comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum habetĩ cartagine primmanus. alte¬
rum ht̃ maximianus. alterum ht
immauritania rogatꝰ. alterum hñt
innimidia illi ⁊ illi. quos iam nec
nominare sufficimus. Cireũit eͦ
aliquis emere columbas. unusquisq
ad ꝓpostum suum laudat qd uendet:
Auertat᷑ illius cor auendente. ueni¬
at ubi gratis accipittr. N ec sic eru
suas amaras ⁊ maliciosas. cum sibi
tribuunt qd ñ sunt. cum ex tollunt᷑
putantes se aliqͥd eẽ cum nichil sint:
tot partes de se fecerunt. S quid in eis im¬
pletum ẽ qd nolunt corrigi. nͥ q audistis
in psalmo. discisi sunt nec compuncti se¬
qͥ nob̾ scripturas scãs dispensauerunt.
Boues erant apłi. boues erant ꝓphe. un¬
de dicit apłs. B oui trituranti os ñ in¬
in spe qui arat arare. & triturans i
spe parcicipandi.G illi boues reliquert
nob̾ memoriam scripturaꝵ. N enimd
suo dispensauerunt: qr głam dñi quesi¬

Expanded text:
itum habet Carthagine Primianus, alteitum habet Carthagine Primianus, alterum habet Maximianus, alterum habet in Mauritania Rogatus, alterum habent in Numidia illi et illi, quos jam nec nominare sufficimus. Circuit ergo aliquis emere columbam, unusquisque ad propositum suum laudat quod vendit. Avertatur illius cor ab omni vendente, veniat ubi gratis accipitur. Nec sic erubsuas amaras et malitiosas, cum sibi tribuunt quod non sunt, cum extolluntur putantes se aliquid esse cum nihil sint , tot partes de se fecerunt. Sed quid in eis impletum est quod nolunt corrigi, nisi quod audistis in Psalmo, Discissi sunt, nec compuncti suas dispensaverunt. Boves erant Apostoli, boves erant Prophetae. Unde dicit Apostolus: « Bovi trituranti os non inin spe qui arat arare, et triturans in spe participandi » . Ergo illi boves reliquerunt nobis memoriam Scripturarum. Non enim de suo dispensaverunt, q
Abbreviated transcription (Latin):
nia. siue sit uoluptas uentris ⁊ gutturis.
siue sie honor in laude humana: nonne
omna fumus & uentus : nonne omna
transeunt: currunt. & ue his qͥ hese¬
rint transeuntib: qr simul transeunt:
Nonne omnia ista fluuius p̃ceps thit.¬
currens in mare: Et ue qͥ ceciderit.
qr in mare trahit᷑. Ergo tenere debemꝰ
omnes affectus a talib concupiscentiĩs
fr̃s mei. Qui talia querunt. uendunt:
Nam & symon ille ido uolebat emere
quales dñs de templo flagello eiecit:
Talis enim ipse erat. ⁊ q uenderet emere
uolebat. De illis erat qui columbas
uendunt. Et enim in columba apparu
Pretium honoris sui accipiunt. p̃cium
cath edras temporales. ut uideantur
ipsi uendere columbas. Caueant a fla¬
gello de resticulis. Columba ñ ẽ ue¬
nalis. Gracis datur. qr gr̃a uocatur:.
Ideo fr̃s mei qͦmͦ uidetis eos qͥ uendt̃
ꝓpolarios. quisq q uendit. laudat.
qͥuot ꝓposta fecerunt: Alterum ꝑpof¬

Expanded text:
nia, sive sit voluptas ventris et gutturis, nia, sive sit voluptas ventris et gutturis, sive sit honor in laude humana? Nonne omnia fumus et ventus? nonne omnia transeunt, currunt? Et vae his qui haeserint transeuntibus, quia simul transeunt. Nonne omnia fluvius praeceps currens in mare? Et vae qui ceciderit, quia in mare trahetur. Ergo tenere debemus omnes affectus a talibus concupiscentiis. Fratres mei, qui talia quaerunt, vendunt. Nam et Simon ille ideo volebat emere quales Dominus de templo flagello ejecit. Talis enim ipse erat, et quod venderet emere volebat: de illis erat qui columbas vendunt. Etenim in columba apparuiPretio honoris sui. Accipiunt pretium cathedras temporales, ut videantur ipsi vendere columbas. Caveant a flagello de resticulis. Columba non est venalis: gratis datur, quia gratia vocatur. Ideo, fratres mei, quomodo videtis eos qui vendunt, propolarios, quisque quod vendit laudat: quot proposita fecerunt? Alterum propos
Abbreviated transcription (Latin):
cooꝑiuntur aliis peccatis. Furtum fecit:
Ne inueniat᷑ qd fecit. querit mathematicũ:
Suffecerat furtum fecisse. Quare uis
adiungere peccatum peccato: ecce duo
peccata. Cum ad mathematicum ꝓhibe¬
ris accedere. blasphemas ep̃m. ecce tria
peccata. Cum audis mitte illum foras de
eccła. dicis. Duco me ad partem donati:
Ecce addis quartum. Crescit restis. time
restem. Bonum ẽ tͥ ut hinc inde cum
flagellaris corrigaris. ne in fine dicat᷑
peccatoꝵ suoꝵ. unusquisq ꝯstringit᷑:
Illud dñs dicit. illud alia seripturã dicit.
s utrumq dñs dicit. De peccatis suis
ligantur homines. & mittunt᷑ in tenebras
exteriores. Qui sunt tam̃ qͥ uendunt
boues: ut in figura queramus myst̾iũ
facti. qͥ sunt qͥ boues uendunt ⁊ columbas:
dimi. Emi nolunt. ⁊ uendere uolunt:
Bonum ẽ enim eis ut redimant᷑ sanguine
pdest ad quirere in hoc scło qͦd libet
temꝑale & transitorium. siue sit pecni¬

Expanded text:
cooperiuntur aliis peccatis. Furtum fecit, cooperiuntur aliis peccatis. Furtum fecit, ne inveniatur quia fecit, quaerit mathematicum. Sufficeret furtum fecisse; quare vis adjungere peccatum peccato? ecce duo peccata. Cum ad mathematicum prohiberis accedere, blasphemas episcopum: ecce tria peccata. Cum audis, Mitte illum foras de Ecclesia; dicis, Duco me ad partem Donati: ecce addis quartum. Crescit restis: time restem. Bonum est tibi ut hic inde cum flagellaris, corrigaris; ne in fine dicaturpeccatorum suorum unusquisque constringitur . Illud Dominus dicit, illud alia Scriptura dicit; sed utrumque Dominus dicit. De peccatis suis ligantur homines, et mittuntur in tenebras exteriores. 6. Qui sunt tamen qui vendunt boves? ut in figura quaeramus mysterium facti. Qui sunt qui oves vendunt et columbas? dimi: emi nolunt, et vendere volunt. Bonum est enim eis ut redimantur sanguineprodest acquirere in hoc saeculo quodlibet temporale et transitorium, sive sit pecu
Abbreviated transcription (Latin):
debet fieri : nos aut̾ qnͣ ista dicimꝰ. stri¬
dunt dentib suis aduersus nos. Et
consolat᷑ nos psalmus qͦm audistis. stri¬
duerunt suꝑ me dentib suis. Nouimꝰ
& nos au dire unde curemur. & si
ingeminant᷑ flagella xͦ: quasi ftagellat᷑
sermo ipsius. Congregata sunt inquit
in me flagella & nescierunt. Flagellatꝰ
ẽ flagellis iudeoꝵ. flageddat᷑ blasphemiis
falsoꝵ. xp̃ianoꝵ. Multiplicant flagella
dño suo. & nesciunt. Facimus & nos qͣn.¬
tum ipse adiuuat. Ego aut̃ eum michi
molesti ẽẽnt induebam me cilicio. &
Signum quoddam nob̾ ostendit. ꝗͣ fecit
flagellum de resticulis .i inde indisciplina¬
tos negotiationẽ de dei templo facientes
flagellauit. Et enim unusquisq peccatis
suis testem sibi texit. cum ꝓpħa dicat.
Ue his qui trahunt peccata sic̃ restem
longam. Quis facit restem longam : qͥ
peccato addit peccatum. Qͦmͦ adduncur
peccata peccatis: cum peccata ꝗͦ facta st̃.

Expanded text:
debet fieri? Nos autem quando ista dicimus, stridebet fieri? Nos autem quando ista dicimus, stridunt dentibus suis adversus nos: et consolatur nos psalmus quem audistis, Striderunt super me dentibus suis. Novimus et nos audire unde curemur, etsi ingeminantur flagella Christo, quia flagellatur sermo ipsius: Congregata sunt, inquit, in me flagella, et nescierunt. Flagellatus est flagellis Judaeorum, flagellatur blasphemiis falsorum christianorum: multiplicant flagella Domino suo, et nesciunt. Faciamus nos, quantum ipse adjuvat, Ego autem, cum mihi molesti essent, indsignum quoddam nobis ostendit, quod fecit flagellum de resticulis, et inde indisciplinatos, negotiationem de Dei templo facientes, flagellavit. Etenim unusquisque in peccatis suis restem sibi texit. Propheta dicit, Vae his qui trahunt peccata sicut restem longam! . Quis facit restem longam? Qui peccato addit peccatum. Quomodo adduntur peccata peccatis? Cum peccata quae facta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
his qui columbas uendebant dixit. Au¬
ferte ista hinc. & nolite facere domum
patris mei domum negociationis. Quid
audimmus fr̃s: ecce templum illud figura
adhuc erat. & eiecit inde dñs omnes qͥ sua
querebant. qui ad nundinas uenerant. Et
quȩ illi uendebant ibi : quȩ opꝰ habebant
homines in sacrificiis illius temporis:
Nouit enim caritas ur̃a q sacrificia illi
ppło ꝓ eius carnalitate & corde adhuc la¬
pideo talia data sunt. quib teneret᷑ ne
in idola deflueret. ⁊ immolabant ibi sa¬
crificia houes. i oues ⁊ columbas. Nostis.
qr legistis. Ñ gͦ magnum peccatum si
hoc uendebant in templo. q̃ emebat᷑ ut
offerret᷑ intemplo: & tam̃ eiecit inde
illos. Qͥd si ibi ebriosos inueniret. quid
faceret dñs: Si uendentes ea quȩ licita
sunt & cont᷑ iustitiam ñ sunt. quȩ enĩ
honeste emunt᷑ ñ illicite uendunt᷑ ex¬
pulit tam̃ ⁊ ñ ẽ passus domũ orationis
fieri domum negotiationis. Si negotiatio
nis ñ debet fieri domus d̃i. potationis

Expanded text:
qui columbas vendebant, dixit, Auferte ista hinc, et nolite facere domum Patris mei domum negotiationis. » Quid audivimus, fratres? Ecce templum illud figura adhuc erat, et ejicit inde Dominus omnes qui sua quaerebant, qui ad nundinas venerant. Et quae ibi vendebant illi? Quae opus habebant homines in sacrificiis illius temporis. Novit enim Charitas vestra quod sacrificia illi populo pro ejus carnalitate et corde adhuc lapideo talia data sunt, quibus teneretur ne in idola deflueret; et immolabant ibi sacrificia, boves, oves et columbas: nostis, quia legistis. Non ergo magnum peccatum, si hoc vendebant in templo, quod emebatur ut offerretur in templo; et tamen ejecit inde illos. Quid, si ibi ebriosos inveniret, quid faceret Dominus; si vendentes ea quae licita sunt, et contra justitiam non sunt quae enim honeste emuntur, non illicite venduntur, expulit tamen, et non est passus domum orationis fieri domum negotiationis? Si negotiationis domus non debet fieri domus Dei, potationis
Abbreviated transcription (Latin):
& q̃ in illa caro factum ẽ. Om̃s ñ gaudent
ꝓle temꝑali. exultent si spũ iungunt᷑ do:
Hec diximꝰ ꝓpt̾ id q̾ ait eugłista. qr cum
matre suã & frib suis & discipłis ha¬
bitauit in capharnaum paucis dieb:
Inde quid sequit᷑: Eugłm. Et ꝓpe erat
pascha iudeoꝵ. & ascendit iher osolimã
Aliam rem narrat. sic̃ se habebat recoi¬
datio annuntiantis. Et inuenit in
Ntemplo uendentes boues & oues &¬
N columbas. & numimularios sedentes. Et

Expanded text:
et quod in illa caro factum est. Homines non gaudeant et quod in illa caro factum est. Homines non gaudeant prole temporali, exsultent si spiritu junguntur Deo. Haec diximus propter id quod ait Evangelista, quia cum matre sua et fratribus suis et discipulis habitavit in Capharnaum paucis diebus. 4. Inde quid sequitur? Et prope erat Pascha Judaeorum, et ascendit Jerosolymam. Aliam rem narrat, sicut se habebat recordatio annuntiantis. « Et invenit in templo vendentes boves et oves et columbas, et nummularios sed
Abbreviated transcription (Latin):
nita. inuenis omnes consanguineos orariȩ
& sine causa fr̃s.si magistrum ñ aguosce¬
rent fre̾m. Nam qͦdam loco cum ei nunti¬
ati eẽnt mat̾ & fr̾s eiꝰ foris stantes. ille
aut̃ cum discipłis loquebat᷑ ait. Quȩ mͥ
mat᷑ & qui fr̃s : Et extendens manũ suꝑ
discipłos suos. dixit. Hi sunt fr̃s mei:
quioumq fecerit uoluntatẽ patris mei.
uit dñs qr fecit uoluntatẽ patris. ñ qr
caro genuit carnẽ. Intendat caritas ur̃a
ꝓpterea cum dñs inter turbas ãmirabilis
uideret᷑ faciens signa & ꝓdigia. ⁊ ostendes
qd lateret in carne: aminirate quȩdam
anime dixerunt. Felix uent̾ qͥ te porta¬
uit. Et ille. Immo felices qͥ audiunt
u̾bum di. & custodiunt. Hoc ẽ dicere
Et mat̾ mea qͣm appellatis felicem inde
felix. qr u̾bum dĩ custodit. ñ qr in illa uer¬
bum caro factum ẽ ⁊⁊ habitauit in nobis.
s qr custodit ipsum u̾bum dĩ ꝑ qd factaẽ.

Expanded text:
nita, invenies omnes consanguineos Mariae fnita, invenies omnes consanguineos Mariae fet sine causa fratres, si magistrum non agnoscerent fratrem. Nam quodam loco cum ei nuntiati essent mater et fratres ejus foris stantes, ille autem cum discipulis suis loquebatur, ait: Quae mihi mater, vel qui fratres? Et extendens manum super discipulos suos, dixit, Hi sunt fratres mei: et, Quicumque fecerit voluntatem Patris mei, vit Dominus, quia fecit voluntatem Patris, non quia caro genuit carnem. Intendat Charitas vestra. Propterea cum Dominus in turba admirabilis videretur, faciens signa et prodigia, et ostendens quid lateret in carne, admiratae quaedam animae dixerunt: Felix venter qui te portavit. Et ille: Imo felices qui audiunt verbum Dei, et custodiunt . Hoc est dicere, Et mater mea quam appellastis felicem, inde felix quia verbum Dei custodit: non quia in illa Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ; sed quia custodit ipsum Verbum Dei per quod facta est,
Abbreviated transcription (Latin):
suam. Quicumq hanc linguam nescit:
turbat᷑ & dicit. Unde fr̃s dño: ñ enim
maria iterum peꝑit. Absit. Inde cepit
dignitas uirginum. Illa femina mat᷑ ẽẽ
potuit. mulier ẽẽ ñ potuit. Dicta est
aut̃ mulier scd̃m femineum sexum.
ñ sed̾m corruptione̾ integritatis. Et hoc
ex lingua ipsius scͥpturȩ. Nam ⁊ eua
statim facta ex latere uiri sui. ñdum
contacta a uiro suo: nostis qr mulier
appellata ẽ. Et formauit eam inmulie¬
rem. Eunde fr̃s : cognati mariȩ. fr̃s
dñi. De quolibet gradu cognati. Unde
ꝓbamus: ex ipsa scriptura. Fr̾ abrahȩ
dictus ẽ loch. ł ilus erat fr̃is ipsius
Lege ⁊ inuenies. qr abraham patruns
erat loth. & dicti sunt fr̃ẽ. Unde nisi
qr cognati: Item iacob laban sẏrum ha¬
bebat auunculum. Fr̃ enm erat laban
matris iacob. idẽ rebeccȩ uxoris ysaas
Lege scͥpturas & inuenies. qr fr̃s dicunt᷑
auuliculus & sororis filius. Qua regula cog¬

Expanded text:
suam: quicumque hanc linguam nescit, suam: quicumque hanc linguam nescit, turbatur, et dicit, Unde fratres Domino? Num enim Maria iterum peperit? Absit. Inde coepit dignitas virginum. Illa femina mater esse potuit, mulier esse non potuit. Dicta est autem mulier secundum femineum sexum, non secundum corruptionem integritatis: et hoc ex lingua ipsius Scripturae. Nam et Eva statim facta de latere viri sui, nondum contacta a viro suo, nostis quia mulier appellata est: Et formavit eam in mulierem . Unde ergo fratres? Cognati Mariae fratres Domini, de quolibet gradu cognati. Unde probamus? Ex ipsa Scriptura. Frater Abrahae dictus est Lot ; filius erat fratris ipsius. Lege, et invenies quia Abraham patruus erat Lot , et dicti sunt fratres. Unde, nisi quia cognati? Item Jacob Laban Syrum habebat avunculum: frater enim erat Laban matris Jacob, id est Rebeccae uxoris Isaac . Lege Scripturam, et invenies quia fratres dicuntur avunculus et sororis filius . Qua regula cog
Abbreviated transcription (Latin):
uos arbitremini. qñ suꝑ mare oratis:
inmo detestamini tales orationes:
Munda tantum cubiculum cordis. Ubi fue¬
ris. Sbictimq oraueris. intꝰ ẽ qͥ exaudiat.
intꝰ in secreto. Quem sinum uocat cũ ait:
Et oratio mea in sinum meum conuertet᷑.
Qͥ te exaudit. ñ ẽ p̾t̾ tẽ. Ñ longe uadas. ne tẽ
extollas. qͣsi attingas illum. Magis si te
extuleris cades. si te humiliaueris. ipse
caro factum. filius patris. filius di. filius
hominis. ut nos excelsus faceret. humilis
ut nos reficeret. ambulans int̾ homines.
paciens humana. abscondens diuina: des
unde matrem. Frs enim scͥptura nr̃a
ñ eos solos appellare consueuit. qͥ nascunt᷑
ex eodem. uiro ⁊ femina. aut ex eodem
utero. aut ex eodem patre qͣmuis diũsis
matrib aut certe ex eodem gradu uelut
cõpatrueles & consobrinos. ñ solum hos
fr̾s nouit dicere scͥptura nr̃a. Quomͦ
loquit᷑ sic intelligenda ẽ. Habet linguam

Expanded text:
vos arbitremini, quando super mare oratis: vos arbitremini, quando super mare oratis: imo detestamini tales orationes. Munda tantum cubiculum cordis: ubi fueris, ubicumque oraveris, intus est qui exaudiat, intus in secreto, quem sinum vocat cum ait, Et oratio mea in sinu meo convertetur . Qui te exaudit, non est praeter te. Non longe vadas, nec te extollas, ut quasi attingas illum manibus. Magis si te extuleris, cades: si te humiliaveris, ipse  Dei, Verbum caro factum, Filius Patris, Filius Dei, Filius hominis: excelsus ut nos faceret, humilis ut nos reficeret, ambulans inter homines, patiens humana, abscondens divina. 2. Dunde matrem. Fratres enim Scriptura nostra, non eos solos appellare consuevit, qui nascuntur ex eodem viro et femina, aut ex eodem utero, aut ex eodem patre, quamvis diversis matribus; aut certe ex eodem gradu, velut compatrueles aut consobrinos: non solum hos fratres novit dicere Scriptura nostra. Quomodo loquitur, sic intelligenda est. Habet linguam
Abbreviated transcription (Latin):
Satagite fĩs mei eẽ inhis membris: &
de his membris. Nam tribulatio tota
transitura ẽ. Ue gaudentib. Ueritas di¬
Ieit. Beati qui lugent. qm̃ ipsi conso
spes consolet᷑ nos. inomni tribulatione ⁊
temptatione hꝰ uitȩ. N enim cessat ini¬
micus ꝑsequi. & si nͨ aꝑte seuit: insidis
agit. Quid enim ait: Et suꝑ iram dolose
Leo ꝑpt̾ aꝑtam iram: draco ꝓꝓt̾ occultas
insidias. Draco eiecit adam de paradyso.
idem ipse leo ꝑsequutus ẽ eccłam dicente
petro. qr aduersarius ur̃ diabolus sicut
leo rugiens. circuit querens qͦm deuor&:
N tibi seuitiam suam ꝑdidisse diabolus
uideat᷑. Quando blandit᷑. tunc magis ca¬
eiꝰ temptationes qͥd faciamꝰ. nisi qđ ibi
audiuimus : Ego aut̃ cummͥ molesti
ẽent.induebam me cilicio. ⁊ humiliabã
in ieiunio animã meã. Est qͥ exaudiat:
ne dubitetis oiare. Qui aut̃ exaudit:
uitꝰ manet. Non in montẽ aliquẽ ocłos
dirigatis. ñ faciem instellas. aut solẽ
aut lunam leuetis. Ñ tunc exaudiri

Expanded text:
s agite, fratres mei, esse in his membris et de his membris: nam tribulatio tota transitura est. Vae gaudentibus ! Veritas dicit: Beati lugentes, quoniam ipsi consolspes consoletur nos in omni tribulatione et tentatione hujus vitae. Non enim cessat inimicus persequi; et si non aperte saevit, insidiis agit. Quid enim agit? Et super iram dolose Leo propter apertam iram, draco propter occultas insidias. Draco ejecit Adam de paradiso, idem ipse leo persecutus est Ecclesiam, dicente Petro, Quia adversarius vester diabolus sicut leo rugiens circuit, quaerens quem devoret . Non tibi saevitiam suam perdidisse diabolus videatur: quando blanditur, tunc magis caejus tentationes, quid faciemus, nisi quod ibi audivimus, Ego autem, cum mihi molesti essent, induebam me cilicio, et humiliabam in jejunio animam meam. Est qui exaudiat, ne dubitetis orare: qui autem exaudit, intus manet. Non in montem aliquem oculos dirigatis, non faciem in stellas aut solem aut lunam levetis. Non tunc exaudiri
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m penes ipsum sit. Non de ꝓsꝑitate
aliqua huius scłi inflemur. s noueri¬
mus felicitatẽ nr̃am ñ ẽẽ. nͥ cum ista
transierint. mͦ gaudium nr̃m fr̃s mei
in spe sit. Nemo gaudeat qͣsi inre pre¬
senti. ne hereat inuia. Totum gaudiũ
de spe futura sit. totum desideriũ uitę
eterne sit. Omnia suspiria xͦ ahhelent:
Ille unus pulcherrimus qui  fedos di¬
lexit ut pulcros faceret desideretur:
Ad illum unũ currat᷑. ille ingemiscat᷑. &
dicant semꝑ magnificet᷑ dñs. q uelunt pa¬
Icem serui erus.

Expanded text:
nostrum penes ipsum sit. Non de prosperitate nostrum penes ipsum sit. Non de prosperitate aliqua hujus saeculi inflemur, sed noverimus felicitatem nostram non esse nisi cum ista transierint. Modo gaudium nostrum, fratres mei, in spe sit: nemo gaudeat quasi in re praesenti, ne haereat in via. Totum gaudium de spe futura sit, totum desiderium vitae aeternae sit. Omnia suspiria Christo anhelent: ille unus pulcherrimus, qui et foedos dilexit ut pulchros faceret, desideretur; ad illum unum curratur, illi ingemiscatur; et dicunt semper, Magnificetur Dominus, qui volunt pacem servi ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
delta. uocat᷑ innumeris ipsorum quatuor:
& suꝑ omnes litteras numeros habent.
.m. qͥ nos dicimus. & illi dicunt anyi quad¬
raginta significat. Dicunt enim ⁊ei ͭ atqe.¬
cara hoͦta. Iam uidece iste littere qͦm
numerum habeant.⁊ ibi inuenietis qͦd¬
raginta sex annis edificatum templum:
habet enim adam alfa. q̃ ẽ a. unum:
habet iterum alfa. q ẽ unum: habes sex:
habet arr. q ẽ quadraginta: habes qͣdra¬
maiorib nr̃is dicta sunt. & inuentꝰ ẽ iste
adam peccatum traxit: templum corpo¬
reum inde sumpsit. ñ iniquitatẽ quȩ
de templo pellenda ẽ. Ipsam aut̃ carnẽ
qͣm traxit de adam: maria eiũ de adam:
& dñi caro de maria. iudei crucifixer.
Et ille resuscitaturus erat ipsam carnẽ
triduo. qͣm illi incruce erant occisuri:
Iili soluerunt templum qͣdraginta annis
sex edificatum. ⁊ ille triduo resuscitauit
in humilitate cordis semꝑ. & gaudium

Expanded text:
delta δ, vocatur in numeris ipsorum quatuor: delta δ, vocatur in numeris ipsorum quatuor: et sic per omnes litteras numeros habent; m quod nos dicimus et isti dicunt my μ, quadraginta significat: dicunt enim my μ, τεσσαράκοντα. Jam videte istae litterae quem numerum habeant, et ibi invenietis quadraginta sex annis aedificatum templum. Habet enim Adam ἄλφα, quod est unum: nque: habet iterum, ἄλφα, quod est unum, habes sex, habet et μῦ, quod est quadraginta, habes quadramaioribus nostris dicta sunt et inuentus est iste Adam peccatum traxit, templum corporeum inde sumsit, non iniquitatem, quae de templo pellenda est. ipsam autem carnem, quam traxit de Adam — Maria enim de Adam et domini caro de Maria — Iudaei crucifixerunt; et ille resuscitaturus erat ipsam carnem triduo, quam illi in cruce erant occisuri. illi soluerunt templum XLVI annis aedificatum, et ille triduo resuscitauit in humilitate cordis semper, et gaudium
Abbreviated transcription (Latin):
plum ħ. & trib dieb excitabo illud.
Numqd dixit soluite templum ħ. qd̾
triduo pater resuscitet: S qͦm cũ pat̾¬
resuscitat & filius resuscitat: sic cum
filius suscitat. & pat̾ suscitat. qr filius
dixit. ego & pat̾ unum sumus. Qͥd gͦ
rim ipse adam qr ꝑ totum orbem terraꝵ
ẽ. audistis iam hesterno die in iuiͣi lit¬
teris grecis. uiiͦi uerbor grecors Si
enim ista uerba nͦiͦi scribas subinuice̾. id
ẽ nomina iiͦii partium mundi. orientis
occidentis. aquilonis ⁊⁊ meridiani. qđ ẽ totꝰ
turum se electos suos cum ad iudicium
uenerit. sigͦ facias ista uͦiͦ nomina grecd
numerum: qr caro xͥ de adam erat. dd¬
litteras numeros computant greci. Qͦd nos
facimus .a. litteram: illi lingua sua po¬
nunt alfa. & uocat᷑ alfa uinum. Ubi apt̾
innumeris seribunt beta qd ẽ be ipsoꝵ.
uocat᷑ in numeris duo. Ubi scribunt gãns.

Expanded text:
plum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. plum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. Numquid dixit, Solvite templum, quod triduo Pater resuscitet? Sed quomodo cum Pater suscitat, et Filius suscitat; sic cum Filius suscitat, et Pater suscitat: quia Filius dixit, Ego et Pater unum sumus . 12. Quid ergo rim ipse Adam quia per totum orbem terrarum est, audistis iam hesterno die in quattuor litteris graecis quattuor uerborum graecorum. si enim ista uerba quattuor scribas subinuicem, id est nomina quattuor partium mundi, orientis, occidentis, aquilonis et meridiani, quod est totus tis collecturum se electos suos, cum uenerit ad iudicium — si ergo facias ista quattuor nomina graeca numerum? quia caro Christi de Adam erat. litteras numeros computant Graeci, quod nos facimus a litteram, illi lingua sua ponunt ἄλφα, et vocatur α unum. Ubi autem in numeris scribunt beta β, quod est b ipsorum, vocatur in numeris duo. Ubi scribunt gamma γ
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt quidem multa. quȩ hinc dicipos¬
sint: s q̃ breuiter dici potest & facile
intelligi. ħ interim dicamus. Fr̃s diximꝰ
iam nisi fallor hesterno die adam unum
hominẽ fuisse. & ipsum eẽ totum genus
conflat᷑ in unum. societate atq concordia
sp̾itali. & gemit unus pauꝑ modo ip̃se
nit adam. ut peccatum adam solueret
in carne sua. & ut redintegraret sibi ad̾a
E deadam templum qd destruxerunt iudei.
resuscitauit dñs triduo. Resuscitauit euim
carnem suam. uidete qr ds erat equalis pa¬
tri. Fr̃s mei dicit apłs. qͥ eum excitauit a
mortuis. De quo dicit: De patre. Factus
inquit obediens usq ad mortẽ. morte̾ aut̾
⁊dedit ei nomen q̃ ẽ suꝑ omne nom̃. Re¬
suscitatꝰ & exaltatꝰ ẽ dñs. Resuscitauit
eum. Quis : Dat̾ cui dicit in psalmis
Excita me. & reddam illis. G̾ pater eum re¬
suscitauit. ñ se ipse. Quid aut̃ facit pat̾
sine uerbo: Qd facit pat̾ fine unco sui
Nam audi. qr & ipse ds̃ erat. S oluite tẽ¬

Expanded text:
c dici possint; sed quod breviter dici potest et facile intelligi, hoc interim dicimus. Fratres, diximus jam, nisi fallor, hesterno die, Adam unum hominem fuisse, et ipsum esse totum genus conflatur in unum societate atque concordia spirituali. Et gemit unus pauper modo ipse Anit Adam, ut peccatum Adam solveret in carne sua, et ut redintegraret sibi Adam  de Adam ergo templum quod destruxerunt Judaei, et resuscitavit Dominus triduo. Resuscitavit enim carnem suam: videte, quia Deus erat aequalis Patri. Fratres mei, dicit Apostolus, Qui eum excitavit a mortuis. De quo dicit? De Patre: « Factus, » inquit, « obediens usque ad mortem, mortem autem omen quod est super omne nomen » . Resuscitatus et exaltatus est Dominus. Resuscitavit eum, quis? Pater, cui dixit in Psalmis, Excita me, et reddam illis. . Ergo Pater eum resuscitavit. Non se ipse? Quid autem facit Pater sine Verbo? quid facit Pater sine Unico suo? Nam audi quia et ipse Deus erat: Solvite tem
Abbreviated transcription (Latin):
uenerunt ad eum ut baptizarent᷑. & ne
suꝑbirent de nomine abraham: generatio
inquit uꝑarum. qͥs ostendit nob̾ fug̾e a
uentura ira: Facite gͦ fructum dignũ pe¬
nitentiȩ. id ẽ humiles estote. suꝑbis enim

Expanded text:
venerunt ad eum ut baptizarentur, et ne superbirent de nomine Abraham, Generatio, inquit, viperarum, quis ostendit vobis fugere ab ira ventura? facite ergo fructum dignum poenitent
Abbreviated transcription (Latin):
hinc argum̾tum sumere conarent᷑ erro.¬
ris sui. ut dicerent. Qmͦ erat mat̾ eiꝰ cui
dñs. ne sͥ aliquid aduersus sanam fidem
insanientes inuenisse uideant᷑. unde
sponse uirginis castitas corrumpatur.
id ẽ unde fides eccłe molet᷑. Reuera
enim fr̃s corrumpit᷑ fides eoꝵ. qͥ p̾ponũt
mendatium ueritati. Nam isti qui sic ui
dent᷑ honorare xp̃m ut negent eum car¬
nem habuisse. nichil aliud eum quam
mendacẽ p̾dicant. Qͥ gͦ mendatium edi¬
ficant in hominib. quid ab eis expellũt
nͥ ueritatẽ: Immittunt diabolun : ex¬
cludunt xp̃m. Immictunt adulterum.
excludint sponsum. paranimphi scilice
uł potius lenones serpentis. Ad ħ enim
datium. Qnͣdo possidet falsitas. serpeis
possidet. Qnͣdo possidet ueritas: xp̃c
possidet. Ipse enim dixit. Ego sum ue¬
ritas. Deillo aut̃ dixit. & in ueritate
nͨ stecit: qr ueritas meo ñ ẽ. S ic ẽ aut̾¬

Expanded text:
hinc argumentum sumere conarentur errohinc argumentum sumere conarentur erroris sui, ut dicerent, Quomodo erat mater ejus, cui inus; ne sibi aliquid adversus sanam fidem insanientes invenisse videantur, unde sponsae virginis castitas corrumpatur, id est, unde fides Ecclesiae violetur. Revera enim, fratres, corrumpitur fides eorum qui praeponunt mendacium veritati. Nam isti qui videntur sic honorare Christum, ut negent eum carnem habuisse, nihil aliud eum quam mendacem praedicant. Qui ergo mendacium aedificant in hominibus, quid ab eis expellunt, nisi veritatem? Immittunt diabolum, excludunt Christum; immittunt adulterum, excludunt sponsum: paranymphi scilicet, vel potius lenones serpentis. Ad hoc enim dacium. Quando possidet falsitas, serpens possidet: quando possidet veritas, Christus possidet. Ipse enim dixit, Ego sum veritas : de illo autem dixit, Et in veritate non stetit, quia veritas non est i
Abbreviated transcription (Latin):
De thalamo suo ꝓcedit uelut sponsus. &
inuitatꝰ uenit ad nuptias. Certi sacra¬
menti gr̾a uidet᷑ matrem de qͣ sponsꝰ
ꝓcessit ñ agnoscere:⁊ dicere illi. Qͥd mͥ
⁊ tibi ẽ mulier: Nondum uenit hora
mea. Quid ẽ hoc : Id̾o ne uenit ad
nuptias. ut doceret matrem contemp¬
ni: Utiq ad cinus nuptias uenerat.
ido duceb̾at uxorem ut filios ꝓcrear&e.
& ab eis quos ut ꝓcrearet optabat. utiq
honorari cupiebat. Ille gͦ uenerat ad
nuptias ut ex honoraret matrẽ cum
ꝑpter filios habendos quib reddere ho¬
norem parentib imꝑat d̾s ipsȩ nuptiȩ
celebrentur. & ducantur uxores : ꝓcul
dubio fr̃s. latet ibi aliquid. Nãtanta
res ẽ. ut quidam quos cauendos p̾mo¬
nuit apłs sic̃ supͣ cõmemoraui mus
dicens. timeo ne sic̃ serpens euam se¬
duxit astutia sua. sic ⁊ ur̃ẽ mentes
corrumpant᷑ a simplicitate ⁊ castitate
tes qͣ iħe ñ sit natꝰ de marĩa uirgine

Expanded text:
de thalamo processit velut sponsus, et de thalamo processit velut sponsus, et invitatus venit ad nuptias. 5. Certi sacramenti gratia, videtur matrem de qua sponsus processit, non agnoscere, et dicere illi, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea. Quid est hoc? ideone venit ad nuptias, ut doceret matres contemni? Utique ad cujus nuptias venerat, ideo ducebat uxorem, ut filios procrearet; et ab eis quos ut procrearet optabat, utique honorari cupiebat: ille ergo venerat ad nuptias, ut exhonoraret matrem, cum propter filios habendos, quibus reddere honorem parentibus imperat Deus, ipsae nuptiae celebrentur, et ducantur uxores? Procul dubio, fratres, latet ibi aliquid. Nam tanta res est, ut quidam, quos cavendos praemonuit Apostolus, sicut supra commemoravimus, dicens, Timeo ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, sic et vestrae mentes corrumpantur a simplicitate et castitate tes quod Jesus non sit natus de Maria Virgine,
Abbreviated transcription (Latin):
astutia sua: sic & ur̃e mentes corrum¬
pat᷑ a simplicitate ⁊ castitate que ẽ in
xp̃o iħu. ħ abet s hic sponsam qͣm
redemit sanguine suo. &t cui pignus
dedit sp̃m scm. Eruit et̃mide manci¬
patu diaboli. mortuus ẽ ꝓpt̾ delicta eiꝰ.
resurrexit ꝓpt̾ iusti ficationẽ eiꝰ. Quis
offert tanta sponse suȩ : Licet offerant
terrarum. aurum. argentum. lapides
p̃tiosos. equos. mancipia. fundos. p̾dia:
numiqͥd aliquis offert sanguinẽ suum :
Sienim sanguinẽ suum sponse dederit:
n̾ erit qui ducat uxorem. Dñs aut̃ securꝰ
moriens. dedit sanguinẽ suum ꝓ ea qͣm
resurgens haberet. qͣm sibi ia comunxe.¬
rat in utero uirginis. Ubum enĩ sponsꝰ
& sponsa caro humana.iutrumq unus
filius di. ⁊ idem filius hominis: ubi factꝰ
ẽ cap̾ eccłe. ille uterus uirginis marie.
thalamus eiꝰ. Inde ꝓcessit tanqͣm sponsꝰ
de thalamo suo. sic̾ut scriptura p̾dixit:
Et ipse tanqͣm sponsꝰ ꝑcedens de thalamo
suo. exultauit ut gigas adcurrendã uiã.

Expanded text:
astutia sua, sic et vestrae mentes corrumpantur a simplicitate et castitate quae est in Christo . Habet ergo hic sponsam quam redemit sanguine suo, et cui pignus dedit Spiritum sanctum . Eruit eam de mancipatu diaboli: mortuus est propter delicta ejus, resurrexit propter justificationem ejus . Quis offeret tanta sponsae suae? Offerant terrarum; aurum, argentum, lapides pretiosos, equos, mancipia, fundos, praedia: numquid aliquis offeret sanguinem suum? Si enim sanguinem suum sponsae dederit, non erit qui ducat uxorem. Dominus autem securus moriens, dedit sanguinem suum pro ea quam resurgens haberet, quam sibi jam conjunxerat in utero Virginis. Verbum enim sponsus, et sponsa caro humana; et utrumque unus Filius Dei, et idem filius hominis: ubi factus est caput Ecclesiae, ille uterus virginis Mariae thalamus ejus, inde processit tanquam sponsus de thalamo suo, sicut Scriptura praedixit, Et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo, exsultavit ut gigas ad currendam viam ;
Abbreviated transcription (Latin):
Qͣm si ñ habuerit. sine sp̃u scõ erit. Et
quomodo corpꝰ tuum sine sp̃u qd̃ ẽ anima
mortua deputabit᷑. G metretas binas
capiebant hydriȩ. qr inomiũ tempoꝵ
ꝑpħia pat̾ ⁊ filius p̾dicat᷑. S ibi ẽ ⁊ sp̃c¬
sc̃s.id̾oq adiunctumẽ uł ternas. Ego ⁊
pat̾ inquit unum sumus. S absit ut
desit sp̃c sc̃s. ubi audimus ego ⁊ pat̾
unum sumus. Tam̾ qr patrem ⁊ filiũ
nominauit. capiebant hẏdriȩ binas
metretas. S audi uł ternas. Ite bap.¬
tizate gentes in nomme patris ⁊ filii ⁊¬
uł terne ⁊̃ exprimitur trinitas. S ẽ
& alius intelleceus ñ p̃t̾mittenꝰ. ⁊ ipsũ
dicam. E ligat quisq q placet. Nos quod
suggerit᷑ ñ subtraimus. Mensa enim dñi ẽ.
& ñ oportet ministrum fraudare conuiuas.
p̾sertim sic esurientes ut apparet auidits
ur̃a. ꝓphetia quȩ antiquis temꝑib dis.¬
pensatur. ad salutem omnium gentium
ꝑtinet. Ad solum quidem ppłm ifrahel
missus ẽ moyses. & ei solo ppło ꝑ eũ lex

Expanded text:
quam si non habuerit, sine Spiritu sancto erit. Et quomodo corpus tuum sine spiritu, quod est anima mortua deputabitur. Ergo metretas binas capiebant hydriae, quia in omnium temporum prophetia Pater et Filius praedicatur: sed ibi est et Sps; ideoque adjunctum est, vel ternas. Ego et Pater, inquit, unum sumus : sed absit ut desit Spiritus sanctus, ubi audimus, Ego et Pater unum sumus. Tamen quia Patrem et Filium nominavit, capiant hydriae binas metretas; sed audi, vel ternas: Ite, baptizate gentes in nomine Patris et Filii  etiam exprimitur Trinitas. 9. Sed est et alius intellectus non praetermittendus, et ipsum dicam: eligat quisque quod placet; nos quod suggeritur non subtrahimus. Mensa enim Domini est, et non oportet ministrum fraudare convivas, praesertim sic esurientes, ut appareat aviditas vestra. Prophetia quae ab antiquis temporibus dispensatur, ad salutem omnium gentium pertinet. Ad solum quidem populum Israel missus est Moyses, et ei soli populo per eum Lex
Abbreviated transcription (Latin):
utiq & mariȩ. Scd̾m qd creator cęli & terrȩ:
creator & mariȩ. Scd̃m aut̃ q̃ dictum ẽ fac¬
tum ex muliere. factum sub lege: filius
mariȩ. Ipse dñs mariȩ. ipse filius mariȩ.
ipse creator mariȩ. ipse creatꝰ ex mraria:
Nolite mirari qr & filius & dñs ẽ. Sicut
enim marie. ita dd̾ dictus ẽ filius: ⁊ ido
dd̾ filius. qr marie filus. Audi apłm apte
dicentẽ. Qui factus ẽ ei ex semine ddͣ se¬

Expanded text:
dum quod creator coeli et terrae, creator et Mariae: secundum autem quod dictum est, Factum ex muliere, factum sub Lege , filius Mariae. Ipse Dominus Mariae, ipse filius Mariae: ipse creator Mariae, ipse creatus ex Maria. Noli mirari quia et filius et Dominus: sicut enim Mariae, ita et David dictus est filius; et ideo David filius, quia Mariae filius. Audi Apostolum aperte dicentem. Qui fact
Abbreviated transcription (Latin):
aliȩ ternas. s ipse sex hẏdriȩ capiebant
metretas binas uł ternas: tanqͣm dicer&.
& qͣndo dico binas ⁊÷ sp̃m patris ⁊ filii:
cum his intelligi uolo. ⁊ quando ternas.
ipsam trinitatẽ manifestius enuntio
Quisquis itaq nominat patre ⁊ filiũ.
oportet ut ibi intelligat tanqͣm carita¬
sic dico ut hodie docere possim. aut
quasi aliud inueniri ñ possit. s tamen
fortasse scrutate scͥpturȩ indicant qd̃
eẽ caritatẽ. Quomodo aut̃ uilis ẽ. qñ
omnia quȩ dicunt᷑ ñ uilia. cara di¬
cuntur : Si gͦ quȩ ñ sunt uilia cara
sunt. quid ẽ carius ipsa caritate :
Sic aut̃ cõmendat᷑ ipsa caritas ab apło:
ut dicat. suꝑ eminentiorẽ uiã uob̾ demonst᷑.
Si linguis hominũ loquar ⁊ angłorum. ca¬
ritatẽ aut̾ ñ habeam : factus sum uelud

Expanded text:
aliae ternas: sed ipsae sex hydriae capiebant aliae ternas: sed ipsae sex hydriae capiebant metretas binas vel ternas. Tanquam diceret, Et quando dico binas, etiam Spiritum Patris et Filii cum his intelligi volo: et quando dico ternas, ipsam Trinitatem manifestius enuntio. 8. Quisquis itaque nominat Patrem et Filium, oportet ibi intelligat tanquam charitasic dico, ut hodie docere possim, aut quasi aliud inveniri non possit: sed tamen fortasse scrutatae Scripturae indicant quod esse charitatem. Quomodo autem vilis est, quando omnia quae dicuntur non vilia, chara dicuntur? Si ergo quae non sunt vilia, chara sunt; quid est charius ipsa charitate? Sic autem commendatur charitas ab Apostolo, ut dicat: « Supereminentiorem viam vobis demonstro. Si linguis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non hab
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ defuit ꝓpħia. Illa gͦ temꝑa. sex quasi
articłis diftributa atq distincta: quasi
tota ꝓpħia xͦ intelligat᷑. Quid ẽ gͦ capi¬
entes metretas binas uł ternas: Mys¬
mendat. Metretas enim dicit men¬
suras quassam tanqͣm si diceret urnã.
amphoras. uł siquid eiꝰ modi nom̃ m̃surȩ ẽ:
Mecreta & tam̾ amensura accepit nomen
ista mensura. Metron enim mensuram di¬
cunt greci. inde appellate metrete. Capie¬
bant &ͦ metretas binas uł ternas. Quid
dicinus fr̃s: Si ternas tantum diceret. ñ
curreret animus nr᷑ nͥ ad misterium tri¬
nitatis. S forte nec sic debemus inde cito
iam sensum auertere. qr dixit binas uł
ternas. qr nominato patre & filio. conse
modo sp̃c. s patris & filii sp̃e. Scriptum ẽ
enim. Si quis dilexerit mundum. ñ ẽ sp̾e
patris in illo. Item scͥptum ẽ. Quisquis
sp̾c ⁊ patris ⁊ filiĩ. N ominato itaq patre
ñ dictum ẽ capientes metretas aliȩ binas

Expanded text:
non defuit prophetia. Illa ergo tempora sex, quasi non defuit prophetia. Illa ergo tempora sex, quasi articulis distributa atque distia Christus intelligatur. 7. Quid est ergo, Capiebant metretas binas vel ternas? Mysmendat. Metretas enim dicit mensuras quasdam, tanquam si diceret urnas, amphoras, vel si quid hujusmodi. Nomen mensurae est metreta, et a mensura accepit nomen ista mensura. Μέτρον enim mensuram dicunt Graeci: inde appellatae metretae. Capiebant ergo metretas binas vel ternas. Quid dicimus, fratres? Si ternas tantum diceret, non curreret animus noster nisi ad mysterium Trinitatis. Sed forte nec sic debemus inde cito jam sensum avertere, quia dixit binas vel ternas: quia nominato Patre et Filio, conseqmodo Spiritus; sed Patris et Filii Spiritus. Scriptum est enim, Si quis dilexerit mundum, non est Spiritus Patris in illo : item scriptum est, QuisquisSpiritus Patris et Filii. Nominato itaque Patrenon dictum est, capientes metretas aliae binas,
Abbreviated transcription (Latin):
& illa scriptura. s nichil sapit si ñ ibi
xͥ intelligatur. Intendite aut̃ q̃ ipse ait:
Quȩ scripta sunt in lege & ꝓpħis. ⁊ psal¬
mis de me. N ouimus aut̃ legem ex
quib temꝑib narret. id ẽ ab ex ordio
mundi. In pͥncipio fecit ds cęlum ⁊ t̾rã.
inde usq adhoc tempꝰ q nunc agimus
sexta etas ẽ. ut sepe audistis ⁊ nostis:
Nam pͥma etas computat᷑ ab adam usq
ad noe. Scda anos. usq ad abraham
Quarta a dd̾ usq ad transmigͣtionẽ in
babyloniam. Quinta a tͣnsiig̃cione ba
bylonia. usq ad iohannẽ baptistã. Sexta
inde. usq ad finem scłi. Propterea sexta
die fecit d̾s hominẽ ad imaginẽ suã:
qr sexta ista etate manifestat᷑ ꝑ eugłm
reformatio mentis nr̃ȩ scd̾m imaginẽ
eiꝰ. qͥ creauitꝰ. &e conuertit᷑ aqͣ in uinũ.
ut iam manifestum xp̃m in lege &
ꝓpħis sapiamus. Id̾o erant ibi sex hy¬
driȩ. quas iussit impleri aqua. Sex gͦ
illȩ hydrie. sex etates significant. quib

Expanded text:
pit, si non ibi Christus intelligatur. 6. Intendite autem quod ipse ait, Quae scripta sunt in Lege, et Prophetis, et Psalmis de me. Novimus autem Legem ex quibus temporibus narret, id est, ab exordio mundi: In principio fecit Deus coelum et terram . Inde usque ad hoc tempus quod nunc agimus, sexta aetas est, ut saepe audistis et nostis. Nam prima aetas computatur ab Adam usque ad Noe: secunda a Noe usque ad Abraham:quarta a David usque ad transmigrationem in Babyloniam: quinta a transmigratione in Babyloniam usque ad Joannem Baptistam : sexta inde usque ad finem saeculi. Propterea die fecit Deus hominem ad imaginem suam, quia sexta ista aetate manifestatur per Evangelium reformatio mentis nostrae, secundum imaginem ejus qui creavit nos ; et convertitur aqua in vinum, ut jam manifestatum Christum in Lege et Prophetis sapiamus. Ideo erant ibi sex hydriae, quas jussit impleri aqua. Sex ergo illae hydriae, sex aetates significant, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
magnificet᷑ dñs. Qͥ dicant: Qͥ uolunt᷑
pacem serui eiꝰ. Ipsius ppłi ipsiꝰ serui
uox ẽ illa euidens. qͣm in lamentatiõib
audistis inpsalmo. & mouebamini cũ
audiretis. qr inde estis. Qd cantabat᷑
ab uno. de omnib cordib resonabat:
Felices qui se in illis uocib tanqͣm in
speculo cognoscebant. Qͥ g̾ uolunt pa¬
cem serui eiꝰ. pacem ppłi eiꝰ. pacem
unius illius quam dicit unicã ⁊ qͣm
uult erui aleone. erue de manu ca¬
nis unicam meam : qui dicunt sẽꝑ
magnificet᷑ dñs. Gͦ boues illi dñm
magnificauerunt ñ se. Uidete bouẽ
magnificantẽ dñm suum. qr cognouit
bos possessorem suum. Attendite bo¬
uem timentẽ ne deserat᷑ possessor
bouis. & in boue p̾sumat᷑. Qͦmͦ expa¬
uescit eos qui uolunt meo spem
ponere : Nunqͥd paulus ꝑ uob̾ cru¬
cifixus ẽ. aut in nomine pauli bap¬
tizati estis: Qd̃ dedi. ñ ego dedi:

Expanded text:
ificetur Dominus. Qui dicant? Qui volunt pacem servi ejus. Ipsius populi, ipsius servi vox est illa evidens, quam in lamentationibus audistis in Psalmo, et movebamini cum audiretis, quia inde estis. Quod cantabatur ab uno, de omnibus cordibus resonabat. Felices qui se in illis vocibus tanquam in speculo cognoscebant. Qui ergo volunt pacem servi ejus, pacem populi ejus, pacem unius quam dicit unicam, et quam vult erui a leone, Erue de manu canis unicam meam ? Qui dicunt semper, Magnificetur Dominus. Ergo boves illi Dominum magnificaverunt, non se. Videte bovem magnificantem Dominum suum, quia agnovit bos possessorem suum : attendite bovem timentem ne deseratur possessor bovis, et in bove praesumatur; quomodo expavescit eos qui volunt in illo ponere spem: « Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati esti
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ meum ut ardeam. caritatẽ autẽ ñ
habeam: nichil mͥ ꝓdest. Quanta ẽ gͦ
caritas quȩ si de sit frustra habent᷑ cẽt̾a:
si assit. habentur omnia. Tam̃ caritatẽ lau¬
dans apłs paulus copiosissime atq uber¬
rime.minus de illa dixit. qͣm qd̾ ait

Expanded text:
corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest » . Quanta est ergo charitas, quae si desit, frustra habentur caetera; si adsit, recte habentur omnia? Tamen charitatem laudans apostolus Paulus copiosissime atque uberrime, minus de illa dixit quam quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
intrib ꝓpt̾ tres filios noe significatas:
Figurat᷑a ẽ enim ꝓpħia. ꝑtingens usq
ad onnes gentes. Nam in eo q̃ ꝑtingit.
dicta ẽ metreta sic̃ dixit apłs. Accepimus
mensuram ꝑtingendi usq ad uos. Gentib
enim euangłizãs hoc ait. mensurã ꝑtur¬

Expanded text:
r Noe tres filios, significatas. r Noe tres filios, significatas. Figurata est enim prophetia pertingens usque ad omnes gentes. Nam in eo quod pertingit, dicta est metreta, sicut dicit Apostolus, Accepimus mensuram pertingendi usque ad vos . Gentibus enim evangelizans, hoc ait, mensuram pertin
Abbreviated transcription (Latin):
diceret binas quas dixerat ternas. Ad
cõmendandum scilicet sacram̃tum: qͦmͦ
sunt binȩ metretȩ : circumcisio ⁊ p̃putiũ:
Hos duos ppłos scriptura cõmemorat: &
nullum p̃termittit humanũ genus dic̃.
minib habes omnes gentes. binȩ metreçȩ
sunt. His duob parietib de diuerso ue¬
nientib: ad pacem in se ipso faciendam
lapis angularis factus ẽ xͦ. Ostendamꝰ &
ternas metretas. in eisoem ipsis omnib
gentib. Tres erant filii noe. ꝑ quos re¬
paratum ẽ genus humanũ. Unde dñs
ait. Simile ẽ regnum celoꝵ fermento. q
accepit mulier. & abscondit in farmnȩ mẽ¬
suris trib quousq fermentaret᷑ totum:
sure. nͥ omnes gentes. ꝓpt̾ tres filios noe:
S sex hẏdriȩ. capiente̾s binas uł ternas
metretas. sex sunt etates temporum ca¬
pientes ꝓpħiam ꝑtinentes ad os̃ gentes.
siue induob generib hominũ id ẽ iudeis
& grecis sic̃ sepe apłs cõmemorat. siue

Expanded text:
diceret binas, quas dixerat ternas, ad diceret binas, quas dixerat ternas, ad commendandum scilicet sacramentum. Quomodo sunt binae metretae? Circumcisio et praeputium. Hos duos populos Scriptura commemorat, et nullum praetermittit hominum genus, quandminibus habes omnes gentes: binae metretae sunt. His duobus parietibus de diverso venientibus ad pacem in seipso faciendam, lapis angularis factus est Christus . Ostendamus et ternas metretas in eisdem ipsis omnibus gentibus. Tres erant filii Noe , per quos reparatum est genus humanum. Unde Dominus ait: Simile est regnum coelorum fermento, quod accepit mulier et abscondit in farinae mensuris tribus, quoadusque fermentaretur totum . surae, nisi omnes gentes, propter tres filios Noe? Ergo sex hydriae capientes binas vel ternas metretas, sex sunt aetates temporum, capientes prophetiam pertinentem ad omnes gentes, sive in duobus generibus hominum, id est, Judaeis et Graecis, sicut saepe
Abbreviated transcription (Latin):
gentes. ñ ꝓꝓt̾ firmitatẽ sic̾ lapis dictus. ẽ
qͦm reꝓbauerunt edificantes. s ꝓpt̾ stolidi¬
tatẽ ⁊ duriciam stultitiȩ. qr eis quos adora¬
bant similes facti erant. Adorabant enĩ
insensata simulachra. parit᷑ insensati Unde
ceꝑint homines dm adorare. quid audi¬
unt: ut sitis filii patris qui in cȩlis ẽ qͥ
solem suum oriri facit suꝑ bonos ⁊ malos.
& pluit suꝑ iustos ⁊ iniustos. Qua ꝑꝑt̾
si oi fit homo similis qͦm adorat. qͣud ẽ
potens ẽ ds̃ de lapidib istis suscitare filios
ibrahȩ : nos ipsos interrogemus. & uidemꝰ q
factum ẽ. Nos autẽ de gentib uenimus:
De gentib aut̃ ñ ueniremus. nͥ d̾s de lapidib
suscitasset filios abaahe. Facti sumus filii abiab
initando fidem: ñ nascendo ꝑ carnẽ. Sicut
enim illi degenerando exheredati: sic nos
imitando adoptati. S fr̃s ad omnes gentes
ꝑtinebat ⁊̃ ista sextȩ hẏdrie ꝓpħia. ⁊ ideo
Estimantis enim fuit qͦdammͦꝰ. ut ipsas

Expanded text:
sicut lapis dictus est quem reprobaverunt aedificantes; sed propter stoliditatem et duritiam stultitiae, quia eis quos adorabant similes facti erant: adorabant enim insensata simulacra, pariter insensati. Undecoeperint homines Deum adorare, quid audiunt? Ut sitis filii Patris vestri qui in coelis est, qui solem suum facit oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Quapropter si ei fit homo similis quem adorat; quid est, Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae? Nos ipsos interrogemus, et videmus quia factum est. Nos enim de gentibus venimus; de gentibus autem non veniremus, nisi Deus de lapidibus suscitasset filios Abrahae. Facti sumus filii Abrahae imitando fidem, non nascendo per carnem. Sicut enim illi degenerando exhaeredati; sic nos imitando adoptati. Ergo, fratres, ad omnes gentes pertinebat etiam ista sextae hydriae prophetia; et ideo Aestimantis enim fuit quodammodo, ut ipsas
Abbreviated transcription (Latin):
nr iͨ xͦ. ⁊ sapit qd ñ sapiebat. in ebriat qͥ
nͨ in ebriabat. Si enim iussisset inde aqͣm
effundi. & sic ipse mitteret uinũ ex
occultis creature sinib unde fecit
panem. qͣndo saturauit tot milia: ñ
enim quitiq panes habebant quinq
milium hominũ saturitatẽ. aut saltẽ
duo decim cophinos plenos. s omnipo¬
tentia dñi quasi fons panis erat: sic
posset & effusa aqua uinũ infundere:
ees insebasset. uideret᷑ scriptoras uece¬
res impbasse

Expanded text:
ristus, et sapit quod non sapiebat, inebriat quod non inebriabat. Si enim jussisset inde aquam effundi, et sic ipse mitteret vinum ex occultis creaturae sinibus, unde fecit et panem quando saturavit tot millia: non enim quinque panes habebant quinque millium hominum saturitatem, aut saltem duodecim cophinos plenos , sed omnipotentia Domini quasi fons panis erat; sic posset et effusa aqua vinum infundere: quod si fecisset, videretur Scripturas veteres improbasse
Abbreviated transcription (Latin):
tes ab ihrłm. His ex eugłio que certe ma¬
nifesta sunt intellectis. patebunt illa
ominia misteria que inisto dña miracło
latent. Uidete qͥd ait. qr oportebat im¬
pleri inxͦ quȩ de illo seripta sunt. Ubi
eis adhuc aqua sapiebat ñ uinum. Qͦmͦ
aut̃ fecit de aqua uinum : Cum aꝑuit
eis sensum ⁊ exposuit eis scripturas in¬
cipiens amoyse ꝑ omnes ꝓpħas. unde
iam inebriati dicebant. Nonne cor nr̃m¬

Expanded text:
 » 5. His ex Evangelio, quae certe manifesta sunt, intellectis, patebunt illa omnia mysteria quae in isto miraculo Domini latent. Videte quid ait, quia oportebat impleri in Christo quae de illo scripta sunt. Ubi eis adhuc aqua sapiebat, non vinum. Quomodo autem fecit de aqua vinum? Cum aperuit eis sensum, et exposuit eis Scripturas, incipiens a Moyse per omnes Prophetas. Unde jam inebriati dicebant, Nonne cor nos
Abbreviated transcription (Latin):
tardi corde ad credendum. suꝑ omnia gͦ
loquuti sunt ꝓpħȩ. Nonne ħ omnia
opoituit patiꝰ xp̃m. & introire in cla-¬
ritatẽ suam : Q fuit incipiens a moy se
& omnib ꝓpħis. int̾p̃tans illis in om̃ib
luit. ut credent q incorpore resurrex¬
erat: hi sunt inquit sermones quos
loquutus sum aduos cum adhuc e̾em uo¬
b̾cum. qr oporteret impleri omnia quȩ
scͥpta sunt in lege moysi. & ꝓpħis ⁊ psal¬
mis de me. Tunc aꝑuit illis sensum ut
intelligerent scͥpturas. & dixit illis. qi

Expanded text:
tardi corde ad credendum super omnia quae tardi corde ad credendum super omnia quae locuti sunt Prophetae! nonne haec omnia oportebat pati Christum, et introire in claritatem suam? Et fuit incipiens a Moyse et omnibus Prophetis, interpretans illis in omnibus luit, ut crederent quia in corpore resurrexerat: « Hi sunt, inquit, sermones, quos locutus sum ad vos, cum adhuc essem vobiscum, quia oporteret impleri omnia quae scripta sunt in Lege Moysi, et Prophetis, et Psalmis de me. Tunc adaperuit illis sensum, ut intellig