comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cior cet̾is cepit nimiũ debacare. Et decerpens se atq col¬
lidens. clamabat. frustra martini appetitis limina.
et ece uos abhoriens. romȩ miribilia fac̃ Ibicecoꝵ ocđis
lum̃ infundit. ibi paraliticoꝵ gressus dirigit. sictaliis
quoq morb̾ sua iurtute finẽ imponit. Adhanc diabo¬
li uocẽ omĩs ppłs exturbat᷑. et ñ solũ bruta minorũ¬
b onulfus nomine. cui ante tres annos ꝑraniam
multitudinis febrẽ manꝰ ambe cũ uno pede contra¬
xerant. et adfesti uitatẽ beati uiri. manib directis.
pede adhiic debili claudicabat ante sciñ iltare sterx¬
nit᷑ orans ut qͥ sibi manꝰ atidas restituerat pedẽ qͥq
contractũ simili urtute dirigeiet. In hac aũt ora¬
tione a febre miia cutundat᷑ et tanquã extensus
meculeũ neruoꝵ dolore toiquet᷑. Interea de supli¬
ci dolor excitat contumacẽ. et qͥuenerat inqͥrere
medicinã. cepit ieferie calũniã. diebat enĩ. Oclne

Expanded text:
cior ceteris coepit nimium debachare, et decerpens se atqcior ceteris coepit nimium debachare, et decerpens se atqlidens, clamabat: Frustra appetitis limina Met ecce vos abhorrens, Romae mirabilia facit. Ibi caecorum oculis lumen infundit, ibi paralyticorum gressus dirigit; sed et aliis quoque morbis sua virtute finem imponit. Ad hanc diaboli vocem omnis populus exturbatur, et non solum obruta membr Et ecce unus, Bonulfus nomine, cui ante tres annos prae nimia multitudine febris, manus ambae cum 1055 uno pede contraxerant, et ad festivitatem beati Viri manibus directis, pede adhuc debili claudicabat, ante sanctum altare sternitur, orans ut qui sibi manus aridas restituerat, pedem quoque contractum simili virtute dirigeret. In hac autem oratione a febre nimia circumdatur, et tanquam extensus in eculeum nervorum dolore torquetur. Interea de supplice dolor excitat contumacem, et qui venerat inquirere medicinam, coepit inferre calumniam. Aiebat enim: O domne
Abbreviated transcription (Latin):
s ab eiꝰ ore narrata cognoui. S: qͥa cdixi parentib eiꝰ¬
hec hoc petatũ euenisse ꝑ iuolationẽ noctis diĩꝙ. c̃a¬
uete ouiri qͥb sunt coniuncta cõni. gia. Sat c̃ alis dieb
uoluptati. oꝑam dare: hanc aũt diem inlaudibus
nerint: ex inde aut contracti aut epilentici aut leprosi
nascunt᷑. Sitq hoc qđ diximꝰ docum̃tũ. nemalũ ⁊qd̃
una nocte cõmittit᷑. inmultoꝵ spacia annoꝵ ꝑferat᷑.
llud p̃ceteris admirandũ miradm̃ uob̃ orantib expli¬
cabo qđ pꝰ imm̃sũ meroris cumułii in magnũ nob̾ gau¬
diũ patefecit: dũ et iurtutes beati ꝓtulit. et qđ ntu¬
babat aũtit: cordaq nutantia pͦpłoꝵ lara stabilitatis
firmitate muniuit. Nã cũ uenerabilc dnĩcȩ natuuta¬
tis noc tem sacro scĩs decductã extubiis ꝓceddentes de gdłia
adbasilicã sci ire disponeremꝰ: qͥdã ex inergiiminis atto¬

Expanded text:
sed ab eius ore narrata cognovi. Sed quia dixi, parentibus eised ab eius ore narrata cognovi. Sed quia dixi, parentibus eius ob peccatum evenisse per violentiam noctis dominicae, cavete, o viri, quibus sunt coniuncta coniugia! Sat est aliis diebus voluptati operam dare; hunc autem diem in laudibus nerint, exinde aut contracti, aut epileptici, aut leprosi filii nascuntur. Sitque hoc quod diximus, documentum, ne malum quod una nocte committitur, per multorum spatia annoIllud prae caeteris admirandum miraculum, vobis orantibus, explicabo, quod post immensum moeroris cumulum magnum nobis gaudium patefecit, dum et virtutem Beati protulit, et quod titubabat erexit, cordaque nutantia populorum larga stabilitatis firmitate munivit. Nam cum, venerabilem dominicae nativitatis noctem sacrosancti deductam excubiis, procedentes de eclesia, ad basilicam sancti ire disponerimus, quidam ex inerguminis atro
Abbreviated transcription (Latin):
monstrũ aliqđ quã hominis speciem similabat.
Qui cũ ñsine derisione multoꝵ aspiceret᷑. et mater
argueret᷑ cur talis ex illa ꝓcesserit: confitebat᷑ con
lacrums nocte illũ dnĩca generatũ. Quẽ interi¬
nutriebat. Adultũq tradidit mendicis. qͥ eũ accipi¬
entes posuert᷑ incarruicã. et trahentes ostendebant p̃płis.
multa ꝑeũ stipendia accipientes. Dũhȩc ꝑlonga tẽ¬
pora gererent᷑ anno ȩtatis suȩ undecimo uenit ad fes¬
tiuitatẽ beati martini: ꝓiectusq aforis ante sepul¬
chrũ miserabilit̾ decubabat. Transacta aũt festiuitate.
isũ auditũq recepit. Inde reductꝰ ad solitã consuetu¬
dinẽ postulabat stipẽ. Post annũ fere aut eo ãpliꝰ ue
Decursisq sollẽpnib festis: duectis onũb m̃bris ple¬
nissimã obtinut sanitatẽ. Quȩ ne incredibilia for¬
tasse uideant᷑ ego eũ sospitẽ uidi: necaudita abaliqͦ.

Expanded text:
monstrum aliquod quam hominis speciem similabat. monstrum aliquod quam hominis speciem similabat. Qui cum non sine dirisione multorum aspiceretur, et mater argueretur, cur talis ex illa processerit, confitebatur cum lacrimis nocte illum dominica generatum. Quem interepuerum nutriebat. Adultumque tradidit mendicis, qui accipientes posuerunt eum in carrucam et trahentes ostendebant populis, multum per eum stipendii accipientes. Dum haec per longa tempora gererentur, anno aetatis suae undecimo advenit ad festivitatem beati Martini, proiectusque a foris ante sepulchrum miserabiliter decubabat. Transacta autem festivitate, visum auditumque recepit. Inde reductus ad solitam consuetudinem, postulabat stipem. Post annum fere aut eo amplius vedecursisque solemnitatibus festis, directis omnibus membris, plenissimam obtenuit sanitatem. Quae nec credibilia fortasse videantur, ego eum sospitem vidi; nec audita ab aliquo,
Abbreviated transcription (Latin):
multos ut diximꝰ annos ĩpenderet: quatła uice ĩpleto
uoto seruitioq simul. ꝓsternit᷑ ad cantellũ scĩ lactuli:
et orans ac ualedicens regredi cupiebat. Post cõpletã
aut᷑ orationẽ exurgens. aꝑtis parũꝑ ocłis intuetur
cortinã sericã decancello pendere. etait. Uideo tanqͣ.
palliũ sericũ hic appensũ. Cui auint sui. Ueritatẽ te
uidere cognoscimꝰ. Ipse aũt cepit iterũ flere acorare.
ut beatꝰ confessor opꝰ ceptũ lignant᷑ expleret. Qͥ dũorat
aitentiꝰ obelormunit. apparuit q ei uir ꝑuisũ diceis.
Uade adbasilicã. doni martini: et ibi plenã optineb̾
sanitatẽ. Qͥ nicħ moratꝰ famuloꝵ manib deductꝰ.
ut limina beati confessoris aitigit. lum̃ integrũ opstu
quȩ cõcipiens peperit filiũ. cuiꝰ poplites adstoma¬
chũ. calcanei ad crura contraxerant. Ałanꝰ eiꝰ erant
adherentes pectori: s & ocłi clausi erant qͥmagis¬

Expanded text:
multos, ut diximus, annos impenderet, quadam vice impleto multos, ut diximus, annos impenderet, quadam vice impleto voto, servitioque simul, prosternitur ad cancellum sancti lectuli, et orans ac valedicens, regredi cupiebat. Post completam autem orationem exsurgens, apertis parumper oculis, intuetur cortinam sericam de cancello pendere; et ait: Video tanquam pallium sericum hic appensum. 1053 Cui aiunt sui: Veritatem te videre cognoscimus. Ipse autem coepit iterum flere atque orare, ut beatus Confessor opus coeptum dignanter expleret. Qui dum orat attentius, obdormivit; apparuitque ei vir per visum, dicens: Vade ad basilicam domni Martini, et ibi plenam obtinebis sanitatem. Qui nihil moratus, famulorum manibus deductus, ut limina beati Confessoris attigit, lumen integrum, opituquae concipiens peperit filium, cujus poplites ad stomachum, calcanei ad crura contraxerant: manus vero ejus erant adhaerentes pectori, sed et oculi clausi erant. Q
Abbreviated transcription (Latin):
in sistens. cũ matricuła quȩ ibidẽ congreata ẽ pasce¬
ret. aridũ brachiũ cũ contractis digitis sanũ extulit
admiscendũ. Et sic totadie benedictis pauꝑib de¬
seruiens sospes remeauit ad ꝓpͥa. hȩc inposterũ annis
singłis ante ditis frĩb alim̃tũ sufficiens exhibebat.
Factũ ẽ aut̃ ut quałã uice una puellarũ suarũ male
a quartani tipi febie quateret᷑. Dũ aut̃ sccł̃m con¬
suetudinẽ ueniens. pauꝑib illis exhibet uictum.
scĩ uiri ĩplorat auxiliũ. et ꝑ quatuor. dies adbeatã
celluła continue orationi atq ieuiniis decubans. ab
mos aqgrauiatꝰ habebat inconsuetudine ut uenieis
deregione sua adante dictã scĩ celluła. pauꝑib scĩs
alim̃tũ ãplissimũ exhiberet uigilusq deuotissime
celebratis eos insatietate reficeret qͥb ipse iuxta pos¬
sibilitarẽ tanquã famuliis seriuiebat. Dũ igit᷑ hȩc ꝑ

Expanded text:
insistens, cum matriculainsistens, cum matricularet, aridum brachium cum contractis digitis sanum extulit ad miscendum. Et sic tota die benedictis pauperibus deserviens, sospes remeavit ad propria. Haec in posterum annis singulis antedictis fratribus alimentum sufficiens exhibebat. Factum est autem, ut quadam vice una puellarum suarum male a quartani typi febre quateretur. Dum autem secundum consuetudinem veniens, pauperibus illis exhibebat victum, sancti Viri implorat auxilium. Et per quatuor dies ad beatam cellulam continuatione orationis atque jejuniis decubans, ab mos aggravatus, habebat in consuetudine, ut veniens de regione sua ad antedictam Sancti cellulam, pauperibus illis amplissimum alimentum exhiberet, vigiliisque devotissime celebratis, eos in satietate reficeret: quibus ipse, juxta possibilitatem, tanquam famulus serviebat. Dum igitur haec per
Abbreviated transcription (Latin):
crcitatẽ. Huic aũt beato confessori uoluntas ferram̃tũ
ẽ. & sola uirtꝰ unguentum.
N qua cellula cũ desidetius inerguminꝰ exarũno ue¬
niens nocte integra deba casset. mane aut̃ facto cȩpit
declamare. Qd cũbeatꝰ martuiꝰ intenderet inhis uo¬
cib euoinens purulentũ nescio qͥd cũ sanguine:
demoñe eiecto punatꝰ ẽ. Infectũq saiie puluerẽ
derelinquens. celluła egressus ẽ. sanus.
uidła in eodẽ loco manũ debiłe contractis digitis de¬
tulit. ita ut ungues inpalma eiꝰ affuxi decurtente
int̾dũ sanguine dolorẽ ei nimiũ generarẽt. Hic ꝓ̃ici¬
ens se abante dictũ dõ nigłosi tumulũ. flens et dep̾cãs
tã dolore instigante quã fide: postera die directis
digitis manũ recepit incolum̃.
imilẽ infirmitatẽ remegia matrona incurieus: adbeatã
cellułã ualde deuota ꝑuenit. Quȩ uigiliis etorationib

Expanded text:
caecitatem. Huic autem beato confessori voluntas ferramentum caecitatem. Huic autem beato confessori voluntas ferramentum est, et sola virtus unguentum. 20. In qua cellula cum Desiderius inerguminus, ex Arverno veniens, nocte integra debacchassit, mane facto, coepit declamare, quod eum beatus Martinus incenderet. In his vocibus evomens purulentum nescio quid cum sanguine, daemone eiecto, purgatus est; infectumque sanie pulverem derelinquens, cellulam egressus est sanus. 21. Quidam in eodem loco manum debilem contractis digitis detulit, ita ut ungues in palma eius adfixi, decurrente interdum sanguine, dolorem ei nimium generarent. Hic proiciens se ad antedictum gloriosi domni lectulum, flens et deprecans, tam dolore instigante quam fide, postera die, directis digitis, manum recepit incolomem. 22. Similem infirmitatem Remigia matrona incurrens, ad beatam cellulam valde devota pervenit. Quae vigiliis et orationibus
Abbreviated transcription (Latin):
tiorib Multũ hoc poterat peritiꝰ extendere. S nob̾ in.
eccł̃iasticũ dogina uersantib uide t᷑. ut historia que ad
edificationẽ ȩcłiȩ ꝑtinet. post posita u̾bositate breui
atq simplici sermone texat᷑. ut et uirtutẽ beati antisti¬
tis ꝓdat: et sapientib fastidiũ ñ imponat. Quo facto et
ad cellulam condatensem. inquauir beatꝰ transiit
Prostatusq adeiꝰ lectulũ noctẽ totã lacrimis et orationib
deductã inmobilis madefecit t̾rã fletib tepuitq sus¬
piriis eiꝰ uenerabile lignũ cancelli lucescente aũt die.
reseratis cataractis luminũ: lum̃ uidẽ ꝓmeruit. Qͥd
unquã tale ferceie cũ ferram̃tis medici. cũ plus negotiũ
doloris excerceant. quã medele. cũ distentũ tranffixũq
speculis odm pͥus mortis torm̃ta figuiant. quãlum̃
aꝑiant: Inqͦ si cautela fefellerit. ȩt̾nã misero p̃parat

Expanded text:
tioribus: multum haec pottioribus: multum haec potecclesiastico dogmate versantibus videtur ut historia quae ad aedificationem Ecclesiae pertinet, postposita verbositate, brevi atque simplici sermone texatur, ut et virtutem beati Antistitis prodat, et sapientibus fastidium non imponat. Quo facto et ad cellulam Condatensem, in qua vir beatus transiit. Prostratusque ad ejus lectulum, nocte tota lacrymis et orationibus deducta, immobilis madefecit terram fletibus, tepuitque suspiriis ejus venerabile lignum cancelli; lucescente autem die, reseratis cataractis luminum, lumen videre promeruit. Quid unquam tale fecere cum ferramentis medici, cum doloris exserant, quam medellae, cum, distentum transfixumque spiculis oculum, prius mortis tormenta figurant, quam lumen aperiant? In quo si cautela fefellerit, aeternam misero praeparat
Abbreviated transcription (Latin):
me signũ crucis. et crecdã. At ille audito noĩe. signi
sibi sẽꝑ contrarii. tanquã fumꝰ euanuit. Post hȩc aut̃
li ad pedes glosi cłoni. factꝰ ẽ. instupore mentis. et iudit
beitã basilicã nouo lumine effulgere: exqua a grelicis
sł dit̾ adeũ. Exaudita ẽ oratio tua: et ecce eris sanꝰ ab in¬
simitate. quã pateris. Et sic beate crucis signaculum
suꝑcaput eiꝰ faciens: abscessit. Ille uͦ inse iru̾sus: amota
onũinsidia salutẽ sensit se integrã irecepisse. Tam̃ pꝰ
utptã sanitatẽ cũ cepisset uino uti suꝑflue. corpusq
adiu absente ĩbre aluisset latꝰ ei cũ uno pede manuq
orirahit᷑. S parsimonie uterũ studens caputq tonsu¬
dabrur sũ beati uirtute ieddit᷑ samitati:¬
ũ singła queq miracula beati uiri. succinte scribimꝰ.
nec ea ĩ ampliori sermone ex pandimꝰ: uerendo ualde
atq tim̃do it carpimꝰ inchoatũ. neforte dicat᷑ a prudeñ¬

Expanded text:
me signum crucis, et credam. At ille audito nomine signi me signum crucis, et credam. At ille audito nomine signi sibi semper contrarii, tanquam fumus evanuit. Post haec autem stans ad pedes gloriosi Domni factus est in stupore mentis, et vidit beatam basilicam novo lumine effulgere; ex qua egrediens Sanctus dixit ad eum: Exaudita est oratio tua, et ecce eris sanus ab infirmitate quam pateris. Et sic beatae crucis signaculum super caput ejus faciens abscessit. Ille vero in se reversus, amotis omnibus insidiis, salutem se sensit integram recepisse. Tamen post receptam sanitatem, cum coepisset vino uti superflue, corpusque ejus diu abstentum imbre maduisset latus ei cum uno pede manuque contrabitur. Sed parcimoniae se iterum deputans, caputque tonsurans, rursum Beati virtute redditur sanitati singula quaque miracula beati viri succincte scribimus nec ea in ampliore sermone expandimus, verendo valde atque timendo iter carpimus inchoatum, ne forte dicatur a pruden
Abbreviated transcription (Latin):
code loco plenꝰ fide uenisset. ardentiꝰ eũ seuitia & demo¬
nis pulsat audatia. Nec ei licebat atriũ eg̃li. ꝓpter
publicã demonũ infestationẽ. Inatrio tam̃: nicħ noce¬
bat᷑. Nã uisibiliter cũ magno armorũ strepitu ueni¬
entes: conabant᷑ eũ cassis teloꝵ accuminib ꝑfodere.
Qosise subderet t̾rȩ: ranarũ suꝑ eũ multitudo horri¬
blis desilur uidebat᷑. S et uoces publice ab eo audi¬
eunt᷑ ẽx ꝓba̾ntium ce dicentiũ. Martinꝰ quẽ expe¬
isti. nicħ poterit tͥ subuenire. qͥa nris es ditionibus
mancipatꝰ. S ille adhe c fident̃ &e ĩ mobilis signũ
ait uacuas &e manes emissiones. cũ uderet mimicus
cu sib uendicare nonposse. doł eũ tẽptauit illudere.
Coposiens nãq se inspetie ueteraꝰ lienit adeũ diccus. Ego
sũmutinꝰ quẽ inuocas. Surge et adora coram me: suuis
ierpe sanitatẽ. Cui ille ait. Situes dõnꝰ martinꝰ. fac suꝑ

Expanded text:
eodem in loco plenus fide venisset, ardentius eum saevi daemoeodem in loco plenus fide venisset, ardentius eum saevi daemonis pulsat audacia: nec ei licebat atrium egredi propter publicam daemonum infestationem: in atrio tamen nihil nocebatur. Nam visibiliter cum magno armorum strepitu venientes, conabantur eum cassistelorum acuminibus perfodere. Quod si se subderet terrae, ranarum super eum multitudo horribilis desilire videbatur. Sed et voces publice ab eo audiebantur exprobrantium, et dicentium: Martinus, quem expetisti, nihil poterit tibi subvenire, quia nostris es ditionibus mancipatus. Sed ille ad haec fidenter et immobilis 1050 signum autem vacuas et inanes immissiones, cum videret inimicus eum sibi vindicare non posse, dolis eum tentavit illudere. Componens namque se in specie veterani venit ad eum, dicens: Ego sum Martinus, quem invocas; surge, et adora coram me, si vis recipere sanitatem. Cui ait ille: Si tu es domnus Martinus, fac super
Abbreviated transcription (Latin):
boso ñrauce uociftrans. beati martini auxiliũ ĩplorabat.
ut cis ad lib̾andũ festinꝰ occurreret. p̃cabat᷑ dicens fident̃
sius. Nolite timere. Scio enĩ qđ dextera scĩ uiti ad auxiliũ
portigendũ. maxime in necessitatib sit parata. Hȩc eo
diente directis adõ nauib mutatoq uento contrario in
sicdo. nullo pereunte ꝑuenit inlittore. Ubitã p̃sens oc¬
currit beati confessoris suffragiũ. ut etiã argentũ qͦd
nomine grauit̾ alunatici demonis infestatione uexa¬
bat᷑ ita ut plerũq ab hoste se uallari putans int̾rai
corrueret: cruentasq exore spumas emittens. tanquã
mortuus habebat᷑. Qd̾ genus morbi epilenticũ ꝑitoꝵ
medicoꝵ uocitauit auctoritas: rustici uͦ cadiuũ dixere.
ꝓeo qͦcaderet. Cũq se ante dictꝰ in hoc exitu uideret
asflgi: audita beati p̾suł fama. scam eiꝰ adiit basilicã.
ut sibi p̾seritia cunctis fuffragia subuenirent. S cũ in¬

Expanded text:
Boso non rauce vociferans beati Martini auxilium proclamabat, et ut eis ad liberandum festinus occurreret, precabatur, dicens fidenter suis: Nolite timere, scio enim quod dextera sancti Viri ad auxilium porrigendum maxime in necessitatibus sit parata. Haec eo dicente, directis a Deo navibus, mutatoque vento contrario in secundum, nullo pereunte, pervenerunt in littus, ubi tam praesens occurrit beati Confessoris suffragium, ut etiam argentum quodnomine, graviter a lunatici daemonii infestatione vexabatur, ita ut plerumque ab hoste se vallari putans in terram corrueret, cruentasque ex ore spumas emittens, tanquam mortuus habebatur. Quod genus morbi epilepticum peritorum medicorum vocitavit auctoritas; rustici vero cadivum dixere, pro eo quod caderet. Cumque se antedictus in hoc exitu videret affligi, audita beati Praesulis fama, sanctam ejus adiit basilicam, ut sibi praesentia cunctis suffragia subvenirent. Sed cum
Abbreviated transcription (Latin):
obitũ eiꝰ actȩ sunt quantũ inuenire possumꝰ memorie
replicare. Quia. hoc erit scribendi studiũ qd in illo
dece dente iã mundo sol nouus exoriens sicut anterior.¬
natrat historia. apud sabariã pannoniȩ ortꝰ. ad salua¬
tionẽ galliarũ opitulante dõ dirigit᷑. Quas urtutib
ai signis illustrans: inurbe turonica ep̃atus honorẽ
miuitꝰ pło cogente suscep̃. Inqͦ głosam. et pene inc¬
mtabilem agens uitã ꝑ quin quennia quinq insuꝑ
geminis mensib cũ de cẽ. dieb. oc togesimo pͥmo cta¬
ti suȩ anno cesario &e attico consulib nocte media
qͥtuit in pace. Gło sum gͦ & toto mundo laudabilem
ciꝰ transitũ dic dñca fuisse manifestissimũ. ẽ. ut in cõ
lequentib certis testimoniis cõprobabimꝰ. Ed ñ par¬
suriexisset. & ut qͥ dnĩca sollepnia sẽꝑ celebrauerat
ipolute: post mundi pressuras diuca die loquꝰ rrt̃¬

Expanded text:
obitum actae sunt, quantum invenire possumus, memoriae replicare: quia hoc erit scribendi studium, quod in illo decedente jam mundo, sol nonarrat historia, apud Sabariam Pannoniae ortus, ad salvationem Galliarum opitulante Deo diregitur. Quas virtutibus et signis inlustrans, in urbem Turonicam episcopatus honorem invitus, populo cogente, suscepit; in quo gloriosam et pene inimitabilem agens vitam per quinquennia quinque bis insuper geminis mensibus cum decim diebus, octogesimo primo aetatis suae anno, Caesareo et Attico consulibus, nocte media quievit in pace. Gloriosum ergo et toto mundo laudabilem eius transitum die dominica fuisse, manifestissimum est, idque in sequenti certis testimoniis conprobamus. Quod non parsurrexisset; et, ut qui dominica solemnia semper celebraverat inpollutae, post mundi pressuras dominica die locaret
Abbreviated transcription (Latin):
Auꝰalqͥd oꝑis excirebat. Hic ficle cõmonitꝰ cũ adbeati
luulica uigilasset: cdurcta manii cdelib̾ataq ab onũ
ipidim̃to lingua. beati martini miraculũ p̃płis
estabit᷑ dicens. Ecce qͥd inhac nocte sc̃s cłi oꝑatusẽ:
eiomiã quȩ acta fuerant. S ille minimȩ uirtutem
glosi pontificis credens. ad solitũ eũ aclaptat seruitiũ.
cũ oꝑari cepisset rursũ indebilitatẽ redigit᷑. Intelli¬
gens aut̃ dominꝰ eiꝰ di hoc eẽ misteriũ: transmisit eũ

Expanded text:
ebat. Hic fide commonitus, cum ad beati basilicam vigilasset, directa manu, deliberataque ab omni impedimento lingua, beati Martini miraculum populis testabatur, dicens: Ecce quid in hac nocte sanctus Dei operatus est, omnia quae acta fuerant. Sed ille minime virtutem gloriosi pontificis credens, ad solitum eum adaptat servitium. Qui cum operari coepisset, rursum in debilitate redigitur. Intellegens autem dominus eius, Dei hoc esse mysterium, transmisit eum
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ illuminata ad eẽ beatũ antistitem approbauit.
ingrabato qͥ exbiturico plaustro deuectꝰ aduencrat.
Ipse etiã pari uirtute beati antistitis iultalꝰ sutĩ
incolumis suisq tedditꝰ gressib parentũ spatant ca¬
terua sanus excipitur
Dis dieb puella quecła iã exlib̾tis patentib ꝓraa a
filiss patroni confracta lib̾tate adiugũ secuiusil ad¬
dicit᷑ Unde factũ ẽ ut illa non ad qͥc̃icente. iaustis
onĩs qͥcꝗͣ oꝑis exercete: cathenis et cõpeib iuncire tus
Inqua custoclia dũ aliis beatã festiutatẽ expstenuib
ursicdẽt flens et euilans cut non int̾ e̾t beate sesluisal
subito tabes inqͣ pedes eiꝰ attati erant scinclĩ es hes
confracte cathenȩ cecidert᷑ acollo eiꝰ et sic inolumtat
pariter libertatiq donata est.

Expanded text:
nunc illuminata, adesse beatum Antistitem approbavit. nunc illuminata, adesse beatum Antistitem approbavit. in grabato, qui ex Biturico plaustro devectus advenerat. Ipse etiam pari modo virtute beati Antistitis visitatus surrexit incolumis, suisque redditus gressibus, parentum spectante caterva, sanus excipitur. 41. His diebus puella quaedam iam ex libertis parentibus procreata, a filiis patroni, confracta libertate, ad iugum servitutis addicitur; unde factum est, ut, illa non adquiescente iniustis dominis quicquam operis exercere, catenis et conpedibus vinceretur. In qua custodia duresideret, flens et ejulans, cur non interesset beatae festivatati, subito trabs in qua pedes ejus arctati erant scinditur; et haconfractae catenae ceciderunt a collo ejus; et sic incolumitate pariter libertateque donata est.
Abbreviated transcription (Latin):
febris magna ocłos meos atripuit. at ego
ingemett uehem̃t cȩpi e icĩ auxiliũ fortit̾
dep̃cari. Ilico aũt erũpens exocłis meis sanguis.
noctẽ pepulit lucẽq reduxit. Nȩc nob diaconus
effatus: incolumis remeauit ad propͥa.
rat enĩ mulier queda cȩca: que contractis retrorsũ
manib ac pedib cũ parentũ solatio celebrart beatã
festiuitatẽ glosi antistitis expetiuit. Quȩ cũ die ter-
cia pꝰ decursam festiuitatẽ ad domũ redice cuꝑet.
ꝓstrata in scãm basilicã orare cepit. ut ei dñs solitã
miscdiȩ sue opẽ dignaret᷑ ostendere. Qd̃ dũ cũlacri¬
nus peteret ilico duectis manib & pedib stabilitis.
ꝑegit. Post hȩc rogat. se decluci adostiũ. U ꝓstrata ite¬
bito mergumini torqueri se ꝓclamant. et martini ab¬
eẽ p̃sentiã confitent᷑. S dũ diabolus qͥ abinici o m̃dax:
declarat᷑. Nã femina hȩc quȩ paulo ante directa fuerat.

Expanded text:
febris magna oculos meos arripuit. At ego febris magna oculos meos arripuit. At ego ingemere vehementer coepi et sancti auxilium fortiter deprecari; ilico autem erumpens ex oculis meis sanguis noctem pepulit diemque reduxit'. Haec nobis diaconus effatus, incolomes remeavit ad propria. 39. Erat enim mulier quaedam caeca, quae, contractis retrorsum manibus ac pedibus, cum parentum solatio celebrare beatam festivitatem gltia post decursam festivitatem ad domum redire cuperet, prostrata in sancta basilica orare coepit, ut ei Dominus solitam misericordiae suae opem dignaretur ostendere. Quod dum cum lacrymis peteret, illico directis manibus, ac pedibus stabilitis, peregit. Post haec rogat, se deduci ad ostium, ubi prostrata itebito inergumini torqueri se esse praesentiam confitentur. Sed cum diabolus, qui ab initio mendax est , declaratur. Nam femina haec, quae paulo ante directa fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
nit ee̾ apud turonos martinũ antistitẽ. ad cuiꝰ
sepulchrũ sepe taliũ infirmitatũ cladis de¬
pulsa qͥesceret. Nec morat᷑ diaconꝰ. s illico insti¬
tui iubens adbasilicã scam non dubius de
uirtute beati uiri ꝑuenit. Ibiq ꝓstratus solo
orationi subnixus. die t̾cia aꝑtis ocuł lum̃
recepit. Ego uͦ dũ cautior nitor extorquere ue¬
titatẽ. cur ei hȩc euenissent. hȩc abeo didici
Ante hos inqͥt septẽ m̃ses dũ cõmoto matuti¬
nis signo ȩccłiam peterẽ: obuiã habui unũ
amicoꝵ meoꝵ Incuiꝰ ãplexus et oscula rues.
cat᷑ auia: potũ cũ eocłe hautue cepi. Post ꝙͣ
auit catitatẽ ꝑpocula expleuisse iusumẽ
ualetlictũ abscessit. Quo abeunte: t̾anto ocłi
mei glutmno conuinctis palpebris ad hesert̃
ut eos nullatenꝰ aꝑite possem. Deniq cũ in
hac infitmitate ttistis abitẽ: desidiũ habui
sepulchrũ beati antistitis uisitare. Die aũt

Expanded text:
nit, esse apud Turonus Martinum antestitem, ad cuius nit, esse apud Turonus Martinum antestitem, ad cuius sepulchrum saepe talium infirmitatum clades depulsa quiesceret. Nec moratur diaconus, sed ilico iter institui iubens, ad basilicam sanctam non dubius de virtute beati viri pervenit, ibique prostratus solo, orationi subnixus, die tertia apertis oculis lumen recepit. Ego vero dum cautior nitor extorquere veritatem, cur ei haec evenissent, hAnte hos, inquit, septem menses, dum, commoto matutinis signo, ecclesiam peterem, obviam habui unum amicorum meorum; in cujus amplexus et oscula ruens, catus a via, potum cum eodem haurire coepi. Postquam autem caritatem per pocula explevisse visum est, vale dicta, discessit. Quo abeunte, tanto oculi mei glutino coniunctis palpebribus adhaeserunt, ut eos nullatenus aperire possim. Denique cum in hac infirmitate tristis abirem, desiderium habui sepulchrum beati antestitis visitare; die autem
Abbreviated transcription (Latin):
plangens. cũ nullũ aspiceret auxiliũ: iuitilit
tam̃ tesistere conabat᷑. Post decursa uͦ duarũ
ant triũ horarũ spacia regresse mulieres re.¬
lique inuenert̾ eã semiuiuã humo iacentem
nicħ penitꝰ loqͥ posse. Innuebat qͥdẽ illis ma¬
nu s nicħ cus intelligettib hȩc muta ꝑman¬
sit. umbrauͦ quȩ ei apparuerat intantũ ho¬
minib domꝰ illiꝰ insidiatae᷑ ut relinquentes
locũ alibi cõmigtatent. Post duoꝵ uͦ aut ttiũ
m̃siũ dieb decutsis adbasilicã puella ueniens
doqͥũ reciꝑe meruit. sicq cuncta quȩ ꝑtule¬
rat. ore proprio enatrauit
git᷑ catalaunensis diaconꝰ ut mox gentie̾ aliis
matutinas grãs celebrantib cũ potũ hauriret.
ocłoꝵ amissione multat᷑. Recognoscensq teatũ
suũ. & se nonligna ꝓposito suo gessisse. sius¬
pendit᷑ a cibo potuq ꝑnoctans iniugiliis. orati¬
onib q consistens. Int̾ea dũ hȩc ageret. fama
quȩ totũ cõpleuit orbẽ. adeiꝰ aures usq ꝑue¬

Expanded text:
plangens, cum nullum aspiceret auxilium, viriliter tamen resistere conabatur. Post decursa vero duarum aut trium horarum spatia regressae mulieres reliquae, invenerunt eam semivivam humo iacentem, nihil penitus loqui posse. Innuebat quidem illa manu; sed nihil intellegentibus, haec muta permansit. Umbra vero, quae ei apparuerat, in tantum hominibus domus illius insidiata est, ut relinquentes locum alibi conmigrarent. Post duorum vero aut trium mensuum diebus decursis, ad basilicam puella veniens, eloquium recipere meruit. Sicque cuncta qua pertulerat ore proprio enarravit. 38. Igitur Catalaunensis diaconus, ut mos genti est, alias matutinas gratias celebrantibus, potum hauriret, oculorum amissione multatur, recognoscensque reatum suum, et se non dignam proposito rem gessisse, suspenditur a cibo potuque, pernoctans in vigiliis, orationi adsistens. Interea dum haec ageret, fama, quae totum late conplexuit orbem, ad eius aures usque perve
Abbreviated transcription (Latin):
uulnꝰ ininguine et inctedibili mͦ mouet se uisi
bile usq plantã. Erat enĩ in magnitudine
oui ãserrni. De inde sutsũ petens cũ numio dolore
discutrit ꝑ latera. ꝑbrachia: et usq adcetuicẽ
ꝓgredit᷑ De hinc ꝑ aliud latꝰ ad plantã usq deducit.
miset tenderet. qͥd agetet nesciebat. nͥ tantũ uoces
cũ fletib dabat. Exigebat enĩ dolor gemitũ.
cũ inuno corpꝰculo tantidolores irtuerent Tandẽ
cũ hȩc nob̃ nuntiata fuissent. ilico solitã tiriacã
aucro reqͥto medico. et quãuis uitã moritutus

Expanded text:
vulnus ivulnus ibiliter usque ad plantam. Erat enim in magnitudine ovi anserini. Deinde sursum repetens, cum nimio dolore discurrit per latera, per brachia, et usque ad cervicem progreditur: deinde per aliud latus ad plantam usque deducitur; miser tenderet, quid ageret nesciebat, nisi tantum voces cum fletibus dabat. Exigebat enim dolor gemitum, cum in uno corpusculo tanti dolores irruerent. Tandem cum haec nobis nuntiata fuissent, indico solitam theriacam a vero requiri medico, ex quo vitam mo
Abbreviated transcription (Latin):
supplex ĩ plorans teceptionẽ uisionis. ut pallam
antis t que foris adpedes scĩ depariete dependit.
moretũpente apalpebtis sangiune teste ppso usũ¬
ũ aut̃ morb ille dissintericus
cũ oculais pustulis multos actereret ciuitates. ac
mret peliqua loca utbs tutonuica grauuis laboratet.
multi abtisum abeato tumulo puluetẽ haustũ
sanabant᷑ Pletiq deoleo qđ inibi habet᷑ delibuti
lib̾abant᷑: fuitq non nullis temediũ aqua illa
unde sepulchtũ ablutũ c̃ Ante pascha gͥ cũmul¬
tis multa tribuerent᷑ beneficia. uidi unum in
despatione adissintetia iaccntẽ. Qui ad basilicam
ductꝰ cũ aliis uigilias celebtatitib noctẽ inqͥctã
ouxisset. diluculo accedens ad tumulũ. potato
cũ uino puluere. sanus rediit e sepulchro
It̾ quoq atreptꝰ afebre ualida deiciens ore ue¬
nenũ et ꝑ infeciorẽ partẽ exira solutꝰ lectulo
decubabat. Igit᷑ cpassante ueneno laborante orit᷑

Expanded text:
lorans receptionem visionis, ut pallulam lorans receptionem visionis, ut pallulam adtigit, qui a foris ad pedes sancti de pariete dependit, mox erumpente a palpebris sanguine, teste popuCum autem morbus ille dysentericus cum occultis pustulis multas attereret civitates, ac inter reliqua loca urbs Turonica gravius laboraret, multi abraso a beato tumulo pulvere et hausto, sanabantur. Plerique, de oleo quod inibi habetur delibuti, liberabantur; fuitque nonnullis remedium aqua illa unde sepulcrum ablutum est ante Pascha. Igitur, cum multis multa tribuerentur beneficia, vidi unum in desperatione a dysenteria jacentem, huncque ad basilicam ductum, aliis vigilias celebrantibus, noctem inquietam 1071 duxisset; diluculo vero accedens ad tumulum, potato cum vino pulverem, sanus rediit e sepulchro. 52. Alter quoque arreptus a febre valida, deiciens ore venenum et per inferiorem partem extra modum solutus, lectulo decubabat. Igitur, grassante veneno, laboranti oritur
Abbreviated transcription (Latin):
dum nemine substentate ꝓcessit sanꝰ deinceps
pago aut̃ carnotensi qͥ audegauodegens:
entidrio habet᷑ insitus. qdã nomine floridus
atib pedibq contractis. ad scam cellulam
Onclatensem dequa beat᷑ confessor ad xp̃m mi¬
edutut ablatusẽ. Ubi dũ iugiliis et oratiorib:
slua. dieb uacare stucluit. omĩs egritioo acorpore¬
lligata dicessit. Sicq diterts m̃btis incolumis
ad ꝓpria remeauit.
encuit dies festus sollempnitatis beate inqua ca¬
terua ppłoꝵ multa conuenerat. et ecce debił qͥda
contracto brachio asfuit. Dũq beatũ sepulchium
labiis osculans lacrimis rigat. mox auxiliũ beati
confessoris ĩplorat. fide ñ diffisus solitũ p̃stolabat᷑
au xaliũ. Deniq saceidotib qͥ aduenerant adagen¬
ua sollempnia ꝓredentib cũ lector cui legendi
cran officium aduenisset. et attepto libto utãst̃i
cepisset legere confessoris: ꝓtinꝰ directo brachio

Expanded text:
re, nemine sustentante, processit, sanus deincepsre, nemine sustentante, processit, sanus deincepspago autem Carnonensi, qui in Andegavo territorio habetur insitus, vir quidam, nomine Floridus, manibus pedibusque contractis, ad sanctam cellulam Condatensem, de qua beatus Confessor ad Christum migravit, allatus est. Ubi dum in vigiliis et oratione paucis diebus vacare stueius fugata discessit, sicque, directis membris, incolomis ad propria remeavit. 49. Venerat dies festus solemnitatis beatae, in qua catervae populorum multae couvenerant, et ecce debilis quidam contracto brachio adfuit. Dumque beatum sepulchrum labiis osculatur, lacrimis rigat, voce auxilium beati confessoris inplorat, fide non diffisus solitum praestolat auxilium. Denique sacerdotibus qui advenerant ad agenda solemnia procedentibus, cum lector, cui legendi erat officium, advenisset, et arrepto libro, vitam sancti coepisset legere confessoris, protinus hic directo brachio
Abbreviated transcription (Latin):
nitatẽ głosi uiri spectare nolui: ido me uirtus cius
alidi. Quadere rogo uos fidelissimi xp̃iani qͥ
uĩ tinctis subueni te ignotantie meȩ subueni¬
te oppsso &e debili. et sitimor dĩ mouet. meusq¬
teruntib imploratet. qͥdã plaustro suo suꝑposi¬
uĩ usq ad scĩ basilicã dux̃ Ubi ttiduana oratione
continuans. redintegratis pedib incolumis abs
E quicła contractus qui
insimilitudinẽ heremite cuibos qͣndã solatium
fuit bouem unum habebat. Qui plaustto con¬
uit᷑ ꝑ domos trahebat. stipẽ postul antẽ ocuoti
gilut cũ imminente festiuitate pontificis turo¬
l aduenusset. ꝓstratꝰ corã sepulchio orationi in¬
dibens. deuotissime beati ancistitis auxiliuim
tumuli ponit᷑. Cũq ex pletis missis p̃płs cepisset
sato scm̃corpꝰ rrdẽptoris acciꝑe: ilico dissolutꝰ qui
senua nexa tenebat inpeles erigit᷑. Admitantib
cintis gras agens. ꝓpͥo gressu usq ad beatũ alta¬

Expanded text:
nitatem viri gloriosi spectare nolui, ideo me virtus eius nitatem viri gloriosi spectare nolui, ideo me virtus eius allidit. Qua de re rogo vos, fidelissimi christiani, qui Deum timetis, subvenite ignorantiae meae, subvenite oppresso etereuntibus imploraret, quidam plaustro suo superpositum usque ad sanctam basilicam duxit. Ubi triduanam orationem continuans, redintegratis pedibus, incolumis abs quidam contractus, qui similitudinem eremitae, cui bos quondam solatium fuit, bovem unum habebat. Quo bove plaustro conjuncto per domos tranebatur, stipem postulans devotorum. Igitur cum imminente festivitate Pontificis Turonis advenisset, prostratus coram sepulcro, et orationi incumbens, devotissime beati Antistitis auxilium fm absidam tumuli ponitur. Cumque expletis missis, populus coepisset sacrosanctum corpus Redemptoris accipere, illico dissolutis nodis qui genua nexa tenebant, in pedes erigitur. Admirantibus cunctis, gratias agens, proprio gressu usque ad beatum alta
Abbreviated transcription (Latin):
recepit. Alius in eodẽ scõ loco lumine recepto. ad ꝓpͥa
rediens adhuc debilis claudicabat. Ueniensq adcei¬
lulã condatensẽ inqua lectũ beati uiri habet᷑ dũ
ibidem nocte dñca uigilie celebrarent᷑ subito oran¬
te pło sensit uirtutẽ diuinã ad et Expectante ple¬
be suꝑ t̾rã se trahens contra parietẽ erexit inqͦ fenes¬
tra tetinet᷑. que fuit qͦncła beati corporis porta. Et
oransatq p̃gaudio lacrimans. integre sanitati resti¬
tuit᷑ nec ulterius ullã ꝓtulit demał infirmitatib¬
uetulus qͥđa leo dulfus pedeut grauita¬
simstio debił dũ cũteliqui s petentib stipenclia
querendo circiuret: tiuonis aducnit. Et parumꝑ
moratus. it qđ agere ceperat conat᷑ expleir. ft pro¬
gressus claudicando cum satellitib decimo aburbe
niliatio. uidoloris oppͥmit᷑. Relictusq asotis sol
suꝑtipam aluici eiulabat. multis addfestiuitatem
conurtentib ꝓclamans et dicens. Ve m qͥa sollẽp¬

Expanded text:
recepit. Alius, in eodem sancto loco lumine recepto, ad propria rediens, adhuc debilis claudicabat. Veniensque ad cellulam Condatensim, in qua lectum viri beati habetur, dum ibidem nocte dominica vigiliae celebrarentur, subito, orante populo, sensit virtutem divinam adesse. Et spectante plebe super terram trahens, contra parietem erexit, in quo fenestra retenetur, quae fuit quondam beati corporis porta. Et orans atque prae gaudio lacrimans, integrae sanitati restituitur, nec ulterius ullam pertulit de malis infirmitatibuerulus quidam Leodulfus pede sistro debilis, dum cum reliquis petentibus stipendia quaerendo circuiret, Turonus advenit. Et parumper moratus, iter quod agere coeperat conatur implere. Progressusque claudicando cum satellitibus, decimo ab urbe miliario vi doloris oppremitur. Relictusque a sociis, solus super ripam alvei heiulabat, multis ad festivitatem concurrentibus, proclamans et dicens: 'Vae mihi, quia solem
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝓnus int̾rã. et cepit cũ lacrimis inuocare nom̃ bea¬
ti martini. ut et si in hac necessitate non suc curreret.
uel aculpis eũ inpostetũ excusaret. Cũq cõpleta orati¬
one suipensus fuisset: recesserunt milites a loco illo.
psc aut ore semi aꝑto parumꝑ labia mouens. Scĩmar
tm sc̃ꝑ nittbat᷑ auxiliũ ĩplorate. Piscedlentib tamen
ilis: statim solute st̃ manus et pedes eiꝰ. Et sic ꝑbiduũ
pendente eo: reuelatuĩẽ cuicłã religiose. ut eũ tolle¬
itt. Que ueniens inuenit eũ adhuc uiuentẽ. T unc
ad iatorio beati martim de patibulo de positũ inco¬

Expanded text:
se pronus in terram et coepit cum lacrimis invocare nomen bease pronus in terram et coepit cum lacrimis invocare nomen beati Martini, ut, etsi in hac necessitate non succurreret, vel a culpis eum in posterum excusaret. Cumque, completa oratione, suspensus fuisset, recesserunt milites a loco illo; ipse autem ore semiaperto ptini semper nitebatur auxilium implorare. Discedentibus tamen illis, statim solutae sunt manus et pedes ejus. Et sic per biduum pendente eo, revelatum est cuidam religiosae ut eum tolleret. Quae veniens invenit eum adhuc viventem. Tunc ad
Abbreviated transcription (Latin):
illuis iotaret᷑. et deorsũ sine alarũ remigio uolitaret.
scĩ martini auxiliũ ꝑsingula descensionis suȩ monĩ¬
ta clamabat. T̃c̃ quasi manib alioꝵ de uim̃to suo ex¬
cussus: suꝑ arbores quȩ uallimerant deicit᷑. Et sic
paulatĩ ꝑsingłos ramos descendens: sine mortis pericło
adt̾rã usq ꝑrienit. Tam̃ ut opꝰ insidiatoris ñ usque¬
quaq uideret᷑ cassatũ. qđ fuerat inchoatũ: pede eiꝰ leuit᷑
lest. S ueniens ad głosi dõni tẽpłu: orationi incunbeis
omnẽ ium doloris amisit.
on credo haberi suꝑfluum sim setat᷑ lectioni: qualit̾ in¬
uocatio nominis eiꝰ uitam p̃stiterit morituro. Quoda leco
unꝰ ꝓpt̾ furti scelera cõp̃hensus atq grauit̃ ub̃ib actus.
ductꝰ ẽ ad patibulũ: ut condẽpnaret᷑ suspendio. Cũq in
hoc exitu morte iã appropinquante uenisset: orandi spa¬
tiũ petiit. Tc̃ sic̃ erat ligatis pꝰtergũ manib iactauit

Expanded text:
illius rotaretur, et deorsum sine alarum remigio volitaret, sancti Martini auxilium per singula descensionis suae momenta clamabat. Tunc quasi manibus aliorum de jumento suo excussus, super arbores, quae valli inerant, dejicitur. Et sic paulatim per singulos ramos descendens, sine mortis periculo ad terram usque pervenit. Tamen ut opus insidiatoris non usquequaque videretur cassatum, quod fuerat inchoatum, unum pedem ejus leviter laesit. Sed veniens adgloriosi domni templum, orationi incumbens, omnem vim doloris amisit. 21. Non credo haberi superfluum, si inseratur lectioni, qualiter invocatio nominis eius vita praestiterit morituro. Quodam loco unus propter furti scelera conprehensus atque graviter verberibus actus, ductus est ad patibulum, ut condemnaretur suspendio. Cumque in hoc exitu, morte iam adpropinquante, venisset, orandi spatium petiit. Tunc sicut erat ligatis post tergum manibus, iactavit
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpestatẽ fuisse sccdatã. Cc̃ om̃s incõmune dnõ gras
referiunt. q̃d cos ꝑinuocat mẽ antistitis sui dignatus
sct de hoc ꝑiculo libetare
uiꝰ tẽpore qͥcdã deca mara tusc ģclia reliquias betu
martim expetiit. Quas iã uesꝑe accptas cũ plallando
ꝓficisc e ret᷑ dũ ligerim fluutũ transit sero fctũ ẽ.¬
& subito cõtenebratũ ẽ. cclũ. & ecce fulgura ac tonte ua
magna descendebant. Dũ hȩc agerent᷑: duo pucrori
lanceis emissis flãmcis pharis lum̃ euntib pbueruit
Ibanq fulgurautes haste. nonminus nuraculi qua bne

Expanded text:
tempestatem fuisse sedatam. Tunc omnes in commune Domino gratias tempestatem fuisse sedatam. Tunc omnes in commune Domino gratias referunt, quod eos per invocationem Antistitissit de hoc periculo liberare. 10. Huius temporis quidam de Camaracinse reliquias beati Martini expetiit. Quas iam vespere acceptas, cum psallendo proficisceret, et dum Ligerem fluvium transit, sero factum esset, subito contenebratum est caelum, et ecce fulgora ac tonitrua magna descendebant. Dum haec agerentur, duae puerorum lanceae, emissas flammeas pharos, lumen euntibus praebuerunt. Ib
Abbreviated transcription (Latin):
nas tendens palias ad astra. bcati martini auxiliũ¬
p̃cabat᷑: et ut sibi. dignaret᷑ ad cẽ: uelocit̾ ꝓdamabat.
U nus aut ex ꝑfidis dix̃. Martinꝰ ille quẽ inuocas iãte
dereliquit: nec tͥ in hac necessitate succurrit. Ucre cutlo
hanc uocẽ abinsidiatore fuisse ꝓlatã. ut beatũ sacer¬
dotẽ aboratione turbaret. S ille hoc iaculũ ficdĩ lorica
repellens: magis ac magis scĩ uiri p̾sidiũ flagitabat.
simulq cohortat᷑. ut oms orarent. Cũq hȩc agerent᷑.
subito suꝑuenit odor suauissimꝰ quasi balsami: i
naui. tanquã si cũ turibulo aliquis circuiret odor
thi nuiamatis effraglauit. Quo odore adueniente.
cessit uiolentia scua uentoꝵ. Elisisq aquarũ astantiũ
molib teddit᷑ mare tran quillũ. ałirant᷑ om̃s mori
iã dediti fluctuũ pacẽ: & ꝓtinꝰ cdatꝰ serenitate. reddum
li tori. Qd̃ millus ãbigat beati uiri aduentu hanc

Expanded text:
nas tendens palnas tendens palprecabatur et, ut sibi dignaretur adesse, velociter proclamabat. Unus autem ex perfidis dicit: 'Martinus ille quem invocas iam te dereliquit nec tibi in hac necessitate succurrit'. Vere credo, hanc vocem ab insidiatore fuisse prolatam, ut beatum sacerdotem ab oratione turbaret. Sed ille hanc iaculum fidei lorica repellens, magis ac magis sancti viri praesidium flagitabat, simulque cohortans, ut omsubito supervenit odor suavissimus quasi balsamum in navi, et tanquam si cum thuribulo aliquis circuiret, odor thimiamatis effragravit. Quo odore 1012 advenientes cessit violentia saeva ventorum, elisisque aquarum astantium molibus, redditur mare tranquillum. Mirantur omnes morti jam dediti fluctuum pacem, et protinus data serenitate redduntur in littore. Quod nullus ambigat, beati viri adventu hanc
Abbreviated transcription (Latin):
pore: noua cute suꝑueniente talit̾. ẽ. pͥstine redita
sanitati: ut nec inditiũ qͥdẽ infirmitatis ineius cor¬
pore reseclisset. Quȩ multos inposterũ iuuens an¬
nos. grãs omĩpotenti dõ referebat assiduas. qͦd eã
ꝑbeatũ confessorẽ suũ sic in staurasset incolum̃.
uã p̾ieis inuocatio nominis eiꝰ mare ꝓcellosũ cõpes¬
cuerit. ñ omittã. Cũ beatꝰ baudenus ep̃c turonice
ciuitatis de uilla inuillã nauigio subue hente tran¬
siret: subito adueniente cũ iuolentia uento nibo¬
tͦbo tet̾rimꝰ mare placidũ cõmouet. ĩpulsu flumi¬
nis na uncdarũ mole turbat᷑. actollit᷑. caput pͥmũ
mõtis aq̃ sidependant aptis undus in ima dchiscũt
s nec aut gemina residet. quȩ beate crucis signacula p̃¬
ferebat. Tc̃ resolutis timore m̃bris &e omĩb sine spe uitȩ
iãmori paratis: ꝓsiratꝰ senior. inoratione cũ lacͥmis. &e gemi¬

Expanded text:
pore, nova cute superveniente, taliter est praestinae reddita pore, nova cute superveniente, taliter est praestinae reddita sanitate, ut nec indicium quidem infirmitatis in eius corpore resedisset. Quae multos in posterum vivens annos, gratias omnipotenti Deo referebat assiduae, quod eam per beatum confessorem suum sic instaurasset incolomem. 9. Quam praesens invocatio nominis eius mare procellosum conpescuerit, non omittam. Cum beatus Baudenus episcopus Turonicae civitatis in villa navigio subvehente transiret, subito adveniente cum violentia venti nimbo teterrimo, mare placidum commovetur inpulsu flaminis, navis undarum mole turbatur. Tollitur caput primum montis aquosi dependent, hi apertis undis in ima debiscunt: sed nec antenna residet, quae beatae crucis signaculum praeferebat. Tunc resolutis timore membris, et omnibus sine spe vitae jam mori paratis, prosternitur senior in oratione cum lacrymis, et gemi
Abbreviated transcription (Latin):
reguiã et ꝓuirtute reuerentiaq sc̃ĩ martini collectꝰ ẽ.
et ad scolã positꝰ. omnẽ psalmoꝵ seriem memorie
cõm̃dauit. Quẽ cͥs ꝑfectũ efficiens dericũ. ꝑmul
tos inposterũ annos inseruitio ȩccłiȩ cõmorari ꝑmilit.
ulier quecła nomine chamemunda od̃oꝵ
liice pͥnata. neiciens usu tencre uiã isi ali o ducen¬
te. deuota ualde et fide plena. utnit ad uenerabile
tẽpłu beati martini antistitis. Erat aũt ñ ut diximꝰ
enĩ omĩa m̃bra eiꝰ putirdo cũ pustulis: et erat mi¬
serabili faciȩ. et horribilis aduidendũ. ut
tanꝙͣ leprosa putaret᷑ appło. Cũq palpan¬
do dieb singłis ante ȩcdẽ głosi p̃sulis cũ fide staret
post tres feic annos stante ea sepulchrũ. aꝑtisunt
ocłi eiꝰ ita ut cuncta clare ꝓspiceret. Amotoq omĩ
languore m̃broꝵ. atq siccato humore qͥ fluebat ecor.¬

Expanded text:
regina pro virtute et reverentia sancti Martini collectus est, regina pro virtute et reverentia sancti Martini collectus est, et ad scolam positus, omnem psalmorum seriem memoriae conmendavit. Quem Deus perfectum efficiens clere commorari permisit. 8. Mulier quaedam nomine Chainemunda oculorum luce privata, nesciens visu tenere viam nisi alio ducente, devota valde et fide plena, venit ad venerabilem templum beati Martini antestitis. Erat autem non solum, uenim omnia membra eius putredo cum pustulis, et erat miserabili facie et horribilis ad videndum, ut tamquam leprosa putaretur a populo. Cumque palpando diebus singulis ad aedem gloriosi praesolis cursitaret, post tres fere annos, stante eam ante sepulchrum, aperti sunt oculi eius, ita ut cuncta clare prospiceret. Amotoque omni languore membrorum, siccato humore, qui fluebat e cor
Abbreviated transcription (Latin):
in cdigentib porrigebat. Cũq in loco illo scõ in has
deuotione ꝑtriuĩ annorũ spatia cõmoratꝰ fuisset: quadã¬
die adiuina pictate cõmonitꝰ. uenit ante scm̃ altare.
Et stans. ocuł adclũ elcuatis & manib erupit abore eiꝰ
riuuiis sanguniis cũ putredine. Et cũ spuens int̾rã. cepit
grauit᷑ gemere &e excrteare partes nescio quas cũ sangui¬
ne: itaut putaret᷑ qd aliquis ferram̃to guit᷑ eiꝰ incideret.
S ce tabes ex ore illiꝰ tanquã fila sanguinea dependebat.
Tc̃ airuptis aurium acfauciũ ligam̃tis.: cleuans se e
trigens iterũ ocłos & mauꝰ adcelũ. ore ad huc eruento
in hac pͥmũ uoce ꝓrupit. Grates tͥ magnas refero bea¬
tissime done martine: qͦd aꝑiens os meũ fecisti me pꝰ
longũ tẽpus intuas laudes u̾ba laxare. Ammirante
aũt omũ pͦpło ce stuperite detali miracło. int̾rogant
si et auditũ parit̾ recepisset. Qͥ libere omiã audire

Expanded text:
indigentibus porrigebat. Cumque in loco illo sancto in hac indigentibus porrigebat. Cumque in loco illo sancto in hac devotione per trium annorum spatia commoratus fuisset die a divina pietate commonitus, venit ante sanctum altare; et stans oculis ad caelum elevatis et manibus, erupit ab ore eius rivus sanguinis cum putredine. Et conspuens in terram, coepit graviter gemere et excreare partes nescio quas cum sanguine, ita ut putaretur, quod aliquis ferramento gutture incideret. Sed et tabes ex ore illius tamquam fila sanguinea dependebat. Tunc disruptis aurium ac faucium ligaturis, elevans se et erigens iterum oculos ac manus ad caelum, ore adhuc cruento in hac primo voce prorupit: 'Gratias tibi magnas refero, beatissime domne Martine, quod aperiens os meum, fecisti me post longum tempus in tuas laudes verba laxare'. Admirante autem omni populo et stupente de tali miraculo, interrogant, si et auditum pariter recepisset. Qui libere omnia audire