comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
abiectis in quib sine fructu laborabat. tanqͣm
inegypto lateres subdura dominatione dia¬
boli faceret audita uoce dñi dicentis. uenite
adme om̃s qui laboratis & onerati estis. ⁊ ego
uos reficiam. desertis atq abiectis subleuem
xp̃i sarcinam currere: recordetur ergo unꝰ¬
quisq ur̃m quemadmodũ omnia scłaria
impedienta cesserunt: dissuadentiũ uoces
aut erumꝑe ñ ause sunt: aut considerato xpĩ¬
nomine pomnes terras exaltato. et honorato
tremefacte siluerunt Ergo mare uidit et fug̃
ut tͥ sine contradictione adlib̾tatẽ spiritalẽ
panderetur uia: Lordanis autem quemadino¬
dum retrorsum conuersus sit nolo extra uos
queratis: noloaliqͥd mali suspicemini. Incre¬
pat enim dñs quosdã. qui dorsum adeũ po¬
suerunt: et non faciẽ. Et quisquis pͥncipium
suum deseritꝰ & a suo creatore auertitur: tanqͣ
fluuius umare labitur: inhuius scłi amarican¬
tem maliciam Bonum gͦ illiẽ ut retrorsum

Expanded text:
in quibus sine fructu laborabat, tanquam in quibus sine fructu laborabat, tanquam in Aegypto lateres sub dura dominatione diaboli faceret, audita voce Domini dicentis, «Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam» , desertis atque abjectis sub levem Christi sarcinam currere: recordetur ergo unusquisque vestrum quemadmodum omnia saecularia impedimenta cesserunt, dissuadentium voces aut erumpere non ausae sunt, aut considerato Cnomine per omnes terras exaltato et honorato tremefactae siluerunt. Ergo, «Mare vidit et fugit:» ut tibi sine contradictione ad libertatem spiritualem panderetur via. 7. «Jordanis» autem quemadmodum «retrorsum conversus» sit, nolo extra vos quaeratis, nolo aliquid mali suspicemini. Increpat enim Dominus quosdam qui dorsum ad eum posuerunt, et non faciem . Et quisquis principium suum deserit, et a suo Creatore avertitur, tanquam fluvius in mare, labitur in hujus saeculi amaricantem malitiam. Bonum ergo est illi ut retrorsum
Abbreviated transcription (Latin):
Qui uos cognoscitis isrłitas scđm sem̃ abiahã.
qui estis domus iacob scđm ꝓmissionẽ herc¬
des: cognoscite uos etiam exisse deegypto qui
huc scło renuntiastis: exisse depopło barbaro.
qͥ confessione pietatis uos ablasphemus genti¬
um seuinxistis N on ẽ enim lingua ur̃a s bar¬
bara que dm̃ laudare non nouit. cui uos canta¬
tis alleluia Facta ẽ enĩ uidea scĩficatio eius.
inuob̃ Non enim qͥ inmanifesto uideus est.
neq que inmanifesto incarne ẽ circumcisio. s
qui inocculto iudeus ẽ & cirrumcisione cordis.
nterrogate ergo corda ur̃a si ea curumcidit fi¬
des. si purgauit confessio: in uob̃ facta ẽ uidea
scĩficatio eius inuob̃ isrł potestas ei Dedit .ni.
uob̃ potestatẽ filios dĩ fieri. Lam uͦ recordetur
unusquisq ur̃m cum do uellet cor applicare
eiuisq suaui uigo. recedens apustinis ignoran¬
tiȩ suȩ desideriis deuotum animum subdere:
carnalibq huius mundi factis relictis atq¬

Expanded text:
Qui vos cognoscitis Israelitas secundum semen Abrahae, qui estis domus Jacob secundum promissionem haeredes, cognoscite etiam vos exiisse ab Aegypto, qui huic saeculo renuntiastis; exiisse de populo barbaro, qui confessione pietatis vos a blasphemiis gentium sejunxistis. Non est enim lingua vestra, sed barbara, quae Deum laudare non novit, cui vos cantatis Alleluia. «Facta est» enim «Judaea sanctificatio ejus» in vobis: «Non enim qui in manifesto Judaeus est, neque quae in manifesto in carne est circumcisio; sed qui in occulto Judaeus est, et circumcisione cordis . Interrogate ergo corda vestra: si ea circumcidit fides, si purgavit confessio; in vobis «facta est Judaea sanctificatio ejus,» in vobis «Israel potestas ejus.» Dedit enim vobis potestatem filios Dei fieri . 6. Jamvero recordetur unusquisque vestrum, cum Deo vellet cor applicare, ejusque suavi jugo, recedens a pristinis ignorantiae suae desideriis, devotum animum subdere, carnalibusque hujus mundi factis
Abbreviated transcription (Latin):
di iacob. Qd ÷ afacie dñi di iacob nͥ eius p̃sentia
qͥ dixit: ecce ego uobiscũ sum usq ad consumina¬
tionẽ scłi: Commota ẽ enĩ terra. Sed qͥa malepi¬
gra remanserat. commota ẽ ut solidius firma¬
enim etqͣndam suã duriciam lique fecit ad ir¬
rigandos fideles suos: ut fieret ineis fons aque
salientis inuitam et̃nã: qͥa priꝰ cum ignoraret᷑
durus uidebatur: Inde illi turbati sunt. & ñ
expectauerunt donec scripturis aꝑtis influe¬
ret atq mundaret ineos: qͥ dixerunt durusẽ
hic sermo: qͥs potest eum audire. Ista duricia
ista petra conuersa ẽ instagna aquarum. &
ista rupes infontes aquarũ: cũ resurgens expo¬

Expanded text:
sentia qui dixit: «Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi» ? Commota est enim terra; sed quia male pigra remanserat, commota est, ut solidius firmaenim et quamdam suam duritiam liquefecit ad irrigandos fideles suos, ut fieret in eis fons aquae salientis in vitam aeternam ; quia prius, cum ignoraretur, durus videbatur. Inde illi turbati sunt, et non exspectaverunt donec Scripturis apertis influeret atque inundaret in eos, qui dixerunt, «Durus est hic sermo, quis potest eum audire» ? Ista petra, ista duritia conversa est in stagna aquarum, et ista rupes in fontes aquarum, cum resurgens expo
Abbreviated transcription (Latin):
inora maris miscđem atq innumeram multitu¬
dinem asinistris fluctib atq amaritudine in¬
nemus dilectissimi fr̃s qđ narratur in libro exo¬
di. populum isrł liberatum abiniqua dñãtio¬
ne egyptiorum inter diuisos fluctus maristͣns¬
isse ꝑsiccum: iordanem qͦ fluuium cum ꝑeũ
interram ꝓmissionis intrarent tactum pedib
sacerdotum archam dñi portantium stetisse
desuꝑ infrenato lapsu. ab inferiore autẽ parte
defluxisse qͦ currebat inmare: donec insiccostan¬
tib sacerdotib transiret popłs uniuersꝰ Noui¬
mus hec: nec tam̃ arbitrari nos oportet. in hoc
psalmo cui nẽ alleluia ꝓnuntiato cantatoq
gesta recolentes nequaquam futura talia co¬
gitemus. Illa enim sic̃ ait apłs: infigura con

Expanded text:
in ora maris, misericordem atque innumeram multituin ora maris, misericordem atque innumeram multitudinem a sinistris fluctibus atque amaritudine imnemus, dilectissimi fratres, quod narratur in libro Exodi, populum Israel liberatum ab iniqua dominatione Aegyptiorum inter divisos fluctus maris transisse per siccum : Jordanem quoque fluvium, cum per eum in terram promissionis intrarent, tactum pedibus sacerdotum arcam Domini portantium, stetisse desuper infrenato lapsu; ab inferiore autem parte defluxisse, quod currebat in mare, donec in sicco stantibus sacerdotibus transiret populus universis : novimus haec, nec tamen arbitrari nos oportet in hoc psalmo, cui nunc «Alleluia» pronuntiato cantatoque gesta recolentes, nequaquam futura talia cogitemus. «Illa» enim, sicut dicit Apostolus, «in
Abbreviated transcription (Latin):
esaiam uidete: qͥsi omnino ñmatris: nec eiꝰ
que peꝑit aliquem. Et tam̃ quid ei dicit᷑ di¬
cent in quid. acdaures tuas filii tui qͦs amiseraᷤ.
angustia nob ẽ inloco isto: facito itaq nobis
& nunc locum euis in quo commoremur: Tu
uͦ dicis incorde tuo. qͥs generauit mͥ istosꝰ cũ
sciam eẽ me sine filiis et uiduam: Quis ergo
istos educauit mͥ: Ego enim derelicta fui so¬
la. hi autem mͥ ubierant: Exea ergo parte
ista dicit ȩccłia qua uidetur nichil parere in
istis turbis quȩ ñdum dimiserunt omĩa sua
ut sequerent᷑ dñm: & sederent suꝑ duodecim
thronos. Sed quam multi ineadem turba fa
lum eigo destercore erigit. quẽ collocet cum
principib popłi sui: sedetiam habitare fac̃
sterilem indomo matrẽ filioꝵ letantẽ: Qui
inaltis habitat et humilia respicit incelo
etintraꝰ semen abrahã sic̃ stellas celi scĩta
te sublime insuꝑnis sedib collocat: & sicut arcnã

Expanded text:
saiam, videte: quasi omnino non matris, nec ejus saiam, videte: quasi omnino non matris, nec ejus quae peperit aliquem. Et tamen quid ei dicitur? «Dicent enim in aures tuas filii tui quos amiseras: angustia nobis est in isto loco; facito itaque nobis etiam nunc locum in quo commoremur. tu uero dices in corde tuo: quis generauit mihi istos, cum sciam esse me sine filiis et uistos educavit mihi? ego enim derelicta fui sola; hi autem mihi ubi erant» ? Ex ea ergo parte ista dicit Ecclesia, qua videtur nihil parere in istis turbis quae non dimiserunt omnia, ut sequerentur Dominum, et sederent super duodecim thronos. Sed quam multi in eadem turba faclum ergo erigit de stercore, quem collocet cum principibus populi sui; sed etiam, «Habitare facit sterilem in domo, matrem filiorum laetantem:» qui in altis habitat, et humilia respicit in coelo ettem sublimem in supernis sedibus collocatam, et sicut arenam
Abbreviated transcription (Latin):
habitante inse dño ethabens eum sp̃m qui
scrutatur omnia. etiã altitudinem dĩ. Itaq
incelo ẽ: sed et incȩlo dñs humilia respicit:
Quid gͦ fr̃s. si iam audiimus humilia que
incęlo sunt exaltata destercore ut populi col¬
locentur cum pͥncipibͥ nichil ne consequen¬
ter audiuimus dehumilib que interra re¬
spicit dñs: pauciores enim sunt illi amici ui¬
dicaturi cum dño: plures autẽ isti qͦs recipi¬
unt intabernacula eterna: Quamius enim
tota frumenti massa in comparatione seuin¬
cte paleȩ paucos habere iuideatur: ꝑse tam̃
considerata copiosa ẽ. Multi enim filii deser¬
tȩ: magis quam eius quȩ habet uirũ. Multi
filii eius. que ꝑgr̃am insenectute concepit.
quam eius que abineunte ȩtate legis uin¬
culo maritata ẽ Et ego quidẽ dico insenec¬
tute concepit: intuens saram matrẽ nrãm
inuno ysaac que ꝑom̃s gentes mat̃ fide¬
lium es.T. Quȩ autẽ ꝑsona est apud

Expanded text:
habitante in se Domino, et habens eum Spiritum qui habitante in se Domino, et habens eum Spiritum qui scrutatur omnia, etiam altitudinem Dei : itaque in coelo est; sed et in coelo Dominus humilia respicit. 8. Quid ergo, fratres, si jam audivimus humilia quae in coelo sunt, exaltata de stercore, ut cum populi collocarentur principibus; nihilne consequenter audivimus de humilibus quae in terra respicit Dominus? Pauciores enim sunt illi amici judicaturi cum Domino, plures autem isti quos recipiunt in tabernacula aeterna. Quamvis enim tota frumenti massa in comparatione sejunctae paleae paucos habere videatur; per se tamen considerata, copiosa est. «Multi enim filii desertae, magis quam ejus quae habet virum» : multi filii ejus quae per gratiam in senectute concepit, quam ejus quae ab ineunte aetate Legis vinculo maritata est. Et ego quidem dico, in senectute concepit; intuens Saram matrem nostram in uno Isaac, per omnes gentes matrem fidelium. Quae autem persona est apud
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ds̃ ñr qui inaltis habitat. humilia respi¬
cit incelo & interra: uolens docere nos quare
incelo humilia cum iã spiritales magni. &
iudiciariis sedib digni tali significentur elo¬
quio: subiecit statun. Qui erigit atr̃a uio¬
pem. et destercore exaltat pauꝑem̃ ut collo
cet eum cum principib cum principib popłi
sui. Nonitaq dedignantur eẽ humilia capi¬
ta excelsorum sub dextera dñi Quamius erĩ
collocetur fidelis dominice pecuniȩ dispen¬
sator cum principib ppłi dĩ quãuis sessurꝰ
sit induodecim sedib & angłos qͦ uidieaturus: a
t̾ra tamen inops erigitur. & destercore pauꝑ ex
altatur: Anforte ñ exaltatur destercore: qui ser¬
uiebat desideriis & uoluptatib uariis: Sed for¬
te cum ista iam diceret non erat inops: ñerat
pauꝑ. Quid gͦ adhuc ingemiscit grauat᷑: ha¬
bitaculum qđ decelo ẽ suꝑ indui cupiens: Tur
ne forte se extollat colafiratur: et subditur an¬
gło sathane. stimulo carnis sue. Attus ẽ qͥdem

Expanded text:
Deus noster, qui in altis habitat, et humilia respicit in coelo et in terra:» volens docere nos quare in coelo humilia, cum jam spirituales magni et judiciariis sedibus digni, tali significentur eloquio; subjecit statim, «Qui erigit a terra inopem, et decet eum cum principibus, cum principibus populi sui. Non itaque dedignentur esse humilia capita excelsorum sub manu Domini. Quamvis enim collocetur fidelis Dominicae pecuniae dispensator cum principibus populi Dei , quamvis sessurus sit in duodecim sedibus, et angelos quoque judicaturus , a terra tamen inops erigitur, et de stercore paupealtatur. An forte non est exaltatus de stercore, qui serviebat desideriis et voluptatibus variis? Sed forte cum ista jam diceret, non erat inops, non pauper. Quid ergo adhuc ingemiscit gravatus, habitaculum quod de coelo est superindui cupiens ? Cur, ne forte se extollat, colaphizatur, et subditur angelo satanae, stimulo carnis suae ? Altus est quidem
Abbreviated transcription (Latin):
dĩi pia colla uinrerunt: qͣndoquidẽ humilia
isto loco ut sancta intelligamus ꝑ totum
cextũ psalmi diuine id monent litterȩ: est
et alius intellectus. quẽ mecũ carctas ur̃a con¬
sidet Celos nunc significari arbitror eos qui
sedebunt suꝑ duodecim thionos. & cũ dño
iudicabunt: t̾re autẽ nomine. ceterã multi

Expanded text:
Domini pia colla junxerunt quandoquidem humilia Domini pia colla junxerunt quandoquidem humilia isto loco, ut sancta intelligamus, per totum textum Psalmi divinae admonent litterae; est et alius intellectus, quem mecum Charitas vestra consideret. Coelos nunc significari arbitror eos qui sedebunt super duodecim thronos, et cum Domino judicabunt ; terrae autem nomine c
Abbreviated transcription (Latin):
litas eius & incelo respicitur ꝓpt̃ sp̃s lib̾tatẽ
ꝙ int̾ra ꝓpt̃ corporis scruitutẽ. Idẽ quippe
alibi dicit. Nrã enim conuersatio incelis est.
Ipse item dicit. optimum sibi ẽẽ dissolui et cẽ
cum xp̃o: manere autem incarne necessari¬
um inquit ꝓpt̃ uos: Proinde quisqͥs intel¬
ligit & conu̾sationem apłi que ẽ incelis &
incarne mansionem interris: simul oportet
intelligat dñm dm nr̃m in excelsis scĩs habi¬
tantẽ: quemadmodũ tam̃ eosdẽ scõs humi¬
les sͥ & incelo respiciat: qm̃ quȩ sursũ sunt
saput. qui spe resurrexerunt cum xp̃o. &
culo: ut extota uita sua possint eẽ cũ xp̃o:¬
Siui alia dñs ds̃ nr humilia respicit incelo.
& alia int̾raꝰ credo qđ incęlo iam respicit qͦs
uocauit & habitat ineis: interra autẽ respiẽ¬
qͥs uocat ut habitet ineis Istos enim possidet
celestia cogitantes: illos excitat t̾rena sompni¬
antes Sed quia difficile optinemus ut possint
& ipsi iam humiles dici qͥ nondũ suaui ugo

Expanded text:
s libertatem, et in terra propter corporis servitutem. Idem quippe alio loco dicit, «Nostra enim conversatio in coelis est» : ipse item dicit, «optimum» sibi «esse dissolvi et esse cum Christo, manere autem in carne necessarium,» inquit, «propter vos» . Proinde quisquis intelligit et conversationem Apostoli in coelis, et in carne mansionem in terris; simul oportet intelligat Dominum Deum nostrum in excelsis sanctis habitantem, quemadmodum tamen eosdem sanctos humiles sibi et in coelo respiciat, quoniam quae sursum sunt sapiunt, qui spe resurrexerunt cum Christo culo, ut ex tota vita sua possint esse cum Deus noster humilia respicit in coelo, et alia in terra; credo quod in coelo jam respicit quos vocavit, et habitat in eis; in terra autem respicquos vocat, ut habitet in eis. Istos enim possidet coelestia cogitantes, illos excitat terrena somniantes. 6. Sed quia difficile obtinemus ut possint et ipsi jam humiles dici, qui nondum suavi jugo
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑoꝑa miscđiȩ collaudati recipient᷑ abeis
intab̾nacła eterna: qͦs amicos sͥ demamnio¬
na iniquitatis in huiꝰ uite mortalitate fecert̃.
Eis quippe dicit apłs: Si nos uob̃ spũalia semi¬
nauimus: magnum ẽ. si ur̃a carnalia meta¬
mus: qđ etiam his uerbis dici potest Si nos
uob̾ celestia seminaiumus: magnum ẽ si ter¬
rena ur̃a metamus: Incelo gͦ respicit cȩlestia
seminantes: int̾ra autẽ terrena reddentes:
tam̃ humiles. & hos & illos Humilia enum
respicit incȩlo & unterra: qͥa meminerunt u¬
triq qͥd fuerint ꝑsuã maliciã: qͥd facti sun
dominigrãm: Neq enĩ illis tm̃mͦ dic̃ uas elec¬

Expanded text:
ericordiae collaudati recipiantur ab eis in tabernacula aeterna, quos amicos sibi de mammona iniquitatis in hujus vitae mortalitate fecerunt . Eis quippe dicit Apostolus: «Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus» ? Quod etiam his verbis dici potest: Si nos vobis coelestia seminavimus, magnum est si terrena vestra metamus? In coelo ergo respicit coelestia seminantes, in terra autem terrena reddentes; tamen humiles et hos et illos. «Humilia» enim «respicit in coelo et in terra;» quia meminerunt utrique quid fuerint per suam malitiam, quid facti sint per Domini gratiam. Neque enim illis tantummodo dicit Vas elec
Abbreviated transcription (Latin):
sos laudabimus Non sic pueri. non sic.pte¬
rea dicit dñs ꝑesaiam Ego sum: et usq dũ
senescatis ego sum. Ille semꝑ laudãdꝰ ẽ qui
Aut qm̃ hoc loco humilitatẽ potuis uidetur
significare puericia. cui contraria ẽ uana &
falsa suꝑbiȩ magnitudo: Et ideo dnĩn nisi
pueri ñlaudant: quia suꝑbi eum laudare
ñpossunt: Sit senectus ur̃a puerilis: & pueri¬
cia senilis. ulest ut nec sapientia ur̃a sit cũ
suꝑbia: nec humilitas sine sapientia: ut lau
funditur. laudate nomen dm̃i. Hoc ẽ enim
homines sunt Siuid mirũ si suꝑ homines excel¬
sus ẽ dñs: Iuli suꝑ se excelsos qͦs colunt ocłis
iudent incelo fulgere solem. & lunam. & stellaᷤ
cui creaturȩ seruiunt: deserentes cieatorẽ dñm.
Et ñsolum excelsus suꝑ om̃s gentes dñs: uerũ
etiam supra cȩlos gła eius Celi supͣse suscipiũt
eũ: ⁊humales eũ secũ habẽt constituti carne in

Expanded text:
sos laudabimus. Non sic, pueri, non sic: proptesos laudabimus. Non sic, pueri, non sic: propterea dicit Dominus per Isaiam, «Ego sum; et usque dum senescatis, ego sum» . Ille semper laudandus est qui t. Aut quoniam hoc loco humilitatem potius videtur significare pueritia, cui contraria est vana et falsa superbiae magnitudo; et ideo Dominum nisi pueri non laudant, quia superbi eum laudare non norunt: sit senectus vestra puerilis, et pueritia senilis; id est: ut nec sapientia vestra sit cum superbia, nec humilitas sine sapientia, ut laudfunditur, «Laudate nomen Domini:» hoc est enim,homines sunt: quid mirum si super homines excelsus est Dominus? Illi super se excelsos quos colunt, oculis vident in coelo fulgere, solem et lunam et stellas, qui creaturae serviunt, deserentes Creatorem Sed non solum «excelsus super omnes gentes Dominus;» verum etiam «super coelos gloria ejus.» Coeli supra se suspiciunt eum; et humiles eu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ isipiens cor eorum: dicentes se ẽẽ sapien¬
tes stulti facti sunt Coluerunt nom̃ suũ
altissimȩ & latissimȩ diffamari: cito ipsi
inangustias transituri. Deum decet.
dominum nostrũ decet. semꝑ & ubiq p̃di¬
cari Semꝑ gͦ prediceturS it nomen dnibe¬
nedictum: exhoc nunc &usq inscłm Ubiq
predicetur. Asolis ortu usq ad occasum:
laudate nomen dñi Querat exme aliquis
pueroꝵ scõꝵ laudantium nomeii dnĩ &
dicat mͥ. ecce usq inscłm accipio usq in ȩt̃nũz
cur autem exhoc. & ñ ante hoc. & ante omnia
Secula Sit nomen domini bene¬
dictum: Respondebo paruulo: qui non
contumaciter quertt yob̃ dicit̾ dnĩci ꝓueri. uo¬
bis dicitur. laudate nomen dñi. sit nom̃ dni
benedictum: sit a uob̃ nom̃ dñi benedictũ. ex
hoc utiq exquo uob̃ dicitur: Incipitis enĩ lau¬
dare: sed sine fine laudate: Exhoc gͦ usq inse
quidem laudare dñm. quia pueri sumus:
sed cũ creuerimus. magniq fuerimus. nos ip¬

Expanded text:
iens cor eorum; et dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt : voluerunt nomen suum diutissime et latissime diffamari, cito ipsi in angustias transituri. Deum decet, Dominum decet et semper et ubique praedicari. Semper ergo praedicetur: «Sit nomen Domini benedictum, ex hoc et usque in saeculum.» Ubique praedicetur: «A solis ortu usque ad occasum, laudate nomen Domini. 2. Quaerat ex me aliquis puerorum sanctorum laudantium nomen Domini, et dicat mihi: Ecce «usque in saeculum,» accipio usque in aeternum; cur autem «ex hoc,» et non ante hoc et ante omnia saecula «sit nomen Domini benedictum?» Respondebo parvulo, qui non contumaciter quaerit: Vobis dicitur, domini et pueri, vobis dicitur, «Laudate nomen Domini: sit nomen Domini benedictum;» sit a vobis nomen Domini benedictum, «ex hoc» utique ex quo vobis dicitur. Incipitis enim laudare, sed sine fine laudate. «Ex hoc» ergo «et uquidem laudare Dominum, quia pueri sumus; sed cum creverimus magnique fuerimus, nos ip
Abbreviated transcription (Latin):
militate cordis sunt: Inquib scĩs requiem ht̃.
his pusillanuis dat magnanitatem: Dans
utiq magnanimitatem. excelsos fac̃ inquibꝰ
requiem habens. inexcelsis habitat: Sed quia
pusillammis dat magnanimitatem: cadẽ ex¬
celsa inquib habitat humilia respicit S hu¬
milia inquit respicit incęlo & interra Et exci¬
tauit nos etiam querere utrum eadem incȩlo
que interra: analia incelo. alia interra hu¬
dicentem. incarne enim ambulantes ñ scdm
carnẽ militamus Arma enĩ milicie ñȩ ñ
carnalia: sed potentia dõ Unde gͣ potentia:
nͥ quia spiritalia: Cum itaq apłs ⁊incarne

Expanded text:
militate cordis sunt» . In quibus sanctis requiem habet, militate cordis sunt» . In quibus sanctis requiem habet, his pusillanimis dat magnanimitatem. Dans utique magnanimitatem excelsos facit, in quibus requiem habens in excelsis habitat. Sed quia pusillanimis dat magnanimitatem, eadem excelsa in quibus habitat, humilia respicit. Sed «humilia,» inquit, «respicit in coelo et in terra.» 5. Et excitavit nos etiam quaerere utrum eadem in coelo, quae in terra; an alia in coelo, alia in terra huostolum dicentem: «In carne enim ambulantes, non secundum carnem militamus: arma enim militiae nostrae non carnalia, sed potentia Deo» . Unde ergo potentia, nisi quia spiritualia? Cum itaque Apos
Abbreviated transcription (Latin):
sicut dñs ds̃ nr̃ qͥ inaltis habitat: & humilia re¬
spicit: Quisqͣm putaret qđ inaltis celis habi¬
tet. unde humilia terrena respiciat: sedhumi¬
lia respicit. incelo et interra lnquib gͦ altis ha¬
bitat unde humilia respiciat. incelo & interra:
An in quib altis habitat: etiam ipsa humilia re¬
spicit: Sic enim exaltat humiles: ut ñ faciat
suꝑbos Itaq & inaltis habitat qͦs exaltat: fac̃q
sibi eoscelum hoc ẽ sedem suã: et eos tam̃ ñ suꝑboᷤ
s semꝑ subditos intuendo. etiam in ipso cȩlohu¬
milia respicit: in quib excelsis habitat Sp̃s
enim ꝑysaiam ita loquitur: Hec dicit altissi¬
mus in excelsis habitans: inȩternum nom̃ ei
dñs altissimus: in scĩs reqͥẽ habens : Expo¬
suit quid dixerit in excelsis habitans Hoc enĩ
planius ẽ locutus: inscĩs inquit requiẽ habens.
Sed qui sunt scĩ. nͥ humiles: qui pueri laudant
dñm: ltaq adiungit Et pusillanimis dans
magnanimitatem: et dans uitam qui inhu¬

Expanded text:
inus Deus noster, qui in altis habitat, et humilia respicit?» Quisquam putaret quod in altis coelis habitet, unde humilia terrena respiciat; sed «humilia respicit in coelo et in terra.» In quibus ergo altis habitat, unde humilia respiciat in coelo et in terra? An in quibus altis habitat, etiam ipsa humilia respicit? Sic enim exaltat humiles, ut non faciat superbos. Itaque et in aliis habitat quos exaltat, facitque sibi eos coelum, hoc est sedem suam; et eos tamen non superbos, sed semper subditos intuendo, etiam in ipso coelo humilia respicit, in quibus excelsis habitat. Spiritus enim per Isaiam ita loquitur; «Haec dicit Altissimus in excelsis habitans, in aeternum nomen ejus, Dominus altissimus in sanctis requiem habens.» Exposuit quid dixerit, «in excelsis habitans;» hoc enim plenius elocutus, «in sanctis,» inquit, «requiem habens.» Sed qui sunt sancti, nisi humiles, qui pueri laudant Dominum? Itaque adjungit: «Et pusillanimis dans magnanimitatem, et dans vitam qui in hu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ñ exoꝑib ne qͥs forte extollatur: sed etiam
se ipsum adiungit consequent dicens Ipsiꝰ
enim sumus figmentum: creati inoꝑib boni ͤ
Dicit etiam seorsum deipsis qͥ respiciunt᷑ incȩlo:
uicem odio habentes. Cum autem benigni¬

Expanded text:
s, ne forte quis extollatur»: sed etiam seipsum adjungit consequenter, dicens, «Illius enim sumus figmentum, creati in operibus bonis.» Dicit etiam seorsum de se et ipsis qui respiciuntur in coelo: vicem odio habentes . 22. Si erg
Abbreviated transcription (Latin):
ñ exoꝑibus iuisticiȩ quȩ fecimus nos: sed scđm
suam miscdiam saluos nos fecit ꝑ lauachrũ
regenerationis: fcce humilia quȩ respiciunt᷑
incelo Spũales enim sunt: omnia uidicañ:
sed tamen humiles: ne deiecti iudicentur.
Suid desc ipso singularit̃ꝰ nonne talia sunt
quȩ commemorat qui non sum ydoneus

Expanded text:
s justitiae quae fecimus nos, sed secundum suam misericordiam salvos nos fecit per lavacrum regenerationis» . Ecce humilia quae respiciuntur in coelo. Spirituales enim sunt, et omnia judicant; sed tamen humiles, ne dejecti judicentur. Quid de seipso singulariter? nonne talia sunt quae commemorat? «Qui non sum», inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
euore infantium etlactentium ꝑficit᷑ laus
illa oppressa atq deleta qͥ głatur indño glo
rictur: Non cantant ista. qͥ se magnos putat.
noncantant ista qui cognoscentes d̾m. non
sicut dm̃ głifieauerunt aut grãs egerunt:
sedlaudant illi se ipsos ñdm̃ Non enĩ sũt

Expanded text:
ex ore infantium et lactentium perficitur laus ex ore infantium et lactentium perficitur laus ; illa oppressa atque deleta, qui gloriatur, in Domino glorietur . Non cantant ista qui se magnos putant; non cantant ista qui cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt: se laudant
Abbreviated transcription (Latin):
nouandam humiliter uitã similitudine
puerilis etatis accuisat: Qua ꝓpt̃ dilectissimi
cum cantari auditis inpsalmis. laudate
pueri dominum: ne arbitremini aduos
istam exhortationẽ ñꝑtinere: qui iã corpis
puericiam suꝑgressi. uł iuuenili decore ui¬
resciti uel senili honore canescitis Omĩb
sedmalicia paruuli estote: ut mentib ꝑfec¬
ti sitis Qua malicia maxime nͥ suꝑbia:
ipsa enim deuana granditate p̃sumens ñ
sinit hominẽ ambulare ꝑartã uiam: & in¬
trare ꝑangustã portã. Pueri autẽ: facile in¬
puer inregnum celoꝵ Quid autẽ suꝑ¬
biȩ malicia deterius : que p̃positum non
uult habere nec dm̃: Nam scriptum ẽ: lni¬
tium suꝑbiȩ hominis: apostatare adeo
Hanc se aduersus p̃cepta diuina tumidis
ceruicib erigentem & suaui iugo dnĩ resi¬
stentem deicite: frangite: comminuite. alq
consumite: &.
a udate pueri dominum: laudate
nomen domini: Illa enim ꝓstrata et extincta

Expanded text:
novandam humiliter vitam similitudine puerilis aetatis accusat. Quapropter, charissimi, cum cantari auditis in Psalmis, «Laudate, pueri, Dominum,» ne arbitremini ad vos istam exhortationem non pertinere, quia jam corporis pueritiam supergressi, vel juvenili decore virescitis, vel senili honore canescitis: omnibus sed malitia parvuli estote, ut mentibus perfecti sitis . Qua malitia, nisi superbia? Ipsa enim de vana granditate praesumens, non sinit hominem ambulare per arctam viam, et intrare per angustam portam . Puer autem facile inn regnum coelorum. Quid autem superbiae malitia deterius, quae praepositum non vult habere nec Deum? Nam scriptum est, «Initium superbiae hominis, apostatare a Deo» . Hanc se adversus praecepta divina tumidis cervicibus erigentem et suavi jugo Domini resistentem dejicite, frangite, comminuite atque consumite, et «laudate, pueri, Dominum, laudate nomen Domini.» Illa enim prostrata et exstincta,
Abbreviated transcription (Latin):
qua necessitate: et uident alios habere sanitatẽ
corporis: habundare temporalib: ine. lumita¬
te suoꝵ gaudere: nitore honorum florere: qui
non solum dm̃ non colunt. sedomnib homini¬
bus aduersantur. Adtendentes eos nutant:
et dicunt apud se qđ aꝑte scriptum ẽ inquodã
psalmo. Suomͦ scunit ds̃: et si ẽ. scientia maltissi¬
mo: Ecce ipsi peccatores abundantes in scło. op

Expanded text:
qua necessitate, et vident alios habere sanitatem qua necessitate, et vident alios habere sanitatem corporis, abundare temporalibus, incolumitate suorum gaudere, nitore bonorum florere eos qui non solum Deum non colunt, sed et omnibus hominibus adversantur; attendentes eos, nutant, et dicunt apud se quod aperte scriptum est in quodam psalmo: «Quomodo scivit Deus, et si est scientia in Altissimo? Ecce ipsi p
Abbreviated transcription (Latin):
salmus iste ꝑtinens adnumerum
canticoꝵ gradiuuim. de quo titulo IN
aliis iam multa diximus & repetere
nolumus. ne uos obtundamus potiꝰ
qͣm instruamus: docet nos ascenden
nes qui ꝓsperantur in hoc scło felicitate falsa atq
uentosa. et prorsus seductoria: uͥ nicħ aliud nutri¬
unt ꝗͣ suꝑbiã: et cor eoꝵ ꝯgelascit adu̾sꝰ dm̃: & fit du¬
rũ adu̾sus ymbrẽ grẽ ipsiꝰ nefructũ ferat. P̃sum̃tes
enĩ oĩa sͥ habundare quȩ uidentur huic uite ne¬
cessariã & ult quam necessaria extolluntur. ⁊cũ
sint homines piniqͥtatẽ inferiores omĩb hominib:
ꝑsuꝑbiã suꝑiores se putant o mnb ys
hominib atq utinã sic̃ alios uł homines se ẽẽ
deputarent hos autem aliquando intuendo &
nunis attendendo: etiã illi qui dm̃ colunt fluc¬
tuant et nutant: qͣsi perierit merces ipsorum
Quare. colunt dm. cum se uident in laborib ÷ in
egestate : mnerumpna: inmorbo: indolore: inali¬

Expanded text:
salmus iste, pertinens ad numerum canticorum graduum de quo titulo in aliis jam multa diximus, et repetere nolumus, ne vos obtundamus potius quam instruamus, docet nos ascendentnes qui prosperantur in hoc saeculo felicitate falsa atque ventosa et prorsus seductoria; ubi nihil aliud nutriunt quam superbiam, et cor eorum congelascit adversus Deum, et fit durum adversus imbrem gratiae ipsius, ne fructum ferat. Praesumentes enim omnia sibi abundare, quae videntur huic vitae necessaria, et ultra quam necessaria, extolluntur; et cum sint homines per iniquitatem inferiores omnibus hominibus, per superbiam superiores se putant omnibus hominibus. Atque utinam vel sicut alios homines se esse deputarent. Hos autem aliquando intuendo et nimis attendendo, etiam illi qui Deum colunt, fluctuant et nutant, quasi perierit merces eorum quare Deum colunt, cum se vident in laboribus, in egestate, in aerumna, in morbo, in dolore, in ali
Abbreviated transcription (Latin):
citationis eium nr̃e. meminisse debetis Nec di¬
cerem qͥd essem tractaturus. nͥ adiuuari uolens
studio fidei & orationum ur̃arum: Meministis
enim me ꝓmisisse uob de hoc tractare. qd dictũ ẽ
ineuuangłio: lex ꝑmoysen data ẽ: grã et ueri
tas ꝑiħm xp̃m facta ẽ Solent enim homines he¬
retici. maxime manichei rep̃hendere legem &
dicere: quia non ds̃ illam dedit: Exponendus
ẽ enim locus iste: ut cognoscatur quia et ds̃ legẽ
dedit. et lex ꝑmoysen data ẽ: ut ñ saluaret ꝓpter
certam causã: Non saluauit lex. ut lator legis ipse
imperator desidaretur. qͥ indulgentiã daret pec¬
nr̃is. sed forte ꝓmerito desiderii ur̃i: neq ex facul¬
tatib nr̃is. sed ex habundantia donoꝵ suoꝵ: ut
sic tractetur ressatis necessaria hominib positis
innouo testamento: ut omnino nullas latebras
inueniat inimicus. ubi se ocultet. ad decipiendo ᷤᷤ

Expanded text:
citationis enim nostrae meminisse debetis; nec dicitationis enim nostrae meminisse debetis; nec dicerem quid essem tractaturus, nisi adjuvari volens studio fidei et orationum vestrarum. Meministis enim me promisisse vobis de hoc tractare quod dictum est in Evangelio, «Lex per Moysen data est; Gratia et veritum facta est» . Solent enim homines haeretici, maxime Manichaei, reprehendere Legem, et dicere quia Deus illam non dedit. Exponendus est enim locus iste, ut cognoscatur quia et Legem Deus dedit, et Lex per Moysen data est; ut non salvaret, propter certam causam. Non salvavit Lex, ut lator Legis ipse Imperator desideraretur, qui indulgentiam daret pecx meritis nostris, sed forte pro merito desiderii vestri; neque ex facultatibus nostris, sed ex abundantia donorum suorum: ut sic tractetur res satis necessaria hominibus positis in novo testamento, ut omnino nullas latebras inveniat inimicus, ubi se occultet ad decipiendos
Abbreviated transcription (Latin):
ñeẽt: non quidẽ ȩterna maneret muscipula. s cũ
captus eẽt: contereretur passer Nam uita ista tͣns¬
itura ẽ: & qui dulcedine eius fuerint irretiti. &¬
ꝑhanc dulcedinem offenderint dm̃ꝰ cum ista
uita transibunt Nam conteretur muscipula:
certi estote Omnis dulcedo uitȩ huiuis p̃sentis.
nonerit impleta sorte loci suiz Sed opus ẽ non
herere: ut quando conteretur muscipula: tune
exultes et dicas Muscipula contrita ẽ: et nos
eruti sumus: Sed ne putes te uirib tuis hoc poᷤ¬
se: attende cuiꝰ ẽ opꝰ ut eruaris: Nam si suꝑbie¬
ris: inmuscipulã eadis & die Adiutorium
nr̃m innomine domini:. qui fecit celũ et terram
salmus tractatus ẽ: et quantum dñs adiuuare
dignatus ẽ. utputo expositus Crastino etiã die
sermonem deberi caritati ur̃ȩ optimȩ nostis:
Adestote: et adiuuate nos orationib ur̃is Polli¬

Expanded text:
non esset, non quidem aeterna maneret muscipula; sed cum non esset, non quidem aeterna maneret muscipula; sed cum captus esset, contereretur passer. Nam vita ista transitura est; et qui dulcedine ejus capti fuerint, et per hanc dulcedinem offenderint Deum, cum ista vita transibunt. Nam conteretur muscipula; certi estote: omnis dulcedo vitae istius praesentis non erit, impleta sorte loci sui; sed opus est non haerere, ut quando conteretur muscipula, tunc exsultes et dicas, «Muscipula contrita est, et nos eruti sumus.» Sed ne putes hoc viribus tuis te posse, attende cujus est opus ut eruatis nam si superbieris, in muscipulam cadis, et dic, «Adjutorium nostrum in nomine Domini, qui fecit coelum et terram.» 14. Psalmus tractatus est, et quantum Dominus adjuvare dignatus est, ut puto, expositus. Crastino etiam die sermonem deberi Charitati vestrae optime nostis; adestote, et adjuvate nos orationibus vestris. Polli
Abbreviated transcription (Latin):
Caperis: consumeris: optineris Sit inte dñs: &
demaiorib minis eruet te: demuscipula uenan¬
tiũ Quomͦ si uideas auem ueluti iã cadere in
muscipulam. facis maiorẽ strepitum: et uolat
demuscipula: sic et martyres iam forte aliqͥ ipsoꝵ
intendebant collum indulcedinem uitȩ huius:
dñs qui erat millis. fec̃ stiipitum gehennarum:
& erutus ẽ passer de muscipula uenantiũ:. Am¬
ma nr̃a sic̃ passer eruta ẽ. de muscipula uenan¬
tium: E quid: semꝑ erit illa muscipula: mu¬
scipula erat dulcedo uitȩ huius Illi ñ heserunt
inmuscipula: et occisi sunt lilis occisis: musci¬
pula fracta ẽ Ia ñ remansit dulcedo uite huiꝰ:
ꝑ quã possent uerum capi: sed illa contrita est
Numnquid & passer contritus ẽ Absit: quia non
muscipula contrita ẽ. & nos eruti sumꝰ. Uis scire
quare: Adiutorium nr̃m in nomine dñi: qui
fecit cȩlum et terram: Nam si adutorium hoc

Expanded text:
Caperis, consumeris, obtereris. Sit in te Dominus, et Caperis, consumeris, obtereris. Sit in te Dominus, et de majoribus minis eruet te, de muscipula venantium. Quomodo si videas avem veluti jam cadere in muscipulam, facis majorem strepitum, ut volet de muscipula: sic et martyres, jam forte aliqui ipsorum intendebant collum in dulcedinem vitae hujus; Dominus qui erat in illis, fecit strepitum gehennarum, et erutus est passer de muscipula venantium: «Anima nostra sicut passer eruta est de muscipula venantium.» Et quid? semper erit illa muscipula? Muscipula erat dulcedo vitae hujus: illi non haeserunt in muscipula, et occisi sunt; illis occisis muscipula fracta est; jam non remansit dulcedo vitae hujus, per quam possint iterum capi, sed illa contrita est: numquid et passer contritus est? Absit; quia non muscipula contrita est, et nos eruti sumus? Vis scire quare? «Adjutorium nostrum in nomine Domini, qui fecit coelum et terram.» Nam si adjutorium hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ent ibi diuicias quas in longinqua peregrina¬
tione cum meretricib consumpserunt: euadat
aquã sine substantia et dicant Benedictus
dñs: qui non dedit nos inuenationẽ dentib eorũ:
Nenantes enim erant ꝑsequentes: & posuerunt escã
inmuscipula: Quam escam: dulcedinem uitȩ
huius: ut unusquisq ꝓpt̃ dulcedinem uitȩ huiꝰ
mittat caput in nequiciam. et muscipula com¬
primatur Non illi inquib erat dñs. illi qui di¬
cunt nͥ quia dñs erat innob̾: non capti sunt in
muscipula Sit inte dñs: & nec tu capieris in
muscipula Clama: benedictus dñs qui non
dedit nos inuenationẽ dentib eoꝵ. Anima¬
nr̃a sicut passer eruta ẽ. demuscipula uenantium.
Quia impsa anima dñs erat: ideo sicut passer eru¬
ta ẽ anima demuscipula uenantiũ Quare sicut
passer: quia incauta ceciderat. sic̃ passer: et pote¬
rat dicere postea: Ignoscet mͥ ds̃ Opasser instabit:
fige potius pedes inpetra: noli ire admuscipulã

Expanded text:
i divitias quas in longinqua peregrinatione cum meretricibus consumpserunt; evadant aquam sine substantia, et dicant: «Benedictus Dominus, qui non dedit nos in venationem dentibus eorum.» Venantes enim erant persequentes, et posuerunt escam in muscipula. Quam escam? Dulcedinem vitae hujus, ut unusquisque propter dulcedinem hujus vitae mittat caput in nequitiam, et muscipula comprimatur. Non illi in quibus erat Dominus, illi qui dicunt, «Nisi quia Dominus erat in nobis;» non capti sunt in muscipula. Sit in te Dominus, et nec tu capieris in muscipula; clama, «Benedictus Dominus, qui non dedit nos in venationem dentibus eorumra sicut passer eruta est de muscipula venantium.» Quia in ipsa anima Dominus erat, ideo sicut passer eruta est anima de muscipula venantium. Quare sicut passer? Quia incauta ceciderat sicut passer; et poterat dicere postea, Ignoscet mihi Deus. O passer instabilis, fige potius pedes in petra, noli ire ad muscipulam.
Abbreviated transcription (Latin):
qui in habitant uisionem pacis: et pax suꝑ isrł: figo
isrł qui uidens dm̃ ẽ. uidens pacẽ ẽ. & ipse isrł est.
etierłm: quia populus ille dĩ ipsa ẽ ciuitas dei
i ergo uidens pacem hoc ẽ. uidens dmi: merito ⁊ ds̃
ipse ẽ pax. Ergo quia xp̃c filius dĩ paxẽ: ideoue¬
int colligere suos. et sccernere abiniquis: Aqͥb
iniquis: qui oderunt ierłm: qui oderunt pacem:⁊
qui uolunt conscindere unitatẽ: qͥ ñ credunt paci:
qͥ falsam pacem ꝓnuntiant inpopło. et non illã
habent Quib respondetur. cum dixeruit paxuo¬
bis: et cum spũ tuo falsa dicunt & falsum audi¬
unt: Quib dicunt pax uobiscum: qͦs separant
apace orbis terrarũ Et quib dicitur cum sp̃utuo:
Q ui dissensiones amplectuntur: & odiunt pacẽ:
i enim inspũ eorum eẽt pax: nonne unitatem
diligerent: et relinquerent dissensionem: falsũ
gͦ ꝓnuntiant. & falsum audiunt: Nos uerum
ꝓmuntiemus: et uerum audiamus Simꝰ isrt

Expanded text:
pacis. Et «pax super Israel.» Ergo Israel qui videns Deum est, videns pacem est: et ipse Israel est et Jerusalem; quia populus ille Dei, ipsa est civitas Dei. Si ergo videns pacem, hoc est videns Deum; merito et Deus ipse est pax. Ergo quia Christus Filius Dei pax est, ideo venit colligere suos, et secernere ab iniquis. A quibus iniquis? Qui oderunt Jerusalem, qui oderunt pacem, qui volunt conscindere unitatem, qui non credunt paci, qui falsam pacem pronuntiant in populo, et non illam habent. Quibus respondetur, cum dixerint, Pax vobiscum, Et cum spiritu tuo: falsum dicunt, et falsum audiunt. Quibus dicunt, Pax vobiscum? quos separant a pace orbis terrarum. Et quibus dicitur, Et cum spiritu tuo? Qui dissensiones amplectuntur, et odiunt pacem. Si enim in spiritu eorum esset pax, nonne unitatem diligerent, et relinquerent dissensionem? Falsum ergo pronuntiantes, falsum audiunt. Nos verum pronuntiemus, et verum audiamus. Simus Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui gͦ recti sunt corde & non declinant. quid habe¬
bunt : iam ueniamus ad ipsam hereditatem fr̃s.
quia filii sumus: Quid possidebimus: quȩ est
hereditas : que patria nr̃a: Quid uocatur: pax
Phanc uos salutamus: hanc uob annuntiamus:
hanc suscipiunt montes & eolles iusticiam: ipsa
ẽ xp̃c Ipse ẽ enim pax nr̃a qͥ fec̃ utraq unum:
et medium pariett̃ maceriȩ soluit Quia filii
sumus: hereditatem habebimus Et qͥd uocabit᷑
ipsa hereditas nͥ pax: & uidete quia exheredati s̃
qui non amant pacem: Hon autẽ amant pa¬
cem: qui diuidunt unitatem. Pax possessio pioꝵ
possessio heredum: Et qͥ sunt heredes: fuii Au-¬
di euuangłium: Beati pacifici: qͥa ipsi filii dei
uocabuntur. Audite & conclusionẽ huiꝰ psal¬

Expanded text:
Qui ergo recti sunt corde, et non declinant, quid habeQui ergo recti sunt corde, et non declinant, quid habebunt? Jam veniamus ad ipsam haereditatem, fratres, quia filii sumus. Quid possidebimus? quae est haereditas? quae patria nostra? quid vocatur? Pax. Per hanc vos salutamus, hanc vobis annuntiamus, hanc suscipiunt montes, et colles justitiam . Ipsa «Ipse enim est pax nostra, qui fecit utraque unum, et medium parietem maceriae solvit» . Quia filii sumus, haereditatem habebimus. Et quid vocabitur ipsa haereditas, nisi pax? Et videte quia exhaeredati sunt qui non amant pacem: non autem amant pacem, qui dividunt unitatem. Pax possessio piorum est, possessio haeredum. Et qui sunt haeredes? Filii. Audite Evangelium: «Beati pacifici, quoniam ipsi filii Dei vocabuntur» . Audite et conclusionem hujus psal
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedentes. & illum sequentẽ Et in omnib eum bo¬
num inueniunt: siue emendantem. siue consolantẽ.
siue exercentem. siue coronantem: siue purgantem.
siue illuminantem: sicut apłs ait Scimus quia di¬
ligentib dm̃i. omnia cooꝑantur inbonum Sideo
sequitur: Benefac dñe bonis et rectis corde Sic̃
autem qui declinat amalo. & fac̃ bonum. rectus cor¬
deẽ. quia nonzelat inpeccatorib pacem peccatoꝵ
intuens: sic praui cordis ẽ. qui scandalitatur in
uiis dñi: quia declinat adõ et fac̃ malum: et inesca¬
tur dulcedine scłi. et ea illaqueatus & captus. ama¬
ras penas luit: Beclinanti enim adõ. cuiꝰ disciplinã
ferre noluit: fit illi ꝑiudicium dĩuerus laqueus.
falsa maloꝵ felicitas Unde continuo subiungit.
Declinantes autem intranquillationem adducet do¬
minus cum oꝑantib iniusticiam: id÷ quorum
facta imitati sunt: quia eorum p̃sentes leticias
amauerunt: et futura supplicia ñ crediderunt:

Expanded text:
praecedentes, et illum sequentem: et in omnibus eum bonum inveniunt, sive emendantem, sive consolantem, sive exercentem, sive coronantem, sive purgantem, sive illuminantem, sicut Apostolus ait, «Scimus quoniam diligentibus Deum, omnia cooperantur in bonum» . Et ideo sequitur, «Benefac, Domine, bonis, et rectis corde.» 10. Sicut autem declinat a malo, et facit bonum rectus corde , quia non zelat in peccatoribus, pacem peccatorum intuens ; sic pravi cordis, qui scandalizatur in viis Domini, declinat a Deo, et facit malum, et inescatur dulcedine saeculi, et ea illaqueatus et captus amaras poenas luit. Declinanti autem a Deo, cujus disciplinam ferre noluit, fit illi per judicium Dei verus laqueus falsa malorum felicitas. Unde continuo subjungit: «Declinantes autem in strangulationem abducet» «Dominus cum operantibus injustitiam:» id est, quorum facta imitati sunt; quia eorum praesentes laetitias amaverunt, et futura supplicia non crediderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nuatur illi fides. quia ad tempꝰ potest ẽẽ uuga
peccatoꝵ suꝑ sortem iustoꝵ: ñeam relinquet
dñs suꝑ sortẽ iustoꝵ. ut nonextendant iusti
inũqͥtatẽ manꝰ sua. s teneãt abĩiqͥtate manꝰ suas: ⁊ fe

Expanded text:
nuatur illi fides, quia ad tempus potest esse virga nuatur illi fides, quia ad tempus potest esse virga peccatorum super sortem justorum: «non» eam «relinquet Dominus super sortem justorum, ut non extendant justi in iniquitatem manus suas;» sed teneant ab iniquitate man
Abbreviated transcription (Latin):
.N. qͥa sic ꝯsolati sumꝰ seruoᷤ. õs serui boni s̃: aut qͥa sic
repressimus suꝑbiã dominoꝵ. omnes dñi mali
s̃. Sũt boni ⁊ fideles dñi: sunt & mali. Sunt bonr⁊fi
malis. ferant ad tp̃s: quia ñ derelinquet dñs iurgã
peccatoꝵ suꝑ sortẽ iustoꝵ Quart hoc: Ut ñ exten¬
dant iusti adiniquitatẽ manus suas. ut adtempꝰ
ferant iusti iniqͦs dñantes: & intelligant ñ esse
hoc sempit̾ num: sed p̃parent se ad possidendam
destruetur omnis potentatꝰ. & omĩs potestas: ut
sit ds̃ omnia inom̃ib: Ad hoc se seruantes: &
hoc corde contemplantes: et adhuc infide reti¬
nentes. et ut uideant ꝑdurantes: ñ extendunt
manus suas ininiquitatem: Nã si uideant qͥa
semꝑ ẽ uirga peccatoꝵ suꝑ sortẽ iustoꝵ: cogitãt
apud se. & dicunt Quid mͥ ꝓdest. quia iustus
sum: semꝑ mͥ dñabitur iniquus: et semꝑ seruis
ero: faciam ergo & ego iniquitatem: quia nich
ꝓdest tenere iusticiam He autem hoc dicat: insi¬

Expanded text:
 quia sic consolati sumus servos, omnes servi boni sunt; aut quia sic repressimus superbiam dominorum, omnes domini mali sunt. Sunt boni fideles domini, et sunt mali: sunt boni fidt malis dominis, ferant ad tempus: «Quia non derelinquet Dominus virgam peccatorum super sortem justorum.» Quare hoc? «Ut non extendant justi ad iniquitatem manus suas:» ut ad tempus ferant justi iniquos dominantes, et intelligant non esse hoc sempiternum, sed praeparent se ad possidendam destruetor omnis potentatus, et omnis potestas, ut sit Deus omnia in omnibus . Ad hoc se servantes, et hoc corde contemplantes, et adhuc in fide retinentes, et ut videant perdurantes, «non» extendunt «manus suas in iniquitatem.» Nam si videant quia semper est virga peccatorum super sortem justorum, cogitant apud se, et dicunt: Quid mihi prodest quia justus sum? Semper mihi dominabitur iniquus, et semper servus ero? Faciam ergo et ego iniquitatem; quia nihil prodest tenere justitiam. Ne autem hoc dicat, insi
Abbreviated transcription (Latin):
gnorantes enum dĩ uisticiam. et suam uolentes con¬
stituere: iusticie di ñ sunt subiec̾ti Qui autem
subiecti sunt: sic sunt alti. ut humiles suit Et
quia magni sunt. montes dieunt᷑: quia uͦ sub¬
iecti sunt d̾o. ualles sunt Et quia habent capa¬
citatem pietatis. suscipiunt habundantiã pacis:
et inundatione transmittunt adcolles Modo ta¬
men tu uide quos montes ames Si uis amari a
bonis montib: noli spem ponere nec inbonis
montib. Nam qualis mons erat paulus: quando
& tam̃ timebat: ne passer ille inillo spẽ poneret.
tquid ait: Nunquid paulus ꝓuob̾ crucifixus
ẽ : Sedleuate ocłos inmontes. unde auxilium
ueniat uob̃: quia ego plantaui apollo rigauit:
sed auxilium ur̃m a dño qui fecit celum et terrã:
quia ds̃ incrementum dedit. Ergomontes iN

Expanded text:
«Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes con«Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti» . Qui autem subjecti sunt, sic sunt alti, ut humiles sint. Et quia magni sunt, montes dicuntur; quia vero subjecti sunt Deo, valles sunt: et quia habent capacitatem pietatis, suscipiunt abundantiam pacis et inundationem transmittunt ad colles. Modo tamen tu vide quos montes ames. Si vis amari a bonis montibus, noli spem ponere nec in bonis montibus. Nam qualis mons erat Paulus? quando Et tamen timebat ne passer ille in illo poneret spem: Et quid ait? «Numquid Paulus pro vobis crucifixus est» ? Sed levate oculos in montes, unde auxilium veniat vobis; quia, «Ego plantavi, Apollo rigavit:» sed auxilium vestrum a Domino, qui fecit coelum et terram; quia «Deus incrementum dedit
Abbreviated transcription (Latin):
confido quomͦ dicitis animȩ mee transinigra in
montem sicut passer: Bonum ẽ eni t ut iillos
montes leues oculos. unde tͥ auxilium ad nõ sit:
ut euadas sicut passer de muscipula uenantiũ. ñ
tͥnsmigres ĩmontes sic̃ passer. Passer enim ĩstabi¬
lis res est. cito mouet᷑: cito uolat. hinc et inde s
tu confide in dño: et eris sicut mons syon: non mo¬
ueberis ineternum. et non transinigrabis in montes
sicut passer: Nunquid ibi sic nominauit montes:
ut dedomino diceret: sed montes tales ama. in
quibus dñs e Tunc autem teamant ipsi montes¬
sinon tullis spem posueris. Uidete fr̃s̃ qͣles sunt mon¬
tes dĩ Nam inde sic nominati sunt inalio loco: lu¬
sticia tua sicut montes dĩ Non iusticia ipsorum:
sed iusticia tua Audi talem montem apłm
t inueniar inillo inquit. ñ habens meã iusticiã
quidã. uł pharisei principes eoꝵ sic rep̃hendunt᷑

Expanded text:
confido; quomodo dicitis animae meae, Transmigra in confido; quomodo dicitis animae meae, Transmigra in montes sicut passer» ? Bonum est enim tibi ut in illos montes leves oculos unde tibi auxilium a Domino sit, ut evadas sicut passer de muscipula venantium, non transmigres in montes. Passer enim instabilis res est; cito movetur, cito volat hinc et inde. Sed tu confide in Domino, et eris sicut mons Sion; non commoveberis in aeternum, et non transmigrabis in montes sicut passer. Numquid ibi sic nominavit montes, ut de Domino diceret? 6. Sed montes tales ama, in quibus Dominus est. Tunc autem te amant ipsi montessi non in illis spem posueris. Videte, fratres, quales sunt montes Dei. Nam inde sic nominati sunt in alio loco: «Justitia tua sicut montes Dei» . Non justitia ipsorum, sed «justitia tua.» Audi talem montem Apostolum: «Ut inveniar in illo,» inquit, «non habens justitiam meam reprehenduntur: