Vel certe pelle, quae est exterius, subditi ad haec extrema servientes, capite autem praepositi, designantur. Et bene Dominus, servato ordine, has sagenas vel gurgustium piscium, id est 1098 Ecclesiam suam, et vota fidelium prius se pelle ejus et postmodum capite asserit impleturum, quia, sicut supefunderet fortia. Elegit quippe stulta mundi, ut confunderet sapientes . Prius namque collegit indoctos, et postmodum philosophos;
Abbreviated transcription (Latin):
arrogant. s tam̃ oꝑa iniqͥtatis exercent:
quasi blandũ quidẽ ẽ. qͦd redolent. s ni¬
grũ qͦd lucent. Olent enĩ ꝑ simulationẽ
iusticiȩ: s obscurũ ardent ꝑ nequitiȩ ꝑpe¬
trationẽ. Quoꝵ simulationis maliciãm¬

Expanded text:
arrogant, sed tamen opera iniquitatis exercent, quasi blandum quidem est quod redolent, sed nigrum quod lucent. Olent enim per simulationem justitiae, sed obscurum ardent per nequitiae perpetrationem. Quorum simulationis mali
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis & humanitatis suȩ. parit̃ nobis ar-¬
chana p̃dicauit. Mensam qͦq ꝓposuit. qͥa
scripturȩ sacre nobis pabula aꝑiendo p̃pa¬
rauit. Ancillas etiã suas misit. quȩ ad ar-¬
cem nos. atq ad ciuitatis menia uocarent:
quia p̃dicatores infirmos abiectosq habere
studuit. qui fideles popłos ad spiritalis patriȩ
ȩdificia suꝑna colligerent. Unde in eugło
dñs nathanahelẽ laudat: nec tam̃ sorte p̃.
dicantiũ numerat: quia ad p̃dicandũ eũ
tales uenire debuerant. qui de laude ꝓpͥa
nil habebant: ut tanto solius ueritatis cog¬
nosceret᷑ ee qͦd agerent. qͣnto & aꝑte cerne¬
retur quia ad hoc agendũ ꝑ se idonei ñ fu¬
issent. Ut gͦ mira potentia ꝑ p̃dicator lin¬
guas clarescers: priꝰ mirabiliꝰ actũ ẽ ut e¬
orumdẽ p̃dicantiũ meritũ nullũ e̾e̾t. Ancil¬

Expanded text:
tatis et humanitatis suae nobis pariter arcana praedicavit. Mensam quoque proposuit, quia Scripturae sacrae nobis pabula aperiendo praeparavit. Ancillas etiam suas misit, quae ad arcem nos atque civitatis moenia vocarent, quia praedicatores infirmos abjectosque habere studuit, qui fideles populos ad spiritalis patriae aedificia superna colligerent. Unde in Evangelio Dominus Nathanaelem edicantium numerat, quia ad praedicandum eum tales venire debuerant qui de laude propria nil habebant, ut tanto solidius veritatis cognosceretur esse quod agerent, quanto et aperte cerneretur quia ad hoc agendum per se idonei non fuissent. Ut ergo mira potentia per praedicatorum linguas claresceret, prius mirabilius actum est ut eorumdem praedicantium meritum nullum esset.
Abbreviated transcription (Latin):
naris. Postqͣm enĩ dixit. iħc. adhuc in ex¬
p̃ssione t̾renȩ inhabitationis dixit. nara-¬
renꝰ: uelut si aꝑtiꝰ diceret᷑. Humilitatis me¬
ȩ infirma suscipe: & tuȩ suꝑbiȩ sqͣmas amit

Expanded text:
naris. Postquam enim dixit, Jesus, adhuc in exnaris. Postquam enim dixit, Jesus, adhuc in expressione terrenae inhabitationis subdidit, Nazarenus, velut apertius diceret: Humilitatis meae infirma suscipe, et tuae superbiae duritiam amit
Abbreviated transcription (Latin):
one suꝑbiȩ eũ quẽ ĩpugnauerat dñm con-¬
firens. & qͥd ageret nesciens. reqͥrebat. In¬
tueri lib& ubi .ẽ. seuus ille ꝑsecutor: ubi lu¬
pus rapax. Ecce in ouẽ iam uersus. ẽ: qui
ꝑcunctat᷑ pastoris semitã qͣm sequat᷑ Et no¬
tandũ qͦd cũ dicer&. quis es dñe. ñ ei a dño
respondet᷑ ego sũ unigenit᷑ patris: ego prin¬
cipiũ: ego uerbũ ante scła. Qa enĩ saulus
incarnatũ dm̃ credere contẽpsit. & eiꝰ huma¬
nitatis infirma despexit: de celo hoc quod
contẽpserat. audiuit. Ego sũ iħc natarenꝰ¬
quẽ tu ꝑsequeris. Acsi dicer&. Hoc a me
de suꝑiorib: qͦd in me despicis de inferio
amplius in me sacram̃ta diuinitatis me-¬
tuas: qͣnto & hȩc ꝑducta in cȩlestib ad ex¬
cellentiã potestatis ꝓbas. Prosternens gͥ te
neqͣqͣm tͥ hoc astruo. qͦd ante scła ds̃ sũ: s
illud a me audis. qͦd de me credere dedig¬

Expanded text:
one superbiae, eum quem impugnaverat, Dominum conone superbiae, eum quem impugnaverat, Dominum confitens, et quid ageret nesciens requirebat. Intueri libet ubi est saevus ille persecutor? ubi lupus rapax? Ecce in ovem jam versus est qui percunctatur pastoris semitam quam sequatur. Et notandum quod cum diceret: Quis es, Domine ? non ei a Domino respondetur: Ego sum unigenitus Patris, ego principium, ego Verbum ante saecula. Quia enim Saulus incarnatum Dominum credere contemnebat, et ejus humanitatis infirma despexerat, de coelo hoc quod contequem tu persequeris. Ac si diceret: Hoc a me audi de superioribus quod in me despicis de inferioramplius sacramenta infirmitatis metuas, quanto et haec perducta in coelestia ad excellentiam potestatis probas. Prosternens igitur te, nequaquam tibi hoc astruo quod ante saecula Deus sum, sed illud a me audis quod de me credere dedig
Abbreviated transcription (Latin):
onis ęuuagłicȩ sagitta penetrabat. S post¬
qͣm forti celitꝰ increpatione iaculatꝰ . & suꝑ¬
no respectu cȩcatꝰ .ẽ. lum̃ qͥppe ut acciꝑ&
amisit: ad ananiã ueniens illuminatur.
in qua illuminatione qͥa defensionũ su-¬
arũ duritia caruit. bene de eo scriptũ. ẽ.
ceciderunt quasi sqͣmȩ ab ocłis eiꝰ. Carna¬
lis uidelic& integum̃ti illũ duritia pres¬
serat: & iccirco radios ueri luminis ñ ui¬
debat. S postqͣm suꝑbe repugnationes eiꝰ
uicte sunt: defensionũ sqͣmȩ ceciderunt.
Quȩ quidẽ sub ananiȩ manib ab ocłis ceci¬
derunt corporis: s ante iã sub dnĩca in-¬
crepatione ceciderant ab ocłis cordis. Cũ
enĩ altȩ inuectionis iaculo confossus ia¬
cer&: humili iã. & penetrato corde reqͥrebat.
dicens. Dñe. qͥd me uis facere: Repulsis
uidelicet sqͣmis. iã ad cordis uscera uerita¬
tis sagitta ꝑuenerat: qͣndo deposita elati¬

Expanded text:
onis evangelicae sagitta penetrabat. Sed postonis evangelicae sagitta penetrabat. Sed postquam forti coelitus increpatione jaculatus, et superno respectu caecatus est lumen quippe ut acciperet amisit, ad Ananiam veniens illuminatur. In qua illuminatione, quia defensionum suarum duritia caruit, bene de eo scriptum est: Ceciderunt quasi squamae ab oculis ejus . Carnalis videlicet tegumenti illum duritia presserat, et idcirco radios veri luminis non videbat. Sed postquam superbae repugnationes ejus victae sunt, defensionum squamae ceciderunt. Quae quidem sub Ananiae manibus ab oculis ceciderunt corporis, sed ante crepatione ceciderunt ab oculis cordis. Cum enim altae invectionis jaculo confossus jaceret, humili jam et penetrato corde requirebat, dicens: Domine, quid me vis facere ? Repulsis videlicet squamis jam ad cordis viscera veritatis sagitta pervenerat, quando deposita elati
Abbreviated transcription (Latin):
mulet᷑. Bene gͦ dr̃. corpus illius quasi scuta
fusilia: quia om̃s iniqui ne ad se corripi¬
entiũ uerba ꝑueniant. qͥsi contra aduer¬
santiũ iacula. scuta defensionũ parant.
Quod uidelics eius corpus adhuc nobis ex¬
p̃ssius detegit: dũ subiungit. Compactũ¬
sqͣmis tegit᷑. ne citius iaculatione penetrẽt᷑.
Ita corpus om̃e diaboli. id ẽ. multitudo rep¬
boꝵ cũ de iniquitate sua corripit᷑: qͥb ual&
tergiuersationib se excusare conat᷑. & qͦsi
qͣs dã defensionis sqͣmas obicit. ne transfigi
saguta ueritatis possit. Qs qͥs enĩ dũ corri¬
pit᷑. peccatũ suũ magis excusare appetit.
qͣm deflere: quasi sqͣmis tegit᷑. dũ a scĩs p̃¬
dicatorib gladio uerbi iaculat᷑. Squamas
habet: & iccirco ad eius p̃cordia transeun¬
di uiã uerbi sagitta ñ habs. Duricia enĩ
carnali repellit᷑. ne sp̃alis ei gladius infi¬
gatur. Carnali sapientia contra dm̃ saulꝰ
obdurauerat: qͣndo cor eius nulla p̃dicati¬

Expanded text:
muletur. Bene ergo dicitur: Corpus illius quasi scuta fusilia ; quia omentium verba perveniant, quasi contra adversariorum jacula scuta defensionum parant. Quod videlicet ejus corpus adhuc nobis expressus detegit, dum subjungit: CAPUsquamis tegitur, ne citius jaculatione penetretur: ita corpus omne diaboli, id est multitudo reproborum, cum de iniquitate sua corripitur, quibus valet tergiversationibus se excusare conatur: et quasi quasdam defensionis squamas objicit, ne transfigi sagitta veritatis possit. Quisquis enim dum corripitur, peccatum suum magis excusare appetit quam deflere, quasi squamis tegitur, dum a sanctis praedicatoribus gladio verbi jaculatur: squamas habet, et idcirco ad ejus praecordia transeundi viam verbi sagitta non habet; duritia enim carnali repellitur, ne spiritalis ejus gladius infigatur. Carnali sapientia contra Deum Saulus obduruerat, quando cor ejus nulla praedicati
Abbreviated transcription (Latin):
extollit᷑: qͣnto nulla naturȩ suȩ infirmita¬
te p̃pedit᷑. Quia enĩ carnis morte ñ p̃mit᷑.
& redẽptorẽ nr̃m carne mortalẽ uidit. alti¬
ore fastu elationis intumuit: s ubi contra
auctorẽ suũ penna se suꝑbiȩ extulit. ibi la¬
queũ suȩ mortis inuenit. Nam ea eiꝰ car¬
nis morte ꝓstrat᷑. ẽ. qͣm expetiit eleitͦ: & in¬
dñs illusit: dũ ei in passione unigeniti filii
ostendit ȩscã. s laqueũ abscondit. Uidit
enĩ qͦd ore ꝑciꝑet: s ñ uidit qͦd guttur te¬

Expanded text:
extollitur, quanto nulla naturae suae infirmitaextollitur, quanto nulla naturae suae infirmitate praepeditur. Quia enim carnis morte non premitur, et Redemptorem nostrum carne mortalem vidit, altiori fastu elationis intumuit; sed ubi contra auctorem suum penna se superbiae extulit, ibi laqueum suae mortis invenit. Nam ea ejus carnis morte prostratus est, quam expetiit elatus; et insi avi quippe Dominus illusit, dum ei in passione unigeniti Filii sui ostendit escam, sed laqueum abscondit. Vidit enim quod ore pe
Abbreviated transcription (Latin):
arte lacessat. trib tam̃ uiciis ualde tẽptat.
in eo qͦd agere nititur. ex ipso actionũ suarũ
nomine uocat᷑: cũ ium̃tũ. draco. uel auis
dr̃. In eis quippe qͦs ad stulticiam luxuriȩ
excitat. ium̃tũ. ẽ: in eis qͦs ad nocendi mali¬
tiã inflãmat. draco. ẽ: in eis autẽ qͦs in fastu
suꝑbiȩ quasi alta sapientes eleuat. auis. ẽ.
stit. Per tot nãq ad eor cor se species intu¬
lit: in qͦt nequitias implicauit. Multarũ
gͥ rerũ nomine uocat᷑: qͥa ante deceptoꝵ
mentes in uarias formarũ species uertitur.
Cum enĩ hc̃ ꝑ carnis luxuriã temptat. s tam̃
minime suꝑat: mutata suggestione. cor il¬
lius in maliciã inflãmat. Quia gͦ ad eũ
belua uenire ñ ualuit: draco uenit. Illũ
extollit. Huic gͦ ut draco subriꝑe ñ ualuit:
s tc̃ adducto fantasmate. in anis głȩ. corã
cogitationis eiꝰ obtutib. quasi auis uolauit.
Quȩ nimirũ aus tanto contra nos immaniꝰ

Expanded text:
e tentat. in eo quod agere nititur ex ipso suarum actionum nomine vocatur, cum jumentum, draco, vel avis dicitur. In eis quippe quos ad stultitiam luxuriae excitat, jumentum est; in eis quos ad nocendi malitiam inflammat, draco est; in eis autem quos in fastum superbiae quasi alta sapientes elevat, avis est; stit. Per tot namque ad deceptorum cor se species intulit, in quot eos nequitias implicavit. Multarum igitur rerum nomine vocatur, quia ante deceptorum mentes in varias formarum species vertitur. Cum enim hunc per carnis luxuriam tentat, et tamen minime superat, mutata suggestione cor illius in malitiam inflammat. Quia ergo ad eum venire bellua non valuit, draco venit. Illum extollit. Huic ergo ut draco subrepere non valuit, sed tamen adducto phantasmate inanis gloriae, coram cogitationis ejus obtutibus quasi avis volavit. Quae nimirum avis tanto contra nos immanius