comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ac si agricole dicatur. frum̃tũ si seruas
ꝑdis. si seminas renouas. Uñ putrescit
inpuluere mn uiridescit in renonatione.
ñ retinenda ꝓdesiderus terrenis. Quid
enũ ꝓdest homini si mũdũ uniu̾sũ lucre¬
tur. anime uͦ sue detrim̃tũ paciatur: ħ iõ
dictũ est. qr dũ licet uiuere libet eciam
ambire. Duo tenpora significat eccłẽ. ali¬
ud ꝑsecutionis qñ ponenda est anima añ¬
qũa clm̃ negemꝰ. aliud pacis̃ qñ frangñda
sunt desideria t̾rena. Tut quã dabit hõ
cõmutationẽ ꝓ anima sua ͦ. Panima huma¬
na illa est sola retributio. quã psalnista
canit. Quid recribuã dño. ꝓ om̃ibꝰ que re¬
tribuit mͥ: Calicem salutaris accipiam. et no¬

Expanded text:
atur agricolae: Frumentum si servas, perdis; si seminas, renovas. Unde putrescit in pulvere inde viridescit in renovatione.  me, subaudis, non retinenda pro desideriis terrenis. Quid enim prodest homini, si mundum universum lucretur, animae vero suae detrimentum patiatur? Hoc ideo dictum est, quia dum licet vivere, libet etiam ambire. Duo tempora significat Ecclesiae. Aliud persecutionis, quando ponenda est anima antequam Deum negemus; aliud pacis, quando frangenda sunt desideria terrena. Aut quam dabit homo commutationem pro anima sua? Pro anima humana illa sola est retributio quam Psalmista canit: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Calicem salutaris accipiam, et no
Abbreviated transcription (Latin):
guere. Q iii conu̾sus dixit petro. Uade
pꝰ me sathana. scandalũ es mͥ. qr ñ sapis
ea que dĩ funt. s ea que hominũ. Quia
contraria. loqueris uoluntati mȩẽ de¬
bes aduersanius appellari Sathanas int̃¬
p̃tatur aduersarius. siue contraruns. Mul¬
malignꝰ sp̃c hec dicere suggerens ei: s
mͥ numqũa uidebitur incentiuũ dia¬
boli. error de pietatis affectu ueniens
Sade pꝰ me .i. sequere meã sentenciam
ut granũ. tritici cadens int̾rã multos
fructas afferat. Solendo enĩ p̃ire scã¬
dalũ mͥ es .i. me offendis. Sciat ptu¬
dens lector petro hanc beatitudinem
qd̃ cũq ligaueris suꝑ t̾ram et ceta. infu¬
turo ꝓmissam: nã si statim data ẽẽt ei.
nũ quã in eo praue cõfessionis error lo¬
cũ inuenisset.

Expanded text:
etro: Vade post me, Satana; scandalum es mihi, quia non sapis ea quae Dei sunt, sed ea quae hominum. Quia contraria loqueris voluntati meae, debes adversarius appellari. Satanas interpretatur adversarius sive contrarius. Mulmalignus spiritus haec dicere suggerens ei. Sed mihi nunquam videbitur incentivum diaboli, error de pietatis affectu veniens. Vade post me, id est sequere meam sententiam, ut granum tritici cadens in terram, multos fructus afferat. Volendo enim praeire scandalum mihi, id est, me offendis. Sciat prudens lector, Petro hanc beatitudinem, quodcunque ligaveris super terram et caetera, in futuro promissam. Nam, si statim data esset ei, nunquam in eo pravae confessionis error locum invenisset.
Abbreviated transcription (Latin):
ea que ñ sunt metuencła ñ metuere. Mors
aut̃ metuenda ñ ẽ. Oportuit gͦ id ipsiun.
aliꝰ hominis quẽ dĩ sapiencia suscepit moi¬
te monstrari. Sunt aut̃ homines. qui qũa¬
iuis mortẽ ipsam ñ tuneant. genꝰ tñ aliqd̃
mortis horrescitut. Nichilomuuꝰ ut ipsa
mors. ita aẽ nullũ genꝰ mortis bono et
recte homini iuiuen̾ti metuendũ est.
Nichilominꝰ gͥ hoc quoq illiꝰ honunis cruce
ostñdãdũ suit. Nichil enĩ erat int̃ omĩa
gña mortis. illo gũe execrabiliꝰ et for¬
midolosiꝰ Idõ quoq uenit dñs iucarne:
ut spem resurgñdi uobis ostũderet. Q
alit ñ potetat᷑ fieti. ħͥ caruem uidu¬
eret mortalẽ. Ds̃ enim moni ñ pote

Expanded text:
. Mors autem metuenda non est. Oportuit ergo idipsum illius hominis quem Dei sapientia suscepit, morte monstrari. Sunt autem homines qui, quamvis mortem ipsam non timeant, genus tamen aliquid mortis horrescunt. Nihilominus autem ut ipsa mors, ita etiam nullum genus mortis bono et recte viventi homini metuendum est. Nihilominus igitur hoc quoque illius hominis cruce ostendendum fuit. Nihil enim erat inter omnia genera mortis, illo genere exsecrabilius et formidolosius. Ideo quoque venit Dominus in carne, ut spem resurgendi nobis ostenderet. Quod aliter non poterat fieri, nisi carnem indueret mortalem. Deus enim mori non pote
Abbreviated transcription (Latin):
rit solueris ab excomuicatione reconcili¬
ent comunicabunt ei. Uł ita. solitus e¬
rit incelis. ħ est celestis sentũcia confirma¬
bit. ut ap̃senti eccłã recipiatur. Grandis ho bi¬
nor. s graue pondus. Durũ quippe est.
ut qui nescit tenere moderamina sue uite.
uidex fiat aliene.Sñ fit ut ipsa ligandi
et soluendi potestate se pͥuet. qui hanc
ꝓsins uoluntatibꝰ grãm seqñdo uł ocdium.

Expanded text:
rit, solveris ab excommunicatione reconcilirit, solveris ab excommunicatione reconcilient, communicabunt ei. Vel solutus erit in coelis, id est coelestis sententia confirmabit ut a praesenti Ecclesia recipiatur. Grandis honor sed grave pondus. Durum quippe est ut qui nescit tenere moderamina vitae suae, judex fiat alienae. Unde fit ut ipsa ligandi et solvendi potestate se privet, qui hanc pro suis voluntatibus gratiam sequendo vel odium,
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ab soluendũ. Istũ locũ prb̃ri et
ep̃i ñ intelligũtes. aliquid sͥ depha¬
riseaꝵ assumunt suꝑcilio. ut ist dãp¬
nent in nocentes. uł soluere se noxios.
arbitrentur: cũ apud dm̃ ñ sentñçia sacer¬
dotũ s reoꝵs uita q̃ratur. Legimꝰ inletii¬
tico de leprosis uͥ ibetur ut ostendant
se sacerdotibꝰ. et in mũdi fiant si lepram
habuerint: ñ qd̾ sacerdotes leꝓsos faciant
et inmũdos. s qd habeant noticiam leꝓfi
et ñ leꝓsi. et possint discerñe qui mundus
qui ne inmũcdus sit. Quomͦ gͦ ibi leprosũ
sacerclos inmũdũ facit. sic et hic alligat
ut noxii. s ꝓoffitio suo cũ peccatoꝵ uarieta¬
tes audierit. scit qͥ ligandus sit qui ne
t̃rã .a. dũ uixerit ligaueris eliminando ab
eccła: ligatus erit incelis. ħ est uniu̾se ecdẽ
quibꝰ notũ erit uitabunt illũ Sł ligatꝰ erit
in celis .a. celestis sentñcia cõfirmabit. qd¬
eum p̃sens eccła nitet. Et quẽcũq dũ uxe¬

Expanded text:
 Istum locum presbiteri et episcopi non intelligentes, aliquid sibi de pharisaeorum assumunt supercilio, ut vel dampnent innocentes, vel solvere se noxios arbitrentur, cum apud Deum non sententia sacerdotum, sed reorum vita quaeratur. Legimus in Levitico de leprosis ubi jubetur ut ostse sacerdotibus et immundi fiant si lepram habuerint : non quod sacerdotes leprosos faciant et immundos, sed quod habeant notitiam leprosi et non leprosi, et possint discere qui mundus, quive immundus sit. Quomodo ergo ibi leprosum sacerdos immundum facit, sic et hic alligat vel noxii. Sed pro officio suo cum peccatorum varietates audierit, scit qui ligandus sit, quive ram, id est, dum vixerit, ligaveris eliminando ab Ecclesia, ligatus erit in coelis, hoc est universae Ecclesiae quibus notum fuerit, vitabunt illum. Vel ligatus erit in ceum praesens Ecclesia vitet. Et quemcunque, dum vixe
Abbreviated transcription (Latin):
discipuli tenerent p̃ceptũ dñi. cepit ens iħc
ostr̃dete passionis sue articulũ Simul¬
q ue horrerent mortis ꝑiculũ. si diligerent
regni glam. Quasi diceret: Tunc me p̃cti¬
cate cũ passus fuero: qr ñ ꝓdẽ maiestatẽ
eiꝰ uulgari in ppłis. quẽ post in odũ ui¬
debunt flagellari et crucifigi. Sapien¬

Expanded text:
ius tenerent praeceptum Domini, coepit Jesus ostendere passionis suae articulum. Simulque ne horrerent mortis periculum, si diligerent regni gloriam. Quasi diceret: Tunc me praedicate cum passus fuero, quia non prodest majestatem ejus vulgari in populis, quem postmodum videbunt flagellari et crucifigi. A
Abbreviated transcription (Latin):
tiiui. et egocuiꝰ dicere facere est: dico
tibi qr tues petriis. Ptinceps aplõꝵ ũc pe¬
trus nc̃ cephas dicitur ñ sensu diuerso.
sed qũã nos latine et grece petrã uocita¬
mꝰ. hanc ebrei et syri cephan uocant.
trã xp̃m credebat. et scdm metaforam
petre dicitur ei. Edificabo eccłam in eã
suꝑ hanc pettam. ħ est suꝑ ħ fixm̃itũ. fit¬

Expanded text:
vivi. Et ego, cujus dicere facere est, dico tibi quia tu es Petrus. Princeps apostolorum, nunc Petrus, nunc Cephas dicitur, non sensu diverso, sed quam nos Latine et Graece petram vocitamus, hanc Hebraei et Syri cepham vocant. tram Christum credebat, et secundum metaphoram petrae dicitur ei: Aedificabo Ecclesiam meam super hanc petram,
Abbreviated transcription (Latin):
lꝰ dei. ut fallat principem mundi. ut do¬
ceat hunulitatem. et ne adhuc rudes et
inꝑfecti discipul maioris p̃dicationis mo¬
le oppͥm erentur. Conpleto aut̃ passionis a¬
cramento. oportuntꝰ dicitur apłis. Euntes
docete om̃s gñtes. Ex inĩ cepit iħc ostñ¬
dere discipulis suis qr oportet eum ire
ierosolimã. et multa pati asenioribꝰ et

Expanded text:
lius Dei, ut fallat principem mundi, et doceat humilitatem, et ne adhuc rudes et imperfecti discipuli, majoris praedicationis mole opprimerentur. Completo autem passionis sacramento, opportunius dicitur apostolis: Euntes, docete omnes gentes . Exinde coepit Jesus ostendere discipulis suis, quia oportet circumire Hierosolymam, et
Abbreviated transcription (Latin):
niutabilis et et̾ni dictũ est ad differenciã
dõs. quos gentilitatis dem̃cia uł de mor¬
tius hominibꝰ ut de oꝑe maunũ sͥ institu¬
ad añdo quẽ me ẽẽ dicttis. significauit
p̃t̃ id qd̃ inse uidebatur ẽt̃ aliuid occultũ
senciendũ de quo uidebatut. quercbatur.
in qd̾ se credñciũ fides debebat ostendere
Fides itaq petri dĩ filiũ in homine ui¬
est. ut sicut dĩ filiũ ita et filiũ honirais
meminerimꝰ: qd̾ altũ sine alto nichil spei
xit. dñm int̃rogasse discipulos suos quẽ
illũ dicerent homines. cũ eẽt solus orans:
Marcus aut̃ dicit illos in uia ħ int̃ro.¬
gatos. S eũ mouet. qui nũquã orauit
inuia. Husquã cũ discipulis orasse reꝑi¬
tur dñs. Ubiq solus obsecrat. qr dĩ cõ¬
siliũ humana uota ñ capunt. nec qͥs¬
quã pot̃ intiorũ particeps ẽẽ cũ xp̃o.¬

Expanded text:
est ad differentiam deorum quos gentilitatis dementia vel de mortuis hominibus, vel de opere manuum sibi instituaddendo, quem me esse dicitis, significavit praeter id quod in se videbatur, esse aliud occultum sentiendum, de quo quaerebatur, in quod se credentium fides debebat extendere. Fides itaque Petri, Dei Filium in homine viest, ut sicut Dei Filium, ita et Filium hominis meminerimus, quia alterum sine altero nihil spei xit Dominum interrogasse discipulos suos, quem illum dicerent homines, cum esset solus orans, Marcus autem dicit illos in via hoc interrogatos. Sed eum movet, qui nunquam oravit in via. Nusquam cum discipulis orasse invenitur Dominus. Ubique solus obsecrat, quia Dei consilium humana vota non capiunt, nec quisquam potest interiorum particeps esse cum Ch
Abbreviated transcription (Latin):
lestiꝰ ingredi. Pax enĩ eccłẽ dimittit pec¬
cata. et ab eccłẽ pace alienatio tenet pecca¬
ta.ũ sccłm arbitriũ hominũ. s scdm ar.¬
bitriũ dĩ. Petra tenet. petta dimtit. colũ¬
ba tenet. colũba dimittit. Foris quippe
nec ligari quid pot̃ nec solui. qũ extra
eccłãmꝰ ũ est qui ligarẽ p̃ossit aut sol¬
uere. Sciendũ qr discernendi sciencia in¬
cipit eẽ clauis eccdẽ. ubi ligandi soluench¬
q auctoritas ei additur. hoc aut̃ fit ꝑministe¬
ulli eñi licet ex cõmuni care aftiꝰ parochi¬
anũ. q talis excõmunicatio iures ñ hab&.

Expanded text:
tismo. Pax enim Ecclesia dimittit peccata, et ab Ecclesiae pace alienatio tenet peccata, non secundum arbitrium hominum, sed secundum arbitrium Dei. Petra tenet, petra dimittit; columba tenet, columba dimittit. Foris quippe nec ligari quid potest vel solvi, quando extra Ecclesiam non est qui ligare possit aut solvere. Sciendum quia discernendi scientia incipit esse clavis Ecclesiae, ubi ligandi solvendue auctoritas ei additur. Hoc autem fit per ministeNulli enim licet excommunicare alterius parochianum, quia talis excommunicatio vires
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ibꝰ. mercedem uere cõfessionis. Qua¬
si dicat. Ed caro et sangius reuelare ne
Io exconfessione sortitur nocabulũ. ꝙ
bariona. sonat filiꝰ columbe. Alii dict̃
qd sunon .i. petrus filiꝰ sit iohannis. ut
p̃tat᷑ dñi gr̃a. Etrũq nom̃ mistice in¬
telligitur. qr et columba sp̃m scm et¬

Expanded text:
omnibus mercedem verae confessionis. Quasi dicat: Quod caro et sanguis revelare neqit. Ergo ex confessione sortitur vocabulum. Quia Barjona sonat filius columbae. Alii dicunt quod Simon, id est Petrus, filius sit Iohannis, iuxrpretatur, Domini gratia. Utrumque nomen mystice intelligitur, quia et columba Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
porte inferi ñ Palebunt ad uersus
eam. & tͥ dabo claues regni celoꝵ. Pec¬
cata et doctrine hereticoꝵ. sunt porte
inferi. Ciaues regni celoꝵ ipsam discer¬
nendi scienciam potũciamq nominat.
qua dignos reciꝑe in regnũ. indignos
se dudere deberet aregno. Sñ subdit᷑.
Et qd̾cũq ligaueris suꝑ t̾ram. erit liga¬
tũ incelis. Et qd cũq solueris suꝑ ter

Expanded text:
portae inferi non praevalebunt adversus eam, et tibi dabo claves regni coelorum. Peccata et doctrinae haereticorum sunt portae inferi. Claves regni coelorum, ipsam discernendi scientiam potentiamque nominat, qua dignos recipere in regnum, indignos secludere deberet a regno. Unde subditur: Et quodcunque ligaveris super terram, erit legatum et in coelis. Et quodcunque solveris super
Abbreviated transcription (Latin):
uere s: adĩplere. Alit̃. ꝑ moisen mortuũ
signantur scĩ qui abiutio mũdi usq ad
diem urdicii desuncti in ipso uditio sunt
resuscitandi. ꝑ heliam. uiuentẽ qui uius
inuenułntur. Isti in maiestate: uidentur.

Expanded text:
ere, sed adimplere . Aliter: Per Moysen mortuum signantur sancti, qui ab initio mundi usque ad diem judicii defuncti, in ipso judicio sunt resuscitandi; per Eliam viventem, qui vivi invenientur. Isti in majestate videntur,
Abbreviated transcription (Latin):
uiificabant animas qͣñ uiuunt. Non mo¬
rientẽ mortificat. q uistũ dãp̃nat. Non ui¬
uentẽ uiuificate nitgar: qͥ reũ absoluere
conatur. Soluerunt d scipuli iuiuentẽ la¬
⁊arũ quẽ magister suscitauerat. nã si mor
qũã iurtutem. Gͦ nos illos debemꝰ soluere:
quos incõfessione nouimꝰ gr̃a dĩ uiuifi¬

Expanded text:
unt . Non morientem mortificat, qui justum damnat. Non viventem vivificare nititur, qui reum absolvere conatur. Solverunt discipuli viventem Lazarum, quem magister suscitaverat Joan. XI: quam virtutem. Ergo nos illos debemus solvere, quos in confessione novimus gratia Dei vivifi
Abbreviated transcription (Latin):
temuf instruumir hic adño. qui ascendit in
montẽ ut oraret. Mons in que ascendit signifi¬
cat ut m̃te in excelsis habitent. qui indecore
seorsũ qr multi uocati pauci electi. Tres
secũ dñs ducit: ut tribꝰ idoneis testibꝰ mũ¬
cdus credat. et ut significetur eos illic et̾na ui¬
sione lecari. qui hic fide sc̃e trinitatis sũt
inbuti.Sł ꝑ petrũ p̃positi siue coniugati.
ꝑ iacobũ penitentes seu actiui. ꝑ ioh̃m uirgi¬
ues uł theorici intelligunt᷑. Notandũ qd̾
falso cõm̃tati sũt altũ iit̾ fuisse ia cobũ. qͥ
pͥmꝰ ierosolimitarũ ep̃s orlinatus est ab ap
Et factũ est dũ oraret transfiguratus est
ante eos. et resplenduit facies eius sicut sol.
estim̃ta aut̃ ciꝰ facta sunt alba sicut nix
splendencia candida nimis. qualia fullo supꝑ
t̃rã ñ pot̃ candida facere.t ranffiguratus¬

Expanded text:
temus, instruimur hic a Domino, qui ascendit in montem ut oraret. Mons in quem ascendit, significat ut mente in excelsis habitent, qui in decoreseorsum, quia multi vocati, pauci vero electi. Tres secum Dominus ducit, ut tribus idoneis testibus mundus credat, et ut significetur eos illic aeterna visione laetari, qui hic fide sanctae Trinitatis sunt imbuti. Vel per Petrum praepositi sive conjugati; per Jacobum poenitentes seu activi; per Joannem virgines vel theorici intelliguntur. Notandum quod falso commentati sunt, alterum interfuisse Jacobum, qui primus Hierosolymitarum episcopus ordinatus est ab apostolis. Et factum est dum oraret, transfiguratus est ante eos, et resplenduit facies ejus sicut sol; vestimenta autem ejus facta sunt alba sicut nix, splendentia candida nimis, qualia fullo super terram non potest candida facere. HIER
Abbreviated transcription (Latin):
tis dixi qr uidetis et ñ c̃ditis. et ita est
culpa ur̃a. Ed aut̃ ueniunt alii quos
recipio. ex gr̃a est: uñ sequitur.A.ixi.
Om̃e qd aat mͥ pater adme ueni̾et.
zeum qui uenit adie ñ eiciam foras.
Pat̃ cdat filio .i. trahit illos qui ꝓpt̾ea c̃¬
dunt infiliũ. ꝙ eũ cogitant ꝑatrẽ hab̃e
dm̃ : Tales gͦ ñ eicientur foras. s intus
manebunt inscc̃to beatitudinis. Uñ
dr̃. Intra ingaudiũ dñi tui. Suꝑbi uero
quoꝵ est foras eici. nichil hñt neq ħ¬

Expanded text:
tis dixi, quia videtis et non creditis, et ita est culpa vestra. Quod autem veniunt alii quos recipio, ex gratia est. Unde sequitur: Omne quod dat mihi Pater, ad me veniet; et eum qui venit ad me, non ejiciam foras. Pater dat Filio, id est, trahit illos qui propterea credunt in Filium, quia eum cogitant Patrem habere Deum. Tales ergo non ejicientur foras, sed intus manebunt in secreto beatitudinis. Unde dicitur: Intra in gaudium Domini tui . Superbi vero quorum est foras ejici, nihil h
Abbreviated transcription (Latin):
hiuc soluit. qd̾ illos mouerat. Lcxx i.¬
huic aꝑit uñ fuerant scan Lccxc.1.¬
dalitati. hinc plane: si intelligerent. Illi
enĩ ꝑutant eum putabãt erogaturum
suũ corpꝰ : ille aut̃ dixit se ascensurũ in
celũ utiq integrũ. Cũ uicderitis filiũ hõis
ascendentem ubi erat pͥus. certe uł tũc

Expanded text:
Hinc solvit, quod illos moverat; hinc aperit, unde fuerant scandalizati: hinc plane, si intelligerent. Illi enim putabant, eum erogaturum corpus suum. Ille autem dixit, se ascensurum in coelum, utique integrum. Quum videritis filium hominis ascendentem, ubi erat prius? certe vel tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ascendentẽ uͥ erat pͥus. Nũc aut̃ dixit fi¬
liũ hominis. Nũqͥd filiꝰ hominuis qui itet¬
Hemo ascendit incelũ nͥ qui decelo des¬
cendit. filiꝰ hominis qui incelo est. hic ñ
clixit erat s est. et tñ cũ ħ dixit int̾ra
loquebatur. et ñ dixit filiꝰ dĩ s aliꝰ homi¬
nis. Ed totũ ad ħ ꝑtinet. ut intelligamꝰ
tarem ꝑsone sic erat filiꝰ hominis incelo
quando int̾ra loquebatut. quouͦ filiꝰ dĩ
filiꝰ hominis in celo inunitate persõne:¬

Expanded text:
ascendentem abi erat prius. Nunc autem dixit Filium hominis. Nunquid Filius hominis qui in terNemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis qui in coelo e est: et tamen cum hoc dixit, in terra loquebatur, et non dixit, Filius Dei, sed Filius hominis. Quod totum ad hoc pertinet, ut intelligamustatem personae, sic erat Filius hominis in coelo quando in terra loquebatur: quomodo Filius Dei Filius hominis in coelo in unitate person
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ dĩ. Fecreante spũ sc̃o intellexit pe¬
trus. Uerba uite et̾ne habes .i. uitã eter¬
nã habes inministratione corporis et sã¬
guinis tui. Credidimꝰ ut cognosceremꝰ. nã
si pͥꝰ cognoscere de iĩ credere uellemꝰ. nec
cognoscere nec credere ualeremꝰ. Qͥd cre¬

Expanded text:
 Recreante Spiritu sancto, intellexit Petrus. Verba vitae aeternae habes, id est, vitam aeternam habes, in administratione corporis et sanguinis tui. Credidimus, ut cognosceremus: Nam nisi Spiritu cognoscere, deinde credere vellemus, nec cognoscere nec credere valeremus. Quid cre
Abbreviated transcription (Latin):
quippe sic intellexerunt quomͦ in cadaue¬
re dilantatur aut in macello uenditur.¬
ñ quomͦ sp̃u uegetatur. ꝓiñ sic dictũ est¬
caro ñ ꝓdest quicquã : quomͦ dictũ est sci¬
encia inflat. Sciencia nãq sine caritate
inutilis est. eodem mͦ caro sine spũ Alxxi.
ꝓpheta. Hñi credideritis: ñ intelligetis. ꝑa
dem copulam᷑. ꝑ intellectũ iuuificam᷑. Priꝰ
hereamus ꝑfidem. ut sit qd̃ uiuificetur ꝑ
intellectũ.
Et dicebat. ꝓpt̾ea dixi uobis qr nemo
potest uenire adme. nͥ fuerit ei datũ a
patre meo. fides enĩ ñ est ase quasi ꝓpria.
s acdõ tanquã gr̃a. Ex hoc multi discipu¬
loꝵ eiꝰ abierunt᷑ retro. et iam ñ cũ illo am¬
bulabant. Dixit gͦ iħs adduodecim. Hun

Expanded text:
quippe sic intellexerunt: quomodo in cadauere dilaniatur aut in macello, non quomodo spiritu uegetatur. De his hacteCaro non prodest quidquam; quomodo dictum est: Scientia inflat . Scientia namque sine charitate inutilis est; eodem modo caro sine spiritu. A. propheta: Nisi credideritis, non intelligetis . Per fidem copulamur, per intellectum vivificamur. Prius haereamus per fidem, ut sit quod vivificetur per intellectum. Et dicebat: Propterea dixi vobis, quia nemo potest venire ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo. Fides enim non est a se quasi propria, sed a Deo tanquam gratia. Ex hoc multi discipulorum ejus abierunt retro, et jam non cum illo ambulabant. Dixit ergo Jesus ad duodecim: Nun
Abbreviated transcription (Latin):
tus. Id est ꝑcarnẽ meam ⁊ sangiuinẽ
dabo ueram sacietatẽ. sufficientem ui¬
delicet atq et̃nã. Caro enĩ saluatoris ꝓ
salute nr̃i corporis oblata. sangnis uero
ꝓ anima nr̃a effusus est: ut nos in cor¬
sicut p̃figuratũ fuerat amoyse. Caro

Expanded text:
em dabo veram satietatem, sufficientem videlicet atque aeternam. Caro enim Salvatoris, pro salute nostri corporis oblata, sanguis vero pro anima nostra effusus est, ut nos in asicut praefiguratum fuit a Moyse. Caro,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iũ fideliũ. Manducamꝰ gͦ carnẽ xp̃i
et sanguinẽ eiꝰ bibimnꝰ. si maxune et
singłanter gaucdemꝰ de participatione
si anima: in qua sacram̃to⁊ cõmunio.
et peccatoꝵ remissio. Possunt quoqr sin
nis quẽ ego dabo caro mea est. ꝓmũ¬
di uita. c̃ale est qd̾ dicit. Refectio quã
ꝓpono. ut ad sa cietatẽ .s. diuine contem¬
plationis ꝑducat. est incarnatio mea. fac¬
ta ut muncdus uiuat. Hisi manducaue¬
ritis. carnẽ filii hominis et biberitis elꝰ
sangunẽ: ñ habebitis uitã inuobis. ħẽ.

Expanded text:
elium. Manducamus ergo carnem Christi et sanguinem ejus bibimus, si maxime et singulariter gaudemus de participatione si anima, in qua sacramentorum communio et peccatorum remissio. Possunt quoque ad nis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita. Tale est quod dicit: Refectio quam propono, ut ad satietatem scilicet divinae contemplationis perducat, est incarnatio mea, facta ut mundus vivat. Nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ untelligebant. Snus panis unũ corpꝰ. siue
una caro.xͥ:. multi sumꝰ. Sis scire quomodo
cũ xp̃o unũ corpꝰ efficiam: Si credis quomͦ apħ
crediderunt: unũ cũ eis corpꝰ xp̃i efficeris.
nħ ut ait ioh̃s intelligimꝰ qd̾ in eo manemꝰ
et ipse in nobis. qm̃ de spñ suo dectit uobis.
Q ualit quoq panis unꝰ efficiamur: aug̃ do¬
cet in sermone de sactam̃tis fideliũ feria scdã
ciunin facti fiustis. in horteo seruati estis qñ
noĩa ur̃a dedistis: moli cepistis ieuinus et ex¬
mo unũ facti estis. accendente feruore sp̃c
sc̃ĩ cocti estis. ⁊ ita facti dñicus panis. Eͦ mͦ
gͦ unũ facti estis: sic unũ estote cenendo u¬
nã sidem. unã spem. inliuiduã caritatem.

Expanded text:
us panis, unum corpus, sive una caro Christi, multi sumus. Vis scire quomodo cum Christo unum corpus efficiamur? Si credis quomodo apostoli crediderunt, unum cum eis corpus Christi efficeris. In hoc, ut ait Joannes, intelligimus quod in eo manemus et ipse in nobis, quoniam de Spiritu suo dedit nobis. Qualiter quoque panis unus efficiamur, Augustinus docet in Sermone de sacramentis fidelium, feria secunda chumeni facti fuistis; in horreo servati estis, quando nomina vestra dedistis; molli coepistis jejuniis et exmo unum facti estis, accedente fervore Spiritus sancti cocti estis, et ita facti Dominicus panis. Quomodo ergo unum facti estis, sic unum estote, unam fidem tenendo, unam spem, individuam charitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
legem. Ftangens diftribuit discipulis.
et illi p̃fractũ frangentes distribuerũt
turbis: qr. scĩs doctoribꝰ aperuit sensũ
ut intelligerent scripturas. et intel¬
lectas auditoribꝰ toto orbe ficdelit̃
puli tollunt: qr misteria que arudi¬
bꝰ ñ caꝑunt᷑ aꝑfeclis inquiruntur.
S unt enĩ fragĩta que ppłs ñ potuit
mancducareᷤ. quedã secreciora intell¬
gencie: quilꝰ impleti sunt apłi quasi co
apłõs. chori seqñciũi doc teꝵs: foris qui¬
dem hominibus despecti. s intus ad
alenda humiliũ corcla cibis salutaribꝰ
cumulati. Solent enĩ oꝑi seruilia geri
cophinis. S dñs cophinos fragm̃tis un¬
pleuit . qui ut forcia confunderet infir¬
ma mũdi elegit. Et ꝙ qͥnq sunt sensus
ext̾ioris hominis. qͥnq milia iuroꝵ se¬
cuti dñm designant eos. qui in scło bene
nouerunt uti extioribꝰ que possident
Qͥ recte .S. panibꝰ aluntur. qr tales necẽe

Expanded text:
nendo. Frangens distribuit discipulis, nendo. Frangens distribuit discipulis, et illi praefractum frangentes, distribuerunt turbis; quia sanctis doctoribus aperuit sensum, ut intelligerent Scripturas , et intellectas auditoribus toto orbe fideliter puli tollunt; quia mysteria quae a rudibus non capiuntur, a perfectis inquiruntur. Sunt enim fragmenta, quae populus non potuit manducare, quaedam secretiora intelligentiae, quibus impleti sunt apostoli quasi copapostolos chori sequentium doctorum, foris quidem hominibus despecti, sed intus ad alenda humilium corda cibis salutaribus cumulati. Solent enim opera servilia geri cophinis. Sed Dominus cophinos fragmentis implebit, qui, ut fortia confunderet, infirma mundi elegit . Et quia quinque sunt sensus exterioris hominis, quinque millia virorum secuti Dominum, designant eos qui in saeculo bene noverunt uti exterioribus quae possident. Qui recte quinque panibus aluntur, quia tales necesse
Abbreviated transcription (Latin):
nũs quasi milia uiroꝵ. exceptis muli¬
etibꝰ et paruuilis. In celũ dũs respexit hono¬
rẽ patris a quo erat ipse cõfessus: ut qͥ ad cẽnt.
intelligerent a quo tante uirtutis acce¬
puset effectũ: dirigñtes et ipsi illuc ocu¬
los m̃tis. Si panes ñ frangerentur ñ ale¬
rent tantã turbam. sic et̾ lex si ñ aꝑiret᷑
ñ pasceret multos quos aꝑta pascit. Unꝰ
nũ suũ : ut uł habeat uñ pꝰea gentibͦ
cibos p̾beat. uł ex reliquis ueros fuisse
dign sunt numero. Sñ ⁊ inñuer li¬
bro quociens sacerdotes ⁊ leuite et
turbe pugnanciũ describuntur. seru
et mulieres ⁊ paruul ⁊ ignobile uul¬
gus p̃t̾mittunt᷑. Non nou̾a creat sal¬
uͦator cibaria. s p̾sentibꝰ benedixit:
qr in carne ueniens ñ alia p̾dicat. s
ꝓphecie dicta misteriis gr̃e grauida
demonstrat. Sñ sequit᷑ qr fregit: nam
cdausa sacram̃ta legis et ꝓpħarũ pate¬
fecit. ẜ aues frangendo multiplicantur.
qr multi libri facti sunt exponendo¬

Expanded text:
nque millia virorum, exceptis mulieribus et parvulis. » In coelum Dominus respexit, honorem Patris a quo ipse erat confessus, ut qui adessent intelligerent a quo tantae virtutis accepisset effectum, dirigentes et ipsi illuc oculos mentis. Si panes non frangerentur, non alerent tantam turbam. Sic et lex, si non aperiretur, non pasceret multos, quos aperta pascit. Unusnum suum, ut vel habeat unde postea gentibus cibos praebeat, vel ex reliquiis veros fuisse digni sunt numero. Unde et in Numerorum libro quoties sacerdotes, et Levitae et turbae pugnantium describuntur, servi, et mulieres et parvuli, et ignobile vulgus praetermittuntur. Non nova creat Salvator cibaria, sed praesentibus benedicit, quia in carne veniens, non alia praedicat, sed prophetiae dicta mysteriis gratiae gravidemonstrat. Unde sequitur, quia fregit: nam clausa sacramenta legis et prophetarum patefecit. Panes frangendo multiplicentur, quia multi libri facti sunt legem expo
Abbreviated transcription (Latin):
care: et bibere sanguinẽ eiꝰ. ħ est man¬
ducare illam escam et illũ bibere potũ.
ciꝰ carniẽ nec bibit ciꝰ sanguinẽ: eciam si
tante rei sacram̃tũ adiudiciũ sibi man¬
cducet et bibat. Manducare et bibete
plena refectio nobis est. et ꝑcarnem

Expanded text:
carnem ejus, et bibere sanguinem ejus, hoc est, mancarnem ejus, et bibere sanguinem ejus, hoc est, manducare illam escam et illum bibere potum; ejus carnem, nec bibit ejus sanguinem, etiamsi tantae rei sacramentum ad judicium sibi manducet et bibat. Manducare et bibere, plena refectio nobis est; et per carnem
Abbreviated transcription (Latin):
glorificatis. Quoꝵ pͥmũ ĩa factũ t̃ i& ẽ p̃¬
destinatio. scdm et ĩtiũ factũ est ⁊ sit et ficȩ
idest uocatio. et uistificatio: quartũ uͦ nc̃
huiꝰ rei sacraĩtũ i. unitatis corporis et
sanguinis .xͥ. alicubi condie. alicubi certis
intuallis dierũ in dñica m̃sa p̾paratur.
et de m̃sa dñi sumitur: quibꝰdã aduitam
est om̃i homini acduitã. null aut̃ ad exici¬
um. Et ego refuscitabo eũ innouissimo
die: hoc subiecit: ue cogitarent ñ mori cor
idappetant homines ut ñ efuriant neq
siciant. ħ ueracit ñ p̃stant nͥ iste cibus et
potus qui eos aquibꝰ sumitur in mortales
et incorruptibiles facit .i. societas ipsa sc̃oꝵ
uͥ pax erit et unitas ꝑfecta. Propt̾ea qͥp¬
pe sicut etiam añ nos intellexerunt ho¬
mines dĩ xp̃o corpꝰ et sanguinẽ suũ in
eis rebus cõmendauit. que aclunũ aliqͥd
rediguntur ex multis. Aliud namq inunũ
ex multis granis conficit᷑: aliud inunũ
ex multis acuris confluit. A.lx Siii.

Expanded text:
 factum est, id est, praedestinatio: secundum et tertium factum est, et fit, et fiet, id est, vocatio et justificatio: quartum vero nunc Hujus rei Sacramentum, id est, unitatis corporis et sanguinis Christi alicubi quotidie, alicubi certis intervallis dierum in dominica mensa praeparatur, et de mensa dominica sumitur; quibusdam ad vitam, est, omni homini ad vitam, nulli autem ad exitium. Et ego resuscitabo eum in novissimo die. Hoc subjecit, ne cogitarent non mori corpappetant homines, ut non esuriant neque sitiant: hoc veraciter non praestat nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur, immortales et incorruptibiles facit, id est, societas ipsa sanctorum, ubi pax erit et unitas perfecta. Propterea quippe, sicut etiam ante nos intellexerunt homines Dei, Christus corpus et sanguinem suum in eis rebus commendavit, quae ad unum aliquid rediguntur ex multis. Aliud namque in unum ex multis granis conficitur, aliud in unum ex multis acinis confluit. A. 68X Qu
Abbreviated transcription (Latin):
apłis data salutẽ his qui cõtingere cu¬
piunt subministrat. Genesar quippe idẽ
est qd genesareth.s aͣcinitate laci dic¬
ta est ꝓuincia t̃ra genesar. seu t̾ra gene¬
sarech.
lt̃a die turba q̃ stabat transmare
iudit qr nauicula alia ñ erat ibi nͥ una¬

Expanded text:
apostolis data, salutem his qui contingere cupiunt, subministrat. Genesar quippe idem est quod Genesareth; sed a vicinitate lacus dicta est provincia, terra Genesar seu terra Genesareth. Altera die turba quae stabat trans mare, vidit quia navicula alia non erat ibi n
Abbreviated transcription (Latin):
qr patres manducanerunt manna: Quare
mortu sunt: Qͥa qd uiclebant credebant.
qd̾ ñ udebant ñ uitelligebant. Bene gͦ
dñr patres ur̃i : qr siuules illoꝵ estis. De
morte: anime loquitur: nã corporalit om̃i
mortu sunt et iusti et iniusti. Iusti aut̃
ñ scdm̃ animã mortui sunt. qr uisibilem
cibũ spualit uttelle xerunt: ut moyses et
aaron. Nos ee̾ hodie uisibilem cibum accipi¬
miꝰ : s aluid est sacram̃tũ aluid uirtus sacra¬
m̃ti. qd̾ multi de altari accipiunt et moruut᷑.

Expanded text:
quia patres manducaverunt manna? Quare mortui sunt? Quia quod videbant, credebant; quod non videbant, non intelligebant. Bene ergo dicuntur patres vestri, quia similes illorum estis. De morte animae loquitur: nam corporaliter omnes mortui sunt, et justi et injusti. Justi autem non secundum animam mortui sunt, quia visibilem cibum spiritualiter intellexerunt, ut Moyses et Aaron. Nos etiam hodie visibilem cibum accipimus, sed aliud est sacramentum, aliud est virtus sacramenti: quod multi de altari accipiunt et moriuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsa enĩ ueritas. sapiencia. uirtus dĩ. cibꝰ est
angłoꝵ et hominũ. Qu gͦ fide et dilecti¬
one manducauerit ex hoc pane celesti. et
ei se counient: inẽtnũ uiuet ꝑ iusticiam.
ueritatẽ: et sapienciam. Et panis quem
ego dabo uobis: caro mea est ꝓmundi
uita. ħ qñ caꝑet caro. qd̾ dixit panẽ carnem:
Uocatur caro qd̾ ñ capit caro. ⁊ idõ magis nͣ
capit caro. qr uocatur caro. Iuxta qd angustinꝰ
et albinꝰ exponunt. et pauem et carne̾ suã
uocat hic dñs fideliũ societatem incorpore
suo. qd̾ est eccłã. Panem: qi eccła cotidie re¬
ficit quos recipit. et inea quousq ad plenã
sacietatẽ ꝑueniant. alt̃ alt̾ũ uerbo ⁊ exem¬
plo pascit. Sũ dñi ad pecrũ. Pasce oues me

Expanded text:
eritas, sapientia, virtus Dei, cibus est angelorum et hominum. Qui ergo fide et dilectione manducaverit ex hoc pane coelesti, et ei se counierit, in aeternum vivet per justitiam et veritatem et sapientiam. Et panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi Hoc quomodo caperet caro, quod dixit panem carnem? Vocatur caro, quod non capit caro; et ideo magis non capit caro, quia vocatur caro. Juxta quod Augustinus et Albinus exponunt, et panem et carnem suam vocat hic Dominus fidelium societatem in corpore suo, quod est Ecclesia. Panem, quia Ecclesia quotidie reficit quos recipit: et in ea quousque ad plenam satietatem perveniant, alter alterum verbo et exemplo pascit. Unde Dominus ad Petrum. Pasce oves me
Abbreviated transcription (Latin):
ħ est habet me : qui sum uita eternã.
Reuelare se uoluit qͥd eẽt: iudelicet ui¬
ta. Est aut̃ credere indm̃: ꝑsidem et di¬
lectionẽ couniri illi. et tendere in ipsũ
uite. Dascit uere. donec pastos uingat uite¬

Expanded text:
erna. Revelare se voluit quid esset, videlicet vita. Est autem credere in Deum, per fidem et dilectionem couniri illi et tendere in ipsum tae. Pascitur vere, donec pastos jungat vit
Abbreviated transcription (Latin):
nũ genesareth. Ubi gͦ lucas refert illud
memorabile miracłum factũ in loco
deserto bechsaide: recte intelligitur ñ
ipsam qiuitatẽ dixisse: s locũ desertum
ꝑtinentẽ ad eam. Harrat ioħs turbas itã

Expanded text:
 BEDA. Ubi ergo Lucas refert illud memorabile miraculum factum in loco deserto Bethsaidae, recte intelligitur non ipsam civitatem dixisse, sed locum desertum pertinentem ad eam. Narrat
Abbreviated transcription (Latin):
Idem fit intempestatibꝰ passionũ. q̃ aꝑ
fidis ingeruntur. Sñ illud eccłie. mar¬
tirii certamine desudantis. Quare me
repulisti:. quare tristis incedo dũ affli¬
git me inimicꝰ  S quomͦ apłi intellg̃e
potuerunt dũm uelle p̾terire eos. nis
ut e Remͦ gͦ uolebat p̃t̾ire quos confir¬
manit. n qr illa uoluntus p̾tereundi ad
eliciendũ illñ clamorẽ ualebat. cui sub¬
ueniri oportebatR. Et uidñtes eũ
supra mare ambulantẽ. turbati sunt
dicentes. qr phantasma est. et p̾timo

Expanded text:
Idem fit in tempestatibus passionum, quae a Idem fit in tempestatibus passionum, quae a perfidis ingeruntur. Unde illud Ecclesiae, martyrii certamine desudantis: Quare me repulisti? Quare tristis incedo, dum affligit me inimicus! Sed quomodo apostoli intelligere potuerunt Dominum velle praeterire eos, nisi tit? Quomodo ergo volebat praeterire quos confirmavit, nisi quia illa voluntas praetereundi, ad eliciendum illum clamorem valebat, cui subveniri oportebat. M. R. A. Et videntes eum supra mare ambulantem, turbati sunt, dicentes: Quia phantasma es
Abbreviated transcription (Latin):
uiti apłi tecesserant adño: ne ꝑiditarẽ¬
tur. Uigilie militares inspacia horarũ
t̃tia diuiduntur. Ergo hic ostñditur
discipulos tota nocte᷑ ꝑiditatos: et in
extremo noctis qđ designat cõsũmati¬
onẽ mũdi. auxiliũ habece adño. Eti
corporis aduentus. quarta in reditu da¬
ritatis. s ueniet tunc ad eccłam uagã
et naufragã. antixͥ spũ fessam. et tocius
estus hostiũ insurgenciũ. Cũ uͦ m̃tem ad
suꝑni p̾sidii lum̃ erigit. quasi it̃ uin¬
bras noctis repente ortum luciferi c̃s¬
cifer nãq ires horas noctis .a. totam ui¬
giliam matutinã illuminare dicitur.
dñs it̾ra uidit suos laborantes in ma¬
ti. e ñ mox eis sutruitit: qr et si ad ho¬
ram differre uidetur auxiliũ tribulan¬
tibꝰ. tam̃ eos tandem cortoborat. hinc
est qd̵ ueniens uolebat p̾terire discipu¬
los: ut ad horam turbati et contiauo
lib̾ati. ampliꝰ ereptiõis sue miraculũ
stuꝑent. et maiores gr̃ãs dño referrent

Expanded text:
viti apostoli recesserant a Domino, ne periclitarentur. Vigiliae militares in spatia horarum terna dividuntur. Ergo hic ostenditur, discipulos tota nocte periclitatos, et in extremo noctis, quod designat consummationem mundi, auxilium habere a DomiChristi adventus, quarta in reditu claritatis, sed veniet tunc ad Ecclesiam vagam et naufragam, Antichristi spiritu fessam, et totius um et aestus hostium insurgentium. Cum vero mentem ad superni praesidii lumen erigit, quasi inter umbras noctis repente ortum luciferi conscifer namque tres horas noctis, id est, totam vigiliam matutinam illuminare dicitur. Dominus in terra vidit suos laborantes in mari, et non mox eis succurrit; quia etsi ad horam differre videtur auxilium tribulatis, tamen eos tandem corroborat. Hinc est quod veniens, volebat praeterire discipulos, ut ad horam turbati, et continuo liberati, amplius ereptionis suae miraculum stuperent, et majores gratias Domino referrent.
Abbreviated transcription (Latin):
die. Quẽ trahat pat̃. quẽ nõ. quare illũ
trahat. quare illũ nõ. nol uelle iudicare
si ñ uis errare. Hec ista tractatio habet
iuolenciam. s uoluntatis excitationẽ: In¬
trare aliquis eccłãm ꝑotest nolens. ac¬
ciꝑe sacram̃tũ pot̃ nolens: s crecdere ñ
potest nͥ uolens : Tractus est petrus
apatre. tam̃ ꝑfiliũ incarnatũ : cũ ait
est simon bariona. qr caro et sanguis
ñ reuelauit tibi. s pat̃ nĩs qͥuicelis est.
sta reuelatio. ipsa est attractio. Ramum
uridem oftñdis oui: et trahis illam. ħu¬
ces monstrantur puero. et trahitur. Uñ¬
ducet qd̵ esurit. habeat qd desiderat dũ
trahitur. Est scriptũ upꝓphetis. Et erũt
om̃s docibiles dĩ. Om̃is qui audiuit apa¬
tre: et didicit. uenit adine. In ꝓpħis .i. in¬
ioel ponit uerba. et alii cũ eo sertũciã.
docibiles dĩ. qr et si homines foris loqũr.
tam̃ solus ds uitus sensum aꝑit. intꝰ
instruit ueritatis agnitione: et amore.

Expanded text:
T. Quem trahat Pater, quem non; quare illum trahat, quare illum non; noli velle indicare, si non vis errare. Nec ista tractio habet violentiam, sed voluntatis exercitationem. Intrare aliquis Ecclesiam potest nolens; accipere sacramentum potest nolens; sed credere non potest nisi volens. Tractus est Petrus a Patre tamen per Filium incarnatum, cum ait: es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui in coelis est . Ista revelatio, ipsa est attractio. Ramum viridem ostendis ovi, et trahis illam. Nuces monstrantur puero, et trahitur. Unducet quod esurit, habeat quod desiderat, dum trahitur. Est scriptum in prophetis: Et erunt omnes docibiles Dei. Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Joel ponit verba, et alii cum eo sententiam. docibiles Dei , quia etsi homines foris loquantur, tamen solus Deus intus sensum aperit, intus instruit veritatis agnitione et amore.
Abbreviated transcription (Latin):
uitam mũdo. Pater mens dat uobis pa¬
ñe uerũ. Panis enĩ dĩ est qͥ descendit de
celo. et cdat uitam mũdo. Panis de celo
est uerbũ cuiꝰ eg̃ssio asũmo celo .i. apatre.
et uertitur in lac̾ dũ descendit in carnẽ.
qd fuit descendeis de celo. Moyses uero
ñ sic de celo s de aere dedit manna. infi¬
gura huiꝰ ueri panis corda utuificantis.
ngłi purũ uerbũ solidũ cibũ comedũt
nos idem uerbũ s inlac uersũ. qr si ñ pꝰ

Expanded text:
mundo. Pater meus dat vobis panem verum. Panis enim Dei est, qui descendit de coelo et dat vitam mundo. Panis de coelo, est verbum Dei, cujus egressio a summo coelo , id est, a Patre, et vertitur in lac, dum descendit in carnem, quod fuit descendere de coelo. Moyses vero non sic de coelo, sed de aere dedit manna, in figura hujus veri panis corda vivificantis. Angeli parum Verbum solidum cibum comedunt, nos idem Verbum, sed in lac versum; quia, si non p
Abbreviated transcription (Latin):
fides in corde tuo. est xp̃c in cordetuo.
Sicut misit me uiuens pat̃. et e
St gͣ ad illũ tanꝗͣ maiorẽ referam ui¬
tã meã. ex inanitio mea fecit inqua
ipse est ex patre. Sicut enĩ pat̃ ñ ẽ indigẽs
celo descendit. H sicut manducauerunt
patres ur̃i mannã. et mortu sũt. Qui mã¬
ducat hẽ panẽ: iuuet inet̃uũ. hic .i. inħ
loco. uł hic .s. filiꝰ hominis de quo supra:
est panis de celo. Non sic morientur uaĩa
qui me celestem panẽ manclucant: sicut
patres ur̃ĩ manducauer̃ manna et mortu
sunt. Hec dixit insynagoga docens in ca¬
pharnaum. Multi gͦ audientes ex discipulis
eũ audire: Id est ei obedire  Mouentur dis¬
cipuli. qͥd gͦ inmici: Ecce uentilatur triticũ
s secretũ dĩ uitentos debet facere ñ ad u̾sos
Serba quidem dñi ita sunt ꝓfunda: ut
onis ꝑuersos turbent. om̃s rectos aucditores
exerceant. Sic apud se discipuil dixerunt
de duricia sermonis dñi: ut ab eo ñ au¬

Expanded text:
fides in corde tuo, est Christus in corde tuo. fides in corde tuo, est Christus in corde tuo. Sicut misit me vivens Pater, et eUt ergo ad illum tanquam majorem referam vitam meam, exinanitio mea fecit, in qua ipse est ex Patre. Sicut enim Pater non est indigens coelo descendit. Non sicut manducaverunt patres vestri manna, et mortui sunt. Qui manducac, scilicet Filius hominis, de quo supra est panis de coelo. Non sic morientur in anima, qui me coelestem panem manducant, sicut patres vestri manducaverunt manna, et mortui sunt. Haec dixit in Synagoga, docens in Capharnaum. Multi Id est, ei obedire? Moventur discipuli; quid ergo inimici? Ecce ventilatur triticum, sed secretum Dei intentos debet facere, non aversos. Verba quidem Domini ita sunt profunda, ut omnes perversos perturbent, omnes rectos auditores exerceant. Sic apud se discipuli dixerunt de duritia sermonis Domini, ut ab eo non au
Abbreviated transcription (Latin):
mͣ uox iubilationis et sonꝰ epulantis:
qr sine int̾missione quadam m̃tis mas¬
ticatione ruminamꝰ. carnẽ xp̃i et
sanguinẽ p̃ciũ ẽẽ nr̃e redẽptionis.
et uiam uire in mortalis inqua nec
sitis nec esuries erit. Animal autem
qd̃ ñ ruminat in mũcdũ est. Aaugͣ li¬
bro t̃cio de doctrina xp̃i In locutioni¬
bꝰ figuratis seruabitur hec regula. ut
tandui uersetur diligenti considerati¬
one qd̃ legitur: donec ad regnũ cari¬
tatis int̃pretatio ꝑducatur. Nisi man¬
ducaueritis inquit carnẽ filii homi¬
nis. et sanguinẽ biberitis: ñ habebitis
uitã in uobũ. Facinꝰ uł flagiciũ. uidet᷑
iubete. Figura est p̾cipiens passĩoni do¬
minice ẽẽ cõmunicandũ. et suauit̃
atq utilit̾ recondendũ in memoria.
qd̃ ꝓnobis caro eiꝰ crucifixa et uulne¬
rata sit. Qu manducat meam car¬
nẽ et bibit meũ sanguinẽ in me ma¬
net ꝑ conformationẽ uite. et ego in
illo ꝑ inhabitantem gr̃am. ꝓfecto

Expanded text:
 vox jubilationis et sonus epulantis; quia sine intermissione quadam mentis masticatione ruminamus carnem Christi et sanguinem pretium esse nostrae redemptionis, et viam vitae immmortalis, in qua nec sitis nec esuries erit. Animal autem quod non ruminat, immundum est. Augustinus libro tertio De doctrina Christiana: In locutionibus figuratis servabitur haec regula, ut tandiu versetur diligenti consideratione quod legitur, donec ad regnum charitatis interpretatio perducatur: Nisi manducaveritis, inquit, carnem Filii hominis et sanguinem biberitis, non habebitis vitam in vobis. Facinus et flagitium videtur jubere; figura est, praecipiens passioni Dominicae esse communicandum et suaviter atque utiliter recondendum in memoria, quod pro nobis caro ejus crucifixa et vulnerata sit. Qui manducat meam carnem et bibit meum sanguinem, in me manet per confornationem vitae, et ego in illo per inhabitantem gratiam; profecto
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ rentes ihm: Turbe que ad huc erat trãs
mare uñ discipul uenerant insinuatũ
est ħ miraculũ. qd̾ suꝑ aquas iħc ambu¬
lasset : qr ñ fuerat ibi nisi una nauis. et
ineam ñ intrauit iħc cũ discipulis. Sñ
gͦ factus ẽẽt transinare. nͥ suꝑ aquas am
tes quibꝰ turbe transportantur. significãt
conuentus eoꝵ qui ñ sincere querunt
iħm. Et cum inuenissent eum trans
mare dixerunt ei. Rabbi quãdo huc ue
tustis Presentat se turbis aquibꝰ ne ra-¬
peretur in montẽ fugerat. qd̾ confirma
nobis oĩa illa facta in magno sacram̃to
ẽẽ. Respondit iħc̃. et dixitꝰ.: Am̃ am̃ dico
uobis queritis mne ñ qr uidistis signa.

Expanded text:
 AUGUST. Turbis quae adhuc erant trans mare, unde discipuli venerant, insinuatum est hoc miraculum, quod super aquas Jesus ambulasset, quia non fuerat ibi nisi una navis, et in eam non intravit Jesus cum discipulis suis. Unde ergo factus esset trans mare, nisi super aquas ambtes, quibus turbae transportantur, significant conventus eorum, qui non sincere quaerunt Jesum. Et cum invenissent eum trans mare, dixerunt ei: UST. Praesentat se turbis, a quibus ne raperetur, in montem fugerat, quod confirmat nobis, omnia illa facta in magno sacramento esse. Respondit Jesus et dixit: Amen, amen dico vobis, quaeritis me, et non quia vidistis signa,
Abbreviated transcription (Latin):
me: ñ ꝓpt̃ aluid. Ipse est enĩ cibꝰ quo ui¬
uũt et angłi. qu ꝑmanet inuitam et̾nã
ut pꝰ aꝑte dicet. Satagit gͥ eoꝵ saciare
mentes. quoꝵ sãciauit et uent̾es.S ere
filiꝰ hominis dat cibũ spñalem. uñ sequi¬
tur. Hunc enim pat̃ signauit ds̃. Qd¬

Expanded text:
me, non propter aliud. Ipse est enim cibus quo vivunt et angeli, qui permanet in vitam aeternam, ut post aperte dicet. Satagit igitur eorum satiare mentes, quorum satiavit et ventres. Vere Filius hominis dat cibum spiritualem. Unde sequitur: Hunc enim Pater signavit Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ es. Nõ mirũ si ascendente ciño in na¬
iũ cessat uentus. qr in quocũq corde
ꝑ gr̃am sui amoris adest. mox uniu̾¬
sa uitioꝵ et aduersantis mũdi. et
mangnoꝵ spũũ bella quiescunt. Bñs
in mraculo panũ se c̃ditorem rerum
oftendit: in ambulando fuꝑ undas
se habere corpꝰ liberũ ab om̃i graueti¬
ne peccatoꝵ: in placando uentos ũ
Ubi autem sui p̃sencia transit naius
de fluctu ad solitlitatẽ portus. post
suũ claritatis reditũ et̾ne ecctẽ pax
et tranquillitas inclicatur. Et qr tũc
manifestus ingłã adueniet. recte ã¬
mirantes uniuersi locuti sunt. Ue¬
re flliꝰ dei est
LXXXII.

Expanded text:
DA. Non mirum si, ascendente Domino in navim, cessat ventus; quia in quocunque corde per gratiam sui amoris adest, mox universa vitiorum, et adversantis mundi et malignorum spirituum bella quiescunt. Dominus in miraculo panum se Conditorem rerum ostendit, in ambulando super undas, se habere corpus liberum ab omni gravedine peccatorum; in placando ventos undrum. HILAR. Ubi autem sui praesentia transit navis de fluctu ad soliditatem portus, post suum claritatis reditum aeternae Ecclesiae pax et tranquillitas indicatur. Et quia tunc manifestus in gloria adveniet, recte admirantes universi locuti sunt: Vere Filius Dei es. CAPUT LXXXII.
Abbreviated transcription (Latin):
erit . Amas dm̃. sub pedibꝰ tuis est tu
mor scłi. Amas sclm. ab sorbet te. Cũ
fluctuat cupiditate cor tuũ: in uoca
dm̃. Ed autem petrus inplorat ne
mergatur. significat quibꝰ tribulationebꝰ.
eciam post ultunã ꝑsecutionẽ purga¬
ri eccłam. Uñ illud paul. Saliuuis ecit.
Et cum ascendissent in nauiculã

Expanded text:
erit. Amas Deum? sub pedibus tuis timor erit. Amas Deum? sub pedibus tuis timor est saeculi. Amas saeculum? absorbet te. Cum fluctuat cupiditate cor tuum, invoca Deum. Quod autem Petrus implorat ne mergatur, significat quibusdam tribulationibus etiam post ultimam persecutionem purgari Ecclesiam. Unde illud Pauli: Salvus erit, Et cum ascendissent