comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
guass. Iuasi sedebã quasi loqueli. quasi pantte¬
bam: quas. euitabã. quasi disputibã Tocuquasi.
Quia cũ eingilauerit. ñ uenit qđ uidebat. Suasi thesiu¬
rũ inuenerã dicit m̃ dicus: si quasi non eẽt : mendicus a non esset:
Sed qr quasi erat: mendicus ẽ. Itaq: mͦ qui ad letaicias
scłares oculos aperiunt & corclaudunt : transit
quasi eoꝵ & uenit uerũ ipsoꝵ. Quasi eoꝵ felicitas est scłi.
Uerũ ipsoꝵ. pena est: nr̃m autẽ quasi tristicia ẽ. Hau¬
diũ non ÷ quasi. Non enĩ ait apłs. quasi gaudentes
ditantes. Et cũ hoc diceret nihil habeat apłs. Om̃ia
sua dimiserat: diuicias nullas possidebat. Et quid
secutus ait. Quasi nihil habentes. Et ipsũ ni hil hab̾e
apłi quasi erat. & om̃ia possidentes . Ibi non dix̃ quasi:
quasi egebat: Non aute quasi : sed uerẽ multos
ditabit: quasiniinl habebat. Non autẽ quasi. sed u
om̃ia possidebat. Unde u õmia possidebat: qc om̃ũ
conditori adherebat. Ueruntam̃ inqͥt ds̃ redimet

Expanded text:
quasi. Quasi sedebam, quasi loquebar, quasi prandebam, quasi equitabam, quasi disputabam. Totum quasi; quia cum evigilaverit, non invenit quod videbat. Quasi thesaurum inveneram, dicit mendicus. Si quasi non esset, mendicus non esset: sed quia quasi erat, mendicus est. Itaque modo qui ad laetitias saeculares oculos aperiunt, et cor claudunt, transit quasi eorum, et venit verum ipsorum. Quasi ipsorum felicitas est saeculi, verum ipsorum poena est. Nostrum autem quasi, tristitia est; gaudium non est quasi. Non enim ait Apostolus, Quasi gaudentes, ditantes. Et cum hoc diceret, nihil habebat Apostolus: omnia sua dimiserat, divitias nullas possidebat. Et quid secutus ait? Quasi nihil habentes: et ipsum nihil habere quasi Apostoli erat. Et omnia possidentes : ibi non dixit quasi. Quasi egebat; non autem quasi, sed vere multos ditabat. Quasi nihil habebat: non autem quasi, sed vere omnia possidebat. Unde vere omnia possidebat? Quia omnium Conditori adhaerebat. Verumta
Abbreviated transcription (Latin):
Gra salui facti estis ꝑfidẽ . ait apłs & hoc non ex uobis : Uidȩ
sortẽ : Et hoc non exuobis sedłĩ donũ estN exoꝑib: q̃uasi
uos bene feceritis: ut ad hoc accedere digni essetis  Non exoꝑib¬
nqt neforte qͥs excollatꝰ᷑ : Ipsius enĩ sumꝰ figm̃tũ creati in xp̃o
iłii in oꝑib: bonis : hȩc quodã mͦ sorsocculta ẽ: Soluntas
di in humano genere : sors ẽ: Sors ueniens de di acculta
uolimtate : apud quẽ non ẽ. iniquitas: Non enĩ ille ꝑsonas
accipit: sed occulta illius iustitia tibi sors est AItendat itaq
hcaritas ura : Videte hoc ipsũ quẽ ad modũ firmetur ab apło
paro: cũ simonille magus baptitatus aphilippo adhereret
eicredens miraculis diumis factis inc̃spectu suo: Uenerus̃
apłi ad samariã ubi crediderat &iã & ipse magus. & ubi fuit
baptitat : Et imposuer̃ apłi manꝰ hominib: baptitatis &

Expanded text:
et hoc non ex vobis vide sortem, et hoc non ex vobis; sed Dei donum est. Non ex operibus quasi vos benefeceritis, ut ad hoc accedere digni essetis, non ex operibus, ne forte quis extollatur. Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis . Haec quodam modo sors occulta est voluntas Dei; in humano genere sors est, sors veniens de Dei occulta voluntate, apud quem non est iniquitas : non enim ille personas accipit, sed occulta illius justitia tibi sors est. 14. Attendat itaque Charitas Vestra, videte hoc ipsum quemadmodum firmetur ab apostolo Petro. Cum Simon ille magus baptizatus a Philippo adhaereret ei, credens miraculis divinis factis in conspectu suo; venerunt Apostoli ad Samariam, ubi crediderat etiam et ipse magus, et ubi fuit baptizatus, et imposuerunt Apostoli manus hominibus baptizatis, et
Abbreviated transcription (Latin):
inon aliꝗd mali ẽ sed res indubitatione humana diumã¬
indicans uoluntatẽ. Nã & sortes miser apłi quando uidas
tradito dño perut Et sicut de illo scriptũ ÷ abiit in locũ suũ :¬
cepit queri quis in locũ eiꝰ ordmaret: Electis duo iuditio
himano &electus łmus de duob iuditio diumo Deduobus
pellat grãm di: qe insorte non ẽ. electio sed uoluntas di:
Nã ubi dicit᷑ iste facit iste non facit: merita considerantur:
Et ubi merita considerantur : electio ẽ non sors  Quando
autẽ ds̃ nulla merita nr̃a inuenit. sorte uoluntatis suȩ nos
saluos fecit: qr uoluit non qedigni fuimꝰ: Hec ÷ sors: Mlerito

Expanded text:
non aliquid mali enon aliquid mali eindicans voluntatem. Nam et sortes misere apostoli quando Judas, tradito Domino, periit, et sicut de illo scriptum coepit quaeri quis in locum ejus ordinaretur, electi sunt duo judicio humano, et electus de duobus unus judicio divino: de duobus pellat gratiam Dei? Quia in sorte non est electio, sed voluntas Dei. Nam ubi dicitur, Iste facit, iste non facit, merita considerantur; et ubi merita considerantur, electio est, non sors: quando autem Deus nulla merita nostra invenit, sorte voluntatis suae nos salvos fecit, quia voluit, non quia digni fuimus. Haec est sors. Mer
Abbreviated transcription (Latin):
inde capere uinde ille cepit: Forte utilit̃ & inmalũ incidisti
Iuẽ boñ putasti : ut in ubere quasi maternͦ a maritudinẽ inue¬
mires. Et ea offensione repellereris & ad cibũ ualidorẽ inuita¬
reris: Faciunt enĩ hoc nutricesinã notͦrepris. ut aliqua amara
ponant in papillis sus quib offensi paruuli abubere resiliañ
ille est ds̃ m̃s. Non ad hominis nom̃ ambulo: ap̃i nomenteneo:
ipsũ paulũ audi dicentẽ. Nunꝗd paulus ꝓuobis crocifixus est
aut in nomine paubibaptitati estis: perirem fi essem departe
pauli.Auomodo non pereo si fuc o de parte donat: p̃rorsus¬
sꝑaui. dixitues ds̃ m̃s : Non homoquis quã : sed tues ds̃ m̃s:
homꝰ deficithom ꝓficit: di m̃s ñ deficit neq ꝓficit: Nec
hab& qͦ ꝓficiat ꝑ fac̾ nec hab& unde deficiat aternus : Bixi
dño dsmsestu : Inmanib: tuis sortes mee : Non in manibus
nomi& sortã. Non de bemus sortilogos quȩrere : Sors enim

Expanded text:
inde cape unde ille cepit, aut fortasse non cepit. Forte utiliter et in malum incidisti, inde cape unde ille cepit, aut fortasse non cepit. Forte utiliter et in malum incidisti, quem bonum putasti, ut in ubere quasi materno amaritudinem invenires, et ea offensione repellereris, et ad cibum validiorem invitareris. Faciunt enim hoc nutrices mammothreptis, ut aliqua amara ponant in papillis suis, quibus offensi parvuli ab ubere resiliant, iste Deus meus est. Non ad hominis nomen ambulo, Christi nomen teneo. Ipsum Paulum audi dicentem: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizati estis ? Perirem si essem de parte Pauli; quomodo non pereo si fuero de parte Donati? Prorsussperavi: dixi, Tu es Deus meus. Non homo quisquam, sed tu es Deus meus. Unus deficit, unus proficit: Deus meus non deficit, neque proficit; nec habet quo proficiat s. 16. In manibus tuis sortes meae: non in manibus nomine sortium, non debemus sortilegos quaerere. Sors enim
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ. tenuerꝰ cons ͥ. sionẽ tuã : Seris in circunitut.: : non in man
mala inter istas seductiones. foris iniquitates. & ꝓuersita¬
tesitus. Cũ ađd tenderẽ homines iustos & quererẽ & deeẽnt
qͥs imitarer qͥd feci qđ consiliũ mueni : Ego autẽ inte sꝑaiu
dñe: Nihil salubrius niil securius : Volebas imitari nescio
quẽ inuenis illũ non bonũ: Tolle imitationẽ hanc: Aliũ quefisti.
nescio qd displicuit tͥ : Tertiũ quesisti: & ipse non placuit :
Nũ qd qx ille uille displicuit. & tuperibis : tolle ab homine spem:
qr maledictus om̃is qui spemsuã ponit in homiie: Si a tten¬
dis ad huchominem. & eũ queris mitare : & ex illb dere adhuc
lactius nutriri: & fies mãmoteptus quales dicunt᷑ in fantes łpuer
qui diu sugunt : qđ ñ decet Et enĩ lacte utitanꝗ ꝑcarne uelle
sibi cibũ traici. ħoc idem ÷ ꝑ hominẽ uiuere: Idoneus estoadm̃sã

Expanded text:
id est, tenuerunt consensionem tuam; et eris in circuitu, non in mansid est, tenuerunt consensionem tuam; et eris in circuitu, non in mansmala, inter istas seductiones, foris iniquitates, et perversitates intus, cum attenderem homines justos et quaererem, et deessent quos imitarer, quid feci? quod consilium inveni? Ego autem, in te speravi, Domine. Nihil salubrius, nihil securius. Volebas imitari nescio quem, invenisti illum non bonum: tolle imitationem hanc. Alium quaesisti, nescio quid displicuit: tertium quaesisti, et ipse non placuit: numquid quia et ille et ille displicuit, et tu peribis? Tolle ab homine spem, quia maledictus omnis qui spem suam ponit in homine . Si attendis adhuc hominem, et cum quaeris imitari, et ex illo pendere, adhuc lacte vis nutriri; et fies mammothreptus, quales dicuntur pueri qui diu sugunt, quod non decet. Etenim lacte uti, tanquam per carnem velle sibi cibum trajici, hoc idem est per hominem vivere. Idoneus esto ad mensam,
Abbreviated transcription (Latin):
Oblitus sũ tanꝗ mortuus a corde. Olitus sũ : in obliuionẽ ueni:
laborabat iste. & nulli ꝓderat: Vidit se uas eẽ. & null ꝓdesse:
hendunt me cotide. Nuantã imda dicunt imalos xp̃ranos.
bomi. ap̾ani : sed ecce quȩ faciunt. xp̃iani: non separat: non discer¬
nit. Illitam̃ istadcunt qui ascolunt incircuitu. id est circũ eunt
et non intre᷑ nt. Quare eircũ eunt & ñ intrant : q̃c rotã tẽporis
amant : Non intrant adueritatẽ qr ñ amant a ternitatẽ
Tẽporalib: dethti. tãꝗ rota c̃stricti: de quib alibi dicitur: Pone
principeseaꝵ utrotã : Et alibi incircutuimpii anbulant. Dũ
congregarentur ipsi simul aduersũ me : ut acciperent animã
meã consiliat sunt Quid ÷ uit acciperent auimã meã consiui¬
ati sunt : ut consentirẽ prauitatibripsoꝵ: Ipsi enĩ qui male¬
dicunt & ñ intrant. parũ ÷ ge non intrant: & eicere hinc uo¬
lunt uituperando: Sieiecer : de eccła: acceper animãtuam:

Expanded text:
Oblitus sum, tanquam mortuus a corde. Oblitus sum, in oblivionem veni, Laborabat iste, et nulli proderat: vidit se vas esse, et nulli prodeshendunt me quotidie. Quanta mala dicunt in malos christianos, boni christiani? Sed, Ecce quae faciunt Christiani: non separat, non discernit. Illi tamen ista dicunt, qui accolunt in circuitu, id est, circumeunt, et non intrant. Quare circumeunt, et non intrant? Quia rotam temporis amant: non intrant ad veritatem, quia non amant aeternitatem; temporalibus dediti tanquam rotae constricti, de quibus alibi dicitur, Pone principes eorum ut rotam ; et alibi, In circuitu impii ambulant . Dum congregarentur ipsi simul adversum me, ut acciperent animam meam consiliatati sunt? Ut consentirem pravitatibus eorum. Illis enim qui maledicunt, et non intrant, parum est quia non intrant; et ejicere hinc volunt vituperando. Si ejecerunt te de Ecclesia, acceperunt animam tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
iecit. qđ fideles erigeret. qđ c̃ solaret᷑ atq firma¬
ret dicens Qui ꝑseuerauerit usq infinẽ. hic saluus erit
Ad tende itaq istũ quantũ mͥuidec᷑ in hac tribulatione

Expanded text:
jecit, quod fideles erigeret, quod consolaretur atque firmajecit, quod fideles erigeret, quod consolaretur atque firmaret, dicens: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . 3. Attende itaque istum, quantum mihi videtur, in hac tr
Abbreviated transcription (Latin):
positũ in illa piscatione ante passionẽ dñi Ex his itaq
multitudinib exaggeratis quib ꝑpascha sic reficiunt᷑
eccłȩ: ut turbis ipsorũ parietũ recus& angustia :
Quomꝰͦ autẽ non tribuletur iste dehac multitudine :
quando uidet ipsos mnplere teatra & anpinteatra.
qui paulo ante ȩccłam impleuer: ipsos in nequitiis qi
paulo ante in laudib di ipsos blasphemare dm̃. qui
repondelunt amendõ : ꝓmaneat dur& ñ uri  deficiat
etiã in multitudine copiosa inquoꝵ: Quia nec granũ
deficit in multitudine palearũ. quo usq post uentila¬
tionẽ mittatꝰ inhorreũ. & ibi sit in sotietate scõꝵ.
Neᷤturbulenti aliqͥd pulueris patiat᷑: ꝑdur& gͦ. qr & dñs¬
cũ dixiss& qm̃habundabit iniquitas. refrigesc& ca¬
ritas multoꝵ. Ne p̃nuntiata ista habundantia iniqͥs¬
tatis labarent mitarentq pedes nr̃i: continuo sub¬

Expanded text:
positum in illa prima piscatione ante passionem Domini. Ex his igitur positum in illa prima piscatione ante passionem Domini. Ex his igitur multitudinibus exaggerati sunt, quibus per Pascha sic referciuntur ecclesiae, ut turbas ipsorum parietum recuset angustia. Quomodo autem non tribuletur iste de hac multitudine, quando videt ipsos implere theatra et amphitheatra, qui paulo ante ecclesias impleverunt? ipsos in nequitiis, qui paulo ante in laudibus Dei? ipsos blasphemare Deum, qui respondebant, Amen Deo? Permaneat, duret, non deficiat etiam in multitudine copiosa iniquorum, quia nec granum deficit in multitudine palearum, quo usque post ventilationem mittatur in horreum, et ibi sit in societate sanctorum, ne turbulenti aliquid pulveris patiatur. Perdcum dixisset, Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum; ne praenuntiata ista abundantia iniquitatis labarent nutarentque pedes nostri, continuo sub
Abbreviated transcription (Latin):
pacẽ babent : aliquȩ intribulatione sunt hnistisqui pacẽ
habent : inspatiospedes illi. Qui intribulatione sunt
angustias patiuntur: Sed & illof contristat illoꝵ tribu¬
latio & illos pax istoꝵ consolat : Sic ẽ eñ unũ corpus
ut ñ sit discissio Non autẽ facit discissionẽ ÷ nisi dissenfio
Castas autẽ. conpagẽ facit: Conpages complectit᷑ unitatẽ:
Initas seruat caritatẽ: caritas ꝑuenit adclaritatem::
Dicat gͦ ex quib dã m̃bris. Miserere mei dñe qm̃tribũ¬
lor conturbatus est in ira oculus meus anima mea
& uenter m̃s. Querimꝰ unde sit ista tribulatio q̃m liba¬
tus paulo ante gauđe bat᷑. lustida quadã infusa sibi
largita donodĩ. & inde facto spatio pedib fuis in lati¬
tudie caritatis: Unde gͦ & ista extitit tribulatio nisi
& cap̃ti sunt innumerabiles deqͥb p̃dictũ erat Adͥnun¬
tiaui & locutussũ : multiplicati st̃ suꝑ numerũ. Qui
etiã nauigia p̃merent & retia rũperent: sicut est

Expanded text:
habent; aliquae in tribulatione sunt: in istis quae pacem habent, in spatioso sunt pedes; illae quae in tribulatione sunt, angustias patiuntur: sed et istos contristat illorum tribulatio, et illos pax istorum consolatur. Sic est enim unum corpus, ut non sit discissio; non autem facit discissionem nisi dissensio. Charitas autem compagem facit, compages complectitur unitatem, unitas servat charitatem, charitas pervenit ad claritatem. Dicat ergo ex quibusdam membris: Miserere mei, Domilor; conturbatus est in ira oculus meus, anima mea et venter meus. 2. Quaerimus unde sit ista tribulatio, quoniam liberatus paulo ante gaudere videbatur, justitia quadam infusa sibi largiter dono Dei, et inde facto spatio pedibus suis in latitudine charitatis. Unde ergo et ista existit tribulatio, nisi et capti sunt innumerabiles, de quibus praedictum erat. Annuntiavi et locutus sum, multiplicati sunt super numerum ; qui etiam navigia premerent, et retia rumperent, sicut est
Abbreviated transcription (Latin):
tans ligna sibi. quomͦ xp̃s erucẽ portauit Ille postre
nisi quodamͦ crucifigi : figura ẽ ista de aip̃o continuo
p̃dicanda erat ȩccła  Prenutiato capite. p̃nuntiandũ erat
& corpus : Cȩpit sp̃s dĩ cepit ds̃ abrahã p̃dicare uelle eccłam.
& tulit figurã: Ap̃m figurate p̃dicabat eccłam aꝑte pre

Expanded text:
tans ligna sibi, quomodo Christus crucem portavit . Ille postremtans ligna sibi, quomodo Christus crucem portavit . Ille postremnisi quodam modo crucifigi? Figura est ista de Christo. Continuo praedicanda erat Ecclesia, praenuntiato capite praenuntiandum erat et corpus: coepit Spiritus Dei, coepit Deus ad Abraham praedicare velle Ecclesiam, et tulit fi
Abbreviated transcription (Latin):
Non ꝓpter ꝓpaginẽ carnis. sed ꝓpt̃ imitationẽ fidei  lustꝰ
&̃ placens dõ ꝑfidẽ suscepitꝰ sibi filiũ pͥmissũ isa ac desara
stcrili uxore sua in senectute sua. lussus ẽ. immolare đo
eundẽ filiũ : nec dubitauit. nec disceptauit. nec de ussddi
disputauit. nec malũ putauit qđ iubere optimꝰ potuit :
Duxit filiũ soũ adimmolandũ.: in posuit ei ligna sacrifiti
ꝑuenit ad locũ er ex̃ dẽt̾e rã ut ꝑcuteret: Eoꝓhibente de¬
posuit. quo iubente leuauerat : Qui obtẽperauerat ut
feriret : obtẽperauit ut parceret : Vbiq obȩdiens: nusꝗ
timidus : Ut tam̃ impleretꝰ sacrifitiũ & sine sanganne non
discederetꝰ : inuentus ẽ naries herens ꝓiuepre cornib::
Ipse imolatus ẽ: ꝓactũ est sacrifitiũ Nugre qͥđ sic sigura
est xp̃i. inuoluta sacram̃tis. Deniq ut uideat᷑. discutit ut
uideatur ꝑtractat᷑ ut qđ in uolutũ est  E uoluatur :
Isaac tanꝗ filius unicus dilect. figarã habens filii di por¬

Expanded text:
nem carnis, sed propter imitationem fidei: justus et placens Deo, per fidem suscepit filium sibi promissum Isaac de Sara sterili uxore sua in senectute sua : jussus est immolare Deo eumdem filium, nec dubitavit, nec disceptavit, nec de jussu Dei disputavit, nec malum putavit quod jubere optimus potuit; duxit filium suum ad immolandum, imposuit ei ligna sacrificii, pervenit ad locum, erexit dexteram ut percuteret, eo prohibente deposuit, quo jubente levaverat ; qui obtemperaverat ut feriret, obtemperavit ut parceret; ubique obediens, nusquam timidus: ut tamen impleretur sacrificium, et sine sanguine non discederetur, inventus est aries haerens in vepre cornibus, ipse immolatus est, peractum est sacrificium. Quaere quid sit: figura est Christi involuta sacramentis. Denique ut videatur discutitur, ut videatur pertractatur, ut quod involutum est evolvatur. Isaac tanquam filius unicus dilectus figuram habens Filii Dei, por
Abbreviated transcription (Latin):
rũ manuũ uenit sp̃sses & impleuit homines:: desidera¬
uit istã non grãm sed potentiã. Non unde liberaret᷑ sed
unde extolleret᷑:. At ubi desiderauit hoc & impleuit fuper¬
bra coreiꝰ. & chabolica impietas. & celsi tudo deccienda: ait
ad apłos. Quantã uultis pecuniã ame acciꝑe ut ad meã
iu positionẽ manus accipiant homines sp̃m sc̃m plecinia¬

Expanded text:
sanctus, et implevit homines; et desideravit istam, non gratiam, sed potentiam; non unde liberaretur, sed unde extolleretur: at ubi desideravit hoc, et implevit superbia cor ejus, et diabolica impietas et celsitudo dejicienda, ait Apostolis: Quantam vultis pecuniam a me accipere, ut et ad mearum impositionem manuum accipiant homines Sp
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃ib peuis uiuunt᷑ malix p̃iani: Uis uidere quã om̃ib
chiel ꝗe cõparantur sarm̃tis in utilib lone paganos
ligna eẽ. saluatica: extra eccłam Ad huc potest in¬
de fieri aliqd quomꝰ delignis fabrilib est lignũ fabro
aptu : Et si ad huc nodo sũ. & curuũ & corticosũ : tam̃
conldoletur astcꝰtur. deplanꝰturiꝰ.  possit uenire
ad aliquã fabricã usus humani. De sarm̃tis autẽ prȩ¬
cisis fabri nihl facere possunt : Ignis ea solus expec¬
tat: Adtendite sr ̃scũ siluatico ligna ubiq p̃ponat᷑
Sarmtũ manens in uite. qc sarmtũ dat fruetono

Expanded text:
christiani. Vis videre quam omnibus Ezechiel, quia comparantur sarmentis inutilibus . Pone Paganos ligna esse silvatica extra Ecclesiam, adhuc potest inde fieri aliquid; quomodo de lignis fabrilibus est lignum fabro aptum, et si adhuc nodosum et curvum et corticosum, tamen quod doletur, ascietur, deplanetur, et possit venire ad aliquam fabricam usus humani: de sarmentis autem praecisis fabri nihil facere possunt; ignis ea solus exspectat. Attendite, fratres. Cum silvatico ligno ubique praeponatur sarmentum manens in vite, quia sar
Abbreviated transcription (Latin):
& male uiuentib ira scilicet: clamare non licet : Cũ
irascim̃ & clamare non possumꝰ. interiora nr̃a tur¬
bantur : Tanta ẽ. enĩ aliꝗdo puersitas: ut nec cor¬
scło: eis non ẽ. iã nec essaria: Sed qr dispensatio eoꝵ
aliis necessaria ẽ : fit meis qđ ait apłs. Concupis
magis optimũ manere in carne: necessariũ ꝓpter uos
Quando autẽ uidet homo ex dispͤ setione sua. ex laborib
sussexp̃dicatione sua ñ ꝑficere homines: infirmatur in
egestate uita homiis: Uere miserabilis egestas & fa¬
mes. Quando quidẽ eos quos dño lucram. quodãmͦ
manducat ȩxcła : Quid ẽ manducat: in corpussuũ
lucrata fuerit aliquo mͦ: manducat quodã modo:
Cuiꝰ ꝑsonã gerebat p&rus. quando eidecelo usmissus :
discus plenꝰ om̃ib: animalib: quadrupedib reptilib & uo
latilib Nuib generib: om̃s gentes significantur: Prefi

Expanded text:
 male viventibus irasci licet, clamare non licet. Cum irascimur et clamare non possumus, interiora nostra turbantur. Tanta est enim aliquando perversitas, ut nec corsaeculo, eis jam non est necessaria. Sed quia dispensatio eorum aliis necessaria est, fit in eis quod ait idem Aposmagis optimum: manere autem in carne necessarium propter vos . Quando autem videt homo ex dispensatione sua, ex laboribus suis, ex praedicatione sua, non proficere homines, infirmatur in egestate vita hominis. Vere miserabilis egestas et fames: quandoquidem eos quos Domino lucramur, quodammodo manducat Ecclesia. Quid est manducat? In corpus suumlucrata fuerit aliquo modo, manducat quodammodo. Cujus personam gerebat Petrus, quando ei de coelo submissus est discus plenus omnibus animalibus quadrupedibus, serpentibus, et volatilibus: quibus generibus omnes gentes significantur.
Abbreviated transcription (Latin):
bile : qe multi qͥuider me foras fuger ame Et qui cogno¬
uer̃ qͥd eẽt. eccła: exier foras. & hereses & scis mata
c̃tra ȩccłam fecer : Hodie hominẽ inuenis uerbi gr̃a.
natũ in parte donati: Nebit qͥd sit eccła ubinatus ẽ.
ten& Non illi euellis c̃suetudmẽ: quã suxit cũ laete
nutricis : Illũ da qui uoluitur cotide inscripturis qui
legit qͥ p̃dieat: lta ne tanꝰ ͤ ñ ibi uid&: postula ame & da¬
orbis unitatẽ qͥd fugis foras ut ñ solũ ipse patiaris uer¬
bũ. & aliis facias cecitatẽ : qui uidebant me. id estͤ qd sit
Putatis enĩ fr̃s meiqx illi:omines qui fecer̃ hereses ꝑloca
& partes. non nouerant inscripuris di. ꝗe ȩccła non est
p̃dicata nisi toto terrarũ orbe diffusa: ueredco caritati

Expanded text:
e, id est, qui cognoverunt quid esset Ecclesia, exierunt foras, et haereses et schismata contra Ecclesiam fecerunt. Hodie hominem invenis, verbi gratia, natum in parte Donati, nescit quid sit Ecclesia, ubi natus est tenet: non illi evellis consuetudinem quam suxit cum lacte nutricis. Illum, illum da qui volvitur quotidie in Scripturis, qui legit, qui praedicat: itane tandem non ibi videt, Postula a me, et daorbis unitatem, quid foras fugis, ut non solum ipse patiaris, verum et aliis facias caecitatem? Qui videbant me, id est, qui novPutatis enim, fratres mei, quia illi omnes qui fecerunt haereses per loca et partes, non noverant in Scripturis Dei, quia Ecclesia non est praedicta, nisi toto terrarum orbe diffusa? Vere dico Charitati
Abbreviated transcription (Latin):
cit haritas multoꝵ. Higemitib ñ inclaris uocib Quan¬
do uidet eccła multos in ꝑuers ire gemitib suos deuo¬
rt apud se. ut dicat do gemitꝰ m̃s non ÷ absconditꝰ
ate Inalio psalmo dicitur Sed congrut huic : et hoc ẽ
diceren÷ Gemitꝰ m̃s & si absconditus ÷ ab hominib ate
non ẽ ab sconditꝰ: Infirmatus : inegestate iugor m̃s
& ossa mea conturbata sunt. Dehac egestate supra dim¬
mus: Ssła uͦ for mtelliguntur ȩcclefiȩ: qui etiã si non x¬

Expanded text:
s multorum. In gemitibus, non in claris vocibus: quando videt Ecclesia multos in perversum ire, gemitus suos devorat apud se, ut dicat Deo, Gemitus meus non est absconditus a te : in alio psalmo dicitur, sed congruit huic; et hoc est dicere, Gemitus meus, etsi absconditus est ab hominibus, a te non est absconditus. Infirmatus est in egestate vigor meus, et ossa mea conturbata sunt: de hac egestate supra diximus: ossa vero fortes intelliguntur Ecclesiae, qui etiam si non
Abbreviated transcription (Latin):
ñ curuauer̃ genua ante baal Ergo fr̃s int̾ hec scanda¬
la. unũ ẽ. remediũ ne malũ sentias de fr̃e tuo humi
qui ñ uidebant me: &iã qͥ uidebant mofonras fug er ̃
ame Sedsi quime ñ uidebant foras fug er̃ ame: nec di

Expanded text:
non curvaverunt genua ante Baal . Ergo, fratres, inter haec scandanon curvaverunt genua ante Baal . Ergo, fratres, inter haec scandala unum est remedium, ne male sentias de fratre tuo. Humiqui non videbant me: etiam qui videbant me, foras fugerunt a me. Sed si qui me non videbant, foras fugerunt a me nec dic
Abbreviated transcription (Latin):
quã cũ uid& homo multos m ale uiuentes: & de quib
mala ͤ sꝑabatur inmultis male factis inuentos fimet
netales sint om̃s qͦs putabat bonos & ueniunt insus¬
pitionẽ malã ꝓpe om̃s boni. Aualis uir quomͦ ceci¬
dit quomͦ inuentus ẽ. in illa turpitudinȩ: in illo scelere:
millo facto malo: Putas ñ tales som̃s  hociẽ timor
notis meis: ut & ipsis quib noti sumꝰ plerũq indubiũ
ueniamus & nisi te consoletur qđ es si aliquid es non cre¬
dis eẽ. alterũ talẽ. Consolatur hominẽ qualiscũq
conscienta : ut dicat sibi bomo qui bene uiuit Otu quimͦ
uereris ne tales sint om̃s. tutalis es respondet c̃scien¬
tia Nonsũ Ergositutalis nones. solus es. Ude ne peior
sit ista suꝑbia : quã illa nequitia. Nolite solũ dicere
Nã et helias aliquando tedio multitudmnis impioꝵ affectꝰ.
ait Prophetas tuos occider: altaria suffoder & ego re¬
lictus sũ solus & quȩ:r̃ animã meã : Sed qͥ dicit illi cu

Expanded text:
quam cum videt homo multos male viventes, et de quibus bene sperabatur in multis malefactis inventos? Timet ne tales sint omnes quos putabat bonos, et veniunt in suspicionem malam prope omnes boni. Qualis vir? quomodo cecidit? quomodo inventus est in illa turpitudine, in illo scelere, in illo facto malo? putas non tales sunt omnes? Hoc est timor notis meis, ut et ipsis quibus noti sumus, plerumque in dubium veniamus. Et nisi te consoletur quod es, si aliquid es, non credis esse alterum talem. Consolatur hominem qualiscumque conscientia, ut dicat sibi homo qui bene vivit: O tu qui modo vereris ne tales sint omnes, tu talis es? Respondet conscientia: Non sum. Ergo si talis non es, solus es? Vide ne pejor sit ista superbia, quam illa nequitia. Noli solum te dicere. Nam et Elias aliquando taedio multitudinis impiorum ait: Prophetas tuos occiderunt, altaria tua suffoderunt, et ego relict
Abbreviated transcription (Latin):
morib prauis : ergo ira ñdũ est odiũ : ñdũ odimus
eos quib irascimur  Sed ira ista simanserit & non
cito euulsa fuerit: crescit & sit odinũ. Iđo ut recens
ira euelletur . & mnodiũ non conuertat᷑: hoc nos doc&
scriptura dicens Non occidat sol suꝑ iracundiã urãm.⁊
Inuenis autẽ aliquando frẽm odio habentẽ & rep̃hen¬
dit irascentẽ : in illo ẽ. odiũ. inalio culpã irã. Ipse ha¬
bet trabem moculo suo : & reprehendit festucã mocu¬
lo fr̃is sui. Sed festuca ista nisicito euellat᷑ trabes

Expanded text:
moribus pravis. Ergo ira nondum est odium: nondum odimus moribus pravis. Ergo ira nondum est odium: nondum odimus eos quibus irascimur; sed ista ira si manserit, et non cito evulsa fuerit, crescit et fit odium. Ideo ut recens ira evellatur, et in odium non convertatur, hoc nos docet Scriptura, dicens: Non occidat sol super iracundiam vestram . Invenis autem aliquando fratrem odium habentem, et reprehendit irascentem: in illo est odium, et in alio culpat iram; ipse habet trabem in oculo suo, et reprehendit festucam in oculo fratris sui . Sed festuca ista et surculus, nis
Abbreviated transcription (Latin):
mei dñe qm̃ tribulor conturbatus ẽ. in ira oculus
m̃s: Si tribularis quare irasceris : irascitꝰ᷑ iste pecca
tisaliem s Quis ñ irascatur uidens homines confi¬
tentes ore dm̃. negantes morib : quis ñ irascatur
seruantes osculo qđ infigunt in sacram̃tisdĩ
irascuntur. Quomͦ uix apparent grana quando
area trituratur: qui nescit quantȩ spicȩ misse sint:
putat totũ paleã eẽ: & exhoc qđ tptũ palea putat᷑:
inde magnã massã purgabitur: In his gͦ non appa¬
rentib & gem̃tib irascitũr. qui dicit in alio loco telus
domꝰtue comedit me Dicit & alib. Tediũ detinuit
me apeccatorib relinquentib legem tuã: Dicit &¬
in alio loco : Uidi in sensatos & tabescebã Hȩc autẽ
ira metuenda ẽ. ne tanta sit ut in odiũ uertatur ⁊
Ira enĩ: nondũ est odiũ: Nã irasceris filio: & non odisti
filiũ. ei seruas hereditatẽ qui te sentit iratũ : Et ad
hoc irasceris: ne ꝑdãs qđ seruaueris male euadens

Expanded text:
e, quoniam tribulor, conturbatus est in ira oculus meus. Si tribularis, quare irasceris? Irascitur iste alienis peccatis. Quis non irascatur, videns homines confitentes ore Deum, negantes moribus? Quis non irascaturservantes osculo quod infigunt in sacramentis Dei? irascuntur: quomodo vix apparent grana, quando area trituratur. Qui nescit quantae spicae missae sunt, putat totum paleam esse: et ex hoc quod totum palea putatur, inde magna massa purgabitur. In his ergo non apparentibus et gementibus irascitur, qui dicit alio loco: Zelus domus tuae comeditcatoribus relinquentibus legem tuam . Dicit et alio loco, Vidi insensatos, et tabescebam . 4. Haec autem ira, metuendum est, ne tanta sit, ut in odium vertatur. Ira enim nondum est odium: nam irasceris filio, non odisti filium; ei servas haereditatem, qui te sentit iratum; et ad hoc irasceris, ne perdat quod servaveris, male vivens
Abbreviated transcription (Latin):
menbrorũ ap̃i aba fflictione & insidiis : Et rursusdicit.
Miserere mei dñe q̃m̃ tribulor : intribulatione utiq angus¬
tia ẽ  Quomꝰ gͦ postusti in spatiosõ pedes meos si ad huc
tribulatur. quomͦ inspatioso edes : anforte una quedã
uax est qr imũ quidẽ corpus. Sed in aliquib: menbris ppa¬
cuĩ sentitur. maliquib angustia : Id . ẽ. alii sentunt facilita¬
tẽ iustitiȩ alii laborant in tribulatione: Nã si non alia
m̃bra illudalia paterent᷑ : non dicer et apłs: Sipatit᷑ inũ
m̃brũ : compatunt᷑ om̃ia m̃bra Et siglorificatur unũ men

Expanded text:
membrorum Christi ab afflictione et insidiis. Et rursus dicit: membrorum Christi ab afflictione et insidiis. Et rursus dicit: Miserere mei, Domine, quoniam tribulor. In tribulatione utique angustia est: quomodo ergo, Posuisti in spatioso pedes meos? Si adhuc tribulatur, quomodo sunt in spatioso pedes? An forte una quidem vox est, quia unum quidem corpus; sed in aliquibus membris spatium sentitur, in aliquibus angustia, id est, alii sentiunt facilitatem justitiae, alii laborant in tribulatione? Nam si non alia membra illud, alia illud paterentur, non diceret Apostolus: Si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra; et si glorificatu
Abbreviated transcription (Latin):
psalmi nr̃a reuertatur intentio : & nos ipsos
in tẽpore tribulationis gaudebimꝰ in tẽpore tribu¬
toms : Cõmendauerã caritati urȩ cũ primas par¬
tes huius psalmi exponerẽ qđ xp̃s loquatur &
quomodo sit accipiendus xp̃s totus cũ capite & cor¬
pore nontaciu T estimoniis &iã scripturarũ quan¬
tũ mihi uidetir satis idoneis luculentisq firma¬
uerã : ita ut om̃imno dubitari non possit. xp̃m ẽẽ.
caput & corpus sponsũ & sponsa filiũ di & eccłam:
filiũ dĩ factũ filiũ hominis ꝓpter nos ut filios
hominũ faceret filios di. Atq ita cent duo in car¬
ne una. in sacram̃to magno q agnoscuntur in
pphetis duo in uoce una. Gratulatio superius ex¬
pressa ẽ. ipsius dicentis : Respexisti humilitate
meã saluã fecisti denecessitatib animã meã: Nec condu¬
sistime inmanꝰ inmici : statuisti in loco spatioso pedes meos.
Gratulatio ẽ. liberati hominis atribulatione liberatorũ

Expanded text:
Psalmi nostra revertatur intentio, et nos ipsos in tempore tribulationis, gaudebimus in tempore retributionis. Commendaveram Charitati Vestrae, cum primas partes hujus psalmi exponerem, quod Christus loquatur; et quomodo sit accipiendus Christus totus cum capite et corpore, non tacueram: testimoniis etiam Scripturarum, quantum mihi videtur, satis idoneis luculentisque firmaveram; ita ut omnino dubitari non posset Christum esse caput et corpus, sponsum et sponsam, Filium Dei et Ecclesiam, Filium Dei factum filium hominis propter nos, ut filios hominum faceret filios Dei; atque ita essent duo in carne una in sacramento magno, qui agnoscuntur in Prophetis duo in voce una. Gratulatio superius expressa est ipsius dicentis: Respexisti humilitatem meam, salvam fecisti de necessitatibus animam meam, nec conclusisti me in manus inimici, statuisti in loco spatioso pedes meos: gratulatio est liberati hominis a tribulatione, liberatorum
Abbreviated transcription (Latin):
in uno agro ꝑtotũ mundũ umã plouiã exciꝑe
pariter ꝑ flari pariterq: secũ aduersa nu¬
tririt habere simul ista cõmunia donadei
malis bonisq concessa cõmuiter ab illo qui
facit solem suũ oriri suꝑbonos & malos. & pluit
suꝑ iustos & in uistos: Uidens gͦ semen abrahȩ
semen scm̃ quanta cũ malis aquib quandoq
separandũ est nunc habeat cõmimia: equa¬
liter nasci eandẽ conditionẽ generis humani
sortirĩ puiriter mortalia ferre corpora: simul
ut luce frontib fructib ꝓsperitatib aduer¬

Expanded text:
in uno agro per totum mundum, unam pluviam excipere, in uno agro per totum mundum, unam pluviam excipere, pariter perflari, pariterque secum inter adversa nutriri, habere simul ista communia dona Dei, malis bonisque concessa communiter ab illo qui facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos : videns ergo semen Abrahae, semen sanctum, quanta cum malis a quibus quandoque separandum est nunc habeat communia, aequaliter nasci, eamdem conditionem generis humani sortiri, pariter mortalia ferre corpora, simul uti luce, fontibus, fructibus, prosperitatibus atque adver
Abbreviated transcription (Latin):
Salmus breuis est. sic satis¬
facit mentib: auditorũ ut molestus
non sit uentrib ieiunoꝵ. Pascatur. ex hoc
anima nr̃a quã tristem esse dicit quicantat
in hoc psalmo: tristem credo ex aliquo ieu¬
nio suo : uel potius ex aliqua fame sua. Nã
ieumiã uoluntatis est : fames nec essitatis Esurit
ȩccła : esurit corpus xp̃i & homo ille ubiq: diffu¬
sus cuius caput sursũ est menbra deorsũ: cius uocẽ
in om̃ib psalmis. uel psallentẽ. uel gementem
uel letantẽ inspł. uel sus pirantẽ in re. notissimã
iã & familiarissimã habere debemus tãquã nr̃am
Non ergo diu est inmorandũ: ut insinuemus uobis
qui celesti illi ciuitati ingemes cunt. qui pere¬
grinationẽ suã norunt. qui uiã tenent qui inde¬
messis id est usq in sinẽ scłi sicut exponit quȩ
non fallitur ueritas. Gemens gͦ intertitania
id ẽ intermalos homines inter dolosos & seduc¬
tores aut ira turbulentos aut insidus uenena¬
tos circũ  spicientes simul cũ illis eẽ scanquã

Expanded text:
ste brevis est: sic satisfacit mentibus auditorum, ut molestus non sit ventribus jejunorum. Pascatur ex hoc anima nostra, quam tristem esse dicit, qui cantat in hoc psalmo: tristem, credo, ex aliquo jejunio suo, vel potius ex aliqua fame sua. Nam jejunium voluntatis est, fames necessitatis. Esurit Ecclesia, esurit corpus Christi, et homo ille ubique diffusus, cujus caput sursum est, membra deorsum: ejus vocem in omnibus Psalmis vel psallentem vel gementem, vel laetantem in spe, vel suspirantem in re, notissimam jam et familiarissimam habere debemus, tanquam nostram. Non ergo diu est immorandum, ut insinuemus vobis qui coelesti illi civitati ingemiscunt, qui peregrinationem suam norunt, qui viam tenent, qui in demessis, id est usque in finem saeculi, sicut exponit quae non fallitur veritas . Gemens ergo inter zizania, id est inter malos homines, inter dolosos et seductores, aut ira turbulentos, aut insidiis venenatos; circumspiciens simul cum illis esse se tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
Haec duo uiditia etiam insapientia legimus : ubi
scriptum ẽ : ꝓpt̃ hoc tam quam pueris insensa¬
tis uidicium inderisum dedisti Hiautẽ hoc
uiditio non correcti: dignum dĩ uiditium exꝑ¬
tisunt: Quiergo non corriguntur isto occulto
uditio: dignissime illo manifesto punientur :
Quocireti in hoc psalmo obseruanda sunt occulta
filii. idẽ. & humilis eiꝰ. Aduentus qͦ ⁊ ꝓfuit
gentibus cumcȩcitate uida eorum : & poenia
queriunc occultȩ agitur. nondum dã natio¬
ne peccantium : sed aut exercitatione conuersoꝵ
aut admonitione ut conuertantur. aut cecitate
ut dã nationi p̃parantur qͥ conuerti noluerint :¬

Expanded text:
Haec duo judicia etiam in Sapientia legimus, ubi Haec duo judicia etiam in Sapientia legimus, ubi scriptum est: Propter hoc tanquam pueris insensatis judicium in derisum dedisti; hi autem hoc judicio non correcti, dignum Dei judicium experturi sunt . Qui ergo non corriguntur illo judicio occulto, dignissime illo manifesto punientur. Quo circa in hoc psalmo observanda sunt occulta Filii, id est, et humilis ejus adventus, qui profuit gentibus, cum caecitate Judaeorum; et poena quae nunc occulte agitur, nondum damnatione peccatorum, sed aut exercitatione conversorum aut admonitione ut convertantur, aut caecitate ut damnationi praeparentur qui converti noluerunt
Abbreviated transcription (Latin):
piat adomo dñi Occultum itaq uidicium est
poena quanunc unus quisq hominum aut exer¬
cetur ad purgationem. aut ad monetur ad con¬
uersdonem : aut si contẽpserit uocationẽ & dis¬
ciplinam dĩ. excaecctur addã nationem:
Iudicium autẽ manifestum ẽ. quouenturus.: ẽ¬
dominus uidicare uiuos & mortuos: omibus
fatentibus eum eẽ a quo & bonis p̃mia & malis
supplicia tribuentur : Sed tunc illa confessio ñ
adremedium malorum : sed adcumulũ dã na¬
tionis ualebit De his duob uiditiis uno occulto
alio manifesto uidecurꝰ dixisse mihi dñs ubi ait:
qui inme credit transiet amorte aduitam : Necꝰ
inuditium ueniet. inuditium sci licet manifestũ:
Nã hoc qđ transit demorte aduitam. ꝑ non nullã¬
afflictionẽ qua flagellat omẽm filium quẽ
recipit: uiditium occultum est Qui autẽ non
credit inquit: iam uidicatus ẽ idẽ. isto occulto
uiditio iam p̃paratus ẽ. adillud manifestum:

Expanded text:
piat a domo Domini . Occultum itaque judicium est piat a domo Domini . Occultum itaque judicium est poena qua nunc unusquisque hominum aut exercetur ad purgationem, aut admonetur ad conversionem, aut si contempserit vocationem et disciplinam Dei, excaecatur ad damnationem. Judicium autem manifestum est, quo venturus Dominus judicabit vivos et mortuos, omnibus fatentibus eum esse a quo et bonis praemia, et malis supplicia tribuentur. Sed tunc illa confessio, non ad remedium malorum, sed ad cumulum damnationis valebit. De his duobus judiciis, uno occulto, alio manifesto, videtur mihi Dominus dixisse, ubi ait, Qui in me credit, transiit de morte ad vitam, nec in judicium veniet , in judicium scilicet manifestum: nam hoc qafflictionem, qua flagellat Dominus omnem filium quem recipit, judicium occultum est. Qui autem non credit, inquit, jam judicatus est ; id est, occulto judicio jam praeparatus est ad illud manifestum.
Abbreviated transcription (Latin):
dequo ita loquimur. ut etiam sinon exm nomi¬
nemus possit intelligi : Ita enim dicimus pluit.
serenat. tonat . & siquã sunt alia nec ad dimus
quis hoc faciat : quia om̃ium mentibus sponte
sese offert excellentia facientis. Nec uerba desi¬
derat Quesunt igitur occulta filu in quo uer¬
bo primo intelligendum ẽ. eẽ. aliqua filii ma¬
nifesta: a quib: distinguuntur hȩc qͦ ȩappellan¬
tur occulta: Quam obrẽ qm̃ duos aduentus
dnĩ credimus. unum p̃teritum quẽ iuidaei non
intellexerunt. alterum futurum quemutriq
speramus. Et qm̃ istȩ quẽ iudei non intellȩxer
gentibus profuit : non inconuenient̃ accipitur
dehoc aduentu dici ꝓoccultis filu. ubi cecitas
exparte isrł facta ẽ ut plenitudo gentiũ intͥret:¬
Duo enim uiditia insinuantur ꝑscripturas
siquis aduertat unum occultum. alterum
manifestum. Occultum riunc agitur: deqͦ
apłs petrus dicit tempus ẽ. ut uiditium inci¬

Expanded text:
de quo ita loquimur, ut etiamsi non eum nomide quo ita loquimur, ut etiamsi non eum nominemus, possit intelligi: ita enim dicimus, Pluit, serenat, tonat, et si qua sunt talia, nec addimus quis id faciat; quia omnium mentibus sponte sese offert excellentia facientis, nec verba desiderat. Quae sunt igitur occulta Filii? In quo verbo primum intelligendum est esse aliqua Filii manifesta, a quibus distinguuntur haec quae appellantur occulta. Quamobrem, quoniam duos adventus Domini credimus, unum praeteritum, quem Judaei non intellexerunt, alterum futurum, quem utrique speramus; et quoniam iste quem Judaei non intellexerunt, Gentibus profuit, non inconvenienter accipitur de hoc adventu dici, pro occultis Filii, ubi caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium intDuo enim judicia insinuantur per Scripturas, si quis advertat: unum occultum, alterum manifestum. Occultum nunc agitur, de quo apostolus Petrus dicit: Tempus est ut judicium inci
Abbreviated transcription (Latin):
salai huius inscriptio ẽ : in finem pro
occultis filii. psalmus dauid Deoc¬
cultis filii queri potest sed quia nonadelit ciiꝰ.
ipsum unigenitum dĩ filium oportet intelligi
Ubi enim defilio dauid psalmus inscriptus est.
cum fugeret inqui ł a facie absalon filu sui:
cum & nomen eius dictum. eet̃. & obhoc latere
Non posset de quo diceretur : non tamendictũ
Hic uero & quod non additum ẽ. sui. & quod de
gentibus multa dicit: fi potest recte acci¬
pi absalon Neq enim bellum qđ cũ patre
ille perditus gessit. ullo modo ad gentes perci¬
net : cum Popłs tantũ isrł aduersus se ibi diui¬
sus sit : Canitur itaq iste psalmus: ꝓ occul¬
tis unigeniti filii dĩ Nam & ipse dñs cum sine
additamento ponit filium: seipsum unigenitũ
uult intellegi ubi ait : siuos filius liberauerit :
tunc uere liberi eritis : Nondixit filius dĩ sed
tantum dicendo filius: dat intelligi cuius sit filiuꝰ.
Quam locutionem Nonrecipit Nisi excellentia eiꝰ:

Expanded text:
salmi hujus inscriptio est: In finem pro occultis Filii, Psalmus ipsi David. De occultis Filii quaeri potest: sed quia non addidit cujus, ipsum unigenitum Dei Filium oportet intelligi. Ubi enim de filio David Psalmus inscriptus est, Cum fugeret, inquit, a facie Abessalon filii sui ; cum et nomen ejus dictum esset, et ob hoc latere non posset de quo diceretur, non tamen dictumHic vero, et quod non additum est, sui, et quod de Gentibus multa dicit, non potest recte accipi Abessalon: neque enim bellum quod cum patre ille perditus gessit, ullo modo ad Gentes pertinet, cum populus tantum Israel adversus se ibi divisus sit. Canitur itaque iste psalmus pro occultis unigeniti Filii Dei. Nam et ipse Dominus cum sine additamento ponit Filium, seipsum unigenitum vult intelligi, ubi ait: Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis . Non enim dixit, Filius Dei; sed tantum dicendo Filius, dat intelligi cujus sit filius. Quam locutionem non recipit nisi excellentia ejus
Abbreviated transcription (Latin):
qr dñs fortitudo plebis mhiuus uite difficultatib: cũ
dabolo dimicatis Ex ꝓtectar salutariũ xp̃isui est: ut eã
saluã factã ꝑ xp̃m suũ. post fortitudinẽ bellicã in mor¬
post quã refloruit caro mea. qe dixisti postula a me
& dabo tibigentes hereditatẽ tuã: Saluũ fac popłm
tuũ & benedic hereditatẽ tuã : qr om̃ia meatua sin:
& rege illos & extolle eos usq: in scłm  Et rege illos
ihac temporali uita: et in ȩternã hinc tolle illos:¬

Expanded text:
quia Dominus fortitudo plebis suae, in hujus vitae difficultatibus cum quia Dominus fortitudo plebis suae, in hujus vitae difficultatibus cum diabolo dimicantis. Et protecter salutarium Christi sui est: ut eam salvam factam per Christum suum, post fortitudinem bellicam, immorpostquam refloruit caro mea, quia dixisti, Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam ; Salvum fac populum tuum, et benedic haereditatem tuam: quia omnia mea tua sunt . Et rege illos, et extolle illos usque in saeculum: et rege illos in hac temporali vita, et in aeternam hinc tolle illos
Abbreviated transcription (Latin):
nem eox ipsis : Iuia ꝓueritate quã audiebant. uolueruns
fallatiã recribuere. fallatia eoꝵ ipsos fallat: Qm̃ non in
łbinc scilicet qm̃ non intellexerunt ᷑ oꝑa dñi Hȩc ipsa
nimirũ iã retributio fuit : ut quẽ maliuolo animo homi¬
nem tẽptauerunt. non cognoscerent dm̃. quo consilio
rentur ipsili sibilib oꝑib : quȩ porrecta sunt usque adoc¬
culos eoꝵ. Destrue illos & non edificabis eos : Nihil mi hi
noccant: sed nec conantes rursus aduersus eccłam meam
litate ꝓtegens resurgentẽ: In ipso sꝑauit cormeũ : & ad¬
utussũ : Et refloruit caro mea : Idẽ & resurrexit
caro mea : & exuoluntate mea confitebor illi Uide
iã confupto mortis metu ñ timoris necessitate sublege
sed libera uoluntate cũ lege. c̃fitebuntur illi quiere¬
dunt mme Inquib quia egosũ: confitebor ego Dñs¬
fortitudo plebis suȩ: Non illa plebs gnorans iusticiã di
suã uolens confttuere Non enĩ ꝑse fortẽ se pucauit:

Expanded text:
nem eorum ipsis: quia pro veritate quam audiebant, voluerunt fallaciam retribuere; fallacia ipsorum ipsos fallat. 5. vers. 5Hinc scilicet, quoniam non intellexerunt in opera Domini: haec ipsa nimirum jam retributio fuit, ut quem malevolo animo hominem tentaverunt, non cognoscerent Deum quo consilio rentur ipsis visibilibus operibus, quae porrecta sunt usque ad oculos eorum. Destrues illos, et non aedificabis eos: nihil mihi noceant, sed nec conantes rursus adversus Ecclesiam meam litate protegens resurgentem. In ipso speravit cor meum, et adjutus sum. Et refloruit caro mea: id est, et resurrexit caro mea. Et ex voluntate mea confitebor illi: unde jam consumpto mortis metu, non timoris necessitate sub Lege, sed libera voluntate cum Lege confitebuntur illi, qui credunt in me; in quibus quia ego sum, ego confiteborfortitudo plebis suae: non illa plebs ignorans justitiam Dei, et suam volens constituere . Non enim per se fortem se putavit;
Abbreviated transcription (Latin):
psius mediatoris est uox manu fortis: in conflic.¬
tu passionis Que autem uidetur optare inimicis:
non maliuolentie uotum est sed enuntiatio pene
illorum: sicut in euangelio ciuitatib in quib miracu¬
la cũ fecissent neq credidissent eis: nonmaliuolen¬
dñe clamabo: ds̃ m̃s ne se pares unitatem uer¬
bi tui. ab eo qđ homo sũ Nequando fileas ame : &
ero fimilis descendentib in lacũ : Ex eo enĩ qđ ȩcernitas
uerbi tui non in ter mittit unire se mͥ: fit ut non sim
talis homo quales st̃ ceteri qui nascuntur in ꝓfundã
miseriã sđi huiꝰ ubi tãquã sileas non cognoscit᷑ uerbũ
tuũ Exaudiꝰ uocẽ dep̃cationis meȩ dũ oro adte: dum
extollo manꝰ meas ad tẽplũ sc̃mtini. Dũ crucifigor ad¬

Expanded text:
psius mediatoris vox est, manu fortis in conflictu passionis. Quae autem videtur optare inimicis, non malevolentiae votum est, sed enuntiatio poenae illorum: sicut in Evangelio civitatibus in quibus miracula cum fecisset, neque credidissent ei, non malevolenDomine, clamavi, Deus meus ne separes unitatem Verbi tui ab eo quod homo sum. Nequando sileas a me: et cro similis descendentibus in lacum: ex eo enim quod aeternitas Verbi tui non intermittit unire se mihi, fit ut non sim talis homo quales sunt caeteri, qui nascuntur in profundam miseriam saeculi hujus, ubi tanquam sileas, non cognoscitur Verbum tuum. Exaudi vocem deprecationis meae, dum oro ad te; dum extollo manus meas ad templu
Abbreviated transcription (Latin):
bis eos in his a quib: post positis & contẽptis
auerteris: Inreliquus tuis p̃parabis uultũ
eorum  Et in his quȩ relinquis. idẽ incupidi¬
tatibus regni terreni : p̃parabis cibi ad passi
tute tua Quẽ humilẽ non cognouerunt ex al¬
tare dnẽ inuirtute tua : quã infirmitatem
putauer̃ Cantabimꝰ & psallemꝰ uirtutes tuas:

Expanded text:
bis eos in his, a quibus postpositis et contemptis bis eos in his, a quibus postpositis et contemptis averteris. In reliquiis tuis praeparabis vultum eorum: et in his quae relinquis, id est in cupiditatibus regni terreni, praeparabis tibi ad passioe, Domine, in virtute tua: quem humilem non cognoverunt, exaltare, Domine, in virtute tua, quam infirmitatem putaverunt. Cantabimus et psallemus virtutes tuas: