comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nec hoc humanis oculis. quasi sub¬
ducto uellere ostendat. Ad sola gͦ
genita ouiumq ꝓficiant: ut qͥc¬
quid forte. innociiumue incipimꝰ.
hoc adhonorem intimmi iudicis.
in ara cordis imnmolemus. Quod
ab illo tanto libentius accipitur:
quanto abhominib occultatũ. nul¬
lo laudis appecitu maculat᷑. Sepe
aut̃ noue conuersationis pͥncipia.
ad huc carnali uitȩ sunt mixta:
niccireo cicius in notescere non
debent: ne cũ laudant᷑ bona quȩ
placent. deceptus laude sua ani¬
mus. deprehendere in eis nequeat
mala quȩ latent

Expanded text:
nec hoc humanis oculis quasi subnec hoc humanis oculis quasi subducto vellere ostendat. Ad sola ergo genita oviumque proficiunt, ut quidquid forte vel innocuum incipimus, hoc ad honorem interni judicis in ara crucis immolemus: quod ab illo tanto libentius accipitur, quanto cautius ab hominibus occultatum nullo laudis appetitu maculatur. Saepe autem novae conversationis principia adhuc carnali vitae sunt admista, et idcirco citius innotescere non debent, ne cum laudantur bona quae placent, deceptus laude sua animus deprehendere in eis nequeat mala quae latent
Abbreviated transcription (Latin):
nplantaueritis in ea ligna po¬
nifera. auferetis preputia eorum.
põmorumq germina immunda
erunt uobis. nec comedetis ex eis.
auferimus: cum de ipsa inchoati¬
onis infirmitate suspecti. pͥmor¬
dia oꝑum nr̃m non approbamꝰ.
Poma aut̃ quȩ germinant ĩmun¬
da existimamus. nr̃isq cibis non
aptamus. qr cũ primordia laudant᷑
boni oꝑis. dignum ẽ ut hoc animũ
ñ pascat oꝑantis. ne dũ accepta
laus suauiter carpitur. fructus oꝑis
bouis. ⁊ñ tondebis pͥmogenita
ouium. In pͥmogenito bouis oꝑari¬
in exercitio publice actionis osten¬
dere. Ouium quoq pͥmogenita ton¬
dere.ẽ. ab occultionis sue deginine.
humanis oculis inchoantia bona
nostra denudare. In pͥmogenito gͦ
bouis. oꝑari ꝓhibemur: ⁊a pͥmoge¬
nito ouis tondendo compescimur.
qr nsiquid robustũ exercere inci¬
pimus. hoc inaꝑto cicius ostende
ñ debemus. S ncũ uita nr̃a simplex
quid ⁊ innocuũ inchoat. dignũ ẽ.
ut secreti sui uelamina ñ relinqͥt.:

Expanded text:
plantaveritis in ea ligna pomifera, auferetis praeputia eorum: pomorumque germina immunda erunt vobis, nec edetis ex eis. auferimus, cum de ipsa inchoationis infirmitate suspecti, primordia operum nostrorum non approbamus. Poma autem quae germinant ida existimamus, nostrisque cibis non aptamus, quia cum primordia boni laudantur operis, dignum est ut hoc animum non pascat operantis, ne, dum accepta laus suaviter carpitur, fructus operibovis, et non tondebis primogenita ovium. In primogenito quippin exercitio publicae actionis ostendere. Ovium quoque primogenita tondere, est ab occultationis suae tegmine humanis oculis inchoantia bona nostra denudare. In primogenito ergo bovis operari prohibemur, et a primogenito ovium tondendo compescimur, quia si quid robustum exercere incipimus, hoc in aperto citius ostendere non debemus; sed cum vita nostra simplex quid et innocuum inchoat, dignum est ut secreti sui velamina non relinquat:
Abbreviated transcription (Latin):
mine mortalitatẽ. ñ trahens iniqͥtatẽ.
eius. in carnatio fuit. Et muisibili dĩ¬
tati hoc fuit in hunc mundũ ueni¬
re: quod apparere. Quod si caperetur
ñ opus erat ut crederet᷑. qr iuderet᷑.
Credendo gͦ capitur. qͦd nisi capitur.
nũꝗͣ intelligit᷑. De fide patris ⁊ filii.
t recte credatur pater ⁊filius: ipse
filius audiendus ẽ dicens. Ego et
pater unum sumus. Duobus enim
uerbis. due simul hereses detruncan¬
tur. Nam ꝑ hoc qd ait unum: arriũ
ꝑculit. Per hoc qđ ait sumus: sabel¬
lium strauit. Quia nec sumus de uno:
nec unum diceretur de diuerso. Unde
trumq oportet nouerimus in
ẽ pat̃. Illud uerbum ẽ: illud caro. Illuo
deus est: illud homo. S unus est xp̃e.

Expanded text:
mine mortalitatem, non trahens iniquitatem ejus incarnatio fuit et invisibili Deitati hoc fuit in hunc mundum venire, quod apparere. Quod si cito caperetur, non opus erat ut crederetur, quia videretur. Credendo ergo capitur, quod nisi credatur, numquam intelligitur Ut recte credatur Pater et Filius, ipse Filius audiendus est, dicens, Ego et Pater unum sumus . Duobus enim verbis duae simul haereses detruncantur. Nam per id quod ait, unum, Arium perculit: per illud quod ait, sumus, Sabellium stravit: quia nec, sumus, de uno, nec, unum diceret de diverso . trumque noverimus in est Pater: illud Verbum est, illud caro; illud Deus est, illud homo; sed unus Christus,
Abbreviated transcription (Latin):
deo seruire. qr cet̾a sunt transitoria.
cetera sunt uana. Quisquis gͦ dõ non
seruit. uanus ẽ.⁊ ꝓnichilo debet esti¬
⁊ melius esset illi ñ eẽ. quã malũ eẽ
nñ uiuere qͣm male uiuere. Et si
talis hõ in presenti uita. posset ha¬
bere fortitudinẽ sansonis. pulcritu¬
dinem absalonis. sapientiã salomonis.
uelocitatẽ asaelis. diuitias chresi.
ꝓbitatem alexandri. potestatẽ octo¬
uiani. qui dotũ mundũ in potestatẽ
habuit. ⁊ lougeuitatẽ enoch. qui ini
pͥncipio seculi natus usq infinem
exactis: cũ moreretur. caro misera uer¬
mibus: ⁊ sp̃c daretur demonib ⁊ tor¬
mentis gehenualib: donec in die re¬
surrectionis om̃is caro in suã redi¬
gatur originemꝰ ⁊ tunc resumpta
carne. ꝑquã ⁊ inqua peccauit: ȩt̾nã
terũ subiret dampnationẽ. Optimũ
ẽitaq seruire dõ: quia quãuis homo
de miseria p̃sentis uitȩ. ad beatitudi¬
nem transit ȩternȩ. Cũ gͥ inter omĩa

Expanded text:
Deo servire, quia caetera sunt transitoria, Deo servire, quia caetera sunt transitoria, caetservit, vanus est, et pro nihilo debet aesti melius esset illi non esse quam malum esse, et non vivere quam male vivere. Et si talis homo in praesenti vita posset habere fortitudinem Samsonis, pulchritudinem Absalonis, sapientiam Salomonis, velocitatem Azahelis, divitias Croesi, probitatem Alexandri, potestatem Octaviam qui totum mundum in potestate habuit, et longaevitatem Enoch qui in principio saeculi natus usque in finem m exactis, cum moreretur, caro mirera vermibus et spiritus daretur daemonibus, et tormentis gehennalibus, donec in die resurrectionis omnis caro in suam redigatur originem, et tunc, resumpta carne, per quam, et in qua peccavit, aeternam iterum subiret damnationem. Optimum est Deo servire; quia, quamvis homo de miseria vitae praesentis ad beatitudinem transit aeternam. Cum igitur inter omnia
Abbreviated transcription (Latin):
gyptus quȩ interpretat᷑ tene
bre. significat carnẽ. Quid enĩ
cecius quid tenebrosius carne: luȩ
nisi ratione refrenetur: querit sẽꝑ
delectabilia. nunquã utilia. Deser¬
tum designat animũ: eo qđ animꝰ
a multis deseritur. ⁊apaucis inco¬
litur. Pauei sunt namq qui depre¬
uaricatione ad cor redeant: ut uir¬
tutes. anui exerceant. Terra ꝓmis¬
sionis exprimit dm̃. Sieut eñĩ urãa
ꝓmissionis temporalis ubertas. sieu
deo consistit ȩterna felicitas. Egredia¬
mur itaq de egipto. idẽ de tenebros
carnis concupiscentia. ⁊ꝑ desertum
idest ꝑ animum uirtutes eius exer¬
cendo. ⁊ de uirtute in uirtutem ꝓfi¬
ciendo. tendamus ad terram ꝓmis¬
sionis scilicet dm̃. in quo nobis om¬
nium plenitudo bonorũ reꝑmitat᷑
alem deseruit. ⁊ in huiusmundi
miseriam deuenit: multis subiert᷑
curis. occupatur actionib. ⁊ fatiga¬
tur laboribus. Et ex his omnibus
in quibus hõ subsole distendit᷑ unũ

Expanded text:
gypus, quae interpretatur tenebrae, carnem significat. Quid enim caecius, quid tenebrosius carne? quae nisi ratione refrenetur, semper quaerit delectabilia, nunquam utilia. Desertum designat animum, eo quod a multis deseritur, et a paucis recolitur. Pauci vero sunt qui de praevaricatione ad cor redeunt, ut virtutes animi exerceant. Terra promissionis exprimit Deum. Sicut enim in terra promissionis temporalis libertas, sic in Deo consistit aeterna felicitas. Egrediamur itaque de Aegypto, id est de tenebris carnis, et concupiscentia per desertum, id est per animum, virtutes ejus exercendo, et de virtute in virtutem proficiendo tendamus ad terram promissionis, scilicet ad Deum, in quo nobis omnium plenitudo bonorum promittitualem deseruit, et in hujus mundi miseriam devenit, multis subjicitur curis, occupatur actionibus, et laboribus fatigatur, et ex his omnibus, in quibus homo sub sole distenditur, unum
Abbreviated transcription (Latin):
opus bonũ: in uerbo. sanũ consiliũ.
in uoto pium desideriũ. In his õibꝰ
d̃iligamus ꝓximum in uia. quẽ
consortem habituri sumus in pata.
fuerunt: ꝯtria sacramenta.
Duo p̃cepta. qđ tibi ñ uis. alii ne
feceris. nquȩcumq uultis ut uob̃¬
faciant homines. eadem ⁊uos faci¬
te illis. Tria sacram̃ta: decime. ob¬
lationes. sacrificia. Decime inpor¬
tionibus. oblationes in rebus.
sacrificia in animalibus. Sub
lege scripta fuerunt multa pre¬
cepta. ⁊ multa sacram̃ta. Precep¬
ta legis scriptȩ alia fuert̃ mobilia.
alia immobilia. Os obilia ft̃ quȩ
ex dispensatione ad tempus sunt
ordinata. Immobilia sunt quȩ a
natura ueniunt. n ita mala sunt it
nullo tempore sine culpa possintsi¬
ri. uel ita bona. ut nullo temꝑe posst
sine culpa dimitti. De duab tabut

Expanded text:
opus bonum; in verbo, est sanum consilium; opus bonum; in verbo, est sanum consilium; in voto, pium desiderium. In his omnibus diligamus proximum in hac vita, quem consortem habituri sumus in patriafuerunt, tria sacramenta. Duo praecepta: Quod tibi non vis, alii ne feceris; et: Quaecunque vultis ut faciant vobis homines, eadem et vos facite illis. Tria sacramenta, sunt decimae, oblationes, sacrificia. Decimae, in portionibus; oblationes, in rebus; sacrificia, in animalibus. Sub lege scripta fuerunt multa praecepta, et multa sacramenta. Praecepta legis scriptae, alia fuerunt mobilia, alia immobilia. Mobilia, sunt quae ex dispensatione a Deo sunt ordinata. Immobilia, sunt quae a natura veniunt, et vel ita mala sunt, ut nullo tempore sine culpa possint fieri; vel ita bona, ut nullo tempore possint sine culpa dimitti. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
Tercium donũ ẽ grã quã nob̾ con¬
tulit in redemptione. quando
ꝓprio suo filio non peꝑcit s pro
nobis omnib tradidit illũ. Quar¬
tum donũ nob̾ seruat nꝓmittt.
donũ scilicet future. qđ oculus ñ
uidit. nec auris audiuit. nec in cor
hominis ascendit. quȩ p̃parauit
deus diligentibus se. Primũ gͦ do¬
num possumus dicere. bonum
creature. scd̾m donũ. bonũ nature.
terciũ donũ bonũ grẽ: quarcũ
donũ. bonũ głiȩ. Pro his om̃ib de¬
bemus diligere dm̃. S quantũ
debemus diligere eũ : Extoto cor¬
de. ex tota anima. ex totis uirib
ex dota mente. Ex toto corde .i. sapient̃.
ex tota anima .i. dulciter. ex totis ui¬
ribus .i. fortiter. ex dota mente .i.
memoriter: ⁊ quib cũq modis dici
potest. quia ñ potest nuis dici.
qđ ñ potest nimis amari. Et ꝓximũ
tuũ sicut te ipsũ. Debemus dilige¬
re ꝓximum sic̃ nosmetipsos: bene¬
ficio. uerbo. uoto. In beneficio ẽ

Expanded text:
Tertium donum est gratia, quam nobis conTertium donum est gratia, quam nobis contulit in redemptione, quando proprio suo Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Quartum nobis servat et promittit donum, scilicet futvidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae preparavit Deus diligentibus se . Primum ergo donum possumus dicere bonum creaturae, secundum donum bonum naturae, tertium donum bonum gratiae, quartum donum bonum gloriae. Pro his omnibbemus Deum diligere. Sed ex quanto debemus diligere eum? Ex toto corde, ex tota anima, ex totis viribus, ex tota mente. Ex toto corde, id est sapienter; ex tota anima, id est dulciter; ex totis viribus, id est fortiter; ex tota mente, id est memoriter: et quibuscunque aliis modis dici potest, quia non potest nimis dici quod non potest nimis amari. Et proximum tuum sicut teipsum . Debemus diligere proximum sicut nosmetipsos, beneficio, verbo, voto. In beneficio, est
Abbreviated transcription (Latin):
eam ñ possit cũ ipsa pariter conser¬
uare. Sic fecit petrus. sic fecit paulus.
tradiderunt: qui ⁊ ipsi homines fu¬
eruut. ⁊ nobis exemplũ taliter fa¬
ciendi reliquerunt. Debeniꝰ itaq
dm̃ diligere. quia ipse pͥor dilexit
nos:dona sua multimoda. alia no¬
bis daudo. alia nob̾ ꝓmittendo.
nm his omnib ut ita dixerim
meruit a nobis. ut diligat᷑ a nob̾.
Muumum donum qđ deus dedit
homini ut diligatur ab homine:
totus ẽ mundus iste. Causa nãq
hominis fecit deus mundũ. cȩlum.
terram. mare. solem. lunã. stellas.
uolucres: pisces. bestias. herbas. ar¬
bores: nquȩcũq uisibiliter subsistũt.
Cũ igitur uiter doua dĩ. minimũ
donum sit mundus iste: quantũ
putas ẽ maximũ : Secundũ dei¬
donum ẽ quod deus dedit homini.
quod eum fecit adimagiuem ⁊ si¬
milttudinem suã. Magnum ⁊ ad¬
mirabile ꝓrsus donum: facturã
factori fieri similem ⁊ conformẽ.

Expanded text:
eam non possit cum ipsa pariter conseream non possit cum ipsa pariter conservare. Sic fecit Petrus, sic Paulus, tradiderunt; qui et ipsi homines fuerunt, et nobis exemplum taliter faciendi reliquerunt. Debemus itaque Deum diligere, quia ipse prior dilexit nos, dona sua multimoda alia nobis dando, alia promittendo, et in his omnibus, ut ita dixerim, meruit a nobis, ut diligatur. Minimum donum, quod Deus dedit homini, ut diligatur ab homine, totus est mundus iste. Causa namque hominis fecit Deus mundum, coelum, terram, mare, solem, lunam, stellas, volucres, pisces, bestias terrae, herbas, arbores, et quaecunque visibiliter subsistunt. Cum igitur inter dona Dei minimum donum sit mundus iste, quantum putas est maximum? Secundum donum Dei est quod dedit homini, quod eum fecit ad imaginem et similitudinem suam. Magnum et admirabile prorsus donum factura factori fieri consimilem et conformem.
Abbreviated transcription (Latin):
mũ sit solum ⁊ ꝑmnanens bonũ dõ
seruire: querendum ẽ omnib modis
qͥdsit dõ seruire: ⁊cũ quesitũ ⁊ inuen¬
tum fuerit. indeficient̃ in eo ꝑseue¬
randũ. Solus enĩ qui in eo ꝑseuerauit.
beatus erit. fr̾atͥef. breui sermone dul¬
ci atq iocundo comprehenditur atq
declaratur. qͥdsit seruire dõ. Deo nãq
seruire: dm̃ diligere ẽ. Qui ñ diligit.
ñ seruit. ⁊ qui diligit seruit: ⁊ qui
parũ diligit. parũ seruit: ⁊ qui mul¬
tum diligit. multũ seruit: ⁊ qͥ ꝑfec¬
te diligit. ꝑfecte seruit. Qui respos¬
sidet temꝑales. terras. uineas. greges.
armenta. uestes p̃ciosas. domos ar¬
gentum. aurũ. aut uxorem quã
multũ diligit. si se uiderit unum
exhis omiub. aut hec omĩa simul
contra cdĩ dilectionem habere. debet
omĩa derelinquere: Nomĩa diuinȩ
lilectioni post ponere. ⁊ eam cunctis
preponere. S nuitã suã debet homo
ꝓdilectione dĩ dare. si contigerit qđ

Expanded text:
anens bonum Deo servire, quaerendum est omnibus modis quid sit Deo servire, et cum quaesitum et inventum fuerit, indeficienter in eo perseverandum. Solus enim qui in eo perseveraverit, beatus erit. Fratres, brevi sermone, dulci atque jucundo comprehenditur, et declaratur quid sit servire Deo. Deo namque servire, Deum diligere est. Qui non diligit, non servit; et qui diligit, servit; et qui parum diligit, parum servit; et qui multum diligit, multum servit; et qui perfecte diligit, perfecte servit. Qui res possidet temporales, terras, vineas, greges, armenta, vestes pretiosas, domos, argentum, aurum, aut uxorem, quam multum diligit, si se viderit unum ex his omnibus aut haec omnia simul contra Dei dilectionem habere, debet omnia derelinquere, et omnia divinae dilectioni postponere, et eam cunctis praeponere; sed et vitam suam debet homo pro Dei dilectione dare, si contigerit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ibi sit. s panis qui fuit ⁊ non ẽ.
ita fractio ẽ ibi s non ẽ alicuius rei
quȩ ibi sit. s fractio panis. eũ tñ non
sit ibi panis. ⁊ hoc uidetur apłs uelle
dicens. Panis quẽ frangimꝰ. noue panis¬

Expanded text:
quae ibi sit, sed panis qui fuit, et non est; quae ibi sit, sed panis qui fuit, et non est; ita fractio est ibi, sed non est alicujus rei quae ibi sit, sed fractio panis cum tamen ibi non sit panis. Et hoc videtur velle Apostolus dicens: Panis quem frangimus nonne pa
Abbreviated transcription (Latin):
ueritur de fractione illa quȩ ibi
uidetur. cuiꝰ sit uł in qua re sit.
Cum eni non sit ibi aliud quã corpus
xp̃i quantũ ad substantiã. si in aliqͦ
re fit illa fractio. in corꝑe illo erit.
S exalia parte ñ audemus dicere
quod corruptibile sit corpus xp̃i. qr
immortale. impassibile. In hoc ȩtiã
reprehendit xp̃e carnalem sensum¬
discipulorum. qui putabant sic̃ aliã
dicunt qd ñ est ibi fractio. s uidet᷑
sius. nicħ enĩ falsum puitandũ ẽ in
sacrificio ueritatis. uel sicut fit in
magorũ prestigiis ubi delusione qua¬
dam fallunt᷑ oculi. ut uideat᷑ eẽ quod
ñ est omnino. S dicunt ñ fallit nos
uuisuis nec fallitur. qđ eẽt si crederetur
sic frangi ut uidetur. nec illusio ẽ qđ
adutilitatem ꝯñ ad deceptionem fit. sic̃
nec illud qđ xp̃c ostendit se duob dis¬
cipulis in forma peregrini. Flii dicũt
qeł siẽ sp̃es panis ẽ ibi: ñ ẽ alicuiꝰ rei

Expanded text:
parenti. Quaeritur de fractione illa quae ibi parenti. Quaeritur de fractione illa quae ibi videtur, cujus sit, vel in qua re sit. Cum enim non sit ibi aliud quam corpus Christi quantum ad substantiam, si in aliqua re est illa fractio in corpore illo erit; sed ex alia parte non audemus dicere quod corruptibile sit corpus Christi quia immortale, impassibile. In hoc etiam reprehendit Christus carnalem discipulorum sensum qui putabant sicut aliam dicunt: Non est ibi fractio, sed videtusius: Nihil falsum putandum esse in sacrificio veritatis, vel sicut in magorum praestigiis, ubi delusione quadam falluntur oculi ut videatur esse quod non est omnino. Sed dicunt: non fallit nos visus nec fallitur. Quod esset si crederetur sic frangi ut videtur. Nec illusio est quod ad utilitatem et non ad deceptionem fit, sicut nec illud quod Christus ostendit se duobus discipulis in forma peregrini. Alii dicunt quod sicut species, panis est ibi et non est alicujus rei
Abbreviated transcription (Latin):
na constat ⁊ conficitur deo n homine.
homo. qr omnis res illarum rerum
naturã ꝯueritatẽ in se ꝯtinet ex q̃b
corptis xp̃i. Item caro eiꝰ quã forma
panis oꝑtam in sacram̃to accipimꝰ.
n sanguis eius quẽ sub uini sp̃e ac
sapore potamus. caro uidelicet carnis
n sanguinis sacramentũ sanguinis
carnẽ ⁊ sanguine utroq inuisibili.
intelligibili. spũali. intelligitur. signifi¬
catur corpus uisibile xp̃i ⁊palpabile.
plenũ grã ndiuina maiestate. Quo¬
modo sit intelligendũ quod cliẽ au¬
gustinus caro sacramentũ carnis.
earum rerũ nomina sortiri. quarũ
sunt sacram̃ta. Inuisibilis ⁊ intelligi¬
bilis dicitur caro. quia ñ seđm illam
sp̃em uidetur caro s intelligitur. ⁊ est
sacramentũ carnis uisibilis. palpabił
quȩ addexterã dei patris ẽ. n est sensus
caro xp̃i seđm illam sp̃em in qua ñ
uidetur caro. s panis ẽ sacramentum
sui ipsius scđm usibilem sp̃em quam
indextera patris potest conspici.

Expanded text:
na constat et conficitur Deo et homine, homo, quia omnis res illarum rerum naturam et veritatem in.se continet ex quibus corpus Christi. Item caro ejus quam forma panis opertam in sacramento accipimus, et sanguis ejus quem sub vini specie ac sapore potamus; caro videlicet carnis et sanguis sacramentum sanguinis, carne et sanguine utroque invisibili, intelligibili spirituali intelligitur; significatur corpus Christi visibile et palpabile, plenum gratia et divina majestate. Quomodo sit intelligendum quod dicit Augustinus, caro sacramentum carnis; earum rerum nomina sortiri quarum sunt sacramenta. Invisibilis et intelligibilis dicitur caro; quia secundum illam speciem non videtur caro, sed intelligitur; et est sacramentum carnis visibilis, palpabilis, quae ad dexteram Patris est; et est sensus: Caro Christi secundum illam speciem in qua non videtur caro, sed panis, est sacramentum sui ipsius, secundum visibilem speciem quae in dextera Patris potest conspici. CAP. VIII.
Abbreviated transcription (Latin):
a dño mĩam acceꝑat. Unde dicit᷑ qua
mensura mensi fueritis remetietur
reri sic̃ deus misertus. ẽ. ur̃i. peccata
condonando: pat̾ celestis hoc debitũ
exiget a uob̃. Illud qͦd dicunt expo¬
sitores qͦd dimissum erat ꝑpeniten¬
tiam exigitur a nob̾. ad terrorẽ dictũ
ẽẽ uidetur. Non tñ negamꝰ quin ds̃
dem punire quȩ ipse dimiserat pͥus.
ex quo hõ suscepti beneficii ingra¬
tus existit. sic̃ ⁊qui de seruo liber
factus ẽ.tam̃ tam grauit̃ pot̃ offen¬
dere dũm quod ure redigit᷑ in ser
uitute. S qm̃ in deo ñ est iusticia si¬
ne mĩa. uerisimilius ẽ ut ñ ulterius
ꝓdimissis puniat. Solet queri de his
qui sunt in duob criminib utrum
possint de uno ꝑpenitentiã satisface
dũ remanent in alio. Quod udetur
uelle gregorius suꝑ iezechielem di¬
cens. ꝑluit dñs suꝑ unã de ciuitatibꝰ¬
nc̃. cũ ille qui ꝓximũ odit ab aliis
uiciis se corrigit. una eademq ciuitaᷤ
ex parte pluitur. ⁊ exparte arida ma

Expanded text:
diam acceperat, unde dicitur: Qua mensura mensi fueritis remetietur reri, sicut misertus est vobis, peccata condonando, Pater coelestis: hoc debitum exigetur a vobis. Illud quod dicunt expositores quod dimissum erat per poenitentiam exigetur a vobis; ad terrorem dictum esse videtur. Nec tamen negamus quin Deus dem punire quae ipse prius dimiserat; ex quo homo suscepti beneficii ingratus existit Sicut et qui de servo liber factus est, tam graviter potest offendere Dominum quod jure i, quoniam in Deo non est justitia sine misericordia, verisimilius est ut non ulterius pro dimissis puniat. Solet quaeri de iis qui sunt in duobus criminibus utrum possint de uno per poenitentiam satisfacere dum remanent in altero. Quod videtur velle Gregorius, super Ezechielem dicens: Pluit Dominus super unam de civitatib. Quum ille, qui proximum odit, ab aliis vitiis se corrigit, una eademque civitas ex parte compluitur, et ex parte arida m
Abbreviated transcription (Latin):
Et surrexit. ⁊ingressus ẽ eubi¬
culum. At ille fudit oleũ suꝑ
suꝑ populũ dñi isrł: ⁊ꝑcuties
domum achab dñi tui ut ul¬
ciscar sanguinem seruorum¬
seruorũ omniũ dñi de manu
tum gentium. quem dñs desig¬
nauit ut sacrilegam ciuitatẽ.
occidit. ⁊ apostolos eius ꝑsecitta
ẽ ultione iusta ꝑimeret: ⁊ sacer¬
dotium quod post xp̃m in anit̃
habuerat destrueret. demplũq
subuerteret. nec ñ ⁊ impiam si¬
nagogam quȩ sanguinẽ sc̃orũ
semꝑ sitiebat. de regni culmine
p̃cipitaret. ac rectores illius int̃¬

Expanded text:
Et surrexit, et ingressus est cubiculum. At ille fudit oleum supesuper populum Dei Israel, et percuties domum Achab domini tui, ut ulciscar sanguinem prophservorum Domini de manu tum gentium, quem Christus destinavit in sacrilegam civitatem, occidit, et apostolos ejus persecuta est, ultione juxta perimeret, et sacerdotium quod post Christum inaniter habuerat, destrueret, templumque subverteret, necnon et impiam Synagogam, quae sanguinem sanctorum semper sitiebat, de regni culmine praecipitaret, ac rectores illius inte
Abbreviated transcription (Latin):
se n sibi obedientes lign̾a frue¬
tifera in domo dñi parare stude¬
bant. Alii sartatecta templi faci¬
ebant: quando illa quȩ ꝑ heresim
nscismata rupta erant. reedifica¬
bant. Alii saxa cedebant: cũ du¬
ros corde ⁊ incredulos fortiter
increpabant:ita ut impleretur
instauratio in unuersis quȩ in¬
digebant expensa ad omũ dñi
munieniendã. uxta illud. uni¬
mensurã donationis xp̃i

Expanded text:
se et sibi obedientes ligna frucse et sibi obedientes ligna fructifera in domo Domini parare studebant. Alii sartatecta templi faciebant, quando illi, quae per haeresim et schismata rupta erant raeedificabant; alii saxa caedebant, cum duros corde et incredulos fortiter increpabant, ita ut impleretur instauratio in universis, quae indigebant expensa ad domum Domini muniendam, juxta illud: Unimensuram donationis Chri
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ illata fuerit intemplum
a pretereuntib quȩ offertur ꝓ
precio animȩ ⁊ quam sponte ⁊
arbitrio cordis sui inferunt in
templũ dñi: accipiant illã sacer¬
dotes iuxta ordinem suũ ⁊ in¬
staurent sartatecta domus. siqͥd
ap̃cereuntib iustis scientiȩ sp̃u¬
alis uł bonorũ exemplorum in
thesaurum dñi confertuł. ⁊ ꝑ
predicatorũ officia adinstaurati¬
onem templi sp̃ualis conferat᷑
restaurent: ne forte ꝑnegligentiã
magistrorum. de pereat᷑ mutti¬
tudo auditorum.¬
bant. ⁊ numerabant pecum¬
am quȩ inueniebatur in domo
dñi. ⁊dabant eam iuxta nume¬
rum atq mensurã in manu
eorũ qui preerant cem̃tariis
domus dñi. Scriba ⁊ pontifex
significant apłos ⁊ summos do¬
ctores. quos principes in eccłia¬
electio diuina constituit. qui¬
ꝑ discipulos suos uerbi semina
ꝑ totum orbem sparserunt qͣti¬
nus oꝑarios uoluntati dĩ ido¬
neos inauditorib suis ꝑfic̾e̾nt.
quorũ alii fabricant ligna. cũ

Expanded text:
lata fuerit in templum Domini a praetereuntibus, quae offertur pro pretio animae et quam sponte et arbitrio cordis sui inferunt in templum Domini, accipiant illam sacerdotes juxta ordinem suum, et instaurent sartatecta domus, si quid a praetereuntibus justis, scientiae spiritualis, bonorum exemplorum, in thesaurum Domini confertur, per praedicatorum officia ad instaurationem templi spiritualis conferaturrestaurent, ne forte per negligentiam magistrorum depereat multitudo auditorum.bant, et numerabant pecuniam, quae inveniebatur in domo Domini, et dabant eam juxta numerum, atque mensuram in manus eorum qui praeerant caementariis in domo Domini . Scriba et pontifex significant apostolos et summos doctores, quos principes in Eccelectio divina constituit, per discipulos verbi semina per totum orbem sparserunt, quatenus operarios voluntatis Dei idoneos auditoribus suis praeficerent, quorum alii fabricabant ligna, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Q quia sc̃am scripturã renoua.¬
uit᷑. captiuos in ierłm reduxit.
domũ dñi maiorib donis subli¬
mauit ⁊ duces ⁊⁊ p̃sides dͣnsflum̃
eufraten qui legem dĩ nossent
constituit. ⁊ filios transmigrati

Expanded text:
 qui sanctam Scripturam renovavit, captivos in Jerusalem reduxit, domum Domini majoribus donis sublimavit, et duces, et praesides trans flumen Euphratem, qui legem Dei noscerent, constituit, filios transmigrat
Abbreviated transcription (Latin):
do renuntiant illec ebris mundi
seruire ꝓbibuit. Eiecit filios ta¬
lium matrũ decetu tͦnsinigrati¬
onis. ne forte adulti ꝑfidiam se¬
querent᷑ earũ. ñ fidem patrum.
uidentur si carnalib delectati¬
onibus ꝑmixta sint. si originẽ
de contagio humani fauoris¬
ad cȩlestia transeunt. qui non

Expanded text:
do renuntiant, illecebris mundi do renuntiant, illecebris mundi servire prohibuit. Ejecit filios talium, et matres de coetu transmigrationis, ne forte adulti perfidiam sequerentur earum, non fidem patrum. videntur, si carnalibus delectationibus permista sunt, si originem de contagio humani faad coelestia transeunt; qui non
Abbreviated transcription (Latin):
sacrã. qr quã scribȩ ⁊ pharisei ꝑ
traditiones suas fedauerant. et
iuxta litteram tantũ intelligi
docebant. ipse sp̃uali sensu ple-
populũ de captiuitate babiloni¬
liberatũ induxit. qr semel passus
in cruce mundũ sangcine rede
mit. ⁊ descendens ad inferos. ue
gans adconsortiũ eccłiȩ. regnũq
ꝑhenne conuocat. Auxit ornatus
templi auro ⁊argento. ⁊ tiasis
p̃ciosis. quȩ populus isrł. ⁊ pͥnci¬
pes ꝑsarũ ꝑ eium miserunt: quia
in se credentes de utroq populo
in eccłiam ducens: claritate fidĩ
noꝑis eorũ. hanc ornare ⁊ głifica¬
re ñ desistit. Constituit ducesn
pͥncipes omĩ popło transflum̃ qͥ
q in eccłia quȩ flumine baptis¬
matis abluta ẽ. ⁊ flum̃ babiloni¬
um. idẽ ꝑturbationẽ scłi fluctu¬
antis. fidei sinceritate tͣnscendit.
apłos. euangłistas. pastores posuit
⁊rectores. Castigauit filios trans¬
migrationis abuxorib alienige
nis. qr illos qui ꝓfessione fidĩ mun¬

Expanded text:
ram, quam Scribae et Pharisaei per traditiones foedaverant, vel juxta litteram tantum intelligi docebant. Ipse spirituali sensu plenapopulum de captivitate Babyloniliberatum induxit, quia semel passus in cruce mundum sanguine redemit, et descendens ad inferos, vergatos ad consortium Ecclesiae regnumque perenne convocat. Auxit ornatus templi auro et argento, et vasis pretiosis, quae populus Israel et principes Persarum per eum miserunt, quia in se credentes de utroque populo in Ecclesiam ducens, claritate fidei et operis eorum hanc ornare et glorificare non desistit. Constituit duces et principes omni populo trans flumen, qui a in Ecclesia quae flumine baptismatis abluta est, flumen Babylonium, id est, perturbationem saeculi fluctualis fidei sinceritate transcendit apostolos, evangelistas, pastores posuit et rectores. Castigavit filios transmigrationis ab alienis uxoribus, quia illos qui professione fidei mun
Abbreviated transcription (Latin):
ecerunt filii isrł sacerdotes et
leuite ⁊ reliqui filiorũ transmi¬
grationis dedicationem domꝰ
dei ingaudio. Recte dedicatur
templum asacerdotib ⁊ leuitis
⁊ reliquis filiorũ transinigrati¬
onis ingaudio. quia correctis
peccatorib fit gaudiũ in cȩlo
coram angłis dĩ ⁊ magistris. qͥ
ꝓ eorũ salute laborauert̃.⁊ õib¬

Expanded text:
ecerunt filii Israel sacerdotes, et Levitae, et reliqui filiorum transmigrationis, dedicationem domus Domini in gaudio . Recte dedicatur templum a sacerdotibus, et Levitis, et reliquis filiorum transmigrationis in gaudio, quia correctis peccatoribus, fit gaudium in coelo coram angelis Dei , et magistris qui pro eorum salute laboraverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
precidit uestes eorũ medias usq
ad nates ⁊ dimisit eos. Qđ cũ nun¬
ciatum ẽẽt dauid. misit in occur¬
sum eoꝵ. Erant enĩ iuiri confusi
turpiter ualde. Et mandauit eis
dauid. Manete in iericho. donec cres¬
cat barba ur̃a. ⁊ tc̃ reuertunini. Si

Expanded text:
s usque ad nates, et dimisit eos. Quod cum nuntiatum fuisset David, misit in occursum eorum; erant enim viri confusi turpiter valde, et mandavit eis David: manete in Jerico, donec crescat barba vestra, et tunc revertimini. Si
Abbreviated transcription (Latin):
non merebunt᷑ ꝑ ihu ducatũ
regredi in terrã iuda: templũ¬
q domini ibidem reedificare.
Inposterũ nãq p̃sentis uitȩ tra¬
dentur incarcerem mortis ꝑpe¬
seculi ueram commissorũ gerẽ
potestate regis babilonii. uale

Expanded text:
nec merebuntur per Jesu ducatum regredi in terram Juda, templumque Domini ibidem reaedificare. In posterum namque praesentis vitae tradentur in carcerem mortis perpesaeculi veram commissorum poenitpotestate regis Babylonis, id es
Abbreviated transcription (Latin):
sua: cũ illi qui confessionẽ nõis
dĩ in eccłia uidebant᷑ hab̾e. ꝑsce¬
lera multiplicia de terra uuici¬
tium translati. in regnum con¬
fusionis erroris abducunt᷑ sub¬

Expanded text:
um. Cum illi qui confessionem nominis Dei in Ecclesia videbantur habere, per scelera multiplicia de terra viventium translati in regnum confusionis et erroris abducuntu
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitas nulla substantia ẽ. Et
peccatũ non natura ẽ. s uicium na¬
ublatum ẽ diabolo iniquitate
sua uincto. ñ quod habebat ꝓpͥ¬
um: s quod rapuerat alienũ. Au¬
ferendo enĩ xp̃c que de magna eiꝰ
domo ꝑierãt: non furcũ fecit. s fur
unc hominẽ coneludit ꝓfundi¬
ꝯtas iniquitatis. quando ñ solũ
immersus peccatis iacet: s etiã uo-¬
lens ea defendere. ꝑdit aditum con
prorsus pauꝑes sunt. Et in cõꝑatione
cȩlestium bonorũ quȩ sꝑant. omne
aurũ suum harenã deputant: quia
ibi quisq habet diitias suas. ubi de
ꝑtinent adcredulitatis similitudi¬
nem: ipsi ꝑtinent adheredũ ꝓmissio

Expanded text:
iniquitas nulla substantia est: et peccatum non natura est, sed vitium naSublatum est diabolo iniquitate sua vincto, non quod habebat proprium, sed quod rapuerat alienum. Auferendo enim Christus quae de magna ejus domo perierant, non furtum fecit, sed furtTunc hominem concludit profunditas iniquitatis, quando non solum immersus peccatis jacet; sed etiam volens ea defendere, perdit aditum confprorsus pauperes sunt; et in comparatione coelestium bonorum quae sperant, omne aurum suum arenam deputant, quia ibi quisque habet divitias suas, ubi del Proinde qui pertinent ad credulitatis similitudinem, ipsi pertinent ad haeredum promissio
Abbreviated transcription (Latin):
emo fidelium quãuis multũ ꝓfe¬
cerit. dicat sufficit michi. Qui enĩ
dixit. remansit. ⁊hesit in uia ante fi¬
nem: qui ñ ꝑseuerauit usq in finem.
dõ locus ẽ: nec ẽ quo fugiatur ab ip̃o.
nisi. ad ipsum. Qui uult euadere offen¬
sum: confugiat ad placatũ. Quod due
anima: sic uita anime deus. Et quo¬
mͦ si anima deserat. moritur corpus:
sic anima morit᷑. si deserat d̃s. Aquo
ut sit: ab illo habet ut ei bene
uit. quantũ sit bonũ obedientia:
cũ hominem in paradiso positum.
ab arbore ꝓhibuit quȩ ñ erat mala.
Sola ibi obedientia potuit tenere
palmã sola inobedientia incidit pę
Nterdum deus ꝑ malos erudit bonos:
n ꝑtemꝑalem potentiam dampnan¬
dorum. exercet disciplina liberandoꝵ.

Expanded text:
emo fidelium, quamvis multum profecerit, dicat, Sufficit mihi. Qui enim dixerit, remansit, et haesit in via ante finem, qui non perseverabit usque in finem. eo locus est, nec est quo fugiatur ab ipso, nisi ad ipsum. Qui vult evadere offensum, confugiat ad placatum. CCXXXVI. anima, sic vita animae Deus: et quomodo si anima deserat, moritur corpus; sic anima moritur, si deserat Deus . CCXut sit, apud illum habet ut ei bene vit quantum sit bonum obedientia, cum hominem in paradiso positum ab ea re prohibuit, quae non erat mala. Sola ibi obedientia potuit tenere palmam, sola inobedientia incidit in pos. 577 Interdum Deus per malos erudit bonos, et per temporalem potentiam damnandorum exercet disciplinam liberando
Abbreviated transcription (Latin):
planctũ. ⁊ omĩa gratis condonat. S hoc
dictũ est de gemitu ext̾iori. qr ⁊si desit
penitentia ext̾ior. non minus condonant᷑
omĩa. S quod gregorus dic̃. penitentiã
quadraginta dierum indicendã. ad exꝑi¬
entiam fit ut sciatur quo animo quent
baptirari. Quandoq enĩ simulatorie quȩ¬
runt baptismũ. Item opponit᷑ illud au¬
gustini ex libro secundo de unico bap¬
tismo. Non impeclitur baptisint gr̃a qͦ¬
minus peccã dimittat omĩa. ętiam si
odium fraternũ in eiꝰ eui dimittuntur
auimo ꝑseuerat. Soluit᷑ hesternus dies
n qͥcqͥd supra ẽ. Soluit᷑ etiã ipsa hora mo¬
mentanea. ⁊ quȩ ante baptismũ ninbap¬
dierum. horarum momentorum rede¬
untib om̃ib quȩ dimissa sunt. S hoc¬

Expanded text:
planctum; et omnia gratis condonat. Sed hoc est planctum; et omnia gratis condonat. Sed hoc est dictum de gemitu exteriori; quia, etsi desit poenitentia exterior, non minus condonantur omnia. Sed quod Gregorius dicit poenitentiam quadraginta dierum indicendam, ad experientiam fit, ut sciatur quo animo quaerant baptizari, quandoque enim simulatorie quaerunt baptizari. Item opponitur illud Augustini, ex lib V De unico baptismo: Non impeditur baptismi gratia quominus peccata dimittat omnia, odium fraternum in ejus cui dimittuntur, animo perseverat. Solvitur enim hesternus dies, et quidquid superest, solvitur etiam ipsa hora momentumque ante baptismum et in bapaeteritorum dierum, horarum, momentorum, redeuntibus omnibus quae dimissa sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
aquib q baptirentur in nomine trini¬
tatis. in quib ñ requirit᷑ ꝓpͥa fides. Na¬
ulti quoq si ꝓpria fide accedunt. ⁊ saera¬
mentum ⁊rem sacram̃ti hñt. In istis ꝓpͥa
fides requirit᷑. sine qua nullam remissio¬
nem consequunt᷑. Sacramentũ n ñ rem
illi qui ficte accedunt uł sine fide corde
impenitenti. Augꝰ. Om̃ĩs qͥ iã sue uoluntai
arbit̾ ẽ ꝯstittitꝰ. cũ accedit ad sacram̃tũ
fi deliũ. nisi peniteat cum ueteris uitȩ. no
ua inchoare non pot̾. Abhac penitentia
cũ baptitant᷑ paruuli immunes st̃. Non¬
dum enĩ possunt uti libero arbitrio. Pecrꝰ¬
qͦ in actibꝰ apłoꝵ sic loq̃r ad iudeos drcens.
Agite penit̃ntiã.⁊ baptiret᷑ unꝰqͥsq ur̃m ĩ¬
noĩe dñi. S supͣdictis opponitur illud
qͦd dicit ambrosius suꝑ locum illũ sine
pęnitentia sunt dona ⁊uocatio dĩ. Gratia
dei in baptismo ñ requirit gemitũ uel

Expanded text:
que baptizantur in nomine sanctae Trinique baptizantur in nomine sanctae Trinitatis, in quibus non requiritur propria fides Adulti quoque, si propria fide accedunt, et sacramentum et rem sacramenti habent. In istis proptia fides requiritur, sine qua nullam remissionem consequuntur. Sacramentum et non rem illi qui ficte accedunt, vel sine fide et corde impoenitenti. Augustinus: Omnis qui jam suae voluntatis arbiter est constitutus, cum accedit ad sacramentum fidelium, nisi poenitvam inchoare non potest. Ab hac poenitentia cum baptizantur parvuli soli immunes sunt. Nondum enim uti possunt libero arbitrio.  sic loquitur ad Judaeos, dicens: Agite poenitentiam, et baptizetur unusquisque vestrum . Sed supradictis opponitur illud quod dicit Ambrosius super locum illum: Sine poenitentia sunt dona et vocatio Dei . Gratia Dei in baptismo non requirit gemitum vel
Abbreviated transcription (Latin):
dro ep̃o de trina mersione baptismi.
sensistis. quia in una fide niehil officit
tribus subsistentiis una substantia ẽ¬
ẽ. reprehensibile nullatenus pot̃ esse
infantẽ in baptismo ł t̾. ł semel mergere
qͣndo ⁊ in trib mersionib ꝑsonarum.
trinitas. ⁊ in una pot̾̃ diuinitatis sin¬
gularitas designari. Ecce quod exista
auctoritate licet semel mergere tm̃.
Nobis tñ uidetur qͦd magis sit usus ec¬
clesiȩ sequendus. Haimo suꝑ epłiam
ad romanos. Unus quisq in suo sensu ha¬
bundat. Ciprianus qñ semel mergebat
in baptismo paruulos. qr qł intelligebat
studiose implebat. bonis oꝑib habun¬
dando licet in hoc nescius delinqueret.
S quia bonis oꝑib habundabat. postea
correctus habundauit a deo altiori sen¬
qͦd quidam sacramentũ nrem susei¬
piunt. alii sacram̃tum ⁊ non rem. alii
rem ⁊ ñ sacramentũ. Sacramentũ nrẽ
sacram̃ti suscipiunt paruuli. ubicũq¬

Expanded text:
dro episcopo De trina mersione dro episcopo De trina mersione uod ipsi sensistis, quia in una fide nihil officit tribus substantiis una substantia est, reprehensibile nullatenus esse potest infantem in baptismo vel ter vel semel mergere, et in tribus mersionibus personarum Trinitas, et in una potest divinitatis singularitas designari. Ecce quod ex ista auctoritate licet semel mergere tantum, nobis tamen videtur quod magis sit usus Ecclesiae sequendus. Haimo super Epistolam ad Romanos: In suo sensu abundabat Cyprianus, quoniam semel mergebat in baptismo parvulos; quia quod intelligebat studiose implebat bonis operibus abundando, licet hoc nescius delinqueret. Sed quia bonis operibus abundabat, postea correptus a Deo abundavit altiori senvidere quod quidam sacramentum et rem suscipiunt: alii sacramentum et non rem; alii rem et non sacramentum. Sacramentum et rem sacramenti suscipiunt parvuli ubicunq
Abbreviated transcription (Latin):
sufflatio. inuocatio tͥnitatis. quȩ sunt par¬
tes huiꝰ sacram̃ti. quorũ singulũ non ap¬
pellatur sacramentũ bapt̾. s ĩ eo ꝯtinent᷑.¬
catione tͥnitatis. alia enĩ quȩ prece¬
dunt addecorem sunt nadreuerentiã. s
ñ est in eis uis ipsius sacram̃ti. Baptis¬
mnus enĩ interpretatur unctio. Pot̃ ȩtiã
baptisius appellari ipsum elementum
sc̃ĩficatum. s ñ ita ꝓpͥe. In hoc loco dicen¬
dũ est qđ tercio debet fieri mersio. Augꝰ.
Postquã uos credere ꝓmisistis. tercio capi¬
ta ur̃a in sacro fonte dimersimꝰ. Qͥ ordo
baptismi duplici mist̾ii significatione
completur. Recte enĩ tercio mersi estis.
qui accepistis bapte̾smũ in nomine tri¬
nitatis. Recte enĩ tercio mersi estis. qui¬
accepistis baptismũ in nomine ihu xp̃i.
qͥ tercia die resurrexit a mortuis. Illa
enĩ tercio mersio tẏpum dominieȩ ex¬
estis in baptismo. Item gregorius lean¬

Expanded text:
sufflatio, invocatio Trinitatis, quae sunt parsufflatio, invocatio Trinitatis, quae sunt partes hujus sacramenti; quorum singula non appellantur sacramentum baptismi, sed in eo continentcatione Trinitatis. Alia enim quae praecedunt ad decorem sunt et ad reverentiam; sed non est in eis vis ipsius sacramenti. Baptismus enim interpretatur unctio. Potest enim baptismus appellari ipsum elementum sanctificatum; sed non ita proprie. In hoc loco dicendum est quod tertio debet fieri immersio. Augustinus: Postquam vos credere promisistis, tertio capita vestra in sacro fonte demersimus, qui ordo baptismi duplici mysterii significatione celebratur. Recte enim tertio mersi estis qui accepistis baptisma in nomine Trinitatis. Recte enim tertio mersi estis, qaccepistis baptisma in nomine Jesu Christi, qui tertia die resurrexit a mortuis. Illa enim trina immersio typum Dominicae exestis in baptismo. Item Gregorius Lean
Abbreviated transcription (Latin):
Si enuĩ xp̃m dicas. ⁊dm̃ patrem a quo unctus
ẽ filius. ⁊ ipsũ qui unctus ẽ filiũ. ⁊ sp̃m qͦ
unctus ẽ designasti. Scriptũ est enĩ. Hunc
mine patͥs tm̃ uł filii tm̃. si ñ intelligit er¬
rorem inducere. baptismũ fit. nec debeat re¬
baptitari. qͦd nob̾ de auctoritate ñ est certũ.
s illa auctoritate ambrosii ꝑsimile uolt
⁊ hoc dicere. Qͥd sit sacram̃tũ in bapt̾o ⁊ res sacͣm̃ti.
unc dicendũ est qͥd sit sacramentũ
& qͥd res sacram̃ti in hoc sacram̃to
baptismi. In omĩ enĩ sacram̃to ista duo
consideranda st̃. Hic pot̾ appellari sacra¬
mentũ ipsa aqua scĩficata. Augustinꝰ
de cathecismo. Debetis scire cur uirtus
om̃is aqua mundat. Sc̃ificatur hȩc
ꝑ consecrationẽ uerbi. Tolle enĩ uerbũ
nqͥd ẽ aqua nisi aqua: Accedit uerbũ
adelementũ: ꝯfit sacramentũ. Res huiꝰ
sacram̃ti ẽ. intior ablutio. Etiam ipsa tͥna
iminersio. sacramentã dicit᷑ uł tͥnitatis
ta in hoc sacram̃to concurrunt. ut in¬

Expanded text:
istum dicas, et Deum Patrem a quo unctus est Filius, et ipsum qui unctus est Filium, et Spiritum quo unctus est designasti. Scriptum est enim: Hunc mine Filii tantum si non intelligit errorem inducere baptizatus sit, nec debeat rebaptizari. Quod nobis auctoritate non est certum, sed ex illa auctoritate Ambrosii per simile volunt et hoc dicerNunc videndum est quid sit sacramentum et quid res sacramenti in sacramento baptismi. In omni enim sacramento ista duo consideranda sunt. Hic potest appellari sacramentum ipsa aqua sanctificata. Augustinus De catechismo: Debetis scire cur virtus on enim omnis aqua mundat; sanctificatur haec per consecrationem verbi. Tolle enim verbum, et quid est aqua nisi aqua? Accedit verbum ad elementum, et fit sacramentum. Res hujus sacramenti est interior ablutio. Et ipsa trina immersio sacramentum dicitur vel Trinitatis, ta in hoc sacramento occurrunt, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ remittet uob̃. Idem quoq augustinus
alibi dicit. Tẽ ualere incipit ad salutem
baptismus. eũ illa fictio uerboꝵ ueraci con¬
fessione recesserit. Opponitur illud apłi.¬
diustis. S dicimus in xp̃o eos baptirari qͥ
in conformatione xp̃i baptirant᷑ ut mori¬
antur uetustati pecci. sicut in xp̃o ꝑmor¬
tem uetustas pęne crucifixa fuit. Aug̃ ali¬
ter soluit hoc. dicens. Induunt aut̃ homi¬
nes xp̃m aliquando usq ad sacram̃ti ꝑcep¬
tionem. aliq̃ñ ȩtiã usq ad uitȩ scĩficationẽ.

Expanded text:
a vestra . Id quoque Augustinus alibi dicit: Tunc valere incipit ad salutem baptismus, cum illa fictio veraci confessione recesserit. Opponitur illud Apduistis . Sed dicimus in Christo baptizari eos qui in conformitate Christi baptizantur, ut moriantur vetustati peccati, sicut in Christo per mortem vetustas peccati crucifixa fuit. Augustinus aliter solvit hoc, dicens: Induunt autem homines Christum aliquando usque ad sacramenti perceptionem; aliquando usque ad vitae sanctificati
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ prius ex ꝑuerso oꝑe consen¬
tiendo callidi sp̃c ꝑsuasioni. qͣsi
quendã pecc̃ĩ numũ acditore acceꝑat.
nduos quos in fide genuit amit.¬
tere filios timebat. Ss ꝓpħe u̾bis.
idest sacre scriptȩ p̃ce̾ptis obe¬
diens. ex paruo quod habebat
olei uacua uasa infudit. qr dũ ab
unius ore doctoris parũ quidẽ¬
de amore diuinitatis. mulorũ ua¬
cue mentes hauriunt: exuberante
gr̃a unguentoꝵ diumni amoris usq
ad suminũ replentur. ⁊ iam nunc
multorum corda quȩ prius erant
uacua uascula. unguento sp̃c ple¬
na sunt. quȩ ex paucitate olei solũ¬
modo infusa uidebantur. qđ cum
aliis atq aliis datur. ⁊ ab auditoribꝰ
fides accipit᷑: erepta mulier. idẽ
sc̃a eccłia sub creditoris sui iã debito

Expanded text:
quae prius ex perverso opere, consentiendo callidi spiritus persuasioni, quasi quemdam peccati nummum a creditore acceperat et duos quos in fide genuit, amittere filios timebat. Sed prophetae verbis, id est sacrae Scripturae praeceptis obediens ex parvo quod habebat olei, vacua vasa infundit, quia dum ab unius ore doctoris, parum quidem amoris divinitatis, multorum vacuae mentes hauriunt, exuberante autem gratia unguentorum divini amoris, usque ad summum replentur. Etiam nunc corda multorum, quae prius fuerant vacua vascula, unguento Spiritus plena sunt, quae ex paucitate olei solummodo infusa videbantur. Quod cum aliis atque aliis datur, et ab auditoribus fides accipitur, erepta mulier, videlicet sancta Ecclesia sub creditoris sui jam debito
Abbreviated transcription (Latin):
uis dĩ abdita misteria scire. quin
etiã debent ea aliis p̃dicare. ⁊ con¬
tradicentes redarguere. quib ꝓmis¬
sa ẽ certa de hoste uictoria. ut ꝑ¬
cutiant omnẽ ciuitatẽ. Ciuitas.
sophi ⁊ heretici confidunt. Hec ꝑ
tiferum. qđ secuturo examine
succisum: pabulũ fiet ignis ȩt̃ni
fontes aquarũ obturabitis ⁊omnẽ¬
fo̾ntes aquarũ obturant᷑ cũ here¬
siarche cum suis sequacib ꝑ catho¬
licos dampnant᷑. Agri egregii. la¬
pidib oꝑiuntur: cũ uenustas lo¬
cutionis heretice ⁊ ph y losophice.
anathematis pondere obruitur.
Remanent tam̃ muri fictiles.
idẽ false rationes. quȩ a fundiba¬
lariis. idẽ scĩs predicatorib ad
nichilũ rediguntur:. De muli

Expanded text:
o Dei abdita mysteria Dei scire, quin o Dei abdita mysteria Dei scire, quin etiam debent ea aliis praedicare, et contradicentes redarguere, quibus promissa est certa de hoste victoria, ut percutiant omnem civitatem. VERS. 19.sophi et haeretici confidunt, haec per tiferum quod secuturo examine succisum, pabulum fiet ignis aeterni. Fontes aquarum obturantur, cumFontes aquarum obturantur, cum haeresiarchae cum suis sequacibus per catholicos damnantur. Agri egregii lapidibus operiuntur, cum venustas locutionis haereticae et philosophicae anathematis pondere obruitur. Remanent tantum muri fictiles, id est falsae rationes, quae a fundibulariis, id est sanctis praedicatoribus ad nihilum rediguntur. Ita phi
Abbreviated transcription (Latin):
errexerunt rex isrł ꝯrex iu¬
cla ⁊ rex edom. ut pugnarent
contra moab. nec erat aqua exer¬
citui. Tres reges contra moab bel
lantes: rectores sunt fideliũ. qui
ꝑfidem trinitatis contra mundi
principem ⁊populũ eius. idest
phylosophos. hereticos. scismaticos
atq omnes inquos. armis sp̃uali¬
bus confligunt. Moab interpreta¬
tur de patre. ⁊ conuenit eis ad qͦs¬
dñs ait. uos ex patre diabolo estis.
Hii aduersantur ȩccłiȩ minis. ꝑse¬
hyseus. facite alueum dorrentis huiꝰ
fossas in alueo dorrentis facit: qui
ꝓfunda misteria in scripturis qͣrit.
Quȩ absq pluuia. uento. aqua
replentur. quia sepe absq huma¬
no solatio sapientiã confert suis
inuestigatorib potentia diuina.
Uñ ioħes dicit. Non necẽe habetis
ut aliquis uos doceat: s sic̃ unctio
eius docet uos de omnib. Unde bi¬
bent hoĩes ⁊ uimenta idẽ doctnã
accipient ingeniosi ⁊ simplices.
Parum hoc ẽ inconspectu dñi:
munitam. Non enĩ sufficit ser¬

Expanded text:
errexerunt rex Israel, et rex Juda, et rex Edom, ut pugnarent contra Moab; nec erat aqua exercitui . lantes, rectores sunt fidelium, qui per Trinitatis fidem contra mundi principem et populum, id est philosophos, haereticos, schismaticos atque omnes iniquos armis spiritualibus confligunt. Moab interpretatur de patre, Dominus dixit: Vos ex patre diabolo estis . Hi adversantur Ecclesiae, minis, perseliseus: Facite alveum torrentis hujusFossas in alveo torrentis facit, qui profunda mysteria de Scripturis quaerit, quae absque pluvia et vento aqua replentur, quia saepe absque humano solatio, sapientiam confert suis investigatoribus potentia divina, unde Joannes dicit: Non necesse habetis, ut aliquis vos doceat: sed sicut unctio ejus docet, vos de omnibus . Unde bibent homines, et jumenta , id est doctrinam accipient ingeniosi et simplices. Parum hoc est in conspectu Domini; munitam. Non enim sufficit vir