comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
u̾el ꝓpt᷑ int̾positionẽ. uł ad inculcationẽ¬
habet uerbi: dabitur illi etiam sensus
intelligendi. Alioquin nulla uerȩ sapien¬
tiȩ dulcedine gaudebit. euam siuideatur
sͥ callere uł naturali ingenio. uł litteraꝵ¬
euangłii: etiam honor legis redditur.
Non habenti aut fidem xp̃i. etiã qđ hab̾e
s uidebat᷑ honoris ex lege aufertur. Alit̃.
ibenti bonum usũ indĩ mu Macist¬
nere: augebit᷑ gr̃a. Ab eo aut̃ quimdĩ
untis exam̃ etiamnc̃ ex parte celebrat᷑
ꝓpt̃ grẽ mutationẽ q̃ uni datur & alteri
aufert᷑. S in generali iudicio uniũ salit̃
implebit᷑. Cõtidie nanq conspicit statũ
ȩccłȩ. & pecuniã negociatorib cõmodat.
Prudenterq laborantẽ ampliorigrã do¬
nat. & ocia sectantẽ ab eo qđ dedat pͥuat.

Expanded text:
pter interpositionem, vel ad inculcationehabet Verbi, dabitur etiam ei sensus intelligendi. Alioquin nulla verae sapientiae dulcedine gaudebit, etiamsi videatur sibi callere vel naturali ingenio, vel litterEvangelii etiam honor legis redditur. Non habenti autem fidem Christi, etiam quod habere sibi videbatur honoris ex lege, auferetur. Aliter: Habenti bonum usum in Dei munere, augebitur gratia. Ab eo autem qui in Dei Domini redeuntis examen, etiam nunc ex parte celebratur propter gratiae mutationem, quae uni datur, et alteri aufertur; sed in generali judicio universaliter implebitur. Quotidie namque conspicit statum Ecclesiae, et pecuniam negotiatoribus commodat. Prudenterque laborantem ampliori gratia donat, et otia sectantem ab eo quod dederat privat.
Abbreviated transcription (Latin):
qua gentes qͥnq sensib antea mancipataᷤ.
ad fidei euanglicȩ grãm conu̾tit Et huic
aat. Et tu esto supra qͥnq ciuitates. H oc
e fulgeto ex fide animarũ qua imbiuisti
cas. &. de illoꝵ ꝓfectib honoreris. inquib
qnq sensus deoꝑib tenebrarũ ad oꝑa lu¬
cis commutasti. hinc ysaras att. In die illa
erunt quinq ciuitates in t̾ra egypti loq̃n¬
tes lingua chanaan ad lingua mutata.¬

Expanded text:
quia gentes quinque sensibus antea mancipatas, ad fidei Evangelicae gratiam convertit. Et huic ait: Et tu esto super quinque civitates. Hoc est, fulgeto ex fide animarum qua imbuisti eas, et de illorum profectibus honoreris, in quibus quinque sensus de operibus tenebrarum ad opera lucis commutasti. Hinc Isaias ait: In die illa erunt quinque civitates in terra Aegypti loquentes lingua Chanaan , i
Abbreviated transcription (Latin):
accepto regno. & iussit uocari seruos qͥb
dedit pecumam. ut sciret quantũ quisq
negociatus ẽẽt. Qđ dicit ut rediret: sig¬
nificat scd̾m aduentũ eiꝰ. Ut sciret inqͥt.
hoc ẽ ut scire om̃s faceret. tc̃ enĩ om̃ium
oꝑa & cogitationes palam om̃ib ostenden¬
tur. Uenit aũt pͥmus dicens. Dñe mna
tua decem mnas acqͥsiuit. Primꝰ seruũ.
ordo doctoꝵ ẽ in circũcisionẽ missor. qͥ
unã mnam accepit. id unũ dm̃. unam
fidem. unũ baptisma. Hec mna decem
mnas acqͥsiuit. quia ppłm sub lege sͥ so¬
in modico fidelis fuisti: eris potestatem
habens supra decẽ ciuitates. M odicũ
pimus. incõparatione futuroꝵ. Ex par¬
te enĩ cognoscimꝰ. & ex parte ꝓpħamꝰ. Cum
aũt uenerit qđ ꝑfectũ ẽ: euacuabit᷑ qđ ex¬

Expanded text:
pto regno, et jussit vocari servos, quibus dedit pecuniam, ut sciret quantum quisque negotiatus esset. Quod dicit, ut rediret, significat secundum adventum ejus. Ut sciret, inquit, hoc est, ut scire faceret omnes, tunc enim omnium opera et cogitationes palam omnibus ostendentur, Venit autem primus, dicens: Domine, mna tua decem mnas acquisivit. Primus servus, ordo doctorum est in circumcisionem missorum, qui unam mnam accepit, id est, unum Deum, unam fidem, unum baptisma. Haec mna decem mnas acquisivit, quia populum sub lege sibi soin modico fidelis fuisti, eris potestatem habens supra decem civitates. Modicum epimus in comparatione futurorum. Ex parte enim cognoscimus, et ex parte prophetamus. Cum autem venerit quod perfectum e
Abbreviated transcription (Latin):
discumbe. & transiens ministrabit illis.
Precinget se. id ad retͥbutionẽ preparat.
fauer iuos discumbe. id est in ȩt̃na quiete
refoueri. Unde alibi ipse dñs dicit. Recum¬
bent cũ abraham. & ysaac. & iacob. Tran¬
siens ministrabit quia rediens de iudicio
ad regnũ. post ipsũ iudiciũ nos lucis suȩ
illustratione satiabit. Quẽ enĩ in huma¬
uitate in iudicio cernemꝰ : etiã indiuim¬
tate post iudiciũ uidebimꝰ. Uel certe tran¬
siens dr̃ ministrare. quia suos feliciter
transire faciet. cũ de speculatione huma¬
nitatis ad contemplationẽ duinȩ clari-¬
tatis eleuabit. Et si uenerit in scda ui¬
gilia. & si in t̾cia uigilia uenerit. & ita

Expanded text:
llis. Praecingit se, id est, ad retributionem praeparat. Faciet illos discumbere, id est, in aeterna quiete refoveri. Unde alibi ipse Dominus dicit: Recumbent cum Abraham et Isaac et Jacob . Transiens ministrabit, quia rediens de judicio ad regnum, post ipsum judicium nos lucis suae illustratione satiabit. Quem enim in humanitate in judicio cernemus, etiam in divinitate post judicium videbimus. Vel certe transiens dicitur ministrare, quia suos feliciter transire faciet, cum de speculatione humanitatis ad contemplationem divinae claritatis elevabit. Et si venerit in secunda vigilia, et si i
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ manifestabit᷑. Uenit qͥppe. cũ ad
iudiciũ ꝓꝑat. Pulsat uͦ: cũ ꝑ egritudinẽ
mortẽ c̃ẽ uicinã designat. Cui mox aꝑit:
qui cũ cũ amore suscipit. Iule enĩ ñ uult
ei aꝑire. qui exire trepidat de corpore.quia
meminit se illũ contẽpsisse. L. c̃luͦ.
nerit dñs inuenerit uigilantes. Uigi

Expanded text:
anifestabitur. Venit quippe, cum ad judicium properat; pulsat vero cum per aegritudinem mortem vicinam esse designat. Cui mox aperit, qui eum cum amore suscipit. Ille enim non vult ei aperire, qui exire trepidat de corpore, quia meminit se illum contempsisse. L. 155V nerit Dominus, invenerit vigilantes
Abbreviated transcription (Latin):
ocatis aũt decem seruis suis: I.lxx.¬
dedit illis decem mnas. Denarius
discipłos ꝑ litterã legis imbutos. Dat illiᷤ
decẽ mnas. quia legis dicta sp̃ualit̃ intel¬
ligenda reuelat. Post resurrectionẽ qͥppe¬
suam. aꝑuit illis sensũ: ut intelligeren
scripturas. Mna scđm grecos centũ drag¬
mis appenditur. & sermo scripturȩ. quia
uite celestis ꝑfectionẽ suggerit. quasi cen¬

Expanded text:
ocatis autem decem servis suis, dedit illis decemminas. Denarius discipulos per litteram legis imbutos. Dat illis decem minas, quia legis dicta spiritaliter intelligenda resuam aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas . Mna secundum Graecos, centum drachmis appenditur, et sermo Scripturae, quia vitae coelestis perfectionem suggerit, quasi cen
Abbreviated transcription (Latin):
stis me. Nudus. & oꝑiustis me. Infirmꝰ
& usitastis me. In cartere & uenistisad me.
anfesta st̃ oꝑa misedĩȩ ad coporis
miserias ꝑtinentia. Adammas ũ spectai.
unt esurientẽ & sitientẽ iusticiã pane uerbi
qi reficias. uł potu sapientiȩ refrigeres.
Errantẽ in domũ matris eccłȩ reuoca.
nudũ a bono oꝑe uirtutib orna. infir¬
mum in fide corrobora. in tͣbulatione
aliqua seu carcere tͥsticiȩ oppresso sub¬
ueni. compatiendo uł consolando uera
dilectione. Tunc respondebunt ei iusti
dicentes. Dne. quando teuidimꝰ esurien¬
tem & pauimꝰ. sitientem & dedimꝰ tͥ potum:

Expanded text:
infirmus et visitastis me; in carcere, et venistis ad me. Manifesta sunt opera misericordiae, ad corporis miserias pertinentia. Ad animas vero spectat, ut esurientem et sitientem justitiam pane verbi Dei reficias, vel potu sapientiae refrigeres. Errantem in domum matris Ecclesiae revoca; nudum a bono opere, virtutibus orna; infirmum in fide corrobora. In tribulatione aliqua seu carcere tristitiae oppresso subveni, compatiendo vel consolando vera dilectione. Tunc respondebunt ei justi, dicentes: Domine, quando te vidimus esurientem, et pavimus? sitientem et dedimus tibi potu
Abbreviated transcription (Latin):
In qͦ saltẽ senectute resipiscat. qͥ in pͥma
& scdã etate ñ euigilat ad uias uitȩ.
ixit ergo. homo quidã nobilis
abiit in regionem longinquã. acciꝑe
sibi regnum & reuerti. Beda.
omo nobilis ẽ xp̃c. longinqua regio
eccła ẽ exgentib. de qua ei loq̃nti. ego
aũt c̃stitutꝰ sũ rexabeo. dicit᷑ a patre. Po¬
stula a me & dabo tͥ gentes hereditatẽ tuã.
& possessionẽ tuã t̃minos t̃re. Quȩ ħeditaᷤ
aut possessio bifarie regio longinqͣ uocat᷑.
uł quia a finib terre clamat ad dñm. uł
quia longe ẽ apeccatorib salus.Cũ enm

Expanded text:
resipiscat, qui in prima et secunda aetate non evigilat ad vias vitae. ixit ergo: Homo quidam nobilis abiit in regionem longinquam accipere sibi regnum, et reverti. BEDA. Homo nobilis est Christus. Longinqua regio, Ecclesia est ex gentibus, de qua ei loquenti, ego autem constitutus sum rex ab eo, dicitur a Patre; Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam et possessionem tuam terminos terrae . Quae haereditas aut possessio, bifarie regio longinqua vocatur; vel quia a finibus terrae clamat ad Dominum, vel quia longe est a peccatoribus salus . Cum enim
Abbreviated transcription (Latin):
ut illud. multitudinis credentiũ erat cor
& anima una: sicuir & uxor quia carnali¬
ter se diligunt una caro dicunt᷑. Masist̾.

Expanded text:
ut illud: Multitudinis credentium erat cor unum et anima una ; sic vir et uxor quia carnaliter se diligunt, una caro dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
esꝑe aut̃ facto uenit & discumbebat
cum duodecim discipłis suis O m̃ia
sic agit iudas ut tollatar suspicio ꝓditori.¬
nam discumbit cũ aliis discipłis. leix in¬
esꝑa dier uesꝑam indicat marcum¬
mundi. Circa undecimã nanq horã
ueniunt nouissimi: qui pͥmi denarium
uitȩ accipiunt et̃nȩ. Ante crucẽ abrabam
erat in inferno. & post crucẽ lat᷑ in parachyso.

Expanded text:
ere autem facto, venit et discumbebat cum duodecim discipulis suis. Omnia sic agit Judas, ut tollatur suspicio proditorinam discumbit cum aliis discipulis. Vespera diei vesperam indicat mundi; circa undecimam namque horam veniunt novissimi, qui primi denarium vitae accipiunt aeternae . Ante crucem Abraham erat in inferno, et post crucem latro erat in paradiso.
Abbreviated transcription (Latin):
batur in celũ: R& sedit adextͥs dei. Mas.¬
ua redemptor nr nunc om̃ia iudicat. &
tandem uidex om̃ium uenturꝰ ẽ: marcꝰ
eum sedere describit. Stephanus uͦ stantem
uidit: quẽ adiutorẽ habuit. Sedere nanq ui¬
dicantis ẽ. stare uero pugnantis uł adiuuan¬
tis. L Et ipsi adorantes regressi sunt in
inerusalem: cum gaudio magno. B tpa.¬
deo redeunt in uirłm: quia ibi ussi sunt
expectare ꝓmissionẽ pat̾s. Indegaudebant.
quia dñm suũ cȩlos penetrasse cognouerañ.
Et erant semꝑ in templo. laudantes & bene¬
dicentes dm̃. In locoorationis aduentũ scĩ
sp̃s expect̾abant. laudantes eũ de beneficiis
suis. & benedicentes. id magnificantes de
ꝓmissis diuinis. Nos aut̃ discipłoꝵ exẽplo
post celebrata sollennia dñicȩ passionis &
resurrectionis. domus obedientiȩ curemus
existere. illius uestigia sequentes. quiut for¬
mam uuendi nob tribueret: factus ẽ obe¬
diens usq ad mortẽ. Sic enĩ cotidianã illius

Expanded text:
sedet a dextris Dei. Quia Redemptor noster nunc omnia judicat, et tandem judex omnium venturus est; Marcus eum sedere describit. Stephanus vero stantem vidit quem adjutorem habuit. Sedere namque judicantis est, stare vero pugnantis vel adjuvantis. L. Et ipsi adorantes, regressi sunt in Jerusalem cum gaudio magno. Ideo redeunt in Jerusalem, quia ibi jussi sunt exspectare promissionem Patris. Inde gaudebant, quia Dominum suum coelos penetrasse cognoverant. Et erant semper in templo laudantes et benedicentes Deum. BEDA. In loco orationis adventum sancti Spiritus exspectabant, laudantes eum de beneficiis suis, et benedicentes, id est, magnificantes de promissis divinis. Nos autem discipulorum exemplo post celebrata solemnia Dominicae passionis et resurrectionis, domus obedientiae curemus existere, illius vestigia sequentes, qui ut formam vivendi nobis tribueret, factus est obediens usque ad mortem . Sic enim quotidianam illius
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis foras exeamꝰ & alios instruamue.
Eduxit aut̃ eos foras in bethaniã. & eleuatiᷤ
manib suis benedixit eis. Benedicturus
discipłos eduxit in bethaniã. quȩ domus
obedientiȩ dicit᷑. quia qͥ ꝓpt̃ in obȩdientiã
descendit: ꝓpt̾ obedientiã iuxta apłm ascen¬
dit. Mortuus ẽ inquit ꝓpt̃ delicta nr̃a:. &
resurrexit ꝓpt̃ iustificationẽ nr̃am. Deinde
situs eiusdem uillȩ in latere montis oliuaꝵ
eẽ narrat᷑. & domuis obȩdientis ȩccłȩ ñ alibi
quã in ipsius sũmi montis icd xp̃i latere¬
locauit fundam̃ta suȩ fidei. & spei. & dile¬
itionis. De cuius uertice ub̃rimo. id apice
diumitatis munera spũalis unctionie
desiderat. & ꝓmissa lucis ac ꝑpetuȩ pacis
expectat. Tercio sicut iohannes scribit erat
bethama iuxta ierosolimã: quasi stadiis qͥn¬
decim. Qui ꝓfecto numerus ꝓpter septẽ &
octo quib constat. scripturarum mysteriis

Expanded text:
ipsis foras exeamus, et alios instruamus. ipsis foras exeamus, et alios instruamus. Eduxit autem eos foras in Bethaniam, et elevatis manibus suis, benedixit eis. Benedicturus discipulos eduxit in Bethaniam, quae domus obedientiae dicitur; quia qui propter inobedientiam descendit, propter obedientiam juxta Apostolum ascendit. Mortuus est, inquit, propter delicta nostra et resurrexit propter justificationem nostram. Deinde situs ejusdem villae in latere montis Olivarum esse narrantur, et domus obedientis Ecclesiae non alibi quam in ipsius summi montis, id est, Chrlocavit fundamenta suae fidei, et spei, et dilectionis. De cujus vertice uberrimo, id est, apice divinitatis, munera spiritualis unctionis desiderat, et promissa lucis ac perpetuae pacis exspectat. Tertio, sicut Joannes scribit, erat Bethania juxta Hierosolymam quasi stadiis quindecim. Qui profecto numerus propter septem et octo quibus consta
Abbreviated transcription (Latin):
cordib aufirunt. serpentes tollunt. Et dum
pestiferas suasiones audiunt. s tam̃ ad oꝑa¬
tionem piauã mimme ꝑtrahunt᷑: mortiferũ¬
bibunt. s ñ eas nocet. Drm aut̃ uitã infirmo¬
rum in fide. exemplo suȩ oꝑationis rohorant:
suꝑ egros manus imponunt. Ergo tanto ma¬
iora sunt miracula: quanto ꝑ hec ñ corpora
sed amimȩ suscitantur. Lic e xͦliii.
tutem suꝑuenientis sp̃s scĩ in uos. & eritis
mͥ testes. Notandũ quia st̃ qͦs a p̃dicatiõis
officio uł ȩtas ꝓhibet uł imꝑfectio. & tamen
eos impellit precipitatio. Qui monendi st̃
ut considerent facta saluatoris. qͥ repente
quos uellet roborare posset. S nemꝑfecti
predicare p̃sumerent. postquã discipulos
instruxit. adiũxit. sedete in ciuitate. qͦ ad¬
usq indiramini uirtute ex alto. In cunta¬
te sodemus. si intra m̃tium nr̃arũ claustra
nos constringimꝰ. ne loquendo euagemur.
ut cum diuina uirtute induem᷑. a nobis¬

Expanded text:
cordibus auferunt, serpentes tollunt. Et dum cordibus auferunt, serpentes tollunt. Et dum pestiferas audiunt suasiones, sed tamen ad operationem pravam minime pertrahuntur, mortiferubibunt, sed non eis nocet. Dum autem vitam infirmorum in fide exemplo suae operationis roborant, super aegros manus imponunt. Ergo tanto majora sunt miracula, quanto per haec non corpora, sed animae suscitantur. L. 343X Vos tutem supervenientis Spiritus sancti in vos, et eritis mihi testes . Notandum quia sunt quos a praedicationis officio vel aetas prohibet vel imperfectio, et tamen eos impellit praecipitatio. Qui monendi sunt ut considerent facta Salvatoris, qui repente quos vellet, roborare posset. Sed ne imperfecti praedicare praesumerent, postquam discipulos instruxit, adjunxit: Sedete in civitate quoadusque induamini virtute ex alto. In civitate sedemus, si intra mentium nostrarum claustra nos constringimus, ne loquendo evagemur, ut cum divina virtute induemur, a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit: saluus erit. Qui uͦ ñ credidit:
condemnabitur. Beda in Marcum.¬
Quid hic dicimꝰ de paruulis. qͥ ꝑ etatem
adhuc credere ñ ualent: De maiorib
nula questio ẽ. ꝑ alios gͦ paruulicredunt in
eccła. sicut ex aliis trahunt peccata. q̃ in illis
in baptismo remittuntur. Signa aũt eos qͥ
crediđint hec sequent᷑. In nomine meo de¬
moma eicient. linguis loquent᷑ nouis: ser¬
pentes tollent. Et si mortiferũ quid bib̾int:
ñ facimus ñ credimus: GREGORIS.¬
Dec in exordio eccłȩ fuert̾ necessaria. ut
fides credentiũ miraculis nutriret᷑. slos
enm cũ arbusta plantam tamdiu eis aquã
functimus. quousq interra conualeant. Hinc
paulus. Lingue insigno st̃: ñ fidelib s m¬
tes enim ꝑ exorcismi gr̃am manũ credentibus
impouentes. demonia ciciunt. & fideles scłaria
uerba relinquentes. conditoris sui laudes
insonant. qđ ẽ lingius noius loqui. Qui etiã
dũbonis exhortationib naliciã de alienis

Expanded text:
fuerit, salvus erit. Qui vero non crediderit, condemnabitur. BEDA. Quid hic dicimus de parvulis, qui per aetatem adhuc credere non valent? De majoribus nulla quaestio est. Per alios ergo parvuli credunt in Ecclesia, sicut ex aliis trahunt peccata, quae illis in baptismo remittuntur. Signa autem eos qui crediderint, haec sequentur: In nomine meo daemonia ejicient, linguis loquentur novis, serpennon facimus, non credimus? Haec in exordio Ecclesiae fuerunt necessaria, ut fides credentium miraculis nutriretur. Nos enim cum arbusta plantamus, tandiu eis aquam fundimus, quousque in terra convaleant. Hinc Paulus: Linguae in signo sunt non fidelibus, sed ites enim per exorcismi gratiam, manus credentibus imponentes, daemonia ejiciunt, et fideles saecularia verba relinquentes Conditoris sui laudes insonant, quod est linguis novis loqui. Qui etiam dum bonis exhortationibus malitiam de alienis
Abbreviated transcription (Latin):
ut quoꝵ ẽ tima diuimitas ama sit largitio.
Ordo precipuus. ut pͥmũ doceant. postea cre¬
dentes baptizent. deinde obseruanda p̃cipianͭ.
ut baptisim uirtutẽ recipiat. qui fidẽ
ñ habuerit. & sicut corpus sine spũ mortuum
est. ita etiam fides sine oꝑib mortua ẽ. Quan¬
ta autẽ merces piȩ conu̾sationis. quale pignꝰ
future beatitudmis etiã in p̃sent maneat fi¬
deles. subsequent᷑ nisimiat dicens. Et ece
ego uobiscũ sum om̃ib dieb: usq ad consũ¬
mationem secuili. Is RO NI MUES.¬
n hoc ꝓmittit: ñ ignorat eam diẽ in

Expanded text:
ut quorum est una divinitas, sit una largitio. Ordo praecipuus, ut primum doceant, postea credentes baptizent, deinde observanda praecipiantut baptismi virtutem recipiat, qui fidem non habuerit, et sicut corpus sine spiritu mortuum est, ita etiam fides sine operibus mortua est . Quanta autem merces piae conversationis, quale pignus futurae beatitudinis, etiam in praesenti fideles maneat, subsequenter insinuat, dicens: Et ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. HIERON. Qui hoc promittit, n
Abbreviated transcription (Latin):
diligi. ab eo qui dicit. Ego diligentes medi¬
ligo. Iohannes uͦ qm̃ adolescens & dm̃ con¬
sobrinus erat: familiaritatis accessũ habe
bat. Cum gͥ denuptiis ab eo uocatus fuerit.
& a puericia castissimus uyxerit: p̃rogatiuã
familiaritatis tanquã pͥuilegium amoris p̃
cȩteris meruit. Et ita dilexit dñs iohannem
pre ceteris. id familiarius at maiorib indi¬
ciis manifestauit se illum diligere. Petrum
itaq & si magis affectu. minus tam̃ exhibi¬
tione dilexit. Nec uacat ã mysterio: quod in
petro minor & in iohanne maior dilectioĩs
ostensio adhibita ẽ. Ad qđ uidendum: pau¬
Ilo alttus ordiamur. Ausus nius.¬
on a petro petra .s petaus a petra no¬
a xp̃o nominatum. Ideoq ait dñs: suꝑ hanc
petram ȩdificabo eccłam meã.Suꝑ hanc
petram scilicet quam confessus ẽ petrus di¬
cens. tu es xp̃c filius dĩuiui. Petra enĩ erat
xp̃c. Suꝑ fundam̃tum etiã ipse petrꝰ ȩdifi¬

Expanded text:
diligi ab eo qui dicit: Ego diligentes me didiligi ab eo qui dicit: Ego diligentes me diligo . Joannes vero, quoniam adolescens et Domini consobrinus erat, familiaritatis accessum habfuerit, et a pueritia castissimus vixerit, praerogativam familiaritatis tanquam privilegium amoris prae caeteris meruit. Et ita dilexit Dominus Joannem prae caeteris, id est, familiarius ac majoribus indiciis manifestavit se illum diligere. Petrum itaque et si magis affectu, minus tamen exhibitione dilexit. Nec vacat a mysterio, quod in Petro minor, et in Joanne major dilectionis ostensio adhibita est. Ad quod videndum paulo altius ordiamur. Non a Petro petra, sed Petrus a petra noo nominatur. Ideoque, ait Dominus, super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Super hanc petram, scilicet quam confessus est Petrus, dicens: Tu es Christus Filius Dei vivi . Petra enim erat Christus . Super fundamentum etiam ipse Petrus aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ poterat. Sigͦ queramus qͥs sit melior.
utrum qui plus an qui minus diligit xp̃m:
quis dubitabit respondere eũ ẽẽ meliorẽ
qui plus diligit: Item uidet᷑ eẽ melior
quem plus diligit xp̃c:quã qui minus dili¬
gntur ab eo. Qđ si conferendo adinuicẽque¬
rattr. quis de duob melior ẽ. qͥminus dili¬
git xp̃m. & plus ab eo diligit᷑. anquẽ minꝰ
diligit xp̃c. cum ipse plus eũ diligat. dubia
ẽ responsio. Proposite aut̃ questionis: ui¬
Dassim uidemus certis ex causis fieri.
qd̃ filio quem pat magis diligit minꝰ
familiaritatis impendit. & econtra quẽ mi¬
nus diligit maiori dilectionis exhibitione
amplectitur. Similit̃ dici oportet. quia dñs
petrum magis dilexit affectu quam ioħem.
& econu̾so familiaritatis exhibitione dilex̃
magis iohannẽ quam petuũ. Petrus quidẽ
quia plus cet̾is dilexit ut euangłiũ multi
in locis explicat. meruit ampliori affectu

Expanded text:
non poterat; si ergo quaeramus quis sit melior, non poterat; si ergo quaeramus quis sit melior, utrum qui plus, an qui minus diligit Christum, quis dubitabit respondere, eum esse meliorem, qui plus diligit? Item videtur melior quem plus diligit Christus, quam qui minus diligitur ab eo. Quod si conferendo adinvicem quaeratur quis de duobus melior est, qui minus diligit Christum et plus ab eo diligitur, an quem minus diligit Christus, cum ipse eum plus diligat, dubia est responsio. Propositae autem quaestionis viPassim videmus certis ex causis fieri quod filio quem pater magis diligit, minus familiaritatis impendit; et econtra quem minus diligit, majori dilectionis exhibitione amplectitur. Similiter dici oportet, quia Dominus Petrum magis dilexit affectu quam Joannem, et e converso, familiaritatis exhibitione dilexit magis Joannem quam Petrum. Petrus quidem, quia plus caeteris dilexit, ut Evangelium multis in locis explicat, metuit ampliori affectu
Abbreviated transcription (Latin):
Ion spacio locoꝵ credendũ ẽ mundum
capere ñ posseis capacitate legentiũ.
Potest etiam hoc salua fide uideri dictum
ꝑtropum quẽ greciuocant hyꝑbolen.Qui
modus in diuinis libris sepe inuenit᷑. ut
hic. Posuerunt in celũ os suũ. & lingua
eoꝵ transiuit in t̾ra. Et illud. Uerticẽ ca¬
pilli ꝑambulantiũ in delictis suie.
reri solet cur iohannẽ plus dilexe¬
rit dñs cũ ipsũ dñm plus dilexerit
petrus. lohannes enim tacito nomine fuo
uoluit intelligi se pre ceceris dilecttĩ: quod
absit ut dicattu mendaciũ. Qđ aũt maiꝰ
indicium dilectionis potuit ei dare ir̃c. quã
ut supra pectus eius recumberet: Porro
qdđ petrus plus dilexerit xp̃m quam alis.
euidenten apparet ubi dã. Diligis me plus
his: Qđ utiq sciebat qui om̃ia scit. & tam̃
interrogabat. ut etiam nos legentes euan¬
głium. nosceremꝰ amorẽ petiu erga dñm.
S idõ petaus respondenss eamare dñm
ñ addidit plus: quia cor alterius uidere

Expanded text:
on spatio locorum credendum est mundum capere non posse, sed capacitate legentium. Potest etiam hoc salva fide videri dictum per tropum, quem Graeci vocant hyperbolen, qui modus in divinis libris saepe invenitur, ut hic: Posuerunt in coelum os suum, et lingua eorum transivit in terra . Et illud: Verticem capilli perambulantium in delictis suis . Quaeri solet cur Joannem plus dilexerit Dominus, cum ipsum Dominum plus dilexerit Petrus. Joannes enim, tacito nomine suo, voluit intelligi se prae caeteris dilectum, quod absit ut dicatur esse mendacium. Quod autem majus indicium dilectionis potuit ei dare Jesus, quam ut supra pectus ejus recumberet? Porro quod Petrus plus dilexerit Dominum quam alii, evidenter apparet ubi dicitur: Diligis me plus his? Quod utique sciebat qui omnia scit, et tamen interrogabat, ut etiam nos legentes Evangelium, nosceremus amorem Petri erga Dominum. Sed ideo Petrus respondens se amare Dominum, non addidit plus, quia cor alterius videre
Abbreviated transcription (Latin):
erat illis iti̾e: e uidentes eũ adorauerunt
quidã aut̃ dubitauerunt. Hieo uaneunt
i monte apparuit. ut significaret corpus
assumptum iam suꝑ omia t̃rena subiquas¬
tum. Quare aũt specialit se in galiled ũ¬
cessurũ & ibi uidendũ predĩ cũ neq ibi
solum neꝙ ibi pͥmum uisus sit. Quia ga¬
lilea transmigratio facta uł reuelatio ꝯta
& utraq int̾pretatio ad unũ finẽ respicit.
ad uitam: ita sequaces eiꝰ dde morte trasmi¬
grant ad uitã. Et in specie fuȩ diuinitatiꝰ
eum contemplantes sine fine collaudant.
cui congruit reuelatio. quia qͥẽ m reuela¬
mus ad eum uitã nĩam & eius uestigia
sequim᷑ głam dñi speculantes: in eandẽ
imaginẽ transformam̃. Quidã aũt dubi

Expanded text:
t videntes eum adoraverunt, quidam autem dubitaverunt. BEDA. In monte apparuit, ut significaret corpus assumptum, jam super omnia terrena sublevatum. Quare autem specialiter se in Galilaeam praecessurum, et ibi videndum praedixit, cum neque ibi solum, neque ibi primum visus sit? Quia Galilaea transmigratio facta vel revelatio dicitur, et utraque interpretatio ad unum finem respicit. rte venit ad vitam, ita sequaces ejus de morte transmigrant ad vitam. Et in specie suae divinitatis eum contemplantes, sine fine collaudant. Cui congruit revelatio; quia quicunque modo revelamus ad eum viam nostram, et ejus vestigia sequimur, gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem transformamur . Quid
Abbreviated transcription (Latin):
claues regnicelor. petuꝰ accepit. eisdẽq sc̃is
ꝓptͣuite et̾nȩ quietissimũ sinũ suꝑ pectus
dm̃ ioħs discubuit. Qđ uirgo ẽ ioħes future
uite conuenit ubi neq nubent neꝙonubent᷑¬

Expanded text:
claves regni coelorum Petrus accepit, eisdemque sanctis claves regni coelorum Petrus accepit, eisdemque sanctis propter vitae aeternae quietissimum sinum super pectus Domini Joannes discubuit. Quod virgo est Joannes, futurae vitae convenit, ubi neque nubent, neque nubent
Abbreviated transcription (Latin):
diligit. in qua ñ ẽ qđei displiceat. Hacratio¬
ne ostenditim. curamplius iohannẽ quam
petrumamauerit xp̃c. ñ curampliuis petu
quam ioħs amauerit xp̃m. slam si iohes
uitam significabat in qua amplius diligen¬
dus ẽ dñs: cun eum iohes mneꝰ diligebat.
ꝓpterea scilicet quia dictũ ẽ uolo eũ manere
icħ expectare donec ueniam. & ꝓpt̾ea qͥa iꝑ¬
sum amorẽ qui tc̃ amplior erit ñdum ha¬
rari uolumꝰ. plus amamꝰ. Et hoc ꝑpetuum
significatu. Ueritatis aũt contẽplationẽ
qualis futura ẽ minꝰ amaniꝰ. quia ndum
nommꝰ eam nec habemꝰ. Et hoc ꝑiohannẽ
significat᷑. Nemo tam̃ istos insignes apłos
separet. quia & ineo qđ significabat petr
ambo erant. & in eo qđ significabat iohes
ambo fitturi erant. Signficando seq̃batur
iste: manebat ille. Credendo aut̃ ambo ma¬
la hunis miseriȩ tolerabant ambo fintura
bona expect̾abant. Nlec ipsi solis uniũsa

Expanded text:
diligit, in qua non est quod ei displiceat. Hac ratiodiligit, in qua non est quod ei displiceat. Hac ratione ostenditur, cur amplius Joannem quam Petrum amaverit Christus, non cur amplius Petrus quam Joannes amaverit Christum. Nam si Joannes vitam significabat, in qua amplius diligendus est Dominus, cur eum Joannes minus diligebat? Propterea scilicet quia dictum est: volo eum manere, id est, exspectare donec veniam, et propterea quia ipsum amorem, qui tunc amplior erit, nondum harari volumus, plus amamus. Et hoc per Petrum significatur. Veritatis autem contemplationem qualis futura est, minus amamus, quia nondum novimus eam nec habemus. Et hoc per Joannem significatur. Nemo tamen istos insignes apostolos separet; quia et in eo quod significabat Petrus ambo erant, et in eo quod significabat Joannes ambo futuri erant. Significando sequebatur iste, manebat ille. Credendo autem ambo mala hujus miseriae tolerabant, ambo futura bona exspectabant. Nec ipsi soli, sed universa
Abbreviated transcription (Latin):
petirus inpetra. Qua significatione intelli¬
degir in malis: amando & sequendoxp̃m li¬
beratur a malis. Magis aut̃ sequitur in eis
qui certant ꝓ ueritate usq ad mortẽ: s uni¬
uersitati dicitur seq̃re me. Pro qua uniu̾si¬
tate mortuus ẽxp̃c. relinq̃ns nob exemplũ
ut sequam᷑ uestigia eiꝰ. Ecce quare dictum ẽ
sequere me. Est aut̃ alia uita immortalis.
ubi uidebimꝰ facie ad faciẽ: qđ hic ꝑspecu¬
lum uidet᷑. Duas itaq utas nouit ecclesra.
unam in fide. in labore. inura. alteram in
specie. in requie. in patria. Ergo una bona
ẽs adhuc miserti. attera melior & beata.
Ista cui dicitur sequere me. ꝑnntationẽ ꝑ¬
ferendi temporalia mala. significata est ꝑ
petrum altera quȩ finẽ ñ habet. & plenitũ¬
dinem expectat. ꝑ iohannẽ. unde ait añs
Sic eum uolo manere. id sic uolo ut eccła
celestis expectet. donec ueniens ad nicficiuũ
ꝑimplebo illam. In hac uita diligit nos Qs̾.
ut nos liberet a malis. inilla nos ampluis

Expanded text:
Petrus in petra. Qua significatione intellidegit in malis, amando et sequendo Christum, liberatur a malis. Magis autem sequitur in eis, qui certant pro veritate usque ad mortem, sed universitati dicitur: sequere me. Pro qua universitate mortuus est Christus, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Ecce quare dictum est: sequere me. Est autem alia vita immortalis, ubi videbimus facie ad faciem, quod hic per speculum videtur . Duas itaque vitas novit Ecclesia, unam in fide, in labore, in via. Alteram in specie, in requie, in patria. Ergo una bona est, sed adhuc misera, altera melior et beata. Ista cui dicitur: sequere me per imitationem perferendi temporalia mala, significata est per Petrum; altera quae finem non habet, et plenitudinem exspectat, per Joannem. Unde ait Dominus: Sic eum volo manere, id est, sic volo ut Ecclesia coelestis exspectet, donec veniens ad judicium perimplebo illam. In hac vita diligit nos Deus, ut nos liberet a malis, in illa nos amplius
Abbreviated transcription (Latin):
Cum discipłos ad p̃dicandũ ueritas mittit: gra¬
na semims in mundo spargit. Et pauca mittit
in semine:. ut multarũ messiũ fruges recipi¬
at ex nr̃a fide.M.c eͦ eLu.
ocete om̃s gentes. baptizantes eos in no¬
mine pat̾s & filĩ & sp̃s scĩ. docentes eos

Expanded text:
Dum discipulos ad praedicandum Veritas mittit, graDum discipulos ad praedicandum Veritas mittit, grana seminis in mundo spargit. Et pauca mittit in semine, ut multarum messium fruges recipiat ex nostra fide. M. 315X Docete omnes gentes, baptizantes eas in nom
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Contẽpnebant eiꝰ uirtutẽ diuinã. cui
infirmitatẽ in passionib inesse cernebant
humanã. P ropt̃ qđ ipse mediator notũ fieri
uolens quia data sit eiom̃is potestas: misit
doctores. qui cunctis ꝑorbem nationib uer¬
bum uitȩ predicarent. R. cͦcxxx u.¬
untes in mundũ uniuersũ. predicate
m̃i creature ñ dr̃ ꝓ insensatis uł brutiᷤ
animalib s om̃is creaturȩ nomine si¬
gnatur homo. habens eẽ cũ lapidib uiuere
cũ atborib sentire cũ animalib intelligere
cum angłis constare ex calido & frigido hu¬
mido &x arido quia minor muntꝰ homo dr̃
umgͥ oũiis creaturȩ aliqͥd habeat homo.
om̃i creature p̃dicatur euangłiũ cũ ho¬
mini p̃dicatu. ꝓpter quẽ cuncta creata fuĩ.
& cui cuncta funt aliq̃ mͦ similia. Uel ꝑ om̃em
creaturã potest designari om̃is natiogentiũ.
antea em̃ dictũ erat. in uãgentiũ ne abieritis.

Expanded text:
tum. Contemnebant ejus virtutem divinam, cui tum. Contemnebant ejus virtutem divinam, cui infirmitatem in passionibus inesse cernebant humanam. Propter quod ipse mediator motum fieri volens, quia data sit ei omnis potestas, misit doctores qui cunctis per orbem nationibus verbum vitae praedicarent. R. 235X Euntes in mundum universum, praedicate icitur pro insensatis vel brutis animalibus, sed omnis creaturae nomine significatur homo habens esse cum lapidibus, vivere cum arboribus, sentire cum animalibus, intelligere cum angelo, constare ex calido et frigido, humido et arido, quia minor mundus homo est. Cum ergo omnis creaturae aliquid habeat homo, omni creaturae praedicatur Evangelium, cum homini praedicatur, propter quem cuncta creata sunt, et cui cunctacreaturam potest designari omnis natio gentium: antea enim dictum erat: In viam gentium ne abieritis .
Abbreviated transcription (Latin):
ret relicturꝰ. ut uerba q̃ reuertens dicebat.
in corde audientiũ artius imp̃ssa rema¬
dulitatẽ & duriciã cordis. ut succetuat
credulitas. & cor carneũ caritate plenum.
hinc ẽ qđ cat̾uȩ martyrũ mortẽ huiꝰ scłi
libent̃ affect̾ant. quia uolunt ꝓtemporali
int̾itu ꝑpetuo se ẽẽ uicturos. Beatissima
transinigratio: ex hoc sło inȩt̃uitatem.
est mͥ om̃is potestas in cȩlo & in terra. Bega
gente ait patri. om̃ia subiecisti sub
pedib eius: hoc ipse dñs nunc ait discipłis.
Int̾ om̃ia etiã mons ipsa q̃ ei adtempꝰ p̃ualere
uisa ẽ: enispedib substrata ẽ. Iui enm data ẽ
potestas: qui pauloante crucifixꝰ sepultꝰ acu¬
erat. Incelo aũt & interra data ẽ potestas. tit
qui regnabat in cęlo. ꝑ fidem credenttũ reg¬
naret & in terra. Priusquã a morte resurge¬
ret. nouerat̃ angłice uirtutes se subditas
hommi assũpto. s ceci homines dedignalunt᷑
ei subici. quẽ mortalitate cognouerant indu¬

Expanded text:
t, in corde audientium arctius impressa remadulitatem et duritiam cordis, ut succedat credulitas et cor carneum charitate plenum. Hinc est quod catervae martyrum mortem hujus saeculi libenter affectant, quia volunt pro temporali interitu perpetuo se esse victuros: beatissima transmigratio ex hoc saeculo in aeternitatem.est mihi omnis potestas in coelo et in terra. BEDA. gente ait Patri: Omnia subjecisti sub pedibus ejus , hoc ipse Dominus nunc ait discipulis. Inter omnia etiam mors ipsa, quae ei ad tempus praevalere visa est, ejus pedibus substrata est. Illi enim data est omnis potestas, qui paulo ante crucifixus, sepultus jacuerat. In coelo autem et in terra data est potestas, ut qui regnabat in coelo, per fidem credentium regnaret et in terra. Priusquam a morte resurgeret, noverant angelicae virtutes se subditas homini assumpto, sed caeci homines dedignabantur ei subjici quem mortalitate cognoverant indu
Abbreviated transcription (Latin):
precipim᷑. & motu corporis qđ ex qͣtuor
subsistit elem̃tis. caritas di ⁊ ꝓrcimmi ui¬
olatur. apte ad diluenda peccata in qͣ¬
dragenariũ numerũ tempꝰ penitentiȩ
surgit. Et accedens temptator: dix̃ ei
Si filius dĩ es: dic ut lapides isti panes
fiant. Qui respondens dixit. Scriptũ¬

Expanded text:
praecipimur, et motu corporis, quod ex quatuor praecipimur, et motu corporis, quod ex quatuor subsistit elementis, charitas Dei et proximi violatur apte ad diluenda peccata in quadragenarium numerum tempus poenitentiae surgit. Et accedens tentator, dixit ei: Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant. Qui respondens, dixit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓinissionis t̾ram. moysi lege̾ adõ datã.
filios isr ł totidẽ annis in heremo pane
u̾m u̾ sensit post ieuiniũ esurire do¬
minsi. qđ ñ de moyse uel helia legit᷑. ut
post ieuima esurierint: accessit temp¬
tando. longe remotus maliciȩ uoto.
ecem sunt precepta legis Beda.¬
& quadriꝑtitus ẽ mundus. qd̾ sig¬
nificat iam grãm xp̃i diffusã ꝑ mun
dum. qui ieiunauit spacio quadragin¬
ta dierum. In qͦ ieuinio quasi clamabat.
abstinete uos a desidiis huius scłi. In
comestione & bibitione post resurrec¬
tionem. uelut clamabat. ecce ego uob̾cũ
sum usq ad consũmationẽ scłi. Unde
do iam pascimͣ. Congrue ieiunrũ qua¬
dragesimȩ statutũ ẽ eeᷤ confine dñicȩ
passioni. quia significat nos debere a
mundi amicicia continere. ut dm seqͥ
uirtus decalogi ꝑquatuor libros eugłii
impletur. cũ euangłiũ custodit᷑. Uel
quia ꝑ decalogũ dm & ꝓximũ diligere

Expanded text:
promissionis terram, Moysi legem a Deo datam, promissionis terram, Moysi legem a Deo datam, filios Israel totidem annis in eremo pane o sensit post jejunium esurire Dominum, quod non de Moyse vel Elia legitur, ut post jejunia esurirent, accessit tentando longe remotus malitiae voto. Decem sunt praecepta legis, et quadripertitus est mundus, quod significat jam dum, qui jejunavit spatio quadraginta dierum. In quo jejunio quasi clamabat: Abstinete vos a desideriis hujus saeculi. In comestione et bibitione post resurrectionem velut clamabat: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi . Unde do jam pascimur. Congrue jejunium Quadragesimae statutum est esse confine Dominicae passioni, quia significat nos debere a mundi amicitia continere, ut Deum sequr, quia virtus Decalogi per quatuor libros Evangelii impletur, cum Evangelium custoditur. Vel quia per Decalogum Deum et proximum diligere
Abbreviated transcription (Latin):
est in desertum a spu. ut
temptaretur a diabolo.
Consulte lucas pͥmo
posuit. in̾c aũt plenus spũ scõ regressꝰ
est a iordane. ne dubitaretur a quo
spũ ductus fuit in desertũ scd̾m ma¬
theum. uel expulsus scd̾m marcum.
Proculdubio ñ uirtute mali sp̃s iu̾c agi¬
tur in desertũ. s uoluntate sui sp̃s. ut
sternat aduersariũ. Ubi nob̾ p̃mon¬
strat. ut post baptismũ accingamur
contra diabolũ. relictis mundi illece¬
riit. Obtulit se temptatori quadra¬
ginta dieb & quadraginta noctib ut
indicet quia siue ꝓsꝑa blandiantur
qͦd ad dies ꝑtinet. siue aduersa ferrañ
quod noctis figure congruit: semꝑ fi¬
delib adest aduersarns. ñ cessanc
cos impedire temptando. Hylarus.
suriit corpore. ut diabolo tribue¬
retur temptandi occasio. & uince¬
retur ab homine cuius morte & cala¬
mitatib głabatur. Nouebat᷑ diabolꝰ¬
quadraginta dierũ ieiunio sciebat to¬
Itidem¬
dieb aquas abyssi effusas. exploratã re¬

Expanded text:
est in desertum a spiritu, ut tentaretur a diabolo. Consulte Lucas primo posuit: Jesus autem plenus Spiritu sancto, regressus est a Jordane, ne dubitaretur a quo spiritu ductus fuit in desertum secundum Matthaeum, vel expulsus secundum Marcum. Procul dubio non virtute mali spiritus Jesus agitur in desertum, sed voluntate sui spiritus, ut sternat adversarium. Ubi nobis praemonstrat, ut post baptismum accingamur fortiter contra diabolum, relictis mundi illeceriit. Obtulit se tentatori quadraginta diebus et quadraginta noctibus, ut indicet quia sive hic prospera blandiuntur, quod ad dies pertinet; sive adversa feriant, quod noctis figurae congruit, semper fidelibus adest adversarius, non cessans eos impedire tentando. HIERON. Esuriit corpore, ut diabolo tribueretur tentandi occasio, et vinceretur ab homine, cujus morte et calamitatibus gloriabatur. Movebatur diabolus XL dierum jejunio, sciebat totidemdiebus aquas abyssi effusas, exploratam re
Abbreviated transcription (Latin):
it ioħes dicens. Quia uidi spm̃ de¬
scendentẽ quasi columbam decȩlo & man¬
sit suꝑ eum. Et ego nesciebã eũ. Albinꝰ
esciebat eum subaudis tam alte.tam
subtilit᷑. quam spu in eũ descendente
unc enim didicit qͦd dñs retenturꝰ
sibi ee̾t sicut & alioꝵ sacram̃toꝵ baptis¬
mi sui potestatẽ. siue p̃sens int̾ra. siue
absens corpore in cȩlo. & mulli eã seruo
daturꝰ eẽt. Non inuenies aliquẽ aptoꝵ
dixisse meũ baptismũ. inuenies autem

Expanded text:
ia vidi Spiritum descendentem quasi columbam de coelo, et mansit super eum. Et ego nesciebam eum. AUGUST. Nesciebat eum, subaudis tam alte, tam subtiliter, quam Spiritu in eum descendente unc enim didicit quod Dominus retenturus sibi esset sicut et aliorum sacramentorum, baptismi sui potestatem, sive praesens in terra, sive absens corpore in coelo, et nulli eam servo daturus esset. Non invenies aliquem apostolorum dixisse, meum baptismum; invenies autem
Abbreviated transcription (Latin):
pinmaculũ ẽ fastigiũ id summitas. So¬
lebant enĩ antiqui sicut adhuc fit it
plurib locis. suꝑiora domoꝵ uel tem¬
ploꝵ facere plano scemate. ut ibi possen
stare & agere qͦd uellent. Unde dñs ad
apłos. Quod in aure auditis. predicate
suꝑ tecta. Scã autẽ ciuitas ihrłm dice¬
batur. in qua templũ & cultus dĩ scdm
legẽ moysi. Et dixit ei. Si filius dĩ es.
mitte te deorsum. Scriptum ẽ enim¬

Expanded text:
pinnaculum est fastigium, id est summitas. Sopinnaculum est fastigium, id est summitas. Solebant enim antiqui sicut adhuc fit in pluribus locis, superiora domorum vel templorum facere plano schemate, ut ibi possent stare et agere quod vellent. Unde Dominus ad apostolos: Quod in aure auditis, praedicate super tecta . Sancta autem civitas Jerusalem dicebatur, in qua templum erat et cultus Dei secundum legem Moysi. Et dixit ei: Si Filius Dei es, mitte te deorsum. Scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
patiendo. Seriptum ẽ. dixit dñs quia
humilitate ñ potentia ꝓposuerat uinc̾e̾¬
num princeps ex mutatione lapidum
in panes. uirtutẽ potestatis in deo ag¬
noscere. & in homine oblectam̃to cibi pa¬
tientiam esuritionis illudere. Uerũ dñs
de deut̾onomio testimoniũ sumens. os¬
tendit ñ in pane hoc solitario. s in u̾bo
fit. suggestione. delectatione. con-
ẽ. quia delectatio peccati m̃tem eius ñ
momordit. Non indignũ temptari fu¬
it illi qui occidi uenerat. ut sua tempta¬
tione nr̃as uinceret. sicut sua morte nr̃a
tulit peccata. Iuncassumpsit eũ dia¬
bolus in scãm eiuitatẽ. & statuit eũ su¬
pra pinnaculũ templi. Non ẽ mirum
si se ꝑmisit ab illo assumi & duci & statu
qui se ꝑtulit a membris illius crucifigi.
otest aũt sic intelligi. Magister¬
Assumpsit eũ diabolus id tẽptan¬
do inuasit. & statuit eũ supra pinnam
templi. id occasio fuit quare dñs a suo
spu sit ductus & statutꝰ illic. Pinna uel

Expanded text:
dixit Dominus, quia humilitate, non potentia proposuerat vincenum princeps, ex mutatione lapidum in panes, virtutem potestatis in Deo agnoscere, et in homine, oblectamento cibi patientiam esuritionis illudere. Verum Dominus de Deuteronomio testimonium sumens, ostendit, non in pane hoc solitario, sed in omni verbo fit: suggestione, delectatione, conseest, quia delectatio peccati mentem ejus non momordit. Non indignum tentari fuit illi, qui occidi venerat ut sua tentatione nostras vinceret, sicut sua morte ntulit peccata. Tunc assumpsit eum Diabolus in sanctam civitatem, et statuit eum supra pinnaculum templi. » Non est mirum si se permisit ab illo assumi, et duci et statui, qui se protulit a membris illius crucifigi. Potest autem sic intelligi: Assumpsit eum diabolus, id est tentando invasit, templi, id est, occasio fuit quare Dominus a suo spiritu sit ductus et statutus illic. Pinna vel
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑtitũ atq donatũ. Baptismũ aũt
om̃ium ȩqualis ẽ gła. neq ministrant
om̃s ȩqualit᷑. nec equali prudentia suri.
& ideo dici potest alius alio doctior ⁊ m
ipsa doctrina salutari. Alius aũt alio
magis minus ue baptizatꝰ. dici ñ potest.
quem uidis sp̃m descendentẽ & manen¬
tem suꝑ eũ: Hic ẽ qui baptirat in spũ
scõ. Et ego uidi & testimoniũ phibur.
quia hic ẽ filius dei. Beda in marcĩ.
ulchre addidit. manentẽ suꝑ eũ.
Propriũ enim ẽ mediatoris nr̃i.
ut nunquã sp̃s sc̃s recedat ab eo. Ficle¬
lib aũt eius aliquando confert᷑. aliqͥndo
tollit᷑. Quib dam tam̃ ad amorẽ di & ꝓ¬
ximi conseruandũ. nunquã ab est. Unde
dicat uirum fortiorẽ se. Hic u̾ filium d̾i.
Hinc ẽ qͦd paulus ait. Quasi paruulis in

Expanded text:
adque donatum, baptismus autem omnium aequalis est gloria nec ministrant omnes aequaliter nec aequali prudentia \' sunet ideo dici potest alius alio doctior et ipsa doctrina salutari: alius autem alio magis minusue baptizatus dici non potest, entem super eum, hic est qui baptizat in Spiritu sancto. Et ego vidi et testimonium perhibui, quia hic est Filius Dei. BEDA in Marcum.  Pulchre addidit, manentem super eum. Proprium est enim Mediatoris nostri, ut nunquam Spiritus sanctus recedat ab eo. Fidelibus autem ejus aliquando confertur, aliquando tollitur. Quibusdam tamen ad amorem Dei et proximi conservandum nunquam abest. Unde aedicat virum fortiorem se, hic vero Filium Dei. Hinc est quod Paulus: Quasi parvulis in
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ẽm si ita accidit cred̾e querendũ.
Ergo ad spũalia refugere cogim᷑ ut qͦd
dictum ẽ uade pͥus reconciliari fr̃i tuo.
sine absurditate possit intelligi. Nos su¬
mus templũ. altare ẽ fides interior. Cũ
gͦ i corde nr̃o dõ uolumꝰ offerre oratio¬
nem. si in aliqͦ lesimꝰ fr̃ẽm. ꝑgendũ est ñ
pedib corporis s motib animi ad recon¬
ciliationem. Si aũt presens sit. reuocandꝰ
ẽ in gr̃a postulando ueniam. si pͥus hoc
coram do feceris. M.xxͦ xUI. l.C.lxͦ.
Esto consentiens aduersario tuo .Il

Expanded text:
rem, si ita acciderit, credere quaerendum. Ergo ad spiritualia refugere cogimur, ut quod dictum est, vade prius reconciliari fratri tuo, sine absurditate possit intelligi. Nos sumus templum, altare est fides interior. Cum ergo in corde nostro Deo volumus offerre orationem, si in aliquo laesimus fratrem, pergendum est non pedibus corporis, sed motibus animi ad reconciliationem. Si autem praesens sit, revocandus est in gratiam, postulando veniam, si prius hoc coram Deo feceris. M. 36V L. 16 Esto cons
Abbreviated transcription (Latin):
conteret. Rylatus aut̃ designauit. qd̃
romam post passionẽ dñi incipientes
agalilȩa impęnitentẽ uidȩoꝵ gentem
occidunt. & atria sacͥficiorum. & ipsut
templũ humano sanguine fecdantes.
destruxer̃. Significauit etiã pilatus no¬
mins cuiꝰ int̾pretatio ẽ os malleatoris. di¬
abolum. semꝑ animas occidẽ paratũ. San¬
guis expͥmit peccatũ. & sacrificia bonas
actiones. Pilatus gͦ sanguinẽ galileoꝵ cũ
sacͥficiis eoꝵ miscet. quando diabolus ele¬
mosinas. preces. iciunia. ceteraq: bona fi¬
deliũ cõmaculat. uł mortifera carnis &
sanguinis delectatione. uł odii medita¬
tione. uł inuidiȩ furore. uł humane lau¬
dis ambitione. uł alia qualibet nefaria
peste.ut quãuis oblata dño uideant᷑. ni¬
chil tam̃ ꝓsint offerentib. s potius int̃dũ
fiant in peccatũ. De iuda enĩ qui int̾ sa¬
crificia ꝓditionẽ dñici sangiuinis cogita¬

Expanded text:
conteret. Pilatus autem designavit, quod conteret. Pilatus autem designavit, quod Romani post passionem Domini incipientes a Galilaea, impoenitentem Judaeorum gentem occiderunt, et atria sacrificiorum et ipsum templum humano sanguine foedantes destruxerunt. Significavit etiam Pilatus, nominis cujus interpretatio est, os malleatoris, diabolum, semper animas occidere paratum. Sanguis exprimit peccatum, et sacrificia bonas actiones. Pilatus ergo sanguinem Galilaeorum cum sacrificiis eorum miscet, quando diabolus eleemosynas, preces, jejunia, caeteraque bona fidelium commaculat, vel mortifera carnis et sanguinis delectatione, vel odii meditatione, vel invidiae furore, vel humanae laudis ambitione, vel alia qualibet nefaria peste, ut quamvis oblata Domino videantur, nihil tamen prosint offerentibus, sed potius interdum fiant in peccatum. De Juda enim qui inter sacrificia proditionem Dominici sanguinis cogita
Abbreviated transcription (Latin):
uob̃. s nͥ pęnitentiã habueritis om̃s simi¬
lit̾ ꝑ ibitis. sicut illi decẽ ⁊ octo. supra qͦs
cecidit turris in syloam. & occidit eos.
Ordo ẽ. Dicouob̾. ñ soligalilȩi fuere pet¬
catores. sic̃ & ierosolimitȩ qͦs turris oppres¬
sit. ñ solipeccauer̃. s etiam om̃s uosiudei
ꝑibitis ut hi galilȩi. si penitere nolueri¬
tis. Prosequitur de ierosolimitis Putati
quia et ipsi debitores fuer̃ pret᷑ om̃s ho¬
mines habitantes in uirłm : Non. dico
uob̃.s si ñ penitentiã egeritis: om̃s simul
ꝑibitis Pressi runa turris. significant
uideos qui penitere noluerint: cũ suis
menib esse ꝑituros. Nec frustra decẽ et
octo fuerunt. qui numerꝰ apud grecos
Indicant enim eos meruisse damnarr qͥ
nomen saluatoris spreuert̃.Turris ilia
significat eũ qui turris fortitudinis est.
nam & ipsum syloe nom̃ qd̾ int̾pretat᷑
missus. designat eundẽ ã patre missum
in mundũ. qui om̃s suꝑ quos ceciderit

Expanded text:
habueritis, omnes similiter peribitis: sicut illi decem et octo, supra quos cecidit turris in Siloam, et occidit eos. Ordo est: Dico vobis, non soli Galilaei fuere peccatores, sicut et Hierosolymitae, quos turris oppressit, non soli peccaverunt; sed etiam omnes vos Judaei peribitis ut hi Galilaei, si poenitere nolueritis. Prosequitur de Hierosolymitis: Putatis quia et ipsi debitores fuerunt praeter omnes homines habitantes in Jerusalem? Non, dico vobis; sed si non poenitentiam egeritis, omnes similiter peribitis. Pressi ruina turris, significant Judaeos, qui poenitere noluerint, cum suis moenibus esse perituros. Nec frustra decem et octo fuerunt, qui numerus apud Graecos Indicant enim eos meruisse damnari, qui nomen Salvatoris spreverunt. Turris illa significat eum qui turris fortitudinis est, nam et ipsum Siloae nomen, quod interpretatur missus, designat eumdem a Patre missum in mundum , qui omnes super quos ceciderit,