comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
o latomorum cum p̾positis suis
non fuere de isrł s deꝓselitis id ẽ. ad¬
uenis qui morabantur inter eos.
Scriptum namq ẽ. in libro parali¬
homenon. Numerauit gͥ salomon
om̃s uiros ꝓselitos qui erant iiter¬
ra isrł pꝰdinuinerationem quam
dinumerauit os pater eius de in¬
uenti sunt centum quinquaginta
rent & cet̾a. Proseliti autem uocaban¬
tur grece: qui exaliis nationib ꝓgeni¬
ti. infidem et consortium popłi dĩ
accepta cutũcisione transierunt. fu¬
erunt itaq oꝑarii domus dñĩ de
filiis isrł. fuerunt de ꝓselitis: fuert̃
degentib De filus isrł̃ uidelicet. illi
cringinta milia qui ad p̃cidendas
de libano cedros missi sunt. De ꝓse¬
litis isti de quib nunc locuti sumꝰ
lapidum cesores. Degentib hy ram
ipse et serui eius qui cum seruis sa¬
lomonis ligna cedebant de libano.
Omnẽ gͥ hominum genus ꝑ quos edifi¬
canda erat eccłia in edificatione tẽpli

Expanded text:
et latomorum cum praepositis suis, et latomorum cum praepositis suis, non fuerunt de Israel, sed de proselytis, id est advenis, qui morabantur inter eos. Scriptum namque est in libro Paralipomenon : Numeravit igitur Salomon omnes viros proselytos, qui erant in terra Israel, post dinumerationem, quam dinumeravit David pater ejus: et inventi sunt centum quinquaginta bant, etc. Proselyti autem vocabantur Graece, qui ex aliis nationibus progeniti, in fidem et consortium populi Dei accepta circumcisione transierunt. Fuerunt itaque operarii domus Domini de filiis Israel, fuerunt de proselytis, fuerunt de gentibus. De filiis videlicet Israel triginta millia, qui ad praecidendas de Libano cedros missi sunt. De proselytis isti de quibus nunc locuti sumus, lapidum caesores. De gentibus Hiram ipse et servi ejus, qui cum servis Salomonis ligna caedebant de Libano. Omne igitur hominum genus, per quod aedificanda erat ecclesia, in aedificio templi
Abbreviated transcription (Latin):
onera nr̃a portare ut impleamꝰ
legem xp̃i conueniat. Recte p̾fa¬
animarum: septimus enim
dies in sab̾atum idẽ in requis.
onsctotus est. Octoginta ꝓpter spem
esuriationis. que octaua die. post
sabbatum in domino p̾cessit & in
nob̃ quoq octaua die simul et oe¬
taua etate. futura speratur. Prepositi
autem erant tria milia trecenti:
ꝓpter fidem nimirum sc̃e trinita¬
is quam sc̃a nob̾ eloquia p̃dicant.
luod uero ꝓtribus milibꝰ trecentis
ypositis. in libro paralipomenon
iria milia sexcenti sunt scripti ad
candem ꝓrsus sublimium uiroꝵ
yfectionem respicit. Iam quia in se¬
nario numero dñs. mundi ornatum
compleuit: recte in ed ꝑfecta bonorũ
solent opera figurari. Et quia sc̃a.
scriptura cum fide ueritatis opera
iusticiȩ docet habenda: recte prepo¬
siti oꝑum templi tria milia et sex¬
centi fuisse ꝑhibentur. Nec pretere¬
undum quod hȩc septuaginta &
octoginta milia portantium onera

Expanded text:
onera nostra portare , ut impleamus onera nostra portare , ut impleamus legem Christi, conveniat. Recte praefaanimarum: septimus enim dies in sabbatum, id est requiem, consecratus est. Octoginta millia propter spem resurrectionis, quae octava die, id est post sabbatum in Domino praecessit, et in nobis quoque octava die simul et octava aetate futura speratur. Praepositi autem erant tria millia trecenti, propter fidem nimirum sanctae Trinitatis, quam sancta nobis eloquia praedicant. Quod vero pro tribus millibus trecentis praepositis in libro Paralipomenon , tria millia sexcenti sunt scripti, ad eamdem prorsus sublimium virorum perfectionem respicit. Nam quia in senario numero Dominus mundi ornatum complevit, recte in eo perfecta bonorum solent opera figurari. Et quia sancta Scriptura cum fide veritatis, opera justitiae docet habenda, recte praepositi operum templi tria millia, et sexcenti fuisse perhibentur. Nec praetereundum, quod haec septuaginta, et octoginta millia portantium onera
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia fecit originem carnis trax¬
imus. Quicumq autem grã dĩ
p̃ordinati sumus adiutam exci¬
dimur cathe zitando & sacra¬
menta fidi ꝑcipiendo de monte
suꝑbie et in montem domus dñĩ
transferimus: quia eruti de po¬
ꝑuenimus. Notandum autem
quod idem oꝑarii ita erant adis¬
tributi ut pars in monte lapi¬
des cederent: pars item onera
portarent. Diuersa nãq sũt
dicendi ac ꝓteruos arguendi
constantiam habent: quidam
mitiores ad consolandos pusilla¬
nimes & infirmos subleuands
existunt: quidam utriusq uir¬
tutis munere p̃diti adopusdo¬
mus dñi cõuenuint. quales fien
uoluit eos quib loquitur dicets
ãpłs. Corripite inquietos: con¬
solamini pusillanimes: susci¬
pite infirmos: patientes estoce
ad om̃s. Prepositi autem qui y¬
erant singulis oꝑib ipsi sunc
sacre conditores scripture: quoꝵ
magistio in omĩb erudimur
quomꝰ inscios docere. & cõtempto¬
res corriꝑe quomꝰ nos in uicẽ

Expanded text:
superbia fecit, originem carnis traxsuperbia fecit, originem carnis traximus. Quicunque autem gratia Dei praeordinati sumus ad vitam, excidimur catechizando, et sacramenta fidei percipiendo de monte superbiae, et in montem Domini transferimur, quia eruti de polesiae, pervenimus. Notandum autem quod iidem operarii ita erant distributi, ut pars in monte lapides caederent, pars item onera portarent. Diversa namque sunt dicendi ac protervos arguendi constantiam habent, quidam mitiores ad consolandos pusillanimes, et infirmos sublevandos existunt, quidam utriusque virtutis munere praediti ad opus domus Domini conveniunt, quales fieri voluit eos, quibus loquitur AposCorripite inquietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes . » Praepositi autem qui praeerant singulis operibus, ipsi sunt sacrae conditores Scripturae, quorum magisterio in omnibus erudimur, quomodo inscios docere et contemptores corripere, quomodo nos invicem
Abbreviated transcription (Latin):
suam ipsorum conscientiam exa¬
minandam: quasi ad inspitiendã
domum suam reuerti: & hanc
orationib ac ieiuniis. suꝑno in¬
spectore ac uisitatore dignam red-¬
lia eorum qui onera portebant.
et occoginta milia latomorum
in monte absq p̾positis qui p̃erant
singulis oꝑib numero trium mili¬
um trecentorum precipientium po-¬
pulo. & his qui faciebant opus.
Latomos dicit iapidum cesores. Idẽ
autem lapidum cesores. quod et lig¬
noꝵ cesores figurate designant hoc ẽ
scõs p̾dicatores qui mentes insipi¬
entium dolabro uerbi di exercent:
eosq abea inqua nati sunt torti¬
tudine ac deformitate transmuta¬
re contendunt: ac regulariter in¬
stitutos unitati fidelium edificio
uidelicet domus di aptos redde
curant. Quod autem & ligna et
lapides in monte ceduntur et cesa
ac sparata utraq materies ad mon¬
tem domus domini transfertur:
patet sensus quod om̃s in monte
suꝑbiȩ nati sumus: quia de pua¬
ricatione pͥmi hominis. quam

Expanded text:
suam ipsorum conscientiam exasuam ipsorum conscientiam examinandam, quasi ad inspiciendam domum suam, reverti, et hanc orationibus, ac jejuniis superno inspectore, ac visitatore dignam redmillia eorum, qui onera portabant, et octoginta millia latomorum in monte, absque praepositis, qui praeerant singulis operibus, numero trium millium trecentorum praecipientium populo, et his, qui faciebant opus, etc. « Latomos dicunt lapidum caesores Idem autem lapidum caesores, quod et lignorum caesores figurate designat: hoc est sanctos praedicatores, qui mentes insipientium de labore verbi Dei exercent, eosque ab ea, in qua nati sunt, turpitudine, ac deformitate transmutare contendunt: ac regulariter institutos unitati fidelium, aedificio videlicet domus Dei, aptos reddere curant. Quod autem et ligna, et lapides in monte cac praeparata utraque materies ad montem domus Domini transfertur, patet sensus quod omnes in monte superbiae nati sumus. Quia de praevaricatione primi hominis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
et corpore casto. dileccioni ualea¬
mus in herere semꝑ nr̃i condi¬
toris & ꝓrimi. Et isti sunt tres
menses oꝑariorum cempli. Nã
quia mensis. plenitudine die¬
rum lunaris circuli ꝑficitur:
recte ꝑ illum plenitudo uirtutis
cuiusq sp̃alis ostenditur inqua mers
fidelium adño cotidiana illustra¬
tione quasi luna asole respicitur.
Et adoniram erat suꝑ huiuscemodi
indictionem. Adoniram quippe qui
latine dicitur dñs m̃s excelius.
quem melius quam ipsum quem
nomine imitatur. insinuat: dñm
uidelicet saluatorem: & nunc ad¬
oniram operariis templi p̃ponitur:
ut sua ꝓuisione rite ordnet quib
mensib singuli adoperandum
exeant: quibus de nuo adcuran¬
dam domum suam redeant: cũ
dñs et saluator. nrͣ mentes scõium
p̾dicatorum. sua familiarius illus
tratione informot ad discernen¬
dum. quando oporteat edifican¬
di eccłiam opus mire. p̾dicando.
uł alia pietatis officia prestando:
& quando rursum conueniat ad

Expanded text:
et corpore casto, dilectioni valeaet corpore casto, dilectioni valeamus inhaerere semper nostri Conditoris et proximi. Et isti sunt tres menses operariorum templi: Nam quia mensis plenitudine dierum lunaris circuli perficitur, recte per illum plenitudo virtutis cujusque spiritalis ostenditur, in qua mens fidelium a Domino quotidiana illustratione, quasi luna a sole respic« Et Adoniram erat super hujuscemodi indictionem. » Adoniram quippe qui Latine dicitur Dominus meus excelsus, quem melius quam ipsum quem nomine imitatur insinuat, Dominum videlicet Salvatorem. Et tunc Adoniram operariis templi praeponitur, ut sua provisione rite ordinet, quibus mensibus singuli ad operandum exeant, quibus denuo ad curandam domum suam redeant, cum Dominus et Salvator noster mentes sanctorum praedicatorum sua famtratione informat, ad discernendum, quando oporteat, aedificandi Ecclesiam opus inire: praedicando, vel alia pietatis officia praestando, et quando rursum conveniat ad
Abbreviated transcription (Latin):
gulos operi scõ instarent. mag̃
denarii numeri sacram̃tum
ꝑ pendẽ debemus. Bena naq
milia iurorũ de israhel ad cedenda
ligna inopus domini domus mit¬
tunt᷑: quia quit̃q doctores at¬
ꝙ insipientium eruditores sũt¬
tes sunt ordinandi: x. p̃cepta le¬
gis ꝑ omĩa et ipsi obseruare &e au¬
aiorib suis debent obseruanda
monstrare. s et p̃mia in celis fu¬
tura que denario solent figurari:
o ipsi sperare & auditorib sius
sperenda debent semꝑ intimare.
serni autem menses. quoꝵ distan¬
tia suigulis erat lignorum cesorib
imposita: ꝑfectionem crium uir¬
cutum euaugłicarum tẏpice de¬
nuntiat: elemosine uidelicet oa¬
tionis. et ieuinii. Pelemosinam
namq cõphenduntur omĩa: que
ad dilectionem dĩ et ꝓxiini explen¬
dam benuiole in fr̃s oꝑamur:
porationem: omĩa quibus ꝑ int̾nã
cõpunctionẽ nr̃o ꝯditori ꝯtũgim᷑.¬
tagione uitiorum & illecebris
scłi obseruamus ut lib̃a mente.

Expanded text:
gulos operi sancto instarent, magis gulos operi sancto instarent, magis denarii numeri sacramentum perpendere debemus. Dena namque millia virorum de Israel ad caedenda ligna in opus domus Domini mittuntur: quia quicunque doctores atque insipientium eruditores sunt ordinandi, decem praecepta legis per omnia et ipsi observare, et auditoribus suis debent observanda monstrare, sed et praemia in coelis futura, quae denario solent figurari, et ipsi sperare, et auditoribus suis speranda debent semper intimare. Terni autem menses, quorum distantia singulis erat lignorum caesoribus imposita, perfectionem trium virtutum evangelicarum typice denuntiant: eleemosynae videlicet, orationis et jejunii. Per eleemosynam namque comprehenduntur omnia quae ad dilectionem proximi explendam benevole in fratres operamur. Per orationem omnia quibus per internam compunctionem nostro Conditori conjungimurtagione vitiorum, et illecebris saeculi observamus, ut libera mente,
Abbreviated transcription (Latin):
milia uiroꝵ. Alittebatq eos inliba
num.x. ꝑ menses singulos uicis¬
sun: ita ut duob mensib eẽnt
in domib suis Ubi pͥmo notan¬
dum quod non frustra salomos
oparios de om̃i isrł elegit nen
erat ulla portio popłi de qua ñ
digni tonto oꝑe uiri adsume¬
tentur. quia nimirum non nẽ
de una stirpe aaron sacerdotes
eligendi s de omĩ sunt eccłia
querendi. qui edificare domũ
dnĩ uel exemplo suo uł dicto
sufficiant: & ubicumq inuen¬
ci fuerint mox in officium doc¬
corum absq ulla ꝑsonarum
acceptione ꝓ mouendi: Talesq
cum ad erudiendos infideles
atq in collegiũ eccłie uocandos
ordinantur. quasi ad cedendas
in libano templi materias uiri
strenui atq electi mictuntur. Et
quidem numerus xxx miliũ
quo idem lignorum cesores
recensebantur. potest adeoꝵ
figuram apte referri qͥ in fide
scẽ trinitatis sunt ꝑfecti: quod
doctorib maxime congruit. Ue¬
rum quia xxxmilia ita erãt ordini¬
ta ut dena milia ꝑ menses sin¬

Expanded text:
lia per menses singulos vicissim. ita ut duobus mensibus essent in domibus suis. Ubi primo notandum quod non frustra Salomon operarios de omni Israel elegit, neque erat ulla portio populi, de qua non digni tanto opere viri assumerentur: quia nimirum non nunc de una stirpe Aaron sacerdotes eligendi, sed de omni sunt Ecclesia quaerendi, qui aedificare domum Domini, vel exemplo suo vel dicto sufficiant, et ubicumque inventi fuerint mox in officium doctorum absque ulla personarum acceptione promovendi; talesque cum ad erudiendos infideles atque in collegium Ecclesiae vocandos ordinantin Libano templi materias viri strenui atque electi mittuntur. Et quidem numerus triginta millium, quo iidem lignorum caesores recensebantur, potest ad eorum figuram apte referri, qui in fide sanctae Trinitatis sunt perfecti: quod doctoribus maxime congruit. Verum quia triginta millia ita erant ordinata, ut dena millia per menses sin
Abbreviated transcription (Latin):
mo xp̃c iħc. ipso attestante qui
ait. Soluite templum hoc. et in
tribus dieb excitabo illud. Quod
ex ponens euangłista subuinxit.
hoc autem dicebat de templo corpo¬
di ꝑ assumptam humanitatẽ
factus est. & nos templum dĩ ꝑ
inhabitantem sp̃m eius in nobis
efficimur: constat utiq quia figu¬
ram om̃ium nr̃m & ipsius uideli
nos sumus. templum illud mate¬
riale tenuit: s ipsius canquam
lapidis angularis singulariter
elect̃i. & p̾tiosi. infundamento funda¬
ti: nr̃i autem tanquam lapidum
iuuorum. suꝑ edificatorum suꝑ
fundamentum apłorum & ꝓpħa¬
rum. hoc est suꝑ ipsum dnm̃. De¬
signat eandem domum dĩ sp̾alem¬
& iam cab̾naculum quondam fac¬
tum in heremo ꝑ moẏ sen. Uerum
qr illa domus initinere quo ad ter¬
ram reꝓmissionis ueniebatur: hȩc
autem edificabatur in ipsa terra
reꝓmissionis. et inciuitate ihe¬
rłm. ita ut de loco ad locum crebro
leuitarum ministĩo portata
tandem interra ꝓmisse heredita¬

Expanded text:
 Jesus, ipso attestante cum ait: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud . Quod exponens evangelista, subjunxit: Hoc autem dicebat de templo corpoDei per assumptam humanitatem factus est, et nos templum Dei per inhabitantem Spiritum ejus in nobis efficimur, constat utique quia figuram omnium nostrum et ipsius, Domini nos sumus, templum illud materiale tenuit. Sed ipsius, tanquam lapidis angularis singulariter electi, et pretiosi, in fundamento fundati, nostri autem tanquam lapidum vivorum, superaedificatorum super fundamentum apostolorum et prum, hoc est, super ipsum Dominum . Designat eamdem domum Dei spiritualem et tabernaculum quondam factum in eremo per Moysen. Verum quia illa domus in itinere quo ad terram repromissionis veniebatur, haec autem aedificabatur in ipsa terra repromissionis, et in civitate Jerusalem, illa ut de locLevitarum ministerio portata, tandem in terram promissae haeredita
Abbreviated transcription (Latin):
omus dĩ quam edificauit
Yrex salomon in iherłm infi¬
guram facta ẽ. sc̃e uniuersalis
eccłie que aprimo electo usq ad
ultimum qui in fine mundi
nasciturus. ẽ. cotidie ꝑ gram regis
pacifici. sui uidelicet redempto¬
ris. edificatur: quȩ partim ad huc
peregrinatur ab illo interris:
partin euasis peregrinandi erũ¬
nis cum illo iam tegnat incelis. ubi
ꝑ acto ultimo iudicio tota est regna¬
tͣacũ ilload hanc domũ ꝑtinent
electi angłi. quorum nobis sunili¬
tudo infutura uita ꝓmictitur. di¬
cente dño. Illi autem qui digni
habebuntur scło illo & resurrectio¬
ne ex mortiuis: neq nubunt neq
ducunt uxores. Neq enun ultra

Expanded text:
Domus Dei, quam aedificavit rex Salomon in Jerusalem, in figuram facta est sanctae universalis Ecclesiae, quae a primo electo usque ad ultimum qui in fine mundi nasciturus est, quotidie per gratiam regis pacifici sui videlicet redemptoris aedificatur: quae partim adhuc peregrinatur ab illo in terris, partim, evasis peregrinandi aerumnis, cum illo jam regnat in coelis; ubi, peracto ultimo judicio, tota est regnatura cum illo . Ad hanc domum pertinent electi angeli, quorum nobis similitudo in futura vita promittitur, dicente Domino: Illi autem, qui digni habebuntur saeculo illo et resurrectione ex mortuis, neque nubunt neque ducunt uxores: neque enim ultra
Abbreviated transcription (Latin):
percussit fracrem suum. Inueritate
autem ut hebrei tradunt hec mulier
uidua duos filios habuit qui rixa
ti sunt in agro suꝑ hereditate patris
sui & alterum abaltero interemptũ.
Seipsam tamen eadem uidua inꝑ-¬
sona dauid posuit & duos filios suos
in ꝑsona ãmon & absalon. Cogna¬
tionem uͦ quȩ consurrexit aduer¬
sus filium suum in ꝑsona ceteroꝵ
iniquitas & indomo patris meiz:
Rex autem et chronus euis sit inno¬
cers. Ac si diceret. Pro eo quod alter
alterum. in me sit iniquitas. si tam̃
aliqua debet eẽ. Inte autem o ter
dauid nulla sit iniquitas. quia absq
absq culpa sum ꝓ eo quod duo fi¬
lii mei consurrexerunt aduersum
se & interfectus est. alter ab altero
ita & cuabsq culpa es pro eo quod
absalon amnon dignum morce.
interfecit. Quȩ ait. Recordetur rex
domini di sui ut non multiplicen¬
tur ꝓximi sanguinis adulciscendũ
et nequaquam in terficiant filiũ
meum. Recordatio hic: ꝓuiram̃to

Expanded text:
percussit fratrem suum. In veritate percussit fratrem suum. In veritate autem, ut Hebraei tradunt, haec mulier vidua duos filios ti sunt in agro super haereditatem patris sui, et alter ab altero interemptus; seipsam tamen eadem vidua in persona David posuit, et duos filios suos in persona Ammon et Absalon. Cognationem vero quae consurrexit adversus filium suum, in persona caeterorum iniquitas: et in domo patris mei: rex autem, et thronus ejus sit innocens. Ac si diceret, pro eo quod alter alterum, in me sit iniquitas, si tamen aliqua esse debet. In te autem, o rex David, nulla sit iniquitas: quia absqueabsque culpa sum pro eo quod duo filii mei consurrexerunt adversum se, et interfectus est alter ab altero: ita et tu absque culpa es, pro eo quod Absalom et Amnon dignum morte interfecit. Quae ait: Recordetur rex Domini Dei sui, ut non multiplicentur proximi sanguinis ad ulciscendum, et nequaquam interficient filium meum. Recordatio hic pro juramento
Abbreviated transcription (Latin):
reduci ut uideretur ab eo. semꝑ
mors aminon filii fui animo eiꝰ
occurrebat. Siue aliter: consolat᷑
fusse suꝑ ãnon int̾itu dicitur eo qͦd
nouerat. eum flagitiosum et dig¬
num morte metitoq perisse. Intel¬
ligens autem iohab filius sariue.¬
quod corregis uersũ eẽt ad absalon:
Cor regis uersũ eẽ. ad absalon uidis¬
se dicitur eo quod uideret eum
idem ioab ꝓ absalon suspuare:et
ĩ eo intellexit. quod cor eius uer¬
sum eẽt ad absalon. Misit techuã:
etculit inde mulierem sapientem.
Techua ciuitas est. de qua furt
amos ꝓpħa. Putatur autem ab̾ebre¬
is eadem uidua auia fuisse eiꝰdẽ
amos ꝓpħe. Que respondit: heu
mulier uidua ego sum. Mortuꝰ ẽ.
uir meus.  &e ancille cue erant
duo filii. Qui rixati sunt aduiftĩ
se magro  nullusq erat qui eos:
ꝓhibere posset: & ꝑcussit alter alte¬
rum & interfecit eum. Et ecce consur¬
gens uniu̾sa cognatio aduersus an¬
cillam tuam: dicit. Trade eum qui

Expanded text:
reduci, ut videretur ab eo, semper reduci, ut videretur ab eo, semper mors Amnon filii sui animo ejus occurrebat. Sive aliter, consolatus fuisse super Amnon interitu dicitur, eo quod noverat eum flagitiosum et dignum morte meritoque perisse. Intelligens autem Joab filius Sarquod cor regis versum esset ad Absalon, » etc. Cor regis versum esse ad Absalon vidisse dicitur, eo quod viderit eum idem Joab pro Absalon suspirare, et in eo intellexit, quod cor ejus versum esset ad Absalon. « Misit Thecuam, et tulit inde mulierem sapientem. » Thecua civitas est, de qua fuit Amos propheta. Putatur autem ab Hebraeis vidua avia fuisse ejusdem Amos prophetae. « Quae respondit: Heu! mulier vidua ego sum. Mortuus est enim vir meus, et ancillae tuae erant duo filii qui rixati sunt adversus se in agro, nullusque erat qui eos ohibere posset. Et percussit alter alterum, et interfecit eum. Et ecce consurgens universa cognatio adversus ancillam tuam dicit, trade eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
obtemꝑantes sibi malignos sp̃s in
necem nr̃am. conspiret: ac morti ꝑ¬
petue tradat. Porro absalon fugiens.
abiit ad tolmai filium ãmius re-¬
gem gessur. Tolmai pater fuit ma¬
acha matris absalon: quam dicũt
hebrei adauid inp̃lio captam: et
cesarie & unguib p̾cisis scd m legẽ.
eam uxorem sibi dauid sociasse et
ex ea generasse chamar et absalon.¬
In hebreolegit᷑. Cessauit itat rex exire
pꝰ absalon: uoluisse idem dauid exire
phibet᷑ ut reduc̃ẽt absalon. s ꝑtrac¬
tͥans in corde suo qđ quotiens eũ uid̃ et
tociens dolorẽ mortis ãmõ ei ad me-¬
moriã reducẽt: iccirco cessasse di¬
citur exire post absalon. sub¬
auditur. ut eum ad propͥa reuocarec.
Quod uerd ait eo quod consolatus ẽet.
super ammon interitu intel¬
legendum. ẽ. quia pꝰquam noluit
exur post absalon ut reduceret eũ
et iuderetur abeo cepit consolari
suꝑ mortem ammon. Quam dui
enim putabatur idem absalon

Expanded text:
obtemperantes sibi malignos spiritus in obtemperantes sibi malignos spiritus in necem nostram conspiret ac morti perpetuae tradat. « Porro Absalon fugiens, abiit ad Tolmai, filium Ammiud, regem Gessur, » etc. Tolmai pater fuit Maacha matris Absalon, quam dicunt Hebraei a David in praelio captam, et caesarie et unguibus praescisis, secundum legem eam uxorem sibi David sociasse , et ex ea generasse In Hebraeo, cessavit rex exire post Absalon. » Voluisse idem David exire perhibetur, ut reduceret Absalon; sed pertractans in corde suo quod quotiens eum videret, totiens dolorem mortis Ammon ei ad memoriam reduceret, idcirco cessasse dicitur exire post Absalon, subauditur, ut eum ad propria revocaret. Quod vero ait, « eo quod consolatus esset super Ammon interitu, » intelligendum est quia postquam voluit exire post Absalon ut reduceret eum, et videretur ab eo, coepit consolari super mortem Ammon. Quandiu enim putabatur idem Absalon
Abbreviated transcription (Latin):
spetiosissimam. uocabulo thamar
adamaret am̃o filius dauid et deꝑi¬
ret ꝓpter eam ualde. E nł. Incesto
gͦ quod aminon dd̃ maior filius in
sorore sua thamar confecit & parti¬
cidium quod absalon ĩ ãmon fiẽ
suo ꝑpetrauit quid sp̃aliter signi¬
ficare possit non inuenio uͥ force
moraliter nostale factum moneat
quod semꝑ caute & prudenter agi¬
mus ne forte dominentur in no¬
bis uitia & pͥnceps peccati. qui
falsam pacem periclitantib spon¬
det: ne nos imparatos inueniens
atq in ꝓiusos trucidet. Absalongͦ
pacis patet siue pat̾s pax intrerp̃tatur:
Amnon donãs: & thamar. amaritudo.
latine ꝓnuntiatur. Qui enim men¬
bra sua donat libidini. & semet ipsũ
ttadit seruire iniquitati ad iniquita¬
tem inpeccati amaritudinem cadit:
hoet inimicus se quasi patrem pacis
ostentet: & ꝓsꝑa prouenire ꝓtalib
factis falso ꝓmutat. Necesse est enĩ
cito ad penitentiam pꝰ cõmissum sce¬
lus redeamus: ne forte diabolus si
ad huc ebrietati inseruierimus. &

Expanded text:
Thamar adamaret Ammon filius David, et deperiret propter eam valde, » etc. Incestum ergo quod Ammon, David major filius, in sorore sua Thamar confecit, et parricidium, quod Absalon in Ammon fratre suo perpetravit, quid spiritaliter significare possit non invenio, nisi forte moraliter nos tale factum moneat, quod semper caute et prudenter agamus, ne forte dominentur in nobis vitia, et princeps peccati, qui falsam pacem periclitantibus spondet, ne nos imparatos inveniat atque ex improviso trucidet. Absalon ergo Pater pacis, sive Patris pax, interpretatur; Ammon donans, et Thamar amaritudo, Latine pronuntiatur. Qui enim membra sua donat libidini, et semetipsum tradit servire iniquitati ad iniquitatem, in peccati amaritudinem cadit, licet inimicus se quasi patrem pacis ostentet, et prospera provenire pro talibus factis falso promittat. Necesse est enim cito ad poenitentiam post commissum scelus redeamus, ne forte diabolus, si adhuc ebrietati inservierimus, et
Abbreviated transcription (Latin):
quia ipsi omĩs potestas & potentia
sibimet diadema inde formauit:
cum redemptor. nr̃ excontraria po¬
testate regnum auferens sibimet
insigne decorum parauit. Que autẽ
inelius corona ueri dd̃ intelligitur.
quam conuentus popłi catholici.
que caput nr̃i regem uidelicet
xp̃m corde credulo nobiliter ambit
et digne conu̾sans decenter coronat.
Omĩs enim scõrum labor. et certamen
atq uictoria ad honorem celestis regis
refertur. quia ipse est cui om̃e genu
flectitur celestium cerrestrium & in¬
Rabath gͦ ciuitasẽ. regni ammon que
nunc philadelfia uocatur cuiꝰ me¬
minit & iheremias ꝓpħa. Interprett¬
tur gͦ. rabath. multi: et saluator. in
euangłio dicit quia multi uenient
aboriente  & occidente et recum¬
bent cum abraham ⁊ ysaac & nacob

Expanded text:
quia ipsi omnis potestas et potentia quia ipsi omnis potestas et potentia sibimet diadema inde formavit, cum Redemptor noster ex contraria potestate regnum auferens, sibimet insigne decorum paravit. Quae autem melius corona veri David intelligitur, quam conventus populi catholici, quae caput nostrum, regem videlicet Christum, corde credulo nobiliter ambit, et digne conversans decenter coronat? Omnis enim sanctorum labor et certamen atque victoria ad honorem coelestis regis refertur, quia ipse est « cui omne genu coelestium et terrestrium atque inRabath ergo civitas est regni Ammon, quae nunc Philadelphia vocatur, cujus meminit et Jeremias propheta , interpretatur ergo Rabath multi: et Salvator in Evangelio dicit: « Quia multi venient ab oriente et occidente, et recumbent cum Abrah
Abbreviated transcription (Latin):
super eos ferrata carpenta: diuisit¬
q cultris & tranẜduxit inty po
laterum. Sic fecit uniu̾sis ciuita¬
tib filiorum ãmon. Et rł hinc
uerba dierum ita narrant: Ma¬
nubias quoq urb̃ plurimas tu¬
lit. Populum autem qui erat
inciuitate eduxit & fecit suꝑ eos
tribulas & trahas & ferrata car¬
penta transire ita ut dissicarent᷑
oo conteretentur. Sie fecit dd¬
cunctis gentibus filiorum ammon:
et reu̾sus est cum om̃i popło iihe¬
rłm. Serrauit enim eos ferratis car¬
pentis: et diuisit cultris sicut diuidi
lat̾es solent. qui ex paleis & luto confi¬
tiuntur. Uietoria autem hec dauid
in ammanitis quam dux suus bellan¬
do inchoauit s rex ipse ꝑfecit: quid
significat nisi regis nr̃i uictoriam
in cunctis gentib: dux enim dauid
contra hostes bellum agit cum ordo
scõrum p̾dicatorum contra mudi
potentes scutum fidi opponit: s fi¬
nis certaminis & triumphus belli
ad regem xp̃m solũmodo defertur:

Expanded text:
super eos ferrata carpenta; divisitsuper eos ferrata carpenta; divisitque cultris, et transduxit in typo laterum. Sic fecit universis civitatibus filiorum Ammon, » etc. Hinc Verba Dierum ita narrant: nubias quoque urbis plurimas tulit populum autem qui erat in ea eduxit et fecit super eos tribulas et trahas et ferrata carpenta transire ita ut dissicarentur et contererentur sic fecit Dcunctis urbibus filiorum Ammon et reversus est cum omni pop Serravit enim eos ferratis carpentis, et divisit cultris, sicut lateres dividi solent, qui ex paleis et luto conficiuntur. Victoria autem haec David in Ammonitis, quam dux suus bellando inchoavit, sed rex ipse perfecit, quid significat, nisi regis nostri victoriam in cunctis gentibus? Dux enim David contra hostes bellum agit, cum ordo sanctorum praedicatorum contra mundi potentes scutum fidei opponit. Sed finis certaminis et triumphus belli ad regem Christum solum modo defertur,
Abbreviated transcription (Latin):
co scripsit ad dauid hec significans.
rogans eum ut ueniret adciuitatẽ
quatinus uictoriam eius nomini
designaret. Congregauit itaq da¬
uid omẽm popłm & ꝓfectus est.
adu̾sum rabath. Cumq dimicasset
cepit eam: et tulit diadema regis
eorum de capite euis pondo auri
talentum habens gemas
p̾tiosissimas: et inpositum ẽ. suꝑ cap̃
dauid: et ceta. In paralipomenon
quoq ita scriptum est. Tulit au¬
tem dauid coronam melchom de
capite eius et inuenit in ea auri
pondo calentum & p̃tiosissimas
geminas fecitq sibi india dema
Melchom quippe non nomen ꝓpͥu
est regis. s melchom interp̃tatur
rex eorum. Rex eorum uocatur
ut hebrei uolunt idolum illorũ
quod hic uocatur melchom cuiꝰ
diadematis aurum & geminas
cõflasse & purgasse dicitur dauid
scdm legem: et fecisse sibi inde dia¬
dema: quod hic positum suꝑ cap̃
asportauit multam ualde popłm.¬
q eius adducers ser rauit. et circũegit

Expanded text:
to, scripsit ad David, haec significans: to, scripsit ad David, haec significans: rogans eum ut veniret ad civitatem quatenus victoriam ejus nomini designaret. Congregavit itaque David omnem populum, et profectus est adversum Rabbath. Cumque dimicasset, cepit eam; et tulit diadema regis eorum de capite ejus pondo auri talentum, habens gemmas pretiosissimas, et impositum est super caput David, » etc. In Paralipomenon quoque ita scriptum est: « Tulit autem David coronam Melchom de capite ejus; et invenit in ea auri pondo talentum, et pretiosissimas gemmas, fecitque sibi inde diadema . » Melchom quippe non nomen proprium est regis, sed Mechom interpretatur rex eorum. Rex eorum vocatur, ut Hebraei volunt, idolum illorum, quod hic vocatur Melchom; cujus diadematis aurum et gemmas conflasse et purgasse dicitur David secundum legem, et fecisse sibi inde diadema, quod hic positum super caput asportavit multam valde. Populumque ejus, adducens serravit, et circumegit
Abbreviated transcription (Latin):
miscđiam gratuitam qua eum
dilige̾ dignatus est. cum utiq eiꝰdi¬
lectione & miscđia in dignus existe¬
ret quem constabat manierẽ ee.
Igitur pugnabat ioab contra raluch
filiorum aminon & expugnabat
urbem regiam. Mifit q idab nuntios
ãd aiud dicens. Dimicaui aduersum
ralui: et capienda est urbs. aquarum.
Notandum quod in ebreo quando cũ
ad iect̾ione nominum ponitur. abath¬
xtibitur. sicut est rabath filiorum
ammon: quando uero sine adiectione
nominum non rabath s raba scribi¬
uuir. Nuncgͥ congrega reliquam par¬
tem popłi et obside ciuitatem et
cape eam: ne cum a me uastata
fuerit urbs: nomini meo adscri¬
batur uictoria. Et rł i. Hinc iose¬
phus. Porro inquit ioab. ãmani¬
tas obĩ dione fortiter affligebat:
aquam eis auferens et rerum cete¬
rarum ub̾tatem: multumq eos
cogebat cibi et potus in opia labo¬
rare. Ex modico namq puteo bi¬
bebant om̃s. & licet eẽt illis forte
auxilium: ne tamen deficerent.
non eo largius utebantur. Quo fac¬

Expanded text:
ricordiam gratuitam, qua eum diligere dignatur, cum utique ejus dilectione et misericordia indignus existeret, quem constabat manzerem esse. « Igitur pugnabat Joab contra Rabath filiorum Ammon, et expugnabat urbem regiam; misitque Joab nuntios ad David, dicens: Dimicavi adversum Rabath; et capienda est Urbs aquarum, » etc. Notandum quod in Hebraeo quando cum adjectione nominum ponitur Rabbath, sicut est Rabbath filiorum Ammon. Quando vero sine adjectionominum non Rabbath, sed Rabba scribitur. « Nunc igitur congrega reliquam partem populi, et obside civitatem, et cape eam, ne cum a me vastata fuerit urbs, nomini meo ascribatur victoria. » Hinc Josephus: « Porro, inquit, Joab Ammonitas obsessione fortiter affligebat aquam eis auferens, et rerum caeterarum ubertatem, multumque eos cogebat cibi et potus inopia laborare. Ex modico namque puteo bibebant omnes. Et licet esset illis forte auxilium, ne tamen deficerent non eo largius utebantur. Quo fac
Abbreviated transcription (Latin):
quia udaicus popłs ꝑ obseruantiã
ceremoniarum legis qua saturus
et plenissimus erat. ueram sapien
consortium: cuiꝰ uolare appetiuit
in maculatum thorum. Quod au¬
tem dauid salomoni filio suo p̾cep̃
de iusta retributione eorum. qui
sibi solatio fuerunt. uel in uste
nocuerunt. licet ipse patientissi¬
me eos regnans toleraret: quid me¬
lius significare potest quam futu¬
rã  retributionẽ iuidicii uenturi
inqua impii ꝓ mercede penam
ꝑpetuam: iusti autem eternam
beatitudinem ꝑcipient: Inp̾senti
quoq tempore patientia dĩ sepe bo¬
nos cribulari atq angustiari ꝑmit¬
tit et econtrario reprobos deliciis tẽ¬
poralib & prosꝑitate terrena uti
concedit. Quibus camen utrisq ꝑ
uidicem uiuorum et mortuorum
pͥmia certa infuturo restituet. quan¬
do his qui ad dexteram eius sunt
dicturus erit. Uenite benedic̃ti pa¬
tris mei. ꝑcipite regnum quod uob
paratumẽ. ab origine mundi. Iiuis

Expanded text:
quia Judaicus populus per observantiam quia Judaicus populus per observantiam caeremoniarum legis, quia satus et plenissimus erat, veram sapientconsortium, cujus violare appetivit immaculatum thronum. Quod autem David Salomoni filio suo praecepit de justa retributione eorum qui sibi solatio fuerunt, vel injuste nocuerunt, licet ipse patientissime eos regnans toleraret: quid melius significare potest, quam futuram retributionem judicii venturi, in qua impii pro mercede poenam perpetuam, justi autem aeternam beatitudinem percipient? In praesenti quoque tempore, patientia Dei saepe bonos tribulari atque angustiari permittit, et econtrario reprobos deliciis temporalibus et prosperitate terrena uti concedit. Quibus tamen utrisque, per judicem vivorum et mortuorum praemia certa in futuro restituet, quando his qui ad dexteram ejus sunt, dicturus erit: « Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . » I
Abbreviated transcription (Latin):
memorat. hi sunt qui uenerunt
mittere suꝑ terram: et quid
uolo ut ardeat Qui discipuloꝵ
corde succensus. cogebat eos dit.
dum loqueret᷑ inuia & apperira
nob scripturas: Adonias autem fi
lius agith eleuabatur dicers. Ego
regnabo. fecitq sibi currum et
equites et quinquaginta uiros
qui ante eum currerent. Oicł
Quod autem adonias filius dauid
maior. in regnum ꝓpatre succede
uirtutem discipline. quid signi¬
ficat: nisi quod uidaieus popłs¬
qui quasi maior. filius uiderit᷑
ẽẽ. cum pͥor legem suscepit gen¬
tilem populum qui ꝑ grãm di
pe ptior. uocatus. ẽ. sꝑnens. solu
s cum dño estimabat regnaturum:
unde & bene nomen adoniȩ qui dña
erpsit qui solum se dnari cum dño
arbitiatus est. S eccłiȩ popłs cum
ueto salomone. idẽ pacifico nr̃o cuiꝰ
ose corpus est. ꝑ diuinam ordinati¬
nem in regnum substituitun: de
interpretatur filia saturitatis abi¬
sigsunamitem corrumꝑe gestiuit:

Expanded text:
memorat: « Hi sunt, qui venerunt memorat: « Hi sunt, qui venerunt mittere super terram, et quid volo, nisi ut ardeat ? » Qui discipulorum corde succensus, cogebat eos dicere: « dum loqueretur in via, et aperiret nobis Scripturalius Haggith elevabatur, dicens: Ego regnabo. Fecitque sibi currum et equites, et quinquaginta viros, qui ante eum currerent, etc. » Quod autem Adonias filius David major in regnum pro patre succedere virtutem disciplinae, quid significat nisi quod Judaicus popqui quasi major natu filius videtur esse, cum prior legem suscepit, gentilem populum qui per gratiam Dei posterior vocatus est spernens, solum se cum Domino aestimabat regnaturum. Unde et bene nomen Adoniae, qui dominator expressit, qui solum se dominare cum domino arbitratus est; sed Ecclesiae populus cum vero Salomone, id est pacifico nostro, cujus ipse corpus est, per divinam ordinationem in regnum substituitur. De interpretatur filia saturitatis, Abisac Sunamiten corrumpere gestivit:
Abbreviated transcription (Latin):
in senib & redundans ac larga
sapientia. In alio autem loco suꝑ¬
fluus quasi non necessarius po¬
nitur: abisag. autẽ id est rugitus.
ꝓprie nuncupatur. quod maris
fluctus resonat. et ut itadicam
de pelago ueniens fremitus au¬
ditur. ex quo ostenditur ab un¬
dantissimum & ultra humanã
uocem in senib diuini sermonis
tonitruum cõmorari. Porro suna¬
mitis in lingua nr̃a coccinea dici¬
tur ut significet calere sapientiã
& diuina lectione feruere. Qd̾
licet dnic̃i sanguinis indicet sa¬
cramentum. camen et feruorẽ
ostendit sapiencie. Unde et obs¬
tetrix illa ingenesi. coccinum li¬
gat in manũ phares: quia ab eo
quod parietem diuiserat. duos po¬
płos antes prentem: diuisoris nom
id ẽ phares sortitus. ẽ. & raab mneto¬
crix intypo ȩccłie resticulam im¬
terium sanguinis continentẽ it
iherico pereunte domus eius salte¬
retur. appendit. Unde & iam in
alio loco de uiris scĩs scriptura cõ¬

Expanded text:
in senibus, et redundans ac larga in senibus, et redundans ac larga sapientia. In alio autem loco superfluus, quasi, non necessarius, ponitur. Abisag autem, id est, rugitus, proprie nuncupatur, quod maris fluctus resonat, et ut ita dicam de pelago veniens fremitus auditur: ex quo ostenditur abundantissimum et ultra humanam vocem in senibus divini sermonis tonitruum commorari. Porro Sunamitis, in lingua nostra, coccinea, dicitur, ut significet calere sapientiam, et divina lectione fervere. Quod licet Dominici sanguinis indicet sacramentum, tamen et fervorem ostendit sapientiae. Unde et obstetrix illa, in Genesi , coccinum ligat in manu Phares, qui ab eo, quod parietem diviserat duos populos ante separantem, Divisoris nomen, id est, Phares, sortitus est. Et Raab meretrix in typo Ecclesiae resticulam mysterium sanguinis continentem, ut, Jericho pereunte, domus ejus salvaretur, appendit . Unde etiam in alio loco de viris sanctis Scriptura com
Abbreviated transcription (Latin):
centur fracto corpore minora fuĩt:
Nec hoc dico quod in iuuenib
& ad huc solidioris etatis. his
dum taxat qui labore et ardentis¬
Usimo studio. uitȩ quoq scimo¬
nia & orationis ad dñm frequen¬
tia scientiam consecuti sunt
frigeat sapientia que in plerisq
senib etate marcescit. s quod
adolescentia multa corporis sus
tinet bella: et inter incentiua
uitiorum & caruis titillationes
quasi ignis in lignis uitidib suf¬
focetur ut suum non possit
explere fulgorem. Senectus uͦ
eorum qui adolescentiam suam
honestis actib instruxerunt
et in lege dñi meditati sunt die ac
noct̾e etate fit doctior: usutri tioe:
& ꝓcessu temporis sapientior. & ue¬
cerum studioͣ dulcissimos fructus
metit S ipsius nominis abisae. sa¬
cramentum: sapientiam senum. in¬
dicat ampliorem. Int̾pretatur enĩ.
pater meus suꝑfluus: uel patris
mei rugitus. Uerbum suꝑflui
ambiguum.ẽ. s inp̃senti loco uir¬
tutem sonat: quod amplior. sit

Expanded text:
centur, fracto corpore minora fiunt. centur, fracto corpore minora fiunt. nec hoc dico, quod in iuuenibus et adhuc solidioris aetatis, his dumtaxat, qui labore et ardentissimo studio, uitae quoque sanctimonia et orationis ad deum frequentia scientiam consecuti sunt, frigeat sapientia, quae in plerisque senibus aetate marcescit, sed quod adulescentia multa corporis bella sustineat et inter incentiua uitiorum et carnis titillationes quasi ignis in lignis uiridioribus suffocetur et suum non possexplere fulgorem. Senectus vero eorum, qui adolescentiam suam honestis actibus instruxerunt et in lege Domini meditati sunt die ac nocte , aetate fit doctior, usu tritior, processu temporis sapientior, et veterum studiorum dulcissimos fructus metet. Sed ipsius nominis Abisag sacramentum sapientiam senum indicat ampliorem; interpretatur enim pater meus superfluus, vel patris mei rugitus. Verbum superflui ambiguum est, sed in praesenti loco virtutem sonat, quod amplior sit
Abbreviated transcription (Latin):
uens ut frigidum calefaceret:
tam scã ut calentem ad libidi¬
nem non ꝓuocaret: Exponat
sapientissimus salomon. patris
sui delitias et pacificus. bellato¬
ris uiri narret amplexus. Possi¬
de sapientiam. posside intelli¬
gentiam: ne obliuiscaris et ne
declinaueris auerbis otis mei:
ne derelinqueris eam. & adp̾hen¬
det te. Ama illam: ⁊ seruabit te
rincipium sapientie. posside
sapientiam & in om̃i possessio¬
ne tua posside intelligentiam.
Circunda illam & exaltabit te
honora illam: & amplerabitur te.
ut det capiti  coronam grãrum.
Corona quoq delitiarum ꝓteget
te. Om̃s pene uirtutes corporis mu¬
tantur insenibus: et crescente
sola sapientia. decrescunt ceta ie¬
iunia. fames. iugilie. huc. illuc¬
q discursus: peregrinorum sus¬
ceptio: defensio pauperum: uis¬
tantia orationum. & ꝑseuerantia.
uisitatio languentium: labor.
manuum. unde p̾beantur elemo¬
sine. Et ne sermone longuis
traham: cuncta que corpus exer¬

Expanded text:
vens, ut frigidum calefaceret, vens, ut frigidum calefaceret, tam sancta, ut calentem ad libidinem non provocaret? Exponat sapientissimus Salomon patris sui delicias, et pacificus bellatoris viri narret amplexus. « Posside sapientiam, posside intelligentiam, ne obliviscaris, et ne declinaveris a verbis oris mei. Ne dereliqueris eam, et apprehendet te; ama illam, et servabit te. Principium sapientiae posside sapientiam, et in omni possessione tua posside intelligentiam. Circumda illam, et exaltabit te. Honora illam, et amplexabitur te, ut det capiti tuo coronam gratiarum, corona quoque deliciarum proteget te . » Omnes pene virtutes corporis mutantur in senibus, et, crescente sola sapientia, decrescunt caetera. Jejunia, chameuniae, huc illucque descensus, peregrinorum susceptio, defensio pauperum, instantia orationum, et perseverantia, visitatio languentium, labor manuum, unde psynae, et, ne sermonem longius traham, cuncta, quae per corpus exer
Abbreviated transcription (Latin):
lxx. bellicosus quondam uirse¬
nectute frigescente non poterit
calefieri. Queritur itaq puella
de uniuersis filiis isrł abisac su¬
namitis: que cum rege dormirit
et senile corpus calefaceret. Nonne
tibi uidetur si occidentem sequa¬
ris litteram uł figĩtum. ee̾. de
mimo uel attellenarum ludrica
frigidus senex obuoluitur uesti
mentis et nisi cõplexu adolescen¬
tule. non cepescit. Uiuebat adhuc
bersabee: suꝑ erat abigail ce re¬
lique uxores et cõcubine. quas
scriptura cõmemorat. Om̃s quali
frigide repudiantur. & in uniꝰ
tantum: grandeuus cale scit
amplerib abraham multo dauid
senior. fuit: et camen uiuente saria
aliam non quesiuit uxorem. Isaac
duplices dd annos habuit. et cum
rebecca iam uetula nunquam
refritit. Taceo de pͥorib ante dilu¬
uum uiris qui pꝰ annos non gen¬
is. non dico senilib s pene iam
ariosis artubus. nequaquam
puellares quesuiere cõplexus. Ser¬
mutauit. Quȩ est igitur ista su¬
namitis uxor. & iuurgo tam fer¬

Expanded text:
 bellicosus quondam uir, senectute frigente non poterat calefieri. quaeritur itaque puella de uniuersis finibus Israhel Abisag -Somanitis, quae cum rege dormiret et senile corpus calefaceret. nonne tibi uidetur, si occidentem sequaris litteram, uel figmentum esse de mimo uel Atellanarum ludicra? frigidus senex obuoluitur uestmentis, et nisi complexu adolescentulae, non tepescit. Vivebat adhuc Bersabee, supererat Abigail et reliquae uxores et concubinae, quas Scriptura commemorat, omnes quasi frigidae repudiantur, et in unius tantum grandaevus calescit amplexibus. Abraham vero multo David senior fuit: et tamen vivente Sara, aliam non quaesivit uxorem. Isaac duplices David annos habuit, et cum Rebecca jam vetula nunquam refrixit. Taceo de prioribus ante diluvium viris, qui post annos nongentos non dico senilibus, sed pene jam cariosis artubus, nequaquam puellares quaesivere complexus. Cermutavit. Quae est igitur ista Sunamitis uxor, et virgo tam fer
Abbreviated transcription (Latin):
ut mensa dñi habundet inco¬
pia librorum. et decentẽ.ie. pal¬
cum inde habeant quiq fidelium.
Deditq̃ ds̃ sapientiam salomoni
et prudentiam multam nimis
& latitudinem cordis quasi arenã
quȩ est. in litore maris. et p̾cedebat
sapientu salomonis sapientiam

Expanded text:
ut mensa Domini abundet in cout mensa Domini abundet in copia librorum, et decentem pastum inde habeant quique fidelium. « Dedit quoque Deus sapientiam Salomoni, et prudentiam multam nimis et latitudinem cordis, quasi arenam quae est in littore maris. Et praecedebat sapie
Abbreviated transcription (Latin):
um numerum: nisi tempora.
legis priscȩ designantur: Quia
et moyses illã acepturus. quadra¬
guita diebus ieuma uit: et popłs
isrłiticus qui ꝑ eam instruebatur
noui testam̃ti popłi nutrit. Beñ
quoq ꝑ quadragenarium. siue
duodenarium numerum. p̃sepia
equorum salomonis numerant᷑:
quia in utroq popło. legali uide¬
licet et euangłico. illi qui minus
intelligentes fuerunt. ad p̾sepu
scãrum scriptura inuitantur ite
pabulum ibi sacre doctrine acci¬
perent quatinus equitatui sũmi¬
regis. habiles fierent. Nutriebat̃
quisq doctorum sermone recte
fidi. ẽxemplo bone oꝑationis sa¬
tagit pastum. illis salubrem con¬
ferre. Unde subsequens scriptura
de eis dicit: S et necessaria mense
regis salomonis cum in genti
cura p̾bebant tempore suo hor¬
deum quoq et paleas equorum
et iumtorum. quia ne quid desst
his qui in domo regis manent:
totus ordo sc̃orum pͣdicatoꝵ seri¬
bendo scilicet & loquendo labeelt

Expanded text:
um numerum; nisi tempora um numerum; nisi tempora legis priscae designantur? Quia et Moyses illam accepturus quadraginta diebus jejunavit, et populus Israeliticus, qui per eam instruebatur,Novi Testamenti populum nutrit. Bene quoque per quadragenarium, sive duodenarium numerum, praesepia equorum Salomonis numerantur; quia in utroque populo legali videlicet et evangelico, illi qui minus intelligentes fuerunt, ad praesepia sanctarum Scripturarum invitantur, ut pabulum ibi sacrae doctrinae acciperent, quatenus equitatui suregis habiles fierent. « Nutriebanquisque doctorum sermone rectae fidei, exemplo bonae operationis, satagit pastum illis salubrem conferre. Unde subsequens Scriptura de eis dicit: « Sed et necessaria mensae regis Salomonis cum ingenti cura praebebant tempore suo. Hordeum quoque et paleas equorum et jumentorum. » Quia ne quid desit his qui in domo regis manent, totus ordo sanctorum praedicatorum scribendo scilicet et loquendo laborat,
Abbreviated transcription (Latin):
subditis eterne beatitudinis głam
consequi festinant: uenatio quoq
diuersorum animalium non con¬
uenienter accipi potest aquisitio
hominum qui ex diuersis gentib
cotidie retib euangłii ꝑ sp̃ales ue¬
natores capuntur. & in pastum
saluatoris nr̃i rediguntur. Habebat¬
q pacem salomon ex om̃i parde in
circuitum habitaureq uidas &
isrł absq timore ullo unusquisq
sub uite sua et sub ficu sua adan
usq bersabee. cunctis dieb salo¬
monis. Et nł. Isaias quoq quoq
de redemptore nr̃o ita dicit. Multi¬
plicabitur eius imꝑium: & pacis
non erit finis Sub cuius defensio¬
ne uerus uidas. et uerus isrł abs¬
q timore ullo habitant: cũ cordi¬
b erectis ad dm̃. cuncta terrena
despitiunt nec hõstium minas
ꝑtimescunt: s in laudib dĩ iugit̃
ꝑseuerant delectantes in grã di.
& in dulcedine caritatis quam in¬
cessanter habent ad dm̃ & ad ꝑri
dicti regis p̾fects. Qur̃ ꝑ quadragenari¬

Expanded text:
subditis aeternae beatitudinis gloriam subditis aeternae beatitudinis gloriam consequi festinant? Venatio quoque diversorum animalium non inconvenienter accipi potest acquisitio hominum, qui ex diversis gentibus quotidie retibus Evangelii per spiritales venatores capiuntur, et in pastum Salvatoris nostri rediguntur. « Habebatque pacem Salomon ex omni parte in circuitu. Habitavitque Juda et Israel absque timore ullo unusquisque sub vite sua et sub ficu sua, a Dan usque Bersabee, cunctis diebus Salomonis. » Isaias quoque de Redemptore nostro ita dicit: Multiplicabitur ejus imperium et pacis non erit finis , sub cujus defensione verus Juda et verus Israel absque timore ullo habitant: cum cordibus erectis ad Dominum, cuncta terrena despiciunt, nec hostium minas pertimescunt, sed in laudibus Dei jugiter perseverant, delectantes in gratia Dei et dulcedine charitatis, quam incessanter habent ad Dominum et adadicti regis praefecti. » Quid per quadragenar