comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid ex me: auertantur. id est
a laudib meis in quas ignari ni¬
mie feruntur resiliant: et pedem
retrahant. Quomͦ: Quandoq ui¬
delicet cognoscentes plenius. quem
immodera qus laudant: et conse¬
quenter erubescentes uel suum errorẽ:
uel amici dep̃hensam in utilitatem.
Et hoc mͦ utrumq nocentium genꝰ.
et illi scilicet qui uolunt mͥ mala. et
me adulatoriȩ cominendant. et hi
qui licet innocenter tamen nocent.
dum beniuole quidẽ s nimie lau¬
dant: auertantur retrorsum et eru¬
bescant. Hoc ẽ tam uilis eis et abie¬
ctus appaream: quatinus pudeat
eos talem ita laudasse: et sic desinant
iam indiscrete laudare. Igitur aduer¬
sus utrosq laudatores. illis me cduob
munire consueui uersiculis: contra
maliuolos quidem pͥorem. auertant᷑
retrorsum et erubescant. qui uolunt
michi mala: contra beniuolos autẽ
ꝓferens sequentẽ. auertantur statĩ
erubescentes. qui dicunt mͥ euge euge.
Cum ergo ut ad te reuertar exemplo

Expanded text:
aliquid ex me, avertantur, id est, aliquid ex me, avertantur, id est, a laudibus meis, in quas ignari nimie feruntur, resiliant et pedem retrahant. Quomodo? Quandoque videlicet cognoscentes plenius quem immoderatius laudant, et cousequenter erubescentes vel errorem suum, vel amici deprehensam inutilitatem. Et hoc modo utrumque nocentium genus, et illi scilicet qui volunt mihi mala, et me adulatorie commendant, et hi qui, licet innocenter, tamen nocent, dum benevole quidem sed nimie laudant, avertantur retrorsum, et erubescant; hoc est, tam vilis et abjectus eis appaream, quatenus pudeat eos talem ita laudasse, et sic desinant jam indiscrete laudare. Igitur adversus utrosque laudatores illis me duobus munire consuevi versiculis: contra malevolos quidem priorem, Avertantur retrorsum et erubescant qui volunt mihi mala, contra benevolos autem proferens sequentem: Avertantur statim erubescentes qui dicunt mihi: Euge, euge. 4. Cum ergo, ut ad te revertar, exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
sius moysi manus suo pondere p̃ga¬
uatas demitteret: leuigatus ꝑ grãm
et rotis euuangelicis suppositus. ueloci¬
ter in omẽm terram exiuit. et in fines
orbis terrȩ celerrime ꝑuolauit. Ded
longe nimis digrãdior. Tu itaq dilc¬
tissime: cessa iam indebitis me hono¬
rib magis obruere. quam attollere.
Alioquin: cetui te inimicantium
michi. amica licet uoluntate comnis¬
ces. Ipsi sunt de quib soleo soli deo
ia conqueri in orationib. Et qui
laudabant me: aduersum me iurabat
Ad quam meam querimoniam. dñ
audio respondendem mox. et attestan¬
tem quod uerax sit.Uere inquit
qui te beatificant. in errorẽ de mit¬
tunt. Et ego. Auertantur ergo
inquam statim erubescentes: qui di¬
cunt mͥ euge euge. Quod tamen
ne putetur in quoscunq aduersa¬
rios a me quandoq intorta maledi¬
tio uel in p̃catio: exponere debeo qua¬
liter intelligam. Precor nuirum ut
quicumq estimant de me. supra id
quod uident in me. aut audiunt

Expanded text:
sius 74 Moysi manus suo pondere praegrasius 74 Moysi manus suo pondere praegrava tas demitteret, levigatus per gratiam, et rotis evangelicis superpositus, velociter in omnem terram exivit, et in fines orbis terrae celerrime pervolavit. Sed longe nimis digredior. 3. Tu itaque, dilectissime, cessa jam indebitis me honoribus magis obruere quam attollere; alioquin coetui te inimicantium mihi, amica licet voluntate, commisces. Ipsi sunt de quibus soleo soli Deo ita conqueri in orationibus: Et qui laudabunt me, adversum me jurabant . Ad quam meam querimoniam Deum audio respondentem mox, et attestantem quod verax sit: Vere, inquit, qui te beatificant, in errorem te mittunt . Et ego: Avertantur ergo, iuquam, statim erubescentes, qui dicunt mihi, Euge, euge . Quod tamen ne putetur in quoscunque adversarios a me quandoque intorta maledictio vel imprecatio, exponere debeo qualiter intelligam. Precor nimirum ut quicunque existimant de me supra id quod vident in me, aut audiunt
Abbreviated transcription (Latin):
rapiebat usq ad t̾erum cȩlum. Quero
in reb siquid forte huic exoneranti
on simile inueniam: et occur¬
rit mͥ de pennis auium quod ei
urcũq coaptam: quȩ quodam uide¬
licet singulari mͦ. et corpulentiorem
reddunt subb̃am. et agiliorẽ. Mirũ
opus naturȩ. Unde grossescit ma-¬
teria. inde sacirna leuigatur. et
quantum crescit in massa. tantum
decrescit in pondere. Hoc plane
in pennis xp̃i omĩs expͥmit. simili¬
tadinem: quod et ipsȩ ferunt a qͥb
feruntur. Quid et de quadriga dicã:
Hec nimirum ad mota iumento: sar¬
cirnam quȩ ab ipso moueri non po¬
terat. auget quidem: s portabiliorem
facit. Onus oneri additur. et minus
onerat. Sic et oneri grauissimo legis.
accedens quadriga euangelii: et auxit
ꝑfectionem: et difficultatẽ minuit.
uelociter ait currit sermo eius.
Sermo utiq ante no tus in iudea
taneii. nec se p̃sui quidem grauedine
ualens ultra extendere. quippe qui et ip¬

Expanded text:
rapiebat usque ad tertium coelum. Quaero rapiebat usque ad tertium coelum. Quaero in rebus si quid forte huic exoneranti oneri simile inveniam, et occurrit mihi de pennis avium, quod ei utcumque coaptem; quae, quodam videlicet singulari modo, et corpulentiorem reddunt substantiam et agiliorem. Mirum opus naturae! Unde grossescit materia, inde sarcina levigatur; et quantum crescit in massa, tantum decrescit in pondere. Hoc plane in pennis, Christi oneris exprimit similitudinem, quod et ipsae ferunt a quibus feruntur. Quid et de quadriga dicam? Haec nimirum admota jumento, sarcinam quae ab ipso moveri non poterat, auget quidem, portabiliorem facit. Onus oneri additur, et minus onerat. Sic et oneri gravissimo legis accedens quadriga Evangelii, et auxit perfectionem, et difficultatem minuit. Velociter, ait, sermo ejus . Sermo utique ante notus in Judaea tantum, nec se prae sui quidem gravedine valens ultra extendere, quippe qui et ip
Abbreviated transcription (Latin):
do deicis: et extollendo p̃mis. Sed
ne ita p̃mas ut opprimas. consolan¬
tur me ħ et his similia ueritatis
testimonia: quȩ miro modo dum
repͥmunt erigunt. dum deiciunt
erudiut: ita ut unde proiectus.
nde et ꝓuec̾tus. tota cum hylaritate
decantem. Bonum mͥ dñe quia hu¬
miliasti me. ut discam iustificationeᷤ
tuas: bonum mͥ lexoris tui suꝑ milia
auri et argenti. Et hoc miraculum a¬
git sermo dei uiuus et efficax. hoc. illud
uerbum ꝑ quod facta sunt omnia. be¬
nignissime et potentissime oꝑatur.
hoc deniq facit iugum xpi suaue.
et omis leue. Libet ammirari: quam
leue sit onus ueritatis. Num uere
leue ẽ. quod portantem non grauat.
s leuat: Quid eo leuius onere: quod
non solum non onerat. s et portat
omẽm cui portandum imponitur
uirgineum: grauare non potuit. Hoc
onus ipsa quib se p̃buit sustentan¬
dum. senis symeonis brachia susten¬
tabat. Hoc etiam paulum in graui
licet et corruptibili corpore positum:

Expanded text:
do dejicis, et extollendo premis. Sed do dejicis, et extollendo premis. Sed ne ita premas ut opprimas, consolantur me haec et his similia Veritatis testimonia, quae miro modo, dum reprimunt, erigunt; dum dejiciunt, erudiunt; ita ut unde projectus, inde et provectus, tota cum hilaritate decantem: Bonum mihi, Domine, quia humiliasti me, ut discam justificationes tuas. Bonum mihi lex oris tui, super millia auri et argenti . Et hoc miraculum agit sermo Dei vivus et efficax; hoc illud Verbum per quod facta sunt omnia, benignissime et potentissime operatur; hoc denique facit jugum Christi suave, et onus leve . 2. Libet admirari quam leve sit onus Veritatis. Num vere leve est, quod portantem non gravat, sed levat? Quid eo levius onere, quod non solum non onerat, sed et portat omnem, cui portandum imponitur? virgineum, gravare non potuit. Hoc onus ipsa, quibus se praebuit sustentandum, senis Simeonis brachia sustentabat. Hoc etiam Paulum, in gravi licet et corruptibili corpore positum,
Abbreviated transcription (Latin):
subiecti inuicem in timore xp̃i: si ñ
frustra utrobiq positum ẽ inuicem:
intelligis et mͥ equȩ utrumq con¬
gruere. Quod si cogitas tibi illam
os honorent: michi e regione in m̃¬
tem uenit ex regula ueritatis. Erunt
pͥmi nouissimi et nouissimi primi:
et qui maior ẽ ur̃m fiat sicut iunior:
et quanto maior es tanto humilia
te in om̃ib: et pͥncipem te constitu¬
erunt. esto inter illos quasi inus
ex illis: et non quia dominamur fi¬
dei ur̃e. s adiutores sumus gaudii
ur̃i: et nolite uocari ab hominib rabbi: &
patrem nolite uocare uobis suꝑ t̾ram.
Quantum itaq tuis attollor fauori¬
b. tantum his molib p̃mor. Unde
merito in psalmo non canto: s plan¬
go. Exaltatus autem humiliatus sũ
et conturbatus: et quia eleuans alli¬
sisti me. S uerius fortasse ꝓferrem
quod sentio: quia uidelicet qui me
exaltat humiliat: et qui me humili¬
at exaltat. Tu me ergo potius exaltan¬

Expanded text:
Subjecti invicem in timore Christi ; si non Subjecti invicem in timore Christi ; si non frustra utrobique positum est invicem, intelligis et mihi aeque utrumque congruere. Quod si cogitas tibi illam os honorent , » mihi e regione in mentem venit ex regula Veritatis: Erunt primi novissimi, et novissimi primi ; et: Qui major est vestrum, fiat sicut junior ; et: Quanto major es, tanto humilia te in omnibus ; et: Principem te constituerunt? esto inter illos quasi unus ex illis ; et: Non quia dominamur fidei vestrae, sed adjutores sumus gaudii vestri ; et: Nolite vocari ab hominibus rabbi; et: Patrem nolite vocare vobis super terram . Quantum itaque tuis attollor favoribus, tantum his molibus premor. Unde merito in Psalmo non canto, sed plango: Exaltatus autem humiliatus sum et conturbatus ; et: Quia elevans allisisti me . Sed verius fortasse proferrem quod sentio: quia videlicet qui me exaltat, humiliat; et qui me humiliat, exaltat. Tu me ergo potius exaltan
Abbreviated transcription (Latin):
uod nondum ueni ad uos:
non putetur incuria. Cura¬
mus siquidem uos. tanquã
uiscera nr̃a. Si mater potest filii uteri
sui negligere euram: possum et ego forsan
in suspitionem duci: et argui negligen¬
tie. Itaq oportunitatem expectautimus:
& eipectamus
ut cum uenerimus. uisitatio nr̃a non sit
sine fructu. Interim de abscessu patris
ur̃i non turbetur cor ur̃m. Deus uobi ᷤ¬
ꝓuidebit alium sicut sꝑamus ꝓ co ido¬
neum: s nec istum ꝑdetis. Nam et si tran¬
siatus c̃: non tamen ablatus. Tam̃ qui
uobis fuerat specialis: erit commnunis et
nobis. Donec ergo uenio. uiriliter agi¬
te. et confortetur cor ur̃m: et omĩa ur̃a
in caritate fiant. Ad Rainaldii fusin
ter aut dñs. s fr̃ et conseruis:
quod fratri carissimo. et fideli conseruo.
Primo ne mireris si terrear dignita¬
tis nominib: cum me ipsis sentiam¬
reb indignum. Et te quid̃ decet ut
facis: s michi assentire non expedit.
Nam si tͥ obseruandum putas il¬
lud. honore inuicem p̃uenientes. et

Expanded text:
uod nondum veni ad vos, non putetur incuria. Curamus siquidem vos tanquam viscera nostra. Si mater potest filii uteri sui negligere curam, possum et ego forsan in suspicionem duci et argui negligentiae. Itaque opportunitatem exspectavimus et exspectamus, ut, cum venerimus, visitatio nostra non sit sine fructu. Interim de abscessu patris vestri non turbetur cor vestrum. Deus vobis providebit alium, sicut speramus, pro eo idoneum; sed nec istum perdetis. Nam etsi translatus est, non tamen ablatus. Tantum qui vobis fuerat specialis, erit communis et nobis. Donec ergo venio, viriliter agite, 73 et confortetur cor vestrum, et omnia vestra in charitate fiant. ter aut dominus, sed frater et conservus, quod fratri charissimo et fideli conservo. 1. Primo ne mireris si terrear dignitatis nominibus, cum me ipsis rebus sentiam indignum. Et te quidem decet ut facis, sed mihi assentire non expedit. Nam si tibi observandum putas illud, Honore invicem praevenientes , et,
Abbreviated transcription (Latin):
pacienter s etiam libenter audien¬
dum ẽ quod humiliter calumniat᷑.
si forte tam desꝑatȩ salutis reparan¬
dȩ. racionabilis ulla occasio inueni¬
atur: quam ut bene mecum tua in¬
telligit expientia. difficile quancin
congregatione. s multo cdifficilius
foris poterit obtinere. Inito itaꝙ
om̃ium frm consilio. omĩa quȩ in eum
fecisti iudicia diligenter retraetare ñ
dedigneris: quatinus tua humilitate
ttus contumatia sanetur si sie uideli¬
cet adinueniri poterit. quomͦ ad hue
semel regulariter recipiatur. Nec ti¬
mendum ẽ in hac retractatione. quod
displiceat iusto ac misccdĩ deo: si mise¬
ricordia suꝑ exaltetur iudicio. Id¬

Expanded text:
patienter, sed etiam libenter audienpatienter, sed etiam libenter audiendum est quod humiliter calumniatur, si forte tam desperatae salutis reparandae rationabilis ulla occasio inveniatur, quam ut bene mecum tua intelligit experientia difficile quidem in congregatione, sed multo difficilius foris poterit obtinere. Inito itaque omnium fratrum consilio, omnia quae in eum fecisti judicia diligenter retractare non dedigneris, quatenus tua humilitate ejus contumacia sanetur, si vel sic videlicet adinveniri poterit quomodo adhuc semel regulariter suscipiatur. Nec timendum est in hac retractatione quod displiceat justo ac misericordi Deo, si misericordia superexaltetur judicio
Abbreviated transcription (Latin):
nec rationi subicitur: quando non eã
s ipsa piasmentes ad compassionem
dolentium. necessario cogit affectu. ita
ut etiam si peccatum e̾e̾t misereri: et¬
si multum uellem. non possem non im¬
sereri. Pocest quidem ratio uel uolun¬
tas affectui effectum subtrahere: sed
munquid ipsum affectum euellere:
Disceclant a me qui me consolantur.
et dicunt quia oratio mea in sinu me
reuertetur: dum is ꝓ quo emissa est
nondum conuertitur. Nec audio
illos qui michi blandientes afferunt.
iustitia iusti suꝑ eum erit: dum impi¬
us in sua adhuc impietate remorat᷑.
Ntm inquam recipio consolationem:¬
e ubi : fr̃s uideo desolationem. Si ergo
dulcissime fili tua quoq pia mens
similiter affecta ẽ. immo quia aliter
affecta non ẽ: quamquã tibi infelix
iste cunctas suȩ egressionis de mona¬
sterio. et demio regressionis. regulars
uices infeliciter ꝑcurrisse uidetur: qͥd
tamen ipse aliter putat. non solum

Expanded text:
nec rationi subjicitur; quando non eam nec rationi subjicitur; quando non eam tu  al. nutu, sed ipsa pias mentes ad compassionem dolentium necessario cogit affectu, ita ut, etiam si peccatum esset misereri, etsi multum vellem, non possem non misereri. Potest quidem ratio vel voluntas aflectui effectum subtrahere; sed nunquid ipsum affectum evellere? Discedant a me qui me consolantur, et dicunt quia oratio mea in sinu meo revertetur, dum is pro quo emissa est, nondum convertitur. Nec audio illos qui mihi blandientes afferunt, Justitia justi super eum erit, , dum impius in sua adhuc impietate remoratur. Non, inquam, recipio consolationem ubi fratris video desolationem. Si ergo, dulcissime fili, tua quoque pia mens similiter affecta est, imo quia aliter affecta non est, quanquam tibi infelix iste cunctas suae egressionis de monastario, et denuo regressionis, regulares vices infeliciter percurrisse videtur, quia tamen ipse aliter putat, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
dui intermittere. aut certe penitus
omittere. nichilominus corpus man
p̃scriberent. Nec nego panem et ui¬
num aqua quidẽ mixtum. simul
debere apponi: qum potius assero
haudaliter debere fieri. S aliud ẽ
culpare negligentiã. aliud negare
efficatiam. Aliud inquam ẽ quod
causamur non bene quippiam fieriͥ
et aliud quod mentimur nec fieri.
Hȩc interim de hac re cdixerim et
senserimꝰ absq p̃ iudicio uel tuȩ sen¬
tentiȩ siquid melius sapis: uel cuius¬
libet sanius sapientis. Ad eunde. Lxxi¬
onsiderans miseri huius
miserabilem conditionem.
misereor quidem: s uereor
ne frustra. Neq enim non ideo mͥ
uideor frustra misereri. quod ipso
licet remanente in sua miseria. mea
tamen uel michi non sit in fructuo¬
sa miscłia: inquam utiq miscđiam
non ꝓpria utilitas inclinauit. s inti¬
mis eam uiscerib ꝓximi miseria. et
fraternus dolor inflixit. Misccłia qͥppe
affectio ẽ. quȩ nec uoluntate choercet᷑.

Expanded text:
diu intermittere, aut certe penitus diu intermittere, aut certe penitus omittere, nihilominus Corpus manspraescriberent. Nec nego panem et vinum, aqua quidem mixtum, simul debere apponi, quin potius assero haud aliter debere fieri; sed aliud est culpare negligentiam, aliud negare efficaciam. Aliud, inquam, est quod causamur non bene quidpiam fieri, et aliud quod mentimur nec fieri. Haec interim de hac re dixerim et senserim, absque praejudicio vel tuae sententiae, si quid melius sapis, vel cujuslibet sanius sapientis. 72 EPISTOLA LXXConsiderans miseri hujus miserabilem conditionem, misereor quidem, sed vereor ne frustra. Neque enim non ideo mihi videor frustra misereri, quod, ipso licet remanente in sua miseria, mea tamen vel mihi non sit infructuosa misericordia. In quam utique misericordiam non propria utilitas inclinavit, sed intimis eam visceribus proximi miseria et fraternus dolor inflixit. Misericordia quippe affectio est, quae nec voluntate coercetur,
Abbreviated transcription (Latin):
non sanctificentur. S de. huiusmo¬
di unusquisq in suo sensu habun¬
cdat. Ego autẽ ꝓ meo fatuo sensu.
simͥ idẽ contigisset quod tibi. uellẽ
ad remedium mali unum e duob
egisse: aut ipsum quod fecisti aut
certe ab illo loco ubi dicitur. simili
modo post ea quam cenatum ẽ. uer¬
ba scã iterasse: et sic complesse quod
restabat de sacrificio. Neq enm
dubitauerim de corpore iam conse¬
erato: qui utiq iuxta ritum ȩccłiȩ di¬
dici ab ipsa quod et ipsa accepit a
dñõ: panem scilicet ac uinum et si¬
simul apponere. non simul tamen
ex his sacra conficere. Cum ergo priꝰ
de pane corpus. quam de uino sanguiᷤ.
more ȩccłiastico conficiatur: si ꝑ obliui¬
onem tardius. quod posterius sacran¬
dum ẽ apponatur: ñon uideo. quid
sacris p̃cedentib. tarditas possit p̃ri¬
ꝑe consequentium. Puto enim quod
si dnõ pꝰ factum de pane suum corpꝰ.
uini consecrationem placuisset aliqͣn¬

Expanded text:
non sanctificentur. Sed de hujusmonon sanctificentur. Sed de hujusmodi unusquisque in suo sensu abundat. 3. Ego autem pro meo fatuo sensu, si mihi idem contigisset quod tibi, vellem ad remedium mali unum e duobus egisse: aut ipsum quod fecisti, aut certe, ab illo loco ubi dicitur, « Simili modo postquam coenatum est, » verba sancta iterasse; et sic complesse quod restabat de sacrificio. Neque enim dubitaverim de Corpore jam consecrato, qui utique juxta ritum Ecclesiae didici ab ipsa quod et ipsa accepit a Domino, panem scilicet ac vinum, et simul apponere, non simul tamen ex his sacra conficere. Cum ergo prius de pane Corpus, quam de vino Sanguis more ecclesiastico conficiatur, si per oblivionem tardius quod posterius sacrandum est, apponatur, non video quid sacris praecedentibus tarditas possit praeripere consequentium. Puto enim quod si Domino post factum de pane suum Corpus, vini consecrationem placuisset aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
ciplinas acciꝑe. In hunc modum sa¬
tiffaciat et ille: qui tibi ad illam mis¬
sam ministrauerit. De illo qui sibi
ante apparauerat. et oblitus ẽ mittere
uinum in calicem. cuius et maiorẽ
in hoc estimamus. culpam. si tamen &
du ita putas: tuo arbitrio derelinqͥmꝰ
Sane si sermo exiit inter fr̃s. et ip¬
si om̃s singuli singulas accipiant
disciplinas: ut fiat quod legitur.
Alter alterius onera portate. Beinde
quod comꝑta serolicet negligentia.
uinum fundisti in calicem suꝑho
stiȩ sacratȩ particulam. laudamus:
nec sub tanto articulo melius fieri
potuisse putamus: arbitrantes li¬
quorem et si non ex consecratione
ꝓpria atq sollenni. sanguinem xp̃i
mutatum: sacrum tamen fuisse
ex contactu corporis sacri. Aiunt
tamen nescio quem alium aliud
sensisse scriptorem. non posse ui¬
delicet absq trib id ẽ pane. uino.
et aqua. hoc sacrificium ee̾: ita uero
si quod libet deee̾ contigerit: reliqua

Expanded text:
ciplinas accipere. In hunc modum saciplinas accipere. In hunc modum satisfaciat et ille qui tibi ad illam Missam ministravit. De illo autem qui sibi ante apparuerat, et oblitus est mittere vinum in calicem, cujus et majorem in hoc aestimamus culpam, si tamen et tu ita putas, tuo arbitrio derelinquimus. Sane si sermo exiit inter fratres, et ipsi omnes singuli singulas accipiant disciplinas, ut fiat quod legitur, Alter alterius onera portate . Deinde quod comperta, sero licet, negligentia, vinum fudisti in calicem super hostiae sacratae particulam, laudamus, nec sub tanto articulo melius fieri potuisse putamus, arbitrantes liquorem, etsi non ex consecratione propria atque solemni in Sanguinem Christi mutatum, sacrum tamen fuisse ex contactu Corporis sacri. Aiunt tamen nescio quem alium aliud sensisse scriptorem, non posse videlicet absque tribus, id est pane, vino, et aqua, hoc sacrificium esse, ita ut si quodlibet horum deesse contigerit, reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
enda. Porro ego et pͥor nr̃ multum
tem ipsam et intra nos pensantes. et
inter nos conferentes. tuam quidẽ ibi
dep̃hendimus ignorantiam: ministran¬
tium quoq negligentiam: s plane
nullius maliciam. Et certe optime
nosti nullum eẽ bonum: nisi fuerit
spontancum. Malum ergo poterit ẽẽ
magnum: quod constat uoluntariũ
non fuisse: Alioquin si quod fit a
non uolente. bonum quidem nullã
grãm. malum autem multam conse¬
quitur pęnam: hoc ẽ si circa unam
eandemq causam. et malum impu¬
tatur. et bonum non suscipitur: qͥs¬
quis ita sentit. aserat si uult. et quod
non sapientia maliciam. s malicia
uincit sapientiam. Ut tamen faci¬
amus satis inquietiori conscientiȩ tuȩ.
et ne forte malum hoc mali cuitispiã
grauioris latentis adhuc in monaste¬
rio fuerit commonitio: ꝓ penitentia
tibi iniungimus . uii. psalmos peni¬
tentiales. cotidie usq ad pascha sep¬
des ꝓsternendo te decantare .uii. dis¬

Expanded text:
enda. Porro ego et Prior noster multum enda. Porro ego et Prior noster multum rem ipsam et intra nos pensantes, et inter nos conferentes, tuam quidem ibi deprehendimus ignorantiam, ministrantium quoque negligentiam, sed plane nullius malitiam. Et certe optime nosti nullum esse bonum, nisi fuerit spontaneum. Malum ergo poterit esse magnum, quod constat voluntarium non fuisse? Alioquin si quod fit a non volente, bonum quidem nullam gratiam, malum autem multam consequitur poenam, hoc est si circa unam eamdemque causam, et malum imputatur, et bonum non suscipitur, quisquis ita sentit, asserat, si vult, quod non sapientia malitiam, sed malitia vincit sapientiam. 2. Ut tamen faciamus satis inquietiori conscientiae tuae, et ne forte malum hoc mali cujuspiam gravioris latentis adhuc in monasterio fuerit commonitio, pro poenitentia tibi injungimus septem psalmos poenitentiales quotidie usque ad Pascha, septies prosternendo te, decantare, septem dis
Abbreviated transcription (Latin):
nde te contristatum cogno¬
iumus. contristatũ quidẽ
ce̾ laudamus: s si non n¬
nuis. Constristatus enim es nisi fallor
conuerti q̃nq in gaudium. Itaq di¬
lectissime. irascere et noli peccare. Pec¬
cabis autẽ non minus. nimis trascendo.
quam om̃ino non irascendo. Siquidẽ
non irasci. ubi irascendum sit: uolle
emendare peccatum ẽ. Plus uero
irasci. quam irascendum sit: pecca¬
tum peccato addere ẽ. Quod si ma¬
lum ẽ. peccatum non emendare: quo¬
modo malum non erit. augnenta¬
re : Si ex rerum euentib. reatuum
penderet iudicium: non foret culpan¬
da tua etiam ingens tristidia: ubi
minirum constitisset. quod ingens
fuisset et culpa. Tanto quippe eul¬
pa grauior: quanto res sacrior appa¬
reret. Nunc uero quia rerum cau¬
sa non materia. nec exitus actuũ
s intentionis ꝓpositum. culpas dis¬
cernit et merita: dicente dnõ. si ocu
examinatione commissi. non tam
ut arbitror. saeroꝵ ẽ attendenda ma¬
iestas. quam ꝓpria intentio discuti¬

Expanded text:
nde te contristatum cognovimus, contristatum quidem te esse laudamus, sed si non nimis. Contristatus enim, nisi fallor,converti quandoque in gaudium. Itaque, dilectissime, irascere, et noli peccare. Peccabis autem non minus nimis irascendo, quam omnino non irascendo. Siquidem non irasci ubi irascendum sit, nolle emendare, peccatum est: plus vero irasci quam irascendum sit, peccatum peccato addere est, Quod si malum est peccatum non emendare, quomodo malum non erit augmentare? Si ex rerum eventibus reatuum penderet judicium, non foret culpanda tua etiam ingens tristitia, ubi nimirum constitisset quod ingens fuisset et culpa. Tanto quippe culpa gravior, quanto res sacrior appareret. Nunc vero quia rerum causa, non materia, nec exitus actuum, sed intentionis propositum culpas discernit et merita, dicente 71 Domino, Si oculuexaminatione commissi, non tam, ut arbitror, sacrorum est attendenda majestas, quam propria intentio discuti
Abbreviated transcription (Latin):
sustentationib ampliꝰ confortata. quali
non satis ꝑse insanirent. Quid qͣso no¬
ue rõnis tandem inuentum. ẽ. ut qd̃
semel bone fame & uite canonicis ura
fuerat ꝓuida & necessaria dispensatiõe
concessum. scdo confirmatum. tercio is
aiint roboratum. rursum ueniat in
ius. reuocetur in discussionem: Siqͥd̃
& duo illa supͣmemorata ꝑuos nicħomi¬
nꝰ sanccita. ꝑ uos & conuuilsa dicuntur.
Talib hostiis non ꝓmeretur ds. heu non
placatur ira. non conciliatur gr̃a. son
ꝓuocatur misccłia. Phis atq similib
necdum auertitur furor dm̃. s adhis
brachium eius extentum. & uirga illa
apl̃ ieremiã uigilaus suꝑ pec̾ca nr̃a.¬

Expanded text:
sustentationibus amplius confortata, quasi sustentationibus amplius confortata, quasi non satis per se insanirent. Quid, quaeso, novae rationis tandem inventum est, ut quod semel bonae famae et vitae canonicis vestra fuerat provida et necessaria dispensatione concessum, secundo confirmatum, tertio, ut aiunt, roboratum, rursum veniat in jus, revocetur in discussionem? siquidem et duo illa supra memorata, per vos nihilominus sancita, per vos et convulsa dicuntur. Talibus hostiis non promeretur Deus; heu! non placatur ira, non conciliatur gratia, non provocatur misericordia. Pro his atque similibus necdum avertitur furor Domini; sed adhuc brachium ejus extentum, et virga illa apud Jeremiam vigilans super peccata
Abbreviated transcription (Latin):
fusus atq retusus abiit retrorsum. scu¬
to nimirũ apłice defensionis opposito.
Proh pudor. quos cachinnos res ista mo¬
uit & mouet eccłie inimicis. eisq etiã
ipsis quorũ fortasse metu aut fauore a
recto tramite abducti sumus. Amicicon¬
funduntur. fidelib insultatur. ep̃i uͥq
sunt enĩ qui honorem ur̃m ⁊elant. qui
ur̃a ꝓ pace &. exaltatione laborant. fido¬
lit᷑ quid̃. s uereor ne mefficacit᷑. Quid
uob̾ uires minuitis. quid robur ur̃m de¬
pͥmitis: Quousq retunditis arma fi¬
delia militantia uob̃. humiliatis cornu
erecta ur̃e uirtutis & salutis: Plorans
plorat desolationem suam apd̃ tullum
eccłia sc̃i gengulfi. nec. ẽ. qui consolet᷑
eam. Quis enĩ se opponat brachio excel¬
so. torrentis impetui. sũme arbitͥo po
testatis : E andẽ se sustinere beatus pan¬
lus uiolentiam apd̃ uirdunũ conq̃tit᷑.
archiep̃o iam non ualente eum defende
ab insania monachorũ. quippe apł̃icis

Expanded text:
fusus atque retusus abiit retrorsum, scufusus atque retusus abiit retrorsum, scuto nimirum apostolicae defensionis opposito. Proh pudor! quos cachinnos res ista movit et movet Ecclesiae inimicis, eisque etiam ipsis, quorum fortasse metu aut favore a recto tramite abducti sumus! Amici confunduntur, fidelibus insultatur, episcopi usunt enim qui honorem vestrum zelant, qui vestra pro pace et exaltatione laborant fideliter quidem, sed vereor ne inefficaciter. Quid vobis vires minuitis? quid robur vestrum deprimitis? quousque retunditis arma fidelia militantia vobis, humilitatis cornua erecta vestrae virtutis et salutis? Plorans plorat desolationem suam apud Tullum Ecclesia sancti Gengulfi; nec est qui consoletur eam. Quis enim se opponat brachio excelso, torrentis impetui, summae arbitrio 175 potestatis? Eamdem se sustinere Beatus Paulus violentiam apud Virdunum conqueritur, archiepiscopo jam non valente eum defendere ab insania monachorum, quippe apostolicis
Abbreviated transcription (Latin):
suus. fident᷑ loqͦr: quia fidelit᷑ amo. Hec
enĩ sincerus. ẽ. amor. uͥ dubietatis scrupłs
suspicionis fecem retinet. Querimonia
dm̃ treuerensis. non. ẽ. eiꝰ soliꝰ. s cõmu¬
nis multorũ. eorũq p̃cipue qui sincerio¬
ri affectu uos diligunt. Uox una õiũ
qui fideli apd̃ nos cura popłis p̃sunt. us¬
ticiam ineccłia deꝑire. annullari eccłie
claues. ep̃alem oĩo uilescere auctoritatem
dum nemo ep̃oꝵ in ꝓmptu habeat ulcis¬
ci iniurias cłi. nulli liceat illicita q̃uis
referunt in uos. curiamq romanam.
Recte gesta ab ipsis. ut aiuint destruitis.
iuste destructa statuitis. Quiq flagiti¬
osi & contenfiosi de popło. siue de clero.
aut etiã ex monasteriis pulsati curruil
aduos. redeuntes iacꝰtant & gestiunt
se obtinuisse tutores. quos mag̃ ulto¬
res sensisse debuerant. Anñ gladiꝰ fine¬
es ꝓmptissime atq iustissime eductus
fuerat. ad condempnandum incestuosũ
concubitum drogonis ⁊ mił.: S con¬

Expanded text:
1. Fidenter loquor, quia fideliter amo. Nec enim sincerus est amor, ubi dubietatis scrupulus suspicionis faecem retinet. Querimonia domini Treverensis non est ejus solius, sed communis multorum, eorumque praecipue, qui sinceriori affectu vos diligunt. Vox una omnium, qui fideli apud nos cura populis praesunt, justitiam in Ecclesia deperire, annullari Ecclesiae claves, episcopalem omnino vilescere auctoritatem, dum nemo episcoporum in promptu habeat ulcisci injurias Dei, nulli liceat illicita quaevireferunt in vos, curiamque Romanam. Recte gesta ab ipsis, ut aiunt destruitis, juste destructa statuitis. Quique flagitiosi et contentiosi de populo, sive de clero, aut etiam ex monasteriis pulsati, currunt ad vos: redeuntes jactant et gestiunt se obtinuisse tutores, quos magis ultores sensisse debuerant. An non gladius Phinees promptissime atque justissime eductus fuerat ad condemnandum incestuosum concubitum Drogonis et Milis? Sed con
Abbreviated transcription (Latin):
nemo nͥ intustus causabitur qđ de mi¬
nu laica uendicauit imino recupant
sedi ep̃ali monasterium. tanꝙͣ clauan
de manu herculis extorquens in ma¬
nu fortiori. Ob p̃uitatem incentions.
nasterio quod ille intendit. Ad sit dñs
cordi dñi mei. ne iterum possit ei sib¬
ripi a monachis ñ tam ut simulant
appetentib lib̾catem: qͣm fugitantib

Expanded text:
nemo, nisi injustus, causabitur. Quod de manemo, nisi injustus, causabitur. Quod de manu laica vindicavit? imo recuperavit sedi episcopali monasterium, tanquam clavam de manu Herculis extorquens in manu fortiori. Ob pravitatem intentionis? nasterio: quod ille intendit. Adsit Dominus cordi domini mei, ne iterum possit ei subripi a monachis, non tam ut simulant appetentibus libertatem, quam fugitantibus
Abbreviated transcription (Latin):
ei alleuiaueritis. uob̃ ꝓcul dubio labo¬
rabitis. Quicqͥd dulcissimi dñi mei
nomen decolorat: cor meum excoriat.
supplicatio. iterum p̃ces. &. decies re¬
petite nondesinent. Non desistimus:
quia non diffidimus. Bonam causam
habemus. & equũ uidicẽ. qui non cuuc¬
tabitur euacuare quod subreptum ẽ. cũ
apparebit quod uerum. ẽ. nec pot̾it mñ
ridere. qui uoluit irridere. s ut scͥptũ ẽ.
mentita. ẽ: iniquitas gͥ. Hoc solet hab̾e
p̃cipuum apłica sedes. ut ñ pigeat reuo¬
care qͦd a se forte dep̃hñdit fraude elici¬
tum. non ueritate ꝓmeritum. Res ple¬
ua equitate & laude digna ut de men¬
cure supplicat ꝓ creuerensi. & sic ieti
ñ quasi in incertum. Ego quipe eg
hominis illtꝰ noui merita. causam. n¬
tentionem. ꝓpt̃ quod hoꝵs eum uolis
monachi lapidare: Quia male meri¬
it: S fidelit᷑ astitit. & multum setis¬
uit. Ob cause iniusticiam : S inuitĩ

Expanded text:
ei allevia-veritis, vobis procul dubio laboei allevia-veritis, vobis procul dubio laborabitis. Quidquid dulcissimi domini mei nomen decolorat, cor meum excoriat.supplicatio, iterum preces, et decies repetitae non desinent. Non desistimus, quia non diffidimus. Bonam causam habemus, et aequum judicem, qui non cunctabitur evacuare quod subreptum est, cum apparebit quod verum est; nec poterit inde ridere, qui voluit irridere: sed, ut scriptum est, mentita est iniquitas sibi . Hoc solet habere praecipuum apostolica Sedes, ut non pigeat revocare quod a se forte deprehenderit fraude elicitum, non veritate promeritum. Res plena aequitate, et laude digna, ut de mensecure supplicat pro Treverensi, et sic instat non quasi in incertum. Ego quippe, ego hominis illius novi merita, causam, intentionem. Propter quod horum eum volunt monachi lapidare? Quia male meruit? sed fideliter adstitit, et multum servivit. Ob causae injustitiam? sed injustum
Abbreviated transcription (Latin):
uincit sapientiam: Nosti pie dñe.
nosti creuerensem archiep̃m: Scio
qr nosti. Nosti & illum sc̃i maximi¬
ni non sc̃m abbatem: Puco qr ñ nosti.
Quis dignior houore. illo pͥori: Sic ne¬
mo dignior confusione isto sequenti.
&. tam̃ iste honoratus . ẽ. ille
obpbͥo datus. Quid peccauit archiep̃s:
Predam eccłie sue recuꝑauit. captuiam
eccłiam de manu laica lib̾auit. Num¬
qͥd ꝓ bono redditur malum . &. odium
ꝓ dilectione : Hic queso. hic euigilet
ocłs pietatis. & semotis paulisꝑ occupa¬
tionib considẽt quantum subreptũ
sit ei. ut talis qualem pudet dicere.
talem qualem tu ipse nosti. faciat ob¬
ꝓbͥum uicinis suis inmicis cuis. Piis¬
sime pater affectus filialis loquitur.
Huc usq condoluimus misero & misera¬
bili archiep̃o. Uerum ex hoc iam si ñ
fuerit emendatum. dolor cordis nr̃i ꝙ.
compassio ex intimis medullis tota tͣns¬
ibit ad illum ꝑ quẽ potuit em̃dari.
Sunt & alie lesiones p̾fati uiri. q̃z cum

Expanded text:
incit sapientiam? Nosti, pie domine, nosti Treverensem archiepiscopum? scio quia nosti. Nosti et illum Sancti-Maximini non sanctum abbatem? Puto quia non nosti. Quis dignior honore illo priori? sic nemo confusione dignior isto sequenti: et tamen iste honoratus est, ille opprobrio latus. Quid peccavit archiepiscopus? Praedam Ecclesiae suae recuperavit, captivam Ecclesiam de manu laica liberavit. Nunquid pro bono redditur malum, et odium pro dilectione? Hic, quaeso, hic evigilet oculus pietatis, et semotis paulisper occupationibus consideret, quantum subreptum sit ei, ut talis, qualem pudet dicere, talem qualem tu ipse nosti, faciat opprobrium vicinis suis, inimicis tuis. Piissime Pater, affectus filialis loquitur. Hucusque condoluimus misero et miserabili archiepiscopo. Verum ex hoc jam si non fuerit emendatum, dolor cordis nostri et compassio ex intimis medullis, tota transibit ad illum, per quem potuit emendari. Sunt et aliae laesiones praefati viri, quas cum
Abbreviated transcription (Latin):
archiep̃i. Et mͥ meliꝰ quidẽ ce̾t non as¬
cendisse. qͣm sic descendẽ cum rubore.
S deme que cura: Bñ qͦd dignus sum
patiar. tanqͣm male oꝑans. Sim certe
obꝓbrio etiã meis. sua spe nimirũ frustͤ¬
tis. qͣm de me ut sͥ me p̃ẽẽ uellent con¬
ceꝑant. dum comꝑiant eccłie sue ꝑme
mag̃ imminu dignitatem. cuiꝰ ꝑ me
etiã antiqua dampna restitui posse
putauerant. N om̃ia sustineo .&. si ñ
libent᷑. certe patient᷑. ne unꝙͣ. uidear
recalcitrare obedientie. ꝓ qua etiã da¬
re anuã si necc̃ẽ sit ded̾e me fateor.
Nerũ hoc sollicitudinẽ u̾rã attendẽ ue¬
lim. creationis inuiriã respic̾e ad cre¬
antem. &. uires quas mͥ subtrahitis. uo¬
b mimutis. & contemptus mĩs & deiec¬
tio mea redundat inuos. Multa ha¬
beo conqueri uob̃ de uob̃. s reseruo ea
pandenda nuncio. quẽ noui ad hoc
satis industͥum &. fidelem. Significo

Expanded text:
archiepiscopi. Et mihi melius quidem 174 esset non asarchiepiscopi. Et mihi melius quidem 174 esset non ascendisse, quam sic descendere cum rubore. 2. Sed de me quae cura? Bene quod dignus sum, patiar, tanquam male operans. Sim certe opprobrio etiam meis, sua spe nimirum frustratis, quam de me, ut sibi me praeesse vellent, conceperant: dum comperiant Ecclesiae suae per me magis imminui dignitatem, cujus per me etiam antiqua damna restitui posse putaverant. Haec omnia sustineo, etsi non libenter, certe patienter, ne unquam videar recalcitrare obedientiae, pro qua etiam dare animam, si necesse sit, debere me fateor. Verum hoc sollicitudinem vestram attendere velim, creationis injuriam respicere ad creantem; et vires quas mihi subtrahitis, vobis minuitis; et contemptus meus, et dejectio mea redundat in vos. Multa habeo conqueri vobis de vobis: sed reservo ea pandenda nuntio, quem novi ad hoc satis industrium et fidelem. Significo
Abbreviated transcription (Latin):
petuu ep̃atũ a dño meo: Et si for¬
te cathedrã affectau: s non treuerensẽ.
Sciebam quippe domũ exasꝑantẽ. &. popłm
dure ceruicis. Od̾am illos qđ semꝑ in
fece discordie iacuissent. eccłie resisten¬
tes. Pro qua si quos qͣnq sustinui. non
me piget. s hc̃ in fructum. nec sꝑaui.
nec uolui. Laboraui sustinens. libens qͥ¬
dem. s non hac spe p̃mii. Purã ꝓuin¬
tiã nactus sum. pecc̃is meis exigentib
Int᷑ ceta quib angor. suffraganeos acce¬
pi uiuenes & nobiles. Adiitores. ẽẽ de¬
berent: & utinam non aduersarentur.
S suꝑsedeo. ꝑ alium malo ut mõtescans
uob̾ mores eorũ. &. studia si nescitis. Dico
tam̃. uis. fas. honestas. religio. in ur̃is
ep̃atib perierunt. Olalum quod ꝓ debito
officii dissimulare non audeo. breuit᷑ su¬
plicit᷑q intimaui. ut quod non placet
ꝓuidentiȩ ur̃e ꝑ me corrigi. ꝑ me saltẽ
uob̾ qui corrigere potestis. innotescat:
ne oĩo uacuum uidear portare nomen

Expanded text:
piscopatum a Domino meo? Et si forte cathedram affectavi, sed non Treverensem. Sciebam quippe domum exasperantem, populumque durae cervicis. Oderam illos, quod semper in faece discordiae jacuissent, Ecclesiae resistentes. Pro qua si quos labores quandoque sustinui, non me piget: sed hunc inde fructum nec speravi, nec volui. Laboravi sustinens, libens quidem, sed non hac spe praemii. Duram provinciam nactus sum, peccatis meis exigentibus. Inter caetera quibus angor, suffraganeos accepi juvenes et nobiles. Adjutores esse deberent, et utinam non adversarentur. Sed supersedeo: per alium malo, ut innotescant vobis mores eorum et studia, si nescitis. Dico tamen: Jus, fas, honestas, religio in nostris episcopatibus perierunt. Malum quod pro debito officii dissimulare non audeo, breviter simpliciterque intimavi: ut quod non placet providentiae vestrae per me corrigi, per me saltem vobis, qui corrigere potestis, innotescat, ne omnino vacuum videar portare nomen
Abbreviated transcription (Latin):
ñ deẽ ei frequens & satis importuna
temptatio. nec deerit ĩsultatio. si qͦ
minꝰ a nob̃ eum exaudiri contigerit.
Nuncium uifine cõmendare uolui. s
satis eum sue honestatis comendant
merita. p̃cipueq amor specialis &.
fidelis deuotio. qua ipsum uob̃ inhe
ꝑ eum tam familiaria scͥberẽ : Ad eun¬

Expanded text:
non deest ei frequens et satis importuna non deest ei frequens et satis importuna tentatio; nec deerit insultatio, si quo minus a vobis eum exaudiri contigerit. Nuntium in fine commendare volui: sed satis eum suae honestatis commendant merita, praecipueque amor specialis et fidelis devotio, qua ipsum vobis firmuam per eum tam familiaria scriberem. 176 E
Abbreviated transcription (Latin):
una cum eccłie lib̾tate cassetur. & pͥmi¬
ceriꝰ ad consilium eiꝰ contͣ illiꝰ eccł̃ie pͥui¬
legia eligatur : Quam iustiꝰ honestiꝰq
siur̃e placuiss discretioni. homo maiori
digiꝰ honore debito ꝓpͥoq non pͥuaretur.
uerensem dico. quẽ &. ab ħ
&. a ceteris diocesis sue t̾minandis ne¬
gociis. quasi suspectũ aut minꝰ erꝑtũ.
nonsine murmure mulcoꝵ dm cumen¬
tium exclusistis. Credite fideli urõ qͥa
Hec scͥbens p̃sũptionis metuerem notã.
si nescirẽ cuii. &. nescirer qui scͥbani. S
noui ingenitã mansuetudinẽ utã. no¬
ui&. me nocum uob̃. &. affectum qͦ ħ
audeam apd uos dulcissime atq a¬
mantissime pater. Iterũ de creu̾ensi
ut sciatis qualit̃ nuncium eiꝰ suscipi
oporteat & uerba que portat. dico
uob̾ qđ magnum locum tenet in reg¬
no illo uob̾ & eccłie dĩ homo fidelis
ꝙ. constans. & nullatenꝰ maliuolis. &
subuersorib assensum p̾bens. a quib

Expanded text:
una cum Ecclesiae libertate cassetur, et primiuna cum Ecclesiae libertate cassetur, et primicerius ad consilium ejus contra illius Ecclesiae privilegia eligatur ? Quam justius honestiusque, si vestrae placuisset discretioni, homo majori dignus honore debito proprioque non privaretur? Treverensen dico, quem et ab hoc, et a caeteris dioecesis suae terminandis negotiis, quasi suspectum aut minus expertum, non sine murmure multorum Deum timentium exclusistis. Credite fideli vestro, quia Haec scribens, praesumptionis metuerem notam, si nescirem cui, et nescirer qui scribam. Sed novi ingenitam mansuetudinem vestram: novi et me notum vobis, et affectum quo haec audeam apud vos, dulcissime atque amantissime Pater. Iterum de Treverensi, ut sciatis, qualiter nuntium ejus suscipi oporteat, et verba quae portat: dico vobis quod magnum locum tenet in regno illo, vobis et Ecclesiae Dei homo fidelis, et constans, et nullatenus malevolis et subversoribus assensum praebens, a quibus
Abbreviated transcription (Latin):
episcopi et dericorũ concentione pilitat᷑:
Suꝑ quo quid decernere uobis placuerit.
uos scitis. s pax nondum est. nec proxime
fucura sꝑaturz Ego It quod suꝑ his mes
insum est paruitati non caceam. et hoc ⁊
ano illa alia tullense dico ac uirinense
atmmanda negocia. securius metropolita¬
no atq comiementiꝰ posse commicti puta¬
uerim. qui ⁊ omnia nouit. ⁊ in mulcis ꝓbatꝰ
eccłiȩ cestimonio fidelis inuentꝰ ẽ Alioquin
indece quid illis ep̃atib faciatis. metensi
sclicet atq tulbensi. quia ut uerum facear
uidentur. eẽ. absq ep̃is. Et utinam absq
trraunis. Tales cum defensantur. sustñ¬
tantur. honorantur. fouentur. miran¬
tur nimirũ & scandalizantur multi. qͥ
illa in morib & uita eoꝵs certissime sci
penitꝰ &. execranda. Que quidẽ et me
scbe puduit. nec uos deciuss audire.
sto qđ nemine accusante non possuit
deponi. numqͥd tam̃ quos passim accu
& electio fact̾a a canonicis ad nutum eiꝰ

Expanded text:
episcopi et clericorum contentione periclitatur. Super quo quid decernere vobis placuerit, vos scitis: sed pax nondum est, nec proxime futura speratur. Ego ut quod super his meae visum est parvitati, non taceam et hoc, et duo illa alia, Tullense dico ac Virdunense, terminanda negotia securius metropolitano, atque convenientius posse committi putaverim, qui et omnia novit, et in multis probatus, Ecclesiae testimonio fidelis inventus est. Alioquin videte quid illis episcopatibus faciatis, Metensi scilicet atque Tullensi; quia, ut verum fatear, videntur esse absque episcopis: et utinam absque tyrannis. Tales cum defensantur, sustentantur, honorantur, foventur; mirantur nimirum et scandalizantur multi, qui illa in moribus et vita eorum certissime sciupenitus et exsecranda: quae quidem et me scribere puduit, nec vos decuisset audire. Esto quod nemine accusante non possint deponi: nunquid tamen quos passim accus electio facta a canonicis, ad nutum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
aliud euuangelizaiit. dubitare non
oporteat. apłica auctoritate: anathema
dicere: ⁊ ab ipso doceantur apło.se ab
om̃i fr̃e inqui ete ambulante. debere
subtrahere. Qui uos quoq doceat ñ
suꝑbe sapere: nec sperare in incerto di¬
uiciarum: donec om̃ibus abrenuntian

Expanded text:
aliud eis evangelizaverit, dubitare non aliud eis evangelizaverit, dubitare non oporteat apostolica auctoritate anathema dicere : et ab ipso doceantur Apostolo, se ab omni fratre inquiete ambulante debere subtrahere . Qui vos quoque doceat, non superbe sapere, nec sperare in incerto divitiarum , donec omnibus abrenuntian
Abbreviated transcription (Latin):
meliores quosq et ꝑfectiores. sui socios
erroris assũpsit. Int quos. tres quorum
maxime ablatione nos turbauit. ausus
conradum: quẽ ⁊ pridem non sine scan¬
dalo tulerat de colonia. Quos tam̃ si o¬
peram dare uolueritis: ur̃a confidimus
posse reuocari industria: Nam de ipsiꝰ
arnoldi reuocatione:. quia iam in plu¬
ribus eius inflexibilis animi obstinati¬
onem ꝓbauimus: in cassum laborare
uos nolumus. Audiuimus au̾t eurar¬
dũ. ⁊ adã:⁊ non nullos eiusdem consor¬
tũ alios fr̃i inut̃is adhuc partibus demo¬
rari. Qđ siuerum ẽ: oportet uos ꝑ uos eos
interim si dignamini comienire: flecte¬
re p̃cibus. ratione conuincere:⁊ colum¬
bina eorum simplicitatẽ: prudentia in¬
struere serpentina:ne putent obedien¬
tiam in obedienti adherere: ne licite
sequi se posse confidant. uagantẽ illi¬
cite:. ne seducantur deserere ꝓfessum
ordinem. ꝓpt̃ inordinatum homine̾:
cum ipsum quoq angelũ de celo. si

Expanded text:
meliores quosque et perfectiores sui socios meliores quosque et perfectiores sui socios erroris assumpsit. Inter quos, tres quorum nos maxime ablatione turbavit, ausus Conradum, quem et pridem non sine scandalo tulerat de Colonia. Quos tamen, si operam dare volueritis, vestra confidimus posse revocari industria. 2. Nam de ipsius Arnoldi revocatione, quia jam in pluribus ejus inflexibilis animi obstinationem probavimus, incassum laborare vos nolumus. Audivimus autem Evrardum et Adam, et nonnullos ejusdem consortii alios fratres, in vestris adhuc partibus demorari. Quod si verum est, oportet vos eos per vos interim, si dignamini, convenire, flectere precibus, ratione convincere, et columbinam eorum simplicitatem prudentia instruere serpentina; ne putent obedientiam inobedienti adhaerere, ne licite sequi se posse confidant vagantem illicite, ne seducantur deserere professum Ordinem propter inordinatum hominem; cum ipsum quoque angelum de coelo, si
Abbreviated transcription (Latin):
omino. B. uro illustri et dilecto
cem utͥq gratã cepimus noticiam. non
puto uos nr̃ȩ penitus fuisse paruitatis
oblitum: Et obhoc non timide tãqͣm
ad extraneum: s fidentissime seribo ad
uos. querũq uolo: ut ad notũ ⁊ samili¬
atem nr̃m: Arnoldus abbas morimunden¬
sis. in graue tocius nr̃i ordinis scandalum.
suum nuꝑ monast̾ium satis inordinate
deseruit: quippe. qui nec coabb̃m suorũ.
intam scrupuloso facto. expectauit con¬
silium: nec ipsius cui p̃cipuam debebat
subiectionẽ. abbatis scilicet cisterciensis
licentiam. uel assensum: S: cum eͥẽt hõ
subpotestate. habens ⁊ ipse sub se milites:
potestatis impatiens suꝑioris: alienum
quidem ugum aꝓpria ceruice suꝑbus
abiecit: suum aũt suꝑbior insubiectos
retinuit Siquidẽ de magna multi¬
tudine monachorũ. quos circũiens ma¬
re ⁊ aridam inanit̃ congͥgarat. non ip̃õ
si sibi. paucis ad modum. hisq simplicio¬
ribus. ac remissioribus. relictis desolatis:

Expanded text:
ONI viro illustri, et dilecto cem utrique gratam cepimus notitiam, non puto vos nostrae penitus fuisse parvitatis oblitum. Et ob hoc non timide tanquam ad extraneum, sed fidentissime scribo ad vos quaecumque volo, ut ad notum et familiarem nostrum. Arnoldus abbas Morimundensis, in grave totius nostri Ordinis scandalum, suum nuper monasterium satis inordinate deseruit: quippe qui nec coabbatum suorum in tam scrupuloso facto exspectavit consilium; nec ipsius, cui praecipuam debebat subjectionem, abbatis 17 scilicet Cisterciensis, licentiam vel assensum: sed cum esset homo sub potestate, habens et ipse sub se milites, potestatis impatiens superioris, alienum quidem jugum a propria cervice superbus abjecit, suum autem superbior in subjectos retinuit. Siquidem de magna multitudine monachorum, quos circuiens mare et aridam inaniter congregarat, non Christo, sed sibi; paucis admodum, hisque simplicioribus ac remissioribus relictis desolatis,
Abbreviated transcription (Latin):
te scisma fabricare ẽ. do resistere. eccłiã
ancillare. & nouam in seruitutem eccli¬
asticam redigere lib̾tatem. Si qͥs dĩ fide¬
lis. si qͥs eccłie filiꝰ ẽ. ꝓfecto stabit. ꝙ op¬
ponet se qͥ ad pot̾it murũ ꝓ domo d̃i. hã
& uos ipsi si pacem desicłatis eccłie. sic̃
oportet filios pacis. qͦmͦ non dicã tͣcdas
ea. s uł int̾estis ꝯsiliis tam malignis
Q cqͥd enĩ mali fec̾it. m̾to non regi nu¬
ni.s ꝯsiliariis senibꝰ imputat᷑. Ad epn¬

Expanded text:
te schisma fabricare est, Deo resistere, Ecclesiam te schisma fabricare est, Deo resistere, Ecclesiam ancillare, et novam in servitutem ecclesiasticam redigere libertatem. Si quis Dei fidelis, si quis Ecclesiae filius est, profecto stabit et opponet se, quoad poterit, murum pro domo Dei. Nam et vos ipsi, si pacem desideratis Ecclesiae, sicut oportet filios pacis, quomodo non dicam tractatis ea, sed vel interestis consiliis tam malignis? Quidquid enim mali fecerit, merito non Regi juveni, sed consiliariis senibus imputatur. EP