comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad horam prandii: consũmata
sunt septuaginta milia. Hic enun
tuchil aluid dicere ualemus: nisi
quod papa gregoriꝰ moraliter egre¬
gius tractator in hoc facto dauid ꝓ¬
tulit. Ait enim. ꝓ qualitatibus
subditorum disponuntur acta re¬
gentium: ut sepe ꝓmalo gregis. eti¬
am uere boni delinquat uita pa-¬
storis. Ille enim deo attestante
laudatus. ille suꝑnorum myste¬
riorum conscus dauid ꝓpħa. tu¬
more repentinȩ. elationis elatus.
populum numerando peccauit.
& tam̃ uindictam populus dauid¬
peccante suscepit. Cur hoc: Ca
uidelicet secundum meritum
plebium disponuntur corda recto¬
rum: iustus uero uidex peccantis
uitium ex ipsorum animaduersi¬
one corripuit. exquorum causa
peccauit. Sed quia ipse sua scili¬
cet uoluntate supbiens. a culpa¬
alienus non fuit: iundictam culpȩ
etiam ipse suscepit. Nlam ira seuieis
rectorem quoq populuintimo cor¬
dis dolore ꝓstrauit. Certum uͦ ẽ:
quod ita sibi inuicem & rectorum

Expanded text:
usque ausque asunt septuaginta millia. Hic enim nihil aliud dicere valemus, nisi quod papa Gregorius moraliter, egregius tractator, in hoc facto David protulit. Ait enim: Pro qualitatibus subditorum, disponuntur acta regentium: ut saepe pro malo grege, etiam vere boni delinquat vita pastoris. Ille enim, Deo attestante, laudatur; ille supernorum mysteriorum conscius David propheta tumore repentinae elationis elatus populum numerando peccavit: Dei tamen vindictam populus, Dapeccante, suscepit. Cur hoc? quia videlicet secundum meritum plebium disponuntur corda rectorum. Justus vero judex peccantis vitium ex ipsorum animadversione corripuit, ex quorum causa peccavit, sed quod ipse, sua scilicet voluntate superbiens, a culpaalienus non fuit, vindictam culpae etiam ipse suscepit. Nam ira saeviens,rectorem quoque populi intimo cordis dolore prostravit. Certum vero est, quod ita sibi invicem, et rectorum
Abbreviated transcription (Latin):
melius ẽ. in dei quam inh ostium
manus incidere. Hec audiens ꝓ¬
pheta: renuntiabat deo. Quimor¬
bum & urteritum misit in exerci¬
tum ȩbreorum. Moriebantur enĩ
ut idem hystoriographus ait. ñ
uno modo. aut facile ianguor po¬
tusset agnosci. s mors quidemin
om̃ib. multis uero languorum oc¬
casionib & quȩ nonpossent facile
aguosci peribant. Alius enu su¬
per alium moriebat᷑: & latenter
ĩnmineus malum. uelociter fere¬
bat interitum. Alii siquidem peri
bant cum uehementib doloribus:
& amapo gemitu animam relinque¬
bant. Alii uero ipsis passionibus
marcescebant: ita ut neq curam ex¬
hibere corporib ppȩualerent. s ꝓla
bore deficerent. Alii autem. repen¬
tinis tenebris eorum conatus abripi¬
entib suffocati ꝓtinus expirabant:
alii suꝑmortuos quos sepeliebant.
ipsi quoq moriebantur. imꝑfectas
relinquentes pariter sepulturas.
Incipiente itaq pestifeto languore
eosabhora matutina perimere

Expanded text:
melius in manus Dei, quam in hostium melius in manus Dei, quam in hostium manus incidere. Haec audiens propheta renuntiabat Deo: qui morbum et interitum misit in exercitum Hebraeorum. Moriebantur enim ut idem historiographus ait non uno modo, ut facile languor potuisset agnosci; sed mors quidem in omnibus, multis vero languorum occasionibus, et quae non possent cognosci facile, peribant. Alius enim super alium moriebatur, et latenter imminens malum velociter ferebat inere cum vehementibus doloribus, et clamore gemituque animam relinquebant. Alii vero ipsis passionibus inardescebant, ita ut neque curam exhibere corporibus praevalerent, sed pro labore deficerent. Alii autem, repentinis tenebris eorum conatus abripientibus, suffocati protinus exspirabant. Alii super mortuos, quos sepeliebant, ipsi quoque moriebantur, imperfectas relinquentes pariter sepulturas. Incipiente itaque pestifero languore eos ab hora matutina perimere
Abbreviated transcription (Latin):
ueniam peccati concederet. Tc̃
gͦ gad ꝓpħam misit ad eum deub
tres supplicii conditiones partas¬
tem: ut earum quam ꝓbaret. elige¬
ret. utrum uellet famem in ꝓuin¬
cia generari septem annis. Aut
trib mensib pugnando uincere¬
tur abhostib. aut certe morb &
languor accideret tribus dieb hȩ¬
biȩis. Cumq ille. ẽẽt. inanrieta¬
te. & uehementer animo confusuᷤ.
s ꝓpħa diceret hoc omnimodis immi
tamabeo conditionem renuntiaret
deo: cogitansrex quia si famem eli¬
geret contra alios hoc facere uide¬
retur. quando ipse quidem habeis
multa frum̃ta ñ pateretur in opiã.
reliqui uͦ eẽnt inangustia. item
sieligeret trium mensium uicto¬
riam hostium. ipse quidem habeis
circa se uiros fortissimos & custõdes
nichil omnino metueret. neci uͦ eiꝰ
exercitus subiaceret: inter hec cõ
munem potius passionem & regis
ꝙ subiecꝰtorum elegit. inqua timor
c̃. omĩb equalis: dicens quia multo

Expanded text:
veniam peccati concederet. Tunc veniam peccati concederet. Tunc ergo Gad prophetam misit ad eum Deus, tres supplicii conditiones portantem, ut earum quam probaret, eligeret, utrum vellet famem in provincia generari septem annis, aut tribus mensibus pugnando vinceretur hostibus, aut certe morbus et languor accideret tribus diebus Hebraeis. Cumque ille esset in anxietate et vehementer animo confusus, et propheta diceret hoc omnimodo imminetam ab eo conditionem renuntiaret Deo, cogitans rex, quia si famem eligeret, contra alios hoc facere videretur, quando ipse quidem habens multa frumenta, non pateretur inopiam, reliquis vero esset angustia; item si eligeret trium mensium victoriam hostium, ipse quidem habens circa se viros fortissimos et custodes, nihil omnino metueret, neci vero ejus exercitus subjaceret; inter haec autem communem potius passionem et regum et subjectorum elegit, in qua timor omnibus est aequalis, dicens: Quia multo
Abbreviated transcription (Latin):
ad dauid : nuntiauit ei dicens. Aut
septem annis ueniet tibi fames in
tra tua. Ꝙ cet̾a. Sed mysticȩ hic
intelligi potest fames septem annoꝵ¬
& cet̾a: si cui placuerit. Septem
annis infideles iudei famẽ susti¬
nent: quia septiformis gr̃a spc̃ scĩ
Ipsi enim tͥb mensib inimicis suis se
ꝑsequentib cedunt: quia ob hoc qd̃
inomine scȩ̃ trinitatis ꝑ lauachrũ
regenerationis innouati non sunt:
hostib hoc ẽ. immundis spiritib
resistere non ualentes terga dant.
Ipsos deniq angłs ꝑcutiens quasi
trib dieb flagellat: quia negantes
sua increduli mortunt᷑. Immisit¬
q ds̃ pȩstilentiam inisrł de mane
usq ad tempus constitutum: ꝙ mor¬
tui sunt ex popło a dan usq bersa¬
beȩ septuaginta milia uirorum.
Et hoc qualiter gestum sit. iosephu
refert uerbis plurimis dicens. Ir¬
pħis itaq declarantib dauid quod
ei d̃s irasceretur. supplicare epit
eumq rogare ut ꝓpitius eẽt. &

Expanded text:
ad David, nuntiavit ei dicens: Aut ad David, nuntiavit ei dicens: Aut septem annis veniet tibi fames in terra tua, » etc. Sed mystice hic intelligi potest fames septem annorum, etc., si cui placuerit. Septem annis infideles Judaei famem sustinent, quia septiformis gratia SpiritusIpsi enim tribus mensibus inimicis suis se persequentibus cedunt, quia ob hoc in nomine sanctae Trinitatis, per lavacrum regenerationis innovati non sunt: hostibus, hoc est immundis spiritibus resistere non valentes, terga dant. Ipsos denique angelus percutiens, quasi tribus diebus flagellat: quia negantes sua increduli moriuntur. « Immisitque Deus pestilentiam in Israel, de mane usque ad tempus constitutum, et mortui sunt ex populo, a Dan usque Bersabee, septuaginta millia virorum. » Et hoc qualiter gestum sit, Josephus refert verbis plurimis dicens: Prophetis itaque declarantibus David quod ei Deus irasceretur, supplicare coepit eumque rogare, ut propitius esset, et
Abbreviated transcription (Latin):
ab ioab intelligendum ẽ. nume¬
ratos. eẽ. s suminam eoꝵ noluisse
ostendere dauid. nisi tantum qͦn¬
tum insamuhelis libro scribitur.
Percussit autem cor dauid post ꝗͣ
ad dominum. Peccaui ualde in hoc
facto: s precor domine ut tranfe¬
rasinquitatem serui tui. quia
filiorum isrł. iuxta numerũ dabt̃
singuli p̃cium ꝓamiab suis do¬
mino. & nonerit plaga ui eis cum
fuerint recensiti. Hoc autem da¬
bit omnis qui transit ad nomen:
dimidium sicli iuxta mensuram
templi. Siclus. uiginti ht̃ obolos.
Media parssicli offeretur domino.
Qui habetur innumero a iugi¬
ti annis & supͣ dabit prȩcium. Di¬
ues ñ addet admedium sicli: ꝙ pau¬
ꝑ nichil minuet. Susceptamq pe¬
cumam quȩ collata ẽ. a filiisisrł
trades inusus tab̾na culi testimonii:
ut sit monimentum eorum coram do
mino: & ꝓpitietur animab eors.
Hoc ergo oblitus ẽ. dauid facere:
iccirro offendit dm̃. & ob hoc plaga
uenit inisrł. Cumq uenisset gad

Expanded text:
 intelligendum est a Joab nume intelligendum est a Joab numeratos esse, sed summam eorum noluisse ostendere David, nisi tantum, quantum in Samuelis libro scribitur « Percussit autem cor David eum postquam ad Dominum David: Peccavi valde in hoc facto, sed precor, Domine, ut transferas iniquitatem servi tui, quia filiorum Israel juxta numerum, dabunt singuli pretium pro animabus suis Domino, et non erit plaga in eis cum fuerint recensiti. Hoc autem dabit omnis qui transit h. ad numerum, dimidium sicli juxta mensuram templi. Siclus viginti habet obolos. Media pars sicli offeretur Domino. Qui habetur in numero, a viginti annis et supra, dabit pretium. Dives non addet ad medium sicli, et pauper nihil minuet. Susceptamque pecuniam, quae collata est a filiis Israel, trades in usus tabernaculi testimonii, ut sit monimemino, et propitietur animabus eorum. Hoc ergo oblitus est David facere, idcirco offendit Deum, et ob hoc plaga venit in Israel. « Cumque venisset Gad
Abbreviated transcription (Latin):
reunte uria. hec non dum ultio
diuina facta fuerat. Iccirco hic
ultimus ponitur: ut ultio mortis
eius. in popło monstraretur. Ce¬
terum in hoc numero omĩs ꝑfectio
scõrum designatur. Denariuusmi¬
merus ad decalogum legis ꝑtinet:
numera isrł & uidam. Dixitq
rex adioab principem exercitꝰ
sui. Pambula om̃s tribus isrł.
adan usq bersabeȩ : & numera
popłm. ut sciam numerum eiꝰ.¬
pentino tumore elationis inflatꝰ.
ꝓculpa populi maximȩ quia eũ
inperimendo uria non redargu¬
it. occulto iudicio dei. contͣ uo¬
luntatem domini eundem po¬
pulum numerare compillit.
Culpa enim illius punita fuerat:
s peccatum populi ut dictum est
in ultum manebat. Dedit ergo
ioab numerum descriptionis po¬
puli regi: & inuenta sunt de isrł
octingenta milia uirorum fortiũ
qui educerent gladium. & de iuda
autem quod in paralipomenon legi¬
tur. mille milia. & centum milia
de isrł: de iuda quadringenta
septuaginta milia. quos quidem¬

Expanded text:
reundo Uria, et haec nondum ultio reundo Uria, et haec nondum ultio divina facta fuerat: idcirco hic ultimus ponitur, ut ultio magni ejus peccati monstraretur. Caeterum in hoc numero omnis perfectio sanctorum designatur. Denarius numerus ad decalogum legis pertinet; numera Israhel et Iudam dixitque rex ad Ioab principem exercitus sui perambula omnes tribus Israhel a Dan usque Bersabee et numerate populum ut sciam numerum eipentino tumore elationis inflatus pro culpa populi, maxime qui eum in proditione Uriae non redarguit, occulto judicio Dei contra voluntatem Domini eumdem populum numerare compulit: culpa enim illius punita fuerat, sed peccatum populi ut dictum est inultum manebat. « Dedit ergo Joab numerum descriptionis populi regi, et inventa sunt de Israel octingenta millia virorum fortium, qui educerent gladium. Et de Juda » Notandum autem quod in Paralipomenon legitur mille mide Israel, et de Juda quadringenta et septuaginta millia . » Quod quidem
Abbreviated transcription (Latin):
aut quis similis erit inter filios deiꝰ
Ac ꝑhoc uera potest illa solutio eẽ.
quam suꝑius de tͥb pͥmis fortissi¬
mis uidelicet tͥb uirrutib dauid
descripsimus: ad quas nemo forti¬
um ꝑuenire potuit. Et ideo tro¬
pice sermo diuinus infiguram sal¬
uatoris ita ꝓtulit dicens. S usq
ad tres primos non ꝑuenerat.¬
⁊ahel frater ioab inter trigiita.
eleanam filius patrui eius de beth¬
trigita & septem. Notandum
ẽ. quia cum his triguita etiam sep¬
tem fortiores & nominati in hoc
calculo compixhenduntur: dauid
uidelicet qui ẽ. appellatus a deoda¬
tus. abisai. & subochai. ionathan.
manet. eliaba. sema de arrari.
aiam. elifelech. eliam. esrai. farai.
giga. abbani. seleth. uaarai. ira.
Iareb. urias ȩtheus.deo gͦ uri¬
as ȩtheus ultimus pouitur. ꝓpt̃
& addidit furor domini irasci contͣ
isrł. Iam enim ultio facta fuerat
indauid & indomio eiꝰ: inpopło uͦ
qui noluit resistere dauid in pe¬

Expanded text:
aut quis similis erit inter filios Dei? aut quis similis erit inter filios Dei? Ac per hoc vera potest illa solutio esse, quam superius de tribus primis fortissimis, videlicet tribus virtutibus David, descripsimus: ad quas nemo fortium pervenire potuit. Et ideo tropice sermo divinus in figuram Salvatoris ita protulit dicens, sed usque ad tres primos non « Asael trater Joab inter triginta. Eleanan filius patrui ejus de Bethtriginta septem. » Notandum est, quia cum his triginta, etiam septem fortiores, et nominati in hoc calculo comprehenduntur, David vid, qui appellatur Adeodatus, Abisai, Sibachai, Jonathan, mavet, Eliaba, Semma de Arari, Haiam, Elipheleth, Eliam, Esrai, Phrarai, Jigaal, Boni, Selech, Naarai, Hira, Gareb, Urias Ethaeus. Ideo ergo Urias Ethaeus ultimus ponitur propter  addidit furor Domini irasci contra Israel. Jam enim ultio facta in David et in domo ejus. In populo vero qui noluit resistere David in pe
Abbreviated transcription (Latin):
istum egyptium. semei filiumiera
ẽẽ. arbitratur. qui maledixit. dõ.
Sciendum ẽ. quodidem semei de
baurim fuerit. ideo egyptius dic¬
tus: quia oꝑa illius egy ptu deum
blasphemantis quem moyses iuben¬
de domino interfecit inheremo:
Spectabatur enim: ut si egredere¬
tur uuerusalem interficeretur.
Habentem inmanu hastam: id
est legem dei. Quam si meditat᷑ꝰ
perimeretur. Quia ergo p̃cep¬
tum regis irritum fecit exeundo
forasierusalem: iccireo in eum
abanaia inuirga idẽ. rectitudine
iusticiȩ descensum ẽ: & hast a
quam iam ñ rectam tenebat. ui
abeo exorsa ẽ. Quem sensum non
refraganuir: s diligenti lectori re¬
linquimus. Descriptus ẽ. enim
ex parte cathalogus uirorum for¬
aum insiguram scõꝵ: qui quamiui ᷤᷤ¬
urtutum sublunitate ꝓficiant.
tamen usq ad excellentiam diui¬
nȩ trinitatis nequaquam attin¬
gunt. Inde ẽ. quod ibi scriptum
ẽ. de ioab: usq ad tres non ꝑue¬
nit. Quis enim ȩquabitur dnõ.

Expanded text:
istum Aegyptium Semei filium Jera esse arbitrantur, qui maledixit David. Sciendum est quod idem Semei de Bahurim fuerit ideo Aegyptius dictus, quia opera illius Aegyptii, Deum blasphemantis quem Moyses, jubente Domino, interfecit in eremo » Spectabatur enim, ut si egrederetur Jerusalem, interficeretur. « Habentem in manu hastam, » id est legem Dei, quam si meditatus perimeretur. Quia ergo praeceptum regis irritum fecit, exeundo foras Hierusalem, idcirco in eum a Bannia, « in virga, » id est rectitudine justitiae, descensum est: et hasta, quam jam non rectam tenebat, vi ab eo extorta est: quem sensum non refragamus, sed diligenti lectori relinquimus. Descriptus enim ex parte catalogus virorum fortium in figuram sanctorum, qui quamvis virtutum sublimitate proficiant, tamen usque ad excellentiam divinae Trinitatis nequaquam attingant. Inde est quod ibi scriptum est de Joab, usque ad tres non pervenit. Quis enim aequabitur Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Porro angłs domini stabat uixta
aream ornam iebusȩi. Leuansq
dauid oculos suos: iudit angelum
domini stantem inter cȩlum & t̃rã.
ꝙ euaginatum gladium inmanu
eiꝰ. & uersum contra ierusalem. Et

Expanded text:
. Porro angelus Domini stabat juxta aream Ornam Jebusaei. Levansque David oculos suos, vidit angelum Domini stantem inter terram et coelum, et evaginatum gladium in manu ejus, et versum contra Jerusalem: Et
Abbreviated transcription (Latin):
q modo dominis & saluator nr̃ pͥ¬
quam a patre sio missus adoues qͦ
perierant domus isrł uenire dig¬
natus est : suꝑ cunctum populum
sium abeo in regem constitutus ẽ.
sicut ipse ait. Egoautem constitu¬
tussum rex abeo suꝑsyon montem

Expanded text:
que modo Dominus et Salvator noster, poque modo Dominus et Salvator noster, postquam a Patre suo missus, ad oves quae perierant domus Israel venire dignatus est, super cunctum populum suum ab eo in regem tantum constitutus est. Sic ipse ait: « Ego autem constitutus sum rex ab eo super Sion montem
Abbreviated transcription (Latin):
ahihel fuisse legitur. Cis enim u¬
terpretatur durus uel uoiens: ahi¬
hel uero. pater meus deus. Quors
nominum incerp̃tationes sunt ad
duritiam & ad uomitum malitiȩ
iudȩorum qui deum patrẽ confi¬
tentes. filium inpassione negaue¬
runt dicentes. tolle hunc. & di¬
mit te nobis barabban: non intel¬
ligentes quia qui negat filium. ne¬
unxit te dominus suꝑ heredit a¬
tem suam inprincipem. Scien¬
dum ẽ. quod saul non unuis sẽꝑ
ꝑsonȩ gestauit figuram: sed ali¬
quando iudeorum tẏpum ob suꝑ¬
tiamsicut suꝑius tetigimus. &
infuturo demonstrabimꝰ. aliquan
ctionem regni. atq ꝓpt̃ altitu¬
dinem staturȩ & ꝓpter princi¬
patum. de quo ysaias ait. fac
sicut inconsequentib declarabi¬
tur. Sed in hoc loco ubi a sa¬
muhele unctꝰ legitur. ipsum
xp̃m dominum scilicet saluatorẽ
designat. Sicut enim saul cumasi¬
nas patris sui quȩ de erant quere¬
ret. in reguo assumptꝰ ẽ: simili quo¬

Expanded text:
Abiel, fuisse legitur. Cis enim iAbiel, fuisse legitur. Cis enim interpretatur durus vel vomens. Abiel vero pater meus dicitur, quorum nominum interpretationes ad duritiem, et ad vomitum malitiae Judaeorum pertinent, qui, Deum Patrem confitentes, Filium in passione negaverunt, dicentes: Tolle hunc, et dimitte nobis Barrabam: non intelligentes, quia qui negat Filium neunxit te Dominus super haereditatem suam in principem. Edum est quod Saul non unius semper personae gestavit figuram, sed aliquando Judaeorum typum, ob suptiam, sicut superius tetigimus, et in futuro demonstrabimus: aliquandctionem regni, atque altitudinem staturae, et propter principatum. De quo Isaias ait: « Fasicut in sequentibus declarabitur; sed in hoc loco, ubi a Samuele unctus legitur, ipsum Christum Dominum scilicet Salvatorem designat. Sicut enim Saul, cum asinas patris sui quae deerant quaereret, in regno assumptus est: simili quo
Abbreviated transcription (Latin):
domo dei. non ꝓpter maliuolam
mentem. sed secundum quod sa¬
cra scriptura reuelat agere debet.¬
& ad dom um ꝓprii pectoris &
conscientiȩ tandem redire. & ho¬
stias bone uoluntatis domino in¬
molare.
tuisrł uenerunt ad samu¬
helem in ramatha: dixeruntq
ei. Ecce tu senuisti: ꝙ filii tui ñ
ambulant inuiis tuis: constitue
nob̾ regem. ut iudicet nos. Et ce
tera.Quid significabat quod
seniores isrł rȩꝓbato samuhel e
ꝓpħa. regem sibi petierunt. nͥ
hoc quod mnaduentu saluatoris
impletum ẽẽ. cognoscimꝰ. quan¬
do scribȩ & pharisei repulso do¬
mino iesu xpisto uero sacerdote.¬
peccati regem sibi elegerunt.
clamantes. non habemus regẽ
nisi cȩsarem.ꝰ Unde samuhel
qui interprȩtatur nom̃ eiꝰ ds̃
repbatus a seniorib isrt̃. dnm
ac redemptorem significat. saul uͦ
qui dicitur petitus seupeticio eo qd̾
a populo postulatus sit. bara. ban
intelligitur. quem dimit ti sibi pe¬
tierunt. quia saul filius cis. cis filiꝰ

Expanded text:
domo Dei: non propterea et malevola mente, sed secundum quod sacra Scriptura revelat, agere debet: ad domum proprii pectoris et conscientiae tandem redire, et hostias bonae voluntatis Deo immolare. tu Israel, venerunt ad Samuelem in Ramatha, dixeruntque ei: Ecce tu senuisti, et filii tui non ambulant in viis tuis, constitue nobis regem, ut judicet nos, » etc. Quid enim significabat quod seniores Israel, reprobatio Samuele propheta, regem sibi petierunt, nisi hoc quod in adventu Salvatoris impletum esse cognoscimus: quando scribae et Pharisaei, repulso. Domino Jesu Christo vero sacerdote, regem sibi elegerunt, clamant: « Non habemus regem nisi Caesarem . » Unde Samuel, qui interpretatur nomen ejus Deus, reprobatus a senioribus Israel, Dominum ac Redemptorem significat. Saul vero, qui dicitur petitus seu petitio, suo quod a populo postulatus legitur, Barrabas intelligitur, quem dimitti sibi petierunt: qui Saul filius Cis, filius
Abbreviated transcription (Latin):
sus seorsum iacuit suꝑterram. Q
cȩt̾a. Dauid septem dieb humi re¬
cubans. ꝓfacinore suo donec infans
moreretur. ꝑfectam gessit penitu¬
dinem. cunctis uidelicet delinquẽ¬
tib formam relinquens pęnitentiȩ:
ut quotiens quispiam nrm̃ inquo¬
libet labitur facinore. tamdu fle¬
tui insistere debeamus. donec pec¬
cati desiderium inuoluntate nr̃a
sinditus aboleatur. Septem uero
dono nullus penitens indulgen¬
tiam peccatorum consequi potest.
Et consolatus ẽ. dd. bethsabeȩ uxo¬
rem suam: in gressusq ad eam dor¬
miuit cum ea. Quȩ genuit filiũ.
ꝙ uocauit nom̃ eiꝰ salomon: & dñs¬

Expanded text:
sus scorsum jacuit super terram, » sus scorsum jacuit super terram, » etc. David septem diebus recubans pro facinore suo, donec infans moreretur, perfectam gessit poenitudinem, cunctis videlicet delinquentibus, formam relinquens poenitentiae: ut quoties quispiam nostrorum in quolibet labitur facinore, tandiu fletu insistere debeat, donec peccati desiderium in voluntate nostra funditus aboleatur. Septem vero dono, nullus poenitens indulgentiam peccatorum consequi potest. « Et consolatus est David Bethsabee uxorem suam, ingressusque ad eam dormivit cum ea, quae genuit filium, et vocavit nomen ejus Salomon, et D
Abbreviated transcription (Latin):
truit : sed de reparatione robora¬
uit. Sic quippe semꝑ sic nos diuini
miscdia & suꝑbientes reprimit:¬
& ne ad desperationẽ corruamus fil¬
cit. Requirendum ẽ. autem si pecca¬
tum dauid tam de testabile dñ tͥis¬
tulit: quid ẽ. quod omĩa quȩ de eo¬
ta sunt post m̾odum tolerauit. Sed
ultione non deserit. Aut enimipl
hoc homo inse pęnitens punit. au
hoc deus cum homine uindicans ꝑ¬
cutit. Nequa quam igit᷑ peccato
citur: quod nullatenus sine iund¬
ta laxatur. Sic enim dauidar¬
re post com̾sionem meruit. dñ il
post cruciatib afflictꝰ. ac fugeil
reatum culpe quam ꝑpetrane d̃
ex soluit. Sic nos falutis unda.
culpa pͥmi parentis absoluumis
sed tamen reatum eiusdem culpe
diluentes absoluti quoq ad huc car¬
naliter obimus. quia delicta nr̃a si¬
ue ꝑ nos seu ꝑsemet ipsum resecat.
itiam cum relaxat. Abelectis enim
sius inquitatum maculas studet.
temporali afflictione tergere: qͥs

Expanded text:
terruit, sed de reparatione roboraterruit, sed de reparatione roboravit. Sic quippe semper sic nos divina misericordia superbientes reprimit, et ne ad desperationem corruamus fulcit. Sed requirendum est, si peccatum David tam detestabile Dominus transtulit, quid est quod omnia quae de eota sunt, postmodum toleravit? sed ultione non deserit: aut enim ipse hoc homo in se poenitens punit, aut hoc Deus cum homine vindicans percutit. Nequaquam igitur peccato parcitur: quia nullatenus sine vindicta laxatur. Sic David audire post confessionem meruit: Dominus post cruciatibus afflictus, ac fugiens reatum culpae quam peexsolvit. Sic nos salutis unda a culpa primi hominis absolvimur. Sed tamen, reatum ejusdem culpae diluentes, absoluti quoque adhuc carnaliter obimus , quia delicta nostra sive per nos, sive per semetipsum resecat etiam, quum relaxat. Ab electis enim suis iniquitatum maculas studet temporali afflictione tergere, quas
Abbreviated transcription (Latin):
ut p̃fati sumus. ipsa hac temp¬
tatione disponitur: ut qui elati
ꝑire poterant. humiliatiaꝑditi¬
one seruentur. Secreto gͦ dispen¬
sationis ordine unde seuire per¬
mit titur iniquitas diaboli. inde
pie ꝑficitur benignitas dei: quia
adu̾sarius nr̃ inde obtemꝑat nu¬
tib suꝑne grẽ. unde ȩxercet irã
nequissimȩ uoluntatis sue. S
notandum ẽ. quia ad hoc in scͥp¬
tura sacra uirorum talium id ẽ.
dauid & petri peccata sunt in¬
dita: ut. cautela minorum rui
na sit maiorum. Ad hoc uero
utrumq illic & penitentia in¬
sinuatur & uenia: ut spes pereun¬
tium sit recuperatio ꝑditoꝵ. De
Unam quidem rem gestam retidit.
& diuerso mͦ suꝑbos quidem ad hu¬
militatis formidinem. humiles uͦ
ad spei fidutiam reuocauit. O
inestimabilȩ noui generis medica¬
mentum: quod uno eodemq ordi¬
ne positum. & prȩmendo tumen¬
tia ex siccat. & subleuando aren¬
tia infundit. De maiore nos lapsu

Expanded text:
ut praefati sumus, ipsa hac tenut praefati sumus, ipsa hac tentatione disponitur, ut qui elati perire poterant, humiliati a perditione serventur. Secreto ergo dispensationis ordine, unde saevire permittitur iniquitas diaboli, inde pie perficitur benignitas Dei: quia adversarius noster ideo obtemperat nutibus supernae gratiae, unde exercet iram nequissimae voluntatis suae. Sed notandum est, quia ad hoc in Scriptura sacra virorum talium, id est David et Petri, peccata sunt indita, ut cautela minorum sit ruina majorum. Ad hoc vero utrorumque illico et poenitentia insinuatur et venia, ut spes pereuntium sit recuperatio perditorum. De unamque rem gestam retulit, et diverso modo superbos quidem ad humilitatis fortitudinem, humiles vero ad spei fiduciam revocavit. O inaestimabile novi generis medicamentum, quod uno eodemque ordine positum, premendo tumentia exsiccat, et sublevando arentia infundit. De majorum nos lapsu
Abbreviated transcription (Latin):
curemur. Nosnamq uirtutum
dona. retorquemus musum uitio¬
rum: ille uitiorum illecebras as¬
sumit marcem uirtutum. ꝙ sa¬
lutis statum ꝑcutit ut seruet.
ut qui humilitatẽ curantis fugi¬
mus: ei saltim cadentes hereamꝰ.
Sed inter hȩc sciendum: qd̾
pleriq hominum quim multis
corruunt. arcius ligant᷑. Cumq
eos antiquus hostis ex uno uitio
ꝑcutit ut concidant: & alio qͦq
ligat ne surgant. Consideret ita¬
q homo cum quo ad uersario
bellum gerat. Q siram se inaliqͦ
deliquisse ꝑpendit. saltim ad
culpam ꝑtrahi exculpa ꝑtimes¬
cat. ut studiosȩ uitentur uulne¬
ra quib frequenter interficit:
quia ualde rarum ẽ. quod ho¬
stis nr̃ electorum salutietiã uul¬
nerib seruit. Erudiendos enim
sic̃ diximus electos suos dñs sepe
temptatori subicit: sicut post pa¬
radisi claustra. post tercii cęli se¬
creta ne reuelatione magnitu¬
dine paulus extolli potuisset.
sathane angelus ei datus ẽ. Sed

Expanded text:
curemur. Nos namque virtutum curemur. Nos namque virtutum dona retorquemus in usum vitiorum: ille vitiorum illecebras assumit in arcem virtutum et salutis statum percutit, ut servet; ut qui humilitatem curantis fugimus, ei saltem cadentes haereamus. Sed inter haec sciendum est quod plerique hominum quia in multis corruunt, arctius ligantur. Cumque eos antiquus hostis ex uno vitio percutit ut concidant, ex alio quoque ligat ne surgant. Consideret itaque homo cum quo adversario bellum gerat. Et si jam se in aliquo deliquisse perpendit, saltem ad culpam pertrahi ex culpa cat, ut studiose vitentur vulnera, quibus frequenter interficit: quia valde rarum est, quod hostis noster electorum saluti, etiam vulneribus servit. Erudiendos enim, sicut diximus, electos suos Dominus saepe tentatori subjicit, sicut post paradisi claustra, post tertii coeli secreta, ne revelationum magnitudine Paulus extolli potuisset, ei Satanae angelus datus . Sed,
Abbreviated transcription (Latin):
turpem nouerunt. Unde fit ple¬
rumq ut non nulli post suꝑbiam
inluxuriam corruentes. ex aꝑto
casu malum culpe latentis eru¬
bescant: & tunc etiam maiora
corrigunt. cum ꝓstrati iminimis
grauius confundunt᷑. Reos enĩ
se inter minora conspiciunt: qui
se liberos inter grauiora credide¬
runt. Pia ergo domini dispensa¬
tione laxatus non numquam ma¬
lignus spc̃ de culpa ad culpam tra¬
hit: & unde plus ꝑcutit. inde eũ
quem ꝯꝑat amittit. atq unde ui¬
cisse cernitur. inde superatur.
Considerare libet. intra munitum
grẽ sinum quanto deus misc diȩ
fauore nos continet.Eoce qui de
uirtute se extulit: ꝑuitium ad
humilitarem redit. Qui uͦ accep¬
tis uirtutib extollitur: ñ gladio.
s ut ita dixerum medicament o
uulneratur. Quid enim uirtus nͥ
medicam̃tum .ꝰ Q quid ẽ. uitiũ
nisi uulnus. Quia ergo nos de
medicamento uulnus facimus.
facit ille de uulnere medicam̃tũ:
ut qui uirtute ꝑcutimur. uitio

Expanded text:
turpem noverunt. Unde fit pleturpem noverunt. Unde fit plerumque ut nonnulli post superbiam in luxuriam corruentes ex aperto casu malum culpae latentis erubescant, et tunc etiam majora corrigant, cum prostrati in minimis gravius confunduntur. Reos enim se inter minora conspiciunt, qui se liberos inter graviora crediderunt. Pia ergo Domini dispensatione laxatus nonnunquam malignus spiritus de culpa ad culpam trahit. Et dum plus percutit, inde eum quem acceperat amittit; atque unde vicisse cernitur, inde superatur. Considerare libet intra munitum gratiae sinum, quanto Deus misericordiae favore nos continet. Ecce qui de virtute se extollit, per vitium ad humilitatem redit. Qui vero acceptis virtutibus extollitur, non gladio, sed, ut ita dixerim, medicamento vulneratur. Quid est virtus, nisi medicamentum? Et quid est vitium, nisi vulnus? Quia ergo nos de medicamento vulnus facimus, facit ille de vulnere medicamentum, ut qui virtute percutimur, vitio
Abbreviated transcription (Latin):
cendo dicens. nos digna factis re¬
cipimus: paradisum ꝓmerurt.
Sed quia exigente causa dauid
admedium deducto in ordine hysto¬
tiȩ tanti facinoris memoriam feci
mus: lectoris fortasse anmusmo¬
uetur. cur omp̃s deus quos imꝑpetu¬
um eligit. quos adbonorum quo¬
q spũalium culmen assumpsit.
illesos a corporalib uitiis non custo¬
dit. Unde quia satis fieri ciquo
eredimus: breuiter respondeamꝰ.
Non nulli enim ꝑaccepta dona
iitutum. ꝑ impensam grãm bono¬
rum oꝑm. insuꝑbiȩ uitium caduñ:
s tamen quo ceciderint non ag¬
noscunt. Proinde contra eos hostis
antiquus qui iam interius domi¬
ꝑmittitur: ut qui in cogitatione
lati sunt. ꝑcarnis luxuriam ꝓster¬
raitur. Scimus autem qr aliqͣn¬
lominus ẽ. incorporis corrupto¬
uemcadere. quam cogitatione
tacita ex delibata elatione pec¬
ate. S cumminus turpis suꝑ¬
la ereditur. minus uitatur.
luxuriam uero eo magis erubes¬
cunt homines. quosuul omnes

Expanded text:
cendo, dicens: « Nos digna factis recendo, dicens: « Nos digna factis recipimus , » paradisum promeruit. Sed quia exigente causa David ad medium deducto in ordine historiae, tanti facinoris memorimus, lectoris fortasse animus moveatur, cur omnipotens Deus eos quos in perpetuum elegit, quos ad donorum quoque spiritalium culmen assumit, illaesos a corporalibus vitiis non custodit. Unde quia satis fieri citius credimus, breviter respondeamus. Nonnulli enim per accepta dona virtutum, per impensam gratiam bonorum operum in superbiae vitium cadunt; sed tamen quo ceciderint, non agnoscunt. Proinde contra eos hostis antiquus, qui jam interius domipermittitur, ut qui in cogitatione elati sunt, per carnis luxuriam prosternantur. Scimus autem quia aliquando minus est in corporis corruptionem cadere, quam cogitatione tacita ex deliberata elatione peccare. Sed cum minus turpis superbia creditur, minus vitatur. Luxuriam vero eo magis erubescunt homines, quia simul omnes
Abbreviated transcription (Latin):
q nathan ad dauid. Dñs quoq
transtulit peccatum tuium: non
morieris. Ueruntam̃ qm̃ blasphe
uerbum hoc: filius qui uatus ẽ tͥ
morte morietur. Hic considera¬
re possumus quantum ualet apᷤ
dm̃ humilis & uera penitentia.
si excorde fuerit. Ham dauid
nicħ aliud dix̃ postquam post̃¬
peccatum suum increpatus ap¬
pħa cognouit. nisi uno uerbo
confessus ẽ. dicens. peccaui des.
& statim ueniam consequitꝰ ẽ
testȩ ꝓpħa qui ait. Dominus q¬
q tͣnstulit peccatum tiutm: non
morieris. Hoc ẽ. quod scripti
ẽ. Si conuersus ingemueris.
saluus eris. & illud. Nolo moui¬
peccatoris: sed ut conuertatur &
uiuat. Hinc it̾m scriptum. ẽ.
eccator in quacumq die conuer¬
sis fuerit: omnia peccata eiꝰ inobli¬
uione erunt coram me. Sic nimi¬
rum petrtis respectus a dnõ. fle¬
int : & peccatum negationis flen¬
do diluit. Sic latro inmomento
mertremitate uitȩ. confitendo
deum & peccatum suum cognos¬

Expanded text:
que Nathan ad David: Dominus quoque que Nathan ad David: Dominus quoque transtulit peccatum tuum; non morieris. Verumtamen quoniam blaspheverbum hoc, filius qui natus est tibi morte morietur. » Hic considerare possumus quantum valet apud Deum humilis et vera poenitentia, si ex corde fuerit. Nam David nihil aliud dixit, postquam peccatum suum increpatus a propheta cognovit, nisi uno verbo confessus est, dicens: « Peccavi Domino, » et statim veniam consecutus est, teste propheta qui ait: « Dominus quoque transtulit peccatum tuum, non morieris. » Hoc est quod scriptum est: « Si confessus ingemueris, salvus eris. » Et illud: « Nolo mopeccatoris, sed potius ut convertatur et vivat . » Hinc iterum scriptum est: « Peccator, in quacunque die conversus fuerit, omnia peccata ejus in oblivione erunt coram me . » Sic nimirum Petrus respectus a Domino flevit et peccatum negationis flendo delevit. Sic latro in momento, in extremitate vitae confitendo Deum, et peccatum suum cognos
Abbreviated transcription (Latin):
cȩt̾a. Sciendum ẽ. quod nathan
ꝓpħa ad dauid regem non statĩ
quando inbethsabee ipse. dd.
peccauit a dnõ missus ẽ. sed
postquam eandem mulierem
indomum suam introdux̃. atq
filius ex ea natꝰ ẽ: ut abstinen¬
tia peccati occasionẽ non habe¬
ret defensionis. Cumaũ a p̃po¬
sitis eccłie huius seculi poten¬
tes arguuntur: prius ꝑ qͦsdam
similitudines¬
uelut de
alieno negotio requirendi sunt
Et cum rectam sententiam qua¬
si in alterum contra se ipsi ꝓtule¬
rint. tunc modis congruentibus
de ꝓprio reatu feriendi sunt: ut
mentes temporali potentia tu¬
mide contra corripientem ne qu
quam se erigant: que sibi suo idi¬
cio suꝑbiȩ ceruicem calcant. ꝙ
innulla sui defensione se eri¬
gant. quãsententia ꝓprii oristi¬
gladius de domo tua usq insem¬
pit̃num. Nota quomͦ de domo
dauid hoc. ẽ. populi iudȩorum
ultionis gladius usq inȩt̃num
non recedit. Et dixit. dõ. ad
nathan. Peccaui domino. Dixit¬

Expanded text:
c. » Sciendum est quod Nathan c. » Sciendum est quod Nathan propheta ad David regem, non statim quando in Bethsabee ipse David peccavit, a Domino missus est, sed postquam eamdem mulierem in domum suam introduxit, atque filius ex ea natus est, ut obstinatio peccati occasionem non haberet defensionis. Cum autem a praepositis Ecclesiae hujus saeculi potentes arguuntur, prius per quasdam similitudineelut de alieno negotio requirendi sunt. Et cum rectam sententiam quasi in alterum contra se ipsi protulerint, tunc modis congruentibus de proprio reatu feriendi sunt, et ut mentes temporali potentia tumidae, contra corripientem neququam se erigat, quae suo sibi judicio superbiae cervicem calcat; et in nulla sui defensione se exerceat, quam sententia proprii oris ligladius de domo tua usque in sempiternum. » Nota quomodo de domo David, hoc est populi Judaeorum, ultionis gladius usque in aeternum non recedet. « Et dixit David ad Nathan: Peccavi Domino. Dixit
Abbreviated transcription (Latin):
um sit recuperatio ꝑditor. De
statu suo dauid cadente nemo
suꝑbiat: de lapsu etiam suo da¬
uid surgente. nemo desperet.
S fortasse quis dicat. Si dauidima¬
ginem xp̃i gerebat. qͦmͦ multas
urores & concubinas habuisse
scribitur. cum has rex xpc ꝙ hor
rescat & dampnet. Hoc enim
ꝑfiguram fiebat. Multe enuim
uxores dauid. multarum genti¬
um & nationum uaginẽ indi¬
cabant. quȩ ꝑ fidem xp̃i consortio
iungerentur. Concubine uero eiꝰ
significant hȩreticorum eccłias:
quȩ sub xp̃i nominis titulo ma¬
nere se glatur. S quia ꝓpter
carnalia lucra sectantur xpm̃:
non comuges sed concubine uocan¬
tur. Deniq nunc reges si plures
habeant uxores uelconcubinas
crimen ẽ: quia iam tͣnfierunt
figure ꝓquib uxorum uel concu¬
binarum uenia concedebatur.
At nunc. quia figurȩ transierunt:
uenia nulla datur. Misit ergo¬
dominus nathan ad dauid. Qui
cum uenisset ad eum: dix̃ ei. Du¬
o uiri erant inciuitate una. Et¬

Expanded text:
um sit recuperatio perditorum. De um sit recuperatio perditorum. De statu suo David cadente, nemo superbiat: de lapsu etiam suo David surgente, nemo desperet. Sed fortasse quis dicat, si David imaginem Christi gerebat, quomodo multas uxores et concubinas habuisse scrrescat et damnet? Hoc enim pro figura fiebat. Multae enim uxores David multarum gentium et nationum imaginem indicabant, quae per fidem Christi consortio jungerentur: concubinae vero ejus significant haereticorum ecclesias, quae sub Christi nominis titulo manere se gloriantur: sed quia propter carnalia lucra sectantur Christum, non conjuges, sed concubinae vocantur. Denique nunc reges si plures habeant uxores, vel concubinas, crimen est, quia jam transierunt figurae, pro quibus uxorum vel concubinarum venia concedebatur. At nunc quia figurae transierunt, venia nulla datur. CAPUT Dominus Nathan ad David, qui cum venisset ad eum, dixit ei: Duo viri erant in civitate una, et
Abbreviated transcription (Latin):
atq calcantem respęxit. atq in¬
ter fedo diabolo. eam ꝑfidem indis¬
Polubili comugio sibicopulauit.
Bethsabeȩ quippe interprȩtatur
mus. scãm uidelicet p̃figurans ec¬
antur. Urias uero lux mea dñs dr̃.
ȩ theus abscisus interpretatur. ꝑsõ¬
naminse exprimens diaboli. qui
cum sit tenebrosus. & de terra
uiuentium abscisus. transfert se
iangłm lucis. & fingit se esse
quod ñ ẽ: audiens de deo uero¬
dicere. luix mea dei. ẽ. Oderimꝰ
gͦ peccatum: s ꝓpħiam non ex¬
tinguamus. Amemus illum dauid
quantum amandus ẽ: qui nos a
diabolo ꝑmiscdiam liberauit.
Amemus & istum pęnitentem da¬
uid. qui tam graue inse uulnus
iniquitatis. penitentiȩ & humi¬
litatis confessione sanauit. Ad hoc
ergo inscͥptura sacra uiroꝵ taliũ.
id ẽ. dauid. & petri peccata sunt
indita: ut cautela sit minors
ruina maiorum. Ad hoc uͦ utro
rumq illic & pęnitentia insinu¬
atur & uenia: ut spes pȩreunti¬

Expanded text:
atque calcantem respexit: atque inatque calcantem respexit: atque interfecto diabolo, eam per fidem indissolubili conjugio sibi copulavit. Bethsabee quippe interpretatur am videlicet praefigurans Ecantur. Urias vero lux mea Dominus dicitur. Hethaeus abscisus interpretatur, personam in se exprimens diaboli: qui cum sit tenebrosus, et de terra viventium abscisus, transfert se in angelum lucis, et fingit se esse quod non est, audens de Deo dicere, lux mea, Dei est. Oderimus ergo peccatum, sed prophetiam non exstinguamus. Amemus illum David quantum amandus est, qui nos a diabolo per misericordiam liberavit. Amemus et istum poenitentem David, qui tam grave in se vulnus iniquitatis poenitentiae et humilitatis confessione sanavit. Ad hoc ergo in Scriptura sacra virorum talium, id est David et Petri, peccata sunt indicata, ut cautela sit minorum, ruina rumque illic et poenitentia insinuatur, et venia, ut spes pereunti
Abbreviated transcription (Latin):
lestius. quid uria mundius dici
potest Sed rursus ꝑmisterium
quid dauid sanctius. quid uria
infidelius inuenit᷑. quando & ille
puitȩ culpam ꝓpħiȩ signat inno¬
centiam. & iste ꝑuitȩ in nocenti¬
am in ꝓpħia exprmit culpam:
Uirtus namq sacri eloquii sic
transacta narrat: ut uentura
expͥmat. Sic factorem apꝓbat :
ut ei mms sterio contradicat. Sic
gesta dampnat: ut hec mystice ge¬
reuda psuadeat. Aliter. Dauid¬
qui interprȩtatur manu fortis siue
aesiderabilis. infigura xp̃i post
meridiem insolario de ambulans.
uidit mulierem se lauantem. at¬
ꝙ concupiuit. Sic nimirum dñs
seclinante iam mundo uelut in
ofario de ambulans. corpꝰ quod
asumere dignatꝰ. ẽ. insole posuit.
ma cunctis patefecit. Uidit mu¬
erem. hoc. ẽ. eccł̃iam ex gentib.
uꝑtectum. in altitudine uideli¬
et contemplationis. ꝑ lauachrũ
igenerationis a sordib scłi se
mundantẽ. & domum luteamspũ¬
ali contemplatione transcendentẽ

Expanded text:
lestius? Quid Uria mundius dici lestius? Quid Uria mundius dici potest? Sed rursum per mysterium quid David sanctius, quid Uria infidelius invenitur? quando et ille per vitae culpam, prophetiae signat innocentiam, et iste per vitae innocentiam Virtus namque sacri eloquii sic transacta narrat, ut ventura exprimat; sic factorem approbat, ut ei mysterio contradicat; sic gesta damnat, ut haec mystice gerenda persuadeat. Aliter, David interpretatur manu fortis, sive desiderabilis. In figura Christi post meridiem in solario deambulans, vidit mulierem se lavantem, atque concupivit. Sic nimirum Dominus, declinante jam mundo, velut in solario deambulans, corpus quod assumere dignatus est, in sole posuit, quia cunctis patefecit. Vidit mulierem, hoc est Ecclesiam ex gentibus, super tectum, in altitudine videlicet contemplationis, per lavacrum regenerationis a sordibus saeculi se mundantem, domum luteam spiritali contemplatione transcendentem
Abbreviated transcription (Latin):
mum suam intrare ñ posset. Ac
si uidaicus popłs dicat. Egoman¬
data dei insacrificiis carnalib ui¬
deo: & redire ad conscienttam per
spiritualem intelligentiam non
requiro. Quasi enim archam eẽ.
sub pellib dic̃: qui p̃cepta deiñ
nisi ad exibendum ministium sa¬
crificii carnalis intelligit. Hunc
tam̃ etiam redire ad domum no¬
lentem. dauid adim̃sam uocat:
quia quamuis iudaicus popłs ad
conscientiam reuerti contemp¬
nat. ei tamen redemptor uenis
inandata spũalia. p̃dicat dicens
Si crederetis moysi. creders¬
tis  forsitan & mͥ: de me euĩ
scripsit. Legem itaq
eiꝰ diumnitatẽ loquitur: cui idem
populuis credere dedignat᷑. Un¬
dc & urias ad ioab cumepłis ex qͥb
occidi debeat mittitur: quia idem
ipse iudaicus populus legem portat.
qua conuincente moriat᷑. Dum
enim mandata legis retinens im-¬
plere renittitur: ipse nimirum de¬
fert udicium unde dampnetur.
Quid ergo ꝑfactum istud dauid sce¬

Expanded text:
mum suam intrare non posset: ac mum suam intrare non posset: ac si Judaicus populus dicat: ego mandata Dei in sacrificiis carnalibus video, et redire ad conscientiam per spiritualem intelligentiam non requiro. Quasi enim arcam esse sub pellibus dicit, quia praecepta Dei non nisi ad exhibendum ministerium sacrificii carnalis intelligit. Hunc tamen etiam redire ad domum nolentem, David ad mensam vocat: quia quamvis Judaicus populus ad conscientiam reverti contemnat, ei tamen Redemptor veniens mandata spiritualia praedicat: dicens: Si crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi; de me enim ille scripsit . Legem itaque ejus divinitatem loquitur, cui idem populus credere dedignatur. Unde et Urias ad Joab cum epistolis, ex quibus occidi debeat, mittitur, quia idem ipse Judaicus populus legem portat, qua convincente moriatur. Dum enim mandata legis retinens implere renititur, ipse nimirum defert judicium unde damnetur. Quid ergo per factum istud David sce
Abbreviated transcription (Latin):
lit tere carnali populo conuin¬
ctam spirituali sibi intellectu
sociare: Dethsabee enim pu¬
teus septimus dr̃: quia nimirũ
urias nisi udaicum popłm sig¬
nificat. cuiꝰ nom̃ interprȩtatum
dr̃ lux mea dĩ Iudaicus autem
popłs quia deaccepta legis sci¬
entia ex tollitur. quasi de dei
luce głatur. S huic uriȩ dauid
uxorem abstulit. sibiq conuin¬
xit: quia uidelicet manu for¬
tis quod dauid dr̃. incarne re¬
demptor apparens. dum de se
spiritualiter loqui legem innotuit.
ꝑhoc quod iurta lit teram teneba¬
tur. hanc auidaico popło extra¬
neam demonstrauit. sibiq con¬
iunxit: quia se ꝑ illam p̃dicari
declarauit. Uriam tam̃ ad domũ
ire dauidammonet. pedeslaua¬
re: quia incarnatꝰ dñs ueniens u¬
daico populo p̃cepit. ut ad consci
duritiam prȩceptorum. fontem
baptismatis inueniens ad aquam
post laborem recurrat. Seduri¬
as quia. archam dñi sub pellibus¬
ẽẽ. meminit: respondit quod do

Expanded text:
litterae carnali populo conjunlitterae carnali populo conjunctam spirituali sibi intellectu sociare? Bethsabee enim puteus septimus dicitur, quia nimirum Urias, nisi Judaicum populum designat? Cujus nomen interpretatum dicitur, lux mea Dei. Judaicus enim populus, quia de accepta legis scientia extollitur, quasi de Dei luce gloriatur. Sed huic Uriae David uxorem abstulit, sibique conjunxit, quia videlicet manu fortis, quod David dicitur, in carne Redemptor apparens, dum de se spiritualiter loqui legem innotuit, per hoc quod juxta litteram tenebatur, hanc a Judaico populo extraneam demonstravit, sibique conjunxit, quia se per illam praedicari declaravit. Uriam tamen ad domum ire David admonet pedes lavare, quia incarnatus Dominus veniens, Judaico populo praecepit ut ad conscieduritiam praeceptorum, fontem baptismatis invepost laborem recurrat. Sed Urias, qui arcam Domini esse sub pellibus meminit, respo
Abbreviated transcription (Latin):
s scõrum doctorum dicta inisere¬
re nituur. Plerumq res quelibet
ꝑ hy storiam uirtus ẽ. ꝑsignificati¬
onem culpa: sicut aliquando res
gesta. infacto causa dampnatio¬
nis ẽ: inscripto autem ꝓpħiȩ uir¬
tus. Quod uerum. ee̾. citius osten¬
dimus: si istud sacrȩ scͥpturȩ
testimonium adutraq ꝓbanda ꝓ¬
feramus. Quis namq audiens ñ
solum fidelium. s ipsoꝵ quoq:
infidelium nonomĩno detestet᷑.
quod dauid insolario de ambu¬
lans bethsabee uriȩ concupiscit
uxorem.ꝰ Quem tamena p̃lio
reuertentem ire ad domum am
monet.pedes lauare. Qui ꝓtinꝰ
respondet dicens. Archa dñi sub
pellib ẽ : & ego indomo mea re¬
quiescam Quem daiud ad m̃sam
ꝓpriam suscepit: eiq epistolas
ꝑquas mori debeat tradit. Cuiꝰ
autem dauid insolario de ambu¬
lans typum tenet. nisi eiꝰ de quo
scriptum ẽ. insole posuit tab̾na¬
culum suum. & quid ẽ. beth¬
sabeȩ ad se ꝑducere.nnisi legem

Expanded text:
sed sanctorum doctorum dicta inseresed sanctorum doctorum dicta inserere nitimur. Plerumque res quaelibet per historiam virtus est, per significationem culpa. Sicut aligesta, in facto causa damnationis est, in scripto autem prophetia virtutis. Quod verum esse citius ostendimus, si unum sacrae Scripturae testimonium ad utraque probanda proferamus. Quis namque audiens non solum fidelium, sed ipsorum quoque infidelium non omnimodo detestetur quod David in solario deambulans, Bethsabee Uriae concupiscit uxorem? Quem tamen a praelio revertentem, ire ad domum suam admonet, pedes lavare. Qui protinus respondit, dicens: Arca Dei sub pellibus est, et ego in domo mea requiescam ? Quem David ad mensam propriam suscipit, eique epistolas per quas mori debeat tradit. Cujus autem David in solario deambulans typum tenet, nisi ejus de quo scriptum est: In sole posuit tabernaculum suum ? et quid est Bethsabee ad se perducere, nisi legem
Abbreviated transcription (Latin):
pore quo solent regesLad
bella ꝓcedere: militda¬
udicab & seruossuoscũ
es. Ꝙ ꝙetera. Inhȩbreo
ita legit᷑. Eo temꝑe quo reges ad
bella ꝓcesserant: misit dauid io¬
ab. & cȩt̾a. Eosreges dicit. qui
ꝓcesserunt contͣ dauid impugnã:
scilicet regem Roob. ꝙ istaob. ꝙ
soba. & macha. qui utiq reges sy¬
riȩ fuerunt. & pugnare uolue¬
runt conducti mepcede a rege mo¬
ab contra dauid. A quo truimpha¬
ti. ẽẽ. leguntur. Et ait ioab abisai
fratri suo. Si prȩualuerint aduer¬
sum me syri: eris mͥ in adiutorio.
Si autem filii ammon prȩualue¬
rint adu̾sum te: auxiliabor tibi.
qui adiuuatur a fratre: quasi ci¬
uitas munita. & iudicia quasi
uectẽ urbium. xuiii¬
uadam die accidit ut surge¬
ret dauid de stratu suo post
meridiem. & de ambularet
ꝑ solarium suum. Atq post pau¬
ca subiungitur. Misit itaq dauid
nuntios: & tulit eã. Que cum
ingressa.ẽẽt. Adillum: dormiuit
cum ea. Ꝙ reł. In hac senten¬
tia non ex nostro aliquid ponuꝰ.

Expanded text:
pore quo solent reges ad bella procedere: misit David Joab et servos suos cum eo, et caetera. In Hebraeo ita legitur: Eo tempore quo reges ad bella processerant, misit David Joab, et caetera. Hos reges dicit qui processerunt contra David in pugnam, scilicet regem Roob et Istob, et Soba et Maadia, qui utique reges Syriae fuerunt, et pugnare voluerunt conducti meab contra David, a quo triumphati esse leguntur. « Et ait Joab Abisai fratri suo: Si praevaluerint adversum me Syri, eris mihi in adjutorium: si autem filii Ammon praevaluerint adversum te, auxiliabor tibi. qui adjuvatur a fratre, quasi civitas munita, et judicia quasi vectes urbium . » « Quadam die accidit ut surgeret David de stratu suo post meridiem, et deambularet uper solarium suum. » Atque post pauca subjungitur: « Misit itaque David nuntios, et tulit eam. Quae cum ingressa esset ad illum, dormivit cum ea, » et reliqua. In hac sententia non ex nostra aliquid ponimus,