comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dec̾nit alexander symoniacos ẽẽ dam¬
nandos oĩo. ac deponendos: subin¬
telligendum ẽ. nͥ uiolent̾ qͥs attractꝰ
fu̾it. De his enim. & a qͥb libet heticis
sationis. si statim discedunt ab eis: &
pessimo eorum conciliabulo renunci¬
ant. de etate ordinandoꝵ. ita decutt in¬
ut subdiaconꝰ nonordinet᷑ ante .xiiiͦi.
annos: Nec diaconꝰ. ante .xxu. Nec p̃s¬
biteri. ante.xxx: deinde si dignus fu-¬
erit: ad ep̃atum eligi potest. Qͦd nos
etiam pat mͦ seruare iubemꝰ. Item
annos. nullomͦ prb̃r ordinet᷑. eẽ si
annoꝵ baptitatꝰ est. ce sic cepit docẽ.

Expanded text:
decernit Alexander papa simoniacos omnino damnandos ac deponendos, sub intelligendum est; nisi violenter quis attractus fuerit. De his enim et a quibuslibet haereticis sationis, si statim discedunt ab eis, et pessimo eorum conciliabulo renuntiant. 9. De aetate ordinandorum ita decreviut subdiaconus non ordinetur ante 14 annos, nec diaconus ante 25, nec presbyter ante 30. Deinde si dignus fuerit, ad episcopatum eligi potest, quod nos etiam pari modo servare jubemus. Item annos, nullo modo presbyter ordinetur, etsi annorum baptizatus est, et sic coepit
Abbreviated transcription (Latin):
enimnubit pauꝑi.putans illum eẽ
diuitem: non pot̾ renunciare pͥoriꝯ
ditioni. quãuis errau̾it. Nec error qͣli¬
tatis: ut siqͥs ducat in uxorem m̾etͥcẽ
ł corruptam. qm putat ẽe castam ł
uirginem: non potest eam dimittẽ.
ꝯsensꝰ: qͥ int̾ mariam & iosephintces¬
sit. Sane cdi pot̃. non solum mariã
s cẽ ioseph. apd se disposuisse. uirgi
eosq fic consensisse in ꝯiugalemso¬
cietatem: ut ut̃q de alt̾o reuelan¬
S illam uoluntatem. u̾b̃ non exp̃s¬
serant. postea uͦ exp̃sserunt: ce inuir¬
gmitate ꝑmanserunt. Consensit
gͦ maria inmaritalem societatẽ:
maritatem ꝯsensit copulamꝰ ꝙr u̾gi¬
nitatem seruare uolebat. Lideo ñ
alit̾ consensisset in ꝯiugalem soci¬
etatem: nͥ familiare di ꝯsilium ha¬
uotum uͥginitatis incorde: nuptiis¬
hipsum uotum non exp̃ssit pͥiscutia
in ore. Subiecit se diuine dispositiõr.
ꝓposuit se ꝑseueraturam u̾ginem:
u̾ginitatem suam diuine dispositio¬

Expanded text:
enim nubit pauperi, putans illum esse enim nubit pauperi, putans illum esse divitem, non potest renuntiare priori conditioni, quamvis erraverit. Nec error qualitatis, ut si quis ducat uxorem meretricem vel corruptam, quam putat esse castam vel virginem, non potest eam dimittere.consensus qui inter Mariam et Joseph intercessit. Sane credi potest non solum Mariam, sed etiam Joseph apud se disposuisse virginieosque sic consensisse in conjugalem societatem, ut uterque de altero, revelanoluntatem verbis non expresserant, postea vero expresserunt, et in virginitate permanserunt . Consensit ergo Maria in maritalem societatem, maritalem consensit copulam, quia virginitatem servare volebat; et ideo non aliter consensisset in conjugalem societatem, nisi familiare Dei consilium havotum virginitatis in corde, sipsum votum non expressit in ore. Subjecit se divinae dispositioni; proposuit se perseveraturam virginem, uirginitatem diuine dispositio
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃m ẽ: in mistĩo gestum non imꝓbe
tradit᷑. Ibi tamen. & si non p̃cessit:
secutꝰ est consensꝰ. Nec ex illo ꝯcubitu
qͥ ꝯsensum p̃cessit. fornearii iudi¬
cant᷑: cum ille maritali affectu eam
cognou̾it. & illa uxorio affect̾u debi¬
tum ꝑsolu̾it: ꝑutans lege pͥmogeni¬
tarum. & pat̾nis imꝑiis. se illi iure
saret᷑ ille. cui inscio. uxoris soror
lectulum eiꝰ ing̾ssa. se subiceret: q̃
eum sine sye ꝯuigii ꝑpetuo manere
censeat᷑: ille tam̃ qͥ cognouit eam ꝑ
ignorantiam excusat᷑. Qͦd ꝑsimile
ꝓbatͣ. Si enim diabolꝰ transfig᷑ans
se in angłm lucis. ẽdat᷑ bonus: ñ ẽ
error ꝑicłosꝰ. Quod autem uir ille
in illam mulierem ñ ꝯsenserit: ex
ferret: eumq ad sue fidi imitationem
uocaret: sulle assentiret. in cuiꝰ sen¬
tentiam fidi dr̃et᷑ ꝯsensisse: Ñ in ħeci¬
corum sect̾am: s in integͥcatem fidei:
qm ille heticꝰ sem̃tiebat᷑ hr̃e. Erroꝵ
fortune: ꝯsensum non ercludit. Qe

Expanded text:
improbe traditur, ibi tamen etsi non praecessit, secutus est consensus; nec ex illo concubitu qui consensum praecessit, fornicarii judicantur, cum ille maritali affectu eam cognoverit, et illa uxorio affectu debitum persolverit, putans lege primogenitarum, et paternis imperiis se illi jure saretur ille, cui inscio uxoris soror lectulum ejus ingressa se subjiceret; quae cum sine spe conjugii perpetuo manere censeatur, ille tamen qui cognovit eam per ignorantiam, excusatur, quod per simile probatur. Si enim diabolus transfigurans se in angelum lucis credatur bonus, non est error periculosus. Quod autem vir ille in illam mulierem non consenserit, ex ferret, eumque ad suae fidei imitationem vocaret: si ille assentiret, in cujus sententiam fidei diceretur consensisse? Non in haereticorum sectam, sed in integritatem fidei, quam ille fortunae consensum non excludit. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
ordinari uident᷑. non munꝰ s uulnꝰ
excipiunt: & scdm hanc diffrãm.
uarie de his loquunt᷑ doctores.
menta ab heticis p̃cisis posse celebrari.
qͦ a catholicis si ab illis forma eccłie
seruetͣ: & ab eis celebrata uera ẽẽ & ra¬
ta quantum ad se: qnͣtum uͦ ad effec¬
tum falsa & mania: &e in his qͥ male
traduÑ. & in his qͥ male suscipiunt.
Ideo irrita & falsa: qr quod ꝓmitturs
& ꝯferre edunt᷑ non tͥbuunt. Dam
accipientib st̃ in iudicium. Pollu¬
ta etiam dñr: ñ qͣntum ad se: s ꝓpt̾
indignam heticors tͬctationem. Io¬
õs̃. communionem arriiuocat ere¬
crationem: & innocentiꝰ horos ii
ordinationem. damnationem: ñ ꝙ
ita inse sint:s qr male dantes ł ac
cipientes. tales fac̃: Sic̃ & iheronꝰ.
Sacͥficia eorum panemluctꝰ uocat.
ñ qͣntum ad se: s quantum ad ef¬
fectum. alit̾ Ponnulli uero
tͣdunt. illos ħeticos qui in ȩccłia or¬
dinatift̾. ius ordinandi ⁊ ꝯseerandi

Expanded text:
ordinari videntur, non munus, sed vulnus ordinari videntur, non munus, sed vulnus accipiunt. Et secundum hanc differentiam varie de his loquuntur doctores. menta ab haereticis praecisis posse celebrari, quae a catholicis, si ab illis forma Ecclesiae servetur; et ab eis celebrata vera esse et rata, quantum ad se; quantum vero ad effectum falsa esse et inania, et in his qui male tractant, et in his qui male suscipiunt, ideo irrita et falsa, quia quod promittunt et conferre creduntur non tribuunt. Damnaccipientibus sunt in judicium. Polluta etiam dicuntur, non quantum ad se, sed propter indignam haereticorum tractationem. Is communionem Arii vocat exsecrationem, et Innocentius vocat Bonosi ordinationem damnationem, non quod ita in se sint, cipientes tales facit. Sicut etiam Hieronym. sacrificia eorum panem luctus vocat; non quantum ad se, sed quantum ad effectum. Nonnulli vero tradunt illos haereticos qui in Ecclesia ordinati sunt, jus ordinandi et consecrandi,
Abbreviated transcription (Latin):
cis: qui non sententia eccłie s pͣuita¬
te sens sui. a fidiu̾itate ac doct̾rine
unitate diuisi sunt. Qui licet tales.
ius tam̃ ordinandi & ꝯsecrandi hñt:
& qͥ ab eis ordinant᷑. ante manifestã
p̃cisionem ⁊̃ si cum eis aꝑte exierint.
& sententia ecclie damnati ftunt:
tam̃ siredierint. it̾mordinandi ñ st̃.
luͥcũq legit᷑ de ordinatis ab ħeticis.
qͦd seruatis eiꝰ ordinib ministraꝵ e
ualeant. ł it̾m ordinandinonsint:
De huiꝰmodi accipientum dicunt.
Nam pꝰquam p̃cisi fu̾int. &e damna¬
tiiudicio eccłie. ius ordinandi & cõ¬
secrandi eis detractum asserunt: ut
degradatis uel excommunicatis. alit̃
lii uͦ dñt sacramenta ab heticis cẽ
p̃cisis. scđm formam eccłie celebͣta.
uera eẽ ⁊ rata: qr recedentes ab eccła
deunt. it̾m ordinandi non sunt.
Que uͦ abheticis alit̾ qm in eccłia
fiunt. falsa st̃ & inania: & qͥ a talib

Expanded text:
cis, qui non sententia Ecclesiae, sed pravitacis, qui non sententia Ecclesiae, sed pravitate sensus sui a fidei veritate ac doctrinae unitate divisi sunt; qui licet tales sint, jus tamen ordinandi et consecrandi habent. Et qui ab eis ordinantur ante manifestam praecisionem, etiamsi cum eis aperte exierint, et sententia Ecclesiae damnati fuerint; tamen si redierint, iterum ordinandi non sunt. Et ubicumque legitur de ordinatis ab haereticis, quod servatis ordinibus ministrare valeant, vel iterum ordinandi non sint, de hujusmodi accipiendum dicunt. Nam postquam praecisi fuerint et damnati judicio Ecclesiae, jus ordinandi et consecrandi eis detractum asserunt, ut degradatis, vel excommunicatis. Alii vero dicunt sacramenta ab haereticis et praecisis secundum formam Ecclesiae celebrata, vera esse et rata, quia recedentes ab Ecclesdeunt, iterum ordinandi non sunt. Quae vero ab haereticis aliter quam in Ecclesia fiunt, falsa sunt et inania; et qui a talibus
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie: qr eis illicite utant᷑. non modo
hetici. s cẽ om̃s imꝑii. S illi corrigen¬
di sunt & puniendi: illa autem ag
ordinati st̃. it̾m ordinent᷑. ualde ridi¬
culosum ẽ. Ut enim baptitatꝰ semel. ⁊te¬
rum baptitari ñ debet. ita qͥ ꝯsecrat᷑ ẽ
semel. in eod ordine non ualet it̾m
consecrari. His aliisq auctoritatibus
s ꝑnitios e: & qͥb dedint: non stunt
it̾m ordinandi. Que p̃missis: ex op¬
posito obuiare uidentur. Detimina¬
do p̃misse contͣdictionis auecoritatũ.l.
Hȩc autem qͥdam ita det̾minant.
Diet̃ enim heticos accepta sac̃dotali
ł ep̃ali unctione. ab eccłia recedentes.
baptismi qͥdem ius dandi retinere :
s ñ hab̾e facultatem tͥbuendi sacros
ordines. ł ꝯsecrandi dñieum corpus.
pꝰquam p̃cisi ft̾ae damnati ab eccłia:
Sic̃ degradatꝰ ep̃s non habet potesta¬
tem largiendi sacͦs ordines: faculta¬
tem tñ baptizandi ñ amisit. Eͦd u̾o
aus. ait. intelligunt dictum de ħeti¬

Expanded text:
esiae, quia eis illicite utantur non modo haeretici, sed etiam omnes impii; sed illi corrigendi sunt et puniendi, illa autem sunt ordinatus est iterum ordinetur, valde ridiculosum est: ut enim baptizatus semel, iterum baptizari non debet, ita qui consecratus est semel, in eodem ordine non valet iterum consecrari. His aliisque auctoritatibus sed perniciose; et quibus dederint, non sunt iterum ordinandi; quae praemissis ex opposito obviare videntur. 3. Determinatio praemissae contradictionis auctoritatum. Haec autem quidam ita determinant: dicunt enim haereticos accepta sacerdotali vel episcopali unctione ab Ecclesia recedentes, Baptismi quidem dandi jus retinere, sed non habere facultatem tribuendi sacros Ordines, consecrandi dominicum corpus, postquam praecisi et damnati sunt ab Ecclesia, sicut degradatus episcopus non habet potestatem largiendi sacros Ordines; facultatem tamen baptizandi non amisit. Quod vero August. ait, intelligunt dictum de haereti
Abbreviated transcription (Latin):
subiecti sunt. Sollicitudo enim totius
Nota quod archiep̃oꝵ nomine pͥmates
suꝑiꝰ sigcasse uidr. de metͦpolitaꝵ qͦs nẽ¬
archiep̃os dicimꝰ. Horum aut̃ disc̃tio
agentilib intͦducta uiđr: qͥ suos flami¬
nes. alios simplicit̾ flamines. alios ar¬
chiflamines. alios ꝓthoflamines appel¬
ꝰ labant. Sac̾dotes enimgentilium fla¬
mines dicebant᷑. qͥ habebãt in capite ꝑil¬
leum: in qͦ erat breuis u̾ga. desuꝑ hñs
aliqͥd lane: qͦd cum ꝑ estum ferre ñ
possent: filum tm̃ in capite ligare ce¬
perunt. Nudis enim capitib eiꝰ incede
nefas erat. Uñ & a filo qͦutebant᷑. fla¬
mines diẽti st̃: qͣi filamines. s festis die¬
bus filo deposito. pilleum imponebat:
ꝓsaedotii eminentia. De uate.¬
Iates a ui m̃tis appellat᷑: cuiꝰ significõ
multipler ẽ. Menimsacdotem: modo

Expanded text:
s subjecti sunt. Sollicitudo enim totius Nota quod archiepiscoporum nomine, primates superius significasse videtur, et metropolitanarchiepiscopos dicimus. Horum autem discretio a gentilibus introducta videtur, qui suos flamines, alios simpliciter flamines, alios archiflamines, alios protoflamines appellabant. Sacerdotes enim gentilium flamines dicebantur, qui habebant in capite pileum, in quo erat brevis virga, desuper habens aliquid lanae, quod cum per aestum ferre non possent, filum tantum in capite ligare coeperunt. Nudis enim capitibus eis insidere nefas erat. Unde a filo quo utebantur flamines dicti sunt, quasi filamines. Sed festis diebus filo deposito pileum imponebant pro sacerdotii eminentia. Vates a vi mentis appellati sunt, cujus significatio multiplex est. Modo enim sacerdotem, modo
Abbreviated transcription (Latin):
incorpꝰ fuum &e sanguinem commu¬
esocuti: qͥd ad quemq ꝑtinet insinu¬
cellent̾ tam̃ canones duoi tm sacros
ordines appellari censent. diaconatꝰ
dinatos legimꝰ: quoꝵs maximꝰ fuit
beatꝰ stepħs. Subdiaconos uͦ ⁊acco¬
litos. ꝓcedente tp̃r. eccłia sͥ consti¬
tuit. Qͥd sit ꝙ hie dr ordo.
Si autem querit᷑ qͥd sit qͦd hic uo¬
cat᷑ ordo: sane dici potest signacłm
ordo ł gͣdꝰ uocat᷑. E dñr hi ordines sac̃¬
menta: ꝙ in eor ꝑceptione ressacra .i.¬

Expanded text:
in corpus suum et sanguinem commuin corpus suum et sanguinem commuineat insinucellenter tamen canones duos tantum sacros ordines appellari censent, diaconatusdinatos legimus, quorum maximus fuit beatus Stephanus. Subdiaconos vero et acolytos procedente tempore Ecclesia sibi constituitSi autem quaeritur quid sit quod hic vocatur ordo, sane dici potest signaculum ordo vel gradus vocatur. Et dicuntur hi ordines sacramenta, quia in eorum perceptione res sacra, i
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ cum ordinant᷑. intingunt᷑ ei manꝰ:¬
& ut intelligat se accepisse grãm cõse¬
crandi: & caritatiꝰ oꝑa deb̃e ad om̃s
extende accip̃ae stolam. que tenet
utrumq latꝰ: qr debet ẽẽ intinitus
cum hostiis: ut ꝑ hoc sciat se accepis¬
se potestatem. placabiles dohostias
offerendi. Hic ordo: a filuis aaron
sumpsit initium. Summos enĩ pon¬
tifices. & minores saccdotes instituit ds
ꝑ moysen:qͥ ex p̃cepto d̃i. aaron in sum¬
mum pontificem. filios uͦ eiꝰ unxit
inminores sacdotes. Ap̃s qͦq duodecĩ
elegit discipłos pͥꝰ. qͦs ce apłos uocauit
quoꝵ uicem gerunt ineccłia maiores
pontifices. Deinde alios. lxxͣ. ⁊ duos
clesia tenent p̃sb̃i. Unꝰ autem inter
apłos pͥnceps extitit petrꝰ: cuiꝰ uicaRiꝰ
& successor ẽ pontifex summꝰ. Unde
pat̾ patrum. Qualis autem eligi de¬
beat p̃sbr: apl̃s scͥbens timotheo ostñd̃.
ae hostia: ce q̃n pꝰ cenam. panem &e uinũ

Expanded text:
Qui cum ordinatur, inunguntur ei manusQui cum ordinatur, inunguntur ei manus, ut intelligat se accepisse graciam consecrandi / et caritatis opera debere ad omnes extendere. Accipit et stolam, que tenet utrumque latus, quia debet esse munitus t patenam cum hostiis, ut per hoc sciat se accepisse potofferendi . Hic ordo a filiis Aaron sumpsit initium. Summos enim pontifices et minores sacerdotes instituit Deus per Moysen, qui ex praecepto Dei, Aaron in summum pontificem, filios vero ejus unxit in minores sacerdotes. Christus quoque duodecim elegit discipulos prius, quos et apostolos vocavit, quorum vicem gerunt in Ecclesia majores pontifices. Deinde alios septuaginta etcem in Ecclesia tenent presbyteri. Unus autem inter apostolos princeps extitit Petrus, cujus vicarius et successor est Pontifex summus, undepater patrum. Qualis autem eligi debeat presbyter, Apostolus scribens Timotheo ostendit, et hostia, et quando post coenam panem et vinum
Abbreviated transcription (Latin):
etate.ł decpita senectute: s ꝓpt̃ hono¬
rem &e dignitatem qm acceperunt.
Presbi nominant᷑: qͥ morum pruden¬
tia. & mar uritate conũsationis. p̃¬
cellere debent in ꝑopło: Sic̃ scͥꝑtum ẽ.
Senectus uen̾abilis est non diuturna:
nec annors nũo computata. Cani enim
sunt. sens hominis: & etas senectutis
uita immacłata. Ideo autem & p̾sbit̾i
sac̃dotes uocant᷑: qr sacrumdant. Qi
licet sint sacdotes: tam̃ pontificatus
frontem signant: nec paraclytum dãt.
ep̃i ⁊ psbri fuerunt: q illud nom̃ est
dignitatis. ñ etatis. Sac̃dos nomenbt
compositum ex gco & latino: qͥ est sa¬
crumdans: siue sac dux. Sicut enim
rex a regendo: ita sacdos ascĩficando
dictus ẽ. Consecrat enim. & scificat.
Antistes sacdos dictꝰ ẽ ab eo qͦd añ stat.
Primus enim ẽ in ordine eccłie. Adp̃s¬
biterum autem ꝑtinet sacram̃tum
corporis ⁊ sangͥnis dñi. in altari dei
ꝯfice: orones dice: & dona di bndicẽ.

Expanded text:
etate vel decrepita senectute, sed propter honorem et dignitatem quam acceperunt, presbyteri nominantur; qui morum prudentia et maturitate conversationis praecellere debent in populo. Unde scriptum est: Senectus venerabilis est, non diuturna, nec annorum numero computata. Cani enim sunt sensus hominis, et aetas senectutis vita immaculata. Ideo autem etiam presbyteri sacerdotes vocantur, quia sacrum dant; qui, licet sint sacerdotes, tamen pontificatus frontem signant, nec Paracletum Spiriteri fuerunt, quia illud est nomen dignitatis, non aetatis. Sacerdos nomen habet compositum ex Graeco et Latino, quod est sacrum dans, sive sacer dux. Sicut enim rex a regendo, ita sacerdos a sacrando dictus est; consecrat enim et sanctificat. Antistes vero sacerdos dictus est ab eo quod ante stat, primus enim est in ordine Ecclesiae. Ad presbyterum autem pertinet sacramentum corporis et sanguinis Domini in altari Dei nficere, oraciones dicere et dona dei benedicere.
Abbreviated transcription (Latin):
tamen qui inuiti & coacti iunet̃i suns.
& querimonia cohabitatmt. facul¬
tate discedendi l reclamandi habita:
ꝯsentire uident᷑: & ꝯsensꝰ ille ꝯsequens
supplet quod p̃cedens coact̾io tulerat.
est: quors in nuptiis desidat᷑. Intelligit᷑
dissentiat. Item spons alia. sic̃ nuꝑtie.
ꝯsensu frunt ꝯtͣhentium: &e iõsicut ĩ
nuptiis ita & in sponsalib patͥsfamili¬
asfiliam. ꝯsentire oportet. Que si patͥs
uoluntati ñ repugnat: consentire in
Ioc solumeoactio impedit. ł ex sum.¬
cludit ꝯsensum: s cẽ error. Non autẽ
omnis error ꝯsensum impedit. Est it
error. aliꝰ ꝑsone: aliꝰ fortune: aliꝰ ꝯoitio¬
nis: aliꝰ qualitatis. Error ꝑsone: qndo

Expanded text:
tamen qui inviti et coacte conjuncti sunt, tamen qui inviti et coacte conjuncti sunt, et querimonia cohabitaverint facultate discedendi vel reclamandi habita, consentire videntur; et consensus ille consequens supplet quod praecedens coactio tulerat. est, quorum in nuptiis desideratur. Intelligitur dissentiat. Item, sponsalia sicut nuptiae consensu fiunt contrahentium. Et ideo sicut in nuptiis, ita et in sponsalibus patris familias filiam consentire oportet, quae si patris voluntati non repugnat, consentire intNec solum coactio impedit vel excludit consensum sed etiam error. Non autem omnis error consensum expedit. Est enim error alius personae, alius fortunae, alius conditionis, alius qual
Abbreviated transcription (Latin):
De neptis tue ꝯiugio. quam te cuidam
militi dat᷑um. necessitatis instante ar¬
ticulo sub fidi pollicitatione firmasti.
hoc eqͥtate dit̾ante decuim᷑: ut si illa
uirum illum oĩo ut dr renuit. & in
ut uiro illi se ꝓrsꝰ deneget nupturã.
nequaquam eam inuitam ac renuen¬
tem eiꝰdem uiri cogas coniugio copu
uerit: qm̃ legum & canonũ auct̾orita
talia sponsalia ñ approbat: ne igno¬
rantib leges ⁊ canones nimis durum
uideat᷑: ita sententiam temꝑamꝰ. Ut
si pͥnceps cum assensu filie. id qͦd cep¬
tum ẽ ꝑfice uolu̾it: ꝯcedamꝰ. Sin aut̃.
legatꝰ nr̃ utrasq partes audiat: & si
nich fuit ex parte ramoldi. qͦd ampli
impediat. ab ipso iordane sacramen
noscanonum aclegum scͥpta seqͣnti.
deinceps ñ ꝓhibemus. qͥn alii uiro
si uoluit. p̃dicta eiꝰ filia tantum in
domino nubat. Ex his apparet. con¬
uigium fieri int ꝯsentientes & sponta¬
neos: ñ int̾ renitentes & inuitos. Uerun¬

Expanded text:
De neptis tuae conjugio, quam te cuidam De neptis tuae conjugio, quam te cuidam militi daturum necessitatis instante articulo sub fidei pollicitatione confirmasti, hoc aequitate dictante decrevimus: Ut si illa virum illum omnino ut dicitur renuit, et in ut viro illi se prorsus deneget nupturam, nequaquam eam invitam ac renitentem ejusdem viri cogas conjugio copulverit; quoniam legum et canonum auctoritas talia sponsalia non approbat, ne ignorantibus leges et canones nimis durum videatur, ita sententiam temperamus, ut si princeps cum assensu filiae id quod coeptum est perficere voluerit, concedamus. Sin autem, legatus noster utrasque partes audiat; et si nihil fuerit ex parte Raynaldi quod amplius impediat, ab ipso Jordane sacramentnos canonum et legum scripta sequentes, deinceps non prohibemus quin alii viro, si voluerit, praedicta ejus filia tantum in Domino nubat. Ex his apparet conjugium fieri inter consentientes et spontaneos, non inter renitentes et invitos. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯiugium: s ꝯsensꝰ ꝯiugalis societa¬
tis. u̾bis sedm p̃sens tp̃s exp̃ssus. Ut
cumuir diẽ. Ego accipiote in meã:
non dñam. non ancillam: s conu¬
dña dat᷑. io nec de fummo. nec de
imo. a pͥncipio formata ẽ. s de latere
uiri ob ꝯrugalem societatem. Si de
summo fieret. ut de capite: uidet᷑
ad dñationem cata. Si uͦ de imo.
ut de pedib: uidet᷑ ad seruitutem
subicienda. S qr nec in dnãm. nec
societatem assumit᷑. Cumgͥ sic con¬
ueniunt. ut dicat uir. accipio te
in meam coniugem: & dicat muli¬
er: accipio te in meum uirum: his
ub̃ ł aliis idem sig̾cantib expͥmit᷑
ꝯsens: ñ copłe carnał. ł cohabitatio¬
qua. oportet eos cohabttare: nͥ forte
causa religionis. pari uoto corporaltt̃
Yportet autem ꝯsensum ꝯiugalem li¬
berum eẽ a coatt̾ione. Coactꝰ enim cõ¬
sensus. qͥ nec ꝯsensꝰ appellari debet. cõ¬
iuigrum non facit: sic̃ testat᷑ urbanꝰ¬
pp̃. scͥbens sancio regi aragoꝵ. in ħ u̾ba.

Expanded text:
ugalis societatis, verbis secundum praesens tempus expressus: ut cum vir dicit: Ego accipio te in meam, non dominam, non ancillam, sed conjuina datur, ideo nec de summo, nec de imo a principio formata est, sed de latere viri, ob conjugalem societatem. Si de summa fieret, ut de capite, videretur ad dominationem creata; si vero de imo, ut de pedibus, videretur ad servitutem subjicienda. Sed quia nec in dominam, nec njugalem societatem assumitur. Cum ergo sic conveniunt ut dicat vir: Accipio te in meam conjugem; et dicat mulier: Accipio te in meum virum, his verbis vel aliis idem significantibus exprimitur consensus, non copulae carnalis vel cohabitatioqua oportet eos cohabitare, nisi forte causa religionis pari voto corporaliter1. Oportet autem consensum conjugalem liberum esse a coactione. Coactus enim consensus, qui nec consensus appellari debet, Conjugium non facit, sicut testatur Urban scribens sancto regi Arragonum in haec verba:
Abbreviated transcription (Latin):
di est. Utrumq qͥdem ad pnitiẽ suã.
s aliud ẽ non hab̾e: aliud ꝑnitios e
habe: aliud salubrit habe. Idem de
his. qui ab eccłie unitate separati suñ.
nulla iam q̃stio ẽ. quinhabeant ⁊ da¬
re possint. s ꝑnitiose hñt. ꝑnitioseq
dant: qr extͣ uincłm pacis sunt. neutͥ
sacram̃to: facienda ẽ iniuria. Sic̃ ñ
recte ht qͥ ab unitate recedit. s tam̃ ht̃:
& i̾o redeunti ñ reddit᷑. sic ẽ ñ recte
Et iõ qr ab eo accipit. uenienti ad uni¬
tatem non iteratur. Idem in li .ii. de ui¬

Expanded text:
di est: utrumque quidem ad perniciem suam. di est: utrumque quidem ad perniciem suam. Sed aliud est non habere, aliud perniciose habere, aliud salubriter habere. Idem: De his qui ab Ecclesiae unitate separati sunt, nulla jam quaestio est quin habeant et dare possint; sed perniciose habent, pernicioseque dant, quia extra vinculum pacis sunt. Neutri sacramento facienda est injuria. Sicut non recte habet qui ab unitate discedit, sed tamen habet, et ideo redeunti non redditur, sic tamen non recte et ideo quod ab eo accipit, venienti ad unitatem non iteratur. CAP. LXXVIII. Au
Abbreviated transcription (Latin):
baptisia qͦd accepit ñ amittit. qui
recedit ab ecclia:. iusũ dandi qͦd accep̃
amittit: multis modis apparet in anit
dici. Primo q nulla ostendit᷑ causa:
cͣ ille qui ilło baptisma amittere non
potest. ius dandi possit amittere. U
trumꝰ enim sacramentum ẽ: & qͣdam
consecratione utrumq homini dat᷑.
Ittd cum baptizat᷑. ⁊ ilłd. cum ordinat᷑.
Idon licet in catholica utrumq itar
positi ꝓ bono pacis. correcto scismati
errore suscepti funt: de siuisum ẽ op.
ñ st̾ rursꝰ ordinati S sic̃ baptis mus
in eis. ita ordinatio mansit integra:
qr in p̃cisione fuerat uitium. quod
unitate ꝑacis ẽ correctum. Non in
sacramentis. que uc̃q sunt. ipsa st̃.i
cum ipsi expedire uidr eccłie. ut p̃po¬
siti eoꝵ uenientes ad catholicam so
cietatem. honores suos ibi ñ ammi¬
nistrent: nec eiꝰ tñ ipsa ordinationis
sacram̃ta detrahunt᷑: s suꝑ eos ma¬
homini. s ipsi sacram̃to fiat iniuria

Expanded text:
Baptisma quod accepit non amittit, qui Baptisma quod accepit non amittit, qui recedit ab Ecclesia, jus dandi quod accepit amittit, multis modis apparet inaniter dici: primo, quia nulla ostenditur causa cur ille qui illud Baptisma amittere non potest, jus dandi possit atrumque enim sacramentum est et quadam consecratione utrumque homini datur, illud cum baptizatur, illud cum ordinatur, ideoque in catholica utrumque non aepositi bono pacis correcto schismatis errore suscepti sunt, etiamsi uisum est opus non sunt rursus ordinati; sed, sicut baptismus in eis, ita ordinatio mansit integra, quia in praecisione fuerat vitium, quod unitatis pace correctum est, non in sacramentis, quae ubicunque sunt ipsa sunt: et cum expedire videtur Ecclesiae, ut praepositi eorum venientes ad catcietatem, honores suos ibi non administrent, non eis tamen ipsa ordinationis sacramenta detrahuntur, sed super eos mahomini, sed ipsi sacramento, fiat Injuria.
Abbreviated transcription (Latin):
soluent᷑ in igne. ipsi uͦmñito fundam̃ti
salui erunt: Grauissimam tamen
penam sentient. Ex qͦ apparet qͣntam
hic mĩam exhibe̾t ds: & qͣntam ib ex¬
erceat seu̾itatem: cum ꝓ eodem pecc̃o.
multo gͣuiꝰ ibi punat quam hic.

Expanded text:
solvuntur in igne. Ipsi vero merito fundamenti solvuntur in igne. Ipsi vero merito fundamenti salvi erunt, gravissimam tamen poenam sentient. Ex quo apparet quantam hic misericordiam exhibet Deus, et quantam ibi exerceat severitatem, cum pro eodem peccato multo gravius ibi puniat, quam hic.
Abbreviated transcription (Latin):
possunt scłarium rerum quamuis
licite concessaꝵ. tales cupiditates. ut a¬
mitti sine animi dolore ñ possint. Hec
gͦ edificant hi qͥ cogitant que mundi st̃.
qͦm placeant mundo: qͥ cͥca diuitias
suas qͦdam carnal tenent᷑ affectu: ce
tam̃ ex eis multas elemosinaᷤᷤ faciunt: nͦ
ꝓ eis aliquid fraudis ł rapinȩ moliunt᷑
Ex hisgͦ patet qd ñidem homo simul
do. s tm̃ deo: qͥ ⁊ siuenialit aliquãdo
peccant. feruore kanitatis ita alsumit᷑
in eis pecc̃m. sic̃ gutta aque in camino
ignis: & ionunquam portãt secum cre¬
mabilia. Hec autem edifico inferior
plac̾e cogitant: dm̃ tam̃ p̃ponunt. Di
uͦ mundum p̃ponerent. ñ suꝑedifica¬
rent: s destruerent fundamentum.
Affectiones gͥ carnales qͥb dediti sunt
domib. ꝯiugib. possessionib. ita tñ¬
q̃ ĩ m̃tes ꝑfectors ñ cadunt: & si alia
uen̾alia admittant. In cordibus uͦmi
nors int̾dum durant usq in finem:
qͥ cum talib edificiis tnseunt. s dis¬

Expanded text:
possunt secularium rerum, quamvis licite concessarum, tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Haec ergo aedificat is qui cogitat quae mundi sunt, quomodo placeat mundo; qui circa divitias suas quodam carnali affectu tenetur, et tamen ex eis multa beneficia facit, nec pro eis aliquid fraudis vel rapinae molitur. Ex his ergo patet quod non idem homo simul do, sed tantum Deo; qui etsi venialiter aliquando peccant, fervore charitatis ita absumitur in eis peccatum, sicut gutta aquae in camino ignis; et ideo nunquam secum portant cremabilia. Haec autem inferiorplacere cogitant, Deum tamen praeponunt. Si vero mundum praeponerent, non superaedificarent, sed destruerent fundamentum. Affectiones ergo carnales quibus dediti sunt domibus, conjugibus, possessionibus, ita  in mentes perfectorum non cadunt, etsi alia venialia admittant. In cordibus vero minorum interdum durant usque in finem, qui cum talibus aedificiis transeunt, sed dis
Abbreviated transcription (Latin):
nec uere ꝯiuges ẽẽ aliqͦs. antequam in¬
tercedat ꝯmixtio sexꝰ: S a pͥma fide des¬
ponsationis. uir spons: & mulier. spõ
sa. ñ ꝯiunx. Sponsos autem & sponsas
ꝯiuges freqͣnt̾ appellari dict: non qͥa
sint. s qr fut᷑i sunt: cuiꝰ rei sponsionẽ
fore tͣdunt. Q rone innituntur.
uoduͦ int̾ sponsam ce conitigem pli¬
rimum intsit. ex eo astrciunt: qr li¬
cet sꝑonse. ante carnalem copulam.
inꝯsultoł nolente sponso monastiũ
eligere: qͥ fẽo sponso ⁊ licet aliã duce.

Expanded text:
quam intercedat commixtio sexus; sed a prima fide desponsationis vir sponsus, et mulier sponsa est, non conjux. Sponsos autem et sponsas conjuges frequenter appellari dicunt, non quia sint, sed quia futuri sunt; cujus rei sponsionem fore tradunt. 7. Qua ratione nituntur. Quod vero inter sponsam et conjugem plurimum intersit, ex eo astruunt, quia licet sponsae ante carnalem copulam inconsulto vel nolente sponso monasterium eligere; quo facto, sponso etiam licet aliam ducere.
Abbreviated transcription (Latin):
Oblationes enim in templo a fidelibꝰ
suscipiunt: & leuitis suþponendas
altarib deferunt. Hi apud hebreos na¬
thinnei uocant᷑ : i. in humilitate dño¬
seruientes. Ad subdiaconum ꝑtinet
calicemꝰ. patenam. ad altare xͥ deferre:
& leuitis tͣcde: eisq ministrare. Urceo¬
lum qͦ & aqm. manile. & manut̾gium
dis ante altare manib aqͣm p̃b̃e. His
lex continentiȩ imponit᷑: qr altari ꝓ¬
pinquantes. uasa corꝑis & sanguinis
Mundamini. qͥ fertis uiasa dñi. Ad
hos etiam ꝑtinet tm̃ de oblationib
ponẽ in altari qͣntum sufficẽ possit
stratoria lauare. Hicum ordinant᷑.
accipiunt demanu ep̃i patenam ce
calicem uacuum. Abarchidiacono
uͦ urceolum cum aqͣ. manihi. & ma¬
inpeluim. pedes discipłoꝵ lauit: &¬
linteo tersit. De diaconis ysidor.
Diaconoꝵ ordo. sertum tenet locũ:
ꝓpt̾ senarii ꝑfectionem. Hic ordo. inue¬
teri testam̃to a tͥbu leui nomen traxit.¬

Expanded text:
Oblationes enim in templo a fidelibus Oblationes enim in templo a fidelibus suscipiunt, et Levitis superponendas altaribus deferunt. Hi apud Hebraeos Nathinnaei vocabantur, id est, in humilitate servientes. Ad subdiaconum pertinet calicem et patenam ad altare Christi deferre, et levitis tradere, eisque ministrare. Urceolum quoque et aquamanile et manutergium dis ante altare manibus aquam praebere. His lex continentiae imponitur, quia altari propinquantes, vasa corporis et sanguinis Mundamini qui fertis vasa Domini. Ad hos etiam pertinet tantum de oblationibus ponere altari, quantum sufficere possit stratiora lavare. Hi, cum ordinantur, accipiunt de manu episcopi patenam et calicem vacuum; ab archidiacono vero urceolum cum aquamanili, et main pelvim, pedes discipulorum lavit, et linteo tersit. 8. De diaconis. Diaconorum ordo sextum tenet locum, propter senarii perfectionem. Hic ordo in veteri Testamento a tribu Levi nomen a
Abbreviated transcription (Latin):
litiũ gce. latine cer oferarii dñr: a de¬
portandis cereiᷤᷤ. qn legendum ẽ euan¬
gelium. ł sacͥficium offerendum. Tẽ
enim accendunt᷑ luminariã. & depor¬
tantur ab eis: ñ ad effugandas aeris
tenebs. cum sol eo tp̃r rutilet: s ad sig¬
num leticie demonstrandum: ut sub
typoluminis corꝑalis illa lux osten¬
ꝑtinet p̃paratio luminaritim in sacrario.
Ipse cereum portat: ipse urceolum cum
umno &e aqͣ suggesta ꝓ eucharistia sub¬
diaconis ĩparat. Hi cum ordinant᷑.
cum edoct̾i fu̾int ab ep̃o qualit̃ in of¬
ficiosuo age debeant: ab archidiacono
accipiant candelabrum cum cereo:
&e urceolum uacuum. Hoc officium dñs
bant in uet̾ testamento. qui lucernas
candelabͥ componebant: ⁊ accendebant
igne celesti. ad illuminandas tenebs
aquilonares. de subdiaconis ysidorꝰ¬
uintꝰ est ordo stibdiaconorum. Gce:
ypo diacones uocant᷑. qͦs nos subdiaco¬
nes dicimus qͥ iõ sic appellant᷑: qr sub¬
iacent p̃ceptis &e officiis leuitarum.

Expanded text:
eroferarii dicuntur, a deportandis cereis quando legendum est Evangelium vel sacrificium offerendum. Tunc enim accenduntur luminaria, et deportantur ab eis; non ad effugandas aeris tenebras, cum sol eo tempore rutilet, sed ad signum laetitiae demonstrandum: ut sub typo luminis corporalis illa lux ostenpertinet praeparatio luminarium in sacrario. Ipse cereum portat, ipse urceolum cum vino et aqua suggesta, pro Eucharistia, subdiaconis praeparat. Hi cum ordinantur, cum edocti fuerint ab episcopo qualiter in officio suo agere debeant, ab archidiacono accipiunt candelabrum cum cereo, et urceolum vacuum. Hoc officium Dominbant in veteri Testamento, qui lucernas candelabri componebant et accendebant igne coelesti, ad illuminandas tenebras aquilonares. 7. De subdiaconis. Quintus est ordo subdiaconorum. Graece hypodiacones vocantur, quos nos subdiacones dicimus, qui ideo sic appellantur, quia subjacent praeceptis et officiis Levitarum.
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. & dr ei. Accipe: & esto u̾bi di relator
partem cum his. qͥ b̃n ubum di minist᷑¬
uerĩt. Qͥ ad hc̃ gradum ꝓuehit᷑: litt̾a¬
rum scĩa debet ẽẽ instructꝰ. ut sensum
uboꝵ intelligat. uim accentuum sciat:
distincte legat: ne confusione ꝓlatioĩs.
intellectum auditorib auferat. Atten¬
dat qͥd indicatiue qͥd int̾rogatiue sit le¬
gendum: uͥ sit in or̃one facienda distin¬
ctio. Hec enim male seruata. intellectum
turbant: & alios ad risum ꝓuocant:
aurib & cordi consulere debet uox lec¬
u̾bum di annunciant. Hic ordo for¬
mam &e initium aꝓpħis accepisse uiđr.¬

Expanded text:
ns ad eum: Accipe, et esto verbi Dei relator,partem cum his qui verbum Dei ministerunt. Qui ad hunc gradum provehitur, litterarum scientia debet esse instructus, ut sensum verborum intelligat, vim accentuum sciat, distincte legat, ne confusione prolationis intellectum auditoribus auferat. Attendat quid indicative, quid interrogative sit legendum, ubi sit in oratione facienda distinctio. Haec enim male servata intellectum turbant, et alios ad risum provocant. Auribus et cordi consulere debet vox lecverbum Dei annuntiant. Hic ordo formam et initium a prophetis accepisse vi
Abbreviated transcription (Latin):
ste autem: ex g̾coin latinum adiuran¬
tes.ł. inc̃pantes uocant᷑. Inuocant enĩ
suꝑ cathecuminos. &e suꝑ eos qͥ hñt
sp̃m immundum. nom̃ dñi. adiu¬
rantes ꝑ eum ut eg̃diat᷑ ab eis. Ad exor¬
cistas ꝑtinet exorcis mos memorit̾ reti¬
nere: mauꝰq suꝑ merguminos & ca¬
thecuminos in exorci zando imponere.
ipsum. Hi cum ordinant᷑. acciptunt
de manu ep̃i librum exorcifmoritm:
imponendimanꝰ suꝑinerguminos. ł
cathecuminos. Hoc officio usꝰ ẽ dñs.
aures p̃cordiors hominum ad intelligñ¬
dum. ⁊ ora ad confitendum: ut pulso
etiam officio usꝰ est xp̃s: cum demonia¬
cos multos sanauit. Hic ordo a salomo¬
dum exorcizandi inuenit: qͦ demonẽ
adiurati ex obsessis corꝑib pellebant᷑.
Huic officio mancipati exorciste uocati
beel zebub eicio demonia. filii ur̃i in. sccoriste

Expanded text:
in Latinum adjurantes vel increpantes vocantur. Invocant enim super catechumenos, et super eos qui habent spiritum immundum, nomen Domini, adjurantes per eum ut egrediatur ab eis. Ad exorcistam pertinet exorcismos memoriter retinere, manusque super energumenos et catechumenos in exorcizando imponere. ipsum, Luc. 4. Hi, cum ordinantur, accipiunt de manu episcopi librum exorcismorum; eimponendi manus super energumenos, vel catechumenos. Hoc officio usus est Domiaures praecordiorum hominum ad intelligendum, et ora ad confitendum, ut, pulsoetiam officio usus est Christus, cum daemoniacos multos sanavit. Hic ordo a Salomodum exorcizandi invenit, quo daemones adjurati ex obsessis corporibus pellebantur; huic officio mancipati exorcistae vocatiBeelzebub ejicio daemonia, filii vestri  vide
Abbreviated transcription (Latin):
Sed̾s est grad lectorum: ysidorus.
lectores. a legendo. siẽ psalmiste a psal¬
mis canendis uocatisunt. Illi enimp̃¬
dicant popłis qͥd sequant᷑. isti cant.
ut excitent ad compunctionum ani¬
mos audientium: licet qͥdam lectore
ita miserant ꝓnuncient:ut qͦs dam

Expanded text:
Secundus est gradus lectorum. Lectores a legendo, sicut psalmistae a psalmis canendis, vocati sunt. Illi enim praedicant populis quid sequantur; isti cantant, et excitant ad compunctionem animos auita miseranter pronuntient, ut quosdam
Abbreviated transcription (Latin):
&e res. Sacramentum enim signum
ẽ sacre rei. Qͥd gͦ hic signum ẽ. & q̃ ẽ¬
ẽẽ qͦd ext̾iꝰ tantum gerit᷑ scł ext̾ior
penitentia. que est signum int̾ioris
penitentie: seł contͥcionis cordis ⁊
humiliationis. Qͦd siẽ. non omne
sacramentum euangłicum. id effi¬
cit qͦd figurat. Ert̾ior enim penitñ¬
dia non efficit int̾iorem: potiꝰ inti¬
or causa ẽ extioris. S ad hoc inqui¬
unt illi. hoc ẽẽ intelligendum de ilł
sacram̃tis que in nouo testamento
instituta sunt. ut ẽ sacramentum
baptismi. confirmationis. corꝑis¬

Expanded text:
et res. Sacramentum enim signum et res. Sacramentum enim signum est sacrae rei. Quid ergo hic signum est? Quiesse quod exterius tantum geritur, scilicet exterior poenitentia quae est signum interioris poenitentiae, scilicet, contritionis cordis et humilitatis. Quod si est, non omne sacramentum evangelicum id efficit quod figurat. Exterior enim Poenitentia non efficit interiorem; potius interior causa est exterioris. Sed ad hoc, inquiunt illi hoc esse intelligendum de illis sacramentis quae in novo Testamento instituta sunt: ut est sacramentum Baptismi, Confirmationis,
Abbreviated transcription (Latin):
finem gr̃as agere.S qr ingratꝰ ad uomii¬
tum sic̃ canis rediit: ante actabona
mortificauit. & pecẽm dimissum reuo¬
cauit: ut cui humiliato ds ante pec¬
catum dimiserat: eidem post elatoce
ingrato imputet alioꝵ sententia.
S qr ab sonum uidet᷑. ut peccata di¬
missa it̾m imputent᷑: placet qͥbdam.
neminem ꝓpeccĩs semel dimissis tt̾m
adeo puniri. S io dñr dimissa redi¬
re & imputare̾: qr ꝓpt̾ ingratitudinẽ.
ita reus & pecc̃or constituit᷑. ut ante
fuit. Sic enim qͦd dimissum fuerat
dr exigi: qr remissionis ꝑcepte ingratꝰ
itareꝰ fit. ut ante fuerat. Utͥq parti qͦ¬
stionis. ꝓbati fauent doctores. Ideoq
alicui parti ñ p̃iudicans. studioso lec¬
tori iudicium relinquo: addens mͥ
aitum fore ac saluti ꝓpinqutim. sub
m̃sa dominors micas edere. Qd sit hic
sacramentum & res
ost p̃dicta restat inuestigare: qͥd in
actione penitentie. sit sacramentum

Expanded text:
finem gratias agere. Sed quia ingratus ad vomifinem gratias agere. Sed quia ingratus ad vomitum, sicut canis, rediit, anteacta bona mortificavit, et peccatum dimissum revocavit, ut cui humiliato ante Deus peccatum dimiserat, ei postea elato et ingrato imputet. 2. Aliorum sententia. Sed quia absonum videtur ut peccata dimissa iterum imputentur, placet quibusdam neminem pro peccatis semel dimissis iterum a Deo puniri; sed ideo dicuntur dimissa redire et imputari, quia propter ingratitudinem ita reus et peccator constituitur, ut ante fuerat. Sic enim quod dimissum fuerat dicitur exigi, quia remissionis perceptae ingratus, ita reus fit ut ante fuerat. Utrique parti quaestionis probati favent doctores. Ideoque alicui parti non praejudicans, studioso lectori judicium relinquo, addens mihi tutum fore ac saluti propinquum, sub mensa dominorum micas edere. 3. Quid sit hic sacramentum et res. Post praedicta, restat investigare quid in actione poenitentiae sit sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. aꝑtissime dñs in euolio docet. in illo
seruo. a qͦ dñs dimissum debitum pet¬
it: eo qͦd ille conseruo suo debitum nol¬
let dimittere. His auctoritatib mni
de quo penituit. & indulgentiam ac¬
cepit it̃m punit᷑. non uidet᷑ iustum.
Si punit᷑ ꝓeo qͦd peccauit. ⁊ ñ emenda¬
uit. iusticia ẽ aꝑta. Si uͦ requiritur
qͦd fuit condonatum: ł iusticia ẽ. uel
iusticia occulta. Uidr &̃ ds bis in idip¬
fum iudicare. & duplex tͥbulatio con¬
surgere: qͦd scͥptura negat. Sedl soluit¬
ad hoc potest dici: ꝙ neq duplex tͥbula¬
tio consurgit. neq iudicat ds bis in id¬
ipsum. Hoc enimfieret. si pꝰ condignã
satisfactionem. & sufficientem penam
it̾m puniret. S ñ satiffecit digne &
sufficient: qͥ non ꝑseu̾au̾it. Bebuit ⁊
iugem peccati hab̾e memoriam: ñ ad
faciendum. s ad cauendum. debuit ñ
obliuisci os retbutiones di. Que auc̃ f̃¬
tot sunt: qͦt sunt peccatorum psalnũ¬
dona di qͦt mala sua: ac ꝓillis usqĩ

Expanded text:
ertissime Dominus in Evangelio docet in illo servo a quo dimissum dominus debitum petiit, eo quod ille conservo suo debitum nollet dimittere. His auctoritatibus innde quo poenituit, et indulgentiam accepit, iterum punitur, non videtur justum. Si punitur pro eo quod peccavit et non emendavit, justitia est aperta. Si vero requiritur quod fuerat condonatum, vel injustitia est, vel justitia occulta. Videtur etiam Deus bis in idipsum judicare, et duplex tribulatio consurgere; quod Scriptura negat. Sed ad hoc potest dici quod neque duplex tribulatio consurgit, neque judicat Deus bis in idipsum. Hoc enim fieret si post condignam satisfactionem et sufficientem poenam iterum puniret; sed non satisfecit digne et sufficienter, qui non perseveravit. Debuit enim jugem peccati habere memoriam, non ad faciendum, sed ad cavendum. Debuit non oblivisci omnes retributiones Dei, quae tot sunt quot sunt peccatorum dona Dei quot mala sua, ac pro illis usque in
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eligit. remedium ht̃ ñ p̃mium.
A qͣ siqͥs declinau̾it. met᷑ exitiale iu¬
dicium. Qd scdm indulgentiam
concedr: uoluntarium ẽ non neces
sarium.Aloqͥn tnsgssor eẽt. qͥ ilto
ñ facet. Q pot̃ sane intelligi iltd sub
p̃cepto dictum hõib pͥmis. ante pec¬
dulgentiam mat̾monii contractꝰ
fuit᷑. ita cẽ pꝰ diluuium qͦ untũsum

Expanded text:
non eligit, remedium habet, non praemium; non eligit, remedium habet, non praemium; a quo si quis declinaverit meretur exitiale judicium. Quod secundum indulgentiam conceditur, volusarium; alioquin transgressor esset, qui illud non faceret. Et potest sane intelligi illud sub praecepto dictum hominibus primis ante pecdulgentiam matrimonii contractus fuit. Ita enim post diluvium, quo universum
Abbreviated transcription (Latin):
uitium cohibet᷑. Nam ce ante pecca
ꝑ diluuium consumptis. Quoduͦ
ante pecc̃m institutum fu̾it coniu¬
gium ad officium: post peccatum
uͦ ad remedium concessum: au̾o testa¬
Infirmitas enim incontinentie nuptus ⁊ ꝯcupiᷤ¬
que est in carne ꝑ pecẽm mortua: entia.
ne cadat in ruinam flagitiors. exci¬
pitur honestate nuptiarum. Si ñ
peccassent pͥmi homines: sine car¬
nis incentiuo ac feruore libidi¬
nis ipsi ac successores eortim ꝯue¬
nirent: ⁊ sic̃ remun̾abile ẽ aliqͦd
bonum opꝰ. sic coitꝰ eoꝵ bonꝰ ẽẽt. &
remunabilis. Qautem ꝓpt̾ pecca¬
tum. letalis concupiscentie. lex m̃¬
bris nr̃is inbesit. sine qͣ. carnalis non
fit commitio: rep̃hensibilis ẽ &e malꝰ
coitꝰ. nͥ excuset᷑ ꝑbona coniugii. Qndo
rima institutio hu̾it p̃cep ꝯrugiũ¬
tum: scda. indulgentiam. Dicimꝰ
enim: ab apło.humano gñi ꝓpt̾ uitan¬
dam fornicationem. indultum ẽẽ cõ¬
rugium. Indulgentia uͦ qr meliora

Expanded text:
vitium cohiberetur. Nam et ante peccatvitium cohiberetur. Nam et ante peccatper diluvium consumptis. Quod vero ante peccatum institutum fuerit conjugium ad officium, post peccatum vero ad remedium concessum, Aug. testaInfirmitas enim incontinentiae, quae est in carne per peccatum mortua, ne cadat in ruinam flagitiorum, excipitur honestate nuptiarum. Si vero non peccassent primi homines, sine carnis incentivo ac fervore libidinis ipsi ac successores eorum convenirent. Et sicut remunerabile est aliquod bonum opus, sic coitus eorum bonus esset et remunerabilis. Quia vero propter peccatum lethalis concupiscentiae lex membris nostris inhaesit, sine qua carnalis non fit commixtio, reprehensibilis est malus coitus, nisi excusetur per bona conjugii. 3. Quando rima institutio habuit praeceptum, secunda indulgentiam. Didicimus enim ab Apostolo, humano generi propter vitandam fornicationem indultum esse conjugium. Indulgentia vero quia meliora
Abbreviated transcription (Latin):
um alia sacram̃ta pꝰ pecc̃m. ostñd̃r.¬
& ꝓpt̾ pecc̃m exordium sumpserint:
matͥmonii sacram̃tum cẽ ante pecem̃
legit᷑ institutum a dño: non tam̃ ad
remedium. s ad officium. Refert
enim scͥpt᷑a genesis. in adam missoso¬
pore. atq una de costis eiꝰ sumpta.⁊
exinde muliere forma ta. uirum.
in sp̃u intelligentem ad quem usum
mulier facta ẽẽt: pꝰ extasim ꝓpħice dix¬
isse. Hoc nc̃ os ex ossib meis: & carode
carne mea. Ppt̾ hoc relinquet homo
patrem &e matrem & adherebit uxo¬
risue: &e erunt duo incarne una. De
duplici institutione contugii.
Comugii aut̃ institutio: duplex est.
Una ante pecc̃m. ad offin facta ẽ in pa¬
radẏso: uͥ eẽt thorꝰ immacłatꝰ. & nuꝑ¬
tie honorabiles:Ex qͥb sine ardore cõ¬
ciꝑent. sine dolore parerent. Alt̾a pꝰ
pecc̃m ad remedium fc̃ta extra para¬
dysum. ꝓpt̾ illicitum motum deui¬
tandum. Prima ut nat᷑a multipli¬
caretur: Scda. ut nat᷑a excipet᷑: ce

Expanded text:
um alia sacramenta post peccatum et propter peccatum exordium sumpserint, Matrimonii sacramentum etiam ante peccatum legitur institutum a Domino; non tamen ad remedium, sed ad officium. Refert enim Scriptura, Genes. 2, in Adam misso sopore atque una de costis ejus sumpta, et exinde muliere formata, virum in spiritu intelligentem ad quem usum mulier facta esset, post extasim prophetice dixisse: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea; propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. 2. De duplici institutione conjugii. Conjugii autem institutio duplex est. Una ante peccatum ad officium facta est in paradiso, ubi esset thorus immaculatus, et nuptiae honorabiles, ex quibus sine ardore conciperent, sine dolore parerent; altera post peccatum ad remedium facta extra paradisum, propter illicitum motum devitandum. Prima, ut natura multiplicaretur; secunda, ut natura exciperetur, et
Abbreviated transcription (Latin):
Dictum ẽ adño innumeris: ad moysen
& aaron saẽdotes. Nos ponite nom̃ meũ
suꝑfilios isrł: Ego dñs bndicam eos: ut
grãm tditio ꝑministium ordinati tnͣs¬
fundat hoib. nec uoluntas sac̾dotis obeẽ
ł ꝓdẽe possit. s m̾itum. bndict̾ionem¬
sac̾dotał officii & ordinis: hinc adutamꝰ.¬

Expanded text:
 Domino in Numeris ad Moysen et Aaron : Vos ponite nomen meum super filios Israel, ego Dominus benedicam eos, ut gratiam traditio per ministerium ordinati transfundat hominibus, nec voluntas sacerdotis obesse aut prodesse possit, ssacerdotalis officii et ordinis, hinc ad
Abbreviated transcription (Latin):
q enim institutum fuit in pͥmis
parentib. Item. Si ext̾ior penitentia sacra¬
mentum ẽ. & intior res sacramenti: se¬
pius p̃cedit ressacramentum. quamsa¬
cramentum rem. S nec hoc inconue¬
niens ẽ. Nam & in aliis sacramentis. qͦ
efficiunt qͦd figurant. hoc sepe ꝯtingit.
extiorem penitentiam & int̾iorem ẽẽ
sacramentum: nec duosacramenta.
hunum. Ut syecies panis aetuni ñ duo
sunt sacram̃ta. s unum & sic̃ in sacra¬
mento corꝑis: ita cẽ in hoc sacramento
dicunt aliud ẽẽ tm̃ sacram̃tum. scł.¬

Expanded text:
in primis parentibus. Item, si exterior Poenitentia sacramentum est, et interior res sacramenti, saepius praecedit res sacramentum, quam sacramentum rem. Sed nec hoc inconveniens est. Nam et in aliis sacramentis quae efficiunt quod figurant, hoc saepe contingit. eriorem Poenitentiam et interiorem esse sacramentum, nec duo sacramenta, sed unum, ut species panis et vini non duo sunt sacramenta, sed unum. Et sicut in sacramento Corporis, ita etiam in hoc sacramento dicunt aliud esse tantum sacramentum, sc
Abbreviated transcription (Latin):
non nulli hetici nuptias detestantes qͣ
taciani appellati stint. Hinuptias oĩo
damnant. ac pares fornicationib aliis¬
q corruptionib faciunt. nec recipiunt
iugium. ñ mͦ ex eo ꝓbat᷑. qͦd dñs legit᷑
ꝯiugium instituisse int̾ pͥmos paren¬
tes. s oẽ qͦd in chana galilee nuꝑtisin¬
terfuit xͨ: easq miracło comm̃dauit:

Expanded text:
nonnulli haeretici nuptias detestantes, qui Tatiani appellati sunt. Hi nuptias omnino damnant, ac pares fornicationibus aliisque corruptionibus faciunt, nec recipiunt jugium, non modo ex eo probatur, quod Dominus legitur conjugium instituisse inter primos parentes, sed etiam quod in Cana Galilaeae nuptiis interfuit Christus, easque miraculo commendavi
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͦd es dicas. Nam qͦm est u̾itas. uͥ reg¬
nat falsitas: De penis sac̃dotis qͥ pecc̃m¬
aueat autem publicat confitentis
qͦd absit. ꝓaliqͦ scandalo. Nam si hoc
fecit: deponat᷑: & oĩb dieb uite sue
ignominiosꝰ ꝑegͥnando ꝑgat. Quod uͦ
dict̾um ẽ ut penitens eligat sac̾dotem

Expanded text:
ut quod es dicas. Nam quomodo est veritas ubi regut quod es dicas. Nam quomodo est veritas ubi regnat falsitas? 7. De poenis sacerdotis qui peccatum publicat confitentis.quod absit, pro aliquo scandalo. Nam si hoc fecerit, deponatur, et omnibus diebus vitae suae ignominiosus peregrinando pergat. Quod vero dictum est, ut poenite