comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ salute corripitur. ñ asꝑnant᷑
accipiat monita caritatis: nec
p̃sentẽ tristiciã suȩ uoluntatis
attendat: s. consideret que lu¬
era utilitatis acquirat: Iecirco
enĩ arguit᷑: ut aprauis oꝑibus
corrigatur: Nec cũ uidet correp¬
tionẽ aliqua uerboꝵ austerita¬
te feruere: existimet caritatem
in corde frigescere: Sic enĩ uigi¬
let in ore correptio: ut in corde
ñ dormitet oratio. Ae ꝑ hoc in
utroq peccanti consulte ꝓspici¬
citur: ut dũ homo correptus
de peccato confundit᷑ et a malis
oꝑibꝰ separetur. & ꝑ orationẽ dõ
miserante salu stur: Nã et scã
scriptura dicit. qĩ quẽ diligit
caritate cõpulsi. et bonos hor¬
tamur ut in bono ꝑmaneant:
et malos cõpellimus ut a malo
discedant: p̃sertu qm̃ in istis
duobꝰ scĩs. geminũ nob̾ mon¬
stratur salutis indiciũ: ut si qͥs
bonus ẽ. imitetur ꝑseuerantiã
caritatis in stephano. qͥ autẽ
malus ẽ. sec̾tetur exemplum

Expanded text:
ae salute corripitur, non aspernanter ae salute corripitur, non aspernanter accipiat monita caritatis; nec praesentem tristitiam suae voluntatis attendat, sed consideret quae lucra utilitatis acquirat. Idcirco enim arguitur, ut a pravis operibus corrigatur. Nec tamen cum videt correptionem aliqua verborum austeritate fervere, existimet caritatem in corde frigescere. Sic enim vigilat in ore correptio, ut in corde non dormitet oratio. Ac per hoc, in utroque peccanti consulte prospicitur, ut dum homo correptus de peccato confunditur, et a malis operibus separetur et per orationem Deo miserante salvetur. Nam et sancta Scriptura dicitcaritate compulsi, et bonos hortamur, ut in bono permaneant, et malos compellimus, ut a malo discedant: praesertim quoniam in istis duobus sanctis geminum nobis monstratur salutis indicium: ut si quis bonus est, imitetur perseverantiam caritatis in Stephano; qui autem malus est, sectetur exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
ritas: Ac ꝑ hoc siue orando.
siue corripiendo. caritatẽ beatꝰ
stephanus reseruauit: qͥa utro
biq salutẽ errantiũ cogitauit.
et inditio sc̃ẽ orationis. osten¬
dit increpationẽ illã ñ fuisse
odii s amoris: Hoc autẽ faci¬
ens. et p̾sentibꝰ caritatẽ beatꝰ
martyr exhibuit: et utile ni¬
mis exemplũ posteris dereli¬
quit: Demonstrauit enĩ gemi¬
nã eccłastici dupensatoris in¬
dustriã: ut ad corrigendum
cuilibet peccantis errorem.
et ñ desit in ore correptio. et ad
deũ ꝓ eo supplex effundatur
oratio: ut qui malii facit. per
increpationẽ de malis oꝑib
confundatur : et ꝑ orationẽ
apud deũ adiuuetur ac sic ipsa
caritas et in ore iusticiã sonet.
ut errantẽ corrigat : et in cor¬
de patientiã seru̾et. ut ꝓ erran¬
te orationẽ puro affec̾tu di¬
lecꝰtionis effundat. Qui enĩ
errantẽ ñ corripuerit. de ne-¬
glientia iudicatur: qͥ autem
dempnatur.
iquando fr̃s aliquis ꝓ animȩ¬

Expanded text:
ritas: ac per hoc, sive orando, ritas: ac per hoc, sive orando, sive corripiendo, caritatem beatus Stephanus reservavibique salutem errantium cogitavit, et indicio sanctae orationis ostendit increpationem illam non fuisse odii, sed amoris. 4. Hoc autem faciens, et praesentibus caritatem beatus martyr exhibuit, et utile nimis exemplum posteris reliquit. Demonstravit enim 557 geminam ecclesiastici dispensatoris industriam: ut ad corrigendum cujuslibet peccantis errorem, et non desit in ore correptio, et ad Deum pro eo supplex effundatur oratio. Ut qui malum fecit, per increpationem de malis operibus confundatur, et per orationem apud Deum adjuvetur; ac sic ipsa caritas, et in ore justitiam sonet, ut errantem corrigat; et in corde patientiam servet, ut pro errante orationem puro affectu dilectionis effundat. Qui enim errantem non corripuerit, de negligentia judicatur; qui autem demnatur.quando aliquis pro anim
Abbreviated transcription (Latin):
ar mis habebat: et ꝑ ipsã ubiq
uincebat: Pcaritatẽ dĩ seuien¬
tibus iudeis ñ cessit: ꝑ carita
tẽ ꝓxini ꝓ lapidantibus int̾¬
cessit. ꝑcaritatẽ arguebat em¬
rantes. ut corrigerent: ꝑ carita¬
tẽ ꝓ lapidantibus orabat ne
pimirent᷑: Caritatis autẽ uir¬
tute subnixus. uicit saulum
crudelit̾ seuientẽ: et quẽ habu¬
it in terra ꝑsecutorẽ. in cęlo
meruit habere consortẽ: Ipsa
scã et indefessa caritas. deside¬
rabat orando acquirere: quos
nequiuit monendo conuerte:
Ieq enĩ fr̃s existimandus ẽ ste¬
phanus tunc inimicos dilexis¬
se cũ ꝓ eis oraret: et ñ dilexis¬
se cũ eoꝵ incredulitatẽ arguen¬
do corriperet: Absit hoc ab
anima martyris: ad cęli pa¬
latiũ festinantis: Ipsa enim
scã caritas firmã seruauit in
oratione patientiã: quȩ rig¬
dam tenuit in correptione censu¬
ram: E ideo in oratione audiri
meruit lenitas: quia sine cari¬
tate ñ fuit in correptione seue¬

Expanded text:
armis habebat, et per ipsam ubique armis habebat, et per ipsam ubique vincebat. Per caritatem Dei saevientibus Judaeis noncximi pro lapidantibus intercessit. Per caritatem arguebat errantes, ut corrigerentur; per caritatem pro lapidantibus orabat, ne punirentur. Caritatis virtute subnixus, vicit Saulum crudeliter saevientem, et quem habuit in terra persecutorem, in coelo meruit habere consortem Ipsa sancta et indefessa caritas desideravit orando acquirere quos nequivit monendo convertere. Neque enim, fratres, existimandus est Stephanus tunc inimicos dilexisse cum pro eis oraret, et non dilexisse cum eorum incredulitatem arguendo corriperet. Absit hoc ab anima martyris ad coeli palatium festinantis. Ipsa enim sancta caritas firmam servavit in oratione patientiam, quae rigidam tenuit in correptione censuram. Et ideo in oratione audiri meruit lenitas, quia sine caritate non fuit in correptione seve
Abbreviated transcription (Latin):
donatiuũ suis militibꝰ attulit:
qͦ eos ñ solũ copiose ditauit.
sed etiã ad certandũ inuictis¬
sime confortauit: Attulit nãq
donũ caritatis : quȩ ꝑduceret
homines ad consorciũ dĩtatis:
d̾ gͦ attulit erogauit: nec sibi
aliquid minuit: s mirabilit̾
et suoꝵ fideliũ pauꝑiẽ ditauit.
et indeficientibꝰ thesauris plenꝰ
stephanũ de terris eleuauit ad
celũ: Caritas quȩ p̃cessit in rege:
ipsa subsequent̾ resuliit in mili¬
te: O admiranda ubiq poten¬
tia saluatoris: o p̃dicanda inde¬
sment̾ gr̃a redemptoris: Osten¬
dit in matre uirginitatis ȩt̃nȩ
miraculũ: demonstrauit in
martyre inuicte caritatis in¬
dicium: Integritas quippe in¬
temerata ꝑmansit in uirgine:
dilectionis uestis. inuicta ꝑseue¬
rauit in martyre Ꝙ sic̃ in ma¬
tre dñn ñ potuit uirginitas ui¬
olari: sic in martyris mente ñ
potuit xp̃i caritas tanto seui¬
entium agmine suꝑari:
meruisset acciꝑe. caritatẽ ꝓ

Expanded text:
is militibus attulit, quo eos non solum copiose ditavit, sed etiam ad certandum invictissime confortavit. Attulit namque donum caritatis, quo perduceret homines ad consortium deitatis. Quod ergo attulit, erogavit: nec sibi aliquid minuit, sed mirabiliter et suorum pauperiem ditavit, et indeficientibus thesauris plenusStephanum de terra elevavit ad coelum. Caritas quae praecessit in Rege, ipsa subsequenter refulsit in milite. O admiranda ubique potentia Salvatoris! O praedicanda indesinenter gratia Redemptoris! Ostendit in matre virginitatis aeternae miraculum, demonstravit in martyre invictae caritatis indicium. Integritas quippe intemerata permansit in virgine, dilectionis virtus invicta perseveravit in martyre. Et sicut in matre Domini non potuit virginitas violari, sic in martyris mente non potuit Christi caritas tanto saevientium agmine superarimeruisset accipere, caritatem pro
Abbreviated transcription (Latin):
aduentũ uocationis exspecꝰtaue¬
rit: & hoc ẽ. qđ ait dñs: Sic eum
uolo manere: donec ueniã: Non
quia ñ & ipse multos antea la¬
bores ꝓ dño p̾ssurasq maloꝵ to¬
lerauerit : s. quia ultimũ in pa¬
ce seniũ finierit: ut pote ȩccłiis
xp̃i ꝑ asiã quã regebat iã longe
lateq fundatis:
ibant gaudentes a conspectu con¬
cilii. qm̃ digni habiti st̃ ꝓ nomi¬
ne tħu contumeliã pati E a do¬
miciano cesare in feruentis olei
doliũ missus in eccłastica narra¬
tut hystoria: ex qͦ tam̃ diuina
se ꝓtegente gr̃a tam intactus
exiuit. quã fuerat a corrupti¬
one concupiscentie carnalis ex¬
traneiis. Nec multo post ab eo¬
dem principe ꝓpt̾ infuꝑabilẽ
euangeszandi constantiã in
pathinos insulã exilio relegat᷑:
ubi humano destitutus solatio.

Expanded text:
ocationis exspectaverit, et hoc esse quod ait Jesus: Sic eum volo manere, donec venio, non quia non et ipse multos antea labores pro Domino pressurasque malorum toleraverit, sed quia ultimum in pace senium finierit; ut pote ecclesiis Christi per Asiam quam regebat, jam longe lateque fundatis. ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati ; et a Domitiano Caesare in ferventis olei dolium missus in ecclesiastica narratur historia; ex quo tamen divina se protegente gratia, tam intactus exierit, quam fuerat a corruptione concupiscentiae carnalis extraneus. Nec multo post ab eodem principe, propter insuperabilem evangelizandi constantiam, in Pathmos insulam exsilio relegatur, ubi human
Abbreviated transcription (Latin):
e si aꝑte dieat. Quia ipse pͥus
ꝑ tua redemptione crucis sup¬
pliciũ subire ñ timui: cur tu
ꝓ mei confessione nominis cru¬
cẽ pati formides. qui eo głosiori
martyrii palmagłificab̾is. quo
in hac ꝓmerenda magistri ner
sequeris: Iã uͦ ab euangłista ñ
subdit᷑. quid post hec dicta dñs
et discipłi fecerint: s ex eo tamen
innuitur qđ subiungit: Conu̾¬
sus petrus: uidit illũ discipłm
quẽ diligebat iħc sequentẽ: Patet
nanq quia cũ dixisset petro se¬
quere me. id ẽ crucẽ patiendo
unitare. surrexit de loco conui¬
uii. et abire iã cepit: Secutus
ẽ autẽ eũ petrus: etiã incessu
pedũ cupiens implere qđ au¬
diuit. sequere me: secutus ẽ &¬
ille discipłi quẽ diligebat iħe
Neq enĩ arcndũ e a consectatu xp̃i
putabat: qͥ ñ minore se gr̃a di¬
lectionis a xp̃o complexũ no¬
uerat: Neq incredibile ẽ ida
utrunq discipłm corporali gii¬
su uestigia dñi secutũ: quia ne

Expanded text:
Ac si aperte dicat: Quia ipse prius pro tua redemptione crucis supplicium subire non timui, quid tu pro mei confessione nominis crucem pati formides, qui eo gloriosiore martyrii palma glorificaberis, quo in hac promerenda magistri iter sequeris? Jam vero ab evangelista non subditur quid post haec dicta Dominus et diungit: Conversus Petrus, vidit illum discipulum, quem diligebat Jesus, sequentem. Patet namque quia cum dixisset Petro: Sequere me, id est, 646 crucem patiendo me imitare, surrexit de loco convivii et abire jam coepit. Secutus est autem Petrus etiam incessu pedum, cupiens implere quod audivit: Sequere me; secutus et ille discipulus, quem diligebat Jesus: neque enim arcendum se a consectatu Christi putabat, qui non minore se gratia dilectionis a Christo complexum noverat. Neque incredibile est ideo utrumque discipulum corporali gres
Abbreviated transcription (Latin):
ambiguitas: quin is sit. quem
cam fr̃ eius occrderit: Iustus aut̃
ñ solũ ex dĩ nunc sententia.
sed ex genesis testimonio cõpbat᷑.
ubi accepta eius ã deo narrãtur
munera: Querimus qͥs sit iste
Tacharias filius barachiȩ: quia
multos legunus tacharias. E
ne libera nob tribuat᷑ erroris
inter templii et altare.
n diuersis diuersa legi: et debeo
singulor opiniones exponere:
Il ii zachariã filiũ barachiȩ di¬
cunt: qui in duodecĩ ꝓpħis unde¬
cimus ẽ: Patrisq nomen in eo
consentit: ẜ ubi occisus ẽ. inter
templũ et altare seriptura non
loquitꝰ: maxime cũ temporibꝰ
eius uix ruine templi fuerint
Alii zachariã patrẽ ioħis incel¬
ligi uolunt: ex quibusdã apo¬
criforũ somnus approbantes.
qđ ꝓpterea occisus sit. qͥa salua¬

Expanded text:
ambiguitas, quin is sit quem Cain frater ejus occiderit. Justus autem non solum ex Domini nunc sententia, sed ex Genesis testimonio comprobatur , ubi accepta ejus a Deo narrantur munera. Quaerimus quis iste sit Zacharias filius Barachiae, quia multos legimus Zacharias. Et ne libera nobis tribueretur erroris inter templum et altare. In diversis diversa legi, et debeo singulorum opiniones ponere. Alii Zachariam filium Barachiae dicunt, qui in duodecim prophetis decimus est, patrisque nomen in eo consentiat; sed ubi occisus sit inter templum et altare Scriptura non loquitur: maxime cum temporibus ejus vix ruinae templi fuerint. Alii Zachariam patrem Joannis intelligi volunt, ex quibusdam apocryphorum somniis approbantes, quod propterea occisus sit, quia Salva
Abbreviated transcription (Latin):
mã suã quis ponat ꝓ amicis
suis Quia gͦ suꝑius dixerat. hoc
ẽ. mandatũ meũ ut diligatis in¬
uicẽ sic̃ dilexi uos. quibꝰ uerbis
addidit qđ nunc audistis maio¬
rẽ hac dilectionẽ nemo habec
ut animã suã ponat qͥs ꝓ ami¬
cis suis: fit ex hoc consequens
qđ idẽ iste euangelista ioħis in
ponere: diligentes utiq inuicẽ
lexit nos. & tradidit semet¬
ipsũ ꝓ nob̃ Maiorẽ quippe hac
dilec̾tionẽ nemo habet: quã¬
ut animã suã ponat qͥs ꝓ ami¬
cis sius: Eumq sic unitemur
pia obedientia: ut ei nos com¬
parare nulla pͣsumamus au¬

Expanded text:
s suis. Quia ergo superius dixerat, Hoc est mandatum meum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos; quibus verbis addidit quod nunc audistis, Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis: fit ex hoc consequens, quod idem iste evangelista Joannes in ponere ; diligentes utique invicem lexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis. Majorem quippe hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Eum quippe imitemur pia obedientia, ut ei nos comparare nulla praesumamus au
Abbreviated transcription (Latin):
iquitatẽ suã: Hec questio ita sol¬
uit᷑. si eo mͦ intelligamꝰ dictum.
hȩc omĩa facient uob̃ ꝓpt̾ nom̃
meũ. ut totũ referatur adius¬
tos: tanquã dic̾tũ sit. hȩc omĩa
patiemin ab eis ꝓptͣ nom̃ me¬
um: ut hoc sit facient uobis.
qđ ẽ. patiemini ab eis:II
ꝑsecutionẽ malis: sic̃ impii re¬
ges & iudices. cũ eẽnt ꝑsecuto¬
res prors. utiq & homicidas &
adult̃os. & quos cunq malefi¬
cos quos contra leges publicas
fecisse cognoscerent. puniebant:
qͦmͦ intelligendũ. ẽ. qđ ait dñs.
si de mundo fuissetis. mundus
qđ suũ erat diligeret: neq eniͣ
quos punit diligit mundus.
a quo uidemus supͣdicta scelerͣ
genera plerunq puniri: nisi
quia mundꝰ ẽ. in eis aquibꝰ talia
scelera puniunt᷑. mundus et in
eis a quibꝰ talia scelera diligun¬
tur Mundus itaq ille quiꝰ in¬
telligit᷑ in malis atq impiis:
& odit qł siuĩ ẽ ex ea parte ho¬
minũ qua sceleratis nocet: &
diligit qđ suũ ẽ. exea parte ho¬

Expanded text:
olvitur, si eo modo intelligamus dictum, Haec omnia facient vobis propter nomen meum, ut totum referatur ad justos; tanquam dictum sit, Haec omnia patiemini ab eis propter nomen meum: ut hoc sit, facient vobis, quod est, patiemini ab eis. persecutionem malis, sicut impii reges et judices, cum essent persecutores piorum, et utique homicidas, et adulteros, et quosque maleficos, quos contra leges publicas fecisse cognoscerent, puniebant, quomodo intelligendum est quod ait Dominus: Si de mundo essetis, mundus quod suum est diligeret? neque enim quos punit diligit mundus, a quo videmus supra dicta scelerum genera plerumque puniri; nisi quia mundus est in eis a quibus talia scelera puniuntur, mundus et in eis a quibus talia scelera diliguntur. Mundus itaque ille, qui intelligitur in malis atque impiis, et odit quod suum est, ex ea parte hominum qua sceleratis nocet; et diligit quod suum est, ex ea parte ho
Abbreviated transcription (Latin):
in his quȩ uident. rapacitatis
studio non trahunt᷑: At contͣ
miluus & ñ columba ad fenests
suas ẽ: qui ad ea quȩ oculis con¬
siderat. rapinȩ desiderio anhe
Ostendat nĩȩ obsequũ deuotiois
immutate sollẽpnitas mentis
Iespiciamꝰ quȩ terrena st̃.: relie¬
tis temporalibꝰ mercemur eter¬
na: Si autẽ necdũ possumus re¬
linquere ꝓpria. saltim ñ con¬
cupiscamus aliena: Si necdum
mens nra accendit᷑ igne carita¬
tis: in ambitione sua habeat
frenũ timoris: ut ꝓfecꝰtus sui
passibus uegetata. dũ ab alie¬
noꝵ appetitu conpescit᷑. qͥndoq
ad ꝓpria contẽpnenda ꝑducat᷑.¬

Expanded text:
in his quae vident rapacitatis in his quae vident rapacitatis studio non trahuntur. At contra milvus et non columba ad fenestras suas est, qui ad ea quae oculis considerat rapinae desiderio anhelOstendat nostrae obsequium devotionis immutatae solemnitas mentis; despiciamus quae terrena sunt, relictis temporalibus, mercemur aeterna. Si autem necdum possumus relinquere propria, saltem non concupiscamus aliena. Si necdum mens nostra accenditur igne charitatis, in ambitione sua habeat frenum timoris, ut profectus sui passibus vegetata, dum ab alienorum appetitu compescitur, quandoque ad propria contemnenda perducat
Abbreviated transcription (Latin):
ratur: Nã quicqͥd in eo uncupis¬
cunus: hoc ꝓculdubio ꝓximis
iuidemꝰ. Uidetur eniꝰ quia
nob̾ desit: qđ alter assequitur:
Et quia semꝑ inuidia a bona uo¬
luntate discordat: mox ut hec
mentẽ ceꝑit. illa discedit. Uñ
& p̾dicatores sc̃i ut possent ꝓri¬
mos ꝑfecte diligere: studuert̃
in hoc scło uichil amare: nicħi
as intuens ait. Qui sunt isti qͥ
ut nubes uolant: & quasi colum¬
be ad fenestras suas: Uidit qͥp¬
pe eos terrena despicere: men¬
te cȩlestibus ꝓpinquare: uerbis
pluere: miraculis choruscare:
& quos a terrenis contagiis.
& sc̃ã p̃dicatio & sublimis uita
suspenderat. hos uolantes pa¬
ricer & nubes appellat. fenestre
autẽ nr̃e sunt oculi.: quia ꝑ ip¬
sos anuna respicit. qđ exteriꝰ
concupiscit: Colũba uͦ fimplex
ẽ anmnal: atq a malicia felł
alienũ. Quasi enĩ colũbȩ ad fe¬
nestras suas sunt. qͥ nichil in
hoc mundo concupiscunt. qͥ
omĩa simplicit᷑ aĩpiciunt: &

Expanded text:
ratur. Nam quidquid in eo concupisratur. Nam quidquid in eo concupiscimus, hoc procul dubio proximis invidemus. Videtur etenim quia nobis desit quod alter assequitur. Et quia semper invidia a bona voluntate discordat, mox ut haec mentem ceperit, illa discedit. Unde praedicatores sancti ut possent proximos perfecte diligere studuerunt in hoc saeculo nihil amare, nihil as intuens, ait: Qui sunt isti, qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras suas ? Vidit quippe terrena eos despicere, mente coelestibus propinquare, verbis pluere, miraculis coruscare. Et quos a terrenis contagiis sancta praedicatio et sublimis vita suspenderat, hos volantes 1453 pariter et nubes appellat. Fenestrae autem nostri sunt oculi, quia per ipsos anima respicit quod exterius concupiscit. Columba vero simplex est animal, atque a malitia fellis alienum. Quasi columbae ergo ad fenestras suas sunt, qui nihil in hoc mundo concupiscunt, qui omnia simpliciter aspiciunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
Ante dĩ nanq oculos. nunquam
ẽ uacua manus a munere: si
arca cordis. sit repleta bona
uoluntate. Hinc etenĩ. psalmis¬
ta dicit: In me funt dc̃ uota tua:
quȩ reddam laudationes tͥ: Ac si
aꝑte dicat: Et si exteriꝰ inunera
offerenda ñ habeo: intra memet¬
ipsũ tam̃ inuenio. qđ in ara tuę
laudis impono: qͥa qͥnr̃a datio¬
ne ñ pasceris: oblatione cordis
melius placaris: Nil quippe of¬
fertur deo ditius: uoluntate bona:
Uoluntas aut᷑ bona ẽ sic aduersa
alterius sic̃ nr̃a ꝑtimescere: sic
ctu gratulari: aliena dampna
nr̃a c̾redere: aliena lucra nr̃a de¬
putare. amicũ ñ ꝓpt̾ mundum.
s̃ ꝓpt̾ dm̃ diligere: inimicum
etiã amando tolerare: nulli qđ
pati ñ uis facere: nulli qđ tͥ iuste
concurrere: sed ꝓdesse etiam
ultra uires uelle Quid qͦ isto
holocausto locupletius: quando
ꝑ hoc qđ dõ ĩmolat in ara cordis
amina semetipsam mac̾tat :
di huius cupiditas ꝑfecte dese¬

Expanded text:
Ante Dei namque oculos nunquam Ante Dei namque oculos nunquam est vacua manus a munere, si fuerit arca cordis repleta bona voluntate. Hinc etenim Psalmista dicit: In me sunt, Deus, vota tua quae reddam, laudationes tibi . Ac si aperte dicat: Etsi exterius munera offerenda non habeo, intra memetipsum tamen invenio quod in ara tuae laudis impono, quia qui nostra datione non pasceris, oblatione cordis melius placaris. Nihil quippe offertur Deo ditius voluntate bona. Voluntas autem bona est sic adversa alterius sicut nostra pertimescere, sic ctu gratulari, aliena damna nostra credere, aliena lucra nostra deputare, amicum non propter mundum, sed propter Deum diligere, inimicum etiam amando tolerare, nulli quod pati non vis 1452 facere, nulli quod tibi juste concurrere, sed prodesse etiam ultra vires velle. Quid ergo isto holocausto locupletius, quando per hoc quod Deo immolat in ara cordis anima semetipsam mactat? 4.di hujus cupiditas perfecte dese
Abbreviated transcription (Latin):
eius sacrificio. s ex quanto ꝓfe¬
ratur: Nlam si exteriorẽ substan¬
tiam ꝑpendamꝰ: ecce scĩ negotiato¬
res nr̃i. ꝑpetuam angeloꝵ uitã.
datis retibꝰ & naui. mercati sunt:
Estimationẽ quippe p̃cii ñ habet.
s̃ tam̃ regnum dĩ tanti ualet qͦn¬
tum habes. Ualuit nanq zacheo.
dimidio substantiȩ: quia dimi¬
diũ aliud ad hoc qđ inuste ab¬
stulit restituendũ in quadruplũ.
reseruauit. Ualuit petro et an¬
dree: dimissis retibꝰ & naui. Ua¬
lint uiduȩ duobꝰ minutis: ual&
alteri calice aquę frigide: Reg¬
num itaq dĩ ut p̃diximus: tan¬
ti ualet quantum habes:¬
dĩ cũ emitur: qͥd cariꝰ cũ possi¬
decur: Sed fortasse nec calix aq̃
frigidȩ suppetit. qui indigenti
p̾̃beat᷑: etiam tunc securitatem
nob̾ ꝓmittit sermo diuinus
Redẽptore etenim nato: cęli ciues
oflensi sunt. qͥ clamarent: Gła
mexcelsis deo: & in terra pax
hominibꝰ. bonȩ uoluntatis:

Expanded text:
ejus sacrificio, sed ex quanto profeejus sacrificio, sed ex quanto proferatur. Nam si exteriorem substantia‹m› perpendamus, ecce sancti negotiatores nostri perpetuam angelorum vitam datis retibus et navi mercati sunt. Aestimationem quippe pretii non habet, sed tamen regnum Dei tantum valet quantum habes. Valuit namque Zacchaeo dimidium substantiae, quia dimidium aliud ad hoc quod injuste abstulit restituendum in quadruplum reservavit . Valuit Petro et Andreae dimissis retibus et navi , valuit viduae duobus minutis , valuit alteri calice aquae frigidae . Regnum itaque Dei, ut diximus, tantum valet quantum habescum emitur, quid charius cum possidetur. Sed fortasse nec calix aquae frigidae suppetit qui indigenti praebeatur, etiam tunc securitatem nobis promittit sermo divinus. Redemptore etenim nato, coeli cives ostensi sunt, qui clamarent: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis .
Abbreviated transcription (Latin):
uid fr̃s kim̃. qͥd in dei iudicio
dicturi sumꝰ : qui ab amore p̃¬
sentis scłi nec p̾ceptis flectunur.
nec uerberibus emendam᷑: Sed
fortasse. aliquis tacitis sibi cogi¬
tationibus dicat. Ad uocẽ dñicã
uterq iste piscator. quid. aut
quantũ dimisit: qͥ pene nichil
habuit : Sed hac in refr̃s Rm̃i:
sibi nichil retinuit: Mubtum
reliquit. qͥ quãlib& parũ. totũ
deseruit: Certe nos. & habita
cum amore possidemꝰ. & ea quę
minime habentus. ex desiderio
querimus: Multũ gͦ petrus &
andreas dimisit: quando ut̃q
etiã desideria habendi dereliqͥt
ultũ dimisit: qͥ cũ re possessa.
etiam concupiscentiis renunti¬
auit: A sequentibꝰ gͦ tanta dimis¬
sa st̃: quanta a ñ sequentibꝰ con¬
cupisci potuerunt: Nemo gͥ etiã
cũ quosdã conspicit multa dere¬
liquisse. apud semet ipsũ dicat:
mitari mundi huius contemp¬
tores uolo: s qđ relinꝗͣ ñ habeo:
ulta fis relinquitis: si desideriis
pensat: nec ꝑpendit quantũ in

Expanded text:
simi, quid in ejus judicio dicturi sumus, qui ab amore praesentis saeculi nec praeceptis flectimur, nec verberibus emendamur? 2. Sed fortasse aliquis tacitis sibi cogitationibus dicat: Ad vocem dominicam uterque iste piscator quid aut quantum dimisit, qui pene nihil habuit? Sed hac in re, fratres csibi nihil retinuit, multum reliquit qui, quantumlibet parum, totum deseruit. Certe nos et habita cum amore possidemus, et ea quae minime habemus ex desiderio quaerimus. Multum ergo Petrus et Andreas dimisit, quando uterque etiam desideria habendi derelinquit. Multum dimisit, qui cum re possessa etiam concupiscentiis renuntiavit. A sequentibus ergo tanta dimissa sunt, quanta a non sequentibus concupisci potuerunt. Nemo igitur, etiam cum quosdam conspicit multa reliquisse, apud semetipsum dicat: Imitari mundi hujus contemptores volo, sed quod relinquam non habeo. Multa, fratres, relinquitis, si desideriis pensat; nec perpendit quantum in
Abbreviated transcription (Latin):
mici mei estis. O quanta
est. miscdĩa conditoris nr̃i
Serii digni ñ fuimꝰ: & ami¬
ci uocamur: Quanta ẽ. digni¬
tas hominũ: eẽ. amicos dei.
Sed audistis głam dignitatis:
audite & laborẽ certaminis.
Si feceritis: quȩ ego p̃cipio uob̃.
Amici mei estis: si ea quȩ p̃cipio¬

Expanded text:
mici mei estis. O quanta est misericordia conditoris nostri. Servi digni non sumus, et amici vocamur. Quanta est dignitas hominum esse amicos Dei? Sed audistis gloriam dignitatis, audite et laborem certaminis. Si feceritis quae ego praecipio vobis. Amici mei estis
Abbreviated transcription (Latin):
mundus. eccłia : & totus mun¬
dus odit ȩccłiã Mundus gͥ
odit mundũ: inimicus recon¬
ciliatũ: dampnatus saluatũ:
inquinatus mundatũ: Deniq¬
geret: continuo subiecit. Quia
uͦ de mundo ñ estis s ego elegi
uos de mundo: ꝓpt̾ea õdit uos
mundus: Ergo & ipsi inde
erant. unde ut ñ.ẽẽnt. elec̾ti
sunt inde: ñ meritis suis. qͦꝵ
nulla bona p̃cesserant oꝑa: ñ
natura quȩ tota fuerat ꝑ libũ¬
arbitriũ impsa radice uiciata.
sed gratuita hoc ẽ. uera grͣa. u
enim de mundo mundũ eleg̃.
fecit qđ eligeret. ñ inuenit

Expanded text:
mundus Ecclesia est, et totus mundus odit Ecclesiam. Mundus igitur odit mundum, inimicus reconciliatum, damnatus salvatum, inquinatus mundatum: segeret; continuo subjecit, Quia vero de mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo, propterea odit vos mundus. Ergo et ipsi inde erant, unde ut non essent, electi sunt inde, non meritis suis, quorum nulla bona praecesserant opera; non natura, quae tota fuerat per liberarbitrium in ipsa radice vitiata: sed gratuita, hoc est vera gratia. Qui enim de mundo mundum elegit, fecit quod eligeret, non invenit:
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ gaudia int̾nȩ caritatis. nͥ
ilia festa suꝑne patriȩ. quȩ
nr̃is cotidie mentibꝰ. ꝑ aspira¬
tionẽ sui amoris imprimit:
Dũ enĩ audita suꝑna cęlestia
amamus: amata iã nouimꝰ:
qͥa amor ipse. noticia ẽ: iiI

Expanded text:
dia internae charitatis, nisi illa festa supernae patriae, quae nostris quotidie mentibus per aspirationem sui amoris imprimit? Dum enim audita supercoelestia amamus, amata jam novimus, quia amor ipse notitia e
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc scdm̃n eã scientiã dicꝰtũ intel¬
ligendum. ẽ: de qua & alibi scͥp¬
tum. ẽ Scire autͣ te: sensus ẽ.
consũmatus: Hac quippe sci¬
entia qͥ sciunt patre̾ a qͦ missꝰ
quos colligit. xp̃e: quia et ipsi
cũ eis colligunt᷑ a xp̃o: Si non¬
uenissẽ & locutus eis fuissem:
peccatũ ñ haberent: Iudeos
dicit. si ñ uenissẽ & loquutus
eis fuissem peccatũ ñ hab̃ent:
de quibꝰ dicebat. si me ꝑsequu¬
ti sunt. & uos ꝑsequentur: si
sermonẽ meũ seruauerunt.
& ur̃m seruabunt: s hec oĩa
facient uob̃ ꝓptͣ nom̃ meũ. qͥa

Expanded text:
scientiam dictum intelligendum est, de qua et alibi scriptum est, Scire autem te, sensus est consummatus . Hac quippe scientia qui sciunt Patrem a quo missuquos colligit Christus; quia et ipsi cum eis colliguntur a Christovenissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent, Judaeos dicit, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent, de quibus dicebat, Si me persecuti sunt, et vos persequentur; si sermonem meum servaverunt, et vestrum servabunt: sed haec omnia fa
Abbreviated transcription (Latin):
do inquit uob̃ ut diligatis inui¬
cẽ adiecit atq ait: Si mundus
uos odit: scitote qͥa me pͥorem
uob̃. odio habuit Cur gͦ m̃brũ¬
se supra uerticẽ extollit : Recu¬
sas eẽ. in corpore: si nͣ uis odiũ
mundi sustinere cũ capite
i de mundo inquit dñs
essetis: mundus qđ suũ erat

Expanded text:
do vobis, ut diligatis invicem; adjecit, atque ait, Si mundus vos odit, scitote quoniam me priorem vobis odio habuit. Cur ergo se membrum supra verticem extollit? Recusas esse in corpore, si non vis odium mundi sustinere cum capite. Si de mundo, inquit, essetis, mun
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possunt: Que etenĩ apparent:
iam fidẽ ñ habent. ẜ. agnitionẽ:
Dũ gͦ uidit thomas. dũ palpauit:
cur ei dicitur. quia uidisti me
credidisti: Sed aliud uidit: aliua
credidit A mortali quippe homi¬
ne: diuinitas uideri nͨ potuit:
Hominẽ gͥ uidit: & din confessus
Uidendo gͦ credidit: qui conside¬
rando uerũ hominẽ. hunc dm̃
quẽ uidere ñ poterat. exclama¬
uit: Letificat ualde. qđ sequit᷑.
B eati qui ñ uiderunt: & credide¬
runt. In qua nimirũ sententia.
nos specialit᷑ signati sumꝰ: qͥ eũ
quẽ carne ñ uidimus. mente
retinemꝰ: nos signati sumꝰs: si fidẽ
nr̃am oꝑibꝰ sequimur. Ille & eni
uere credit: qui exercet oꝑan¬
do qđ credit: Quo contra dehis
qui fidem nominetenꝰ retineNT.
paulus dicit: Confitent᷑ se nosse
dm̃. factis autẽ negant. Hinc
iacobꝰ ait: fides sine oꝑibꝰ. mor.¬

Expanded text:
n possunt. Quae enim apparent, jam fidem non habent, sed agnitionem. Dum ergo vidit Thomas, dum palpavit, cur ei dicitur: « Vidisti me, credidisti? » Sed aliud vidit, aliud credidit; a mortali quippe homine divinitas videri non potuit. Hominem igitur vidit, et Deum confessus Videndo ergo credidit, qui considerando verum hominem, hunc Deum, quem videre non poterat, exclamavit 9. Laetificat valde quod sequitur: Beati qui non viderunt, et crediderunt. In qua nimirum sententia nos specialiter signati sumus, qui eum quem carne non vidimus mente retinemus. Nos signati sumus, sed si fidem nostram operibus sequimur. Ille etenim vere credit, qui exercet operando quod credit. Quo contra de his qui fidem nomine tenus retinent Paulus dicit: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Jacobus ait: Fides sine operibus mor
Abbreviated transcription (Latin):
us sũ : Iam locũ celsitudinis
querebant: ad uiã illos ueri¬
tas reuocat. ꝑ quã ad celsitu¬
dinẽ uenirent: Ac si dicatur:
Iam uos locus delectat celsitu¬
dinis: sed pͥus uia exerteat
laboris: ꝑ calicẽ ꝑtingitur ad
maiestatẽ Si mens ur̃a appe¬
tit qđ demulcet: pͥus bibite

Expanded text:
1562 Jam locum celsitudinis quaerebant, ad viam illos Veritas revocat, per quam ad celsitudinem venirent. Ac si dicatur: Jam vos locus delectat celsitudinis, sed prius via exerceat laboris. Per calicem pertingitur ad majestatem. Si mens vestra appetit quod demulcet,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ auditurꝰ. Euge serue bone.
intra ingaudui᷑ dñi:. Sed hȩc
omnia inquit facient uobis.
ꝓpt̾ nom̃ metĩ: qͥa nesciunt
eũ qui misit me Quȩ omnia faci¬
ent. nisi quȩ dixi: qͥa odio habe¬
bunt scilicet. & ꝑsequent᷑. ser¬
monẽq contempnent: Qmͣ si
sermonẽ ñ seruarent eors. nec
tam̃ odissent eos. neq ꝑseqͤren¬
tur: uel etiã si odissent. nec ta¬
m̃ ꝑsequerent᷑: ñ omĩa facereñ:
ꝓpt̾ nom̃ meũ. qͥd ẽ. aliud dice¬

Expanded text:
est auditurus: Euge, serve bone, intra in gaudium domini tui . Sed haec omnia, inquit, facient vobis propter nomen meum, quia nesciunt eum qui me misit. Quae omnia facient, nisi quae dixit: odio habebunt, scilicet, et persequentur sermonemque contemnent? Quoniam si sermonem non servarent eorum, nec tamen odissent eos, neque persequerentur; vel etiamsi odissent, nec tamen persequerentur: non omnia facerent. opter nomen meum, quid e
Abbreviated transcription (Latin):
amici mei estis. si feceritis qͣ
ego p̃cipio uob̃ Magna dig¬
possit. nͥ p̃cepta dñi sui fecerit.
hinc amicos suos uoluit intel¬
ligi. unde boni serui possunt
ꝓbari: S ut dixi ista dignatio
ẽ: ut dñs quos nouit seruos
suos. dignetur dicere amicos
suos: Nam ut sciatis ad serui
officiũ ꝑtinere. pͣcepta dñi sui
facere: alio loco seruos utiq
obuirgat dicens Quid autẽ
tis quȩ dico: Cũ gͦ diciti: in¬
quit. dñe: uissa faciendo. qͥd
dicatis ostendite: Nonne seruo
obedienti ipse dicturꝰ ẽ. euge
serue bone. qͥa in paucis fuisti
fidelis suꝑ multa te constituã intͣ
ingaudiũ dñi tui : Potest gͥ. eẽ.¬
& seruus & amicꝰ qͥ seruꝰ ẽ. bonꝰ.

Expanded text:
 si feceritis quae ego praecipio vobis. Magna digpossit nisi praecepta Domini sui fecerit, hinc amicos suos voluit intelligi, unde boni servi possunt probari. Sed, ut dixi, ista dignatio est, ut Dominus quos novit servos suos, dignetur dicere amicos suos. Nam ut sciatis ad servorum officium pertinere praecepta sui Domini facere, alio loco servos utique objurgat dicens: Quid autem tis quae dico ? Cum ergo dicitis, inquit, Domine; jussa faciendo, quid dicatis ostendite. Nonne servo obedienti ipse dicturus est, Euge, serve bone, quia in paucis fuisti fidelis, supra multa te constituam; intra in gaudium Domini tui ? Potest igitur esse servus et amicus, qui servus e
Abbreviated transcription (Latin):
one qua se inuicẽ diligunt homi¬
nes. sic̃ homines: Nam ut discer¬
neret᷑. adiunc̾tũ ẽ. sic̃ dilexiuos
t quid enĩ nos dilex̃ xp̃c: nisi ut
possimus regnare cũ xp̃o:
ut dilectionẽ nr̃am discernamꝰ
a cet̾is. qui ñ ad hoc se inuicẽ
diligunt. qͥa nec diligunt: Sant̃
se ꝓpt̾ habendũ dm̃ diligunt.
ipsi se diligunt: Ergo ut sedi¬
ligant: dm̃ diligant: Non est
hec dilectio. in omĩb hominibꝰ
auci se ꝓpt̾ea diligunt: ut sit

Expanded text:
one qua se invicem diligunt homione qua se invicem diligunt homines sicut homines. Nam ut discerneretur, adjunctum est: sicut dilexi vos. Ut quid enim nos dilexit Christus, nisi ut possimus regnare cum Christut dilectionem nostram discernamus a caeteris, qui non ad hoc se invicem diligunt, quia nec diligunt. Qui autem se propter habendum Deum diligunt, ipsi se diligunt: ergo ut se diligant, Deum diligunt. Non est haec dilectio in omnibus hominibus: pauci se propterea diligunt, ut sit
Abbreviated transcription (Latin):
duo p̃cepta: maior tam̃ dicꝰta ẽ.
esse non sola¬
e fide. gͥ. nob̃ quã multa manda¬
ta sunt: quã multa de spe: Quis
potest cuncta colligere: quis enu¬
merando sufficere: S intueam᷑:
quid ait idem apls̃: Plenitudo
legis ẽ. caritas Ubi gͦ caritas.ẽ.
quid ẽ. qđ possit deee : Ubi aut̃
mon credit: nec diligit: Nemo
diligit: qui ñ credit: frustra qͥđ̃.
sed tam̃ potest sꝑare ueniã qui ñ
diligit: nemo autͣ potest desꝑa¬
re qui diligit: Itaq ubi dilectio
ẽ ꝓxiini: ibi necessario fides. &
spes Et uͥ dilec̾tio ꝓximi: ibi
necessario etiã dilectio dĩ Qui
enĩ ñ diligit dm̃: quomͦ diligit
ꝓximũ tanquã se ipsũ. quando¬
quidẽ ñ diligit & se ipsũ: Est
quippe impius & iniquus: Qui
autẽ diligit iniquitatẽ: ñ plane
diligit. s odit animã suã Hoc
gͦ pͣceptũ dñi teneamꝰ ut nos in¬
uicẽ diligamus: & quicqͥd aliud
ẽ. aliud hic habemus: Discernit᷑
quippe ista dilec̾tio: ab ea dilecti¬

Expanded text:
major tamen dicta est esse, non solae fide igitur nobis quam multa mandata sunt, quam multa de spe, quis potest cuncta colligere, quis enumerando sufficere? Sed intueamur quod ait idem apostolus, Plenitudo Legis charitas . Ubi ergo charitas est, quid est quod possit deesse? ubi autem mon credit , nec diligit: nemo diligit, qui non credit. Frustra quidem, sed tamen potest sperare veniam qui non diligit: nemo autem potest desperare qui diligit. Itaque ubi dilectio est, ibi necessario fides et spes: et ubi dilectio proximi, ibi necessario etiam dilectio Dei. Qui enim non diligit Deum, quomodo diligit proximum tanquam seipsum; quandoquidem non diligit et seipsum? Est quippe impius et iniquus; qui autem diligit iniquitatem, non plane diligit, sed odit animam suam . Hoc ergo praeceptum Domini teneamus, ut nos invicem diligamus; et quidquid aliud est aliud, hic habemus. Discernitur quippe ista dilectio ab ea dilecti
Abbreviated transcription (Latin):
ac talis ẽ diuinę scripture subli¬
mitas: ut ñ solũ uerba que ascĩs.
uel ab ipso dño dicta referuntur.
s. etiã ciroũstantia rerũ quȩ sim¬
plicit̾ posita uidetur. sp̾alibꝰ sit
plena mysteriis: Ecce enĩ narran¬

Expanded text:
ac talis est divinae Scripturae sublimitas, ut non solum verba, quae a sanctis vel ab ipso Domino dicta referuntur, sed etiam circumstantia rerum, quae simpliciter posita videntur, spiritualibus sint plena mysteriis. Ecce enim, narran
Abbreviated transcription (Latin):
nomen erat iosepli de domo
dauid: & nom̃ uirginis maria:¬
adent diuina misteria: nec
facile iuxta ꝓphetieũ dictum
quisquã hominũ potest scire
consiliũ dĩ. S tam̃ ex ceteris
factis atq p̃ceptis dñi salut᷑oris pos¬
sumus intelligere. et hoc ꝑpensio¬
ris ẽẽ consilii. qđ ea potissimũ

Expanded text:
erat Ioseph, de domo Dauid, et nomen uirginis Mariadem diuina mysteria nec facile iuxta propheticum dictum quisquam hominum potest scire consilium dei, sed tamen ex ceteris factis atque praeceptis domini salutaris possumus intellegere et hoc perpensioris fuisse consilii, quod ea
Abbreviated transcription (Latin):
rent interrogat. qđ dat illis fi
manifeste innotuit. quantũ bo¬
nis nr̃is studiis delectet᷑. quã
libenter iter ueritatis inchoan¬
tibus. ipse auxiliũ laturꝰ occur¬
rat. Qui dixerunt Rabbi: qđ
dicitur interp̾tatũ magist̃ Ubi
habitas: Nlolebant transitorie
magisterio ueritatis ꝑfrui: sed
mansionẽ potius in qua habita¬
ret inquirebant: quatinuis et
tunc liberius in secreto. uerbis
illiꝰ imbui. & exinde sepius eum
possent uisitare. plemus instru¬
endi. Unde & ipse quia illos bene
petentes. querentes. pulsantes
uidit. libens eis secretariũ sui
reserauit archani. eosq intro¬
ducens. ueritatis euangelicȩ
rudm̃tis quã desiderabant. il¬
lustrauit: Nam sequit᷑. Dicit
eis:. Uenite & uidete Statimq
subiungit᷑ Uenerunt. & uide¬
runt ubi maueret: & apud il¬
lum manserunt die illo: Qđ si al¬
tiore sensu libet inspicere. quid
nob̾ agendum insinuent disci-¬
puli. i eo qđ ad dñm quidem

Expanded text:
rent interrogat, quod dat eis fidrent interrogat, quod dat eis fidmanifeste innotuit, quantum bonis nostris studiis delectetur, quam libenter iter veritatis inchoantibus ipse auxilium laturus occurrat. Qui dixerunt ei: Rabbi, quod dicitur interpretatatum MAGISTER, ubi habitas? Nolebant transitorie magisterio veritatis perfrui, sed mansionem potius, in qua habitaret, inquirebant; quaetenus et tunc liberius in secreto verbis illius imbui, et exinde saepius eum possent visitare plenius instruendi. Unde et ipse, quia illos bene petentes, quaerentes, pulsantes vidit, libens eis secretarium sui reseravit arcani, eosque introducens veritatis evangelicae rudimentis, quae desiderabant illustravit. Nam sequitur: Dicit eis: Venite et videte. Statimque subjungitur: Venerunt et viderunt ubi maneret, et apud eum manserunt die illo. Quod si altiore sensu libet inspicere, quid nobis agendum insinuent discipuli in eo quod ad Dominum quidem
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat: Sic̃ oins ad occisionem
ducetur: & sic̃ agnꝰ corã tonden¬
te se sine uoce. sic obmutescet:
& iterii: Ipse aut̃ uulneratꝰ ẽ ꝓpt̾
peccata nr̃a: & liuore eiꝰ sanati
sumus: Et audierunt eũ duo
discipuli loquentẽ: & secuti ft̃
iħm Testrinoniũ ꝑhibente ioħe.
qͥa iħc. ẽẽt. agnus dĩ. secuti sunt il¬
lũ duo discipłi: magis deside¬
rantes ab ipso iħu quã a p̾curso¬
re illius uerbũ gratie ꝑciꝑe. quo
& ipsi mererentur inagnoꝵ di
sorte computari:
ene duo discipłi sunt muenti qͥ
dñm pͥmi sequerent᷑. ut etiam
mystice designarent om̃s qͥ illu
ꝑfecte sequerent᷑. gemna dilec¬
tione deuotos ẽẽ. debere. hoc e.¬
& eiusdẽ sui redemptoris. & fr̃m
simul amore flagrantes: Cõu̾sus
aut̃ iħc & uidens eos sequentes se.
dic̃ eis: Quid queritis: Non potu¬
it ignorare dñs quid sequentes
se discipuli ioħis quererent: s
in eo qđ ad illos sequentes conuer¬
titur. qđ ipse prior quid quere

Expanded text:
dicebat: Sicut ovis ad occisionem ducetur, et sicut agnus coram tondente se sine voce sic obmutescet . Et iterum: Ipse autem vulneratus est propter peccata nostra, et livore ejus sanati sumus. Et audierunt eum duo discipuli loquentem, et secuti sunt Jesum. Testimonium perhibente Joanne, quia Jesus esset Agnus Dei, secuti sunt illum duo discipuli, magis desiderantes ab ipso Jesu, quam a praecursore illius verbum gratiae percipere, quo et ipsi mererentur in agnorum Dei sorte computari. Bene autem duo discipuli sunt inventi, qui Dominum primi sequerentur, ut etiam mystice designarent omnes qui illum perfecte sequerentur, gemina dilectione devotos esse debere, hoc eset ejusdem sui Redemptoris et fratrum simul amore flagrantes. Conversus autem Jesus, et videns eos sequentes se, dicit eis: Quid quaeritis? Non potuit ignorare Dominus, quid sequentes se discipuli Joannis quaererent, sed in eo quod ad illos se sequentes convertitur, quod ipse prior quid quaere
Abbreviated transcription (Latin):
Siñ uenissẽ. & locutus fuissem¬
eis peccatũ ñ haberent: Iudei
dentissime indicat euangłm.
gentibꝰ. In eis gͦ uoluit intel¬
ligi mundũ: qui odit xp̃m

Expanded text:
venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent. Judaei dentissime indicat Evangelium; gentibus: in eis ergo voluit intelligi mundum, qui odit Christum
Abbreviated transcription (Latin):
um dñs. & ñ credenti discipło
latus palpandũ p̾buit: manꝰ
ostendit. & ostensa suoꝵ cicatri¬
ce uulnerum. infidelitatis illiꝰ
quid inter hȩc ammaduertitis:
Nunquid casu gestũ creditis. ut
electus ille discipulus tunc de¬
ẽẽt: post aut̃ ueniens. audiret.
audiens. dubitaret. dubitans.
palparet.: palpans crederet:
Non hoc casii: sed diuina dispen¬
satione gestuĩ ẽ Egit nanq mi¬
ro mͦ suꝑna clem̃tia: ut discipulus

Expanded text:
minus, et non credenti discipulo latus palpandum praebuit, manus ostendit, et, ostensa suorum cicatrice vulnerum, infidelitatis illiusquid inter haec animadvertitis? Nunquid casu gestum creditis, ut electus ille discipulus tunc deesset, post autem veniens audiret, audiens dubitaret, dubitans palparet, palpans crederet? Non hoc casu, sed divina dispensatione gestum est. Egit namque miro modo superna clementia ut discipulus
Abbreviated transcription (Latin):
te conceptis: libido ñ erit: con¬
cupiscentiȩ ñ erit estus. ubi ũ¬
bram faciet spe sc̃s Uerũ in eo
qđ ait. & uirtus altissum obũ¬
brabit tͥ: potest etiã incarnati
saluatoris utraq natura designa¬
ri Umbra quippe: a lumine so¬
let & corpore formari Et cui
obumbratur. lumine quidem
uel calore solis quantũ fufficit
reficitur: s ipse solis ardor ne¬
ferri nequeat. interposito uel
nubiculo leui uel quolibet alio
corpore temꝑatur: Beata itaq
uirgo. quia quasi purus homo
omnẽ plenitudinẽ diuinitatis
corporaliter caꝑe nequibat: iur¬
tus ei altissimi obumbrauit:
id. ẽ. incorporea lux diuinitatis.
corpus in ea suscepit humanitati

Expanded text:
te conceptio, libido non erit concupiscentiae. Non erit aestus, ubi umbram faciet Spiritus sanctus. Verum in eo quod ait: « Et virtus Altissimi obumbrabit tibi, » potest etiam incarnati Salvatoris utraque natura designari. Umbra quippe a lumine solet et corpore formari, et cui obumbratur, lumine quidem vel calore solis, quantum sufficit, reficitur, sed si ipse solis ardor perferri nequeat, interposita vel nubecula levi, quolibet alio corpore temperatur. Beata igitur Virgo, quia quasi purus homo omnem plenitudinem divinitatis corporaliter capere nequibat, virtus ei Altissimi obumbravit, id est incorporea lux divinitatis, corpus in ea suscepit humanitati
Abbreviated transcription (Latin):
mysterio filius sit iobanna: re¬
stat ꝑserutari quid archani con¬
tineat nom̃. qͦ eum denuo salua¬
tor appellauit:. Tu inquit uoca¬
beris cephas: qđ inter p̃tat᷑ petrꝰ.
Neq uͦ petri uocabulo quasi hebreo
uel syro. aliã int̾p̃tationẽ quere¬
re oportet: s ꝓ certo nosse. quia
idẽ grece et latine. petrus quod
syriace cephas significat. & in utq
lingua nom̃ a petra diriuatũ ẽ
Uocatur aut̃ petrꝰ ob firmitatem
fidei: uocat᷑ petrus ob inuincibi

Expanded text:
mysterio filius sit Joanna; remysterio filius sit Joanna; restat perscrutari quid arcani contineat nomen, quo eum denuo Salvator appellavit. Tu, inquit, vocaberis Cephas, quod interpretatur PETRUS. Neque vero Petri vocabulo, quasi Hebraeo vel Syro, aliam interpretationem quaerere oportet, sed pro certo nosce quia idem Graece et Latine Petrus quod Syriace Cephas significat, et in utraque lingua nomen a petra derivatum est. Vocatur autem Petrus ob firmitatem fidei; vocatur Pet
Abbreviated transcription (Latin):
mon filius iohanna: tu es obedi¬
ens. filius gr̃e dĩ E merito ille obe¬
dientis nomine censetur. qͥ et pͥus
inuitante andrea mox dñm ui¬
dere curauit: & postinodũ cum
ipse dñs eũ ad discipulatũ uocaret.
statim cũ eodẽ and̾rea quẽ parit̾
uocauit. relictis retibꝰ quoꝵ usu
uiuebat. eũ sequi ñ distulit. Unde
et andree quoq nom̃: uerã m̃tis
eius imaginẽ p̃fert. Andreas nãq
sequendo. ad eorũ se sortẽ ꝑtinere
docet. qui temporalia quȩ possi¬
dent. fortit eternoꝵ amore con¬
tẽpnunt: qui credentes uidere bo¬
na dñi in terra uiuentiũ. donec
hec ꝑcipiant. expectare dnĩm cũ
psalmista & uirilit̾ agere. ac cor
suũ confortare contendunt. Qđ
aut̃ symon filiꝰ fuit iohanna. id
est gr̃x dĩ: aꝑte demonstrat quia
quicquid deuote obeditionis dño
reddidit: totũ hoc ninirũ p̃ue¬
mente se gr̃a suꝑne pietatis. ut
habere posset accepit.
apłoꝵ pͥus symon dictus: quo

Expanded text:
mon filius Joanna, tu es obedimon filius Joanna, tu es obediens filius gratiae Dei. Et merito ille obedientis nomine censetur, qui et prius, invitante Andrea, mox Dominum videre curavit; et postmodum cum ipse Dominus eum ad discipulatum vocaret, statim cum eodem Andrea, quem pariter vocavit, relictis retibus quorum usu vivebat, eum sequi non distulit. Unde et Andreae quoque nomen veram mentis ejus imaginem praefert. Andreas namquesequendo ad eorum se sortem pertinere docet, qui temporalia quae possident fortiter aeternorum amore contemnunt: qui credentes videre bona Domini in terra viventium, donec haec percipiant, exspectare Dominum cum Psalmista, et viriliter agere, ac cor suum confortare contendunt. Quod autem Simon filius fuit Joanna, id est, gratiae Dei, aperte demonstrat, quia quidquid devotae obeditionis Dorecepit, totum hoc nimirum praeveniente se gratia supernae pietatis, ut habere posset, accepit.Apostolorum prius Simon dictus, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑunctos ac sanatos. sui seĩ nõis
donaret ẽẽ. participes: Sequit᷑:
ntuitus aut̃ eũ iħe: dixit: Tu es
symon. filiꝰ iohanna Intuitꝰ est
symonẽ iħc: ñ ext̾ioribꝰ solũ ocłis.
s et interno diuinitatis inturai:
iuxta illud beati samnuelis: Homo
uidet in facie. ds̃ aut̃ intuetur
cor. Uidit cordis eius simplicita¬
tem: uidit ammi sublimitatẽ:
cuiꝰ merito. tuc ẽẽt. p̃ferendus
eccłiȩ. Uidit quia uocante andrea.
feruente ad se amore ꝑuolaue¬
rit: ideoq uementẽ. inox fami¬
liari affatur alloqͥo: tu es inqui¬
ens symon filius iohanna:
on magnũ ẽ dnio uocabulũ cuuis¬
libet hominis. uel patris eiꝰ dic̃e.
qͥ omniũ scõꝵ nomina seripta te¬
net in cȩlo: s positurꝰ discipulo
nom̃ meriti sublimioris. ditat᷑
congrueret: pͥmo uoluit ostende
qͥa qđ a parentibꝰ acceꝑat nomen.
etiã ipsũ significatione uirtutis
ñ careret: Symon gͦ obediens:
iohanna dicit᷑ dĩ gr̃a: Tu es sy¬

Expanded text:
unctos ac sanatos suis ancti nominis donaret esse participes. Sequitur: Intuitus autem eum Jesus, dixit: Tu es Simon filius Joanna. Intuitus est Simonem Jesus, non exterioribus solum oculis, sed et interno divinitatis intuitu, juxta illud beati Samuelis: Homo videt in facie, Deus autem intuetur cor . Vidit cordis ejus simplicitatem, vidit animi sublimitatem, cujus merito cunctae esset praeferendus Ecclesiae. Vidit quia, vocante Andrea, fervente ad se amore pervola verit; ideoque venientem mox familiari affatur eloquio: Tu es, inquiens, Simon filius Joanna. Nec magnum est Domino vocabulum cujuslibet hominis vel patris ejus dicere, qui omnium sanctorum nomina scripta tenet in coelo; sed positurus discipulo nomen meriti sublimioris, ditaturcongrueret, primo voluit ostendere quia quod a parentibus acceperat nomen etiam ipsum significatione virtutis non careret. Simon ergo obediens Joanna dicitur Domini gratia. Tu es Si
Abbreviated transcription (Latin):
ra illius dilec̾tione feruere :
fr̃nȩ quoq salutis curã gerere
lle etenĩ ꝑfecte conditoris sui
ducatũ sequit᷑: qui etiã per
quantũ ualet habere comitatũ
nititur Inuenimꝰ inquit messiã.
breo sermone. xp̃e dicitur greco:
etiã psalmista. in eiꝰ laude loquit᷑.
uxit te ds̃ dẽ tiuis oleo leticiȩ. p̃
consortibus tuis: Consortes aut̃
eius. nos uocat: qͥ ad accipiendã
crismate uisibili ꝑunquimur:
S ille p̾consortibꝰ unctus ẽ: cui fic̃
ioħs baptista testatur. ñ ad mͥ¬
surã dat ds̃ sp̃m: s omnia dedit
in manu eius: Nlam de consortibꝰ
euidẽ unctionis: dicit apłs. Um¬

Expanded text:
 illius dilectione fervere, fraternae quoque salutis curam gerere. Ille enim perfecte Conditoris sui ducatum sequitur, qui etiam proximi, quantum valet, habere comitatum nititur. Invenimus, inquit, Messiam, braeo sermone, Christus dicitur Graeco, etiam Psalmista in ejus laude loquitur: Unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae prae consortibus tuis . Consortes autem ejus nos vocat, qui ad accipiendam sibili perungimur, Sed ille prae consortibus unctus est, cui, sicut Joannes Baptista testatur, non ad mensuram dat Deus spiritum, sed omnia dedit in manu ejus Nam de consortibus ejusdem unctionis dicit Apos