comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xum intueam. Quia sicut moyses inquit exaltauit serpentem in heremo.
sic exaltari oportet filium hominis. ut om̃is qui credit in eum non pereat.
s habeat uitam ȩternam. Quomodo qui intuebantur illum serpentem.
onperibant morsibus serpentum : sic qui intuentur fide mortem xꝑ
sanantur amorsib peccatoꝵ. Sed illi sanabantur amorte aduitam tempora¬
lem: hi autem ait. ut habeant uitam ȩgnam. Hoc . ẽ. enim inter inter
figuratam imaginem & rem ipsã. figura prȩstabat uitam temporalẽ.
res ipsa cuiꝰ illa figura erat. prȩstat uĩtam ȩtnam. Sic enim ds̃ dilexit¬

Expanded text:
xum intueamur, quia sicut Moyses, inquit, exaltavit serpentem in eremo, xum intueamur, quia sicut Moyses, inquit, exaltavit serpentem in eremo, sic exaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam. » Quomodo qui intuebantur illum serpentem, non peribant morsibus serpentum: sic qui intuentur fide mortem Christi sanantur a morsibus peccatorum: sed illi sanabantur a morte ad vitam temporalem, hic autem ait, ut habeant vitam aeternam. Hoc enim interest inter figuratam imaginem et rem ipsam: figura praestabat vitam temporalem, res ipsa cujus illa figura erat, praestat vitam aeternam. Item in li
Abbreviated transcription (Latin):
serpentem. & exaltaret inligno heremo. & admoner&e populuin
irł: ut siquis mortsus ẽt. a serpente. illum serpentem inligno
exaltatum at tenderit. factum ẽ. m ordebantur homines: intuebantꝰ
ꝙ sanabantur. Qui sunt serpentes mordentes : Peccata de mortalitate
carnis. Quis e. serpens exaltatus : morsdñi meruce. Quia enim a
serpente mors: ꝑserpentis effigiem figiuata ẽ. Morsus serpentis lealis.
mors dñi uitalis. Attenditur serpens: ut nichil ualeat serpens.
Quid ẽ. hoc e attenditur mors : ut nichil ualeat mors. Sed cuiuis
mors o morsuitae: si dici potest mors iutae. Inmo quia dici
potest : mimbiliter dicitur. s nunquid nonerit dicendum. qd
fuit faciendum: ego dubitem dicere. qd̃ dñs prome dignatus c̃.
Efacere.
mortẽ. Absorta est mors inxp̃i corpore. Sic & nos dicemꝰ in resurrectione:
quando iam triumphantes cantabimꝰ. Ubi . ẽ. mors aculeus tuus. a Ubi

Expanded text:
serpentem, et exaltaret in ligno in eremo, et admoneret populum serpentem, et exaltaret in ligno in eremo, et admoneret populum Israel, ut si quis morsus esset a serpente, illum serpentem in ligno exaltatum attenderet. Factum est: mordebantur homines, intuebantur, et sanabantur . Quid sunt serpentes mordentes? Peccata de mortalitate carnis. Quis est serpens exaltatus? Mors Domini in cruce. Quia enim a serpente mors, per serpentis effigiem figurata est. Morsus serpentis lethalis, mors Domini vitalis. Attenditur serpens, ut nihil valeat serpens. Quid est hoc? Attenditur mors, ut nihil valeat mors. Sed cujus mors? Mors vitae: si dici potest, Mors vitae; imo quia dici potest, mirabiliter dicitur. Sed numquid non erit dicendum quod fuit faciendum? Ego dubitem dicere quod Dominus pro me dignatus est facere? mortem: absorpta est mors in Christi corpore. Sic et nos dicemus in resurrectione, quando jam triumphantes cantabimus, Ubi est, mors, contentio tua? ubi
Abbreviated transcription (Latin):
Abadam om̃s homines mortales. Ins autem filius dĩ : u̾bum dĩ ꝑ qd
facta sunt omia. unicꝰ aequalis patri: mortał factus ẽ. quia ubũ
caro factum ẽ : & habitauit in nobis. Crgo mortem suscepit : & mortẽ
suscepit in eruce. & deipsa morte liberantur mortales. Q uod infigura
factum ẽ. apud antiquos: commemorat illud dñs. & seut moy ses
sternam:: magnum sacramentum. &e qui legerunt: nouerunt.
D̾eniq audiant : uel qui non legerunt. uł qui forte lectum suie
audium obliti sunt. P rosternebatur in heremo poprilus urb.: morsib
serpentum. fibat magna strages multorum mortuorum. Plaga
eum di erat corripientis & flagellantis ut erudiroȩ: Oemonstratum
e ibi magnum sacramentum rei futurae. Ipsac dr̃s testatur in hac
lectione : ut nemo possit aliud interpraetari. quam quod ipsa ueritas
dest indicat. Dictum ẽ. enum adinox sen adño: ut facero& aeneum

Expanded text:
Ab Adam omnes homines mortales: Jesus autem Filius Dei, Verbum Dei, per quod Ab Adam omnes homines mortales: Jesus autem Filius Dei, Verbum Dei, per quod facta sunt omnia, unicus aequalis Patri, mortalis factus est; quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 11. Ergo mortem suscepit, et mortem suspendit in cruce; et de ipsa morte liberantur mortales. Quod in figura factum est apud antiquos, commemorat illud Dominus: Et sicut, initam aeternam. Magnum sacramentum, et qui legerunt, noverunt. Deinde audiant vel qui non legerunt, vel qui forte lectum sive auditum obliti sunt. Prosternebatur in eremo populus Israel morsibus serpentum, fiebat magna strages multarum mortium: plaga enim Dei erat corripientis, et flagellantis, ut erudiret. Demonstratum est ibi magnum sacramentum rei futurae, ipse Dominus testatur in hac lectione, ut nemo possit aliud interpretari quam quod ipsa veritas de se indicat. Dictum est enim ad Moysen a Domino ut faceret aeneum
Abbreviated transcription (Latin):
apollo rigauit: s ds̃ incrementum dedit. Sed neq qui plantat ẽ.
aliquid neq qu rigat : s qui incrementũ dat. ds̃. Illi dicbant.
ego sum pauli. ego apollo: ego cȩphȩ. & ille. Diuisus ẽ. xp̃s
Inuno estote. unum estote : unus ctote. Hemo ascendit in glum.
nisi qui deglo descindit. Cere uolumus eẽ tui: dicebant paulo. & ille.
Nolout sitis pauli: sedeus estorte. cuius. ẽ. uobiscum paulus. Desendit
eum & mortius ẽ: & ipsamorte liberauit amorte.: morte occisus.:
mortem occidit. Et nostis fratres: quia mors ista ꝑdiaboli inuidiam
ibiait  inuidia autem diaboli: mors introuut in orbem t̾rarum.
a dmortem a ddiabolo propinatam: nonuenuae homoiũ adductus.
Nonenum cogendi potentiam diabolus habebat: sedꝑsuadendi ũsutiam.
Non consentires : nichil inuexerat diabolꝰ. Consensiotua o homo: teꝑduc̃
amortẽ. admortale mortales nati : ex immortalib mortales facti.

Expanded text:
Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: sed neque qui plantat est Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Illi dicebant: Ego sum Pauli, ego Apollo, ego Cephae. Et ille: Divisus est Christus ? In uno estote, unum estote, unus estote: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit. Ecce volumus esse tui, dicebant Paulo. Et ille: Nolo sitis Pauli, sed ejus estote cujus est vobiscum Paulus. 10. Descendit enim et mortuus est, et ipsa morte liberavit nos a morte: morte occisus, mortem occidit. Et nostis, fratres, quia mors ista per diaboli invidiam ibi ait? Invidia autem diaboli mors intravit in orbem terrarum . Ad mortem a diabolo propinatam non veniret homo vi adductus: non enim cogendi potentiam diabolus habebat, sed persuadendi versutiam. Non consentires, nihil invexerat diabolus: consensio tua, o homo, te perduxit ad mortem. A mortali mortales nati, ex immortalibus mortales facti.
Abbreviated transcription (Latin):
non pot̾at. ẽe. & incelo & int̾ra: Si gͦ nemo nͥ ille descendit & ascendit
que spes.ẽ. ceteris: Fa spes .ẽ. cȩcerisꝰ: quia ille ꝓpterea descendit. ut
in illo & cum alo unus essent: qui ꝑillum ascensuri esserł̃. Non dic
in seminibus ait apłs camquã inmultis: sed tamquã inuno insemine¬
semen estis. Quod dixit unum: hoc dixit eẽ. om̃s nos. Ideo inpsal mis
aliqriando plures cantant: ut ostendatur quia depluribus fit
unus. aliquando unus cantat: ut ostendatur quid fiat de plurib.
Propterea unus sanabatur in illa piscina: & quisquis alius descende¬
bat non sanabatur. Ergo iste unus : commendat unitatem aecłae.
Uae illis : qui oderunt unitatem. & partes abi faciunt in hominib
Audiant illum. qui uolebat eos facere unum inuno adunum:
Audiant illum dicentẽ. Nolite uos facere multos. Ego plantaui.

Expanded text:
non poterat esse et in coelo et in terra? 9. Si ergo nemo, nisi ille, descendit et ascendit, non poterat esse et in coelo et in terra? 9. Si ergo nemo, nisi ille, descendit et ascendit, quae spes est caeteris? Ea spes est caeteris, quia ille propterea descendit ut in illo et cum illo unus essent, qui per illum ascensuri essent. Non dicit, Et seminibus, ait Apostolus, tanquam in multis; sed tanquam in uno, Et seminae estis . Quod dixit unum, hoc dixit omnes nos esse. Ideo in Psalmis aliquando plures cantant, ut ostendatur quia de pluribus fit unus; aliquando unus cantat, ut ostendatur quid fiat de pluribus. Propterea unus sanabatur in illa piscina ; et quisquis alius descendebat, non sanabatur. Ergo iste unus commendat unitatem Ecclesiae. Vae illis qui oderunt unitatem, et partes sibi faciunt in hominibus! Audiant illum qui volebat eos facere unum in uno ad unum: audiant illum dicentem, Nolite vos facere multos: ego plantavi,
Abbreviated transcription (Latin):
uidebit regnum dĩ. Heia fratres. Is̃ uoluit eẽ. filius hominis: &
homines uoluit eẽ. filios dĩ. Ipse descendit propter nos: nos ascen-¬
damus ꝓpt̾ ipsum. Solus enim descendit & ascendit: qͥa hoc ait.
Nemo ascendit incelum: nͥ qui decȩlo descendit. Non gͦ ascensuri sunt
in cȩlum. quos fac̃ filios dĩ: Ascensuri plane. Hec nobis ꝓmissio .ẽ. Erẽ
equales angłis di. Quomͦ gͦ nemo ascendit. nisi qui descendit: Quia unꝰ
descendit. unꝰ ascendit. quid de caeteris. quid intelligendũ. nͥ quia mere¬
bra eus erunt. ut unus ascendat. Propterea sequitur. Nemo ascen¬
lit in cęlum. nisi qui ddecelo descendit: filius hominis qui . e. inc
Miraris. quia & hic erat & incelo. Tales fec discipłos suos. Paulum
audi apłm dicentem. Hra aut̃ conuersatio incęlis. ẽ. Si homo pauꝰ
apłs ambulabat incarne incerra. & conuersabat᷑ in cęlo. ds cęli & terrȩ

Expanded text:
videbit regnum Dei . Eia, fratres, Deus voluit esse filius hominis, et videbit regnum Dei . Eia, fratres, Deus voluit esse filius hominis, et homines voluit esse filios Dei. Ipse descendit propter nos, nos ascendamus propter ipsum. Solus enim descendit et ascendit, qui hoc ait, Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo. Non ergo ascensuri sunt in coelum quos facit filios Dei? Ascensuri plane: haec nobis promissio est, Erunt aequales Angelis Dei . Quomodo ergo nemo ascendit, nisi qui descendit? Quia unus descendit, unus ascendit. Quid de caeteris? quid intelligendum, nisi quia membra ejus erunt, ut unus ascendat? Propterea sequitur, Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis qui est in coelo. Miraris quia et hic erat et in coelo? Tales fecit discipulos suos. Paulum audi apostolum dicentem, Nostra autem conversatio in coelis est . Si homo Paulus apostolus ambulabat in carne in terra, et conversabatur in coelo, Deus coeli et terrae
Abbreviated transcription (Latin):
terram suscitaturo. Si terrestria inquit dixi uobis & non creditis. quom
si dixero uobis celestia credetis: hocẽ. Sinon creditis quia templum:
possum resuscitare deiectum a uobis. quomodo credetis quia ꝑ sp̃m
possint homines regenerari : & sequitur. Nemo ascendit incaelum.
nisi qui decado descendit: filus hominis qiu e. incaclo. Core hicerat.
& incaelo erat. hicerat incarne: incaelo erat diuinitate. Immo ubiꝙ
diunitate. Natus de matre : non recedens apatre. Buae natuutates
xp̃i intelliguntur. Uina duuna: altera humana. Una ꝑquam effice¬¬
remur: altera ꝑ quam reficeremur. Ambae mirabiles. Illa sine matre:
ista sine patre. Sed quia de adam corpus acceꝑat: quia maria de adã.
ipsumq corpus suscitaturus erat. terrenum quiddam dixerat.
soluite templum hoc. & intribus diebus suscitabo illud. Caeleste
autem qd̾dam dixit. nisi quis renatus fuerit exaqua & spu: non

Expanded text:
terram suscitaturo. Si terrestria, inquit, dixi vobis et non creditis: quomodo, terram suscitaturo. Si terrestria, inquit, dixi vobis et non creditis: quomodo, si coelestia dixero, credetis? Hoc est, si non creditis quia templum possum resuscitare dejectum a vobis; quomodo credetis quia per Spiritum possint homines regenerari? 8. Et sequitur: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis qui est in coelo. Ecce hic erat, et in coelo erat: hic erat carne, in coelo erat divinitate; imo, ubique divinitate. Natus de matre, non recedens a Patre. Duae nativitates Christi intelliguntur; una divina, altera humana: una per quam efficeremur, altera per quam reficeremur: ambae mirabiles; illa sine matre, ista sine patre. Sed quia de Adam corpus acceperat, quia Maria de Adam, ipsumque corpus suscitaturus erat: terrenum quiddam dixerat, Solvite templum hoc, et in tribus diebus suscitabo illud . Coeleste autem quiddam dixit, Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non
Abbreviated transcription (Latin):
cerit dñs cumait si terrena dixiuobis & noncreditis. quomodo sic
xero cęl estia credetis. cum gͦ quȩreretur aquibusdam. quid terrenũ
dixerit dñs: angustias passi. dixerunt quod ait. sp̃s ubi uult spirat.
& uocem eius audis. & nescis unde ueniat. & quo eat : deuento isto
cit. quid nominauit terrenum. Loquębatur de generatione
spuali. Secutus ait. Sic ẽ. om̃is: qui natus ẽ. exsp̃u. Ueinde fratres.
quis nr̃m nonuideat. u̾bi grã. austrum euntem ameridie adaqͥlonẽ.
aut alium uentum uenientẽ aboriente adoccidentem. quomodo
ergo nescimus unde ueniat. & quo eat. Quid gͦ dixerit terrenum.
quod non credebant homines : An illud. quod de templo resuscitando
dixerat : Corpus enim suum de terra acceperat. & ipsam terram de:
terreno corpore susceptam. parabat suscitare. Non ei creditum. ẽ.

Expanded text:
xerit Dominus, dum ait, Si terrena dixi vobis, et non creditis; quomodo, si xerit Dominus, dum ait, Si terrena dixi vobis, et non creditis; quomodo, si coelestia dixero, credetis? Cum ergo quaereretur a quibusdam, quid terrenum dixerit Dominus, angustias passi dixerunt, Quod ait, Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, et nescis unde veniat, et quo eat, de isto vento dixit. Quid enim nominavit terrenum? Loquebatur de generatione spirituali: secutus ait, Sic est omnis qui natus est ex Spiritu. Deinde, fratres, quis nostrum non videat, verbi gratia, austrum euntem de meridie ad aquilonem; aut alium ventum venientem ab oriente ad occidentem? quomodo ergo nescimus unde veniat et quo eat? Quid ergo dixit terrenum, quod non credebant homines? An illud quod de templo resuscitando dixerat? Corpus enim suum de terra acceperat, et ipsam terram de terreno corpore susceptam parabat suscitare. Non ei creditum est
Abbreviated transcription (Latin):
placeat. mortem autem crucis: pendebat & insultabatur ei. de cruce
cendere poterat s differebat ut de sepulchro refurgeroꝵ. ꝑtulit suꝑbos
seruos dñs. medicus aegrotos. si hoc ille. quid illi quos oportoe nasci exspu:
Si hoc ille uerus magister incelo non hominum tantum s & angelorum.
sienim docti sunt angeli : uerbo dĩ docti sunt. siuerbodĩ docci sunt.
quęrite unde docti sunt : & inuenietis: in principio erat uerbum.
ierbum erat apud dm̃: & ds̃ erat uerbum. tollitur homini ceruix
s asꝑa &e dura: ut sit lenis ceruix. adportandum iugum xp̃i : de quo
Siterrena dixi uobis & non creditis. quomodo si dixero uobis caelestia
redetis: quae terrena dix̃ fratres. nisi quis natus fuerit denuo.
terrenũ ẽ: Spiritus ubi uult spirat: & uocem eiꝰ audis. & nescis unde
uenit & quoeat. terrenum ẽ: Sienim deisto uento dicer&e sicut non¬
nulli intellexerunt. cum enim quęreretur abeis quid terrenum di-¬

Expanded text:
placeat, mortem autem crucis . Pendebat, et insultabatur ei. De cruce descendere poterat; sed differebat, ut de sepulcro resurgeret. Pertulit superbos servos Dominus; medicus aegrotos. Si hoc ille, quid illi quos oportet nasci ex Spiritu? si hoc ille verus magister in coelo, non hominum tantum, sed et Angelorum. Si enim docti sunt Angeli, Verbo Dei docti sunt. Si Verbo Dei docti sunt, quaerite unde docti sunt; et invenietis, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Tollitur homini cervix, sed aspera et dura, ut sit lenis cervix ad portandum jugum Christi, de quSi terrena dixi vobis, et non creditis; quomodo, si dixero vobis coelestia, credetis? Quae terrena dixit, fratres? Nisi quis natus fuerit denuo, terrenum est? Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, et nescis unde veniat, et quo eat, terrenum est? Si enim de isto vento diceret, sicut nonnulli intellexerunt, cum quaereretur ab eis quid terrenum di
Abbreviated transcription (Latin):
n pereat: sed habeat uitam ȩtnam. Non enim misit ds̃ filiũ suũ inmũ¬
dũ ut iudicet mundũ: sedut saluetur mundus ꝑipsum. E rgo inquantũ
in medico est: sanare uenit ȩgrotũ. Ipse se interimit: qui p̃rȩcepta medici
bseruare nuult. Uenit saluator ad mundũ. Quare saluator dico
.e. mundi. nisi ut saluet̾ mundũ. ñ ut uidicet mundũ. & Saluari non
dit in eum ñiudicatur. Qui autem n credit. quid dicturum pritas. a
est iudicium. Nouit enĩ dñs. qui st̃ eius. Nouit qui ꝑmaneant adcoronã.

Expanded text:
m misit Deus Filium suum in mundum, ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum. Ergo quantum in medico est, sanare venit aegrotum. Ipse se interimit, qui praecepta medici observare non vult. Venit Salvator ad mundum: quare Salvator dictus est mundi, nisi ut salvet mundum, non ut judicet mundum? Salvari non dit in eum, non judicatur; qui autem non credit: quid dicturum speras nisest judicium. Novit enim Dominus qui sunt ejus: novit qui permaneant ad
Abbreviated transcription (Latin):
quia doctor erat uiclaeorum. Deponit ei suꝑbiam: ut possit nasci
spũ. Insultat tanquam indocto: non quia suꝑior uult uideri ds̃.
Quid magnũ ds̃ ad hominem: ueritas ad mendaciũ : maior xp̃s quã
nichodemus: dici deb&e. dici potest. cogitandum ẽ: si diceretur
maior xp̃s quam angłi : ridendum erat. In comparabiliter eni
maior om̃i creatura : ꝑ quem facta ẽ. om̃is creatura. Sed ex agitat
suꝑbiam hominis. Tues magister inisrł. & haec ignoras. tanquam
dicens. Eece nichil nosti princeps suꝑbae: nascere exsp̃u. Sienim natus

Expanded text:
quia doctor erat Judaeorum: deponit ei superbiam, ut possit nasci de quia doctor erat Judaeorum: deponit ei superbiam, ut possit nasci de Spiritu: insultat tanquam indocto; non quia superior vult videri Dominus. Quid magnum, Deus ad hominem, veritas ad mendacium? Major Christus quam Nicodemus dici debet, dici potest, cogitandum est? Si diceretur major Christus quam Angeli, ridendum erat: incomparabiliter enim major omni creatura, per quem facta est omnis creatura. Sed exagitat superbiam hominis, Tu es magister in Israel, et haec ignoras? Tanquam dicens, Ecce nihil nosti, princeps superbus, nascere ex Spiritu: si enim natus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. sp̃s. Sonat euugłm : uox ẽ. sp̃s. Sonat sermo diuinus : uox ẽ. sp̃s.
ocem eiꝰ dudis : & nescis unde ueniat & quouadat. Sed si nasceris o
tudespũ. hoc eris ut ille qui non ẽ. natus adhuc de spũ : non sciat
dete unde uenias & quo eas. hoc enim ait secutus. Sic ẽ. omĩs: qui
possunt hȩc fieri. & reuera carnaliter intelligebat. In illo fiebat:
quod dixerat dñs. Uocem sp̃s audiebat : & nesciebat unde uencrat.¬
& quo ibat. Respondit iħus : & dixit ei. Tues magister inisrł. & hȩc
ignoras : O fratres. nunquid putamus dñm huic magistro iud aeoꝵ
quasi insultare uoluisse: nouerat diis. quid agebat. Uolebat illũ
nasci de sp̃u. Nemo ex sp̃u nascitur : nisi humilis fuerit. quia ipsa
humilitas facit nos nasci despũ: quia prope ẽ. dñs obtritis corde.
Iue magistro inflatus erat : & alicuius momenti sibi eẽ. uidebatur.

Expanded text:
est spiritus. Sonat Evangelium, vox est spiritus. Sonat sermo divinus, vox est spiritus. est spiritus. Sonat Evangelium, vox est spiritus. Sonat sermo divinus, vox est spiritus. Vocem ejus audis, et nescis, unde veniat et quo vadat. Si nasceris et tu de spiritu, hoc eris ut ille. Qui non est natus adhuc de spiritu, nescit de te, unde venias et quo vadas; hoc enim ait secutus: Sic est et omnis qui possunt haec fieri? Et revera carnaliter, non intelligebat. In illo fiebat quod dixerat Dominus, vocem Spiritus audiebat, et nesciebat unde venerat et quo ibat. Respondit Jesus, et dixit ei: Tu es magister in Israel, et haec ignoras? O fratres, quid, putamus Dominum huic magistro Judaeorum quasi insultare voluisse? Noverat Dominus quid agebat, volebat illum nasci ex Spiritu. Nemo ex Spiritu nascitur, nisi humilis fuerit: quia ipsa humilitas facit nos nasci de Spiritu; quia prope est Dominus obtritis corde . Ille magisterio inflatus erat, et alicujus momenti sibi esse videbatur,
Abbreviated transcription (Latin):
nec uobis. Li nusquisq suam sarcinã portat. Hr̃im ẽ. dicere. ne
male iudicemur : ur̃m. ẽ. audire & corde audire: ne exigatur qd̃
nalem generationem intelligis : cum dicis. Nunquid potest homo redi-¬
e inuiscera matris suae: ex aqua & spĩi oportoꝵ ut nascamur : proptes
regnum dĩ. Si propter hereditatẽ patris hominis temporalem nascitur :
nascatur exiusceribus matris carnalis. Si propter hereditatem patris dĩ
sempiternam : nascatur ex uisceribus. aeccłae. Generat ꝑuxorem filium
ater moriturꝰ successurum: generat ds̃ de aeccła filios non successuro
sed secum ꝑmansuros. & sequitur. Quod natum ẽ. de carne caro. ẽ:
adẽ : unde nasceris. quia & tu inuisibiliter nasceris. sequitur enim &
dicit. Nonmireris quia dixi tͥ: oportet uos nasci denuo. Sp̃s ubuiult
spirat. & uocem ei audis: & nescis unde uenit. & quo uadit. Nemo
uidoꝵ spin. & quomodo audimus uocem sp̃s: sonat psalmus. uox

Expanded text:
nec vobis; unusquisque suam sarcinam portat. Nostrum est dicere, ne nec vobis; unusquisque suam sarcinam portat. Nostrum est dicere, ne male judicemur: vestrum est audire, et corde audire, ne exigatur quodnalem generationem intelligis, cum dicis, Numquid potest homo redire in viscera matris suae? ex aqua et Spiritu oportet ut nascatur propter regnum Dei. Si propter haereditatem patris hominis temporalem nascitur, nascatur ex visceribus matris carnalis: si propter haereditatem patris Dei sempiternam, nascatur ex visceribus Ecclesiae. Generat per uxorem filium pater moriturus successurum: generat Deus de Ecclesia filios non successuros, sed secum mansuros, Et sequitur: Quod natum est de carne, caro est:adest unde nasceris, quia et tu invisibiliter nasceris. Sequitur enim, et dicit: Non mireris quia dixi tibi, oportet vos nasci denuo: Spiritus ubi vult spirat, et vocem eomodo audimus vocem spiritus? Sonat psalmus, vox
Abbreviated transcription (Latin):
tes : ait scriptura. & dixit abrahȩ. Cice aneillam : & filium cius.
Diplicuit sarie lusus puerorum. Aliquid nouũ uidit pueros ludere.
Nonne optant hoc quȩ filios habent. uidere ludentes filios suos
Uidit illa: & improbauit. H escio qui diudit in lusti. Iuusionẽ iudit
Inillo lusu: animadũtit seru suꝑbiam. Displicuit illi: ciecit foras.
Nati deancillis improbi mittuntur foras: & natus delib̾a mittitur
foras esau. Nemo gꝰ presumat. quia debonis nascitur: nemo prae¬
sumat quia ꝑscõs baptitatur. Qui ꝑscõs baptitatur: ad huc caueat
ne non sit iacob sedesau. Hoc gͦ fratres dixerim. Meliusẽ. ab hominib
sua quęrentibus & mundum diligentib quod significat nom̃ an¬
cillȩ baptiz ari: & spũaliter quęrere hereditatem xp̃i. ut sit tan-
esau foras mittendus : quamuis natus ex libera. haec fratres teneti
Nonuos palpamꝰ. nulla spes ura in uobis sit: nec nobis blandimur

Expanded text:
tes, ait Scriptura, et dixit Abrahae, Ejice ancillam et filium ejus. tes, ait Scriptura, et dixit Abrahae, Ejice ancillam et filium ejus. Displicuit Sarae lusus puerorum; aliquid novum vidit pueros ludere. Nonne optant hoc quae filios habent, videre ludentes filios suos? Vidit illa, et improbavit. Nescio quid vidit in lusu: illusionem vidit in illo lusu, animadvertit servi superbiam; displicuit illi, ejecit foras. Nati de ancillis improbi mittuntur foras, et natus de libera mittitur foras Esau. Nemo ergo praesumat quia de bonis nascitur, nemo praesumat quia per sanctos baptizatur. Qui per sanctos baptizatur, adhuc caveat ne non sit Jacob, sed Esau. Hoc ergo, fratres, dixerim: melius est ab hominibus sua quaerentibus et mundum diligentibus, quod significat nomen ancillae, baptizari  sit Esau foras mittendus, quamvis natus ex libera. Haec, fratres, tenete. Non vos palpamus, nulla spes vestra in nobis sit: nec nobis blandimur,
Abbreviated transcription (Latin):
adhereditatẽ. Ismahel autem: non quia ex ancilla natus. exheredatꝰ.
sd quia supb matri. suꝑbus infilium matris: mater enim eiꝰ: magis
sara quam agar. Iuius uterꝰ accommodatꝰ : uluis uoluntas accessit.
N on facerit abriham: quod sara nolloȩ. Magis ergo ille filius sarae
S quia suꝑbris in fiutrem: & suꝑb ludendo. quia de ludendo. qͥc
at sara: cice ancillam: & filium eiꝰ. Honenim hȩres erit filius
ancillac: cum filio meo isaac. Hongͦ illũ iuscera ancillae: eiecert
foras. Aed ceruix seriulis. && si liber suꝑbus sit: seruus ẽ. & quod peius
e: male dominae: ipsius suꝑbiȩ. Itaq fr̃s mei: respondett homini
nomposse rursuis nasei hominem. R espondete securi : nom posse rursꝰ
nasci hominẽ. Quicquid iterum fit: ulusio ẽ. Quiequid iterũ fit
lusus .ẽ. Ismahel ludit : foras mittatur. animadũ̾tit eos sara luden¬

Expanded text:
ad haereditatem: Ismael autem, non quia ex ancilla natus, exhaeredatus, ad haereditatem: Ismael autem, non quia ex ancilla natus, exhaeredatus, sed quia superbus matri, superbus in filium matris; mater enim ejus magis Sara quam Agar. Illius uterus accommodatus, illius voluntas accessit; non faceret Abraham quod Sara nollet: magis ergo ille filius Sarae. Sed quia superbus in fratrem, et superbus ludendo, quia deludendo; quid ait Sara? Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac . Non ergo illum viscera ancillae ejecerunt foras, sed cervix servilis. Et si liber superbus sit, servus est; et quod pejus est, malae dominae, ipsius superbiae. Itaque, fratres mei, respondete homini non posse rursus nasci hominem; respondete securi non posse rursus nasci hominem. Quidquid iterum fit, illusio est; quidquid iterum fit, lusus est. Ismael ludit, foras mittatur. Animadvertit enim eos Sara luden
Abbreviated transcription (Latin):
amur fratres nr̃os cathecuminos. Si enim int̾roges eos: iam credidert̃
in iħm.s quia nondum carnem euis & sanguinem accipiunt:
non dum se illis credit iħe. Quid faciant ut se illis credat iesuc:
Benascantur exaqua &̧ spũ. Prostrat accła: quod parturit. Concepti iunt.
edantur inlucem. habent ubera quibus nutriantur. Nontimeant
nenati suffocentur: abuberibus maternis nonrecedant. Nullus potest
homoredire inmatris iuscera: & tterum nasci. & eancilla inseio qͥs
natus ẽ. Hunquid tunc qui nati st̃ deancillis. redierunt inuterũ labee¬
rarum ut denuo nascerentur: semen abraham : & inismahel. Ꝙ ut posso
ab raham facere filium de ancilla: uxor auctor fuit. Natus.e. exsemuine
uiri & non utõ s solo placito uxoris. Hunquid quia deancilla:. ido
ex heredatis . si propterea exheredatus quia de ancilla natus : nulli
ancillarum filii admitterentur ad hȩreditatẽ. Filii iacob admiss

Expanded text:
amur fratres nostros catechumenos. Si enim interroges eos, jam crediderunt in Jesum: sed quia nondum carnem ejus et sanguinem accipiunt, nondum se illis credidit Jesus. Quid faciant, ut se illis credat Jesus? Renascantur ex aqua et Spiritu, proferat Ecclesia quos parturit. Concepti sunt, edantur in lucem: habent ubera quibus nutriantur, non timeant ne nati suffocentur, ab uberibus maternis non recedant. 4. Nullus potest homo redire in matris viscera, et iterum nasci. Sed de ancilla nescio quis natus est? Numquid tunc qui nati sunt de ancillis, redierunt in uterum liberarum, ut denuo nascerentur? Semen Abraham et in Ismael; et ut posset Abraham facere filium de ancilla, uxor auctor fuit. Natus est ex semine viri, et non utero, sed solo placito uxoris . Numquid quia de ancilla, ideo exhaeredatus? Si propterea exhaeredatus quia de ancilla natus est, nulli ancillarum filii admitterentur ad haereditatem. Filii Jacob admissi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habet ueritas. Agnouit qͥppe pec¬
catũ suũ: infirmitas petri. Prorsꝰ
agnouit. & quantũ mali xp̃m ne¬
gando cõmiserit: plorando monst᷑¬
uit. Ipse uos redarguit defensores.
& unde eos conuincat ꝓduci lacri:¬
s inhunc in tuendo ad moneri
nos oportet. ne honio qͥsꝙͣ de huna¬
nis uiribus fidat. Nã qͥd aliud
ꝑtinuit addoctorẽ saluatorẽq
nrm̃. nisi ut nobis neqͣꝙͣ dese quen¬
ꝙͣ debere p̾sumere. in ipso primo
apłoꝵ demonstraret exẽplo: It
anima itaq contigit petro. quod
temere p̾sum ebat p̾cessit: s aliter
quã putabat. Nãq ante mortẽ et
resurrectionẽ dnĩ. & mortuus e.
negando. & reuixit plorando.S
mortuus eꝰ. quia suꝑbe ipse prȩ¬
sũpsit : reuixit autẽ qͥa benigne
ille respexit.

Expanded text:
non habet veritas. Agnovit plane pecnon habet veritas. Agnovit plane peccatum suum infirmitas Petri, prorsus agnovit, et quantum mali Christum negando commiserit, plorando monstravit. Ipse suos redarguit defensores, et unde illos convincat, producit lacrysed hunc intuendo, admoneri nos oportet, ne homo quisquam de humanis viribus fidat. Nam quid aliud pertinuit ad doctorem salvatoremque nostrum, nisi ut nobis, nequaquam de se quemquam debere praesumere, in ipso primo apostolorum demonstraret exemplum? In anima itaque contigit Petri, quod temere praesumebat, praecessit, sed aliter quam putabat. Namque ante mortem et resurrectionem Domini, et mortuus est negando, et revixit plorando: sed mortuus est, quia superbe ipse praesumpsit; revixit autem, quia benigne ille respexit.
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ ẽ. m̃brũ : S qͥd multis ĩmo¬
rer. cũ ipse dñs abstulerit om̃s hu-¬
mane argumtationis ambages:
N enĩ ait ñ cantabit gallꝰ donec ho¬
minẽ neges. aut sicuit loqͥ famili¬
are cũ hominibꝰ dignatione con¬
sueuit. ñ cantabit gallꝰ donec fi¬
liũ hominister neges: s ait do.¬
nec ter me neges. Quid ẽ. me nisi
uit: qr & ille condiscipłs eiꝰ thomas.
quando exclamauit. dñs ms & ds̃
in corporeã dĩ naturã: s hominis
corpus curiosis manibꝰ contrecta.¬
uit. Hominẽ itaq tetigit: & tanĩ
dm̃ cognouit. Si gͦ qͦd iste tetigit.
hoc petrꝰ negauit: qͦd iste exclama¬
uit. hoc petrꝰ offendit. Non cantabit
gallꝰ: donec t̾me neges. Dicas licet
nescio hominẽ. dicas licet homo
nescio qͥd dicis. dicas licet ñ sũ ex
eiꝰ discipłis: me negabis. Si quod
dubitare nefas e̾. xp̃c hoc dixit.
uerũq p̃dixit: ꝓculdubio petrꝰ
cũ defendimꝰ petrũ. Peccatum
agnoscat infirmitas. nã m̃datiũ

Expanded text:
quomodo est membrum? Sed quid multis immorer, cum ipse Dominus abstulerit omnes humanae argumentationis ambages? Non enim ait, Non cantabit gallus donec hominem neges; aut, sicut loqui familiariore cum hominibus dignatione consuevit, Non cantabit gallus donec Filium hominis ter neges: sed ait, donec me ter neges. Quid est, me, nisi vit, quia et ille condiscipulus ejus Thomas quando exclamavit, Dominus meus, incorpoream Dei naturam, sed hominis corpus curiosis manibus contrectavit. Hominem itaque tetigit, et tamen Deum cognovit. Si ergo quod iste tetigit, hoc Petrus negavit: quod iste clamavit, hoc Petrus offendit. Non cantabit gallus, donec me ter neges. Dicas licet, Hominem nescio; dicas licet: Homo, nescio quid dicis; dicas licet: Non sum ex ejus discipulis: me negabis. Si, quod dubitare nefas est, hoc Christus dixit, verumque praedixit, procul dubio Petrus cum defendimus Petrum. Peccatum agnoscat infirmitas: nam mendacium
Abbreviated transcription (Latin):
docebat. Quantũ sibilassũpserat
petrus. in tuendo qd uellec. igno¬
rando qͥd poss. Quantũ sibi assũp¬
serat. ut cũ dñs ueniss animã suã
ponere ꝓ amicis suis ac ꝑhoc ⁊ ꝓ ipso:
ille hoc dño offerre confideret. & ñdũ
ne facies ꝓme. qđ ñdũ ego ꝑte:
Aniniã tuã ꝓme pones: ł rȩire po¬
tes. qͥ seqͥ non potes: Qa tantũ prȩ¬
sumis Qͥd dete sentis: Qd eẽ. te
credis: Audi qͥd sis. Am̃ am̃ dico
tibi. ñ cantabit gallꝰ donec ter me
neges. Ecce quomͦ tͥ cito apparebis
qͥ magna lo queris: & te paruu.¬
lũ nescis. Qa mͥ ꝓmittis mortẽ
tuã: ter negabis uitã tuã. Q
etiã putas mori posse ꝓme : priꝰ
uiue ꝓte. Nã tuñdo mortẽ carnis
tuȩ : mortẽ dabis animȩ tuȩ Quan¬
ta enĩ uita e. confiteri xp̃m: tan
qđ factꝰ e̾ ꝑpt̾ nos: ne periret qđ
fecerat nos. Ergo qͥ ita conficet᷑ xp̃m¬

Expanded text:
docebat. Quantum sibi assumpserat docebat. Quantum sibi assumpserat Petrus intuendo quid vellet, ignorando quid posset? quantum sibi assumpserat, ut cum venisset Dominus animam suam ponere pro amicis suis, ac per hoc et pro ipso, ille hoc Domino offerre confideret: et nondum ne facies pro me, quod nondum ego pro te? Animam tuam pro me pones? Praeire potes, qui sequi non potes? Quid tantum praesumis? quid de te sentis? quid esse te credis? Audi quid sis: Amen, amen dico tibi; non cantabit gallus, donec ter me neges. Ecce quomodo tibi cito apparebis, qui magna loqueris, et te parvulum nescis. Qui mihi promittis mortem tuam, ter negabis vitam tuam. Qui te jam putas mori posse pro me, prius vive pro te: nam timendo mortem carnis tuae, mortem dabis animae tuae. Quanta enim vita est confiteri Christum, tantquod factus est propter nos, ne periret quod fecerat nos. Ergo qui ita confitet
Abbreviated transcription (Latin):
Scãm dilectio¬
nẽ qua se in ui¬
cẽ diligerent.
discipłis cõm̃¬
daret : dicit ei symon petrus. One
quo uadis: Sic utiq hoc dixit ma¬
gistro discipłs. & dnõ seruus: tanꝙͣ
uerit: sic ei respondit. Quo ego
uado : ñ potes me modo sequi. Ian¬
ꝙͣ diceret. P ropt̾ qͦd int̾rogas: ñ
potes modo. Non ait ñ potes: s ñ
potes mͦ. Dilationẽ intulit. ñ spẽ
tulit. Et eadẽ spẽ quã ñ tulit s
potiꝰ dedit: sequenti uoce firma¬
uit. addendo atq dicendo. Seqͤ¬
ris autẽ post ea. Qͥd festinas petre :
Nondũ te suo spũ solidauit petra.
Noli extolli p̾sumendo. ñ potes mͦ.
Noli deici desꝑando. sequeris postea.
Sed ad hũc ille qͥdicit: Quare ñpos¬
su te sequi mͦ. Animã meã ꝑte po¬
nã. Qͥd in animo eiꝰ eẽt. cupiditadᷤ
uidebat. qͥd uiriũ ñ uidebat. Uo¬
luntatẽ suã iactabat in firmus. s
inspiciebat ualitudinẽ medicus.
Iste ꝓ mittebat. ille prȩ noscebat.
Qui nesciebat audebat. qͥ presciebat

Expanded text:
nctam dilectionem qua se invicem diligerent, discipulis commendaret, Dicit ei Simon Petrus: Domine, quo vadis? Sic utique hoc dixit Magistro discipulus, et Domino servus, tanquam erit, sic ei respondit: Quo ego vado, non potes me modo sequi: tanquam diceret, Propter quod interrogas, non potes modo. Non ait, non potes; sed non potes modo: dilationem intulit, non spem tulit; et eamdem spem quam non tulit, sed potivit, addendo atque dicendo: Sequeris autem postea. Quid festinas, Petre? Nondum te suo spiritu solidavit petra. Noli extolli praesumendo, non potes modo. Noli dejici desperando, sequeris postea. Sed adhuc ille quid dicit? Quare non possum te sequi modo? Animam meam pro te ponam. Quid in animo ejus esset cupiditatis, videbat; quid virium, non videbat. Voluntatem suam jactabat infirmus, sed inspiciebat valetudinem medicus; iste promittebat, ille praenoscebat: qui nesciebat, audebat; qui praesciebat,
Abbreviated transcription (Latin):
tia. qͦmͦ iã fuerant secutiꝰ ad huc
martirio ñ martires: Aut iturũ
dnm ad ĩmortalitatẽ carnis. quomͦ
iã fuerant secuti quandolibet mo.¬
rituri. s infine scłi resurrecturi :
Aut iturũ dnm̃ ad sinũ patris nec
relicturũ eos. unde nec recessit cũ
ueniss ad eos. quomͦ iã fuerant
secuturi. cũ eẽ. nemo possit it
illa felicitate. nisi ꝑfectus in cari¬
tate: Idõq docens quomͦ idonei
eẽ possint ꝑgere qͦ ille ante cede.¬
bat: mandatũ inquid nouũ do
uobis ut diligatis in uicẽ. hi st̃
gressꝰ. qͥbus sequendus e. xp̃c. S¬

Expanded text:
fuerant secuturi, adhuc martyrio non maturi? aut iterum Dominum ad immortalitatem carnis quomodo jam fuerant secuti quandolibet morituri, sed in saeculi fine resurrecturi? Aut iterum Dominum ad sinum Patris, nec relicturum eos, unde non recessit cum venisset ad eos, quomodo jam fuerant secuturi, cum esse nemo possit in illa felicitate, nisi perfectus in charitate? Ideoque docens quomodo idonei esse possent pergere quo ille antecedebat: Mandatum novum, inquit, do vobis, ut diligatis invicem. Hi sunt gressus quibus sequendus est
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sũ: apud aliũ quoq euangłistã
post resurrectionẽ uerba eiꝰ attendat
simul assistentibꝰ uidentibꝰ. tangen¬
tibꝰ. colloquentibꝰ. Qd ẽ gͦ cũ ad huc
eẽm uobiscũ. nisi cũ ad huc eẽm iN
carne mortali. inqua es tis & uos:
erat. s cũ illis in eadẽ mortalitate
iã ñ erat. Qua ꝓpt̾ sicut ibi iã ĩmor¬
talitate carnis indutꝰ ueracit᷑ ait.¬

Expanded text:
cum sum, apud alium quoque evangelistam cum sum, apud alium quoque evangelistam post resurrectionem ejus verba attendat,simul assistentibus, videntibus, tangentibus, colloquentibus. Quid est ergo, cum adhuc essem vobiscum, nisi, cum adhuc essem in carne mortali, in qua estis et vos? erat; sed cum illis in eadem mortalitate jam non erat. Quapropter sicut ibi jam immortalitate carnis indut
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ quando qͥdẽ secutꝰ ad iunxit.
Q ueretis me & sicut dixi udeis. quo
ego uado: uos ñ potestis uenire.
Utiq post hoc modicũ quod uobis¬
cũ sũ: queretis me. & qͦ ego uado
uos ñ potestis uenire. Nunqͥd post
consũmationẽ scłi. qͦ ipse uadit
uenire ñ potert̃ : Q ubi ÷ qͦd ali.¬
quanto post in hoc ipso sermone
dieturꝰ e. pat̾ uolo ut ubi ego sũ.
& ipsi sint mecũ: N gͦ deilla sua
cũ suis p̾sentia qua cũ illis est
usq ad consũmationẽ scłi. nunc
locutꝰ ẽ. ubi ait. ad huc modicũ uobiseꝰ
sũ: s uel deinfirmitate mortali qua
cũ illis erat usq ad passionẽ suã.
aut dep̾sentia corporali: quacũ
illis futurꝰ erat usq ad ascensio¬
nẽ suã. Q uod libet hoꝵ qͥs eligat:
cũ fide ñ litigat. Necui autẽ ui¬
deat᷑ aborrere iste sensꝰ auero. qͦ
dicimꝰ dnm mortalis carnis com¬
munionẽ inqua cũ discipłis usq
ad passionẽ fuit. significare potu¬
isse dicendo. ad huc modicũ uobis¬

Expanded text:
dem secutus adjunxit, Quaeretis me, et sicut dixi Judaeis, quo ego vado, vos non potestis venire. Utique post hoc modicum quo vobiscum sum, Quaeretis me, et quo ego vado, vos non potestis venire. Numquid post consummationem saeculi, quo ipse vadit, venire non poterunt? Et ubi est quod aliquanto post in hoc ipso sermone dicturus est: Pater, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum ? Non ergo de illa sua cum suis praesentia, qua cum illis est usque ad consummationem saeculi, nunc locutus est, ubi ait, Adhuc modicum vobiscum sum: sed vel de infirmitate mortali, qua cum illis erat usque ad passionem suam; aut de praesentia corporali, qua cum illis futurus erat usque ad ascensionem suam.cum fide non litigat. Ne cui autem videatur abhorrere iste sensus a vero, quod dicimus Dominum mortalis carnis communionem, in qua cum discipulis usque ad passionem fuit, significare potuisse dicendo: Adhuc modicum vobis
Abbreviated transcription (Latin):
biscũ sũ. analiqtͥ aliud : Potest
enĩ & sic intelligi. ad huc modicũ
uobiscũ sũ. ad huc sicut uos. in hac
infirmitate carnis etiã ipsesũ.
donec scilicet moreret᷑ atq resur¬
geret. quia postea quã surrexit.
cũ illis quidẽ fuit diebꝰ ut dictũ eꝰ.
quadraginta exibitione corporalis
p̾sentiȩ: s ñ cõillis fuit consortio
infirmitatis humane. Est a alia
diuina p̾sentia. sensibꝰ ignota mor¬
talibꝰ dequa itẽ dicit. Ecce ego uo¬
biscũ sũ usq ad consũmationẽ scłi.
Noc certe ñ ẽ. ad huc modicũ uobis

Expanded text:
biscum sum, an aliquid aliud? Potest biscum sum, an aliquid aliud? Potest enim et sic intelligi, Adhuc modicum vobiscum sum, Adhuc, sicut vos, in hac infirmitate carnis etiam ipse sum, donec scilicet moreretur atque resurgeret: quia posteaquam resurrexit, cum illis quidem fuit diebus, ut dictum est, quadraginta exhibitione corporalis praesentiae; sed non cum illis fuit consortio infirmitatis humanae. 2. Est et alia divina praesentia sensibus ignota mortalibus, de qua item dicit: Ecce ego vobiscum sum, usque ad consummationem saeculi . Hoc certe non est, Adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
ac deinde ad didiss si dĩ clarificatꝰ
e. in eo. & ds clarificauit eũ in semet.¬
ipso. & continuo clarificabit eũ qͦd
sine ulla abiguitate desua resur¬
rectione continuo futura testatꝰ
eꝰ ad iecit & ait. Filioli ad huc
modicũ uobiscũ sũ. Ne putarent
gͦ quod sic eũ clarificaturꝰ esset
ds ut ñ eis conuingeret᷑ ulteriꝰ
ea conuersatione qͦ int̾ra ẽ: ad huc
modicũ inqͥt uobiscũ sũ. Tanquã
diceret. Continuo quidẽ resurrecti¬
one clarificabor. ñ tam̃ continuo as¬
censurꝰ incelũ. s ad huc modicuĩ uo¬
biscũ sũ. Sicut enĩ scriptũ e. in ae¬
tibꝰ apłoꝵ : fecit cũ eis post resur¬
rectionẽ quad raginta dies. intrars
& exiens. manducans & bibeN.
N quidẽ habens esuriendi acsitiendi
egestatẽ. s usq ad ista carnis insinu¬
ans ueritatẽ: qͥ cibandi ac potandi
iã ñ habebat necessitatẽ.s potestate.
hos gͦ quadraginta dies significa.¬
uit dicendo. ad hue modicũ uo-¬

Expanded text:
 Si Deus clarificatus est in eo, et Deus clarificabit eum in semetipso, et continuo clarificabit eum, quod sine ulla ambiguitate de sua resurrectione continuo futura testatus est: adjecit, atque ait, Filioli, adhuc modicum vobiscum sum. Ne putarent ergo quod sic eum clarificatureretur ulterius ea conversatione qua in terra est; Adhuc modicum, inquit, vobiscum sum: tanquam diceret, Continuo quidem resurrectione clarificabor; non tamen continuo ascensurus in coelum, sed adhuc modicum vobiscum sum. Sicut enim scriptum est in Actibus Apostolorum, fecit cum eis post resurrectionem quadraginta dies intrans et exiens, manducans et bibens : non quidem habens esuriendi ac sitiendi egestatem, sed usque ad ista carnis insinuans veritatem, quae cibandi ac potandi jam non habebat necessitatem, sed potestatem. Hos ergo quadraginta dies significavit dicendo, Adhuc modicum vo
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ post ea. S. hoc qͥd sit: ñ itegligent᷑
e. p̃tereundũ. Quo enĩ seqͥ tẽ ñ poterant
discipłi dnm. s post ea poterant: Si
dixerimꝰ ad mortẽ: homini nato
qͦd inuenitur tẽpus qͦ ad morieni.¬
dũ ñ sit ydoneus. quando qͥdeꝰ talis
e. incorpore corruptibili hominũ
sors. ut ñ sit in ea facilior uita quã
mors: N gͥ ad hoc minꝰ ydonei erant
seqͥ dnm̃ ad mortẽ: s minꝰ idonei
erant seqͥ dnm̃ aduitã. quȩ ñ hab&

Expanded text:
ea . Sed hoc quid sit, non negligenter est praetereundum. Quo enim sequi tunc non poterant discipuli Dominum, sed postea poterant? Si dixerimus ad mortem: homini nato quod invenitur tempus, quo ad moriendum non sit idoneus; quandoquidem talis est in corpore corruptibili hominum sors, ut non sit in ea facilior vita quam mors? Non igitur adhuc minus idonei erant sequi Dominum ad mortem, sed minus idonei erant
Abbreviated transcription (Latin):
in bonis desideriũ eoꝵ. Tc enĩ
aliqͥt desiderio ñ deerit: quan.¬
do omĩa inonũbꝰ aserit. Talis fi¬
nis ñ habet finẽ. Nenio ibi morit᷑.
qͦ nemo ꝑuenit: nisi huic scło
moriat᷑. ñ morte om̃iũ qͣ corpus
ab anima deseritur:. s morte
electoꝵ qua etiã cũ incarne mor¬
tali adhuc manet᷑. corsursũ
ponit᷑. Deqͣli morte dicebat apłs.
Mortui enĩ estis: & uita ur̃a abseon¬
dita ẽ. cũ xp̃o indõ. Hinc fortas¬
se dictũ e. Ualida e̾. sicut mors
dileccia. Hac enĩ dilectione fit:
ut in isto ad huc corruptibili cor¬
pore constituti moriamꝰ huic scło.
nra scło. & uita cũ dõ. Si enĩ mors
ẽ quando ex corpore anima exit.
quomͦ ñ ẽ. mors quando demun¬
do amor nr̃ exit: Ualida ẽ. gͦ
sicut mors dilectio. Quid ea ua¬
lidiꝰ qua uincit᷑ inundus

Expanded text:
in bonis desiderium eorum . Tunc enim in bonis desiderium eorum . Tunc enim aliquid desiderio non deerit, quando omnia in omnibus Deus erit . Talis finis non habet finem. Nemo ibi moritur, quo nemo pervenit, nisi huic saeculo moriatur, non morte omnium, qua corpus ab anima deseritur; sed morte electorum, qua etiam cum in carne mortali adhuc manetur, cor sursum ponitur. De quali morte dicebat Apostolus, Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . Hinc fortasse dictum est, Valida est sicut mors dilectio . Hac enim dilectione fit ut in isto adhuc corruptibili corpore constituti moriamur huic saecunostra saeculo, et vita cum Deo. Si enim mors est quando de corpore anima exit, quomodo non est mors quando de mundo amor noster exit? Valida est ergo sicut mors dilectio. Quid ea validius, qua vincitur mundus?
Abbreviated transcription (Latin):
noui. heredes testam̃ti noui. can¬
tatores cantici noui. Hȩc dilectio
apłos innouauit. Ipsa ⁊ nc̃ mnno.¬
uat gentes. & ex uniuerso genere
humano qͦd diffundit᷑ toto orbe
tiarũ facit & colligit popłm no¬
uũ. corpus nouȩ nuptę. filii dĩ
unigeniti sponsȩ. dequa dr̃ in can-¬
tico canticoꝵ. Quȩ eꝰ. ista quȩ ascen¬
dit dealbata: Utiq dealbata. qr
innouata. Unde. nisi mandato
nouo: Propt̾ qd ꝓ inuicẽ in ea sol¬
licita st̃ m̃bra. Et si patitꝰ᷑ u̾nũ in¬
brũ. cõpatiunt᷑ omĩa menbra.
& si glorificat᷑ unũ m̃brũ. congau¬
dent omĩa mbra. Audiunt enĩ
atq custodiunt. mandatũ nouũ
do uobis ut uos in uicẽ diligatis.
ñ sicut sediligunt qͥ corrũpunt.¬
nec sicut se diligunt homines¬
qui dii st̃ & filii altissimi om̃s.
ut sint filio eiꝰ unico fr̃s. ea di¬
lectione in uicẽ diligentes. quia
ipse dilexit eosꝑ ducturꝰ eos ad
illũ finẽ qͥsufficiat eis. ubi sacietꝰ

Expanded text:
novi, haeredes Testamenti Novi, cannovi, haeredes Testamenti Novi, cantatores cantici novi. Haec dilectio,Apostolos innovavit: ipsa et nunc innovat gentes, et ex universo genere humano quod diffunditur toto orbe terrarum, facit et colligit populum novum, corpus novae nuptae Filii Dei unigeniti sponsae, de qua dicitur in Cantico canticorum, Quae est ista quae ascendit dealbata ? utique dealbata, quia innovata; unde nisi mandato novo? Propter quod pro invicem sollicita sunt membra in ea; et si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra, et si glorificatur unum membrum, congaudent omnia membra . Audiunt enim, atque custodiunt, Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis: non sicut se diligunt qui corrunec sicut se diligunt quiquoniam dii sunt, et filii Altissimi omnes, ut sint Filio ejus unico frlectione invicem diligentes, qua ipse dilexit eos, perducturus eos ad illum finem qui sufficiat eis, ubi satietur
Abbreviated transcription (Latin):
nouũ se discipłis
suis dare testatur.
ut diligant inuicẽ. Mandatũ in¬
quid do uobis: ut diligatis in uicẽ.
N onne iã erat hoc mandatũ in antiqͣ
dĩ lege ubi scriptũ ẽ. diliges ꝓximũ
tuũ tanꝙͣ te ipsũ: Cur gͦ nouũ appel¬
An idõ eꝰ. mandatũ nouũ qe exuto
uetere induit nos hominẽ nouue
In nouat quippe audientẽ. uel po.¬
tiꝰ obȩdientẽ: ñ om̃is s ista dilec¬
tio: quã dñs ut acarnali dilectio¬
ne distingueret ad didit: sicut
dilexi uos. Nã diligunt in uicẽ
mariti.⁊ uxores. parentes & filii.
neces situdo humana deuixerit:
ut taceamꝰ dedilectione culpabi¬
li atq dãpnabili. qua diligunt
in uicẽ ad ulteri & ad ultererȩ.
scortatores & meretrices. & qͦscũq
alios ñ humana necessitudo. sed
humanę uitȩ noxia turpitudo
coniungit. Mandatũ gͦ nouũ no-¬
bis dedit xp̃e : ut diligamꝰ inuicẽ.
sicut & ipse dilexit nos. Dilectio
ista nos in nouat. ut simꝰ homineᷤᷤ

Expanded text:
novum se discipulis suis dare testatur, ut diligant invicem: Mandatum, inquit, novum do vobis, ut diligatis invicem. Nonne jam erat hoc mandatum in antiqua Dei lege, ubi scriptum est, Diliges proximum tuum tanquam teipsum ? Cur ergo novum appelAn ideo est mandatum novum, quia exuto vetere induit nos hominem novum? Innovat quippe audientem, vel potius obedientem, non omnis, sed ista dilectio quam Dominus ut a carnali dilectione distingueret, addidit: Sicut dilexi vos. Nam diligunt invicem mariti et uxores, parentes et filii, necessitudo humana devinxerit, ut taceamus de dilectione culpabili atque damnabili qua diligunt invicem adulteri et adulterae, scortatores et meretrices, et quoscumque alios non humana necessitudo, sed humanae vitae noxia turpitudo conjungit. Mandatum ergo novum nobis dedit Christus, ut diligamus invicem, sicut ipse dilexit nos. Dilista nos innovat, ut simus homines
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo sequentia uideamꝰ. A ueretis
me. & sicut dixi uideis. quo ego ua¬
do uos ñ potestis uenire: & uobis
dico modo. hoc e. modo ñ potestis.
Iudeis cũ autt̃ hoc diceret: ñ addi¬
dit modo. Isti itaq uenire ñ poto¬
rant tc̃ quo ille ibat: s poterant
post ea. Nã hoc apło petro: aꝑtissi¬
mȩ paulopost ait. Cũ eni dixiss
ille. dnẽ. qͦuadis. respondit ei. Qͦ
uado ñ potes me mͦ sequi. sequęris au-

Expanded text:
o sequentia videamus. 4. Quaeretis me, et sicut dixi Judaeis, quo ego vado, vos non potestis venire, et vobis dico modo. Hoc est, modo non potestis. Judaeis autem cum hoc diceret, non addidit modo. Isti itaque venire non poterant tunc quo ille ibat, sed poterant postea: nam hoc apostolo Petro apertissime paulo post ait. Cum enim dixisset ille, Domine, quo vadis? respondit ei, Quo ego vado, non potes me modo sequi; sequeris