comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bat. et pͥstinã ferocitatẽ gladio¬
rũ & lancearũ ad tranquilita¬
tẽ conũtebat. et belli pristinã
nẽ. in pacificos actus arande et co¬
lende t̾re reformabat: Igitur si¬
cuti supraostendimꝰ quoduetus
lex & circuincisio carnalis cessa¬
tura ꝓnunciata est. Ita noue le¬
gis & spiritalis circuincisionis
obseruantia. in pacis obsequio
eluxit: Populus aut̃ inquit qũẽ
ñ nouerã. seruunt mͣ. in obaudi¬
tu auris obaudiuit mͥ propħȩ
e nunciarunt: quis autẽ ppłs qui
dm̃ ignorabat. nisi nr̃. qui retro
dm̃ nesciebamꝰet quis auditu
aurĩb obaudiuit ei. nisi nos.
qͥ relictis idolis. ad dm̃ conũsi
sumꝰ: ⁊ iã isrł. quidõ fuerat
cognitꝰ. qui q ab eo in egẏpto
exaltatus fuerat. et per eryhte¬
riũ pelagus transuectꝰ: quiq̃
ineremo manna cibatus. &.xͣl.
annis ad instar ęt̃nitatis re¬
dactus. nec humanis passio¬
nib contaminatꝰ. aut cibis

Expanded text:
bat, et pristinam ferocitatem gladiobat, et pristinam ferocitatem gladiorum et lancearum ad tranquillitatem convertebat, et belli pristinam xsecutionem in pacificos actus arandae et colendae terrae reformabat. Igitur, sicut supra ostendimus, quod vetus lex et circumcisio carnalis cessatura pronuntiata est, ita et novae legis et spiritalis circumcisionis observantia in pacis obsequia eluxit. Populus enim, inquit, quem non noveram, servivit mihi, in obauditu auris obaudivit mihi. Prophetae annuntiaverunt. Quis autem populus qui deum ignorabat, nisi noster, qui retro deum nesciebamus? et quis in auditu auris audiit ei, nisi nos, qui relictis idolis ad deum conversi sumus? Nam IsraÃ«l, qui deo fuerat cognitus, quique ab eo in Aegypto exaltatus fuerat, et per Erythraeum pelagum transvectus est, quique in eremo manna cibatus XL annis ad instar aeternitatis redactus, nec humanis passionibus contaminatus aut saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
bitur inqͥt suꝑ colles. et uenient
suꝑ eũ õs gentes: & ambulabt̃
multi. et dicent uenite ascenda¬
mus inmontẽ dnũi: et indonũ
dei iacob Non inesau pͥoris fi¬
cidentiũ p̾cisus. ĩplens omne̾ t̾rã
apud danielostensus: deniq ex
hac domodi iacobetiam legem
nouam ꝓcessuram. sequentibꝰ
ũbis adn̾ciat ẽ saias. dicens ex
syon enĩ exi & lex et ũbũ dnĩ
ex ierłm. Et iudicabit int̾ gen¬
tesrid: int̾ nos. qui exgentib
sumus uocati: & concident in¬
quit gladios suos inaratra. et
lanceas suas infalces: et ñ acci¬
piet gens suꝑ gentẽ. gladium:
etiam ñdiscent pugnare: Quid
gͥ intelligunt᷑ aliiquã nos. qui
innoua lege ȩdocti. ista obserua¬
bamus obliterata ueteri legecu¬
iꝰ abolitionẽ futuramactu
predemonstrabat: tiam& uetꝰ
iex ultione gladiis eiundicabat:
et oculũ ꝓoculo eruebat. & uin¬
dicatã inuiriam retribuebat:
Nioua autẽ lex clenĩtiã designa¬

Expanded text:
bitur, inquit, super colles, et venient bitur, inquit, super colles, et venient super illum omnes gentes, et ambulabunt multi et dicent: venite, ascendamus in montem domini et in domum dei Iacob, non in Esau prioris ficidentium praecisus, implens omnem terram, apud Danielem ostensus. Denique ex hac domo dei Iacob etiam legem novam processuram sequentibus verbis annuntiat Esaias, dicens, De Sion enim exiet lex et verbum domini ex Hierusalem, et iudicabit inter gentes, id est inter nos, qui ex gentibus sumus vocati: et concident, inquit, gladios suos in aratra et lanceas suas in falces, et non accipiet gens super gentem gladium, et iam non discent pugnare. Qui igitur intelleguntur alii quam nos, qui nova lege edocti ista observamus, obliterate veteri lege, cuius abolitionem futuram actus ipse demonstrat? Nam vetus lex ultione gladii se vindicabat, et oculum pro oculo eruebat, et vindictam iniuriae retribuebat, nova autem lex clementiam designa
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ dei ꝓuidentia fuit.dandi cir¬
cũcisione̾ isrł insignũ: unͣde di¬
nosci poss cũ ad ue̾nerit tẽpuᷤ.
cũ ꝓmeritis suis supradictis. in
ierłm admitti ꝓ hibentur: qͦd
et quia futurũ erat. ñtiabatur.
et quia factum uidemꝰ. recog¬
noscimꝰ: Sic gͦ circumcisio car¬
nalis. qua temꝑalis erat. inbuta
ẽ. insignũ populo. contirnaer:.
insalutẽ populo obaudientidi
inspinis. circũcidi mini dõ: et
circũcidite preputiũ cordis ur̃i
et alio locodicit: Ecce enĩ dies
ueniunt dic̃ dñs. & disponan
domui uda et domui iacob.
testam̃tũ nouũ. ñ tale quale
dedi patͥb eorũ. in die qua eos
eduxi de terra egypti: Unde in¬
telligimꝰ. & pͥorem circũcisionẽ
tc̃ datã. cessaturã. et nouã legẽ.
ñ talem qualẽ iam dederat pa¬
tͥb ꝓcessuram anñciarisic̃ isaiaᷤᷤ
p̃dicabat dicens quod in noui¬
simis dieb manifestus futu¬
rus eẽt mons anĩ. et domusdi
suꝑ uertices montiũ. et exalta¬

Expanded text:
 dei providentia fuit, dandi circumcisionem IsraÃ«l in signum unde dinosci possent, cum adveniret tempus, quo meritis suis supradictis in Hierusalem admitti prohiberentur; quod et quia futurum erat, nuntiabatur, et quia factum videmus, recognoscimus. Sicut enim circumcisio carnalis, quae temporalis erat, imbuta est in signum in salutem populo obaudienti, din spinis. Circumcidimini Deo, et circumcidite praeputium cordis vestri . Et alio loco dicit: Ecce enim dies veniunt, dicit Dominus, et disponam domui Juda et domui Jacob testamentum novum, non tale quale jam dedi patribus eorum in die quo eos eduxi de terra Aegypti. Unde intelligimus et priorem circumcisionem tunc datam cessaturam, et novam legem, non talem qualem jam dederat patribus processuram, annuntiari, sicut Esaias praedicavit dicens, quod in novissimis diebus manifestus futurus esset mons Domini, et domus Dei super vertices montium: et exalta
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ manifestũ sit. aduenti eiꝰ
et opari debere. noue legis ex¬
hordia: Et in pͥmis definiendũ
est. ñ potuisse cessare legem an¬
tiquã et ꝓpħas. nisi ue nisset is
quiꝑ eandem legem et ꝑeosde̾

Expanded text:
modo manifestum sit adventu ejus et operari debere novae legis exordia; et in primis definiendum est non potuisse cessare legem antiquam et prophetas, nisi venisset is qui per eamdem legem, et per eosdem
Abbreviated transcription (Latin):
tetur noue legis lator. & noui
testam̃ti heres. & nouorũ sa¬
crifitiorũ sacerdos et noue cir¬
cũcisionis purgator. et ȩt̃ni
sabbati cultor. qui legem uete¬
rem cõpes cat. et nouum testa¬
m̃tum statuat ⁊ noua sacri¬
fitia offerat. et cerimonias
antiquas reprimat. & circũ¬
cisionẽ ueterẽ cũ suo sabbato
conpescat.: et nouũ regnũ. qͦd
ñ corru̾patur ad ñciet: nã no
talis cultor. sacrifitiorũ eter¬
norum antistłs. regni et̃ui do¬

Expanded text:
tetur novae legis lator, et novi tetur novae legis lator, et novi testamenti haeres, et novorum sacrificiorum sacerdos, et novae circumcisionis purgator et aeterni sabbati cultor, qui legem veterem compescat, et novum testamentum statuat, et nova sacrificia offerat, et ceremonias antiquas reprimat, et circumcisionem veterem cum suo sibi sabbato compescat, et novum regnum, quod non corrumpatur, adtalis cultor, sacrificiorum aeternorum antistes, regni aeterni
Abbreviated transcription (Latin):
nib ur̃is: ꝯm̃aboriente soleus¬
q in occidentẽ. nom̃ meũ clari¬
ficatumẽ inoĩb gentib dicit
dñs. despiritalib uero sacͥfici¬
is addit dicens: & in omĩ loco.
Sacrifitia munda offerunt᷑
nomini meo dic̃ dnĩs. Igitur
cũ manifestũ sit et sabbatum
teꝑale ostensum & sabbatũ
et̃nũ p̃dicatũ. circũcisionẽ qͦ¬
carnalem predictam. et circũ
quitur. ut precidents tẽꝑe da¬
tis oĩb istis preceptis carnalit̾
populo isrł. suꝑ ueniroe tẽpꝰ
quo legis antiꝗͣ & cerimoni¬
arũ ueterũ prȩcepta cessarent:
et noue legis ꝓmissio. & spiri¬
taliũ sacͥficioꝵ agnito & noui
testam̃ti. pollicitatio suꝑ ueni¬
ret. fulgente nob̃ lumine ex alto¬
qͦdn obif sedebamꝰ intenebris.
et inumbra mortis. detineba¬
m.oriretur Itaq necessitas
nob incumbit: ut qni p̃dicatã
ess& patrib eorum eo temꝑe.
quo eos de terra egypti ꝓdux:
ostendere et ꝓbare debeniꝰ.
tam illam legem ueterẽ ces

Expanded text:
le usque in occidentem nomen meum clarificatum est in omnibus gentibus, dicit dominus. De spiritalibus vero sacrificiis addit dicens, Et in omni loco sacrificia munda offerunt nomini meo, dicit dominus. Igitur cum manifestum sit et sabbatum temporale ostensum et sabbatum aeternum praedictum, circucarnalem praedictam, et circumcquitur, ut praecedenti tempore datis omnibus istis praeceptis carnaliter populo Israel, superveniret tempus quo legis antiquae et caeremoniarum veterum praecepta cessarent, et novae legis promissio et spiritalium sacrificiorum agnitio, et Novi Testamenti pollicitatio superveniret, fulgente nobis lumine ex alto, qui sedebamus in tenebris et in umbra mortis detinebamur . Itaque necessitas nobis incumbit, ut, quoniam praedicatam esset patribus eorum eo tempore quo eos de terra Aegypti produxit, ostendere et probare debeamus tam legem illam veterem cess
Abbreviated transcription (Latin):
plasinator. uniũsarũ gentiũ
sator legem ꝑmoy sen unipo¬
pulo dedisse credatur: ⁊ ñ om̃ibꝰ
attribuisse dicatur: Nisi enim
om̃ib eam dedisset. nullo pac̾¬
to ad eam etiam ꝓselytõ exgen¬
tib accessum habere ꝑmitte¬
ret: s ut congruit bonitatidĩ.
& ȩquitati ip̃siꝰ. ut pote plasma¬
tori generis humanrõib gen¬
tibus eandem legem dedit. quã
certis & statutis temꝑib ob¬
seruari p̾cepit: quando uolu
it. & sicut uoluit: Namq in pͥn¬
cipio mundi ipsius. adȩ & euuȩ
qͦd si contͣ fecissent. morts mo¬
rerentur: quȩ lex eis sufficer&.
si orc̾e custodita. In hac enim
iege adedata. oĩa prȩcepta con¬
dita recognoscimꝰ quȩ postea
pullulauer̃t.data ꝑ moysen:
idẽ diligĩs dñm dm̃ tuũ de to¬
to corde tuo. et ex tora anima

Expanded text:
plasmator, universarum gentium plasmator, universarum gentium sator, legem per Moysen uni populo dedisse credatur, et non omnibus gentibus attribuisse dicatur? Nisi enim omnibus eam dedisset, nullo pacto ad eam etiam proselytos ex gentibus accessum habere permitteret. Sed ut congruit bonitati dei et aequitati ipsius, utpote plasmatoris generis humani, omnibus gentibus eandem legem dedit, quam certis et statutis temporibus observari praecepit, quando voluit, et sicut voluit. Namque in principio mundi, ipsi Adae et Evae quod si contra fecissent, morte morerentur : quae lex eis sufficeret, si esset custodita. In hac enim lege Adae data, omnia praecepta condita recognoscimus quae postea pullulaverunt data per Moysen, id est, Diliges Dominum Deum tuum de toto corde tuo, et e
Abbreviated transcription (Latin):
cris fuit deditꝰ. dicente populo
adaaron: fac nob̃ deos. quinos p̃¬
cedant. quodcũ ex monilib fe¬
minarum. et anulis uiroꝵ au¬
rum abhis eẽt igne c̃flatum.
et ꝓcessisset eis bubulũ caput:
huic figm̾to. uniũsus isrł ab relic¬
to cleo. honorem dederunt. di¬
centes: hi sunt dii quinos eicer̃
de terra egẏpti. signa quȩ poste¬
riorib temꝑib quib reges eiꝰ
imꝑabant. et cum ie roboam uac¬
cas aureas. et lucos colebant: et
baalise mancipabant: unde ꝓba¬
tur. eis semꝑ idolatrie crimine
quib ante deseruiebat adeun¬
dem dm̃ conu̾sus est. aquo isr ł
ut sup̃ memorauimꝰ abscesserat.
Sic nãq populꝰ minor. idest pos¬
terior. populũ maiorẽ suꝑauit:
dũ grã diuinȩ dignationis con¬
sequit᷑. aqua isrł est repudici¬
atus. Igitur gradũ conferamꝰ.
et sũmam questionis ipsiꝰ certiͤ
uneis t̾minemꝰ. Cur. ⁊ enĩ deus.
uniũsitatis conditor. muncli
totius gubernator. homanis

Expanded text:
cris fuit deditus, dicente populo cris fuit deditus, dicente populo ad Aaron, Fac nobis deos, qui nos antecedant. Quod cum ex monilibus femmarum et anulis virorum aurum fuisset igne conflatum et processisset eis bubulum caput, huic figmento universus IsraÃ«l abrelicto deo honorem dederunt, dicentes, Hi sunt dei qui nos eiecerunt de terra Aegypti. Sic namque posterioribus temporibus, quibus reges eis imperabant et cum Hieroboam vaccas aureas et lucos colebant et Bahali se mancipabant. Unde probatur eos semper idololatriae crimine quibus ante deserviebat, ad eundem deum conversus est quo IsraÃ«l, ut supra memoravimus, abscesserat. Sic namque populus minor, id est posterior, populum maiorem superavit, dum gratiam divinae dignationis consequitur, a qua IsraÃ«l est repudiatus. Igitur gradum conferamus, et summam quaestionis ipsius certis lineis determinemus. Cur etenim deus, universitatis conditor, mundi totius gubernator, hominis
Abbreviated transcription (Latin):
et gens ẽ appellatus: ne de noĩs
appellatione. priuilegiũ gr̃ȩ. si¬
bi quis audeat defendere. duos
et enĩ populos et duas gentes
processuras ex unius femine u¬
tero deus destinauit: nec discre¬
uit gr̃am in nominis appellatio¬
ne. s inpartuseditione. ut qͥ pͥor
eẽt de utero ꝓcessurus. minori
subiceretur. idẽ posteriori. Sic
cens deus. duȩ gentes inutero
tuo st̃: et duo populi ex utero
tuo diuidentur: et populꝰ ppłm
suꝑabit: & maior seruiet mino¬
ri. Itaq cũ populꝰ seugentes ui¬
deoꝵ anterior sit tempore. et
maior ꝑ grãm pͥme dignationiᷤ
timo scłi spatio ad eptus noticiã
diuine miserationis: ꝓculdu¬
bio scdm edictũ diuine elocutio¬
nis pͥor maior populꝰ. id est ui¬
daicus seruiat necesse est mino¬
ri:et minor popuł. id ẽ xp̃ianu ͤ.
suꝑ et maiorem: tam et scdm
diuinarũ scͥpturarum memori¬
as. populꝰ iudeoꝵ. idẽ.antiquior.
derelicto deo.idolis deseruiuit:
et diuinitate. derelicta simula¬

Expanded text:
et gens est appellatus, ne de nominis appellatione privilegium gratiae sibi quis audeat defendere. Duos etenim populos et duas gentes processuras ex unius feminae utero deus destinavit, nec discrevit gratia in nominis appellatione, sed in partus editione, ut, qui prior esset de utero processurus, minori subiceretur, id est posteriori. Sic locutus est: Duae gentes in utero tuo sunt, et duo populi de ventre tuo dividentur, et populus populum superabit, et maior serviet minori. Itaque cum populus seu gens Iudaeorum anterior sit tempore et maior per gratiam primae dignationis timo saeculi spatio adeptus notitiam divinae miserationis, procul dubio per edictum divinae elocutionis prior et maior populus, id est Iudaicus, serviat necesse est minori, et minor populus, id est Christianus, superet maiorem. Nam et secundum divinarum scripturarum memorias populus Iudaeorum, id est antiquior, derelicto deo idolis deservivit et divinitate abrelicta simula
Abbreviated transcription (Latin):
dñs om̃ps ⁊in omi ioco offerunt᷑
sacrifitia munda nomini meo:
Item inpsalmis dauid. Afferte de¬
mino parͥe gentiũ: Indubitate.
qͦd ĩ omnẽ t̃ramexire habebat
pdicatio apłoꝵ. Afferte dõ cla¬
ritat̾e et honorem: a fferte dño
sacͥficium nõi eiꝰ. Tollite hostiã.
& introite in atria eiꝰ. Namq
qͦd ñ terrenis sacͥficiis. s spirita¬
lib deo litandũ sit. ita legimꝰ
crificia deo sacrifitium laudis.
& redde altissimo uota tua. Sic
itaq sacͥfitia spiritalia laudis
de signant᷑. &. cor contͥbulatum.
acceptabile sacrifitiũ dõ de¬
monstrat᷑. Itaq qͦ mͦ carnalia
sacrifitia reꝓbata intelligun¬
tur. de qͥb &. isaias loqͥtur di¬
cens: Quõ inͥ multitudinẽ sa¬

Expanded text:
ns. Et in omni loco offeruntur sacrificia munda nomini meo . Item in Psalmis David dicit: Adferte Deo, patriae gentium . Indubitate quod in omnem terram exire habebat praedicatio Apostolorum. Adferte Deo claritatem et honorem, adferte Deo sacrificia nominis ejus. Tollite hostias, et introite in atria ejus . Namque quod non terrenis sacrificiis, sed spiritalibus Deo litandum sit, ita legimuscrifica Deo sacrificium laudis, et redde altissimo vota tua. Sic itaque sacrificia spiritalia laudis designantur, et cor contribulatum acceptabile sacrificium deo demonstratur. Itaque quomodo carnalia sacrificia reprobata intelleguntur, de quibus et Esaias loquitur dicens, Quo mihi multitudinem sa
Abbreviated transcription (Latin):
ppłs. uidens exemplũ istud. in lu¬
cis filio iam cęlebratũ. darienim
habebat circrucisio s insignũ:
unde isrł in nouissimo temꝑe
dinosci haber&. quando scdm
sua merita inscãm ciuitatẽ in¬
pharũ dicentiũ. t̾ra ur̃a deser¬
et subuersa apopulis extraneiᷤ
derelinquetur filia syon. ut ca
sequens sermo ꝓpħȩ exꝓbrat e¬
is dicens filios genui et exalta
extenderitis manus uras. auer¬
tam faciam meã auob̃ & simł¬
tiplicaueritis p̾ces. ñ exaudiã
uos: Manꝰ enĩ ur̃e sanguine

Expanded text:
populus, videns exemplum istud in dupopulus, videns exemplum istud in ducis filio iam celebratum. Dari enim habebat circumcisio, sed in signum, unde IsraÃ«l in novissimo tempore dinosci haberet, quando secundum sua merita in sanctam civitatem inophetarum dicentium: Terra vestra deseret subuersa a populis extraneis derelinquetur filia Sion, ut tabsequens sermo prophetae exprobrat eis dicens: Filios generavi et exalextenderitis manus, avertam faciem meam a vobis: et si multiplicaveritis preces, non exaudiam vos: manus eni
Abbreviated transcription (Latin):
arche. incircumeisi fuerunt ut
melchisedec h: qui ipsi abrahe iã
circiunciso. reuertenti de prȩlio.
panẽ et uinum obtulit incir¬
cumcisus. Sedet inquii filius
moysi cum abangelo prefoca¬
tus fiuss. si non seffora mat᷑ eiꝰ.
calculo preputium infantis cir¬
prȩputium carnis qͥs noncir¬
cumciderit. Q ideo si salutem
circumcisio omĩ mͦ a fferet:
etiam ipsi moyses infilio suo
ñ int̾misisset. quo minus octa¬
uadie eũ circũcideret: quando
constet seffõram coactam aban¬
gelo id fecisse initinere. Consi¬
deremꝰ itaq quod non potue¬
rit unius infantis coacta cir¬
cuncisio omĩ populo prȩscri¬
bere. et quasi legem huiꝰ prȩ¬
cepti con dere insalutem.¬
r lam ꝑ uidens deus. qͦd hanc cir¬
cũcisionẽ insignũ. non in salu¬
tem eẽt daturus populo isi ł:
ie circo filiũ moy si. ducis futu¬
rianstigat circũcids ut cũ ce¬
piss ꝑ eum ppło dare p̃ceptu
circũcisionis: non aspernaret᷑

Expanded text:
archae incircumcisi fuerunt, ut archae incircumcisi fuerunt, ut Melchisedech, qui ipsi Abrahae jam circumciso, revertenti de praelio, panem et vinum obtulit incircumcisus. Sed et filius, inquit, Moysi tum ab angelo praefocatus fuisset, si non Seffora mater ejus calculo praeputium infantis cirpraeputium carnis quis non circumciderit. Et ideo si salutem circumcisio omni modo adferret, etiam ipse Moyses in filio suo non intermisisset, quominus octava die circumcideret eum, quando constet Sefforam coactam ab angelo id fecisse in itinere. Consideremus itaque quod non potuerit unius infantis coacta circumcisio omni populo praescribere, et quasi legem hujus praecepti condere. Nam providens deus quod hanc circumcisionem in signum, non in salutem, esset daturus populo IsraÃ«l, idcirco filium Moysi, ducis futuri, instigat circumcidi, ut, cum coepisset per eum populo dare praeceptum circumcisionis, non aspernaretur
Abbreviated transcription (Latin):
cũ neq circũcisũ. neq sabbatitan¬
tem deus adã instituerit: conse¬
quent̾ quoq sobolem eiꝰ abel
offerentem sibi sacrifitia incir¬
cũcisum. Nec sabbatuante̾ lau¬
dauit acceptõ ferensqͤ offere¬
bat et insimplicitate cordifet
reꝑbans sacrificiũ fr̃is eiꝰ cain:
qͥ quod offerebat. Nou recte diui¬
debat. Noe qͦ incircu̾eisũ ds.
et non sabbaturantẽ: de diluiuo
ub̃auit: Nã et enoch iustũ. nͦ
circumcisum nec sabbatuantẽ
de hoc mundo transtulit: qͥ nec¬
dũ mortẽ gustauit. ut ȩ̃t̃nitatiꝰ
candidatos. iam nob̃ ostendera
do posse placere: melchi sedech
qͦͣ sũmi dĩ sacerdos. in circu̾̃cisuᷤ
⁊ ñ sabbatirans. ad sacerdotium
cłi electꝰ est ꝓbatus: et loth fr̃
abrahe: qui ꝓmeritis iusticiȩ
sue. sine legis obseruatione. de
sodomitarum incendio sit li
quã circ̃cidere t᷑: Nec tñ sabba¬
tirauit: acceperat enĩ circũci
uam: deniq sequentes patri¬

Expanded text:
cum neque circumcisum neque sabbatizancum neque circumcisum neque sabbatizantem Deus Adam instituerit, consequenter quoque sobolem ejus Abel offerentem sibi sacrificia, incircumcisum nec sabbatizantem laudavit, accepto ferens quae offerebat in simplicitate cordis, et reprobans sacrificium fratris ejus Cain, qui non offerebat, non recte dividebat . Noe quoque incircumcisum Deus, et non sabbatizantem, de diluvio liberavit. Nam et Enoch iustissimum, non circumcisum nec sabbatizantem, de hoc mundo transtulit, qui necdum mortem gustavit, ut aeternitatis candidatus iam nobis ostenderet Deo posse placere. Melchisedech quoque summi Dei sacerdos incircumcisus, et non sabbatizans, ad sacerdotium Dei allectus est. Probat et Loth frater Abrahae, quod pro meritis justitiae suae sine legis observatione de Sodomitarum incendio sit libquam circumcideretur, nec tamen sabbatizavit. Acceperat enim circumcisvam. Denique sequentes Patri
Abbreviated transcription (Latin):
certis temꝑib reformatanr. ut
ñ ad moy sei legẽ ita ad tendamiꝰ.
quasi ad pͥncipalem lege̾: s ad sub¬
sequentẽ. quã certo temꝑe d̃s in
gentib ex hibuit. et reꝑmissã
ꝑpropħas.⁊ in meliꝰ reformauit.
et p̾monuit futura̾ut sicuti cer¬
to temꝑe dataest lex ꝑ moy sen:
ita temꝑalit᷑ obseruata et custo¬
dita credatur. tlec ad imnamꝰ hanc
dei potestatem ꝓtemꝑũ condi¬
tione. legis precepta reforman¬
tem. in honunis salutem. deniq
qui contendit. et sabbatũ ad hoc
obseruandũ. quasi salutis me¬
dellam. et circũcisionẽ octaua
die ꝓpt̾ mortis cõminationẽ. do¬
ceat inpreteritũ iustos sabbapti¬
rasse aut circũcidisse: et sic ami¬
cos dĩ effectos Nam si circũcisio
purgat hoiẽm ds adam in circũ¬
cisum cũ faceret. cur eũ ñcircũ¬
cidit uł postea quã deliquit. si
purgat circũcisio certe in parady¬
so constituens eũ in circũcisũ co¬
lonũ paradiso prȩfecit. Igitur

Expanded text:
certis temporibus reformatam; ut non jam ad Moysi legem ita attendamus, quasi ad principalem legem, sed ad subsequentem, quam certo tempore Deus et gentibus exhibuit, et repromissam per prophetas in melius reformavit, et praemonuit futurum ut, sicuti certo tempore data est lex per Moysen, ita temporaliter observata et custodita credatur: nec adimamus hanc Dei potestatem, pro temporum conditione legis praecepta reformantem in hominis salutem. Denique, qui contendit et sabbatum adhuc observandum quasi salutis medelam, circumcisionem octavi diei propter mortis comminationem, doceat in praeteritum justos sabbatizasse aut circumcidisse, et sic amicos Dei effectos. Nam, si circumcisio purgat hominem, Deus Adam incircumcisum cum faceret, cur eum non circumcidit, vel posteaquam deliquit, si purgat circumcisio? Certe in paradiso constituens eum incircumcisum, colonum paradisi praefecit. Igitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ra li& pͥmordiali dei lege. quã
marboris fructu obseruari ds
sanxerat oĩa precepta legis poste¬
rioris specialit̾ indita fuisse cͦg¬
noscimꝰ. quȩ suis temꝑib edita
germinauert̃. eius demẽ enim
postea suꝑ ducere legem: qͥ ante
p̾miserat preceptum. Qm̃et ip¬
sius ẽ erudire postea: qͥ antea iꝰ¬
tos formare instituerat: Quide¬
nim mirũ. si is auget disciplinã.
qui instituit: si is ꝑficit qͥ cepit:
et apatrib custodiebatur. inta
bulis lapideis legem fuisse con
iustus inuentuł. si nulla natura¬
lis legis iustitia p̃cedebat᷑. unde
abrahã dĩ amicꝰ deputatꝰ: si ñ de
ȩqͥtate et iustitialegis naturalis:
Unde melchisedech sacerdos dĩ sũ¬
mi ñcupatus: si nonante leuiti¬
ce legis sacerdotium. leuite fue¬
runt. qui sacrifitia deo offere¬
bant: Sic et enim post supra scͥp¬
tos patͥarchas. data ẽ. lex moysi:
Eotẽꝑe postea quã ab egypto ex¬
moysi data ẽ lex unde intelligi¬

Expanded text:
rali et primordiali dei lege, quam rali et primordiali dei lege, quam in arboris fructu observari deus sanxerat, omnia praecepta legis posterioris specialiter indita fuisse cognoscimus, quae suis temporibus edita germinaverunt. Eiusdem est enim postea superducere legem qui ante praemiserat praeceptum, quoniam et ipsius est erudire postea qui antea iustos formare instituerat. Quid enim mirum, si is auget disciplinam qui instituit, si is proficit qui coepit? et a patribus custodiebatur. Nabulis lapideis legem fuisse contjustus inventus , si non illum naturalis legis justitia praecedebat? unde Abraham amicus Dei deputatus , si non de aequitate et justitiae legis naturalis? unde Melchisedech sacerdos Dei summi nuncupatus, si non ante Leviticae legis sacerdotium Levitae fuerunt, qui sacrificia Deo offerebant? Sic enim post supra scriptos patriarchas data lex est Moysi eo tempore posteaquam ab Aegypto exae data est lex. Unde intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
beris. non fraudaueris. ñ falsũ
testimonium dices: honora pa¬
trem tuũ. & matrem tuã: et ali¬
enũ ñ concupisces primordia¬
lis enim lex. data ẽ. ade et eue
in paradyso: quasi matrix õĩũ
prȩceptorumdĩ. deniq si dñm
dĩ suũ dilexissent. contͣ prȩcep¬
tum eiꝰ ñ fecissent. si ꝑximũ dili¬
gerent. id est semet ipsos ꝑsua¬
sioni serpentis non credilissent:
atq ita insemet ipsos homicidi¬
um nͥ cõ misissent. excedendo de
inmortalitatẽ facientes contra
dĩ p̃ceptum: a furto qͦ abst inuis¬
sent: si de fructuarboris ñ dande¬
gustassent. Nec a conspectu dnĩ
cłi sui sub arbore delitiscereges¬
tissent: nec falsũ as seueranti
diabolo. m̾dacii particeps effice¬
rentur. credendo ei quod simileᷤᷤ
di ẽẽnt futurratq ita nec dnm̃
offendissent ut patrem qͥ eos de
t̃rae limo quasi ex itero matris
figurauerat: si alienũ n ꝯcupis¬
centes defructu allicito nͣ de¬
gustassent. Igitur in hac gene¬

Expanded text:
Non furaberis, Falsum testimonium non dices, Honora patrem tuum et matrem, et, Alienum non concupisces. Primordialis enim lex est data Adae et Evae in paradiso, quasi matrix omnium praeceptorum dei. Denique si dominum deum suum dilexissent, contra praeceptum eius non fecissent; si proximum diligerent, id est semetipsos, persuasioni serpentis non credidissent, atque ita in semetipsos homicidium non commisissent, excidendo de immortalitate, faciendo contra dei praeceptum; a furto quoque abstinuissent, si de fructu arboris clam non degustassent, nec a conspectu domini dei sui sub arbore delitescere gestissent, nec falsum asseveranti diabolo participes efficerentur, credendo ei quod similes dei essent futuri, atque ita nec deum offendissent, ut patrem, qui eos de limo terrae quasi ex utero matris figuraverat; si alienum non concupissent, de fructu inlicito non degustassent. Igitur in hac gene
Abbreviated transcription (Latin):
roxime accidit: disputatio
habita ẽ. cristiano et ꝓseli¬
to iudeo: altͣnis uicib contentio¬
so fune. ut̾q diẽ in uesꝑam tra¬
xert̃. Obstrepentib etiam qͥb¬
dam expartib singłoꝵ nubi¬
lo qͦdã ueritas obumbratꝰ pla¬
cuit gͦ. ut quod ꝑ concentum
disputationis. minꝰ plene po¬
tis lectionib. stilo q̃ͤstiones prȩ¬
tractatas terminare. Nã occasio
qͥdem defendendi etiam genti¬
it p̾rogatiuã: qd̾ sibi undica¬
re clĩ legẽ instituerit hõ exgen¬
tib. Nlec de ꝓsapia isrł litũ iu¬
deus. hoc enimsat ẽ posse gen¬
tes admitti addi legẽ. ne isrł ad¬
hoc suꝑbiat. qͦd gentes uelut stil¬
licidium de urceo. aut puluis
exarea de putent᷑. quãꝗͣ. habe¬
amꝰ ipsũ dm̃ idoneũ pollicita¬
torem et fidelẽ sponsorem: qui abͣ¬
he ꝓmiserit. quod insemine eiꝰ.
benedicerentur õs nationes t̃re:
et quod ex itero rebeccȩ duo po

Expanded text:
roxime accidit, disputatio habita est Christiano et proselyto Iudaeo. Alternis vicibus contentioso fune uterque diem in vesperam traxerunt. Obstrepentibus etiam quibusdam ex partibus singulorum nubilo quodam veritas obumbrabatur. Placuit ergo, quod per concentum disputationis minus plene poet lectionibus stilo quaestiones retractatas terminare. Nam occasio quidem defendendi etiam gentihinc praerogativam, quod sibi vindicare dei legem instituerit homo ex gentibus nec de prosapia IsraÃ«litÃ»m Iudaeus. Hoc enim sat est, posse gentes admitti ad dei legem, ne IsraÃ«l adhuc superbiat quod gentes velut stillicidium situlae aut pulvis ex area deputentur. Quamquam habeamus ipsum deum idoneum pollicitatorem et fidelem sponsorem, qui Abrahae promiserit quod in semine eius benedicerentur omnes nationes terrae, et quod ex utero Rebeccae duo
Abbreviated transcription (Latin):
patitur: dum tangitur. dũ de¬
cerpitur. dum deducitur. dũ ef¬
fingitur. Recogita. totũ illi
dm̃ occupatũ accedit c̃ manu.
sensu opere. consilio. Sapientia.
ꝓuidentia: et ipsa inprimis af¬
fectione. quȩ liniamenta dicta¬
bat. Quodcũq enĩ limus expri¬
mebatur xp̃s cogitabatur. ho¬
mo futuriis: quod & limus et
sermo.caro quod de terra t unc:
sic enim prȩfatio patͥs ad filiũ.
faciamꝰ hominem ad imaginẽ
⁊ similitudinẽ nr̃am. & fecit
hominẽ ds̃. Idutiq quod finx̃.
ad imaginẽ dĩ fecit illum: sci¬
licet et xp̃met sermo enĩ deuᷤ:
qͥ ineffigie dei constitutꝰ. non
rapina existimauit paria deo
Ita limus ille iamt̾ẽ imaginẽ
induens xp̃i futuri incarne. ñ
tantũ dĩ opus erat:ͥ s et pignuᷤ.
quo nẽ facit ad infuscandam
originẽ carnis. nom̃ terrȩ uen¬
tilare: ut sordentis. ut iacentis
elem̾ti. & si alia materia exclu

Expanded text:
patitur, dum tangitur, dum depatitur, dum tangitur, dum decerpitur, dam deducitur, dum effingitur. recogita totum illi deum occupatum ac deditum, manu sensu opere consilio sapientia prouidentia et ipsa inprimis adfectione, quae liniamenta ducebat. quodcumque enim limus exprimebatur, Christus cogitabatur, homo futurus, quod et limus, et caro sermo, quod et terra tunc. sic enim praefatio patris ad filium: minem ad imaginem et similitudinem nostram. Et fecit hominem Deus. Id utique quod finxit, ad imaginem Dei fecit illum, scilicet Christi. Et Sermo enim Deus, qui in effigie Dei constitutus, non rapinam existimavit pariari Deo. Ita limus ille, jam tunc imaginem induens Christi futuri in carne, non tantum Dei opus erat, sed et pignus. Quo nunc facit, ad infuscandam originem carnis, nomen terrae ventilare, ut sordentis, ut jacentis elementi? cum etsi alia materia exclu
Abbreviated transcription (Latin):
perio. et sola uocali potestate.
uniu̾sa ꝓcesserant: contra. hõ
ut dñs eorum. in hoc ab ipso d̾o
extructus est: ut dñs ẽẽ pos¬
occupauit: et finxit deus hõiẽ¬
de limo terre. Iam homo: qͥ ad¬
huc linius. et insufflauit infa¬
ciem eius flatum uite: et in¬
factus est homo id est limus.
animã uiuã. et posuit deus
hoiẽm quẽ fuxit in paradiso.
adeo homo figm̃tũ pͥmo de hine
totꝰ hoc eo conm̃darimuti qͥd¬
qͥd omĩno homini ado ꝓspec̃¬
tum atq promissum᷑ est: ñ
solũ aĩe uerum et carnis sci¬
as debitumut si non ex consor¬
tio generis: certe ex priuile¬
gio nominis: ꝑ sequar itaq
ꝓpositumꝰ sitam̃ tantum po¬
sim carnium dicare: quantũ
contulit ille quia eam fecit.
iam tunc głantem: qͦd illa pussil
satis beatus. et si solum mͦ contac̃¬
tus. quid enĩsinullo amplius
res agebatur. quod ista materi¬
a extruebatur Itaq tociens
honoratur: quotiens manus dĩ

Expanded text:
perio et sola uocali potestate perio et sola uocali potestate uniuersa processerant, contra homo, ut dominus eorum, in hoc ab ipso deo extructus est. ut dominus esse posoccupauit: et finxit deus hominem, limum de terra, - iam homo, qui adhuc limus — et insufflauit lauit in faciem eius flatum uitae, et factus est homo, id est limus, in animam uiuam, et posuit deus hominem, quem finxit, in paradiso. adeo homo figmentum primo, dehinc totus. hoc eo commendarim, uti quicquid omnino homini a deo prospectum atque promissum est non soli animae uerum et carni scias debitum, ut si non ex consortio generis, certe uel ex priuilegio nominis. Persequar itaque propositum, si tamen tantum possim carni uindicare, quantum contulit illi qui eam fecit, iam tunc gloriantem, quod illa pusillsatis beatus etsi solummodo contactus. quid enim, si nullo amplius res, agebatur quae ista materia extruebatur. itaque totiens honoratur, quotiens manus dei
Abbreviated transcription (Latin):
res.nichil oꝑis noneiꝰ est: qui
passus est esse. bene autem:
quod & plures et duriores que¬
q doctrine. totam hominis
figurationem deo nr̃o credt̃
quantꝰ hic sit satis nostrqui
unicum credidisti. incipiat
iam tͥ caro placere:cuiꝰ arti¬
fex natus est s et mundꝰ iste
inquis. dei opus est: et tam̃ p̃¬
terit habitus mundi huius:
circo restitutio mundi p̃iu¬
dicabitur. qu̾a dei opus est
et utiq siuniũsitas in refor¬
mabilis post decessum: quid
portio: plane. si portio uniũsi¬
tati ad equatur. ad tlistantiaᷤᷤ
enĩ ꝓuocamur: pͥmo quidem.
qͦd omĩa sermone dĩ factast̾.
Et sine illo nichil: caro autẽ
et sermone di constitit. ꝓpt̾
formã. ne quid sine sermone:
faciamus enim hoĩem ante
prȩmisit. & ampliꝰ manus. ꝓp¬
ter prelationem: ne uniu̾sita¬
ti conpararet᷑: Et fuixit in qͥt
d̾s hominẽ magne sine dubio
bant: cui mox adeo ad dicta st̃.
Merito gͥ ut famula. iussu et im¬

Expanded text:
res. nihil operis non est eius, qui res. nihil operis non est eius, qui passus est esse. bene autem, quod et plures et clariores quaeque doctrinae totam hominis figulationem deo nostro cedunt. quantus hic sit, satis nosti qui unicum credidisti. incipiat iam tibi caro placere, cuius artifex tantus est. sed et mundus\', inquis, \'dei opus est, et tamen praeterit habitus huius eireo restitutio mundi praeiudicabitur quia dei opus est. Et utique si universitas inreformabilis post decessum, quid portio? Plane, si portio universitati adaequatur. Ad distantiam enim provocamus. Primo quidem, quod omnia sermone dei facta sunt, et sine illo nihil. Caro autem et sermone dei constitit propter formam, ne quid sine sermone. faciamus enim hominem ante praemisit - et amplius manu propter praelationem, ne uniuersitati compararetur: et finxit, inquit, deus hominem. magnae sine dubio bant, cui mox a deo addicta sunt. merito igitur, ut famula, iussu et im
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunib ad huc sensib sapi¬
unt: et dubii et simplices ꝑe
os deni sensib denuo inquie¬
tantur. & ubiq̃. pͥmus iste in
uos aries temꝑatur: quo carniᷤ
conditioꝰ quassatus. necessa¬
rio et anobis carnis pͥmũ con¬
ditio munitur: uituperatio¬
nem laudatione depellẽsata
nos rethoricari quoq ꝓuocant
heretiersicut etiam philoso¬
et friuolũ istud corpusculũ:
qͦd nullum deniq apellare
ñ horrent. & siangeloꝵ fuiss
operatio. ut menandro et mar¬
co placet: et sugne alicuiꝰ ex¬
tractio ȩque angeli. ut appel¬
les docet: sufficeret ad aucto¬
ritatem carnis secunde. diui¬
nitatis patrociniũ. angłos
post dm̃ nouimꝰ. iã nc̃ quis¬
qͥs ille sũmus. deus. heretici.
cuius q est: non in merito
ab ipso quoq deducerẽ carniᷤ
dignitatem aquo uoluntas
ꝓducende eiꝰ ad fuisset: utiq
enĩ ꝓhibuisset fieri quãfi¬
eri scisset. si fieri noluisset.ita¬
q et scd̾m illos: eque caro. di

Expanded text:
communibus adhuc sensibus sapicommunibus adhuc sensibus sapiunt et dubii et simplices per eosdem sensus denuo inquietantur et ubique in primis iste in nos aries temperatur, quo carnis condicio quassatur, necessario et a nobis carnis primum condicio munietur, uitupera.tione laudatione depulsa. ita nos rhetoricari quoque prouocant haeretici, sicut etiam philosoet frioulu istud corpusculum, quod malum denique appellare non horrent, etsi angelorum fuisset operatio, ut Menandro et Marco placet, etsi ignei alicuius extructio aeque angeli, ut Appelles docet, sufficeret ad auctoritatem carnis secundae diuinitatis patrocinium. angelos post deum nouimus. iam nunc quisquis ille summus deus haeretici cuiusque est, non inmerito ab ipso quoque deducerem carnis dignitatem, a quo uoluntas producendae ei adfuisset utique enim prohibuisset fieri quam fieri scisset, si fieri noluisset. ita et secundum illos aeque caro dei
Abbreviated transcription (Latin):
toͬmali quid. omĩno de nichi¬
lo: & utiq redibentib eã igni¬
b et undis. et aluis ferarũ.
et ru̾inis alitum. et retibus pi ᷤ¬
cium & ipsorum temꝑũ ꝓpria
gula : ad eo ne autẽ eadem spe¬
rabitur. quȩ int̾eidit᷑. ut clau¬
dus. ut luscus. et cecus. et leꝑ¬
sus. & pamliticus. reuertant᷑
ut redisse ñ libeat ad pristinũ
integri⁊ut iterum talia pati
timeant: Quid tum de conseq̃n¬
ciis carnis:rursis ne omĩa
necessariaret in pͥmis. pabula
atq potacula:et pulmonib
nõtandũ. et intestinis estuan¬
dum. et pudendis nonpuden
ra et febris et podagra. et morᷤ
reexpect̾anda minirum hȩc e¬
runt uota carnis recuperan¬
dȩ: iterum cupere de ea eua¬
dere: et nos quidem hec ali¬
quanto honestius ꝓstili pu¬
dore.ceterum quañtũ erant
spurcilo qui liceat illoꝵ in
congressib ex piri tam & hui¬
corum quã hereticorum Igit᷑
qm̃ et rudes quiq petras de

Expanded text:
to; in aliquid omnino de nihito; in aliquid omnino de nihilo, et utique rehibentibus eam ignibus et undis et aluis ferarum et rumis alitum et lactibus piscium et ipsorum temporum propria gola? adeone autem eadem sperabitur quae intercidit, ut claudus . et luscus caecus et leprosus et paralyticus reuertantur, ut redisse non libeat ad pristinum ? an integri, ut iterum talia pati timeant? quid tum de consequentiis carnis? rursusne omnia necessaria illi et inprimis pabula atque potacula? et pulmonibus halandum et intestinis aestuandum et pudendis non pudenra et febris et podagra ? et mors redoptanda? nimirum haec erunt nota carnis recuperandae. iterum cupere de ea euadere\'. et nos quidem haec aliquanto honestius pro stili pudore. ceterum quantum etiam spurciloquio liceat illorum. in congressibus experiri est tam ethnicorum quam haereticorum.\' Igitur quoniam et rudes quique de
Abbreviated transcription (Latin):
tur: quia nuda & aꝑta et om̃ib
nota difiniunt. Ratio autẽ di¬
uina. in medulla est: non insuꝑ¬
fitie: plerumq emulaminifestiͤ.
itaq heretici inde statim incipi¬
unt. et inde prestruunt. dehinc
et instruunt. iinde sciunt fa¬
cile capim̃tes: de comunione
fauorabili sensur:. analiud. pri¬
us uel magis audias abheretico
qu̾a ab & nico. et nonꝓtinus &
ñ ubiqͣuie. conuiciũ carnis. in
originem. inmateriã. incasũ.
in omnẽ exitũ eiꝰ. in munda
apͥmordio ex fecibus terre in¬
mundioris de inceps ex sẽmineᷤ
suilimoꝰ friuole. in firme. cri¬
post totũ ignobilitatis elogiũ
caduce in originẽ terre. et cada¬
ueris nomen: et de isto quoq
nomune periture. innullum
inde iam nom̃r. in omnis iã
uocabulum  bortem: hanc¬
neergo uir sapiens. et uisui.
et contactui. et recordatui tuo
ereptam. per suadere uis. qd̃
se receptura quando  ł uesit
in integrũ de corrupto: inso¬
lidũ de cͤasso: inplenũ de inani¬

Expanded text:
tur, quia nuda et aperta et omnibus tur, quia nuda et aperta et omnibus nota definiunt. Ratio autem divina in medulla est, non in superficie, et plerumque aemula manifestis. Itaque haeretici inde statim incipiunt, et inde praestruunt, dehinc interstruunt, u:nd. sciunt facile capi mentes, de communione fauorabili sensuum. an aliud prius uel magis audias ab haeretico quam ab ethnico? et non protinus et non ubique conuicium carnis, in originem, in materiam, in casum, in omnem exitum eius, inmundae a primordio ex faecibus terrae, inmundioris deinceps ex seminis sui limo. friuolae infirmae cripost totum ignobilitatis elogium caducae in originem, terram, et cadaueris nomen, et de isto quoque nomine periturae in nullum inde iam nomen, in omnis iam uocabuli mortem? \'hancne ergo,1 ait uir sapiens, et uisui et contactui et recordatui tuo ereptam persuadere uis, quod se receptura quandoque sit in integrum de corrupto, in solidum de casso, in plenum de inani
Abbreviated transcription (Latin):
confugerit: discede dicam ab
&ehnico heretice et si unũ estũ¬
es om̃s quideũ fingistis. dũ hoc
tam̃ inxp̃i nomine facis.dũ
xp̃ianus tͥ uideris: alius ab
et huico es: redde illisuos sensuͤ:
quianec ille detius instrurtur.
Quid ceco duce niteriᷤ. siuides:
Quid uestiris anudo̾si xp̃m in¬
diusti: quid alieno uteris cli¬
peo:si abapło armatus es: ille¬
ate potuis discat carnis resur¬
rectionẽ ꝯfit̃i ꝙͣ tu abillo diffit̾i. Ca
sufficeret illis. de sua scientia.
non de uulgi ignorantia instru¬
i: adeo nonerit xp̃ianus. quieã
negauit. quã confitentur xp̃i¬
ani. & his argum̃tis negauit:
quib utuntur non xͥani. Au¬
fer deniq hereticis quȩ cum
& hnicis sapiunt: ut de scriptu¬
ris solis questiones suas sistant:
et stare non pot erunt: Cõmu¬
nis enĩ sensus simplic itas. ea¬
ipsa conm̃dat: & cumpassio sen¬
tentiarum . & familiaritas opini¬
onũ: eo quȩ fideliores exsistiman¬

Expanded text:
confugerit, łdiscede,> dicam, ab confugerit, łdiscede,> dicam, ab ethnico, haerectice; etsi unum estis omnes, qui deum fingitis, dum hoc tamen in Christi nomine facis, dum Christianus tibi uideris, alius ab ethnico es; redde illi suos sensus, quia nec ille de tuis instruitur. quid caeco duci inniteris, si uides? quid uestiris a nudo, si Christum induisti? quid alieno uteris clipeo, si ab appotius a te discat carnis resurrectionem confiteri quam tu ab illo diffiteri; qusufficeret illis de sua scientia, non de vulgi ignorantia instrui. Adeo non erit Christianus qui eam negabit quam confitentur Christiani, et his argumentis negabit quibus utitur non Christianus. Aufer denique haereticis quae cum ethnicis sapiunt, ut de scripturis solis quaestiones suas sistant, et stare non poterunt. Communes enim sensus simplicitas ipsa commendat et compassio sententiarum et familiaritas opinionum, eoque fideliores existiman
Abbreviated transcription (Latin):
cursione ꝑstricta distulimꝰ.
rlam ut quȩdam p̾libari sollem¬
ne ẽ. ita et diferre necesse est:
dũmͦ prelibata subpleantur suo
corꝑe. et dilata reddantur suo
nomine: Est quidem et in cõ¬
munib sensib sapere ind̾i re¬
bus: s in testimoniũ ueri. ñ
in ad uitorium falsi: Quoͥd sit
secłm diuinã. non contradi¬
uinam dispositione. Quedã
et naturalit̾ nota sunt: et m¬
mortalitas animȩ penes plureᷤᷤ
ut deus nr̃ penes om̃s. utar
ergo et sententia platonis ali¬
cuiꝰ ꝑnunciantis: omĩs ani¬
ma in mortalis. ritar & cons¬
cientia populi. contẽstantis
deũ deoꝵ. utar. et reliqͥs com¬
munib sensib: qui dm̃ iudicẽ
prȩdicant᷑ deus uidet: ⁊ dm̃
cõm̃do. at cũ aiunt. mortuũ qͦd
mortuũ. et uiuidũ uiuis. & pt
tc̃ meminero: et cor uulgreine¬
rem adeo deputatũ: et ĩpsam
sapientrã seculi stulticiam pro¬
nunciatam: Tunc si hereticus.
ad uulgi uitia uel scłi ingenia

Expanded text:
cursione praestricta distulimus. cursione praestricta distulimus. nam ut quaedam praelibari sollemne est, ita et differri necesse est, dummodo et praelibata suppleantur suo corpore et dilata reddantur suo nomine. Est quidem et de communibus sensibus sapere in dei rebus, sed in testimonium ueri, non in adiutorium falsi, quod sit secundum diuinam, non contra diuinam dispositionem. quaedam enim et natura nota sunt, ut immortalitas animae penes plures, ut deus noster penes omnes. utar ergo et sententia Platonis alicuius pronuntiantis: omnis anima immortalis; utar et conscientia populi contestantis deum deorum; utar et reliquis communibus sensibus, qui deum iudicem praedicant: deus uidet et deo commendo.. at cum aiunt: \'mortuum quod mortuum\' et uiue dum uiuis et post ipsa\', tunc meminero et cor uulgi cinerem a deo deputatum et ipsam sapientiam saeculi stultitiam pronuntiatam, tunc, si haereticus ad uulgi uitia uel saeculi ingenia
Abbreviated transcription (Latin):
sus quatuor hereses ad hauc ma¬
xime questionẽ prestruendã.
uti nẽ desola carnis resurrectio
et pleriq suaxfide dubii. et
simplices plures ꝗͦ. instrui diri¬
gimuniri oportebit quia ex hoc
latere. uitiũ diuinitatis defen¬
ditur Sicut enĩ negata carniᷤᷤ
resurrectio concutitur. ita uin¬
dicata cii stabilitur. Anine
autẽ salutẽ: credo retractatu
carere. om̃s fere he retici eam
quoquomͦ uolunt: tamꝰ nͨ ne¬
gant. uiderit unus aliquis
iucanus. ne huic quidem sub¬
stancie parcens. quã scd̃m ariᷤ¬
totelem dissoluens. aliud qͥd
ꝓ ea subicit. terciũ quiddam
resurrecturũ: neq anima ne¬
q caro. idẽ non homoised ur¬
sus forsitan qsilucanus: ha¬
bet iste anob plenissimum
de omĩ statu anime stilũ. quã
in pͥmis immortalem tuentes.
solius carnis. & defectionem
ostendimus. et refectionẽ. cũ
inaxime as seremus reddita
in ordinarium materie corpꝰ
si que et alibi ꝓcausarum in¬

Expanded text:
sus quatuor haereses; ad hanc masus quatuor haereses; ad hanc maxime quaestionem praestruendam, uti nunc de sola carnis resurrectionet plerique sua fide dubii et simplices plures, quos instrui dirigi muniri oportebit — quia et ex hoc latere unio diuinitatis defendetur. sicut enim negata carnis resurrectione concutitur, ita uindicata constabilitur. animae autem salutem credo retractatu carere. omnes enim fere haeretici eam, quoquo modo uolunt, tamen non negant. uiderit unus aliqui Lucanus nec huic quidem substantiae parcens, quam secundum Aristotelem dissoluens aliud quid pro ea subicit, tertium quiddam resurrecturus, neque anima neque caro, id est non homo, sed ursus forsitan, qua Lucanus. habet et iste a nobis plenissimum de omni statu animae\' stilum. quam inprimis immortalem tuentes, solius carnis et defectionem agnoscimus et refectionem cum maxime adserimus, redactis in ordinarium materiae corpus si qua et alibi pro causarum in
Abbreviated transcription (Latin):
te omĩa requirenda ea questio¬
nib resurrectionis incipiunt:
qͥa duriꝰ creditur resurrectio
carnis. quã una diuinitas: atq
ita tractatũ. uirib ordinis sui
destitutũ. et scrupulis potueᷤ
oneratũ de preci antib carnẽ ÷
paulatĩ ad alteriꝰ diuinitatis tẽ¬
perant sensumr: ex ipsa spei con¬
cussione et demutatione. de fec¬
tus enĩ unus quisq uel motus.
de gradu eiꝰ spei quã suceperat
apud creatorem. facit eam de¬
clinarĩ ad alteriꝰ spei auctorem.
et iam ultro suspicandũ: ꝑdiuer¬
sitatẽ enĩ ꝓmissionũ: diũsitas
insinuatur deoꝵ. Sic multos ir¬
retitos uidemus: dũ ante de re¬
surrectione carnis eliduntur:
quã de unione diuinitatis ĩstͣant᷑
Igitur quantũ ad hereticos. de¬
monstrauimꝰ quo cun eo eur¬
rendũ sit a nob̃. et oceursũ ẽ. iam
suo quoq titulo. de deo qͥdẽ uni¬
co. et de xp̃o eiꝰ adũsus marcio¬
nẽ: de carne uero dñi. etiã aduer¬

Expanded text:
te omnia requirendae, a quaestiote omnia requirendae, a quaestionibus resurrectionis incipiunt: quia durius creditur resurrectio carnis, quam una divinitas: atque ita tractatum, viribus ordinis sui destitutum, et scrupulis potius oneratum depretiantibus carnem, paulatim alterius divinitatis temperant sensum, ex ipsa spei concussione et demutatione. Dejectus enim unusquisque vel motus de gradu ejus spei quam susceperat apud C reatorem, facile jam declinatur ad alterius spei auctorem etiam ultro suspicandum. Per diversitatem enim promissionum, diversitas insinuatur deorum. Sic multos inretitos videmus, dum ante de resurrectione carnis eliduntur, quam de unione divinitatis elidunt. Igitur, quantum ad haereticos, demonstravimus quo cuneo occurrendum sit a nobis; et occursum est jam suo quoque titulo, de Deo quidem unico, et Christo ejus, adversus Marcionem; de carne vero Domini, etiam adver
Abbreviated transcription (Latin):
liũ hominis scripserit: carneũ
ñ eũ atq corporeum ꝓbantes:
Tũꝓ inde et obducimius prescri¬
bendo. nullũ aliũ credendum
prȩter creatorem dũ talẽ osten¬
dimꝰ xp̃m. inquo dinoscitur ds:
Qualis ꝓmittitur a. creatore:
obducti de hinc de deo carnis auẽ¬
tore. et de xp̃o carnis redempto¬
re: iam et deresurrectione car¬
nis reiuncentur: congruente
mͦ dicimus meundam cũ here
ticis disceptationẽ: nã et ordosẽ
ꝑ apͥncipalib dedici ex spectat:
ut de ipso pͥus constet. aquo di¬
catur dispositum ẽẽ. quod que¬
ritur: atq ideo heretici excon¬
scientia infirmitatis. Nũquid
ordinariȩ tractant: certienĩ
quã laborent in alteriꝰ diuini¬
tatis insinuatione. ad u̾sũ dm̃
mundi oĩb naturalit̾ notũ
de testimoniis oꝑu̾ecerte et in
sacram̃tis pͥorem. et inp̃dicatio¬
nib manifestatiorẽ: sub ob¬
tentu quasi urgentioris cause.
idẽ. ipsius humane salutis: an¬

Expanded text:
lium hominis inscripserit. Carneum lium hominis inscripserit. Carneum enim atque corporeum probantes eum proinde et obducimus praescribendo nullum alium credendum deum praeter creatorem, dum talem ostendimus Christum, in quo dinoscitur deus, qualis promittitur a creatore. Obducti dehinc de deo carnis auctore et de Christo carnis redemptore iam et de resurrectione carnis revincentur. Congruenter imus ineundam cum hticis disceptationem. Nam et ordo semper a principalibus deduci exposcit, ut de ipso prius constet, a quo dicatur dispositum esse, quod quaeritur. Atque adeo et haeretici, ex conscientia infirmitatis, nunquam ordinarie tractant. Certi enim, quam laborent in alterius divinitatis insinuatione adversus Deum mundi omnibus naturaliter notum de testimoniis operum; certe et in sacramentis priorem, et in praedicationibus manifestiorem; sub obtentu quasi urgentioris caussae, id est, ipsius humanae salutis an