comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta illa fubita &. grandi occupatione.
qua uos nunc detineri necẽe .ẽ. conue¬
niens ducimus ur̃am quantum uob̾ pla¬
cuerit expectare oportunitatem: Ne¬
mini &. enĩ quantũ in nob̃. ẽ. uellemꝰ
ẽẽ oneri. p̃sertim in his que ad d̃m ꝑ¬
tinent. uͥ non dati lucrum. s dantis
fructum mag̃ reqͥrere debemus: Di¬
em itaq nob̾ si placet atq locum re¬
scͥbendo ꝑ hunc nuncium noĩate: qͦ
uiuante d̾o p̾senti expedita instantia
nr̃is partib appropuiquare debeatis.
.&. fr̃e sbidone uob̾ obuiam facto. si
quid in t̾ra ur̃a inuenerit. qđ aptũ
sit ordini nr̃o. ꝓmissa ur̃a expeditiꝰ
atq alacriꝰ compleatis : Hy larẽ enĩ
datorẽ diligit d̾s: Aut si forte non
placet uob̃ dilatio. &. hoc notificate.
qr ꝑati sumus in hac re quantũ rõ
patitur. ur̃e obtẽ ꝑare uoluntati:
Ore ur̃o ducem salu tamus. ꝙ tã
ipsum quã uos am monemus. ut
si castrum ꝓ quo werram fac¬

Expanded text:
ta illa subita et grandi satis occupatione, ta illa subita et grandi satis occupatione, qua vos nunc detineri necesse est, conveniens ducimus vestram, quantum vobis placuerit, exspectare opportunitatem. Nemini etenim, quantum in nobis est, vellemus esse oneri, praesertim in iis quae ad Deum pertinent, ubi non dati lucrum, sed dantis fructum magis requirere debemus. Diem itaque nobis, si placet, atque locum rescribendo per hunc nuntium nominate: quo, juvante Deo, praesenti expedita instantia, nostris partibus appropinquare debeatis, et, fratre Widone vobis obviam facto, si quid in terra vestra invenerit quod aptum sit Ordini nostro, promissa vestra expeditius atque alacrius compleatis. Hilarem enim datorem diligit Deus . Aut si forte non placet vobis dilatio, et hoc notificate; quia parati sumus in hac re, quantum ratio patitur, vestrae obtemperare voluntati. Ore vestro Ducem salutamus: et tam ipsum quam vos admonemus ut, si castrum, pro quo guerram fac
Abbreviated transcription (Latin):
a uob̾ sepe rccepimus. ȩque adhuc ut
habeamus utͥq ur̃m complacet. iube¬
te ita firmiter &. inconcusse teneri.
qͣtinus ultra fr̃s nr̃i a nullo ministro¬
rum ur̃orum timeant ꝓpter hoc dist᷑¬
bari: Alioqͥn non renuimus dñi nr̃i
sequi eremplum: qui ꝓ se non dedig¬
natus . ẽ. soluere censum. partti ⁊ nos
libenter quȩ sunt cesaris cesari red¬
dere. & uec̾tigal cui uectigal. &. tͥbu¬
cum cui tͥbutum. p̃sertim qr iuxta
apłm non tam debenius requirere da¬
tum nr̃m. quã ur̃m lucrum: Adducissã¬
rãs agimus dõ ꝓ tam deuota exxi¬
uoluntate. ꝙͦ gͣ ipsum & seruos
eius uos hab̾e cognonimus: Quoties
enĩ in corde carnali t̾renis dignitati¬
b alto. ulla uł minima scintillula
celestis amoris accensa uidetur: diui¬
num sine dcibio .ẽ. munus. non hõis
tiirtus Et nos qͥd̾e largitatis ur̃e
ur̃is inlitteris nob̾ oblata bñficiã
gratanter amplectimur: S cogui¬

Expanded text:
a vobis saepe recepimus, aeque adhuc ut a vobis saepe recepimus, aeque adhuc ut habeamus, utrique vestrum complacet; jubete ita firmiter et inconcusse teneri, quatenus ultra fratres nostri a nullo 127 ministrorum vestrorum timeant propter hoc disturbari. Alioquin non renuimus Domini nostri sequi exemplum, qui pro se non dedignatus est solvere censum , parati et nos libenter quae sunt Caesaris Caesari reddere, et vectigal cui vectigal, et tributum cui tributum : praesertim quia juxta Apostolum non tam debemus requirere datum nostrum, quam vestrum lucrum . EPISas agimus Deo pro tam devota voluntate, quam erga ipsum et servos ejus vos habere cognovimus. Quoties enim in corde carnali, terrenis dignitatibus alto, ulla vel minima scintillula coelestis amoris accensa videtur, divinum sine dubio est munus, non hominis virtus. Et nos quidem largitatis vestrae vestris in litteris nobis oblata beneficia gratanter amplectimur; sed cogni
Abbreviated transcription (Latin):
ci & ducisse lothorigie. beruar¬
Bus abbas de clara ualle.sic suis
ad inuicẽ caris ac castis delectari am¬
plexibus: ut solus amor xp̃i suꝑet ĩ
ambobꝰ: E x qͦ cepimus mittere ꝓ nt̃a
necessitate in t̾tam urãm. multam sẽꝑ
inuenimus in ocłis ur̃e dignitatis fa¬
miliaritatẽ & gr̃am: Pñdictionem
it lib̾aliter ex hibustis: Passaguim
transeuntib. ꝙ. si qd . ẽ. aliud iuris ur̃i
debitum inereantib libenter dimisistiꝰ:¬
De quib om̃ib sine dubio merces ur̃a
multa. ẽ. uncclis. si tñ uerũ. eẽ. credimꝰ.
qcł dñs in eũgłio ꝓmittit: Quã diufe¬
cistis uni de minimis meis hoc: mͥ fecis¬
tis: S quid.ẽ. qđ minustros ur̃os quȩ
uos donastis. exigere rursum ꝑmutitiᷤ:
Dignũ. ẽ. uob̃ & honorificũ. ut qđ uob̾
ꝓ salute animarũ ur̃arũ placuit do¬
nare: nemo ur̃orũ repetere audeat:
Sigͦ uos qđ absit bñficiorũ ut̃orũ non
penitet. donumq qđ in bñplacito ur̃o

Expanded text:
CI et DUCISSAE Lotharingiae, BERNARDUS abbas de Clara-Valle, sic suis ad invicem charis et castis delectari amplexibus, ut solus amor Christi superet in ambobus. Ex quo coepimus mittere pro nostra necessitate in terram vestram, multam semper invenimus in oculis vestrae dignitatis familiaritatem et gratiam. Benedictionem it, liberaliter exhibuistis. Passagium transeuntibus, et si quod est aliud juris vestri debitum, mercantibus libenter dimisistiDe quibus omnibus sine dubio merces vestra multa est in coelis, si tamen verum esse credimus quod Dominus in Evangelio promittit: Quandiu fecistis uni ex minimis meis, hoc mihi fecistis . Sed quid est quod ministros vestros, quae vos donastis, exigere rursum permititis? dignum est vobis et honorificum, ut quod vobis pro salute animarum vestrarum placuit donare, nemo vestrorum repetere audeat. Si ergo vos quod absit! beneficiorum vestrorum non poenitet, donumque quod in beneplacito vestro
Abbreviated transcription (Latin):
reuocet᷑ Nam ad nr̃m ordinẽ ut trauscat:
ur̃o fortassis ñ expedit: Etqͥdẽ qđ scͥpsisti.
illũ sepe dixisse nr̃a se ꝓmissione teuere.
qͥa eũ si cũ licentia ueniret susciꝑemus.
locorũ mittere ad habitandũ. aut te uo¬
lente iste forsitan ñ consentit. aut cũ
utq cõplaceat. forte ñ inueniat᷑ qͥ eñ
reciꝑe uelit: cunc oportet ut aut ur¬
gente necessitatis causa. quocũq ad
saluandã animã suã ire uoluerit. cũ
litteris dimiitat᷑: aut dispensante pieta¬
tis gr̃a. in suo loco retineat᷑: si tñ ꝑsen¬
tiri potuerit qͦmͦ ibide om̃is ei occasio
iterandi aut seminandi hanc turpitu¬
dinẽ. penitus subtrahat᷑: Et de isto: is¬
ta sufficiunt : Est aliud apd̃ uos de qͦ
p̾sũptione ea qua soleo: ñ cunctabor
dicere qđ sentio: De molendino illo di
: qđ conuersi custodientes. feminarũ
pati coguntur frequentiã: Si michi
creditur: unum e tͥb fiet: Aut uidełz

Expanded text:
revocetur. Nam ad nostrum Ordinem ut transeat, revocetur. Nam ad nostrum Ordinem ut transeat, vestro fortassis non expedit. Et quidem quod scripsisti illum saepe dixisse nostra se promissione tenere quia eum, si cum licentia veniret, susciperemus; locorum mittere ad habitandum, aut te volente iste forsitan non consentit, aut cum utrique complaceat, forte non inveniatur qui eum recipere velit; tunc oportet ut aut urgente necessitatis causa, quocunque ad salvandam animam suam ire voluerit, cum litteris dimittatur; aut dispensante pietatis gratia, in suo loco retineatur: si tamen persentiri potuerit, quomodo ibidem 84 omnis ei occasio iterandi aut seminandi hanc turpitudinem penitus subtrahatur. Et de isto ista sufficiant. 3. Est aliud apud vos de quo ea praesumptione, qua soleo, non cunctabor dicere quod sentio. De molendino illo dico, quod Conversi custodientes, feminarum pati coguntur frequentiam. Si mihi creditur, unum e tribus fiet: aut videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
stratũ ñ ambigo uiros e̾e̾ consilii: qͥ in re¬
b dubiis enodandis.&. prudentes sint.
cłis tu cur ita placuerit: ego labia mea
gͣuẽ. quantũlib&. turpẽ. pͥor ip̃se conftĩ¬
sus fuiss: & curandus foret. ꝙ ñ effugi¬
dus: Nunc autẽ qm̃ tanti mali ali¬
unde fetor euersit: nicħ̃ominꝰ quidẽ
euis si fieri pocest curationi oꝑam da¬
ri necesse. ẽ: s aliter: Fortassis enim non
expedit. ut ulteriꝰ apd̃ uos remorari sina¬
tur: ne forte qđ te non ĩmerito qͥdẽ tune¬
re scͥpsisti. pusillus &. nouęlus grex huiꝰ¬
modi tabe contaminet᷑: Nec tñ filio qnͣ¬
tũlib&. pecc̾ori: pat᷑na omnino clauden¬
da sunt uiscera: Arbitror aũ .&. patͥ pi¬
ũ .&. filio tutũ c̾e̾ consiliũ. si queras ei qͦ¬
min aliqͣ ẽ remotiorib dñi nolberti do¬
mib recipiatur. uͥ sub distͥctiori discipli¬
na. mutato loco ñ ꝓposito. penitentiã agat:
donec qñq cũ tͥ uisũ fuerit. ad locũ ꝓpͥu̾

Expanded text:
stratum non ambigo viros esse consilii, qui in rebus dubiis enodandis et prudentes sint ecuit, videris tu cur ita placuerit, ego labia mea gravem, quantumlibet turpem, prior ipse confessus fuisset, et curandus foret, et non effugandus. Nunc autem, quoniam tanti mali aliunde fetor emersit, nihilominus quidem ejus, si fieri potest, curationi operam dare necesse est, sed aliter. Fortassis enim non expedit ut ulterius apud vos remorari sinatur ne forte, quod te non immerito quidem timere scripsisti, pusillus et novellus grex hujusmodi tabe contaminetur. Nec tamen filio, quantumlibet peccatori, paterna omnino claudenda sunt viscera. Arbitror autem et patri pium et filio tutum esse consilium, si quaeras ei quomodo in aliqua e remotioribus domini Norberti domibus recipiatur, ubi sub districtiori disciplina, mutato loco, non proposito, poenitentiam agat, donec quandoque, cum tibi visum fuerit, ad locum proprium
Abbreviated transcription (Latin):
&. caritati ꝑ liuorẽ. & ꝑ mendacium ue¬
ritati contrariꝰ. falsum mel cũ uero fel¬
le ꝑmiscens. dũ ꝓmittit dubia ꝓ certis:
mimittit eciã u̾era ꝓ falsis. ñ ut confe¬
rat qđ frustra sꝑas. s ut auferat qđ
horrendo illi maledicto subiciat: ue
illi ꝑ quẽ scandalũ uenit: S confi¬
do de sapientia tͥ a dõ data. qđ nullis
maligni uersutiis abduci uel seduci
poceris. spe incerti boni certum uure
malum: & ȩque certũ deserere bonũ:¬

Expanded text:
et charitati per livorem, et per mendacium veritati contrarius, falsum mel cum vero felle permiscens, dum promittit dubia pro certis, immitit etiam vera pro falsis: non ut conferat quod frustra speras, sed ut auferat quod horrendo illi maledicto subjiciat: Vae illi per quem scandalum venit . Sed confido de sapientia tibi a Deo data, quod nullis maligni versutiis abduci vel seduci poteris, spe incerti boni certum inire malum, et aeque certum deserere bonu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ. ẽ : Pace cua dixerĩ qđ sentio: Aquȩ
furtiue dulciores sunt. &. huiꝰcemodi
om̃i ut ita loqͣr absinchio amariorẽ dul¬
cedinẽ. ab angło sathane sub p̃cextu an¬
głi lucis. sitienti cordi tuo infundi ñ
dubitat: quisqͥs eius astutias ñ igno¬
rat: Et reuera qͥs alius possit scanda¬
lorũ e̾ẽ suggestor. discidii actor. curba¬
cor unitatis &. pacis. nͥ ueritatis ad¬
uersarius. caritatis emulus. hostis an¬
ciquus generis nr̃i. & inimicus cru¬
cis xp̃i. diabłs: Siqͥdẽ is cuius inuidi¬
a mors intrauit in orbem terrarũ. etiã
nunc bonis quȩ te facere uid&. inuid&:
& cũ sit mendax ab initio. mentitur &
ñc̃: meliora pollicens quȩ ñ uidet: Qñ
nãq ueritas fidelissime illi sentenciȩ
obiuarae. alligatus es urori. noli q̃rere

Expanded text:
 Pace tua dixerim quod sentio. Aquae furtivae dulciores sunt , et hujuscemodi omni, ut ita loquar, absinthio amariorem dulcedinem ab angelo satanae sub praetextu angeli lucis, sitienti cordi tuo infundi non dubitat, quisquis ejus astutias non ignorat. Et revera quis alius possit scandalorum esse suggestor, discidii auctor, turbator unitatis et pacis, nisi veritatis adversarius, charitatis aemulus, hostis antiquus generis nostri, et inimicus crucis Christi diabolus? Siquidem is cujus invidia mors intravit in orbem 86 terrarum, etiam nunc bonis quae te facere videt, invidet: et cum sit mendax ab initio, mentitur et nunc, meliora pollicens quae non videt. Quando namque veritas fidelissimae illi sententiae obviaret: Alligatus es uxori? nol
Abbreviated transcription (Latin):
paudo qđ usũ. ẽ. mͥ: non p̃iudicans
sanius sapienti: Significasti mͥ ñ fil
onisii. suggeri tͥ a cogitationib tuis.
deserere patam. domũq cui deo aucto¬
re p̃es. & ꝑgere iherosolimã. uacare de¬
inceps cło: uiuere tͥ: Et qͥdẽ tenden¬
ti ad ꝑfectionẽ patriã relinquere for¬
tassis expediat. dicente cło exi de ter¬
ra tua. &. de cognatione tua. s qͥ racio¬
ne curã tͥ creditã animarũ exponere di¬
beas: omnino ñ uideo: Qͥd enim: Blaa¬
ditur deposite sarcine libertas: S ca¬
ritas ñ querit que sua sunt: Force qͥetis
ꝓuocat ꝙ ocii gustus suauiorꝰ S eua¬
cuatur dispendio pacis: Libenter care¬
bo qͥncolib eciam sp̃uali questu: qͥ ñ
posit acqͥri nͥ cũ scaudalo: Senim
scandalum : ibi ꝓculdubio caritatis
ẽ detͥmentum: S autẽ diminutio
caritatis: miror qđ uel qͥle possit spiri¬
calis exercitii sꝑare̾ lucrum: Peniq

Expanded text:
pando quod visum est mihi, non praejudicans pando quod visum est mihi, non praejudicans sanius sapienti. Significasti mihi, nisincti Dionysii, suggeri tibi a cogitationibus tuis, deserere patriam, domumque, cui Deo auctore praees; et pergere Jerosolymam, vacare deinceps Deo, vivere tibi. Et quidem tendenti ad perfectionem, patriam relinquere fortassis expediat, dicente Deo: Exi de terra tua et de cognatione tua : sed qua ratione curam tibi creditam animarum exponere debeas, omnino non video. Quid enim? blanditur depositae sarcinae libertas? Sed charitas non quaerit quae sua sunt. Forte quietis provocat et otii gustus suavior? Sed evacuatur dispendio pacis. Libenter carebo quantolibet etiam spirituali quaestu, qui non possit acquiri nisi cum scandalo. Ubi enim scandalum, ibi procul dubio charitatis est detrimentum: ubi autem diminutio charitatis, miror quod vel quale possit spiritualis exercitii sperari lucrum. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
I: Qđ aũ ex auctoritate scͥpturȩ ar¬
guis me peccasse. qͣsi qͥ pͥus ce ñ corri¬
puerĩ scito me nullã de ꝑsona tua
q̃relã habe: s solũ ut pax fiat in eccłia
tua. ex caritate ꝓcurare: Henq ipsiꝰ
rei ueritatem plenus cognosces: si acl no
causam ipsam ut dicis actuleris: Pote¬
ris autẽ me hic unienite: quacũq insta¬
tis ebdomade die libuerit : Ad abber
d ea de quib nr̃am curasti consi¬
lere paruitatem. pͥmũ qͥdẽ non
respondere statueram. non qđ dubitaue¬
rim qͥd responde deberem. s qͥa uiro con¬
silii consiliũ dare. aut p̃sũptuosũ uidica¬
bam: aut suꝑfluum: Ceterũ cogitans.
qd plerisq imino cunctis pene contui¬
gere sapientib solet. iureb uiclłr dii¬
is.plus alieno se qͣm ꝓpͥo crecde uidici.
& qui aliorũ facile ambigua queq e¬
lucidant. in suis ꝯsueuerunt scirupu¬
losius hesitare. statutũ non ut arbitro
irrationabiliter frango. &. simpliciter

Expanded text:
i. Quod autem ex auctoritate Scripturae ari. Quod autem ex auctoritate Scripturae arguis me peccasse, quasi qui 85 prius te non corripuerim: scito me nullam de persona tua querelam habere; sed solum ut pax fiat in ecclesia tua, ex charitate procurare. Denique ipsius rei veritatem plenius cognosces, si ad nos causam ipsam, ut dicis, attuleris. Poteris autem hic me invenire, quacunque instantis hebdomadae die libuerit. EPISTOLA Ld ea de quibus nostram curasti consulere parvitatem, primum quidem non respondere statueram: non quod dubitaverim quid respondere deberem, sed quia viro consilii consilium dare aut praesumptuosum judicabam, aut superfluum. Caeterum cogitans quod plerisque, imo cunctis pene contingere sapientibus solet, in rebus videlicet dubiis plus alieno se, quam proprio credere judicio; et qui aliorum facile ambigua quaeque elucidant, in suis consueverunt scrupulosius haesitare: statutum non, ut arbitror, irrationabiliter frango, sed simpliciter
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm illorũ ferire culpã uidearis: rogo.
rogansq consulo. ne tã qđ illi digni
nr̃o sp̃u cõmonemus: ut non eatenus
sua & si iusta indignatione debriet᷑.
qͣtiis dñici illiꝰ p̃cepti obliuiscat᷑ qͦ
pultariensem.
nec recordor. nec uerũ ÷. Ceterũ si ꝓ
eccłia tua. ad eundẽ pͥncipẽ litteras
misi: hoc non aduersum tẽ. s ꝓ te egis¬
se me arbitror: Siqͥdẽ audierã ipsũ.
tuo & assensu & consilio ꝓposusse ue¬
nire ad uisitandũ uos. ad ꝓbaudũ
de tantis malis quȩ de domo ur̃a
diuulgabantur. an uera ẽẽnt. aut
cuiꝰ cułpa eẽnt. ut qł forte sinistrũ
reꝑiret ibide: euis & studio & sollici¬
tudine corrigeret᷑: Cuiꝰ tã iustũ &
tã piũ ꝓpositũ si hortatu nr̃o robora¬
re curaui. cur te inde lesũ uire conq̃¬
raris. ñ uideo: Puto enĩ me recte fe¬
cisse: si de domo cłi zelũ dĩ hñs. eius
ꝓuidentiã qͥ em̃daturus erat cõmonu¬

Expanded text:
quam illorum ferire culpam videaris; rogo, quam illorum ferire culpam videaris; rogo, rogansque consulo, ne tam quod illi digni nostro spiritu commonemus, ut non eatenus sua, etsi justa, indignatione debrietur, quatenus dominici illius praecepti obliviscatur; quo PULTARIENSEM. nec recordor, nec verum est. Caeterum si pro ecclesia tua ad eumdem principem litteras misi, hoc non adversum te, sed pro te egisse me arbitror. Siquidem audieram ipsum tuo et assensu, et consilio proposuisse venire ad visitandum vos; ad probandum de tantis malis quae de domo vestra divulgabantur, an vera essent, aut cujus culpa essent: ut quod forte sinistrum reperiret, ibidem ejus et studio et sollicitudine corrigeretur. Cujus tam justum et tam pium propositum si hortatu nostro roborare curavi, cur te inde laesum jure conqueraris, non video. Puto enim me recte fecisse, si de domo Dei zelum Dei habens, ejus providentiam qui emendaturus erat, commonu
Abbreviated transcription (Latin):
Uanto tͥ in hac quã audiui tu¬
a aduersitate affectu condole¬
am. nouit affectuũ ds om̃iũ cogni¬
tor: bonorũ immissor S rursum
cũ considero. ñ ꝑ quẽ. s a quo immis¬
sa sit hec tͥbulatio. qͣntũ tͥ de p̾senti
molestia cõpatior: tantũ de psꝑitate
mox futura sꝑo congratulari: Si tñ
&. tu consiliũ in ꝑturbatione non ad¬
mittendo id ipsum mecũ sapias. & de
manu dñi. mala sicut & bona cũ scõ
iob equanimiter suscipias. imno ȩrem¬
plo sc̃i d̃. ñ tam his & si seruis tuis ꝓ
tantis malis indignari. qͣm sub poten
ci di manu qͥ ꝑculdubio illos misit ad
malefaciendũ tͥ: humiliari ce oportere
scias: Uerũ qr & ad te constat ꝑti¬
nere correctionẽ illorũ. ut pote seruo¬
rũ eccłiȩ tͥ cõmisse. dignũ ÷ ut ꝓ tam
nefaria p̃sũptione serui nequã corri¬
piantur: ac de reb eorũ dãpnũ mo¬
nasterii aliqua ex parte recopensetur:
S ne tuã mag̃ in hoc ulcisci iniuriã.

Expanded text:
uanto tibi in hac, quam audivi, tua adversitate affectu condoleam, novit affectuum Deus omnium cognitor, bonorum immissor. Sed rursum cum considero, non per quem, sed a quo immissa sit haec tribulatio; quantum tibi de praesenti molestia compatior, tantum de prosperitate mox futura spero congratulari: si tamen et tu consilium in perturbatione non amittendo, idipsum mecum sapias, et de manu Domini mala, sicut et bona, cum sancto Job aequanimiter suscipias ; imo exemplo sancti David, non tam his, etsi servis tuis, pro tantis malis indignari, quam sub potenti manu Dei qui procul dubio illos misit ad malefaciendum tibi humiliari te oportere scias . Verum quia et ad te constat pertinere correctionem illorum, utpote servorum ecclesiae tibi commissae, dignum est ut pro tam nefaria praesumptione servi nequam corripiantur, ac de rebus eorum damnum monasterii aliqua ex parte recompensetur. Sed ne tuam magis in hoc ulcisci injuriam,
Abbreviated transcription (Latin):
Ostendisti dum minoris te ñ solũ
ñ cõntẽpseris monita. s gr̃as insuꝑ re¬
tuleris mouitori: prudenter utiq nͨ aqͦ
s qͥd monereris attendeus: Grãs ago &
ipse do qd mea p̾sumptio gr̃am egit mag̃.
qͣm inlignationẽ meruerit: Tenentes
itaq tuȩ tante humilitatis insigne: am¬
pliori iam fiducia monemus. qđ &. pͥus
monuimus: Obsec᷑mus ꝑ saugͥnẽ illũ qͥ
ꝓ animab fusus.ẽ. ne tanti emptarum
pariupendatur ꝑicłm. qđ marime ex in¬
rorum &. feminarũ cohabitatione. non
immerito tunetur. ab his qͥ in scola cłi
diu iam contra cliaboli tẽptam̃ta lucta¬
ti. ꝓpͥa exꝑientia edocti. dicere possui
cum apło: ñ enĩ ignoramꝰ asstutias eius:
Deniq qͣmͣ ñ negligenter te oporteat au¬
clire ñ meũ. s ipsius apłi de hac re consili¬
um. imino pͣceptum aꝑte clamautis. fu
sulere paruitatem: te doceat ex ꝑimen¬
tum : De qͦ quidẽ miror qͥd tͥ usum fu¬
erit. me tã remotũ exyetere consultorẽ.

Expanded text:
ostendisti, dum minoris te non solum non contempseris monita, sed gratias insuper retuleris monitori, prudenter utique non a quo, sed quid monereris attendens. Gratias ago et ipse Deo, quod mea praesumptio gratiam egit magis, quam indignationem meruerit. Tenentes itaque tuae tantae humilitatis insigne, ampliori jam fiducia monemus quod et prius monuimus. Obsecramus per sanguinem illum qui pro animabus fusus est, ne tanti emptarum parvipendatur, periculum, quod maxime ex virorum et feminarum cohabitatione non immerito timetur ab his qui, in schola Dei diu jam contra diaboli tentamenta luctati, propria experientia edocti dicere possunt cum Apostolo: Non enim ignoramus astutias ejus . Denique quam non negligenter te oporteat audire non meum, sed ipsius Apostoli de hac re consilium, imo praeceptum, aperte clamantis, Fugsulere parvitatem te doceat experimentum. De quo quidem miror, quid tibi visum fuerit me tam remotum expetere consultorem,
Abbreviated transcription (Latin):
dignaris: Si uis. si audes: irasce
caritati: De qua nãq p̃sumis un¬
petrare qđ postulas: ipsa ꝓhibente
fit ne impetres : Et ecce iam longu
causatur sermonem. & tͥ indignatur
qui cogis. non qđ sͥ displiceat zelus
quo id facis. qͥipe quẽ &. ipsa donauit
tͥ. s uult ce illum hab̾e scłm scientiã:
ut cautus sis maiora minorib nͣ mi¬
pedire: Uides qͣm inuitus auellor
a longiore epła. dum ductus delecta¬
tione tͥ colloquendi. & desidio satisfa¬
ciendi. dñe caritati molestus fio: qua
iamdudũ imꝑante finem fieri. necdũ
taceo: O qͣm lata intius litteris pa¬
tet materia respondñdi: Qđ si dig¬
ne licuisset ut libuisset: & tͥ forsitan
satis ee̾t ꝙ. mͥ: S quȩ aliud p̃cipit
& satis agit ꝓ imꝑio qͣtinꝰ debcã po

Expanded text:
dignaris? Si vis, si audes, irascere dignaris? Si vis, si audes, irascere charitati. De qua namque praesumis impetrare quod postulas, ipsa prohibente fit ne impetres. Et ecce jam longum causatur sermonem, et tibi indignatur qui cogis. Non quod sibi displiceat zelus quo id facis; quippe quem et ipsa donavit tibi: sed vult te illum habere secundum scientiam, ut cautus sis majora minoribus non impedire. Vides quam invitus avellor a longiori epistola, dum ductus delectatione tibi colloquendi, et desiderio satisfaciendi, dominae charitati molestus fio, qua jamdudum imperante finem fieri, necdum taceo. O quam lata in tuis litteris patet materia respondendi. Quod si digne licuisset ut libuisset, et tibi forsitan satis esset et mihi. Sed quae aliud praecipit, et satis agit pro
Abbreviated transcription (Latin):
quo trus nuncius nou is s alius re¬
maliciam: tũ ꝓpter noxͣiũ breuitatem:
S ꝙ nunc quoq ita me nouissime tuȩ
luterȩ occupatissimũ inuenerunt ut
ipsas etiam occupationũ causas pro
mei excusatione longum fuerit michi
scbe tibi: Hix qͥppe illas tuas inter
praudendũ. nam illa hora pͥmũ mͥ red¬
ditȩ sunt: ꝑlegere potus: Uix has
meas qͦntulascũq furtim. raptim. an-¬
ticipatis horis. breuiter succuicteq re¬
scͥpsi: Quarum qͥdẽ breuitatẽ an ȩqͦ
animo feras: tu iicłis: Ego enĩ ut ue¬
rum fatear. ꝓpter te mi. O ipsis
meis curis cõpellor irasci. qͣmꝙͣ. in
his teste couscientia soli caritati cu¬
piam deseruire: Cuius ꝓfecto im¬
ꝑio qi sapientib & insipientib debi¬
tor sum: ipsa sola facere potuit. ut
necdum t̾ potucrĩ satisfacere: Qͥd gͦ:
Uaritas tͥ deuegat. qđ tu petis ex
caritate : Petisti. quȩsisti. pulsasti.
&. caritas te frustrata. ẽ: Qͥd mͥ in¬

Expanded text:
quo tuus nuntius, non is, sed alius requo tuus nuntius, non is, sed alius remalitiam, tum propter noctium brevitatem. Sed et nunc quoque ita me novissimae tuae litterae occupatissimum invenerunt, ut ipsas etiam occupationem causas pro mei excusatione longum fuerit mihi scribere tibi. Vix quippe illas tuas inter prandendum nam illa hora mihi primum redditae sunt perlegere potui. Vix has meas quantulascunque furtim, raptim, anticipatis horis, breviter succincteque rescripsi. Quarum quidem brevitatem an aequo animo feras, tu videris. 2. Ego enim, ut verum fatear, propter te, mi Ogeri, ipsis curis meis compellor irasci, quanquam in his teste conscientia, soli charitati cupiam deservire: cujus profecto imperio, quia sapientibus et insipientibus debitor sum, ipsa sola facere potuit, ut necdum tibi potuerim satisfacere. Quid ergo? charitas tibi denegat quod tu petis ex charitate? Petisti, quaesisti, pulsasti; et charitas te frustrata est. Quid mihi in
Abbreviated transcription (Latin):
celestium spectatorum delectare pos¬
sit a spectus: Hoc casto & religsoso
ludo. ludebat qͥ dicebat: Spectacu¬
lum facti sumus angłis & hominib
Hoc ludo & nos interĩ ludamus. ut
illudamur: confundamur. humilie¬
mur. donec ueniat qͥ depotentes
deponit.ꝙ. exaltat humiles. quinos
letificet. głificet. in eternum exal¬
mutto nunc imꝑitiã mẽa. ta¬
ceo ꝓfessionis humilitatẽ. seu
humilitatis. ꝓfessionẽ. nec iam op¬
tendo uel loci uel nominis mei ñ
dico abiectionẽ s mediocritatẽ. ꝙ
qͥcqͥd tale dixero. tu hoc non neces¬
sariam excusationem. s dilatoriam
occasionem nominabis. qui meaui
ut mͥ uidebatur iustam uerecundi¬
am ꝓtuo libitu nunc in discretionem.
nuinc falsam humilitatem: nunc etiam
ueram suꝑbiam interpretaris: Horũ
itaq qr tͥ indubiũ uenire possunt: ni¬
chil affero: Illud autẽ simplicit᷑ tue di¬
lectioni intimo. qđ iudubitant̃ te cre¬
dere uolo. toto scilicet hoc tempore. ex

Expanded text:
coelestium spectatorum delectare poscoelestium spectatorum delectare possit aspectus. Hoc casto et religioso ludo ludebat qui dicebat: Spectaculum facti sumus Angelis et hominibus . Hoc ludo et nos interim 94 ludamus, ut illudamur, confundamur, humiliemur, donec veniat qui potentes deponit, et exaltat humiles; qui nos laetificet, glorificet, in aeternum exalmitto nunc imperitiam meam, taceo professionis humilitatem, seu humilitatis professionem, nec jam obtendo vel loci, vel nominis mei non dico abjectionem, sed mediocritatem: quia quidquid tale dixero, tu hoc non necessariam excusationem, sed dilatoriam occasionem nominabis, qui meam, ut mihi videbatur, justam verecundiam, pro tuo libitu nunc indiscretionem, nunc falsam humilitatem, nunc etiam veram superbiam interpretaris. Horum itaque, quia tibi in dubium venire possunt, nihil assero. Illud autem simpliciter tuae dilectioni intimo, quod indubitanter te credere volo: toto scilicet hoc tempore, ex
Abbreviated transcription (Latin):
uocem ꝓpħicam iure assumerẽ: Exal¬
tatus autẽ. humiliatus sum .&. con¬
turbatus: Et illud: Ludam .&. ui¬
lior fiam : Iudam scilicet: ut illu¬
dar : Bonus ludus: quo michol iras¬
citur . &. deus delectatur: Bonus
ludus. qͥ hominibꝰ qͥdẽ ridicłm: s an¬
głis pulcherrumĩ spectacłm prebet:
Bonus inqͣm ludus: quo efficimur
ohpbrium abundantib & despectio
suꝑbis: Nam reuera qͥd aliud scłari¬
bus qͣm lude uidemur. cum qł ipsi
appetunt in hoc scło. nos ꝑ contrariũ
fugimus. & qđ ipsi fugiunt. nos ap¬
petimus: More scilicet ioculatorũ
&. saltatorũ qui capite misso deorsum.
pedibusq sursum erectis. pͣter huma¬
num usum stant manib uel incedits
& sic ui se om̃iũ ocłos defigunt: Non
.ẽ. hic ludus puerilis. non .ẽ. de the¬
atro. qui femineis fedisq anfractib
ꝓuocet libidinem: actus sordidos
rep̾sentet: S. ẽ ludus iocundus.
honestus. grauis. spectꝰabilis. qui

Expanded text:
vocem propheticam jure assumerem: Exalvocem propheticam jure assumerem: Exaltatus autem, humiliatus sum et conturbatus ; et illud: Ludam, et vilior fiam . Ludam scilicet ut illudar. Bonus ludus, quo Michol irascitur, et Deus delectatur. Bonus ludus, qui hominibus quidem ridiculum, sed Angelis pulcherrimum spectaculum praebet. Bonus, inquam, ludus, quo efficimur opprobrium abundantibus, et despectio superbis. Nam revera quid aliud saecularibus quam ludere videmur, cum, quod ipsi appetunt in hoc saeculo, nos per contrarium fugimus; et quod ipsi fugiunt, nos appetimus? More scilicet joculatorum et saltatorum, qui capite misso deorsum, pedibusque sursum erectis, praeter humanum usum stant manibus vel incedunt, et sic in se omnium oculos defigunt. Non est hic ludus puerilis, non est de theatro, qui femineis foedisque anfractibus provocet libidinem, actus sordidos repraesentet: sed est ludus jucundus, honestus, gravis, spectabilis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
humilatio uia ẽ. ad humilitatem¬
sicut patientia al pacem: sicut lecti¬
o ad scientiam : Si uirtutem appetis
humilitatis: uiam non resugias hu¬
miliationis: Nam si non pateris hu¬
miliari : non poteris ad humilitatẽ
di: cui sepe contigit a uescientibꝰ in¬
iuste laudari: Terret me apls: qui ꝙ
ipse territus dicit: Parco autẽ. ne
quis me existimet supra id qđ ui¬
det in me. aut audit aliqͥd ex me:
Quam pulcre dirit parco: Non par¬
cit sͥ arrogans. nou parcit sͥ suꝑbꝰ.
non cupidus uanę głe. ꝙ iactator
actuum suorum. qui uel sͥ arrogat
qd. ẽ: uel mentitur de se qł non. ẽ
Solus qͥ uere humilis.ẽ. parcit aĩe
suȩ. qui ne putetur qđ non . ẽ: sem¬
per qͣntũ in se .ẽ. uult nesciri qđ . ẽ.
Grande reuera ꝑicłm. audire quẽqͣm
de se: supͣ qͣm sentit inse: Qͥs cdabit
mͥ apud homines tantũ de ueris
digne humiliari. qͣntũ uel de falsis
datũ.ẽ. indigne exaltari : Illam mͥ

Expanded text:
humiliatio via est ad humilitatemhumiliatio via est ad humilitatemsicut patientia ad pacem, sicut lectio ad scientiam. Si virtutem appetis humilitatis, viam non refugias humiliationis. Nam si non pateris humiliari, non poteris ad humilitatem di, cui saepe contigit a nescientibus injuste laudari. Terret me Apostolus, qui et ipse territus dicit: Parco autem, ne quis me existimet supra id quod videt in me, aut audit aliquid ex me . Quam pulchre dixit, parco. Non parcit sibi arrogans, non parcit sibi superbus, non cupidus vanae gloriae, et jactator actuum suorum, qui vel sibi arrogat quod est, vel mentitur de se quod non est. Solus qui vere humilis est, parcit animae suae: qui ne putetur, quod non est, semper quantum in se est, vult nesciri quod est. 12. Grande revera periculum, audire quemquam de se supra quam sentit in se. Quis dabit mihi apud homines tantum de veris digne humiliari, quantum vel de falsis datum est indigne exaltari? Illam mihi
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptum sit: Sapientiã scͥbe in ocio:
S hec recte pͣtenderẽ: si grande aliqd
atq oꝑosum opus aggressus fuissen:
Nunc autẽ in tantillo opusculo ut oc¬
casionibꝰ me non excusem: nichil horũ
certius p̃tende possum. qm ut sepe
Nam & si ñ feci ut petieras. si non misi
qd sꝑaueras: agnoscis certe qr uolui:
Sufficiet aũ uoluntas: ubi dece̾ uides
facultatem explendi: Deniq & si tͥ
nullam conferat utilitatem: uel mͥ
ꝓficiet ad humilitatem: Sultus
quippe dũ ñ loqͥtur: sapiens putatur:
Nam qđ non loquitur: non seusus mo¬
pia. s humilitatis ẽẽ custodia cre¬
ditur: Ego itaq si adhuc silussem:
sapiens dicerer. s non essemi: Nunc
autẽ alii iusipientẽ me ridebuut.
alii subsannabunt idiotã: alii p̃sũp¬
tori iudignabuntur: Putas ue par¬
uum mͥ hoc conferat religionis emo¬
lumentum. cũ humilitas ad quã
utiq ducit humiliatio. totus sit
sp̃ualis fab̾cȩ fundamentũ : Siqͥde

Expanded text:
scriptum sit: Sapientiam scribe in otio . scriptum sit: Sapientiam scribe in otio . Sed haec recte praetenderem, si grande aliquod atque operosum opus aggressus fuissem. Nunc autem in tantillo opusculo, ut occasionibus me non excusem, nihil horum certius praetendere possum, quam, ut saepe lationem. Nam etsi non feci ut petieras, si non misi quod speraveras; agnoscis certe quia volui. Sufficiet autem voluntas, ubi deesse vides facultatem explendi. Denique etsi tibi nullam conferat utilitatem, vel mihi proficiet ad humilitatem. Stultus quippe dum non loquitur, sapiens putatur : nam quod non loquitur, non sensus inopia, sed humilitatis esse custodia creditur. Ego itaque si adhuc siluissem, sapiens dicerer, sed non essem. Nunc autem alii insipientem me ridebunt, alii subsannabunt idiotam, alii praesumptori indignabuntur. Putasne parum hoc mihi conferat religionis emolumentum, cum humilitas, ad quam utique ducit humiliatio, totius sit spiritualis fabricae fundamentum? Siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
qd absit assensum p̾bueris: non medi¬
ocre dampnũ incurres tuȩ conuersa¬
tionis: En tota illiuis elegantissimi
& eloqͣntissimi doctoris sapientia: a
quo doceri de tam longniquo postulas¬
ti: En illud exspectatũ ac desidatũ
culogiũ:. qđ audire tantoꝑe studiusti:
Iec summa nr̃e eruditionis: An adhuc
aliqͥd magnũ exspectas: Totum au¬
disti: Quid amplius reqͥris: Ex haus¬
tus.ẽ. fous. ꝙ. tu queris aquã in sic¬
co: Eremplo illuis enuangłicȩ uiduȩ.:
de pauꝑtate mea totũ qđ habui misi:
Quid uerecundaris: Quid uultũ de¬
mittis: Tu me coegisti: Sermonem
quesisti: sermonem habes: Sermo¬
nem inqͣͥm habes. iam satis longum.
s mutũ. uerbis plenũ. sensib uacuũ.
non quo ut petieras in corde tuo ca¬
ritas ordinetur: s quo mea inscientia
publicetur: Nam uude iam poterit
excusari : Possem forsitan dicere. qđ
febre terciana laboraus. ꝓ officio meo qđ¬
curis occupatus hec dictauerĩ  cum

Expanded text:
quod absit assensum praebueris, non mediquod absit assensum praebueris, non mediocre damnum incurres tuae conversationis. 10. En tota illius elegantissimi et eloquentissimi 93 doctoris sapientia, a quo doceri de tam longinquo postulasti: en illud exspectatum ac desideratum eulogium, quod audire tantopere studuisti: haec summa nostrae eruditionis. An adhuc aliquid magnum exspectas? totum audisti. Quid amplius requiris? exhaustus est fons, et tu quaeris aquam in sicco? Exemplo illius evangelicae viduae, de paupertate mea totum quod habui, misi . Quid verecundaris? quid vultum dimittis? Tu me coegisti. Sermonem quaesisti; sermonem habes. Sermonem, inquam, habes jam satis longum, sed mutum; verbis plenum, sensibus vacuum: non quo, ut petieras, in corde tua charitas ordinetur, sed quo mea inscitia publicetur. Nam unde jam poterit excusari? Possem forsitan dicere, quod febre tertiana laborans, quod pro officio meo curis occupatus haec dictaverim, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ras: Post hec conuersare simpliciter
inter fr̃s. deuotus dõ. magistro subdi
milis corde. mansuetus ad om̃s: Caue
autẽ ne qr olim in honore positus fuis¬
ti. etiam nunc te putes p̃ ceteris ho¬
norandũ: s magis humilem om̃ib ex¬
hibeas. tanquã de ceteris unun: Iec
enĩ dignũ ẽ. ut iude exigas honorẽ:
unde refugis laborem: Pocest hinc ꝙ̃
mutabiles sumus. ut plerũq qđ heri
uolebamus hodie recusemus. ꝙ qđ ho¬
die nolumus cras desicłemus. sic qñq
diabolo suggerente poterit contingere.
ut ex memoria relicti honoris tuum
animum pulset cupiditas. ita ut oĩa
uriliter contẽpsisti. pueriliter desidã¬
re incipias: Pulcescent animo quȩ pͥ¬
us amara fucrunt. sublimitas loci. do¬
mus cura. rerũ dispensatio. obsequia
famulorũ. libertas tui. potestas in a¬
lios. intantũ ut ꝓpe reliquisse te pe¬
niteat: qđ pͥus tenere grauabat: Cui
pessime temptatiom. si uel ad horam

Expanded text:
ras. Post haec conversare simpliciter ras. Post haec conversare simpliciter inter fratres, devotus Deo, magistro subditmilis corde, mansuetus ad omnes. Cave autem, ne, quia olim in honore positus fuisti, etiam nunc te putes prae caeteris honorandum: sed magis humilem omnibus exhibeas, tanquam de caeteris unum. Nec enim dignum est ut inde exigas honorem, unde refugis laborem. 9. Potest hinc mutabiles sumus, ut plerumque quod heri volebamus, hodie recusemus; et quod hodie nolumus, cras desideremus: sic quandoque diabolo suggerente poterit contingere, ut ex memoria relicti honoris tuum animum pulset cupiditas; ita ut omnia quae viriliter contempsisti, pueriliter desiderare incipias. Dulcescent animo quae prius amara fuerunt, sublimitas loci, domus cura, rerum dispensatio, obsequia famulorum, libertas tui, potestas in alios; in tantum ut prope reliquisse te poeniteat, quod prius tenere gravabat: cui pessimae tentationi si vel ad horam
Abbreviated transcription (Latin):
minus te iudicabas idoneu᷑: nec te qͥdẽ
tͥ credens. tuus fieri discipłs contẽpsisti.
Et merito: Quia qͥ se sͥ magistrũ consti¬
tuit : stulto se discipłm subdit: Et qͥdic
qͥd alii de se sentiant ignoro: ego de me
re & securius posstm p̃e̾e̾ aliis multis:
qͣm soli michi: Prudens ergo humilitis
humilisq prudentia fuit. qđ nequag
credens ad salutẽ te posse sufficere tͥ:a¬
lieno potiꝰ arbitͥo deinceps iiuere ꝓpo¬
siusti: Laudo etiam qđ ñ noutũ uel ma¬
gistrũ. uel locũ requisisti. s ad claustrũ
de quo exieras. & ad patrẽ sub quo ꝓfece¬
ras: familiariter redisti: Rectuis qͥppe
fuit. ut domus quȩ te nuterat. s pro
frat᷑na caritate diuiserat. exoccupatũ
reciperet: qͣm de euis desolatione. alie¬
na gauderet: Qđ tñ in hoc ep̃i licen¬
tiam non habueris. nolo ut ueglegen¬
ter ducas: s aut ꝑ te aut ꝑ mediam ꝑso¬
nam. qͣntũ inte . ẽ. satisfacere non diffe¬

Expanded text:
minus te judicabas idoneum; nec te quidem minus te judicabas idoneum; nec te quidem tibi credens, tuus fieri discipulus contempsisti. Et merito: quia qui se sibi magistrum constituit, stulto se discipulum subdit. Et quidem quid alii de se sentiant, ignoro: ego de me re, et securius possum praeesse aliis multis, quam soli mihi. Prudens ergo humilitas humilisque prudentia fuit, quod nequaquam credens ad salutem te posse sufficere tibi, alieno potius arbitrio deinceps vivere proposuisti. 8. Laudo etiam, quod non novum vel magistrum, vel locum requisisti, sed ad claustrum de quo exieras, et ad patrem sub quo profeceras, familiariter rediisti. Rectius quippe fuit ut domus quae te nutrierat, sed pro fraterna charitate dimiserat, exoccupatum reciperet, quam de ejus desolatione aliena gauderet. Quod tamen in hoc episcopi licentiam non habueris, nolo ut negligenter ducas: sed aut per te, aut per mediam personam, quantum in te est, satisfacere non diffe
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntũ de te confisus sim. qͥ te tam acͥ¬
ter increpare. tuum factum nec mͥ
satis ꝓbatum. tam audacter diuidi¬
care non dubitauerĩ: cũ id forsitan
rõnabilius ate actum fuerit. qͣm mͥ
hucusq notũ sit: Neq enĩ tu in tu
is fortasse litteris. rõnes om̃s illas qͥbꝰ
excusari posset. hoc factum. ponere
uoliusti. uel ꝓpter tuam humilitatẽ:
uel ꝓpter litterarũ breuitatẽ: De
re ergo qͣm plene ñ noui. suspensam
relinlenquens sententiam: unum
qđ fecisti in retractabiliter laudo:
Qd̾ uidelicet deposito iugo reguninis
sine uigo tñ c̾ẽ nolusti : s amican
repetens disciplinaui. de magistro
fieri denuo discipłs non erubiusti:
Nam cũ pastorali uincło solutus. pos¬
ses tui remanere iuris. si qͥd ꝓmo¬
tio abbatis emancipatio filii . ẽ. tu
tñ hac potestate uti non utens. sic̃
aliis dñari renueras. sic tͥ quoq p̃ee ti
miusti: Quiq ut magister esses aliorũ.

Expanded text:
quantum de te confisus sum, qui te tam acrquantum de te confisus sum, qui te tam acriter increpare; tuum factum, nec mihi satis probatum, tam audacter dijudicare non dubitaverim, cum id forsitan rationabilius a te actum fuerit, quam mihi hucusque notum sit. Neque enim tu in tuis litteris fortasse rationes omnes illas, quibus excusari posset hoc factum, ponere voluisti, vel propter tuam humilitatem, vel propter litterarum brevitatem. De re ergo quam plene non novi, suspensam relinquens sententiam, unum quod fecisti irretractabiliter laudo, quod videlicet deposito jugo regiminis, sine jugo tamen esse noluisti: sed amicam repetens disciplinam, de magistro fieri denuo discipulus non erubuisti. Nam cum pastorali vinculo solutus posses tui remanere juris: siquidem promotio abbatis, emancipatio filii est: tu tamen hac potestate tui non utens, sicut aliis dominari renueras, sic tibi quoque praeesse timuisti: quique ut magister esses aliorum,
Abbreviated transcription (Latin):
s fidenter responde ꝙ dic Male qͥdẽ
egi: s factum. ẽ. &. iam non potest
non ficri: Qͥs scit si hoc mͥ ds expe¬
dire ꝓuiderit. & de malo meo ipse qͥ
bonus.ẽ. bonum mͥ oꝑari uoluerit:
Malum ergo puniat qđ ego feci: bo
nuim autẽ maneat qđ ipse ꝓuidit
Nrĩs quippe mordiuatis. seu uolun¬
tatibus. seu actionibus. nouit bo¬
nitas d̃i uti semꝑ qͥdẽ recłe in sui or¬
dinis pulcͥtudinẽ : sepe etiam piȩ in
nr̃am utilitatem: O clementissima
cca filios adam diuine pietatis re¬
cordatio. quȩ sua non largiri desinit
bñficia. non solum uͥ nullum inuenit
meritum. s plerũq etiam uͥ totum
uidet contrarium: S ad te redeamꝰ:
cdm ergo duos tunores. qͥ supra dis¬
tincti sunt. uolo te tunere & uon ti¬
mere: p̃sumere. &. non p̾sumere: Ti¬
mere ut peniteas: non timere ut p̃su¬
mas: Porro p̾sumere: ne diffidas. non
pͣsumere: ne torpescas: PAgnosce fr̃

Expanded text:
sed fidenter responde et dic, Male quidem sed fidenter responde et dic, Male quidem egi, sed factum est, et jam non potest non fieri. Quis scit si hoc mihi Deus expedire providerit, et de malo meo ipse qui bonus est, bonum mihi operari voluerit? Malum ergo puniat quod ego feci, 92 bonum autem maneat quod ipse providit. Nostris quippe inordinatis seu voluntatibus, seu actionibus novit bonitas Dei uti, semper quidem recte in sui ordinis pulchritudinem; saepe etiam pie in nostram utilitatem. O clementissima circa filios Adam divinae pietatis recordatio! quae sua non desinit largiri beneficia, non solum ubi nullum invenit meritum, sed plerumque etiam ubi totum videt contrarium. Sed ad te redeamus. Secundum ergo duos timores qui supra distincti sunt, volo te timere, et non timere; praesumere, et non praesumere. Timere, ut poeniteas; non timere, ut praesumas: porro praesumere, ne diffidas; non praesumere, ne torpescas. 7. Agnosce, frater,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm spontanee & tanqͣm libere asscb̾e
uoluntati. qđ uł coegit necessitatis
uis. uł pusillanimitatis infirmitas:
Quod si nec labore uictus. nec necessita¬
te conpulsus. s uolens hoc fecisti: nicħ
hoc quoq suꝑbiuis: Dei quippe consi¬
lio tuum p̃culisti. magis eligens tͥ qui¬
escere. qͦm eius oꝑi deserure: ad qđ
te ipse assumpserat: Si igitur unde
dm contẽpsisti. inde ad maiorẽ eius
głaris contẽptũ : non . ẽ. bona glori¬
atio tua: S caue głationẽ. tolle
&. securitatẽ. quatinꝰ semꝑ utiliter sol
licitus sis. semꝑ humiliter pauidus:
non illo scilioet tunore qui sic̃ iam dixi
ꝓuocat iram. s illo qͥ mitigat: Qui
horribilis timor. si qͣndo terrendo
tuum pulsauerit animum. tacite
suggerens tuum obseqͥum do e̾ẽ non
posse acceptum. & qł tua sit infruc¬
tuosa penitentia. qr uidelicet uude
deus ate offensus. ẽ. ꝑ te emeudari ñ
potest: ne ad momentũ qͥdẽ recipias

Expanded text:
quam spontaneae et tanquam liberae ascribere quam spontaneae et tanquam liberae ascribere voluntati, quod vel cogit necessitatis vis, vel pusillanimitatis infirmitas? Quod si nec labore victus, nec necessitate compulsus, sed volens hoc fecisti; nihil hoc quoque superbius. Dei quippe consilio tuum praetulisti, magis eligens tibi quiescere, quam ejus operi deservire, ad quod te ipse assumpserat. Si ergo unde Deum contempsisti, inde ad majorem ejus gloriaris contemptum, non est bona gloriatio tua. Sed cave gloriationem, tolle et securitatem: quatenus utiliter semper sollicitus sis, semper humiliter pavidus, non illo scilicet timore, qui, sicut jam dixi, provocat iram, sed illo qui mitigat. 6. Qui horribilis timor si quando terrendo tuum pulsaverit animum, tacite suggerens tuum obsequium Deo esse non posse acceptum, et quod tua sit infructuosa poenitentia, quia videlicet unde Deus a te offensus est, per te emendari non potest: ne ad momentum quidem recipias,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ culiba. qͦntũlib& pecc̃ori. facile mi¬
sccd̾iam ꝓmeretur: Talis tunor gene¬
rat. nutrit. &. seruat humilitatẽ: s man¬
suetudinẽ. s patientiã. s longanimi¬
tatẽ Quẽ non delectet tam melita
ples: Alterius ueto misera soboles
ẽ ꝑtinatia. immocdata tͥsticia. rancor.
horror. contẽptus. & desꝑatio: Non ħ
ergo qͥ desꝑationẽ. s illo qui generat
spẽ. timens ne ñ timeres. uel parũ time¬
res: tuã tͥ culpã sic rememorandã ẽẽ
.ẽ. qđ letantur cũ male fecerint. &. ex¬
ultant in reb pessimis. tu quoq de¬
ceptus. non solũ hoc putes culpã non
eẽ. s insuꝑ qcł absit in corde tuo głeris.
te magnũ aliqͥd . &. qđ a paucis solet
fieri. fecisse. dũ qͥ emancipatus etiam
aliis p̃eras: contẽpnens p̃lationẽ. rur¬
sus subdi p̃lato malueris: falsa humi¬
litas. ueram inducens suꝑbiam in cor
talia cogitantis: Qͥd namq suꝑbus.

Expanded text:
qui cuilibet, quantumlibet peccatori, facile miqui cuilibet, quantumlibet peccatori, facile misericordiam promeretur. Talis timor generat, nutrit, et servat humilitatem, sed mansuetudinem, sed patientiam, sed longanimitatem. Quem non delectet tam inclyta proles? Alterius vero misera soboles est pertinacia, immoderata tristitia, rancor, horror, contemptus et desperatio. Non hoc ergo qui desperationem, sed illo qui generat spem, timens ne non timeres, vel parum timeres, tuam tibi culpam sic rememorandam esse est, quod laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis ; tu quoque deceptus, non solum hoc putes culpam non esse, sed insuper quod absit in corde tuo glorieris, te magnum aliquid, et quod a paucis solet fieri, fecisse: dum qui emancipatus etiam aliis praeeras, contemnens praelationem rursus subdi praelato malueris. Falsa humilitas, veram inducens superbiam in cor talia cogitantis. Quid namque superbius,
Abbreviated transcription (Latin):
recte offers. &. non recte diuidis. peccas¬
ti Aut ergo oportuit te gregẽ dñcũ
minime seruandũ susciꝑe: aut suscep¬
tũ nequaquã relinquere: Iuxta illd̃:
Alligatus es uxori: noli q̃rere solutione:
S ad qͥd nitor his rõcinationibꝰ : Nõnqͥd
suadeo tͥ redire adonus regiminis. cũ
iã non pateat locus recuꝑationis:. di
desꝑare te intendo. quasi qͥ te tali liga¬
ueris culpa. qua iam soluere ñ possis:
Aosit: S tantũ nolo te illud tanquã
nullũ uel paruũ malũ negligere. unmo
semꝑ timere. semꝑ penitere: semꝑ secu¬
rũ non e̾e̾ Sicut scͥptũ. ẽ. Beatus
homo qͥ semꝑ .ẽ. pauidus: Hides certe
quẽ timorẽ tͥ ineutere nitor. nou qͥ tͥ
sit laqueus desꝑationis: s qͥ spem acqͥ¬
rat beatitudinis: Est siqͥdẽ timor
nutilis. tͥstis. crudelis. qui uenian
qr non querit: non cousequitur: Est¬
&. timor pius. humilis. fructuosus:

Expanded text:
recte offers, et non recte dividis, peccasrecte offers, et non recte dividis, peccasti . Aut ergo oportuit te gregem dominicum minime servandum suscipere, aut susceptum nequaquam relinquere, juxta illud: Alligatus es uxori? noli quaerere solutionem . 4. Sed ad quid nitor his ratiocinationibus? Nunquid suadeo tibi redire ad onus regiminis, cum jam non pateat locus recuperationis? aut desperare te intendo, quasi qui te tali ligaveris culpa, quam jam solvere non possis? Absit! sed tantum nolo te illud, tanquam nullum vel parvum malum, negligere; imo semper timere, semper poenitere, semper securum non esse, sicut scriptum est: Beatus homo qui semper est pavidus . Vides certe quem timorem tibi incutere nitor, non qui tibi sit laqueus desperationis, sed qui spem acquirat beatitudinis. Est siquidem timor inutilis, tristis, crudelis, qui veniam, quia non quaerit, non consequitur. Est et timor pius, humilis, fructuosus,
Abbreviated transcription (Latin):
accepisti. s extorsisti: Extorta autẽ sei
coacta licentia: licentia ñ . ẽ. s uiolen¬
tia: Qđ ergo tua ĩportunitate uictͥu
ep̃c. fecit inuitus. non fuit absoluere.
s abrũꝑe: Congratulor qͥdẽ tͥ qđ sis
exoneratus: s uereor ne d̾s ate qͣntũ
inte.ẽ. exhonoratus sit ÷ Cuius pro¬
culdubio ordinationi resistis: dũ pro¬
motus ab illo. tu te deicis: Qc siȩxen¬
sans pauꝑtatis p̃tendis necessitatẽ:
necessitas parit coronam: Si dificdilta¬
tem. si ĩpossibilitatem: om̃ia possibilia
sunt credenti: S responde qđ ueri¬
us. ẽ. qr scilicet placuit tͥ magis qͥes
tua: qm utilitas alieua: Nec mirũ:
Placet fateor & mͥ. qđ hec qͥes placeat
tͥ: s tñ non nimis Qcłcũq autẽ bo¬
nũ ita placet. ut si recte fieri non posit
placeat tũ fieri eo etiã modo qͦ fas nͣ
est: nuis. ẽ. Ac ꝑ hoc iam qͥa bene ñ
fit: bonũ non. ẽ. Scͥptũ. ẽ enim: Si

Expanded text:
accepisti, sed extorsisti. Extorta autem seu accepisti, sed extorsisti. Extorta autem seu coacta licentia, licentia non est, sed violentia. Quod ergo tua importunitate victus 91 episcopus fecit invitus, non fuit absolvere, sed abrumpere. 3. Congratulor quidem tibi, quod sis exoneratus: sed vereor ne Deus a te, quantum in te est, exhonoratus sit; cujus procul dubio ordinationi resistis, dum promotus ab illo tu te dejicis. Quod si excusans paupertatis praetendis necessitatem; necessitas parit coronam: si difficultatem, si impossibilitatem; omnia possibilia sunt credenti. Sed responde quod verius est, quia scilicet placuit tibi magis quies tua, quam utilitas aliena. Nec mirum: placet fateor et mihi, quod haec quies placeat tibi, si tamen non nimis. Quodcunque autem bonum ita placet, ut si recte fieri non possit, placeat tamen fieri eo etiam modo quo fas non est, nimis est: ac per hoc jam quia bene non fit, non est bonum. Scriptum est enim: Si