comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne libertatis obdiceres. Augͣ. Pingis
tͥ ipse qđ placet. cui uacat. inani corde
inania uolucare fantasmata. Cur
enim tu adminicula gr̃e supponis uo
luntati bonȩ: cum uoluntas mala nul¬
lo innitat᷑ ad miniculo. ut mala sit
uel mala eẽ ꝑsistat: Anhic libratua.
quam conaris ex utraq parte ꝑȩqͣlia
mom̃ta suspende. ut uoluntas qͣntũ est
admalum tantũ sit etiam ad bonũ
libera. uergendo in unam partem. de
indicat delirantẽ: Iuł̃. Sic em̃. et
in illo oꝑe qđ romam misisti. disputas
uoluntas quȩ lib̃am malis ẽ: libera
in bonis ñ est. Auõ. Cur non addis
qđ ibi legisti:. si liberata nonest: aut qͥd
ẽ qđ ait dñs. cũ defructib palmitum
hoc est de bonis actib loqueret᷑. sine me
nichil potestis facere: nͥ quia nemo ad
putat liberum eẽ quemquã adagendũ
bonũ: liberum gͦ dicis: qđ nisi malũ
facere non posse contendis. Inueni si
potes alteram diffinitionẽ rci non lib̃e:

Expanded text:
ne libertatis obduceres. AUG. Pingis ne libertatis obduceres. AUG. Pingis tibi ipse quod placet, cui vacat inani corde inania volutare phantasmata. Cur enim tu adminicula gratiae supponis bonae voluntati, cum voluntas mala nullo innitatur adminiculo ut mala sit, vel mala esse persistat? An hic libra tua, quam conaris ex utraque parte per aequalia momenta suspendere, ut voluntas quantum est ad malum, tantum etiam sit ad bonum libera, vergendo in unam partem te indicat delirantem? CXVIII. JUL. Sic enim et in illo opere quod Romam misisti, disputas: « Voluntas quae libera in malis est, libera in bonis non est. » AUG. Cur non addis quod ibi legisti, « si liberata non est » ? Aut quid est quod ait Dominus, cum de fructibus palmitum, hoc est de bonis actibus loqueretur, Sine me nihil potestis facere ; nisi quia nemo ad putat liberum esse quemquam ad agendum bonum; liberum ergo dicis, quod nisi malum facere non posse contendis. Inveni, si potes, alteram definitionem rei non liberae,
Abbreviated transcription (Latin):
bile uoluntati hominis. deflectere a ma¬
lo & facere bonum: s ei uoluntati quã
ds̃ adiuuat gratis. ñ quã iulianus in¬
flat ingratus. Iuł. Taceo interm qͣ
rabie in totam legem fremas: quam credis
ea imꝑasse mortalib quoꝵ apud eos
nullam facultatem uideret Auõ.on
ẽ uerũ qđ dicis. Hȩc imꝑat ds̃ quȩ fieri
possunt: s ipse dedit ut faciant eis qui
facere possunt & faciunt: & cosqͥ non
possunt. imꝑando admonet & ase posce¬
re ut possint. Et qđ non omĩa ab uno¬
quoq scõꝵ fiunt: nouit ds̃ quẽ ad mo¬
dum eis adhumilitatẽ consulat: quibus
cotidie dicentib dimitte nob̃ debita nr̃a
sic opitulat᷑ adhabendam obȩdientiam.
ut sit unde etiam ueniam largiatur. Iuł.
S quero cũ quib poetis intalẽ in cur¬
reris ippocrinẽ. ut bim̃brẽ bestiam fin¬
geres: Non quidem carminando s: blas¬
phemando. cuiꝰ corpus de mala necessi¬
tate formares: & solam faciem nomi¬

Expanded text:
bile voluntati hominis deflectere a mabile voluntati hominis deflectere a malo et facere bonum; sed ei voluntati quam Deus adjuvat gratis, non quam Julianus inflat ingratus. CXVI. JUL. Taceo interim qua rabie in totam legem fremas, quam credis ea imperasse mortalibus, quorum apud eos nullam facultatem videret. AUG. Non est verum quod dicis. Haec imperat Deus, quae fieri possunt: sed ipse dedit ut faciant, eis qui facere possunt et faciunt; et eos qui non possunt, imperando admonet a se poscere ut possint. Et quod non omnia ab unoquoque sanctorum fiunt, novit Deus quemadmodum eis ad humilitatem consulat, quibus quotidie dicentibus, Dimitte nobis debita nostra , sic opitulatur ad habendam obedientiam, ut sit unde etiam veniam largiatur. CXVII. JUL. Sed quaero cum quibus poetis in talem incurreris Hippocrenem, ut bimembrem bestiam fingeres, non quidem carminando, sed blasphemando, cujus corpus de mala necessitate formares, et solam faciem nomi
Abbreviated transcription (Latin):
neq qui rigat. s qui increm̃tum dat ds̃.
Hoc ẽ aũt increm̃tũ. ut unusquisq obedi¬
at p̃ceptis dĩ: qđ non fit quando uere
fit. nisi caritate unde. eccłia increm̃tũ
corporis facit in ȩdificationẽ sui. in ca¬
ritate. Istam caritatẽ: non dat nisi ds̃.
Caritas enim: ex dõ ẽ. Hanc uos int̃ adiu¬
toria gr̃e quȩ commemoratis. nominare
non uultis: ne hoc ipsum qđ obedimꝰ dõ
eiꝰ eẽ gr̃ȩ̃ concedatis. Putatis quippe
isto modo auferri uoluntatis arbitriũ:
cum hoc quisquã facere nisi uoluntate
non possit. S qđ uos non uultis. p̃parat᷑
uoluntas a dñe:. Non forinsecus sonãtib¬
u̾bis. s sicut orante exauditaq regina con-¬
u̾tit ds̃ & transtulit indignationẽ regis
in lenitatẽ. Sicut enim hoc diuino et oc¬
culto modo egit in hominis cordesic ope
dicis eẽ possibile. Idest facere malum:
non aũt ẽẽ possibile. deflectere ã malo
& facere bonum: Auoꝰ. Dico eẽ possi¬

Expanded text:
incrementum dat Deus . Hoc est autem incrementum, ut unusquisque obediat praeceptis Dei: quod non fit, quando vere fit, nisi charitate. Unde Ecclesia incrementum corporis facit, in aedificationem sui, in charitate . Istam charitatem non dat nisi Deus: charitas enim ex Deo est . Hanc vos inter adjutoria gratiae quae commemoratis, nominare non vultis, ne hoc ipsum quod obedimus Deo, ejus esse gratiae concedatis. Putatis quippe isto modo auferri voluntatis arbitrium: cum hoc quisquam facere nisi voluntate non possit; sed quod vos non vultis, Praeparatur voluntas a Domino ; non forinsecus sonantiberbis, sed sicut orante exauditaque regina convertit Deus et transtulit indignationem regis in lenitatem . Sicut enim hoc divino et occulto modo egit in hominis corde; sic opdicis esse possibile, id est, facere malum, non autem esse possibile deflectere a malo et facere bonum . AUG. Dico esse possi
Abbreviated transcription (Latin):
agnis licet impeditus
laboribus. quos intuen¬
ti michi hac tempestate
çccłiarum statum. par¬
tim indignatio ingerit.
partim miseratio:Non
abim tamen ꝓmissionis meȩ fidem:
UII  Tut qui fueram factus debitor. sol¬
uei uoq eẽ curartm. Nam in libris. qͦs
a ini scripta dictaui. pollicitus sum
si. l quod studus obsisteret euenirit
in nodi. Occursurum me ꝓtinus eoꝵ
Mientis omnib. qui ex sententia ma¬
N.ꝵ. traducem peccati. idest malum
Nde defenderent: a quo sum hactenus
Nre. uaria & indissimulabili necessita
pensus. Augustinus.
Im imiteris turbantium. Post illa
Tipta. & post has tuas laudes: quibꝰ
eicis uirum magno uirtutum ful
Ionspicuum. a ur̃o errore lib̾atum:
In tͥ. que catholica lumina. in scãrũ
urarum tractatione clarissima. hoc
Cbrio. idest manicheoꝵ appellatiõe.
Care coneris. Iulianus.
im ut primum respirare licuit. con¬
a erat. quantum maxime tulisset

Expanded text:
agnis licet impeditus angoribus, quos intuenti mihi hac tempestate Ecclesiarum statum, partim indignatio ingerit, partim miseratio; non abjeceram tamen promissionis meae fidem; videlicet ut qui fueram factus debitor, solvendo quoque esse curarem. Nam in libris quos Augustini scripta dictavi, pollicitus sum, si nihil quod studiis obsisteret, eveniret incommodi, occursurum me protinus eorum argumentis omnibus, qui ex sententia Manichaeorum traducem peccati, id est, malum naturale defenderent: a quo sum hactenus munere varia et indissimulabili necessitate suspensus. AUGUSTINUS. Utinam imiteris Turbantium post illa tua scripta, et post has tuas laudes, quibus eum dicis virum magno virtutum fulgore conspicuum, a vestro errore liberatum! i, quae catholica lumina in sanctarum Scripturarum tractatione clarissima hoc opprobrio, id est, Manichaeorum appellatione, offuscare coneris. II. JUL. Verum, ut primum respirare licuit, consilium erat, quantum maxime tulisset
Abbreviated transcription (Latin):
comp̃hesum putamꝰ. Consulamꝰ gͥ iusti¬
ciam iudicantis: ut & iliꝰ testimonio cla¬
reat. utrum bene cinctumsit hislimitib
genus om̃tno peccati. Imputat neds qd̃
scit non posse uitari: At nulla iusticiaẽ:
& sumina deformitas. Inimosi hoc fiat:
non puniunt᷑ peccata s crescunt. A ui¬
stoenĩ iudice culpa pumirisolet. Ea
si in ipsum arbitrum usticie corruptiõe
ꝑuadat: uindicata est de iudice ñ pum¬
ta. Non gͦ imputat iusticia in ꝑeccatũ:

Expanded text:
comprehensum putamus. Consulamus ergo justicomprehensum putamus. Consulamus ergo justitiam judicantis, ut et illius testimonio clareat, utrum bene cinctum sit his limitibus genus omne peccati. Imputatne Deus quod scit non posse vitari? At nulla justitia est, et summa deformitas: imo si hoc fiat, non puniuntur peccata, sed crescunt. A justo enim judice culpa puniri solet: ea si in ipsum arbitrum justitiae corruptione pervadat, vindicata est de judice, non punita. Non ergo imputat justitia in
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ nos questiou̾teretur. utrum eẽt malũ:
in qua questione susciꝑes ostende malum
c̃ẽ. quia id a me negatum eẽt. Cum uero
id neut̃ nr̃m neget. neut̃ hinc ambigat:
quid poscis ut ambigat᷑ unde ñ ambigit᷑.
nisi loquendi libidine. ut ñ u̾boꝵs meoꝵ
con in ctione .s. libroꝵ tuoꝵ multitudine
głeris. Iul At idẽẽ testant᷑ & frequentata
uicia: & seuera indicia: constitit gͦ cẽ pecca¬
tum. Querimuis quid sit. utrum corpus
aliqđ sit qđ ex multis compositum uideat᷑.
Ansingłare quiddam. sicut unũ aliqđ elem̃¬
cum uel ꝑcogitationẽ areliquoꝵ cõmuni¬
one purgatum. Porro nichil hoꝵ ẽ. Qͥdest
gͦ: Appetitus lib̾e uoluntatis quẽ ꝓhibet
iusticia: uel utdiffinitione utam̃ priore uo¬
luntas faciendi qđ iusticia uetat. & unde li¬
berumest abstinere. Considera gͦ utrum ex¬
tra terminos diffinitionis huiꝰ peccatum
nequeat inueniri: ne alibi uagetur qđ nos

Expanded text:
inter nos quaestio verteretur, utrum esset malum, inter nos quaestio verteretur, utrum esset malum, in qua quaestione susciperes ostendere malum esse, quia id a me negatum esset: cum vero id neuter nostrum neget, neuter hinc ambigat; quid poscis ut ambigatur unde non ambigitur, nisi loquendi libidine; ut non verborum meorum convictione, sed librorum tuorum multitudine. JUL. At id esse testantur frequentata vitia et severa judicia: constitit ergo esse peccatum. Quaerimus quid sit; utrum corpus aliquod sit, quod ex multis compositum videatur; an singulare quiddam, sicut unum aliquod elementum, vel per cogitationem a reliquorum communione purgatum. Porro nihil horum est. Quid est ergo? Appetitus liberae voluntatis, quem prohibet justitia: vel, ut definitione utamur priore, Voluntas faciendi quod justitia vetat, et unde liberum est abstinere. Considera ergo, utrum extra terminos definitionis hujus peccatum nequeat inveniri, ne alibi vagetur, quod nos
Abbreviated transcription (Latin):
suppliciumẽ & pena peccati. bonũ qui¬
dem opus asseras eẽ dampnantis. s: dãp¬
nati exitum malum: Non in quam cer¬
nis nisi hec ea ratione distinguas: adhoc
te ꝑduerut dicas homines malis oꝑibus
suis. non admala que patiant᷑ grauiora
tamfalsum est. & tanta uanitate dicitur:
ut ista saꝑc tancum sit malum qͣntum ẽ
etiam cordis cȩci supplicium. Igit᷑ non ab¬
usiue uocat᷑ malum: s prorsus malũ ẽ
patienti. bonũ ẽ aut̃ facienti: quia penã
iustum est irrogare peccanti: si delirare
non uis: ista disfingue. Iuł. Queris gͦ
unde sit hoc malum qđd merito malum
uocatur: idest peccatum. respondeo impe¬
rite nimis rogari originẽ rei: decuiꝰ adhuc
diffinitione non constitit. Ulideamꝰ ergo
utrum prius sit. tunc qͥdsit:ultimum
unde sit. Feci hoc quidẽ in primo p̃sentis
oꝑis libello: S ibi exaliqua parte securus.
Ambigatur gͦ: utrum sit malum. Aug Si
tu ẽẽ malũ ediceres. ego aũt negarem: dẽ

Expanded text:
supplicium est et poena peccati, bonum quisupplicium est et poena peccati, bonum quidem opus esse asseras damnantis, sed damnati exitium malum: non, inquam, cernis, nisi haec ea ratione distinguas, ad hoc te perduci ut dicas, homines malis operibus suis, non ad mala quae patiantur graviora, tam falsum est, et tanta vanitate dicitur, ut ista sapere tantum sit malum, quantum est etiam cordis caeci supplicium? Igitur non abusive vocatur malum; sed prorsus malum est patienti: bonum est autem facienti, quia justum est poenam irrogare peccanti. Si delirare non vis, ista distingue. XXVII. JUL. Quaeris ergo unde sit hoc malum, quod merito malum vocatur, id est, peccatum. Respondeo, imperite nimis rogari originem rei, de cujus adhuc definitione non constitit. Videamus ergo prius utrum sit, tunc quid sit, ultimum unde sit. Feci hoc quidem in primo praesentis operis libello, sed ibi ex aliqua parte securus: ambigatur ergo utrum sit malum. AUG. Si tu esse malum diceres, ego autem negarem; tunc
Abbreviated transcription (Latin):
mune enim hoc nom̃ ẽ: culpe atq undi¬
ctȩ. Ceterum abusiue supplicium malũ
uocatur: cum grauitate eiꝰ quo infertur
iudicii uindicet᷑. Respondes de pecca¬
totedicere. ñ desupplicio. duoꝰ. Aꝑuisti
om̃ino stulticiam tuam quantum po¬
tuisti: qui malum confiteris eẽ peccare:
& malum ñ eẽ dicis. s abusiue malum
uocari. supplicio sempit̃us ignis ardere.
S tante absurditatis rationem redliᷤ e¬
gregiam. Abusiue inquis supplicium
malum uocat᷑: cum grauitate eiꝰ quo infert̃
indiei umdicetur᷑. Sigͦ ut hoc dicas dãp¬
nati penam non ex miseria patientis. s ex
iusticia dampnãtis appendis: dic aꝑtius
bonumẽe supplicium. qđ abusiue dicis ma¬
lum uocari. Supplicium ẽ enim pena pec¬
cati: & iusta est utiq pena peccati. lustum ẽ
itaq supplicium. O omne qđ iustum ẽ:
bonum ẽ. Honum ẽ gͦ supplicium: qne
cernis. nisi ita dampnatum adampnante
distinguas. ut ipsam dampnationẽ qđ

Expanded text:
mune enim hoc nomen est culpae et vindimune enim hoc nomen est culpae et vindictae; caeterum abusive supplicium malum vocatur, cum gravitate ejus quo infertur judicii vindicetur. Respondes, de peccato te dicere, non de supplicio. AUG. Aperuisti omnino stultitiam tuam, quantum potuisti, qui malum confiteris esse peccare, et malum non esse dicis, sed abusive malum vocari, supplicio sempiterni ignis ardere. Sed tantae absurditatis rationem reddis egregiam: « Abusive, » inquis, « supplicium malum vocatur, cum gravitate ejus quo infertur judicii vindicetur. » Si ergo, ut hoc dicas, damnati poenam non ex miseria patientis, sed ex justitia damnantis appendis; dic apertius, bonum esse supplicium, quod abusive dicis malum vocari. Supplicium est enim poena peccati, et justa est utique poena peccati: justum est itaque supplicium; et omne quod justum est, bonum est: bonum est ergo supplicium. Nonne cernis, nisi ita damnatum a damnante distinguas, ut ipsam damnationem, quod
Abbreviated transcription (Latin):
transire non potuit: Nunquid homines
non sunt opus dĩ. ꝑtransut gͦ peccatum
ꝑhomines. hoc ẽ opus diaboli ꝑopus dei.
Atq ut alio modo id ipsum dicam: opꝰ ope
ris dei. Hec tam multa que detiũ sermoni¬
b posui: Aꝑuerunt om̃ino ipsum caput¬
& fontem erroris antiqui. Nichil indictis
tius acutius: nichil inisserendo ꝑplexiꝰ
attuusti. Toto om̃ino campo disputati¬
ons agitatus. Ac de om̃i loco in quo sub¬
sistere temptaueras. armis infeste ueritatis
ex pulsus: puenisti tandem ad illũ specũ.
quem in topaca questionum manicheus
foderat. Reddidisti ꝓpositiomi huic testi¬
monium difficultatis sue dicens. Quero
ab illo ut si potest respondeat. & idõ q̃m
conuenit int̾utrunq nr̃m locum eẽ diffi¬
cilem: ut coto anmo ad sit lector admoneo.
Distinctiones prei conditione subtiles qͣs
adiuuante xp̃o confido ꝑinguescere: priꝰ
intentus. mox securiis sequit᷑. Quesisti
qͦ unde malũ. Int̾rogo qđ malũ dicas. Cõ¬

Expanded text:
transiit . Nunquid homines non sunt opus Dei? Pertransiit ergo peccatum per homines, hoc est opus diaboli per opus Dei; atque ut alio modo id ipsum dicam ris Dei » . Haec tam multa, quae de tuis sermonibus posui, aperuerunt omnino ipsum caput et fontem erroris antiqui: nihil in dictis tuis acutius, nihil in disserendo perplexius attulisti; toto omnino campo disputationis agitatus, ac de omni loco, in quo tentaveras subsistere, armis infestae veritatis expulsus, pervenisti tandem ad illum specum, quem inter opaca quaestionum Manichaeus foderat. Reddidisti propositioni huic testimonium difficultatis suae, dicens, « Quaero ab illo, ut si potest respondeat: » et ideo quoniam convenit inter utrumque nostrum locum esse difficilem, ut toto animo adsit lector admoneo. Distinctiones pro rei conditione subtiles, quas adjuvante Christo confido pinguescere, prius intentus, mox securus sequitur. Quaesisti ergo, unde malum: interrogo, quod malum dicas; com
Abbreviated transcription (Latin):
tas cuiꝰ ẽ uoluntas: sicut ait ut homo ori¬
atur ab homine. Non enim quia ds̃ creat
hominẽ: idõ non homo ex homine na¬
scitur. Male aũt uoluntatis suȩ unꝰqͥsq
auctor ẽ. quia malum uult. S cum quȩ¬
ritur quare possit homo habere uolun

Expanded text:
tas, cujus est voluntas; sicut agit ut homo oritas, cujus est voluntas; sicut agit ut homo oriatur ab homine: non enim quia Deus creat hominem, ideo non homo ex homine nascitur. Malae autem voluntatis suae unusquisque auctor est, quia malum vult. Sed cum quaeritur
Abbreviated transcription (Latin):
ram mali icis qui malum naturale ñ
dicis: Aut quomͦ malum naturale non
dicas. quinaturam mali dicis. Quid aũt
uanius diffinitionib tiis: qui ꝓpt̃ea pucas
nonẽe querendum unde sit uoluntasqͥa
motus animiẽ cogente nullo: Sienĩdi¬
catur ut putas unde sit. non erit uerum
qđ dictum ẽ cogente nullo: quia illudun¬
de ẽ eam cogit ẽẽ. & ido non est alicunde.
ne cogat᷑ eẽ. Ostulticiam singłarem. Non
ẽ gͦ alicunde ipse homo. qui non ẽ coactus
cẽ quia non erat qui cogeret᷑ ante quam
eẽt. Prsus & alicunde ẽ uoluntas: & esse
non cogit᷑. & si eius origo querenda ñ est:
non idõ querenda non ẽ quod uoluntas
alicunde nonsit. s quia manifestum ẽ
unde sit. Ab illo ẽ enim uoluntas. cuiꝰ ẽ
uoluntas: ab angło scilicet uoluntas an¬
głi. ab homine hominis. a dõ dĩ. Et sio¬
ꝑat᷑ ds in homine uoluntatem bonam:
id utiq agit ut oriat᷑ abillo bona uolun¬

Expanded text:
ram mali, qui malum naturale non ram mali, qui malum naturale non dicis; aut quomodo malum naturale non dicas, qui naturam mali dicis. Quid autem vanius definitionibus tuis, qui propterea putas non esse quaerendum unde sit voluntas, quia motus est animi, cogente nullo? Si enim dicatur, ut putas, unde sit; non erit verum quod dictum est, cogente nullo: quia illud unde est, eam cogit esse; et ideo non est alicunde, ne cogatur esse. O stultitiam singularem! Non est ergo alicunde ipse homo, qui non est coactus esse; quia non erat qui cogeretur, antequam esset. Prorsus et alicunde est voluntas, et esse non cogitur; et si ejus origo quaerenda non est, non ideo quaerenda non est, quod voluntas alicunde non sit, sed quia manifestum est unde sit. Ab illo est enim voluntas, cujus est voluntas; ab angelo scilicet voluntas angeli, ab homine hominis, a Deo Dei. Et si operatur Deus in homine voluntatem bonam, id utique agit, ut oriatur ab illo bona volun
Abbreviated transcription (Latin):
ctus c̃. Unꝰgͥ dic̃ io uoluntas mala qͥa
dde nichilo factus ẽ homo: Alt̃ idõ uolũ¬
tas mala in homine quia de tenebris
factus ẽ homo. Utriq gͦ illud uolunta¬
tis supplecorium denegatis: idest co¬
gente nullo. Sienim fuit tanta uirtꝰ
mnnichilo quanta ialiquo. quȩ coegit
hanc existere uoluntatem: exclusit ab ea
conditionẽ suam qua dictum fuerat
cogente nullo: s ñ minus mali ab egit
infamiam. Nonẽ enim peccatum quod
de motu anumi lib̾o non uenit. effeclũq
ẽ ut cum dispendioueritatis. totiꝰ maliꝑi¬
ret inuidia. Euanuitq mali natura: cum
crim̃ uoluntatis euaninit. Crim̃ aũt eua¬
nuit uoluntatis: cum diffinitio uolunta¬
tis exsecũta ẽ. W peccati gͥ & uoluntatis
claruit ciusmodi eẽ condicionẽ: ut si
causis p̃cedentib de putecur. & iusꝑdat
& crim̃. Ubigͦ erit mali natura: cũ malũ
non eẽ constiterit: Aug̃. Diciñ pot̃ qntũ
murer frontem cuam: quomͦ dicas natu¬

Expanded text:
us ergo dicit, Ideo voluntas mala, quia us ergo dicit, Ideo voluntas mala, quia de nihilo factus est homo: alter, Ideo voluntas mala in homine, quia de tenebris factus est homo. Utrique ergo illud voluntatis suppletorium denegatis, id est, cogente nullo. Si enim tanta fuit virtus in nihilo, quanta in aliquo; quae coegit hanc voluntatem existere, exclusit ab ea conditionem suam, qua dictum fuerat, cogente nullo. Sed non minus mali abegit infamiam; non est enim peccatum, quod de motu animi libero non venit: effectumque est ut cum dispendio veritatis, totius mali periret invidia; et evanuit mali natura, cum crimen voluntatis evanuit: crimen autem evanuit voluntatis, cum definitio voluntatis exsecta est. Et peccati igitur et voluntatis claruit ejusmodi esse conditionem, ut si causis praecedentibus deputetur, et jus perdat, et crimen. Ubi ergo erit mali natura, cum malum non esse constiterit? AUG. Dici non potest, quantum mirer frontem tuam, quomodo dicas natu
Abbreviated transcription (Latin):
no factus erat. idest bonis: hocẽgͥ quod
ait m̃s doctor. tuusq destructor ambro¬
suis: ex bonis ꝗͥ mala orta sunt. Quod
tri negando. & dicendo rerum ratio non
sinit. ut de bono malum & de iusto in iu¬
stum aliquid ꝑferatur: tantum adiuuas
manichȩos ad introducendam naturam
mali. dequa dicunt oriri mala: ut te pa¬
tronum sui gratulentur erroris: nisicũ
eis ce ipse uicaris. Tues enim qui mira¬
bili eloquentia uel potius am̃tia sic de¬
fendis paruulos. ut a saluatore separes:
sic oppugnas manicheos. ut contra sal¬
gente nullo: quid queris suꝑiꝰ causas
quas diffinitio uoluntatis exclusit: Ex¬
pendite gͥ quid sit uoluntas: & desinetis
in quirere unde sit uoluntas. Holuntas
est enim motus animi cogente nullo.
Uos si tempcetis ire dimidio unguę suꝑiꝰ.
statim constituta conuellitis. Quid gͦ di¬
cit manicheus: s iste motꝰ idõ exortus ẽ:
quia de tenebrarũ natura homo factꝰ ẽ.

Expanded text:
no factus erat, id est, bonus. Hoc est igitur quod no factus erat, id est, bonus. Hoc est igitur quod ait meus doctor tuusque destructor Ambrosius: Ex bonis igitur mala orta sunt . Quod tu negando, et dicendo, Rerum ratio non sinit, ut de bono malum, et de justo injustum aliquid proferatur; tantum adjuvas Manichaeos ad introducendam naturam mali, de qua dicunt oriri mala, ut te patronum sui gratulentur erroris, nisi cum eis et ipse vincaris. Tu es enim qui mirabili eloquentia, vel potius amentia sic defendis parvulos, ut a Salvatore separes; sic oppugnas Manichaeos, ut contra Salnimi, cogente nullo; quid quaeris superius causas, quas definitio voluntatis exclusit? Expendite igitur quid sit voluntas, et desinetis inquierere unde sit voluntas. Voluntas est enim motus animi, cogente nullo: vos si tentetis ire dimidio ungue superius, statim constituta convellitis. Quid ergo dicit Manichaeus? Sed iste motus ideo exortus est, quia de tenebrarum natura homo factus
Abbreviated transcription (Latin):
originẽ res que orte sunt. cumipsaorigo
aboriundo sit dicta. Nam qdẽ. & origi¬
nem non habet: semꝑfuit. Si aũt ñ fuit¬
ẽ.Si ortum ẽ. habet originem. & uolũtas
ꝙͥ peccati que ñ fuit & ẽ. utiq ortaest. Si
Ergo ortaẽ.lam tuortaẽ clama contra
aptissimam ueritatem. hoc enim decet
uanam loquacitatem tuam. & dic ortaẽ
quidem s originẽ non habet: aut quod
ẽinsamus. &e ñ fuit & ẽ. & tam̃ orta ñ est.
Porro si hoc non dicis. ne insulsissimꝰ et
om̃ino fatiis iudiceris: quere undeorta
sit hominis uoluntas mala. quã negare
non potes ortam ẽẽ quia negare ñ potes
ñ fuisse & eẽ cȩpisse: quere inquã unde
orta sit. & inuenies ipsum hominẽ. Ex
ilo quippe ortaest uoluntas mala quȩ
in illo ante ñ fuit. Quare etiam qualis
erat homo ante quam uoluntas mala
oriretur exillo: & inuemies bonum. E a qͥp¬
pe uoluntate factus ẽ malus: quȩ ante¬
quam oriret᷑ ex illo: talis erat qualis abo¬

Expanded text:
originem res quae ortae sunt; cum ipsa origo originem res quae ortae sunt; cum ipsa origo ab oriundo sit dicta. Nam quod est, et originem non habet, semper fuit; si autem nosi ortum est, habet originem. Et voluntas ergo peccati, quae non fuit, et est, utique orta est: si ergo orta est. Jam tu clama contra apertissimam veritatem; hoc enim decet tuam vanam loquacitatem: et dic, Orta est quidem, sed originem non habet; aut, quod est insanius, Et non fuit, et est, et tamen orta non est. Porro si hoc non dicis, ne insulsissimus et omnino fatuus judiceris; quaere unde orta sit hominis voluntas mala, quam negare non potes ortam esse, quia negare non potes non fuisse et esse coepisse: quaere, inquam, unde orta sit; et invenies ipsum hominem: ex illo quippe orta est voluntas mala, quae in illo ante non fuit. Quaere etiam qualis erat homo, antequam voluntas mala oriretur ex illo; et invenies bonum: ea quippe voluntate factus est malus, quae antequam oriretur ex illo, talis erat, qualis a bo
Abbreviated transcription (Latin):
chilẽ aliud quã motus anuii cogen¬
te nullo: male ꝓrsus querit᷑ origo rei
cuiꝰ conditio si p̃uenit᷑ interiit᷑. Ex¬
pendeg̃ qͥd sit qđ roges. Unde inquis ipsa
uoluntas mala quasi arbor mala in pͥmo
homine potint exoriri: qui confiteris uolũ¬
tatem deorigine contigisse: Holuntas enĩ
motus est anmi cogente nullo. Natura¬
lia cuncta cogunt et̃. qđ sequit᷑. Uoluntas
aũt si p̃cedentib causis cogat᷑. uoluntas
eẽ mox desut:& ꝑdit conditionẽ. si ac¬
cepit originem. ausꝰ. Siuoluntas idõ
non habet originem quia ñ cogit᷑. nec
ipse homo habet originem ut sit homo
quia non coactus est ec̃. Quomͦ enĩ cogi
poterat qui non erat : Et certe homo na¬
tura est. tuq dixisti. naturalia cuncta
cogunt ẽe qđ sequitur. Rogo ce: attende
quiddieas. Noli oculis clausis linguam
mouere: quomodo qui in somnis loquit̃.
Nullares que non ẽ. cogi potest. Hide
etiam quam sit insanum negare habere

Expanded text:
hil est aliud, quam motus animi, cogenhil est aliud, quam motus animi, cogente nullo; male prorsus quaeritur origo rei, cujus conditio, si praevenitur, interit. Expende ergo quid sit quod roges: Unde, inquis, ipsa voluntas mala quasi arbor mala in primo homine potuit exoriri ? qui confiteris voluntatem de origine contigisse. Voluntas enim motus est animi, cogente nullo. Naturalia cuncta cogunt esse quod sequitur: voluntas autem si praecedentibus causis cogatur, voluntas esse mox desinit, et perdit conditionem, si accepit originem. AUG. Si voluntas ideo non habet originem, quia non cogitur; nec ipse homo habet originem ut sit homo, quia non coactus est esse. Quomodo enim cogi poterat, qui non erat? Et certe homo natura est; tuque dixisti, Naturalia cuncta cogunt esse quod sequitur. Rogo te, attende quid dicas: noli oculis clausis linguam movere, quomodo qui in somnis loquitur. Nulla res, quae non est, cogi potest. Vide etiam quam sit insanum, negare habere
Abbreviated transcription (Latin):
in maiore homine ꝓpt̃ qđ dicit. noneñi
qđ uolo facio bonum.s: qd nolo malum
hoc ago. Nec tam̃ etiam ista necessitas
insanabilis ẽ ei cui dicit᷑. de necessitati¬
b meis erue me. Iuł. Queritis ergo
necessitatemrei: que cẽ non potest si pati¬
tur necessitatẽ: huic motui animi lib̃o
sine coactu originis inquieto: si causa tp¬
so motu decur antiquiorñ gignit᷑ om̃io
s couit᷑. Nom̃ eñi ipsum uoluntatis
nullam uim habet alteram: quam ñ
debe materiȩ qđ mouet᷑. Cum gͦ undi
orta sit uoluntas. ipsa uoluntate queris
antiquiꝰ. non exordium eiꝰ s exitium
requiris: om̃ino enim ñ intelligit᷑ esse:
si aut cenebris deputet᷑. aut nichilo. Nec
potest dici iam uoluntas: que subsiste¬
re non potest nͥ in motu animi cogen¬
te nullo: si gͦ cogat aliquis. ẽ quidã
motus. s nonẽ uoluntas: cuiꝰ uim illa
diffinitionis pars scdan compleuit.
idest cogente nullo. Si gͦ uoluntas ni¬

Expanded text:
in majore homine propter quod dicit, Non enim in majore homine propter quod dicit, Non enim quod volo, facio bonum; sed quod nolo malum, hoc ago : nec tamen etiam ista necessitas insanabilis est ei, cui dicitur, De necessitatibus meis erue me . XLI. JUL. Quaeritis ergo necessitatem rei, quae esse non potest si patitur necessitatem. Huic motui animi libero, sine coactu originis inquieto, si causa ipso motu detur antiquior, non gignitur omnino, sed tollitur. Nomen enim ipsum voluntatis nullam vim habet alteram, quam non debere materiae quod movetur. Cum ergo unde orta sit voluntas, ipsa voluntate quaeris antiquius; non exordium ejus, sed exitium requiris: omnino enim non intelligitur esse, si aut tenebris deputetur, aut nihilo; nec potest dici jam voluntas, quae subsistere non potest, nisi in motu animi, cogente nullo. Si ergo cogat aliquis, est quidem motus; sed non est voluntas, cujus vim illa definitionis pars secunda complevit, id est, nullo cogente. Si ergo voluntas ni
Abbreviated transcription (Latin):
s natura ñsit uoluntas: Certe tam̃ nisi
innatura ñ potest ẽẽ.Quantum enm
ꝑtinet adhominẽ. motus ẽ animm ani¬
musq natura ẽ. Sinc iam queso ita di¬
cinaturale peccatum. qm̃ cum homo
peccat. natura utiq peccat:homo qͥp¬
pe nacura ẽ: quẽ ad modum recte dici
pocest etiam spiritale peccatum. cũ sp̃s
dubio naturala sunt: quia sp̃ssine am¬
biguitate natura ẽ. siue sit crrator siue
sit crcatꝰ. Nec tam̃ qđ uel angło uelhoĩe
uolente cõmissumẽ. qm̃ natura pecca¬
uit: Et angłs enim & homo nature sunt.
ita hoc ẽẽ dicimꝰ naturale peccatum: ut
necessitate factum eẽ dicamus. qđ factũ
ẽ libera uoluntate. Qui em̃ ꝓpt̃ea pecca¬
uit quia uoluit. potuit & nolle peccare.
Et ita homo ereatus ẽ. ut &e nolle posset
& uelle: Q qđlibet hoꝵ hab̾e in pote¬
state. S aliud ẽ originale peccatum
qd & si trahunt sine ꝑpͥa uoluntate na¬

Expanded text:
Sed natura non sit voluntas: certe tamen nisi Sed natura non sit voluntas: certe tamen nisi in natura non potest esse; quantum enim pertinet ad hominem, motus est animi, animusque natura est. Sine jam, quaeso, ita dici naturale peccatum, quoniam cum homo peccat, natura utique peccat; homo quippe natura est: quemadmodum recte dici potest etiam spirituale peccatum, cum spiritus ocul dubio naturalia sunt; quia spiritus sine ambiguitate natura est, sive sit creator, sive sit creatus. Nec tamen quod vel angelo vel homine volente commissum est, quoniam natura peccavit et angelus enim et homo naturae sunt, ita hoc esse dicimus naturale peccatum, ut necessitate factum esse dicamus, quod factum est libera voluntate. Qui enim propterea peccavit, quia voluit, potuit et nolle peccare: et ita homo creatus est, ut et nolle posset et velle, et quodlibet horum haberet in potestate. Sed aliud est originale peccatum, quod etsi trahunt sine propria voluntate na
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ naturȩ: qm̃ motus ẽ animi. Tuautẽ
cum suꝑiꝰ naturam tanquam genꝰ po¬
neres.eiq generi speties suas subderes:
sic certe locutus es. Nature inquis huma¬
ne generalitas. institutionũ in fra se loca¬
carum genus qđ damest. Hȩc uelut¬
speties habet in sicu. in menbris. inor¬
dinib in motib uelaliis id genꝰ Istagͦ
tua disputatione. motꝰ naturȩ. spetiem
asseruisti ẽẽ nature. Unde te. sequitur
qd nonuisut natura sit omnis naturȩ
motus. Si naturdgenus. eiꝰͦq speties ẽ natẽ
motus. quẽadiodum animalest omnis
equuseo qđ animal genus ẽ. speties uero
huiꝰ generis equus ac phoc uoluntas
qm̃ motus ẽ animi. & inde ostenditur
motus ẽẽ nature: te ita disputante na¬
tura est: quia naturc tanquam generi
speties huiꝰmodi subdidisti. Cur gͦ repre¬
hendis qđ dicit᷑ naturale peccatum qđ
fecit uoluntas mala: quam ipsam uolũ¬
tatem tudicere conumearis ẽẽ naturã:

Expanded text:
est naturae, quoniam motus est animi. Tu autem est naturae, quoniam motus est animi. Tu autem cum superius naturam tanquam genus poneres, eique generi species suas subderes, sic certe locutus es: « Naturae, » inquis, « humanae generalitas, institutionum infra se locatarum genus quoddam est: hsitu, in membris, in ordinibus, in motibus, vel aliis id genus » . Ista ergo tua disputatione motus naturae speciem asseruisti esse naturae: unde te sequitur, quod non vis, ut natura sit omnis naturae motus, si natura genus, ejusque species est naturae motus; quemadmodum animal est omnis equus, eo quod animal genus est, species vero hujus generis equus. Ac per hoc voluntas, quoniam motus est animi, et inde ostenditur motus esse naturae, te ita disputante natura est; quia naturae tanquam generi species hujusmodi subdidisti. Cur ergo reprehendis quod dicitur naturale peccatum, quod fecit voluntas mala, quam ipsam voluntatem tu dicere convincaris esse naturam?
Abbreviated transcription (Latin):
de dõeẽt.: dĩ natura eẽt. Si deinatura eẽt.
peccare non posset. Idõgͥ peceare potuit
quamuis factasit adõ. quia de nichilofa¬
cta est. non de dõ. hoc tu si intellexeris. &
ueritati repugnare nolueris: ab hac con¬
tentione in hac questione cessabis. Iuł.
Cumgͦ hoc tam magnum aꝑtum eẽt:
quia illud fuit qdtͥ ꝑsuasit ut crederes
antiqui nichili uiolentiam. causã malȩ
uoluntatis fuisse: ꝑfecto ut incelligeremꝰ
nos om̃tate quȩ sunt facta de nichilo rea
credere: & uniusum mundum diabolo
int̃uios dogmatum manere concordiã:
hinc iam tibi parit manichȩoq respon¬
deo. Qua ritis ceite ut qͥn ego mali eẽ
naturam. si possum respondeam: Vnde
ipsamala uoluntas in primo homine po¬
tuerit exorm. At ego refero nonuos in¬
telligere quid dicatis. Uoluntas enim
nichilest aliud: quam motꝰ animi co¬
gente nullo. Auoꝰ. Motiis animi qͥd ẽ
nisi motꝰ nature : Animꝰ enĩ sine dubita¬
tione natura est. Pinde uoluntas motꝰ

Expanded text:
de Deo esset, Dei natura esset: si Dei natura esset, peccare non posset. Ideo igitur peccare potuit, quamvis facta sit a Deo, quia de nihilo facta est, non de Deo. Hoc tu si intellexeris, et veritati repugnare nolueris, ab hac contentione in hac quaestione cessabis. XL. JUL. Cum ergo hoc tam magnum apertum esset, quid illud fuit, quod tibi persuasit, ut crederes antiqui nihili violentiam causam malae voluntatis fuisse? Profecto ut intelligeremus nos, omnia te, quae sunt facta de nihilo, rea credere, et universum mundum diabolo inter vos dogmatum manere concordiam; hinc jam tibi pariter et Manichaeo respondeo. Quaeritis certe, ut qui nego mali esse naturam, si possum respondeam, unde ipsa mala voluntas in homine primo potuit exoriri. At ego refero non vos intelligere quid dicatis. Voluntas enim nihil est aliud, quam motus animi, cogente nullo. AUG. Motus animi quid est, nisi motus naturae? Animus enim sine dubitatione natura est: proinde voluntas motus
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ iam inde abutero matris sue : qđ exulta¬
tio quoq eiꝰ ostendit: quando helisabethp̃¬
gnantem. coniuigatam. p̃gnans uirgo maria
salutauit. Anc. hec dicta. ñ ꝓpͥetatis sunt
dicta p̃como. s laudationis officio: Sic a¬
gite. sic uanescite. hoc ut dieatis ur̃e restat
non discernitis a carne peccati: nullamq
buisse genuniã negare cogamin sc̃itatẽ.
ꝑs om̃ino delicti. quia exꝑs illiꝰ conceptio¬
nis quȩ cõmixtione fit sexuum: Quia
& iheremias & ioħs quãuis scĩficati in u¬
teris matrum: traxerunt tam̃ originale
peccatũ. Nam quo alio merito intirent
nis illa circumcisio figurabat: Crant ergo
illi& naturd filiuire abuteris matrũ: O grã
filii miscdie abuteris matrum: Quia nec
illa eis adhuc merat seĩtas que uinculum
solueret successionis obnoxie. qđ suotẽpore
solui oportebat: & merat tam̃ que p̾conex p̃i

Expanded text:
matris suae? quod exsultatio ejus quoque ostendit, quando Elizabeth praegnantem conjugatam praegnans virgo Maria salutavit . An et haec dicta non proprietatis sunt dicta praeconio, sed laudationis officio? Sic agite, sic vanescite; hoc ut dicatis, vestrae restat non discernitis a carne peccati, nullamquebuisse genuinam negare cogamini sanctitatepers omnino delicti, quia expers illius conceptionis quae commixtione fit sexuum? Quia et Jeremias et Joannes, quamvis sanctificati in uteris matrum, traxerunt tamen originale peccatum. Nam quo alio merito interirennis illa circumcisio figurabat? Erant ergo illi et natura filii irae ab uteris matrum, et gratia filii misericordiae ab uteris matrum; quia nec illa eis adhuc inerat sanctitas, quae vinculum solveret successionis obnoxiae quod suo tempore solvi oportebat,
Abbreviated transcription (Latin):
mo iuliani libro decerpendas curauit: qͥ¬
bus ut quantotiꝰ responderem. idem uali¬
rius poposcit. Et factum ẽ. ut sub eodĩ
titulo. etiam scđdm librum scriberem: cor¬
tra quem iulianus alios octonimia loqͥs¬
tate conseripsit. His nunc respondeo.
u̾ba ꝓponenᷤ. cisdemq subiungens res¬
ponsionẽ meam ad loca singula:sicut i¬
futatio eoꝵ uisa est ẽẽ reddenda: cum ĩã
priores quatuor eius libros. postea quan.
inmanus meas uenerunt. sex libris sati:

Expanded text:
mo Juliani libro decerpendas curavit: quimo Juliani libro decerpendas curavit: quibus ut quantocius responderem, idem Valerius poposcit. Et factum est ut sub eodem titulo etiam secundum librum scriberem, contra quem Julianus alios octo nimia loquacitate conscripsit. His nunc respondeo, ejus verba proponens, eisdemque subjungens responsionem meam ad loca singula, sicut refutatio eorum visa est esse reddenda: cum jam priores quatuor ejus libros, posteaquam in manus meas venerunt, sex libris satis
Abbreviated transcription (Latin):
duersus hereticos pelagia¬
nos. qui dicunt adam e¬
tiam si non peccasset fuis¬
se corpore moriturum.
nec in illo humanum
genus c̃ẽ uiciatum.
unde sequit᷑ eos. ut
mortes & mortiferos
morbos. & omnia mala quȩ uidemꝰ & par¬
uulos ꝑpeti. etiam in paradiso futura fuis¬
se contendant. etiam si nemo peccasset scͥpsil¬
brum ad comitem ualerium: cuiꝰ libri ti¬
tulus est de nupciis & concupiscentia: eoqd
adillum ꝑuenisse cognoueram. dicere pela¬
gianos. dampnatores nos ẽẽ nuptiarum.
Deniq in illo opere. nuptiarum bonum. ã
concupiscentia carnalis mali quo bene
utit᷑ pudicitia conugalis: quali potui
disputatione discreui. Quo libro accep¬
to memoratus uir illustris misit michi
in cartula non nullas sententias. decerptae
ex oꝑe iuliani heretici pelagiani: in quo o¬
pere. libris quatuor respondisse sibi uisu
est illi uni meo. quẽ de nuptris ce concu¬
piscentia me scͥpsisse memoraui. missas si¬
bi a nescio quo. quieas ut uoluit expri¬

Expanded text:
dversus haereticos Pelagianos, qui dicunt Adam, etiamsi non pecasset, fuisse corpore moriturum, nec in illo humanum genus esse vitiatum unde sequitur eos, ut mortes, et mortiferos morbos, et omnia mala quae videmus et parvulos perpeti, etiam in paradiso futura fuisse contendant, etiamsi nemo peccasset, scripsi librum ad comitem Valerium, cujus libri titulus est, de Nuptiis et Concupiscentia: eo quod ad illum pervenisse cognoveram dicere Pelagianos, damnatores nos esse nuptiarum. Denique in concupiscentiae carnalis malo, quo bene utitur pudicitia conjugalis, quali potui disputatione discrevi. Quo libro accepto, memoratus vir illustris misit mihi in chartula nonnullas sententias decerptas ex opere Juliani haeretici Pelagiani in quo opere libris quatuor respondisse sibi visus est illi uni meo, quem de Nuptiis et Concupiscentia me scbi a nescio quo, qui eas, ut voluit, ex pri
Abbreviated transcription (Latin):
iustos. Longe enim lateq contrariũ est:
qđ tu coniunctum putasti. Qđdenim pas¬
cit ds̃ eciam peccatores. benignusq est
suꝑ ingratos & malos: pietatis eiꝰ ẽ testimo¬
nium. non malignitatis. Qui non uult
quippe mortem morientis. s ut reu̾tatur
& uiuat. nec cito punit errantes: ñ ob
aliud id faciat. quam ut bonitas eius
penitentiȩ cempus indulgeat. Sic enim
ait apłs. An ignoras q̃mbonitas dĩ ad pe¬
nitentiam te adducit. Sedm aũt duriciã
triam & cor impenitens. tutͥ thesauruas
iram. Disputat etiam apud lyeaones & a¬
riopagitas: qm̃ ds̃ nec tẽporib preteride igno¬
rantiȩ. ꝓuidentie suȩ docum̃ta submouit.

Expanded text:
justos . Longe enim lateque contrarium est, justos . Longe enim lateque contrarium est, quod tu conjunctum putasti. Quod enim pascit Deus etiam peccatores, benignusque est super ingratos et malos, pietatis est ejus testimonium, non malignitatis: qui non vult quippe mortem morientis, sed ut revertatur et vivat ; nec cito punit errantes: nec ob aliud id facit, quam ut bonitas ejus poenitentiae tempus indulgeat. Sic enim ait Apostolus: An ignoras, quoniam bonitas Dei ad poenitentiam te adducit? Secundum autem duritiam tuam et cor impoenitens tu tibi thesaurizas iram . Disputat etiam apud Lycaones et Areopagitas, quoniam Deus nec temporibus praeteritae ignorantiae, providentiae suae documenta submo
Abbreviated transcription (Latin):
berent: Cur ñ attendisti obsecro plus eẽ
in oꝑe dĩ existere. quam ꝑopus dĩ transire
opus diaboli: Cum gͦ illud fatearis: cur
hoc negas: An qđ uis fieri potest: qđ non
uis non pocest. Misereatur tui ds̃. ut ẽẽ
desinas uanus. Hanc aũt sententiã tuã
manichȩus libent̃ amplectitur tãquã
amicam suam: & argum̃tatur ita. Si ꝑ
opus dĩ opꝰ diaboli cransire ñ sinit᷑: inul¬
tominus in oꝑe dĩ existere sinit᷑. Un degͦ
malum: nisi unde nos dicimꝰ: S respon¬
demus eis. Iuliano dicite ista. ñ nob̃. Pn¬
ceps huiꝰ sententiȩ missus ẽ foras. Ab sit ut
p̃iudicet nob̃ uob̃cum uincendus: uel
potiꝰ uob̃cum iam uictus a nob̃. Iulianꝰ.
Illud itaq aluid dceddem hebetudine pro¬
tulisti. Ais enim. Sic creat ds̃ malos. qͦmͦ
pascit & nutrit malos: quia scͥptum est
ineuglio. qđ solem suum horiri faciat suꝑ
bonos & malos. & pluat suꝑ iustos et in¬

Expanded text:
berent; cur non attendisti, obsecro, plus esse berent; cur non attendisti, obsecro, plus esse in opere Dei existere, quam per opus Dei transire opus diaboli? Cum ergo illud fatearis, cur hoc negas? An quod vis fieri potest, quod non vis non potest? Misereatur tui Deus, ut esse desinas vanus. Hanc autem sententiam tuam Manichaeus libenter amplectitur, tanquam amicam suam, et argumentatur ita: Si per opus Dei opus diaboli transire non sinitur, multo minus in opere Dei existere sinitur: unde ergo malum, nisi unde nos dicimus? Sed respondemus eis: Juliano dicite ista, non nobis. Princeps hujus sententiae missus est foras: absit ut praejudicet nobis vobiscum vincendus, vel potius vobiscum jam victus a nobis. LXIV. JUL. Illud itaque aliud de eadem hebetudine protulisti. Ais enim: « Sic creat Deus malos, quomodo pascit et nutrit malos » , quia scriptum est in Evangelio, quod solem suum oriri faciat super bonos et malos, et pluat super justos et in
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur. que in uno. uoluntate peccauit:
Qͥs te p̃cipitauit ut diceres. quiꝰsummer¬
sit ut scriberes. si natura opꝰ ẽ dĩ. ꝑ opꝰ
dr̃opus diaboli transire ñ sinit᷑: Osur¬
de in uocib scĩs: ocecȩ in inuentionib
tius. Non ne peccatum opꝰ ẽ diaboli:
Nonne in om̃s homines ꝑtransiit qui
sunt opus dĩ: Nonne ꝑpeccatũ mors.
ea p̃scrtim qualem uos solam ꝑpeccatũ
dicitis accidisse. idest non corporis ł
animȩ opus c̃ diaboli : Nonne inom̃s
homines ꝑtransiit qui sunt opus dei
S imitatione ut dicitis transiit. ẽ am̃ ꝑho¬
mines transut. qui sunt opusdĩ. S a possi¬
bili non a necessario transut. Dic quicqͥd
tͥ placet. ẽam̃ ꝑ homines transiit: qui st̃
opus dĩ. Tuaut̃ sine ulla exceptione dixi
sti ꝑ opus dĩ opus diaboli transire ñ sinit᷑:
& hanc sententiȩ tuȩ tam ꝑspicuam uani¬
tatem ut uanior fieres tanta loquacitate.
non ut absolueretur defendere. s. ne aspice

Expanded text:
nascitur, quae in uno voluntate peccavit: nascitur, quae in uno voluntate peccavit: quis te praecipitavit ut diceres, quis submersit ut scriberes, « Si natura opus est Dei, per opus Dei opus diaboli transire non sinitur? » O surde in vocibus sanctis! o caece in inventtum opus est diaboli? Nonne in omnes homines pertransiit, qui sunt opus Dei? Nonne per peccatum mors, ea praesertim qualem vos solam per peccatum dicitis accidisse, id est, non corporis, sed animae, opus est diaboli? Nonne in omnes homines pertransiit, qui sunt opus Dei? Sed imitatione, ut dicitis, transiit. Tamen per homines transiit, qui sunt opus Dei. Sed a possibili, non a necessario transiit. Dic quidquid tibi placet: tamen per homines transiit, qui sunt opus Dei: tu autem sine ulla exceptione Per opus Dei opus diaboli transire non sinitur; » et hanc sententiae tuae tam perspicuam vanitatem, ut vanior fieres, tanta loquacitate non ut absolveretur defendere, sed ne aspicer
Abbreviated transcription (Latin):
audeas conuinceris peccante angło pecca¬
se naturam: conuinceris peccante bomine
peccasse naturã: s apossibili inquis ñ a
necessario peccauit. Hoc uerumẽ. Tam̃
angłs peccauit. tam̃ homo peccauit. tam̃
natura peccauit. Ac sic opus dĩ qđ ẽ an
głs. quod ẽ homo: ñ dõ cogente . s sua ma¬
la uoluntate que potuit & non hab̃e pec¬
cauit. Illi gͦ nature ignominia: que cum
bene facta eẽt. & malum facere coactañ
ẽẽt. tamen malũ fecit: dõ aũt gła: qui et
naturam bonam fecit. & de malo bene
facit quod ipse ñ facit. Cum gͥ his atq
huiꝰ modi ueris catholicisq rectionib.
& defendi ac p̃dicari natura possit crea¬
trix. & argui rep̃hendiq peccatrixatq
ipsa peccatrix & laudari inquantũ eam
ds̃ fecit. & culpari in quantum ab illo
nullo cogente defecit. & inposteris me¬
ritum suum recepit: Eadem quipye ipsa
natura in singłis quibq sine uoluntate

Expanded text:
audeas, convinceris peccante angelo peccaaudeas, convinceris peccante angelo peccasse naturam, convinceris peccante homine peccasse naturam. Sed a possibili, inquis, non a necessario peccavit. Hoc verum est: tamen angelus peccavit, tamen homo peccavit, tamen natura peccavinon cogente Deo, sed sua mala voluntate, quam potuit et non habere, peccavit. Illi ergo naturae ignominia, quae cum bene facta esset, et malum facere coacta non esset, tamen malum fecit: Deo autem gloria, qui et naturam bonam fecit, et de malo bene facit, quod ipse non fecit. Cum igitur his atque hujusmodi veris catholicisque rationibus, et defendi et praedicari natura possit creatrix, et argui reprehendique peccatrix; atque ipsa peccatrix, et laudari in quantum eam Deus fecit, et culpari in quantum ab illo, nullo cogente, defecit, et in posteris meritum suum recepit eadem quippe ipsa natura in singulis quibusque sine voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
alicubi iam erat. ꝑ opus dĩ transire non
potuit: Presertim cum ipso u̾bo utatur
apłs dicens. & ita in om̃s homines ꝑtran¬
sut: Nunquidhomines ñ sunt opusdĩ :¬
ꝑtransiit gͦ peccatum ꝑ homines. hoc est
opus diaboli ꝑ opus dĩ: atq ut alio mͦ
id ipsum dicam. opus oꝑis dĩ ꝑopusd̃ĩ.
Ꝙ idõ ds̃ ẽ solus immutabilis & potentis¬
sime bonitatis. qui &e ante quam eẽt ullũ
malum. bona oꝑa fecit omĩa: &e de malis
quȩ inbonis abeo factis ortasunt. bene
turbatus. oculos hominum de possibili
& necessario longa & inam disputatio¬
ne tenebrandos putastis. ut ista caligine
obiecta sententiam uiam uanam ñ subtra¬
heres neꝑimeretur: s ne ꝑempta iacere con¬
spiceretur absconderes. Uerum quippe a ne¬
cessario an apossibili quid int̃ ẽ ad remde
qua querimꝰ : Angłs certe & homo peccarunt.
Aut gͦ aude dicere angłm ce hominẽ ñ esse
naturas: aut quia non ita es insanus ut

Expanded text:
alicubi iam erat, per opus dei transire non alicubi iam erat, per opus dei transire non potuit, praesertim cum ipso uerbo utatur apostolus dicens: et ita in omnes homines pertransiit? numquid homines non sunt opus dei? pertransiit ergo peccatumopus diaboli per opus Dei: atque ut alio modo idipsum dicam, opus operis Dei per opus Dei. Et ideo Deus est solus immutabilis et potentissimae bonitatis: qui et antequam esset ullum malum, bona opera fecit omnia, et de malis quae in bonis ab eo factis orta sunt, bene turbatus, oculos hominum de possibili et necessario longa et inani disputatione tenebrandos putasti, ut ista caligine objecta sententiam tuam vanam non subtraheres, ne perimeretur, sed ne perempta jacere conspiceretur, absconderes. Utrum quippe a necessario, an a possibili, quid interest ad rem de qua quaerimus? Angelus certe et homo peccarunt: aut ergo aude dicere angelum et hominem non esse naturas; aut, quia non ita es insanus ut