comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
postulat instruenda: panis .ẽ. corpus
xp̃i. calix sanguis xp̃i. Breuit qͥdẽ
hoc dictum. ẽ. qd fidei forte sufficiat:
S fides iustructionẽ desiderat. Dicit
enim ꝓpħa. Nisi credideritis: non
intelligetis. Potestis gͦ mͦ dicere mͥ
Precepisti ut credamꝰ: expone ut in¬
telligamus. Potest enĩ in animo
cuius piam cogitatio tali aboriri.
positus. ẽ. sepultus ẽ. t̃cia die resur¬
rexit. quo die uoluit. in cęlũ ascen
dit: illuc leuauit corpꝰ suum. unde
÷ uenturus ut iudicet uiuos et
mortuos: ibi. ẽ modo sedens ad
dexteram patͥs. Quomͦ ẽ panis cor¬
pus eius: et caliae uel qd̃ habet
calix. quomͦ ÷ sangͥs eius: Ista fr̃s
ideo dicunt᷑ sacram̃ta: quia in eis
aliud uidet᷑. aliud intelligit᷑. Q d̾
uidet᷑ spẽm ht̃ corporalem: qd̃ in¬
telligitur fructum ht̃ sp̃italem.
Corpus gͦ xp̃i. si uis intelligere: apłi
audi dicentem fidelib. Uos aut̃
estis corpus xp̃i et m̃bra. Si gͦ
uos estis corpꝰ xp̃i et m̃bra: myste

Expanded text:
postulat instruenda, panis est corpus Christi, calix sanguis Christi. Breviter quidem hoc dictum est, quod fidei forte sufficiat; sed fides instructionem desiderat. Dicit enim propheta: Nisi credideritis, non intelligetis . Potestis ergo modo dicere mihi: Praecepisti ut credamus; expone ut intecujuspiam cogitatio talis oboriri. positus, sepultus est, tertia die resurrexit, quo die voluit ascedit; illuc levavit corpus suum; inde est venturus ut judicet vivos et mortuos; ibi est modo sedens ad dexteram Patris: quomodo est panis corpus ejus? et calix, vel quod habet calix, quomodo est sanguis ejus? Ista, fratres, ideo dicuntur Sacramenta, quia in eis aliud videtur, aliud intelligitur. Quod videtur, speciem habet corporalem, quod intelligitur, fructum habet spiritualem. Corpus ergo Christi si vis intelligere, Apostolum audi dicentem fidelibus, Vos autem estis corpus Christi, et membra . Si ergo vos estis corpus Christi et membra, myster
Abbreviated transcription (Latin):
tione ditescunt: et redire nolunt.
Nos a domino nr̃o. ex quo inspirauit
pͥmo homini flatũ uitȩ. ꝑegrinan¬
tes om̃s nati sumus. Patria nr̃a
in cȩlis est: ciuȩs angłi. De patria
nr̃a. ut ad redditum exhortemur.
in popłis recitantur. Uilescat mun¬
dus: amet᷑ a quo factus ÷ mundus:¬

Expanded text:
tione ditescunt, et redire nolunt. tione ditescunt, et redire nolunt. Nos a Domino nostro, ex quo inspiravit primo homini flatum vitae, peregrinantes omnes nati sumus. Patria nostra in coelis est, cives Angeli. De patria nostra, ut ad reditum exhortemur, in populis recitantur. Vilescat mundus, ametur a quo factus est mundus
Abbreviated transcription (Latin):
Meluis enim dr̃ arra: quã pignꝰ Hȩc
enim duo similia uident᷑ int̾ se:
s tamen habent aliquã differenti¬
am non negligendam. E pignꝰ
quando datur. et arra qͣndo dat᷑.
ideo fit. ut qd̃ ꝓmittit᷑ impleat᷑.¬
qd̃ accepit: re completa ꝓpt̾ quam
pignus accepit. Arra aũt qnͣdo da¬
tur non recipit᷑. s suꝑaddit᷑ ut im¬
pleatur. Arram gͦ habemꝰ. Ipsum
fontem unde arra.ẽ. siti amus.
hunc rorem: desidet fontem. Utqͥd
enim habemus arram: nͥ ne fame
et siti in hac ꝑegͥnatione deficiamꝰ.:
E surimus enĩ et snimꝰ: sitam̃ ꝑegri¬
nantes nos. eẽ. cognoscimꝰ. Q ui ꝑe¬
grinat᷑ et nouit se ꝑegrinari: desi¬
derat patriam. Quamdiu desiderat:
molesta est peregͥnatio. Si amat
peregrinationem. obliuiscitur pa¬
triam: et non uult redire. Hon
est talis patria nr̃a: cui aliquid
p̃ponamus. Aliquando enĩ hoĩes
dum ꝑegrinantur: diuites funt.
Qui egebant in patria sua. ꝑegrina¬

Expanded text:
Melius enim dicitur arrha quam pignus. Haec Melius enim dicitur arrha quam pignus. Haec enim duo similia videntur inter se; sed tamen habent aliquam differentiam non negligendam. Et pignus quando datur, et arrha quando datur, ideo fit, ut quod promittitur impleatquod accepit, re completa propter quam pignus accepit; arrha autem quando datur, non recipitur, sed superadditur ut impleatur. Arrham ergo habemus: ipsum fontem, unde arrha est, sitiamus. Ahunc rorem, desideret fontem. Utquid enim habemus arrham, nisi ne fame et siti in hac peregrinatione deficiamus? Esurimus enim et sitimus, si tamen peregrinantes nos esse cognoscimus. Qui peregrinatur, et novit se peregrinari, desiderat patriam; quam dum desiderat, molesta est peregrinatio. Si amat peregrinationem, obliviscitur patriam, et non vult redire. Non est talis patria nostra, cui aliquid praeponamus. Aliquando enim homines dum peregrinantur, divites fiunt. Qui egebant in patria sua, peregrina
Abbreviated transcription (Latin):
tum uiganti homines constitutos
impleuit. Cum actus apłoꝵ lege¬
retur audiuimus. Erant congre¬
gati in unũ centum iuginti: tenen¬
tes ꝓmissum xp̃i. Dixerat enĩ ut
eẽnt. in ciuitate: quousq indue¬
rent᷑ uirtute ex alto. Ego enim
inquit mittam ꝓmissionẽ meam
in uob̾. fidelis ꝓmissor: benignus
dator. Qd̃ cum in t̾ra eẽt. ꝓmisit.
in cęlum ascendit. et misit. Habemꝰ
pignus futurȩ uitȩ ȩt̾̃nȩ: regniq cȩ¬
loꝵ. Non uos fraudauit recenti pro¬
missione: et fraudaturus ÷ futura
expectatione: Om̃s homiues qnͣdo
aliquod negocium inter se contra¬
hunt. et pe cuniarii negocii spon¬
sione relaxantur: plerũq acciputĩ
arram uł dant. E arra data fidem
non possit: securos tam̃ fȩcit. qnͣdo
arram dedit. Quã et si non daret:
sine dubio qd̃ ꝓmiserat exhib̾et.
Iuio ꝓmisit. Uitam ȩternam:
cuius arram sp̃m sc̃m dedit. Uita
eterna. possessio habitantium: ar¬
ra. consolatio est ꝑegrinantium.

Expanded text:
tum viginti homines constitutos implevit. Cum Actus Apostolorum legerentur, audivimus, Erant congregati in unum centum viginti, tenentes promissum Christi . Dixerant enim ut essent in civitate, quousque induerentur virtute ex alto. Ego enim, inquit, mittam promissionem meam in vobis . Fidelis promissor, benignus dator. Quod cum in terra esset promisit, in coelum ascendit et misit. Habemus pignus futurae vitae aeternae regnique coelorum. Non nos fraudavit recenti promissione, et fraudaturus est futura exspectatione? Omnes homines quando aliquod negotium inter se contrahunt, et pecuniarii negotii sponsione relaxantur, plerumque accipiunt arrham, vel dant: et arrha data fidem non possit, securos tamen fecit, quando arrham dedit, quam etsi non daret, sine dubio quod promiserat exhiberet. Quid promisit? Vitam aeternam, cujus arrham Spiritum sanctum dedit. Vita aeterna possessio habitantium: arrha consolatio est peregrinantium.
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ centum qͥnquaginta tres: Hu¬
merus iste. non utiq ipse erit sc̃oꝵ
numerus. N eq enim centũ qͥn¬
qͣ guita tres erunt sc̃i: cum soli illi
qui se cum mulierib non coinqͥ¬
nauerunt. duodecies duodena
milia cõmemorent᷑. S iste nume¬
rus. tanꝗͣ arbor a quodã semine
uidetur succrescere. Semen autẽ
huiꝰ magni numeri. quidã minoi
numerus est: qui. ẽ. decem et septẽ
Decem et septem. faciunt centũ qͥn¬
quaguta tres. Susto compures ab
uno usq ad decem & septẽ. addas nu¬
meros oms̃. Nam si ab uno usq
ad decem & seꝑtem. numeros ñ
addas quos commemoras totos:
non erunt nisi decem et septem.
Si aũt ita numeres. unum. duo.
tria. sicut unũ. et duo. et tria. qͥ¬
faciunt sex. quatuor et quinq.¬
qui faciunt quindecĩ: ste ꝑitents
usqr ad decem et septem: portans
in digitis centum quin decun. si

Expanded text:
ergo centum quinquaginta tres? Nuergo centum quinquaginta tres? Numerus iste non utique ipse erit sanctorum numerus. Neque enim centum quinquaginta tres erunt sancti; cum soli illi, qui se cum mulieribus non coinquinaverunt, duodecies duodena millia commemorentur . Sed iste numerus, tanquam arbor, a quodam semine videtur succrescere. Semen autem hujus magni numeri quidam minor numerus est, qui est decem et septem. Decem et septem faciunt centum quinquaginta tres. Si vero computes ab uno usque ad decem et septem, et addas numeros omnes: nam si ab uno usque ad decem et septem numeros non addas, quos commemoras totos, non erunt nisi decem et septem: si autem ita numeres: unum, duo, tria; sicut unum et duo et tria faciunt sex, sex quatuor et quinque faciunt quindecim; sic pervenis usque ad decem et septem, portans in digitis centum quinquagi
Abbreviated transcription (Latin):
Quemꝰ ñ moueat. non frustra istũ
numerum cõmemorari: Non enĩ
uere nicħ significans dñs. aut
hoc ipsum diceret mitti retia: aut
ꝑtineret. ad eum. ut in partẽ dex¬
teram mitterent᷑. S ignificat etiã
iste numerus centum quinqͣginta
tres. et ꝑtinuit ad euangłistam
dicere. quasi respexisset priman
illam capturam ubi retia dirupta.
scismata significauerant. qr in illa
eccła uite ęternȩ. nulla erum scis¬
mata: quia nulla dissensio. Om̃s
magni: quia caritate pleni. Quasi
gͦ illud qd̃ pͥmo factũ ÷ ad signi¬
ficanda scisinata respexisset: ꝑti-¬
nuit ad eum dicere in ista scđa
captura: et cum tam magni ẽẽnt.
retia non sunt dirupta. Quid
itaq dextera pars significauerit:
dictum ÷. quia om̃s boni. Q uid ma¬
gnitudo: dictum ÷ qr qui fȩcerit
et sic docu̾it. magnus uocabitur
in regno cȩloꝵ. Qͥd etiam illud
qd̾̃ retia non sunt dirupta: dictũ
÷quia tunc ñ sunt scismata. Ed

Expanded text:
Quem non moveat, non frustra istum Quem non moveat, non frustra istum numerum commemorari? Non enim vere nihil significans Dominus, aut hoc ipsum diceret, Mittite retia; aut pertineret ad eum ut in partem dexteram mitterentur. Significat etiam iste numerus centum quinquaginta tres: et pertinuit ad Evangelistam dicere, quasi respexisset primam illam capturam, ubi retia disrupta schismata significaverunt; quia in illa Ecclesia vitae aeternae nulla erunt schismata, quia nulla dissensio; omnes magni, quia charitate pleni: quasi ergo illud quod primo factum est ad significanda schismata respexisset, pertinuit ad eum dicere in ista secunda captura, Et cum tam magni essent, retia non sunt disrupta . Quid itaque dextera pars significaverit, dictum est, quia omnes boni. Quid magnitudo, dictum est, quia qui fecerit et sic docuerit, magnus vocabitur in regno coelorum. Quid etiam illud quod retia non sunt disrupta, dictum est, quia tunc non sunt schismata. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
sunt nuptiȩ recumbentib. Congre¬
gant᷑ gͦ nunc & boni et mali. Qua¬
re aũt et scĩmata fuint: si non re¬
tia dirumpuntur: Quare pler̃q
turbaꝵ carnalium male tumul¬
tuantium scã scandalis urgetur
eccła: si non et naiigia p̃munt᷑:
Hoc gͦ dñs ante resurrectionẽ. Pot
resurrecci onẽ aũt. inuenit piscan¬
tes similit̃ discipłos silos: ussit.
Miserunt inqͥt retia in dexterã par¬
tem. Missa sunt retia eo iubente
in dexcterã partẽ: et capti sunt
pisces certi numeri. Nam illi siue
numero: illi quib significabatur
eccła quȩ nunc agitur. tanquam
ex illa captura. annunciaui et lo¬
cutus sum : multiplicati sunt suꝑ
numerum. Intelligunt᷑ gͦ quidã
suꝑnumera ͭi qͦdãmodo suꝑflui:
colligunt᷑ tam̃. Ibi uͦ in dextera
capiunt᷑ pisces: et numerati et ma-¬
gni. Qui enim fec̾it in qͥt et sic
docuit: magnus uocabitur in re¬
gno celoꝵ. Ergo capti sunt pisces
magni: centum qͥnquaginta tres

Expanded text:
sunt nuptiae recumbentium . Congresunt nuptiae recumbentium . Congregantur ergo nunc et boni et mali. Quare autem et schismata fiunt, si non retia disrumpunt? Quare plerumque turbarum carnalium male tumultuantium scandalis urgetur Ecclesia, si non et navigia premunt? Hoc ergo Dominus ante resurrectionem. Post resurrectionem autem invenit piscantes similiter discipulos suos: jussit Mittite, inquit, retia in dexteram partem. Missa sunt retia, eo jubente, in dexteram partem, et capti sunt pisces certi numeri. Nam illi sine numero, illi quibus significabatur Ecclesia, quae nunc agitur, tanquam ex illa captura: Annuntiavi et locutus sum, multiplicati sunt super numerum . Intelliguntur ergo quidam supernumerarii, quodam modo superflui: colliguntur tamen. Ibi vero in dextera capiuntur pisces, et numerati, et magni. Qui enim fecerit, inquit, et sic docuerit, magnus vocabitur in regno coelorum . Ergo capti sunt pisces magni numero centum quinquaginta tres.
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit: gͦ quia hȩc ita sunt: ad
quadraginta nouem qui efficiun¬
tur de septem ꝑ septem ut fiat pen¬
techoste. unus additur. et unitas
nr̃am adiuuat apud dñm dm̃
nr̃m. studium caritatis ur̃ȩ: aliqͥd
accipite quantũ mͥ uidetur. tanto
dulcius cum expositum fu̾it: qnͣ¬
to abstrusius si non exponatur.
Ante resurrectionẽ dñs iussit discipłis
siuis ut in mare mitterent retia:
qnͣdo eos elegit. Miserunt: cȩꝑunt
tudinem. ita ut retia rumꝑentur:
et ouerata nauigia mergerent᷑. N
aũt p̃cepit inquã partem mitte¬
rent retia: s tantum ait. Mitite
retia. Si enim p̃cepisset. ut index¬
teram partẽ mitterent: solos bonos
significaret capi. Si in sinistram:
malos solos. Qa uͦ passim missa
sunt. nec in dexteram nec in sim¬
stram: et bonos ⁊ malos. Hec est
eccłȩ significatio p̃sentis tp̃ris in
hoc scło. Nam et illi serui missi
ad inuitatos: exierunt inquit et
quoscũq inuenerunt. bonos et
malos adduxerunt: et impletȩ

Expanded text:
Ergo quia haec ita sunt, ad quadraginta novem, qui efficiuntur de septem per septem, ut fiat Pentecoste, unus additur, et unitas nostram adjuvat apud Dominum Deum nostrum studium Charitatis vestrae, aliquid accipite, quantum mihi videtur, tanto dulcius cum expositum fuerit, quanto abstrusius si non exponatur. Ante resurrectionem, Dominus jussit discipulis suis, ut in mare mitterent retia, quando eos elegit. Miserunt, ceperunt rabilem, ita ut retia rumperentur, et onerata navigia mergerentur. Non autem praecepit in quam partem mitterent retia, sed tantum ait, Mittite retia . Si enim praecepisset ut in dexteram partem mitterent solos bonos significaret capi: si in sinistram, solo malos. Quia vero passim missa sunt, nec in dexteram, nec in sinistram; et bonos et malos. Haec est Ecclesiae significatio praesentis temporis, in hoc saeculo. Nam et illi servi missi ad invitatos exierunt; et quoscumque invenerunt bonos et malos adduxerunt, et impletae
Abbreviated transcription (Latin):
portans in digitis centum qͥnqua¬
ginta tres. Iam gͦ recole qd̃ paulo
ante commnemoraui. et cõmendaui:
& uide quos et qͥd significent decẽ
et septem. Decem. lex: Septẽ. sp̃s
sc̃s. Unde quid intelligimꝰ. nisi
eos futuros in ȩccła resurrectionis
eternȩ. ubi scismata ñ erunt. ubi
mors non timebitur. quia pꝰ resur¬
rectionem futura. ẽ: Eos gͦ ibi fu¬
turos. et cum dño uicturos in et̃¬
num. qui legem impleuerint per
festa celebramus. Itẽ eiusdem

Expanded text:
s in digitis centum quinquaginta tres. Jam ergo recole, quod paulo ante commemoravi et commendavi, et vide quos, et quid significent decem et septem. Decem, lex; septem, Spiritus sanctus. Unde quid intelligimus, nisi eos futuros in Ecclesia resurrectionis aeternae, ubi schismata non erunt, ubi mors non timebitur, quia post resurrectionem futura est; eos ergo ibi futuros, et cum Domino victuros in aeternum, qui legem impleverint per festa celebramus? SERM
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ad celum p̾ferunt pietatem
et in gredientes limen ȩccłe depo¬
nunt coronã: et crucẽ xp̃i in su¬
is depingunt frontib. foris arma:
hic misteria. toris scuta: hic sacra¬
m̃toꝵ celebratio. Theo dosii filius
et pater theodosii: religione ac pie¬
tate insignes. Id̾oq ꝓ his omĩb

Expanded text:
vero ad coelum proferunt pietatem, vero ad coelum proferunt pietatem, et ingredientes limina Ecclesiae, deponunt coronam, et crucem Christi in suis depingunt frontibus. Foris arma, hic mysteria; foris scuta, hic sacramentorum celebratio. Theodosii filius, et pater Theodosii, religione ac pietate insignes. Ideoque pro his omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾sa erant impietate repleta.
Hẽ aut̃ non solum ciuitates religioe
florent et fide xp̃i: s etiam heremꝰ
m nomine dñi głatur. Antea nãq
et reginȩ in conunuis uiroꝵ psal¬
tabant. sicut filiam herodiadis fe¬
cisse legunus: nunc uͦ uix famula
dignatur hoc facere Antiquitus
gens ꝑsarũ filii parentib sociabantur
conubio: et soror fr̃i iungebatur
impune. Nunc uͦ uirginitatem
appetunt. Ante hoc autem scoti.
reficiunt animam suam. Massage¬
tȩ et berbices miseros putant. qui
egrotatione moriantur: et paren¬
tes. cognatos. ꝓpinquos. cum ad
senectam uenerint. uigulatos de¬
uorant: rectius. ẽẽ. dicentes. ut
a se potius. quam a uermib con¬
sumantur. Nunc uͦ post passionẽ
xp̃i. et resurrectionem eiꝰ: abstinen-¬
tiȩ et castitati deuote militant
xp̃o. Et ꝓpe omnes gentes para¬
tȩ sunt ꝓ nomine dñi fundere
sanguinẽ suum. Ante hoc impii
et ꝑsecutores erant reges: nunc

Expanded text:
universa erant impietate repleta. universa erant impietate repleta. Nunc autem non solum civitates religione florent et fide Christi, sed etiam eremus in nomine Domini gloriatur. Antea namque et reginae in conviviis virorum saltabant, sicut filiam Herodiadis fecisse legimus : nunc vero vix famula dignatur hoc facere. Antiquitus gentis Persarum filii parentibus sociabantur connubio, et soror fratri jungebatur impune: nunc vero virginitatem appetunt. Ante hoc autem erat qureficiunt animam suam. Massagetae et Berbices miseros putant, qui aegrotatione moriantur. Et parentes, cognatos, propinquos, cum ad senectutem venerint, jugulatos devorant, rectius esse dicentes, ut a se potius quam a vermibus consumantur. Nunc vero post passionem Christi et resurrectionem ejus, abstinentiae et castitati devote militant Christo, et prope omnes gentes paratae sunt pro nomine Domini fundere sanguinem suum. Ante hoc impii et persecutores erant reges, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
data erat. Considera tyrannos:
reges. diademata. gladios accutos.
bestiarum dentes mortẽ minantes.
caminos. sartagines. manꝰ ferreas.
et uncos: et omnia machinam̃ta
parata. Et pharetrã quidẽ suam¬
euaeuauit diabolus: s nicħ lesit ec¬
cłam. Porte enim inferi. non p̃ua¬
lo ut aduersus eam. Testatur res ip¬
sa: testat᷑ horũ quȩ fuint astipula¬
tio. Quanti impugnarunt: et ne¬
mo p̃ualuit. E impugnatores qͥdẽ
taciturnitati et obliuioni sunt dati
ȩccła aũt cotidiȩ uirtutib augm̃¬
stus:: Ubi nero: Ubi tyberius.
Nomina sunt nuda. Hoꝵ aũt nemo.
nec ulla eoꝵ mentio. Q quia ec¬
cłam impugnauerunt: ideo et
memoriam ꝑdiderunt. Eccła aũt
clarior resplendet. Ubicunq ieris.
ad indos. ad mauros. ad brittan¬
nos. ad hispanos. usq ad ultimũ
terraꝵ finem: inuenies. in pͥncipio
erat uerbum. et u̾bũ erat apud
dm̃. et d̃s erat uerbum: et uniuer¬
sa religione plena. Ante hoc enĩ.

Expanded text:
datum erat. Considera tyrannos, datum erat. Considera tyrannos, reges, diademata, gladios acutos, bestiarum dentes mortem minantes, caminos, sartagines, ferreas manus et uncos, et omnia machinamenta parata. Et pharetram quidem suamevacuavit diabolus, sed nihil laesit Ecclesiam: portae enim inferi non praevalebunt adversus eam. Testatur res ipsa, testatur eorum quae fiunt astipulatio, quanti impugnarunt, et nemo praevaluit. Et impugnatores quidem taciturnitati et oblivioni sunt dati, Ecclesia autem quotidie virtutibus augmeus? ubi Nero? ubi Tiberius? Nomina sunt nuda, eorum autem nemo, nec ulla eorum mentio. Et quia Ecclesiam impugnarunt, ideo et memoriam perdiderunt. Ecclesia autem clarior resplendet. Ubicunque ieris, ad Indos, ad Mauros, ad Britannos, ad Hispanos, usque ad ultimos terrarum fines, invenies, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum , et universa religione plena. Ante hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
tram edificabo ȩccł̃am meam: et
Attendite diligentius uerbum. Portas
inferi pericula uocat: quȩ mortem
pariunt. Qd gͦ: In inferno intra¬
uit quisq qnͣdo ꝑiclitat᷑ : Etiam.
Sicut enim portę iutroitꝰ ciuitatum
sunt: sic ꝑicła introitus mortis sunt.
Et eur inqͥt non ꝓhibet tẽptationes:
Ut ostendat uirtutem. Et si nemo eã
impugnare posset: dici poterat. qm̃
si impugnaret᷑ utiq uinceret᷑. Prop¬
terea ꝑm̾itto eam impugnari. ut
ñ imbec illitas in repugnãtium. s
fides uictoriȩ imputet᷑. Ee portȩ
inferi. non dixit non apꝓpiabunt
ei: s non p̾ualebunt aduersus eã.
Quiã gͦ : Impugnabit᷑ quidẽ: non
tamen uinci poterit. Tempestates
suscipit ȩccła: s non demergitur.
acula in eam mittuntur: s non
ꝑforat᷑. Machinam̃ta p̃parantur:
s turris non eliditur. Ee qͥd dico
cator: et sicut turris inmobilis ꝑ
hoc delere conati sunt: s non po¬
tuerunt. Suꝑ petram enim fun¬

Expanded text:
tram aedificabo Ecclesiam meam, et tram aedificabo Ecclesiam meam, et Attendite diligentius verbo: Portas inferi, pericula vocat quae mortem pariunt. Quid ergo? In inferno intravit quisque quando periclitatur? Etiam. Sicut enim portae introitus civitatum sunt, sic pericula introitus mortis sunt. Et cur, inquit, non prohibet tentationes? Ut ostendat virtutem ejus. Si nemo eam impugnare posset, dicere poterant: Quoniam si impugnaretur, utique vinceretur, propterea permitto eam impugnari, non ut imbecillitas repugnantium, sed fides victoriae imputetur. Et portae inferi, non dixit non appropiabunt ei, sed non praevalebunt adversus eam. Quid ergo? Impugnabitur quidem, non tamen vinci poterit, tempestates suscipit Ecclesia, sed non demergitur; jacula in eam mittuntur, sed non perforatur; machinamenta praeparantur, sed turbis non eliditur. Et quid dico cator, et sicut turris immobilis pehoc delere conati sunt, sed non potuerunt? supra petram enim fun
Abbreviated transcription (Latin):
obcludo. Quȩ gͦ sunt uerba: Celũ
et t̾ra transibunt: u̾ba aut mea ñ
p̃teribunt. Qui sermones: E u̾ba:
Tu es petrus. et suꝑ hanc petram
edificabo eccłam meam: et porte
inferi ñ p̃ualebunt aduersꝰ eam.
Super hanc petrã: non dixcit. super
petrum. Nec enim suꝑ hominem:
s suꝑ fidem edificauit ȩccłam suã
Quid aũt erat fides: Tu es xp̃c filiꝰ
dei uiuz. Petrã uocauit eccłam:
suscipientem fluctus. et ñ titubantẽ
int̾rogabis: utrũ hec ȩdificatio su¬
scipiat lapides. aut ligna. aut fer¬
rum. Non inquit. Nec enim ÷ sen¬
sibilis ȩdificatio. Qd̃ si talis eẽt:
dissolueretur tp̃r. Confessionẽ aũt
pietatis: neq demones. neq ulla
creatura uincere potest. Testant᷑
mrẽs. quorũ latera radebantur:
s fides non frangebat᷑. O noua reꝵ
materies. Pariẽs affodit᷑: et thesau¬
rus ñ aufert᷑. Caro scinditur: et
fides non rumpit᷑. Talis quippe
mr̃m uirtus. Et enĩ suꝑ hanc pe¬

Expanded text:
obcludo. Quae ergo sunt verba? Coelum obcludo. Quae ergo sunt verba? Coelum et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt. Qui sermones? Quae verba? Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Super hanc petram, non dixit super Petrum. Non enim super hominem, sed super fidem aedificavit Ecclesiam suam. Quid autem erat fides? Tu es Christus Filius Dei vivi. Petram vocavit Ecclesiam suscipientem fluctus, et non titubanteminterrogabis, utrum haec aedificatio suscipiat lapides aut ligna, aut ferrum? Non, inquit: Nec enim est sensibilis aedificatio. Quod si talis esset, dissolveretur tempore. Confessionem autem pietatis, neque daemones, neque ulla creatura vincere potest. Testantur martyres quorum latera radebantur, sed fides non frangebatur. O nova rerum materies! Paries effoditur, et thesaurus non aufertur. Caro scinditur, et fides non rumpitur. Talis quippe est martyrum virtus. Etenim super hanc pe
Abbreviated transcription (Latin):
enim dĩ ipso cęlo ualiduis. ẽ: qr
cȩlum. opus uerbi .ẽ. Dixit qͥppe
ds̃. fiat celũ: et uerbũ in opꝰ appa¬
ruit. Currebat natura. et nemo
impediebat: quia nature dñs imꝑa¬
bat. qui et facere. et immutare po¬
test. Ego eam edificaui: qui celũ
statui. S ꝓpt̾ celum non fudi
sanguinem: ꝓpt̾ cęlũ crucifixus
non sum: nec ꝓpt̃ celũ celeste corpꝰ
accepi. Et quid dicam celi: Ange¬
loꝵ corpꝰ non assũpsi: ut discas.
qm̃ cȩlo et angłis. et omĩ creat᷑a.
honorabilior eccła ẽ. Ideo cęlum
et t̾ra transibt̃: uerba aũt mea ñ
p̃teribunt. Assit gentilis: assit u¬
deus: si hec mania sunt u̾ba redar¬
guant. Si aũt ueritas ÷. quȩ dicta
sunt: adorent uirtutem dei. Dixit
aut mea non p̃teribunt. facilius
÷ celũ pret̾ire. et t̾ram deuorari:
quã u̾ba mea excedere. Quȩ aũt
sunt u̾ba eiꝰ: Adducamus in me¬
dium. Uideamus ne forte unttide¬
rint. Non dubitans dico: s hereticos

Expanded text:
enim Dei ipso coelo validius est, quia enim Dei ipso coelo validius est, quia coelum opus verbi est. Dixit quippe Deus, Fiat coelum, et verbum in opus apparuit. Currebat natura: nemo impediebat, quia naturae Dominus imperabat, qui facere et immutare potest. Ego eam aedificavi, qui coelum statui. Sed propter coelum non fudi sanguinem, propter coelum crucifixus non sum, nec propter coelum coeleste corpus accepi. Et quid dicam coeli? Angelorum corpus non assumpsi, ut discas quoniam coelo et angelis et omni creatura honorabilior Ecclesia est. Ideo coelum et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt. Adsit gentilis, adsit Judaeus: si haec inania sunt verba, redarguant. Si autem veritas est quae dicta sunt, adorent virtutem Dei. Dicit autem mea non praeteribunt. Facilius est coelum praeterire, et terram devorari, quam verba mea excidere. Quae autem sint verba, adducamus in medium, videamus ne forte interceperint. Non dubitabundos, sed haereticos
Abbreviated transcription (Latin):
comquinabat᷑ sanguine. demones
debachabant᷑: diabolus dñabat᷑.
Pat̃ ab dicabat filium: filius in ho¬
norabat patrem. Hatura quidẽ
scindebatur: s pietas non diuidebat᷑.
U bi sunt nẽ. qui audebant ecclesiȩ
contraire: Q uando nouella erat.
in nullo potuit ledi: et nunc qnͣdo
usq ad celum ꝑuenit. estunas eam
posse suꝑari: Et tunc quidem cũ
undecim eẽnt apłi. nullus eos su-¬
ꝑare potuit. sed pauci homines
totum cȩꝑunt mundũ: et nc̃ qͣnͣdo
t̾ra et mare. & orbis terrarũ. et in¬
habitabiles regiones. et eiuitates.
et om̃s fines t̾re pictate repleti sun.
putas eam te te posse tenere.S
non poteris. Ap̃s enĩ ꝓpter eam
passus est. Porte inferi non p̃ualebt̃
aduersus eam. Facilius enim celum
ext̾minari potest. et tra ꝑire: quã
aliquid mali pati ȩccła. Quis est
qui hec dicit: Ipse xp̃c loquitur.
Celum et t̾ra transibunt. u̾ba aũt
mea non p̃teribunt. Bene. Uerbũ

Expanded text:
coinquinabatur sanguine, daemones coinquinabatur sanguine, daemones debacchabantur, diabolus dominabatur. Pater abdicabat filium, filius inhonoraba patrem. Natura quidem scindebatur, sed pietas not dividebatur. Ubi sunt nunc qui audebant Ecclesiae contraire? Quando novella erat, in nullo potuit laedi: et nunc quando usque ad coelum pervenit, aestimas eam posse superari? Et tunc quidem cum undecim essent apostoli, nullus eos superare potuit, sed pauci homines totum ceperunt mundum: et nunc quando terra et mare et orbis terrarum, et inhabitabiles regiones, et civitates et omnes fines terrae pietate repleti sunt, putas eam te posse tenere? Sed non poteris. Christus enim propter eam passus est, portae inferi non praevalebunt adversus eam. Facilius coelum exterminari potest, et terra perire, quam aliquid mali pati Ecclesia. Quis est qui haec dicit? Ipse Christus loquitur: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt . Bene. Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. factus. ẽ. homo: Sicut dicit pau¬
lus. qui ꝓprio filio non peꝑcit. Ut
eccłȩ mederet᷑: sanguinẽ filii effu¬
dit ꝓpt̃ eccłam. Hic sanguis irri¬
gat ȩccłam: et ideo plantaria eius
marcescere non possunt: nec amit¬
tunt folia arbusta eiꝰ. Non subia¬
cet necessitati temporis: nec est
conditioni obnoxia: ut ꝑ estatem
coma foliorũ tegat᷑. hyeme aut̃
Et ideo non senescit nec contrahit᷑.
et multis impͥͣs antib ñ oppͥmit᷑.
Quanti ab untio impugnarunt ec¬
cłam. cum fidei semnina iacerentur:
et arma contra eam commota sunt.:
S quantum impugnabat᷑: tanto cla¬
rior reddebatur. S nunc quidem
ꝓpt̃ dei grãm. et reges. et duces. et
in ilites. et uniu̾sus orbis fide reple¬
tus est. Nam in pͥncipio. et ut ita
dicam incunabulis ęccłȩ. reges fu¬
ere impii: duces insani. Popłs se¬
ditioni deditus: edicta iudic um
ubiq dabant᷑. Arȩ incendebantur
demonib: fumus et odor pessimus
ipsum maculabat aerem. Terra

Expanded text:
ut dicit Paulus: Qui proprio Filio suo non pepercit , ut Ecclesiae mederetur, sanguinem Filii fudit propter Ecclesiam. Hic sanguis irrigat Ecclesiam. Et plantaria ejus marcescere non possunt, nec amittunt folia arbusta ejus. Non subjacet necessitati temporis, nec est conditioni obnoxia, ut per aestatem coma foliorum tegat, hieme autem rnat gratia. Et ideo non senescit, nec contrahitur, et multis impugnationibus non opprimitur. Quanti enim ab initio impugnaverunt Ecclesiam, cum fidei semina jacerentur, et arma contra eam commota sunt? Sed quanto impugnabatur, tanto clarior reddebatur. Sed nunc quidem propter Dei gratiam et reges et duces et milites, ac universus orbis fide repletus est. Nam in principio, et, ut ita dicam, incunabulis Ecclesiae, reges fuere impii, duces insani, populus seditioni deditus. Edicta judicum undique dabantur, arae incendebantur daemonibus, fumus et odor pessimus ipsum maculabat aerem. Terra
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ scãm sollempnitatem cele¬
bramus dici tam scȩ. ut ho-¬
die uenerit ipse sp̃s ses: am
monet nos tam festiua et grata sol¬
lempnitas. de ipso dono dẽi. gra dĩ.
et abundantia miscđiȩ eius in nos
id ÷ de ipso spu sco aliquid loqui
in scola dñi condiscipłis loquinur.
Magistrum enum habemꝰ unũ: in qͦ
om̃s sumꝰ unũ. Qui nos. ne forte
de magisterio suꝑbire audeamꝰ:
ammonuit. et ait. Nolite uocari
pauca quȩ dicam. donante ipso
qui iubet ut dicam. Qui nostis
recolite: qui ignorabatis accipite.
Sepe mouet animum pie curiosum.
sitamen admittat᷑ humana fragi¬
litas et infirmitas talia ꝑscrutari.
immo admittitur.⁊ ñ enĩ qd̃ in sc̃s
scͥpturis tegitur. ideo clausũ est in
negetur. et non potius ut pulsanti
aꝑiatur. dicente ipso dño. petite. et
accipietis. querite et inuenietis.
pulsate et aꝑietur uob̾: sepe gͥ mo¬
uet studiosoꝵ animũ. quare qͥnqͣ

Expanded text:
m sanctam solemnitatem celebramus diei tam sanctae, ut hodie venerit ipse Spiritus sanctus, admonet nos tam festiva et grata solemnitas, de ipso dono Dei, gratia Dei, et abundantia misericordiae ejus in nos, id est de ipso Spiritu sancto aliquid loqui. In schola Domini condiscipulis loquimur. Magistrum enim habemus unum, in quo omnes sumus unum: qui nos, ne forte de magisterio superbire audeamus, admonuit, et ait, Nolite vocari pauca quae dicam, donante ipso qui jubet ut dicam. Qui nostis, recolite; qui ignorabatis, accipite. Saepe movet animum pie curiosum, si tamen admittatur humana fragilitas et infirmitas talia perscrutari. Imo admittitur. Non enim quod in Scripturis sanctis tegitur, ideo clausum est ut negetur, et non potius ut pulsanti aperiatur, dicente ipso Domino, Petite, et accipietis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis . Saepe ergo movet studiosorum animum, q
Abbreviated transcription (Latin):
existi de uentre matris tuȩ: nulł
et ibis. S forsitan in exilium młł¬
teris: tu dicito. Dñi ÷ t̾ra. et pleni¬
tudo eius. S forsitan mors occu¬
pabit. Non est tum̃da: quia tran¬
situs est. Iantũmͦ fidem serua: thes¬
aurum uideficientẽ. diuitias semi¬
piternas. Horũ que dico. beati
mr̃es testes sunt isti. Quia fidem ñ
ꝓdiderunt: et post excessum de corꝑe.
fortiores sunt uiuis. Propterea inꝗͣ
homo factus est: ꝓpterea carnem
induit. ut orbem unuiersum salua¬
non muris circumdata. s fide cir¬
cumsepta. dpter ęccłam namq¬
celum extensum est. diffusum est
mare. extensus aer. t̾ra fundata. ẽ
paradysus plantatus est. mirabi-¬
lia multa facta sunt: pelagus scin¬
debat᷑. et iterum suebat᷑: petra finde¬
batur. et it̾m coniungebat᷑: ianna
pluebat. de celo. et tanꝗͣ ꝑluinosa
ponebat᷑ mensa. ꝓ pt̃ ȩccł̃am apłi¬

Expanded text:
existi de ventre matris tuae, nudus existi de ventre matris tuae, nudus et ibis. Sed forsitan in exsilium mitteris tu dicito: Domini est terra, et plenitudo ejus . Sed forsitan mors occupabit: non est timenda, quia transitus est. Tantummodo fidem serva, thesaurum indeficientem, divitias sempiternas. Horum quae dico, beati martyres testes sunt tui, qui fidem non perdiderunt, et post excessum de corpore fortiores sunt vivis. Propterea, inquit, homo factus, propterea carnem indui, ut orbem universum salvasia, non muris circumdata, sed fide circumsepta. Propter Ecclesiam namque extensum est coelum, diffusum est mare, distentus est aer, terra fundata est, paradisus plantatus, et mirabilia multa facta sunt: pelagus scindebatur, et iterum consuebatur; petra findebatur, et iterum jungebatur; manna pluebat de coelo, et tanquam pruinosa apponebatur mensa. Propter Ecclesiam p
Abbreviated transcription (Latin):
reuocaui. Q fortia dissoluo: et dis¬
soluta conforto. Quid mari for¬
tius. S parua arena intolerabi¬
lem illiꝰ impetum retundit. et con¬
tinet. Ecee inquit ego mitto uos
qui mortis et uitȩ habeo potestatẽ.
qui de cȩlo descendi. et cet̾a. Ecce
ego mitto uos: ut oues in medio
lupoꝵ. Tanꝗͣ murus quidã bestiȩ
fiebant ouib: ut nec fuga conser¬
uarent salutem. circũuallatȩ un¬
diq. O uirtus mittentis in medio
lupoꝵ oues. In circuitu lupi. W
mutati sunt lupi: et facti sunt oues.
Nec enim nat᷑a: s uoluntate lupi
erant. Ecce ego muto uos. Qͥd
gͦ nob̾ p̾cipis. Estote prudentes:
sicut serpentes. Serpens et si milies
uulneretur. caput aũt suũ saluet:
totus est sanus. Sic et tu. Si pec¬
cuniam aduersarius tollere uult
libens cede. E si om̃s facultates
auferre conatur: dimite. E si ip¬
san temporalem uitara tuam ex¬
torquere cupit: ne resistas. Lan
sa manente: uniuersa ingruentia
mala facillima erunt. Hudus

Expanded text:
revocavi, qui fortia dissolvo, et disrevocavi, qui fortia dissolvo, et dissoluta conforto. Quid mari fortius? Sed parva arena intolerabilem illius impetum retundit et continet. Ecce, inquit, ego mitto vos, qui mortis et vitae habeo potestatem, qui de coelo descendi. Ecce ego mitto vos quasi oves in medio luporum. Tanquam murus quidam bestiae fiebam ovibus, ut nec fuga conservarent salutem circumvallati undique. O virtus mittentis in medio luporum oves. In circuitu lupi, et mutati sunt lupi, et facti sunt oves. Nec enim natura, sed voluntate lupi erant. Ecce ego mitto vos. Quid ergo nobis praecipis? Estote prudentes sicut serpentes, vulneretur, caput autem suum salvet, totus est sanus. Sic et tu si pecuniam adversarius tollere vult, libens cede. Et si omnes facultates auferre conatur, dimitte. Et si ipsam temporalem vitam tuam extorquere cupit, ne resistas. Tantsa manente, universa ingruentia mala facillima erunt. Nudus
Abbreviated transcription (Latin):
habentes humana solatia: habentes
aut dñm suum. Ego enim inquit
uob̾cum sum omĩb dieb: usq ad
consũmationẽ scłi. Pagrarunt uni¬
uersũ orbẽ t̃rarum: ouessimul cũ lu¬
pis. Quis uidit: quis audiuit:
Dicit. Mittã uos ut oues in medio lu¬
poꝵ. Qs unꝗͣ pastor oues mittit
in medio lupoꝵ: S magis si uide¬
rit lupos: congregat oues. At uero
xp̃s e contrario fecit. Oues ad lupos
direxit: et uulnerate a bestiis ñ
sunt: s magis lupi ad ouium man¬
suetudinem sunt conu̾si. Q ut ñ
dicerent illi:oues sumꝰ. et mittis nos
in escas lupoꝵ: timorẽ illoꝵ uno
sermone abstulit. Non dixit.ite.
nec enim uirtute eoꝵ mittebat eos:
s ego inqͥt. ego mitto uos. Infirmi
quidem uos: s qui mittit potens
est. Qͥs es tu. Ego sum qͥ celũ ex¬
tendi: qui t̾ram fundaui: qͥ mare
infrenaui: qͥ mortem dissolui: qui
cyrographum qd̃ contra uos erat.
cruci affixi: qui ueterẽ legẽ immu¬
taui: qui uos ad pͥstinã patriam

Expanded text:
 habentes autem Dominum suum. Ego, inquit, vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Peragrarunt universum orbem terrarum, oves simul cum lupis. Quis vidit? Quis audivit? Dicit, Mittam vos ut oves in medio luporum. Quis unquam pastor oves mittit in medio luporum, sed magis si viderit lupos, congregat oves? At vero Christus contraria fecit. Oves ad lupos direxit, et vulneratae a bestiis non sunt, sed magis lupi ad ovium mansuetudinem sunt conversi. Et ut ne dicerent illi, oves sumus, et mittis nos in escam luporum, timorem illorum uno sermone abstulit. Non dixit, ite: nec enim eorum virtute mittebat eos; sed ecce ego mitto vos. Infirmi quidem vos, sed qui mittit potens est. Quis es tu? Ego sum qui coelum extendi, qui terram fundavi, qui mare infrenavi, qui mortem dissolvi, qui chirographum quod contra vos erat, cruci affixi, qui veterem legem immutavi, qui vos ad pristinam patriam
Abbreviated transcription (Latin):
debet. eẽ. festiuitas. Quid
enim qua ratione curemus:
ex ipsa annua celebritate cognosci¬
mus. Nam cum in uestigia sua
it̾m reuoluit᷑ transacta sollẽpnitas:
doctiores efficimur. dum eandem
sepius celebramus. Pentechostes gͦ
curatur hodie: hoc ÷ qͥnquagesima
dies a resurrectione dñica:. Non qd̃
hac die sicut pleriq putant. ad ce¬
los saluator ascenderit. Nam post
resicͤrectionem cum apłis conu̾satꝰ
quadragesima die ad dei patris dex¬
teram remeauit: sicut lucas eũgłi¬
sta ait. Quib etiam exhibuit seip¬
sum uiuũ pꝰ passionẽ suam: per
dies quadragunita apparens eis. Qa¬
draginta gͦ dierũ curriculo: conũ¬
sationem suam discipłis saluator
exhibuit Scilicet ut tanto nume¬
ro resurrectionis eius gła letarem᷑.
quauto et passionis eius inurias
fleueramꝰ: totioemq dierũ spacio

Expanded text:
debet esse festivitas. Quid enim, qua ratione curemus, ex ipsa annua celebritate cognoscimus. Nam cum in vestigia sua iterum revolvitur transacta solemnitas, doctiores efficimur, dum eamdem saepius celebramus. Pentecostes ergo curatur hodie, hoc est, quinquagesima dies a resurrectione Dominica: non quod hac die, sicut plerique putant, ad coelos Salvator ascenderit. Nam post resurrectionem cum Apostolis conversatus, quadragesima die ad Dei Patris dexteram remeavit, sicut Lucas evangelista ait: Quibus etiam exhibuit se ipsum vivum post passionem suam, per dies quadraginta apparens eis . Quadraginta ergo dierum curriculo consationem suam discipulis Salvator exhibuit; scilicet ut tanto numero resurrectionis ejus gratia laetaremur, quanto et passionis ejus injurias fleveramus; totidemque dierum spatio
Abbreviated transcription (Latin):
lo: sicut ipse ꝓmittens ait. Cum ai
ascendero ad patrem. mittã uob̃
paraclitum. sp̃m ueritatis: et ipse
docebit omnia. Magna plane gr̃a:
duplex gaudium: qd̃ ⁊ abeuntem
xp̃m non amisimus: et uenientem
sp̃m possidemus. Nam illũ retine¬
mus fidei merito: hunc scĩficatiõs
gͦ ad patrẽ ꝑuenisse filium: cum
uidemꝰ ad apłos descen disse parach¬
tum. Credimus inquã eum regna¬
re in cęlis. quẽ cernimꝰ munera do¬
nare in terrie. Sicut scriptũ ÷ per
ꝓpħam. Ascendit in altum. captiu
duxit captiuitatẽ. dedit dona ho¬
minib. Uictor utiq muneratur:
uictor dona largitur. Unde et sal¬
uator uictor diaboli. compos trius¬
phi: quos de captiuitate liberaus.
etiam benedictione ditauit. Lib̾a¬
uit aũt nos: cum ad resurgendun
ꝑ seipsum tartara nobis aꝑuss
Ditauit: cum ad regnandum ꝑ para-¬
clitum nobis celestia reserauit. Qui¬
b dam enim quasi ꝑfectuum gra¬
dib. tunc de morte ad uitam didi¬
cimus remeare: modo aut̃ de t̾ris

Expanded text:
lo, sicut ipse Dominus promittens ait: Cum autem ascendero ad Patrem, mittam vobis Paracletum, Spiritum veritatis; et ipse vos docebit omnia . Magna plane gratia, duplex gaudium; quod et abeuntem Christum non amisimus, et venientem Spiritum possidemus. Nam illum retinemus fidei merito, hunc sanctificationis ergo ad Patrem pervenisse Filium, cum videmus ad Apostolos descendisse Paracletum. Credimus eum, inquam, regnare in coelis, quem cernimus munera donare in terris; sicut scriptum est per Prophetam: Ascendens in altum, captivam duxit captivitatem, dedit dona hominibus . Victor utique muneratur, victor dona largitur. Unde et Salvator victor, diabolicum post triumphum, quos de captivitate liberavit, etiam benedictione ditavit. Liberavit autem nos, cum ad resurgendum per se ipsum tartara nobis aperuit; ditavit, cum ad regnandum per Paracletum nobis coelestia reseravit. Quibusdam enim quasi profectuum gradibus tunc de morte ad vitam didicimus remeare: modo autem de terris
Abbreviated transcription (Latin):
terrarum: et infirmum eum inueni¬
ruina positum ad stabilitatẽ reuoca¬
uerunt. Non seuta mouentes: non
arcus tendentes: non sagittas mit¬
teutes: non pe cunias largientes:
ũ eloquentia confidentes. Nudi qͥ¬

Expanded text:
terrarum, et infirmum eum inveniruina positum, ad stabilitatem revocaverunt. Non scuta moventes, non arcus tendentes, non sagittas mittentes, non pecuniam largientes, non eloquentiam confidentes, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ris cypriani celebraremus nata¬
lem: suauissime in eius festi¬
uitate iocumdati sumus.
Quia enim hoc iundemiarum intempo
& uarios fructus ex eius passione col¬
legimus. Inpingnauit enim nos: et re¬
fecit musto martyrii sui. Est enim
mustum: quod reficit. & inebriat
xp̃ianum. Sed ebrietas illa magis so¬
brium facit. Qui enim inebriatur ce¬
lesti gr̃a: ex sobriatur sarcina peccatoꝵ.
Hoc namq musto repleti scĩ apostoli.
sicut ait scriptura: alienis lingus dĩ
magnalia loquebantur. In quo facto:
pariter ebrii uidebant᷑ esse. ce sobrii.
Ebrii enĩ putabantur: quod in his lo¬
quela par. & natura altera ꝑsonabat.
Sobru erant: quod iuxta consuetudi¬
nem mentis dm̃ deuotione lauda¬
bant. Quod quidem ñ elatione ali

Expanded text:
ris Cypriani celebraremus natalem, suavissime in ejus festivitate jucundati sumus; quia enim hoc vindemiarum in tempoet varios fructus ex ejus passione collegimus; impinguavit enim nos, et refecit musto martyrii sui. Est enim mustum quod reficit et inebriat christianum, sed ebrietas illa magis sobrium facit; qui enim inebriatur coelesti gratia, exsobriatur sarcina peccatorum. 2. Hoc namque musto repleti sancti apostoli, sicut ait Scriptura , alienis linguis Dei magnalia loquebantur. In quo facto pariter ebrii esse videbantur, et sobrii; ebrii enim putabantur, quod in iis loquela praeter naturam alte personabat: sobrii erant, quod juxta consuetudinem mentis Deum devotione laudabant. Quod quidem non elatione ali
Abbreviated transcription (Latin):
brat ȩccłia diem quo carnẽ assum¬
psit: quin immo freq̃ntat quo
carnalia cuncta reliquit. Dñi tan¬
tum illustris et beata natiuitas
celebrat᷑ ÷ quem stella ꝓdidit. et
herodes expauit:quem ipse deniq¬
sc̃s ioħs ex utero in utero saluta¬

Expanded text:
brat diem quo carnem assumpsit, quinimo illud frequentat quo carnalia cuncta reliquit. Domini igitur illustris et beata nativitas celebratur, quam stella prodidit, et Herodes expavit, quam idem sanctus Joannes ex utero, et in utero S
Abbreviated transcription (Latin):
lentũ enĩ quiddã ur̃i animmi forsi.¬
dñs. quid de eo popłi discipuliq
sentirent: s tanqͣm sciens uniu̾soꝵ
mentes. fidem manifestare uoluit
singuloꝵ: ut quod corde credebãt.
ore narrarent. Alii enĩ heliam ẽe
credebant dñin: alii ieremiã: alii
ioħm baptistam Petrus solus ap̃
di filium confitet᷑. Phac deuoti¬

Expanded text:
lentum enim quiddam vestri animi forsilentum enim quiddam vestri animi forsiDominus quid de eo populi discipulique sentirent, sed tanquam sciens universorum mentes fidem manifestare voluit singulorum: ut quod corde credebant Dominum, ore narrarent. Alii enim Eliam esse credebant Dominum, alii Jeremiam, alii Joannem Baptistam. Petrus solus Christum Dei Filium confitetur. Gradu
Abbreviated transcription (Latin):
Recte gͦ lȩtor: quia salutẽ opor cũ
obiurgo. Mereat licet filius mei
asperitate sermonis: me tam̃ dele¬
ctat. quia ꝓficere eum intelligo
ꝑ merorẽ: Ait sc̃s apłs. Quis est
enĩ filius. quẽ ñ uerberat pater:¬
quando castigatur qui diligit᷑:
tunc circa eum pietas exercẽtur.
Habet enĩ ⁊ amor plagas suas: q̃
dulciores sunt. cum amariꝰ inferũt᷑.
Dulcior enim ẽ religiosa castiga¬
tio: qũa blanda remissio. Uñ ait
ꝓpħa. Dulciora sunt uulnera a¬
mici: quã uoluntaria oscula ini¬
mici Igitur fr̃s. quia post tot in¬
crepationis meȩ utilia uerba. cre¬
do uos benignitate sensuum ꝑfe.¬
cisse: de sacris litteris aliq̃ consera¬
mus Sicut enĩ fons qui ñ solito
humore distillat. exagitatur sur¬
culis :⁊ ita largior inuenit᷑: ac pri¬
mũi ex eo turbida aqua ꝓducitur.
ut unda purior subsequat᷑: sic gͦ ⁊¬
scĩtas ur̃a exasperata quidẽ fuerat
austeritate sermonis: s deuotior
facta ẽ dulcedine pietatis Turbu¬

Expanded text:
Recte ergo laetor, quia salutem operor: cum objurgo, moereat licet filius mei asperitate sermonis; me tamen delectat, qui proficere illum intelligo per moerorem. Ait sanctus Apostolus: Quis est enim filius, quem nquando castigatur qui diligitur, tunc circa eum pietas exercetur; habet enim et amor plagas suas, quae dulciores sunt, cum amarius inferuntur; dulcior enim est religiosa castigatio quam blanda remissio; unde ait propheta: Dulciora sunt vulnera amici quam voluntaria oscula inimici . Igitur, fratres, quia post tot increpationis meae utilia verba credo vos benignitate sensuum profecisse, de sacris Litteris aliqua conferamus. Sicut enim fons qui non solito humore distillat exagitatur surculis, et ita largior invenitur, ac primum ex eo turbida aqua producitur, ut unda purior subsequatur; sic et sanctitas vestra exasperata quidem fuerat austeritate sermonis, sed devotior facta est dulcedine pietatis. Turbu
Abbreviated transcription (Latin):
patu ẽ petrus: ut qui cũ dño fide
societatem habebat. cũ dño hab̾et
⁊ nominis dñici unitatẽ: ut sicut
a xp̃o xp̃ianus dicit᷑: ita ⁊ apetra
puloꝵ opinionẽ possum reꝑbare:¬
qui unum de ꝓpħis dñm estimabãt
Nam ideo nonnulli uelut hehyam
saluatorẽ forsitan putauert̃: quia
ad cȩlos helyas sicut saluator ascen
ad cȩlos rapitur: iste regreditur.
lȩ tanqͣm infirm̃ ignea quadriga
subuehitur: hic tanqͣm ds̃ ꝓpͥa uir¬
cute portatur Ille sic̃ homo ducit᷑:
hic sicut saluator ascendit Ille du¬
centes sequitur angłos: comitanteᷤᷤ
sibi anglõs iste precedit Deniq
quid statis aspicientes in celum:
Hic ih̾c qui receptus ẽ auob̃: sic
ueniet quẽ admodũ uidistis eum

Expanded text:
us est Petrus; ut qui cum Domino fidei societatem habebat, cum Domino haberet et nominis Dominici unitatem: ut sicut a Christo christianus dicitur, ita et a petra populorum opiqui unum de prophetis Dominum aestimabant. Nam ideo nonnulli velut Eliam Salvatorem forsitan putaverunt, quia ad coelos Elias sicut Salvator ascendle enim ad coelos rapitur, iste regreditur; ille tanquam infirmus ignea quadriga subvehitur, hic tanquam Deus propria virtute portatur; ille sicut homo ducitur, hic sicut Salvator ascendit; ille ducentes sequitur angelos, comitantes sibi angelos iste praecedit. Deniquequid statis aspicientes in coelum? Hic Jesus, qui receptus est a vobis, sic veniet qu
Abbreviated transcription (Latin):
petrus dum fluctuat. dũ mergit᷑.
dum ꝑiclitatur. sic ꝑuenit ad dñm.
ostendens nob̃ qd ñ nisi ꝑ ꝑicula
ꝓperatur ad xp̃m. Multi enĩ dia¬
bolici fluctus sunt in hoc mundo.
temptationũ multa naufragia:
a quibꝰ ita liberari possumꝰ. si cla¬
mantibꝰ manũ suã saluator exten¬
derit Nos gͦ clamare ad dñm ñ
cessem: ille auxiliũ solitũ ñ negabit.
marior fortasse fuerit p̾dicatio
de ur̃is acrius magisterii seueritate
conuenerim: ⁊ sim ꝓsecutus. quȩ
aliquantis ñ blandimenta deferrẽt.
s t̾sticiam irrogarent Uerũ nicħ
mea interest Ego enĩ gaudeo: sci¬
ens discipuli tristiciam. magistriẽe
lȩticiam Tunc enĩ auditor ꝓficit:
quando austeriora annuntiat p̃di-¬
cator Tunc ei salus gignitur: qͣndo
tͥsticia emendationis ingerit᷑. Dic̃
enĩ beatus apłs. Nam quȩ scđm¬

Expanded text:
Petrus dum fluctuat, dum mergitur, Petrus dum fluctuat, dum mergitur, dum periclitatur, sic pervenit ad Dominum: ostendens nobis quod nonnisi per pericula properatur ad Christum. Multi enim diabolici tentationum multa naufragia; a quibus ita liberari possumus, si clamantibus manum suam 172 Salvator extenderit. Nos ergo clamare ad Dominum non cessemus: ille auxilium solitum non negabit marior fortasse fuerit increpatiode vobis acrius magisterii severitate convenerim, et sim prosecutus quae 449 aliquantis non blandimenta deferrent, sed tristitiam irrogarent. Verum nihil mea interest; ego enim gaudeo sciens discipuli tristitiam magistri esse laetitiam. Tunc enim auditor proficit, quando austeriora annuntiat praedicator: tunc ei salus gignitur, quando tristitia emendationis ingeritur; dicit enim beatus Apostolus: Nam quae s