comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
circłi supra annotato annoꝵ¬
ex ordine numero p̃monstrent.
libet quo in signo uel euiꝰ m̃sis
in partib luna habeat scire uo¬
lueris. aꝑto codice nota litt̾ã
que edem ut ppositodiei. &e re-¬
currens ad regłarẽ paginam
in qua litt̃aꝵs est distinc̃ta con-¬
geries. eodemq statim aiunoͣ
ex  sttilo frontis inuento illã
quam querebas litt̾am eiꝰdem
diei inuenies. atq ante ⁊ retͦ
inspiciens quod signum qͤm¬
ue mensem e regione habeat
annotabis. Ponamus aliquod.
qͦ ad cȩt̾a lector conuales cat
exemplum. Queris ubi sit luiͭͤ¬
na. u̾bi gr̃a. in kł aprlis. anno
Iͦ. circuli decemnouennalis.
aꝑi codicem ⁊ quere diem kl̃aꝵ
memoratarum inuenies .e. lit¬
teram p̾scͥptam. recurre ad
paginam regłarem: uidebis
eiꝰ alfabeto.e. litt̾am repꝑies.
Circumfer ocłos ad latera
hine geminoꝵ extrema. illinc
imii mensis initia dep̃hendes
ẽẽ notata. Et siue eruditꝰ. siue
simplex es lector. palam te qͦd
cupiebas inuestigasse letab̃is.

Expanded text:
circuli supra adnotato annorum numero praemonstret. libet quo in signo vel cujus mensis in partibus lunam habeat scire volueris, aperto Codice nota litteram, quae eidem sit praeposita diei, et recurrens ad regularem paginam, in qua litterarum est distincta congeries, eodemque statim anno ex titulo frontis invento, illam quam quaerebas litteram ejusdem diei invenies, atque ante ac retro inspiciens, quod signum quemve mensem e regione habeat adnotabis. Ponamus aliquod quod ad caetera, lector, convalescat exemplum. Quaeris ubi sit luna, verbi gratia, in Cal. Aprilis anno VI circuli decennovenalis: aperi Codicem, quaere diem Calendarum memoratarum, invenies e litteram praescriptam; recurre ad paginam regularem, videbis jus alphabeto, e litteram reperies, circumfer oculos ad latera, hinc geminorum extrema, illinc Junii mensis initia deprehendes esse notata. Et sive eruditus, sive simplex es lector, palam te quod cupiebas investigasse laetaberis.
Abbreviated transcription (Latin):
lium repperint sedes. Deniq¬
sollertissimꝰ nat᷑aꝵs inquis itor
sit figure pinee nucis. nicħ¬
ominus undiq incolr. uide
quid de his scͥbens zonis di¬
cat. Circa inquit. due sunt
tes temꝑant᷑ eeq ipse int̃ se
deris. facullimum sane harũ
zonarum dant exemplum.
qͥ gelidissimo hiemis in rigo¬
re ad focum longo scemate
factum. sese caleficant: ubi
ignis ipse eͤ. quasimedia zo¬
na.⁊ ꝓxima q̃q illi prorsꝰ
intangibilia st̃ ob ardorem:
que uͦ longiꝰ a flammis hinc
uł inde remota. communi
frigore torpent. Porro quino
int hec utrimq temꝑata st̃
& ad calefaciendum accomo¬
moda. siue ex una siue ex utͣ¬
q ignis parte stare uoluerĩt
qui hunc sibi algide noctis
in tenebͥs. sub diuo ad lucẽ
fotuq pararunt. quli
cireiure ignis in modum so¬
lis posset.E. nimirum circu¬
los reddet. qͥa uͦ stat. lineas fa
cit.uͭ. unam in medio ferui¬
dam. duas circumgelidas.
xxxu. De iiii. temporib

Expanded text:
lium repererint sedes. Deniqlium repererint sedes. Deniqsolertissimus naturalium inquisitor Psit figurae pineae nucis, nihilominus undique incoli, vide quid de iis scribens zonis dicat. « Circa, inquit, duae tes temperantur, eaeque ipsae inter se deris. Facillimum sane harum zonarum dant exemplum, qui gelidissimo hiemis rigore ad focum oblongo schemate factum sese calefaciunt, ubi ignis ipse quasi media zona, et proxima quaeque illi prorsus intangibilia sunt ob ardorem; quae vero sunt longius a flammis hinc vel inde remota communi frigore torpent. Porro quae inter haec utrinque temperata sunt, et ad calefaciendum accommoda, sive ex una, sive ex utraque ignis parte stare voluerint, qui hunc sibi algidae noctis in tenebris sub divo ad lucem  pararunt. Qui si circumire ignis in modum solis possetlos redderet; quia vero stat, lineas quinque facit, unam in medio fervidam, duas circum gelidas, XXXV. De quatuor temporib
Abbreviated transcription (Latin):
conerete. atq imbrib atris.
Septemtrionalem dicit. ⁊ au¬
stralem. quib subiecta omĩa¬
ob solis molliors ꝙ syderum
absentiam. infesto rigore. &
gelu p̃munt᷑ et̃no: teste ipso
mari congelato. quod ab in¬
sula tyle diei umus nauiga¬
tione distat ad boream. Has
int̾ mediamq due mortalibꝰ
egͥs munere concesse diuum
Solsticialem ⁊ brumalem sig¬
feruentis ⁊ gelidars sunt iii
teiꝑateꝰ. ideoq ambas diet
habitabiles id ẽ habitationi
habiles. ⁊ nec frigoris imma¬
nitate. nec caloris mortaliũ
a se repellentes accessum. ꝙͣ¬
uis unã solũmͦ ꝓbare possunt
habitatam. Neq enim. uel
antipodaꝵ ullatents ẽ fabuł
accomodaro assensꝰ. uł aliqͥs
refert hystoricꝰ uidisse. ł audis¬
se uł legisse se qͥmeridianas
in partes solũ transierint hi¬
bernum. ita ut eo pꝰ t̾gum re¬
lictum relicto. trans gressis
ethiopum feruorib. temꝑataᷤᷤ
ult᷑ eas. hinc calore. illinc ri¬
gore. atq habitabiles morta¬

Expanded text:
concretae, atque imbribus atris. Septentrionalem dicit et Australem, quibus subjecta oob solis molliorumque siderum absentiam, infesta rigore et gelu premuntur aeterno, teste ipso mari congelato, quod ab insula Thule diei unius navigatione distat ad Boream. Has inter mediamque duae mortalibus aegris Munere concessae divum. Solstitialem et brumalem sigferventis et gelidarum sunt vi temperatae; ideoque ambas dicunt habitabiles, id est, habitationi habiles, et nec frigoris immanitate, nec caloris mortalium a se repellentes accessum, quamvis unam solummodo probare possunt habitatam. Neque enim vel Antipodarum ullatenus est fabulis accommodandus assensus, vel aliquis refert Historicus vidisse, vel audisse, vel legisse se, qui meridianas in partes solem transierunt hybernum, ita ut eo post tergum relicto, transgressis Aethiopum fervoribus, temperatas ultra eos hinc calore, illinc rigore, atque habitabiles morta
Abbreviated transcription (Latin):
arcturi. ⁊ q̃ cirea eum sunt
stellarum ambitu conficit᷑:⁊
qͥa uicinitate caret solis. frigi¬
dus ẽẽ non cessat. Qui similis
ẽ australis. ⁊ ipse ob longinqͥ¬
tatem solis gelidꝰ. obq t̾re ob¬
iec̾tum nob̾ semꝑ absconetis.
De quo utͦq in laude dei dicit᷑
Qui fecit areturum ⁊ oͣriona.
⁊ hiadas. ⁊ intiora austra. Et
alibi. Qui extendit aqͥlonem
suꝑ uaciltimꝰ. Meminit ho¬
rum ⁊ pͣoeta. Qumq tenent
cȩlum zone. quar ta cho¬
rusco semꝑ sole rubens. ⁊ toen¬
rida semꝑ abigͥni. Ipsa ẽ equi¬
noctialis quam quia semper
sol aut p̾sens autͣ hincͣ uel m¬
de uicinꝰ illustrat: nimirum
subiecta t̾rarum exusta flam¬
mis ⁊ cremata cominus ua¬
pore torrent᷑. Qͣ circũ extre

Expanded text:
Arcturi, et quae circa eum sunt stellarum ambitu conficitur; et quia vicinitate caret solis, frigidus esse non cessat. Cui similis est Australis, et ipse ob longinquitatem solis gelidus, obque terrae objectum nobis semper absconditus. De quo utroque in Dei laude dicitur: Qui facit Arcturum et Oriona, et Hyadas, et interiora Austri. Et alibi: Qui extendit Aquilonem super vacuum. Meminit horum et Poeta: Quinque tenent coelum zonae, quarum una corusco Semper sole rubens, et torrida semper ab igni. Ipsa est aequinoctialis, quam quia semper sol aut praesens, aut hinc vel inde vicinus illustrat, nimirum subjecta terrarum exusta flammis et cremata, cominus vapore torrentur. Quam circum
Abbreviated transcription (Latin):
binos sͥ pollicum uendicet
articłoᷤ. Hec siue hoc. siue  alio
qͥsq calculator sͥ ordinare
utusq sydis libent̃ capient
manꝰ. S innumera huiꝰce dis¬
cipline. sic̃ &e cȩt̾aꝵ artium
meliꝰ uiue uocis alloqͥo. qm
stili signantis tradunt᷑ officio.
lui. De cielo lunari.
uinta cinculi decemnoue¬
nea. lunas ciclus includit᷑¬

Expanded text:
binos sibi pollicum vindicet binos sibi pollicum vindicet articulos. Haec sive hoc sive alio quisque sibi calculator ordinare utriusque sideris libenter capient manus. Sed innumera hujusce disciplinae, sicut et caeterarum artium, melius vivae vocis alloquio quam stili signantis traduntur officio. CAPUT LVI. De cyclo lunari. Quinta circuli decennovene lunaris cyclus includit
Abbreviated transcription (Latin):
decemnouenali circło inclu¬
dunt᷑: eqͦ sentiendum est. Pot̾it
diligens calculator hoc mͦ ⁊̃
ꝓlixiores sibi tempoꝵ seqͣntiũ
annotare rec̾sꝰ. qͥb semꝑ me¬
minerit cẽ p̾titi eui congru¬
ere statum. Memoratu aut̃
dignum uidet᷑. qͥa qͥdam obcoꝰ¬
pendium calculandi utriusq
Nã qͥa manꝰ humana articłos
ht̃ adiunctis unguib .x.iix.
singłis hii singłos aptantes
annos. lunarem cͤsum inle¬
ua manu intͥnsecꝰ a radice pol¬
licis incipiunt ⁊ inungue
minu digiti intͥnsecꝰ eundẽ
consũmant. Item qͥa manꝰ bi¬
ne articłos exceptis unguib
hñt. xxuiii. his singłos annõ
singłis aptant: mchoantes a
minimo leue digito. ⁊ index¬
tere pollice cõplentes. ñ ut in
lunari cicło singłos ex ordine
digitos expedientes ad nũm
s obrationem qͣdrantis ꝑ qͣt̾¬
nos tͣnsu̾sum digitos. qͣdrien¬
nium om̃e signantes. itaut
bissextiles contineant annoᷤ.
Item ꝓximoꝵ aminimis bis
cum tͥb sequentib annis. bis

Expanded text:
decennovenali circulo includuntur aeque sentiendum est. Poterit diligens calculator hoc modo etiam prolixiores sibi temporum sequentium annotare recursus, quibus semper meminerit etiam praeteriti aevi congruere statum. Memoratu autem dignum videtur quia quidam ob copendium calculandi utriusqueNam quia manus humana articulos t, adjunctis unguibus, X et IX, singulis his singulos aptantes annos, lunarem cursum in laeva manu intrinsecus a radice pollicis incipiunt, et in ungue mi digiti intrinsecus eundem consummant. Item quia manus binae articulos, exceptis unguibus, habent XXVIII, iis singulos annos singulis aptant, inchoantes a minimo laevae digito, et in dexterae pollice complentes, non ut in lunari cyclo singulos ex ordine digitos expedientes ad numerum, sed ob rationem quadrantis per quaternos transversim digitos quadriennium omne signantes, ita ut bissextiles contineant annos, item proximorum a minimis bis cum tribus se sequentibus annis bis
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓprie romanors ẽ: ⁊ ad¬
m̃sem ian ꝑtinens. Nam sict̃
annꝰ qͥsq decemmnouenalis cir¬
culi ꝓpt̾ legalem hebreorum
obseruationem a paschali m̃¬
se inchoat. ibidemꝙ finit᷑. ita
⁊ hie romanoꝵ institutione.
a luna ian̾. mensis inchoat. atq¬
nos t̾cium hñt embolismũ.
cieli lunaris instar decemno¬

Expanded text:
qui proprie Romanorum est, eum pertinens. Nam sicut annus quisque decennovennalis circuli propter legalem Hebraeorum observationem a paschali mense inchoat, ibidemque finitur, ita et hic Romanorum institutione a luna Januarii mensis inchoat, atqnos, tertium habet embolismum, circuli lunaris instar decemno
Abbreviated transcription (Latin):
separau̾iat. s ꝑ cancellos decid.¬
aliqͣndobone actionis arcẽ
conscende uident᷑ : qͥa tamen
compagem eccłiȩ unitatis ñ
habent. qͣsi patentib ce non
solidis lat̾um p̃sidiis. semꝑ
ad uicioꝵ infima relabunt᷑.
dum diuino destituti auxilio.
suȩ ꝑtinatiȩ fastu intereunt.
Qua aut̃ arte p̃fata tabulata
parietib templi sint affixa:
declaratur cum subditur.¬

Expanded text:
separaverat, sed per cancellos decidseparaverat, sed per cancellos decidaliquam bonae actionis arcem conscendere videntur, quia tamen compagem ecclesiasticae unitatis non habent, quasi patentibus et non solidis laterum praesidiis semper ad vitiorum infima relabuntur, dum divino destituti auxilio, suae pertinaciae fastu intereunt. Qua autem arte praefata tabulata parietibus templi sint affixa, declaratur cum subditur
Abbreviated transcription (Latin):
ñ falsum testimonium dices:
&e cȩt̾a. Medium int̾ hos locũ
tenent continentes: quantum
uirginib inferiores tantum
eminentiores comtigatis: qͦr
portio głossima. pͥmitiuam in
iherosolimis edificabat eccłiã.
scͥbente beato luca: qͥa multitu¬
dinis credentium erat cor u.¬
num. & animauna. ce cet̾a.
Quoꝵs maximam partem.ux¬
orum reliqͥsse complexꝰ. testat᷑¬
in hystoria scĩ stepħi: ubi femi¬
nas eadem religione pollentes.
ñ coniuges. s uiduas appellat
eoꝵs. Singła aut̃ tabulata in
circuitu habebant lat̾a. id ẽ
luricłas: neqͥs in eisdem tabu¬
latis consistens.siue redidens
posset ad inferiora decidere.
qͥd ochorie regi contigisse le¬
gimus in samaria. Quȩ numi.¬
rum lat̾a. ñ incongrue cotidia¬
na diuine ꝓtectionis erga noᷤ
munimi.na designant. De
qͥb psalmista. Immitcit in qͥt
angłs dm̃i in circuitu tim̃tiũ
eum: &e eripiet eos. Ascendit
qͥdem in cęnacłm ochorias
rex samariȩ qͥ se a domo dauid

Expanded text:
n falsum testimonium dices, et caetera . Medium inter hos locum tenent continentes, quantum virginibus inferiores, tantum eminentiores conjugatis. Quorum portio gloriosissima primitivam in Hierusalem aedificabat ecclesiam, scribente beato Luca, quia multitudinis credentium erat cor unum et anima una, et caetera . Quorum maximam partem uxorios reliquisse complexus testatur historia sancti Stephani, ubi feminas eadem religione pollentes, non conjuges, sed viduas appellat eorum. Singula autem tabulata in circuitu habebant latera, id est, turriculas, ne quis in eisdem tabulatis consistens, sive residens, posset ad inferiora decidere , quod Ochoziae regi contigisse legimus in Samaria. Quae nimirum latera non incongrue quotidiana divinae protectionis erga nos munimenta designant. De quibus Psalmista: Immittet, inquit, angelus Domini in circuitu timentium eum, et eripiet eos . Ascendit quidem in coenaculum Ochozias rex Samariae, qui se a domo David
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑerat. qͥnq cubitos habebat
latitudinis. medium sex. t̾ciũ
septem. Supp̃mum gͦ tabula¬
tum erat cȩt̾is angustiꝰ: mediũ
supp̃mo latiꝰ: s infimo erat fac¬
dum angustiꝰ. qͥa nimirum al¬
tior ꝓfessio. uirtutis altioris
debet uitam tenere uiuendi. Nã¬
qͥcunq abrenunciato uinculo
conuigali uirginitatem suam
dño consetrauerint: mores si.¬
mul oportet uirginitate con¬
dignos ostendant. Abstineant
ab ociosis eloqͥis: ira. rixa. dete¬
tione. habituq impudico: co.¬
messationib. potationib. con¬
dentione. & emulatione. Et
econtrario. uigłiis sc̃is. oratio.¬
nib. lectionib diuinis. & psal¬
mis. doctͥnȩ. & elemosinis. ce¬
derisq sp̃s fructib oꝑam im¬
pentant: ut qͥ fut᷑e statum uitȩ
in ꝓfessione denent. in qua non
nubent neq nubent᷑. s sunt sict̾
quantum mortalib possibile ẽ.
in p̃senti contendant imitari.
at uͦ infimum tabulatum am¬

Expanded text:
supererat quinque cubitos habebat supererat quinque cubitos habebat latitudinis, medium sex, tertium septem. Supremum ergo tabulatum erat caeteris angustius, medium supremo latius, sed infimo erat factum angustius, quia nimirum altior professio virtutis altiorem debet vitam tenere vivendi quicunque abrenuntiato vinculo conjugali virginitatem suam Domino consecraverint, mores simul oportet virginitati condignos ostendere. Abstineant ab otiosis eloquiis, ira, rixa, detractione, habitu impudico, comessationibus, potationibus, contentione et aemulatione; et e contrario vigiliis sanctis, orationibus, lectionibus divinis, et psalmis, doctrinae et eleemosynis, caeterisque Spiritus fructibus operam impendant, ut qui futurae statum vitae in professioec nubentur, sed sunt sicut quantum mortalibus possibile est, in praesenti contendant imitari. At vero infimum tabulatum am
Abbreviated transcription (Latin):
t edificauit suꝑ parietem
templi tabulata ꝑ gyrũ.¬
& in parietib domꝰ ꝑ circui¬
tum templi & oracłi. Et fecit
lat̾a in circuitu. Tabulatum
quod suꝑerat quinq cubitõ
habebat latitudinis: &e medi¬
um tabulatum sex cubitor
latitudins. & t̾cium tabula¬
tum septem habens cubitos
latitudinis. Hec tabulata in
bolopinnacła templiuocan¬
tur. S & iacobum fratrem do¬
mini apłm in pinnacłm tem¬
pli. unde ad popłm concio¬
naret᷑. leuatum ẽe legimus
Utrum autem moris fuerit
doctoribꝰ ut in his sedentib
tabulatis ad circunstantem
inferiꝰ turbam facerent ser¬
monem: nusquam in scͥp¬
tunas inuenimus. Patet gͦ¬
ratio sacramenti: qͥa tabulata hȩc
tͥa. totidem fidelium gͣdꝰ coniu¬
gatorum uidelicet continentiũ
&e uirginum designant: distinc.¬
tos qͥdem altitudine ꝓfessionis:
s societate fidi ⁊ ueritatis eiꝰdem.
om̃s addomum dñi ꝑtinentes.
eiq fixa mente inherentes. Ubi
pulchre dr. qͥa tabulatum qͦd

Expanded text:
etem templi tabulata per gyrum, in parietibus domus, per circuitum templi et oraculi, et fecit latera in circuitu. Tabulatum quod supererat quinque cubitos habebat latitudinis, et medium tabulatum sex cubitorum latitudinis, et tertium tabulatum septem habens cubitos latitudinis . Haec tabulata in bolo, pinnacula templi vocabantur. Sed et Jacobum fratrem Domini apostolum in pinnaculum templi, unde ad populum concionaretur, levatum esse legimus . Utrum autem moris fuerit doctoribus, ut in his sedentes tabulatis ad circumstantem inferius turbam facerent sermonem, nusquam in Scripturis invenimus. Patet erratio sacramenti, quia tabulata haec tria totidem fidelium gradus, conjugatorum videlicet, continentium, et virginum, designant, distinctos quidem altitudine professionis, sed societate fidei et veritatis ejusdem omnes ad domum Dei pertinentes, eique fixa mente inhaerentes. Ubi pulchre dicitur, quia tabulatum quod
Abbreviated transcription (Latin):
e tmporum ratio¬
dicturi: necessariũ dintimꝰ.
utilissima. pͥmo ꝓmptissimã ꝙ
flexus digitors paucis p̃mon¬
strare sollertiam: ut ctim
maximam computandi fa.¬
cultatem dederimꝰ: tum pa¬
ratiore legentium ingeno ad
inuestigandam dilucidan¬
damq computando seriem
tempors ueniamꝰ. Neq enim
contemnenda par uipenden¬
daq est regła. euius omnes
pene sacrȩ expositores scͥpt᷑e.
non minus qm litterarum

Expanded text:
e Temporum ratiodicturi necessarium duximus, utilissimam primo, promptissimamque flexus digitorum, paucis demonstrare solertiam, ut cum maximam computandi facilitatem dederimus, tum paratiore legentium ingenio ad investigandam dilucidandamque computando seriem temporum veniamus. Neque enim contemnenda, parvive pendenda est regula, cujus omnes pene sacrae expositores Scripturae, non minus quam litterarum
Abbreviated transcription (Latin):
hystorie
ineuangłice tractatu senten¬
tie. huius adiumentum dic¬
cipline non dubitauit assu¬
tẽsimus inquit¬
ce seragesimus. & tricesiminis
fructus. quanquam de una

Expanded text:
historiae in Evangelicae tractatu sententiae hujus adjumentum disciplinae non dubitavit asstesimus inquitsexagesimus, et tricesimus fructus, quanquam de una
Abbreviated transcription (Latin):
enim patet. qͥa marmor candi¬
dum ex qͦ domꝰ dñi constructa
ẽ. mundam electoꝵ act̾ionem.
simul ⁊ cons cientiã ab omni
neuo corruptionis castigatam
designat. Quales ẽẽ uoluit
sapiens ille architectꝰ eos. qͦs
suꝑ fundamentum xp̃i loca¬
bat lapides p̃ciosos. auro ar¬
gentoq redimitos. kñi inqͥt¬

Expanded text:
etenim patet, quia marmor candietenim patet, quia marmor candidum, ex quo domus Domini constructa est, mundam electorum actionem, simul et conscientiam ab omni naevo corruptionis castigatam designat, quales esse voluit sapiens ille architectus eos, quos super fundamentum Christi locabat, lapides pretiosos, auro argentoque redimitos :
Abbreviated transcription (Latin):
gistrq: qͥ ab ipso dño u̾bum au¬
diere salutis. Duppositi autẽ
ordines lapidum siue lignoꝵ.
ac doctores: quors uł p̃dicatio¬
ne uł minist̾io. fabrica crescit
eccliȩ: uł ordinat᷑ u̾tutibus.
Quales autem colore fuint
lapides. qͥbꝰ factum ẽ templũ
in libroparalipomenon aꝑ¬
de declaratum ẽ. dicente dd
ad salomonem. cum ei impen
sas templi quas p̃parauerat
ostendet. omnem p̃ciosum lapi¬
dem & marmor pariũ abun¬
dantis sime p̾paraui. Marmor
aut̃ parium. marmor candi¬
dum dic̃: qͣle eadem insula
gignere consueuit. Unde poeta
de illa. Olearon niueaq paron
bris. legimꝰ & febͥs concita uen¬
tis. Niuea gͦ paron dr: eo qͦd can¬
didissimi gen̾is marmor mit¬
tat. Est autem una de cicladibꝰ:
qͦ uidelicet lapide templum
fuisse factum iosephinsinuat.
dicens. Eleuauit itaq templũ
usq ad cameram ex lapide albo
constructum. altitudo fuit sex
mist̾ii sensꝰ in abdito ẽ. Cuiuis

Expanded text:
gistri, qui ab ipso Domino verbum augistri, qui ab ipso Domino verbum audiere salutis. Superpositi autem ordines lapidum sive lignorumac doctores. Quorum vel praedicatione ac ministerio fabrica crescit Ecclesiae, vel ornatur virtutibus. Quales autem colore fuerint lapides, quibus factum est templum, in libro Paralipomenon aperte declaratum est, dicente David ad Ssas templi quas praeparaverat ostenderet: « Omnem pretiosum lapidem et marmor Parium abundantissime praeparavi . » Marmor autem Parium marmor candidum dicitur: quale eadem insula gignere consuevit. Unde poeta de illa: Olearon niveamque Paron bri legimus freta concita ventis. Nivea ergo Paron dicitur, eo quod candidissimi generis marmor mittat. « Est autem una de Cycladibus insulis, quo videlicet lapide templum fuisse factum Josephus insinuat dicens: Elevavit itaque templum usque ad cameram ex lapide albo constructum: altitudo fuit vigimysterii sensus in abdito est; cuivis
Abbreviated transcription (Latin):
ceamꝰ renas cendo erui. Demn¬
de querendi st̃ lapides p̾ciosi
& gͣndes. atq in fundamento
templi ponendi: ut memine¬
rimus abdicata conu̾s atione
pͥori. eoꝵ in õib uitam morẽq
inspicẽ. eos nr̃is auditoribus
bili mentis stabilitate. quasi
qͣdratos qͦdam mͦ. atq ad om̃s
temptationum incursꝰ ĩmo¬
biles ꝑdurare conspicimꝰ: qͦs p̃¬
ciosos & gͣndes m̾ito ac fama c̃o¬
perimꝰ. Pfundam̃tum uͦ. talibꝰ
ac tanti lapidibꝰ compositum.
edificanda ẽ domꝰ: p̃paratis di¬
ligentiꝰ lignis ac lapidib ac de¬
centi ordine collocatis. qͤ olim
de pͥsco suo situ uł radice fuerant
astracta: quia post pͥma fideiru¬
dimenta. pꝰ collata in nobtuxta
exemplum sublimium uiroꝵ
fundam̃ta humilitatꝰ. addendꝰ
ẽ in altum paries oꝑum bonoꝵ.
qͣsi suꝑimpositis sibi inuicem
ordinibꝰ laproum ambulan¬
dum. ad ꝓficiendum deuͥtu¬
de in uͥtutem. Uł certe lapides
fundam̃ti gͣndes p̃ciosi qͣdrati.

Expanded text:
ceamus renascendo erui, deinceamus renascendo erui, deinde quaerendi sunt lapides pretiosi, et grandes, atque in fundamentum templi ponendi, ut meminerimus, abdicata conversatione priori, eorum in omnibus vitam, moresque inspicere, eosque nostris auditoribus bili mentis stabilitate, quasi quadratos quodam modo, atque ad omnes tentationum incursus, immobiles perdurare conspicimus, quos pretiosos, et grandes merito, ac fama comperimus. Post fundamentum vero talibus, ac tantis lapidibus compositum, aedificanda est domus ligentius lignis, ac lapidibus, ac decenti ordine collocatis. Quae olim de prisco suo situ vel radice fuerant abstracta, quia post prima fidei rudimenta, post collocata in nobis juxta exemplum sublimium virorum fundamenta humilitatis « addendus est in altum paries operum bonorum, quasi super impositis sibi invicem ordinibus lapidum ad ambulandum, ac proficiendum de virtute in virtutem. Vel certe lapides fundamenti grandes pretiosi, et quadrati,
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ memunt exechiel dicens.
Sapientes tui dẏre. facti s̾t
gub̾natores tur:senes bibli ⁊
prudentes eiꝰ cł qͣ in hebreo cõ¬
tinetur. gobel. siue gobal: qͦd
int̾ptat᷑ diu inhiens. siue di¬
sterminans. Quoduocabu¬
lum apte conuenit eis. qui
corda hominum ad ȩdificiũ
sp̃uale. qͦd ex uͥtutib animȩ
construit᷑ parant. Sic ⁊ enim
solum solos auditores fidem &
oꝑa iusticie doce sufficiunt: dũ
ipsi p sacͥs paginis edocti dili¬
genter quȩ sit fides tenenda.
qͦ uirtutum calle incedendum
Nam frustra sͥ officium doct̾o¬
ris usurpat: qͥ discretionem
catholicȩ fid̾i ignorat. Neq san¬
ctuarium dño. s rumam sib
edificant: qͥ docere alios regłã.
quam ipsi ñ didicere conant᷑.
In ȩdificanda domo dm̃i pͥmo
st̾ ligna ⁊ lapides cedendi de
monte. cum eos qͦs in fide ue¬
ritatis instituere querimus.
pͥmo necesse ẽ. ut abrenuncia¬
re diabolo. ac de sorte pͥmȩ p̃¬
uaricationis. in qͣ natist. do¬

Expanded text:
ens: Sapientes tui, Tyre, facti sunt gubernatores tui, senes Giblii et prudentes ejus ; pro qua in Hebraeo continetur Gobel sive Gebel, quod interpretatur definiens, sive disterminans. Quod vocabulum apte convenit eis, qui corda hominum ad aedificium spirituale, quod ex virtutibus animae construitur, parant. Sic etenim solum suos auditores fidem et opera justitiae docere sufficiunt, dum ipsi prius sacris paginis edocti, diligenter quae sit fides tenenda, quo virtutum calle incedendum,Nam frustra sibi officium doctoris usurpat, qui discretionem catholicae fidei ignorat. Neque sanctuarium Domino, sed ruinam sibi aedificant, qui docere alios regulam, quam ipsi non didicere, conantur. In aedificanda enim domo Domini, primo sunt ligna et lapides cmonte, quia eos, quos in fide veritatis instituere quaerimus, primo necesse est, ut abrenuntiare diabolo, ac de sorte primae praevaricationis, in qua nati sumus, do
Abbreviated transcription (Latin):
głam. qͣsi stabilem q̃drat᷑am
formam ostendt̃. Dolauerunt
aut̃ lapides. ñ solum cem̃tarii
salomonis. s & cem̃tarii yram.
mes ex utͦq dei popło fuere non¬
nulli. qͥ ips oꝵs qͦq doctorum
sublimium iure doctores existe¬
rent: & qͣsi qͣdrantes eos ad sulle¬
uandum domꝰ di edificium
pararent. Neq enim soli ihere¬
mias & ysaias. & cȩt̾i ex circũ¬
cisione ꝓpħe. uerumetiam bea¬
tus iob cum filiis suis qui erant
de gentib. maximam uite suȩ
patientiȩ formam. maximaq
doctorib ministrabant : qͦd
abiectis u̾b̃. actib. cogitatioĩb
suꝑuacuis ad portandum onꝰ

Expanded text:
gulam, quasi stabilem quadraturae gulam, quasi stabilem quadraturae formam ostendunt. Dolaverunt autem lapides non solum caementarii Salomonis, sed etiam caementarii Hiram: mes ex utroque Dei populo fuerunt nonnulli, qui ipsorum quoque doctorum sublimium jure doctores existerent, et quasi quadrantes eos ad sublevandum domus Domini aedificium pararent; neque enim soli Jeremias et Isaias, et caeteri ex circumcisione prophetae, verum etiam beatus Job cum filiis suis, qui erant ex gentibus, maximam vitae suae patientiae formam, maxima dodoctoribus ministrarunt, quo abjectis verbis actibus cogitationum supervacuis, ad portandum onus
Abbreviated transcription (Latin):
gn̾alit̾ ꝑfect̾i qͥꝙ. ⁊ fidelit̾ ipsi
dño adherentes. qͥ &e impositas
sibi fr̃m necessitates fortit̾ ferre
didicert̃: hi posst̃ lapidib gnͣ¬
dib ac p̃ciosis indicari. Qͥ bñ
lapides. pͥmo qͣdrari: ac sic in
fundam̃to pom iubent᷑. Qua¬
dratum namq omne. qͦcunq
utit᷑. fixum stare consueuit.
Cui nimirum figͣe. corda assi¬
milant᷑ elect̃oꝵ: qͤ ita in fidei
firmitate consistere didicert̃:
ut nulla occurrentiũ rerum
adu̾sitate. nec ipsa etiam mor
inclinari. Quales uidelicet
doctores. eccłia ñ solum de iu¬
dea. uerũ cẽ de gentibꝰ ꝑplures
suscepit.Unde bñ de lapidibus
huiꝰmodi gndib p̃ciosis ⁊ qͣdra¬
tis: subdit᷑. Quos dolauerunt
cementarii salomonis: & cem̃¬
tanii yram. Dolant᷑ nanq la¬
pides p̾ciosi: cum electi quiq
p̃cedentium scõꝵ instructiõe
& instantia qͥcqͥd inse hñt nox¬
ium & inane relinquunt :
atq ante conspectum sui con¬
ditoris. solam insite iusticiȩ re¬

Expanded text:
generaliter perfecti quique qui fideliter ipsi mino adhaerere, et impositas sibi fratrum necessitates fortiter ferre didicerunt, hi possunt lapidibus grandibus ac pretiosis indicari; qui bene lapides primo quadrari, ac sic in fundamento poni jubentur; quadratum namque omne quocumque vertitur, fixum stare consuevit. Cui nimirum figurae corda assimilantur doctorum, quae ita in fidei firmitate consistere didicerunt, ut nulla occurrentium rerum adversitate, nec ipsa etiam sua int inclinari, quales videlicet doctores Ecclesia non solum de Judaea, verum etiam de gentibus perplures suscepit. Unde bene de lapidibus hujusmodi grandibus pretiosis et quadratis subditur: Quos dolaverunt caementarii Salomonis et caementarii Hiram. Dolantur namque lapides pretiosi, cum electi quique praecedentium sanctorum instructione et instantia, quidquid in se habent noxium et inane relinquunt, atque ante conspectum sui Conditoris, solam insitae justitiae re
Abbreviated transcription (Latin):
rex ut tollent lapides gran¬
des p̃ciosos in fundamentum
templi: & qͣdrarent eos. funda¬
mentum templinullum est
aliud mystice intelligendum.
quam illud quod apłs ostendit:
dicens.fundamentum enĩ aliud
nemo potest pone.p̃t̾ id quod
ꝓpt̾ea recte fundamentum domꝰ
dñi potest uocari: qͥa sic̃ ait pe¬
trꝰ. non ẽ aliud sub cęlo datum
nomen hoib. in qͦ oporteat nos
saluos fieri. In quod fundam̃¬
tum lapides gͣndes ⁊ p̃ciosi tol¬
lunt᷑. cum p̃cipui factis. ac sc̃i¬
tate uiri. familiar⁊ m̃tis sc̃ita¬
te. suo adherent conditori: ut
qͦ firmiꝰ in illo spem suam pont:
eo fortiꝰ alioꝵ uitam diragere.
qͦd est latitudinem portare suf¬
ficiunt. Lapides gͦ qui in fun¬
damentum templi ad portan¬
dum edificium omne ponebant᷑.¬

Expanded text:
rex, ut tollerent lapides grandes pretiosos in fundamentum templi, et quadrarent eos. Fundamentum templi nullum est aliud mystice intelligendum, quam illud, quod ostendit Apostolus dicens : Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter id, quod propterea recte fundamentum domus domini potest vocari, quia sicut ait Petrus : Non est aliud sub cnomen hominibus, in quo oporteat nos salvos fieri . » In quod fundamentum lapides grandes et pretiosi tolluntur, cum praecipui factis ac sanctitate viri, familiari mentis sanctitate suo adhaerent Conditori, ut quo firmius in illo spem suam ponunt, eo fortius aliorum vitam dirigere quod est latitudinem parietis portare sufficiunt. Lapides ergo qui in fundamentum templi ad portandum aedificium omne ponebant
Abbreviated transcription (Latin):
nͣis factis apłice gratie. fun¬
datorq egypti cenobior ecr¬
derit ad monast̾ia qͤ regebat
lictas qͣs angło dictante ꝑ ceꝑ¬
at: ut non errorem incurre¬
rent in sollemmnitatis paschał
ratione. scirentqͣ lunam pͥmi

Expanded text:
hus insignis factis apostolicae gratiae, fundatorque Aegypti coenobiorum, ediderit ad monasteria quae regebat litteras, quas angelo dictante perceperat, ut non errorem incurrerent in solemnitatis paschalis ratione, scirentque lunam primi
Abbreviated transcription (Latin):
rium papampꝰ tot nicenicon¬
cilii tempora. nouum elclum
petere. &e iictorium pascha¬
lem nouum conde ciclum¬
ꝑsuasit. In huiiꝰ certamine pfatꝰ
cdoctiaimo ac disentissimo
ciere sedulꝰ instans. tandem
un amnitate eoꝵ qui nicene
synodi decretis inuincibilit
adherebant̾ laudabilit̾ uin¬
ci gaudebat. Unde mmeisqͥs
im eadem questione nichĩ
meliꝰ agendum. nicħ dicen¬
dum repꝑio: qm qͦd ullui
fecisse comꝑio. qui nobis in
tantam scientia. merito
auctoritatis p̃cellit: certam
rum sententiam. in eis que
nob dubia st̃.⁊ incenta secta¬
ri.Neq enim putandum ẽ¬
tatem lunaris discursꝰ dep̃¬
hendere:ł salubriꝰ posse di¬
noscere. quem in eadem di

Expanded text:
rium papam post tot Nicaeni conrium papam post tot Nicaeni concilii tempora novum cyclum petere, et Victorium paschalem novum condere persuasit. In hujus certamine praefatus doctissimo ac disertissimo vincere sedulus, instans tandem unanimitate eorum qui Nicaenae synodi decretis invincibiliter adhaerebant laudabiliter vinci gaudebat. Unde mihi meisque in eadem quaestione nil melius agendum, nil dicendum reperio, quam quod illum fecisse comperio, qui nobis in tantum scientia, merito, auctoritate praecellit, certam rum sententiam in eis quae nobis dubia sunt et incerta sectari. Neque enim putandum etatem lunaris discursus deprehendere, vel salubrius posse dignoscere, quae in eadem di
Abbreviated transcription (Latin):
die. Nł apͥliũ. id ẽ ꝓ embolismo
communem tenentes annũ
que ẽẽt paschalis obseruantiȩ
ueritas. multiplici miraculo
suꝑne uirtutis claruerit. Q
damem quit uilissima posses.¬
sio mettinas appellat᷑. in mon¬
tib ardius. ac siluis densissi¬
mis constituta. Illic ꝑparua
atq uili oꝑe construct̃a eccłia
ẽ. in euiꝰ baptist̾io nocte sacro¬
sc̃a paschali baptizandi hora
cũ nuliꝰ canalis nulla sit fistula
nec aqͣ õmouicina. fons ex sese
replet᷑. paucisq qͥ fu̾int consecͣ¬
tis cũ deductorium nullum
habeat. ut uenerat. aqͣ ex sese
discedit. Ic̃ gͦ sub sce memoriȩ
baptizandi fuerant recessert̃.
Illa uͦ nocte que luscescebat
miracło claruit occidentali¬
um partium fuisse errorem
licͣuit itaq ꝙ uetꝰ hec de hac
ȩtate lunani questio. est etiã
olim beati leonis pape indust᷑a
diligent̃ exquĩsita. Ipla est qͤ
longam int̾ orientis &e occi¬
dentis ȩccłias grauemq con¬
trouensiam fecit. Hec. yla¬

Expanded text:
m Aprilium, id est, pro embolismo communem tenentes annum, quae esset paschalis observantiae veritas multiplici miraculo supernae virtutis claruerit. « Quaedam, inquit, vilissima possesthinas appellatur, in montibus arduis ac sylvis densissimis constituta, illic perparva atque vili opere constructa ecclesia est, in cujus baptisterio nocte sacrosancta paschali, baptizandi hora, cum nullus canalis, nulla sit fistula, nec aqua omnino vicina, fons ex sese repletur, paucisque qui fuerint consecratis, cum deductorium nullum habeat, ut venerat aqua, ex sese discedit. Tunc ergo sub sanctae memoriae qui baptizandi fuerant recesserunt. Illa vero nocte quae lucescebat miraculo claruit occidentalium partium fuisse errorem. » Liquet itaque quia vetus haec de hac aetate lunari quaestio est, etiam olim beati papae Leonis industria diligenter exquisita, ipsa est quae longam inter Orientis et Occidentis Ecclesias gravemque controversiam fecit. Haec et Hila
Abbreviated transcription (Latin):
lis. nouam uidimꝰ lunam. ne¬
mouidit de illis. ccͣc.x. uiiͣi.
ullio residebant. Nemo de mi¬
noꝵ cͥctu graduum. qͥ illors
conciliis aderant ac statutis:
& non potiꝰ intelligendum.
qͥa cum lunam añni illius¬
Deluba solum paschalem a pͥdie

Expanded text:
ilis novam vidimus lunam, neilis novam vidimus lunam, nemo viderit de illis CCCVIII ilio residebant, nemo de minorum coetu graduum, qui illorum consiliis aderant et statutis, et non potius intelligendum, quia cum lunam anni illius paschalem a pridie
Abbreviated transcription (Latin):
cerni. motu uidl̃ accensionts
circa meraitiem facto. Qd siquis
grauiꝰ huic insistens qͦstioni. di¬
xerit se nouam lunam eo an¬
no qͦ saltꝰ inserendꝰ est. hoc ẽ ul¬
timo circł decennouenalis bi¬
duo pͥusqͣm pͥma caneret᷑. mul¬
tis cum testib uidisse. idẽ. xii.
nonars apͥlium die. cũ eiuscde
auiii.xiiii. luna paschalis in
arum sit annotata. Ideoq ñn
pͥdie nonas apͥlis ẽẽ pͥma uale¬
at. rationemq a nob̃ hiiꝰ cayse
ex egerit. Hie  nra pusillitas. ne
sui fragilitate deficiat ad pat̃¬
ne immo diuine auẽtoritatis
auxilium concurrat. Laterne
etenimiam auctoritatis sub¬
sidio fulcim᷑. dũ nicene syno¬
paschalis lunas tam firma
stabilitate p̃fixit:ut decen¬
nouennalis cͥarum circuitꝰ
pridie nonas apͥlis fieri pͥmã
nulli calculantium in dubio
est: ideoq hanc alit̃ diffimre
nulli fidelium fas ẽ. Qͥo enĩ:
Nunqͥd eredendum est. quia
illam quam nos.iiii.nonas apͥ¬

Expanded text:
cerni, motu videlicet ascensionis cerni, motu videlicet ascensionis circa meridiem facto. Quod si qui gravius huic insistens quaestioni, dixerit se novam lunam eo anno quo saltus inserendus est, hoc est, ultimo circuli decennovenalis biduo priusquam prima caneretur multis cum testibus vidisse, id est, quarto Nonarum Aprilium die, cum ejusdem anni XIV luna paschalis in arum sit adnotata, ideoque non nisi pridie Nonas Apriles esse prima valeat, rationemque a nobis hujus causae exegerit, hic nostra pusillitas, ne sui fragilitate deficiat, ad paternae, imo divinae auctoritatis auxilium concurrat. Paternae etenim auctoritatis subsidio fulcimur, dum Nicaenae synoas festi paschalis lunas tam firma stabilitate praefixit, ut decennovenalis earum circuitus II Nonas Aprilis fieri primam nulli calculantium in dubio est. Ideoque hanc aliter definire nulli fidelium fas est. Quid enim? numquid credendum est quia illam quam nos IV Nonas Apr
Abbreviated transcription (Latin):
sole ꝑmanebit. suspiraremꝰq
ad illam ardentiꝰ uitam pͣace
et̾na beatissimam. quando
erit lux lune siẽ lux solis.
sic̃ lux .uii. dierum. nme łt¬
luna a luna signum¬
irradiauit. ita om̃is dies festꝰ¬
in lege. a uesꝑa initiaRi. in ues¬
peram ꝑfici deb̾e p̃cipit᷑: ⁊ con¬
ꝑtina hora. qm aliunde no¬
ua computabit᷑. eandeq
etatem qmꝰ uespe inc hoat se¬
comdignit. moxsole oeerden¬
te pͥmam computari. ⁊ esse
necesse ẽ: quia uidelicet illã
temporis hͥoram. qua pͥmum
t̃ris fulgere cȩpit adutͤ. Si
autem post occubitum solis
.iii. horas post occasum solis
accensa suppleu̾it: illam qͣm
occidente s ole habuerat. ne
pͥme conditionis ordo tͣbet᷑
usq ad alium eiꝰ occasum re¬
tinere debebit ȩtatem. Nec
mirum lunam cum tot ho¬
ras noua trans egerit mani¬
festam in celo monstrari. cũ
post accensionem pareat ho¬
ra.Sepe nanq euenit maxĩe¬
ea posita in ariete. una eadq
die illam mãne simtl ⁊ uespe

Expanded text:
sole permanebit, suspiraremusque, ad illam ardentius vitam pace aeterna beatissimam, quando erit lux lunae sicut lux solis, et sicut lux VII dierum. Vet, a luna signumirradiavit, ita omnis dies festin lege a vespera initiari, in vesperam perfici debere praecipitur, conpertina hora quam aliunde nova computabitur, eamdemque aetatem quam vespere inchoat, secontigerit, mox sole occidente primam computari et esse necesse est, quia videlicet illam temporis horam, qua primum terris fulgere cepit, adiit. Sin autem post occubitum solis III horas post occaaccensa suppleverit, illam tamen quam occidente sole habuerat, ne primae conditionis ordo turbetur, usque ad alium ejus occasum retinere debebit aetatem. Nec mirum lunam cum tot horas nova transegerit manifestam in coelo monstrari cum post accensionem appareat hora. Saepe namque evenit, maxime posita ea in Ariete, una eademque die illa mane simul et vespere
Abbreviated transcription (Latin):
emplum rationis paschalis.
primi mensis crescit ⁊ detre¬
scit. Legimus item scͥbente sc̃o
pascasino  luibeo antistite ad
beatis siniũ papam leonem.
qͥa tp̃r zosimi pape cum ẽẽt
ultimꝰ circłi decennouenalis
annꝰ. ⁊̃ declinarent quidam

Expanded text:
emplum rationis paschalis, primi mensis crescit et decrescit. Legimus, item, scribente sancto Paschasino Lilybaei antistite ad beatissimum papam Leonem, quia tempore Zosimi papae cum esset ultimus circuli decennovenalis annus, et declinarent quidam
Abbreviated transcription (Latin):
eue fecirunt erumna mueauimͤ¬
mutatio lunaris que crem̃tis
detͥmentisq ꝑhennibus la¬
labores bores nr̃os imitatur.¬
decit lare cȩpimuis. debuit
horanotari. ut ⁊ ipsa lunariꝰ
hora mutationis cotidie uer¬
contruc sieuli illius amione¬
lua mtat᷑. Lam sapiens cũ¬

Expanded text:
us aerumna mutavimmutatio lunaris, quae crementis decrementisque perennibus labores nostros imitatur,lare coepimus debuit hora notari, ut ex ipsa lunaris hora mutationis quotidie versiculi illius admoneluna mutatur, nam sapiens cu
Abbreviated transcription (Latin):
issolubilis ille cominuniũ
annoꝵ ⁊ embolismorũ statꝰ
solueret᷑. que ininolabiliter
obseruandum diuine legis
auctoritate hebreis traden¬
diuine auetoritatis indicus
obseruantiam limarem qm¬

Expanded text:
le communium annorum et embolismorum status solveretur, quem inviolabiliter observandum divinae legis auctoritate Hebraeis tradendivinae auctoritatis indiciis observantiam lunarem q
Abbreviated transcription (Latin):
mantii fore commendans in¬
dicat manifeste qͥa simul
ut̃q mensis initium sumit.
Et nequis dicat quod anatho

Expanded text:
Martii fore commendans, indicat manifeste quia simul uterque mensis initium sumit. Et ne quis dicat quod Anato
Abbreviated transcription (Latin):
que tẽ xxuiii. st̾ ordo mani¬
feste testat᷑. Quid gͦ opꝰ erat ad
completionẽ lunaris ogdoa¬
dis duos solanis c̃sꝰ suꝑadicere
duo bissextiles pot̾ant ꝑficere
dies: Ngͦ duo dies qͥ in ogdoa¬
de soł a lunar ogdoade minꝰ
st̃. duoꝵ intealatione bissex¬
in ogdoade eiꝰ. a lunari. plꝰ
st̃ adiectione supplent᷑. Nec no¬
cet qͦd saltum lue qͤm qͥdã
in ogdoadis iitioponunt
int̾posueris: eodem ꝓposita
questiotine soluet. E habet
circł̃s decennouenalis m̃ses
solares. ccxxuiii. kinares.ec.¬
xxxu. dies: exceptis bissertis

Expanded text:
quae tunc XXVIII sunt, ordo manifeste testatur. Quid ergo opus erit ad completionem lunaris ogdoadis duos solaris cursus superadjicere duo bissextiles poterant perficere dies? Non ergo duos dies qui in ogdoade solis a lunari ogdoade minus sunt, duorum intercalatione bissexin hendecade ejus a lunari plus sunt adjectione supplentur. Nec nocet quod saltum lunae, quem quidam in ogdoadis iinterposueris, eodem proposita quaestio fine solvetur. Et habet circulus decennovennalis menses solares CCXXVIII, lunares CCXXXV dies, exceptis bissextis,
Abbreviated transcription (Latin):
deinde uirtutum sp̃ialium
latitudo ẽ adornanda in oꝑe.
aAlioqͥn qͥd utilitatis habeat
decor marmoris p̃cios issimi.
lignoꝵ tabulis obtectꝰ. si non
misticum aliquid tacite signi¬
ficat: ac bonors amplitudinẽ
oꝑum fortitudine ficħ inteme¬
ratȩ suffulciendam eẽ. doce¬
at: Abies uͦ ꝓpt̃ altitudinem
sui.& robur durabile ñtem
sꝑnentem. & celestium contẽ¬
placioni suꝑintentam. uir¬
tute qͦq patientiȩ singłarit̾
excellentem ñ incongrue de¬
monstrat. durq aut̃ lamine
quȩ marmori ac tabulis fc̃
abiegnis suꝑpositȩ: ipsa est
latitudo caritatis de corde
puro.⁊ conscientia bona. &
fide ñ ficta. Quȩ.Siẽ aurum
eȩt̾is eximior uͥtutib in tẽplo
di singłari luce refulget. Uñ
bene paulꝰ apłs cum pluri¬
ma uͥtutum bona. que hu¬
qͣsi pauimenti ornatꝰ enume¬
raret dicens. induite uos gͦ¬
sic̃ electi di. sci & dilecti. uisce¬
ra miscđiȩ. benignitatem.
humilitatem. patientiam.

Expanded text:
deinde virtutum spiritualium deinde virtutum spiritualium latitudine est adornanda in opere; alioquin quid utilitatis habebat decor marmoris pretiosissimi lignorum tabulis obtectus, si non mysticum aliquid tacite signaret, ac bonorum amplitudinem operum fortitudine fidei intemeratae suffulciendam esse docebat? Abies vero propter altitudinem sui, et robur durabile, mentem spernentem, et coelesti semper contemplationi intentam, virtute quoque patientiae singulariter excellentem, non incongrue demonstrat. Auri autem laminae quae marmori ac tabulis sunt abiegnis superpositae, ipsa est latitudo charitatis de corde puro et conscientia bona, et fide non ficta: quae sicut aurum caeteris eximior virtutibus in templo Dei singulari luce refulget. Unde bene Apostolus cum plurima virtutum bona, quae huquasi pavimenti ornatus enumeraret, dicens, Induite vos sicut electi Dei sancti et dilecti viscera misericordiae, benignitatem, humilitatem, p
Abbreviated transcription (Latin):
una eademq fide sibimet al¬
terutrum conexi. Aurilami
congaudent. Que tͥa beatꝰ apłs
una sententia complexus est.
circumcislo aliqͥd ualet. neq
p̃peitum. s fides qͤ ꝑ dilectio¬
nem oꝑat᷑. fidei nanq inuicte.
lapis figͣam tenuit: cȩdrꝰ. actio¬
nis odorifere: aurum. tnscen
ne sine oꝑib. otiosa uideat᷑.
aut mortua. uerum quia lex
in lapide scͥpta. doctrina
passionis confirmata: uinde

Expanded text:
una eademque fide sibimet aluna eademque fide sibimet alterutrum connexi. Auri lamicongaudentes. Quae tria beatus Apostolus una sententia complexus est, circumcisio aliquid valet, neque praeputium, sed fides, quae per dilectionem operatur . Fidei namque invictae lapis figuram tenuit, cedrus sanctionis odoriferae, aurum transcendne sine operibus otiosa judicetur aut mortua. Verum quia lex in lapide scripta, doctrina passionis confirmata, unde
Abbreviated transcription (Latin):
turas eminentes: cum oꝑa uir¬
tutum scineqͣqm occulta tegt̃:
s manifesta expositione foris õĩbꝰ
qͣles st̃ ipsi. qͥd agant. in exemplũ
paulꝰ: qͥ non solum p̃dicando gen¬
qͣntum emineret ostendebat:
ret: qntis reuelatonib sit a xp̃o
sublimatꝰ : felici głifieatione de¬
clarabat. Qui cum dicere suis
auditorib ñ dubitaret. imitato¬
res mei estote sic̃ ⁊ ego xp̃i: qͥd
indomo dñi msi celaturas emi¬
nentes ostendit: qui singłari
culmine uirtutis. sese cunctis
imitabilem p̃buit: Omnia cȩ¬
drinis tabulis uestiebant᷑: nec
omnino lapis apparere pot̾at
inpariete. s lapides parcietis.
siue pauim̃t & tabulȩ. ⁊ aurum.
designat᷑: ea utiq distinctione
cum parit̃ ponunt᷑. ut lapides
uiui sint sc̃ĩ. fidei fortitudine
in unam eandemq regłam si¬
bimet aggͥutinati. Tabule cȩ¬
drinȩ sicie abigenȩ. st̾ sc̃i. lati¬
tudine uariaꝵ uirtutum. se¬
cundum donationes sc̃i sp̃s. in

Expanded text:
turas eminentes, cum opera virturas eminentes, cum opera virtutum sancti nequaquam occulta tegunt, sed manifesta expressione foris omnibus, quales sint ipsi, quid agant in exemplum Paulus, qui non solum praedicando genquantum emineret ostendebat, ret, quantis revelationibus a Christo sit sublimatus, felici glorificatione decauditoribus non dubitaret: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Quid in domo Domini, nisi caelaturas eminentes ostendit, quia singulari culmine virtutis se cunctis imitabilem praebuit? Omnia cedrinis tabulis vestiebantur, nec omnino lapis apparere poterat in pariete. Et lapides parietis sive pavimenti, et tabulae et aurum, designant, sed ea utique distinctione, cum pariter ponuntur, ut lapides vivi sint sancti, fortitudine fidei in unam eamdemque regulam sibimet agglutinati. Tabulae cedrinae sive abiegnae, sunt sancti, latitudine variarum virtutum secundum donationes Spiritus sancti, in
Abbreviated transcription (Latin):
debit cor ur̃m: & gaudium
mul enim cumuiam dñi car¬
pimus: & a uanitate p̃sentis
sione reficim᷑ : hic ñ apponen¬
tes cor. illic pas centes fur sũ
cor. Et cȩdro omins domꝰ in¬
trins ecꝰ uestiebat᷑. habens tor¬
naturas suas &e comunct᷑as
fabrefact̾as. &e celat᷑as eminen¬
des. Diximꝰ de cȩdro quod in¬
suꝑabilem uͥtutum uenusta¬
tem signaret. Quonimirum
ligno. omnis dom d̃ni intͥn¬
secus uestit᷑: cum corda iustoꝵ
solo bonoꝵ oꝑm amore nites¬
cunt. Habetq domꝰ tabulis
cȩdrrinis tornat᷑as suas & cõ¬
iuncturas fabrefactas: cum
idem electi sese ad inucem
pulcherrima caritatis co¬
pula conectunt. Itaq cum
enumerata sit multitudo fide¬
lium: unum tam̃ cor. unam ha
tornature quȩ iuncturis tabula¬
rum apponebant᷑. ut unum ex
oĩb fieret tabulatum: ipsa offi.¬
cia sc̃ caritatis. qͥb ad inuicem
fr̃nitas sc̃a copulat᷑: ut in unam
xp̃i domum toto t̾rarum orbe cõ¬
ponit᷑. Que etiam domꝰ ht̃ cela¬

Expanded text:
debit cor vestrum, et gaudium mul enim cum viam Domini carpimus, et a vanitate praesentis sione reficimur, hic non apponentes, quia illic pascentes sursum est cor. Et cedro omnis domus intrinsecus vestiebatur, habens tornaturas suas et conjuncturas fabrefactas, et caelaturas eminentes. Diximus de cedro quod insuperabilem virtutum venustatem signaret, quo nimirum ligno omnis domus Domini intrinsecus vestitur, cum corda justorum solo bonorum operum amore nitescunt; habetque domus in tabulis cedrinis tornaturas suas, et conjuncturas fabrefactas, cum iidem electi se ad invicem pulcherrima charitatis copula coinnumera sit multitudo fidelium, unum tamen cor, unam habtornaturae, quae juncturis tabularum apponebantur, ut unum ex omnibus fieret tabulatum, ipsa sunt officia charitatis, quibus ad invicem fraternitas sancta copulatur, atque in unam Christi domum toto terrarum orbe componitur. Quae etiam domus habet caela
Abbreviated transcription (Latin):
bus ante mortem carnis suȩ
cum disciplis suis pꝰresurrec¬
tionem carnis sue: apparens
eis in multis argumentis. &
loquens de regno dei. &e con¬
ues cens. Ieiunando etemm.
ostendebat nr̃m in se laborẽ:
manducando autem ce bi¬
bendo cum dis cipłis. osten¬
debat in nob suam concola¬
tionem. Ieinans uelut clama¬
bat: atcendite ne grauent᷑ cor¬
da ur̃a in crapula & ebrietate.

Expanded text:
bat ante mortem carnis suae cum discipulis suis post resurrectionem carnis suae, apparens eis in multis argumentis, et loquens de regno Dei, et convescens. Jejunando etenim ostendebat nostrum in se laborem, manducando autem et bibendo cum discipulis, ostendebat in nobis suam consolationem. Jejunans velut clamabat: Attendite ne graventur corda vestra in crapula et ebri