comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta: sed & meruit ser¬
uire sapienti. Ad hȩc
postumianus. iam du¬
dũ inquit gille au¬
diens te loquentem.
uehementer ad mi¬
ror reginae fidem.
Sed illud ubi est quod
nulla unquam femi¬
na ferebatur pro¬
pitis astitisse marci¬
no. Ecce ista regina
non solũ astitit : sed
etiam ministrauit.
It uereor ne isto ali¬
quantulũ se tueant᷑
exemplo : qui libent
feminis inseruntur.
Ium gallus: quid tu
inquit non uides qͦd
solent docere gram¬
matici. locũ. tẽmpis.
ꝑsonam: Propone
enim tibi ante ocu¬
los captũ in palatio.
imꝑatoris precibis
ambiri: reginae fi¬
de cogi: temporis
necessitate constrin¬
gi: ut clausos car¬
cere liberaret: exi
putas constare ep̃o
debuisse : ut prohis
omnib non aliqͦͤan¬
tulũ derigore pro¬
positi relaxaret :
Uerũtamen quia occa¬
sione huius exempli
male usuros eẽ. Ali¬
quos arbitraris: illi
uero felices erunt.
si a disciplina exem¬
pli istius uiri non re¬
cedant. Lideant enĩ.
quia martino semel

Expanded text:
ta meruit serta meruit seruire sapienti. Ad haec Postumianus, iam dudum, inquit, Galle, audiens te loquentem uehementer admiror reginae fidem: sed ubi illud est, quod nulla umquam femina ferebatur propius adstitisse Martino? ecce ista regina non solum adstitit, sed etiam ministrauit. et uereor ne isto aliquantulum se tueantur exemplo qui libenter feminis inseruntur. Tum Gallus, quid tu, inquit, non uides, quod solent docere grammatici, locum, tempus et personam? propone enim tibi ante oculos captum in palatio imperatoris precibus ambiri, reginae fide cogi, temporis necessitate constringi, ut clausos carcere liberaret, exilputas constare episcopo debuisse, ut pro his omnibus non aliquantulum de rigore propositi relaxaret? uerumtamen quia occasione huius exempli male usuros esse aliquos arbitraris, illi uero felices erunt, si a disciplina exempli istius non recedant. uideant enim, quia Martino semel
Abbreviated transcription (Latin):
poposcit: de in ma¬
stinum uterq.
compellunt: ut
ei remotis omnib
ministris. praebe¬
ret sola conuiuiũ.
Nec potuit uir bea¬
tus obstinatius re¬
luctari. Compo¬
nitur castus. regi¬
nȩ manib apparat
Sellulam ipsa con¬
sternit: mensam
ad mouet. Aquam
manibus summini¬
striit: cibum quem
ipsa coxertit. appo¬
nit. Ip̃sa illo seden¬
te. eminius scđm fa¬
mulantiũ disciplinã
solo fixa consatit im¬
mobilis per omnia
ministrantis mode¬
stiam. & humilitatẽ
ex hibens seruientis
Miscuit ipsa bibituro.
& ipsa porrexit.
ł inita cęnulã. fra¬
gmenta panis ab¬
sumpti micasq colle¬
git : satis fideliter
illas reliquias im¬
perialibus epulis
ante ponens. Beata
mulier tantȩ picta¬
tis affectu: illi me¬
rito comparanda
quȩ uenit afinibus
terre audire salo¬
monem: siquidem
simplicem sequamur
historiam. Sed fides
reginarũ ẽ. confe¬
reñda quod michi
liceat separata maie¬
Illa expetut audire
sapientem ista non
tantũ audisse conten¬

Expanded text:
poscit, dicens Maposcit, dicens Martinum uterque conpellant, ut ei remotis omnibus ministris praeberet sola conuiuium. nec potuit uir beatus. obstinatius reluctari. conponitur castus reginae manibus apparatus: sellulam ipsa consternit, mensam admouet, aquam manibus subministrat, cibum, quem ipsa coxerat, adponit. ipsa illo edente eminus secundum famulantium disciplinam solo fixa consistit inmobilis, per omnia ministrantis modestiam et humilitatem exhibens seruientis: miscuit ipsa bibituro et ipsa porrexit. finita cenula fragmenta panis absumpti micasque collegit, satis fideliter illas reliquias imperialibus epulis anteponens. beata mulier, tantae pietatis adfectu illi merito conparanda, quae uenit a finibus terrae audire Salomonem, siquidem simplicem sequamur historiam. sed fides reginarum est conferenda, quod mihi liceat separata myilla expetiit audire sapientem, ista non tantum audisse conten
Abbreviated transcription (Latin):
cirta martini admi¬
rationem regina e
fidelis exemplum.
ciximus imperator
rem publicam gu¬
bernabat : uir om̃i
uita me rito prae¬
dicandus. si eiuel dia¬
dema non legitime
tumultuante milite
impositũ repudiare.
uel armis ciuilibus
abstinere licuisset.
Sed magnum imꝑiũ
nec sine periculo re¬
nui: nec sine armis
potuit teneri. Hic
martinũ saepius e¬
uocatũ. receptũq
intra palatiũ: uene¬
rabiliter honorabat.
Iotus illicũ eo sermo
dep̃sentib defuturis:
de fideliũ gła. de ae¬
ternitate scõrũ: cũ
interim dieb Ac no¬
ctibus de ore marti¬
ni regina penderet.
Cuangelico illo non
inferior exemplo.
pedes scĩ. fletu riga¬
bat: crine tergebat.
Martinus quẽ nulla
unquam femina con¬
tigisset: istius assi¬
duitatẽ immo potus
seruitutem non po¬
terat euadere . Non
illa opes regni non
imperii digñitatem.
odiadema: non
purpuram cogita¬
bat: diuelli amar¬
tini pedibus solo stra¬
ta non poterat
Postremo auiro suo

Expanded text:
circa Martini admicirca Martini admirationem reginae fidelis exemplum. Maximus imperator rempublicam gubernabat, uir omni uita merito praedicandus, si ei uel diadema non legitime tumultuante milite inpositum repudiare uel armis ciuilibus abstinere licuisset: sed magnum imperium nec sine periculo renui nec sine armis potuit retineri. hic Martinum saepius euocatum receptumque intra palatium uenerabiliter honorabat: totus illi cum eo sermo de praesentibus , de futuris, de fidelium gloria, de aeternitate sanctorum, cum interim diebus ac noctibus de ore Martini regina pendebat: euangelico illo non inferior exemplo pedes sancti fletu rigabat, crine tergebat. Martinus, quem nulla umquam femina contigisset, istius adsiduitatem, immo potius seruitutem non poterat euadere. non illa opes regni, non imperii dignitatem, non diadema, non purpuram cogitabat: diuelli a Martini pedibus solo strata non poterat. postremo a uiro suo
Abbreviated transcription (Latin):
modi praesentis an¬
geli confirmatus
alloquio. & frecus
auxilio palatium
pẽtit. Patent limina.
nullus obsistit. Po¬
stremo. usq adre¬
gem nemine prohi¬
bente peruenit.
Qui cum uenientem
eminus uideret.
infrendens cur fuis¬
set admissus : nequa¬
quam assurgere ẽ.
dignatus. astanti:
donec regiam sellã
ignis operiret: ipsũ¬
que regem ea parte
corporis qua sedebat.
afflaret incendium.
Ita solio suo suꝑbus¬
excutitur. & marti¬
no inuitus assurgit.
Multũq complexus.
quem sꝑnere ante
decreuerat: uirtu¬
tem sensisse sediuinã.
emendatior fatebat᷑.
N ec expectatis mar¬
tini precib prus
omnia prȩstitit qͦam
rogaretur. Collo qͥo
illũ atq conuiuio.
frequent̃ a sciuit.
Postremo abeunti.
multa munera obtu¬
lit : quae uir beatis
ut semꝑ pauꝑtatis
suae custos. cuncta
reiecit. Et quia pa¬
latium semel ingres¬
si sumus: licet diuer¬
sis inpalatio tempo¬
ribus gesta. conectã.
Nequa quã enim prȩt̃¬
mittendũ iudetur:

Expanded text:
modi praesentis anmodi praesentis angeli confirmatus alloquio et fretus auxilio, palatium petit. Patent limina, nullus obsistit, postremo usque ad regem nemine prohibente pervenit. Qui cum venientem eminus videret, infrendens cur fuisset admissus, nequaquam assurgere est dignatus astanti, donec regiam sellam ignis operiret, ipsumque regem ea parte corporis qua sedebat, afflaret incendium. Ita solio suo suexcutitur et Martino inuitus adsurgit: multumque conplexus quem spernere ante decreuerat, uirtutem sensisse diuinam emendatior fatebatur: nec expectatis Martini precibus prius omnia praestitit quam rogaretur. conloquio illum adque conuiuio frequenter adsciuit: postremo; abeunti multa munera obtulit, quae uir beatus, ut semper, paupertatis suae custos cuncta reiecit. Et quia palatium semel ingressi sumus, licet diuersis in palatio temporibus gesta conectam: nequaquam enim praetermittendum uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
sum: ipse non uidi.
Prius enim gesta res
est: quamme illi
uiro iungerem. Sed
factum celebre .ẽ.
fideliũ fr̃m quigit¬
fuerant sermone
uulgatum.UI.
odem fere tampore¬
quo primum ep̃s
datus est : fuit ei
necessitas adire co¬
mitatũ. Ualentinia¬
nus tummaior rerũ¬
summa potiebatur.
Is cũmartinũ ea pe¬
tere cognouisset.
quae praestare no¬
lebat: iussit eũ pa¬
latii forib arceri.
It enim ad animum
illius immitem Ac
suꝑbũ. uxor acces¬
serat arriana: qͥȩ
totum illum ascõ
uiro ne ei debitam
reuerentiã praesta¬
ret. Auerterat.
taq. martinus ubi
semel atq iterum
suꝑbũ principem
adire temptauit:
recurrit ad nota
prȩsidia. Cilicio ob¬
uoluitur: cinere
consꝑgitur. Cibo po¬
tuq abstinet: ora¬
tionib diebus nocti¬
busq perpetuat.
Septimo uero die
astitit ei angelus.
iubet eum ad pala¬
tium ire securum:
regias fores quam¬
libet clausas sponte
reserandas. imꝑato¬
ris sp̃m suꝑbũ molli¬
endũ. Igitur istius¬

Expanded text:
sum, ipse non uidi, sum, ipse non uidi, prius enim gestum est, quam me illi uiro iungerem: sed factum celebre est, fidelium fratrum, qui interfuerant, sermone uulgatum. eo fere temporequo primum episcopus datus est, fuit ei necessitas adire comitatum. Valentinianus tum maior rerum potiebatur. hic cum Martinum ea petere cognouisset, quae praestare nolebat, iussit eum palatii foribus arceri: etenim ad animum illius inmitem ac superbum uxor accesserat Arriana, quae totum illum a sancto uiro, ne ei debitam reuerentiam praestaret, auerterat. itaque Martinus, ubi semel adque iterum superbum principem adire temptauit, recurrit ad nota praesidia: cilicio obuoluitur, cinere constuque abstinet, orationem diebus noctibusque perpetuat. Septimo vero die astitit ei angelus: jubet eum ad palatium ire securum: regias forres quamlibet clausas sponte reserandas: imperatoris spiritum superbum molliendum. Igitur istius
Abbreviated transcription (Latin):
Nec cunctatus. in me¬
dio ut erat campo.
cunctos. imposita
uniuersis manu. ca¬
tecuminos fecit: cũ
quidem ad nos con¬
uersus diceret. non
irracionabilit̃ in cam¬
poca tecuminos fieriꝰ
ubi solent martrres
consecrari. Vicisti in¬
quit postumianus
galle. uic isti᷑ non
utiq: me qui marti¬
ni sum potius asser¬
tor. et quiha ec om¬
nia de illo uiro et
sciu semꝑ et credidi:
setdheremitas om̃s
anachoretasq uici¬
sti. Nemo enim illoꝵ
sicut martinus hic
bus imperauit. Me¬
ritoq hunc iste sul¬
pitius apłis compa¬
rat & propħis : qͥem
per omnia illis con¬
similem. fidei uirtis
acuirtutũ oꝑa testa¬
ntur. Sed perge
quaeso. quanquam
nichil magnificen¬
tius audire possimis.
perge tamen galle.
quod etiam nunc de
martino super eft
sermonis euoluere.
Nam etiamminima
ullus & quotidiana.
animus festinat a¬
gnoscere: quia mini¬
ma illius. aliorum
maximis maiora eẽ.
nulli dubiũ est. Ita
faciam gallus inqͥt.
Uerũ id quod dicturis

Expanded text:
nec cunctatus, in menec cunctatus, in medio ut erant campo, cunctos inposita uniuersis manu catechumenos fecit, cum quidem ad nos conuersus diceret, non inrationabiliter in campo catechumenos fieri, ubi solerent martyres consecrari. Vicisti, inquit Postumianus, Galle, uicisti, non utique me, qui Martini sum potius adsertor et qui haec omnia de illo uiro et sciui semper et credidi, sed eremitas omnes anachoretasque uicisti. nemo enim illorum, sicut Martinus hic bus imperauit. meritoque hunc iste Sulpicius apostolis conparat et prophetis, quem per omnia illis esse consimilem fidei uirtus ac uirtutum opera testantur. sed perge quaeso, quamquam nihil magnificentius audire possimus, perge tamen, Galle, quod etiam nunc de Martino superest sermonis euoluere. nam etiam minima illius et cotidiana animus festinat agnoscere, quia minima illius aliorum maximis maiora esse non dubium est. Ita faciam, Gallus inquit: uerum id, quod dicturus
Abbreviated transcription (Latin):
hic martinus ope¬
randũ : & annuncian¬
te sibi sp̃u. totus in¬
fremuit. Nec mor¬
tale sonans. uerbũ
dĩ gentib p̃dicabat.
saẽpius ingemiscens.
cur tantã dnm salua¬
torem turba nesciret
INterea sicut nos in¬
credibilis circũdede¬
rat multitudo
lier quȩdam cuius
filius paulo ante de¬
fecerat. corpus exa
nime beato uiro pro¬
tensis manibus coe¬
pit offerre dicens
Scimus quia amicus
dĩ es Restitue mͥ
Fiũ meũ : quia uni¬
cus michi ẽ. lunxit
se coetera multitudo
& matris p̃cibus accla¬
mabat. Tum marti¬
nus uidens ꝓexpe¬
ctantiũ salute. ut
uebat. consequisẽ pos¬
se uirtutẽ: defunct
corpus propriis ma¬
nibus accepit. Et
dũ expectantibus
cuñctis genua flexis¬
set : ubĩ consumia¬
ta oratione surre¬
xit: uiuificatũ par¬
uulũ matri restituit.
um uero muititudo
omnis. in celũ clamo¬
fateri. Costremo cun¬
ct cateruatim ad ge¬
nua beati uiri ruere
coeperunt: fidelit̃
postulantes. ut eos
faceret xp̃ianos

Expanded text:
hic Martinus opehic Martinus operandum, et annuntiante sibi spiritu totus infremuit; nec mortale sonans, verbum Dei gentilibus praedicabat, saepius ingemiscens cur tanta Dominum Salvatorem turba nesciret. Interea sicut nos incredibilis circumdederat multitudo mulier quaedam, cujus filius paulo ante defecerat, corpnime beato uiro protensis manibus coepit offerre dicens: scimus quia amicus Dei es: restitue mihi filium meum, quia unicus mihi est. iunxit se cetera multitudo et matris precibus adclamabat. tum Martinus uidens pro expectantium salute, ut cebat, consequi se posse uirtutem, defuncti corpus propriis manibus accepit: et cum spectantibus cunctis genua flexisset, ubi consummata oratione surrexit, uiuificatum paruolum matri reddidit. tum uero multitudo omnis in caelum clamofateri, postremo cuncti cateruatim ad genua beati uiri ruere coeperunt, fideliter postulantes ut eos faceret Christianos.
Abbreviated transcription (Latin):
quae dũ iactantiã
uitat occultauit.
neq in hominum
noticia passus est
peruenire . Quippe
qui humanam sub¬
stantiam suꝑ gres¬
sus : uirtutis suae
conscientia mundi
gloriã calcans. cęlo
teste frueretur:
Quod uerũ esse : uel
exhis quȩ comꝑta
nobis sunt. nec latere
potuerunt. possumꝰ
aestimare. Si quidẽ
ante episcopatũ. du¬
os mortuos uitae re¬
stituerit : quod liber
tiuus plenius ẽ. Locu¬
tus: inepiscopatu
uero quod p̃termisis¬
se te miror . unũ tan¬
tũmodo suscitarit.
Cuius rei ego testis sũ
si tamen nichil de
minus idoneo teste
dubitatis. Id ipsũ aut̃
uobis qualiter ge¬
stũ sit explicabo.
Fuerat causa nescio
qua : carnotũ op¬
pidũ petebamus
Nterea dũ uicũ q̾en¬
dam. habitantium
multitudine fre¬
quentissimũ prae¬
terimus: obuium
nobis immanis tur¬
ba processit : quę
erat tota gentiliũ.
Namnemo ĩnillo ui
tiuiri: campos om̃s
late patentes. con¬
fluentiũ multitudo
contexerit. Sensit

Expanded text:
quae, dum jactantiam quae, dum jactantiam vitat, occultavit, neque in hominum notitiam passus est pervenire; quippe qui humanam substantiam supergressus, virtutis suae conscientia mundi gloriam calcans, coelo teste frueretur. Quod verum esse vel ex his quae comperta nobis sunt nec latere potuerunt, possumus aestimare; siquidem ante episcopatum duos mortuos vitae restituerit, quod liber tuus plenius est locutus; in episcopatu vero, quod praetermisisse te miror, unum tantummodo suscitaverit. Cujus rei ego testis sum, si tamen nihil de minus idoneo teste dubitatis. Idipsum autem vobis qualiter gestum sit, explicabo. Fuerat causa nescio quae, qua Carnotum oppidum petebamus. Interea, dum vicum quemdam habitantium multitudine frequentissimum praeterimus, obviam nobis immanis turba processit, quae erat tota gentilium: nam nemo in illo victi viri campos omnes late patentes confluentium multitudo contexerat. Sensit
Abbreviated transcription (Latin):
eosdem ipsos uiuos
absorbere terra po¬
tuisset: uel ipsi potiꝰ
amissis sensibus inim¬
mobilem saxorũ na¬
turã rigescere debu¬
issent : sicut affixa
locis quib steterant
iumenta uidissent.
Orare se. atq obsecra¬
re. ut indulgeret
sceleri ueniã : & co¬
piam p̃staret abe¬
undi. Senserat etiã
prius quã accurre¬
rent uirbeatus illoᷤ
teneri : nobisq id
ante iam dixerat.
Ueniam tamen clem̃¬
ter indulsit: eos¬
demq abire ꝑmi¬
sit. Animalib restitu
llud autem
anim aduerte sȩpe
sulpiti. martinũ tibi
dicere solitũ: nequa¬
quam sibi inepisco¬
patu eam uirtutum
gratiã suppetisse:
quã prius se habuis¬
se meminisset. Suoo
siuerũ ẽ. immo quia
uerũ est : conicere
possumus quanta
fuerunt illa quae
monachus operatis
est. & quȩ teste nul¬
lo solus exercuit: cũ
tanta illũ in episco¬
patu signa fecisse.
suboculis omnium
uiderimus. Multa
quidem illius prius
gesta innotuere mu¬
ndo neq potuere
celari. Sed innume¬
rabilia esse dicunt᷑

Expanded text:
eodem ipsos uiuos absorbere terra potuisset, uel ipsi potius amissis sensibus in inmobilem saxorum naturam rigescere debuissent, sicut adfixa locis quibus steterant iumenta uidissent: orare se adque obsecrare, ut indulgeret sceleris ueniam et copiam praestaret abeundi. senserat etiam, priusquam occurrerent, uir beatus illos teneri, nobisque id ante iam dixerat: ueniam tamen clementer indulsit eosdemque abire permisit, animalibus restitutis. Illud autem animaduerti saepe, Sulpici, Martinum tibi dicere solitum, nequaquam sibi in episcopatu eam uirtutum gratiam suppetisse, quam prius se habuisse meminisset. quod si uerum est, immo quia uerum est, conicere possumus, quanta fuerint illa, quae monachus operatus est et quae teste nullo solus exercuit, cum tanta illum in episcopatu signa fecisse sub oculis omnium uiderimus. mulquidem illius prius gesta innotuere mundo, neque potuere celari: sed innumerabilia esse dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
pectare non debes ut
ullo ualeat sermone con¬
cludi. ista interim de illo
uiro portabis orienti. &dũ
recurris diuersã loca. por¬
teris. martini nomen &

Expanded text:
pectare non debes, utullo ualeat sermone concludi. ista interim de illo uiro portabis Orienti, et dum recurris diuersasque oras , loca, porlegis, Martini nomen et
Abbreviated transcription (Latin):
tis ep̃i. summi & in cõparabil
uiri. de cuiꝰ uirtutibꝰ magua
apud nos uolumina retinen¬
tur. sc̃s briccius ad episcopa¬
tum successit. At uero hie
briccius cum esset pͥmeue ȩta¬
tis iuuenis. scõ martino adhuc
uiuente in corpore. multas fere

Expanded text:
tis episcopi, summi et inconparabilis tis episcopi, summi et inconparabilis viri, de cuius virtutibus magna apud nos volumina retinentur, Brictius ad episcopatum succedit. At vero hic Brictius, cum esset primaevae aetatis iuvenis, sancto adhuc viventi in corpo
Abbreviated transcription (Latin):
ec cum multa atq alia
etiam quȩ reticere me-¬
lius est acerbiora uomuisset.
egressus tanclem furore sacia¬
to quasi qui se penitꝰ uindi¬
casset. rapiclis ea parte qua
interea credo. ꝑ martini ora¬
tiones fugatis ab illiꝰ corde
demonibꝰ. reductus in peni¬
tentiã. mox reuertit᷑ atq ad
Martini se genua ꝓsternit.
ueniam poscens. fatet᷑ errorẽ.
nec sine demone se fusse tan¬
dem sanior confitet᷑. Non erat
apud martinũ labor iste diffi¬
cilis. ut ignolceret supplicanti.
Cunc & ipsi &e nobis omnibꝰ sc̃s
exposuit. qualiter illum a de¬
monibꝰ uidisset agitari. Se
conuiciis non moueri. quȩ
magis illi a quo essent effusa
nocuissent. Exinde cũ idem
briccius multis apud eum
magnisq criminibꝰ per sepe
premeret᷑. cogi non potuit.
ut eum a p̃sbiterio submoue.¬
ret: ne suam ꝑsequi uideret᷑
iniuriam. Illud sepe cõmemo¬
ans. Si xp̃c iuclam passus est
cur ego non patiar briccionẽ:¬
gitur post excessum th.¬
beati martini turonice cuuta¬

Expanded text:
ec cum multa adque alia etiam, quae reticere melius est, acerbiora uomuisset, egressus tandem furore satiato, quasi qui se penitus uindicasset, rapidis ea parte qua interea, credo per Martini orationes fugatis ab illius corde daemonibus, reductus m paenitentiam. mox reuertitur adque ad Martini se genua prosternit : ueniam poscit, fatetur errorem nec sine daemone se fuisse tandem sanior confitetur. non erat apud Martinum labor iste difficilis, ut ignosceret supplicanti. tunc et ipsi et nobis omnibus sanctus exposuit, qualiter illum a daemonibus uidisset agitari: se conuiciis non moueri, quae magis illi, a quo essent effusa , nocuissent. exinde cum idem Brictio multis apud eum magnisque criminibus persaepe premeretur, cogi non potuit ut eum a presbyterio submoueret, ne suam persequi uideretur iniuriam, illud saepe commemorans: si Christus ludam passus est, cur ego non patiar Brictionegitur post excessum beati Martini Turonicae civita
Abbreviated transcription (Latin):
amolirum omniũ contemptu
humiliaberis. Iustinianꝰ uero
egressus a turonis. uercellis
utaliȩ ciuitatem aggressus.
iudicio dĩ ꝑcussus: obiit pere¬
grinus. Euronici eiꝰ obitũ au¬
dientes. & in sua malicia ꝑdu¬
rantes. armentiũ in eiꝰ loco
constituunt. At bricciꝰ ep̃s
romã ueniens. cuncta quȩ
ꝑtulerat pape refert. Qui al
sedem aplicam residens. plerũq
missarũ sollẽpnia celebrauit.
ibi qͥequid in sco dei delique
regressus annoꝰ roma. cũ auc¬
toritate pape illius. turonis
redire disponit. Ueniens aq¬
men est laudiacꝰ. sexto abur¬
be miliario mansionẽ accepit
Armentiꝰ uero febre corripit᷑.
uit. Quocd ꝓtinus briccio ep̃o
ꝑuisum reuelatũ est. Qui ait
suis. Surgite uelocius. ut ad
tumulandũ fratrem nr̃m
natis inderent᷑. ecce istũ
ꝑ aliam porta n mortuũ esfe¬
rebant. Quo sepulto. sc̃s bric¬
cius ep̃s incathedram suam
regressus est. septẽ postea feli¬
citer uiuens annis. Cui post

Expanded text:
ad nostrum omnium contemptum ad nostrum omnium contemptum humiliaberis. Justinianus vero egressus a Turonis, Vercellas Italiae civitatem aggressus, judicio Dei percussus, obiit peregrinus. Turonici ejus obitum audientes et in sua malitia perdurantes, Armentium in ejus loco constituunt. At Briccius episcopus Romam veniens, cuncta quae pertulerat papae refert. Qui ad sedem apostolicam residens, plerumque Missarum solemnia celebrans, inibi quidquid in sanctum Dei deliquerregressus anno a Roma, cum auctoritate papae illius, Turonos redire disponit: et veniens amen est Laudiacum, sexto ab urbe milliario, mansionem accepit. Armentius vero febre corripitur, vit. Quod protinus Briccio episcopo per visum revelatum est, qui ait suis: Surgite velocius, ut ad tumulandum fratrem nostrcivitatis ingrederentur, ecce istum per aliam portam mortuum efferebant. Quo sepulto, Briccius in cathedram suam regressus est, septem postea feliciter vivens annos. Cui post
Abbreviated transcription (Latin):
insurgunt contra eum inuna
conspuatione. trahentes sc̃m¬
diutius nobis falso pastoris
nomine dominaberis.L
satisfaciendum adhuc
põpulo. prunas ardentes in
byryo suo posuit. & ad se ftrm¬
gens. usq ad sc̃m sepulchrũ
beati martini. una cũ popłoꝵ
turbis uadit. Piect isq ante¬
scm̃ sepulcrum prunis. uesti¬
mentũ iiustum apparuit. illo
qͦ sic eum ꝓsequente. sicut
istud uestimentũ ab his ignibꝰ.
uidetis illesum ita & corpꝰ
meũ a tactu mulieris scitore
impollutũ. Illis uero non cre¬
dentibꝰ sed contradicentibus.¬
niatur eicit᷑ ut sermo scĩ mar¬
tini aclimpleret᷑. Noueris te
in episcopatu multa aduersa
anũ in episcopatu constituũt.
romȩ urbis papã expe¬
ciit. flens. & ẽiulanfatq di¬
cens. Merito hec patior. quia
peccaui in sc̃õ dei. & eum le¬
uidens uirtutes non credieli.
Post cuiꝰ abscessum. auint tu¬
ronici sacerdoti suo. Uacde pꝰ
eum. & exere negotium tuum.
qui si eum ꝓsecutus non fueris.

Expanded text:
insurgunt contra eum in una insurgunt contra eum in una conspiratione, et trahentes eumdiutius nobis falso pastoris nomine dominaberis'. satisfaciendo adhuc populo prunas ardentes in byrrum suum posuit, et ad se stringens, usque ad sepulchrum beati Martini una cum populorum turbis accedit, proiectasque ante sepulchrum prunas, vestimentum inustum apparuit. Illo quoque sic prosequente: 'Sicut istud vestimentum ab his ignibus videtis inlesum, ita et corpus meum a tactu muliebris coiti est inpollutum', illis vero non credentibus, sed contradicentibuniatur, eicitur, ut sermo sancti adimpleretur: 'Noveris, te in episcopatu multa adversa t. anae urbis papam expetiit. flens et ejulans, atque dicens: Merito haec patior, quia peccavi in sanctum Dei, et eum devidens virtutes, non credidi. Post cujus abscessum, aiunt Turonici sacerdoti suo: Vade post eum, et exerce negotium tuum, quia si eum prosecutus non fueris,
Abbreviated transcription (Latin):
batur in corpore. Tricesimo autẽ
ordinationis suȩ anno. oritur
Nam mulier ad quã cubicularii
eiꝰ uestimenta deferebãt ad
abluendum. quȩ sub specie
religionis eiat ueste mutata.
concepit & peperit. Qua de
re. surrexit omnis populus
turonoꝵ in iram. & totum cri-¬
men suꝑ ep̃m referunt. uolen-¬
tes ei n unanimiter lapidare.
Aiebant enĩ. Dui pietas scĩ.
tuam celauit luxuriã. Nec
nos ds̃ diutius sinet manus
tuas inclignas osculando pol¬
lui. Illo quoq e contrario uiri¬
liter hec negante. afferte in¬
quit infantem adme. Le. uii¬
Umq oblatus fuisset
infans triginta dies
ab ortu habens. ait ad eum
tentis. ut si ego de generaui.
coram cunctis edicas. Et ille
Non es tu pater meus. Popłis
autem rogantib ut qͥs esset
pater interrogaret. ait sc̃s bric¬
cus ep̃s. Non est hoc meum.
Quod atline ꝑtinuit sollicitꝰ
fui. Nobis si aliquid suppecit.
ꝑ uos rescite. Lunc illi magicis
hoc artibꝰ factum asseuerantes.

Expanded text:
batur in corpore. Tricesimo tertio vero batur in corpore. Tricesimo tertio vero ordinationis suae anno oritur Nam mulier, ad quam cubicularii eius vestimenta deferebant ad abluendum, quae sub specie religionis erat veste mutata, concepit et peperit. Qua de re surrexit omnis populus Toronorum in ira, et totum crimen super episcopum referunt, volentes eum unanimiter lapidare. Aiebant enim: 'Diu pietas sancti tuam celavit luxoriam, nec nos Deus diutius sinit manus tuas indignas osculando pollui'. Illo quoque e contrario viriliter haec negante: 'Adferte', inquid, 'infantem ad me'. Cumque oblatus fuisset infans, triginta dies ab ortu habens, ait ad eum tentis, ut, si ego te generavi, coram cunctis edicas'. Et ille: id, 'tu pater meus'. Populis autem rogantibus, ut quis esset pater interrogaret, ait sacerdos: 'Non est hoc meum. Quod ad me pertinuit, sollicitus fui; vobis si aliquid suppetit, per vos quaerite'. Tunc illi magicis haec artibus factum adseverantes,
Abbreviated transcription (Latin):
Quadam tamen die dũ quidã
infirmus medicinã expeteret.
bricciũ adhuc diaconũ ĩplatea
conuenit. Cui simpliciter ait
Ecce ego prestolor beatum ui-¬
rum & nescio ubi sit. uel quid
operis agat. Cui briccuis. Si
inquit delirum illum queriꝰ
ꝓspice xminꝰ ecce cȩlum iolito
sicut amens respicit.
Uinq pauꝑ ille occursu
reddito quod petierat
impetrallet. briccium diaconũ
uir beatus alloquit᷑. En ego
bricci delirus tibi uideor:
Cumq ille confusus hec audiẽs
dixisse se denegaret: ait
sc̃s̃ martinus. Nonne aures
meȩ ad os tuum erant. cum
hec eminus loquebaris: Am̃
dico tibi. quia obtinui apud
ris te in episcopatu multa ad¬
uersa passurum. Briccius
hec audiens. irridebat eum¬
dicens. Non ne uerum dixiiftũ
delira uerba ꝓferre: Sed ad¬
p̃lbiterii honorem preditus.
sepius beatum martinũ con¬
uiciis lacessiuit.
depto ergo consenci¬
entib ciuibꝰ pontificatꝰ
officio. orationi uacabat.
Quia quã quam esset supbus
& uanus. castus tamen habe¬

Expanded text:
Quadam tamen die dum quidam infirmus medicinam a beato Martino expeteret, Brictium adhuc diaconum in platea convenit; cui simplEcce ego praestolor beatum virum, et nescio ubi sit, vel quid operis agat? Cui Briccius: Si, inquit, delirum illum quaeris, prospice eminus: ecce coelum solito sicut amens respicit. Cumque pauper ille, occursu reddito, quod petierat impetrasset, Briccium diaconum vir beatus alloquitur: En ego, Bricci, delirus tibi videor? Cumque ille confusus haec audiens, dixisse se denegaret, ait vir sanctus: Nonne aures meae ad os tuum erant, cum hoc eminus loquebaris? Amen dico tibi, quia obtinui apud cias in episcopatu te multa aduersa passurum». Britius hoc audiens irridebat dicens: «Nonne uerum dixi istum delira uerba proferre?». Sed praesbiterii honore praeditus, saepius beatum virum conviciis lacessivit. Adeptum ergo consentientibus civibus pontificatus officium, orationi vacabat. Quia quamquam esset superbus et vanus, castus tamen habe
Abbreviated transcription (Latin):
mastinum stantem.
uobis iuuare paratũ.
simanus apponitis.
Tunc iactans pallium
quo: utebatur: po
suit manũ ad sarco¬
fagũ cũ reliquis sac̃¬
dõtib crucibus
paratis & cereis. Im¬
positãq. antiphonã.
dederunt cuncti
uoces psallentium
in excelso. Tamen
ad senis conatum
protinus sarc o fagũ
insumma leuitate
commotũ: in loco
ubi nunc adoratur .
dño annuente per¬
ducitur. Quod ad
uoluntatem sacer¬
dotis compositũ:
dictis etiã missis.
ut uentũ est ad con¬
uiuium. requiren¬
tes sollicite senem
nequaquam repe¬
reunt: sed nec ho
set. Crẽtdo aliqua
fuisse uirtus ange¬
lica: quae & beatũ
uirũ se uidisse pro¬
inceps nulli compa¬
ruit. In quo loco
ex illa die multae
iurtutes facta e st̃.
quae ꝑ negligentiã
non sunt scriptae.
Nos uero dequanto
fieriuidimus. Aut
factũ certe cogno¬
uimus: silere ne¬
quiuimus

Expanded text:
Martinum stantem Martinum stantem vobis iuvare paratum, si manus adponitis?' Tunc iactans pallium quod utebatsuit manum ad sarcophagum cum reliquis sacerdotibus, crucibus paratis, ac cereis, impositaque antiphona, dederunt cuncti voces psallentium in excelso. Tamen ad senis conatum protinus sarcofagum in summa levitate commotum, in loco ubi nunc adoratur, Domino annuente, perducitur. Quod ad voluntatem sacerdotis conpositum, dictis etiam missis, ut ventum est ad convivium, requirentes sollicite senem, nequaquam repperiunt. Sed nec homset. Credo, aliqua fuisset virtus angelica, qui et beatum virum se inceps nulli comparuit. In quo loco ex illa die multae virtutes factae sunt, quae per negligentiam non sunt scriptae. Nos vero quantum fieri vidimus, aut factum certe cognovimus, silere nequivimus
Abbreviated transcription (Latin):
lum. coeperunt ef¬
fodere. Quode te¬
cto: manus ut eum
cominouerent initi¬
unt. Ibiq. multitu¬
dotota laborans. ni¬
chil prorsus pertotã
diem proficit. Vigi¬
lata deniq. alia
nocte: mane tem¬
ptantes iterũ : ni¬
chil omnino agere
potuerunt. Tunc
conturbati atq
exterriti : quid fa¬
cerent nesciebant.
Dicit eis unus excle¬
ricis. Scitis quia
post hoc triduum.
natalis episcopatis
eius esse consuerat.
Et forsitan in hac die
se transferri uos
admonet. Iunc
ieuinus & orationibis
ac iugi psallentium
die noctuq insisten¬
tes : triduum illuo
continuatione du¬
xerunt. Quarta au¬
tem die accedentes
ponentesq manis.
non ualebant pe¬
nitus mouere se¬
pulchrũ. Pauore
autem omnes exter¬
riti : iam in hõc stan¬
tes ut terra uascu¬
lum quod detexe¬
rant operirent :
apparuit eis uene¬
randa canitie senex
ad instarniuis can¬
dorem efferens.
dicens se eẽ. abba¬
tem: & ait cas
Vsque quo conturba¬
mini. & tardatis
Non uidetis domnum

Expanded text:
lum coeperunt eflum coeperunt effodere. Quo detecto, manus, ut eum commoverent, iniciunt, ibique multitudo tota laborans, nihil prorsus per totam diem proficit. Vigilata denique alia nocte, mane temptantes, iterum nihil omnino agere potuerunt. Tunc conturbati atque exterriti, quid facerent nesciebant. Dicit eis unus ex clericis: 'Scitis, quia poet hunc triduum natalis episcopati eius esse consueverat, et forsitan in hac die se transferri vos admonet'. Tunc ieiuniis et orationibus ac iugi psallentio die noctuque insistentes, triduum illud continuatione duxerunt. Quarta autem die accedentes ponentesque manus, non valebant penitus movere sepulchrum. Pavore autem omnes exterriti, iam in hoc stantes, ut terra vasculum quod detexerant operirent, apparuit eis veneranda canities senis, ad instar nivis candorem efferens, dicens se esse abbatem, ait eis: 'Usquequo conturbamini et tardatis? Non videtis domnum
Abbreviated transcription (Latin):
etiam illud
insenere
lectioni.
qualiter scm̃ eiuscor¬
pusculũ in loco ubi nẽ
adoratur: fuerit an¬
gelo annuente trans¬
latũ. Anno sexage¬
simo quarto post tran¬
situm gloriosi domni
martini: beatus per¬
petuus turonicae se¬
dis cathedram sortitis
est dignitatis. Ad eptꝰ¬
q. hunc apicem cum
magno uotorũ consen¬
su: fundamenta tem¬
pli ampliora quã fu¬
erbint suꝑbeata men¬
bra locare disposuit.
Quod sagaci insistens
studio: mirifice man¬
cipauit effectu
Dequa fabrica multũ
quod loqueremur
erat : sed quia prae¬
sens est. conticere
exinde melius pu¬
tamus. Aduenien¬
te ergo optato tem¬
pore sacerdoti. ut
templum dedicaret᷑.
& scm̃ corpusculum
aloco ubi sepultum
fuenit transferre¬
tur: conuocauit
beatus perpetuus
addiem feftũ uici¬
nos pontifices. sed
& abbatũ ac diuer¬
sorum clericorum
non minimam mul¬
titudinem. Et quia
hoc inhalendis iulus
agere uolebat : ui¬
gilata una nocte.
facto mane. accepto
sarculo terram qͥae
super sc̃m erat tumu¬

Expanded text:
etiam illud inserere lectioni, qualiter sanctum ejus corpusculum in locum ubi nunc adoratur fuerit, angelo annuente, translatum. Anno sexagesimo quarto post transitum gloriosi domni Martini, beatus Perpetuus Turonicae sedis cathedram sortitus est dignitatis. Adeptusque hunc apicem, cum magno 1008 devotorum consensu, fundamenta templi, ampliora quam fuerant, super beata membra locare disposuit; quod sagaci insistens studio, mirifice mancipavit effectui. De qua fabrica multum quod loqueremur erat; sed quia praesens est, conticere exinde melius putavimus. Adveniente ergo optato tempore Sacerdoti ut templum dedicaretur, et sanctum corpusculum a loco ubi sepultum fuerat transferretur, convocavit beatus Perpetuus ad diem festum vicinos pontifices, sed et abbatum ac diversorum clernon minimam multitudinem. Et quia hoc in Kalendis Iulii agere volebat, vigilata una nocte, facto mane, accepto sarculo, terram quae super sanctum erat tumu
Abbreviated transcription (Latin):
batur. Exunda¬
bat abrũtis flam¬
ma fornacibus.
& intra camini illus
concaua. totis habe¬
nis regnabat incen¬
uenam illũ iubet ma¬
gister intrare. Nec
distulit parere prȩ¬
cepto. Medias flã¬
mas nichil cunctatis
ingreditur. Quae
mox tam audaci fi¬
de uictae: uelut
illis quondam hebrę̧¬
is pueris. cessere ue¬
nienti. Superata
natura .ẽ fugit in¬
cendiũ. Et qui pu¬
tabatur arsurus.
uelut frigido rore
perfusus: se ipse mi¬
ratus ẽ. Sed quid
ronem ignis ille ñ
attigit ut nec ab¬
batem pigeret dura
mandassẽ. nec disci.¬
pulum peniteret im¬
perio paruisse : qui
eo quo aduenerat
die dũ temptaret᷑
infirmus: perfectis
inuentus ẽ. Meri¬
to felix. meritoq
gloriosus: probatis
oboedientia. głifica¬
tus est passione.
Neodem autem mo

Expanded text:
batur: exundabatur: exundabat abruptis flamma fornacibus, et intra camini illius concaua totis habenis regnabat incenuenam illum iubet magister intrare, nec distulit parere praecepto: medias flammas nihil cunctatus ingreditur, quae mox tam audaci fide uictae uelut illis quondam Hebraeis pueris cessere uenienti. superata natura est, fugit incendium: et qui putabatur arsurus, uelut frigido rore perfusus se ipse miratus est. sed quid tironem ignis ille non adtigit? ut nec abbatem pigeret dura mandasse nec discipulum paeniteret imperio paruisse: qui eo quo aduenerat die, dum temptaretur infirmus, perfectus inuentus est: merito felix, merito gloriosus, probatus oboedientia, glorificatus est passione. In eodem autem mo
Abbreviated transcription (Latin):
arduum ac difficile
indignũq. toleratu
abbatis imperiũ.
uo uobis referam
incredibilis oboedi¬
entiȩ. Ad modum
magna miracula :
licet suppetant
plura recolenti. Sed
adexcitandam uir¬
tutũ aemulationẽ.
cui pauca non suffi¬
cint: pauca non
proder̃. Ergo cum
quidam scłi actibis
abdicatis. mona¬
steriũ magne dispo¬
sitionis ingressus.
ei coepit multa pro¬
ponere graues eẽ.
istuis disciplinae
labores sua uͦ dura
imꝑia: quae nul¬
lius facile ualeret
implere patientia
Aliud potius mona¬
steriũ. ubi facilio¬
ribus legibus uiue¬
retur . expeteret.
Non temptaret aggre¬
di: quod implere
non posset. Ille uͦ
nichil his terroribis
permoueri: sed ma¬
gis ita omnem obę¬
dientiam polliceri
ut si eũ abbas inignẽ
ire prȩciperet. non
recusaret intrare :
Quam illius profes¬
sionem ubi magist᷑
accepit non cun¬
ctatus probare pro¬
fitentem: casu cli¬
banus propt̃ arde¬
bat: qui multo igne
succensus. coquen¬
dis panibus para¬

Expanded text:
arduum ac difficile arduum ac difficile indignumque toleratu abbatis imperium. Duo uobis referam incredibilis oboedientiae admodum magna miracula, licet suppetant plura recolenti: sed ad incitandam uirtutum aemulationem, cui pauca non sufficiunt, multa non proderunt. ergo cum quidam saeculi actibus abdicatis monasterium magnae dispositionis ingressus ei coepit multa proponere: graues esse istius disciplinae labores, sua uero dura imperia, quae nullius facile ualeret inplere patientia: aliud potius monasterium, ubi facilioribus legibus uiueretur, expeteret: non temptaret adgredi, quod inplere non posset. ille uero nihil his terroribus permoueri, sed magis ita omnem oboedientiam polliceri, ut, si eum abbas in ignem ire praeciperet, non recusaret intrare. quam illius professionem ubi magister accepit, non cunctatus probare profitentem. casu clibanus propter ardebat, qui multo igne succensus coquendis panibus para
Abbreviated transcription (Latin):
tenti fide id opti¬
nere promeruit. Cui
inter multa collo¬
quia percunctanti.
cur homines tanto¬
pere uitaret : re¬
spondisse ꝑhibetur.
eũ qui ab hominibis
frequentaretur. si
posse abangelis fre¬
quentari Vnde
non inmerito rece¬
pta opinione. mul¬
torũ fama uulgaue¬
rat scm̃ illũ aban¬
gelis uisitari. Ego
autẽ asrna monte
digressus. adnilum
flumen regressus.
cuius ripas frequen¬
tibus mona steriis
consertas utraq ex
parte. lustraui: ple¬
runq uidi ut dudũ
dixerã. uno in loco
habitare centenos
ed & bina & terna
milia inhisdem uicu¬
lis agere constabat.
N ec sane ibi minorẽ
putetis diuersantiũ
in multitudine. mo¬
nachorũ eẽ. uirtutẽ.
quam eorum esse co¬
gnoscitis quise abhu¬
manis coetibus re¬
mouerunt. Praeci¬
pua ut iam dixerã.
ibi uirtus & prima ẽ.
oboedientia. Neq.
aliter adueniens
ad monasteriũ ab¬
batis suscipitur : qͦam
qui temptatus prus
fuerit & ꝓbatus.
nullũ unquam recu¬
saturus quam libet

Expanded text:
tenti fide id obtitenti fide id obtinere promeruit : cui inter multa conloquia percontanti, cur homines tantopere uitaret, respondisse perhi- betur, eum, qui ab hominibus frequentaretur, non posse ab angelis frequentari. unde non inmerito recepta opinione multorum fama uulgauerat, sanctum illum ab angelis uisitari. ego autem a Sina monte digressus ad Nilum flumen regressus, cuius ripas frequentibus monasteriis consertas utraque ex parte lustraui. plerumque uidi, ut dudum dixeram, uno in loco habitare centenos, sed et bina et terna milia in isdem uiculis agere constabat. nec sane ibi minorem putetis diuersantium in multitudine monachorum esse uirtutem, quam eorum esse cognouistis, qui se ab humanis coetibus remouerunt. praecipua, ut iam dixeram, ibi uirtus et prima est oboedientia: neque aliter adueniens a monasterii abbate suscipitur, quam qui temptatus prius fuerit et probatus, nullum umquam recusaturus quamlibet
Abbreviated transcription (Latin):
morare. Annũ in¬
tegrum & septem
fere menses. intra
solitudines constitu¬
tus. exegi: magis
uirtũtis admirator
alienae : quã quod
ipse tam arduum
Atq difficile potu¬
erim temptare
propositum. Sae¬
pius tamen cũ sene
illo qui puteũ & bo¬
uem habebat. habita
uobeati antonii.
monasteria adii :
quae hodieq ab eus
discipłis incolunti.
Adeũ etiam locum
in quo beatissimus
paulus primus he¬
remita est deuer¬
satus: accessi. Ru¬
brum mare uidi:
mum cacumen cȩlo
pene contiguum ne¬
qua quam adripotest.
Inter huius recessis.
anachoreta eẽ. aliqͥs
ferebatur : quẽ diu
multũq quȩsitum.¬
uidere non potui.
Qui fere ante quinqua¬
ginta annos a con¬
uersatione humana
remotus: nullo ue
stis usu. sed setis cor¬
poris sui tectus. nu¬
ditatẽ suã duno
munere uestiebat.
Hic quotiens eũ reli¬
giosi uiri adire uo¬
luerunt: cursu auia
uitabat humanos
Vni tantum modo fe¬
rebatur seante qͦin¬
quennium prebu¬
isse : qui credo po¬

Expanded text:
morare. annum inmorare. annum integrum et septem fere menses intra solitudinem constitutus exegi, magis uirtutis admirator alienae, quam quod ipse tam arduum adque difficile potuerim temptare propositum: saepius tamen cum sene illo, qui puteum et bouem habebat, habitauo beati Antonii monasteria adii, quae hodieque ab ejus discipulis incoluntur. Ad eum etiam locum in quo beatissimus Paulus primus eremita est diversatus, accessi. Rubrum mare vidi: mum cacumen coelo pene contiguum nequaquam adiri potest. Inter hujus recessus anachoreta esse aliquis ferebatur, quem diu multumquevidere non potui. Qui fere jam ante quinquaginta annos a conversatione humana remotus, nullum vestis usum habebat, sed setis corporis sui tectus, nuditatem suam diuino munere nesciebat. hic quotiens eum religiosi uiri adire uoluerunt, cursu auia uitabat humanum. uni tantummodo ferebatur se ante quinquennium praebuisse, qui credo po
Abbreviated transcription (Latin):
na. uicturus: igna¬
rus germinis eligen¬
di. noxia plerunq
carpebat. Nec erat
facile uim radicũ
sapore discernere :
quia omnia a equȩ
dulcia: sed pleraq
occultiore natura
uirus loctale cohi¬
bebant. Cum ergo
edentẽ uis interna
torqueret. & immen¬
sis doloribus uitalia
uniuersa quaterent᷑ :
ac frequens uomitis
cruciatibus non fe¬
rendis ipsam animȩ
sedem stomacho iam
fatiscente dissolue¬
ret: omnia penitis
quȩ essent edenda
formidans. septimũ
inieiuniis diem sp̃u
deficiente ducebat.
cũ adeũ fera cui ibi¬
cis est nomen accessit.
Huic propius astanti.
fasciculũ erbarũ qͥem
collectũ pridie. at¬
tingere non aude¬
bat᷑. obiecit. Sed fe¬
ra quae iuirulenta
erant ore discutiens.
quae innoxia erant
eligebat : Ita uir
sc̃s eius exemplo qͥd
edere quid respue
re deberet edoctis.
& periculũ famis
euasit : & erbarum
uenena uitauit.
Sed longũ est de o¬
mnibus qui heremũ
incolunt. comꝑta
nobis uel audita me¬

Expanded text:
na, victurus, ignana, victurus, ignarus germinis eligendi, noxia plerumque carpebat. Nec erat facile vim radicum sapore discernere; quia omnia aeque dulcia; sed pleraque occultiore natura virus lethale cohibebant. Cum ergo edentem vis interna torqueret, et immensis doloribus vitalia universa quaterentur, ac frequens vomitus cruciatibus non ferendis ipsam animae sedem stomacho jam fatiscente dissolveret; omnia penitus quae essent edenda formidans, septimum jejuniis diem spiritu deficiente ducebat. Tum ad eum fera, cui Ibicis est nomen, accessit; huic propius astanti fasciculum herbarum quem collectum pridie attingere non audebat, objecit: sed fera quae virulenta erant ore discutiens, quae innoxia noverat eligebat. Ita vir sanctus ejus exemplo quid edere, quid resre deberet edoctus, et periculum famis euasit et herbarum uenena uitauit. sed longum est, de omnibus, qui eremum incolunt, conperta nobis uel audita me
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ pedes mater ex¬
posuit. Tum demũ
quid bestia postula¬
ret. Inuocatoq dĩ
nomisie. contrecta¬
uit manu lumina
clausa catulorũ : ac
statim caecitate de¬
pulsa. aꝑtis oculis
bestiarum. dune¬
gata lux patuit.
ta fr̃s illi anacho¬
reta quẽ desidera¬
bant uisitato. cũ
admodũ fructuosa
laboris sui merce¬
de redier̃ : qui in
testimoniũ tantae
uirtutis admissi :
testificanda uidissen
Mira dicturus sum.
Leenam post dies qͦm¬
que ad auctorem
tanti beneficii reuer¬
tisse : eidẽt inusi¬
tate ferȩ pellem
ꝓmunere detulisse.
qua plerunq sc̃s ille
quasi amiculo circũ¬
tectus: non dedigna¬
tus ẽ. munus ꝑbe¬
stiam sumere : cuus
alium potius in ter¬
p̃tabatur auctorẽ
rat etiam alterus
anachoretae mil¬
lis regionibus nom̃
illustre: qui in ea
parte deserti quae
habitabat. Hic cũ
primum se adhere¬
mum contulisset:
erbis erbarũq: ra¬
dicibus quas prȩ¬
dulcef interdũ & sa¬
poris eximii fert are¬

Expanded text:
tae pedes mater extae pedes mater exposuit. tum demum quid bestia postularet, inuocatoque Dei nomine contrectauit manu lumina clausa catulorum: ac statim caecitate depulsa apertis oculis bestiarum diu negata lux patuit. ita fratres illi, anachoreta quem desiderabant uisitato, cum admodum fructuosa laboris sui mercede redierunt, qui in testimonium tantae uirtutis admissi fitestificanda, uidissent. mira dicturus sum, leaenam post dies quinque ad auctorem tanti beneficii reuertisse eidemque inusitatae ferae pellem pro munere detulisse: qua plerumque sanctus ille quasi amiculo circutectus, non dedignatus est munus per bestiam sumere, cujus alium potius interpretabatur auctorem. XVI. Erat etiam alterius anachoretae in illis regionibus nomen illustre, qui in ea parte deserti, quae habitabat. Hic cum primum se ad eremum contulisset, herbis herbarumque radicibus, quas praedulces interdum et saporis eximii fert are
Abbreviated transcription (Latin):
quas ille solitudines
cebatur habitare.
Qui licet om̃iũ homi¬
num uitaret occur¬
sus tamen agnitos
non refugit: seque
carissimis per triduũ
non negauit. Quarto
die aliquantulũ ꝓ¬
gressus. cũ proseque¬
retur abeuntes: le¬
enam mirȩ magni¬
tudinis ad se uenĩre
conspiciunt. Bestia
licet tribus reꝑtis.¬
non incerta quem
peteret: Anachori¬
tae pedibus aduol¬
uitur. & cũ fletu quo¬
dam aclam̃tatione
procũbens. indicabat
gementis parit̃ &ro¬
gantis affectũ. Mo¬
uit omnes: & p̃cipue
illũ quise intellexe¬
rat expecitũ. Praece¬
dentem sequuntur
Nam praeiens. & subin¬
de restans. subinde
respectans: facile
poterat intelligi id
eam uelle. ut quo il¬
la ducebat. Anacho¬
reta sequeretur. Quto
multis: Ad speluncã
bestiȩ ꝑuenitur : ubi
illa adultos iam qͦmq.
catulos male fȩta
nutriebat. Qui ut
clausis luminib ex
Aluo matris exieran
caecitate ꝑpetua te¬
nebantur. Quos sin
gulos derupe prola¬
tos: ante anachori¬

Expanded text:
quas ille solitudines quas ille solitudines cebatur habitare. qui licet omnium hominum uitaret occursum, tamen agnitos non refugit seque carissimis per triduum non negauit. quarto die aliquantulum progressus cum prosequeretur abeuntes, leaenam mirae magnitudinis ad se uenire conspiciunt. bestia licet tribus renon incerta quem peteret, anachoretae pedibus advolvitur, et cum fletu quodam et lamentatione procumbens indicabat gementis pariter et rogantis affectum. Movit omnes, et praecipue illum qui se intellexerat expetitum. Praecedentem sequuntur: nam praeiens, et subinde restitans subindeque respectans, facile poterat intelligi, id eam velle, ut quo illa ducebat, anachoreta sequeretur. Quid multis? ad speluncam bestiae pervenitur, ubi illa adultos jam quinque catulos male feta nutriebat: qui ut clausis luminibus ex alvo matris exierant, caecitate perpetua tenebangulos de rupe prolatos ante anachore
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Tua haec̾ uirtus
xp̃e: tua sunt haec
xp̃e miracula. Et enĩ
quae intuo nomine
operantur serui tui.
tua sunt. Et in hoc
ingemiscimus: quod
maiestatẽ tuã ferȩ
sentiunt: homines
non uerentur
secui autem hoc in¬
credibile forte
uideatur: maiora
memorabo. ⁊ides
xp̃i ad est : me nichil
fingere. Neq: incer¬
tis auctoribus uul¬
gata narrabo: sed
quae michi perfide¬
les uiros comꝑta suĩs.
explicabo. Habitant
pleriq: inheremo
sine ullis taberna¬
culis: quos anacho¬
retas uocant. Vi¬
uunt erbarũ radi¬
cibus. Nullo unquã
certo loco consistun.
coegerit : sedes ha¬
bent. Ad quendam
igitur hoc ritu atq.
hac lege uiuentem.
duo ex nitria mona¬
chi licet longa &¬
diuersa regiõne.
tamen quia olim
ipsis in monasterii
conuersatione ca¬
rus & familiaris
fuisset : auditis eus
uirtutibus. teten¬
derunt. Quẽ diu
multũq quȩsitũ. tan¬
dem mense septimo
repererunt inextre¬
mo illo deferto quod
est memphis conti¬
guum demorantẽ.

Expanded text:
ti: tua haec uirtus, ti: tua haec uirtus, Christe, tua sunt haec, Christe, miracula. etenim quae in tuo nomine operantur serui tui, tua sunt, et in hoc ingemescimus, quod maiestatem tuam ferae sentiunt, homines non uerentur. Ne cui autem hoc incredibile forte uideatur, maiora memorabo. fides Christi adest me nihil fingere, neque incertis auctoribus uulgata narrabo, sed quae mihi per fideles uiros conperta sunt, explicabo. habitant plerique in eremo sine ullis tabernaculis, quos anachoretas uocant. uiuunt herbarum radicibus: nullo umquam certo loco consistunt,coegerit, sedes habent. ad quendam igitur hoc ritu adque hac lege uiuentem duo ex Nitria monachi, licet longe diuersa regione, tamen quia olim ipsis in monasterii conuersatione carus et familiaris fuisset, auditis eius uirtutibus, tetenderunt: quem diu multumque quaesitum tandem mense septimo reppererunt in extremo illo deserto, quod est Memphis contiguum, demorantem: