comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Item sunt quidã diuites humiles
ebant diuitiis. et tamen humilitate pol¬
lebant. At contra quosdam suꝑbos. di¬
uites rerũ copla facit elatos: quorum
ñ opes sunt in uicio. sed uoluntas. Nã
crimen in reb non ẽ. sed inusu agentis.
Est elatio. pauꝑm quos nec diuitiȩ ele¬
uant: et uoluntas in eis sola suꝑbia ẽ.
his et si opes desunt. ꝓpt̾ mentis tamen
tumorem. plusquã suꝑbi diuites con¬
dempnantur. Securus uult esse diues
pauꝑ esse ñ uult. S quomodo erit di¬
ues quietus. quẽ sins stimulis res ipse
ne careantur: semꝑ faciunt inquietũ:
Et id̾o elegit cupiditas. inquietũ esse
et timidum diuitem: quã securũ pau¬
co sumptu contentũ esse et pauꝑem.
b̾onis bene utuntur. qui diuitiis sibi
concessis. in reb salutarib bene ꝑfru¬
untur. Donis male utuntur. qui aut
iniuste ꝓ temꝑali lucro uidicant: aut
aliquid boni ꝓuanȩ głȩ appetitu fa¬
ciunt. Malis male utuntur. qui noxi¬

Expanded text:
tur. Item sunt quidam divites humiles,tur. Item sunt quidam divites humiles,ebant divitiis, et tamen humilitate pollebant. At contra quosdam superbos divites rerum copia facit elatos, quorum non sunt opes in vitio, sed voluntas. Nam crimen in rebus non est, sed in usu agentis. 13. Est et elatio pauperum, quos nec divitiae elevant, et voluntas sola in eis superba est. His etsi opes desunt, propter mentis tamen tumorem plusquam superbi divites condemnantur. 14. Securus vult esse dives, pauper esse non vult. Sed quomodo erit dives quietus, quem suis stimulis res ipsae, ne careantur, semper faciunt inquietum? Et ideo eligit cupiditas inquietum esse, et timidum divitem, quam securum pauco sumptu contentum esse et pauperem. 15. Bonis bene utuntur qui divitiis sibi concessis in rebus salutaribus pertruuntur. Bonis male utuntur qui aut juste pro temporali lucro judicant, aut aliquid boni pro vanae gloriae appetitu faciunt. Malis male utuntur qui noxi
Abbreviated transcription (Latin):
amatores sic ait. Dicis qđ diues sum et
nitidi sunt foris fulgore potentiȩ: inte¬
rius tamen uacui sunt elatione suꝑbiȩ
sicuti calami. Exterius quidem nitent.
sed interiꝰ uacuantur. Obhoc reꝓbi ex¬
terius ut calamus nitidi: interius ua¬
cui. Plecti uero exterius quasi arborũ
cortices fedi: interius uero solidi. Qui
precioso cultu incedunt. audiant per¬
ꝓpħam. quẽadmodũ detestatur eorum
corꝑalia ornamenta. et quos successus
habeat cultus compositus. et ornatus.
hoc est ꝓsuaui odore fetorem. et pro
rona funiculũ et cetera. Legant pro¬
phetã diuites. quorũ spes opulentia:
et audiant eũ dicentem. Ue qͥ opulenti
estis. Quanto enĩ potentia quisq mi¬
Nam patrimoniũ grande: temptatio
est. Plus uenerantur homines in hoc
rentia scĩtatis. Suscipiunt enim qđ ma¬
gis sunt diuites: et qđ homines sunt
omiino despiciunt. Sunt quidã ussti.
qui sine lesione cuiusquã. suis reb utun¬

Expanded text:
amatores sic ait: Dicis quod dives sum, et amatores sic ait: Dicis quod dives sum, et nitidi sunt foris fulgore potentiae, interius tamen vacui sunt elatione superbiae; sicuti calami exterius quidem nitent, sed interius vacuantur. 8. Ob hoc reprobi exterius, ut calami, nitidi; interius vacui. Electi vero exterius, quasi arborum cortices, foedi; interius vero solidi. 9. Qui pretioso cultu incedunt, audiant prophetam, quemadmodum detestatur eorum corporalia ornamenta, et quos successus habeat cultus compositus et ornatus, hoc est, pro suavi odore fetorem, et pro zona funiculum , et caetera. 10. Legant prophetam divites, quorum spes opulentia est, et 355 audiant eum dicentem: Vae qui opulenti estis ! Quanto enim quisque potentia miNam patrimonium grande tentatio est: 11. Plus venerantur homines in hoc rentia sanctitatis. Suspiciunt enim quod magis sunt divites, et quod homines sunt, omnino despiciunt. 12. Sunt quidam justi, qui sine laesione cujusquam suis rebus utun
Abbreviated transcription (Latin):
plisquã oportet res transitorias diligit:
maiorem sibi ingerit dolorem reiablatȩ.
quã amorem parturiebat possesse.Cũ
graui enĩ dolore amittuntur: que cũ
magno amore habentur. Minꝰ aut̃ ca¬
rendo dolemus: que minꝰ possidendo
ddiligimus. Sciant scłi lucra sectañtes
quantũ sunt uana uel aduersa que di¬
ligunt: que etiam nec in hoc scło sine
contritione graui conquirunt: et ꝓ
untur cecitate scłaris amoris. ut nũquã
resipiscant ad dm̃ amorem retorquere men¬
tis. Multis mortuus ẽ mundus: ipsi tamen
iuicissim mundo mortui non sunt. Bona
enĩ scłi diligunt & tamen ipsa que diliguss
minime consequuntur: inutroq uacui:
quia et futura ꝑdunt. et p̃sentia ñ adqui¬
runt. Egestas est electorum qđ ꝑegrinan¬
tur abonis sempit̾nis. et in hoc exilio diu¬
tius remorantur. Egestas ẽ rȩꝓborũ. qđ
habundant uiciis. et uirtutib uacuanᵒ.
apocalipsm ioħis qui contra huiꝰ mundi

Expanded text:
plusquam oportet res transitorias diligunt, plusquam oportet res transitorias diligunt, majorem sibi ingerunt dolorem res ablatae quam amorem parturiebant possessae. Cum gravi enim dolore amittuntur quae cum magno amore habentur. Minus autem carendo dolemus quae minus possidendo diligimus. 3. Sciant saeculi lucra sectantes quantum sint vana vel adversa quae diligunt, quae etiam nec in hoc saeculo sine contritione gravi conquirunt, et pruntur caecitate saecularis amoris, ut nunquam resipiscant ad Deum amorem retorquere mentis. 5. Multis mortuus est mundus, ipsi tamen vicissim mundo mortui non sunt. Bona enim saeculi diligunt, et tamen ipsa, quae diligunt, minime consequuntur; in utroque vacui, quia et futura perdunt, et praesentia non acquirunt. 6. Egestas est electorum, quod peregrinantur a bonis sempiternis, et in hoc exsilio diutius remorantur. Egestas est reproborum, quod abundant divitiis, et virtutibus vacuantur, Apocalypsim Joannis, qui contra hujus mundi
Abbreviated transcription (Latin):
ex illiꝰ dulcedine huiꝰ amaritudinẽ
temꝑat. et ex eternitate illuis bre¬
uitatem huiꝰ despicit transitoriam.
Grauati diuerso malo temꝑali. ꝓ uti¬
litate eorũ est: qđ uitȩ istius mala
ꝑferunt: quia dũ in dolore grauan¬
tur. cupiditatis. et luxuriȩ. uicioꝵ¬
q ceterorũ mala non appetunt.
lore inmelius ꝓficitur. Unusquisq
ad temptationem animum p̃ꝑare
debet. Minꝰ enĩ dũ sꝑat᷑ temptatio grauat:
dure aut̃ p̃mit: si non sꝑata aduenerit.
Sapientiᷤ est contra omnia aduersa arte
meditari: nec inueniri casiss debet: quẽ
consilia eiꝰ non preueniant. De Amatorib¬
UIIoi amatores. non solũ mundi.
ex eo reisunt qđ infima ꝓsũmis
appetunt: uerũ etiam & miseri ꝑ
hoc qđ cũ graui erumpna. adipsa de¬
sicdata ꝑtingunt. Grauiꝰ torquetur im¬
piis exaggerando mundi cõmoda: quã
iustus tolerando aduersa. Qui enĩbona
mundi diligit. uelit & non uelit timoris
et doloris pene succumbit. Quisquis

Expanded text:
ex illius dulcedine hujus amaritudinem temperat, et ex aeterniate illius brevitatem hujus despicit transitoriam. 6. Gravari diverso malo temporali pro utilitate eorum est, quod vitae istius mala perferunt, quia cum dolore gravantur, cupiditatis, et luxuriae, vitiorumque caeterorum mala non appetunt. 7. lore in melius proficitur. 8. Unusquisque ad tentationem animum pradebet. Minus enim dum speratur, tentatio gravat; dure autem premit, si non sperata advenerit. Sapientis est contra omnia adversa ante meditari; nec evenire casus debet, quem non consilia ejus prundi amatores non solum ex eo rei sunt quod infima pro summis appetunt, verum etiam et miseri per hoc, quod gravi aerumna ad ipsa desiderata pertingunt. 2. Gravius torquetur impius mundi exaggerando commoda, quam justus tolerando adversa. Qui enim bona mundi diligit, velit, nolit, timoris et doloris poenae succumbit. Quique
Abbreviated transcription (Latin):
& pene usq ad desꝑationẽ defluxi: cui
mirabili comꝑatione obuians. leni mo
cdamine consolatur hunc. atq: alapsu
desꝑationis adspem uenie reformat. Et̃
quẽ adiodũ tergiuersantis mundi lap¬
uite sꝑitualis arripiat: mirabilit̃ docet.
Deinde ad contemplationis ascensum. eũ¬
eidem debitas racioni grates exosoluit. In
quo deniq oꝑe. quisquis intenta mente
lecꝰtor nititur ꝑgere: sine dubio repꝑiet
quo pacꝰto caueat uicia: quomͦ defleat
peccata cõmissa. qualit̃ ꝑ lam̃ta peniten¬
tiȩ reꝑatꝰ ad fructũ scẽ oꝑationis accedat:
ut non cũ mundi concupiscentiis ꝑeat.

Expanded text:
 pene usque ad desperationis defluxum, cui mirabili concursu ratio obvians, leni hunc moderamine consolatur, atque a lapsu desperationis ad spem 473 veniae reformat, et quemadmodum tergiversantis mundi lapvitae spiritualis arripiat, mirabiliter docet. 2. Deinde usque ad contemplationis ascensum eidem rationi debitas grates exsolvit. In quo quidem opere quisquis intenta mente lector nititur pergere, sine dubio reperiet quo pacto caveat vitia, quomodo defleat peccata commissa, et qualiter per lamenta poenitentiae reparatus, ad fructum sanctae operationis accedat, ut non cum mun
Abbreviated transcription (Latin):
quales circa finẽ uitȩ existimus. Ex fi¬
ne enĩ suo. unũquẽq aut iustificat.
aut condempnat: sicut scriptum est.
Ipse iudicat extrema terrȩ. Et alibi.
Uniuersorũ finẽ ipse consid̾ãt. Prom¬
de non dubitamus circafinem iustifi¬
cari hominem: ꝑpenitentiȩ compunc¬
tionem. Sed quia raro id fieri solet.
metuendum est: ne dũ ad finem dif¬
fertur conuersio: incerta mors occu¬
pet. quã non subueniat penitentia.¬
Ero qua re et si bona est ad extremũ
conuersio: tamen melior est que lon¬
ge ante finem agitur ut aduitam
securius transeatur.

Expanded text:
quales circa finem vitae existimus. 9. Ex fiquales circa finem vitae existimus. 9. Ex fine enim suo unumquemque aut justificat, aut condemnat, sicut scriptum est: Ipse judicat extrema terrae ; et alibi: Universorum finem ipse considerat . Proinde non dubitamus circa finem justificari hominem per poenitentiae compunctionem. Sed quia raro id fieri solet, metuendum est, ne, dum ad finem differtur conversio sperata, ante occupet mors quam subveniat poenitentia. Quare etsi bona est ad extremum conversio, tamen multo melior est quae longe ante finem agitur, ut ab hac vita securius transeatur.
Abbreviated transcription (Latin):
considanda est mensura temꝑis: quã
doloris. Cor enĩ contritũ et humiliatũ.
đs ñ sꝑnit. Uerũtamen quanta in pec¬
cando fuit ad malum
aut̃ penitentiȩ gemitus. uel dũ plan¬
gimus quod male gessimꝰ: uel dũ non
aginus qđ agere debeamꝰ. Ille enĩ uere
penitentia agit: qui nec penitere pre¬
terita negligit. nec adhuc penitenda
cõmittit. Qui uero lacrimas indesinen¬
ter effundit. et tamen peccare non desi¬
nit: hic lamentũ habet. sed mundati¬
onem ñ habet. Si qui aut̃ ad peniten
bent: si rursum post emendationem
relicta uicia corde pulsent: dũ ñ pos¬
sint bone conuersationi nocere: si ta¬
lis cogitatio non erumpat in consensu
ẽ. occasio subeundi discriminis: sed potiꝰ¬
adaugendȩ uirtutis. Nam &̾ qui cir¬
ca finem suũ ꝑpenitentiã desinet et̃.
malus: ñ ideo debet esse desꝑatꝰ. quia
intermino est ultinȩ uitȩ positus.¬
Qm̃ d̾s non respicit quales fuimꝰ: sed

Expanded text:
consideranda est mensura temporis, quam consideranda est mensura temporis, quam doloris. Cor enim contritum et humiliatum Deus non spernit. Verumtamen quanta in peccato fuit ad malum autem est poenitentiae gemitus, vel dum plangimus quod male gessimus, vel dum non agimus quod agere debebamus. Ille autem vere poenitentiam agit, qui nec poenitere praeterita negligit, nec adhuc poenitenda committit. Qui vero lacrymas indesinenter fundit, et tamen peccare non desinit, hic lamentum habet, sed mundationem non habet. Si qui autem per gratiabent, si rursus post emendationem relicta vitia cor pulsent, dum non possunt boni conversationi nocere, si talis cogitatio non erumpat in consensu est occasio subeundi discriminis, sed potius augendae virtutis. Nam et si quis circa finem suum per poenitentiam desinat esse malus, non ideo debet desperare, quia in termino est ultimo vitae, quoniam Deus non respicit quales antea fuimus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
et post unũ baptismi sacramentũ quod¬
in singłari tradicione cõmendatũ est¬
sollicitudinẽ ꝓhibet iterandã: medicina¬
le remedio penitentiȩ subrogat adiu¬
mentum. Cuiꝰ remedio egere se cuncꝰti
agnoscere debent: ꝓ cotidianis humane
fragilitatis excessib. sine quib in hac
uita esse ñ possumꝰ. Horũ dũtaxat dig¬
nitate seruata: ita ut sacerdotib et leui¬
tis d̃o tantũ testificata. Ceterũ uero ad¬
stante corã do sollempnit̃ sacerdote. ut
hoc agat frucꝰtuosa confessio. qđ teme¬
rarius appetitus. aut ignorantiȩ nota¬
tur contraxisse neglecꝰtus: ut sicut in
baptismo om̃s miquitates remitti. uel
ꝑ martẏriũ nulli peccatũ credimꝰ im¬
putari: ita penitentiȩ compunctione
fructuosa uniuersa fateamur deleri
dm ꝓ baptismate reputantur. Unde
et quãlibet sint magna delicta. quam¬
ius grauia. nongamen in illis. dñi mi¬
sericordia desꝑanda. In actione enim
penitudinis ut suprã dictũ ẽ. ñ tam

Expanded text:
Et post unum baptismi sacramentum, quod singulari traditione commendatum sollicite prohibet iterandum, medicinali remedio poenitentiae subrogat adjumentum. 6. Cujus remedii agnoscere debent pro quotidianis humanae fragilitatis excessibus, sine quibus in hac vita esse non possumus; honorum duntaxat dignitate sertis, Deo tantum teste, fiat; a caeteris vero, attestante coram Deo solemniter sacerdote, ut hoc tegat fructuosa confessio, quod temerarius appetitus, aut ignorantiae nota contraxisse negligentius videtur: ut sicut in baptismo omnes iniquitates remitti, vel per martyrium nulli peccatum credimus imputari, ita poenitentiae compunctione fructuosa fateamur deleripro baptismo reputantur: unde et quamlibet sint magna delicta, quamvis gravia, non est tamen in illis Dei misericordia desperanda. In actione autem poenitudinis ut supra dictum est non tam
Abbreviated transcription (Latin):
habundantiã criminũ. qͥb caput pec
catoris grauatur. Capilli ꝓuiciis ac¬
cipiuntur: sicut scriptum est. Et cri¬
nib peccatorũ suorũ. unꝰquisq constrin¬
gitur. Uir quippe si comã nutriat. ut
ait apłs. ignominia est illi. Ipsam gͦ
ignominiam suscipiunt penitentes:
ꝓmerito peccatorũ. Quod uero in cili
cordatio ẽ. pecatorum: ꝓpt̃ hedos ad
sinistram futuros. Inde̾ ergo confiten¬
tes incilicio ꝓsternimꝰ tamqua dicen
immemores quia cinis et puluis sunt: uł
tes ado. malis q factis suis offendentes
creatorem: in puluerẽ unde factisunt
redierunt. Dene ergo in cinere et cilicio
penitens deplorat peccatũ. quia incilicio
asꝑitas. et puncꝰtio peccatorũ. In cmnere
aut̃: pulius ostenditur mortuorũ. Et
idcirco in utroq pęnitentiã agimus:
ut et in punctione cilicii agnoscamus

Expanded text:
abundantiam criminum, quibus caabundantiam criminum, quibus cacatoris gravatur. Capilli enim pro vitiis accipiuntur, sicut scriptum est: Et criminibus peccatorum suorum unusquisque constringitur. Vir quippe si comam nutriat, ut ait Apostolus, ignominia est illi . Ipsam ergo ignominiam suscipiunt poenitentes pro merito peccatorum. Quod vero in cilicrecordatio peccatorum, propter haedos ad sinistram futuros. Inde ergo poenitentes in cilicio prosternimur, tanquam dicent, vel ut sint memores, quia cinis et pulvis sunt, veltes a Deo, malisque factis offendentes Creatorem, in pulverem unde sumpti sunt redierunt. Bene ergo in cilicio et in cinere poenitens deplorat peccatum, quia in cilicio asperitas et punctio peccatorum, in cinere autem pulvis ostenditur mortuorum, et idcirco in utroque poenitentiam agimus, ut e
Abbreviated transcription (Latin):
iob primus exhibuit: quando
post funera. uł flagella adhuc in sui
redargutione etiã in cilicio et cinere
lamenta penitudinis sumpsit diceis.
dcirco ago penitentiam: in fauilla et
cinere. Post hunc nobis dauid peni¬
tentiȩ magisteriũ prebuit: quando
graui uulnere lapsus. dũ audissẽt
a ꝓpħa peccatũ suũ confestim penituit.
et culpam suã penitentiȩ confessione
sanauit. Sic niniuite. et alii multi pec¬
cata confessi sunt. et penitentiam e¬
gerunt: displicuerunt sibi quales fuerunt.
et quales ꝑ dm̃ fac̾ti sunt illi placue¬
runt. Est aut̃ penitentia medicamen¬
tũ uulneris: spes salutis: ꝑ quã pec¬
catores saluantur: ꝑ quã ds ad miscdiã
ꝓuocatur: quȩ ñ temꝑe pensatur: sed
ꝓfunditate lucꝰtus et lacrimarum. Pe¬
nitentia aut̃ mensium ac temꝑm cur¬
su pensatur: sed pęna qua anima cru¬
ciatur. et mortificatur caro. Hi uero qͥ
pęnitentiam egerunt. ꝓinde capillos
et barbam nutriunt. ut demonstrent

Expanded text:
ob primus exhibuit, quando post funera vel flagella adhuc in sua redargutione etiam in cilicio et cinere lamenta poenitudinis sumpsit, dicens: Idcirco ago poenitentiam in favilla et cinere . Post hunc nobis David poenitentiae magisterium praebuit, quando gravi vulnere lapsus, dum audisset propheta peccatum suum, confestim poenituit, et culpam suam poenitentiae confessione sanavit . Sic Ninivitae et alii multi peccata sua confessi sunt, et poenitentiam egerunt. Displicuerant sibi quales fuerant, et quales per Deum facti sunt illi placuerunt . Est autem poenitentia medicamentum vulneris, spes salutis, per quam peccatores salvantur, per quam Deus ad misericordiam provocatur: quae non tempore pensatur, sed profunditate luctus et lacrymarum. Poenitentia autem non mensium ac temporum cursu pensatur, sed poena, qua anima cruciatur, et mortificatur caro. Hi vero, qui poenitentiam gerunt, proinde capillos et barbam nutriunt, unde monstrent
Abbreviated transcription (Latin):
ne bonorũ. Quamius enĩ quisq
in hac uita sit iustiss: tamen dum
de corꝑe isto egreditur: ꝑtimescit ne sup
plicio dignus sit. Nullus enĩ est homo
absq peccato: nec quisqua potest de cli
securus esse iudicio: cũ etiã et de ociosis
u̾bis reddenda sit ratio. Finẽ iustorum
optimũ uocatio tranquilla cõmendat.¬
ut ex eo intelligantur scõrũ habere con¬
sortium angłorũ: ex quo ab hoc corꝑe si¬
ne uexatione dura tolluntur. Prauos
aut̃ homines apostate angłi excipuñ
morientes: ut eis sint ipsi tortores in pe¬
nis: qui fuerunt suasores in uiciis.
Et si pietas ꝓ defumcꝰtis fidelib flere ui¬
beat: fides tamen ꝓ eis lugere uetat.
Illi enĩ deplorandi sunt in mortẽ: quos
miseros uifernus ex hac uita recipit:
ñ quos celestis aula letificandos inclu

Expanded text:
ne bonorum. 9. Quamvis enim quis ne bonorum. 9. Quamvis enim quis in hac vita sit justus, tamen dum ex corpore isto egreditur, pertimescit ne dignus supplicio sit. Nullus enim homo absque pesse securus judicio, cum et de otiosis verbis reddenda sit ratio. Finem justorum optimum ut ex eo intelligantur sanctorum habere consortium angelorum, ex quo ab hoc corpore sine vexatione dura tolluntur. 11. Pravos autem homines apostatae angeli excipiunt morientes, ut eis sint ipsi tortores in poenis, qui fuerunt suasores in vitiis. 362 12. Etsi pietas pro defunctis fidelibus flere jubeat, fides tamen pro eis lugere vetat. Illi enim deplorandi sunt in morte, quos miseros infernus ex hac vita recipit, non quos coelestis aula laetificandos inclu
Abbreviated transcription (Latin):
do cruciandi ȩt̃s gehennȩ incendiis de¬
dicitur. Ducunt inbonis dies suos. &
in puncꝰto ad inferna descendunt.
Iniquus moriens. qui imitatione sua
multos ad culpã traxerat. delec̾tati¬
one peccati: multos a culpa reuocat
terrore tormenti. Quod etiã psal¬
mista testatur. dicens. Letabitur
iustus cũ uiderit iuindic̾tam: manus¬
suas lauabit insanguine peccatoris.
In peccatorũ enĩ sanguine morienti¬
um iusti lauantur manus. quia
dũ eorũ pena conspicitur: conspici¬
entis uita mundatur. Cuuꝰ enĩ talis
crudelis exitus cernitur: non solum
qui uidit refugit: sed alios etiam ab
imitatione illius quanta ualuerit¬
etiam exhortatione compescit. In
exitu uitȩ animȩ electorum. nimio
terrentur metu: incerti utrũ ad
premiũ. an ad supplicium transe¬
ant. Quidam aũt elec̾ti infine suo
purgantur a leuib qutibusdam pec¬
catis: quidam uero in ipso suo fine
hilarescunt ȩternorũ contemplatio¬

Expanded text:
do, cruciandi aeternis gehennae incendiis dedo, cruciandi aeternis gehennae incendiis dedicitur: Ducunt in bonis dies suos, et in puncto ad inferna descendunt . 6. Iniquus moriens, qui imitatione sui multos ad culpam traxerat delectatione peccati, multos a culpa revocat terrore tormenti. Quod etiam Psalmista testatur dicens: Laetabitur justus, cum viderit vindictam suas lavabit justus in sanguine peccatoris. In peccatorum morientium sanguine justi lavantur manus, quia, dum eorum poena conspicitur, conspicientis vita mundatur. Cujus enim talis crudelis exitus cernitur, non solum qui viderit, refugit, sed alios etiam ab imitatione illius, quanta valuerit exhortatione, compescit. 7. In exitu vitae animae electorum nimio terrentur metu, incerti, utrum ad praemium an ad supplicium transeant. 8. Quidam autem electi in fine suo purgantur a levibus quibusdam peccatis; quidam vero in ipso suo fine hilarescunt aeternorum contemplatio
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ tolerantiȩ exꝑimento solidiuseoꝵ
patientia roboretur. Multi uitã odio
habent. &tamen mori timent. Quod
plerisq in angustia contingere solet:
sic q: ex contrario affectu et uruendiha¬
bent tediũ.: et moriendi metũ S ollicite
debet unus quisq uiuere. et semꝑ teri¬
nũ uitȩ suȩ consid̾are: ut de contempla¬
tione illius: huiꝰ scłi blanditias caueat.
tius memorare noiussima tua: et in
ȩternum non peccabis. Uenturi exitus
ignorantia incerta ẽ: et dũ mori qͥsq
ñ existimat tollitur. Nnde unusquisq
festinet. ne in mniquitatib suis rapiatur.
simulq finiatur uita cum culpa. Nã¬
ꝓ certo incentor diabolus. eos quos u¬
uentes accendit aduicia. subito morien¬
tes. ꝑtiahere nititur ad tormenta Sepe
diuites in hac fallaci uita dũ de poten¬
tie gła. uł rerũ habundantia gestius.
repente hora qua nesciunt. imꝓuiso.
exitu rapiutur. atq absorbente ꝓfun¬

Expanded text:
a tolerantiae experimenta solidius eorum a tolerantiae experimenta solidius eorum patientia roboretur. 2. Multi odio vitam habent, et tamen mori timent; quod plerisque in angustia contingere solet, sicque contrario affectu et vivendi habent taedium, et moriendi metum. 3. Sollicite debet unusquisque vivere et semper terminum vitae suae considerare, ut de contemplatione illius huius seculi blanditia restringat tuis memorare novissima tua et in eternum non peccabis. Venturi exitus ignonon existimat, tollitur. Unde unusquisque festinet ne in iniquitatibus suis rapiatur, simulque finiatur vita cum culpa. Nam incentor diabolus eos quos viventes accendit ad vitia, subito morientes pertrahere nititur ad tormenta. 5. Saepe divites in hac fallaci vita, dum de potentiae gloria vel rerum abundantia gestiunt, repente hora qua nesciunt improviso exitu rapiuntur, atque absorbente profun
Abbreviated transcription (Latin):
incrementis deficit. breuis est. Suo enĩ
augniento ꝑit: dũ id qđ iudetur in
futuro ꝓficere. in p̃terito deficit. Item
ex ipso esse breuis iuta presens ostendit᷑:
ex quo ñ ꝑmanet. sed finitur. Tela enĩ
consummatur filis: et uta hominũ
expletur dieb singłis. Qã diu mhac uitai uuit᷑¬
cipurr:. queritur utrũ agmentũ. an
rectius detrimentũ dicatur. S quomͦ
posset recte dici agientũ: qđ ꝑ dimen¬
sones etatũ. addmortis tendit detrĩtũ:
Qui tam longam queris. adeam tende
uitã ꝓ qua xp̃ianũ es id est etuã. non
adistam de qua ad eruendũ te descendit
talis ẽ. Mori enĩ oportet hominẽ incar¬
ne mundo: ne moriatur in anima xpo
Demora uitȩ istius. tediũ patitur ustus:
eo qđ ad desicdatam patriam tarde ꝑue¬
niat: et uitȩ p̃sentis erumpnã serius a
berari secupiant. cito uolentes exi¬
re de corꝑe. di tamen dspositione plerũq
dni in hac uita uersantur: ut ꝑ longũ¬

Expanded text:
incrementis deficit, brevis est; suo enim incrementis deficit, brevis est; suo enim augmento perit, dum id quod videtur in futuro proficere in praeterito deficit. Item ex ipso esse brevis 360 vita praesens ostenditur, ex eo quod non permanet, sed finitur. Tela enim consummatur filis, et vita hominis expletur diebus singulis. 4. Quod diu in hac vita vivitur, quaeritur utrum augmentum an rectius detrimentum dicatur. Sed quomodo possit recte dici augmentum, quod per dimensiones aetatum ad mortis tendit detrimentum? 5. Qui vitam longam quaeris, ad eam tende vitam, pro qua Christianus es, id est, aeternam; non ad istam, de qua ad erudiendum te descendit talis est. 6. Mori oportet hominem in carne mundo, ne moriatur in anima Chri7. De mora vitae istius taedium patitur justus, eo quod ad desideratam patriam tarde perveniat, et vitae praesentis aerumnam serius amberari se cupiant, cito volentes exire de corpore, Dei tamen dispositione plerumque diu in hac vita versantur, ut per long
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcͥiga ñ ad utilitatẽ s ad elationẽ uifum¬
ditur. Comꝑant᷑ hẏpochritis. qui ñ ad
edificationẽ docent audientiũ. s ad luȩ
głe exaggerandũ coturnũ. Rep̃hersi¬
bilis est suꝑflue effusio largitatis. Nam
qui modicũ seruat auarus nulli est:
s om̃ib largus ẽ. Dispensator ñ debet
esse ꝓ digus. s discretus. Largiri enũ de¬
bet quantum oportet: ut tenendo in¬
uno mensuram. sufficiat plurimis.
Iluc nãq ñ iã oꝑatio ex pectatur. s retri¬
butio meritorũ. Hec uita impiis longa
et grata ẽ. inoculis aut̃ uistorum. ama¬
ra. et breuis est. E t licet uita ista breuis
sit moras tamen sibi fieri creditur. quia
quantũlibet breue sit temꝑis spacium.
tamen et si uiuenti parũ ẽ. amanti. ꝓcul
dubio longum ẽ. Qui iutȩ p̃sentis lon¬
gitudinẽ ñ de suo spatio s de eiꝰ fme con¬
sidat. quã sit breuis. et misera satis urti¬
lit᷑ pensat. Uita eni p̃sens qua ipsis suis

Expanded text:
iga, non ad utilitatem, sed ad elationem effunditur: comparata hypocritis, qui non ad aedificationem docent audientium sed ad suae gloriae exaggerandum cothurnum. 20. Reprehensibilis est superflua effusio largitatis. Nam qui modum servat avarus nulli est, sed omnibus largus est. 21. Dispensator non debet esse prodigus, sed discretus; largiri enim debet quantum oportet, ut, tenendo mensuram in uno, sufficiat plurimis. illic namque non jam operatio exspectatur, sed retributio meritorum. 2. Haec vita impiis longa et grata est, in oculis autem justorum amara et brevis est. Et licet vita ista brevis sit, moras tamen sibi fieri creditur, quia, quantumlibet breve sit temporis spatium, tametsi viventi parum est, amanti procul dubio longum est. 3. Qui vitae praesentis longitudinem non de suo spatio, sed de ejus fine considerat quam sit brevis et misera, satis utiliter pensat. Vita enim praesens, quia ipsis suis
Abbreviated transcription (Latin):
dotes deo ignorante non fiant. tam̃
ignorantur a deo: ipso ꝑ ꝓpħam di
est. nam deus omĩa nouit. de Iiudoc
peccatores ministeriũ sacerdota¬
le assequi ꝓhibentur. ita indocti et
imꝑiti a tali officio retrahuntur. Iuli
enim exemplis suis uitam bonorum
nauia iniquos corrigere nesciunt.
Quomodo enim docere poterunt qđ
non didicerunt: Desi nat locum
docendi susciꝑe: qui nescit docere.
gnorantia qiippe presulũ. uitȩ ñ
congruit subiectorũ. Cecus enim
si ceto ducatum prebeat: ambo in
foueam cadunt. Sacerdotes indoctos:
uniuersi: canes muti. non ualentes
latrare: hoc est plebes commissas. non
ualentes resistendo malis ꝑuerbum.
doctrine defendere. De doetrina et exẽ¬

Expanded text:
dotes Deo ignorante non fiant, tamen dotes Deo ignorante non fiant, tamen ignorantur a Deo, ipso per prophetest, nam Deus omnia novit. CAPUT XVI.peccatores ministerium sacerdotale assequi prohibentur, ita indocti et imperiti a tali officio retrahuntur. Illi enim exemplis suis vitam bonorum navia iniquos corrigere nesciunt. Qui Quid enim docere poterunt, quod ipsi non didicerunt? Desinat locum ducendi suscipere, qui nescit docere. Ignorantia quippe praesulum vitae non congruit subjectorum. Caecus enim si caeco ducatum praebeat, ambo in foveam cadunt . Sacerdotes indoctos universi canes muti, non valentes latrare: hoc est, plebes commissas non valentes, resistendo malis, per verbum doctrinae defendere. CAPUT X
Abbreviated transcription (Latin):
subditorũ culpas corrigat: et ipse uiciis
seriuat. Qui regimen sacerdocii con¬
tendit appetere: ante in se discutiat. si
uita honori concordat. Quod si ñ dis¬
crepat: humilit̃ adid quo uocatur ac¬
cedat. Reatum quippe culpȩ gemi
nat: si quisq cũ culpa ad sacerdotale
culmen aspirat. Unius cuiusq casus
tanto maioris est criminis: quanto pri¬
usquam caderet maioris erat uirtutis.
Precedentium namq magnitudo iuir¬
tutum: crescit ad cumulum maiorũ
in explicabicabilib nodis astrictum.
Si enim suscepto regimine eccłiastici
timeo si deseram ne deterior sit culpa.¬
susceptũ q gregẽ relinquere amplius
reformido. Unde miser timeo. et intan¬
tȩ rei discrimine. quid sequar ignoro.
nec ut ꝓsint presules fieri cupiunt: sed
magis ut diuites fiant: & honorentur
Suscipiunt enĩ sublimitatis culmen
non ꝓ pastorali regiminȩ: sed pro
to dignitatis oꝑe. solam nominis appe¬
tunt dignitatem. Dum mali sacer¬

Expanded text:
subditorum culpas corrigat, et ipse vitiis subditorum culpas corrigat, et ipse vitiis serviat. 3. Qui regimen sacerdotii contendit appetere, ante se discutiat si vita honori sit congrua; quod si non discrepat, humiliter ad id quod vocatur accedat. Reatum quippe culpnat, si quis cum culpa ad sacerdotale culmen aspirat. Uniuscujusque casus tanto majoris est criminis, quanto, priusquam caderet, majoris erat virtutis. Praecedentium namque magnitudo virtutum crescit ad cumulum sequentium inexplicabilibus nodis astrictum; si enim susceptum regimen ecclesiastici re concutior; si deseram, ne deterior sit culpasusceptum gregem relinquere, amplius reformido: undique miser metuo, et in tanto rei discrimine quid sequar ignoro. nec ut prosint, praesules fieri cupiunt: sed magis, ut divites fiant et honorentur. Suscipiunt enim sublimitatis culmen, non pro pastorali regimine, sed pro opere dignitatis, solam nominis appetunt dignitatem. Dum mali sacer
Abbreviated transcription (Latin):
uiri nequaquã occupationũ scł̃ariũ
curas appetunt: sed occulto ordine sͥ
suꝑ impositas gemunt. Et quãuis il¬
las ꝑmeliorẽ intentionem fugiunt.
tamen ꝑsubditã mentẽ portant. Quaᷤᷤ
quidem sũmoꝑe si liceat uitare festi¬
nant: sed timentes occultam dispen¬
sationem dei. suscipiunt quod fugi¬
unt: exercent quo uitare noscuntur
Intrant enĩ ad cor: et ibi consulunt.
quid uelit uoluntas dei: sese q subdi¬
tos debere esse summis ordinationib
cognoscentes: humiliant ceruic̃ẽ cordis.
iugo diuinȩ dispensationis. De lndoctis¬
adregimen eccłiȩ: qui adhuc uiciis
subiacent. hinc est quod preceptũ
est dauid non edificare uisibile templũ:
quia uir sanguinũ belli frequentia
esset. Qua figura illispecialit̃ sꝑitalit᷑
ammonentur. qui adhuc corruptioni
sunt ddediti. ne templũ edificent: hoc
est eccłiam docere presumant. Nonde¬
bet honoris ducatũ susciꝑe: qui nescit

Expanded text:
viri nequaquam occupationum saecularium viri nequaquam occupationum saecularium curas appetunt, sed occulto ordine sibi superimpositas gemunt. Et quamvis illas per meliorem intentionem fugiant, tamen per subditam 322 mentem portant. Quas quidem summopere, si liceat, vitare festinant; sed timentes occultam dispensationem Dei, suscipiunt quod fugiunt, exercent quod vitare noscuntur. Intrant enim ad cor, et ibi consulunt quid velit occulta voluntas Dei; seseque subditos debere esse summis ordinationibus cognoscentes, humiliant cervicem cordis jugo divinae dispensationis. Cregimen Ecclesiae, qui adhuc vitiis subjacent. Hinc est quod praeceptum est David non aedificare visibile templum, quia sanguinum vir belli frequentia esset. Qua figura illi spiritualiter admonentur, qui vitiorum adhuc corruptioni sunt dediti, ne templum aedificent, hoc est, Ecclesiam docere praesumant. 2. Non debet honoris ducatum suscipere, qui nescit
Abbreviated transcription (Latin):
miles sibi in malũ defendunt: et patro¬
cinio suo prauos contra correptionem
bonorum suscipiunt. ne unde displiceqs
emendentur. adicientes in se aliena de¬
licta: ut non tantũ de suis malis. sed
etiam et de aliorũ facmorib puniantur.
quorum peccata defendunt. De Prepo
I ecclesiasticus et crucifigi mun¬
do ꝑ mortificationẽ ꝓpriȩ carnis
debet: et dispensationem eccłiastici
ordinis. si ex dei uoluntate ꝓuenerit.
nolens quidem: sed humilis gubernan¬
dam suscipiat. Multis intercipit sa¬
thanas fraudib eos qui uitȩ et sensus
utilitate prestantes. preesse & ꝓdesse a¬
liis nolunt. et dum eis regimen ani¬
marum imponitur. renuunt: consul¬
tius arbitrantes ociosam uitam dege¬
re: quã lucris animarũ insistere. Qđ
tamen decepti agunt ꝑ argumentũ
cdiaboli. fallentis eos ꝑspeciem bom. ut
dum illos a pastorali officio retrahit.
nequaquã ꝓficiant. qui eorũ uerbis
atq exemplis instrui poterant. Scĩ

Expanded text:
miles sibi in malum defendunt, et patromiles sibi in malum defendunt, et patrocinio suo pravos contra correptionem bonorum suscipiunt, ne, unde displicent emendentur: adjicientes in se aliena delicta, ut non tantum de suis malis, sed etiam de aliorum facinoribus puniantur, quorum peccata defendunt. CAPUT XXXs Ecclesiae. 1. Vir ecclesiasticus et crucifigi mundo per mortificationem propriae carnis debet, et dispensationem ecclesiastici ordinis, si ex Dei voluntate provenerit, nolens quidem, sed humilis gubernandam suscipiat. 2. Multis intercipit Satanas fraudibus eos qui vitae et sensus utilitate praestantes, praeesse et prodesse aliis nolunt; et dum eis regimen animarum imponitur, renuunt, consultius arbitrantes otiosam vitam agere, quam lucris animarum insistere. Quod tamen decepti agunt per argumentum diaboli fallentis eos per speciem boni, ut dum illos a pastorali officio retrahit, nequaquam proficiant, qui eorum verbis atque exemplis instrui poterant. 3. Sancti
Abbreviated transcription (Latin):
& amara disciplina iusticie: nec de¬
P lectant᷑
nisi placentia ꝓprie imbecillitati: in¬
iustitiȩ fȩcundi et steriles ueritatis. ceci
ad contuendam lucem: et oculati ad
tenebrarũ inspiciendum errorem
Corda reꝓborũ lubrica sunt ad male
consentiendũ et fluxa: ad bene con¬
sentiendũ durissima. Probat salomon
et iusti emendationẽ correpti: et stulti
obstinationẽ admoniti: dicens. Doce
iustum. et festinabit̃ acciꝑe. Destulto
aut̃ ait. Qui erudit derisorem: ipse
sibi iniuriam facit. Non nullos esse
taute prauitatis homines. quidum ipsi a
malo corrigi negligunt: correptorib
falsa criminatione detrecꝰtant: et
ad sui sceleris solatium usurpant. si
uel falsum comꝑerint. quod ad in¬
famiam bonorum obiciant. sicut
est illud salomonis. Bona in malum
conuertit impius: & in electis impo¬
nit macłam. Ue aut̃ illi qui et suam
renuit uitam corrigere: et bonorum
non desinit detrahere. Pleriq malisi¬

Expanded text:
et amara disciplina justitiae; nec deet amara disciplina justitiae; nec delectantur, nisi placentia propriae imbecillitatis: injustitiae fecundi, et steriles veritati; caeci ad contuendam lucem, et oculati ad tenebrarum aspiciendum errorem. 9. Corda reproborum lubrica sunt ad male consentiendum, et fluxa; ad bene consentiendum, durissima. 10. Probat Salomon et justi emendationem correpti, et stulti obstinationem admoniti, dicens: Doce justum, et festinabit accipere. De stulto autem ait: Qui erudit derisorem, ipse sibi facit injuriam . 11. Nonnullos tantae esse pravitatis homines, qui dum ipsi a malo corrigi negligunt, correctorum vitam falsa criminatione detrectant; et ad sui sceleris solatium usurpant, si vel falso compererint quod ad infamiam bonorum objiciant, sicut est illud ex Salomone: Bona in malum convertit impius, et in electis imponit maculam . 321 Vae autem illi qui et suam renuit vitam corrigere, et bonorum non desinit detrectare. 12. Plerique mali si
Abbreviated transcription (Latin):
admonitionis suscipit: sed postmodũ
correptus grãs agit. E contra multi ꝓ
parua lesione. uim caritatis rescinduns.
& ab amore dilectionis sese ꝑhennit̃
retrahunt. Pleriq correptionem suã
officiũ caritatis existimant: pleriq
uero hoc ipsũ quod ex caritate corri¬
piuntur. ad iniurie contumeliam
trahunt. Unde euenit. ut ex eo dete¬
riores efficiantur: quo emendari obe¬
diendo potuerunt. Salubrit accipi¬
unt iusti: quotiens de suis excessibus
arguuntur. Suꝑflua aut̃ est humili¬
tas eorũ: qui se gessisse accusant. que
non admiserunt. Qui uero sine arro¬
gantia facta sua bona ꝓnuntiat. pro¬
cul dubio nequaquã peccat. Est quo¬
rumdam excusatio ꝑuersorũ: qui
dum ꝓ sius facinorib arguntur: uer¬
ba iustorum ꝓcensira declinanda
abiciunt: seruantes se diuino iudicio.
quo puniendi sunt durius: dũ tẽꝑa¬
lit̾ contempnunt se iudicari abho¬
minib. Iniquis molesta est ueritas.

Expanded text:
admonitus suscipit, sed correptus admonitus suscipit, sed correptus postmodum gratias agit. At contra multi pro parva laesione vim charitatis rescindunt, et ab amore dilectionis sese perenniter retrahunt. 5. Plerique correptionem suam officium charitatis existimant. Plerique vero hoc ipsum, quod ex charitate corripiuntur, ad injuriae contumeliam trahunt. Unde occurrit ut ex eo deteriores efficiantur, per quod emendari obediendo potuerunt. 6. Salubriter accipiunt justi, quoties de suis excessibus arguuntur. Superflua autem est humilitas eorum qui se gessisse accusant quae non admiserunt. Qui vero sine arrogantia bona facta sua pronuntiat, procul dubio nequaquam peccat. 7. Est quorumdam excusatio perversorum, qui, dum pro suis facinoribus arguuntur, verba justorum pro censura declinanda abjiciunt, servantes se divino judicio, quo puniendi sunt durius, dum temporaliter contemnunt judicari se ab hominibus. 8. Iniquis molesta est veritas,
Abbreviated transcription (Latin):
norũ. si mare hoc est unitas non diui
qui adhuc uiciorũ contagionib
seruit. Imꝓbum est enĩ argue¬
re. quenquam in alio: quod adhuc
reprehendit inse ipso. Qui ueracit᷑
fraternam uult corriꝑe ac sanare in¬
firmitatem: talem se prestare frat̃nȩ
utilitati studeat: ut eum quẽ corriꝑe
cupit. humili corde admoneat: et
hoc faciens ex compassione quasi com¬
munis ꝑicłi: ne forte et ipse subiciat᷑
temptationi. Sicut iuiri sꝑitales alieni
peccati emendationem expecꝰtant. ita
ꝓterui delinquentib deridendo insul¬
tant: & quantũ in ipsis est eos insana¬
biles putant. nec declinant cor ad cõ¬
patiendi miscdłiam. sed suꝑbientes de¬
testantur. atq blasphemant. Non¬
numquam accidit. ut int̃ amicos
aliqua redargutionis enutrita discordia.
maiorẽ postea caritatem paturiat. ut¬
pote cum corriguntur ea que displice¬
re in amico uidentur. Et hoc quidem
primũ nonsine quadam emulatione.

Expanded text:
norum, si mare, hoc est, unitas non dividnorum, si mare, hoc est, unitas non dividqui adhuc vitiorum contagionibus servit. Improbum est enim arguere quemquam in alio quod adhuc reprehendit in semetipso. 2. Qui veraciter fraternam vult corripere, ac sanare infirmitatem, talem se praestare fraternae utilitati studeat, ut eum quem corripere cupit humili corde admoneat, et hoc faciens ex compassione quasi communis periculi, ne forte et ipse subjiciatur tentationi. 3. Sicut viri spirituales alieni peccati emendationem exspectant, ita protervi delinquentibus deridendo insultant, et, quantum in ipsis est, eos insanabiles putant; nec declinant cor ad compatiendi misericordiam, sed superbientes detestantur atque blasphemant. 4. Nonnunquam accidit ut inter amicos aliqua redargutionis enutrita discordia majorem postea charitatem parturiat, utpote dum 320 corriguntur ea quae displicere in amico videntur, et hoc quidem primum non sine quadam aemulatione
Abbreviated transcription (Latin):
acceperint. Dilec̾tio enĩ que mune¬
re glutinatur: eodem suspenso dis¬
soluitur. Illa uera est amicicia quȩ
nichil querit ex reb amici nisisolã
beniuolentiam: scilicet ut gratis amet
amantem. Plerumq amncicia. ex ne¬
cessitate. uel indigentia nascitur: ut
sit ꝑ quem quisq quod desiderat con¬
sequatur. Ille autem ueraciter que¬
rit: qui nichil egendo eam appetit.
Nam illa ex mopia breuis est: et fugi¬
tiua: ista pura atq ꝑpetua. De malo¬
tantum bonis habenda est.
Nam qui ea male utuntur:
non nisibi amici. sed mimici existuss
Concordia malorũ: contraria est bono¬
rum. Et sicut optandum est ut boni
habeant pacem in inuicem: sic optan¬
¶dum
est. ut mali inuicem sint discordes.
Unanimitatem quippe malorũ. bonorũ
esse contrariam. paulus apłs approbat.
qui malos contra se diuidit: quos m
necem suam concordasse conspexit. Inde
torũ uia tendens ad beatitudinẽ non
impediatur. Impeditur autem iter bo¬

Expanded text:
acceperint. Dilectio enim quae muneacceperint. Dilectio enim quae munere glutinatur eodem suspenso dissolvitur. Illa vera est amicitia, quae nihil quaerit ex rebus amici, nisi solam benevolentiam, scilicet ut gratis amet amantem. 3. Plerumque amicitia ex necessitate vel indigentia nascitur, ut sit per quem quisque quod desiderat consequatur. Ille autem eam veraciter quaerit, qui nihil egendo eam appetit. Nam illa ex inopia brevis est et fucata, ipsa pura atque perpetua. 319 CAPUtantum bonis habenda est; nam qui ea in malo utuntur, non sibi amici, sed inimici existunt. 2. Concordiam malorum contrariam esse bonorum. Et sicut optandum est ut boni pacem habeant in invicem, sic optandum est ut mali invicem sint discordes. Unanimitatem quippe malorum bonorum esse contrariam, Paulus apostolus approbat, qui malos contra se dividit, quos in necem suam concordasse conspexit . Inde torum via tendens ad beatitudinem non impediatur. Impeditur autem iter bo
Abbreviated transcription (Latin):
cussionẽ ꝓximi crudelis existit: uelud
actum est int̾ lazarum ulcerosum¬
et diuitem suꝑbum. Per aduersa igit᷑
et ꝓsꝑa comprobatur. si utiq uere di¬
ligatur deus et ꝓximꝰ: quia dũ aduer¬
sa ꝓcedunt amicus fraudulentꝰ dete¬
gitur: statĩ q despicit. quẽ se dilige¬
re simulauit. Amicicia certa. nulla
ui includitur: nullo temꝑe aboletur.¬
U bicumq se uerterit tempus: illa firma
est. Rari sunt: qui usq infinem exis¬
tant cari. Nam multos a caritate. aut
aduersitas temꝑis: aut contentio quelibia
actionis auertit. Sepe & ꝑhonorẽ quo¬
rũdam mutantur & mores: et quos¬
ante ante conglutinatos caritate ha¬
buerunt: postquã ad culmen hono¬
ris uenerint. amicos habere despici
Nter ueros amicos amicicia ex beni¬
uolentia oritur: int̾ fictos. beneficio
adiungitur. Non sunt fideles in a¬
micicia: quos munus non grã copu¬
lat. Nam cito deserunt: nisi semper

Expanded text:
ercussionem proximi crudelis existit: veluti ercussionem proximi crudelis existit: veluti actum est inter Lazarum ulcerosum divitemque superbum. Per adversa igitur et prospera comprobatur, si utique vere diligatur Deus, et proximus; nam dum adversa procedunt, amicus fraudulentus detegitur, statimque despicit quem se diligere simulavit. 4. Amicitia certa nulla vi excluditur, nullo temubicunque se verterit tempus, illa firmata est. Rari sunt qui usque in finem existant chari. Nam multos a charitate aut adversitas temporis, aut contentio quaelibet actionis avertit. 6. Saepe per honorem quorumdam mutantur et mores; et quos ante conglutinatos charitate habuerunt, postquam ad culmen honoris venerint, amicos habere despiciuInter veros amicos amicitia ex benevolentia oritur, inter fictos beneficio adjungitur. 2. Non sunt fideles in amicitia, quos munus, non gratia copulat. Nam cito deserunt, nisi semper
Abbreviated transcription (Latin):
in terra dimersus est: qui carnaliter
hominẽ moriturum plus diligit quã
oportet. Qui enĩ intemꝑanter ami¬
cum amat: ꝓ se magis illum non ꝓ
deo amat. Quantum ergo bonum
est quod ꝓdeo frẽm diligit: tanto
perniciosum quod eũ ꝓ se ipso amplec¬
titur. Plerumq cdiligit in alio homo
quod odit in se: ut pote in infantib
amamꝰ enĩ quãdã eorũ ignauiam
& tamen odimus: quia ignaui esse no¬
lumꝰ. Sic lapides. equos et cȩtera que
libet diligimus: sed tamen nolumus
hoc esse etiam si possimus. De fictis
patet amicus. Nam in ꝓsꝑitate.
incerta est amicicia: nec scitur utrũ
ꝑsona. an felicitas diligatur. Sepe ꝑ
simulationẽ amicicia colitur. ut qui
non potuit aꝑte deciꝑe: decipiat frau¬
dulenter. Tunc quisq fit magis pi
etati iusticieq diuinȩ contrarius:
quando despicit amicum aliqua ad¬
uersitate ꝑcussum. Qua in re et fibi
occasionem mercedis tollit. et erga ꝑ¬

Expanded text:
in terra demersus est, qui carnaliter in terra demersus est, qui carnaliter hominem moriturum plus diligit quam oportet. Qui enim intemperanter amicum amat, pro se magis illum quam pro Deo amat. Quantum ergo bonus est, qui pro Deo fratrem diligit, tanto perniciosus, qui eum pro seipso amplectitur. 6. Plerumque diligit in alio homo, quod odit in se, utpote in infantibus. Amamus enim quamdam eorum ignaviam, et tamen odimus, quia ignavi esse nolumus. Sic lapides, equos et caetera, quae licet diligimus, sed tamen nolumus hoc esse, etiam si possimus. CAPUT XXIXpatet amicus; nam in prosperitate incerta est amicitia, nec scitur utrum persona an felicitas diligatur. 2. Saepe per simulationem amicitia colitur, ut qui non potuit aperte decipere, decipiat fraudulenter. 318 3. Tunc quisque magis fit pietati justitiaeque divinae contrarius, quando despicit amicum aliqua adversitate percussum. Qua in re et sibi occasionem mercedis tollit, et erga p
Abbreviated transcription (Latin):
sibi dm̃ querit: qui cito placari in
conseruanda: unũ ne malum¬
quis inferat: alterũ ut bonũ impendat
Ormmiũ ut caueat ledere: sequent̃ ut dis¬
cat prestare. Amicicia ẽ animorum so¬
cietas. Hȩc quippe a duobus incipit.
nam minus quam inter duos esse di
lecꝰtio non poterit. Antiqui dixerius
de societate duorum unam esse aninã
in duobus corꝑib ꝓpter uim scilicet
amoris. Sicut in actib apłorũ legimꝰ
erat illis cor unũ et anima una. non
quia multa corꝑa unã habebant ani¬
mã: sed quia uincło et igne caritatis
coniuncꝰti. unũ om̃s generaliter sine
dissenssione sapiebant. Amicicia et ꝓs¬
peras res dulciores facit: et aduersas
cõmunione temꝑat: leiuoresq recddit.
quia dũ in tribulatione. amici conso¬
latio adiungitur: nec frangitur ani¬
mus. nec cadere patitur. Tunc uere
amicus amatur: si non ꝓse. sed ꝓ deo
ametur. Qui uero ꝓse amicum dili¬
git: insipient̃ eũ amplecꝰtitur. Multũ

Expanded text:
sibi Deum quaerit, qui cito placari in sibi Deum quaerit, qui cito placari in conservanda; unum, ne 317 mquis inferat; alterum, ut bonum impendat. Primum, ut caveat laedere; sequenter, ut discat praestare. 2. Amicitia est animorum societas. Haec quippe a duobus incipit. Nam minus quam inter duos dilectio esse non poterit. 3. Antiqui dixerunt de societate duorum, unam esse animam in duobus corporibus, propter vim scilicet amoris, sicut in Actibus apostolorum legimus: Erat illis cor unum, et anima una. Non quia multa corpora unam habebant animam; sed quia, vinculo et igne charitatis conjuncti, unum omnes generaliter sine dissensione sapiebant. 4. Amicitia et prosperas res dulciores facit, et adversas communione temperat levioresque reddit. Quia dum in tribulatione amici consolatio adjungitur, nec frangitur animus, nec cadere patitur. 5. Tunc vero amicus amatur, si non pro se, sed pro Deo ametur. Qui vero pro se amicum diligit, insipienter eum amplectitur. Multum
Abbreviated transcription (Latin):
ab hominib hereticis p̃mitur: sed tamen
eos ad se uenientes benigna caritate am¬
plectitur: ita et singłi nrm. quoscumq
inimicos sustinemꝰ: reuertentes mat̾na
imitatione amplecti statim debemus.
Cito ẽ. ignoscendũ cuiquã dũ ueniam
postulat: non enĩ peccata posse dimitti
ei. qui in se peccanti debita non dimittit
Formã enĩ nobis indulgentiȩ ds ex me¬
rito conditionis nr̃e imposuit: dũ ita
orrare nos p̃cepit. Dimitte nobis debita
nr̃a. sic̃ & nos dimittimꝰ debitorib nr̃is.
Iustũ ẽ enĩ dĩ iudicium: qui tantũ pec¬
catori a se indulgeri ostendit: quantũ
alteri unꝰquisq inse offendenti indul¬
pigre inse delmquentib ueniam pres¬
tant: sed nichil ꝓficit esse illibatũ acul¬
ꝑa. qui non est paratꝰ ad ueniam: dũ
potiꝰ hec magna culpa sit quando tar¬
dius relaxantur frat̾na delicta. Q ui
frẽm sibi tardius reconciliat. dim̃ sibi
tardius placat. Frustra enĩ ꝓpitiari

Expanded text:
 hominibus haereticis premitur, sed tamen  hominibus haereticis premitur, sed tamen eos ad se venientes benigna charitate amplectitur, ita et singuli nimirum quoscunque inimicos sustinemus, revertentes materna imitatione amplecti statim debemus. Cito est ignoscendum cuique, dum veniam postulat. Non enim possunt peccata dimitti ei, qui in se peccanti debita non dimittit. Formam enim nobis indulgentiae Deus ex merito conditionis nostrae imposuit, dum ita nos orare praecepit: « Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Justum est enim Dei judicium, tantumque peccatori a se indulgeri ostendit, quantum alterutrum unusquisque in se offenso indulpigre in se delinquentibus veniam praestant, sed nihil proficit esse illibatum a culpa, qui non est paratus ad veniam; dum potius haec magna sit culpa, quando tardius relaxantur fraterna delicta. 7. Qui fratrem sibi tardius reconciliat, Deum sibi tardius placat. Frustra enim propitiari