comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unusquisq hoc curet. ut spreta alt̾catioe
semet ipsum ꝓbabilem faciat. & inpudatoᷤ
appellans eos qui contentionib nitunt᷑
ecesse ẽ eni ut cõtentio extorqueat aliquid.
immo multa quȩ dicantur contͣ conscien¬
tiam. ut intus in animo ꝑdat. foris uictor
abscedat. Nemo enim patitur se uinci.
licet sciet uera q̃ audit. rectłaũt tractat
ce bona conscientia. qui uolentib loquit᷑
& pacificis. Collatio gͦ inter dĩ seruos eẽ
debet. ñ altercatio. ꝓ phanas aũt uocum
nouitates deuita: plurimũ enĩ ꝓficiunt
ad inanitatẽ. Sermo enĩ eoꝵ sic̃ cancer
serpit. Hoc idem adhuc ꝓsequitur. ut con¬
tentiones uitent᷑. nec enim congruit uniꝰ
fidei uiros hab̾e contentionẽ. s in tractatu
patiantur se inuicẽ ⁊ cõsentiant boniꝰ dic¬
tis. Siquid aũt in ꝓbabile uidet᷑. cũ pace
dissimuletur. Aduersarii enim ⁊ dissiden¬
tes solent se inuic̃e ꝓuocare: ex quib

Expanded text:
unusquisque hoc curet, ut spreta altercatione, unusquisque hoc curet, ut spreta altercatione, semetipsum probabilem faciat, impudoratos appellans eos, qui contentionibus nituntur. Necesse est enim ut contentio extorqueat aliquid, immo multa quae dicuntur contra conscientiam; ut intus in animo perdat, foris victor abscedat. Nemo enim patitur se vinci, licet sciat vera, quae audit: recte autem tractat, et bona conscientia, qui volentibus loquitur et pacificis. Collatio ergo inter Dei servos esse debet, non altercatio. Profanas autem vocum novitates devita; plurimum enim proficiunt ad inanitatem, et sermo eorum sicut cancer serpit. Hoc idem adhuc prosequitur, ut contentiones vitentur; nec enim congruit unius fidei viros habere contentionem, sed in tractatu patiantur se invicem, et consentiant bonis dictis: si quid autem improbabile videtur, cum pace dissimuletur. Adversarii enim et dissidentes solent se invicem provocare, ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
credimus. ille fidelis ꝑmanet. negare
semet ipsum non. pot̃. Nemo potest
domino auferre qd habet. quis enim illo
fortior ẽ ꝑ quem omĩa extiter̃: nec addi
potest ꝑfecto. quia ñ illi aliquid p̃stat
qui ẽdit in illum. quomͦ nicb aufert eiqͥ
ñcdit in illũ. Quicquid gͦ agitur ad pro¬
fectum nr̃m ꝑtinet. ne in ignorantia ma¬
neamus. nec enim a nob̃ firmatur. cum
ipse ex se & apud se firmus sit.Hec am¬
monens contestans coram dño. noli uerb̃
pugnare. Ad nichil enim utile ẽ. nͥ ad
subuersionẽ audientiũ. Contentiones
uitandas monet. p̃cepta aũt danda sub
dei timore & terrore.qr contentio pot̃
adhucmie. ꝓnus stabilitis generare scru¬
talia iest opponi. elimato maliuolen¬
tie ferro ut moueant animos incipienti¬
um fr̃m. Sollicite cura temet ipsũ utt ꝓ¬
babilẽ exhibeas dõ oꝑarium. ñ inpudoratũ.
recte tractantẽ uerbũ ueritatis. Qm̃ su
autem sciens magis obeẽ. hoc mandat. ut

Expanded text:
credimus, ille fidelis permanet, negare credimus, ille fidelis permanet, negare semetipsum non potest. » Nemo potest Domino auferre quod habet. Quis enim illo fortior est, per quem omnia exstiterunt? Nec addi potest perfecto, quia non illi aliquid praestat, qui credit in illum, quomodo nihil aufert, qui non credit ei. Quidquid ergo agitur ad profectum nostrum pertinet, ne in ignorantia maneamus. Nec enim a nobis firmatur, cum ipse ex se, et apud se firmus sit. « Haec admone contestans coram Domino. Noli verbis pugnare; ad nihil enim utile est, nisi ad subversionem audientium. » Contentiones vitandas monet. Praecepta autem danda sub Dei timore, et terrore, quia contentio potest adhuc minus stabilitis generare scrutalia opponi elimato malevolentiae ferro, ut moveant animos incipientium fratrum. Sollicite cura temetipsum, ut probabilem te exhibeas Deo, operarium non impudoratum, recte tractantem verbum veritatis. Quautem sciens magis obesse, hoc mandat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo. Ideo om̃ia suffero ꝓpter clectos.
ut & ipsi salutẽ consequantur. quȩ est
in xp̃o iħu. cum gła cęlesti. Uit predicau¬
one sua saluaret homines p̃destinatos
ad uitam. exitus eiat subiectus. sciens
profectum se habiturum quesite salutis
S ic posse ad immortalitatẽ &e głam xp̃i ꝑ
tis manserimꝰ uͥ omia delicta moriuntur.
ut innouati. om̃ia uicia uetera ⁊ cͥmina
fugiamus. ut auctoris secuti uestigia. pec¬
catis mortui uideamur. Si uͦaditũ fue¬
rit ad causã. ut &e tribulationes ae p̃ssu¬
ras ñegre. ꝓ nomine dñi patiam᷑ susti¬
nentes hȩc. simul cum illo regnabimus.
Dignum ẽ enim. ut qui ꝓ illo obprobria
patitur et exicia. in regno eiꝰ głosus ap¬
pareat. Si negamus. et ille negabit nos.
li erum ẽ. qr si minime confessi ulũ fuerimꝰ
coram hominib. tunc dicet & ipse nobis
in illa necessitate futuri iudicii. nescio
uos. hȩc ẽ punitionis significatio. Si ñ

Expanded text:
verbo. Ideo omnia suffero propter electos; verbo. Ideo omnia suffero propter electos; ut et ipsi salutem consequantur, quae est in Christo Jesu cum gloria coelesti. Ut praedicatione sua salvaret homines praedestinatos ad vitam, exitiis erat subjectus, sciens profectum se habiturum quaesitae salutis Sic posse ad immortalitatem et gloriam Chritis manserimus, ubi omnia delicta moriuntur, ut innovati omnia vitia vetera et crimina fugiamus, ut auctoris secuti vestigia, peccatis mortui videamur. Si vero additum fuerit ad causam, ut et tribulationes ac pressuras non aegre pro nomine Domini patiamur, sustinentes haec simul cum illo regnabimus. Dignum est enim ut qui pro illo opprobria patitur aut exitia, in regno ejus gloriosus appareat. « Si negamus, et ille negabit nos. » Verum est: quia si minime confessi illum fuerimus coram hominibus, tunc dicet et ipse nobis in illa necessitate futuri judicii, nescio vos. Haec est punitionis significatio. « Si non
Abbreviated transcription (Latin):
carnatum negarent. Iccirco hoc memo¬
rat. qm̃ fallaciter sub nomine apłorum.
hoc asseuerare nituntur. Subieẽ. scđm
euangłium meum. ut excluderet malȩ
mentis falsa colloquia. Nec enim plꝰ
hereticis credendum ẽ de apłis. quã his
ipsis de predicatione sua testantib. ꝗͣ
predicationem cum labore se agere que¬
ritur. Pressuris enim tribulabatur et
carcerib eo quod tam iudeos ꝗͣ gentiles
offenderet. sic̃ illis uidebatur. incredibilia
predicando. Itatos enim habebat iuideos
ꝓpter legem quam cessare docebat: gen¬
tiles autem inimicos faciebat. qr unum
dm̃ p̃dicabat in xp̃o. unde quasi latro¬
nem hunc tractabant. alligantes. clau¬
dentes.si possit tacere. nescientes quia
uerbum dĩ alligare non poterant. De¬
niq sepe clausus. ñ dispendium fec̃ s
lucrum. neq enim defuit cui p̃dicaret
in carcere. ut qͦs lib̾e inuitare ad fidem
ñ possint. in uincłis positus pasceret dĩ

Expanded text:
incarnatum negarent; idcirco hoc memoincarnatum negarent; idcirco hoc memorat, quoniam fallaciter sub nomine apostolorum hoc asseverare nituntur. Subjecit, secundum Evangelium meum, ut excluderet malae mentis falsa colloquia; non enim plus haereticis credendum est de Apostolis, quam his ipsis de praedicatione sua testantibus, quam praedicationem cum labore se agere queritur. Pressuris enim tribulabatur et carceribus, eo quod tam Judaeos quam gentiles offenderet, sicut illis videbatur, incredibilia praedicando; iratos enim habebat Judaeos propter Legem, quam cessare docebat: gentiles autem inimicos sibi faciebat; quia unum Deum praedicabat in Christo. Unde quasi latronem hunc tractabant, alligantes, claudentes si posset tacere, nescientes quia verbum Dei alligari non poterat. Denique saepe clausus non dispendium fecit, sed lucrum; neque enim defuit, cui praedicaret in carcere, ut quos libere invitare ad fidem non posset, in vinculis positus pasceret Dei
Abbreviated transcription (Latin):
tatum uult ẽẽ in dĩ oꝑib uł officio de¬
putato. ut possit ad głȩ meritum ꝑue¬
nire. tota m̃te uigilantẽ diuinis obseqͥis.
p̃sentia sꝑnentem cęlestia diligentem.
ad hoc enim se ꝓbauit. ut hic laborans
remuneretur in cȩlis. Laborantẽ agri¬
colam oportet primum de fruccibus
ꝑciꝑe: intellige quȩ dico. dabit enim
tibi dominus intellectum. In omnib:
tante abstinentię fuit sc̃s timotħs. ut
etiam a licitiᷤᷤse demꝑaret. Hoc enim uult
intelligiqr a participatio ne gazophilacii
se abstinebat. cum hoc dominus decre¬
uerit. ut qui euanglium annunciant.
de eugłio uiuant. Ideo prius apls hunc
summere precipit qui primꝰ est et sic
ceteris distribuere. Memor esto xp̃m iħm¬
surrexisse a mortuis ex semine dauid
scđm euangłium meum. in quo labo¬
ro usq ad uincula. quasi latro. s uer¬
bum dĩ non ẽ alligatum. Qm̃ multi fu¬
turi erant filii diaboli. qui dĩ filium in

Expanded text:
tatum vult esse in Dei operibus, vel officio detatum vult esse in Dei operibus, vel officio deputato, ut possit ad gloriae meritum pervenire: tota mente vigilantem divinis obsequiis, praesentia spernentem, coelestia diligentem; ad hoc enim se probavit, ut hic laborans remuneretur in coelis. Laborantem agricolam oportet primum de fructibus percipere. Intellige quae dico; dabit enim tibi Dominus iTantae abstinentiae fuit sanctus Timotheus, ut etiam a licitis temperaret. Hoc enim vult intelligi, quia a participatione gazophylacii se abstinebat, cum hoc Dominus decreverit, ut qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivant . Ideo Apostolus prius hunc sumere praecipit, qui primus est, et sic caeteris distribuere. Memor esto Chrisurrexisse a mortuis ex semine David secundum Evangelium meum, in quo laboro usque ad vincula, quasi latro, sed verbum Dei non est alligatum. Quoniam multi futuri erant filii diaboli, qui Filium Dei
Abbreviated transcription (Latin):
in docendo grãm dĩ. q̃ data ẽ in xp̃o iħu. et
non solum in gr̃ãm sed etiam in mysteriis
quȩ sunt de xp̃o. archana fidelib ac dig¬
nis tradi uult. qui alios possint docere.
non passim uulgarib ac negligentib.
magna enim cura eligendus ẽ doctor.
Labora ut bonꝰ miles xp̃i ihu nemo enim
militans dõ. obligat se negociis scłaribus.
ut placeat ei cui se probauit. Manifestũ
est quod dicit. quia nemo potest duobus
dominis seruire. negocia enun scłaria a¬
uariciȩ seruiant necesse est. ce nisi fuerũ
mentiti transegisse non possunt. Est gͦ
s leue peccatum. Eccłasticus aũt iccirco
deose ꝓbat. ut huic deuotus officium un¬
pleat quod spopondit. in dĩ rebus solli¬
citus. a scłari negocio alienus. ñ enĩ con¬
uenit unum. duplicem ꝓfessionem hab̃e.
Et nisi cẽtet quis non coronabit᷑. nisi le¬
gitime certauerit. Dĩ militẽ tam exerci¬

Expanded text:
in docendo gratiam Dei, quae data est in Christo Jesu: et in docendo gratiam Dei, quae data est in Christo Jesu: et non solum in gratia, sed etiam in mysteriis, quae sunt de Christo. Arcana fidelibus et dignis tradi vult, qui alios possint docere, non passim vulgaribus ac negligentibus; magna enim cura eligendus est doctor. Labora ut bonus miles Christi Jesu; nemo enim militans Deo, obligat se negotiis saecularibus; ut placeat ei, cui se probavit. Manifestum est quod dicit; quia nemo potest duobus dominis servire ; negotia enim saecularia avaritiae serviant necesse est: et nisi mentiti fuerint, transegisse non possunt. Est ergo, sed leve peccatum. Ecclesiasticus autem idcirco Deo se probat, ut huic devotus, officium impleat quod spopondit, in Deirebus sollicitus, a saeculari negotio alienus; non enim convenit unum duplicem professionem habere. Etsi certet quis, non coronatur, nisi legitime certaverit. Dei militem tam exerci
Abbreviated transcription (Latin):
apud dñm in illa die. Romam ueniens
apłs. cum apellass cesarẽ a militib custo¬
diebatur. Tunc enim eum onysiforus ca¬
ritatis causa & magisterii. inagna diligen¬
tia requisitum inuenit. Ciuus uiso tã
acceptabilis fuit apło. ut cũ sic dño com¬
iudicem. Hoc enim orat. ut p̃stet ei dñs
pat̾ celi &e t̾rȩ. inuenire gr̃am apuddnm
humani generis. filum scilicet. Tale est
hoc. quale &e illud ingenesi. E pluit inqͥt
dñs sulphur ⁊ ignẽ suꝑsodomã ⁊ gomor¬
ram a dõ de cęlo. Qnͣta aũt ephesi mini¬
strauerit. melius tu nosti. Qm̃ solent quidã
ꝑsonis magisꝗͣ causis seruire. uolentes
gratificari maiorib. Idõ apłs onssyfori
bonum generale ostendit. ne uideretur
forte ꝑsonȩ se commendasse. dum apło
ministrauit. cum constaret illum magna¬
me ꝑ multos testes. hec commenda fidelib
hominib. qui idonei erunt & alios doc̾e.
Constantem hunc ce robustum ẽẽ precipit

Expanded text:
apud Dominum in illa die. Romam veniens Apostolus, cum appellasset Caesarem, a militibus custodiebatur; tunc enim eum Onesiphorus charitatis causa et magisterii magna diligentia requisitum invenit. Cujus visitatio tam acceptabilis fuit Apostolo, ut eum sic Domino comveniat apud judicem. Hoc enim orat, ut praestet ei Dominus Pater coeli et terrae invenire gratiam apud Dominum humani generis, Filium scilicet. Tale est hoc, quale et illud in Genesi: Et pluit, inquit, Dominus sulphur et ignem super Sodomam et Gomorrham a Deo de coelo . Quanta autem Ephesi ministraverit mihi, melius tu nosti. Quoniam solent quidam personis magis quam causis servire, volentes gratificari majoribus; ideo Apostolus Onesiphori bonum generale ostendit, ne videretur forte personae se commendasse, dum Apostolo ministravit; cum constaret illum magname per multos testes: haec commenda fidelibus hominibus, qui idonei erunt et alios docere. Constantem hunc et robustum esse praecipit
Abbreviated transcription (Latin):
negat illos spiritalem grãm consecr
terant: ut a traditione apłi receden
des uidaizarent. Iuibus ideo irasci
transducti. Romanis autem irasci
non debuit: sed et laudare fidem

Expanded text:
negat illos spiritalem Dei gratiam coterant, ut a traditione apostolorum recederent, quibus ideo irascitfuerant; Romanis autem irasci non debuit, sed et laudare fidem
Abbreviated transcription (Latin):
qui recte dicerent de edenda carne &
non edenda questiones fiebant qua
inicio genus hominum. partim fisica
caput sunt omnium gentrum: ut in
se ostendit quid sit. et cuius sit. ce qͥd
fuerit prius. Quo & hereses ꝑcutit.
Secundꝰ modus est. quo arguit. quod
naturȩ ratione. non se subiecerint u¬
ni deo: et que inhonesta. et turpia ege¬
rint: desꝑecti obhoc adeo. ut gratulen¬
tur credentes. Tercius modus est.quod
legem datam spreuerunt: unde ante¬
ponit grecis uideos. Quartus modus
est. quo docet uideos exorbitasse a le
miscłia dei: non per legem sperando
salutem. sed per fidem xp̃i iħu. Hinc
est unde omni industria id agit. ut
a lege eos tollat. quia lex ce prophȩ
usq ad iohannem: et in sola illos fide
xp̃i constituat & quasi contra legem

Expanded text:
qui recte crediderant, de edenda carne et non edenda quaestiones fiebant; et initio genus hominum physica caput sunt omnium gentium, ut in se ostendit quid sit, et quid fuerit, et cujus sit, quo et haereses percutit. Secundus modus est quo arguit quod naturae ratione non se subjecerint uni Deo, et quae inhonesta et turpia egerint invicem, despecti ob hoc adeo ut gratulentur credentes. Tertius modus est, quod legem datam spreverint, unde anteponit Graecis Judaeos. Quartus modus est quod docet Judaeos exorbitasse a legmisericordia Dei; non per legem salutem , sed per fidem Christi Jesu. Hinc est unde omni industria id agit, ut a Lege eos tollat; quia Lex et prophetae usque ad Joannem : et in sola illos fide Christi constituat, et quasi contra Legem
Abbreviated transcription (Latin):
Ex saulo paulum se dieit. hoc
hic cum ad fidem xp̃i accessit paulum
seruis inferret: post ipse temptationes
passus ẽ ꝓpter spem. quam ante iudais
mi amore negauerat. Seruum autẽ
ihu xp̃i se profitens: a lege se exutum
ostendit. Et ideo utrumq posuit. idẽ
signaret. qr in utroq ẽ dñs: Sicut et
petrus apłs testatur dicens. Hic est
ni enim uidetur. odio legis xp̃m &r cor¬
pus eiꝰ negare. iħm profiteri: Iudeos au¬
tem ⁊ fotino ꝓpter zelum legis. iħm
negare quod ds̃ sit. Nam quociescumq¬
do ꝑsonam dĩ. aliqͣndo hominis signi¬
ficat: sicut hoc loco inter cetera. & unꝰ

Expanded text:
ex Saulo Paulum se dicit, hoc hic cum ad fidem Christi accessit, Paulum ismi Dei servis inferret, post ipse tentationes passus est propter spem, quam ante amore Judaismi negarat. Servum autem Christi Jesu se profitens, a Lege se exutum ostendit. Et ideo utrumque posuit, id esignaret: quia in utroque est Dominus, sicut et Petrus apostolus testatur dicens: Hic est,ni enim videtur odio Legis Christum et corpus ejus negare, Jesum profiteri: Judaeis autem et Photino propter zelum Legis, Jesum negare quod Deus sit. Nam quotiescumqdo Deum, aliquando hominem significat, sicut hoc loco inter caetera: Et unus,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ que scribit sp̃alia sint Nisi ꝓpter
hoc. quia aliter dicta solent ad aliud
rapi sicut fit ab hereticis: Idõ desid̾at.
ut presens doctrinam eugłicã sensu qͦ
scribit ⁊ tradat:. ne sub auctoritate lute¬
raꝵ eius. ñ auferret᷑ error s firmaret᷑.
Quippe cũ presens quȩ uerbis suadere
non poterat suaderet uirtute. Id ẽ ut
fidẽ urãm atq meã. Consolari se dic̃ cũ
illis. si apprehendant spalia. Quia qͣuis
gaudeat fidei illoꝵ: dolet tam̃ quia ñ
recte acceꝑint fidẽ. Hoc affectu fuit apls:
fidei efficerent᷑ in xp̃o: Ut ãministratio

Expanded text:
cum ea quae scribit, spiritalia sint: nisi propter cum ea quae scribit, spiritalia sint: nisi propter hoc quia aliter dicta ad aliud solent rapi, sicut ab haereticis fit? Ideo desiderat ut praesens doctrinam evangelicam sensu quo scribit, his tradat; ne sub auctoritate litterarum ejus non auferretur error, sed firmaretur: quippe cum praesens quae verbis suadere non poterat, suaderet virtute, utfidem vestram atque meam. Consolari se dicit cum illis, si apprehendant spiritalia, quia quamvis congaudeat fidei illorum, dolet tamen, quia non rectam accipiebant fidem: hoc affectu fuit Apostofidei efficerentur in Christo, ut administratio
Abbreviated transcription (Latin):
miei graues s̃. tantomagis reconcili¬
occasio data ẽ. ut coactus appellaret ce
Deniq in naufragio posito adstitit
dñs dicens. Noli timere. Sic̃ enĩ testi¬
ficatus es de me ierosolimis: ita ⁊ romȩ.
Desid̾o enim uidẽ uos ut grãm uob̾
spalem ministrẽ ad confirmandos uos.
Confirmatio hȩc tres ꝑsonas requirit.
annuentis dĩ. ministrantis apłi. acci¬
pientis ppli. Nunc gͦ desidii sui uolun¬
tatẽ ostendit. qͦnãuoto ẽẽt circa illos:
strem. carnalẽ illos sensum assecutos
cuꝑe cicius uenire. ut ab hac illos tradi
num. ut acqͥreret illos deo. participes
intelligi suꝑiꝰ non sensum fidẽ illorum
Xp̃ianos enim se profitentes. sub lege
agebant simpliciter. sicut illis fuerat
lens ds̃ infirmitati humanȩ. fide sola
addita legi naturali. hominũ genus
saluare decreuit. Quid ẽ tam̃ ut cum
scriptis illos corrigat.⁊ acarnali sensu
abstrahat. presentiam sui necessariam
dicit. ut gr̃am illis sp̃alem ministret.

Expanded text:
to magis reconcilioccasio data est, ut coactus appellaret CaeDenique in naufragio posito astitit Dominus dicens: Noli timere, Paule, sicut enim testificatus es de me Hierosolymis, ita et Romae . Des administrem ad confirmandos vos. Confirmatio haec tres personas requirit, annuentis Dei, administrantis Apostoli, accipientis populi. Nunc ergo desiderii sui voluntatem ostendit, quonam esset voto circa illos; strem, carnalem illos sensum assecutos cupere citius venire, ut 30 ab hac illos traditnum, ut acquirat illos Deo, participes intelligi superius non fidem illorum stum; christianos enim se profitentes, sub Lege agebant simpliciter, sicut illis fuerat lens infirmitati humanae, sola fide addita legi naturali, hominum genus salvare decrevit. Quid est tamen ut cum scriptis illos corrigat, et a carnali sensu abstrahat, praesentiam suam necessariam dicat, ut gratiam illis spiritalem ministraret;
Abbreviated transcription (Latin):
Diffidens de xp̃o in lege promissio in
eisdem quȩ argius inueniris. Qui p̃di
fidem xp̃i ꝑ malam intpretationẽ subri¬
mechandum mecharis. Adulterat autẽ
legem quando ueritatem xp̃i tollit ⁊ m̃da¬
cium ponit. Unde & in alia epła adultera¬
tores ait uerbi dei. Qui execraris idola
sacrilegium facis. Sacrilegus est qͣndo
negat. Dicit enim ysaias. Qa in te est d̃s &e

Expanded text:
diffidens enim de Christo in Lege promisso, in diffidens enim de Christo in Lege promisso, in iisdem quae arguis, inveniris. Qui praedfidem Christi per malam interpretationem subrimoechandum, moecharis . Adulteras autem Legem, quando veritatem Christi tollis, et mendacium ponis. Unde alio loco dicit: Adulteratores verbi Dei. Qui exsecraris idola, sacrilegium facis: Sacrilegus es, quando negas; dicit enim Esaias: Quia in te est
Abbreviated transcription (Latin):
autem tu uideus cognominaris. Cogno¬
men uidei ẽ qr ex prerogatiua parentũ
& głaris in deo & nosti uoluntatẽ eius
et probas utiliora int̾ructus ꝑlegẽ. Nõ
bet legem. S uit p̃ponantur credens me¬
ritum facit patrum: quia quamiuis ali¬
quis ꝑ se floreat erubescit tam̃ in suis.
Confidis quȩ te ipsũ ducẽ ẽẽ cecoꝵ lum̃
eoꝵ qui sunt in tenebris eruditorẽ insi¬
pientium magistrũ infantiũ habentẽ
formam scientiȩ & ueritatis in lege. Uera
sunt ista: quia hoc est legis documentũ
quȩ facta ꝑ legem est ad melioris speifi¬
duciam ꝓuocare. Recte gͥ głatur in his
legis doctor quia tradit formã ueritatis.
Si aũt non recipit eum quẽ lex ꝓmisit:
iam eruditor erit insipientiũ. nec magi¬
ster infanturm. nec lum̃ eoꝵ qui in tene¬
bris s̃. sed dux om̃ium horum ad ꝑditio¬
nem. Qui gͦ alterũ doces te ipsum non
doces. Hoc ẽ. tu qui gentiles arguis qd
sine lege & deo sint te ipsum accusas.

Expanded text:
autem tu Judaeus cognominaris. Cognomen Judaei est, quia ex praerogativa parentum et gloriaris in Deo, et nosti voluntatem ejus, et probas utiliora instructus per legem. Non bet legem. Sed ut praeponatur credens, meritum facit patrum, quia quamvis aliquis per se floreat, erubescit tamen in suis. Confidisque te ipsum ducem esse caecorum, lumen eorum qui in tenebris sunt, eruditorem insipientium, magistrum infantium, habentem formam scientiae et veritatis in Lege. Vera sunt haec; quia Legis documentum quae facta est per Legem, ad melioris spei fiduciam provocare. Recte ergo gloriatur in his legis doctor, quia formam tradit veritatis. Si autem non recipit eum quem Lex promisit, jam eruditor erit insipientium, nec magister infantium, nec lumen eorum, qui in tenebris sunt; sed dux omnium horum ad perditionem. Qui ergo alium doces, te ipsum non doces. Hoc est, tu qui gentiles arguis quod sine Lege et Deo sint, te ipsum non arguis:
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ. At sublatis peccatis iustificatus ap¬
pareat m̃te seruiens legi. Hoc ẽ ñ scd̾m car
animi qui ẽ spc̃ ñ consentiat desiderio
peccati. Quia ꝑ carnem seminat concu¬
piscentias animȩ. qd̃ in est peccatum. Si
tum: Primo enĩ in loco dampnauit pecca¬
tum dum ñ peccauit dissentiens a peccado.
Deinde incruce peccatũ qr peccauit dãpna¬
tum dr̃ unde sublata ẽ ei auctoritas quasi
peccanti qua detinebat homines in inferno
ꝓpt̾ delictum ade. ut de cȩt̾oinqͥbꝰ signũeru¬
cis ẽ detinere ñ audeat. Tercio dãpnauit
peccatum dum irrita fecit delicta remissi¬
one peccatoꝵ concessa. Cum enĩ peccator
aũt ei dampnauit in eo peccatũ. Itaq si &
nos saluatoris exemplo ñ peccemꝰ damp-¬
namus peccatũ. Iui enim scdm carnems̃
que carnis s̃ sapiunt. Hoc dic̃ quia qͥ sug
gestioni quȩ fit ꝑ carnem obtemꝑat. quȩ
carius s̃ sapit. Hec enun illi suaue uidetur

Expanded text:
torum? ut sublatis peccatis justificatus aptorum? ut sublatis peccatis justificatus appareat mente serviens legi Dei, hoc est non secanimi, qui est spiritus, non consentiat desiderio peccati; quia per carnem seminat concupiscentias animae, quod inest peccatum. Si tum. Primo enim in loco damnavit peccatum, dum non peccavit, dissentiens a peccato. Deinde in cruce peccatum, quia peccavit, damnatum dicitur. Unde sublata est illi auctoritas quasi peccati, qua detinebat homines in inferno propter delictum Adae; ut de caetero in quibus signum crucis est, detinere non audeat. Tertio damnavit peccatum, dum irrita fecit delicta, remissione peccatorum concessa. Cum enim peccator autem ei damnavit in eo peccatum. Itaque si et nos Salvatoris exemplo non peccemus, damnamus peccatum. Qui enim secundum carnem sunt, quae carnis sunt sapiunt. Hoc dicit, quia qui sugestioni quae fit per carnem obtemperat, quae carnis sunt sapit; hoc enim illi suave videtur,
Abbreviated transcription (Latin):
qui ẽ sathanas. peccauit peccatũ in carne
corprĩs saluatoris. Quofacto. dampnauit
ds̃ peocatũ in carne. ibi utiq uͥ peccauit. sic̃
& in alia epła ait. Detriumphans ilłos in
ipso. idẽ in xp̃o. Nam &e solet dici de quoc̃q
dampnato: in qua causa dampnatꝰ ẽ. Res¬
pondetur itꝑuta in homicidio. Ita ⁊ pec¬
catum in earne dampnatũ ẽ: hoc ẽ in pec¬
cato qd amisit in carne. Hoc itaq peccato
reus factus sathanas amisit dñium retenta¬
rum animaꝵ ut signatos iam signo crucis
in qͣuictus ẽ in sccła morte tenere ñ audeat.
uamobrẽ ad securitatem nr̃am hec tractat
apłs. Ut iustificatio legis impleret᷑ in nob
qui ñ scdm carnẽ ambulamꝰ s scdm sp̃m.¬
dõ dampnatũ dix̃ peccatũ ut impleretur
in nobis iustificatio legis data ea moyse.
ublati enim de conditione legis facti su¬
mus amici eiꝰdem. Iustificati enĩ amicile
gis s̃. Iuomͦ aũt impletur in nob̃ iusti¬
ficatio. nͥ cum datur remissio om̃iũ pecca¬

Expanded text:
qui est Satanas, peccavit peccatum in carne corporis Salvatoris: quo facto damnavit Deus peccatum in carne, ibi utique ubi peccavit, sicut et in alia epistola ait: Detriumphans illos in ipso ; id est, in Christo. Nam solet dici de quocumque damnato: In qua causa damnatus est? Respondetur, ut puta, in homicidio. Ita et peccatum in carne damnatum est, hoc est, in peccato, quod admisit in carne. Hoc itaque peccato reus factus Satanas, amisit dominium retentarum animarum, ut jam signatos signo crucis, in qua victus est, in secunda morte tenere non audeat. Quamobrem ad securitatem nostram haec tractat Apostolus. Ut justificatio Legis impleretur in nobis, qui non secundum carnem ambulamus, sed s damnatum dicit peccatum, ut impleretur in nobis justificatio legis datae a Moyse. Sublati enim de conditione legis, facti sumus amici ejusdem, justificati enim amici sunt legis. Quomodo autem impletur in nobis justificatio, nisi cum datur remissio omnium pecca
Abbreviated transcription (Latin):
Bonus homo. de bono thesauro ꝓfert
bona. Nemo tam̃ nisi unus ds̃ bonus
ẽ. quia ipse fons bonitatis ẽ. ex quo
ceteri potantur. ut bomi sint. ipse est
& inuisibilis solus ds̃. quia a nullo
umquã uisus ẽ. Omnia enim agit
ꝑ filium. quem iceirco uisum dicimꝰ
ut licet aliter quam ẽ apparuissẽ tam̃
illum significemus. Honorificentiã gͦ
& głam dõ patri in ueritate ꝓminciat.
peccatores ex morte. Hoc preceptũ com

Expanded text:
Bonus homo de bono thesauro profert Bonus homo de bono thesauro profert bona . Nemo tamen nisi unus Deus bonus est; quia ipse fons bonitatis est, ex quo caeteri potantur, ut boni sint. Ipse est et invisibilis solus Deus, quia nulli umquam visus est; omnia enim agit per Filium, quem idcirco visum dicimus; ut licet aliter quam est, apparuisse tamen illum significemus. Honorificentiam ergo et gloriam Deo Patri in veritate pronuntiat, peccat
Abbreviated transcription (Latin):
ficentiam eus accedens. accusat se
magis. qui tantum boni tarde agno¬
uit. nec ultro. sed miscdia eius p̃uen¬
tus. ut ipse testis ẽẽt diinitatis eius.
quem prius ut hominem. mortuũ
estimabat. Hȩc accusatio eius ẽ. laus
uero saluatoris. qui ad exemplum ce¬
terorum credentium. ꝑsequentẽ se
uocauit ad gr̃am. ut ꝑ patientiam
suam ce magnammitatem. in coostẽ¬
deret ceteris. qui inimico tambeniuo¬
lus extitit. qualis eẽt futurus ad se
decurrentibus. Regi autem scłoꝵ.
immortali. inuisibili. soli deo. honor
ce gła. in seculã seculoꝵ am̃ Hȩc ad
dei patris ꝑsonam pertine .t. quem
immortalem idõ solum ⁊ inuisibilẽ
appellat: Quia omnis immortali¬
tas ab ipso ẽ. ut ipsi soli magis compe¬
tat in ueritate. Quia quisqͥs immor¬
talis ẽ. non a se hanc habet s ab ilio.
Simili modo &e ineugłio legitur. dicen¬
te domino. Quia nemo ẽ inquit bo¬
nus. nisi unus ds̃. &e iterum ipse dicit

Expanded text:
ficentiam ejus accedens, accusat se ficentiam ejus accedens, accusat se magis, qui tantum boni tarde agnovit, nec ultro, sed misericordia ejus praeventus, ut ipse testis esset divinitatis ejus, quem prius ut hominem mortuum aestimabat. Haec accusatio ejus est, laus vero Salvatoris qui ad exemplum caeterorum credentium persequentem se vocavit ad gratiam; ut per patientiam suam et magnanimitatem in eo ostenderet caeteris, qui inimico tam benevolus exstiterit, qualis esset futurus ad se decurrentibus. Regi autem saeculorum immortali et invisibili, soli Deo honor et gloria in saecula saeculorum, amen. Haec ad Dei Patris personam pertinent, quem immortalem ideo solum et invisibilem appellat, quia omnis immortalitas ab ipso est, ut ipsi soli magis competat in veritate; quia quisquis immortalis est, non a se hanc habet, sed ab illo. Simili modo et in Evangelio legitur, dicente Domino: Quia nemo est bonus, nisi unus Deus . Et iterum ipse dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
cia non requisitus. ut gratior ẽẽt. et
plus preferendus dum reparat. quam
cum fecit. ut ostenderet unum se ẽẽ.
qui hȩc omnia possit. Igitur sic xp̃c
presidium tulit homini. ut puritatẽ
suã non uiolaret. nec amitteret pote¬
statem. Hominem enim nasci se uo¬
luit. pro certo habens. carnis contac¬
tu se minime uiolari. Conuersationi
humane se miscuit. sciens peccatisse
corrumpi ñ posse. Occidi se passus ẽ.
non nescius mortem sͥ dominari nõ
posse. s eam sua opprimere potesta¬
te. Hȩc gͦ gessit. ut omnia se posse do¬
ceret. H umilitas enim ista non ad
diminutionem eius proficit. sed ad
głam. Et non solum eius. uerum oẽ
in ipsum credentium. Dignitas ẽ
enim. seruum eẽ potentis. Cum ante
apłm multi utiq credidissent iude¬
orum. ex his qui dominum ipsum
occiderunt: Apłs tamen ut se hu¬
miliet. adhuc dolens de sua incre¬
dulitate. primum se omnium pec
sacramento se imbuit saluatoris.
ꝓpius ad cognoscendam magni¬

Expanded text:
cia non requisitus, ut gratior esset, et plus praeferendus dum reparat quam cum fecit, ut ostenderet unum se esse, qui haec omnia possit. Igitur sic Christus praesidium tulit homini, ut puritatem suam non violaret, nec amitteret potestatem. Hominem enim nasci se voluit, pro certo habens carnis contactu se minime violari. Conversationi humanae se miscuit, sciens peccatis se corrumpi non posse. Occidi se passus est, non nescius mortem sibi dominari non posse, sed eam sua opprimere potestate. Haec ergo gessit, ut omnia se posse doceret. Humilitas enim ista non ad diminutionem ejus proficit, sed ad gloriam, et non solum ejus, verum etiam in ipsum credentium. Dignitas est enim servum esse potentis. Cum ante Apostolum multi utique credidissent Judaeorum ex his, qui Dominum ipsum occiderunt, Apostolus tamen, ut se humiliet, adhuc dolens de sua incredulitate, primum se omnium peccaeteris sacramento se imbuit Salvatoris, propius ad cognoscendam magni
Abbreviated transcription (Latin):
rint scruicia. forte &ẽ ipsi. huic se subici¬
ant disciplinȩ. Qui uͦ fideles habent do¬
ininos. ñ contempnant. quia fr̃s s̃. s ma¬
gis seruiant. qr fideles s̃ & dilecti. qui
beneficium ꝑcipuint. Si ꝓfanis dñis
seruiendum tota sollicitudine imꝑat.
qͣntomagis fidelib:. Tunc enim ꝓbat se
timori dĩ subiectũ. si fideli & temporali
dño. totaᷤ animo fuerit obsecutus. Ne
communis fidei. quia magis corripiendꝰ¬

Expanded text:
rint servitia, forte etiam ipsi huic se subjicirint servitia, forte etiam ipsi huic se subjiciant disciplinae. Qui vero fideles habent dominos, non contemnant, quia fratres sunt; sed magis serviant, quia fideles sunt et dilecti qui beneficium recipiunt. Si profanis dominis serviendum tota sollicitudine imperat, quanto magis fidelibus? Tunc enim probat se timori Dei subjectum, si fideli et temporali domino toto animo fuerit obsecutus. Neccommunis fidei quia magis corripiend
Abbreviated transcription (Latin):
debant se idoneos. postmodũ declarent᷑
ĩ postores. superiori eius ratione sicut
mala. ita ce facta bona manifesta s̃. Bo¬
na enim uita & actus modesti. abscondi
ñ possunt. adhibita pietate faciunt per¬
fectos. Sed sicut quȩdam mala occulta
adpresens sunt. ita & bona. Nemo enim
om̃ia in hominib potest scire. sed ex his
quȩ uidet & audit. probat et iudicat. ꝑ¬
pendit enim. an ea q̃ dicuntur conueni¬
ant ei de quo dicuntur. siue bona suie
mala. Quȩ aũt occulta fuerint homini¬
bus. in die uidicii palam fient. Propter
hoc gͦ dicta s̃. ut sciant huiusmod gra¬
uiorem se causã habe p̃ cȩt̾is. Peior ẽ. enim
qui se. cum sit maluis. bonum ostendit. ꝗͣ
ille qui aꝑte ẽ malus. Quotqͦt s̃ sub
iugo serui dños suos om̃i honore dig¬
nos arbitrentur. ne nom̃ dñi &e doctri¬
na blasphemctur. Seruoꝵ obsequiis.
dño nos dõ grãs uult referre: cum enĩ
ꝑ lĩ disciplinam. fidelia illis exhibue¬

Expanded text:
debant se idoneos, postmodum declarentur debant se idoneos, postmodum declarentur impostores. Superiore ratione, sicut mala, ita et facta bona manifesta sunt. Bona enim vita et actus modesti abscondi non possunt; adhibita pietate faciunt perfectos. Sed sicut quaedam mala occulta ad praesens sunt, ita et bona. Nemo enim omnia in hominibus potest scire; sed ex his, quae videt et audit, probat et judicat. Perpendit enim an ea quae dicuntur conveniant ei de quo dicuntur, sive bona, sive mala. Quae autem occulta fuerint hominibus, in die judicii palam fient. Propter hoc ergo dicta sunt, ut sciant hujusmodi graviorem se causam habere prae caeteris. Pejor est enim qui se, cum sit malus, bonum ostendat, quam ille qui aperte est malus. Quotquot sunt sub jugo servi, dominos suos omni honore dignos arbitrentur, ne nomen Domini et doctrina blasphemetur. Servorum obsequiis dominos Deo gratias vult referre. Cum enim per Dei disciplinam fidelia illis exhibue
Abbreviated transcription (Latin):
considantiam minuatur. Intemꝑantia
enim ipsam animam inquietã fac̃. ut
cum de infirmitate sollicita ẽ. ñ tan¬
tum dedita sit diuinis seruiciis. Dãpnũ
gͦ affert in prouidentia. Anima enĩ in
tranquillitate posita totum cor extol¬
lit ad dm̃. integͦ consilio obsecrans quȩ
pecenda s̃. Quorundam hominum pecca¬
ta manifesta s̃. precedentia in iuidiciũ.
quosdam uͦ et subsecuntur. pari modo
et oꝑa bona manifesta s̃. & quȩ aliter
se habent abscondi non possunt Nul¬
lam excusationẽ uult intelligi fore eoꝵ
qui his adherent. quoꝵ peccata ꝓpalã
s̃ ut cum eiutandi sint. magis honori
sint. Hoc gͦ significat. ut homo dĩ ab
his secernatur. maxime dispensator
xp̃i. qui ẽe corripiendi eos habce autori¬
tatem qͥ si se emendare ꝓmutunt retinẽ¬
dis̃. Alios uͦ. subsequi mala oꝑa illorum
ostendit: Quia cum uiuentes estimant᷑
boni. mortui detegunt᷑. ut qui priꝰ osten¬

Expanded text:
considerantiam minuatur. Intemperantia considerantiam minuatur. Intemperantia enim ipsam animam inquietam facit, ut cum de infirmitate sollicita est, non tantum dedita sit divinis servitiis. Damnum ergo affert improvidentia. Anima enim in tranquillitate posita, totum cor extollit ad Deum, integro consilio obsecrans quae petenda sunt. Quorumdam hominum peccata manifesta sunt praecedentia in judicium, quosdam vero et subsequuntur. Pari modo et opera bona manifesta sunt; et quae aliter se habent, abscondi non possunt. Nullam excusationem vult intelligi fore eorum, qui his adhaerent, quorum peccata propalam sunt, ut cum evitandi sint, magis honori sint. Hoc ergo significat, ut homo Dei ab his secernatur, maxime dispensator Christi. qui etiam corripiendi eos habet auctoritatem; qui, si se emendare promittunt, retinendi sunt. Alios vero subsequi mala opera illorum ostendit, quia cum viventes aestimantur boni, mortui deteguntur, ut qui prius osten
Abbreviated transcription (Latin):
illum cuius peccata ad suspicionẽ ueni¬
unt. ordinandum. ne commaculetur or¬
dinator uiciis &e delictis euis. Si ergo
omnino latentia s̃ delicta. immunis erit
rector. quia conscientia eius libera ẽ. Sus¬
picio enim trepidũ fac̃. Peccat enumsi
ñ ꝓbat. & sic ordinat. Melior enim cet̾is
debet probari. qui ordinandus ẽ. Non
enim sufficit si sine crimine sit. quia
merita cus debent p̃ire bonoꝵ oꝑm.
ut dignus habeatur ad ordinationem
Hȩc ep̃c custodiens. castum se exhibebit reli¬
gioni. cuius rei infuturo premium conse¬
quatur. Iam noli bibere aquam . s uino
modico utere ꝓpt stomacum tuũ ⁊ crebs
tuas infirmitates. Nunc speciale consi¬
lium dat ut se ipsum salubri regat doc¬
trina. prudenter enim ds̃ sibi seruiri uult.
ñ ut nimietate sua debiles fiant. & postea
medicorum suffragia requirant. Temꝑan¬
dum ẽ enim. ut si fieri potest ceꝑtiun ob¬
sequium gradatim ꝓuehatur. ꝗͣ ꝑ in¬

Expanded text:
illum cujus peccata ad suspicionem veniillum cujus peccata ad suspicionem veniunt, ordinandum, ne commaculetur ordinator vitiis et delictis ejus. Si ergo omnino latentia sunt delicta, immunis erit rector; quia conscientia ejus libera est. Suspicio enim trepidum facit; peccat enim si non probat, et sic ordinat. Melior enim caeteris debet probari, qui ordinandus est; non enim sufficit, si sine crimine sit; quia merita ejus debent praeire bonorum operum, ut dignus hHaec episcopus custodiens, castum se exhibebit religioni, cujus rei in futuro praemium consequatur. Jam noli bibere aquam, sed vino modico utere propter stomachum, et crebras tuas infirmitates. Nunc speciale consilium dat, ut seipsum salubri regat doctrina. Prudenter enim Deus sibi serviri vult, non ut nimietate sua debiles fiant, et postea medicorum suffragia requirant. Temperandum est enim, ut si fieri potest, coeptum obsequium gradatim provehatur, quam per in
Abbreviated transcription (Latin):
natis ꝓficit sed & plebi. Quando enun
uident dignitosum urum erroris cau¬
sa corripi. necesse est ut sibi caueant.
nichil faciens. in partem aliam declinais.
manus cito nemini imposueris. neq cõ¬
municaũis peccatis alienis. temet ipsum
castum custodi. Contestationẽ deponit
apud dm̃ patrem. &: xp̃m filium eiꝰ. or elec
tos angłos.quos dominus in eugłio scõs
appellat. Hi ergo electi s̃. quia s̃ alii reꝓbi.
qui s̃ nondĩ angłi. sed diaboli. assentien¬
tes apostasiȩ eius. Subtestatione ergo
ea quȩ ad ordinationem eccłe mandat.
custodiri precipit. nicħ fieri sine pre¬
iudicio. ne facile aliquis accipiat eccła¬
sticam dignitatem. nͥ prius de uita eiꝰ
& morib fuerit disputatum. ut dignꝰ
approbatus minister aut sacerdos con¬
stituatur. ut non postea si reprehensibił
uideatur. peniteat forte principem ppłi
non ad liquidum preiudicasse. quid m̾e¬
retur.quem imꝓbabiliter ordinauit :Hec

Expanded text:
natis proficit, sed et plebi; quando enim natis proficit, sed et plebi; quando enim vident dignitosum virum erroris causa corripi, necesse est ut sibi caveant. nihil faciens in partem aliam declinans. Manus cito nemini imposueris, neque communicaveris peccatis alienis. Temet ipsum castum custodi. Contestationem deponit apud Deum Patrem, et Christum filium ejus et electos ejus angelos, quos Dominus in Evangelio sanctos appellat . Hi ergo electi sunt, quia sunt alii reprobi, qui sunt non Dei angeli, sed diaboli, assentientes apostasiae ejus. Sub testatione ergo ea, quae ad ordinationem Ecclesiae mandat custodiri, praecipit nihil fieri sine praejudicio; ne facile aliquis accipiat ecclesiasticam dignitatem, nisi prius de vita ejus et moribus fuerit disputatum; ut dignus approbatus, minister aut sacerdos constituatur, ut non postea si reprehensibilis videatur, poeniteat forte principem populi non ad liquidum praejudicasse quid mereretur, quem improbabiliter ordinavit; nec
Abbreviated transcription (Latin):
tuum. s magis gaudeant fide sua et
doctrina. Instantior enim fit si nonhu¬
milietur inopia. & crescit in illo aue¬
toritas cum uidet se &̃ in presenti la¬
boris sui fructum perciꝑe. non ut ha¬
bundet. sed ut ñ desit.. Dicit enum
scriptura. Non infrenabis os boui tri¬
turanti. Et dignus ẽ oꝑarus mercede
sua. Tanta mercss debet ẽẽ eugłizanti
regnum dĩ. qua neq contristetur neq ex¬
tollatur. Aduersum prb̃m accusationẽ
ne reciꝑis. Qm̃ huius hordinis sublimis
ccirco non facile de hac ꝑsona accusatio¬
debet admitti. Incredibile enum debet
uidĩ. istum qui dei antistes ẽ. eriminose
uersatum. sic̃ credibile ẽ scenicum esse
turpissimum. Delinquentes aũt corã
omnibus argue. ut ceteri metum habe¬
ant. Quomodo non facile credi debet
de prb̃o crimen. si probetur:Tamen ut
sit manifestum quia inreuerenter uer¬
satus est. publice precipit arguendum.
ut ceteri terreantur. quod ñ solum ordi¬

Expanded text:
tuum, sed magis gaudeant fide sua et tuum, sed magis gaudeant fide sua et doctrina. Instantior enim fit, si non humilietur inopia: et crescit in illo auctoritas, cum videt se etiam in praesenti laboris sui fructum percipere; non ut abundet, sed ut non deficiat. Dicit enim Scriptura: Non infrenabis bovem triturantem ; et: Dignus est operarius mercede sua . Tanta merces debet esset evangelizanti regnum Dei, qua neque contristetur, neque extollatur. 301 Adversum presbyterum accusationem ne receperis. Quoniam hujus ordinis sublimis  sunt, idcirco non facile de hac persona accusatidebet admitti. Incredibile enim debet videri istum, qui Dei antistes est, criminose versatum, sicut credibile est scenicum esse turpissimum. Delinquentes autem coram omnibus argue, ut caeteri metum habeant. Quomodo non facile credi debet de presbytero crimen; si probetur tamen, aut sit manifestum quia irreverenter versatus est, publice praecipit arguendum, ut et caeteri terreantur, quod non solum ordi
Abbreviated transcription (Latin):
uiuant. Quos oportebat. non solum suis
indigentib largiri. uerum eciam alias
inopes pascere & contegere. quod multũ
obest. Cum enim his datur. ceteris. aut
minuis. aut non datur quibus magis
dandum ẽ. quȩ digne s̃. eccłȩ sumptibus
ministrari. Sic autem grauatur. cum co¬
gitur uestire multos.quȩ deberet uestire
paucos. Et plebis quȩ libentur &e frequen¬
ter possit ministrare paucis.cogitur plu¬
res dimitere. ut aut murmuret aut tar¬
dius hoc curet. Nam cum p̃cipiat uniꝰ
iuri uxorem eligi uiduam. nunc inueni¬
untur int̃ eas. non tantum diimaut
trium maritoꝵ uxores. s & quȩ turpiꝰ
uixerint. quod aliquando ꝑ negligentiã
fit. aliquando potentatu insinuante.
Qui bene presunt prb̃i duplici honore
habeantur digni. maxime qui laborail
in uerbo et doctrina. Bom dispensato¬
res ac fideles. non solum honore subli¬
mi digni debent iudicari s & t̃reno.
non ut contristentur indigentia sump

Expanded text:
vivant. Quos oportebat non solum suis vivant. Quos oportebat non solum suis indigentibus largiri, verum etiam alias inopes pascere et contegere; quod multum obest. Cum enim his datur, caeteris aut minus aut non datur, quibus magis dandum est, quae dignae sunt Ecclesiae sumptibus ministrari. Sic autem gravatur, cum cogitur vestire multos, quae deberet vestire paucos, et plebs, quae libenter et frequenter possit ministrare paucis, cogitur plures dimittere, ut aut murmuret aut tardius occurrat. Nam cum praecipiat unius viri uxorem eligi viduam, nunc inveniuntur inter eas non tantum duum, aut trium maritorum uxores, sed et quae turpius vixerint. Quod aliquando per negligentiam fit, aliquando potestate insinuante. Qui bene praesunt presbyteri, duplici honore habeantur digni, maxime qui laborant in verbo et doctrina. Boni dispensatores ac fideles, non solum honore sublimi digni debent judicari, sed et terreno, ut non contristentur indi
Abbreviated transcription (Latin):
b uictum querere. quam inuerecunde cũ
ocio aliena utensilia exspectare. Sic enĩ
inuenit occasionem sathanas. quomͦ
subuertat animas inconsultas cum pia
ꝓfitentes iniuste uersantur. Nichil enĩ
tam ꝑicłosum ẽ. ꝗͣ si professioni gesta re¬
pugnant. Aꝑtum enim malum ñ telat᷑
sathanas. quia gaudet in illo. Istũ uͦ quẽ
uidet fallere. idagit. ut manifestet illũ
suum filium ẽẽ non dĩ. quod factum ñ
displicet dõ. Siquis fidelis uł siqua fi¬
deles habet uiduas. sufficieut̃ submini¬
stret illis. ut non grauetur eccła. ut ueris
uidius sufficiat. Q uid mirum si aplica
potestas futura potuit preuidere. Nam
apparet quod dixit. quia fidelium uiduȩ
nunc multum grauant eccłam. & eorũ
qui locupletes uidentur mundi. & ꝑ se¬
nectutis causam desistentes eas ciboꝑe
lantficii. retrahunt eis & uestimentum ce
uictum. ñ totum tam̃ ex parte. ut illȩ ip-¬
sa inopia ad ȩccłam conuertanturr ut

Expanded text:
bus victum quaerere quam inverecunde cum bus victum quaerere quam inverecunde cum otio aliena utensilia exspectare. Sic enim invenit occasionem Satanas quomodo subvertat animas inconsultas, cum pia profitentes injuste versantur. Nihil enim tam periculosum est quam si professioni gesta repugnent. Apertum enim malum non zelatur Satanas, quia gaudet in illo; istum vero, quem videt fallere, id aget ut manifestet illum suum filium esse, non Dei; quod factum non displicet Deo. Si quis fidelis, vel si qua fidelis habet viduas, sufficienter subministret illis, ut non gravetur Ecclesia, ut veris viduis sufficiat. Quid mirum si apostolica potestas futura potuit praevidere? Nam apparet quod dixit, quia fidelium viduae nunc multum gravant Ecclesiam, et eorum, qui locupletes videntur mundi, et per senectutis causam desistentes eas ab opere lanificii, retrahunt eis et vestimentum et victum, non totum, tamen ex parte, ut illae ipsa inopia ad Ecclesiam convertantur ut
Abbreviated transcription (Latin):
Et malo more plus quęrant fabulis ꝗͣ quȩ
oꝑantur manib. ut elate ꝓcedant ⁊ com¬
positȩ contra ꝓfessionem suam agentes.
que res solet illis etiam in hac uita esse
contraria: Reuelatur enim id qd̾ semꝑ
occultum putant. Quid ẽ enim ut ea lo¬
quantur que non oportet: Nuptiarum
enim s̃ ꝓximitate multoꝵ secretoꝵ par¬
ticipes. adulatrices seruorum querulȩ:
olo itaq uniores nubere. filios ꝓcreare.
matres familias ẽẽ. Hoc ẽ enim regere
domum. nullam occasionẽ dare aduer¬
sario. maledicti gr̃a. Iamenim quȩdam
deerrauer̃ post sathanan. Qm̃ quȩ supͣ
dix̃ de huiusmodi. contraria & illicita s̃ &
ꝑducent eas ad mortem. iccirco consilium
dat. & precipit ea fieri quȩ licita s̃. Melius
ẽ enum domus suȩ curam gerere. ꝗͣ in aliena
domu adulari. & multum expedit nub̾e.
quam subhona & pia ꝓfessione. notabilit̃
incedere. Plus autẽ ẽ cum pudore mani¬

Expanded text:
et malo more plus quaerant fabulis quam quae et malo more plus quaerant fabulis quam quae operantur manibus, ut elatae procedant et compositae, contra professionem suam agentes. Quae res solent illis etiam in hac vita esse contrariae. Revelatur enim id quod semper occultum putant. Quid est enim, ut ea loquantur quae non oportet! Nuptiarum enim sunt proximae, multorum secretorum participes, adulatrices, servorum querulae. Volo itaque juniores nubere, filios procreare, matresfamilias esse. Hoc est enim regere domum. Nullam occasionem dare adversario maledicti gratia. Jam enim quaedam deerraverunt post Satanam. Quoniam, quae supra dixit de hujusmodi, contraria et illicita sunt, perducent eas ad mortem. Idcirco consilium dat et praecipit ea fieri quae licita sunt. Melius est enim domus suae curam gerere quam in aliena domo adulari. Et multum expedit nubere quam sub bona et pia professione notabiliter incedere. Plus autem est cum pudore mani
Abbreviated transcription (Latin):
talibꝰ ostendit. ne facile audeant. quod
implere difficile ẽ. aut si animus ẽ hiuie
deuotioni deditus. apud se interim tene¬
at. qr didicẽ temerarium eẽ. ꝓfiteri. quod
adhuc iuuenili etate credi non debet.:
Dampnatiõienim fit obnorius. qui ab eo
declinat quod recte fecerat. Quantum
enim laudabile ẽ. si impleat quod ultra
uires eius creditur. tantomagis puniendꝰ
erit. si hoc audeat sͥ imponere presump¬
tione temeritatis. qd ferre non possit.:
Nec ad ueniam debet ꝑtinere. qr pͥmordio
infidelis inuentus ẽ. Simul aũt ⁊ ocio¬
sȩ discunt circumire domos ñ solumau¬
tem ociosȩ. s ce uerbosȩ. & curiosȩ. loqͦn¬
tes quȩ non oportet. Quedam uirgines
est enim huius rei uocabłin. acceptabi¬
les s̃ domibus diuitum. quȩ id agunt.
ut pareant uoluntatib eoꝵ ambulante̾
& querentes q̃ perferant ad illos qͥb delec¬
tentur. ut ociosȩ munerib afficiantur.

Expanded text:
tales, ostendit, ne facile audeant, quod tales, ostendit, ne facile audeant, quod implere difficile est, aut si animus est huic devotioni deditus, apud se interim teneat, quia didicit temerarium esse profiteri, quod adhuc juvenili aetati credi non debet. Damnationi enim fit obnoxius, qui ab hoc declinat, quod recte fecerat. Quantum enim laudabile est, si impleat quod ultra vires ejus creditur, tanto magis puniendus erit, si hoc audeat sibi imponere praesumptione temeritatis, quod ferre non possit, nec ad veniam debet pertinere, quia primordio infidelis inventus est. Simul autem, et otiosae, discunt circumire domos, non solum autem otiosae, sed et verbosae et curiosae, loquentes quae non oportet. Quae dam virgines est enim hujus rei vocabulum acceptabiles sunt domibus divitum; quae id agunt, ut pareant voluntatibus eorum, ambulantes et quaerentes quae perferant ad illos, quibus delectentur, ut otiosae muneribus afficiantur,