comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in patre: a quo ꝑ indiscretã diui¬
nitatis substantiã numꝗͣ ẽ separa¬
tus. Dum enĩ unus in ino manet:
semꝑ patrẽ filiũq simul c̃ẽ signifi¬
cat. dut nũqͥd illuc ascendere se
dic̃ filius ÷ uͥ ante habitat. quam
incelo: Sigͦ cum descendit saluator
ascendat incęlo ẽ. S uide ne forte
ad obiurgationẽ marie uox ista
ꝑtincat: cui paulo ante int̾ sepul¬
uentẽ cũ mortuis: nẽ addat᷑. noli
me tangẽ. qͥa ndũ ascendi ad patr̃e.
hocẽ. Qo me conting̾ẽ cupis. quȩ
me dũ int̾tumulos queris. ad¬
huc ad patrẽ ascendisse ñ credis:
que dũ me int̾ inferna scrutaris.
ad cęlestia redisse diffidis: dũ int̃
mortuos queris. uiuere cũ dõ pa¬
tre ñ sꝑas: Hondũ inqͥt ascendi
ad patre. Hoc ẽ. Tibi ñdũ ascendi
ad patrẽ: qui apud fidem tuã ad¬
huc detineor insepulcro. Quantũ
inte ẽ enĩ. adhuc humilibꝰ immo¬
ror: adhuc t̾renis inhereo: quia
ñdũ me fides tua eleuauit ad cęlũ.

Expanded text:
in Patre : a quo per indiscretam divinitatis substantiam nunquam est separatus; dum enim unus in uno manet, semper Patrem Filiumque simul esse significat; aut nunquid illuc ascendere se dicit Filius, ubi ante habitat quam ergo cum descendit Salvator ascendat, in coelo est. Sed vide ne forte ad objurgationem Mariae vox ista pertineat: cui paulo ante inter sepuloli me tangere, quia nondum ascendi ad Patrem; hoc est, quid me contingere cupis, quae me, dum inter tumulos quaeris, adhuc ad Patrem ascendisse non credis; quae dum me inter inferna scrutaris ad coelestia rediisse diffidis; dum inter mortuos quaeris, vivere cum Deo Patre meo non speras. Nondum, inquit, ascendi ad Patrem: hoc est, tibi nondum ascendi ad Patrem; quia apud fidem tuam adhuc detineor in sepulcro. Quantum in te est enim 178 adhuc humilibus immoror, adhuc terrenis inhaereo, quia nondum me fides tua elevavit ad coelum.
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Ibullũ repꝑit: uͥm̃tis deuotio¬
ne quesiuit. Non solũ aut̃ stepħs
in celo uidet dñm: s eũ & martyrio
suo tangit. Tangit enĩ dñm: cum
ꝓ inimicis sus orans. uelut sua
fide tenens illũ dic̃. Oñe. ne statuas
illis hoc peccatũ. Intelligit gͦ. qͣnta

Expanded text:
 illum reperit, ubi mentis devotione quaesivit. Non solum autem Stephanus in coelo videt Christum, sed et martyrio suo tangit; tangit enim Dominum, cum pro inimicis suis orans, vel fide sua tenens illum, dicit: Domine, ne statuas illis hoc peccatum . Intelligite ergo quanta
Abbreviated transcription (Latin):
nis suȩ fontẽ: et retrorsũ ad infan¬
tiam redire cõpellit: scilicet ut qui
corpore fragili senuerant: in no¬
centie morib renascant᷑: sicut ait
saluator. Nisiqͥs renatꝰ fuerit ex
dĩ. Dicit᷑ gͦ apłis. Nisi conu̾si fue¬
ritis: et efficiamim sic̃ puer iste
Non dic̃ sic̃ pueri isti: s sic̃ puer
iste. Unũ eligit: unũ ꝓponit. Uide¬
amus gͥ qͥs ille tantus sit: qͥ disci¬
pulis ꝓponit᷑ imitandus. Non hẽ
arbitror ẽẽ de plebez ñ de publico:
scĩtatis exemplũ. Non in quã hc̃
de publico eẽ arbitror: s de cęlo.
Ipse ẽ enĩ de cȩlo puer: de qͦ dic̃
ysaias ꝓpħ̾a. Puer natusẽ nob̃:
filius datus ẽ nob̃. Ipse plane
puer ẽ: qui sic̃ in nocens cũ ma¬
lediceret᷑. ñ remaledix̃: cũ ꝑ cute¬
retur. ñ reꝑcussit. qͥn potiꝰ in ipsa
passione ꝓsius orauit inimicis
dicens ÷ pat̾ dimitte eis. nesciunt
enĩ quid faciunt: ita simplicitatẽ.

Expanded text:
nis suae fontem, et retrorsum ad infannis suae fontem, et retrorsum ad infantiam redire compellit, scilicet, ut qui corpore fragili senuerant, innocentiae moribus renascantur, sicut ait Salvator: Nisi quis renatus fuerit ex Dei . Dicitur ergo apostolis: Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut puer iste. Non dicit sicut pueri isti, sed sicut puer iste; unum eligit, unum proponit. Videamus igitur quis ille tantus sit qui discipulis proponitur imitandus. Non hunc arbitror esse de plebe, non de publico, non sanctitatis exemplum; non, inquam, hunc de publico esse arbitror, sed de coelo. Ipse est enim de coelo puer, de quo dicit Isaias propheta: Puer natus est nobis; filius datus est nobis . Ipse plane puer est, qui sicut innocens, cum malediceretur, non remaledixit; cum percuteretur, non repercussit; quin potius in ipsa passione pro suis oravit inimicis, dicens: Pater, dimitte eis; nesciunt enim quid faciunt . Ita simplicitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
spoliantib ñ resistit: cedentib ñ
repugnat: deniq sic̃ iussit dñs etiã
orat ꝓmimicis: auferenti tumcã.
relinqͥt ⁊ palliĩ: uerberanti maxil¬
lam. p̃bet et alt̾am: nisi qđ in hoc
melior ẽ xp̃i infantia quã natura
Illa cni peccare nescit: ista condem¬
nit. Illa ꝑ infirmitatẽ in noxia ẽ:
ista ẽ innocens ꝑ uirtutẽ : atq ido
laudi magis ad scͥbendũ ẽ. ñ tam
male facere ñ posse. quã nolle. Er¬
go sic̃ diximꝰ: etates quedã st̃ meri¬
toꝵ. Nam et senectus morũ inue¬
nitur in pueris: & innocentia m¬
fantũ reꝑit᷑ insenib Deniq quod
inuiniorib senectus quȩdam lit
honestatis: dicit ꝓpħa. Senectus
enĩ uenerabilis. ñ diuturna: neq
enĩ sensus hominis. Ad apłos aũt
iam seniores et maiores natu: dicit
dñs. Nisi conu̾si fuertus. et efficia¬
mini sic̃ puer iste. ñ introibitis in
regnũ celoꝵ. Reuocat gͥ eos ad origi¬

Expanded text:
spoliantibus non resistit, caedentibus non spoliantibus non resistit, caedentibus non repugnat. Denique, sicut jussit Dominus, etiam orat pro inimicis, auferentibus tunicam relinquit et pallium, verberantibus maxillam praebet et alteram; nisi quod in hoc melior est Christi infantia quam naturae; illa enim peccare nescit, ista contemnit; illa per infirmitatem innoxia est; ista est innocens per virtutem. Atque ideo laudi magis ascribendum est, non tam malefacere non posse quam nolle. Ergo, sicut diximus, aetates quaedam sunt meritorum; nam et senectus morum invenitur in pueris, et innocentia infantum reperitur in senibus. Denique quod in junioribus senectus quaedam sit honestatenim venerabilis non diuturna, nec sunt sensus hominis . Ad apostolos autem jam seniores, 184 et majores natu dicit Dominus: Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut puer iste, non intrabitis in regnum coelorum . Revocat igitur eos ad origi
Abbreviated transcription (Latin):
agnũ fr̃s & mirabile do¬
num concessit nobis
ds̃. hc̃ pasche saluta¬
rem diem: in qͦ resur¬
gens dñs. resurrectionem p̃stitit
umu̾sis ÷ et de imis ad altiora con¬
scendens. nos qͦq ad suꝑiora de in¬
feriorib in suo corpore subleuauit.
uiscera surrexert̃.Dum eñĩ ille
ab inferis transit ad suꝑos: nos
de morte transire fecit ad uitam.
Pascha enĩ hebraice. transitus dr̃.
uel ꝑfectus: scilicet qͥa ꝑ hoc my¬
sterium de peiorib ad meliora
tͣnsit᷑. Bonꝰ transitꝰ ẽ tͣnsire de pec¬
catis adi̾ticiã: de uitiis ad u̾tutes: in
fantiã de senectute. Infantiã aũt dixe¬
rim: ñ etatis s simplicitatis. Ha¬
bent enĩ & merita etates suas.
In occidius enĩ prius constituti
eramꝰ seno peccatoꝵ: resurgente
xp̃o. renouati sumꝰ inin nocentia
innouit: infantiã suã. Sicut enĩ
infans nescit irasci: fraudere ñ
nouit: ferire ñ audet: ita & xͥam¬
tatis infantia. ledentib ñ irascit᷑:

Expanded text:
agnum, fratres, et mirabile donum concessit nobis eus, hunc Paschae salutarem diem, in quo resurgens Dominus resurrectionem praestitit universis; et de imis ad altiora conscendens, nos quoque ad superiora de inferioribus in suo corpore sublevavit. viscera surrexerunt. Dum enim ille ab inferis transit ad superos, nos de morte transire fecit ad vitam. Pascha 183 enim Hebraice transitus dicitur, vel profectus, scilicet quia per hoc mysterium de pejoribus ad meliora transitur. Bonus transitus est transire de peccatis ad justitiam, de vitiis ad virtutes, ad infantiam de senectute; infantiam autem dixerim, non aetatis, sed simplicitatis; habent enim et merita aetates suas, in occiduis enim prius constituti eramus senio peccatorum; resurgente Christo renovati sumus innocentia icitas infantiam suam; sicut enim infans nescit irasci, fraudare non novit, referire non audet; ita et Christianitatis infantia laedentibus non irascitur;
Abbreviated transcription (Latin):
on arrogans inderi arbi-¬
tror. si inter filios suscipiã
affectum docendi: cũ ipse
humilitatis magister dixerit: ueni¬
te filii audite me: tuorem domini
docebo uos. In quo licet ec humili¬
tatem uerecunde eiꝰ spectare: ⁊grã.
Dicendo emĩ timorem dñi. qiu cõmi¬
nis uidetur ẽẽ omnib: exprt sit in si¬
cum ipse timor iitiũ sap entiȩ ef
et effector beatitudinis. qm̃ cim̃tes
dm̃ beati sunt: p̃ceptorem se spientie
edocendȩ.⁊ demonstratorẽ beatito¬
dinis adipiscende euident̃ sigi ificauit.
Et̾ nos gͦ adimitandam uereci ndiam
seduli. ad conferendã gr̃am no n usur-¬
natores. aue illi sp̃c infudit so pientiȩ¬

Expanded text:
Non arrogans videri arbitror, si inter filios suscipiam affectum docendi; cum ipse humilitatis magister dixerit: Venite, filii, audite me; timorem Domini docebo vos . In quo licet et humilitatem verecundiae ejus spectare et gratiam. Dicendo enim, timorem Domini, qui 2 communis videtur esse omnibus, expressit insicum ipse timor initium sapientiae sit, et effector beatitudinis quoniam timentes Deum beati sunt, praeceptorem se sapientiae edocendae, et demonstratorem beatitudinis adipiscendae, evidenter significavit. 2. Et nos ergo ad imitandam verecundiam seduli, ad conferendam gratiam non usurpatores, quae illi Spiritus infudit sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiculũ suscipe condemnationis loquen¬
dor cũ tacendo possis c̃ẽ tutior: Qͣ in plurcͤᷤ
uidi loquendo peccatũ incidisse: uix quẽ-¬
quã tacendo. Idõq tacere nosse quã loqͥ:
difficilius ẽ. Scio loqui plerosq cum tacere
nesciant Rarum ẽ tacere quẽqͣ cum si¬
bi loqui nichil ꝓsit. Sapiens ẽ gͦ: qui no-¬
uit tacere. Deniq sapientia dĩ dixit. Dñs
dedit mͥ linguã eruditionis: quando opor¬
teat sermonẽ dicere. Merito ergo sapiens:
qui a dño accepit. quo tempore sibi loquen-¬
hõis: amabant tacere. Deniq sc̃s dñi ait.
Dixi custodiã uias meas: ut non delinquã
abscond̾ct᷑. et a conscientiȩ suȩ testimonio.
Uerberamur enĩ tacito cogitationis nr̃e oꝑ.¬
probrio: et iuditio consciertiȩ. Uerberam᷑
etiam uocis nr̃ȩ uerbere: cum loquimur

Expanded text:
periculum suscipere condemnationis, loquenpericulum suscipere condemnationis, loquendo; cum tacendo possis esse tutior? Quamplures vidi loquendo peccatum incidisse, vix quemquam tacendo: ideoque tacere nosse quam loqui difficilius est. Scio loqui plerosque, cum tacere nesciant. Rarum est tacere quemquam, cum sibi loqui nihil prosit. Sapiens est ergo qui novit tacere. Denique Sapientia Dei dixit: Dominus dedit mihi linguam eruditionis, quando oporteat sermonem dicere . Merito ergo sapiens qui a Domino accipit, quo tempore sibi loquenhominis, amabant tacere. Denique sanctus Domini ait: Dixi custodiam vias meas, ut non delinquam absconderetur, et a conscientiae suae testimonio; verberamur enim tacito cogitationis nostrae opprobrio, ex judicio conscientiae; verberamur etiam vocis nostrae verbere cum loquimur
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ głam uendico. Quis cnũ hoc insi
quos ipse filiꝰ elegit di. Non ꝓpł. rũ gr̃ã
non untutem cuangłistarum: on pasto¬
rum cucumspectionem: s tantĩ nͦ inten¬
tionem et diligentiam. circa scͥp turas di¬
uinas opto asseqͥ: quam ultim. posuit
apłs inter officia scõꝵ. Et hane ipsam
ut docendi studio possim dist xe. Unͦ
enĩ uerus magister ẽ: qui solus ñ didiẽ
quod homines doceret. homines aũt
discunt priꝰ quod doceant: et ab illo
accipiunt qͦd aliis tradant. Quod nec
ipsum quidem mͥ accidit. Ego enĩ raptꝰ
de tribunalib atq admministrationis in-¬
fulis adsacerdotium: docere uos cepi qͦd
ipse non didici. Itaq factum ẽ: ut priꝰ
docere incipem quã discere. Discendum
igit᷑ mͥ simul et docendum ẽ: qm̃ non ua-¬
discere quã tacere ut possimꝰ loqui: ne
priꝰ me uox condemnet mea. quã absol¬
uat aliena: Scriptum ẽ enĩ: exuerb̃ tuiᷤ
condemnab̃is. Qͥd opus ẽ igit᷑ ut ꝓperes

Expanded text:
oriam vindico. 3 Quis enim hoc, nisi quos ipse Filius elegit Dei? Non prophetarum gratiam, non virtutem evangelistarum, non pastorum circumspectionem: sed tantummodo intentionem et diligentiam circa Scripturas divinas opto assequi, quam ultimam posuit Apostolus inter officia sanctorum, et hanc ipsam ut docendi studio possim discere. Unus enim verus magister est, qui solus non didicit quod omnes doceret: homines autem discunt prius quod doceant, et ab illo accipiunt quod aliis tradant. 4. Quod ne ipsum quidem mihi accidit. Ego enim raptus de tribunalibus atque administrationis infulis ad sacerdotium, docere vos coepi, quod ipse non didici. Itaque factum est ut prius docere inciperem, quam discere. Discendum igitur mihi simul et docendum est; quoniam non vadiscere, quam tacere, ut possimus loqui: ne prius me vox condemnet mea, quam absolvat aliena; scriptum est enim: Ex verbis tuis condemnaberis . Quid opus est igitur ut properes
Abbreviated transcription (Latin):
guit: uiolentie mlliis accusat:
quasi non interdum maiorem
p̃dam a uiduis blandim̃ta elice¬
ant. quã torm̃ta. Nec int̾ est apiro
dm̃. utrum ii. an circũuentione
quis. res alienas occupet: dum¬
mͦ. quo qͦ pacto teneat alienum.

Expanded text:
guit, violentiae nullus accusat, guit, violentiae nullus accusat, quasi non interdum majorem praedam a viduis blandimenta eliciant quam tormenta: nec interest apud Deum utrum vi an circumventione quis res alienas occupet, dummodo quoquo pacto teneat alienum.
Abbreviated transcription (Latin):
matores et concussores hac iohis
sententia condemnantur. Usq
adeo aũt hoc in oleuit malum:
ut iam quasi ex consuetudine
uendantur leges: corrumpant᷑
iura: sententia ipsa uenalis sit:
et nulla iam causa possit ẽẽ sine
ad clericos retorqueri: qui et si
scło militare non uidentur: deo
Nemo militans dõimplicat se
negotus scłaribus. Uidem̃ inqͣ
non militare remissis ac fluen¬
tib tunicis: s habemus militie
nr̃e cingulum. quo castimonia
interius constringimur. De quo
et stipendia ab ipso donumq
ditanit. Siquis gͦ xp̃iantis hoc
donatiuo contentus forte non
fuerit. et querit amplĩ: incipit
hoc ipso carere qd̃ meruit. Quod
specialit̃ contingit hereticis ar¬
rianis.Dum enm nescio quid
amplius querunt: inuenien¬
clericus hac sententia retinet᷑.
Si enim non contentus fuerit
cessiones uendit: ui duarum
munera libent̃ amplectitur:
hic negotiator magis potest ui¬
deri quã clericus. Nec dice pos¬
sumus. nemo nos inuasores ar¬

Expanded text:
niator et concussor Joannis niator et concussor Joannis sententia condemnatur. Usque adeo autem hoc insolevit malum, ut jam quasi ex consuetudine vendantur leges, corrumpantur jura, sententia ipsa venalis sit, et nulla jam causa possit esse sine ad clericos retorqueri, quia, etiamsi non militare videantur saeculo, Nemo militans Deo implicat se negotiis saecularibus . Videmur, inquam, non militare remissis ac fluentibus tunicis, sed habemus militiae nostrae cingulum, quo castimoniae interiora constringuntur: de quo et stipendium ab ipso donumque ditavit. Si quis ergo Christianorum hoc donativo contentus forte non fuerit, et quaerit amplius, incipit hoc ipso carere quod meruit. Quod specialiter contingit haereticis Arianis: dum enim nescio quid amplius quaerunt, invenienclericus hac sententia 380 retinetur. Si enim non contentus stipendrcessiones vendit, viduarum munera libenter amplectitur; hic negotiator magis potest videri quam clericus. Nec dicere possumus, Nemo nos invasores ar
Abbreviated transcription (Latin):
rit᷑ incastitatis ꝑmanere ꝓposi¬
to: dando munera.sua in facul¬
tate uix ꝑmanet. Cum his ergo
fraudibus repleuerint sacculos
suos: uideb illos letos ⁊ accuratos
ad ecclesiam ꝓpare: et deo grãs
agere. quasi ab ipso illis hec pecu¬
nia conferatur: in hoc quoq:
peccantes: quod rapinarũ suaꝵ
dm̃ uolunt eẽ participem. Dicit
aut sc̃m euangłium. Int̾rogaue¬
Quid faciemus et nos: Ait illis
iohanues. Neminẽ concutiatis.
neq calumniam faciatis: sed
contenti estote stipendus urĩs.
Hic iam cognoscere se debet
omnis homo. qui militat. N
enim tantum de his militanti¬
bus scriptura loquit᷑. qͥ armata
militia detinent᷑: sed quisq mi¬
litie suȩ cingulo utitur. digni¬
tatis sue miles ascribitur: atq
ideo hȩc sententia potest dici uer
bi grã militibus. ꝓtectoribꝰ. cunc¬
tisq rectoribus. et illis qui scipen¬
dia publice decreta consecuntur:
si amplius querunt. tanꝗͣ calũ¬

Expanded text:
rit in castitatis permanere proposirit in castitatis permanere proposito, dando munera sua in facultate vix permanet. Cum his ergo fraudibus repleverint sacculos suos, videbis laetos illos et accuratos ad ecclesiam properare, et Deo gratias agere, quasi ab ipso illis haec pecunia conferatur; illud quoque peccantes quod rapinarum suarum Deum volunt esse participem. Dicit autem sanctum Evangelium: Interrogavequid faciemus et nos? Ait illis Joannes: Neminem concutiatis, neque calumniam faciatis; sed contenti estote stipendiis vestris . Hic jam agnoscere se debet omnis homo qui militat. Non enim tantum de iis militantibus Scriptura loquitur qui armata militia detinentur, sed quisquis militiae suae cingulo utitur, dignitatis suae miles ascribitur. Atque ideo haec sententia potest dici, v. g. militibus, protectoribus, cunctisque rectoribus, et bi publice decreta consequitur, si amplius quaerit, tanquam calum
Abbreviated transcription (Latin):
tum habeat uectigal effectũ.
Non em̃ dixit. nichil exigatis:
s nichil amplius exigatis. Un¬
de intelligimꝰ: quod apud dm̃
non tam exactio. quam exactio
iniqua damnet᷑. Dicit eñi ipse
quȩ cesaris cesari. Igitur qd̾ ce¬
sar p̃cipit. ferendumẽ qd imꝑa¬
tor indicit. tolerandum ẽ. Sed fit
intolerabile: dum illud p̃da ex¬
actionis accumulat. Hoc autẽ
quale c̃. quod idem ipsi qui huiꝰ
modi necessitates ꝓcurant᷑: pecca¬
tis suis peccata congeminant:
commodũ uocant: cum ipsa p̃da
inferatur incommodũ. Illud aut̃
addunt scelerib suis ÷ ut quos
indefensos uiderint. ipsospotiꝰ
ꝑsequant᷑: et putent se necessi¬
tates decepisse publicas. nisi do¬
mos deceperint orphanorũ: ita
ut quorũ pat̾ ante biduũ forsi¬
frat̃: interueniente morte cidẽ.
liberi habeant᷑ tanquam igno¬
ti. uiles et miseri. uidua autem
siqua fuerit: aut sic iniurus ex¬
agitat᷑ ut nubat: aut si uolue¬

Expanded text:
tum habeat vectigal effectum. tum habeat vectigal effectum. Non enim dixit, Nihil exigatis; sed, nihil amplius exigatis. Unde intelligimus quod apud Deum non tam exactio, quam exactio iniqua damnetur: dicit enim ipse quae Caesaris, Caesari . Igitur quod Caesar praecipit, ferendum est; quod Imperator indicit, tolerandum est: sed fit intolerabile, dum illud praeda exactionis accumulat. Hoc autem quale est, quod iidem ipsi qui hujus modi necessitates procurant, peccatis suis peccata congeminant: commodum vocant, cum ipsa praeda inferatur incommodum? Illud autem addunt sceleribus suis, ut quos indefensos viderint, ipsos potius persequantur; et putant se necessitates decepisse publicas, nisi domos deceperint orphanorum: ut quorum pater ante biduum forsifrater, interveniente morte, ejusdem liberi habeantur tanquam ignoti, viles et miseri. Vidua autem si qua fuerit, aut sic injuriis exagitatur ut nubat, aut si volue
Abbreviated transcription (Latin):
nachũ sum ꝓfessus aut clericũ:
Quasi omins qui clericus aut
monachus non ẽ: possit ei licere
quod non licet. Cunctis gͥ officiis.
sacris litteris p̃scribitur norma
uiuendi. Omnis ad bene uiuẽ¬
dum ꝑuocat᷑: sexus. etas. & dig¬
nitas. Igitur nemo se publicis
excuset actibus: nemo de occu¬
patione militie conqueratur.
Apud omne xp̃ianum: prima
honestatis debet ẽẽ militia. Nã
euangłica compbemꝰ: uideamꝰ
lectionem que paulo ande lecta
est. Nit enim euangłiũ. Uene¬
runt aũt et publicani ad iohem.
ut baptirarent᷑ ab eo: et dixert
ad eum. Magister: qͥd faciemꝰ:
At ille dixit. Nichil amplius
exigatis: quam constitutum ẽ
uobis. Honesta plane publica¬
noꝵ int̾rogatio: ac sc̃ĩ ꝓphete
iusta responsio. Illi enim sollici¬
te int̾rogant. ne aut ignoranteᷤ.
plus exigendo peccatum inci¬
dant:aut cessantes.publicã
decipiant functionem: hic aut̃
moderate p̃cipit. ut et iniqͥtas
locum non habeat: et constitu

Expanded text:
nachum sum professus, aut clericum? nachum sum professus, aut clericum? Quasi omnis qui clericus non est aut monachus, possit ei licere quod non licet. Cunctis igitur officiis, sacris in Litteris, praescribitur norma vivendi, omnis ad bene vivendum provocatur sexus, aetas et dignitas. Igitur nemo se excuset publicis actibus, nemo de occupatione militiae conqueratur. Apud omnem christianum prima honestatis debet esse militia. 2. Vevangelica comprobemus, videamus lectionem, quae paulo ante decursa est: ait enim Evangelium, Venerut baptizarentur ab eo; et dixerunt ad eum: Magister, quid faciemus? At ille dixit: nihil amplius exigatis quam quod constitutum est vobis . Honesta plane Publicanorum interrogatio, ac sancti prophetae justa responsio. Illi enim solliciti interrogant, ne aut ignorantes plus exigendo in peccatum incidant, aut cessantes publicam decipiant functionem. Hic autem moderate praecipit ut et iniquitas locum no
Abbreviated transcription (Latin):
on nulli fr̃s qui aut
militie cingulo deten¬
ti sunt. aut in actu st̃
publico constituti: cũ
poccant grauit᷑. hac solent a pec¬
catis suis prima se uoce exeusa¬
re. qd̾ militant. Et ne bene ali¬
qͣndo faciant: occupatos se ma¬
lis actibus conqueruntur:. ẜin¬
de qͣsi militia hominũ. non ꝙ¬
uoluntas inculpa sit: ita qͦd
ipsi gerunt. officiis snisasscribt̃
Non enim nilitare delictum ẽ:
s ꝓpt̾ quedam militare. peccatũ
est. Nec rem publicam gerere. cri¬
inmosumẽ: s ideo agere rempu¬
blicam. ut rem familiarẽ potius
augeas. hõ uidetur eẽ dampa¬
bile: ẜptẽa enim ꝓuidentia qua¬
dam. militantib sunt stipendi¬
a constituta: ne dum sumptus
queritur: predo grassetur. Illud
aũt quale ẽ. qd̃ cum ob errorẽ
aliquẽ a semoribus arguunt᷑:
et reputatur alieui de illis cur
ebrius fuerit: cur res alienas
ꝑuaserit: cedem cur turbulentꝰ
admiscrit: statim respondeat:
Quid habebam facere homo se¬
cularis et miles: Numqͥd mo¬

Expanded text:
onnulli fratres, qui aut militiae cingulo detinentur, aut in actu sunt publico constituti, cum peccant graviter, hac solent a peccatis suis prima se voce excusare, quod militant; et ne bene aliquando faciant, occupatos se malis actibus conqueruntur: perinde quasi militia hominum, non voluntas in culpa sit; ita quod ipsi gerunt, officiis suis adscribunt. Non enim militare, delictum est; sed propter praedam militare, peccatum est. Nec rempublicam gerere, criminosum est; sed ideo agere rempublicam, ut rem familiarem potius augeas, videtur esse damnabile. Propterea enim providentia quadam militantibus sunt stipendia constituta; ne dum sumptus quaeritur, praedo grassetur. Illud autem quale est quod cum ob errorem aliquem a senioribus arguuntur, et imputatur alicui de illis cur ebrius fuerit, cur res alienas pervaserit, caedem cur turbulentus admiserit; statim respondeat, Quid habebam facere, homo saecularis et miles? Numquid mo
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ pietatẽ: popło sac̃dotẽ. Prĩ enm
erat tacens lingua: sterilis filio: pri¬
uatus officio. At tibi ioh̾es nascitur:
fit repente pat̾ ꝓpħa. uel pontifex.
Loquela usum recipit: plem affetio
suscipit: sacdotẽ functio recognoscit.
Cũ gͦ tanta uis sit el uocabulr aicte
nim ipse de se. Ego uox clamantis
indesertoᷤ. Uidete quid dixerit. Non
enĩ ait tantũ ego sũ uox. s & claman¬
tis uox: scilicet ut ad fidẽ conseqͦn¬
dam uox aures penetret: clamor
corda concutiat: uox regnũ p̃dicet:
clamor iudicium cõminet᷑. Magnꝰgͥ
tos mulierũ maiorñẽ ioħe baptista.
Preccellit cunctis: eminet uniu̾sis:
antecedit ꝓpħ̾as: suꝑgredit᷑ patri¬
archas: & quisq natus ẽ de mulie¬
inqͥrere. cur ita dix̾it dñs. hoc ẽ int̾
natos mulierũ. & ñ potiꝰ dic̾it. int̾
filios uiroꝵ ñ ẽ maior ioħe: cũ utiq
mulieres natos sine uiris habere ñ
possint. Hoc aũt dic̃: qr numerosior

Expanded text:
patri pietatem, populo sacerdotem. Prius enim patri pietatem, populo sacerdotem. Prius enim erat tacens lingua, sterilis filio, privatus officio: at ubi Joannes nascitur, fit repente pater, propheta, vel pontifex; loquela usum recipit, prolem affectio suscipit, sacerdotem functio recognoscit. 4. Cum ergo tanta vis sit ejus vocabuli, dicturi nim ipse de se: Ego sum vox clamantis in deserto . Videte quid dixerit; non enim ait tantum: Ego sum vox; sed et clamantis vox: scilicet ut ad fidem consequendam vox aures penetret, clamor corda concutiat: vox regnum praedicet, clamor judicium comminetur. 5. Magntos mulierum major non est Joanne Baptista . Praecellit cunctis, eminet universis, antecedit prophetas, supergreditur patriarchas; et quisquis de mulie hoc est: Inter natos mulierum, et non potius dixerit: Inter filios virorum non est major Joanne, cum utique mulieres natos sine viris habere non possint. Hoc autem dixit, quia numerosior
Abbreviated transcription (Latin):
gis cũ ꝓ xp̃o patit᷑. ora nr̃a fecundat:
Cũ enĩ zacharias pat̾ eiꝰ ꝓpt̾ incre¬
dulitatẽ natiuitatis illiꝰ. ab angło
gabrihele silentii eẽt tacit᷑ntate
multatꝰ: & iam diu mutus u̾borũ
dispendio. m̃tis secreta uelaret: su¬
bito nato ioħe filio. cũ apud ꝓximoᷤ
eẽt intentio quo nomine uocaret᷑:
offerunt᷑ patritabulȩ. ut uocabu¬
lum eiꝰ ꝓ sui arbitrio ipse describ̾et:
et qd̾ sermone ñ poterat. litu̾is loqͦ¬
ret᷑. Tunc mirũ in modũ acceptis
pugillaribꝰ ut stilũ fige̾t: lingũa
resoluit. ac litt̾as sermone preuenit:
et ioħem ñ testatꝰ ẽ. s locutꝰ. Uidetegͥ¬
scĩ baptiste meritũ. Uocem patͥ redd¬
didit: sacdoti cloq̃ntiã reparauit:
Nidete inꝗͣ meritũ. Os qđ̃ angelus
alligauerat. iohes absoluit:quod
gabrihel obstruxerat. paruulus re¬
serauit: quãꝗͣ et ipse sit angłs. sic̃
scͥptũ ẽ de eo. Ecce mitto angłm me¬
um ante faciẽ tuã. Respicite igitur
nuncupatio reddit muto uocem:

Expanded text:
ra fecundat? 2. Cum enim Zacharias pater ejus propter incredulitatem nativitatis illius ab angelo Gabriele silentii esset taciturnitate multatus, et jam diu mutus verborum dispendio mentis secreta velaret, subito nato Joanne filio, cum apud proximos esset contentio quo nomine vocaretur, offeruntur patri tabulae; ut vocabulum ejus pro suo arbitrio ipse describeret, et quod sermone non poterat, litteris loqueretur: tunc mirum in modum acceptis pugillaribus, ut stylum figeret, linguam resolvit, ac litteras sermone praevenit, et Joannem non testatus est, sed locutus . 3. VideteBaptistae meritum, vocem patri reddidit, sacerdoti eloquentiam reparavit. Videte, inquam, meritum: os quod angelus alligaverat, Joannes absolvit: quod Gabriel obstruxerat, parvulus reseravit; quamquam et ipse sit angelus, sicut scriptum est de eo: Ecce mitto angelum meum ante faciem tuam . Respicite igitur nuncupatio reddidit muto vocem,
Abbreviated transcription (Latin):
natalẽ hodie. ꝓsecuturꝰ.
tacere uellem: et laborẽ
atq imꝑitiã meã silen¬
tio cohercere: s eius ipsa uis noĩs.
minime me silere ꝑmitcit. Nam
nun cupatio uocabuli ipsiꝰ pecto¬
ris nr̃i urget sccreta: silentii nr̃i
resoluit archana: & qđ dissimu¬
latione reticet᷑: ammiratione cõ¬
pellitur. Sienĩ pat̾ racharias. cũ
eum nominauit. uocẽ recepit:
qͣntomagis nos cũ laudamꝰ illum.

Expanded text:
natalem hodie prosecuturus tacere vellem, et laborem atque imperitiam meam silentio coercere: sed ipsa vis nominis ejus minime me silere permittit: nam nuncupatio vocabuli ipsius, pectoris nostri urget secreta, silentii nostri resolvit arcana, et quod dissimulatione reticetur, admiratione compellitur. Si enim pater Zacharias cum eum nominavit, vocem recepit ; quanto magis cum laudamus illum,
Abbreviated transcription (Latin):
de muliere. factũ sublege: ut qͥ ma¬
celis. Ergo in laudẽ ioħis. fecundio¬
ris sexus generatio ponit᷑: ut nul¬
lius ab eo natiuitas separet᷑. Dicit
saluatore: Absit: Ioh̾es enĩ natus

Expanded text:
de muliere, factum sub Lege ; ut qui macoelis. Ergo in laudem Joannis fecundioris sexus generatio ponitur, ut nullius ab eo nativitas separetur. 7. Dicit r est Salvatore? Absit; Joannes enim natus
Abbreviated transcription (Latin):
et in mysterio forsitan plus pla¬
cebit. Ait igit᷑. ut cum intramus
in ciuitatem. int̾rogemus quis in
ea uel hospes dignus. uł̃ idonea
domꝰ sit: et ibi maneamꝰ donec
dies ꝓfectionis adueniat. Que
sententia: altiorem nob̾ tribuit in¬
tellectum. Non enim mͥuidetur
de huiꝰ scłi hospite uel domo iussis¬
se. nec tam diligenter inquirere:
sed de illomagis. qui nos usq ad
dicm exitus nr̃i. possit in offens

Expanded text:
et in mysterio forsitan plus plaet in mysterio forsitan plus placebit. Ait igitur: Ut cum intramus in civitatem, interrogemus quis in ea vel hospes dignus, vel idonea domus sit, et ibi maneamus donec dies profectionis adveniat . Quae sententia altiorem nobis tribuit intellectum; non enim mihi videtur de hujus saeculi hospite, vel domo jussisse, nec tam diligenter inquirere, sed de illo magis, qui nos usque ad diem exitus nostri possit inoffens
Abbreviated transcription (Latin):
euangłicam lectionem:
quc̃admodũ dñs disci¬
pulis suis int̾ ceteras
exequendas uircutes. etiam hospi¬
talitatis iura p̃scripserit. Ait enĩ.
Inquãcũq ciuitatem introieritis:
int̾rogate quis in ea dignus sit.
Scã plane et diuina sententia: que
et discipulis eligendi optionẽ pri¬
mitus detulit: et facultatẽ penitꝰ
amputauit. Puidit enim modũ
statuendo: ne uir sẽs aut citus eẽt
iiudicando: aut leuis in hospite
cõmutando. Sicut enim nobis
ꝑmisit arbitrium: ita et uoluit
nos tenere constantiam. Quam
cnim rep̃hensi n bile ẽ. ut uir qͥ
euangłium annuntiat. et docet
errandum non eẽ: ipse ꝑ diuer¬
sos incipiat oberrare: et domũ
cui pacem dixerat deserere. hospi¬
tem cui benedictionem intulerat
contristare. Magna cnam hospi¬
talitatis ẽ gr̃ã: nec facile uiolan¬
da. Omnib aꝑta ẽ: omnib: para¬
taest. Et scõ libent̃ libent᷑ suscipit.
et peccatores tolerat patient᷑. S
tiam. Si enim in littera placet:

Expanded text:
evangelicam lectionem, quemadmodum Dominus discipulis suis inter caeteras exsequendas virtutes, etiam hospitalitatis jura praescripserit: ait enim: In quamcunque civitatem introieritis, interrogate quis in ea dignus sit: reliqua. Sancta plane et divina sententia, quae et discipulis eligendi optionem primitus detulit, et facilitatem penitus amputavit. Providit enim modum statuendo, ne vir sanctus aut citus esset in judicando, aut levis in hospite commutando. Sicut enim vobis permisit arbitrium, ita et voluit vos tenere constantiam. Quam enim reprehensibile est ut vir, qui Evangelium annuntiat, et docet errandum non esse, ipse per diversos incipiat oberrare et domum, cui pacem dixerat deserere; hospitem cui benedictionem intulerat contristare! Magna enim hospitalitatis est gratia, nec facile violanda; omnibus aperta est, omnibus parata est, et sanctos libenter suscipit, et peccatores tolerat patienter. Semque sententiam; si enim in littera placet,
Abbreviated transcription (Latin):
agit totum. ut utiles celesti fabrice
arbores infuturo componat: infruc¬
tuosas uͦ euulsas radicitꝰ. flammartun
consumat incendio .ui. Item.

Expanded text:
agit totum, ut utiles coelestis fabricae arbores in structura componat, infructuosas vero evulsas radicitus flammarum consumat incendio. SE
Abbreviated transcription (Latin):
on arrogans inderi arbi¬
tror. si inter filios suscipiã
affectum docendi: cũ ipse
humilitatis magister dixerit: ueni¬
te filii audite me: tuorem domini
docebo uos. In quo licet et hum ili¬
tatem uerecundie eiꝰ spectare: ⁊ grã.
Dicendo enĩ timorem dm̃i. qui cõmu¬
nis uidetur ẽe omnib: expressit in sig¬
cum ipse timor untiũ sapientiȩ est
et effector beatitudinis. qm̃ tim̃tes
dm̃ beati sunt: p̃ceptorem se sapientie
edocendȩ. ⁊ demonstratorẽ beatitu¬
dinis adipiscendȩ euident̃ significauit.
Et nos gͦ adimitandam uerecundiam
seduli. ad conferendã gr̃am non usur-¬
natores. que illi sũc infudit sapientiȩ.¬

Expanded text:
Non arrogans videri arbitror, si inter filios suscipiam affectum docendi; cum ipse humilitatis magister dixerit: Venite, filii, audite me; timorem Domini docebo vos . In quo licet et humilitatem verecundiae ejus spectare et gratiam. Dicendo enim, timorem Domini, qui 2 communis videtur esse omnibus, expressit insigcum ipse timor initium sapientiae sit, et effector beatitudinis quoniam timentes Deum beati sunt, praeceptorem se sapientiae edocendae, et demonstratorem beatitudinis adipiscendae, evidenter significavit. 2. Et nos ergo ad imitandam verecundiam seduli, ad conferendam gratiam non usurpatores, quae illi Spiritus infudit sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiculũ susciꝑe condemnationis loquen¬
do: cũ tacendo possis ẽẽ tutior: Qͣ in plureᷤ
uidi loquendo peccatũ incidisse: uix quẽ¬
quã tacendo. Idõq tacere nosse quã loqͥ:
difficilius ẽ Scioloqui plerosq cum tacere
nesciant. Rarum ẽ tacere quẽqͣ: cum si¬
bi loqui nichil ꝓsit. Sapiens ẽ gͦ: qui no¬
uit tacere. Deniq sapientia dĩ dixit. Dñs
dedit mͥ linguã eruditionis: quando opor¬
teat sermonẽ dicere. Merito ergo sapiens:
qui a dño accepit. quo tempore sibi loquen¬
hõis: amabant tacere. Deniq sc̃s dñi ait.¬
Dixi custodiã uias meas: ut non delinquã
ẽe ꝓtectionis: ut homo aflagello linguȩ suȩ
abscondct᷑. et a conscientiȩ fuȩ testimonio.
Uerberamur eñ tacito cogitatiomis nr̃e oꝑ¬
probrio: et iuditio consciertiȩ. Uerbtram᷑
etiam uocis nr̃ȩ uerbere: cum loquimur

Expanded text:
periculum suscipere condemnationis, loquenpericulum suscipere condemnationis, loquendo; cum tacendo possis esse tutior? Quamplures vidi loquendo peccatum incidisse, vix quemquam tacendo: ideoque tacere nosse quam loqui difficilius est. Scio loqui plerosque, cum tacere nesciant. Rarum est tacere quemquam, cum sibi loqui nihil prosit. Sapiens est ergo qui novit tacere. Denique Sapientia Dei dixit: Dominus dedit mihi linguam eruditionis, quando oporteat sermonem dicere . Merito ergo sapiens qui a Domino accipit, quo tempore sibi loquenhominis, amabant tacere. Denique sanctus DomiDixi, custodiam vias meas, etc. . Sciebat esse protectionis, ut homo a flagello linguae suae absconderetur, et a conscientiae suae testimonio; verberamur enim tacito cogitationis nostrae opprobrio, ex judicio conscientiae; verberamur etiam vocis nostrae verbere cum loquimur
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ głam uendico. Quis enĩ hoc insi
quos ipse filiꝰ clegit di. Non ꝓpħarũ gr̃ã:
non uirtutem eu angłistarum: non pasto¬
rum circumspectionem: s tantũmͦ inten¬
tionem et diligentiam. cuca scͥpturas di¬
uinas opto asseqͥ: quam ultimã posuit
apłs inter officia scõꝵ. Et hanc ipsam
ut docendi studio possim discere. Unꝰ
enĩ uerus magister ẽ: qui solus ñ didic̃
quod homines doceret. homines aũt
discunt priꝰ quod doceant: et ab illo
accipiunt qͦd aliis tradant. Quod nec
ipsum quidem mͥ accidit. Ego enĩ raptꝰ
de tribunalib atq administrationis in¬
fulis ad sacerdotium: docere uos cepi qͦd
ipse non didici. Itaq factum ẽ: ut priꝰ
docere inciꝑem quã discere. Discendum
igit᷑ mͥ simul et docendum ẽ: qm non ua¬
discere quã tacere ut possimꝰ loqui: ne
priꝰ me uox condemnet mea. quã absol-¬
uat aliena: Scriptum ẽ eñ: exuerb̃ tuiᷤ
condemnab̾is. Qͥd opus ẽ igit᷑ ut ꝓperes

Expanded text:
oriam vindico. 3 Quis enim hoc, nisi quos ipse Filius elegit Dei? Non prophetarum gratiam, non virtutem evangelistarum, non pastorum circumspectionem: sed tantummodo intentionem et diligentiam circa Scripturas divinas opto assequi, quam ultimam posuit Apostolus inter officia sanctorum, et hanc ipsam ut docendi studio possim discere. Unus enim verus magister est, qui solus non didicit quod omnes doceret: homines autem discunt prius quod doceant, et ab illo accipiunt quod aliis tradant. 4. Quod ne ipsum quidem mihi accidit. Ego enim raptus de tribunalibus atque administrationis infulis ad sacerdotium, docere vos coepi, quod ipse non didici. Itaque factum est ut prius docere inciperem, quam discere. Discendum igitur mihi simul et docendum est; quoniam non vadiscere, quam tacere, ut possimus loqui: ne prius me vox condemnet mea, quam absolvat aliena; scriptum est enim: Ex verbis tuis condemnaberis . Quid opus est igitur ut properes
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi ꝓnobis: qđ dñm uidemus fecisse ꝓno
bis. faciamus circa nos: qđ fieri circa se io
tores. humiles et ignari. gr̃am hanc debe¬
mus amare: uidere miscđiam saluatoris:
Noc nobis sponte defertur: qđ ꝓpħa postu¬
lans ñ meretur acciꝑe. Quid aũt cause sit.
qđ ioħs petierit. xp̃i baptismum. nec acce¬
ꝑit: debemus aduertere. Ait enim illi d̾ns
postulanti. Sine mͦ. Sic enĩ decet nos in¬
plere omnẽ iusticiã. Scimus aũt. qđ ioħs
baptista typum legis gerebat. Iustum ergo
erat. ut ipse baptitaret d̾nm: scilicet ut̃
quẽ admodum scđm carnẽ de uideis sal¬
nẽ ducebat originis erinde et traditionẽ
consecrationis acciꝑet. Hoc ẽ gͥ qđ̃ ait:
sic enim decet nos implere omnem uis¬
ticiam. Iustum enim erat. ut mandata
legis quȩ ipse coniliderat: ipse compleret:
sicut alibi dicit. Non ueni sol

Expanded text:
ipsi pro nobis, quod Deum videmus fecisse pro ipsi pro nobis, quod Deum videmus fecisse pro nobis: faciamus circa nos, quod fieri circa se Joatores et indigni gratiam hanc debemus ambire! Videte misericordiam Salvatoris: hoc nobis sponte defertur, quod propheta postulans non meretur accipere. 5. Quid autem causae sit quod Joannes petierit Christi baptismum, nec acceperit, debemus advertere. Ait enim illi Dominus postulanti: Sine modo; sic enim decet nos implere omnem justitiam . Scimus autem quod Joannes Baptista typum legis gerebat. Justum ergo erat, ut ipse baptizaret Dominum; scilicet ut quemadmodum secundum carnem de Judaeis Salnem ducebat originis, exinde et traditionem consecrationis acciperet. Hoc est igitur, quod ait: Sic enim decet nos implere omnem justitiam. Justum enim erat, ut mandata Legis, quae ipse condiderat, ipse compleret, sicut alibi dicit: Non veni L
Abbreviated transcription (Latin):
na scĩficat. Unde et si nomen forte fluuio
aliud sit dẽ scło: in ẽ tamen illi mysteriũ
de iordanẽ. Deniq isdem sacramentis res
agitur. quibꝰ et tunc gesta ẽ. nisi qđ gr̃a
plenior ẽ. Tunc enimꝰ trinitatẽ carnalibꝰ
oculis uidimus: mnͦ eande trinitatem fidi
oculis contemplam̃. Tunc. xꝑm uir hu¬
manus uultus aspexit: nunc eundem
mens humana complectitur. Tunc sꝑc
fudit: mͦ se ininteriora hominis. ipsa diui¬
nitatis uirtute infudit. Tunc pat̾ adnoᷤ.
ꝓpt̾ filium longo auditu uocis aduenit.
mͦ aũt descendit adnos. parit ipse cum fi¬
lio. Plenior gͦ grã ẽ. ubi ds non assump¬
ta specie descendit ad homines: s ꝓpͥa sub¬
tantia descendit ad filios. Ibi enim tam¬
qͣm in credulis fidem uult signis corꝑa¬
libus ꝑsuadere: hic tam qͣm fidelibꝰ grãm
sꝑitali uirtute conferre. Plenioris gͦ grẽ
sic ut requiras eum. Nic ẽ ꝑfecta trinitas:
ibi adhuc scrutanda diuinitas. Plenior gͥ

Expanded text:
ta sanctificat. Unde et si forte nomen fluvio ta sanctificat. Unde et si forte nomen fluvio aliud sit e saeculo, inest tamen illi mysterium e Jordane. 3. Denique iisdem sacramentis res agitur, quibus et tunc gesta est, nisi quod gratia pleniore; tunc enim Trinitatem carnalibus oculis vidimus, modo eamdem Trinitatem fidei oculis contemplamur: tunc Christum vix humanus vultus aspexit, nunc eumdem mens humana complectitur: tunc Spirfudit, modo se in interiora hominis ipsa virtute divinitatis infundit: tunc Pater ad nos propter Filium longo auditu vocis advenit, modo autem descendit ad nos pariter ipse cum Filio. Plenior ergo gratia est, ubi Deus non assumpta specie descendit ad homines, sed propria substantia descendere dignatur ad filios; ibi enim tamquam incredulis fidem vult signis corporalibus persuadere, hic tamquam fidelibus gratiam spirituali virtute conferre. Plenioris ergo grasic, ut requiras eum. Hic est perfecta Trinitas, ibi adhuc 442 scrutanda divinitas. Plenior igi
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis: & obliuione abnegat impudiciei¬
am. dum deuotione p̾dicat castitatẽ. Hec
enim uirtus. xp̃i ẽ dñi: ut quamus pec¬
cator. qui enis unda se lauerit: denuo in
irginem reparatꝰ ñ meminerit ante qđ
fecerit. ut rediuiua natiuitate infantie.
innocentiam p̃ferat iuuentutis: & scele¬
ra non agnoscat: sitq uirgo fide xp̃r. qͥ
fuerat adult̃ corruptione peccati.

Expanded text:
ritatis; et oblivione abnegat impudicitiritatis; et oblivione abnegat impudicitiam, dum devotione praedicat castitatem. Haec enim virtus Christi est Domini, ut quamvis peccator, qui ejus unda se laverit, denuo in virginem reparatus non meminerit ante quod fecerit, et rediviva nativitate infantiae innocentiam praeferat, juventutis scelera non agnoscat; sitque virgo fide Christi, qui fuerat adulter corruptione peccati.
Abbreviated transcription (Latin):
etiam indicante dño sua peccata co¬
gnoscens: conficet᷑ xp̃m. annunti¬
at saluatorem. Et relinquens aque
uasculum: ad eiuitatem non refert
ydriam. s refert grãm. Uaeua qui¬
dem reuerti uidet᷑ onere. s plena
reuertit᷑ sc̃ĩtate. Plena inquam redit:
quia que peccatr aduenerat. reuer¬
ticur p̃dicatrix: & que ydrie uaseu¬
lum amiserat: xp̃i plemitudinemre¬
portabat: in nullo ciuitatis sue infe¬
rens detͥmentum. Et si enim aquam
ciuib non inculit: tamen fontem
gͥ ꝓpħam dixisse puto: eusmodi ẽ
inquit uia mulieris mereteis: que
cum se abluerit. nichil se dicit fecisse
prauum. De hac plane dictum ẽ que
postea quam se fonte a bluit
saluatoris. delictorum uicia ñ memi¬
nit: uirtutem p̃dicationis assumit:
Slinia aqua abst̃gens macri¬
las suas. ab eũgłizando non con¬
scientia peccati retrahit᷑ s fidei calo¬
re compellit᷑. Nichil enim quodã modose
dicit fecisse prauitatis. dum fit nuntia ue¬

Expanded text:
etiam, indicante Domino, sua peccata recoetiam, indicante Domino, sua peccata recognoscens, confitetur Christum, annuntiat Salvatorem; et relinquens aquae vasculum, ad civitatem non fert hydriam, sed refert gratiam; vacua quidem videtur reverti onere, sed plena revertitur sanctitate. Plena, inquam, redit; quia quae peccatrix advenerat, revertitur praedicatrix; et quae hydriae vasculum amiserat, Christi plenitudinem reportabat, in nullo civitati suae inferens detrimentum; etenim si aquam civibus non intulit, 328 tamen fontem igitur prophetam dixisse puto : ejusmodi est iniqua via mulieris meretricis; quae cum se abluerit, nihil se dicit fecisse pravum. De hac plane dictum est; quae posteaquam est fonte abluta Salvatoris, delictorum vitia non meminit, virtutem praedicationis assumit; et viva aqua abstergens maculas suas, ad evangelizandum non conscientia peccati retrahitur, sed fidei calore compellitur. Nihil enim se dicit fecisse pravitatis, dum fit nuntia ve
Abbreviated transcription (Latin):
in eũgłio asamaritana muliere sicut lectũ
nuꝑ audiuimus. aquam postulat: s pec¬
cata donat. Aquam putei reꝓbat. sed
fontem uite ꝑhemnis indulget. Ait enĩ.
Omnis qui bibit ex aqua hac: sitiet iterum.
Qui autem bib̃it ex aqua quam ego dabo
ei: non fitiet inẽt̾num. Aquam gͦ saluator.
amuliere postulat. & fitire se simulat: ut
sitientib et̃nam grãm largiat᷑ Nseq enim
poterat fonssitire: neq in quo ẽ aqua
uiua. poterat undam t̾rene fecis hauri¬
potum hominum. s saludem. Sitie¬
bat non aquam mundi: s redem¬
ptionem generis humani. Mirũ
qͥ in modum fons suꝑ puteum se.¬
dens. miscdĩe ibidem fluenta ꝓdu¬
cit: & mulierem serto non uiro s ad¬
ultero fornicantem. uiiui meatus un¬
da purificat. Nouoq ammirationis
genere. mulier que ad puteum sama¬
rie meretͥr aduenerat. a xp̃i fonte ca¬
sta reg̃ditur: & que aquam petere ne¬
nerat. pudiciciam reportauit. Statĩ

Expanded text:
in Evangelio a Samaritana muliere, sicut lectum in Evangelio a Samaritana muliere, sicut lectum nuper audivimus, aquam postulat, sed peccata condonat; aquam putei reprobat, sed fontem vitae perennis indulget; ait enim: Omnis qui biberit ex aqua hac, sitiet iterum, qui autem biberit ex aqua quam ego dabo illi, non sitiet in aeternum . Aquam ergo Salvator a muliere postulat, et sitire se simulat, ut sitientibus aeternam gratiam largiatur. Neque enim poterat fons sitire: neque, in quo est aqua viva, poterat undam terrenae faecis hauripotum hominum, sed salutem sitiebat, non aquam mundi, sed redemptionem generis humani. Mirum igitur in modum fons super puteum sedens misericordiae ibidem fluenta producit, et mulierem sexto jam non viro, sed adultero fornicantem, vivi meatus unda purificat, novoque admirationis genere mulier, quae ad puteum Samariae meretrix advenerat, a Christi fonte casta regreditur, et quae aquam petere venerat, pudicitiam reportavit; statim
Abbreviated transcription (Latin):
ac sp̃m̃ nrm omni humanitate purificans.
uelut similaginem dõ offerre contendit:
sicut dauid sc̃s ait. Sacͥficium dõ sp̃e con¬
tͥbulat. Tanta autem uelocitate circum¬
fert᷑ eugłm: ut non nsi sapientes eursũ
eius intelligant. Quem beatus paulus
intelligens:. ait. Ut sermo d̃i eurrat. &ͦ
elarificet᷑ in uobis. Insipientium autẽ
ocłis uidet᷑ euangłium stare: eum non ui¬
dent illud. Stare inquam putant. eum
mandata eius negligunt: cum non ere¬
dunt uentura ẽẽ que septa sunt. Molit
autẽ & sinagoga. s inutilit᷑ molit: qͥppe.
nititur laborare: atq ido non tam molit¬
illa. quam dissipat & confringit. Propter¬
ea enim opus eius displicet: & ad iudeos
dicit᷑ ꝑ ꝓpħam. Et si afferatis similaginẽ:
guit peccatum. Aqua gͦ: miscđie com¬
parat᷑ S aquam inuenio de fonte ꝓce
Qm̃ apud te ẽ fons uite: &. in lumine tuo
uidebimus lum̃. Ipse ẽ inquam fons: qui

Expanded text:
um nostrum omni humanitate purificans, um nostrum omni humanitate purificans, velut similaginem Deo offerre contendit; sicut David sanctus ait: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Tanta autem velocitate circumfertur Evangelium, ut non nisi 12 sapientes cursum ejus intelligant; quem beatus Paulus intelligens ait: Ut sermo Dei curret et clarificetur in vobis. Amen . Insipientium autem oculis videtur Evangelium stare, dum vident; stare, inquam, illud putant, cum mandata ejus negligunt, cum non credunt eventura esse, quae scripta sunt. Molit autem et Synagoga, sed inutiliter molit; quippe nititur laborare; atque ideo non tam molit quam dissipat et confringit. Propterea enim opus ejus disciplet et ad Judaeos dicitur per prophetam: Et si afferatis similaginem guit delictum. Aqua ergo misericordiae comparatur: sed aquam invenio de fonte misem apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen . Ipse, inquam, est fons, qui
Abbreviated transcription (Latin):
trumq condẽcorat: ac tanta uelocita¬
tret. uisitet: celestia penetret: t̾rena collu¬
stret. Quod eũgłm tanqm̃ suꝑior. mola
cunctos credentes suscipit: om̃s ad ue¬
nientes accipit: & ueluti ꝑ quasdam ca¬
uernulas p̃ceptorum. ad int̾iora trans¬
mittit: ut ibi hinc inde duorum testa¬
nĩtorum salutarib mandatis gentilita¬
tis asꝑitate mollita: pducat omne quod
purum ẽ. Quam similitudinẽ testam̃to¬
rum. ezechielem ꝓpħam arbitror. per¬
strinxisse: cum dieit rotam in medio ro¬
te ẽẽ conexam. Harum gͥmolarum o.¬
ꝑatione. id ẽ noui ac uet̾is testamenti.
hoc agit scã eccłia cura ꝑuigili: ut pecca¬
torum asꝑitate discussa. ex occultis cogi¬
tationib medullam mundi cordis eli¬
ciat: & celestib mandatis mundata.
ex intimis sp̃ualia alim̃ta ꝓducat. de
quib alimentis paulus apłs ait. lac
uobis potum dedi ñ escam: & iterum.
ꝑfec torum aũt ẽ solida esca. qui ꝓpt̾
habitum. sensus exercitatos habent. &. reliqͣ:¬

Expanded text:
trumque condecorat: 11 ac tanta velocitavisitet, coelestia penetret, terrena collustret. Quod Evangelium tanquam superior mola cunctos credentes suscipit, omnes advenientes accipit, et velut per quasdam cavernulas praeceptorum ad interiora transmittit: ut ibi hinc inde duorum Testamentorum salutaribus mandatis gentilitatis asperitate mollita, producat omne quod purum est. Quam similitudinem Testamentorum Ezechielem prophetam arbitror perstrinxisse, cum dicit rotam in medio rotae esse connexam Harum igitur molarum operatione, id est Novi ac Veteris Testamenti hoc agit sancta Ecclesia cura pervigili, ut peccatorum asperitate discussa, ex occultis cogitationibus medullam mundi cordis eliciat, et coelestibus mandatis mundata ex intimis spiritalia alimenta producat. De quibus alimentis Paulus apostolus ait: Lac vobis potum dedi, non escam . Et iterum: Perfectorum autem est solida esca ; qui propter habitum sensus exercitatos habent, ac spirit