comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ societas tẽplo dei cũ idolis:
Si aut̃ ñ habent auari sp̃m cłĩ. et
tam̃ habent baptisma: potest eẽ
sine sp̃u baptisma. Si ꝓptẽa filios
illa maloꝵ intꝰ constitutoꝵ pot̃:
quia et ipsa xp̃i sponsa ñ ẽ. De¬
signat᷑ enĩ xp̃i sponsa: sine macła
et ruga. Ergo aut ñ om̃s bapti¬
tati sunt filii di: aut potest et
ñ sponsa gn̾are filios dei. Sicut aũ
querit᷑ utrũ spũalit̾ natus sit
quibaptismũ xp̃i apud hereti¬
tam̃ baptismũ ñ accepit. Iam il¬
la quȩ instephanũ irritatus ef¬
fudit retractare nolo: quia et ñ
opus ẽ. eadẽ quippe ipsa dicun¬
t᷑ quȩ iam satis discussa sunt: et
ea p̃terire meluis ẽ. quȩ ꝑicłm
ꝑniciose dissensionis habuerunt.
Stephanus aut̃ etiã abstinendos
putauerat. qui de suscipiendis
bereticis priscã consuetudinem
conuellere conarent᷑. Iste aut̃ qͦs¬
tionis ipsius difficultate ꝑmotꝰ.
et scĩs caruatis iusceribꝰ largissi¬
me p̃ditꝰ. inunitate cũ eis manen¬

Expanded text:
quae societas templo dei cum idolis? si autem non habent auari spiritum dei et tamen habent baptisma, potest esse sine spiritu baptisma. Si propterea filios illa malorum intus constitutorum potest, quia et ipsa Christi sponsa non est. designatur enim Christi sponsa sine macula et ruga. ergo aut non omnes baptizati filii sunt dei aut potest et non sponsa generare filios dei. sicut autem quaeritur, utrum spiritaliter natus sit qui baptismum Christi aput haeretiideo baptismum non accepit. Iam illa quae in Stephanum inritatus effudit retractare nolo, quia et non opus est. eadem quippe ipsa dicuntur quae iam satis discussa sunt et ea praeterire melius est, quae periculum perniciosae dissensionis habuerunt. Stephanus enim etiam abstinendos putauerat qui de suscipiendis haereticis priscam consuetudinem conuellere conarentur, iste autem quaestionis ipsius difficultate permotus et sanctis caritatis uisceribus largissime praeditus in unitate cum eis manen
Abbreviated transcription (Latin):
a mortuo salutis nicħ accipitur:
ac ꝓpterea cognito errore pristino
adueritatẽ cũ penitentia reu̾tun¬
tur: uno uitali baptismate qđ in
amortuo baptitari: sine p̃iudicio
diligentioriꝰ eius dẽ scripturȩ consi¬
derationis alibi iã diximꝰ. Quero
aũt. cur hereticos solos uelint intel¬
ligi mortuos: eũ apłs paulus gene¬
ralit̾ de peccato dixerit. Stipendiũ
peccati mors. Et iterũ. Saꝑe aut̃ se¬
cđm carnẽ: mors ẽ. Et cũ mortuam
dicat uiduam. quȩ indeliciis uiuit:
quomͦ ñ sunt mortui qui scło u̾bis et
ñ factis renunciant : Quid gͦ ꝓficit
lauatio eiꝰ qui ab istis baptitatur: nͥ
q et ipse si talis ẽ lauacrũ quidem
habet. s ñ ei ꝓfieit ad salutẽ : Si aũt
ille aquo baptizat᷑ talis ẽ. iste uero ñ
falso ad dm̃ corde conutit᷑: ñ ab illo
mortuo baptizat᷑. s ab illo uiuo de
quo dictũ ẽ. ipse ẽ qui baptizat: qͦ¬
libet corporalit̃ oꝑante baptiret.

Expanded text:
a mortuo salutis nihil accipitur, a mortuo salutis nihil accipitur, ac propterea cognito errore pristino ad ueritatem cum paenitentia reuertuntur, uno uitali baptismate quod ia mortuo baptizari sine praeiudicio diligentioris eiusdem scripturae considerationis alibi iam diximus. quaero autem cur haereticos solos uelint intellegi mortuos, cum Paulus apostolus generaliter de peccato dixerit: stipendium peccati mors, et iterum: sapere autem secundum carnem mors est. et cum mortuam dicat uiduam quae in deliciis uiuit, quomodo non sunt mortui qui saeculo uerbis et non factis renuntiant? quid ergo proficit lauatio eius qui ab istis baptizatur, nisi quia et ipse, si talis est, lauacrum quidem habet, sed non ei proficit ad salutem? si autem ille a quo baptizatur talis est, iste uero non falso ad deum corde conuertitur, non ab illo mortuo baptizatur, sed ab illo uiuo de quo dictum est: ipse est qui baptizat, quolibet corporaliter operante baptizet.
Abbreviated transcription (Latin):
fuissent: et eito correcti ad eatholicã
inde migrassent. Deinde et ipse pa¬
rũ attendit ita dici posse. Ut iniqͥ
om̃s qui ad illam petrã inqua ȩc¬
cła significat᷑ accurr̃t baptirent᷑
ut mens iniqua quȩ extra petrã
in arena ȩdificabat audiendo u̾ba
xp̃i et ñ faciendo: scĩficatione laua¬
chri purgata. in melius reforme¬
t᷑. Et tam̃ ñ fit si iam baptitatist̃:
etiam si ꝓbentur tales fuisse cum
baptitarent᷑: id ẽ ut scło u̾bis et ñ
factis renunciarent. Quietus
aburuc dirit. Quifide uiuimus:
obsequi bis quȩ instruendis nob
ante p̃dicta sunt credula obserua¬
tione debemꝰ. Nam scriptum ẽ apud
salomonẽ. Qui baptitat᷑ a mortuo:
quid ꝓficit lauatio eiꝰ : Qd̃ utiq de
his qui ab hereticis tingunt᷑: et
detingentibꝰ loquit᷑. Sienĩ qui ap̃
illos baptiztant᷑ ꝑ remissionẽ pec¬
catoꝵ uitã ȩternã consequuntur:
eur ad eccłam ueniunt : Si uero

Expanded text:
fuissent et cito correcti ad catholicam fuissent et cito correcti ad catholicam inde migrassent. deinde et ipse parum aduertit ita dici posse, ut iniqui omnes, qui ad illam petram in qua ecclesia significatur adcurrunt, baptizentur, ut mens iniqua, quae extra petram in harena aedificabat audiendo uerba Christi et non faciendo, sanctificatione lauacri purgata in melius reformetur; et tamen non fit, si iam baptizati sunt, etiam si probentur tales fuisse cum baptizarentur, id est ut saeculo uerbis et non factis renuntiarent. Quietus a Buruc fi.rit: Qui: fide uiuimus obsequi his quae instruendis nobis ante praedicta sunt credula obseruatione debemus. nam. scriptum est aput salomonem: qui bapti: atur a mortuo quid proficit lauatio eius? qhis qui ab haereticis tinguntur et de tingentibus loquitur. Si enim qui apud illos baptizantur per remissionem peccatorum vitam aeternam consequuntur, cur ad Ecclesiam veniunt? Si vero
Abbreviated transcription (Latin):
d ẽ neq coꝵ e̾ẽ baptisiũ quo bapti¬
tant: et ñ eẽ consequens ut quisqͥs
habet baptismũ xp̃i etiam de pec¬
catoꝵ remissione securus sit. si hoc
insacram̃to tantũ habet: nec ueraci
cordis coniisione conu̾sus ẽ. ut dimit¬
tenti dimitteret᷑. Aluis felix ab uiti¬
na dixit. Hemini dubiũ ẽ scĩssimi
consacerdotes: ñ tantũ posse huma¬
nã p̃sumptionẽ: quã dñi nr̃i xp̃i¬
ad orandã. et uenerabilẽ maiesta¬
tẽ. Memores gͦ ꝑicli. hoc quoq ñ
tantũ obseruare debemꝰ: uerũ etiã
ab omĩbꝰ nobis confirmare: ut omĩs
heretici qui ad sinũ matris ȩxclȩ¬
accurrunt baptizentur: ut mens he¬
retica quȩ diturna tabe polluta ẽ
scĩficatione lauachri purgata in me¬
lius reformet᷑. Fortassis iste qui in
diuturna tabe purganda causam
pofuit. cur deberent heretici bap¬
titari. parceret eis qui inaliquam
heresem irruentes exiguo illic tep̃r

Expanded text:
id est neque eorum esse baptismum quo baptiid est neque eorum esse baptismum quo baptizant et non esse consequens, ut quisquis habet baptismum Christi etiam de peccatorum remissione securus sit, si hoc in sacramento tantum habet nec ueraci cordis confessione conuersus est, ut dimittenti dimitteretur. Alius Felix ab Utina dixit: Nemini dubium est, sanctissimi consacerdotes, non in tantum posse humanam praesumptionem, quam domini majestatem. Memores ergo periculi, hoc quoque non tantum observare debemus, verum etiam ab omnibus nobis confirmare, ut omnes haeretici qui ad sinum matris Eccleaccurrunt, baptizentur; ut mens haeretica, quae diuturna tabe polluta est, sanctificatione lavacri purgata in melius reformetur. 64. Fortassis iste qui in diuturna tabe purganda causam posuit, cur deberent haeretici baptizari, parceret eis qui in aliquam haeresim irruentes exiguo illic tempore
Abbreviated transcription (Latin):
anĩ si ñ idem ipsi sunt de quib̃ cy pͥ¬
anꝰ ita dixit. inse quoq transfigu¬
rans eos: ut dehis se dicere osten¬
dat. eũ quibꝰ sacram̃ta cõmuniea¬
data nobis ad saludem cęlestia man¬
data seruamus Fȩcit dñs nr̃ uolun¬
tatem patris. et nos ñ facimꝰ dñi
uoluntatẽ. patrimonio et luero stu¬
dentes: suꝑbiam sectantes. et cęt̃a.
At susti baptismũ et habere et tracde
poterant. cur negat᷑ eẽ posse infiliis
alienis: quos tam̃ hortat᷑ ut cęlestia
mandata seruando missa sibi ꝑ uni-¬
cũ filiũ. fr̃s eiꝰ et filii dei eẽ mereant᷑ :
Uictoricus a thabraca dixit. Si licet
hereticis baptizare. et remissam pec¬
catoꝵ dare: quid illos infamamus
ut hereticos appellemꝰ. Quid si aliꝰ
diceret. si licet iniquis baptitare.
et remissam peccatoꝵ dare: quid il¬
los infamamꝰ ut iniquos illos ap¬
pellemꝰ: Qd̃ huic respondẽt᷑ de iniqͥs:
hoc et illi respondeat᷑ de hereticis.

Expanded text:
amus si non idem ipsi sunt de quibus Cypriamus si non idem ipsi sunt de quibus Cyprianus ita dicit, in se quoque transfigurans eos, ut de his se dicere ostendat cum quibus sacramenta communicadata nobis ad salutem caelestia mandata seruamus. fecit dominus noster uoluntatem patris, et nos non facimus domini uoluntatem patrimonio et lucro studentes, superb i a m sectantes et cetera. at si isti baptismum et habere et tradere poterant, cur negatur esse posse in filiis alienis? quos tamen hortatur, ut caelestia mandata seruando missa sibi per unicum filium fratres eius et filii dei esse mereantur. Uictoricus a Tabraca dixit: Si licet haereticis baptizare et remissam peccatorum dare, quid illos infamamus, ut haereticos illos appellemus? Quid si alius diceret: \'si licet iniquis baptizare et remissam peccatorum dare, quid illos infamamus, ut iniquos illos appellemus?\' quod huic responderetur de iniquis, hoc et illi respondeatur de haereticis,
Abbreviated transcription (Latin):
me ẽ. et qui mecũ ñ colligit spar¬
git: Spargunt enĩ oues eiꝰ: qͥ eas
ad moꝵ suoꝵ labem praua imitati¬
one ꝑducunt. Unde constat. suꝑ fi¬
lios alienos qđ om̃s iniqui appel
uera confessio: cum manifestũ sit.
miquos quamdiu iniqui sunt bap¬
tisma quidẽ habere posse.s eis ꝓdes
retici describunt᷑ inpsalmo illo: uͥ
de filiis alienis ita dicit᷑. Dnẽ lib̾a
me demanu filioꝵ alienoꝵ: quoꝵ¬
os locutũ ẽ uanitatẽ: et dextera eoꝵ
dextera iniquitatĩs Quoꝵ filii uelut
rũ plena. eructantia ex hoc inhoc:
Oues eoꝵ fetundȩ. multiplicantes
mexitibꝰ sins. boues eoꝵ crassȩ :¬
ł onẽ ruma maceriȩ nec erit̾. neq
clamor inplateis eoꝵ. Beatũ dixer̃t
popłm cui hȩc st̃. Beatus popłs: cuiꝰ
ẽ dñs d̾s ipsius. Si gͦ isti sunt filii
alieni qui in rebꝰ temporalibꝰ et abũdan¬
tia t̾renȩ felicitatis beatitudinẽ pont̃.
et diuina p̃cepta contẽpnunt: uide¬

Expanded text:
me est, et qui mecum non colligit sparme est, et qui mecum non colligit spargit? spargunt enim oues eius qui eas ad morum suorum labem praua imitatione perducunt. unde constat super filios alienos, quod omnes iniqui appelluera cG,Duersio, cum manifestum sit iniquos quamdiu iniqui sunt baptisma quidem habere posse, sed salutemretici describuntur in psalmo illo, ubi de filiis alienis ita dicitur: domine, libera me de manu filiorum alienorum, quoros locutum est uanitatem et dextera eorum dextera iniquitatis; quorum filii uelut rum plena, eructantia ex hoc in hoc; oues eorum fecundae, multiplicantes in exitibus suis, boues eorum crassi. non est ruina maceriae nec transitus neqseorum. beatum dixerunt populum cui haec sunt: beatus populus cuius est dominus deus ipsius. si ergo isti sunt filii alieni qui in rebus temporalibus et abundantia terrenae felicitatis beatitudinem ponunt et diuina praecepta contemnunt, uide
Abbreviated transcription (Latin):
remus. Respondet᷑. Quos eccła
baptizat: utiq petra illa baptitat.
extra quam st̃ om̃s qui audiunt
u̾ba xpĩ et ñ faciunt. Baptitent᷑
gͦ: quicũq atalibus baptirati sunt.
Qd si ñ fit. sicut in istis ita et inhere¬
ticis baptismꝰ xp̃i eoꝵ iniquitate et
ꝑu̾sitate dampnata siuie correcta.
agnoscendus et approbandus est.
Alius secundinus a carpis dixit. he¬
retici xp̃iani sunt an non : Sixpĩa¬
ni sunt. eur in ȩccła dei ñ sunt: Si
xp̃iani ñ st̃. fiant. Aut quo ꝑtine¬
bit sermo dnĩ dicentis: qui non ẽ¬
mecũ adu̾sum me ẽ. et qui mecũ¬
ñ colligit spargit.Unde constat
suꝑ filios alienos. et soboles anti
onẽ tantũ mͦ ñ posse descendere:
cũ manifestum sit heretieos bap¬
tisma ñ habere. Huic respondet᷑.
sunt. cur inilla petra ñ st̃. in qua
ȩdificat᷑ eccła : Audiunt enĩ u̾ba
fiant. Aut quo ꝑtinebit sermo dñi
dicentis: qui non ẽ mecũ adu̾sum

Expanded text:
emus. Respondetur: Quos ecclesia emus. Respondetur: Quos ecclesia baptizat, utique petra illa baptizat, extra quam sunt omnes qui audiunt uerba Christi et non faciunt. baptizentur ergo quicumque a talibus baptizati sunt. quod si non fit, sicut in istis, ita in haereticis baptismus Christi eorum iniquitate et peruersitate damnata siue correcta agnoscendus et adprobandus est. Alius Secundinus a Carpos dixit: Haeretici christiani sunt an non? si christiani sunt, cur in; ecclesia Dei non sunt ? si christiani non sunt, fiant. aut quo pertinet sermo Dmecum, adversus me est, et qui non mecum colligit spargit. Unde constat super filios alienos et soboles antionem tantummodo non posse descendere, cum manifestum sit haereticos baptisma non habere. Huic respondetur: sunt, cur in illa petra non sunt in qua aedificatur ecclesia? — audiunt enim uerba fiant. aut quo pertinebit sermo domini dicentis: qui non est mecum aduersum
Abbreviated transcription (Latin):
amaritudine uitis alienȩ. ñ ad¬
ulteros s dei filios. nam iniqui
filii st̃ diaboli. ñ erroris s saluti
effectos. nã ñ saluat iniquitas.
in eecłam recipi: idẽ in illam pe¬
trã: in illam colũbam: millũ ortũ
conclusum: et fontẽ signatũ: qui
ñ nͥ intritico. ñ aut̃ inpaleis ag¬
noscit᷑. siue longe auento separen¬
tur: siue usq ad ultimã uentilati¬
onẽ frum̃to cõmixtȩ iudeantur.
Frustra gͦ cassius addidit. Absq
his. qui de ȩccła fideles supplanta¬
ti adheresis denebras transierant.
Sienĩ et ipsi ab ȩccła recedendo bap¬
tismũ amiserant: etiã ipsis redda¬
t̃. Si aut̃ ñ amiserant: qđ ꝑ eos da¬
tum ẽ agnoscat᷑. Alius ianuariꝰ
auico cesaris dixit. Si ñ obtempe¬
rat error ueritati: multomagis ue¬
ritas ñ consentit errori. Et ideo nõ
ȩecłe assistimus inqua p̃sidemꝰ: ut
baptismũ eiꝰ ipsi soli uindicantes:
eos quos ęccłã ñ baptirauit bapti

Expanded text:
amaritudinem uitis alienae? —, non adamaritudinem uitis alienae? —, non adulteros sed dei filios — nam iniqui filii sunt diaboli —, non erroris sed salutis effectos — nam non saluat iniquitas — in ecclesiam recipi, id est in illam petram. in illam columbam, in illum hortum conclusum et fontem signatum qui non nisi in tritico, non autem in paleis agnoscitur, siue longe a uento separentur siue usque ad ultimam uentilationem frumento commixti uideantur.\' frustra ergo Cassius addidit: absque his qui in ecclesia fideles supplantati ad haeresis tenebras transierant. si enim et ipsi ab ecclesia recedendo baptismum amiserant, etiam ipsis reddatur; si autem non amiserant, quod per eos datum est agnoscatur. Alius Ianuarius a Uico Caesaris dixit: Si non obtemperat error ueritati, multo magis ueritas non consentit errori. et ideo nos ecclesiae adsistimus, in qua praesidemus, ut baptismum eius ipsi soli uindicantes eos quos ecclesia non baptizanit baptis
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñ ab ipsis in ipsis ẽ sicut iniqͥ¬
tas. s a xp̃o cuiꝰ ẽ ȩquitas: et cuius
sacram̃tum etiã apud iniquos
ñ ẽ iniquũ. Qđ gͦ nobiscũ deunqͥs
dicerent: hoc sibi de bereticis dicant.
Et ideo quod sequit᷑ ita potius erat
dicendum. Censeo itaq flebiles
et tabidos hereticos ñ baptitandoᷤᷤ
eẽ cũ adeccłam uenire cȩꝑint. si ha¬
bent iam baptismũ xp̃i: s a sua
ꝑu̾sitate corrigendos. Nam etiam
de iniquis dici potest: quoꝵ portio
sunt heretici. Censeo itaq flebiles
et tabidos iniquos si iam baptira¬
ti sunt ñ baptitandos ee̾ cũ adȩc¬
cłam idẽ ad illam petrã extra quã
sunt om̃s qui audiunt u̾ba xp̃i
et ñ faciunt. uenire cȩꝑint: s sa¬
era et diuina lauatione iã lotos.
tunc aut̃ et lumine uitȩ illumi¬
natos. ñ hostes s pacificos. nam
iniqui ñ habent pacem. ñ alienos
s fidei diũ domesticos. nãm mni¬
quisdictũ ẽ. quomͦ conu̾sa es in

Expanded text:
qui non ab ipsis in ipsis est sicut iniququi non ab ipsis in ipsis est sicut iniquitas, sed a Christo cuius est aequitas et cuius sacramentum etiam aput iniquos non est iniquum.\' quod ergo nobiscum de iniquis dicerent, hoc sibi de haereticis dicant. et ideo quod sequitur ita potius erat dicendum: \'censeo itaque flebiles et tabidos haereticos non baptizandos esse, cum ad ecclesiam uenire coeperint, si habent iam baptismum Christi, sed a sua peruersitate corrigendos! nam etiam de iniquis dici potest quorum portio sunt haeretici: \'censeo itaque flebiles et tabidos iniquos, si iam baptizati sunt, non baptizandos esse, cum ad ecclesiam, id est ad illam petram, extra quam sunt omnes qui audiunt uerba Christi et non faciunt, uenire coeperint, sed sacra et diuina lauatione iam lotos, tunc autem et lumine uitae inluminatos, non hostes sed pacificos — nam iniqui non habent pacem —, non alienos sed fidei domini domesticos — nam iniquis dictum est: quomodo conuersa es in
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ: Omĩbꝰ quippe inquis dicit. Rson
noui uos: recedite ame om̃s qui oꝑa¬
nuni iniquitatẽ. Et tam̃ cũ baptitant:
ñ ipsi baptitant. s ille de quo ioħs
dicit. Ipse ẽ qui baptizat. C assius
a macomadibꝰ dixit. Cũ baptismata
duo eẽ ñ possint: qui hereticis bap¬
tismũ concedit: sibi tollit. Censeo
itaq flebiles et tabidos hereticos
baptitandos eẽ cũ ad eccłam uenire
cȩꝑint: et sacra et diuina lauatione
lotos. et lumine uitȩ illuminatos.
ñ hostes s pacificos. ñ alienos sed
fidei dni domesticos. ñ ad ulteros.
s: dei filios. ñ errous s salutis effe¬
ctos mȩccłam recipi: absq his qui
de ȩccła fideles supplantati adhere¬
sis tenebras transierant. S eos ꝑ
manus impositionẽ restituendos.
Posset aliꝰ dicere. Cũ xp̃i baptisma¬
ta duo eẽ ñ possint: qui iniquis
baptismũ concedit: sibi tollit. S.
nobiscũ etiã isti resisterent: et dice¬
rent. Concedimꝰ iniquis baptismũ:

Expanded text:
ppe iniquis dicit: non noui uos: recedite a me qui operamini iniquitatem, et tamen cum baptizant non ipsi baptizant, sed ille de quo Iohannes dicit: ipse est qui baptizat. a Macomadibus dixit: Cum baptismata duo esse non possint, qui haereticis baptismum concedit sibi tollit. censeo itaque flebiles et tabidos haereticos baptizandos esse, cum ad ecclesiam uenire coeperint, et sacra et diuina lauatione lotos et in lumine uitae inluminatos non hostes sed pacificos, non alienos sed fidei Domini domesticos, non adulteros sed Dei filios, non erroris sed salutis effectos in ecclesiam recipi, absque his qui de ecclesia fideles supplantati ad haeresis tenebras tramanus inpositioncm restituendos. Posset alius dicere: cum Christi baptismata duo esse non possint, qui iniquis baptismum concedit sibi tollit.\' sed nobiscum etiam isti resisterent et dicerent: concedimus iniquis baptismum,
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa ꝑm̃datium agunt᷑: ubi exorci¬
zat demoniacus: sacramentũ int̾ro¬
gat. cuiꝰ os et u̾ba cancer emutunt:
fidem dat infidelis: ueniã delictoꝵ
tribuit sceleratus. et in nomine xp̃i
tinguit antirp̃c: benedicit adeo ma¬
ledictus: uitã pollicet᷑ mortuus: pa¬
cem dat inpacificus: dm̃ inuoeat
blasphemꝰ: sacerdotiũ ad ministrat
ꝓphanus: ponit altare sacrilegus.
Ad hȩc omĩa accedit et illud malũ:
ut antistes diaboli audeat eucaristiã
facere. Aut qui illis assistunt: dicant
hȩc falsa eẽ de bereticis. Ecce ad qualia
cogitur ȩccła consentire: et sine baptis¬
mo et uenia delictoꝵ cõmunicare cõ¬
pellitur. Quã rem fr̃s fugere acuita

Expanded text:
omnia per mendacium aguntur, ubi exorciomnia per mendacium aguntur, ubi exorcizat daemoniacus, sacramentum interrogat cuius os et uerba cancer emittunt, fidem dat infidelis, ueniam delictorum tribuit sceleratus et in nomine Christi tinguit antichristus, benedicit a deo maledictus, uitam pollicetur mortuus, pacem dat inpacificus, deum inuocat blasphemus, sacerdotium administrat profanus, ponit altare sacrilegus. ad haec omnia accedit et illud malum, ut antistes diaboli audeat eucharistiam facere. aut qui illis adsistunt dicant haec falsa esse. de haereticis. ecce ad qualia cogitur ecclesia consentire et sine baptismo et uenia delictorum communicare conpellitur! qua
Abbreviated transcription (Latin):
unulsȩ eccłȩ etiam conciliis uniu̾sa¬
libꝰ roboratã tenentes: accepta quoq
ex uͥbis cypͥani maiore fiducia. ꝑ
quȩ mͥ etiam tunc liceret saluo iure cõ¬
munionis diu̾sa sentire. unitate qui¬
dẽ p̃lata atq laudata. qualẽ beatus
cypͥanus et eiꝰ college qui cũ eo conci¬
lium illud fecerunt. cũ diu̾sa sentien¬
tibꝰ tenuerunt: hereticoꝵ et scismati¬
sufferentes inuicẽ indilectione. stu¬
dentes seruare unitatẽ sp̃c inuincło
pacis. ꝑ quẽ etiã ait. si quid aliter sa
uincło pacis et unitatis. in quo reti¬
nendo eos quantum ipse dñs adiu¬
uat imitamͣ. considerandas et ꝑtrac¬
tandas aggredim᷑. Cecilius abilta
dixit. Ego unũ baptismũ in ȩccła so¬
la scio: et extra ȩccłam nullũ. Hic erit
unum ubi spes uera ẽ: et fides certa.
Sic enim scriptũ ẽ. Una fides: una spes:
unũ baptisma. Non apud hereticos:
ubi spes nulla ẽ. et fides falsa: ubi

Expanded text:
uniuersae ecclesiae etiam conciliis uniuersauniuersae ecclesiae etiam conciliis uniuersalibus roboratam tenentes, accepta quoque ex uerbis Cypriani maiore fiducia, per quae mihi etiam tunc liceret saluo iure communionis dinersa sentire, unitate quidem praelata adque laudata, qualem beatus Cyprianus et eius collegae, quicum eo concilium illud fecerunt, cum diuersa sentientibus tenuerunt, haereticorum et schismatisufferentes inuicem in dilectione, studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis, per quem etiam ait: si quid aliter sapuinculo unitatis et pacis, in quo retinendo eos, quantum ipse dominus adiuuat, imitamur, considerandas et pertractandas adgredimur. Caecilius a Bilta dixit: Ego unam baptismum in ecclesia sola: scio et extra ecclesiam nullum. hic erit unum, ubi spes nulla est et fides certa. sic enim scriptum est: una fides, una spes, unum baptisma, non aput haereticos, ubi spes nulla est et fides falsa, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
eadem libera potestate diu̾sa sentiret.
pellendus aceteroꝵ consortio uidere¬
tͣ: sequit᷑ et dicit. Nos quantũ in no¬
bis ẽ ꝓpter hereticos cũ collegis et co
ep̃is nrĩs ñ contendimꝰ: cũ quibꝰ di¬
uinã concordiã et dñicam pacem te
nemus. Et paulopost. Seruat᷑ inquit
a nobis patienter. et leniter.caritas
animi: collegii honor. uincłm fidei:
concordia sacerdotii: sic et in epła
quã seripsit ad magnũ cũ debaptis¬
mo tinctoꝵ et ꝑfusoꝵ quereretur:
utrũ aliquid inter ee̾t: Qua in par¬
te inquit nemini uerecundia et mo¬
destia nr̃a p̃iudicat. quominus unꝰ¬
quisq qđ putauerit sentiat: et qđ
senserit faciat. Quibus eiꝰ sermoni¬
bꝰ satis apparet. illo tempore ab eis
ista eẽ tractata. quo nondũ declara¬
ta sine ambagine hauriebant᷑. s ad¬
huc clausa magnomolimine quere¬
bant᷑. Nos gͦ debaptismi simplicita¬
te ubiq agnoscenda. consuetudinẽ

Expanded text:
eadem libera potestate diuersa sentiret, eadem libera potestate diuersa sentiret, pellendus a ceterorum consortio uideretur, sequitur et dicit: nos, quantum in nobis est, propter haereticos cum cepiscopis nostris non contendimus, cum quibus divinam concordiam et Dominicam pacnemus. et paulo post: seruatur, inquit, a nobis patienter et leniter caritas animi, collegii honor, uinculum fidei, concordia sacerdotii. sic et in epistula quam scripsit ad Magnum, cum de baptismo tinctorum et perfusorum quaereretur utrum aliquid interesset: qua in parte, inquit, nemini uerecundia et modestia nostra praeiudicat quominus unusquisque quod putauerit sentiat et quod senserit faciat. quibus eius sermonibus satis apparet illo tempore ab eis ista esse tractata, quo nondum declarata sine ambagine hauriebantur, sed adhuc clausa magno molimine quaerebantur. nos ergo iam de baptismi simplicitate ubique agnoscenda consuetudinem
Abbreviated transcription (Latin):
quã iubaiano scripsit. s etiã adillã
quã ad quintum dedit. ⁊ ad illã quam
cũ quib dã collegis ad qͦsdã collegas: ad
illã ꝗͣ ad põpeiũ. qͣntũ potuimꝰ ꝓuniu̾sitate
catholicȩ consensionis atq concilii.
ineuiꝰ unitate isti tamquã pia m̃bra
manserunt: libris suꝑioribꝰ disputa¬
uimꝰ. Qua ꝓpter iã oportunũ iudet᷑.
quid etiã cȩceri singillatĩ censuerint
considerare: ea libertate quã nobis
etiã ipse ñ abrogauit dicens. Nemi¬
nẽ iudicantes: aut a iure cõmunionis
aliquẽ si diu̾sum senserit amouentes.
d̾ eũ ñ ꝓꝓterea dixisse ut cogitationes
tacitas collegarũ tamquã de abdito
erutas tali securitate captaret. s
qđ reuera pacem unitatẽq diligeret.
ex aliis similibꝰ uidere facillimũ ẽ. uͥ
ad singulos scribit: sicut ad ipsum
iubaianũ. Bȩc tͥ inquit breuissime
qđ putat faciat: habens arbitrii sui
liberam potestatẽ. Et ne quisquã sihac

Expanded text:
quam Iubaiano scripsit, sed etiam ad illam quam Iubaiano scripsit, sed etiam ad illam quam ad Quintum dedit et ad illam quam cum quibusdam collegis ad quosdam collegas et ad illam quam ad Pompeium, quantum potuimus, pro uniuersitate catholicae consensionis adque concilii, in cuius unitate isti tamquam pia membra manserunt, libris superioribus disputauimus. quapropter iam opportunum uidetur quid etiam ceteri singillatim censuerint considerare ea libertate, quam nobis etiam ipse non abrogauit dicens: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. quod eum non propterea dixisse, ut cogitationes tacitas collegarum tamquam de abdito erutas tali securitate captaret, sed quod reuera pacem unitatemque diligeret, ex aliis similibus uidere facillimum est, ubi ad singulos scribit, sicut ad ipsum Iubaianum: haec tibi, inquit, breuissime porum quod putat faciat, habens arbitrii sui liberam potestatem. Nos, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
dã cõmemoremꝰ. Audistis inquit
collegȩ dilectissimi. qͥd mͥ uibaianꝰ
ocritatẽ nram de illicito et ꝓpha¬
no hereticoꝵ baptismo: quidq ei
rescripserini. censens scilicet qđ se¬
mel atq iterũ et sepe censuim᷑: here¬
ticos ad eccłam uenientes ȩccłȩ
baptismo baptitari et scĩficari opor. Q¬
tere. Itẽ lectȩ sunt uobis et aliȩ ui¬
baiani litterȩ: quib ꝓsua sincera
et religiosa deuotione ad ȩpłam nram
rescribens. ñ tantũ consensit. s et in
hac ipsa re singuli quid sentiamꝰ ꝓfe¬
ramꝰ: neminẽ iudicantes: aut a iure
cõmunionis aliquẽ sidiu̾sum sense¬
rannico t̾rore ad obsequendi necessi¬
tatẽ collegas suos adigit: quando ħat
potestatis suȩ arbitriũ ꝓpriũ: tamq
unus et solus habet potestatẽ. et p̃¬
ponendi nos in ȩccłȩ suȩ gubernati¬
one: et de actu nr̃o iudicandi. Iam¬
satis quantũ arbitror. ñ solũ adȩpłam

Expanded text:
dam commemoramus. Audistis, inquit, dam commemoramus. Audistis, inquit, collegae dilectissimi, quid mihi Iubaianus ocritatem nostram de inlicito et profano haereticorum baptismo quidque ego ei rescripserim, censens scilicet quod semel adque iterum et saepe censuimus haereticos ad ecclesiam uenientes ecclesiae baptismo baptizari et sanctificari oportere. item lectae sunt uobis et aliae Iubaiani litterae quibus pro sua sincera et religiosa deuotione ad epistulam nostram rescribens non tantum consensit, sed etiamhac ipsa re singuli quid sentiamus proferamus neminem iudicantes aut a iure communicationis aliquem si diuersum senserannico terrore ad obsequendi necessitatem collegas suos adigit, quando habepotestatis suae arbitrium proprium tamque unus et solus habet potestatem et praeponendi nos in ecclesiae suae gubernatione et de actu nosatis, quantum arbitror, non solum ad epistulam
Abbreviated transcription (Latin):
ita ee̾t: nec haberi foris posset: et to¬
tiens necesse ee̾t baptitari: quotiens
recedens quisq ab ȩccła rursus ad
ȩccłam remeasset. Iam uero si diligen¬
tiꝰ queramꝰ quid sit foris. maxime qr
ipse cõmemorationẽ fecit petri suꝑ
quẽ ȩdificat᷑ ȩccła: nonne illi sunt
in ȩccłã qui st̃ inpetra: qui aut̃ in pe¬
tra ñ sunt. nec in ȩccła sunt : Iã uero
uideamꝰ. utrũ suꝑ petrã ȩdificiũ su-¬
ũ constituant: qui audiunt xp̃i uer¬
ba et ñ faciunt. Contradicit eis ip¬
se dñs dicens. Qui audit ilba mea
hȩc et facit ea : similabo eũ uiro sapien¬
to: qui ȩdificat domũ suã supͣ petrã.
t paulopost. Qui audit ilba mea
hȩc et ñ facit ea: similabo eũ uiro
stulto: qui edificat domũ suã suꝑ
arenam. Si gͦ et inpetra ẽ ȩccła: illi

Expanded text:
ita esset, nec haberi foris posset et toita esset, nec haberi foris posset et totiens necesse esset baptizari, quotiens recedens quisque ab ecclesia rursus ad ecclesiam remeasset. Iam uero si diligentius quaeramus quid sit \'foris\', maxime quia ipse commemorationem fecit Petri super quem aedificatur ecclesia, nonne illi sunt in ecclesia qui sunt in petra, qui autem in petra non sunt nec in ecclesia sunt? iam ergo uideamus, utrum super petram aedificium suum constituant qui audiunt Christi uerba et non faciunt. contradicit eis ipse dominus dicens: qui audit uerba mea haec et facit ea, similabo illum uiro prudenti, qui aedificat domum suam super petram, et paulo post: qui audit uerba mea haec et non facit ea, similabo eum uiro stulto, qui aedificat domum suam super harenam. si
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt: s contra. xp̃m uiuentes au¬
diendo u̾ba eiꝰ et ñ faciendo. ac ꝑ hoc
suꝑ harenã edificando. oues eiꝰ et
gregẽ ꝑditoꝵ moꝵ exemplo corrũ¬
punt: baptitare ñ possunt. Nũ quid
ñ posset hoc ueri similit dici : Et ta¬
m̃ falsum ẽ. Baptitant quippe iniqͥ:
qm̃ iniqui st̃ illi raptores: quos in
unitate secũ positos cypͥanus ar¬
guebat. S idõ inquã addidit foris.
Cur gͦ foris isti baptitare ñ possunt:
An qr peiores sunt eo ipso quo foris
sunt : S nichil int̾ ẽ ad integritatem
baptismi: quanto peior id tradat. Ne¬
q enĩ tantũ int̾ ẽ int̃ malũ et peio¬
rẽ: quantũ int̾ ẽ int̾ bonũ et malũ.
tam̃ cũ baptitat malus: ñ aliud dat
quã bonus. Ergo et cũ baptirat pei¬
or: ñ alud dat quã ille qui minus ẽ
malus. An forte ñ ad hominis meri¬
tũ s ad ipsius baptismi sacramentũ
ꝑtinet: ut foris dari ñ possit: Si hoc

Expanded text:
faciunt, sed contra Christum uiuentes aufaciunt, sed contra Christum uiuentes audiendo uerba eius et non faciendo ac per hoc super harenam aedificando oues eius et gregem perditorum morum exemplo corrumpunt, baptizare non possunt.\' numquid non posset hoc uerisimiliter dici? et tamen falsum est. baptizant quippe iniqui, quoniam iniqui sunt illi raptores quos in unitate secum positos Cyprianus arguebat. \'sed ideo,\' inquit, \'addidit "foris cur ergo foris isti baptizare non possunt? an quia peiores sunt eo ipso quo foris sunt? sed nihil interest ad integritatem baptismi, quanto peior id tradat. neque enim tantum interest inter malum et peiorem quantum interest inter bonum et malum, et tamen cum baptizat malus non aliud dat quam bonus; ergo et cum baptizat peior non aliud dat quam ille qui minus est malus. an forte non ad hominis meritum, sed ad ipsius baptismi sacramentum pertinet ut foris dari non possit? si hoc
Abbreviated transcription (Latin):
habent sp̃m scm̃: nec baptitare spũ¬
alit̾ possunt. Propterea censemꝰ ab
homicidis baptiratos. uł bomci¬
das baptieatos atq in melius non
mutatos. cum se correxerint baptira¬
ri. At hoc ñ ẽ uerũ. Qui enĩ odit fr̃ẽ
suũ: homicida ẽ. Et tales nouerat
intus cypͥanus: qui utiq baptita¬
bant. Frustra gͦ talia de baptiran¬
dis hereticis dicta sunt. Fortuna¬
tus athuecabori dixit. Iħe xp̃e dñs
et ds̃ nr̃. dei patris et creatoris filiꝰ.
heresem. Et potestatem baptizandi
epĩs dedit: ñ hereticis. Quareq extͣ
eccłam sunt. et contra xp̃m stantes
oues eĩ et gregem spargunt: bapti¬
tare foris ñ possunt. Adhoc addidit
foris: ut ei iam breuit̃ responderi
ñ possit. Nam et huic totidem pe¬
ne u̾bis ita responderet᷑. Iħe xp̃c¬
ñ suꝑ iniquitatẽ. Et potestatẽ bap¬
tizandi epĩs dedit. ñ iniquis. Quare.
qr ñ ꝑtinent ad petrã suꝑ quã ȩdi¬
ficant. qr u̾ba dei audiunt et non¬

Expanded text:
habent spiritum sanctum, nec baptizare spiritaliter possunt. propterea censemus ab homicidis baptizatos uel homicidas baptizatos adque in melius non mutatos, cum se correxerint, baptizari.\' at hoc non est uerum. qui enim odit fratrem suum homicida est, et tales nouerat intus Cyprianus, qui utique baptizabant. frustra ergo talia de baptizandis haereticis dicta sunt. Fortunatus a Tuccabori dixit: IesFilius, haeresim: et potestatem baptizandi episcopis dedit, non haereticis. Quare qui extra Ecclesiam sunt, et contra Christum stantes, oves ejus et gregem spargunt, baptizare foris non possunt. 43. Ad hoc addidit, foris, ut ei jam breviter responderi non possit. Nam et huic totidem pene verbis ita responderetur: Jesus Cnon super iniquitatem, et potestatem baptizandi episcopis dedit, non iniquis. quare qui non pertinent ad petram, super quam aedificant qui uerba dei audiunt et
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Hortensianꝰ a laribꝰ dixit. Uide¬
rint aut̃ p̃sũptores aũt fraudato¬
res hereticoꝵ. Nos unũ baptisma
qd ñ nͥ in ȩccła nouimꝰ: eccłȩ undi¬
camus. Aut quomͦ possunt in no¬
mine. xp̃i aliquẽ baptitare: quos
ipse. xp̃c dicit adu̾sarios suos eẽ:
Hiue simili tenore u̾boꝵ ita respon¬
debimus. Uiderint aut p̃sũptores
aut fraudatores iniquoꝵ. Nos unũ
baptisia qđ ñ nisi inȩccłaenouimus:
ubicũq inuentũ. quando possumꝰ
ad ȩccłam reuocamꝰ. Aut quomͦ pos¬
sunt in nomine. xp̃i aliquẽ baptitare:

Expanded text:
est. Hortensianus a Laribus dixit: Uideest. Hortensianus a Laribus dixit: Uiderint aut praesumptores aut fautores haereticorum: nos unum baptisma quod non nisi in ecclesia nouimus ecclequomodo possunt in nomine Christi aliquem baptizare quos ipse Christus dicit aduersarios suos esse ? \' Huic simili tenore uerborum ita respemus: \'Uiderint aut praesumptores aut fautores iniquorum: nos unum baptisma, quod non nisi ecclesiae nouimus, ubicumque inuentum quando possumus ad ecclesiam reuocamus. aut quomodo possunt in nomine Christi aliquem bapti
Abbreviated transcription (Latin):
ista eodem mͦ dicta manifestisse fal¬
sa sunt: sic etiã illa quȩ ut conuin¬
cerent᷑ hȩc dicta sunt. Baptitant
enĩ maliuoli et inuidi sicut concedit
eyprianus ĩpse: qr eos etiã intꝰ esse
testat᷑. Sic gͦ possunt etiã heretici
baptitare. Quia baptismus sacram̃¬
tũ xp̃i ẽ: inuidia uero et heresis oꝑa
diaboli: quȩ quisqͥs habuerit. ñ hinc
efficit. ut si habet sacramentũ xp̃i:
etiã ipsum numeret᷑ int̾ oꝑa diabo¬
li. Priuatus a sufibus dixit. Qui
hereticoꝵ baptismũ ꝓbant: qͥd ali¬
ud quã hereticis cõmunicant: Hu¬
ic respondet᷑. Non ẽ baptismꝰ here¬
ticoꝵ quẽ in hereticis ꝓbamꝰ: sicut
ñ ẽ baptismꝰ auaroꝵ inuidoꝵq quẽ¬
ineis ꝓbamꝰ. Om̃s quippe isti iniqͥ
tate ñ iuolant. Alioquin posset aliꝰ
dicere. Qũ ini quoꝵ baptismũ ꝓbant:
qͥd aliud quã iniquis cõmunicant:
Qđ ipsi catholicȩ siquis obiceret: re¬
sponderet᷑ ei qđ huic mͦ responsũ

Expanded text:
ista eodem modo dicta manifestissime falista eodem modo dicta manifestissime falsa sunt, sic etiam illa, quae ut conuincerentur haec dicta sunt. baptizant enim maliuoli et inuidi, sicut concedit ipse Cyprianus, quia eos etiam intus esse testatur. sic ergo possunt etiam haeretici baptizare, quia baptismus sacramentum Christi est, inuidia uero et haeresis opera diaboli, quae quisquis habuerit non hinc efficit ut, si habet sacramentum Christi, etiam ipsum numeretur inter. opera diaboli. Priuatus a Sufibus dixit: Qui haereticorum baptismus probant quid aliud quam haereticis communicant? Huic respondetur: Non est baptismus haereticorum quem in haereticis probamus, sicut non est baptismus auarorum insidin eis probamus. omnes quippe isti iniquitate non uiolant. alioquin posset alius dicere: \'qui iniquorum baptismum probant quid aliud quam iniquis communicant?\' quod ipsi catholicae si quis obiceret, responderetur ei quod huic modo responsum
Abbreviated transcription (Latin):
mittentes quantũ in ipsis erat. sic̃
in ipso nobilissimo iudicio salomonis.
infantile corpus a falsa matre nu¬
triri potiꝰ. quã concidi. Boc aut̃ et
illi faciebant qui de baptismi sacra¬
m̃to uerus sentiebant: et isti quibꝰ
ꝓ merito tantę caritatis d̾s erat
reuelaturꝰ si quid alit̃ sapiebant.
Priuatianus a sufetula dixit. Qui
hereticos potestatẽ baptitandi habe¬
re dicit: dicat prius quis heresim
condiderit. Si enĩ heresis adeo ẽ: ha¬
bere indulgentiã diuinã potest.
Si uero a deo ñ ẽ. quomͦ grãm dei
aut habere aut conferre alicui po
test.: Huic totidẽ u̾bis ita respon¬
deri pot̾. Qui maliuolos et inuidos
potestatẽ baptitandi habere dicit:
dicat priꝰ quis maliuolentiã in ui¬
diamq condiderit. Si enĩ malitio¬
lentia et inuidia adeo ẽ. habere
indulgentiã diuinã potest. Si uͦ¬
non ẽ. quomͦ gr̃am dei aut babere
aut conferre alicui potest:S sieut

Expanded text:
ermittentes quantum in ipsis erat, sicut ermittentes quantum in ipsis erat, sicut in illo nobilissimo iudicio Salomonis, infantile corpus a falsa matre nutriri potius quam concidi. hoc autem et illi faciebant, qui de baptismi sacramento uerius sentiebant, et isti quibus pro merito tantae caritatis deus erat reuelaturus, si quid aliter sapiebant. Priuhaereticos potestatem baptizandi habere dicit, dicat prius quis haeresim condiderit. Si enim haeresis a Deo est, habere indulgentiam divinam potest: si vero a Deo non est, quomodo gratiam Dei aut habere aut conferre alitest % Huic totidem uerbis ita respondetur: \'Qui maliuolos et inuidos potestatem baptizandi habere dicit, dicat prius quis maliuolentiam inuidiamque condiderit. si enim maliuolentia et inuidia a deo est, habere et indulgentiam diuinam potest; si unon est, quomodo gratiam dei aut habere aut conferre alicui potest?\' sed sicut
Abbreviated transcription (Latin):
q dicimꝰ ñ omnẽ baptismũ. nã in
multis idoloꝵ sacrilegis saeris bap¬
tizari homines ꝑhibent᷑. s baptis¬
mũ xp̃i id ẽ ibis eu̾głicis conseera¬
tũ ubiq eundẽ ee̾: nec hominũ qͦ¬
rũlibet et qualibet ꝑu̾sitate uiola¬
ri. Sane quoq in ista sententia ñ
negligent̾ omittendũ ẽ: qđ hic in¬
t̃posuit et ait. Quare omĩb̾ pacifi¬
cis quidẽ uiribꝰ nitendũ ẽ. ne quis
heretico errore infectus. Et cȩtera.
Respexit enĩ u̾ba illa beati cypriani
dicentis. ꝑseminẽ iudicantes: aut a
nire cõmunionis aliquẽ sidiu̾sũ sen¬
serit amouentes. Ecce quantũ uale¬
at in bonis ȩcclȩ filiis amor unitatis
et pacis: ut quos dicebant sacrile¬
gos et ꝓphanos. sine baptismo ut ar¬
bitrabant᷑ ad missos. si eos quantũ
putabant corrigere ñ ualerent. eli¬
gerent potiꝰ tolerare. quã ꝓpt̾ eos
nia eradicaret᷑ simul et triticũ: ꝑ¬

Expanded text:
que dicimus non omnem baptismum nam in que dicimus non omnem baptismum nam in multis idolorum sacrilegis sacris baptizari homines perhibentur —, sed baptismum Christi, id est uerbis euangelicis consecratum, ubique eundem esse nec hominum quorumlibet et qualibet peruersitate uiolari. Sane in ista quoque sententia non neglegenter omittendum est quod hic interposuit et ait: quare omnibus pacificis quidem uiribus nitendum est, ne quis haeretico errore infectus et cetera. respexit enim uerba illa beati Cypriani dicentis: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. ecce quantum ualeat in bonis ecclesiae filiis amor unitatis et pacis, ut, quos dicebant sacrilegos et profanos sine baptismo ut arbitrabantur admissos, si eos quantum putabant corrigere non ualerent, eligerent potius tolerare quam propter eos nia eradicaretur simul et triticum, p
Abbreviated transcription (Latin):
utunt᷑ eis arbitrantes qđ bone sint:
ñ tam̃ qđ ineis ꝑu̾sum ẽ euaeuat illa
quȩ ibi recta sunt: si ab eis potiꝰ eua¬
euat᷑. Sieut in ipso homine bone spei
et ꝓbabilis fidei. s tanĩ homine. si qͥd
alit̾ sapit. ñ inde euacuant᷑ quȩ rec¬
te sapit: donec ei d̾s reuelet qđ alit̃
sapit. Si aut̃ malus ẽ ipse atq ꝑu̾so
si p̃cem in tegrã dicat. et nulla ex par¬
te fidei catholicȩ adusam: ñ ideo ipse
consecrari ñ potest᷑. et ipse scĩficat sa¬
cramentũ suũ: ut homini siue ante¬
quã baptiret᷑ siue cũ baptitat᷑ siue
postea quando s ueracit̾ ad se conilso
id ipsum ualeat ad salutẽ. qđ ad ꝑni¬
ciem nisi conu̾teret᷑ ualeret. Cȩterũ
quis nesciat ñ eẽ baptismũ xp̃i. si
u̾ba eu̾głica quibꝰ symbolũ constat
illic defuerint : S faciliꝰ inueniun¬
t᷑ heretici qui omĩno ñ baptirent:
quã qui ñ illis u̾bis baptitent. Idõ¬

Expanded text:
utuntur eis arbitrantes quod bonae sunt; utuntur eis arbitrantes quod bonae sunt; nec tamen quod in eis peruersum est euacuat illa quae ibi recta sunt, sed ab eis potius euacuatur, sicut in ipso homine bonae spei et probabilis fidei, sed tamen homine, si quid aliter sapit, non inde euacuantur quae recte sapit, donec ei deus reuelet et quod aliter sapit. si autem malus est ipse adque peruersus, si precem integram dicat et nulla ex parte fidei catholicae aduersam, non ideo ipse consecrari non potest, et ipse sanctificat sacramentum suum, ut homini siue antequam baptizetur siue cum baptizatur sine postea quandoque ueraciter ad se conuerso id ipsum ualeat ad salutem, quod ad perniciem nisi conuerteretur ualeret. ceterum quis nesciat non esse baptismum Christi, si uerba euangelica quibus symbolum cillic defuerint? Sed facilius inveniuntur haeretici qui omnino non baptizent, quam qui non illis verbis baptizent. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
tidie si doctͥoribꝰ fuerint recitatȩ.: et
multa ineis reꝑiunt᷑ contra catho¬
licam fidem. Hũquid si manifeste¬
tͣ aliquos baptiratos cũ ille p̃ces
dictȩ suꝑ aquã fuissent: iubebuntur
denuo baptitari: Quid ita: Quia
plerũq p̃cis uitium suꝑat p̃cantis.
affectus: et qi certa u̾ba illa ȩu̾głica
sine quibꝰ ñ potest baptisma conse¬
crari tantũ ualent. ut ꝑ illa sic eua¬
cuent᷑ quecũq inp̃ce uitiosa contͣ
regłam fidei dicunt᷑: quẽ ad modũ
demoniũ xp̃i nomine excluditur.
Nam utiq hereticus si afferat p̃cem
uiciosam. nec bonũ habet caritatis
affectũ quo possit illa imꝑicia su¬
ꝑari: et ideo similis ẽ ei quieũq in
ipsa catholiea inuidus et maliuo¬
loquat᷑ contra regłam sidei. multi
quippe irruunt inp̃ces ñ solũ ab
imꝑitis loquacibꝰ s etiã ab hereti¬
cis cõpositas: et ꝑ ignorantiȩ sim¬
plicitatem non eas ualentes discernere.

Expanded text:
tidie, si doctioribus fuerint recitatae, et tidie, si doctioribus fuerint recitatae, et multa in eis repperiuntur contra catholicam fidem. numquid, si manifestetur aliquos baptizatos, cum illae preces dictae super aquam fuissent, iubebuntur denuo baptizari? quid ita? quia plerumque precis uitium superat precantis adfectus et quia certa illa uerba euangelica sine quibus non potest baptismus consecrari, tantum ualent, ut per illa sic euacuentur quaecumque in prece uitiosa contra regulam fidei dicuntur, quemadmodum daemonium Christi nomine excluditur. nam utique haereticus, si adferat precem uitiosam, nec bonum habet caritatis adfectum, quo possit illa inperitia superari, et ideo similis est ei quicumque in ipsa datholica inuidus et maliuoloquatur contra regulam fidei. multi quippe inruunt in preces non solum ab inperitis loquacibus, sed etiam ab haereticis conpositas, et per ignorantiae simplicitatem non eas ualentes discernere
Abbreviated transcription (Latin):
arenã ȩdificabant: de quib̾ idẽ cypͥ¬
anꝰ dicit. qđ intꝰ in maliuola inindia
etiã temporibꝰ apłicis sine caritate
conu̾sabant᷑. Et ideo intꝰ quidẽ ẽẽ
uidebant᷑ s foris erant: qr in illa
petra ꝑ quã significat᷑ ȩccła non
erant. S edatꝰ a turborbo dixit.
In quantũ aqua sacerdotis p̃cȩ in
eccłã scĩficata abluit delicta: in
tantũ heretico sermone uelut can¬
cere infecta cumulat peccata. Quare
oñbꝰ pacificis quidẽ uiribꝰ nitendũ
ẽ: nequis heretico errore infectꝰ et
tinctꝰ singłarẽ et uerũ baptismũ re
trectet accipe: qͦ qͥsq non fu̾it baptitatꝰ:¬
a regno cȩloꝵ fit alienus. Huic res¬
pondet᷑: qr si ñ scĩficat᷑ aqua cũ ali¬
qua erroris u̾ba ꝑ imꝑitiã p̃cator
effundit: multi ñ solũ mali s etiam
boni fr̃s in ipsa ȩcclã ñ scĩficant a¬
quã. Multoꝵ enĩ p̃ces emĩdant᷑ co¬

Expanded text:
harenam aedificabant, de quibus idem Cyprharenam aedificabant, de quibus idem Cyprianus dicit quod intus in maliuola inuidia etiam temporibus apostolicis sine caritate conuersabantur. et ideo intus quidem esse uidebantur, sed foris erant, quia in illa petra per quam significatur ecclesia non erant. Sedatus a Tuburbo dixit: In quantum aqua sacerdotis prece in ecclesia sanctificata abluit delicta, in tantum haeretico sermone uelut canccre infecta cumulat peccata. quare omnibus pacificis quidem uiribus nitendum est, ne quis haeretico errore infectus et tinctus singularem et utractet accipere, quo quisque non fuerit baptixatus regno caelorum fiet alienus. Huic respondetur quia, si non sanctificatur aqua, cum aliqua erroris uerba per inperitiam precator effundit, multi non solum mali, sed etiam boni fratres in ipsa ecclesia non sanctificant aquam. multorum enim preces emendantur co
Abbreviated transcription (Latin):
Tam̃ et quandui ita sunt: et ñdũ uł
nũquã inmeliꝰ cõmutant᷑: baptirant
et baptizant᷑: et baptismꝰ quẽ babent
illis addãpnationẽ destinatis inte¬
ger manet. Neq hoc loco dici potest.
Quis enĩ facit omĩa u̾ba dñi quȩ in il¬
lo eu̾głico sermone conscripta sunt.
quẽ concludens ait ȩdificare suꝑ pe¬
trã. qui eadem u̾ba audirent et fa¬
cerent:suꝑ arenã aut̃ qui audirent
et ñ facerent : Quia et si aquibꝰdam
ñ implent᷑ omĩa: in eodem tam̃ ser¬
mone posuit medicinã dicens. Di¬
mitite: et dimittet᷑ uobis. Et post
orationẽ dnĩcã in eodem sermone
cõmemoratã atq conscriptã: dico
enĩ uobis inquit. Si dimiseritis pec¬
cata hominibꝰ: dimittet uobis et pa¬
t̃ ur̃ peccata ur̃a. Si aut̃ ñ dimise¬
ritis hominibꝰ: neq pat̾ ur̃ dimitet
uobis. hinc et petrus ait: qr caritas
cooꝑit multitudinẽ peccatoꝵ. Quã
utiq ñ babebant illi. ac ꝑ boc suꝑ

Expanded text:
uamdiu ita sunt et nondum uel numquam in melius commutantur, baptizant et baptizantur et baptismus quem habent illis ad damnationem destinatis integer manet. Neque hoc loco dici potest: \'quis enim facit omnia uerba domini quae in ipso euangelico sermone conscripta sunt, quem concludens ait aedificare super petram qui eadem uerba audirent et facerent, super harenam autem qui audirent et non facerent?\' quia, etsi a quibusdam non implentur omnia, in eodem tamen sermone posuit medicinam dicens: dimittite et dimittetur uobis. et post orationem dominicam in eodem ipso sermone commemoratam adque conscriptam: dico enim uobis, inquit: si dimiseritis peccata hominibus, dimittet uobis et pater uester peccata uestra; si autem n ö n dimiseritis hominibus, neque pater uester dimittet uobis. hinc et Iohannes ait: quia caritas cooperit multitudinem peccatorum, quam utique non habebant illi ac per hoc super
Abbreviated transcription (Latin):
qui ut contẽpnerent ueritatẽ: hȩc
u̾ba formidare debemꝰ. Cũ uero illa
consuetudo et aueritate ꝓpagata.
et ueritate roborata repperiatur:
nichil inhac sententia ꝑtimescimꝰ.
Et tam̃ si illi circa fr̃s inuidi erant
et maligni. aut circa dm̃ ingrati:
ecce qualibꝰ cõmunicabant: ecce
quales diu̾sa sentientes sicut cypͥ¬
anus p̃dixit. a iure cõmunionis
ñ amouebant: ecce aqualibꝰ ñ pol¬
luebant᷑ inconilsatione unitatis.
Ecce quantũ amandũ sit uincłin
pacis: ecce quid considerant qui
niant᷑: quoꝵ caritatẽ ñ imittan¬
tͣ: & quoꝵ exemplo considato iu-¬
re dãpnant᷑. Si consuetudo erat
sicut hȩc sententia testis ẽ ut here¬
tici uenientes ad ȩxcłam cũ baptis¬
mate qd habebant suscipentur:
aut hoc recte fiebat: aut mali bonoᷤ
inunitate ñ macłant. Sirecte fie¬
bat: cur orbẽ t̾rarũ quia sic recipiun¬
t᷑ accusant : Si aut̃ mali bonos in
unitate ñ macłant: quomͦ se acri¬

Expanded text:
qui ut contemnerent ueritatem, haec qui ut contemnerent ueritatem, haec uerba formidare deberemus; cum uero illa consuetudo et a ueritate propagata et ueritate roborata repperiatur, nihil in hac sententia pertimescimus. et tamen si illi circa fratres inuidi erant et maligni aut circa deum ingrati, ecce qualibus communicabant, ecce quales diuersa sentientes, sicut Cyprianus praedixit, a iure communionis non amouebant, ecce a quibus non polluebantur in conseruatione unitatis, ecce quantum amandum sit uinculum pacis, ecce quid considerent qui niantur, quorum caritatem non imitantur et quorum exemplo considerato iure damnantur. si consuetudo erat, sicut haec sententia testis est, ut haeretici uenientes ad ecclesiam cum baptismate quod habebant susciperentur, aut hoc recte fiebat aut mali bonos in unitate non maculant. si recte fiebat, cur orbem terrarum, quia sic recipiuntur, accusant? si autem mali bonos in unitate non maculant, quomodo se a cri