comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dictũ ẽ. Erauis ẽ nob̾ etiam ad uidendũ:
qm̃ dissimilis ẽ aliis uita ipsius. Querit gͦ
mortificare. Quid. dñs qui custodit. qͥ cũ illo
habitat. qui de ore ipsius. qui de corde ñ re¬
cedit dimitit eũ : Ubi ẽ qͦd suꝑiꝰ dictũ ẽ: & ñ
uistum: & querit mortificare eum. Dñs aut̃
ñ derelinqu& eũ in manibus eiꝰ. Quare gͦ de¬
rediquit martyres in manibꝰ impiorum: Qua¬
re fecer̃ illis quȩcũq uoluer̃: Alios gladio ꝑcus¬
serunt: alios crucifixer̃: alios bestiis tradider̃.
alios ignibꝰ cremauer̃: alios in catbena ducentes
tabe duturna confecer̃. Certe ñ derelinqu&
dñs scõs suos. Dominꝰ aut̃ non. derelinqu&
eum. in manibꝰ eiꝰ. Postremo ipsum filium suũ.
quare dimisit in marubꝰ uideorum: Et hic tectũ
aꝑi. si uis omni interiore membro constringi:
ꝑueni ad dnm. audi quid dicat alia script᷑a.
dnm p̃uidens passurum ab impiis. Quid ait:
Terrat᷑dita ẽ in manꝰ impii. Quid ẽ t̾ra tradita

Expanded text:
dictum est: Gravis est nobis etiam ad videndum, quoniam dissimilis est aliis vita ipsius . Quaerit ergo mortificare. Quid? Dominus qui custodit, qui cum illo habitat, qui de ore ipsius, qui de corde non recedit, dimittit eum? Ubi est quod superius dictum est, Et non justum, et quaerit mortificare eum: Dominus autem non derelinquet eum in manibus ejus. Quare ergo dereliquit martyres in manibus impiorum? Quare fecerunt illis quaecumque voluerunt? Alios gladio percusserunt, alios crucifixerunt, alios bestiis tradiderunt, alios ignibus cremaverunt, alios in catena ducentes tabe diuturna confecerunt. Certe non derelinquet Dominus sanctos suos: Dominus autem non derelinquet eum in manibus ejus. Postremo ipsum Filium suum quare dimisit in manibus Judaeorum? Et hic tectum aperi , si vis omni interiori membro constringi; perveni ad Dominum: audi quid dicat alia Scriptura, Dominum praevidens passurum ab impiis, quid ait? Terra tradita est in manus impii ? Quid est, Terra tradita
Abbreviated transcription (Latin):
ille illos dereliquerit. Audi qͦd sequituł.
In ȩtͣnum conseruabunt᷑. Tu paucos anner
optabas. qͦs eis si dar& dñs: ñ derilinqͥr&
scõs suos. Uisibilit᷑ ñ dereliquit tre pue¬
ros: occulte ñ dereliqͥt machabeos. Ills
etiã dedit uitã tẽporalẽ. ad confundendoᷤ
infideles : illos aut̃ occulte coronaust ad
iudieandam impietatẽ ꝑsecutoris. Ne

Expanded text:
ille illos dereliquerit. Audi quod sequitur: ille illos dereliquerit. Audi quod sequitur: In aeternum conservabuntur. Tu paucos annos eis optabas, quos eis si daret Dominus, non derelinqueret sanctos suos. Visibiliter non dereliquit tres pueros, occulte non dereliquit Machabaeos: illis etiam dedit vitam temporalem ad confundendos infideles; illos autem occulte coronavit ad judicandam impietatem persecutoris: nec
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ab origine mundi: Noli gͦ piger eẽ flagl¬
lari: ut sis it̃ eos qui merentur recipi. Usq
ad eo ille amat iudiciũ. & ñ derelinqu& scõs¬
suos: qͦs flagellat ad tẽpꝰ. E qm̃ flagellat an¬
nem filiũ quẽ recipit. nec unico peꝑcit:n
qͦ delictũ ñ inuenit. Qm̃ dñs amat iuidicũ.
& ñ derelinqu& scõs suos. Quia gͦ ñ dere¬
linqu& eos. forte hoc eis dabit qͦd hic amis
multos annos uiuere. senescere: Non at¬
tendis quia si senectutem optas uenire: han
optas de qua cum uenerit conqueraris: l
tͥ gͦ dicat anima uł mala. uł infirma. uel
paruula : quomͦ uerũ ẽ. dominꝰ amat pidus¬
um. & ñ derelinqu& scõs suos: Re uerañ
derelinqu& : ut tres pueros in camino lai¬
dantes. ñ eos tetigit ignis. Numquid sã
eiꝰ machabei ñ erant: qui in ignabꝰ defei
carne ñ fide: Sed hoc inqͥt maiorem qͣl¬
onem hab&: quia cũ fide illi ñ defecerisł.

Expanded text:
est ab initio mundi. Noli ergo piger esse flagelest ab initio mundi. Noli ergo piger esse flagellari, ut sis inter eos qui merentur recipi. Usque adeo ille amat judicium, ut non derelinquat sanctos, quos flagellat ad tempus. Et quoniam flagellat omnem filium, quem recipit, nec Unico pepercit, in quo delictum non invenit. Quoniam Dominus amat judicium, et non derelinquet sanctos suos. Quia ergo non eos derelinquet, forte hoc eis dabit quod hic amas, multos annos vivere, senescere? Non attendis quia si senectutem optas venire, hanc optas de qua cum venerit conqueraris. Non tibi ergo dicat anima, vel mala, vel infirma, vel parvula: Quomodo verum est, Dominus amat judicium, et non derelinquent sanctos suos? Revera non dereliquit tres pueros in camino laudantes, non eos tetigit ignis : numquid sancti ejus Machabaei non erant, qui in ignibus defecerunt carne, non fide ? Sed hoc, inquis, majorem quaestionem habet, quia cum fide illi non defecerint,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃monieram: ne ibi poneres qͦ fur poss& accede :
Si gͦ dol& qui ꝑdidit: hoc doleat quia ñ ibi
tiunt᷑ labores scĩ: nolite putare qͥa ñ uidicat
ds̃. aut ꝑu̾se uidicat. Qui te mon& ut iuste
iudices: ipse ꝑu̾se iudicaturꝰ ẽ: Amat ille
iudiciũ. & ñ derelinqu& scõs suos. Sed qͦmͦ
sit abscondita apud dnm̃ uita scõrũ uide: ut
qui mͦ laborant in t̾ra qͣsi tempore hiemis
arbores. ñ habentes fructũ & folia:
illo apparente tamqͣm nouo sole exorto.
illud qͦd in radice uiuebat. in fructibꝰ appa¬
reat. Amat gͦ ille uidicium : & ñ derelin¬
qu& scõs suos. Sed laborat sc̃s in fame: ñ
illum derelinqu& dñs. flagellat omnẽ filiũ
quẽ recipit. Contempnus illum qͣndo flagel¬
laris: & parcis quando ditaris. Unde enĩ fla¬
gellatur: Pressuris temporalibꝰ. Quando
ditabitur: Quando audi&. Uenite benedieti
patris mei ꝑcipite regnum. qͦd uob̃ paratũ

Expanded text:
praemonueram, ne ibi poneres quo fur posset accedere? praemonueram, ne ibi poneres quo fur posset accedere? Si ergo dolet qui perdidit, hoc doleat, quia non ibi tiuntur labores sancti, nolite putare quia non judicat Deus, aut perverse judicat. Qui te monet ut juste judices, ipse perverse judicaturus est? Amat ille judicium, et non derelinquet sanctos suos. Sed quo modo sit abscondita apud illum vita sanctorum, ut qui modo laborant in terra, quasi tempore hiemis arbores non habentes fructum et folia, illo apparente tanquam novo sole exorto, illud quod in radice vivebat, in fructibus appareat. Amat ergo ille judicium, et non derelinquet sanctos suos. Sed laborat sanctus in fame? Non illum derelinquet Deus: flagellat omnem filium, quem recipit . Contemnis illum quando flagellatur, expavescis quando ditatur. Unde enim flagellatur? Pressuris temporalibus. Quando ditabitur? Quando audiet, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum, quod vobis paratum
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt. Unde ista ur̃ã fit murmuratio. unde iste
strepitꝰ: nͥ quia habundant istȩ uoces: Unꝰ qͥsq
mͦ cognoscit has uoces. aut in ore suo. aut in ore
uicini sui: aut in ore anrici sui. Deleat illasds̃.
& extirp& spinas de agro suo. plant& frugem
bonam: & arborem fructiferam. Quid enũ con¬
tristatꝰ es o homo. quia dedisti pauꝑi: & alia ꝑdi¬
disti: Nonne uides quia ꝑdidisti qͦd ñ dedisti:
Quare ñ respicis ad dm̃ tiuĩ: Ubi ẽ fides: Qua¬
re sic dormit: Eacita illã in corde tuo. Atten¬
de quid tͥ dixerit ipse dñs: quando te ad buiꝰ¬
modi bona oꝑa exhortabat᷑. F acite uob̾ saculos
ñ ueterascentes. thesaurum s̃ deficientẽ in ce¬
lis: qͦ fur ñ accedit. Hoc gͦ commemora. qͣndo
plangis in dampno. Quid ploras stulte praui
cordis: aut ñ sani cordis: Quare ꝑdidisti: nusi
qͥ a mͥ ñ commodasti: Suare ꝑdidisti: Quis tͥ
abstulit: Respondebis. Fur. Nonne hoc te

Expanded text:
faciunt. Unde ista vestra submurmuratio, unde iste faciunt. Unde ista vestra submurmuratio, unde iste strepitus, nisi quia abundant istae voces? Unusquisque modo cognoscit has voces, aut in ore suo, aut in ore vicini sui, aut in ore amici sui. Deleat illas Deus, et exstirpet spinas de agro suo: plantet frugem bonam, et arborem fructiferam. Quid enim contristatus es, o homo, quia dedisti pauperi, et alia perdidisti? Nonne vides quia perdidisti quod non dedisti? Quare non respicis ad Deum tuum? Ubi est fides? quare sic dormit? Excita illam in corde tuo. Attende quid tibi dixerit ipse Dsmodi opera bona exhortabatur: Facite vobis sacculos non veterascentes, thesaurum non deficientem in coelis, quo fur non accedit . Hoc ergo commemora, quando plangis in damno. Quid ploras stulte parvi cordis, aut non sani cordis? Quare perdidisti, nisi quia mihi non commodasti? Quare perdidisti? Quis tibi abstulit? Respondebis: Fur. Nonne hoc te
Abbreviated transcription (Latin):
mutimꝰ sem̃. Sed respice ad alium psalmum.
Euntes ibant & flebant: mutentes semina
sua. Aitende qͥa sem̃ eiꝰ in benedictione erit.
Uenientes enim uenient cũ exultatione:
porautes manipulos suos Uide g qd seqͥt.
e noli es̃ piger. Declina a malo: & Rce bonu
Noli tͥ putare sufficere si ñ spolias uestitum.
Non expoliando enĩ uestitũ: declinała malo.
Sed noli arescere: & sterilis eẽ. Sic noli spolia¬
re uestitũ: ut uestias nudum. Hoc ẽ eiũ decli¬
nare a malo: & facere bonum. E qͥd in de habeo.
dicturꝰ es. Iam tͥ comm̃dauit ille quẽ feneras
quid tͥ dabit. Uitam ęt̾nam dabit tͥ. Da illi
securus: audi & id qͦd sequitur. Declina a ma
noli putare cũ das. qͦd nemo te uideat. aut qͥa
deserit te ds̃ quando forte dederis pauꝑi. &
consecutum fuerit aliqͦd dampnum. aut aliqͣ
tristicia rei amissȩ : & dicas tͥ quid ꝓfuit bona
me fecisse oꝑa: Puto ñ amat ds̃ homines qͥ bene¬

Expanded text:
mittimus semen. Sed respice ad psalmum alium: mittimus semen. Sed respice ad psalmum alium: Euntes ibant, et flebant, mittentes semina sua. Attende, quia semen ejus in benedictione erit: Venientes autem venient cum exsultatione, portantes manipu noli esse piger: Declina a malo, et fac bonum. Noli tibi putare sufficere, si non exspolias vestitum. Non exspoliando enim vestitum, declinasti a malo: sed noli arescere, et sterilis esse. Sic noli exspoliare vestitum, ut vestias nudum: hoc est enim declinare a malo, et facere bonum. Et quid inde habebo, dicturus es? Jam tibi commendavit ille quem feneras, quid tibi dabit: vitam aeternam dabit tibi; da illi securus. Audi et id quod sequitur: Declina a malorum. Et noli putare cum das, quod nemo te videat; aut quia deserit te Deus, quando forte dederis pauperi, et consecutum fuerit aliquod damnum, aut aliqua tristitia rei amissae, et dicas tibi: Quid profuit bona me fecisse opera? Puto non amat Deus homines qui bene
Abbreviated transcription (Latin):
reliquiȩ eiꝰ: Unde hic seminat. & pꝰea me¬
t&. Namq apłs dicit : bonũ aut̃ facientes
ñ deficiamꝰ: tempore enĩ suo metemꝰ. Infati¬
gabiles itaq dum tempꝰ habemꝰait : oꝑem᷑
bonum ad om̃s. Hoc ẽ sem̃ tuum : qͦd erit
in benedictione. Terrȩ cõmatis: & tanto am¬
pliꝰ colligis. A p̃o cõmatis: & ꝑdes: Uide ipsũ
sem̃ exp̃ssiꝰ nominatũ ab apło cũ de elemosinis
dicer&: hoc aut̃ ait. Qui parce seminat. parce
& metꝙ: & qui seminat in benedictionibꝰ de
benedictionibꝰ metde. Sed laboras forte cum
seminas: & doles cũ misereris. quia miseros
uides. Meltꝰ enĩ aliquando ñ hab ebimꝰ qͥbꝰ
ista demꝰ: cũ om̃s in incorruptione commuta¬
bunt᷑. Nullus esuri&. eui porrigas panem:
nullꝰ siti& cui des potũ: nullꝰ nudꝰ erit quẽ
uestias : nullꝰ ꝑegrinꝰ quẽ suscipias. Hic aut̃
int̾ erũpnas. temptationes. dolores. gemitꝰ.

Expanded text:
reliquiae ejus, unde hic seminat, et postea mereliquiae ejus, unde hic seminat, et postea metet. Namque Apostolus dicit: Bonum autem facientes non deficiamus: tempore enim suo metemus infatigabiles. Itaque dum tempus habemus, ait, operemur bonum ad omnes . Hoc est semen tuum, quod erit in benedictione. Terrae committis, et tanto amplius colligis: Christo committis, et perdis? Vide ipsum semen expressius nominatum ab Apostolo, cum de eleemosynis diceret. Hoc enim ait: Qui parce seminat, parce et metet; et qui seminat in benedictionibus, de benedictionibus et metet . Sed laboras forte cum seminas, et doles cum misereris, quia miseros vides. Melius enim aliquando non habebimus quibus ista demus. Cum omnes in incorruptionem commutabuntur, nullus esuriet cui porrigas panem, nullus sitiet cui des potum, nullus nudus erit quem vestias, nullus peregrinus quem suscipias: hic autem inter aerumnas, tentationes, dolores, gemitus,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊entee benedicti patris mei: ꝑcipite. Q:
A ñ dedisetis. in tra pietrases eentsts nia
enim inde facturꝰ esses. si ñ dedisses:Q
ꝑiturum erat in t̾ra: seruatũ ẽ in cęlo. Ergo
qͦd seruatũ ẽ. hoc accepturi sumꝰ. Seruatũ ẽ
meritum: factꝰ ẽ tbesaurꝰ tuus. meritũ tuũ.
Nam uide quid sis accepturus. Percipite reg¬
num qͦd uob̾ paratum ẽ ab origine mundi. Con¬
tra. illi qui fenerare noluer̃ quid audient: lte
in ignẽ ȩt̃num. qui paratꝰ ẽ diabolo & angłis eiꝰ.
E quid uocatur regnũ qͦd accipimꝰ: Attende
sequentia. Isti ibunt in combustionẽ et̾̃nã.
iusti aut̃ in uitã ȩt̾nam. Ad hoc ambite:
hoc emite: ad hoc fenerate. Habetis. xp̃m
in cȩlo sedentem: in t̾ra petentem. Inueni¬
mꝰ qͦmͦ fener& iustꝰ : tota die miseret᷑ & fe¬
nerat. Et sem̃ eiꝰ in benedictione erit. Et hic
non occurrat carnalis cogitatio. Uidemꝰ
multos filios iustorum fame morientes. Qͦmͦ
gͦ sem̃ eiꝰ in benedictione erit: Sem̃ eiꝰ.

Expanded text:
cipite. Quid? si non dedissetis, in terra putrescerent. Quid enim inde facturus esses, si non dedisses? Quod periturum erat in terra, servatum est in coelo. Ergo quod servatum est, hoc accepturi sumus. Servatum est meritum: factus est thesaurus tuus meritum tuum. Nam vide quid sis accepturus: Percipite regnum, quod vobis paratum est ab initio mundi. Contra, illi qui fenerare noluerunt, quid audient? Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. Et quid vocatur regnum quod accipimus? Attendite sequentia: Isti ibunt in combustionem aeternam, justi autem in vitam aeternam . Ad hoc ambite, hoc emite, ad hoc fenerate. Habetis Christum in coelo sedentem, in terra petentem. Invenimus quomodo feneret justus. Tota die miseretur, et fenerat. 7. Et semen ejus in benedictione erit. Et hic non occurrat carnalis cogitatio. Videmus multos filios justorum fame morientes: quomodo ergo semen ejus in benedictione erit? Semen ejus
Abbreviated transcription (Latin):
homo pͥmo iunior fuit: & ecce iam in fine scłi
in senecta pingui. qm̃ de illa dictũ ẽ. ad huc
multipli cabituR in senecta pingui. multi¬
plicata ẽ suꝑ om̃s gentes : & ipsus uox ẽ at¬
tendentis quasi uniꝰ hominis pͥmam ȩtatem
suam. & istam nouissimam respicientis ꝑ oĩa.
quia om̃s ętates notas hab& ꝑ scripturas : &
ait exultans & monens. Iunior fui pͥmis tem¬
poribꝰ scłi. & ecce senex sum etiam nouissimis

Expanded text:
homo, primo junior fuit, et ecce jam in fine saeculi homo, primo junior fuit, et ecce jam in fine saeculi est in senecta pingui; quoniam de illa dictum est: Adhuc multiplicabitur in senecta pingui . Multiplicata est per omnes gentes, et ipsius vox est attendentis quasi unius hominis primam aetatem suam, et istam novissimam, respexit per omnia, quia omnes aetates notas habet per Scripturas; et ait exsultans et monens: Junior fui, primis temporibus saeculi; et ecce senui, sum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
iIlorũ qͥ talia dixer̾ int̾iorem paralisin sanar&.
Eecit enĩ qͦd uiderent: & dedit qͦd crederent.
Eia gͦ qsqͥs ectam infirmꝰ & languens corde
ut adtendens bumana exempla uelis a bonis
opibꝰ desi stere: paralisi quadam interiore
dissolutꝰ es. Hunc gͦ si possumꝰ aꝑto isto te
corpore suo qͦd ẽ ęccła uinior fuit pͥmis tem¬
poribꝰ : & ecce iam senuit. Nostis & agnoscitis.
& intelligitis. quia in hoc positi estis & ita ere¬
illi qui fuerunt ante nos: Om̃s qui ab initio
scłi fuerunt iusti : caput xp̃m habent. Illum
enim uenturũ eẽ credidunt : quẽ nos uenisse
iam credimꝰ. Et in eiꝰ fide & ipsi sanati sunt.
cio usq in finem : adunctis etiam legionibꝰ
& exercitibꝰ angłorum. ut fiat illa una ciui¬
tas. sub uno rege. & una quȩdam ꝓuincia.
sub uno imꝑatore. felix in ꝑpetua pace &. salu¬
te : laudans dm̃ sine fine. beata sine fine. Cor

Expanded text:
illorum qui talia dixerunt, interiorem paralysim sanaret. illorum qui talia dixerunt, interiorem paralysim sanaret. Fecit enim quod viderent, et dedit quod crederent. Eia ergo quisquis es tam infirmus et languens corde, ut attendens humana exempla, velis a bonis operibus desistere, et paralysi quadam interiore dissolutus es, age, si possumus, aperto isto teccorpore suo, quod est Ecclesia, junior fuit primis temporibus, et ecce jam senuit. Nostis, et agnoscitis, et intelligitis, quia in hoc positi estis, et ita creilli qui fuerunt ante nos? Omnes qui ab initio saeculi fuerunt justi, caput Christum habent. Illum enim venturum esse crediderunt, quem nos venisse jam credimus; et in ejus fide et ipsi sanati sunt, tio usque in finem, adjunctis etiam legionibus et exercitibus Angelorum, ut fiat illa una civitas sub uno rege, et una quaedam provincia sub uno imperatore, felix in perpetua pace et salute, laudans Deum sine fine, beata sine fine. Corp
Abbreviated transcription (Latin):
scripturȩ huiꝰ. & eũ submittere ad dnm̃:
Uidetis enĩ quia obseurum ẽ. Porro si obscu¬
intueor. & hoc tectũ uideo. & sub hoc tecto
xp̃m latere cognosco. faciam quantũ possum
qͦd laudatũ ẽ in illis: qui aꝑto tecto ad xp̃m
paraliticũ summiser̃. ut dicer& illi: constans
esto fili. remissa sunt enĩ tͥ peccata tua. Sic
enĩ fecit int̾iorem hominẽ saluũ a para lisi
remntendo peccata sua: & constringendo fidẽ.
Sed erant ibi homines qͥ ñ habebant oculos
ad uidendũ int̾iorem paraliticũ iam ẽẽ sana¬
tum : & medicũ curantẽ putauer̃ blaspheman¬
tẽ. Quis ẽ hic inquiunt qͥ peccata dimittit.
Plasphemat iste. Quis potest dimitere pecca.¬
ta: nͥ solus ds̃. Et qͥa ille erat ds̃. talia cogi¬
tantes audiebat. Hoc uerbum de dõ eogita.¬
bant : sed dm̃ p̃sentẽ ñ uidebant. F ecit gͦ ille
medicꝰ aliquid & in corpore paralitici: ut &

Expanded text:
Scripturae hujus, et eum submittere ad Dominum? Scripturae hujus, et eum submittere ad Dominum? Videtis enim quia obscurum est. Porro si obscuintueor. Et hoc tectum video, et sub hoc tecto Christum latere agnosco. Faciam, quantum possum, quod laudatum est in illis qui aperto tecto ad Christum paralyticum submiserunt, ut diceret illi: Constans esto, fili, remissa sunt enim tibi peccata tua. Sic enim fecit interiorem hominem salvum a paralysi, remittendo peccata, et constringendo fidem. Sed erant ibi homines, qui non habebant oculos ad videndum interiorem paralyticum jam esse sanatum, et medicum curantem putaverunt blasphemantem. Quis est hic, inquiunt, qui peccata dimittit? Blasphemat iste. Quis potest dimittere peccata, nisi solus Deus? Et quia ille erat Deus, talia cogitantes audiebat . Hoc verum de Deo cogitabant, sed Deum praesentem non videbant. Fecit ergo ille medicus aliquid et in corpore paralytici, ut et
Abbreviated transcription (Latin):
tem deuora uoe ꝑsonui: numqͣm uidi iustũ
ia ẽ graũ et in int̾ire homine te solitens
iam desistat. bono oꝑe. & dicat sibi. Utqͥd
bene oꝑor. ut quid panem meum frango esuri¬
enti. & nudum uestio. & sine tecto induco in
domum meam. attendens ad id qͦd scriptũ ẽ.
numqͣm uidi iustũ derelictum. nec sem̃ eiꝰ
querens panem: cũ uideã tot homines bene
uiuentes. plerũq fame laborantes: Sed si for¬
te ego erro ut tam illũ qui bene uiuit. qͣm illũ
qui male uiuit putẽ bene uiuere. & alit̃ illũ
nouit ds̃. id ẽ iniquũ eẽ. quẽ ego iustũ puto:
quid facio de abrabam quẽ iustũ ipsa scͥpt᷑a
comm̃dat: Quid facio de ipso apło paulo: qͥ
dicit. initatores mei estote sic̃ & ego xp̃i:
An ut etiam ego sim in malis quȩ ille ꝑtulit:
in fame & siti. in frigore & nuditate: Ita cogi¬
tantem. & ut dixi dissolutis omnibꝰ m̃bris in¬
terioribꝰ ã facultate oꝑis boni: possumꝰ ne fr̃s
tamqͣm paraliticũ tolerarẽ. & aꝑire tectum

Expanded text:
tam devota voce personui, Nunquam vidi justum quod est gravius, et in interiore homine resolutis, jam desistat ab opere bono, et dicat sibi: Utquid bene operor? Utquid panem meum frango esurienti, et nudum vestio, et sine tecto induco in domum meam, attendens ad id quod scriptum est, Nunquam vidi justum derelictum, nec semen ejus quaerens panem: cum videam tot homines bene viventes, plerumque fame laborantes? Sed si forte erro ego, ut tam illum qui bene vivit quam illum qui male vivit, putem bene vivere, et aliter illum novit Deus, id est iniquum esse, quem ego justum puto; quid facio de Abraham, quem justum ipsa Scriptura commendat? Quid facio de ipso apostolo Paulo, qui dicit: Imitarores mei estote, sicut et ego Christi ? An ut etiam ego sim in malis qualia ille pertulit, in fame et siti, in frigore et nuditate? 3. Ita cogitantem, et, ut dixi, dissolutis membris omnibus interioribus a facultate operis boni, possumusne, fratres, tanquam paralyticum tollere, et aperire tectum
Abbreviated transcription (Latin):
lerent gͦ mͦ peccatores iusti. tolerent frumta
⁊ irania. toler& triticũ paleam: qͥa uenia
tẽpꝰ separationis. & eximet᷑ sem̃ bonũ. ab
eo qͦd igni consumetur. Illua in horreum
mutetur: illud aut̃ in ȩt̾nã ẽflationemt.
Quia idõ simul fuer̃ pͥmo ust᷑ & iniut: ut
ille supplantaretur. ille ꝓbaretur. Poftea aũ
ille dampnaretur: ille coronaretur. Bs er̃a
una ẽ. quȩ & si cotidie readitur sẽꝑ debet.
ulta diximꝰ adũsus donatista. sepaebat
uoso reentiuimꝰ. multas Kartas : multa p̃t̾
canonem scripturarũ illis cogentibꝰ. Sant
& si repͥhendent hȩc qͥa uobis talia legun
rep̃bendamͣ cũ. uos instruamini.
Pos sum̾ eñi eis & in hac parte sic respon.¬
dere. Factꝰ sum insipiens : uos me coegistis.
Tam̃ fr̃s ante omĩa custodite hereditatem
nr̃a: de qua securi sumꝰ in testam̃to patris
nr̃i eẽ. ñ in aliqua karta friuola alicuiꝰ
hominis: sed in testam̃to patris nr̃i. Inde se¬
num. Qui fecit testam̃tũ heredi suo: ipse

Expanded text:
rumenta zizania, toleret triticum paleam; quia veniet tempus separationis, et eximetur semen bonum ab eo quod igni consumetur: illud in horreum mittetur, illud autem in aeternam conflagrationem; quia ideo simul fuerunt primo justus et injustus, ut ille supplantaret, ille probaretur; postea autem ille damnaretur, ille coronaretur. 18. Deo una est, quae et si quotidie redditur, semper debetur. Multa diximus adversus Donatistas, multa vobis recitavimus, multas chartas, multa praeter canonem Scripturarum, illis cogentibus. Nam et si reprehendent haec, quia vobis talia legimus; nos reprehendamur, dum vos instruamini. Possumus enim eis et in hac parte sic respondere: Factus sum insipiens, vos me coegistis . Tamen, fratres, ante omnia custodite haereditatem nostram, de qua securi sumus nos in testamento Patris nostri esse: non in aliqua charta frivola alicujus hominis, sed in testamento Patris nostri. Inde sevivit: qui fecit testamentum haeredi suo, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
talis & ipsa uita. Si ętͣna uita: & ętͣna t̾ra.
& qͦmͦ ętͣna tͣra: Et inhabitabunt in scłm
bimꝰ in scłm scłi. Nam de ista dictũ ẽ. Cęlũ
manduc& iustꝰ iste: qͦmͦ u̾setur in ore suo
tum ẽ : populꝰ hic labis me honorat. cor aut̃
eorum longe ẽ a me. Et lingua eiꝰ lequet᷑ ui¬
dicium. Lex dĩ eiꝰ in corde ipsius. Et qͥd illi
ꝓdest: & ñ supplantabunt᷑ gressus eiꝰ. Libe
corde. Tecũ ẽ. cuiꝰ ũbum a te ñ recedit.
Qud aut̃ mali patitur: quẽ custodit. Qs
Custodẽ ponis in uiniea: & cont̃ fures securꝰ
es. Et potest dormire custos ille. & ipse cadere:
& furem admutere. Non aut̃ dormit. neq
dormitabit qͥ custodit isrł. Lex dĩ eiꝰ in corde
ipsiꝰ: & ñ supplantabunt᷑ gressus eiꝰ. Uiuat gͦ
securꝰ. & int̾ malos uiuat securꝰ: & int̾ impios

Expanded text:
talis et ipsa vita: si aeterna vita, aeterna terra. talis et ipsa vita: si aeterna vita, aeterna terra. Et quomodo aeterna terra? Et inhabitabunt in saecubimus in saeculum saeculi. Nam de ista dictum est: Coelummanducet justus iste, quomodo verset in ore suo tum est, Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me : Et lingua ejus loquetur judicium. Lex Dei ejus in corde ipsius. Et quid illi prodest? Et non supplantabuntur gresscorde. Tecum est, cujus verbum a te non recedit. Quid autem mali patitur quem custodit Deus? Custodem ponis in vinea, et contra fures securus es; et potest dormire custos ille, et ipse cadere, et furem admittere: non autem dormit, neque dormitabit, qui custodit Israel . Lex Dei ejus in corde ipsius: et non supplantabuntur gressus ejus. Vivat ergo securus, et in
Abbreviated transcription (Latin):
nũ conseruabunt᷑. I niusti aut̃ puimet
& sem̃ impiorum ꝑibit. Quomͦ sem̃ illꝰ in
benedictione erit: sic sem̃ impiorum ꝑibit.
Sem̃ enim ipiorũ: oꝑa impiorum. Nam
inuenimꝰ rursũ filiũ impii florere in scło:
& aliquando fieri iustũ & florere in xp̃o.
eris: sed sem̃ impiorum om̃ĩa oꝑa impiorũ ꝑi¬
bunt. fructũ ñ habebunt. Ad tempꝰ enĩ aliqͥd
ualent: pꝰea querent & ñ inuenient qͦd oꝑa¬
ti sunt. Nã ꝑdentiũ qͦd oꝑati sunt. uox erit
illa. Quid nob̾ ꝓfuit suꝑbia: aut qͥd diuiti¬
arum iactatio contulit nob T̃ ransier̃ om̃ia
tat: nec qͦa hic iuberis contẽpnere. ibi speres.
Terra ẽ illa quędam uiuorũ regnũ scõrum.
Unde dr̃. Spes mea es tu: portio mea in t̾ra
uiuorũ. Nam & si uita tua illa ẽ: intellige
qualem t̃ram accepturꝰ sis. Illa. ẽ t̾ra uiuen¬
tium. Hec ẽ aut̃ t̾ra morientiũ: receptura mor¬
tuos. qͦs nutriuit uiuos. Qualis gͦ illa terra:

Expanded text:
num conservabuntur. 10. Injusti autem punientur, et semen impiorum peribit. Quomodo semen illius in benedictione erit, sic semen impiorum peribit. Semen enim impiorum, opera impiorum. Nam invenimus rursum filium impii florere in saeculo, et aliquando fieri justum, et florere in Christo. eris. Sed semen impiorum, omnia opera impiorum peribunt, fructum non habebunt: ad tempus enim aliquid valent; postea quaerent, et non invenient quod operati sunt. Nam perdentium quod operati sunt, vox erit illa: Quid nobis profuit superbia, aut quid divitiarum jactatio contulit nobis? Transierunt omnia tat, ne quod hic juberis contemnere, ibi speres. Terra est quaedam illa vivorum, regnum sanctorum. Unde dicitur, Spes mea es tu, portio mea in terra vivorum . Nam et si vita tua illa est, intellige qualem terram accepturus sis. Illa est terra viventium: haec est autem terra morientium, receptura mortuos quos nutrivit vivos. Qualis ergo illa terra,
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ diligentibꝰ eũ hoc in p̃mio ꝓmisit. qͥa ostend&
se ipsũ illis: manifestũ ẽ qͥa. illa uisio uerita¬
tis talis nob̾ ꝓmittit᷑. qua uisa ñ iam dicamꝰ
impleta ẽ anima mea illusionibꝰ. Infirmatꝰ
altitudinẽ sabbati: ipse uid& qͣntũ sit hu¬
miliatꝰ. Nã qͥ ñ potest cogitare qͣnta sit illa
quietis altitudo: ñ uid& ubi nunc sit. cł pt̾ea
psalmꝰ aliꝰ dicit. Ego dixi in extasi mea: ꝓ¬
iectꝰ sum a facie oculorum tuorum. Assumpta
enim mente uidit nescio quid sublime: & qͦd
uidit nondum ibi totꝰ erat. Et quadam si dici
potest quasi choruscatione facta luminis etͣni.
ubi sensit non se ibi eẽ : qͦd potuit ut cumq
intelligere. uidit ubi ẽẽt. & quẽ ad modum
Ego dixi in extasi mea : ꝓiectꝰ sum a facie ocu¬
lorum tuorum. Tale ẽ nescio quid qͦd uidi ui
extasi. ut inde sentiam qͣm longe sim : qͥ ñdũ
ibi sum. Iam ibi erat qͥ dixit. Assumptꝰ sum
in tc̃ium cęlum : & ibi audiebat ineffabilia

Expanded text:
diligentibus eum hoc in praemio promisit, quia ostendet seipsum illis; manifestum est, quia illa visio veritatis talis nobis promittitur, qua visa jam non dicamus, Impleta est anima mea illusionibus. 12. versaltitudinem sabbati, ipse videt quantum sit humiliatus. Nam qui non potest cogitare quae sit illa quietis altitudo, non videt ubi nunc sit. Propterea alius psalmus dixit, Ego dixi in ecstasi mea: Projectus sum a facie oculorum tuorum . Assumpta enim mente vidit nescio quid sublime, et quod vidit nondum ibi totus erat: et quadam, si dici potest, quasi coruscatione facta luminis aeterni, ubi sensit non se ibi esse, quod potuit utcumque intelligere, vidit ubi esset, et quemadmodum Ego dixi in ecstasi mea: Projectus sum a facie oculorum tuorum. Tale est nescio quid quod vidi in ecstasi, ut inde sentiam quam longe sum, qui nondum ibi sum. Jam ibi erat qui dixit assumptum se in tertium coelum, et ibi audiebat ineffabilia
Abbreviated transcription (Latin):
Iniusti aut̃ disꝑient. in id ipsum. Quid ẽ
in id ipsum : In sempit̾num: uł om̃s simul
in unum. reliquiȩ impiorum interibunt.
Sunt aut̃ reliquiȩ homini pacifico. Frgo
qui ñ sunt pacifici. impii sunt. Beati paci

Expanded text:
Injusti autem disperient in idipsum. Quid est, in idipsum? In sempiternum; vel, omnes simul in unum. Reliquiae impiorum interibunt. Sunt autem reliquiae homini pacifico: ergo qui non sunt pacifici, impii sunt. Beati eni
Abbreviated transcription (Latin):
esuriui & ñ dedistis mͥ manducare: sitiui & ñ
dedistis m potũ: hospes fui & ñ recepistis me:
infirmꝰ & in carcere. & ñ uisita̾tis me. Certe
añs ñ fuit in carcere. Quare ñ hoc dicer&.
cui cũ dictũ eẽt. quando te uidimꝰ esurientẽ
& sitientem. aut in caroere. & ñ ministrauimꝰ
t. respondit sie: & ex ꝑsona corporis sui indi¬
cans se dixisse. eum uni ex minimis meis fecistis.
nec mͥ fecistis.: Quare ñ dicat a facie peccatorũ
meorum. qui dixit saulo. saule saule quid me
ꝑsequeris: qui utiq in celo iam nemiinẽ ꝑsecuto¬
rem patiebatur: Sed qͦmͦ ibi caput loquebat᷑
ꝓ corpore. sic & hic caput dicit. cum & corporis &¬
capitis uoces auditis. Sed neq eum corporis uoces
audieritis separetis caput. neq cum capitis uo¬
ces audieritis separetis corpus: quia ñ iam duo.
sed una caro. Non ẽ sanitas in carne mea a uultu
irȩ tuȩ. Sed fortasse iniuste tͥ ds̃ iratꝰ ẽ o adam.

Expanded text:
Esurivi, et non dedistis mihi manducare; sitivi, et non Esurivi, et non dedistis mihi manducare; sitivi, et non dedistis mihi potum; hospes fui, et non recepistis me; infirmus fui, et in carcere, et non visitastis me? Certe Dominus non fuit in carcere. Quare non hoc diceret, cui cum dictum esset, Quando te vidimus esurientem et sitientem, aut in carcere, et non ministravimus tibi? respondit, sic ex persona corporis sui se dixisse, Cum uni ex minimis meis non fecistis, nec mihi fecistis ? Quare non dicat, a facie peccatorum meorum, qui dixit Saulo, Saule, Saule, quid me persequeris ? Qui utique in coelo jam neminem persecutorem patiebatur. Sed quomodo ibi caput loquebatur pro corpore, sic et hic caput dicit corporis capitis voces auditis. Sed neque cum corporis voces audieritis, separetis caput; neque cum capitis voces audieritis, separetis corpus: quia jam non duo, sed una caro. 7. Non est sanitas in carne mea a vultu irae tuae. Sed fortasse in
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tum hoc magnũ ẽ. ait apłs: ego aut̃ dico
retur in eugłio. respondens eis qui questionẽ
intuler̃ de urore dimntenda. ait. Non legistis
qͦd scriptum ẽ quia ds̃ ab untio masculum
& feminam fecit eos: & relinqu& homo pa¬
trem & matrem. & adherebit uxori suȩ. & ert̃
duo in curne una: Igit᷑ iam ñ duo. sed una
caro ẽ. Si gͦ ipse dixit᷑ iam non duo sed una
caro ẽ: quid mirum si una caro. una lingua
eadem u̾ba. tamqͣm uniꝰ carnis. capitis & cor¬
poris: Sic audiamꝰ tamqͣm unum: sed tam̃
caput tamqͣm capit. & corpꝰ tamqͣm corpꝰ.
Non diuiduntur ꝑsone sed distinguit᷑ digni¬
tas: quia caput saluat. corpꝰ saluatur. Caput
exhibeat miscđiam: corpus defleat miseriam.
Caput ẽ ad purganda peccata : corpus ad c̃fiten¬
da peccata. una tanĩ uax. Ubi ñ scriptũ ẽ qͣn¬
do dieat corpus. quando capit: sed nos in audi¬
endo distinguimꝰ. ille aut̃ tamqͣm unꝰ loquit᷑.
Quare eñ ñ dicat peccatorũ meorũ: qui dixit

Expanded text:
agnum est, ait Apostolus, ego autem dico eretur in Evangelio, respondens eis qui quaestionem intulerant de uxore dimittenda, ait: Non legistis quod scriptum est, quod Deus ab initio masculum et feminam fecit eos, et relinquet homo patrem et mao in carne una? Igitur jam non duo, sed una est caro . Si ergo ipse dixit, Jam non duo, sed una est caro; quid mirum si una caro, una lingua, eadem verba, tanquam unius carnis, capitis et corporis? Sic audiamus tanquam unum: sed tamen caput tanquam caput, et corpus tanquam corpus. Non dividuntur personae, sed distinguitur dignitas: quia caput salvat, salvatur corpus. Caput exhibeat misericordiam, corpus defleat miseriam. Caput est ad purganda, corpus ad confitenda peccata: una tamen vox, ubi non scriptum est quando dicat corpus, quando caput; sed nos in audiendo distinguimus; ille autem tanquam unus loquitur. Quare enim non dicat, peccatorum meorum, qui dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
nem: Si intelligis panem: intelligis illum.
Panis enim ẽ uerbum dĩ: qͦd numqͣm ab ore
iusti discedit. Nam & in capite stio ustꝰ iste
temptatꝰ : hoc respondit. Quando enĩ ipsi
dit. Non in solo pane uiuit homo: sed
ui omni u̾bo dĩ. Deinde fr̃s mei aitendite
q̃ndo faciatiustꝰ uoluntat ẽ dĩ. Semꝑ enuim

Expanded text:
nem? Si intelligis panem, intelligis illum. Panis est enim verbum Dei, quod nunquam ab ore justi discedit. Nam et in capite suo justus iste tentatus, hoc respondit. Quando enim ipsi dit: Non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo Dei . Deinde, fratres mei, attendite, quando non faciat justus voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
regiones: querentem panem. Et qͦmͦ erit uerũ.
numqͣ̃m uidi iustũ derelictũ: nec sem̃ eiꝰ qͣrens
panem: Qsi uerum hoc inuenit in spacio uitȩ
sue alit̾ tam̃ inuenit in lectione diuina. quȩ
fidelior ẽ qͣm uita hominum. Quid gͦ facimꝰ:
Adiuuent uos pia studia urã. ut inspiciamus
ui bis uer sibꝰ psalmi uoluntatẽ dĩ: qͥd nos intel¬
igere uelit. Metus ẽ enim ne unꝰ quisq in fir¬
uos dĩ eẽ ii necessitate aliqua & mopia q̃rena
panes. marime ee paulum apłm cogitẽ q̃ dict.

Expanded text:
regiones quaerentem panem . Et quomodo erit verum, regiones quaerentem panem . Et quomodo erit verum, Nunquam vidi justum derelictum, nec semen ejus quaerens panem? Et si verum hoc invenit in spatio vitae suae; aliter tamen invenit in lectione divina, quae fidelior est quam vita hominum. 2. Quid ergo facimus? Adjuvent nos pia studia vestra, ut inspiciamus in his versibus Psalmi voluntatem Dei, quid nos intelligere velit. Metus est enim ne unusquisque infirvos Dei esse in necessitate aliqua et inopia quaerendi panis; maxime et Paulum apostolum cogitet, qui dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
senui. & non uidi uistum derlictum: nec
sem̃ eiꝰ querens panem. Sic qͣsi unꝰ homo lo¬
quitur. Puam multum tempꝰ ẽ ȩtas uniꝰ homi.¬
nis: Et quid magnum ẽ ut homo positꝰ in una
aliqua parte t̾rarum. ꝑ totam uitã suã tam
breuemt qͣm humana uita breuis ẽ : qͣmuis
ad senectutem a uiuentute ꝑuenerit. ñ uid̾it
iustum derelictũ: nec sem̃ eiꝰ querens panẽ:
Non ẽ mirandum. Potuit erũ fieri ut ante
uitam ipsiꝰ fuiss& aliquis iustꝰ querens panem:
potuit fieri ut in alia parte t̾rarum ñ ubi ipse
eã. Deui de aliud qͦd mou& audite. Ecce unꝰ¬
quisq in uob̃ qui forte iam senuit. respiciens
cursus ȩtatis suȩ iam ꝑactos sibi. ubi cogitatione
u̾satꝰ fuerit. in his qͦs nouit: forte ñ ei occur¬
rit iustꝰ querens panem. aut filiꝰ iusti querens
panem: sed tam̃ respicit ad scͥpturas diunas.
regione sua mutasse aliã regionẽ. Inuenit &
filiũ ipsrꝰ ysaac eiꝰdem famis causa in alias isse

Expanded text:
senui, et non vidi justum derelictum, nec semen ejus quaerens panem. Si quasi unus homo loquitur, quam multum tempus est aetas unius hominis; et quid magnum est, ut homo positus in una aliqua parte terrarum per totam vitam suam tam brevem, quam humana vita brevis est, quamvis ad senectutem a juventute pervenerit, non viderit justum derelictum, nec semen ejus quaerens panem? Non est mirandum. Potuit enim fieri ut ante vitam ipsius fuisset aliquis justus quaerens panem, potuit fieri ut in alia parte terrarum non ubi ipse esset. Deinde aliud quod movet, audite: Ecce unusquisque in vobis, qui forte jam senuit, respiciens cursus aetatis suae jam peractos sibi, ubi cogitatione versatus fuerit in his quos novit, forte non ei occurrit justus quaerens panem, aut filius justi quaerens panem: sed tamen respicit ad Scripturas divinas, assum in regione sua, mutasse aliam regionem ; invenit et filium ipsius Isaac ejusdem famis causa in alias isse
Abbreviated transcription (Latin):
Nolo sitis feneratores: & idõ nolo. quia ds̃ ñ is
Nam si ego nolo. & ds̃ uult: agite. Si aut̃ dͥ
ñ uult. etiã si ego uellem: malo suo agert ꝯ
ager&. Unde appar& dm̃ hoc nolle: Pã
ẽ alio loco: qui pecuniam suã ñ dlt al
usuram. Et qͣm detestabile sit. & ꝗͣ abioual
qͣm execrandũ: puto quia & ipsi feneradus

Expanded text:
Nolo sitis feneratores, et ideo nolo, quia Deus non vult. Nolo sitis feneratores, et ideo nolo, quia Deus non vult. Nam si ego nolo, et Deus vult, agite: si autem Deus non vult, etiamsi ego vellem, malo suo ageret qui ageret. Unde apparet Deum hoc nolle? Dictum est alio loco: Qui pecuniam suam non dedit ad usuram . Et quam detestabile sit, quam odiosum, quam exsecrandum, puto quia et ipsi f
Abbreviated transcription (Latin):
tas di de corde eiꝰ non recedit: quia uolintes
dĩ. ipsa ẽ lex dĩ. Et quid dictum ẽ de tasieᷤ
& in lege es meditabitur die ac nocte. Pan
istum manducas una hora. & dimntis. pi¬
nem illum u̾bi die ac nocte. Quando eñ au¬
dis. aut quando legis. manducas: qͣndo mlt
cogitas ruminas: ut sis animal mundum
non ininundũ. Qd significat etiã sapienu
ꝑ salomonẽ dicens. Thesaurꝰ desidabilis ia¬
escit in ore sapientis: uir aut̃ stultꝰ glat
illud. Quid enĩ glutit: Ut ñ in illo at¬
reat qͦd uor auit: oblitꝰ ẽ qͦd audiur
aut̃ non ẽ oblitꝰ. cogitat: & cogttandora¬
nat: ruminando delectatur. Underł
dicamꝰ fenerat. Ouid ad nos. qͥd̃ gramatis
uelint: Melius in barbarismo nr̃o uos nt̃¬
ligitis: qͣm in nr̃a disertitudine uos discrtis
tis. Ergo iustꝰ iste tota die miseret᷑. & fenat
Sed non gaudeant feneratores. Inuenimꝰ ti
quendam feneratorem. sic̃ inuenimꝰ quendos
panẽ : ut ubiq aꝑto tecto ꝑueniamꝰ ad. xp̃m

Expanded text:
cedit: quia voluntas Dei, ipsa est lex Dei. Et quid dictum est de tali? Et in lege ejus meditabitur die ac nocte . Panem istum manducas una hora, et dimittis; panem illum verbi die ac nocte. Quando enim audis, aut quando legis, manducas; quando inde cogitas, ruminas, ut sis animal mundum, non immundum . Quod significat etiam sapientia per Salomonem dicens: Thesaurus desiderabilis requiescit iut non in illo appareat quod voravit, oblitus est quod audivit. Qui autem non est oblitus, cogitat, et cogitando ruminat, ruminando delectatur. Unde didicamus fenerat. Quid ad nos quid grammatici velint? Melius in barbarismo nostro vos intelligitis, quam in nostra disertitudine vos deserti eritis. Ergo justus iste tota die miseretur, et fenerat. Sed non gaudeant feneratores. Invenimus enim quemdam feneratorem, sicut invenimus quemdam panem: ut ubique aperto tecto perveniamus ad Christum.
Abbreviated transcription (Latin):
Creso coniustianensis ep̃c subseripsi. Rogati¬
anꝰ ep̃c subscripsi. Maximianꝰ erum ninensis
epẽ subseripsi. Benenatꝰ tugutianensis ep̃c
subseripsi. Ritanꝰ ep̃c subscripsi. Q ar anꝰ¬
ugualensis epͣc subseripsi. Uictorinꝰ leptima¬
ginensis ep̃c subscͥpsi. Ountasiꝰ benefensis
ep̃c sbscripsi. Quintasiꝰ capiensis ep̃e subscͥp¬

Expanded text:
Creso Conjustiacensis episcopus subscripsi. RogatiCreso Conjustiacensis episcopus subscripsi. Rogatianus episcopus subscripsi. Maximianus Erumminensis episcopus subscripsi. Benenatus Tugutianensis episcopus subscripsi. Ritanus episcopus subscripsi. GaianTigualensis episcopus subscripsi. Victorinus Leptimagnensis episcopus subscripsi. Guntasius Benefensis episcopus subscripsi. Quintasius Capsensis episcop
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd innocentes clericos pittauerit eẽ dam¬
nandos: qͦd se nob audiendũ noluerit erhi¬
bere. cum. basilicarũ fores ne ingrederem
multitudine & officialibꝰ int̾cluserit: Edie¬
gatos ã nob̾ ad se missos. iniuriose reiecrt
qͦd loca multa ui pͥmo. de hinc auetoritar
dixit. Pretͣmissor ablatorum cũ paułis

Expanded text:
quod innocentes clericos putaverit esse condemnandos; quod se nobis audiendum noluerit exhibere, cum basilicarum fores ne ingrederemur multitudinem et Officio intercluserit; quod legatos a nobis ad se missos injuriose rejecerit; quod loca multa, vi primo, dehinc auctoritate termissor ablatorum: cum Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ speculũ potest. dici tam̃ nullomͦ potet
pulchritudo illiꝰ dulcedinis quã seruat all
intibꝰ se: ꝑficit aut̃ sꝑantibꝰ in se. Illue
rantur corda nr̃a: in om̃ibꝰ uitȩ huiꝰ tribl¬
tionibꝰ & temptationibꝰ. Noli mirari quias
laboribꝰ pararis: ad magnum aliqͥd paras
Unde uox illa iusti confirmati: ñ st̃ ascͥ¬
nȩ passiones huiꝰ temporis. ad futurã sus¬

Expanded text:
o potest pulchritudo illius dulcedinis, quam servat Deus timentibus se, perficit autem sperantibus in se . Illuc parantur corda nostra in omnibus vitae hujus tribulationibus et tentationibus. Noli mirari, quia in laboribus pararis: ad magnum aliquid pararis. Unde vox illa justi confirmati: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram
Abbreviated transcription (Latin):
cecilianum. Tu tͥ seruasti numidiam: ille orbẽ
tͣrarum. Sed si ualere uis adũsus illum sen¬
tentias tunc donatistarũ: ualeant nc̃ adu̾sus
te sententiȩ maximi anistarũ. Ep̃i illũ damp¬
nauer̃: epĩ & te. Quare pꝰea egisti causam itiã
& obtiniusti ibi maximianistas: sic̃ ille pꝰ ea
egit causam suam. & obtinuit ibi donatistas:
Qͦ gͦ tunc factũ ẽ uidet᷑ ante oeulos miro
q manifesto ȩxemplo reuolutum: talra ma¬
ximianistas conqueri de pͥmiano. qualia om̃s
isti conquesti sunt de ceciliano. Mirũ ẽ frͣs
quomͦ moueor. qͦmͦ dõ gr̃as ago: quia uere
nuscdia dĩ ad istos si sapiant illuminandos
formauit ȩxemplum. Proinde si plac& paulu¬
lum frͣs. quia & hoc nob̃ ds in manꝰ dedit:
audite consilium concilii marimianistarũ.¬

Expanded text:
Caecilianum: tu tibi servasti Numidiam, ille orbem Caecilianum: tu tibi servasti Numidiam, ille orbem terrarum. Sed si valere vis adversus illum sententias tunc Donatistarum, valeant nunc adversus te sententiae Maximianistarum: episcopi illum damnaverunt; episcopi et te. Quare postea egisti causam tuam, et obtinuisti ibi Maximianistas; sicut ille postea egit causam suam, et obtinuit ibi Donatistas? Quod ergo tunc factum est, videtur ante oculos miro et manifesto exemplo revolutum, talia Maximianistas conqueri de Primiano, qualia omnes isti conquesti sunt de Caeciliano. Mirum est, fratres, quomodo moveor, quomodo Deo gratias ago: quia vere misericordia Dei ad istos, si sapiant, illuminandos formavit exemplum. Proinde si placet paululum, fratres, quia et hoc nobis Deus in manus dedit, audite concilium Maximianistaru
Abbreviated transcription (Latin):
consdir. e pptea ad illos qͥ iam factionem
conspirauerint. exire uoluit. U ides quom
laudemꝰ consilium tuum. adu̾sus maximi¬
anistas. Bene attende & causam cecilianui.
Non uis ut fr̃: quomͦ extraneus sic iudica.
Noliuisti exire : quid tͥ dices: Isti factionem
conspirauerͣ contͣ salutẽ meam. corrupti st̃
adũsus me : si me illis commisero. facio pͣui¬
dicium causȩ meȩ. Non ad eos exibo: seruet᷑
causa mea melioribꝰ. & auetoritate grauioribꝰ.
Bonum consilium. Quid si hoc dixͣ cecilianus :
Quamqͣm laborabis tu ut ostendas. qͦd adu̾sꝰ
te istos alia lucilla corruꝑit. & forte nͥ inuen¬
turus : qͦd ille tunc usq adeo nouerat ut pꝰ¬
ea gestis aꝑiretur. Sed uidisti nescio quid oc¬
cultum. renuntiatum tͥ ẽ aliquid metuendũ:
concedo timori tuo cautelam istam. Recte fecisti:
ad tales non ꝓcedere. debebas. Erant enim
alii qui de te poterant uidicare. Aitende nunc

Expanded text:
Primianus: propterea ad illos qui jam factione Primianus: propterea ad illos qui jam factione conspiraverant, exire noluit. Vides quomodo laudamus consilium tuum adversus Maximianistas, bene attende et causam Caeciliani: non vis ut frater; quomodo extraneus, sic judica. Noluisti exire, quid tibi dicens? Isti factione conspiraverunt contra salutem meam, corrupti sunt adversum me: si me illis commisero, facio praejudicium causae meae: non ad eos exibo, servetur causa mea melioribus et auctoritate gravioribus. Bonum consilium. Quid si hoc dixit Caecilianus? Quanquam laborabis tu, ut ostendas quae adversus te istos alia Lucilla corruperit, et forte non inventurus; quod ille tunc usque adeo noverat, ut postea Gestis aperiretur. Sed vidisti nescio quid occultum, renuntiatum est tibi aliquid metuendum. Concedo timori tuo cautelam istam: recte fecisti, ad tales non procedere; erant enim alii qui de te poterant judicare. Attente nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi inutati sunt. Sic enim erexer̃ mari¬
mianum adu̾sus pͥmianum : quomͦ ali ere¬
.xerͣ maiorinum adu̾sus oecilianum. Et sic
questi sunt isti de pͥmiano: qͦmͦ illi de ceci¬
liano. Nam si meministis hoc dixert᷑ illi qͦd
ad eos noluerit ȩxire cecilianꝰ : memor con¬
selentiȩ suȩ. Ille aut̃ nouerat factione̾ eorũ.
Sic & isti conquerunt᷑. quia noluit ad eos
erire pͥmianꝰ. Quare pͥmiano conceditur
nosse factionẽ maximiani starũ: & cecilia¬
no nͣ conceditur nosse factionẽ donatistarũ:
Nondũ erat ordinatꝰ maximianꝰ. crimina
Aocebantur de pͥmiano. uenert̃ ep̃i. uolu¬
erunt ut ad eos exir&. non c̃ egressus: sic̃
eorum indicat tractatoria actis inserta.
Non ẽ egressus: ñ imꝑbo. imo & laudo.
Si aliquã factionẽ uidisti: ñ debiusti ad
factiosos ꝓcedere. sed seruare causam tuã
meliori uidicio partis tuȩ. Restabat enĩ
magna paris donati. ubi se poss&̃ purgare

Expanded text:
ipsi imitati sunt. Sic enim erexerunt Maxiipsi imitati sunt. Sic enim erexerunt Maximianum adversus Primianum, quomodo illi erexerunt Majorinum adversus Caecilianum; et sic questi sunt isti de Primiano, quomodo illi de Caeciliano. Nam si meministis, hoc dixerunt illi, quod ad eos exire noluerit Caecilianus, memor conscientiae suae; ille autem noverat factionem eorum: sic et isti conqueruntur, quia noluit ad illos exire Primianus. Quare Primiano conceditur, nosse factionem Maximianistarum, et Caeciliano non conceditur nosse factionem Donatistarum? Nondum erat ordinatus Maximianus, crimina dicebantur de Primiano: venerunt episcopi, voluerunt ut ad eos exiret: non est egressus, sicut eorum indicat Tractatoria Actis inserta. Non est egressus: non improbo, imo et laudo. Si aliquam factionem vidisti, non debuisti ad factiosos procedere, sed servare causam tuam meliori judicio partis tuae. Restabat enim magna pars Donati, ubi se posset purgare
Abbreviated transcription (Latin):
tatoruia qua eia gestis aligauc ctun
litigarent de domo cum ꝓcuratore illꝰ qui
pͣtmittit ablata. Ergo pͥmo tractatoriã de
illo miser̃. conquerentes quia noluit ad eos
exire. Hoc enĩ maxime conquesti sunt. Uide
quomͦ ds̃ illis reddidit qͦd de ceciliano dire¬
runt. Mira similitudo. Uoluit ds̃ pꝰ tot
annos reuoluere illis in faciem qͦd gestũ
e ut omino unde dissimulent. & qua ef¬
fugiant non inueniant. Oblitos se diceren .
quȩ gesta sunt ante : non eos sinit ds ob¬
liuisci. atq utinã ualeat ad salutẽ. Nam
miscđia sua fecit ds̃ hoc: si consident quid
sit factũ. Ponite gͦ uob̾ ante oculos fr̃s.
unitatẽ tunc orbis trarum. unde se isti
diuiserͣ. adu̾sus cecilianũ: ponite ꝙ mͦ par¬
tem donati. unde se maximianistę diuise¬
runt adu̾sus pͥmianum. Quod te̾ illi ce¬
ciliano: hoc nunc isti fecer̃ pͥmiano. Propt̾ea
se & ueriores donatistis dicunt. marimia¬
nistȩ : quia re uera facta maiorum suorũ

Expanded text:
tatoria, quam etiam Gestis alligaverunt, cum litigarent de domo cum procuratore illius qui praetermittit ablata. Ergo primo Tractatoriam de illo miserunt, conquerentes quia noluit ad illos exire: hoc enim maxime conquesti sunt. Vide quomodo illis Deus reddidit quod de Caeciliano dixerunt. Mira similitudo: voluit Deus post tot annos revolvere illis in faciem quod gestum est, ut omnino unde dissimulent et qua effugiant non inveniant. Oblitos se dicerent quae gesta sunt ante; non eos Deus sinit oblivisci: atque utinam valeat eis ad salutem! Nam misericordia sua fecit hoc Deus, si considerent quid sit factum. Ponite ergo vobis ante oculos, fratres, unitatem tunc orbis terrarum, unde se isti diviserunt adversus Caecilianum: ponite modo et partem Donati, unde se Maximianistae diviserunt adversus Primianum. Quod tunc illi Caeciliano, hoc nunc isti fecerunt Primiano. Propterea se et veriores Donatistis dicunt Maximianistae, quia revera facta majorum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs ad communionẽ tuã admisisti. Obee̾ potu¬
it tam longe positis. Si gͦ uob̾ obee̾ ñ uultis
qui. in numidia estis. qͦd carthagini fit. qͦd
in affrica fit : potuit obee̾ uniu̾so orbi t̾ra¬
rum. Semꝑ unde se defendunt: inde se

Expanded text:
quos, ad communionem tuam admisisti: obesse potuquos, ad communionem tuam admisisti: obesse potuit tam longe positis? Si ergo vobis obesse non vultis qui in Numidia estis, quod Carthagini fit; quod in Africa fit, potuit obesse universo orbi terrarum? Semper unde se defendunt, inde se