comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sequi um adhibere n̾ ab. ult̾o pe
tionis auccoritatem moueat
cũrsun⁊ uł ampluis postulet
qm ꝯcessit euectio. ꝗsquis igit᷑
impbi cepti priuetur affectu de¬
monstrentur eciam iucdicibus
uł curiosis eĩũctio etiamsiqius
nobis iubentib festinare mẽo¬
res mobsequium necessarumi

Expanded text:
sequium adhibere, et non ab alio penctionis auctoritatem moveat cursum vel amplius postulet, quam concessit evectio. Quisquis igitur inprobi coepti privetur effectu. Demonstretur etiam iudicibus vel curiosis evectio, etsi quis nobis iubentibus festinare memoret in obsequium necessarium,
Abbreviated transcription (Latin):
d.Lege repetita censemus ut si
quis militum int̾clusam sp̾e¬
rumexactionem refricare tem¬
p̾tau̾it uł adierationes statu¬
tas ausus finit minutare.tã
uirspectabił duxcentum libꝵ
cionis sũma qͣcutur ad iecta sac¬
legii pena q̃ diualiũ scitoꝵ miola¬
tores palam insequitur
d̾. Hiis sc̃oiarib quib laborũ
ĩtuitu regendos nũos ded̾imius
deerrariis ãnonis singulos solio¬
os ꝑ opmatores caballationis qͦ¬

Expanded text:
Lege repetita censemus, ut, si quis militum interclusam specierum exactionem refricare temptaverit vel adaerationes statutas ausus fuerit immutare, tam vir spectabilis dux centum librarum tionis summa quatiatur, adiecta sacrilegii poena, quae divalium scitorum violatores palam insequiturm. His scholaribus, quibus laborum intuitu regendos numeros dederimus, de aerariis annonis singulos solidos per opinatores, caballationis q
Abbreviated transcription (Latin):
mim̾um functionib et crumi¬
nib q̃ inlocis in quiri flagitari
et uendicari gn̾aua legiũ p̾cẽpti
ꝯstituunt. p̾senti sanctione dec̾m¬
mus uiros clarissimos aduito¬
res sublunitatis tue nispẽculis

Expanded text:
munerum functionibus et criminibus, quae in locis inquiri flagitari et vindicari generalia legum praecepta constituunt, praesenti sanctione decernimus : viro clarissimo adiutor
Abbreviated transcription (Latin):
respontes et singun separatim
gationib et stipulationbus
solidum singuił debr. et ꝓmit¬
tẽtes singuli in sond̾ tenent᷑.
⁊nut᷑taq tñ obligatione una
res u̾titur et uł ait̾ debitum
accipiendo. ueaĩt̾ seluento ołũ
ꝑnitobligationem et omĩs

Expanded text:
pondeant singuli separatim gationibus et stipulantibus solidum singulis debetur et promittentes singuli in solidum tenentur. in utraque tamen obligatione una res vertitur: et vel alter debitum accipiendo vel alter solvendo omnium perimit obligationem et omnes
Abbreviated transcription (Latin):
puta cum duob seꝑatim stipu¬
lantioꝵ ita ꝓmissor respondeat.
utͥq uestrum daresponteo.i
namsipruis titio spopond̾it
temte ałio it̾rogante spõnde¬
ataliaatq aliaerit obligatõ
nec crecluntur dud rei stipulã¬

Expanded text:
puta cum duobus separatim stipulantibus ita promissor respondeat ‘ utrique vestrum dare spondeo ’: nam si prius Titio spoponderit, deinde alio interrogante spondeat, alia atque alia erit obligatio nec creduntur duo rei stipula
Abbreviated transcription (Latin):
ñ recte desid̾atis ut io tempus ac
pto eo tempore ꝙ ad destores ꝑtin¬
et restitutus inaulgencia nr̃ate¬
sicduo nintare derebit. ideoq sti¬
pencdiatemporis quo indestiõe

Expanded text:
n recte desideratis, ut id tempus, ac nde excepto eo tempore, quod ad desertores pertinet, restitutus nostra indulgentia residuo militare debebit: ideoque nec stipendia
Abbreviated transcription (Latin):
stricti nõminationib suis soci¬
rint etumius dmpnũ ad oĩu
transit cispendium. uniu̾si ita
uelut inccepore unmus forme imnĩ
coqmtionis suta res tulit rende

Expanded text:
stricti nominationibus suis socirant, et unius damnum ad omnium transit dispendium. Universi itaque velut in corpore uniformi, uni decoctioni, si ita res tulerit, respondere
Abbreviated transcription (Latin):
retuniae s ip̃as sp̃es
iti auatione inferri p̾cipͤmꝰ
ut bñ iabir et que facue deducat᷑
ignib seuliquescat ferrimat̾ies
orimicerium fibrice rost biẽ¬
mum ñ souum uãtatione uerũ
ctiam honore conarp̾cipimus.
tem uram suo quisq tempore di
mp̃. Stigmata hoc ẽ nota pub¬
uta fapricensium beachns adimi¬
tationentronum infligantur
ut rxcsal tem mͦ possint iatitantes
agnoscihus qui eos susceperint ur
eoꝵ libos sñciubio fabrice uendiciꝰ¬
clis et q̃ni sub reptione quadam
declinandi opis aopublicecuis¬

Expanded text:
ebus, sed ipsas species sine dilatione inferri praecipimus, ut venae nobilis et quae facile deducatur ignibus seu liquescat ferri materies Primicerium fabricae post biennium non solum vacatione, verum etiam honore donari praecipimus, nostram suo quisque tempore dim. Stigmata, hoc est nota publica fabricensium brachiis ad imitationem tironum infligatur, ut hoc modo saltem possint latitantes agnosci his, qui eos susceperint vel eorum liberos, sine dubio fabricae vindicandis et qui subreptione quadam declinandi operis ad publicae cui
Abbreviated transcription (Latin):
capitolium auditorium ꝯstitui
hii ommnib modis priuatoꝵ edi¬
unistudia sibi int̾tlicta ẽe cogni¬
oscant scituriꝙ si ad u̾sus celesti¬
astatuta facientes fu̾int dep̾reᷤᷤ¬
ꝯsequanturq̾ yus qui incapito¬
lio tm̃doc̾e pceptisut mito def̾¬
untur he̾ant gͥ audĩtoriũ sp̃ałr¬

Expanded text:
capitolii auditorium constituti, ii omnibus modis privatarum aedium studia sibi interdicta esse cognoscant, scituri, quod, si adversus caelestia statuta facientes fuerint depreheconsequantur, quae his, qui in capitolio tantum docere praecepti sunt, merito deferuntur. Habeat igitur auditorium sp
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. Quicumq excaeroeib suario¬
rum siue excipiende necc̾ita te litis as¬
trictus seumferente uoluntate spõ¬
tanea ꝓuõems iudiciũ uonuit exꝑi¬
ni fõri urlum aucutorium presto¬

Expanded text:
. Quicumque ex corporibus suariorum sive excipiendae necessitate litis adstrictus seu inferendae voluntate spontanea provocatus iudicium voluerit experiri, fori urbani auditorium praesto
Abbreviated transcription (Latin):
glio sam optamus institin ꝓfũ¬
dioris quoq scĩe atq doctrine me¬
mus qui philosaphie areana
rimetur aũos ꝯuoq auiiutis
deputato assignuri faciat tua sb̃¬
limitas ne discpuli subiniucẽ
possint obsturere uł magr̾i neue
linguanmmꝯ fusio ꝓmixtaurio

Expanded text:
iosam optamus institui, profundioris quoque scientiae atque doctrinae memus, qui philosophiae arcana rimetur, duo quoque , qui iurisdeputata adsignari faciat tua sublimitas, ne discipuli sibi invicem possint obstrepere vel magistri, neve linguarum confusio permixta
Abbreviated transcription (Latin):
G. Suꝑnaufragioꝵ queꝯtigerit
cisib insitato miore habita questi¬
one siquis calculis mõdiationis
feratur acceptus s iocdispendii iac¬

Expanded text:
 naufragiorum quae contigerint casibus usitato more habita quaestione si quis calculus modiationis dferatur acceptus, sed haec dispendii iac
Abbreviated transcription (Latin):
mpͣ.  nos spectabules ucese¬
oꝵq apparitores nec ñ uiritine
lus subcere iucdicib p̾cipimius:
ulustrib .s. ac magnificis uiris
magr̃is militumꝰ suetucliueac
potestate si qua adliuntes.iliquos

Expanded text:
. Viros spectabiles duces eorumque apparitores nec non limitaneoliis subiacere iudicibus praecipimus: illustribus scilicet ac magnificis viris magistris militum consuetudine ac po
Abbreviated transcription (Latin):
iassem selemĩcenmalias ꝙ u¬
mu̾sis ad officiumꝙ magni¬
tlidim tue obseq uetue uotumus
ꝑtmere ut classitoꝵ nũs exincensi¬
tis uł accrescentib ꝯpleatur et suleu¬
tenta auxilium piugandi oriẽtis
alias q nec̃citates ꝯmitti orientis ti¬

Expanded text:
assem seleucenam aliasque universas ad officium, quod magnitudini tuae obsequitur, volumus pertinere, ut classicorum numerus ex incensitis vel adcrescentibus compleatur et seleucena ad auxilium purgandi orontis aliasque necessitates orientis
Abbreviated transcription (Latin):
aucte firmamꝰ singulos itaqruidi¬
cesscire uolumus niuc nequis colle¬
gio miuriis corporalib temptet
huic enmi couegio uolumus. an¬
tiq̃m priuuegioꝵ prerogatiuams

Expanded text:
ate firmamus. Singulos itaque iudices scire volumus, ne quis huic collegio iniuriis corporalibus temptet Huic enim collegio volumus antiquam privilegiorum praerogativam
Abbreviated transcription (Latin):
iuibatum intem̾atum q suari
ucencia eis ꝯcedenta eciam lib̾ta¬
tes mancipus exfundis primõi¬
alib atq empnitecarus c̾ fundo
d̾. Quui iam mpostum licẽ p̾ci¬
rimus primoniales seulumto¬
tropixos ł satuenses fundos qui
ꝑtractum orientis positisunt ad
ius transfreprunum siue cep̃to
siue saluo canone uiris funtorii
ficium ꝙ petitione ꝯcedit admitti

Expanded text:
inlibatum intemeratumque servari: licentia eis concedenda etiam libertates mancipiis ex fundis patrimonialibus atque emphyteuticariis, cum fundo. Nulli iam in posterum licere praecipimus patrimoniales seu limitotrophos vel saltuenses fundos, qui per tractum orientis positi sunt, ad ius transferre privatum, sive dempto sive salvo canone iuris fundorum ficium, quod petitionem concedit admitti,
Abbreviated transcription (Latin):
inp̾carꝰ Exiuara statu torum
notissimum cos solos exetrabile
ninciatores eẽquifiscodefertũt
mpẜ Inmnesiudices ĩuigilare
orome fisci. iouocatis agentib
cessant oibꝰ dimus qui selesos ex¬
islimant cẽdeutores seu̾itatem
iuoitium mñporant fero clistric

Expanded text:
nus . Ex varia statutorum notissimum est eos solos exsecrabiles nuntiatores esse, qui fisco deferunt Omnes iudices invigilare ordine fisci advocatis agentibuscessant, damus omnibus, qui se laesos existimant, contra delatores severitatem iudicum inplorare ferro destr
Abbreviated transcription (Latin):
ne in ꝓfectione quin eciam iegãto¬
rum ammalium dñis quiea sol¬
ent accepta m̾cede locart p̾rendayẽ¬
sio arcetin culiminis imputetur
tc̃tat᷑orias iudelicetammauum
sr̃ memoratis causis milualiis
iuidiciicuuscumq sit dignitatr̃
nisi tuotrũ modo culnum faciẽ

Expanded text:
ne, in profectione quin etiam legatorum animalium dominis, qui ea solent accepta mercede locare, praebenda pensio arcae tui culminis imputetur. Tractorias videlicet animalium super memoratis causis nulli alii iudici, cuiuscumque sit dignitatis, nisi t
Abbreviated transcription (Latin):
sus ieme ꝓinũciam suampost ni¬
odum inn̾ib faciendis cursuatq
ingirus ite̾ siue suum utatur
officium s expeditionem iuita¬
rm iumtis ꝓpriis exequantur ceco¬
irtaliuis et officus eadem iegesĩc

Expanded text:
sus semel provinciam suam postmodum itineribus faciendis cursu atque angariis ipse sive suum utatur officium, sed expeditionem militarem iumentis propriis exsequantur. De cohortalinis etiam officiis eadem lege sanc
Abbreviated transcription (Latin):
orientan tractu nec ñ abnns cuu¬
titib auarum regionũ quariĩ¬
qͣr instructio tu̾i culiins mẽi¬
uit toui amputariq decͥinmnur
ita tam̃ ut in transitum fortiti¬

Expanded text:
orientali tractu nec non ab his civitatibus aliarum regionum, quarum instructio tui culminis meminit, tolli amputarique decernimus, ita tamen, ut in transitu fortissi
Abbreviated transcription (Latin):
ari ñquetumq nec facilem lotũ
ꝓprium freti dextretrium phał ac¬
souitione substituant s eos quos
omnib yconeos moois subip̃is
quodam modoamplimint tue
neris sui ꝓsapĩa infimictioneme¬
morati corporis ꝑmanentẽ. cum
oninib eius qui. tosonutur reb
obñoxiam largitiomb cacris fu

Expanded text:
ari, non quoscumque nec facile in locum proprium, freti dextrae triumphalis absolutione, substituant, sed eos, quos omnibus idoneos modis sub ipsis quodammodo amplissimae tuae neris sui prosapiam in functione memorati corporis permanentem cum omnibus eius qui absolvitur rebus obnoxiam largitionibus sacris fu
Abbreviated transcription (Latin):
centes ex legemuert ꝯs̃tiuam
ẽe monstraunit. sidocendi ꝑĩciã
facũdian⁊q dicẽcli int̾p̾tãndiq
subtilitatem ⁊ copiam cũsserẽdi
sehre ꝑitefec̾int ⁊ cetu amplissi¬
mo micante cdigni fu̾int esti¬
mari cum ac .xx. annos obsuatõe
uigi ac seclulo docendi libore ꝑue¬
nernit placuit honorari et hus ꝗ
sunt exiũcariadignitate.ꝯnimiai̾.

Expanded text:
centes ex lege meruerint comiesse monstraverint, si docendi peritiam facundiamque dicendi interpretandi subtilitatem copiam disserendi se habere patefecerint, et coetu amplissimo iudicante digni fuerint aestimati, cum ad viginti annos observatione iugi ac sedulo docendi labore pervenerint, placuit honorari et his qui sunt ex vicaria dignitate connumerari.
Abbreviated transcription (Latin):
mp᷑. Decurionib et siu encimi
eciamsi ad sriorem gradum succes¬
su mecuo retranscẽduntomma
principũ iuditõ m̾u̾nt iegis istĩ
dicaturi qͣcumq gnĩalitate prac¬
matica necangarias uł ꝑanga¬
uãs siue paraueredos ulla eis. am¬
pusssime p̾ceptionis imponet
auctoritas. ¶ Sordictis quoq mu¬
uamme eos ubamus domus qͣ¬

Expanded text:
p. Decurionibus et silentiariis, etiam si ad superiorem gradum successu meliore transcendunt, omnia principum iudicio meruerunt, legis istius dicatura quacumque generalitate pragmatica. Nec angarias vel parangarias sive paraveredos ulla eis amplissimae praeceptionis imponat auctoritas. Sordidis quoque muavamine eos liberamus Domus q
Abbreviated transcription (Latin):
s inqͣl aua positas ciuitate ĩmu¬
nes ab ommi hospicium cuusi
aignititis ĩqmetucine uendi¬
cannis ꝑmisaeis ueniendiadco¬
mnͣtatum ucenciapt̾ reuocatori¬
e securitatem multi .x. liũꝵ auri
ficus infligenda si statuta nomi¬
ns ur̃i credid̾int eẽ ⁊ tempnẽda
hus addiniꝰ cum iam optatam
ꝗetem accẽꝑint et int̾iuros ulus

Expanded text:
a positas civitate immunes ab omni hospitum cuiuslibet dignitatis inquietudine vindicamus: permissa eis veniendi ad comitatum licentia praeter evocatoriae securitatem. Multa decem librarum auri officiis infligenda, si statuta numinis nostri crediderint esse contemnenda His addimus, ut, cum optatam quietem acceperint et int
Abbreviated transcription (Latin):
siones iuinqunims acciꝑs ca¬
uimipniantur ꝓintditiones
in quiunis cirigenterut ñ in¬
ferant eis iiui u̾o ultro eas susci¬
pientes quidam pp̃mopiam ⁊̃¬
forsancomeunt casquidã u̾o
et exiues anugnanac fu̾it ciuita¬
te. et cecidit oĩo pensionũ nĩst̾io
inciuilib annonis diximus
lib aũt et ꝑu̾sitite omni plẽi
aspr⁊ int̾aitiomibcognoscat
enĩ ꝙ si tale. aͥd eg̾itet ꝑ occonem
eius cecidit. uit am ĩstritio pan¬
ũ autpensionum datio exixeac
ministrantib panem miserit.
aut suspend̃it. annonam nicħ
enim ioꝵ agioĩo uolumus. rex
quo int̾litiones eg̾it suictimus
aimomne dampnum sarcire

Expanded text:
siones ab inquilinis accipere calumniantur per interdictiones inquilinis dirigentes, ut non inferant eis; illi vero ultro eas suscipientes quidam propter inopiam forsan comedunt eas, quidam vero etiam exules a magna hac fiunt civitate, et decidit omnino pensionum ministratio in civilibus annonis diximus.libus autem et perversitate omni plenis adspiret interdictionibus: cognoscat enim, quia si tale aliquid egerit et per occasionem eius ceciderit aut ministratio panem aut pensionum datio, ex hoc ministrantibus panem miserit aut suspenderit annonam. Nihil enim horum agi omnino volumus, sed ex quo interdictiones egerit, sancimus eum omne damnum sarcire
Abbreviated transcription (Latin):
licentia sit au quib extͣrͣiͣn secus
in t̾cditõnib uti. et retine deposi¬
ti irstitutc̃em cum et alia mul¬
ta priuilegiatam ap̾cedentib:
legit iatorib qmanob̾ ip̃is daͤ¬
ta sunt. licentiaenim est pnibẽ¬
ti redditionem. eum quid̃cui c̾¬
ditum est depopsitum ñ moles
sunt qui aurum aut res acce¬
pturus est. li temetuisticum et

Expanded text:
icentia sit aliquibus extrinsecus interdictionibus uti et retinere depositi restitutionem, cui et alia multa privilegia tam a praecedentibus legislatoribus quam a nobis ipsis data sunt. Licentia enim est prohibenti redditionem eum quidem cui creditum est depositum non molest quaestione sunt qui aurum aut res accepturus est litem sortiri et
Abbreviated transcription (Latin):
ẜn huns modum iapłus est t¬
uiluit etn aliquis opponat de¬
feñsiones. qui a qui presens est
ei exictionis dño oanti deft᷑nsio¬
nem au̾intepositu.aut in
aliis recipere ꝓpͥam. ñ en ĩ oĩb
est facile fiteussorem p̾re̾.nr̃is d
legib nuilam oĩo defensionẽ

Expanded text:
 hunc modum laesus est valuit. Et neque aliquis opponat defensiones, quia praesens est ei exactionis domino danti defensionem aut in depositum aut in aliis recipere propria. Non enim omnibus est facile fideiussorem praebere, nostris legibus nullam defensionem
Abbreviated transcription (Latin):
iccipe ꝓpriani. ñ solum siauru
fu̾it ꝙ depositumest. restitui u̾o
phibitum. s et si alie sunt rẽs
tionib iomines codis ec cõtum
etꝯstitueẜm legem p̾uidimus
uicemus enims freq̃ntan in
regia mac p̾cipua ciuitate. etali¬
quos int̾dicentes eis qui mĩs¬
trint publicas annonas thes¬
saris is accipiunt ab. ĩnonar̾

Expanded text:
ccipere propria, non solum si aurum fuerit quod depositum est restitui vero prohibitum, sed et si aliae sint res: tionibus homines cessent. Caput secundum legem praevidimus. Videmus enim frequentari hoc in regia hac praecipue civitate, et aliquos interdicentes eis qui ministrant publicas annonas et tesseras accipiunt ab annonarum
Abbreviated transcription (Latin):
qui int̾dconem suscepit. et ꝯpeua¬
turaut defensiones expete autrec
hre.⁊ ñ possit uoluntariecum de
delictoꝵ nos ꝯtemptos eẽ pnibi¬
tioue. s eciam timorem inferie
iustum transgressorioꝵ. sũ ꝑcli¬
tionemꝰ tig̾it rerum aut pecũi¬
arum fr̾et ixt p̾detur. siue. uiũ
ꝙ̃cumq fortuitu cisum ip̃m
respic̾e aui ꝯtestãt̾ionem dix̾ic.¬

Expanded text:
qui interdictionem suscepit, et compellatur aut defensiones expetere aut res habere et non possit voluntarie cum depdelictorum nos contentos esse prohibitione, sed etiam timorem inferre iustum transgressoribus, sive perditionem contigerit rerum aut pecuniarum fieri et hoc probetur sive alium quemcumque fortuitum casum, ipsum respicere qui contestationem di
Abbreviated transcription (Latin):
qui tam posthas nr̃as ẜas leges autu¬
p̾tari log̃ lationem et sensum t̾ciam
simus si quis legittimamuxore
nires et legittimos cxeifilios dem̃
ea moriente.aũt mattimonio rep¬
udio soluto habit filios exinqua

Expanded text:
quidam post has nostras claras leges audarpretari legislationem et sensum, tertiam r quam iussimus, si quis legitimam uxorem habens et legitimos ex ea filios, deinde ea moriente aut matrimonio repudio soluto habuit filios ex aliqua,
Abbreviated transcription (Latin):
num omnimꝰ ita uidicari sicut n¬
ostraclicit lex q̃mꝯpientes eciam
uaie saniuentes et iĩpost dotes peo¬
crenitur filii iut ꝑtreati moriãt᷑
nicħ̾onimꝰ etañdotesnatos logitti¬
mos ẽẽ et mhancquoq sin nr̃am

Expanded text:
ari, sicut nostra dicit lex. Quam complentes etiam valere sancientes, etiamsi non post dotes procreentur filii aut procreati moriantur, nihilo minus et ante dotes natos legitimos esse. Et in hanc quoque secundam
Abbreviated transcription (Latin):
siũan anncili int̾uẽtione decisan
nic quioa arbitritisunt nos nu¬
llitenus uelle ea que men ionis cõ¬
tinentur legis lationibus. tefilusqi
sit. anob̾ mecodicis ꝯposit̾aa. ab sur¬

Expanded text:
neque amicali interventione decisa. Hinc quidam arbitrati sunt nos nullatenus velle ea quae in memoratis continentur legislationibus de filiis, qui sit a nobis in Codicis compositione. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
noctumetit forte nanc ictipe ĩ p̃tico
legis lationis relationem momim
u̾o coat̾natõne legumcodicis cogn¬
ouimus ur̃e recte abscede talia ꝓpo¬
nimus quatenus ñ multituto
suꝑͣflua codicibscriberetur t̾ciau̾o
ꝯstitutione ñ adicimus ad tempori

Expanded text:
m erat forte hanc accipere in praeterito legislationis relationem, in omni vero coacervatione legum Codicis cognominis nostri recte abscidere talia proposuimus, quatenus non multitudo superflua codicibus scriberetur. Tertia vero constitutione non adiecimus ali
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ꝯtingit añleges a nobis positas a
te sacra declarate sunt lege tua sub¬
limitas manifestaoninib facere

Expanded text:
tingit ante leges a nobis positas aubis et praesente sacra declarata sunt lege, tua sublimitas manifesta omnibus facere
Abbreviated transcription (Latin):
uoientium suos naturies curu
aut ex maxĩa d̾iatur cͤuitate uit
ex semore romia huic oamuis licẽ¬
cim inqͣm uoluit metropolim
obłonem cciebrare. et hanc eẽ reg¬
ulameciam infikabrut iung¬
at eas curi alib aut exciuitate
ip̃a ex aua ortisunt aut subaua
uilla aut nicus tributa ꝑsoluet.
aut siquis ub̾simł ⁊ romanus
aut ysaurus fu̾it. cuicũq curian¬
unialt̾ius cuiuspiam metropo¬
lis tantim̃. sic ita qr nob̃cuna¬
lum ailignĩa esꝙ tste modus
piacet uir̃ legitti.qr danĩ curi aliũ¬

Expanded text:
aturales curiis aut ex maxima oriatur civitate aut ex seniore Roma, huic damus licentiam in quam voluerit metropolim oblationem celebrare. Et hanc esse regulam etiam in filiabus, ut iungat eas curialibus aut ex civitate ipsa, ex qua orti sunt aut sub qua villa aut vicus tributa persolvat, aut si quis liber simul et Romanus aut Byzantius fuerit, cuicumque curialium alterius cuiuspiam, metropolis tamen. Sic itaque nobis curialium diligentia est et iste modus placet iuris legitimi, quia damus curi
Abbreviated transcription (Latin):
quocumq modo uouũt appli¬
carsꝙ nob̾ inhumanum uisu
est. et gen̾an constitũtione enns¬
sa et libis peꝑcimus et parentib
sanctitumet enim a nob̾ est u
siquid ex̃repris esobueniat. hoc
smuram etantiq̃m obsuation¬
em totum parenti ad quirant
occasione ꝑfecututum est. hao
patri ad quiret dinium autem
ap̃ eum remaneat. neꝙ ei sius
ꝓcẽdat. ¶ Hcc quẽꝙ anos dñspoĩt̾
est etin eã spe uͥparẽs emãcipãco

Expanded text:
pplicare. quod nobis inhumanum visum est et generali constitutione emissa et liberis pepercimus et patribus sancitum etenim a nobis est, ut, si quid ex re patris ei obveniat, hoc secundum antiquam observationem totum parenti adquirat occasione profectum est, hom patri adquirat, dominium autem apud eum remaneat, ne, quod ei procedat. Hocque a nobis dispositum est et in ea specie ubi parens, emancipando
Abbreviated transcription (Latin):
ssorꝰ ubi singuie res uobreim¬
qũitur oꝑtunus infiorilocore¬
famus. ¶Uiteamus itaq nunc
quib modis ꝑumu̾sitatem rec
aduos transeunt. et prius cehi̾di¬
tatib dispiciamus quarum du
prius est ut denns dispiciamus
que uob extestam̃to obuemũt.

Expanded text:
ssorum, ubi singulae res vobis relinquuntur, opportunius inferiori loco referemus. videamus itaque nunc, quibus modis per universitatem res ad vos transeunt. ac prius de hereditatibus dispiciamus. quarum dupprius est ut de his dispiciamus quae vobis ex testamento obveniunt.
Abbreviated transcription (Latin):
piacet et de eo quia uobis bona
ficepossicetur sũ is lib̾ sit seua
lienus seruus quod enim pia¬
cuit deusu fructuario. ⁊tem p¬
lacet et debone fidei possessore.

Expanded text:
iritur. idem placet et de eo qui a vobis bona fide possidetur, sive is liber sit sive alienus servus; quod enim placuit de usufructuario, idem placet et de bona fide possessore.
Abbreviated transcription (Latin):
ient ut ptens ur s x aeg e si pupillis
auos in põtestate u̾a h̾etis.⁊tẽ
ꝑ eos seruos mquibrusum ftuc¬
tum habetis ¶⁊tem ꝑ homine
liberos et seruos auenos quos
uoni fide possicetis. dequibus.
singuuis diigentius dispicia¬
xus quos inpotestate habetis
olmi quidem qui cauid ad eo
ꝑiren̾at exceptis uitencet cast¬
reñsib peculuis. hoc parentib
sins ad ꝗrebant sñ ulla distin¬
ctions et roc ita parentum fiebãt
ut eẽt eis licencia ꝙ ꝑ imurunã¬

Expanded text:
s quos in potestate habemus, item per seruos, in quibus usum fructum habemus, item per homines liberos et seruos alienos, quos bona fide possidemus: de quibus singulis diligentius dispiciaxus, quos in potestate habetis, olim quidem, quidquid ad eos pervenerat exceptis videlicet castrensibus peculiis, hoc parentibus suis adquirebant sine ulla distinctione: et hoc ita parentum fiebat, ut esset eis licentia quod per un
Abbreviated transcription (Latin):
cum. ¶& si post au quod tempus
ad priorem aiuieũ reu̾sum fu̾it
flum̃.rursus nouus alucus cor
eẽ mõpit qui ꝓpe ripam eius ỹ¬
cdia possicent.¶Alia sane cã est̾
sicuius totus ag̾mundatus.
fu̾it n enim inundatõ sp̃em
fundi.⁊ mutat. ec obid si reces¬
serit aqua palam est cum fun¬
dumeius ꝑñĩ me cuu fuito
fcã sit dx iliqͣuoqueri solet quis
eor niturali ratione dñssit.ut¬
rum is qui fẽcit. an uepocius
qui mat̾ie dñs fu̾it ut ecce siꝗs

Expanded text:
um. quod si post aliquod temporis ad priorem alueum reuersum fuerit et flumen, rursus nouus alueus eorum esse incipit, qui prope ripam eius praedia possident. Alia sane causa est, si cuius totus ager inundatus fuerit. neque enim inundatio speciem fundi commutat et ob id, si recesserit aqua, palam est eum fundum eius manere cuius et fuit. facta sit ab aliquo, quaeri solet, quis eorum naturali ratione dominus sit, utram is qui fecerit, an ille potius qui materiae dominus fuerit: ut ecce si
Abbreviated transcription (Latin):
planequitem in teg̃ra resi pũid¬
eris ingredientem infundum
tuum potest is eum utre ꝓmbe̾
ne ingredatur. ¶ ex̃am queqq
eẽ intligr̃iconec in conspectutuo
est nec difficił eiuis est ꝑsecutio a
noquin occupantis eit. ¶ pauõ¬
nũuo et couimbarim ferma
tura est. nec adrem ꝑtiñet ꝙ ex¬
ꝯsuetudine auoiare et reuoiare
solent. siametapes itemfaciũt
quarum ꝯstat ferameẽnatur¬
am. ¶ eeruos queq ita quic̾e
mansuetoc ñtut insiluas nre¬
et notire soieant. qu̾oꝵ et iporũ
ferimeẽ naturam nemonegat.
myns aut animalib queexcõ¬
suetuame abire et redire solent
tar rogla ꝯpbata est. ut eo usq
tua eẽ inteluganturdonecami¬
mum reũtẽdi pantnam si reũt¬
ꝯsuetudinem desierit. ¶S aui¬
narim et anserum ñ est fera
res quos feros appiramus. iteoi
aneres tiriaut ganme tue.iu¬
quocãutũrbatiur tinbate cuo¬

Expanded text:
Plane integra re si provideris ingredientem in fundum tuum, potes eum jure prohibere ne ingrediatur. Examen quoque m intelligitur, donec in conspectu tuo est, nec difficilis ejus persecutio est, alioquin occupantis fit. Pavonum et columbarum fera natura est, nec ad rem pertinet, consuetudine auolare et reuolare solent: nam et apes idem faciunt, quarum constat feram esse naturam: ceruos quoque ita quidam mansuetos habent, ut in siluas eant et redeant, quorum et ipsorum feram esse naturam nemo negat. in his autem animalibus, quae consuetudine abire et redire solent, talis regula comprobata est, ut eo usque tua esse intellegantur, donec animum revertendi habeant: nam si revertconsuetudinem deseruerint. Gallinarum et anserum non est fera res quos feros appellamus. ideoque si anseres tui aut gallinae tuae aliquo casu turbati turbat
Abbreviated transcription (Latin):
satism offeꝑant remouenlist̃
atuteia. ¶ quia satisdatio ꝓpoĩ¬
tum tutoris maliuolũ ñ mu¬
tat. s duicius gransandi m refa¬
miliari faltatẽmͣ prat susp¬
ectum eum putamus qui mo
gens remouendus ñ est quasi

Expanded text:
satis offerent, removendos a tutela, quia satisdatio propositum tutoris malevolum non mutat, sed diutius grassandi in re familiari facultatem praestat. Suspectugens, remouendus non est quasi
Abbreviated transcription (Latin):
p̾torꝑpensam pietatem intellȩe¬
erit ñ sexus u̾ecundiam egredi¬
admittat ennad acusatione
inpures ñ possunt tutores sur
pectos postiuare. ¶pubes aut
curatores suos exꝯsilio nẽcc̃rior
tutor posse eumai suspectum
remou̾i.idem iulianus scͥpsit

Expanded text:
praetor perpensam pietatem intellexerit non sexus uerecundiam egrediadmittit eam ad accusationem. Impuberes non possunt tutores suos suspectos postulare: puberes autem curatores suos ex consilio necessariorum tutor, posse eum quasi suspectum removeri, idem Iulianus scripsit
Abbreviated transcription (Latin):
antinus aug̾ dixit. um nuncd
magnificentia mea omnib uet̾a¬
nis id eẽ⁊ cecessum ꝑspicium sit
nequis eoꝵ inuullo mun̾e cñu¬
ꝓponendis dare derebunt publica¬
in quoꝙ ut assolent agentib suꝑ

Expanded text:
antinus A. dixit: Jam nunc munificentia mea omnibus veteranis id esse concessum perspicuum sit ne quis eorum ullo munere civioponenda dare debebunt. Publicani quoque, ut solent agentibus sup
Abbreviated transcription (Latin):
lib clicnitatis inquietudine
uendicamua p̃uniciarum rec¬
torib eoꝵ q ippritionilꝰ tena¬
run librarum auri dispendio
feriendissimansuetuduns nr̃e
statuta dissimuuare et exaliqua
ꝑte uiolare temptauerut.

Expanded text:
inquietudine vindicamus. Provinciarum rectoribus eorumque apparitionibus denarum librarum auri dispendio feriendis, si mansuetudinis nostrae statuta dissimulare et ex aliqua parte violare temptaverint.
Abbreviated transcription (Latin):
ratis ciisis lucratine semił ñ exor¬
diumq sortita ẽ i abeo ꝗ suscepit
ad alt̾memptionis ł̃ cuiuscũq it᷑¬
tus iure migrau̾it cum p̾cc̃op̾scri¬
ptionis guamine ꝓcui lubio tñ¬

Expanded text:
ratis causis lucrativae semel nomen exordiumque sortita est, licet ab eo qui susceperit ad alterum emptionis vel cuiuscumque contractus iure migraverit, cum praedicto discriptionis gravamine procul dubio t
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Namerhis cãisetains oiubus¬
dam siue quis negat siue ꝯfi¬
teatur plꝰ q̃m simpli est acco.
¶⁊tem actõris quoq calumpm¬
a corcetur. namecumactor ꝑ
calumpnia iurare cogetur er
nr̃a ꝯ stitutione ũtriusq eciã
ꝑtis aouocatiui siurandum⁊

Expanded text:
 nam ex his causis et aliis quibusdam, siue quis neget siue fateatur, pluris quam simpli est actio. Item actoris quoque calumnia coercetur: nam etiam actor pro calumnia iurare cogitur ex nostra constitutione. utriusque etiam partis advocati iusiurandum
Abbreviated transcription (Latin):
appiłone ñ souim scuta. et gla¬
dios et gaieas sĩgcari inteiugi¬
simplcia sunt. aut dup̃p̃licia
simpucia sunt uiti iauib
alt̾ accoralt̾ reus est. qualia
sunt omnia restitutoria au
exribitoria. Namq actor est
qui desiterat aut exhibi.aut
aua simplicia sunt. alia dup
fi̾. Nam actor est quicesiterat
ne quio fiat. reus qui alitiuo
facere conatur. ¶ Auplicia sũt
uiti uti possidetũ int̾dcm. et
tur. quia par utriusquti gat¬
orismmiis ꝯ ditio est. nec quis¬
qͣm p̾cipue reus .uraccor intel¬
ugiturs et et unusquisq ta
rei aͣm actoris ꝑtem sustinet.i.¬

Expanded text:
atione non solum scuta et gladios et galeas significari intellegiod aut simplicia sunt aut duplicia. simplicia sunt, in quibus alter actor, alter reus est: qualia sunt omnia restitutoria aut exhibitoria: namque actor est qui desiderat aut exhiberi aut alia simplicia sunt, alia duplliquid fieri nam actor est qui desiderat, ne quid fiat, reus qui aliquid facere conatur: duplicia sunt veluti uti possidetis interdictum et tur, quod par utriusque litigatoris in his condicio est, nec quisquam praecipue reus uel actor intellegitur, sed unusquisque tam rei quam actoris partes sustinet
Abbreviated transcription (Latin):
de uberi patrom patronea
et parentes eorum utranq
ꝑstitut᷑ĩonem nostram q̃m
de iure patronatus fecimus pe¬
intus euacuauimus. ¶ Cum
enim ao simiutuomem suce¬
essionis ingenuorum ub̃tino¬
rum successiones posum̃nus.
quas usq ad quitũ tm̃ mͦ grad̾
coartauimus ũ sit aliq̃ ĩt̾ ĩge¬
nuas et lib̾tos cliffr̾a. sũfficit

Expanded text:
de liberi patroni patronaeque et parentes eorum, utramque per constitutionem nostram, quam de iure patronatus fecimus, penitus vacuavimus: cum enim ad similitudinem successionis ingenuorum libertinorum successiones posuimus, quas usque ad quintum tantummodo gradum coartavimus, ut sit aliqua inter ingenuos et li
Abbreviated transcription (Latin):
gnandi uet̾is uiris s mag̾ꝯ for¬
mandi grã pouiceturbonorũ
possonem. ¶Nam ilłquoq
qui iecte fco testim̃to hr̃ces in¬
stituti sunt dat sm tabulas to¬
norum possõnem. ¶Itemar
intestato suos nr̃tes et agnat¬
os ad ponoꝵ possom uocat. ¶s
ctiemͬota quoqr ronorum pos¬
sõne. ao eos hr̃oitas ꝑtinet iure¬

Expanded text:
gnandi veteris iuris, sed magis confirmandi gratia pollicetur bonorum possessionem. nam illis quoque qui recte facto testamento heredes instituti sunt, dat secundum tabulas bonorum possessionem: item ab intestato suos heredes et adgnatos ad bonorum possessionem vocat: sed et remota quoque bonorum possessione, ad eos hereditas
Abbreviated transcription (Latin):
ĩintegnim sit restitutus utiq
ñ crit dicendum reuocari lib¬
tates quia semł ꝯpetierut.
¶ Hec ꝯstitutio lb̾tatum tuc̃¬
darum eã introtucta est. ergo
siub̃tates nuliesint drite. ces¬
sat ꝯstitutio. ¶ quid gͦ siuius
ded̾it ub̾tatos iu mortis ei et
ne ten queratur utrum in
fraudem cditorum.an .n. fc̃m
sit idcircouelitaddici s̃ rona
anaudiendi sunt et magis
est ut auoiri dereant et si defi

Expanded text:
in integrum sit restitutus? utique non erit dicendum revocari libertates quae semel competierunt. Haec constitutio libertatum tuendarum causa introducta est: ergo si libertates nullae sint datae, cessat constitutio. quid ergo, si vivus dedit libertates vel mortis causa et, ne de hoc quaeratur, utrum in fraudem creditorum an non factum sit, idcirco velint addici sibi bona, an audiendi sunt? et magis est, ut audiri debeant, etsi defi
Abbreviated transcription (Latin):
stitutionis debebit ioc̾ h̃re. ¶ Ecr¬
te si ĩtestatus decedat et codi¬
cillis dedit ub̾tatem ꝯpetere
ei neminidubiũ est. tunc
emmidititutõni locum ee u̾¬
baostendunt cum nemo suc¬
cẽssor ab intestato cxistat.¶gͦ
quam aiunictumsit utrimi
cxistat. an non cessabit ꝯstitõ
extatetunc etit ꝯstitõm locus.
Si is ꝗ ĩicegr̾ restitin potest¬

Expanded text:
stitutionis debet locum habere. certe si testatus decedat et codicillis dederit libertatem, competere eam nemini dubium est. Tunc constitutioni locum esse verba ostendunt, cum nemo successor ab intestato existat. ergo quamdiu incertum sit, utrum existat an non, cessabit constitutio: extare, tunc erit constitutioni locus. Si is, qui in integrum restit
Abbreviated transcription (Latin):
possiteantur et ueneant cer¬
te si fumt ex r̃ac causa bona ac¬
dicta cessat bonorũ uendito.
Ertitit .n. defuncti de fensor et q¬
tem ydoncus qui desoudo cre¬
ditorib cauet. ¶ In prmnshac
Rptum tociens locumnt. quo¬
cies testam̃to ub̃tates datest̃

Expanded text:
possideantur et veneant. certe si fuerint ex hac causa bona addicta, cessat bonorum venditio; extitit enim defuncti defensor, et quidem idoneus, qui de solido creditoribus cavet. Inprimis hoc rescriptum totiens locum habet, quotiens testam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊tem filius fina. nepos neptis
tam exfiuo qm exfilia frat̾so
QQuarto cognatis ꝓximis¶an¬
to tanauan ex fam̃iua ¶Ser̃¬
uo cognatis manum issoris.¬

Expanded text:
tem filius, filia, nepos, neptis, tam ex filio quam ex filia, frater, quarto cognatis proximis: quinto tanquam ex familia: se septimo cognatis manumissoris
Abbreviated transcription (French):
ꝯstituuntur et uocantur to¬
norum possõres. Ad hucaũt
et auos q̃ pies gradus pretorft¬
dum io agebat ne quis sinȩ su¬
ccessor̃e moriatur. slam angus

Expanded text:
stituuntur et vocantur bonorum possessores. adhuc autem et alios complures gradus praetor fedum id agebat, ne quis sine successore moriatur: nam angust
Abbreviated transcription (Latin):
dioso smone sipꝑuacuam
ostenonnus. ¶Cum enim
prefata bonorum posso x ꝑ̃s
sori. uostra ꝯstititio quamae
emancipitione ub̾orum feci¬
mus ominib parentibus eis¬
dem manumissoribus cc̃ta¬

Expanded text:
dioso sermone supervacuam ostendimus: cum enim praefata bonorum possessio desori, nostra constitutio, quam de emancipatione liberorum fecimus, omnibus parentibus eisdemque manumissoribus cont
Abbreviated transcription (Latin):
Cum gͥples spes successionũ p̾tor
introduxisset eas orꝑ oronẽois¬
põsuiss ⁊ ĩ una quaq spe succe¬
ssioms sepe ples extent dispari
cile ĩ põssõnem ronoꝵ defimctie
mittant᷑ et eo moto sibi ꝯsuls¬
rent. ⁊deo pete̾ de bõꝵ põssõnes:¬

Expanded text:
ur plures species successionum praetor introduxisset easque per ordinem disposuisset et in unaquaque specie successionis saepe plures extent dispari cile in possessionem bonorum defuncti mitterentur et eo modo sibi consulerent, ideo petendae bonorum posses
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃ti. ¶ Et cum de testam̃¬
tis prius lõcutus est. ad intes¬
tatos transitum fẽcit. ¶ Et pͣ¬
mõ ĩoco sius redibus etynis
ꝯnuañtur dat bonorum pos

Expanded text:
s. Et cum de testamentis prius locutus est, ad intestatos transitum fecit. et primo loco suis heredibus, et his merantur, dat bonorum pos
Abbreviated transcription (Latin):
quiequiourpotencia umuscuiq
elicuit uł furtiua dep̾catioddẽtes¬
qr nichoniñ infuturum nullit
lice ad u̾sus utilem uetustatemet
p̃sentem legem nrãmmportimi
et respũenda reposce.¬

Expanded text:
quidquid vel potentia uniuscuiusque elicuit vel furtiva deprecatio, addentesque nihilo minus in futurum nulli licere adversus utilem vetustatem et praesentem legem nostram importuna et respuenda reposce
Abbreviated transcription (Latin):
prĩcio post haͣbitum patriciatus
postea ꝯsequatur ninci eum opor¬
cet qui priorm̾uit patriciatum
postãm iste honore prĩcie digni

Expanded text:
ricio posthabitus patriciatum postea consequatur, vinci eum oportet qui prior meruit patriciatum, postquam iste honore patriciae digni
Abbreviated transcription (Latin):
oms eius ꝑiculum at ꝑsonam
tuam spectarenequaꝙͣ potest et¬
enim nomͣmati suocessoris dũ¬
taxat quis ꝑicuium susciperes
pellitur necad nominatoris no

Expanded text:
s eius periculum ad personam tuam spectare nequaquam potest. etenim nominati successoris dumtaxat quisque periculum suscipere compellitur nec ad nominatoris no
Abbreviated transcription (Latin):
uui ꝓrsus liceat inferiis et eq̃¬
st rib sellisuł inbalten sinsi
manaritas et migagtos eriatmctos
aptare post hacuł inser̾e alus at gẽ¬
mis frena et equestres sellas et balte¬
os suos pruiatos exornare ꝑmitte¬
mus de cuitumis uo omnemprni
quauum tumq geminarũ hĩtu
uro et artep̾tiose suñt siquis aũt
ct̃int̾dictum pietatis ieefec̾it sci¬
exceptis .s. ornam̃tis matrõalib et
tam muiliebeum qͣm uiriluma¬
nuloꝵ hĩtu aliquid exauoet gẽ¬
mis ꝙ ad ultum et ornatum imp¬
atorium ꝑtinet fac̾e n itlut sub
hec colore et pͥtextu p̾parare ꝙuelit
ciemcie principali uelud auꝙ mu¬
nus offerre pietas enm mea nĩ dõa
ñ expetit n regium sibi offriapriu¬
atiscultum requirit sanesiquis p̾¬

Expanded text:
rsus liceat in frenis et equestribus sellis vel in balteis suis margaritas et smaragdos et hyacinthos aptare posthac vel inserere. aliis autem gemmis frena et equestres sellas et balteos suos privatos exornare permittimus. de curcumis vero omnem prorsus qualiumcumque gemmarum habitum uro et arte pretiosae sunt. si quis autem contra interdictum pietatis meae fecerit, sciexceptis scilicet ornamentis matronalibus et tam muliebrium quam virilium anulorum habitu aliquid ex auro et gemmis quod ad cultum et ornatum imperatorium pertinet facere neque illud sub hoc colore et praetextu praeparare, quod velit clementiae principali velut aliquod munus offerre: pietas enim mea huiusmodi dona non expetit neque regium sibi offerri a privatis cultum requirit. Sane si quis po
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓꝑtenise detur accio ¶ ficeus¬
sores ita obuigariñ possunt u
obligm̃turnam et eoꝵ obli¬
gitio accessio est principaus
obligationis. nec płs macces¬
At ex diu̾so ut minus cebeat᷑r¬

Expanded text:
n se detur actio. Fideiussores ita obligari non possunt, ut obligantur: nam eorum obligatio accessio est principalis obligationis nec plus in accesat ex diverso, ut minus debea
Abbreviated transcription (Latin):
obligatꝰ futurꝰ eẽt pupilio sin.
maie res gesserit tenet oblig¬
atio. ¶ gͥec siouis ꝓcuratori
ło m̃ues hẽbit. ¶Et sicredito t¬
est. ne forteur pena ꝯmittat᷑
ue p̾dia distranantur que p¬
ignori tata erant. ual stĩpłõ.

Expanded text:
obligatus futurus esset pupillo si male res gesserit, tenet obligatio. ergo et si quis procuratori io vires habebit. et si creditorest, ne forte vel poena committatur, vel praedia distrahantur quae pig
Abbreviated transcription (Latin):
teductumest.an u̾oꝑs dimi¬
cua clubitatum est.set platet
non plus qͣm pars dimidia
ei at quiratur. ¶ Euo qui iu
tituo subiectus est sistipuiatꝰ
sis: tibi ao q̃iris quia uox tim
ui uoxtaꝙͣ tua intelligitur.

Expanded text:
eductum est, an vero pars dimidia, dubitatum est: sed placet, non plus quam partem dimidiam ei adquiri. ei, qui tuo iuri subiectus est, si stipulatus sis, tibi adquiris, quia vox tua ii vox tamquam tua intellegit
Abbreviated transcription (Latin):
ioditione scipulationis i¬
Gsiqis stipiuetur ticio dari
inchagit. sec si ad diõit penã
nisitedit cot aureos dare spõ¬
des: tuncꝯmittitur scipłiat̃o
Set et si ꝯuis scipuletur auiiz
cum eius int̾cet. placuit stipo¬
iuationem uale. Nametstis
trareceperat cesẜitadminis

Expanded text:
condicione stipulationis. ergo si quis stipuletur Titio dari, nihil agit, sed si addiderit de poena ‘nisi dederis, tot aureos dare spondes? ’ tunc committitur stipulatio. Sed si quis stipuletur alii, cum eius interesset, placuit stipulationem valere. nam si is trare coeperat, cessit adminis
Abbreviated transcription (Latin):
obuigatum ixlm̃quit ¶ficeiꝰ¬
sor ⁊ p̾cẽde obligͣationem et st¬
cui pot̃. ¶ Siples sint ficeuis¬
esores qͦcqͣt eit nũo singuli in
solit̃ tenẽntur. ⁊taq ub̃mi
soiuento sint utis ꝯtestatte
tp̃r ꝑtẽs pet̾e. ĩo siquis ex fides¬
sorib eo tempore soluenco nõ
sit. ncet̾os hõñ̾at. ¶Sec si abu¬
no ficeussore creoitor solioũ

Expanded text:
quit. Fideiussor et praecedere obligationem et sequi potest. Si plures sint fideiussores, quotquot erunt numero, singuli in solidum tenentur. itaque liberum solvendo sint litis contestatae tempore partes petere. ideoque si quis ex fideiussoribus eo tempore solvendo non sit, hoc ceteros onerat. sed et si ab uno fideiussore creditor totu
Abbreviated transcription (Latin):
missum est. ueluti siquis
romicidium uł sacruegiuĩ
sefacturum ꝓmittat ñ ual
Num quis sub auqua ꝯccone
fu̾it scipiuatus. licet añꝯ dco¬
nem decesserit. postea existẽte

Expanded text:
missum est veluti si quis homicidium vel sacrilegium se facturum promittat, non valet. Cum quis sub aliqua condicione fuerit stipulatus, licet ante condicionem decesserit, postea existente
Abbreviated transcription (Latin):
Siscͥptum fu̾it mninstrum̃ĩto
oiit̾rogone p̾cecente Resu̾
sit. ¶ Quociẽs ꝑiuures res imaᷤ
stipiiationeꝯ p̾henduntur.
siqui demꝓmissor simplicit̾¬
tenetur. ¶Sino unã exyns uł
quasdam daturum sespopon¬
d̃it obligatioinb hiis ꝓ quibꝰ
spoponoit cont̃rabitur. expłi¬
brenim stipulationib unał
gulas enim res stipulari et
ad singulas rñde debemus:
Altistipiũari ut supradĩctu
est nemo potest. Miuentest¬

Expanded text:
Si scriptum fuerit in instrumento Si scriptum fuerit in instrumento ogatione praecedente responsum sit. Quotiens plures res una stipulatione comprehenduntur, si quidem promissor simplicitenetur: si vero unam ex his vel quasdam daturum se spoponderit, obligatio in his pro quibus spoponderit contrahitur. ex pluribus enim stipulationibus una vel gulas enim res stipulari et ad singulas respondere debemus. Alteri stipulari, ut supra dictum est, nemo potest: invent
Abbreviated transcription (Latin):
strum̾tum sese uł atu̾satium
ortem suam dari sibi nemoi
stipiuari põt̾at ñ mãgis q̃m
post eius mortem a quo stipu¬
iabutur: ac nec is qui in alicuiꝰ
potestate est post morte᷑ eiꝰ sti¬
pulari potest. auia pr̃is uł dm̃
uoce loqui uitẽtur. ¶ Sec si
quis itastipuletur pridie qͣm
moriar uł pridie ãm mori¬
eris dan.inutił erit stipulatõ.
sec tũ ut iam liccum est exo¬
sensu ꝯ̃hentium stipulationes
ualũt placint nob̾ecum ĩ hũc
uiris articulum nect̃iam in¬
duce em̾tationem. ut suĩ p̃
mortem siue pͥdie qmͣ mori¬
etur stipulatorsiũ ꝓmissor.
mutił erat stipulatio. quia
ppõst̾e concepta est. ¶ Sec eũ
leo inclite recordationis indo¬
tib eantem stipulationem
que ĩpost̾a nuncupatur nõ ees
iticiendam existimãnit. nob̾
accõmodare.ut ñ solum in
dotib set etiam in omnbus
ardare spontes ur cum tͣnori¬
eris. et ap̃ uetͥes utił eͣrat. et
nunc uaiet. ¶Item post mor¬
temaitius rectestipulamur

Expanded text:
strumentum sese vel adversarium mortem suam dari sibi nemo stipulari poterat, non magis quam post eius mortem a quo stipulabatur. ac ne is qui in alicuius potestate est post mortem eius stipulari poterat, quia patris vel domini voce loqui videtur. sed et si quis ita stipuletur, ‘ pridie quam moriar ’ vel ‘ pridie quam morieris dari? ’ inutilis erat stipulatio. sed cum, ut iam dictum est, ex consensu contrahentium stipulationes valent, placuit nobis etiam in hunc iuris articulum necessariam inducere emendationem, ut, sive post mortem sive pridie quam morietur stipulator sive promissor, inutilis erat stipulatio, quia praepostere concepta est. sed cum Leo inclytae recordationis in dotibus eandem stipulationem, quae praepostera nuncupatur non esse reiciendam existimavit, nobis accommodare, ut non solum in dotibus, sed etiam in omnibus ar, dare spondes? ’ vel ‘ cum morieris ’, et apud veteres utilis erat et nunc valet. Item post mortem alterius recte stipulamur.
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritas nect̃ia sit adhibeat᷑¬
cutoruelis ipse obligetu. sã
alisibi obligareeciant᷑
Es ꝙ dixius depupillis utiꝙ¬
teliectum mn̾it. namiñfans.⁊
qui infanti ꝓxm̃nus est ñ młs¬
fantipp̾utuitatem eoꝵ re̾ñig¬
tis potestate est mͣipubes. nec
auctore quicem prẽobngñ¬
¶ Si impossibi ꝯditõ obuͣgatio¬
mb adiciatur nichualetsti¬
tat. uelti si quisita dixit. sidi
gito ñ attigo dare spontes ꝓure
petepotest. ¶ ⁊temu̾rorum ob¬
est᷑. sec cu ħ mat̾iam ucium cõ¬
tentiosi s hominib pr̃abat. for¬
te post tempus tͣales auegati¬
ones opponentibiet ñ p̾sentes
eẽ ur se ur adu̾sarios suos ꝯten

Expanded text:
auctoritas necessaria sit, adhibeluti si ipse obligetur: nam alium sibi obligare etiam  diximus de pupillis, utitellectum habent: nam infans et qui infanti proximus est non mulfanti propter utilitatem eorum benigntis potestate est impubes nec auctore quidem patre obligatur. Si impossibilis condicio obligationibus adiciatur, nihil valet stitat, veluti si quis ita dixerit :  attigero, dare spondes? petere potest. Item verborum obest. sed cum hoc materiam litium contentiosis hominibus praestabat, forte post tempus tales allegationes opponentibus et non praesentes esse vel se vel adversarios suos con
Abbreviated transcription (Latin):
nia u̾ba olm auid musu fu
sonantem intellectum abut̃¬
bcumq u̾o̾ expressum est.
omins stipulato aupure. aut
inchiem aut sub ꝯoitionefit.
dienrcumadiecto die quo pet¬
spondes. ¶ Ioaut ꝙ in dĩem sti¬
piuamur statim quidem te¬
br̃ s petiprͣius qͣm dies ueniat
ñ poͬtest.ac nec̃ eo quitem ip̃o
die mq̃m stipuiatio fcã est pe¬
tipot̾. quia totus is dies arbi¬
trio soluentis tribui d neq
enĩ ctum est eo die in ꝙ̃ pmis¬
sum est datum̃ ñ ẽẽprĩqm is
p̾t̾eat.¶Atsi ita stipułis .x. au¬
reos ãnuos quoad muanda¬
re spondes et pur̃e fcã obligatõ

Expanded text:
nia verba olim quidem in usu fuesonantem intellectum ab utrbuscumque verbis expressus est. Omnis stipulatio aut pure aut in diem audiem, cum adiecto die quo pecspondes? ’ id autem, quod in diem stipulamur, statim quidem debetur, sed peti prius quam dies veniat non potest: ac ne eo quidem ipso die in quem stipulatio facta est peti potest, quia totus ille dies arbitrio solventis tribui debet. neque enim certum est eo die in quem promissum est datum non esse, priusquam is praetereat. At si ita stipuleris ‘ decem aureos annuos quoad vivam dare spondes? ’, et pure facta obligatio
Abbreviated transcription (Latin):
aut siillepurestipuletur tu
subconoitione uł inoiem
stipiuantiturendeas. p̾senti
tliespondo. nam si hec soum
eantem diem aut ꝯoitõnem
spopondisse nec enim necte est
scipulis qui iuri tuo subiectꝰ
est. ursi is ace stipiuẽtur. ¶ Sec
no suo obligariñ potest. S nͨ
alii quitem ulli. filii u̾o fami¬
ix. alus oblĩgan possunt.
scipulatur u̾ba ꝓmittentis
de ex audit.s te eo qui ommĩo
negocium getere potest quia
nonintelugit quioagit.
pupillus omne negocum
recte geritut tñ sicubitutori

Expanded text:
aut si ille pure stipuletur, tusub condicione vel in diem stipulanti tu respondeas: ‘ praesenti die spondeo ’. nam si hoc solumeandem diem aut condicionem spopondisse: nec enim necesse esstipuleris, qui iuri tuo subiectus est, vel si is a te stipuletur. sed no suo obligari non potest, sed ne alii quidem ulli: filii vero familias aliis obligari possunt. stipulatur verba promittentis,dius exaudit, sed de eo qui omninonegotium gerere potest, quia non intellegit quid agit. Pupillus omne negotium recte gerit: ut tamen, sicubi tutori
Abbreviated transcription (Latin):
tã c̾ti ꝯdictio si c̾ta sit stipula¬
tio quam exstĩpiuatił sit ĩcta.
que i nomine iũtitur ama
stipłm ap̃ uet̾es firm̃ũ appua¬
fuerunt taua. spondes spõ ceo.
ꝓmittis ꝓmitto. sidei ꝓmitti
dabis tabo facies. faciãm ¶Ut¬
rum aut iatina aut grecã. au
q̃ͣub auã ugua stipuiatõ
concipiatur: ich̾ int̾est .s. si¬

Expanded text:
tam condictio, si certa sit stipulatio, quam ex stipulatu, si incerta. quae hoc nomine inde utitur, quia stipulum apud veteres firmum appellafuerunt: spondes? spondeo, promittis? promitto, fidepromittis? dabis? dabo, facies? faciam. utrum autem Latina an Graeca vel qua alia lingua stipulatio concipiatur, nihil interest, s