comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ crediturae euius peccata dimittere uenerat: adcuius languores sanan-¬
dos se humiliauerat. de hoc languido sanato: magnum signum deduar
Cuius rei: & cuius signi profundum sacramentum: quantum dñs donare
digratur. attentis uobis. orando adiuuantib infirmitatem nram us
loquar ut potero. Q uicquid autem non possum: supplebit inuobis ipse.
quo aciuiuante facio quod possum: Ochac piscina. quae quinq porticib
aingebantur : inquibus iacdat magna multitudo languentium: ani¬
duae nos tractasse memini. ꝙ rem dicturus sum: quam plurq raccum
recognoseant. potus quam cognoscant. Uerum nichil. e. abre ꝙiam
nota repetere : ut & qui nonnouerant instruantur. & qui norerant
confirmentur. Proide tanquam noca breuiter ꝑstringenda sunt: non
ociose in eul canda. Riscina illa. & aqua illa: populum michi uidetur sig¬
nificasse uidaeorum. Significari enim populos nomine aquarum: apte

Expanded text:
ergo crediturae, cujus peccata dimittere venerat, ad cujus languores sananergo crediturae, cujus peccata dimittere venerat, ad cujus languores sanandos se humiliaverat, de hoc languido sanato magnum signum dedit. Cujus rei et cujus signi profundum sacramentum, quantum Dominus donare dignatur, attentis vobis et orando adjuvantibus infirmitatem nostram, loquar ut potero. Quidquid autem non possum, supplebit in vobis ipse, quo adjuvante facio quod possum. 2. De hac piscina quae quinque porticibus cingebatur, in quibus jacebat magna multitudo languentium, assidue nos tractasse memini; et rem dicturus sum quam mecum plures recognoscant potius quam cognoscant. Verum nihil est ab re, etiam nota repetere, ut et qui non noverant instruantur; et qui noverant confirmentur. Proinde tanquam nota breviter perstringenda sunt, non otiose inculcanda. Piscina illa et aqua illa populum mihi videtur significasse Judaeorum. Significari enim populos nomine aquarum, aperte
Abbreviated transcription (Latin):
& ingenio consideremus facientẽ: & quod ad potestatem pertinet
onmagnum aliquid ꝑfecit. & quod ad benignitatem. paruũ feci
Lot iacebant. & un curatus ẽ: cum possoe uno uerbo om̃s erigere.
Quid gͦ intelligendum ẽ. nisi quia potestas illa & bonitas illa. magis
agebat quid anunae infactis ei prosalute sempiterna intelligerent.
quam quid protemporali salute corpora mererentur : Corporum
erum salus quȩ uera expectatur adño: erit infine. in resurrectione
mortuorum. Tunc quod uiu& non morietur : tunc qd̾ sanabitu
non aegrotabit. tunc quod saciabitur non esurioe. aut siciet. tunc
quod renouabitur. nonueterascoe. Hunc uͦ in illis factis dñi & salua-
liticorum menbra constricta. morte dissoluta st̃: & quicquid sana.¬
tum ẽ. temporaliter inmenbris mortalib infine defecit. Anima
uero quae credidit : adutam aeternam transitum fecit. Animae

Expanded text:
et ingenio consideremus facientem, et quod ad potestatem pertinet, et ingenio consideremus facientem, et quod ad potestatem pertinet, non magnum aliquid perfecit; et quod ad benignitatem, parum fecit. Tot jacebant, et unus curatus est, cum posset uno verbo omnes erigere. Quid ergo intelligendum est, nisi quia potestas illa et bonitas illa magis agebat quid animae in factis ejus pro salute sempiterna intelligerent, quam quid pro temporali salute corpora mererentur? Corporum enim salus quae vera exspectatur a Domino, erit in fine in resurrectione mortuorum: tunc quod vivet, non morietur; tunc quod sanabitur, non aegrotabit; tunc quod satiabitur, non esuriet aut sitiet; tunc quod renovabitur, non veterascet. Nunc vero in illis factis Domini et salvalyticorum membra constricta, morte dissoluta sunt; et quidquid sanatum est temporaliter in membris mortalibus, in fine defecit: anima vero quae credidit; ad vitam aeternam transitum fecit. Animae
Abbreviated transcription (Latin):
IRUO NONESSE OEBET AUO FACIUM miraculum. Mirum
enim ecẽt : si homo feciss&ȩ: magis gaudere quam mirari
debemus : quia dñs nr̃ & saluator iesus ap̃c homo factꝰ. ẽ:
quam quod diuna inter homines ds̃ fecit. Plus ẽ. enim
adsalutem nr̃am. quod factus. ẽ. propter homines: quam quod fecit
inter homines. Et plus ẽ. quod uicia sanauit animarum : quam quod
sanauit languores corporum moriturorum. S quia ipsa anima non
eum nouerat a quõ sananda erat: & oculos babebat incarne. unde
cta corporalia uideret : nondum habebat sanosincorde. unde dñ
latentem cognosceret : fecit quod uideri poterat. ut sanaretur unde
uideri non poterat. Ingressus. ẽ. locum ubi iacebat magna multi¬
tudo languentium: caecorum. claudorum. aridorũ. Ꝙ eum eẽt.
uedicus & animarum & corporum: & qui uenissoe sanare om̃s
animas crediturorũ. de illis languentibus unum elegit. quem sanarce.
ut unitatem significar&e. Si mediocri corde. & quasi humano captu

Expanded text:
irum non esse debet a Deo factum miraculum: mirum enim esset si homo fecisset. Magis gaudere quam mirari debemus, quia Dominus noster et salvator Jesus Christus homo factus est, quam quod divina inter homines Deus fecit. Plus est enim ad salutem nostram quod factus est propter homines, quam quod fecit inter homines: et plus est quod vitia sanavit animarum, quam quod sanavit languores corporum moriturorum. Sed quia ipsa anima non eum noverat a quo sananda erat, et oculos habebat in carne unde facta corporalia videret, nondum habebat sanos in corde, unde Deum latentem cognosceret; fecit quod videre poterat, ut sanaretur unde videre non poterat. Ingressus est locum ubi jacebat magna multitudo languentium, caecorum, claudorum, aridorum; et cum esset medicus et animarum et corporum, et qui venisset sanare omnes animas crediturorum, de illis languentibus unum elegit quem sanaret, ut unitatem significaret. Si mediocri corde, et quasi humano captu
Abbreviated transcription (Latin):
Qui enum se uoluit aequalem facere dõ dum non eẽt : cecidit. & ex angelo
factuis ẽ. diabolus: & hanc suꝑbiam homini propinauit. unde deiectus . ẽ.
N am hoc dixit homini: cui stanti lapsus inuidit. Gustate & eritis sicut
dii. idẽ. usurpatione rapite quod facti non estis: quia & ego rapiendo
deiectus sum. Non hoc prodebat : s hoc suadebat. Aps autem aequalis
patri natus erat non factus: natus de sustant̾ia patris. unde illiun sic
minendat apostolꝰ. Qui cum informa dĩ eẽt. non rapina arbitratu
e. ẽẽ. seȩqualis dõ: Quid ẽ. non rapina arbitratus ẽ: Non usurpauit
aequalitatem dĩ: sed erat in illa inqua natus erat. Et nos ad aequalem
dõ. quomodo ꝑueniremus: Semet ipsum exinaniuit : formam serui
accipiens. Non gͦ se exinaniuit amittens quod erat: s accipiens quod
patri intelligere non poterant. quamius eum hoc de se dicere mini-¬

Expanded text:
Qui enim se voluit aequalem facere Deo cum non esset, cecidit , et ex angelo Qui enim se voluit aequalem facere Deo cum non esset, cecidit , et ex angelo factus est diabolus: et hanc superbiam homini propinavit, unde ipse dejectus est. Nam hoc dixit homini, cui stanti lapsus invidit, Gustate, et eritis sicut dii : id est, usurpatione rapite quod facti non estis; quia et ego rapiendo dejectus sum. Non hoc prodebat, sed hoc suadebat. Christus autem aequalis Patri natus erat, non factus: natus de substantia Patris. Unde illum sic commendat Apostolus: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Quid est, non rapinam arbitratus est? Non usurpavit aequalitatem Dei; sed erat in illa, in qua natus erat. Et nos ad aequalem Deum quomodo perveniremus? Semetipsum exinanivit formam servi accipiens . Non ergo se exinanivit amittens quod erat, sed accipiens quod Patri intelligere non poterant; quamvis eum hoc de se dicere mini
Abbreviated transcription (Latin):
soluebat sabbatum. sed & patrem suum dicebat dm̃ non quomodocunq¬
iquid: aequalem se faciens dõ. Nam oñs dicimus dõ. pater nr
qui es incaelis. Et legimus uidaeos dixisse. cum tu sispaternr̃. Ergo non
hurc irascebantur quia patrem suum dicebat din: sed quod longe
alio modo quam homines. Ecce intelligunt uidaei: quod non intelli¬
de heresis pulsat aeccłam. Ecce ipsi caeci. ipsi intfectores xp̃i. intellexe
tamen uerba xp̃i. Non eum eẽ. intellexerunt xp̃m: nec eum intellexerunt
filium dĩ. s tamen intellexerunt in illis uerbis. quia talis commendaret᷑
uis dĩ : qui aequalis eẽt. dõ. Quis erat nesciebant: talem tamen p̃o¬
cari agnoscebant quia patrem suum dicebat dm̃. aequalem se faciens dõ.
Non ergo erat aequalis dõ: Non ipse se faciebat aequalem. s ille illum
genuerat aequalem. Si se ipse faceret aequalem dõ: caderet prapinam.

Expanded text:
solvebat sabbatum, sed & patrem suum dicebat Deum, aeqsolvebat sabbatum, sed & patrem suum dicebat Deum, aeqsed quid? Aequalem se faciens Deo. Nam omnes dicimus Deo, Pater noster qui es in coelis : legimus et Judaeos dixisse, Cum tu sis pater noster . Ergo non hinc irascebantur, quia patrem suum dicebat Deum; sed quod longe alio modo quam homines. Ecce intelligunt inde haeresis pulsa de Ecclesia. Ecce ipsi caeci, ipsi interfectores Christi intellexerunt tamen verba Christi. Non eum intellexerunt Christum, nec eum intelFilium Dei: sed tamen intellexerunt in illis verbis, quia talis commendaretur Filius Dei, qui aequalis esset Deo. Quis erat nesciebant; talem tamen praedicari agnoscebant, quia patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo. Non erat ergo aequalis Deo? Non ipse se faciebat aequalem, sed ille illum genuerat aequalem. Si se ipse faceret aequalem Deo, caderet per rapinam.
Abbreviated transcription (Latin):
insepulchro sabbato requieuit ab omibis operibus suis. Tanquam diceret
iudacis. Quid expectatis ut non operer sabbato: Sabbati dies. uobis ad sig¬
nificationem meam praeceptus. ẽ. Oꝑa dĩ attenditis : ego ibi eram cum
fierent. Per me facta sunt omĩa. Ego noui. pater meus usq modo operatur.
eratus. ẽ. pater lucem: s dixit ut fier&e lux. Si dixit: uerbo oꝑatu
Uerbum eius ego eram. ego sum : ꝑme factuis. ẽ. mundus. In illis operib
ꝑ me regitur mundus. inistis oꝑeribus pater meus. & tunc operatus ẽ.
cum fecit mundum: & usq nunc oꝑatur. cum regit mundum. Ergo
&ȩper me fecit cum fecit: & per me regit cum regit. Dixit haec. Sed quib:
Cȩcis. surdis. claudis. languidis : medicum non agnoscentib & tanqͣm
infrenesi mente ꝑdita occidere uolentibus. Proinde quid secutꝰ euangłista
dixit: hinc gͦ magis quęrebant eum uidaei interficere: quia non solura¬

Expanded text:
in sepulcro sabbato requievit ab omnibus operibus suis . Ergo tanquam diceret in sepulcro sabbato requievit ab omnibus operibus suis . Ergo tanquam diceret Judaeis, Quid exspectatis ut non operer sabbato? Sabbati dies vobis ad significationem meam praeceptus est. Opera Dei attenditis; ego ibi eram cum fierent, per me facta sunt omnia, ego novi: Pater meus usque modo operatur. Operatus est Pater lucem; sed dixit ut fieret lux : si dixit, Verbo operatus est; Verbum ejus ego eram, ego sum: per me factus est mundus in illis operibus, per me regitur mundus in istis operibus. Pater meus et tunc operatus est cum fecit mundum, et usque nunc operatur cum regit mundum; ergo et per me fecit cum fecit, et per me regit cum regit. Dixit haec, sed quibus? Surdis, caecis, claudis, languidis, medicum non agnoscentibus, et tanquam in phrenesi mente perdita occidere volentibus. 16. Proinde quid secutus Evangelista dixit? Hinc ergo magis quaerebant eum
Abbreviated transcription (Latin):
mum: & ambulate. Ibi eum uidebitis: ubi uerba hominũ ñ. quȩratis.
Hoc forte potius dicere ualemus: quia& in eo quod ds̃ indie septimo requieuit.
pater meus usque modo operatur : & ego operor. magno sacramento
significauit. quia & dñs iesus : utiq ds̃. Ipse ẽ. enim uerbum di.
audistis : quia in principio erat uerbum. Et non qualecunq uerbum
s ds erat uerbum: & omia ꝑipsum facta sunt. forte significatus. ẽ. requi-¬
eturus indie septimo: ab omibus oꝑibus suis. Legite enim euangelium:
idete quanta operatus sit iesus. Operatus. ẽ. salutem nrãm & incruce.
ut implerentur in eo omĩa praedicta propħarum. Coronatus . ẽ. spinis.
suspensus. ẽ. ligno: dixit sitio. Accepit acetum inspongia. ut impleretꝰ
quod dictum ẽ.: & insiti med potauerunt me aceto. A tubi impleta sunt
omĩa opera eius sexta sabbati: inclinato capite reddidit sp̃m. & inclinato

Expanded text:
mum et ambulate; ibi eum videbitis, ubi verba hominum non quaeratis. mum et ambulate; ibi eum videbitis, ubi verba hominum non quaeratis. 15. Hoc forte potius dicere valemus, quia et in eo quod Deus in die septimo Pater meus usque modo operatur, et ego operor, magno sacramento significavit. Quia et Dominus Jesus utique Deus. Ipse est enim Verbum Dei, et audistis quia in principio erat Verbum; et non qualecumque Verbum, sed Deus erat Verbum, et omnia per ipsum facta sunt : forte significatus est requieturus in die septimo ab omnibus operibus suis. Legite enim Evangelium, et videte quanta operatus sit Jesus. Operatus est salutem nostram in cruce, ut implerentur in eo omnia praedicta Prophetarum: coronatus est spinis, suspensus est ligno; dixit, Sitio, accepit acetum in spongia, ut impleretur quod dictum est, Et in siti mea potaverunt me aceto . At ubi impleta sunt omnia opera ejus, sexta sabbati inclinato capite reddidit spiritum, et
Abbreviated transcription (Latin):
daeis. si crederitis moysi. crederetis forsitan & michi. de me enĩ ille
scripsit. Uidete ergo: ne aliquid uoluit significare moyses: quod ds̃
requieuit inseptimo die. Honeni defecerat ds̃ operando creaturam suam.
ꝙ indigebat requie sicut homo. Quomodo defecerat. qui uerbo fecerat.
Tamen & illud uerum. ẽ. quia requieuit ds̃ aboꝑibus sius in die septimo.
hoc uerum. ẽ. quod ait iesus: pater meus usq modo operatur. S
explicit uerbis. homo hominibus. infirmus. infirmis : in doctus discere
cupientib. etiam & forte siquit sapit: promere & explicare non ualens
hominibus. difficile forte capientibus. etiam si explicari possit quod capitꝰ:
Qiuis inquam fratres mei explicet uerbis: quomodo deus & quietis oꝑetur.
oe operans quiescat: obsecro uos: & hoc uobis ꝓficientibus differatis.
Uisio enim ista. templum dĩ quęrit : scmn locum quaerit. ł ortate proxi.¬

Expanded text:
Judaeis, Si crederetis Moysi, crederetis et mihi: de me enim ille Judaeis, Si crederetis Moysi, crederetis et mihi: de me enim ille scripsit ? Videte ergo ne aliquid voluit significare Moyses, quod Deus requievit in die septimo. Non enim defecerat Deus operando creaturam suam, et indigebat requie sicut homo. Quomodo defecerat qui verbo fecerat? Tamen et illud verum est, quia requievit Deus ab operibus suis in die septimo; et hoc verum est quod ait Jesus, Pater meus usque modo operatur. Sed quis explicet verbis, homo hominibus, infirmus infirmis, indoctus discere cupientibus, et forte si quid sapit, promere et explicare non valens hominibus, difficile forte capientibus, etiam si explicari possit quod capitur? Quis, inquam, fratres mei, explicet verbis quomodo Deus et quietus operetur, et operans quiescat? Obsecro vos, ut hoc vobis proficientibus differatis; visio enim ista templum Dei quaerit, sanctum locum quaerit: portate proxi
Abbreviated transcription (Latin):
s respondit uidaeis audiamus. Desanis factis hominibus insabbato. d
quid soleat respondere. quia uimenta sua non comtemnebat sabbato. uel
libando. uel alendo. De portato grabato quid respondit: manifestum
opus corporale factum erat. ante oculos udaeorum. non sanitas corporis
s oꝑatio corporis. quae non uidebatur ita necessaria: quem admodum
unius diei adtempꝰ datum ẽẽ. uidacis. impletionem uero ipsam sacra-¬
Misit in eos magnũ tumultum. aduentu dñi: turbatur aqua. Sed qui
turbat : latet. Tamensanandus. ẽ. turbata illa eger unus magnus
passo dĩo. totus mundus. Uideamus gͦ responsionem ueritatis. Pater
meus usque modo operatur : & ego operor. falsum gͦ dixit scriptura.
quia dĩ requieuit ab omibus oꝑibus sius die septimo: & contra hanc
scripturam ꝑmoysen ministratam. loquitur dñs iesus: cum ipse dicat

Expanded text:
minus modo respondit Judaeis, audiamus. De sanis factis hominibus sabbato, dixi minus modo respondit Judaeis, audiamus. De sanis factis hominibus sabbato, dixi quid soleat respondere, quia jumenta sua non contemnebant sabbato, vel liberando vel alendo. De portato grabato quid respondit? Manifestum opus corporale factum erat ante oculos Judaeorum: non sanitas corporis, sed operatio corporis; quae non videbatur ita necessaria, quemadmodum sunius diei ad tempus datum esse Judaeis; impletionem vero ipsam sacraMisit in eos magnum tumultum; adventu Domini turbatur aqua, sed qui turbat, latet. Tamen sanandus est turbata aqua aeger unus magnus, passo Domino totus mundus. 14. Videamus ergo responsionem Veritatis: Pater meus usque modo operatur, et ego operor. Falsum ergo dixit Scriptura quia Deus requievit ab omnibus operibus suis in die septimo ? et contra hanc Scripturam per Moysen ministratam, loquitur Dominus Jesus, cum ipse dicat
Abbreviated transcription (Latin):
oris stat. Ambula tu qui portas proximum tuũ: s̃i didicisti porta
qui solebas portari. Deniq modo nondum nosti iesum: nondum
desticit ille tollendo grabatum suum: & ambulando: Uidit eum
postea iesiis: in templo. Inturba noneum uidit: & in templo uidit: Dñs qͥdem
ion cognoscit. intemplo cognoscit. Peruenit gͦ ille addnm. uidit eum
intemplo. uidit eum in loco sacrato. in loco scõ. & quid abeo audit: Ecce
sanus factus es: noli peccare. nequid tibi deterius continguat. Nunc ille
pꝰea quam uidit iħm : & cognouit iesum auctorem sanitatis suae. non
fuit piger ineuangelit ando quem uiderat. abut & nuntiauit iudaeis.
quia iesus eẽt. qui eum sanum fecerat. Ille annuntiabat: & illi insaniebãt.
Ille salutem suã praedicabat: illi salutem suam non quȩrebant. Perseque-¬
bantur uidaei dñm iesum: quia haec faciebat insabbato. Quid gͦ modo

Expanded text:
foris stat. Ambula tu, qui portas proximum tuum; si didicisti portare, foris stat. Ambula tu, qui portas proximum tuum; si didicisti portare, qui solebas portari. Denique modo nondum nosti Jesum, nondum destitit ille tollendo grabatum suum, et ambulando, Vidit eum postea Jesus in templo. In turba non eum vidit, in templo vidit. Dominus quidem urba non cognoscit, in templo cognoscit. Pervenit ergo ille ad Dominum; vidit eum in templo, vidit eum in loco sacrato, in loco sancto. Et quid ab eo audit? Ecce jam sanus factus es; noli peccare, ne quid tibi deterius contingat. 12. Tunc ille, posteaquam vidit Jesum, et cognovit Jesum auctorem sanitatis suae, non fuit piger in evangelizando quem viderat: Abiit, et nuntiavit Judaeis quia Jesus esset qui eum sanum fecerat. Ille annuntiabat, et illi insaniebant: ille salutem suam praedicabat, illi salutem suam non quaerebant. 13. Persequebantur Judaei Dominum Jesum, quia haec faciebat in sabbato. Quid ergo Do
Abbreviated transcription (Latin):
sanus erat factꝰ. nesciebat quis eẽt. aquo hoc audierat. Iesus autẽ cum hoc
fecisset & uississoe : declinauerat abeo turba. Uidete quem admodum
& hoc impleatur. Portamus proximũ. &e ambulamꝰ ad dñm: sed
eum ad quem ambulamus nondũ uidemꝰ. Ideo & ille nondũ nouerat
m. Sacramentum hoc commendatum. ẽ: quia incum credum us
quẽ nondum uidemꝰ. Et ut nonuideatur : declinat inturba: difficile
ẽ: inturba uidere iesum. Solitudo quedam: necessaria. ẽ. menti
nrãe. Quadam solitudine intentionis: uidetur ds̃. Turba strepitum
habet : uisio ista secretum desiderat. Tolle grabatum tuum. Porta portatꝰ
ximũ tuum: & ambula ut ꝑuenias. Noliiesum querere inturb.
non ẽ. tanquam unus de turba. Praeuenit omc̃m turbam: prior as-¬
scendit de mari piscis ille magnꝰ: & inca elis sedoꝵ int̾pellans pronobis.
tanquam sacerdos magnus. Unus in crauit in interiora ueli. turba

Expanded text:
sanus erat factus nesciebat quis esset, a quo hoc audierat. Jesus autem, cum hoc sanus erat factus nesciebat quis esset, a quo hoc audierat. Jesus autem, cum hoc fecisset, et jussisset, declinaverat ab eo in turba. Videte quemadmodum et hoc impleatur. Portamus proximum, et ambulamus, ad Deum; sed eum ad quem ambulamus, nondum videmus: ideo et ille nondum noverat Jesum. Sacramentum hoc commendatum est, quia in eum credimus quem nondum videmus: et ut non videatur, declinat in turba. Difficile est in turba videre Christum: solitudo quaedam necessaria est menti nostrae; quadam solitudine intentionis videtur Deus. Turba strepitum habet; visio ista secretum desiderat. Tolle grabatum tuum, porta portatus proximum tuum; et ambula, ut pervenias. Noli Jesum quaerere in turba, non est tanquam unus de turba: praevenit omnem turbam. Prior ascendit de mari piscis ille magnus, et in coelis sedet interpellans pro nobis: tanquam sacerdos magnus, unus intravit in interiora veli: turba
Abbreviated transcription (Latin):
grabatum tuum: & ambula. fecit hoc ille: & scandalizati sunt iudaei.
Uidebant enim hominem: die sabbati portantẽ grabatum suum. Nec
calumniabantur dño: quod sanum eum fecerat sabbato. ut ets respo¬
dere poss&. quia sicuiquam eorum iumentum in puteum cecidisset.
utiq die sabbati erueret illud. & solueret uimentũ suum. Honitaq
iam illi obiciebant: quod die sabbati sanus factus eẽt. homo. s quod
portabat grabatum suum. Sisanitas non erat differenda. nunquid &
is fuerat imꝑandum: non tͥ licet facere inquiunt quod facis. toller
grabatum tuum. Ꝙ ille auctorem sanitatis suae obiciebat calumniatoribus
Qui inquit me fecit sanum : ipse michi dixit. tolle grabatum tuum.
& ambula. Non acciꝑem uissionem. a quo acciperam sanitatem: Et illi.
Auis. ẽ. ille homo qui tͥ dixit. tolle grabatum tuum & ambula. Sedqͥ

Expanded text:
grabatum tuum, et ambula. 10. Fecit hoc ille, et scandalizati sunt Judaei. grabatum tuum, et ambula. 10. Fecit hoc ille, et scandalizati sunt Judaei. Videbant enim hominem die sabbati portantem grabatum suum, nec calumniabantur Domino quod sanum eum fecerat sabbato, ut eis respondere posset quia si cujusquam eorum jumentum in puteum cecidisset, utique die sabbati erueret illud, et salvaret jumentum suum : non itaque jam illi objiciebant quod die sabbati sanus factus esset homo; sed quod portabat grabatum suum. Si sanitas non erat differenda, numquid et opus fuerat imperandum? Non licet tibi, inquiunt, facere quod facis, tollere grabatum tuum. Et ille auctorem sanitatis suae objiciebat calumniatoribus: Qui, inquit, me fecit sanum, ipse mihi dixit, Tolle grabatum tuum, et ambula. Non acciperem jussionem a quo receperam sanitatem? Et illi: Quis est ille homo qui tibi dixit, Tolle grabatum tuum, et ambula? 11. Sed qui
Abbreviated transcription (Latin):
sanus autẽ grabatum portat: Quid dictum ẽ. ab apło : Inuĩcem
onera ura portate : & sic adimplebitis legem xp̃i. Lex gͦ xp̃i: caritasẽ.
Nec caritas impletur: nisi inuicem onera nrã portemꝰ. Sufferentes in qͥt
inuicem in dilatione. studentes seruare unitatem sp̃s in uinculo pacis.
Cum esses languidꝰ: portabatte proximꝰ tius. Sanus factus es: porta proxi¬
num tuum. Inuicem onera uña portate : & sic adimplebitis legem xp̃i.
icadimplebis õ homo: quod tibi deerat. Tolle grabatum tuum. Sed cui
tuleris : noli remanere. Ambula diligendo proximum: & euram ha-¬
bendo de proximo. Iter agis. Quo iter agis. nisi ad dñm dm̃. ad eum quẽ
diligere debemus extoto corde. extota anima. extotamente: addin̾
nim nondum ꝑuenim : s proximũ nobiscum habemꝰ. Porta gͦ cum qu
ambulas : ut ad eum ꝑuenias. cum quo manere desideras. Folle ergo

Expanded text:
Sanus autem grabatum portat. Quid dictum est ab Apostolo? Invicem Sanus autem grabatum portat. Quid dictum est ab Apostolo? Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi . Lex ergo Chrisonera nostra portemus. Sufferentes, inquit, invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis . Cum esses languidus, portabat te proximus tuus; sanus factus es, porta proximum tuum: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi. Sic adimplebis, o homo, quod tibi deerat. Tolle ergo grabatum tuum. Sed cum tuleris, noli remanere, ambula. Diligendo proximum, et curam habendo de proximo tuo, iter agis. Quo iter agis, nisi ad Dominum Deum, ad eum quem diligere debemus ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente? Ad Dominum enim nondum pervenimus, sed proximum nobiscum habemus. Porta ergo eum, cum quo ambulas; ut ad eum pervenias, cum quo manere desideras. Tolle ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ximum tuum. Sed clausum ẽ. ad huc: expositione indig& quantũ
arbitror. quantum quare intollendo grabato dilectio proximi com¬
mendetur. nisi forte hoc nos offendit. quod ꝑ grabatum rem quan-¬
dam stolidam & insensatam proximus cominendatur. Hon irascatꝰ
praxius : si commendatur nobis per rem : quae sine anima &
sine sensu. ẽ. Ipse diĩs & saluator nr̃ iesus xp̃s. lapis angularis dietꝰ e.
ut duos conderet in se. Dictus. ẽ. & petra: unde aqua profluxit. Petra
autem erat xp̃c. Quid gͦ mirum sipetra xp̃s. lignum proximus.
Nontamen qualecunq lignum. quomodo necilla qualiscunq petra. sed
unde aqua profluxerat sicientibus. Nec qualiscunq lapis: sed angu.¬
laris. qui insemet ipso copulauit duos parietes ediuerso uenientes. Sic
nec qualecunq lignum proximum. acceperis: s grabatum. Q uid gͦ
in grabato obsecrote: quid nisi quia ille languidꝰ grabato portabatur

Expanded text:
ximum tuum. 9. Sed clausum est adhuc, et expositione indiget, quantum ximum tuum. 9. Sed clausum est adhuc, et expositione indiget, quantum arbitror, quare in tollendo grabato dilectio proximi commendetur: nisi forte hoc nos offendit, quod per grabatum, rem quamdam stolidam et insensatam, proximus commendatur. Non irascatur proximus, si commendatur nobis per rem quae sine anima et sine sensu est. Ipse Dominus et salvator noster Jesus Christus lapis angularis dictus est, ut duos conderet in se . Dictus est et petra, unde aqua profluxit: Petra autem erat Christus . Quid ergo mirum, si Petra Christus, lignum proximus? Non tamen qualecumque lignum: quomodo nec illa qualiscumque petra, sed unde aqua profluxerat sitientibus; nec qualiscumque lapis, sed angularis, qui in semetipso copulavit duos parietes e diverso venientes. Sic nec qualecumque lignum proximum acceperis, sed grabatum. Quid ergo in grabato, obsecro te? quid, nisi quia ille languidus grabato portabatur?
Abbreviated transcription (Latin):
diligere poteris: Ecce dicitur tͥ. dilige dm. Simichi dicas. ostende michi
quem diligam. quid respondeo. nisi quod ait ipse iohannes. quemneno
uidit unquam: Ꝙ netẽ alienum omĩno adõ uidendo. eẽ. arbitreris
ds̃ inquit caritas. ẽ: & qui man&e in caritate. indõ manet.: Dilige gͦ
praxunũ: & intuere inte unde diligis proximum. ibi uidebis ut po-¬
teris dm̃. Incipe gꝰ diligere proximũ. Frange esurienti panem tuum.
t egeno fiue tecto induc indomum tuam. Siuideris nudum uesti. &
domes ticos seminis tiu ne despexeris faciens autem ista. quid consequeris:
Tunc erumpa. uelut matutina lux tua. lux tua ds tuus. ẽ: tͥ matu¬
tina. qui a pꝰnoctem scłi tibi ueniet. Nam ille nec oritur nec occidit. qͥa
semꝑ manꝙ. Erit tibi matutinꝰ redeunti: quitibi occasum fecerat pere-¬
unti. Ergo tolle grabatum tuum: michi uidetur dilxisse. dilige pro¬

Expanded text:
diligere poteris ? Ecce dicitur tibi, Dilige Deum. Si dicas mihi, Ostende mihi diligere poteris ? Ecce dicitur tibi, Dilige Deum. Si dicas mihi, Ostende mihi quem diligam; quid respondebo, nisi quod ait ipse Joannes, Deum nemo vidit unquam ? Et ne te alienum omnino a Deo videndo esse arbitreris: Deus, inquit, charitas est; et qui manet in charitate, in Deo manet . Dilige ergo proximum: et intuere in te unde diligis proximum; ibi videbis, ut poteris, Deum. Incipe ergo diligere proximum. Frange esurienti panem tuum, et egenum sine lecto induc in domum tuam: si videris nudum, vesti, et domesticos seminis tui ne despexeris. Faciens autem ista quid consequeris? Tunc erumpet velut matutina lux tua . Lux tua Deus tuus est, tibi matutina, quia post noctem saeculi tibi veniet: nam ille nec oritur, nec occidit; quia semper manet. Erit tibi matutinus redeunti, qui tibi occasum fecerat pereunti. Ergo, Tolle grabatum tuum, mihi videtur dixisse, Dilige pro
Abbreviated transcription (Latin):
F r̃s : recolite mecum. Notissima enim ẽẽ. debent: nec modo tantum ue¬
ure inmentem. cum cominemorantur anobis : s deleri nunquã debei
decordibus ur̃is. semꝑomino cogitate : diligendum eẽ. dm̃ & ꝓximum.
Dm̃ excoto corde. & extota anima. & extota mente : & pximũ tanquam
te ipsum. haec semꝑ cogitanda. haec meditanda: haec retinenda. haec
agenda. haec implenda sunt. Dĩ dilectio prior. ẽ. ordine praccipiendi
proximi autem dileccio prior ẽ. ordine faciendi. Neq enim tͥ praeciꝑo
dilectionem istam in duobus praeceptis: prius tͥ commendar&e proxi-¬
inum & pꝰca dm̃. s prius dm̃. postea proximum. Iu autem quia din
non dum uides: diligendo proximum. promereris quem uideas. Dilign
prorximum. purgas oculum adiudendum dm̃. eui denter iohanne dit¬
cente. Si frcm quemuides non diligis. dm̃ quem nonuides. quomodo

Expanded text:
fratres, recolite mecum. Notissima enim esse debent, nec modo tantum vefratres, recolite mecum. Notissima enim esse debent, nec modo tantum venire in mentem cum commemorantur a nobis, sed deleri nunquam debent de cordibus vestris. Semper omnino cogitate diligendum esse Deum et proximum: Deum ex toto corde, ex tota anima, et ex tota mente; et proximum tanquam seipsum. Haec semper cogitanda, haec meditanda, haec retinenda, haec agenda, haec implenda sunt. Dei dilectio prior est ordine praecipiendi; proximi autem dilectio prior est ordine faciendi. Neque enim qui tibi praeciperet dilectionem istam in duobus praeceptis, prius tibi commendaret proximum, et postea Deum; sed prius Deum, postea proximum. Tu autem quia Deum nondum vides, diligendo proximum promereris quem videas; diligendo proximum purgas oculum ad videndum Deum, evidenter Joanne dicente, Si fratrem quem vides non diligis, Deum quem non vides quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
iamittatur. Uere necessaruis illi erat homo ad sanitatem: s hom
ille. qui et dĩ. ẽ. Unus enim ds̃ : unus mediator dĩ & hominum
homo xp̃s iesus. Uenit ergo homo qui erat necessarius: quare sanitas
differtur : Surge inquid: tolle grabatum tuum: & ambula.
Triadix̃. Surge. tolle grabatum tuũ : & ambula. Sed surge : non oꝑis
mꝑium fuit : sed oꝑatio sanitatis. Sano autem duo imꝑauit. Tolle
grabatum tuum : & arbula. Rogouos: curnon sufficerae ambula:
aut certe. cur non sufficer& surge: Neq enimille cum sanus surrexissed
in loco remansiss&ȩ. Honne adhoc surrexiss& ut abisset: mouet ergome:
etiam quod duo praccepit: qui illum iacentẽ duob min inuenit. Tanquã
nim duo qued am iubendo : quod minus erat impleuit. Quomodo
inueniamꝰ in his duob dni uissis. illa duo praecepta significata caritatis.
Tolle inquit grabatum tuum: & ambula. Quae sunt illa duo praecepta:

Expanded text:
am mittatur. Vere necessarius erat illi homo ad sanitatem, sed homo am mittatur. Vere necessarius erat illi homo ad sanitatem, sed homo ille qui et Deus est. Unus enim Deus, unus et mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus . Venit ergo homo qui erat necessarius: quare sanitas differretur? Surge, inquit, tolle grabatum tuum, et ambula. Tria dixit, Surge, tolle grabatum tuum, et ambula. Sed Surge, non operis imperium fuit, sed operatio sanitatis. Sano autem duo imperavit, Tolle grabatum tuum, et ambula. Rogo vos, cur non sufficeret, Ambula? aut certe cur non sufficeret, Surge? Neque enim ille cum sanus surrexisset, in loco remansisset. Nonne ad hoc surrexisset ut abiisset? Movet ergo me etiam quod duo praecepit, qui illum jacentem duobus minus invenit: tanquam enim duo quaedam jubendo, quod minus erat implevit. 8. Quomodo ergo inveniamus in his duobus Domini jussis, duo illa praecepta significata charitatis? Tolle, inquit, grabatum tuum, et ambula. Quae sunt illa duo praecepta,
Abbreviated transcription (Latin):
tota lex pendet & propħȩ. Merito & illa uidua: oñs facultates suas.
luominita misit indonadi. Merito & prolanguido illo alatronil
sauciato. stabularius duos nummos accepit: unde sanaretur. Merito
apud samaritanos biduum fecit iesus: ut eos caritate firmaroꝵ. Binario
gͦ isto numero. cum aliquid boni significatur: maxime biꝑtita caritas
u lexnonimpletur nisi gemino praecepto caritatis. quid miraris e
languebat qui a quadraginta duo minus habebat. Uideamus pro¬
indeiam: quo sacramento iste languidꝰ curetur a dño. Uenit enim
ipse dñs caritatis doctor. & caritatis plen: breuians sicut deillo prae-¬
dictum ẽ. uerbum suꝑ terram. & ostendit in duob caritatis praeceptis.
endere legem & propħas. Inde gͦ pependit moyses. cum quadrager¬
rio suo. inde helias cum suo. hunc numerũ attulit diis intestimonio
suo. Curatur iste languidus : a praesente dño. Sed ei prius quid dicit:
Uissanus fieri: Respondit ille. hominem se non habere : aquo inpisci-¬

Expanded text:
o et illa vidua omnes facultates suas, dua minuta misit in dona Dei : merito et pro illo languido a latronibus sauciato, stabularius duos nummos accepit unde sanaretur : merito apud Samaritanos biduum fecit Jesus, ut eos charitate firmaret . Binario ergo isto numero cum aliquid boni significatur maxime bipartita charitaLegis et Lex non impletur nisi in gemino praecepto charitatis; quid miraris quia languebat qui ad quadraginta, duo minus habebat? 7. Videamus proinde jam quo sacramento iste languidus curetur a Domino. Venit enim ipse Dominus, charitatis doctor, charitate plenus, brevians, sicut de illo praedictum est, verbum super terram : et ostendit in duobus praeceptis charitatis pendere Legem et Prophetas. Inde ergo pependit Moyses quadragenario suo, inde Elias cum suo, hunc numerum attulit Dominus in testimonio suo. Curatur iste languidus a praesente Domino; sed prius quid ei dicit? Vis sanus fieri? Respondit ille hominem se non habere, a quo in piscin
Abbreviated transcription (Latin):
uerissime dictum. ẽ : plenitudo legis. caritas. Queramus hanc
caritatem: quem ad modũ commendatur adño. Mementote quid
proposuerim. Numerum xxxuiii. annorum in illo languido
uolo exponere. quare numerꝰ ille tricesimꝰ occauus. languoris sit
potius quam sanitatis. Ergo ut dicebam. caritas implet legen. Adi
nitudinem legis in om̃ibus oꝑibus : ꝑtince quadragenarius numerus.
Incaritate autem: duo nobis praccepta commendãtur. Intuemini ob¬
secro. & figite memoriac quod dico. ne sitis contemptors uerbi. ne
fiat anima ur̃a uia. ubi grana iactata non germinent. & uenient inquit
uolatilia caeli. & colligent ea. Percipite: & condite cordibus urĩs.
Caritatis praecepta: duosunt a dño commendata. Diliges dm̃n din¬
aum extoto corde tuo: & extota anima tua. & extota mente tu

Expanded text:
verissime dictum est, Plenitudo Legis charitas. Quaeramus hanc verissime dictum est, Plenitudo Legis charitas. Quaeramus hanc charitatem, quemadmodum commendatur a Domino. Mementote quid proposuerim: numerum triginta octo annorum in illo languido volo exponere, quare numerus ille trigesimus octavus languoris sit potius quam sanitatis. Ergo, ut dicebam, charitas implet Legem. Ad plenitudinem Legis in omnibus operibus pertinet quadragenarius numerus: in charitate autem duo praecepta nobis commendantur. Intuemini, obsecro, et figite memoriae quod dico; ne sitis contemptores verbi, ne fiat anima vestra via, ubi grana jacta non germinent: Et venient, inquit, volatilia coeli, et colligent ea . Percipite, et recondite in cordibus vestris. Charitatis praecepta duo sunt a Domino commendata: Diliges Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
sacramentorum lȩtitia subtrahatur anobis: deficiam in labore. & non
praedicanda erat lex : qui totus mundus quattuor partibus cõmdat᷑.
oriente. & occidente. meridie. & aquilone. unde denarius ꝑiiii.
multiplicatus ad quadragenarium ꝑuenit: uel quia ꝑ euangelium
quod iu. libros habet impletur lex : quia in euangłio dictum. ẽ.
non ueni legem soluere. s ad implere. siuegͦ illa. siue ista causa. siue
alia aliqua probabiliore. quae nos latet. doctiores nonlatet: certumẽ.
tamen quadragenario numero significari. quandam ꝑfectionem in
uoluptatib scłi. hoc ẽ. generali ieiunio. Audi & apłm dicentem
Plenitudo legis : caritas. Caritas unde: Per grãm dĩ: ꝑspin scĩm
Nonenim haberemus illam ex nobis: quasi facientes illam nobis. Donum
dĩ . e. & magnum donum. qm̃ caritas dĩ inquit diffusa ẽ. in cordib¬
nris: ꝑspm scm qui datus ẽ. nobis. Caritas gͦ impl&ꝵ legem. Et

Expanded text:
sacramentorum laetitia subtrahatur a nobis, deficimus in labore, et non sacramentorum laetitia subtrahatur a nobis, deficimus in labore, et non praedicanda erat Lex: qui totus mundus quatuor partibus commendatur, Oriente et Occidente, Meridie et Aquilone, unde denarius per quatuor multiplicatus, ad quadragenarium pervenit. Vel quia per Evangelium quod quatuor libros habet, impletur Lex: quia in Evangelio dictum est, Non veni solvere Legem, sed adimplere . Sive ergo illa, sive ista causa, sive alia aliqua probabiliore, quae nos latet, doctiores non latet; certum est tamen quadragenario numero significari quamdam perfectionem incupiditatibus saeculi, hoc est, generali jejunio. Audi et Apostolum dicentem, Plenitudo Legis charitas . Charitas unde? Per gratiam Dei, per Spiritum sanctum. Non enim haberemus illam ex nobis, quasi facientes illam nobis. Dei donum est, et magnum donum: Quoniam charitas Dei, inquit, diffusa est in cordibqui datus est nobis . Charitas ergo implet Legem, et
Abbreviated transcription (Latin):
cede : quinquagesimam post pascha. Ham huic tanquam salutari
laboriboni oꝑis. qui ꝑtin& ad quadragenarium numerũ. additur
quietis & felicitatis denariis: ut quinquagenarus fiat. Significauit
conu̾satꝰ. ẽ. in terra cum discipulis suis. quadragesimo autem die
cum ascendissꝵ incaelum ꝑactis decem diebus misit mercedem sp̃s scĩ
Significata sunt ista. & quibusdam significationibus res ipsae praeuen¬
ce sunt. Significationibus pascimur. ut ad res ipsas ꝑdurantes ꝑuer
possimꝰ. Operarii enim sumꝰ: & adhuc inuinea laboram. sinito die.
finito oꝑe : merces restituetꝰ. S quis oꝑaruis ꝑdurat ad accipiendam
mercedẽ. nisi qui pascitur cum laborat: Num & enim & tu opario
tuo mercedem sola daturuis es : non etiam afferes illi. unde uiresreparoȩ:¬
turarum significationib laborantes pascit. Hanisi ista incelligendorũ

Expanded text:
cede, Quinquagesimam post Pascha. Nam huic tanquam salutari cede, Quinquagesimam post Pascha. Nam huic tanquam salutari labori boni operis, qui pertinet ad quadragenarium numerum, additur quietis et felicitatis denarius, ut quinquagenarius fiat. 5. Significavit draginta diebus conversatus est in terra cum discipulis suis ; quadragesimo autem die cum ascendisset in coelum, peractis decem diebus misit mercedem Spiritus sancti . Significata sunt ista, et quibusdam significationibus res ipsae praeventae sunt. Significationibus pascimur, ut ad res ipsas perdurantes pervenire possimus. Operarii enim sumus, et adhuc in vinea laboramus: finito die, finito opere, merces restituetur. Sed quis operarius perdurat ad accipiendam mercedem, nisi qui pascitur cum laborat? Non enim et tu operario tuo mercedem solam daturus es: non etiam afferes illi unde vires reparen istis Scripturarum significationibus laborantes pascit. Nam si ista intelligendorum
Abbreviated transcription (Latin):
nere ab iniquitatib. & illicitis uoluptatibus scłi. Quod. ẽ ꝑfecci
ieuiniũ. Ut abnegantes impietatem & scłares cupiditates. cu tempe
addit aplꝰ sequitur & dicit. Expectantes illam beatam spem : &
ergo scło quasi quadragesimam abstinentiȩ cȩlebram. cum bene
uiuimꝰ: cum ab iniquitatib & illicitis uoluptatib abstinemꝰ. S qͥa
haec abstinentia sine mercede non erit: expectam beatam illam sp̃em.
&e reuelationem gloriae magnidĩ: & saluatoris nr̃i iesu xp̃i. In illa
spe : cum fuerit de spe factares. accepturi sumꝰ mercedẽ denarium.
psa enim mercesredditur operariis inuinea laborantibus. scđm euan-¬¬
gelium. quod uos credo reminisei. Neq enum omĩa commemoranda
sunt : tanquam rudibus & imperitis. Denarus gͦ qui accepit no-¬
men anumero decem reditur : & coniunctꝰ quadragenario
fit quadra quinquagenarius. Unde cum labore celebramus quad¬
ragesimam ante pascha: cum lȩtitia uero tanquam accepta mer-¬

Expanded text:
niquitatibus et illicitis voluptatibus saeculi quod est perfectum jejunium: ut abnegantes impietatem et saeculares cupiditates, temperantaddit Apostolus? Sequitur, et dicit: Exspectantes illam beatam spem, et  In hoc ergo saeculo quasi Quadragesimam abstinentiae celebramus, cum bene vivimus, cum ab iniquitatibus et ab illicitis voluptatibus abstinemus. Sed quia haec abstinentia sine mercede non erit, exspectamus beatam illam spem, et revelationem gloriae magni Dei, et salvatoris nostri Jesu Christi. In illa spe, cum fuerit de spe facta res, accepturi sumus mercedem denarium. Ipsa enim merces redditur operariis in vinea laborantibus secundum Evangelium , quod vos credo reminisci: neque enim omnia commemoranda sunt, tanquam rudibus et imperitis. Denarius ergo qui accepit nomen a numero decem, redditur, et conjunctus quadragenario fit quinquagenarius: unde cum labore celebramus Quadragesimam ante Pascha; cum laetitia vero, tanquam accepta mer
Abbreviated transcription (Latin):
tanti magistri non solũ ad ipsos sermo.¬
cinario sed etĩaꝓipsis ad patrẽ ora¬
tio. discipłorũ ÷ edificatio. Et sulloꝵ
qͥ hec dicta aderant audituri: ꝑfecto
& nr̃a qͥ fueramꝰ conscripta lecturi.
Qua ꝓpt̾ hoc quodait. pateruenit hora:
clarifica filiũ tuũ: ostendit om̃e tem¬
pus. & qͥd quando faceret uł fierisine¬
ret. ab illo ee dispositũ. qͥtẽpori subdi¬
efficientes habent. in qua nulla st̃
tẽpora. Non gͦ credat᷑ hec hora faco
urguente uenisse. s dõ potiꝰ ordinan¬
te. nec ei sỹ derra necessitas . xp̃i con¬
nexuit passionẽ. Absit enĩ: ut sy de¬
ra mori cogerent siderũ conditorẽ.
Non itaq xp̃m tẽpus ut moreret᷑

Expanded text:
tanti magistri non solum ad ipsos sermocinatio, sed etiam pro ipsis ad Patrem oratio, discipulorum est aedificatio. Et si illorum qui haec dicta aderant audituri, profecto et nostra qui fueramus conscripta lecturi. Quapropter hoc quod ait, Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, ostendit omne tempus, et quid quando faceret vel fieri sineret, ab illo esse dispositum qefficientes habent, in qua nulla sunt tempora. Non ergo credatur haec hora fato urgente venisse, sed Deo potius ordinante, nec siderea necessitas Christi connexuit passionem. Absit enim, ut sidera mori cogerent siderum conditorem. Non itaque Christum tempus ut moreret
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. s palã depatre annuntiatirrũ.
Cadẽ quippe ipsiꝰ uerba: ruelante spũ
scõ intelligentibꝰiã nonerant futura
ꝓuerbia. Neq eni loquente in eoꝵ.
filiꝰ: qͥ dixinea hora palã se illis anñ¬
tiaturũ ẽẽ. depatre. qđ eis utiq iã in¬
telligentibꝰ non eẽt ꝓuerbiũ. Cũgͦ¬
dixisi ꝓpt̃ qͥd om̃a sit locutꝰ. ut urillo
scilicet pacẽ haberent. in mundo ha¬
bentes pressurã. ex ortatꝰ ꝙ: fiuss ut
fiderent. qm̃ ipse uicit mundũ: eo
inde ad patre uerba direx̃: & ora¬
re iã cepit. Sic enĩ euanglista seqͥt᷑

Expanded text:
um, sed palam de Patre annuntiaturum. Eadem quippe ipsius verba, revelante Spiritu sancto, intelligentibus jam non erant futura proverbia. Neque enim loquente in eorumFilius, qui dixit in ea hora palam se illis annuntiaturum esse de Patre, quod eis utique jam intelligentibus non esset proverbium. dixisset propter quid omnia sit locutus, ut in illo scilicet pacem haberent, in mundo habentes pressuram, exhortatusque fuisset ut fiderent, quoniam ipse vicit mundum, eo inde ad Patrem verba direxit, et orare jam coepit. Sic enim evangelista sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat rediturus. Sic enimuenit: ut non receder&. Unde alio locoait. Ne¬
moascendit in ca elum nisi quide celo descendit: filius hominis qui ẽ. incelo.
Non dixit: qui fuit incaelo. Interra loquebatur: ꝙ incaelo se et̃. dieebat.
Sicuenit: ut in de non abscederꝙ. Sicredut: ut nos nonaerelinquero. auid
miamini.a Ds̃ hoc facit. Hono enim seđ̾m corpus in loco ẽ: ꝙ de loco
migrat. & cum adalium locum uenerit: in eoloco unde uenit nonerit
Os̃ autem implas omia: & ubiq totus ẽ: non sedm spacia tenetur. locis.

Expanded text:
fuerat redditurus: sic enim venit, ut non recederet. Unde alio loco ait, Nefuerat redditurus: sic enim venit, ut non recederet. Unde alio loco ait, Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo : non dixit, qui fuit in coelo. In terra loquebatur, et in coelo se esse dicebat. Sic venit, ut inde non abscederet: sic rediit, ut nos non derelinqueret. Quid miramini? Deus hoc facit. Homo enim secundum corpus in loco est, et de loco migrat; et cum ad alium locum venerit, in eo loco unde venit non erit: Deus autem implet omnia, et ubique totus est; non secundum spatia tenetur locis.
Abbreviated transcription (Latin):
ddbebant desperare : proquibus in cruce pendens diis ẽ. dignat̾e orare. Drxe¬
aat eium. Eater ignosce illis: qiua neseiunt quid ficiunt. Uidebat quosdam
suos: inter multos alienos. Iuis iam petebat ueniam: a quibus adhuc acci¬
piebat inuriam. Non enim attendebat quod abtpsis moriebatur: sed qͥa
proupsis moriebatur. ooultuin ẽ. quod illis coneessume. & abipsis & pro ipsis.¬
ut nemo de sui peccati dimissione despero: quando illiueniam meruerunt
qui xp̃in occiderunt. Moortuus ẽ. xp̃s pronobis. sednunquid a nobis. s¬
Atuero illi uiderunt xp̃m suo scelere morientem: & credidert̃ in xp̃m siuis
scel eribus ignoscentem. Q uousq bib̾ent sanguinem quem fuderant: de sua
salute desꝑauerant. Ergo hoc dixit. queretis me & non inuenictis: & ubi ego
sum uosnon poteftis uenire. quia quęsituri illum erant post resurrection
compuncti. Nec dixit ubi ero: s ubi sum. Semꝑ enimibi erat xp̃s: quo

Expanded text:
debebant desperare, pro quibus in cruce pendens Dominus est dignatus orare. Dixedebebant desperare, pro quibus in cruce pendens Dominus est dignatus orare. Dixerat enim: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Videbat quosdam suos inter multos alienos; illis jam petebat veniam, a quibus adhuc accipiebat injuriam. Non enim attendebat quod ab ipsis moriebatur, sed quia pro ipsis moriebatur. Multum est quod illis concessum unt, qui Christum occiderunt. Mortuus est Christus pro nobis; sed numquid a nobis? At vero illi viderunt Christum suo scelere morientem; et crediderunt in Christum suis sceleribus ignoscentem. Quousque biberent sanguinem quem fuderant, de sua salute desperaverunt. Ergo hoc dixit, Quaeretis me, et non invenietis; et ubi sum ego, vos non potestis venire: quia quaesituri illum erant post resurrectionem compuncti. Nec dixit, ubi ero; sed, ubi sum. Semper enim ibi erat Christus, quo
Abbreviated transcription (Latin):
etis: & ubi sumego. uosnon potestis uenire. Hiciam resurrectionem suam
praedixit. Noluerunt enim agnoscere praesentem: & postea quaesierunt
cum uidert̃ in eum multitudinemiam credentẽ. Magnaenim signa facta st̃
tiam cumdñs resurrexit : & ascendit in caelum. Tunc ꝑ discipulos facta
magna: sed ille ꝑillos. qui& ꝑscipsum. Ipse quippe illis dixerat. Sine me:
nichil potestis facere. Quando claudus ille qui sedebat ad portam. aduocẽ
petri surrexit : & suispedibus ambulauit. ut homines mirarentur: sic eos
allocutus ẽ. petrus. quia non in sua potestate ista fecit: s inuirtute illius
quem ipsi occiderunt. M ulti compuncti : dixerunt. Quid faciemꝰ.
N iderunt enim seingenti crimine impictatis astrietos: quando ulum occidert̃.
quem uenerari & adorare debuerunt. Et hoc putabant ẽẽ. in expia bile
Magnum enini facinus erat: ciuus consideratio illos faceret desperare. Sed non

Expanded text:
ietis me, et ubi sum ego, vos nonietis me, et ubi sum ego, vos nonpraedixit: noluerunt enim agnoscere praesentem, et postea quaesierunt, cum viderunt in eum multitudinem jam credentem. Magna enim signa facta sunt, etiam cum Dominus resurrexit, et ascendit in coelum. Tunc per discipulos facta sunt magna; sed ille per illos, qui et per seipsum: ipse quippe illis dixerat, Sine me nihil potestis facere . Quando claudus ille qui sedebat ad portam, ad vocem Petri surrexit, et suis pedibus ambulavit, ita ut homines mirarentur, sic eos allocutus est Petrus, quia non in sua potestate ista fecit, sed in virtute illius quem ipsi occiderunt . Multi compuncti dixerunt: Quid faciemus ? Viderunt enim se ingenti crimine impietatis astrictos, quando illum occiderunt, quem venerari et adorare debuerunt: et hoc putabant esse inexpiabile. Magnum enim facinus erat, cujus consideratio illos faceret desperare: sed non