comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Redditq causã cur pastorib indigna¬
tus sit: in tantũ: ut eos in uno m̃se
succiderit. Siquidẽ. & anima inquit
eoꝵ uariauit in me. Et ẽ sensus. Hon
me pleno animo dilexerunt: nec pas¬
pastorẽ: quia pastor bonus ponit ani¬
mã suã ꝓ ouib suis. Quãobrẽ. & ego
indignatus sũ. or sententiã protuli ad
ipsos pastores: quos mea indignatio¬
ne succiderã. siue succisis pastoribus
moriatur: & se alterutrũ deuorent: mu¬
tuaq cede dilanient. Hec nar aΦẜac̃¬
EyR uc̃ diximus: ut futurȩ explana¬
tionis semitã sterneremꝰ. Creator &
pastor cuiꝰ oues cognoscunt uocẽ &
sequunt᷑ eũ: duas sibi assũpsit uirgã.
siue duas cRΥΘΑ AΩC Idẽ baculos.
qui hebraicȩ dicunt᷑ machaloth: ut
pastoris habitũ demonstraret. Unã
uirgã uocauit decorem: hoc ẽ sub
noe omne hominũ genus sua be¬
nedictione ꝓtexit: quando instau-¬
rato mundo: necdũ peccata sordue-¬

Expanded text:
Redditque causam cur pastoribus indignaRedditque causam cur pastoribus indignatus sit intantum, ut eos in uno mense succiderit: Siquidem et anima, inquit, eorum variavit in me. Et est sensus: Non me pleno animo dilexerunt: nec paspastorem: Quia pastor bonus ponit animam suam pro ovibus suis . Quamobrem et ego indignatus sententiam protuli, et ad ipsos pastores, quos mea indignatione succideram, sive succisis pastoribus moriatur, et se alterutrum devorent, mutuaque caede dilanient. Haec παραφραστικῶς diximus, ut futurae explanationis semitam sterneremus. Creator et pastor cujus oves cognoscunt vocem, et sequuntur eum, duas sibi assumpsit virgas, sive duas σκυτάλας, id est, baculos, qui Hebraice dicuntur MACALOTH  , 888 ut pastoris habitum demonstraret. Unam virgam vocavit decorem, hoc est, sub Noe omne hominum genus sua benedictione protexit: quando instaurato mundo, necdum peccata sordue
Abbreviated transcription (Latin):
culũ. Et pascã oues: & auferã trespaᷤ¬
tores in m̃se uno: & ingrauescet ani¬
ma mea suꝑ eos. Siquidẽ & animȩ
deficit deficiat: & reliqui deuorent.
unus quisq carnes ꝓximi sui. Supͣ
dixerat. ꝓpt̾ hoc o pauꝑes gregis. et
cus basan. abietes: cedriq succise: &
intulerat cõminans. Non parcã ult᷑
suꝑ habitatores t̾rȩ dicit dñs. Et hoc
de uno iudaico popło dicere uidebat᷑
qđ int̾fectis ꝓpħis. etiã in dei filium
misissent manꝰ: & uoce temeraria con¬
clamassent: sanguis eius suꝑ nos &e
suꝑ filios nr̃os: nunc creator uniuer¬
sitatis & dñs. misteria sui orb̃ expo¬
nit: & dicit duas habuisse se uirgas.
quarũ alterã decorẽ uocauerit: alte¬
rã funiculũ: & in duab uirgis iunctũ
pauauerit gregẽ. tres quoq pastores
in uno m̃se succiderit. & contracta sit.
siue indignata: aut ut septuaginta
transtulerunt ingrauata anima eiꝰ
suꝑ eos. haud dubiũ: quin pastores
significet. quos succidit in m̃se uno.

Expanded text:
oves. Et auferam tres pastores in mense uno, et ingravescet anima mea super eos: siquidem et animae deficit, deficiat, et reliqui devorent unusquisque carnes proximi sui. Supra dixerat: Propter hoc, o pauperes gregis, et cus Basan, abietes cedrique succisae, et intulerat comminans: Non parcam ultra super habitatores terrae, dicit Dominus. Et hoc de uno Judaico populo dicere videbatur, quod interfectis prophetis, etiam in Filium Dei misissent manus, et voce temeraria conclamassent: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros ! Nunc Creator universitatis et Dominus mysteria sui orbis exponit, et dicit duas habuisse se virgas, quarum alteram decorem vocaverit, alteram funiculos, et in duabus virgis vinctum paverit gregem: tres quoque pastores in uno mense succiderit, et contracta sit, sive indignata, aut ut Septuaginta transtulerunt ingravescet anima mea super eos; haud dubium quin pastores significet, quos succidit in mense uno.
Abbreviated transcription (Latin):
nanei oues quȩ custodient᷑ mͥ: quia
uerbũ dñi ẽ. Post uocationẽ isrłis.
& assũptionẽ uirge scdȩ quȩ uocaba¬
tur funiculus: tulit dñs uirgã pri¬
mã. totius orbis nationes quȩ uoca¬
bant᷑ decora. & abscidit eas a cultu
suo: quia ueneratȩ sunt idola: et
om̃s declinauerunt. simul & inuti¬
les facti sunt. manifestiusq exponeis
quȩ eẽt hec uirga: intulit ut irritũ
facerẽ fedus meũ: qđ ꝑcussi cũ om̃ib
popłis. Statĩ enĩ ut isrł assũptus est.
gentiũ turba ꝓiecta ẽ: & ut nata ẽ

Expanded text:
quae custodiuntur quia verbum Domini est. Post vocationem Israelis, et assumptionem virgae secundae, quae vocabatur funiculus, tulit Dominus virgam primam, totius orbis nationes, quae vocabatur decora, et abscidit eas a cultu suo, quia veneratae sunt idola, et omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt . Manifestiusque exponens quae esset haec virga, intulit: Ut irritum facerem foedus meum quod percussi cum omnibus populis: Statim enim ut Israel assumptus est, gen
Abbreviated transcription (Latin):
re. ñ in ferm̃to ueteri malicie & ne¬
quitie: s in azimis sinceritis & ueri¬
tatis: potest dĩ reciꝑe sermonẽ. Habe¬
amus & nos mundas manus : & uoce¬
celebrantes: & ad nos fiet sermo dei.
Proponaniꝰ ante oculos nr̃os quia lex
spiritalis ẽ. spiritales sollẽpnitates de
quib scriptũ est. trib tẽporib mͥ fes¬
ta celebrabitis. in anno sollẽpnitatẽ
arimoꝵ custodietis: septẽ dieb come¬
detis azima: sicut p̃cepi tibi in tẽpore
mensis nouoꝵ. In ipso enĩ es egressus
ex egypto. non apparebis in conspec¬
tu meo uacuus: & sollẽpuitatẽ men¬
sis primitiuoꝵ de oꝑib tuis quecũq
seminaueris in agro: & sollẽpnitatẽ

Expanded text:
malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis , potest Dei recipere sermonem. Habeamus et nos mundas manus, et vocecelebrantes, et ad nos fiet sermo Dei, Proponamus ante oculos nostros, quia lex spiritualis est, spirituales solemnitates, de quibus scriptum est: Tribus temporibus mihi festa celebrabitis in anno. Solemnitatem azymorum custodietis: septem diebus comedetis azyma: sicut praecepi tibi in tempore mensis novorum: in ipso enim es egressus ex Aegypto. Non apparebis in conspectu meo vacuus; et solemnitatem messis primitivorum de operibus tuis quaecumque semin
Abbreviated transcription (Latin):
uantes se aduersũ scientiã dĩ: & suꝑ
frum̃tum. & uinũ. & oleum: quib
quasi cibis & potu & refectione: here¬
ticoꝵ conciliabula deceptis populis
blandiuntur. Congrue quis dice¬
ret panem illoꝵ. panẽ eẽ luctus. et
furorẽ draconũ ẽẽ uinũ eoꝵ. furorẽ
aspidũ insanabilẽ. Oleũ quoq repro¬
missionẽ de cȩlestibus quȩ quasi un¬
gunt discipłos. & laboꝵ p̃mia polli¬
centur: quẽ detestatur ꝓpħa dicens.
oleũ aut̃ peccatoris non impinguet
caput met̃. S & alia quȩ absq auc¬
toritate. & testimoniis scripturarũ.
quasi traditione apłica sponte rep¬
periunt atq confingunt: percutit
gladius dĩ. Homines aut̃ & ium̃ta.¬

Expanded text:
vantes se adversus scientiam Dei, et super vantes se adversus scientiam Dei, et super frumentum, et vinum, et oleum, quibus quasi cibis et potu et refectione, haereticorum conciliabula deceptis populis blandiuntur: Congrue quis dixerit panem illorum esse panem luctus, et furorem draconum esse vinum eorum, et furorem aspidum insanabilem: Oleum quoque, repromissionem de coelestibus, quo quasi ungunt discipulos, et laborum praemia pollicentur, quae detestatur propheta, dicens: Oleum autem peccatoris non impinguet caput meum , Sed et alia quae absque auctoritate et testimoniis Scripturarum quasi traditione apostolica sponte reperiunt atque confingunt, percutit gladius Dei; homines autem et jumenta
Abbreviated transcription (Latin):
melius in urentẽ uentũ tranfferri
possit. Et reuera quando sermo de
terra ẽ. & de agroꝵ sterilitate. ma¬
gis michi uidetur uentus urens in
presenti loco intelligi debere quam
gladius. licet omnis plaga. quȩ ꝓpt̃
peccata hominibꝰ inferatur. possit¬
& pro gladio accipi. Uocata ẽ aut̃ sic¬
citas. siue gladius suꝑ t̾ram: & suꝑ
montes. ut non proferant triticum.
& uinũ. & oleũ. & quecũq sponte
generat humus. Precedente aut̃ fame.
consequent suꝑ homines. & suꝑ iu¬
menta uenit mors: & idem gladius.
uł uentus urens omnia quȩ manus
hominũ laborauere: consumit. Uo¬
catur itaq uel inducitur uiuens
sermo dĩ & efficaux: & açcutus suꝑ
omnẽ gladiũ bicipitem: ut anima
negligens quȩ t̾ra interpretatur a¬
rens: & magis in concauis habitare ꝗͣ
domũ dei extruere desiderat: eius
mucrone feriatur: & quicquid fruc¬
tuum se putat habere: disꝑdat. Infer¬
tur etiam gladius suꝑ montes ele¬

Expanded text:
melius in urentem ventum transferri melius in urentem ventum transferri possit. Et revera quoniam sermo de terra est, et de agrorum sterilitate, magis mihi videtur ventus urens in praesenti loco intelligi debere, quam gladius: licet omnis plaga quae propter peccata hominibus inferatur, possit et pro gladio accipi. Vocata est autem siccitas, sive gladius super terram, et super montes, ut non proferant triticum, et vinum et oleum, et quaecumque sponte generat humus. Praecedente autem fame, consequenter super homines, et super jumenta mors venit. Et idem gladius vel ventus urens, omnia quae manus hominum laboravere, consumit. Vocatur itaque vel inducitur vivens sermo Dei, et efficax, et acutus super omnem gladium bicipitem , ut anima negligens quae terra interpretatur arens, et magis in concavis habitare, quam domum Dei exstruere desiderat ejus mucrone feriatur, et quidquid fructuum se putat habere, disperdat. Infertur etiam gladius super montes ele
Abbreviated transcription (Latin):
derorauit agricolas. non redditura
sementem: & que sponte solet gigne¬
re: auaro sinu tenuit. Ego hunc ar-¬
bitror eẽ rorem. de quo in benedicti¬
one đr ad iacob: det tibi ds̃ de rore ce
li: rorem hermon qui descendit su¬
per montẽ syon: & descendit non de
aere in quo uolitat multiplex aqui¬
larũ. & accipitrũ. & uulturũ nume¬
rus . sed de celo: ut si cuiꝰ ardet anima.
ꝑturbationib & iaculo diaboli uul¬
nerata est: refrigeretur hoc rore:
& ȩstus suos temperet. Quo retento.
terra quoq non effert germ̃ suũ :
neq enĩ sine rore xp̃i potest ulla
anima afferre frum̃ta. Et uocaui
siccitatem suꝑ t̾ram: & suꝑ montes:
& suꝑ triticũ: & suꝑ uinũ. & super
oleũ. & quecũq profert humꝰ: & suꝑ
homines. & suꝑ iumenta. & super
omnẽ laborem manuũ. Pro siccita
co trib litteris scriptũ repperi. hech.
res. beth. Quod si areb legimꝰ: gla¬
quod nos transtulimꝰ siccitatẽ. licet

Expanded text:
devoravit, et agricolis non redditura devoravit, et agricolis non redditura sementem, et quae sponte solet gignere, avaro sinu tenuit. Ego hunc arbitror esse rorem, de quo in benedictione dicitur ad Jacob: Det tibi Deus de rore coeli , et rorem Hermon qui descendit super montem Sion , et descendit, non de aere in quo multiplex volitat aquilarum et accipitrum et vulturum numerus; sed de coelo, ut si cujus anima ardet perturbationibus, et jaculo diaboli vulnerata est, refrigeretur hoc rore, et aestus suos temperet. Quo retento, terra quoque non affert germen suum. Neque enim sine rore Christi potest ulla anima afferre frumenta. Et vocavi siccitatem super terram, et super montes, et super triticum, et super vinum, et super oleum, et quaecumque profert humus, et super homines, et super jumenta, et super omnem laborem manuum. Pro siccitatco tribus litteris scriptum reperi  , HETH, RES, BETH, quod si HAREB legimus, glaαῦμα, quod nos transtulimus siccitatem, licet
Abbreviated transcription (Latin):
prebere popłorũ de exemplo p̃cipita¬
tos: & minus inuentũ in eis. quam
opinio sibi omniũ promittebat. Un¬
de accidit: ut paulatĩ negligentia
sub repente. paruũ quoq ipsũ qđ
uidebant᷑ habere: perderent. Hoc au¬
tẽ id circo ꝑpessi sunt. quia securi fu¬
erunt in pristinis domib suis: nec
ascenderunt in scripturarũ montẽ
edificationis de eo dominicȩ ligna
cedentes: nec extruxerunt in se coti¬
die domũ dñi: s despicientes eius
desolationẽ: etiam id ꝑdidere: qđ se
habere credebant. Supradicti enim
mali hec causa redditur. Quã obcau¬
sam dicit dñs exercituũ. quia domꝰ
mea deserta ẽ: & uos festinatis unus¬
quisq in domũ suam. Post hec sequit᷑.¬
ne darent rorem: & terra continuit
cęli pluuiam non dederunt: quib
irrigata humus fruges parit: s ne
rorem quidem matutinũ. atq noc¬
turnũ: ut arentes agri. saltem hu¬
more mędico temperent᷑. Terra qͦq

Expanded text:
praebere populorum, de excelso praecipitapraebere populorum, de excelso praecipitatos, et minus inventum in eis, quam opinio sibi omnium promittebat. Unde accidit ut paulatim, negligentia subrepente, parvum quoque ipsum quod videbantur habere, perderent. Hoc autem idcirco perpessi sunt, quia securi fuerunt in pristinis domibus suis, nec ascenderunt Scripturarum montem, aedificationis de eo dominicae ligna caedentes, nec exstruxerunt in se quotidie domum Domini; sed despicientes ejus desolationem, etiam id perdidere, quod se habere credebant. Supradicti enim mali haec causa redditur. Quamobrem, dicit Dominus exercituum, quia domus mea deserta est, et vos festinatis unusquisque in domum suam, propter hoc sune darent rorem, et terra continuit coeli pluviam non dederunt, quibus irrigata humus fruges facit; sed ne rorem quidem matutinum, atque nocturnum, ut arentes agri, saltem humore modico temperarentur. Terra quoque
Abbreviated transcription (Latin):
se hoc qđ dixit: intulistis in domum.
& exsufflaui illudd: & de donariis acce¬
pi. quȩ offerebant in altari: & ds̃ ex¬
sufflauerit ea: sed quia dixit intulis¬
tis domũ si ea quȩ illata sunt. donaria
intelligimꝰ: utiq in templo oblata di¬
cimus. Et non nobis congruit: quia
eo tempore domus dĩ adhuc edificata
non fuerat. Quod quidẽ usq hodie
plerisq contingit. qui habitant in
edificiis humilibꝰ: & quantũ in se ẽ
despiciunt dissolutã domũ dĩ: & cũ
possint edificare contẽpnunt: & qͣsi
iam uidentes maturas segetes. fruetꝰ
sibi suoꝵ operũ repromittunt: & fal¬
iente spe ꝓ magnis uix parua reppe¬
riunt. Sed hec quoq parua quȩ in
domũ. & horreum mentis condide¬
rant. exsufflantur a sermone dĩ: qͣsi
indigna erus custodia. atq tutela:
Quoties ego uidi tam in doctrina. qͣ
in conuersatione de quibꝰdam sꝑata
plurima: & postꝗͣ uentũ ẽ ut habe¬
rent tempus messium. idẽ tempus
docendi: uitamq suam in exemplũ

Expanded text:
em hoc quod dixit: intulistis in domum, et exsufflavi illud, et de donariis accipi quae offerebant in altari, et Deus exsufflaverit ea. Sed quia dixit, intulistis in domum, si ea quae illata sunt, donaria intelligimus, utique in templo oblata dicimus. Et non nobis congruet, quia eo tempore domus Dei adhuc aedificata non fuerat: quod quidem usque hodie plerisque contingit, qui habitant in aedificiis humilibus, et quantum in se est, despiciunt desolatam domum Dei, et cum possint aedificare, contemnunt: et quasi jam videntes maturas segetes, fructus sibi suorum operum repromittunt, et fallente spe, pro magnis vix parva reperiunt. Sed et haec quoque parva, quae 748 in domum et horreum mentis condiderant, exsufflantur a sermone Dei, quasi indigna ejus custodia atque tutela. Quoties vidi ego tam in doctrina quam in conversatione de quibusdam sperata plurima: et postquam ventum est ut haberent tempus messium, id est, tempus docendi, vitamque suam in exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
mũ. tanta uuarũ & pomoꝵ habun¬
dantia curuabunt᷑: ut manifesta
fecunditas. manifestã uidelicet af¬
ferat benedictionẽ. Nonũ aut̃ men¬
sem. non in bonã partẽ accipi. et
quartus regnoꝵ liber & hieremie
narrat historia: in quo obsessa esse
mensis templi fundam̃ta iaciunt᷑:
hoc intelligere possumꝰ: qđ ñ incipi¬
atur extrui templũ dĩ: nisi mala
oꝑa finiantur. Unde & in uicesima
quarta die mensis erusdẽ: fundam̃¬
tũ templi ponitur. In quo numero
quo iam plenius supra disputatũ

Expanded text:
mplum, tanta uvarum et pomorum abunmplum, tanta uvarum et pomorum abundantia curvabuntur, ut manifesta fecunditas manifestam indicet benedictionem. Nonum autem mensem, non in bonam partem accipi, et quartus Regnorum liber, 770 et Jeremiae narrat historia, in quo obsessa dicitmensis, templi fundamenta jaciuntur, hoc intelligere possumus, quod non incipiatur exstrui templum Domini, nisi mala opera finiantur. Unde et in vicesima quarta die mensis ejusdem, fundamentum templi ponitur, in quo numero quo jam supra plenius disputatum
Abbreviated transcription (Latin):
intelligat᷑ & fructus: utiq non o
mense ut diximus decembri futu¬
rarũ nulla signa sunt frugũ. Ne gͥ
dicatis hoc me prudenti ratione co¬
nicere & futurã fecunditatẽ de flo¬
ribus arboꝵ. herbisq segetũ suspi¬
cari: ecce nulla sunt signa. & tam̃¬
meũ edificare ad benedictionem
meã frugũ omniũ fecunditatem
Hoc scđm hebraicũ diximus: ce¬
terũ scđm septuaginta longe alt̃
ẽ sensus. Quem & ipsũ primũ iux
ta litterã debemus exponere: ut
postea cepte tropologie ordo trac¬
tetur. Ponite corda ur̃a a die hac qͦ
templũ fundatũ ẽ in futurũ. & ui
& tanta de cunctis frumenta por¬
tari: ut area nesciat fruges suas
siue ut sint area singuloꝵ. s pre
multitudine iungatur area aree.
& arearũ separatio nesciat᷑ in tra.
Uinea quoq & ficus. & malogra¬
natũ. & lignũ oliue. quę priꝰ uro
uitio non afferebant fructus: ꝙ
michi necdũ ceperatis edificare do¬

Expanded text:
intelligatur et fructus. Utique non; intelligatur et fructus. Utique non; mense enim, ut diximus, Decembri futurarum nulla signa sunt frugum. Ne igitur dicatis, hoc me prudenti ratione conjicere, et futuram fecunditatem de floribus arborum herbisque segetum suspicari: ecce nulla signa sunt; et tammeum, ad benedictionem, meam frugum omnium fecunditatem. Hoc secundum Hebraicum diximus. Caeterum secundum Septuaginta longe alter est sensus, quem et ipsum primum debemus juxta litteram exponere, ut postea coeptus tropologiae ordo tractetur. Ponite corda vestra a die hac, qua templum fundatum est, in futurum, et vidt tanta de cunctis agris frumenta portari, ut area nesciat fruges suas, sive ut non sint areae singulorum, sed prae multitudine jungatur area areae, et arearum separatio nesciatur in terra. Vinea quoque et ficus, et malogranatum, et lignum olivae quae prius vestro vitio non afferebant fructus, quia mihi necdum coeperatis aedificare te
Abbreviated transcription (Latin):
que uobis uentura sint ꝓspera: qr
templũ meũ edificare cȩpistis. Adie
igitur uicesima quarta noni m̃sis.
in quo tẽpli fundam̃ta sunt iacta.
quanta rerũ habundantia futu¬
ra sit: considerate.Nonus ẽ m̃sis:
quẽ nos nouembr̃ẽ. uł decẽbrem
dicimus: Nycan enĩ apud hebre¬
os mensis ẽ primus. qui appellat᷑
mensis nouoꝵ: eo tẽpore quo pas¬
cha faciunt. idẽ incipiente ueris
exordio: qui scđm lune cursũ. sepe
quandã partẽ mensis marcii possi¬
det. interdũ incipit in aprili. Ergo
sinican. aprilem intelligimꝰ: nonus
mensis scđm supputationẽ hebreoꝵ
december erit. Igitur december ẽ
mensis eo tempore quo semina la¬
titant in t̾ra: nec futura fecun di¬
tas coniectari potest. Num qͥd ait. iã
sem̃ in germine ẽ: Qđ meliꝰ hebra¬
ice dicitur in folliculo: ut teca fru¬
menti significet. Num qͥd uinea. &
ficus: & malo granatũ. & lignũ oli¬
ue florẽ suũ dederunt: ut ex flore

Expanded text:
quae vobis ventura sint prospera, quia quae vobis ventura sint prospera, quia templum meum aedificare coepistis. A die igitur vicesima quarta noni mensis in quo templi fundamenta sunt jacta, 769 quanta rerum abundantia futura sit, considerate. Nonus est mensis quem nos Novembrem, vel Decembrem dicimus. NISAN   enim apud Hebraeos mensis est primus, qui appellatur mensis novorum: eo tempore quo Pascha faciunt, id est, incipiente veris exordio, qui secundum lunae cursum saepe quamdam partem mensis Martii possidet, interdum incipit in Aprili. Ergo si Nisan, Aprilem intelligimus, nonus mensis secundum supputationem Hebraeorum December erit. Igitur decimus  Al. December est mensis eo tempore quo semina latitant in terra, nec futura fecunditas conjectari potest. Numquid jam, ait, semen in germine est? Quod melius Hebraice dicitur, in folliculo, ut thecam frumenti significet. Numquid vinea et ficus, et malogranatum et lignum olivae florem suum dederunt? ut ex flore
Abbreviated transcription (Latin):
uerẽ redigit᷑. & fauillam: nichilq
in eo qđ ad utilitatẽ or usũ ꝑtine¬
at: inuenitur. Que quidẽ cuncta
teretur ad eũ. Quod si reuersi fu¬
erint. & edificauerint tẽplũ dñi.
a die qua edificare ceperint. ha¬
bebunt quȩ sermo ꝓphetie subte¬
xit. Ponite corda ur̃a ex die ista
& in futurũ a die uicesima & qͣr¬
ta noni mensis: a die qua fundam̃
ta iacta sunt templi dñi. Ponite
suꝑ cor ur̃m. Nũquid iam semen
in germine ẽ. & adhuc uinea et
ficus. & malo granatũ. & lignũ oli¬
ue non floruit: ex die ista benedicã.
Lxx. Ponite corda ur̃a a die ista &
in futurũ a quarta & uicesima
noni mensi: & a die in qua funda¬
m̃ta iacta sunt templi dñi. Ponite
in cordib ur̃is. Si ultra cognoscet᷑
suꝑ t̾ram area. & si adhuc uinea
& ficus. & malo granatũ. & ligna
oliuȩ quȩ non ferunt fructũ: a die
hac benedicã. Exposui uobis que
sustinueritis antequã inciperetis
edificare templũ meũ: nc̃ exponã

Expanded text:
rem redigitur et favillam, nihilque in eo quod ad utilitatem et ad esum pertineat, invenitur. Quae quidem cuncta teretur ad eum. Quod si reversi fuerint, et aedificaverint templum Domini, a die qua aedificare coeperint, habebunt quae prophetiae sermo subtexit. Ponite corda vestra ex die ista et in futurum, a die vicesima et quarta nonta jacta sunt templi Domini, ponite super cor vestrum. Nunquid semen in germine est, et adhuc vinea, et ficus, et malogranatum, et lignum olivae non floruit ? Ex die ista benedicam. LXX: Ponite corda vestra a die ista et in futurum: a quarta et vicesima noni mensis, et a die in qua fundamenta jacta sunt templi Domini, ponite in cordibus vestris: Si ultra cognoscetur super terram area, et si adhuc vinea et ficus et malogranatum, et ligna olivae quae non ferant fructum? a die hac benedicam. Exposui, ait, vobis quae sustinueritis antequam inciperetis aedificare templum meum: nunc exponam
Abbreviated transcription (Latin):
ipse subicitur ei qui sibi subiecit om¬
nia: & in subiectis omnib uidebit᷑
& ipse subiectus. S cũ hoc fuerit
impletũ: ponet eũ deus quasi signa¬
culũ in manu sua. Hunc enĩ signa
uit deus pater. Et hec ẽ imago inui¬
sibilis. & forma substantiȩ eius: ut qͥ¬
cũq crediderit in dm̃: hoc quasi anu¬
lo consignet᷑. Obsecro te lector ut ig¬
noscas celeri sermone ditanti: nec
requiras eloquii uenustatẽ: quam
multo tempore hebreȩ lingue studio
ꝑdidi. Quãquã mea lectio semꝑ in¬
fantem & mutũ fuisse autumet. cui
ego dicam. dñs dabit uerbũ euan¬

Expanded text:
ius subjicietur ei, qui sibi subjecit omnia, et in subjectis omnibus videbitur et ipse subjectus; sed cum hoc fuerit impletum, ponet eum Deus quasi signaculum in manu sua: Hunc enim signavit 773 Deus Pater : et hic est imago Dei invisibilis, et forma substantiae ejus: ut quicumque crediderit in Deum, hoc quasi annulo consignetur. Obsecro te, lector, ut ignoscas celeri sermone dictanti, nec requiras eloquii 774 venustatem, quam multo tempore Hebraeae linguae studio perdidi: quamquam me Alecto semper infantem ac mutum fuisse autumet. Cui ego dicam: Dominus dabit verbum evan
Abbreviated transcription (Latin):
rit. & retentũ uulneret: & uulne¬
ratoꝵ sanguine delectetur: insuꝑ
& ignẽ emutat ex se: & renata lig¬
na consumat. Referamꝰ aut̃ ra-¬
mu ad diabolũ: & scđm uirgulti
naturã: illius naturã int̾pretabim᷑.
Porro uinea. & ficus. & oliua ibi e¬
runt: ubi malo granatũ fuerit. Quȩ
arbor. ꝓpt̾ granoꝵ nimiã multi¬
tudinem: & int̾textis mẽbranuliᷤ
quandam geometricã cõpositionẽ.
& diuersas quidẽ mansiunculas:
s tam̃ om̃s una cortice cõprehen¬
sas semꝑ inscripturis suꝑ ȩcclesiȩ
ꝑsona ponitur. Et factũ ẽ uerbũ
dñi scđo ad aggeum. in uicesima¬
&e quarta die mensis: dicens. Loqͤre
ad zorobabel ducẽ iuda dicens. Ego
mouebo cȩlum pariter & t̾ram: &
subuertã soliũ regnorũ. & conterã¬

Expanded text:
rit, et retentum vulneret, et vulnerit, et retentum vulneret, et vulneratorum sanguine delectetur: insuper et ignem emittat a se, et regnata ligna consumat. Referimus autem rhamnum ad diabolum, et secundum virgulti naturam, illius naturam interpretabimur. 771 Porro vinea et ficus, et oliva ibi erunt, ubi malogranatum fuerit, quae arbor propter granorum nimiam multitudinem, et intertextis membranulis quamdam geometricam compositionem, et diversas quidem mansiunculas, sed tamen omnes una cortice comprehensas, semper in Scripturis super Ecclesiae persona ponitur. Et factum est verbum Domini secundo ad Aggaeum, in vicesima quarta die mensis, dicens: Loquere ad Zorobabel ducem Juda, dicens: Ego movebo coelum pariter et terram, et subvertam soliu
Abbreviated transcription (Latin):
cauerit. & contempserit Pacyas.
id ẽ neglegentia patrũ: qui in etre
uolumine iuxta septuaginta int̾¬
pretes templũ dĩ ed ificare uetat
iste nescit mensurã frugũ. & mer
si adhuc cognoscetur suꝑ t̾ram area
qui seminauerit in sp̃u: & de sp̃u
messuerit uitã eternã. nequaquã
sibi thesaurizabit in t̾ra: s om̃ia
lestibus colligentur. Uinea quoq
id ẽ sermo dei: cuiꝰ in uno quoq pa
dulcissima. & malo granatũ ȩcele¬
siastica doginata: & scientia scrip¬
turarũ. que sponse genis in canti
ei qui cȩperit edificare templũ
dei. Quod aut̃ uinea. & ficus. et
uadunt infructuosa ligna: ut
constituant regẽ super se. dicunt¬
ut regnent suꝑ eam: & tam̃ uinea
& ficus. & oliua. refutant tale im¬
periũ. nec dignantur suꝑ infruc¬
tuosa ligna regnare.Tunc illa ue¬
niunt ad dignũ sterilitatis suȩ re¬
gẽ: id ẽ ad ramũ spinosũ fructicem
& arbusculũ. sentib uncinisq con¬
textam. quȩ teneat quicqͥd attige¬

Expanded text:
erit, et contempserit ῥᾴθυμον, id est, negligentem patronum qui in Ezrae volumine juxta Septuaginta interpretes , templum Dei aedificari vetat, iste nescit mensuram frugum et mercsi adhuc cognoscetur super terram area, qui seminaverit in spiritu, et de spiritu messuerit vitam aeternam , nequaquam sibi thesaurizabit in terra, sed omnia lestibus colligentur. Vinea quoque, id est, sermo Dei, cujus in unoquoque Patdulcissima; et malogranatum, Ecclesiastica dogmata et scientia Scripturarum, quae sponsae genis in Canticei qui coeperit aedificare templum Dei. Quod autem vinea et ficus et vadunt infructuosa ligna, ut constituant regem super se, dicuntut regnent super ea, et tam vinea, quam ficus et oliva renuunt tale imperium, nec dignantur super infructuosa ligna regnare. Tunc illa veniunt ad lignum sterilitatis suae regem, id est, ad rhamnum spinosum fruticem, et arbusculam sentibus uncinisque contextam, quae teneat quidquid attige
Abbreviated transcription (Latin):
p̃senti tantũ tempore conuersatio¬
nis suȩ. & laboris fructũ. & gloriã
accipiunt: omnisq spes eoꝵ & mer¬
ces futuri scłi tollitur. Hoc autẽ
idõ fit: ne penitus desperantes con¬
tepnant penitentiã. s aliquando
conuersi ponant lapidẽ suꝑ lapi¬
lem: & edificent templũ dĩ. Qđ si
in incredulitate ꝑmanserint: ipsũ
mediũ qđ uidebant᷑ habere ꝑdeit
Sequit᷑ enĩ. Percussi uos uento
irente. & aurugine & grandine

Expanded text:
praesenti tantum tempore conversationis suae et laboris fructum et gloriam capiunt, omnisque spes eorum et merces futuri saeculi tollitur. Hoc autem ideo fit ne penitus desperantes contemnant poenitentiam; sed aliquando conversi ponant lapidem super lapidem, et aedificent templum Dei. Quod si in incredulitate permanserint, id ipsum medium quod videbantur habere, perdent. Sequitur enim: Percussi vos vento urente
Abbreviated transcription (Latin):
inciperes ȩdificare domũ: & lapidẽ
suꝑ lapidẽ ponere: cũ accederes ad
aceruũ: & putares uiginti te habere
modios: nonne uix mediã partem
colligere poteras: Siue iuxta septu¬
aginta. cũ mitteres uiginti modios
hordei in uas. quod uocatur cipselen:
& estimares te. quãquã hordeũ mitte¬
res iumentorũ cibũ: uł de ipsis uigin¬
ti modiis eẽ securũ: nonne postea
reuersus ad uas. uix decẽ modios rep¬
peristi. Ad torcular quoq cũ accede¬
retis. & uideretis uuas: & quinqua¬
ginta amphoras uobis oculi ur̃i¬
pollicerentur: non dico partẽ medi¬
am: s uix uiginti amphoras expri¬
mere poteratis. Et hec feci: ꝑcutienᷤᷤ
uos uento urente. & corruptione
aeris: & emorientib frugibus uacu

Expanded text:
inciperes aedificare templum, et lapidem inciperes aedificare templum, et lapidem super lapidem ponere, cum accederes ad acervum, et putares viginti te habere modios, nonne vix mediam partem colligere poteras? Sive juxta LXX: Cum mitteres viginti modios hordei in vas quod vocatur cypseles, et existimares te quamquam hordeum mitteres, jumentorum cibum, vel de ipsis viginti modiis esse securum, nonne postea reversus ad vas vix decem modios reperisti? Ad torcular quoque cum accederetis, et videretis uvas, et quinquaginta amphoras vobis oculi pollicerentur: non dico partem mediam, sed vix viginti amphoras exprimere poteratis. Et haec feci percutiens vos vento urente, et corruptione aeris, et emorientibus frugibus
Abbreviated transcription (Latin):
uiginti modioꝵ & fierent decem.
intraretis ad torcular. ut exprime¬
retis quinquaginta lagenas: & fi¬
urente. & aurugine. & grandine
fuit in uobis qui reuerteret᷑ ad
me: dicit dñs. Lxx Et nunc po¬
nite super corda ur̃a a die hac &
supra. antequã poneret᷑ lapis suꝑ
lapidem in templo dñi: qui eratis
quando mittebatis incipselen hor¬
ircular. ut hauriretis quinqua¬
ginta amphoras. & fiebant uigin¬
i: ꝑcussi uos sterilitate. & corrupti¬
one aeris & grandine omnia opa
dicit dñs. Licet omnia quȩ obtuli¬
tis michi in altari: quia templũ
non edificaueratis contaminata
fuerint sine exstructione quippe
compli donũ omne pollutũ est. ta¬
nen nunc te hortor o popłe. ut
ensu ad p̃terita reuertaris: consi¬
leresq quȩ facta sint: hoc ẽ ab hac
ui est mente cõplectere.: & propter
quȩ : quanta sustinueris. ut cũ dein¬
ceps tibi ꝓspera euenerint: scias qͣ
causa euenerint. Ergo antequam

Expanded text:
viginti modiorum, et fierent decem, viginti modiorum, et fierent decem, intraretis ad torcular, ut exprimeretis quinquaginta lagenas, et fi aurigine, et grandine fuit in vobis qui reverteretur ad me, dicit Dominus. LXX: Et nunc ponite super corda vestra a die hac et supra, antequam poneretur lapis super lapidem in templo Domini, qui eratis quando mittebatis in cypselem hortorcular, ut hauriretis quinquaginta amphoras, et fiebant viginti. Percussi vos sterilitate, et corruptione aeris, et grandine omnidicit Dominus. Licet omnia quae obtulistis mihi in altari, quia templum, non aedificaveratis, contaminata fuerint sine exstructione quippe templi, donum omne pollutum est; tamen nunc te hortor, o popule, ut sensu ad praeterita revertaris, consideresque quae facta sint, hoc est, et abtum est mente complectere, et propter quae, quanta sustinueris, ut cum deinceps prospera tibi evenerint, scias qua causa evenerint. Ergo antequam
Abbreviated transcription (Latin):
um. Habent & diuersos cibos mul¬
tiplices: uidelicet uariarũ nencẽ¬
ũa. diuersosq tractatus: quos qr
inmundi sunt qui scripserunt:¬
& de inmundo ore prolati sunt:
om̃is qui tetigerit inmundus fiet:
& in eoꝵ trahetur errorem. Unde
respondit aggeus qui scit differen¬
tias sollẽpnitatum: & ob id festi sor¬
titus ẽ nomen. Sic popłs iste. & sic
gens ista. rudeoꝵ uidelicet atq gen¬
tiliũ: & hereticoꝵ omniũ in cons¬
pectu meo dicit dñs. Omne quod
fecerint: quod michi obtulerint.
uł uota pro salute: uł pacifica pro
siue elemosinas. siue ieiunia: siue
uictus continentiã. & corporis casti¬
tatem: contaminata erunt in con¬
spectu meo. Quamuis enĩ scã uide¬
antur specie sui quȩ offeruntur
a talib tam̃ quia tacta sunt ab eo
qui pollutus in anima ẽ: omnia
polluentur. Et nunc ponite corda
ur̃a a die hac. & supra: anteꝗͣ pone¬
retur lapis suꝑ lapidem in tẽplo
dñi: cum accederetis ad aceruum

Expanded text:
um . Habent et diversos cibos, mulum . Habent et diversos cibos, multiplices videlicet variarum ὑποθέσεων diversosque tractatus, quos quia immundi sunt qui scripserunt, et immundo ore prolati sunt, omnis qui tetigerit, immundus fiet, et in eorum trahetur errorem. Unde respondit Aggaeus, qui scit differentias solemnitatum, et ob id festi sortitus est nomen: Sic populus iste et sic gens ista, Judaeorum videlicet, atque gentilium, et haereticorum omnium in conspectu meo, dicit Dominus: Omne quod fecerint, quod mihi obtulerint, vel vota pro salute, vel pacifica, vel pro sive eleemosynas, sive jejunia, sive victus continentiam, et corporis castitatem, contaminata erunt in conspectu meo. Quamvis enim sancta videantur specie sui quae offeruntur a talibus: tamen quia tacta sunt ab eo qui pollutus in anima est, omnia polluentvestra a die hac et supra, antequam poneretur lapis super lapidem in templo Domini cum accederetis ad acervum
Abbreviated transcription (Latin):
necesse ẽ. Habent enĩ in sacram̃tis
panẽ: & uinũ: & oleũ. & omnem
cibum: s sacramenta eorũ quasi pa¬
nis: luctus: om̃s qui ea tetigerint.: con¬
tamin abuntur. Legunt & ipsi scrip¬
turas. & quasi de scripturarũ testimo¬
niis conspargunt panẽ: & tota nocte
in clibano coquunt illũ: sed cum ad
uescendum datus fuerit: comedentes
ad insaniam ꝓuocat. Habent & pul¬
mentũ. & coctionem. conantes iuxta
ꝑuersitatis suȩ. sensũ mistica queq
de scripturis texere: & quasi coque¬
re. & condire carnes agni: s & coctio
illa ꝑditio ẽ. Habent & uinũ. sed ñ
de uinea sorech. & quã plantauit in
hieremia electam. & totam ueram:
s de uinea sodomoꝵ. Habent & ole¬
um quod de ueteris. & noue scrip¬
turȩ testimoniis uiolenter expͥmuns.
& quasi in refectionẽ deceptis & las¬
sis mentib pollicentur: s detestat᷑
illud sc̃s. & dicit. Oleum autẽ pec¬
catoris: non impinguet caput me¬

Expanded text:
necesse est. Habent enim in sacramentis necesse est. Habent enim in sacramentis panem, et vinum, et oleum, et omnem cibum; sed sacramenta eorum quasi panis luctus, omnes qui ea contigerint, contaminabuntur. Legunt et ipsi Scripturas, et quasi de Scripturarum testimoniis conspergunt panem, et tota nocte in clibano coquunt illum; sed cum ad vescendum datus fuerit, comedentes ad insaniam provocat. Habent pulmentum et coctionem, conantes juxta perversitatis suae sensum mystica quaeque de Scripturis texere, et quasi coquere, et condire carnes agni, sed coctio illa perditio est. Habent et vinum, sed non de vinea Sorec, et quam plantavit Dominus in Jeremia, electam et totam veram ; sed de vinea Sodomorum. Habent et oleum quod de veteris et novae Scripturae testimoniis violenter exprimunt, et quasi in refectionem deceptis et lassis mentibus pollicentur; sed detestatur illud sanctus, et dicit: Oleum autem peccatoris non impinguet caput me
Abbreviated transcription (Latin):
nes concidunt & decoqunt: & condi¬
tas prebent ȩsui: aut uinũ quod le¬
tificat cor hominis: aut oleũ in quo
exhilaratur facies audientis: aut om¬
nẽ cibum: lac quo aluntur corinthii.:
& holera quib uescunt᷑ infirmi: & cę¬
tera his similia: ñ statĩ quasi scĩficata
ea comedent. quib cuncta data fue¬
rint. Non enĩ ex eo qđ dicunt᷑. s ex
eo quod suscipiuntur scĩficant au¬
dientes: quia multi auditores legis
sunt non factores. Sed & ob id puto
hec uniuersa quȩ dixi. ex tactu ues¬
timenti. ad uescentes nequaꝗͣ scĩfica¬
ta deferri: qđ sũmitate tantum pal¬
lii continguntur. & scĩficate carnis
intrinsecus humorem. sanguinem.
uenas. neruosq: non norunt. Sicut
gͥ sũmitas uestimenti dñi. & leuis
tactus. non scĩficat nisi eũ qui come¬
derit carnes agni: & sanguinẽ eius
biberit: sic econtrario in mundus in
anima. peruersȩ quȩq doctrinȩ qd¬
cũq tetigerint: in mundũ faciant

Expanded text:
nes concidunt et decoquunt, et condines concidunt et decoquunt, et conditas praebent esui; aut vinum quod laetificat cor hominis; aut oleum, in quo exhilaratur facies audientis; aut omnem cibum: lac, quo aluntur Corinthii , et olera quibus vescuntur infirmi , et caetera his similia: non statim quasi sanctificata ea comedent quibuscumque data fuerint. Non enim ex eo quod dicuntur; sed ex eo quod suscipiuntur, sanctificant audientes: quia multi auditores legis sunt, et non factores. Sed et ob id puto haec universa quae dixi, ex tactu vestimenti ad vescentes nequaquam sanctificata deferri, quod summitate tantum pallii continguntur; et sanctificatae carnes intrinsecus, humorem, sanguinem, venas 764, nervosque non norunt. Sicut igitur summitas vestimenti dominici, et levis tactus non sanctificat, nisi eum qui comederit carnes agni, et sanguinem ejus biberit: sic econtrario immundus in anima, perversae quaeque doctrinae, quodcumque tetigerint, immundum faciant
Abbreviated transcription (Latin):
di ẽ. O popłe qui altari tantũ exstru¬
cto. & diruta domo mea. hostias mͥ of¬
fers in altari: & uictimiᷤ eius & car¬
nibus te scĩficari putas: scito non tam
scĩficari te ex hostiis. quȩ in templo
diruto tibi prodesse non poterunt.
quã contaminari omnia oꝑa tua. et
cuncta quȩ agis ex eo qđ negligis: & tu¬
am magis domũ quã meã exstruere
conatus es. Scm quidẽ ẽ qđ offertur
in altari: s: ñ tam sc̃ĩficaris ex hostiis.
quã ex eo quod in conuallibus habitas.
& interes mortuis oꝑib pollueris. hec
iuxta historiam quãquã spiritales nec
intelligentiȩ lineas dixerimus. Ceterũ¬
immolauit agnũ inmaculatũ & ag¬
niculũ. & indutus ẽ xp̃o: si tulerit de
carnib eius. & ligauerit in sũmitate
uestimenti sui. & ipsa sũmitas tetigerit
scripturarũ panẽ. qui confirmat cor¬
da credentiũ: aut coctionẽ. apostoli¬
cas epłas: quȩ quasi ueteris legis car¬

Expanded text:
di est: O popule, qui altari tantum exstrudi est: O popule, qui altari tantum exstructo, et diruta domo mea, hostias mihi offers in altari, et victimis ejus et carnibus te sanctificari putas: scito non tam sanctificari te ex hostiis quae, templo diruto, tibi prodesse non poterunt: quam contaminari omnia opera tua, et cuncta quae agis, ex eo quod negligis et tuam magis domum quam meam exstruere conatus es. Sanctum quidem est quod offertur in altari; sed non tam sanctificaris ex hostiis, quam ex eo quod in convallibus habitas, et interes mortuis operibus, pollueris. Haec juxta historiam: quamquam spiritualis in ea intelligentiae lineas duxerimus. Caeteruimmolavit agnum immaculatum et anniculum, et indutus est Christo, si tulerit de carnibus ejus, et ligaverit in summitate vestimenti sui, et ipsa summitas tetigerit Scripturarum panem, qui confirmat corda credentium; aut coctionem, apostolicas Epistolas, quae quasi veteris Legis car
Abbreviated transcription (Latin):
in anima non contaminare ea quȩ
scã caro scĩficare non potuit. Int̾rogat
igit᷑ & dicit. Si tetigerit is qui pollu¬
tus in anima ẽ. hoc ẽ qui contagione
mortui ẽ inmundus effectus ex om̃ib¬
his: panẽ uidelicet. aut pulmentũ:
aut uinũ. aut oleum. aut reliquos:
nũquid ex contactu eorũ. hec qui te¬
tigerit polluetur: Et respondert̃
sacerdotes: quoꝵ princeps erat iħc
filius iosedech. unde & legẽ noueran
& dixerunt contactu eius qui in¬
mundus ẽ. omnia que ab eo contac-¬
ta sunt pollui. Et respondit aggeus:
& dix̃ de superiorib tacens: qđ scĩfi¬
cata caro cęteros cibos scĩficare non
possit: & de scđa tantũ modo questio¬
ne sermonis sui texens occasionem.
Sic popłs iste. & sic gens ista ante fa¬
ciem meam: dicit dñs. Qui in mun¬
dus ẽ in anima: & morticinũ teti¬
gerit: omne qđ tetigerit. qđ obtu¬
lerit. michi inmundũ erit. Quod
autẽ dicit scđm litteram: huiꝰcemo¬

Expanded text:
in anima non contaminare ea quae in anima non contaminare ea quae sancta caro sanctificare non potuit. Interrogat igitur, et dicit: Si tetigerit is qui pollutus in anima est, hoc est, qui contagione mortui est immundus effectus, ex his omnibus, panem videlicet aut pulmentum, aut vinum, aut oleum, aut reliquos cibos; numquid ex contactu eorum haec quae tetigerit polluentur? Et responderunt sacerdotes, quorum princeps erat Jesus filius Josedec, unde et legem noverant 763, et dixerunt contactu ejus, qui immundus est, omnia quae ab eo contacta sunt pollui. Et respondit Aggaeus et dixit, de superioribus tacens, quod sanctificata caro caeteros cibos sanctificare non possit; et de secunda tantummodo quaestione sermonis sui texens occasionem: Sic populus iste, et sic gens ista ante faciem meam, dicit Dominus: Qui immundus est in anima, et morticinum tetigerit, omne quod tetigerit, et quod obtulerit mihi, immundum erit. Quod autem dicit secundum litteram, hujuscemo
Abbreviated transcription (Latin):
non hoc de pontifice đr. aut de sacer¬
dote: an de leuita: sed quilibet homo.
ubi ñ ꝑsona ponitur passim om̃ib
licet carnẽ tangere. Si tulerit in qͥt
arnẽ scĩficatam: & ligauerit in sum¬
nitate uestimenti sui: & ipsa sũmi¬
ts uestim̃ti panẽ tetigerit: aut qͣm¬
libet aliã coccionem: aut uinũ. aut
oleum: aut omne extra hec quod
homo uesci potest: nũquid panis.
aut omnis cibus tactu uestuñti sui
in quo caro scã ligata ẽ scĩficari potest
Et respondentes sacerdotes dixerunt.
lon potest. Hoc ẽ nichil eoꝵ sc̃ĩfica¬
bitur de quib queris. s ita unum¬
đq ꝑmanebit ut fuerat. Rursum
illa questio ꝓponitur sacerdotibuᷤ.
mod scilicet bene responderint ad su
qua imperitus facile labi potest.
Da enĩ aliquẽ nescire legem: & sicut
respondit de scĩficata carne. ñ scĩfica¬
ri panẽ. aut pulmentũ. aut uinum.
aut oleum. aut omnẽ cibũ. & in hoc
eque respondebit & dicet: pollutum

Expanded text:
non hic de Pontifice dicitur, aut de sacernon hic de Pontifice dicitur, aut de sacerdote, aut de Levita; sed quilibet homo: ubi persona non ponitur, passim omnibus licet. carnem tangere. Si tulerit, inquit, carnem sanctificatam, et ligaverit in summitate vestimenti sui, et ipsa summitas vestimenti panem tetigerit, aut quamlibet aliam coctionem, aut vinum, aut oleum, aut omne extra haec quo homo vesci potest, numquid panis, aut omnis cibus, tactu vestimenti in quo caro sancta ligata est, sanctificari potest? Et respondentes sacerdotes dixerunt: Non potest, hoc est, nihil eorum sanctificabitur de quibus quaeris; sed ita unumquodque permanebit ut fuerat. Rursum alia quaestio proponitur sacerdotibus: quod scilicet bene responderint ad supqua imperitus facile labi potuit. Da enim aliquem nescire legem, et sicut respondit de sanctificata carne non sanctificari panem, aut pulmentum, aut vinum, aut oleum, aut omnem cibum, et in hoc aeque respondebit, et dicet: Pollutum
Abbreviated transcription (Latin):
ron: & dices ad eos. In animab non
contaminabuntur in gente sua. s
incognatis qui apꝓpinquant eis
suꝑ matre. & suꝑ patre. & suꝑ filis
& filiabus: suꝑ fratre & suꝑ sorore
sua uirgine: qui apppinquant ei
& non ẽ tradita uiro. suꝑ his ñ con¬
taminabitur. & non polluet᷑ repen¬
te in popło suo in contaminationẽ
sui. Considerare in his p̃cipio sacer¬
dotibus non ingredi ad quemlibet
mortuũ. nisi ad eos cognatos & ꝓpin¬
quos: de quib supͣdictũ ẽ. Sacerdoᷤ
aut̃ magnus id ẽ pontifex. plus ali¬
quid habebat a cȩteris sacerdotibus.
& nec pietas illum. nec affectus flec¬
tere poterat. ut inmundus fieret in
supradictis nominibꝰ. Ait enĩ scriptu¬
ra: & suꝑ omnẽ animã quȩ mortua
ẽ ñ ingredietur suꝑ patre suo. neq
suꝑ matre sua: & non contͥaminabit᷑.
Scientes ergo quid sit caro sc̃ificata:
& inmundus in anima. uideamus ꝓ¬
pheta quid querat: si homo quicũq

Expanded text:
ron, et dices ad eos: In animabus non ron, et dices ad eos: In animabus non contaminabuntur in gente sua; sed in cognatis qui appropinquant eis, super matre, et super patre, et super filiis et filiabus, et super fratre et sorore sua virgine quae 762 appropinquat ei, et non est tradita viro: super his non contaminabitur, et non polluetur repente in populo suo in contaminationem sui . Considera his praecipi sacerdotibus non ingredi ad quemlibet mortuum, nisi ad eos cognatos et propinquos, de quibus supra dictum est. Sacerdos autem magnus, id est pontifex, plus aliquid habebat a caeteris sacerdotibus: et nec pietas illum, nec affectus flectere poterat, ut immundus fieret in supradictis nominibus. Ait enim Scriptura: Et super omnem animam quae mortua est non ingredietur: super patre suo, neque super matre sua, et non contaminabitur. Scientes ergo quid sit caro sanctificata, et immundus in anima, videamus propheta quid quaerat. Si homo quicumque,
Abbreviated transcription (Latin):
rarũ tractatui : quã in ratioctinis et
subputatione consumant. Quid ẽ
aut̃ quod ex ꝑsona dñi aggeus int̾¬
rogat sacerdotes: Si tulerit homo
carnem sanctificatã in ora. siue in¬
sũmitate eius panẽ. aut pulmentũ.
aut uinũ. aut oleũ. aut omnẽ cibũ.
nũquid scĩficabitur: Anteꝗͣ de qͤstio
ne tractemus. debemꝰ interĩ iuxta lit¬
teram nosse: quid sit caro scĩficata.
& quid sit in mundus in anima:
Hostia que immolabat᷑ in altari:
carnes illius sce erant: & int̾ ipsas
scificatas carnes: erat multa diuersi¬
tas. Alias enĩ sacerdotes in tepli aditiᷤ
comedebant: alias ꝓpinqui eoꝵ do-¬
mi: alias hi qui de sacerdotib uide¬
bantur ẽẽ maculati: & alias isrłitȩ
qui nullã habebant in mundiciam
Huius diuersitatis plena ratio in
leuitico dicitur. Inmundus aut̃ in
anima dicitur: qui corpus mortui
hominis attigerat. In quo animad¬
uertendũ quadiu anima in corpore

Expanded text:
rarum tractatu, quam in ratiociniis et rarum tractatu, quam in ratiociniis et supputatione consumant. Quid est autem quod ex persona Domini Aggaeus interrogat sacerdotes? Si tulerit hocarnem sanctificatam in ora vesummitate eius panem aut pulmentum aut vinum aut oleum aut omnem cibum numquid sanctine tractemus, debemus interim juxta litteram nosse, quid sit caro sanctificata, et quid sit immundus in anima. Hostia quae immolabatur in altari carnes illius sanctae erant, et inter ipsas sanctificatas carnes erat multa diversitas. Alias enim sacerdotes in templi adytis comedebant: alias propinqui eorum domi: alias hi qui de sacerdotibus videbantur esse maculati: alias Israelitae qui nullam habebant immunditiam. Hujus diversitatis plena ratio in Levitico dicitur. Immundus autem in anima dicebatur, qui corpus hominis mortui attigerat. In quo animadvertendum, quamdiu anima in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
& ut possit consolari in doctrina sa¬
na: & eos qui contradicunt arguere.
Sunt enĩ multi & non subięcti.
uaniloqui. & seductores: maxime
qui de circũcisione sunt. quibus
oportet imponere silentium. Hec
prolixius posui: ut tam exueteri
quã ex nouo testamento sacerdotũ
ẽẽ officiũ nouerimus scire legẽ dñi.
& respondere ad que fuerint int̾ro¬
gati. Nec simplicitatẽ & ciboꝵ con¬
tinentiã in magistro sufficere: nisi
qđ ipse facit. paterit & alios erudi¬
re.Certe quia responsuros pugo hoc
eoꝵ ẽẽ. qui se abadolescentia p̃parant
ad docendũ: frequent̃ aut̃ iudicio
dñi & popłoꝵ suffragio in sacerdoti¬
um simplices eligi: saltẽ istud habe¬
ant: ut postꝗͣ sacerdotes fuerint ordi¬
nati: discant legem dñi: ut possint
docere quod didicerint: & augeant
scientia magis quã opes: & ñ eru¬
bescant a laicis discere qui nouert
ca: que ad officium ꝑtineant sacer¬
dotũ: magisq noctes & dies in scriptu¬

Expanded text:
sana, et eos qui contradicunt arguere. Sunt enim multi et non subjecti, vaniloqui, et seductores, et maxime qui de circumcisione sunt, 761 quibus oportet imponere silentium. Haec prolixius posui, ut tam ex veteri, quam ex novo Testamento, sacerdotum esse officium noverimus, scire legem Dei, et respondere ad quae fuerint interrogati. Nec simplicitatem et ciborum continentiam in magistro sufficere: nisi quod ipse facit, possit et alios erudire. Certe quia responsuros puto: hoc eorum esse qui se ab adolescentia praeparant ad docendum, frequenter autem judicio Domini, et populorum suffragio in sacerdotium simplices eligi: saltem illud habeant, ut postquam sacerdotes fuerint ordinati, discant legem Dei, ut possint docere quod didicerint, et augeant scientiam magis quam opes, et non erubescant a laicis discere, qui noverint ea quae ad officium pertinent sacerdotum: magisque noctes et dies in Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
sopotamia hinc atq inde se cingen¬
tib fluuiis: uiginti annoꝵ spacio
crudelissimo & auarissimo serui¬
uit laban. Hec moueat quẽpiam
si dicamus aliquos ante fidẽ xp̃i.
& extructionẽ templi eius mediã
partẽ laboris sui posse ꝑcipere. cũ
apud incredulos nullus fructus
sit bonoꝵ oꝑum. Non enĩ uigin¬
a reponit. & inuenit uigiiti: s¬

Expanded text:
sopotamia, hinc atque inde se cingensopotamia, hinc atque inde se cingentibus fluviis, viginti annorum spatio, crudelissimo et avarissimo servivit Labano . Nec moveat 768 quempiam, si dicamus aliquos ante fidem Christi et exstructionem templi ejus, mediam partem se laboris sui posse percipere, cum apud incredulos nullus fructus sit bonorum operum. Non enim viginti reponit et invenit viginti; s