comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequatur: Ut quid enim nobis dñs p̃ce¬
pit: ut oremus pro eis quinos ꝑsecuntur:
Nunquid hoc oramus ut cis ꝓbona eoꝵ uo¬
luntate grã dei retribuatur. ac non potius
ut mala in bonum uoluntas ipsa mutet᷑:
sicut credimus tunc a scĩs quos ꝑsequebat᷑
non maniter oratum cẽ ꝓsaulo. ut ad fidẽ
quam uastabat uoluntas eius conuerte¬
retur: Et illius quidem conuersio. desuꝑ
facto manifesto etiam miraculo apparuit.
Quã multi inimici xp̃i. cotidie subito dei
occulta grã trahuntur ad xp̃m. Qd uerbũ si
non ex ȩuangłio posuissem. quanta de me ꝓpt̃
hoc iste dixisset: cũ etiam cum obluctetur ñ
michi s illi qui clamat. nemo potest uenire
adme. nisi pater qui misit me traxerit eum:
Non enĩ ait duxerit: ut illic aliqͦ mͦ intelliga¬
mus p̃cedere uoluntatẽ. Quis trahit᷑. si iam
uolebat: Et tamen nemo uenit: nisi uelit.
Trahitur enĩ miris modis ut uelit. ab illo qͥ

Expanded text:
persequatur? ut quid enim nobis dominus praecipersequatur? ut quid enim nobis dominus praecipit, ut oremus pro eis qui nos persequuntur ? numquid hoc oramus, ut eis pro bona eorum uoluntate gratia dei retribuatur ac non potius ut mala in bonum uoluntatis ipsa mutetur? sicut credimus tunc a sanctis, quos persequebatur, non inaniter oratum esse pro Saulo, ut ad fidem, quam uastabat, uoluntas eius conuerteretur. et illius quidem conuersio desuper facta manifesto etiam miraculo apparuit; quam multi inimici Christi cotidie subito dei occulta gratia trahuntur ad Christum! quod uerbum si non ex euangelio posuissem, quanta de me propter hoc iste dixisset, cum etiam nunc obluctetur non mihi, sed illi qui clamat: nemo potest uenire ad me, nisi pater, qui misit me, traxerit eum! non enim ait \'duxerit\', ut illic aliquo modo intellegamus praecedere uoluntatem. quis trahitur, si iam uolebat ? et tamen nemo uenit, nisi uelit. trahitur ergo miris modis, ut uelit, ab illo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
donetur in debita: ac sic grã iam non sit
grã s sit illud qͦd pelagius iniudicio palesti¬
no ficto corde damnauit: grãm dei scđm meri¬
ta nr̃a dari. Dic mͥ obsecro. quid boni paulus ad¬
huc saulus uolebat. ac non potius magna
mala: quando spirans cedem ꝑgebat ad ua¬
standos horrenda mentis cecitate ac furore
xp̃ianos: Quib meritis bone uoluntatis.
ds̃ illum abhis malis ad bona mirabili et
repentina uocatione conuertit: Quid gͦ di¬
cam quib meritis: cum ipse clamet. non ex¬
oꝑib iusticie que nos fecimus. sed scd̃m
suam miscdiam saluos nos fecit: Quid illud.
qͦd iam cominemoraui dixiffe dixisse dñm. ne¬
mo potest uenire ad me quod intelligitur
credere in me nisi ei datum fuerit apatre
meo. Utrũ iam uolenti credere ꝓmeritis bo¬
ne uoluntatis hoc datur: an potius ut credat
ipsa uoluntas sicut sauli desuꝑ excitat᷑. etiã
si tam sit auersus a fide ut credentes etiam

Expanded text:
donetur indebita ac sic gratia iam non sit donetur indebita ac sic gratia iam non sit gratia, sed sit illud, quod Pelagius in iudicio Palestino ficto corde damnauit, \'gratiam dei secundum merita nostra dari\'. dic mihi, obsecro, quid boni Paulus adhuc Saulus uolebat ac non potius magna mala, quando spirans eaedem pergebat ad uastandos horrenda mentis caecitate ac furore Christianos? quibus meritis bonae uoluntatis deus illum ab his malis ad bona mirabili et repentina uocatione conuertit ? quid ego dicam, quibus meritis, cum ipse clamet: non exoperibus iustitiae quae nosfecimus, sed secundum suam misericordiam saluos nosfecit ? quid illud, quod iam commemoraui dixisse dominum: nemo potest uenire ad m e — quod intellegitur \'credere in me\' -, nisi ei datum fuerit a patre meo? utrum iam uolenti credere pro meritis bonae uoluntatis hoc datur an potius, ut credat, ipsa uoluntas, sicut Sauli, desuper excitatur, etiam si tam sit auersus a fide, ut credentes etiam
Abbreviated transcription (Latin):
nec ex dei potentia uł inmalũ uł inbonũ in¬
uitum aliquẽ cogi. s dõ deserente ꝓmeritis
ire in malũ. et dõ adiuuante sine meritis
conuerti ad bonum. Non enim ẽ homo bonꝰ
si nolit: sed grã deictiam ad hoc adiuuatur
ut uelit: qm̃ non mnaniter scriptum ẽ. deus
enĩ ẽ qui operat᷑ inuobis et uelle et operari
ꝓ bona uoluntate: et p̃parat᷑ uoluntas ado¬
mino. Uos autem in bono oꝑe sic putatis ad¬
ituari hominẽ grã dei: ut inexcitanda eiꝰ
ad ipsum bonũ opus uoluntate. nichil eã
credatis operari. Quod satis ipsatua uerba
declarant. Cur enĩ ñ dixistihominẽ dei gr̃a
in bonum opus excitari: sicut dixisti in
malum diaboli suggestionib incitari:
S dixisti in bono oꝑe adei grã semꝑ adiuua¬
ri: tanquam sua uoluntate nulla dei grã
bonum opus aggressus. in ipso iam oꝑe
diuinitus ad iuuet᷑ ꝓ meritis uidelicet uo¬
luntatis bone. ut reddatur debita gr̃ã. ñ

Expanded text:
nec ex dei potentia uel in malum uel in bonum innec ex dei potentia uel in malum uel in bonum inuitum aliquem cogi, sed deo deserente pro meritis ire in malum et deo adiuuante sine meritis conuerti ad bonum. non enim est homo bonus, si nolit, sed gratia dei etiam ad hoc adiuuatur ut uelit, quoniam non inaniter scriptum est: deus est enim qui operatur in uobis et uelle et operari probona uoluntate et: praeparatur uoluntas adomino. Vos autem in bono opere sic putatis adiuuari hominem gratia dei, ut in excitanda eius ad ipsum bonum opus uoluntate nihil eam credatis operari. quod satis ipsa tua uerba declarant. cur enim non dixisti hominem dei gratia in bonum opus excitari, sicut dixisti: in malum diaboli suggestionibus incitari, sed aisti: in bono opere a dei gratia semper adiuuari? tamquam sua uoluntate, nulla dei gratia bonum opus a lgressus in ipso iam opere diuinitus adiuuetur, pro meritis uidelicct uoluntatis bonae, ut reddatur debita gratia, non
Abbreviated transcription (Latin):
lis nunc est. in paradyso conabimim dispu¬
tando reuocare. eamq illic eẽ potuisse con¬
tendere: quam uł semꝑ sequeret᷑ honesta
consensio: uł aliquando coherceret miseran¬
da dissensio. Nos autem ñ multũ curamꝰ qͥd
uos de illa sentire delectet. Quicqͥd tam̃ ho¬
minũ ꝑ illam nascit᷑. si non renascatur. sine
dubitatione damnat᷑: et necesse ẽ esse sub dia¬
bolo. si non inde liberet᷑ a xp̃o. hominẽ in¬
quit dei opus eẽ defendimus: nec ex illiꝰ po¬
tentia uł in malum uł inbonum inuitũ
aliquẽ cogi: sed ꝓpria uoluntate. aut bo¬
nũ facere aut malum. In bono uͦ opere a
dei grã semꝑ adiuuari: in malũ uͦ diaboli
suggestionib incitari. Ad hec respondemꝰ.
homines ẽẽ opus dei inquantũ homines st̃.
s sub diabolo ẽẽ in quantum peccatores st̃:
nisi eruantur inde ꝑcum qui non obaliud
factus ẽ inter dm̃ et homines mediator. nisi
quia exhominib non potuit eẽ peccator:

Expanded text:
lis nunc est, in paradisum conamini dispulis nunc est, in paradisum conamini disputando reuocare eamque illic esse potuisse contendere, quam uel semper sequeretur inhonesta consensio uel aliquando coherceret miseranda dissensio. nos autem non multum curamus quid uos de illa sentire delectet. quidquid tamen hominum per illam nascitur, si non renascatur, sine dubitatione damnatur et necesse est esse sub diabolo, si non inde liberetur a Christo. Homines, inquit, dei opus esse defendimus nec ex illius potentia uel in malum uel in bonum inuitum aliquem cogi, sed propria uoluntate aut bonum facere aut malum, in bono uero opere a dei gratia semper adiuuari, in malum uero diaboli suggestionibus incitari . ad haec respondemus homines esse opus dei, in quantum homines sunt, sed sub diabolo esse, in quantum peccatores sunt, nisi eruantur inde per eum, qui non ob aliud factus est inter deum et homines mediator, nisi quia ex hominibus non potuit esse peccator,
Abbreviated transcription (Latin):
minib non ẽ: qualem in illius felicitatis
loco eẽ potuisse conceditis. Qualis quippe
nunc sit. ꝓfecto omniũ sensus mortaliũ. et¬
si cũ ucrecundia confitetur: quia et castos
etiam nolentes. eamq ꝑ temperantiã casti¬
gantes. inquietudine in ordinata importu¬
naq sollicitat: et plerunq sese uolentib
subtrahit. nolentib ingerit: ut nichil ali¬
ud in obedientia sua quam illius priscȩ in¬
obedientie penam se esse testetur. Unde me¬
rito de illa et tunc primi homines quando
pudenda texerunt: et nunc qui se ut cũq
hominẽ ẽẽ considerat. omnis pudens i¬
pudensq confunditur. Absit ut de oꝑe
dessed de pena primi ueterisq peccati. Ue¬
rum uos non proreligiosa ratione. s pro a¬
nimosa contentione. neç ꝓhumano pudo¬
re. sed protrõ furore. ne uł ipsa concupis¬
centia carnis uiciata credatur. et ex ea tra¬
hi originale peccatũ. talem prorsus qua¬

Expanded text:
minibus non est, qualem in illius felicitatis minibus non est, qualem in illius felicitatis loco esse potuisse conceditis. Qualis quippe nunc sit, profecto omnium sensus mortalium, etsi cum verecundia, confitetur: quia et castos etiam nolentes, eamque temperantia castigantes, inquietudine inordinata importunaque sollicitat, et plerumque sese volentibus subtrahit, nolentibus ingerit; ut nihil aliud inobedientia sua, quam illius priscae inobedientiae poenam se esse testetur. Unde merito de illa et tunc primi homipudenda texerunt, et nunc qui se utcumque hominem esse considerat, omnis pudens inpudensque confunditur, absit ut de opere dei, sed de poena primi ueterisque peccati. uerum uos non pro religiosa ratione, sed pro animosa contentione nec pro humano pudore, sed pro uestro furore, ne uel ipsa concupiscentia carnis uitiata credatur et ex ea trahi originale peccatum, talem prorsus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tiendo satiare: aut illi quieti necesse eẽt dis¬
sentiendo cohibere. Duarũ uͦ reliquiarũ ꝗͣ¬
libet elegeritis: non ẽ aduersus uos ulla con¬
tentione laborandũ. Et si enim quart̃a no¬
lueritis eligere. ubi ẽ omniũ obedientiũ m̃¬
broꝵ sine ulla libidine summa tranquilli¬
tas: qm̃ iam uos ei fecit ur̃arũ disputationũ
impetus inimicos: illud uobis saltim pla¬
cebit quod tercio loco posuimus: ut illa car¬
nalis concupiscentia cuius motus ad eam¬
postremum quȩ uos multũ delectat ꝑue¬
nit uoluntatẽ: nunquã in paradyso nisi
cũ ad gignendũ eẽt necessaria. ad uolunta
tis nutum exurgeret. Hanc si placet uobis
in paradyso collocare. et ꝑtalem concupis¬
centiam carnis quȩ nec p̃ueniret nec tarda¬
ret nec excederet imperiũ uoluntatis. uob̃
uidetur milla felicitate filios potuisse ge¬
nerare:ñ repugnamus. Adhoc enĩ qͦd agi¬
mꝰ sufficit nobis. quia nunc talis in ho¬

Expanded text:
tiendo satiare aut illi quieti necesse esset distiendo satiare aut illi quieti necesse esset dissentiendo cohibere. Duarum uero reliquarum quamlibet elegeritis, non est aduersus uos ulla contentione laborandum. etsi enim quartam nolueritis eligere, ubi est omnium oboedientium membrorum sine ulla libidine summa tranquillitas, quoniam iam uos ci fecit uestrarum disputationum inpetus inimicos, illud uobis saltem placebit, quod tertio loco posuimus, ut illa carnalis concupiscentia, cuius motus ad postremam, quae uos multum delectat, peruenit uoluptatem, numquam in paradiso, nisi cum ad gitis nutum exsurgeret. Hanc si placet vobis in paradiso collocare, et per talem concupiscentiam carnis, quae nec praeveniret, nec tardaret, nec excederet imperium voluntatis, vobis videtur in illa felicitate filios potuisse generari, non repugnamus. Ad hoc enim quod agimus, sufficit nobis quia nunc talis in ho
Abbreviated transcription (Latin):
cunq libuisset. totiens concubuissent̾. aut
frenarent libidinẽ quando concubitus neces¬
sarius non fuisset: aut tunc adnutũ uolun¬
tatis libido consurgeret. quando et concubi¬
tum necessarium casta prudentia p̃cessisset:
aut nulla omnino existente libidine. ut cȩte¬
ra membraqueq: ad oꝑa sua.sic ad opusꝓpri¬
um etiam genitalia iussis uolentiũ sine ulla
difficultate seruirent. Horum quatuor qͦd uul¬
tis eligite. S puto qͦd duo pͥora respuetis. uͥ libidi¬
ni aut seruitur aut repugnat᷑. Nanq illud
pͥmũ tam p̃clara honestas: hoc autẽ scđm
tam magna felicitas non uult. Absit enim
ut tantȩ illius beatitudinis decus. aut p̃ce¬
dententem semꝑ sequendo libidinẽ ageret
turpissimam seruitutẽ: aut ei resistendo
non haberet plenissimã pacem. Absit in¬
quam ut carnis concupiscentiam ñ opor¬
tune ad generandũ s inordinata cõmotio¬
ne surgentem. aut illi menti placeret consen¬

Expanded text:
cumque libuisset, totiens. concubuissent; aut cumque libuisset, totiens. concubuissent; aut frenarent libidinem, quando concubitus necessarius non fuisset; aut tunc ad nutum uoluntatis libido consurgeret, quando esse concubitum necessarium casta prudentia praesensisset; aut nulla ibi omnino existente libidine ut cetera membra quaeque ad opera sua sic ad opus proprium etiam genitalia iussis uolentium sine ulla difficultate seruissent. horum quattuor quod uultis eligite. sed puto, quod duo priora respuetis, ubi libidini aut seruitur aut repugnatur. namque illud primum tam praeclara honestas, hoc autem secundum tum magna felicitas non uult. absit enim, ut tantae illius beatitudinis decus aut praecedentem semper sequendo libidinem ageret turpissimam seruitutem aut ei resistendo non haberet plenissimam pacem. absit, inquam, ut carnis concupiscentiam non oportune ad generandum, sed inordinata commotione surgentem aut illi menti placeret consen
Abbreviated transcription (Latin):
uerecundent᷑ etiam ip̃sa pudica comugia. Nec
dm̃ cognouit conditorem naturȩ. auctorẽq
nuptiarũ. ideo etiam miscendus uxori. siqͥs
cũ uideat non dehis motib erubescat. que¬
ratq secretum: ubi ñ solũ alienoꝵ. uerũ etiã
suoꝵ omniũ possit uitare conspectũ. Itaq
sua culpa accidens malũ natura humana
ꝑmittatur agnoscere: ne cogat᷑ aut qͦd est
impudentissimũ de hissuis motib non erubes¬
cere: aut qͦd est ingratissimũ de sui creatoris
oꝑibus erubescere. Quotam en malo ꝓpter
bonũ generationis filioꝵ bene utuntur pu¬
dica coniugia. Solius autem carnalis uolup¬
tatis causa libidini consentire peccatum est:
quãuis comugatis scd̃m ueniam concedat᷑.
S constituite pelagiani seruata honestate
ac fecunditate nuptiarũ. si nemo peccasset
qualem uelitis in paradyso uitam illoꝵ ho¬
minũ cogitari: et unam de his quatuor re¬
b eligite: Pculdubio enim aut quotiens¬

Expanded text:
re uerecundentur etiam ipsa pudica coniugia nec re uerecundentur etiam ipsa pudica coniugia nec uia cognouit deum esse conditorem naturae auctoremque nuptiarum, ideo etiam miscendus uxori, si quis eum uideat, non de his motibus erubescat quaeratque secretum, ubi non solum alienorum, uerum etiam suorum omnium possit uitare conspectum. itaque sua culpa sibi accidens malum natura humana permittatur agnoscere, ne cogatur aut, quod est inpudentissimum, de his suis motibus non erubescere aut, quod est ingratissimum, de sui creatoris operibus erubescere. quo tamen malo propter bonum generationis filiorum bene utuntur pudica coniugia; solius autem carnalis uoluptatis causa libidini consentire peccatum est, quamuis coniugatis secundum ueniam concedatur. Sed constituite, Pelagiani, seruata honestate ac fecunditate nuptiarum, si nemo peccasset, qualem uelitis in paradiso uitam illorum hominum cogitare et unum de his quattuor rebus eligite. procul dubio enim aut quotiens
Abbreviated transcription (Latin):
sed aꝑtihoc est intenti ad intuendum facti st̃.
sicut scriptum ẽ de agar ancilla sarre quod
aꝑuit oculos suos et uidit puteum: quos elau¬
sos utiq non habebat. Ut gͦ nuditatis suȩ
quam cotidiȩ ꝓfecto intuebantur. nec con¬
fundebant᷑ eossubito sic puderet. ut m̃bra
illa iamferre nuda non possent. sed statimo¬
perire curarent: nonne et ille in motu aꝑto.
et illa mocculto. contra suȩ uoluntatis arbi¬
trium in obedientia illa membra senserunt.
quib utiq nutu uoluntario sicut cȩteris do¬
minari debuerunt: Quod merito passi st̃:
quia ipsi obedientes suo dño ñ fuerunt. Eru¬
buerunt gͦ ita se creatori suo ñ exibuisse ser¬
uitium : ut in eis membris ex quib eẽnt fi¬
lii procreandi. mererent᷑ accipere dñatum.
Hoc pudoris genus. hȩc erubescendi neces¬
sitas. certe cum omni homins nascit᷑. et ip¬
sis quoddãmͦ naturȩ legib imperat᷑. ut in hac

Expanded text:
sed aperti, hoc est intenti ad intuendum, facti sunt; sed aperti, hoc est intenti ad intuendum, facti sunt; sicut scriptum est de Agar ancilla Sarrae, quod aperuit oculos suos et uidit puteum, quos clausos utique non habebat. ut ergo nuditatis suae, quam cotidie profecto intuebantur nec confundebantur, eos subito sic puderet, ut membra illa iam ferre nuda non possent, sed statim operire curarent, nonne et ille in motu aperto et illa in occulto contra suae uoluntatis arbitrium inoboedientia illa membra senserunt, quibus utique nutu uoluntario sicut ceteris dominari debuerunt? quod merito passi sunt, quia et ipsi oboedientes suo domino non fuerunt. erubuerunt ergo ita se creatori suo non exhibuisse seruitium, ut in eis membris, ex quibus essent filii procreandi, mererentur amittere dominatum. Hoc pudoris genus, haec erubescendi necessitas certe cum omni homine nascitur et ipsis quodammodo naturae legibus inperatur, ut in hac
Abbreviated transcription (Latin):
de corporis partes: sic et latinus aut ipsum
grecũ poneret: quia et ipsoiam consuetudo
utitur ꝓlatino: uł sicut quidam subcinctoria.
uł sicut alii melius campestria nominarunt.
Ex illo quippe hoc nomen ẽ: qͦd pudenda iu¬
uenes tegebant antiquo more romano: qͣn¬
do nudi exercebantur incampo. Unde cam¬
pestrati appellant᷑ hodieq qui eadem m̃bra
cingendo cooꝑiunt. Quanquã si ea quibꝰ pec¬
catum ẽ tegenda fuerant post peccatũ. ne
tunicis quidem indui debuerunt: s manũ et
os tegere: quia sumendo et uescendo peccaue¬
runt. Quid sibi gͦ uult qͦd accepto ꝓhibito
cibo cũ fuisset p̃cepti facta transgressio:. in illa
membra aspectus intenditur: Quȩ ibi noui¬
tas ignota sentitur. et se compellit aduerti:
quod aꝑtione significatur oculoꝵ: Neq enĩ
eis uł quando ille nomina pecorib et uolu¬
crib imponebat. uł quando illa pulchrũ
lignũ uidit et bonum. oculi non patebant:

Expanded text:
dae corporis partes, sic et latinus aut ipsum dae corporis partes, sic et latinus aut ipsum graecum poneret, quia et ipso iam consuetudo utitur pro latino, uel sicut quidam \'sueeinetoria\' uel sicut alii melius \'campestria\' nominarunt. ex illo quippe hoc nomen est, quod pudenda iuuenes tegebant antiquo more romano, quando nudi exercebantur in campo; unde campestrati appellantur hodicque qui eadem membra cingendo cooperiunt. quamquam si ea, quibus peccatum est, tegenda fuerant post peccatum, ne tunicis quidem indui debuerunt, sed manum et os tegere, quia sumendo et uescendo peccauerunt. quid sibi ergo uult, quod accepto prohibito cibo, cum fuisset praecepti facta transgressio, in illa membra aspectus intenditur? quae ibi nouitas ignota sentitur et se conpellit aduerti ? quod apertione significatur oculorum. neque enim eis, uel quando ille nomina pecoribus et uolucribus inponebat uel quando illa pulchrum lignum uidit et bonum, oculi non patebant,
Abbreviated transcription (Latin):
commixtione masculi et femine nichil pec¬
cadi nascentes trahant. qͦd lauacro regenera¬
tionis expietur: hoc falsum ẽ et hereticũ.
Motum inquit genitalium id est ipsã iuirili¬
tatẽ sine qua non potest ẽẽ cõmixtio. Ad hoc¬
respondemꝰ: et ut uerbo eius utar. uirilita¬
tem sine qua non potest eẽ cõmixtio. Deus
sicut instituit: ut nichil haberet puden¬
dũ. Non enim fas fuit ut eius erubesceret
creatura de sui oꝑe creatoris: s inobedien¬
tia m̃broꝵ. supplicio iusto pͥmis hominib
in obedientib reddita ẽ. De qua erubuert̃.
quando foliis ficulneis pudenda texerunt:
quȩ prius pudenda non fuerunt. Neq enĩ
sibi tunicas ut totũ corpus tegerent post
peccatũ. s subcinctoria consuerunt. Quȩ
non nulli interp̃tes nr̃i minus diligentes.
teginina interp̃tati sunt. Quod quidẽ ue¬
ambiguitas euitari. ut quẽadmodũ grecus pe¬
riromata posuit. quib ñ tegunt᷑ nisipuden¬

Expanded text:
commixtione maseuli et feminae nihil peccommixtione maseuli et feminae nihil peccati nascentes trahant, quod lauacro regenerationis expietur, hoc falsum est et hereticum. Malum, inquit, genitalium, id est ipsam uirilitatem, sine qua non potest esse commixtio, a m et, ut uerbo eius utar, uirilitatem, sine qua non potest esse commixtio, deus sic instituit, ut nihil haberet pudendum. non enim fas fuit ut eius erubesceret creatura de sui opere creatoris; sed inoboedientia membrorum supplicio iusto primis hominibus inoboedientibus reddita est, de qua erubuerunt, quando foliis ficulneis pudenda texerunt, quae prius pudenda non fuerunt. Neque enim sibi tunicas, ut totum corpus tegerent post peccatum, sed succinctoria consuerunt, quae nonnulli interpretes nostri minus diligenter \'tegmina\' interpretati sunt. quod quidem ueambiguitas euitari, ut quemadmodum graecus πεζμβτα posuit, quibus non teguntur nisi puden
Abbreviated transcription (Latin):
et p̾sumptio sp̃s. Iam itaq de cetero uidea¬
mus. quẽad modum postea quã nob̃ calũ¬
niose putauit obicienda quȩ credimꝰ. et fin¬
genda quȩ non credimꝰ. suam ipse uł pela¬
gianoꝵ fidem profiteat᷑ Contrahȩc inquit
nos cotidie disputamus: et idõ nolumꝰ p̃ua¬
ricatorib adhibere consensum: quia nos
dicimus liberum arbitrium in omnib ẽẽ na¬
turalit̾: nec ad ẽ peccato perire potuisse: qͦd
scripturarũ omniũ auctoritate firmat᷑.
Hȩc si quẽadmodũ oportet. non contra dei
grãm diceretis: non consensum p̃uaricato¬
rib adhiberetis: s ur̃m sensum corrige̾tis.
Hinc autẽ quantum potuimꝰ. et quantum
sufficere uisum ẽ: suꝑius disputauimꝰ. Dici¬
mus inquit has quȩ nunc agunt᷑ in orbe
t̃rarum a dõnuptias institutas: nec reos
esse coniuges: s fornicatores. et ad ulteros
condemnandos. Hoc uerum et catholicũ¬
est: sed quod uos hinc uultis efficere. ut de

Expanded text:
et praesumptio spiritus. Iam de cetero itaque uideaet praesumptio spiritus. Iam de cetero itaque uideamus, quemadmodum, posteaquam nobis calumniose putauit obicienda quae credimus et fingenda quae non credimus, suam ipse uel Pelagianorum fidem profiteatur. contra haec, inquit, nos cotidie disputamus et ideo nolumus praeuaricatoribus adhibere consensum, quia nos dicimus liberum arbitrium in omnibus esse naturaliter necAdae peccato perire potuisse, quod omnium scripturarum auctoritate firmatur. haec si quemadmodum oportet non contra dei gratiam diceretis, non consensum praeuaricatoribus adhiberetis, sed uestrum sensum corrigeretis. hinc autem quantum potuimus et quantum sufficere uisum est superius disputauimus. Dicimus, inquit, has, quae nunc aguntur in orbe terrarum, a deo nuptias institutas nec reos esse coniuges, sed fornicatores et adulteros condemnandos. hoc uerum est et catholicum; sed quod uos hinc uultis efficere, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
mittimus: et elemosinarũ sinceritate mun¬
dantur. Neq enim quisq sic desipit. ut dicat
adbaptizatos dominicũ illud non ꝑtinere
p̃ceptum: dimittite et dimittet᷑ uobis: date
et dabitur uobis. Nullus autem in ȩccłia
recte posset ordinari minister. si dixisset
apłs siquis sine peccatoubi ait. siquis sine
crimine ẽ:aut si dixisset nullum peccatũ
habentes. ubi ait. nullum crimen habentes.
Multi quippe baptirati fideles sunt sine
crimine: sine peccato autẽ inhac uita ne¬
minẽ dixerim. quantalibet pelagiani qͥa
hȩc dicimus. aduersum nos inflentur et
dirumpantur insania: non quia peccati
aliquid remanet quod inbaptismate ñ
remittatur: s quia in nobis in huiꝰ uitȩ
infirmitate manentibus cotidie fieri non
quiescunt: quȩ fideliter orantib et mise¬
ricorditer oꝑantib cotidie remittantur.
Hȩc est fidei catholicȩ sanitas: quã sc̃s ubiq
seminat sp̃s. non prauitatis hereticȩ uanitas.

Expanded text:
mittimus, et elemosynarum sinceritate munmittimus, et elemosynarum sinceritate mundantur. neque enim quisque sic desipit, ut dicat ad baptizatos dominicum illud non pertinere praeceptum: dimittite et dimittetur uobis; date et dabituroubis. nullus autem in ecclesia recte posset ordinari minister, si dixisset apostolus: \'si quis sine peccato\',ubi ait: siquis sin e crimine est, aut si dixisset: \'nullum peccatum habentes\', ubi ait: nullum crimen habentes. multi quippe baptizati fideles sunt sine crimine; sine peccato autem in hae uita neminem dixerim, quantalibet Pelagiani, quia haec dicimus, aduersus nos inflentur et disrumpantur insania, non quia peccati aliquid remanet, quod in baptismate non remittatur, sed quia nobis in huius uitae infirmitate manentibus cotidie fieri non quiescunt, quae fideliter orantibus et misericorditer operantibus cotidie remittantur. haec est fidei catholicae sanitas, quam sanctus ubique seminat spiritus, non prauitatis hereticae uanitas
Abbreviated transcription (Latin):
sensionib cum ab eo qͦdlibet uincit᷑ qͦd pla¬
cet: siue cũ ꝑ ignorantiã malũ quasi bonũ
placet. Fiunt autẽ siue operando. siue loqͦn¬
do: siue qͦd facillimũ atq celerrimũ ẽ cogi¬
tando. A quib omnib quis etiã fideliũ glo¬
riabit᷑ castum se habere cor. aut qͥs gloria¬
bitur mundũ se eẽ a peccato: Illud sane
qͦd in oratione sequitur. ꝓpt̾ ipsam dicit᷑:
ne nos inferas intemptationẽ sed libera¬
nos amalo. Unusquisq enĩsicut scriptũ ẽ
temptat᷑ a concupiscentia sua: abstractus et
illectus. De inconcupiscentia cũ conceperit:
parit peccatũ. Hi om̃s concupiscentiȩ partꝰ
et ipsius concupiscentiȩ reatus. antiqui
baptismatis ablutione dimissisunt. Et qͥc¬
quid parit ista concupiscentia. si non sint
illi partus qui non solum peccata uerũ etiã
crimina nuncupant᷑: pacto illo cotidiane
orationis ubi dicimꝰ dimitte nob̾ sicut di¬

Expanded text:
sensionibus, cum ab eo quodlibet uincitur quod plasensionibus, cum ab eo quodlibet uincitur quod placet, siue cum per ignorantiam malum quasi bonum placet. fiunt autem siue operando siue loquendo siue, quod facillimum atque celerrimum est, cogitando. a quibus omnibus quis etiam fidelium gloriabitur castum se habere cor aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato? illud sane, quod in oratione sequitur, propter ipsam dicitur: ne nos inferas in temptationem, sedliberanos amalo. unusquisque enim, sicut scriptum est, temptatur a concupiscentia sua abstractus et inlectus; dein concupiscentia cum conceperit, parit peccatum. Hi omnes concupiscentiae partus et ipsius concupiscentiae reatus antiquus baptismatis ablutione dimissi sunt; et quidquid nunc parit ista concupiscentia, si non sint illi partus, qui non solum peccata., uerum etiam crimina nuncupantur, pacto illo cotidianae orationis, ubi dicimus: dimitte sicut di
Abbreviated transcription (Latin):
piscentiam uł ignorantiam illicite fiunt. di¬
cunt᷑. cogitant᷑. Quȩ transacta etiam reos te¬
nent: si non remittantur. Et ista ipsa carnis
concupiscentia inbaptismo sic dimittitur:
ut quanquam tracta sit anascentib. nichil
noceat renascentibus. Ex quibus tam̃ si fili¬
os carnaliter gignunt. rursus trahitur. rur¬
susq et nocent nascentibus. nisi eadẽ forma
renascentib remittatur. et insit nichil of¬
futura uitȩ future: qm̃ reatus eiꝰ generatio¬
ne tractus. regeneratione dimissus ẽ: et idõ
iam non sit peccatum s uocet᷑. siue qͦd pec¬
cato facta sit. siue qͦd peccandi delectatioẽ
moueat᷑: et si ei uincente delectatione iu¬
sticie non consentiat᷑. Nec ꝓpter ipsam cuiꝰ
iam reatꝰ lauacro regenerationis ab sũptꝰ ẽ
dicunt in oratione baptizati. dimitte nob̃
debita nr̃a sicut et nos dimittimꝰ debitorib
nr̃is: s ꝓpter peccata quȩ fiunt siue eiꝰ con¬

Expanded text:
piscentiam uel ignorantiam inlicite fiunt, dipiscentiam uel ignorantiam inlicite fiunt, dicuntur, cogitantur; quae transacta etiam reos tenent, si non remittantur. et ista ipsa carnis concupiscentia in baptismo sic dimittitur, ut, quamuis tracta sit a nascentibus, nihil noceat renascentibus. cx quibus tamen, si filios carnaliter gignunt, rursus trahitur rursusquc est nocitura nascentibus, nisi eadem forma renascentibus remittatur et insit nihil obfutura uitae futurae, quoniam reatus eius generatione tractus regeneratione dimissus est, et ideo iam non sit peccatum, sed hoc uocetur, siue quod peccato facta sit siue quod peccandi delectatione moueatur, etsi ei uincente delectatione iustitiae non consentiatur. nec propter ipsam, cuius iam reatus lauacro regenerationis absumptus est, dicunt in oratione baptizati: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, sed propter peccata, quae fiunt, siue in eius con
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ indulgentiã peccõꝵ. nec auferre cͥmina
s radere: ut õiũ peccõꝵ radices in malacarne te¬
neant᷑. Qͥs hoc adu̾sꝰ pelagianoᷤᷤ nͥ infideł affir¬
met: Dicimꝰ gͦbaptismũ dare õiũ ĩdulgẽtiã peccoꝵ.
⁊ auferre cͥminañ radẽ: nec ut omniũ peccatoꝵ
radices in mala carne teneant᷑. quasi rasoꝵ in
capite capilloꝵ: unde crescant iterũ resecan¬
da peccata. Nam et istam similitudinẽ comꝑi
suȩ illos adhibere calumniȩ: tanquã hoc nos
sentiamus atq dicamus. Sed de ista concu¬
piscentia carnis falli eos credo uł fallere:cũ
qua necesse ẽ. ut etiam baptiratus et hoc
si diligentissime proficit. et spũ dei agitur. pia
mente confligat. S hȩc etiam si uocat᷑ pecca¬
tum: non utiq quia peccatum ẽ: s quia pec¬
cato facta est sic uocatur. sicut scriptura ma¬
nus cuiusq dicitur: qͦd manus eam fecerit.
Peccata autem sunt: quȩ scđm carnis concu¬

Expanded text:
omnem indulgentiam peccatorum nec auferre crimina, omnem indulgentiam peccatorum nec auferre crimina, sed rarare, ut omnium peccatorum radices in mala carne teneantur. quis hoc aduersus Pelagianos nisi infidelis adfirmet ? dicimus ergo baptisma dare omnium indulgentiam peccatorum et auferre crimina, non rarare nec ut omnium peccatorum radices in mala carne teneantur quasi rasorum in capite capillorum, unde crescant iterum, resecanda peccata. nam et istam similitudinem comperi suae illos adhibere calumniae, tamquam hoc nos sentiamus atque dicamus. Sed de ista concupiscentia carnis falli eos credo uel fallere, cum qua necesse est ut etiam baptizatus — et hoc si diligentissime proficit et spiritu dei agitur — pia mente confligat. sed haec etiamsi uocatur peccatum, non utique quia peccatum est, sed quia peccato facta est, sic uocatur, sicut scriptura manus cuiusque dicitur, quod manus eam fecerit. peccata autem sunt, quae secundum carnis concu
Abbreviated transcription (Latin):
consentiatur carnis concupiscentia remane¬
bit. Quam spũi resistentẽ non habere in car¬
ne mortali ille tantũ homo poduit: qui ñ ꝑ
ipsam adhominesuenit. Et ido apłos quia
homines erant. et corpus quod corrumpit᷑
et ad grauat animam in huiꝰ uitȩ mortalita¬
te portabant. absit ut dicamꝰ. sicut iste ca¬
lumniatur. semꝑ immoderata libidine fu¬
isse pollutos: sed dicimus a consensione pra¬
uarum libidinum liberos: de concupiscen¬
tia tamen carnis quã moderando frenabatd
tanta humilitate et pietate gemuisse: ut op¬
tarent eam non habere potius quã domare.
Proinde iste quod addidit dicere nos xp̃m et
apeccatis liberũ non fuisse. sed carnis necessita¬
te mentitum. et aliis maculatum fuisse delictis.
uiderit a quib audierit. uł in quoꝵ litceris le¬
gerit: qͦd quidẽ fortasse non intellexit: et in
sensus calumniosos malicia fallente conuer¬
tit. Dicunt etiam inquit baptisma ñ dare

Expanded text:
consentiatur carnis concupiscentia remaneconsentiatur carnis concupiscentia remanebit. quam spiritui resistentem non habere in carne mortali ille tantum homo potuit, qui non per ipsam ad homines uenit. et ideo apostolos, quia homines erant et corpus, quod corrumpitur et adgrauat animam, in huius uitae mortalitate portabant, absit ut dicamus, sicut iste calumniatur, semper inmoderata libidine fuisse pollutos, sed dicimus a consensione prauarum libidinum liberos, de concupiscentia tamen carnis, quam moderando frenabant, tanta humilitate et pietate gemuisse, ut optarent eam non habere potius quam domare. Proinde iste quod addidit dicere nos \'Christum et a peccatis liberum non fuisse, sed carnis necessitate mentitum et aliis maculatum fuisse delictis\', uiderit a quibus audierit uel in quorum litteris legerit; quod quidem fortasse non intellexit et in sensus calumniosos malitia fallente conucrtit. Dicunt etiam, inquit, baptisma non dare
Abbreviated transcription (Latin):
nulla consensione id ego ipse cõmitto: qͦ¬
modo dicturus ẽ dñs impiis ñ nouiuos:
quẽ ꝓculdubio latere nichil potest et sicut
dictum ẽ. eum qui non nouerat peccatũ:
qͦd est non fecerat. Neq enim non nouerat:
qͦd arguebat. hisatq huiusmodi in ista scͥp¬
turȩ apłicȩ circũstantia diligenter conside¬
ratis: recte intelligitur apłs non quidẽ se so¬
lũ in sua ꝑsona. uerum etiam alios sub gr̃a
constitutos significasse: sed secũ nondũ in il¬
la constitutos pace ꝑfecta: inqua absorbebi¬
tur mors inuictoriam. De qua post dicit. Si
autẽ xp̃c in uobis: corpus quidẽ mortuũ ẽ
ꝓpter peccatũ: sp̃s autem uita ẽ ꝓpt̃ iusticiã.
Si gͦ sp̃s eius quisuscitauit iħm ex mortuis
uiuificabit et mortalia corpora ur̃a. ꝑ inha¬
bitantẽ spm̃ eius inuobis. Uiuificatis gͥ
mortalibus corporib nr̃is: non solũ ad pec¬
candũ consensio nulla erit: s nec ipsa cui

Expanded text:
nulla consensione id ego ipse committo: qunulla consensione id ego ipse committo: quomodo dicturus est Dominus impiis, Non novi vos ; quem procul dubio latere nihil potest: et sicut dictum est, Eum qui non noverat peccatum ; quod est, Non fecerat: neque enim non noverat quod arguebat? 24. His atque hujusmodi in ista Scripturae apostolicae circumstantia diligenter consideratis, recte intelligitur Apostolus, non quidem se solum in sua persona, verum alios etiam sub gratia constitutos significasse, sed secum nondum in illa constitutos pace perfecta, in qua absorbebitur mors in victoriam . De qua post dicit, Si autem Christus in vobis, corpus quidem mortuum est propter peccatum; spiritus autem vita est propter justitiam. Si ergo Spiritus ejus qui suscitavituiuificabit et mortalia corpora uestra per habitantem spiritum eius in uobis. uiuificatis igitur mortalibus corporibus nostris non solum ad peccandum consensio nulla erit, sed nec ipsa cui non
Abbreviated transcription (Latin):
tormenta ȩt̾̃na redduntur. Liberari gͦ est
a corpore mortis huiꝰ: omni sanato languo¬
re concupiscentiȩ carnis. non ad pęnam
corpus reciꝑe. sed ad głam. Huic loco et
illud satis consonat etiam nos ipsi primi¬
tias habentes sp̃s. et ipsi in nobis met ipsis
ingemiscimꝰ. adoptionem expectantes: re¬
demptionem corporis nr̃i. Nimirũ enim
gemitu isto ingemiscimꝰ: in quodicimꝰ mi¬
ser egohomo quisme liberabit de corpore
mortis huiꝰ. Illud etiam ubi ait qͦd enĩ ope¬
ror ignoro: quid est aliud quam nolo. non¬
approbo. non consentio. ñ facio:
Alioquin contrariũ ẽ hisquȩ suꝑiꝰ dixit. Per
legem enĩ cognitio peccati. Et peccatũ ñ co¬
gnoui: nisi ꝑlegẽ. Et peccatũ ut appareat
peccatũ: ꝑ bonum mͥ oꝑatum ẽ mortem.
Quomͦ enĩ peccatum ꝑlegẽ cognouit. qͦd
ignorat᷑. Quomͦ apparet peccatũ: qͦd igno¬
ratur: Sic gͦ dictum ẽ ignoro. ñ facio. qͥa

Expanded text:
tormenta aeterna redduntur. liberari ergo est tormenta aeterna redduntur. liberari ergo est a corpore mortis huius omni sanato languore concupiscentiae carnis non ad poenam corpus recipere, sed ad gloriam. huic loco et illud satis consonat: etiam etnos ipsi primitias habentes spiritus et i psi in nobismet ipsis ingemescimus adoptionem expectantes, redemptionem corporis nostri. nimirum enim gemitu isto ingemescimus, in quo dicimus: miserego homo! quis me liberabit de corpore mortis huius? illud etiam ubi ait: quod enim operor, ignoro, quid est aliud quam \'noapprobo, non consentio, non facio? Alioquin contrarium est his, quae superius dixit, Per legem cognitio peccati; et, Peccatum non cognovi nisi per legem; et, Peccatum ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. Quomodo enim peccatum per legem cognovit, quod ignorat? quomodo apparet peccatum, quod ignoratur? Sic ergo dictum est, ignoro, Non facio, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ne scilicet consensionem tuam concupis¬
centia sibi uendicet carnis. Et ea quȩ secun¬
tur. eundem sensum magismagisq demon¬
strant. S adhibendus ẽ modus. Uisũ autẽ
aliquando etiam mͥ fuerat. hominẽ sub le¬
ge isto apłi sermone describi: sed uim mͥ fecert̃
postea ista uerba quod ait: nunc autẽ iam
non ego operor illud. Adhoc enimꝑtinet¬
illud quod ait et postea: nulla gͦ condemna¬
tio ẽ nunc. his qui sunt inxp̃o iħu. Et qͥa
non uideo quomͦ dicereo homo sublege. con¬
delector legi dei scd̾m interiorẽ hominẽ. cũ
ipsa delectatio boni qua etiam non consentit
ad malum. non timore pene sed amore iu¬
sticiȩ: hoc est enim condelectari: non nisi
gratiȩ deputanda sit. Nam et illud ubi ait.
quis me liberabit de corpore mortis huiꝰ:
quis negat apłm cum hȩc diceret adhuc
fuisse in corpore mortis huiꝰ : Aquo utiq im¬
pii non liberant᷑: quib eadem corpora ad

Expanded text:
ne scilicet consensionem tuam concupisne scilicet consensionem tuam concupiscentia sibi uindicet carnis. et ea quae sequuntur eundem sensum magis magisque demonstrant; sed adhibendus est modus. Visum autem aliquando etiam mihi fuerat \'hominem sub lege\' isto apostoli sermone describi sed uim mihi postea ista uerba fecerunt, quod ait: nunc autem iam non ego operor illud. ad hoc enim pertinet quod ait et postea: nulla ergo condemnatio est nunc his, qui sunt in Christo Iesu, et quia non uideo quomodo diceret homo sub lege: condelector legi dei secundum interiorem hominem, cum ipsa delectatio boniqua etiam non consentit ad malum non timore poenae, sed amore iustitiae — hoc est enim condelectari — non nisi gratiae deputanda sit. Nam et illud ubi ait: quis me liberabit de corporemortis huius? quis neget apostolum, cum haec diceret, adhuc fuisse in corpore mortis huius? a quo utique impii non liberantur, quibus eadem corpora ad
Abbreviated transcription (Latin):
mente: motione non consensione: et idõ
captiuantem me: quia et in ipsa carne ñ
ẽ aliena natura. s nr̃a. Sicut gͦ exposuit
ipse quid dixerit. scio enĩ quia ñ habitat
inme hoc ẽ incarne meabonũ:sic iam ex
illius expositione hunc locum debemꝰ ac¬
ciꝑe. tanquam dixcrit. captiuantẽ me. hoc
est carnẽ meam in lege peccati: quȩ est
in m̃bris meis. Deinde subiungit: ꝓpt̃ qͦd di¬
cta sunt omnia. Miser ego homo: quis me
liberabit de corpore mortis huiꝰ: Grã der:
ꝑiħm xp̃m dñm nr̃m. Atq in de concludit.
Igitur ipse egomente seruio legi der: carne au¬
tem legi peccati. Carne scilicet legi peccati con¬
cupiscendo: mente autẽ legidi etiam concu¬
piscentiȩ non consentiendo. Nulla gͦ con¬
demnatio est nunc. hisqui sunt in xp̃o iħ u.
Non enĩ damnat᷑. nisi qui concupiscentie car¬
nis consentit ad malũ. Lex enim sp̃s uitȩ in
xp̃o iħu. liberauit te alege peccati et mortis:

Expanded text:
mente, \'motione\', non consensione et ideo mente, \'motione\', non consensione et ideo \'captiuantem me\', quia et in ipsa carne non est aliena natura, sed nostra. sicut ergo exposuit ipse quid dixerit: scio enim quianon habitat in me, hocestin carne mea, bonum, sic etiam ex illius expositione hunc locum debemus accipere, tamquam dixerit: captiuantem me — hoc est \'carnem meam\' — lege peccati. quae est in membris meis. Deinde subiungit propter quod dicta sunt omnia: miser ego homo! quis me liberabit de corpore mortis huius? gratia dei inum nostrum, atque inde concludit: igitur ipse ego menteseruio legidei, carne autem legipeccati, carne scilicet legi peccati concupiscendo, mente autem legi dei eidem concupiscentiae non consentiendo. nulla ergo condemnatio est nunc his, qui suntinChristoIesu. non enim damnatur, nisi qui concupiscentiae carnis consentit ad malum. lex enim spiritus uitae in Christo Icsu liberauit te a lege peccati et mortis,
Abbreviated transcription (Latin):
uolenti facere bonũ: qm̃ michi malũ ad¬
iacet. Illa gͦ bonum ẽ uolenti facere: ad ia¬
cet autẽ malum exconcupiscentia: cui ñ
consentit qui dicit. Iam non ego operor illud.
Aꝑtius autẽ quod sequit᷑ utrunq declarat.
Condelector enim legi dei: scdm interiorẽ
hominẽ. Uideo autẽ aliam legem in m̃bris
meis. repugnantem legimentismeȩ: et cap¬
tiuantẽ me in lege peccati. quȩ ẽ in m̃bris
meis. Sed quod dixit captiuantẽ me. potest
mouere: si nulla consensio ẽ. unde. Propt̃
tria ista. duoscilicet de quib iam disputa¬
uimus quo ait. ego autem carnalis sũ. et
uenundatꝰ sub peccato. et hoc terciũ cap¬
tiuantẽ me in lege peccati quȩ ẽ in m̃bris
meis. potest uideri apłs eum describere. qͥ
sublege adhuc uiuit: nondũ sub grã. S si¬
cut illa duo exposuimꝰ ꝓpt̃ carnẽ adhuc cor¬
ruptibilem dicta: sic et hoc potest intelli¬
gr. Ut captiuantem me dixerit carne non

Expanded text:
uolenti facere bonum, quoniam mihi malum aduolenti facere bonum, quoniam mihi malum adiacet. illa ergo bonum est uolenti facere, adiacet autem malum ex concupiscentia, cui non consentit qui dicit: iam non ego operor illud. Apertius autem quod sequitur utrumque declarat: c o ndelector enim legi dei secundum interiorem hominem, uideo autem aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae et eaptiuantem me in lege peccati, quae est in membris meis. sed quod dixit \'captiuantem me\', potest mouere, si nulla consensio est. unde propter ista tria, duo scilicet, de quibus iam disputauimus, quod ait: ego au tem carnal is su m, et: u enundatus sub peccato, et hoc tertium: captiuantem in lege peccati, quaeest in membris meis, potest uideri apostolus tum describere, qui sub lege adhuc uiuit, nondum sub gratia. sed sicut illa duo exposuimus propter carnem adhuc corruptibilem dicta, sic et hoc potest intellegi, ut \'captiuantem me\' dixerit \'carne\', non
Abbreviated transcription (Latin):
bra sua arma iniquitatis peccato. Nam et
si concupiscit et consentit. et agit. quomͦ ñ
ipse illud oꝑatur. etiam sise operari doleat.
et uinci grauiter ingemiscat: Iam illud qͦd
sequit᷑. nonne unde loquat᷑ aꝑtissime osten¬
dit: Scio enim: quia non habitat in me. hoc¬
ẽ in carne mea bonũ. Si enĩ ñ exponeret ad¬
iungendohoc ẽ in carne mea: aliter fortas¬
se acciperetur qͦd dixit inme. Ac ꝑhoc: uer¬
sat hoc idem repetens et inculcans. Uelle
enĩ adiacet mͥ: ꝑficere autẽ bonum ñ inuenio.
Hoc ẽ enĩ ꝑficere bonũ. ut nec concupiscat hõ.
Inꝑfectum ẽ autẽ bonum quando concupis¬
cit: etiam si concupiscentiȩ non consentit
ad malũ. Non enim qͦd uolo facio bonũ in¬
quit: sed qͦd nolo malũ hoc ago.Si autẽ
qͦd nolo ego hoc facio: iamñ ego operor illud.
sed qͦd habitat in me peccatũ. Id repetiiit
inculcans: et tanquam tardissimos de sõ¬
no excitans. Inuenio gͦ legeminquit mͥ

Expanded text:
bra sua arma iniquitatis peccato. nam si bra sua arma iniquitatis peccato. nam si et concupiscit et consentit et agit, quomodo non ipse illud operatur, etiamsi se operari doleat et uinci grauiter ingemescat? Iam illud quod sequitur nonne unde loquatur apertissime ostendit ? scio enim quia non habitatinme, hocest in carne mea, bonum. si enim non exponeret adiungendo: hoc estin carne mea, aliter fortasse acciperetur quod dixit: in me. ac per hoc uersat hoc idem repetens et inculans: u e 11 e enimadiacetmihi, perficere autem bonum non. hoc est enim perficere bonum, ut nec concupiscat homo; inperfectum est autem bonum, quando concupiscit, etiam si concupiscentiae non consentit ad malum. non enim quod uolo facio bonum, inquit, sed quod nolo malum, hoc ago. si autem quod nolo ego hoc facio, iam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatu 111. id repetiuit inculcans et tamquam tardissimos de somno excitans: inuenio ergo legem, inquit, mihi
Abbreviated transcription (Latin):
spũali dilectione cum carnis affectione sine
consensione confligere: An forte metuimꝰ ea
sed quod odi illud facio: neforte exhis uerbis
quispiam consentire carnis concupiscentiȩ ad
oꝑa mala sc̃m suspicetur apłm: Sed conside¬
randum ẽ quod adiungit. Si autẽ qͦd nolo
hoc facio: consentio legi qm̃ bona ẽ. Magis
enim se dicit legis consentire: quã carnis con¬
cupiscentiȩ. Hanc enim peccati nomine ap¬
pellat. facere gͦ se dixit et operari: non affectu
consentiendi. et implendi: s ipso motu concu¬
piscendi. Hinc gͦ inquit consentio legi: qm̃
bona ẽ. Consentio: quia nolo qͦd ñ uult. De¬
inde dicit. Nunc autem iam non ego operor
illud: s id quod habitat in me peccatũ. Qͥd
est nunc autemꝰ nisi iam nunc sub grã que
liberauit delectationẽ uoluntatis. a consensu
cupiditatis: Non enim melius intelligit᷑ ñ
ego operor: nsi quia ñ consentit erhibere m̃¬

Expanded text:
spirituali delectatione cum carnis affectione sine spirituali delectatione cum carnis affectione sine consensione confligere. 18. An forte metuimus eased quod odi, illud facio: ne forte ex his verbis quispiam consentire carnis concupiscentiae ad opera mala suspicetur Apostolum? Sed considerandum est quod adiungit: si autem quod nolo hoc facio, consentio legi quoniam bona. magis enim se dicit legi consentire quam carnis concupiscentiae — hanc enim peccati nomine appellat —; facere ergo se dixit et operari non affectu consentiendi et inplendi, sed ipso motu concupiscendi. \'hinc ergo\', inquit,\'consentio legi quoniam bona est: consentio, quia nolo quod non uult\'. deinde dicit: nunc autem iam non ego operor illud, sed id quod habitat in me peccatum. quid est \'nunc autem\' nisi \'iam nunc sub gratia, quae liberauit delectationem uoluntatis a consensione cupiditatis\'? non enim melius intellegitur: non ego operor, nisi quia non consentit exhibere mem
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ideo dixit ego autẽ carnalis sũ. quia non¬
dum spũale corpus habebat apłs: sicut
posset dicere. ego autẽ mortalis sũ. Qͦd utiq
non nisi scđm corpus intelligeret᷑ dixisse:
qͦd nondum fuerat in mortalitate uestitũ.
Item qͦd adiunxit uenundatus sub peccato.
ne quisquã eum nondũ redemptũ xpisti
sanguine existimet: etiam hoc scd̾m ilłd
potest intelligiquod ait. Et nospͥmitias
habentes spc̃: et ipsi in nobisinet ipsis
ingemiscimus: adoptionem expectantes. redẽp¬
tionẽ corporis nr̃i. Si enim scđm hoc se dicit
uenundatũ subpeccato. quod adhuc non ẽ
redemptũ a corruptione corpus ciꝰ. uł uenun¬
datum aliquando in prima transgressione
p̃ceptiut haberet corpꝰcorruptibile qͦd aggra¬
uat animã: quid prohibet hic apłm intelli¬
gi dese ipso dicere. quod ita dicit. ut etiã in
ipso possit intelligi. etiam sin sua ꝑsona
non se solum sed om̃s accipi uelit. qͥ se nouert̃

Expanded text:
ergo ideo dixit, Ego autem carnalis sum; quia nonergo ideo dixit, Ego autem carnalis sum; quia nondum spirituale corpus habebat Apostolus. Sicut posset dicere, Ego autem mortalis sum: quod utique non nisi secundum corpus intelligeretur dixisse, quod nondum fuerat immortalitate vestitum. Item quod adjunxit, Venundatus sub peccato: ne quisquam eum nondum redemptum Christi sanguine existimet, etiam hoc secundum illud potest intelligi, quod ait, Et nos primitias habentes spiritus, et ipsi in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri . Si enim secundum hoc se dicit venundatum sub peccato, quod adhuc non est redemptum a corruptione corpus ejus; vel venundatum aliquando in prima transgressione praecepti, ut haberet corpus corruptibile quod aggravat animam : quid prohibet hic Apostolum intelligi de se ipso dicere, quod ita dicit, ut etiam in ipso possit intelligi; etiamsi in sua persona non se solum, sed omnes accipi velit, qui se noverunt
Abbreviated transcription (Latin):
do contra datum p̃ceptum satis apparebat
admissum. Cum autẽ a nescientib trahit᷑
tanquã mortuũ sit latet: donec repugnans
iusticiȩ. malum eiꝰ ꝓhibitione sentiat᷑. Cũ
aliud iubetur atq approbat᷑. aliud delectat
atq dominat᷑ tunc peccatum quodãmͦ in
noticiam nati hominis reuiuiscit. qͦd in no¬
ticia primũ facti hominis aliquando iam ui¬
xerat. S qͦd sequitur nonita expeditum est:
quomͦ de paulo possit intelligi. Scimus enĩ
inquit quia lex spũalis ẽ: ego autẽ carnalis
corpus hoc dicit: Adhuc enim erat incorpo¬
re mortis huiꝰ. nondum facto quod alibi dic̃.
Seminatur corpus animale: surget corpus
spũale. Tunc enim extoto se idest ex utraq
parte qua constat. spualis homo erit: quan¬
do spũale etiam corpuserit. Neq enĩ absur¬
dum ẽ. ut sit milla uita etiam caro spũalis:
si potuit eẽ in hac uita mhis qui ad huc
carnalia sapiunt. etiam sp̃s ẽẽ carnalis. Sic

Expanded text:
do contra datum praeceptum satis apparebat do contra datum praeceptum satis apparebat admissum; cum autem a nascentibus trahitur, tamquam mortuum sit, latet, donec repugnans iustitiae malum eius prohibitione sentiatur, cum aliud iubetur atque adprobatur, aliud delectat atque dominatur; tunc peccatum quodammodo in notitia nati hominis reuiueseit, quod in notitia primum facti hominis aliquando iam uixerat. Sed quod sequitur non ita expeditum est, quomodo de Paulo possit intellegi. scimus enim, inquit, quia lex spiritalis est; ego autem carnalis corpus hoc dicit? adhuc enim erat in corpore mortis huius nondum facto, quod alibi dicit: seminatur corpus animale, surgit corpus spiritale. tune enim extoto se, id est ex utraque parte, qua constat, spiritalis homo erit, quando spiritale etiam corpus erit. neque enim absurdum est, ut sit in illa uita etiam caro spsi potuit esse in hac vita, in his qui adhuc carnalia sapiunt, etiam spiritus ipse carnalis. Sic