comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ciꝰ accusator cẽt totiꝰ affrice gemitus ꝯgemiscenti¬
bruoẜ̾. si tam̃talis es qualem te p̃ticat fama. qd̃
scit d̾s me ⁊ cred̾e et uellẽ ñgͦ rep̃henctimꝰ si eo tẽpe
multos secum ex ꝯmunicat᷑ traheret ⁊ꝯmunionẽ
ur̃am stismatis furore furore p̾cid̾et xũ ex cõmum¬
care noluistis: S hoc ip̃m ẽ qd̃ uos argint in uidi¬
cio dĩ fr̃ emerite. qͥa cum inderetis tam magnũ
malum eẽ diuidi partem donati. ut optat᷑ potius
ĩ ꝯmumionẽ tolerandꝰ existimaretur qd̃ illuo amit¬
t̃ẽtur. ꝑ manetis ineo malo qdindudenda eccła¬
tasse angustia. tẽptab defend̾e optatum. Noli fr̃
noli obsecro. Nonte decet: ⁊ si alium auquem forte
deceat: si tam̃ quicqmͣ decer malos: emeritum cer¬
te ñ decet defende optatum. s fortasse nec accusare.
Ita sit sane: ut̾e noce media⁊ ieuntis quisq sarci¬
nam suam portat: luquis es qui iudices seruum

Expanded text:
cum eius accusator esset totius Africae gemitus congemescenticum eius accusator esset totius Africae gemitus congemescentibus uobis, si tamen talis es, qualem te praedicat fama, quod scit deus me et credere et uelle, — non ergo reprehendimus, si eo tempore, ne multos secum excommunicatos traheret et communionem uestram schismatis furore praecideret, eum excommunicare noluistis. sed hoc ipsum est, quod uos arguit in iudicio dei, frater Emerite, quia, cum uideretis tam magnum malum esse diuidi partem Donati, ut Optatus potius in communione tolerandus existimaretur, quam illud admitteretur permanetis in eo malo, quod in diuidenda eccangustia temptabis defendere Optatum. noli, frater, noli, obsecro; non te decet et, si alium aliquem forte deceat, si tamen quicquam decet malos, Emeritum certe non decet defendere Optatum. sed fortasse nec accusare. ita sit sane. utere uoce media et dic: Unusquisque sarcinam suam portat. tu quis es, qui iudices seruum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ abona conscientia displicen do separetur canife
hec nos dicimus ut q̃stiones infinitas atq super¬
fluas. defactis hominum que rationem nĩam
nicħ impediunt. auferamꝰ: S uos insi hoc sentia¬
tis: tales eritis om̃s qͣus optatꝰ ĩurã cõmunione
uob̾ñ ignoralitib fuit: quod ab sit ab emeriti mo¬
rib. aliorq talium qͣles apuo uos cẽn̾ dubito. lõ¬
ge afactis illius alienos: Neq enim uob̾ obicius
ifi scismatis cͥm̃r qm̃ ctiam heresim male ꝑseueran¬
do fecistis. Qnͣti autem duuno iuditio hoc fatinus
pendatur lege qd̃ te legisse ñambigo. Inueniesda¬
tanet abiron hiatut̾re deuoratos. tct̃osq om̃s qui
eis ꝯsenserant igne demedio eoꝵ existente ꝯ scĩptos.
Illud gͦ scelus ad exemplum deuitandi dñs ds̃ pre¬
senti supplicio denotauit: ut cum talib patientis¬
sime parciti qͣie ultimo uictitio ꝯseruet ostend̾et.
neq enim rep̾hendimꝰ rationes ur̃as sieo tempore
quo uesana potentia furere iactabatur optatus.

Expanded text:
a bona conscientia displicendo separetur. manifehoc nos dicimus, ut quaestiones infinitas atque superfluas de factis hominum, quae rationem nostram nihil impediunt, auferamus. Sed et uos, nisi hoc sentiatis, tales eritis omnes, qualis Optatus in uestra communione uobis non ignorantibus fuit, quod absit ab Emeriti moribus aliorumque talium, quales apud uos esse non dubito longe a factis illius alienos. neque enim uobis obicimus nisi schismatis crimen, quam etiam haeresem male perseuerando fecistis. quanti autem diuino iudicio pendatur hoc facinus, lege, quod te legisse non ambigo. inuenies Dathan et Abiron hiatu terrae deuoratos ceterosque omnes, qui eis consenserant, igne de medio eorum existente consumptos. illud ergo scelus ad exemplum deuitandi dominus deus praesenti supplicio denotauit, ut, cum talibus patientissime parcit, quali ultimo iudicio reseruet, ostenderet. neque enim reprehendimus rationes uestras, si eo tempore, quo uesana potentia furere iactabatur Optatus,
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ ad bonam uitam ad huc minꝰ ẽ insta. ut ad qͥras &
bent agendo & orando. Et exhis que habes grãs age
deo tamqmͣ fonti bonitatis undehabes: atq in oib
botns actib tius illi da claritatem. tͥ humilitatẽ. Sic̃
enĩ scͥptum ẽ omẽ datum optimum. ⁊ omne donum
ꝑfectum desursum ẽ: descendens apatre luminum.
Qnͣtum cũq autem indei et ꝓximi caritate atq in
uera pietate ꝑ feccris. quã diumhac uita conũsaris.
sine peccato te eẽ non credas. De ipsa ꝗtuppelegitur
necessarium ẽ t̃ in oratione dicere qd̾ dñs docuit. dimit¬
te nob̾ debita nr̃a sic̃ et nos dimitamꝰ debitorib neis.
mem̃to aito ignosoẽ siq̾s intde peccauerit. et ate utmiã
postulanerit. ut ueracit possis orare. et peccatis trus
ueniam ualeas impetrare. Hec dileetionitue festinan¬
ter quidẽ scpͥsi qm̃ me festinatio ꝑ latoris urgebat. S

Expanded text:
tibi ad bonam uitam adhuc minus est, insta, ut adquiras, tibi ad bonam uitam adhuc minus est, insta, ut adquiras, et agendo et orando et ex his, quae habes. gratias age deo tamquam fonti bonitatis, unde habes. atque in omnibus bonis actibus tuis illi da claritatem, tibi humilitatem. sicut enim scriptum est. omne datum optimum et omne donum perfectum desursum est descendens a patre luminum. quantumcumque autem in dei et proximi caritate atque in uera pietate profeceris, quam diu in hac uita conuersaris. sine peccato te esse non credas: de ipsa quippe legitur necessarium est tibi in oratione dicere. quod dominus docuit: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. memento cito ignoscere, si quis in te peccauerit et a te ueniam postulauerit, ut ueraciter possis orare et peccatis tuis ueniani ualeas impetrare. haec dilectioni tuae festinanter quidem scripsi, quoniam me festinatio perlatoris urgebat. sed
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ rebellanti et resistenti miolentia redditur ĩta utic
to uł captomisccłia iã debetur: maxime ĩ quo patis
ꝑturbatio ñ timetur: Ornet mores tuos pudicicia
ꝯiugatis.: ornet sobrietas⁊ frugalitas. Ualde enim
turpe ẽ ut quẽ ñ uincit homo uincat libido: et ob¬
ruatur uino qui ñtuncitur ferro. Duitie scłares si
destuit. ñ ꝑmala oꝑa querantur inmundo. Si aũ
ad sunt: ꝑ bona oꝑa seruentur incelo. amnrũ uirilẽ
⁊xp̃ianum nec debent si accedunt extollere. nec debẽt
frangere si recedunt: Illuo potiꝰ cogitemꝰ᷑: qd̃ dñs ait.
ubi ẽ thesaurꝰ tuus ibi ẽ et cortuum. Et utiq cũ au¬
dimus ut corsur sum habeamus: ñ m̃dacit̃ respon.¬
dere debemus qd̃ nosti quid respondemus. Et in
his bene studiosum te cẽcognoin: et fama tua mul¬
deas quam ubi discas qͣlis ẽẽ debeas. uerumptam̃
qͥcquid siuc tnusta. siue inscpͥturis scĩs inueneris qd̾

Expanded text:
Sicut rebellanti et resistenti violentia reSicut rebellanti et resistenti violentia reto uel capto misericordia iam debetur. maxime in quo pacis perturbatio non timetur. Ornet mores tuos pudicitia coniugalis, ornet sobrietas et frugalitas; ualde enim turpe est, ut, quem non uincit homo, uincat libido et obruatur uino, qui non uincitur ferro. diuitiae saeculares si desunt, non per mala opera quaerantur in mundo: si autem adsunt, per bona opera seruentur in caelo. animum uirilem et Christianum nec debent, si accedunt, extollere nec debent frangere, si recedunt. illud potius cogitemus, quod dominus ait: Ubi est thesaurus tuus, illic erit et cor tuum. et utique. cum audimus. ut cor sursum habeamus, non mendaciter respondere debemus. quod nosti quia respondemus. Et in his quidem bene studiosum te esse cognoui et fama tua mulis. uideas. quam ubi discas, qualis esse debeas. uerum tamen quicquid sine in ista sine in scripturis sanctis inueneris. quod
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ ulle cum solis sanccis et uistis mue. ait hoc suo
tempore mereamur acciꝑe: hoc gͦ pͥmum cogita
qñ armaris adpugnam: quia uirtus tua etiam ip̃a
corporalis. dei donum ẽ: Sic emm cogitab̾ dedono di
ñ facere contra dm̃: fĩdes enĩ qñ ꝑmititur: etiam ho¬
sti seruanda ẽ contra quẽ bellum geritur: Qnͣtoma.¬
gis amico ꝑ q̃ pugnatur: Pacem habere debet uo¬
luntas. bellum necessitas. ut liberet ds a necessitate
et conseruet inpace. Non enim par queritur ut bel¬
lum excitetur s bellum geritur. ut pax adquiratur
Esto gͦ etiam bellando pacificus. ut eos quos expugnas.
adpacisutilitatem uincendo ꝑducas. B̾eati enĩ paci¬
ficiait dñs. qm̃ ipsi filii dĩ uocant᷑. Si autẽ paxhu¬
mana tam dulcis ẽ ꝓtemporasi salute mortaliũ. qͥñ¬
to ẽ qulcior pax diumna ꝓet̾na salute angłoꝵ: Itaq
hostem pugnantem necessitas ꝑimat: ñ uoluntas.

Expanded text:
tempus uelle cum solis sanctis et iustis uiuere, ut hoc suo tempus uelle cum solis sanctis et iustis uiuere, ut hoc suo tempore mereamur accipere. Hoc ergo primum cogita, quando armaris ad pugnam, quia nirtus tua etiam ipsa corporalis donum dei est; sic enim cogitabis de dono dei non facere contra deum. fides enim quando promittitur, etiam hosti \'seruanda est, contra quem bellum geritur; quanto magis amico. pro quo pugnatur! pacem habere debet uoluntas, bellum necessitas, ut liberet deus a necessitate et conseruet in pace. non enim pax quaeritur, ut bellum excitetur, sed bellum geritur. ut pax adquiratur. esto ergo etiam bellando pacificus, ut eos, quos expugnas, ad pacis utilitatem uincendo fici, ait Dominus, quoniam filii Dei vocabuntur . Si autem pax humana tam dulcis est pro temporali salute mortalium, quanto est dulcior pax divina pro aeterna salute angelorum? Itaque hostem pugnantem necessitas perimat, non voluntas.
Abbreviated transcription (Latin):
ret: ad quem apsm ut ad eum ueniret: et religio¬
sum militem misit. In his erant et illi qui adbap
mulierum ñ surrexit maior ioħe baptista. & que¬
sissent abeo quid facerent: respondit eis. Neminẽ
concusserttisaulli calumpuiam feceritis. sufficiat
uob̾ stipendium ur̃m: Noncos utiq subarmis mi¬
litare ꝓhibuit: quib suum stipendium sufficẽ
deb̾e p̾cepit. Maioris quidem loci sunt apud dm̃
qui omnib istis scłarib accionib derelicus. etiã¬
simima continentia castitatis ei seriuntꝰ. s unsꝰ
nant contͣ inuisibiles inimicos: uos ꝓeis orando
pugnando laboratis contͣ uisibiles barbaros. utinam
una fides cẽt in ominbꝵ: quia ⁊ iminus laboraretur et
facilius diabolus cum suis angłis uinceretur: S qͥa ĩ
hoc scło necesse ẽ ut cuues regni celorum int̾ errantes
et impios temptationib agitentur ut exerceantur
& tamqmͣ infornacc sic̃ aur ꝓbentur: ñ debemꝰ ante

Expanded text:
ret; ad quem apostolum, ut ad eum ueniret, etiam reiigioret; ad quem apostolum, ut ad eum ueniret, etiam reiigiosum militem misit. in his erant et illi, qui baptimulierum non exsurrexit maior Iohanne Baptista, et quaesissent ab eo. quid facerent. respondit eis: Neminem concusseritis, nulli c alumniam feceritis. sufficiat uobis stipendium uestrum. non eos utique sub armis militare prohibuit, quibus suum stipen dium sufficere debere praecepit. Maioris quidem loci sunt apud deum, qui omnibus istis saecularibus actionibus derelictis etiasumma continentia castitatis ei seruiunt. sed unusnant contra inuisibiles inimicos: uos pro eis pugnando laboratis contra uisibiles barbaros. utinam una fides esset in omnibus, quia et minus laboraretur et facilius diabolus cum suis angelis uinceretur! sed quia in hoc saeculo necesse est, ut ciues regni caelorum inter errantes et impios temptationibus agitentur. ut exerceantur et tamquam in fornace sicut aurum probentur, non debemus ante
Abbreviated transcription (Latin):
accepturos nos eẽ credamus. sicut dicte beatus iołis¬
apłs. filii csisumus et ñdum apparuit qd erimꝰ
scimꝰ quia cum apparuerit similes eierimus. qm̃
uidebimus eum sicuti ẽ: Noli existimare neminẽ
deo placete posse: qui in armis bellicis militat. In
testimonium. Inhis etiã plurimi illius temporis
iustĩ. inhis erat et ille centurio qui dño dixit. ñ sum
dignus ut intres sub tectum meum: s tantum dic
ũbo et sanabitur puer m̃s: Nam et ego homo sum
sub potestate constitutus. habens sub ine milites:
&e dico huic uade et uadit. et alio ueni et uenit. &
seruomeo fachoc et facit. Dequo et dñs. añ dico
uob̾ ñ inuem tantam fidem inisrł̃. In his erat et
ille cornelius: ad quem missus angls dixit. Corneli
accepte sunt elemosine tue: et exaudite sunt oratio¬
nes tue. ubi eum admonuit ut ad beatum petrũ
apłm mitterer: et ab illo audiret que facere debe¬

Expanded text:
accepturos nos esse credamus. sicut enim dicit beatus Ioaccepturos nos esse credamus. sicut enim dicit beatus Ioet nondum apparuit, quid erimus: scimus. quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum, sicuti est. Noli existimare neminem deo placere posse, qui in armis bellicis militat. in rhibuit testimonium, in his etiam plurimi illius temporis iusti. in his erat et ille centurio, qui domino dixit: Non sum dignus. ut intres sub tectum meum, sed tantum dic uerbo et sanabitur puerstitutus habens sub me milites et dico huic: \'Vade\' et uadit, et alio: \'Veni\' et uenit, et seruo meo: \'Fac hoc\' et facit. de quo et dominus: Amen dico uobis; non inueni tantam fidem in Israhel. in his erat et ille Cornelius, ad quem missus angelus dixit: Corneli, acceptae sunt elemosynae tuae et exauditae sunt orationes tuae: ubi eum admonuit, ut ad beatum Petrum apostolum mitteret et ab illo audiret, quae facere debe
Abbreviated transcription (Latin):
platuerunt deo: In hac omnes ueri martires usq
ad sangurnem contͣ diabolum certauerunt: quia¬
et in eis non reftiguit nec defiit. ido uicerunt.
In hac omnes bom fideles cotidie ꝓfitiunt. ꝑue¬
nire cupientes ñ ad regnum mortalium s ad
regnum celorum: ñ ad temporalẽ s ad sempiter¬
nam hereditatem. non ad aurum et argentũ.
s addiuitias incorruptibiles angłorim: ñ ad
aliqͣ bona huĩ scculi inquib cũ timore uuit᷑
nec ea quisquam secum potest auferre dũmorit᷑.
s ad uidendum dm̃ cuiris suauitas et delectatio
excedit omnẽ ñ solum t̾restrium. uerum etiam
celestium corporum pulchridinem: excedit om¬
nẽ decorem animaꝵ qnͣtumlibet scãrum atq
iustanꝰ eecedit omnem speciem supnoꝵ angłoꝵ
atq uirtutum: excedit quicquid de illo ñ solum
dicitur. uerum etiam cogitatur. Neq hanc tam
magnam ꝓmissionẽ quia ualde magna ẽ ideo
sꝑem᷑. s potius quia ualde magnus eam ꝓmistt

Expanded text:
uerunt deo; in hac omnes ueri martyres usque ad sanguinem contra diabolum certauerunt et, quia in eis non refriguit nec defecit, ideo uicerunt; in hac omnes boni fideles cotidie proficiunt peruenire cupientes non ad regnum mortalium sed ad regnum caelorum, non ad temporalem sed ad sempiternam hereditatem. non ad aurum et argentum sed ad diuitias incorruptibiles angelorum, non ad aliqua bona huius saeculi. in quibus cum timore uiuatur nec ea quisquam secum potest auferre, dum moritur, sed ad uidendum deum. cuius suauitas et delectatio excedit omnem non solum terrestrium uerum etiam caelestium corporum pulchritudinem, excedit omnem decorem animarum quantum libet iustarum atque sanctarum. excedit omnem speciem supernorum angelorum atque uirtutum. excedit quicquid de illo non solum dicitur, uerum etiam cogitatur. neque hanc tam magnam promissionem, quia ualde magna est, ideo desperemus, sed potius, quia ualde magnus eam promisit,
Abbreviated transcription (Latin):
ciam tuam cogitans. ⁊olun te uidere desid̾o. ut
dehac re tecum loquerer: Quid enĩ ꝑ dest uł salus
uł consangiunitas tẽporalis: si et̾nam xp̃i heredi¬
tatem. salutemq ꝑpetuã in nr̃a cognitione ꝯtẽp¬
nimꝰ.: hec me uit̾im sepͥsisse suffecerit: que duris
cordibrualde p auca sunt ⁊ ꝓpe nulla: aĩo autẽtuo
quẽ bene noui ualde multa st̃. ⁊ ualde magna. ñ
enĩmea sunt qui nicħ sum nisi qd̃ ex pecto mise¬
ricordiam dĩ. s ipsus dĩ oĩpotentis. quẽ qͣqͣs in hoc
scło condenserit patrem. inueniet infuturo uidi¬

Expanded text:
tiam tuam cogitans et olim te uidere desidero, ut tiam tuam cogitans et olim te uidere desidero, ut de hac re tecum loquerer. quid enim prodest uel salus uel consanguinitas temporalis, si aeternam Christi hereditatem salutemque perpetuam in nostra cognitione contemnimus? haec me interim scripsisse suffecerit, quae duris cordibus ualde pauca sunt et prope nulla, animo autem tuo, quem bene noui, ualde multa sunt et ualde magna. non enim mea sunt; qui nihil sum, nisi quod expecto misericordiam dei, sed ipsius dei omnipotentis, quem quisquis in hoc saeculo comtempserit patrem, inueniet in futuro iudi
Abbreviated transcription (Latin):
ces optine potuert̃e aut si causã bonã habe¬
bant. ⁊ eam tnͣsmarinis eccłiis ꝓbare ñ potuert̃.⁊
quid illos lesit orb̾ t̾rarum ubi ep̃i collegas suoᷤ
qui apud eos obiectis cͥminib conuctinon erãt.
temere dãpnare ñ possent. Itaq ĩnocentes rebap¬
tirantur. ⁊ xp̃c ĩ innocentib exsufflatur:. Si autẽ
idem donatiste affroꝵ collegan suoꝵ uera cͥmina
nouerant. ⁊ neglecert̾ ea demonstrare.⁊ꝓbare tnͣs¬
marinis eccłus ipsi abuntate eccłe xp̃i sceleratis¬
simo scismate p̾sciderunt: ñ habent qd excuisct̃.
Et uos nostis maxime. quia tã multi scelerati a¬
pudeos emersert̾. ⁊ tolerau̾unt illos ꝑtot annos.
ne partem donati conscindent:⁊ ñ dubitaũune
illo tẽpore falsas suspiciones suas obicientes pa
cẽ xpi unitatemq conscind̾e⁊ uos uidetis. Sed
nescio que carnalis consuetudo fr̃ seuerine ibiuos
tenet. ⁊ olim doleo. olim gemo. maxime pruden¬

Expanded text:
ces obtinere potuerunt? aut si causam bonam habeces obtinere potuerunt? aut si causam bonam habebant et eam transmarinis ecclesiis probare non potuerunt, quid illos laesit orbis terrarum, ubi episcopi collegas suos, qui apud eos obiectis criminibus conuicti non erant, temere damnare non possent? itaque innocentes rebaptizantur et Christus ia innocentibus exsufflatur. si autem idem Donatistae Afrorum collegarum suorum uera crimina nouerant et neglexerunt eadem monstrare et probare transmarinis ecclesiis, ipsi se ab unitate Christi sceleratissimo schismate praeciderunt, non habent, quod excusent, et uos nostis, maxime quia tam multi scelerati apud eos emerserunt et tolerauerunt illos per tot annos, ne partem Donati conscinderent, et non dubitauerunt illo tempore falsas suspiciones suas obicientes pacem Christi unitatemque disrumpere et uos uidetis. Sed nescio quae carnalis consuetudo, frater Seuerine, ibi uos tenet; et olim doleo, olim gemo maxime pruden
Abbreviated transcription (Latin):
se cẽ p̃cisã. unde euangelium mafricã uenit. unde
t̾ra sieis afferatur adorant: fidelis autẽ inde si ueni¬
sarmenta⁊ patrem suũ agricolam. Sarm̃tum in¬
quit qb̾inme ñ dat fructum. pat̾ m̃s tollet illud:
Sarm̃tum autẽ qd̾ in me dat fructum purgat
illudait maiorem fructum afferat. Non gͦ mir̃
c̃si de illa utte que ciruit ⁊ omnes t̾ras impleuit.
p̃cisi sunt illi: qui fructum caritatis afferte nolu¬
ert̃. Quisi uera cͥmina obiecissent collegis suis.
miaiores cor qñ scisina fecert̃. ipsi obtinuissent cau¬
sã suã apudeccłam tranfmarinã. unde adistas
partes xp̃iane fidci manauit auctoritas: ut illies¬
sent foris quib eadem cͥmina obitiebant: sluc̃
autẽ cum illi inueniuntur intͦ cõmunicare eccle¬
& recitantur. isti autem foris positi et ab illa cõ¬
munione seꝑatisint. quis ñ intelligat eos ha¬
buisse causam bonã qui eã apud medios uidi¬

Expanded text:
se esse praecisam, unde euangelium in Africam uenit, unde se esse praecisam, unde euangelium in Africam uenit, unde terra si eis adferatur, adorant; fidelis autem inde si uenisarmenta et patrem suum agricolam: Sarmquit, quod in me non dat fructum, Pater meus tollet illud; sarmentum autem quod in me dat fructum, purgat illud, ut majorem fructum afferat . Non ergo mirum est, si de illa vite quae crevit et omnes terras implevit, praecisi sunt illi qui fructum charitatis afferre noluerunt. Qui si uera crimina obiecissent collegis suis, maiores eorum, quando schisma fecerunt, ipsi obtinuissent causam suam apud ecclesiam transmarinam, unde ad istas partes Christianae fidei manauit auctoritas, ut illi essent foris, quibus eadem crimina obiciebant. nunc autem cum illi inueniuntur intus communicare ecclet recitant, isti autem foris positi et ab illa communione separati sunt, quis non intellegat eos habuisse causam bonam, qui eam apud medios iudi
Abbreviated transcription (Latin):
et si ualde sero. et si p̾̃ter quod sꝑauerã.
tam̃ letꝰ accepi. Maxime ampliore gaudio ꝑfusus
sum. cũ cognouissem hoie̾m ur̃i inpsa sola
causa uenisse hipponẽ ut ad me litt̃as cue fr̃m¬
tatis afferct Cogitat enĩn sine causa hoc exortũ
cẽ inammo tuo. ut recoleres consangͥnitatẽ nr̃am:
nisi qͥa fortasse ꝑspicis sic̃ noui ñ leue pondus pru¬
dentie tue quam sit dolendum ut qui scd̃ carnem
fr̃s sumꝰ. inxpĩ corpore ñuna societate uiuiam᷑ p̃¬
sertim quia faciletibi ẽ attende.⁊ uidere ciuitatẽ
sr̃ montẽ cõstititam deqͣ dns ait ĩ eunͣgłio qd̾ ab¬
scondi ñ possit. ipsa ẽ enĩ eccła catholica unde ca¬
tholica grece appellatur: qd̃ ꝑtotum orbẽ t̾rarũ
diffunditur. hanc ignorare nulli licet. ideo sedm
donati insolis afris calumpmatur orbi terran
ñ consid̃at ea stcrilitate qͣ fructus pacis⁊ caritatis
afferre noluit. abilla radice orientalium eccłarũ

Expanded text:
etsi ualde sero, etsi praeter quod speraueram, tamen laetus accepi. maxime ampliore gaudio perfusus sum, cum cognouissem hominem uestrum in ipsa sola causa uenisse Hipponem, ut ad me litteras tuae fraternitatis adferret. cogitaui enim non sine causa hoc exortum esse in animo tuo, ut recoleres consanguinitatem nostram, nisi quia fortasse perspicis, sicut noui non leue pondus prudentiae tuae, quam sit dolendum, ut, qui secundum carnem fratres sumus, in Christi corpore non una societate uiuamus, praesertim quia facile tibi est adtendere et uidere ciuitatem super montem constitutam, de qua dominus ait in euangelio. quod abscondi non possit; ipsa est enim ecclesia catholica, unde καθολικὴ graece appellatur, quod per totum orbem terrarum diffunditur. hanc ignorare nulli licet; ideo secunest. Pars autem Donati in solis Afris calumniatur orbi terrarum et non considerat ea sterilitate, qua fructus pacis et caritatis adferre noluit, ab illa radice orientalium ecclesiarum
Abbreviated transcription (Latin):
mnianistarũ ⁊ exsufflari baptisinum orb̾ t̾rarum:
Siue auditos siue m auditos. fiue iuste siue t̾uiste:
dãpnastis felicianum dapnastis p̃textatum. Die
mͥ quem corinthior ep̃m. audruit aut dampna¬
iuit aliquis nr̃m: Quem galathaꝵ quẽ ephesioꝵ

Expanded text:
mianistarum et exsufflari baptismum orbis terrarum? mianistarum et exsufflari baptismum orbis terrarum? siue auditos siue inauditos siue iuste siue iniuste damnastis Felicianum, damnastis Traetextatum, dic mihi: quem Corinthiorum episcopum audiuit aut damnauit aliquis uestrum? quem Galata
Abbreviated transcription (Latin):
tes ꝑtinentib. ⁊ in ipsis tam magnis ciuitatib
foris inscelere scismatis baptizatos. quoꝵ nulli ba¬
ptisma repetitum ẽ: Atq utitiam ꝓbare possetis
eos quos foris in scelere scism atisfelicianꝰ ⁊ p̃textat᷑
tanqm in anit̾ baptitauerant: ab eis receptis intus.
quasi utilit̃ de nuo baptiratos. Si enim rursus ba¬
ptirandierant istirursus ordinandi erant illi. a¬
miserant enim ep̃atũ recedentes auob̾: si extra com¬
munionem ur̃am baptitare ñpot̾ant. Nam si
discedentes epãtum ñ amiserant. baptirait utiq
pot̾ant. Si autẽ amiserant: gͦ ut eis qd̾ amiserant.
reddleretur tedeuntes ordinari debebant: S noli
timere. Sic̃ certum ẽ cum eodẽ illos ep̃atu cum quo
exierant remeasse:. ita certum ẽ om̃s quos maximi¬
ani suismate baptuart̃ sine ulla baptismi repetiti¬
one secum uĩt cõmumioni reconciliasse. Quib gͥ
sufficimus lacrimis plangẽ. recipi baptisiũ maxi¬

Expanded text:
tes pertinentibus et in ipsis tam magnis ciuitatibus tes pertinentibus et in ipsis tam magnis ciuitatibus foris in scelere schismatis baptizatos, quorum nulli baptisma repetitum est. atque utinam probare possitis eos, quos foris in scelere schismatis Felicianus et Praetextatus tamquam inaniter baptizauerant, ab eis receptis intus quasi utiliter denuo baptizatos. si enim rursus baptizandi erant isti, rursus ordinandi erant illi; amiserant enim episcopatum recedentes a uobis, si extra communionem uestram baptizare non poterant; nam si discedentes episcopatum non amiserant, baptizare utique poterant, si autem amiserant, ergo, ut eis, quod amiserant, redderetur, redeuntes ordinari debebant. sed noli timere; sicut certum est cum eodem illo episcopatu, cum quo exierant, remeasse, ita certum est omnes, quos in Maximiani schismate baptizarunt, sine ulla baptismi repetitione se cum uestra communione reconciliasse. Quibus igitur sufficimus lacrimis plangere recipi baptismum Maxi
Abbreviated transcription (Latin):
cissio. ⁊ ꝯtrou̾siarum strepitu et uissionum poten¬
tatui. ⁊ auxilior impetu ꝑturbastis. In q̃ conflictio¬
ne que passi sint ploca singula rer̃ reccutia uestigia
ꝯtestantur. Que iussa sint carthe indicant: q̃ facta
sunt t̾re clamant. In quib etiam optanti illiꝰ tribu
in urĩ scã memoria p̃dicat᷑. Item dicẽsolitis. qd̾ nos
ñqmͣ sit. Possem hinc uberius aliqnͣto disserere:
s contͣ uos iam nichil opus ẽ. qͥ cũfeliciano ⁊ p̾tex¬
tato etiam maximianistaꝵ baptismũ recepistis.
Qtqt enĩ baptitau̾unt qn̾ maximiano cõmuni¬
cabant. cũ etiam ipsos nominatĩ idẽ. felicianum
⁊ p̃textatum debasilicis eoꝵ sic̃ gesta testantun.
diuturno conflictii uidicioꝵ expellere conaremini:
qͦtqt᷑ gͦ eo tempore baptraũunt. nc̃ secum ⁊ uob̾cũ
habent ñ solum pegritudinum ꝑicula. s etiã ꝑ
sollẽpnitates paschales in tot eccłus ad suas ciuita¬

Expanded text:
cissio, et controuersiarum strepitu et iussionum potencissio, et controuersiarum strepitu et iussionum potentatu et auxiliorum impetu proturbastis? in qua conflictatione quae passi sint per loca singula, recentia rerum uestigia contestantur; quae iussa sint, chartae indicant; quae facta sint, terrae clamant, in quibus etiam Optati illius tribuni uestri sancta memoria praedicatur.\' Item dicere soletis, quod nos nusquam sit. possem hinc uberius aliquanto disserere. sed contra uos iam nihil opus est, qui cum Feliciano et Praetextato etiam Maximianistarum baptismum recepistis. quotquot enim baptizauerunty quando Maximiano communicabant, cum etiam ipsos nominatim, id est Felicianum et Praetextatum de basilicis eorum, sicut gesta testantur, diuturno conflictu iudiciorum expellere conaremini, quotquot ergo eo tempore baptizauerunt, nunc secum et uobiscum habent non solum per aegritudinum pericula sed etiam per sollemnitates paschales in tot ecclesiis ad suas ciuita
Abbreviated transcription (Latin):
tibi ctiã ꝓmagno scpͥtum ẽ plenarii concilu ore
ueridico. infalso cͥmine scismatis in nocentes dãp¬
nari potuert̃. Si autem ꝓbaueris recte fuisse dãp¬
natos: que restat defensio cur ĩeodem ep̃atu recep¬
ti sint. nisi ut aggerans utilitatem salubrisatẽq
pacis ostendas. eti amista ꝓunitatis inculo tole¬
randa: Qd̾utinam ñ oris. s cordis uirib ageres.
ꝑfecto ꝑspiceres qmͣ nullis calumpiis porbem
t̾raꝵ eẽt molanda pax. xpĩ: si licet in africa etiã in
sacrilego scismate dampnatos. ĩ codem ipso ep̃atu
recipi ꝓpace donati. Item soletis nob̾ obicere: qd̃
uos ꝑpotestates t̾renas ꝑ sequamur. Quainre ñ
disputo ułquid uosꝓ ĩmanitate tanti sacͥlegime
dico: Si hoc crim̃ ẽ. cur eos dem maximianstas ꝑ
iudices abeis imꝑatorib missos. quos ꝑeuange¬
liuim genuit nra cõmunio. gͣuit̃ insectati de basi¬
lcis quas tenebant in quib eos inuenit ipsa con-¬

Expanded text:
ubi etiam pro magno scriptum est \'plenarii concilii ore ubi etiam pro magno scriptum est \'plenarii concilii ore ueridico\', in falso crimine schismatis innocentes damnari potuerunt? si autem probaueris recte fuisse damnatos, quae restat defensio, cur in eodem episcopatu recepti sint, nisi ut exaggerans utilitatem salubritatemque pacis ostendas etiam ista pro unitatis uinculo toleranda? quod utinam non oris sed cordis uiribus ageres! profecto perspiceres, quam nullis calumniis per orbem terrarum esset uiolanda pax Christi, si licet in Africa etiam in sacrilego schismate damnatos in eodem ipso episcopatu recipi pro pace Donati. Item soletis nobis obicere, quod uos per potestates terrenas persequamur. qua in re non disputo, uel quid uos pro immanitate tanti sacrilegii dico: si hoc crimen est, cur eosdem Maximianistas per iudices ab, eis imperatoribus missos, quos per euangelium genuit nostra communio, grauiter insectati de basilicis, quas tenebant, in quibus eos inuenit ipsa cons
Abbreviated transcription (Latin):
nastis ĩ eo dem ipso ep̃atu recepistis in quo damp¬
nastis: et felicianum dico mustitanum ⁊ p̃texta¬
tũ assuritanum: Neq enim sic̃ ignorantib diciti
exeo numero fuert̾ isti quib ur̃m ꝯcilium diem
p̃rogauerat ⁊ p̃fixerat. int̾ quẽ nisi ad ur̃am com¬
munonẽ remeauissent. eadem sententia tenerent᷑.
s de illo numero isti fuerunti quos eo die sine di la¬
tione dampnastis. quo illis dilationẽ dedistis. pro¬
babo si negaĩs. Concilium ur̃m loquitur: ꝓcon¬
sulaua gesta. habemus ĩmanib qͥb id ñ sẽmel
allegastis Aliam g̾ defensionem para si potes. ne
qͥ ⁊p̃textatus si ĩnocentes erant. qͣrt sic dãpnati st̃:
Si scelerati. quare sic retepti sunt: Si ꝓbaueris ĩno¬
centes c̾ur ñ credamus amulto pauciorib maiori
brutĩs falso cͥmine traditionis in nocentes potius¬
se dampnari. si atrecentis detem susccessorib eor

Expanded text:
nastis, in eodem ipso episcopatu recepistis, in quo damnastis, in eodem ipso episcopatu recepistis, in quo damnastis? Felicianum dico Mustitanum et Praetextatum Assuritanum. neque enim, sicut ignorantibus dicitis, ex eo numero fuerunt isti, quibus uestrum concilium diem prorogauerat et praefixerat, intra quem nisi ad uestram communionem remeauissent, eadem sententia tenerentur; sed de illo numero isti fuerunt, quos eo die sine dilatione damnastis, quo illis dilationem dedistis. probabo, si negaueris; concilium uestrum loquitur; proconsularia gesta habemus in manibus, quibus id non semel allegastis. aliam ergo defensionem para, si potes, ne,  igitur et Praetextatus si innocentes erant, quare sic damnati sunt? si scelerati, quare sic recepti sunt? si probaueris innocentes, cur non credamus a multo paucioribus maioribus uestris falso crimine traditionis innocentes potuisse damnari, si a trecentis decem successoribus eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
tisque uultis falsa iactare: forte ñ metien di studio
s errore. Pinde si placet dep̾sentib ula meciar᷑:
ꝓtuldubio te ñ fugit pͥoris ppłi temporib.: ⁊ido¬
latrie sacrilegium fitisse cõmissum ⁊ arege con¬
temptore liorum ꝓpheticũ ĩcensũ. Quo utroq cͥ¬
mine scisinatis malum ñ puniretur atrocius: nͥ
grauius pend̾etur: ꝓfecto enĩ recordaris quẽ ad
modũ scismatis auctores. uiuos dehiscens t̾ra
sorbuerit: ⁊ eos qui consenserant celo irruens ig¬
nis assumpserit. Sic nec fabricatũ ⁊ ad oratum ido¬
lum: nec sacer liber exustus meruit uiudicari:
sur gͦ qui soletis nob̾ obicẽ ñ solum ĩnr̾is ñ ꝓbata.
s potius ĩuris ꝓbata cͥmina coꝵ qͥ formidine ꝑ se¬
cutionis impusi dñicos libros ꝯtremandos igni¬
b tradidunt: uos eos quos ꝓcelere scisinatis ple¬
narii conciliiuri. ueridico sic̃ ibi sqͥptum ẽ ore dãp¬

Expanded text:
tis, qui uultis, falsa iactare forte non mentiendi studio tis, qui uultis, falsa iactare forte non mentiendi studio sed errore. proinde, si placet, de praesentibus illa metiamur. procul dubio te non fugit prioris populi temporibus et idolatriae sacrilegium fuisse commissum et a rege contemptore librum propheticum incensum; quo utroque crimine schismatis malum non puniretur atrocius, nisi grauius penderetur. profecto enim recordaris, quem ad modum schismatis auctores uiuos dehiscens terra sorbuerit et eos, qui consenserant, caelo inruens ignis absumpserit. sic nec fabricatum et adoratum idolum nec sacer liber exustus meruit uindicari. Cur ergo, qui soletis nobis obicere non solum in nostris non probata sed potius in uestris probata crimina eorum, qui formidine persecutionis inpulsi dominicos libros concremandos ignibus tradiderunt, uos eos, quos pro scelere schismatis plenarii concilii\' uestri \'ueridico\', sicut ibi scriptum est, \'ore dam
Abbreviated transcription (Latin):
uia humilitatem nr̃am urĩ rep̃hen¬
dunt. dõ sic epłam p̃notaui: qd̃ in
tuam contumeliã fecisse uidear. fi
ñ ita mͥ abste ite rescribatur expecto.
Decarthaginensi ꝓmissione tua uł nr̃a ĩstantia
quid multa cõmemorẽ: Quomubet ea gesseri¬
mꝰ. transierint ne quod restat impediant. Nunc
mor adme cdetulit: ad huc te rielle mecũ disputan¬
do exꝑiri. dequestione que nr̃am dirimit cõmu¬
nionẽ. uide qmͣ b̾uit̃ ornnes auferant ambages:
ad hanc epłam responde si placet. et fortasse suffi¬
ciet ñ solum nobis s ⁊ eis qui nos audire desid̾ant.
aut si ñ sufficiet: scͥpta atq rescͥpta donec suffiti¬
ant repetentur. Quid enĩ nobis cõmodius po¬
terit ex hib̾e urbiũ qͣs ĩcolimꝰ tanta uicinitas:
Ego enim statui nichil dehac re agẽ nob̃cum nͥ
ꝑlitt̃as uł ne cui nr̃m dememoria qd̃ dicitur
elabatur. uł ne fraudentur talium studiosi. qui
forte int̾ eẽ ñpossunt. Soletis dep̃t̾itis reb ges¬

Expanded text:
uia humilitatem nostram uestri reprehendunt, ideo sic epistulam praenotaui, quod in tuam contumeliam fecisse uidear, si non, ita mihi abs te ut rescribatur, expecto. de Carthaginiensi promissione tua uel nostra instantia quid multa commemorem? quo modo libet ea gesserimus, transierint, ne, quod restat, impediant. nunc mor ad me detulit adhuc uelle mecum disputando experiri de quaestione, quae 10 nostram dirimit communionem. uide, quam breuiter omnes auferantur ambages; ad hanc epistulam responde, si placet, et fortasse sufficiet non solum nobis sed et eis, qui nos audire desiderant, aut, si non sufficiet, scripta atque rescripta, donec sufficiat, repetentur. quid enim nobis commodius poterit exhibere urbium, quas incolimus, tanta uicinitas? ego enim statui nihil de hac re agere uobiscum nisi per litteras, uel ne cui nostrum de memoria, quod dicitur, elabatur uel ne fraudentur talium studiosi, qui forte interesse non possunt. soletis\' de praeteritis rebus ges
Abbreviated transcription (Latin):
alit̃ illos qui in ca non dum fuerunt. et tunc p̾¬
mum pacem eiꝰ accipiunt. Illos amplĩ humili¬
ando. istos leniꝰ suscipiendo utrosq diligendo:
utrisq sanandis mat̾na caritate seriendo: Ha¬
bes epłam ꝓuixiorem fortasse qmͣ uelles: eẽt autẽ
multo breuior. si te tantum inrespondendo co
acceptione curauerint am̃.¬

Expanded text:
aliter illos, qui in ea nondum fuerunt et tunc prialiter illos, qui in ea nondum fuerunt et tunc primum pacem eius accipiunt, illos amplius humiliando, istos lenius suscipiendo, utrosque diligendo, utrisque sanandis materna caritate seruiendo. habes epistulam prolixiorem fortasse, quam uelles. esset autem multo breuior, si te tantum in respondendo cogacceptione curauerint. am
Abbreviated transcription (Latin):
cendunt in infernum uuentes. id ẽ suã ꝑ ditionẽ sen¬
cientes: qd̃ dathan et abrron et chore hiatu terre absũ¬
ptitanto ante futuros figurauerunt. Confusio aute
adducit grãm et glam cum erubescit quisq deppͥa
iniquitate. et penitendo in meliꝰ cõmutatur. quod
te facere pͥget illa ꝑnitiosa confusione suꝑ atum:
ne tibi ab hominib nescientib quid loquanturr.
obitiatur apłica illa sententia. Si enim que destrixi
tuo. Que si diciposset etiam incos qͥ ueritatem cor¬
recti p̃dicant. qm ꝑu̾si obpugnant. in ipsũ pau-¬
lus primitus dicerctur. in quo eccłie xp̃i magni¬
ficabant dm̃: audientes qd̃ cũgliraret fidem qmͣ
aliqnͣdo uastabat. Nec quem quã putes ab errore
adu̾itatem uł aquocumq seu magno seu paruo
peccato. ad correctionem sine penitentia posse
transire. S nimis impudens error ẽ. hic uelle ca
deserunt si hoc ipsum penitendo corrigant.

Expanded text:
cendunt in infernum uiuentes, id est suam perditionem sencendunt in infernum uiuentes, id est suam perditionem sentientes, quos Dathan et Abiron et Core hiatu terrae absumpti tanto ante futuros figurauerunt. confusio autem adducit gratiam et gloriam, cum erubescit quisque de propria iniquitate et paenitendo in melius commutatur, quod te facere piget illa perniciosa confusione superatum, ne tibi ab hominibus nescientibus, quid loquantur, obiciatur apostolica illa sententia: Si enim, quae destruxm constituo. quae si dici posset etiam in eos, qui ueritatem correcti praedicant, quam peruersi oppugnabant, in ipsum Paulum primitus diceretur, in quo ecclesiae Christi magnificabant deum audientes, quod euangelizaret fidem, quam aliquando uastabat. Nec quemquam putes ab errore ad ueritatem uel a quocumque seu magno seu paruo peccato ad correctionem sine paenitentia posse transire. sed nimis inpudens error est hic uelle caldeserunt, si hoc ipsum paenitendo corrigant,
Abbreviated transcription (Latin):
ad me illam epłam misisti hec ũba tua sunt. Cũgͦ fa¬
tearis me conũsum adxp̃ianam fidem. cum ego necaddo¬
natistas. nec ad rogatistas conũsus sim: sine dubitatione¬
ulla confirmas. et p̃ter donatistas et p̃ter rogatistas ẽẽ
xp̃ianam fidẽ. hec gͦ fides sicut dicimus in omnib genti¬
bi dilatatur: que scłm csi festimonium in semine abra¬
he benedicuntur. Quidgͥ ad huc dubitas tenert qd̃ sen¬
tis: nisi quia id qd̾ minc sentis. uł aliquandosensisse. uł
aliud defendisse confunderis: Et dumerubescis corrigẽ
errorem non erubescis ꝑmanere merrore: qd̾ utiq potiꝰ
erubestendum fuit: hoc ẽ illud qd̃ scͥptura nontacuit
Est confusio adducens peccatum: et ẽ confusio adducens
gr̃am et głam: Confiio aoducit peccatum: cũ crubes¬
cit quisq prauam mutare sententiam. ne aut in ꝯstans
putetur aut diu̾sus asc. se ipso indict tentatur. Ita des-¬

Expanded text:
ad me illam epistulam misisti, haec uerba tua sunt. cum ergo faad me illam epistulam misisti, haec uerba tua sunt. cum ergo fatearis me conuersum ad Christianam fidem, cum ego nec ad Donatistas nec ad Rogatistas conuersus sim, sine ulla dubitatione confirmas et praeter Rogatistas et praeter Donatistas esse Christianam fidem. haec ergo fides, sicut dicimus, in omnibus gentibus dilatatur, quae secundum dei testimonium in semine Abrahae benedicuntur. quid igitur adhuc dubitas tenere, quod sentis, nisi quia id, quod non sentis, uel aliquando sensisse uel aliud defendisse confunderis, et, dum erubescis corrigerrorem, non erubescis permanere in errore, quod utique potius erubescendum fuit? Hoc est illud, quod scriptura non tacuit: Est confusio adducens peccatum et est confusio adducens gratiam et gloriam. confusio adducit peccatum, cum erubescit quisque prauam mutare sententiam, ne aut inconstans putetur aut diu errasse se ipso indice teneatur; ita des
Abbreviated transcription (Latin):
bis ita suscipit. sicut suscipiunt᷑ qui excepto errore quo
a nobis seꝑamini sine cͥmine apud uos uixerõ displiceo
nobis. Sed nec facile ista monstratis. et simonstrccis non¬
nuuos toleramus. quos corrigere uł punire nonpossum᷑.
Neq ꝓpt̾ palcam reliiquimus aream dm̃. neq ꝓpt̾ pis¬
tes malos rumpimꝰ recia dñr. neq ꝓpt̃ hedos infine se¬
gregandos deserimꝰ gregem domini. neq ꝓpt̾ uasa facta
dicturisunt. qͣre modo destrius que pͥus edificabas. si ne
dubio transies ad eccłam qmͣ ueram sentire de intelligo.
Nec huĩ sententie tue testimonia ionge peto: tu ipse
posuisti. Cum optime inquis te nouerun longe adhuc
a fide xp̃iana sepositum. et studuis olim deditum litc̃a¬
rum quietis et honestatis fuisse cultorem. cũq postea
conũsts ad xp̃ianam fidẽ ut exmultoꝵ relatione cog¬
noui. disputationib legaub oꝑamdares: certe si tu

Expanded text:
bis ita suscipit, sicut suscipiuntur qui, excepto errore quo bis ita suscipit, sicut suscipiuntur qui, excepto errore quo a nobis separamini, sine crimine apud vos vixerunt, displicet nobis. Sed nec facile ista monstratis; et si monstretis, nonnullos toleramus, quos corrigere vel punire non possumus: neque propter paleam relinquimus aream Domini, neque propter pisces malos rumpimus retia Domini, neque propter haedos in fine segregandos, deserimus gregem Domini, neque propter vasa facta dicturi sunt, Quare modo destruis quae prius aedificabas; sine dubio transies ad Ecclesiam, quam veram sentire te intelligo: nec hujus sententiae tuae testimonia longe peto. Tu quippposuisti: Cum optime, inquis, noverim te longe adhuc a fide christiana sepositum, et studrum quietis et honestatis fuisse cultorem cumque postea conuersus ad Christianam fidem, ut ex multorum relatione cognoui, disputationibus legalibus operam dares\'. certe si tu
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ imꝑialis non dilectione corrigendi sed inimican¬
di odio ꝑsequitur: displicet nobis: Et qmͣuis res queq
terrena non tecte aquoqm possideri possit nisi uel
iure diuino qͥ tuntra nustoꝵ st̃ uł iure humano qd̾
inpotestate est. regum terre: ideoq res ur̃as falso appel¬
letis. quas nec iuste possidetis. et scd̃m leges regum t̾re¬
norum amittere iussi estis. frustraq cdicatis nos eis con¬
gregandis laborauim̃. cum scͥptum legatis: labores
impioꝵ iusti edent: s tam̃ quisqͥs ex occasione. legis huiꝰ
qmͣ reges t̃re xp̃o serinentes adem̃dandam ur̃am im-
pietadem ꝓmuigauerunt. res ꝓpͥas urãs cupide appe¬
tie. displicet nob̃. Qs qͥs atmq ipsas res pauꝑum uł ba¬
silicas congregationum qͣs sub nomine ecctie tenebatis.
que omnino non debentur nisi ei eccle quȩ uera xp̃i
nob̾. Quisquis ꝓ aliqͦ flagitio uł facinore ꝓiectum auo¬

Expanded text:
huius imperialis non dilectione corrigendi sed inimicanhuius imperialis non dilectione corrigendi sed inimicandi odio persequitur, displicet nobis. et quamuis res quaeque terrena non recte a quoquam possideri possit nisi uel iure diuino, quo cuncta iustorum sunt, uel iure humano, quod in potestate est regum terrae, ideoque res uestras falso appelletis, quas nec iusti possidetis et secundum leges regum terrenorum amittere iussi estis, frustraque dicatis: Nos eis congregandis laborauimus\', cum scriptum legatis: Labores impiorum iusti edent, sed tamen quisquis ex occasione legis huius, quam reges terrae Christo seruientes ad emendandam upietatem promulgaverunt, res proprias vestras cupide appetit, displicet nobis. Quisquis denique ipsas res pauperum, vel basilicas congregationum, quas sub nomine Ecclesiae tenebatis, quae omnino non debentur nisi ei Ecclesiae quae vera Cnobis. Quisquis pro aliquo flagitio vel facinore projectum a vo
Abbreviated transcription (Latin):
met fidem itit̾ra: Continuo quippe tamqmͣ p̃sciens ñ¬
nullos sibi supbe arrogaturos hancfidem: dixtt ad
quos dam qui sibi iusti uidebantur et spnebant cecõs
similitudinem hanc: Duo qͥdam ascenderunt intem¬
plum orare unus phariseus et alt̾ publicañ et cet̾a. Iã
tibi que secuntur ipse responde: Inspice tam̃ diligentiꝰ
ipsos paucos ur̃os. utrum nullus illic baptiret ebrio¬
sus: lam enim late uastat animas hec pestientia et
tanta libertate dñatur: ut multũ mirer si non cuam
ur̃m gregieulum penetrauit qmͣuis ante ipsũ aduen¬
tũ filii hominis unĩ bompastoris. iam uos oues ab
hedis seꝑ asse iaccetis: Audi sane ꝑme uocem dñcor¬
frum̃toꝵanarea dñica usq ad ultimam uentilationẽ
int̾ palcam laborantium. ꝓtotũ scilicet mundũ. qua
d̃s uocauit t̾ram. asolis ortuusq ad occasum: ubi etiã
laudant pucri dñm: Quicumq uos exoctasione legis

Expanded text:
niet fidem in terra? continuo quippe tamquam praesciens nonniet fidem in terra? continuo quippe tamquam praesciens nonnullos sibi superbe adrogaturos hanc fidem dixit ad quosdam, qui sibi iusti uidebantur et spernebant ceteros, similitudinem hanc: Duo quidam ascenderunt in templum orare, unus Pharisaeus et alter publicanus et cetera. iam tibi, quae sequuntur, ipse responde. inspice tamen diligentius ipsos paucos uestros, utrum nullus illic baptizet ebriosus. tam enim late uastat animas haec pestilentia et tanta libertate dominatur, ut multum mirer, si non etiam uestrum gregiculum penetrauit, quamuis ante ipsum aduentum filii hominis, unius boni pastoris, iam uos oues ab haedis separasse iactetis. Audi sane per me uocem doationem inter paleam laborantium per totum scilicet mundum, qua deus uocauit terram a solis ortu usque ad occasum, ubi etiam laudant pueri dominum: Quicumque uos ex occasione legis
Abbreviated transcription (Latin):
mũ autem xp̃i quem dedit apłs. et baptismum. ep̃i
quẽ dat hercticus: nichil int̾ est: agnoscit᷑ enĩ sacram̃to¬
rum speties equalis: etiam cum magna differentia ẽ in
homniũ meritis. S ed datieniam Erraui qnͣdote uolui
de cbrioso baptirante comuncere. exciderat michi cum
rogatista me. habere. non cum qͣlicũq donatista Potes
etum tumtam paucis collegis tus et in omnib elcri¬
cis ur̃is. nullum inuenire forsitan ebriosum: uos enĩ
estis qui nonextoti orb cõmunione. sed exobseruatione
p̃ceptoꝵ õĩum diumoꝵ atq oĩum sacram̃toꝵ denetis
satholicam fidẽ inqͥb eam solis inuenturus ẽ. com ue-¬
nerte filĩ hominis. qnͣdo non inueniet fidẽ interra:
qr nec t̾ra estis nec interra sed celestes incelo habita¬
tis: nec attenditis. nec timetis quia d̃s supb resistit hu¬
milib autem dat gr̃am: necuos eungu̾i locus ipst cõ¬
pungit ubi dñsait. cum uenerit filiꝰ homĩs putas inue¬

Expanded text:
s, et baptismum Christi, quem dat haereticus, nihil interest. agnoscitur enim sacramentorum species aequalis, etiam cum magna differentia est in hominum meritis. Sed da ueniam; erraui, quando te uolui de ebrioso baptizante conuincere; exciderat mihi cum Rogatista me habere rem, non cum qualicumque Donatista. potes enim tu in tam paucis collegis tuis et in omnibus clericis uestris nullum inuenire forsitan ebriosum. uos enim estis, qui non ex totius orbis communione sed ex obseruatione praeceptorum omnium diuinorum atque omnium sacramentorum tenetis catholicam fidem, in quibus eam solis inuenturus est, cum uenerit filius hominis, quando non inueniet fidem in terra, quia nec terra estis nec in terra, sed caelestes in caelo habitatis! nec adtenditis nec timetis, quia deus superbis resistit. humilibus autem dat gratiam? nec uos euangelii locus ipse compungit, ubi dominus ait: Cum uenerit filius hominis, putas inue
Abbreviated transcription (Latin):
it ebrictates meis opibus sunt queoꝑa qui agunt. reg¬
num dei non possidebuntz Non ne tibiidetur qͣsi in-¬
toletabilit̾ in dignum. ut cũ baptiratum fuerit post
eum qui non sobrie umumbibens. sed uinũ omnino
non bibens. regno dei uiam parauit: non baptiretur
post ebriosum qͥ regnum dĩ non possidebit: Quid
hic respondetur. nisi quia ille baptismus erat ioħis
sum a contrariomultum irt̾ est int̾ baptismũ ioh̃is
et baptismum xp̃i non acontrario. sed tam̃ muttũ int̾¬
est. Int apłm et ebriosũ multum int̾ est. int baptisiũ
xp̃i quem dedit apłs. et baptisinũ xp̃i quẽ dedit ebriosꝰ
nichil int̾ ẽ. Sicint̾ iołm et hereticum acontͣrio multum

Expanded text:
ibus sunt, quae opera qui agunt, regnum dei non possidebunt. nonne tibi uidetur quasi intolerabiliter indignum, ut, cum baptizatum fuerit post eum, qui non sobrie uinum bibens sed uinum omnino non bibens regno dei uiam parauit, non baptizetur post ebriosum, qui regnum dei non possidebit? quid hic respondetur, nisi quia ille baptismus erat Iohannsum a contrario multum interest; inter baptismum Iohannis et baptismum Christi non a contrario sed tamen multum interest. inter apostolum et ebriosum multum interest; inter baptismum Christi, quem dedinihil interest. Sic inter Joannem et haereticum, a contrario multum
Abbreviated transcription (Latin):
mnuntutexp̃iet bonitatis deipatris uł indigni p̃sume¬
re Quareutinam hoc quoq nobis munꝰ annueret.
ciem tuã uideremus: Non solum desideriis nris mag-¬
num conferretur gaudium. sed etiam m̃tib lumen
adcresceret. et extua copia locupletaretur inopi antã
quod quidem et ab sentib largiri potes. Hac p̃scrum
occasione quafilui nr̃iunammes. et. kini nobis in
d̃o. romanus et agilis. quos ut nos alios tibi cõ¬
mendauimus in nomine dni reũtentur oꝑe cari¬
tatis inpieto. in quo tue caritatis affectu specialit̃
utantur rogamus: Nosti enim qmͣ celsa ꝓmitcit
altissimus. fratri frc̃m aduiuanti Phos si qͦ me
gratie que ilata est tibi dono remunerari uoles: tu¬
to faties. Sunt enim uelun creilas. untm cor et
una in dño anima nobiscum. Grã dei tecum ut
ẽ inet̾num maneat. frater in xp̃o dño unamme.
uenerabilis dilectissime et desiderabilis: Omnes

Expanded text:
in uirtute Christi et bonitatis dei patris uel indigni praesumein uirtute Christi et bonitatis dei patris uel indigni praesumere. quare utinam hoc quoque nobis munus adnueret gm in carne faciem tuam uideremus. non solum desideriis nostris magnum conferretur gaudium, sed etiam mentibus lumen adcresceret et ex tua copia locupletaretur inopia nostra. quod quidem et absentibus largiri potes hac praesertim occasione, qua filii nostri unanimes et carissimi nobis in domino Romanus et Agilis, quos ut nos alios tibi commendamus, in nomine domini reuertentur opere caritatis inpleto; in quo tuae caritatis affectu specialiter utantur, rogamus. nosti enim quam celsa promittat altissimus fratri fratrem adiuuanti. per hos, si quo me gratiae, quae tibi data est, dono remunerari uoles, tuto facies. sunt enim, uelim credas, unum cor et una in domino anima nobiscum. gratia dei tecum, ut est, in aeternum maneat, frater in Christo domino unanime, uenerabilis, dilectissime et desiderabilis. omnes