comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ dix̃. Quare tͥstis esaĩa m̃a ⁊ qͣre ꝯt̾basme : s ut
auferat ei ꝑturbationẽ: suggerit gaudium de spe
hic Intentione monet adlaudẽ. Modꝰ triꝑutꝰ est
psalmꝰ. Srimo. ꝓpħas: quasi omĩb osulit laudare
ne inuanis ocietur. & quasi acquiescens ꝯsilio: asse¬
rit se laudaturũ ibi ubi pot̾it plene. Scdo: alios
monet. ñ sꝑare in hoĩe. ibi. slolite ꝯfid̾e. Tercio: do¬
cet onie spenͥm om̃ĩpotenti ponendã ibi. Beatꝰ cui.

Expanded text:
supra dixit: Quare tristis es, anima mea, et quare conturbas me? Sed ut auferat ei perturbationem suggerit gaudium de spe, hic. Intentio: Monet ad laudem. Modus: Tripartitus est. Primo Propheta sibi quasi omnibus consulit laudare, ne in vanis otietur, et quasi acquiescens consilio, asserit se laudaturum ibi, ubi poterit plene. Secundo, alios monet non sperare in homine, ibi, nolite confiteri. Tertio docet omnem spem, in omnipotenti ponendam, ibi, beat
Abbreviated transcription (Latin):
aĩam̃a dũm. Quid enĩ tͥ placet in hoc seło q̃ diuisaes.
ꝑ tot scłarium rerum amores: Quid te occupat cͣa¬
mortaliũ rerum : collige te ad auctorẽ. bic tͥ pax a
securitas.Stagͥ mecũ ⁊ laudadñm. Dem̃. respondet
aĩam̃ti. qͣi hic p̃grauata. ⁊ ñ ualens ita ꝯsistere. ut
dignũ ẽ. yait. laudabo: ꝑfecte: dñm in uita mã et̾ra¬

Expanded text:
anima mea, Dominum. Quid enim tibi placet in hoc saeculo quae divisa es anima mea, Dominum. Quid enim tibi placet in hoc saeculo quae divisa es per tot saecularium rerum amores? Quid te occupat mortalium rerum cura? collige te ad actorem. Hic tibi pax et securitas. Sta ergo mecum, et lauda Dominum. Deinde respondit anima menti, quasi hic praegravata, et non valens ita consistere ut di
Abbreviated transcription (Latin):
auda aĩa ma dñm. ꝙĩ. quid de aliis satagis: Sta
mecũ i laude dĩ. S qͥrit᷑. a quo: ⁊ cui. hoc ꝯsulatur.
Sicaro dr̃ ꝯsulere amme: ñ uidet᷑ ẽẽ uerũ. cũ a meli¬
ori ⁊ digniori soleat inferiori dari ꝯsilium. caro aũ.
in suo gene̾. qr sp̃ualis natura. p̃stat corporee. quã
mouet regit sensificat. ⁊ capit ip̃a sp̃ualis natura:
infunnta & uicina est sube di. Sic̃ aurum uituꝑatũ.
q sordidũ ẽ. p̃ est plumbo in puritate laudato. sic
n malus homo optimo eqͦ. Nongͦ datur aĩȩ ꝯsiliũ
a carne quamnius domita ualde c&e paccata. que tã
mortua ẽ ꝓpt̃ pec̾em. Nec oẽ ũnortalis facta. ꝯsulte¬
q̃ cogitat sapientiã diuinã. illimhens.: & in illã sus¬
pirans: uidet qͣs dam aĩe partes. ꝑturbarimotib scłi¬
ce cupiditate t̾renoꝵ: adext̾iora rapi. a quib ad su¬
periora & int̾iora reuocat eam. Seg̃ scđm in feriorẽ
partẽ: exhortans anima. scđ̾m rationẽ: dicit. Lauda

Expanded text:
uasi dicat: Quid de aliis satagis? Sta mecum in laude Dei. Sed quare, a quo, et cui hoc consulatur. Si caro dicitur consulere animae, non videtur esse verum, cum a meliori et digniori soleat inferiori dari consilium. Caro autem in suo genere, quia spiritualis natura praestat corporeae quam movet, regit, sensificat, et caput ipsa spiritualis natura infinita vicina est substantiae Dei. Sic aurum vituperatum quia sordidum est praeest plumbo in puritate laudato; sic et malus homo optimo equo. Non ergo datur animae consilium a carne, quamvis domita valde et pacata quae tamen mortua est pquae cogitat sapientiam divinam, illi inhaerens et in illam suspirans, videt quasdam sui partes perturbari motibus saeculi, cupiditate terrenorum ad extperiora et interiora revocat eam. Se ergo secundum inferiorem partem exhortans anima, secundum rationem dicit: Lauda,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ timore: oblata:
placeant tͥ. ne rep¬
laudis. confessione oblata caritatis. ñ aliomͦ. & id̾o
bene ait. uoluntaria. Uoluntaria enĩ ẽ ꝯfessio
laudis: qͣm iste. int̾ angustias offert. qua oblatio¬

Expanded text:
n timore oblata, placeant tibi, ne replaudis confessione oblata charitatis, non alio modo. Et ideo bene ait, voluntaria. Voluntaria enim est confessio laudis, quam iste inter angustias offert; qua oblatio
Abbreviated transcription (Latin):
nͥqͥ pot̾ scure q̃d̾iurat. Deĩn. exponit uirare. & ꝓrc̃
statui: qͣsi ꝑ sacram̃tum. qr ita fixus est in eo: ut sta.¬
tuere habeat᷑ ꝓiuratione. ⁊ ẽ sensꝰ. Acsidicat. sgotan¬
qͣm b̃n ambulans ad lucernã: & rectas semitas ha¬
bens: iuraui ⁊ statui .i. firmit̾ statui. Quid: custodi¬
re iudicia iusticie tuę int̾ q̃libet ꝑicła. qd̾ fit ꝑfi¬
dem. dum sub d̾o usto uidice nec bonũ sinc fructu
nec malũ impunitum credit᷑. Id̾o: ait. Statui custo.
scđm mita. &e etiã q̃ hic aguntur. in bonis: & in
inmalis. iusto iudicio dĩ fieri. ut a nullo moueat᷑
ꝑfectus. s ꝓ hac fide grauia sustine

Expanded text:
t scire quod jurat. Deinde exponit jurare et, statui quasi per sacramentum, quia ita fixus est in eo, ut statuere habeatur pro juratione. Quasi dicat: Ego tanquam bene ambulans ad lucernam, et rectas semitas habens. Juravi et statui, id est firmiter statui. Quid? custodire judicia justitiae tuae, inter quaelibet pericula. Quod fit per fidem, dum sub Deo justo judice, nec bonum sine fructu, nec malum impunitum credatur. Ambr., Aug. Ideo, ait, statui custodisecundum merita, et etiam quae hic aguntur in bonis et in malis justo judicio Dei fieri ut a nullo moveatur perfectus, sed pro hac fide sustine
Abbreviated transcription (Latin):
bebitis. Cũ gͦ uicd̾ent
pressuras: sꝑabant
ẽ factum: domus qͣm domũ tuã o dñe: ꝑ totũ orbẽ
tudine dierum. quia si multi cadunt: domus tñ
dem. & laudis locos: plenissime: licet breuibus
uerbis continetz.

Expanded text:
bebitis. Cum ergo viderent pressuras, sperabanest factum? domus, quam domum tuam, o Domine, per totum orbem tudinem dierum quia si multi cadunt, domus tamedem et laudis locos plenissime licet brevibus verbis continet.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse facit: quos ali¬
os monet. ut ⁊ fac¬
to. alios doceat.¬
celsus. Quis enĩ ẽ
sicut dñs d̾s nr̃:¬
Qt. Aullus qui p se¬
possit ut ip̃e. Ipse c̃. qͥbabitat
&e meis sedet. Respicit humilia: ⁊ q̃ st̃: in celo .i. humi¬
les angłos. & q̃ sunt: int̾ra .i. humiles sc̃os. quos tca
respicit. sicut econu̾so. odit suꝑbos uł ita. Ip̃e est. qͥ
habitat. in altis .i. in scĩs. quos sine suꝑbia cxaltat.
& respicit humilia. eosd̃e .s. in quib habitat. quia

Expanded text:
ipse agit quod alios monet, ut et facto alios doceat.celsus. Quis enim est sicut Dominus Deus nostat: Nullus, qui pepossit ut ipse. Ipsin eis sedet. Respicit humilia, et quae sunt in coelo, id est humiles angelos, et quae sunt in terra, id est humiles sanctos, quos ita respicit; sicut econverso, odit superbos. Vel ita ialtis, id est in sanctis, quos sine superbia exaltat. Et respicit humilia, eosdem, scilicet in quibus habitat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
picit qͦsdam: in celo .s. eos quos uocauit iã: &e habi¬
tat in cis: & quosdã. in t̾ra respicit. eos .s. quos uocat
ut habitet in eis: Illos enĩ possidet: celestia cogi¬
tantes. Istos excitat. derrena sompniantes. Uł po¬
tꝰ celi sunt: qͥ cũ dño uidicabunt. t̾ra: cetera multitu¬
doscõꝵ qui ꝯstituent᷑ ad dexteram: ut recipiantur
ab eis in et̾na tab̾nacła: quos sͥ amicos fecerunt
de mãmona miquitatis. humiles tñ st̃. hirr illi
qr meminert̃ utriq: quid ꝑ suã fecerunt malic¬
am. ee qͥd facti sunt. ꝑ dm̃ grãm. & ẽ. Respicte bu¬

Expanded text:
picit quosdam, in coelo, id est eos quos vocavit jam, et habitat in eis, et quosdam in terra respicit eos, scilicet quos vocat, ut habitet in eis. Illos enim possidet coelestia cogitantes; istos excitat terrena somniantes. Vel potius coeli sunt, qui cum Domino judicabunt; terra caetera multitudo sanctorum, qui constituentur ad dexteram, ut recipiantur ab eis in aeterna tabernacula, quos sibi amicos fecerunt de mammona iniquitatis. Humiles tamen sunt hi et illi, quia meminerunt utrique quid per suam fecerunt malitiam; et quid facti sunt per
Abbreviated transcription (Latin):
Unũ lapidẽ misit. qͦ deiecit: qr unitas diabolũ uin¬
cit. ꝑ cussit in fronte: qr ex eo loco corꝑis sui cecidit.
.i. in illis m̃bris: ubi signũ xp̃i ñ hũit. Deinde: illo ꝑcus¬
so: atꝙ deiecto: gladio eiꝰ caput abscidit. ꝙr qñ magni
eiꝰ credunt: quos ille in manu habebat: & de qͥb aĩas
trucidabat. contͣ eũ locunt᷑. & sic caput eiꝰ suo gladio
incidit᷑. Si c̃ gͦ dauid paruus suꝑbũ goliam de se p̃¬
ꝑbiam̃ sternat. & ut suꝑbi: qui humiles sc̃õs
uedignarent᷑ scqͥ hc̃ saltẽ uelint imitari. De hae g̾ uie¬
tora agit᷑ hic. Et ẽ sensꝰ titul. ẜs̃ iste ẽ dausd ꝓpħȩ. qui¬
contͣ goliam. figuralẽ: & sp̃ualẽ. qr hic agit dauid: de
sua figurali. ⁊mistica xp̃i. inctoria. ex qͣ. &e sua ꝓcessit.
de uictoria. ut solet hõ. s uirtuti łi dat. Et ẽ iste tͥum

Expanded text:
unum lapidem misit, quo dejecit, quia unitas diabolum vincit; percussit in fronte, quia ex eo loco corporis sui cecidit, id est in illis membris, ubi signum Christi non habuit. Deinde illo percusso atque dejecto, gladio ejus caput abscidit, quia quando magni ejus credunt, quos ille in manu habebat, et de quibus animas trucidabat, contra eum loquuntur. Et sic caput ejus suo gladio inciditur. Sicut ergo David parvus superbum Goliam de se prbiam sternat, et ut superbi qui humiles sanctos dedignarentur sequi, hunc saltem velint imitari. De hac ergo victoria agitur hic. Et est sensus tituli: Psalmus iste, est David prophetcontra Goliam figuralem et spiritualem, quia hic agit David de sua figurali, et mystica Christi victoria, ex qua et sua processit. de victoria, ut solet homo, sed virtuti Dei dat. Et est iste triump
Abbreviated transcription (Latin):
cit. qi omĩs caro fȩnũ.
fenũ quippe uiret. s¬
ꝑ cussum: facile sentie
ilege diuirens: ab eadẽ succisa. a
panẽ ineũ .i. ubum dĩ custodire. quia p̃ceptum qd̃
d̃s dedit. omisit. & bibit uenenum serpentis. con¬
sentiendo eius maligne ꝑsuasioni. S modo cruci¬
fixo domino: redit. cõmemoratio. & comedit pani
qui de celo descendit. Nota qd̾ ait. oblitus sũ. son
tio dĩnon habetur. Quappt̾: quia oblitus sum:. nc̃
gemo. ñ ꝓ t̾renis: s ꝓ eternis. & ꝓ aliis: qͥ de t̾remꝰ¬

Expanded text:
cit, quia omnis caro fenum . Fenum quippe viret, scussum facile sentit lege Dei virens, ab eadem succisa arepanem meum, id est verbum Dei custodire, quia praeceptum quod Deus dedit, omisit, et bibit venenum serpentis, consentiendo ejus malignae persuasioni. Sed modo crucifixo Domino, redit commemoratio, et comedit panem qui de coelo descendit . Nota quod ait, oblitus sum; natutio Dei non habetur. Quapropter? Quia oblitus sum, nunc gemo, non pro terrenis, sed pro aeternis, et pro aliis, qui de terr
Abbreviated transcription (Latin):
uicio me. erimꝰ uob̾ serui. Si aut̃ ego uico: uos nob̾ ser¬
ui eritis. Qd̾ cũ audisset sauł. & uri isrł. timuerunt
uałde. Tc̃ forte dauid pascens gregẽ patͥs sui: missꝰ
ẽ ab illo: portare panes ⁊ q̃dam alia fr̃ib siuis: qͥ erãt
in exercitu saul. Quo cũ uenisset csauid: audiuit phili¬
steũ p̃fata dicentẽ. ⁊ circũstantib dix̃. Q ddabit᷑ uiro

Expanded text:
ego vicero, vos nobis servietis . Quod cum audisset Saul et viri Israel, timuerunt valde. Tunc forte David, pascens gregem patris sui, missus est ab illo portare panes et quaedam alia fratribus suis, qui erant in exercitu Saul. Quo cum venisset David, audivit Philisthaeum praefata dicentem, et circumstantibus dixit: Quid dabitur viro
Abbreviated transcription (Latin):
intͥfeq. & dñs qͥ eripuit me de ore leonis.: de ursi: ipse¬
me lib̾abit. de manu philistei. T unc dix̃ saul. uade &e¬
dns sit tecũ. & tradidit ei arma sua. quȩ qͥa nimis gͣ¬
uiia erant: dauid deposuit. ꝙ assũpsit quinq lapides
cũ uidisset philisteus. ꝯtepsit. Cũq iret ꝯtͣ oauid: festi¬
nans dd̾. misit manũ in perã. & tulit unũ lapidem.
quẽ funda iecit. nec pͥmo philisteũ ꝑcussit. nec sed̾o
ens gladiũ eiꝰ: abscidit caput eiꝰ. & ita. uictor extiit.
de qͣ uictoria ñ suꝑbiuit. s totũ do tribuens: in hoc
psalmo gr̃as agit. Et in illa figurali uictoria: spũalẽ¬
xp̃i fidelium: contra diabolũ uictoriã: sigcari intellei
qr omĩa in figura ꝯtingebant ilł. &e de utraq uicto¬

Expanded text:
leonis et ursi, ipse liberabit me de manu Philisthaei Tunc dixit Saul: Vade, Dominus sit tecum, et tradidit ei arma sua, quae, quia nimis gravia erant, David deposuit, et assumpsit quinque lapides cum vidisset Philisthaeus, contempsit. Cumque iret contra David, festinans David, misit manum in peram, et tulit unum lapidem, quem funda jecit: nec primo Philisthaeum percussit, nec secundens gladium ejus abscidit caput ejus, et ita victor exstitit. De qua victoria non superbivit, sed totum Deo tribuens, in hoc psalmo gratias agit, Aug. et in illa figurali victoria spelium contra diabolum victoriam significari intellexit, quia omnia in figura contingebant illis , et de utraque victo
Abbreviated transcription (Latin):
cͦ: in illo flumine .i. in illo ppło: lapides uacabant in¬
utiles. S ut lex eẽt utilis. Dd accepit uas pastorale.
.i. gr̃am. sine qua lex ñ pot̾at impleri. qr plenitudo le¬
gis ẽ caritas. q̃ est ex sp̃u scõ. Hocẽ gͦ lapides mitt̾e in
uase pastorali: quo lac mulge solebat. legi .s. ãmisc̾e

Expanded text:
 in illo flumine, id est illo populo lapides vacabant inutiles. Sed ut lex esset utilis, David accepit vas pastorale, id est gratiam, sine qua lex non poterat impleri, quia plenitudo legis est charitas , quae est ex Spiritu sancto. Hoc est ergo lapides mittere in vase pastorali, quo lac mulgere solebat legi, scilicet admi
Abbreviated transcription (Latin):
rioꝵ sũptꝰ de hystoria
libri regũ. ubi legit᷑
qd̾ cũ philistei dumca¬
rent adu̾sus ppłm dĩ:
egressus est de castͥs
philisteoꝵ: quidam
nomine golias. qui

Expanded text:
rum, sumptus de historia libri Regum, ubi legitur quod cum Philisthaei dimicarent adversus populum Dei, egressus est de castris Philisthaeorum quidam nomine Golias, qui
Abbreviated transcription (Latin):
aut exercet᷑ ꝓbat᷑q patientia. Uł etiã humilitatẽ
dic̃. qđ ꝓiectus est in mortẽ. ꝓ pecc̾o ade. qd̾ ualde
infelieit᷑. in ꝑadisi felicitate. cõmissũ est. Seqͣr. qr elo¬
minũ. ⁊ uiuificat᷑ afflictum. tẽpore nanq tẽptatio¬
nis. de u̾bo di uiuitur. qͦ et̾̃na ꝓmittuntur. Quisqͥs
liatur enĩ aĩanr̃a. dũ tradit᷑ tẽptatori. duris exami¬
manda laborib. ut luctetur & certet ꝯgressum

Expanded text:
exercetur probaturque patientia. Vel etiam humilitatem dicit, quod projectus est in mortem pro peccato Adae, quod valde infeliciter in paradisi felicitate commissum est. Ideonimum, et vivificat afflictum, tempore namque tentationis de verbo Dei vivitur, quo aeterna promittuntur. Quisquis liatur enim nostra anima, dum traditur temptatori duris examinanda laboribus, ut luctetur et certet, congressum
Abbreviated transcription (Latin):
sub̾a. qͣ altt᷑. ⁊ pascit᷑. ⁊ gub̃nat᷑. Sic̃ gͦ auget᷑ sermo
dim anma. dum suscipit᷑: dum intelligit᷑. dũ cõ¬
p̃hendit᷑. ita etiã uita eius auget᷑. Id̾oq in dñica o¬
ratione petimus: panẽ nr̃m cotidianũ da nob̾ hodie.
gem. Dcinde ꝓsequit᷑ humilitatẽ: in qua spes ẽ cũ

Expanded text:
uia alitur, et pascitur, et gubernatur. Sicut ergo augetur sermo Dei in anima dum suscipitur, dum intelligitur, dum comprehenditur, ita etiam vita ejus augetur, ideoque in Dominica oratione petimus: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie . gem . Deinde prosequitur humilitatem, in qua spes est eum
Abbreviated transcription (Latin):
Mitigasti omnẽ irã
tuam. que ẽ hic. &e aũ¬
tisti .i. auertes nos pe¬
nitus in iudicio: ab
tione tua. Et qm̃ de
futo ista dicunt᷑. qͣm¬
dixi ut preteritum:
orout fiat. ẜ ecit qd¬
adhuc futurũ scie¬
bat. ꝓpħice gͦ dixit:
ut p̃terita. hic aut̃ orat. ut ue futura. dicens. Con
deofutura. & qr nondũ st̃: orout fiant. conũte noᷤ¬

Expanded text:
mitigasti omnem iram tuam quae est hic; avest avertes nos penitus in judicio; ab tione tua, et quoniam de futuro ista dicuntur, qdixi ut praeteritum, oro ut fiat: petit qdhuc futurum sciebat. Prophetice ergo dixit ut praeterita. Hic autem orat ut vere futura, dicens: Convdeo futura. Et quia nondum sunt, oro ut fiat. Converte no
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsolucns: ñ tedio uincit᷑. ñ labore sassatur. in exor¬
dio sermonis seipsũ accusans. Quiaut̃ delicta sua ñ¬
respicit:. iuiuste. se putat gͣuari. s bonꝰ se accusat.
oe digna inferri sͥ a iusto dicit. in quo: ⁊ sꝑat. Sicut
etñ iustus punit. sic ⁊ sustinentẽ remunerat. Unde¬
subdit. ⁊ rectũ iudicium tuũ. qui uibes peccorem se
afflig̾e. alit̾. sibi ueniã arrogaret pecc̃or. Et bñait:¬
ẽ ꝯsolatio iustoꝵ. hac ꝯfessione: danel feras. ⁊ tre ᷤᷤ
pueri flãmas: uicerunt. hec exd̃e: ionas inclusꝰ
in uto bestiali: hanelandi uix habens comeatũ:
in de meruit lib̾ari. sc̃s quoq iob: extinctis lib̾is:
patͥmonioq nudatus amisso: hac ead̃e ofessione:
sua cum augmento sibi restitui obtinuit. Seqͣr.
ciam testimo ꝓtinsirinos pustic

Expanded text:
solvens, non taedio vincitur, non labore lassatur. In exordio sermonis seipsum accusans; qui vero delicta sua nrespicit, injuste se putat gravari: sed bonus se accusat, et digna inferri sibi a justo dicit, in quo et sperat. Sicut enim justus punit, sic et sustinentem remunerat. Et rectum judicium tuum, qui jubes peccatorem se affligere. Aliter veniam sibi arrogaret peccator. Et bene aitconsolatio justorum. Hac confessione Daniel feras , et tres pueri flammas vicerunt . Hac eadem, Jonas inclusus in utero bestiali anhelandi vix habens commeatum, inde meruit liberari . Sanctus quoque Job, exstinctis liberis, patrimonioque nudatus amisso , hac eadem confessione sua cum augmento sibi restitui obtinuit Job iam testimoni
Abbreviated transcription (Latin):
no in p̃senti agit uir sc̃s. in quib meret᷑ p̃inũ uite.
Dies enĩ habet: qui hic in luce. bone uite agit. s ñ
sunt nͥ dimmidii. si ñ addunt᷑ et̾ni. Et ẽ. Quia tendo
in his dimidiis dieb. s adde dies gaudii. Sequitur.¬
Ingenatione genationũ. alia. lit̾. annit. ẽ genatio gn̾a¬
facta ẽ inde una genatio genationũ. quȩ ñuadit.
nec p̃terit. In illa erunt anni di. qui ñ transeunt.
ip̃e. s anni di. et̾nitas di ẽ. Et̾nitas ip̃a: di substan¬

Expanded text:
bono in praesenti agit vir sanctus, in quibus meretur praemium vitae. Dies enim habet, qui eos hic in luce bonae vitae agit, sed non sunt nisi dimidii si non adduntur aeterni. Et est: Quia tendo in his dimidiis diebus, sed adde dies gaudii. In generatione generationum sunt, alia littera, anni tui, est generafacta est inde una generatio generationum, quae non vadit, nec praeterit. In illa erunt anni Domini, qui non transeunt, ipse; sed anni Dei, aet
Abbreviated transcription (Latin):
tius scł: usq ad finẽ facattend̾c. finẽ quippe scłi
cupit scire. ut citoadbeatitudinẽ ꝑueniat. nec pe¬
tit noscere diem uł horam ꝯsũmationis. qd̃ nemopo¬
test scire. uñ dñs. De die aut̃ illa: ⁊ hora: nemo no¬
uit. nec angłs. nec filius. nͥ solus pat̾. Desid̾at aut̃
scire: utrum scłm cito fimat᷑. ut transeat sic ad ui¬
tam. ꝓ qͦ subdit. Ne reuoces me in .di. die. m̃oꝵ .i.¬

Expanded text:
tius saeculi usque ad finem fac me attendere. Finem quippe saeculi cupit scire, ut cito ad beatitudinem veniat, nec petit noscere diem, neque horam consummationis, quod nemo potest scire, unde Dominus: De die autem illa, et hora, nemo novit, nec angelus, nec Filius, nisi solus Pater . Desiderat autem scire utrum saeculum cito finiatur, ut sic transeat ad vitam. Pro quo subdit: Ne revoces me in dimidio di
Abbreviated transcription (Latin):
ratiestis ꝑ xp̃m. Nd̾o. seruite in leticia. ñ m̃muran
ñ est amaritudins. nec indignationis. s felicita¬
tis. ⁊ lib̾tatis. Gratum est enĩ redemptis: seruos cẽ.¬
Seruum gͦ te faciat caritas. quia liberũ te facit ue

Expanded text:
ristum. Et ideo, servite in laetitia, non murmurantristum. Et ideo, servite in laetitia, non murmurantservitus non est amaritudinis, nec indignationis, sed felicitatis et libertatis. Gratum enim est redemptis servos esse
Abbreviated transcription (Latin):
nata ẽ benedictio. Iubilate dño. ũ alii. Iubilatio au̾
intelligat int̾ius. Sonꝰ enĩ cordis: ẽ intellectus. Iubi¬
lus aut̃ est: sonꝰ leticiȩ sine u̾bis. qr eis leticia ami¬
mi ñ pot̾ explicari. quando uidelicet homo gaudeis.
ex his quȩ ñ possunt explicari u̾bis: erumpit in uo¬
cẽ qͣndam exultationis. sine ubis. ita: ut appareat
ipsa uoce gand̾e. s qͣi repletũ numo gaudio: non
posse uerbis explicare qd̃ gaud. Hic aut̃ uidilꝰ fit
a bonis: in confessione. a malis uͦ: in confusione. cũ
de t̾renis adogaudent. Sicut u̾bi gr̃a. messores. uł
iundemiatores:. copia fructuum iocundant᷑. ⁊ de
feracitate t̾re gaudentes: cantant. ⁊ int̾ cantica:
inserunt uoces quasdam: sine u̾bis. in elatione
exultantis animi. ⁊ hec est: iubilatio impbanda.
Iusti uͦ gaudent: uidentes mundo corde: quis deus.
qͣnta. ⁊ quo ordine. ⁊ qͣm mirifice fecit. Uñ exultan¬
tes. cantant. & est iubilatio coronanda. scqͣr. Ser¬

Expanded text:
nata est, jubilate Domino, non alii. Jubilatio auteintelligat interius. Sonus enim cordis est intellectus. Jubilus autem sonus est laetitiae sine verbis, quia eis laetitia animi non potest explicari, quando videlicet homo gaudens ex his quae non possunt explicari verbis erumpit in vocem quamdam exsultatione sine verbis, ita ut appareat eum ipsa voce gaudere. Sed quasi repletum nimio gaudio non posse verbis explicare quod gaudet. Hic autem jubilus sit a bonis in confessione; a malis vero in confusione, cum de terrenis adeo gaudent sicut, verbi gratia, messores vel vindemiatores copia fructuum jucundantur, et de feracitate terrae gaudentes cantant, et inter cantica inserunt voces quasdam sine verbis, in elatione exsultantis animi. Et haec est jubilatio improbanda. Justi vero gaudent videntes mundo corde, quis Deus, quanta et quo ordine, et quam mirifice 216 fecit. Unde exsultantes cantant, et est ista jubilatio coronanda, Ser
Abbreviated transcription (Latin):
incipientib. De utͣq¬
CA: agit᷑ hic. Docet enĩ hic pͥs. ⁊ d̾m ala¬
crit̾ laudare. ⁊ peccã nr̃a humilit̾ plangere.
quia nec in malis est desꝑandum. nec in boniᷤᷤ
uł: de utraq. Intentione: monet ad confessio
genus ꝯfessionis : i. laud̃e indicit. S odo̾: intra¬
turis .i incipientib: indict: sedmgenus ꝯfessi¬

Expanded text:
ntibus: de utraque agitur hic. Docet enim hic psalmus et Deum alacriter laudare, et peccata nostra humiliter plangere, quia nec in malis est desperandum, nec in bonis a de utragenus confessionis, id est laudem indicit. Secundo intraturis, id est incipientibus, inducit secundum genus confessi
Abbreviated transcription (Latin):
uł baptistarum. qui iac̾tant se dare scã quoꝵ tm̃ ft̃
instrumenta. Si enĩ homoaliquid dare posset: minꝰ
ussima tempora consumationis scłi. & quasun fin
phibendo. a uorus. ut post̾. salutaria infundat: mo¬

Expanded text:
 baptistarum, qui jactant se dare sancta, quorum tantum sunt instrumenta. Si enim homo aliquid dare posset, minusvissima tempora consummationis saeculi, et quasi in fine prohibendo a noxiis, ut post salutaria infundat mo
Abbreviated transcription (Latin):
freq̃nt̃ iterat bonum.
qr semꝑ magis dulces
tui. Lex. est euangłium. ore xp̃i ꝓlatum. bonum
dico: suꝑ milia auri. ⁊ argenti. Suꝑ milia dicit.
infinite. qr bonitas: cõꝑationẽ similem non pot̾at.
inuenire. hoc aut p̃misit: ⁊postea adiunxit: auri
& argenti: ut cõꝑatio auri &e argenti ui lesceret.
quȩ sunt p̃cipua cupidis. Id̾o gͦ dicte: suꝑ: quia am¬
plus diligit caritas legẽ d̾i. qͣm cupiditas milia
auri e argenti

Expanded text:
frequenter iterat bonum, er magis dulcescris tui. Lex est evangelium ore Christi prolatum. Bonum millia auri et argenti; super millia dicit infinite, quia bonitas comparationem similem non poterat invenire. Hoc autem praemisit, et postea adjunxit, auri et argenti, ut comparatio auri et argenti vilesceret, quae sunt praecipua cupidis. Ideo ergo dicit, super, quia amplius diligit charitas legem Dei, quam cupiditas millia auri et argenti
Abbreviated transcription (Latin):
entes. & suã uolentes ꝯstituere. ⁊ ẽ sensꝰ. contͣ eloqͥa dĩ
agentes. i eiꝰ regłisuiue respuert̃. uñ eis iratꝰ erat. Et
osilium alussim irritauert᷑ sꝑnendo. Consiliũ enĩ
dierat: ut qui suꝑbi erant: in angustiis humili¬
arentur. qd̾ erat salubre ꝯsilium. ut morb scłi .s.

Expanded text:
loquia Dei agentes, in ejus regulis vivere respuerunt. Unde eis erat iratus. Et consilium Altissimi irritaverunt spernendo. Consilium enim Dei erat, ut qui superbi erant, in angustiis humiliarentur, q
Abbreviated transcription (Latin):
runt egyptii ⁊ sanguinẽ ꝓaqͥs inuenerunt. M¬
stice quoꝙ hoc intelligendum ẽ. aqua gͦ in sangui¬
ne uersa. sig̾cat illos de rerum causis. carnaliter
sentire. Ut enĩ alibi aqua mutat᷑ in uinum. ꝑ qd̾sig¬
nificatur mutatio ppłi in melius: itahic mutatur
in sanguinẽ. ꝑ que caro accipt᷑. uit sigcet᷑. qua spu¬
alia carnalit᷑ sentunt. Sed̾a seqͥtur plaga. Misit

Expanded text:
i, et sanguinem pro aquis invenerunt. Mystice hoc quoque intelligendum est. Aqua ergo in sanguinem versa, significat illos de rerum causis carnaliter sentire. Sicut enim alibi aqua mutatur in vinum , per quod significatur mutatio populi in melius; ita hic mutatur in sanguinem, per quem caro accipitur, ut significetur, qualia carnaliter sentiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
in pruina: uastatur ipse uastator. Inexo¬
na. que multum distat a grandine. S ce hoc in
exodo ñ legitur. Mistice gͦ exponit᷑. Pruma ẽ uiciũ
quo caritas pximi stulticie tenebris: quasi noctur¬
no frigore congelascit. Sequitur. Et tradidit¬
Hanc hab̾e domit᷑a ce¬
ordinatam: pudicicie ẽ
uirtꝰ. hanc auẽ laxare
ad om̃s motꝰ. mors aĩe ẽ. Mortegͥ pecudum. stultoꝵ
casus ostenditur. qͥuelut bestialit̾ uiuentes: motuᷤ
illicitos ꝯtinentiȩ freno: nor cohibent. Seqͣr. & pos¬
sessionẽs eoꝵ igni. Nec hoc m exodo legit᷑. s mistice
tm̃ intelligere cogunur. Ignis gͦ:qͥ non in exodo
nͥ cũgrandine in fulgorib ut fructus lederet accipi¬
tur. qui tñ non legitur. possessiones incendisse:
mentis: &e quicqͥd boni ẽ ex dote naturȩ. uastat¬
plagas enumerauit.
exponat: ad exagge¬
me plage hoc ponit.¬

Expanded text:
uo vitio vastatur ipse vastator. In Exona, quae multum distat a grandine, sed et hoc in Exodo non legitur. Mystice ergo exponitur. Pruina est vitium quo charitas proximi stultitiae tenebris, quasi nocturno frigore congelascit. VERS. 53.-- « Et tradidithanc habere domitaordinatam pudicitiae virtus est; hanc autem laxare ad omnes motus, mors animae est. Morte igitur pecudum stultorum occasus ostenditur, qui velut bestialiter viventes motus illicitos continentiae freno non cohibent: Et possessiones eorum igni. Nec hoc in Exodo legitur, sed mystice tantum intelligere cogimur. Ignis ergo qui non in Exodo, nisi cum grandine in 175 fulgoribus ut fructus laederet accipitur: qui tamen non legitur possessionem incendisse, mentis, et quidquid boni est, ex dote naturae vastatplagas enumeravit: exponat, ad exaggemae plagae, hoc ponit,
Abbreviated transcription (Latin):
loco. Exultabunt. Et accipitur dotũ de futuro. p̃di¬
sc̃oꝵ & letabunt᷑ in cubilib suis .i. in diuersis maisi¬
onb dẽ quib dñs ait. In domo pat̾s mĩ mansioies
.i. in potestate eoꝵ ⁊ unc em̃ potestatẽ u̾bi d̾i accip¬
entes: cum dño udicabunt. sedentes suꝑ duodecin
sedes. ⁊ tunc: uc. fiet uindicta & inerepatio. in ppłis.

Expanded text:
loco: Exsultabunt, et accipit totum de futuro, et praedin cubilibus suis, id est in divisis mansionibus, de quibus Dominus ait: In domo Patris mei mansiones id est in potestate eorum. Tunc enim potestatem verbi Dei accipientes cum Domino judicabunt, sedentes super duodecim sedes. Et tunc vere fiet vindicta et increpatio in populis.
Abbreviated transcription (Latin):
irestiauit. & iam ꝯtormnes głe suȩ: in beattulie
locauit. uͥ est om̃is habundantia. hic gͦ agit᷑. de
psalmodia ꝑducit᷑: q̃ laus. hic nuptiali dulcedine
decantat᷑. Quib gͦ ꝓpħa in pͥncipro libr hus. recte con¬
u̾sationis formam ostendit: iam in illa ierłm receptĩ
dicit in eis laudandũ eẽ đm qͥ omĩa eis dedit. sic it¬

Expanded text:
restituit, et jam conformes gloriae suae in beatitudine locavit, ubi est omnis abundantia. Hic ergo agitur de psalmodia perducitur, quae laus hic nuptiali dulcedine decantatur. Quibus ergo Propheta in principio libri hujus recte conversationis formam ostendit, jam in illa coelesti Jerusalem receptis dicit in eis laudandum esse Deum, quia omnia eis dedit, sic in
Abbreviated transcription (Latin):
fer. quiatunc reges t̾re. &e nobiles scłi ligabunt᷑ in
cõpedib de quib ñ erit lib̾m exire. ferent umcła fer¬
rea. & grauia ad poetand̾u. & quȩ ñ possunt rumpi
.s. tormentagchenne: & sic. fiet iudicium ꝯscriptũ¬
Uñ subd̾. ut faciant. Qrͣ. ad hoc habebunt gladios.
ab angłis. ⁊ umu̾sis scĩs. uł in plurib scripte lociꝰ
memoratum. de qͦ apłcate. Nescitis: qr angłos uidi¬
cabimꝰ: Et ne putes hanc potestatẽ eẽ solis aplis.

Expanded text:
 quia tunc reges terrae et nobiles saeculi ligabuntur in compedibus, de quibus non erit liberum exire; ferent vincula ferrea, ut gravia ad portandum, et quae non possunt rumpi, scilicet tormenta gehennae, et sic fiet judicium conscriptum, ut faciant. Quasi dicat: Ad hoc habebunt gladios, ab angelis et universis sanctis, vel in pluribus Scripturae locis memoratum. De quo Apostolus: Nescitis quia angelos judicabimus? Et ne putes hanc potestatem esse solis apostolis,
Abbreviated transcription (Latin):
sid̾ata uxta usum humanoꝵ actuum: figuralit̃ ib
ncunt᷑ laudes dĩ ꝑsonare. In tuba enĩ. rex eẽ sigͥcat᷑.
npsaltio: as. In cyͣthara: sponsꝰ Et est sens. landa¬
⁊ eum: in sono tubȩ .i. laudate eum ut regẽ. & quia¬
itio .i. ut d̾m. c̃ qr uos fecit sumos. &ͣ laudate eũ
i ꝙ thara. ut sponsum. &e qr uos ab imis lib̾aint.
audate eum inmpan ate riᷤ¬

Expanded text:
considerata, juxta usum humanorum actuum, figuraliter ibi dicuntur laudes Dei personare. In tuba enim rex esse significatur; in psalterio, Deus; in cithara, sponsus. Et est sensus: Laudate eum in sono tubae, terio, id est ut Deum, quia vos fecit summos. Et laudate eum in cithara, id est ut sponsum, quia vos ab imis liberavit. audate eum in tympano et
Abbreviated transcription (Latin):
pec̃ca illa: quȩ facit¬
piditas: uincit timor. ꝑscrutamimi ꝯscientias.
int̾rogate corda ur̃a. utrũ possinit eẽ pecc̃a: nisi
aut timendo: aut cupiendo. Om̃a gͦ peceata.
contra. amor d. & tumor esꝰ: ducunt ad om̃e bonũ.
antas: ut tͥ bene sit. times: ne tͥ male sit. Hoc. age
in d̾o. ñ in scło. Ut̾q amor incendit. Ut̾ꝙ timor hu¬
miliat. s alit̾ ⁊ alit̾. De bono timore colonꝰ int̾re¬
dens ꝓ arbore q̃ fructũ non dabat: ne subu̾teret᷑.
ait: fõdiam circa illam. ⁊ mitt̾a st̾cora. fossa. sig̾eat
piam humilitatẽ timentis. st̾cora. utiles sordespe¬
nitentis. De igne aut̃ bomi amoris dr̾. Ignẽ ueni
ex amore male ĩcendenti.: Incendit enĩ ut̾q amor: ⁊ suffossa.
.i. pecc̃a q̃ ueniunt ex timore male humilianti. hummiliat
tui. hec est facies q̃ pec̾ca delet. Quid enĩ increpauit
ditatis fiunt. qd̾ ꝯuenit cũ p̃dicta sententia Suffossa
st̃. occultamala. dũ alii parat᷑ ĩsidiose fouea. ħaũ ꝑibt̃.¬

Expanded text:
peccata illa quae facipiditas; vincit timor. Perscrutamini conscientias, interrogate corda vestra utrum possint esse peccata, nisi aut timendo, aut cupiendo. Omnia ergo peccata, contra amor Dei et timor ejus ducunt ad omne bonum. Amas enim ut bene sit tibi; times ne male sit tibi. Hoc age in Deo, non in saeculo. Uterque amor incendit, uterque timor humiliat; sed aliter, et aliter de bono timore colonus intercedens pro arbore quae fructum non dabat, ne subverteretur ait: Fodiam circa illam et mittam stercora . Fossa significat piam humilitatem timentis; stercora, sordes utiles poenitentis. De igne autem boni amoris dicitur: Ignem veni ex amore male incendenti: incendit enim amor uterque. Et suffossa, id est peccata quae veniunt ex timore male humilianti: humiliat eFilii tui. Haym. Haec est facies quae peccata delet. Quid enim increpabat ditatis fiunt, quod convenit cum praedicta sententia. Suffossa sunt occulta mala, dum alii paratur insidiose fovea. Haec aut
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ab austro. Pro austͦ¬
enĩ: ponit mare. oc¬
ceanum illius parcis¬
intelligens. hoc pro
qualibet parte potest¬
qd̾ ñ de solis uideis
dicit. ¶Errauetun

Expanded text:
 ab austro. Pro austenim ponit mare Oceanum, illius partiintelligens, hoc pro qualibet parte potestquod non de solis Judaeis dicit.
Abbreviated transcription (Latin):
deunt de manuini¬
regionib ꝯgregauit
eos. paulagm. ñ om̃s
qui prius per aras
&e lucos demonum¬
raptabantur. Uñ
congregauit: Nso¬

Expanded text:
demit de manu iniregionibus congregavit eos, paulatim non omnes i prius per aras et lucos daemonumraptabantur. Unde congregavit?
Abbreviated transcription (Latin):
sericordiam d̾i. habens¬
&e suꝑior psalmus ha¬
buit bis alła. qͥ est de
popło isrł. & hic qͦq¬
bis habet: ñ in congru

Expanded text:
sericordiam 235 Dei, habenset superior psalmus habuit bis alleluia, qui est de populo Israel: et hic qbis habet non
Abbreviated transcription (Latin):
in solitudine. Tercio: ponitur scd̾a tẽptatio. q̃ est
difficultas uincendarũ ꝯcupiscentiarũ. ibi. Seden¬
des in tenebris. Quarto: ponitur. t̾cia tẽptatio. quȩ
ẽ teilium bene faciendi. ibi. Omnẽ escam. Quinto
ponit᷑. quarta temptatio. quȩ ẽ tẽpestas scłi. qͣti¬
ens eccłiam. turbans rectorẽ. ibi. Qui descendunt
ẽ.ibi. Posuit flumina. Septimo: agit de b̾eticis.
qͥb destructis: erigitur eccłia ibi. Et pauci facti
Hunc psalmũ partit᷑ augꝰ. ita. ut diximꝰ. uñ: cas¬
siodorꝰ dicit se habere auctoritatẽ: alios psalmos
diuidendi. hunc tñ psalmũ. alit̾ distinguit. Pro¬
pheta gͦ cõmendaturus mĩam dñi: de quatuor
temptationib lib̾antis. pͥus: om̃s fideles monet
.s. pecc̃a ⁊⁊ laudes. hoc nequit optime face: qͥ ñ gu-
sonfitemim dico: dicentes hoc. q̃m bonꝰ est dñs.¬

Expanded text:
ertio ponitur secunda tentatio, quae est difficultas vincendarum concupiscentiarum, ibi, sedentes in tenebris. Quarto ponitur tertia tentatio, quae est taedium benefaciendi, ibi, omnem escam. Quinto ponitur quarta tentatio, quae est tempestas saeculi, quatiens Ecclesiam, turbans rectorem, ibi, qui descendunt.va facta est, ibi, posuit flumina. Septimo agit de haereticis, quibus destructis erigitur Ecclesia, ibi, et pauci facti sunt. Hunc psalmum partitur Aug. ut diximus. Unde Cassiodorus dicit se habere auctoritatem alios psalmos dividendi Hunc tamen psalmum aliter distinguit. Aug. Propheta ergo commendaturus misericordiam Dei, de quatuor tentationibus liberantis, prius omnes fideles monet  peccata et laudes. Hoc nequit optime facere, qui non Confitemini dico, dicentes hoc: Quoniam bonus est D
Abbreviated transcription (Latin):
Eł uio in his. qͥ timent ⁊ sꝑant. ⁊t̃ imori spem¬
ꝯuinxit. qͥa ñ ualet timor: sine spe ueniȩ. Iudas
sꝑando. cucurrit ad laqueum. & se suspendit. Qui
g̾ tumet d̾m: sꝑet ⁊ ab ipso: ad eum fugiat. ab ira¬
to: ad placatum. Placabis aut̃ eum: si sꝑes u mĩa

Expanded text:
Domino, in his qui timent et sperant. Timori spemnjunxit, quia non valet timor sine spe veniae. Aug. Judas  Ideoque desperando cucurrit ad laqueum, et se suspendit. Qui ergo timet Deum speret, et ab ipso ad ipsum fugiat, ab irato ad placatum. Placabis autem eum si speres in mi
Abbreviated transcription (Latin):
naturaliter h̃t. a qͦ¬
om̃e tẽpus irascar uob̾. Id̃o aut̃ dicit continebit mi¬
sericordias: quia iam cepit misereri. & id̾o. nonẽ¬
desistendũ¶ Et

Expanded text:
naturaliter habet a qomne tempus irascar vobis. Ideo ante dicit, continebit misericordias, quia coepit jam misereri. Et ideo nodesistendum.
Abbreviated transcription (Latin):
rant. sculptilia. hoc
iam factum ẽ. Cessat¬
enim iam ydolatria
&e erubescunt: qui ad¬
orabant lapides. qͥa¬
quasi mortui erant
lapides illi. Nos aut̃¬

Expanded text:
 Hoc jam factum est. Cessatenim jam idololatria, et erubescant qui adorabant lapides, quia mortui erant lapides illi; nos aut
Abbreviated transcription (Latin):
isrł saluus fieret. qͣm plantaint .i. inchoauit dex¬
ut prius fundamentũ hystorie de iideis iaciatur.
demde edificium sp̃ualis indelligentic de eccłia ad¬
dat᷑. ꝑ misticas enĩ similitudines que gesta sunt. di¬
cit .i. ita dicit ea q̃ ad litt̾am sunt facta de iudeis.
sub similitudine uineȩ: & palintũ: & huimodi:
qd̾. etiã mist̾ium .i. misticũ sensũ innute. Sunt e¬
nĩ similitudines. q̃ ñ sunt misticȩ.& d. Salui erimꝰ.
hoc ad litt̾am ut pͥus accipit᷑. ciecisti gentes &. plan
eã. nec hoc mutatur ad hystoriã. Ad litt̾am cium:
uinea ẽ gens iud̾oꝵ in typo eccłie. que mistice
ꝑ uineã accipit᷑. qr int̾ turbas umbratiles peccan¬
tium: fruge scõꝵ ornatur. sicut uinea fructu or¬
nat᷑ it̾ folia. & fossa tribulationib. ⁊ martyrio
putata: plus crescit. sicut uinea. & scłaris p̾ssurȩ
torcularib eliqͣta. ad cęlestem cellam transfertur

Expanded text:
Israel salvus fiet . Quam plantavit, id est inchoavit dexut prius fundamentum historiae de Judaeis jaciatur; deinde aedificium spiritualis intelligentiae, de Ecclesia addatur. Per mysticas enim similitudines quae gesta sunt, dicit, id est ita dicit ea quae ad litteram facta sunt de Judaeis sub similitudine vineae et palmitum, et hujusmodi, quod etiam mysterium, id est mysticum sensum innuit. Sunt enim hoc ad litteram, ita ut prius accipiatur, ejecisti gentes et plantasti eam, nec hoc mutatur ad historiam. Ad litteram enim vinea est gens Judaeorum in typo Ecclesiae, quae mystice per vineam accipitur; quia inter turbas umbratiles peccantium fruge sanctorum ornatur, sicut vinea fructu ornatur inter folia et fossa tribulationibus, et martyrio putata plus crescit sicut vinea, et saecularis pressurae torcularibus eliquata ad coelestem cellam transfertur
Abbreviated transcription (Latin):
usꝙ ad. flu. iordanis.a qͦ manauert̾. Ibi enĩ cepit.
regula baptisimi. E t qr tał ẽ uinea. gͦ. ut qͥd des¬
truxisti. mace. eiꝰ: Mirat᷑: cur huic tali subtracta
ẽ defensio dñi. s hoc: dicit de eccłia. ñ: ꝓbonis. qr
nouit dñs qui sunt eiꝰ. s. ꝓinfidelib qui sunt in
lit̾. Ext̾minauit eã aꝑ .i. diabolꝰ fortis ⁊ ferox: de. sil.
qr cogitatiões eiꝰ agͣsteᷤᷤ & auie sunt. & singularis ferꝰ

Expanded text:
usque ad flumen Jordanis, a quo manaverunt, ibi enim coepit usque ad flumen Jordanis, a quo manaverunt, ibi enim coepit regula baptismi . Et quia talis est vinea, ergo, ut quid destruxisti maceriam ejus? miratur cur huic tali subtracta est Domini defensio, sed hoc dicit de Ecclesia non pro bonis, quia novit Dominus qui sunt ejus , sed pro infidelibus qui sunt in aliter: Exterminavit eam aper, id est diabolus fortis et ferox; de silva, quia cogitationes ejus agrestes et aviae sunt. Et singularis ferus,
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ ꝑ orbem dilatataẽ: ostendit diceas: dux itinͥs. fu
dũ eam ducit sp̃ualiitine: ꝑ hoc desertum scħ. ⁊ plã
facit. de qͥb palmites tendens: mundũ occupat:
montes. Altitudo ⁊ latitudo uineȩ. hic exponitur.
Nam suꝑna ⁊ cȩlestis est uinea illa. que etiã mon¬
tes .i. sublimiores uita ⁊ scientia: obumbrat .i. um
bra sp̃ualis gr̃ȩ fouet. & nutrit.⁊ magis crescere
busta es̾ cedros di. Uites q̃ arbores ascendunt: ar-¬
busta nominant᷑. ꝑ qͣ minores inȩccłia accipiunt᷑.
Cedri di sunt:. ñ:. suꝑbi. s qui meccłia alti funt.
ut sunt d̾i martires. Arbusta gͦ .i. minores. oꝑi
unt cedros di .i. maiores. qr etiam hos ęccłia ꝓte¬
git: quasi ingremio suo. quia eiꝰ auctoritate cor¬
roborant qd̃ dicunt. Alit̾ enĩ ñ hab̾et᷑ catholicũ.
nͥ uniu̾salis eccłie attestatione firmet᷑. Extendit
Exposita altitudine: exponit latitudinẽ uineȩ.
nium gentiũ. & ꝓpagines eiꝰ .i. filios regen̾ationis:

Expanded text:
liter per orbem dilatata est, ostendit dicens: Dux itineris fuisti, dum eam ducit spirituali itinere per hoc desertum saeculi, et facit de quibus palmites tendens, mundum occupat. montes; altitudo et latitudo vineae hic exponitur. Nam superna est et coelestis vinea illa, quae etiam montes, id est sublimiores vita et scientia obumbrat, id est umbra spiritualis gratiae fovet, et nutrit et magis crescere busta ejus cedros Dei. Vites quae arbores ascendunt arbusta nominantur, per quae minores in Ecclesia accipiuntur. Cedri Dei sunt non superbi; sed qui in Ecclesia sunt alti ut sununt; cedros Dei, id est majores, quia etiam hoc Ecclesia protegit, quasi in gremio suo, quia ejus auctoritate corroborant quod dicunt. Aliter enim non habetur Catholicum, nisi universalis Ecclesiae contestatione firmetur. Extendit Exposita altitudine exponit latitudinem vineae nium gentium, et propagines ejus, id est filios regenerationis,
Abbreviated transcription (Latin):
aduiam u̾itatis ciues tuos. qui dum paruuli fẽ:
ꝑossunt reduci. ñ omino in malicia obdurati.
¶ Uł scđmmoralem sensum. totum pot̾ accipi. sdon
enĩ: qui int̾p̾tatur t̾renꝰ. uł sanguneus: carnalitaᷤᷤ
ẽ. que ꝑ illicitos motꝰ. tanquã ꝑ filios suos: nos se
cunt exina. exi. usq ad. fundam̃. in ea. Coa cerua¬
tione enĩ uicioꝵ: subrepit diffidentia. S filia. ba.
nus̾a. filia babylonis est: caro quȩ osusionẽ pecc̃o¬
rum ingerit: cui digna cõpensatio datur. ut sicut
concitat ad uicia: ita rep̾ssa: subdat᷑ uirtutib Uñ:¬
carni retͥbucre: beator est. qui etiam paruulos qͥ
ex carne nascunt᷑ .i. malos motꝰ añ quã crescant:
retinent. ne sint libͥi. & allidunt ad petram: xp̃m.
ut ꝯfracti: disꝑeant. Uñ: subd̃. Beatꝰ qui. tene. & al¬
tio. Ut enim babylonia:. natos in mundo dum par¬
uul sunt: parentũ &e scłi huiꝰ suffocat errorib. ita
qͥ iam iuuenes sunt data agnitione dĩ: paruulos

Expanded text:
ad viam veritatis. Qui dum parvuli sunt, possunt reduci non omnino in malitia obdurati. Vel secundum moralem sensum totum potest accipi. Edom enim qui interpretatur terrenus vel sanguineus, carnalitas est, quae per illicitos motus, tanquam per filios suos nos sed exinanite usque ad fundamentum in ea. Coacervatione enim vitiorum subrepit diffidentia, sed filia Babylonis misera. Filia Babylonis est caro quae confusionem peccatorum ingerit, cui digna compensatio datur, ut sicut t ad vitia, ita repressa subdatur virtutibucarni retribuere beatorum est, qui etiam parvulos, qui ex carne nascuntur, id est magnos motus antequam crescant, retinent, ne sint liberi, et allidunt ad petram Christum, ut confracti pereant. Unde subdit: Beatus, qui tenebit, et alo. Augustinus: Ut enim Babylonia natos in mundo, dum parvi sunt, parentum et saeculi hujus suffocat erroribus, ita qui jam juvenes sunt, data agnitione Dei, parvulos
Abbreviated transcription (Latin):
Uł mistice pot̾ legi.
e sauemi: omnes carna¬
les sig̃cat. iacob: sp̃ua¬
les. E sau aut̃ appellatꝰ
c̃ edon: a cibo qͦdam len¬
ticulȩ rubro. ꝓ qͦ. uendidit pͥmogenita sua minor
ratri.s. iacob. Ille aut̃ concessit cibum uoluptatis.
& sũpsit honorẽ dignitatis. Ita: factus ẽ ille maior
dignitate. qui erat minor dẽpore. Maice itaq: est
alis. Si aũt a captiuitate comitit᷑. in reditu iecłm re¬
nouat᷑. & fit renouatio quedã. scđm int̾iorẽ hoĩem.
Et sicut ille maior fr̃ esau inimicꝰ fuit iacob ita õs
carnalesinimiq sũt sp̃ualib. Uñ: ait. Memor esto dñe.¬

Expanded text:
 mystice potest legi.  enim omnes carnales significat, Jacob sples. Esau autem appellatus est Edom a cibo quodam lenticulae rubro, pro quo vendidit primogenita sua minori fratri suo Jacob . Ille autem concessit cibum voluptatis et sumpsit honorem dignitatis. Ita factus est ille major dignitate, qui erat minor tempore. Major itaque est autem a captivitate convertitur, in reditu Jerusalem renovatur, et fit renovatio quaedam secundum interiorem hominem. Et sicut ille major frater Esau inimicus fuit Jacob, ita omnes carnales inimici sunt spiritualibus. Unde ait: Memor ero, D
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est ua benedictio. quia si lingua sonat: cor si¬
let. & mandauit .i. ꝓmisit: uitã: in futuro dura¬

Expanded text:
n est vera benedictio, quia si lingua sonat, cor silet. Et mandavit, id est promisit vitam in futuro, dura
Abbreviated transcription (Latin):
fitebor tͥ .i. laudabote.
qͥa t̾ribilit̾ magnifica¬
tus. uł mirificatꝰ es.
.i. eo ipso quote mira¬
mͦ t̾ribilis es. & tra: cũ tremore gaudemus. ꝙ time¬
nus: ne suꝑbi ꝑdamus: qd humiles ꝑcepimus. &e
mirabilia sunt: oꝑa tua. ñ mͦ tu es mirabilis. & aĩa
mea cognoscet nimis. uł ualde. Iam cognoscit aĩa
mea ualde. Aute: erat mira scientia tua. ex me: ñ
pot̾am ad eã. s mͦ possum: quia noctem illumina¬
sti. renes possides. de ut̾o suscepisti .i. qͥa uenit michi
gr̃a tua:. & illuminauit me. Et mito cognoscit: quaa

Expanded text:
fitebor tibi, id est laudabo te, quia terribiliter magnificavel mirificatus es, id est eo ipso quo te miramur terribilis es, et ita cum tremore gaudemus, quia timemus ne superbi perdamus quod humiles percipimus. Et mirabilia sunt opera tua, non modo tu es mirabilis; et anima mea non cognoscet nimis, vel valde. Jam cognoscit anima mea valde, ante erat mira scientia tua ex me, nec poteram ad eam, sed modo possum, quia noctem illuminasti, renes possides, de utero suscepisti, id est quia venit mihi gratia tua et illuminavit me. Et merito cognoscit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tet me lux uoctis.
s lux sapientiȩ. Dico. possedisti. ce susscepisti me
p̃post̾e hoc dicit. Prius enim est. susciꝑe. quã posii¬
dere. Suscepist inqͣm. de ut̾o matris meȩ.i. de con¬
suetudine ciuitatis meȩ babyloniȩ. in qua: priꝰ
natus sum captiuus. ubi non in different᷑ habe¬
bam: lucẽ & tenebras noctis. ¶alit̾ ab illo loco:
uescio quo fugiã a p̃sentia tua. quia si ascend̾o m̃te:
in celũ .i. ad suꝑcęlestes angłos. tu illie es quia qo̾¬

Expanded text:
tet me lux noctis, sed lux sapientiae. Dico, possedisti, et suscepisti me. Praepostere hic dicit. Prius enim est suscipere quam possidere. Suscepisti, inquam, de utero matris meaesuetudine civitatis meae Babyloniae, in qua prius sum natus, sum captivus; ubi non indifferenter habebam lucem et tenebras noctis Aliter ab illo loco: m, quasi dicat: Nescio quo fugiam a facie tua, quia, si ascendero mente in coelum, id est ad supercoelestes angelos, tu illic es, quia q
Abbreviated transcription (Latin):
rationalis creaturȩ: nob̃ ꝯtͣria insistentẽ .s. iniquos
hoĩes. uł carnẽ. uñ. timet. o c̃. tenebre .i. inferior
me. Ita timebam: s & nox: facta illu. m̃a: erit in de¬
liciis meis .i. illi cẽ qui pͥus erant nox: illuminati: ẽ¬
tenebre eiꝰ noctis: ita & lum̃ eiꝰ di. Quatenus nanq
agnoscis tenebras: eatenus: ds ignoscit. s uñ hec
pdicta mͥ: quia tu. posse. re. meos ⁊ susce. me. de .u. ma.
meȩ. hec ñ mutant᷑.¬

Expanded text:
lis creaturae, contrariam insistentem, scilicet iniquos homines vel carnem, unde timet: Et est, Tenebrae, id est inferior nt me. Ita timebam, sed nox facta est illuminatio, in deliciis meis, id est illis qui, prius nox, illuminati etenebrae ejus, noctis, ita et lumen ejus, Dei. Quatenus namque agnoscis tenebras tuas, eatenus Deus ignoscit. Sed unde haec praedicta mihi? Quia tu possedisti renes meos, suscepisti me de utero matris meae. Haec n
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ futi erant: qn hec fiererit. Loquit᷑ em̃ in ꝑsona eoꝵ
quib hec accidert̃. Est aut̃ hic deploratio eoꝵ que fe¬
cit d̾s uindicans. &e adiungit᷑ p̃catio. Qĩ dicãt. Utiña
iam insereant᷑ ⁊ parcat. Ita gͦ hec dicunt᷑: a quo pte¬
dicunt᷑. tanqͣm ab eis dicant᷑. quib accid̾unt. Et ip¬
sciendũ. ꝙ de ppło isrł heditas di funt electi. s ñ ex¬
cecati. Non gͦ possunt hec accipi de tẽporib pꝰt ascen¬
sionẽ xp̃i. quando uastati sunt ꝑ romanos. Tunc eñ
nes enĩ repbi excecati erant. om̃sq fideles aduentan¬
tib romams. monttu angłi in regnũ agrippe seces¬
qͣm xp̃c uenisset ⁊ tunc enim: ppłs ille heditas dei
occurrit inuiria templi. in quo ẽ contumelia dei.
hic arguit eos de sac legio. Et nota: quia ñ dũ erat
tẽplum. qñ hec ꝓpħa dicebat. ⁊ narrat qͣsi p̃terita:
q̃ in sp̃u uidit sutura. Iam uͦ euident̾ st̃ impleta. Se
Relinquetur filia syon sic̃ umbracłm in uinea. &

Expanded text:
qui futuri erant, quando haec fierent. Loquitur enim in persona eorum quibus haec acciderunt. Est autem haec deploratio eorum quae fecit Deus vindicans, et adjungitur deprecatio. Quasi dicat: Utinam jam misereatur et parcat. Ita haec ergo dicuntur a quo praedicit cur tanquam ab eis dicantur, quibus acciderunt, et ipst quia de populo Israel, haereditas Dei sunt electi, sed non excaecati. Non ergo possunt haec accipi de temporibus post ascensionem Christi, quando vastati sunt per Romanos. Tunc enimnes enim reprobi excaecati erant, omnesque fideles adventantibus Romanis, monitu angeli in regnum Agrippae secesequam Christus venisset; et tunc enim populus ille haereditas Dei occurrit injuria templi: in quo est contumelia Dei. Hic arguit eos de sacrilegio. Et nota quod nondum erat templum, quando haec Propheta dicebat; et narrat quasi praeterita, quae in spiritu vidit futura; jam vero evidenter sunt impleta. SeqRelinquetur filia Sion sicut umbraculum in vinea, et
Abbreviated transcription (Latin):
strauigilat qui ta collestione. st pͥ¬
sumptio. &e qͣmuis
metaphorã q̃ de diu̾¬
sis inducit᷑: lint diu̾sa. una tñ est ȩccłia. qua. ut᷑ꝙ
sig̃cant. Deinde. ne aliqui ueliit exaltari añ hu¬
miliationẽ: conu̾sus ad illos: ait. ¶anũ ẽ. Q. d. Ua¬

Expanded text:
tione sit praesumptio, et quamvis metaphoram, quae de diversis inducitur, sint diversa, una tamen est Ecclesia, quam utraque significant. Deinde ne aliqui velint exaltari, ante humiliationem conversus ad illos, ait: VERS. 3.-- « Va