comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fabricat᷑ ab aliqͦ: qui aut̃ omnia creauit:
ds ẽ. Hic factorem a fact᷑a discernit. utrius q
domꝰ auctorem dm̃ ẽẽ intelligiuolens. S
moyses qͥdem fidelis erat in tota domo eius:
tanqͣm famulus in testimonium eoꝵ quȩ
dicenda erant. Ap̃s uͦ tanqͣm filius in domo¬
sua quȩ domꝰ sumꝰ nos: si fidutiam &e głam
speiusq in finem firmam retineamus. Iste
aut̃ id est xp̃s in pat̾nas res sicut filius in.¬
gredit᷑: ille autem id est moyses sic̃ famubꝰ
rui. Domꝰ qͥppe dei erimꝰ: si fidutiam spei &e
głe usꝙ in finem. firmam retineamus. Dene
dixit fiduciam spei nr̃ȩ: qm̃ omnia bona
scĩsin hac uita in spe st̃: donec ad speciem
ꝑueniant ꝑfecte beatitudinis. Spe enĩ salui
facti sumꝰ. Bona enim q̃ nob̃ promissa sunt:
in hac penali uita hab̃e ñ possumꝰ nͥinspe. &
illa patient̃ expectantes usq ad finẽ firmam.¬
beatꝰ apłs de spe insuꝑiorib: qͥa oportet nos

Expanded text:
fabricatur ab aliquo; qui autem omnia creavit, fabricatur ab aliquo; qui autem omnia creavit, Deus est. Hic factorem a factura discernit, utriusque domus auctorem Deum esse intelligi volens; sed Moyses quidem fidelis erat in tota domo ejus tanquam famulus in testimonium eorum quae dicenda erant; sua; quae domus sumus nos, si fiduciam et gloriam spei usque ad finem firmam retineamus. » Iste autem, id est Jesus, in paternas res, sicut filius ingreditur: ille autem, id est Moyses, sicut famulrui. Domus quippe Dei erimus, si fiduciam spei, et gloriam usque in finem firmam retineamus. Bene dixit, fiduciam spei nostrae: quoniam omnia bona sanctis in hac vita in spe sunt, donec ad speciem perveniant perfectae beatitudinis: « Spe enim salvi facti sumus . » Bona enim, quae nobis promissa sunt, in hac poenali vita habere non possumus nisi in spe, et illum patienter exspectantes, usque ad finem firmambeatus Apostolus de spe in superioribus, quia oportet nos
Abbreviated transcription (Latin):
est deuotum defendentem ea q̃ st̾ eiꝰ non per¬
mittentem corrumpi quȩ domus nos sumꝰ
sic̃ inconsequentib dic̃. sic̃ moyses fidelis
fuit in domo sua. id est popło pͥore confestim¬
q consecutꝰ ostendit qͦmͦ domꝰ illius eẽ debea¬
mus. Ait enim. Quȩ domꝰ sumus nos. si fidu¬
ciam & głam spei usq ad finem retineamus.
Quia qui ꝑseueraũit usq in finem hic sal¬
uus erit. Domum enim dic̃ ꝓhis qͥ conuocan¬
tur in eccłia detulit. Dei domꝰ sumus nos¬
comparationem fecit de incarnatione xp̃i
cum moysi debinc se ad altiora eius narran¬
da conuertit dicens. Amplioris enum głȩ
iste p̃moyse digne habitꝰ est. Quanto am-
pliorẽ honorem habet domꝰ qͥ fabricauit
illam Nondix̃ quanto maiorem habet
honorem ab oꝑib artifex: s quam domus
qui construxit eam. Uides qm̃ non de tem
ses de egypto eduxit. & inde de eo quẽ xp̃s
de diabolica lib̃auit seruitute sibiq in

Expanded text:
est, devotum, defendentem ea quae sunt ejus, non perest, devotum, defendentem ea quae sunt ejus, non permittentem corrumpi: » quae domus nos sumus, sicut in consequentibus dicit: Sicut Moyses fidelis fuit in domo sua, id est populo priore. Confestimque consecutus ostendit quomodo domus illius esse debeamus; ait enim: Quae domus sumus nos, si fiduciam et gloriam spei usque ad finem firmam retineamus; quia qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Domum enim dicit, pro his qui convocantur in ecclesia. Intulit, Dei domus sumus noscomparationem fecit de incarnatione Christi cum Moyse; dehinc se ad altiora ejus narranda convertit, dicens: Amplioris enim gloriae iste prae Moyse digne habitus epliorem honorem habet domus, qui fabricavit illam. » Non dixit, quanto majorem habet honorem ab operibus artifex, sed, quanto domus, qui construxit eam. Vides quoniam non de tempses de Aegypto eduxit, et deinde de eo, quem Christus de diabolica liberavit servitute, sibique in
Abbreviated transcription (Latin):
missus dr̃. Cognoscite quid est iħs sacerdos
&e qualis: & ñ habetis opus consolatione
alia neꝙ solatio. Pontificem enim eum dix̃
confessionis nr̃ȩ. id est fidei nr̃ȩ: cui iste po¬
pulus nouus cõmissꝰ est. sic̃ & moysi prior
popłs in regimen datꝰ est: s huic maiora
uel longe meliora cõmissa sunt. Uult enĩ
beatus paulus erigere animas isrłitarum
ad excellentiam ꝓmissionum der: ut inten
te parent se acciꝑe quod ds benigne illis
ꝓmi sit afferre. Nominans eos fr̃s km̃os
hereditatis dei. Qui fidelis est ei: id est do
patri qͥ fecit eum. De humanitate dicit eꝰ.
qͥ factus est ex semine dauid scđm carnem.
Non de diuinitate que facta non est: s
genita a patre uniꝰ sub̃e cum eo. sic̃ moyses
ait. fidelis ẽ in domosua. Preposituros eũ
moysi scdm comparationem in lege sacer¬
docii. Hunc sermonem induxit asserens
eum fidelem eẽ in domo sua. fidelem id

Expanded text:
missus dicitur. Cognoscite quid est Jesus sacerdos, missus dicitur. Cognoscite quid est Jesus sacerdos, et qualis, et non habetis opus consolatione alia, neque solatio. « Pontificem enim eum dixit confessionis nostrae, id est, fidei nostrae, cui isti populus novus commissus est, sicut et Moysi prior 673 populus in regimen datus est: sed huic majora vel longe meliora commissa sunt: « Vult enim beatus Paulus erigere animos Israelitarum ad excellentiam promissionum Dei, ut intente se parent accipere quod Deus benigne illi promisit afferre, nominans eos fratres chahaereditatis Dei. Qui fidelis est ei, id est, Deo Patri, qui fecit eum. De humanitate ejus dicit, qui factus est ex semine David secundum carnem; non de divinitate, quae non est facta, sed genita a Patre, unius substantiae cum eo. « Sicut Moyses, ait, fidelis est in domo sua. Praepositurus eum Moysi, secundum comparationem in lege sacerdotii, hunc sermonem induxit, » asserens eum fidelem esse in domo sua. « Fidelem, id
Abbreviated transcription (Latin):
catis. Pinde de eius potentia subs ecutus
adiunxit. In eo in quo passus ẽ ipse temp
tari potens est: eis qͥ temptant᷑ auxilia ri.
uinctos libare. Temptatos q adiuua re
ne uincant᷑: quia temptationes nr̃as ñ solũ
sic̃ ds. s etiam sic̃ homo in se ipso ꝑ exꝑim̃¬
tum cognouit. Licet ds in sua nat᷑a sit impaᷤᷤ¬
sibilis: tam̃ in nr̃a qͣm assumpsit. idem dei
filius passibilis fuit: nr̃e naturȩ consimi¬
lis.In ea uͦ carne quam suscepit: multa se¬
ua passus ẽ. nouit quid est ista tribulatio:
nouit qͥd ẽ temptatio patientium. Ipse temp.¬
nis cęlestis participes. considerate apłm ce
pontificem confessionis nr̃ȩ iħm qͥ fidelis
est qui fecit illum. sicut & moyses in omni
domo illiꝰ. Adhuc etiam de incarnationis
xp̃i loquit᷑ minist̾io. Nam in eugłio ipse
testat᷑ se missum ñ ẽẽ. nisi adoues ꝑditas
hoc est domus israel. Apł̃s gͥ grece: latine

Expanded text:
catis. Proinde pro ejus potentia subsecutus catis. Proinde pro ejus potentia subsecutus adjunxit: Intatus, potens est eis qui tentantur auxiliari. are, tentatosque adjuvare, ne vincantur; quia tentationes nostras non solum sicut Dominus, sed etiam sicut homo in se ipso per experimentum cognovit. Licet Deus in sua natura sit impassibilis; tamen in nostra quam assumpsit, idem Dei Filius passibilis fuit, nostrae naturae consimilis. « In ea vero carne quam suscepit, multa saeva passus est. Novit quid est ista tribulatio, novit quid est tentatio patientium. » Ipse tenpes, considerate apostolum et pontificem confessionis nostrae Jesum, qui fidelis est ei qui fecit illum, sicut et Moyses in omni domo illius. Adhuc etiam de incarnationis Christi loquitur ministerio. Nam in Evangelio ipse testatur se missum non esse nisi ad oves perditas, hoc est, domus Israel. Angelus igitur Graece, Latine
Abbreviated transcription (Latin):
us ut ꝑ omnia similis eẽt fratͥb qͥ huiꝰ modi
conditioni subiecti sunt. Suꝑius enim dic̃
splendorem eum głȩ &e pat̾nȩ substantiȩ fi¬
guram ꝑ quem scła fecit. Iste tantꝰ & tam ter¬
ribilis &e tam głosus tantam nr̃ȩ salitas
tam passionis suȩ inuentam humeris im¬
positam reportaret ad cȩlestem patͥam. Hic
uͦ tantꝰ & talis sac̾dos nr̃ uoluit apud pa¬
trem se ipsum offerens ꝓ nob̃. proinde se¬
cutus ẽ e infert̃. Ut misericors fieret ce fide¬
lis pontifex ad dm̃ ut reꝓpitiaret delicta
popli. Nec itaq alia fuit causa illi: ꝑ oĩa
fratrib assimilari: nisi ut pontifex fidelis¬
ẽẽt in nobis: nr̃isq ꝓpitiaret peccatis. N
est alt̾a totius huiꝰ mirande dispensatioĩs
dem patiens & misericors ẽ eius sic̃ fidelis
pontifex: fidelis dic̃: hoc ẽ uerus &e potens.
Minist̾ium scilicet sacerdotis est fidelem eẽ.
ut possit eos quoꝵ ẽ sacerdos liberare a pec¬

Expanded text:
us, » ut per omnia similis esset fratribus, qui ejusmodi us, » ut per omnia similis esset fratribus, qui ejusmodi conditioni subjecti sunt. Superius enim dicit splendorem eum gloriae, et paternae substantiae figuram, per quem saecula fecit. « Iste tantus et tam mirabilis et tam gloriosus tantam nostrae salutis tam, passionis suae inventam, humeris impositam reportaret ad coelestem patriam. Hic vero tantus et talis sacerdos noster voluit apud Patrem seipsum offerre pro nobis. Proinde secutus est et infert: Ut misericors fieret et fidelis pontifex ad Deum, ut repropitiaret delicta populi. Nec itaque alia causa fuit illi, per omnia fratribus assimilari, nisi ut fidelis pontifex esset in nobis, nostrisque propitiaret peccatis. « Non est altera totius hujus mirandae dispensationis dem patiens, et misertus est ejus sicut fidelis pontifex. Fidelis, dicit, hoc est, verus et potens. » Ministerium scilicet sacerdotis est, fidelem esse, ut possit eos quorum est sacerdos, liberare a pec
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑius ait. Qm gͦ pueri communi cauert
carni &e sanguini ae ipse similit̃ partici¬
pauit islem: exequit᷑ amplius hc̃ sensum
unde participaret carnem ce sanguinem.
Ideo ait. Nonenim quemquam angłoꝵ
app̃hendit. id est non cuiꝰlibet angłi na-¬
turam suscepit. s sem̃ abrahe app̃hendit.
Non enim angłis una dignitas donata
est. ut inunam ꝑsonam d̃ filius eorum
nat᷑ȩ conuingeret᷑ s honorem & hanc dig¬
nitatem humanȩ nat᷑e d̾s dei filiꝰ contri¬
buit ut ds̃ & homo una eẽt ꝑsona. Quare
dix̃ app̃hendit qͥa nos qͣsi recedentes ab eo
&e longe fugientes insecutꝰ apprehendit
& inunam ꝑsonam nr̃e fragilitatis nat᷑am
sibi contemꝑauit. mira conuinctio dum
ȩt̃nus ce immortalis: mortali &e temporali
adunatꝰ est. Quomͦ uͦ hoc eẽt confestim
subiũxit dicens. unde debuit ꝑomnia fra¬
trib similari. Qͥd est ꝑomnia: id est natus
est educatꝰ creuit. passus ẽ etiam ce mortu¬

Expanded text:
go pueri communicaverunt carni et sanguini, et ipse similiter participavit eisdem, exsequitur amplius hunc sensum, unde participaret carnem et sanguinem; ideo ait: Non enim quemquam angelorum apprehendit, id est, non cujuslibet angeli naturam suscepit, sed semen Abrahae apprehendit. Non enim angelis una dignitas donata est, ut in unam personam Dei Filius eorum naturae conjungeretur; sed hunc honorem et hanc dignitatem humanae naturae Deus Dei Filius contribuit, ut Deus et homo una esset persona. Quare dixit, apprehendit? Quia nos quasi recedentes ab eo et longe fugientes insecutus apprehendit, et in unam personam nostrae fragilitatis naturam sibi contemperavit. Mira conjunctio dum aeternus et immortalis mortali et temporali adunatus est! Quomodo vero hoc esset, confestim subjunxit dicens: Unde debuit per omnia fratribus similari. « Quid est, per omnia? Id est, natus est, educatus, crevit, passus est etiam et mortu
Abbreviated transcription (Latin):
istum dignum ȩt̃na uita ꝓnunciet: For¬
mam habens sanoꝵ uerboꝵ. quȩ a me au¬
disti in fide. & dilectione. quȩ ẽ in xp̃oihu.
bonum commendatũ custodire ꝑ sp̃mscm̃
gestis formam appellat salutaris doc-¬
trinȩ. quam istum sequi mandat. ut cu
stodiat ea spũ scõ fauente. Scis hoc qd̃
auersati sunt omnes a me. qui in asia
s̃. ex quib est phigilus & hermogents.
Hii quos memorat. fallacia pleni erail.
simulabant enim amicicias apłi ut ad¬
herentes ei addiscerent unde illi calumꝑ¬
niam facerent. aut ꝑ alios immitteret̃.
qui postea quam uiderunt manifestatos
se. recesserunt abeo. Det miscdiam dñs
onfsyfori domu. qr sepe me refrigerauit
⁊ insuꝑ cathenam meam ñ erubuit. Du¬
plici genere refrigerium hoc intelligendr̃
ẽ. quia et in necessitate custodiȩ. solatio suo
refrigerauit eum: Et si qua illi opus crail
siue indigentib. ministrauit. spe enim eoꝵ

Expanded text:
istum dignum aeterna vita pronuntiet. Foristum dignum aeterna vita pronuntiet. Formam habens sanorum verborum, quae a me audisti in fide et dilectione, quae est in Christo Jesu, bonum commendatum custodire per Spiritugestis formam appellat salutaris doctrinae, quam istum sequi mandat; ut custodiat ea Spiritu sancto favente. « Scis hoc, quod aversati sunt omnes a me, qui in Asia sunt, ex quibus est Phygellus et Hermogenes. » Hi quos memorat fallacia pleni erant. Simulabant enim amicitias Apostoli, ut adhaerentes ei addiscerent unde illi calumniam facerent, aut per alios immitterent; qui, posteaquam viderunt manifestos se, recesserunt ab eo. « Det misericordiam Dominus Onesiphori domui, quia saepe me refrigeravit, et super catenam meam non erubuit. » Duplici genere refrigerium hoc intelligendum est, quia et in necessitate custodiae solatio suo refrigeravit eum; et si qua illi opus erant, sive indigentibus ministravit. Spe enim eorum
Abbreviated transcription (Latin):
sit resurgere. Tum demum uitam illu¬
minauit ȩternitate. ut resurgens a mor¬
tius iam mori non possit. Obscura enim
uita ẽ quȩ tpr̃e definitur. dum soporat᷑.
dum ignorat. dum male uersatur. Et
quomodo illuminetur uita ostendit. q
ꝑ eugłium credentib datur ȩt̃nitas. ma¬
gistro gentium predicante. Quamobcau¬
sam &e hȩc patior. Predicans dĩ donum.
diabolum patitur iniicũ. ut p̃ssuras
ei exsuscitet. qr popłm de faucib eius e¬
ruit. S ñ confundar. In hoc securus. qr
ꝓtribulationib magna ꝓmissa merces
ẽ non confunditur s glatur in p̃ssuris.
Scio enim cui credidi & certus sũ. qr po¬
tens ẽ depositum ineum custodire in
illa die. Hoc ẽ qd̃ dicit qua spe & fiducia
magnificentiȩ saluatoris securus ẽ. quia
quod commendat. illi in tuto ẽ. Quid aũt
illi commendat nͥ salutem suã ut hic ꝓ
illo patiens. salutem inueniat penes illũ.
cum ceꝑit uidicare. ut puniens infideles.

Expanded text:
set resurgere: tum demum vitam illuset resurgere: tum demum vitam illuminavit aeternitate; ut resurgens a mortuis, jam mori non possit. Obscura enim vita est, quae tempore definitur, dum soporatur, dum ignorat, dum male versatur. Et quomodo illuminetur vita, ostendit; quia per Evangelium credentibus datur aeternitas, magistro gentium praedicante. Quam ob causam et haec patior. Praedicans Dei donum, diabolum patitur inimicum; ut pressuras ei exsuscitet, quia populum de faucibus ejus eruit. Sed non confundor. In hoc securus, quia pro tribulationibus magna promissa merces est, non confunditur, sed gloriatur in pressuris. Scio enim cui credidi, et certus sum quia potens est depositum meum custodire in illa die. Hoc est quod dicit, qua spe et fiducia magnificentiae Salvatoris securus est; quia quod commendat illi, in tuto est. Quid autem illi commendat, nisi salutem suam? Ut hic pro illo patiens, salutem inveniat penes illum, cum coeperit judicare; ut puniens infideles,
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s enu qͦs elegit. prius fuerant pec¬
catores. Qͣnͣtum gͦ ad comꝑationẽ ceteroꝵ
facere : Prescius enim fuit ds̃ quid futu¬
rum eẽt in homine anteꝗͣ facerce eum
& peccaret. quomͦ redintegraret᷑. prede¬
stinauit quo tempore. & ꝑqͦs. & qua ra-¬
tione saluari posstnt. ut neq meritosuo
qͥ saluantur. neq horum ꝑ quos uocant᷑.
seͤ dĩ gr̃ã istud donum p̃stari uideatur
ꝑ fidem xp̃i. Nunc uͦ declarata ꝑ illu¬
minationẽ aduentus saluatoris dñinr̃i
iħu xp̃i. Donum dĩ qđ ante tpr̃a scłaria
latebat in mysterio.incarnatione et
aduentum xp̃i declaratum testat᷑. qñ
ceper̃ homines remissa peccatoꝵ acci¬
pere. Qui destrux̃ quidẽ mortẽ. illumi¬
nauit aũt uitã ȩternitate ꝑ eugłm. in
quo positus sum ego p̃dicator. & apłs.
& magist̃ gentium. Qua ratione sal¬
uum fecit ppłm suum xp̃c. ostendit
dicens. Quia mortem destruxit. quȩ
erat hominis inimica. ne ab inferis pos¬

Expanded text:
Omnes enim, quos elegit, prius fuerant pecOmnes enim, quos elegit, prius fuerant peccatores. Quantum ergo ad comparationem caeterorum facere praescius enim fuit Deus quid futurum esset in homine, antequam faceret eum et peccaret quomodo redintegraretur, praedestinavit, quo tempore, et per quos, et qua ratione salvari possint; ut neque merito suo qui salvantur, neque horum per quos vocantur, sed Dei gratia istud donum praestari videatur per fidem Christi. Nunc vero declarata per illuminationem adventus Salvatoris nostrii. » Donum Dei, quod ante tempora saecularia latebat in mysterio, incarnatione et adventu Christi declaratum testatur, quando coeperunt homines remissa peccatorum accipere. « Qui destruxit quidem mortem, illuminavit autem vitam aeternitate per Evangelium, in quo positus sum ego praedicator, et apostolus, et magister gentium. Qua ratione salvum fecit populum suum Christus, ostendit dicens quia mortem destruxit, quae erat hominis inimica, ne ab inferis pos
Abbreviated transcription (Latin):
uicisse ꝓbatur: hoc mͦ nec in apłoẽ quod
ad ruborem ꝑtineat. qr si p̃ssuris ⁊ cedib
humiliatus dr̃. ex illa parte confundit
obtrectatores suos qͣ in signis ⁊ ꝓdigiis ntu¬
di mirabił ꝑuidet᷑ ut intelligat᷑ ñ infirmitate
humiliari sed uoluntate ad qͤndã m̾itoꝵ ꝓfectũ.
ccirco enim ds̃ seruos suos abiniquis
humiliari ꝑmittit. ne illis iniuste pre¬
mia dare uideat᷑. S coillabora in eugłio
Iscđm uirtutẽ dĩ. qui nos saluos fecit:
Q m̃ uirtute bĩ uicta ẽ mors. ut nos salui
ẽẽ possimus. Iuxrta hoc gͦ conuenit. uicẽ
nos ex aliqua parte reddere redemptor.
qr enim ad omĩa eiꝰ beneficia respondẽ
ñ possumus. uł legationẽ enis fideliter
& instanteragamus. Et uocauit uoca¬
tione sua sc̃a. Uocatio sc̃a ẽ. cum electis̃
ad gubnandum ppłm scm̃ dĩ. Ad scãm
autem senior uocatur. qui dux eligitur
dignus potest uidi uicarius ẽẽ xp̃i:

Expanded text:
vicisse probatur. Hoc modo nec in Apostolo est quod vicisse probatur. Hoc modo nec in Apostolo est quod ad ruborem pertineat; quia si pressuris, et caedibus humiliatus dicitur, ex illa parte confundit obtrectatores suos, quia in signis, ac prodigiis nutu mirabilis pervidetur: ut intelligatur non infirmitate humiliari, sed voluntate, ad quemdam meritorum profectum. Idcirco enim Deus servos suos ab iniquis humiliari permittit, ne illis injuste praemia dare videatur. « Sed collabora in Evangelio secundum virtutem Dei, qui nos salvos fecit. » Quoniam virtute Dei victa est mors, ut nos salvi esse possimus: juxta hoc ergo convenit vicem nos ex aliqua parte reddere Redemptori. Quia enim ad omnia ei beneficia respondere non possumus, vel legationem ejus fideliter et instanter agamus. « Et vocavit vocatione sancta. » Vocatio sancta est cum electi sunt ad gubernandum populum sanctum Dei. Ad sanctam autem senior vocatur, qui dux eligitur dignus potest videri vicarius esse Christi.
Abbreviated transcription (Latin):
semet ipso. sicut in nouitate ordinatioĩs
gaudetur. Deniq subiec̃. Nec enĩ inquit
dedit nobis sp̃m timoris. sed uirtutis. In¬
nouatus enim homo exit de timore: ac¬
cipiens sp̃m leticiȩ ꝓpter iustificationẽ.
quia om̃is iniustus in timore ẽ. non for¬
tis sed infirmus. ñ in dilectione s inodio.
nec in m̃tis sobrietate. s errore saucius.
Si autem his caruerit ꝑfidem. ⁊ fortis.
⁊ dilectus. ⁊ sobrius erit. Noli itaq eru¬
bescere in testimonium domini nr̃i. neq
in me uinctũ eius. Constantiam haben¬
dam docet. nec trepidari debere in profes¬
sione. Non ẽ enim uñ erubescatur in ea.
qr si homo uisus ẽ xp̃c. gestis tam̃ appa¬
ruit ds̃. & si crucifirus ẽ. resurrex̃ tamen
a mortius. et multis uidentib suscipi¬
ente eum nube in celum ascendit. Hõ
est gͦ infirmitatis causa s potestatis.
qr ubi putatur imbecillitas. ibi apparet
potentia. Itaq stulte infirmatus dr̃. qui

Expanded text:
semetipso, sicut in novitate ordinationis semetipso, sicut in novitate ordinationis gaudetur. Denique subjecit: nec enim, inquit, dedit nobis spiritum timoris, sed virtutis. Innovatus enim homo exit de timore, accipiens spiritum laetitiae propter justificationem, quia omnis injustus in timore est, non fortis, sed infirmus, non in dilectione, sed in odio, nec in mentis sobrietate, sed errore saucius. Si autem his caruerit per fidem, et fortes, et dilectus, et sobrius erit. « Noli itaque erubescere in testimonium Domini nostri, neque in me vincto ejus. » Constantiam habendam docet, nec trepidari debere in professione. Non est enim unde erubescatur in ea, quia si homo visus est Christus, gestis tamen apparuit Deus; et si crucifixus est, resurrexit tamen a mortuis, et multis videntibus, suscipiente eum nube, in coelum ascendit. Non est ergo infirmitatis causa, sed potestatis; quia ubi putatur imbecillitas, ibi apparet potentia. Itaque stulte infirmatus dicitur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
morẽ se timothei ꝓfitetur. & auide illũ
desidare ꝓpt̃ lacrimaꝵ eius recordatio¬
nẽ quas amore fudat apłi. sic̃ intelligit᷑
recedentis a se. Non inmerito gͦ amantẽ
se desidat. ut gaudio impleatur ex com¬
muni lecicia. causa fidei sincerȩ. ꝗͣ ⁊in auia
eius & in matre fuisse significat. certissi¬
me ce in eo. Om̃is itaq hic affectus ꝓpter
fidem ẽ. quȩ erat in eis inuiolata. Qua
de causa ammoneo te. ut recrees donũ
dĩ quod ẽ in te. ꝑ impositionẽ maniũ
mearum. Hon enim dedit nob̃ ds̃ sp̃m
timoris. s uirtutis. & dilectionis. et so¬
brietatis. Propterea se parentum eius
sinceritatem fidei significat memoras¬
se. ut fortiorem hunc faceret. Quis enĩ
laudem illorum audiens. quorum in eo
ipso particeps est. non crescat addens a¬
nimum huiusmodi uiribus: Sic ergo
recreat in se donum gr̃ȩ dĩ acceptum ꝑ
ordinationem prb̃ii. dum animũ suum
confouet mentis alacritate. gaudens in

Expanded text:
memorem esse Timothei profitetur, et avide illum memorem esse Timothei profitetur, et avide illum desiderare propter lacrymarum ejus recordationem, quas amore fuderat Apostoli, sicut intelligitur, recedentis a se. Non immerito ergo amantem se desiderat, ut gaudio impleatur ex communi laetitia, causa fidei sincerae, quam et in avia ejus, et in matre fuisse significat, certissime et in eo. Omnis itaque hic affectus propter fidem est, quae erat in eis inviolata. « Qua de causa admoneo te, ut recrees donum Dei, quod est in te per impositionem manuum mearum. Non enim dedit nobis Deus spiritum timoris, sed virtutis, et dilectionis, et sobrietatis. » Propterea se parentum ejus sinceritatem fidei significavit memorasse, ut fortiorem hunc faceret. Quis enim laudem illorum audiens, quorum in eo ipso particeps est, non crescat, addens animum hujusmodi viribus? Sic ergo recreat in se donum gratiae Dei acceptum per ordinationem presbyterii: dum animum suum confovet mentis alacritate, gaudens in
Abbreviated transcription (Latin):
timothei uiri mirabilis. ut &̃ hoc ipsũ¬
di donum sit. Nonenim sine merito ẽ. qͥ
cogitat de bonis uiris. Ee qr idẽ ds̃ xp̃ia¬
norum ẽ qui erat iudeorum. ei se dõ gras
referre testatu. cui aꝓaius famulatus ẽ.
Quando enim hoc sꝑabant ꝓgenitores eius.
quod̾ ic ceꝑat predicare. una coꝵ fides ẽ.¬
t quia in parentum successit seruicia. et
quia in his erat adhuc cum illi dõ serui¬
rent: Recte ait. cui aꝓauis seruio: ⁊ seruio
quomͦ : In conscientia pura inquit. sice¬
nim aliquando ꝑsecutus ẽ ȩccłam. ut dei
amore hoc ageret: ñ maliuolentia. Nam
simili modo & in epła ad hebreos scͥp¬
tum ẽ. quia leui qui decimas accepit. de¬
cuas dedit melchi sedech. qr in abrahȩ in¬
quit lumbis erat leui qñ decimas obtulit
melchisedech. Ita &e hic a ꝓ auis dõse dic̃
seruisse. qr &e leui in proauo decimas dr̃
obtulisse. Est enim pat̃ leui iacob aius
isaac. proauus abraham. Multũ gͦ me

Expanded text:
Timothei Timothei Dei donum sit; non enim sine merito est, qui cogitat de bonis viris. Et quia idem Deus christianorum est, qui erat Judaeorum, ei se Deo gratias referre testatur, cui a proavis famulatus est. Quando enim hoc sperabant progenitores ejus, quod hic coeperat praedicare, una eorum fides est. Et quia in parentum successit servitia, et quia in his erat adhuc, cum illi Deo servirent, recte ait: Cui a proavis servio. Quomodo? In conscientia pura, inquit; sic enim aliquando persecutus est Ecclesiam, ut Dei amore hoc ageret, non malevolentia. Nam simili modo et in epistola ad Hebraeos scriptum est quia Levi, qui decimas accepit, decimas dedit Melchisedech; quia in Abrahae, inquit, lumbis erat Levi, quando decimas obtulit Melchisedech : ita et hic a proavis Deo se dicit servisse, quia et Levi in proavo decimas dicitur obtulisse. Est enim Levi pater Jacob, avus Isaac, proavu
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate appellatum significat. ut quȩ
et quanta promissio infuturo in fide xp̃i
sit edoceret. ut predicatione eius crem̃¬
tum faciat in saluandis disciplina dñi¬
ca. Idonei enim serui s̃. qui instancia sua
ce fide. negocia dominoꝵ suoꝵ eragge¬
rant. quod ideo huic quasi lm̃o filio seri¬
bit. ut huius rei imnitator existat. eadem
ceteris tradens. ut per traducem successio¬
ñ indeficiens sit idoneus doctor. ꝑ quẽ
asserta ueritas multos acquirat ad uitã
tris in miseratione exoptat. ut assit ei
utruisq. Gratias ago deo meo eui ser¬
uio aproauis in conscientia pura. quod
Iindeficientẽ habeam tui memoriã in
precib meis nocte dieq multum deside¬
rans te uide memor lacrimaꝵ tuaꝵ
ut gaudio replear. recorationẽ accipi¬
ens eius quȩ est in te sincera fidei. quȩ
Ihabitauit primum in auia tua loide.
& matre tua eunice. certũ aũt habeo qd
et in te. Qm̃ dignum ẽ meminisse bono¬
rum. iccirco dõ grãs agit. qr memoꝵ erat

Expanded text:
oluntate appellatum significat; ut quae et quanta promissio in futuro in fide Christi sit, edoceret; ut praedicatione ejus incrementum faciat in salvandis disciplina Dominica. Idonei enim servi sunt, qui instantia sua et fide negotia dominorum suorum exaggerant. Quod ideo huic quasi charissimo filio scribit, ut hujus rei imitator exsistat, eadem caeteris tradens; ut per traducem successionum indeficiens sit idoneus doctor, per quem asserta veritas multos acquirat ad vitam tris in miseratione exoptat, ut adsit ei,utriusque. « Gratiam habeo Deo meo, cui servio a proavis in conscientia pura, quod indeficientem habeam tui memoriam in precibus meis, nocte dieque multum desiderans te videre, memor lacrymarum tuarum, ut gaudio replear, recordationem accipiens ejus, quae est in te, sincerae fidei, quae habitavit primum in avia tua Loide, et matre tua Eunice: certum autem habeo quod et in te. » Qoniam dignum est meminisse bonorum, idcirco Deo gratias agit, quia memor erat
Abbreviated transcription (Latin):
cia. ut paratus sit homodĩ ad om̃e opus
bonum consuminatus. Manifestum ẽ.
qr om̃is scriptura cuiꝰ ds̃ auetor ostendi¬
tur. utilis ẽ. Ad hoc enim data ẽ. ut pro¬
ficiat imꝑitis. & instauret deformes. ex¬
trahens iniquos ad iusticiã. ut homo dĩ
in om̃i oꝑe bono ꝑfectus sit. In nouo
enim homine gradatim ꝓficiens. consti¬
tuit illum hominem dĩ. Testor corã dõ¬

Expanded text:
tia, ut paratus sit homo Dei ad omne opus tia, ut paratus sit homo Dei ad omne opus bonum consummatus. » Manifestum est, quia omnis scriptura, cujus Deus auctor ostenditur, utilis est. Ad hoc enim data est, ut proficiat imperitis, et instauret deformes, attrahens iniquos ad justitiam, ut homo Dei in omni opere bono perfectus sit. In novo enim homine gradatim proficiens, constituit illum hominem Dei. « Testor coram D
Abbreviated transcription (Latin):
mali ẽẽ ce deceptores. & nichilominus
florere & ꝓsꝑari inmundo. attrahunt
quosdã ut imitatores eoꝵ efficiantur. ñ
solum inꝓpriis errorib pumiendi uerũ
etiam in hoꝵ. quos exemplo suo deꝑduã.
Tu uͦ ꝑseuera in his quȩ didicisti & quȩ
tibi creditas̃. sciens aquib didiceris. & qr
ab infantia sacras litteras nosti. q̃ possuit̃
te erudire ad salutẽ. Multum ꝓdeẽ sig¬
nificat. ueceris testam̃ti habere noticiam.
psas enim sacras litteras dicit. quł xp̃i
ꝑsonam insinuant.⁊ incarnationẽ eius
ad salutem hominum redimendã decla¬
rant. Hortatur enim ut in his ꝓficiat.
antiquitas enim hȩc robur ẽ nouitatis.
sciens. qr a quo didicit firma ẽ auctori¬
tas. Signa enim et prodigia uidit facta
ꝑ cum. quib om̃is sermo succumbit. Oĩs
scriptura diuinitus inspirata. utilis est
ad doctrinã. adcorreptionẽ. ad redintegra¬
tionem. ad eruditionẽ. quȩ ẽ in ipsa iusti¬

Expanded text:
esse mali et deceptores, et nihilominus esse mali et deceptores, et nihilominus florere et prosperari in mundo, attrahunt quosdam, ut imitatores eorum efficiantur, non solum in propriis erroribus puniendi; verum etiam in horum, quos exemplo suo deperdunt. Tu vero persevera in his, quae didicisti, et quae tibi credita sunt, sciens a quibus didiceris, et quia ab infantia sacras litteras 311 nosti, quae possunt te erudire ad salutem. Multum prodesse significat veteris Testamenti habere notitiam; ipsas enim sacras lipersonam insinuant, et Incarnationem ejus ad salutem hominum redimendam declarant. Hortatur enim, ut in his proficiat. Antiquitas enim haec robur est novitatis: sciens quia a quo didicit, firma est auctoritas. Signa enim, et prodigia vidit facta per eum, quibus omnis sermo succumbit. « Omnis scriptura divinitus inspirata utilis est ad doctrinam, ad correptionem, ad redintegrationem, ad eruditionem, quae est in ipsa justi
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. ꝓpositum. fidem. longanimitatẽ. di¬
lectionẽ. patientiam. ꝑsecutionẽ. passio¬
nes. Eoꝵ uult eẽ emulum q̃ enumerat.
hec enim inultimo ñ ad penitentiã s ad
lȩticiam ꝓficient. Qualia mͥ facta sunt
antiochiȩ. icͬoniolistris. quales ꝑsecutio¬
nes sustinui. & ex om̃ib lib̾auit me dñs.
s & om̃s qui uolunt pie uuiere in xp̃o
iħu. ꝑsecutionẽ patientur. neꝗͣ autem
homines &x deceptores. ꝓficient in peius.
ipsi errantes.atq: alios errorib inuol¬
uentes. Idõq ⁊ quanta passus sit me¬
morat. ut auxilia dĩ ostendat. quib de¬
fendit & tutos prestat seruos suos ab
inpudentia sathanȩ. ut securos illos fa¬
ciant. et erigat. ne timeant q̃ irrogari
possunt a ꝑfidis. s in ꝑsecutioẽ alaeres
sint: Certi qr om̃s qui ĩ xp̃orecte cõu̾sant᷑
odio habentur. & a corpris sui membris.
Mali autem indeterius ꝓficient. dum uided
multos sͥ dare assensum. ita ut ceteros
merrorẽ mittant. Dum enim sciuntur

Expanded text:
onganimitatem, dilectionem, patientiam, persecutiones, passiones. Eorum vult esse aemulum, quae enumerat; haec enim in ultimo non ad poenitentiam, sed ad laetitiam proficient. Qualia mihi facta sunt Antiochiae, Iconio, et Lystris, quales persecutiones sustinui: et ex omnibus liberavit me Dominus. Sed omnes qui volunt pie vivere in Christo Jesu, persecutionem patientur. Nequam autem homines et deceptores proficient in pejus: ipsi errantes atque alios erroribus involventes. Ideo quae et quanta passus sit, memorat; ut auxilia Dei ostendat, quibus defendit et tutos praestat servos suos ab impudentia Satanae: ut securos illos faciat, et erigat, ne timeant quae irrogari possunt a perfidis: sed in persecutione alacres sint, certi quia omnes qui in Christo recte conversantur, odio habentur etiam a corporis sui membris. Mali autem in deterius proficiunt, dum vident multos sibi dare assensum, ita ut caeteros in errorem mittant. Dum enim sciuntur
Abbreviated transcription (Latin):
quod minat᷑. Iurauit ut non intrarent in reqͥ¬
em ipsiꝰ: & tñ oportet ĩtrare aliqͦs in requiem
ipsius. Iilis gͦ repbatis. nosintiabimꝰ: qͥa si aliqͥ
ex ramis ꝓpt̃ dissimilitudinem & infidelitatẽ
fracti st̃: nos ꝓpt̃ fidem &e humil itatem insera¬
mur. Sequit᷑ enim exortatio apł̃ica ad popłm
de requie introeunda. Dicit enim. uidete
fr̾s: ne forte sit in aliqͦ ur̃m cor malum incre¬
dulitatis discedendi a deo uiuo. Quippe ꝑ¬

Expanded text:
quod minatur. Juravit ut non intrarent in requiem ipsius; et tamen oportet intrare aliquos in requiem ipsius. Illis ergo reprobatis, nos intrabimus; quia si aliqui ex ramis propter dissimilitudinem et infidelitatem fracti sunt, nos propter fidem et humilitatem inseramur. Sequitur enim exhortatio apostolica ad populum de requie introeunda, dicit enim: Videte, fratres, ne forte sit in aliquo vestrum cor malum incredulitatis, discedendi a Deo vivo.
Abbreviated transcription (Latin):
constitutione sua designat dicens: Sordidã
hanc & impurã heresim. quȩ nuꝑ inquit
egressa ẽ de ꝑsida. hi inuenunt mulieres
preuanitate noua aliqͥd desidantes audire.
& ꝑ ea quȩ placita s̃. suadent illis feda et
illicita. cupide enim s̃ discendi. cũ uidiciũ
non habeant ꝓbandi. hoc ẽ. semꝑ discere.
& ueritatis scientiam non hab̾e. Quemad¬
modum aũt iamnes & mambres resti¬
terunt moysi. ita & hi resistunt u̾itati.
homines corrupti m̃te. reprobi circa fidẽ.
s non ꝓficient amplius. Ignorantia enĩ
eoꝵ euidens erit om̃ib. sic̃ & illoꝵ fuit.
Exemplum hoc. de apocriphis ẽ. Iamnes
enun ce mambres frs erant. magi uł ue¬
nefici egiptiorum.qui artemagiȩ suȩ uir¬
tuti dei quȩ per moysen agebat᷑. emulati¬
one comm̃ticia resistere se putabant.s
cum in moysi uirtus in oꝑib cresceret
humiles facti. confessi s̃ cum dolore uul¬
nerum dm̃ in moyse oꝑatum. un similit̃

Expanded text:
constitutione sua designet, dicens: Sordidam constitutione sua designet, dicens: Sordidam hanc, et impuram haeresim, quae nuper, inquit, egressa est de Persida. Hi inveniunt mulieres prae vanitate novum aliquid desiderantes audire, et per ea quae placita sunt, suadent illis foeda et illicita; cupidae enim sunt discendi, cum judicium non habeant probandi: hoc est semper discere, et veritatis scientiam non habere. Quemadmodum autem Jannes et Mambres restiterunt homines corrupti mente, reprobi circa fidem, sed non proficient amplius. Ignorantia enim eorum evidens erit omnibus, sicut et illorum fuit. » Exemplum hoc de apocryphis est. Jannes enim et Mambres fratres erant magi, vel venefici Aegyptiorum, qui arte magiae suae, virtuti Dei, quae per Moysen agebat, aemulatione commentitia resistere se putabant. Sed cum in Moyse virtus in operibus cresceret, humiles facti confessi sunt cum dolore vulnerum, Deum in Moyse operatum. Unde similiter
Abbreviated transcription (Latin):
magisquam ingestis. laus dĩ et uirtus ẽ.
Exhis sunt enim qui irrspunt indomu̾s.
Ice captiuas ducunt muliercłas: neratas
Ipeccatis. q̃ ducuntur uariis desidus. semꝑ
Idiscentes. & numꝗͣ ad scientiã ueritatis
ꝑuenientes. Quamius om̃ib heretieis hoc
conueniat. ut subintrantes domus mulie¬
res subdolis ⁊ uersutis uerbis capiant. ut
ꝑeas uiros decipiant. more patris suidia¬
boli. qui ꝑeuam adam circumuenit. Mani¬
cheis tam̃ p̃ceteris congruit. nulli enim tam
importuni. tam fallaces. tam captiosi s̃. ꝗͣ ipsi.
quos constat aliud colere. & aliud profiteri.
aliud intus gerere. & foris aliud uindicare.
inter se iniusti deprehendantur. mundũ
sꝑnendum asserũt. & semꝑ accurati ꝓcedt̃.
euiniis insistere se iactanter predicant.
cum omnes saginati uideantur. dantum
qd̾ arte quadam pallidi cernunt᷑. ut fallãt.
stat apłorum temprẽ ñ fuisse. sic̃ nec ar¬
rianos quippe: cum dioclitianus imꝑator

Expanded text:
magis, quam in gestis laus Dei, et virtus est. magis, quam in gestis laus Dei, et virtus est. « Ex his sunt enim qui irrepunt in domos, et captivas ducunt mulierculas oneratas peccatis, quae ducuntur variis desideriis, semper discentes, et nunquam ad scientiam veritatis pervenientes. » Quamvis omnibus haereticis hoc conveniat, ut subintrantes domos, mulieres subdolis, et versutis verbis capiant, ut per eas viros decipiant, more patris sui diaboli, qui per Evam Adam circumvenit: Manichaeis tamen prae caeteris congruit. Nulli enim tam importuni, tam fallaces, tam captiosi sunt, quam ipsi, quos constat aliud colere, et aliud profiteri, aliud intus gerere, et foris aliud vindicare. inter se injusti deprehendantur; mundum spernendum asserunt, et semper accurati procedunt; jejuniis insistere se jactanter praedicant, cum omnes saginati videantur, tantum quod arte quadam pallidi cernuntur, ut fallant.stat apostolorum tempore non fuisse, sicut nec Arianos: quippe cum Diocletianus imperator
Abbreviated transcription (Latin):
citum ẽ: qr humiles uidentur. qͣntomagiꝰ
laudabile & fructuosum erit incatͥolico
si fuerit mitis. in qͦ & sensus utilis et gͣ¬
uitas imitanda ꝑspicitur:Hoc aiuem
scito. qr in nouissimis dieb instabunt
tempr̃a ꝑiełosa & ert̃ homines sui tan¬
tum amatores. auari insolentes. suꝑbi.¬
blasphemi parentib ñ obsequentes. in¬
grati. impii sine fide. sine dilectione:cri-¬
minatores. incontinentes. ĩmites bonoꝵ
inimici. ꝓditores. ꝓterui. tumidi. amato
mica fidei s̃. denotantur. Ipse enim apłs
dix̃. Quo enim michi de his qui foris suił
iuidicare: Iui enim male de dõ sentrufl.¬
et non timent qđ adiniuriam euis ꝑtin&e
ꝓfiteri. quomodo in conuersatione huma¬
na possunt ẽẽ beniuoli: Ideo enim dixit.
habentes formam pietatis. uͥtutẽ aut̃ eiꝰ ab¬
negantes. quia ꝓfitentur quidem semet¬
ipsos xp̃ianos. cum sint ce nequissimi oꝑis
& sensu ꝑuersi. Nonenun in professione

Expanded text:
citum est, quia humiles videntur, quanto magis citum est, quia humiles videntur, quanto magis laudabile, et fructuosum erit in catholico, si fuerit mitis, in quo et sensus utilis, et gravitas imitanda perspicitur? « Hoc autem scito, quia in novissimis diebus instabunt tempora periculosa: erunt homines sui tantum amatores, ablasphemi, parentibus non obsequentes, ingrati, impii, sine fide, sine dilectione, criminatores, incontinentes, immites, bonorum inimici, proditores, protervi, tumidi, amatormica fidei sunt, denotantur. Ipse enim Apostolus dixit: Quo enim mihi de iis, qui foris sunt, judicare ? Qui enim male de Deo sentiuet non timent, quod ad injuriam ejus pertinet, profiteri, quomodo in conversatione humana possunt esse benevoli? Ideo enim dixit: habentes formam pietatis, virtutem autem ejus abnegantes, quia profitentur quidem semetipsos Christianos, cum sint et nequissimi operis, et sensu perversi. Non enim in professione
Abbreviated transcription (Latin):
humilis ẽ. pacis uͦ custos nullũ laces¬
sit ad uirgium. Stultas aũt ce meru¬
ditas questiones deuita. sciens qr ge¬
nerant lites. Insensate questiones par¬
tim infidelium. partim hereticorum s̃.
alioꝵ ex parte infidelium quȩ modestos
homines cogunt adlitem. immutantur
enim nimia contradictione impietatis
eoꝵ. &x irati dicunt aliquid contra ꝓpositr̃
suum. Nam solent quidam hereticorum
ñ possint audire aliquid asꝑm. ut com¬
m̃dent praua sua colloquia. idõ dissimu¬
landum ab his ẽ. Seruũ aũt dñi non
oportet litigare. s mitẽ ẽẽ ad om̃s. docibi¬
lem. pacientem. modestum corrigentẽ eos
qui diu̾sa sentiunt. nequando det illis
ds̃ penitentiã ad agnitionẽ ueritatis et
resipiscant a diaboli laqueis. capti ab eo
ad ipsius uoluntatem. hȩc nulla indi¬
gent interpretatione. Sunt enĩ manife¬
sta. quantũ tamen ꝓsit modestia. declara¬
uit. Si enim hoc in quib dã hereticis pla¬

Expanded text:
humilis est. Pacis vero custos nullum laceshumilis est. Pacis vero custos nullum lacessit ad jurgium. « Stultas autem, et ineruditas quaestiones devita, sciens quia generant lites. » Insensatae quaestiones partim infidelium, partim haereticorum sunt, aliorum ex parte infidelium, quae modestos homines cogunt ad litem. Immutantur enim nimia contradictione impietatis eorum, et irati dicunt aliquid contra propositum suum. Nam solent quidam haereticorum non possint audire aliquid asperum, ut commendent prava sua colloquia; ideo dissimulandum ab his est. « Servum autem Domini non oportet litigare, sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem, modestum; corrigentem eos, qui diversa sentiunt, ne quando det illis Deus poenitentiam ad agnitionem veritatis, et resipiscant a diaboli laqueis capti ab eo ad ipsius voluntatem. » Haec nulla indigent interpretatione: sunt enim manifesta, quantum tamen prosit modestia, declaravit. Si enim hoc in quibusdam haereticis pla
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum ab istis. erit uas in honorẽ scĩfi¬
catum. utile dño. ad om̃e opus bonũ
preparatum. Nunc alia heresis fraude
sua conuincitur quȩ asseris animas
quasdam natura ẽẽ malas. quȩ ad bo¬
num cogi ñ possuit: Cum hic dicat poᷤ¬
se malos umutari in bonũ. ⁊ sordidoᷤᷤ
purificari. Potuerant enim hymmi¬
neus & phylitus mundare sensũ suũ
si uoluissent. ut fierent uas scĩficatũ
p̃paratum in honorem. Iuuenili aũt
desidia fuge. Iuuenilia desid̃ia adu̾sa
sunt. Sunt enim uoluptates munda¬
nȩ q̃ om̃ib illecebris mancipatȩ s̃.
ac ꝑ hoc. a dei seruo fugiendȩ s̃. Secta¬
re uͦ iusticiam. fidem caritatẽ. pacem.
cum his qui inuocant dñm de puro
corde. hec sectanda iubet. quȩ uiue
nili etati deuia uidentur & asꝑa. Qͥ
enim iusticiã elegit. ei nicħ fac̃ contra¬
rium & qui fidem diligit. seruat man¬
data. qui aũt caritatẽ sequitur om̃ib

Expanded text:
ipsum ab istis, erit vas in honorem sanctifiipsum ab istis, erit vas in honorem sanctificatum, utile Domino, ad omne opus bonum praeparatum. Nunc alia haeresis fraude sua convincitur, quae asserit animas quasdam natura esse malas, quae ad bonum cogi non possint; cum hic dicat posse malos immutari in bonum, et sordidos purificari. Potuerant enim Hymenaeus et Philetus mundare sensum suum, si voluissent; ut fierent vas sanctificatum, praeparatum in honorem. Juvenilia autem desideria fuge. Juvenilia desideria adversa sunt; sunt enim voluptates mundanae, quae omnibus illecebris mancipatae sunt; ac per hoc a Dei servo fugiendae sunt. Sectare vero justitiam, fidem, charitatem, pacem, cum iis qui invocant Dominum de puro corde. Hnili aetati devia videntur et aspera. Qui enim justitiam elegit, ei nihil facit contrarium; et qui fidem diligit servat mandata. Qui autem charitatem sequitur, omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
habet hominum diuersitatẽ. cum consto
apłm exemplo usum domus diuitis et
opulentis: Quȩ quamius copiosa sit ha¬
beat tamen uasa lignea et fictilia. hoc
&e uiciosos. & praua sentientes sic̃ suꝑiꝰ
memoraui:Quos contumelia dignos
ostendic. ñ tam̃ ꝑituros s purgandos
ꝑignem.qr domui ex aliqua parte ne¬
cessaria s̃. Nouatiamis aũt elatus suꝑ¬
bia. ut eccłȩ suȩ ueritatẽ & sc̃ĩtatẽ ge¬
neralem defenderet. hoc mͦ intelligen¬
dum decreuit. quasi eccła penes ipsũ
sit. ⁊ cunctos habeat purificatos ꝓpter
illas causas. quib nos innocentes ac¬
cusat. S quid opus erat hoc loco de
mundo aliquid dicere:aut quid
Non estis de mundo. ego autem elegiuoꝰ.
qui negantur de mundo eẽ e Et idẽ apłs.
quoinquit mͥ de his qui foris s̃ uidica¬
re; Nam in una domo om̃s sub uno suit
nomine. uno enim domini sui nomine
censentur om̃s. Mundꝰ aũt diu̾sȩ ꝓfes¬
sionis continet homines. ita ut dispa

Expanded text:
habet hominum diversitatem; cum constet habet hominum diversitatem; cum constet Apostolum exemplo usum domus divitis et opulenti, quae quamvis copiosa sit, habeat tamen vasa lignea et fictilia: hoc et vitiosos et prava sentientes, sicut superius memoravi. Quos contumelia dignos ostendit, non tamen perituros, sed purgandos per ignem; quia domui ex aliqua parte necessarii sunt. Novatianus autem elatus superbia, ut Ecclesiae suae veritatem et sanctitatem generalem defenderet, hoc modo intelligendum esse decrevit, quasi Ecclesia penes ipsum sit, et cunctos habeat purificatos, propter illas causas quibus nos innocentes accusat. Sed quid opus erat hoc loco de mundo aliquid dicere, aut ut qNon estis de mundo, ego autem elegi vos qui negantur de mundo esse? Et idem Apostolus: Quo, inquit, mihi de iis, qui foris sunt, judicare . Nam in una domo omnes sub uno sunt nomine; uno enim Domini sui nomine censentur omnes: mundus autem diversae professionis continet homines; ita ut dispar
Abbreviated transcription (Latin):
s & lignea. et fictilia.⁊ quȩdam in hono¬
rem quȩdam uͦ in contumeliam. Hoc die¬
to. significauit in eccła diuersos ẽẽ ho¬
mines. quosdã bonos ⁊ sũmos uiros. qͦs
inaurum intelliguuilt. quosdã bonos
tantũ qͦs inargentum designat. Alios
uͦ nonbonos quos tlasa lignea ⁊ fictilia
appellat. qd nulli ambiguum puto. Nam
in corinthioꝵ hoc ȩccła ꝓbat frequens ser
quo typus erat eccłȩ. manifestis lectionib
approbatur. Erant eium ibi saducei. ex
qͦꝵ radice erant hẏminineus & phylitꝰ.
de quoꝵ praua sententia cum apłs eẽt
locutris. statim hoc subiecit. ut ñ eẽc ini¬
rabile in eccła uide homines dissentien¬
tes. Nam & in corinthioꝵ eccła de qua
dixi. quidam erant qͥ dissentientes resur¬
rectionem negabant. Insanus tamen
nouatianus. ut errori suo blandiatur alit̃
hoc intelligendum tradit. ut domus mag¬
na totus mundus significari credat᷑. qr

Expanded text:
sed et lignea et fictilia, et quaedam in honosed et lignea et fictilia, et quaedam in honorem, quaedam autem in contumeliam. » Hoc dicto significavit in Ecclesia diversos esse homines: quosdam bonos et summos viros, quos in auro intelligi vult: quosdam bonos tantum, quos in argento designat: alios vero non bonos, quos vasa lignea et fictilia appellat. Quod nulli ambiguum puto; nam in Corinthiorum hoc Ecclesia probat frequens sermquo typus erat Ecclesiae, manifestis lectionibus approbatur. Erant enim ibi Sadducaei, ex quorum radice erant Hymenaeus et Philetus: de quorum prava sententia cum Apostolus esset locutus, statim hoc subjecit, non esse mirabile in Ecclesia videri homines dissentientes. Nam et in Corinthiorum Ecclesia, de qua dixi, quidam erant qui dissentientes, resurrectionem negabant. Insanus tamen Novatianus ut errori suo blandiatur, aliter hoc intelligendum tradit; ut domus magna totus mundus significari credatur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dñs qui s̃ eius.ce. discedat ab iniquitate
Iomĩs qͥ nominat nom̃ dñi. fundam̃tũ
dĩ fides ẽ. quȩ continet quȩ ꝓmisit ds̃ q̃
fides ñ poterit infringi ꝑfidoꝵ ⁊ hereti¬
corum comm̃tis. ꝗͣuis enim hii negent
futura quȩ credimus. ds̃ tam̃ dabit q̃
credimus daturum illum. teste ꝓmissio¬
ne erus. Signacłm itaq ꝓmissionis dĩ
fides nr̃a ẽ. quȩ firmat dĩ uerba. in die ui¬
dicii cognoscet ds̃ qui habent signum eiꝰ.
dissentientes a ꝑfidorum & hereticorum
iniquitate. quȩ dĩ ꝓmissionẽ infirmate
se putat. Nichil enim tam iniquũ. quã
dei fidei contra ire. Sic &e dathan. & abi¬
ron. & core dictum ẽ a moysi. cum contra
dĩ p̃ceptum offerre sacrificia p̃sumered̃.
Cognouit itaq dñs qui s̃ eins. Quodicto.
ostendit quȩ ꝑnicies maneret eos qui
dĩ uerba inuerterent. In magna autem
domo non solum s̃ uasa aurca ⁊ argentea.

Expanded text:
Dominus qui sunt ejus, et discedat ab iniquitate Dominus qui sunt ejus, et discedat ab iniquitate omnis, qui nominat nomen Domini. Fundamentum Dei fides est, quae continet quae promisit Deus, quae fides non poterit infringi perfidorum et haereticorum commentis; quamvis enim hi negent futura quae credimus; Deus tamen dabit quae credimus daturum illum, teste promissione ejus. Signaculum itaque promissionis Dei, fides nostra est, quae firmat Dei verba. In die dicii cognoscet Deus, qui habent signum ejus, dissentientes a perfidorum, et haereticorum iniquitate, quae Dei promissionem infirmare se putat. Nihil enim tam iniquum, quam Dei fidei contraire. Sic et Dathan, et Abiron et Chore dictum est a Moyse, cum contra Dei praeceptum offerre sacrificia praesumerent. Cognovit itaque Dominus qui sunt ejus. Quo dicto ostendit, quae pernicies maneret eos, qui Dei verba inverterent. « In magna autem domo non solum sunt vasa aurea et argentea,
Abbreviated transcription (Latin):
inanib qͥetꝰ debet ẽẽ ut semꝑ de continentia ũba
emittat. nec patiat᷑ secoram impia ũ̾ba
depromi. Dant enim quib dã occasionẽ.
ut in peius ꝓficiant. Non enĩ desunt. qͥ
audientes ꝓfana concipiant cogitatum
malũ. idõq obest contentio. Ex quibus
ẽ hymeneus & phylstus. qͥ deerrauer̃ a
ueritate. dicentes resurrectionẽ iam
factã eẽ. & fidẽ i quorundã subuert̾uil.¬
unc ipsoꝵ quoꝵ causa uitandas contio¬
nes monet. ꝓdidit nomina. quos et ꝓ¬
phanos & impios designauit. errantes a
ueritate. Hoc enim negabant qđ palma¬
re ẽ. xp̃ianorum. ut credant se in futurũ
a mortius resurgere. Hi aũt siẽ ex alia
scriptura docemur. infilris fieri resur¬
rectionem dicebant. Quibis non deerat
qui assensum prestaret ꝑuersum contra
fidem. ꝗͣ in primordio fuerat consecutus.
 firmum tam̃ fundamentum dĩ stat. ha¬
bens hoc signaculum. cognouit inquit

Expanded text:
inanibus: quietus debet esse; ut semper de conscientia verba inanibus: quietus debet esse; ut semper de conscientia verba emittat, nec patiatur se coram impia verba depromi. Dant enim quibusdam occasionem, ut in pejus proficiant; non enim desunt, quia audientes profana, concipiant cogitatum malum: ideoque obest contentio. Ex quibus est Hymenaeus et Philetus, qui deerraverunt a veritate, dicentes resurrectionem jam factam esse, et fide» Nunc ipsorum, quorum causa vitandas contentiones monet, prodidit nomina, quos et profanos et impios designavit, errantes a veritate. Hoc enim negabant, quod palmare est Christianorum, ut credant se in futurum a mortuis resurgere. Hi autem, sicut ex alia Scriptura docemur, in filiis fieri resurrectionem dicebant, quibus non deerat qui assensum praestaret perversum contra fidem, quam in primordio fuerat consecutus. « Firmum tamen fundamentum Dei stat, habens hoc signaculum. Cognovit enim