comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
amer. Explic̃ Plogꝰ. Isidorꝰ lectori salutẽ.
enit nuꝑ admanus meas. quedã
dicunt: cuiꝰ formula ꝑsuasit animo
quoddam lamentũ michi uł mieris¬
¶ condere.
Imitatus ꝓfecͥto ñ eiꝰ oꝑis eloquiũ: sed meũ
uotum. Quisquis ergo ille es libenter
id ꝑlege: et dum aduersitatib mundi
tangeris. te ipsũ censorio iuditio discu¬
te: & stati agnoscis. quia quascũq afflic¬
tiones patieris in hoc scło: retͥbutione
tibi iustissima inferuntur. Duorum
aut̃ ꝑsone hic inducuntur: deflentis
hominis: & admonentis rationis. INci¬
in angustiis est: spc̃ m̃s
estuat: cor meũ flucꝰtu¬
at. Angustia animi
possidet me: angustia
animi asfligit me. Circũdatꝰ sũ enim
malis: circũseptus erumpnis: circum¬
cdusus aduersis. Obsitus sũ miseriis:
oꝑtus infelicitate: oppressus angustiis.
Hon repꝑio uspiam tantimali ꝑfugi¬
lico: effugiendi funeris uestigium ñ
inuenio. Ubiq me infelicitas mea ꝑse¬
tero: malorũ meorũ me umbra comi¬

Expanded text:
Amen. Prologus alter. Isidorus lectori salutem. 3. Venit nuper ad manus meas quaedam dicunt; cujus formula persuasit animo quoddam lamentum mihi, vel miseris condere. Imitatus profecto non ejus operis eloquium, sed meum volum. 474 4. Quisquis ergo ille es, libenter id perlege, et dum adversitatibus mundi tangeris, te ipsum censorio judicio discute, et statim agnosces quia quascunque afflictiones pateris in hoc saeculo, retributione tibi justissima inferuntur. Duorum autem personae hic inducuntur, deflentis hominis, et admonentis rationis. angustiis est, spiritus meus aestuat, cor meum 475 fluctuat, angustia animi possidet me. Angustia animi affligit me, circumdatus sum omnibus malis, circumseptus aerumnis, circumclusus adversis, obsitus miseriis, opertus infelicitate, oppressus angustiis, non reperio uspiam tanti mali perfugiligo, effugiendi funeris vestigia non invenio, ubique me infelicitas mea persetero, malorum meorum me umbra comi
Abbreviated transcription (Latin):
habitabo inspe iam. Froxt̃ me ad
spẽ pietas eiꝰ: dedit mͥ sp̃ẽ uitẽ in peni¬
tentia. Si igitur d̾s respexerit. si m au¬
xiliũ mͥ accesserit. si ad pmplendũ qđ
cupio ahuuerit. hoc facere decreui
hoc statui. defixũ hoc anmo meo est.
euelli hoc ab animo meo ñ potest.
s̃ tibi optata tͥbuatꝰ. Ratio.¬
ds̃ uotis tius faueat: ds uotorũ
tuorũ te compotẽ faciat. Dẽ uolun¬
tatẽ tuã in bono ꝑficiat. q uota tua

Expanded text:
habitabo in spe, erexit me ad habitabo in spe, erexit me ad spem pietas ejus, dedit mihi spem vitae in poenitentia. Si Deus igitur respexerit, si in auxilium mihi accesserit, si ad implendum quod cupio adjuverit, hoc facere decrevi, hoc statui, defixum hoc in animo meo est, evelli hoc ab animo meo non potest. 56. Deus tibi optata tribuat, Deus votis tuis faveat, Deus votorum tuorum te compotem faciat, Deus voluntatem tuam i
Abbreviated transcription (Latin):
cia: si ẽ remissio. si ẽ uenia. si ẽ indul¬
gentia. si ẽ locus ꝑpenitentiã re¬
gredi ad iusticiam. Ratio.
fessio sanat: confessio iustificat.:
confessio peccatis ueniã donat. Omĩs
spes: in corfessione consistit. In confessi¬
one: locus miscdiȩ ẽ. Certissime igit᷑
si add meliora conu̾taris. Qui enĩ
one quã de cõmisso scelere damp¬
nat. Desꝑatio auget peccatũ: desꝑa¬
tio peior ẽ om̃i peccato. Corrige gͥ
te: et indulgentiȩ habeto spem. De¬
pone iniustitiam: et spera uitam.
Depone iniquitatẽ: et sꝑa salutem.
hulla tam grauis culpa: que non
habeat ueniam. Quãuis enĩ pecea
gatur tͥ penitentie locus. fãcile pe¬
nitentib diuina clementia subue¬
nit. ꝑ penitentiã indulgentia da¬
tur: ꝑ penitentiã delicta omnia
absterguntur. homo.
iSe RUM me sp̃ẽ ꝑdid̾am. fiduci¬
am amiserã. diffidam anuna.
fractus fuerat animus: in desꝑatio
dei sꝑo: de bonitate ci non dubito:

Expanded text:
cia, si est remissio, si est venia, si est indulcia, si est remissio, si est venia, si est indulgentia, si est locus per poenitentiam regredi ad justitiam. 488 53. fessio sanat, confessio justificat, confessio peccati veniam donat, omnis spes in confessione consistit, in confessione locus misericordiae est. Certissime igitur si ad meliora convertaris. Qui enim one quam de commisso scelere damnat. 54. Desperatio auget peccatum, desperatio pejor est omni peccato. Corrige igitur te, et indulgentiae habeto spem. Depone injustitiam, et spera vitam; depone iniquitatem, et spera salutem. Nulla tam gravis culpa est quae non habeat veniam; quamvis enim peccatgatur tibi poenitentiae locus: facile poenitentibus divina clementia subvenit, per poenitentiam indulgentia datur, per poenitentiam delicta omnia absterguntur. 55. Heu miserum me! spem perdideram, fiduciam amiseram, diffideram animo, fractus fuerat animus, in desperatiDei spero, de bonitate Dei non dubito,
Abbreviated transcription (Latin):
cła. Morientis uocatio: tua sit em̃¬
datio. Aliorũ ꝑditio: tua sit cau¬
tio. Retrahat te a peccato: impiorp
interitꝰ. Abstrahat te aculpa: ꝑcun¬
tiũ pena. Delinquentiũ finis. te
corrigat. Rȩꝓborum interitus.:
dũ potes emenda. dũ potes a uicio
et peccato reuoca. Dum tempus ẽ.
clama: dũ datur spaciũ luge: dũ
est licentia penitere. festina: dum
potes. Plange dũ adhuc anima
uersatur incorꝑe: dũ adhuc uiuis.
remeddiũ tibi futurũ adquire. pͥus¬
quã te dies mortis p̃ueniat. pͥusquã
te ꝓfundũ absorbeat. pͥusqũa infer¬
nus rapiat. ubi ia nullus ẽ. indul¬
gentiȩ locus. ubi nulla penitentiȩ
patet libertas. ubi nulla correptio¬
nis datur licentia. ubi nullus est
ad confessionẽ recursus: ad ueniã
nullus regressus. homo.
magis mͥ expediat. Ecce scio. noui.
didici istud. illud itẽ quero: illud
scire uolo: illud nosse maxime cu¬
pio: si ẽ spes in confessione. si ẽ fidu¬

Expanded text:
cula; morientis vocatio tua sit emencula; morientis vocatio tua sit emendatio; aliorum perditio tua sit cautio. 51. Retrahat te a peccato impiorum interitus. Abstrahat te a culpa pereuntium poena, delinquentium finis te corrigat, reproborum interitus tedum potes emenda, dum potes a vitio et a peccato te revoca, dum tempus est clama, dum datur spatium luge, dum est licentia poenitere festina, dum potes plange; dum adhuc anima versatur in corpore, dum adhuc vivis, remedium tibi futurum acquire, priusquam te dies mortis praeveniat, priusquam te profundum absorbeat, priusquam te infernus rapiat, ubi jam nullus est indulgentiae locus, ubi nulla poenitentiae patet libertas, ubi nulla correctionis datur licentia, ubi nullus est ad confessionem recursus, ad veniam nullus regressus. 52. Vemagis mihi expediat: didici istud. Illud item quaero, illud scire volo, illud nosse maxime cupio, si est spes in confessione, si est fidu
Abbreviated transcription (Latin):
exitꝰ ignorantia nobis incerta est.
Impusus mortis occursus: incertꝰ ẽ
euentus. et finis hominũ. Dum
nescimꝰ: repente mors uenit. Dũ non existi¬
mamꝰ: ex imꝓuiso tollimur: dũ igno¬
ramꝰ. repente subtrahimur. Tieamꝰ
ne dies illa tamquã fur nos compre¬
hendat: ne nos turbo diumi iudicii
dũ ignoramꝰ diripiat ne nos repenti¬
nus interitus auferat: ne ignoran¬
tes fubito calamitas comp̃hendat.
cantem subito rapit. Qui uiuentes
inflãmat. morientes subito deuorat.
qui inflecꝰtit ad uicia: ꝑtrahit subi¬
to ad tormenta. Quantos ad penã
ti subito subtracꝰti deficiunt: quan¬
ti dũ mori ñ existimant auferun¬
tur: quanti ad mortẽ subito rapi¬
untur: quanti repente ad ȩterna
supplicia deducuntur. Aspice ergo
ex alieno tormento qđ timeas: respi¬
ce ex alieno exitio qđ pauescas. Ui¬
ta foueam: in qua uides corã te
aliũ cecidisse. ꝑicła aliena inte ꝑ¬
timesce: alienos casus tua fac esse ꝑi¬

Expanded text:
exitus ignorantia nobis incerta est. exitus ignorantia nobis incerta est. Improvisus est mortis occursus, incertus est eventus et finis omnium. Dum nescimus, repente mors venit; dum non existimamus, improviso tollimur; dum ignoramus, repente subtrahimur. Timeamus ne dies illa, tanquam fur, nos comprehendat , ne nos turbo divini judicii dum ignoramus diripiat, ne nos repentinus interitus auferat, ne ignorantes subito calamitas comprehendat.cantem saepe subito rapit; qui viventes inflammat, morientes subito devorat; qui inflectit ad vitia, pertrahit subito ad tormenta. Quantos ad poenamti subito subtracti deficiunt? quanti, dum mori non existimant, auferuntur? quanti ad mortem subito rapiuntur? quanti repente ad aeterna supplicia deducuntur? Aspice ergo ex alieno tormento quod timeas. Respice in alieno exitio quod pavescas, vita foveam, in quam vides coram te alium cecidisse, pericula aliena in te pertimesce. Alienos casus tua fac esse peri
Abbreviated transcription (Latin):
penã: metus grauioris supplicii uin¬
cant. Fortior dolor: dolorem minorẽ
exuꝑet. Patient̃ leinora portabis.
sigrauiora fueris recordatus. Uerset̃
ante oculos tuos imago futuri iuddicii
ꝑ̃uide que postmodũ ers passurus.
Frturam dei sententiã cogita: futura
di iudicia suꝑ te formida. Terreant
te gehenne metus: terreat te futuri
iudicii sententia: reuocet te penarũ
terror a culpa. Uitȩ tuȩ terminum
cotidie intuere: omĩ hora habeto mor¬
tem pre oculis. Ante oculos tuos:
tenebrarũ semꝑ u̾setur aduentus.
De morte tua: cogita cotidie. fĩnem
uitȩ tuȩ: semꝑ consida. Recole semꝑ
diem mortis incertũ: esto sollicitus
ne subito rapiaris. Cotidie dies ul¬
timus appropinquat: uitã nram
ad uitȩ t̾minũ cotidie tendimus. mo¬
mentis decurrentib ad finem deduci¬
mur. Hescimꝰ quid nobis hodie con¬
nr̃am conditiomortalis reposcat.
łmis nr̃ nobis ẽ absconditꝰ: uenturi

Expanded text:
poenam metus gravioris supplicii vinpoenam metus gravioris supplicii vincat, fortior dolor dolorem minorem exsuperet. Patienter leviora portabis, si graviora fueris recordatus. Versetur ante oculos tuos imago futuri judicii, praevide quae postmodum eris passurus. Futuram Dei sententiam cogita, futura Dei judicia super te formida terreat te gehennae metus, terreat te futuri judicii sententia, revocet te poenarum terror a culpa. 48. Vitae tuae terminum quotidie intuere, omni hora habeto mortem prae oculis, ante oculos tuos tenebrarum semper versetur adventus. De morte tua quotidie cogita, finem vitae tuae semper considera, recole semper diem mortis incertum; esto sollicitus, ne subito rapiaris: quotidie dies ultimus appropinquat, vitam nostram ad vitae terminum quotidie tendimus, momentis decurrentibus ad finem deducimur. 49. Nescimus quid nobis hodie connostram conditio mortis reposcat. Finis noster nobis absconditus est, venturi
Abbreviated transcription (Latin):
taneo me dudũ studio pollui. Eropͥo
tate maculaui. Bonis erã: sponte ad
peccatũ dilapsus sum. Liber eram:
sponte mea fac̾tus sũ debitor mortis.
Infelix ego peccatũ sponte mͥ pͥmꝰ ipse
paraui. ego prius occasionẽ peccandi am¬
plexus sum: nunc peccati issu astric̾tus
detineor. Mala consuetudo me fibi gra¬
licto discedẽ uolo: nec ualeo. Quero a
lapsu resurgere. et ñ ualeo usirepug¬
nare. Trahor boni amore: retrahor ma¬
di usus: me suꝑatum obtinuit: pecca¬
ta mea consuetudine duruerunt. uo¬
lo agere bonũ.: sed desiłia consuetai
nonsinunt. Consuetudine peccanddi.
quando nescio sic delinquo: peccatiu¬
usui contra ire nitor: sed carius desidio
aggrauor. Adiustitiam mne amor eri¬
git. sed ad peccatũ consuetudo con
candi tota uirtute repugna. Uince
usum carnalem: etiã cũ dolore. Quan¬
malo resiste. Eropone tͥ adusus pre¬
sentis carnis ardores: futuri supplicii
exludat luxurie. fornicationis

Expanded text:
taneo me dudum studio pollui, proprio taneo me dudum studio pollui, proprio tate me maculavi. Bonus eram, sponte mea ad peccatum dilapsus sum; liber eram, sponte mea factus sum debitor mortis. Infelix ego, peccatum sponte mihi primus ipse paravi, ego prius occasionem peccandi amplexus sum, nunc peccati usu astrictus detineor, mala consuetudo me sibi gralicto discedere volo, nec valeo. 45. Quare a lapsu resurgere, et non valeo usui repugnare. Trahor boni amore, retrahor madi usus me superatum obtinuit. Peccata mea consuetudine duruerunt. Volo agere bonum, sed desideria consueta non permittunt. Consuetudine peccandi, quando nescio, sic delinquo; peccati uusui contraire nitor, sed carnis desiderio aggravor; ad justitiam me amor erigit, sed ad peccatum consuetudo conscandi tota virtute repugna; vince usum carnalem etiam cum dolore; pernmalo resiste. Propone tibi adversus praesentis carnis ardores futuri supplicii excludat luxuriae. 47. Fornicationis
Abbreviated transcription (Latin):
absconditum. Ratio.
Nde est homo. inde ẽ om̃is calami¬
tas ista. inde ista acerbitas. inde
est ista crux. inde ẽ. ista pena. in¬
de ẽ ista erumpna. Tibi note st̃
non ex quolibet euentu. ñ ex qͦlibet
fortuitu. Iste languor ꝓpͥus ẽ: ista
existimas. an alit̃ sentis. an aliud
fateor eẽ. uerũ. Quis hoc dubitat. qͥs
istud ambigit. qͥs istud negat: Ratio
si exploratũ ẽ. aufer a te iam uiciũ.¬
doces. bene instrius bene admones.
bene ꝑsuades. bene institius. Et ego
optabam apeccati nexi resolui. cupi¬
ebam aconsuetudine mala retrahi: de¬
sidabã auicio et peccato recedere. que¬
rebã usum nequissimũ suꝑare: s heu
cdifficile ẽ. peccati consuetudinẽ uincere.
Prauus usus uix abluitur. asidua con¬
suetudo in naturã conu̾tit uicium.¬
Animꝰ scelerib adstricꝰtus: diuelli ab
eis uix potest. Tanta sunt uicia mea:
ut uix elui possint. Uix credo peccata
mea ullo spacio temꝑis. exsolescere.
Ultro me miserũ antea uiciaui: spon¬

Expanded text:
absconditum. 40. Inde est, homo, inde omnis ista calamitas, inde ista acerbitas, inde est ista crux, inde est ista poena, inde ista aerumna; tibi notae sunt non ex quolibet eventu, non ex quolibet fortuitu, iste languor propriae culpaeexistimas? an aliter sentis? an aliterfateor esse verum; quis hoc dubitat? quis istud ambigit? quis istud negat? 42. Sisi exploratum est, aufer a te jam vitiudoces, bene instruis, bene admones, bene persuades, bene instituis; et ego optabam a peccati nexu resolvi, cupiebam a consuetudine mala retrahi, desiderabam a vitio et peccato recedere, quaerebam usum nequissimum superare. Sed heu! difficile est pravam consuetudinem vincere, pravus usus vix aboletur, assidua consuetudo in naturam convertituanimus sceleribus astrictus divelli ab eis vix potest; tanta sunt in me vitia, ut vix evelli possint, vix credo peccata mea ullo spatio temporis exolescere. 44. Ultro me miserum antea vitiavi, spon
Abbreviated transcription (Latin):
euncta suȩ potentiȩ attingit pre¬
sentia. Extra eum locus nullus ẽ.
cognicioni eius nichil occultũ est.
omna secreta uis uirtutis eiꝰ irrũ¬
pit. Nulla occulta sibi latere patit᷑.
nullis obicib ut penetret impedit᷑.
Ipse cogitationes nouit. ipse coruis¬
picit. qđ intꝰ agitur. aut latet. ipse
uidet. Quod inrtꝰ disponitur ipse
comprehendit: etiam qđ homo in
se ignorat. ille nouit. Nemo potest
etiam semet ipsum effugere. Et
si in te non dampnat publica fama.
condempnat ꝓpria conscientia. Nul¬
la pena grauior conscientie. Uis aut̃
numquam esse tristis: Bene uiue.
Secura mens: tristiciam lenit̃ susti¬
net. Bona uita: semꝑ gaudiũ hab&¬

Expanded text:
cuncta suae potentiae attingit praecuncta suae potentiae attingit praesentia, extra eum locus nullus est. Cognitioni ejus nihil occultum est, omnia secreta vis virtutis ejus irrumpit, nulla occulta sibi latere patitur, nullis obicibus, ut penetret impeditur. Ipse cogitationes novit, ipse cor inspicit; quod intus agitur aut latet ipse videt, quod intus disponitur ipse comprehendit, etiam quod homo in se ignorat ille novit. 61. Nemo potest etiam semetipsum effugere, et si te non damnat publica fama, condemnat propria conscientia: nulla poena gravior conscientia; vis autem nunquam esse tristis? bene vive: secura mens tristitiam leviter sustinet, bona vita gaudium
Abbreviated transcription (Latin):
lius ẽ. non uouere: quã post uotũ
ꝓmissa non reddere In malis aut̃¬
ꝓmissis: rescinde fidem. In turpi uo¬
to: muta decretum. Quod incaute
uoiusti: non facias. Impia ẽ pro¬
iissio: que scelere adimpletur.
Qđ ante dm̃ nichil ẽ. occultũ
erbum iniquum nec in corde
tuo dicas: uerbum malum
nec silentio abscondi putes. Om¬
ne uerbũ absconditum: non cela¬
bitur. Panditur enĩ in manifesto.
qđ in occulto depmnitur. Qđ untꝰ
agis uel dicis: palam positũ puta.
Lapides enĩ quib consciis loquim̃
non celabunt: & ipsi parietes qđ
audierint ñ t̾acebunt. Si homi¬
nes taceant. Iumenta loquenttir:
Ita gͦ peccata declina: quasi celare
non possis. Ibi pecca. ubi deum
esse nescis. Nichil celatur ante
đm. Uidet occulta:. qui fecit ab¬
sconsa. Diinis enĩ iudiciis eris
reus. quamuis sis humanis abs¬
conditus. Ds ubiq presens est.
Sps̃ eius totum implet: maiestas
eius omnia penetrat elementa.

Expanded text:
lius est enim non vovere quam post votum lius est enim non vovere quam post votum promissa non reddere . In malis promissis rescinde fidem, in turpi voto muta decretum; quod incaute vovisti non facias, impia est promissio quae scelere adimpletur. 59. Ante Deum nihil est occultum, verbum iniquum nec in corde tuo dicas: verbum malum nec silentio abscondi putes. Omne verbum absconditum non celabitur; panditur enim in manifesto, quod in occulto deponitur; quod intus agis, vel dicis, palam positum puta. Lapides enim quibus consciis loquimur non celabunt, et ipsi parietes quod audierint non tacebunt. Si homines tacent, jumenta loquentur. Ita ergo peccata declina, quasi celare non possis. Ibi pecca, ubi Deum esse nescis: nihil celatur ante Deum, videt occulta qui fecit abscondita. 60. Divinis enim judiciis eris reus, quamvis sis oculis humanis absconditus. Deus ubique praesens est, spiritus ejus totum implet: majestas ejus omnia penetrat elementa,
Abbreviated transcription (Latin):
mentiaris. Esto uerax  neminem men
neminẽ mentiaendo fallas.
tiendo in errorem inducas: nullum
circumscribas uerbis. nullũ fallendo
decipias: nullũ argumentis uerboꝵ
animo teneas. Prebe affectum sine
simulatione: sine fuco exhibe bo¬
nitatem: ꝓhibe etiam tibi iuramen¬
iurare. Assiduitas iurandi. ꝑuirii
consuetudinem facit. Iurandi usis.
add ꝑiurium ducit. Sit in ore tuo ẽ.
sit in ore tuo non est. Ueritas iura¬
mento non indiget. Fidelis sermo:
saeramenti retinet locum. firma
etiam sit: sacramenti tui fides. De
Quod spopondisti: nonsis in
uerbis facilis. & in oꝑe difficilis.
Coram dõ aliquid facile non ꝓmit¬
tas: sine consid̾atione uirium ni¬
chil p̃sumas. Qđ non potes facere.
non pollicearis. Multum do reus
eris: si non reddideris qđ uouers.
Displicent do. qui uota sua non ex¬
plent. Int̾ infideles computantur:
qui qđ uouerunt non impleue¬
runt. Meliuis enĩ non ꝓmittere:
quã fidẽ ꝓmisionis ñ exsoluere. Me¬

Expanded text:
mentiaris. Esto verax, neminem menneminem mentiendo fallas, neminem mentiendo in errorem inducas, nullum circumscribas verbis, nullum fallendo decipias, nullum argumentis verborunimo teneas; praebe affectum sine simulatione, sine fuco exhibe bonitatem. 56. Prohibe etiam tibi juramenjurare, assiduitas jurandi perjurii consuetudinem facit. Jurandi usus ad perjurium ducit; sit in ore tuo, est; sit in ore tuo, non est ; veritas juramento non indiget; fidelis sermo sacramenti retinet locum, firma etiam sit sacramenti tui fides. 57. quod spopondisti. Non sis in verbis facilis, et in opere difficilis. Coram Deo aliquid facile non promittas; sine consideratione virium nihil voveas; quod non potes facere, non pollicearis. Multum Deo reus eris, si non reddideris quod voveris; displicent Deo qui vota sua non explent. 58. Inter infideles computantur, qui quod voverunt, non impleverunt; melius est enim non promittere quam fidem promissi 512 non exsolvere; me
Abbreviated transcription (Latin):
delinquas statue. Caue culpas tu¬
as iterare: caue mala repetere. Ad
uicium ex quo te abscidisti non re¬
uoces. qđ deliquisti ñ iteres. Trans¬
acta mala ñ repetas: post lapsum
denuo non delinquas. Non te pol¬
luas post lamentũ: pꝰ penitentiȩ
luctum. ñ redeas ad peccatũ. Non
denuo cõmitas deplorata delicta:
iterare p̃sumas. Inanis ẽ peniten¬
culpa tia: quã subsequens coinquinat.
Uulnus iteratum: tardius sanatur.
F requent᷑ peccans et lugens: ueniam¬
uix meretur. Nichil ꝓsunt lamen¬
ta: si replicantur delicta. Hichil
ualet ueniam a malis poscere: et
mala denuo iterare. Ne rursus faci
inconfessione: esto in penitentia for¬
tit᷑ confirmatus. Uitam bonã quã
cepisti tenere non deseras. ꝓpositum

Expanded text:
delinquas statue. Cave culpas tudelinquas statue. Cave culpas tuas iterare, cave mala repetere, ad vitium ex quo te abscidisti non revoces, quod deliquisti non iteres, transacta mala non repetas. Post lapsum denuo non delinquas, non te polluas post lamentum, post poenitentiae luctum non redeas ad peccatum, non denuo committas deplorata delicta. iterare praesumas: inanis est poenitentia quam sequens culpa coinquinat, vulnus iteratum tardius sanatur, frequenter peccans et lugens vix veniam meretur. Nihil prosunt lamenta, si replicantur peccata. Nihil valet veniam a malis poscere, 495 et mala denuo iterare. Persiin confessione, esto in poenitentia fortiter confirmatus. 78. Vitam bonam quam coepisti tenere non desinas. Propositum
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis foueam: decidi in cęno
flagitiorum. descendi in ꝓfundũ
malorũ miser. Fice animam meã
captiuam ab inferis: erue me de
immanissima abysso: non me con¬
dudat ꝓfundum: non mͥ dene¬
get exitum. Ecce dies metuendus
iam imminet: iam dies ultia
suꝑẽ. mͥ preter tumulum: nichil
suꝑẽ. p̃ter sepulchrũ. Parce michi
antequam eam: munda me an
priusquã moriar. peccatorũ meorũ
uincula.
ommotus sum ad lacrimas
tuas. ad fletus tuos compunc¬
tus sum. lamentatio tua me resol
tando ad lacrimas me coegisti:
lamentando ad fletũ me cõmouisti.
di. Ds̃ tibi ueniã tribuat: d̃s tibi
culpas tuas parcendo ignoscat: pec¬
cata tua d̾s a te suspendat: peccata
tua laxando dimitat. criminum
tuorũ maculas abluat. ab om̃ĩ te
mali labe detergat: liberet te ab¬
om̃i imminenti peccato. Age itaq
iam ut oportet. age ut decet: age
ut dignum est: age ut equũ est a¬
tibi ut ulterius non pecces: neultra

Expanded text:
tudinis foveam, decidi in coenum tudinis foveam, decidi in coenum flagitiorum, descendi in profundum malorum miser; erue animam meam captivam ab inferis, erue me de immanissimo abysso. Non me concludat profundum, non mihi deneget exitum. 74. Ecce dies metuendus jam imminet, jam dies ultimusuperest mihi praeter tumulum, nihil superest praeter sepulcrum ; parce mihi, antequam eam; munda me ab priusquam moriar, peccatorum meorum vincula. 75. Commotus ad lacrymas tuas, ad fletus tuos compunctus sum; lamentatio tua me resolvtando ad lacrymas me coegisti, lamentando ad fletum me commovisti; bi veniam tribuat, Deus tibi culpas tuas parcendo ignoscat. Peccata tua Deus a te suspendat, peccata tua laxando dimittat, criminum tuorum maculas abluat, ab omni te mali labe detergat, liberet te ab imminenti peccato. 76. Age itaque jam ut oportet, age ut decet, age ut dignum est, age ut rectum est, a ut ulterius non pecces, ne ultra
Abbreviated transcription (Latin):
iminunda sunt coram te: cęli non
sunt mundi in conspec̾tu tuo:
quanto magis ego abhominabilis
et putredo. et filius homins uer¬
mis. qui auxi quasi gurgites pec¬
catum: et bibi quasi aquas iniqui
renũ habeo fundamentum: Me¬
morare dnẽ que est mea substan¬
tia. memento quia terra sum:
iemento quia puluis et cinis
sum. Oꝑi manuum tuarum
porrige dexteram. Consulenfir¬
me matherie: succurre carnali
mea. coram te est egritudo mea.
tu uides quanto saticiuis sumet
langindus. Medicinam quasaner
tribue: medelam quã curer mi¬
pende. Refice infectum uiciis:
reforma corruptũ peccatis. Ex¬
tingue a me flaminam concupis¬
iacula ignita diaboli me ultra ñ
penetrent: non exardescant in me
ulterius. Tuenim scis temptationes
quas porto: tuscis fluctus quos
patior tu nosti tempestates quas
tolero. Ubi lapsus sũ. ubi defluxus
sum: ubi infelix dimersus sum tu
scis. Incurri enim negligens in ru¬
mam: corrui incautus in turpi¬

Expanded text:
immunda sunt coram te, coeli non immunda sunt coram te, coeli non sunt mundi in conspectu tuo ; quanto magis ego abominabilis, et putredo, et filius hominis, vermis, qui hausi quasi gurges peccatum, et bibi quasi aquas iniquitrenum habeo fundamentum 72. Memorare, Domine, quae sit mea substantia , memento quia terra sum, memento quia pulvis et cinis sum , operi manuum tuarum porrige dexteram . Consule infirmae materiae, succurre carnali mea. Coram te est aegritudo mea, tu vides quantum sauciatus sum, et languidus, medicinam qua saner tribue, medelam qua curer impende; refice infectum vitiis, reforma corruptum peccatis. Exstingue in me flammam concupisJacula ignita diaboli me ultra non penetrent, non exardescant in me ulterius. 73. Tu enim scis tentationes quas porto. Tu scis fluctus quos patior. Tu nosti tempestates quas tolero, ubi lapsus sim, ubi defluxus sim, ubi infelix demersus sim, tu scis. Incurri enim negligens in ruinam. 494 Corrui incautus in turpi
Abbreviated transcription (Latin):
peccantes expectas ut redeant. Quan¬
ti enĩ scelerati. quanti luxuriis de¬
diti. quanti concupiscentiis scłi
signati. bonitate tua ad indulgen¬
tiam ꝑuenerunt. Multis non
merentib: gratis peccata donasti.
Ostende etiam in me clementiam
tuam: pateat mͥ uenia: pateat iu¬
dulgentia. Non abneges uni: qđ
plurimis contulisti. Scelera mea
non defendo: peccata mea non uẽ¬
dico. Displicet mͥ qđ feci: displicit
confiteor. culpam meam agnosco:
uocem confessionis aꝑio. Suscipe
queso clamorem confitentis: audi
ce peccatis meis: indulge scelerib
cordaberis. quis sustinebit: Ad ex¬
amen tuum: nec iustitia iusti secu¬
ra est. Qiuis enĩ tam iustus. qui se
audeat dicere sine peccato: qͥs presu¬
mat corã te aliquid de iustitia:
Nullus enĩ hominũ absq peccato:
nullus mundus a delicto. Ecce int̃
scõs: nemo immaculatus. Ecce qui
seruierunt deo ñ fuerunt stabiles:
& in angłis reꝑta est prauitas. Astra

Expanded text:
Peccantes exspectas ut redeant. 70. QuanPeccantes exspectas ut redeant. 70. Quanti enim scelerati, quanti luxuriis dediti, quanti concupiscentiis saeculi saginati, bonitate tua ad indulgentiam pervenerunt? Multis non merentibus gratis peccata donasti, ostende et in me clementiam tuam, pateat et mihi venia, pateat indulgentia, 493 non abneges uni, quod plurimis es largitus. Scelera mea non defendo, peccata mea non excuso, displicet mihi quod feci, displicet r, errorem confiteor, culpam agnosco, vocem confessionis aperio. Suscipe, quaeso, clamorem confitentis; attence peccatis meis, indulge sceleribuscordatus fueris, quis sustinebit ? Ad examen tuum nec justitia justi secura est. Quis enim justus qui se audeat dicere sine peccato? quis praesumat coram te aliquid de justitia? nullus hominum absque peccato, nullus mundus a delicto, ecce inter sanctos nemo immaculatus. Ecce, qui servierunt Deo, non fuerunt stabiles, et in angelis reperta est pravitas . Astra
Abbreviated transcription (Latin):
fecit anima mea. afflicꝰta merore.
contrita lucꝰtu. ex tenuata gemitu
Quis miserebitur tui anima. quis
consolabitur te quis dabit lamen¬
tum ꝓ te: Magna est sicut ma¬
re contritio tua. afflicꝰtio tua sic̃
pelagus seuiens: dolor tuus sic̃
fluctus tumens. Quȩ tempestas
ñ irruit suꝑ te: quȩ ꝓcelle non
acciderunt tibi: Omnes moles¬
tempestates: suꝑ caput tuũ in¬
na es tempestatib anima. Ubi es
custos hominũ: ubi es redemptor
animarum: ubi es pastorͤ. Cur
spreuisti me: cur auertisti faciẽ
tuam ame: Ut quid longe fac¬
tus es a me. consolator animȩ meȩ:
Reuertere iam d̾̃s meus. ñ me ob¬
luuiscaris infinem. hon me in
ꝑpetuo deseras: non me ꝑdendũ
in potestatem demoniorum de¬
relinquas.
Licet offensa sint grauia. tu tamen
clemens. tu pius. tu multũ miseri¬
cors: nullũ relinquis nullũ sꝑnis.
nullũ detestaris: nullũ recusas a
nuscđia: s ultro ferens clementiã.

Expanded text:
fecit anima mea, afflicta moerore, fecit anima mea, afflicta moerore, contrita luctu, extenuata gemitu. 68. Quis miserebitur tui, anima? quis consolabitur te? quis dabit lamentum pro te? magna est, siccut mare, contritio tua , afflictio tua sicut pelagus saeviens, dolor tuus quasi fluctus tumens; quae tempestas non irruit super te? quae procellae non acciderunt tibi? omnes molestempestates super tuum caput inna es tempestatibus anima. 69. Ubi es, custos hominum? ubi es, Redemptor animarum? ubi es, pastor? cur sprevisti me? cur avertisti faciem tuam a me? ut quid longe factus es a me, consolator animae meae? Revertere jam, Deus meus, non me obliviscaris in finem, non me in perpetuum deseras, non me ad perdendum in potestate daemonum derelinquas. Licet offensa sit gravis, tu autem clemens, tu pius, tu multae miserationis, nullum relinquis, nullum spernis, nullum detestaris, nullum recusas a misericordia, sed ultro offers clementiam.
Abbreviated transcription (Latin):
ne uiuerem ultro ꝓmisi: qđ polli¬
citus sum nuniquam seruaui. Sem¬
ꝑ ad peccatũ meũ redii. semꝑ delicta
mea iteraui: pͥorib scelerib semꝑ de¬
teriora coniunxi. Numquã in me¬
lis factis recessi: plurimos etiam ma¬
culaui: me ꝑdens. plurimos prauis
morib in iniquitatib ꝑuerti. Scelere
meo. multe anime ꝑierunt: exemplis
uitȩ meȩ multi subuersi sunt: ego
multis causa mali extiti. Orate ꝓme
dñm uriscĩ: obsecrate ꝓme plebs
onũs scõrũ: implorate ꝓ me omĩs
chorus iustorum: si forte misereat᷑
michi ds: si forte recipiat me. sifor¬
te deleat peccatum meum. si forte
auferat iniquitatẽ meã. si miscdiam
Iratus ẽ. enĩ suꝑ me nimis: compleuit
furorẽ suũ in me. Effudit irã indig¬
nationis suȩ suꝑ me: ꝓpt̾ multitu¬
dinẽ iniquitatis meȩ: quia creue¬
runt auersiones: quia multiplica¬
te sunt p̃uaricationes. Ue michi
qͥa consumptus sũ: ue mͥ quia de¬

Expanded text:
ne viverem ultro promisi, quod polline viverem ultro promisi, quod pollicitus sum nunquam servavi. Semper ad peccatum meum redii, semper delicta mea iteravi, prioribus sceleribus semper deteriora conjunxi; nunquam in melis factis recessi; plurimos etiam maculavi me perdens, plurimos pravis moribus ad iniquitatem converti, scelere meo multae animae perierunt, exemplis vitae meae multi subversi sunt, ego multis causa mali exstiti, per mencti; obsecrate pro me, plebs omnis sanctorum implorate pro me, omnis chorus justorum; si forte misereatur mihi Deus, si forte recipiat me, si forte deleat peccatum meum, si forte auferat iniquitatem meam, si misericordiam iratus enim est super me nimis, complevit furorem suum in me, effudit iram indignationis suae super me propter multitudinem iniquitatis meae, quia creverunt aversiones, quia multiplicate sunt praevaricationes meae. Vae mihi! quia consumptus sum; vae mihi! quia de
Abbreviated transcription (Latin):
o dies abhominanda: o dies penitꝰ nec
dicenda. que me in hoc scłm ꝓtulit:
quȩ mͥ claustra partus aꝑuit. que
ortus mei ostia reserauit. Dies illa a
luce in tenebras ꝑmutetur. Profun¬
da illam caligo confundat: etña illã
cecitas obruat. Amittat temꝑis statũ
omĩ memoria extinguatur: nullis
isse in sclo ꝓcreatum: quã eceruos
ꝑpeti cruciatus. Flete me celũ et t̾ra.
lugete me om̃s creature. plorate me
omnua elementa. ingemiscite suꝑ me
uniu̾sum genus: et quo potestis sen¬
su uitȩ. suꝑ me lamentũ effundite.
Peccaui enĩ crudelit. lapsus sum for¬
titer. cecidi grauit̃. corrui mirabilit̃
Nullũ inuenitur peccatũ: cuiꝰ sordi¬
bus nonsim coinquinatus. Nullus
est morbus inciorum: a quo non traxi
contagium. Nulla sentina sordiũ
extitit: quȩ in me miserũ non con¬
fluxit. Probrosus. sceleratus. flagi
tiis obrutus: innumerabilit̃ frequen¬
taui impudiciciam feditatis. Ut be¬

Expanded text:
o dies abominanda! o dies penitus nec o dies abominanda! o dies penitus nec dicenda! quae me in hoc saeculum protulit, quae mihi claustra partus aperuit, quae ortus mei ostia reseravit. Dies illa a luce in tenebras permutetur, profunda illam caligo confundat, aeterna illam caecitas obruat, amittat temporis statum, omni memoria exstinguatur, nullis isse in hoc saeculo procreatum, quam aeternos perpeti cruciatus. Flete me, coelum et terra; lugete me, omnes creaturae; plorate me, omnia elementa; ingemiscite super me, universum genus, et quo potestis vitae sensu, super me lamentum effundite; peccavi enim crudeliter, lapsus sum fortiter, cecidi graviter, corrui miserabiliter, nullum invenitur peccatum cujus sordibus non sim coinquinatus. Nullus est morbus vitiorum a quo non contraxerim contagium, nulla sordium sentina exstitit quae in me miserum non confluxerit. 66. Probrosus, sceleratus, flagitiis cunctis obrutus, innumerabiliter frequentavi impudicitiam foeditatis. Ut be
Abbreviated transcription (Latin):
restat formido. Quod in hac uita iam
patior metuo: s post hanc ne grauuiora¬
iam patiar. ꝑtimesco. Sententiam licet
iam tolerem in pena: tormenta tamen
gehennȩ formido ex culpa. Iam presens
pena me lauiat: s futura magis contur¬
bat. Grauia sunt que sustineo. grauiora
mesco. Succurre mͥ d̃s m̃s anteqũa mo¬
riar: antequã me mors p̃ueniat. ante¬
quã me tartara rapiant. antequã me
flamma comburat: antequã me tene¬
bre inuoluant. Sed ueni priusquã ad
tormenta ꝓꝑem: pͥusquã gehenne ignib
deuorer: pͥusquã sine tm̃mino crucier.
Reus enĩ timore iudicii. tui t̃reor:. pa¬
uore peccati iram tuam fornudo. Im¬
manitate sceleris: examen tiuĩ trepi¬
diis conscientia metuo. Si enĩ iustus
iux saluabitur: ego miser ubiero:
Quid faciam dũ uenerit tremendi
formido iudicii: cũ examen iudicii
uenerit quid respondebo: Quid ero
dicturus: cũ ante tribunal fuero p̃¬
ue diei illi quandomalũ exꝑtus sũ¬

Expanded text:
restat formido, lugeo, quae in hac vita jam restat formido, lugeo, quae in hac vita jam patior, sed post hanc ne graviora patiar pertimesco. Sententiam licet jam tolerem in poena, tormenta tamen gehennae formido ex culpa. Jam praesens poena me laniat, sed futura magis conturbat. Gravia sunt quae sustineo, graviora emisco. 63. Succurre mihi, Deus meus, antequam moriar, antequam mors me praeveniat, antequam me tartara rapiant, antequam me flamma comburat, antequam me tenebrae involvant. Subveni prius quam ad tormenta properem, priusquam gehennae ignibus devorer, priusquam sine termino crucier, reus enim timore judicii tui terreor, pavore peccati iram tuam formido, immanitate sceleris examen tuum trepidus conscientia metuo. 64. Si enim justus vix salvabitur, ego impius ubi ero? quid 491 faciam, dum venerit tremendi formido judicii? cum examen judicii venerit, quid respondebo ? quid ero dicturus, cum ante tribunal Chrivae diem illum, quando malum expertus su
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitas suꝑ iniquitatẽ meam. Ne¬
quiorẽ me cunctis peccatorib penso:
comꝑatione mea nullus iniquus est.
Iuste penas debitȩ iniquitatis exsoluo.
iuste tantis suppliciis conteror. Ex meo
peccato: mala michi omnia ueneruis.
Ds usta in me infligit iusto iudicio.
Rependitur factis meis congrua uicis¬
situdo: minꝰ tamen retribuitur michi
quã ipse deliqui. Peccatorũ meorũ
minor uicissitudo rependitur: plage
meȩ culpa dirior inuenitur. Leuior.
ẽ peccato meo: pena dampnationis
tolero. Graiuor ẽ. culpa quã feci: mi¬
nor uindicꝰta quã ꝑfero: penso malũ
qdđ gessi: non ẽ. tantũ qũ patior. Le
uior ẽ plaga mea: pondẽ peccatorum
me asfligit: qđ me magis conturbat:
lum nullũ ẽ: cui uncomꝑabilis omĩs
pena ẽ: qđđ omib suppliciis antefertur:
qd antecellit cuncꝰta tormenta. qđ ex
suꝑat omia mala.
eu anima qͥd est qđ te magis cor e: qͥdmalũ netu¬
quidem malũ qđ tolero: s amplius qđ

Expanded text:
iniquitas super iniquitatem meam, neiniquitas super iniquitatem meam, nequiorem me cunctis peccatoribus penso. Comparatione mea nullus iniquus est, juste poenas debitae infelicitatis exsolvo, juste tantis suppliciis conteror, ex meo peccato mala mihi omnia advenerunt. Deus juste me affligit, justo judicio rependitur factis meis congrua vicissitudo, minus tamen retribuitur mihi quam ipse deliqui, peccatorum meorum minor vicissitudo rependitur, plagae meae culpa mea durior invenitur, 490 levior est peccato meo poena damnationis tolero. Gravior est culpa quam feci, minor vindicta quam perfero. Penso malum quod gessi, non est tantum quod patior. 60. Levior est plaga mea pondere peccatorum me affligit, quod me magis contristat,lum nullum est, cui incomparabilis omnis poena est, quod omnibus suppliciis antefertur, quod antecedit cuncta tormenta, quod perat omnia mala. 61. Heu anima! quid est quod mquidem malum quod tolero, sed amplius quod
Abbreviated transcription (Latin):
omiã fauente ipso agas. Ergo age
obserra. non taceas. erumpe in uoce:
cdama fortit̃. plange iniquitates tuas.
Mala scelerũ tuorũ deplora: que mala
gessisti fletib dele. quȩ illicite cõmisisti.
lacrimis ablue: ploratii scelera dilus¬
anuna mea in tantis peccatis. in
tantis criminib in tantis iniquitatib¬
Quid primũ plangam: Quẽ luctũ¬
faciam prius: Quas lacrimas sumã:
Non sufficit referre memoria tantoꝵ
eruniniũ gesta: peccata quoq mea
m sensum doloris tulerunt: hebitu¬
dme cordis coagulate sunt lacrune.
Obrigut animus: nullo merore com¬
pungitur. Anima mea in stupore
conu̾sa ẽ: insensata facta est anima
mea. O lacrime uͥ uos subduxistis:
ubi estis fontes lacrimarũ: Ubi estis
meroris unde. ubi estis lamenta: Re
marũ. Asꝑgite me fletib: fluite suꝑ
faciem meam: humectate maxillas
meas: genas meas irrigate: date mͥ
tormentas uix malis meis fufficiunt.
Nonẽ. peccatũ suꝑ peccatũ meũ: ñ ẽ

Expanded text:
o favente agas; ergo age obsecra, ne taceas, erumpe in vocem, clama fortiter, plange iniquitates tuas, mala scelerum tuorum deplora, quae prave gessisti fletibus dilue; quae illicite commisisti, lacrymis ablue: ploratu scelera diluanima! in tantis peccatis, in tantis criminibus, in tam multis iniquitatiquid primum plangam? quid lugeam prius? quas lacrymas sumam? non sufficit memoria referre tantorum criminum gesta. Peccata quoque mea mihi sensum doloris tulerunt, hebetudine cordis coagulatae sunt lacrymae, obriguit animus, nullo moerore compungitur. 58. Anima mea in stuporem conversa est, insensata facta est anima mea. O lacrymae, ubi vos subduxistis? ubi estis fontes lacrymarum? ubi es moeroris unda? ubi estis lamenta? Redmarum, aspergite me fletibus, fluite super faciem meam, humectate maxillas meas, genas meas irrigate; date mihtormenta vix malis meis sufficiunt. 59. Non est peccatum super peccatum meum, non est
Abbreviated transcription (Latin):
re. Plus auscultare. quã loqui. In
principio audi: loquere nouissimꝰ.
Finis plus habet honorem. In omni
re finis adtenditur. Extrema querun¬
tur. Melior ẽ finis: quã principiũ.
Melior ẽ nouissimꝰ sermo: quã primꝰ.
Uenerare aut̃ homines scientiȩ melio

Expanded text:
re, plus auscultare quam loqui. 73. In re, plus auscultare quam loqui. 73. In principio audi, loquere novissimus; finis plus habet honoris; in omni re finis intenditur, extrema quaeruntur. Melior est finis quam principium, melior novissimus sermo quam primus: venerare omnes scient
Abbreviated transcription (Latin):
paratus esto ad instructionem. Hullũ
tempus sit uacium: quod non edifices.
Nulla hora pretereat: qua doctrinȩ stu¬
predica: nec erubescas loqui qđ nosti de¬
fendere. Qd deesse tibi scientiȩ sentis: quere
ab aliis. Collatione enĩ obtecta clares¬
cunt: conferendo difficilia aꝑiuntur.
curiositas. scire latentia:. caue
Yindagare. que sunt a sensibus
humanis remota. Pretermitte quasi
secretum. qđ scripturȩ auctoritate non
dicucsti. nichil ultra quã scriptũ est
queras. Nichil ampluis ꝑquiras quã
diuine littere predicant. scire non cu¬
pias. qdđ sciri non licet. Curiositas ꝑicd̃osa
presumptio est: curiositas dampnosa
ꝑitia est. In heresim ꝓuocat: in fabulas
sacrilegas mentem precipitat. In causis
obscuris reda̾it audaces: in reb ignotis
facit precipites. In disputatione aut̃
iusticiȩ: ñ contendas euacuere quod
recꝰtum est. Disputare stude: non¬
suꝑare. Plus dilige audire: quã dice¬

Expanded text:
paratus esto ad instructionem; nullum paratus esto ad instructionem; nullum tempus sit vacuum, quo non aedifices, nulla hora praetereat, qua doctrinae stu constanter praedica, nec erubescas loqui quod nosti defendere; quod deesse tibi scientiae sentis, quaere ab aliis, collatione enim obtecta clarescunt, conferendo difficilia aperiuntur. 71. curiositas sciendi latentia. Cave indagare quae sunt a sensibus humanis remota. Praetermitte, quasi secretum, quod Scripturae auctoritate non didicisti. Nihil ultra quam scriptum est quaeras, nihil amplius perquiras quam divinae litterae praedicant. Scire non cupias quod scire non licet: curiositas periculosa praesumptio est, curiositas damnosa peritia est; in haeresim provocat, in fabulas sacrilegas mentem praecipitat, in causis obscuris reddit audaces, in rebus ignaris facit praecipitem, 516 72. In dispositione autem justitiae, non contendas evacuare quod rectum est. superare; plus dilige audire quam dice
Abbreviated transcription (Latin):
magister: sed et imitator uirtutis.
Si doces et facis: tunc gloriosus ha¬
beris. Non enim satis est laudare
qđ dicis. nisi dictis fac̾ta conunxeris.
In docꝰtrina ipsa: ab humana laude
te temꝑa. Sic instrue alios: ut te
custodias. Sic doce: ut humilitatis
gram non amittas. Caue ne dum
alios docendo erigis: ipse laudis ap¬
petitu demergaris. Cum docesaut
noli uerborum obscuritate uti: ita
ddic. ut intelligaris. Nec simplicib
loquendo displiceas: nec prudentes
offendas. Iuxta uulnus: adhibentꝰ
erit sermo docꝰtoris. Scđ̃m mores est
imꝑtienda docꝰtrina: uxta uulmis
adhibenda remedia. Uarie uolunta¬
tes: diuersam dsciplinam desicdant.
Unusquisq scd̃m ꝓfesionẽ suam docen¬
dis est. Inspicienda est uarietas ꝑsona¬
rum: et quem. quo modo erudias tracta.
Communia aut̃ om̃ib: secreta ꝑfectiorib
loquere. aꝑta cunctis: oꝑta paucis de¬
nuntia. Quedam enim plurimis. qued̃a
paucis sunt disserenda. In om̃ĩ temꝑe

Expanded text:
magister, sed et imitator virtutis. magister, sed et imitator virtutis. Si doces, et facis, tunc gloriosus haberis. Non enim satis est laudare quod dicis, nisi dictis facta conjunxeris. In doctrina ipsa ab humana laude te tempera. Sic instrue alios, ut te custodias. Sic doce, ut humilitatis gratiam non amittas. Cave ne, dum alios docendo erigis, ipse laudis appetitu demergaris. Cum autem doces, noli verborum obscuritate uti, ita dic, ut intelligaris, nec simplicibus loquendo displiceas, nec prudentes offendas. 69. Juxta sensum audientis erit sermo doctoris, secundum mores est impertienda doctrina. Juxta vulnus adhibenda remedia; variae voluntates variam disciplinam desiderant, unusquisque secundum professionem suam docendus est. Inspicienda est varietas personarum; unumquemque quomodo erudias tracta; communia omnibus, secreta perfectioribus loquere; aperta cunctis, operta paucis denuntia; quaedam enim plurimis, quaedam paucis sunt disserenda. 70. In omni tempore
Abbreviated transcription (Latin):
celerius errores agnoscit. Noxia ñ
bonum et malum. sapiens intelligen¬
do diiudicat. Summũ bonũ est scire
qđ caueas: summa miseria nescire qđ
teneas. Dilige igitur sapientiam. &
manfestabitur tibi: accede ad illam
et adpropinquabit ad te. Assiduus
esto illi: & instruet te. De docꝰtrina.
isce qđͣ nescis. ne doctor mutilis
inueniaris. Antea esto auditor.
postea doctor ꝑdisciplinam.
nomen magistri accipe. Bonum qđ
audieris dic: bonũ quod didisceris
doce. Disendi. et docendi. ñ contepnas
studium.
Scientiam quã aure concipis: ore effun¬
de. Sapientiam cum ceteris imꝑtis.
tibi magis hanc auges. Docꝰtrma
quanto magis uel amplius clata
fuerit: tanto magis habundat. Sa¬
pientia dando largior fit. retinen¬
dominoratur. Largiendo redun¬
dantior est scientia. et dum plus
confertur. plus habundat. Uerbũ
tamen: predicant oꝑa. Que ore ꝓ¬
mis. oꝑe adimple: que uerbis doces.
exemplis ostende. Esto non solum

Expanded text:
celerius errores agnoscit; noxia non celerius errores agnoscit; noxia non bonum et malum sapiens intelligendo dijudicat. Summum bonum est scire quid caveas, summa miseria nescire quo tendas. Dilige ergo sapientiam, et manifestabitur tibi, accede ad illam, et appropinquabit ad te, assiduus esto illi, et instruet te. 67. Disce quod nescis ne doctor inutilis inveniaris; antea esto auditor, postea doctor: per disciplinam nomen magistri accipe; bonum quod audieris dic, bonum quod didiceris doce; discendi et docendi non contemnas studium. Scientiam quam aure concipis ore effunde. Sapientiam cum caeteris impertiris, tibi magis hanc auges; doctrina quanto amplius data fuerit, tanto magis abundat. Sapientia dando largior fit, retinendo minoratur; largiendo redundantior est scientia, et dum plus confertur, plus abundat. 68. Verbum tamen praecedant opera, quae ore promis, opere 515 adimple; quae verbis doces, exemplis ostende; esto non solum
Abbreviated transcription (Latin):
E xcellentior fit natura doctrina. Ar¬
dentius fit ingeniũ: subiunctostudio
Tardiora enĩ ingenia: studiis acuunt᷑.
Teporem naturȩ: industria excitat.
Sensus tarditatem: assidutas acuit.
Exercitatione ꝓficit sensus: exꝑientia
suetudine suꝑatur. Assiduitas enim.
moras facit. Iligis usus: innaturam
uertitur. Omnia usui cedunt: usui
omia parent. Res ita se agit: ut
uteris. Quod cum difficultate ceꝑis:
ꝑ usum cum uoluntate ꝑficies. De Sa
prudentia dulcius. nichil scientia su¬
auius. nichil stulticia peius: nichil
insipientia deterius: nichil ignauia
turpius. Ignorantia mat̾ errorum
est: ignorantia uiciorum nutrix.
Peccatum magis ꝑ ignorantiam pre¬
ualet. Ignorantia enim: quid sit
tia: nec quando delinquit agnoscit.
ꝑimꝑitiam namq: multi peccant.
Ignorantia assidue peccat. Indoctus
enim: facile decipitur. Stultus in
uicia cito delabitur. Prudens aut̃.
cito deprehendit insidias. prudens

Expanded text:
excellentior fit natura doctrina, arexcellentior fit natura doctrina, ardentius fit ingenium subjuncto studio. Tardiora enim ingenia studiis acuuntur, torporem naturae industria excitat. Sensus tarditatem assiduitas acuit. Exercitatione proficit sensus, experientia suetudine superatur, assiduitas enim mores facit. Jugis usus in naturam vertitur. Omnia usui cedunt, usui omnia parent, res ita se agit, ut uteris. Quod cum difficultate coeperis, per usum cum voluptate perficies. 65. prudentia dulcius, nihil scientia suavius, nihil stultitia pejus, nihil insipientia deterius, nihil ignorantia turpius; ignorantia mater errorum est, ignorantia vitiorum nutrix. Peccatum magis per ignorantiam praevalet; ignorantia enim quid sit tia nec quando delinquit agnoscit. Per imperitiam namque multi peccant, insipiens assidue peccat. indoctus enim facile decipitur. Stultus in vitia cito dilabitur. Prudens autem cito deprehendit insidias, prudens
Abbreviated transcription (Latin):
dare oportet. Melius est ut uites ui¬
ciũ: quã ut emendes. ne forte cum
incurreris: reuocare ñ possis. De bono¬
difficile uincitur: consuetudi¬
nis uincła uix soluuntur. Ino¬
lita diu: tardius corriguntur. An¬
cipitem diu delibera sententiã. Ante
factũ: cogita dui: ante opꝰ premedi¬
tare diu. Matura consilium: ut ꝑ¬
ficere possis qđ uis. Qđ iuis agere du
exquire. diu ꝓba. & sic age cum diu
cogitaueris: tunc fac quod ꝓbaueris.
Nichil ex precipiti magnũ: consilii
mora melior est. In reb aut̃ ceteris:
bene agendi tarditas remoueatur a te.¬
Tolle moras. in crastinũ nichil differas.
Inbonis dilatio nocet: in hoc qđ expedit
differre impedit. Absit in bonis remis¬
uires & ingenium defluunt. Neglegen¬
tia et torpor: dissoluunt animum. De¬
sidia natura corrumpitur. Torpor enĩ
cia aut̃ meliorem reddit: peiorem aũt
facit negligentia. Sensum desidia
obtundit. Segniciem: industria acuit.

Expanded text:
dare oportet; melius est ut vites vidare oportet; melius est ut vites vitium quam ut emendes, ne forte cum incurreris, revocare non possis. 63. Udifficile vincitur. Consuetudinis vincula vix solvuntur, inolita diu tardius corriguntur. Ancipitem diu delibera sententiam, ante factum cogita diu, ante opus praemeditare diu: matura consilium, ut perficere possis; quod vis agere diu exquire, diu proba, et sic age: cum diu cogitaveris, tunc fac quod probaveris; nihil ex praecipiti magnum, consilii mora melior est. In rebus autem certis bene agendi tarditas removeatur a te,tolle moras, in crastinum nihil differas: in bonis dilatio nocet, in his quod expedit differre impedit; absit in bonis remisvires et ingenium defluunt. Negligentia et torpor dissolvunt animum, desidia natura corrumpitur, desidia frigtia autem sensum meliorem reddit, pejorem facit 514 negligentia, sensum desidia obtundit, segnitiem industria acuit,