comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sat sunt. Uenia postea in iuditio suo clarus
atq altus magnus & potens & non infirmus
ut iudicetu sed fortis ut uidic&r t conteret
eds qui quassati sunt meũ offendendo Hapis
emm offensonis & petra scandali : non creden
suos iacentem contẽpserunt Illi mirandi su
qui ad huc tã magnũ montẽ nolunt agnoscere
Iude in lapidem paruũ non indendo offesdues
heretici in montẽ offendunt Iam en in cgantꝰ
ille lapis iam dicrmus illis. Ecce impleta est
ꝓphetͥa danihelis. Lapis ille quierat paruus.
factus ẽ. mons magnus : & in pleuit uniuersam
terrã. Quare in illum offendistis. & non in illũ
ascendistis : quis tam cȩcus est ut offendat in mon¬
tem : quasi ideo ad te uenerit ut habeas inquam
offendas & non habeas inquem ascendas : uenite
ascendamus Y montẽ dñi. esaias hoc dicit. Uenite
ascendamus. Quid est uenite ascendamus : uenite:
& credite. Ascendamꝰ ꝓficiamus. Uenite ascenda¬

Expanded text:
sati sunt: veniet postea in judicio suo clarus sati sunt: veniet postea in judicio suo clarus atque altus, magnus et potens; non infirmus ut judicetur, sed fortis ut judicet, et conterat eos qui conquassati sunt in eum offendendo. Lapis enim offensionis et petra scandali non credentibsuos jacentem contempserunt: illi mirandi sunt qui adhuc tam magnum montem nolunt agnoscere. Judaei in lapidem parvum non videndo offenderunt, haeretici in montem offendunt. Jam enim crevit ille lapis; jam dicimus illis, Ecce impleta est prophetia Danielis, Lapis ille qui erat parvus, factus est mons magnus, et implevit universam terram . Quare in illum offenditis, et non in illum ascenditis? Quis tam caecus est ut offendat in montem? Quasi ideo ad te venerit ut habeas in quem offendas, et non habeas in quem ascendas. Venite, ascendamus ad montem Domini . Isaias hoc dicit: Venite, ascendamus. Quid est, Venite, ascendamus? Venite, est credite; ascendamus, proficiamus. Is
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ad te uenit. &enim ex lapide paruo creuit.
& factus ẽ. mons magnus. Ita ut impler& uniuer
ad eũ qui terras impleuit: ecce iam uenit. Euigila:
crescendo Ad iugilantes pulsat. si tam̃ ñtantus
ineis sommus est qui &iã contra montẽ uenientẽ
obduresca t : Sed audiunt surge qui dormis. &
exurge amortuis & in luminabitte xp̃s. Mlultũ
Gum erat uideis uidere lapidem. Lapis enĩ ille
adhuc paruus erat merito & paruũ contẽpsert᷑
contẽpnendo offender & offendendo quassati suns
estat ut conterantur. Hoc eñ delapide illo dictũ
est. qui offenderit in lapidem illũ : conquassabit
eũ. Suꝑ quẽ autẽ uenerit: conteret eũ Aliud
est conquassari : aliud conteri. Conquassari
minus est : quã conteri. Sed neminem conterit
excelsus ueniens : nisi ꝗ quasiauerit humilis iacens
Modo autẽ antequã ueniat dñs nr̃ humiliter
iacuit uideis : & offenderunt in illũ & conqͥas¬

Expanded text:
ipse ad te venit. Etenim ex lapide parvo crevit, ipse ad te venit. Etenim ex lapide parvo crevit, et factus est mons magnus, ita ut impleret univerras venire, qui terras implevit? Ecce jam venit; evigila: crescendo et dormientes pulsat; si tamen non tantus in eis somnus est, qui etiam contra montem venientem obdurescant, sed audiant: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Multum enim erat Judaeis videre lapidem. Lapis enim ille adhuc parvus erat: merito et parvum contempserunt, contemnendo offenderunt, et offendendo quassati sunt; restat ut et conterantur. Hoc enim de lapide illo dictum est: Qui offenderit in lapidem illum, conquassabit eum; super quem venerit, conteret eum . Aliud est conquassari, aliud conteri: conquassari minus est quam conteri: sed neminem conterit excelsus veniens, nisi quem conquassaverit humilis jacens. Modo enim antequam veniat Dominus noster, humiliter jacuit Judaeis, et offenderunt in illum, et conquas
Abbreviated transcription (Latin):
scientiã dopane ch̃i Oñs iurtutũ nobiscut discer¬
scuenttã de paries huianta cũq set infirinitas tua:
indeo qs ste suscipiot iegrotat nescio quis
adhbetur medicus susceptũ suũ Dicit medicus egrotũ
Quis eũ suscipit ille Mlagna spes salutis magnus medicꝰ
eum suscepit. Qus medicus : om̃is medicus p̃ter illũ
homo est. Om̃is medicus quiuenit ad in firmũ: Alia
Fac in fantem paruulũ om̃ino quales a parentibus
suscipiuntur. Qui enim non suscipiuntur exponunt᷑.
Qui suscipiuntur nutruntur. Putamꝰ ne sic te suscipit
ss̃ quomodo infantẽ te suscipit mater tua : non
sic: sed ineternũ : tua enim uox est. in alio psalmo.
Qm̃ pater m̃s & mater mea dereliquer̃ me : chis autẽ
dñs animaduerte orbem terrarũ. Ueni & uide
longestas. Sicredis. uenis: sicredis uides Iuomͦ
enm uenitur achnontẽ istũ: nũqͥd pedibus: nũqd
nauibus : nũqͥd pennis : nũqd ȩquis : quantũ ꝑtin&
ad locoꝵ spacia nesatagas : ne e conturberis:

Expanded text:
utum nobiscum, susceptor noster Deus Jacob. Quantacumque sit infirmitas tua, vide quis te suscipiat. Aegrotat nescio quis, adhibetur medicus; susceptum suum dicit medicus aegrotum. Quis eum suscepit? Ille. Magna spes salutis, magnus medicus eum suscepit. Quis medicus? Omnis medicus praeter illum homo est: omnis medicus qui venit ad infirmum, alia er Deus Jacob. Fac te infantem parvulum omnino, quales a parentibus suscipiuntur. Qui enim non suscipiuntur, exponuntur: qui suscipiuntur, nutriuntur. Putasne sic te suscepit Deus, quomodo infantem te suscepit mater tua? Non sic, sed in aeternum. Tua enim vox est in illo psalmo: Quoniam pater meus et mater mea dereliquerunt me, Dominus autem Dominus? Animadverte orbem terrarum, veni, et vide.longe stas: si credis, venis; si credis, vides. Quomodo enim venitur ad montem istum? Numquid pedibus? numquid navibus? numquid pennis? numquid equis? Quantum attinet ad locorum spatia, ne satagas, ne conturberis,
Abbreviated transcription (Latin):
incor maris conturbatȩ sgentes & inclinata st̃
regna : dedit uocem suã altissimus & mota
est terra. Pns uirtutũ nobiscũ : susceptor nr̃
ds̃ iacob Facta sunt miracula ingentib im¬
pletur fides gentiũ ardent arma pͣsũptionis
humane . Vacatur intranquillitate cordis ut
cognoscatur auctor ds̃ om̃iũ mierũ suorũ.
et post istam clarificationẽ. Num qͥd deserit
& plebem iudeoꝵ dequa dicit apłs. Dico enim uobis
ut nonsitis uobis sapientes qr cecitas ex parte
isrł facta ẽ. donec plenitudo gentiũ in traret:
Id est montes buc trans ferentur : nubes hic
pluerent hic h̃s tonitruo suo regna inelina¬
ret : donec plenitudogentiũ intraret. Et qͥd
postea : & sic om̃is ifrahel saluus fieret. Ideo
& hic ipsũ ordinem seruans: Ex altabor in
nobiscũ : susceptor noster deus iacob¬

Expanded text:
t regna, dedit vocem suam Altissimus, et mota est terra. Dominus virtutum nobiscum, susceptor noster Deus Jacob. Facta sunt miracula in gentibus, impletur fides gentium, ardent arma praesumptionis humanae: vacatur in tranquillitate cordis, ut cognoscatur auctor Deus omnium munerum suorum. Et post istam clarificationem, numquid deserit et plebem Judaeorum, de qua dicit Apostolus: Dico enim vobis, ut non sitis vobis sapientes, quia caecitas ex parte Israel facta est, donec plenitudo Gentium intraret? Id est, donec montes huc transferrentur, nubes hic pluerent, hic Dominus tonitruo suo regna inclinaret, donec plenitudo Gentium intraret. Et quid postea? Et sic omnis Israel salvus fieret . Ideo et hic ipsum ordinem servans, Exaltabor, inqnobiscum, susceptor noster Deus Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
puistis uerbũ dĩ . ecce conuertimur ad gentes
Impletũ est : mandabo nubib meis ne pluant suꝑ
ean pluuiã. Deniq ipsa gens iudea modosic re¬
mansit: tamq uellus siccũ in area. Nã & hoc
nostis contigisse in quoda miraculo: area sicca
erat uellus solũ madebat sed pluia in uellere
non apparebat. Sic & sicramentũ noutestam̃ti
non apparebat ingente iudȩoꝵ qͦd illic uellus
hoc uelu uel atũ erat sacram̃tũ in uellere. Ina¬
rea uero mom̃ib gentib pat& euanglium xp̃i
Pluuna mamfesta ẽꝰ. nuida ẽ. gr̃a xp̃i. non enim
tugitur uelam̃to. Vt autẽ exir& inde pluuuiã
ex pressũ est uellus Per pressuram eninercluser
deistis nudibus ꝓquã uocẽ regna inclinaretur

Expanded text:
puistis verbum Dei, imus ad gentes : impletum est, Mandabo nubibus meis, ne pluant super eam imbrem. Denique ipsa gens Judaea modo sic remansit, tanquam vellus siccum in area. Nam et hoc nostis contigisse in quodam miraculo. Area sicca erat, vellus solum madebat: sed pluvia in vellere non apparebat . Sic et sacramentum Novi Testamenti non apparebat in gente Judaeorum. Quod illic vellus, hic velum: velatum enim erat sacramentum in vellere. In area vero, in omnibus Gentibus patet Evangelium Christi: pluvia manifesta est, nuda est gratia Christi; non enim tegitur velamento. Ut autem exiret inde pluvia, expressum est vellus. Per pressuram enim a se excde istis nubibus, per quam vocem regna inclinarentur,
Abbreviated transcription (Latin):
enim fuit prima sabbati resurrectio eiꝰ :
qua susceptus ẽ. in eternã uitã. ciumors
ultra non dominabitur. Dicuntur aut̃
ista exꝑsona crucifiᵈ i Nã de capite psal¬
mi huuis sunt uerba qu& ipse clamauit
cum incruce penderet: ꝑ sonã etiam ser¬
uans ueteris hominis. cuius mortalita¬
tem porta it Nam uetus homo nost᷑.
confixus ẽ. crucicum illo Its aLia

Expanded text:
enim fuit prima sabbati resurrectio ejus, qua susceptus est in aeternam vitam, cui mors ultra non dominabitur . Dicuntur autem ista ex persona crucifixi: nam de capite psalmi hujus sunt verba quae ipse clamavit cum in cruce penderet, personam etiam servans veteris hominis, cujus mortalitatem portavit. Nam vetus homoenim fuit prima sabbati resurrectio ejus, qua susceptus est in aeternam vitam, cui mors
Abbreviated transcription (Latin):
Et cumillisaturatisint inmunditia sũa ut
meintelligire Non possint : ego sãtura bordũ
manifestabitur gloria tua. in his quime
intelligunt. Sane illo uersu ubi dictũ est.
saturati sunt porcina: nonnulla exemplaria
saturati sunt filus habent Exambiguo
enim greeo interpretatio duplex euenit:¬
ilios eum. opera intellegimus : Et sicut bona
operabonos filios: itamalos mala: Exlli¬

Expanded text:
et eum illi saturati sunt immunditia sua, ut et eum illi saturati sunt immunditia sua, ut me intelligere non possint, ego satiabor dum manifestabitur gloria tua, in his qui me intelligunt. Sane in illo versu ubi dictum est Saturati sunt porcina, nonnulla exemplaria Saturati sunt filiis habent. Ex ambiguo enim graeco interpretatio duplex eveniilios autem, opera intelligimus; et sicut bona opera bonos filios, ita malos mala.
Abbreviated transcription (Latin):
debell& iniquitatis & diuidat iustos abim¬
pus: Hanc gͦ crucent abinimicis manus tue.
hoc est uircũs tuȩ: hoc est ab in imicis meis:
Dnẽ perdens deterra. dispertin̾e eos inuita
eorum : Dnẽ perdens eos deterra quã inha¬
bitantꝰ. disꝑtire eos ꝑorbem terrarum. inista
uita: quam solam suam uitam putant. qr
aeternam desperant : Et de absconditis tius
adimpletus est uenter eorum: Non solũ
autem ista poena eos consequitur uisibilis:
sed etiam depeccatis quȩ tam quam tenebrȩ
absconduntur alumine ueritatis cuae. ad¬
impl&a est memoria eorum. ut obliuiscant᷑
dm̃ : Saturati sunt porcina : Saturati sunt¬
iinundi inmundicia: conculcantes mar¬
garitas sermonum dĩ . &reliquerunt reli¬
paruulis suis : clamantes peccatum hoc su
quinon apparui eis qui corde sordido & tene¬
broso lucem sapientiae uidere non possunt:
in tua usticia apparebo inconspectu cuo: sa
dummani festabitur gła tua: Ctiabor :

Expanded text:
debellet iniquitatis et dividat justos ab imdebellet iniquitatis et dividat justos ab impiis; hanc ergo erue ab inimicis manus tuae, hoc est virtutis tuae, hoc est ab inimicis meis. Domine, perdens de terra, dispertire eos in vita eorum: Domine, perdens eos de terra quam inhabitant, dispertire eos per orbem terrarum in ista vita, quam solam suam vitam putant qui aeternam desperant. Et de absconditis tuis adimpletus est venter eorum: non solum autem ista poena eos consequetur visibilis; sed etiam de peccatis, quae tanquam tenebrae absconduntur a lumine veritatis tuae, adimpleta est memoria eorum, ut obliviscantur Deum. Saturati sunt porcina: saturati sunt immunditia, conculcantes margaritas sermonum Dei. Et reliquerunt relisuis: clamantes, Peccatum hoc supqui non apparui eis qui corde sordido et tenebroso lucem sapientiae videre non possunt, in tua justitia apparebo in conspectu tuo. Satiabor dum manifestabitur gloria tua:
Abbreviated transcription (Latin):
concluserunt: Letitia sua pingui co oꝑti sunt :
postea quã cupiditas eorum descelere saciata ẽ:
O seorum locutumẽ suꝑbiam Etꝓpter ea os
eorum locutum ẽ suꝑbiam: dicendo aue rex
tatem : Nunc circum dederunt me incrucae :
Oculos suos statuerunt declinare in terram:
Intentionem cordis sui ftatuerunt declinare
in ista terrena: putantes magnum malũ
perpeti eum qui occidebatur & se nullum
ille aduersarius circum iens querens quem
deuoret Ꝙsicut catulus leonis. habitans
in abditis Et sicut catulus eiꝰ Populus cui
dictum est. Uos expatre diabolo estis: co¬
subuerte eos Exurge dnẽ: quem dormire ar¬
bitrantur : & iniquitates hominũ non curare :
Ante excecentur malicia sua: ut factũ eorũ
animam meam . resuscitando mȩ amorte: quȩ
mihi ab impus iħ rogata est : frameam tuam
abinimicis manus tuae Animan enim mea
framea tua est quam as sumpsit manus tua
id est aeterna uircus tua  ut ꝑ ipsam regna

Expanded text:
concluserunt: laetitia sua pingui cooperti sunt, concluserunt: laetitia sua pingui cooperti sunt, postea quam cupiditas eorum de scelere satiata est. Os eorum locutum est superbiam: et propterea os eorum locutum est superbiam, dicendo: Ave, retatem, nunc circumdederunt me in cruce. Oculos suos statuerunt declinare in terram: intentionem cordis sui statuerunt declinare in ista terrena; putantes magnum malum perpeti eum qui occidebatur, et se nullum ille adversarius circumiens, quaerens quem devoret . Et sicut catulus leonis habitans in occultis. Et sicut catulus ejus, populus cui dictum est: Vos ex patre diabolo estis , cosubverte eos: exsurge, Domine, quem dormire arbitrantur et iniquitates hominum non curare; ante excaecentur malitia sua, ut factum eorum animam meam resuscitando me a morte, quae mihi ab impiis irrogata est. Frameam tuam ab inimicis manus tuae: anima enim mea framea tua est, quam assumpsit manus tua, id est, aeterna virtus tua, ut per ipsam regna
Abbreviated transcription (Latin):
angustis: quibus uenitur ad requiem tuã.
Ut non moueantur ueftigia mea. Ut non
moueantur signa itineris mei que cãquã
uestigia sacramentis & scripturis apłicis
ĩ pressa sunt : quȩ intueantur & obseruens
qui me sequi uolunt: aut certe ut etiam
stabiliter in aeternit̾ate ꝑmaneã : postea
quam ꝑegi uias duras. & inangustus
semitarum tuarum gressus ꝑfeci Egocla-
ra & ualida intentionẽ preces ad tedi¬
rexi : quoniam ut hanc habere possemus.
exaudistime infirmius orantem Inclina
aurem tuam mihi : & exaudi uerba mea:
rȩtuae A resistentib: fauorł quomihi faues:
me ut pupillam oculi. que apparet ꝑ par¬
ua & exigua. ꝑ eam tamera dirigatur acies
luminis quolux & tenebrȩ duudicuntur sicut
ꝑ xpĩ humanitatem diuinitas uidicii discer¬
nens inter iustos & peccatores In tegmine
alarum tuarum protegeme: Inmonimento
impiorum quime afflixerunt Inimici mei
animam meam circum dederunt: adipẽ sud¬

Expanded text:
angustis, quibus venitur ad requiem tuam. angustis, quibus venitur ad requiem tuam. Ut non moveantur vestigia mea: ut non moveantur signa itineris mei, quae tanquam vestigia sacramentis et Scripturis apostolicis impressa sunt, quae intueantur et observent qui me sequi volunt; aut certe, ut etiam stabiliter in aeternitate permaneam, postea quam peregi vias duras, et in angustiis semitarum tuarum gressus perfeci. 6. vera et valida intentione preces ad te direxi; quoniam ut hanc habere possem, exaudisti me infirmius orantem. Inclina aurem tuam mihi, et exaudi verba mea: tibus dexterae tuae: a resistentibus favori quo mihi faves. t pupillam oculi: quae apparet perparva et exigua; per eam tamen dirigitur acies luminis quo lux et tenebrae dijudicantur, sicut per Christi humanitatem divinitas judicii discernens inter justos et peccatores. In tegmine alarum tuarum protege me: in munimento impiorum qui me adflixerunt inimici mei animam meam circumdederunt super
Abbreviated transcription (Latin):
domini tribuenda: aduincta
ecclesia que corpus eiꝰ est:
xaudi ds̃ usticiam meam interi de
dep̃cationimeȩ: auribus orationem
meam non in labis dolosis : Ng
ad te in labus dolosis procedentem Auul.¬
tu tuo uidicium meum prodeat Ex inlu¬
minatione notitiae tuae uerum uidicem:
aut certe noninlabus dolosis. Auultu tuo
iudicium meum ꝓdeat: ut scilicet non
proferam uidicans aliud quã inte intellago
uteleant aequitatem Cordis utiq oculi ⁊
ipsum cormeum uisitatione tribulationis
probatum est Igneme examinasti : & non
est inuenta in me iniquitas Non autẽ nox
tantum quia ꝑturbare adsolet. sed etiam
ignis qusuritꝰ uocunda est ipsa tribula¬
quod ꝑtineat adgloriam & laudem tuã:
rion adopera hominum quȩ facunt p̃pt̃
tuorum Propter uerba pacis tuae: uel
prophetarum tuorum Ego custodiui
uias duras Ego custodiui uias labori¬
Adꝑficiendos gressus meos insemitis tuis:
Ut perficeretur caritas aecđȩ in itinerib

Expanded text:
Domini tribuenda, adjuncta Ecclesia, quae corpus ejus est. 2. Exaudi, Deus, justitiam meam, intende deprecationi meae. Auribus percipe orationem meam, non in labiis dolosis: non ad te in labiis dolosis procedentem. A vultu tuo judicium meum prodeat: ex illuminatione notitiae tuae verum judicem; aut certe, non in labiis dolosis a vulto tuo judicium meum prodeat, ut scilicet non proferam judicans aliud quam in te intelligo. eant aequitatem: cordis utique oculi. ipsum cor meum visitatione tribulationis probatum est. Igne me examinasti, et non est inventa in me iniquitas: non autem tantum, quia perturbare assolet, sed etiam ignis, quia urit, vocanda est ipsa tribulaquod pertineat ad gloriam tuam. Non ad opera hominum, qui faciunt praeter m. Propter verba pacis tuae et Prophetarum tuorum. Ego custodivi vias duras: ego custodivi vias labori. vers. 5. Ad perficiendos gressus meos in semitis tuis: ut perficeretur charitas Ecclesiae in itineribus
Abbreviated transcription (Latin):
mini auertere: hȩc ẽ : dãpnatiotua: dicinñs illi:
qui uis habeat pondus anñ habeat : ego faueo
ꝓrsus dico : Quia isti homines falsa int̾e hxert̃¬
& audi unde creda: quia apud alios uidices obti¬
niusti causã tuã : et istidãpnati sunt. Si ergote:
dãpnauer̃. dãpnationẽ mererentur: Dignare
acceptare cecilianũ in nocentẽ. qs noluit exire
ad maiores tuos & sic seruaiit causã suã õrbis
terrarũ. quomͦ tuseruasti c̃cilio nunidianum.
sunnocentẽte reddidit sedes gabaitana: quante
potius illũ sedes apłica: aut uis ut ualent qui
primodã pnarunt᷑ siualent contra te ualent:
Nã illi ẽtra cecilianũ nec ualent nec ualebunt:
tomen qͥd c̃trate iudices adtende iã hic audent
dicere: Sed nos qui postea dã pnabimꝰ maxi¬
mianistas : plures eramꝰ : Uileat gͦ sententia
dã pnauer̃ : Modo inustus ẽ felicianꝰ aut¬
nocens receptꝰ est. aut in nocens dãpnatus est.
Siergo in nocentẽ recipis ꝓpace donati cede om̃ib gentib¬

Expanded text:
mini advertere. Haec est damnatio tua. Dicimus illi: Quid vis? habeat pondus an non habeat? Ego faveo: prorsus dico, quia isti omnes falsa in te dixerunt; et audi unde credam: Quia apud alios judices obtinuisti causam tuam, et isti damnati sunt. Si ergo te damnaverunt, damnationem mererentur; dignare acceptare Caecilianum innocentem, qui noluit exire ad majores tuos, et sic servavit causam suam orbi terrarum, quomodo tu servasti concilio Numidarum. Si innocentem te reddidit sedes Bagaitana, quanto potius illum sedes Apostolica? Aut vis ut valeant qui primo damnaverunt? Si valent; contra te valent. Nam illi contra Caecilianum nec valuerunt, nec valebunt: tamen quid contra te judices, attende. 22. Jam hic audent dicere: Sed nos qui postea damnavimus Maximianistas, plures eramus. Valeat ergo sententia damnaverunt: modo intus est Felicianusnocens receptus est, aut innocens damnatus est. Si ergo nocentem recipis pro pace Donati; cede omnibus gentib
Abbreviated transcription (Latin):
tus autẽ . qͥ sp̃e suã ponit in homine: Confunde¬
ris qr fefellit te spes fefellit. spesposita in
mendatio  Om̃is enĩ homo mendax. Si autẽ
ponas spẽ tuã in dõ tuo ñ confunderis quia
ille in quo spẽ posusti falli ñ potest Uide et
illd̃ quẽ paulo ante cõmemoraui. iustũ c̃firma .r¬
tũ positũ in tẽpore malo indie tribulationis:

Expanded text:
tus autem qui spem suam ponit in homine . Confundetus autem qui spem suam ponit in homine . Confunderis, quia fefellit te spes, fefellit spes posita in mendacio: omnis enim homo mendax . Si autem ponas spem tuam in Deo tuo, non confunderis; quia ille in quo spem posuisti, falli non potest. Unde et ille quem paulo ante commemoravi, justus confirmatus, posit
Abbreviated transcription (Latin):
suo Quantũ lib& eni ille det : qͥd dabit tale
quale ille p̃stitit : ut plurimũ det aurũ
dabit: et multũ aurũ dabit illȩ lucẽ p̃stiat
Vt nouerit illeqe nihil dat: uideat in tenebris
qđ dat : Iuid gͦ dabimꝰ nos medico illi oculos
in teriores nr̃os sananti. aduidendũ quendã
lucẽ eternã qđ ẽ ipse : qd illidabimꝰ queramꝰ¬
& inueniamꝰ si possumꝰ et in angustus in quisitio¬
nis nr̃e exclamemꝰ. Quid retribuã dño pro
om̃ib quȩ retribuit mihi: et qͥd inuenit:
Calicẽ salutaris accipiã : et nom̃ hñi in uoca¬
quib biberet calicẽ dñi c̃firmat autẽ iustos
dñs: Nouit dñs uias inmaculatoꝵ: & hereditas
eoꝵ in et̃nũ erit Nonc̃ fundent᷑ in tẽpore ma¬
lo uid ẽ ñ c̃fundent᷑ in tẽpore malo:indie
tribulationis in die angustioͣꝵ ñ confundent᷑ :
sic̃ c̃fundit quẽ fallit spes Quid ẽ qͥc̃ fundit᷑

Expanded text:
suo: quantumlibet enim illi det, quid dabit tale suo: quantumlibet enim illi det, quid dabit tale quale ille praestitit? Ut plurimum det, aurum dabit, et multum aurum dabit: ille lucem praestitit. Ut noverit ille quia nihil dat, videat in tenebris quod dat. Quid ergo dabimus nos medico illi, oculos interiores nostros sananti, ad videndam quamdam lucem aeternam, quod est ipse? quid illi dabimus? Quaeramus, inveniamus, si possumus; et in angustiis inquisitionis nostrae exclamemus: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Et quid invenit? Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocaquibus biberet calicem Domini. Confirmat autem justos Dominus. Novit Dominus vias immaculatorum, et haereditas eorum in aeternum erit. lo. Quid est, Non confundentur in tempore malo? In die tribulationis, in die angustiarum non confundentur: sicut confunditur quem fallit spes. Quis est qui confunditur?
Abbreviated transcription (Latin):
Tam̃ et de nobis qͥd dictũ ẽ : dilectissimi nunc
filiidĩ sumꝰ et ñdũ apparuit qͥderimꝰ  Scimus
qe cũ apparuerit simles ei erimꝰ qm̃ uidebimꝰ
eũ sicuti est Seruat᷑ gͦ nobis nescio qͦd dulce
spectaculũ: om̃mo et si cogitari ex aliqua
parte in enigmate et ꝑspeculũ potest. dici
tam̃ nullomͦ potest pulchritudo illius dulce¬
dinis quã seruat dñs timentib se. ꝑficit autẽ
sꝑantib: inse: Illuc parantꝰ corda nr̃a in om̃ib:
uitȩ huiꝰ tribulationib: ec tẽptationib: Noli
mirari ꝗx in laborib pararis. ad magnũ ali
quid pararis: Unde uox illa iusti c̃firmati:
ñ sunt c̃digne passiones huiꝰ tẽporis ad futurã
głam que reuelabitꝰ in nobis. Quȩ erit fu¬
tura gła nr̃a. nisi ȩquari angłis et uidere
dm̃s quantũ p̃stat ceco qui illi oculos sanaue¬
rit ut uideat hanclucẽ: cũ sanus factus fuerit
ille. nec inuenit qd dignũ rependat sanatori

Expanded text:
Tamen et de nobis quid dictum est? Dilectissimi, nunc Tamen et de nobis quid dictum est? Dilectissimi, nunc filii Dei sumus, et nondum apparuit quod erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Servatur ergo nobis nescio quod dulce spectaculum omnino: et si cogitari ex aliqua parte in aenigmate et per speculum potest, dici tamen nullo modo potest pulchritudo illius dulcedinis, quam servat Deus timentibus se, perficit autem sperantibus in se . Illuc parantur corda nostra in omnibus vitae hujus tribulationibus et tentationibus. Noli mirari, quia in laboribus parariusti confirmati: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Quae erit futura gloria nostra, nisi aequari Angelis, et videre Deum? Quantum praestat caeco, qui illi oculos sanaverit, ut videat hanc lucem? Cum sanus factus fuerit ille, nec invenit quid dignum rependat sanatori
Abbreviated transcription (Latin):
creduntꝰ abignorantib: ab his qͥ nonnorunt
uidẽ uias imaculatoꝵ.: Ille qͥeas nouit scit ꝑ quã
rectũ ducat mansuetos suos Vnde dicit in
alio psalmo Diriget mansuetos in iuditio :
docebit mansuetõs uias suas. Quomͦ putatis
detestatos homines transeutes ulcgrosũ ꝑ au¬
perem.iacentẽ ante diuitis iamiã : quomͦ hunc
forte clusis narib c̃spuebat nouerat autẽ
dñs illi seruarȩ paradisũ. Quomꝰ autẽ sibi
optabat uitã illuis qui induebatꝰ purpura
et bisso & epulabatur qͥotidie splendide :
Dñs autẽ qui ꝓspiciebat dies illius. nouerat¬
eiꝰ futura torm̃ta : et sine sine torm̃ta: Pygo
nouit dñs uias mnꝰ maculatoꝵ. Et hereditas
eorũ in ȩternũ erit : Hoc in fide habemꝰ  Ds
nũqͥd infide : ds̃ nouit illa intanta
manifestatione in quanta ñ possumꝰ dicere
cũ uł ȩquati fuerimus angłis : ñ enĩ nobis tã
manifesta erunt. Quer manifesta : quã st̃
manifesta illi qui nec cõmutare potest :

Expanded text:
duntur ab ignorantibus, ab his qui non noverunt videre vias immaculatorum. Ille qui eas novit, scit per quam rectum ducat mansuetos suos. Unde dixit in alio psalmo: Diriget mites in judicio, docebit mansuetos vias suas . Quomodo putatis detestatos homines transeuntes ulcerosum pauperem jacentem ante divitis januam ? Quomodo forte hunc occlusis naribus conspuebant? Noverat autem Dominus illi servare paradisum. Quomodo autem sibi optabat vitam illius qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide? Dominus autem qui ptormenta, et sine fine tormenta. Ergo, Novit Dominus vias immaculatorum. 8. Et haereditas eorum in aeternum erit. Hoc in fide habemus: Dominus numquid in fide? Dominus novit illa in tanta manifestatione, in quanta non possumus dicere, cum vel aequati Angelis erimus. Non enim nobis tam manifesta erunt, quae erunt manifesta, quam sunt manifesta illi qui nec commutari potest.
Abbreviated transcription (Latin):
famis saturabuntur. quia peccatores peribunt.:
nimici autem dnĩ mox ut gloriabuntur et ex¬
altabuntur: deficientes sicut fumus deficieNt
Exipsã similitudine : rem quã insinuauit agnos¬
cite: Fumus  ͫ a loco ignis erũpens. in altum
extollitur. & ipsa elacione inglobum magnũ intu-¬
mescit: erumpenf& creseens Sed quanto fuerit globus
ille grandior: tanto fit uanior: Ab illa enimmag¬
nitudine non fundata & solidata sed pendente
et inflata : inauris atq: dilabitur: ut uidea sipsã
ei obfuisse magnitudinem Quanto enim plus
erectus est quãnto extentus. quanto diffusus undiq
inmaiorem ambitũ : tanto fit exilior. & deficiers
& non apparet᷑. Inimici autem dnĩ statim ut gła¬
buntur. & exaltabuntur. deficientes. sicut fumus
deficient. Detalibus dictum est: sicut iamnes. et
mambres restit erunt moysi: sic &isti resistunt
ueritati. Homines mente corrupt. reꝓbi circa
fidem. Vnde autem resiftunt ueritati. nisi in¬

Expanded text:
 saturabuntur: quoniam peccatores peribunt. 12.  saturabuntur: quoniam peccatores peribunt. 12. Inimici autem Domini statim ut gloriabuntur et exaltabuntur, deficientes sicut fumus deficient. Ex ipsa similitudine rem quam insinuavit, agnoscite. Fumus a loco ignis erumpens in altum extollitur, et ipsa elatione in globum magnum intumescit: sed quanto fuerit globus ille grandior, tanto fit vanior; ab illa enim magnitudine non fundata et solidata, sed pendente et inflata, it in auras atque dilabitur, ut videas ipsam ei obfuisse magnitudinem. Quanto enim plus erectus est, quanto extentus, quanto diffusus undique in majorem ambitum, tanto fit exilior, et deficiens, et non apparens. Inimici autem Domini statim ut gloriabuntur et exaltabuntur, deficientes sicut fumus deficient. De talibus dictum est: Sicut Jannes et Mambres restiterunt Moysi, sic et isti resistunt veritati: homines mente corrupti, reprobi circa fidem. Unde autem resistunt veritati, nisi in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓiceretur: Neq hĩc despera e debemus fr̃s
dealiis: qui force elegerint ueritatem: Nonse¬
cuti fuerint necessitatem Usq adeo enim
deceteris desperandum nonẽ: ut nec deisto
desperem quam dui uiuit Denullo enim uiuente
desperandum est Hoc ergo fr̃s exoccasiorie
hac scire debuit caritas ura. Nequis forte aliud
uobis dicat: Nam subdiaconus eorum quicũe
ibi Nulla qu estio commoueretus. elegit catho¬
licam pacem & unitatem & illis dimissis uenit.
uenit diuma reuera. sicut eligens quod bonũ est.
Non sicut repudia.  amalis: Sic acceptus est
ut de eius conuersione gaudeamus: & eum urĩs
orationib cõmendemus: Potens ẽ. enim ds̃: qui
eum faciat etiam atq etiam meliorem Ceterũ
denullo pronuntiandum ẽ. in aliquam partem.
siue inbonã. siue inmalam: quam dui erim hic
uiuitur. crastinus dies semꝑ ignoratur: Nori
confundentur in tempore &indiebus famis¬

Expanded text:
projiceretur. Neque hinc desperare debemus, fratres, projiceretur. Neque hinc desperare debemus, fratres, de aliis, qui forte elegerint veritatem, non secuti fuerint necessitatem. Usque adeo enim de caeteris desperandum non est, ut nec de isto desperem, quamdiu vivit. De nullo enim vivente desperandum est. Hoc ergo, fratres, ex occasione hac scire debuit Charitas Vestra, ne quis forte aliud vobis dicat. Nam subdiaconus eorum, qui, cum ei nulla quaestio ibi commoveretur, elegit catholicam pacem et unitatem, et illis dimissis venit, venit revera sicut eligens quod bonum est, non sicut repudiatus a malis: sic acceptus est, ut de ejus conversione gaudeamus, et eum vestris orationibus commendemus. Potens est enim Deus, qui eum faciat etiam atque etiam meliorem. Caeterum de nullo pronuntiandum est in aliquam partem, sive in bonam, sive in malam. Quamdiu enim hic vivitur, crastinus dies semper ignoratur. Non confundentur in tempore malo, et in diebus famis
Abbreviated transcription (Latin):
sibi colligere deb& uerbũ di. et recondere in in¬
timis cordis sui quẽ ad modũ formica abscondit
uacat hoc agere Uenit autẽ hiemps. idẽ. suꝑuenit
tribulatio : et nisi in tus inuenerit qđ edat. necesse
est ut fame depereat: Iste gͦ sibi ñ collegerat uer¬
bũ dĩ suꝑuenit hnemps: ñ hic inuenit᷑ qđ quere¬
bat: c̃ solari nisi inde ñ poterat : De uerbo autẽ di
ullomͦ intꝰ apud se nihil habebat : foris qđ que¬
rebat ñ inueniebat Ardebat indignationũ et
doloꝵ faicib agitabatur mens eiꝰ uiolent᷑. et tã¬
di occulte doñec & iã erũperet in quosdam ge¬
mitus: ita ut int̾ fratres sonaret & se audire
nesciret. Ui debamus. & dolebamꝰu uehe m̃t᷑
ds̃ scit tantam̃ penam anime: tantas gruces:
tantas gehennas: tanta torm̃ta: quiꝰplurib:
iñpatiens loci humilis cin siapparet᷑. posset
eẽ. locus salubris: Talis aparint. ut etiã

Expanded text:
sibi colligere debet verbum Dei, et recondere in insibi colligere debet verbum Dei, et recondere in intimis cordis sui, quemadmodum formica abscondit atem enim vacat hoc agere: venit autem hiems, id est, supervenit tribulatio; et nisi intus invenerit quod edat, necesse est ut fame dispereat. Iste ergo sibi non collegerat verbum Dei, supervenit hiems, non hic invenit quod quaerebat, consolari nisi inde non poterat, de verbo autem Dei nullo modo. Intus apud se nihil habebat, foris quod quaerebat non inveniebat: ardebat indignationum et dolorum facibus, agitabatur mens ejus violenter, et tamdiu occulte, donec etiam erumperet in quosdam gemitus, ita ut inter fratres sonaret, et se audiri nesciret. Videbamus, et dolebamus vehementer, Deus scit, tantam poenam animae, tantas cruces, tantas gehennas, tanta tormenta. Quid pluribus? Impatiens loci humilis, cui si saperet, posset esse locus salubris, talis apparuit, ut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
besȩ illis secũ q bene cẽ cũ malo npotest:
uis qͥs autẽ malus ÷ male secu est ÷ corqueat
nec esse ẽ. sibi se ipso torm̃to. Ipsȩ ẽ. enĩ pena
sua : quẽ torqua c̃scientia sua fugetabinimi¬
co quo potuerit: a se quo fugia: Ita quida
exparte donati uenera It ad nosaccusatꝰ. et excõ¬
municatꝰ asuis. hic̃ quȩrens qđ ibi ꝑdiderat Sed
quia suscipi ñ potuit. nisi eo loco qͦ debuit. Non
enĩ deseruit illã partẽ. quasi integer apud ip¬
sos ut appareret eũ ñ necessitate : sed delectatione
fecisse. Quia ubi habere ñ potuit qđ querebat
querebat autẽ uanã elationẽ et fals bͥnhonorẽ:
et qr hic ñ inuenit qđ ibi ꝑdidit: et ipse perut
Gemebat sautius : et ñ c̃ solabat᷑: Erant enĩ in con¬
scientia eiꝰ aculei horribiles. tacite tẽptauimꝰ con¬
solari eũ deuerbodĩ Sed ille ñ erat desapientib
formicis: quȩ sibi ȩstate colleger unde heme
uiuant : Cũ enĩ sunt restranquille : tunc homo

Expanded text:
llis secum, quia bene esse cum malo non potest. Quisquis autem malus est, male secum est: torqueatur necesse est sibi seipso tormento. Ipse est enim poena sua, quem torquet conscientia sua. Fugit ab inimico quo potuerit, a se quo fugiet? 11. Ita quidam ex parte Donati venerat ad nos, accusatus et excommunicatus a suis, hic quaerens quod ibi perdiderat. Sed quia suscipi non potuit, nisi eo loco quo debuit: non enim deseruit illam partem quasi integer apud ipsos, ut appareret eum non necessitate, sed electione fecisse: quia ibi ergo habere non potuit quod quaerebat, quaerebat autem vanam elationem et falsum honorem, et quia hic non invenit quod ibi perdidit, et ipse periit. Gemebat saucius, et non consolabatur: erant enim in conscientia ejus aculei horribiles taciti. Tentavimus consolari eum de verbo Dei: sed ille non erat de sapientibus formicis, quae sibi aestate collegerunt unde hieme vivant. Cum enim res sunt tranquillae, tunc homo
Abbreviated transcription (Latin):
qui amandus erat simul oderunt : Contra hoc genꝰ
hominũ indicit nobis dñs ds̃ nr̃ tolerantiã. & af¬
fectũ illũ caritatis. quã nouimꝰ ineuangłio p̃cipi¬
ente nobis dño et dicente. Diligite mimicos urõs:
et bene facite eis. quioderunt uos Sicut et apłs
Noli uinci am alo : sed uince in bonomalũ: Conten¬
de cũ malo : sed de bonitate. Ipsa est enĩuera
contentio. uel potius certam̃ salubre : ut sit
bonus contra malũ. ñ ut sint duo mali. Ergo :¬
ad psalmũ respicite: primȩ partes: iam̃ tracta¬

Expanded text:
qui amandus erat simul oderunt. Contra hoc genus qui amandus erat simul oderunt. Contra hoc genus hominum indicit nobis Dominus Deus noster tolerantiam et affectum illum charitatis, quem novimus in Evangelio, praecipiente nobis Domino et dicente: Diligite inimicos vestros, et benefacite his qui oderunt vos . Sicut et Apostolus: Noli vinci a malo, sed vince in bono malum . Contende cum malo, sed de bonitate. Ipsa est enim vera contentio, vel potius certamen salubre, ut sit bonus contra malum, non ut sint duo mali. 2. vers. 12, 13. Ergo ad Psalmum respicite. Primae partes jam tracta
Abbreviated transcription (Latin):
si fieri potest etiã uita tẽporali priuari.
s gre enĩ fert et in ust̾s iustũ: et iustꝰ iniustũ
onerisibi sunt Nemo dubitat qđ istiduo al¬
terutrũ sibioneris sed diuersis intentionib
Adhoc enĩtustus iniusto eneri ẽ : qc in iustũ eũ
esse ñ uult sed eũ iustũ fieri et optat uotis.
& conatur factis. Inuistus autẽ sicut odit
uistũ: ut nolit eũ eẽ. ñ ut bonũ uelit esse :
Quanto enĩbonus ẽ. tanto magis oneriest ini¬
quitati illius: ec laborat quidẽ si fieri potest
ut eũ iniustũ faciat. Si autẽ ñ potest demedio
tollat & asuo tedio molestaq remoueat: sed
et si cũ fecerit in iustũ: nih lominus oneri illi
erit Non enĩ uistus tantũ inuisto oneri est sed
et duo iniusti uix sepatiunt᷑: et quando se ui¬
dentur diligere: c̃scientiã sibidebent. ñ ami¬
citiã : Tunc autẽ secũ concordat᷑ quando in ꝑni¬
tiem iusti c̃spirant: ñ quia se amant sed qe eũ

Expanded text:
si fieri potest, etiam vita temporali privare. si fieri potest, etiam vita temporali privare. Aegre enim fert, et injustus justum, et justus injustum: oneri sibi sunt. Nemo dubitat quod isti duo alterutrum sibi oneri sunt, sed diversis intentionibus. Ad hoc enim justus injusto oneri est, quia injustum eum esse non vult, sed eum justum fieri, et optat votis, et conatur factis: injustus autem sic odit justum, ut nolit eum esse, non ut bonum velit esse. Quanto enim bonus est, tanto magis oneri est iniquitati illius. Et laborat quidem, si fieri potest, ut eum injustum faciat; si autem non potest, de medio tollat, et a suo taedio molestiaque removeat. Sed et si eum fecerit injustum, nihilominus oneri illi erit. Non enim justus tantum injusto oneri est, sed et duo injusti vix se patiuntur: et quando se videntur diligere, conscientiam sibi debent, non amicitiam. Tunc autem secum concordant, quando in perniciem justi conspirant, non quia se amant, sed quia cum
Abbreviated transcription (Latin):
Elsalmo isto loqui caritati ur̃ȩ : et iussĩ
sumis et obtẽperare debiumꝰ: Uoluit
enĩ ch̃s ꝓpter imbriũ nimietatẽ recarda¬
re ꝓfectionẽ nram: et imperatũ nobis ẽ ne
uacaret hic & uos lingua nr̃a: cũ cordis
nr̃i negotiũ semꝑsitis. sicut et ur̃i Commen
daueramꝰ autem iam uoluntatẽ dĩ in isto ꝓsal¬
mo qͥd nos uelit dcere: qͥd ammmnonere : con¬
tra quide utos eẽ. ec qt tolerare. et quid
sꝑa ire. Duo enĩ genera hominũ iustorum
et iniquoꝵ. in hacꝰ terra et in hacuita cõmix¬
ta sunt: habent singula ista genera ꝓprias
intentiones cordis.: Genꝰ iustoꝵ conatur in
sublimia ꝓhumilitatẽ : genus iniquoꝵ p̃pon¬
derat ad inferiora pelationẽ: Hoc enĩ se depri¬
mit ut surgat. illud se extollit ut cadat
Ex eofit ut unũ genus toleret. alterũ toleret᷑
ppositũq sit ĩustis ipsos etiã miquos inuitã
eternã lucrari Propositũ autẽ iniqs reddere
mala ꝓbonis. et eos quiꝰ uitã ȩternã uolunt

Expanded text:
salmo isto loqui Charitati Vestrae, et jussi sumus, et obtemperare debuimus. Voluit enim Dominus propter imbrium nimietatem retardare profectionem nostram; et imperatum est nobis, ne vacaret hic erga vos lingua nostra, cum cordis nostri negotium semper sitis, sicut et nos oluntatem Dei in isto psalmo, quid nos velit docere, quid admonere, contra quid cautos esse, et quid tolerare, et quid sperare. Duo enim genera hominum, justorum et iniquorum, in hac terra et in hac vita commixta sunt. Habent singula ista genera proprias intentiones cordis sui. Genus justorum conatur in sublimia per humilitatem: genus iniquorum praeponderat ad inferiora per elationem. Hoc enim se deprimit ut surgat, illud se extollit ut cadat. Ex eo fit ut unum genus toleret, alterum toleretur; propositumque sit justis ipsos etiam iniquos in vitam aeternam lucrari, propositum autem iniquis reddere mala pro bonis, et eos qui sibi vitam aeternam volunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nescio qͥs me sopotamenus : nescio qͥssirus nescio qͥs
ponticus. uel longuis consatutus Respondes : quia
ñ habes baptismũ. Quare : lege epłas apłi adme
datas: Uent nescio qͥs degalatia. deponto. Venit
nescio qͥs defila delfia : ad quas eccłas ioħs scripsit :
Uenita colosass: uenit a lphilippis. atessalonica:
Ego non habeo baptismũ adquẽ scripsit apłs ꝑ qux̃

Expanded text:
nescio quis Mesopotamenus, nescio quis Syrus, nescio quis nescio quis Mesopotamenus, nescio quis Syrus, nescio quis Ponticus, vel longius constitutus. Respondes: Quia non habes baptismum. Quare? Lege Epistolas Apostoli ad me datas. Venit nescio quis de Galatia, de Ponto, venit nescio quis de Philadelphia, ad quas Ecclesias Joannes scripsit ; venit a Colossis, venit a Philippis, a Thessalonica: Ego non habeo baptismum ad quem scripsit Apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
& iure dicunt Nos primo uenimꝰ adte. de ꝓumtia
tua dethocesi ad de ꝑtinente ep̃i. & uoluimꝰ audire
causã tuã: contẽpsistinos non adnos existi. sitimuisti
nr̃m iudiciũ uel sonul iudices elegerimꝰ ñ ires ad
qͦs tu uelles: quantũ intersit uidete : Tunc autem
ipsi donatiste litteris suis imperatorẽ petierunt :
ut decerneret uidices: in ꝓbauer̾ eos apud qͦs uicti
sunt : qͦs ante quã uincerentur postulauerunt :
Datist̃ alii adeorũ petitũ : & ibi uicti s Appellauer
adimperatorẽ : & ibi uicti st̃: Semel uictus absens ÷¬
maximianista. & tacet. Etter uictus p̃sens do¬
natista nontac&: Sed demimero c̃tendis cum
maxumanistis ut dixi. faueo tibi. trecenti decem
ponderis apud te habere putas: sed dicturus es mihi:
ñdã pnauer qr causã illã penitus nescier : Ab inno¬
centib quare te separasti : uenit huc adte de orbe
imibi . Quid ẽ qđ uis facere rebaptĩtare me :a it

Expanded text:
et jure dicunt: Nos primo venimus ad te de provincia et jure dicunt: Nos primo venimus ad te de provincia tua, de dioecesi ad te pertinente episcopi; et voluimus audire causam tuam: contempsisti nos, non ad nos existi. Si timuisti nostrum judicium, vel simul judices eligeremus, non ires ad quos tu velles. Quantum intersit, videte. Tunc autem ipsi Donatistae litteris suis Imperatorem petierunt, ut decerneret judices: improbaverunt eos apud quos victi sunt, quos antequam vincerentur postulaverunt: dati sunt alii ad eorum petitum, et ibi victi sunt: appellaverunt ad Imperatorem, et ibi victi sunt. Semel victus est absens Maximianista, et tacet: et ter victus praesens Donatista non tacet? 23. Sed de numero contendis cum Maximianistis. Ut dixi, faveo tibi. Trecenti decem ponderis apud te habere putas? Sed dicturus es mihi: n damnaverunt, quia causam illam penitus nescierunt. Ab innocentibus quare te separasti? Venit huc ad te de orbe tibi: Quid est quod vis facere? rebaptizare me? ait,
Abbreviated transcription (Latin):
concedimꝰ malẽ dãpnauer̃ maxinnaniste : male dãp¬
nauer̃ & alli Priores ur̃i cecilianũ tupurgasti te apũd
bagai: purgauit se ille intrans marmo uiditio : Con¬
sensit huic uidicio uniuersus orbis terrarũ. Qucd
dicturus esplures nos sumꝰ quã maximianiste:
Estote plures denmero agamꝰ: uidete quantũ in ter¬
sit absentẽ te dã pnauer maximianiste.: Cũ adeos
exire noluisses : hoc quidẽ simile: sic & illu dã ꝑnauer̃
absentẽ cecilianũ : cũ factionẽ eorũ deuita . Sed tu
rursus in absentes illos fecisti dici sententias. in con¬
cilio bagaitano At uero cecilianꝰ p̃sens aduersario
p̃sente purgatus est: Deinde alia magna differentia :
iudices numidas apud qͦs te purgares tuipse a disti.
Itu constituisti maximianiste illos ñ petier̃ : Apud eos
autẽ acecilianodonatus uictus ẽ: qͦos pars donati uidi¬
ces postulauerat : Respondent t modomaximianiste.

Expanded text:
concedimus. Male te damnaverunt Maximianistae: male damconcedimus. Male te damnaverunt Maximianistae: male damnaverunt et illi priores vestri Caecilianum. Tu purgasti te apud Bagai: purgavit se ille in transmarino judicio. Consensit huic judicio universus orbis terrarum. Quid dicturus es? Plures nos sumus quam Maximianistae. Estote plures: de numero ergo agamus: vide quantum intersit. Absentem te damnaverunt Maximianistae, cum ad eos exire noluisses: Hoc quidem simile, sic et illi damnaverunt absentem Caecilianum, cum factionem eorum devitasset: sed tu rursus in absentes illos fecisti dici sententias in concilio Bagaitano: at vero Caecilianus praesens adversario praesente purgatus est. Deinde alia magna differentia: judices Numidas apud quos te purgares, tu ipse adisti, tu constituisti, Maximianistae illos non petierunt: apud eos autem a Caeciliano Donatus victus est, quos pars Donati judices postulaverat. Respondent tibi modo Maximianistae,
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. & ñ potuer errare septuaginta dãpnantes cecili¬
anũ : qͥd gͦ dicitis cũ auderitis uobis dici pͥus uosdãp¬
nauerꝰ maximianiste : recurritis & dicits. sed nos
plures eramꝰ qͥ dãpnauimꝰ maximianistasadutrũq:
uobis cito respondecur. Quia e illi ur̃i priores
dãpnauer̾ cecilianũ: si priores ualent cedant primi¬
aniste c̃ciliomaximianistarũ: Si priores ualent :
cedant donatiste orbi terrarũ nihil ẽẽ arbitror
ustius: pauci sunt maximianiste. sed priores sunt:
Reus reũ ñ facit sed hoc putas qͦmͦ dãpnatus dãpnare
potuisti : qr & inter dãpnatores & ipse scriptus e
net seruauer̃ illi locũ causedicentis: Aliter antẽ
cecilianꝰ seruatus ẽ. illi locus hominis causȩ dicentis.
sicut habet ipsa sententia: qx nec in cõmunionẽ re¬
ceptus est nisi purgatꝰ: Iste autẽ inuenitur hic aiui¬
dicib dãpnatus illic inter uidices dãpnans Sed
fuerit isteꝰ ȩquitas bagaitani concilii Prorsus totũ

Expanded text:
damnantes Caecilianum? Quid ergo dicitis? Cum audieritis vobis dici, Priores vos damnaverunt Maximianistae, recurritis, et dicitis: Sed nos plures eramus qui damnavimus Maximianistas. Ad utrumque vobis cito respondetur, quia et illi vestri priores damnaverunt Caecilianum. Si priores valent, cedant Primianistae concilio Maximianistarum: si plures valent, cedant Donatistae orbi terrarum: nihil esse arbitror justius. Pauci sunt Maximianistae: sed priores sunt. Reus reum non facit. Si hoc putas, quomodo damnatus damnare potuisti? quia inter damnatores et ipse scriptus est, nec servaverunt illi locum causam dicentis. Aliter autem Caecilianus: servatus est illi locus hominis causam dicentis, sicut habet ipsa sententia; quia nec in communionem receptus est nisi purgatus. Iste autem invenitur hic a judicibus damnatus, illic inter judices damnans. Sed fuerit ista aequitas Bagaitani concilii: prorsus totum
Abbreviated transcription (Latin):
mex. Non adeos exibo Seruetur causamea me¬
liorib et auctoritate grauiorib bonũ c̃siliũ. Quid
si hoc dr̃ cecilianus quãꝗ laborabistu. ut ostendas
qu᷑ aduersus te istos alia lucilla corriperit.
Et forte ñ inuenturus qđ illetunc usq adeo no¬
uerat. ut postea gestis aperiretur : Sed uidisti
nescio qđ occultũ Renunciatũ est tibi aliquid
metuendũ . Concedo timorituo cautelã istam:
recte fecisti ad tales ñ ꝓcedere: Frant enĩ alii:
qui dete poterant umdicare MItende nunc ce¬
cilianũ: tutibi seruasti minidia: ille orbem ter
egisti causa tuã et obtinuist ibi maximianistas:
sic̃ ille postea egit causã uã. et obtinuit ibicdo¬
natistas : qđ gͦ tunc factũ est uidet᷑ ante oculos
miro & manifesto exẽplo reuolutũ. Ialia ma¬
ximianistas c̃quiri de primiano qualia om̃s
istic̃ questist dececiliano: Mirũ est fr̃is quomꝰ
moueor : quomꝰ dõ grãs ago.: Iuia uere priscđia

Expanded text:
meae: non ad eos exibo, servetur causa mea memeae: non ad eos exibo, servetur causa mea melioribus et auctoritate gravioribus. Bonum consilium. Quid si hoc dixit Caecilianus? Quanquam laborabis tu, ut ostendas quae adversus te istos alia Lucilla corruperit, et forte non inventurus; quod ille tunc usque adeo noverat, ut postea Gestis aperiretur. Sed vidisti nescio quid occultum, renuntiatum est tibi aliquid metuendum. Concedo timori tuo cautelam istam: recte fecisti, ad tales non procedere; erant enim alii qui de te poterant judicare. Attente nunc Caecilianum: tu tibi servasti Numidiam, ille orbem terregisti causam tuam, et obtinuisti ibi Maximianistas; sicut ille postea egit causam suam, et obtinuit ibi Donatistas? Quod ergo tunc factum est, videtur ante oculos miro et manifesto exemplo revolutum, talia Maximianistas conqueri de Primiano, qualia omnes isti conquesti sunt de Caeciliano. Mirum est, fratres, quomodo moveor, quomodo Deo gratias ago: quia vere misericordia