comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dam putant terram eis medie repro¬
mitti. q̃ habeat terre iudee similitu¬
dinem tam in situ quam in frugibꝰ
Qͦdq infert. uͥ ẽ ds emath & arfat
& sepharuaim. nunquid lib auert̃
dit quod omnib hisdus samaria
scruierit: & ideo capta sit. Sin autẽ
ait tantis diis p̾sidentib xͨ. tribus
facile suꝑauimus. qͣntomagis uos.
immo solam irłm uno deo p̃suleum
cemus faciliꝰ: Tacuitq omnis popłs.
& ñ respondit ei quicqͣm. Siqͥdem
p̃ceptum regis acceꝑant: ut non reᷤ¬
ponderent ei. Uere iustꝰ etechias.
agens cuncta fideliter. & umitiersa
consilio. Ideo enim iusserat blasphe¬
manti assyrio ñ responderi:. ne eũ
alliaiores blasphemias ꝓuocant
Ubude scͥptum ẽ. Me succendas car¬
bones ignis peccatoris. Et inpsal¬
mo legimꝰ. Cum consisteret pecca¬

Expanded text:
dam putant terram eis Mediae repromitti, quae habebat terrae Judaeae similitudinem tam in situ quam in frugibus. Quodque infert, Ubi est Deus Emath, et Arphath, et Sepharvaim? Numquid liberaverunt dit quod omnibus his diis Samaria servierit, et idcirco capta sit. Sin autem, ait, tantis diis praesidentibus, decem tribus facile superavimus, quanto magis vos, immo solam Jerusalem, uno Deo praesule, vincemus facilius? Tacuitque omnis populus, et non respondit ei quidquam. Siquidem praeceptum regis acceperant, ut non responderent ei. Vere justus Ezechias, agens cuncta fideliter universaque consilio. Ideo autem jusserat blasphemanti Assyrio non responderi, ne eum ad majores blasphemias provocaret. Unde scriptum est: Ne succendas carbones peccatoris ; et in psalmo legimus: Cum consisteret
Abbreviated transcription (Latin):
uisset. fractis iantus templ dñi. et
lamminis eiꝰ detͣctis quas iyse affix¬
erat: misit rex assyriorum thartã
&e rapsacen de lachis ad regem ere¬
ne suꝑioris q̃ ẽ inuia agͥ fullonis.
uocaueruntq ad se regem. E gress
est autem ad eos helyachim filiꝰ hel¬
chie p̃positus domus & sobnas scͥba
&e iohe filius asaph a commentariis.¬

Expanded text:
visset, fractis januis templi Domini et visset, fractis januis templi Domini et laminis ejus detractis, quas ipse affixerat, misit rex Assyriorum Tharthan et Rapsacen de Lachis ad regem Ezenae superioris quae est in via agri fullonis, vocaveruntque regem. Egressus est autem ad eos Eliachim filius Elchiae praepositus domus, et Sobnas scriba, et Joae filius Asaph a commentariis
Abbreviated transcription (Latin):
tercio osee filii hela regis isrł. reg¬
nauerit exechias filius achaz re¬
gis iuda. Uiginti &e u. inquit an¬
norum erat cum regnare cepisset:
& fecit quoderat bonum coram
domino: iuxta omnia q̃ fecerat
ctis regib iuda: s neq in his qui
ante eum fuerunt. Adhesit dño.
& non recessit a uestigus eius. fe¬
citq mnandata eius que p̃ceꝑat
dominꝰ moysi: unde &e erat dñs
cum eo: & incunctis ad que ꝓce¬
debat. sapienter se agebat. Re¬
bellauit autem contra regem as¬
syriorum: ce non seruiute ei. In
cuius sexto anno imꝑii. salmana¬
sar rex assyriorum cepit samari
am ce x. trib que appellabant᷑
ifrł. &e tͣnstulit eas in assyrios. eol¬
locauitq ialam &e in abor fluui¬
is gozam. in ciuitatib medorum.
gressus iudeam. obsedit cuntates eius
munitas: uolens eas caꝑe. Cumq
obsidet lachis. misit ad eum exechi¬
as nuncios dicens.Peccaui. Recede
a me: ce omne qͦd imposucris mnfe
ram.Cumq ecͣe. talenta argenti

Expanded text:
tertio Osee filii Ela, regis Israel, regnaverit Ezechias, filius Achaz regis Juda: Viginti quinque, inquit, annorum erat cum regnare coepisset, et fecit quod erat bonum coram Domino, juxta omnia quae David ctis regibus Juda. Sed neque in his qui ante eum fuerunt. Adhaesit Domino, et non recessit a vestigiis ejus, fecitque mandata ejus quae praeceperat Dominus Moysi: unde et erat Dominus cum eo, et in cunctis ad quae procedebat, sapienter se agebat . Rebellavit autem contra regem Assyriorum, et non servivit ei: in cujus sexto anno imperii, Salmanasar rex Assyriorum cepit Samariam, et decem tribus quae appellabantur Israel; et transtulit eas in Assyrios, collocavitque in Hala et Habor fluviis Gozan, in civitatibus Medorum .gressus Judaeam, obsedit civitates ejus munitas, volens eas capere. Cumque obsideret Lachis, misit ad eum Ezechias nuntios, dicens: Peccavi, recede a me, et omne quod imposueris mihi, feram. Cumque trecenta talenta argenti,
Abbreviated transcription (Latin):
minorib: Qͦd si confidis in egyp
&e nc̃ nunquid sine dño ascendi ad
terram istam ut disꝑderem eam
Dñs dixit adme. Ascende suꝑer
terram istam & disꝑde eam. Hy¬

Expanded text:
« Quod si confidis in Aegypt. 10.-- « Et nunc nunquid sine Domino ascendi ad terram istam, ut disperderem eam? Dixit Dominus ad me: Ascende super terram istam, et disperde eam.
Abbreviated transcription (Latin):
& ioheͥ filitis asaph a comm̃tarii.
& dixit ad eos rapsaces. Dicite ete¬
chie. Hec dicit rex magnꝰ rex as¬
syriorum. Que est ista fiducia
qua confidis. aut quo consillo
uel fortitudine rebellare difpo¬
nis: Stiꝑ quem habes fiduciã
quia recrssisti a me: Ecce confi¬
dis suꝑ bacłm artindinctm con¬
ftactum istum suꝑ egyptum:
cui sumurus fc̃nt homo intra¬
bit in manum eius & ꝑforabit
cam. Sic pharaorer egypti om¬
nib qui confiduntin co. Quod
sirespondis mͥ. in domino deo
nro confidimꝰ: nonne ipse ẽ cuiꝰ
abstulit erechias excelsa & altaria.

Expanded text:
is. Et dixit ad eos Rabsaces: Dicite Ezechiae: Haec dicit rex magnus rex Assyriorum: Quae est ista fiducia, qua confidis? aut quo consilio vel fortitudine rebellare disponis? Super quem habes fiduciam, quia recessisti a me? Ecce confidis super baculum arundineum confractum istum, super Aegyptum: cui si innisus fuerit homo, intrabit in manum ejus, et perforabit eam: Sic Pharao rex Aegypti omnibus qui confidunt in eo. Quod si responderis mihi: In Domino Deo nostro confidimus: nonne ipse est, cujus abstulit Ezechias excelsa et altaria,
Abbreviated transcription (Latin):
In qͦ arrogantia considanda rap¬
forcitudo imitat᷑ consuetudinem
ꝓpħarum: ut quod illi solent in ꝓ¬
logis ponere. hec dicit dominꝰ quo
auctoritatem & magnitudinem lo¬
quentis ostendant: iste nẽ dixerit.
hec dicie rex magnus.rer assyrior

Expanded text:
is arrogantia consideranda efortitudo imitatur consuetudinem prophetarum: ut quod illi solent in prologis ponere, Haec dicit Dominus, quo auctoritatem et magnitudinem loquentis ostendant, iste nunc dixerit, Haec dicit rex magnus, rex Assyrior
Abbreviated transcription (Latin):
turus sum. Ultimus autem uerfus
cuiquam uideat᷑ cẽ dtuersum. siqͦd
instns locis nũo dr singłari. ab apło
plitralit̾ ponitur qͥ scribebat ad plu¬
rimos: &e inunum sensum multa co¬
gebat exempla. Arbioͦr solutam q̃sti¬
onem tuam. & nr̃am regłam fuꝑ tͣns¬
lationem uecis instrum̃ti concussã
magis ẽẽ qm motam: &e ñ tam apłm¬
co ñ habetͣ. quam eos qͥ artem contex¬
endarum int̃ se scͥpturarum apł̃ines¬
ciebant q̃fisse aptu locum. tibias¬
fumptum ab eo ponerent destimo¬
nium: qͦd absq acictoritate in sc̃pt᷑a
positum ñ ptitabant. Deniq om̃s
gretie tͣctatores qͥ nob̾ eruditionis fue
in psalmos com̃tarios reliqucrunt.¬
p̃tereunt. liqͥdo confitentes in hebra¬
ico ñ hab̃i. nec ẽẽ in .lxx. interp̃tib.
s in editione uulgata. q̃ grece Rõ
ĩnũ. dr ce in toto orbe diffusa ẽ

Expanded text:
ri. Ultimus autem versus,cuiquam videatur esse diversum, si quod in suis locis numero dicitur singulari, ab Apostolo pluraliter dicatur, qui scribebat ad plurimos, et in unum sensum multa cogebat exempla. Arbitror solutam quaestionem tuam, et nostram regulam super translatione veteris Instrumenti concussam magis esse quam motam. Et non tam Apco non habetur, quam eos qui artem contexendarum inter se Scripturarum Apostoli nesciebant, quaesisse aptum locum, ubi assumptum ab eo ponerent testimonium, quod absque auctoritate in Scriptura positum non putabant. Denique omnes Graeciae tractatores, qui nobis eruditionis suae in Psalmos Compraetereunt, liquido confitentes in Hebraico nec haberi, nec esse in LXX Interpretibus, sed in editione Vulgata quae Graece κοινή dicitur, et in toto orbe diversa e
Abbreviated transcription (Latin):
postolos & eugłistas ea tm̃ de .lxx. in¬
terp̃tib uel suis cił eorum uerb po¬
nere testimonia q̃ cum hebraico cõ¬
sonarent. siq̃ audem ab alnis addita
sunt oĩo negligere: ilico mͥ ñ paruã
q̃stiuncłam detulisti. quod scilicet
hebraico ñ habent᷑ t̾cii & dectii psaĩ¬

Expanded text:
postolos et Evangelistas ea tantum de postolos et Evangelistas ea tantum de terpretibus, vel suis, vel eorum verbis ponere testimonia, quae cum Hebraico consonarent: si qua autem ab aliis addita sunt, omnino negligere: illico mihi non parvam quaestiunculam detulisti, quod scilicet Hebraico non habentur, tertii decimi psal
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ritis iħm ñ est hic: uenite & inde¬
de locum ubi positꝰ fuit dñs. Indci
& hec a cet̃a q̃ sequuntur. uel gene¬
raliteꝵ de omnib iustis arbitrant
intelligi. quorum manasses fudit
sanguinem. & impleurit irłm a por¬
ta usq ad portam: til certe y saiã
de sua ꝓphare morte. qͦd serrandꝰ
sit a manasse serra lignea. q̃ apud
eos certissima tͣditio est. Unde &e no¬
strorum plurimi illud quod de
passione scõrum in epła ad hebre¬
os ponit᷑ serrati sunt: ad ysaie re¬
ferunt passionem. funit explanati¬
disertissimi oratoris sententia
est: felices cẽ artes. si de illis soli arci¬
fices tudicarent. Ae ne a ꝓphanis
t̃m sumere uidear exemplũ: mini¬
rum hoc illud ẽ quod aliis uerbis
ꝓpħa demonstrat. Beatꝰ qui in aui¬
res loguttur audientiũ. Qua felici¬
tate tri filia custochtũ me compotẽ
eẽ fecisti. Nam cum ant̃ioris libri
p̃faciunclam legeres. in qͣ asserti a¬

Expanded text:
quaeritis Jesum, non est hic: Venite, quaeritis Jesum, non est hic: Venite, te locum ubi positus fuit Dominus . Judaei et haec et caetera quae sequuntur, vel generaliter de omnibus justis arbitrantur intelligi, quorum Manasses fudit sanguinem, et implevit Jerusalem a porta usque ad portam; vel certe Isaiam de sua prophetare morte, quod serrandus sit a Manasse serra lignea, quae apud eos certissima traditio est. Unde et nostrorum plurimi illud, quod de passione Sanctorum in Epistola ad Hebraeos ponitur: Serrati sunt , ad Isaiae referunt passionem. LIBER DECIdisertissimi oratoris sententia est, Felices essent  Al. esse artes, si de illis soli artifices judicarent. Ac ne a profanis tantum sumere videar exemplum, nimirum hoc illud est quod aliis verbis Propheta demonstrat: Beatus qui in aures loquitur audientium : Qua felicitate tu, filia Eustochium, me compotem esse fecisti; nam cum anterioris libri praefatiunculam legeres, in qua asserui, A
Abbreviated transcription (Latin):
ut mala scłi ñ uidet: siue ꝓpt̾ mali¬
ciam hominum quorũ ipse peccata
portabat. & uict̾or ascendit. Qͦd aut̃
iuxta hebraieum dr. ueniat pax q
reginescat in cubili suo. ambulet
in directione fuia. sensꝰ quidem ꝑspi¬
euus est: s u̾iborum consequentia q̃
ĩsuc lingue stat idiomate. apud
nos uidet̾ ẽẽ turbata. Qdaut̃ dic
hoc e. Ueniat pax iusti. quamas¬
cendens ad patrem aplis dereliqͥt
dicens. Pacem meam relinqͦ uobis.¬
sensum uenerit. requiescant apłi
non pire s uincere. & et̃na sede reqͥ¬
reqͥescunt in cubilib suis. ambulat
in directionẽ fuam recto itiere. ad
tus ẽ iusttis. erit in pace sepultura
eiꝰ. ablata ẽ de medio: omne refert᷑¬
ad xp̃m absq commirtione ꝑsone.
aplorum cuius sepultura in pace ẽ
& ablata de medio. Neq enim caro
etus uidit corruptionem. nec ꝑman¬
sit in sepulchro. qui ẽ int̃ mortuos
lib. dicente angło ad mulieres. Que

Expanded text:
ut mala saeculi non videret. Sive propter maliut mala saeculi non videret. Sive propter malitiam hominum, quorum ipse peccata portabat, ad Patrem victor ascendit. Quod autem juxta Hebraicum dicitur: Veniat pax, requiescat in cubili suo: ambulet in 665 directione sua, sensus quidem perspicuus est, sed verborum consequentia, quae in suae linguae stat idiomate, apud nos videtur esse turbata. Quod autem dicit, hoc est: Veniat pax Justi, quam ascendens ad Patrem Apostolis dereliquit, dicens: Pacem meam do vobissensum, venerit, requiescent Apostnon perire, sed vincere, et aeterna sede requi Apostoli requiescunt in cubilibus suis, ambulat in directione sua, recto itinere ad tus est justus, erit in pace sepultura ejus, ablata est de medio, omnia referm absque commixtione personae Apostolorum, cujus sepultura in pace est, et sublata de medio. Neque enim caro ejus vidit corruptionem, nec permansit in sepulcro, qui est inter mortuos liber, dicente Angelo ad mulieres: Quem
Abbreviated transcription (Latin):
maliciam. nec eiꝰ qui dixerit. & si imꝑ¬
itus sermone ñ tam̃ scientia. Et iõm
Insimplicitate & sinceritate annun¬
ciaui uob uerbum. Tandem in memet
reũsꝰ uniꝰ diei spacium postulaui: ut
responsio mea nequaqͣm argum̃tum
humani eẽc ingenii. s fructꝰ assiduȩ
lect̾ionis. Itaq omnem scͥpturam m̃de
ꝑlustrans. anmactũti qͦd sic̃ omnnis
pene adromanos epła de uet̃i struct̾a
est instrum̃to: sic & hoc testimoniũ
de psalimis & ysaia ẽẽ contextum. Nã
duo pͥmiu̾s. sepulchrumpatens est
gottur corum. linguis fuis dolose ã¬
gebant: u̾. psalmi funt. Illud autẽ
quod sequit᷑. uenenum aspidum fub
labus cortim. c̃. xxx.ix. psalmi est.
Rurfumq qͦd dr. quorum os male¬
dict̃ione & amaritudine plentm ẽ:
de .ir. psalmo fumptum ẽ. Tres autẽ
uers icłos qͥ sequunt᷑. ueloces pedes

Expanded text:
malitiam, nec ejus qui dixerit: Et si imperitus sermone, non tamen scientia ; et iterum: in simplicitate et sinceritate annuntiavi vobis verbum . Tandem in memet reversus, unius diei spatium postulavi, ut responsio mea nequaquam argumentum humani esset ingenii, sed fructus assiduae lectionis. Itaque omnem Scripturam mente perlustrans, animadverti, sicut omnis pene ad Romanos Epistola de veteri structa est Instrumento, sic et hoc testimonium de Psalmis, et Isaia esse contextum . Nam duo primi versus: Sepulcrum patens est guttur eorum: linguis suis dolose agebant, quinti psalmi sunt quod sequitur: Venenum aspidum sub labiis eorum, CXXXIX psalmi est. Rursumque quod dicitur: Quorum os maledictione et amaritudine plenum est, de nono psalmo sumptum est. Tres autem versiculos qui sequu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsi congregaret in tinum: impleret᷑¬
q quod dictum ẽ congregatio popu¬
lortim circumdabit te. ꝓpt̃ hanc in
excelsum conu̾̃cere. Congregatis
autẽ ꝑ apłos religͥis isrł. & in unum
redactis gregem his qͥ fuerant ante
disꝑsi: om̃s bestie ꝓuocant᷑ uit ueniãt
&e ddeuorent isrł. eosidelicet qͥ crede
noltiert̃. De qͥb apłs. Et enim ꝑtie

Expanded text:
si, congregaret in unum , implereturque quod dictum est: Congregatio populorum circumdabit te: propter hanc in excelsum convertere . Congregatis autem per Apostolos reliquiis Israel, et in unum redactis gregem his, qui fuerant ante dispersi, omnes bestiae provocantur, ut veniant et devorent Israel, eos videlicet, qui credere no
Abbreviated transcription (Latin):
in templo dona uendebant ce sede¬
bant in cathedris pestilentie. &e ha¬
bebant mensas nummulariorum.
omma facientes durpis tuc̾ gr̃a: nes¬
cientes ulud quod sc̃ptam est gratis
accepistis gratis date. Hec autem fu¬
titra dñs repromisit. qui congregat
dispsos ifrł. ad qͦs ce petrꝰ apłs seͥbit

Expanded text:
in Templo dona vendebant, et sedebant in cathedris pestilentiae, et habebant mensas nummulariorum , omnia facientes turpis lucri gratia, nescientes illud quod scriptum est: Gratis accepistis, gratis date . Haec autem futura Dominus repromisit, qui congregat dispersos Israel. Ad quos et Petrus Apost
Abbreviated transcription (Latin):
penitendes. uiet̾em uoluntatẽ nouel¬
la tioluntate subu̾titis. Dñs entmdiᷤᷤ¬
sipat consilia gentium. & reobat co¬
gitationes popłoꝵ. & irritas facituo.¬
luntates pͥncipum: cogitationes aũ
cordiseiꝰ a gnatione & generatione.
& quicqͥd decreũit ñ podest immuta¬
ri. Vultis scrre diu̾sitatem mei ttraq
consilii: Quantum celum locis di¬
stat a derra. & aliud angłorum ali¬
ud hominum habttacłm ẽ: tantiom
mee cogitatones a ur̃is consilus se¬
parant᷑. De meisenim cogitationib
đi. Inscrutabilia tudicia eius: &e in¬
uestigabiles tuc illiꝰ. Porro de ur̃is:
cogitauerunt consilium qͦd ñpotue
runt stabilire. Et in alio loco. Ed¬
cumq iniertos consiltum dissipa¬
bitur: & quicquid locuti fueritis
ñ ꝑmanebte in uob. Pspicua int̃¬
p̃tatione ñ indigent: & iccirco st̾n¬
guntur potiꝰ ꝗtiam disseruntur.
Et quom descendit imber & nix de
celo. & illuc ultra non reuertitur.¬

Expanded text:
entes, veterem voluntatem novella voluntate subvertistis. Dominus enim dissipat consilia gentium, et reprobat cogitationes populorum, et irritas facit voluntates principum . Cogitationes autem cordis ejus a generatione in generationem; et quidquid decreverit, non potest immutari. Vultis scire diversitatem mei vestrique consilii? Quantum coelum loci distat a terra, et aliud Angelorum, aliud hominum habitaculum est, tantum meae cogitationes a vestris consiliis separantur. De meis enim cogitationibus dicitur: Inscrutabilia judicia ejus, et investigabiles viae illius . Porro de vestris: Cogitaverunrunt stabilire . Et in alio loco: Quodcumque inieritis consilium, dissipabitur, et quidquid locuti fueritis, non permanebit in vobis . Perspicua interpretatione non indigent, idcirco stringuntur potius, quam disseruntur. Et quomodo descendit imber et nix de coelo, et illuc ultra non revertetur
Abbreviated transcription (Latin):
fidei &e cognitionem filii dei. intii¬
rum ꝑfectũ. in m̃sitrã etatis plenitu¬
dinis xͥ: ut erpsalmꝰ ille tialeat coap¬
tari. Beatꝰ uir qͥ ñ abiit in confilio
impiorum. Iste gͥuir & filius int̾io¬
ris hominis. de qͦ in letittico crebrꝰ¬
dr. hõ hõ. in eo beatꝰ est qͦd facit
pͥmum & app̾hendit hec. iudicium
ta teneat manu. ce custodiat sabba¬
tum. ne polluat illud. Qͦd sit actc̃
sabbm qͦd p̃cepit obseruandum.
sequens uersꝰ ostendit. Custodieis
inquit manꝰ stias ne faciat omne
malum. Neq emm ꝓdest sedere in
sabbo siue dormire. & eptił in hiari
ẜ si bona faciens qͥescat a mal ⁊ uilss
iniquitatis habeat sabb̃m .i. otium
sertius ẽ peccati. Nos autem in lib̾¬
tatem uocati sumꝰ: qua lib̾tate dona¬
cibum qui ꝑit. s herentes domino

Expanded text:
 cognitionem Filii Dei, in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi; ut ei psalmus ille valeat coaptari: Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum . Iste igitur vir, et filius interioris hominis, de quo in Levitico crebr homo : in eo beatus est, quod facit primum, et apprehendet haec: judicium ta teneat manu; et custodiat sabbatum, ne polluat illud: Quod sit autem sabbatum, quod praecepit observandum, sequens versus ostendit: Custodiens manus 656 suas, ne faciat omne malum. Neque enim prodest sedere in sabbato, sive dormire, et epulis inhiare. Sed si bona faciens, quiescat in malis, et juge iniquitatis habeat sabbatum, id est,servus est peccati . Nos autem in libertatem vocati sumus, qua libertate donacibum, qui perit; sed adhaeren
Abbreviated transcription (Latin):
uidisse testat᷑. sub qͦ erant anime
mr̃m. er qͦunꝰ deseraphin carbonẽ
forcipe cõprehensum ad ysaie decu¬
lit labia purganda. Hoc ẽ altare
& hoc tabnacłm. ad cuiꝰ similitu¬
dinem omnia in exodo facta refe¬
runtur: in quib oblate sunt tucti¬
me sp̃itales do. Auoqͥn de corpora¬
lib hostus ce holocaustis. supͣ idem
testat᷑ ds Ut quid mͥ multitudinẽ
uictimarum tr̃arum dicit dñs :¬
Nenꝰ sum. Holocaustomata arie¬

Expanded text:
sse testatur, sub quo erant animae martyrum . Ex quo unus de Seraphim carbonem forcipe comprehensum ad Isaiae detulit labia purganda . Hoc est altare, et hoc tabernaculum, ad cujus similitudinem omnia in Exodo facta referuntur, quibus oblatae sunt victimae spirituales Deo . Alioquin de corporalibus hostiis, et holocaustis supra idem testatur Deus: Ut quid mihi multitudinem victimarum vestrarum? dicit Dominus. Plenus sum holocaustomat
Abbreviated transcription (Latin):
fua sciꝑ terrã. forncationẽ. immun¬
diciam. passionem. desidium malũ
donec ꝑuemant om̃s in uirtm ꝑfec¬
tum. ce dicant cũ aplo. Nos neminẽ
nouimꝰ scđm carnem. Et si cognoui
illi intelligendisunt. qͦs ardens po¬
eta descͥ̾bens ait. necñ infelix ferro
truncata tuuentꝰ atq exsec̾ta uirum

Expanded text:
onem, immunditiam, passionem, desiderium malum: donec perveniant omnes in virum perfectum, et dicant cum Apostolo: Nos neminem novimus secundum carnem. Et si cognovimilli intelligendi sunt, quos ardens poeta describens ait : Nec non infelix ferro truncata juventus, Atque exsecta virum
Abbreviated transcription (Latin):
ne simꝰ de .ui. dieb in qͥb factus est
nrundꝰ. de quib apli non erant qͥb
dñs loquebat᷑. Si ẽc̃tis de mundo
isto: muncdus utiq amaret quod
suum ẽ. Nẽ aut̃ ñ estis de mundo
isto: qͥa elegiuos. & icc̃co ochit uos
mundꝰ. Et ñ dicat filtus aduene
qͥ adheret dño dicens. separatione
diuidet me cdñs apopło suo. Et ñ
dicat eumuchꝰ: ecce ego lignum ari¬
dum. Lrx. Ne dicat alienigena qui
appositꝰ ẽ dño. Putas ne scparet me
dñs a popłosuo: Et ne dicat eunt¬
chus: quia egosũ lignum aridum.
Qui humiliter he locum intelligt̃.
ad ꝓselitos ex gentib & uere cinũ¬
chos referunt que dñr. quod & ad¬
uene si legem des susceꝑint. & crr¬
cumcidant᷑ cunuchi. qualis finit
candacis regine. qͥ etiam in itinere
ociosus ẽẽ non potat. & ctũ querit
interp̃tem lectionis. xp̃m repperit
quem q̃rebat: ñsint ext̾n a salti¬
de dei. Iyoc autẽ inquitunt dr̃ cont
iudeos qu nobilitatẽ iact̾ant gñis.

Expanded text:
de sex diebus, in quibus factus est mundus, de quibus Apostoli non erant, quibus Dominus loquebatur: Si essetis de mundo isto, mundus utique amaret quod suum est. Nunc autem non estis de mundo isto, quia elegi vos, et idcirco odit vos mundus . Et non dicat filius advenae, qui adhaeret Domino, dicens: Separatione dividet me Dominus a populo suo: et non dicat eunuchus: Ecce ego lignum aridum. LXX: Ne dicat alienigena, qui appositus est Domino: Putasne separet me Dominus a populo suo? et ne dicat eunuchus, quia ego sum lignum aridum. Qui humiliter hunc locum intelligunt, ad proselytos ex gentibus et vere eunuchos referunt quae dicuntur, quod et advenae, si legem Domini susceperint, et circumcidantur, et eunuchi, qualis fuit Candacis ille reginae , qui etiam in itinere otiosus esse non poterat, et dum quaerit interpretem lectionis, Christum reperit quem quaerebat, non sint externi a salute Dei. Hoc autem, inquiunt, dicitur contra Judaeos, qui nobilitatem jactant
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ut reuelet᷑ . Lxx. dꝰ tusticia miscłiam
tͣnstulerẽ. cet̾a similit̃. Gendumua¬
ticimio t̾minado q̃ in aduentu sermo¬
nis dei de falitincła & urtica in cypa¬
rissum myrtamq mutande sunt:
loqtt᷑ ysaias ad illiꝰ temporis audi¬
tores. ut faciant cuncta q̃ rect̾a sunt.
ce parent se aduenttii saluatoris. qͥa

Expanded text:
eveletur. LXX, pro justitia, misericordiam transtulerunt, caetera similiter. Gentium vaticinio terminato, quae in adventu sermonis Dei de saliuncula et urtica in cyparissum myrtumque mutandae sunt, loquitur Isaias ad illius temporis auditores, ut faciant cuncta, quae recta sunt, et parent se adventui Salvatoris, quia
Abbreviated transcription (Latin):
nui. stue ramis: q̃ plantata st̃ secus
decursꝰ aquatum. q̃ fructum suũ
dabune in tempore fuo. & quoꝵ fo
lium ñ deftuet. De quib imũ lig¬
num loquebat᷑ inpsalmo. Ego at̃i
sic̃ oltua fructiftra in domo dm̃i. In¬
derrogemus eos qͥ simplicem tantum
sequintur hystoriam. & elixas caꝵ¬
nes agri comedunt. uittum ligna
plaudant ramis. ce concrepent ma¬
iui: & illud qͦd de fluminib dicituꝵ
flumina plaudent manu qͦ sensti
accipiendũ ẽ. Nec solam montes ce
colles exilient atq cantabunt. & oĩa

Expanded text:
us decursus aquarum, quae fructum suum dabunt in tempore suo, et folium eorum non defluet . De quibus unum lignum loquebatur in psalmo: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Domini . Interrogemus eos, qui simplicem tantum sequuntur historiam, et elixas carnes agni comedunt. Utrum ligna plaudant ramis, et concrepent manu, et illud quod de fluminibus dicitur: Flumina plaudent manu , quo sensu accipiendum sit. Nec solum montes et colles exsilient atque cantabunt; et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. Aꝑi ocłos tuos. & implere pa¬
nib. Et tt̃m. Mitte panẽ tuũ sciꝑ aqͣ.
qͥa in multitudine dierum tuorum
tnuemes eũ. Neq enĩ credendumẽ
qͦd p̃cipiat᷑ uescentib ut ad comeden¬
dum hc̃ panem qͦ corꝑa nutr tuntor
ocłos aꝑire debeant. & sic satitrarq
panib quos in abacue comedit pau¬
ꝑ in abscondito: s ad panẽ doctrine
cohortat᷑ di. quem nͥ aꝑuerimꝰ ocłos
corcdis nr̃i comede ñ possum. De quo
sepe scͥbit & paulus his qͥ fich ce u̾ita¬
tis sermonib nittͥuntur. Precipteq
doct̾ori ut panẽ doctͥne fuȩ mittat
suꝑ omnem aqͣm. &e cuctis infun¬
dat grãm sp̃italem: & seiat quod si
fecerit q̃ p̃cepta sunt: in nouissimo
tp̃rsit p̃mia receptonrꝰ. Satisq indet᷑
iniustum ut qͥ p̃bet elemosmnã. de
iniqͦ mammona faciat s̃ͥ amicos qͥ
cum recipiant in ct̃na tab̃nacła: et
qͥ lp̃itales largit᷑ cibos. datq conser¬
ius eibaria in tp̃r suo. ñnuenat coᷤᷤ

Expanded text:
tum est: Aperi oculos tuos, et implere panibus ; et iterum: Mitte panem tuum super aquam, quia in multitudine dierum tuorum invenies eum . Neque enim credendum est, quod praecipiatur vescentibus, ut ad comedendum hunc panem, quo corpora nutriuntur, oculos aperire debeant, et sic saturari panibus, quos in Abacuc comedit pauper abscondite . Sed ad panem doctrinae cohortatur Dei, quem, nisi aperuerimus oculos cordis nostri, comedere non possumus. De quo saepe scribit et Paulus his, qui fidei et veritatis sermonibus nutriuntur . Praecipiturque doctori, ut panem doctrinae suae mittat super omnem aquam, et cunctis infundat gratiam spiritualem, et sciat quod si fecerit quae praecepta sunt, in novissimo tempore sit praemia recepturus. Satisque videbitur injustum, ut qui praebet eleemosynam, de iniquo mammona faciat sibi amicos, qui eum recipiant in aeterna tabernacula : et qui spirituales largitur cibos, datque conservis cibaria in tempore suo, non inveniat eos
Abbreviated transcription (Latin):
nim egrediemini de idolatͥe sangui¬
ne & deducemini in pace: ut audia
gaudio dectucemini. ut pꝰ umbram
legis. discatis euangłii ueritatem.
Montes enim & colles quos angłos
intelligere posscimꝰ & scõrum animaᷤᷤ.
que ꝓtiarietate ututum montes ap¬
pellant̾ & colles: gaudebt suꝑ peni¬
tentib. & m̃tis leticiam saltib indi¬
cabunt. Qͦd ce dñs loquit᷑ in euͣn¬
gelio. Lecabunt᷑ angłi in celo super

Expanded text:
nim egrediemini de idololatriae sanguine, et deducemini in pace; ut audiatgaudio deducemini: ut post umbram Legis discatis Evangelii veritatem. Montes enim et colles, quos Angelos intelligere possumus, et Sanctorum animas, quae pro varietate virtutum, montes appellantur et colles, gaudebunt super poenitentibus, et mentis laetitiam saltibus indicabunt. Quod et Dominus loquitur in Evangelio: Laetab
Abbreviated transcription (Latin):
es. quim appropinquant fide: et
pinquabit uob̃. An ne hoc putaremꝰ
posse sufficere: statĩ sub iungit. Re¬
sistite cdiabolo. & fugiet a uob̃. De qͦ
fupra dixerat. Aduersaritis ũr dta¬
bolus sic̃ lȩo circinens: querit quẽ

Expanded text:
eis, qui mihi appropinquant fide, et eis, qui mihi appropinquant fide, et ropinquabit vobis. Ac ne hoc putaremus posse sufficere, statim subjungit: Resistite diabolo, et fugiet a vobis . De quo supra dixerat: Adversarius vester diabolus sicut leo circumiens
Abbreviated transcription (Latin):
cata ur̃a. Qͥa gͥ ut ante iam diximꝰ.
noluistis ꝑact̾um reciꝑe semptõmũ.
& miscdias dd fideles. qͣs uob̾ nolen¬
tib susciꝑe. suscepit turba gentiliũ
moneo uos poplares meos ego ꝓpha.
atq contestor. dum dempꝰ ẽ agite pe¬
intentia. Conu̾timini ad eum qui
cuturꝰ est p̃sens. Quertte eum dum
inuemri pot̃. dum estis in corpore.
dum dat᷑ locꝰ penitentie: & querite
ñ locos fide. Qmͦ autem gueratur
ds. in alio loco plemꝰ drr. Sapite de
dno ĩ bonitate & insimplicitate cor¬
dis querite eum: quia inuenitur
ab his qͥñ temptant illum. & appa¬
ret his qͥ ñ sunt eiꝰ increduli. Unde
&e nos scientes illd dict̾um de peccato¬
rib. qͥ longe recedunt a te ꝑibunt.
dum ꝓpe ẽ: ne nr̃is uitiis acq pec¬
catis ꝓcul recedat. Appropinquat
enim appropingntib sibi: & filio
longo post tempore reu̾tenti lȩtus
occurrit. Quã obrem in psalmo
sc̃s canit. Om autẽ adherere dobo¬
num ẽ. Et moyses solus appropin¬

Expanded text:
m diximus, noluistis pactum recipere sempiternum, et misericordias David fideles, quas, vobis nolentibus suscipere, suscepit turba gentilium, moneo vos populares meos ego Propheta, atque contestor, dum tempus est, agite poenitentiam. Convertimini ad eum, quicuturus est praesens. Quaerite eum dum inveniri potest, dum estis in corpore, dum datur locus poenitentiae, et quaerite non loco, sed fide. Quomodo autem quaeratur Deus, in alio loco plenius dicitur: Sapite de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaerite eum: quia invenitur ab his qui non tentant eum: et apparet his, qui non sunt ei increduli . Unde et nos scientes illud dictum de peccatoribus: Qui longe recedunt a te, peribunt, dum prope est, ne nostris vitiis atque peccatis procul recedat. Appropinquat enim appropinquantibus sibi, et filio longo post tempore revertenti, laetus occurrit. Quamobrem sanctus in psalmo canit: Mihi autem adhaerere Deo, bonum e
Abbreviated transcription (Latin):
distat cȩlum a terra. tm distant uie
mer a tuis tiris. & cogitatione s tirȩ
a cogitatione mea. Ne pucetis inquit
difficile ẽe quodspondeo. & tiob̃ inere¬
dibile uudeat᷑. imptum & iniquum
posse saluari. uel popłm tudeortm
uł om̃s qͥ ingentib nesciebant dm̃:
hoc consida re qͦd multa nt̃ mea ue¬
straq consilia sit differentia. & qͣnta
nature ẽ. tanta uoluntatis dit̾isitaᷤ.
Multe enm cogitationes in corde uii¬
ri: consiltũ autem dñi in sempit̃nũ

Expanded text:
distat coelum a terra, tantum distat via mea a viis vestris, et cogitationes vestrae a cogitatione mea. Ne putetis, inquit, difficile esse quod spondeo, et vobis incredibile videatur, impium et iniquum posse salvari, vel populum Judaeorum, vel omnes qui in gentibus nesciebant Deum: hoc considerate, quod multa inter mea vestraque consilia sit differentia, et quanta naturae, tanta voluntatis diversitas . Multae enim cogitationes in corde viri, co
Abbreviated transcription (Latin):
ubum meum qͦdeg̾diet᷑ de ore meo
Pon reuertet᷑ ad me uacutim. sed
faciet quecunq uolui: & ꝓsꝑabit᷑
in his ad que misi illud. Lxx. Q¬
modo si descendat pluina aut nx
de celo. & non reuertatur a do¬
nec inebriet t̾ram & generet ce oriat᷑.¬
& det semen seminanti. &e panem
ad comedendũ: fic erit u̾bum me¬
um qͦd exierit de ore meo. Non re¬
uertet᷑ donec compleat q̃uolui:
mea. Pendent ex suꝑiorib q̃ dñr¬

Expanded text:
dietur de ore meo; non revertetur ad me vacuum, sed faciet quaecumque volui, et prosperabitur in his, ad quae misi illud. LXX: Quomodo si descendat pluvia, aut nix de coelo, et non revertatur, donec inebriet terram, et generet et oriatur, et det semen seminanti, et panem ad comedendum: sic erit verbum meum, quod exierit de ore meo: non revertetur donec compleat quae volumea. Pendent ex superioribus
Abbreviated transcription (Latin):
fagium & uirtꝰ. Et tc̃m. Dñe refu¬
gium factꝰ es nob̃. in generatione &
generatone.De quoꝵ fide ce fupra
legimus. Otrib non ẽ p̃dicatum de
eo uidebunt: ce qͥ ñ audierunt in¬
telligent. Iste destis ẽ omntum. q̃
pat mundo spospondit &e p̃stitit.
¶uiꝰ mistt̾um breui paulꝰ ad ephe¬
sios sermone comp̃hendens: deus

Expanded text:
refugium factus es nobis in generatione et generatione . De quorum fide et supra legimus: Quibus non est praedicatum de eo, videbunt: et qui non audierant, intelligent. Iste testis est omnium, quae Pater mundo spopondit et praestitit, cujus mysterium brevi Paulus ad Ephesios sermone comprehendens: Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
Loquit᷑ gͦ eunuchis qͥ desꝑatione
dixerunt. ecce ego lignum aridum
ne se putent subiacere maledicto
qͦdsterilib dict̾um ẽ: maledict̾us
sterilis qͥñ facit somen in isrł. Si
inquit custodierint sabb̃amca. &
de p̃ceptis meis ea elegerint que
uolti. & ñ ea q̃ ꝑ acidientium tm¬
becillitate concessi. & fedus meũ
siue testam̃tum ommi recnueriÑ
fide: dabo eis in domo mea &e in
demplomeo & in muris firmissi¬
me ciuitatis mee locum &e nom̃
meliꝰ filiis ce filiab. quod nulla
obliuone delebitur. Quistrit
etnuchi supͣdiximus qui sollieto
sunt ea q̃ dei sunt. De quibtis lo¬
quitur &e sapientia q̃ titulo salomo¬
nis scribitur. Beata sterilis imima¬
culata. que ñ cognouit stratum
in delicto. habebit fructũ in uisi

Expanded text:
Loquitur ergo eunuchis, qui desperatione Loquitur ergo eunuchis, qui desperatione dixerunt, Ecce ego lignum arens , ne se putent subjacere maledicto, quod sterilibus dictum est: Maledictus sterilis qui non facit semen in Israel . Si, inquit, custodierint sabbata mea, et de meis praeceptis elegerint ea quae volui, et non ea quae pro audientium imbecillitate concessi, et foedus meum sive testamentum omni retinuerint fide, dabo eis in domo mea, et in Templo meo, et in muris firmissimae civitatis meae locum, et nomen melius filiis et filiabus, quod nulla oblivione delebitur. Qui sint eunuchi supra diximus, qui solliciti sunt ad ea quae Dei sunt; quibus loquitur et Sapientia, quae titulo Salomonis inscribitur: Beata sterilis immaculata, quae non cognovit stratum in delicto, habebit fructum i
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habe testatur: s dat consilium
quas⁊ misccłiam consecutꝰ a dño. uo¬
lens om̃s ẽẽ sic̃ seipsum. Tempꝰ enĩ
ait incollecto ẽ: fuꝑ est ut qͥ habeñ
uxores. sic sint quasi ñ habeant.
Qui enim lib̃uocat᷑ est a seruitute
ce officio contugali: iste tiere serimiᷤᷤ¬
e xp̃i. Qa hec dicit dñs euntichis.
Si custodierint sabb̃amea. c elege¬
rint q̃ egouolui: & denu̾nt fedus
⁊meum. dabo eis in domomea et
inmuris meis locum &e nom̃ meli
a filiis ce filiab nomen sempiter¬
num dabo eis qͦd non ꝑibit .Lxx.
Hec dictt dñs eunuchis. Qui cu¬
stodierint sabbata mea ct elegerin
q̃ egotiolo. & dent̾unt destamentum
meum.dabo eis in domomea & in
muromeo locũ nominatum melio¬
rem filiis & filiab: nom̃ semptt̃nũ
dabo eis & ñ deficiet.Dto ꝓpofu¬
erat ꝓselitos &e eumuchos. Prtus
loquitur de canuchis. datq eis
p̃cepta uuendi. & futurorum p̃¬
mra pollicet᷑: e post eosuenit ad
ꝓselitos. illis qͦ similia repiittens.

Expanded text:
non habere testatur, sed dat consilium quasi misericordiam consecutus a Domino, volens omnes esse sicut seipsum: Tempus enim, ait, in collecto est: superest, ut et qui habent uxores, sic sint quasi non habeant . Qui enim liber vocatus est a servitute et officio conjugali, iste vere ser quia hec dicit Dominus eunucis. Qui custodierint sabbata mea et elegerint que volui et tenuerint fedus meum: dabo eis in domo mea et in muris meis locum et nomen melius a filiis et a filiabus nomen sempiternum dabo eis quod non peribit. Haec dicit Dominus eunuchis: Qui custodierint sabbata mea, et elegerint quae ego volo, et tenuerint testamentum meum, dabo eis in domo mea, et in muro meo locum nominatum, meliorem filiis et filiabus: nomen sempiternum dabo eis et non deficiet. Duo proposuerat, proselytos et eunuchos. is praecepta vivendi, 658 et futurorum praemia pollicetur. Et post eos venit ad proselytos, illis quoque similia repromittens.
Abbreviated transcription (Latin):
a t̾ra distat. tm mee cogitationes
a cogitationib hõtũ separate sun
Ego enim clem̃tissimꝰ sum.⁊ mul¬
tus ad ignoscendũ. Uultis & aliã
acciꝑe similitudinem:. Quomͦ im¬
ber ce nix descendie de celo. & illtic
ultra ñ reu̾at᷑. s in ebriat derram ce
infundit eã & uaria semina pultu¬
lat. ut plenis segetib ꝑanes in tisus
hominũ ꝓcrcent᷑. sic reꝓmissionis
meȩu̾btim qͦd semel pollicitꝰ fum &
qͦd eg̃ssum ẽ de ore meo. irritum nẽ.
s omnia oꝑe complebunt᷑. Iuxta a¬
nagogen duplex intelligentia ẽ qͦd
u̾bum dñi uł ille sit de qͦ scͥptum ẽ
in pͥncipio erat u̾bum. & ũbum erat
aptd dm̃. & ds erat ũbum: qͥ ñ ret̾i¬

Expanded text:
a terra, tantum meae cogitationes a cogitationibus hominum separatae sunt. Ego enim clementissimus sum, et multus ad ignoscendum. Vultis et aliam accipere similitudinem? Quomodo imber et nix descendit de coelo, et illuc ultra non revertetur, sed inebriat terram, et infundit eam, et varia semina pullulat, ut plenis segetibus panes in usus hominum procreentur: sic repromissionis meae verbum, quod semel pollicitus sum, et quod egressum est de ore meo, irritum non erit; sed omnia opere complebuntur. Juxta anagogen duplex intelligentia est, quod verbum Domini vel ille sit, de quo scriptum est: In principio erat Verbum, et Verbum erat ap
Abbreviated transcription (Latin):
AAd punct̾um in modico dereliqͥ te :
⁊ & inmiserationib magnis congre¬
gabo de. In mom̃ito indignationis
absconch faciem meam parumꝑ a
te: & in miscđia semꝑit̾na misertus¬
⁊ sum dui. dixit redemptor tuus dñs.
Lxx. Non ut mulierem derelictam
ce pusillammem uocauit de dñis:
neq ut mulierem q̃ ab adolescent¬
a odiosa ẽ dixit dñs d̾s tuus. Cp̃re
modico reliqͥ te: & cum misedia ma¬
gna miserebor tui. In furore paruo
au̾ti faciem meam a te: & in miscdia
sempit̾na miserebor tui. dixit qͥ eru
te te. Hic amici tudeorum uelificãt
mulierem derelict̾am. & uxorem ab
adolescentia abiectam quam ad pu
per faciem fuã susceꝑit eam in mise¬
ricordiis semptõtis. & dolorem p̾ti¬
tum gatidio c̃õmutarit. Hoc iuxta
dicit qͣsi derelict̾am mulierem et
pusillammem uocatam ã dño. ne¬
q fic̃ uxorem q̃ ab adolescentia o¬
dio habita sit: s iec̾co se eã ad modi¬
cum reliqͥsse.⁊ au̾tisle faciem suam.

Expanded text:
ico dereliqui te: et in miserationibus magnis congregabo te. In momento indignationis abscondi faciem meam parumper a te: et in misericordia sempiterna misertus sum tui, dixit redemptor tuus Dominus. LXX: Non ut mulierem derelictam et pusillanimem vocavit te Dominus, neque ut mulierem, quae ab adolescentia odiosa est, dixit Deus tuus. Tempore modico reliqui te: et cum misericordia magna miserebor tui. In furore parvo averti faciem meam a te: et in misericordia sempiterna miserebor tui: dixit qui eruit te Dominus. Hic amici Judaeorum vilificant mulierem derelictam et uxorem ab adolescentia abjectam, quam ad punper faciem suam susceperit eam in misericordiis sempiternis, et dolorem praeteritum, gaudio commutarit. Hoc juxta dicit quasi derelictam mulierem, et pusillanimem vocatam a Domino: neque sicut uxorem, quae ab adolescentia odio habita sit; sed idcirco se eam ad modicum reliquisse, et avertisse faciem suam,
Abbreviated transcription (Latin):
quentitis sibibentur potiꝰ aquie ꝗͣ
comedent᷑. Est autem & pecunta
pessima siue argentii quod reꝓ¬
bat scͥptora dicens. Pecunia que
datur cum dolo. quiasi testa repu¬
tabitur. Et in alio loco. Argentũ
ur̃m repbum. Ot est argentum qd
dei eloqunis comparadur. Eloqͥa
dni eloquia casta. argentum igne
examinatum derre. purgatum sep¬
duplum. Sp̃to gͥ illo argento &e pe¬
cumis qͥb aquas dñi emere non
possumꝰ. ꝑgamꝰ ad eum qͥ tenens
calicem sacramenti discipłis loq̃¬
batur. Accipite & bibite. hic est
sanguis m̃s. qui ꝓuobis effundet᷑
in remissionem peccatorum. Qa
tintim miscute & sapĩa ĩ cratere
suo. om̃s stultos scłi mundiq sapi¬
entiã ñ habentes ꝓuocans ad biben¬
dum Et ñ solum uintum emamꝰ
s ce lac: qͦd figcat timocentiam par¬
uulors. Qui mos ac typꝰ in occiden¬
de dicebat ce paulus. Lac uob potũ
dech. ñ solitum cibum. Et petrrꝰ.
Quasi mͦ nat paruuli rationabi¬
le lac desicdate. Unde & moyses ui¬

Expanded text:
 biberentur potius aquae, quam comederentur. Est autem et pecunia pessima, sive argentum, quod reprobat Scriptura, dicens: Pecunia, quae datur cum dolo, quasi testa reputabitur ; et in alio loco: Argentum vestrum reprobum . Et est argentum quod Dei eloquiis comparatur: Eloquia Domini, eloquia casta: argentum igne examinatum terrae, purgatum septuplum . Spreto igitur illo argento et pecuniis, quibus aquas Domini emere non possumus, pergamus ad eum, qui tenens calicem Sacramenti, discipulis loquebatur: Accipite et bibite, hic est sanguis meus, qui pro vobis effundetur in remissionem peccatorum . Quod vinum miscuit et sapientia in cratere suo, omnes stultos saeculi mundique sapientiam non habentes, provocans ad bibendum: et ut non solum vinum emamus, sed et lac, quod significat innocentiam parvulorum, qui mos ac typus in Occidente dicebat et Paulus: « Lac vobis potum dedi, non solidum cibum . » Et Petrus: « Quasi modo nati parvuli rationabile lac desiderate . » Unde et Moyses, vi
Abbreviated transcription (Latin):
stituam tiob̃ testam̃tum et̃nuim. sca
dauid fidelia. Neqͥs putaret audi¬
tum carnis oẽ. ñ m̃tis. ad quem co¬
hortat᷑ audituros sermo dicinus.
ñ carnis illis bona s anime polli¬

Expanded text:
stituam vobis testamentum aeternum, sancta David fidelia. Ne quis putaret auditum carnis esse, non mentis, ad quem cohortatur audituros sermo divinus, non carnis illis bona, sed animae polli
Abbreviated transcription (Latin):
Qiͦ bona q̃ antine reꝓmissa funt. ñdi¬
citie & corporis sanitas & scłi digni¬
tates. q̃ ce phylosophi appellant in¬
differentias.i. nec bonanee mala.
& ꝓ utentiũ qͣlitate uariant᷑: s il¬
la credenda sunt ad q̃ nos cohortat
ds. Declina amalo ce facbonum Sin
acitẽ bona anime. honestas uͥtutesq
dicunt᷑. gͦ mala ñ &e pauiꝑtas & infir¬
mitas corpis & ignobilitas accipien

Expanded text:
 bona, quae animae repromissa sunt, non divitiae, et corporis sanitas, et saeculi dignitates, quae etiam philosophi appellant indifferentia, id est, nec bona, nec mala, et pro utentium qualitate variantur; sed illa credenda sunt, ad quae nos cohortatur Deus: Declina a malo, et fac bonum . Sin autem bona animae, honestas virtutesque dicuntur; ergo et mala, non paupertas, et infirmitas corporis, et ignobi
Abbreviated transcription (Latin):
fiet in eofons aq̃ salientis in tutam
plo. Siquis sitit tienat ad me &
bibat. Qui bibit de aqͥ quam ego
dedero ei: flumina de uentre eiuis
ipse de se loquitur. Me derelique¬
runt fontem aquetiue. &e foderui
sͥ lacꝰ contͥtos. qͥ ñpossunt aquas
continere. Has aquas spargunt no
bes. ad quias ꝑuenit u̾itas dei. sicut
scͥptum ẽ. & nubes spargunt iustici¬
am. Precipit᷑q sitientib ue nequa¬
quam bibant aquas syor turbidaᷤ
& tumentes gurgites assyrioricm:
s ꝑgant ad aguas syloe q̃ tiadun
cum silentio. nec timeant eloquii
pauꝑtatem.si argendum forte non
habeant. s audiant apłm dicentẽ
Grã salui facti estis. Et dñm addiᷤ¬
cipulos. Gratis accepistis gratis da¬
te. Mirumq in modum eintint
aquas absq pecunia:. &e ñ bibunt
eas s comectunt. Ipse enim &e aqua
& painis ẽ. qͥ de celo des cendit. Gͦ
qͦd in qͥb dam cremplarib legiti¬

Expanded text:
eo fons aquae salientis in vitam m: « Si quis sitit, veniat ad me et bibat. » Qui biberit de a qua quam ego dabo ei, flumina de ventre ejus ipse de se loquebatur: Me dereliquerunt fontem aquae vivae: et foderunt sibi lacus contritos, qui non possunt aquas contas pervenit veritas Dei. Sicut scriptum est: Et nubes spargant justitiam . Praecipiturque sitientibus, ut nequaquam bibant aquas Sior turbidas, et tumentes gurgites Assyriorum; sed pergant ad aquas Siloe, quae vadunt cum silentio; nec timeant eloquii paupertatem, si argentum forte non habeant , sed audiant Apostolum dicentem: Gratia salvi facti estis ; et Dominum ad discipulos: Gratis accepistis, gratis date . Mirumque in modum emunt aquas absque pecunia; et non bibunt eas, sed comedunt. Ipse enim et aqua et panis est, qui de coelo descendit . Ergo quod in quibusdam exemplarib
Abbreviated transcription (Latin):
commutatione tuntm ce lac. Q¬
re appenditis argendum ñ ĩ pam¬
b. & laborem urm ñ in saturita
te: Lix: Qui sititis ite ad aquiã
& qͦtquot ñ habetis pecuniam e¬
untes emite & comedite: & ambu¬
late &e emite absq pecunia. & abs¬
q p̃cio uinum ce adipem. Quare
emitis pecunia. & laborem ur̃m
ñ in saduritate: Uerbum hebrat¬
el dixerat. qͦd ẽẽt ambigium & uł
int̾iectionem uocantis. uel tie sig¬
nficaret. hic in pͥncipio capłi pos¬
tum ẽ & neguaquiam plangentis.
logitur. s uocantis affectu. Qa gͦ
uas fictum condra eccłiam dixerat
conterendum. & omnem uocem
linguamq q̃ se armauerat cont᷑
dentes ad flutirum de qui replet᷑
aqͥs. & ciriuis impetus letificat cui¬
tatem dei. ut bibant aquas de fon¬
tib saluatoris qͥ loquitur ad santa¬
ritanam. Si setres giãm di. &e qtris

Expanded text:
ommutatione vinum et lac. Quare appenditis argentum non in panibus, et laborem vestrum non in saturitate? 643 LXX: Qui sititis, ite ad aquam, et quotquot non habetis pecuniam, euntes emite, et comedite, et ambulate, et emite absque pecunia et absque pretio vinum et adipem. Quare emitis pecunia, et laborem vestrum non in saturitatem? Verbum Hebraiel dixeram , quod esset ambiguum, et vel interjectionem vocantis, vel vae, significaret, hic in principio capituli positum, nequaquam plangentis legitur, sed vocantis affectu. Quia ergo omne vas fictum contra Ecclesiam dixerat conterendum, et omnem vocem linguamque, quae se armaverat contra dentes ad fluvium Dei, qui repletus est aquis, et cujus impetus laetificat civitatem Dei, ut bibant aquas de fontibus Salvatoris, qui loquitur ad Samaritanam: Si scires gratiam Dei, et quis
Abbreviated transcription (Latin):
ta in scłn scħ. Et in alioloco. Deus
ipse fidelis manet: negare seipfum
ñ potest. Et in alio locoscribens ad
timothcum. fidelis sermo. &e omni
acceptione dignꝰ. Hoc atitẽ pactũ
qͦd dñs pollicetur ñ erit breue ⁊ umꝰ

Expanded text:
saeculi . Et in alio loco: Deus ipse fidelis manet: negare seipsum non potest . Et in alio loco scribens ad Timotheum: Fidelis sermo, et omni acceptione dignus . Hoc autem pactum, quod Dominus pollicetur, non er
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiam: qn ponunt heretici in cr¬
celso os fuũ. & lingua eor ꝑtransit
inderra. Qͦdq sequit᷑. &e obnoxii
tuii crunt in ea: obelo p̃notauimꝰ
qͦdñtam a bex. quam a malis scͥpto¬
rib uidetcr additum. Cum autẽ
omnẽ uocẽ furgentem aduersñ se
eccłia tucerit: te seririentib dño &
obedientib erte hereditas et̾na pos¬
qͥfacit iusticiam de deo natus est.
quib dñs loquitar. Estote sancti

Expanded text:
ponunt haeretici in excelsum os suum, et lingua eorum pertransit ad terram. Quodque sequitur: Et obnoxii tui erunt in ea, obelo praenotavimus, quod non tam a LXX quam a malis scriptoribus videtur additum. Cum autem omnem vocem surgentem adversum se Ecclesia vicerit, tunc servientibus Domino et obedientibus erit haereditas, aeterna posqui facit justitiam, de Deo natus est. Quibus loquitur Dominus: Estote sancti,
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo. Dic̃ adipe &e pinguedine
repleat᷑ anima mea. Et in aliolo¬
co. Eibauit eos de adipe frumenti
ce de petra melle saturauit eos. Qui
adiꝑes ñ aliud qͣm mmisticam carnẽ
sonant. A quam dñs discipłos hor¬
tabat᷑ dicens. Nisi manducatiertts
carnẽ meã ce bibitis sangumẽ me
tum: ñ habebitis uitã in uob̃. Un¬
de & in gichsemani tͣditus ẽ. quod
sig̃cat tiallem adiꝑem siuie pinguis¬
simam. Dimulq increpat cos qui
sequunt᷑ sapientiã scłarem. &e ꝑu̾¬
uersas hereticoꝵs simulatasq docꝰ¬
trinas. & pharis eors tͣdidiones.om¬
nemq: falsi nominis scĩãm q̃ elcua¬
tur contͣ dm: &e magnis p̃cns ac la¬
bore continuo appendunt argen¬
tum ꝑ ea disetplina in q̃ñsunt pa¬

Expanded text:
psalmo: Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea ; et in alio loco: Cibavit eos de adipe frumenti, et de petra melle saturavit eos . Qui adipes non aliud quam mysticam carnem sonant. Ad quam Dominus discipulos hortabatur, dicens: Nisi comederitis carnem meam, et biberitis sangun habebitis vitam in vobis . Unde et in Gethsemani traditus est, quod significat vallem adipeam, sive pinguissimam. Simulque increpat eos, qui sequuntur sapientiam saecularem et perversas haereticorum simulatasque doctrinas, et Pharisaeorum traditiones, omnemque falsi nominis scientiam, quae elevatur contra Deum, et magnis pretiis ac labore continuo appendunt argentum pro ea disciplina, in qua no
Abbreviated transcription (Latin):
conseguentib dr manfestiꝰ. Et om¬
nem linguam resistentem tͥ in iudi¬
cio tudicab:. ꝑdens sapientiam sapi¬
entrum. & prtidentiam prudentiũ
reprobans. Cunctosq hereticorũ
pͥncipes & iudeorum magistros. ce
mundi philosophos quos faber il¬
le conflaucrat duo tudicio condem¬
nabis. qͦm &e reginasaba condenna¬
bit incredulos & nimuite. C con¬
trario tustificabit᷑ sodoma. compa¬
ratione ptioris irłm. Post hec infer¬
tur q̃ sunt p̃mia fut᷑orum. ne cas¬
sum putent ẽe certamen. & p̃senti
morte fimiri. Hec ẽ hereditas sc̃r¬
ta ꝑpetua. & retributio laborum.

Expanded text:
consequentibus dicitur manifestius: Et omconsequentibus dicitur manifestius: Et omnem linguam resistentem tibi in judicio judicabis, perdens 642 sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobans. Cunctosque haereticorum principes, et Judaeorum magistros, et mundi philosophos, quos faber ille conflaverat, tuo judicio condemnabis. Quomodo et Regina Saba condemnavit incredulos, et Ninivitae: et e contrario justificabitur Sodoma comparatione pejoris Jerusalem . Post haec infertur quae sint praemia futurorum, ne cassum putent esse certamen, et praesenti morte finiri. Haec est haereditas serta p