comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iam traditum pleniꝰ possideret : in quẽ
prius intrauerat ut deciperet: Neq enĩ
non in illo erat quando ad uidȩos ꝑre¬
xit. ce de precio tradendi dnm pactus ẽ:
cum hȩx aꝑtissime lucas euangelista tes¬
tetur ce dicat: Intrauit autem sathanas
in uidam qui cognominatur scarioth:
unum de duodecim: ce abi it &e loquutꝰ. ẽ.
cum principib sacerdotum Ecte ubi os¬
tenditur: qđ iam intrauerat sathanas
in uidam: Prius ergo intrauerat immit¬
tendo in cor eius cogitationẽ qua traderet
xp̃m: talis enim iam uenerat ad cenan¬
dum: nunc autem post panem intra-¬
uit in eum. non ut adhuc alienum tẽp¬¬
taret. sed ut proprium possideret:
Non autem ut putant quidã negligent̃
legentes : tunc uidas corpus xp̃i acce¬
pit: Intelligendum. ẽ. enim qđ iam eis
om̃ib distribuerat dñs sacramentũ cor¬
poris ce sanguinis sui. ubi ce ipse iudas
erat : sicut sc̃s lucas eiudentissime narrat :

Expanded text:
jam traditum plenius posjam traditum plenius posprius intraverat ut deciperet. Neque enim cum illo erat quando ad Judaeos perrexit, et de pretio tradendi Domini pactus est; cum apertissime Lucas evangelista testetur, et dicat: Intravit autem Satanas in Judam, qui cognominatur Iscarioth, unum de duodecim; et abiit, et locutus est cum principibus sacerdotum . Ecce ubi ostenditur quod jam intraverat satanas in Judam. Prius ergo intraverat, immittendo in cor ejus cogitationem qua traderet Christum: talis enim jam venerat ad coenandum. Nunc autem post panem intravit in eum, non ut adhuc alienum tentaret, sed ut proprium possideret. 3. Non autem, ut putant quidam negligenter legentes, tunc Judas Christi corpus accepit. Intelligendum est enim quod jam omnibus eis distribuerat Dominus Sacramentum corporis et sanguinis sui, ubi et ipse Judas erat, sicut sanctus Lucas evidentissime narrat :
Abbreviated transcription (Latin):
p̃bonum factum ẽ: malum: dum bene
accipitur malum: Quid ergo miraris.
sidatus ẽ. uidę panis xp̃i. ꝑ quem man¬¬
ciparetur diabolo: cum uideas econtra¬
rio datum paulo malum angłm liaboli.
ꝑ quem ꝑficeretur in xp̃o: Ita &e malo
bonum obfuit. &e bono malum ꝓfuit Re¬
cordamini unde scriptum sit: quicumq
manducauerit panem &e biberit calicem¬
dñi indigne: rtus erit corporis & sangui¬
nis dñi Et de his erat sermo cum hoc
apłs diceret: qui diũ corpus uelut aliũ¬
quemlibet cibum indiscrete negligent̃q¬
sumebant: Hic ergo si corripitur qui ñ
diuidicat. hoo ẽ. non discernit a cȩteris
crbis dñicum corpus. quomodo damp¬
natur qui ad eius mensam fingens ami¬
cum accedit inimicus: Si reprehensi¬
one tangitur negligentia coniuuantis:
qua pęna ꝑcutitur uenditor inuitan¬
tis. Quid erat autem panis traditori
datus. nisi demonstratio cui grẽ fuisset
ingratus : Intrauit ergo postꝰ hunc sa
thanas panẽ inlnĩ traditorem : ut sibi

Expanded text:
um factum est bonum, dum bene accipitur malum. Quid ergo miraris si datus est Judae panis Christi, per quem manciparetur diabolo; cum videas e contrario datum Paulo angelum diaboli, per quem perficeretur in Christo? Ita et malo bonum obfuit, et malum bono profuit. Recordamini unde sit scriptum, Quicumque manduca indigne, reus erit corporis et sanguinis Domini: De his erat sermo, cum hoc Apostolus diceret, qui Domini corpus velut quemlibet alium cibum indiscrete negligentsumebant. Hic ergo si corripitur qui non dijudicat, hoc est, non discernit a caeteris cibis Dominicum corpus; quo modo damnatur qui ad ejus mensam fingens amicum, accedit inimicus? Si reprehensione tangitur negligentia convivantis, qua poena percutitur venditor invitantis? Quid erat autem panis traditori datus, nisi demonstratio cui gratiae fuisset ingratus? 2. Intravit ergo post hunc panem satanas in Domini traditorem, ut sibi
Abbreviated transcription (Latin):
sed cum diligitur qđ ex quantulacũq
parte cognoscitur: ipsa efficitur dilec¬
tione. ut melius ce plenius cognoscat᷑:
Si ergo in caritate ꝓficiatis. quam dif¬
fundit in cordib ur̃is sp̃s sc̃s: docebit
uos omnem ueritatem. uel sicut alii
codices habent. deducet uos in om̃i

Expanded text:
Sed cum diligitur quod ex quantulacumque Sed cum diligitur quod ex quantulacumque parte cognoscitur, ipsa efficitur dilectione ut melius et plenius cognoscatur. Si ergo in charitate proficiatis, quam diffundit in cordibus Spiritus sanctus, docebit vos omnem veritatem: vel, sicut alii codices habent, deducet
Abbreviated transcription (Latin):
ca ueritate atq autoritate conscrip¬
ta sunt. quis fidelis uel etiam catem᷑i¬
nus antequam spm sc̃m̃ baptizatus ac¬
cipiat. non ȩquo animo legit atq au-¬
dit: etiam si nondum sicut oportet in¬
telligit: Quomodo ergo aliquid eoꝵ
quȩ post ascensionem dñi scripta sunt
non possent ferre discipłi. etiam non-¬
dum sibi misso sp̃ũ scõ: cum om̃a nunc
ferant catecumini nondũ accepto sp̃u
sco: quia & si non eis fideliũ sacram̃ta
ꝓducuntur. non idõ fit qđ ea ferre non
possunt. sed ut ab eis tanto ardentius con¬
pectetis audire. quȩ tunc noluit dñs dis¬
cipłis dicere. quia nondũ poterant illa por
lia diligentes: sp̃italẽ lucẽ. spitalẽ quoq
uocẽ. quã carnales homines ferre non
possunt non aliquo signo corporalib
occulis apparente. nec aliquo sono cor¬
poralib aurib instrepente. sed interi¬
ore conspectu & auditu nosse possitis
Non enim diligitur. qđ penitus ignoratur.:

Expanded text:
ca veritate atque auctoritate conscripca veritate atque auctoritate conscripta sunt, quis fidelis vel etiam catechumenus, antequam Spiritum sanctum baptizatus accipiat, non aequo animo legit atque audit, etiamsi nondum sicut oportet intelligit? Quomodo ergo aliquid eorum quae post ascensionem Domini scripta sunt, non possent ferre discipuli, etiam nondum sibi misso Spiritu sancto, cum omnia nunc ferant catechumeni nondum accepto Spiritu sancto? Quia etsi non eis fidelium sacramenta produntur, non ideo fit quod ea ferre non possunt; sed ut ab eis tanto ardentius conpectetis audire quae tunc noluit Dominus discipulis dicere, quia nondum poterant illa portlia diligentes, spritualem lucem spiritualemque vocem, quam carnales homines ferre non possunt, non aliquo signo corporalibus oculis apparente, nec aliquo sono corporalibus auribus instrepente, sed interiore conspectu et auditu nosse possitis. Non enim diligitur quod penitus ignoratur.
Abbreviated transcription (Latin):
unt: & lecta uel audita ferre non pos-¬
sunt: sicut pagani qđ ꝑ eum qui cruci-¬
fixus est factus est mundus: sicut iui¬
dei qđ filius dĩ sit qui eo modo quo ip¬
si celebrant sabbatum soluit: sicut sa-¬
belliani quia trinitas est pat̾ &e filius &e
sp̃s sc̃s : sicut arriani. quia ęqualis . ẽ.
patri filius. ce patri ac filio sp̃s sẽs. si¬
cut fotiniani quia homo tantũ simi¬
lis nobis. sed etiam ds̃ dõ patri ȩqualis
est xp̃s: sicut manichei. qđ iħs xp̃s¬
ꝑ quem liberatisumꝰ. nasci. ẽ. in car ne
&e de carne dignatus. Et ceteri om̃s ꝑ.¬
uersarum ac diuersarũ sectarũ homi¬
nes. utiq ferre non possunt quicqͥd
in scripturis scĩs ce in fide catholica
repperitur qđ contra eoꝵ ꝓferatur
errores: sicut nos ferre non possumus
sacrilegas eoꝵs uanitates. & in sanias
mendaces Quid est enim ferre non
posse : nisi ȩquo animo non habere :
Sed quȩ post ascensionem diũ canoni¬

Expanded text:
unt, et lecta vel audita ferre non posunt, et lecta vel audita ferre non possunt: sicut Pagani, quod per eum qui crucifixus est, factus est mundus; sicut Judaei, quod Filius Dei sit, qui eo modo quo ipsi celebrant sabbatum solvit; sicut Sabelliani, quia Trinitas est Pater et Filius et Spiritus sanctus; sicut Ariani, quia aequalis est Patri Filius, et Patri ac Filio Spiritus sanctus; sicut Photiniani, quia non homo tantum similis nobis, sed etiam Deus Deo Patri aequalis est Christus; sicut Manichaei, quod  quem liberandi sumus, nasci in carne et de carne dignatus est: et caeteri omnes perversarum ac diversarum sectarum homines, utique ferre non possunt, quidquid in Scripturis sanctis et in fide catholica reperitur, quod contra eorum proferatur errores; sicut nos ferre non possumus sacrilegas eorum vanitates et insanias mendaces. Quid est enim ferre non posse, nisi aequo animo non habere? Sed omnia quae post ascensionem Domini canoni
Abbreviated transcription (Latin):
erat in principio apud dm̃ &e alia quȩ
sequuntur : qm̃ postea scripta sunt nec
ea dñm iħm dixisse narratum .ẽ. cum
hic esset in carne : sed hȩc unus ex apłis
eius ac spu eius sibi reuelante conscrip¬
sit: ex his eẽ quȩ noluit dñs tunc dice¬
re. quia ea discipłi portare non poterant.
Quis me audiat tam temere ista dicen¬
tem: Si autem ubi hoc legimus. ibi eti-
am hoc legeremus: quis non tanto apło
crederet: Sed id quoq michi uidetur
absurdissime dici: ea tunc non potuisse
portare discipłos. quȩ de iniusibilibus
& altissimis reb inuenimus in apłicis lit¬
teris quȩ post modum scriptȩ sunt. nec
ea dñm quando cum illis uisibilit̃ erat
disxisse narratur Cur enim ea tunc fer¬
re non poterant : quȩ nunc in eoꝵ li-¬
bris quis non legat. quis non ferat. eti¬
am si non intelligat : Nonnulla quidẽ
homines infideles inscripturis scĩs
ce non intelligunt cum legunt uel audi¬

Expanded text:
erat in principio apud Deum , et alia quae erat in principio apud Deum , et alia quae sequuntur, quoniam postea scripta sunt, nec ea Dominum Jesum dixisse narratum est, cum hic esset in carne, sed haec unus ex Apostolis ejus, ac Spiritu ejus sibi revelante conscripsit, ex his esse quae noluit tunc Dominus dicere, quia ea discipuli portare non poterant; quis me audiat tam temere ista dicentem? Si autem ubi hoc legimus, ibi hoc etiam legeremus, quis non tanto apostolo crederet? 3. Sed id quoque mihi videtur absurdissime dici, ea tunc non potuisse portare discipulos, quae de invisibilibus et altissimis rebus invenimus in apostolicis Litteris, quae postmodum scriptae sunt, nec ea Dominum quando cum illis visibiliter erat, dixisse narratur. Cur enim ea tunc ferre non poterant, quae nunc in eorum Libris quis non legat, quis non ferat, etiamsi non intelligat? Nonnulla quidem homines infideles in Scripturis sanctis et non intelligunt cum legunt vel audi
Abbreviated transcription (Latin):
a uobis portari poss int: aliud autem
scire quȩ sint siue portari possint si ue
non possint Quȩ cum ipse tacuerit.
quis nr̃m dicat. ista uel illa sunt:
A ut si dicere audeat: unde ꝓbat: Quis
enim est tam uanus aut temerarius.
qui cum dixerit etiam uera quȩ uolu¬
erit. qu ib uoluerit sine ullo testimo¬
no diuino affirmet ea esse quȩ tunc
dñs dicere noluit : Quis hoc nr̃m
faciat. & non maximã culpam temerita¬
tis incurrat. in quo nec ꝓpħica nec apłi¬
ca excellit auctoritas. Nam ꝓfecto si eoꝵ
aliquid legissemus in libris canonica
autoritate firmatis. qui post ascensio¬
nem dñi scriptisunt: parum fuerat hoc
legisse: nisi illic etiam legeretur. hoc ex
eis esse quȩ tunc dñs noluit discipłis di¬
cere. quia non poterant illa portare :
tamquã si uerbi gr̃a ego dice rem. illud
qđ legimus in huius euangelii capite.
in principio erat uerbum. & uerbum
erat apud dm̃. ceds̃ erat uerbum. hoc

Expanded text:
a vobis portari possint; aliud autem a vobis portari possint; aliud autem scire quae sint, sive portari possint, sive non possint. Quae cum ipse tacuerit, quis nostrum dicat, Ista vel illa sunt? Aut si dicere audeat, unde probat? Quis enim est tam vanus aut temerarius, qui cum dixerit etiam vera quibus voluerit, quae voluerit, sine ullo testimonio divino affirmet ea esse quae tunc Dominus dicere noluit? Quis hoc nostrum faciat, et non maximam culpam temeritatis incurrat, in quo nec prophetica nec apostolica excellit auctoritas? Nam profecto si eorum aliquid legissemus in Libris canonica auctoritate firmatis, qui post ascensionem Domini scripti sunt, parum fuerat hoc legisse, nisi illic id etiam legeretur, hoc ex eis esse quae tunc Dominus noluit discipulis dicere, quia non poterant illa portare. Tanquam si, verbi gratia, ego dicerem, illud quod legimus in hujus Evangelii capite, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
debere dici popłis xp̃ianis audire cu¬
pientib quȩ sint de quib: dñs tunc di¬
cebat. adhuc multa habeo uobis dice¬
re sed non potestis portare modo:
si apłi nondũ poterant. multominus
uos potestis: quia forte sic multi poss
audire qđ tunc nondum poterat pe¬
trus: sicut multi possunt martirio
coronari. qđ tunc nondum poterat
petrus: presertim iam misso sp̃u scõ.
qui tunc nondum erat missus: de quo
continuo subiunxit atq ait. cum aut̃
uenerit ille sp̃s ueritatis. docebit uos
omnem ueritatem: sic utiq demons¬
trans idõ illos quȩ habebat dicere non¬
posse portare : quia nondũ ad eos ue¬
nerat sp̃s sc̃s Ecce concedamus ut¬
ita sit: multos ea modo posse porta¬
re. iam misso sp̃ũ scõ: quȩ tunc eo ñdũ
misso. non poterant portare discipłi:
Numquid idõ scimus quȩ sint quȩ di¬
cere noluit: quȩ tunc seiremus si ab
eo dicta legeremus. uel audissemus:
Aliuid est enim scire utrum a nobis uel

Expanded text:
debere dici populis christianis, audire cudebere dici populis christianis, audire cupientibus quae sint de quibus Dominus tunc dicebat, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, Si Apostoli nondum poterant, multo minus vos potestis: quia forte sic multi possunt audire, quod tunc nondum poterat Petrus, sicut multi possunt martyrio coronari, quod tunc nondum poterat Petrus: praesertim jam misso Spiritu sancto, qui tunc nondum erat missus, de quo continuo subjunxit, atque ait, Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritatem; sic utique demonstrans illos ideo quae habebat dicere, portare non posse, quia nondum ad eos venerat Spita sit, multos ea modo portare posse jam misso Spiritu sancto, quae tunc eo nondum misso non poterant portare discipuli: numquid ideo scimus quae sint quae dicere noluit, quae tunc sciremus si ab eo dicta legeremus vel audiremus? Aliud est enim scire utrum a nobis vel
Abbreviated transcription (Latin):
&e si non om̃a. de quib magister ds̃ ille
dicebat. ad huc multa habeo uobis dice¬
re : tamen eors fortasse nonnulla:
Sed quenam sint ista que ipse non di¬
xit: temerarium est uelle presume¬
re &e dicere: Nam ce mori ꝓxp̃o non¬
dum erant idonei tunc apłi: quib
dicebat non potestis sequi modo:
Unde primus eoꝵ petrus qui hoc se
iam posse presumpserat: aliud exꝑ-¬
tus est quam putabat Et tamenꝰ
postea uiri ce mulieres. pueri cepu¬
elle. uiuenes & uirgines. senes cum
uniorib innumerabiles martirio
coronati sunt: & postea portare in¬
uentȩ sunt oues. qđ tunc quando ista
dñs loquebatur: nondũ poterant
portare pastores: Numquid ergo
debuit illis ouib dici in illo temp¬
tationis articulo. quo certare usq
nem fundere: numquid inquam
debuit eis dici: quis ur̃m audeat
idoneum martirio se putare: cui
petrus idoneus nondum fuerat.
quando eum os ad os. ipse dñs instru¬
ebat: Si itaq dixerit aliquis non

Expanded text:
et si non omnia de quibus magister Deus ille et si non omnia de quibus magister Deus ille dicebat, Adhuc multa habeo vobis dicere, tamen eorum fortasse nonnulla: sed quaenam sint ista quae ipse non dixit, temerarium est velle praesumere ac dicere. Nam et mori pro Christo nondum erant idonei tunc Apostoli, quibus dicebat, Non potestis me sequi modo; unde primus eorum Petrus, qui hoc jam se posse praesumpserat, aliud expertus est quam putabat : et tamen postea et viri et mulieres, pueri et puellae, juvenes et virgines, seniores cum junioribus innumerabiles martyrio coronati sunt; et posse inventae sunt oves, quod tunc quando ista Dominus loquebatur, nondum poterant portare pastores. Numquid ergo debuit illis ovibus dici in illo tentationis articulo, quo certare usquenem fundere; numquid, inquam, debuit eis dici, Quis vestrum audeat idoneum martyrio se putare, cui Petrus idoneus nondum fuerat; quando eum os ad os ipse Dominus instruebat? Sic itaque dixerit aliquis non
Abbreviated transcription (Latin):
capitulo. ubi dñs ait discipłis
sius. adhuc multa habeo uobis
licere. sed non potestis portare
modo: prius querendum illud
occurrit: quomodo superius
dixerit: om̃a que audiui a pa-¬
tre meo nota feci uobis: & hic
dicat. ad huc multa habeo uobis
dicere. sed non potestis portare modo:
Uerum illud quomodo dixerit. qđ nondũ
fecerat. tamquã fecerit: sicut ea quȩ fu¬
tura sunt dm̃ fecisse ꝓpħa testatur di¬
cens. qui fecit quȩ futura sunt: iam cũ
ipsa uerba tractaremus. ut potuimus
exposiumus Nunc ergo quȩ ista sint
quȩ apłi tunc portare non poterant.
uultis forsitan scire Sed quis nr̃m au.¬
deat eorum se dicere iam capacem:
quę illi caꝑe nondum ualebant: Ac ꝑ
hoc nec a me expectanda sunt ut dican¬
tur. quȩ forte non caꝑem si michi ab
alio dicerentur: nec uos ea portare pos¬
setis: etiam si ego tantus essem. ut a
me ista quȩ uobis altiora sunt audi¬
retis Et fieri quidem potest ut sin¬
idonei quȩ alii caꝑe nondum ualent

Expanded text:
capitulo, ubi Dominus ait discipulis suis, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, prius quaerendum illud occurrit, quomodo superius dixerit, Omnia quae audivi a Patre meo, nota feci vobis : et hic dicat, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo. Verum illud quomodo dixerit, quod nondum fecerat tanquam fecerit, sicut ea quae futura sunt, Deum fecisse propheta testatur dicens, Qui fecit quae futura sunt , jam cum ipsa verba tractaremus, ut potuimus, exposuimus. Nunc ergo quae ista sint quae Apostoli tunc portare non poterant, vultis forsitan scire. Sed quis nostrum audeat eorum se dicere jam capacem, quae illi capere non valebant? Ac per hoc nec a me exspectanda sunt ut dicantur, quae forte non caperem, si mihi ab alio dicerentur; nec vos ea portare possetis, etiamsi ego tantus essem, ut a me ista quae vobis altiora sunt audiretis. Et fieri quidem potest ut sinidonei, quae alii capere nondum valent;
Abbreviated transcription (Latin):
mente uix cernitur Renoriamini er¬
go sp̃u mentis ur̃ȩ : & intelligite quȩ
sit uoluntas dĩ : qđ bonum. & benepla¬
citum & ꝑfectum: ut in caritate radi¬
cati ce fundati. possitis conprehende¬
re cum om̃ib scĩs. quȩ sit longitudo
latitudo. altitudo. ce ꝓfundum: cognos¬
cere etiam suꝑ eminentem scientiȩ ca¬
ritatem xp̃i: ut impleam ini in omẽm
plenitudinem dĩ: Isto enim modo uos
docebit sp̃s sc̃s om̃em ueritatem: cum
magis magisq diffundit in cordib¬

Expanded text:
mente vix cernitur. « Renovamini ermente vix cernitur. « Renovamini ergo spiritu mentis vestrae , et intelligite quae sit voluntas Dei, quod bonum est et beneplacitum et perfectum » ti et fundati, possitis comprehendere cum omnibus sanctis, quae sit longitudo, latitudo, altitudo et profundum; cognoscere etiam supereminentem scientiae charitatem Christi, ut impleamini in omnem plenitudinem Dei » . Isto enim modo vos docebit Spiritus sanctus omnem veritatem, cum magis magisque diffundet in cordib
Abbreviated transcription (Latin):
ad faciem. ce nunc scio ex parte. tunc
autem cognoscam sicut & cognitus sũ.
non solum qđ in hacuita. sed totum qͦq
usq ad illam perfectionem futuram.
nobis dñs ꝓmisit per caritatem sp̃s di¬
cens docebit uos om̃em ueritatem. uel
deducet uos in om̃i ueritate Que cum
ita sint dilectissimi: moneo uos in cari¬
tate xp̃i ut seductores caueatis impu¬
ros & obscene turpitudinis sectas.
de quib ait apłs. quȩ autem occulte
fiunt ab eis turpe est etiam dicere: ne
cum horrendas inmundicias dicere cȩpe¬
sint portare non possunt: dicant ipsa
esse que dñs ait. adhuc multa habeo
uobis dicere. sed non potestis portare
modo: ce per sp̃m scm̃ asserant fieri.
ut possint illa in munda & nefanda
portari Alia sunt mala quȩ portare
non potest qualiscumq pudor huma¬
nus : & alia sunt bona quȩ portare ñ
potest paruus sensus humanus: Ista
fiunt in corporib inpudicis: illa remo¬
ta sunt a corporib uniuersis Hoc in¬
pura carne committitur: illud pura

Expanded text:
ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum : non quod in hac vita scit totum, quod usque ad illam perfectionem futurum nobis Dominus promisit per charitatem Spiritus, dicens, Docebit vos omnem veritatem; vel, deducet vos in omni veritate. 5. Quae cum ita sint, dilectissimi, moneo vos in charitate Christi, ut seductores caveatis impuros et obscoenae turpitudinis sectas, de quibus ait Apostolus, Quae autem occulte fiunt ab istis, turpe est et dicere : ne cum horrendas immunditias docere coepesint, portare non possunt, dicant ipsa esse quae Dominus ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo; et per Spiritum sanctum asserant fieri ut possint illa immunda et nefanda portari. Alia sunt mala quae portare non potest qualiscumque pudor humanus, et alia sunt bona quae portare non potest parvus sensus humanus: ista fiunt in corporibus impudicis, illa remota sunt a corporibus universis; hoc impura carne committitur, illud pura
Abbreviated transcription (Latin):
me dñe in uia tua: &e ambulabo in
ueritate tua Sio fiet. ut non a doc¬
torib exteriorib illa discatis. quȩ no¬
luit tunc dñs dicere: sed sitis om̃s
docibiles dõ: ut ea ipsa quȩ ꝑ lectio¬
nes atq sermones extrinsecus adhibi¬
tos didicistis&e credidistis. de natura
dĩ non corporea. nec loco aliquo in¬
olusa. nec ꝑ infinita spacia locorũ
quasi molẽ distenta: sed ubiq tota
&e ꝑfecta ce infinita sine nitorib colo¬
num. sine figuris liniamentorũ. sine no¬
tis litterarum. sine serie sillabarũ: ipsa
mente conspicere ualeatis Ecce dixi ali¬
quid qđ forte inde sit: & tamen accepis¬
tis: & non solũ ferre potiustis: uerum
etiam libent̃ audistis Sed ille magist̃
interior. qui cum adhuc discipłis loquȩ¬
retur exteruis ait. adhuc multa habeo
uobis dicere. sed non potestis portare
modo: si uellet nobis id qđ de incorpo¬
rea dĩ natura dixi intrinsecus ita dice¬
re sicut scĩs angłis dicit qui semꝑ uident

Expanded text:
o in veritate tua . Sic fiet ut non a doctoribus exterioribus illa discatis, quae noluit Dominus tunc dicere, sed sitis omnes docibiles Deo ; ut ea ipsa quae per lectiones atque sermones extrinsecus adhibitos didicistis et credidistis de natura Dei non corporea, nec loco aliquo inclusa, nec per infinita spatia locorum quasi mole distenta, sed ubique tota et perfecta et infinita, sine nitoribus colorum, sine figuris lineamentorum, sine notis litterarum, sine serie syllabarum, ipsa mente conspicere valeatis. Ecce dixi aliquid quod forte inde sit, et tamen accepistis; et non solum ferre potuistis, verum etiam libenter audistis. Sed ille magister interior, qui cum adhuc discipulis exterius loqueretur, ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, si vellet nobis id quod de incorporea Dei natura dixi, intrinsecus ita dicere, sicut sanctis Angelis dicit, qui semper vident
Abbreviated transcription (Latin):
fusurum: quo redimat: &e ascensurũ
ad sublimia quo ꝑclucat Tenebrȩ
autem uos conprebendent: si eo mͦ¬
uos credideritis xp̃i ȩternitatem
ut negetis in eo mortis humilitatẽ
Et qui ambulat in tenebris: nescit qͦ
uadat Sic potest offendere in la¬
pidem offensionis & petram scanda
tib lapis quem reꝓbauerunt ȩlifi¬
cantes hic factus. ẽ. in capud angu¬
li Hinc decdignati sunt credere in
tuum. ⁊ isit occisum: & ipsa erat
mors grani multiplicandi ce exaltatio
trahentis post se om̃a Dum lucem
inquit habetis credite in lucem. ut
filii lucis sitis: Cum aliquid ueri
auditum habetis: credite in uerita¬
tem. ut renascamini in ueritate
Hȩc loquutus.ẽ. dñs & abi it ce abscon-¬
dit sẽ ab eis Non ab eis qui credere
cr diligere cȩꝑant: non ab eis qui cum
ramis palmarum & laudib obuiam
uenerant: sed ab eis qui uidebant
et inuidebant Quia nec uidebant.
sed in lapidem illum cȩcitate offen-¬

Expanded text:
fusurum quo redimat, et ascensurum fusurum quo redimat, et ascensurum in sublimia quo perducat. Tenebrae autem vos comprehendent, si eo modo credideritis Christi aeternitatem, ut negetis in eo mortis humilitatem. Et qui ambulat in tenebris, nescit quo vadat. Sic potest offendere in lapidem offensionis, et petram scandaltibus lapis quem reprobaverunt aedificantes, factus est in caput anguli . Hinc dedignati sunt credere in mortuum, risit occisum: et ipsa erat mors grani multiplicandi, et exaltatio trahentis post se omnia, Dum lucem, inquit, habetis, credite in lucem, ut filii lucis sitis. Cum aliquid veri auditum habetis, credite in veritatem, ut renascamini in veritate. 14. Haec locutus est Jesus, et abiit, et abscondit se ab eis. Non ab eis qui credere et diligere coeperant, non ab eis qui cum ramis palmarum et laudibus obviam venerant: sed ab eis qui videbant et invidebant; quia nec videbant, sed in lapidem illum caecitate offen
Abbreviated transcription (Latin):
quando nunciati sunt illi gentiles.
qui eum uidere cupiebant. Uenit
hora ut glorificetur filius hominis
Hoo itaq isti animo retinentes. & qusd
nunc ait: cum exaltatus fuero a t̾ra.
mortem crucis intelligentes: quȩ si¬
erunt ab illo &e dixer. tͦos audiuimꝰ
ex lege: quia xp̃s manet inȩternũ:
Et quomodo tu dicis oportet exalta¬
luis hominis: Si enim xp̃s est in.¬
quiunt : manet in ȩternum: Sienĩ
manet in ȩternum quomodo exalta¬
bitur a terra: id est quomodo crucis
passione morietur: Hoc enim eum
dixisse intelligebant: qđ facere co¬
gitabant: Non ergo eis uerborum is¬
toꝵ obscuritatem aperuit infusa sa¬
.I. UIX.III pientia: sed stimulata con¬
scientia Dixit ergo eis ibs Adbuc
modicum lumen in uobis ẽ Hinc est
qđ intelligitis: quia xp̃s manet in ȩt̃¬
num Ergo ambulate clum lucem ha¬
betis: ut non tenebrȩ uos conprehen¬
dant Ambulate accedite totum in¬
telligite. & moriturum xp̃m ce uic¬
turum in ęternum. &e sanguinem

Expanded text:
quando nuntiati sunt gentiles illi, qui eum videre cupiebant: Venit hora, ut glorificetur Filius hominis. Hoc itaque isti animo retinentes, et quod nunc ait: Cum exaltatus fuero a terra, mortem crucis intelligentes, quaesierunt ab illo, et dixerunt: Nos audivimus ex lege, quia Christus manet in aeternum: et quomodo tu dicis: Oportet exaltahominis? Si enim Christus est, inquiunt, manet in aeternum: si manet in aeternum, quomodo exaltabitur a terra? Id est, quomodo crucis passione morietur? Hoc enim eum dixisse intelligebant, quod facere cogitabant. Non ergo eis verborum istorum obscuritatem aperuit infusa sapientia, sed stimulata conscientia. Dixit ergo eis Jesus: Adhuc modicum lumen in vobis est. Hinc est quod intelligitis quia Christus manet in aeternum. Ergo ambulate dum lucem habetis, ut non tenebrae vos comprehendant. Ambulate, accedite, totum intelligite, et moriturum Christum, et victurum in aeternum, et sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
imendicum. om̃a inquit traham post
me: ut sit caput eoꝵ ce illa menbra
a terra : hoc ẽ. cum exaltatus fuero
Non enim dubitat futurum esse:
qđ uenit implere Hoc refertur ad
illud: qđ suꝑius ait Siautẽ mortu¬
um fuerit granum: multum fruc¬
tum affertꝰ. Nam exaltationem suã
quid aliud dixit. quam incruce pas¬
sionem : qđ & ipse euangelista non ta¬
cuit: subiunxit enim &e ait: Hoc aut̃
dicebat: significans qua morte esset
moriturus Respondit ei turba: Hos
audiuimus ex lege: quia xp̃s manet
in ȩternum: Etꝰ quomodo tu diciso
portet exaltari filium hominis. Et¬
quis .ẽ. iste filius hominis: Memori
hoc loco non ait. Si exaltatus fuerit
a terra filius hominis Assidue filiũ¬

Expanded text:
mendicum: Omnia, inquit, traham post mendicum: Omnia, inquit, traham post me, ut sit caput eorum, et illa membra a terra, hoc est, cum exaltatus fuero: non enim dubitat futurum esse quod venit implere. Hoc refertur ad illud, quo superius ait: Si autem mortuum fuerit granum, multum fructum affert . Nam exaltationem suam quid aliud dixit, quam in cruce passionem? Quod et ipse evangelista non tacuit; subjunxit enim, et ait: Hoc autem dicebat, significans qua morte esset moriturus. Respondit ei turba: Nos audivimus in aeternum. Quomodo tu dicis, Oportet exaltari Filium hominis? Quis est iste filius hominis? » Memorithoc loco non ait, si exaltatus fuerit a terra filius hominis, sed sicu
Abbreviated transcription (Latin):
me: Quȩ om̃a nisi ex quib ille eicit᷑
foras: Non autem dixit om̃s sed om̃a:
non enim omnium est fides Non ita-¬
q hoc ad uniuersitatem hominum
retulit: sed ad creaturȩ integritatẽ.
id ẽ. spm &e animam & corpus. &e illud
qđ intelligimus . & illud qđ ui uimꝰ.
& illud qd uisibiles & contrectabiles
sumus: Qui enim dixit capillus de¬
capite ur̃o non peribit: om̃a trahit
post se Aut si bomines om̃a ipsi intel¬
ligendi sunt: om̃a predestinata ad
salutem possumus dicere Ex quib
om̃ib ait nichil esse periturum cũ
supora de suis ouib loqueretur
Aut certe om̃a hominum genera siue
in lingus om̃ib siue in etatib om̃ib
siue inatium licitarũ & utilium ꝓ.¬
fessionib om̃ib : &e quicquid aliud
dici potest scđm innumerabiles diffe.¬
rentias quib inter se p̃ter sola pecca¬
ta homines clistant: ab excelsissimis
usq ad bumillimos. a rege usq ad

Expanded text:
me. Quae omnia, nisi ex quibus ille ejicitur me. Quae omnia, nisi ex quibus ille ejicitur foras? Non autem dixit, omnes, sed, omnia: non enim omnium est fides . Non itaque hoc ad universitatem hominum retulit, sed ad creaturae integritatem; id est, spiritum, et animam, et corpus; et illud quo intelligimus, et illud quo vivimus, et illud quo visibiles et contrectabiles sumus. Qui enim dixit, Capillus capitis vestri non peribit , omnia trahit post se. Aut si omnia ipsi homines intelligendi sunt, omnia praedestinata ad salutem possumus dicere: ex quibus omnibus ait nihil esse periturum, cum supra de suis ovibus loqueretur . Aut certe omnia hominum genera, sive in linguis omnibus, sive in aetatibus omnibus, siue inofessionibus omnibus, et quidquid aliud dici potest, secundum innumerabiles differentias quibus inter se, praeter sola peccata, homines distant, ab excelsissimis usque ad humillimos, a rege usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
dñs cus todierit ciuutatẽ: in uanum
uigilabit qui cus todit Nolite ergode
uobis ipsis presumere: si non uultis fo¬
ras eiectum diabolum intro iterum
reuocare Ab sit autem ut diabolũ
mundi principem ita dictum existi
memus : ut eum cęli & terrȩ domina:¬
riposse credamus Sed mundus ap.¬
pellatur in malis hominib qui toto¬
orbe terrarum diffusi sunt : sicut
appellatur domus in his a quib ha-¬
bitatur. scđm qđ dicit ur bona do¬
mus est. uł mala domus est: non quan-¬
do reprehendimus siue laudamus
ȩdificium parietum atq tectorũ.
sed quando mores uł bonoꝵ homi¬
num uel maloꝵ: Sic ergo dictum. ẽ.
princeps huius mundi. id est prin.
ceps maloꝵ hominum qui habitañ
in mundo: Appellatur etiam mun-¬
dus in bonis: qui similit̾ toto terra¬
rum orbe diffusi sunt: Inde dicit
dum reconcilians sibi: Sunt. ex quoꝵs
cordibus princeps mundi huius ei-
tus fuero a terra: om̃a traham post

Expanded text:
Dominus custodierit civitatem, in vanum Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilabit qui custodit . Nolite ergo de vobis ipsis praesumere, si non vultis foras ejectum diabolum intro iterum revocare. 10. Absit autem ut diabolum mundi principem ita dictum exmemus, ut eum coelo et terrae dominari posse credamus. Sed mundus appellatur in malis hominibus, qui toto terrarum orbe diffusi sunt: sicut appellatur domus in his a quibus habitatur, secundum quod dicimus: Bona domus est, vel mala domus est; non quando reprehendimus, sive laudamus aedificium parietum atque tectorum; sed quando mores vel bonorum hominum vel malorum. Sic ergo dictum est, princeps hujus mundi, id est, prceps malorum omnium qui habitant in mundo. Appellatur etiam mundus in bonis, qui similiter toto terrarum orbe diffusi sunt: inde dicit dum reconcilians sibi . Hi sunt ex quorum cordibus princeps hujus mundi ejictus fuero a terra, omnia traham post
Abbreviated transcription (Latin):
credentium cordib eicietur foras
Iam fidelium neminem temptat: im¬
mo uero temptare non cessat Sed
alued est intrinsecus regnare: aliud
forinsecus obpugnare: Nam muni¬
tissimam ciuitatem quando hostis
obpugnat: hec expugnat: & si aliqua
tela eius missa ꝑuen̾iunt: ammonet
unde non ledant: commemorat loricã
ce scutum fidĩ Et si aliquando uul¬
nerat adẽ qui sanat. quia sicut pug.¬
nantib dictum ẽ. Hȩc scribo uobis
ut non peccetis: ita qui uulnerant᷑
uerit: aduocatum habemus apud pa
mus cum dicimus. dimitte nobis de¬
bita nr̃a. nisi ut uulnera nr̃a sanent᷑:
Et quid aliud pętimus cum dicimus.
ne nos inferas in temptationem. nisi
ut ille qui insidiatur uł certat extrin¬
secus. nulla irrumpat ex parte: nul¬
la nos fraude. nulla nos possit uirtu-¬
te superare : Quantas libet tamen
aduersum nos erigat machinas. quan¬
do non tenet locum cordis ubi fides
habitet: eiectus est foras Sed nisi

Expanded text:
credentium cordibus ejicietur foras, credentium cordibus ejicietur foras, jam fidelium neminem tentat? Imo vero tentare non cessat. Sed aliud est intrinsecus regnare, aliud forinsecus oppugnare: nam et munitissimam civitatem aliquando hostis oppugnat, nec expugnat. Et si aliqua tela ejus missa perveniunt, admonet unde non laedant; commemorat loricam et scutum fidei . Et si aliquando vulnerat, adest qui sanat. Quia sicut pugnantibus dictum est, Haec scribo vobis, ut non peccetis: ita qui vulnerantur, verit, advocatum habemus apud Patmus cum dicimus, Dimitte nobis debita nostra, nisi ut vulnera nostra sanentur? Et quid aliud petimus cum dicimus, Ne nos inferas in tentationem , nisi ut ille qui insidiatur, vel certat extrinsecus, nulla irrumpat ex parte, nulla nos fraude, nulla nos possit virtute superare? Quantaslibet tamen adversum nos erigat machinas, quando non tenet locum cordis ubi fides habitat, ejectus est foras. Sed nisi
Abbreviated transcription (Latin):
citur foras Sed dicit aliquis: Num¬
quid de cordib patriarcharum &
ꝓpħarum ueterumq ustorum
non est eiectus foras: eiectusẽ. plane
Q uomodo ergo dictum est nun eicie¬
tur foras: Quomodo putamus
nisi quia tunc in hominib paucissi.¬
mis factumẽ: nunc in multis magnis.¬
que popłis iam mox futurum esse p̃¬
dictum ẽ: Sicut illud qđ dictum . ẽ:
Sp̃s autem nondum erat datus: quia
iħs nonclum fuerat glorificatus. Po¬
test similem habere questionem. & si¬
milem solutionem Non enim sine
Aut non etiam dnm infantem in spũ
scõ sy meon senex &e anna uidua cog:¬
nouerunt. & tacharias ce helisabeth
quid de illo nonclum nato. sed iam
gati linguis om̃iũ loquebantur. acsi
in linguns om̃ium gentium futura
prenimciaretur eccła. qua gr̃a spĩta¬
les popłi congregarentur: qua longe
lateq peccata dimitterentur. & milia
milium dõ reconciliarentur Quid
ergo ait quispiam. quia diabolus de

Expanded text:
cietur foras. Sed dicit aliquis: Nuncietur foras. Sed dicit aliquis: Nunquid de cordibus patriarcharum et prophetarum, veterumque justorum non est ejectus foras? Ejectus est plane. Quomodo ergo dictum est, Nunc ejicietur foras? Quomodo putamus, nisi quia tunc quod in hominibus paucissimis factum est, nunc in multis magnisque populis jam futurum esse praedictum est? Sicut illud quod dictum est: Spiritus autem nondum erat datus, quia Jesus nondum erat glorificatus , potest similem habere quaestionem et similem solutionem. Non enim sine aut non etiam Dominum infantem in Spiritu sancto Simeon senex et Anna vidua cognoverunt; et Zacharias et Elisabeth, qui de illo nondum nato, sed jam gati linguis omnium loquerentur, ac si in linguis omnium gentium futura praenuntiaretur Ecclesia, qua gratia spiritali populi congregarentur, qua longe lateque peccata dimitterentur, et millia millium Deo reconciliarentur. Quid ergo, ait quispiam, quia di
Abbreviated transcription (Latin):
& mortui uidicandis ali is ad dex¬
teram. ali is ad sinistram separatis.
sed uidicium quo princeps huius
mundi eicietur foras Quomodo
ergo intus erat. & quo eum dixit eici
enclum foras: Numquid nam in mun¬
do erat. &e extra mundum missus est
foras: Si enim de illo iudicio dice¬
ret. qđ in fine uenturum .ẽ. posst
aliquis opinari ȩternum ignẽ quo
mittendus est diabolus cͦum angłis
eius : & om̃ib: qui sunt ex parte eius
non natura sed uicio Non quia
creauit aut genuit : sed quia ꝑsua¬
sit &e tenuit: Posset ergo aliquis opi¬
nari illum ignem ȩternum extra
mundum ẽtꝰ. c hoc esse dictum eici¬
etur foras: Quia uero ait numo
uidicium .ẽ. mundi: & ex ponens
mundi eicietur foras: hoc intelli¬
gendum ẽ. qđ nunc fit. non quod
tanto post futurum est. in nois
ce glorificationem suam per
uniuersum mundum multos
popłos credituros. in quorum
cordib diabolus intus erat.
cui quando ex fide renunciant. ei:¬

Expanded text:
et mortui judicandi sunt, aliis ad dexet mortui judicandi sunt, aliis ad dexteram, aliis ad sinistram separatis; sed judicium quo princeps hujus mundi ejicietur foras. Quomodo ergo intus erat, et quo eum ejiciendum dixit foras? Numquidnam in mundo erat, et extra mundum missus est foras? Si enim de illo judicio diceret, quod in fine venturum est, posset aliquis opinari ignem aeternum, quo mittendus est diabolus cum angelis suis, et omnibus qui sunt ex parte ejus; non natura, sed vitio; non quia creavit aut genuit, sed quia persuasit et tenuit: posset ergo aliquis opinari illum ignem aeternum extra mundum esse, et hoc esse dictum, ejicietur foras. Quia vero ait, Nunc judicium est mundi; et exponemundi ejicietur foras; hoc intelligendum est quod nunc fit, non quod tantum  Aug., tanto post futurum est in novisset glorificationem suam per universum mundum multos populos credituros, in quorum cordibus diabolus intus erat; cui quando ex fide renuntiant, eji
Abbreviated transcription (Latin):
qđ hic ait dñs: Nunc uidicium
est mundi: seruato illo iudicio
in fine. ubi nouissime uiui & mor¬
tui uidicandi sunt Possidebat
ergo diabolus genus humanum:
&e reos suplicioꝵs tenebat errogra.¬
pho peccators: Dominabatur in
cordib infideli ad creaturam
colencdam deserto creatore decep.¬
tos captͣosq petraheba t Per xp̃i
autem fidem quȩ morte resurreo.¬
tioneq firmata ẽ: ꝑ eius sanguinẽ
qui in remissionem fusus .ẽ. pecca
toꝵs: milia credentium a dñatu di-¬
aboli liberantur. xp̃i corpori copu-¬
lantur. & sub tanto capite uno
eius sp̃u fidelia menbra uege.¬
tantur Hoc uocabat uidi-¬
cim hane discretionem: hanc
a sus redemptis diaboli expul¬
sionem: Deniq: attende quid
dicat: quasi quȩreremus quid
esfet qđ ait. nunc uidicium ẽ.
mundi: sequutus exposuit: Ait
enim Nunc princeps mundi eici.¬
etut foras Auduimus quale dixe¬
rit esse uidicium: Nunc ergo illuo
qđ in fine uenturum .ẽ. ubi uiui

Expanded text:
quod hic ait Dominus, Nunc judicium quod hic ait Dominus, Nunc judicium est mundi; servato illo judicio in fine, ubi novissime vivi et mortui judicandi sunt. Possidebat ergo diabolus genus humanum, et reos suppliciorum tenebat chirographo peccatorum; dominabatur in cordibus infidelium, ad creaturam colendam, deserto Creatore, deceptos captivosque pertrahebat: per Christi autem fidem, quae morte ejus et resurrectione firmata est, per ejus sanguinem, qui in remissionem fusus est peccatorum, millia credentium a dominatu diaboli liberantur, Christi corpori copulantur, et sub tanto capite uno ejus spiritu fidelia membra vegetantur. Hoc vocabat judicium, hanc discretionem, hanc a suis redemptis diaboli expulsionem. 7. Denique attende quid dicat. Quasi quaereremus quid esset quod ait, Nunc judicium est mundi, secutus exposuit: ait enim, Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras. Audivimus quale dixerit esse judicium. Non ergo illud quod in fine venturum est, ubi vivi
Abbreviated transcription (Latin):
tum. qđ iam sciebat : sed eis quibus
indicari oportebat Sicut autem
illa uox non ꝓpt̾ eum sed ꝓpter
alios dunitate facta ẽ: sic anima
eius non ꝓpt̾ eum sed ꝓpter alios
uoluntate turbata ẽ Attende cet̾a
Hunc inquit uidicium est mundi:
Q uid ergo expectandum est in fine
scłi: Sed in fine qđ expectatur iu¬
dicium: erit iudicandoꝵ uiuors
atq: mor tuoꝵs iudicium erit prȩ¬
mioꝵs penarumq ȩternarũ: Quale
ergo nunc uidicium est: lam in su-¬
perioribus lectionib quantũ potui
commnunui caritatem urãm: dici
etiam iudicium non dampnationis
sed discretionis Onde scriptum est:
udica me ds̃ ce discerne causam meã
de gente non sancta Mlulta autẽ
sunt uidicia dĩ Onde dictum est¬
in psalmo Iudicia tua sicut abỹssus
multa Dicit etiam apłs O altitu¬
do diuiciarum sapientiȩ & scientię
dĩ quam in conprehensibilia sunt
uidicia eiꝰ : ex quibi etiam hoc est

Expanded text:
tum quod jam sciebat, sed eis quibus tum quod jam sciebat, sed eis quibus indicari oportebat. Sicut autem illa vox non propter eum, sed propter alios divinitate facta est; sic anima ejus, non propter eum, sed propter alios voluntate turbata est. 6. Attende caetera. Nunc, inquit, judicium est mundi. Quid ergo exspectandum est in fine saeculi? Sed in fine quod exspectatur judicium, erit judicandorum vivorum et mortuorum, judicium erit praemiorum poenarumque aeternarum. Quale ergo nunc judicium est? Jam in superioribus lectionibus quantum potui, commonui Charitatem vestram, dici etiam judicium non damnationis, sed discretionis: unde scriptum est, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Multa autem sunt judicia Dei: unde dicitur in Psalmo, Judicia tua abyssus multa . Dicit etiam Apostolus, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia
Abbreviated transcription (Latin):
menbris eius clarificat xp̃m Genit
ergo uox de cęlo. & clarificaui: & ite¬
rum olarificabo Et clarificaui ante¬
clarificabo cum resurget a mortuis.
ce ascendet in cęlum: Et aliter intel¬
ligi potest. Et clarificaui cum de
uirgine natusest. cum uirtutes oꝑa¬
tus. ẽ. tum cęlo indice ꝑ stellam. a
plen is agnitus est. cum descendente
spũ in specie colunbȩ declaratus. cũ
uoce de cȩ̨lo sonante monstratus. cum
in monte trans figunitus. cum mira-¬
cula fecit multa. cum multos sanauit
atq mundauit. cum de paucissimis pa¬
nib tantam multitudinem pauit cũ
uentis & fluctib imperauit. cum mor¬
tuos suscitauit: & iterum clarificabo.
cum resurget a mortuis. cum mors
ei ultra non clominabitur. cum exal
tabitur suꝑ cȩlos ds̃. & suꝑ om̃em t̾rã
gła eius Turba ergo quȩ stabat &
audiebat : dicebatꝰ tonitruum factũ¬
esse: Alii dicebant: Angłs ei loquutꝰ ẽ:
Respondit iħs: & dixit Non ꝓpt̃ me
ostendit illa uoce non sibi indica¬

Expanded text:
membris suis clarificat Christum. 4. Venit ergo vox de coelo, Et clarificavi, et iterum clarificabo. Et clarificavi, anteclarificabo, cum resurget a mortuis, et ascendet in coelum. Et aliter intelligi potest. Et clarificavi, cum de Virgine natus est, cum virtutes operatus est, cum coelo indice per stellam a Mplenis agnitus est, cum descendente Spiritu in specie columbae declaratus, cum voce de coelo sonante monstratus, cum in monte transfiguratus, cum miracula multa fecit, cum multos sanavit atque mundavit, cum de paucissimis panibus tantam multitudinem pavit, cum ventis et fluctibus imperavit, cum mortuos suscitavit: et iterum clarificabo, cum resurget a mortuis, cum mors ei ultra non dominatabitur super coelos Deus, et super omnem terram gloria ejus. Turba ergo quae stabat et audiebat, dicebat tonitruum esse factum: alii dicebant, angelus ei locutus est. Respondit Jesus, et dixit: Non propter me ostendit illa voce non sibi indica
Abbreviated transcription (Latin):
Angłi lacrimas ꝓhibebant. ubi quo
rant quid ploras: acsi dicerent plo¬
rare noli: At illa putans eos int̃̾ro¬
gasse nescientes: causas ꝓdit lacrima¬
rũ Quia tuler̃ inquit dnm meũ:
dnm suũ uocans. dñi sui corpus exa¬
nime. a toto partẽ significans.: sic̃
& uerbũ &e anima & caro: crucifixũ
tamen & seprltũ: cũ sola eiꝰ seprilta
sit caro Et nescio inquit ubi posu¬
erunt cum Hȩc erat causa maio.¬
ris doloris: quia nesciebat quo iret
ad consolandũ dolorem Sed hora iã
uenerat : qua id qđ nunciatũ quo¬
dãmodo fuerat ab angłis flere ꝓhi-¬
bentib gaudiũ succederet fletib:
Deniq hȩcꝰ cum dixisset: conuersa. ẽ.
retrorsũ. & uidit iħm stantẽ : & ñ¬
sciebat quia iħs est Dicit ei iħs Muli¬

Expanded text:
Angeli lacrymas prohibebant, ubi quidAngeli lacrymas prohibebant, ubi quidrunt Quid ploras? ac si dicerent: Plorare noli. At illa eos putans interrogasse nescientes, causas prodidit lacrymarum: Quia tulerunt, inquit, Dominum meum. Dominum suum vocans, Domini sui corpus exanime, a toto partem significans: sicut  Verbum et anima et caro, crucifixum tamen et sepultum, cum sola ejus sepulta sit caro. Et nescio, inquit, ubi posuerunt eum. Haec erat causa major doloris, quia nesciebat quo iret ad consolandum dolorem. Sed hora jam venerat qua id quod nuntiatum quodammodo fuerat ab angelis flere prohibentibus, gaudium succederet fletibus. Denique cum haec dixisset, conversa est retrorsum, et vidit Jesum stantem, et nesciebat quia Jes
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit: nescio: Non enĩ nesciebat ñ
ibi esse iam quẽ quȩrebat: quando¬
quidẽ inde sublatum. &e discipłis ip¬
sa noͣnciauerat : &e illi ad monumen¬
tũ uenerant. & non solũ intuendo
sed etiã intrando corpus dñi quȩsi¬
erant. nec inuenerant Quid sibi
ergo uult qđ ista cum fleret. rursũ
in monumentũ inclinata ꝓspexit:
Uitrũ qđ nimiũ dolebat. nec suis nec
illorũ oculis facile putabat esse
credendũ : An pocius diuino instinc¬
tu in animo eiꝰ effectũ est ut ꝓspice¬
ret: Prospexit enĩ : & uidit duos an-¬
głos in albis sedentes. unũ ad capud
ce unũ ad pedes. ubi positum fuerat
corpus iħu Quid est qđ unus ad
capud̾ & ad pedes alt̃ sedebant : An
q̃m qui grece angłi dicunt᷑. latine s̃
nuncii: isto modo xp̃i euangelium
uelut a capite usq ad pedes. ab ini¬
tio usq ad finẽ significabant esse
nunciandũ: Dicunt ei illi Mulier
quid ploras: Dicit eis: Quia tuler̃
dnm meũ: &e nescio ubi posuer̃ eum

Expanded text:
t non ibi esse jam quem quaerebat; quandoquidem inde sublatum et discipulis ipsa nuntiaverat; et illi ad monumentum venerant, et non solum intuendo, sed etiam intrando corpus Domini quaesierant, nec invenerant. Quid sibi ergo vult quod ista cum fleret, rursum in monumentum inclinata prospexit? Utrum quod nimium dolebat, nec suis nec illorum oculis facile putabat esse credendum? An potius divino instinctu in animo ejus effectum est ut prospiceret? Prospexit enim, Et vidit duos angelos in albis, sedentes, unum ad caput, et unum ad pedes, ubi positum fuerat corcaput, ad pedes alter sedebat? An quoniam qui Graece angeli dicuntur, Latine sunt nuntii, isto modo Christi evangelium velut a capite usque ad pedes, ab initio usque ad finem significabant esse nuntiandum? Dicunt ei illi: Mulier, quid ploras? Dicit eis: Quia tulerunt Dominum meum, et nescio ubi posuerunt eum.
Abbreviated transcription (Latin):
dñm de monum̃to.
discipłis eiꝰ petro &
ioħi nunciauerat
maria magdalenȩ :¬
Quo illi uenientes:
inuenerunt sola linteamina quib fu¬
erat corpus inuolutũ: Et quid aliud
ipsa crediderat: Abier̾ ergo iterũ ad
semet ipsos discipłi: idest u̾bi habitabans.
ce unde ad monumentũ cucurre¬
rant: Maria autẽ stabat ad monu-¬
mentũ foris. plorans Giris enĩ se¬
cedentibis. infirmiorẽ sexũ in eo-¬
dẽ loco fortior figebat affectus
Et oculi qui dñm quesierant & non
inuenerant lacrimis. iam uacabant.
ampliꝰ dolentes qđ fuerat ablatus
de monumento. quã qđ fuerat oc-¬
cisus en ligno: qm̃ magistritanti
cuiꝰ eis uita subtracta fuerat. nec
memoria suꝑ erat Retinebat itaq
ad monumenti ianuã dolor mulie¬
sẽ: Dũ ergo fleret: inclinauit se &

Expanded text:
num de monumento discipulis ejus Petro et Joanni nuntiaverat Maria Magdalene; quo illi venientes invenerunt sola linteamina quibus corpus fuerat involutum. Et quid aliud  quod etiam ipsa crediderat? Abierunt ergo iterum ad semetipsos discipuli id est, ubi habitabant, et unde ad monumentum cucurrerant; Maria autem stabat ad monumentum foris plorans. Viris enim redeuntibus, infirmiorem sexum in eodem loco fortior figebat affectus; et oculi qui Dominum quaesierant, et non invenerant, lacrymis jam vacabant, amplius dolentes quod fuerat sublatus de monumento, quam quod fuerat occisus in ligno, quoniam magistri tanti, cujus eis vita subtracta fuerat, nec memoria remanebat. Tenebat itaque ad monumentum jam dolor iste mulierem. Dum ergo fleret, inclinavit
Abbreviated transcription (Latin):
& appellauit: cũ hȩc ei responderet
bat Quid est ergo noli me tangere :
Et tamꝗ huiꝰ ꝓhibitionis causa quȩre¬
retur: ad iunxit: Nondũ eni ascen¬
di ad patrem meũ: Quid est hoc:
Si stans in terra non tangitur: sedeas
in cęlo quomodo ab hominib tan¬
geretur : Qui certe antequã ascen¬
deret discipłis se tangendũ obtulit:
sicut lucas euangelista testatur di¬
cens Palpate ce uidete: quia sp̃s
carnẽ &e ossa non habet sicut me ui-

Expanded text:
et appellavit, cum haec ei responderet, et appellavit, cum haec ei responderet, bat. Quid est ergo, Noli me tangere? Et tanquam hujus prohibitionis causa quaereretur, adjunxit, nondum enim ascendi ad Patrem meum. Quid est hoc? Si stans in terra non tangitur, sedens in coelo quomodo ab hominibus tangeretur? Qui certe antequam ascenderet, discipulis se tangendum obtulit dicens, sicut Lucas evangelista testatur, Palpate, et videte, quia spiritus carnem et ossa no