comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cis uoluntate facit: cuttrꝰq in illo possi¬
bilitas ȩqua lance libratur. & ad bene faci¬
endum ds̃ adiutorium subministrat. Cur
gͦ ad peccandũ ꝓcliuior ẽ natura morta¬
lium: si nichilegit originale peccatum:
Quamuis & ipsum adiucorium qđ sub mim¬
strare dm̃ cogimim confiteri: quale dicatiss
non lateat. Cegem quippe. ñ sp̃m dicitis. cum
Paulus apłs ꝑsub ministrationẽ sp̃s sc̃ĩ nos
doceat adiuuari. Qđ idõ cominemorandũ
putaui: ne forte qui audiunt uel legunt de
subministratione diuimi adicorii senten¬
entes qd a possibili incipit. in necessarium
concludamus: omia crimina ad dm̃ recur¬
rant. Qũ mainicheus uidens: tenebras pec¬
cati excogitauit auctores. Nonem̃ ualuit
int̃ possibile necessariũq distinguere. Om̃e
gͦ qd naturalit habethomo.a necessarii par¬
te sortitus est: quia non potuit alit̃ ẽẽ quã
factusẽ. Auoꝰ. Iam pauloante monstraui.

Expanded text:
cis, voluntate facit, et utriusque in illo possicis, voluntate facit, et utriusque in illo possibilitas aequa lance libratur, et ad bene faciendum Deus adjutorium subministrat: cur ergo ad peccandum proclivior est natura mortalium, si nihil egit originale peccatum? Quamvis et ipsum adjutorium, quod subministrare Deum cogimini confiteri, quale dicatis esse, non lateat. Legem quippe, non spiritum dicitis, cum Paulus apostolus per subministrationem Spiritus sancti nos doceat adjuvari . Quod ideo commemorandum putavi, ne forte qui audiunt vel legunt de subministratione divini adjutorii sentenentes, quod a possibili incipit, in necessarium concludamus, omnia crimina ad Deum recurrant. Quod Manichaeus videns, tenebras peccati excogitavit auctores: non enim valuit inter possibile necessariumque distinguere. Omne ergo quod naturaliter habet homo, a necessarii parte sortitus est: quia non potuit aliter esse quam factus est. AUG. Jam paulo ante monstravi,
Abbreviated transcription (Latin):
sumẽ quib damrorigine ut phibetur aucto¬
re. S hoc ut nosse te existimo. fides sana¬
& catholica non recepit. Unde non nulli ori¬
genem quoq ipsum alienum fuisse ab hoc
errore. uel ꝓbant uel uolunt. Restat igit᷑
utante supplicium ignis ȩterni. etiam neces¬
sitas ista peccandi magna sit diabolo magni
pena peccati: Neq hinc excusetur acrum
ne: ut eum delectet sola malitia. nec possit
delectare iusticia. Adhane aut̃ iam pena¬
lem peccandi necessitatem ñ utiq puenisset:
nisi prius lib̃a uoluntate. nulla necessitate
peccasset. Diffinitio itaq illa peccati. cũ fit
qđ iusticia uetat. & unde liberum ẽ absti¬
nere: ad illud peccatum ꝑtinet qđ tantũ¬
modo peccatumẽ: Non qđetiam pena pec¬
uoluntate facit.S bonũ suũ etiã do debet: qͥ
partihuic non quidem p̃iudicium. tamen
adiutorium subministrat. Auoꝰ. Iãbonũ
certe quam malum exꝓpria homo sicut di¬

Expanded text:
sum est quibusdam, Origene ut perhibetur auctosum est quibusdam, Origene ut perhibetur auctore: sed hoc, ut nosse te existimo, fides catholica et sana non recepit: unde nonnulli Origenem quoque ipsum alienum fuisse ab hoc errore vel probant, vel volunt. Restat igitur, aut ante supplicium ignis aeterni, etiam necessitas ista peccandi magna sit diabolo magni poena peccati neque hinc excusetur a crimine, ut cum delectet sola malitia, nec possit delectare justitia. Ad hanc autem jam poenalem peccandi necessitatem non utique pervenisset, nisi prius libera voluntate, nulla necessitate peccasset. Definitio itaque illa peccati, cum fit quod justitia vetat, et unde liberum est abstinere, ad illud peccatum pertinet quod tantummodo peccatum est, non quod etiam poena pecvoluntate facit: sed bonum suum etiam Deo debet, qui parti huic, non quidem praejudicium, tamen adjutorium subministrat. AUG. Tam bonum certe quam malum ex propria homo, sicut di
Abbreviated transcription (Latin):
cipato animo comparasset: qđ liberum ar¬
bitriũ alit̃ constare non poterat: quamut
haberet etiam peccandi possibilitatẽ. liber¬
tatem g̃ a necessario habet: uoluntatẽ apos¬
sibui. Non potest non eẽ liber. s in neutrã
uoluntatem eogi potest. Factusq rei neces¬
sariȩ possibilis esfectus. In possibiliergo
peccari potest. innecessario ñ pot̃. quia neces¬
sario non actor s. auctor ipsecensẽt᷑.Atq: hoc
qđ potest homo. ex integrodĩẽ. Apossibili
autem ipse actor excenditur. Auõ. Quid
dicis de diabolo. de quo scͥptum ẽ. abinitio
diabolis peccat: possibilitatem peccandi
habet necessitadem: si necessitatem: tu inde¬
ris quomͦ scđm tuas disputationes excuse¬
tura crimine. Si aũt possibilitatem: potest
gͦ & non peccare. potest habere uoluntatẽ
bonam. potest agere penitentiam. & impe¬
trare dimiscdiam: quia cor contritum & hu¬
miliatum ds̃ non despiciet. Qđ quidem ui¬

Expanded text:
cipato animo comparasset: quod liberum arcipato animo comparasset: quod liberum arbitrium aliter constare non poterat, quam ut haberet etiam peccandi possibilitatem. Libertatem ergo a necessario habet, voluntatem a possibili. Non potest non esse liber; sed in neutram voluntatem cogi potest, factusque rei necessariae possibilis effectus. In possibili ergo peccari potest, in necessario non potest; quia necessario non actor, sed auctor ipse censetur; atque hoc quod potest homo ex integro Dei est, a possibili autem ipse actor expenditur. AUG. Quid dicis de diabolo, de quo scriptum est, Ab initio diabolus peccat ? Possibilitatem peccandi habet an necessitatem? Si necessitatem, tu videris quomodo secundum tuas disputationes excusetur a crimine: si autem possibilitatem; potest ergo et non peccare, potest habere bonam voluntatem, potest agere poenitentiam et impetrare misericordiam Dei; quia cor contritum et humiliatum Deus non despiciet . Quod quidem vi
Abbreviated transcription (Latin):
ro & uiuituro s apossibili ars potest erudita
ꝓdẽe Illi gͦ priores medicantum studiis ob¬
loquentes: ꝓpositionẽ apossibili inchoantẽ.
necessarii fine clauserunt: qđ genꝰ disputati
oms in innumera extenditur. Uerbi grã.
ꝓhibet lex homicidium fieri: ꝓhibet etiã
negligentiȩ ꝑ quam inꝑicula ruit̾ occasi¬
onem dari: ut in tauro cornłpeta. atq indo¬
moꝵ coroms. At potest diciilicturo subue¬
nit ista diligentia. anmorituro: Nichil ꝓ¬
mouet. si uicturo ex abundanti consulit.
si utrũq hoc contrarium. & ꝑ impedim̃ta
& sine impedimentis necessario conseqͣnt᷑.
At hoc falsum ẽ. Oꝑtimo enim mortalib
iure consulit᷑: ut qd poterant patisine diligen¬
tia diligentiȩ opib euadant. Aliudgͦ c̃
a possibili: aliud anecessario. Ostendamꝰ
iam qͥd his anteloquiis adiuuem̃. Fecit
ds̃ hominẽ liberi arbitrii. nature bone: sed
quȩ capax eẽt uirtutum quas sibi ex se man¬

Expanded text:
ro et victuro, sed a possibili, ars potest erudita ro et victuro, sed a possibili, ars potest erudita prodesse. Illi ergo priores medicantum studiis obloquentes, propositionem a possibili inchoantem, necessarii fine clauserunt: quod disputationis genus in innumera extenditur. Verbi gratia, prohibet lex homicidium fieri, prohibet etiam negligentiae per quam in pericula ruitur occasionem dari, ut in tauro cornupeta , atque in domorum coronis . At potest dici: Victuro subvenit ista diligentia, an morituro? Si morituro, nihil promovet: si victuro, ex abundanti consulit; si utrumque hoc contrarium, et per impedimenta et sine impedimentis necessario consequentur. At hoc falsum est: optimo enim mortalibus jure consulitur, ut quod poterant pati sine diligentia, diligentiae opibus evadant. Aliud ergo est a possibili, aliud a necessario. Ostendamus, jam quid his anteloquiis adjuvemur. Fecit Deus hominem liberi arbitrii, naturae bonae; sed quae capax esset virtutum, quas sibi ex se man
Abbreviated transcription (Latin):
ros itur errores: qđ ut comparatione cla¬
rescat. lapsisunt quidam medicine op¬
pugnatores. argum̃tati hanc artemi
chil hab̾e titilitatis: disputantq hocmͦ:
moriturisne medicindo subuenit an
uicturis:. Simorituris: nichil ꝓmouet.
Siuicturis: frustra gestit. Quienim mo¬
riturierant. hac quoq laborante mori¬
ent᷑: Qui uicturi. sine huiꝰ quoq beneficio
salui ẽẽ potuerunt. Quam nẽpe concinna
quam urbana conclusio: s dissoluit᷑ a ꝓ¬
pugnatorib medicinȩ hoc mͦ. Hec ars inqͥ¬
unt ꝑdest. nec uicturis nec moritriris dũ¬
taxat a necessario: s apossibili id utriq
passuris. Nongͦ adiuuat medicina eũ qui
sine dubio moriturus ẽ. qm̃ facere immorta¬
lem non potest: s neq ei subuenitqui sine du¬
bio fiiturus in cold̃mis est: Herum illiqui si
noncuretur ꝑiditari potest᷑: si curet᷑ libari po¬
test.Sicut gͦ nec uruituro nec morituro a
necessarii conditione subuenire: ita moritu¬

Expanded text:
ros itur errores. Quod ut comparatione claros itur errores. Quod ut comparatione clarescat: lapsi sunt quidam medicinae oppugnatores, argumentati hanc artem nihil habere utilitatis; disputantque hoc modo: Moriturisne medicina subvenit, an victuris? Si morituris, nihil promovet: si victuris, frustra gestit. Qui enim morituri erant, hac quoque laborante, morientur: qui victuri, sine quoque hujus beneficio salvi esse potuerunt. Quam nempe concinna, quam urbana conclusio! sed dissolvitur a propugnatoribus medicinae hoc modo: Haec ars, inquiunt, prodest nec victuris, nec morituris duntaxat a necessario, sed a possibili id utrumque passuris: non ergo adjuvat medicina eum qui sine dubio moriturus est, quoniam facere immortalem non potest; sed neque ei subvenit, qui sine dubio futurus incolumis est: verum illi, qui si non curetur, periclitari potest; si curetur, liberari potest: sicut ergo nec victuro nec morituro a necessarii conditione subvenire, ita et moritu
Abbreviated transcription (Latin):
raui. & alia que cõmemorare longumest
naturalit. habent nec ea tam̃ st̃ anecessarii par¬
te sortite. Iuł. Qui aũt sentiunt in ꝓ¬
cessu: non semꝑ a necessario. s. multa apõ¬
sibili capiunt. hoc incunctis licet uidẽ
corporibus. s longior disputationascit᷑.
Pauca tam̃ demꝰ exempla: Natura corpoꝵ
ẽ: ut coagmentatione concrescant. diui¬
nerentur autem. a possibili. Ita anecessa¬
rioẽ. possibilitatis natura: cum non sit
necessarius possibilitatis effectis. Uerbi
arã equus bos uel similes animantes. uul¬
nerabilẽ habent naturam: Et idõ in cõ¬
modi capacia a necessario sunt. Ut aũt
uulnerent᷑: non semꝑ necessarium est.
Sienim ꝑdiligentiam custodum defen¬
Datur a plagis: possunt non iuilnerari
Qq̃ si non custodiant᷑ possunt etiam uul¬
nerari plurimum gͦ distat int̾ea quȩ
a possibili ueniunt: & ea que a necessa¬
rio: quȩ nͥ custodiat᷑ distinctio in nume¬

Expanded text:
ravi, et alia quae commemorare longum est, ravi, et alia quae commemorare longum est, naturaliter habent, nec ea tamen sunt a necessarii parte sortitae. XLVII. JUL. Qui autem sentiunt in processu, non semper a necessario, sed multa a possibili capiunt. Hoc in cunctis licet videre corporibus: sed longior disputatio nascitur; pauca tamen demus exempla. Natura corporum est, ut coagmentatione concrescant, divinerentur autem, a possibili. Ita a necessario est possibilitatis natura, cum non sit necessarius possibilitatis effectus. Verbi gratia, equus, bos, et similes animantes vulnerabilem habent naturam, et ideo incommodi capacia a necessario sunt: ut autem vulnerentur, non semper necessarium est. Si enim per diligentiam custodum defendantur a plagis, possunt non vulnerari: quod si non custodiantur, possunt etiam vulnerari. Plurimum ergo distat inter ea quae a possibili veniunt, et ea quae a necessario: quae nisi custodiatur distinctio, in innume
Abbreviated transcription (Latin):
quinullus ẽ si noli .mꝰ: & errauit apłs qui
dixit ẽẽ usum femine naturalem. Ubi ẽ
etiam qđ ante dixisti. naturam genus. sye¬
ciemq eius ẽẽ coniugium: quandoqͥdẽ
non necessitate. s uoluntate coniugia co¬
pulantur: Anforte ut hoc diceres.
nondum tͥ inmentem uenerat duorum
istoꝵ idest necessarii possibilisq distin¬
ctio: Et ut post concubitum sexuum
nascatur homo naturale nonest.quia ñ
ẽ necessarium: Non enim necesseest ut
sequatur conceptus & partus: cum mas
ce fennna concubuerint. Hoc autẽ pos¬
sibile. non necessarium diffinisti quod
fien potest .s. necesse non ẽ. Nec naturalit̃
mandiicamꝰ. quia & hoc sinolumus ñ fit:
& idõ possibile est. non necessarium. S ista
negare eẽnaturalia: nichil est aliud quam
magna in partem uelle auferre nature. fal¬
sumẽ itaq qđ aisti. quic quid habent cre¬
ature naturalit. a necessarii parte sortitȩ
sunt: quando quidem & hec que cõmemo¬

Expanded text:
qui nullus est, si nolimus, et erravit Apostolus qui qui nullus est, si nolimus, et erravit Apostolus qui dixit esse usum feminae naturalem. Ubi est etiam quod ante dixisti, naturam genus, speciemque ejus esse conjugium; quandoquidem non necessitate, sed voluntate conjugia copulantur? An forte ut hoc diceres, nondum tibi in mentem venerat duorum istorum, id est, necessarii possibilisque distinctio? Et ut post concubitum sexuum nascatur homo, naturale non est, quia non est necessarium? Non enim necesse est ut sequatur conceptus et partus, cum mas et femina concubuerint: hoc autem possibile, non necessarium definisti, quod fieri potest, sed necesse non est. Nec naturaliter manducamus? Quia et hoc, si nolumus, non fit; et ideo possibile est, non necessarium. Sed ista negare esse naturalia, nihil est aliud quam magnam partem velle auferre naturae. Falsum est itaque quod aisti a necessarii parte sortitae sunt: » quandoquidem et haec quae commemo
Abbreviated transcription (Latin):
ita fieri potest ut non sit necesse. Illud autẽ
necessarium quod ñ solum fieri potest. Uerũ
etiam necesse ẽ. loquere ut uis. Ubires appa¬
rent: non est de uerbis controusia facienda.
Satis ẽ nosse omne necessarium eẽ possibile
nonom̃e possibile eẽ necessarium. Iulianus.
Transiit gͦ in gecessitatem conditi: quod
uenerat tle possibilitate condentis. fecit
ctiam diu̾sas naturas diu̾sasq speties in
naturis.custo dito eo ordine quia rerum
fluebat exordio: ut alia eent necessaria
alia possibilia. Qͥcquid gͦ babent cre¬
aturȩ naturalit: a necessarii parte sortite
sunt. Auõ. Si quicqͥd habent creaturȩ
naturaliter. anecessarii parte sortitȩ sunt.
nongͦ naturalit̃ habent homines quod
concumbunt. s. qđ possunt concumb̃e:
nolit homo. nonest ipse usus: quamuis
possit ẽẽ si uelit. Possibilitas gͦ eiꝰ natura¬
lis ẽ. ipse non est. Nonenim ẽ necessariꝰ

Expanded text:
ita fieri potest, ut non sit necesse; illud autem ita fieri potest, ut non sit necesse; illud autem necessarium, quod non solum fieri potest, verum etiam necesse est: loquere ut vis, ubi res apparent, non est de verbis controversia facienda. Satis est nosse omne necessarium esse possibile, non omne possibile esse necessarium. XLVI. JUL. Transiit ergo in necessitatem conditi, quod venerat de possibilitate condentis. Fecit etiam diversas naturas diversasque species in naturis, custodito eo ordine qui a rerum fluebat exordio, ut alia essent necessaria, alia possibilia. Quidquid ergo habent creaturae naturaliter, a necessarii parte sortitae sunt. AUG. Si quidquid habent creaturae naturaliter, a parte necessarii sortitae sunt; non ergo naturaliter habent homines quod concumbunt, sed quod possunt concumbere: ; si enim nolit homo, non est ipse usus, quamvis possit esse, si velit: possibilitas ergo ejus naturalis est, ipse non est; non enim est necessarius,
Abbreviated transcription (Latin):
condidit. Necessarium tam̃ non fuit. ui¬
delicet non ẽ ab aliquo coactus ut faceret:
s fecit quia uoluit. qđ non fecisset ꝓfecto
si noluisset. At hoc qđ auctori affuit a
apossibili. in oꝑe anecessario factum est:
idest non fuit mundo possibile ẽẽ & ñeẽ.
qui ẽẽ ab om̃ipotente iubebat᷑. s cogebat᷑
existere cui om̃ipotens mandabat eẽntiã.
Auoꝰ. Quomodo mundus cogebatur
existere qui non erat ante quam existeret:
quomͦ cogitur. quisq si non ẽ : ponne satiꝰ
etat ut diceres mundus dĩ factus ẽ uolun¬
tatem. non suam. S ꝑge uideamꝰ qͥd ex
ista distinctio ne possibilis & necessarii co¬
neris ostende: Quam melius possemus
intelligere. Si eam commemorare tantũm¬
& non exponere uoluisses: quis enim ñ uide¬
at. omne qđ fieri necesse ẽ etiam fieri posse:
non om̃c qd fieri potest. etiam efieri necesse
ẽ Sigͥ hoc tͥ placuit appellare possibile qd

Expanded text:
condidit, necessarium tamen non fuit, vicondidit, necessarium tamen non fuit, videlicet non est ab aliquo coactus ut faceret, sed fecit quia voluit, quod non fecisset profecto si noluisset. At hoc quod auctori adfuit a possibili, in opere a necessario factum est, id est, non fuit mundo possibile esse et non esse, qui esse ab Omnipotente jubebatur, sed cogebatur existere, cui Omnipotens mandabat essentiam. AUG. Quomodo mundus cogebatur existere, qui non erat antequam existeret? Quomodo cogitur quisque, si non est? Nonne satius erat ut diceres, Mundus factus est Dei voluntate, non sua? Sed perge, videamus quid ex ista distinctione possibilis et necessarii coneris ostendere: quam melius possemus intelligere, si eam commemorare tantumon et exponere voluisses. Quis enim non videat, omne quod fieri necesse est, etiam fieri posse; non omne quod fieri potest, etiam fieri necesse esse? Si ergo hoc tibi placuit appellare possibile, quod
Abbreviated transcription (Latin):
do si non potes:qm̃ ex bonis orta sunt mala:
ulianꝰ. Uerum ut amboᷤ uos ueritas detex it
& proriit. ita nob̃ considerationr̃i resposcit
officii: ut qͥdsit hoc qđ obscuritatẽ huic que¬
stioni quȩ iam exarmata est fecerat. explice¬
mus. Omĩa que fuint: aut necessario aut
a possibili dicuntur existere. Necessarium
aũt hic dico: non qđ solemꝰ utile nuncupare.
s qđ maiorib fuerit causis coactum. Neces¬
sarium gͦ uocamꝰ. non qđ in iure sit uolun-¬
tatis. s qđ ꝑatiat᷑ existendi uim. Possibile
aut̃ dicimꝰ. qd nec existendi nec non ex isten¬
di ialteram partem experiat᷑ necessitatẽ.
s certis modis & possit ẽẽ & possit non eẽ.
Teneat gͦ lector nr̃. quid hic necessarium.
quid possibile nuncupemꝰ. & ut agrandib
inchoemꝰ exemplis: ut ds̃ faceret mundũ
apossibili ei uenit non anecessario: idest
om̃ipotentie eiꝰ possibile fuit creare quȩ

Expanded text:
do, si non potes, quoniam ex bonis orta sunt mala, do, si non potes, quoniam ex bonis orta sunt mala,  XLV. JUL. Verum ut ambos vos veritas detexit, et proruit: ita a nobis consideratio nostri reposcit officii, ut quid sit hoc quod obscuritatem huic quaestioni, quae jam exarmata est, fecerat, explicemus. Omnia quae fiunt, aut a necessario, aut a possibili dicuntur existere. Necessarium autem hic dico, non quod solemus utile nuncupare, sed quod majoribus fuerit causis coactum. Necessarium ergo vocamus, non quod in jure sit voluntatis, sed quod patiatur existendi vim. Possibile autem dicimus, quod nec existendi, nec non existendi in alteram partem experiatur necessitatem, sed certis modis et possit esse, et possit non esse. Teneat ergo lector noster, quid hic necessarium, quid possibile nuncupemus. Et ut a grandibus inchoemus exemplis, ut Deus faceret mundum, a possibili venit ei, non a necessario; id est, omnipotentiae ejus possibile fuit creare quae
Abbreviated transcription (Latin):
tor non ẽ: nisi qui condidit corpora. ꝓpt̃¬
qd eum in hẏmno trium uiroꝵ benẽdiet᷑
lux & tenebre: fecit gͦ ds̃ cuncta de nichilo:
idest omnia quȩ ut᷑ eeñt fecit. sieoꝵ pͥmã
de unigenito qui c̃ ds̃ de dõ. lum delumine.
&e idõ non denichilo: uehementer catholi¬
ca resistit arrianis. Cumitaq dicimꝰ non
idõ potuisse oriri ex bono uoluntatẽ ma¬
lam. quira bonum factum ẽ abono dõ. sed
quia de nichilo factum ẽ non de dõ. non¬
s: naturam factoris a natura eoꝵ quȩ st̃
facta discernimꝰ. Idõ quippe possunt
ista mutari. si ue uoluntate sicut ratio¬
nalis potuit creatura. sue ꝓpriis suis qͦ¬
litatib sicut cȩtera: qm̃ de nichilo facta st̃
non dedõ quamuis faciente ñ nisi deo:
idest quia non sunt qđilla natura quȩ facta
non ẽ. atq obhoc immutabilis solaẽ. Si gͦ
uis manichȩos uel deuitare ueluincere. Hoc
çape. hoc cape. intelligendo si potes. creden-¬

Expanded text:
tor non est, nisi qui condidit corpora: propttor non est, nisi qui condidit corpora: propter quod in hymno trium virorum benedicunt eum lux et tenebrae . Fecit ergo Deus cuncta de nihilo; id est, omnia quae ut essent fecit, si eorum oride Unigenito, qui est Deus de Deo, lumen de lumine, et ideo non de nihilo, vehementer Catholica resistit Arianis. Cum itaque dicimus, non ideo potuisse oriri ex bono malam voluntatem, quia bonum factum est a bono Deo, sed quia de nihilo factum est, non de Deo; nonsed naturam factoris a natura eorum quae sunt facta discernimus. Ideo quippe possunt ista mutari, sive voluntate, sicut rationalis potuit creatura, sive propriis qualitatibus suis, sicut caetera; quoniam de nihilo facta sunt, non de Deo, quamvis faciente nonnisi Deo; id est, quia non sunt quod illa natura, quae facta non est, atque ob hoc immutabilis sola est. Si ergo vis Manichaeos vel devitare vel vincere, hoc sape, hoc cape intelligendo, si potes, creden
Abbreviated transcription (Latin):
de tenebrarum dicis conditione descendere.
Igitur nec in hoc a preceptore dissentis: qm̃ no
luntatẽ malam parit̃ ȩt̃nis tenebris de pu¬
tatis. Auoꝰ. Pauloante iamtͥ de nichilo
nichil dicenti quantum aꝑte potin breuit̃q
sti fugere. Non latebis. Luim̃ quippe te ꝑseqͥt᷑
ueritatis: Ita dicens factas ex nichilo creatu¬
ras que non sunt quõ ipse qui fecit: ut ip¬
sumnichil non existimetur uel in telligat᷑
ec̃ aliquid. nec ad faciendũ habere aliquam
uim: quia si haberet. non eẽt nichil. Ac ꝑhoc
nichil nec corpus ẽ ullum. nec sp̃c. nec his
substantiis aliquid accidens. nec in formis
ulla materies. nec manis locus. nec ipsãte¬
nebre. s prorsus nichil. Quia uͥsunt tene¬
brȩ. corpus aliquod carens lumine. siue aer.
siue aqua. si ue aliquod aliud. Corporali em̃
lumine uel illuminari ut clareat uel pͥuari
ut tenebrescat: nisi corpus non pocest. Acꝑ
hoc istarũ corporalium tenebrarum condi¬

Expanded text:
de tenebrarum dicis conditione descendere. de tenebrarum dicis conditione descendere. Igitur nec in hoc a praeceptore dissentis, quoniam voluntatem malam pariter aeternis tenebris deputatis. AUG. Paulo ante jam tibi de nihilo nihil dicenti, quantum aperte potui, breviterque sti fugere. Non latebis: lumen quippe te persequitur veritatis, ita dicens factas ex nihilo creaturas, quae non sunt quod ipse qui fecit, ut ipsum nihil non existimetur vel intelligatur esse aliquid, nec ad faciendum habere aliquam vim; quia si haberet, non esset nihil. Ac per hoc, nihil nec corpus est ullum, nec spiritus, nec his substantiis aliquid accidens, nec informis ulla materies, nec inanis locus, nec ipsae tenebrae, sed prorsus nihil: quia ubi sunt tenebrae, corpus est aliquod carens lumine, sive aer, sive aqua, sive aliquid aliud; corporali enim lumine vel illuminari ut clareat, vel privari ut tenebrescat, nisi corpus non potest. Ac per hoc istarum corporalium tenebrarum condi
Abbreviated transcription (Latin):
& dicit apłs ꝑhomines transisse opꝰ dia¬
boli. Non sunt gͥ homines opusdĩ. Ma-¬
nichei ẽ ista conclusio. Ueniens illi uiliane
deadiutorio tuo: s. apłs pro ueritate decer¬
tans. & homines dicit ẽẽ opus dĩ ut ꝓster¬
nat manicheũ: it ꝑ opus dĩ hocẽ ꝑhomi¬
nes transisse opus diaboli. ut cum illo ꝓ¬
sternat & te ipsum. Iuł. Illud tam̃ ad mo¬
neo. solere etiam te inscͥptis tuis tenebras
nondicere creaturam s absendialuminis re¬
manere ob Oscuritatẽ: ut nicħ aliud
sit obtenebratio quã splendoris exclusio. Qd
gͦ excludit᷑ creaturã uocas. qd̾ remanet cene¬
btas. qd̾ qͥdẽ uulgatũ aphylosophis ẽ. Nec nẽ¬
quero uerũ ne eẽ putet᷑ anfalsũ: s illud in¬
culco tenebras tu ñ dicis aliud ẽẽ quã nicħ.
Inhoie aut idẽ in oꝑe dĩ malũ ido extitisse
argum̃tatis qͥa denichilo factus erat. Causa
gͦ mali illud nichilũ fuisse confirmas. qd̾ ni¬
cnilũ tenebras etã ꝓnuntias. Necessicał̃ naq¬

Expanded text:
opus diaboli; non sunt ergo homines opus Dei. Manichaei est ista conclusio, veniens illi, Juliane, de adjutorio tuo. Sed Apostolus pro veritate decertans, et homines dicit esse opus Dei, ut prosternat Manichaeum; et per opus Dei, hoc est, per homines transisse opus diaboli, ut cum illo prosternat et te ipsum. XLIV. JUL. Illud tamen admoneo, solere etiam te in scriptis tuis tenebras non dicere creaturam, sed absentia luminis remanere obscuritatem; ut nihil aliud sit obtenebratio, quam splendoris exclusio. Quod ergo excluditur, creaturam vocas; quod remanet, tenebras: quod quidem vulgatum a philosophis est; nec n illud inculco, tenebras tu non dicis esse aliud quam nihil: in homine autem, id est, opere Dei malum ideo exstitisse argumentaris, quia de nihilo factus erat: causam ergo mali illud nihilum fuisse confirmas, quod nihilum tenebras etiam pronuntias. Necessitatem itaqu
Abbreviated transcription (Latin):
opificio. s iudicio. Tuaũt utrum non
insanias. si non ualde insanis attende:
qui non malum penale qđ iustum ẽ.
s malum qđ uocat᷑ iniquitas dicis fa¬
cere dm̃. Quĩ enĩ aliud facit. si nullo
malo reis paruulis tanta mala uel
ingerit. uel ingeri sinis: Herum tu ñ
a nob a lloquendus & redarguendus.
s ab uniu̾sa eccłia si posses exsufflandꝰ
& exorrizandus eẽs: aqua frustra exsuf¬
flari & exorrizari dicis infantes.¬

Expanded text:
opificio, sed judicio. Tu autem utrum non opificio, sed judicio. Tu autem utrum non insanias, si non valde insanis attende, qui non malum poenale quod justum est, sed malum quod vocatur iniquitas dicis facere Deum: quid enim aliud facit, si nullo malo reis parvulis tanta mala vel ingerit, vel ingeri sinit? Verum tu non a nobis alloquendus et redarguendus; sed ab universa Ecclesia, si posses, exsufflandus et exorcizandus esses, a qua frustra exsufflari et exorcizari dicis infantes.
Abbreviated transcription (Latin):
ma narratione seminis iam sunt. sicut
leui inlumbis habrahȩ. ibinature uicio
de peccato primi hominis ueniente iã
mali sunt. non dĩ creatione qui nec uel¬
le possunt. mali eẽ cogunt᷑. Ui de saneᷤͤᷤ
ci. Ecce paruuli qui bonum uelmalũ
uelle aut nolle non possunt: tam̃ qͣndo
reluctantes & cum lacrimis reclamantes
sacro baptismate renascunt᷑. scĩ & iusti
eẽ cogunt᷑. Nam ꝓculdubio siance u¬
sum rationis obierint. in dĩ regno scĩet
iusti erunt. E a grã ad quã non sua pos¬
sibilitate s necessitate uenerunt: scãs &e
iustas sine fine ducentes uitas suas. cal¬
cantes & frangentes de possibili & ne¬
cessario regłas tuas. Sine dubio autem
plus ẽ nolle malum agere: quam nec
nolle nec uelle. E tam̃ ille nolebat &
agebat: qui dicebat qđ nolo malum
hocago. Non itaq in sanio. nec dico
malum ereat ds̃. bonũ eñĩ creat: qͥ etiã
de ipsa uiciata natura ñ creat uicium.
s naturam. T rahit uͦ illa uicium:. ñ dĩ

Expanded text:
inis jam sunt, sicut Levi in lumbis Abrahae : ibi naturae vitio de peccato primi hominis veniente jam mali sunt; non Dei creatione, qui nec velle possunt, mali esse coguntur. Vide sane ci. Ecce parvuli, qui bonum vel malum velle aut nolle non possunt, tamen quando reluctantes et cum lacrymis reclamantes sacro Baptismate renascuntur, sancti et justi esse coguntur. Nam procul dubio, si ante usum rationis obierint, in Dei regno sancti et justi erunt, ea gratia ad quam non sua possibilitate, sed necessitate venerunt, sanctas et justas sine fine ducentes vitas suas, calcantes et frangentes de possibili et necessario regulas tuas. Sine dubio autem plus est nolle malum agere, quam nec nolle, nec velle: et tamen ille nolebat et agebat, qui dicebat, Quod nolo malum, hoc ago. Non itaque insanio, nec dico, « Malum creat Deus. » Bonum enim creat, qui etiam de ipsa vitiata natura non creat vitium, sed naturam. Trahit vero illa vitium, non Dei
Abbreviated transcription (Latin):
nichilum. Sin aũt hoc ẽẽ insanissimũ
uidens. malam eam pronuntiaueris: qͥp¬
pe quam dicis non dõ reputandam ẽẽ
s nichilo ꝑtestaberis nos nichil adũsũ
te collegisse u̾sute. s bona disputandi
fide. malam fidem tui dogmatis subru¬
isse. Stat gͦ inconcussum qd egimus:
te uidelicet & manichcum etiam primi
hominis uoluntatem malam. necessitatt
eternȩ originis imputasse. Auoͦ. Quid
tͥ responderi posset: qualut̃cũq indisti
s frustraes conatus obsistere ueritati q̃si
respondens ũbis meis: & non respondẽs
u̾bis meis. Sicenim disputasti tanquã
ego dixcrim: Nec id̃o tam̃ ortaẽ ex bono
uoluntas mala. Qđ ego ñ dixi: s dixi
nec idõ tam̃ ex bono potuit ormi uolun

Expanded text:
nihilum. Sin autem, hoc esse insanissimum nihilum. Sin autem, hoc esse insanissimum videns, malam eam pronuntiaveris; quippe quam dicis non Deo reputandam esse, sed nihilo: protestaberis nos nihil adversum te collegisse versute, sed bona disputandi fide malam fidem tui dogmatis subruisse. Stat ergo inconcussum quod egimus, te videlicet et Manichaeum, etiam primi hominis voluntatem malam necessitati aeternae originis imputasse. AUG. Quid tibi responderi posset, qualitercumque vidisti: sed frustra es conatus obsistere veritati, quasi respondens verbis meis, et non respondens verbis meis. Sic enim disputasti, tanquam ego dixerim, Nec ideo tamen orta est ex bono voluntas mala; quod ego non dixi: sed dixi, « Nec ideo tamen ex
Abbreviated transcription (Latin):
inquase ratio exercet: ꝓpt̾ qđ adimagi¬
nẽ dĩ homofactus asseritur. ꝑ quã creatu¬
ris cęteris antecellit. Si gͦ qđ in homine
mala uoluntas potuit exoriri. nichil est
aliud quam arbitrii libertas:  hoc tan¬
tumẽ ut peiuis insignia cęteris antistet
anmantib: tu que hanc possibilitatem
ꝑfiteris iđo fuisse inhomine. ñ quia a dõ
s quia de nichilo factus ẽ. nouo dogmatis
ꝑdigio. illud nichil idest antiquam in¬
anitatẽ. tantibom idest lib̃i arbitrii cau¬
sam pronuntias. Deniq ut res breui in¬
terrogatione luceseat. hoc qđ dixisti nec
idõ tam̃ potuit oriri uoluntas mala qͥa
a do factus ẽ homo. s. idõ quia de nichi¬
lo factus ẽ homo: hoc inquã ipsum qdł
potuit oriri uoluntas. bonum cẽ anma¬
lum credis: idest ipsam facultatem ori¬
ende uoluntatis quã ichilo reputaui¬
sti.ꝑbam arbitraris an pessimam: sibo¬
nam clixeris: gͦ non ds̃ ẽ bom causa s

Expanded text:
in qua se ratio exercet, propter quod ad imagiin qua se ratio exercet, propter quod ad imaginem Dei homo factus asseritur, per quam creaturis caeteris antecellit. Si ergo quod in homine mala voluntas potuit exoriri, nihil est aliud quam arbitrii libertas; et hoc tantum est, ut per ejus insignia caeteris antistet animantibus: tu qui hanc possibilitatem profiteris ideo fuisse in homine, non quia a Deo, sed quia de nihilo factus est, novo dogmatis prodigio illud nihil, id est, antiquam inanitatem, tanti boni, id est, liberi arbitrii causam pronuntias. Denique ut res brevi interrogatione lucescat: hoc quod dixisti, « Nec ideo tamen potuit oriri voluntas mala, quia a Deo factus est homo, sed ideo quia de nihilo factus est homo; » hoc, inquam, ipsum quod potuit oriri voluntas, bonum esse, an malum credis? id est, ipsam facultatem oriendae voluntatis, quam nihilo reputavisti, probam arbitraris, an pessimam? Si bonam dixeris: ergo non Deus est boni causa, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd est ꝙͦ qđ dicis ido me cõparandũ ẽe
manicheo. quia manicheus eternarum
tenebrarum uiolentia genitum dixit
primumẽẽ peccatum : quib tenebris
dedit uie substantiam: Ego aũt nichi
lo substantiã dare non potui: ut obhoc
&& ego quasi constituerem tenebras et̃¬
nas. E ternum scilicet nichil. Sicut
aut̃ substantiã: ita uiolentiã uelȩt̃nita
ttm nichilo dare non potui. Nullo qͥp.¬
pe modo. uel uiolentum uel eternum
sicut iam diximus potest ẽẽ qđ nichil
ẽ frustra gͥ adũsusme uoluisti dis
detectum temet spiciens uio temptes
erumpere. ut reftras non te dixisse idõ
quanto iolentiorib laqueis illigeris.
Sienim dixeris possibilitatem te mali
non necessitatem ȩcerm illius nichiliui¬
rib imputasse: nos referimꝰ qđ pocuit
oriri uoluntas mala inhomine. non ẽ
certe aliud quam arbitrium liberum.
dõ enim potuit oriri uoluntas mala:
ut oriri posset & bona. Hec libertas ẽ

Expanded text:
d est ergo quod dicis, ideo me comparandum esse d est ergo quod dicis, ideo me comparandum esse Manichaeo, quia Manichaeus aeternarum tenebrarum violentia genitum dixit primum esse peccatum? quibus tenebris dedit ille substantiam; ego autem nihilo dare substantiam non potui, ut ob hoc et ego quasi constituerem tenebras aeternas, aeternum scilicet nihil. Sicut autem substantiam, ita violentiam vel aeternitatem dare nihilo non potui: nullo quippe modo, vel violentum, vel aeternum, sicut jam diximus, potest esse quod nihil est. Frustra igitur adversus me voluisti dispdetectum temet inspiciens, illo tentes erumpere, ut referas non te dixisse, Ideoquanto violentioribus laqueis illigeris. Si enim dixeris possibilitatem te mali, non necessitatem, aeterni illius nihili viribus imputasse: nos referimus, quod potuit oriri mala voluntas in homine, non est certe aliud quam arbitrium liberum: ideo enim potuit oriri mala voluntas, ut oriri posset et bona. Haec libertas est,
Abbreviated transcription (Latin):
entis.:quandoquidem ilud exigitur qd
compellit reddi uel fieri. Angłmuero
uel hominẽ aquib & inquib sunt pri
ma orta peccata. peccare nulla res compu¬
lit᷑: s lib̾a uoluntate peccarunt: quod &
nolle possent quia ñ cogebant᷑ ut uel¬
lent & tam̃ uelle non possent si naturã
de dõ haberent. ñ de nichilo facti ecñt.
s inamorem quam manichcus. eque tam̃
ecernam Pugnandum suꝑ hoc non ẽ.
Claret om̃ino quia maneat int̃uos fe¬
dus. qđ naturalis mali & et̃m malicathe¬
disputationis decebat: illudq qđ cuar¬
gum̃tando effeceras. idest idõ ioꝑe dĩ
ortam uoluntatem malam quia fuissit
homo creatus ex nichilo. ratio ꝑscrutata
contriuit: Ostendens uidelicet te iinu¬
tatis uocabulis idem dixisse qđ mani¬
cheus finxit & credidit᷑. idest primum
quoq peccatum ȩt̾naꝵ tenebrarũ uio¬
lentia genitum. Auoͦ. Iam te suꝑiꝰ ad¬
monimus. eternum cẽ ñ posse qđnẽ.¬

Expanded text:
entis: quandoquidem illud exigitur, quod entis: quandoquidem illud exigitur, quod compellitur reddi vel fieri: angelum vero vel hominem, a quibus et in quibus prima sunt orta peccata, peccare nulla res compulit; sed libera voluntate peccarunt: quod et nolle possent, quia nec cogebantur ut vellent; et tamen velle non possent, si de Deo naturam haberent, non de nihilo facti essent.sed inaniorem quam Manichaeus, aeque tamen aeternam. Pugnandum super hoc non est: claret omnino quia maneat inter vos foedus, quod naturalis mali et aeterni mali catedisputationis decebat; illudque quod tu argumentando effeceras, id est, ideo in opere Dei ortam voluntatem malam quia fuisset homo creatus ex nihilo, ratio perscrutata contrivit; ostendens videlicet, te immutatis vocabulis idem dixisse, quod Manichaeus finxit et credidit, id est, primum quoque peccatum aeternarum tenebrarum violentia genitum. AUG. Jam te superius admonuimus, aeternum non posse e
Abbreviated transcription (Latin):
negatione complecteris:& corpora capi¬
tibus trunca componis.Non inuidemꝰ
subtilitatib tius: quinimo xp̃iana bu¬
manitatem miseramur. quod dignum
reppisti exitum dogiati tuo. ut ꝓfectus
acriminib innocentũ. ad nichilum ꝑue¬
nires. Auõ Adnichilũ tu potius ꝑuenisti.
qqđte ita delectat. ut inde recedere uelre¬
dire adhuc nolis: Qui me ꝓpt̃ea dicisid
qđ nichilẽ dixisse cẽ aliqui ut tam multũ
tudiceres nichil. Iu lianꝰ. Osanitatem: o
eligantiam disputantis. ponidõ inquit
malum exortum ẽ in homine qͣ adõ
factusẽ: s idõ quia de nichilo Ostendi¬
mꝰ iam acum̃: quo uis maxima huic
nichilo subrogata ẽ: Nunc illud admo¬
neo qꝗđ etiam suꝑior conflictus fecit
intelligi ne primũ malum peccantis fu¬
isse uoluntate susceptum: si illud nasci
condicio uenientis de nichilo stirpis
exegit. Auoꝰ. Non exegit peccatum na¬
sei ulla conditio stirpis denichilo ueni¬

Expanded text:
negatione complecteris, et corpora capinegatione complecteris, et corpora capitibus trunca componis. Non invidemus subtilitatibus tuis: quin imo christiana humanitate miseramur, quod dignum reperisti exitum dogmati tuo, ut profectus a criminibus innocentum, ad nihilum pervenires. AUG. Ad nihilum tu potius pervenisti, quod te ita delectat, ut inde recedere, vel redire adhuc nolis: qui me propterea dicis id quod nihil est, dixisse esse aliquid, ut tam multum tu diceres nihil. XXXV. JUL. O sanitatem, o elegantiam disputantis! « Non ideo, » inquit, « malum exortum est in homine, quia a Deo factum est, sed ideo quia de nihilo » . Ostendimus jam acumen, quo vis maxima huic nihilo subrogata est: nunc illud admoneo, quod etiam superior conflictus fecit intelligi, nec primum malum peccantis fuisse voluntate susceptum, si illud nasci conditio venientis de nihilo stirpis exegit. AUG. Non exegit peccatum nasci ulla conditio stirpis de nihilo veni
Abbreviated transcription (Latin):
rat. Ita etiam uocabulum suũ ꝑdidit.
factumq ẽ. ut qđin re nũquam extut.¬
rat: etiam ipsum nom̃ amitteraet. Huiꝰ
ꝗͥ tu uiolentia. malum & mangło & in
homine cõm̃taris exortum. Quo quid
furiosuis dici pocest: Auo. Tupotius
maledicendistudio furere uideris. E goñ
dixi iuolentum nichil. Non eñi ẽ aliquid:
qđ possit ẽẽ uiolentum. Necangłs nec
homo ui aliqua peceare compulsus est:
nec peccassent. si peccare noluissent. qui
etiam nolle potiussent. Uerum et posse
res quȩ non erat: obhoc solum quia nũ¬
quam fuerat. Uerum tum posse pluri¬
mum cepit.postquam & ipsum nomen
amisit: Sortitumq ẽ hoc nichilũ mag¬
nam dñationẽ. postquam etiam appel¬
latio eiꝰ interiit. Auõ. Sud qđ nchil
magnam dominationẽ quando quidẽ¬
uanitas siue falsitas ita tͥ dñat᷑ ut tandiute
ista in ania garrire compellat. Iul. Macte
uirtute sapientie. qui noue etate inuente
primum dispiitationis regłis seda pͥmoꝵ

Expanded text:
rat, ita etiam vocabulum suum perdidit; rat, ita etiam vocabulum suum perdidit; factumque est, ut quod in re nunquam extiterat, etiam ipsum nomen amitteret. Hujus ergo tu violentia malum et in angelo et in homine commentaris exortum: quo quid furiosius dici potest? AUG. Tu potius maledicendi studio furere videris. Ego non dixi violentum nihil: non enim est aliquid, quod possit esse violentum. Nec angelus, nec homo vi aliqua peccare compulsus est; nec peccassent, si peccare noluissent, qui etiam nolle potuissent: verum et posse res quae non erat, ob hoc solum, quia nunquam fuerat, verum tum posse plurimum coepit, postquam et ipsum nomen amisit; sortitumque est hoc nihilum magnam dominationem, postquam etiam appellatio ejus interiit. AUG. Si id quod nihil magnam dominationem: quandoquidevanitas, sive falsitas, ita tibi dominatur, ut tamdiu te ista inania garrire compellat. XXXIV. JUL. Macte virtute sapientiae, qui novae et a te inventae primum disputationis regulis, secunda primorum
Abbreviated transcription (Latin):
Haberet sinatura dĩ ẽet. qm dĩ natura pec¬
care nec uult posse nec potest uelle. Iuł̃.
Hoc enim nichil dequo facta sunt om̃ia:
affirmas causam fuisse peccati. Tantũ gͥ
facit apud te nichili hunꝰ ꝑotentia: qͣntũ
apud manicheum principis tenebrarũ.
Ambo gͦ dicitis etiam primimali necessi¬
tatem fuisse:s dat ille soliditatem uelma¬
lam:tumanitatem ȩque tam̃ malam. Ille
gͦ dicit uiolentam substantiam. tu uio¬
lentum ȩque s. nichilũ. Hide ergo sillogu̾m
tui finemnichilum. Nempe cum necdum
quiequã eẽt creatum: eternȩ erat mani¬
tatis indicium. S hoc ipsum nichilum id
est manitas: orientib c̃ finita creaturis.
Desiuit enim nichil ẽẽ cum cepit aliqͥd eẽ.
Iꝑsum gͦ nichilum etiam cum erat ñ erat:
Qm̃ tunc intelligit᷑ fuisse cum nec dum
aliqͥderat.Postea uero quam facte res
sunt. hoc inanitis indicium id est nichi¬
lum. sicut substantiam nũquã habue¬

Expanded text:
haberet, si natura Dei esset; quoniam Dei natura pechaberet, si natura Dei esset; quoniam Dei natura peccare nec vult posse, nec potest velle. XXXII. JUL. Hoc enim nihil, de quo facta sunt omnia, affirmas causam fuisse peccati. Tantum igitur facit apud te nihili hujus potentia, quantum apud Manichaeum principis tenebrarum. Ambo ergo dicitis, etiam primi mali necessitatem fuisse: sed dat ille soliditatem vel malam; tu inanitatem, aeque tamen malam: ille ergo dicit violentam substantiam; tu violentum aeque, sed nihilum. Vide ergo syllogismi tui finem: nihilum nempe, cum necdum quidquam esset creatum, aeternae erat inanitatis indicium; sed hoc ipsum nihilum, id est, manitas, orientibus est finita creaturis: desivit enim nihil esse, cum coepit aliquid esse. Ipsum ergo nihilum etiam cum erat, non erat; quoniam tunc intelligitur fuisse, cum necdum aliquid erat. Postea vero quam factae res sunt, hoc inanitatis indicium, id est, nihilum, sicut substantiam nunquam habue
Abbreviated transcription (Latin):
tis auctorem. Et sicut inparurilis. ita in
ipso priore peccato oꝑatore opus relinqͥs:
acdicis nescio qͥd magnum posse intelligi
ut illud nichil ualuerit plurimũ. cũ n¬
chil eẽt. Augꝰ. Nichil uales: s tuasserendo
ꝗdnichil cum sit nichil ualeat aliquid:
Nec intelligis cum dr̃ ds̃ denichilo fecisse
quȩ fecit. non dici aliud. nͥ quia de se ipso
non fecit. Nonenim ante quam aliquid
faceret: coeternum illi erat aliquid facere
si fecit ds̃ aliqua de aliis reb. has ipsas de
quib ea fecit. denuilis fecerat reb. Pecca¬
re autem nullares posset. si de natura dĩ
alius nascendo alius ꝓcedendo: atq ita
sunt de illo. ut nũquã fuerit ipse prior
illis. Et idõ istanatura ñ potest om̃ino
peccare quia ñ potest se ipsa deserere:nec
cuiꝰ possit descrtione peccare. Nec cam̃
ita rationalis ẽ facta creatura: ut hab̃et
peccãdi necessitatem. S nec possibilitatẽ

Expanded text:
tis auctorem. Et sicut in parvulis, ita in tis auctorem. Et sicut in parvulis, ita in ipso priore peccati operatore opus relinquis; ac dicis nescio quid magnum posse intelligi, ut illud nihil valuerit plurimum, cum nihil esset. AUG. Nihil vales, sed tu, asserendo quod nihil, cum sit nihil, valeat aliquid: nec intelligis, cum dicitur Deus de nihilo fecisse quae fecit, non dici aliud, nisi quia de se ipso non fecit: non enim antequam aliquid faceret, coaeternum illi erat aliquid facere.  quia etsi fecit Deus aliqua de aliis rebus, has ipsas de quibus ea fecit, de nullis fecerat rebus. Peccare autem nulla res posset, si de natura Dei alius nascendo, alius procedendo; atque ita sunt de illo, ut nunquam fuerit ipse prior illis. Et ideo ista natura non potest omnino peccare; quia non potest se ipsa deserere, nec cujus possit desertione peccare. Nec tamen ita rationalis est facta creatura, ut haberet peccandi necessitatem: sed nec possibilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
nichilante quam ꝑrerum fimretur existẽ¬
tiam. semꝑfuit: Nongͦ factum est. hoc n¬
chilum. s facte sunt creature: & illudni¬
chilẽe cessauit. In ea gͦ creatura que facta
denichilo est. tuido malũ cõm̃taris exor¬
tum: qm̃ de nichilo factaerat. Malũgͦ
atq origo idest nichilum dicit᷑ ate cau¬
sa fuisse peccati. Non eni inquis ꝓpt̃ea
in hominẽ malũ exortum est.qm̃ a dõ
factuserat: s quia de nichilo factus erat.
Sigͦ idõ malum exortum est. quia condi¬
tio id nichil p̃cedentis exegit. Hoc autẽ
nichilũ ȩternũ fuitaimmutatis semitis in¬
cidisti. & pendes om̃ino inp̃ceptoris tin la-¬
queo. ut malum ambo abȩterno eẽ fateami-¬
ni:.s in hoc quoq ille prudentior. In ducẽs
pelleret. Rei gͦ cuiꝰ faciebat necessitatẽ
auctorem dedit: ut malum qd substantias
ꝑuadebat. uideretur habere cogentem
Tuuero plumbo ingenii non ferendo con¬
firmas necessitatẽ malrs negas necessita¬

Expanded text:
nihil, antequam per rerum finiretur existennihil, antequam per rerum finiretur existentiam, semper fuit. Non ergo factum est hoc nihilum: sed factae sunt creaturae, et illud nihil esse cessavit. In ea ergo creatura, quae facta de nihilo est, tu ideo malum commentaris exortum, quoniam de nihilo facta erat. Malum atque origo, id est, nihilum, dicitur a te causa fuisse peccati. Non enim, inquis, propterea in homine malum exortum est, quoniam a Deo factus fuerat; sed quia de nihilo factus fuerat. Si ergo ideo malum exortum est, quia conditio nihili praecedentis id exegit; hoc autem nihilum aeternum fuit: immutatis semitis incidisti, et pendes omnino in praeceptoris tui laqueo, ut malum ambo ab aeterno esse fateamini. Sed in hoc quoque ille prudentior: inducens epelleret. Rei ergo, cujus faciebat necessitatem, auctorem dedit, ut malum quod substantias pervadebat, videretur habere cogentem: tu vero plumbo ingenii non ferendo, confirmas necessitatem mali, sed negas necessita
Abbreviated transcription (Latin):
quos ꝑu̾se fugitis adiuuatis. Desine gͦ mͥ
potius sequere ambrosium: & arrianos in
unt imitare: qui nos manicheos eẽ ñdicuĩ :
Quamuis cum manicheis dicamꝰ unã patris
osissumc contradicunt. Iulianꝰ Uerum ue¬
hem̃tem obiectionẽ putastr: ut diceres. unde
iipso primo homine uel indiabolo qui
angłs factus fuerat: mala extitisset uolũ¬
tas. Quam tam̃ais idõ eẽ ortam in oꝑedĩ.
idest uel in angło uelin homine: non quia
dĩopus erat.s:. quia de mobilo factus erat.
Uide gͦ ne & tu ꝑalteras inas: E ternã dicas
fuisse mali necessitatẽ. Nam si hec fint cau¬
id factum ẽẽ constabat. ante quam fieret
aũt qđ eẽt hoc nichilũ semꝑfuit. idest
ante quam fieret idest qđ eẽt nũquã ali¬
quid fuit: & hoc qđ nũ quam fuit. nichil
fuisse dicit᷑. Ab eterno gͦ nũquã fuit qđ
non fuit ante quam fieret a dõ. cuniꝰ substã¬
tia sola sine pͥncipio est. Hoc gͦ mane id÷

Expanded text:
quos perverse fugitis, adjuvatis. Desine ergo mquos perverse fugitis, adjuvatis. Desine ergo mmecum potius sequere Ambrosium; et Arianos intunt, imitare; qui nos Manichaeos esse non dicunt, quamvis cum Manichaeis dicamus unam Patris osissime contradicunt. XXXI. JUL. Verum vehementem objectionem putasti, ut diceres unde in ipso primo homine vel in diabolo qui angelus factus fuerat, mala exstitisset voluntas: quam tamen ais ideo esse ortam in opere Dei, id est, vel in angelo, vel in homine, non quia Dei opus erat, sed quia de nihilo factus erat. Vide ergo ne et tu per alteras vias aeternam dicas fuisse mali necessitatem. Nam si haec fuit cauid factum esse constabat; antequam fieret autem quod esset, hoc nihilum semper fuit, id est, antequam fieret id quod esset, nunquam aliquid fuit, et hoc quod nunquam fuit, nihil fuisse dicitur: ab aeterno ergo nunquam fuit, quod non fuit antequam fieret a Deo, cujus substantia sola sine principio est: hoc ergo inane, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. ut inuicem adu̾sentur caro & sp̃s.
alienã nob̾ quȩ mala semꝑ fuit adhesisse
naturam. Unde nos poscimꝰ saluatorom
ut hoc uicium nr̃m sanct̃: ille uero utano¬
bis aliena natura quȩ sanari omino non
potest auferatur. Etiam hiccur ñ atten¬
dis in eo qđ carnis concupiscentiã spũire
sistentem simul malam dicimꝰ. quanta di¬
similitudine separem̃: Cur non atten¬
dis nec nos eẽ manichȩos. quicũ cis aliqͣ
dicimus: & uos eẽ hereticos qm̃ cum eis
illa non dicitis: Si enim cum illis dicetis
ec̃ naturalia mala. & nob̃cum contra illos
dicerctis unde sint ista quia non sunt
de aliena natura dõ coeterna: pelagian
heretici non eẽtis. Nunc uero concupiscen¬
tiam qua caro contra sp̃m concupiscit¬
negandomalam eẽ. & deinciata natura
nra eẽ: facitis ut illi ex auena ẽẽ concludant.
Ac sic & heretici noui estis: & hereticos ueteres

Expanded text:
dicit, ut invicem adversentur caro et spiritus, dicit, ut invicem adversentur caro et spiritus, alienam nobis, quae semper mala fuit, adhaesisse naturam. Unde nos poscimus Salvatorem, ut hoc vitium nostrum sanetur: ille vero, ut a nobis aliena natura, quae sanari omnino non potest, auferatur. Etiam hic cur non attendis, in eo quod carnis concupiscentiam spiritui resistentem simul malam dicimus, quanta dissimilitudine separemur? Cur non attendis, nec nos esse Manichaeos, quia cum eis aliqua dicimus; et vos esse haereticos, quoniam cum eis illa non dicitis? Si enim cum illis diceretis esse naturalia mala, et nobiscum contra illos diceretis unde sint ista, quia non sunt de aliena natura Deo coaeterna, Pelagiani haeretici non essetis: nunc vero concupiscentiam, qua caro concupiscit contra spiritnegando malam esse, et de vitiata natura nostra esse, facitis ut illi ex aliena esse concludant; ac sic et haeretici novi estis, et haereticos veteres,