comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
N retributionis autẽ culmine. rep¬
periri om̃ps ꝑ contẽplationis speciẽ
potest. s tam̃ ad ꝑfectũ ñ potest. qͥa
& si hunc in claritate sua qͣndoq con¬
spicimꝰ: ñ tam̃ eiꝰ eẽntiã plene con¬
tuemur Angłica & enim uel huma¬
na mens. cum ad in circũscriptum
lum̃ inhiat. eo ipso se quo ẽ creatura
coangustat: & suꝑ se quidẽ ꝑ ꝓuectũ
tendit᷑: s tanĩ eius fulgorẽ compre¬
hendere nec dilatata sufficit: qui &
transcendendo. & portando om̃ia &
implendo concludit. Unde & adhuc

Expanded text:
n retributionis autem culmine reperiri Omnipotens per contemplationis speciem potest, sed tamen ad perfectum non potest, quia etsi hunc in claritate sua quandoque conspicimus, non tamen ejus essentiam plene contuemur. Angelica etenim, vel humana mens cum ad incircumscriptum lumen inhiat, eo ipso se, quo est creatura, coangustat; et super se quidem per provectum tenditur, sed tamen ejus fulgorem comprehendere nec dilatata sufficit, qui et transcendendo et portando omnia et implendo concludit. Unde et adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
nem ñ solũ nr̃am intelligentiã. sed
etiam uota suꝑando: & ꝓfunditatẽ
suam exhib&. occultos & illicitos co¬
gitationũ motꝰ districte iudicando.
Sed eius celsitudo & ꝓfunditas qͣm sit
inuestigabilis. nullus agnoscit: nisi¬
qui uel contemplatione ad summa
ꝓuehi. uel occultis motib resistens.
temptationũ ceꝑit importunitate
turbari. Unde & beato iob dicitur.
Excelsior cȩlo. ẽ: & qͥd facies: Profun¬
dior inferno: & unde cognosces: Ac-
si ei aꝑte despecto diceret᷑. Profun-¬
ditatẽ eius atq excellentiã. quando
tu cognoscere sufficis: qui uel uirtu¬
te ad sũma euehi. uel tem& ipsũ rep̃¬
hendere in tẽptationib nescis: x.

Expanded text:
nem, non solum nostram intelligentiam, sed etiam vota superando, et profunditatem suam exhibet, occultos et illicitos cogitationum motus districte judicando. Sed ejus celsitudo et profunditas quam sit investigabilis nullus agnoscit, nisiqui vel contemplatione ad summa provehi, vel, occultis motibus resistens, tentationum coeperit importunitate turbari. Unde et beato Job dicitur: Excelsior coelo est, et quid facies? profundior inferno, et unde cognosces? Ac si ei aperto despectu diceretur: Profunditatem ejus 347 atque excellentiam quando tu cognoscere sufficis, qui vel virtute ad summa evehi, vel temetipsum reprehendere in tentationibus nescis.
Abbreviated transcription (Latin):
uerantiã. integrȩ in m̃tis radice sub¬
sistunt. Cum quib etiã tres soro¬
satur fides. Sepe enĩ quasi a condido¬
ris amore torpescimꝰ: dum ultra qͣm
nobis congruere credimꝰ flagello fati¬
gamur: sepe dũ plus quã necesse. ẽ.
mens formidat. fiduciã sibim& spei
debilitat: sepe dũ ĩmensis quęstio¬
nib animus tundit᷑. ꝑturbata fideᷤᷤ
uunt filiȩ quȩ domo concussa mori-¬
unt᷑ qͥa & si intra conscientiã. spem.
fidẽ. caritatẽq pene occũbere ꝑtur¬
batio ipsa renuntiat: has tam̃ ante
dĩ oculos uiuas. ꝑseuerantia rectȩ
intentionis seruat. Unde & puerqͥ
bȩc nunti& solus euadit: quia m̃tis
discretio etiam int̃ tẽptam̃ta inco¬
lumis ꝑmanet: agitq puer ut iob
filios flendo recipiat: dũ discretio¬
ne nuntiante. dolens animꝰ uires qͦs
qͣsi amittere ceperat. penitendo con¬
seruat.

Expanded text:
verantiam integrae in mentis radice subverantiam integrae in mentis radice subsistunt. Cum quibus etiam tres sorosatur fides. Saepe enim quasi a conditoris amore torpescimus, dum ultra quam nobis congruere credimus, flagello fatigamur. Saepe dum plus quam necesse est mens formidat, fiduciam sibimet spei debilitat. Saepe dum immensis quaestionibus animus tenditur, perturbata fides vunt filiae quae domo concussa moriuntur, quia et si intra conscientiam spem, fidem et charitatem, quas pene occumbere perturbatio ipsa renuntiat; has tamen ante Dei oculos vivas perseverantia rectae intentionis servat. Unde et puer qui haec nuntiet solus evadit, quia mentis discretio etiam inter tentamenta incolumis permanet. Agitque puer, ut Job filios flendo recipiat, dum, discretione nuntiante, dolens animus vires, quas quasi amittere coeperat, poenitendo conservat.
Abbreviated transcription (Latin):
re illũ a qͦ habeat sciat. Aliqͣndo
dũ religiose cuncta disponimꝰ. dum
pietatis uscera plene nos hab̾e gra-¬
tulamur: quadã m̃tis duricia irru-¬
ente ꝑcutim᷑: s quasi obdurati cog-¬
noscimꝰ. cui pietatis habitȩ bona tri-¬
buamꝰ: & pietas ueriꝰ uelut extincta
recipit᷑: dũ qͣsi amissa ampliꝰ amat᷑.
Aliqͣndo dũ subiectũ se diuinȩ formi¬
dini animꝰ gaudet: repente suꝑbia
temptante rigescit: s tam̃ ualde
mox timens. quia ñ tun&. ad humili¬
tatẽ se iterũ festinꝰ inflectit: & tan¬
to hanc solidius recipit. qͣnto eiꝰ uir¬
tutis pondus qͣsi amittendo pensa-
quia turbata in temptatione consci-¬
entia. ad utilitatẽ ꝓpriȩ cognitionis
raptim & in mom̃do temporis obru
unt᷑ genitȩ in corde uirtutes. Qui
exteriꝰ carne moruint᷑. qͥa uidelic&
uirtutes nr̃ȩ tẽptationis. & si in mo¬
m̃to turbatȩ ab stat᷑ sui incolumita-¬
te deficiunt: ꝑ intentionis tam̃ ꝑse-¬

Expanded text:
re ipsum a quo habeat sciat. Aliquando re ipsum a quo habeat sciat. Aliquando dum religiose cuncta disponimus, dum pietatis viscera plene nos habere gratulamur, quadam mentis duritia irruente percutimur. Sed quasi obdurati cognoscimus, cui pietatis habitae bona tribuamus; et pietas verius velut exstincta recipitur, dum quasi amissa amplius amatur. Aliquando dum subjectum se divinae formidini animus gaudet, repente superbia tentante rigescit. Sed tamen valde mox timens quia non timet, ad humilitatem se iterum festinus inflectit; et tanto hanc solidius recipit, quanto ejus virtutis pondus quasi amittendo pensaviquia turbata in tentatione conscientia, ad utilitatem propriae cognitionis raptim et in momento temporis obruuntur genitae in corde virtutes.  Veexterius carne moriuntur, quia videlicet virtutes nostrae tentationis tempore etsi in momento turbatae ab status sui incolumitate deficiunt, per intentionis tamen perse
Abbreviated transcription (Latin):
gaudemus. pulsante causȩ emergen¬
tis articulo p̃cipitatione subita ra¬
pimur: & qͥ nos semꝑ disposite uixis¬
se credimꝰ. repente intima confusio¬
ne uastamur. S tam̃ eiusdẽ con-¬
fusionis eruditione discimꝰ ne nr̃is
uirib consilia nr̃a tribuamꝰ & tan¬
to maturiꝰ ad grauitatẽ restringi¬
mur qͣnto ad hanc quasi amissam
redimus. Aliquando dũ mens for¬
tit̃ aduersa contẽpnit: subortis ad¬
uersitatis euentib hanc metꝰ uehe¬
mens ꝑcutit: s ꝑ hẽ concussa discit
cui tribuat qͦd in qͥbdã fortit̃ ste¬
tit: & tanto post ualidiꝰ fortitudi-¬
nẽ retins: qͦnto hanc repente irru¬
ente formidine. sibi iã qͦsi elapsam
uidet. Aliqͦndo dũ magna scire
gaudemꝰ. repente ignorantiȩ ceci¬
tate torpescimꝰ. s quo ignorantia
m̃tis oculꝰ ad mom̃tũ claudit᷑. eo
post ad scientiã ueriꝰ aꝑit᷑: ut nimi¬
rũ flagello suȩ cecitatis eruditꝰ. & sci¬

Expanded text:
gaudemus, pulsante causae emergengaudemus, pulsante causae emergentis articulo, praecipitatione subita rapimur; et qui nos semper disposite vixisse credidimus, repente 69 intima confusione vastamur. Sed tamen ejusdem confusionis eruditione discimus, ne nostris viribus consilia nostra tribuamus; et tanto maturius ad gravitatem restringimur, quanto ad hanc quasi amissam redimus. Aliquando dum mens fortiter adversa contemnit, subortis adversitatis eventibus, hanc metus vehemens percutit. Sed per hunc concussa discit cui tribuat quod in quibusdam fortiter stetit; et tanto post validius fortitudinem retinet, quanto hanc repente irruente formidine sibi jam quasi elapsam videt. Aliquando dum magna nos scire gaudemus, repentinae ignorantiae caecitate torpescimus. Sed quo ignorantia mentis oculus ad momentum clauditur, eo post ad scientiam verius aperitur, ut nimirum flagello suae caecitatis eruditus, et sci
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a unde sunt: qͣndo hȩc qͦsi amit-¬
tendo sentimꝰ qͥa a nobis seruari
ñ possunt. Ad hoc itaq intiman¬
dę humilitatis magisteriũ. fit ple¬
rũq ut irruente tẽptationis arci-¬
culo tanta stulticia sapientiã nr̃am
feriat: ut conturbata mens qualit̃
malis ĩminentib obius. uel contra
temptationẽ qͦmͦ se p̃par& ignor&.
S hac ipsa stulticia cor prudenter
erudit᷑: qͥa unde ad mom̃tũ desipit.
eo post ueriꝰ qͦ & humiliꝰ sapit: & sa¬
pientia unde qͦsi amittit᷑. inde cer-¬
tius possidet᷑. Aliquando dũ subli-¬
mia intelligendo in elatione se ani¬
mus erigit: in reb imis & uilib gra¬
ui ebitudine pigrescit: ut repente
sibi etiam ima clausa uideat: qui
ꝑnix summa penetrabat. S hȩcip¬
sa hebitudo intellectũ nobis dum
subtrahit seruat: qͥa dũ ad mom̃tũ
cor humiliat. ueriꝰ ad sublimia in¬
telligenda confirmat. fliqͣndo dũ
cuncta nos agere consilii grauitate

Expanded text:
nostra unde sunt, quando haec quasi amitnostra unde sunt, quando haec quasi amittendo, sentimus quia a nobis servari non possunt. Ad hoc itaque intimandae humilitatis magisterium, fit plerumque ut irruente tentationis articulo, tanta stultitia sapientiam nostram feriat, ut turbata mens, qualiter malis imminentibus obviet, vel contra tentationem quomodo se praeparet, ignoret. Sed hac ipsa stultitia cor prudenter eruditur, quia unde ad momentum desipit, eo post verius, quo et humilius, sapit; et sapientia unde quasi amittitur, inde certius possidetur. Aliquando dum sublimia intelligendo in elatione se animus erigit, in rebus imis et vilibus gravi hebetudine pigrescit, ut repente sibi etiam ima clausa videat, qui pernix summa penetrabat. Sed haec ipsa hebetudo intellectum nobis, dum subtrahit, servat, quia dum ad momentum cor humiliat, verius ad sublimia intelligenda confirmat. Aliquando dum cuncta nos agere consilii gravitate
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutib ad summȩ rectitudinis
culm̃ erigit᷑. uirtutes cet̃ȩ qͣsi qͤdã
cordis soboles se inuicẽ pascunt.
Donum qͥppe spc. qͦd in subiecta m̃te
ante alia. prudentiã. tẽꝑantiã. for¬
titudinẽ. iusticiã format: eamdẽ
m̃tẽ. ut contra singula quȩq tẽp¬
tam̃ta erudiat. in septẽ mox uir-¬
tutib temꝑat: ut contra stulti-¬
ciam sapientiam: contra hebitu¬
dinẽ. intellectũ: contra p̃cipitati¬
onem consiliũ: contra timorem
fortitudinẽ: contra ignorantiam
scientiã: contra duriciã pietatẽ
contra suꝑbiã det timorẽ. Mxx¬
ed nonñquã dũ mens nr̃a tan¬
ti muneris plenitudine atq
ubertate fulcitur: si continua in
his securitate ꝑfruit᷑. a qͦ sibi hȩc
sint obliuiscit᷑: seq a se habere pu¬
tat qͦd ñquã sibi abẽe considerat:
unde fit. ut aliquando se hȩc eadẽ
gr̃a utilit̾ subtrahat: & p̃sumenti
m̃ti qͣntũ in se infirmet᷑ ostendat
Tunc enim uere cognoscimꝰ bona

Expanded text:
irtutibus ad summae rectitudinis culmen erigitur, virtutes caeterae quasi quaedam cordis soboles se invicem pascunt. Donum quippe Spiritus, quod in subjecta mente ante alia prudentiam, temperantiam, fortitudinem, justitiam format, eamdem mentem ut contra singula quaeque tentamenta erudiat, in septem mox virtutibus temperat, ut contra stultitiam, sapientiam; contra hebetudinem, intellectum; contra praecipitationem, consilium; contra timorem, fortitudinem; contra ignscientiam, contra duritiam, pietatem; contra superbiam det timorem. Sed nonnunquam, dum mens nostra tanti muneris plenitudine atque ubertate fulcitur, si continua in his securitate perfruitur, a quo sibi haec sint obliviscitur, seque a se habere putat, quod nunquam sibi abesse considerat. Unde fit ut algratia utiliter subtrahat, et praesumenti menti, quantum in se infirmatur, ostendat. Tunc enim vere cognoscimus bona
Abbreviated transcription (Latin):
re sunt plena: qͥa sagittȩ dñi in me st̃.
quarũ indignatio ebibit sp̃m meũ:
& terrores dñi militant contra me.
N umqͥd rugiet onager cũ habuerit
herbam: aut mugiet bos cũ ante p̃se¬
pe plenum steterit::Aut non potit
comedi insulsũ: qͦd ñ. ẽ sale conditũ:
Aut potest aliquis gustare. qͦd gustatũ
affert mortẽ: Quȩ prius tangere no-¬
lebat anima mea: nc̃ p̃ angustia cibi
mei sunt. Quis det ut ueniat peticio
mea: & qͦd expeto tribuat mͥ ds̃: Et
qui cȩpit ipse me conterat: soluat ma¬
nũ suã & succidat me: & hec mͥ sit con¬
solatio. ut affligens me dolore ñ par¬
cat: nec contradicã sermonib sci.

Expanded text:
t plena: quia sagittae Domini in me sunt; Quarum indignatio ebibit spiritum meum, et terrores Domini militant contra me. Numquid rugiet onager cum habuerit herbam? aut mugiet bos cum ante praesepe plenum steterit? Aut poterit comedi insulsum, quod non sale conditum? aut potest aliquis gustare, quod gustatuaffert mortem? Quae prius tangere nolebat, anima mea, nunc prae angustia cibi mei sunt. Quis det ut veniat petitio mea, et quod expeto tribuat mihi Deus? Et qui cepit, ipse me conterat, solvat manum suam, et succidat me; et haec mihi sit consolatio, ut affligens me dolore non parcat
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Non agnoscit᷑ in bonis amicꝰ:
& ñ abscondit᷑ in malis inimicꝰ. Nec
ꝓsꝑitas quippe amicũ indicat: nec
aduersitas inimicũ celat: quia & ille
iste ex confidentia aduersitatis aꝑit᷑.
Uir gͥ iustus in flagellis positus dicat.
Qui tollit ab amico suo miscđiam. timo¬
rem dñi derelinquit: qͥa nimirũ qui
ex aduersitate ꝓximũ despicit: aꝑte
conuincit᷑. qͦd hunc in ꝓsꝑis ñ amauit.
Et cũ omp̃s ds̃ ideo qͦs dam ꝑcutiat. ut
& ꝑcussos erudiat & ñ ꝑcussis occasio¬
nẽ boni oꝑis prebeat: quisqͥs ꝑcussũ
despicit. occasionẽ a se uirtutis repel¬
lit: & tanto se nequiꝰ contra auctorẽ
erigit. qͣͥnto hẽ nec piũ in salute ꝓpͥa.
nec iustũ in alieno uulnere agnoscit.
ntuendũ uͦ . ẽ. quod beatus
iob sic sua loquit᷑: ut totius qͦq electi
popłi ꝑ eum uita signet᷑. Qͥa enim
eiusdẽ popłi membrũ. ẽ. cum uera

Expanded text:
dicit: Non agnoscitur in bonis amicus, dicit: Non agnoscitur in bonis amicus, et non 224 absconditur in malis inimicus . Nec prosperitas quippe amicum indicat, nec adversitas inimicum celat, quia et illeiste ex confidentia adversitatis aperitur. Vir igitur justus in flagellis positus dicat: Qui tollit ab amico suo misericordiam, timorem Domini derelinquit, quia nimirum qui ex adversitate proximum despicit, aperte convincitur quod hunc in prosperis non amavit. Et cum omnipotens Deus ideo quosdam percutiat, ut et percussos erudiat, et non percussis occasionem boni operis praebeat, quisquis percussum despicit, occasionem a se virtutis repellit; et tanto se nequius contra auctorem erigit, quanto hunc nec pium in salute propria, nec justum in alieno vulnere agnoscit. Intuendum vero est quod beatus Job sic sua loquitur, ut totius quoque electi populi per eum vita signetur. Quia enim ejusdem populi membrum est, cum qua
Abbreviated transcription (Latin):
amor dĩ amorẽ ꝓximi generat: dic¬
turus ꝑ legem dñs. diliges ꝓximũ.¬
p̃misit dicens. diliges dñm dm̃ tuũ.
ut scilics in tra pectoris nr̃i prius
amoris sui radicẽ figer&: quatinꝰ
ꝑ ramos postmodũ dilectio frat̃na
germinar&. Et rursũ qͥa amor dĩ &¬
ex ꝓximi amore coalescit: testat᷑ ioħes qͥ incre¬
pat dicens. Qui ñ diligit frẽm suũ quem
ligere: Quȩ tam̃ diuina dilectio ꝑ
uel in ea qͣntũ ꝓfecerit. innotescat:
miro ordine cuncta dispensans. alios
flagellis deprimit: alios successib ful¬
cit: & cũ quosdã temporalit̃ deserit:
in quorũdã cordib qͦd malũ latet
ostendit. Nam plerũq ipsi nos mise¬
ros insequunt᷑: qui felices sine compa-¬
ratione coluerunt. Cũ enĩ qͥs positꝰ
in ꝓsꝑitate diligit᷑: incertũ ualde
ẽ. utrũ ꝓsꝑitas. an ꝑsona diligatur.
Amissio autẽ felicitatis int̾rogat uim
dilectionis. Unde bene quidã sapiens

Expanded text:
amor Dei amorem proximi generat, dicamor Dei amorem proximi generat, dicturus per legem Dominus: Diliges proximumisit dicens: Diliges Dominum Deum tuum ; ut scilicet in terram pectoris nostri prius amoris sui radicem figeret, quatenus per ramos postmodum dilectio fraterna germinaret. Et rursum, quia amor Dei proximi amore coalescit, testatur Joannes qui inquem ligere? » Quae tamen divina dilectio per vel in ea quantum profecerit innotescat, miro ordine cuncta dispensans, alios flagellis deprimit, alios successibus fulcit. Et cum quosdam temporaliter deserit, in quorumdam cordibus quod malum lateat, ostendit. Nam plerumque ipsi vos miseros insequuntur, qui felices sine comparatione coluerunt. Cum enim quis positus in prosperitate diligitur, incertum valde est utrum prosperitas an persona diligatur. Amissio autem felicitatis interrogat vim dilectionis. Unde bene quidam sapiens
Abbreviated transcription (Latin):
Patet iam ad cuius spem ꝑcussi animꝰ
recurrat: cum in se sibi ẽẽ auxiliũ
denegat. Sed qͥa infirmũ se in sem&¬
ipsum insinuat: ad maioris adhuc
fortitudinis meritũ quomͦ etiã a ꝓxi¬
mis destituat᷑ adiungat. Ss & R.
N ecessarii qͦq mei recessert̃ a me. Sed
ecce despectus exterius: intus solio
iudicii p̃sids. Nam cũ derelictũ se
asserit: ꝓtinus ad sententias erũpit.
hoc loco amici nomine. nisi qͥlib& ꝓxi¬
mus designatur: Qui eo nobis fidelit̃
iungit᷑: quo ꝑcepto nunc a nobis bono
oꝑe. ad obtinendã post ȩt̃nã patriam
ueracit̃ auxiliat᷑. Quia autẽ duo st̃
p̃cepta caritatis. dĩ uidelic& amor &
ꝓximi: ꝑ amorẽ dĩ amor ꝓximi gig¬
nit᷑: & ꝑ amorẽ ꝓximi. dĩ amor nutri¬
tur. Nam qui amare dm̃ negligit: ꝓ¬
fecto diligere ꝓximũ nescit. Et tunc
plenus in dĩ dilectione ꝓficimꝰ: si in
eiusdem dilectionis gremio priꝰ ꝓxi
mi caritate lactamur. Quia enim

Expanded text:
Patet jam ad cujus spem percussi animus Patet jam ad cujus spem percussi animus recurrat, cum in se sibi esse auxilium denegat. Sed quia infirmum se in semetipso insinuat, ad majoris adhuc fortitudinis meritum, quomodo etiam a proximis destituatur adjungat,--IBID.:-- Necessarii quoque mei recesserunt a me. Sed ecce despectus exterius, intus solio judicii praesidet. Nam cum derelictum se asserit, protinus ad sententiam erumpit, hoc loco amici nomine nisi quilibet proximus designatur, qui eo nobis fideliter jungitur, quo, percepto nunc a nobis bono opere, ad obtinendam post aeternam patriam veraciter auxiliatur? Quia autem duo sunt praecepta charitatis, Dproximi, per amorem Dei amor proximi gignitur, et per amorem proximi Dei amor nutritur. Nam qui amare Deum negligit, profecto amare proximum nescit, et tunc plenius in Dei dilectione proficimus, si in ejusdem dilectionis gremio prius charitate proximi lactamur. « Quia enim
Abbreviated transcription (Latin):
si aꝑte fateret᷑ dicens. Reꝓborũ simi¬
litudinẽ sub disciplinȩ uerbere fugio.
quia nec more lapidũ ita obdurui. ut
sub ꝑcussionis stimulo a ministerio
confessionis obmuteseam: nec rursũ
quasi ȩs uocẽ confessionis resono: &
sensum uocis ignoro. Sed qͥa ad ꝑcus¬
sionẽ reꝓbi debilit̃ fortes sunt. electi
aut̃ ualent̃ infirmi: beatꝰ iob dum
fortem se ꝑ insaniã ñ ẽẽ asserit: for¬
tem se ꝑ statũ salutis innotescit. Un
insinuet: & ne sibi uires qͣs hab& ar¬
rog&. potent̃ ad mortẽ currat. Plerũ¬
q enĩ uirtus habita. decerius qͣm si
deesset intficit: quia dũ ad sui confi¬
dentiam m̃tẽ erigit. hanc elationis
gladio transfigit. Cumq cã quasi
roborando uiuificat: eleuando ne¬
cat: ad interitũ uidelic& ꝑtrahit:
quã ꝑ spem ꝓpriam ab int̾nȩ fortitu¬
dinis fiducia euellit. Sed qͥa beatus
iob & uirtute poll&.s in sem& ipso
fiduciam ñ hab&. atq ut ita dixerĩ
uires infirmas hab&: apte subiungit

Expanded text:
ateatur, dicens: Reproborum similitudinem sub disciplinae verbere fugio, quia nec more 223 lapidum ita obdurui, ut sub percussionis stimulo a ministerio confessionis obmutescam; nec rursus quasi aes vocem confessionis resono, et sensum vocis ignoro. Sed quia ad percussionem reprobi debiliter fortes sunt, electi autem valenter infirmi, beatus Job dum fortem se per insaniam non esse asserit, fortem se per statum salutis innotescit.  Vinsinuet, ne si sibi vires quas habet arroget, potenter ad mortem currat. Plerumque enim virtus habita deterius quam si deesset interficit; quia dum ad sui confidentiam mentem erigit, hanc elationis gladio transfigit; cumque eam quasi roborando vivificat, elevando necat; ad interitum videlicet pertrahit quam per spem propriam ab internae fortitudinis fiducia evellit. Sed quia beatus Job et virtute pollet, et in semetipso fiduciam non habet, atque, ut ita dixerim, vires infirmus habet, apte subjungit,
Abbreviated transcription (Latin):
in ariditatẽ uertit. Bene autem dr̃¬
raptim transit in conuallib. Torren¬
ti quippe ad conualles raptĩ transire
ẽ. prauoꝵ m̃tib ad ima desideria si¬
ne ullo obstaculo ac difficultate des-¬
cendere. Om̃is nãq ascensus in labo¬
re.ẽ. descensus in uoluptate: quia ꝑ
adnisũ gressus ad suꝑiora tenditur:
ꝑ remissionẽ uͦ ad inferiora declinat᷑
Ad montis enim uerticẽ saxũ subuehe¬
re magni laboris. ẽ: eũq a sũmis ad
una dimittere laboris ñ. ẽ. Sine mo¬
ra uidelic& ꝓruit: qͥ magnis conatib
ad sũma ꝑuenit. Longo studio se¬
ges seritur: sole atq imbre diutino
nutritur: s tam̃ una & subita scin¬
tilla consumit᷑. Paulisꝑ edificia alta
ꝓficiunt: s repentinis casib terrã
pecunt. Robusta arbor in aera per
tarda increm̃ta se erigit: s quicqͥd
diu ad alta ꝓtulit. semel & simul
cadit. Quia igitur ascensus in labo¬
re.ẽ. descensus in uoluptate: recte

Expanded text:
in ariditatem vertit. Bene ergo diin ariditatem vertit. Bene ergo diRaptim transit in convallibus. Torrentest pravorum mentes ad ima desideria sine ullo obstaculo ac difficultate des Omnis enim ascensus in labore est, descensus in voluptate, quia per adnisum gressus ad superiora tenditur, per remissionem vero ad inferiora declinatur. Ad montis enim verticem saxum subvehere magni laboris est, idemque a summis ad ima dimittere labor non est. Sine mora videlicet proruit, qui magnis conatibus ad summa pervenit. Longo studio seges seritur, sole atque imbre diutino nutritur, sed tamen una et subita scintilla consumitur. Paulisper aedificia ad alta proficiunt, sed repentinis casibus terram petunt. Robusta arbor in aera per tarda incrementa se erigit; sed quidquid diu ad alta protulit, semel et simul cadit. Quia igitur ascensus in labore est, descensus in voluptate, recte
Abbreviated transcription (Latin):
sustinent illi denuntiat. dicens. Pr̃s
mei p̃terierunt me: sicut torrens qͥ
Sraptim transit in conuallib. Reꝓboꝵ
mens quia sola p̃sentia diligit: ple
rũq nc̃ tanto aliena existit a uerbe:
quanto post extranea remanet ab he¬
reditate: & suꝑba iustos despicit: qͦs
pat̾ña nuiscdit̾ seueritas affligit. Se¬
pe uͦ reprobi eamdẽ fidem qͣ uiuimꝰ
retinent: eadẽ fidei sacram̃ta ꝑcipi¬
unt : eiusdẽ religionis unitate conti¬
nent᷑: s tam̃ cõpassionis uiscera nesci
mũ ñ figunt᷑: unde apte etiã torren¬
ti qui raptim transit in conuallib cõ¬
parant᷑. Torrens nãq ex montanis ad
ima defluit: & collectus hyemalib plu
uiis. estiuis solib arescit. Qui enim
terrena diligentes spem suꝑnȩ patrie
deserunt: quasi ex montib ualles pe-¬
tunt: quos tam̃ hyemps p̃sentis uitȩ
multiplicat: s estas uenturi iudicii
ex siccat. quia cum sol suꝑnȩ distric¬
tionis incanduerit. reꝓboꝵ duriciã

Expanded text:
denuntiat, dicens: Fratres mei praeterierunt me, sicut torrens qui raptim transit in convallibus. Reproborum mens quia sola praesentia diligit, quae nunc tanto aliena existit a verbere quanto post extranea remanebit ab haereditate, ut superba justos despicit, quos paterna misericorditer severitas affligit; saepe vero reprobi eamdem fidem, qua vivimus retinent eadem fidei sacramenta percipiunt, ejusdemque religionis unitate continentur, sed tamen compassionis viscera nesciumum non figuntur. Unde et apte etiam torrenti, qui raptim transit in convallibus, comparantur. Torrens namque ex montanis ad ima defluit, viis, aestivis solibus arescit. Qui enim terrena diligentes spem supernae patriae deserunt, quasi ex montibus valles petunt; quos tamen hiems praesentis vitae multiplicat, sed aestas venturi judicii exsiccat, quia cum sol supernae districtionis incanduerit, reproborum laetitiam
Abbreviated transcription (Latin):
tempore neqͣqͣm se ex donis quȩ eũ
contigit accepisse consolat᷑ ab statu
m̃tis om̃imoda desꝑatione destruit᷑
Sic gͦ utraq iungenda sunt. ut unum
semꝑ ex altõ fulciat᷑: qͣtinꝰ & flagelli
penã memoria temꝑet doni: & doni
leticiam mordeat suspicio ac formi-¬
do flagelli. Sẽs igit᷑ uir ut opp̃ssã
m̃tẽ int̾ uulnera mulceat: in flagel¬
loꝵ dolorib blandim̃ta doloꝵ pensat
dicens. Si bona accepimꝰ de manu dñi
mala quare ñ sustineamꝰ: Ubi & be¬
ne p̃mittit: locuta es qͣsi una ex insi¬
pientib mulierib. Quia enĩ sensꝰ
prauȩ mulieris. ñ aut̃ sexꝰ in uicio. ẽ:
neqͣqͣm ait. locuta es qͣsi una ex mu-¬
lierib: s ex insipientib mulierib:
ut uidelic& ostendat᷑. qͥa qͦd prauũ
sapit. accidentis stulticiȩ. ñ aut̃ con¬
ditio sit naturȩ. SeR¬
U

Expanded text:
tempore nequaquam se ex donis, quae eum tempore nequaquam se ex donis, quae eum contigit accepisse, consolatur, ab statu mentis omnimoda desperatione destruitur. Sic ergo utraque jungenda sunt, ut unum semper ex altero fulciatur; quatenus et flagelli poenam memoria temperet doni, et doni laetitiam mordeat suspicio ac formido flagelli. Sanctus igitur vir, ut oppressam mentem inter vulnera mulceat, in flagellorum doloribus blandimenta donorum pensat, dicens: Si bona accepimus de manu Domini, mala quare non sustineamus? Ubi et bene praemittit, Locuta es quasi una ex insipientibus mulieribus. Quia enim sensus pravae mulieris, non autem sexus in vitio est, nequaquam ait: Locuta es quasi una ex mulieribus, sed, ex ineptis mulieribus, ut videlicet ostendatur quia quod pravum sapit, accedentis stultitiae, non autem conditae sit naturae. Sequ
Abbreviated transcription (Latin):
ta nobis in dolorẽ uertit᷑: correcta
mens ad auctoris pacẽ humilit̃ refor.¬
met᷑. Hec itaq flagella beatꝰ iob mala
nominat: quia salutis & tranqͥllitatis
bonũ. qua ꝑturbatione feriant pen-¬
sat. S illud ualde in eiꝰ uerbis intu¬
endũ. ẽ. contra ꝑsuasionẽ coniugis.
qͣnta considerationis arte se colligat¬
dicens. Si bona accepimꝰ de manu dñi
mala quare ñ sustineamꝰ: Magna qͥp¬
pe consolatio tribulationis. ẽ: si cũ ad¬
uersa patim᷑. auctoris nr̃i ad memoriã¬
dona reuocemꝰ: nec frangit qͦd ex do-¬
lore obuiat: si m̃ti citiꝰ hoc qͦd ex mu¬
nere subleuat occurrat. Hinc namq
scriptũ .ẽ. In die bonoꝵ ne ĩmemor sis
maloꝵ: & in die maloꝵ ne ĩmemor sis
bonoꝵ. Quisqͥs enĩ dona ꝑcipit. s do¬
noꝵ tempore neqͣqͣm etiã flagella ꝑti-¬
mescit. in elatione ꝑ leticiã corruit:
qͥsqͥs aut̃ flagellis atterit᷑. s flagelloꝵ

Expanded text:
ta nobis in dolorem vertitur, correcti ta nobis in dolorem vertitur, correcti mens hominis ad actoris pacem humiliter reformetur. Haec itaque in flagella beatus Job mala nominat, quia salutis et tranquillitatis bonum, qua perturbatione feriant, pensat. Sed illud valde in ejus verbis intuendum est, contra persuasionem conjugis, quanta considerationis arte se colligatdicens: « Si bona accepimus de manu Domini, mala quare non sustineamus? » Magna quippe consolatio tribulationis est, si cum adversa patimur, actoris nostri dona ad memoriam revocamus. Nec frangit, quod ex dolore obviat, si menti citius hoc quod ex munere sublevat, occurrat. Hinc namque scriptum est: « In die bonorum ne immemor sis malorum; et in die malorum ne immemor sis bonorum . Quisquis enim dona percipit, sed donorum tempore nequaquam etiam flagella pertimescit, in elatione per laetitiam corruit. Quisquis autem flagellis atteritur, sed flagellorum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentiũ ab auctoris nr̃i dilectione re¬
cessimꝰ: & ꝑuersa mens dũ dilectioni
creaturȩ se subdidit. a creatoris soci¬
etate disiunxit. Ex his gͦ ab auctore
ferienda erat: quȩ errans auctori p̃po¬
suerat: ut unde homo culpã ñ timuit
suꝑbus admittere: inde penã corrigen¬
dus inuenir&: & tanto citiꝰ resipisce¬
r& ad illa quȩ ꝑdidit: qͣnto doloris
plena eẽ conspicer& quȩ quȩsiuit. Un-¬
de & bene dr̃. formans lucẽ & creans
tenebras: qͥa cũ ꝑ flagella exteriꝰ dolo¬
ris tenebrȩ creantur: intͦ ꝑ eruditio¬
nẽ lux m̃tis accendit᷑: faciens pacẽ &
creans mala: quia tẽ nobis pax cũ dõ
reddit᷑: cũ hȩc quȩ bene sunt condita
s ñ bene concupita. in ea quȩ nobis
mala sunt flagella uertunt᷑. ꝑcul-¬
pã quippe dõ discordes extitimꝰ: dig¬
nũ gͦ. ẽ ut ad pacẽ illiꝰ ꝑ flagella rede
amus: ut cũ una quȩq res bene condi-¬

Expanded text:
praesentium ab auctoris nostri dilectione repraesentium ab auctoris nostri dilectione recessimus, et perversa mens, dum delectationi creaturae se subdidit, a Creatoris societate disjunxit. Ex his ergo ab auctore ferienda erat, quae errans auctori praeposuerat; ut unde homo culpam non timuit superbus admittere; inde poenam corrigendus inveniret; et tanto citius resipisceret ad illa quae perdidit, quanto doloris plena esse conspicere, quae quaesivit. Unde et bene dicitur formans lucem, et creans tenebras, quia cum per flagella exterius doloris tenebrae creantur, intus per eruditionem lux mentis accenditur: Faciens pacem et creans mala; quia tunc nobis pax cum Deo redditur, cum haec quae bene sunt condita, sed non bene concupita, in ea quae nobis mala sunt flagella vertuntur. Per culpam quippe Deo discordes exstitimus: dignum ergo est ut ad pacem illius per flaamus; ut cum unaquaeque res bene condi
Abbreviated transcription (Latin):
conspicer&. seq ipsũ exteriꝰ eẽ cor¬
ruptibile corpꝰ uider&: ait. Habemꝰ
thesaurũ istũ in uasis fictilib. Ecce
in beato iob fictile uas. scissuras ul¬
cerũ exterius sensit: s hic thesaurꝰ
interiꝰ integer mansit. Foras enĩ
ꝑ uulnera crepuit: s indeficient
int̾ius nascens thesaurꝰ sapientiȩ
ꝑ uerba scẽ eruditionis emanauit
dicens. Si bona accepimꝰ de manu
dñi: mala quare ñ sustineamus:
Bona scilic& dona dĩ uel tẽporalia
uel ȩt̃na: mala aut̃ flagella p̃sen¬
dicit. Ego dñs & ñ ẽ alt̾: formans
lucem & creans tenebras: faciens
pacẽ & creans mala. Neq enĩ mala
quȩ nulla sua natura subsistunt
a dño creant᷑: s creare se mala dñs in-¬
dicat: cũ res bene conditas nob̾ male
agentib in flagellũ format: ut ea ip¬
sa & ꝑdolorẽ qͦ feriunt delinquentib
mala sint: & ꝑ naturã qͣ existunt bo¬
na. Unde & uenenũ mors qͥdem. ẽ ho¬
mini: s tam̃ uita serpenti. Amore enĩ

Expanded text:
seque ipsum exterius esse corruptibile corpus videret, ait: Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus . Ecce in beato Job vas fictile scissuras ulcerum exterius sensit; sed hic thesaurus interius integer mansit. Foras enim per vulnera crepuit, sed indeficienter interius nascens thesaurus sapientiae per verba sanctae eruditionis emanavit, dicens: Si bona accepimus de manu Domini, mala quare non sustineamus? bona scilicet, dona Dei vel temporalia vel aeterna; mala autem, flagella praesendicit: Ego Dominus, et non est alter formans lucem et creans tenebras, faciens pacem, et creans mala : Neque enim mala quae nulla sua natura subsistunt a Domino creantur, sed creare se mala Dominus indicat cum res bene conditas nobis male agentibus in flagellum format, ut ea ipsa, et per dolorem quo feriunt, delinquentibus mala sint, et per naturam qua existunt, bona: unde et venenum mors quidem est homini, sed tamen vita serpenti. Amore enim
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ pondus uehemens inflammatȩ
cogitationis p̃mit. Alius iuri se a¬
uariciȩ tradidit: & fastidiens ꝓpria.
aliena concupiscit. Hic plerũq con¬
cupita adipisci ñ ualens. dies qͥdem¬
in ociũ. noctẽ uͦ in cogitationẽ uersat:
corps ab utili oꝑe: quia fatigat᷑ illici¬
ta cogitatione. Consilia multiplicat:
s sinũ m̃tis cogitationũ inuentib latiꝰ
expandit. Puenire ad concupita sata-¬
git: atq ad optinenda hȩc qͦs dã secre-¬
tissimos causarũ meat᷑ quęrit. Q mor
ut in causa aliquid subtile inuenisse
se estimat: iam se obtinuisse qͦd concu¬
pierat exultat: iam qͥd adepte rei ad¬
iungat. excogitat. atq ut in meliori
statu debeat excoli: ꝑtractat. Quam¬
quia iam qͣsi possid&: & qͣsi ad meliorẽ
speciẽ ad ducit: mox insidias inuiden¬
tiũ considerat: & qͥd contra se iurgii
moueat᷑ pensat: exqͥrit qͥd respondeat.
& cũ rẽ nullã teneat. iã in defensionẽ

Expanded text:
quem pondus vehemens inflammatae quem pondus vehemens inflammatae cogitationis premit. Alius juri se avaritiae tradit, et fastidiens propria, aliena concupiscit. Hic plerumque concupita adipisci non valens, dies quidemin otium, noctes vero in cogitationem versat. Torpet ab utili opere, quia fatigatur illicita cogitatione. Consilia multiplicat, et sinum mentis cogitationum inventionibus latius expandit, pervenire ad concupita satagit, atque ad obtinenda haec quosdam secretissimos causarum meatus quaerit. Qui mox ut in causa aliquid subtile invenisse se aestimat, jam se obtinuisse quod concupierat exsultat. Jam quid etiam adeptae rei adjungat, excogitat, atque ut in meliore statu debeat excoli, quia iam quasi possidet et quasi ad meliorem statum adducit, mox insidias invidentium considerat, et quid contra se iurgii moveatur, pensat. Exquirit, quid respondeat, et cum rem nullam teneat, iam in defensione
Abbreviated transcription (Latin):
illicita appetunt. uel in hoc mundo
uideri aliquid uolunt. densis cogita¬
tionũ tumultib in corde cõprimuꝗͣ.
dũq desiderioꝵ turbas intra se exci¬
tant. prostratã m̃tẽ pede miserȩ fre¬
quentationis calcant. Alius nãq iuri
se luxuriȩ subdit: atq ante m̃tis ocłoᷤ
scemata turpiũ ꝑpetrationũ fingit.
& cum effectus ñ tribuit᷑ oꝑis: hoc cre¬
brius agitur intentione cogitationis.
Uoluptatis ꝑfectio querit᷑ & concussus
eneruit̃ animꝰ. hinc inde & sollicitꝰ. &
cecatus. occasionẽ nequissime expleti¬
onis rimat᷑ Mens itaq hȩc qͥsi qͦndã
popłm patit᷑: quȩ insolente cogitatio¬
minio strauit: & qͥd incorde. nisi iur¬
gia etiam quȩ desunt ꝑagit: Hic se¬
pe p̃sentes ñ uid&: absentib contra¬
dicit: intra sems ipsũ contumelias
ꝓfert &s recipit: receptis autẽ durius
respondet: & cũ qui obui& nullꝰ ad¬
sit: magnis clamorib rixas in corde
cõponit. Turbam itaq hic intͦ sustin&:

Expanded text:
illicita appetunt, vel in hoc mundo videri aliquid volunt, densis cogitationum tumultibus in corde comprimuntur; dumque desideriorum turbas intra se excitant, prostratam mentem pede miserae frequentationis calcant. Alius namque juri se luxuriae subdidit, atque ante mentis oculos schemata turpium perpetrationum fingit: et cum effectus non tribuitur operis, hoc crebrius agitur intentione cogitationis. Voluptatis perfectio quaeritur, et concussus enerviter animus, hinc inde et sollicitus et caecatus, occasionem nequissimae expletionis rimatur. Mens itaque haec quasi quemdam populum patitur, quae insolenti cogitatiominio stravit. Et quid in corde nisi iurgia, etiam quę desunt, peragit? Hic sępe praesentes non videt, absentibus contradicit, intra semetipsum contumeliaprofert et recipit, receptis autem durius respondet, et cum qui obviet nullus adsit, magnis clamoribus rixas in corde componit. Turbam itaque hic intus sustinet,
Abbreviated transcription (Latin):
miracłm ad conscientiam reuertere:
& qualem te intrinsecus dõ debeas exi-¬
bere ꝑpende. Qd etiã ꝑ argentũ nisi
eloquia diuina figurant᷑: De quib ꝑ
psalmistam dr̃. E loquia dñi eloquia
casta: argentũ igne examinatũ. Elo-

Expanded text:
miraculum ad conscientiam revertere, miraculum ad conscientiam revertere, et qualem te intrinsecus Deo debeas exhibere, perpende. Quid etiam per argentum, nisi eloquia divina figurantur? de quibus per Psalmistam dicitur: Eloquia Domini, eloquia casta, argentum igne examinatu
Abbreviated transcription (Latin):
gento. Qͦs alios principes nisi sc̃ȩ ec¬
diȩ rectores uocat: qͦs indesinent̃ in lo¬
cop̃dicatoꝵ p̃cedentiũ diuina dispen-¬
satio subrogat: de quib eidem ȩcclae
psalmista ait. ꝓ patrib tuis nati st̃ tͥ
filii: constitues eos principes suꝑ om¬
nem terram: Quid uͦ aurũ nisi sapi¬
Thesaurus desiderabilis requiescit in ore
sapientis. Nurum nẽpe sapientiã ui¬
dit: quam thesaurũ uocauit: quȩ &¬
recte auri appellatione uocat᷑: quia
sicut auro temporalia. ita sapientia
tia non eẽt: nequaquã laodiciȩ eccłȩ
ab angło diceret᷑. Suadeo tͥ. emere a
me aurũ ignitũ. Aurũ qͥppe emimꝰ:
cũ accepturi sapientiã priꝰ obȩdienti¬
am p̃bemus: ad quẽ uidelic& nos con¬
tractum bene qͥdã sapiens excitat di¬
cens. Concupisti sapientiã: serua man¬
data: & dñs p̃bebit illam tͥ. Qd autẽ
ꝑ domos nisi conscientiȩ designant᷑:
Unde sanato cuidam dr̃. uade in domũ
tuam: acsi aꝑte audiat᷑. Post exterius

Expanded text:
incipes, nisi sanctae Ecclesiae rectores vocat, quos indesinenter in loco praedicatorum praecedentium divina dispensatio subrogat? De quibus eidem Ecclesiae Psalmista ait: Pro patribus tuis nati sunt tibi filii: constitues eos principes super omnem terram . Quid vero auruThesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis . Aurum nempe sapientiam vidit, quam thesaurum vocavit. Quae recte auri appellatione signatur, quia sicut auro temporalia, ita sapientia am Laodiceae Ecclesiae ab angelo diceretur: Suadeo tibi emere a me aurum ignitum . Aurum quippe emimus, cum accepturi sapientiam, prius obedientiam praebemus. Ad quem videlicet nos contractum bene quidam sapiens excitat, dicens: Concupisti sapientiam? Serva mandata, et Dominus praebebit illam tibi . Quid autem per domos, nisi conscientiae designantur? Unde sanato cuidam dicitur: Vade in domum tuam . Ac si aperte audiat: Post exterius
Abbreviated transcription (Latin):
in qͣnta cordis pace quiescer&. si serpen¬
tis uerba susciꝑe homo noluiss&: & di¬
cat. nc̃ enĩ dormiens silerẽ. & somno
meo requiescerẽ: id ẽ. intra secretum
m̃tis ad conditoris contemplationem
secederẽ: nisi me extra me tẽptationũ
tumultib consensus primi culpa pro¬
didisso. Huius autẽ quietis gaudiis
cũ quib etiã sociis ꝑfrueret᷑. adiun¬
Ex reb insensibilib discimꝰ qͥd de sensi¬
bilib atq intelligibilib sentiamus.
Terra nãq aere fecundat᷑: aer autem
ex cȩli qualitate disponit᷑. Sic ium̃tis
homines: hominib angeli: archangłi
uͦ angelis presunt. Nam qͦd uim̃tis

Expanded text:
in quanta cordis pace requiesceret, si serpenin quanta cordis pace requiesceret, si serpentis verba suscipere homo noluisset, et dicat: Nunc enim dormiens silerem, et somno meo requiescerem, id est, intra secretum mentis ad conditoris contemplationem secederem, nisi me extra me tentationum tumultibus consensus primi culpa prodidisset. Hujus autem quietis gaudiis cum quibus etiam sociis perfrueretur, adjunEx rebus insensibilibus discimus quid de sensibilibus atque intelligibilibus sentiamus. Terra namque aere fecundatur, aer autem ex coeli qualitate disponitur. Sic jumentis homines, hominibus angeli, archangeli vero angelis praesunt. Nam quod jumentis
Abbreviated transcription (Latin):
habuit: cũ contra hostem suũ liberũ
uoluntatis arbitriũ accepit: cui quia
sua sponte succubuit. mox de se qͦd con¬
tra se ꝑstreper& inuenit: mox in certa¬
mine infirmitatis tu multꝰ repꝑit:
& quãuis in pace silentii ab auctore
fuerit conditꝰ. hosti tam̃ sponte subtra¬
ctus. clamores de pugna tolerauit. Ipsa
enim carnis suggestio. quasi qͥdã cla¬
mor .ẽ. contra quietẽ m̃tis: qͣm ante
transgressionẽ homo ñ sensit: qͥa nimi¬
rum qͦd de infirmitate poss& tolerare
ñ habuit. Postqͣm uͦ se sponte hosti sub¬
didit: astrictus culpȩ suȩ uinculis in
quibdam ei etiam nolens seruit: & cla¬
mores in m̃te patit᷑. cũ caro spũi relucta¬
tur. Annon clamores intrinsecꝰ audie¬
bat. qui prauȩ contra se legis uerba to¬
lerabat dicens. uideo aliã legẽ in m̃bris
meis. repugnantẽ legi m̃tis meȩ. & cap¬
tiuũ me ducentẽ in lege peccati que ẽ.
in m̃bris meis: Contemplet᷑ gͦ uir sc̃s

Expanded text:
habuit, cum contra hostem suum liberum habuit, cum contra hostem suum liberum voluntatis arbitrium accepit. Cui quia sua sponte succubuit, mox de se, quod contra se perstreperet, invenit, mox in certamine infirmitatis tumultus reperit; et quamvis in pace silentii ab auctore fuerat conditus, hosti tamen sponte substratus, clamores de pugna toleravit. Ipsa enim carnis suggestio, quasi quidam clamor est contra quietem mentis, quam ante transgressionem homo non sensit; quia nimirum quod de infirmitate posset tolerare, non habuit. Postquam vero se sponte hosti subdidit, astrictus culpae suae vinculis, in quibusdam ei etiam nolens servit, et clamores in mente patitur, cum caro spiritui reluctatur. An non clamores 127 intrinsecus audiebat, qui pravae contra se legis verba tolerabat, dicens: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis ? Contempletur ergo vir sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
scerẽ. Ad hoc in paradyso homo posi¬
tus fuerat: ut si se ad conditoris sui
obȩdientiam uinculis caritatis astrin-¬
ger&. ad celestem angłoꝵ patriã quan¬
doq sine carnis morte transir&. Sic nãꝙ
immortalis.ẽ. condit᷑: ut tam̃ si peccar&
& mori posss. & sic mortalis.ẽ. conditus.
ut tam̃ si peccars etiã ñ mori poss&: atq
ex merito liberi arbitrii beatitudinẽ
illius regionis attinger&. in qͣ uel pec¬
care uel mori ñ posso. Ubi gͥ post re¬
dẽptionis tempꝰ carnis morte int̾posita
electi transeunt: illuc ꝓculdubio pa¬
rentes primi si in conditionis suȩ statu
ꝑstitissent. etiam sine morte corporũ
transferri potuissent. Dormiens igit᷑
sileret: & somno suo homo requiescer&s:
dũ ad ȩt̃nȩ patriȩ requiẽ ductꝰ. quasi
secessum quẽdã a clamore hoc humanȩ
infirmitatis inuenir&. Post peccatum
nãq quasi clamans uigilat: qui conten-¬
tionẽ carnis ꝓpriȩ repugnans portat.
Hoc quietis silentiũ iam homo conditus

Expanded text:
s. --Ad hoc in paradiso homo positus fuerat, ut si se ad conditoris sui obedientiam vinculis charitatis astringeret, ad coelestem angelorum patriam quandoque sine carnis morte transiret. Sic namque immortalis est conditus, ut tamen si peccaret, et mori posset; et sic mortalis est conditus, ut si non peccaret, etiam non mori posset; atque ex merito liberi arbitrii beatitudinem illius regionis attingeret, in qua vel peccare, vel mori non posset. Ubi igitur post redemptionis tempus, carnis morte interposita, electi transeunt, illuc procul dubio parentes primi, si in conditionis suae statu perstitissent, etiam sine morte corporum transferri potuissent. Dormiens igitur sileret, et somno suo homo requiesceret, dum ad aeternae patriae requiem ductus, quasi secessum quemdam a clamore hoc humanae infirmitatis inveniret. Post peccatum namque quasi clamans vigilat, qui contentionem carnis propriae repugnans portat. Hoc quietis silentium homo conditus
Abbreviated transcription (Latin):
quã cum homo exterius p̃mit᷑ ad con¬
cupiscenda quȩ intus sunt liberior
relaxat᷑ ꝑ illam uͦ animus dũ multis
parere cogit᷑. a desiderii sui cursu re¬
tinetur: unde fit. ut sci uiri magis in
hoc mundo prosꝑa quã aduersa for¬
mident. Sciunt nãq qͥa mens dũ blan¬
da occupatione p̃mit᷑. aliqͣndo libens
ad exteriora diriuat᷑: sciunt qͥa sepe
sic hanc clandestina cogitatio decipit:
ut qmͦ ꝑmutet᷑ ignor&. Pensant aut̃
quȩ sint et̃na bona que cupiunt: et
cognoscunt quã nichil sit om̃e qͦd blan¬
dum temporalit̃ arrid&: cunctaq
huius mundi ꝓsꝑa mens eoꝵ eo egre to-¬
lerat. quo suꝑnȩ felicitatis est amore
sauciata: tantoq magis in p̃sentis dul¬
cedinis asꝑnatione erigit᷑. qͦnto hanc con-¬
spicit. quia furtiue sibi in ȩt̾̃nȩ głe des-¬

Expanded text:
unquam cum homo exterius premitur, ad conunquam cum homo exterius premitur, ad concupiscenda quae intus sunt, liberius relaxatur. Per illam vero animus, dum multis parere cogitur, a desiderii sui cursu retinetur. Unde fit ut sancti viri magis in hoc mundo prospera quam adversa formident. Sciunt namque quia mens dum blanda occupatione premitur, aliquando libens ad exteriora derivatur. Sciunt quia saepe sic hanc clandestina cogitatio decipit, ut quomodo permutetur ignoret. Pensant autem quae sint aeterna bona quae cupiunt, et cognoscunt quam nihil sit omne quod blandum temporaliter arridet; cunctaque hujus mundi prospera mens eorum eo aegre tolerat, quo supernae felicisauciata. Tantoque magis in praesentis dulcedinis aspernatione erigitur, quanto hanc conspicit quia furtive sibi in aeternae gloriae des
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ int̾ diuina iudicia graui incertitudi¬
nis suȩ caligine humana mens p̃mit᷑:
scĩ uiri cum sibi suppetere ꝓsꝑa huiꝰ
mundi conspiciunt: pauida suspici¬
one turbant᷑. Timent enĩ ne hic laboꝵ
suoꝵ fructꝰ recipiant: timent. ne qͦd
diuina iusticia latens in eis uulnus
aspiciat: & exteriorib eos munerib¬
cumulans. ab intimis repellat. Cum
uͦ taciti cogitant quod nec bona aganł.
nisi ut soli dño placeant: nec in ipsa
affluentia suȩ ꝓsꝑitatis exultant: mi¬
nus quidẽ de ꝓsꝑis occulta contra se
iudicia metuunt: s tam̃ eadẽ ꝓspera.
quia se ab uitima intentione p̃pedi¬
unt. egre ferunt: & molestȩ p̃sentis
uitȩ blandim̃ta tolerant: qͥa ꝑ hec se
utcũq tardari int̾no desiderio non
ignorant. Plus enim in hoc mundo
honor. quã despectio occupat. & magiˢ
ꝓsꝑitatis sublimitas. quã necessitatis
aduersitas grauat. Per hanc nãq nñ¬

Expanded text:
ergo inter divina judicia gravi incertitudiergo inter divina judicia gravi incertitudinis suae caligine humana mens premitur, sancti viri cum sibi suppetere prospera hujus mundi conspiciunt, paone turbantur. Timent enim ne hic laborum suorum fructus recipiant, timent ne quod divina justitia latens in eis vulnus aspiciat, et exterioribus eos muneribcumulans, ab intimis repellat. Cum vero taciti cogitant quod nec bona agunt, nisi ut soli Domino placeant, nec in ipsa affluentia suae prosperitatis exsultant, minus quidem de prosperis occulta contra se judicia metuunt, sed tamen eadem prospera, quia se ab intima intentione praepediunt, aegre ferunt; et moleste praesentis vitae blandimenta tolerant, quia per haec se utcunque tardari in interno desiderio non ignorant. Plus enim in hoc mundo honor quam despectio occupat, et magis prosperitatis sublimitas quam necessitatis adversitas gravat. Per hanc namque nonn
Abbreviated transcription (Latin):
sint diuina iudicia cũ in hac uita non¬
numquã bonis male sit. malis bene.
tunc occultiora sunt cũ & bonis hic
bene. ẽ. & malis malc. Nam cũ bonis
male. ẽ malis bene: hoc fortasse dep̃¬
hendit᷑. quia & boni si qua deliquert̃
hic recipiunt. ut ab ȩt̃na pleniꝰ dãp¬
natione liberent᷑: & mali bona quȩ
ꝓ hac uita faciunt hic inueniunt:
ut ad sola in posterũ torm̃ta ꝑtra¬
hantur. Unde & ardenti in inferno
diuiti dr̃. mem̃to fili qͥa recepisti bo¬
na in uita tua: & lazarus similiter
mala. At cũ bonis hic bene. ẽ. & ma¬
lis male: incertũ ualde fit utrum
boni idcirco bona accipiant. ut ꝓuo-¬
cati ad aliquid melius crescant: an
iusto latentiq iudicio hic suoꝵ oꝑm
remunerationẽ ꝑcipiant. ut a p̃miiꝰ
uitȩ sequentis inanescant: & utrum
malos idcirco aduersa feriant. ut
ab ȩtñis suppliciis corrigentia defen¬
dant: an hic eoꝵ pena incipiat: ut
qͣndoq complenda eos ad ultuna¬
eos gebennȩ torm̃ta ꝑducat. Quia

Expanded text:
sint divina judicia, cur in hac vita nonnunquam bonis male sit, malis bene, tunc occultiora sunt, cum et bonis hic bene est, et malis male. Nam cum bonis male est, malis bene, hoc fortasse deprehenditur, quia et boni, si qua deliquerunt, hic recipiunt, ut ab aeterna plenius damnatione liberentur; et mali bona, quae pro hac vita faciunt, hic inveniunt, ut ad sola in posterum tormenta pertrahantur. Unde et ardenti in inferno diviti dicitur: Memento, fili, quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala . At cum bonis hic bene est, et malis male, incertum valde fit utrum boni idcirco bona accipiant, ut provocati ad aliquid melius crescant; an justo latentique judicio hic suorum operum remunerationem percipiant, ut a praemiis vitae sequentis inanescant; et utrum malos idcirco adversa feriant, ut ab aeternis suppliciis corrigentia defendant; an hic eorum poena incipiat, ut quandoque complenda eos ad ultima gehennae 139 tormenta perducat. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a sine aliquo mentis malo respi¬
cimus: & ñquã erit qͦd corda laudan¬
tiũ de transactis iniquitatib pol-¬
luat: & semꝑ erit qͦd hȩc ad laudẽ
liberatoris accendat. Quia gͦ int̃nȩ
lucis requies sic in se magnos suble¬
uat. ut tam̃ nec paruulos derelin¬
quat: dicat᷑ recte. paruus & magnꝰ
ibi sunt: quia aut̃ sic ibi conuersi pec¬
catoris aninius culpe suȩ memoria

Expanded text:
nostra sine aliquo mentis malo respinostra sine aliquo mentis malo respicimus, et nunquam erit quod corda laudantium de transactis iniquitatibus polluat, et semper erit quod haec ad laudem liberatoris accendat. Quia ergo internae lucis requies sic in se magnos sublevat, ut tamen nec parvulos derelinquat, dicatur recte: Parvus et magnus ibi sunt. Quia autem sic ibi conversi peccatoris animus culpae suae memor