comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in locũ suũ. Uener̃tq illi duo angłi qui fue
hospitis aduentũ. Qui occurens eis ad orauit.
petens: ut declinarent in domum suam. Qui
renitentes cõpulit oppido. Ing̃ssisq ilł. fecit ꝯ¬
uiuium. cox̃ arima ut comederant. Tunc
uiri ciuitatis a puero. usq ad senẽ ualla uert
domũ. ⁊ dixert̃ loch. Eouc uiros illos huc: ut
cognoscamꝰ eos. Qui ait. habeo duas filias q̃
nũdũ cognouert uirũ. Abutimim eis: ut lib
tm̃ his nicħ mali faciatis. qr ing̃ssi s̃ sub umbͣ
iuria hospites suos defensare. Quõdaũ dix̃ ꝑtͣ
ut faciat quis leuius: ne ip̃e cõmittat grauius
Nullo ã mͦ debet quis leuius facere mortale:
ne alius cõmittat grauius. At illr: noluerunt.
⁊ iuim faciebant uehementissime loth. ⁊ ecce
angłi introduxerunt loth. ⁊ clauserunt hosti¬
um̃. Illos uero: ꝑcusserunt cecitate. ñ pͥuatione

Expanded text:
est in locum suum. Veneruntque illi duo angeli, qui fuhospitis adventum. Qui occurrens eis, adoravit, petens, ut diverterent in domum suam. Quos renitentes compulit oppido. Ingressisque illis fecit convivium, coxit azyma, et comederunt. Tunc viri civitatis, a puero usque ad senem, vallaverunt domum, et dixerunt Lot: Educ viros illos huc, ut cognoscamus eos. Qui ait: Habeo duas filias, quae nondum cognoverunt virum, abutimini eis, ut libet; tantum his nihil mali faciatis, qui ingressi suria hospites suos defendere. Quod autem dixit,  sane est ut faciat quis levius, ne ipse committat gravius. Nullo autem modo debet quis levius facere mortale, ne alius committat gravius. At illi noluerunt, et vim faciebant vehementissime Lot. Et ecce angeli introduxerunt Lot, et clauserunt ostium. Illos vero percusserunt caecitate, non privatione
Abbreviated transcription (Latin):
bus sarug belus uemrothides rex babilonis. quĩ fu¬
it alt̃ belus rex g̃cie. intrauit assyriã. s paꝵ obti¬
nuit in ea. Quo mortuo. filiꝰ eiꝰ ninus totã obtunut
assyriã.⁊ ciuitatẽ. in qua caput regni erat. itmñe
tͥum dieꝵ ampliauit. ⁊ a suo noĩe mniuẽ dix̃. m̃iẽ¬
ꝙ q̃clam hystorie dñt regnũ assyrioꝵ cepisse ab
antiquo belo. ꝙ ueꝵ ẽ. quantũ ad mnitiũ. Alic dñt
tionẽ. ninꝰ uicit cham. qui adhuc. uuiebat. ⁊ reg¬
magice artis. qui ⁊ .u. lib̾ales artes. in .xiiii. colũp¬

Expanded text:
Sarug Belus Nerothides rex Babylonis, quia fuit alter Belus rex Graeciae, intravit Assyriam, sed parum obtinuit in ea. Quo mortuo filius ejus Ninus totam obtinuit Assyriam, et civitatem, in qua caput regni erat, itinere trium dierum ampliavit, et a suo nomine Ninivem dixit. Inde quaedam historiae dicunt regnum Assyriorum coepisse ab antiquo Belo: quod verum est quantum ad initium. Alii dicunt tionem. Ninus vicit Cham, qui adhuc vivebat, et regmagicae artis, qui et septem liberales artes, in quatuordecim colum
Abbreviated transcription (Latin):
to optimum. tulitq butirum.⁊ lac. ⁊ uitulum
assatum.i posuit coram eis. Ueri simile ẽ: ꝙ pͥus
hoĩes credĩdit. quib exenia parauit.pꝰ. angłos
dei eẽ cõꝓbauit. de cibo quem sumpserunt. po¬
test dici. qr inmasticando exinianitus fit. sicut
aqua calore ignis. habraham stabat uxta eos.
Sara uero erãt hostium pꝰ tabernaculi ⁊ dixitan¬
głs. reu̾tens ueniam ad te. tp̃r isto .i. eod̾ die re¬
uoluto anno. ⁊ habebit sara filium. Quo aũdito.
ẽ: uoluptati oꝑã dabo: Uixitq dñs ad abrahã.
Qre risio sara: Nunqͥd quicquã deoẽ difficiles
slegauit sara se risisse ꝑt̾rita. Eoce qua intenti¬
one quisq riserit: diuidicate potuit qui cor¬
ntͣ sodomã.⁊ abranã gradiebatur simul. ⁊ o
dix̃ dñs. Non pot̾o celare abrahe. que gesturꝰ sũ.⁊

Expanded text:
to optimum, tulitque butyrum, et lac, et vitulum assatum, et posuit coram eis. Verisimile est quod prius homines credidit, quibus haec xenia paravit, post angelos Dei esse comprobavit. De cibo quem sumpserunt, potest dici quod in masticando exinanitus sit, sicut aqua calore ignis. Abraham stabat juxta eos. Sara vero erat post ostium tabernaculi. Et dixit angelus: Revertens veniam ad te tempore isto, id est, eodem die revoluto anno, et habebit Sara filium. Quo audito oluptati operam dabo. Dixitque Dominus ad Abraham: Quare risit Sara, nunquid quidquam Deo est difficile? Negavit Sara se risisse perterrita. Ecce qua intentione quisque riserit, dijudicare potuit, qui corcontra Sodomam, et Abraham gradiebatur simul, et dixit Dominus: Non potero celare Abrahae, quae gesturus sum . Et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ.e. Qitidã qr sarathi hebraice leprã sonat: erraue¬
runt. putantes cã pͥmo lepͣm uocari. ⁊ ait dñs. ex
illa dabo tͥ filiũ. ⁊ uecab nom̃ etꝰ p̾saac. secidit abͣ¬
hã infaciẽ.⁊ rifit: p̃gaudio dicens. a plaudendo. pu¬
tas nẽ aentenario nascetur filiꝰ. ⁊ sara nonage¬
naria pariet e Et ait dñs. Sara pariet tͥ filium.

Expanded text:
per e. Quidam, quia Sarath Hebraice lepram sonat, erraverunt, putantes eam primo lepram vocari. Et ait Dominus: Ex illa dabo tibi filium, et vocabis nomen ejus Isaac. Cecidit Abraham in faciem, et risit prae gaudio dicens applaudendo: Putasne centenario nascetur filius; et Sara nonagenaria pariet? Et ait Dominus: Sara pariet tibi filium
Abbreviated transcription (Latin):
ũnaculꝰ quam empticiꝰ. cuiꝰ caro circuineisa
non fuit.ꝑ ibit aĩa illa de ppłosuo. Q uocu¬
tello fiẽt: non ẽ p̃ceptum. Quare autem fi¬
ebat lapideo: post̃ dicemus. Notandũ quod
sertius. primo dictus ẽ. a¬
seruando. Uictores .it. uic¬
tos hostes quos adiu

Expanded text:
emptitius; cujus caro circumcisa non fuerit, peribit anima illa de populo suo. Quo cultello fieret non est praeceptum. Quare autem fiebat lapideo post dicemus. Notandum quod servus primo dictus servando. Victores tos hostes, quos ad
Abbreviated transcription (Latin):
de sem. hutres disseminati s̃ intͥb partib orbis
scd̾ alcuinũ. sem. asiamcham. affricam. iaphetreu¬
tenuer̃ septẽtrionalẽ regionẽ. atauro.⁊ amano mõ¬
tib. ⁊ cilicie. ⁊ syrie. usq ad fluuiũ tanaym. in eu¬
ropa u̾o: usq ad gadira. filii uo chamr. a ꝓuintia
sẏria. ⁊ aman.⁊ libano montib: cuncłas tras ob¬
tinuer̃ quec̃q ad mare s̃posite. appendentes ⁊̃ eas:
quousq ad occeanum s̃. ⁊ ꝓpͥas facientes appellati¬
ones. filii uõ semiusq ad ooceaniũ seorsũ habitant
asiam. ab eufrate facientes intciũ. gñatiom sem in
adorare. abħ exiit ꝓtĩbium adducendũ de aliquo
ꝙ fortis sit. aut malus qͣi nemoroth robustus uena¬
tor corã dño. ħ iõ diximꝰ qr metõdius dic̃. hc̃ fuisse
dit. agens. de quodã filio noe. de quo ñ egit mo. sic
dicens. Centesimo auno t̾cie ciliadis natꝰ ẽ filiꝰ noe in
similitũdine eiꝰ. ⁊ dix̃ eũ ionichũ. Trescentesimo an¬

Expanded text:
de Sem. Hi tres disseminati sunt in tribus partibus orbis secundum Alcuinum. Sem Asiam, Cham Africam, Japheth Eutenuerunt septentrionalem regionem, a Tauro et Amano montibus Ciliciae et Syriae, usque ad fluvium Tanaim, in Europa vero, usque ad Gadira. Filii vero Cham a provincia Syria, et Amano et Libano montibus cunctas terras obtinuerunt, quaecunque ad mare sunt positae, apprehendentes etiam eas, quae usque ad Oceanum sunt, et proprias facientes appellationes. Filii vero Sem usque ad Oceanum seorsum habitant Asiam, ab Euphrate facientes initium. Generationi Sem insadorare; ad hoc exiit proverbium, ad dicendum de aliquo, quod fortis sit et malus: Quasi Nemrod robustus venator coram Domino. Hoc ideo diximus, quia Methodius dicit hunc fuisse ari ostendit, agens de quodam filio Noe, de quo non egit Moyses, sic dicens: Centesimo anno tertiae chiliadis natus est Noe filius in similitudinem ejus, et dixit eum Jonithum. Trecentesimo an
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ualuit. hec aũ coniciebat ꝑt̾re passiones. ⁊ ma¬
ris. ⁊ ea que ꝯtingunt eca solem. ⁊ iunã. ⁊ ex oĩb
que cͥca celũ sẽꝑ eueniunt. de cod̾berosus memi¬
int dicens pꝰ diluuium.xͣ. gñatione fuit ap̃ calde¬
os uir in celestib reb erꝑtus. lñ tͥnsgrediens habe
tetendit tabͥnadm int̾ betel ⁊ hai. ⁊ edificauit ibi
ens ad m̃idiẽ. quo iuerit. subticet mor̾ses brem¬
Un nicholaus damascenꝰ. habiam regnauit in
damasco ueniens aduena cum ex̃citu de t̾ra q̃

Expanded text:
es, et maris, et ea quae contingunt circa solem, et lunam, et ex omnibus, quae circa coelum semper eveniunt. De eodem Berosus meminit dicens, post diluvium decima generatione fuit apud Chaldaeos vir in coelestibus rebus expertus. Inde transgrediens Abram tetendit tabernaculum inter Bethel, et Hai, et aedificavit ibi ens ad meridiem, sed quo iverit subticet Moyses brevUnde Nicolaus Damascenus: « Abram regnavit in Damasco, veniens advena cum exercitu de terra, quae
Abbreviated transcription (Latin):
nus in solatium doloris ymaginẽ pr̃is sibi fec̃.
cui tantam exhibebat reuerentiam: ut quibli¬
bet. reis qui ad eam ꝯfugissent parceret. ꝑ iñho¬
syrus: sic ⁊ alie nationes. ł ydiomata lingue suc¬
dixert̃. aue bel. Alie becl. Alie baal. alie baalim.
ĩmo ⁊ noĩa specificauert᷑. Alie beelphegor alie be¬

Expanded text:
Ninus in solatium doloris, imaginem patris sibi fecit, cui tantam exhibebat reverentiam, ut quibuslibet reis qui ad eam confugissent parceret. Proinde hosyriis, sic et aliae nationes dixerunt, alie Bel, alie Beel, alie Boal, alie Baalim, sermo et nomina specificaverunt, alie Belphegor, alie Be
Abbreviated transcription (Latin):
ea ut libet. Affugente eã saray: illa inist fugã.
uolens redire inpat̾am. qr egiptia erat. ⁊ intie
ret. soli uagã. ueta puteum. qui ẽ inina in
deserto sur. Qui dixit ad eam. Uñ uenis. aut qͥ
uadis: ⁊ illa. A facie dñe mee sarai ego fugio. sui
angłs. Reũtere ad dĩram tuam. ⁊ humiliare
sub ea. ⁊rursum. Concepisti. ⁊ paries filium⁊
uocabis nomen eiꝰ ẏsinael. hic primo legͥ. nom̃ pre¬

Expanded text:
ea, ut libet. Affligente autem eam Sarai, illa iniit fugam, volens redire ad patriam, quia Aegyptia erat. Et invenret, solivagam juxta puteum, qui est in via Sur in deserto. Qui dixit ad eam. Unde venis? et quo vadis? Et illa: A facie dominae meae Sarai fugio. Cui Angelus: Revertere ad dominam tuam, et humiliare sub ea. Et rursum: Concepisti, et paries filium, et vocabis nomen ejus Ismael. Hic primo legitur nomen pr
Abbreviated transcription (Latin):
epit nos ex̾cere t̃ram. De¬
bruscas nles ꝑcultũ ad ususuinee trahens. bibens¬
ꝙ uinũ. s ignorans. uimeiꝰ inebriatus ẽ. ⁊ dormi¬
ens nũdatus t̃ in tab̾naculo suoc sludatio it. femo¬
rũ sequit᷑ ebrietatẽ. sic̃ libido sacietatẽ. s cũ cham
s illi palliũ inponentes mhu inuenit bracas.⁊
ñ filioᷤ. filio filii. qr sciebat in sp̃u filiũ p̃m ñ seruit᷑u
frĩb. s semen eiꝰ. nͭ õs de semine. s eos qui de chana
egode te.⁊ addit. Bñdictus dñs ds̃ sem. sit chana¬

Expanded text:
epit Noe exercere terram, eurales per cultum ad usum vineae trahens, bibensque vinum, sed ignorans vim ejus, inebriatus est. Et dormiens nudatus est in tabernaculo suo . Nudatio enim femorum sequitur ebrietatem, sicut libido satietatem. Sed cum Cham d illi pallium imponentes humeris, non filio, sed filio filii, quia sciebat in spiritu filium non serviturum fratribus, sed semen ejus, nec omnes de semine, sed eos, qui de Chanaaego de te. Et addidit. Benedictus Dominus Deus Sem, sit Chana
Abbreviated transcription (Latin):
hõĩum. nec sangͥne designatur pec̃c̃. ut ibiue
stimentũ ꝯcretũ sanguine.
⁊ sanguis sangumẽ tangit. ⁊ imposuit ei ⁊ aliud
oiũ inuenttum. tñ qi hic ñ legͥ impo suisse. s in¬
fra pꝰ maledictiones. forte qͣi plangens hoĩsmise¬
riã. dix̃ euani eã. qͣi alludens eiulatui paruulo¬
rum. masculus enĩ recent̃ natus eiulando dic̃ia.

Expanded text:
nomine saepe designatur peccatum, ut ibi: stimentum concretum sanguine , et: Sanguis sanguinem tetigit . Imposuit ei et aliud omnium viventium. Tamen quia hic non legitur imposuisse, sed infra post maledictionem, forte quasi plangens hominis miseriam, dixit eam Evam, quasi alludens ejulatui parvulorum. Masculus enim recenter natus ejulando dicit, a,
Abbreviated transcription (Latin):
la affuctione cõpletꝰ ẽ. qui scd ysidoꝵ ab illo tp̃r cõ¬
putantur quo ista habre ꝓmittunt᷑. Auo. ab ysa¬
hiũt heditatẽ et ꝓmissione dei. Illud aũ int̾positum
subicient eͥos. ⁊ affligent: ñ reftur ad anno sqͣdt̃¬
nes. Quociens ibi legͥ genuit ꝙ alia litt̃a ht̃ .u. ge
neratione scd̾ regiã tͥbum ẽ. Iudas .it. genuit pha¬
ason. Q cũ pr̃e gͣssus ẽ. ⁊ fcã ẽ caligo ⁊ apparuit
ignis qͣl cliban transiens. int̾ ducisiones illas. ⁊ cõ¬
cipiã filios ⁊ ingͥssisẽ ad eã. Que cũ ꝯcepiss. de¬

Expanded text:
la afflictione completus est, qui secundum Isidorum ab illo tempore computantur, quo ista Abrae promittuntur. Augustinus ab Isahabuit haereditatem ex promissione Dei. Illud autem interpositum, subjicient eos, et affligent, non refertur ad qnes quoties ibi legitur, genuit: quod alia littera habet quinque generationes, secundum regiam tribum est. Juason, qui cum patre egressus est. Et facta est caligo, et apparuit ignis quasi clibani transiens inter divisiones illas, et concipiam filios ; et ingressus est ad eam. Quae cum concepisset de
Abbreviated transcription (Latin):
b.⁊ noctib. ⁊ eleuata archa in sublime ferebatꝰ.
ablueret sordes aeris. usq quo ascend̾ant oꝑa hoĩ¬
um. usq ad eundẽ loc̃ ascendet ignis uidieui. oba¬
eris purgationẽ. s ñ uident᷑ oꝑa hoĩum tm̃ ascen¬
de posse.cũ olĩpꝰ usq ad liquid aera ascendat. ł eua¬
dati suꝑ quẽ lit̾e inscͥpte inpulũe ꝑ annũ reꝑte
⁊̃ aues uiu̾e q̃unti nec pħi ascendentes absq spõ¬
giis plenis aqua. aliquantũ ibi man̾e potuert̃.
quas narib apponentes crassiorẽ m̃ aera extrahe¬
bant. s ft̃ qui putant altitudinẽ montiũ: tẽ ñ fu¬
isse tantã: quanta nc̃ ẽ.ł fortasse: in sublimib
sacͥficantes ignẽ accendebanticuiꝰ riapor ⁊ faiiil¬
le multũ ascend̃e potuert̃. ⁊ aera maculare.
Et cũ intͣss noc. clausit ostium ds̃. ⁊ bitumina¬
uit extiꝰ. ⁊ mortua ẽ oĩs aĩa uiuens suꝑ t̾ram. ⁊
obtinuert̃ aque t̾ras. ita exaltate.c.l. cdiebus at̃

Expanded text:
 noctibus, et elevata arca, in sublime ferebatur,ablueret sordes aeris, usquequo ascenderant opera hominum. Usque ad eumdem locum ascendet ignis judicii ob aeris purgationem. Sed non videtur opera hominum tantum ascendere potuisse, cum olympus usque ad liquidum aera vadat, super quem litterae inscriptae in pulvere, per annum repertae etiam aves vivere queunt, nec philosophi ascendentes, absque spongiis plenis aqua, aliquantulum ibi manere potuerunt, quas naribus apponentes crassiorem inde aerem attrahebant. Sed sunt qui putant altitudinem montium tunc non fuisse tantam, quanta nunc est, vel fortasse in sublimibus sacrificantes ignem accendebant, cujus vapor, et favillae multum ascendere potuerunt, et aera maculare. Et cum intrasset Noe clausit ostium Deus, et bituminavit exterius, et mortua est omnis anima vivens super terram, et obtinuerunt aquae terras ita exa
Abbreviated transcription (Latin):
sentinã. ñ includens. fec̃ in ea noe fenestrã ꝗͣ he¬
brei cͥstallinã fuisse tradt̃. q̃ in hebreo uocatur
m̃idianũ. a symacor diluculum. dic̃ rabamus
cubitos arche geometͥcos. alioqͥn: tanta caꝑe
ñuałet. sontinet .n. cubitꝰ geometͥcus. ui. nr̃os.x¬

Expanded text:
sentinam non includens. Fecit in ea Noe fenestram quam Hebraei crystallinam fuisse tradunt, quae in Hebraeo vocatur meridianum, a Symmacho diluculum. Dicit Rabanus cubitos arcae fuisse geometricos, alioquin tanta capere non valeret. Continet enim cubitus geometricus s
Abbreviated transcription (Latin):
gifer.ł fructuosuis. de quo ꝑ quas transiret re¬
giones. qͣinotũ tacuit moysesquia ẽ in caldea.
un uen̾at abrahã. Hec. iiiͬi.ut diximꝰ flumina.
ab eod̾ fonte emanant. ⁊ seꝑantur. ⁊ it̾m. que¬
dã eoꝵ int̾ se cõmiscentur. ⁊ it̃m. separantur.
sepe ⁊̃ absorbentur at̾ra. ⁊ locis it̾m in płib e¬
mergunt.in ẽ. quod de ortu eoꝵ: uaria legunt᷑¬
dr̃ enĩ ganges nasci in locis caticasi montis. nlus
on ꝓcul ab athalante. tigris ⁊ eufrates ex arme
Ulit gͦ ds̃ hoĩem de loco formationis sue in

Expanded text:
gifer, vel fructuosus de quo per quas transiret regiones, quasi notum, tacuit Moyses, quia est in Chaldaea, unde venerat Abraham. Haec quatuor, ut diximus flumina ab eodem fonte manant, et separantur, et iterum quaedam eorum inter se commiscentur, et iterum separantur, saepe etiam absorbentur a terra, et locis iterum in pluribus emergunt. Inde est quod de ortu eorum varia leguntur etiam Ganges nasci in locis Caucasi montis, Nilus non procul ab Atlante, Tigris et Euphrates ex Armenulit ergo Deus hominem de loco formationis suae in
Abbreviated transcription (Latin):
urata. s in forma alt̾a par¬
te longiori. ab angulis inar¬
tum ꝯscendens. donec in cu¬
tumine int᷑. ⁊ extra linita
c̃ ꝙ ẽglutẽ feruentissumũ.
unt᷑. aliqͣ ui.ł arte. nec mat̾ia. ł maceria bitiur
sentie fuisse eã bicamesatã. yna cameraꝵ erat:
st̃coraria. Alt̾a apoteraria. ⁊ simhanc mansionẽ
alia erat tͥcamerata. lates cam̃ere erant. una: im¬
miciũ. alt̾a. miciũ aĩaliũ. media. hõium. ⁊ auiũ.

Expanded text:
rata, sed in forma altera parte longiori ab angulis innscendens, donec in cutumine intus, et extra linita est gluten ferventissimum, ua vi, vel arte, nec materia, vel maceria bituminsentinae fuisse bicameratam. Una enim camerarum erat stercoraria, altera apothecaria, et super hanc mansionem erat alia tricamerata. Laterales camerae erant una immitium, altera mitium animalium, media hominum, et avium.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ g̃minarent. ut modo faciunt. cũ paulatĩbñ¬
ficio roris infusi. ⁊ labore hõium adhibito. adhor¬
tum ⁊ inatuntatẽ ꝑueniunt. Tc̃ n. fons irriga¬
bat t̾ram. ut nilus egiptũ. Uieissim: ꝑ partes diũ¬
sas. sic̃ dr̃ iordanis añ subiñsionẽ irrigasse. totã
mintapolĩ incissim. s.siẽ. ⁊ de quib dã fontib di¬
cit aug. qui mira ucissitudine totã qͣndã irri¬
gat regionẽ. neͥ simul totã t̾ram tẽ fonte ir¬
rigatam dm̃s: diluuiũ fuisse dicamꝰ. ł qr legͥi
ibi fons ⁊ ñ unꝰ multitudinẽ innuit ut ibi ue¬

Expanded text:
et germinarent, ut modo faciunt cum paulatim beneficio roris infusi, et labore hominum adhibito, ad ortum et maturitatem perveniunt. Tunc enim fons irrigabat terram, ut Nilus Aegyptum , vicissim per partes diversas, sicut dicitur Jordanis ante subversionem irrigasse totam Pentapolim vicissim, scilicet sicut de quibusdam fontibus dicit Augustinus, quia mira vicissitudine totam quamdam irrigant regionem, ne si simul totam terram tunc fonte irrigatam dixerimus, diluvium fuisse dicamus. Vel quia legitur ibi fons, et non unus, multitudinem innuit, ut ibi: Ve
Abbreviated transcription (Latin):
iacere. sibi uõ deb̾i maiorẽ penã p̃dix̃ ħ mulieri¬
b suis sic. qm̃ occidi uirũ in nulnus meũ. ⁊ adoles¬
centẽ in liuorẽ meũ. septuplũ dabitur ultio deca¬
ym. de lamec uo: septuagies septies. lamec ũõ sa¬
gictariꝰ uirdui uiuendocaliginẽ ocłoꝵ incurrit.
⁊ hñsadolescentẽ ducẽ dũ erereeret uenationẽ¬
ꝓ daectione tm̃. ⁊ usu pelliũ. qr ñ erat ususcarm¬
um añ diluuiũ casti int̾fecit caym int̃ fructee
ta. estimans ferã. q̃ qr ad indictũ iuuenis dirigens

Expanded text:
 mulieribus suis sic: Quoniam occidi virum in vulnus meum, et adolescentem in livorem meum, septuplum dabitur ultio de Cain, de Lamech vero septuagies septies. Lamech vero vir sagittarius diu vivendo caliginem oculorum incurrit, et habens adolescentem ducem; dum exerceret atione tantum, et usu pellium, quia non erat usus carnium ante diluvium, casu interfecit Cain inter fructeta, aestimans feram, quem, quia ad indicium juvenis dirigens
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃is turclamat ad me de t̾ra .i. notorium ẽ qd̾
fecisti. qi effusio sanguirus h indicat. nͥ eget ac¬
cusatore. qd ineuidenti ẽ. Iñ ẽ. qd̾ in eccłia quordã
mos ẽ. ⁊̃ si nemo accuset. ꝙ ꝑ sangͥnis effusione in
loco sacro: suspecti trahunt᷑ in c̃ãm. qr sanguis
clamat. ꝙ si negau̾int: iuditio deexaminẽt᷑ .slẽ¬

Expanded text:
Abel clamat ad me de terra, id est notorium est quod fecisti, quia effusio sanguinis hoc indicat, nec eget accusatore quod in evidenti est. Inde est quod in Ecclesia quorumdam mos est, etiam si nemo accuset, pro sanguinis effusione suspecti in loco sacro trahuntur in causam, quia sanguis clamat, quod si negaverint, judicio Dei examinentur, e
Abbreviated transcription (Latin):
inꝑadiso. s iã reus ⁊ abiectus. breuit᷑ legislator
gn̾ationes adet̾nsit. festinans ad tp̃ra abrahe ꝑa¬
tris heb̃reoꝵ. ⁊ płes subticet: ade filios. ⁊ filias. s me¬
thodius martir. orauit. dum eẽt in carcerẽ reue¬
iatum ẽ ei a spũ de principio: ⁊ fine mitndi. qdͣ ĩ

Expanded text:
paradiso, sed jam reus et ejectus. Breviter legislator generationes Adae transit festinans ad tempora Abrahae patris Hebraeorum, et plures subticet Adae filios et filias. Sed Methodius martyr oravit, dum esset in carcere, et revelatum est ei a Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
rogat᷑. qr ꝑ se ħ ñ fecerat. s diabolꝰ ꝑ eã. ⁊ maledicẽs
eis Incep̃ a serpente ordinẽ seruans. ⁊ ꝯgruũ ma¬
ledictionũ nũm. Serpens enĩ pꝰ.⁊ plus peecauit.qr¬
intrib. mulier pꝰ. ⁊ mitꝰ eo. s plus uiro. qr in duob.
hõ. pꝰtremo. ⁊ mninꝰ qr in uno. Serpens inuidit. m̃ti¬
tus c̃. decep̃hii tͥb reddite st̃ tres maledictiones. qr
inuidit hoĩs excellentie. bc̃m ẽ ei. suꝑ pectꝰ tuũ gra¬
dieris qr m̃titꝰ ẽ. punitus ẽ inore. t̾ram comedes õi¬
eiuenenũ in ore. qr decep̃ accepit ħ. inimititiaspo¬
nã int̾de.⁊ mulierẽ. hinc innuit᷑ ꝙ eua penitue.¬
rit. lp̃a ꝯt̾et cap̃ tuũ. qr naturalit̾ seruat serpens.
qͣi sedẽ uite. ⁊ tu insidiab̾is calcaneo illiꝰ. maxime:
t̃ hoĩem. ⁊ serpentẽ. sic̃.N. uenenũ serpentis hoĩem:
dierant. serpens m hoĩem timet nudũ. ⁊ fugit. in
⁊ timore. que tẽ pꝰ subiecta fuerat. s amore. ⁊ qr

Expanded text:
r se hoc non fecerat, sed diabolus per eum. Et maledicens eis, incepit a serpente, ordinem servans, et congruum maledictionum numerum. Serpens enim; et prius etin tribus; mulier post, et minus eo, sed plus viro, quia in duobus; homo postremo, et minus, quia in uno. Serpens invidit, mentitus est, decepit. His tribus redditae sunt tres maledictiones. Quia invidit hominis excellentiae, dictum est ei: Super pectus tuum gradieris. Quia mentitus est, punitus est in ore: unde: ei venenum in ore. Quia decepit, accepit hoc: Inimicitias ponam inter te et mulierem. Hinc innuitur quod Eva poenituit: Ipsa conteret caput tuum, quod naturaliter servat serpens, quasi sedem vitae. Et tu insidiaberis calcaneo illius maxime. ter hominem et serpentem. Sicut enim venenum serpentis hominem, di erant, serpens modo hominem timet nudum, et fugit, et  timore, cui prius subjecta fuerat, sed amore. Et quia
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnsgressio fc̃a ẽ. ⁊ ñ aqͥs iñ ẽ. qd̾ comedit dñs pis¬
cẽ. s ñ legit᷑ comedisse carnẽ: de t̾ra uuentiũ ma¬
ledicta. nͥ forte de agno paschali. ꝓ p̃cepco legis.
ibis. pulcre dẽm ẽ tibis. ꝙ qui in eod̾ statu stecisses
donec tͣnsires in meliꝰ si uelles. modo de miseria in
miscriã ibis more fluentis aque.⁊ tc̃ adã plangẽs
miseriã pꝰteritatis: uocauit uxorẽ suã euam: ut

Expanded text:
 Inde est quod comedit Dominus piscem, sed non legitur comedisse carnem viventium de terra maledicta, nisi forte de agno paschali, pro praecepto legis. ibis. Pulchre dictum est, ibis, quia qui in eodem statu stetisses, donec transires in melius, si velles, modo de miseria in miseriam ibis, more fluentis aquae. Et tunc Adam, plangens miseriam posteritatis suae, vocavit uxorem suam Evam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uidipudenda. tũ iosephꝰ tradit scĩam cognoscen¬
dise nudos. ⁊ intelligendi ꝯfusionẽ suam. habuis¬
se ex esuligni. qĩ hunc effectũ nat᷑alit hñtis dicẽs.
Illa namq plantatio. cã: a cuminis erat. ⁊ intellec¬
unc fecert̃ sibi ꝑiromata .i. sucrinctoria. qͣibraccas
u̾uesincãpestrianec sñcã de foliis ficuũ. qr de suc¬
co eoꝵ si terant᷑. caro hoĩs in uncta statĩ ibi sentit uolup¬
tatis pruriginẽ. ut q̃i ꝑħ ostensũ sit. qr pruriginẽ uo¬
cum suisse arborẽ ꝓhibitã.⁊ audierant uocẽ dĩde¬
ambulantis. ut ex ip̃o suo motu tã indet᷑ eos argue¬
re. qr ñ steterant in p̾cepto. łͦquebatur aũ ꝑsubiectã
creaturã eis. ⁊ abcondert se a facie dei in medio lig
qua miseria es. Qͥ ait. abscondi me. qr nudꝰ eram.
Stulta responsio qͣi displic̃et nudꝰ. qui tał fũat fẽs.

Expanded text:
videri pudenda. Tamen Josephus tradit scientiam cognoscendi se nudos, et intelligendi confusionem suam, habuisse ex esu ligni, quasi hunc effectum naturaliter habentis, dicens: « Ista namque plantatio causa acuminis erat, et intellecTunc fecerunt sibi perizomata , id est succinctoria, quasi bracas breves, ut campestria. Nec sine causa de foliis ficuum, quia de succo eorum si teratur, caro hominis inuncta statim ibi sentit voluptatis pruriginem, ut quasi per hoc ostensum sit quia pruriginem vocum fuisse arborem prohibitam. Et audierunt vocem Domini deambulantis, ut ex ipso suo motu jam videretur eos arguere, quia non steterant in praecepto. Loquebatur autem per subjectam creaturam cis. Et absconderunt se a facie Dei in medio lignqua miseria es. Qui ait: Abscondi me, quia nudus eram. Stulta responsio, quasi displiceret nudus, qui talis fuerat factus.
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ dñis. ⁊cupi̾centiã ⁊ cognitionẽ. Erant .n. in eis
nat᷑ales motꝰ ꝯcupi̾centie. s rep̃ssi. ⁊ clausi ut inpu¬
eris. usq ad pub̾tatẽ.⁊ nc̃ tãquã riuuli aꝑti st̃. ⁊ ce¬
per̃t̃ moueri. ⁊ diffundi. quos cũ pꝰ inse eẽ ñ setisis¬
sent: tẽ exꝑtist̃. ⁊ cognouert eos. ⁊ sic̃ in obedientes
ꝯͣ rõnẽ. ⁊ pͥmũ motũ ꝯcupicentie ꝯtͣriũ rõni sense¬
runt: ingenitalib. ⁊ sua cͣc se moũi uidentes. eru¬
tum hoĩs st̃. stant. aut inouẽnir. pudenda ñ. qr uͦ¬

Expanded text:
concupiscentiam et cognitionem ejus. Erant enim in eis naturales motus concupiscentiae, sed repressi, et clausi, ut in pueris usque ad pubertatem, et tunc tanquam rivuli aperti sunt, et ceperunt moveri, et diffundi, quos cum prius in se esse non sensissent, tunc experti sunt, et cognoverunt eos. Et sicut inobedientes onem. Et primum motum concupiscentiae contrarium rationi senserunt in genitalibus, et sua contra se moveri videntes, erutum hominis stant, aut moventur, pudenda non. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
mur: qr dubitans. ad quãlibet ꝑtẽ de facileflectit᷑.
securꝰ de impetratione ait. Nequaꝗͣ moriemim.
ĩmo ds̃ nolens uos siłari ei in scĩa. ⁊ sciensꝙ cũ co
med̾itis ex lignoħ eritis. sic̃ dii scientes bonũ. ⁊ ma¬

Expanded text:
mur, quia dubitans ad quamlibet partem de facili flectitur, unde mur, quia dubitans ad quamlibet partem de facili flectitur, unde securus de imperatione ait: Nequaquam moriemini: imo Deus nolens vos similari ei in scientia, et sciens quod cum comederetis ex ligno hoc eritis sicut dii, scientes bonum et ma
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ raro: spe ꝓlis excusatus. t̃ĩ tñ cũ excusaripo¬
⁊ naturalit̾.⁊ in cident̃. qr plenꝰ erat demo¬
ne. lucifer enĩ deiectꝰ a ꝑadiso sp̃uum inuidit
hoĩ. ꝙ ẽẽt inꝑadiso corpoꝵ. sciens. si fac̾et eum
transgredi. ꝙ ⁊ ille eiceret᷑.tim̃s u̾o dep̃hendi
a uiro. mulierẽ muiꝰ ꝓuidã.⁊ cereã inuiciũ fle¬
cti agg̾ssus ẽ. ⁊ ħꝑserpentẽ. qr tẽ erectus erat
ut hõ. q in maledictioẽ ꝓstratꝰ ẽ. ⁊̃ adhuc ut tͣ¬
dunt phareas crectus incedit. elegit ⁊̃ qd̾dã g
serpentis. ut ait beda. ugineũ uultũ hñs. qui¬
a similia siłib applaudt̃. ⁊ mouit ad loq̃ndũ:
lnguã eiꝰ tñ. nescientis. sic̃ ꝑfanaticos. ⁊ in er
ds̃ ut ñ comed̾etis de oĩ ligno ꝑadisi .i. ut come¬
detis de ligno. s ñ de õie Querit ut ex responsiõe
occ̃onẽ inueniat dicendi. ad qd uen̾at. ⁊ sic fc̃m
ẽ. Cũ n. qͣi dubitando dix̃ mulier. ne forte moria¬

Expanded text:
nisi raro spe prolis excusatus; cum tamen excusari ponter. Incidenter, quia plenus erat daemone. Lucifer enim dejectus a paradiso spirituum, invidit homini quod esset in paradiso corporum, sciens si faceret eum transgredi, quod et ille ejiceretur. Timens vero deprehendi a viro, mulierem minus providam et certam, in vitium flecti aut homo, quia in maledictione prostratus est, et adhuc, ut tradunt, phareas erectus incedit. Elegit etiam quoddam genus serpentis, ut ait Beda, virgineum vultum habens, quia similia similibus applaudunt, et movit ad loquendum linguam ejus, tamen nescientis, sicut, et per fanaticos, et enerDeus ut non comederetis de omni ligno paradisi, id est, ut comederetis de ligno, sed non de omni. Quaerit ut ex responsione occasionem inveniat dicendi ad quod venerat. Et sic factum est. Cum enim quasi dubitando dixit mulier: Ne forte moria
Abbreviated transcription (Latin):
iditq mulier pͥꝰ ꝙ lignũ ẽẽt pulchrũ uisu .i.
mund̾. ⁊ ex odore ł tactu notans ꝙ ad uescet¬
dum suaue. romedit. deditq uiro suo. forte: p̃mo¬
nens ũbis ꝑsuasibilib. que tͣnsit legislator b̃uita¬
tis c̃ã. qui ⁊ ei facile acquieuit qi cũ cred̾et pͥꝰmu
lierẽ statĩ moridurã uxta u̾̃bũ dñi. ⁊ uidiss ñ fu¬
isse mortuã. dc̃m ħ a dño estimauit tm̃ ad t̾rorẽ.

Expanded text:
 mulier prius, quod lignum esset pulchrum visu , id est mundum, et ex odore, vel tactu notans, quod ad vescendum suave, comedit, deditque viro suo, forte praemonens verbis persuasibilibus, quae transit legislator brevitatis causa. Qui, et ei facile acquievit, quia, cum crederet prius mulierem statim morituram, juxta verbum Domini, et vidisset non fuisse mortua
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpoꝵ distincto. sol qͦ descendens ad capͥcornum
solisticiũ hyemale fac̃. ascendens ad cancrum
estiuale. int̾ utrũq̃pari ab utroq distantia. equi¬
noctia fac̃.ł ẽ ibi endiadis .s. in signa. ⁊ tp̃ra .i. in
diu̾̃sas nationes. st̃ utiq diu̾se
annoꝵ distinctiones maioꝵ ⁊¬
sxxx. minoꝵ ⁊ planete annos suos

Expanded text:
temporum distinctiones. Sol quoque descendens ad Capricornum, solstitium hiemale facit, ascendens ad Cancrum aestivale. Inter utrumque, pari ab utroque distantia, aequinoctia facit. Vel est ibi endiadis, scilicet in signa et tempora, id est versas nationes sunt utique annorum distinctiones majorum, et planetae annos suos
Abbreviated transcription (Latin):
ense scd̾o xxy.ii. die m̃sis. dix̃ dñs ad noe: noe. ⁊¬
ołg̾dere de archa tu ⁊ uxor tua. ⁊ filiitui. de hi¬
⁊ uxores filioꝵ tuoꝵ. ꝯuincti uibentur ex ire:qui
disiĩcti intrauerant. acsi drẽt eis. Nlunc redũt
tẽpꝰ ampludendi. ut multiplim insuꝑ t̾ram.
mox it. subuinx̃. srescite. ⁊ multiplicanm. ⁊ ẽs¬
sus ẽ noe cũ uniũsis. q̃ erant cũ eo eadẽ die qͦ in¬

Expanded text:
s ad Noe: Egredere de arca tu, et uxor tua, filii tui, et uxores filiorum tuorum . Conjuncti jubentur exire, qui disjunctim intraverant. Ac si diceret eis: Nunc rediit tempus amplectendi, ut multiplicemini super terram. Mox enim subjunxit: Crescite, et multiplicamini . Et egressus est Noe cum universis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
les fingunt genealogicas. s ex ip̃o textu ꝯuin¬
ci udent᷑. in quo semꝑ singłarit᷑ fit sermo de
eiꝰ uxore. Nota qd̾ de forma  mulieris agendo
aĩam mulieris. de aĩa uiri. sic̃ canẽ de carne.
bat.taceri ñ debuit. ne sic fc̃a putaretur. ut
iã audieramꝰ de aĩa uiri. Itaq tacendo innu¬
it. ñ ałr putand̾ fc̃m ẽẽ: qriã didisceramꝰ pͥus.¬

Expanded text:
les fingunt genealogias, sed ex ipso textu convinci videntur, in quo semper singulariter sermo est de ejus uxore. Nota quod, de formatione mulieris agendo,animam mulieris de anima viri, sicut carnem de carne. bat taceri non debuit, ne sic facta putaretur, ut jam audieramus de anima viri, itaque tacendo innuit, non aliter putandum factam esse, quam didiceramus
Abbreviated transcription (Latin):
forte. ꝑ angłos. adduxit aũꝑ duob: ut ĩponet hõ
eiꝰ noĩa. in quo sirent eum sibi p̃ẽẽ. ⁊ sciret ad am
nullũ ex eis simile sibi. ⁊ ĩposuit eis noĩa adã lin¬
gua hebrea. que sola fuit ab initio. ꝙ m̃ ꝑpendi¬
tur: qd̾ noĩa que legunt᷑ usq ad diuisione lingua¬
rum. hebraiea st̃. ⁊ ñ inuento simili sibi. Inmisit
ds̃ soporẽ madã. ñ sõpnũ. s extasim. in qua cre¬
dit᷑ suꝑne int̾fuisse curiedñ: ⁊ euigilans ꝓpħa¬

Expanded text:
per angelos. Adduxit autem pro duobus, ut imponeret homo eis nomina, in quo scirent eum sibi praeesse, et sciret Adam nullum ex eis simile sibi. Et imposuit eis nomina Adam lingua Hebraea, quae sola fuit ab initio. Quod inde perpenditur, quia nomina quae leguntur usque ad divisionem linguarum Hebraea sunt. Et non invento simili sibi, immisit Deus soporem in Adam, non somnum, sed exstasim in qua creditur supernae interfuisse curiae. Unde et evigilans propheta
Abbreviated transcription (Latin):
aĩał. qui ⁊̃ qͣ̃nq sensus oꝑant᷑ in eo. qui ⁊ paula¬
tĩ extinguit᷑ in eo. ⁊ dũ morit᷑ aĩałi aliqua ꝑte
corꝑis. ad huc sentit᷑ sp̃c ille cũ alia extinctus sit.
to infusa. S qrͣ utrũ in ip̃o corꝑe dũ infundet᷑
creata. ł extra creata sit. ⁊ sit ei datũ naturalit̾¬

Expanded text:
 quinque sensus operatur in eo, qui etiam paulatim exstinguitur in eo, et dum moritur animal in aliqua parte corporis, adhuc sentitur spiritus ille, cum in alia exstinctus sit. to infusa. Sed quaeritur utrum in ipso corpore dum infunderetur, creata, vel extra creata sit, et sit ei datum naturalit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ ad mulierẽ transiret. ł forte ẽ p̾occupatio qr
fc̃a mulie utͥq simul datũ ẽ. subdit ãpenã. si
uñ. alia translatio ht̃
płr ponunt quacuq¬
die comed̾itis. in orte mo¬
riemini. iõ creditur a

Expanded text:
ierem: vel forte est praeoccupatio, quia, facta muliere, utrique simul datum est. Subdit autem poenam, si Unde alia translatio haber ponunt. Quacudie comederitis, morte moemini. Ideo creditur a
Abbreviated transcription (Latin):
mulieres. inuesaniã u̾se suꝑg̾sse: uiris abutebã¬
tur. Mortuo adã sech: seꝑauit cognationẽ suã a
cognatione caym. qui redierat ad natale solum.
Nã ⁊ pat̾ uiuens ꝓhibr̾at ne miscerentur. ⁊ habi¬
tauit sech inquodã monte ꝓximo ꝑadiso. saym
habitauit in cãpo. uͥ frẽm occid̾at. quingentesi¬
mo anto scde ciliadis ex arsert̃ hoĩes: in alt̾u¬
trũ coeuntes. septingentesimo anno scd̾e cili¬
adis. filii sech ꝯcupiert̃ filias caym. ⁊ orti st̃ gigã¬

Expanded text:
mulieres in vesania versae supergressae viris abutebantur. Mortuo Adam, Seth separavit cognationem suam a cognatione Cain, quae redierat ad natale solum. Nam et pater vivens prohibuerat ne commiscerentur, et habitavit Seth in quodam monte proximo paradiso. Cain habitavit in campo, ubi fratrem occiderat. Quingentesimo anno secundae chiliadis exarserunt homines in alterutrum coeuntes. Septingentesimo anno secundae chiliadis filii Seth concupierunt filias Cain, et i
Abbreviated transcription (Latin):
s dõ iubente pangłm fregit uotũ. ut dĩ filiꝰde eo na¬
c̾etur. tñ iosephꝰ dic̃. qr abel extuicto. ⁊ caym effu¬
gato: adã deꝓc̃atione filioꝵ cogitabat. ⁊ uehem̃ter
eum gñationis amor urgebat. hanc cognitionem ppa
care nom̃ dñi. forte inuenit uba dep̃catoria ad
inuocand̾̃ dm̃. s płiq hebreoꝵ arbitrant᷑ ꝙ yma¬
gines ad honorẽ dĩ excogitauit. ⁊ errauit. uł. for¬
te ad excitandã pigritiã. memorie dĩ effigiauit
ic ẽ liber gn̾ationis ad am. Repetit de gn̾atio¬
ne ade. ut integrum ordinẽ genealogiaꝵ
ꝓsequatur. Uñr. quidã incipiunt ab adã. p̾mam
etatẽ. alii. a sech. quib assentit mechodiꝰ. ⁊ iõħ

Expanded text:
ubente per angelum fregit votum ut Dei Filius de eo nasceretur. Tamen Josephus dicit quia, Abel exstincto et Cain effugato, Adam de procreatione filiorum cogitabat, et vehementer eum generationis amor angebat; hanc cogitationem procare nomen Domini. Forte invenit verba deprecatoria ad invocandum Deum. Sed plerique Hebraeorum arbitrantur quod imagines ad honorem Dei excogitaverat, et errant. Vel forte ad excitandam pigritiam memoriae Dei effigiavit ic est liber generationis Adae . Repetit de generatione Adae, ut integrum ordinem genealogiarum prosequatur. Unde quidam incipiunt ab Adam primam aetatem; alii a Seth, quibus assentit Methodius, et ide
Abbreviated transcription (Latin):
sent ipascuis. uene metalloꝵ fluxert̃ in riuulos.
⁊ sublate lamine figuras locoꝵ in quib iacuerãt
referebant. Soror uo tubalcaym uoema. que inue¬
uit artẽ uarie texture. lamec aũ scd̾ iosephũres¬

Expanded text:
set in pascuis, venae metallorum fluxerunt in rivulos, set in pascuis, venae metallorum fluxerunt in rivulos, et sublatae laminae figuras locorum in quibus jacuerant, referebant. Soror vero Tubalcain, Noema, quae invenit artem variae texturae. Lamec
Abbreviated transcription (Latin):
tusaleu lamec. Qͥ septimꝰ ab adã. ⁊ pessimꝰ. qui pͥmꝰ
carne una. accep̃q duas uroresadã. ⁊ sellã. Genu¬
itq ada iabel. qui ad inuenit portatilia pastor
tentoria ad mutanda pasua. ⁊ ꝗges ord mauit.
⁊ caracterib distinx̃. separauitq scd gña g̃ges uui¬
gͥge sparsi uelleris. ⁊ scd̾ ctatẽ. ut annucłos. ama¬
turiorib. ⁊ cõmissuras cunctis tẽporib faciendas
intellexerit. nom̃ fr̃is eiꝰ iubal. pat̾ canentiũ citha
pastoralis. qͣi ui delicus ũteret᷑. ⁊ qd̃ audierat adã ꝑ¬
pħasse de duol uidictis. ne ꝑiret ars inuenta. scrip¬
morea. alt̾a. lat̾icia. quaꝵ alt̃a ñdilueret᷑ diluino
licas decent̾ ex̃cuit. sculpturas opũ in metauis
inlibidinẽ ołoꝵ fabricauit. quo fabricante tu¬
bal de quo dẽm ẽ sono malleoꝵ delactatus ex põ¬
d̾ib eoꝵ ꝓportiones ⁊ ꝯsonanitias eoꝵ que ex eisnaᷤ¬
cuntut: excogitauit. ꝗͣ inuentionẽ gcipitago¬

Expanded text:
ui Lamech, qui septimus ab Adam, et pessimus, qui primus carne una . Accepitque duas uxores Adam et Sellam. Genuitque Ada Jabel, qui adinvenit portatilia pastorum tentoria ad mutanda pascua, et greges ordinavit, et characteribus distinxit, separavitque secundum genera greges ovigrege sparsi velleris, et secundum aetatem, ut anniculos a maturioribus, et commissuras certis temporibus faciendas intellexit. Nomen fratris ejus Tubal, pater canentiupastoralis quasi in delicias verteretur. Et quia audierat Adam prophetasse de duobus judiciis, ne periret ars inventa, scripmorea, altera latericia, quarum altera non diluetur diluvio, licas prudenter exercuit, sculpturas operum in metallis in libidinem oculorum fabricavit. Quo fabricante Tubal, de quo dictum est, sono metallorum delectatus, ex ponderibus eorum proportiones, et consonantias eorum, quae ex eis nascuntur excogitavit, quam inventionem Graeci Pythago
Abbreviated transcription (Latin):
As̃ t̾ram. ꝓduxit enĩ t̾ra tria gn̾a aĩalium.
ei iumenta: qͣi iuuam̃tta. ad opꝰ. ł ad esum. reptili
a uo ⁊ bestie st̃ ei in ex̃citiũ. Reptiliũ u̾o st̃tria
gña. Trahentia. ut simes. qui se ore traht̃. serpẽ¬
tia ut colubri. qui uicostarũ se rapiunt. repen¬
stie: a uastando .i. ledendo. ⁊ scuiendo. ¶Queri¬
tur de quibdã minutis aĩantib que ex cadaũibꝰ.¬
ł ex humorib nasci solent. si tc orta fũint. quoꝵ
ones ex uino. papiliones ex aqua. q̃dam ex cor¬
ruptione humoꝵ. ut u̾ines in cisternis. q̃dam
ex cadaũib. ut apes. ex ium̃tis scarabei. ⁊ scrabo¬
Querit᷑ qͦ de nocuus aĩantib sicreata sĩt noci¬
ua. ł pͥmo mitia. pꝰ fc̃a st̃ hoĩ nociua. dr̃ qr pꝰ fc̃a
fuert nociua. trib de causis. ꝓꝑ hoĩs punicionẽ.
correptionẽ. istructionẽ. punit᷑ enĩ hõ cũ ledit᷑
hui.:ł cũ timet ledi. qr timor maxima pena ẽ.sor¬
rigit᷑ his: cũ scit ista s accidisse ꝓ pecc̃o suo. In¬

Expanded text:
: produxit enim terra tria genera animalium, ei jumenta, quasi adjuvamenta, ad opus, vel ad esum. Reptilia vero et bestiae sunt ei in exercitium. Reptilium vero sunt tria genera. Trahentia ut vermes, qui se ore trahunt; serpentia, ut colubri, qui vi costarum se rapiunt, repenstiae a vastando, id est laedendo et saeviendo. Quaeritur de quibusdam minutis animantibus, quae vel ex cadaveribus, vel humoribus, nasci solent, si tunc orta fuerint. Quorum ones ex vino, papiliones ex aqua: quaedam ex corruex cadaveribus, ut apes ex iuvencis et scrabroQuaeritur quoque de nocivis animantibus si creata sunt nociva, vel primo mitia, post facta sint homini nociva.hominis punitionem, correptionem, instructionem; punitur enim homo cum laeditur his, vel cum timet laedi, quia timor maxima poena est. Corrigitur his, cum scit ista sibi accidisse pro peccato suo; in
Abbreviated transcription (Latin):
rescite ⁊ multiplicamini. tutione ꝯiugri.:¬
ꝙ qr sũ coniunctione eoꝵ fĩ ñ potuit. patet
qr ds ꝯuigiũ uiri ⁊ mulieris insticuerit. in qͦ
ꝯfutantur quidã hetici dicentes. ꝯcubitũ sñ
c̃atus ẽ cibis erat sustentanda. nec exat quał
mͦ u̾sa in contumeliam. tñ aliis st̃ inutilitatẽ.
ip̃e u̾o sũmũ bonũ. de hoĩe u̾õ ut de cet̾is dixe
ebat lapsurũ. ł qr ñdũ hõ ꝑfec̃tus erat donec
gitur ꝓfecti st̃ celi.⁊ t̾ra. ꝯclusio ẽ hic oꝑum sic.

Expanded text:
rescite et multiplicamini . Quod quia sine conjunctione eorum fieri non potuit, patet quia Deus conjugium viri et mulieris instituit, in quo confutantur quidam haeretici dicentes concubitum sine creatus est, cibis erat sustentanda, nec erat talisversa in contumeliam, tamen aliis sunt in utilitatem: ipse vero summum bonum. De homine vero, ut de caeteris dixerebat lapsurum, vel quia nondum homo perfectus erat donec Igitur perfecti sunt coeli et terra . Conclusio est hic operum.
Abbreviated transcription (Latin):
bebat. ⁊ forte ñ nͥ suꝑiora illumi
iat t̾iam. ũn fc̃a fuerat. ut stella que
apparuit magis.⁊ colũba in qua uisus ẽ sp̃c.s. ł¬
nec tm̃ ad decorẽ. ⁊ ad usũ luminis ea uoluit ẽẽ. s ⁊̃
ut ẽẽnt. in signa ⁊ tp̃ra. ⁊ dies. ⁊ annos. ut .s. signa¬
¶Non ẽ liber a sint serenitatis. ⁊ tẽpestatis. łut
Ñ gentia signauit. ł ꝯsiderauit

Expanded text:
bebat, et forte non nisi superiora illuminde facta fuerat, ut stella quae apparuit magis , et columba in qua visus est Nec tantum ad decorem, et ad usum luminis ea voluit esse, sed etiam, ut essent in signa, et tempora, et dies, et annos, ut scilicet signa sint serenitatis et tempestatis. Vel gentia signa
Abbreviated transcription (Latin):
angłoꝵ illani minulierẽ. de carne: cartiẽ. de osser
ossa faciens ⁊ statuit eã añ adã. qui ait. hoc nẽ
os ex ossib meis. ⁊ caro de carne mea. Hoc adũ¬
biũ nc̃ uideos trax̃ inerrorẽ. ut dicant aliam
prius factam. de  dictum est. masculum ⁊ fe

Expanded text:
angelorum illam in mulierem, de carne carnem, de osse ossa faciens, et statuit eam ante Adam. Qui ait: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea; hoc adverbium, nunc, Judaeos traxit in errorem, ut dicant aliam prius factam, de qua dictum est, masculum et fe
Abbreviated transcription (Latin):
in medio qͦꝵ tanꝗͣ digniorã posuit lignũ uite.
⁊ lignũ scĩe boni ⁊ mali. dc̃m ẽ ã lignũ uite. ab
effectu. q̃ hũit naturałr. ut comestũ sepiꝰ ꝑpe¬
tua soliditate hoĩem firinaret. ita: ut nulla infir¬
mitate. ł senio. ł anxitate. indet̃ius ł in occastm
laberetur. lignum uo scĩe bom⁊ mali dc̃m ẽ ex eo

Expanded text:
posuit lignum vitae, et lignum scientiae boni et mali. Dictum est autem lignum vitae ab effectu, quem habuit naturaliter, ut comestum saepius perpetua soliditate hominem firmaret, ita ut nulla infirmitate, vel senio, vel anxietate, in deterius, vel in occasum laberetur. Lignum vero scientiae boni e
Abbreviated transcription (Latin):
quia in se reuoluit᷑. Uñ. ⁊ antiquiores añusũ
litterarũ annũ figurabant sub sp̃e serpẽtis. cꝰ
cauda mos eiꝰ reuoluebat᷑. fc̃a gͦ luminaria po¬
suit ds ut luceant infirmamento celi. ⁊ illu¬
minent t̾rã. s ñ semꝑ. ⁊ diuidant lucẽ ac tene¬
bras. qd̾ aĩx. luna in plenilunio fc̃a sit ex alia ꝑ¬
pendit᷑ tramlatione. q̃ ht.⁊ luminare minꝰ nicho¬
in mitio noctis. Similit̃ in qriente. Uolũt tñ qͥdã:
qd̾ mane simul fc̃i st̃. Sol. in oriente. luna in occi¬
dente. ⁊ sole occidente. luna sub t̾ra rediit. ad ori
st̃. facił enĩtransitꝰ ẽ aque in aera tenuando. ⁊ ae¬
ris in aquã spissando. pisces uocauit moyses rep¬
tilia. qr impetu quodã totos se rapiunt. ut serpẽ¬
tes ñ ferunt᷑ pedib. ut fere. Notas ÷ ex ħ qd̾ dẽm ẽ¬

Expanded text:
quia in se revolvitur. Unde, et antiquiores, ante usum litterarum, annum figurabant sub specie serpentis, cujus cauda in os ejus revolvebatur. Facta ergo luminaria posuit Deus, ut luceant in firmamento coeli, et illuminent terram, sed non semper, et dividant lucem ac tenebras. Quod autem luna in plenilunio facta sit ex alia perpenditur translatione, quae habet: Et luminare minus iin initio noctis, similiter in oriente. Volunt tamen quidam quod mane simul facti sint, sol in oriente, luna in occidente, et sole occidente, luna sub terra rediit ad oriensunt . Facilis enim transitus est aquae in aera tenuando, et aeris in aquam spissando. Pisces vocavit Moyses reptilia, quia impetu quodam totos se rapiunt, ut serpentes: non feruntur pedibus, ut ferae. Nota quia ex hoc q
Abbreviated transcription (Latin):
añ descensum heraclidatum in peloponensi
ptiuitate tͦie. aristarcꝰ. ⁊ philochorꝰ. tp̃r emi¬
grationis yronice. apollodorꝰ atheniensis:

Expanded text:
ante descensum in Peloponensiuptivitate Troiae. Aristarchus et Philochorus tempore migrationis lonicae. Apollodorus Atheniensis,
Abbreviated transcription (Latin):
manasse obtinuerunt gala ad. Iair ũo filius ma
pco. fuert̃ ãn ante transitum maris rubri. iu
ramesse. sochoth. echan. phiairoth. a mari rubro.
usq ad syna .uiii.mara. helim. iasuibh. ꝙ sonat ma
t̃pr̃. ⁊ potuit ẽẽ lacus scirpeus. qr hebrei quãlibet a¬
quaꝵ ꝯg̃gationẽ uocant mare pꝰ:. iam subh. deser¬
tum sin. defeca. alsꝰ raphidim. solitudosinai. a mõ¬
th. rechina. reminon. phares. lenna. ressa. seclata.
monssepher. arada. macheloth. thaat.thare. mel¬
cha. esmona. moseroth. banciachã. monsgalgaat.
iethebata. ebrona.asiongaber. cades. a cades usq
ad campestria moab.ix. mons.hor. salphona. phin
on. leabarim. dibongad. helmon. deblathaim anõ¬
tes ab arim. campestria moab. De urbibus leui

Expanded text:
Manasse, obtinuerunt Galaad. Jair vero, filius ManManasse, obtinuerunt Galaad. Jair vero, filius Manpto . Fuerunt autem ante transitum maris Rubri quatuor, Ramesse, Soccoth, Etham, Phihahiroth; a mari Rubro usque ad Sina octo: Mara, Elim, Jamsuph, quod sonat mare tur; et potuit esse Lacus Scirpeus, quia Hebraei quamlibet aquarum congregationem vocant mare. Post Jasuph, desertum Sin, Daphca, Alus, Raphidim, solitudo Sinai. A month, Rethma, Remmomphares, Lebna, Ressa, Ceelatha, mons Sepher, Arada, Maceloth, Thahath, Thare, Methcha, Hesmona, Moseroth, Benejaacan, mons Gadgad, Jetebatha, Hebrona, Asiongaber, Cades; a Cades usque ad campestria Moab novem, mons Hor, Salmona, Phunon, Oboth, Jieabarim, Dibongad, Helmondeblathaim, montes Abarim, campestria Moab. CAP. LII. De urbibus Levit
Abbreviated transcription (Latin):
pugnauer̃t seꝑab dño unam at̃am de quingentis.
⁊ dabis eã elcararo. Ex media uo parte multitudinis.
accipies quinquagisimũ cap̃. ⁊ dab̾ leuitis. Quo fc̃o.
lia. murenulas. ut dep̃ceris dñm ꝓ nobis. Suscepert̃
ãu aurũ. moy ⁊ elearar⁊ intulert᷑ illud in tab̾nacu
ilii ãu ruben.⁊ gad. ⁊ dimidia tͥbus manasse ha¬
bebant pecora multa nimis ⁊ uidentes amorre¬
am. basan. ⁊ galaad aptas pocorib alendis. rogaue¬
rt̃ moy ut t̾ram hanc eis ꝯtradet. Existimamꝰ aut̃
moy. obtimorẽ pugne ⁊ laboris hoc cosquesisse: ma¬
lignos eos appellauit. eo ꝙ fr̃ib in erumpna ꝯsistẽ¬
tib. ipsi uellent deliciari. Ip̃i ũopolliciti s̃ ꝙ muli¬
tres paruulos in tutis locib ordinarent. caulaso¬
uib. ⁊ ium̃tis stabula fabricarent. Ip̃i ũoarmatip̃ce¬
derent fr̃s suos. donee eos introducerent ad loca sua.
Sub hac itaq ꝯditione: t̾ram seon regis amorreoꝵ ⁊
ogregis basan susceꝑunt. Porro. filii machir. fili

Expanded text:
parabis Domino unam animam de quingentis, et dabis ea Eleazaro. Ex media vero parte multitudinis, accipies quinquagesimum caput, et dabis Levitis. » Quo facto lia, murenulas, ut depreceris Dominum pro nobis. Susceperunt autem aurum Moyses et Eleazar, et intulerunt illud in tabernacuilii autem Ruben, et Gad, et dimidia tribus Manasse habebant pecora multa nimis . Et videntes Amorrhaeam, Basan et Galaad aptas pecoribus alendis, rogaverunt Moysen, ut terram hanc eis contraderet. Aestimans autem Moyses, ob timorem pugnae et laboris, hoc eos quaesisse, malignos eos appellavit, eo quod, fratribus in aerumna consistentibus, ipsi vellent deliciari. Ipsi vero polliciti sunt quod mulieres et parvulos in tutis locis ordinarent, caulas ovibus, et jumentis stabula fabricarent; ipsi vero armati praecederent fratres suos, donec eos introducerent ad loca sua. Sub hac autem conditione terram Sehon regis Amorrheorum, et Og regis Basan susceperunt. Porro filii Machir, filii
Abbreviated transcription (Latin):
qr ꝙ moy ũbo tradidit. iosue redegit in scripto. ui
ses de se tamꝗͣ de alio. Uł hoc in pͥncipio apposuit¬
ab esdras. sic̃ ⁊ infine de morte moysi. p̃sertim. cũ

Expanded text:
quod Moyses verbo tradidit, Josue redegit in scripto. Vidses de se tanquam de alio. Vel hoc in principio apposuit Esdras, sicut et in fine de morte Moysi, praesertim cum
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ: bñficia dĩ. ad roborandã dilectionẽ dĩ. in ilł. fla¬
gella que sustinuer̃t murmurantes. ad ieutiendũ
timorem. Si ũo in hac it̾atione uidr̃ aliqua p̃dictisin¬
ẽẽ ꝯtrarietas. insuꝑficie u̾boꝵ. in intellectu tñmilla
ẽ. fuer̃t ⁊ qui dr̃ent. hunc librum fẽm a iosur trã¬
sito iordane. qr legͥ in pͥncipio. hec sunt ũba que locu¬

Expanded text:
tionem. Beneficia Dei ad roborandam dilectionem Dei in illis. Flagella, quae sustinuerunt murmurantes, ad incutiendum timorem. Si vero in hac iteratione videtur aliqua praedictis inesse contrarietas in superficie verborum, in intellectu tamen nulla est. Fuerunt etiam qui dicerent hunc librum factum a Josue, transito