comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ac futura ꝑquirant. S hec despectio
nirrisio in ipsos retorquebitur: cũ et
habundantia eoꝵ inegestatẽ ⁊suꝑbia
transierit in confusionem. De pacien
q̃ui in scĩs suis ẽ mirabilis: referen¬
da ẽ. Quia nisi in illis dñs eẽt. furo¬
ri impiorũ fragilitas humana suc¬
cumberet. De obsequiis debitis.
ta ⁊ a plebibꝰ pͥicipes. Naseruis
domini sunt ferendi: ut sub exer¬
citatione tolerantie sustineantur
temporalia. sꝑentur ȩterna. Auget
enĩ m̾ita uirtutis. quod ꝓpositum
dĩ n constitutionib ñ querunt᷑.
quia iuistum ẽ equanimit̃ omnia
accipi: quȩ iudicaturus uoluit to
lerari. de edificatione domus dei.
mnis scĩ ȩdificii status sic̃ deo
oꝑante ꝓficit: ita dõ eustodiente
consiftit. Quoniã tunc ittilis p̃po¬
sitorum custodia ẽ. cũ sp̃c dĩ ppło
suo p̃sidet: ⁊ ñ solum greges. s etiã
ipsos dignat᷑ custodire pastores
eterna sunt gaudia. instantiũ

Expanded text:
ac futura promittant. Sed haec despectio ac futura promittant. Sed haec despectio et irrisio in impios retorquebitur, cum et abundantia eorum in egestatem, et superbia transierit in confusionem. XXXIII. Dequi in sanctis suis est mirabilis, referenda est: quia nisi in illis Dominus esset, furori impiorum fragilitas humana succumberet. XXXIV. De obsequiis debitis. Ita et a plebibus principes, et a servis domini sunt ferendi, ut sub exercitatione tolerantiae sustineantur temporalia, et sperentur aeterna. Auget enim meritum virtutis, quod propositum i et constitutionibus non queruntur: quia justum est omnia aequanimiter accipi, qlerari . XXXVI. De aedificatione domus Dei. 549 Omnis sancti aedificii status, sicut Deo operante proficit, ita Deo custodiente consistit. Quoniam tunc utilis praepositorum custodia est, cum Spiritus Dei populo suo praesidet, et non solum greges, sed etiam ipsos dignatur custodire pastores eterna sunt gaudia, et stantium
Abbreviated transcription (Latin):
los sc̃õs intueamur: ñ discernunt᷑
misericordia ueritaᷤᷤ. ⁊ a u̾itate
iusticiȩ. De obser uantia pacis.
p̃iane ꝑfectionis ẽ. pacificum
ẽẽ. ętiam cũ pacis inimicis
spe correctionis. ñ consensu ma¬
lignitatis: ut si nec exemplo. nec
cohortatione dilectionis sanant᷑:
causas tñ non habeant. quib odis¬
se nos debeant. de custodia dei.
ustodit nos ds̃ ab omni malo:
ñ ut nichil paciamur aduersi:
s ut ipsis aduersitatib anima ñ
ledatur. Cũ enĩ temptatio ad est.
fit quidã in id quod nos impugnat
introitus. S cũ bono fine. idest sine
uulnere animȩ temptatio consum¬
matur: ad ȩternã requiem de ꝓfunao
tentur. ñ ꝓprii oꝑis. s diuini ẽẽ mu¬
neris qͦd ascendunt. De odiis mundi m¬
pie uiuere. necesse ẽ ut abimpus
⁊dissimilib paciant᷑ obprobria. ⁊ des¬
piciantur tanquã stulti ⁊ insani. ut
p̃sentia bona ꝑdant ninuisibilia sibi

Expanded text:
los sanctos intueamur, non discernuntur los sanctos intueamur, non discernuntur misericordia veritas, et averita te justitiae. XXIX. De observantia pacis. Christianae perfectionis est, pacificum esse etiam cum pacis inimicis, spe correctionis, non consensu malignitatis: ut si nec exemplum, nec cohortationem dilectionis sequantur; causas tamen non habeant, quibus odisse nos debeant. XXX. De custodia Dei. Custodit nos Dominus ab omni malo, non ut nihil patiamur adversi, sed ut ipsis adversitatibus anima non laedatur. Cum enim tentatio adest, fit quidam in id quod nos impugnat, introitus: et cum bono fine, id est, sine vulnere animae, tentatio consummatur; ad aeternam requiem de profundo tentur, non proprii operis, sed divini esse muneris quod ascendunt. XXXII. De odiis mundunt vivere, necesse est ut ab impiis et dissimilibus patiantur opprobria; et despiciantur tanquam stulti et insani, qui praesentia bona perdant, et invisibilia sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ne reprehendere: cũ eorum quȩ
homini sunt incognita. solus deus
udex sit iustus: quia inspector est
uerus. De aduitorio dei.
iuini ẽ muneris. cũ ⁊ recte co¬
gitamus: npedes nr̃os a falsitate
Nin iusticia continemus. Quotiens
enĩ bona agius: deus in nob̃ atq
stas. qua scõs ipsuis ꝑsequantur: ut
qui sp̃it dĩ iuuantur naguntur:
fiant ꝑ laborũ exercitia clariores.
scientia boni: nisi adhoc com¬
prehendat᷑. ut agatur. Non enu
utiliter meditatur legem dĩ: qui
laborat ut memoria teneat. quod
actione non implet.¬
andata dĩ scrutari. nisi quieta
mens ñ potest. Ut gͦ religiosũ
exereeatur studium: abigenda st̃
ẽ. qui suꝑna illustratione ñ ege¬
at᷑. Non enim ita ulla diuinorum
bonoꝵ augmenta sufficiunt: ut ñ
semꝑ suꝑ sit. qͦd mens racionalis
n intelligendum desideret ngeren
i omnes homines simul consi¬
deremus. quorum alii miscdł̃ia
suo fine distinctȩ sunt. Si aut̃ so¬

Expanded text:
ne reprehendere; cum eorum quae ne reprehendere; cum eorum quae homini sunt 547 incognita, solus Deus judex sit justus, qui et inspector est verus . XXII. De adjutorio Dei. Divini est muneris, cum et recta cogitamus, et pedes nostros a falsitate et injustitia continemus. Quoties enim bona agimus, Deus in nobis atqustas qua sanctos ipsius persequantur: ut qui Spiritu Dei juvantur et aguntur, fiant per laborum exercitia clariores .est vera scientia boni, nisi ad hoc comprehendatur, ut agatur: non enim utiliter meditatur legem Dei, qui laborat ut memoria teneat quod actione non impletMandata Dei scrutari, nisi quieta mens, non potest. Ut ergo religiosum exerceatur studium, abigenda sunt est, qui superna illustratione non egeat. Non enim ita ulla divinorum bonorum augmenta sufficiunt, ut non semper supersit quod mens rationalis et intelligendum desideret, et gerSi omnes homines simul consideremus, quorum alii misericordsuo fine distinctae sunt. Si autem so
Abbreviated transcription (Latin):
ad suꝑnam ꝑtinet ciuitatem:
ꝑegrinus ẽ mundi. Et dũ tẽꝑali
utitur uta. in patria uiuit alie¬
na: Hbi inter multa illecebrosa
n multa fallacia. dm̃ nosse ⁊ama¬
re paucorũ est: quib fit p̃ceptum
dm̃i lucidũ illuminans oculos:
ut nec in dei nec inproximi cari-¬
tate fallant᷑ De carnis cupiditate iuĩcenda.
emo ẽ cuius animã corrupti¬
bile corpus ⁊ inhabitatio ter¬
rena non aggrauet. S adnitendũ
ẽ ut carnis cupiditates sp̃c uigo¬
re suꝑentur. Et interior hõ qui semꝑ¬
sibi sentit resisti: semꝑ se diino auxi¬
Ntñ ꝑ ipsam nisi dilatato corde
ñ curritur. Quia iter uirtutũ quo
gradiunt᷑ pauꝑes xp̃i. amplum ẽ fi¬
delium spei: ȩtiã si arcũ est infideliũ
ut sui cultus ipse sit merces. Nã
qͣui dm̃ ideo colit ut aliud magis
quã ipsum ꝓmereatur: ñ deũ colit.
ẜ id quod assequi concupiscit. De
cordis alieni temere iudicare:
peccatũ est. Et eũ cuius ñ uidentur
oꝑa nisi bona. iniquũ ẽ exsuspitio¬

Expanded text:
ad supernam pertinet civitatem, peregrinus est mundi, et dum temporali utitur vita, in patria vivit aliena, ubi inter multa illecebrosa et multa fallacia, Deum nosse et amare paucorum est, quibus sit praeceptum Domini lucidum, illuminans oculos , ut nec in Dei, nec in proximi charitate fallantur . XVIII. De carnis cupiditate vincenda. Nemo est cujus animam corruptibile corpus et inhabitatio terrena non aggravet . Sed adnitendum est ut carnis cupiditates spiritus vigore superentur, et interior homo, qui sempsibi sentit resisti, semper se divino auxiipsam, nisi dilatato corde, non curritur, quia iter virtutum, quo gradiuntur pauperes Christi, amplum est fidelium spei, etiam si arctum sit infidelium ut sui cultus ipse sit merces: nam qui Deum ideo colit ut aliud magis quam ipsum promereatur, non Deum colit, sed illud quod assequi concupiscit . XXcultis cordis alieni temere judicare peccatum est, et eum cujus non videntur opera nisi bona, iniquum est ex suspicio
Abbreviated transcription (Latin):
Isibi sumit indignus. Bene enĩ
ẽẽ non potest male accipienti: quod
bonũ est. de laudando deo.
ui laudat deum inmiraculis
beneficioꝵ: laudet n̾ mint̾iorib
ultionũ. Nam nc̃ blandit᷑. ⁊ nc̃ mi¬
natur. Si ñ blandiretur. nulla eẽt
exortatio. Si ñ minaret᷑: nulla esset
correctio. de acceleranda ꝯuersione.
Demedia conuersionis ad dm̃. nul¬
lis sunt cunctationib differen¬
da: ne tempus correctionis ꝑeat tar¬
ditate. Qui enĩ penitenti indulgen¬
tiam ꝓmisit: dissimulanti diem cra¬
deum. qui in omnibꝰ malis quȩ
patitur. se accusat ñ deum: ⁊in bo¬
nis quȩ facit ñ se laudat. s dm̃. Sic̃
eiũ repellit deus peccata sua defen¬
dentem: sic recipit confitentem.
de ammiratione creaturaruo.
irabilis ẽ mundi fabrica: s mira¬
bilior fabricator. Et male occupa¬
tur creatis: qui ab actore discedit. Q
si heserit suꝑiori: inferiora calcabit.
Ne qͦd dilexerit contra naturã: con

Expanded text:
sibi sumit indignus. Bene enim sibi sumit indignus. Bene enim esse non potest male accipienti quod bonum est . LXX. De laudando Deum. Qui laudat Deum in miraculis beneficiorum, laudet etiam in terroribus ultionum. Nam et blanditur et minatur. Si non blandiretur, nulla esset exhortatio; si non minaretur, nulla esset correctio . LXXI. De acceleranda conversione. Remedia conversionis ad Deum nullis sunt cunctationibus differenda; ne tempus correctionis pereat tarditate. Qui enim poenitenti indulgentiam promisit, dissimulanti diem crane invocat Deum, qui in omnibus malis quae patitur se accusat, non Deum; et in bonis quae facit, non se laudat, sed Deum. Sicut enim repellit Deus peccata sua defendentem, sic recipit confitentem . LXXIII. De admiratione creaturarum. 554 Mirabilis est fabrica mundi, sed mirabilior fabricator. Et male occupatur creatis, qui a Creatore discedit: qui si haeserit superiori, inferiora calcabit; ne quod dilexerit contra naturam, con
Abbreviated transcription (Latin):
miseria ẽ. cũ illo ñ esse: sine quo
non potest eẽ. In quo enĩ est. sine du¬
bio. sine illo non ẽ. Et tñ si eiꝰnonne¬
minit eumq ñ indelligit neq diligit:
cũ illo ñ est. de incarnatione u̾bi dei.
iuinitas uerbi equalis patri facla
suo. s de nr̃o: ut nos efficerem᷑ partici¬
Quo odio odiendi sint mali.
erfectum odium ẽ. quod nec iusticia
nec scientia caret: Id ẽ. ut nec ꝓpter
uuicia homines oderis. nec uicia propt̃
homines diligas. Recte gͦ in malis odi¬
mus maliciam ⁊diligimus creaturã:
ut nec ꝓpter uicium natura dap̃net᷑.
nes propt̾ naturã uicium diligatur.
Qui aut̃ uerum uult dicere: ñ la¬
borat. Quietiores enĩ sunt boni ꝗͣ
mali: nabsolutiora sunt uerba ue¬
ridicoꝵ. qͣm cõmenta fallacium.
funditates: quȩ obhoc tegunt᷑ ne uiles¬
cant: obhoc queruntur ut exerceant:.
bat de toto corꝑe suo quod est eccła
emanaturas martyrũ passiones.
de sacramentoꝵ ꝑceptione
acramentũ pietatis. in iudicium

Expanded text:
ria est, cum illo non esse, sine quo non potest esse. In quo est enim, sine dubio sine illo non est: et tamen si ejus non meminit, eumque non intelligit, neque diligit, cum eo non est. LXIV. De incarnatione Verbi Dei. Divinitas Verbi aequalis Paiceremur particiQuo odio odiendi sint mali. Perfectum odium est, quod nec justitia, nec scientia caret: id est, ut nec propter vitia 553 homines oderis, nec vitia propter homines diligas. Recte ergo in malis odimus malitiam, et diligimus creaturam: ut nec propter vitium natura damnetur, nec propter naturam vitium diligatur .Qui autem verum vult dicere, non laborat; quietiores enim sunt boni quam mali; et absolutoria sunt verba veridicorum quam commenta fallacium .riorum profunditates, quae ob hoc teguntur, ne vilescant; ob hoc quaeruntur, ut exerceant; obat de toto corpore suo, quod est Ecclesia, emanaturas martyrum passiones . LXIX. De sacramentorum perceptione. Sacramentum pietatis in judicium
Abbreviated transcription (Latin):
iubeatur aut ꝑmittatur. scđm ineffa¬
bilem iusticiam p̃miorum atq pęna¬
rum. gr̃arum atq retributionũ: in ista
totius creature amplissima quadã im¬
mensaq re publica. de suꝑbia diaboli.¬
Xp̃c humilis hominẽ obedientẽ redu¬
xit aduitã. Quia sic̃ ille elatus cecidit
ndeiecit consentientẽ: sic iste humili¬
atus surrexit. ⁊erexit credentem.¬

Expanded text:
iubeatur aut permittatur, secundum ineffaiubeatur aut permittatur, secundum ineffabilem iustitiam praemiorum atque poenarum, gratiarum et retributionum in ista totius creaturae amplissima quadam immensaque republica. Idemque attiumilis hominem obedientem reduxit ad vitam, quia sicut ille elatus cecidit, et dejecit consentientem, sic iste humiliatus surrexit, et erexit credentem
Abbreviated transcription (Latin):
titur scĩtas corꝑis uiolata animi purita
ẽ. qui uitam erumpnosam magis
eligit ferre qͣm sugere. Et humanũ
iudiciũ maximeq uulgare. qͦd plerũ¬
q caligine erroris inuoluitur. p̃ con¬
scientiȩ luce ac puritate contẽpnere
na ẽ criminis. s uirtutis examen.
Nam bonus. etiã si seruiat liber est.
malus ȩtiã si regnet. seruus ẽ. Nec
unius domini: s quod ẽ grauius. tot
quod uoueret. de essentia deitatis.
mĩs substantia quȩ deus non ẽ.
creatura ẽ: nquȩ creatura ñ est.
deus ẽ. Nulla gͥ differentia in dĩtate
trinitatis: quoniã quod dõ minus est
deus non ẽ. Quales nos diligat deus.
ales nos amat deus. quales uos si¬
turi sumus ipsius dono: non quas
de pͥncipali omniũ rerum causa.
oluntas dei ẽ prima ⁊ sũma cau¬
sa omniũ corꝑalium. sp̃italiumq
motuum. Nichil enim fit uisibilitr
⁊ sensibiliter. quod ñ de inuisibili atq
intelligibili summni imꝑatoris aula at

Expanded text:
titur sanctitas corporis, violata animi puritattitur sanctitas corporis, violata animi puritatst, qui vitam aerumnosam magis eligit ferre, quam fugere; et humanum judicium, maximeque vulgare, quod plerumque caligine erroris involvitur, prae conscientiae luce ac puritate contemnere .na est criminis, sed virtutis examen. Nam bonus etiamsi serviat, liber est: malus autem, etsi regnet, servus est; nec unius hominis, sed, quod est gravius, tot quod voveret . LV. De essentia Deitatis. Omnis substantia quae Deus non est, creatura est, et quae creatura non est, Deus est. Nulla ergo differentia est in Deitate Trinitatis, quoniam quod Deo minus est, Deus non est . LVI. Quales nos diligat Deus. Tales nos amat Deus, quales futuri sumus ipsius dono, non qualeDe principali omnium rerum causa. Voluntas Dei est prima et summa causa omnium corporalium spiritaliumque motionum. Nihil enim fit visibiliter et sensibiliter, quod non de invisibili atque intelligibili summi imperatoris aula, a
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃a uenialia. sine quib hec uita ñ¬
ducit . sic ad salutem ȩternã nichil
prosunt impio aliqua bona oꝑa. si¬
ne quib difficillime uita cuiuslibet
pessimi hominis inuenitur.
De malȩ uoluntatis effectu.
um uoluntas mala potestatem
ẽ iniquitas. Punit enĩ isto modo:
nec ideo iniuste quia occulte. Cete¬
rum iniquus puniri se ignorat:
nisi cũ manifesto supplicio senserit
nolens. quantũ mali sit quod ꝑpe
in recte factis cauenda ẽ. de usu ꝓs
st usus uł carum rerũ que pspere
uel carum quȩ dicuntur adu̾se. Nam bo¬
nus demporalibus nec bonis extollit᷑: nec
malis frangitur. Malus aut̃ ideo huius¬
mundi infelicitate punitur: qr felicita¬
quã bona uita p̾cesserit. Non enim
facit malam mortem: nͥ qͦud sequit᷑ mor¬
tem. Hon itaq multũ curandũ est ne¬
cessario morituris. qͥd accidat ut mori¬
antur: s moriendo quoire cogantur.
de puritate quã non ꝑdet inuitus.
ta ñ amittitur corꝑis sc̃itas. manente ani¬

Expanded text:
peccata venialia, sine quibus haec vita nsic ad salutem aeternam nihil prosunt impio aliqua bona opera, sine quibus difficillime vita cujuslibet pessimi hominis invenitur . XLVII. De malae voluntatis effectu. Cum voluntas mala potestatem  iniquitas. Punit enim etiam isto modo: nec ideo injuste, quia occulte. Caeterum iniquus puniri se ignorat, nisi cum manifesto supplicio senserit nolens, quantum mali sit quod perpin recte factis cavenda est . XLIX. t usus, vel earum rerum quae prosperae, vel earum quae dicuntur adversae. Nam bonus temporalibus, nec bonis extollitur, nec malis frangitur: malus autem ideo hujusmodi infelicitate punitur, quia felicitaquam bona vita praecesserit. Non enim facit malam mortem, 551 nisi quod sequitur mortem. Non itaque multum curandum est necessario morituris, quid accidat ut moriantur, sed moriendo quo ire cogantur . LI. De puritate quam non perdit invitus. Ita non amittitur corporis sanctitas, manente ani
Abbreviated transcription (Latin):
locus non ẽ. De iusticia ⁊ gratia.
uȩ sunt retributiones uisticiȩ:
cũ aut bona ꝓbonis. aut mala
reddunt᷑ ꝓmalis. Tercia ẽ retributio
gr̃ȩ. cũ ꝑ regenerationẽ remittunt᷑
mala: n retribuunt᷑ bona. Atq ita
manifestatur: ꝙr uniuersȩ uiȩ dñi
miscđia ⁊ueritas. Illam aut̃ impi¬
orum retributionem. qua ꝓbonis
mala restituunt: deus nescit. Qui
nisi retribueret bona ꝓ malis: non
ẽẽnt quib retribueret bona ꝓbonis

Expanded text:
locus non est . XVI. De justitia et gratia. locus non est . XVI. De justitia et gratia. Duae sunt retributiones justitiae, cum aut 546 bona pro bonis, aut mala redduntur pro malis. Tertia est retributio gratiae, cum per regenerationem remittuntur mala, et retribuuntur bona. Atque ita manifestatur, quia universae ia et veritas. Illam autem impiorum retributionem, qua pro bonis mala restituunt, Deus nescit; qui nisi retribueret bona pro malis, non essent quibus retribueret bona pro bonis
Abbreviated transcription (Latin):
alant᷑. uñ sacient᷑. de querendo deo
eum querens: gaudium querit.
Sic gͦ querat: ut ñ in se. s in dño
gaudeat. Accedendo enĩ ad dñm. et¬
illuminat᷑ ignorantia. ⁊ corroborat᷑
infirmitas: data sibi ⁊ intelligentia
qua uideat. ⁊ caritate qua ferueat.
xium paucitati: quã quod ẽ debitũ
ꝑditioni: de tͣnquillitate ultionis dĩ.
on concupiscit deus penã reorũ.
tamquã saturari desidans ultio¬
one. s quod iustum ẽ. cũ tranquil¬
litate decernit. nrecta uoluntate dis¬
ꝑonit: ut etiã mali ñ sint in ordinati.
intelligit facit. Alioquin talis ẽ si¬
ne oꝑe intelligentia. qualis sine ti
uita requiem suã anima. quȩ
de morte infidelitatis exempta est.
nñ ab oꝑbus iusticiȩ. s abiniqͥtatis
abstinet actione. Ut uiuens deon
mundo mortua. in humilitatis &
mansuetudinis placita tranqͥllitate
at nreddat. Imago cesaris reddatur
cesari: imago dĩ reddatur dõ. S sicut
ri sacrificii extra catholicã ȩccł̃iam

Expanded text:
ntur . IX. De quaerendo Deo. Deum quaerens, gaudium quaerit. Sic ergo quaerat, ut non in se, sed in Domino gaudeat. 545 Accedendo enim ad Deum, illuminatur ignorantia ipsius, et corroboratur infirmitas, data sibi et intelligentia qua videat, et charitate qua ferveat .xium paucitati quam quod est debitum perditioni ? XII. De tranquillitate ultionis Dei. Non concupiscit Deus poenam reorum, tamquam saturari desiderans ultione; sed quod justum est cum tranquillitate decernit, et recta voluntate disponit, ut etiam mali non sint inordinati intelligit et facit. Alioqui talis est sine opere intelligentia, qualis sine timita requiem suam anima quae de morte infidelitatis exempta est, et non ab operibus justitiae, sed ab iniquitatis se abstinet actione: ut vivens Deo, et mortua mundo, in humilitatis et mansuetudinis placida tranquillitate r. Imago Caesaris reddatur Caesari, imago Dei reddatur Deo . Sed sicut ri sacrificii extra catholicam Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
Et hoc ẽ maius eẽ quod ẽ melius eẽ:
quia adherens creatura creatori. non
mole altior. s uircute fit maior.
De in effabili excellentia deitatis.
xcedit suꝑeminentia dĩtatis ñ so¬
lum usitati eloquii nr̃i: s ȩtiam
intelligentiȩ facultatem. Uerius eñ
cogitatur d̃s̃ quã dicitur: n uerius est
qͣm cogitatur. Non parue aut̃ noticie
pars est. si antequã possimus scire qͥd
sit deus: possimus scire quio non sit
qͣd uolunt. uł id habent qͦd ñ recte uo

Expanded text:
et hoc est majus esse, quod est melius esse; quia adhaerens creatura Creatori, non mole auctior, sed virtute fit major. LXI. De ineffabili excellentia deitatis. Excedit supereminentia deitatis non solum usitati eloquii nostri, sed etiam intelligentiae facultatem. Verius enim cogitatur Deus, quam dicitur; et verius estquam cogitatur. Non parva autem notitiae pars est, si antequam scire possimus quid sit Deus, possumus scire quid non sit quod volunt, vel id hab
Abbreviated transcription (Latin):
tia quã soli ꝑcipiunt boni. Idem
aut̃ res ⁊ signũ inuenitur. Omĩs
gͦ mͣ diuine pagine aut res
aut signum ẽ. Res hic dicunt᷑
quȩ ñ habent significare. Signa:
quȩ hñt. quorũ quedã iustificãt.
quedã non. Itẽ. Rerũ alie sunt
quib fruendũ est ut sũmũ bonũ.
Alie quib utendũ. quib adiuua¬
mur. aliȩ quȩ fruunt᷑ ⁊ utuntur.
ut hoĩes ꝯangłi. frui aut̃ ẽ ama¬
re aliquid ꝓpter se ipsum. ut ibi
finẽ ponas. uti ẽ quod in usum
uenerit referre ad habendũ id
qđ fruendũ ẽ. licet frui ⁊uti freqͥn

Expanded text:
tia quam soli boni percipiunt. Itidem autem res et signum hic invenitur. Omnis ergo materia divinae paginae aut res aut signum est. Res hic dicuntur quae non habent significare signa quae habent. Quorum quaedam justificant, quaedam non. Item rerum aliae sunt quibus fruendum est, ut summum bonum; aliae quibus utendum, quibus adjuvamur; aliae quibus fruuntur et utuntur ut homines et angeli. Frui autem est amare aliquid propter ipsum, ut in eo finem ponas. Uti est quod in usum venerit referre ad habendum id quod fruendum est, licet frui et uti freq
Abbreviated transcription (Latin):
incarnatio uerbi cũ omĩb saeram̃¬
tis suis. siẽ opus creationis mͦ est
philosophorũ gentiliũ. s differũt.
in rem interiorem ⁊ sp̾em ext̾iorẽ.
Res int̾ior: inu̾itatem nuͥtutem.
Ext̾ior sp̾es: insignũ u̾itatis ꝯuir¬
tutis. Cũ enĩ auris int̾ior obsudue

Expanded text:
incarnatio Verbi cum omnibus sacrameincarnatio Verbi cum omnibus sacramentis suis, sicut opus creationis materia est physicorum gentilium; sed differunt, in rem interiorem et speciem exteriorem. Res interior in veritatem et virtutem; exterior species in signum veritatis, et
Abbreviated transcription (Latin):
significatio ꝓfundior quã uocũ.
qr uoces aut̃ uniuoce. aut equi¬
equiuoce:plura. ꝓut ab homine
ipso factũ significant. Res uero
multo alit̃ qr quot figuras. qͦt
tionum habent diuersitates. Res
secundũ int̾iorem naturã. iuxta
illucd. capilli tui sicut grex capra¬
rum. ꝓpter subtilitatẽ uidendi.
Patet igitur quã sit necessaria ar¬
tium scientia. Mathematica enĩ
de ext̾iorib formis. Pbisica de in¬
teriorib docet nat̾is. ⁊ theologia.
theoricã. Item. Theorica subdiui¬
ditur. in mathematicã. phisicã.
theologiã. Mathematica. de uisi¬
bilibus formis rerũ uisibilium
essentiis ⁊earũ natͣis. Sic gͦ ꝑ artes
iuuamur indiuina pagina. ubi
uocũ significationẽ attendimꝰ
ꝓꝓter litteralem sensũ. nrerum
significationẽ consideramꝰ. ut capi¬
amus misticũ intellectũ. aut sec̃¬
dũ formã usibilem. ubi iuuat
mathematica. aut scđm naturã
inuisibilem. ubi phisica ⁊ theolo

Expanded text:
significatio profundior quam vocum, significatio profundior quam vocum, quia voces aut univoce unum, aut aequiaequivoce pauca, prout ab homio, significant. Res vero multo aliter quia tot figuras quot tionum habent diversitates. Res secundum interiorem naturam juxta illud: Capilli tui sicut grex caprarum : propter subtilitatem videndi. Patet igitur quam sit necessaria artium scientia. Mathematica enim de exterioribus formis, physica de interioribus docet naturis, et theorica.tractat. Item theorica subdividitur in mathematicam, physicam, theologiam. Mathematica de invisibilibus formis rerum visibilium essentiis et earumdem naturis. Sic ergo per artes juvamur in divina pagina ubi vocum significationem attendimus propter litteralem sensum, et rerum significationem consideramus ut capiamus mysticum intellectum per formam visibilem ubi juvat mathematica, aut secundum naturam invisibilem ubi physica et theolog
Abbreviated transcription (Latin):
troyologiã. historia ẽ uocũ sig¬
goria ẽ. si inuisibile ⁊ cęleste:ana¬
goge dr̃: Tropologia ẽ quando ꝑ¬
gestas scđm pͥmam significationẽ
uocũ exponere.Allegoria quasi
UIt ꝑ transitũ maris rubri. tran
Tropologia dr̃ conu̾siua locutio
cũ qued dicitur: admores edificau¬
dos conuertit᷑. ut sunt moralia.
Ut lux pͥma die facta: rem ĩ¬
uisibilem. idẽ angłicam signifi¬
cat naturã. in pͥncipio factam.
non tñ ubiq tam multiplex sen¬
sus inuenitur. qr q̃nq solus hi¬
nũquam licet raro anagogicus
uoces tm̃ mediantib intellectibus
res significant. In diuina aut̃ pagi¬
na ñ solũ uoces intellectus. ⁊res.¬
ret artes adhanc paginã eẽ utiles.¬
In hoc artes ei subseriuunt qđ sibi¬
rerũ ministrat noticiã. significa
tio rerũ dignior. qi allegorieus sen¬
sus acutior. tropologicus suauior.
Ic̃e. uocos exhumaro res exdiuina
intentione significant. Sicut eñĩ
uoluntates indicat. Est ꝯrerum

Expanded text:
tropologiam. Historia est siggoria est, si invisibile et coeleste anagoge dicitur. Tropologia est quando pgestas secundum primam significationem vocum exponere. Allegoria quasi ut per transitum maris Rubri transiTropologia dicitur conversiva locutio, dum quod dicitur ad mores aedificandos convertitur, ut sunt moralia. Ut lux prima die facta, rem invisibilem, id est angelicam significat naturam in principio factam. Non tamen ubique tam multiplex sensus invenitur quia quandoque solus hihabetur, nonnunquam, licet raro, anagogicus voces tantum mediantibus intellectibus res significant. In divina pagina non solum intellectus eres aio artes ei subserviunt drerum administrat notitiam. Significatio tamen rerum dignior est, quia allegoricus sensus acutior, tropologicus suavior est. Item voces ex humana, res ex divina institutione significant. Sicut enim voluntatem suam indicat. Est enim rerum
Abbreviated transcription (Latin):
qui dr̃ tharesia. hii ꝓpħici dicunt᷑
eo qđ eoꝵ suit qui exofficio ꝓpħȩ
dicebantur. licet ñ om̃s ꝓpħȩ suit.
In ordine agyographoꝵ .xii. sunt
uolumina scił. Iob. liber psalmorũ.
Puerbia salomonis. Eccłiastes. canti¬
ca canticoꝵ. Paniel. paralipomenon.
hesdras. hester Sunt p̃terea ĩ ueti
testam̃to. alii libri qui leguntur.
s in canone auctoritatis ñ scͥbunt᷑.
ut liber tobie. ⁊ Iudith. ⁊ machabe¬
orum.⁊ qui inscribit᷑ lib̾ salomo¬
nis  eccłiasticus. Nouũ aut̃ testa¬
mentum continet eu̾głistas. apłos
lumina. Apłi: uiͦiͦi. scił epłas pauli.
epłas canonicas. apocalipsim. actus
ht̃ sensũ. historialẽ allegorieum.
moralem. Non enĩ in ea tm̃ uoces¬

Expanded text:
ur Thareasra. Hi prophetici dicuntur eo quod eorum sint qui ex officio prophetae dicebantur, licet non omnes prophetae sint. In ordine hagiographorum novem sunt volumina, liber Job, liber Psalmorum, Proverbia Salomonis, Ecclesiastes, Cantica canticorum, Daniel, Paralipomenon, Esdras, Esther. Sunt praeterea in Veteri Testamento alii libri qui leguntur, sed in canone autoritatis non scribuntur ut liber Tobiae, et Judith, et Machabaeorum, et qui inscribuntur Sapientia Salomonis, et Ecclesiasticus. Novum autem continet evangelistas, apostolos, lumina; ScriEpistolas canonicas, Apocalypsim, Actus habet sensum, historialem, allegoricum, moralem; non enim tantum in e
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscere ꝑfecte: patria ẽ. Unũ
ẽ mitum: alterũ premiũ. Omnis
gͥ sacra script᷑a in duob constat
testamentis. Utrũq aut̃ trib ordi¬
nib diftingit᷑. uetus continet le¬
gem ⁊ ꝓpħas. agyo graphos. In pn¬
mo ordine quinq sunt uolumina
pentateuci. Genesis. Exodus. Leiti¬
nomii. In ordine ꝓpħarũ: Seꝑtẽ.¬

Expanded text:
cognoscere, patria est: unum meritum, alterum praemium. Omnis igitur sacra Scriptura in duobus constat Testamentis. Utrumque tribus ordinibus distinguitur. Vetus continet legem et prophetas et agiographos. In primo ordine quinque sunt volumina: Pentateuchi, Genesis, Exodus, Levinomium. In ordine prophet
Abbreviated transcription (Latin):
onib. s fallitur dũ querit cognos¬
cere uerũ aliquod cuiꝰ cognitio¬
iniquitatis. quoꝵ nullũ bonũ est.
Est aut̃ quoddã genus u̾i. ut incog¬
nitione artiũ liberaliũ. qđ quidẽ
noticia nequaquã facit beatũ. s

Expanded text:
cem. Sed fallitur dum quaerit cognoscere verum aliquod cujus cognitio noiniquitatis, quorum nullum bonum est. Est autem quoddam genus veri, ut in cognitione omnium artium liberalium, quod quidem notitia nequaquam f
Abbreviated transcription (Latin):
aliud inuoce. ut diliges dñm dm̃ tuũ
ꝑ signũ u̾itatis fides ꝑsignũ uͥtutis
moralitas docet᷑. Res gͦ int̾ior: ue¬
ritas uł uirtus dr̃. Res exterior:
signũ. ut in saceram̃to uerbi incar¬
nata duo inueniunt᷑ humanitas
ndiuinitas. ⁊ in sacram̃to corꝑis¬

Expanded text:
in voce, ut Diliges Dominum Deum tuum . Per signum veritatis fides, per signum virtutis moralitas docetur. Res ergo interior veritas vel virtus dicitur, res exterior signum. Ut in sacramento Verbi incarnati duo inveniuntur, humanitas et divinitas: et in sacram
Abbreviated transcription (Latin):
in speluncam ut purgaret uen¬
trem. ⁊ precidit dauid oram cla¬
midis saul. Et ꝑcussit cor suũ dd̾¬
eo quod precidisset oram clamidis
Isaul. Quid ꝑ saul nisi mali recto¬
res. quid ꝑ dauid nisi boni subdi¬
ti signantur : Saul uentrẽ purga¬
re ẽ prauos prepositos conceptam
in corde maliciam. usq ad oꝑa mise¬
ri odoris extendere. ⁊ cogitata apd̃
se noxia. factis exteriorib exequen¬
do monstrare. Quem tñ dd̃ ferire
metuit: quia pie subditorũ m̃tes
ab om̃i peste se obtrectationis absti¬
nentes. prepositorũ uitam nullo
lingue gladio ꝑcutiunt ȩtiã cum
imꝑfectionem rep̃hendunt. Qui
nsi quando ꝓpt̃ infirmitatẽ se absti¬
nere ux possunt. extrema quecdã
atq exteriora p̃positorũ mala. s
tam̃ humiliter locuntur. ⁊ quasi
oram clamidis silent̃ incidunt:¬
qr dũ prelate dignitati saltem in¬
noxie ⁊ latenter derogant. quasi
clamidis saul. facta quippe p̃positi.
oris gladio ferienda ñ sunt: etiã

Expanded text:
in speluncam, ut purgaret ventrem, et praecidit David oram chlamydis illius, et percussit cor suum eo quod praecidisset oram vestimenti regis . Quid per Saulem, nisi mali rectores? quid per David, nisi boni subditi designantur? Saulem igitur ventrem purgare, est pravos praepositos conceptam in corde malitiam, usque ad opera mali odoris extendere, et cogitata apud se noxia factis exterioribus exsequendo monstrare. Quem tamen David ferire metuit, qui piae subditorum mentes, ab omni se peste obtrectationis abstinentes, praepositorum vitam nullo linguae gladio percutiunt etiam cum de imperfectione reprehendunt. Qui si quando pro infirmitate se abstinere vix possunt, ut extrema quaedam atque exteriora praepositorum mala, sed tamen humiliter loquantur, quasi oram chlamydis silenter incidunt dum praelatae dignitati saltem innoxie et latenter derogant, quasi chlamidis Saul . Facta quippe praepositorum oris gladio ferienda non sunt, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tia uel doctrina agustã. thuribu¬
la. oratio deuota
Plucet. seł̾s lucet ⁊ calet: tercius lu¬
cet nferuet. uia trium dierũ. exer¬
Qui uiam istorum dierũ consũmat¬

Expanded text:
tia vel doctrina angusta; thuribula, oratio devota.die lucet; secundus lucet et calet; tertius lucet et fervet. Via trium dierum, exerqui viam
Abbreviated transcription (Latin):
gebant: contiuentiã carnis reche
figurant. Suꝑ humerale quod
suꝑhumeros ponebatur: eo qđ
in humeris honera ferre solemꝰ.
p̃sentium laborum tolerantiam
insinuat. Tunica que exterius
erat ⁊ apparebat.: bonã actionem
exprimit qua coram ꝓximo fo¬
ris munimur nornamur. Balte¬
us quo tunica cingebat᷑ ne cir¬
ca pedes sacerdotis deorsum flu¬
eret.: eiusdem actionis bone de¬
signat expeditionem. Rationa¬
le quod circa pectus erat. in quo
uidelicet pectore cor continet᷑.
in quo ẽ sapientia: sapientiam
⁊discretionem aptȩ significat.
Cidaris qua capilli capitis strin¬
gebantur cogitationũ p̃tendit
sobrietatem. Quasi cid̾ari nãꝙ
stringuntur capilli capitis: dũ
in sua sobrietate continent᷑ cogi¬
tationes mentis. Lamina in qua
Tinrtinnabula quȩ sonabant
in ueste pontificis: sonũ signi¬
ficant p̃dicationis. Unctio igͥitur

Expanded text:
gebant, continentiam carnis recte gebant, continentiam carnis recte significant. Superhumerale, quod super humeros ponebatur, eo quod in humeris onera ferre solemus, praesentium laborum tolerantiam insinuat. Tunica quae exterius erat et apparebat, bonam actionem significat, qua coram proximo munimur et ornamur. Balteus, quo tunica cingebatur, ne circa pedes sacerdotis deflueret, ejusdem actionis bonae designat expeditionem. Rationale, quod circa pectus erat, quo videlicet pectore cor continetur, in quo sapientia est, sapientiam et discretionem apte significat. Cidaris, quo capilli capitis stringebantur, cogitationum praetendit sobrietatem. Quasi cidari namque stringunt capillos capitis, dum in sua sobrietate continent cogitationes mentis. Lamina, in quaTintinnabula, quae sonabant in veste pontificali, sonum significant praedicationis. Unctio igitur
Abbreviated transcription (Latin):
It duob testamentis. xiii.¬
etus testamentũ. significat no¬
luum. Lex. gratiam. Lex dataẽ.
moysen. Gratia data ẽ. ꝑ xp̃m. Lex
uata ẽ die quinquagesima postqͣm
edlebratum ẽ pascha in terra egipti.
qa data ẽ die quinquagesima post
rsurrectionẽ dñi. Lex data ẽ in mon¬
⁊ excelso: gr̃a cdata ẽ. sursum ince¬
uaculo. lex cdata ẽ infulgorib igne¬
isgr̃ data ẽ in igneis linguis. Lex
data ẽ duodecim tribubus. gr̃a da¬
ta ẽ uodecim apłis. Lex scripta est
in duab tabulis: gr̃a constat indu¬
ue tabule testam̃ti in quibꝰ lex
erat scripta digito dei. signifi¬
cant duo testam̃ta. Duo cherubin.
tontinetur. Due quoq tubȩ argen¬
ter̃. duo significant testam̃ta: quia
Functio qua sacerdotes consecra¬
bantur. gr̃ãm significat sp̃c scĩ.
Sacerdotes unctione consecrant᷑:
rior. quȩ candet ⁊ ñ apparet.
mundiciã cordis designat. quȩ
ñ hominib s dõ patet. feminalia
quȩ femora stringebant. aut de¬

Expanded text:
De duobus Testamentis. Vetus Testamentum, significat Novum; lex, gratiam. Lex data est per Moysen, gratia per Christum. Lex data est die quinquagesimo postquam celebratum est pascha in terra Aegypti: gratia data est die quinquagesimo post resurrectionem Domini. Lex data est in monte excelso; gratia nata est sursum in coenaculo. Lex data est in fulgoribus igneis, gratia data est in lidata est duodecim tribubus, gratia data primum duodecim apostolis. Lex scripta est in duabus tabulis, gratia consummatur in duDuae tabulae Testamenti, in quibus lex erat scripta digito Dei, significant duo Testamenta. Duo Cherubim, ntia continetur. Duae quoque tubae argenteae, duo significant Testamenta; quia tibus sacerdotis. Unctio, qua sacerdotes consecrabantur, gratiam significat Spiritus sancti. Sacerdotes unctione consecrantur,rior, quae candet et non apparet, munditian cordis designat, quae non omnibus, sed Deo nota est. Feminalia, quae femora cingebant et te
Abbreviated transcription (Latin):
interemptis sublimib tiiciis. quȩ¬
dam tam̃ adhuc parua retinemꝰ:
quasi chananeũ uiuere in terra
nĩa concedimꝰ. Qui tam̃ tͥbutaruis
efficitur. qr hoc ipsũ uiciũ qđ subi¬
tatis humilit̃ retorquemꝰ ut eode
se mens nin suis uilia sentiat. qͥd
suis uirib ȩciã parua quȩ expent
ñ expugnat. Unde bene rursum
scriptũ est. hẽe sunt gentes quas
dñs dereliquit. ut erudiret in eis
israhe lem. Adhuc namq quȩdã
minima nr̃a uicia retinent᷑. ut se
nr̃a intentio sollicita incertamine
semꝑ exerceat: ⁊ eo de uictoria non
suꝑbiat. quo uiuere in se hostescon¬
dat. Isrł gͦ reseruatis gentib eru¬
ditur. quando in quib dã mini¬
mis uiciis. elatio uirtutis nr̃e cõ¬
primitur. ⁊ in paruis sibi resisten¬
tibus discit. quod ex se ñ subiciat¬

Expanded text:
interemptis sublimibus vitiis quaeinteremptis sublimibus vitiis quaedam tamen parva retinemus, quasi Chananaeum in terra nostra vivere concedimus; qui tamen tribularius efficitur, quia hoc ipsum vitium quod subjtatis humiliter retorquemus. Ut eo de se mens, et in summis vilia sentiat, quo suis viribus, etiam parva, quae appetit, non expugnat. Unde bene rursum scriptum est: Hae sunt gentes, quas Dominus dereliquit, ut erudiret in eis Israel . Ad hoc namque quaedam minima vitia nostra retinentur, ut sese nostra intentio sollicita in certamine semper exerceat; et eo de victoria non superbiat, quo vivere in se hostes condat. Israel ergo, reservatis gentibus, eruditur, quando in quibusdam minimis vitiis elatio virtutis nostrae comprimitur, et in parvis sibi resistentibus discit quod ex se
Abbreviated transcription (Latin):
habitacula leuitis a ihu ꝑom̃s
tribus decernuntur. significat qđ
hi qui eccłiȩ dĩ scienti e oꝑam dan¬
tes. doctrine gr̃am administrãt.
ꝓrsus ab omnib quib dispensant
diuina. terrena subsidia quȩ non¬
habent recipiant. ut impleatur
illud qđ apłs precepit dicens. Si
nos uob̃ spiritalia seminauimus.
magnũ ẽ ut carnalia ur̃a metamꝰ:¬
as urbes acripiunt. indubitanter
ipsa predicatio sc̃oꝵ signat᷑. Ipsi eñi
possident doctrinam quȩ constat
legis de calogo quadrifido eu̾głii
numero. quasi quaternas urbes
habentes. Quib etiã due adicunt᷑:
qr nimirũ cuncta quȩ predicant.
morali ac mistico sensu adnunci
cũ ꝑcepta reꝓmissionis terra par¬
tiretur. effraim tam̃ tribui chana¬
chananeus in medio effram t̾bita¬
rius exponimꝰ. Quid enĩ tributatꝰ
quid chananeus gentilis uidelict
popls. niss uicium significat: Sep
enim in magnis uirtutib terrã.
repmissionis ingredim᷑: qr sepe ui¬
tima de ȩternitate rimam᷑. s du

Expanded text:
habitacula Levitis ab Jesu per omnes tribus decernuntur, significatur ut hi qui in Ecclesia Dei scientiae operam dantes, doctrinae gratiam administrant, rursus ab omnibus quibus dispensant dihabent, recipiant, ut impleatur illud quod Apostolus praecipit dicens: Si nos vobis spiritalia seminavimus, magnum est ut carnalia as urbes accipiunt , indubitanter ipsa praedicatio sanctorum signatur. Ipsi enim possident doctrinam, quae constat legis Decalogo, et quadrifido Evangelii numero, quasi quaterdenas habentes urbes. Quibus et duae adduntur, quia nimirum cuncta, quae praedicant, morali ac mystico sensu annuntiacum praecepta promissionis terra partiretur, Ephraim tribui ChanaChananaeus in medio Ephraim tributarius ; quid enim tributarius, quid Chananaeus, gentilis videlicet populus, nisi vitium signat? Saepe enim in magnis virtutibus terram repromissionis ingredimur, quia spe intima de aeternitate roboramur. Sed dum
Abbreviated transcription (Latin):
noctib ꝑ uirtutũ exercitationẽ.
rbonoꝵ operum exibitionẽ ꝓfici¬
eus. ⁊ quaternarium euangelis. ⁊
denariũ legis ꝑficiens. ad culmen¬
sp̃ualis sublimitatis uenit. Ubi re.¬
cte inhostio spelunce dicunt᷑ stare.
dũ paratus est quandocũq dñs
eum uocauerit. de carne exire.

Expanded text:
noctibus, per virtutum exercitationem noctibus, per virtutum exercitationem et bonorum operum exhibitionem proficiens, et quaternarium Evangelii et denarium legis perficiens ad culmen sublimitatis venit, ubi recte in ostio speluncae dicitur stare, dum paratus est quandocunque Dominus eum vocaverit de carne exire.
Abbreviated transcription (Latin):
Rursum uͦ obdormit. qr ñ nũqͣm
subiectus multis tediis affectus. uꝰ
pͥmam admonitionẽ ⁊ eruditionẽ
iterũ tepescit. S helyas ꝑ angłm
iterũ excitatur ꝯpascitur. dum
subiectus ꝑ prudentem ⁊ fidelem
p̃latum scdo admonetur instru¬
itur. Surge inquit. comede. gͦn¬
dis tibi restat ua. quasi dicat.
Si confidis in solo ordine. scias
tibi nichil ꝓdesse scłm corꝑalit̃¬
tantũ dereliquisse. coram aspe¬
ctibus humanis solũmodo ha¬
bitu religionis palliatũ existe¬
re. Stude ꝑ uirtutes ultra ꝓfice.
lege. meditare psalle.ora. opare
Grandis ł restat uia: qr parũ acl¬
huc ꝓfecisti. ⁊ multũ habes ꝓficẽ.
Comedit deniq helias ⁊bibit.
⁊ uadit infortitudine cibi illius
quadraginta dieb ⁊xl noctib
usq admontẽ dĩ oreb: dũ subie¬
ctus iterũ ꝑ factã eruditionẽ bene
confortatus in ꝓsꝑitatib quasi in
dieb. Minaduersitatib quasi in

Expanded text:
Rursum vero obdormit, quia nonnunquam Rursum vero obdormit, quia nonnunquam subjectus multis taediis affectus, post primam admonitionem et eruditionem iterum tepescit. Sed Elias per angelum secundo excitatur et pascitur, dum subjectus per prudentem et fidelem praelatum iterum admonetur et instruitur. Surge, dicente, comede, grandis tibi restat via. Quasi dicat: Si contidis in solo ordine, scias tibi nihil prodesse saeculum corporaliter reliquisse, coram aspectibus humanis solummodo habitu religionis palliatum existere. Stude per virtutes ultra proficelege, meditate, psalle, ora, operare. Grandis tibi restat via, quia parum adhuc profecisti, et multum habes proficere. Comedit denique Elias et bibit, et vadit in fortitudine cibi illius quadraginta noctibus, usque ad montem Dei Oreb, dum subjectus per eruditionem bene confortatus in prosperitatibus quasi in diebus, et adversitatibus quasi in
Abbreviated transcription (Latin):
iustus aliquis fugiens secularia.
ordinis alicuiꝰ asꝑitatib se submit¬
tit Anime uͦ sue ut moriat᷑ petit:
quando mori penitus mundo et
uiuere dõ concupiscit. Qui tñ
ñ mortẽ quã petit. s dormitionẽ
quã non petit inuenit. qr pler̃q
religiosus diu̾sis in sp̃uali conũ¬
satione fatigatus temptatiõib
yadu̾sitatib. in ꝑfectu uirtutũ
nbonorũ oꝑum torpescit. Angłs
aut̃ custos ⁊ excitator helye. pre¬
latus ẽ custos ⁊ exhortator fideł
animȩ. sibi subiecte. Qui dũ heli¬
am idest animã sibi creditã cõspic̃
sub iuniꝑo dormire. idẽ subordine
torpescere. statim eum excitat. pas¬
cit ꝯpotat: dũ eum admeliora ad¬
monet ⁊ de sacra scriptura difficili¬
ora quȩ designant᷑ ꝑ pastum ⁊ faci¬
liora quȩ figurantur ꝑ potũ. docet.
helias quoq excitatus comedet
nbibit. dũ admonitus subiectus.
uerbis loquentis pacient̃ ad qͥescit.:
nec his quȩ dicuntur contradicit.

Expanded text:
justus aliquis saecularia lugiens, justus aliquis saecularia lugiens, ordinis alicujus asperitatibus se submittit; animae vero suae ut moriatur petit, quando mori penitus mundo, et vivere Deo concupiscit. Qui tamen non mortem quam petit, sed dormitionem quam non petit, invenit, quia plerumque religiosus diversis in spirituali conversatione fatigatus tentationibus et adversitatibus, in provectu virtutum et bonorum operum torpescit. Angelus autem custos et excitator Eliae praelatus est custos et exhortator fidelis animae sibi subjectae. Qui dum Eliam, id est animam sibi creditam conspicit sub junipero dormire, id est sub ordine torpescere, statim eum excitat, pascit et potat; dum eum ad meliora admonet, et de sacra Scriptura difficiliora quae designantur per pastum, et faciliora, quae figurantur per potum, docet. Elias quoque excitatus comedit et bibit, dum admonitus subjectus verbis loquentis patienter acquiescit, nec his quae dicuntur contradicit.
Abbreviated transcription (Latin):
de indie. a negotio ꝑ anbulante
in denebris. ab incursu ⁊demonio
meridiano. Temptatio nãq leuis
nocculta. timor nocturnus ẽ. Ti¬
mor tantũ qr leuis. nocturnus qr
occulta. Temptatio uͦ leiuis ⁊ ma¬
nifesta. sagnta uolans indie ẽ. sa¬
gitta uolans q leuis. in die qr ma¬
nifesta. Temptatio grauis ⁊ ocerl¬
a negocium ꝑambulans intene¬
incursus ⁊ demon meridianus
ẽ incursus ⁊ demon q grauis. me¬
ridianus. ꝙ manifesta. Isti itaq
temptationũ modi. sunt istius
uiniꝑi udelicet ordinis aculei.
quia more aculeorũ. teneritudi¬
nem pungunt. ⁊ ñ nunꝗͣ lace¬
rant animorũ. Non quod ordo
malus sit. s diabolus tanto acriꝰ
iustũ ꝑtemptationes pungit. qͣnto
eum ad sublimiora ⁊ secretiora ꝑ
habitũ ⁊ uitam ordinis transire
cernit. Recte gͥ scđm supradicta
ordo iumipero comꝑatur. dũ ua¬
riis asꝑitatib ⁊ temptationibus
pungere comꝓbatur. Ad hanc de¬
niq iuniꝑum helias uenit. qͣndo

Expanded text:
e in die, a negotio perambulante in tenebris, ab incursu daemonio meridiano . Tentatio namque levis et occulta timor nocturnus est; timor enim, quia levis; nocturnus quia occulta. Tentatio vero levis et manifesta, sagitta volans in die est; sagitta volans, quia levis; in die, quia manifesta. Tentatio gravis et manifesta, negotium perambulans in teneincursus et daemon meridianus est: incursus et daemon, quia gravis; meridianus, quia manifesta. Isti itaque tentationum modi sunt istius juniperi, scilicet ordinis aculei, quia more aculeorum teneritudinem pungunt, et nonnunquam lacerant, animorum. Non quod ordo malus sit, sed quod diabolus tanto acrius justum per tentationes pungit, quanto eum ad sublimiora et secretiora per habitum et vitam ordinis transire cernit. Recte igitur secundum supra dicta ordo junipero comparatur, dum variis asperitatibus et tentationibus pungere comprobatur. Ad hanc denique juniperum Elias venit, quando
Abbreviated transcription (Latin):
qui iudelicet sunt cultus claustri.
tedium silentii. timor p̃lati. disci¬
plina capituli. abstinentia cibi  si
qua sunt similia. quȩ sue aduersi¬
latis asꝑitade. pungere possint. St̃
nalii iuniꝑi huius aculei. acerri
teneritudinem animorum. Qua¬
tuor sunt aut̃ temptationũ modi.
Alia ẽ temptatio leuis ⁊⁊ occulta.
alia leuis ⁊ manifesta: alia grauis
nocculta. alia grauis ⁊ manifesta.
Temptatio leuis ⁊ occulta ẽ qͣndo
aliquis leuiter temptatur: ⁊ tam̃
nondũ intelligit si malũ sibi sit
illud de quo temptatur. uerbi gr̃a.
Quando aliquis de aliquo officio
siue p̃latione leuit̃ temptatur.
nocculia. qr nescit si sibi expediat¬

Expanded text:
qui videlicet sunt cultus claustri, qui videlicet sunt cultus claustri, taedium silentii, timor praelati, disciplina capituli, abstinentia cibi, et si qua sunt similia, quae per suae asperitatis adversitates pungere possunt. Sunt et alii juniperi hujus aculei: acerrimteneritudinem animorum. Quatuor sunt autem tentationum modi. Alia est tentatio levis et occulta, alia levis et manifesta, alia gravis et occulta, alia gravis et manifesta. Tentatio levis et occulta est, quando aliquis leviter tentatur; et tamen nondum intelligit an malum sibi sit illud de quo tentatur. Verbi gratia: quando aliquis de aliquo officio sive praelatione leviter tentatur; et occulta, quia nescit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequitur. ⁊ eius actib inimicatur.
Cuius minis idẽ temptationib. he¬
lyas idest fidelis nonnũquã ꝑterritꝰ
quãius uirtutib ⁊ multis bonis oꝑibꝰ
sibi dari meruerit. timens tam̃
ne occasio ueniat. ⁊ eum iezabel
idẽ luxuria occidat. obediens
apostolico consilio qđ dicit fugite
tum ẽ uita spualis atq religio: qr
a multis deseritur ⁊a paucis in co¬
litur. Dimisit aut̃ helias puerũ
suum. ⁊ solus desertum introiit.
quia iustũ ẽ ut fidelis quisq spũ¬
alem conuersationẽ ingrecdiens
puerilia cuncta ⁊ uana. ⁊ friuola
deserat. nec in comedendo biben¬
do loquendo uł aliis actib suis
quicquã puerilit̃ faciat. Possumꝰ
uero ꝑiuniꝑum sub qua helyas
resedit. alicuius ordinis asꝑitatẽ.
sicut ẽ monachorũ ⁊ canonicoꝵ
ꝓfessionis significare. Hidet᷑ nãq
quelibet ꝓfessio ordinis. sic̃ unipe¬
rus quosdã asꝑitatis aculeos hab̾e.

Expanded text:
persequitur et ejus actibus inimicatur. persequitur et ejus actibus inimicatur. Cujus minis, id est tentationibus Elias, id est fidelis nonnunquam perterritus, quamvis virtutibus et multis bonis operibus sibi dari meruerit, timens tamen, ne occasio veniat, et eum Jezabel, id est luxuria occidat, obediens apostolico consilio, quod dicit: Fugitetum est vita spiritualis, atque religio, quia a multis deseritur, et a paucis incolitur. Dimisit autem Elias puerum suum, et solus desertum introivit, quia justum est ut fidelis quilibet spiritualem conversationem ingrediens, puerilia cuncta, et vana, et frivola deserat; nec in comedendo, bibendo, loquendo, vel aliis actibus suis quidquam pueriliter faciat. Possumus vero per juniperum, sub qua Elias resedit, alicujus ordinis asperitatem, sicut est monachorum, et canonicorum ssionis, signare. Videtur namque quaelibet professio ordinis, sicut juniperus, quosdam asperitatis aculeos habere,