comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ dĩ & ꝓocimi tãquã publice constituta.
sed priuata: appetitione rerũ tẽporaliũ
corda dissipant miserorũ. In om̃ib. ergo istis
doctrinis societas demonũ formidanda atq
uitanda ẽ. qui nihil cũ principe suo diabolo
nisi reditũ nr̃m cdaudere . atq. obserare
conant᷑. Sicut autẽ de stellis quas condit.
& ordinauit ds̃ humane & deceptoriae
coniecture ab hominib. institute sunt.
sic etiã de quibusq nascentib: ueli quomodo
diuinȩ ꝑuidentiae ad iministratione.
existentib rebus mula multa humanis
suspicionib quasi regularit̃ coniectata
litteris mandauerunt. Si forte in solite acci¬
derint tã quã simul appartat. aut flumine
Aliquid ꝑcutiat᷑. quae omĩa tantũ ualent
quantũ p̃sup̃tione animorũ quasi cõmuni
quadã lingua cũ demonib. federata sunt.
Qu&e tam̃ plena sunt omia pestiferȩ curiosi¬
tatis cruciantis sollicitudinis mor ti ferȩ¬

Expanded text:
nem Dei et proximi tanquam publice constituta, nem Dei et proximi tanquam publice constituta, sed per privatas appetitiones rerum temporalium corda dissipant miserorum. In omnibus ergo istis doctrinis societas daemonum fuitanda est, qui nihil cum principe suo diabulo nisi reditum nostrum claudere atque obserare conantur. sicut autem de stellis, quas condidit et ordinauit deus, humanae et deceptoriae coniecturae ab hominibus institutae sunt, sic etiam de quibusque nascentibus uel quoquo modo diuinae prouidentiae administratione exsistentibus rebus multi multa humanis suspicionibus quasi regulariter coniectata litteris mandauerunt, si forte insolite acciderint, tamquam si mula pariat aut fulmine aliquid percutiatur. Quae omnia tantum ualent, quantum praesumtione animorum quasi communi quadam lingua cum daemonibus foederata sunt. quae tamen plena sunt omnia pestiferae curiositatis, cruciantis sollicitudinis, mortifer
Abbreviated transcription (Latin):
si dixerint uobis & ita euenerit: necredatis
eis. Nonenĩ quia imago samuhelis mortui
saul regi uera p̃nunciauit. ꝓpterta talia
sacrilegia quib. ⁊mago illa p̃sentata est
minus eax se cranda sunt. Aut quia in
illius demonii correptione atq exclusione
mundauit. Om̃s igit᷑ artifices huius modi.
uel nugatoriae. uel noxiae suꝑstitionis.
ex quadã pestifera societate hominũ &
demonũ. quasi pacta in fidelis & dolose
amicitiae constituta. penitus sunt repu¬
dianda & fugienda xp̃iano. Non quod
idolũ sit aliquid ait apłs. sed quia quȩ
autẽ de idolis & de immolationib quae
honori eorũ etchibent᷑ dixit apłs. hoc de
om̃ib imaginariis signis sentiendũ ẽ quae
uel adcultũ idolorũ. uel ad ereaturã eiꝰq
partes tã quã dm̃ colendas trahunt. uel
ad remediorũ aliarũq obseruationũ curã
ꝑtinent. quae ñ sunt diuinitus ad dilectio¬

Expanded text:
si dixerint vobis, inquit, et ita evenerit, ne credatis si dixerint vobis, inquit, et ita evenerit, ne credatis eis . Non enim quia imago Samuelis mortui Sauli regi vera praenuntiavit , propterea talia sacrilegia, quibus imago illa praesentata est, minus exsecranda sunt: aut quia in illius daemonii correptione atque exclusione mundavit . 36. Omnes igitur artes hujusmodi vel nugatoriae vel noxiae superstitionis, ex quadam pestifera societate hominum et daemonum, quasi pacta quaedam infidelis et dolosae amicitiae constituta, penitus sunt repudianda et fugienda christiano: Non quod idolum sit aliquid, ait Apostolus, sed quia quae iautem de idolis, et de immolationibus, quae honori eorum exhibentur, dixit Apostolus, hoc de omnibus imaginariis signis sentiendum est, quae vel ad cultum idolorum, vel ad creaturam ejusque partes tanquam Deum colendas trahunt, vel ad remediorum aliarumque observationum curam pertinent; quae non sunt divinitus ad dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
uenta referendȩ sunt. Hinc enĩ fiet. ut
occulto quodã iudicio diuino. cupidi malarũ
rerũ homines tradant᷑ illudendi & decipi¬
endi. ꝓmerias uoluntatũ suarũ. illuden¬
tib eos atq decipientib p̃uaricatorib. anglis
quib ista mundi pars infima scđm pulcher¬
rimũ ordinẽ rerũ. diuinae ꝓuidentie lege
sub iecta ẽ. Quib illusionib & deceptionibus
euenit. ut istis suꝑstitiosis & ꝑnitiosis diuina
tionũ generib multa p̃terita & futuradicant᷑.
nec alit̃ accidant quã dicunt᷑. multaq obser¬
uantib scđm obseruationes suas eueniat. quib
implicati curiosiores fiant. & sese magisq ix¬
serant multi plicib laqueis ꝑnitiosissi mi erroris.
Hoc genus fornicationis animae. salubrit̃ diuina
scriptura ñ tacuit. Neque ab ea sic de terruit
animã. ut ꝓpt̃ ea talia negaret eẽ. sectanda.
quia falsa dicunt᷑ aꝑfessorib eorũ. sed etiam

Expanded text:
uenta referendae sunt. hinc enim fiet, ut uenta referendae sunt. hinc enim fiet, ut occulto quodam iudicio diuino cupidi malarum rerum homines tradantur inludendi et decipiendi pro meritis uoluntatum suarum inludentibus eos atque decipientibus praeuaricatoribus angelis, quibus ista mundi pars infirma secundum pulcherrimum ordinem rerum diuinae prouidentiae lege subiecta est. quibus inlusionibus et deceptionibus eutionum generibus multa praeterita et futura dicantur, nec aliter accidant, quam dicuntur; multaque observantibus secundum observationes suas eveniant, quibus implicati curiosiores fiant, et sese magis magisque inserant multiplicibus laqueis perniciosissimi erroris. Hoc genus fornicationis animae salubriter divina Scriptura non tacuit; neque ab ea sic deterruit animam, ut propterea talia negaret esse sectanda quia falsa dicuntur a professoribus eorum, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
c̃a nẽ qui medius int̃ uenit ferire audeant
ñ impune. Nãq auano remedio cito ille
nit̃ dũ ꝑ cussorẽ suũ ad uerũ medicũ mitait
Hinc sunt etiã illa. lim̃ calcare cũ ante domũ
suã transit̃ redire adlectũ siquis dũ se
caltiat sternuta uerit redire domũ siꝑce¬
dens offenderit. Cũ uestis a soricib rodit᷑
plus timere suspitione futurimali. quã
p̃sens dã nũ dolere. Unde illud elegant̃
dictũ ẽ. catonis. Quicũ eã consultus a
quodã. quiasoricib erosas caligas diceret.
respondit ñ eẽ. illud monstrũ. sed uere
monstrũ habere fuisse. si sorices a caligis
suꝑstitionis segregandi sunt. qui geneth¬
liaci ꝓpt̃ nataliũ dierũ consideratiorẽ:
nunc autẽ uulgo mathemathici uocant᷑.
Quare istȩ quoq opiniones quibusdã rerũ sigiis
humana p̃sũptione instituas. ad candem
illã quasi quȩdã cũ demonib. pacta && con¬

Expanded text:
canem, qui medius interuenerit, ferire audeant, canem, qui medius interuenerit, ferire audeant, non impune; namque a uano remedio cito ille interdum percussorem suum ad uerum medicum mittit. hinc sunt etiam illa: limen calcare, cum ante domum suam transit; redire ad lectum, si quis, dum se calciat, sternutauerit; redire domum, si procedens offenderit; cum uestis a soricibus roditur, plus tremere suspicione futuri mali quam praesens damnum dolere. unde illud eleganter dictum est Catonis; qui cum esset consultus a quodam, qui sibi a soricibus erosas caligas diceret, respondit non emonstrum habendum fuisse, si sorices a caligis superstitionis segregandi sunt, qui genethliaci, propter natalium dierum considerationes, nunc autem vulgo mathematici vocantur. Quare istae quoque opiniones quibusdam rerum signis humana praesumtione institutis ad eadem illa quasi quaedam cum daemonibus pacta et con
Abbreviated transcription (Latin):
reb suspendendis. atq ulligandis. uel
etiã saltandis. quodã modo ñ ad tẽperati¬
onẽ corporũ. sed ad quas dã scĩ ficationes.
Aut occultas aut eaã manifestas. qua&e
mitiore nomine physica uocant. ut quasi
ñ suꝑstitione implicare. sed natura ꝓdeẽ.
uideantꝰ. sicut sunt maures in sũ mo
Auriũ singularũ. aut destructionũ
ossib ansule indigitis. aut cũ tibi dicit᷑
singlutienti ut dex tramanu sinistrũ
pollicẽ teneas. His ad iungunt᷑ miliã
in anissimarũ obseruationũ. Sim̃brũ
Ali quod salieris. si iunctĩ ambulantib
Amicis lapis aut canis. aut puer medius
int̃uenerat. atq illud qđ lapidẽ calcant
tã quã dirẽptorẽ amiticiae minus molestũ
ẽ. quã cũ in nocentẽ puerũ colapho ꝑcutiur.
si parit̃ ambulantib int̾ cũrrit. Sedbellũ ẽ.
qđ aliquando pueri uindicant᷑ acanibus
Nã plerũq tã suꝑstitiosi sunt quidã. ut etiã

Expanded text:
rebus suspendendis atque ligandis uel rebus suspendendis atque ligandis uel etiam saltandis quodam modo, non ad temperationem corporum, sed ad quasdam significationes aut occultas aut etiam manifestas, quae mitiore nomine physica uocant, ut quasi non superstitione implicare, sed natura prodesse uideantur, sicut sunt inaures in summo aurium singularum, aut de strutihonum ossibus ansulae in digitis, aut cum tibi dicitur singultienti, ut dextra manu sinistrum pollicem teneas. his adiunguntur milia inanissimarum obseruationum, si membrum aliquod salierit, si iunctim ambulantibus amicis lapis aut canis aut puer medius interuenerit. atque illud, quod lapidem calcant tamquam diremtorem amicitiae, minus molestum est quam cum innocentem puerum colapho percutiunt, si pariter ambulantibus intercurrit. sed bellum est, quod aliquando pueri uindicantur a canibus. nam plerumque tam superstitiosi sunt quidam, ut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
gentilib etiã morib. exerrenti᷑ U̾nũ
earũ rerũ quas instituerunt homines:
Alterũ earũ quas anĩ ad uerterunt iã
ꝑ actas. aut diuinitus insticutas. Illud
qđ ẽ scđm institutiones hominũ partĩ
suꝑsticiosũ ẽ. parcĩ nõnẽ. suꝑstitiosũ. Suꝑ¬
stitiosũ ẽ. quic quid institutũ ẽ. ab homi¬
nib ad facienda & colenda idola ꝑtinens.
uel ad colendã sicut dm̃ creaturã partẽ ue
ullã cre aturȩ. uel ad cõnsolationes & pacta
quȩdã signi ficationit̃ cũ demonib placita
atq federata qualia sunti molimina
magicarũ artiũ quȩ quidẽ cõmemorare
potius quã docere assolent poetȩ. Exquo
genere sunt sed qua si licentiore uanitate
Aruspicũ & augurũ libri. Ad hoc genus
ꝑtinent om̃s etiã ligaturae atq remedia.
quae medicorũ quoq disciplina c̃dẽ nati
siue in p̃cantationib siue in quibusdã
notis quos caracteres uocant. siue in qͥbiq

Expanded text:
gentilibus etiam moribus exercentur: unum, gentilibus etiam moribus exercentur: unum, earum rerum quas instituerunt homines; alterum, earum quas animadverterunt jam peractas, aut divinitus institutas. Illud quod est secundum institutiones hominum, partim perstitiosum est, partim non est superstitiosum. Superstitiosum est quidquid institutum est ab hominibus ad facienda et colenda idola pertinens uel ad colendam sicut deum creaturam partemue ullam creaturae uel ad consultationes et pacta quaedam significationum cum daemonibus placita atque foederata, qualia sunt molimina magicarum artium, quae quidem commemorare potius quam docere assolent poetae, ex quo genere sunt, sed quasi licentiore uanitate, aruspicum et augurum libri. ad hoc genus pertinent omnes etiam ligaturae atque remedia, quae medicorum quoque disciplina condemnat, sine in praecantationibus siue in quibusdam notis, quos caracteres uocant, sine in quibusque
Abbreviated transcription (Latin):
sicut tubarũ & tibiarũ. aut pulsu sicut ir
cr̃tharis & timpanis. & quibus libet aliis
quae ꝑcutiendo canora sunt. Sed siue ita
habeat qđ uarro retulit. siue nonita.
telligendas scãs scripturas rapere potue¬
rimus. nec ad illorũ theatricas nugas
conuerti. si aliquid de tr̃tharis & deor¬
ganis qđ adispiritalia capienda ualeat
disputemus. Neque enĩ & discere litteras
ñ debuimus. quia earũ deũ dicunt eẽ
mercuriũ. aut quia iusticie uirtutiq
tẽpla dedicarunt. & quae corde gestanda
sunt in labidib ad orare maluerunt.
ꝓpt̃ ea nobis iusticia uirtusq fugienda ẽ.
Immo uero quisquis bonus uerusq xp̃ia nꝰ
ueritatẽ. quã conferens & agnoscens.
ctiã litteris sacris suꝑstitiosa sigmenta
repudiet. doleatq homines atq caueat
qui cognoscentes dm̃. ñ ut dm̃ glorificauer̃.¬
SOCIETAS CÕPARATUR EX EODẼ UBRO¬
uosunt genera doctrinarũ. quae ira

Expanded text:
sicut tubarum et tibiarum, aut pulsu, sicut in sicut tubarum et tibiarum, aut pulsu, sicut in citharis et tympanis et quibuslibet aliis quae percutiendo canora sunt. Sed siue ita se habeat quod Varro rettulit, siue non ita,tellegendas sanctas scripturas rapere potuerimus, nec ad illorum theatricas nugas conuerti, si aliquid de citharis et de organis, quod ad spiritalia capienda ualeat, disputemus. neque enim et litteras discere non debuimus, quia earum deum dicunt esse Mercurium, aut quia Iustitiae Virtutique templa dedicauerunt et quae corde gestanda sunt in lapidibus adorare maluerunt, propterea nobis iustitia uirtusque fugienda est. immo uero quisquis bonus uerusque christiaueritatem, quam conferens et agnoscens etiam in litteris sacris superstitiosa figmenta repudiet doleatque homines atque caueat, qui cognoscentes deum non sicut deum glorificauersocietas comparatur; ex eodem librsunt genera doctrinarum quae in
Abbreviated transcription (Latin):
taliũ rerũ doctior uel curiosior eẽ. possit.
Dicit enĩ ciuitatẽ nescio quã. ñ enĩ nomen
recolo. locasse apud tres artifices ternia
si mula cdra musarũ. qđ intẽplo apollinis
donũ poneret. ut quisquis artificũ pulchri¬
ora for masset. ab illo potissimũ electa emeret:
ta contigisse. ut opera sua quoq illa artifices
aequae pulchra explicarent. & placiusse
ciuitati om̃s nouẽ. atq om̃s eẽ emptas.
ut in apollinis tẽplo dedicarent᷑. Quibus
postea dicit. hesiodũ poetã imposuisse
uocabula. Non ergo iuppit̃ nouẽ musas
genuit. sed tres fabri t̃nas creauerunt.
Tres autẽ ñ ꝑpt̃ ea illa ciuitas locauerat.
qui a in sõmnis eas uiderat. aut tot se
cuiusquã illarũ oculis de mons trauerant.
Sed quia facile erat adũ ad uertere adomnẽ
sonũ quae materies cantilenarũ ẽ trifor mẽ
eẽ. naturã. Aut enĩ uoce dicit᷑. sicuti eorũ ẽ.
qui faucib sine organo canunt. aut flatu

Expanded text:
talium rerum doctior uel curiosior esse possit. talium rerum doctior uel curiosior esse possit. dicit enim ciuitatem nescio quam — non enim nomen recolo — locasse apud tres artifices terna simulacra Musarum, quod in templo Apollinis donum poneret, ut quisquis artificum pulchriora formasset, ab illo potissimum electa emerent. ita contigisse, ut opera sua quoque illa artifices aeque pulchra explicarent, et placuisse ciuitati omnes nouem atque omnes esse emtas, ut in Apollinis templo dedicarentur. quibus postea dicit Hesiodum poetam imposuisse uocabula. non ergo Iuppiter nouem Musas genuit, sed tres fabri ternas creauerunt. tres autem non propterea illa ciuitas locauerat, quia in somnis eas uiderat aut tot se cuiusquam illorum oculis demonstrauerant, sed quia facile erat animaduertere omnem sonum, quae materies cantilenarum est, triformem esse natura. aut enim uoce editur, sicuti eorum est qui faucibus sine organo canunt, aut flatu,
Abbreviated transcription (Latin):
Aperuit. & decẽ chordarũ psalteriũ non
importune int̃ doctos querit᷑. utrũ habeat
aliquã musice legẽ. quae ad tantũ neruorũ
numerũ cogat. An uero si non habet eo ipso
magis sacrate xp̃i accipiendus sit ipse
numerus uel ꝓpt̃ decalogũ legis. Dequo
itẽ numero siquȩrat᷑. ñ nisi ad creatorem
creacurãq referendus ẽ. uel ꝓpt̃ superius
expositũ ipsũ denariũ. Et ille numerus
aedificationis tẽpli qui cõmemorat᷑ in
euangłio quadraginta scilicet & sex annorũ.
nescio quid musicũ sonat. & relatus ad fabricã
dñi corporis. ꝓpt̾ quã tẽpli mentio facta est
cogit ñ nullos hereticos confiteri filiũ dĩ
ñ falso. sed uero & humano corpore indutũ.
Et numerũ quippe & musicã plerisq locis
insa cris scripturis hono rabilit̃ posita in ue¬
nimus. Non enĩ audiendi sunt errores
genuliũ suꝑstitionũ. qui nouẽ musas iouis
& memoriae filias eẽ. finxerint. Refellit eos
uarro. quo nescio utrũ apud eos quis quã

Expanded text:
decem cordarum psalterium non importune inter doctos quaeritur utrum habeat aliquam musicam legem, quae ad tantum neruorum numerum cogat, an uero, si non habet, eo ipso magis sacrate accipiendus sit ipse numerus uel propter decalogum legis. de quo item numero si quaeratur, non nisi ad creatorem creaturamque referendus est uel propter superius expositum ipsum denarium. et ille numerus aedificationis templi, qui commemoratur in euangelio, quadraginta scilicet et sex annorum, nescio quid musicum sonat et relatus ad fabricam dominici corporis, propter quam templi mentio facta est, cogit nonnullos haereticos confiteri filium dei non falso, sed uero et humano corpore indutum. et numerum quippe et musica plerisque locis in sacris scripturis honorabiliter posita inuenimus. Non enim audiendi sunt errores gentilium superstitionum, qui VIIII Musas Iouis et Memoriae filias esse finxerunt. refellit eos Varro, quo nescio utrum apud eos quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
uidergo peccauerunt iudaei sids̃ illos ex¬
caȩcauit ne agnoscerent xp̃m. quantũ
possimus imbuendo rudi homini ostende¬
remus ex aliis occultis peccatis dõ cognitis
uenire iustã penã huius cȩcitatis. qđ non
solũ dixisse apłm de quibusdã. ꝓpter qđ
tra didit illos inconcupiscentiã cordiseoꝵ
uel in repbũ sensũ. ut faciant quae ñ conueniuNTt.
uolentẽ ostendere quȩdã peccata manifesta
exbona uenire quorũ dã occultorũ. Sed nec
ipsos hoc tacuisse ꝓphetas demonstraremus.
Nã ne ꝑgã longius. idẽ hreremias eo ipsoloco
ubi ait & homo ẽ & quis agnoseit eũ: nequasi

Expanded text:
uid ergo peccauerunt Iudaei, si deus illos excaecauit, ne agnoscerent Christum? quantum possemus, imbuendo rudi homini ostenderemus ex aliis occultis peccatis deo cognitis uenire iustam poenam huius caecitatis; quod non solum dixisse apostolum de quibusdam: propter hoc tradidit illos deus in concupin reprobum sensum. ut faciant, quae non conueniunt, uolentem ostendere quaedam peccata manifesta ex poena uenire quorundam occultorum, sed nec ipsos hoc tacuisse prophetas demonstraremus. nam. ne pergam longius, idem Hieremias eo ipso loco, ubi ait: et homo est. et quis agnoscit eum? ne quasi
Abbreviated transcription (Latin):
Solet quaeri quomodo popłs uidebat
uocẽ. cũ uox ñ ad uisũ sed poͬtius ad au
uidere solet ꝓgenerali sensu poni. ñ solũ
ei aqͦ factus es : Ergo tuuis ut seruiat łͥ seruus tuus
homo. et tu ñ uisser uire hño tuo. do.÷¬
agipto unde utiq absens erat. Quã quã nulli
uidere uocẽ nibil aliud eẽ. arbitratisunt
quã incelligere. qui uisus m̃tis ẽ. Cũ uero hic
breuit̃ dicendũ eãẽ qđ popłs uidebat uocẽ
& lãpades & uocẽ tuba. & montẽ fuman¬
tẽ questio maior oriret᷑. quomodo au¬
diebat lãpadas & montẽ fumantẽ. quod
ꝑtinet ad sensũ uidendi. nisi quis dicat
nec tã breuit̃ dicendũ fuisse ut totũ diceret᷑.
Audiebat uocẽ & uidebat lã padas. & audie¬
bat uocẽ tubx. & uidebat montẽ fumantẽ.
Duo quippe generauocis erant. & denubib
sicut tonithrua. & de tuba. si tam̃ ipsam
dieit uocẽ quae denubib edebat᷑. Ac ꝑhoc
melius in his quae ad sensũ audiendi ꝑtine¬
bant. generalis sensus ẽ. positus hoc est

Expanded text:
Solet quaeri quomodo populus videbat vocem, cum vox non ad visum, sed potius ad audvidere solet pro generali sensu poni, non solum a quo factus es? ergo cum uis ut seruiat tibi seruus tuus homo et tu non uis seruire domino tuo, faciuidere uocem nihil aliud esse arbitrati sunt quam intellegere, qui uisus mentis est. cum uero hic breuiter dicendum esset, quod p-opulus uidebat uocem et lampadas et uocem tubae et montem fumantem, quaestio maior oreretur, quomodo audiebat lampadas et montem fumantem, quod pertinet ad sensum uidendi. nisi quis dicat nec tam breuiter dicendum fuisse, ut totum diceretur: audiebat uocem et uidebat lampadas et audiebat uocem tubae et uidebat montem fumantem. duo quippe genera uocis erant,  et de nubibus, sicut tonitrua, et de tuba, si tamen ipsam dixit uocem, quae de nubibus edebatur. ac per hoc melius in his quae ad sensum audiendi pertinebant generalis sensus est positus, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo minat᷑. Nonuis corrũpi domũ
tuã quare corrũpis domũ dĩ: Certe
ñ facis alicui qđ pati ñ uis: ñ ẽ. ergo qua
euadat᷑. tenet᷑ ille qui se teneri ñ putabat.
O mĩa enĩ percata hominũ. aut ad corrup¬
telã ꝑ tinent flagitiorũ. aut ad facinora
nocendi. Quia dõ nocere ñ potes in faci¬
norib flagiciis eũ offendis. in corrupte¬
ipsius. dono ipsius. Seruũ si haberes. uelles
ut seruiret tibi seruus tuus. serui tu
meliori. dnõ dõ tuo. Seruũ tuũ ñ tu fecisti.
& te & seruũ tuũ ille fecit. Uis ut seruiat
tibi cũ quo factus es. & ñuis seruire
unũ p̃ceptũ. c̃tinet duo. Illa duo c̃tineNt
decẽ. Illa decẽ. c̃tinent omĩa.
UOCES ITEM IXEODIAURO

Expanded text:
quomodo minatur P non uis corrumpi domum quomodo minatur P non uis corrumpi domum tuam: quare corrumpis domum dei? certe non facis alicui quod pati non uis. non est ergo qua euadatur; tenetur ille qui se teneri non putabat. omnia enim peccata hominum ant ad corruptelam pertinent flagitiorum aut ad facinora nocendi quia deo nocere non potes in facinoribus, in flagitiis eum offendis, in corruptenim iniuriam gratiae eius, dono ipsius. seruum si haberes, nelles ut seruiret tibi seruus tuus: serui tu meliori domino, deo tuo. seruum tuum non tu fecisti: et te et seruum tuum ille fecit. uis ut seruiat tibi cum quo factus es: et non uis seruire unum praeceptum continet duo, illa duo continent decem, illa decem continent omnia. VOCES. IT
Abbreviated transcription (Latin):
lapidet ñ inte c̃tumeliã facit: Cũ uero
imaginẽ dĩ qđ estu corrũpis inte ꝑfornica¬
tiones & ꝑ diffluentias libidinis. Attendis
qr ad nullius uxorẽ accessisti. attendis qr
post uoxorẽ tuã nihil fecisti. qr uxcorẽ non
habes. & ñ attendis ꝑ libidines illicitas forni¬
cationis cuius imaginẽ uiolasti: Postremo
ds̃ qui scit quid tibi utile sit. quiuere sic guber¬
nat seruos suos. ad utilitatẽ illorũ non ad suã.
Nonenĩ indiget serius quasi ad iutorio. sed tu
indiges dnĩ auxilio. Ipse ergo dñs quiscit
quid tibi utilesit. uxorẽ c̃ cessit. nihil ãplius
Hoc iussit. hoc p̃cepit. ne ꝑ illicitas uoluptates
corruat tẽplũ eius. qđ eẽ. cepisti. Nũ quid
dĩ estis. & sp̃s dĩ habitat in uobis: hoc dicit
xp̃ĩanis. hoc dicit fidelib Nescitis qr tẽplũ
dĩ estis. & sp̃s dĩ habitat in uobis : Siquis tẽplũ
dĩ corruperit. corrũpet illũ ds̃. Uidetis

Expanded text:
lapidet, non in te it contumelia? cum uero lapidet, non in te it contumelia? cum uero imaginem dei, quod es tu, corrumpis in te per fornicationes et per diffluentias libidinis, attendis quia ad nullius uxorem accessisti, attendis quia post uxorem tuam nihil fecisti, quia uxorem non habes, et non attendis per libidines illicitas fornicationis cuius imaginem uiolasti P postremo deus, qui scit quid tibi utile sit, qui uere sic gubernat seruos suos ad utilitatem illorum, non ad suam — non enim indiget semis quasi adiutorio, sed tu indiges domini auxilio — ipse ergo dominus, qui scit quid tibi utile sit, uxorem concessit, nihil amplius. hoc iussit, hoc praecepit, ne per inlicitas uoluptates corruat templum eius, quod esse coepisti. numquid dei estis et spiritus dei habitat in uobis? hoc dicit christianis, hoc dicit fidelibus: nescitis quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? si quis templum dei corruperit, corrumpit illum deus. uidetis
Abbreviated transcription (Latin):
qđ pati nolo : Si c̃cupiscã rẽ ꝓximi mei nolo
ut auferat᷑ mea. id facio qđ pati nolo. Cũ uero
Ad meretricẽ eo. cui facio qđ pati nolo : qđ
grauius ẽ ipsi dõ. Intelligae sc̃ĩtas urã. Et enĩ
qđ tibi ñ uis fieri alii ne feceris. ad duo p̃cepta
ꝑtinet. Quomodo ꝑtinet ad duo p̃cepta si
homini ñ feceris. qđ pati ñ uis abhomine : ad
ꝓximi p̃ceptũ ꝑtinet ad dilectionẽ ꝓximi
ad septẽ chordas Si autẽ qđ pati ñuis abho¬
mine. ipsidõuis facere: Quid ẽ. hoc: Nũquid¬
ñ facis alteri qđ pati ñuis: carior tibi factus ẽ.
homo quã ds̃. Ergo quomodo facio inquit
ipsidõ corrũ pas te ipsũ. Et unde in iuriã dõ
facio. qi corrũpome ipsũ : unde tibi facit
in iuriã qui uoluerit forte lapidare tabulã
tuã pictã. inqua tabula imago tua ẽ. indomo inuri.¬
tua in anit̃ posita ad uanũ honorẽ tuũ. nec
sentiens. nec loquens. nec uidens: Siquis illã

Expanded text:
quod pati nolo: si concupisco rem proximi mei, nolo quod pati nolo: si concupisco rem proximi mei, nolo ut auferatur mea; id facio quod pati nolo. Cum vero ad meretricem eo, cui facio quod pati nolo? Quod grauius est, ipsi deo. intellegat sanctitas uestra. etenim quod tibi fieri non uis, alii ne feceris, ad duo praecepta pertinet. quomodo pertinet ad duo praecepta? si homini non feceris quod pati non uis ab homine usque, ad proximi praeceptum pertinet, ad dilectionem proximi, ad septem chordas; si autem quod non uis pati ab homine ipsi deo uis facere, quid est hoc? non facis alteri quod pati non uis? carior tibi factus est homo quam deus? "ergo quomodo facio" inquit ,,deo ?" corrumpis te ipsum. "et unde iniuriam deo facio, quia corrumpo me ipsum?" unde tibi facit iniuriam qui uoluerit forte lapidare tabulam tuam pictam, in qua tabula imago tua est, in domo tua inaniter posita ad uanum honorem tuum nec sentiens nec loquens nec uidens? si quis illam
Abbreviated transcription (Latin):
illud p̃ceptũ uiolo qđ dictũ ẽ ñ c̃cupisces
uxorẽ ꝓoximi tui. Qui ad publicũ uado in
qđ p̃ceptũ incurro : Non inuenimꝰ chordã
quo neruo ligemus fugitiuũ istũ. ñ fugiat.
habet unde liget᷑. sed a mette. Non enĩ
liga m̃tũ sedor nam̃tũ in ipsis decẽchordis
inuenimus. Decẽ enĩ p̃cepta adduoreferunt᷑
sicut audiuimus. ut diligamus dm̃ & pacimũ.
Et duo illa. ad unũ. Illud unũ ẽ. ut quod tibi
fieri ñuis. alii nefeceris: Ibi c̃tinent᷑ decẽ.
ibi c̃tinent᷑ duo. Seddices. furtũ si faciã id
facio qđ pati nolo. Si occidã id facio quod
ab altero pati nolo. Si parentib meis honorẽ
ñ deferã : quando uolo deferat᷑ mihi a filiis
meis: id facio qđ pati nolo. Si sim mȩchus.
& aliquid tale moliar. id facio qđ pati nolo.
Nã si in t̾roget᷑. dicit. Nolo ut uxor mea
tale aliquid faciat. Si c̃cupisco uxxorẽ pocimi
mei. nolo iquisquã c̃cupiscat meã. id facio

Expanded text:
illud praeceptum uiolo, quod dictum eat: non concupisces illud praeceptum uiolo, quod dictum eat: non concupisces uxorem proximi tui. qui ad publicum uado, in quod praeceptum incurro ? " non inuenimus chordam? quo neruo ligemus fugitiuum istum? non fugiat — habet unde ligetur — sed amet te: non enim ligamentum, sed ornamentum in ipsis decem chordis inuenimus. decem enim praecepta ad duo illa referuntur, sicut audiuimus, ut diligamus deum et proximum; et duo illa ad unum illud. unum est autem: quod tibi fieri non uis, alii ne feceris. ibi continentur decem, ibi continentur duo. Sed dicis: "furtum si faciam, id facio quod pati nolo; si occidam, id fab altero pati nolo: si parentibus meis honorem non deferam, quando volo deferatur mihi a filiis meis, id facio quod pati nolo: si sim moechus et aliquid tale moliar, id facio quod pati nolo. Nam si quis interrogetur, dicit, Nolo ut uxor mea tale aliquid faciat; si concupisco uxorem proximi mei, nolo quisquam concupiscat meam; id facio
Abbreviated transcription (Latin):
chordã. cecidit bestia cupiditatis. Ita
cadentib omib. bestus. securus & in nocens
indĩ dilectione & humana societate uer¬
saris. Cangis chordus decẽ. quot bestias
occidis: nã multa capita sunt sub istis capi¬
tib In singulis chordis ñ singulas bestias.
sed greges int̾ficis bestiarũ. Sic ergo canticũ
nouũ cũ amore. ñ cũ timore cantabis.
Noli dicere tibi quando forte luxurianter
aliquiduis agere : Adhuc uxorẽ ñ habeo.¬
S Non falsũ testimoniũ dices : tangis oc tauã
cordã. cecidit bestia falsitatis¬
facio qđ uolo. ñ enĩ post uxxorẽ meã pecco.
Iã nosti p̃ciũ tuũ. iã nosti quo accedis. quid
manduces. quid bibas. Immo quẽ manduces
quẽ bibas. Abstinete a fornicationib ne
forte dicas mihi ad fornicẽ uado. ad mere¬
tricẽ ꝑgo ad ꝑstitutã eo. nec illud p̃ceptũ
uiolo qđ dictũ ẽ. ñ mȩchaberis. qr uaxorẽ
ñdũ habeo. nec post illã aliquid facio. Nec

Expanded text:
chordam, et cecidit bestia cupidichordam, et cecidit bestia cupidicadentibus omnibus bestiis securus et innocens in dei dilectione et humana societate uersaris. tangens chordas decem quot bestias occides? nam multa capita sunt sub istis capitibus; in singulis chordis non singulas sed greges interficis bestiarum. Sic ergo canticum novum cum amore, non cum timore, cantabis. Noli dicere tibi, quando forte luxurianter aliquid vis agere: Adhuc uxorem non habeo Non falsum testimonium dices: tangis octavam chordam; cecidit bestia falsitatisfacio quod uolo; non enim post uxorem meam pecco". iam nosti pretium. tuum; iam nosti quo accedis, quid manduces, quid bibas, immo quem manduces, quem bibas. abstine te a fornicationibus ne furta dicas mihi: "ad fornicem uado, ad meretricem pergo, ad prostitutam eo, nec illud praeceptum uiolo, quod dictum est: non moechaberis, quia uxorem nondum habeo nec post illam aliquid facio; nec
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib bonis operib tuis labora ñ ꝓpt̃ amorẽ
scłi huius. sed ꝓpt̃ sempit̃ nã requiẽ quã pro¬
mitat ds̃ U̾ide quomodo utrũq simulfacis
& chordas tangis & bestias occidis. id est ae
cytharista es & uenator. Nonuos delecteđꝰ
talia specta cula. ubi ñ ꝑmerem oculos edi¬
toris. sed oculos sed oculos redẽptoris. Honora
patrẽ tuũ. & matrẽ tuã. Iangis quartã
chordã. ut honorẽ parentib deferas. cecidit
bestia impietatis. Non mȩhaberis. tangis
quintã chordã. cecidit bestia libidinis.
Non occides. tangis sextã chordã. cecidit
bestia crudelitatis. Nonfurtũ facies. tangis
septimã chordã. cecidit bestia rapacitatis. &
Non concupisces uxorẽ ꝓximitui . tangis
nonã chordã. cecidit bestia ad ulterinae
uxorẽ. Ideo duo p̃cepta sunt ñ methaberis
ñ concupisces uxorẽ ꝓximitui. Non con¬
cupisces rẽ ꝓximi tui. tangis decinam

Expanded text:
omnibus bonis operibus tuis labora, non propter amorem omnibus bonis operibus tuis labora, non propter amorem saeculi huius, sed propter sempiternam requiem, quam promittit deus. uide quomodo utrumque simul facis: et chordas tangis et bestias occidis, id est et citharista es et uenator. non uos delectant talia spectacula, ubi non promeremur oculos editoris, sed oculos redemtoris? honora patrem tuum et matrem tuam; tangis quartam chordam, ut honorem parentibus deferas: cecidit bestia impietatis. non moechaberis; tangis quintam chordam: cecidit bestia libidinis. non occides; tangis sextam chordam: cecidit bestia crudelitatis. non furtum facies; tangis septimam chordam: cecidit bestia rapacitaNon concupisces uxorem proximi tui, tangis nonam chordam, et cecidit bestia adulterinae uxorem. Ideo duo praecepta sunt: non moechaberis, et non concupisces uxorem proximi tui. Non concupisces rem proximi tui, tangis decimam
Abbreviated transcription (Latin):
dimicans c̃tra c̃cupiscentias malas. frenans
Auariciã. elidens suꝑbiã. suffocans ã bi tionẽ.
trucidans libidinẽ. Has pugnas facis in
occulto & ñ uinceris in aꝑto. Ad hoc docent᷑
manus ur̃ae ad p̃liũ : & digit urĩ adbellũ.
Nonẽ. hoc inspecta culis uris. Inillis specta¬
culis ñ ẽ. uenator. quo est erharista.
Aliud agit uenator aliud facit cr̃tharista.
Sed inspectaculodĩ. unũ ẽ. Tange easdem
decẽ chordas. & feras occidis: utrũq si mul
facis. Tangis primã chordã. qr unus colit᷑
ds̃. cecidit bestia suꝑsticionis. Tangis scđam.
qua ñ accipis nom̃ dnĩdĩ tui inuanũ : ceci-¬
dit bestia erroris nefandarũ heresũ quae
id putauer̃. Tangis terciã chordã ubi ꝓspe
futurae quietis facis quicquid facis. int̃ficit᷑
crudelior ceteris bestiis. amor scilicet scłi
huius. Propt̃ amorẽ enĩ scłi huius. labora Nt
homines in om̃ib negotiis. Tu autẽ in

Expanded text:
dimicans contra concupiscentias malas, frenans dimicans contra concupiscentias malas, frenans auaritiam, elidens superbiam, suffocans ambitionem, trucidans libidinem. has pugnas facis in occulto, et non uinceris in aperto. ad hoc docentur manus uestrae ad proelium et digiti uestri ad bellum. non eat hoc in spectaculis uestris. in illis spectaculis non id est uenator quod citharista. aliud agit uenator, aliud facit citharista: in spectaculo dei unum est. tange easdem decem chordas et feras occides; utrumque simul facis. tangis primam chordam, qua unus colitur deus: cecidit bestia superstitionis. tangis secundam, qua non accipis nomen domini dei tui in uanum: cecidit bestia erroris nefandarum haeresum, quae id putauerunt. tangis tertiam chordam, ubi pro spe . futurae quietis facis quidquid facis: interficitur crudelior ceteris beatus amor saeculi huius. propter amorem enim saeculi huius laborant homines in omnibus negotiis: tu autem in
Abbreviated transcription (Latin):
falsũ testimoniũ ab hominabimini. nec uobis
homo uide t᷑. Siquis c̃cupiscatres alienas.
raptor & in iustus deputat᷑. Si quis uoluptat᷑
cũ ancillissuis: a matorblande accipit᷑. con¬
uertunt᷑ uulnera in Ioca. Siquis autem
existat quidicat se castũ. ñ facere ad ulteriũ :
nocũ autẽ sit qđ ñ faciat. erubescit accedere
ad illos ñ sui similes. ne insultent. ne irrideart.
nedicant ñ eẽ. uirũ. Ad hoc delapsa ẽ huma na
ꝑuersitas. ut uir habeat᷑ uictus alibidiNe.
& uir ñ habeat᷑ uictor libidinis. Triũphantes
exultant. & ñ sunt uiri. lacent ꝓstrati. & uiri
sunc. Sispectares. ille tibi uideret᷑ fortior qui
iaceret subbestia. quã qui perimeret bestiã.
Sed quia dissimulatis apugna in teriore. &
delectant uos pugnȩ ex teriores. ideo non
uultis ꝑtinere ad canticũ nouũ. ubi dicit᷑.
Qui docet manus meas ad p̃liũ. digitos meos
Adbellũ. Est enĩ bellũ qđ secũ agit homo.

Expanded text:
falsum testimonium, abominamini nec uobis falsum testimonium, abominamini nec uobis homo uidebitur. si quis concupiscat res alienas, raptor et iniustus reputatur. si quia uolutatus fuerit cum ancillis suis, amator blande accipitur; conuertuntur uulnera in ioca. si quis autem exsistat qui dicat se castum non facere adulterium, notum autem sit quod non faciat, erubescit accedere ad illos non sui similes, ne insultent, ne irrideant, ne dicant non esse uirum. ad hoc delapsa est humana peruersitas, ut uir habeatur uictus a libidine et uir non habeatur uictor libidinis. triumphantes exsultant et non sunt uiri; iacent prostrati et uiri sunt! si spectares, ille tibi uideretur fortior qui iaceret sub bestia, quam qui perimeret bestiam? Sed quia dissimulatis a pugna interiore et delectant uos pugnae exteriores, ideo non uultis pertinere ad canticum nonum. ubi dicitur: qui docet manus meas in proelio, digitos meos ad bellum. est enim bellum, quod secum agit homo,
Abbreviated transcription (Latin):
muni m̃tũ. Multa custodiae. faciunt feminã
castiorẽ. Uirũ. faciat ipsa uirilitas. Nã ideo
mulieri maior custodia. qr maior infirmi¬
tas. Illa erubescit uiro tu ñ erubescis xp̃o.
Tu liberior quia fortior. Quia facile uincis.
ideo tibi cõmissus es. Suꝑ illã & diligentia
uiri & t̃ror legũ. & consuetudo morũ. &
uerecudia maior. & ds̃ suꝑte tantũ ds̃.
Inuenis enĩ facile pares iuiros. quib. ñ timeas
erubescere. quia faciunt illud mula. Et
tanta ẽ. ꝑ uersitas generis humani. ut aliquan¬
do metuendũ sit. ne castus erubescat int̃ im¬
pudicos. Ideo ñ cesso tangere quintã istã
cͥordã ꝓpt̃ ipsã ꝑuersã consuetudinẽ. &
labẽ totius ut dixi generis humani. Siquis
int̃uos faciat homicidiũ qđ auertat dĩ re
pellere illũ uultis depatria. & c̃tinuo si fieri
potest excludere. Siquis faciat furtum :
oditis illũ nec uidere uults. Siquis dicat

Expanded text:
munimentum. multae custodiae faciunt feminam munimentum. multae custodiae faciunt feminam castiorem; uirum faciat ipsa uirilitas. nam ideo mulieri maior custodia, quia maior infirmitas. illa erubescit uiro; tu non erubescis Christo? tu liberior, quia fortior; quia facile uinces, ideo tibi commissus es. super illam et diligentia uiri et terror legum et consuetudo morum et uerecundia maior: et deus super te, tantum deus. inuenis enim facile pares uiros, quibus non timeas erubescere, quia faciunt illud multi. et tanta est peruersitas generis humani, ut aliquando metuendum sit, ne castus erubescat inter impudicos. ideo non cesso tangere quintam istam chordam propter ipsam peruersam consuetudinem et labem totius, ut dixi, generis humani. si quis inter uos faciat homicidium — quod auertat deus! — pellere illum uultis de patria et continuo, si fieri potest, excludere. si quis faciat furtum, oditis illum nec uidere uultis. si quis dicat
Abbreviated transcription (Latin):
TEM EXEODEM DEDECEM CORDIS
SERMONE
aec ergo fr̃s mei facite. ut possitis
c̃cordare cũ ad uersario. Net a mara
sunt quȩ dico. aut si a marasunt curent.
Potio ista si amara ẽ. accipiat. qr inpericulo
sunt uiscera. Amara ẽ. bibat᷑. Melior est
modica a maritudo infaucib quã at̃nũ
tor m̃tũ in uiscerib. Mutate ergo uos:
qui cũq ñ faciebatis hocbonũ casticatis.
iã facite. Nolite dicere. ñ potest fieri. sedũ
ẽ. Fr̃s mei. turpe ẽ. ut uirdicat. ñ potest
fieri qđ facit femina. scelus ẽ. ut uirdicat
ñ possũ. Iđ potest femina uir ñ potest :
Quid enĩ : Illa carnẽ ñ portat: prior a serpente
decepta c̃. Castȩ uxores urẽ. ostendunt uobis
ficri posse qđ ñ uultis facere & dicitis fieri ñ
posse. Sed forte dicis ideo illã facilius facere
posse. qr multa illicustodia ẽ: legis p̃ceptũ.
diligentia maritalis. t̃ror etiã legũ publicarũ.
est etiã uerecudiȩ & pudoris illius magnũ

Expanded text:
TEM EX EODEM DE DECEM CHORDIS SERMONE. Haec ergo, fratres mei, facite, ut possitis concordare cum aduersario. nec amara sunt quae dico aut, si amara sunt, curent. potio ista si amara est, accipiatur. quia in periculo sunt uiscera, amara est; bibatur. melius est modica amaritudo in faucibus quam aeternum tormentum in uisceribus. mutate ergo uos; quicumque non faciebatis hoc bonum castitatis, iam facite. nolite dicere: ,,non potest fieri". foedum est, fratres mei, turpe est, ut uir dicat non posse fieri quod facit femina. scelus est, ut uir dicat: "non possum". quod potest femina uir non potest? quid enim? illa carnem non portat? prior a serpente decepta est. castae uxores uestrae ostendunt uobis fieri posse quod non uultis facere; et dicitis fieri non posse! sed forte dices ideo illam facilius facere posse, quia multa illi custodia est, legis praeceptum, diligentia maritalis, terror etiam legum publicarum; est etiam uerecundiae et pudoris illius magnum
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut ergo tunc qui conspiciebat ex altatum
serpentẽ & aueneno sanabat᷑. & amorte
liberabat᷑. sic nunc qui conformat᷑ similitu¬
dini mortis xp̃i ꝑfidẽ baptismũq eius. &
apeccato ꝑ iustificationẽ. & amorte ꝑre¬

Expanded text:
sicut ergo tunc qui conspiciebat exaltatum sicut ergo tunc qui conspiciebat exaltatum serpentem, et a ueneno sanabatur et a morte liberabatur, sic nunc qui conformatur similitudini mortis Christi per fidem baptismumque eius, et a peccato per iustificationem et a morte
Abbreviated transcription (Latin):
xpm appellans caput & corpris. Magna
haec. mira dignatio. Quae qm̃ fieri ñ potest
nisi ꝑ remissionẽ peccatorũ. sequit᷑ & dicit.
Et sicut moyses exalta uit serpentẽ in deserto.
ita ex altari oportet filiũ hominis. ut om̃is
qui crediderit in eũ ñ pereat. sed habeat uitã
et̃nã. Quid tunc indeserto factũ sit noui mꝰ.
Serpentũ morsib. multi moriebant᷑. Iunc
popłs peccata sua confitens. ꝑ mor sen dep̃ca¬
tus ẽ. dnm ut hoc ab eis uirus auferret.
Acsic morses ex p̃cepto dni ex alta uit in deserto
aeneũ serpentẽ. admonuitq popłm ut illũ
ex altatũ quis quis a serpente morderetur
attenderet. Hoc facientes c̃tinuo sanabant᷑.
Quid ẽ. ex altatus serpens nisi mors xp̃i. eo
significa ndi modo quo ꝑ efficientẽ id quod
efficit᷑ significat᷑. A serpente quippe mors
uenit. qui peccatũ quomoreret᷑ homini ꝑsuasit.
Dñs autẽ in carnẽ suã ñ peccatũ transtulit. tã quã
carne peecati & culpa solueret᷑ & pena

Expanded text:
m appellans caput et corpus. Magna haec et mira dignatio! quae quoniam fieri non potest nisi per remissionem peccatorum, sequitur et dicit: et sicut Moyses exaltauit serpentem in deserto, ita exaltari oportet filium hominis, ut omnis, quaeternam. quid tunc in deserto factum sit nouimus: serpentum morsibus multi moriebantur; tunc populus peccata sua confitens per\' Mosen deprecatus est dominum, ut hoc ab eis uirus auferret. ac sic Moses ex praecepto domini exaltauit in deserto aeneum serpentem admonuitque populum, ut illum exaltatum quisquis, a serpente morderetur attenderet; hoc facientes continuo sana bantur. quid est exaltatus serpens nisi mors Christi eo signi- ficandi modo, quo per efficientem id quod efficitur significatur?I a serpente quidem mors uenit, qui peccatum, quo moreretur homini persuasit. dominus autem in carnem suam non peccatum transtulit tamquam carne peccati et culpa solueretur et poena.
Abbreviated transcription (Latin):
nobis. Ac ꝑ hoc ꝑdistantiã diuinitatis & in¬
firmitatis. filius dĩ manebat incelo. filius
hominis ambulabat int̃ra. Perunitatẽ uero
ꝑsonae qua utraq substantia unus xp̃s ẽ. &
filius dĩ ambulabat int̾ra. & idẽ ipse filius
hominis manebat incaelo. fit ergo credibiliorũ
fides ex incredibiliorib. creditis. Si enĩ diuina
substantia longe distantior atq in cõparabili
diuersitate sublimior. potuit ꝓpt̃ nos ita sus¬
cipere hamanã substantiã ut una ꝑsona
fieret. acsi filius hominis qui erat in t̾ra ꝑ
carnis infirmitatẽ. idẽ ipse taẽ. in caelo per
participatã carni diuinitatẽ : quã credibilius
Alii homines scĩ & fideles eius fiunt cũ homi¬
ne xp̃o unus axp̃s ut om̃ib ꝑ eius hanc grãm
societatẽq ascendentib ipse unus xp̃s ascendit
incaelo qui decaelo descendit. Sic & apłs ait.

Expanded text:
nobis. ac per hoc per distantiam diuinitatis et innobis. ac per hoc per distantiam diuinitatis et infirmitatis filius dei manebat in caelo, filius hominis ambulabat in terra; per unitatem uero personae, qua utraque substantia unus Christus est, et filius dei ambulabat in terra et idem ipse filius hominis manebat in caelo. fit ergo credibiliorum fides ex incredibilioribus creditis. si enim diuina substantia longe distantior atque incomparabili diucrsitate sublimior potuit propter nos ita suscipere humanam substantiam, ut una persona fieret ac sic filius hominis, qui erat in terra per carnis infirmitatem, idem ipse esset in caelo per participatam carni diuinitatem, quanto credibilius alii homines sancti et fideles eius fiunt cum homine Christo unus Christus, ut omnibus per eius hanc gratiam societatemque ascendentibus ipse unus Christus ascendat in caelum, qui de caelo descendit ! sic et apost
Abbreviated transcription (Latin):
emo ascendit incaelũ nisi qui decelo descen¬
dit. filius hominis qui ẽ. incaelo. Sic inqͥt
fiet generatio spirita lis. ut sint caelestes
homines ex t̃renis. qđ ad ipisci ñ poterunt. nisi
menbra in ea efficiant᷑. ut ipse ascendat qui
descendit. qr nemo ascendit nisi qui descendit.
Nisi ergo inunitatẽ xp̃i om̃s mutandileuandiq
c̃ currant. ut xxp̃s qui descendit ipse ascendat.
ñ aliud deputans corpus suũ idẽ. ȩcłam suã
git᷑. erunt duo in carne una. Dequare. ipse
dixit. Igit᷑ iã ñ duo sed una caro: ascendere
omĩno ñ poterunt. qr nemo ascendit incaelũ
nisi quidetaelo descendit. filius hominis qui ẽ.
incelo. Quã uis int̃ra factus ẽ. filius hominis.
diuinitatẽ tam̃ suã quã incalo manens des¬
cendit ad t̾rã. ñ indignã censuit nomine filui
hominis. sicut carnẽ suã dignatus ẽ. nomine
O s̃ qr in principio erat uerbũ. & ds̃ erat uerbũ.¬
homo qi uerbũ caro factũ t̃. & habitauit in

Expanded text:
 ascendit in caelum, nisi qui de caelo descendit, filius hominis, qui est in caelo. \'sic\',inquit, \'fiet generatio spiritalis, ut sint caelestes homines ex terrenis, quod adipisci non poterunt, nisi membra mea efficiantur, ut ipse ascendat qui descendit, quia nemo ascendit nisi qui descendit\'. nisi ergo in unitatem Christi omnes mutandi leuandique concurrant, ut Christus, qui descendit, ipse ascendat, non aliud deputans corpus suum, id est ecclesiam gitur: erunt duo in carne una, de qua re ipse dixit: igitur iam non duo, sed una caro—, ascendere omnino non poterunt, quia nemo ascendit in caelum, nisi qui de caelo descendit, filius hominis, qui in coelo. Quamvis enim in terra factus sit filius hominis, divinitatem tamen suam qua in coelo manens descendit ad terram, non indignam censuit nomine filii hominis, sicut carnem suam dignatus est nomine Deus, quia in principio erat Verbum, et Verbuhomo, quia uerbum caro factum est et habitauit in
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o continentiae uirtus a crbo & potu. quanta
erat in iohanne baptista ut diceret᷑. ecce homo
uorax & potator uini. Nũ quid ñ talia dicunt᷑
indomesticos eius: Patres nr̃i ex alio genere
utendi t̃renis. quantũ ad c̃ cubitũ ꝑtinet.
ecce homines libidinosi & immundi. amato¬
res feminarũ & lasciuiarũ. & iustificata ẽ.
sapientia a filiis suis. qui uident continentiae
uirtutẽ in habitu animi semꝑ eẽ. debere. In
opere autẽ ꝑrerũ ac tẽporũ oportunitate
manifestari. Cũ ergo conloquiis malis dicit᷑
Ego quidẽ ñ sum melior quã abrahã. sed melior
ẽi castitas cis caelibũ quã castitas nupti¬
arũ. Quarũ a brahã unã habebat in usu.
ambas in habitu. Caste quippe c̃iugaliter
uixit: eẽ. autẽ caste sine coniugio potuit.
sed tunc ñ oportuit. Ego uero facilius ñ utoꝵ
nuptiis quibus ẽ. usus abrahã. quã sic utor
nupti is quẽ ad modũ ẽ usus abrahã. Quod

Expanded text:
Christo continentiae uirtus a cibo et potu, quanta Christo continentiae uirtus a cibo et potu, quanta erat in Iohanne baptista, ut diceretur: ecce homo uorax et potator uini? numquid non talia dicuntur in domesticos eius, patres nostros, ex alio genere utendi terrenis, quantum ad concubitum pertinet: ecce homines libidinosi et immundi, amatores feminarum et lasciuiarum?\' Et iustificata est sapientia a filiis suis, qui uident continentiae uirtutem in habitu animi semper esse debere, in opere autem pro rerum ac temporum opportunitate manifestari. Cum ergo colloquiis malis dicitur"ego quidem I non sum melior quam Abraham; melior est castitas caelibum quam castitas nuptiarum: quarum Abraham unam habebat in usu, ambas in habitu. caste quippe coniugaliter uixit; esse autem caste sine coniugio potuit, sed tunc non oportuit. ego uero facilius non utor nuptiis, quibus est usus Abraham, quam sic utor nuptiis, quemadmodum est USUS Abraham. quod
Abbreviated transcription (Latin):
oportere significat cũ talẽ flucũ corporis
iubet purificari. Postremũ nuquid & mori
peccatũ ẽ. aut mortuũ sepelire. ñ etiã bonũ
opus humanitatis ẽ & tam̃ purificatio &
inde mandata ẽ. qr & mortuũ corpus uita
deserente . ñ peccatũ ẽ. sed peccatũ significat
aniMIUII IATHTE UI MANIFESTA
ex copia uBRo DEBorio cot¬
Iontinentia ñ corporis sed animi uirtus¬
 est. Uirtus autẽ animi aliquando i
opere manifestat᷑. aliquando iñ abitu latet.
Sicut mastrrũ uirtus eminuit apparuitq
tolerando passiones. Sed quã multi sunt
in eadẽ uirtute animi quib: tẽptatiode ẽ.
qu a id qđ intus ẽ. in conspectu dĩ. etiã in
hominũ ꝓcedat. Et thi motheo ita relaxata ẽ.
corporis utilitas uinũ bibendi. ut maneret
in animo habitus continendi. Ipse ẽ. enĩ habitꝰ.
quo aliquid agit᷑ cũ opus ẽ. Cũ autẽ ñ agit᷑
potest agi. sed non opus ẽ. Nonigit᷑ erat in

Expanded text:
oportere significat, cum talem fluxum corporis oportere significat, cum talem fluxum corporis iubet purificari. postremo numquid et mori peccatum est aut mortuum sepelire non etiam bonum opus humanitatis est? et tamen purificatio et inde mandata est, quia et mortuum corpus uita deserente non peccatum est, sed peccatum significat ANIMI VEL LATENTE VEL MANIFESTA. EX EODEM LIBRO DE BONO CONContinentia non corporis, sed animi uirtus est. uirtus autem animi aliquando in opere manifestatur, aliquando in habitu latet: sicut martyrii uirtus eminuit apparuitque tolerando passiones. sed quam multi sunt ii eadem uirtute animi, quibus temtatio deest, qua id quod intus est in conspectu dei, . etiam in hominum procedat? Et Timotheo ita relaxata est corporis utilitas uinum bibendi, ut maneret in habitu animus continendi. ipse est enim habitus, quo aliquid agitur, cum opus est. cum autem non agitur, potest agi, sed non opus est. Num igitur non erat in