comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
maceriȩ neq transitus. neq clamor in
plateis eorũ. Uidisti. ds̃ qu̾alẽ felici¬
tatem descripsit: s audi qui sint. qͦs
ꝓposuit filios iniquitatis: quorũ oslo¬
cutum ẽ uanitatẽ. et dextera eorum
dextera iniquitatis. Ipsos ꝓposuit: et
dixit felicitatẽ ipsorũ tantũ suꝑ t̾rã.
Et quid adiunxit: Beatũ dixert̃ po¬
pulũ cui hȩc st̃. Sed qui dixerunt:
⁊ ilii alienigenȩ: et non ꝑtinentes ad
semen abrahȩ. Ipsi dixert popłm be¬
atum. cui hec st̃. Qui dixer̃t: Quorũ
os loquutũ ẽ uanitatẽ. Ergo uanũ ẽ.
dicere beatos cẽ eos quibus hȩc st̃: et
tam̃ dicitur ab eis. quorũ os locutum
ẽ uanitatẽ. Ab ipsis dicunt᷑ iste diui¬
tiȩ : que uocant᷑ manimona iniquita¬
tis. Tu aũt qui dicis. quia illi filii ali
eni: quia illi quorũ os locutũ ẽ uani¬
tatem. dixerunt beatũ ẽẽ popłm cui
hȩc st̃. tu quid dicis: False st̃ iste di¬

Expanded text:
maceriae, neque transitus, neque clamor in maceriae, neque transitus, neque clamor in plateis eorum. Vidisti Psalmum, qualem felicitatem descripsit: sed audi quid sit, quos proposuit filios iniquitatis. Quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis. Ipsos proposuit, et dixit felicitatem eorum tantum super terram. Et quid adjunxit? Beatum dixerunt populum cui haec sunt. Sed qui dixerunt? Filii alieni, alienigenae, et non pertinentes ad semen Abrahae: ipsi dixerunt populum beatum cui haec sunt. Qui dixerunt? Quorum os locutum est vanitatem. Ergo vanum est, dicere beatos esse eos quibus haec sunt. Et tamen dicitur ab eis quorum os locutum est vanitatem. Ab ipsis dicuntur istae divitiae, quae vocantur mammona iniquitatis.eni, quia illi quorum os locutum est vanitatem, dixerunt beatum esse populum cui haec sunt; tu quid dicis? Falsae sunt istae di
Abbreviated transcription (Latin):
ut metas. Has diuitias noli appellare:
quia uerȩ non st̃. Pauꝑtate plene sunt:
et semꝑ obnoxiȩ casibꝰ. Quales diui¬
tiȩ sunit. ꝓpt̃ quas latronẽ times: ꝓpt̃
quas times seruũ tuũ. ne te occiso.
auferat et fugiat: Siuere diuitiȩ
eẽnt: securitatẽ tibi darent. Ergo ue¬
illas furẽ timeas: ibi erunt ubi nullus
auferat. Audi dñm tuũ. Thesauriza¬
te uobis thesauros incelo: quo fur ñ
accedat. Tunc erunt diuitie: quando
eas migraueris. Quamdui in t̾ra sunt:
diuitie non st̃. S diuitias illas uocat
mundus: iniquas uocat ds̃. Ideo mam¬
mona iniquitatis: quia diuitias illas
uocat iniquitas. Audi psalmũ. Dñe li¬
bera me de manu filiorũ alienorũ: quo¬
rum os locutum ẽ uanitatẽ: et dexte¬
ra eorũ dextera iniquitatis. Quorũ fi
similitudo templi. Cellaria eorũ ple¬
na: eructantia ex hoc in illud. Boues
eorũ crasse: oues eorũ fecundȩ. multi¬
plicatȩ in itinerib sius. Non ẽ riuna

Expanded text:
ut metas. Has divitias noli appellare; ut metas. Has divitias noli appellare; quia verae non sunt. Paupertate plenae sunt, et semper obnoxiae casibus. Quales divitiae sunt, propter quas latronem times, propter quas times servum tuum, ne te occiso auferat, et fugiat? Si verae divitiae essent, securitatem tibi darent. CAPUillas furem timeas, ibi erunt ubi nullus auferat. Audi Dominum tuum: Thesaurizate vobis thesauros in coelo, quo fur non accedat . Tunc erunt divitiae, quando eas migraveris. Quamdiu in terra sunt, divitiae non sunt. Sed divitias vocat illas mundus, iniquitas vocat. Deus ideo mammona iniquitatis, quia divitias illas vocat iniquitas. Audi Psalmum: Domine, libera me de manu filiorum alienorum, quorum os locutum est vanitatem; et dextera eorusimilitudo templi. Cellaria eorum plena, eructuantia ex hoc in illud. Boves eorum crassi, oves eorum fecundae, multiplicatae in itineribus suis. Non est ruina
Abbreviated transcription (Latin):
malo. noli remanere tu malus. Num¬
mi tui conuertunt᷑ in bomi et tu
intellectus: nec ipsũ tacebo. Mamino
gentur. mammona iniquitatis ẽ. id
ẽ. diuitiȩ st̃ iniquitatis. Quid ẽ. di¬
uitiȩ st̃ iniquitatis : Pecunia ẽ. quã
nomine diuitiarũ appellat iniqui¬
tas. Si eñi diuitias ueras quęris: alię
st̃. Talibus iob nudus abundabat:
quando in deo cor plenũ habebat᷑. et
laudes deo ꝑditis om̃ibus rebus tan¬
quã geminas p̃ciosissimas ꝓferebat.
De quo thesauro si nichil habebat:
ipsȩ st̃ uere diuitiȩ. Iste aũt ab ini¬
quitate appellantur diuitie. Habes
illas: non rep̃bendo. Hereditas uenit:
pat̃ tiuis diues fuit. et dimisit tibi.
Honeste ad quisisti. de iustis laborib¬
plenã domũ habes. Non tep̃hendo. tam̃
etiã sic non illas uolo dicere diuitias.
Nam si dicis illas diuitias: amabis illas.
Et si amaueris illas: ꝑibis cũ illis. ꝑde
ne pereas: dona ut acquiras: semina

Expanded text:
malo, noli remanere tu malus. Nummalo, noli remanere tu malus. Nummi tui convertuntur in bonum, et tu intellectus; nec ipsum tacebo. Mammonagentur, mammona iniquitatis est, id est, divitiae sunt iniquitatis. Quid est, divitiae sunt iniquitatis? Pecunia est, quam nomine divitiarum appellat iniquitas. Si enim veras divitias quaeris, aliae sunt. Talibus Job nudus abundabat, quando in Deum cor plenum habebat, et laudes Deo perditis omnibus rebus tanquam gemmas pretiosissimas proferebat . De quo thesauro, si nihil habebat? Ipsae sunt verae divitiae. Istae autem ab iniquitate appellantur divitiae. Habes illas, non reprehendo: haereditas venit, pater tuus dives fuit, et dimisit tibi. Honeste acquisisti: de justis laboribplenam domum habes, non reprehendo. Tamen etiam sic noli illas dicere divitias. Nam si dicis illas divitias, amabis illas: et si amaveris illas, peribis cum illis. Perde, ne pereas: dona, ut acquiras: semina,
Abbreviated transcription (Latin):
et uenit salus suꝑ domũ eius. Sic eñ
ait ipse dñs. Hodie salus huic domu
facta ẽ. Sed ipsam salutẽ uidete. Pri¬
mo desiderabat dñm uidere: qui sta¬
tura paruus erat. Sed turba impe¬
diente ascendit arborẽ sicomorum:
et uidit transeuntẽ. Ille aũt aspexit
eũ: et ait. Tachee descende: apud
te oportet me manere. Tu pendes:
sed non te suspendo: hoc ẽ. non te
differo. Uolebas uidere transeuntẽ.
hodie me apud te inuenies habitan¬
tem. Ingressus ẽ ad eũ dñs: repletꝰ
ille gaudio ait. Dunidiũ rerũ meatĩ
do pauꝑib. Ecce quomͦ currit: qui
currit facere amicos de mammona
iniquitatis. Et ne reus aliunde tene¬
retur: si cui aliquid tuli ait. qua¬
druplũ reddam. Inflixit sibi con¬
dempnationẽ: ne incurreret damp¬
nationẽ. Ergo qui habetis de malo:
facite inde bonũ. Qui non habetis
de malo: nolite adquirere de malo.
Esto bonus tu qui facis de malo:
et cũ ceꝑis aliquid boni facere de

Expanded text:
et venit salus super domum ejus: sic enim et venit salus super domum ejus: sic enim ait ipse Dominus, Hodie salus domui huic facta est. Sed ipsam salutem videte. Primo desiderabat Dominum videre, quia statura parvus erat: sed turba impediente ascendit in arborem sycomori, et vidit transeuntem. Ille autem aspexit eum, et ait: Zacchaee, descende; apud te oportet me manere. Tu pendes, sed non te suspendo, hoc est, non te differo. Volebas videre transeuntem, hodie me apud te invenies habitantem. Ingressus est ad eum Dominus: repletus ille gaudio ait, Dimidium rerum mearum do pauperibus. Ecce quomodo currit, qui currit facere amicos de mammona iniquitatis. Et ne reus aliunde teneretur: Si cui aliquid tuli, ait, quadruplum reddam . Inflixit sibi condemnationem, ne incurreret damnationem. Ergo qui habetis de malo, facite inde bonum. Qui non habetis de malo, nolite acquirere de malo. Esto bonus tu qui bonum facis de malo: et cum coeperis aliquid boni facere de
Abbreviated transcription (Latin):
puto quia si fecero. non michi debetis
irasci: s uobis. ut corrigamini. Ad hoc
eñĩ ualet: quod dictum ẽ in psalmo.
Irascimini: et nolite peccare. Uolouos
irasci: s non ut peccetis. Ut aũt non
peccetis. quibus habetis irasei nisi uo¬
bis: Quid ẽ eñi homo penitens. nisi
homo iratus sibi: Ut accipiat ueniã:
de scipso ex igit penã. Et recte dicit
homo. Auerte oculos tuos apeccatis me¬
is: qm̃ peccatũ meũ ego agnoseo. Si tu
agnoscis: et ille ignoscet. Qui facie¬
batis: nolite facere. Non licet. Sediã
inde sacellos implestis. inde thesau¬
rizastis: de malo ẽ quod habetis. Iã
nolite malũ facere: et facite uob̃ ami¬
cos de mammona iniquitatis. Nun¬
quid Zacheus de bono habebat: Le¬
gite: et uidete. Maior erat publicano¬
rum: id ẽ. cui uectigalia publica con¬
ferebant: inde habebat diuicias. Mul¬
tos presserat: multis abstulerat: mul¬
ta congesserat. Intrauit domũ eius xp̃c:

Expanded text:
puto, quia si fecero, non mihi debetis puto, quia si fecero, non mihi debetis irasci, sed vobis, ut corrigamini. Ad hoc enim valet quod dictum est in Psalmo: Irascimini, et nolite peccare . Volo vos irasci, sed ut non peccetis. Ut autem non peccetis, quibus habetis irasci, nisi vobis? Quid est enim homo poenitens, nisi homo irascens sibi? Ut accipiat veniam, de se ipso exigit poenam; et recte dicit Deo, Averte oculos tuos a peccatis meis, quoniam peccatum meum ego agnosco . Si tu agnoscis, et ille ignoscit. Qui faciebatis, nolite facere: non licet. CAPUT Iinde saccellos implestis, inde thesaurizabatis: de malo est quod habetis, jam nolite malum addere, et facite vobis amicos de mammona iniquitatis. Numquid Zacchaeus de bono habebat? Legite et videte. Major erat publicanorum, id est, cui vectigalia publica conferebantur: inde habebat divitias. Multos presserat, multis abstulerat, multa congesserat. Intravit domum ejus Christus,
Abbreviated transcription (Latin):
potencior. et ueniret tecũ ad iudicem
hominẽ quẽlibet. in hac t̃ra habentẽ
iudicandi aliquã potestatẽ. uelletq
tecũ causã dicere: si tu de preda illa et
spoliatione inopis dares aliquid uidi¬
ci. ut ꝓte iudicaret uidex ille. uł ti¬
bi placeret: nempe ꝓte uidicauit: et
tam̃ tanta uis ẽ iusticie. ut et tibi
displiceat. Noli tibi pingere talem¬
dm̃. Noli collocare. uitemplo cordis
tui tale idolũ: non ẽ talis ds̃ tuus:
qualis non debes ẽẽ nec tu. Si tu non
sic uidices. sed iuste udices: etiã sic me¬
lior ẽ te ds̃ tiuis. Non est iunferior:
iustior ẽ. fons iusticie ẽ. Quicqͥd bo¬
ni fecisti. inde sumpsisti: et quicqͥd
boni eructuasti. inde bibisti. Laudas
uas quod habet inde aliquid: et ui¬
tuꝑas fontẽ: Nolite uelle elemosi¬
nas facere: de fenore et usuris. Fide¬
libus dico: eis quibus xp̃i corpus ero¬
gamus dico. Timete: corrigite uos ne
dicam postea. tu facis. et tu facis. Et

Expanded text:
potentior, et veniret tecum ad judicem potentior, et veniret tecum ad judicem hominem quemlibet in hac terra, habentem judicandi aliquam potestatem, velletque tecum causam dicere, si tu de praeda et spoliatione illa inopis dares aliquid judici, ut pro te judicaret, judex ille vel tibi placeret? Nempe pro te judicavit, et tamen tanta vis est justitiae, ut et tibi displiceat. Noli tibi talem pingere Deum, noli collocare in templo cordis tui tale idolum. Non est talis Deus tuus, qualis non debes esse nec tu. Si tu non sic judices, sed juste judices; etiam sic melior est te Deus tuus: non est inferior; justitior est, fons justitiae est. Quidquid boni fecisti, inde sumpsisti; et quidquid boni eructuasti, inde bibisti. Laudas vas, quia habet inde aliquid, et vituperas fontem? Nolite velle eleemosynas facere de fenore et usuris. Fidelibus dico, eis quibus Christi Corpus erogamus dico. Timete, corrigite vos: ne dicam postea, Tu facis et tu facis. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Primũ. quid ẽ mammona: Uerbũ ẽ.
quod latinũ non ẽ. Hebreum uerbũ
ẽ: cognatũ lingne punice. Iste cñi lin¬
gue: sibi significationis quadã uicinita¬
te sociantur. Quod punici dicunt mam¬
mon: latine lucrũ uocatur. Quod he¬
brei dicunt mammona: latine diuitie
uocant᷑. Ut gͦ latine totũ dicamus:
amicos de diuiciis iniquitatis. Hoc qͥ¬
deͥm male intelligendo rapiunt res ali¬
enas et aliquid inde pauꝑib larguint᷑:
et putant se facere quod p̃ceptũ est.
Dicunt eñĩ: raꝑe res alienas. mammo¬
na ẽ iniquitatis. Erogare aliqͥd inde.
maxime egentibus scĩs: hoc ẽ facere
amicos de manimona iniquitatis. In¬
tellectus iste corrigendus ẽ: immo de
tabulis cordis ur̃i om̃ino delendus. No¬
lo sic ut intelligatis. De uistis laborib
facite elemosinas. Ex eo quod recte
habetis: date. Non eñi corrupturi es¬
tis uidicẽ. xp̃m: Et non uos audiat cum
panꝑib quibus tollitis. Si eñi dep̃da¬
reris aliquẽ inualidũ tu ualidior et

Expanded text:
mammona? Verbum est enim quod latinum non est. Hebraeum verbum est, cognatum linguae Punicae. Istae enim linguae sibi significationis quadam vicinitate sociantur. Quod Punici dicunt mammon, latine lucrum vocatur. Quod Hebraei dicunt mammona, latine divitiae vocantur. Ut ergo latine totum dicamus, amicos de divitiis iniquitatis. Hoc quidam male intelligendo rapiunt res alienas, et aliquid inde pauperibus largiuntur, et putant se facere quod praeceptum est. Dicunt enim: Rapere res alienas, mammona est iniquitatis; erogare inde aliquid, maxime egentibus sanctis, hoc est facere amicos de mammona iniquitatis. Intellectus iste corrigendus est, imo de tabulis cordis vestri omnino delendus est. Nolo sic intelligatis. De justis laboribus facite eleemosynas: ex eo quod recte habetis date. Non enim corrupturi estis judicem Christum, ut non vos audiat cum pauperibus, quibus tollitis. Si enim depraedareris aliquem invalidum, tu validior et
Abbreviated transcription (Latin):
magnã cȩnã. Magnã domũ paraui:
non ibi paciar locũ uacare. Uenerud
de plateis et uicis gentes: uenient de
sepib heretici: hic pacẽ inueniunt.
nes querunt. Trahantur a sepibꝰ. euel¬
lantur ab spinis: in sepib heserunt:
cogi nolunt. Uoluntate inquid nr̃a:
intremus. Non hoc dñs imꝑauit. Co¬
ge inquit intrare: foris inueniatur ne¬
cessitas: nascitur intus uoluntas.

Expanded text:
Magnam coenam, magnam domum paravi, Magnam coenam, magnam domum paravi, non ibi patior locum vacare. Venerunt de plateis et vicis Gentes: veniant de sepibus haeretici, hic inveniunt nes quaerunt. Trahantur a sepibus, evellantur ab spinis. In sepibus haeserunt, cogi nolunt. Voluntate, inquiunt, nostra intremus. Non hoc Dominus imperavit: Coge, inquit, intrare. Foris inveniatur necessitas, nascitur intus voluntas.
Abbreviated transcription (Latin):
qui uenerunt. nisi mdici: debiles. clau¬
di. ceci: Illic aũt non uenerunt. diui¬
tes. sani: quasi bene ambulantes. et
acute cernentes. multũ de se p̃sumen¬
tes: et ideo desꝑatiores. quanto suꝑbi¬
ores. Ueniant mendici: quia ille inui¬
tat. qui ꝓpter nos pauꝑ factus ẽ. cum
diues ẽẽt. ut illuis pauꝑtate mñdici dita¬
remur. Ueniant debiles: quia non ẽ
opus sanis medicus. s male habentib.
Ueniant claudi: qui ei dicant. Compo¬
ne gressus meos insemitis tuis. Ueniant
ceci: qui dicant. Illumina oculos meos:
ne unquã obdormiã inmorte. Tales ue¬
nerunt ad horam: illis prius inuita¬
tis. sua excusatione reꝓbatis. Uener̃t
ad horam: intrauerunt de plateis et
uicis ciuitatis. Et respondit seruuis:
qui missus erat. Dũe factũ ẽ. quod
uissisti: et adhũc. locus ẽ. Exi inquit
iniuas et sepes: et quos inueneris com¬
pelle intrare. Quos inueneris. ut dig¬
nentur noli expectare: cͥoge intrare:

Expanded text:
qui venerunt, nisi mendici, debiles, clauqui venerunt, nisi mendici, debiles, claudi, caeci? Illic autem non venerunt divites, sani, quasi bene ambulantes, et acute cernentes; multum de se praesumentes, et ideo desperatiores, quanto superbiores. Veniant mendici, quia ille invitat qui propter nos pauper factus est, cum dives esset, ut illius paupertate mendici ditaremur . Veniant debiles: quia non est opus sanis medicus, sed male habentibus . Veniant claudi qui ei dicant: Compone gressus meos in semitis tuis . Veniant caeci qui dicant: Illumina oculos meos, ne unquam obdormiam in morte . Tales venerunt ad horam; illis prius invitatis, sua excusatione reprobatis: venerunt ad horam, intraverunt de plateis et vicis civitatis. Et respondit servus, qui missus erat, Domine, factum est ut jussisti, et adhuc locus est. Exi, inquit, in vias et sepes, et quos inveneris coge intrare. Quos inveneris, ut dignentur, noli exspectare; coge intrare.
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionẽ cũ apparuit discipłis sus.
cumq cernentes adhuc titubarent in
fide. putantes se sp̃m uidere: quid inqͥt
dubitatis. et quare cogitationes ascen¬
dunt incordib ur̃is: Uidete manus
meas. et pedes meos. Et parũ ẽ uidete.
Tangite inquit: et palpate. et uidete.
Intendite et udete: palpate et uide¬
te. Insolis oculis udete: in om̃ibus sen¬
sibus iudete. Quia interiorem fidĩ sen¬
sum querebat: exterioribus corporis
sensib adiacebat. Nos nichil ab istis ex¬
terioribus sensibus indño carpsimus:
auditu audiuinus et corde credimꝰ:
et ipsũ auditũ non ab illuis ore. sed
ab ore p̃dicatoꝵ euis: ab ore illorũ qͥ
iam cenabant. et nos ructando inuita
ones uanas et malas: et ueniamus ad
cenã qua intruisecus saginemur. Non
nos impediat extollentia suꝑbiȩ: non
nos extollat uł non nos terreat curio¬
sitas illicita. et auertat adõ. Non nos
cordis. U eniamus: et saginemur. Et

Expanded text:
resurrectionem cum apparuit discipulis suis, resurrectionem cum apparuit discipulis suis, cumque cernentes adhuc titubarent in fide, putantes se spiritum videre: Quid, inquit, dubitatis? et quare cogitationes ascendunt in cor vestrum? Videte manus meas et pedes meos. Et parum est, Videte: Tangite, inquit, et palpate et videte . Intendite et videte, palpate et videte: in solis oculis videte, in omnibus sensibus videte. Quia interiorem fidei sensum quaerebat, exterioribus corporis sensibus adjacebat. Nos nihil ab istis exterioribus sensibus in Domino carpsimus, auditu audivimus, corde credidimus: et ipsum auditum non ab illius ore, sed ab ore praedicatorum ejus, ab ore illorum qui jam coenabant, et nos ructuando invitaones vanas et malas, et veniamus ad coenam, qua intrinsecus saginemur. Non nos impediat extollentia superbiae, non nos extollat, vel non nos terreat curiositas illicita, et avertat a Deo: non nos cordis. Veniamus, et saginemur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
morati st̃ isti sensus: quia oculorũ est
inquinq sensib principat᷑. Ept̃ea cũ
ꝓprie ad oculos ꝑtineat uisus: ipsum
iudere ꝑ om̃s quinq sensus solemus ap¬
pellare. Quomͦ: Pruno quod ad ipsos
ꝑtinet dicis. Uide quã candidũ est:
intende et ude quã candidũ ẽ. Hoc
ad oculos ꝑtinet. Audi et uide: quã
canorũ ẽ. Nunquid: g̃uersi in potes
dicere: audĩ et uide quã candidũ ẽ:
Hoc quod dicitur uide: ꝑ om̃s sensus
currit. Cȩterorũ aũt sensuũ ꝓprietates
non ꝑse recurrit. Intende et uide quã
canorũ ẽ: Odora et uide quã suaue ẽ:
Gusta et uide quã dulce ẽ: Tange et
uide quã molle ẽ. Utiq qm̃ sensus
st̃.: sic potius dicsmꝰaudi et senti
quã canorũ ẽ.: odora et senti quã sua¬
ue ẽ: gusta et senti quã dulce ẽ: tan¬
ge et senti quã calidũ .ẽ. palpa et
senti quã lene ẽ: palpa et senti quã mol¬
le ẽz nichil horũ. Nam et ipse dñs post

Expanded text:
morati sunt isti sensus, quia oculorum est morati sunt isti sensus, quia oculorum est in quinque sensibus principatus. Propterea cum proprie ad oculos pertineat visus, ipsum videre per omnes quinque sensus solemus appellare. Quomodo? Primo quod ad ipsos oculos pertinet, dicis, Vide quam candidum est, intende et vide quam candidum est: hoc ad oculos pertinet. Audi et vide quam canorum est. Numquid conversim potes dicere: Audi et vide quam candidum est? Hoc quod dicitur, Vide, per omnes sensus currit: caeterorum autem sensuum proprietas non per se recurrit. Intende et vide quam canorum est: odora et vide quam suave est: gusta et vide quam dulce est: tange et vide quam molle est. Utique quoniam sensus sunt, sic potius diceremus: Audi et senti quam canorum est: odora et senti quam suave est: gusta et senti quam dulce est: tange et senti quam calidum est: palpa et senti quam lene est: palpa et senti quam molle est. Nihil horum. Nam et ipse Dominus post
Abbreviated transcription (Latin):
dux̃: carnẽ amplexatur᷑ carnis uo¬
luptatib iocundatur. acena excusa¬
tur:obseruet ne fame interiori mori¬
gere mundũ: neq ea quȩ inmundo
st̃. Non dixit nolite habere: s nolite
diligere: Habiusti: possedisti : dilexilti.
Amor rerũ trenarũ: uiscus ẽ sp̃italiũ
pennarũ. Ecce. concupisti: hesisti. Qͥs
dabit tibi pennas sicut columbe: Qn¬
do uolabis ubi uere requiescas: quan¬
liusti: Nolite diligere mundũ. Iuba
te diligere mundũ: neq ea quȩ in mun¬
do sunt. Quisquis dilexerit mundũ.
non ẽ caritas patris in illo. Qm̃ om̃ia
quȩ inmundo sunt concupiscentia car¬
nis st̃. et concupiscentia oculorũ. et
ambicio scłi. Ab uno cepit quo euan¬
głm t̃minauit: inde ille cepit unde
euangłm t̃minũ posuit. Concupis¬
centia carnis. uxorem duxi: coneu¬
piscentia oculoꝵ. quinq uiga boum
emi: ambicio scłi. uillam emi. Ideo
aũt aparte totũ ꝑsolos oculos cõme¬

Expanded text:
duxit, carnem amplexatur, carnis voduxit, carnem amplexatur, carnis voluptatibus jucundatur, a coena excusatur: observet ne fame interiore morigere mundum, nec ea quae in mundo sunt. Non dixit, Nolite habere; sed, Nolite diligere. Habuisti, possedisti, dilexisti. Amor rerum terrenarum, viscum est spiritualium pennarum. Ecce concupisti, haesisti. Quis dabit tibi pennas sicut columbae? Quando volabis, ubi vere requiescas ? quaniescere voluisti. Nolite diligere mundum, tuba ite diligere mundum, nec ea quae in mundo sunt. Quisquis dilexerit mundum, non est charitas Patriscentia carnis sunt, et concupiscentia oculorum, et ambitio saeculi . Ab imo coepit, quo Evangelium terminavit. Inde ille coepit, ubi Evangelium terminum posuit. Concupiscentia carnis, Uxorem duxi. Concupiscentia oculorum, Quinque juga boum emi. Ambitio saeculi, Villam emi. 7. Oautem a parte totum per solos oculos comme
Abbreviated transcription (Latin):
riositatẽ quandã notatam fuisse:
non ait quinq iuga boũ emi. eo
pascere illa. s eo ꝓbare illa. Quiuult
ꝓbare ꝑuiga boũ. non uult dubi¬
tare:. Quomodo sẽs thomas ꝑiuga
noluit dubitare. Uideam᷑: tangã:
digitos mittã. Ecce inquit mitte di¬
gitos tuos in latus meũ: et noli eẽ
incredulus. Occisus sum. ꝓpt̃ te: ꝑ
locum quẽ uis tangere. Sanguinẽ fu¬
di ut redimerẽ te. et adhuc dubitas
de me. nisi tetigeris me: Ecce et hoc
presto: ecce et hoc exhibeo: tange et
crede: inueni locũ uulneris. sana uul
rem duxi. Ista uoluptas ẽ carnis: quȩ
multos impedit. Utinã foris: et non
intus. St̃ homines qui dicunt. Nonẽ
homini bene: nisi cui adst̃ carnis de¬
liciȩ. Ipsi st̃ quos notat apłs: dicentes.
manducemꝰ et bibamꝰ. cras enĩ morie¬
mur. Quis huc inde surrexit: Quis
nobis quod ibi agitur dixit: Hoc no¬
biscũ tollimus: quod in hoc tempore
bene ẽ nobis. Qui hoc dixit. uxorẽ

Expanded text:
riositatem quamdam notatam fuisse, riositatem quamdam notatam fuisse, non ait, Quinque juga boum emi, eo pascere illa; sed, eo probare illa. Qui vult probare, per juga boum non vult dubitare, quomodo sanctus Thomas per juga noluit dubitare. Videam, tangam, digitos mittam. Ecce, inquit, digitos tuos mitte per latus meum, et noli esse incredulus. Occisus sum propter te: per locum quem vis tangere, sanguinem fudi, ut redimerem te; et adhuc dubitas de me, nisi tetigeris me? Ecce et hoc praesto, ecce et hoc exhibeo: tange et crede; inveni locum vulneris, sana vulnrem duxi. Ista voluptas est carnis, quae multos impedit: utinam foris, et non intus. Sunt homines qui dicunt: Non est homini bene, nisi cui adsunt carnis deliciae. Ipsi sunt quos notat Apostolus, dicentes: Manducemus et bibamus; cras enim moriemur . Quis huc inde surrexit? Quis nobis, quod ibi agitur, dixit? Hoc nobiscum tollimus, quod in hoc tempore bene est nobis. Qui hoc dicit, uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
de ista cȩna loqueretur: Dixerat
unus de discumbentib inconiiuo eñi
erat: qui fuerat inuitatus. Beati qui
manducant panẽ. in regno dĩ. Quasi
in longinquo iste suspirabat: et ipse
panis ante illũ discumbebat. Quis ẽ
panis de regno dĩ. nisi qui dicit ego
sum panis uiuus. qui de cȩlo descendi:
Noli parare fauces: s cor. Inde comiñ¬
data ẽ. ista cęna. Ecce credidimꝰ in xp̃m:
cũ fide accepimus in accipiendo no¬
iumus quid cogitemus. Modicũ acci¬
pimus: et incorde saginamur. Non gͦ
quod uidetur.s quod creditur pas¬
cit. Non gͦ etiã sensũ illũ extremũ
quesuumus : Hec diximus. credide¬
rint. qui dñm ipsũ resurgentẽ siue¬
rum ẽ quod dicit᷑ uiderunt oculis.
manib palpauert: nos non tangimꝰ.
quare credimus: Si talia cogitaremus:
quinq illis iugis boum ad cȩnã im¬
pediremur. Ut noueritis fr̃s istorũ
quinq sensuũ non delectationẽ quȩ
ꝑmulcet et ingerit uoluptatẽ. s cu¬

Expanded text:
de ista coena loqueretur? Dixerat de ista coena loqueretur? Dixerat unus de discumbentibus in convivio enim erat, quo fuerat invitatus: Beati qui manducant panem in regno Dei. Quasi in longinqua iste suspirabat, et ipse panis ante illum discumbebat. Quis est panis de regno Dei, nisi qui dicit, Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi ? Noli parare fauces, sed cor. Inde commendata est ista coena. Ecce credimus in Christum, cum fide accipimus. In accipiendo novimus quid cogitemus. Modicum accipimus, et in corde saginamur. Non ergo quod videtur, sed quod creditur, pascit. Non ergo etiam sensum illum externum quaesivimus; nec diximus, Crediderint qui Dominum ipsum resurgentem, si verum est quod dicitur, viderunt oculis, manibus palpaverunt: nos non tangimus, quare credimus? Si talia cogitaremus, quinque illis jugis boum a coena impediremur. Ut noveritis, fratres, istorum quinque sensuum, non delectationem, quae permulcet et ingerit voluptatem, sed cu
Abbreviated transcription (Latin):
illius ꝓcedentẽ auribus admittere de¬
siderauimus. Nullũ in illo temporalẽ
odorẽ quesuumus: ꝑfudit eũ quȩdam
mulier p̃ciosissimo unguento: Domus
illa odore completa ẽ. S nos ibi non fu¬
unus: ecce non olfecimus: et credimus.
Cenã manib suis consecratã discipłis
dedit: s nos in illo conuuuo non dis¬
cubuimus: et tam̃ ipsã cęnã fide coti¬
die manducamꝰ. Nec magnũ putetis
in illa cęna quã suis manib dedit:
sine fide int̾fiusse. Melior extitit
fides postea: quã tunc ꝑfidia. Non
ibi fuit paulus qui credidit: ibi fu¬
it uidas qui tradidit. Quã multi
et modo in ipsa cęna quamius illã tc̃
m̃ sam non uiderint. nec panẽ quem
dñs gestauit inmanib oculis suis as¬
pexerint. uł faucib gustaueruit. ta¬
men quia ipsa ẽ que nunc p̃paratur.⁊
quã multi etiã nunc. in ipsa cęna udi¬
cium sibi manducant et bibunt: Un¬
de aũt tanquã occasio nata ẽ dño. ut

Expanded text:
illius procedentem auribus admittere deillius procedentem auribus admittere desideravimus: nullum in illo temporalem odorem quaesivimus. Perfudit eum quaedam mulier pretiosissimo unguento, domus illa odore impleta est : sed nos ibi non fuimus; ecce non olfecimus, et credimus. Coenam manibus suis consecratam discipulis dedit: sed nos in illo convivio non discubuimus; et tamen ipsam coenam fide quotidie manducamus. Nec magnum putetis in illa coena, quam suis manibus dedit, sine fide interfuisse: melior exstitit fides postea, quam tunc perfidia. Non ibi fuit Paulus qui credidit: ibi fuit Judas qui tradidit. Quam multi et modo in ipsa coena, quamvis illam tunc mensam non viderint, nec panem quem Dominus gestavit in manibus, oculis suis aspexerint, vel faucibus gustaverint; tamen quia ipsa est quae nunc praeparatur, quam multi etiam nunc in ipsa coena judicium sibi manducant et bibunt de autem tanquam occasio nata est Domino, ut
Abbreviated transcription (Latin):
olet: male olet. Sentio. scio. Hoc dulce
ẽ. hoc amarũ ẽ. Hoc salsum ẽ: hoc fatu¬
um ẽ. Quid michi plus dicas. Nescio.
Tangendo noui quod durũ ẽ: quid
molle sit. quid lene sit. quid asꝑum sit.
quid caleat. quid frigeat: quid michi
m̃to tenebatur apłs ur thomas. qui
de dño xp̃o. id ẽ. de. xp̃i resurrectione:
nec solis oculis credere uoluit. Nisi mi¬
sero inquit digitos meos in clauorũ et
uulnerũ loca. et nisi manũ meã in la¬
tus eius misero: non credam. Et dũs
qui possit sine ullo uestigio uulneris
resurgere: seruauit cicatrices quȩ adu
bitante tangerentur. et cordis uulnera sa¬
narentur. Et tam̃ uocaturiis ad cȩnam:
contra exeusationẽ quinq ugorũ boũ.
beati inquit qui nonuident. et credent.
Nos fr̃s mei ad eenã uocati: ab istis qͥnq
iugis non simus impediti. Non eñi fa-¬
ciem carnis dñi uidere in hoc tempore
concupiuimꝰ: aut uocẽ exore carnis

Expanded text:
olet, male olet: scio, sentio. Hoc dulce olet, male olet: scio, sentio. Hoc dulce est, hoc amarum; hoc salsum, hoc fatuum. Quid mihi plus dicas nescio. Tangendo novi quid durum est, quid molle sit; quid lene sit, quid asperum sit; quid caleat, quid frigeat. Quid mihi mento tenebatur apostolus noster Thomas, qui de Domino Christo, id est, de Christi resurrectione nec solis oculis credere voluit. Nisi misero, inquit, digitos meos in clavorum et vulnerum loca, et nisi manum meam in latus ejus misero, non credam. Et Dominus qui posset sine ullo vestigio vulneris resurgere, servavit cicatrices, quae a bitante tangerentur, et cordis vulnera sanarentur. Et tamen vocaturus ad coenam contra excusationem quinque jugorum boum: Beati, inquit, qui non vident, et credunt . Nos, fratres mei, ad coenam vocati, ab istis quinque jugis non sumus impediti. Non enim faciem carnis Domini videre in hoc tempore concupivimus, aut vocem ex ore carnis
Abbreviated transcription (Latin):
li: due aures: geminȩ nares: ecce
tria iuga. F aucib. id ẽ. sensu gustan¬
di. geminatio quedã inuenitur: quia
nichil gustando sapit. nisi lingua
et palato tangatur. U oluptas car-¬
nis. quȩ ad tactum ꝑtinet: occultiꝰ
geminatur. Est eñĩforinsecus et in¬
trinsecus. Ergo et ipsa gemina ẽ. Quare
boum dicuntur uiga: Quia ꝑsensus istos
carnis: trena requirunt᷑. Boues eñi t̾ram
uersant. St̃ aũt homines remoti afide:
t̃renis dediti: carnalib occupati. Noluns
credere aliquid: nisi ad quod sui sensu
sensibus: tocus uoluptatis sibi regulas
ponunt. Non inquit credo ego: nisi qͦd
iudeo. Ecce quod noui: ecce quod scio.
Albũ ẽ. nigrũ ẽ. Rotundũ ẽ. quadra¬
tum ẽ. Sic uł sic: coloratũ ẽ. Noui. sen¬
tio. teneo. Natura ipsame docet. Non co¬
gor credere: quod michi non potes os¬
tendere. Uox ẽ: sentio quia uoxẽ. Be¬
ne cantat. male cantat. Suauis ẽ: rau¬
ca ẽ. Noui. scio. ꝑuenit adme. Bene

Expanded text:
li, duae aures, geminae nares: ecce li, duae aures, geminae nares: ecce tria juga. In faucibus, id est, sensu gustandi, geminatio quaedam invenitur, quia nihil gustando sapit, nisi lingua et palato tangatur. Voluptas carnis quae ad tactum pertinet, occultius geminatur. Est enim et forinsecus et intrinsecus. Ergo et ipsa gemina est. Quare boum dicuntur juga? Quia per sensus istos carnis terrena requiruntur. Boves enim terram versant. Sunt autem homines remoti a fide, terrenis dediti, carnalibus occupati: nolunt credere aliquid, nisi ad quod sui corporinque sensibus totius voluntatis sibi regulas ponunt. Non, inquit, credo ego, nisi quod video. Ecce quod novi, ecce quod scio. Album est, nigrum est, rotundum est, quadratum est, sic vel sic coloratum est: novi, sentio, teneo; natura ipsa me docet. Non cogor credere quod mihi non potes ostendere. Vox est: sentio, quia vox est; bene cantat, male cantat, suavis est, rauca est: novi, scio, pervenit ad me. Bene
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Inuenta suꝑbia: uenire noluit.¬
Alius dixit. Quinq iuga boũ emi.
Nonne sufficeret boues eni: aliquid
procul dubio ẽ. quod nos ad queren¬
dum et intelligendum obscuritate
sui ꝓuocat: et qͥa clausũ ẽ. ut pulse¬
mus hortatur. Quinq uiga boum:
sensus carnis huiꝰ. quinq numerant᷑
sensus carnis huiꝰ. quod om̃ibus notũ
ẽ. Et qui forte non aduertunt: com¬
moniti sine dubio recognoscunt.
Sensus gͦ carnis huiꝰ. quinq inue¬
nuntur. In oculis: uisus ẽ: Auditus.
in auribꝰ Odoratus innarib: Gustus.
in faucibꝰ Tactus in om̃ibus menbris.
Alba et nigra. et quoqͦmͦ colorata:
lucida. et obscura: uidendo sentimꝰ
Rauca et canora: audiendo sentimꝰ
Dulcia et amara: gustando sentimꝰ
Dura et mollia lenia et asꝑa᷑ calida
et frigida: grauia et leuia: tangen¬
do sentimus. Quinq sunt: et uga
st̃. S quia uiga st̃: intrib priorib
sensibus facilius apparet. Duo ft̃ ocu¬

Expanded text:
tum. Intum. InAlius dixit, Quinque juga boum emi. Nonne sufficeret, Boves emi? Aliquid procul dubio est, quod nos ad quaerendum et intelligendum obscuritate sui provocat: et quia clausum est, ut pulsemus, hortatur. Quinque juga boum, sensus carnis hujus. Quinque numerantur sensus carnis hujus, quod omnibus notum est; et qui forte non advertunt, commoniti sine dubio recognoscunt. Sensus ergo carnis hujus quinque inveniuntur. In oculis visus est, auditus in auribus, odoratus in naribus, gustatus in faucibus, tactus in omnibus membris. Alba et nigra et quoquo modo colorata, lucida et obscura videndo sentimus. Rauca et canora, audiendo sentimusDulcia et amara, gustando sentimus. Dura et mollia, lenia et aspera, calida et frigida, gravia et levia, tangendo sentimus. Quinque sunt, et juga sunt. Sed quia juga sunt, in tribus prioribus sensibus facilius apparet. Duo sunt ocu
Abbreviated transcription (Latin):
sciunt fideles cena dñi. eiusq mani¬
bus et ore firmata: missi st̃ apłi. ad
quos missi fuerant ante ꝓpħe. Ueni¬
re noluerunt: et excusauerunt. Quo¬
modo: Tres fuerunt excusationes.Unꝰ
dixit. Uillam emi: eo uidere illam.
habe me excusatũ. Alius dixit. Iuga
be me excusatũ. Tercuis dixit. U xorẽ
duxi. Habe me excusatũ: uenire nõ
possũ. Putamus. non iste st̃ tres excu¬
sationes. quȩ impediunt om̃s homi¬
nes. qui ad istam cęnam uenire detret¬
tant: Queramus eas: discutiamus:
inueniamus: s ut caueamus. Inuilla
empta: dominatio notat᷑. Ergo suꝑ¬
bia castigatur. Hab̾e eñi uillã᷑ tene¬
re.possidere. homines sibi inuilla sub¬
dere: dominari. delectat. U itiũ malũ
uitiũ primũ. Primus enĩ homo do¬
minari uoluit: qui dñm babere no¬
luit. Quid ẽ dominari: nisi ꝓpria
potestate gaudere:Est maior potes¬
tas: illi nos subdamur. ut tuti ẽẽ uale¬
amus. Uillam emi: habe uie excusa¬

Expanded text:
sciunt fideles, coena Domini, ejusque manisciunt fideles, coena Domini, ejusque manibus et ore firmata, missi sunt Apostoli, ad quos missi fuerant ante Prophetae. Venire noluerunt. Et excusaverunt, quomodo? Tres fuerunt excusationes: Unus dixit, Villam emi, eo videre illam: habe me excusatum. Alius dixit, Juga Uxorem duxi, habe me excusatum: venire non possum. Putamus non istae sunt excusationes, quae impediunt omnes homines, qui ad istam coenam venire detrectant? Quaeramus eas, discutiamus, inveniamus: sed ut caveamus. In villa empta, dominatio notatur: ergo superbia castigatur. Habere enim villam, tenere, possidere, homines sibi in illa subdere, dominari delectat. Vitium malum, vitium primum. Primus enim homo dominari voluit, qui dominum habere noluit. Quid est dominari, nisi propria potestate gaudere? Est major potestas, illi subdamur, ut tuti esse valeamus. Villam emi, habe me excusa
Abbreviated transcription (Latin):
ectiones scẽ ꝓposite st̃: et quas
audiamus. et de quibus aliquid ser¬
monis aduuiante dño ꝓferamus. In
lectione aplica gr̃ȩ aguntur dñode
fide gentiũ. utiq ideo quia ipse fe¬
cit. Inpsalmo diximus. Ds̃ uirtutũ
conuerte nos: et ostende faciẽ tuã.
et salui erimus. In ȩuangło ad cȩnã
uocati sumꝰ: immo alii uocati. Nos
non uocati s ducti: non solum duc¬
ti. s etiã coacti. Sic em̃ audiuimꝰ
quia homo quidã fecit cęnam mag¬
nam. Quis ẽ iste homoͭ nisi media
st̃ inuitati nisi ꝑ p̃missos uocati pro¬
phas: Quã olim ͤ ex quo mittuntur
tuntur gͦ ad popłm isrł. Sepe mis¬
si sunt: sepe uocauerunt. ut ad horã
cȩne ueniretur. Illi aut̃ inuitantes
accepunt: cęnã repudiauerunt.
Quid ẽ inuitantes acceꝑunt: cęnam re¬
pudiauerunt: d pħas legerunt: et xp̃m
occiderunt. S quando occiderunt:
tunc nobis cȩnã nescientes parauer̃t.
Parata iam cęna: immolato xp̃õpost
resurrectionẽ. xp̃i comm̃data quã

Expanded text:
ectiones sanctae propositae sunt, et quas audiamus, et de quibus aliquid sermonis, adjuvante Domino, proferamus. In lectione apostolica gratiae aguntur Domino de fide Gentium, utique ideo, quia ipse fecit. In Psalmo diximus: Deus virtutum, converte nos, et ostende faciem tuam, et salvi erimus . In Evangelio, ad coenam vocati sumus: imo alii vocati, nos non vocati, sed ducti; non solum ducti, sed etiam coacti. Sic enim audivimus, quia Homo quidam fecit coenam magnam. Quis est iste homo, nisi mediatsunt invitati, nisi per praemissos vocati Prophetas? Quando? Olim ex quo mittuntur tuntur ergo ad populum Israel. Saepe missi sunt, saepe vocaverunt, ut ad horam coenae venirent. Illi autem invitantes acceperunt, coenam repudiaverunt. Quid est, Invitantes acceperunt, coenam repudiaverunt? Prophetas legerunt, et Christum occiderunt. Sed quando occiderunt, tunc nobis coenam nescientes praeparaverunt. Parata jam coena, immolato Christo, post resurrectionem Christi commendata quam
Abbreviated transcription (Latin):
ita esses: recedenti ab illo bono: Pror¬
sus dicit tibi ds̃. Si recedis ame. et
bene ẽ tibi: ego non sum bonũ tuũ.
no bonus. et ipse nr̃m summũ bonũ:
recedendo inde. quid eris nisi maluis:
Item si ipse ẽ beatitudo nr̃a: quid erit
recedenti nisi miseria: Redi gͦ post
miseriã. et dic. Dñe quis similis tibi:
quantas ostendisti michi tribulatio¬
nes multas et malas. Sed disciplina.

Expanded text:
t esset recedenti ab illo bono? Prort esset recedenti ab illo bono? Prorsus dicit tibi Deus: Si recedis a me, et bene est tibi, ego non sum bonum tuum. no bonus, et ipse nostrum summum bonum; recedendo inde, quid eris, nisi malus? Item, si ipse est beatitudo nostra, quid erit recedenti, nisi miseria? Redi ergo post miseriam, et dic: Domine, quis similis tibi? Quantas ostendisti mihi tribulationes multas
Abbreviated transcription (Latin):
diisq deliciis. cui magne deliciȩ erant
ipsa uisio dĩ: cuiꝰ faciẽ quasi inimici
timuit post peccatũ. Quid illi deerat
ut tangeret. nisi quia sua potestate
uti uoluit. p̃ceptũ irrumꝑe delecta¬
uit. ut nullo sibi dominante fieret
sicut ds̃. quia nullus utiq dominat᷑¬
dõ: male elatus. male p̃sumens. futurus
mortiuis. recedendo auia iusticieꝰ. Ee¬
ce soluit p̃ceptũ: excussit aceruice.
libidine: s exultandi animositate. di¬
rumpit. Ubi ẽ nunc : Certe captiuus
clamat. Dñe quis similis tibi: Uolui ẽe
ꝑuerse similis tibi: et factus sum simi¬
lis pecori. Sub tua dominatione. sub
tuo p̃cepto: uere similis eram. S homo
in honore positus non irtellexit: com¬
paratus ẽ ium̃tis insipientib et simi¬
lis factus ẽ illis. Iam de similitudine
iim̃torũ. clama sero: et dic. Ds̃ qui si
ẽẽ similis dño tuo: qui factus eras ad
imaginẽ dñi tui. Bene tibi uelles. ut¬

Expanded text:
diisque deliciis; cui magnae deliciae erant diisque deliciis; cui magnae deliciae erant ipsa visio Dei, cujus faciem quasi inimici timuit post peccatum? Quid illi deerat, ut tangeret, nisi quia sua potestate uti voluit, praeceptum rumpere delectavit; ut nullo sibi dominante fieret sicut Deus, quia Deo nullus utique dominatur? Male vagus, male praesumens, futurus mortuus, recedendo a via justitiae! ecce solvit praeceptum, excussit a cervice giminis exaltan e animositate disrupit; ubi est nunc? Certe captivus clamat: Domine, quis similis tibi? Volui esse perverse similis tibi, et factus sum similis pecori. Sub tua dominatione, sub tuo praecepto vere similis eram: sed homo in honore positus non intellexit; comparatus est jumentis insensatis, et similis factus est illis . Jam de similitudine jumentorum clama sero, et dic: Deus, quis esse similis Domino tuo, qui factus eras ad imaginem Domini tui. Bene tibi velles u
Abbreviated transcription (Latin):
palmã: sola ibi inobedientia inuenit
penã. Bonũ ẽ. s nolo ut tangas. Non
eñi non tangendo moriturus eras. Nun¬
quid qui hinc ꝓhibuit᷑. alia subtraxit:
Nonẽ paradisus fructuosis pleniis ar¬
boribꝰ. Quid tibi deẽ: Hoc nolo tangas:
hinc nolo gustes. Bonũ ẽ. s obedientia
melior ẽ. Proinde cũ tetigeris. nunqͥd
arbor illa mala non erit ut moriaris:
S in obedientia te subicit morti: qui
ꝓhibita tecigisti. Ideo arbor illa ap¬
pellata ẽ scientia dinoscendi boni et
mali: non quia inde talia quasi poma
pendebant: s quicqͥd eẽt arbor illacu¬
uislibet pomi. cuiꝰlibet fructus ẽẽt: idõ
sic uocata ẽ. quia homo qui nollet bo¬
nũ amalo discernere ꝑ p̃ceptũ. disci¬
turus erat ꝑ exꝑimentũ: ut tangen¬
do uetitũ. inueniret suppliciũ. Quare
aũt tetigit fr̃s mei : Quid illi deerat:
Dicatur michi quid illi deerat in para¬
diso constituto: inmedia opulentia. me¬

Expanded text:
palmam; sola ibi inobedientia invenit palmam; sola ibi inobedientia invenit poenam. Bonum est; nolo tangas. Non enim non tangendo moriturus es. Numquid qui hinc prohibuit, alia subtraxit? Nonne est paradisus fructuosis plenus arboribus? Quid tibi deest? Hoc nolo tangas; hinc nolo gustes. Bonum est, sed obedientia melior est. Proinde cum tetigeris, numquid arbor illa malum erit, ut moriaris? Sed inobedientia te subjecit morti, quia prohibita tetigisti. Ideo arbor illa appellata est scientiae dignoscendi boni et mali , non quia inde talia quasi poma pendebant; sed quidquid esset arbor illa, cujuslibet pomi, cujuslibet fructus esset, ideo sic vocata est, quia homo qui nollet bonum a malo discernere per praeceptum, discreturus erat per experimentum; ut tangendo vetitum, inveniret supplicium. Quare autem tetigit, fratres mei? Quid illi deerat? Dicatur mihi quid illi deerat in paradiso constituto, in media opulentia, me
Abbreviated transcription (Latin):
et tu seruus es. Hec tota causa ẽ: si pa¬
rum ẽ. dedignaris eẽ seriuis. Quid aũt
tibi expedit. nisi eẽ sub dño: Quomͦ
eris sub dño. uisi fueris sub p̃cepto:
Porro si expedit tibi eẽ sub dño et
sub p̃cepto: quid tibi uissurus erat ds̃:
Aliquid eñi querit ate. Offer michi
sacrificiũ: dicturus ẽ tibi. Nonue ip¬
se fecit omĩa. in quib te fecit: Obse¬
quere michi. dicturus ẽ tibi. sue ad
lectum cũ requiescoͭ siue ad m̃sam
cũ reficio: siue ad balneũ cũ lauo: qͥa
gͦ nichil abste indiget ds̃: nichil gͦ¬
tibi iubere debuit. Si aũt debuit ali¬
quid ubere. ut te quod tibi expedit
sentires eẽ sub dño: necesse ab aliqua
re ꝓhibendus eras: non ꝓpt̃ illuis ar-¬
boris maliciã: s ꝓpt̾ tuã inobedienti¬
am. Non potuit ds̃ ꝑfectus demon¬
strare. quantũ sit bonũ obedientiȩ:
nisi eũ ꝓhibuisset ab ea re que non
erat mala. In quo obedientia tenet

Expanded text:
et servus es. Haec tota causa est. Si paet servus es. Haec tota causa est. Si parva est, dedignaris esse servus? Quid autem tibi expedit, nisi esse sub Domino? Quomodo eris sub Domino, nisi fueris sub praecepto? Porro si expedit tibi esse sub Domino, et sub praecepto, quid tibi jussurus erat Deus? Aliquid enim quaerit abs te? Offer mihi sacrificium, dicturus est tibi? Nonne ipse fecit omnia, in quibus et te fecit? Obsequere mihi, dicturus est tibi; sive ad lectum, cum requiesco; sive ad mensam, cum me reficio; sive ad balneas, cum lavo? Quia ergo nullo abs te indiget Deus, nihil tibi debuit jubere? Si autem debuit aliquid jubere, ut te, quod tibi expedit, sentires esse sub Domino, ab aliqua re prohibendus eras; non propter illius arboris malitiam, sed propter tuam obedientiam. Non potuit Deus perfectius demonstrare quantum sit bonum obedientiae, nisi cum prohibuit ab ea re quae non erat mala. Sola ibi obedientia tenet
Abbreviated transcription (Latin):
habet ds̃ aliũ a quo formet᷑ non ha¬
bet aquo regatur sic ipse uelit sua
potestate uti. ut quomͦ ds̃ nullo for¬
mante nullo regente ⁊uat: quid re¬
stat fr̃s. nisi ut recedens ab eius ca¬
lore torpescat. recedens aueritate ua¬
nescat. recedens ab eo quod summe
atq in commutabilit̾ ẽ. in deterius
mutatus deficiat: Hoc diabolus fe¬
cit. linitari dm̃ uoluit. s ꝑuerse: nõ
eẽ sub illius potestate: s habere con¬
tra illũ potestatẽ Homo aũt positꝰ
sub p̃cepto: audiuit adño deo. Nol¬
inquit tangere hanc arborẽ. Quȩ ẽ eñi
illa arbor: Sibona ẽ. quare non tango:
Simala ẽ. quid facit inparadiso: ꝑrsus
ideo ẽ inparadiso quia bona ẽ: s nolo¬
ut tangas. Quare non tango: Quia obe¬
dientẽ te uolo: non contradicentẽ. Ser¬
ue audi: adbuc serue. s noli male serue.
Serue audi prius dñi uissũ: et tunc
iubentis disce consiliũ. Bona ẽ arbor:
nolo ut tangas. Quare : Quia dñs sũ:

Expanded text:
habet a quo formetur, non habet a quo regatur, sic ipse velit sua potestate uti, ut quomodo Deus, nullo formante, nullo regente vivat; quid restat, fratres, nisi ut recedens ab ejus calore torpescat, recedens a veritate vanescat, recedens ab eo quod summe atque incommutabiliter est, in deterius mutatus deficiat. 7. Hoc diabolus fecit: imitari Deum voluit, sed perverse; non esse sub illius potestate, sed habere contra illum potestatem. Homo autem positus sub praecepto, audivit a Domino Deo, Noli tangere. Quid? Hanc arborem . Quid est enim illa arbor? Si bona est, quare non tango? si mala est, quid facit in paradiso? Prorsus ideo est in paradiso, quia bona est; sed nolo tangas. Quare non tango? Quia obedientem te volo, non contradicentem. Servi ad hoc, serve; sed noli male, serve. Serve, audi prius Domini jussum, et tunc jubentis disce consilium. Bona est arbor: nolo tangas. Quare? Quia Dominus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
uni ex minimis meis fecistis: michi fe¬
cistis. Minimi gͦ qui st̃. xp̃i: Hi illi
st̃. qui om̃a sua dimiserunt et secuti
st̃ eũ: et quicquid babuerunt pauꝑibus
distribuerunt: ut dõ scłari compede ex¬
pediti serurent. ut ab onerib mundi
liberatos uelud pennatos sursũ hume¬
ros tollerent. Hi st̃ minimi. Quare mi¬
nimi: Quia humiles: quia non elati.
non suꝑbi. Appende minimos istos: et
graue pondus inuenies. S quid ẽ. qđ¬

Expanded text:
uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Minimi ergo qui sunt Christi? Illi sunt qui omnia sua dimiserunt, et secuti nt eum, et quidquid habuerunt, pauperibus distribuerunt; ut Deo sine saeculari compede expediti servirent, et ab oneribus mundi liberatos, velut pennatos sursum humeros tollerent. Hi sunt minimi. Quare minimi? Quia humiles, quia non elati, non superbi. Appende minimos istos, et grave pondus invenies. CAPUT II.
Abbreviated transcription (Latin):
tea. Qdet hitm. Cecidisti ab altitudine o
bomo:
mancipiũ in obediens: suꝑbe aduersꝰ
dm̃: cecidisti. Factũ ẽ inte. om̃is qui
se exaltat humiliabit᷑: fiat inte qui
se humiliat exaltabitur. Redi de
ꝓfundo. Redeo inquit: redeo. agnos¬
co. Ds qui similis tibi: Quantas tri¬
et de abyssis t̃re iterũ reduxisti me.
sis t̾rȩ. Reduxisti eñĩ de abyssis t̾re.
Reduxisti aꝓfunditate: et submer¬
sione peccati. Sed quare iterirquan¬
do iam factũ erat : Sequamur. ne
forte posteriora psalmi istius expo¬
nant nobis. quod hic non intelligimꝰ:
quid dixerit iterũ. audiamus. Quan¬
tas ostendisti michi tribulationes mul¬
tas et malas. et conuersus uiuificasti
me: et de abyssis trȩ iterũ reduxisti
me. Quid deinde: Multiplicasti ui¬
sticiam tuã: et conuersus consolatꝰ
es me: et de abyssis t̾rȩ iterũ redu¬
xistime. Ecce alterũ iterũ. Si hoc
iterũ soluere laboramus semel positũ:
quis poterit soluere geminatũ: Iam

Expanded text:
terum? Cecidisti ab altitudine, o homo, mancipium inobediens, superbe adversus Dominum, cecidisti! Factum est in te, Omnis qui se exaltat, humiliabitur: fiat in te, Omnis qui se humiliat, exaltabitur . Redi de profundo. Redeo, inquit; redeo, agnosco: Deus, quis similis tibi? Quantas et de abyssis terrae iterum reduxisti me. dio. Reduxisti enim de abyssis terrae; reduxisti a profunditate et submersione peccati. Sed quare, iterum? Quando jam factum erat? Sequamur, ne forte posteriora psalmi ipsius exponant nobis, quod hic nondum intelligimus, quid dixerit iterum. Ergo audiamus: Quantas ostendisti mihi tribulationes multas et malas! et conversus vivificasti me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me. Quid deinde? Multiplicasti justitiam tuam; et conversus consolatus es me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me. Ecce alterum iterum. Si hoc iterum solvere laboramus semel positum, quis poterit solvere geminatum? Jam