comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ hec officia flagitant: p̃ficiat hisse¬
nem honestis morib: cuiꝰ honor. domine
dignitas sit: Scio multas. clausis ad pub¬
licũ forib ñ caruisse infamia seruuloꝵ:
quos suspectos faciebat. aut cultꝰ immodi¬
cus. aut crassi corporis intor. aut ȩtas apta
libidini: aut ex conscientia amoris occul¬
ti. securꝰ animi tumorꝰ qui etiã bene dis.¬
simulatꝰ frequenter erumpit inpublicũ:
et conseruos quasi seruos despieit: Hoc ex
habuncdanti dictũ sit: ut om̃i eustodia
fingi potest: Non ambulet uixta te ca¬
lamistratꝰ ꝓcuratorꝰ ñ histrio. fractꝰ infe¬
minã: ñ cantoris diaboli uenenata dulce¬
doꝰ ñ uiuenis uolsuᷤ. ⁊ cultu niticdꝰ. nichil
habeto tui sexus solacia E x ancillarũ
quoq morib: dñȩ udicant᷑. Certe cũ
tecũ scã sit mat̾. & lateri tuo amita he¬
reat uͥgo ꝑpetua ñ debes ꝑiculosȩ ali¬
enors consortia querere: de tuoꝵ soci¬

Expanded text:
domus haec officia flagitant, praeficiat his sedomus haec officia flagitant, praeficiat his senem honestis moribus, cuius honor dominae dignitas sit. scio multas clausis ad publicum foribus non caruisse infamia seruulorum, quos suspectos faciebat aut cultus inmodicus aut crassi corporis nitor aut aetas apta libidini aut ex conscientia amoris occulti securus animi tumor, qui etiam bene dissimulatus frequenter erumpit in publicum et conseruos quasi seruos despicit. hoc ex abundanti dictum sit, ut omni diligentifingi potest. Non ambulet iuxta te calamistratus procurator, non histrio fractus in feminam, non cantoris diaboli uenenata dulcedo, non iuuenis uulsus et nitidus. nihil habeto tui sexus solacia; ex ancillarum quoque moribus dominae iudicantur. certe, cum tecum sancta sit mater et lateri tuo amita haereat uirgo perpetua, non debes periculose externorum consortia quaerere de tuorum soci
Abbreviated transcription (Latin):
sepulchrũ Si tanti uilissimũ uitrũ: qͣn¬
ti p̃ciosissimũ margaritũ: : Si cõmum
lege nat᷑e dãp̃nat om̃s gentilis uidua uo¬
luptates: qͥd expectandũ ẽ. a uidua xp̃iana
qͣ pudiciciã suã ñ solum ei debet qui defũ¬
ctꝰ ẽ. s et ei cũ qͦ regnatura ẽ: Queso te
ne generalia monita. & conueniens puel¬
lari sermo ꝑsone. suspicionẽ tͥ inuriȩ
moueant: & arbit᷑ris me obiurgantis aĩo
scrib̾e ñ timentis: cuiꝰ uotum ẽ te nescure
quȩ metuo Tenera res ẽ infeminis. fame
pudiciciȩ: ꝙ qͣsi flos pulcherrimꝰ. eito ad
leuem marcescit aurã. leuiq flatu corrũ¬
pitur ÷ maxime uͥ etas consentit ad uiei¬
um: et maritalis de est auctoritas: cuius
umbra tutamen uxoris ẽ: Qͥd facit iudua
int̾ familiȩ multitudinẽ : int̾ minift᷑rũ
greges: Quos nolo contẽpnat ut famulos.
s ut uiros erubescat: Certe si ambitiosȩ

Expanded text:
sepulchro. si tanti uilissimum uitrum, quansepulchro. si tanti uilissimum uitrum, quanti pretiosissimum margaritum? si communi lege naturae damnat omnes gentilis uidua uoluptates, quid expectandum est a uidua Christiana, quae pudicitiam suam non solum ei debet, qui defunctus est, sed ei, cum quo regnatura est? Qu aeso te, ne generalia monita et conueniens puellari sermo personae suspicionem tibi iniuriae moueant et arbitreris me obiurgantis animo scribere, non timentis, cuius uotum est te nescire, quae metuo. tenera res in feminis fama pudicitiae est et quasi flos pulcherrimus cito ad leuem marcescit auram leuique flatu corrumpitur, maxime ubi et aetas consentit ad uitium et maritalis deest auctoritas, cuius umbra tutamen uxoris est. quid facit uidua inter familiae multitudinem, inter. ministrorum greges? quos nolo. contemnat ut famulos, sed ut uiros erubescat. certe, si ambitiosae
Abbreviated transcription (Latin):
re: Et in alio loco: Uinũ. inqͦ ẽ luxuria:
Omĩs creatura dñi bona Audiant hȩc
mulieres. quȩ sollicite st̃ quomͦ uiris
placeant: comedant carnes quȩ carm¬
b seruiunt. qͣrũ feruor despiunat in
coitu quȩ ligate maritis. generationi
ac liberis dant oꝑam: quarũ uteri por¬
tant fȩtus. earum et in testina carni¬
b repleant᷑ Tu uͦ quȩ in tumulo ma¬
riti. sepelisti om̃s parit᷑ uoluptates: quȩ
litam purpurisso & cerussa faciẽ super
feretrũ lacͥmis dilustiꝰ quȩ pullã tum.¬
cam nigrosq calceos. candidę uestis et
aurati socci depositione sũpsisti: nchil
habes necessarium. nͥ ꝑseuerare Ieiu¬
niũ. Pallor. et sorcles: gẽmȩ tuȩ sint. Ilu¬
marũ mollicies iuuenilia menbra non
foueat: balnearũ calor nouũ adolescentu¬
lȩ sanguinem ñ incendat: Audi qͥd exꝑ
sona uidue continentis: ethineus poeta
decanter: Illȩ meos pͥmꝰ qui me sͥ iuinxit
amores abstulit: ille habeat secũ. seruetq

Expanded text:
ria. omnis creatura dei bona est. audiant haec mulieres, quae sollicitae sunt, quomodo placeant uiris. comedant carnes, quae carnibus seruiunt, quarum feruor despumat in coitum, quae ligatae maritis generationi ac liberis dant operam. quarum uteri portant fetus, earum et intestina carnibus inpleantur. tu uero, quae in tumulo mariti sepelisti omnes pariter uoluptates, quae litam purpurisso et cerussa faciem super feretrum eius lacrimis diluisti, quae pullam tunicam nigrosque calceolos candidae uestis et aurati socci depositione sumpsisti, nihil habes necesse aliud nisi perseuerare. ieiunium, pallor et sordes gemmae tuae sint, plumarum mollities iuuenalia membra non foueant, balnearum calor nouum adulescentiae sanguinem non incendat. audi, quid ex persona uiduae continentis ethnicus poeta decantet: ille meos, primus qui me sibi iunxit, amores abstulit; ille habeat secum seruetque
Abbreviated transcription (Latin):
nibridiũ. qđ de sorore generatꝰ augus.¬
tȩ.et in matertere nutritꝰ simi. in uic¬
tissimo pͥncipi itã carꝰ fuit. ut ei coniu¬
gem nobilissimã quereret: et bellis ci¬
ulib affricam dissidentem. hac uelut
obside sibi fidam redderet: michi apͥu
palatii. & honoꝵ culmina que etatem
anteibant. sic uixit: ut se ad xp̃m cre¬
deret ꝓfecturũ Sacͣ narrat historia
corneliũ centurionem cohortis italice
intantum acceptũ do. ut angłm ad eũ
mitteret:: & om̃e mysteriũ qͦ petrus
de circũcisionis angustiis tͣnffere bat᷑
ad p̃putii latitudinẽ. ad illiꝰ merita
dixerit ꝑtinere. qͥ pͥmꝰ ab apło baptitatꝰ
salutem gentium dedicauit: scriptũq
ẽ de eo: Erat uir quidã in cesarea noĩe
cornelius. centurio cohortis qͦ dr̃ italica:
religiosus & timens dm̃. eũ omi domo

Expanded text:
Nebridium, quod de sorore generatus AugustNebridium, quod de sorore generatus Augustae et in materterae nutritus sinu inuictissimo principi ita carus fuit, ut ei coniugem nobilissimam quaereret et bellis ciuilibus Africam dissidentem hac uelut obside sibi fidam redderet. mihi a prinpalatii et honorum culmina, quae aetatem anteibant, sic uixit, ut se ad Christum crederet profecturum. sacra narrat historia Cornelium, centurionem cohortis Italicae, in tantum acceptum deo, ut angelum ad eum mitteret et omne mysterium, quo Petrus de circumcisionis angustiis transferebatur ad praeputii latitudinem, ad illius merita pertineret, qui primus ab apostolo baptizatus salutem gentium dedicauit. scriptumque est de eo: erat uir quidam in Caesarea nomine Cornelius, centurio cohortis, quae dicitur Italica, religiosus et timens deum
Abbreviated transcription (Latin):
noramꝰ: et uirtutes nouimꝰ: quas nob̾
fama cõmendat: Cuiꝰ uenerabiliorẽ
pudiciciam adolescentia facit: quȩ
mortẽ iuuenis mariti sic fleuit. ut
exẽplũ coniugii dedit: sic extulit. ut
eum ꝓfectũ credet. ñ amissũ: Orbitatis
magnitudo: religionis occasio fuit. Hi¬
bridium suũ sic querit absentẽ: ut in
xp̃o p̾sentem nouerit: Cur gͦ ad eam
scribimus. quã ignoramꝰ. Triplex i¬
mirũ causa ẽ: Prima. qr ꝓofficio sac̾¬
dotii om̃s. xp̃ianos filioꝵ loco diligi¬
qͥa pat̾ defuncti. intima mͥ necessitu¬
dine copulatꝰ fuit: Extͤma quȩ & ua-¬
lidior. qđ filio meo auito roganti nega¬
re ñ potuiꝰ qͥ crebris litteris int̾pel¬
latͥcem duri iudicis suꝑans. & multo¬
rum mͥ ad qͦs ante suꝑ eadẽ mat̾ia scͥ.¬
seram exempla ꝓponens. ita suffudit
pudorem negantis: ut plus considera¬
rem. quid ille cuꝑet: quã qͥd me face¬
re conueniret: Aliꝰ forsitan laudet

Expanded text:
noramus et uirtutes nouimus, quam nobis noramus et uirtutes nouimus, quam nobis fama commendat, cuius uenerabiliorem pudicitiam adulescentia facit, quae mortem iuuenis mariti sic fleuit, ut exemplum coniugii dederit, sic tulit, ut eum profectum crederet, non amissum. orbitatis magnitudo religionis occasio fuit. Nebridium suum sic quaerit, ut in Christo praesentem nouerit. cur ergo ad eam scribimus, quam ignoramus? triplex nimirum causa est: prima, qua pro officio sacerdotii omnes Christianos filiorum loco diligiqua pater defuncti intima mihi necessitudine copulatus fuit; extrema, quae et ualidior, quod I filio meo Auito roganti negare nihil potui, qui crebris litteris inter- . pellatricem duri iudicis superans et multorum mihi, ad quos ante super eadem materia scripseram, exempla proponens ita suffudit pudorem negantis, ut plus considerarem, quid ille cuperet, quam quid me facere conueniret. 1 Alius forsitan laudet
Abbreviated transcription (Latin):
ambitio: et qđ illiꝰ exem¬
plo facimus qͥ ait. discite
a me qr mitis sum et hu-¬
milis corde. głe facere appeticione
dicam᷑: et ñ uiduam alloqu ĩ angus¬
tia constitutã. s aulȩ nos insinuare
regaliͥ & sub occasione sermonis. ami¬
cicias potentũ querere: Qđ liqͥdo ñ
putabit: qͥ scierit eẽ p̃ceptũ: ꝑsonã pau¬
peris ñ accipies ĩ iudicio: ne sub p̃textu
miscdiȩ qđ iniustũ ẽ. iudicemus Umꝰ.¬
pondẽ iudicandũ ẽ: Hec diuiti obsunt
opes. si eis bene utatur: nec pauꝑem
egestas cõm̃ dabiliorẽ facit. si int̾ sordes
et in opiã peccata ñ caueat: Adutͥusq
nob̾ rei testimoniũ. & abrahã patͥarcha
et cotidiana exempla suppeditant: qͦrͣ
alter insũmis diuitiis amicꝰ dĩ fuit: alii
cotidie in scelerib dep̾hensi. penas le¬
gibꝰ soluunt: Alloqͥmur gͥ pauꝑem di¬
uitem: nesciat ipsa quȩ possidet: Neq
enĩ marsupiũ eiꝰ discutimus: s anime
puritatem: Loqͥm᷑ ad eã. cuiꝰ faciem ig¬

Expanded text:
ambitio et, quod illius exemplo facimus, qui ait: discite a me, quia mitis sum et humilis corde, gloriae facere adpetitione dicamur et non uiduam adloqui et in angustia constitutam, sed aulae nos insinuare regali et sub occasione sermonis amicitias potentium quaerere. quod liquido non putabit, qui scierit esse praeceptum: personam pauperis non accipies in iudicio, ne sub praetextu misericordiae, quod iniustum est, iudicemus. unumpondere iudicandum est. nec diuiti obsunt opes, si bene utatur, nec pauperem egestas commendabiliorem facit, si inter sordes et inopiam peccata non caueat. utriusque nobis testimonium et Abraham, patriarcha et cotidiana exempla subpeditant; quorum alter in summis diuitiis amicus dei fuit, alii cotidie in sceleribus deprehensi poenas legibus soluunt. adloquimur igitur-pauperem diuitemne, sciat ipsa, quae possidet; neque enim marsuppium eius discutimus, sed animae puritatem –, loquimur ad eam, cuius faciem ig
Abbreviated transcription (Latin):
aut scdas cũ catafrigis cdampnant: Ana¬
thematiramꝰ etiam illos qui dĩ filium.
necessitatẽ carnis mentitũ ẽẽ dicunt.
et eum ꝓpter assumptũ hominẽ. non
omĩa facere potuisse. quȩ uoluit: Ioui¬
mani quoq cdampnamꝰ heresim: qui¬
dicit nullã in futuro meritoꝵ ẽẽ dis¬
tantiam: nosq eas ibi habituros uirtu¬
tes. quas hic habere neglexerimus Li¬
berum sic confitemur arbitriũ. ut di¬
camꝰ nos semꝑ d̃i indigere auxilio: et
tam illos errare. qui cũ manicheo diẽt
hominẽ peccatum uitare ñ posse: qͣm
illos. qui cũ ioumano asser̃t. hominẽ
ñ posse peccare: Uterq enim tollit
arbitrii libertatem Nos uero dicimꝰ
hominẽ semꝑ et peccare et ñ peccare
posse. ut semꝑ nos liberi confiteamur
in catholica ȩccłia didicimus: quãq¬
semꝑ tenuimꝰ: In qua siminus ꝑite.
aut paurũ caute aliquid forte positũ
ẽ. emendari cupimꝰ a te: qui peł & fidẽ

Expanded text:
vel secundas cum Cataphrygis damnant. Anavel secundas cum Cataphrygis damnant. Anathematizamus etiam illos qui Dei Filium necessitate carnis mentitum esse dicunt, et eum propter assumptum hominem non omnia facere potuisse quae voluit. Joviniani quoque damnamdicit nullam in futuro meritorum esse distantiam, nosque eas ibi habituros esse virtutes, quas hic habere neglexerimus. 13. Liberum sic confitemur arbitrium, ut dicamus nos semper Dei indigere auxilio; et tam illos errare qui cum Manichaeis dicunt hominem peccatum vitare non posse, quam illos qui cum Joviniano asserunt hominem non posse peccare: uterque enim tollit arbitrii libertatem. Nos vero dicimus hominem semper et peccare, et non peccare posse; ut nos liberi confiteamur in catholica et tenemus. In qua si minus perite, aut parum caute aliquid forte positum est, emendari cupimus a te, qui Petri et fidem
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ sumꝰ ueritate menbroꝵ. eẽ reparan¬
dos: qualesq semel post resurrectionem
fuerimnus effecti. in ꝑpetuo ꝑmansuros:
re diu̾sa: econtrario ꝓ mͦ delictoꝵ. pec¬
catoꝵ quoq eẽ supplicia: Baptismum
uũ tenemus: qđ hisdem sacramenti
uerbis ininfantib quib etiã in maio¬
rib ẽ celebrandũ Hominẽ. si pꝰ baptis¬
mũ lapsus fuerit: ꝑ penitentiã credi¬
mus posse saluari: Nouũ & uetꝰ testa¬
ab ipso factas dicimꝰ: anathematiran¬
tes eos. qui aĩam quasi partẽ di. diui-¬
nȩ dicunt ẽẽ substantiȩ: Eoꝵ quoq
condempnamꝰ errorẽ: qui eas ante pec¬
casse. uł in cęlis conu̾satas dicunt. qm
in corpora mitt̾ent᷑ Execram̃ et iam¬
eoꝵ blasphemiã. qui dicunt impossi¬
bile aliquid homini a do eẽ p̃ceptum:¬
et eos qui dict mandata d̾i. ñ a singłis
s ab omib in cõmune posse seruari: uel¬
uel qui pͥmas niptias cum manicheo.

Expanded text:
nunc sumus veritate membrorum esse reparannunc sumus veritate membrorum esse reparandos, qualesque semel post resurrectionem fuerimus effecti in perpetuo mansuros; re diversa; e contrario pro modo delictorum peccatorum quoque esse supplicia. Baptisma unum tenemus, quod hisdem sacramenti verbis in infantibus quibus etiam in majoribus esse celebrandum. Hominem si post baptismum lapsus fuerit, per poenitentiam credimus posse salvari. Novum et Vetus Testaab ipso factas dicimus, anathematizantes eos qui animas quasi partem Dei divinae dicunt esse substantiae. Eorum quoque condemnamus errorem, qui eas ante peccasse, vel in coelo conversatas esse dicunt, quam in corpora mitterentur. Exsecramur etiam blasphemiam eorum qui dicunt, impossibile aliquid homini a Deo esse praeceptum; et mandata Dei non a singulis, sed ab omnibus in commune posse servari: vel qui primas nuptias cum Manichaeo,
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ filiꝰ scdm suã ditatem impassibilis ẽ
ut pat̾: in cõp̃hensibilis ut pat: inuisi¬
bilis ut pat̃: inconu̾tibilis ut pater:
Et qͣmuis ꝓpria ꝑsona filii idẽ di u̾bum
suscepit passibilem hominẽ: ita tamen
eius habitatione scdm suã substantiã
ditas uerbi nichil passa ẽ: ut tota trim¬
tas. qͣm impassibilem necesse ẽ confiteri
Mortuus ẽ gͦ di filiꝰ scd̾m scripturas. iuxta
id qđ mori poterat: resurrexit tercia
die: ascendit in cȩlũ sedet ad dexterã
cłi patris: manente ea natura carnis. in
qͣnatꝰ et passus ẽ. in qua etiam resurrex̃.
Non enim exinanita ẽ humanitatis sub¬
stantia s glorificata: et in etͣnũ cũ dita¬
te mansura: Accepta gͦ a patre omĩum
potestate quȩ in cȩlo ft̃ et interra. uen¬
turus ẽ ad iudiciũ uiuoꝵ ac mortuoꝵ:
ut & iustos muneret. ꝙ pumat peccato¬
res Resurrectionẽ carnis confitem᷑ et¬
credimꝰ. ut dicamus nos in eadem in qua

Expanded text:
Dei Filius secundum Divinitatem impassibilis est Dei Filius secundum Divinitatem impassibilis est ut Pater, incomprehensibilis ut Pater, invisibilis ut Pater, inconvertibilis ut Pater. Et quamvis propria persona Filii, id est, Dei Verbum suscepit passibilem hominem; ita tamen ejus habitatione secundum suam substantiam Deitas Verbi nihil passa est, ut tota Triitas, quam impassibilem necesse est confiteri. Mortuus est Dei Filius secundum Scripturas, juxta id, quod mori poterat. Resurrexit tertia die, ascendit ad coelos, sedet ad dexteram Dei Patris, manente ea natura carnis, in qua natus 402 et passus est, in qua etiam resurrexit. Non enim exinanita est in eo humanitatis substantia, sed glorificata, et in aeternum cum Deitate mansura. XVI. Accepta ergo a Patre n coelo sunt et in terra, venturus est ad judicium vivorum ac mortuorum, ut et justos remuneret et puniat peccatores. Resurrectionem carnis ita credimus ut dicamus nos in eadem in qua
Abbreviated transcription (Latin):
se conformẽ: Illoꝵ quoq similiter exe¬
cram᷑ blasphemiã. qui nouo sensu asse¬
rere conant᷑. a tempore suscepte carnis
oĩa qͤ erãt d̾itatis. in hominẽ demigͣs¬
se: et rursũ que erant humanitatis.
in dm̃eẽ tranfusa: ut quod nulla un¬
quam heresis dicere ausa ẽ. uideat᷑ hac
confusione utͣq exinanita substantia.
ditatis scilicet et humanitatis. et a ꝓpͥo
statu in aliud eẽ mutata: qui tam dm̃
imꝑfectũ infilio quã hominẽ confiten¬
tur: ut nec lm̃ uere nec homine tene¬
re credant᷑ Nos autẽ ita dicimus sus¬
ceptũ a di filio passibile nomen: ut dez¬
tas impassibilis ꝑmaneret: Passus enum
filiꝰ ñ putatiue seduere. omĩa quȩ scͥp¬
tura testat᷑. id ẽ esuriẽ. sitim. lassitudi¬
nem. dolorẽ. moriẽ. & cetera huiꝰ moi. se¬
cundum illud passus ẽ quod patipot̾at:
idẽ ñ scdm illã substantiã que assũpsit.
sed scdm illã que assũpta ẽ Ipse enim

Expanded text:
se conformem. Illorum quoque similiter exsese conformem. Illorum quoque similiter exsecramur blasphemiam, qui novo sensu asserere conantur, a tempore suceptae carnis, omnia quae erant Deitatis in hominem demigrasse; et rursum quae erant humanitatis in Deum esse transfusa: ut quod nulla unquam haeresis dicere ausa est videatur hac confusione utraque exinanita substantia, Deitatis scilicet et humanitatis, et a proprio statu in aliud esse mutata: qui tam Deum imperfectum in Filio, quam hominem confitentur; ut nec Deum verum, nec hominem tenere credantur. 5. Nos autem ceptum a Dei Filio passibile nostrum, ut deitas impassibilis permaneret. Passus enim Filius non putative sed vere, omnia quae Scriptura testatur, id est esuriem, sitim, lassitudinem, dolorem, mortem et caetera hujusmodi secundum illud passus est quod pati poterat, id est, non secundum illam substantiam quae assumpsit, sed secundum illam quae assumpta est. Ipse enim
Abbreviated transcription (Latin):
minib chistingunt᷑: Ipsum autẽ dez
filiũ. qui absq inicio et̃nitatem cum
patre et spũ scõ possidet. dicimꝰ infine
scłoꝵ ꝑfectum naturȩ nr̃e hominẽ
suscepisse ex maria semꝑ uirgine: et
uerbũ carnẽ eẽ factum. assumendo
hominẽ. ñ ꝑmutando dĩtatẽ: Nec ut
qͥdam sceleratissime opinant᷑. sp̃m scĩm
dicimꝰ fuisse ꝓsemine: s potentia ac
uͥtute creatoris oꝑatũ: Sic autẽ con¬
fitemur in xp̃o unam filii eẽ ꝑsonã:
ut dicamus duas ꝑfectas. atq integͣs¬
eẽ substantias: id ẽ dietatis. et huma¬
nitatis. que ex anima continet᷑ et
corpore: Atq ut condẽpnamꝰ fotinũ.
ita anathematizamꝰ apollinarẽ et eius
similes. qui dicunt dĩ filiũ minꝰ aliquid
de humana suscepisse natura: et uel ĩ
carne uł in anima uł in sensu assuptũ
hominẽ. his ꝓpt̾ qͦs assumptꝰ ẽ fuisse dis¬
similem: quẽ absq sola peccati macła
que naturalis ñ ẽ. nobis confitem᷑ fus¬

Expanded text:
minibus distinguuntur. Ipsum autem Dei Filium, qui absque initio aeternitatem cum Patre et Spiritu sancto possidet, dicimus in fine saeculorum perfectum naturae nostrae hominem suscepisse ex Maria semper virgine, et Verbum carnem esse factum assumendo hominem, non permutando deitatem: nec, ut quidam sceleratissime opinantur, Spiritum sanctum dicimus fuisse pro semine, sed potentia ac virtute Creatoris operatum. Sic autem confitemur in Christo unam Filii esse personam, ut dicamus duas esse perfectas atque integras substantias, id est, Deitatis et humanitatis, quae ex anima continetur et corpore. Atque ut condemnamus Photinum, ita anathematizamus Apollinarem, et ejus similes, qui dicunt Dei Filium minus aliquid de humana suscepisse natura: et vel in carne, vel in anima, vel in sensu assumptum hominem his, propter quos assumptus est, fuisse dissimilem. Quem absque sola peccati macula, quae naturalis non est, nobis confitemur fuis
Abbreviated transcription (Latin):
cũ iam xp̃i eẽt apłs. ut doceret ñ esse
ꝑniciosa his qui ea uellent sicut a pa¬
rentili: ꝑ legem acceꝑant custodire:
Rursum obsecro te: ut pace tua dolorẽ¬
meũ audias: Iudeoꝵ paulus cerimo¬
et dicis eas ñ eẽ ꝑniciosas his qui eas
uelint sicut a parentib acceꝑant cus¬
todire: Ego econtrario loquar. et re¬
clamante mundo libera uoce ꝓmin¬
ciem÷ cerimonias iudeoꝵ et ꝑncio¬
eas obseruauerit. siue ex iudeis siue
ex gentib eum in baratrum diaboli de¬
uolutum: finis enim legis. xp̃e ad iusti¬
ciam omĩ credenti: iudeo scilicet atq
gentili Neq enim omĩ crecdenti. erit
finis ad iusticiã: si iudeus excipitur:
In eugłio legimus: lex et ꝓpħe usq ad
ioħem baptistã. Et in alio loco ꝓꝑterea

Expanded text:
postolus. ut doceret non esse perniciosa his, qui ea uellent, sicut a parentibus per legem acceperant, custodire. rursum obsecro te, ut pace tua meum dolorem audias. Iudaeorum Paulus caeremoet dicis eas non esse perniciosas his, qui eas uelint, sicut a parentibus acceperint, custodire. ego e contrario loquar et reclamante mundo libera uoce pronuntiem caeremonias Iudaeorum et pernicioeas obseruaex gentibus, eum in barathrum diaboli devolutum. Finis enim Legis Christus ad justitiam omni credenti : Judaeo scilicet et Gentili. Neque enim omni credenti erit finis ad justiam, si Judaeus excipitur. In Evangelio legimus: Lex et Prophetae usque ad Joannem Baptistam . Et in alio loco: Propterea
Abbreviated transcription (Latin):
uenisset antiochiã. licet hoc apłor̃
acta ñ seribant. s affirmanti pau¬
lo credendum sit: in faciem illi
paulus restitisse se seribit. qͥa rep̃¬
henbilis erat: Prius enim quã ue¬
mirent qͥdam a iacobotũ gentib
edebat: Cũ autẽ uenissent. subtra¬
hebat se & segregabat. timens eos
qui ex circũcisione erant: & simu

Expanded text:
uenisset Antiochiam, licet hoc apostolorum uenisset Antiochiam, licet hoc apostolorum acta non scribant, sed adfirmanti Paulo credendum sit, in faciem illi Paulus restitisse se scribit, quia reprehensibilis erat. prius enim, quam uenirent quidam a Iacobo, cum gentibus edebat; cum autem uenissent, subtrahebat se et segregabat timens eos, qui ex circumcis
Abbreviated transcription (Latin):
saluari: quemadmodum & illi Ta¬
cuit autem omĩs multitudo: et in
molesta ẽẽ lectori: sed ꝙ mͥ et illi ut¬
lia: ut ꝓbemus ante apłm paulum
ñ ignorasse petrũ. immo pͥncipẽ huiꝰ
ẽẽ decreti: legem pꝰ eugłium ñ esse
seruandam: Nenq tante petrus fuit¬
auctoritatis: ut paulus in epła sua
scͥpserit: Deinde pꝰ annos tres ueni
ierosolimam uidere petrũ: et man-¬
si apud eum dieb qͥndecim: Rursũ¬
q in consequentib. Post annos xiii.¬
iterũ. ascendi ierosolimã cũ barna¬
ba. assumpto et tito: ascendi autẽ
scdm reuelationem. et exposui eis
dens ñ habuisse securitatẽ eugłm
p̃dicandi. nͥ petͥ et qui cũ eo erant
fuisset sententia roboratũ Statĩq
sequitur: Separatim autẽ his qͥ
uidebant᷑ aliquid ẽẽ: ne forte in ua-¬
cuum eurrerẽ. aut cucurrissemz
Quare separatim & ñ publice: Ne
forte fidelib qui ex numero iude¬
orum legẽ putabant seruandam.
nasceret᷑. Ergo eo tempore cũ petrꝰ

Expanded text:
salvari, quemadmodum et illi. Tacuit autem omnis multitudo » , et molesta esse lectori, sed et illi et mihi utilia, ut probemus, ante apostolum Paulum non ignorasse Petrum, imo principem hujus fuisse decreti, Legem post Evangelium non esse servandam. Denique tantae Petrus auctoritatis fuit, ut Paulus in Epistola sua scripserit: « Deinde post annos tres veni Jerosolymam videre Petrum, et mansi apud eum diebus quindecim » . Rursumque in consequentibus: « Post annos quatuordecim ascendi iterum Jerosolymam cum Barnaba, assumpto et Tito. Ascendi autem secundum revelationem, et exposui eis dens se non habuisse securitatem Evangelii praedicandi, nisi Petri, et qui cum eo erant, fuisset sententia roboratum. Statimque sequitur: « Separatim autem his qui videbantur aliquid esse, ne forte in vacuum currerem aut cucurrissem. » Quare separatim, et non in publico? Ne forte fidelibus ex numero Judaeorum, qui Legem putabant esse servandam, nasceretur. ergo et eo tempore, cum Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
aut mentir uoluerint: Tota frequen¬
tia udeoꝵ. in mea interp̃tatione reti¬
cebit: Hullus inueniri poterit: qui he¬
bree lingue habeat notionem: Aut
omnes imitabunt᷑ illos iudeos: qͦs dieis
in africȩ reꝑtos oppidulo. in meã conspi¬
rasse calumpniã: huiꝰcemõi enim in epła
tua texis fabulam: Quidã fr̃ nr̃ ep̃c cũ

Expanded text:
aut mentiri voluerint? Tota frequenaut mentiri voluerint? Tota frequentia Judaeorum in mea interpretatione reticebit? Nullusque inveniri poterit, qui Hebraeae linguae habeat notitiam al. notionem : aut omnes imitabuntur illos Judaeos, quos dicis in Africae repertos oppidulo, in meam conspirasse calumniam? Hujuscemodi enim in epistola tua texis fabulam: « Quidam frater noster
Abbreviated transcription (Latin):
hebrea ueritas contineret: Sicui lege¬
re ñ placet: nemo compellit inuitum:
Bibãt uinũ uetꝰ cum suauitate: et nr̃a
musta contẽpnãt. qͦ in explanatione pͥ¬
oꝵ edita st̃: ut sicubi illa ñ intelligun¬
tur. ex nr̃is manifestiora fiant: Quod
autem genꝰ int̾pretationis inscripturis
scĩs seqͦndũ sit. liber quẽ scͥpsi de opti¬
mo genere int̾pretandi. et om̃s p̃faciũ¬
culȩ diuinoꝵ uoluminũ. quas editi¬
oni nr̃e apposuimus explicant: ad illas¬
q prudentem lectorem mittendũ pu¬
to Et si me ut dicis in noui testam̃t
emendationem suscipis: exponisq cau¬
sas eur suscipias. quia plurimi lingue
gͣcȩ habentes scientiam de meo possent
oꝑe iudicare: eandem integritatẽ debu¬
eras etiam inueteri credere testamento.
quod ñ nr̃a confiiximus: s ut apud hȩ¬
breos inuenimꝰ. diuina tͣnstulimꝰ. Sie uͥ
dubitas: hebreos int̾roga Nices: Quid
si hebrei aut respondere noluerint:

Expanded text:
Hebraea ueritas contineret. si cui legeHebraea ueritas contineret. si cui legere non placet, nemo conpellit inuitum. bibat uinum uetus cum suauitate et nostra musta contemnat, quae in explanatione priorum edita sunt, ut, sicubi illa non intelleguntur, ex nostris manifestiora fiant. quod autem genus interpretationis in scripturis sanctis sequendum sit, liber, quem scripsi de optimo genere interpretandi, et omnes praefatiunculae diuinorum uoluminum, quas editioni nostrae praeposuimus, explicant ad illasque prudentem lectorem remittendum puto. et si me, ut dicis, in noui testamenti emendatione suscipis exponisque causam, cur suscipias, quia plurimi linguae Graecae habentes scientiam de meo possent opere iudicare, eandem integritatem debueras etiam in ueteri credere testamento, quod non nostra confinximus, sed, ut apud Hebraeos inuenimus, diuina transtulimus. sicubi dubitas, Hebraeos interroga. Dices: \'quid, si Hebr
Abbreviated transcription (Latin):
pore dicimus: Apud latinos autẽ. hyla¬
rius pictauensis. et eusebiꝰ uercellensis
ep̃c. origenẽ ꝙ eusebium transtuler̃t:
quoꝵ pͥorem & nr̃ ambrosius inqͥbdam
secutꝰ ẽ: Respondeat mͥ prudentia tua:
cur tu post tantos & tales interp̃tes. in
explanatione psalmoꝵ diu̾sa senseris:
Si enĩ obscuri sunt psalmi: te quoq in
eis falli potuisse credendũ ẽ: Si mani¬
festi: illos in eis falli potuisse ñ credit᷑
Ie ꝑ hoc utͦq mͦ suꝑflua erit interpreca¬
tio tua: & hac lege pꝰ pͥores nullus loqͥ
audebit: et qdcũq aliꝰ occupauerit.
aliꝰ de eo scribendi licentiam ñ habebit:
Quinpotiꝰ humanitatis tuȩ ẽ: in qͦ ue¬
niam tͥ tribuis. indulgere ceteris Ego
enĩ ñ tam uetera abolere conatꝰ sum. q̃
linguȩ meȩ hominib emendata de
gͦco in latinum transtuli: qͣm ea testimo¬
nia quȩ a iudeis p̃termissa st̃ uł corrup¬
ta. ꝓferre in mediũ: ut scirent nr̃i. qͥd

Expanded text:
pore dicimus. Apud Latinos autem Hilapore dicimus. Apud Latinos autem Hilarius Pictaviensis, et Eusebius Vercellensis Episcopi, Origenem et Eusebium transtulerunt, quorum priorem et noster Ambrosius in quibusdam secutus est. Respondeat mihi prudentia tua, quare tu post tantos et tales Interpretes in explanatione Psalmorum diversa senseris. Si enim obscuri sunt Psalmi, te quoque in eis falli potuisse credendum est. Si manifesti, illos in eis falli potuisse non creditur: ac per hoc utroque modo superflua erit interpretatio tua, et hac lege post priores nullus loqui audebit, et quodcumque alius occupaverit alius de eo licentiam scribendi non habebit. QUIN POTIUS humanitatis tuae est, in quo veniam tibi tribuis, indulgere et caeteris. Ego enim non tam vetera abolere conatus sum, quae linguae meae hominibus emendata de Graeco in Latinum transtuli, quam ea testimonia, quae a Iudaeis praetermissa sunt uel corrupta, proferre in medium, ut scirent nostri, quid
Abbreviated transcription (Latin):
Porro qđ dicis. non debuisse me inter¬
p̃tari pꝰ ueteres. et nouo uteris sillo¬
gismo: aut obscura fuerunt aut ma
creclendũ ẽ. si manifesta. illos in eis
falli ñ potuisse ꝑspicuũ ẽ: tuo tibi
sermone respondeo: Om̃s ueteres
tractatores qui nos in dño p̃cesserunt
et qui scripturas scãs interp̃tati sũt.
aut obscura int̾p̃tat st̃. aut mani¬
festa Si obscura:  tu quomͦ pꝰ eos au¬
sus es cdisserere. qđ illi explanare non
potuerunt: Si manifesta: suꝑfluũ
ẽ. te uoluisse disserere quod illos la¬
tere ñ potuit: maxume in explana¬
tione psalmoꝵ. quos apud grecos in¬
terp̃tat sunt multis uoluminibus:
pͥmus origenes. scd̃s eusebiꝰ cȩsarien¬
sis. terciꝰ theodorus eracleotes. quartꝰ
arteriꝰ scitopolitanꝰ. qͥntꝰ apollinaris
laodicenꝰ. sextꝰ didimus alexandrinꝰ:
ferunt᷑ et diu̾soꝵ in paueos psalmos
opuscula: s nẽ de integro psalmoꝵ cor¬

Expanded text:
Porro qPorro qpretari post veteres, et novo uteris syllogismo: « Aut obscura fuerunt quae incredendum est: si manifesta, illos in eis falli non potuisse, perspicuum est: » tuo tibi sermone respondeo. Omnes veteres tractatoet qui scripturas sanctas interpretati sunt, aut obscura interpretati sunt aut manifesta. si obscura, tu quomodo post eos ausus es disserere, quod illi explanare non potuerunt? si manifesta, superfluum est te uoluisse disserere, quod illos latere non potuit, maxime in explanatione psalmorum, quos apud Graecos interpretati sunt multis uoluminibus primus Origenes, secundus Eusebius Caesariensis, tertius Theodorus Heracleotes, quartus Asterius Scythopolita, quintus Apollinaris Laodicenus, sextus Didymus Alexandrinus. feruntur et diuersoopuscula. Sed nunc de integro Psalmorum cor
Abbreviated transcription (Latin):
et postea aliam translationẽ absq his
signis ediderim: pace tua dixerim.
uideris michi ñ intelligere quod que¬
dixerint. quam habetur in hebreo:
ubi autem asterisci idẽ. stelle p̃lucen¬
tes: ex theodotionis editione ab ori¬
gene additum ẽ: Et ibi greca trans¬
tulimus: hic de ipso hebraico quod
intelligebamꝰ exp̃ssimus: sensuũ po¬
tius ueritatẽ quam uerboꝵ inter¬
dum ordinem conseruantes Et mi
legas. ñ puros ut ab eis editi sunt. sed ab
origene emendatos siue correctos ꝑ
obelos et asteriscos:: ꝙ xp̃iant hominis
interp̃taciunculam non sequaris: pre¬
sertim cum ea que addita sunt. ex ho¬
minis uidei atq blasphemi. post pas¬
sionẽ. xp̃i editione transtulerit: Wis
legas ea que sub asteriscis sunt. immo
rade de uoluminib: ut ueterum te
fauctorem ꝓbes: Qd̃ si feceris: omnes
eccłiarũ bibliotecas conlempnare
cogeris: Uix enim unus aut alter
inuenitur liber: qui ista ñ habeat:

Expanded text:
et postea aliam translationem absque his et postea aliam translationem absque his signis ediderim, pace tua dixerim, uideris mihi non intellegere, quod quaea plus dixerint, quam habetur in Hebraeo, ubi autem asterisci, id est stellae praelucentes, ex Theodotionis editione ab Origene additum est; et ibi Graeca transtulimus, hic de ipso Hebraico, quod intellegebamus, expressimus sensuum potius ueritatem quam uerborum interdum ordinem conseruantes. et mirs legas non puros, ut ab eis editi sunt, sed ab Origene emendatos siue corruptos per obelos et asteriscos et Christiani hominis interpretatiunculam non sequaris, praesertim cum ea, quae addita sunt, ex hominis Iudaei atque blasphemi post passionem Christi editione transtulerit. uis legas ea, quae sub asteriscis sunt, immo rade de uoluminibus, ut ueterum te fautorem probes. quod si feceris, omnes ecclesiarum bibliothecas condemnare cogeris. uix enim unus aut alter inuenietur liber, qui ista non habeat.
Abbreviated transcription (Latin):
ignoseas disputatiuneulȩ meȩ: et qd̃
modũ meũ egressus sũ. tibi imputes qͥ
coegisti ut rescriberem. et mͥ eũ stefico¬
ro oculos abstulisti: nec me putes magi¬
strum eẽ mencdacii. qui sequor xpĩndi
centem. ego sum uia & ueritas et uita:
nec potest fieri. ut ueritatis cultor. m̃¬
dacio colla sũmit̾tam Neq mͥ imꝑito¬
rũ plebiculam concites. qui te uene¬
rantur ut ep̃m. et in eccłia declaman¬
tem sacerdotii honore suscipiunt: me
autẽ etatis ultimȩ et pene decrepitũ.
ac monasterii ꝙ ruris secreta sectan¬
tem paruipendunt: & queras tibi qͦs
doceas siue rep̃hendas Ad nos enm
tanti maris atq t̾rarum a te diuisos
spaciis: inx uocis tuȩ sonus ꝑuenit:
Et si forsitan litteras scripseris: ante eas
italia ac roma suscipient. qm ad me
cui mittende sunt deferantur: Quod
autem in aliis queris epłis. cur prior¬
mea in libris canonicis interp̃tatio as¬
teriscos habeat et uirgulas p̃notatas:

Expanded text:
ignoscas disputatiunculae meae et, quod ignoscas disputatiunculae meae et, quod modum meum egressus sum, tibi inputes, qui coegisti, ut rescriberem, et mihi cum Stesichoro oculos abstulisti. nec me putes magistrum esse mendacii, qui sequor Christum dicentem: Ego sum uia et uita et ueritas, nec potest fieri, ut ueritatis cultor mendacio colla submittam, neque mihi inperitorum plebeculam concites, qui te uenerantur ut episcopum et in ecclesia declamantem sacerdotii honore suscipiunt, me autem aetatis ultimae et paene decrepitum ac monasterii et ruris secreta sectantem parui pendunt, et quaeras tibi, quos doceas siue reprehendas. ad nos enim tantis maris atque terrarum a te diuisos spatiis uix uocis tuae sonus peruenit et, si forsitan litteras scripseris, ante eas Italia ac Roma suscipiet, quam ad me, cui mittendae sunt, deferantur. Quod autem in aliis quaeris epistulis, cur mea prior in libris canonicis interpretatio asteriscos habeat et uirgulas praenotatas
Abbreviated transcription (Latin):
qui contentione sua & amore legis abo
tum int̾ẽ int̾ meã et tuã sententiamꝰ
qͥa ego dico. et petrũ & paulũ timore fi¬
deliũ iudeoꝵ legis exercuisse. immo si¬
mulasse mandata: tu autẽ asseris hoc
eos fecisse clementer. ñ mentientis astu.
sed compatientis affectuꝰ dũ mͦ illud con¬
stet. uel metu seu miscd̾ia eos simulasse
qđ ñ erant: Illud autem argumentũ
qͦ adu̾sũ nos uteris. quod & gentilibus
debuit gentilis fieri. si iudeis iudeus
factus ẽ: magis ꝓ nobis facit Sicut e¬
nim ñ fuit uere iudeus: sic nec gentił
erat Et sicut non fuit uere gentilis:
sic nec uere iudeus erat: Ideo autẽ imi¬
tator gentiliũ ẽ. quia p̃pucium recipit
in fide.xp̃iꝰ et indifferenter ꝑmittit
uesci cybis. quos dampnant iudei: non
cultu ut putas idoloꝵ: In xp̃o enĩ iħu
nec circumcisio ẽ aliquid nec p̃puciũ:
sed obseruatio mandatoꝵ dei: Queso
gͥ te. et iterum atq iterũ obsecro. ut

Expanded text:
qui contentione sua et amore legis abolqui contentione sua et amore legis aboltuminterestintei meam et tuam sententiam, quia ego dico et Petrum et Paulum timore fidelium Iudaeorum legis exercuisse, immo simulasse mandata, tu autem adseris hoc eos fecisse clementer \'non mentientis astu sed conpatientis affectu\', dum modo illud constet uel metu uel misericordia eos simulasse se esse, quod non erant. illud autem argumentum, quo aduersum nos uteris, quod et gentilibus debuerit gentilis fieri, si Iudaeis Iudaeus factus est, magis pro nobis facit. sicut enim non fuit uere Iudaeus, sic nec uere gentilis erat, et sicut non fuit uere gentilis, sic nec uere Iudaeus erat. in eo autem imitator gentilium est, quia praeputium recipit in fide Christi et indifferenter permittit uesci cibis, quos damnant Iudaei, non cultu, ut tu putas, idolorum; in Christo enim Iesu nec circumcisio est aliquid nec praeputium, sed obseruatio mandatorum dei.. Quaeso igitur et te iterum atque iterum deprecor, ut
Abbreviated transcription (Latin):
lebrauit. quia simulauit se iudeũ ut
iudeos lucͥfaceret: cur ñetiã sacrificaũ
cũ gentib. quia et his qui sine lege erãt
tanqͣm sine lege factꝰ ẽ. ut eos quoq lu¬
cͥfaceret. nͥ quia et illud fecit ut nat᷑a᷑
uideus: et hoc totũ dixit. ñ ut paulus
se finxerit eẽ qd ñ erat:÷ s ut misedit̃
ita subueniendũ ẽẽ sentiret. ac si ipse
in eo errore laboraret: ñ scilicet men¬
tientis astu. s compatientis affectu:
Bene defendis paulũ. quod ñ simulauerit
errorem iudeoꝵ. sed uere fuerit in er¬
rore: neq imitari petrũ uoluerit menti¬
entem. ut quod erat metu iudeoꝵ dissi¬
mularet: sed tota libertate iudeũ se ẽẽ
diceret: Noua clementia apłi Iũ iude¬
os xp̃ianos uult facere: ipse iudeus fac¬
tus ẽ: Non enim poterat luxuriosos ad
frugalitatẽ reducere. nisi se luxuriosũ
re miseris. nisi se miserũ ipse sentiret:
Uere enim miselli. ⁊ miscłit̃ deplorandi.

Expanded text:
lebrauit, qu\'ia simulauit se Iudaeum, ut lebrauit, qu\'ia simulauit se Iudaeum, ut illos lucrifaceret, cur non etiam sacrificauit cum gentibus, quia et his, qui sine lege erant, tamquam sine lege factus est, ut eos quoque lucrifaceret, nisi quia et illud fecit ut natura Iudaeus et hoc totum dixit, se fingeret esse quod non erat, sed ut misericorditer ita subveniendum esse sentiret, ac si ipse in eo errore laboraret; non scilicet mentientis astu, sed compatientis affectu. » Bene defendis Paulum, quod errorem Iudaeorum, sed uere fuerit in errore, neque imitari Petrum uoluerit mentientem, ut, quod erat, metu Iudaeorum dissimularet, sed tota libertate Iudaeum esse se diceret. nouam clementiam apostoli! dum Iudaeos Christianos uult facere, ipse Iudaeus factus est. non enim poterat luxuriosos ad. frugalitatem reducere, nisi se luxuriosum re miseris, nisi se miserum ipse sentiret. uere enim miselli et misericorditei deplorandi,
Abbreviated transcription (Latin):
bonum nec malũ ẽ Siue enĩ feceris
siue ñ feceris: nec iꝰticiã habebis nec imꝰ
ticiam: Obseruare autẽ legis cerimoni¬
as non potest eẽ indifferens: s aut bonĩ
ẽ. aut malũ ẽ: Tu dicis bonũ: ego asse¬
ro nalũ: et malũ ñ solũ his qui ex gen¬
tib. s his qui ex iudaico popło credider̃t:
In hoc ni fallor loco: dũ aliud uitas. ad ali¬
ud deuolueris: Dũ enim metuis porphi¬
riũ blasphemantẽ. in ebionis incurris
laqueos: his qui credunt ex iudeis ob.¬
seruandam legem eẽ decernens Et qͥa
ꝑiculo sũ intelligis eẽ qđ dicis: rursũ
illud suꝑfluis uerbis temꝑare conaris.
sine ulla salutis necessitate. sicut ud̾i
celebrancda putabant: aut fallaci simu¬
latione. quod in petro rep̃henderat:
Petrꝰ gͥ simulauit legis custodiam: iste
autẽ rep̃hensor. petri. audacter obser¬
uait legitima: Sequit᷑ enim in epła
tua Nam si ꝓpterea illa sacramenta ce¬

Expanded text:
bonum nec malum est; siue enim feceris bonum nec malum est; siue enim feceris siue ustitiam —, obseruare autem legis caerimonias non potest esse indifferens, sed aut bonum est aut malum est. tu dicis bonum, ego adsero malum et malum non solum his, qui ex gentibus, sed et his, qui ex Iudaico populo crediderunt. in hoc, ni fallor, loco, dum aliud uitas, ad aliud deuolueris. dum enim metuis Porphyrium blasphemantem, in Hebionis incurris laqueos his, qui credunt ex Iudaeis, obseruandam legem esse decernens. et quia periculosum intellegis esse, quod dicis, rursum illud superfluis uerbis temperare conaris: sine ulla salutis necessitate, sicut Iudaei celebrandas putabant, aut fallaci simulatione, quod in Petro reprehenderat. Petrus igitur simulauit legis custodiam, iste autem reprehensor Petri audacter obseruauit legitima. sequitur enim in epistula tua: nam si propterea illa sacramenta ce
Abbreviated transcription (Latin):
machabei martyres fierent: Postre¬
mo illud. qđ p̃dicatores gr̃e xp̃ianos.
iudei tanquam hostes legis ꝑsequeren¬
tur: Hos atq huiꝰmõi errores et uicia
dicit se dampnare: & ut stercora ar¬
bitratum. ut xp̃m lucrifaceret: Didi
liquerit iudeoꝵ: Rursũ te docente
discamꝰ: quȩ bona eoꝵ tenuerit obser¬
uationis: Inquies leges quas more pa¬
trio celebrant: sicut ab ipso paulo ce¬
lebrate sunt. sine ulla salutis neces¬
sitate: Id quid uelis dicere. sine ulla
salutis necessitate: ñ satis intelligo
Si enim salutem ñ afferunt: cur obser¬
uant᷑: : Si autẽ obseruanda st̃. utiq
salutem afferunt: maximeq serua¬
ta martyres faciunt: Non enĩ obser¬
uarent᷑: insi afferrent salutem: Neq
enim indifferentia sunt inter bonum
et malũ : sicut philosophi disputant:
Donũ ẽ continentia: malũ luxuria Int̾
utrũq indifferens. ambulare: digerere
alui stercora: capitis narib purgam̃ta
ꝓicere sputis reumata iacere: hoc nec

Expanded text:
martyres fierent; postremo illud, quod praedicatores gratiae Christianos Iudaei tamquam hostes legis persequerentur. hos atque eius modi errores et uitia dicit se damna et stercora arbitratum, ut Christum lucrifaceret\'. Didliquerit Iudaeorum; rursum te docente discamus, quae bona eorum tenuerit. \'obseruationes\', inquis, \'legis, quas more patrio celebrabant, sicut ab ipso Paulo celebratae sunt sine ulla salutis necessitate\'. quid uelis dicere \'sine ulla salutis necessitate\', non satis intellego. si enim salutem non adferunt, cur obseruantur ? si autem obseruanda sunt, utique salutem adferunt, maxime quae seruata martyres faciunt. non enim obseruarentur, nisi adferrent salutem. neque enim indifferentia sunt inter bonum et malum, sicut philosophi disputant: bonum est continentia, malum luxuria, inter utrumque indifferens ambulare, digerere alui stercora, capitis naribus purgamenta proicere, sputa rheumatis iacere; hoc nec
Abbreviated transcription (Latin):
notarioꝵ patimur penuriã: et iccirco
parere p̃ceptis tuis ñ possumus. maxime
distincta ẽ: Pleraq enim pͥoris laboris:
fraude cuiusclam amisimus : lii. Itẽ¬
Scõ et beatissimo pape: augusti¬
no: ieronimus. in xp̃o salutem:
ꝓmptum reddens salutationis officium:
pͥmũ ut memineris meiͥ de hinc ut
baiulum literarũ habeas cõmendatũ.
et mͥ scias germanissimũ: et in quibus¬
cumq necessitas postularit. foueas atq
sustentes: non quo aliqua re xp̃o tribu¬
ente indigeat. s quo bonoꝵ amcicias
auidissime expetat: et se in his comũ¬
gendis. maximũ putet beneficiũ con¬
secutũ: Cur autem ad occidentẽ naui¬
gauerit: ipso poteris narrante cognos¬
cere: Nos in monasterio constituti ua¬
riis hinc inde fluctib quatimur: et
ꝑegrinationis molestias sustinemus:
Sed eredimus in eo qui dixit. confidite
ego uici mundũ: quod ipso tribuente
et p̃sule. contra hostem diabolũ uictori¬

Expanded text:
1044 notariorum patimur penuriam; et idcirco 1044 notariorum patimur penuriam; et idcirco praeceptis tuis parere non possumus, maxime distincta est. Pleraque enim prioris laboris fraude cujusdam amisimus. ECTO ET BEATISSIMO PAPAE AUGUSTINO HIERONVMUS IN CHRISTO SALUTEM. ulam miseram promptum reddens salutationis officium, primum, ut memineris mei, dein, ut baiulum litterarum habeas commendatum et mihi scias germanissimum et, in quibuscumque necessitas postularit, foueas atque sustentes,\' non quo aliqua re Christo tribuente indigeat, sed quod bonorum amicitias auidissime expetat et se in his coniungendis maximum putet beneficium consecutum. cur autem ad occidentem nauigauerit, ipso poteris narrante cognoscere. Nos in monasterio constituti uariis hinc inde fluctibus quatimur et peregrinationis molestias sustinemus. sed credimus in eo, qui dixit: Confidite; ego uici mundum, quod ipso tribuente et praesule contra hostem diabolum uictori
Abbreviated transcription (Latin):
retici si diu̾sas int̾ nos sententias uide¬
rint: de anii calũpniabunt᷑ rancore
descendere: Michi autẽ decretum ẽ te
amare. suscipere. colere. mirari: tuaq
dicta qͣsi mea defencdere: Certe et in
dialogo quem nuꝑ edidi: beatituduns
tue ut dignum fuerat recordatus sum:
Magisq demus oꝑam. ut ꝑiciosissima here¬
sis de ȩccłia auferat᷑: quȩ semꝑ simulat
penitentiam. ut docendi in eccłis habe¬
at facultatem: ne si aꝑta se luce ꝓdidĩt.
les filie tuȩ eustochiũ et paula & genere
suo & tua exhortatione cligne gͣdiunt᷑.
specialiterq salutant beatitudinẽ tuã:
omĩs quoq fr̃mtas que nob̾cũ dũo sal¬
et inde africã siciliamq direximus: quẽ
putamus in africȩ partib cõmorari Sc̃os
tuo adherentes lateri. ut meo obsequio
salutes p̃cor: Litteras quoq meas ad scm̃¬
dñe uere scẽ et beatissime papa: Et subt̃
Grandem latini sermonis in ista ꝓuincia

Expanded text:
retici, si diuersas inter nos sententias uideretici, si diuersas inter nos sententias uiderint, de animi calumniabuntur rancore descendere. mihi autem decretum est te amare, suscipere, colere, mirari tuaque dicta quasi mea defendere. certe et in dialogo, quem nuper edidi. beatitudinis tuae, ut dignum fuerat, recordatus sum - magisque demus operam, ut perniciosissima haeresis de ecclesiis auferatur, quae semper simulat paenitentiam. ut docendi in ecclesiis habeat facultatem. ne, si aperta se luce prodiderit, les filiae tuae Eustochium et Paula et genere suo et exhortatione tua digne gradiuntur specialiterque salutant beatitudinem tuam, omnis quoque fraternitas, quae nobiscum domino salet inde Africam Siciliamque direximus, quem putamus iam in Africae partibus commorari. sanctos tuo adhaerentes lateri ut meo obsequio salutes, precor. litteras quoque meas ad sdomine vere sancte et beatissime Papa. Et subter. Grandem Latini sermonis in ista provincia
Abbreviated transcription (Latin):
et om̃i mͥ affectione uenera
bili pape augustino: ieromi¬
mus in xp̃o salutẽ: Uirum uenera¬
bilem frẽm. et filium dignationis tue
orosium prb̃m: et sui merito. & te iu¬
bente suscepi: Sed incidit tempꝰ diffi¬
cillimũ. qͣnͣdo michi tacere meliꝰ fuit
qͣm loqͥ⁊ ita ut nr̃a studia cessarent:
et iuxta apiũ canina exerceret᷑ facũ¬
dia: Itaq duob libellis quos meo noi
dedicast. eruditissimis et omi eloqͣn¬
tiȩ splendore fulgentib. ad tempꝰ respõ¬
dere ñ potui: non quod qͥcqͣm in illis re¬
p̃hendendum putẽ: sed quia iuxta bea¬
tum apłm unusqͥsq in suo sensu habun¬
det: alius quidẽ sic. aliꝰ autẽ sic: Certe
qͥcqͥd dici potuit. et sublim ingemo de
scripturarũ scãrũ haurire̾ fontib: a te
positum atq dissertũ ẽ: S queso reuerẽ¬
tiam tuam: parũꝑ patiaris me tuũ lauda
re ingemum: Inter nos eruditionis causa
disserimꝰ: Ceterũ płimi ꝙ maxime he¬

Expanded text:
AFFECTIONE VENERA- BILI PAPAE AUGUSTINO HIERONVMUS IN CHRISTO SALUTEM. Virum honorabilem fratrem meum filium dignationis tuae Orosium presbyterum et sui merito et te iubente suscepi. sed incidit tempus difficillimum, quando mihi tacere melius fuit quam loqui, ita ut nostra studia cessarent et iuxta Appium canina exerceretur facundia. itaque duobus libellis tuis. quos meo nomini dedicasti, eruditissimis et omni eloquentiae splendore fulgentibus ad tempus respondere non potui, non quo quicquam in illis reprehendendum putem, sed quia iuxta beatum apostolum unusquisque in suo sensu abundet alius quidem sic alius autem sic. certe quicquid dicscripturarum sanctarum hauriri fontibus, a te positum atque dissertum est. sed quaeso reuerentiam tuam, parumper patiaris me tuum laudare ingenium. nos enim inter nos eruditionis causa disserimus. ceterum aemuli et maxime hae
Abbreviated transcription (Latin):
stantiȩ: atq ita ꝑ omĩa equalem deo pa¬
tri. ut nec tp̃r nec gͣdu nec potestate
ẽẽ possit inferior: Tantumq eẽ confite¬
mur illũ qui ẽ genitꝰ: qͣntus ẽ ille qui
genuit: Non autẽ quia dicimus genitũ
a patre filiũ diuina et ĩ effabili genera¬
tione. aliqd̾ ei tẽpꝰ ascribimus: sed nec
patrem aliqͣndo cepisse. nec filiũ: Non
enm aliter confiteri possumꝰ et̾num
patrẽ: nͥ confiteam᷑ etiam coet̾nũ filiũ:
E x filio enĩ pater dr̃: & qui semꝑ pater

Expanded text:
 atque ita per omnia aequalem Deo Patri, ut nec tempore, nec gradu, nec potestate possit esse inferior: tantumque confitemur esse illum qui est genitus, quantus est ille qui genuit. Non autem quia dicimus genitum a Patre Filium divina et ineffabili generatione, aliquod ei tempus adscribimus; sed nec Patrem aliquando coepisse, nec Filium. Nec enim aliter confiteri possumus aeternum Patrem, nisi confiteamur etiam coaeternum Filium: ex Fil