comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cio h̾rditatis ꝑuenĩt cessabit ista stipła¬
cio quia nec solet fiscus satis daẽ ¶Qt
minorem parte ħrdititis possicet cum
exinaioe᷑ parte ħrfsit. siquit ip̃o iuẽ
minuat᷑ porcio ħrlitatis. secuĩor eiͣt
ħrs noq n exmaioe̾ parte exstipłatio te¬
netur legatarius. ꝗͣ exqua ħrs ẽ. Siud̃
nom̃ quid̾ ħrdis apͥ eos integrũ ma¬
neat uerũisqͣt factus minus hant

Expanded text:
io hereditatis peruenerit, cessabit ista stipulatio, quia nec solet fiscus satisdare. Qui minorem partem hereditatis possidet, cum ex maiore parte heres sit, si quidem ipso iure minuatur portio hereditatis, securior erit heres: neque enim ex maiore parte ex ‹s›tipulatu tenetur legatariis, quam ex qua heres est: si uero nomen quidem heredis apud eos integrum maneat, uerumtamen eff‹e›ctu minus habeant
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmñ siue actoꝵ nõe amittat siueqs ali
recte ꝯpetet boꝵ̃ possessioss ⁊ sinemo
petat ł agnouit bõꝵ possessicc̃o. noĩe
nunicipii habebit municipium bõꝵ
possessioeõ. p̃toñ edicto ¶ Dasaũt boꝵ¬

Expanded text:
m nomine admittat siue quis alius, recte competet bonorum possessio: sed et si nemo petat uel adgnouerit bonorum possessionem nomine municipii, habebit municipium bonorum possessionem praetoris edicto. Dari autem bo
Abbreviated transcription (Latin):
restituenda eitͣ. ¶Sidies aut ꝯditi¬
c at logati ł fidĩ comissi petionẽ
acciocõi ue differtidieatur. ⁊ io satis
audientus eit qui caue̾ postular aͣ
si scripturam quam relictum affiro
exhibui̾t. ¶ Cum queretur uͥ firĩ cro ĩ¬

Expanded text:
erit. Si dies aut condicio legati fidei commissi petitionem actionemue differre dicatur et ideo satisdaudiendus erit qui cauere postulat, quam si scripturam, qua relict‹u›m adfirmet, exhibuerit. Cum qu
Abbreviated transcription (Latin):
excepcio que petẽti legatum oppoĩ sol⁊
eandeo exstipłatu qq̃ agẽdi opponẽdam
eẽplacet. ¶ Procuãtos eus qui absñs eẽ
dicitur siscipłanti legati nõie respon¬
teat ħrs offiluis ait. itacauẽ tebe̾. susa
uis nõe caueat. uiuãt uitelicet ⁊ ne te¬
neatur illo añt defucto. ¶It queritur
in hanc scipłatioẽe utr̃ ip̃e res ueniant
que legatae sunt an uõ p̃cia eaꝵ ⁊ est
uu̾is ꝑ hanc stipłatioẽ res ł p̾cia deduci¬

Expanded text:
exceptio, quae ‹pet›enti legatum opponi solet, eandem ex stipulatu quoque agenti opponendam esse placet. Procuratori eius, qui absens esse dicitur, si stipulanti legati nomine spondeat heres, Ofilius ait ita cauere debere, si is, cuius nomine caueat, uiuat, uidelicet ne teneatur illo ant‹e› defuncto. Item quaeritur, in hanc stipulationem utrum ipsae res ueniant quae legatae sunt an uero pretia earum. et est uerius in hanc stipulationem res uel pretia deduci
Abbreviated transcription (Latin):
moritur suscipiturq eius rei cooxdum
⁊ incooiodum. nã siue soluẽdo sunt
boã siue nõ sunt siue dãpnum habent
siũ lucrũ siue incorpoi̾b funt siue in
Broitas aũt bõꝵ uẽpossessio ut labeo :¬
scribit. ñ utiꝙ reꝵ. possessio accipienda
c̃ enĩ uiris magͣ qua corpoꝵ. possessio

Expanded text:
mortui suscipiturque eius rei commodum et incommodum: nam siue soluendo sunt bona siue non sunt, siue damnum habent siue lucrum, siue in corporibus sunt siue in Hereditatis autem bonorumue possessio, ut Labeo ‹sc›ribit, non uti rerum possessio accipienda est: est enim iuris magis quam corporis possessio.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfulto restituta ẽ ħrditas nichilom mꝰ
ad cautioẽor ꝯpellitur nec nõ ⁊ qui ꝑ
alios ħrdes existunt ł hõnorarũ fuc¬
cessoe̾s ad satis datiocõ ꝯpellutur.
Phane si quis omissa stipłatioẽ liteo de
legatos testat̾os ẽ ꝓbandũ ẽ nõcefsaeͣ
debẽ stipulatiõe. Id̾q infidĩ comissis¬

Expanded text:
ulto restituta est hereditas, nihilo minus ad cautionem compellitur. Nec non et qui per alios heredes existunt siue honorarii successores ad satisdationem compelluntur. Plane si quis omissa stipulatione litem de legato contestatus est, probandum est cessare debere stipulationem. Idemque in fideicom
Abbreviated transcription (Latin):
auł .ł. Sidies aposita legato ñ est
pfũs debetur ⁊ ꝯfesaim a deum ꝑtinet
cui datum ẽ dies adiecta ꝙͣuis logneua
sit: si certa ẽ. ułuti kłas ianuariis. ceͣ¬
tissimus dies quid logati statim cedit
s añt diem peti nõ pot̃. atsi incertaqi
nisi tp̃is ꝯditio obtingit neqr res ꝑtine
neꝙ dies legati cede᷑ pof. ¶Si subcoditi¬

Expanded text:
um. Si dies adposita legato non est, praesens debetur aut confestim ad eum pertinet cui datum est: adiecta quamuis longa sit, si certa est, ueluti Kalendis Ianuariis centesimis, dies quidem legati statim cedit, sed ante diem peti non potest: at si incerta, qnisi tempus condicioue optigit, neque res pertinere neque dies legati cedere potest. Si sub con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcede̾ legatum nec impitaĩ ħidia᷑
nõ patri s pocius filio solꝑat. singe
eium ħ nẽatim exp̃ssum ĩ u filio
soluat certe fiꝑat petat excepcioẽ eitͣ
repellendus ¶ Sidies legati cefẜit
dein legatarus inuis alienũ per¬

Expanded text:
legatum nec imputari heredi, cur non patri, sed potius filio soluat: finge enim hoc nominatim expressum 'ita ut filio soluat': certe si pater petat, exceptione erit repellendus. Si dies legati cesserit, deinde legatarius in ius alienum per
Abbreviated transcription (Latin):
rios quoq carere no debe̾ boĩs defũcti. s
aut satisdabitur eis. aut si satis nõ oat
in possessioẽo⁊ bõꝵ. ueture p̃tor uoluit nõ
solũ aũt om̃ib legatariis satisdae̾ opor¬
tet s ⁊ successoi̾s legataioꝵ satis daie
debe̾ iã ꝯstat qũauis isti nõ exiuditio de
alienum admittantu s ⁊ ꝓcuatoĩb le¬
taĩoꝵ. satis dãdũ ẽ. eoq iuẽ utimur. Nla¬
ne siei qui impotestate alicuins eĩt lega¬
tum sit. cauebitur ei cuiuus uiris subiec¬
tus ẽ. ¶Nõ solũ aũt ħrdes legatoꝵ. nõe¬

Expanded text:
rios quoque carere non debere bonis defuncti: sed aut satisdabitur eis aut, si satis non datur, in possessionem bonorum uenire praetor uoluit. Non solum autem omnibus legatariis satisdar‹i› oportet, sed et successoribus legatariorum satisdari debere iam constat, quamuis isti non ex iudicio dealienum admittantur. Sed et procuratoribus legatariorum satisdandum est eoque iure utimur. Plane si ei qui in potestate alicuius erit legatum sit, cauebitur ei cuius iuri subiectus est. Non solum autem legat‹o
Abbreviated transcription (Latin):
dͥ .R. Siis aquo satspetitu᷑ offerat co¬
so hodieagamus. dicecẽdũ ẽ cefsac̃ sa¬
iis tatioco cũ possit añoe fidĩ comifso
qũa tesatistatioe ꝯstae̾ nec nõ illa cogͥ¬
ẽ omĩum ouuis eni puis rescripsit eum
ap̃ quẽ satis petitur debẽ explorat᷑ nũꝑ
calũpniam satis ꝑetatur dequare fuora
toꝵ desicẽt si quitẽ mantatsim eifit.
nõ habebit necesse derato cauẽ s est
ei satiscãpdum. Siud̃ dubitetur anmnã¬
tatũ sitł ñ sit derato cautio eĩt exigetã.
Si semel fuit satis ratũ. Quesitũ ẽ an
⁊ rursus cauentũ sit si fortedicatur
egenos fide uissod̾s eẽ datos. ꝯmag̃

Expanded text:
. Si is, a quo satis petitur, offerat coso, hodie agamus', dicendum est cessare satisdationem, cum possit ante de fideicommisso quam de satisdatione constare. Nec nom. diuus enim Pius rescripsit eum, apud quem satis petitur, debere explorare, num per calumniam satis petatur: de qua re summa desideret, si quidem mandatum ei sit, non habebit necesse de rato cauere, sed erit ei satisdandum: si uero dubitetur, an mandatum sit uel non sit, de rato cautio erit exigenda. Si semel fuerit satisdatum, quaesitum est, an etiam rursus cauendum sit, si forte dicatur egen
Abbreviated transcription (Latin):
sit. auctor aut qntitatẽ sequitur: Si
ħrs scriptus restituit ħrditatem.⁊ poste¬
a de ħrditate ꝯtroũsiam passus uietꝰ
sit aut lite cessint durare accioõs ꝯsti¬
tit infidĩ comissariũ semel transla¬
ta sũt. ¶ Siquis malorem partemꝰ re¬
stituĩt quã rogatus ẽ in eam parteo
que excedit nõ tranfferunt̃ accioes s

Expanded text:
sit, actor autem quantitatem consequitur. Si heres scriptus restituerit hereditatem et postea de hereditate controuersiam passus uictus sit aut lite cesserit, durare actiones constitit in fideicommissarium semel translatas. Si quis maiorem partem restituerit quam rogatus est, in eam partem quae excedit non transfe
Abbreviated transcription (Latin):
soluẽdo nõ fuit. rogatus ħrditatẽ restitr¬
ere suspectã fibidicit. dubiũ ñ ẽ qn hodi¬
e coactus extrebelliano senatus ꝯsulto re
stauturus ẽ. quamins cum fũma aut cer¬
tũ corpus ꝑfidĩ comissum abeo qui sol¬
uẽdo nõ fuit tatũ ẽ. ꝑm̃ nõ debeatur atq
si legatũ eẽt eo enĩ casulegatanĩ fuꝑĩdes
ħrdi sui fuc eũ cuifidĩ comiffũ relictũẽ.
Sicotã ħroitatẽ rogat᷑ ut restirueretur
spõte adieĩs.⁊ sine deducioẽ quarte partis
restitueis difficile quid credidñs ꝑignorã¬

Expanded text:
soluendo non fuit rogatus hereditatem restituere, suspectam sibi dicit, dubium non est, quin hodie coactus ex Trebelliano senatus consulto restituturus est, quamuis, cum summa aut certum corpus per fideicommissum ab eo qui soluendo non fuit datum est, perinde non debeatur atque si legatum esset: eo enim casu legatarii, scommissum relictum est. Si totam hereditatem rogatus restituere tu sponte adieris et, sine deductione quartae partis restitueris, difficile quidem crederis per ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
debeat. R̾. nõ alias inichi manifestũ
ẽ dedote quoq restituenda testatorẽ
⁊ eius quoꝙ peticioeo foret sinõ minꝰ
inquantitate que falctoie noĩe remar¬
ñ foret. quã in quantitate dotis. R¬
gat᷑ ħiditatẽ pestituere septicio cũ eiͣt
amnuis .xx. int̾ea fũtos quos defunctũ
pignoi̾ acceꝑat uendioit ⁊ ꝓpterea pi¬

Expanded text:
debeat. respondit non alias, nisi manifestum esset de dote quoque restituenda testatorem  eius quoque petitionem fore, si non minus in quantitate, quae Falcidiae nomine remaneret, foret quam in quantitate dotis. Rogatus hereditatem restituere Septicio, cum erit annis uiginti, interea fundos, quos defunctus pignori acceperat, uendidit et propterea p
Abbreviated transcription (Latin):
tri eius ꝯm̃oauit aꝑientas. Siimpubes obi¬
decedẽt porcioẽo suam exceptis bõi ma¬
ĩns eoꝵ ⁊ auius ei ł eius qui suꝑ phebũ¬
cõt restituerent. eracbia soror mortua
sine lib̾is fr̃m suũ phebũ ħrdẽ instituit
pollictes fidĩ comiffũ petebat. ⁊ obtinu¬
ie. appellatior̃ facta cũsolus pheb egiss¬

Expanded text:
auit aperiendas, si inpubes obidecederet, portionem suam exceptis bonis maternis eorum et auitis ei uel eis qui superessent restitueret. Heraclia soror mortua sine liberis fratrem Foebum heredem instituit: Polycrates fideicommissum petierat et optinuiae: appellatione facta, cum solus Foebus egiss
Abbreviated transcription (Latin):
puenire nõ potat. ¶ Serius ab altͣo
brditatis accep̃ sine ut̃ adire uelit nu¬
lle ptoñs partes erũt quia neq ꝓpt̾ so¬
lã lib̾tatẽ ꝯpellitur adirenaq is aquo
lib̃tas data no ẽ ꝓpt̾ eum qui nõ dumẽ
lib ẽ. ut adeat ꝯpellitur ⁊ senatus cõ¬
fultotẽ locꝰ ẽ cũ aboi̾b directał fioi̾ co

Expanded text:
re non poterat. Seruus ab altero hereditatis accepit. si neuter adire uelit, nullae praetoris partes erunt, quia neque propter solam libertatem compellitur adire neque is, a quo libertas data non est, propter eum, qui nondum liber est, ut adeat, compellitur: et senatus consul
Abbreviated transcription (Latin):
necessans ut ap̃tore ꝯpellant᷑: miscere
se ħrditati sic dem̃ restatuere. Quo si fece¬
rint transtulisse utebũtur accioã. ¶si
sco si uacancia boã teferant᷑. nec uelit br̃i
asognoscere ⁊ fidĩ ꝯmifsaiũ restituere
oquissimũ eĩt quasi uẽdicaui̾t. sic fiscĩ
restitucioc̃o face̾t. It simunicipes ħrdi¬
tatem suspecta dicant ħndes institutigi¬
cẽdũ eĩt cogi eos agnosce̾ hiclitatẽ ⁊ resti¬
tuere. It̾q eit ⁊ in collegio dicendum.
łicuns ħrs insittutus sñꝓnio substituto
tatẽ ⁊ delilai pot᷑. f⁊ ueriꝰ ẽ cogẽdũ eũ quia

Expanded text:
necessariis, ut a praetore compellantur miscere se hereditati, sic deinde restituere: quod si fecerint, transtulisse uidebuntur actiones. Si fisco uacantia bona deferantur nec uelit bona adgnoscere et fideicomic fiscum restitutionem facere. Item si municipes hereditatem suspectam dicant heredes instituti, dicendum erit cogi eos adgnoscere hereditatem et restituere: idemque erit et in collegio dicendum. Titius heres institutus Sempronio substituto tatem. et deliberari potest: sed uerius est cogendum eum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
op̃ .ł. Hr̃s p̃cepto fũndo rogatus exat.
ħ̾rditateo restituere. fundus alienim e¬
rat. aristo adiebat uiuendum utr ne
om̃imodo penes ħrdem fitoũ eẽ uoluit
testator:. an itademũ fi p̃iꝰ ẽ. s sibi fupe¬
rius place̾ iõq extimatio eius retinẽda ẽ¬

Expanded text:
orum. Heres praecepto fundo rogatus erat hereditatem restituere: fundus alienus erat. Aristo aiebat uidendum, utrum omnimodo penes heredem fundum esse uoluit testator an ita demum, ‹si› ipsius est: sed sibi superius placere: ideoque aestimatio eius retinenda e
Abbreviated transcription (Latin):
rogatum unciam ei restituere. It que¬
siit ansialiquã ꝯtrou̾siam seuis deim¬
cia hac: exquastichus institutus ẽ fa¬
cẽ uelit. ⁊ meuuis unciam excã fid̾i ꝯ¬
missi. a seiꝰ fuit ꝯsecutus utr̃u hanc
debeat. Beti om̃i restituento ꝙ adox¬

Expanded text:
rogatum unciam ei restituere. Idem quaesiit, an, si aliquam controuersiam Seius de uncia hac, ex qua Stichus institutus est, facere uelit et Maeuius unciam ex causa fideicommissi a Seio fuerit consecutus, utrum hanc debeat. respondit de omni restituendo, quo
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃᷑ tnfferni actioẽs. ¶ Si ħrs añ resti¬
tutam ẜiditatẽ ẜuum ẜrditariã.
b̾rdẽ ab aliquo institutum iufẜiti
adire b̾rditatem negat iuł cebe̾ hac
łrditatẽ restitui. quia dea rogatus
nõ eẽt. ⁊ hoc ẽ fatentum requiredĩ
tm̃ ⁊ illud ẽ nũ si cum merem̃to ro¬
stituere rogatus sit ħrlitateo ⁊ hoc¬

Expanded text:
s. Si heres ante restitutam hereditatem seruum hereditarium heredem ab aliquo institutum iusserit adire hereditatem, negat Iulianus debere hanc hereditatem restitui, quia de ea rogatus non esset: et hoc est fatendum. requirendum tamen et illud est, num cum incremento restituere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯditio aꝑtemiquum ẽ cogieũ explere
eam alterius grã. s ꝯremitti eam ab
micio uisũ ẽ. pliis enĩ tribui ap̃tore ei
quiftoĩ sibi ꝯmifsum petit. quam te¬
illi uoluit restitui ħrditateo sudãda¬

Expanded text:
dicio, aperte iniquum est cogi eum explere eam alterius gratia. sed et remitti eam ab initio uisum est: plus enim tribui a praetore ei qui fideicommissum petit, quam teilli uoluit restitui hereditatem. Si danda
Abbreviated transcription (Latin):
sũpẜit exseluto ei postĩot fidĩ comufso le¬
gataiũ. ¶ Rescriptũ ergo ostensum le
misso cauĩ rebeat ei q̃rit᷑ ⁊ putẽ nõ opor¬
tem cauĩ cum infu arbitrio habeat neꝑdat
it ꝙ sibi relictum ẽ qũauis siquis inspe¬
xit ꝙ subcõditioẽ relictũ ẽ. dice̾ cebẽt satis¬
datioeõ exigẽdã. certe siue exasse siuĩ exrã¬
te quis legadũ debeat cauẽ deb siue n¬
stitutus sit ħrs suĩ subscitutus ¶ Bellis¬
sime querit᷑ ar ħ stipłatio incrẽm̃tum

Expanded text:
sumpsit exsoluto ei posteriore fideicommisso'. rescripto ergo ostensum legmmisso cauere debeat, quaeritur. et putem non oportere ei caueri, cum in suo arbitrio habeat, ne perdat id quod sibi relictum est, quamuis si quis inspexerit, quod sub condicione relictum est, dicere debeat satisdationem exigendam. Certe siue ex asse siue ex parte quis legatum debeat, cauere debet, siue institutus sit heres siue sub stitutus. Bellissime quaeritur, an haec stipulatio incr‹e›mentum
Abbreviated transcription (Latin):
Marcellus planeñ ẽ copellendꝰ ad ire
cidat froĩ ꝯifsũ mortuo ħrde insti¬
tuto ⁊ omissa afilioboꝵ posseffsioe ¶Q
extrebeliano senatus ꝯsulto ħrditateo
restituit. siue petat adebitoi̾b hrcdita

Expanded text:
pellendus adire, rcidat fideicommissum mortuo herede instituto et omissa a filio bonorum possessione. Qui ex Trebelliano senatus consulto hereditatem restituit, siue petat a debitoribus heredita
Abbreviated transcription (Latin):
lios .R substitucioẽo fidĩ comissi factã
uidi circa nepotes aũt. ⁊ cetos cognatos
facultatẽ eligẽditatã. excet̾is aũt cogna¬
tis sine potes suꝑ eent. nõ recte muli¬
erẽ electurã ꝓpt̃ gradꝰ froĩ ꝯmifsi p̃scͥp¬
toᷤᷤ deficiente uõ gradu nepotsi. excog᷑¬
tis quam uelit ꝑsoãm eligi posse.

Expanded text:
commissi factam uideri, circa nepotes autem ‹et› ceteros cognatos facultatem eligendi datam: ex ceteris autem cognatis, si nepotes superessent, non recte mulierem electuram propter gradus fideicommissi praescriptos: deficiente uero gradu nepotum ex cognatis quam uelit personam eligi posse.
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ refẽcio s ⁊ peticio pignoi̾s nõe ꝯpe¬
tit⁊ solutum nõ repetetur. remam gͥ
ꝓpt̃ pignus naturalis obligacio. Inreaũ
integra nõ putarẽ ꝯpellendum ad ire nͥ
pͥus demdẽpntate eet ei cautum ł solut
peccimia eẽt nã ⁊ cum delucro brs scͥptꝰ¬
uolũptatẽ defuncti quilegãdo ħidi sm̃
adiss imp̃ius uolũptatẽ posuit adicio¬
ne. s cũ testator alterutr̃ deei̾t nos itrq:¬
dedĩt ei pr̃amꝰ ¶ Eaq̃ dotẽ tabat pacta
eat csiaĩto ut mortua se minatrimo¬
nio totis pars matri eius reddẽtur necet.
noẽ scipulatio amatre int̃poĩta ẽ moiͣ¬
ens dem̃ matre. ⁊ mai̾tũ suum ħ rdẽ fe¬
cerat. ⁊ amatre pecierat ut ħroitateo
ticio restitueret iudexadict᷑ hitate di¬

Expanded text:
m retentio, sed etiam petitio pignoris nomine competit et solutum non repetetur. remanet ergo propter pignus naturalis obligatio. in re autem integra non putarem compellendum adire, nisi prius de indemnitate esset ei cautum uel soluta pecunia esset: nam et cum de lucro heres scriptuoluntatem defuncti, qui legando heredi, si non adisset, in ipsius uoluntate posuit aditionem: sed cum testator alterutrum dederit, nos utrumque ei praestamus. Ea quae dotem dabat pacta erat cum marito, ut mortua se in matrimonio dotis pars matri eius redderetur, nec eo nomine stipulatio a matre interposita est: moriens deinde matrem et maritum suum heredem fecerat et a matre petierat, ut hereditatem Ti
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ꝙ ad ħidẽ nõ inffit. Nam huus dies
No añt oedit. Ut puta si ususfructus. fit
post annum fit relictus. hãc a fittãti¬
am ꝓbamus. S si fubcõditiõe sit loga¬
tũ relictũ ñ pͥus diesl egati cedit qu̾aꝰ
ditiõ fut qila pͥtor remittit. statim dies
cedit. It̾q ⁊ impossibili ꝯditiõe qr ꝓ puro
hoc legatum habetur. It siq̃ ꝯditio fit:
que ꝑlegataĩũ nõstat. quo nanꝰ imple¬

Expanded text:
quod ad heredem non transit: nam huius dies non ante cedit, ut puta si usus fructus sit post annum relictus: hanc enim sententiam probamus. Sed si sub condicione sit legatum relictum, non prius dies legati cedit quam condicio fuit, quam praetor remittit, statim dies cedit: Idemque et in impossibili condicione, quia pro puro hoc legatum habetur. Item si qua condicio sit, quae per legatarium non stat quo minus imple
Abbreviated transcription (Latin):
rius quanuis ħrs nõ cogeretur an ubi
defũctus ꝯueniri debuit. ⁊ froĩ comis¬
saĩus debeat uidẽdũ si sua spõte ħis ad¬
it ⁊ restituit brditatẽ antrib locis fios¬
ꝯmifsailis defẽdi debeat ubi defuc̃tus¬

Expanded text:
rius, quamuis heres non cogetur. An ubi defunctus conueniri debuit, et fideicommissarius debeat? uidendum, si sua sponte heres adit et restituit hereditatem, an tribus locis fideicommissarius defendi debeat
Abbreviated transcription (Latin):
dꝰ .ł. Nõ ẽ cogẽdus ħrs suspectã aire
ħiditateo abeo cui lib̾tas alegãtaio ħr¬
ditas ab ħrde relicta ẽ cũstatus homnĩs
exlegato pendeat ⁊ nemo secatatur.
ad stringero initariis accioĩb ꝓpterͤ
legatũm. Quto enĩ simt moras

Expanded text:
. Non est cogendus heres suspectam adire hereditatem ab eo, cui libertas a legatario, hereditas a‹b› herede relicta est, cum status hominis ex legato pendeat et nemo se cogatur adstringere hereditariis actionibus propter legatum. quid enim, si inter moras
Abbreviated transcription (Latin):
tuciõẽ adeum ꝑuenłt restituere cogẽ¬
dus eit. Siuo̾ det̃cto hoc articulo: quis¬
quis micbi ħrs eĩt substitutus ita frc̃t
ticus filio meo ħrs esto cum si solus
patri ħrs extittt: nichillominus cogẽ¬
dus eĩt ħrclitatẽ pupilli restituere si
uõ coħrdẽ habui̾t retinebit pupillu
ħrditatẽ quia potuit coħrde adeunte
quãuis ip̃e patris omiffiss ħrditatẽ:
ex fubstitucioẽ adire ¶ Sipat̃ filiũ
quẽ impotestate habebat ħrdẽ scͥpfit
⁊ abeo pecieit ut hrditateo sũpnio
restituet᷑ isq suspectã sibi eẽdicit po¬

Expanded text:
tutione ad eum peruenerit, restituere cogendus erit. si uer‹o› detracto hoc articulo 'quisquis mihi heres erit' substitutus ita fuerit: 'Titius filio meo heres esto', tum, si solus patri heres extiterit, nihilo minus cogendus erit hereditatem pupilli restituere, si uero coheredem habuerit, retinebit pupilli hereditatem, quia potuit coherede adeunte, quamuis ipse patris omisisset hereditatem, ex substitutione adire. Si p‹a›ter filium, quem in potestate habebat, heredem scripserit et ab eo petierit, ut hereditatem Sempronio restitueret, i
Abbreviated transcription (Latin):
as gaio seio untias quattuor. Quesi¬
tũ ẽ cum silꝑnuis in integrũ restiti¬
ciõe mat̾naꝵ. tefũcti reꝵ. restituciorõ
seio face̾ ¶ Mulier ħrdis institun fi¬
dĩ comisit. ut retẽta parte quarte re¬
linquam partẽ restitueret nurui qͦn¬
dã modo sue. Cuius froĩ comisit inł̃
u̾ba. Rogote ut itꝙ ad te exboĩs miͣs ꝑ¬
ueni̾t facias ꝑuenire ad filiumtuum
Quesitum ẽ quando ħ fidĩ comiffũ
restituere debeat utr̃ ne post mortẽ

Expanded text:
as Gaio Seio uncias quattuor'. quaesitum est, cum Sempronius in integrum restitutione maternarum defuncti rerum restitutionem Seio facere. Mulier heredis instituti fidei commisit, ut re‹t›enta parte qua‹r›ta reliquam partem restitueret nurui quondam suae, cuius fidei commisit in haec uerba: 'rogo te, ut id, quod ad te ex bonis meis peruenerit, facias peruenire ad filium tuum': quaesitum est, quando hoc fideicommissum restituere debeat, utrumne post mortem
Abbreviated transcription (Latin):
ta sit łnditas. ⁊ nõ spote ħrs adiit et
restituit .c. quit̃ dequadrigenin que
habiturus eẽt ħrs resident ap̃ fidi cõ¬
missatͣũ mreliquis aũt trecentis ead
distribucio fiet ut exhis quattuor par¬
tes habeat fidĩ ꝯmissałus reliquas tre
legatanins. iniquifsimum e plus fẽt¬
re legatanum. io qr suspecta dicta est
ħrditas ꝗͣ laturus eẽt. si ponte aoita fi.¬
iss s ꝓ aũt ẽ insuspecta hrditate dictũ ẽ
ħ it̾ dici pot̾ in his testam̃tis in quib.
lex falcidia locu nõ ht̃ inmilitis dics

Expanded text:
ta sit hereditas et non sponte heres adiit et restituit, centum quidem de quadri‹n›gentis, quae habiturus esset heres, resident apud fideicommissarium, in reliquis autem trecentis eadem distributio fiet, ut ex his quattuor partes habeat fideicommissarius, reliquas tres legatarius: nam iniquissimum est plus ferre legatarium ideo, quia suspecta dicta est hereditas, quam laturus esset, si sponte adita fuisset. Quod autem in suspecta hereditate dictum est, hoc idem dici potest in his testamentis, in quibus lex Falcidia locum non habet, in militis dico
Abbreviated transcription (Latin):
ditariis uende̾ ꝑmttẽdũ ẽ. acsi resti¬
tuta hroitate deceffit. ¶ S in buiuiᷤᷤ¬
modi q̃stioe iugo respodeas an recte
no nõmagno ut legis falctoie loc ͤ
nõ sit mora facta ño ẽ restitucioni
frdĩ comissi desicoͣ ũbo tenus michi
restitui hrclitatẽ ut extrebelliano se¬
natus ꝯsulto ageti.⁊ ereo ꝯpetẽtib
accionib ⁊ usuras debitas exmodis
la tesitat refunde̾ me aut ꝯcadere c¬

Expanded text:
ditariis uendere permittendum est, ac si restituta hereditate decessit. Set in huiusmodi quaestione rogo respondeas, an recte no non magno, ut legi Falcidiae locus non sit: mora facta non est restitutioni fideicommisrestitui hereditatem, ut ex Trebelliano senatus consulto agenti et ex eo competentibus actionibus etiam usuras debitas ex mortila desiderat refundere me aut concedere
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. P apinianus tͣctat si ¶mañ
ħrs mititutus exsemisse rogatus fit
restituert ħrlitateo. ⁊ eam suspectã
dicens ꝯpulsus adiit dem̃ fidĩ ꝯmis¬
sarius ignarus sit atrreuisse porcio¬
nc̃ ħ̾iditatis post restituciocõ scripto

Expanded text:
. Papinianus tractat, si quis heres institutus ex ‹s›emisse rogatus ‹sit› restituere hereditatem et ‹e›am suspectam dicens compu‹l›sus adit, deinde fideicommissarius ‹g›narus sit adcreuisse portionem hereditatis post restitutionem scripto
Abbreviated transcription (Latin):
adiriduius pius cassio adriano rescripsit
cum nõ pot nõdũ libo ħuoitas restitui.
nec rursis ccͣ uoluntateo defũeti lib̾ta¬
tem prestantũ eẽ ¶ Si subcõditioẽ łirs
instititus rogatus q ħrditatẽ restituere

Expanded text:
adiri diuus Pius Cassio Hadriano rescripsit, cum non potest nondum libero hereditas restitui: nec rursus contra uoluntatem defuncti libertatem esse praestandam. Si sub condicione heres institutus rogatusq
Abbreviated transcription (Latin):
trans latum ẽẽ admare. postea aũt
ꝗ̃ dies fidĩ comissi cesẜit si decessis
ad ħrdẽ pueri fidĩ comissum ꝑtine̾
sẽantea uolũptas fuit patris. f. u
si añt restitutũ fidĩ ꝯmissũ puer
decessiss matri pocius quam hrdib
P  aretur. p̃tor existimabit exꝑsoã
matris ⁊ exꝑsoã ħrdis pueri martel¬
lus s testatorib uolumitati ꝯgruũ

Expanded text:
translatum esse ad matrem, postea autem quam dies fideicommissi cedit si decesserit, ad heredem pueri fideicommissum pertinere. sed an ea uoluntas fuit patris familias, ut, si ante restitutum fideicommissum puer decessisset, matri potius quam heredibus praestaretur, praetor aestimabit ex persona matris et ex persona heredis pueri. Marcellus: sed testatoris uoluntati congruum
Abbreviated transcription (Latin):
suo uitricus restitunsse hrditatẽ diceba¬
t᷑ mox alt exfibiis iiuo patre decessifse
querebat᷑ annis qui suꝑ erat exfiliis par¬
tẽ fr̃i suo restitutã pete̾ possit qi p̃ma¬
ture datã.Sces diuum martũ i audi¬
toĩo d̾enismodi spe iudicasse referri
brasidas quitẽ lacedemonii is ubi p̃toi̾s
cũ filiis suis abuxxe̾ diuorcio sepata si
morte patris fuis uiris fuiss effecti fi

Expanded text:
icus restituisse hereditatem dicebatur, mox alter ex filiis uiuo patre decessisse: quaerebatur, an is, qui supererat ex filiis, partem fratri suo restitutam petere possit quasi praemature datam. Scaeuola diuum Marcum in auditorio de huiusmodi speci‹e› iudicasse refert: Brasidas quidam Lacedaemonius uir praetorius, cum filiis suis ab uxore diuortio separata, si morte patri‹s› sui iuris fuissent effecti, fi
Abbreviated transcription (Latin):
su mulieñ adire eã potuss. Si uo
uusete filio sẽꝓnio decessite łnditã
in ea ca frdĩ commifsi nõdedisceret᷑
nib cuutatib que suꝑimpro ppłi io¬
mani sunt restitui acte̾ ⁊ posse ħroi¬
tatẽ fidĩ ꝯmifsam aꝓnianum seãt᷑
ꝯsultũ iub s. ⁊ accioẽs in eas placo¬
it extrebelliano ĩnfferri s mimici¬
pes ad eas admittumtur
⁊ ad excipiendas accioes: Siẜuũ
ħrditaĩum ħrs quicohactus adierit
iussifs adire hiditatẽ abalio bnde
ẜuo relictum ⁊ tuc ħrditatem quã¬

Expanded text:
set. si uero uiuente filio Sempronius decesserit, hereditas in causa fideicommissi non deduceretur: nibus ciuitatibus, quae sub imperio populi Romani sunt, restitui debere et posse hereditatem fideicommissam Apronianum senatus consultum iubet. sed et actiones in eas placuit ex Trebelliano transferri: sed municipes ad eas admittuntur ad excipiendas actiones. Si seruum hereditarium heres, qui coactus adierit, iussisset adire hereditatem ab alio eidem seruo relictam et tunc hereditatem, qua
Abbreviated transcription (Latin):
bõꝵ possessioẽ ł in ademta ħ̾rditate
ꝯfrĩsus eius necessarius ẽ. itaq siqui s¬
spectã dicent łiditatẽ postulante dno
ꝯpellendi erũt adire ⁊ restituere ħ̾rdi¬
tatẽ: Sirestator rogass ħrdẽ ut re¬
stituat hrditateo mulieri sind nup¬
spectam dicat ħrditateo adire ⁊ restito

Expanded text:
a hereditate consensus eius necessarius est. itaque si qui suspectam dicent hereditatem, postulante domino compellendi erunt adire e‹t› restituere hereditatem. Si testator rogasset heredem, ut restituat hereditatem mulieri, si non nupspectam dic
Abbreviated transcription (Latin):
fructus in quartã imputatur ut ẽ reserp¬
tũ quociens quis ẽnogat᷑ htlititẽ resti¬
tuere to uitetur rogatus reddẽ ꝙ fui̾t ẜx¬
b accepto ferunt ¶ Silegaium fit ħrdi
rolic̾tũ ⁊ rogatus sit portiot̃o ħilitat᷑is

Expanded text:
fructus in quartam imputantur, ut est et rescriptum. Quotiens quis rogatur hereditatem restituere, id uidetur rogatus reddere, quod fuit hebus accepto feruntur. Si legatum sit heredi reli
Abbreviated transcription (Latin):
dicioẽ suspectã dicit ei cui erat rogatꝰ.
pure ł indiẽ restituere mti iniũsã
ħrditatẽ restituere senatus censui. Cũ
aũt extit̾it ꝯdicio siuelit alius froei¬
ꝯmissarius partẽ suam susciꝑe tran¬
sire ad eũ ip̃o uie᷑ accioẽs ¶ Si filio uł
ẜuo ħrde instituto rogatoq restitue¬
ip̃i filio pat rogatus fit restitue ħroi¬

Expanded text:
gatus pure uel in diem restituere, interim uniuersam hereditatem restitui senatus censuit, cum autem exstiterit condicio, si uelit alius fideicommissarius partem suam suscipere, transire ad eum ipso iure actiones. Si filio uel seruo herede instituto rogatoque restitueipsi filio pater rogatus sit restituere heredi
Abbreviated transcription (Latin):
łnditatẽ cogẽ possit ⁊ ñ ẽ dubium pa¬
tr̃e afilio pp̃torem cogĩposse. S ⁊ sut
fidĩ cominsum ad castrense pecculium
specͣtat. ⁊ filius familias is fuit ꝗ munꝰ
milicie fustinebat. alioue quo officio p̃¬
erat multo mag̃ dicendũ eit posse eũ
postulare ut pat siuis cogatur adire ⁊
restituere ħ iditatẽ quanis ccͣ obsẽqui¬
ũ patris debitũ iudetur it desitãtum

Expanded text:
ditatem, cogere possit? et non est dubium patrem a filio per praetorem cogi posse. Sed et si id fideicommissum ad castrense peculium spectaturum est et filius familias is fuit, qui munus militiae sustinebat alioue quo officio praeerat, multo magis dicendum erit posse eum postulare, ut pater suus cogatur adire et restituere hereditatem, quamuis contra obsequium patri debitum uidetur id desi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtra respõd ĩdebẽmmilitis testõ ait. Nã
licut ꝯcessum ẽ inquid militib circa ĩ¬
stitucioẽs se parare spẽs bõꝵ ita ⁊ siꝑfi.
dĩ comissũ ab institutis ħrdib id feci̾t
ad mutteretur trebellianũ senatus cõ¬
sultũ. ¶Cum quitam duos ħrdes in
pecient᷑. siue utraq siue alt̃ ħrs eẽt. ut
comissai̾us aũt desidãt suo ꝑiculo ad
des altm uecogi adire sditatẽ.⁊ fi¬
dĩ conussaio eam restituere ita ut fi

Expanded text:
tra responderi in militis testamento ait: nam sicuti concessum est, inquit, militibus circa institutionem separare species bonorum, ita et, si per fideicommissum ab institutis heredibus id fecerit, admitteretur Trebellianum senatus consultum. Cum quidam duos heredes inpetierit, siue uterque siue alter heres esset, ut commissarius autem desideret suo periculo addes alterumue cogi adire hereditatem et fideicommissario eam restituere ita, ut fi
Abbreviated transcription (Latin):
petãt ꝯseqñt̃ ait. nec quartã eũ itte¬
turum adũsus frdĩ comissaĩos quia
nec ħ̾rs̃ potuit. ¶õ mecianꝰ querit
an is quiouobł plurib rogat᷑ ẽ re¬
stituere ħrditatẽ cogente aliquo adiẽ
egit ꝯsequens eit dicẽ quarte reteciocõ
amuffise eum quico actus ẽ. Quia inso¬
plane sippoas fidĩ ꝯmissaium nõ ita
se recte igutur meqanus ait multum
mĩcesse utr tota restitui hrditatẽ sibi
fidĩ ꝯmifsan̾s desidaui̾t an suam tm̃¬
modo partẽ sisola pars msfertur in
re siduo falcioie eĩt locus ¶ Sitota
brditas tͣnslata sit eessat huusleg̃
bnfidium ¶Sixuo duoꝵ ragatus sit
quis restituere ħrditatẽ ⁊ altart coge̾
uelit suspectã dicentẽ alt̃ restituere:¬
ħrlitatẽ sibi recus ħ eiͣt dicendũ cꝓ¬

Expanded text:
nter ait nec quartam eum retenturum aduersus fideicommissarios suos, quia nec heres potuit. Idem Maecianus quaerit, an is, qui duobus uel pluribus rogatus est restituere hereditatem, cogente aliquo adire egit, consequens erit dicere quartae retentionem amisisse eum qui coactus est, quia in soplane si proponas fideicommissarium non ita se. recte igitur Maecianus ait multum interesse, utrum totam restitui hereditatem sibi fideicommissarius de‹side›rauerit an suam tantummodo partem. nam si sola pars transfertur, in residuo Falcidiae erit locus: si tota hereditas translata sit, cessat huius legis beneficium. Si seruo duorum rogatus quis sit restituere hereditatem et alter cogere uelit suspectam dicentem, alter restituere sibi ‹r›ecuset, hoc erit dicendu
Abbreviated transcription (Latin):
an ⁊ desuccessioe testator fñẜit. In an¬
biguo tñ mag̃ desuccessioẽ censu cli¬
con̾e int̾t̾itat fidĩ ꝯmissũ f ⁊ si quisi¬
ta rogauĩt quicꝗd ad te exħiditatem
bonis ue meis ꝑueni̾t rogo restituas
cogi potłt adire ⁊ restituere ħrditateo
extrebelliana senatus ꝯsulto qu̾aqya
ta demũ qu̾e nõ posse cogi adire ⁊re¬
stituere hiditatem. sitere uł deqͣntitt¬
te fuiͣt rogͥãtus. Cet̾m fiteu̾mũsitate
sñsi testatom appareat nulla questio
ẽ ꝗn siue suspectam dicat possit cogi. si¬

Expanded text:
e testator sensit. in ambiguo tamen magis de successione sensum dico, ne intercidat fideicommissum. Sed et si quis ita rogauerit: 'quidquid ad te ex hereditate bonisue meis peruenerit, rogo restituas', cogi poterit adire et restituere hereditatem ex Trebelliano senatus consulto, quamquaita demum quem non posse cogi adire et restituere hereditatem, si de re uel quantitate fuerit rogatus: ceterum si de uniuersitate sensisse testatorem appareat, nulla quaestio est, quin, siue suspectam dicat, cogi
Abbreviated transcription (Latin):
restituta sit ħditas nõ tͣnfferumtur accãt̾
tũ offerri ei oportẽ qͣntitatẽ legati aftoĩ ꝯ¬
missaĩo dem̃ cogẽdũ. Nec illito ad nttit ui¬
lianus. ut qĩ ħrditatẽ ⁊ĩ adiss. sic legatum
aco ħrie petat adit n. s mag̃ arbitratur
sua int̃ eẽ dicet ñ cog̾ adire iusi et dãpnũ
nus remuttat᷑ ꝙ recusat. ¶ulianus ait. si
⁊ ĩt̾ substituti filio sufficẽ ei qui fidĩ ꝯmiᷤ¬
sũ insecłis tabulis ãccep unũ exħidib
institutis cogẽ adur patris ħ rditatẽ hoc i
facto ꝯfirmatisq patris tab̾ulis poterũt
ex substituciot ambo cogi adire patris ⁊ it¬
stituere ħrdit̾atẽ. ¶Utrũ aũt p̃fiti an ⁊̃¬
p̃toẽ uidẽdũ ẽ. Ergo puto ab sñti q̃ fitĩs¬
missai̾o cogiposse. ħrdẽ institutũ adire ⁊
restituere nec uetũ ħndẽ oportẽ ne forte

Expanded text:
restituta sit hereditas, non transferuntur actiones, tum, offerri ei oportere quantitatem legati a fideicommissario, deinde cogendum. nec illud admittit Iulianus, ut, quasi hereditatem non adisset, sic legatum a coherede petat adiit enim, sed magis arbitratur sua interesse dicet, non cogitur adire, nisi ei damnum onus remitt idem substituti filio, sufficere ei, qui fideicommissum in secundis tabulis accepit, unum ex heredibus institutis cogere adire patris hereditatem: hoc enim facto confirmatisque patris tabulis poterunt ex substitutione ambo cogi adire et restituere hereditatem. Utrum autem praesenti an torem, videndum est. ego puto absenti quoque fideicommissario cogi posse heredem institutum adire et restituere nec vereri heredem oportere, ne forte
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝑuetut.ꝗͣuis falciora cens ut resꝙͥ¬
to diuipii ꝯtinetur deniq nes exmiliti
testõ plus legatoꝵ noĩe pr̃atur quã
qͣntitas ẽ. ħrditatis here alieno deducto
nec tm̃ quartã retine̾ fidĩ ꝯmissano
renut̃titur. Iñ neracus scribit. siħrs it¬
gatus restituere totã ħrgitatem node¬
tucta falcidia rogato ⁊ ip̃o ut alii resti¬
tuat ñ utiq debere eum detrabere fioĩ¬
ꝯmissało scd̾o quartã nisi liłalitatẽ¬

Expanded text:
t, quamuis Falcidia cesset, ut rescripto diui Pii continetur. Denique nec ex militis testamento plus legatorum nomine praestatur, quam quantitas est hereditatis aere alieno deducto. nec tamen quartam retinere fideicommissario permittitur. Inde Neratius scribit, si heres rogatus restituere totam hereditatem non deducta Falcidia rogato et ipsi, ut alii restituat, non utique debere eum detrahere fideicommissario secundo quartam, nisi libera litate
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃s cũ fructib rogatus ẽ reddẽ. s.⁊ si
sine fructib rogatus ẽ reddẽ. ñ erit
idone a qͣntitas ad inferentũ adeĩ
placuit ut recta uia scd̾s possit postu¬
lare ut ħrs adea. ⁊ sibi restitueret ꝗd. gͦ¬

Expanded text:
pus cum fructibus rogatus est reddere: sed et si sine fructibus rogatus est reddere, non erit idonea quantitas ad inferendam adeundplacuit, ut recta uia secundus possit postulare, ut here‹s› adeat et sibi restituat.
Abbreviated transcription (Latin):
Dauł.u. Ibi pure froĩ comissum da̾tũ
ẽ si adicetum sit rogatus des filio tuo
faciasq ut adeũ ꝑueniat rescriptum
tas accioẽs ꝯpetẽ aristo aitquia ꝑ hoc
accipiendũ sit rogo ħditatẽ illam re¬
stituas. nec u̾ba spectantur senatus cõ¬
sulto s sũtẽcia quib cũꝙ ũbisdũ testa¬
tor fũẜit ut ħnditas sua restituatur: Ꝙ¬

Expanded text:
Sabinum. Ubi pure fideicommissum datum est, si adiectum sit: 'rogo des filio tuo faciasque, ut ad eum perueniat', rescriptum tas, actiones competere Aristo ait, quia pro hoc accipiendum sit 'rogo hereditatem illam restituas': nec uerba sp‹e›ctantur senatus consulti, sed sententi‹a› quibuscumque uerbis, dum testator senserit, ut hereditas sua restituatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ac si cauiss. Cetos aũt cuiuscũq digni¬
tatiss int: licet tã legata perceꝑint ꝯp̃el¬
litebe̾ ad cauẽdũ diuis puis rescͥpsit ex
soluta legata uoluit scipłacioeo. int̾poĩ.
Silegatariꝰ. hrdi qui ꝯtrausiã ħrdita¬
tis patitur iãł sꝑat derestituendo lega¬
to sibi p̃stito cãuit. ⁊ euicta ħrditas fit.
s neglegenciał dolo eius qui legats
p̃stitit: dicemꝰ ñ ꝯm̃itti stipłacioeõ. ꝑꝑ¬
uũ boĩ arburiũ ꝙ mẽ huic scipulacioĩ
It̃ si ip̃e qui p̃stitit legatũ ex alia cã si¬
bi euicẽrt. ut puta quam inuenitur.
seqnti testõ ħrs scͥptũs: in quo legatĩ
iste legataũs nõ acceꝑat. dicemꝰ comit¬
nepalit̾ ubicũq ħrditatẽ ł qñtitatẽ

Expanded text:
ac si cauisset. ceteros autem, cuiuscumque dignitatis sint, licet iam legata perceperint, compelli debere ad cauendum diuus Pius rescribsit: exsoluta legata uoluit stipulationem interponi. Si legatarius heredi, qui controuersiam hereditatis patitur iam uel sperat, de restituendo legato sibi praestito cauerit et euicta hereditas sit, sed neglegentia uel dolo eius qui legatum praestitit, dicemus non committi stipulationem  boni arbitrium, quod inest huic stipulationi. Item si ipse, qui praestitit legatum, ex alia causa sibi euicerit, ut puta quia inuenitur sequenti testamento heres scriptus, in quo legatum iste legatarius non acceperat, dicemus commitneraliter ubicumque hereditat
Abbreviated transcription (Latin):
auł.i. H ecaũt satisducio locum ht:
fiuista cã ẽe uitebitur. nã miquum
erat oĩmodo cauĩ. nõtũ illata ꝯtuuĩsia
litis cu possũt euisołe mine fiei̾ ĩoq e¬
a rẽ ꝑ̃tor adcognicioẽo suam reuocat.
Si duo extesto snditatẽ isolidum fibi
uendicẽt: forte ꝙ esdͥ nõis sint tã impoᷤᷤ¬
sessore. ꝗͣ impetitoco ꝯpetũt accioẽs. ⁊ ẽ

Expanded text:
um. Haec autem satisdatio locum habet, si iusta causa esse uidebitur: nam iniquum erat omnimodo caueri nondum illata controuersia litis, cum possint ei lusoriae minae fieri: ideoque eam rem praetor ad cognitionem suam reuocat. Si duo ex testamento hereditatem in solidum sibi uindicent, forte quod eiusdem nominis sint, tam in possessorem quam in petitore
Abbreviated transcription (Latin):
legata con dicionalia dum eo modo
ea logata que ꝑsr̃ti clie fint integra
soluantũ. Iuł teniq scͥbit. sipue̾ si¬
bcõdiciot legata fuer. ne cxistẽte ꝯdiciaẽ
lexfalctora locũ habãt ñ alit̃ legatoꝵ q̃

Expanded text:
legata condicionalia, dummodo ea legata, quae praesenti sint, integra soluantur. Iulianus denique scribit, si pure et sub condicione legata fuerint ne exsistente condicione lex Falcidia locum h
Abbreviated transcription (Latin):
quid aliut reliquero. nã hactenus er̃
quis cauit pẽto ut illides aut illi fi¬
dĩ comissũ relmquas aut illilb̾tata
ad scribas admittẽda funt. namcum
inglũ instituciõe senatꝰ censuit uti¬
lege cet̾is qͦi id̾ eĩt accipiendũ: ¶ Siꝗs
rogatus sit. ut si sine lib̾is deceffit
restituat ħrditateo.u at attar.

Expanded text:
quid aliud rel‹i›quero: nam hactenus erunt quis cauerit 'peto ut illi des' aut 'illi fideicommissum relinquas' aut 'illi libertatem adscrib‹a›s', admittenda sunt: nam cum in heredum institutione senatus censuit utile, de ceteris quoque idem erit accipiendum. Si quis rogatus fuerit, ut, si sine liberis decesserit, restituat heredit
Abbreviated transcription (Latin):
centa legauit. ⁊tibisimilit subedãt᷑ cõ¬
debeatur ⁊ nuquum ⁊ c̾e̾ uoluntateo
testatons extimabr̃. Rursus partẽ teb
racioni nõ ꝯgrut. Qũato necesse ẽ to¬
cisse. etgo ꝑ ercepcioto dolimali tota
eares tẽpãda ent. Quare cum quis tale
quit ꝯsequi uelit sic̃ sequetur si quo
amplius legauił legauõ quã plegẽ
falcidiam licebit. tũ qnͣt ad suplentĩ
quadrantẽ deduci oportet. exeo legaito
ꝙ ticio dediħrsm̃s. dãpnas estodare. ¶Q¬

Expanded text:
centa legauit et tibi similiter sub eadem condebeatur, et iniquum et contra uoluntatem testatoris existimabitur: ru‹r›sus partem deberi rationi non congruit, quando necesse est tocisse. ergo per exceptionem doli mali tota ea res temperanda erit. Quare cum quis tale quid consequi uelit, si‹c› consequetur: 'si quo amplius legaui uel legauero, quam per legem Falcidiam licebit, tum quantum ad supplendum quadrantem deduci oportet, ex eo legato quod Titio dedi heres meus damnas esto dare
Abbreviated transcription (Latin):
acerx: S mules testõ facto partẽ
diudia hrditatis sue tibi restitur us¬
fit. des post missioem̃ factiscodieilł
altͣam partẽ ticio restitui rogaũt. si
ꝙ post amnũ missioĩs sue decefẜit
⁊ tisbi ⁊ticio ħrs quartã partẽ retine¬

Expanded text:
ari. Si miles testamento facto partem dimidiam hereditatis suae tibi restitui iusserit, deinde post missionem factis codicillis alteram partem Titio restitui rogauerit: si quidem post annum missionis suae decesserit, et tibi et Titio heres partem quartam retine
Abbreviated transcription (Latin):
p̃.ł. Sicui plusꝗͣ licuĩt leget᷑. ⁊ du¬
bitaĩ iuste possit utrlex falctoia las
abita ẽ. noc ne subueñ ptorħili ute
ĩ legataris satisdet ut si aparuent
eu ampluis legatoꝵ nõe cepifse. qũi
exlege falctora caꝑe licebit qnti eares
ei̾t tantã pec̃. detdolusꝙ malus ab eo

Expanded text:
. Si cui plus quam licuerit legetur et dubitari iuste possit, utrum lex Falcidia locum habitura est nec ne, subuenit praetor heredi, ut ei legatarius satisdet, ut, si apparuerit eum amplius legatorum nomine cepisse quam e lege Falcidia capere licebit, quanti ea res erit, tantam
Abbreviated transcription (Latin):
st᷑ .ł. Qu quadfigenta habebat.
trecenta legałut. dem̃ futoũ tibidi¬
gnũ .c. aureis aureis fub acõdicios
legauit. silegis falcioie ntestuẽ¬
to suo locus nõ ec̃t. Querit̃ quidiu¬
ap̃dia leticos tr̃. Gr̃ ⁊ enĩ quicquit
ꝯscituerimꝰ uer ẽẽ falsum ꝯtraris¬
reꝑ̾et nãq silegatus tibitutum
uale᷑ dicamas. legi falcidie locus
eitͣ. Ioq deficiente ꝯdicioe nõ rebebr̃.
Rursus siquia ꝯ dicio deficiat. legatum:
ualiturũ nõ sit. legis falcidie locusnoãt
porro silegi locu̾s n sit. existente ꝯdiciã
legatũ tibi tebebr̃. Cũ aũt uolutateo
testatorõ cam fuiss appareat. ut ꝑo tr

Expanded text:
stionum. Qui quadringenta habebat, trecenta legauit: deinde fundum tibi dignum centum aureis sub hac condicione legauit, si legi Falcidiae in testamento suo locus non esset: quaeritur, quid iur. etenim quidquid constituerimus uerum esse, falsum repperietur. namque si legatum tibi datum ualere dicamus, legi Falcidiae locus erit ideoque deficiente condicione non debebitur. rursus si, quia condicio deficiat, legatum ualiturum non sit, legi Falcidiae locus non erit: porro si legi locus non sit, exsistente condicione legatum tibi debebitur. cum autem uoluntatem testatoris eam fuisse appareat,
Abbreviated transcription (Latin):
ampliꝰ quã semissis doorãtẽ pr̃are ne¬
cesse babuit. Qui fi ext̾nei h̾rdis semis
totus legatus fuĩt. isq pupilo aquo
nichil legatum erat exsubstitucioe br̾
exttiͣt. potĩt dici augerilegata ⁊ ꝑm̃¬

Expanded text:
amplius quam semissis dodrantem praestare necesse habuit. Quod si extranei heredis semis totus legatus fuerit isque pupillo, a quo nihil legatum erat, ex substitutione heres exstiterit, poterit dici augeri legata
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ habeo alias legare pat̾ potuit alias
subsinuebat¶  Coħrs pupilo datus
si ꝓparte sua leg̾ata habita legis rõs¬
pillilegats ex austus eẽt ex integro
legis falcioie ro poneda eit᷑. ut cõtri¬
butris legatis que ab ip̃o ⁊ q̃ apupil¬
lo data fuerat ut pars quarta bonoꝵ
ap̃ eũ remaneat. licet eñpupillo ħr̾
nec alit augebant᷑ legata que app̃o
ult᷑ codĩtẽtatafuant. quã augett̃¬
tur. cũ exparte b̾rs istitutus &oħr᷑¬

Expanded text:
 ab eo legare pater potuit, alias substituebat. Coheres pupillo datus si pro parte sua legata, habita legis pilli legatis exhaustus esset, ex integro legis Falcidiae ratio ponenda erit, ut contributis legatis, quae ab ipso et quae a pupillo data fuerant, pars quarta bonorum apud eum remaneat. licet enim pupillo henec aliter augebuntur legata, quae ab ipso ultra dodrantem data fuerant, quam augentur, cu
Abbreviated transcription (Latin):
si tutor ł curator dic̾e fm̾ ł ĩoffitio¬
sum uelit ⁊ ita ĩꝑatc̃es seuerus. añt
rescͥpserũt ¶his uõ qui testimomiosuo
intentionẽ accusatois ad̾iucr̃ dene¬
gandaẽ act̾o. idꝙ dinus seũus dec̾uit
qui accusatoriafiũt ł fidĩuissor ꝓeo ex
tione int̃cedente hr̃s scͥptus optinu¬
it aduocatũ fisci ꝗ intentionẽ dclato¬
tis exequit᷑. inõm̃ib ossitiis nec̃ĩtas
saus excusat qui pͥncipale testm. ar¬
guit a sccũdis tał̾ ꝓepellendus ẽ. Itẽ
acodicilł ad tesłm factisli c ñꝯfirma¬
tis. Nõ idẽ sequendũ siscd̾as tabulas
luit test̾m auserri debeat uidendumẽ
fidĩꝯmĩssũ utiq ñẽ dignus conseq
⁊ delib̾tate diuis pius indicauit eace
remouet᷑ quimortis cã donationẽ
accep̃ atestatore ñẽ simi inhac cã

Expanded text:
si tutor uel curator dicere falsum uel inofficiosum uelit: et ita imperatores Seuerus et Antoninus rescripserunt.His uero, qui testimonio suo intentionem accusatoris adiuuauerunt, deneganda est actio: idque diuus Seuerus decreuitqui accusatori adfuit uel fideiussor pro eo tione intercedente heres scriptus optinuit.Aduocatum fisci, qui intentionem delatoris exsequitur, in omnibus officii necessitas satis excusat.Qui principale testamentum arguit, et a secundis tabulis repellendus est: item a codicillis ad testamentum factis licet non confirmatis. non idem sequendum est, si secundas tabulas luerit testamentum, auferri debeat, uidendum est. fideicommissum utique non est dignus consequi: et de libertate diuus Pius iudicauit esse ea remouetur.Qui mortis causa donationem accepit a testatore, non est similis in hac causa
Abbreviated transcription (Latin):
relictũ ẽ actio ñ denẽgabit᷑. Idq in
testam̃to cogceii cassiam datissuni
uin qui rufinã ingenuã honere
pleno dilexãt optimi maximiq
principes ntr̃i iudicauĩt cuiꝰ filã qũa
alũpnã testo. cassiaus neptico hr̃¬
dem detam appellauãt uulgo cͦ¬
sitti. apparaũt eũ hr̃dis nom̃ muta

Expanded text:
 actio non denegabitur. idque in testamento Coccei Cassiani clarissimi uiri, qui Rufinam ingenuam honore pleno dilexerat, optimi maximique principes nostri iudicauerunt: cuius filiam quam alumnam testamento Cassianus nepti coheredem datam appellauerat, uulgo quaesit‹a›m apparuit.Cum heredis nomen muta
Abbreviated transcription (Latin):
uõ patͥs qͣi filius añ ꝑiss diuus
torianus c̃aidit patrẽ pͥ motuũ.¬
¶Sicũ filio suo lib̾tus simul pieit
filius. hoc enĩ reu̾entia pat̾natus
suggerente dm̃s. ¶ Simaritꝰ.

Expanded text:
filius ante perisset, diuus Hadrianus credidit patrem prius mortuum.Si cum filio suo libertus simul perierit filius: hoc enim reuerentia patronatus suggerente dicimus.Si maritus et
Abbreviated transcription (Latin):
sisti oporceat. ¶utrup̃tta ꝯcipias
stipłationẽ si illud aut illud factũ
ñerit anboc mõ siꝗidẽ eoꝵ factum
nonent que ut ficrẽt ꝯpẽnsa fut¬
hoc int̃t̃ qd̃ qͣius altõ fact̃o uerum
siẽ eccͣrio due orões repugnantiã

Expanded text:
sisti oporteat. Vtrum ita concipias stipulationem "si illud aut illud factum non erit" an hoc modo "si quid eorum factum non erit, quae ut fierenhoc interest, quod, quamuis altero facto uerum sicut e contrario duae orationes pugnantia