comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
noe pauci id .ẽ. octo anime hominum saluę factȩ st̃
ꝑ aquam. Quod & uos simili forma baptisma saluoᷤ
facit. Non carnis depositio sordium. s conscientiȩ bonȩ
interrogatio. Quapropt̃ sicut apparet hominibus. in
unitate catholica baptirari. qui scło u̾bis solis & non
factis renuntiant. quomodo ꝑtinent ad huius arce
misterium. in quibus ñ ẽ conscientiȩ bonȩ utentes
cum uideantur. ẽẽ intus. usq in finem uitȩ. in filagi¬
tiosis. & ꝑditis moribus ꝑseuerant. Aut quomodo ñ
sunt ꝑ aquam saluati quos in p̃t̾ito cum eo baptis¬
ma te quod in heresi acceꝑant in ȩccłam simplicit᷑
adinissos cy panus ipse commemorat: Padẽ quippe ar¬
ce unitas eos saluos fecit. in qua nemo nisi ꝑ aquam
am indulgentiã dare. & eis qui ad ȩccłam simpliciter
admissi in eccła dormiert̃. ab eccłȩ sue muneribꝰ non se¬
parare. Si ñ ꝑ aquam. quomodo in area: Si non in arca

Expanded text:
Noe pauci, id est octo animae hominum saluae factae sunt Noe pauci, id est octo animae hominum saluae factae sunt per aquam; quod et uos simili forma baptismi saluas facit, non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio. quapropter, sicut apparet hominibus, in unitate catholica baptizati, qui saeculo uerbis solis et non factis renuntiant, quomodo pertinent ad huius arcae mysterium, in quibus non est conscientiae boncum videantur esse intus, usque in finem vitae in flagitiosis et perditis moribus perseverant? aut quomodo non sunt per aquam salvati, quos in praeteritum cum eo baptismate quod in haeresi acceperant in Ecclesiam simpliciter admissos Cyprianus ipse commemorat? eadem quippe arcae unitas eos salvos fecit, in qua nemo nisi per aquam a indulgentiam dare et eos qui ad ecclesiam simpliciter admissi in ecclesia dormierunt ab ecclesiae suae muneribus non separare. si non per aquam, quomodo in arca? si non in arca,
Abbreviated transcription (Latin):
quamuis in eius uerbis ꝓ sensu carnalis uariis fantasma¬
tum cũ cursibus fluctuent. Sunt etiã quidam ex eo numero.
qui adhuc nequit᷑ uiuant. Aut etiam in heresibus uel in
gentilium suꝑstitionibus iaceant. & tñ etiam illic nouit
dominꝰ qui sunt eiꝰ. Nam in illa in effabili p̾sentia dei. mul¬
ti qui foris uident᷑ intus sunt. & multi qui intus uidentur
foris sunt. Ex illis gͦ omnibꝰ qui ut ita dicam intrinsecus.
& in occulto sunt constat ille ortus conclusus. fons signatꝰ.
puteus aquȩ uiuȩ. paradisus cum fructu pomoꝵ. Horũ
munera concessa diuinitꝰ partim st̃ ꝓpͥa sicut in hoc tem
pore infatigabilis caritas & in futuro uita et̾na. partim
ũ cum malis ꝑu̾sisq communia sicut omnia cetera. in
quibus sunt & sacro scã misteria. Hinc itaq iam facilior
nob & expeditior arce illiꝰ cuiꝰ noe fabricator. & gub̾ni¬
tor fuit consid̾atio proponitur. Ait enĩ petrus. In arca

Expanded text:
quamuis in eius uerbis pro sensu carnali uariis adhuc phantasmaquamuis in eius uerbis pro sensu carnali uariis adhuc phantasmatum concursibus fluctuent, sunt etiam quidam ex eo numero, qui adhuc nequiter uiuant aut etiam in haeresibus uel in gentilium superstitionibus iaceant, et tamen etiam illic nouit dominusquisunteius. namque in illa ineffabili praescientia dei multi qui foris uidentur intus sunt et multi qui intus uidentur foris sunt. ex illis ergo omnibus, qui ut ita dicam intrinsecus et in occulto intus sunt, constat ille hortus conclusus, fons signatus, puteus aquae uiuae, paradisus cum fructu pomorum. horum munera concessa diuinitus partim sunt propria, sicut in hoc tpore infatigabilis caritas et in futuro uita aeterna, partim uero cum malis peruersisque communia, sicut omnia cetera, in quibus sunt et sacrosancta mysteria. Hinc itaque iam facilior nobis et expeditior arcae illius, cuius Noe fabricator et gubernator fuit, consideratio proponitur. ait enim Petrus: in arca
Abbreviated transcription (Latin):
intendunt. ne & ipsi temptent᷑. Et cũ forte e ipsi p̃occupat᷑
repͥmitur in eis aliquantulum. non autẽ extinguitur cari¬
tatis affectus. rursusq insurgens. & mardescens pristino ca¬
sui restituit᷑. Norunt eñĩ dicere. Dormitauit anima mea pre
tedio confirma me in u̾bis tuis. Cum autẽ aliquid alit̃ sa¬
piunt io quoq illis in caritatis faglantia ꝑmanentibus
nec rumpentibꝰ uinculum pacis. ds łruelabit. Quidã ũ ad¬
huc carnales & animales prouectꝰ suos instant̃ exercent. &
ut cibo sp̃alium fiunt idonei. sc̃orum misterioꝵ lacte nu¬
triunt᷑. Ea quȩ in pͣius moribꝰ populari etiam iudicio ma¬
nifesta st̃. in d̾i tunore deuitant. Et ut minus minusq rebꝰ
terrenis. & temporalibꝰ delectent᷑. uigilantissime satagunt.
Regulam fidei diligent̃ in quisitam firmissime tenent. Et
si quid ab ea deuiant cito auctoritate catholica corrigunt᷑.

Expanded text:
intendunt ne et ipsi temptentur, et cum forte et ipsi praeoccupantur, intendunt ne et ipsi temptentur, et cum forte et ipsi praeoccupantur, reprimitur in eis aliquantulum, non autem extinguitur caritatis adfectus rursusque insurgens et inardescens pristino cursui restituitur. norunt enim dicere: dormitauit anima mea prae taedio: confirma me in uerbis tuis. cum autem aliquid aliter sapiunt, id quoque illis in caritatis flagrantia permanentibus nec rumpentibus uinculum pacis deus reuelabit. quidam uero adhuc carnales et animales prouectus suos instanter exercent et, ut cibo spiritalium fiant idonei, sanctorum mysteriorum lacte nutriuntur, ea quae in prauis moribus populari etiam iudicio manifesta sunt in dei timore deuitant et, ut minus minusque rebus terrenis et temporalibus delectentur, uigilantissime satagunt, regulam fidei diligenter inquisitam firmissime tenent et, si quid ab ea deuiant, cito auctoritate catholica corriguntur,
Abbreviated transcription (Latin):
An non iste sunt spine in quarũ medio ẽ. illa sicut lilium.
quod in eodẽ cantico dr̃. In quantum gͦ liliũ. in tantum
& ortus conclusus & fons signatus. In illis uidelicet i̾tis
qui in occulto iudei st̃ circumcisione cordis. Omnis enim
pulchritudo filiȩ regum. in trinsecꝰ. In quibus ẽ numerꝰ
certus sc̃oꝵ. predestinatus ante mundi constitutionẽ:
Iua uͦ multitudo spinaꝵ siue occultis siue aꝑtis separa¬
tionibus forisecus adiacet suꝑ numerum. Annuntiaui
inquit. & loquutus sum multiplicati sunt suꝑ numerũ.
Numerꝰ gͦ ille iustorum qͥ scđ̾m ꝓpositum uocati sunt de
quibꝰ dictum est. nouit dñs. quis eiꝰ. ipse ẽ ortus conclusus.
fons signatus. puteus aquȩ uiue. paradisus cum fructu
pomoꝵ. Ex hoc numero quidam sp̾alit̃ uinunt. & suꝑ¬
eminentẽ. uiam caritatis ingrediuntur. Et cũm p̃occupa¬
tum hominẽ in aliquo delicto instruit in sp̃u lenitatis:

Expanded text:
r? an istae sunt spinae, in quarum medio est illa sicut lilium, r? an istae sunt spinae, in quarum medio est illa sicut lilium, quod in eodem cantico dicitur? in quantum ergo lilium, in tantum et hortus conclusus et fons signatus, in illis uidelicet iustis qui in occulto Iudaei sunt circumcisione cordis — omnis enim pulchritudo filiae regis intrinsecus —, in quibus est numerus certus sanctorum praedestinatus ante mundi constitutionem. illa uero multitudo spinarum siue occultis siue apertis separationibus forinsecus adiacet super numerum. adnuntiaui, inquit, et locutus sum: multiplicati sunt super numerum. numerus ergo ille iustorum qui secundum propositum uocati sunt, de quibus dictum est: nouit dominus qui sunt eius, ipse est hortus conclusus, fons signatus, puteus aquae uiuae, paradisus cum fructu pomorum. ex hoc numero quidam spiritaliter uiuunt et supereminentem uiam caritatis ingrediuntur et, cum praeoccupatum hominem in aliquo delicto instruunt in spiritu lenitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
idem apł̃s dicit. Numquid paulꝰ pro uob̾ crucifixus est
Aut in nomine pauli bapticati estis: Ad eos enĩ aꝑtissime.
ȩcda sic describitur. Hortus conclusus. soror mea spon¬
sa. fons signatus. puteus aquȩ uue paradisus cũ fructu
pomoꝵ. Hoc intellige̾ non audeo nisi in sc̃ĩs & iustis. ñ
in auaris & fraudatoribꝰ & ebriosis. & inuidis. quos cam̃
cum iustis baptismum habuisse communem non habe¬
bant utiq caritatem. ex ipsius ꝙy pani litt̾is. sicut sepe com¬
moraui ub̾ius discimus & docemus. Nam dicat michi ali¬
qͥs quomodo irrepserint in ortum conclusum. & fontem
signatũ: quos scło u̾bis solis & non factis renuntiasse cỹpͥanꝰ
e tamen intus fuisse testatur. Si enĩ & ipsi ibi sunt. & ipsi
sponsa xp̃i sunt. ita ne ugo talis ẽ illa sine macula & ru¬
ga. & illa spetiosa columba tali membroꝵ parte turpat᷑:¬

Expanded text:
idem apostolus dicit, Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? idem apostolus dicit, Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Ad eos enim apertissime sEcclesia sic describitur, Hortus conclusus, soror mea sponsa, fons signatus, puteus aquae vivae, paradisus cum fructu pomorum : hoc intelligere non audeo nisi in sanctis et justis, non ibus et faeneratoribus et ebriosis et inuidis, quos tamen cum iustis baptismum habuisse commune, cum quibus communem non habebant utique caritatem, ex ipsius Cypriani litteris, sicut saepe commemoraui, uberius discimus et docemus. nam dicat mihi aliquis, quomodo inrepserint in hortum conclusum et fontem signatum, quos saeculo uerbis solis et non factis renuntiasse Cyprianus et tamen intus fuisse testatur. si enim et ipsi ibi sunt, et ipsi sponsa Christi sunt. itane uero talis est illa sine macula et ruga, et illa speciosa columba tali membrorum parte turpatu
Abbreviated transcription (Latin):
bigamus. quia sicut multa erant quȩ doctus cypͥanus docet.
sic erat & aliquid quod cẏpanus docilis disceret. Quod aut̃
nos ammonet. ut ad fontẽ recurramus. id.ẽ ad apłicam
traditionẽ e inde canalem in nr̃a tempora dirigamꝰ obti¬
num ẽ. & sine dubitatione faciendum. Traditum ẽ gͦ nob̃
sicut ipse commemorat ab apłis quod sit unus ds̃ & xp̃s
una spes non erat. & unus baptismus erat. ex ipso fonte ita
in nos ducitur uitas. ut appareat nob̃ sic fieri posse ut cũ
sit una ȩcda. sicut spes una. & baptisma unũ habeant cñ¬
unum baptisma qui non habent unam ȩccł̃am: sicut il¬
lis etiam temporibꝰ fieri potuit. ut baptisma unũ hñt¬
rent. qui unam spem non haberent. Quomodo enĩ ha
bebant unam spem cũ scĩs & iustis illi qui dicebant.
manducemus & bibamus. cras enĩ moriemur. dicentes qͣ
non eẽt resurrectio mortuoꝵ: Et tñ in ipsis erant. quibꝰ

Expanded text:
bigamus, quia, sicut multa erant quae doctus Cyprianus doceret, bigamus, quia, sicut multa erant quae doctus Cyprianus doceret, sic erat et aliquid quod Cyprianus docibilis disceret. quod autem nos ammonet, ut ad fontem recurramus, id est ad apostolicam traditionem, et inde canalem in nostra tempora dirigamus, optimum est et sine dubitatione faciendum. traditum est ergo nobis, sicut ipse commemorat, ab apostolis, quod sit unus deus et Chruisse quosdam quibus una spes non erat et unus baptismus erat, ex ipso fonte ita in nos ducitur ueritas, ut appareat nobis sic fieri posse, ut, cum sit una ecclesia sicut spes una et baptisma unum, habeant unum baptisma qui non habent unam ecclesiam, sicut illis etiam temporibus fieri potuit, ut baptisma unum haberent qui unam spem non habebant unam spem cum sanctis et justis illi qui dicebant, Manducemus et bibamus, cras enim moriemur , dicentes quod non esset resurrectio mortuorum? Et tamen in ipsis erant, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
in unitate cum eis manendum qui diuersa sentirent. ita
quamuis commotiꝰ. s tñ fr̃nȩ indignet᷑. uic̃ tñ pax xp̃i in
cordibus eoꝵ. ut in tali disceptatione nullũ int̾ eos malũ
sasmatis orictur. Non autẽ hinc ub̃ius excreuert̃ hereses
& scisinata. quia id quod in eis xp̃i ẽ approbat᷑. quod autẽ
ipsoꝵ ẽ improbat᷑. Magis enĩ qui hanc legem rebapticandi
tenuerunt. in plura frustra concisi sunt. Iam uͦ cum dicit.
ep̃m docibilem eẽ debere & adiungit. docił autem ille est
qui ẽ ad discendi pacientiam lenis & intus oportet enĩ ep̃os
non tantũ docere. s & discere. quia & ille melius docet qͥ
cotidie crescit & ꝓficit discendo meliora: his utiq u̾bis. satĩ
indicat uir sc̃s. & pia caritate p̾ditus. non ẽẽ metuendũ
sic eiꝰ epłas legere. ut si quid postea pluribus & diuturnio¬
ribus inquisitionibꝰ comꝑtum ȩccła confirmauit. Non am¬

Expanded text:
in unitate cum eis manendum qui diuersa sentirent. ita in unitate cum eis manendum qui diuersa sentirent. ita quamuis commotius sed tamen fraterne indignetur, uicit tamen pax Christi in cordibus eorum, ut in tali disceptatione nullum inter eos malum schismatis oreretur. non autem hinc uberius excreuerunt haereses et schismata, quia id quod in eis Christi est adprobatur, quod autem ipsorum est inprobatur. magis enim qui hanc legem rebaptizandi tenuerunt in plura frusta concisi sunt. Iam uero cum dicit episcopum docibilem esse debere et adiungit: docibilis autem ille est qui est ad discendi patientiam lenis et mitis. oportet enim episcopos non tantum docere, sed et discere, quia et ille melius docet qui cotidie crescit et proficit discendo meliora, his utique uerbis satis indicat uir sanctus et pia caritate praeditus non esse metuendum sic eius epistulas legere, ut, si quid postea pluribus et diuturnioribus inquisitionibus conpertum ecclesia confirmauit, non am
Abbreviated transcription (Latin):
potest. quia & ipsa xp̃i sponsa non ẽ: Designatur aut̃ xp̃i
sponsa. sine macula & ruga. Ergo autem non om̃s baptica¬
ti sunt filii dei: aut potest & non sponsa generare filios dei.
Sicut autẽ querit᷑ utrum sp̾alit̾ natus sit qui baptismum xp̃i
apud hereticos accepit. ita queri pot̃ utrum sp̃alit᷑ natꝰ sit.
qui baptismum xp̃i non ad dm̃ ueraci corde. conu̾sus in ca¬
tholica accepit. nec tñ ido baptismum non accepit. Iam illa
quȩ ã stephanum irritatus effudit retractare nolo. quia
&e non opus est. Cadem quippe ipsa dicuntur. quȩ iam satiꝰ
discussa sunt. & ea p̾tire melius ẽ quȩ ꝑiculum ꝑnitiose
dissensionis habuert̃. Scephanus autẽ etiam abscidendos
putauerat qui desuscipiendis hereticis priscam consuetudi¬
nẽ conuellere conarent᷑. iste autẽ questionis ipsius difficul¬
tate ꝑmotus & sc̃ẽ caritatis uisceribus largissime p̾ditus

Expanded text:
potest, quia et ipsa Christi sponsa non est. designatur enim Christi potest, quia et ipsa Christi sponsa non est. designatur enim Christi sponsa sine macula et ruga. ergo aut non omnes baptizati filii sunt dei aut potest et non sponsa generare filios dei. sicut autem quaeritur, utrum spiritaliter natus sit qui baptismum Christi aput haereticos accepit, ita quaeri potest, utrum spiritaliter natus sit qui baptismum Christi non ad deum ueraci corde conuersus in catholica accepit, nec tamen ideo baptismum non accepit. Iam illa quae in Stephanum inritatus effudit retractare nolo, quia et non opus est. eadem quippe ipsa dicuntur quae iam satis discussa sunt et ea praeterire melius est, quae periculum perniciosae dissensionis habuerunt. Stephanus enim etiam abstinendos putauerat qui de suscipiendis haereticis priscam consuetudinem conuellere conarentur, iste autem quaestionis ipsius difficultate permotus et sanctis caritatis uisceribus largissime praeditus
Abbreviated transcription (Latin):
hereticis correctis imponit᷑. Iam de templo dei. & quomͦ
accipiendum sit: quot quot autem baptirati estis xp̃m¬
induistis: satis disseruisse me: memini. Neq enĩ auari tẽ¬
plum dei sunt cum scͥptum sit: quȩ societas templo
ritiã ẽẽ testimonium pauli cẏpanus assumpserit: Indu¬
ꝑceptionẽ. aliquando & usq ad uite sc̃ificationẽ: atq ills̃
primum & bonis & malis pot̃ ẽẽ commune. hoc alterum
autẽ ꝓpͥum ẽ. bonoꝵ & pioꝵ: Quapropt̃ si baptisma eẽ
sine spũ non pot̾. habent sp̃m & heretici. s ad ꝑnitiem ñ
ad salutem. sicut habuit saul. Nam ꝑ nomen xp̃i. in spũ
sc̃õ eiciuntur demonia. Qd̃ & ille poterat qui erat extra
ȩccłam: de quo discipłi domino suggessert̃. Sicut habent
auari qui tã non st̃ templum di. qmn quȩ societas tẽplo
dei cum idolis. Si autẽ non habent auari sp̃m dei. & tñ
habent baptisma. pot̾ cẽ sine spũ baptisma. Si propterea

Expanded text:
haereticis correctis inponitur. Iam de templo dei et quomodo haereticis correctis inponitur. Iam de templo dei et quomodo accipiendum sit: quotquot in induistis , satis disseruisse me memini. Neque enim avari templum Dei sunt, cum scriptum sit, Quae societas templo riam esse, testimonium Pauli Cyprianus assumpserit. Induperceptionem, aliquando et usque ad uitae sanctificationem. adque illud primum et bonis et malis potest esse commune, hoc autem alterum proprium est bonorum et piorum. quapropter si baptisma esse sine spiritu non potest, habent et spiritum haeretici, sed ad perniciem, non ad salutem, sicut habuit Saul — nam per nomen Christi in spiritu sancto eiciuntur daemonia, quod et ille poterat qui erat extra ecclesiam, de quo discipuli domino suggesserunt —, sicut habent auari, qui tamen non sunt templum dei, quoniam quae societas templo dei cum idolis? si autem non habent auari spiritum dei et tamen habent baptisma, potest esse sine spiritu baptisma. Si propterea
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u scõ. etiam baptismo uult intelligis seꝑatos. Qd si
ita est cum quisq in ęccła catholica baptisium acceꝑit
tam diu in eo manet quam diu & ipse in ȩccl̃a manet:
Si autẽ inde discesserit. discedit a baptismo. Quod non
ita ẽ. Nam idõ redeunti. non reddit᷑. quia cum discederet
filii dilecti. non habent filũ maligni. & tamen baptismũ
habent. sicut & excl̃am sicut habent catholici non habent
heretici. & camen baptismum habent. Nam sc̃s sp̃c disci-¬
plinȩ fugiet fictum: nec tn eum fugiet baptismus. Itaq
sicut pot̾ baptisma eẽ. & unde se aufert sp̃c sc̃s. ita potest
eẽ baptisma ubi non ẽ eccła. Manus autẽ impositio si ñ
adhiberetur ad heresi uenienti. tamquam extra omnem
culpam eẽ iudicaret᷑. Propt̾ caritatis autẽ copulationis
quod ẽ maximum domum sp̃c sci. sine quo non ualent
ad salutem. quecumq alia sc̃a in homine fuerint: manꝰ

Expanded text:
spiritu, etiam a baptismo uult intellegi separatos. quod si spiritu, etiam a baptismo uult intellegi separatos. quod si ita est, cum quisque in ecclesia catholica baptismum acceperit, tamdiu in eo manet, quamdiu et ipse in ecclesia manet, si autem inde discesserit, discedit a baptismo. quod non ita est. nam ideo redeunti non redditur, quia cum discederet filii dilecti, non habent filii maligni et tamen baptismum habent, sic et ecclesiam, sicut habent catholici, non habent haeretici et tamen baptismum habent. nam sanctus spiritus disciplinae fugiet fictum nec tamen eum fugiet baptismus. itaque sicut potest baptisma esse et unde se aufert spiritus sanctus, ita potest esse baptisma ubi non est ecclesia. manus autem inpositio si non adhiberetur ab haeresi uenienti, tamquam extra omnem culpam esse iudicaretur. propter caritatis autem copulationem, quod est maximum donum spiritus sancti, sine quo non ualent ad salutem quaecumque alia sancta in homine fuerint, manus
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ dicit apł̃s. Qui p̃dicas non furandum furaris. &
cetera. Et tales profecto erant illi. qui cum essent ep̃i
& cum ipso ꝙypͥano in unitate eccł̃ę constituti fundos
insidiosis fraudibus rapiebant. p̃dicantes utiq apli
ũba dicentis. neq rapaces regnum dei possidebunt. Qꝓpt̃
ipsius etiam epłş. quȩ ad pompeium scͥpta sunt. cete¬
ras sententias ex eisdem regulis breuiter ꝑcurrere non
morabor. Contra mandatum dei ẽẽ quod uenientes ab
hereticis si iam illic baptismum xp̃i acceꝑunt ñ bapti¬
rantur. quia scͥpturaꝵ sc̃ãrum ostenditur. S plane os¬
tenditur multos pseudo xpianos quamius non habẽt
eandem caritatẽ. cum scis sine qua nichil prosunt que¬
cumq sc̃a haberi potuerint: baptismum tũ habere cõ-
munem cum sc̃ĩs. quod iam satis atq uberrime demõ
non posse seꝑari. & ideo qui ab eccła separati sunt. & ab¬

Expanded text:
autem dicit apostolus: qui praedicas non furandum furaris et autem dicit apostolus: qui praedicas non furandum furaris et cetera. et tales profecto erant illi, qui, cum essent episcopi et cum ipso Cypriano in unitate catholica constituti, fundos insidiosis fraudibus rapiebant, praedicantes utique populo apostoli uerba dicentis: neque rapaces regnum dei possidebunt. Quapropter ipsius etiam epistulae quae ad Pompeium scripta est ceteras sententias ex eisdem regulis breuiter percurrere non morabor. contra mandatum dei esse, quod uenientes ab haereticis, si iam illic baptismum Christi acceperunt, non baptizantur, qua scripturarum sanctarum ostenditur? sed plane ostenditur multos pseudochristianos, quamuis non habeant eandem caritatem cum sanctis, sine qua nihil prosunt quaecumque sancta haberi potuerint, baptismum tamen commune habere cum sanctis, quod iam satis adque uberrime demonsnon posse separari et ideo, qui ab ecclesia separati sunt et a
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ cypanus scribit de cadem re ubi aꝑte indicat stephi
lum sibi ad ista non consensisse. uerum etiam contra scͥp¬
sisse atq p̃cepisse. Qui utiq stephanus. non ꝓpterea com¬
municauit hereticis: quia baptisma xp̃i quod in eoꝵ ꝑusi¬
tate integrum mansisse cognouit improbare. non ausꝰ ẽ
Nlam si non habent. baptismum qui de dõ praua sentiun.
hoc posse & intus. accedere iam satis ut arbitror disputa¬
tum ẽ Apł̃i autẽ nichil quidem ex iude p̃ceꝑunt. s con¬
suetudo illa que opponebat᷑ ꝙypͥano ab eoꝵ traditiõe
exordium sumpsise credenda ẽ sicut sunt multa quę
uniu̾sa tenet ȩccła. & ob hoc ab apłis p̃cepta bene credit᷑
quam quam scripta non repꝑiantur. At enĩ scͥptum ẽ
de hereticis quod a semet ipsis dampnati st̃. Quid gͦ &̃ illi
non a semet ipsis dampnati sunt quibus dictum est. in
quo enĩ alterum uidicas temet ipsum condempnas: Hꝰ

Expanded text:
scripsit Cyprianus de hac eadem re, ubi aperte indicat Stephanscripsit Cyprianus de hac eadem re, ubi aperte indicat Stephanlum sibi ad ista non consensisse, uerum etiam contra scripsisse adque praecepisse. qui utique Stephanus non propterea communicauit haereticis, quia baptisma Christi, quod in eorum peruersitate integrum mansisse cognouit, inprobare non ausus est. nam si non habent baptismum qui de deo praua sentiunt, hoc posse et intus accidere iam satis ut arbitror disputatum est. apostoli autem nihil quidem exinde praeceperunt, sed consuetudo illa quae opponebatur Cypriano ab eorum traditione exordium sumpsisse credenda est, sicut sunt multa quae uniuersa tenet ecclesia et ob hoc ab apostolis praecepta bene creduntur, quamquam scripta non repperiantur. \'At enim scriptum est de haereticis quod a semet ipsis damnati sunt.\' quid ergo? et illi non a semet ipsis damnati sunt quibus dictum est: in quo enim alterum iudicas temet ipsum condemnas? his
Abbreviated transcription (Latin):
in nos peccauerunt dictum est. si non dimiseritis peccata
hominibꝰ. nec pat̾ ur̃ dimittet uob̾ peccata ur̃a. quanto
magis fieri non potest. ut eis pecaata dimittantur. qui
fr̃s a quibus diligunt᷑ ođunt. & in ipso odio baptirant᷑:
Quibus tñ pꝰ ea correttis non rursus baptismus dat᷑. s ipsa
uenia quam tc̃ acciꝑe non meruert̃. in uera confessione p̃¬
cum collegis suis. liberali. caldonio. lumio. e ceteros adsa¬
turnium. maximum. & alios bene considerata. nullo modo
preferenda sunt adu̾sus totiꝰ eccłȩ catholicȩ consensionẽ
cuiꝰ se illi membra ẽẽ gaudebant. & unde se neq illi p̃cide¬
runt. neq diu̾sa sentientes p̃cidi passi st̃. donec aliquando
in domini uoluntate. ꝑ plenarium concilium. licet post
multos annos. quid eẽt rectiꝰ eluceret. non aliqua nouita¬
te instituta. sed antiquitate roborata. Ad pompeiũ etiã

Expanded text:
in nos peccauerant dictum est: si non dimiseritis peccata in nos peccauerant dictum est: si non dimiseritis peccata hominibus, nec pater uester dimittet uobis peccata uestra, quanto magis fieri non pfratres a quibus diliguntur oderunt, et in ipso odio baptizantur; quibus tamen postea correctis non rursus Bauenia quam tunc accipere non meruerunt in uera conuersione prcum collegis suis Liberali Caldonio Iunio et ceteris ad Saturninum Maximum et alios, bene considerata nullo modo proferenda sunt aduersus totius ecclesiae catholicae consensionem, cuius se illi membra esse gaudebant et unde se neque ipsi praeciderunt neque diuersa sentientes praecidi passi sunt, donec aliquando in domini uoluntate per plenarium concilium licet post multos annos quid esset rectius eluceret non aliqua nouitate instituta, sed antiquitate roborata. Ad Pompeium etiam
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ peccatoꝵ. uł ꝑse ipsum facit. uel ꝑ illiꝰ columbȩ m̃¬
bra quibus ait. Si eui dimiseritis dimittentur. si cui te¬
nueritis tenebuntur. Paptismum uͦ quod ẽ sacramentũ
remissionis peccatoꝵ quia nulli dubium ẽ. habere posse
etiam homicidas qui in tenebris st̃.usq ad huc quia de
cordibꝰ eoꝵ frat̾num odium non exclusum ẽ. siue nulla
eis peccata dimissa sint. si ñ mutato in melius corde bap¬
tiati st̃ siue continuo dimissa redierunt: ꝑ se ipsum
quia di ẽ scm̃ ẽs cognoscimꝰ. & siue tradatur siue accipiat᷑.
a talibus uulla hoꝵ ꝑu̾sitate uiolari. siue intus siue fors.
Proinde consentimꝰ cy pͥano herecicos remissionẽ peccatoꝵ
ualeat ad ꝑnitiem. tamquam tanto dei inunere male
utentibꝰ. sicut etiam maligni & inuidi. quos & intꝰ eẽ ipse
testat᷑ remissionem peccatoꝵ dare non possunt. cum eos
baptisinum dare posse omnes fateamur. Si enĩ de his qui

Expanded text:
nem peccatorum uel per se ipsum facit uel per illius columbae memnem peccatorum uel per se ipsum facit uel per illius columbae membra quibus ait: si cui dimiseritis dimittentur, si cui tenueritis tenebuntur. baptismum uero, quod est sacramentum remissionis peccatorum, quia nulli dubium est habere posse etiam homicidas qui in tenebris sunt usque adhuc, quia de cordibus eorum fraternum odium non exclusum est, siue nulla eis peccata dimissa sint, si non mutato in melius corde baptizati sunt, siue continuo dimissa redierint, per se ipsum quia dei est sanctum esse cognoscimus et, siue tradatur siue accipiatur a talibus, nullorum peruersitate uiolari siue intus siue foris. Proinde consentimus Cypriano haereticos remissionem dare non ualeat ad perniciem tamquam tanto dei munere male utentibus, sicut etiam maligni et inuidi, quos et intus esse ipse testatur, remissionem peccatorum dare non possunt, cum eos baptismum dare posse omnes fatemur. si enim de his qui
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt. quos dñs hostes. & adu̾sarios suos ẽẽ dicit. cur
firmꝰ ẽ baptismus quẽ tradunt homicide An hostes &
adu̾sarios dñi non dicimus homicidas: Qui autem odit
frẽm. homicida ẽ. Quomodo gͥ bapticabant qui oderant
paulum seruum xp̃i iħu. ac ꝑ hoc odant & iħm. qui et
saulo ipse dixit. quid me ꝑsequeris. quando eiꝰ seruos ꝑseqͤ¬
batur & in fine ipse dicturus est. cum uni ex minimis
meis non fecistis: michi non fecistis. Quam obrem non¬
solũ om̃s qui ex nob̃ exeunt non sunt ex nobis. s non õs
qui nob̾ẽst̃ ex nob̃ sunt. Sicut area cum trituratur. qͥcqͥd
inde uolat. non ẽ triticum. s non quicquid ẽ ibi triticũ
ẽ. Iõoq & iohannes. Ex nob̃ inquit exierunt. s non erant
ex nob. Si eñĩ fuissent ex nob̾. ꝑmanssissent utiq nob̃cũ.
gram non nisi ꝑ se ipsum. uel ꝑsce̾s suos. Et idõ remissio¬

Expanded text:
faciunt quos dominus hostes et aduersarios suos esse dicit, cur faciunt quos dominus hostes et aduersarios suos esse dicit, cur firmus est baptismus quem tradunt homicidae? an hostes et aduersarios domini non dicimus homicidas? qui autem odit fratrem suum homicida est. quomodo ergo baptizabant, qui oderant Paulum seruum Christi Iesu ac per hoc oderant et Iesum, qui et Saulo ipse dixit: quid me persequeris, quando eius seruos persequebatur, et in fine ipse dicturus est: cum uni ex minimis meis non fecistis, mihi non fecistis? quamobrem omnes qui ex nobis exeunt non sunt ex nobis, sed non omnes qui nobiscum sunt ex nobis sunt, sicut area cum trituratur quidquid inde uolat non est triticum, sed non quidquid ibi est triticum est. ideoque et Iohannes: ex nobis, inquit, exierunt, sed non erant ex nobis; si enim fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. gratiam non nisi per se ipsum uel per sanctos suos. et ideo remissio
Abbreviated transcription (Latin):
sacramentũ scm̃ eẽ. & cor scm̃ non ẽẽ: Si quis scm̃ sp̃m dare¬
ñ pot̾: nec bapticare potest. cur intus baptitat homicida:
Aut quomodo spm scm̃ habet homicida. cum om̃is qui sp̃m
scm̃ habet illuminatꝰ sit. qui autẽ odit frem suum in tene¬
bris sit usq adhuc: Si quia unus est baptismus. & unꝰ sp̃c.
id̾o non possunt habere unum baptisina qui non habent
unum sp̃m. cur intꝰ innocens & homicida baptisma unũ
habent & eundem sp̃m non habent: Ita gͦ pot̾ hereticus &
catholicus baptisma unum habere. & unam ȩccłam non
habere sicut possunt in catholica innocens & homicida bap¬
tisma unum habere. & unũ sp̃m ñ habere. Quia sic̃ unum
c̃ baptisma. sicut unus sp̃c &e una ȩccła. Ita fit ut hoc quoq
agnoscendum sit quod habet hoc ei dandum quod non ha¬
bet. Si nichil pot̾ ratum & firmum cẽ apud dnm quod illi

Expanded text:
Sacramentum sanctum esse, et cor sanctum non esse? Si quisquis SpirSacramentum sanctum esse, et cor sanctum non esse? Si quisquis Spirn potest, nec baptizare potest; cur intus baptizat homicida? Aut quomodo Spiritum sanctum habet homicida, cum omnis qui Spiritum sanctum habet, illuminatus sit; qui autem odit fratrem, in tenebris sit usque adhuc? Si quia unus est Baptismus et unus spiritus, ideo non possunt habere unum Baptisma qui non habent unum spiritum; cur intus innocens et homicida Baptismum unum habent et eundem spiritum non habent? ita ergo potest haereticus et catholicus baptisma unum habere et unam ecclesiam non habere, sicut possunt in catholica innocens et homicida baptisma unum habere et unum spiritum non habere, quia sicut unum est baptisma, sic unus spiritus et una ecclesia. ita fit, ut hoc in quoque agnoscendum sit quod habet, hoc ei dandum quod non habet. si nihil potest ratum et firmum esse aput dominum, quod illi
Abbreviated transcription (Latin):
nullis hominum falsitatibꝰ impeditꝰ. Si gͦ ad hoc ualec quod
dictum ẽ in euũgłio d̾s peceatorẽ non audit ut ꝑ peccatorẽ
sacramenta non celebrent᷑ quomodo exaudit. homicida dep̃cã¬
tem uel suꝑ aqua baptismi. uel suꝑ oleum. uł suꝑ eucharistiã.
uł suꝑ capita eoꝵ quibus manus imponit. quȩ tñ omnia &
fiunt &e ualent etiam ꝑ homicidas id ẽ. ꝑ eos qui ođunt fratreᷤ
etiã in ipsa intus ȩccł̃a Cum dare nemo possit. quod ñ habet.
scͥficet᷑ quco faciet si &e intͦin non scos incurrert: An forte ses
ipsum deponat quod homo ad dm̃ ueniens dum sacerdocẽ
querit. in sacrilegum fraude erroris in currit. ubi postea de¬
positurꝰ ẽ si forte in ipsa intus ȩccła dum hominẽ dei querre
in homicidam fraude erroris incurrit. Si non pot̾ in homine
aliquid inane eẽ. & aliquid p̾ualere. quare pot̾ in homicida

Expanded text:
nullis hominum falsitatibus- inpeditus. si ergo ad hoc ualet quod nullis hominum falsitatibus- inpeditus. si ergo ad hoc ualet quod dictum est in euangelio: deus peccatorem non audit, ut per peccatorem sacramenta non celebrentur, quomodo exaudit homicidam deprecantem uel super aquam baptismi uel super oleum uel super eucharistiam uel super capita eorum quifiunt, et valent etiam per homicidas, id est per eos qui oderunt fratres. Etiam in ipsa intus ecclesia, quum dare nemo possit quod non habet, ficetur; quid faciet, si et intus in non sanctos incurrerit? An forte sanctus ipsum deponat, quod homo ad Deum veniens dum sacerdotem quaerit, in sacrilegum fraude erroris incurrit; ubi postea depositurus est, si forte in ipsa intus Ecclesia dum hominem Dei quaerit, in homicidam fraude erroris incurrit? Si non potest in homine aliquid inane esse, et aliquid praevalere; quare potest in homicida
Abbreviated transcription (Latin):
quia non habet ȩccłam. Et utiq ñ bapticat᷑ etiam de scã ȩccła
int̾rogat᷑. Quasi uͦ ille quiintus non factis s u̾bis scło renunti¬
at. non hoc in baptismo int̾roget᷑. Sicut enĩ huiꝰ falsa respon¬
sio non efficit. ut baptismus non sit quem ꝑcipit. Et sicut
ille si postea quod fallacit̃ responderat. ueraciter impleat.
non ei baptismus repetit᷑ s inita corrigit᷑. sic & ille postea ue¬
mat ad eccłam de qua int̾rogatꝰ falsum responderat. quia
cam se habere dũ non haberet putabat ipsa quam non habe¬
bat ei dat᷑. non quod acceꝑat iterat᷑. Cur autẽ ad u̾ba quę
ꝓcedunt ex ore homicide possit tñ des̃ oleum scificare. & in
altari quod heretici posuert̃ non possit. nescio. nisi forte quẽ
cor hominis fallactt conu̾sum intꝰ ñ impedit. lignum falla¬
citer positum impedit. quominꝰ sacramentis suis. ad eẽ dignet᷑.

Expanded text:
quia quia interrogatur. Quasi vero ille qui intus non factis, sed verbis saeculo renuntiat, non hoc in baptismo interrogetur. Sicut ergo hujus falsa responsio non efficit ut baptismus non sit quem percipit, et siille si postea quod fallaciter responderat ueraciter impleat, non ei baptismus repetitur sed uita corrigitur, sic et ille si postea ueniat ad ecclesiam de qua interrogatus falsum responderat, quia eam se habere dum non haberet putabat, ipsa quam non habebat ei datur, non quod acceperat iteratur, cur autem ad uerba quae procedunt ex ore homicidae possit tamen deus oleum sanctificare et in altari quod haeretici posuerunt non «possit nescio, nisi forte quem cor hominis fallaciter conuersum intus non inpedit, lignum fallaciter positum inpedit foris, quominus sacramentis suis adesse dignetur
Abbreviated transcription (Latin):
ab hereticis ut ouis fiat. non tẽ bapticandus ẽ si apud eos
iam eodem baptismo baptiratus erat. quamuis adhuc ouiᷤ
ñ erat. Quapropter cum omnes etiam intus mali. auari.
inuidi. ebriosi. & contra disciplinam xp̃ianam uiuentes
merito dici possunt & mendaci & tenebrosi e mortui & an¬
tixp̃i. Numquid tñ ꝓpterea non baptirant. quia nichil pot̃
eẽ cominune mendatio. & u̾itati. tenebris & luci. morti &
dine s etiam de u̾itatis ratione p̾sumit. qui nulloꝵ homi¬
num ꝑu̾sitate ꝑu̾sũ fieri dicit sacramentum dei. quod eciã
frem suum homicida ẽ Cur gͦ tales intus baptirant. quoᷤ
in maliuola fuisse cypͥanus ipse commemorat: Quomodo
aqua mundat & sc̃ificat homicita: Quomodo benedicunt
bet ꝑsonas administrent᷑. & sacramenta dei ubiq recta sunt.
& mali homines. quib nichil prosunt. ubiq ꝑu̾si st̃. Illud
autẽ quale ẽ. ut idõ putet᷑ hereticus non habere baptismum.

Expanded text:
ab haereticis ut ovis fiat, non tunc baptizandus est, si apud eos ab haereticis ut ovis fiat, non tunc baptizandus est, si apud eos jam eodem Baptismo baptizatus erat, quamvis adhuc ovis non erat. Quapinuidi ebriosi et contra disciplinam christianam uiuentes merito dici possint et mendaces et tenebrosi et mortui et antichristi, numquid tamen propterea non baptizant, quia nihil potest esse commune mendacio et ueritati, tenebris et luci, morti et dine, sed etiam de ueritatis ratione praesumit, qui nullorum hominum peruersitate peruersum fieri dicit sacramentum dei quod etiam fratrem suum homicida est. cur ergo tales intus baptizant, quos in maliuola inuidia fuisse Cyprianus ipse commemorat? Quomodo aquam mundat et sanctificat homicida? quomodo benedicunt bet administrentur, et sacramenta dei ubique recta sunt et mali homines quibus nihil prosunt ubique peruersi sunt. Illud autem quale est, ut ideo putetur haereticus non habere baptismum,
Abbreviated transcription (Latin):
tari. Scatim enĩ ut una queq heresis existebat. & a congrega¬
tione catholice communis exibat: non dico alio die poterat
irruentes in se aliquos bapticare. Et idõ si uetus hec erat
consuetudo ut sic susciꝑentur. quod nec ipsi qui contra dissere¬
bant negare potuerunt. nulli paulo attentius. adiitenti pot̾
esse dubium. etiam eos sic eẽ susceptos: qui foris in heresibus
baptirati sunt. Illud autẽ quid habeat rationis non uideo ut
ñ dum dicat᷑. ouis errans cui querenti salutem xp̃ianam in
hereticoꝵ incidere errorem. & apud eos contigit bapticari.
& ouis iam facta dicat᷑ in ipsa intus catholica. qui scło ũbis
solis & non factis renuntiauit: & in ea cordis falsitate bap¬
tismum accepit. Aut si & talis non fit ouis nisi cum se ad de¬
um corde ueraci conu̾t̾it. sicut iste non quando fit ouis bap¬
tuat᷑ si iam baptratus erai sed ñ dum erat sic & ille qͥuent

Expanded text:
zari. Statim enim ut unaquaeque haeresis existebat, et a congregazari. Statim enim ut unaquaeque haeresis existebat, et a congregatione catholicae communionis exibat, non dico alio die, sed et ipso die poterat irruentes in se aliquos baptizare. Et ideo si vetus haec erat consuetudo, ut sic susciperentur quod nec ipsi qui contra disserebant negare potuerunt, nulli paulo attentius advertenti potest esse dubium, etiam eos sic esse susceptos, qui foris in haeresibus baptizati sunt. 26. Illud autem quid habeat rationis non video, ut nondum dicatur ovis errans, cui quaerenti salutem christianam, in haereticorum incidere errorem, et apud eos contingit baptizari; et ovis jam facta dicatur in ipsa intus Catholica, qui saeculo verbis solis et non factis renuntiavit, et in ea cordis falsitate Baptismum accepit. Aut si et talis non fit ovis, nisi cum se ad Deum veraci corde converterit: sicut iste non quando fit ovis baptizatur, si jam baptizatus erat, sed ovis nondum orat; sic et ille qui venit
Abbreviated transcription (Latin):
manifestum ẽ eos qui intus a talibus baptuantur. si uera
conu̾sione cordis accedunt. ab eo uiuificari cuiꝰ ẽ baptismus:
Si autẽ scł̃o u̾bis & non factis renuntiant. quales cypanus
& intus eẽ testatur. nec ipsos uiuificari. nisi conu̾tant᷑. et
uerumptũ habere. baptisium etiã si non conũtant᷑. Unde
etiam ext̾iores mortuos. quamuis neq uiuant. neq uiuificẽt.
habere tñ baptismum uiuum qui eis tẽ ꝓsit ad uitam. si
conu̾tat᷑ ad pacem similit̾ manifestũ ẽ. Quaꝓpt̃ qui tẽ ab
heresibus uenientes in eodem xp̃i baptismo quẽ foris acce¬
ꝑant suscipiebant᷑. e dicebant se ueterem consuetudinem
sequi. sic̃ etiam nc̃ eccła suscipit. frustra eos contradicebatur
apud ueteres hereses & scismata pͥma. adhuc fuisse inicia ut
hii illic essent. qui de eccła recedebant & hic bapticati priꝰ
fuerant. quos tẽ ad eccłam reu̾tentes necesse non erat bapti

Expanded text:
manifestum est eos, qui intus a talibus baptizantur, si uera manifestum est eos, qui intus a talibus baptizantur, si uera conuersione cordis accedunt, ab eo uiuificari cuius est baptismus, si autem saeculo uerbis et non factis renuntiant, quales Cyprianus et intus esse testatur, nec ipsos uiuificari nisi conuertantur et uerum tamen habere baptismum, etiamsi non conuertantur; unde etiam exteriores mortuos, quamuis neque uiuant neque uiuificent, habere tamen baptismum uiuum qui eis tunc prosit ad uitam, si conuertantur ad pacem, similiter manifestum est. Quapropter qui tunc ab haeresibus uenientes in eodem Christi baptismo quem foris acceperant suscipiebant et dicebant se ueterem consuetudinem sequi, sicut etiam nunc ecclesia suscipit, frustra contra eos dicebatur aput ueteres haereses et schismata prima adhuc fuisse initia, ut hi illic essent qui de ecclesia recedebant et hic baptizati prius fuerant, quos tunc ad ecclesiam reuertent
Abbreviated transcription (Latin):
s i cuiꝰra dice fecundus. ut ẽc fecundior. ab agricola celesti
purgatus ẽ. ꝓ cuiꝰ pace ac salute. nesimul cũ ciraniis era¬
dicaret᷑. & triticum. tanta mala hominũ secum in unitate
constitutoꝵ & uitas lib̾tate redarguit. & caritatis uircute
sustitiuit. Unde nos idem ipse copiosissime ammonet mul¬
tos in delictis & peccatis suis mortuos quamuis ad xp̃i soci¬
etatẽ. & ad illius unicȩ columbȩ innocentis & simplicitatiᷤ
membra non ꝑtinentes. quȩ si sola baptiraret illi utiq non
baptitarent: spetie tñ intus uideri & bapticari. & baptirare.
& in eis quamuis mortus illius cñ baptismum uiuere qui
non moritur. & mors ei ultra non dominabit᷑. Cum gͦ & intꝰ
sint. mortui neq latentes. nam ñ de illis tanta diceret cypri¬
ad eam uel non ꝑtineant. uel nondum ꝑtineant: uerumq
sit non posse ab eo uiuificari. alterum qui ipse non uiuit:

Expanded text:
sed in cuius radice fecundus ut esset fecundior ab agricola caelesti sed in cuius radice fecundus ut esset fecundior ab agricola caelesti purgatus est, pro cuius pace ac salute, ne simul cum zizaniis eradicaretur et triticum, tanta mala hominum secum in unitate constitutorum et ueritatis libertate redarguit et caritatis uirtute sustinuit. Unde nos idem ipse copiosissime ammonet multos in delictis et peccatis suis mortuos, quamuis ad Christi societatem et ad illius columbae unicae innocentis et simplicis membra non pertinentes, quae si sola baptizaret illi utique non baptizarent, specie tamen intus uideri et baptizari et baptizare, et in eis quamuis mortuis illius tamen baptismum uiuere, qui non moritur et mors ei ultra non dominabitur. cum ergo et intus sint mortui neque latentes — nam non de illis tanta diceret Cypriad eam uel non pertineant uel nondum pertineant, uerumque sit non posse ab eo uiuificari alterum qui ipse non uiuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ra inflarentur suꝑbia. Quam gaudet ꝙypanus quanto
serenius in illa luce contuet᷑. ꝓ quanta salute humani
generis factum ut inueniat᷑ aliquid quod merito repre¬
hendi possit. quamuis in xp̃ianis & piis litteris oratoꝵ:
& non inueniatur in litt̾is piscatoꝵ. De hoc ego gaudeo:
scȩ illiꝰ animȩ omnino securꝰ. Neq ullomodo meas lit¬
teras ab omni errato liberas audeo. uel putare. uel dice
neq illiꝰ huic sententiȩ in qua ei uisum ẽ alit̾ suscipien¬
dos ab hereticis uenientes. quam uel in p̾t̾ito suscipiebãt
sic̃ ipse cestatur. uel nunc suscipiunt᷑. sic̃ totius orb. xp̃ia¬
ni plenario concilio rationabilis. consuetudo firmataẽ.
meam p̃pono sententiam: s eccle sc̃ȩ catholicȩ. qua sic
ipse d̾ilexit. & diligit. in qua tam uberem. cum tolerantia
fructum attulit. cuius uniuersitas ipse non fuit. sed
in eiꝰ unu̾sitate ꝑmansit. cuius radicem numqͣ deserut.

Expanded text:
ra inflarentur superbia. quam gaudet Cyprianus, quanto ra inflarentur superbia. quam gaudet Cyprianus, quanto serenius in illa luce contuetur, pro quanta salute humani generis factum sit, ut inueniatur aliquid, quod merito reprehendi possit, quamuis ip Christianis et piis litteris oratorum, et non inueniatur in litteris piscatorum! de hoc ego gaudio sanctae illius animae omnino securus neque ullo modo meas litteras ab omni errato liberas audeo uel putare uel dicere neque illius huic sententiae, in qua ei uisum est aliter suscipiendos ab haereticis uenientes quam uel in praeteritum suscipiebantur, sicut ipse testatur, uel nunc suscipiuntur, sicut totius orbis christiani plenario concilio rationabilis consuetudo firmata est, meam praepono sententiam sed ecclesiae sanctae catholicae, quam sic ille dilexit et diligit, in qua tam uberem cum tolerantia fructum adtulit, cuius uniuersitas ipse non fuit sed in eius uniuersitate permansit, cuius radicem numquam deseruit
Abbreviated transcription (Latin):
etiam parit̃. sine ista uirtute sentiret. Neq ei placeo. si eiꝰ
ingenium facultatẽq sermonis. & doctrinȩ ub̃tatẽ scõ cõ¬
cilio cunctaꝵ gentium cui ꝓfecto int̾fuit ꝑ sp̃c unitatẽ
p̃ponere affectem: p̃sertim iam in tali uitatis luce posito.
ubi certissime cernit. quod hic pacatissime requirebat. Ex
illa enĩ ubtate hec nr̃a quȩ uident᷑ eloquia tamquam
infantilia rudimenta deridet. ubi uidet qua regula pi¬
etatis hic egerit. ut nichil ei esset in ȩccła carnis caritate
Ibi etiam in effabili delectatione contuetur. quã ꝓui¬
da & misericordissima dispensatione dominꝰ. ut tumo¬
res nr̃os curet stulta mundi elegit ut confunderet sapi¬
entes. atq in ordinibus membroꝵ eccłȩ sue tam salubrit
cmnia collocaret. ne de ingenio uel litr̾is sius quas adhuc
ignorarent. cuius munere haberent. electos se ad adiuto¬
rium euuangłicum homines dicerent: atq inde pesife¬

Expanded text:
etiam pariter sine ista uirtute sentiret. neque enim ei placeo, si eius etiam pariter sine ista uirtute sentiret. neque enim ei placeo, si eius ingenium facultatemque sermonis et doctrinae ubertatem sancto concilio cunctarum gentium, cui profecto interfuit per spiritus unitatem, praeponere adfectem, praesertim iam in tali ueritatis luce posito, ubi certissime cernit quod hic pacatissime requirebat. ex illa enim ubertate haec nostra quae uidentur eloquia tamquam infantilia rudimenta deridet. ibi uidet qua regula pietatis hic egerit, ut nihil ei esset in ecclesia carius unitate. ibi etiam ineffabili delectatione contuetur, quam prouida et misericordissima dispensatione dominus, ut tumores nostros curaret, stulta mundi elegit, ut confunderet sapientes adque in ordinibus membrorum ecclesiae suae tam salubriter omnia conlocaret, ne de ingenio uel litteris suis, quas adhuc ignorarent cuius munere haberent, electos se ad adiutorium euangelicum homines dicerent adque inde pestife
Abbreviated transcription (Latin):
locum dedit pacisie secum ista trictandi. Persens ẽ enĩ¬
non solum. ꝑ literas suas. s etiam ꝑ ipsam que in illo moti¬
me uiguit. & mori nunquam potuit caritatẽ. Huic gͦ inhe¬
tere & conglutinari desid̾ans si non impediar in conuenien¬
tia peccatoꝵ meoꝵ orationibus eius adiutus dicam. si pot̾õ
ꝑ litteras eius quanta pace ꝑ eum ȩcclam suam dominus.
& quanto solatio gub̾nauit: & ꝑ eius sermonis affectum.
uisceribꝰ humilitatis. indutus si quid ueriꝰ sentio. cũ orbe
terraꝵ. non ei p̃ponam cor meum: in eo ipso quod aliter
non tñ diremtꝰ ẽ ab orbe terraꝵ. Maius quippe. meo robur
uirtutis eminuit: cum ista questio ñdum dicussa nutaret.
quod alit̾ sentiens. quam multi college tantam modatio¬
nem obtinuit. ut ȩccł̃ȩ dei scãm societatem nulla scismatiꝰ
labe truncaret. quam si omnia non solum ueraciter. sed

Expanded text:
locum dedit, pacifice secum ista tractandi. Praesens est enlocum dedit, pacifice secum ista tractandi. Praesens est ennon solum per litteras suas, sed etiam per ipsam quae in illo maxime viguit, et mori nunquam potuit, charitatem. Huic ergo inhaerere et conglutinari desiderans, si non impediar inconvenientia peccatorum meorum, orationibus ejus adjutus, discam si potero per litteras ejus quanta pace per eum Ecclesiam suam Dominus, et quanto solatio gubernaverit; et per ejus sermonis affectum visceribus humilitatis indutus, si quid verius sentio cum orbe terrarum, non ei praeponam cor meum, nec in eo ipso quod aliternon tamen diremptus est ab orbe terrarum. maius quippe in eo robur uirtutis eminuit, cum ista quaestio nondum discussa nutaret, quod aliter sentiens quam multi collegae tantam moderationem optinuit, ut ecclesiae dei sanctam societatem nulla schismatis labe truncaret, quam si omnia non solum ueraciter sed
Abbreviated transcription (Latin):
bono patientiȩ. quantũ ualuit nr̃a mediocritas mittente
domino. & inspirante conscripsimus: quẽ ad te ꝓ tua dilec¬
tione transiisimus. In his u̾bis multa considanda sunt.
quibus in hoc uiro qui dilexit decorem domus dñi. et
elucet. Primo quia id quod sensit. non tacuit deinde quia
tam mansuete & pacifice ꝓtulit. quia cum his qui aliud
sentiebant. eccłasticam pacem tenuit. quia in unitatis
uinculo tantam salubritatẽ. eẽ intellexit. quia eam
tantum dilexit. & sobrie custodiuit. quia uidit & sensit
etiam diu̾sa sentientes posse salua caritate sentire. Neq
enĩ cum malis tenere se diceret diuinam concordiam. &
dominicam pacem. Bonus quippe hab̃e erga malos pa-¬
cem pot̾ tenere autẽ cum eis pacem non pot̾. quam ipsi
non tenent. Postremo quia nemini p̃scribens itaq p̾iudicãs
quo minus unus quisq ep̃oꝵ quod putat faciat. habens
arbitrii sui liberam potestatẽ. etiam nob̾ qualibuscũq

Expanded text:
tra mediocritas permittente domino et inspirante conscripsimus, quem ad te pro mutua dilectione transmisimus. In his uerbis multa consideranda sunt, quibus in hoc uiro, qui dilexit decorem domus domini etelucet: primo quia id quod sensit non tacuit, deinde quia tam mansuete et pacifice protulit, quia cum his qui aliud sentiebant ecclesiasticam pacem tenuit, quia in unitatis uinculo tantam salubritatem esse intellexit, quia eam tantum dilexit et sobrie custodiuit, quia uidit et sensit etiam diuersa sentientes posse salua caritate sentire — neque enim cum malis tenere se diceret diuinam concordiam et dominicam pacem; bonus quippe habere erga malos pacem potest, tenere autem cum eis pacem non potest quam ipsi non tenent —, postremo quia nemini praescribens neque praeiudicans, quominus unusquisque episcoporum quod putat faciat habens arbitrii sui libe