comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uem tamen uisui nociuam a se abi¬
ciens. populis cedendoꝯcessit. Illi tͦ
uelut aĩa les et que sunt
spiritus dei minime percipientes.
eadem carnis operauelut sum¬
mum aliquid retinentes: malue¬
runt carnalib et secularib im¬
plicari: quam deo militando in
spiritu ambulare. Cerus uero u̾¬
bum apostolicum libenter ample¬
ecens. illud scilicet spiritu ambula¬
te et desideria carnis non perficiens:
illud etiam non surda aureaudi¬
ens. Si enim secundum carnem.
urceritis moriemini. et qui in car¬
ne sunt: deo placex
non possunt. et qui in deliciis est
inuens mortuus est. spiritu facta
carnis mortificareut iuueret pre¬
elegit. Iuste igitur sicut spiritus
carni: sic spiritaliter uiuentes car¬
naliter sapientib preferuntur.
Ecce primogenita que lentisnon
comestio sed concupiscentia esau
abstulit. iacobeussdem lentis des¬
pectus contulit. et primatum ele¬
rus excontinentie castitate pro¬
meruit. quam carnalis concripis¬

Expanded text:
vem, tamen visui nocivam a se abjivem, tamen visui nocivam a se abjiciens, populis cedendo concessit. Illi vero velut animales, et quae sunt Spiritus Dei minime percipientes, eadem carnis opera velut summum aliquid retinentes, maluerunt carnalibus et saecularibus implicari, quam Deo militando in spiritu ambulare. Clerus vero verbum apostolicum libenter amplectens, illud scilicet: Spiritu ambulate, et desideria carnis non perficietis ; illud etiam non surda aure audiens: Si enim secundum carnem vixeritis, moriemini. Et: Qui in carne sunt, Deo placere non possunt . Et: Qui in deliciis est vivens mortuus est . Spiritu facta carnis mortificare, ut viveret, praeelegit. Juste igitur sicut spiritus carni, sic spiritualiter viventes carnaliter sapientibus praeferuntur. Ecce primogenita, quae lentis non comestio, sed concupiscentia Esau abstulit, Jacob ejusdem lentis despectus contulit, et primatum clerus ex continentiae castitate promeruit, quam carnalis concupis
Abbreviated transcription (Latin):
et purpuram regolem deuotus
primo obtulit. quod inuestibus
esau ualde bonis iacoba matre
fuit. sed et in successorib sius eid̃e
postimodum exilia intulit. mortem
etiam comminatus iniurias mul-¬
tas infłͥcit. sed tandemesau iacobpa
latione quam ex deuotione obtulit.
quam et lacob sapient et prouide
recus auit dicens. Nosti quod
paruulos habeam teneros. et o¬
ues fetas. quas si plus in ambrilã¬
do fecero laborare morientur õs
una die. Que omnia apud sacre
scripture gnaros expositione non
indigent s tantum rememoratio¬
ne. Illud autem potissimum uide¬
tur atcendendum. quo iure quib¬
ue ex caĩs minor natu: primogeni¬
to sit prelatus. et prima quidem
facieius ineuidenti esse uidet᷑. qd̾
iacob lentem quam egxerat non
anteafratri instanter petenticon¬
cessit: donec ille primogenita spõ¬
tecessit. Sic et clerus eod̾ m̃ iure po¬
pulis est prelatus. cum carns et
sanguinis operauelut rufamlen¬
dcule coetionem licet gustu sua¬

Expanded text:
et purpuram regalem devotus et purpuram regalem devotus primo obtulit, quod in vestibus Esau valde bonis Jacob a matre fuit; sed et in successoribus suis eidem postmodum exsilia intulit, mortem etiam comminatus, injurias multas inflixit, sed tandem Esau Jacob palatione quam ex devotione, obtulit: quam et Jacob sapienter, et provide recusavit, dicens: Nosti, quod parvulos habeam teneros, et oves fetas, quas si plus in ambulando fecero laborare, morientur omnes una die . Quae omnia apud sacrae Scripturae gnaros expositione non indigent sed tantum rememoratione. Illud autem potissimum videtur attendendum, quo jure, quibusve ex causis minor natu primogenito sit praelatus; et prima quidem facie jus in evidenti esse videtur, quod Jacob lentem quam coxerat, non antea fratri instanter petenti concessit, donec ille primogenita sponte cessit. Sic et clerus eodem etiam jure populis est praelatus, cum carnis et sanguinis opera velut rufam lenticulae coctionem, licet gustum sua
Abbreviated transcription (Latin):
blasphemant: s et de pingue¬
dineterre habundantiam ple¬
niosem concessit. seruitutẽ
etiam populorum. ad orationem
tribuum. et dominationem fra¬
trum suorum. et incuruationem
expressit. in quib omnib non
latria que soli dõ debet᷑. s duliã intel¬
quib libet successorib exhibet᷑
Popularib autem eleri serui¬
tutem indixit. et uiuendum ei.
gladio. et inpinguedine terre.
benedicendũ predicit. Nam⁊ si
ei rorem celi conccissit: non tam̃
roris celi habundantiam. et ip¬
sum roremnonin se habituros.
sed desuper aclero et post terre
pinguedinem percepturos pre¬
dicit. S non solum quod sit per
ysaac e domino predictum. R
et quid interipsos fratres accũ
sit: attendimus. E sarisiquid̾
primogenita fratri libens primo.
et ea parupendens: leuiter con¬
cessit. S postinodum concessisie
se dolens: ad persecutionis ty¬
ramindem se conuertit. Sic et
constanitinus romano pontifici
regnim signia coronam seilicet

Expanded text:
blasphemant, sed et de pingueblasphemant, sed et de pinguedine terrae abundantiam pleniorem concessit. Servitutem etiam populorum, adorationem tribuum, et dominationem fratrum suorum, et incurvationem expressit: in quibus omnibus, non latriam, quae soli Deo debetur, sed duliam intelquibuslibet successoribus exhibetur. Popularibus autem cleri servitutem indixit, et vivendum ei gladio, et in pinguedine terrae benedicendum praedixit. Nam, etsi ei rorem coeli concessit, non tamen roris coeli abundantiam, et ipsum rorem, non in se habituros, sed desuper a clero, et post terrae pinguedinem percepturos praedixit. Sed non solum quid sit per Isaac a Domino praedictum, sed et quid inter ipsos fratres actum sit attendamus. Esau siquidem primogenita fratri libens primo, et ea parvipendens leviter concessit. Sed postmodum concessisse se dolens ad persecutionis tyrannidem se convertit. Sic et Constantinus Romano pontifici regni insignia, coronam scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
tamen ad laqueum desperatio¬
nis recurrant seddeo humiliter
subiecti: ab iniquitate declina¬
re contendant. Non autem con¬
turbentur aut doleant. cum sint
priores natu siclerirm sibi cons¬
piciunt preminere. sic quippe
futurum dominus preordina¬
uit: et preordinatum in iacob ⁊
esau presignauit. Ysaac siquid
cum beneliceret iacob: domino
inspirantesic ait. Det cibi deus
de roreceli et depinguedine ter¬
re habundantiam frumenti. ⁊¬
uini. et olei. ⁊ seruriant tibi popłi.
et adorent te trib. E̾sto dominus
fratrum tuorum.⁊ incuruentur
ante te filii matrĩtue. Qui male¬
dicerit cibr: maleclictus erit. et
qui benedxerit: benedictionib
repleatus. E contrario dictum ẽ
esau. In pingueline cerreet in.
rore celi erit desuꝑ: benedictio tua.
Uies gladio: et fratrituo series.
Ecce quam manifeste statum utriꝰ¬
q deriscilicet et populi xpistia¬
ni spiritus sanctus in his uerb̃
expressit. Cicro siquidemnon.
solum roremceli. sicut quidam

Expanded text:
tamen ad laqueum desperatiotamen ad laqueum desperationis recurrant, sed Deo humiliter subjecti ab iniquitate declinare contendant. Non autem conturbentur et doleant cum sint priores natu, si clerum sibi conspiciunt praeeminere; sic quippe futurum Dominus praeordinavit, et praeordinatum in Jacob et Esau praesignavit. Isaac siquidem, cum benediceret Jacob, Domino inspirante, sic ait: Det tibi Deus de rore coeli et de pinguedine terrae abundantiam frumenti, vini et olei, et serviantEsto dominus fratrum tuorum, et incurventur ante te filii matris tuae. Qui maledixerit tibi, maledictus erit, et qui benedixerit benedictionibus repleatur . Econtrario dictum est Esau: In pinguedine terrae et in rore coeli desuper erit benedictio tua. Vives in gladio, et fratri tuo servies . Ecce quam manifeste statum utriusque, cleri scilicet et populi Christiani Spiritus sanctus in his verbis expressit. Clero siquidem non solum rorem coeli, sicut quidam
Abbreviated transcription (Latin):
his duob sacramertis in corrup¬
tibilis scilicet hostie immo latiore.
et sacri crismatis de hbutione
spectaliter noscitur insigritum.
Specialius tamen in iacob.qui
euam decumas offerendo.et in
duorum edorum morte tamquã
in gemina carnis seslicet et spiri¬
tus peculantie mortificationeet
ppͥe noĩs alt̾atõe ea q̃ hodie ĩ eccłia obtnẽt
uelut kẏstorialiter noscitur ex¬
pressissẽ. In chaẏm uero et esdu
terrenus est:populus recte pre¬
figuratus. quorum primus in¬
uidie et odii fratern scelere tabe¬
factus: a facie domini est eiect᷑.
Alter dum uenatur in agro.¬
domi est supplantatus a fratre et
oppido lassus de agro reuersus:
libenter primogenita dedit pre
rufa lerticule coctione. Non mirẽ¬
tursacerdotes cum uident hodie
laicos inuidie stimulis agitari. time¬
ant autem laier: qui tales se senti¬
unt a facie domini. se eum chaym
expelli. d ⁊ si se a lumine diuine sa¬
prentie dͣperiuntur eiectos: non

Expanded text:
his duobus sacramentis, incorruphis duobus sacramentis, incorruptibilis scilicet hostiae immolatione, et sacri chrismatis delibutione specialiter noscitur institutum. Specialius tamen in Jacob, qui etiam decimas offerendo, et in duorum haedorspiritus petulantiae mortificatione, et proprii nominis alteratione, ea quae hodie in Ecclesia obtinent, velut historialiter noscitur expressisse. In Cain vero et Esau terrenus est populus recte praefiguratus, quorum primus invidia et odii fraterni scelere tabefactus a facie Domini est ejectus; alter, dum venatur in agro,domi est supplantatus a fratre, et oppido lassus de agro reversus libenter primogenita dedit pro rufa lenticulae coctione. Non mirentur sacerdotes, cum vident hodie laicos invidiae stimulis agitari; timeant autem laici, qui tales se sentiunt, a facie Domini se cum Cain expelli. Sed et si se a lumine divinae sapientiae experiuntur ejectos, non
Abbreviated transcription (Latin):
niret apparere.Minorib namq
quib dictum est. ecce ego mit¬
to uos sicut agnos inter lupos.
pietas spẽcr aliter congruit et
mans uetudo. ut nulla sedicio¬
sarum plebium inquietudĩe.
nulla improbitate ad rancorẽ
uel odium prouocentur. sed siẽ
agnimansuetissum luporum
rabiem sustinentes: illum qͥ
sicut oiis ad occisionem ductus
est. et sicut agnus coram seton¬
dente obmutuit: in fatigabiliter
imttentur. Attendant subtiliter
factum semina in quo quid eis
agendum sit: plenus edocentur.
Ipse siquidem agrum lente plerũ
a phylisteis cuitus ẽe peribetur. Qs
iste ager est. insi uita terrena euius
agli chaẏm primo. deinde esau
factus est agricola: Econtra abel
pastor ouium: iacob uir simplex
habitans in tabernaculo. Bene
in abel qui primus obtulit et
oblatus est sacrifiium deo. et
in iacob qui primus unxit lapi¬
dem et ererit in titulum fundẽs
oleum desuper: nostrum est sa¬
cerdotiura presignatum. quod

Expanded text:
nit apparere. Minoribus quippe, nit apparere. Minoribus quippe, quibus dictum est: Ecce ego mitto vos sicut agnos inter lupos , pietas specialiter congruit, et mansuetudo, ut nulla seditiosarum plebium inquietudine, nulla improbitate ad rancorem vel odium provocentur; sed, sicut agni mansuetissimi luporum rabiem sustinentes, illum qui sicut ovis ad occisionem ductus est, et sicut agnus coram tondente se obmutuit , infatigabiliter imitentur. Attendant subtiliter factum Semmaa, in quo quid eis agendum sit, plenius edocentur. Ipse siquidem agrum lente plenum a Philisthaeis tuitus esse perhibetur. Quis iste ager est, nisi vita terrena, cujus agri Cain primo, deinde Esau factus est agricola? Econtra Abel pastor ovium, Jacob vir simplex habitans in tabernaculo . Bene in Abel, qui primus obtulit et oblatus est sacrificium Deo; et in Jacob, qui primus unxit lapidem, et erexit in titulum, fundens oleum desuper, nostrum est sacerdotium praefiguratum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmates ⁊ archiep̃i instituti. Uccalioꝵ apo¬
stolorum: episcopi. Fuerunt et¬
am preter apostolos et alii sey¬
tuaginta duo a domino desig¬
nati. et missi in omnem ciuita¬
tem et loeum quo erat ipse uen¬
turus. quib spfͣritaliter dictum
est ab eo. Ecceego mitto uos siẽ
oues inter lupos. Locoistorum:
sacerdotez ho die plebib prefe¬
runtur. quos semina iste proprie
designare indetur sicut et supe¬
riores ordines duo premissi for¬
tes manifeste demonstrant.Pri¬
mates et archiepiscopis primus
sedens incathedra. qui et sapi¬
entissimus asserttur. quia quan¬
tosunt ceteris superiores. tanto
et esse conuenit sapientiores.
Nam et aquila que aliis aiu¬
b dicitur preminere. clarius
etiam omnib oculos noscitur
infixos lucitenere. E piscopos:
eleazarus qui rigidissimus
fuit. sicut et ille sapient ssimus.
nam sicut leo cens bestiis fortitudi¬
ne noseitur preminere: sic epis¬
copos rigidiores minorib sacer¬
dotib. et constantiores: conue¬

Expanded text:
mates et archiepiscopi instituti, vice aliorum apostolorum episcopi. Fuerunt etiam praeter apostolos et alii septuaginta duo a Domino designati, et missi in omnem civitatem et locum, quo erat ipse venturus: quibus specialiter dictum est ab eo: Ecce ego mitto vos, sicut oves inter lupos . Loco istorum sacerdotes hodie plebibus praeferuntur, quos Semmaa iste proprie designare videtur, sicut et superiores ordines duo praemissi forte manifeste demonstrant. Primates et archiepiscopos primus sedens in cathedra, qui et sapientissimus asseritur; quia quanto sunt caeteris superiores, tanto et esse convenit sapientiores. Nam et aquila quae aliis avibus dicitur praeeminere, clarius etiam omnibus oculos noscitur infixos luci tenere. Episcopos Eleazarus, qui rigidissimus fuit, sicut et ille sapientissimus. Nam, sicut leo caeteris bestiis fortitudine noscitur praeeminere, sic episcopos rigidiores minoribus sacerdotibus, et constantiores conve
Abbreviated transcription (Latin):
portam undecimam accessuri
priusquam agͤnum lente plenum
quam semina in ea tuetur. intremꝰ
liber intueri m his trib robustis
fortium dauid per quos prelatos
diximus designari. tres distrnete
expres sos ordines. prelatorum.
qui sicut hodie mecclesia distingum¬
turita et apud hennicos apud
iudeos et innouo testamento adno
inuenimus distinccos. Apud gen¬
tiles quidem simplices sacerdotes
templorum. flammnes maiores:
archiflamines. maxi: preche¬
flamines. In ueteri quoq testa¬
mento sumini sacerdotes in anne
semel in sancta sanctorumm
troibãt Minores sacerdetes
cotidie tabernaculum in¬
trantes.: sacrificia consummna¬
bant. His quoq leuite uelut
minimi subserinendo minis¬
trabant. Innouo autem testam̃¬
to iacob. cephas. et iohannes
qui secundum apostolum oo¬
lumpne erant aliorum dextras
deder̃t paulo. Dñs qͦq petrũ. iacobũ.¬
sumens: clix̃c in mõtẽ excelsũ ⁊ ostẽdis

Expanded text:
portam undecimam accessuri, priusquam agrum lente plenum, quem Semmaa in ea tuetur, intremus, libet intueri in his tribus robustis fortium David, per quos praelatos diximus designari, tres distincte expressos ordines praelatorum: qui sicut hodie in Ecclesia distinguuntur, ita et apud ethnicos, apud Judaeos, et in Novo Testamento a Domino invenimus distinctos. Apud gentiles quidem simplices sacerdotes templorum flamines, majores archiflamines, maximi protoflamines. In Veteri quoque Testamento summi sacerdotes in anno semel in Sancta sanctorum introibant. Minores sacerdotes quotidie tabernaculum intrantes sacrificia consummabant. His quoque levitae velut minimi subserviendo ministrabant. In Novo autem Testamento Jacobus, Cephas et Joannes, qui secundum Apostolum columnae erant aliorum, dextras dederunt Paulo . Dominus quoque Petrum, Jacobusumens duxit in
Abbreviated transcription (Latin):
iudicem. Dum gͥ uitam moresq eiꝰ uea
narratione digesta. audieris: tumc me
scire de eo qł uerũ est. aut nescire faci¬
le int̾noscere potĩs. ¶oys es. Illudĩ¬
hiant̃ expecto audire abs te. P Mat
annos gerebat. ydoloꝵ tunc tꝑis cultui
cum uniuersa gente arabum ĩserii¬
ens. quemadmodum ip̃e in alcorano suo
testatur. dicẽs dm̃ sibi dixisse. Orphanꝰ
fuisti: & te suscepi ierroie. & te direxi

Expanded text:
judicem. Dum igitur vitam moresque ejus mea judicem. Dum igitur vitam moresque ejus mea narratione digesta audieris, tunc me scire de eo quod verum est aut nescire, facile internoscere poteris. MOYSES. Illud inhianter exspecto audire abs te. PETRUSannos agebat, idolorum tunc temporis cultui cum universa gente Arabum inserviens, quemadmodum ipse in Alcorano suo testatur, dicens Deum sibi dixisse: Orphanus fuisti, et te suscepi, in errore, et te direxi
Abbreviated transcription (Latin):
meto credidĩt: in die udicii mahore
to int̾ueniente saluus erit. Hec ce alia
qͣmplua que enum̾are longũẽ cum
tu nicħlominꝰ a puero noĩris scͥpta & ab
om̃i sarracenoꝵ gente maxima celebra¬
tione habita: cur potiꝰ xanam qͣm mu¬
dalemiticam sectat᷑ es relig̃onem. ce p̃¬
sentis uite meliꝰ &e friture parit̃ felici¬
tate friut᷑s: P etrus. Qmius or̃o¬
tionis tue contextꝰ płimũ decoris ce dul¬
cedinis hñis. ap̃ eos qui delitias corꝑis
sũmum bonum putant. ñ minorem ꝙͣ
si ꝑ se mahomae adẽet captare benuio¬
lentiam ualeat: demetñ id sꝑare te
mirum est. ⁊it ad hoc ꝑsuadendum in¬
stiteris: in quo me nullatenꝰ falli posse
credidĩs. Cert᷑ enĩ esmͥ ñ incomptum ẽe
qͥs mahometh fuĩt: qͦmͦ callida simula¬
tione ꝓpħam se confuxĩt: &e ad hoc ma¬
chinandum qͥs eiꝰ consiliariꝰ extiterit. U¬
num reor t̾ incertum manet. ip̃am maho¬
meti qͣm dicunt doctͥnam qͣm manem

Expanded text:
metho crediderit, in die judicii metho crediderit, in die judicii  alia quamplurima, quae enumerare longum est, cum tu nihilominus a puero noveris scripta, et ab omni Sarracenorum gente maxima celebratione habita, cur potius Christianam quam Musalmiticam sectatus es religionem, et praesentis vitae melius et futurae pariter felicitate fruiturus? PETRUS. Quamvis orationis tuae contextus, plurimum decoris et dulcedinis habens, apud eos qui delicias corporis summum bonum putant, non minorem quam si ipse Mahometh adesset, captare benevolentiam valeat, de me tamen id sperare te mirum est, ut ad hoc persuadendum institeris, in quo me nullatenus falli posse credideris. Certus enim es mihi non incompertum esse quis Mahometh fuerit, quomodo callida simulatione prophetam se confinxerit, et ad hoc machinandum quis ejus consiliarius exstiterit. Unum, reor, tibi incertum manet, ipsam Mahomethi quam dicunt doctrinam quam inanem
Abbreviated transcription (Latin):
tia: totiꝰ gentis fieret cito ruma. Aumo
singuł. Imisit itaq ds̃ tibi ce mahom
suo fideli ꝓpħe tredentib legis q eiꝰ man¬
in quo sedes habebunt ꝑpetuas. Itege
eos arboꝵ umbra: nec frigore affligent᷑.
neq calore. Om̃tũ fructuũ. õtum cyboꝵ
uescent᷑ gn̾ib. Quicqͥd appetitꝰ cuiq sus¬
gg̾et: coram se confeftim inueniet. Seri¬
cis induent᷑ uestib om̃icolorib. Accuba¬
bunt in deliciis: & angłi pincernarũ
minist̾io int̾ eos cum uasis aureis cear¬
genteis deambulabunt: in aureis lac.
in argenteis uinũ. offẽntes &e dicentes.
Comedite ce bibite inom̃i leticia. & quod
uob̃ ds ꝓmisit ecce opletũ ẽ. Iungent᷑ u̾¬
ginib. qͣs nec huimanꝰ nec demonieꝰ ui¬
olauit ꝯtactus. iatmncti coraliiq splen¬
dore forma p̃stantiorib. hec bona dabũ
ne. Quantis cunq aũ peccĩs qͥsq obli¬
gatꝰ fuĩt. & ĩ die mortis sue dõ &e maho¬

Expanded text:
tia, totius gentis fieret cito ruina. A vitia, totius gentis fieret cito ruina. A visingulis. Promisit itaque Deus sibi et Mahometh suo fideli prophetae credentibus, legisque ejus manin quo sedes habebunt perpetuas. Proteget eos arborum umbra, nec frigore affligentur, neque calore. Omnium fructuum, omnium ciborum vescentur generibus. Quidquid appetitus cuique suggeret, coram se confestim inveniet. Sericis induentur vestibus omnicoloribus. Accubabunt in deliciis, et angeli pincernarum ministerio inter eos cum vasis aureis et argenteis deambulabunt, in aureis lac, in argenteis vinum offerentes, et dicentes: Comedite et bibite in omni laetitia, et quod vobis Deus promisit ecce completum est. Jungentur virginibus, quas nec humanus, nec daemoniacus violavit contactus, hyacinthi coraliique splendore forma praestantioribus. Haec bona dabuntne. Quantiscunque autem peccatis quisque obligatus fuerit et in die mortis suae Deo et Maho
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝓpͥa cognatione hab̾e uxores. ut
sangͥnis ꝓles accrescat. & fortiꝰ ĩter
eos amicicie uincłm uigeat. De pos¬
sessionib repetendis iudicia talia sũt
ap̃ eos qͣlia ẽẽ ap̃ hebos ip̃e obtime no¬
sti: ut pecitor testili comꝓbet. &e nega¬
tor uiram̃to semre expurgi. Bestes au̾
nullos nisi ualde idoneos ꝓbatasq ꝑsoãs
suscipiunt: & quil sũ iuram̃to crałe pos¬
sint. In qͥbdam cetiã aliis mosayce legi
morem custodiũt. ut qui hoĩs sangͥnem
fudit eadem pena plectat᷑. & qͥsqͥs in adiu¬
t̾io dep̃hens fuñt cum adulc̃a parit̃ lapida¬
tͣ. Qru añ cum qualibae alia fornicatꝰ fite¬
rit. occognnta flagłłis subiacebit. furi. ta¬
ł indicra est pena. ut pͥma ce scła uice oc¬
toginta flaglła sustineat: certia: manũ.
qͣrta: pedem amittat: &e qui cuilib hoĩ
m̃brum abstulĩt. digno p̃tio redumat.
hecuniũsa p̃cepta utirco st̃ adeo ꝓposita. ne
si nimis larga quelibet fatiendi ẽẽt licen¬

Expanded text:
de propria cognatione habere uxores ut sanguinis proles accrescat, et fortius inter eos amicitiae vinculum vigeat. De possessionibus repetendis judicia talia sunt apud eos, qualia esse apud Hebraeos ipse optime nosti, ut petitor testibus comprobet, et negator juramento semel expurget. Testes autem nullos nisi valde idoneos probatasque personas suscipiunt et quibus sine juramento credere possint. In quibusdam etiam aliis Mosaicae legis morem custodiunt, ut qui hominis sanguinem fuderit, eadem poena plectatur , et quisquis in adulterio deprehensus fuerit, cum adultera pariter lapidetur . Qui autem cum qualibet alia fornicatus fuerit, LXXX flagellis subjacebit. Furti talis indicta est poena, ut prima et secunda vice octoginta flagella sustineat, tertia manum, quarta pedem amittat, et qui cuilibet homini membrum abstulerit, digno pretio redimet. Haec universa praecepta idcirco sunt a Deo proposita, ne si nimis larga quaelibet faciendi esset licen
Abbreviated transcription (Latin):
seant. In rep udio qͦ hoc obseruat᷑
ut usq tercio ei ꝙͣ libae repudiare. eand̾
rursꝰ reciꝑe liceat. Empticias uͦ atq cap¬
tiuas qͦtẽq uoluĩt hab̾e licitũ erit: s
easd uendendi denuoq em̃di lib̾am
potestatẽ habebte: sic tñ ut rꝰꝙͣ semel gͣ¬

Expanded text:
umerum. In repudio quoque hoc observatur, ut usque tertio ei quamlibet repudiare et eamdem rursus recipere liceat. Emptitias vero atque captivas quotcunque voluerit habere licitum erit, sed et easdem vendendi denuoque emendi liberam potestatem habebit, sic tamen, ut, postquam
Abbreviated transcription (Latin):
diso exulas dño extrullille. e otͣnib fi Iadam¬
liis eiꝰ donec abraam aduenie: locũ or̃onis
mine hysmaeli pꝰt mortẽ reliq̾t. eiq ce
omnib filiis eiꝰ ꝑmulta annoꝵ curricła
donec mahomet nat᷑ꝰ ẽ: orandi domꝰ ꝑmã¬
sit. Qͦ nato: eanł ds sibi. cunctisq gn̾a.
ꝓmisit. Adu̾sarios p̃terea dĩ & eoꝵ ꝓpħaᷤ¬

Expanded text:
diso exsulasset, Domino exstruxisse, et omnibus filiis ejus donec ad Abraham advenit locum orationis mine Ismaeli post mortem reliquit, eique et omnibus filiis ejus per multa annorum curricula, donec Mahometh natus est, orandi domus permansit; quo nato, eamdem Deus sibi, cunctisque suis promisit. Adversarios praeterea Dei et
Abbreviated transcription (Latin):
p̃conant᷑ unũ ofitentes dm. qͥnullũ uł
similẽ habeat uł eqͣlem. eiꝰq mahoniam ¶lex.¬
nant. Ieuinantes aũ noct᷑no comed̾t tꝑe.
diurno abstinent: ita uit ab ea diei hora
qua nigrũ ab albo diftinguere ꝑ uisũ po¬
terũt filum. usq ad solis occasũ. nemo co¬
medẽ. bibere. aut uxoris cõmixtiõe se p̃su¬
mat fedare. Post soł aũ occafurm donͦ ad
seq̃ntis diei crepͥcłm. sẽꝑ eis cybo ce potu

Expanded text:
praeconantur, unum confitentes Deum, qui nullum vel praeconantur, unum confitentes Deum, qui nullum vel similem habeat vel aequalem, ejusque Mahomnant. Jejunantes autem nocturno comedunt tempore, diurno abstinent, ita ut ab ea diei hora qua nigrum ab albo distinguere per visum poterunt filum, usque ad solis occasum, nemo comedere, bibere, aut uxoris commistione se praesumat foedare. Post solis autem occasum, donec ad sequentis diei crepusculum, semper eis cibo et potu
Abbreviated transcription (Latin):
modũ in hebraica. oeita in hac certa q̃cunq
potero inferre obstacła: ut sic̃ de nr̃a. sic ce de
hac ronem p̾tendas. qͣ destrui ualeas. Sẽꝑ
enĩ ut dixi in eis conũsatꝰ. & mutͥtꝰ es: libͦs
legisti. linguã intelligis. Ut enĩ in me eoꝵ
ꝑsonam suscipiam. hãc utiq p̃ ceteris de¬
buisses eligere. ꝙͣ constat reliquis honesti¬
orẽ ce habiliorẽ existere. Lex ẽ siqͥd larga.
de p̾sentis uite delicsis. multa seruãs man¬
data. in quo ostendit᷑ diuina cͥca eos fuisse di¬
lectio maxima: parit̃q suis cultorib gau¬
dia reꝓiniut ĩeffabilia. Cuiꝰ uideł legis
radicẽ si queras: ĩuenies suꝑ ĩcõuulse fun¬
dam̃tũ r̾onis fundatã. suiꝰ rei uidele qđ ds̾
eos dilexit. & multis p̃ceptis eos onłrare no
orare eos p̃cepit. Quinetiã semꝑ anꝙͣ orẽt.
ut ꝑfectã mũditiã habeant. menbra pu¬
res. ocłõs. capillos decentissime. ad ulti¬
nrum pedes lauẽt. Hoc facto publica uoce

Expanded text:
modum in Hebraica ita et hac secta quaecunque potero inferre obstacula, ut sicut de nostra, sic et de hac rationem praetendas, qua destrui valeat. Semper enim ut dixi cum eis conversatus et enutritus es, libros legisti, linguam intelligis, ut enim in me eorum personam suscipiam, hanc utique prae caeteris debuisses eligere, quam constat reliquis honestiorem et habiliorem existere. Lex est si quidem larga, de praesentis vitae deliciis multa servans mandata, in quo ostenditur divina circa eos fuisse dilectio maxima, pariterque suis cultoribus gaudia repromittit ineffabilia. Cujus videlicet legis radicem si quaeras, invenies super inconvulsae fundamentum rationis fundatam. Cujus rei videlicet quod Deus eos dilexit, et multis praeceptis eos onerari nolorare eos praecepit, quin etiam semper antequam orent, ut perfectam munditiam habeant, culum, vres, oculos, capillos, decentissime, et ad ultimum pedes lavant. Hoc facto, publica voce
Abbreviated transcription (Latin):
rit: qͣm dui aut langͣoris aut itm̃is du¬
ssitate minꝰ ĩpleuĩt. postea em̃d qñ licu¬
erit. Semel aũ ꝑ singłos annos ꝑꝑ so¬
lam recognitonem p̃cipuit᷑ õs ire ad
dĩ domũ q̃ ẽ in mecha uidendam: &i
bi adorare. eamq inconsutilib regum̃tis
ĩduti cͥciure: & lapides ꝓut lex p̃cipit ꝑ me¬

Expanded text:
erit, quandiu aut languoris aut itineris dussitate minus implevit, postea emendet quando licuerit. Semel autem per singulos annos propter solam recognitionem praecipiuntur omnes ire ad Dei domum, quae est in Mecha videndam, et ibi adorare eamque inconsutilibus tegumentis induti circuire, et lapides prout lex praecipit, per me
Abbreviated transcription (Latin):
et gaudens comitatur. ꝑ hanc iui¬
am uenitur in helitu. ubi non iam
secreto duodecim discipulis passio
domini reuelatur. sedd pãtentes et
limpidissimi fontes duodecim cum
septuaginta palinis inueniuntur.
Hoc fit cum xpistus suos iam in
utia comitatur. et miro modo eos
delectans. que in legemoysi et
prophetis. et psalmis scripta funt
interpretatur. et licet oculi eorum
quamdui extra domum et in ula
sunt teneantur: ardore non tam̃
et sapore talis colloquii uelut qui¬
bdam fluentis delectabilib debri¬
antur. Merito autem palme eum
fontib fuisse leguntur. quia tunc
primo uictor. animus trrumphi
gloria coronatur. et de testimomio
conscientie fructus suauissimi ue¬
lut quidam dactili degustantur.
cum unetione spiritus reuelante
ad intelligentiam scripturarum
animus dilatatur. et hoc totum
merito in helim fieri dicitur qui
aries inter pretatur. quia hec oĩa
prebet aries ille qui cornib sue
erncis licet peocatorum nr̃orum
et consumpsisse cognoscitur. et

Expanded text:
et gaudens comitatur. Per hanc viam venitur in Helim, ubi non jam secreto duodecim discipulis passio Domini revelatur; sed patentes, et limpidissimi fontes duodecim cum septuaginta palmis inveniuntur. Hoc fit, cum Christus suos jam in via comitatur, et miro modo eos delectans, quae in lege et prophetis et psalmis scripta sunt, interpretatur: et licet oculi eorum quandiu extra domum et in via sunt, teneantur; ardore tamen et sapore talis colloquii velut quibusdam fluentis delectabilibus debriantur. Merito autem palmae cum fontibus fuisse leguntur, quia tunc primo victor animus triumphi gloria coronatur; et de testimonio conscientiae fructus suavissimi, velut quidam dactyli degustantur, cum, unctione spiritus revelante, ad intelligentiam Scripturarum animus dilatatur. Et hoc totum merito in Helim fieri dicitur, qui aries interpretatur; quia haec omnia praebet aries ille, qui cornibus suae crucis licet peccatorum vepribuset consumpsisse cognoscitur, et
Abbreviated transcription (Latin):
cem tuam. In hortis enim una queq
anima habitat: quȩ iam u̾itate speiẽ.
⁊ bonorum oꝑum repleta. Sicca qͥp¬
pe spes ẽ. huius scłi: quia omnia q̃
hic amantur cum festinatione are¬
scunt Et petrus apłs nos festinare
ammonet dicens. In hereditatẽ in¬
corruptibilem. nincontaminatam.
⁊ inmarcessibilem. Quȩ gͦ iam in
hortis habitat. oportet ut sponsum
suum uocem suam audire faciat.
ioẽ cantum bonȩ p̾dicationis emit¬
tat: inqua ille delec̾tetur quẽ de¬
siderat: quia amici auscultant. u¬
delicet om̃s electz. qui ut ad cȩlestem
patͥam reuiuiscant. u̾ba uitȩ audire
desigerant. In expositione libͥbeatz

Expanded text:
etc.--In hortis enim unaquaeque anima habitat, quae etiam viriditate spei est, et bonorum operum repleta. Sicca quippe spes est hujus saeculi, quia omnia, quae hic amantur, cum festinatione marcescunt. Et Petrus nos apostolus festinare admonet, dicens: In haereditatem incorruptibilem, et incontaminatam, et immarcescibilem . Quae ergo jam in hortis habitat, oportet ut sponsum suum vocem suam audire faciat, id est canticum bonae praedicationis emittat, in qua ille delectetur quem desiderat. Quia amici auscultant, videlicet omnes electi, qui ut ad coelestem patriam reviviscant, verba vitae audire desider
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃: quia & ipsa creatura libera¬
bitur a seruitute corruptionis.
in lib̾tatem głȩ filioꝵ dez. Tunc
& enim uera in nobis lib̾tas erit:
cum ad głam filioꝵ dei adoptio
nr̃a ꝑuenerit. Nunc uͦ non so¬
lum acͣtiua uita inseruitute ẽ.
s etiam ipsa contemplatio qua
suꝑ nos rapimur lib̾tatem m̃tis
adhuc ꝑfec̾te non obtinet s imi¬
tatur: quia illa quies intima in

Expanded text:
a et ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis in libertatem gloriae filiorum Dei . Tunc etenim vera in nobis libertas erit, cum ad gloriam filiorum Dei adoptio nostra pervenerit. Nunc vero non solum activa vita in servitute est, sed ipsa quoque contemplatio, qua super nos rapimur, libertatem mentis adhuc perfecte non obtinet, sed imitatur, quia illa quies intima in
Abbreviated transcription (Latin):
bona oꝑa quȩ facit placere ho¬
minib appetat: sicq auris eius
subula ꝑforatur. dum mens illiꝰ timo¬
ris dei subtilitate ꝑcutitur: ut uer¬
bi acumine transfira. pom̾e qd̾ ag̾
nouerit se ingressum regni semꝑ
attendere: & quasi ab ostio & poste
tab̾naculi ꝑforatam aurẽ portare.
Qui erit seruus inscłm: ut ẽẽ post
scłm liber possit. In scłm &̾enim
seruus ẽ. qui ꝑ ac̃tiuã uitam ho¬
minib seruire disposuit: ut pꝰ
p̃sens scłm. ad libertatem uerã

Expanded text:
bona opera quae facit placere hobona opera quae facit placere hominibus appetat. Sicque auris ejus subula perforatur, dum mens illius timoris Dei subtilitate percutitur, ut, verbi acumine transfixa, per omne quod agit noverit ingressum regni semper attendere, et quasi ab ostio et poste tabernaculi perforatam aurem portare. 13. Qui erit servus in saeculum, ut esse post saeculum liber possit. In saeculum etenim servus est, qui per activam vitam hominibus servire disposuit, ut post praesens saeculum ad li
Abbreviated transcription (Latin):
grãm ad contemplationẽ lib̾ egre¬
ditur. Qd si dixerit seruus. diligo
dñm meum & uxorem ac lib̾os:
non egrediar liber. Seruus do¬
minũ suũ diligit: quando p̾di¬
catoris u̾ba sollicita mente cu¬
stodit. Uxorem qͦ amans ac libe¬
ros liber egredi recusat: quando
ac̾tiuam uitã eiusq fructꝰ dili¬
gens transire ad contemplatiuã
non uult: quia bona habere se o¬
ꝑa inminist̾ii sui seruitute con¬
sid̾ans. ad lib̾tatis quietẽ recusat
recedere. S offerat eũ dñs dis:
& applicetur ad ostium & postes.
& ꝑforet aurem eius subula: ut
ei sit seruus inscłm. Is enim qui
in ac̾tiua disposuit uita ꝑdura¬
re. adño dus offertur: quando
a p̾dicatore suo antiquoꝵ patrꝰ
dic̃tis imbuit᷑. qui nob̾ inuita
om̾ipotentis dñi sacerdotes fu¬
erunt. Atq ad ostium & postes
tab̾naculi ducit᷑. ut de ingres¬
su cȩlestis habitaculi altius ali¬
quid audiat. ⁊ tremendi iudici¬
i diem subtilit̾ agnoscat: ne per

Expanded text:
contemplationem liber egreditur. Quod si dixerit servus: Diligo dominum meum, et uxorem, ac liberos, non egrediar liber. Servus dominum suum diligit, quando praedicatoris verba sollicita intentione custodit. Uxorem quoque amans et liberos, liber egredi recusat, quando activam vitam ejusque fructum diligens, transire ad contemplativam non vult, quia bona se opera habere in ministerii sui servitute considerans, ad libertatis quietem recusat secedere. Sed offerateum dominus diis, et applicetur ad ostium et postes, et perforet aurem ejus subula, ut sit ei servus in saeculum. Is enim qui in activa disposuit vita perdurare, a domino diis offertur, quando a praedicatore suo antiquorum patrum dictis imbuitur, qui nobis in via omnipotentis Domini sacerdotes fuerunt. Atque ad ostium et postes tabernaculi ducitur, ut de ingressu coelestis habitaculi altius aliquid audiat, et tremendi judicii diem subtiliter agnoscat, ne per
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ montem: nisi ipsa nr̃a contem¬
platio designatur: In quã nos a¬
scendimus: ut adea quȩ ultra infir¬
mitatem nram sunt uidenda sub¬
leuemur.S inhanc dñs descen¬
dit: quia nobis multum ꝓficien¬
tib. parum de se aliquid nr̃is sen¬
sib aꝑit: si tamen dici in illo uel
parum ł aliquid pot̾: qui unus
semꝑ & idem ꝑmanens. intelligi
participalit̾ non potest: & tam̃
a sus fidelib participari dicit᷑:
cum ineius substantia parᷤᷤ nul¬
latenus admittat᷑. S quia hũc
ex pͥmere ꝑfec̃to sermone non pos¬
sumus: humanitatis nr̃e modu¬
lo quasi infantiȩ mbecillitate p̃¬
pediti:ꝰ eum aliquatenus balbuti¬

Expanded text:
 montem nisi ipsa nostra contemplatio designatur, in qua nos ascendimus, ut ad ea quae ultra infirmitatem nostram sunt videnda sublevemur? Sed in hanc Dominus descendit, quia nobis multum proficientibus, parum de se aliquid nostris sensibus aperit, si tamen dici in illo vel parum vel aliquid potest, qui unus semper et idem permanens, intelligi partiliter non potest, et tamen a suis fidelibus participari dicitur, cum in ejus substantia pars nullatenus admittatur. Sed quia hunc exprimere perfecto sermone non possumus, humanitatis nostrae modulo, quasi infantiae imbecillitate praepediti, eum aliquatenus balbuti
Abbreviated transcription (Latin):
tũ rimari. Quia enĩ m̃tes carnaliũ
sola specie hystoriȩ pascunt᷑. loqnte
dño longe pͦpss stetit: quia uͦ sp̾ales
quiq auegoriar᷑ nubem penetrant.
ses accessit ad caliginẽ inꝗͣ erat deus.

Expanded text:
um sola saepe historia pascuntur, loquente Deo, longe populus stetit. Quia vero spirituales quique allegoriarum nubem penetrant, ses accessit ad caliginem, in qua erat Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
duxit alium uiru̾: nnquid
reu̾tetur ad eum ultra: Nunqͥd
non polluta & contaminata e¬
cata es cum amatorib multis:
tam̃ reu̾tere adme dic̃ dominꝰ
Ecce paradigma tͦpis mulieris
dedit: ostendit qd̾ post turpitu¬
dinem recipi non possit. s hoc
ipsum paradigna qd̃ ꝓtulit per
misccłiam uincit. cum dicit for¬
nicantẽ mulierem nequaq̃ reci¬
pi posse: & tam̃ ipse fornicantẽ ani¬
pondus tantȩ pietatis. Dic̃ qͦd fi¬
eri non pot̾: & demonstrat qui¬
a hoc ipse facere etiam contra mo¬
rem potest. Ecce uocat & quos
inquinatos cdenuntiat: hos eti¬
am amplecti querit. aquibus¬
desertum se ẽẽ queritur. Infie
r g ad misccłiam duriciã legis:
qui quos iuste illa lampnat. ip
intuenda sublimia dirigenda
mentis acie trac̾taretur: aduinc̃¬

Expanded text:
duxerit virum alium, nunquid duxerit virum alium, nunquid revertetur ad eum ultra? Nunquid non polluta et contaminata ecata es cum amatoribus multis. Tamen revertere ad me, dicit Dominus . Ecce paradigma turpis mulieris dedit. Ostendit quod post turpitudinem recipi non possit; sed hoc ipsum paradigma quod protulit, per misericordiam vincit, cum dicit fornicantem mulierem recipi nequaquam posse, et tamen ipse fornicantem anipondus tantae pietatis. Dicit quod fieri non potest, et demonstrat quia hoc ipse facere etiam contra morem potest. Ecce vocat, et quos inquinatos denuntiat, hos etiam amplecti quaerit, adesertum esse se queritur. Inflexit ergo ad misericordiam duritiam legis, quia quos juste illa damnat, ipsintuenda sublimia, dirigenda mentis acie tractaretur in
Abbreviated transcription (Latin):
nus eius. Moyses sedit in lapide:
cum lex requieuit inȩccła. S hec
eadem lex manus graues habuit:
quia peccantes quosq non mise¬
ricorditer ꝑtulit: s seuera distͥc¬
tione ꝑcussit. Aaron uͦ mons for¬
titudinis: hur aut̃ ignis inter
p̾tatur. Quem itaq iste mons
fortitudinis signat. nisi redemp¬
erit in nouissimis dieb p̾paratus
mons domus dñi inu̾ticem mon¬
tor dicit. igne ueni mittere inter¬
ram: Laron gͦ & hur graues ma¬
nus moysi sustinent. atq sust̾n¬
tando leiuores reddunt: q me¬
diator dei & hominũ cum igne
sc̃i sp̃s ueniens. mandata legis
nerentur portari non pot̾ant:
tolerabiliora nobis ꝑ sp̃italem
intelligentiam ostendit. Qua¬
si enĩ manus moysi leues reddi¬
dit: qui pondus mandatorũ
legis ad uirtututẽ confessiõis
retorsit. Hanc nobis sequentis mi¬
scdie ꝓmissionem innuit. cum ꝑ
rum subcdee specie. uniciuq pec̃¬
Icatͥci animȩ dr̾. Si dereliquerit
uir uxorem suam. & illa recedũs

Expanded text:
ves, etc.--Moyses sedit in lapide, cum lex requievit in Ecclesia. Sed haec eadem lex manus graves habuit, quia peccatores quosque non misericorditer pertulit, sed severa districtione percussit. Aaron vero mons fortipretatur. Quem itaque iste mons fortitudinis signat, nisi RedempErit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in vertice montor dicit: Ignem veni mittere in terram ? Aaron ego et Hur graves manus Moysi sustinent, atque sustentando leviores reddunt, quia mediator Dei et hominum cum igne sancti Spiritus veniens, mandata legnerentur, portari non poterant, tolerabiliora nobis per spiritualem intelligentiam ostendit. Quasi enim manus Moysi leves reddidit, quia pondus mandatorum legis ad virtutem confessionis retorsit. Hanc nobis sequentis misericordiae promissionem innuit, cum perum sub Judae specie unicuique peccatrici animae dicitur: Si dereliquerit vir uxorem suam, et illa recedens
Abbreviated transcription (Latin):
eloqͥo: intelligentiȩ magna discretio:
Sepe enĩ in qͥb dam locis illiͦ⁊ hystori¬
aseruandae. ⁊ allegoria: ⁊ sepe inqui¬
bdam sola exqͥrenda ẽ allegoria. ali¬
qͣndo uͦ sola necesse: ut teneat᷑ hystori¬
a Nã inqͥblam locis sic̃ diximꝰ. hystori¬
asimul tenenda: ⁊ allegoria: ut tarcd¬
ores pascant᷑ ꝑ hystoriã: ⁊ uelocioris in¬
genii ꝑallegoriã. Unde cũ loqͣnte dõ
ppss lampades ⁊ sonitũ bucine ⁊ mon

Expanded text:
eloquio intelligentiae magna discretio est. Saepe enim in quibusdam locis illius et historia servanda est et allegoria, et saepe in quibusdam sola exquirenda est allegoria, aliquando vero sola necesse est ut teneatur historia. In quibusdam locis, sicut diximus, historia simul tenenda est et allegoria, ut et tardiores pascantur per historiam, et velociores ingenio per allegoriam. Unde cum loquente Deo, populus lampades et sonitum buc
Abbreviated transcription (Latin):
ta apximis equanimit̾ portant:
si obiec̾tis bonis temporalib ne¬
quaquam mens lȩticia soluit᷑:
si subtractis non nimio dolore
sauciatur: ac deinde ꝑpendant
secum. adsemet ipsos introrsus
redeant. in eo qd spu̾alia riman¬
tur. nequaquam secum rerum
corꝑalium umbras trahant. uł
fortasse trac̾tas manu discretio¬
nis abigant: si incͥcum scͥptum
lumen iudere cupientes. cunc̾tã
cͥconscͥptionis suȩ ioagines depri¬
munt: ꝙ ineo qd̾ suꝑ se conting̾e
appetunt uincunt qd̃ sunt. In er¬

Expanded text:
ta a proximis, aequanimiter portant; ta a proximis, aequanimiter portant; si objectis bonis temporalibus, nequaquam eos laetitia solvit; si subtractis, non nimio moerore sauciantur, ac deinde perpendant, si cum ad semetipsos introrsus redeunt, in eo quod spiritualia rimantur, nequaquam secum rerum corporalium umbras trahunt: vel fortasse tractas, manu discretionis abigunt, si incircumscriptum lumen videre cupientes, cunctas circumscriptionis suae imagines deprimunt: et in eo quod super se contingere appetunt, vincunt quod sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qd̾ legem daturus dñs inigne fu¬
moq descendit: nisi quia & humi¬
les ꝑclaritatem suȩ ostensionis il¬
luminat: & suꝑbors oculos ꝑcali¬
ginem erroris obscurat: Priusgͥ
mens ab appetitu głȩ temporalis.
atq ab om̃i carnalis concupiscen¬
tiȩ delectatione tergenda est:& tẽ
ad aciem contemplationis erigñda
Unde & cum lex accipitur. p̾płs a mon¬
te ꝓhibetur: ut uidelicet qui infir¬
mis adhuc mentib t̾rena desid̾at:
consid̾are sublimia non p̾sumat.
Ubi ꝙrecte dr̃: Si bestia tetigerit
montem: lapidabitur. Bestia et¬
enim montem tangit: cum mens
irrationabilib desid̃iis subclita.
ad comtẽplationis se alta erigit.
S lapidib ꝑcutitur: quia sũma
non sustinens ipsiuis suꝑni pon¬
deris ictibus necatur. Qui igitur
eculmen apprehendere ꝑfec̾tionis
nituntur. cum contemplationis
arcem tenere desiderant: pͥus se
incampo oꝑis ꝑ exercitiũ ꝓbent:
ut sollicite sciant. si nulla mala
iam ꝓrimis irrogant: si irroga¬

Expanded text:
est quod legem daturus Dominus, in igne fumoque descendit, nisi quia humiles per claritatem suae ostensionis illuminat, et superborum oculos per caliginem erroris obscurat? Prius ergo mens ab appetitu gloriae temporalis, atque ab omni carnalis concupiscentiae delectatione tergenda est; et tunc ad aciem contemplationis erigenda. Unde et cum lex accipitur, populus a monte prohibetur; ut videlicet qui infirmis adhuc mentibus terrena desiderant, considerare sublimia non praesumant. Ubi et recte dicitur: Si bestia tetigerit montem, lapidabitur. Bestia etenim montem tangit, cum mens irrationabilibus desideriis subdita, ad contemplationis alta se erigit. Sed lapidibus percutitur, quia summa non sustinens, ipsis superni ponderis ictibus necatur. Qui ergo culmen apprehendere perfectionis nituntur, contemplationis arcem tenere desiderant, prius se in campo operis per exercitium probent, ut sollicite sciant, si nulla jam mala proximis irrogant; si subirroga
Abbreviated transcription (Latin):
caritas multoꝵ. licirco gͦ curau
hẏemis tempꝰ expͥmere: ut ineẽ au¬
ditoꝵ cordib maliciȩ frigus in¬
dicaret. Hinc ẽ. qͦd negaturo petͦ
p̾mittitur. quia frigus erat: et
stans ad prunas calefaciebat Se.
torpuerat. & ad amorẽ p̾sentis ui¬
tȩ quasi ad ꝑsecutorum prunas
infirmitate estuante recalebat.
Aqualitate qͦ temꝑis finis expͥmi¬
tur actionis: sicut non rediturꝰ
adueniam ad traditionis ꝑfidiã
nocte uidas exisse ꝑhibetur: cũ
egrediente illo ab eũgłista dici¬
tur. erat aut̃ nor. Hinc enĩ et
iniquo diuiti dr: hac nocte re¬
petunt animam tuam abste.
Anima quippe quȩ ad tenebras
ducit᷑: non indie repeti s in noc¬
te memorat᷑. Hinc ẽ. qd̾ salomon
qui sapientiam non ꝑseueraturꝰ
accepit: insompnis hanc & noc¬
te accepisse descͥbitur. Hinc est
qd̃ angłi ad habraham m̾idie
ueniunt: punituri aũ sodom̃ã.
ad eã uespere uenisse memorant᷑.¬

Expanded text:
charitas multorum. Idcirco hyemis charitas multorum. Idcirco hyemis curavit tempus exprimere, ut inesse auditorum cordibus malitiae frigus indicaret. Hinc est, quod negaturo Petro praemittitur: Quia frigus erat, et stans ad prunas calefaciebat se. torpuerat, et ad amorem praesentis vitae, quasi ad persecutorum prunas infirmitate aestuante recalebat. A qualitate quoque temporis finis exprimitur actionis, sicut non rediturus ad veniam, ad traditionis perfidiam nocte Judas 39 exiisse perhibetur, cum egrediente illo, ab evangelista dicitur: Erat autem nox . Hinc enim et iniquo diviti dicitur: Hac nocte repetent animam tuam abs te . Anima quippe, quae ad tenebras ducitur, non in die repeti, sed in nocte memoratur. Hinc est quod Salomon, qui sapientiam non perseveraturus accepit, in somnis hanc et nocte accepisse describitur . Hinc est quod angeli ad Abraham meridie veniunt; punituri autem Sodomam, ad eam vespere venisse memorant
Abbreviated transcription (Latin):
Intueri lib quomͦ sacra eloquia
inexordus narrationum quali¬
tates ex pͥmant: t̾minosq causas.
Aliquando namq apositione loc:
aliquando a positione corporis:
a liquando a qualitate aeris: ali¬
quando aqualitate temꝑis sig¬
nant quid de uentura ac̾tione
subiciant. A positione quippe lo¬
corum diuina scͥptura exprimit
subsequentium m̾ita finesq cau¬
sarum: sic̃ de israhele dic̃. quia u̾¬
ba dei inmonte audire non potu¬
it. s p̃cepta incampestͥb accepit:
subsequentem nimirum infirmi¬
tatem ppłi indicans. quia ascend̾e¬
ad sũma non ualuit. s sem ipsũ
tutis sedet. stantem se uidisse ma¬
nifestat. Stare quippe adiuuan¬
tis ẽ. W rec̾te stare cernit᷑: qui in
bello certaminis opitulatur. A
qualitate aeris res subsequens
demonstrat᷑: sic̃ euũgłista cũ pre¬
dicante dño nullos tunc ex iude¬
a credituros dices. p̃misit dicũs.
Hẏems aut̾ erat. Scͥptum namq ẽ.¬
habundauit iniquitas: refrigescit

Expanded text:
Intueri libet quomodo sacra eloquia in exordiis narrationum qualitates exprimant, terminosque causarum. Aliquando namque a positione loci, aliquando a positione corporis, aliquando a qualitate aeris, aliquando a qualitate temporis signant, quid de ventura actione subjiciant. A positione quippe locorum divina Scriptura exprimit subsequentium merita finesque causarum, sicut de Israel dicit quia verba Dei in monte audire non potuit, sed praecepta in campestribus accepit: subsequentem nimirum infirmitatem pad summa non valuit, sed semetipsum tutis Dei sedet, stantem se vidisse manifestat. Stare quippe adiuvantis est, et recte stare cernitur, qui in bello certaminis opitulatur. Aliquando a qualitate aeris res subsequens demonstratur, sicut Evangelista, cum praedicante Domino, nullos tunc ex Iudaeis credituros diceret, praemisit dicens: Hyems autem erat. Scriptum namqueefrigescet
Abbreviated transcription (Latin):
ne actioni coniungit. Nam ꝙ p̃¬
dicatores dñi uocantur: sic̃ hely¬
seo ꝓpħe de p̾dicatore suo dicitur.
Scis qd̾ dñs tuus tollatur ate:
Uade uͦ serui empticii filios ꝙfili¬
as parit: quando bona actio for¬
tes uel teneros frucͣtus generat.
S mulier quȩ adño dataẽ. eidẽ
dño cum filus remanet. ipse uͦ
seruus exit cum uestitu suo: q
bona actio ł eiusdem bonȩ ac̾tio¬
nis fruc̾tus p̾dicatoris m̾cedi re

Expanded text:
nae actioni conjungit. Nam et prnae actioni conjungit. Nam et praedicatores Domini vocantur, sicut Elisaeo prophetae de praedicatore suo dicitur: Scis quod Dominus tuus tollatur a te ? Uxor vero servi emptitii filios et filias parit, quando ei bona actio fortes vel tenuiores fructus generat. Sed mulier quae a Domino data est, eidem Domino cum filiis remanet; ipse vero servus cum vestitu suo exit, quia bona actio, vel ejusdem bonae actionis fructus praedicatoris me
Abbreviated transcription (Latin):
pͥusꝙ̃ omĩpotentis dei seruitio
in sanc̾ta conu̾satione socient᷑.
iam bona oꝑari diligunt. Sunt
uͦ alii qui bona oꝑa postꝗ̃ ad ser¬
uitium om̃ipotentis uenerint:
discunt. Qui gͦ &oꝑationẽ bonã
& pͥusquã ad seruitium dez uene¬
rit habere studuit: hebreus ser¬
uus cum urore emptus ẽ. & ple¬
rumq his qui talisẽ. pot̾ ad con¬
templatiuã uitam transire: ꝙ ta
men ac̾tiuam non deserere. Inde
ꝙ illic subditur. Si habens urore:
suror egrediatur simul. Cume¬
o enim ad lib̾tatem & uror egredi¬
tur: quando is qui ad contempla¬
tionem ꝑuenit. etiam foris actio¬
nem boni oꝑis qua ꝓdesse possit
alus non relinquit᷑. Sinautẽ do¬
minus dederit illi uxorem. ꝙ pe¬
pererit filios ꝙ filias: mulier et
liberi eius erunt dñi suiꝰ ipse
uͦ exibit cum uestitu suo. Seruo
empto dñs dat urorem: cũ predi¬
cator quisq eum quẽ uri om̃i¬
potentis dei mancipauerit: bo¬

Expanded text:
priusquam omnipotentis Dei servitio priusquam omnipotentis Dei servitio in sancta conversatione socientur, jam bona operari diligunt. Sunt vero alii qui bona opera, postquam ad servitium omnipotentis Dei venerint, discunt. Qui ergo operationem bonam et priusquam ad Dei servitium venerit habere studuit, Hebraeus servus cum uxore emptus est. 12. Et plerumque is qui talis est potest ad contemplativam vitam transimen activam non deserere. Unde et illic subditur: Si habens uxorem, et uxor egrediatur simul. Cum eo enim ad libertatem et uxor egreditur, quando is qui ad contemplationem pervenit, etiam foris actionem boni operis qua prodesse possit aliis, non relinquit. Si autem dominus dederit illi uxorem et pepererit filios et filias, mulier et liberi ejus erunt domini sui, ipse vero exibit cum vestitu suo. Servo empto Dominus dat uxorem, cum praedicator quisque eum, quem juri omnipotentis Dei mancipaverit, bo