comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
b maculatꝰ. nͨ xp̃ianitatis nõie censet᷑: Inmicꝰ qr ñ amicꝰ. soe. idu̾sariꝰ. Due aũt
ob iniudiã et relũ dicto. Itestabił ciuꝰ testimoniũ ñ ual&e. et qd̾ dixerit irritũ imꝓ
batũq fit. In famis ñ bone fame. In ꝓb dicto q instat oxiam ꝓhibenti. Importumis
inquieto qr ñ ht̃ portũ idẽ quietẽ: unde et in oportum. quasi in naufragiũ cĩto fẽrũ¬
tur. Infrenis. hoc ẽ qui freuis ũ regitur ur minude infreni cingũt. Infrendẽs ꝓpͥe
ẽ int̾ se cõprimẽs dentes. Nam et frendere. sigͥficar dentib fam frangere. Unde ne¬
frendes ĩfaintes qui nec dũ dentes hñt. Ingluiuoso. aguli et uerocitate dictꝰ. Ingło¬
sꝯ. qd̾ sit sine gła. id ẽ sine triũphis. Item ingloriosꝰ minemor glorie. In foriis
Ingens ñ quod ñ hẽat formã. s&e quod ultra formã magnitudinẽ hẽat. Inuet̾ator
eo d sit multi uet̾isq usus in malicia. In anis qr ñ ẽ bonꝰ s&e crudelis et t̾ribilis. ma¬

Expanded text:
 Christianitatis nomine censeatur. Inimicus, quia non amicus, sed adversarius. Duae autem ob invidia et zelo dictus. Intestabilis, cuius testimonium non valet et rtunus, inquietus, quia non habet portum, id est, quietem. Unde et importuni, quia in naufragium cito feruntur. Infrenis est qui frenis non regitur, ut Numidae infreni. 138. Infrendens, proprie est inter se comprimens dentes. Nam et frendere significat dentibus frangere; unde nefrendes infantes, qui necdum dentes habent. Ingluviosus, a gula et voracitate dictus. s, quod sit sine gloria, id est sine triumphis. Item inglorius, immemor gloriae. Informis, ingens, non quod non habeat formam, sed quod ultra formam magni udinem habeat. 478 140. Inveterator, eo quod sit multi veterisque usus in malitia. Immanis, quia non bonus, sed crudelis, et terribilis. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
ficia nichil eñi iã facuĩt. Mimicipes s̃ in codẽ municipio nati ab officio mune¬
rũ dicri. es qͣ miimia publica accipiant. munia em̃ officias. Uude er inmues
dicir qui millĩ ger oftĩcuĩ. o unicipiales originales cures. et ini loco officĩge¬
remde ñ ẽ. lecuris qui summã nõ intulit. uł curiã participauit. Curialezaie idẽ
No uocato es ꝙͥ sit portitor tabellatũ. Idẽ et susceptoꝵ. Idẽ ec scriba puibliꝰ. qreatan¬
tũ que gestis pubsicant᷑ scribit. Surgaru aburgis dicti. qi crebra ꝑ linutesi łauo ã
ꝯstituti buigos mlgo uocant. Unde et hurgimdionĩ gentinem ĩbiesit quolqu

Expanded text:
ficia; nihil enim iam faciunt. Municipes sunt in eodem municipio nati, ab officio muneficia; nihil enim iam faciunt. Municipes sunt in eodem municipio nati, ab officio munerum dicti, eo quod publica munera accipiunt. Munia enim officia sunt. Unde et immunes dicuntur, qui nullum gerUnde non est decurio, qui summam non intulit, vel curiam non participavit. 24. Curiales autem iidem o vocatus, eo quod sit portitor tabellarum. Idem exceptor, idem et scriba publicus, quia ea tantum quae gestis publicantur scribit. 28. Burgarii a burgis dicti, quia crebra per limites habitacula constituta burgos vulgo vocant. Unde et Burgundionum genti nomen inhaesit, q
Abbreviated transcription (Latin):
tores ciuitatis. et pͥncipes. idẽ et questores. quasi qͥsitores. eo d questionib prese.
consilui eñi et causi ap̃ eos ẽ. ẜ ceres s̃ principes ciuitatis. qͣ ꝓcedes. qł ante om̃s
honore precedant. Unde et capita trabiũ que emunent ertra parieres ꝓceres dicũr
eo qͣ primo ꝑcedant. Hinc aũtꝰ ad pͥmores facta traslatio. qđ acet̾a multitudine ꝓ¬
qͣt ꝓprios uicdices et defensores creauit. qͥ eoꝵ lib̾titẽ ruerent᷑. oc eos adu̾so iniuriã
nobilitaris defenderẽt. Unde et defensores dicti eod plebẽ sibi comissã oͣ insolen¬
tiĩ impioborũ defendant. At ꝯ̃ nũc quidã eu̾sores ñ defensores eristũt. plumera¬
ris uocitis̃. quia publicũ numerũ aerarus infer᷑. Fimeti ab eo q̃ fungant᷑ officio
et honore aliqͦ: dicti. hinc et defunctos mortuos dicimꝰ. qui õpleuer̾ uite of¬

Expanded text:
tores civitatis et principes. Idem et questores quasi quesitores, eo quod questionibus presunt. tores civitatis et principes. Idem et questores quasi quesitores, eo quod questionibus presunt. Consilium enim et causa apud eos est. Proceres sunt principes civithonore praecedant. Unde et capita trabium, quae eminent extra parietes, proceres dicuntur, eo quod primo procedant. Hinc autem ad primores facta translatio, quod a caetera multitudine pquasi proprios judices et defensores creavit, qui eorum libertatem tuerentur, et eos adversus injuriam nobilitatis defenderent. Unde et defensores dicti, eo quod plebem sibi commissam contra insolentiam improborum defendant. At contra nunc quidam eversores, non defensores existunt. Numerarii vocati sunt, quia publicum nummum erariis inferunt. Functi, ab eo quod fungantur officio et honore aliquo, dicti sunt. Hinc et defunctos mortuos dicimus, quia compleverunt vite of
Abbreviated transcription (Latin):
alebant. patres ꝯscriptiꝰ. dũ romulꝯ decẽ curias senatoꝵ elegissoe. noĩa eoꝵ p̾sente
toꝵ elegissos. nomina eoꝵ uocati. Primiordines senatoꝵ dicũr illustres. Scdiꝰ
erptabiles. tẽu clarissum. iani ferius. quartũ ali qđ genꝰ nõ ẽ. Qua̾uis eñi sena¬
tora quisqr origine eẽtꝰ. usq at legitimos annos eques romanꝰ erat: deinde acti¬
piebat honorẽ senatonie dignitatis. Censores ap̃ uet̾es romanos erant. Est eñi
nom̃ censoris dignitatis uidicialis. censere em̃ iudicare ẽ. Itẽ censores sunt pat¬
monioꝵ uicdices. a censu eris appellati. Iudices dicti quasi uis dicentes ppło. siue
q uire chisceptenr. Iure aĩt disputare ẽ. iuste iudicite ẽ. Non ẽ eñĩ iuder. siñ meo¬
iusticia ẽ. Presides rectores ꝓiuincie s̃. dicti qđ presũt. s retores aũt quasi p̾cep¬

Expanded text:
alebant. Patres conscripti: quia dum Romulus decem curias senatorum elegisset, nomina eorum praesenti alebant. Patres conscripti: quia dum Romulus decem curias senatorum elegisset, nomina eorum praesenti ti vocati. Primi ordinis senatorum dicuntur inlustres, secundi spectabiles, tertii clarissimi. Iam inferius quartum aliquod genus non est. Quamvis autem senatoria quisque origine esset, usque ad legitimos annos eques Romanus erat; deinde accipiebat honorem senatoriae dignitatis. Censores apud veteres Romanos erant. Est enim nomen censoris dignitas iudicialis. Censere enim iudicare est. Item censores sunt patrimoniorum iudices, a censu aeris appellati. Iudices dicti quasi ius dicentes populo, sive quod iure disceptent. Iure autem disputare est iuste iudicareis Presides rectores provincie sunt dicti, quod presunt. Pretores autem quasi precep
Abbreviated transcription (Latin):
ciliũ tociꝰ gn̾is humani. ẜ st au̾t domꝰ genꝰ familie. siue ꝯiuratio uiri et ioxoris.
ugnatoꝵ. ur natõnesq ꝓprus cͥgnatõnib t̾minate gentes appellant᷑. Ppłs ẽ hu
mane młt̾itudinis. uris ꝯcensu. ac ꝯcordi cõmunione sociam. Populꝯ aũt eodi ᷤᷤ
tat᷑ a plebib. q ppłs uniu̾si ciues sinz ꝯnumeratis ã seniorib. Plebs aũt reliqͥ uul¬
multitudo q̃ĩ quisq quo uult̾. T̃rib dicunt᷑ rãꝙ airie. et ogregatõnes distincte po¬
mẽ pristinũ retinẽt. Senarui nom̃ etas dedit. qd senores eẽnt. Alii asmendo dẽs ᷤᷤ
accipeͣrant senatores. Ip̃i eñi agendi facultatẽ clabant. Senato consulto a ꝯsulẽdo
et tractando ẽ dictꝰ. qđ sic fir ut ꝯsulat. et nocere nõ possit. Patres auit ut salustio
dicit a cure similitudine uocaris̃. Nlam sic̃ patres filies suos. ita illi rẽ publicã

Expanded text:
cilium totius generis humani. Est autem domus genus familie sive coniunctio viri et uxoris. cilium totius generis humani. Est autem domus genus familie sive coniunctio viri et uxoris. rognatorum, ut nationes, quae propriis cognationibus terminatae, gentes appellantur. 5. Popumanae multitudinis juris consensu et concordi communione sociatus. Populus autem in eo distat a plebibus, quia populus universi cives sunt, connumeratis senioribus. Plebs autem reliquum vulmultitudo, quasi quisque quo vult. Tribus dicuntur, quasi curie et congregationes distincte pomen pristinum retinent. Gens est accipiunt senatores, ipsi enim agendi facultatem dabant. Senatusconsultus a consulendo et tractando est dictus; quod sic fit, ut consulat et nocere non possit. Patres autem ut Sallustius dicit a curae similitudine vocati sunt. Nam sicut patres filios, ita illi rempublicam
Abbreviated transcription (Latin):
cata. Cuneus ẽ collecta inunuĩ militũ multitudo. Unde p̃p q̃ inunũ coit. et ip̃a
coitio ĩunũ cuneus nominatꝰ ẽ quasi couneꝰ. eo qd̾ in unũ oñs cogant᷑. Classes
dicte p̃p diuisionẽ exercito qui pꝰea manipuli dictis. Unde et uirgiliꝰ. Classib hͥ
loc. Hic acies certare solebat. Iam pꝰ ea et classica nauiũ dicta. Nodꝰ ꝓpre ẽ densa pe¬
ui. Ale merercitu triginta eqͥtes eẽ dicunt᷑. Ale aũt eqͥtes ob hoc dicti. qr regũr
pedites. alarũ uice. Cornua uocant᷑ exirenitas exercitꝰ. q intorta sit. Agm̃ dr̃ cũ ex
ercim iter facit. ab agendo uocatũ. id ẽ ab eundo. Plautus. quo te agis: et ip̃e ẽ exer¬
Icim ambulans. Nam agm̃ dr q in longitudine directũ ẽ. qͣle solet eẽ cũ exercito
iungimꝰ. Ciues uocati qd inum̃ coeuntes uiuant. et ut uita cõmunis et omatior

Expanded text:
cata. Cuneus est collecta in unum militum multitudo. Unde propter quod in unum coit, ipsa cata. Cuneus est collecta in unum militum multitudo. Unde propter quod in unum coit, ipsa coitio in unum cuneus nominatus est, quasi couneus, eo quod in unum omnes cogantur. Classes dictae propter divisionem exercitus, qui postea manipuli dicti sunt. Unde et VergiliusAen. 2, locus, hic acies certare solebant. Jam postea et classis navium dicta. Nodus proprie densa pe. Alae in exercitu triginta equites esse dicuntur; Alae autem equites ob hoc dicti, quia tegunt pedites alarum vice. 63. Cornua vocantur extremitas exercitus, quod intorta sit. 64. Agmen dicitur cum exercitus iter facit, ab agendo vocatum, id est, eundo. Plautus: Quo te agis ipse? Est enim exercitus ambulans. Nam agmen dicitur quod in longitudine directum est, quale solet esse cum exercitus unt quod in unum coeuntes vivant, ut vita communis et ordinatior
Abbreviated transcription (Latin):
Cohors qͥngentos milites hr̃. T̃ria s̃ milicie gn̾a sacramentũ. et uocatio. ꝯiuratõ.
pendia. id ẽ milicie tp̃ra. et hi s̃ qui hñt plenã miliciã. Nã uginti et qͥnq
annis tenent᷑. Euocatio: dũ ad subitũ bellũ ñ solũ miles soe et cet̾i euocantur.
Unde etiã osul solebat dicẽ. qui rẽ publicã saluã ec̃ inilt. me sequit᷑. Comuratõ. q̃
fit ĩ tumultu. qno uicinũ urbis ꝑiculũ singłos uirare ñ patit᷑. s&e repente col¬
ligit᷑ multitudo et nmultuosa ĩ ira ꝯflatur. hec et tuult̾uatõ dr̃. Inatie at̾
iste fere forme s̃. exercitꝰ. classis. nodus. cuncus. alae. cornua. aginẽ. q̃ fonne.¬
et nõĩa ab ip̃is reb de quib translata s̃ nutant᷑. Acies dicta qđ ferro armarita
sit. et acumine gladioꝵ.Frereitꝰ multitudo et ex̾imo gn̾e aber̾itatõne belli uo¬

Expanded text:
Cohors quingentos milites habet. Tria sunt militiae genera: sacramentum, evocatiCohors quingentos milites habet. Tria sunt militiae genera: sacramentum, evocatipendia, id est militie tempora. Et hi sunt qui habent plenam militiam. Nam vigintiquinque annis tenentur. Evocatio dum ad subitum bellum non solum miles, sed et ceteri evocantur. Unde etiam consul solebat dicere, qui rem publicam salvam esse vult, me sequatur. Coniuratio que fit in tumultu, quando vicinum urbis periculum singulos iurare non patitur, sed repente colligitur multitudo et tumultuosa in ira conflatur. Hec et tumultuatio dicitur. In acie autem iste forme fere sunt: exercitus, classis, nodus, cunet nomina ab ipsis rebus, de quibus translata sunt, mutuantur. Acies dicta, quod ferro armata sit et acumine gladiorum. Exercitus multitudo ex uno genere, ab exercitatione belli vo
Abbreviated transcription (Latin):
ducentas. Centuria ẽ pars exercitꝰ. incentenos milites diuisa. Unde et qͥhis p̾sũt
centuriones dicunt᷑. Subcenturiati uͦ sunt. ñ qͥ in pͥma. soc qui in sccła centuria
s̃. qͣi sb̾ prima centuria tam̃ stricti. & ip̃i et inspeculis positi ĩ bello s̃. ux si pͥma
defecerit. isti qͦs fb̾eẽ diximꝰ laborantib pͥmis fb̾ueniãt. Ende et adinsidiandũ
ponit᷑. sb̾centuriatꝰ. qĩ armis dolosis instructa. Manipulus ducentoꝵ ẽ militum
alampuli eñi dicti s̃ milites. siue qđ bellũ primo mami incipiebãt᷑. siue qđ añ¬
quã signa eẽnt mamipulos sͥ idẽ fasciculos stipule. uł herbe alicuiꝰ ꝓ signis fãcie¬
bant. a quo signo manipulares milites cognominati s̃. De quib hchanus. Con
tes ĩ una tribu trecenti fuer. De singłis em̃centuriis decẽ dabant᷑. ec fiebar tma

Expanded text:
ducentas. Centuria est pars exercitus in centenos milites divisa. Unde et qui his praesunt ducentas. Centuria est pars exercitus in centenos milites divisa. Unde et qui his praesunt centuriones dicuntur. Subcenturiati vero sunt, non qui in prima, sed qui in secunda centuria sunt, quasi sub prima centuria: tamen structi etiam ipsi et in speculis positi in bello sunt; ut si prima defecerit, isti, quos sub se diximus, laborantibus primis subveniunt. Unde et ad insidiandum ponitur subcenturiatus, quasi armis dolosis instructus. Manipulus ducentorum est militum. Manipuli autem dicti sunt milites, sive quia bellum primo manu incipiebant, sive quod antequam signa essent, manipulos sibi, id est fasciculos stipulae vel herbae alicuius pro signis faciebant, a quo signo manipulares milites cognominati sunt. De quibus Lucanus1, ites in una tribu trecenti fuerunt. De singulis enim centuriis decem dabantur et fiebant turma.
Abbreviated transcription (Latin):
uenes c̃armis suis pꝰ tega equitũ ꝯsedebant. et mox c̃ ad hostes uentũ eẽt. quis de¬
siliebant. et ꝯtinuo pedites ip̃i ex alia ꝑte equitib pꝰ quos aduecti fuer̃ dimicã¬
tib. hostẽ ꝑturbabant. Ab his gͥ uelitib elephanti qͦndã annibalis retro acti.
c̃ regi iã asius ñ possẽt. fabrili scalpro int̾ aures ad acto necabant᷑. Castra s̃ ubi uor
miles stereriz. Dicta aũt castra qͣi casta. uł q illic castraret᷑ libido. Nã miꝙͣ his
int̾erat mulier. Alilicia a militib dicta. aut amultis qͣi multicia qĩ negociũ mł¬
toꝵ. aut amolerem᷑ qͣi moleatio. Legio sex miliũ armatoꝵ ẽ ab electo uocata. q̃i
lecti. id ẽ armis electi. ꝓprie aũt̾ macedonũ falanx. Galloꝵ cat̾ua. nr̃a legio dr̃.
Legio hr̃ sexaginta centurias. mamipulos triginta. cohortes duodecĩ. turmas

Expanded text:
venes, cum armis suis post terga equitum considebant et mox cum ad hostes ventum esset, equis devenes, cum armis suis post terga equitum considebant et mox cum ad hostes ventum esset, equis desiliebant et tibus, hostem perturbabant. Ab his igitur velitibus elephanti quondam Hannibalis retro acti, cum regi iam a suis non possent, fabrili scalpro inter aures adacto necabantur. Castra sunt ubi miles steterit. Dicta autem castra quasi casta, vel quod illic castraretur libido. Nam numquam his intererat mulier. Militia autem a militibus dicta; aut a multis, quasi multitia, quasi negotium multorum; aut a mole rerum, quasi moletia. Legio sex milium armatorum est, ab electo vocata, quasi lecti, id est armis electi. Proprie autem Macedonum phalanx, Gallorum caterva, nostra legio dicitur. Legio habet sexaginta centurias, manipulos triginta, cohortes duodecim, turmas
Abbreviated transcription (Latin):
ut ne lib̾andoꝵ quidẽ suoꝵ daretꝰ facultas. Desertores uociti eo qs dest̾is milica¬
rib officiis euagant᷑. hi in alios numeros milicie nom̃ clare ꝓhibent᷑: soe si
ñ magni tp̃ris culpã ꝯtraxerint cesi numeris suis restiruunt᷑. Soe et qui deserũt
exercitũ ad hostes transeuntes et ip̃i dest̾ores uocant᷑. Conscripti milites dicñr qͥ
ĩ tabulis ꝯferunt᷑. ab eo qͥ eosducturꝰ ẽ. sic̃ transcripti uocant᷑ cũ de alia ĩ aliã regio
nẽ transeur. et inde transcͥptiq noĩa sua dant ut transcribant᷑. Optiones dicti
qd̾ sint electi. Nam optare eligere ẽ sic̃ ẽ illud. Optauitq locũ regno. idẽ eleg.
cib excubant. pp̃ regalẽ custodiã. Excubie aũt diurne s̃. uigilie noctꝰ᷑ne.⁊inde et
uigiles. erant uelites ap̃ romanos genꝰ milicie. a uolitando uocati. Lecti eñi agilitate iu¬

Expanded text:
ut ne liberandorum quidem servorum daretur facultas. Desertores vocati eo, quod desertis militaut ne liberandorum quidem servorum daretur facultas. Desertores vocati eo, quod desertis militaribus officiis evagantur. Hi in alios numeros militiae nomen dare prohibentur, sed si non magni temporis culpam contraxerint, caesi numeris suis restituuntur. Sed et qui deserunt exercitum ad hostes transeuntes et ipsi desertores vocantur. Conscripti milites dicuntur, quia in tabulis conferuntur ab eo qui eos ducturus est, sicut transcripti vocantur cum de alia in alnem transeunt, et inde transcripti, quia nomina dant ut transcribantur. 41. Optiones dicti, quod sint electi. Nam OPTARE eligere est, sicut est illud: Optavitque locum regno, id est elegit. 42. cibus excubant propter regalem custodiam. Excubie autem diurne sunt, vigilie nocturne, unde et vigiles. Velites erant apud Romanos genus militie, a volitando vocati. Lecti enim agilitate iu
Abbreviated transcription (Latin):
litare dĩ astipendus scilic& que merent᷑. Idẽ et ueterani dicñr qr iã inusu p̾lis
ñ sunt. soe pꝰ multos milicie labores quietis suffragiũ osequuntꝰ. E questres mi¬
lites dicti qđ eqͦ sedeant. Itẽ militat ille in eq̃stri ordine. Tirones dic̃nr forteᷤ
pueri. qui ad miliciã delegant᷑. atq armis gerendis abiles existunt. hieñ nõ
ex sola ꝓfessione natiuitatis. soe ex aspectu et ualitudine corp̃ris existimantur.
Uncde et tirones dicti qͥq. qr antequã sacram̃to ꝓbati sint milites ñ sunt. Ro¬
mane aũt milicie mos fuit puberes e pͥmo exercitari armis. Nã sexto decimo
anno tirones militabant. quo &ẽ solo sb̾ custodib agebãt. De quib uirgiliꝰ.¬
Et pͥmeuo flore uiuentꝰ. Seruos sane nũꝙͣ militasse ꝯftat. nͥ suitute deposita.
excepto annibalis tp̃re.c̃ pꝰ canense preliũ in tanta necessitate fiuissent romani

Expanded text:
litare dicitur, ab stipendiis scilicet quae merentur. Idem et veterani dicuntur, quia iam in usu proelii litare dicitur, ab stipendiis scilicet quae merentur. Idem et veterani dicuntur, quia iam in usu proelii non sunt, sed post multos militiae labores quietis suffragium consequuntur. Equestres milites dicti quod equo sedeant. Item militat ille in equestri ordine. Tirones dicuntur fortes pueri, qui ad militiam delegantur atque armis gerendis habiles existunt. Hi enim non ex sola professione nativitatis, sed aspectu et valitudine corporis existimantur. Unde et tirones dicti, quique antequam sacramento probati sint, milites non sunt. Romanae autem militiae mos fuit puberes primos exercere armis. Nam sexto decimo anno tirones militabant, quo etiam solo sub custodibus agebant, de quibus VergiliEt primo flore iuventus. Servos sane numquam militasse constat, nisi servitute deposita, excepto Hannibalis tempore, cum post Cannense proelium in tanta necessitate fuissent Romani,
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sint. P retores idẽ sunt qui et prefecti. qͣiͣ p̾positores. Presides uͦ dicti quia
alicinꝰ loci tutelã. presidialit̾ tenent. Tribuni uocati qd̃ militib siue plebibuᷤᷤ¬
iura tribuunt. Chiliarchi s̃ qui mille presunt quos nos millenarios nuncupa¬
mꝰ. et ẽ grecũ nom̃. Centuriones dicti eoꝙ centũ presũt militib. sic̃ qͥnqͣgena¬
mulꝯ aũt primꝰ ex ppło milites sũpsit et appellauiz. Liber uͦ pͥmus milicie
ordinẽ docut. Miles aut ordinariꝰ dr̃. aut extra ordinariꝰ. Ordinariꝰ ẽ qui ꝑ
ordinẽ militat. nec ad huc aliquẽ osequutꝰ ẽ. gradũ honoris. E st eñi gregariꝰ
idẽ humił milicie. Ertra ordinariꝰ uͦ. qui ob uirrutẽ promouet᷑ ex ordine. S
meriti dicuntꝰ uet̾ani solitiq milicia. qui iã in usu ñ sunt p̾lii: et qr merere mi

Expanded text:
presunt. Pretores iidem qui et prefecti, quasi prepositores. Presides vero dicti, qui et presunt. Pretores iidem qui et prefecti, quasi prepositores. Presides vero dicti, qui et alicuius loci tutelam presidialitiura tribuunt. Chiliarchae sunt qui mille praesunt, quos nos millenarios nuncupaest nomen Graecum. 31. Centuriones dicti, eo quod centum praesunt militibus, sicut quinquagenamulus autem primus ex populo milites sumpsit, et appellavit. Liber vero primus militiae ordinem docuit. 33. Miles, aut ordinarius dicitur, aut extraordinarius. Ordinarius est 425 qui per ordinem militat, nec adhuc aliquem consecutus est gradum honoris; est enim gregarius, id est, humilis militiae. Extraordinarius vero, qui ob virtutem promovetur ex ordine. 34. Emerit
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditatẽ et crudelissimã dñationẽ in ppłis exercentes. Princeps et dignita¬
ꝯiecre lampada turnꝰ. ꝓ primꝰ. Dicto au̾t pͥnceps acapiendi significatõne. qđ
primꝰ capiat. sic̃ municeps ab eo qđ munia capiat. Dux dictꝰ eo qđ sit cluctor exer¬
citꝰ. sor nõ statĩ qͥcũq pͥncipes uł duces s̃: oe̾ reges dici possũr. In bello aũt̾ me¬
liꝰ ducẽ nominari quã regẽ. Nam hoc exprimit in p̾lio ducentẽ. Uncde et uir¬
giliꝰ. Ducis euandri. Salustiꝰ. quo cupido more ducis sese quisq bonũ. nõ dix̃
more ꝯsulis. Mponaches s̃ qui singłarẽ possidenr pͥncipatũ. qualis fuit aleran¬
der apiro grecos. et iulius ap̃ romanos. Hinc et monarchia dr̃. Monos qͥppe
singłaritas greco noĩe. archia pͥncipatꝰ ẽ. Tetrarche s̃ quartã partẽ regni tenẽ¬

Expanded text:
cupiditatem et crudelissimam dominationem in populis exercentes. Princeps et dignitacupiditatem et crudelissimam dominationem in populis exercentes. Princeps et dignitaconiecit lampada Turnus, pro primus. Dictus autem princeps a capiendi significatione, quod primus capiat, sicut municeps ab eo quod munia capiat. Dux dictus eo quod sit ductor exercitus; sed non statim quicunque principes, vel duces sunt, etiam reges dici possunt. In bello autem melius ducem nominari quam regem; nam hoc nomen exprimit in proelio ducentem; unde Virg.: Ducis Evandri, Sallust.: Quo cupidius in ore Ducis sese quisque bonum. Non dixit in ore Consulis. 23. Monarchae sunt qui singularem possident principatum, qualis fuit Alexander apud Graecos, et Julius apud Romanos. Hinc et monarchia dicitur, Μονὰς quippe singularitas Graeco nomine, ἀρχὴ principatus est. 24. Tetrarchae sunt quartam partem regni tenen
Abbreviated transcription (Latin):
appellaret᷑ uł augusto. postea uͦ dũ ludos expͤtarͤr. et ꝓminciatũ eẽt illi appło
ut uocaret᷑ et dñs. statĩ manu uultuq adu̾so. ĩ decoras adulatõnes rep̾ssit. et
dñi appellationẽ ut homo declinauit. atq inseq̃nti die omnẽ ppłm grauissimo
edicto corripuit dñmq se pꝰ hec appellari ne lib̾is quidẽ suis ꝑmisit. Fuit aũt
filio aczie q̃ nata ẽ de sorore uilu cesaris. Reges aũt ob hanc causã ap̾ grecos basilei¬
uocant᷑ qr tãꝙͣ bases ppłm sustinent. Onde et bases coronas hñt. Quanto eñiqͥs¬
qr magis p̾ponitꝰ. tanto ampliꝰ pondelaboꝵ grauat᷑. Tiranni grece dicunt᷑ idẽ lati
ne reges. Nam ap̃ uet̾es int̾ regẽ et tyrannũ nulla discretõ erat ut Pars mͥ paciᷤᷤ
erit dertrã tetigisse tiranni. Fortes eñi reges riranni uocabant᷑. Nam tyro fortiᷤᷤ.

Expanded text:
ludos spectaret, et pronuntiatum esset illi a populo ludos spectaret, et pronuntiatum esset illi a populo ut vocaretur et Dominus, statim manu vultuque averso indecoras adulationes repressit et Domini appellationem ut homo declinavit, atque insequenti die omnem populum gravissimo edicto corripuit, Dominumque se post haec appellari ne a liberis quidem suis permisit. Fuit autem filius Actiae, quae nata est de sorore Iulii Caesaris. Reges autem ob hanc causam apvocantur, quod tamquam bases populum sustinent, unde et bases coronas habent. Quanto enim quisque magis preponitur, tanto amplius pondere laborum gravatur. Tyranni grece dicuntur. Idem latine et reges. Nam apud veteres inter regem et tyrannum nulla discretio erat, ut: pars mihi pacis erat dexteram tetigisse tyranni. Fortes enim reges tyranni vocabatur, nam tyro fortis.
Abbreviated transcription (Latin):
iulo. Imꝑatoꝵ aũt nomĩ ap̃ romanos eoꝵ tantũ finit pͥ. ap̃ quos sũma rei militi¬
ris ꝯsisto̾e. et idõ imꝑatores dicti ab imꝑando erercitui. Soe dũ diu duces ritu¬
lis imꝑatoꝵ fungerent᷑ senatꝰ sensuir ut augusti cesaris hoc nom̃ tantũ ẽẽt.
eoq is distingueret᷑ a ceteris gentiũ regib. qđ et seq̃ntes cesares hactenꝰ usurpa¬
uer̃. Solo eñi fieri ut primmi regis nom̃ & reliqͥ possideant. sic̃ ap̃ albanos exsi¬
liui nomine om̃s reges albanoꝵ silui appellati s̃. sic̃ apud ꝑsas arsacede. apud
egiptos ptolomei. Ap̃ athenienses cieropide. Augusto idõ ap̃ romanos nomẽ
imꝑii ẽ. eo qđ olim augerẽt rẽ publicã amplificindo. qđ nom̃ primitꝰ senatus
octauiano cesari tradidit. ut qr auxerat t̾ras. ipso nõie et titulo ꝯsecraret᷑. Suero¬
tue eiꝰ prima nomini litt̾a efflux̃. ut int̾ deos referret᷑. qđ cesar idẽ reliq̃ pars

Expanded text:
 autem nomen apud Romanos, eorum tantum prius fuit apud quos summa rei militaris consisteret, et ideo imperatores dicti ab imperando exercitui. Sed dum diu duces titulis imperatoriis fungerentur, senatus censuit ut Augusti Cesaris hoc tantum nomen esset, eoque is distingueretur a ceteris gentium regibus; quod et sequentes cesares hactenus usurpaverunt. Solet etiam fieri ut primi regis nomen etiam reliqui possideant, sicut apud Albanos ex Silvii nomine, omnes reges Albanorum Silvii appellati sunt; apud Persas Arsacide; apud Egyptios Ptolomei; apud Athenienses Cecropide. Augustus ideo apud Romanos nomen imperii est, eo quod olim augerent rem publicam amplificando. Quod nomen primo senatus Octaviano Cesari tradidit, ut quia auxerat terras, ipso nomine et titulo consecraretur. Motuae eius prima nominis littera effluxit;
Abbreviated transcription (Latin):
olim qͥ obleue delictũ cogebãtur a dominis ignominie magis quã supplicii causa fur¬
cã circa uiã ferre predicãs peccatũ suũ et monere ceto̾s nequid simile peteiret᷑. futt
tur. q̃ loci forices dicũt. unde et fornicarie. Uirgiliꝰ. Atq ad uerso fornice. Recunda
a fetu dicta. quasi fẽcunda. ẽ eñi partu frequ feti. Flens qͣi licrimas fluens. fugituiꝰ¬

Expanded text:
olim, qui ob leve delictum cogebatur a dominis, ignominiae magis, quam supplicii causolim, qui ob leve delictum cogebatur a dominis, ignominiae magis, quam supplicii causcam circa viam ferre, praedicans peccatum suum, et monere caeteros, ne quid simile peccarent. 110. quae loca fornices dicuntur; unde et fornicariae. Virgilius: Atque adverso fornice. 112 Fecunda, a fetu dicta, quasi fetu abundans: est enim partu frequens. Feta . . . . . Flens, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
fugiens ꝯtrabit sangiuis.Nã tunor sanguinẽ qui coactꝰ gignit formidinẽ. unde
dũ significat. fatuus idẽ existimat᷑ dictꝰ. qr neq ꝗ fat᷑ ip̃e. neq q alii dicunt in¬
relligit. Fatuoso originẽ duci quidã aiiratorib fãtue faum uxonis fitidice. eosq pͥ
mulierũ lenit. ot ꝑtractat̾. ungitꝰ. et nitidat. fallar ꝗ fauendo idẽ loqͣndo decipiar.
Ferudꝰ iracundꝰ.ira eñi uflãmat. frendens q̃ minendo frangar dentes et cõprimat
fremens. Feror ab eo q feritatẽ exerceat. ut bestia. fur afurno dicto ẽ. idẽ a fusco. nã
noctis utitur tp̃re. Factiosus int̾ opprobria. c̃ sediciosũ accipi uolumꝰ. Cum uͦ g̃ciosũ
ac potentẽ et quasi magne factionis. Facinorosꝯ a facti cõmissione nominatꝰ. fac̃ cĩ¬
Talt̾ĩ noceat. Flagiciosꝰ coq freq̃ntiꝰ flagiter atq appetat hbidinẽ. Furcifer dicebatꝰ

Expanded text:
fugiens contrahit sanguis. Nam timor sanguinem gelat, qui coactus gignit formidinem, unde fugiens contrahit sanguis. Nam timor sanguinem gelat, qui coactus gignit formidinem, unde dum significat. Fatuus ideo existimatur dictus, quia neque quod fatur ipse, neque quod alii dicunt intellegit. Fatuos origine duci qumulierum lenit et pertractat, unguit et nitidat. Fallax, quod fando, id est loquendo, decipiat. Fervidus, iracundus. Ira enim inflammat. Frendens, quod minando frangat dentes et conprimat. Fremens. Ferox, ab eo quod feritatem exerceat, ut bestia. Fur a furvo dictus est, id est a fusco. Nam noctis utitur tempore. Factiosus, inter opprobria, cum seditiosum accipi volumus: cum vero gratiosum ac potentem et quasi magnae factionis. Facinorosus a facti commisso nominatus: faciant. Flagitiosus, eo quod frequentius flagitet atque appetat libidinem. 109. Furcifer dicebatur
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ debitorẽ.qͣi fenoris actor. Nam fenꝰ p̾cuma ẽ. Fenerator aũt latine dr et qͥdat mu¬
tuũ et qui accipit. Flamines pontifices ydoloꝵ. felix dr̃ qui felicitatẽ dat felir qui
accipit. et felix ꝑ quẽ datur felicitis. ut felrx tp̃s. felix locꝰ. tidelis ꝓ eo qͣ ab eo fit
id q̃ dicit. uł promutit bonũ. ficilis a faciendo. nec tardꝰ. Firimꝰ. iude et formos.
fortis qi fe̾rt adu̾sa. ił quec̃qꝵ accidine. siuea fe̾rro qͥ sit durꝰ. nec moliatir. toro¬
sꝯ a forma dietꝰ. formũenĩ uer̾es calidũ et feruens dixer̃. Feruor eñi q angur¬
nẽ mouet. et sanguis pulcritudinẽ. Fedꝰ nom̃ ht̃ et ab hicco. et ab hebedo.
ualle resedit. Et fessꝰ corpre qd magis ꝓpriũ. et fess. rerũ a casu uenienniũ. faniga¬
tꝯ qͣĩ fatis agitato. formidolosꝰ aformo idẽ sanguine dictꝰ. c̃ se acure uł ad p̾cordia

Expanded text:
apud debitorem, quasi fenoris actor: nam fenus pecunia est. Fenerator autem Latine dicitur et qui dat muapud debitorem, quasi fenoris actor: nam fenus pecunia est. Fenerator autem Latine dicitur et qui dat mutuum et qui accipit. Flamines, pontifices idolorum. Felix dicitur qui felicitatem dat, felix, qui accipit: et felix, per quem datur felicitas, ut felix tempus, felix locus. Fidelis, pro eo quod fit ab eo id quod dicit vel prosa vel quaecumque acciderint: sive a ferro, quod sit durus nec molliatur. Formosus a forma dictus. Formum enim veteres calidum et fervens dixerunt. Fervor enim sanguinem movet, et sanguis pulchritudinem. Foedus nomen habet ab hirco et haedo,  Aen. 8, 232: Ter fessus valle resedit; et fessus corpore, quod magis est proprium; et fessus rerum a casu venientium. Fatigatus, quasi fatis agitatus. Formidolosus a formo, id est sanguine, dictus, cum se a cute vel a praecordia
Abbreviated transcription (Latin):
e÷ osus sum hinc ẽ erosus. quo utimur licoe ĩ osus nõdicamꝰ. Exitiosus eoq młtis
sit ericio. Erequutor ab exeq̃ndo. idem et actor. Effractor qđ sic expugnator elaustro¬
nĩ. E fferatꝰ mente ferma effectꝰ. et ultra humanũ modũ excedens. s ffrenatꝯ ab
eo d sit preceps et ꝓnꝰ. et sine freno ratõnis. ẜ umchꝰ grecũ nomen ẽ. q ẽ spado.
horũ quidã coeunt. soe tñ uirtꝯ ĩ semine nulla ẽ. Licorẽ eñi hñt et emittũt. soe
ad gignendũ mane et inualidũ. ẜffecta ab eo qd sic freq̃nti fetu exausta. parta
Sem̃ assiduus eam debilẽ reddit.
acundꝰ dictꝰ qr facile fari possit. Facetꝰ qui iocos et luso gestis et factis
comendat. a fa̾ciendo dictꝰ. Frugalis a fruge nominato. idẽ afructu uł par¬
simonia. siue ut alii uolunt a modestie temꝑantia. Fenerator qͥ peccuniã deponit.

Expanded text:
et osus sum. Hinc est exosus, quo utimur, licet iam osus non dicimus. Exitiosus, eo quod multis et osus sum. Hinc est exosus, quo utimur, licet iam osus non dicimus. Exitiosus, eo quod multis exitio sit. Executor, ab exequendo. Idem et exactor. Effractor, quod sit expugnator claustrorum. Efferatus, mente ferina effectus et ultra humanum modum excedens. Effrenatus, ab eo quod sit praeceps et pronus et sine freno rationis. Eunuchus Graecum nomen est, quod est spado. Horum quidam coeunt, sed tamen virtus in semine nulla est. Liquorem enim habent et emittunt, sed ad gignendum inanem atque invalidum. Effeta ab eo, quod sit frequenti fetu exhausta. Partus enim eam assiduusa debilem reddit. F Facundus dictus, quia facile fari possit. Facetus, qui iocos et lusus gestis et factis conmendat, a faciendo dictus. Frugalis a fruge nominatus, id est a fructu vel parsimonia, sive, ut alii volunt, a modestia et temperantia. Fenerator, qui pecuniam deponit
Abbreviated transcription (Latin):
ponit᷑. sic̃ excelło quasi ualde celsꝰ. et exininus qĩ ualde enimens. ẜfficax diciꝯ qr
mullã dift̾icultatẽ hr in qualibo re facienda. hinc et efficiens a faciendo dictꝰ.
Expes qđ sit sine spe. Exꝑs qui extra partẽ. Caruit em̃ in partẽ. Exors qui extra
sortẽ ẽ. Sxul qr exira solũ suũ ẽ quasi trans solũ missꝯ ẽ. aut extra sohĩ uagus.Nã
erulare dicuntꝰ᷑. qui extra solũ eunt. Extorris qui extra t̾ram suã ẽ quasi ex terris. so
eo qd fir ertra t̾minos suos erectꝰ. sic̃ ext̾mis. eoqd sit̃ alienꝰ a t̾ra. ẜ gens et egenus ex̃
Exilis temus. q possit quãius ꝑ angustũ exire. Exesus qr ꝑ comessꝰ. est eñi arid
tenuis. erilis. Craustꝰ qr osũptꝰ ẽ. ec ianis effectꝰ. Crangius qd̾ sit extra sangui¬
nẽ. Exanimis ẽ mortuus. Eranimis aũx ẽxanimus dicim̃ sic̃ unanimꝰ et unanimi
qͣi ualde ustꝰ. ex eñi ꝓ ualde ponit᷑. Frosus ab edio dicta. nã antiqͥ et odi dicebant.

Expanded text:
alde celsus, et eximius, quasi valde eminens. Efficax dictus, quia nullam difficultatem habet in qualibet re facienda. Hinc et efficiens a faciendo dictus. Exspes, quod sit sine spe. Expers, quia extra partem; caruit enim partem. Exsors, quia extra sortem est. Exul, quia extra solum suum est; quasi trans solum missus, aut extra solum vagus. Nam exulare dicuntur, qui extra solum eunt. Extorris, quia extra terram suam est; quasi exterris. Sed eo quod sit extra terminos suos eiectus. Sic et Externus, eo quod sit alienae terrae. Egens et egenus, sine Exilis, tenuis, quod possit quamvis per angustum exire. Exesus, quia percomesus; est enim aridus, is. Exhaustus, quia consumptus est, et inanis effectus. Exsanguis, quod sit extra sanguinem. 91. Exanimis, est mortuus. Exanimis autem et exanimus dicimus, sicut unanimus, et unanimis, quasi valde ustus. 'Ex' enim pro valde ponitur. Exosus ab odio dictus. Nam antiqui et odi dicebant
Abbreviated transcription (Latin):
lo sỹcde natꝰ. Enormis. eoqđ normã et mensurã acceclat. Ab actor ẽ fur iumẽ¬
toꝵ et p̾corũ. quẽ uulgo ab iguũ uocant. ab abigendo scilicos. Abicere et ꝓ

Expanded text:
lo sidere natus. Aenormis, eo quod normam et mensuram excedat. Abactor est fur iumenlo sidere natus. Aenormis, eo quod normam et mensuram excedat. Abactor est fur iumentorum et pecorum, quem vulgo abigeium vocant, a
Abbreviated transcription (Latin):
nores ambit. Auidus dicto ab hẽndo. Habere enĩ cuꝑe ẽ. hinc et auarꝰ. Nam qͥd
ẽ auarũ eẽ : ꝓ gredi ultra quã sufficit. Auarꝯ ex eo dictꝰ d sit auido. auri. et nũꝙͣ
opib expleatur. et qͣntũ plus habuerit tantũ cupiat. flacci fr̃ hoc ꝯcorclante sen¬
ꝯsorciũ suũ aliq̃ inuitare dulcedine. Adulter uiolator maritalis pudoris eoqd al¬
teriꝰ torũ polluat. Anceps huc et illuc fluctuans ac dubiꝰ. istud an illud capiat.⁊
in quã partẽ declinet anxiꝰ. Atrox. d sit tetris morib. Abstenius a temeto idẽ
tate. uł tristicia ad tp̃s. Egrotus q sic eger freq̃ntiꝰ. sic̃ iratꝯ et uacundꝰ. Frũp¬
nosꝰ ab erũpna dictꝰ. qđ ꝑ inopiã miser factꝰ esuriat̾ et sitiat᷑. Auspex eoqd aui¬
ũ auspicia intendat. sic̃ auceps qđ aues capiat. astrosus ab astro dictꝰ. qͣi ma¬

Expanded text:
nores ambiat. 9. Avidus dictus ab avendo, avere enim cupere est. Hinc et avarus. Nam quid nores ambiat. 9. Avidus dictus ab avendo, avere enim cupere est. Hinc et avarus. Nam quid est avarum esse? progredi ultra quam sufficit. Avarus ex eo dictus, quod sit avidus auri, et nunquam opibus expleatur, et quantum plus habuerit, tantum plus cupiat, Flacci super hoc concordante senconsortium suum aliqua invitare dulcedine. Adulter, violator maritalis pudoris, eo quod alterius torum polluat. Anceps, huc et illuc fluctuans ac dubius istud an illud capiat, et in qua parte declinet anxius. Atrox, quod sit tetris moribus. Abstemius, a temeto, id tate vel tristitia ad tempus. Aegrotus, quod sit aeger frequentius, sicut iratus et iracundus. Aerumnosus a rumine dictus, quod per inopiam miser factus esuriat et sitiat. Auspex, eo quod avium auspicia intendat, sicut auceps quod aves capiat. Astrosus ab astro dictus, quasi ma
Abbreviated transcription (Latin):
ti hominis qͥ possit sine ꝑicło fortit᷑̾ aliquid fac̾e. Argutꝰ. qr argum̃tũ cito ĩue¬
nit ĩ loquendo. Acer inunã quãq fonnã ugitꝰ ac nimius. Alacer a uelocitate
et cursu. qͣi dic̾& aliger. Armiger: qd arma gerit. Alacris letus alacrit̾ gestiens
et mulłiꝰ rei nouitate turbatꝰ. Agilis ab agendo aliquid celerit᷑ sic̃ docilis Emulo¬
eiusdem rei studiosꝰ. qi imitator ex amabilis. alias inimicꝰ iuenit᷑. Equus ẽ
ab equitate quaclã scilicoe. S queuus ab eo qđ sit alt̾i equalis eno idẽ coetaneus.
Arogans eo q̃multũ roget᷑. et ille fãstidiosꝰ ẽ. Audar ꝓprie ꝓ arrogante poni¬
tur. Amoso qd sit auimis et uirib plenꝰ. Animato qͣi animo auctꝰ. qͣi animo fir¬
matꝰ. E latus ꝓ eo d se ipsũ sr̃ mensurã suã eleuet et erigar. Ambitiosꝰ qd ho¬

Expanded text:
ti hominis, qui possit sine periculo fortiter aliquid facere. Argutus, quia argumentum cito inveti hominis, qui possit sine periculo fortiter aliquid facere. Argutus, quia argumentum cito invenit in loquendo Acer, in unamquamque formam vegetus ac nimius. Alacer, a velocitate, et cursu, quasi diceret aliger. Armiger, quod arma gerat. Alacris, laetus, alacriter gestiens, 459 et nullius rei novitate turbatus. Agilis, ab agendo aliquid celeriter, sicut docilis. 7. Aemuluejusdem rei studiosus, quasi imitator et amabilis; alias inimicus invenitur. Aequus, est adam scilicet. Aequaevus, ab eo quod sit alteri aequalis aevo, id est, coaetaneus. Arrogans, eo quod multum rogetur, et ille fastidiosus sit. Audax, proprie pro arrogante ponitur. Animosus, quod sit animis et viribus plenus. Animatus, quasi animo auctus, et quasi animo firmatus. 8. Elatus, pro eo quod seipsum super mensuram suam elevet, dum magnus
Abbreviated transcription (Latin):
noscendi grã huic oꝑi int̾iecimꝰ. de quibrdã uocablis hominũ ꝑ denomina
tionẽ. lica origo nominũ unde ueniar a philosophis eã tenear rationẽ ut ꝑ deno¬
minationẽ homo ab humanitate sapiens a sapiencia nominet᷑. qr pꝰ sapiencia deĩde
sapiens. Tam̃ claret alia specialis ĩ origine quorundã nominũ causa sic̃ homo ab
humo. unde ꝓpͥe ẽ homo appellatꝰ. er quib erempli quedã gr̃a in hoc oꝑe posiu¬
mꝰ. Eros uir fortis et sapiens. Auetor abaugendo dictꝰ. Auctorẽ aũt feminino
gn̾e dici ñ posse. Nam quedã sunt que ĩ feminino flecti ñ possũt. ut cursor. Alũ¬
nutrit ez qui nutrit᷑. s&e meliꝰ tam̃ qui mitriz. Anncꝰ ꝑ diriuationẽ qi amicicie
custos. Dictꝰ aũt ꝓprie amicꝰ ab amo. idẽ achatena haritatis. Unde ez ami qd̾
teneant. Amator: turpitudinis qͥ amore torquet᷑ libidinis. Amabilis aut đ sit
amore dignꝰ. Amasiꝰ: eoqd̾ siz ꝓnꝰ ad amorẽ. Astutꝰ ab astu uocatꝰ. d ẽ callidi et ciu¬

Expanded text:
de quaedam noscendi gratia huic operi interiecimus. De quibusdam vocabulis hominum . Licet origo nominum, unde veniant, a philosophis eam teneat rationem, ut per denominationem sapiens; tamen claret alia specialis in origine quorundam nominum causa, sicut homo ab humo, unde proprie homo est appellatus. Ex quibus exempli gratia quaedam in hoc opere posuimus. A Aeros, vir fortis et sapiens. Auctor ab augendo dictus. Auctorem autem feminino genere dici non posse. Nam quaedam sunt quae in feminino flecti non possunutrit, et qui nutritur, sed melius tamen qui nutrit. 4. Amicus per derivationem quasi animi custos; dictus autem proprie amicus ab hamo, id est, catena charitatis; unde et hami, quod teneant. 5. Amator turpitudinis, quia amore torquentur libidinis. Amabilis autem, quod sit amore dignus. Amasius, eo quod sit pronus ad amorem. 6. Astutus ab astu vocatus, quod est callidi et cau
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑitis capite diminiitꝰ dr̃. Cõpro a coma dictꝰ. q formosꝯ sit capillis. uł qr comã
mitrit. Calamistratꝰ a calamistro. Idẽ accu ferrea. ĩ calami similitudine facta. in q̃
crines obtorq̃nt᷑ ut crispi sint. quã in cinere calefacere solent qui capilloᷤᷤ cͥspant.
ut calamistrati sint. Corpulentus qd sit corpore ualidꝰ. et lentis carnib. Crassus a
sagina corpris. a creando carnes. Comessor a comedendo satis. est eñi gule ac uentri
dido. Et candidꝰ q̃i candor datꝰ. Studio eñi accidit candor. Nam albũ uocari ne̾ ẽ.
Crispus clodꝰ curiuuis. Cecus appellato q careat usu. ẽ eñĩ luminib amissis. Cecꝰ ẽ
qui utroq ocło n uidẽt. Caducꝰa cadendo dicto idẽ lunaricꝰ. Confusꝯ a ꝯfessiõe cele

Expanded text:
tus et firmissimus sit. Comtus a coma dictus, quod sit formosus capillis, vel quia comam nutrit. Calamistratus, a calamistro, id est aco ferreo in calami similitudine facto, in quo crines obtorquentur, ut crispi sint: quem in cinere calefacere solent qui capillos crispant, ut calamistrati sint. Corpulentus, quod sit corpore validus et lentis carnibus. Crassus, a sagina corporis, a creando carnes. Comesor, a comedendo satis. Est enim gulae ac ventri dido; et candidus quasi candor datus. Studio enim accedit candor. Nam album vocari natura est. Crispus. Clodus. Curvus. Caecus appellatus, quod careat visum. Est enim luminibus amissis. Caecus est qui utroque oculo non videt. Caducus a cadendo dict
Abbreviated transcription (Latin):
et uilis. idẽ sine honore. Crudelis hoc ẽ erud. quẽ greci bomon appellant. ꝑ transla¬
tionẽ. qiͣ ñ coctioni nec uͦsui habilis. ẽ eñi asper et durꝰ. Carnifer qd̾ cirie̾ afficiar.
Cruciariꝰ eo qd̾ sit eruce dignꝰ. Collega a colligatione. societatis et amicicie cõplexi dictꝰ.
Coetaneus qĩ cõpar etatis. Complex qͥ uno pc̃co. uł crimine alt̾i ẽ applicato ad malũ. Ad
uł loco ad finis. Colonus a coloma uł ab agro colendo dicto. Cognitor a cognoscen¬
do cansã dictꝰ. Curator qd curã ferat pueris qui adhuc eiꝰ etatis sunt ut negocia
sua satis administrare nõ possinz. Clientes priꝰ cohentes dicebant᷑. a colendis patͦ¬
nis. Captꝰ captiuus dictꝰ. quasi capite diminutꝰ dr̃. Colunis a colũpna uocatꝰ. eo¬

Expanded text:
et vilis, id est sine honore. Crudelis, hoc est crudus, quem Graeci ὠμὸν appellant per translaet vilis, id est sine honore. Crudelis, hoc est crudus, quem Graeci ὠμὸν appellant per translationem, quasi non coctus nec esui habilis. Est enim asper et durus. Carnifex, quod carnem afficiat. Cruciarius, eo quod sit cruce dignus. Collega a conligatione societatis et amicitiae conplexu dictus. Coaetaneus, quasi conpar aetatis. Conplex, quia uno peccato vel crimine alteri est adplicatus ad malum; ad vel loco adfinis. Colonus a colonia vel ab agro colendo dictus. Cognitor a cognoscendo causam dictus. Curator, quod curam ferat pueris, qui adhuc eius aetatis sunt ut negotia sua satis administrare non possint. Clientes prius colientes dicebantur, a colendis patronis. Captus. Captivus dicitur quasi capite deminutus; ingenuitatis e
Abbreviated transcription (Latin):
et uersutũ ab eo qd̾ animũ cito u̾tas. Cupidꝰ a capiendo multũ idẽ accipiendo uocit᷑.
Clamosꝯ qͣi calanoso. a calando scilicoe  sonez. Calũpniator falsi criminis accusator. aci¬
luendo idẽ frutrando et decipiendo dictꝰ. Calculator a calculis. idẽ lapillis minutiᷤᷤ
quos antiqͥ ĩ mam tenentes numeros ꝯponebãt. Cõpilator qui aliena dicta suis
ꝑmiscet. et sic̃ solent pigmentarii ĩ pila diu̾sa mirta ꝯtunde. hoc scelere qndã ac¬
cussabat᷑ maninanꝰ ille uates. cũ quosclã uersus homeri transfe̾rens sius ꝑmis¬
cuissoe et cõpilator ueterũ ab emulis diceret᷑. Ille gendit magnarũ ẽẽ uiriũ da¬
uẽ herculis extorq̃re de manu. Contumax ab eo qđ ꝯtẽpnat. Cromaticꝰ dictꝰ qr¬
ñ ofundit᷑ nec colorẽ mutar. Grece eñi croma color uocat᷑. Contumelioso eñi quia
uelox ẽ. et tumet uerbis iniurie. Contensiosꝰ ab intentõne uocato. qui ñ racione

Expanded text:
et versutum, ab eo quod animum cito vertat. Cupidus a capiendo multum, id est accipiendo, vocatus. Clamosus, quasi calamosus, a calamo; scilicet quod sonet. Calumniator, falsi criminis accusator; a calvendo, id est frustrando et decipiendo, dictus. Calculator, a calculis, id est lapillis minutis, quos antiqui in manu tenentes numeros conponebant. Conpilator, qui aliena dicta suis praemiscet, sicut solent pigmentarii in pila diversa mixta contundere. Hoc scelere quondam accusabatur Mantuanus ille vates, cum quosdam versus Homeri transferens suis permiscuisset et conpilator veterum ab aemulis diceretur: Ille respondit: 'Magnarum esse virium clavam Herculi extorquere de manu' Contumax, ab eo quod contemnat. Chromaticus, quia non confunditur nec colorem mutat. Graece enim χρῶμα color vocatur. Contumeliosus, quia velox est et tumet verbis iniuriae. Co
Abbreviated transcription (Latin):
cdas uxores quatuor res impellũt hominẽ ad amorẽ pulcritudo querit᷑. Nunc¬
aũt ille querunt᷑ quas aut diuicie aut forma ñ quas ꝓbitas morũ cõmendat.
Ideo aũt femine sb̾ uiri p̾ate ꝯsistu̾t. qr leuitate animi plerũq decipiunt᷑. uñ
er equũ erat cas iuiri auctoritate repͥmi. Pinde ez ueres uoluer̃ feminas ĩnup¬

Expanded text:
in eligenda uxore, quatuor res impellunt hominem ad amorem: pulchritudo, genuin eligenda uxore, quatuor res impellunt hominem ad amorem: pulchritudo, genuautem illae quaeruntur, quas aut divitiae aut forma, non quas probitas morum commendat. Ideo autem feminae sub viri potestate consistunt, quia levitate animi plerumque decipiuntur. Unde et aequum erat eas viri auctoritate reprimi. Proinde et veteres volueruut feminas i
Abbreviated transcription (Latin):
na uirginitatis ẽ claustrũ. Contub̾niũ ad tp̃s coeundi ꝯuentio. Unde et ta
senti uł absenti mittit᷑. Duioreiũ ẽ qͦcienscũq dissoluto matrimonio alter
eoꝵ altas nptias seqinit᷑. Diuorciñ aũt dictũ aflexui uiaꝵ hoc ẽ uias ĩ diui̾sa
tendẽtes. fibrolũ ẽ. c̾ eo animo sȩparant᷑ ut rursũ ad se iniuicẽ reu̾tant᷑. Nã
fribolo ẽ ułur casse m̃tis. et effluxe. nec stabilis. ꝓprie aũt fribola uocant᷑
fictilia nasa ĩ utilia. Trib aũt ex causis ducit᷑ uxor. Prima ẽ causa ꝓlis de qua
uitoru de qua ibi in genesi dr̃. Non ẽ bonũ eẽ hominẽ solũ. faciamꝰ ei adtoriũ
simile. Tercia causa in ꝯtinencie. Unde dicit apłs. ut qui se ñ ꝯtinet mibat.
Ineligendo marito quatuor expectari solent. Uirtꝰ. genꝰ pulcritudo. sapiẽcia.
Ex his porentior sapiencia ẽ. Ad amoris affectũ refert hec quatuor uirgilius
de enea d ex his dido ĩpulsa ẽ in amorẽ eiꝰ. Puleritudine. Quã sese ore ferẽs

Expanded text:
nae virginitatis est claustrum. 23. Contubernium est ad tempus coeundi conventio; unde et tabsenti, vel absenti mittitur. 25. Divortium est quoties, dissoluto matrimonio, alter eorum alteras nuptias sequitur. Divortium autem dictum a flexu viarum, hoc est, viae in diversa tendentes. 26. Frivolum est cum eo animo separantur, ut rursum ad se invicem revertantur. Nam frivolum est velut quassae mentis, 456 et effluxae, nec stabilis. Proprie autem frivola vocantur fictilia vasa inutilia. 27. Tres autem ob causas ducitur uxor: prima est causa prolis, de qua ausa adjutorii, de qua ibi in Genesi dicitur: Non est bonum esse hominem solum, faciamus ei adjutorium simile ; tertia causa incontinentiae; unde In eligendo marito quattuor spectari solent: virtus, genus, pulchritudo, sapientia. Ex his sapientia potentior est ad amoris affectum. Refert haec quattuor Vergilius de Aenea, quod his Dido impulsa est in amorem ejus. Pulchritudine: Quem sese ore ferens
Abbreviated transcription (Latin):
desidare. Despiciens qͣi deorsũ aspiciat. uł otẽptiu hẽat. Dolosꝰ insidiosus. uł malig¬
nꝰ ab eo qd deludar. Ut era decipiat ocultã maliciã blandis sinonib ornar. Dubius
incerta. qĩ duarũ uarũ. Delator dicto eo  deregit qͣ latebat. Dilator qͥ differt ad ꝓ¬
ꝓferendũ. Desidioso tardo piger. adesidendo uocato. idẽ ualde sedendo. Idem et
residens. aresidendo. de eñi hic augentis ẽ. Delerꝰ mente defectꝰ. ꝑ etatẽ. a por u
ficta dirigunt sulcos in quo onũs seges decurriz. Demens idemq amens. idẽ sũ
¶Loquens ꝓfusa eloquio. Exertꝰ in loq̃ndo expeditꝰ. exerere eñi ꝓferre uł expe¬

Expanded text:
insidiosus vel malignus, ab eo quod deludat. Ut enim decipiat, occultam malitiam blandis sermonibus ornat. Dubius, incertus; quasi duarum viarum. Delator dictus eo quod detegit quod latebat. Dilator, quia differt ad proferendum. Desidiosus, tardus, piger, a desidendo vocatus, id est valde sedendo. Idem et resides a residendo. 'De' enim hic augentis est. Delerus, mente defectus per aetatem, ἀπὸ τsemente dirigunt sulcos, in quos omnis seges decurrit. Demens, idem qui amens; id est sine Eloquens, profusus eloquio. Exertus, in loquendo expeditus. Exerere enim proferre vel expe