comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne oranem concupiscentiam
diue lege enam: peccttum mor¬
uium crit. Ego autem iunc¬
bam sine lege. aliquando.
Sed ubi uento mandatum:
peccatum rrixit. Ego autẽ
mortnus scm: et inuentũ cst
michi mandatura quod erat
ad uitam. hoc esse ad mortem.
Peccatum enim occasione at¬
cepta ꝑ mandatum seduxit
ine. et ꝑ illud occidit. Itaq
lex quidem sc̃a: et mandaturi
ergo bonum est. michi mors
est. Absit. Sed ut poccatum ap¬
pareat peccatũ. ꝑ bonum mͥ
oꝑaitum est mortem: ut fiat su¬
pra modum peccans peccatũ
ꝑ mandatum. Scimus eiumm.
quia lex spũalis est. Ego autẽ
carnalis sum: nenundatus
sub pc̃co. Quod cium oꝑor ig¬
facio: consentio legi quia bo¬
quia non habitat inme. Hoc ẽ¬
in carne mea bonũ. uelle enĩ
adiacet mͥ: ꝑficere autem bonũ
lo facio bonum: sed qđ uolo ma¬
lum hoc ago. Si autem quod
nolo hoc facio: iam non. egoo¬
ꝑor illude sed quod habitat ĩ
me peccatum. Inuciuo igit᷑
legem uolenti michi facere bonsi:

Expanded text:
me omnem concupiscentiam. sine lege enim peccatum mortuum erat, ego autem uiuebam sine lege aliquando, sed, ubi uenit mandatum, peccatum reuixit. ego autem mortuus sum et inuentum est mihi mandatum, quod erat ad uitam, hoc esse ad mortem. peccatum enim occasione accepta per mandatum seduxit me et per illud occidit. itaque lex quidem sancta et mandatum ergo bonum est, mihi mors est? Absit. Sed ut peccatum appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem: ut fiat supra modum peccans peccatum per mandatum. Scimus enim, quia Lex spiritalis est: ego autem carnalis sum, venundatus sub peccato. Quod enim operor, igfacio: consentio legi, quia boquia in carne mea, bonum. uelle enim adiacet mihi, perficere autem bonum lo facio bonum, sed quod nolo malum, hoc ago. si autem quod nolo ego hoc facio, iam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. iunenio ergo lege
Abbreviated transcription (Latin):
frustra autem colunt me. do¬
centes doctrinas. et precepta ho¬
minum. unde ec dr̃s pharise¬
os corripit dictus. Irritum fecis¬
us maridatum dei ut traditio¬
nes ur̃as statiteretis. D̾s enim
dixit. Honora patrem et ma¬
treri: et qui maledixerit patri.
aut matri: morte moriatur.
uos autem dictas Quicumq

Expanded text:
frustra autem colunt me dofrustra autem colunt me docentes doctrinas et praecepta hominum, unde et dominus pharisaeos corripit dicens: irritum fecistis mandatum dei, ut traditiones uestras statueretis. deus enim dixit: honora patrem et matrem et: qui maledixerit patri et matri, morte morietur. uos autem dicitis: qui
Abbreviated transcription (Latin):
obscuritatem sensuum atq ũ
Si bapurati estis in xp̃o. et cum
xp̃o in baptismate consepulti
mortui autem ab elimentis
ꝑ quem michi mundus criuiti¬
xus est. et ego mundo. net audi¬
tis dñm ditentem ad patrem.
de mundo non sunt sicut et ego
uon sum de mundo. et mun¬
dus cos odit quia non sunt de
mundo. sicuit et ego non sum
de mundo. sed e cortrario quasi
iuiuertes in mundo decerntus
ne tecigertas corpus homini
mortut net uestimentum. nec
scabellum in quo sederit mu¬
lier menstruata. neq gustaue¬
eo sepiaumm. et lolliginum. mu¬
rene. et anguille. et unuicrsoꝵ
piicium qui squamas et pẽnui¬
las non habent.que omnia i
coruptione sunt et int̃itu ipso
usu et stercore digerunt᷑. Esca
enu uentri. et uenter escis: et
omne qd̃ intrat ꝑ os non coinqͥ¬
nat hominem.sed ea que de no¬
bis exeunt: scđm p̾cepta inquit
et doctrinas hominum: scdm
illud quod ysaias loquitur.
Popłs hic labits rat honorat.
cor autem eoꝵ longe est a me.

Expanded text:
obscuritatobscuritatSi baptizati estis in Christo, et cum Christo in baptismate consepulti, mortui autem ab elementis  quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo ? nec audistis Dominum dicentem ad Patrem: De mundo non sunt: sicut, et ego non sum de mundo, et mundus odit eos, quoniam non sunt de mundo; sicut et ego non sum de mundo . Sed e contrario quasi viventes in mundo decernitis, ne tetigeritis corpus hominis mortui, nec vestimentum, nec scabellum in quo sederit mulier menstruata: neque gustaveet sepiarum, et loliginum, murenae, et anguillae, et universorum piscium, qui squamas, et pennulas non habent: quae omnia in corruptionem, et interitum sunt ipso usu, et stercore digeruntur? Esca enim ventri, et venter escis, Et, Omne quod intrat per os, non coinquinat hominem; sed ea quae de nobis exeunt . Secundum praecepta, inquit, et doctrinas hominum; secundum illud, quod Esaias loquitur: populus hic labiis me honorat, cor uero eius longe est a me.
Abbreviated transcription (Latin):
plentus disciraus. Dedi eis uis¬
tificationes non bonas: et precep¬
ra non bona.Non erum sangii¬
nem hyrcoꝵ aut tauroꝵ que¬
rit deus: sed sacrifitium deo sp̃c
cerant in oreb. et coluerant sy¬
dus dei remfa. de quo ingpħa
amos plenius dissertumus.
adorauerunt figuras. quas ip̃t
fecerant: et tradidit eos ds ut ser¬
uurent miltne celi. que nunc ab
tis siue sensus. uere humilitas¬
sensus et miscranda suspitio
dra credere hyrcorum et tau¬
rorum sangrue delestari. et
uydore thymiamatis: quem
autem sequitur. si mortui estis
cum xp̃o ab elementis inundi
quid adhuc tamqͣm iuuentes
in mundo deceruitis. ne retige¬
rtus neq gustauerrts ncq cõ¬
trestauertus que sunt omnia
in interitum ipsousu scđd̃m p̃¬
cepta. et doctriras hominum.
que sunt rationem quidem ha¬
bericia sapientie in suꝑstitione
et humulitate et non ad parcẽ¬
dum corpori. non in honorem
aliquem ad saturitatem carniꝰ.
detur. Curramus ꝑ singła: et

Expanded text:
plenius discimus: dedi eis iusplenius discimus: dedi eis iustificationes non bonas et praecepta non bona. non enim sanguinem hircorum et taurorum quaerit deus, sed sacrificium domini escerunt in Choreb et coluerunt sidus dei Rempham, de quo in propheta Amos plenius disseruimus, adorauerunt figuras, quas ipsi fecerunt, et tradidit eos deus, ut seruirent militiae caeli, quae nunc ab tis siue sensus. uere enisensus, et miseranda superstitio, Deum credere hircorum atque taurorum sanguine delectari, et nidore thymiamatis, quem autem sequitur: Si mortui estis cum Christo ab elementis mundi quid adhuc tamquam viventes in mundo decernitis ne tetigeris neque gustaveris neque contrectaveris quae sunt omnia in interitu ipso usu secundum paecepta et doctrinas hominum? quae sunt rationein quidem habentia sapientiae in superstitione et humilitate et non ad parcendum corpori, non in honore aliquo ad saturitatem carnis, detur. curramus per singula et
Abbreviated transcription (Latin):
cisti ut adoraretis eas: Quodple¬
nuis in contione udaica stepha¬
nus martyr exponens. et reuol¬
uens hystortam ueterem: sic lo¬
quutus est. Et uitulum fecer̃t
in diebul illis. et optulerunt
hostias ydolo: et letabantur in
oꝑibus manuum suarũ. Con¬
uersus autem derts traclidit illos
ut colerent militiam celr sicut
scriptum est in libro ꝓpħarum
non tantum sol ⁊ luna et astra
rutilantia: sed et omnis angłica
multitudo eoruraq exeritus.
qui hebrayce appellatur saba¬
och: id est iuirattur siue exer¬
cituum. Unde et in euangelio
uixta lucam legimus. Et subi¬
to facta est. cum angło mulitar¬
do militie celestis: Laudantium
deura et diceritura. Oloria in
altissimis deo: et in terra pax ho¬
minib bone uoluntatis. facit
enim deus angłos suos sp̃t: et my¬
nistros suos ignem urentem. Et
ut sciamus semꝑ cos qui colebãt
ydola. licet in templo hostias
iuderẽtur offerre. non deo eas op¬
tulisse sed angłis: ꝑ ihezechiel

Expanded text:
cistis, ut adoretis eas? quod plecistis, ut adoretis eas? quod plenius in contione Iudaica Stephanus martyr exponens et reuoluens historiam ueterem sic locutus est: etuitulum fecerunt in diebus illis et obtulerunt hostias idolo et laetabantur in operibus manuum suarum. conueut colerent militiam coeli: sicut scriptum est in libro Prophetarum non tantum sol appellatur, et luna, et astra rutilantia; sed et omnis Angelica multitudo, eorumque exercitus, qui Hebraice appellantur SABAOTH, id est, virtutum, sive exercituum. Unde et in Evangelio juxta Lucam legimus: Et subito facta est cum Angelo multitudo militiae coelestis, laudantium deum et dicentium: gloria in altissimis deo et in terra pax hominibus bonae uoluntatis. facit enim deus angelos suos spiritus et ministros suos ignem mentem. et ut sciamus semper eos, qui colebant idola, licet in templo hostias uiderentur offerre, non deo eas obtulisse, sed angelis, per Hiezechihel
Abbreviated transcription (Latin):
bre suuc futuroꝵ. et ymagines
uenture felicitatis: ut in quib
uidei uixta litteram hesitarit et
tenentur in terra. nos iuxta sꝑm
tͣnseamus ad xꝑ̃m: qui ad dis¬
tinctionem umbrarum. nunc
corpus appellatur. Quomodo er̃
in corpore ueritas est. et in corpo¬
ris umbra mendatium: sic in
spũali intelligentia mundus
omnis oybus et potus. et tota fes¬
tiuitas. et ꝑpetue kalende. et eter¬
na requies exspectanda est. Que¬
rimus quid dicere uoluerit in
humilitate et religione angło¬
rum:aut quem sensum habe¬
at. Exquo dñs loquittus est ad
discipulos. surgite eamus hinc
et relinquetur uob̃ domus ur̃a
carum obseruationum cultura
destructa est: et quascumq offe¬
runt iuctuas. non deo offerunt.
sed angłis refugis et spirttib in¬
munidis. Nec mirum si hoc̃ post
quid hostias et uicturas optuliᷤᷤ¬
tis michi qͣdraginta annis inde¬
serto domus isrł et assumpsisti
tabnaculum moloch. et sydus
dei ur̃i rerfa. figuras quas te¬

Expanded text:
bra sunt futurorum et imagines bra sunt futurorum et imagines uenturae felicitatis, ut, in quibus Iudaei iuxta litteram haesitant et tenentur in terra, nos iuxta spiritum transeamus ad Christum, qui ad distinctionem umbrarum nunc corpus appellatur. quomodo enim in corpore ueritas est et in corporis umbra mendacium, sic in spiritali intellegentia mundus omnis cibus et potus et tota festiuitas et perpetuae kalendae et aeterna requies expectanda est. quaerimus, quid dicere uoluerit: in humilitate et religione angelorum aut quem sensum habeat. ex quo dominus locutus est ad discipulos: surgite, abeamus hinc et: relinquetur uobis domus uestra carum obseruationum cultura destructa est et, quascumque offerunt uictimas, non deo offerunt, sed angelis refugis et spiritibus inmundis. nec mirum, si hoc post qui d hostias et uictimas obtulistis mihi quadraginta annis in deserto, domus Israhel, et adsumpsistis tabernaculum Moloch et sidus dei Rempham, figuras, quas fe
Abbreviated transcription (Latin):
auginentum corporis fatit. ir
elificationem sui in harttate.
Suꝑ quo in corratnitariis eius¬
dem epłe dicurus plenius. Lo¬
quit᷑ autem uniuersa contra
eos.
qui crecdentes ex uideis in
minum saluatorem: u¬
daicas cerimorias obseruare cu¬
prebarit. Suꝑ qua re: et inactib
apłoꝵ non parua questio concita¬
ta est. Unde et lupra paulus ato.¬
Nemo uos uidicet de his qui ma¬
gistros legis se esse iactant mey
bo et potu quod alia munda sĩt.
alia inmunda: auit in parte di¬
et festi. ut altos puteñ dies festos.¬
Nob̃ enim qui in xp̃m credimꝰ
resurgentim: ugis et eterna ẽ¬
festiuitas. aut inparte neorne¬
nie. hoc est kalendaꝵ et mensis
noui: qͣndo decrescens luna fi¬
nitur ec noctis umbris regitur.
xp̃ranorum enim lumen eterrisi
est: et semꝑ solis iusticie radiis
illustrantur. Aut in parte sabba¬
corum. ut non faciãt seruile
opus et onera non portent: qͥa
nos xp̃i sumis libertate dorati.
et onera peccatoꝵ gestare desiui¬
rus. Hec inquit omnua um¬

Expanded text:
ntum corporis facit in aedificationem sui in caritate. super quo in commentariis eiusdem epistulae diximus plenius. loquitur autem uniuersa contra eos, qui credentes ex Iudaeis in dominum saluatorem Iudaicas caerimonias obseruare cupiebant. super qua re et in Actibus apostolorum non parua quaestio concitata est. unde et supra Paulus ait:nemo uos iudicet — de his, qui magistros legis esse se iactant — in cibo et potu, quod alia munda sint, alia inmunda, aut in parte diei festi, ut alios dies festosnobis enim, qui in Christum credimus resurgentem, iugis et aeterna festiuitas est — aut in parte neomeniae, hoc est kalendarum et mensis noui, quando decrescens luna finitur et noctis umbris tegitur — Christianorum enim lumen aeternum est et semper solis iustitiae radiis inlustratur — aut in parte sabbatorum, ut non faciant seruile opus et onera non portent, quia nos Christi sumus libertate donati et onera peccatorum gestare desiuimus. haec, inquit, omnia um
Abbreviated transcription (Latin):
los qui audeant mori ꝓ eiͤ¬
głio ÷ ostendit non sic accipi¬
endum: sed ex suꝑioribus et
inferiorib sensum loci huiꝰ
debere tractari. Dicens eint
paulus apłs segloriari i tri¬
bulationib. quia tribulatio
patientiam̃ oꝑatur. panentia¬

Expanded text:
los, qui audeant mori pro eualos, qui audeant mori pro euangelio, ostendit non sic accipiendum, sed ex superioribus et inferioribus sensum loci huius debere tractari. dicens enim Paulus apostolus se gloriari in tribulationibus, quia tribulatio patientiam operatur, pa
Abbreviated transcription (Latin):
deus iudicium tuum regi da.
et iusticiam tuam filio tegis¬
et ipse de se in erͣngłie. non
enim pater udicat queniqͣ
sed omne iudicium dedit filio. et
ego sicrit audro ita iudico: bonũ
autem deum patrtra. de quo ip̃e
silius confitet᷑ quid me dicis bo¬
num. nemo est bonus nisi unus
deus pater: Cumq hucusq blaᷤ¬
phemie sue deios calles potu¬
erit inuerre: inconsequenti¬
b impingit eo corruit. Quo¬
modo enim ꝓ patre quis audet
mort. et profilio ux morttr.
curn ꝑpter nomen xpisti tan¬
tuis mattyrum sanguis effu¬
sus sit: Qui igit᷑ simpliciter
hunc exponit locum. hoc po¬
test dicere. quod in ueteti lege
in qua iusticia est. iuux pauci
inuenti sunt. qui suum fu¬
derent sarguinem. in nouo
autera instrumento in quobo¬
nicas est. atq clementia. innu¬
merabiles extiterunt marty¬
res: sed ex eo q̃d posint forsitã
quis audeat mori. et pendu¬
lo gradu sententiam temꝑa¬
uit. inueruri posse non nul¬

Expanded text:
deus, iudicium tuum regi da deus, iudicium tuum regi da et iustitiam tuam filio regis ipse de se in euangelio: non enim pater iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit filio et: ego, sicut audio, ita iudico —, bonum autem deum patrem, de quo ipse filius confitetur: quid me dicis bonum? nemo est bonus nisi unus deus pater. cumque hucusque blasphemiae suae deuios calles potuerit inuenire, in consequentibus inpingit et corruit. quomodo enim pro patre quis audet mori ct pro filio uix moritur, cum propter nomen Christi tantus martyrum sanguis effusus sit? qui igitur simpliciter hunc exponit locum, hoc potest dicere, quod in ueteri lege, in qua iustitia est, uix pauci inuenti sint, qui suum fuderint sanguinem, in nouo autem instrumento, in quo bonitas est atque clementia, innumerabiles extiterint martyres. sed ex eo, quod posuit: forsitan quis etiam audeat mori et pendulo gradu sententiam temperauit, inueniri posse nonnul
Abbreviated transcription (Latin):
habeo. Michi iuxta priorem
interprecationem hoo ude¬
tir quod de iniquo mamino¬
na debeamus nob amicos fa¬
cere non quoslibet pauꝑes
sco eas qui nos possint reciꝑ:
ini domos suas. et in eterna
tabnacula: ut cum eis parua
prebuerimus. recipiamus ab
illis magna:et dantes aliena.
nr̃a suscipiamus: et semine¬
inus in benedictictione. ut me¬
tamus. benedictionem. Qui
enun parce seminauerit: par¬
ce et mecet.
uosensu accipiendũ
sit. quod in epła legi¬
mus ad romanos : uix
erim pro iusto quis mortut.
nam probono forstoan quis au¬
deat mori. Due hereses ex occa¬
sione huius testimongi quod
non intelligunt: diuerso qui¬
dem errore sed part impietate
blasphemant. Marcion enim
qui iustum. dñm et creatorẽ
duos introducit deos: alterũ
iustum. et alterum bonum:
et pro iusto asserie uel nullos
uel paucos appctisse mortem:
pro bono autem. id est xp̃i patre.
umnumerabiles mattyres exsti¬
tisse. Porro arrius uistũ ad
xp̃m refert de quo dictum est.

Expanded text:
habeo. mihi iuxta priorem habeo. mihi iuxta priorem interpretationem hoc uidetur, quod de iniquo mamona debeamus nobis amicos facere non quoslibet pauperes, sed eos, qui nos possint recipere in domos suas et in aeterna tabernacula, ut, cum eis parua praebuerimus, recipiamus ab illis magna et dantes aliena nostra suscipiamus et seminemus in benedictione, ut metamus benedictionem; qui enim parce seminauerit, parce et metet. Quo sensu accipiendum sit, quod in epistula legimus ad Romanos: uix enim pro iusto quis morituNam pro bono forsitan quis audeat mori . Duae haereses ex occasione hujus testimonii, quod non intelligunt, diverso quidem errore, sed pari impietate blasphemant. Marcion enim qui justum Deum, et Creatorem duos introducit deos: alterum iustum et alterum bonum. et pro iusto adserit uel nullos uel paucos obpetisse mortem, pro bono autem, id est Christo, innumerabiles martyres extitisse. porro Arrius iustum ad Christum refert, de quo dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
in dñi resurrectione. que octauti¬
diei numero continetur.et de
icto compleretur decadib: ut de
sabbato tnsiret ad primam sab¬
ban. Ob hanc causam a dño p̾¬
dicatur quod benefecerit: et pro
salute sua in eunglii clementi¬
am de legis austeritate mutatꝰ
sit. Quod si quesieris quare uo¬
cetur ullicus inquitattis in
lege que dei est. iniquus erat uil¬
licus qui bene quidem offerebat
sed non bene diuidebat: credẽs
in patrem. sed filium ꝑscquẽs:
habens deum omnipotentem.
scd spiritum scm̃ negaus. Pru¬
dentior. itaq futo paulus apb
in transgressione legis filiis
quondam lucis: qui iilegiᷤᷤ
obseruatione uersati. xpistũ
qui dei patris uerum lumẽ
est. ꝑdiderunt. Ambrosius me
diolaneusis ep̃e quid de hoclo¬
co senserit: ui commentaries
ouis legere poteris. Origenis
et drdumt in hac parabola
explanationem inuenire
non potiu: et utrum aboltta
set temporum uetustate. an
ipsinon scripserint incercũ

Expanded text:
in domiin domidiei numero continetur, et de octo completur decadibus: ut de sabbato Legis transiret ad primam sabbati. Ob hanc causam a Domino praedicatur, quod bene fecerit; et pro salute sua in Evangelii clementiam de Legis austeritate mutatus sit. Quod si quaesieris, quare vocetur villicus iniquitatis, in Lege, quae Dei est; iniquus erat villicus, qui bene quidem offerebat, sed non bene dividebat; credens in Patrem, sed Filium persequens; habens Deum omnipotentem, sed Spiritum Sanctum negans. Prudentior itaque fuit Paulus Apostolus in transgressione Legis filiis quondam lucis, qui in Legis observatione versati, Christum qui Dei patris verum lumen est, perdiderunt. Ambrosius 868 Mediolanensis Episcopus quid de hoc loco senserit, in Commentariis eius legere poteris. Origenis et Didymi in hanc parabolam explanationem inuenire non potui et, utrum abolita sit temporum uetustate an ipsi non scripserint, incertum
Abbreviated transcription (Latin):
esse intelligo: ut postqͣm pro
iectus fuero de uillicatione mea
recipiant me xp̃iani in domos
suas. Ceꝑitq cos qui prius uer¬
sabant᷑ in lege et sic in xp̃m cre¬
diderant. ne arbitrarentur sc ĩ
lege iustificandos. docere legemi
abolitani. ꝓpħas preterisse: et q̃
antea pro lucro fuerint. repu¬
tari in stercora. uocauit itaq
duos de plurib debitoribus.
Prunum qui debebat certum
batos olei: eos uidelicet qui fu¬
erant ex gentib congregati. et
magna iudigebant misericor¬
dia dei. et de centenario numero
qui plenus est atq ꝑ fectus. fa¬
eit eos scribere quinqͣgenariũ
qui prop̾e penitentui est. uir̾
iubeĩ cum. et illam in ettͥngłio
parabolam in qua alteri quin¬
genti. alteri quinqͣgiita dena¬
rii dimainiunt᷑. Scd̃m autem
uocauit ppłm uideoꝵ. qui trta¬
co mandatoꝵ dei iutiritus erat.
et debebat et centenarium nu¬
merum: et coegit ut de centũ
octogita faceret. ul est crecleret

Expanded text:
esse intelligo: ut postquam esse intelligo: ut postquam iectus fuero de uilicatione mea, recipiant me Christiani in domos suas. coepitque eos, qui prius uersabantur in lege et sic in Christo crediderant, ut arbitrarentur se in lege iustificandos, docere legem abolitam, prophetas praeterisse et, quae antea pro lucro fuerint, reputari in stercora. uocauit itaque duos de pluribus debitoribus. primum, qui debebat centum batos olei, eos uidelicet, qui fuerant ex gentibus congregati et magna indigebant misericordia dei, et de centenario numero, qui plenus est atque perfectus, fecit eos scribere quinquagenarium, qui proprie paenitentium est iuxta iubeleum et illam in euangelio parabolam, in qua alteri quingenti, alteri quinquaginta denarii dimittuntur. secundum autem uocauit populum Iudaeorum, qui tritico mandatorum dei nutritus erat et debebat ei centenarium numerum, et coegit, ut de centum octoginta faceret, id est crederet
Abbreviated transcription (Latin):
ric ecclie septunus post pecrũ¬
rum in unum opus dicta cora¬
pingens. ingenii sui nobis mo
riis est loquirais. Diues qui
habebat uillicum. siue destẽ¬
satorem. deus omni potens est:
quo nichil est ditius. Hurtꝰ
dispensator paulus. qui ad
pedes gamalielis sacras lette¬
ras didicit: legem dei suscepe¬
rat dispensardam. Qui cũ
cepisset credentes ii xp̃o ꝑse¬
qui. ligare. occidere. et omnẽ
dei sui dissipare substantiã:
correptus a dño est. Saule sau¬
le quid me ꝑsequeris: Durũt
est tibi conera stimulum cal¬
atrare. Dixitq incorde sico.
Quid faciam: Qui magist̃
fui et ullitus: cogor else disci¬
pulus et oꝑarius. fõdere nõ
ualeo. Omnia enm mardeta
legis que terre incumbebant
cerno destructa: et legem et
ꝓpħas usq ad iobannem baptis¬
ram esse finitos. Mendicare
erubosco: ut qui doctor fuerã
iuideorum. cogar a gentibus
et a discipulo anania. salirs
et fidei mendicare doctrinam.
Taciam igitur quod mͥ utile

Expanded text:
nae ecclesiae septimus post Petrunae ecclesiae septimus post Petrurum in unum opus dicta compingens, ingenii sui nobis monriis est locutus. « Dives qui habebat villicum, sive dispensatorem, Deus omnipotens est, quo nihil est ditius. Hujus dispensator est Paulus, qui ad pedes Gamalielis sacras Litteras didicit , et Legem Dei susceperat dispensandam. Qui cum coepisset credentes in Christo persequi, ligare, occidere, et omnem Domini sui dissipare substantiam, correptus a Domino est: Saule, Saule quid me persequeris? Durum est tibi contra stimulum calcitrare . Dixitque in corde suo: Quid faciam? quia qui magister fui, et villicus, cogor esse discipulus et operarius. 867 Fodere non valeo. Omnia enim mandata Legis, quae terrae incubabant, cerno destructa: et Legem atque Prophetas usque ad Joannem Baptistam esse finitos. Mendicare erubesco, ut qui doctor fueram Judaeorum, cogar a gentibus et a discipulo Anania, salutis ac fidei mendicare doctrinam. Faciam igitur quod mihi utile
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑. Qui fidelis est in mini¬
mo: hoc est in carnalibuis: et
inmuttis fidelis erto. ⁊d est in
spirtcalib. Qui autem in par¬
uo incquus est. ut nonidet fr̃i¬
b ad utendum. quod adco ꝓ
otinib est creatum: iste et ĩ
spirttuali pecunia diuidenda
iniquus erto: ut non pro neces¬
sitate sed ꝑ ꝑsonis doctririam
dei diuidat. Si auten⁊ inquit
caruales diuttias que labur¬
tur non bene dispenscus. ue¬
tas ecerriasq diuctias dretrinc
der quis cred et uobis: Et si m
his que aliena sunt. alienum
scłi est. infideles fuisti: ta que
uestrr sunt. et ꝓpric Hom int
deputata. quis uobis credere
poterit. Unde corripit auari¬
ciam. et dicit eum qui amat pe¬
eunami. deum amare non pos
nendas. Unde scribe et pharisci
qui erant auari. aduerlum se
dictam intelligentes parabolã
subsannabant eum carnalia.
et certa. et presenta. spũalibus
ac fuiuris et quasi incertis p̃¬
porientes. Teophylus aritioche¬

Expanded text:
sequitur: qui fidelis est in minisequitur: qui fidelis est in minimo, hoc est in carnalibus, et multis fidelis erit, id est in spiritalibus. quiauteminparuoiniquus est, ut non det fratribus ad utendum, quod a deo pro omnibus est creatum, iste et in spiritali pecunia diuidenda iniquus erit, ut non pro necessitate, sed pro personis doctrinam domini diuidat. \'sin autem\', inquit, \'carnales diuitias, quae labuntur, non bene dispensetis, ueras aeternasque diuitias doctrinae dei quis credet uobis ? et si in his, quae aliena sunt — alienum saeculi est — infideles fuistis, ea, quae uestra sunt et proprie homini deputata, quis uobis credere poterit ?\' unde corripit auaritiam et dicit eum, qui amat pecuniam, deum amare non possmnendas. unde scribae et pharisaei, qui erant auari, aduersum se dictam intellegentes parabolam subsannabant eum carnalia et certa et praesentia spiritalibus ac futuris et quasi incertis praeponentes. Theophilus, Anti- . oche
Abbreviated transcription (Latin):
cam sicut parabolam. Hoc est si¬
militudiuem: que ab eo uocat᷑
est assimilatur. et quasi umbͣ
preuium ueritatis est. Si ergo
dispensator. iniqui mammo
ne dñt uoce laudatut quod de
re uitqua sibi uisticiam pre¬
pararit. et passus dispendrado¬
minus laudat dispenlatoris.
prudentiam. quod adutersus
domiratra quidem fraudulen¬
der led ꝑse prudenter egerit:
d rmapntl sustinere. potest. eo ꝓ¬
nuil est ad clementiam. lau¬
dabeo discipulos suos. stm eos
qui sibi creclin sunt miscdes
fucrint: Deniq post pairabolã
uitulit: Ego dico uobis. Eaci¬
te uobis amicos de riquo raã¬
mona. Iniquus autem mãmo¬
ua. non hebreoꝵ sed syrorum
lingua diuitie nimcupantur
quod de iniquitate collecte sint
Si ergo iniquitas bene dispen¬
sata uerciuit in iusticiam: qͣn¬
romagis sermo diuinus. inqͥ
uulla est iniquitas. qui et apłis
creditus est. si benc fuerit dis¬
pensatus dispensatores suos
leuabit in celũ: Quamobrem

Expanded text:
eam quasi parabolam, hoc est sieam quasi parabolam, hoc est similitudinem, quae ab eo vocatur est, assimilatur, et quasi umbra praevium veritatis est. Si ergo disp\' domini uoce laudatur, quod de re iniqua sibi iustitiam praepararit, et passus dispendia dominus laudat dispensatoris prudentiam, quod aduersus dominum quidem fraudulenter, sed pro se prudenter egerit, damnum sustinere potest et pronus est ad clementiam, laudabit discipulos suos, si in eos. qui sibi crediti sunt, misericordes fuerint! denique post parabolam intulit: et ego dico uobis: facite uobis amicos de iniquo mamona. iniquus autem mamona non Hebraeorum, sed Syrorum lingua diuitiae nuncupantur, quod de iniquitate collectae sint. si ergo iniquitas bene dispensata uertitur in iustitiam, quanto magis sermo diuinus, in quo nulla est iniquitas, qui et apostolis creditus est, si bene fuerit dispensatus, dispensatores suos leuabit in caelum! quam ob rem
Abbreviated transcription (Latin):
Tolle cautionem diram et sedẽs
etto scribe. quinqͣginta. Dem¬
de ad aliũ loquituis est. Tu autẽ
quantum debes. Ille respondit
Centum choros tetrici. Dicit ei.
prudenter fecerit: quia filis le¬
culi hius prudentiores sunt¬
filus lucis in geueratione sua.
Et ego dico nobis. Facite uobis
amicos de iniquo mammon.i.
ut qͣndo defeccrius. suscipiant
uos in et̃tia tab̾nacła. Qͥ fidelis
est in paruo. et inmultis fideliᷤᷤ
est. et qui in muumo iniquus
est. et inmuttis iniquus erit.
Si ergo ininiquo mammona
fideles non fustis: quod uestrũ
uus potest duob dñis seriure
aut enim unum odio habebit
et alterum diligec:aut unum
audiet. et alcerum contempnet.
Non potestis deo scriure et mã¬
mone. Aucliebant autem hec
omnia pharisei qui erant aua¬
ri: et subsannabarto illum. To¬
tum parabole huius textum po¬
sui: ut non nobis intelligenti¬
am aliunde queramus et en pa¬
rabolas certas nitamur incierat
re ꝑsonas: sed interpretemur

Expanded text:
Tolle cautionem tuam, et sedens Tolle cautionem tuam, et sedens cito scribe quinquaginta. deinde ad alium locutus est: tu autem quantum debes? ille respondit: centum coros tritici. dicit ei: prudenter fecerit: quia filii saeculi huius prudentiores sunt-filiis lucis in generatione sua. et ego dico uobis: facite uobis amicos de iniquo mamona, ut, quando defecerit, recipiant uos in aeterna tabernacula. qui fidelis est in paruo, et in multis fidelis est et, qui in minimo iniquus est, et in multis iniquus erit. si ergo in iniquo mamona fideles non fuistis, quod uerum vus potest duobus Dominis servire: aut enim unum habebit odio, et alterum diliget: aut unum audiet, et alterum contemnet. Non potestis Deo servire, et mamonae. Audiebant autem haec omnia Pharisaei, qui erant avari, et subsannabant illum. Totum parabolae hujus textum posui, ut non nobis intelligentiam aliunde quaeramus, et in parabola certas nitamur invenire personas; sed interpretemur
Abbreviated transcription (Latin):
ues qui habebat uillicum.
suue dispen satorem: hoc ent̃
cconomus significat. Uillicͤ
autem: ꝓprie uille gubnator
est. Unde et auilla: uillici no¬
men accepit. Cconomus au¬
tera: tam pecunie qͣm frugũ.
e omrum que dñs possicet.
dispensator est. Unde et eco
rimus liber est:quinon gu¬
b̾nationem tulle. sed dispẽ¬
sationem uniuerse domus
tullio int̃pretante significat.
Iste igit dispensator accusa¬
tus est ad dñm suum: qđ dis¬
siparet substantiam cus.
Quo uocato: dixit. Quio hoc
audio de te. Reode rationcin
dispensationis tue. Neq enĩ
ultra eam poteris dispensare Qͥ
dixit intra semet ipsum. Quio
taciam. quia dñs meus aufert
a me dispensationem: Fodere
non ualco: men dicare crubes¬
co. Scto quid faciam: iit qͣudo
sublata michi fuerit dispensa¬
tio suscipiant me in domos su¬
ad. uocauitq singłos debitoꝵ
dñi sui: et dexit primo. Quan¬
tum debes dt̃io meo: Qui dixit
et. Centum batos olei. dit illi.

Expanded text:
ues, qui habebat uilic u m ues, qui habebat uilic u m siue dispensatorem; hoc enim olxovo/xog significat. uilicus autem proprie uillae gubernator est, unde et a uilla \'uilicus\' nomen accepit. olxovofioo, autem tam pecuniae quam frugum et omnium, quae dominus possidet, dispeerrimus liber est, qui non gubernationem villae, sed dispensationem universae domus Tullio interpretante significat. Iste igitur dispensator accusatus est ad dominum suum, quod dissiparet substantiam ejus. Quo vocato dixit: Quid hoc undio de te? Redde rationem dispensationis tuae, neque enim ultra mea poteris dispensare. Quid dixit intra semetipsum: Quid faciam, quia dominus meus aufert a me dispensationem? Fodere non valeo, mendicare 865 erubesco. Scio quid faciam, ut quando sublata mihi fuerit dispensatio, suscipiant me in domos suas. Vocavit itaque singulos debitores domini sui, et dixit primo: Quantum debes Domino meo? Qui dixit ei: Centum batos olei. Ait illi:
Abbreviated transcription (Latin):
Terciam quoq parabolam pro¬
posuit. hominis habentis duos
filios: et diuidentis inter eos tb̃¬
stantiam. Cumq muior. facul¬
tatib ꝑdicis egere cepisset. et
comedere si liquias porcoꝵ cybfi.
reuersus ad patrem susceptus
abeo est. frater quoq inuidens
seruior. patris uoce corripitur.
qd̵ letari debuerit et gaudere:
quia frater cius mortuus fue¬
rat eo reuixit. ꝑditus erat et
uuentus est. Has tres para¬
bolas contra pharyscos et scri¬
bas loquittus est: qui nolebãt
licanorum salutem. Dicebat
autera inquit et ad discipłos
suos. hartt dubium quin pa¬
rabolam. sicut prius ad scri¬
bas et phariseos: qua parabo¬
la ad clemeritiam discipulos
cohortaretur. et alus uerbis
diceret. Dimitite et dinutet᷑
uob: ut in oratione dñica. liba
fronte poscatis: dimiite nob
debtra nostra. sicut et nos di¬
rnitiumis debitoribus nostris
Que est ergo parabola ad cle¬
mentiara discipulos cohortã¬
ns Homo quidam erat di¬

Expanded text:
Tertiam quoque parabolam proTertiam quoque parabolam proposuit hominis habentis duos filios, et dividentis inter eos substantiam. Cumque minor facultatibus perditis, egere coepisset, et comedere siliquas, porcorum cibum, reversus ad patrem, susceptus ab eo est. Frater quoque invidens senior, patris voce correptus est, quod laetari debuerit, et gaudere, quia frater ejus mortuus fuerat, et revixit: perditus erat, et inventus est. Has tres parabolas contra Pharisaeos, et Scribas locutus est, qui nolebant orum, et Publicanorum salutem. Dicebat autem, inquit, et ad discipulos suos , haud dubium, quin parabolam, sicut prius ad Scribas, et Pharisaeos: qua parabola ad clementiam discipulos hortaretur et aliis uerbis diceret: dimittite et dimittetur uobis, ut in oratione dominica libera fronte poscatis: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. quae est ergo parabola ad clementiam discipulos prouocantis? homo quidam erat di
Abbreviated transcription (Latin):
nam: et diligite inunicos ues¬
tros.
lteram de euangłio
lute questiunculam
ꝓposiusti: quis sit iul¬
licus iniquitatis. qui dñi uo¬
ce laudatus est. Cuuis cum uel¬
lem scire rationem et dequo
fonte processerit: reuolui uo¬
lumen euͣngłicum: et iiter
cetera reꝑi quod appropinquan¬
tib saluatori publicanis et pec¬
catorib ut audirent eum. mͣ¬
murabant pharysei et scribe
dicentes. Quare iste peccatores
suscipit: et comedit cum eis:
Qui loquutus est parabolam
ceritum ouium et uruus ꝑdite
que inuenta pastoris humeris
reportata est. et cur esset ꝓposi¬
ta statim intulit. Dicoriobis
sic erit gaudium in celo suꝑ
uuio peccatore penitentiam agẽ¬
de: magisqͣm suꝑ nonaguta
nouem iustis. qui non habent
opus penitertia. Aliam quoq
parabolam decem dragniarũ
uniusq ꝑdite et reperte cum
ꝓposuisset: sinili eam fine cõ¬
pleuit. Sic dico uobis. gaudiũ
erit coram angłis dei suꝑuno
peccatore penitentiam agente.

Expanded text:
ram et: diligite inimicos uesram et: diligite inimicos uestros. lteram de euangelio Lucae quaestiunculam proposuisti: qui sit uilicus iniquitatis, qui domini uoce laudatus est. cuius cum uellem scire ratfonte processerit, revolvi volumen Evangelicum, et inter caetera reperi; quod appropinquantibus Salvatori publicanis, et peccatoribus, ut audirent eum, murmurabant Pharisaei et Scribae, dicentes: Quare iste peccatores suscipit, et comequi locutus est eis parabolam centum ouium et unius perditae, quae inuenta pastoris humeris reportata est, et, cur esset proposita, statim intulit: dico uobis: sic erit gaudium in caelo super uno peccatore paenitentiam agente magis quam super nonaginta nouem iustis, qui noopus poenitentia. Aliam quoque parabolam decem drachmarum uniusque perditae, et repertae cum proposuisset, simili eam fine complevit. Sic dico vobis, gaudium erit coram Angelis Dei super uno peccatore poenitentiam agente.
Abbreviated transcription (Latin):
tum iusticiam nouerant. octi¬
lum ꝑ oculo. dentem ꝑ dente.
ulcci ntuntur inuirtam.
et imitari helyam: ad ciuus
uocem diios pentecontharcos
militum ignis absumpserat:
dicuntq ad dr̃m. uis dicimꝰ
ut ignis descendat de celo. et cõ¬
sumat eos: Pulchre uis inqui¬
unt dicimus. Nam et helyas
dixerat. Si homo det sum: igniᷤ
luntas est dñi. Nisi enur elle
uisserit. Frustra dicunt apłi.
uit ignis descendat suꝑ eos: et qͦ¬
dammodo uerbis aliis hoc loquũ¬
tur. Si ad serui hel ye inumr¬
am ignis descendit de celo. et nõ
samaritas sed uideos consũp¬
sit incendium: quantomagis
ad contemptũ filii dei in impios
samaritas debec flamma seut¬
re. E regione dñs qui non ad
iudicandum uenerat sed ao sal¬
uandum. non in potestate sed
in humilitate non in patris
gła sed in hominis iulitate. i¬
crepao eos qd non menunerint
doctrine sue et bonitaus eũnge¬
lice.in qua dixerat. quui te ꝑcus¬
serit in maxilla. prebe ei et alte¬

Expanded text:
tum iustitiam nouerant ocutum iustitiam nouerant oculum pro oculo, dentem pro dente, ulcisci nituntur iniuriam et imitari Heliam, ad cuius uocem duos pentecontarchas militum ignis absumpserat, dicuntque ad dominum: uis dicimus, ut ignis descendat de caelo et consumat eos? pulchre uis, inquiunt, dicimus; nam et Helias dixerat: si homo dei sum, ignis uoluntatis est domini. nisi enim ille iusserit, frustra dicunt apostoli, ut ignis descendat super eos, et quodam modo uerbis aliis hoc loquuntur: \'si ad serui Heliae iniuriam ignis descendit de caelo et non Samaritas, sed ludaeos consumpsit incendium, quanto magis ad contemptum filii dei in inpios Samaritas debet flamma saeuire!\' e regione dominus, qui non ad iudicandum uenerat, sed ad saluandum, non in potestate, sed in humilitate, non in patris gloria, sed in hominis uilitate, increpat eos, quod non meminerint doctrinae suae et bonitatis euangelicae, in qua dixerat: qui te percusserit in maxillam, praebe ei et alte
Abbreviated transcription (Latin):
quod audierant a disciptilis
euis. qui ad parandum hospi¬
tium uenerant. iudeum esse
cognoscunt: et quasi uideum
atq alientum. et eum qui ad
iumicos pergeret suscipe no¬
luerunt: quamꝙͣ et alia nob
subiciatur uitelligentia. quod
uoluntas dm̃i fuerit. non susci¬
pi a samaritaris quia festina¬
bat ire ihrłm. ibiq pati et sã¬
guiueni fundereᷤ. ne otiupa¬
cus susceptione samartuca. et
doctrina genti illius. passionis
differret diem: ad quam uene¬
rat sustinendam. unde dicit
et in alio loco. Non uert nist
ad oues ꝑditas domꝰis istael. Et
apłis precepit ciuitates sama¬
ritanoꝵ non intrabitis : uo¬
lens tollere omnem occasionẽ
ꝑsequutionis udaice: ne post¬
ea dicerent. erutctsixurnus eũ
quia seminucis nostris et hos¬
tib iunxerat. Sacies igit᷑ eꝰ
erat ꝑgentis ihełrm: et idcuro
iuxta alteram intelligentiam
non receꝑant eum samarite
quia festinabat ingredi in ihe
apłi in lege uersati in qua tan¬

Expanded text:
quod audierant a discipulis quod audierant a discipulis eius, qui ad parandum hospitium uenerant, Iudaeum esse cognoscunt et quasi Iudaeum atque alienum et eum, qui ad inimicos pergeret, suscipere noluerunt. quamquam et alia nobis subiciatur intellegentia, quod uoluntatis domini fuerit non suscipi a Samaritis, quia festinabat ire Hierusalem ibique pati et sanguinem fundere, ne occupatus susceptione Samaritica et doctrina gentis illius passionis differret diem, ad quam uenerat sustinendam. unde dicit et in alio loco: non ueni nisi ad oues perditas domus Israhel et apostolis praecepit: ciuitates Samaritanorum non intrabitis, uolens tollere omnem occasionem persecutionis Iudaicae, ne postea dicerent: \'crucifiximus eum, quia se inimicis nostris et hostibus iunxerat'. facies igitur eius erat pergentis Hierusalem et idcirco iuxta alteram intellegentiam non receperunt eum Samaritae, quia festinabat ingredi Hierusaapostoli in lege uersati, in qua tan
Abbreviated transcription (Latin):
ut dei filio angłi myristrarẽt.
Diue angłos aplõs uocat. q̃a
et iohannes precursor dĩu an¬
głs appellatus est. Cumq ini¬
gressi essent uicum samarie
ut prepararent et: non susce¬
perunt illum quia facies etꝰ
erat uadens in ihrłm. Hostili
inter se samaritant atq ui¬
dei discordant odio: et cumõs
oderint gentes. ꝓprio contra se
furore bacchantur. cum ut̾¬
qz de legis possessione conter¬
dunt. et in tantum se mitiuio
persequuntur. ut postqͣm ui¬
dei debabilonia sint reuersi.
edificationem templi semꝑ¬
samaritani impedierint: cũ¬
q uellent et ipsi cum eis edt¬
ficare templum responder̃t
iudet: non licet nob eo uobis
edificare domum dñi. Deraq
ꝓsumina iiurra phariset ex¬
um habes et samaritanus es:
Et in parabola de ihrłm des¬
cendentis in ihico. samarita¬
nus ponitur ꝓ signo atq mi¬
raculo qͦd malus benefecerit:
et ad puterm samaritane scͥp¬
tum est. Non enim coritunt᷑
samaritamuidets. Uidentes
pergere. id est ad hostes luos.

Expanded text:
arent; siue angelos apostolos uocat, quia et Iohannes, praecursor domini, angelus appellatus est. cumque ingressi essent uicum Samariae, ut praepararent ei, non susceperunt illum, quia facies eius erat uadens in Hierusalem. hostili inter se Samaritani atque Iudaei discordant odio et, cum omnes oderint gentes, proprio contra se furore bacchantur, dum utrique de legis possessione contendunt et in tantum se mutuo persequuntur, ut, postquam Iudaei de Babylonia sunt reuersi. aedificationem templi Samaritani inpedierint. cumque uellent et ipsi cum eis aedificare templum, responderunt Iudaei: non licet nobis et uobis aedificare domum domini. denique pro summa iniuria pharisaei exum habes et Samaritanus es? et in parabola de Hierusalem descendentis Hiericho Samaritanus ponitur pro signo atque miraculo, quod malus bene fecerit, et ad puteum Samaritanae scriptum est: non enim coutuntur Samaritani Iudaeis. uidentes pergere, id est ad hostes suos,
Abbreviated transcription (Latin):
ad romanos scribit
ta peccatum ꝑ mandatum oꝑa¬
tum est in me. omnem concupiᷤᷤ¬
centiam. Ponamus totum tes¬
timonium: et singła xp̃i auxi¬
lio disserentes. quid nobis inde¬
atur limpliciter indicemus: nõ
preuidicantes tuo sensui quid
uelis intelligere. sco nrãm sen¬
tentiam breuiter explicantes.
Quid gͦ diccius: Ler pecca¬
tum est: Absit. Scd peccatum
non cognoni: nisi ꝑlegera. Nã¬

Expanded text:
ad Romanos scribit t a peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. — Ponamus totum testimonium et singula Christi auxilio disserentes, quid nobis uideatur, simpliciter indicemus non praeiudicantes tuo sensui, quid uelis intellegere, sed nostram sententiam breuiter explicantes. oquid ergo dicimus? lex peccatum est? absit.. sed peccatum non cognoui nisi per
Abbreviated transcription (Latin):
et pascha celebraret. de quo di¬
xerat desiderro desideraut hoc
pascha comedere uobiscura.
et bibere de calite. de quo ait.
calicem quera dedit micht pa¬
ter non bibam illum: oranẽ¬
q doctrinam sitam pacibulo
roboraret. iuxta illud quod
scriptum est. cum exaltatus
fuero. omnia thraam ad me:
obfirmauit faciera suaraut
irec i rłm. Obfirmatione enĩ
et fortitudiue opus est: ad pas¬
sionent sponte ꝑꝑanti. Unde
et ihez ochieli cui dixerat dñs.
fili hominis in medio scorpi¬
oruum tu habitas. et ne time¬
as cos: obfirmaiquit faciẽ
tuam. et dedi faciem tuam
eneam. et frontemi tuam ferre¬
am: ut si forsitan surrexisset
contra eum malleus amiuerse
terre. quasi icus durilsima re¬
sisteret. malleumq conteteret
de quo scriptum est. Quomto¬
do confractus est eo comrtius mal¬
leus unuerle terre: Et milit
nuntios ul est angłos aute fa

Expanded text:
et pascha celebraret, de quo dixerat: desiderio desideraui hoc pascha comedere uobiscum, et biberet calicem, de quo ait: calicem, quem dedit mihi pater, non bibam i 11 u m ? omnemque doctrinam suam patibulo roboraret iuxta illud, quod scriptum est: cum exaltatus fuero, omnia traham ad me, obfirmauit faciem suam, ut iret Hierusalem. obfirmatione enim et fortitudine opus est ad passionem sponte properantis; unde et Ezechiheli, cui dixerat deus: fili hominis, in medio scorpionum tu habitas et ne timeas eos: obfirmaui, inquit, faciem tuam et dedi faciem tuam aeneam et frontem tuam ferream, ut, si forsitan surrexisset contra eum malleus uniuersae terrae, quasi incude durissima resisteret malleumque contereret, de quo scriptum est: quomodo confractus est et contritus malleus uniuersae terrae? etmisit nuntios, id est
Abbreviated transcription (Latin):
faceret. Norinulli ita int̃̾pretã¬
tur. Si elle ꝓ nob̃ impiis mor¬
tiuis est et peccatorib: qͣntoma¬
gis nos absq dubitatione pro
irsto et bono xp̃o debenaus oc¬
cumberer Iustum autem et
borium non putemus esse di¬
uersum: nec aliqͣm ꝓprie sig¬
inficari ꝑsonam. sed ab solute
iustam rem et bonam: ꝓqua
difficulter. sed interdum ali¬
quis mueniri potest. qui su¬
un sanguinem fundat.

Expanded text:
faceret. Nonnulli ita interpretanfaceret. Nonnulli ita interpretantur. Si ille pro nobis impiis mortuus est, et peccatoribus, quanto magis nos absque dubitatione pro justo, et bono Christo debemus occumbere? Justum autem, et bonum non putemus esse diversum, nec aliquam proprie significare personam; sed absolute 870 justam rem, et bonam, pro qua difficulter, sed interdum aliquis inveniri potest, qui suum sanguinem fundat.
Abbreviated transcription (Latin):
b nr̃is. ꝑ sp̃m scm qui datus est no¬
bis. scd̃mi illud qd ds dixerat ꝑ
ꝓpħani. effundam de spti meo
suꝑ omnem carnem: miratur
luerit. et mori oportuno tem¬
pore. de quo ipse dicit. tempore
oportuno exaudiui te. et indie
salitus auxiliatus sum tui : et
rursum. ecce terapus acceptabi¬
le. ecce dies salutis. quando õs
peccauerunt simul mutiles
fac̾ti sunt: non fuit qui facẽt
bonum. noi. fuit usq ad uinũ
Incredibilis ergo bonitas. et ⁊̃
quem et pro bono suũ sangui¬
uera fundere: metu metu mor¬
tis cuncta derrente siam uiue¬
rnri interdum potest: ut aliqͥs
pro re uista et bona audeat mo¬
ri. karitas autem dei quam ĩ¬
nobis habuit. hinc maxime
catores esseraus. xpistus o nob
mortuus est. et sublata est dot̃¬
ra uita cius. et ꝓunquitatib
popłi dicctus ełt ad mortem. et
portauit peccata nr̃a eo tradita
est in morte ainuma illuis. et cũ
iniquis repitatus est: ut nos
impios et infirmos. et peccato¬
res. pros et robustos et ustos

Expanded text:
 Sanctum qui datus est nobis : secundum illud quod Deus dixerat per Prophetam: Effundam de spiritu meo super omnem carnem ; miratur luerit, et mori opportuno tempore, de quo ipse dicit: Tempore opportuno exaudivi te, et in die salutis auxiliatus sum tui . Et rursum: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Quando omnes peccaverunt, simul inutiles facti sunt, non fuit qui faceret bonum, non fuit usque ad unum . Incredibilis ergo bonitas, et clequem, et bono suum sanguinem fundere, metu mortis cuncta terrente. Nam inveniri interdum potest, ut aliquis pro re justa, et bona audeat mori. Caritas autem Dei, quam habuit in nobis, hinc maxime catores essemus, Christus pro nobis mortuus est, et sublata est de terra vita ejus: Et pro iniquitatibus populi ductus est ad mortem: Et portavit peccata nostra, Et tradita est in mortem anima illius, Et, cum iniquis deputatus est ; ut nos impios, et infirmos, et peccatores, pios et robustos, et justos
Abbreviated transcription (Latin):
tun membra uegetentur. et per
occultos uenarum meatus fun¬
dectur defecatus sanguis cyborũ.
et inynistret᷑ atq suttrescat: ir¬
mo teneatur temꝑantia corporis.
ut de fonte captas rigati. artus cͤs¬
cant in ꝑfectionem dei: ut imple¬
atur saluatoris oratio Pater uolo
uto sicut ego et tu unum sumꝰ.
sic et isti in nobis unum suit:
ut postqͣm nos xp̃o tradiderit pa¬
tri. sit d̾s omina in omnibus
Tale quid in uerbis et insensib.
ec in genere loquntionis obscu¬
rissime scribit ad ephesios Ueri
tatem loquentes in harttate creᷤ¬
camus in illo ꝑomna. qui est
caput xp̃c: ex quo totura corpus
compactum. et connexum per

Expanded text:
tim membra uegetentur et per tim membra uegetentur et per occultos uenarum meatus fundatur defaecatus sanguis ciborum et ministretur atque subcrescat, immo teneatur temperantia corporis, ut de fonte capitis rigati artus crescant in perfectionem dei, ut inpleatur saluatoris oratio: pater, uolo, ut, sicut ego et tu unum sumus, sic et isti in nobis unum sint, ut, postquam nos Christus tradiderit patri, sit deus omnia in omnibus. tale quid et in uerbis et in sensibus et in genere elocutionis obscurissime scribit ad Ephesios: ueritatem autem loquentes in caritate crescamus in illo per omnia, qui est caput Christus, ex quo totum corpus conp
Abbreviated transcription (Latin):
trie sue sequens consuetudi¬
nem. sceleratum frigus ap¬
pellec. Nemo ergo uos suꝑet
atq detuncat. uolens humi¬
litatera littere sequi. et ange¬
lorum religionem atq cul¬
daram. ut non setiuatis sp̃i¬
cualis intelligentie exempla¬
rib sod futuroꝵ: que nec ip̃e
uidit qui uos suꝑare desi¬
derat. siue audiuit ittrum¬
q etuta habetur in greco.
prescrc cum tumens am¬
bulet. et incedat inflatus.
mentlq superbiam gestu cor¬
poris preferat. Hoc enim sigrai¬
ficat embateyson. frustra autẽ
inflanu et tumet senlu carnis
sue carnaltter cuncta intelligẽs.
et tclitionum iudaicarum deli¬
ramenta ꝑquirens: et non tenẽs
caput omnium scripturarum.
illud de quo dictum est caprioui¬
ri xp̃c est. Caput autem atq p̾n¬
cipium totius corporis: eoꝵq
qruui credrnt: et ominis intelligẽ¬
tie sp̃ualis. Ex quo capite corpᷤ
eccłie ꝑ suas compages atq iunc¬
turas uitalem doctrine celestis
accipit sucum. ut orriua paula¬

Expanded text:
triae suae sequens consuetuditriae suae sequens consuetudinem \'sceleratum\' frigus appellet. nemo ergo uos superet atque deuincat uolens humilitatem litterae sequi et angelorum religionem atque culturam, ut non seruiatis spiritali intellegentiae, sed exemplaribus futurorum, quae nec ipse uidit, qui uos superare desiderat, siue uidet — utrumque enim habetur in Graeco —, praesertim cum tumens ambulet et incedat inflatus mentisque superbiam et gestu corporis praeferat-hoc enim significat eaatsvcov —, frustra autem infletur et tumeat sensu carnis suae carnaliter cuncta intellegens et traditionum Iudaicarum deliramenta perquirens et non tenens caput omnium scripturarum illud, de quo dictum est: caput uiri Christus est, caput autem atque principium totius corporis eorumque, qui credunt, et omnis intellegentiae spiritalis. ex quo capite corpus ecclesiae per suas conpages atque iuncturas iuncturas doctrinae caelestis accipit sucum, ut omnia paula