comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lutem religionis huius nulli unquã de¬
fuisse qui dignus fuit. et dignum non
fuisse cui defuit: si discutiat᷑ et querat᷑ un¬
de quisq sit dignus: non desunt qui dicant:
uoluntate humana. Nos autem dicimus:
grã. uł p̃destinatione diuina. Inter grãm
porro. et p̃destinationẽ hoc tantum inter est:
quod p̃destinatio est gr̃e p̃paratio ⁊ grã uero.
iam ipsa donatio. Quod itaq ait apłs. non
ex oꝑibus ne forte quis extollatur. ipsius e¬
nim sumus figmentum. creati in xp̃o iħu

Expanded text:
lutem religionis hujus nulli unquam delutem religionis hujus nulli unquam defuisse qui dignus fuit, et dignum non fuisse cui defuit; » si discutiatur et quaeratur unde quisque sit dignus, non desunt qui dicant, voluntate humana: nos autem dicimus, gratia vel praedestinatione divina. Inter gratiam porro et praedestinationem hoc tantum interest, quod praedestinatio est gratiae praeparatio, gratia vero jam ipsa donatio. Quod itaque ait Apostolus, Non ex operibus, ne forte quis extollatur: ipsius enim sumus figmentum, creati in
Abbreviated transcription (Latin):
eum fuerant crediturie S utrum p̃dicato
sibi xp̃o aseipsis habituri essent fidem. andõ
donante sumpturi. id est utrum tantum mo¬
do eos p̃scierit an etiam p̃destinauerit ds̃:
querere atq disserere. tunc necessarium non
putaui. Proinde quod dixi. tunc uoluisse
hominib apparere xp̃m. et apud eos p̃dica¬
ri doctrinam suam quando sciebat. et ubi
sciebat esse qui in eum fuerant credituri: po
test etiam sic dici. tunc uoluisse hominib
apparere xp̃m. et apud eosp̃dicari doctrinã
suam. quando sciebat. et ubi sciebat eẽ. qui
electi fuerant inipso. ante mundi constitu¬
tionem. S qm̃ si ita diceret᷑. lectorem face¬
ret intentum ad ea requirenda. que nunc
exammonitione pelagiani erroris necesse ẽ
copiosius et laboriosius disputari: uisum
michi est quod tunc satis erat breuiter eẽ
dicendum ⁊ excepta ut dixi altitudine sapi¬
entiȩ et scientiȩ dei. et sine p̃iudicio aliarũ

Expanded text:
eum fuerant credituri? Sed utrum praedicato eum fuerant credituri? Sed utrum praedicato sibi Christo a se ipsis habituri essent fidem, an Deo donante sumpturi, id est, utrum tantummodo eos praescierit, an etiam praedestinaverit Deus, quaerere atque disserere tunc necessarium non putavi. Proinde quod dixi, « Tunc voluisse hominibus apparere Christum, et apud eos praedicari doctrinam suam, quando sciebat et ubi scioluisse hominibus apparere Christum, et apud eos praedicari doctrinam suam, quando sciebat et ubi sciebat esse qui electi fuerant in ipso ante mundi constitutionem . Sed quoniam si ita diceretur, lectorem faceret intentum ad ea requirenda, quae nunc ex admonitione Pelagiani erroris necesse est copiosius et laboriosius disputari; visum mihi est, quod tunc satis erat, breviter esse dicendum, excepta, ut dixi, altitudine sapientiae et scientiae Dei, et sine praejudicio aliarum
Abbreviated transcription (Latin):
cur eur non credamus. etiam in cȩteris hac
atq illac gentibus alias alios fuisse. quã¬
uis eos commemoratos in eisdem auctor¬
tatib non legamus: itaq salus religio¬
nis huius. ꝓquam solamueram. salus uera ue¬
raciter ꝓmittitur. nulli unquam defuit qui di¬
gnus fuit. et cui defuit dignus non fuit: et ab
exordio ꝓpagationis humane usq infinẽ qͥ¬
busdam ad p̃mium quibdam ad iudiciũ p̃¬
dicatur. ⁊ ac ꝑhoc et quib omnino annun¬
ciata non est. non credituri p̃sciebantur: et
quib non credituris.tamen quia annunciata
est. in illoꝵ exemplum demonstrant᷑. Quib
autem credituris annunciatur: in regno cȩloꝵ
ne me sine p̃iudicio latentis consilii dei. alia¬
rumq causarum hoc de p̃scientia xp̃i dicere
uoluisse. quod conuincende paganoꝵ infide¬
litati qui hanc obiecerant questionẽ suffice¬
re uideretur: Quid enim ẽ uerius quã p̃scis¬
se xp̃m. qui et quando et quibus locis in

Expanded text:
nt, cur non credamus etiam in ceteris hac nt, cur non credamus etiam in ceteris hac atque illac gentibus alias alios fuisse, quamuis eos commemoratos in eisdem auctoritatibus non legamus? ita salus religionis huius, per quam solam ueram salus uera ueraciterque promittitur, nulli umquam defuit, qui dignus fuit, et, cui defuit, dignus non fuit. et ab exordio propagationis humanae usque in finem quibusdam ad praemium quibusdam ad iudicium praedicatur. ac per hoc et, quibus omnino adnuntiata non est, non credituri praesciebantur et, quibus non credituris tamen adnuntiata est, in illorum exeautem credituris annuntiatur, hi regno coelorune, me sine praejudicio latentis consilii Dei aliarumque causarum, hoc de praescientia Christi dicere voluisse, quod convincendae Paganorum infidelitati, qui hanc objecerant quaestionem, sufficere videretur? Quid enim est verius, quam praescisse Christum, qui et quando et quibus locis in
Abbreviated transcription (Latin):
ti: et quandiu paruus et infirmus est intel¬
lectus hominis diuinȩ accedere ueritati. Q aͥ
gͦ mirum si tam infidelibus plenum orbẽ
eis apparere uł p̃dicari merito noliet: qͦs
nec uerbis nec miraculis suis credituros
esse p̃sciebat: Neq enim incredibile est
tales fuisse tunc omnes: quales ab eius ad¬
uentu usq ad hoc tempus tam multos fuis¬
se atq: miram᷑. Et tamen ab initio generis
humani. alias occultius. alias euidentꝰ
sicut congruere temporibus diumitus uisũ
est. nec ꝓpħari desticit. nec qui in eũ crede¬
rent defuerunt. et ab adam usq a moysen
et in ipso populo isit. que specia¬
li quodam mysterio gens ꝓpħica fuit et
in aliis gentibus antequã uenisset in car¬
ne. Cum enĩ nonnulli commemorantur
in scĩs hebraicis libris iam ex tempore abra¬
hȩ nec de stirpe carnis eius nec expopłoisił.
nec aduenticia societate in popło isrł. qͥ
tamen huius sacramenti participes fuert̃:¬

Expanded text:
ti, quam diu paruus et infirmus est intelti, quam diu paruus et infirmus est intellectus hominis diuinae cedere ueritati. quid ergo mirum, si tam infidelibus plenum orbem eis apparere uel praedicari merito nollet, quos nec uerbis nec miraculis suis credituros esse praesciebat? neque enim incredibile est tales fuisse tunc omnes, quales ab eius aduentu usque ad hoc tempus tam multos fuisse atque esse miramur. Et tamen ab initio generis humani alias occultius alias euidentius, sicut congruere temporibus diuinitus uisum est, nec prophetari destitit nec, qui in eum crederent, defuerunt ab Adam usque ad Moysen et in ipso populo Israhel,. quae speciali quodam mysterio gens prophetica fuit, et in aliis gentibus, antequam uenisset in carne. cum enim nonnulli commemorantur in sanctis Hebraicis libris iam ex tempore Abrahae nec de stirpe carnis eius nec ex populo Israhel nec aduenticia societate in populo Israhel, qui tamen huius sacramenti participes fueru
Abbreviated transcription (Latin):
ge aliud diuinum consiliũ. longe secre¬
tius latet. sine p̃iudicio etiam aliarũ for¬
te causarum. quȩ aprudentib uestigari
queunt. hoc solum eis breuitatis grã. ir.
huius questionis disputatione dicamus.
tunc uoluisse hominib apparere xp̃m. et
apud eos p̃dicari doctrinam suam. quan¬
do sciebat et ubi sciebat eẽ. qui in eũ fuerant
credituri: His enim temporib et his locis
quibus ęuangłm eius non est p̃dicatum ta¬
les omnes in eius p̃dicatione futuros ẽẽ p̃se¬
ebat. quales non quidem om̃s. s tamen
multi in eius corporali p̃sentia fuerunt. qͥ
in eum nec suscitatis ab eo mortuis crede¬
re uoluerunt: quales etiam nunc multos ui¬
demus. cum tanta manifestatione de illo cõ¬
pleantur p̃conia ꝓpħarum nolle adhuc cre¬
dere: et mallehumana astutia resistere. quã
tam clare atq ꝑspicue. tamq sublimiter et
subtiliter diffamate. diuine cedere auctorita¬

Expanded text:
aliud diuinum consilium longe secrealiud diuinum consilium longe secretius latet, sine praeiudicio etiam aliarum forte causarum, quae a prudentibus inuestigari queunt, hoc solum eis breuitatis gratia in huius quaestionis disputatione dicamus tunc uoluisse hominibus apparere Christum et apud eos praedicari doctrinam suam, quando sciebat et ubi sciebat esse, qui in eum fuerant credituri? his enim temporibus et his locis, quibus euangelium eius non est praedicatum, tales omnes in eius praedicatione futuros esse praesciebat, quales non quidem omnes sed tamen multi in eius corporali praesentia fuerunt, qui in eum nec suscitatis ab eo mortuis credere uoluerunt, quales etiam nunc multos uidemus, cum tanta manifestatione de illo compleantur praeconia prophetarum, nolle adhuc credere et malle humana astutia resistere quam tam clarae atque perspicuae tamque sublimi et sublimiter diffamatae diuinae cedere auctorita
Abbreviated transcription (Latin):
biles iuȩ eius. Melius enim et hie audi¬
mus aut dicimus. ohomo tuquis es qui
respondeas dõ. quam dicere audemus.
quasi nouerimus qđ occultum eẽ uolu¬
it : qui tamen aliquid in iustum uelle
non potuit. Illud autem quod in opus¬
culo meo contra porphirium. subtitulo de
tempore xp̃iane religionis me dixisse re¬
colitis. ita dixi. ut hanc diligentiorem et
operosiorem disputationem de grã p̃cerirẽ:
non sane omissa significatione. quod eã
loco illo explicare noluissem. quȩ posset
alias uł ab aliis explicari. Nam ita locut᷑
sum inter cȩtera respondens ꝓposite que¬
stioni: cur xp̃c post tam longa tempora ue¬
nerit. Proinde inquam cum xp̃o non obi¬
ciant quod eius doctrinam non omnes se¬
cuntur. sentiunt enim et ipsi nequaquã
hoc recte obiciposse. uł sapientiȩ philoso¬
phorum. uł etiam numini deoꝵ suorũ. qͥd
respondebunt. si excepta illa altitudine
sapientiȩ et scientiȩ dei. tibi fortassis lon¬

Expanded text:
biles viae ejus . Melius enim et hic audibiles viae ejus . Melius enim et hic audimus aut dicimus, O homo, tu quis es qui respondeas Deo ? quam dicere audemus, quasi noverimus, quod occultum esse voluit, qui tamen aliquid injustum velle non potuit. CAPUT culo meo quodam contra Porphyrium sub titulo, de Tempore Christianae religionis, me dixisse recolitis; ita dixi, ut hanc diligentiorem et operosiorem disputationem de Gratia praeterirem, non sane omissa significatione, quod eam loco illo explicare noluissem, quae posset alias vel ab aliis explicari. Nam ita locutus sum inter caetera, respondens propositae quaestioni, Cur Christus post tam longa tempora venerit: « Proinde, » inquciant, quod eius doctrinam non omnes sequuntur, sentiunt enim et ipsi nequaquam hoc recte obici posse uel sapientiae philosophorum uel etiam numini deorum suorum, quid respondebunt, si excepta illa altitudine sapientiae et scientiae dei, ubi fortassis
Abbreviated transcription (Latin):
aliud quam donum accipere a patre.
quo credat in xp̃m. Neq enim audientes
euangłium. a non audientib. sed creden¬
tes a non credentibus discernebat: qui
dicebat. Nemouenit ad me: nisi fuerit
ei datum a patre meo. fides igitur et in¬
choata et ꝑfecta. donum dei est: et hoc do¬
num quibusdam dari. quibdam ñ da¬
ri omnino non dubitet.qui non uult ma¬
nifestissimis sacris litteris repugnare.
Cur autem non omnib detur. fidelem mo¬
uere non debet. qui credit ex uno om̃s isse
incondemnationẽ sine dubitatione iu¬
stissimã: ita ut nulla dei eẽt iusta repre¬
hensio. etiam sinullus in de liberaretur.
Unde constat magnam eẽ grãm qͥd pluri¬
mi liberantur: et quid sibi deberetur in eis
qui non liberantur agnoscunt: ut qui glo¬
riadur. non insuis meritis quȩ paria uidet
cẽ damnatis. s in domino gloriet᷑. Cur au¬
tem istum potius quam illum liberet: in¬
scrutabilia sunt iudicia eius. et inuestiga¬

Expanded text:
aliud est, quam donum accipere a Patre, aliud est, quam donum accipere a Patre, quo credat in Christum. Neque enim audientes Evangelium a non audientibus, sed credentes a non credentibus discernebat qui dicebat, Nemo venit ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo. 16. Fides igitur, et inchoata, et perfecta, donum Dei est: et hoc donum quibusdam dari, quibusdam non dari, omino non dubitet, qui non vult manifestissimis sacris Litteris repugnare. Cur autem non omnibus detur, fidelem movere non debet, qui credit ex uno omnes isse in condemnationem, sine dubitatione justissimam: ita ut nulla Dei esset justa reprehensio, etiamsi nullus inde liberaretur. Unde constat magnam esse gratiam, quod plurimi liberantur, et quid sibi deberetur, in eis qui non liberantur agnoscunt: ut qui gloriatur, non in suis meritis, quae paria videt esse damnatis, sed in Domino glorietur. Cur autem istum potius quam illum liberet, inscrutabilia sunt judicia ejus et investiga
Abbreviated transcription (Latin):
autem non credunt: foris audiunt: intꝰ
non audiunt neq discunt. Hoc est. illis
dat᷑ ut credant. illis ñ da tur: quia nemo inqͥt
uenit ad me. nisi pater qui misit me tra¬
xerit cum. Quod aꝑtius postea dicitur.
Nam post aliquantum.cum de carne sua
manducanda et bibendo sanguine suolo¬
queretur. et dicerent quidam etiam disci¬
pulorum eius. durus est hic sermo.quis
potest eum audire: sciens iħc apud semet¬
ipsum. quia murmurarent de hoc disci¬
puli eius. dixit eis. Hoc uos scandalizat:
Et paulopost. Uerba inquit quȩ ego locu¬
tus sum uobis: sp̃s et uita sunt. S sunt
quidam ex uobis qui non credunt. Et
mor euangłista. Sciebat enim inquit
ab initio iħc qui eẽnt credentes. et quistra¬
diturus eẽt eum: et dicebat. Propterea
dixi uobis quia nemo potest uenire ad
me:nisi fuerit ei datum a patre meo. Er¬
go trahi a patre ad xp̃m. et audire ac dis¬
cere a patre. ut ueniat ad xp̃m: nichil ẽ¬

Expanded text:
autem non credunt, foris audiunt, intus autem non credunt, foris audiunt, intus non audiunt neque discunt: hoc est, illis datur ut credant, illis non datur. Quia nemo, inquit, venit ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum. Quod apertius postea dicitur. Nam post aliquantum cum de carne sua manducanda et bibendo sanguine suo loqueretur, et dicerent quidam etiam discipulo rum ejus, Durus est hic sermo, quis potest eum audire? Sciens Jesus apud semetipsum, quia murmurarent de hoc discipuli ejus, dixit eis: Hoc vos scandalizat? Et paulo post: Verba, inquit, quae ego locutus sum vobis, spiritus et vita sunt: sed sunt quidam ex vobis qui non credunt. Et mox Evangelista, Sciebat enim, inquit, ab initio Jesus qui essent credentes, et quis traditurus esset eum, et dicebat: Propterea dixi vobis, Quia nemo potest venire ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo . Ergo trahi a Patre ad Christum, et audire ac discere a Patre ut veniat ad Christum, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
didicit. Quare inquiunt non om̃s docet:
Si dixerimus quia nolunt discere quos ñ
docet: respondebit᷑ nobis. Et ubi ẽ quod
ei dicitur: As tu conuertens uiuificabis nos:
Aut si non facit uolentes ex nolentib ds̃⁊
uoluntas tua sicut in cęlo et in terra: Hoc
est sicut in eis qui iam crediderunt. et
tanquam cȩlum sunt. ita & in eis qui non
crediderunt: et obhoc terra sunt ad huc.
Quid gͦ oramus ꝓnolentibus credere. nisi
ut ds̃ in illis operetur et uelle: De iudeis
siut credant: Non enim aliter consecunt᷑
salutem.Si gͦ fides orantium dei p̃uenit
grãm ⁊ nunquid eoꝵ fides pro quib orat᷑
ut credant. dei p̃uenit grãm. qͣndoquidẽ
hoc pro eis oratur. ut non credentib id est
fidem non habentib. fides ipsa donetur:
Cum igitur ȩuangłium p̃dicat᷑: quidam
credunt quidam non credunt. S qui
credunt p̃dicatore forinsecus insonante:
intus a patre audiunt atq discunt. Qui

Expanded text:
didicit. 15. « Quare, » inquiunt, « non omnes docet? didicit. 15. « Quare, » inquiunt, « non omnes docet? » Si dixerimus quia nolunt discere quos non docet; respondebitur nobis, Et ubi est quod ei dicitur, Deus, tu convertens vivificabis nos ? Aut si non facit volentes ex nolentibus Deus, voluntas tua sicut in coelo et in terra : hoc est, sicut in eis qui jam crediderunt, et tanquam coelum sunt; ita et in eis qui non credunt, et ob hoc adhuc terra sunt. Quid ergo oramus pro nolentibus credere, nisi ut Deus in illis operetur et velle ? De Judaeis si ut credant? Non enim aliter consequuntur salutem. Si ergo fides orantium Dei praevenit gratiam; numquid eorum fides, pro quibus oratur ut credant, Dei praevenit gratiam? Quandoquidem hoc pro eis oratur, ut non credentibus, id est fidem non habentibus, fides ipsa donetur. Cum igitur Evangelium praedicatur, quidam credunt, quidam non credunt: sed qui credunt praedicatore forinsecus insonante, intus a Patre audiunt atque discunt; qui
Abbreviated transcription (Latin):
litteras docet. non quia om̃s discunt. s qͥa
nemonisi ab illo discit. quicunq ibi lit te¬
ras discit: ita recte dicimus. om̃s ds̃ docet
uenire ad xp̃mꝰ. non quia om̃s ueniunt. s
quia nemo aliter uenit. Cur autẽ non om̃s
doceat. aperuit apłs quantum aꝑiendũ
iudicauit: quia uolens ostendere iram et
demonstrare potentiam suam. attulit in
multa patientia uasa ire. quȩ ꝑfecta sunt
inꝑditionem. et ut notas faciat diuicias
reuntib stulticia est: his autem qui salui
fiunt. uirtus dei est. Hos om̃s docet ue¬
nire ad xp̃m ds̃. Hos enim om̃s uult saluos
fieri: et inagnitionẽ ueritatis uenire. Nã
si et illos quibus stulticia ẽ uerbum crucis
ut ad xp̃m uenirent docere uoluisset: ꝓ¬
culdubio uenirent et ipsi. Non enim fallit
aut fallitur: qui ait. Omnis qui audit apa¬
tre et didicit: uenit ad me. Absit gͦ. ut qͥs¬
quam non ueniat: qui apatre audiuit et

Expanded text:
litteras docet; non quia omnes discunt, sed quia litteras docet; non quia omnes discunt, sed quia nemo nisi ab illo discit, quicumque ibi litteras discit: ita recte dicimus, Omnes Deus docet venire ad Christum, non quia omnes veniunt, sed quia nemo aliter venit. Cur autem non omnes doceat, aperuit Apostolus, quantum aperiendum judicavit: quia volens ostendere iram, et demonstrare potentiam suam, attulit in multa patientia vasa irae quae perfecta sunt in perditionem, et ut notas faciat divitias reuntibus stultitia est; his autem qui salvi fiunt, virtus Dei est . Hos omnes docet venire au Christum Deus; hos enim omnes vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire . Nam si et illos quibus stultitia est verbum crucis, ut ad Christum venirent, docere voluisset, procul dubio venirent et ipsi. Non enim fallit aut fallitur qui ait, Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Absit ergo ut quisquam non veniat, qui a Patre audivit et
Abbreviated transcription (Latin):
ens. Aut si et ista ut quidam distingue¬
re maluerunt uerba sunt eius. cui apłs
ait. dicis itaq michi ut ipse dixisse accipi¬
atur. gͦ cuius uult miscretur et quẽ uult
obdurat. et quȩ secuntur. id est quid ad huc
conquerit᷑ nam uoluntati eius qui resistit:
nunquid responsum ẽ ab apło. ohomo fal¬
sum est quod dixisti: S responsum ẽ. O
homoui quis es qui respondeas deo: Nun¬
quid dicit figmentum ei qui se finxit: qua¬
re sic me fecisti: An non habet potestatẽ
figulus luti ex eadem massa: Et sequentia
quȩ obtime nostis. Et tamen scđm quen¬
dam modum.om̃s pater docet uenire ad
suum filium. Non enim frustra scriptũ
est in ꝓpħis: et erunt om̃s docibiles dĩ
Quod testimonium cũ p̃misisset: tunc
subdidit. Omnis qui audiuit a patre
et didicit: uenit adme. Sicut ergo integre
loquimur. eum de aliquo litterarũ magistͦ
qui inciuitate solus est dicimus. om̃s iste hic

Expanded text:
ens. Aut si et ista, ut quidam distingueens. Aut si et ista, ut quidam distinguere maluerunt, verba sunt ejus cui Apostolus ait, Dicis itaque mihi: ut ipse dixisse accipiatur, Ergo cujus vult miseretur, et quem vult obdurat; et quae sequuntur, id est, Quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit? numquid responsum est ab Apostolo, O homo, falsum est quod dixisti? Non: sed responsum est, O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Quare sic me fecisti? Annon habet potestatem figulus luti ex eadem massa, et sequentia, quae optime nostis. Et tamen secundum quemdam modum, omnes Pater docet venire ad suum Filium. Non enim frustra scriptum est in Prophetis, Et erunt omnes docibiles Dei. Quod testimonium cum praemisisset, tunc subdidit, Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Sicut ergo integre loquimur, cum de aliquo litterarum magistro, qui in civitate solus est, dicimus, Omnes iste hic
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ est laborem nr̃m in qͥndecim libris ad
uos iam existimoꝑuenisse. Ualde inquã
remota ẽ a sensib carnis hec scola: inqua
ds̃ auditur et docet. Multos uenire iide¬
mus ad filium: quia multos credere uide¬
mus in xp̃m. S ubi. et quomodo a patre hoc¬
audierint et didicerint non uidemus. Ni¬
miũ grã ista secreta ẽ. Grãm uero ẽẽ quis ã¬
bigat: Hȩc itaq gr̃a quȩ occulte huma¬
nis cordib diuina largitate tribuitur.
a nullo duro corde respuitur. Ideo quippe
tribuitur: ut cordis duricia primitus au¬
feratur. Quando gͦ pater intus audit᷑. et
docet ut ueniatur ad filium᷑: aufert cor
lapideum et dat cor carneũ: sicut ꝓpħa
p̃dicante ꝓmisit. Sic quippe fecit filios
ueniant ad xp̃mꝰ: nisi quia oms quos do¬
cet. miscđia docet. quos autem non docet.
iudicio non docet: qm̃ cuius uult mise¬
retur. et quem uult obdurat ⁊ s miseret᷑
bona tribuens: obdurat digna retribu¬

Expanded text:
Deus est, laborem nostrum in quindecim libris ad Deus est, laborem nostrum in quindecim libris ad vos jam existimo pervenisse. Valde, inquam, remota est a sensibus carnis haec schola, in qua Deus auditur et docet. Multos venire videmus ad Filium, quia multos credere videmus in Christum: sed ubi et quomodo a Patre audierint hoc et didicerint, non videmus. Nimium gratia ista secreta est: gratiam vero esse quis ambigat? Haec itaque gratia, quae occulte humanis cordibus divina largitate tribuitur, a nullo duro corde respuitur. Ideo quippe tribuitur, ut cordis duritia primitus auferatur. Quando ergo Pater intus auditur et docet, ut veniatur ad Filium, aufert cor lapideum, et dat cor carneum, sicut propheta praedicante promisit . Sic quippe facit filios veniant ad Christum; nisi quia omnes quos docet, misericordia docet; quos autem non docet, judicio non docet? Quoniam cujus vult miseretur, et quem vult obdurat: sed miseretur, bona tribuens; obdurat, digna retribu
Abbreviated transcription (Latin):
Omnis qui audiuit apatre et didicit: ue¬
nit adme. Quid est omnis qui audiuit a
patre et didicit uenit ad me. nisi nullus ẽ
qui audiat apatre et discat et non ueniat
ad me: Si enim omnis qui audiuit apa¬
tre et didicit. uenit: ꝓfecto omnis qui ñ
uenit. non audiuit apatre. nec didicit.
Nam si audisset et didicisset: ueniret.
Neq enim ullus audiuit et didicit et
non uenit: s omnis ut ait ueritas. qui au¬
diuit a patre et didicit. uenit. Ualde re¬
mota est a sensibus carnis hec scola: inqͣ
pater auditur. et docet ut ueniatur ad fi¬
lium. Ibi est et ipse filius: quia ipse ẽ u̾¬
bum eius. ꝑ quod sic docet. Nec agit hoc
patris et filii. Neq enim ipse non docet:
aut separatim docet. Inseparabilia qͥppe
dicimus esse opera trinitatis. et ipse ẽ
potissimum ẽ attributum: quia de ip¬
so est genitus unigenitus: et de ipso pro¬
cedit sp̃s sc̃s. Unde longum ẽ nunc enu¬
eleacius disputare: et de trinitate quȩ

Expanded text:
Omnis qui audivit a Patre et didicit, veOmnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me . Quid est, Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me; nisi, Nullus est qui audiat a Patre et discat, et non veniat ad me? Si enim omnis qui audivit a Patre et didicit, venit; profecto omnis qui non venit, non audivit a Patre, nec didicit: nam si audisset et didicisset, veniret. Neque enim ullus audivit et didicit, et non venit: sed omnis, ut ait Veritas, qui audivit a Patre et didicit, venit. Valde remota est a sensibus carnis haec schola, in qua Pater auditur et docet, ut veniatur ad Filium. Ibi est et ipse Filius, quia ipse est Verbum ejus, per quod sic docet; nec agit hoc et Spiritus Patris et Filii; neque enim ipse non docet, aut separatim docet: inseparabilia quippe didicimus esse opera Trinitatis. Et ipse estpotissimum est attributum, quia de ipso est genitus Unigenitus, et de ipso procedit Spiritus sanctus: unde longum est enucleatius disputare; et de Trinitate, quae
Abbreviated transcription (Latin):
riint ȩdificantes eam. Et dicit᷑ nobis. fi¬
des est anobis. cetera a dño. ad oꝑa iusti¬
ciȩ ꝑtinentia: quasi ad edificium ñ ꝑtine¬
si in pͥmis ⁊ maxime ꝑtinet. inuanũ laborat. p̃dican¬
doedifican fidẽ: nͥeã dñsimiserando ĩt edificet Qcqͥd¬
igitur. et antequam in xp̃m crederet. et cũ
crederet. et cum credidisset. bene oꝑatus est
cornelius: totum deo dandum ẽ: ne forte qͥs
dñs cum dixisset quȩ supra memoraui.
hoc est opus dei ut credatis in eum quẽ
misit ille: ineodem ipso sermone suo paulo
post ait. Dixi uobis quia et uidistisme et
non credidistis: omne quod dat michi pa¬
ter adme ueniet.Quid ẽ adme ueniet᷑. nisi
credet inme: S ut fiat: pater dat. Item
paulopost. Nolite inquit. murmurare in¬
inuicem.Nemopotest uenire adme.nisi
pater qui misit me traxerit eum: et ego
resuscitabo eum innouissimo die. Est scͥp¬
tum in ꝓphetis: et erunt om̃s docibiles dei.

Expanded text:
runt aedificantes eam . Et dicitur nobis, « Firunt aedificantes eam . Et dicitur nobis, « Fides est a nobis, caetera a Domino ad opera justitiae pertinentia: » quasi ad aedificium non pertinesi in primis et maxime pertinet, in vanum laborat praedicando aedificans fidem, nisi eam Dominus miserando intus aedificet. Quidigitur et antequam in Christum crederet, et cum crederet, et cum credidisset, bene operatus est Cornelius, totum Deo dandum est, ne forte quiDominus, cum dixisset quae supra memoravi, Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem misit ille: in eodem ipso sermone suo paulo post ait, Dixi vobis, quia et vidistis me, et non credidistis. Omne quod dat mihi Pater, ad me veniet. Quid est, ad me veniet, nisi, Credet in me? Sed ut fiat, Pater dat. Item paulo post: Nolite, inquit, murmurare invicem: nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum: et ego eum resuscitabo in novissimo die. Est scriptum in Prophetis, Et erunt omnes docibiles Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
guitur iudas ab isrł: cum et ipse iudas sit
isrł. Ex fide autemideo dicit iustificari
hominem non ex oꝑibus: quia ipsa pri¬
ma datur. ex qua impetrent᷑ cętera quȩ ꝓ¬
prie oꝑa nuncupantur. in quib iuste ui¬
uitur. Nam dicit etiam ipse. Grã salui
facti estis ꝑfidem. Et hoc non ex uobis:
s dei donum ẽ. Id est et quod dixi ꝑfidem:
non ex uobis s dei donum est etiam fides.
Non ex oꝑibus inquit: ne forte quis extol¬
latur. Solet enim dici. Id eo credere meru¬
it: quia uir bonus erat et antequã crede¬
ret. Quod de cornelio dici potest.cuius
accepte sunt elemosine. et exaudite ora¬
tiones antequam credidisset in xp̃m: nec
tamen sine aliqua fide donabat et orabat.
Nanq quomͦ inuocabat. inquem non cre¬
diderat: S si posset sine fide xp̃i ẽẽ saluus:
non ad eum ȩdificandum mitteret᷑ archi¬
tectus apłs petrus: quamuis nisi dñs edi¬
ficauerit domum. inuanum laboraue¬

Expanded text:
guitur Judas ab Israel, cum et ipse Judas sit guitur Judas ab Israel, cum et ipse Judas sit Israel. Ex fide autem ideo dicit justificari hominem, non ex operibus , quia ipsa prima datur, ex qua impetrentur caetera, quae proprie opera nuncupantur, in quibus juste vivitur. Nam dicit etiam ipse, Gratia salvi estis facti per fidem, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est: id est, et quod dixi per fidem, non ex vobis, sed Dei donum est etiam fides. Non ex operibus, inquit, ne forte quis extollatur . Solet enim dici, Ideo credere meruit, quia vir bonus erat et antequam crederet. Quod de Cornelio dici potest, cujus acceptae sunt eleemosynae et exauditae orationes antequam credidisset in Christum : nec tamen sine aliqua fide donabat et orabat. Nam quomodo invocabat, in quem non crediderat ? Sed si posset sine fide Christi esse salvus, non ad eum aedificandum mitteretur architectus apostolus Petrus: quamvis nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laborave
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Si autem gr̃a: iam non ex oꝑibus.
Alioquin gr̃a. iam non ẽ grã. Gratis gͦ con¬
secuta ẽ quod consecuta est electio: et non
precessit eorum aliquid quod priores da¬
rent. et retribueretur illis. Pronichilo sal¬
uos fecit eos. Ceteris autem qui excecati st̃
sicut ibi non tacitum ẽ: in retributione fa¬
ctum ẽ. Uniuersȩ uiȩ domini: miscd̾ia
et ueritas. Inuestigabiles sunt autẽ uiȩ
ipsius. Inuestigabiles igit᷑ sunt. et miseri¬
cordia qua gratis liberat: et ueritas qua
ex oꝑib ẽẽ dicit. Non autem dicit. qͦd ñ
sit ex fide. Ita uero ẽ: s ipsam quoq fidẽ
opus dei dicit ẽẽ iħs. et hanc ut operemur
iubet. Dixerunt enim ad eum iudei. Quid
faciemus ut oꝑeremur opus dei: Respon¬
dit iħe: et dixit illis. Hoc ẽ opus dei: ut
credatis in eum quem misit ille. Sic ergo
distinguit apłs ab oꝑib fidem. quemad¬
modum in duob regnis hebreoꝵ distin¬

Expanded text:
sunt. Si autem gratia, jam non ex operibus; sunt. Si autem gratia, jam non ex operibus; alioquin gratia jam non est gratia . Gratis ergo consecuta est, quod consecuta est electio: non praecessit eorum aliquid, quod priores darent, et retribueretur illis: pro nihilo salvos fecit eos. Caeteris autem qui excaecati sunt, sicut ibi non tacitum est, in retributione factum est. Universae viae Domini misericordia et veritas . Investigabiles sunt autem viae ejus . Investigabiles igitur sunt, et misericordia qua gratis liberat, et veritas qua ex operibus esse dicit; non autem dicit quod non sit ex fide. » Ita vero est: sed ipsam quoque fidem opus Dei dicit esse Jesus, et hanc ut operemur jubet. Dixerunt enim ad cum Judaei: Quid faciemus, ut operemur opus Dei? Respondit Jesus et dixit illis: Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem misit ille . Sic ergo distinguit Apostolus ab operibus fidem, quemadmodum in duobus regnis Hebraeorum distin
Abbreviated transcription (Latin):
cum aliis p̃paret᷑. aliis non p̃paret᷑ uoluntas
adomino: discernendum ẽ utiq qͥd eueni¬
at de miscdia eius: quid de iudicio. Quod qͤ¬
rebat isrł ait apls. hoc non est consecutus: ele¬
ctio autem consecuta est. Ceteri uero exceca¬
ti sunt: sicut scriptum ẽ. Dedit illis deus
spm̃ compunctionis. oculos ut non uide¬
ant. et aures ut non audiant: usq in hodi¬
ernum diem. Et dauid dicit. fiat mensa eo¬
uideant: et dorsum illoꝵ semꝑ incurua.
Ecce miscđia et iudicium. Misericordia
in electione. quȩ consecuta ẽ iusticiam dei :
iudicium uero inceteris. qui excecati sunt.
Et tamen illi quia uoluerunt credidert̃:
illi quia noluerunt. non crediderunt. Mi¬
sericordia igitur et iudicium. inipsis uo¬
luntatib facta sunt: electio quippe ista
gr̃ẽ ẽ. non utiq meritoꝵ. Suꝑius enim
dixerat. Sic ergo et in hoc tempore reli¬
quiȩ ꝑ electionem gr̃ẽ salue salue facte

Expanded text:
cum in aliis praeparetur, in aliis non praeparetur voluntas cum in aliis praeparetur, in aliis non praeparetur voluntas a Domino, discernendum est utique quid veniat de misericordia ejus, quid de judicio. Quod quaerebat Israel, ait Apostolus, hoc non est consecutus, electio autem consecuta est, caeteri vero excaecatspiritum compunctionis, oculos ut non videant, et aures ut non audiant, usque in hodiernum diem. Et David dicit, Fiat mensa eovideant, et dorsum illorum semper incurva Ecce misericordia et judicium: misericordia in electionem quae consecuta est justitiam Dei; judicium vero in caeteros qui excaecati sunt: et tamen illi quia voluerunt, crediderunt; illi quia noluerunt, non crediderunt. Misericordia igitur et judicium in ipsis voluntatibus facta sunt. Electio quippe ista gratiae est, non utique meritorum. Superius enim dixerat, Sic ergo et in hoc tempore, reliquiae per electionem gratiae salvae factae
Abbreviated transcription (Latin):
autem habes quod non accepisti:dẜ inde
posse habere fidem.sicut posse habere ca¬
ritatem. naturȩ ẽ omniũ: habere autẽ fi¬
dem quẽad modum habere caritatem. grẽ
est fidelium. Illa itaq natura inqua nob̃
data ẽ possibilitas habendi fidem. non dis¬
cernit ab homine hominem: ipsa uͦ fides
discernit ab infideli. fidelem. Ac ꝑhoc ubi
dicitur: quis enim te discernit. qͥd autẽ habeᷤ
quod non accepisti. quisquis audet dicere
habeo ex meipso fidem. non gͦ accepi: ꝓfecto
contradicit huic aꝑtissime ueritati: ñ quia
credere uł ñ credere ñ ẽ inarbitrio uoluntatis hu¬
manȩ.s inelectis p̃parat᷑ uoluntas ad nõ. Ideo
ad ipsam quoq fidem quȩ inuoluntate ẽ.
ꝑtinet. quis enim te discernit: quid autem
habes quod non accepisti. Multi audiunt
uerbum ueritatis: s alii credunt alii contͣ¬
dicunt. Uolunt gͦ isti credere: nolunt autẽ
illi. Quis hoc ignoret: Quis hoc neget: S

Expanded text:
autem habes quod non accepisti? Proinde autem habes quod non accepisti? Proinde posse habere fidem, sicut posse habere charitatem, naturae est hominum: habere autem fidem quemadmodum habere charitatem, gratiae est fidelium. Illa itaque natura, in qua nobis data est possibilitas habendi fidem, non discernit ab homine hominem: ipsa vero fides discernit ab infideli fidelem. Ac per hoc, ubi dicitur, Quis enim te discernit? Quid autem habes quod non accepisti? quisquis audet dicere, Habeo ex me ipso fidem, non ergo accepi; profecto contradicit huic apertissimae veritati: non quia credere vel non credere non est in arbitrio voluntatis humanae, sed in electisad ipsam quoque fidem quae in voluntate est pertinet, 246 Quis enim te discernit? Quid autem habes quod non accepisti ? Multi audiunt verbum veritatis: sed alii credunt, alii contradicunt. Volunt ergo isti credere, nolunt autem illi. Quis hoc ignoret? quis hoc neget? Sed
Abbreviated transcription (Latin):
tanquam ipse sibi ea fecerit. non gr̃a dei: sed
grã quȩ bonos discerint a malis: non que
communis est. et bonis et malis. Sit ergo
grã nature attributa. qua sumꝰ animantia
rationalia. discernimurq apecorib: sit
etiam gr̃a naturȩ attributa. qua in ipsis ho¬
minib a deformib pulchri. uł in geniosi
discernuntur atardis: ac siquid eiusmodi
est.Sz non se ille. quem cohercebat apłs
aduersus pecus inflabat. nec aduersus ho¬
minem alterum. de aliquo naturali mune¬
re quod in eẽ posset et pessimo: sed aliquod
bonum quod ꝑtineret ad uitam bonam. si¬
bi non dõ tribuens. inflabatur. quando au¬
dire meruit. Quis enim te discernit: Qͥd
autem habes quod non accepisti: Ut enim
sit naturȩ fidem posse habere: nunquid
et non habereᷤ. Non enim omniũ ẽ fides: cũ
fidem posse habere sit omniũ. Non autem
ait apłs. quid autem potes habere quod
non accepisti ut posses habere: s ait. Quid

Expanded text:
tanquam ipse sibi ea fecerit, non gratia Dei: sed tanquam ipse sibi ea fecerit, non gratia Dei: sed gratia quae bonos discernit a malis, non quae communis est bonis et malis. Sit ergo gratia naturae attributa, qua sumus animantia rationalia, discernimurque a pecoribus; sit etiam gratia naturae attributa, qua in ipsis hominibus a deformibus pulchri, vel ingeniosi discernuntur a tardis, ac si quid ejusmodi est: sed non se ille, quem coercebat Apostolus, adversus pecus inflabat, nec adversus hominem alterum de aliquo naturali munere quod inesse posset et pessimo; sed aliquod bonum quod pertineret ad vitam bonam, sibi non Deo tribuens inflabatur, quando audire meruit, Quis enim te discernit? Quid autem habes quod non accepisti? Ut enim sit naturae, fidem posse habere; numquid et habere? Non enim omnium est fides ; cum fidem posse habere sit omnium. Non autem ait Apostolus, Quid autem potes habere, quod non acccepisti ut posses habere; sed ait, Quid
Abbreviated transcription (Latin):
lia suspicari. siue ipsam totam ꝑfectamq
naturam.qualis in prima conditione
donata ẽ. siue uiciate naturȩ qualescun¬
q reliquias: nimis quantum existimo
absurdum ẽ. Nunquid enim ꝑhȩc do¬
na quȩ omnib communia sunt homi¬
nib discernunt᷑ homines ab homini¬
b: Hic autem prius dixit: quis enĩ
te discernit. Et deinde addidit. Quid
autẽ habes quod non accepisti: Poss et
quippe homo dicere inflatus ad u̾sus
alterum. Discernit me fides meaͥ iusticia mea:
uł siquid aliud. Qualib occurrens cogitati¬
onib bonꝰ doctor.⁊ quid autem habes in qͥt
quod ñ accepisti: A quo nisi ab illo qui te dis¬
cernit ab alio eui non donauit. quod dona¬
uit tibi: Si autem et accepisti ait. qͥd glori¬
aris quasi non acceperis: Nunqͥd queso a¬
git aliud: nisi ut qui gloriat᷑. in dnõ głet᷑:
Nichil autem huic sensui tam contrariũ
est. quam de suis meritis sic quẽq gloriari.

Expanded text:
lia suspicari, sive ipsam totam perfectamque lia suspicari, sive ipsam totam perfectamque naturam, qualis in prima conditione donata est, sive vitiatae naturae qualescumque reliquias, nimis, quantum existimo, absurdum est. Numquid enim per haec dona quae omnibus communia sunt hominibus, discernuntur homines ab hominibus? Hic autem prius dixit, Quis enim te discernit? et deinde addidit, Quid autem habes quod non accepisti? Posset quippe dicere homo inflatus adversus alterum, Discernit me fides mea, justitia mea, vel si quid aliud. Talibus occurrens cogitationibus bonus doctor, Quid autem habes, inquit, quod non accepisti? A quo, nisi ab illo qui te discernit ab alio, cui non donavit quod donavit tibi? Si autem et accepisti, ait, quid gloriaris quasi non acceperis? Num, quaeso, agit aliud, nisi ut qui gloriatur, in Domino glorietur? Nihil autem huic sensui tam contrarium est, quam de suis meritis sic quemquam gloriari,
Abbreviated transcription (Latin):
gauit: s ds̃ incrementũ dedit. Itaq ne¬
q qui plantat ẽ aliquid. neq qui rigat:
s qui incrementum dat ds̃. Uidetis ne
nichil agere apłm.nisi ut humiliet᷑ ho¬
mo: et exaltetur ds̃ solus: Quandoqͥdẽ
in eis qui plantant᷑ et rigantur. nec ipsũ
plantatorem et rigatorem dicit ẽẽ aliqͥd.
s qui incrementum dat ds̃: quamuis et
hoc ipsum qđ ille plantat. hic rigat. non
ipsi s dño tribuat dicens: unicuiq sicut
dominus dedit: ego plantaui. apollo ri¬
gauit. Hinc gͦ in eadem intentione ꝑsistenᷤ:
ad hoc uenit ut diceret. Itaq nemo glorie¬
tur in homine. Iam enim dixerat: qui gła¬
tur. in domino glorietur. Post hec ad alia
eadem ipsa eius intentio: ut dicat. Hȩc
autem fr̃s transfiguraui in me et apollo
ꝓpter uos: ut in nobis discatis. ne supra
quam scriptum ẽ. unus pro altero inflet᷑
aduersus alterum. Quis enim te discer
ꝑbiam loquitur ne quisquam in hoĩe
s in domino glorietur. dona dei natura¬

Expanded text:
incrementum dedit. Itaque neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus. Videtisne nihil agere Apostolum, nisi ut humilietur homo, et exaltetur Deus solus? Quandoquidem in eis qui plantantur et rigantur, nec ipsum plantatorem et rigatorem dicit esse aliquid, sed qui incrementum dat, Deum: quamvis et hoc ipsum quod ille plantat, hic rigat, non ipsis, sed Domino tribuat, dicens: Unicuique sicut Dominus dedit. Ego plantavi, Apollo rigavit. Hinc ergo in eadem intentione persistens, ad hoc venit ut diceret, Itaque nemo glorietur in homine . Jam enim dixerat, Qui gloriatur, in Domino glorietur. Post haec et aliaeadem ipsa ejus intentio, ut dicat: Haec autem, fratres, transfiguravi in me et Apollo propter vos; ut in nobis discatis, ne supra quam scriptum est unus pro altero infletur adversus alterum. Quis enim te discernperbiam loquitur, ne quisquam in homine, sed in Domino glorietur, dona Dei natura
Abbreviated transcription (Latin):
Recte quippe in eis hoc eligere dicitur: qđ
ut in eis faciat eos elegit. Rogo. quis audi¬
at dnm̃ dicentem. non uos me elłgistis. sed
ego uos elegi. & audeat dicere.credere ho¬
mines ut eligantur. cumpotius eligant᷑
ut credant: ne contra sententiam uerita¬
tis priores inueniantur elegisse xp̃m.qui
benedictus ds̃ et pater dñi nr̃i iħu xp̃i. qui¬

Expanded text:
Recte quippe in eis hoc eligere dicitur, quod Recte quippe in eis hoc eligere dicitur, quod ut in eis faciat, eos eligit. Rogo, quis audiat Dominum dicentem, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi; et audeat dicere, credere homines ut eligantur, cum potius eligantur ut credant, ne contra sententiam veritatis priores inveniantur elegisse Christum,Benedictus Deus et Pater Domini nostri
Abbreviated transcription (Latin):
rat ipse credentes: contra istam p̃scientiã
loquitur filius dicens:: Non uos me ele¬
gistis. s ego uos elegi: cum hoc potius
p̃scierit ds̃. quod ipsi eum fuerant electuri.
ut ab illo elegi mererent᷑. Electi sunt itaq
ante mundi constitutionem: ea p̃destina¬
tione in qua ds̃ sua futura facta p̃sciuit.
Electi sunt autem de mundo: ea uocatio¬
ne. qua ds̃ id quod p̃destinauit impleuit.
Quos enim p̃destinauit. ipsos uocauit: illa
scilicet uocatione. scđm ꝓpositum. Non
gͦ alios: sed quos p̃destinauit. ipsos et uo¬
sos et iustificauit. Nec alios: sed quos p̃¬
destinauit. uocauit. iustificauit. ipsos
glorificauit. illo utiq fine quinon ha¬
bet finem. Flegit gͦ ds̃ fideles: sed ut sint
non quia iam erant. Apłs iacobus dicit.
Nonne ds̃ elegit pauperes in hoc mundo.
diuites infide et heredes regni. qđ repro¬
misit ds̃ diligentib se: Eligendo ergo
facit diuites infide: sicut heredes regni.

Expanded text:
rat ipse credentes; contra istam praescientiam rat ipse credentes; contra istam praescientiam loquitur Filius, dicens, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi: cum hoc potius praescierit Deus, quod ipsi eum fuerant electuri, ut ab illo mererentur eligi. Electi sunt itaque ante mundi constitutionem ea praedestinatione, in qua Deus sua futura facta praescivit: electi sunt autem de mundo ea vocatione, qua Deus id quod praedestinavit, implevit. Quos enim praedestinavit, ipsos et vocavit; illa scilicet vocatione secundum propositum: non ergo alios, sed quos praesos et justificavit: nec alios, sed quos praedestinavit, vocavit, justificavit, ipsos et glorificavit ; illo utique fine qui non habet finem. Elegit ergo Deus fideles, sed ut sint, non quia jam erant. Apostolus Jacobus dicit: Nonne Deus elegit pauperes in hoc mundo, divites in fide, et haeredes regni, quod repromisit Deus diligentibus se ? Eligendo ergo facit divites in fide, sicut haeredes regni.
Abbreviated transcription (Latin):
ut credant. Hanc enim et dñs ipse satis a¬
perit. ubi dicit. Non uos me elegistis: sed
ego uos elegi. Nam si propterea electi erant
quia crediderant: ipsi eum prius utiq
elegerant credendo in eum. ut eligi mere¬
rentur. Aufert autem hoc omnino qui
dicit: non uos me elegistis. sed ego uos ele¬
gi. Et ipsi quidem ꝓculdubio elegerunt
eum: quando crediderunt in eum. Unde
non ob aliud dicit. non uos me elegistis:
sed ego uos elegi. nisi quia non elegerunt eum
ut eligeret eos. sed ut eligerent cum. elegit cos:
quia miscdia eius p̃uenit eos. scđm gr̃am.
non scđm debitum. Elegit gͦ eos de mundo.
cum hic ageret carnem: sed iam electos inse
ipso. ante mundi constitutionem. Hȩc est
immobilis ueritas predestinationis. & gr̃ȩ.
Nam quid est quod ait apls. sicut elegit
nos in ipso ante mundi constitutionem:
Quod ꝓfecto si ꝓpttrea dictum ẽ. quia p̃sci¬
uit ds̃ credituros. non quia facturus fue¬

Expanded text:
ut credant. Hanc enim et Dominus ipse satis aut credant. Hanc enim et Dominus ipse satis aperit, ubi dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Nam si propterea electi erant, quia crediderant; ipsi eum prius utique elegerant credendo in eum, ut eligi mererentur. Aufert autem hoc omnino, qui dicit, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi. Et ipsi quidem procul dubio elegerunt eum, quando crediderunt in eum. Unde non ob aliud dicit, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi; nisi quia non elegerunt eum ut eligeret eos, sed ut eligerent eum elegit eos: quia misericordia ejus praevenit eos secundum gratiam, non secundum debitum. Elegit ergo eos de mundo cum hic ageret carnem, sed jam electos in se ipso ante mundi constitutionem. Haec est immobilis veritas praedestinationis et gratiae. Nam quid est quod ait Apostolus, Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem ? Quod profecto si propterea dictum est, quia praescivit Deus credituros, non quia facturus fue
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt. de qua dictum ẽ. multi uocati: sed
illa qua uocant᷑ electi. Unde et hic postea¬
quam dixit. scđm electionem autẽ dilecti
ꝓpter patres: continuo subiecit unde agi¬
mus. sine penitentia enim sunt dona. et
uocatio dei: idest sine mutatione stabiliter
fixa sunt. Ad hanc uocationem qui ꝑtinent.
om̃s sunt docibiles dei: nec potest eorũ
quisquam dicere credidi ut sic uocarer.
Preuenit eum quippe miscđia dei: quia sic ẽ
uocatus ut crederet. Omnes enim docibiles
dei ueniunt ad filium: qm̃ audierunt et di¬
dicerunt a patre ꝑfilium. qui euidentissime
dicit. Omnis qui audiuit apatre. et didicit:
uenit ad me. Istorum autem nemo perit:
quia omne quod dedit ei pater. non ꝑdet ex
eo quicquam. Quisquis gͦ inde est. omnino
non perit: nec erat inde qui periit. Propt̃
qͦd dictum est: ex nobis exierunt. sed non
erant ex nobis. Nam si fuissent ex nobis:
gunt᷑ quia crediderunt: s qui eligunt᷑

Expanded text:
ti sunt, de qua dictum est, Multi vocati ; sed ti sunt, de qua dictum est, Multi vocati ; sed illa qua vocantur electi. Unde et hic poste aquam dixit, Secundum electionem autem dilecti propter patres; continuo subjecit unde agimus, Sine poenitentia enim sunt dona et vocatio Dei: id est, sine mutatione stabiliter fixa sunt. Ad hanc vocationem qui pertinent, omnes sunt docibiles Dei: nec potest eorum quisquam dicere, Credidi ut sic vocarer; praevenit eum quippe misericordia Dei, quia sic est vocatus ut crederet. Omnes enim docibiles Dei veniunt ad Filium: quoniam audierunt et didicerunt a Patre per Filium, qui evidentissime dicit, Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Istorum autem nemo perit, quia omne quod dedit ei Pater, non perdet ex eo quidquam . Quisquis ergo inde est, omnino non perit: nec erat inde qui perit. Propter quod dictum est, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, guntur quia crediderunt, sed qui eliguntur
Abbreviated transcription (Latin):
ad benedictionem isrł ipsius ꝑtinentib.
Hunc enim sensũ aꝑtius suꝑius explicauit
ubi ait. Quod querebat isrł hoc non ẽ con¬
secutus: electio autẽ consecuta est. cȩteri uͦ
excecati sunt: in utrisq tamen idẽ ipse isrł.
Ubi gͦ audimus. isrł non est consecutus. uł
ceteri excecati sunt: ibi intelligendi sunt
inimici ꝓpt̃ nos. Ubi autem audimus. ele¬
ctio autem consecuta est: ibi intelligen¬
di sunt dilecti ꝓpter patres: quib patri¬
b utiq ista ꝓmissa sunt. Abrahȩ quippe
dicte sunt ꝓmissiones: et semini eius. Unde¬
et in ista olea oleaster inseritur gentium. Iam
porro electionem quam dicit quia scdm gra¬
tiam non scð̃m debitum: debet utiq oceurre¬
re. qm̃ reliquiȩ ꝑ electionem gr̃ȩ salue facte
sunt. Hȩc electio consecuta ẽ: ceteris exce¬
catis. Scd̾m hanc electionem. isrłicȩ dilecti.
ꝓpter patres. Non enim uocatione illa uoca¬

Expanded text:
ad benedictionem Israel ipsius pertinentibus. ad benedictionem Israel ipsius pertinentibus. Hunc enim sensum apertius superius explicavit, ubi ait, Quod quaerebat Israel, hoc non est consecutus: electio autem consecuta est, caeteri vero excaecati sunt . In utrisque tamen idem ipse Israel. Ubi ergo audimus, Israel non est consecutus, vel, caeteri excaecati sunt; ibi intelligendi sunt inimici propter nos: ubi vero audimus, Electio autem consecuta est; ibi intelligendi sunt dilecti propter patres: quibus patribus utique ista promissa sunt. Abrahae quippe dictae sunt promissiones et semini ejus . Undeet in ista olea oleaster inseritur Gentium. Jam porro electionem quam dicat, quia secundum gratiam, non secundum debitum, debet utique occurrere; quoniam reliquiae per electionem gratiae factae sunt . Haec electio consecuta est, caeteris excaecatis. Secundum hanc electionem Israelitae dilecti propter patres. Non enim vocatione illa voca