comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc ꝓcerto singła xp̃i menbra di¬
cere poterunt de se qͦd paulus aiebat
uimus. Nemo ibi se cognoscet se¬
cundum carnẽ: quia caro & sangͥs
regnum dĩ ñ possidebunt. Non qͦd
carnis illic substantia futura ñ sit:
s qͦd carnat omĩs necessitudo sit defut᷑a:
carnisq amor amore sp̃s absorben¬
dus: & infirmȩ quȩ nunc sunt hu¬
manȩ affec̾tiones. in diuinas qͣsdam
habeant commutari. Tunc sagena
caritatis. quȩ nunc tracta ꝑ hoc ma¬
re magnum & spaciosum manib.¬
⁊ ex omni genere piscium congrega¬
re ñ desinit: cum ꝑducta adlitus fu̾it.
malos foras migins. honos solummͦ
retinebit. Si auidem in hac uita ex
omĩ genere piscium intra sinũ suȩ
latitudinis caritatis rete concludit:
ubi se ꝓtempore omnib conformãs.
omniumq in se siue aduersa siue
ꝓsꝑa traiciens. ac sua quodammͦ fa¬
ciens: non solum gaudere cum gau¬
dentib. s et flere cum flentib con¬

Expanded text:
Tunc pro certo singula Christi membra diTunc pro certo singula Christi membra dicere poterunt de se, quod Paulus aiebat m non novimus . Nemo ibi se cognoscet secundum carnem: quia caro et sanguis regnum Dei non possidebunt. Non quod carnis illic substantia futura non sit; sed quod carnalis omnis necessitudo sit defutura, carnisque amor amore spiritus absorbendus; et infirmae, quae nunc sunt, humanae affectiones in divinas quasdam habeant commutari. Tunc sagena charitatis, quae nunc tracta per hoc mare magnum et spatiosum ex omni genere piscium congregare non desinit, cum perducta ad littus fuerit, malos foras mittens, bonos solummodo retinebit . Siquidem in hac vita ex omni genere piscium intra sinum suae latitudinis charitatis rete concludit: ubi se pro tempore omnibus conformans, omniumque in se sive adversa, sive prospera trajiciens, ac sua quodammodo faciens, non solum gaudere cum gaudentibus, sed etiam flere cum flentibus con
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum. At uͦ cum ipsum cepit occa¬
sione ꝓpriȩ necessitatis colere: & fre¬
quentare cogitando: legendo: oran¬
do. obediendo: quadã huiuscem
familiaritate paulatim sensimq
d̃s innodescit. consequent̃ & dulce¬
scit: & sic gustato qͣm suauis ẽ. dñs.
transit ad tercium elũ gradum ut
diligat dđm: ñ iam ꝓpt̃ se s ꝓpter
ipsum. Sane inhoc gradu diustat᷑¬
& nescio si aquoqͣm hominum qͣr¬
tus in hac uita ꝑfecte apprehendi¬
ꝓpt̃ dm. Asserant hoc si qui exꝑti
sunt: m fateor impossibile uidet᷑.
Erit autem ꝓculdubio: cum intro¬
duc̾tus fu̾it seruus bonus &. fidebis.
in gaudium dñi fui: & inebriatus
abub̃tate domus l̃i. Quasi enim
miro quodãmͦ. oblitus sui. &ase
penitus uelut deficiens. totus ꝑget
in dm: & deinceps adherens et. u¬
fect̾o cũ introiret inspũales poten¬
dias dñi. exutum se iri uniuersis
infurmitatib carnis: ut iam nil
de carne haberet cogitare: s totꝰ
in sp̃ũ memoraret᷑ iusticiȩ dñi solius.

Expanded text:
ipsum. At vero cum ipsum coeperit occasione propriae necessitatis colere et frequentare, cogitando, legendo, orando, obediendo, quadam hujuscemodi familiaritate paulatim sensimque Deus innotescit, consequenter et dulcescit: et sic gustato quam suavis est Dominus, transit ad tertium gradum, ut diligat Deum, non jam propter se, sed propter ipsum. Sane in hoc gradu diu statur: et nescio si a quoquam hominum quartus in hac vita perfecte apprehendium propter Deum. Asserant hoc si qui experti sunt: mihi, fateor, impossibile videtur. Erit autem procul dubio, cum introductus fuerit servus bonus et fidelis in gaudium Domini sui , et inebriatus ab ubertate domus Dei . Quasi enim miro quodam modo oblitus sui, et a se penitus velut deficiens, totus perget in Deum: et deinceps adhaerens ei, urofecto cum introiret in spirituales potentias Domini, exutum se iri universis carnis infirmitatibus: ut jam nil de carne haberet cogitare, sed totus in spiritu memoraretur justitiae Domini solius. 40.
Abbreviated transcription (Latin):
quidem substantia. s in alia for¬
ma: alia gła: aliaq potentia. Qnͣ¬
do hoc erit: Quis hoc uidebit:
Qͥs possidebit: Quando ueniam
& apparebo ante faciem dĩ: Dñe
ds m̃s tͥ dixi cor meum. exquisiuit
te facies mea. F.t.d. requiram. Pu¬
tas uidebo templum scm tuum:
Ego puto non ante sane ꝑfecte im¬
pletum iri. diliges dñm dm tuum

Expanded text:
quidem substantia, sed in alia forquidem substantia, sed in alia forma, alia gloria, aliaque potentia. Quando hoc erit? quis hoc videbit? quis possidebit? Quando veniam, et apparebo ante faciem Dei? Domine Deus meus, tibi dixit cor m faciem tuam, Domine, requiram . Putas, videbo templum sanctum tuum? 29. Ego puto non ante sane perfecte impletum iri, Diliges Dominum Deum tuum
Abbreviated transcription (Latin):
ne non tam nr̃a ut sopita necessitaᷤ.
uł sortita felicitas. qͣm qͦd eius in no¬
bis & de nobis uoluntas. adimple¬
ta uidebitur: qͦd & cotidie postula¬
mus in oratione cum dicimus. fiat
fectio: opura ⁊ defecata intentio uo¬
luntatis: eo certe defecatior & puri¬
or. quo in ea de ꝓprio nil iam ad¬
mixtum relinquitur: eo suatuor
& dulcior. quo totum diuinum ẽ
qͦd sentitur. Sic affici: deificari ẽ.
Quomͦ stilla aquȩ modica multo in¬
fusa uino deficere a se tota uidet᷑.
dum & saporem uini induit ⁊ ex
lorem: & quomͦ ferrum ignitum
& candens. igni simillimum fit pͥ
dem transformatur luminis cla¬
ritatem. atło ut non tam illumina¬
tus qͣm ipsum lumen eẽ uideatur.
sic omnem tunc in scĩs humanã
affectionem quodam in effabili mͦ
necesse erit a semec ipsa liquescereᷤ
atq in dei penitus transfundi uo-¬
luntatem. Alioquin quomͦ omnia
in omnib erit os̃:si in homine de
homine quicqͣm suꝑerit: Manebit

Expanded text:
ne non tam nostra, vel sopita necessitas, ne non tam nostra, vel sopita necessitas, vel sortita felicitas, quam quod ejus in nobis, et de nobis voluntas adimpleta videbitur: quod et quotidie postulamus in oratione cum dicimus, Fiat fectio! o pura et defaecata intentio voluntatis! eo certe defaecatior et purior, quo in ea de proprio nil jam admistum relinquitur: eo suavior et dulcior, quo totum divinum est quod sentitur. Sic affici, deificari est. Quomodo stilla aquae modica, multo infusa vino, deficere a se tota videtur, dum et saporem vini induit, et colorem; et quomodo ferrum ignitum et candens, igni simillimum fit, prdem transformatur luminis claritatem, adeo ut non tam illuminatus, quam ipsum lumen esse videatur: sic omnem tunc in sanctis humanam affectionem quodam ineffabili modo necesse erit a semetipsa liquescere, atque in Dei penitus transfundi voluntatem. Alioquin quomodo omnia in omnibus erit Deus, si in homine de homine quidquam supererit? Manebit
Abbreviated transcription (Latin):
nino non sentire de ipsum. & ate
metipso exinaniri & pene anulla¬
ri: celestis ẽ conuersationis ñ hu¬
manȩ affectionis Et siquidẽ e
mortalib quispiam ad illud rap¬
tm interdum ut dictum ẽ. & ad mo¬
mentum admittitur. subito inui¬
det scłm neqͣm. ꝑturbat diei mali¬
cia: corpus mortis aggrauat: solli¬
citat carnis necessitas : defec̾tus corru¬
ptionis non sustinet: quodq his
iuolentius ẽ. fraterna reuoeat cari¬
tas: heu redire in se recidere insua
compellitur: & miserabiliter ex¬
clamare. Dñe iuim patior: respon¬
de ꝓme. Est illud. Infelix ego ħo:
conformet & concordet auctori.
Oportet ꝓinde in eundem nos af¬
fectum quandocumq transire:
ut quomͦ ds omĩa ẽẽ uoluit ꝓpt̃
semetipsum. sic nos quoq nec noᷤᷤ¬
ipsos. nec aliud aliquid fuisse uł
esse uelimus. nͥ equȩ ꝓpter ipsũ:
obsolam ipsius iudelicet uolunta¬
tẽ ñ niãm uoluptatem. Delectabit sa¬

Expanded text:
nino non sentire teipsum, et a nino non sentire teipsum, et a teipso exinaniri, et pene annullari, coelestis est conversationis, non humanae affectionis. Et si quidem e mortalibus quispiam ad illud raptim interdum ut dictum est et ad momentum admittitur, subito invidet saeculum nequam, perturbat diei malitia, corpus mortis aggravat, sollicitat carnis necessitas, defectus corruptionis non sustinet, quodque his violentius est, fraterna revocat charitas. Heu! redire in se, recidere in sua compellitur, et miserabiliter exclamare, Domine, vim patior, responde pro me : et illud, Infelix ego homoconformet et concordet Auctori. Oportet proinde in eumdem nos affectum quandocunque transire: ut quomodo Deus omnia esse voluit propter semetipsum, sic nos quoque nec nosipsos, nec aliud aliquid fuisse, vel esse velimus, nisi aeque propter ipsum, ob solam videlicet ipsius voluntatem, non nostram voluptatem. Delectabit sa
Abbreviated transcription (Latin):
elix qui meruit ad quartũ usq
ꝑtingere: quatinus nec se ipsum
diligat homo nisi ꝓpter deũ. Iu¬
sticia tua ds̃ sicut montes d̃i. Amor
istȩ mons ẽ & mons di excelsus:
reuera mons coagulatus. mons
pinguis. Quis ascendet in mon¬
tem dñi: Quis dabit mͥ pennas
sicut columbe & uolabo & requie¬
scam: Factus ẽ in pace locus istȩ
& habitatio hec in syon. Heu mͥ qr
incolatus m̃s ꝓlongatus ẽ. Caro ⁊
sanguis. uas luteum. terrena in ha¬
bitatio quando capit hoc quan¬
do huiuscemodi exꝑitur affectũ:
ut diuino debriatus amore ani¬
mus oblitus sui. factusq sibi ipsi
tanquam uas ꝑditum. totus ꝑgat
in deum: & adherens dõ. unꝰ cum
eo sp̃s fiat & dicat: defecit carom̃ã ⁊
eor meum. ds̃ cordis mei & pars
mea d̃s inȩcernum: Beatum di¬
xerunt& scm̃: cui tale aliquid in
hac mortali uita taro interdum
aut uł semel. & hoc ipsum raptĩ
atq unius uix momenti spacio
expiri donatum ẽ. Te enim quodã¬
mͦ ꝑdere tanqͣm qui non sis. & om¬

Expanded text:
elix qui meruit ad quartum usque pertingere, quatenus nec seipsum diligat homo nisi propter Deum. Justitia tua, Deus, sicut montes Dei . Amor iste mons est, et mons Dei excelsus. Revera mons coagulatus, mons pinguis . Quis ascendet in montem Domini? Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo et requiescam? Factus est in pace locus iste, et habitatio haec in Sion . Heu mihi quia incolatus meus prolongatus est! Caro et sanguis, vas luteum, terrena inhabitatio quando capit hoc? quando hujuscemodi experitur affectum, ut divino debriatus amore animus, oblitus sui, factusque sibi ipsi tanquam vas perditum, totus pergat in Deum, et adhaerens Deo unus cum eo spiritus fiat . et dicat: Defecit caro mea et cor meum, Deus cordis mei, et pars mea Deus in aeternum? Beatum dixerim et sanctum, cui tale aliquid in hac mortali vita raro interdum, aut vel semel, et hoc ipsum raptim, atque unius vix momenti spatio experiri donatum est. Te enim quodammodo perdere, tanquam qui non sis, et om
Abbreviated transcription (Latin):
Si hoc ita ẽ ut quid sine causa morti¬
ficamtr tota die. estimati sic̃ oues
occisionis: Si ita inquam pharisia¬
ca iact̾antia ceteros homines. et qͦd¬
ẽ suꝑbius nob̃ meliores despicimꝰ:
quid nob̃ ꝓdest tanta in nr̃o uictu
parcitas & aspitas. inuestitu notabi¬
lis illa uilitas ac dͥuersitas. in oꝑe
manuum codidiana desudatio. in
ieiuniis ⁊ uigiliis iugis exercitatio:
cocius deniq uitȩ nr̃ȩ singłaris quȩ¬
dam atq austerior conu̾satio: Nlisi
forte omĩa oꝑa nr̃a facimus: ut ui¬

Expanded text:
Si hoc ita est, utquid sine causa mortiSi hoc ita est, utquid sine causa mortificamur tota die, aestimati sumus sicut oves occisionis? Si ita, inquam, pharisaica jactantia caeteros homines, et quod superbius est nobis meliores despicimus, quid nobis prodest tanta in nostro victu parcitas et asperitas, in vestitu notabilis illa vilitas ac diversitas, in opere manuum quotidiana desudatio, in jejuniis et vigiliis jugis exercitatio, totius denique vitae nostrae singularis quaedam atque austerio conversatior? nisi forte omnia o
Abbreviated transcription (Latin):
si qua me scriptitare uissistis. aut
inuitus. aut nullatenus acquieui:
non quia negligerem qͦd iubebar:
s ne p̃sumerẽ qͦd nesciebã. Nunc uͦ
noua urgente causa. pristina fuga¬
tur uerecundia:. & uel pente uł un¬
pertte dolori med satisfacere cogor:
fiduciam dante ipsa necessitate. Qͦ¬
mͦ namq silenter audire possum.
urãm huiuscemodi de nob̃ querimo¬
niam. qua scilicet misernm homi¬
num in pannis ⁊ semicinciis de ca¬
uernis ut ille ait dicim᷑ iudicare mũ¬
dum: qͦdq inter cetera intolerabiliꝰ
ẽ. etiam gloriosissimo ordii ur̃o dero¬
gare: scĩs qui meo laudabiliter iti¬
uunt. impudenter detrahere: & de
umbra nr̃e ignobilitatis mundi huiꝰ¬
luminatib insultare. Itane sub ue¬
stimentis ouium ñ quidẽ lupi rapa¬
ces. s pulices mordaces immo tinec
demolientes bonoꝵ uitam quia pa¬
lam ñ audemꝰ mocculto corrodimꝰ:
nec saltim clamorem inuec̾tionis.
s susurrium detrac̾tionis emittimꝰ:

Expanded text:
que modo si qua me scriptitare jussistis, aut invitus, aut nullatenus acquievi: non quia negligerem quod jubebar, sed ne praesumerem quod nesciebam. Nunc vero nova urgente causa, pristina fugatur verecundia, et vel perite vel imperite dolori meo satisfacere cogor, fiduciam dante ipsa necessitate. Quomodo namque silenter audire possum vestram hujuscemodi de nobis querimoniam, qua scilicet miserrimi hominum, in pannis et semicinctiis, de cavernis, ut ait ille , dicimur judicare mundum; quodque inter caetera intolerabilius est, etiam gloriosissimo Ordini vestro derogare, sanctis qui in eo laudabiliter vivunt, impudenter detrahere, et de umbra nostrae ignobilitatis, mundi luminaribus insultare? Itane sub vestimentis ovium, non quidem lupi rapaces, sed pulices mordaces, imo tineae demolientes; bonorum vitam, quia palam non audemus, in occulto corrodimus; nec saltem clamorem invectionis, sed susurrium detractionis emittimus?
Abbreviated transcription (Latin):
uid sibi uoluit euangelista.
tot ꝓpria nomina rerum. in
hoc loco tam signanter ex pͥm̾e:
Credo quia noluit nos negligen¬
ter audire: qͦd diligenter studu¬
it enarrare. Nominat siquidem
nuncium qui mittitur: dñm a
quo mittidur: uirginem ad qͣm
mittituꝵ: sponsum qͦ uirginis
amborumq genus: ciuitatem
ac regionem. ꝓpriis designat
nominib. Ut quid hoc: Rutane
aliquid horum suꝑuacue posi¬
tum sit: Nequaquã. Si enim
nec folium de arbore sine causa.
nec unus ex passerib sine patre

Expanded text:
uid sibi voluit evangelista, tot propria nomina rerum in hoc loco tam signanter exprimere? Credo quia noluit nos negligenter audire, quod tam diligenter studuit enarrare. Nominat siquidem nuntium qui mittitur, Dominum a quo mittitur, Virginem ad quam mittitur, sponsum quoque virginis: amborumque genus, civitatem ac regionem propriis designat nominibus. Utquid hoc? Putasne aliquid horum supervacue positum sit? Nequaquam. Si enim nec folium de arbore sine causa, nec unus ex passeribus sine Patre
Abbreviated transcription (Latin):
untutum exercicia. ꝑ quȩ utiq
nouari de die in diem: dum ⁊ in¬
tentio terrenis incuruata curis. de
imis paulatim ad suꝑna resurgit:
&affectio circa carnis desideria lã¬
guens. sensim in amorẽ sp̃s conua¬
lescit:⁊ memoria ueterum oꝑum
turpitudine sordens. nouis boniᷤ¬
q actib candidata in dies hyla¬
rescit. In his nempe trib int̾ior
renouatio consistit: rectitudine
scilicet intentionis. puritate af¬
fectionis. recordatione bonȩ oꝑa¬
tionis: ꝑ quã bene sibi conscia me-¬
moria enicescit. Uerum hec cũ cer-¬
tum sit diuino in nobis act̾itari sp̃o:
di sunt munera. Quia uͦ cũ nr̃ȩ uo¬
luntatis assensu: nr̃a sunt merita.
Non enim uos estis ait qui loqui¬
mini: s sp̃s patris uñ qui loquit᷑ ĩ¬

Expanded text:
virtutum exercitia, per quae utique novari de die in diem: dum et intentio terrenis incurvata curis, de imis paulatim ad superna resurgit; et affectio circa carnis desideria languens, sensim in amorem spiritus convalescit; et memoria veterum operum turpitudine sordens, novis bonisque actibus candidata in dies hilarescit. In his namque tribus interior renovatio 623 consistit: rectitudine scilicet intentionis, puritate affectionis, recordatione bonae operationis, per quam sibi bene conscia memoria enitescit. 50. Verum haec cum certum sit divino in nobis actitari Spiritu, Dei sunt munera: quia vero, cum nostrae voluntatis assensu, nostra sunt merita. Non enim vos estis, inquit, qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri qui loquitur i
Abbreviated transcription (Latin):
tendo: non manum. Non ẽ int̃dic¬
tum ne uideam: s ne comedam. An
non licet ocłos quo uolo leuare: qͦe
ds̃ in mea posuit potestate: Ad qͦd
apłs. Omnia mͥ licent: s non omĩa
expediunt & si culpa non ẽ: culpe
tãmen indicium ẽ. Nisi enim mens
minus se cunosȩ seruaret: cua curio¬
sitas tempꝰ uacuum ñ haberet. Et si
culpa non ẽ culpetamen occasio

Expanded text:
tendo, non manum. 572 Non est interdictendo, non manum. 572 Non est interdictum ne videam, sed ne comedam. An non licet oculos quo volo levare, quos Deus in mea posuit potestate? Ad quod Apostolus: Omnia mihi licent, sed non omnia expediunt . Etsi culpa non est, culpae tamen indicium est. Nisi enim mens minus se curiose servaret, tua curiositas tempus vacuum non haberet. Etsi culpa non est, culpae tamen occasio
Abbreviated transcription (Latin):
Odina quid necesse ẽ. ut uideas mu¬
lieres aliemgenas: Qua necessita¬
te: Qua utilitate: An sola cunosi¬
tate: Et si tu ociose uides. s ñ ocio¬
se uideris. Tu curiose spectas. sed
curiosius spec̾taris. Quis crederet
tunc illam tuã curiosã ociositatẽ
uł ociosam curiositatem fore post
sic non ociosam: s tibi. tuis. hosti
tuo oꝑens & custodias illum: si in¬
iunctum ꝑfeceris quandoq transi¬
tura ad melius: ubi nec opꝰ sit te ĩ
aliquo oꝑe occupari. nec de custo
ni ⁊ mali. Si enim cetera bona st̃.¬
& sapiunt bonũ: qͥd opꝰ ẽ edere de
ligno qͦd sapit etiã malũ : Non plꝰ
saꝑe quã oportet saꝑe. Saꝑe enim
malum: saꝑe non ẽs desiꝑe. Serua
ergo commissum. expecta ꝓmissũ:
caue ꝓhibitum: ne ꝑdas concessum.
Quid tuã mortem tam intente intu¬
ens: Quid illo tam crebro uagantia
lumina iacis: Quid spectare lib.
qͦd manducare ñ licet: Ocłos inqͥs

Expanded text:
. O Dina, quid necesse est ut videas mu. O Dina, quid necesse est ut videas mulieres alienigenas? Qua necessitate? qua utilitate? An sola curiositate? Etsi tu otiose vides, sed non otiose videris. Tu curiose spectas, sed curiosius spectaris. Quis crederet tunc illam tuam curiosam otiositatem, vel otiosam curiositatem, fore post sic non otiosam, sed tibi, tuis, hostibtuo opereris et custodias illum: si injunctum perfeceris, quandoque transitura ad melius, ubi nec opus sit te in aliquo opere occupari, nec de custodoni et mali . Si enim caetera bona sunt, et sapiunt bonum, quid est opus edere de ligno, quod sapit etiam malum? Non plus sapere, quam oportet sapere . Sapere enim malum, sapere non est, sed desipere. Serva ergo commissum, exspecta promissum; cave prohibitum, ne perdas concessum. Quid tuam mortem tam intente intueris? Quid illo tam crebro vagantia lumina jacis? Quid spectare libet, quod manducare non licet? Oculos, inquis,
Abbreviated transcription (Latin):
stodia inquit custodi cortuum.
Vt om̃s uidelicet sens tui uigilẽt:
ad id unde uita ꝓcedit custodi¬
endum. Quo enim ate ocurose
recedis: Cui te interim committis:
Utquid audes ocłos leuare ad cȩlum
qui peccasti incęlum: Terram in¬
tuere: ut cognoscas de ipsum. Ipsa
ce tͥ representabit: qͥa derra es. & ĩ
terram ibis. Tuab tamen causis
inculpabiliter oculos leuas: ut ut
petas auxilium uł impendas. Le¬
uauit ocłos suos daiud inmontes
ut peteret: leuauit & dñs suꝑ tur¬
bas ut impenderet.Al ter miserabi¬
liter.alter misericorditer: ambo in¬
culpabiliter. Tu qͦ si locum. tempꝰ
& causam considerans. tua uł frĩs
necessitate oculos leuas: ñ solum ñ
culpo: s & plurimum laudo. Hoc
enim excusatmiseria: illud com¬
mendat. miscłia.Sin alias: non
mo ipsius sathanȩ imitatorem de
dixerim. Dmna namq dum ad pas¬
cendos hedos egreditur: ipsa pa¬
tri & sua sibi uirginitas rapitur

Expanded text:
stodia, inquit, custodi cor tuum : stodia, inquit, custodi cor tuum : ut omnes videlicet sensus tui vigilent ad id, unde vita procedit, custodiendum. Quo enim a te, o curiose, recedis? Cui te interim committis? Utquid audes oculos levare ad coelum, qui peccasti in coelum? Terram intuere, ut cognoscas teipsum. Ipsa te tibi repraesentabit, quia terra es, et in terram ibis. 29. Duabus tamen ex causis inculpabiliter oculos levas, ut vel petas auxilium, vel impendas. Levavit oculos David in montes, ut peteret : levavit et Dominus super turbas, ut impenderet . Alter miserabiliter, alter misericorditer, ambo inculpabiliter. Tu quoque si locum, tempus et causam considerans, tua vel fratris necessitate oculos levas; non solum non culpo, sed et plurimum laudo. Hoc enim excusat miseria, illud commendat misericordia. Sin alias, non mo ipsius Satanae imitatorem te dixerim. Dina namque dum ad pascendos haedos egreditur, ipsa patri, et sua sibi virginitas rapitur
Abbreviated transcription (Latin):
rimus itaq suꝑbiȩ gͣlus ẽ cuno¬
sitas. Hanc autem talib indi¬
ciis deprehendes. Si uideris mo¬
nachum de quo prius bene confi¬
debas. ubicumq stat ambulat. se¬
det. oculis incipientem uagari:
caput erectum. aures portare su¬
spensas: ẽ motib exterioris ho¬
minis. interiorm immutatum
agnoscas. Uir quippe ꝑuersus ã¬
nuit ocło: cerit pede. digito loqͥt᷑:¬
& ex insolenti corꝑis motu. recenᷤ
animȩ morb deprehendit᷑.Qm.
dum asui circumspectione torpe¬
scit. in curia sui. curiosam in alioᷤ
facit. Quia enim seipsam ignorat:
foras mittitur ut hedos pascat.
Hedos quippe qui peccatũ signifi¬
cant. recte ocłos auresq appella¬
uerim: qm̃ sicut mors ꝑpeccatũ
in orbem. sic phas fenestras intͣt
admentem. In his gͦ pascendis se
occupat curiosus: dũ scire noN
curat qualem se reliquent intus. &
uere si de uigilanter homo attendaᷤ.
mirum ẽ si ad aliud umiqͣm inten¬
das. Audi curiose salomonem:
audi stulte sapientem. Omni cu-¬

Expanded text:
Primus itaque superbiae gradus est curiositas. Hanc autem talibus indiciis deprehendes. Si videris monachum, de quo prius bene confidebas, ubicunque stat, ambulat, sedet, oculis incipientem vagari, caput erectum, aures portare suspensas; e motibus exterioris hominis interiorem immutatum agnoscas. Vir quippe perversus annuit oculo, terit pede, digito loquitur ; et ex insolenti corporis motu, recens animae morbus deprehenditur: quam, dum a sui circumspectione torpescit incuria sui, curiosam in alios facit. Quia enim seipsam ignorat, foras mittitur, ut haedos pascat . Haedos quippe, qui peccatum significant, recte oculos auresque appellaverim: quoniam sicut mors per peccatum in orbem, sic per has fenestras intrat ad mentem. In his ergo pascendis se occupat curiosus, dum scire non curat qualem se reliquerit intus. Et vere si te vigilanter, homo, attendas, mirum est si ad aliud unquam intendas. Audi, curiose, Salomonem; audi, stulte, Sapientem. Omni cu
Abbreviated transcription (Latin):
ipso regi uniu̾sitatẽ. Cernerẽ in po¬
testatib quam potestatiue idem
princeps qͦs regit ꝓtegit contrari¬
as potestates arcens ⁊ꝓpulsans.
Cernere ẽ. in uirtutib unam ubiq
equaliter presto ẽẽ uirtutem. per
qͣm omnia. uiuificam. efficacem.
inuisibilem.immobilemq omĩa
tamen mouentẽ utiliter.tenentẽ
fortiter. Quȩ cum inminus usita¬
ta effec̾ta apud mortales eruꝑit:
miracula siue ꝓdigia uocant. Cer¬
nere postremo &mirari ẽ. mange.¬
lis & archangłis ueritatem atq
expientiam uocis illiss qm̃ ipsi
cura ẽ. de nobis: qui talium nos

Expanded text:
ipso regi universitatem. Cernere est in Poipso regi universitatem. Cernere est in Potestatibus, quam potestative idem princeps quos regit, protegit, contrarias potestates arcens et propulsans. Cernere est in Virtutibus unam ubique aequaliter praesto esse virtutem, per quam omnia, vivificam, efficacem, invisibilem, immobilemque, omnia tamen moventem utiliter, tenentem fortiter: quae cum in minus usitata effecta apud mortales eruperit, miracula sive prodigia vocant. Cernere postremo et mirari est in Angelis et Archangelis veritatem atque experientiam vocis illius, Quoniam ipsi cura
Abbreviated transcription (Latin):
iuuentutis & paleas ignorantiaꝵ
eius ignis ille consumens ipsã¬
sibi purgatissimã & suo amore di¬
gnissimam reddat. Cernere ẽ. in
solam nesciat ignorantiam. qui to¬
tus sit lux ⁊ denebrȩ ineo non sint
ullȩ. totus sit ocłs. ⁊ qui minime
aliquando fallitur. qͥ a minime
clauditur. qui extra se ñ querat
lumen cui admoueatur ut uide¬
at ipse qui uidet ipse unde uidz.
Cemere ẽ inthronis quã non sus¬
pectus omni innocentiȩ iudex se¬
deat inhis. qui circumuenire no¬
lit. cucumueniri ñ possit. quippe
sie amans. & sic uidens.Nec ua¬
cat sessio. tranquillitatis insigne
ẽ. De uultu tali iudiciũ meũ ꝓ¬
deat opto. cui insit amor error
absit: absit & ꝑturbatio. Cern̾e ̃
in dñationib quante sit dominꝰ
maiestatis. cui nutu imꝑum
stat. & imꝑio uniu̾sitas atq eter¬
nitas cermini sunt. Cernere ẽ in
principatib principiũ ex qͦ omĩa.
& quomͦ a cardine ostium. sic ab

Expanded text:
juventutis, et paleas ignorantiarum juventutis, et paleas ignorantiarum ejus ignis ille consumens, ipsam purgatissimam et suo amore dignissimam reddat. Cernere est in sse, qui solus solam nesciat ignorantiam, qui totus sit lux, et tenebrae in eo non sint ullae; totus sit oculus, et qui minime aliquando fallitur, quia minime clauditur; qui extra se non quaerat lumen, cui admoveatur ut videat, ipse qui videt, ipse unde videt. Cernere est in Thronis, quam non suspectus omni innocentiae judex sedeat in his, qui circumvenire nolit, circumveniri non possit; quippe sic amans, et sic videns. Nec vacat sessio: tranquillitatis insigne est. De vultu tali judicium meum prodeat opto, cui insit amor, error absit, absit et perturbatio. Cernere est in Dominationibus, quantae sit Dominus majestatis, cujus nutu imperium constat, et imperio universitas atque aeternitas termini sunt. Cernere est in Principatibus principium ex quo omnia; et quomodo a cardine ostium, sic ab
Abbreviated transcription (Latin):
etiam abrahȩ curiosius ꝑscrutari.
⁊ sub altari quodeumq ẽ illud.
mr̃m reuisere animas inpͥma sto¬
la scd̃am patientissime expec̾tan¬
tes. mulcomagis tunc instabit
loquens cum ꝓpha. unam petiia
dño hanc requiram ut in habitẽ
d.⁊ .ii.t. eius. Quid ni ibi uideatur
cor dĩ. quid ni ibi ꝓbetur quȩ sit
uoluntas dĩ bona.⁊ beneplacens
& ꝑfecta: Bona inse. placens in
effectib. beneplacens fruentib ꝑ
fecta ꝑfectis & nichil ultra queren¬
tib. Patent uiscera miscdiȩ. patent
cogitationes pacis. diuicie salutiᷤ.
mysteria bonȩ uoluntatis. beni¬
gnitatis archana:quȩ clausa mor¬
talib etiam ipsis electis suspecta
sunt. Id quidem salubriter: ne:
desinant timere. dum necdum
digne amare ydonei inuenun¬
tur. Cernere ẽ. inhis qui seraphin
appellantur. quomͦ amet qͥ unde
amet ñ habet s ẽ & qui nichil hoꝵ
quefecerit odit. qͦs saluandos fec̃
amplexetur. quomͦ delicta electe

Expanded text:
etiam Abrahae curiosius perscrutari, etiam Abrahae curiosius perscrutari, et sub altari, quodcumque illud est, martyrum revisere animas, in prima stola secundam patientissime exspectantes, multo magis tunc instabit loquens cum propheta: Unam petii a Domino: hanc requiram, ut inhabitem  ejus? Quidni ibi videatur cor Dei? quidni ibi probetur quae sit voluntas Dei bona, et beneplacens, et perfecta? Bona in se, placens in effectibus, beneplacens fruentibus, perfecta perfectis, et nihil ultra quaerentibus. Patent viscera misericordiae, patent cogitationes pacis, divitiae salutis 449, mysteria bonae voluntatis; benignitatis arcana, quae clausa mortalibus, etiam ipsis electis suspecta sunt. Id quidem salubriter, ne desinant timere, dum necdum digne amare idonei inveniuntur. 10. Cernere est in his qui Seraphin appellantur, quomodo amet qui unde amet non habet, sed est et qui nihil horum quae fecerit odit: quos salvandos fecit, amplexetur, quomodo delicta electae
Abbreviated transcription (Latin):
seraphin sp̃s totos diuino igne
sciccensos. succend̾e unu̾isa. ut sin¬
guli ciies sint singłe lucernȩ ar¬
dentes earitate ⁊ lucentes. arden¬
tes caritate. lucentes cognitione.
O ergeni. quam bonum ẽ. nos hic
eẽ. quã fore melius: si qͣndo tam̃
toti sequemur. quo iam exparte
p̃cessimus. Precedimꝰ animo.⁊ ne
ipso quidẽ toto. s parte ⁊ parde
modica niis. Affec̾tus iacent mo¬
le corporea pregrauati. & luto he¬
rentib desideriis: sola interim a¬
rida ⁊ denuis consid̾atio preuolat
Et tamen ex tantillo qͦd iam dat᷑
libet exclamare dñe dilexi decorẽ
se colligat anima & reductis affec¬
tib ecunc̾tis locis quib captiui de¬
nentur timendo quȩ ñ oportet. a¬
mando quȩ nondecet. dolendo ua¬
ne gaudendo uanius.cum his me¬
at tota libertate uolatum.pulset¬
in impetu sp̃c.⁊ inpinguedine gr̃e
illabatur:Nonne cum ceꝑit circtii¬
re lucidas mansiones.⁊ simim illũ

Expanded text:
Seraphin, spiritus totos divino igne Seraphin, spiritus totos divino igne succensos, succendere universa, ut singuli cives singulae sint lucernae ardentes et lucentes; ardentes charitate, lucentes cognitione. 9. O Eugeni, quam bonum est nos hic esse! quam fore melius, si quando tamen toti sequamur quo ex parte praecessimus! Praecedimus animo, et ne ipso quidem toto, sed parte modica nimis. Affectus jacent mole corporea praegravati et luto haerentibus desideriis, sola interim arida et tenuis consideratio praevolat. Et tamen ex tantillo quod jam datur, libet exclamare: Domine, dilexi decorem se colligat anima, et reductis affectibus, e cunctis locis, quibus captivi tenentur, timendo quae non oportet, amando quae non decet, dolendo vane, gaudendo vanius, cum his ineat tota libertate volatum, pulset impetu spiritus, et in pinguedine gratiae illabatur? Nonne cum coeperit circuire lucidas mansiones, et sinum illum
Abbreviated transcription (Latin):
ceteri uideantur om̃s administra¬
torii sp̃s: & ad istos tanquã ad dños
referri regimina principatuum.
tutamina potestatum. oꝑationes
uirtutum. reuelationes archange¬
lorum. curam & ꝓuidentiã ange.¬
si lorum. Putemꝰ thronos alto abhis
euolasse recessu. qͥ exeo qͦd sedent
throni dicuntur: ⁊ exeo sedent qͦd
sedet in eis ds̃. Neq enĩ sedere ineis
qui non sederent posset.Queris qͥd
illam sentiam sessionem: Sũmã
tranquillitatem placidissimam
serenitatem. pacem quȩ exsuꝑat
omẽm intellectum. Talis ẽ qui se¬
det inthronis dominꝰ sabaoth. ui¬
dicans omĩa cum tranquillitate.
placidissimus. serenissimꝰ. pacatis¬
simus. &tales sibi constituit chro¬
nos simillunos sibi. Putemꝰ che¬
rubin exipso sapiendiȩ fonte ore
altissimi haurientes. & refunden¬
tes fluenta scientiȩ uniuersis ci¬
uibz suis.Et uide ne is sit quem
ꝓpħa loquebatur. fluminis impe¬
tus letificat ciuitatem dĩ. sutem᷑

Expanded text:
caeteri videantur omnes administracaeteri videantur omnes administratorii spiritus, et ad istos, tanquam ad dominos, referri regimina Principatuum, tutamina Potestatum, operationes Virtutum, revelationes Archangelorum, curam et providentiam Angelorum. Putemus Thronos alto etiam ab his evolasse recessu, qui ex eo quod sedent, Throni dicuntur; et ex eo sedent, quod sedit in eis Deus. Neque enim sedere in eis qui non sederent posset. Quaeris quid  al. quam illam sentiam sessionem? Summam tranquillitatem, placidissimam serenitatem, pacem quae exsuperat omnem intellectum. Talis est qui sedet in Thronis Dominus sabaoth, judicans omnia cum tranquillitate, placidissimus, serenissimus, pacatissimus. Et tales sibi constituit Thronos, simillimos sibi. Putemus Cherubin ex ipso sapientiae fonte, ore Altissimi haurientes, et refundentes fluenta scientiae universis civibus suis. Et vide ne is sit, quem propheta loquebatur, fluminis impetus laetificans civitatem Dei . Putemus
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ uident f.p. sutemus his pre¬
ẽẽ archangłos: qui conscii misten¬
maximas causas mutuntur. Eqͥb
magnus ille archangłs gabriel miᷤ¬
sus legitur ad mariam: ob causã
utiq qua maior ẽẽ non potuit. su¬
demus suꝑ istos iurtutes ẽẽ quoꝵ
nutu uł oꝑe signa & ꝓdigia in ele¬
mentis siue exelementis facta ap¬
parent ad commonitionem mor¬
talium. Inde ẽ. fortassis qͦd cũ in
euangeliis legas.erunt signa in
sole ⁊ luna.⁊ stellis. paulo post.ħs.
Nã ututes cȩlorum mouebuntur.
tutes fiunt. Putemus podestates
suꝑiores istiᷤ quarum uirtute po¬
testas tenebrarum comprimit᷑
& cohercetur malignitas aeris hꝰ
ne quantum uult noceat. ne ma¬
lignari nͥ ut ꝓsit possit. Rutemus
principatus his qͦ prelatos. quoꝵ
moderamine ⁊ sapientia omĩs in
terra pͥncipatus constituitur. re¬
gitur. limitatur. transfertur. mu¬
tilatur. mutatur. Putemꝰ dñatio¬
nes. adõ cunctis suꝑeminere pre¬
fatis ordinib ut respectu horum

Expanded text:
em Patris . Putemus his praeesse Archangelos, qui conscii mystermaximas causas mittuntur. E quibus magnus ille archangelus Gabriel missus legitur ad Mariam , ob causam utique, qua major esse non potuit. Putemus esse super istos Virtutes esse, quorum nutu vel opere signa et prodigia in elementis, sive ex elementis facta apparent ad commonitionem mortalium. Inde est fortassis, quod cum in Evangeliis legas: Erunt signa in sole et luna et stellis, paulo post habes, Nam virtutes coelorum movebuntur ; signa fiunt. Putemus Potestates superiores istis, quarum virtute potestas tenebrarum comprimitur, et coercetur malignitas aeris hujus, ne quantum vult noceat; ne malignari, nisi ut prosit, possit. Putemus Principatus his quoque praelatos, quorum moderamine et sapientia omnis in terris principatus constituitur, regitur, limitatur transfertur, mutilatur, mutatur. Putemus Dominationes adeo cunctis supereminere praefatis ordinibus, ut respectu horum
Abbreviated transcription (Latin):
nobis similiter exauditu. ꝑ que
harum beatitudinũ. etiã quȩ non
liquido mortalium ꝑcepit audit᷑
officia. merita. gradus. ordines ut¬
cumq a nob̃ cõnici ac discerni que¬
unt. Sedenim qͦd ex auditu nonẽ
iam non ex fide. Nam fides exaudi¬
tu. Itaq opinando ista direrimus.
Adquid enĩ celestium nomina in¬
notuerunt. si ne opinari quidem
salua fide aliquid licet de reb qua¬
rum nomina sunt: Angłi. archan¬
gli. uirtutes:potestates: principa¬
tus: dñationes: throni: cherubin:
& seraphin. Hȩc nomina. Quȩ si¬
gnificata eoꝵ: Nulla ne inter iloᷤ
sp̃c qui simpliciter angłi ⁊ eos qͥ
archangłi nuncupantur distan¬
tia: Quid sibi gͦ uult gradalis di¬
stinctiohȩc : Putemꝰ angło dici nͥ
tu conuenientius aliquid consid̾a¬
sti qui singłi singłis hominib da¬
d creduntur missi in minist̾ium
scđm pauli doctrinã. ꝓpt̾ eos qui

Expanded text:
nobis similiter ex auditu, per quae nobis similiter ex auditu, per quae harum beatitudinum, etiam quae non liquido mortalium percepit auditus, officia, merita, gradus, ordines, utcumque a nobis conjici et dicerni queunt. Sed enim quod ex auditu non est, jam non ex fide; nam fides ex auditu . Itaque opinando ista dixerimus. Ad quid enim coelestium nomina innotuerunt, si ne opinari quidem salva fide aliquid licet de rebus, quarum nomina sunt? Angeli, Archangeli, Virtutes, Potestates, Principatus, Dominationes, Throni, Cherubin, et Seraphin, haec nomina. Quae significata eorum? Nullane inter illos spiritus qui simpliciter Angeli, et eos qui Archangeli nuncupantur, distantia? 8. Quid ergo sibi vult gradualis distinctio haec? Putemus 448 Angelos dici nisi ut convenientius aliquid considerasti qui singuli singulis hominibus dati creduntur; missi in ministerium, secundum Pauli doctrinam, propter eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
uiis caute ⁊ uigilanter uestigemꝰ
inuestigabilia. quatenus tamen
licet. uł magis quatenus nob̃ do¬
nabitur. & primo quidem ciues
sp̃c eẽ illic potentes. głosos. beatos
distinctos in ꝑsonas. dispositos in
dignitates. abintio stantes in ordi¬
ne suo.ꝑfectos ingenere suo.corpe
ethereos. immortalitate ꝑpetuos.
impassibiles ñ creatos. s factos. idc̃
gr̃a. non natura. mente puros. affec¬
tu benignos. religione pios.casti¬
monia integros. unammitade in¬
duiduos. pace securos.adeo con¬
ditos. diuinis laudib ⁊ obsequuis
deditos. Hȩc omnia legendo com¬
perimus. fide denemꝰ. Quam quam
de corporib hoꝵ non mͦ unde sui.
s an aliquatenus sint heret sen.¬
tentia aliquoꝵ. Unde si quis int̾
opinabilia magis id ponendum
censuerit: ñ contendo. Porro intel¬
lectu p̃ditos. ñ fide. non opinione
s intellectu capimꝰ: quia ñ possuis
huius exꝑtes & di simul participes
eẽ.Sunt & nomina quedam nota

Expanded text:
viis caute et vigilanter vestigemus viis caute et vigilanter vestigemus investigabilia: quatenus tamen licet, vel magis quatenus nobis donabitur. Et primo quidem cives spiritus esse illic potentes, gloriosos, beatos, distinctos in personas, dispositos in dignitates, ab initio stantes in ordine suo, perfectos in genere suo, corpore aethereos, immortalitate perpetuos, impassibiles non creatos, sed factos, id est gratia, non natura; mente puros, affectu, benignos, religione pios, castimonia integros, unanimitate individuos, pace securos, a Deo conditos, divinis laudibus et obsequiis deditos. Haec omnia legendo comperimus, fide tenemus. Quanquam de corporibus horum non modo unde sint, sed an aliquatenus sint, haeret sententia aliquorum. Unde si quis inter opinabilia magis id ponendum censuerit, non contendo. Porro intellectu praeditos, non fide, non opinione, sed intellectu capimus; quia non possunt hujus expertes, et Dei simul participes esse. Sunt et nomina quaedam nota
Abbreviated transcription (Latin):
si falli potuit intellectus non fuit
s opinio. Uerus nempe intellec̃t
certam habet non modo uerita¬
tem: s noticiam ueritatis. Intelle¬
diffimre. Fides ẽ uoluntaria quȩ¬
dam etcerta p̾libatio necdum ꝓ¬
palate u̾itatis. Intellectus ẽ. rei ett¬
euiuscumq inuisibilis. certa ⁊ ma¬
nifesta noticia. Opinio ẽ. qͣsi ꝓ uero
habere aliquid qͦd falsum esse ne¬
scias. Ergo ut dixi fides ambiguũ
non habet: aut si habet fides ñẽ
s opinio. Quid distat ab intelle¬
ctu: Nempe qͦd et si non habet in¬
certum ñ magis qͣm intellectus:
habet tamen inuolucrum qͦd ñ
intellectus. Denq qͦd intellexisti
non ẽ deeo qͦd ultra queras: aut si
ẽ non intellexisti. Nil audem ma¬
lirmus scire quã quȩ fide iã sci¬
mus. Nil superit ad beatitudinẽ:
cum quȩ iam certa sunt nobis
ditis age iam dirigatur consid̾a¬
tio ineam quȩ sursum ẽ ihrłm ma¬
ter nr̃a: ac totis trib memoratis

Expanded text:
si falli potuit, intellectus non fuit, si falli potuit, intellectus non fuit, sed opinio. Verus nempe intellectus certam habet non modo veritatem, sed notitiam veritatis. Posdefinire, Fides est voluntaria quaedam et certa praelibatio necdum propalatae veritatis. Intellectus est rei cujuscunque invisibilis certa et manifesta notitia. Opinio est quasi pro vero habere aliquid, quod falsum esse nescias. Ergo, ut dixi, fides ambiguum non habet; aut si habet, fides non est, sed opinio. Quid igitur distat ab intellectu? Nempe quod etsi non habet incertum non magis quam intellectus, habet tamen involuerum, quod non intellectus. Denique quod intellexisti, non est de eo quod ultra quaeras: aut si est, non intellexisti. Nil autem malumus scire, quam quae fide jam scimus. Nil supererit ad beatitudinem, cum quae jam certa sunt nobis ditis, age jam dirigatur consideratio in eam quae sursum est Jerusalem mater nostra, ac totis tribus memoratis
Abbreviated transcription (Latin):
uiis totidem. nr̃a sunt consid̾atio
ne uestigandi:opinione. fide. in¬
tellectu. Quoꝵ intellec̾tus ratiomi
innicitur. fides auctoritati: opinio
sola ueri similitudine se tuetur.
Habent illa duo certam uenitatem :
s fides clausam ⁊ inuolutam. in¬
delligentia nudam ⁊ manifestam.
Ceterum opinio certi nil habens:
uerum ꝑuerisimilia querit potrꝰ
quam apprehendit. Omnino in
his cauenda confusio: ne aut in¬
certum opinionis. fides figat. aut
quod firmum fixumq ẽ fidei.
opinio reuocet in questionem. Ꝙ
hoc sciendum quia opinio si ht̃
assertionẽ temeraria ẽ. fides si ht̃
hesitationem infirma ẽ. Item in¬
tellectus si signata fidei temptet
irrumꝑe. reputatur effractor. scry¬
tator maiestatis. Multi suã opini¬
onem intellectum putauerunt ⁊
errauerunt. Et quidem opinio po¬
test putari intellectus. intellectus
opinio non potest. Undẽ hoc ac¬
cidit: Profecto quia hȩc falli &¬
fallere potest.ille non potest.aut

Expanded text:
viis totidem, nostra sunt consideratione viis totidem, nostra sunt consideratione 447 vestigandi, opinione, fide, intellectu. Quorum intellectus rationi innititur, fides auctoritati, opinio sola veri similitudine se tuetur. Habent illa duo certam veritatem: sed fides clausam et involutam, intelligentia nudam et manifestam: caeterum opinio certi nihil habens, verum per verisimilia quaerit potius, quam apprehendit. 6. Omnino in his cavenda confusio, ne aut incertum opinionis fides figat, aut quod firmum fixumque est fidei, opinio revocet in quaestionem. Et hoc sciendum, quia opinio, si habet assertionem, temeraria est: fides, si habet haesitationem, infirma est: item intellectus, si signata fidei tentet irrumpere, reputatur effractor, scrutator majestatis. Multi suam opinionem intellectum putaverunt, et erraverunt. Et quidem opinio potest putari intellectus; intellectus opinio non potest. Unde hoc accidit? Profecto quia haec falli potest, ille non potest: aut
Abbreviated transcription (Latin):
xisti inquis satis qua ascendatur:
etiã quo ascendendum dicere habes.
falleris si idsperas: in effabile ẽ. Tu
me existimas loqui qͦd ocłs ñ uidit
Ergo quȩ supra sunt ñ uerbo do¬
centur s spu reuelantur. Uerum
qͦd sermo ñ explicat consideratio
querat. oratio expetat mereatur
uita. puritas assequatur. Sane eoꝵ
ammonitus quȩ supra sunt. ñ de
existimes miti ame suspicere so¬
lem. lunam. stellas. non ipsum fir¬
mamentum non aquas quȩ suꝑ
cȩlos sunt. Ista siquidem omnia ⁊¬
si supra loco. precio infra sunt & dig¬
nitate naturȩ. Sunt enim eorpora.
Tui portio sp̃s ẽ: quo suꝑius qͥppiã
frustra queris quod non sit sp̃s.
Porro sp̃s ẽ d̃s. sunt ⁊ angłi sci. & hii
suprate.S ds̃ natura: angłi grã
suꝑiores sunt. Unum siquidẽ cui
& angłi optimum ratio ẽ. Ds̃ uͦ ñ
sui aliquid optimum habet: unũ
optimum totus.Is & qui cum eo
sunt beati sp̃s. trib modis uelut

Expanded text:
xisti, inquis, satis qua ascendatur: xisti, inquis, satis qua ascendatur: etiam quo ascendendum, dicere habes. Falleris, si id speras: ineffabile est. Tu me existimas loqui quod oculus non vidit, Ergo quae supra sunt non videbo docentur, sed spiritu revelantur. Verum quod sermo non explicat, consideratio quaerat, oratio expetat, mereatur vita, puritas assequatur. Sane eorum admonitus quae supra sunt, non te existimes mitti a me suspicere solem, lunam, stellas, non ipsum firmamentum, non aquas quae super coelos sunt. Ista siquidem omnia, etsi supra loco, pretio infra sunt, et dignitate naturae: sunt enim corpora. Tui portio spiritus est, quo superius quidpiam frustra quaeris, quod non sit spiritus. Porro spiritus est Deus, sunt et Angeli sancti, et hi supra te. Sed Deus natura, Angeli gratia superiores sunt. Unum siquidem tui et Angeli optimum, ratio est: Deus vero non sui aliquid optimum habet, unum optimum totus. Is, et qui cum eo sunt beati spiritus, tribus modis, veluti
Abbreviated transcription (Latin):
distingui nominib: Dicamꝰ si pla¬
cet pͥmam dispensatiuam. scð̃am
estimatiuam: terciã speculatiuam.
Horum nominum rationes diffi¬
nitiones declarabunt. Dispensat¬
ua ẽ. considãtio sensib sensibili¬
busq reb ordinate & socialiter
utens ad ꝓmerendum dm̃. Esti¬
matiua ẽ. consid̾atio prudenter ac
diligenter queq scrutans cẽ pon¬
derans ad uestigandum dm̃. Spe¬
culatiua ẽ consideratio se inse eol¬
ligens & qͣntum diuinitus adiu¬
uatur reb humanis eximens ad
contemplandum dm. Puto uigi¬
lanter aduertis aliarũ hanc esse
fructum. ceteras si non referantur
adistam qͦd dñr uideri posse. s ñ
eẽ. Et prior quidem absq intui¬
tu huiis multa serit ⁊ nichil me¬
tit Sequens uͦ nͥ ad istam se dirigat.
uadit. s non euadit. Ergo qͦd pͥma
optat. scda odorat: tercia gustat. ad
quem tamen gustum ꝑducunt ⁊
cetere & si tardius. nͥ qͦd prima labo¬
riosius. scda quietius ꝑuenitur. Di¬

Expanded text:
distingui nominibus? Dicamus, si pladistingui nominibus? Dicamus, si placet, primam dispensativam, secundam aestimativam, tertiam speculativam. Horum nominum rationes definitiones declarabunt. Dispensativa est consideratio sensibus sensibilibusque rebus ordinate et socialiter utens ad promerendum Deum. Aestimativa est consideratio prudenter ac diligenter quaeque scrutans et ponderans ad vestigandum Deum. Speculativa est consideratio se in se colligens, et, quantum divinitus adjuvatur, rebus humanis eximens ad contemplandum Deum. Puto vigilanter advertis aliarum hanc esse fructum: caeteras, si non referantur ad istam, quod dicuntur videri posse, sed non esse. Et prior quidem absque intuitu hujus multa serit, et nihil metit: sequens vero nisi ad istam se dirigat, vadit, sed non evadit. Ergo quod prima aptat, secunda odorat, tertia gustat. Ad quem tamen gustum perducunt et caeterae, etsi tardius: nisi quod prima laboriosius, secunda quietius pervenitur.
Abbreviated transcription (Latin):
sibilia philosophando constituit:
nͥ qͦd hoc dulcius. illud utilius. hoc
felicius. illud fortius ẽẽ constat.
Ac omnium maximus qui spreto ip¬
sousu rerum & sensuum. quantum
quidem humanȩ fragilitati fas ẽ ñ
ascensoriis gradib. s inopinatis ex¬
cessib auolare interdum contẽplan¬
do ad illa sublimia consueuit. Ad he
ultimum genus illos ꝑtinere reor ex¬
cessus pauli. Excessus ñ ascensus.
Nam raptum potius fuisse qͣm ascen¬
disse. ipse se ꝑhibet. Inde ẽ qͦd dicebat:
Siue mente excedimus dõ. Porro hȩc
tria ita contingunt. cum consid̾atio
& si in loco ꝑ egrinationis suȩ. uir¬
tutis studio ⁊ adiutorio gr̃e facta
suꝑior. sensualitatem aut premit
ne insolescat. aut cogit ne euaget᷑
aut fugit ne inquinet. In pͥmo po¬
tentior. inscđo liberior. indertio pu¬
rior. Puritatis siquidẽ & alacritatiꝰ
parit̃ alis fit ille uolatus. Uis tibi
has considerationis spẽs ꝓpriis

Expanded text:
sibilia philosophando constituit: sibilia philosophando constituit: nisi quod hoc dulcius, illud utilius; hoc felicius, illud fortius esse constat. At omnium maximus, qui spreto ipso usu rerum et sensuum, quantum quidem humanae fragilitati fas est, non ascensoriis gradibus, sed inopinatis excessibus, avolare interdum contemplando ad illa sublimia consuevit. Ad hoc ultimum genus illos pertinere reor excessus Pauli. Excessus, non ascensus: nam raptum potius fuisse, quam ascendisse ipse se perhibet . Inde est quod dicebat: Sive mente excedimus, Deo . Porro haec tria ita contingunt, cum consideratio, etsi in loco peregrinationis suae, virtutis studio, et adjutorio gratiae facta superior, sensualitatem aut premit ne insolescat, aut cogit ne evagetur, aut fugit ne inquinet. In primo potentior, in secundo liberior, in tertio purior. Puritatis siquidem et alacritatis pariter alis fit ille volatus. 4. Vis tibi has considerationis species propriis
Abbreviated transcription (Latin):
ne suꝑiorum quedã iniuria ẽ. infen¬
orum oꝑam desid̾are. Aqua inuia
nemo hominum ꝑfecte uindicabit᷑
nͥcum quisq euaserit in libeitatem
filiorum di.slempe crunt hĩ om̃s¬
docibiles di. & nulla interuemiente cre¬
atura. solo beati deo. Repatriasse erit
hoc: exisse de patria corpoꝵ in regio¬
nem sp̃uum. Ipsa ẽ ds̃ nr̃ maximus
sp̃s. marima mansio spũum beatoꝵ.
seu imaginatio. ueritas ẽ sapientia
ẽ. uirtus. eternitas. summũ bonum.
sensualitas regnat & consideratio
exulat. In qua libere quidem & pode¬
statiue se exerit sensus corporeus:
gͥ mirum si ope indigene aduena
indiget: Felix scdm tempꝰ uiator
qui ciuium beneficium sine. quo
tͣnsire non potest in obsequiũ eon¬
uertere potuit. utens ñ fruens. ur¬
dam ueluti ciuium opes expende
satagit dispensando in suã & m
multorum salutẽ. Nec ille minor
qui hunc sibi gradum ad illa inui¬

Expanded text:
ne superiorum quaedam injuria est, inferne superiorum quaedam injuria est, inferiorum operam desiderare: a qua injuria nemo hominum perfecte vindicabitur, nisi cum quisque evaserit in libertatem filiorum Dei. Nempe erunt hi omdocibiles Dei , et nulla interveniente creatura, solo beati Deo. Repatriasse erit hoc, exisse de patria corporum in regionem spirituum. Ipsa est Deus noster, maximus spiritus, maxima mansio spirituum beatorum: l. add. carnis seu imaginatio, veritas est, sapientia est, virtus, aeternitas, summum bonum. sensualitas regnat, et consideratio exsulat: in qua libere quidem et potestative se exserit sensus corporeus, . Quid igitur mirum, si ope indigenae advena indiget? Et felix secundum tempus viator, qui civium beneficium, sine quo transire non potest, in obsequium convertere potuit, utens, non fruens; urdam veluti civium opes, expendere satagit, dispensando 446 in suam et multorum salutem. Nec ille minor qui hunc sibi gradum ad illa invi