comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et ut uerum fatear. patudȩ mortis pallidã
circumferentes imaginem trahimur in a¬
puliam. Rogate quȩ ad pacem sunt eccłie:
rogate quȩ ad salutem sunt nobis: ut iterum
tios uideamus: uobisctm et titiamus. et mo¬
riamur: et sic uiuite ut optineatis. Infirmꝰ
inarto temporis. certe cum lacrimis et sin
ino. qui stilo ea excepit. quem eccłia uocauit
ad aliud officium. et ad aliam dignitatem.
Orate et ꝓ ipsotanquam unico solatio meo:
et in quo sp̃s m̃s plurimum requiesete.Ora¬
te ꝓ dño papa: qui me pariter atq uniu̾sita¬
tem ur̃am pat̾no fouet affectu. Orate et
ꝓdño cancellario. qui michi ꝓ matre est.et
ꝓ ipsis quicum eo sunt dño luca et
domino erisogono. magistro iuone.qui se
nobis exhibent fr̃s uterinos. Qui mecũ
sunt fr̃ eruno. et frat gi rardus salutar
tos supplicantes et ipsi ꝓse orari: La¬
N multa infirmitate corporis. et cordis an¬
rietate deus scit. dictaui ista ad uos. homs

Expanded text:
et, ut verum fatear, pavidae mortis pallidam et, ut verum fatear, pavidae mortis pallidam circumferentes imaginem, trahimur in Apuliam. Rogate quae ad pacem sunt Ecclesiae, rogate quae ad salutem sunt nobis, ut iterum vos videamus, vobiscum et vivamus, et moriamur: et sic vivite, ut obtineatis. Infirmus in arcto temporis, certe cum lacrymis et singino, qui stylo ea excepit: quem Ecclesia vocavit ad aliud officium et ad aliam dignitatem. Orate et pro ipso tanquam unico solatio meo, et in quo spiritus meus plurimum requiescit. Orate pro domino papa, qui me pariter atque universitatem vestram paterno fovet affectu. Orate et pro domino cancellario, qui mihi pro matre est; et pro ipsis qui cum eo sunt domino Luca, et domino Chrysogono, magistro Yvone, qui se nobis exhibent fratres uterinos. Qui mecum sunt frater Bruno, et frater Girardus, salutant vos, supplicantes et ipsi pro se orari. n multa infirmitate corporis et cordis anxietate, Deus scit, dictavi ista ad vos, homo
Abbreviated transcription (Latin):
eum cui omia uiuunt. Uelim nolim. ne¬
cesse est me uruere illi. qui meam sibi ꝓ¬
pͥe uite positionẽ ac quisiuit: qui et po¬
tens est si quid patimur ꝓ ipso. recompen¬
sare nobis in illa die. misericors et iustus
iudex. Quod si inuitus militauero ei. dis¬
pensatio michi tantum credita est et ero
seruus neqtiam. Si autem uolens: gła est
michi. In hac gͦ aliquantulum considera¬
tione respiro: Deinde quod sepe non meis
meritis suꝑna gratia honestauit me in
laborib meis. et gr̃a illa in me uacua non
fuit sicut inmultis exꝑtus sum. et uos
ex parte non latuit. Sz et hac uice qm̃ ne¬
cessaria eccłie dei sit. uł fuerit p̃sentia par¬
uitatis nr̃e dicerem ad consolationem tirãm
si non głam redoleret. Nunc aut̾e melitis
est. ut hoc ꝑalios cognoscatis. Instantissi¬
ma postulatione imꝑatoris. apłicoq man¬
dato. nec ñ eccłe. ac pͥncipum p̃cib flexi.
dolentes et nolentes. debiles atq infirmi.

Expanded text:
eum cui omnia vivunt. Velim, nolim, neeum cui omnia vivunt. Velim, nolim, necesse est me vivere illi, qui meam sibi propriae vitae positione acquisivit; qui et potens est, si quid patimur pro ipso, recompensare nobis in illa die misericors et justus judex. Quod si invitus militavero ei, dispensatio mihi tantum credita est, et ero servus nequam: si autem volens, gloria est mihi. In hac ergo aliquantulum consideratione respiro. Deinde quod saepe non meis meritis superna gratia honestavit me in laboribus meis, et gratia illa in me vacua non fuit, sicut in multis expertus sum, et vos ex parte non latuit. Sed et hac vice quam necessaria Ecclesiae Dei sit vel fuerit praesentia parvitatis nostrae, dicerem ad consolationem vestram, si non gloriam redoleret. Nunc autem melius est ut hoc per alios cognoscatis. 4. Instantissima postulatione imperatoris, apostolicoque mandato, necnon Ecclesiae ac principum precibus flexi, dolentes et nolentes, debiles atque infirmi,
Abbreviated transcription (Latin):
et anni mei ingemitib : Bonum m dñe
mag̃ mori quam uiuere est nontamen
nisi int̃ fr̃s.inter domesticos. int̾ karis¬
simos. Id siquidem dulcius. humanius.
tutitisq ẽẽ constat. Immo uͦ piumest. ut
in hoc remittas michi ut refrigerer. priꝰ¬
quam abeam et amplius nonero.si placet
dño meo ut ocłi patris qualiscun q qui ñ
sum dignus uocari pater.claudant᷑ ma¬
nib filiorũ: ut extrema uideant. exitum
consolentur. spm̃ stus desideriis leuent.
ad consortiũ si dignum iudicas beatorũ:
cum pauꝑum corporib pauꝑis corpꝰ sepe¬
liant. Hoc ꝓrsus simtien grãm in ocłis
duis. p̃cib et meritis eorun dẽ fr̃m meorũ
optinere toto affectu desidõ. Teruntam̃
non mea uoluntas. s tua fiat. Nec michi
iuuere uolo: nec mori. S dignum est
ut qui dolorem meum audistis: etiã con¬
solationem non ignoretis. si qua est. Pri¬
mum quidem in om̃i labore et calamitate
quam patior solum arbitror eẽ. incausa

Expanded text:
et anni mei in gemitibus! Bonum mihi, Domine, et anni mei in gemitibus! Bonum mihi, Domine, magis mori quam vivere est, non tamen nisi inter fratres, inter domesticos, inter charissimos. 150 Id siquidem dulcius, humanius, tutiusque esse constat. Imo vero pium est ut in hoc remittas mihi, ut refrigerer priusquam abeam, et amplius non ero. Si placet Domino meo, ut oculi Patris qualiscumque, qui non sum dignus vocari Pater, claudantur manibus filiorum, ut extrema videant, exitum consolentur, spiritum suis desideriis levent ad consortium, si dignum judicas, beatorum, cum pauperum corporibus pauperis corpus sepeliant: hoc prorsus, si inveni gratiam in oculis tuis, precibus et meritis eorumdem fratrum meorum obtinere toto affectu desidero. Verumtamen non mea voluntas, sed tua fiat. Nec mihi vivere volo, nec mori. 3. Sed dignum est ut qui dolorem meum audistis, etiam consolationem non ignoretis, si qua est. Primum quidem omni labore et calamitate, quam patior. solum arbitror esse in causa
Abbreviated transcription (Latin):
cere.et mortis uinculis. funibq peccatorũ
nec dum absolui. et tanto tempore noneẽ.
cum xp̃o. Cet̃m aduersus hec omĩa unũ
michi remedium qualecũq erat. et uere
datum desuꝑ. pro uultu uidelicet głe qu
absconditus est usq adhue. uid̾e interim
templum dei sc̃m quod est estis uos. Ex
hoc templo facilis michi uidebatur tran¬
situs ad illud gloriosũ ad quod ppħa sus¬
pirat dicens. unam petiia dño hanc re¬
quiram ut inhabitem indomo dm̃ om̃i¬
d dieb uite mee:. ut uideam uoluntat̃ẽ
dm̃. et uisitem templum eius. Quia di¬
cam quotiens id solacium incerpolatum
est michi : Soce hoc tereio nnsi fallor a¬
uulsa sunt a me uiscera mea. Parutili
ablactati sunt ante dempꝰ: ipsos quos
petiangłm genui. non licet educare. Pro¬
pria deniq deserere.et aliena curare co¬
gor.et dubito pene quid mag̃ egre ferã.
an stibtrahi illis. an intͥcari istis. Ita ne
bone iħu tota deficiet indolore uita mea:

Expanded text:
cere, et mortis vinculis, funibusque peccatorum cere, et mortis vinculis, funibusque peccatorum necdum absolvi, et tanto tempore non esse cum Christo. Caeterum adversus haec omnia unum mihi remedium qualecumque erat, et vere datum desuper, pro vultu videlicet gloriae, qui absconditus est usque adhuc, videre interim templum Dei sanctum, quod estis vos. Ex hoc templo facilis mihi videbatur transitus ad illud gloriosum, ad quod Propheta suspirat, dicens: Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini omnibus diebus vitae meae: ut videam voluptatem Domini, et visitem templum ejus . 2. Quid dicam? quoties id solatium interpolatum est mihi? Ecce hoc tertio, nisi fallor, avulsa sunt a me viscera mea. Parvuli ablactati sunt ante tempus: ipsos quos per Evangelium genui, non licet educare. Propria denique deserere, et aliena curare cogor: et dubito pene quid magis aegre feram, an subtrahi illis, aut intricari istis. Itane, bone Jesu, tota deficiet in dolore vita mea,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mium non requirit. Et tamen plts om̃ib
urget. Nullus terror sic sollicitat. nulla
p̃mia sic intutant. nulla iusticia sic exigit.
Ipsa uos michi inseparabiliter iungat. ip¬
sa me uob̃ iugiter rep̃sentet. horis marime
quib oratis km̃i et desiderantissimi fr̃s:¬
et non uult consolari ammamea¬
usq: aduos. Quȩ enimest inconsolatio in
dempore malo:et inloco ꝑegrinationis mee:
Nonne tios indño: Mimme quidem dese¬
rit me quoctinq iero dulcis memoria
ur̃i. s quanto memoria dulcior. tantõ ab¬
sentia molestior. Hetimichi quia incolatꝰ
m̃s non solum ꝓlongatus est: s et cumu
Est cõmune exilium ipsũq molestum
satis quod quamdiu scimus in hoc eorpore
ꝑegrinantur ad nõ. Hunc accessit et speciale.
quod pene impatientem me reddit. ut co¬
gar tiuere sine uobis. Longa molestia.
et tediosa exspectatio. uanitati huic occu¬
panti omĩa. tamdiu manere subiectum.
fecuilenti corporis horrido circumdari car¬

Expanded text:
praemium non requirit; et tamen plus omnibus praemium non requirit; et tamen plus omnibus urget. Nullus terror sic sollicitat, nulla praemia sic invitant, nulla justitia sic exigit. Ipsa vos mihi inseparabiliter jungat, ipsa me vobis jugiter repraesentet, horis maxime quibus oratis, charissimi et desideratissimi fet non vult consolari usque ad vos. Quae enim est mihi consolatio in tempore malo, et in loco peregrinationis meae? Nonne vos in Domino? Minime quidem deserit me, quocunque iero, dulcis memoria vestri: sed quanto memoria dulcior, tanto absentia molestior. Heu mihi, quia incolatus meus non solum prolongatus est, sed et cumulEst commune exsilium ipsumque molestum satis, quod quandiu sumus in hoc corpore, peregrinamur a Domino. Huic accessit et speciale, quod pene impatientem me reddit, ut cogar vivere sine vobis. Longa molestia, et taediosa exspectatio, vanitati huic occupanti omnia tamdiu manere subjectum, faeculenti corporis horrido circumdari car
Abbreviated transcription (Latin):
bilinguis. aut murmurans. atit contumax.
et impatiens disciplinȩ. aut inquietus. et
uagus. et qui panem ociosus comedere ñ
erabescat. huic etiã sicorpore p̃sens eẽm.
longe eẽt abeo anima mea. eoquod ipse lon¬
ge fecerit a se dm̃. morum non locorũ dis¬
cantia. Interim fr̃s dum uenio seruite
dño intimore. ut sine timore quandoq de
manu inmicorum urõrum lib̾ati sertuatis
illi. Sercite inspe: qm̃ fidelis est in ꝓmissis.
geruite exdebito: quia multus in meritis
est. Nam et si cȩt̃a taceam. hoc solo certe
nonimmerito uitam sibi uendicat nram:
uiuam:quamei qui si non moreretur ego
non uiuerem: Ou cõmodius: quam ꝑ¬
inittenti uitam ȩt̃nam : Otui mag̃ ex ne¬
cessitate: quam flammas ꝑpetuas mini¬
tanti: S seruio uoluntarie: quia caritas
libertatem donat. huc ꝓuoco uisceramea.
Seruite incaritate. illa que timorẽ pellit.
labores non sentit. meritum non intuetur.

Expanded text:
bilinguis, aut murmurans, aut contumax, bilinguis, aut murmurans, aut contumax, aut impatiens disciplinae, aut inquietus et vagus, et qui panem otiosus comedere non erubescat, 149 huic etiam si corpore praesens essem, longe esset ab eo anima mea, eo quod ipse longe fecerit a se Deum, morum, non locorum distantia. 3. Interim, fratres, dum venio, servite Domino in timore, ut sine timore quandoque de manu inimicorum vestrorum liberati serviatis illi. Servite in spe, quoniam fidelis est in promissis: servite ex merito, quia multus in meritis est. Nam etsi caetera taceam, hoc solo certe non immerito vitam sibi vindicat nostram, nim justius vivam, quam ei, qui si non moreretur, ego non viverem? cui commodius, quam promittenti vitam aeternam? cui magis ex necessitate, quam flammas perpetuas minitanti? Sed servio voluntarie, quia charitas libertatem donat. Huc provoco viscera mea. Servite in charitate illa quae timorem expellit, labores non sentit, meritum non intuetur,
Abbreviated transcription (Latin):
pellor inhis.que amicam quietem om̃n
ꝑturbant. et meo ꝓposito minus fortasse
conueniunt. Hec scientes. more mee. que
mee non est uoluntatis. s eccłiasticȩ neas¬
sitatis: non oportet uos indignari. scom¬
pati.Sꝑo autem quod nonerit longa. uos
orate ut non sit infructuosa Detrim̃ta
que interim forte contingent. emoltim̃ta
reputentur: qm̃ ds̃ incausa est. Quieũst
benignus et omĩa possit. facile damna n¬
sarciet. non solum integre. s ȩtiã cumu¬
late. ꝓꝑterea bono animo simus. dm̃ha¬
bentes nob̾cum. inquo et nobis p̃sentes
sumts:quantis libet terrarum spaciis
diuisi a nob̃ uideamur. Quicunq inuob
bene officiosum se ipsum exhibet. humi¬
lem.timoratũ. studiosum lectionis. Ma¬
tionib uigilem.frat̾ne caritatis sollicitũ.
non me putet absentẽ sibi. Nam qtomͦ
ei p̃sens spũ non scm. cum quo est michi
cor unum et anma una: Siquis autem
susurro quod absit existit inter uos au

Expanded text:
pellor in his quae amicam quietem omnino pellor in his quae amicam quietem omnino perturbant, et meo proposito minus fortasse conveniunt. 2. Haec scientes, morae meae, quae meae non est voluntatis, sed ecclesiasticae necessitatis, non oportet vos indignari, sed compati. Spero autem quod non erit longa: vos orate ut non sit infructuosa. Detrimenta quae interim forte contingent, emolumenta reputentur, quoniam Deus in causa est: qui, cum sit benignus, et omnia possit, facile damna resarciet, non solum integre, sed etiam cumulate. Propterea bono animo simus, Deum habentes nobiscum, in quo et vobis praesentes sumus, quantislibet terrarum spatiis divisi a vobis videamur. Quicumque in vobis bene officiosum se ipsum exhibet, humilem, timoratum, studiosum lectionis, orationibus vigilem, fraternae charitatis sollicitum, non me putet absentem sibi. Nam quomodo ei praesens spiritu non sum, cum quo est mihi cor unum, et anima una? Si quis autem susurro quod absit! existit inter vos, aut
Abbreviated transcription (Latin):
tit consilio eius. uł forte illorũ quos ipse ꝓ
se miserit. si uenire non poterit. nec non et
patris ur̃i suarini talem ꝑsonam eligatis.
de qua et ds̃ honorem habeat. et uos sa¬
lutem. Memores mei estote fr̃s: Ad stos¬
frĩb clareuallis. monachis. comꝰ¬
patiar ego: Si uobis molesta est. absen
mea: nemo dubitet michi esse molestiorẽ
Nonem̃ paris iacturȩ. nec eiꝰdem graua¬
minis est. me uno carere uos. meq trã
uniuersitate destitui. Tot me necẽe ẽ
ur̃m. dolere absentiam.timere ꝑieula:
Dupler contritio ista. non me deseret. qͦ¬
usq meis uiscerib ego reddar. Quodqu¬
dem et uos sentire ꝓme nonambigo:s
ego unus sum. Uobis gͦ una. michi mult¬
plex incumbit tristandi ratio. ut pote
ꝓom̃ib tiobis. Nec solum cruciat quod
absq uobis uel ad tempus uiuere cogor.
sine quib et regnare. miseram miehi re¬
puto seruitutem: s etiã quod uersari com¬

Expanded text:
ut consilio ejus, vel forte illorum, quos ipse pro ut consilio ejus, vel forte illorum, quos ipse pro se miserit, si venire non poterit, necnon et Patris vestri Guarini, talem personam eligatis, de qua et Deus honorem habeat, et vos salutem. Memores mei estote, frattribus CLARAE-VALLIS monachis, conv perpendite quid patiar ego. Si vobis molesta est absentia mea, nemo dubitet mihi esse molestiorem. Non enim paris jacturae, nec ejusdem gravaminis est, me uno carere vos, meque vestra universitate destitui. Tot me necesse est uosque vestrum dolere absentiam, timere pericula. Duplex contritio ista non me deseret, quousque meis visceribus ego reddar: quod quidem et vos sentire pro me non ambigo; sed ego unus sum. Vobis ergo una, mihi multiplex incumbit tristandi ratio, utpote pro omnibus vobis. Nec solum cruciat, quod absque vobis vel ad tempus vivere cogor, sine quibus et regnare miseram mihi reputo servitutem: sed etiam quod versari com
Abbreviated transcription (Latin):
dum habitare fr̃s inunum. Item. fr̃ fic̃m.
adiuuans: ambo consolabuntur. Adu̾titur
etiam hoc factum humilitatẽ redolere.
quȩ quam accepta sit diuine maiestati. do¬
cet ille qui dicit. sciꝑbis ds̃ resistit.humilib
autem dat grãm. Ostendit et ipse humili¬
tatis magister: ꝑ semet ipsum dicens.Dis¬
cite ame.quia mitis sum et humilis corde.
Quid dicam de nr̃o pusillo grege clare¬
tiallis. cui specialius adhesistis. quanto
uos et quam speciali complectatur affectu:
Non potest dici uerbo.quodde mutua cari¬
tate inter nos et uos sptialis in fusio mira¬
biliter oꝑatur. Suꝑ est fr̃s. ut inuocato spti
scõ. maturetis uobis eligere patrem. Nam
si me exspectaretis.uereor ne aduentus nr̃
differatur in longum: et illa dilatio eẽt
ꝑiculosa. S uocate ad uos frẽm nr̃m karis¬
sunt̃. Godefridũ pͥorem clareuallis. qui et
in hoc sictit inaliis impleat uicem nrãm

Expanded text:
dum habitare fratres in unum! item, Frater 148 dum habitare fratres in unum! item, Frater 148 fratrem adjuvans, ambo consolabuntur 3. Advertitur etiam hoc factum humilitatem redolere: quae quam accepta sit divinae majestati, docet ille qui dicit, Superbis Deus resistit, humilibus autem dat gratiam : ostendit et ipse humilitatis Magister per semetipsum dicens, Discite a me quia mitis sum et humilis corde . Quid dicam de nostro pusillo grege Clarae-Vallis, cui specialius adhaesistis, quanto vos et quam speciali complectatur affectu? Non potest dici verbo, quod de mutua charitate inter nos et vos spiritualis infusio mirabiliter operatur. Superest, fratres, ut, invocato Spiritu sancto, maturetis vobis eligere patrem. Nam si me exspectaretis, vereor ne adventus noster differatur in longum, et illa dilatio esset periculosa. Sed vocate ad vos fratrem nostrum charissimum Godefridum priorem Clarae-Vallis, qui et in hoc, sicut in aliis, impleat vicem nostram:
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ẽtis sanctiores. Impletum est quod legi¬
tur ineuangłio. cum feceritis omĩa que
mandata fuerint uobis: dicite serui in¬
titiles sumtis. Inutiles uos reputatis.
et humiles inuentiestis. Recta facere.
et inutilem se reputare. apud paticos in¬
uenitur: et ideo multi ad mirantur. Hoc
inquã hoc ꝓrsus uos dde illustrib readit
illustriores: sanctiores de scĩs. Et ubicũq
diuulgatus est sermo iste.repleuit omĩa
odore fuauitatis. Hec uirtus me iudice p̃¬
fertur etiam ꝓtractis ieiuniis. et anticipa¬
tis uigilus. om̃i deniq corporali exercitio.
tanquam uere pietas que adomĩa ualet:
Quam letosinu collegit uos multitudo
eisterciensis: quam alacri uultu spectauit
hoc anglica celsitudo. Nouerunt siquidem
illi spc om̃ipotenti deo placere. suꝑ omnia
fraternam societatem. et confiderationem:
cum dicat ꝑ ꝓpħ̾am glutino bonum est. et
palium. Escce quam bonum et quam iocun¬

Expanded text:
ssetis sanctiores. Impletum est quod legissetis sanctiores. Impletum est quod legitur in Evangelio: Cum feceritis omnia quae mandata vobis fuerint, dicite: Servi inutiles sumus . Inutiles vos reputatis, et humiles inventi estis. Recta facere, et inutilem se reputare, apud paucos invenitur, et ideo multi admirantur. Hoc, inquam, hoc prorsus vos de illustribus reddit illustriores, sanctiores de sanctis. Et ubicunque divulgatus est sermo iste, replevit omnia odore suavitatis. Haec virtus, me judice, praefertur item protractis jejuniis et anticipatis vigiliis, omni denique corporali exercitio; tanquam vere pietas quae ad omnia valet . Quam laeto sinu collegit vos multitudo Cisterciensis! Quam alacri vultu spectavit hoc angelica celsitudo! Noverunt siquidem illi spiritus omnipotenti Deo placere super omnia fraternam societatem et confoederationem, cum dicat per prophetam, Glutino bonum est , et per alium, Ecce quam bonum et quam jucun
Abbreviated transcription (Latin):
ad altiorem gradum assumꝑtts est
Sleuatus est sol: et luna stecit in ordine suo.
Sol est ille ꝑquem alpensis congregatio il¬
lustrĩ ubiq redditur: tanqtiam luna ꝑsolẽ.
Eleuato itaq illo.ftemus nos in ordine
nr̃o: quicumq elegimꝰ abiec̾ti eẽ in domo
dei nr̃i. mag̃quam habitare intaberna¬
lis peccatorũ. Ordo nr̃ abiectio est. humi¬
litas est uoluntaria pauꝑtas est: obedi¬
entia .pax. gatidium in sp̃ti scõ. Ordo nr
ẽ ẽẽ sub magistro. sub abbate. sub regła.
sub disciplina. Ordo nr̃ est studẽ silentio.
exerceri ierumis. uigiliis. orationib oꝑe
mantium: et suꝑ omĩa excellentiorẽ tiiã
tenere. que est caritas. Porro in his om̃ib
ꝓficere de die indiem. et in ipsis ꝑseuera¬
re usq ad tiltimum diem. Et hec quidẽ
assidtie uos confidimus actitare. Cȩt̃m
unum opꝰ fecistis. et om̃s miramur. qđ
ctm scĩ eẽtis. non reputantes uram scĩta¬
tem. abienam participare eurastis: ut

Expanded text:
ad altiorem gradum assumptus est.t Propheta : ELEVATUS EST SOL ET LUNA STETIT IN ORDINE SUO. Sol est ille, per quem Alpensis congregatio illustris ubique redditur, tamquam luna per solem. Elevato atque illo, stemus nos in ordine nostro, quicumque elegimus abjecti esse in domo Dei nostri magis quam habitare in tabernaculis peccatorulitas est, voluntaria paupertas est, obedientia, pax, gaudium in Spiritu sancto. Ordo noster est esse sub magistro, sub abbate, sub regula, sub disciplina. Ordo noster est studere silentio,, exerceri jejuniis, vigiliis, orationibus, opere manuum; et super omnia, excellentiorem viam tenere, quae est charitas porro in his omnibus proficere de die in diem, et in ipsis perseverare usque ad ultimum diem. Et haec quidem assidue vos confidimus actitare. 2. Caeterum unum opus fecistis, et omnes mirantur: quod cum sancti essetis, non reputantes vestram sanctitatem, alienam participare curastis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
orrereram p̃ces. c̃ possem iubere:
et meputaueram erauditum. S
quła comꝑi ñ ita ẽẽ uideor michi non iam
simpliciter fore cõmunit̃q petendum: s
clamandũ inuociferatione. Neq enim te¬
ntter. seu equanimiter fero repulsam.
quam hactentis exꝑtus non sũ. Facite itaq
ꝙ debetis facite.q solctis: nam consuetudo
debitorem uos fecit. Facite inquã et si non
quia rogamini: certe qtua iubemini.Ita¬
q reu̾timini adiudiciũ: nec enĩ iustitie
uidr ẽẽ ut tur religiosus et amictis nrͣ.
et filiꝰ ur abbas chariacensis.ꝙ. iuris ẽ
monasterii sui ꝑdat ꝓpter u̾bum in caude
a se inconstilteq ꝓpalatum: et absq eccłie
stiȩ assensti. Qũaqtiam et sulli u̾bo omino
ꝑtinacit̃ adhereat adu̾sarius ut pote
itustieie non confidens. iusto ut putamꝰ
iudicio p̃dicto abbati non debeb̾ obẽe:
est. non concordasse s potius dissensisse
seiantur. Ex hoc credimus quia non
contristabitis nos: neq conturbabitis. Sic

Expanded text:
ces, cum possem forte jubere, et me putaveram exuaditum. Sed quia comperi non ita esse, mihi videor non jam simpliciter fore communiterque petendum, sed clamandum in vociferatione: neque enim tenuiter seu aequanimiter fero repulsam, quam hactenus expertus non sum. Facite itaque quod debetis, facite quod soletis: nam consuetudo debitorem vos fecit. Facite, inquam, etsi non quia rogamini, certe quia jubemini. Itaque revertimini ad judicium. Nec enim justitiae videtur esse, ut vir religiosus, et amicus noster et filius vester, abbas Caziacensis, quod juris est monasterii sui perdat propter verbum incaute a se inconsulteque prolatum, et absque ecclesiae suae assensu. Quanquam etsi illi verbo omnino pertinaciter adhaereat adversarius, utpote justitiae non confidens; justo, ut putamus, judicio praedicto abbati non debebit obesse: est, non concordasse, sed potius dissensisse sciantur. Ex hoc credimus, quia non contristabitis nos, neque conturbabitis. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
gentib se. Si lic̾et. si dei dispositio non obsta¬
adherere:quam uel pͥncipari inter mortales
alicubi. uł regnare. Quid enim: Nonne
regnnis om̃ib terrenis. p̃ferriame deberet
grata non solũ hominib s et angłis ipsis co¬
habitatio tua: Conciuem te illorũ sidixero.
licet nondum spes inrẽ transierit: ꝑ misedis
dei grãm. mendax non ero.Si plane michi
datum fuiss tisq ad ultimum sp̃m tecũ hic
ẽẽ: daretur fortassis post hac ubi et esses. etiã
ꝑpetuo ẽẽ. Quo eñi currerẽ nisi post te. tractꝰ
odore unguentorũ tuorũ ate: Qd̃ quia semꝑ
nondatur: utinã sepe daretur. Et quia nec
illud est: utinam saltẽ frequent̃ uideã mis¬
sos ate. Et hoc quia raro contingit. uolo ut
uł inꝑrimo sanctitas tua amant̾e se ꝑstiũ
sp̃s requiescit. Uidebote sc̃e frat̃ in illo. audiã
te ꝑ illum: et quedã quȩ secreto nota fieri
tiolo sapientie tuȩ. mandabo ꝑipstim. Sc̃e
anmȩ tuȩ scĩsq sub regimine tuo om̃ipoten¬

Expanded text:
Si liceret, si Dei dispositio non obstaadhærere, quam vel principari inter mortales alicubi, vel regnare. Quid enim? Nonne regnis omnibus terrenis præferri a me deberet grata non solum hominibus, sed & Angelis ipsis cohabitatio tua? Conciuem te illorum si dixero, licet nondum spes in rem transierit, per misericordis Dei gratiam mendax non ero. Si plane mihi datum fuisset, vsque ad vltimum spiritum tecum hic esse: daretur fortassis post hac, vbi & esses, etiam perpetuo esse. Quo enim currerem nisi post te, tractus odore vnguentorum tuorum a te? Quod quia semper non datur, vtinam vel sæpe daretur! Et quia nec illud est, vtinam saltem frequenter videam missos a te! Et hoc quia raro contingit, volo, vt vel in proximo sanctitas tua amantem se per suuspiritus requiescit. Videbo te, sancte frater, in illo, audiam te per illum: & quædam, quæ secreto nota fieri volo sapientiæ tuæ, mandabo per ipsum. Sanctæ animæ tuæ, sanctisque sub regimine tuo omnipoten
Abbreviated transcription (Latin):
usq adhuc axp̃o discisse me fateor. non in¬
casstim fide oculata ꝑciperem. quam sis et
trimitis et humilis corde. Uerũ si tibi ꝑgo
facere. quod ate mͥ factum quieror. et si terita¬
tem dicam. ueritatis tñlegi non concordabo.
inqua legitur qͦd tibi nontus fieri. alii ne
feceris. Itaq iam respondeamꝰ peticitinctile
ur̃e: qua epłam conclusistis. Is qũẽ mitti
atitisiodorensi: et ita infirmꝰ ut sine mimo
incommodo. nec ad nos usq posse adhuc tie¬

Expanded text:
usque adhuc a Christo didicisse me fateor, non inusque adhuc a Christo didicisse me fateor, non incassum fide oculata perciperem, quam sis et tu mitis, et humilis corde. Verum si tibi pergo facere, quod a te mihi factum queror; etsi veritatem dicam, veritatis tamen legi non concordabo, in qua legitur: Quod tibi non vis fieri, alii ne feceris . Itaque jam respondeamus petitiunculae vestrae, qua epistolam conclusistis. Is quem mitti Autissiodorensi; et ita infirmus, ut sine nimio incommodo nec ad nos usque posse adhuc ve
Abbreviated transcription (Latin):
uid facis obone uir: Laudas pecca¬
torem: miserũ beatificas. Restat ut
ores: ne induçar merrorem. Inducor
autẽ. si tantis delectatus p̃comis. ignorare
me ccꝑo: ꝓpe modum id michi contigerat.
uisis litteris beatitudinis due: et beatifica¬
tionis meȩ. Quã beatus nunc eẽm: si uerbis
berari possem. Beatum tam̃ me dixerim: s
fauore tuo. non meis laudib. Beatum. ꝙ dili¬
gor ate: qđ diligote. Quamquã et hanc michi
dulcem licet bucelła li qͣndã arbitror. nec om̃inople¬
nis tit aiunt buccis admittendã. Miraris ctir
meruer̃i. p̃sertim a tanto. Scio atitẽ quia plus
iusto tielle diligi: minus est aiusto. Quis mͥ¬
det tante humilitatis insigne. tam imitari
posse quam ad mirari : Qtus michi tribuat
scã et desiderata p̾sentia tua non dico semꝑ.
non dico sepe. s uel semel inanno frui: Puto:
quia nulla uice reu̾terer uacuus. Non inquã
frastra conspicerẽ turctitis exemplar: discipli¬
ne summã. speculũ sc̃itatis. Quodq minus

Expanded text:
id facis, o bone vir? Laudas peccatorem, miserum beatificas. Restat vt ores ne inducar in errorem. Inducor autem, si tantis delectatus pręconiis, ignorare me cœpero. Propemodum id mihi contigerat, visis literis beatitudinis tuæ, & beatificationis meæ. Quam beatus nunc essem, si verbis beari possem! Beatum tamen me dixerim, sed fauore tuo, non meis laudibus. Beatum quod diligor a te, quod diligo te. Quanquam & hanc mihi dulcem licet buccellam, liquandam arbitror: nec omnino plenis, vt aiunt, buccis admittendam. Miraris cur tum diligi, præsertim a tanto. Scis autem quia plus iusto velle diligi, minus est a iusto. Quis mihi tantæ humilitatis insigne, tam imitari posse, quam admirari? Quis mihi tribuat sancta et desiderata praesentia tua, non dico semper, non dico saepe, sed vel semel in anno frui? Puto quia nulla vice reverterer vacuus. Non, inquam, frustra conspicerem virtutis exemplar, disciplinae summam, speculum sanctitatis: quodque minus
Abbreviated transcription (Latin):
amfractibq ꝑtieniant. Ogo certe ticili¬
tatem urãm. et honorem trm tantũ modo
attendñs: rẽ ut est nude et aꝑte ilico a¬
ꝑio. et sine cunctatione. et obuolutione.
intimare non tiereor. Surreptũ est uob
et grauit̃ qđ non dubius affirmauerim
Quis uob̃ suggessit hominẽ de ambitio¬
ne notatum. conuictum. condemnatum.
ad eccłiasticam cog̾e dignitatem: qͥsi ñ
satis ꝑse ipse se ingerere uoluiss. Nonne
is est quẽ scẽ memorie lamb̃tus ep̃s de p̃¬
hensum in maleficiis detestandis quȩ
ipse stimulante ambitione ꝑpetrarat.
non solum agͣdu inquoerat. s aspe totiꝰ
ꝓmotionis sollemniter ut debuit de gra¬
dauit : Non est nisi reuocare sententiã:
et ꝓpter anxietatem scõrum fr̃m de coro¬
na qui ꝓhoc clamant aduos. et obre¬
uerentiã ep̃i scĩ et docti qui in hac re au¬
ctor extitit s ꝓpter conscientiam. Con¬
scientiam dico urãm: non alteriꝰ. Unũ

Expanded text:
anfractibusque perveniant. Ego certe utilianfractibusque perveniant. Ego certe utilitatem vestram et honorem vestrum tantummodo attendens, rem, ut est, nude et aperte illico aperio; et sine cunctatione et obvolutione, intimare non vereor. Subreptum est vobis, et graviter: quod non dubius affirmaverim. Quis vobis suggessit hominem de ambitione notatum, convictum, condemnatum, ad ecclesiasticam cogere dignitatem? Quasi non satis per se ipse se ingerere voluisset. Nonne is est, quem sanctae memoriae Lambertus episcopus deprehensum in maleficiis detestandis, quae ipse stimulante ambitione perpetrarat, non solum a gradu, in quo erat, sed a spe totius promotionis solemniter, ut debuit, degradavit? Non est nisi revocare sententiam, et propter anxietatem sanctorum fratrum de Corona, qui pro hoc clamant ad vos, et ob reverentiam episcopi sancti et docti, qui in hac re auctor exstitit: sed et propter conscientiam, conscientiam dico vestram, non alterius. Unum
Abbreviated transcription (Latin):
kĩne uehement̃ affitior ante tudẽ te: ut
benedictio morituri tieniat suꝑ me. Et
qm̃ non est in homine uia eius. non tuͣddeo
uncertꝰ non sum ꝓcerto polliceri: s quod
non dum uideo quomꝰ possim. satis ago ut
possim. Forte ueniam. forte non ueniam:
s qd̾ libet horum sit dilexi apͥncipio. cili¬
gam sine fine. fident̃ dico: non possũ ꝑdere
sic dilectum tisq infinem. Non michi ꝑit.
s p̃it. cuiꝰ anime mea ad hesit glutino qd
non dissipabitur: et uinculo qd non
disrumpet᷑. Tantũ memento nostricũ
ꝑtieneris quo nos p̃tienis: ut et nobis
cito detur tienire post te et ad te ꝑtiemre.
Int̾im tam̃ nullatentis putes qua tua
dulcis memoria recedat a nrã: et si p̃sen¬
tia dolentib subtrahatur. Quãquam
potens ẽ ds̃ te adhuc nobis donare rogan¬
tib seruare indigentib: qd utiq nonẽ
maiestatem in uobis: et tremuł
labus acdigitis qd̾ adrem ꝑti¬
net. uix adid unquã longis ambagibus

Expanded text:
sime, vehementer afficior ante videre te, ut sime, vehementer afficior ante videre te, ut benedictio morituri veniat super me. Et quoniam non est in homine via ejus, non audeo, unde certus non sum, pro certo polliceri: sed quod nondum video, quomodo possim, satis ago ut possim. Forte veniam, forte non veniam. Sed quodlibet horum sit, dilexi a principio, diligam sine fine. Fidenter dico, non possum perdere sic dilectum usque in finem. Non mihi perit, sed praeit, cujus animae mea adhaesit glutino quod non dissipabitur, et vinculo quod non dirumpetur. Tantum memento nostri cum perveneris quo nos praevenis: ut et nobis cito detur venire post te, et ad te pervenire. Interim tamen nullatenus putes quod tua dulcis memoria recedat a nostra, etsi praesentia dolentibus subtrahatur. Quanquam potens est Deus te adhuc nobis donare rogantibus, servare indigentibus: quod utique non est majestatem in vobis, et tremulis labiis ac digitis quod ad rem pertinet, vix ad id unquam longis ambagibus
Abbreviated transcription (Latin):
S̾. glam que abintus est et grãm que
desuꝑ uenit. homo dei ne crepides extiere ho¬
minem illũ quide terra est. illũ qui te depͥmit
usq ad terram: et conat᷑ depͥmere usq ad in¬
feros. Iste est qui uexat. qui onerat: qui op¬
pugnat. Quid tibi et terrenis extiuus: qui ad
celum iturtis. stolam głȩ indtii habes: Presto
est: s uiestito non dabitur. Uestire notuit illa:
non suꝑ uestire. Sustine gͦ pacienter. immo
lib̃nt̃ accipe. nudus et non uestitꝰ inueniri
Denq et deus ipse uult uestiri set cũ nudus ẽ.
noncũ uestitus. homo dei non reuertet᷑
addm̃ nisi is qui de terra est et terra ẽ. int̾rã
ierit. hii enim duo homines sͥ inuicem a¬
tiersantur: nec erit pax. donec abinuicem
separentur. Et si par fuerit: nonerte pax
dñi. nonerit parcum dño. Nones. dade illis
quidñt pax. et non est pax. Te expectat
par illa. quȩ exuꝑat omnẽ sensũ: te expec¬
tant iusti donec retribuatur cibi. te ex¬

Expanded text:
S, gloriam quae ab intus est, et gratiam quae desuper venit. 1. Homo Dei, ne trepides exuere hominem illum qui de terra est, illum qui te deprimit usque ad terram, et conatur deprimere usque ad inferos. Iste est qui vexat, qui onerat, qui oppugnat. Quid tibi et terrenis exuviis, qui ad coelum iturus, stola gloriae mox indui habes? Praesto est, sed vestito non dabitur: vestire novit illa, non supervestire. Sustine ergo patienter, imo libenter accipe nudus et non vestitus inveniri. Denique et Deus ipse vult vestiri: sed cum nudus, non cum vestitus est. Homo Dei non revertetur ad Deum, nisi is qui de terra est et terra est, in terram ierit. Hi enim duo homines sibi invicem adversantur, 263 nec erit pax, donec ab invicem separentur: et si pax fuerit, non erit pax Domini, non erit pax cum Domino. Non es tu de illis qui dicunt: Pax, et non est pax . Te exspectat pax illa, quae exsuperat omnem sensum; te exspectant justi donec retribuatur tibi; te ex
Abbreviated transcription (Latin):
erctisando eoq ꝓiusticia est. non multũ michi
laborandum. Uos autẽ. ap̃ comitissam. ꝑ ea
quȩ tiobis rescͥpsi: habete me excusatum:
iliꝰ ur̃ frat Galch̾. factus est et noster. se¬
cundũ regulã illã. omĩa mea tua sunt.
t tua mea. Nonsit minus familiaris
quia cõmunis. s si est ꝙ. possit alia grã. sit
familiarior atq acceptior: ut michi quia
uester est. sic uob̃ quia noster est.
estri sumus. Si hoc scitis:
immo ꝗtna non ignoratis. Lator p̃ Iiii.¬
sentium. ꝑ nos uob̃. et ꝑuos aliis
om̃ib quos offendisse uidetur. efficaeiter
firmiterq reconcilietur. Alioquin offendi¬
tis. quẽ urĩn non negatis: qd̾ oĩo facere ñ
audetis. Ex quo ep̃ari cepistis. nullã adhuc

Expanded text:
excusando eo quod pro justitia est, non multum mihi excusando eo quod pro justitia est, non multum mihi laborandum. Vos autem apud comitissam per ea quae vobis rescripsi, habete me excusatum. vester frater Galcherus, factus est et noster, secundum regulam illam: Omnia mea tua sunt, et tua mea . Non sit minus familiaris, quia communis: sed si est quod possit alia gratia, sit familiarior atque acceptior, ut mihi, quia vester est; sic vobis, quia noster est. Eimo quia non ignoratis, lator praesentium per nos vobis, et per vos aliis omnibus, quos offendisse videtur, efficaciter firmiterque reconcilietur. Alioquin offenditis, quem vestrum non negatis: quod omnino facere non audetis. Ex quo episcopari coepistis, nullam a vobi
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i. ut de tantillo tantus pͥncepe curetis nisi
quãditi dm̃ in me cẽ credetis: Ergo ut offen¬
dã eũ. fortassis uobis expedit. Offendo autem
ꝓculdtibio: si facio qd̃ requiritis. Nam hono¬
res et dignitates eccliasticas: non ignoro deb̾̃i
his qui eas digne scđm dm̃ ad ministrare et
uelint et possint. Porro cas ad quiri paruulo
filio ur̃o p̃cib meis uel urĩs: nec uob̃ iustum.
nec michi tutũ ẽẽ nou̾itis. Nã nec cuiquã uel aci¬
tilto plures in plurib eccłus habere licet nisi
durus sermo. et placet ꝙ. cogitastis implere.
parcite michi: nã uos satis nisi fallor ꝑuos et
ꝑalios amicos urõs istud optinere potestis.
Ita nec uos minus qd̾ uultis efficitis. nec ego
peccaui. Sane Willelmulo nr̃o ctipio bene ꝑ
omĩa: s ante omĩa dm̃. Hincẽ qd̾ contra dm̃
nolo aliquid habeat: ne non hãt dm̃. Et si a¬
fuerit non negabo. Apud amatorẽ iusticie. in

Expanded text:
sum, ut de me tantillo tantus princeps curetis, nisi sum, ut de me tantillo tantus princeps curetis, nisi quandiu Deum in me esse creditis? Ergo ut offendam eum, fortassis nec vobis expedit. Offendo autem procul dubio, si facio quod requiritis. Nam honores et dignitates ecclesiasticas non ignoro deberi his, qui eas digne secundum Deum administrare et velint, et possint. Porro eas acquiri parvulo filio vestro precibus meis, vel vestris, nec vobis justum, nec mihi tutum esse noveritis. Nam nec cuiquam, vel adulto, plures in pluribus ecclesiis habere licet, nisi durus sermo, et placet quod cogitastis implere; parcite mihi in hoc: nam vos satis, ni fallor, per vos et per alios amicos vestros istud obtinere potestis. Ita nec vos minus quod vultis, efficitis; nec ego peccavi. Sane Willelmulo nostro cupio bene per omnia: sed ante omnia Deum. Hinc est quod contra Deum nolo aliquid habeat, ne non habeat Deum. Quod si afuerit, non negabo. Apud amatorem justitiae in
Abbreviated transcription (Latin):
desolatisumus et afflicti suꝑ uires. Domnus
cist̾ deseruit nos. plaga magna inordine. Michi
tiero duplex incũbit meroris ratio: qui in
uno homine et patrẽ amisi et filicm. Et nũc
placiti ur̃i confortare cũ lict̾is aplicis. et quod
de eo factũ est. ur̃o roborare fauore. Hostis cũ
et non ẽ ei apuduos opus cõmendatore: quẽ satis
commendat uita sua. et sapientia dͥdata adeo.
Dñs ualentinitᷤ cumualet. et uͥualet oꝑatur bo¬
na. ꝓpt̾ea amatores bom diligunt eum. et
ipse diligit bonos. In hoc apparet: quiabonus
est. Uestrum ẽ tales diligere: et fouere.Ptier
ur̃ plus solito infirmatur. guttatĩ defluit: for¬
de minime dignus qui occidat᷑ semel. et cito
ingrediatur ad uitam. Ad com̃ theobald̃. ce¬
notĩ detis meliꝰ quã uos. Me quoq
diligi a uob non dubito: s ꝓpt̃ dm̃.
Quẽ si offendero: nonerit qd̃ me diligere debe¬
atis: cuiã non fuerit in causa ds̃. Otis eñiego

Expanded text:
desolati sumus, et afflicti super vires. 3. Domnus desolati sumus, et afflicti super vires. 3. Domnus Cisterciensis deseruit nos: plaga magna in Ordine. Mihi vero duplex incumbit moeroris ratio, qui in uno homine et patrem amisi, et filium. Et nuncplaciti vestri confortare eum litteris apostolicis, et quod de eo factum est, vestro roborare favore. Nostis eum, et non est ei apud vos opus commendatore, quem satis commendat vita sua, et sapientia sibi data a Deo. Dominus Valentinus convalet: et ubi valet, operatur bona. Propterea amatores boni diligunt eum, et ipse diligit bonos. In hoc apparet quia bonus est. Vestrum est tales diligere et fovere. Puer vester plus solito infirmatur: guttatim defluit, forte minime dignus qui occidatur semel, et cito ingrediatur ad vitam. EPISTOLA Cnovit Deus melius quam vos. Me quoque diligi a vobis non dubito, sed propter Deum: quem si offendero, non erit quod me diligere debeatis, cum jam non fuerit in causa Deus. Quis enim ego
Abbreviated transcription (Latin):
Quid mirum : Et tu homo es. S iam ꝓdita in
lucem fraude. exurgat zelus: et partes suas
uiriliter erequat᷑ aduersus malignantes. Non
ueniat anima tua in consiliũ eorũ: dissipet᷑
consilium achitofel: te ipsũ custodi. Non ẽ
paris ꝑicłi scientie subripi. et zelũ dormire:
Illud excusat ignorantia: hoc negligentia in¬
ercusabile facit. Forte ascendat ex aduerso:
et aliud ꝑsuadẽ conetur. Mentiatur iniqui¬
tas sibi: et non dñomeo. Nam hec ueritas: et
res sic sehabet. Nil uero iocundius. nil. iusttus
in iudicuis urĩs quam cũ se istiusmodi occasio
p̃bet. si qui nocere uoluit. cadat ipse infoueam
quã feẽ: et conu̾itatur dolor eius incaput eius.
Et pͥorabitur it̃m ut confido qui pͥor fuit: ut
nonglorietur omnis iniquitas. Alioqum quod
atur: ordo nondiuierit instatu suo. Inspiret
deus uob̃ pat̾ne accipere ista. et respondere bo¬
na ad nrãm ipsorũ consolationẽ: qui ualde

Expanded text:
Quid mirum? et tu homo es. Sed jam prodita in Quid mirum? et tu homo es. Sed jam prodita in lucem fraude, exsurgat zelus, et partes suas viriliter exsequatur adversus malignantes. Non veniat anima tua in consilium eorum: dissipetur consilium Achitophel. Teipsum custodi. Non est paris periculi scientiae subripi, et zelum dormire. Illud excusat ignorantia, hoc negligentia inexcusabile facit. Forte ascendat ex adverso, et aliud persuadere conetur. Mentiatur iniquitas sibi, et non domino meo. Nam haec veritas; et res sic se habet. Nil vero jucundius, nil justius in judiciis vestris, quam cum se istiusmodi occasio praebet, si qui nocere voluit, cadat ipse in foveam quam fecit, et convertatur dolor ejus in caput ejus Et priorabitur iterum, ut confido, qui Prior fuit: ut non glorietur omnis iniquitas. Alioquin quod  Ordo non diu erit in 265 statu suo. Inspiret Deus vobis paterne accipere ista, et respondere bona ad nostram omnium consolationem, qui valde
Abbreviated transcription (Latin):
loci et ordinis. non est auditũ: ut quis
exiens sine satis factione reciperetur:
Qui male exierant: pciꝰ reintrauerunt
addentes p̃uaricationem. Quid putas pat̃
sancte illi facturi sunt. quorũ egressio intͣns¬
gressione. regressio insuꝑbia est:Et nunc
suꝑbia corũ ascendit semꝑ. Exultant in re pes¬
sima quã egerunt: insultant. iniuriam pati¬
entib. Uicere. triumphant: pͥor iam nonest
pͥor. Dum suꝑbit impius: incenditur pauꝑ.
Exire etiã uult: non pot̾ uidere destructionẽ
ordinis sui. Et iã exiss. si solus exire potuisset.
Qui pͥor. nũc est ut̾ bonus sit: nã quorũ inni¬
citur consilio. atidiuimus a bonis bonos
non eẽ. Uides ne clementissime pat̾. quantũ
subreptũ sit tibi : Nichil nedignũ recipiet. sub¬
reptionis actor: Si bene te noui: portabit it¬
dicium quicũq est ille. Uenert̃ ad te inuesti¬
mentis ouium: inhabitu scõ. Spẽs de cepit te:

Expanded text:
loci et Ordinis non est auditum, ut quis loci et Ordinis non est auditum, ut quis exiens, sine satisfactione reciperetur. Qui male exierant, pejus reintraverunt, addentes praevaricationem. Quid putas, Pater sancte, illi facturi sunt, quorum egressio in transgressione, regressio in superbia est? Et nunc superbia eorum ascendit semper . Exsultant in re pessima quam egerunt, insultant injuriam patientibus. Vicere, triumphant: Prior jam non est Prior. Dum superbit impius, incenditur pauper. Exire etiam vult: non potest videre destructionem Ordinis sui. Et jam exisset, si solus exire potuisset. Qui Prior necesse est ut bonus sit: nam quorum innititur consilio, audivimus a bonis bonos esse. 2. Videsne, clementissime Pater, quantum subreptum sit tibi? Nihilne dignum recipiet subreptionis auctor? Si bene te novi, portabit judicium quicunque est ille. Venerunt ad te in vestimentis ovium, in habitu sancto; species decepit te.
Abbreviated transcription (Latin):
erpens de cepit me homo uersipelł.
et uersutus. iusticie inops. audi¬
entiȩ fugitans. ꝓprie conscientie
immieus. frat̃ne inctibans iniurie. nesci¬
Si non tiultis ultra modum onerare con¬
scientiam meam. nillucretur surreptio¬
ne dolosꝰ: nec de litteris nr̃is oppͥmat in¬
nocentes. Quãquã ne hoc qͥdẽ michi sades
fuerit. nisi et penam portet quam meruit
surreptor malignissimꝰ. et auarissimus
neq dormiunt. Quomͦ nunc de
nduo ꝑsecuti sunt inmontib. insidiati st̃
in deserto: Cartusienses turbati st̃. Tur¬
batisunt et motist̃ sicut ebrius: et ꝓpe¬
motũ om̃is sapientia cort̃ deuorata est.
Seias dñe mi: inimicꝰ homo boc fec̃. Quid
dico fecit: Et adhuc facit. Adhuc fiduciã
habet: ut et illa sanctitas influ.ti.
at mos cius. Esca eitis electa: iudis¬
nosti optime. Quosdã iam p̃uaricatores
constituit. Alios quos ꝑse expugnare
non poterat: ꝑ illos inpugnat bello do¬
mestico et intestino. Abipsa fundatiõe

Expanded text:
erpens decepit me. Homo versipellis et versutus, justitiae inops, audientiae fugitans, propriae conscientiae inimicus, fraternae incubans injuriae, nesciSi non vultis ultra modum onerare conscientiam meam, nil lucretur subreptione dolosus, nec de litteris nostris opprimat innocentes. Quanquam ne hoc quidem mihi satis fuerit, nisi et poenam portet quam meruit subreptor malignissimus, et avarissimus neque dormiunt. Quomodo nunc de novo persecuti sunt in montibus, insidiati sunt in deserto? Cartusienses turbati sunt: turbati sunt et moti sunt sicut ebrius, et propemodum omnis sapientia eorum devorata est. Scias, domine mi: inimicus homo hoc fecit. Quid dico, fecit? et adhuc facit. Adhuc fiduciam habet, ut et illa sanctitas influat in os ejus. Esca ejus electa: nosti optime. Quosdam jam praevaricatores constituit: alios, quos per se expugnare non poterat, per illos impugnat bello domestico et intestino. Ab ipsa fundatione
Abbreviated transcription (Latin):
Aliqui fr̃s non ncilla exhis que me coram
audiere loquentem: stilo suo excepere.
Quorum unus uobis presto est. p̃centor
uidelicet trecensis et archidiaconꝰ. Gebumꝰ.
et facile potestis habere si qua placent que
ab illo excepta sunt. Tamen sicure uobis
aut curis quandoq ur̃is uacuum fuerit
et ita dignum iudicatis. dignitatis ui¬
delicet ur̃e ꝓmissam p̃sentiam expectan¬
tib exhibere filiolis: tunc si quid inma¬
nib inuentum. aut nr̃o posse adhuc elabo¬
rari studio uistim fuerit quod forte delee¬
tet. urȩ om̃ino ꝓuirib non de ero uolunta¬
ti. Diligimus eñĩ bonam famã urãm: re¬
ueremur quã in uobis audiuimus circa
res dei sollicitudinem et sinceritatem. Et ideo

Expanded text:
Aliqui fratres nonnulla ex his quae me coram Aliqui fratres nonnulla ex his quae me coram audiere loquentem, stilo suo excepere. Quorum unus vobis praesto est, praecentor videlicet Trecensis et archidiaconus Gebuinus; et facile potestis habere, si qua placent, quae ab illo accepta sunt. Tamen si curae vobis, aut curis quandoque vestris vacuum fuerit, et ita dignum judicatis, dignitatis videlicet vestrae promissam praesentiam exspectantibus exhibere filiolis, tunc si quid in manibus inventum, aut nostro posse adhuc elaborari studio visum fuerit quod forte delectet, vestrae omnino pro viribus non deero voluntati. Diligimus enim bonam famam vestram; reveremur quam in vobis audivimus, circa res Dei sollicitudinem et sincerita
Abbreviated transcription (Latin):
et non inuia.Ego causam nonha¬
beo. causam camen diuionensium mo¬
nachorum quia uiri religiosi sunt: meã
facio. Manutenete eam: ut meã. Sic
tamen meam: ut et iusticie sit. Quod
utiq et nos confidimus: et tota fere pa¬
diacono cardinali et legato: fr. B. se
uos non ueni ut mandastis: non mea pi¬
gricia. s catisa fuit non contepnenda.
Siquidem salua urã om̃iumq bonorũ
reuerentia. michi ꝓpositum est nequa¬
quam egredi demonasterio nisi certis
ex causis: quarum ttiq nulla modo se
obtulit. ut licite possem ur̃ȩ inhoc. immo
et nr̃e satisfacere uoluntati. Uerum uos
quid facitis de eo quod iam dudũ ur̃arũ
pͥorum litterarũ ꝓmissione tenemus. ur̃o
scilicet quem adhuc sustinemts aduen¬
tu: Quȩ illa deinde scripta sint. quȩ et
ante uobis fieri iussistis. et nunc requi¬
ritis: om̃ino nescimus. ideoq nichil pa¬
rauimus. Ego enim nescio me quippiã
quandoq scriptitasse de moralib: quod
ur̃e excellentie studio dignum putem.

Expanded text:
et non in via. Ego causam non habeo; causam tamen Divionensium monachorum, quia viri religiosi sunt, meam facio. Manu tenete eam ut meam; sic tamen meam, ut et justitiae sit. Quod utique et nos confidimus, et tota fere paDIACONUM CAt. Quod ad vos non veni ut mandastis, non mea pigritia, sed causa fuit non contemnenda. Siquidem salva vestra omniumque bonorum reverentia, mihi propositum est nequaquam egredi de monasterio, nisi certis ex causis, quarum utique nulla modo se obtulit, ut licite possem vestrae in hoc, imo et nostrae satisfacere voluntati. Verum vos quid facitis de eo quod jamdudum vestrarum priorum litterarum promissione tenemus, vestro scilicet, quem adhuc sustinemus, adventu? Quae illa deinde scripta sint, quae et ante vobis  al. nobis fieri jussistis, et nunc requiritis, omnino nescimus; ideoque nihil paravimus. Ego enim nescio me quidpiam quandoque scriptitasse de moralibus, quod vestrae Excellentiae studio dignum putem.