comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. Exfructib cor cognoscets eos.s ea quedubia
sũt.quo aĩo fiãt. in meliorẽ partẽ int̃p̃retemur. ut
decibis. quia possũt bono aĩo. ⁊ sĩplici corde siñ unio
cõcupiscere quicũq hũai cibi indifferent̃ sumide
culto cordis deqb solus as iudicat. Uñdr̃. Nolite
ante tp̃siudicare.Sũt gͥ quedã facta media. que igͥ¬
ramus quoaĩõ fiãt. quia bono ⁊ malo fĩpossũt.de¬

Expanded text:
itur: Ex fructibus eorum cognoscetis eos . Sed ea quae dubium est, quo animo fiant, in meliorem partem interpretamur, ut de cibis, quia possunt bono animo et simplici corde sine vitio concupiscentiae quicunque humani cibi indifferenter sumi. Dcculta cordis, de quibus solus Deus judicat. Unde dicitur: Nolite ante tempus judicare . Sunt ergo quaedam media facta, quae ignoramus quo animo fiant, quia et bono et malo fi
Abbreviated transcription (Latin):
c̃. cadẽ idõ dicit quia ãbiguũẽ. quia forsitan stat.
q sinõ edit culpabilisẽ.sitñ deuoitione hoc agit uł
loquerent᷑ apłs dicẽs. seruũ .a. cõtinuo tñ respexit᷑
ad p̃destinatoscũ ait. stabit aũt. hoc dep̃destitiatis
dicit.⁊ nesibistare arrogent. subdit. Potensẽ enĩ .d. sta.
osteno se nescire quo aĩo ille se agat indubiis cũ uõ
addit. stabit aũt hic irtiuit ꝙ abigua debemus
inmeliorẽ partẽ u̾tẽ ⁊ plas salutẽ. quã mortẽ reoꝵ
optare. ⁊ infutõ spẽ boni habers ⁊ sialit̃ sit ĩp̃senti.

Expanded text:
aut cadit, ideo dicit, quia ambiguum est, quia forsitan stat qque si non edit, culpabilis est, si tamen devotione hoc agit. Vel ens servum alienum, continuo tamen respexit ad praedestinatos cum ait, stabit autem, hoc de praedestinatis dicit. Et ne sibi stare arrogent subdit: Potens est enim Deus stostendit se nescire quo animo ille se agat in dubiis. Cum vero addit, stabit autem, hic innuit quod ambigua debemus in meliorem partem vertere, et plus salutem quam mortem reorum optare, et in futuro spem boni habere, etsi aliter sit
Abbreviated transcription (Latin):
nis illuminate. ẽ caritas. que
deterra adcelũuocat. Gaudiũ
.s. puritas ꝯscientie. ⁊ elatio a¬
nimi: suꝑhis que dignasunt
exultantis. dequolegitur. nõ
est impus gaudere. dicit dñs.
pax. quando non se inquie.¬
tant. patientia aduersoꝵ lon¬
ganimitas. expectationis bo¬
nitas .i. dulceclo aĩ. benigni¬
tas. largitas rerũ. mansuctu¬
do. quodnon intractabilis ẽ
titudo. modestia. quod modũ
indictis. uel infactis seruat.
et ꝯtinentiã. quod ĩ alicitis se
abstinet castitas. quando rec¬
te utitur licito. attende ꝙ ĩ
emuneratiõe fructuũ sp̃s. cã¬

Expanded text:
nis illuminatae, est charitas, quae de terra ad coelum evocat, gaudium, scilicet puritas conscientiae et elatio animi super his quae digna ultantis. De quo legitur: Non est impiis gaudere, dicit Dominus. Pax, quando se non inquietant, patientia adversariorum, longanimitas exspectationis; bonitas, id est dulcedo animi; benignitas, id est largitas rerum; mansuetudo, quod non intractabilis, setitudo; modestia, quod modum in dictis vel in factis servat; continentia, quod etiam a licitis se abstinet. Castitas, quando recte utitur licito. Attende quod in enumeratione fructuum spiritus, ca
Abbreviated transcription (Latin):
cui dilectio nõmoderatur. ñ ꝯtinet sequis ab eoun
turpatur nͥoiligat un honestatur. Merito gͥ carita¬
tẽ sic sepe cõmendat: quasi sola sit p̃cigienda q̃ ñ
ẽ posita. s iniustis. nonẽ aduersus huius mõi. s ꝯͣ
mala. Qui aut̃. qĩ ꝯͣ. malos positaẽ lex. bonis autẽ
sequi sp̃m: crucifixerunt .i. macerauerunt: car
nẽ. pugnantes cũuitiis. oꝑm.⁊ ꝯcupiscentiis desi¬
derioꝵ: Congruit eñĩ nr̃e deuotioni. ut quidñio̾
carnaliũ. uoluptatũ crucẽ nob̃ faciamus. In hac
quidẽ cruce: sẽꝑinhac uita. debet pendere xͥanꝰ.
un sit fixus clauis .i. p̃ceptis iustitie. ut xp̃s in
cruce. clauis confixus fuit:¬

Expanded text:
cui dilectio non moderatur; non continet se quis ab eo unde turpatur, nisi diligat unde honestatur. Merito igitur charitatem sic saepe commendat quasi sola sit praecipienda, quae non est posita, sed injustis, non est adversus hujusmodi, sed contra mala. Qui autem. Quasi sequi spiritum, crucifixerunt, id est maceraverunt, carnem suam, pugnantes, cum vitiis operum, concupiscentiis desideriorum. Congruit enim nostrae devotioni, ut qui Dominicarnalium voluptatum crucem nobis faciamus. In hac quidem cruce semper in hac vita debet pendere Christianus, ut sit fixus clavis, id est praeceptis justitiae, ut Christus in cruce clavis confixus fuit
Abbreviated transcription (Latin):
sensiones. qn partes faci¬
unt in eccła. secte. que
grece dicunt hereses. ĩ¬
uidie dealienis bonis.
homicidia. ebrietas as¬
sidue ꝯmessationes suꝑ¬
flue. et hissimilia. at¬
tende quod nõhec oĩa
luptatẽ carnis ꝑtinent
suna sunt animi. ut
inimicitie. ire. credere.
etiã oĩa mala accidere
anime excarne. error
ẽ. Nonenĩ. omĩa uite
iniq uitia. tͥbuenda
sunt carni. ne abhis
om̃ab mimdemꝰ diabolũ¬

Expanded text:
sensiones, quando partes faciunt in Ecclesia; sectae, quae Graece dicuntur haereses; invidiae, de alienis bonis; homicidia, ebrietates assiduae; commessationes superfluae, et his similia. Attende quod non haec omnia pera carnis pertinent, sed vicia sunt animi ut inimicicie, ire etc. Credere eciam omnia mala accidere anime ex carne error est. Non enim omnia vite inique vicia tribuenda sunt carni, ne ab hiis omnibus mundemus diabolu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmore suo. scandalicarentur.
Hii gnescandalicarentur.s. pau¬
latim infide nutrirentur. factus
c̃ iudeiᷤ tãquã uideus. simulans
cũ in firmis id̃e sentire. et simula¬
tioni eius ceteri iut̃i qui erantã¬
tiochie consenserunt tam qũa
discernerent cibosita ut. ⁊ bur
qui mecũ era t. doctor gentũ ̃
ab eis duceretur. gentib subtctꝰ
in illam.simu. iudaice comosti¬
onis. ut quauis recte crederẽt
delegis imutroq ppło. abolitio¬
ne eadẽ m̃. intentiõe quapetrũ
se agentib subtraherent. et cũ
in firms ide sentiret. s simula¬
ret. hec aũt si mulatio gentib
inutilis erat. Ioeoq petrũ paulꝰ
redarguit. Unde. subditur:
Eet cũ udissem ego solus
qui a ꝓhis ip̃is sanandis ddictũẽ.
ut õs illius obiurgatiõe sana¬
rentur. Non eñi utile erat erro¬
rẽ qui palam noce t insecre¬
to emendare. huc etiã acedit.¬
tissime sustmebat. ualelutq
hoc ad magnũ humilitatis ex¬
emplum: ut in eo qui pͥmus c̃

Expanded text:
more suo scandalizarentur. Igitur ne scandalizarentur, sed paulatim in fide nutrirentur, factus est Judaeis, tanquam Judaeus, simulans cum infirmis idem sentire. Et simulationi ejus caeteri Judaei, qui erant Antiochiae, consenserunt, tanquam discerneret cibos, ita ut et Barnabas, qui mecum erat doctor gentium, ab eis duceretur gentibus subtractus in illam simulationem, Judaicae comestionis, ut quamvis recte crederet de legis in utroque populo abolitione, eadem tamen intentione qua Petrus, se a gentibus subtraheret, et cum infirmis idem sentire se simularet. Haec autem simulatio gentibus inutilis erat, ideoque Paulus Petrum redarguit. Unde subdit:ed cum vidissem ego solus quia pro omnibus sanandis dictum est, ut omnes illius objurgatione sanarentur. Non enim utile erat errorem qui palam noceret, in secreto emendare. Augustitissime sustinebat, valebatque hoc ad magnum humilitatis exemplum, ut in eo qui primus est,
Abbreviated transcription (Latin):
cccłe gerosolimitane ep̃o e¬
debat petrus cũ gentib. nõ
habens discretionẽ incibis.¬
Illi qui aia cobo uenerant.
emulatores legis erant. nõie¬
quidẽ xp̃iani quiequo iure
xp̃m et legẽ uenerabuntur.¬
iacobocĩi quos timens ñmiscebatur
gentib quodsi solũ ec̃t. ñ eẽt rep̃hensibile

Expanded text:
e Hierosolymitanae episcopo, edebat Petrus cum gentibus, non habens discretionem in cibis.Illi qui a Jacobo venerant aemulatores legis erant, nomihristiani, qui aequo jure Christum et legem venerabantur, quos timens non miscebatur gentibus, quod si solum esset, non esset reprehensibile
Abbreviated transcription (Latin):
inuirgine̾ inpleuit
illã nec recẽsitabilla.¬
Uenit incarnẽ ut eũ¬
hões manducarent.
et ininebat apudpa¬
tre integer ut ãgłos
panis. Ex ponit quomodo

Expanded text:
plevit illam, nec recessit ab illo.nit in carnem, ut eunes manducarent, et manebat apudtrem integer, ut angelos panis. Exponit quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
quia surrex̃ occisus nec qñ
manducamus partes deillo
facimus. Et quidẽ in sacra¬
mentosic fit. et norũt fi¬
deles q̃ admodũ manducẽt
carnẽ xp̃iunus quisq ac¬
cip̃ partẽ suã. Uñ ⁊ip̃a
grã partes uocant᷑. ꝑpar

Expanded text:
quia resurrexit occisus; nec quando manducamus, partes de illo facimus. Et quidem in sacramento sic fit, et norunt fideles quemadmodum manducent carnem Christi. Unusquisque accipit partem suam; unde et ipsa gratia part
Abbreviated transcription (Latin):
quia. Calix.i. potꝰ sangͥ¬
tes cui ⁊ nos benedicimus
i. quẽ nos fideles ex altamꝰ
credendo.⁊ grasagendouel
dicimus ĩne coĩcatio sangͥ¬

Expanded text:
quia calix, id est potus sangus, cui et nos benedicinus, id est quem nos fideles exaltamus, credendo et gratias agendo. Vel,dicimus, nonne communicatio sang
Abbreviated transcription (Latin):
⁊eccłẽ sicut apłs ait. hoc aũt dico magnũ sacram̃tũ
ẽẽ in xp̃o et in eccłã. Constat itaq rẽ bonã ẽẽ coniu¬
giũꝙ. quidã hẽtici negant nuptias detestantes qͣs
xp̃s appro bans nuptiis int̃ fuit. et eas miraculo
conmendauit. ꝑ hoc etiã hoc apparet. quia pͥmũ
cõiugiũ int̾ primos parentesinstitnt. apss etiã
ait. Sirergo nõ peccat sinubat. Matrimoni.
aũt efficiens cãẽ consensus maritat: s. dep̃senti
solus ẜ leges eoꝵ consensus. dequoꝵ cõuinetion¬
b agitur qui si soł innuptus defui̾t. ceta ctiã cuo
ip̃o chortu celebrata frustrant᷑. Unde ẽ etiã istud

Expanded text:
o magnum sacramentum esse in Christo et in Ecclesia . Constat itaque rem bonam esse conjugium; quod quidam haeretici negant, nuptias detestantes, quas Christus approbans nuptiis interfuit, et eas miraculo commendavit. Hoc etiam propter hoc apparet, quia primum conjugium inter primos parentes instituit. Apostolus etiam ait: Virgo non peccat, si nubat. Matrimonii autem efficiens causa est consensus maritalis de praesenti um legem eorum consensus, de quorum conjunctionus agitur. Qui si solus in nuptiis defuerit, caetera etiam cum ipso coitu celebrata frustrantur. Unde est etiam illud
Abbreviated transcription (Latin):
uxoris adult̃ ẽ. Contigit aũt sept cͣchi coniugium:
inquohecbona nõ reperiunt᷑. quia nec fides seruat᷑.
nec ꝓles religiose educat᷑. hec dehis sufficiant. qĩ for¬
nõ tangere mulierem.
ropt̃ formcationẽ autẽ
qĩ bonũ ẽ nõ tangere. s tñ¬

Expanded text:
uxoris, adulter est. Contingit autem saepe contrahi conjugium, in quo haec bona non reperiuntur: quia nec fides servatur, nec proles religiose educatur. Haec de his sufficiant. Quasi dicat: Fornon tangere mulierem, propter fornicationem. Quasi dicat: Bonum est non tangere, sed t
Abbreviated transcription (Latin):
quidicunt mulieres duas fu
dicunt multos filios ẽẽ natoᷤ.
ꝙ nusqu̾a sacra paginanarrat.¬
Ut fabulas hic diẽdoetͥnã illoꝵ
quilegẽ cũgrã p̃dicãt ẽẽ neces¬
fabulis eoꝵ. ⁊ genealogusqͥ¬
nas. ⁊ amles fabulas deuita. Quis
itanͥheticus multũ cecus errar.¬

Expanded text:
qui dicunt duas mulieres fuisse icunt multos filios esse natos, quod nunquam sacra pagina narrat.fabulas hic dicit doctrinam illorum qui legem cum gratia praedicant esse necesfabulis eorum et genealoginas et aniles fabulas devita . Quis ita nisi haereticus multum caecus errar
Abbreviated transcription (Latin):
apłs pp̃affectũ caritatis. et ut¬
formãhuilitatis illis ostẽdẽt.
Itagͦ. ⁊ nõminus quã rogaua:¬
de. tãdoctorib quãminorib.
nedoctores aliter ooceant ꝗͣ

Expanded text:
tatis, et um humilitatis illi ostenderet. Ita ergo et non minus quam rogade, tam doctoribus quam minoribus doctores aliter docerent quam
Abbreviated transcription (Latin):
minata ẽ. ut intelligeret ueritatẽ. et id̃o nullo
erat lingua. inisto ꝓpħ.a. quia in illorerũ imagina¬
ꝓpħa ẽ qui utroq p̃cellit. ut quiuidet in sp̃u sig̃cati¬
ones et eas mente intelligit. ut danihel quisõpniũ
regis ꝙ uiderat dixit: et quid significaret aperuit.
mur littera. q. ĩo magis desideranda ẽ. ꝓpħia qũa
lingua. quia quiloquitur lingua .i. qui ꝓfert aliaua

Expanded text:
minata, ut intelligeret veritatem. Et ideo in illo minata, ut intelligeret veritatem. Et ideo in illo erat lingua, in isto prophetia, quia in illo rerum imaginapropheta, qui utroque praecellit, ut qui videt in spiritu significationes, et eas mente intelligat, ut Daniel, qui et somnum regis quod viderat dixit, et quid signi dicat: Ideo magis desideranda est prophetia quam lingua, quia qui loquitur lingua, id est qui profert aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
Laudit .i. in telle git que
dit sp̃s autem lo nemo intelligit. certũ
dedeo secreta. uel ita. ꝗeñi ut alit̃ accipiatur lingua
et fiat distinctio inter sp̃m et m̃t̃e. quia em̃i ĩlingua
.i. inmenbro illo corꝑis. ꝙ mouemus inore cum
loquim̃ signa rerũ tantur nõ res ip̃e ꝓferuntur. Iõ
trans latouerbolingũa hac dicit ꝓlationẽ. ut sũsigͥfi¬
cationẽ uelut imagine̾ rerũ. que ut intelleigant᷑.
libet signoꝵ ꝓlatio quo cũ intellectus accedit ꝗẽ
mentis. uel reuelatiofit. uel agnitio. uel ꝓpħia.
uel doctrina. dequib sub sequent̃ aget.
sciendũqr loquẽs lingua aliqñ ñ in telsigebat. aliqñ
intelligebat.s aliis exponẽ ñualebat. s aliꝗ forte int̾¬
ĩõq ꝓpħa nõ erat ꝓinde cui signa ꝓaliquas rerũ corꝑa¬
liũ similitudines demonstrabantur in sp̃ũ. smñ in
qũa pharao.pharao uidit sp̃u. ioseph m̃te illius
sp̃s in formatꝰ ẽ. ut uideret imagines. huiꝰ m̃s illu¬

Expanded text:
d est intelligit quae dicat: Et quia nemo intelligit, certum et de Deo secreta. Vel ita: Qui enim, ut aliter accipiatur lingua, et fiat distinctio inter spiritum et mentem, quia enim in lingua, id est in membro illo corporis quod movemus, in ore cum loquimur, signa rerum dantur, non res ipsae proferuntur. Ideo translato verbo linguam hic dicit prolationem, ubi sunt significationes velut imagines rerum, quae ut intelligantur libet signorum prolatio, quo cum intellectus accedit, quae est mentis, vel revelatio fit, vel agnitio, vel prophetia, vel doctrina: de quibus subsequenter aget. Et sciendum quia loquens lingua, aliquando non intelligebat, aliquando intelligebat, sed aliis exponere non valebat, sed aliquis forte inteIdeoque propheta non erat. Proinde cui signa per aliquas rerum corporalium similitudines demonstrabantur in spiritu, si nonquam Pharao. Pharao vidit spiritu, Joseph mente; illius spiritus informatus est ut videret imagines; hujus mens illu
Abbreviated transcription (Latin):
tu xͥ mortui inuenem. s nõ om̃s ui reperti
in mom̃to ẽ mora: licet breuis: addit in ictu ocu
nimiã breuitatẽ sig̃cat. ut phoᷤ mirabilior ostñ¬
dat᷑ ẽẽ resurrectio. ⁊ dei potentia ex eius celeritate
cõmendetur. fiet ergo resurrectio imictu oculi
.i. quã cito oculi radius transit ad remota. ⁊ trans¬
uolat mecdia. ⁊ si sit ibi prius ⁊ pꝰ: tñ qi simul totũ
fit. sic ⁊ resurrectio mortuoꝵ fict. ⁊ hoc fiet intu
bã .i. ꝑ uocẽ magnã manifestã. pꝰ quã. ñerit alia.
et ẽ sensus. resurrectio fiet intuba. no.i. inouissi¬
mro signo. quod dabit᷑ ut ista ꝯpleantur hec tuba
ret. Anerit sonus: respondet utiq
anet emni

Expanded text:
ti mortui inveniemur. Sed non omnes, vivi reperti in momento est mora, licet brevis, adnimiam brevitatem significat, ut per hoc mirabilior ostendatur esse resurrectio, et Dei potentia ex ejus celeritate commendetur. Fiet ergo resurrectio, in ictu oculi, id est quam cito oculi radius transit ad remota, et transvolat media, etsi sit ibi prius et post, tamen quasi simul totum sit, sic et resurrectio mortuorum fiet. Et hoc fiet, in tuvel manifestam, postquam non erit alia. Et est sensus: Resurrectio fiet in tuba, id est novissimo signo, quod dabitur, ut ista compleantur. Haec tuba ret: An erit sonus? Respondet: Utique. Canet eni
Abbreviated transcription (Latin):
nando enĩ misterium
obscuritatẽ significat.
nã misteriũ grecũ ẽ. quod
latine dicitur secretum.
uel occultũ quõ ẽ illud:
taboni qua mali. resurge¬
mus. hoc generalit̃ intel¬
ente morientur. sic̃ enĩ
enĩ resurrectio fieri pot̃.
nͥ mors p̃cesserit. Sig̃eat
om̃s qui reperientur xp̃o
ueniente uiuentes eiq¬

Expanded text:
nando enim mysterium obscuritatem significat. Nam mysterium Graecum est, quod Latine dicitur secretum, vel occultum: quod est illud, tam boni quam mali resurgemus. Haimo Hoc generaliter intelente morientur. Sic enim enim resurrectio fieri poterit, nisi mors praecesserit. Si ergo sanctos qui reperientur Christo veniente viventes, eiq
Abbreviated transcription (Latin):
qui xp̃i sũt peccare.sic̃ hic qui sublege ẽ. in lege
care dicunt᷑. inxp̃o ergo peccatis.cuiꝰ regnũ di¬
minuitis ⁊ quia in xp̃o peccatis.
sicut ego etiã ab
oĩ carne. quia si esca
meũ nonman

Expanded text:
quae Christi sunt peccare. Sicut hic qui sub lege est, in lege care dicuntur. In Christo ergo peccatis, cujus regnum diminuitis. Et quia in Christo peccatis, sicut et ego etiam ab omni carne, quia si esca meum, non man
Abbreviated transcription (Latin):
lib. Incipit se ꝓponere
in exẽplũut sicut ipse
abstinz alicitis ꝓscan¬
dalo fr̃m utando. ita
⁊ illi abstineant. Ipse
stipendia.⁊ tñ nõ acci
Nũquid enĩ nõ sũ liber
acciꝑe: utiq lib̾ sũ acci¬
pere.quia licet michi ꝙ
ctũ sit intendit tñ c̃op¬
bare se apłmquia occa¬
de eosenser᷑ coruthii. Un
subdit. nõ sũ apłs: qĩ¬

Expanded text:
liber? Incipit se proponere in exemplum, ut sicut ipse abstinet a licitis pro scandalo fratrum vitando, ita et illi abstineant. Ipse stipendia, et tamen non acciNunquid enim non sum liber accipere? Utique liber sum accipere, quia licet mihi quoctum sit, intendit tamen comprobare se apostolum, quia occade eo senserunt Corinthii. Unde subdit: Non sum apostol
Abbreviated transcription (Latin):
peccãt. Uel ut ꝯdolũ. nõ est
Existimabant enĩ ydolũ eẽ ꝑ aĩmũ sub sistenteo
militudinẽ hñs. ydolũ enĩ. hic appellat sp̃em ꝗͣ
nõ uidit oculus. s aiũs sibi fingit. Ut siquis hũa¬
nis m̃bris cap̃ canis. uł arietis formet. uł in uno
habitu hoĩs duas facies.⁊ huiusmodi qui hoc fac̃
nõ similitudinẽ s ydolũ facit. facit enĩ ꝙ nõht̃
aliquidsimile sui. s ꝗ mens otiosa ⁊curiosare¬
ꝑit idõ distincte dictũ ẽ. in lege nõ facies ydolum.
neq om̃ẽ similitudinẽ rei. Similitudo uo̾ẽ cũ
aliquid exhis quesũt uł in celo. uł interra. uł ma

Expanded text:
peccant. Vel, idolum nihil est Existimabant enim idolum esse personam subsistentem militudinem habens. Idolum enim hic appellat speciem quam non videt oculus, sed animus sibi fingit. Ut si quis humanis membris caput canis, vel arietis formet, vel in uno habitu hominis duas facies, et hujusmodi, qui hoc facit, non similitudinem, sed idolum facit. Facit enim quod non habet aliud simile sui, sed quod mens otiosa et curiosa reperit. Ideo distincte dictum est in lege: Non facies idolum neque omnem similitudinem rei . Similitudo vero est cum aliquid ex his
Abbreviated transcription (Latin):
enim desi derio doctrine dñiee. ⁊ cupide uirtutuo
sequebant᷑ aplõs ministrantes eis ⁊ sũptus ⁊ serui¬
tia. sic ⁊ saluatorẽ secure sunt ministrantes ei defa¬
infimis cõpatiens loculos huit quib mitteretur
pecunia a fidelib data uictui necessaĩa. quos con¬
m̃dauit uide. ut ⁊̃ fures sinõ possemꝰ uitare. disce̾¬
mꝰ in eccła to lerare ⁊ mulieres ministraturas seꝗ
ne udẽnt᷑ aliene a salute.que ⁊ ministrabãt ei si ẽ

Expanded text:
enim desiderio doctrinae Dominicae, et cupidae virtutum sequebantur apostolos, ministrantes eis et sumptus et servitia, sicut et Salvatorem sunt secutae ministrantes ei de fainfirmis compatiens loculos habuit, in quibus mitteretur pecunia a fidelibus data victui necessaria, quos commendavit Judae, ut etiam fures, si non possemus vitare, disceremus in Ecclesia tolerare. Et mulieres ministraturas sequi ne viderentur alienae a salute, quae et ministrabant ei sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
nonne xp̃m
iudi. Nonne o¬
pus meũ uosesti
in dño et si alus
men uobis sum.
Na signaculuo
estis in dño. Me

Expanded text:
Nonne Jesum vidi? Nonne, opus meum vos estis in Domino? Et si aliis men vobis sum. Nam signaculum est
Abbreviated transcription (Latin):
Nã ⁊ sisunt quidicantur
dii participãtione ditatiᷤᷤ
ceptiut qui decorpore
exier̃: siue int̃ra morãtẽ¬
ut qui in mortali corpo¬
⁊ nõ falso putatoᷤ. dicodõs.
s inuitate dĩ sũt siquidẽ¬
N multi sũt dii participati¬
one dĩtatis. ut scĩ ⁊ sũt dnĩ¬
multi. Nobistñ multi qui aliis p̃sunt. apłi
interra. angłi incelo. ⁊ sim¬

Expanded text:
nam etsi sunt qui dicantur dii, participatione deitatis, cepti, ut qui de corpore exierunt, sive in terra, morantadhuc in mortali corpoet non falso putatos, dico deos, sed in veritate Dei sunt, siquidem multi sunt dii, participatione deitatis ut sancti, et sunt domini multi, qui aliis praesunt: apostoli in terra, archangeli in coelo. Etsi,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ conm̃dat deo. Esca sũpta uł nõ sũpta
nõ com̃dat uos dõ. s fi
oĩa creata adbemũ
manducauermus
bebimꝰ. bonũ. neq si

Expanded text:
a esca sumpta, vel non sumpta, non commendat nos Deo, sed omnia creata a manducaverimus bebimus bonum; neque si
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis eẽ nõ põt. Quicũq unus inrib huius gͦ tri¬
nitatis nec ĩtia parsẽ unus. nec maius aliquid õs
quã finguli. Tunẽpe dixisti unũ dm̃ expartib nõ
ẽẽ cõpositũ. ⁊ hoc depatre uider intelligi. Ille in ꝗs
uirtus ẽ ingenita simplex huiꝰ aut uirtutis quã
simplice ẽẽ dixistinũquid partes sũt bonitas. sa¬
pientia clem̃tia. ⁊ potentia : Sidixeris partes sũt.
simplex ergo uirtus expãtib constat. que te diffini¬
ente unus est. d̃s ergo dm̃ expartib cõpositũ ẽẽ diciᷤᷤ.
nõ dico inquis nõ sunt gͥ partes. Sigimina patriᷤ
ꝑscã.⁊ nõ illa inuenis. ⁊partes nõ inuenis quanto

Expanded text:
potest, quicunque unus in tribus? Hujus ergo Trinitatis, nec tertia pars est unus, nec majus aliquid omnes, quam singuli. Tu nempe dixisti unum Deum ex partibus non esse compositum, et hoc de patre vis intelligi. Ille, inquis, virtus est ingenita simplex. Hujus autem virtutis quam simplicem esse dixisti, nunquid partes sunt bonitas, sapientia, clementia, et potentia? Si dixeris, partes sunt, simplex ergo virtus ex partibus constat, quae te diffiniente unus est Deus, ergo Deum ex partibus compositum esse dicis. Non dico, inquis, non sunt ergo partes. Si ergo in una Patris persona, et illa invenis, et partes non invenis; quanto
Abbreviated transcription (Latin):
nõ natura uel participa¬
tione. de dis adoptuus dic¬
telligi uoluit qui digne etiã
lege maleoici. ubi legit᷑ diis¬
non maledices. ut dẽthess.
nõ sunt iussi sacrificui. uł ult¬
latrie obsequi is honotari. ł¬

Expanded text:
non natura vel participatione. De diis adoptivis dictelligi voluit qui digne etiam lege maledici, ubi legitur: Diison maledices, vel detrahes. . Sed non sunt jussi sacrificiis, latriae obsequiis honorari.
Abbreviated transcription (Latin):
scis que ydoł in molantur.
scimus ego ⁊ uos ꝙ. licet come¬
te sunt. et scimus quia nicbil
ydolũ ẽ inmundo.i. int̃ crea¬
turas mundi.materiã enĩ d̃s¬
formauit.s stultitia hõiuo
formã dedit. bt̃ quidẽ for

Expanded text:
escis, quae idolis immolantur, scimus ego et vos, quod licet cometae sunt; et scimus quia nihil idolum in mundo, id est inter creaturas mundi. Materiam enim Dformavit, sed stultitia hominum formam dedit. Habet quidem for
Abbreviated transcription (Latin):
abea circucisiõe que non
quia factaẽ manu huma¬
nillona. non adõincarne. nõ
insp̃u. et memores estõte
quoduos qui munc tales

Expanded text:
ab ea circumcisione quae non quia facta est manu humana, non a Deo in carne, non in spiritu, et memores estote quod vos, qui nunc tales
Abbreviated transcription (Latin):
peccatasunt. ut sint ⁊̃ pene peccatoꝵ. undictũ ẽ.
tradidit eos d̃s inreꝓbũ sensum et c̃. Nõ ibi pecẽ
dĩẽ. s indiciũpene. Predestimatio igitur dorãa¬
dĩ in bono ẽ eiusq effectus bomis ẽ. Ilẽ itaq oꝑa¬
tur hominẽ bonũ et custodit. qui in conmuta¬
biliter bomis ẽ. semꝑq ab illo fieri et perficide¬
bemus ei inerentes:¬

Expanded text:
dictum est: Tradidit eos Deus in reprobum sensum : non ibi peccatum Dei est, sed judicium. Praedestinatio igitur Dei in bono est, ejusque effectus bonus est. Ille itaque operatur hominem bonum et custodit qui incommutabiliter bonus est, semperque ab illo fieri et perfici debemus ei inhaerentes
Abbreviated transcription (Latin):
seri cordissimus: inspirass iõ recte ait. ⁊ hoc non
.i. et iõ accepi. ne putes te ꝓmendo accepisse qui
non ꝓmereris nͥ accepisses gr̃a p̃cessit meritũ tuũ.
ñ gra exmerito s meritũ exgr̃a. Nã sigrã exmeri¬
to emisti non gratis accepisti oia merita p̃cedit gr̃i
ut donadi cõsequantur merita mea. Et nequis
aliter intelligeret pp̃arrogantes. et suã iustitiã
cõstituere. uolẽstes planius aꝑit. subdens:

Expanded text:
n i, et ideo accepi. Non putes te promerendo accepisse qui non promereris, nisi accepisses. Gratia praecessit meritum tuum, non gratia ex merito, sed meritum ex gratia; nam si gratia ex merito emistis, non gratis accepistis: omnia merita praecedit gratia, ut dona Dei consequantur merita mea. Augustinus Et ne quis aliter intelligeret, propter arrogantes, et suam justitiam constituere volentes, planius aperit subdens:
Abbreviated transcription (Latin):
supraurdeos et gentẽ.
ostendens quodutriq cẽt
sub peccato. nunc ostendi
gentes fuisse indigniort᷑
et in ꝓperia uideoꝵ per¬
pei sa. ut modo equales
iudeis magis sint obno
sciatis om̃na ẽẽ a gr̃a dĩ. me¬
lmores .e. ut mag̃ gratisitĩ
quoduos ephesi. aliqñ¬

Expanded text:
supra Judaeos et gentes, ostendens quod utrique essent sub peccato, nunc ostendit gentes fuisse indigniores, et improperia Judaeorum perpessas, ut modo aequales Judaeis magis sint obnoxsciatis omnia esse a gratia Dei, memores estote, ut magis grati sitis, quod vos, Ephesii, aliq
Abbreviated transcription (Latin):
puit uasa eius quecũq p̃destinauit eripere
arbitriũ eoꝵ ab eius liberans potestate ut illo
non ĩpediente credant in istũ liba uoluntate
pinde hoc opus ẽ gr̃e qu̾a attulit scđs atã nõ
nature quã corrupit primus adã. filios autẽ
diffidentie reg̃ princeps iste.i. diabolus ad
arbitriũ suũ. quod nec ĩpht̃ lib̃m arbitrium
adbeneficiendũs in maximã maliuolentiã
sius scełib obduratũ. Unde nemo sane fidei
credit uel dicit. hos apostatas angłos. adpͥsti¬
nã pietatẽ correcta aliquando uolunntate
conuerti. Quid aut oꝑatur hic princeps insi¬
lios diffidentie noꝑa sua mala: et inprimis
maximeq ip̃am diffidentiã. et ĩfidelitatẽ qua
sint inimici fidĩ ꝑqũa sit eos posse mundari.
Inir: qũa gͦ obstinationẽ cũd̃s plerumq face̾
dicitur. non insti: gando. uel inspirando. s
nquibus¬
conuersati sumus agñtesuit̃a
nrã in desideriis. car .n.i. in¬

Expanded text:
puit vasa ejus quaecunque praedestinavit eripere. puit vasa ejus quaecunque praedestinavit eripere. Arbitrium eorum ab ejus liberans potestate, ut illo non impediente credant in istum libera voluntate. Proinde hoc opus est gratiae quam attulit secundus Adam, non naturae quam corrupit primus Adam. Filios autem diffidentiae regit princeps iste, id est diabolus, ad arbitrium suum, quod nec ipsum habet liberum ad faciendum, sed in maximam malevolentiam suis sceleribus obduratum. Unde nemo sanae fidei credit vel dicit hos apostatas angelos ad pristinam pietatem correcta aliquando voluntate converti. Quid autem operatur hic princeps in filios diffidentiae, nisi opera sua mala? et in primis maximeque ipsam diffidentiam et infidelitatem qua sint inimici fidei, per quam scit eos posse mundari? In quam ergo obstinationem cum Deus plerumque facere dicitur non instigando et inspirando, sed quibusconversati sumus, agentes vitam nostram in desideriis carnis n
Abbreviated transcription (Latin):
statis. acrishuiꝰ .i. quiht̃ potestatẽ in hoc acrecaligi¬
nosa mõcũ hõib inmundo quia dista caliginosa
deapparatu suꝑioꝵ. angłoꝵ cũ angłis apostatis lap¬
sus est tãqua ad carcerẽ. Caliginosus em̃ aer. in¬
fernus ẽ demonũ: usq adiudiciũ. Un in canonica
dicitur epła. carcerib caliginis. inferniretrusus.
in iudicio seruari puniendus. Sp̃m gͦ erroris. dicit
pͥncip̃e aeris qui in hoc aere dñatur. hac enĩpãtẽ
sibi usurpauit ad exertentã dñationẽ. ⁊ quia ita
uicini sunt nob ⁊ sp̃s inuisibiles sunt magi̾tim̃di
qui pͥnceps nc̃ etiã adhuc: oꝑatur quatũdeus. siñ
infilios diffidentie .i. meis qui diffidũt decternis.
Uł dequoꝵ. salute nos diffidimus. ⁊ iõ ereptieisĩt
grẽ redẽptori xp̃o. quuintrauit indomũ fortis
in suo dñatugenus humanũ habentis et prius
ipsũ alligauit .i. eiꝰ quohercuit et cohibuit pote¬
statẽ. potestatis sue fortiorib uinculis. ⁊ sic cri¬

Expanded text:
s aeris hujus, id est qui habet potestatem in hoc aere caliginoso, non cum hominibus in mundo, qui ad ista caliginosa de apparatu supernorum angelorum cum angelis apostatis lapsus est tanquam ad carcerem. Caliginosus enim aer infernus est daemonum usque ad judicium. Unde in canonica Epistola dicitur: Carceribus caliginis inferni retrusus in judicio servaretur perimendus. Spiritum ergo erroris dicit principem aeris, quia in hoc aere dominatur. Hanc enim partem sibi usurpavit ad exercendam dominationem; et quia ita vicini sunt nobis, et spiritus invisibiles sunt, magis sunt timendi. Qui principes nunc etiam adhuc operantur, quantum Deus sinit, in filiis diffidentiae, id est in eis qui diffidunt de aeternis, vel de quorum salute nos diffidimus, et ideo erepti ei sint grati ereptori Christo. Qui intravit in domum fortis in suo dominatu genus humanum habentis, et prius ipsum alligavit, id est ejus coercuit et cohibuit potestatem, potestatis suae fortioribus vinculis, et sic eri
Abbreviated transcription (Latin):
nit s. manet. Cũ hac quippeira om̃is hõ nascitur.
ip̃a est illa ira. cũ qua õs natisumꝰ. cuinascendo
hesimus. ita deꝓpagine iniquitatis demassi pec¬
uerbo utim̃. ut naturã dicamꝰ ⁊̃ quał nascit᷑ hõ. ẜ¬
qũa locutionẽ dicitur hic eramꝰ natͣa filii ire sic̃ ⁊
cet̃i. Acsidicat. Cũ hec p̃dicta fumͣt inuob̾sicut
ingentib nõ desꝑet gentił quin par iudeis fiat.
addiderant. Necessarius erat mediator.i.
recõciliator. quihanc irã singularis sacrificu
oblatione placaret.Unde subdit.:

Expanded text:
nit, sed manet. Cum hac quippe ira omnis nascitur. Ipsa est enim illa ira cum qua omnes nati sumus, cui nascendo haesimus, ira de propagine iniquitatis, de macula pecuerbo utimur, ut naturam dicamus etiam, qualis nascitur hoquam locutionem dicitur hic: eramus natura filii irae, sicut et caeteri. Ac si dicat: Cum haec praedicta fuerint in nobis sicut in gentibus, non desperet gentilis quin par Judaeis fiat, addiderant, necessarius erat mediator, id est reconciliator qui hanc iram singularis sacrificii oblatione placaret. Unde subdit:
Abbreviated transcription (Latin):
nale ab eis traductu. Cet̾itas
Ieñ inprimohoĩe : ꝑ peccatũ¬
s contigit de quoom̃s originẽ
¶Ni.duximus nõ solũ mortis s ⁊̃
inquitatis. Iõ apłs ait. eramꝰ¬

Expanded text:
nale ab eis traductum. Caecitas in primo homine per peccatum contigit, de quo omnes originem duximus, non solum mortis, sed etiam iniquitatis. Ideo Apostolus ait: Eram
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e. quia dĩ donũ dĩẽ pure. ñ part̃ĩ¬
iõdicit quia oꝑabona. picogitatio¬
ne facta frustrentur. cũd̃s redoat
ꝑantibonũ. s quia oꝑaex gr̃a. non¬
exoꝑib grã bonũẽ igitur homini
sine eius adiutorio se posse cu¬
NetUI ibo ad patre meũ qua cogitationem

Expanded text:
vestrae, quia donum Dei est pure; non parfecit quod opera bona pia cogitatione facta frustrentur, cum Deus reddat ranti bonum; sed quia oei. Bonum est igitur homini,sine ipsius adiutorio se posse cuet ibo ad patrem meum . Qua
Abbreviated transcription (Latin):
nos similiter et uos gentiles
coniuui ficabit.et hoc ẽ quod
subdit. cuius xp̃i gr̃a: et uos
gentiles estis saluati.sicut nõ
udĩ. et utrosq ꝯresuscitauit
.i. cũxp̃o. iam suscitauit. spe t̃a¬
qũa pretͣitũ enuntiat. quod fu¬
turum ẽ. quia spe certa. quod
futurum ẽ. iam tenemus. io
quatur unde ⁊̃ subdit. et con¬
sedere fecit. ut iudicet nos et
uos incelestib non inaniter.
s fideliter.ĩa ꝯputat factũ. ꝙ
futurũ eẽ non dubitat. Certe¬

Expanded text:
nos, similiter et vos gentiles convivificavit. Et hoc est quod subdit: Cujus Christi gratia, et vos gentiles, estis salvati, sicut nos Judaei; et utrosque conresuscitavit Christo jam suscitavit. Spe tanquam perfectum enuntiat quod futurum est, quia spe certa quod futurum est, jam tenemus: ideo quitur. Unde etiam subdit: Et consedere fecit, ut judices, nos et vos, in coelestibus, non inaniter, sed fideliter jam computat factum quod futurum esse non dubitat.
Abbreviated transcription (Latin):
tuit hocdice eiuad huc restabat. ip̾ius passioĩs.
quã iã sibi impendẽ dixerat. tã magna ꝯ fuetati¬
dũcursũ. ad huc illuo deerat futurus. acrior
et crudelior ĩ uicus. s hoc dĩc ñreplena. s spe
firma quia deictoria firma certamis. ⁊ c̃ sũꝯ
sumatioe c̃tũ eũ securũq ĩ fecerat. quisibiiã
passionẽ inm. inẽ reuelauerat. et iõ ꝙ futiirũ̃
ẽẽ p̃sũpsit. tã qua factũ fuerit indicauit ħgͥ totũ
nos dnĩs tẽ fuisse adhue ꝑ ficiendũ qũdeddi ꝓ¬
missioẽ p̃sidẽstotũ. itadicebat. tãquã fuiss ef¬
nis. quia pͥus misericors retͥbuẽdobona ꝓmat.
et ip̃a tñ iustitia qua retribuentur bõa ꝓbõis

Expanded text:
tuit cui adhuc restabat ipsius passionis quam sibi impendere dixerat tam magna conflictatidum cursum, adhuc illud deerat ubi erat futurus acrior et crudelior inimicus? Sed hoc dicit non re plena, sed spe firma, quia de victoria futuri certaminis, et cursus consummatione certum eum securumque jam fecerat, qui sibi passionem jam imminere revelaverat, et ideo quod futurum esset praesumpsit, tanquam factum fuerit indicavit. Hoc igitur totum nos dicimus tunc fuisse adhuc perficiendum, quia de Dei promissione praesumens totum ita dicebat tanquam fuisset efnis, quia prius misericors retribuendo bona pro malis; et ipsa tamen justitia qua retribuuntur bona pro bonis
Abbreviated transcription (Latin):
secutussũ. nõ quia fideterã:
nimus sine ulł meriti boĩs
malamerita cõsecutus ẽ grãm que nͥpͥus gra¬
tuita donaretur. corona debita non redo̾etur ñ
gͦ merita ip̃ius. tãquã ip̃ius sunt .i. exip̃o ei ꝯpata¬

Expanded text:
secutus sum ; non quia fidelis eram, nimus sine ullis meritis ala merita consecutus est gratiam, quae nisi prius gratuito donaretur, corona debita non redderetur. Ergo non merita ipsius tanquam ipsius sunt, id est ex ip
Abbreviated transcription (Latin):
nobis tribuo. s potus deus ẽ qui confirmat
nosiudeos uobiscũ fidei ur̃e quia et gentes
quos firmi uos estis. et deus ẽ. qui unxit
nos in reges et sacerdotes ꝑspm in bapo datũ
cerdotiũ. d̃s ẽ qui signauit nos .i. inlibro uite
scripsit. uel signa nos .i. ab aliis discreuit signo¬

Expanded text:
nobis tribuo. Sed Deus est qui confirmat nos, Judaeos, vobiscum, quia et gentes quos firmi estis, et Deus est, qui unxit nos in reges et sacerdotes per Spiritum in bapcerdotium . Et Deus est, qui signavit nos, id est in libro vitae scripsit. Vel signavit nos, id
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑanimã corpus suscipiens
totũ hominẽ assũptum ab
om̃ib infirmitatib sine
sui contaminatione libaũ:
mentiuntur ergo illi. non
mentitur ueritas cristi.
quia om̃s ꝓmissiones dei
mendax sit ille. ꝑqũe ue¬
rax pat̃ apparuit.⁊ quia ꝓmiᷤ¬

Expanded text:
animam corpus suscipiens totum hominem assumptum ab omnibus infirmitatibus sine sui contaminatione liberavit? Mentiuntur ergo illi, non mentitur veritas Christus, quia omnes promissiones Dei mendax sit ille per quem Pater verax apparuit. Et quia promis
Abbreviated transcription (Latin):
nobis lit teras ministrarunt.¬
ut quando abaliquo eorum
narrabatur hystoria cumad
se ipsum ueniret tamquam
de alioloqueretur hoceñi¬
matheus fecit. et ioħs etmo¬
yses. Ita enim dese ipsis locu¬
tisumt tãquã dealus. Inusita¬
tius autẽ hoc fecit apłs. nonĩ
hystoria. ubi rerũ gestarum¬
scio siue extra suscipitur cxplicanda nirratio¬
s in epła. sic inserens scor

Expanded text:
nobis litteras ministrarunt,ut quando ab aliquo eorum divina narrabatur historia, cum seipsum veniret, tanquam de alio loqueretur, eMatthaeus fecit, et Joannes, et Moyses: ita enim de seipsis locusunt tanquam de aliis. Inusitatius autem hoc fecit Apostolus, non in historia, ubi rerum gestarum suscipitur explicanda narratiosed in Epistola sic inserens se or
Abbreviated transcription (Latin):
om̃mo. ⁊ nõ alit̾ ꝓsternit᷑ inmicꝰ. ł ita lege. dico qđ
defendẽs eã acrimine.hic eam¬
desi laude ꝯm̃dat. aliud ẽ acͥmi¬
ne obiecto defendẽ. aliud debito
p̃conio p̃dicare. Crim̃ obiectũ¬
fuit. ubi dictũ. ẽ. lex peoe est defẽ¬
sio subsecuta ẽ. cum ait. Absit.¬
Uno ubo defensa ẽ ueritas. quia
magna est defendentis auetõitaᷤ.
⁊bonum. hicaũt uberrima laude legem
adꝗrens. Sequitur. Quod gͦ. hic qr̃ utrũ lex
Ar si sit bona. sit tñ effici

Expanded text:
omnino, et non aliter prosternitur inimicus. Vel ita lege: Dico quodefendens eam a crimine, hic eamdem sui laude defendit. Aliud est a crine objecto defendere, aliud debito praeconio praedicare. Crimen objectufuit, ubi dictum est, lex peccatum est. 34 Defensio subsecuta est cum ait: Absit!verbo defensa est veritas, quia magna est defendentis auctoritas. Ambrosius. Hic autem uberrima laude legem acquirens. Quid ergo! Hic quaeritur utrum lex, et si sit bona, sit t
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ carnis. que radix ẽ malor ꝑmandatũ magis
p̃ualuit. nõ deficit lex enĩ cõcupiscentiã ñ extinx̃
Ubĩ enĩ nõ ẽ gra liłatoris auget peccandi aeside¬
sideriũ ꝓhibitio pecc̃oꝵ. Idõ ergo dixit ꝑmãdatũ.
cra p̃uaricatio addita ẽ cũpeccandi libidine. ⁊ idõ
dixi supmodũ quiaꝑlegẽ nõdefecit si mag̃ solu¬

Expanded text:
enim carnis quae radix est malorum per mandatum magis praevaluit non defecit. Lex enim concupiscentiam non exstinxit. Ubi enim non est gratia liberatoris, auget peccati desiderium, prohibitio peccatorum. Ideo ergo dixit, per mandatum, quia praevaricatio addita est cum peccandi libidine. Et ideo dixit, supramodum, quia per legem non defecit, sed magis solu
Abbreviated transcription (Latin):
liseꝰ. Ego aut . su. c̃ .i. inpotens aĩme uitioresi stẽ
diabolo quod intiu ꝑ concupiscentiã geratũ
ex carne ⁊ ccxit. ⁊ un hocsit subdit egodico us¬
nundatus inpͥmo parente. ita ut sim subpecc̃õ¬
qĩ ecce uñ infirmissũ .s. exculpa pͥmi hoĩs qui ꝓ
delectatione cibi. uenti. sc ⁊ alios om̃s uendidit.
tã legis ade quippe p̃uaricatione atq ut ita di¬
ca dãpnosa negotiatione ⁊ fraudulenta comesti¬
one uenditisumꝰ. Om̃em enĩplẽ suã serpentis
suasio e secduct᷑ illiciti cibi ꝑceptione ꝓpetue se¬
uituti ad duxit. soletqhis mos int̃uendentes
⁊ em̃tes seruari ut his ꝗsccupit alieno dnĩo mã¬

Expanded text:
 impotens animae vitio resistere diabolo, quod vitium per concupiscentiam genitus ex carne contraxi. Et unde hoc sit, subdit: Ego, dico, venumdatus in primo parente ita ut sim, sub peccicet ex culpa primi hominis qui pro delectatione cibi vetiti se et omnes alios vendidit. tiam legis. Adae quippe praevaricatione atque, ut ita dicam, damnosa negotiatione fraudulentaque comestione venditi sumus. Omnem enim prolem suam serpentis persuasione seductus, illiciti cibi perceptione perpetuae servituti addixit. Soletque hic mos inter vendentes ementesque servari, ut is qui
Abbreviated transcription (Latin):
siue obsit inanib gr̃a. siue ꝓsit plenis gratia mul¬
ta enĩsũ bona que tñ quib da unti oꝵ ip̃oꝵ sũt ob¬
noxiasic̃ solsanos quidẽ oculos mulcet. dolentib
auget dolorẽ. Similit̃ gͥlex ꝓdẽ habentib gr̃am
que ẽ m̃tiũ sanitas. manib aut̃. obẽ. nõ. suos illor

Expanded text:
sive obsit inanibus gratia, sive prosit plenis gratia. Multa enim sunt bona quae tamen quibusdam vitio ipsorum sunt noxia, sicut sol sanos quidem oculos mulcet, dolentibus auget dolorem. Similiter ergo lex prodest habentibus gratiam, quae est mentium sanitas. Inanibus obest no
Abbreviated transcription (Latin):
scentiaut sub pecc̃o .i. serui pecc̃s sint. quia enĩ cõ¬
tinẽ cũ posset noluit. inflictũ e ei nõ posse cũ ue¬
lit. ꝑ malũ guelle ꝑdidit bonũ posse. ⁊ factus

Expanded text:
scentia ut sub peccato, id est servi peccati sint. Quia enim conscentia ut sub peccato, id est servi peccati sint. Quia enim continere cum posset noluit, inflictum est ei non posse cum velit. Per malum velle perdidit bonum posse, et factus
Abbreviated transcription (Latin):
enã mt̃ adã⁊ serpentẽ. manifestũ ẽ int̾cessisse.
Ille enĩ p̃tĩ libertatis. noxie:⁊ mortifert pomi
a serpente accipiens anat̾ali lib̾tate discesscit.
titi pomi letale p̃tiũ. acceꝑat. quã deineeps c̃o¬
ditione p̃cepti constringi.⁊ ita no in mito oem
posteritatẽ ꝓgeniẽ eiꝰ subdit famulatui ciiꝰ
effectus e seruus. Utndẽ nos potuit. s. redimẽ
nõualuit.Alendidit nos cosensu peccĩ redi¬
mimur iustita fidĩ. Sanguis enĩ innocens
tatus ẽ ꝓnobis. ut nos redimerem̃. Inuendi¬
tore ergo suꝑbia erubescat. In redeptore glo¬
net᷑ gr̃a. Uendidit se hõ ꝑlibeꝵ arbitriũ sub
dnante iniquitate.⁊ accep̃ ꝓp̃tio exiguã dear¬
bore uetita uoluptatẽ. Creatꝰ ẽ gͥ pͥmꝰ hõ rectꝰ
sine culpasiñ uitio. s ip̃nõ rectũ fecisse: ꝗa
deseruit ĩꝑatorẽ : oiuertit ad desertorẽ cade
ut miseriã suã ꝓbaret quia sin dõ nicħ põt
Se ergo ⁊ alios uendroit uolũptaria c̃cupi¬

Expanded text:
am et serpentem manifestum est intercessisse. Ille enim pretium libertatis noxiae, et mortiferi pomi a serpente accipiens, a naturali libertate discessit. titi pomi letale pretium acceperat, quam deinceps conditione praecepti constringi, et ita non immerito omnem posteritatis progeniem ejus subdidit famulatui, cujus effectus est servus. Vendere nos potuit, sed redimere non valuit. Vendidit nos consensu peccati, redimimur justitia fidei. Sanguis enim innocens datus est pro nobis ut redimeremur. In venditore ergo erubescat superbia, in redemptore glorietur gratia. Vendidit se homo per liberum arbitrium, sub dominante iniquitate, et accepit pro pretio exiguam de arbore vitae voluptatem. Creatus est ergo primus homo rectus sine culpa, sine vitio, sed ipse non rectum fecit se, quia deseruit imperatorem, et divertit ad desertorem, cadeut miseria sua probaret, quia sine Deo nihil potest. Se ergo et alios vendidit, voluntaria concupi
Abbreviated transcription (Latin):
ciclit. bitione nãq ibi caritas deficit. desi¬
deriũ mali crescit. q̾uo aucto dulcius fit ꝙ ꝓ
i hibet᷑. ⁊ ita pecẽ fallit falsa dulcedine. fallax
enĩ ẽ dulcedo. qñ plures atq maiores penaꝵ
amaritudines secunt᷑.⁊ nõsolũ seduxit ꝑmã¬
datũ. s ⁊̃ ꝑ illud mandatũ occidit. ꝗa ⁊̃ reatus
to enĩtãquã gladio armatũ erã ut inimicũ
occideres ꝙ nõ uales sidete p̃sumis. Esto gͦ hiñł
nõ dete p̃sumas.⁊ pot̃is uince̾. Ulide enĩ paruũ

Expanded text:
prohibitione namque ubi charitas deficit, dederium mali crescit, quo aucto dulcius fit quod prohibetur, et ita peccatum fallit falsa dulcedine. Fallax enim est dulcedo quam plures atque majores poenarum amaritudines sequuntur, et non solum seduxit per mandatum, sto enim tanquam gladio armatus eras, ut inimicum occideres, quod non vales, si de te praesumis. Esto ergo humilis, non de te praesumas, et poteris vincere. Vide ergo parvum
Abbreviated transcription (Latin):
eccans ꝑmã efficiens cãmortis qui bo¬
nã rẽuertit inmalũ. Sic̃ enĩ medici¬
clatũ. nañẽ cãmorus.siostendat uenena
mortifera. licet his mali hoĩes abutant᷑ ad mõ¬
tẽ suã uel alioꝵ. sic lex que uenena peccõꝵ de¬
monstrat ⁊ hoĩem lib̾tate sua ibutentẽ: qĩ fre

Expanded text:
es est efficiens causa mortis, qui bonam rem vertit in malum. Sicut enim medicina non est causa mortis, si ostendat venena mortifera, licet his mali homines abutantur ad mortem suam, vel aliorum; sic lox quae venena peccatorum demonstrat, et hominem libertate
Abbreviated transcription (Latin):
pus ⁊ sanguinẽ suũ. ñ id̃otñ calũpinandũ ẽ uni¬
uerse eccđe. quodaieiunis sẽꝑsumit᷑. Na salua¬
tor quod uehem̃tius ꝯmendaret misteru illius
altitudinẽ ultimũ hoc uoluit infigere cordi¬
bus ⁊ memorie discipłoꝵ a quib ad passiones
digressurus erat. quoautem ordine de inceps
sumeretur apłis ꝑ quos eccłas dispositurus erat
ido ñlicet uob̃ manducare: quia unus quisq
ur̃m ꝯtendentiũ. ante dominicã cenã p̃sum̃
ebrius est cũ sobrii ẽẽ debetis. multi płr tang̃
eos. quia ⁊ pͣnsi sumebant corpus dñi. ⁊ depͣndio
suolucurioso nichil tribuebant esurientib.
et hoc facie bant in eccła:¬
admanducan¬

Expanded text:
pus et sanguinem suum, non ideo tamen calumniandum est unipus et sanguinem suum, non ideo tamen calumniandum est universae Ecclesiae, quod a jejunis semper sumitur. Nam Salvator, quo vehementius commendaret mysterii illius altitudinem, ultimum hoc voluit infigere cordibus, et memoriae discipulorum, a quibus ad passionem digressurus erat. Quo autem ordine deinceps sumeretur, apostolis, per quos Ecclesias dispositurus erat, Ideo non licet vobis manducare, quia unusquisque vestrum, contendentium ante Dominicam coenam, praesumit, ebrius est, cum sobrii esse deberetis. Multipliciter tangit eos, qui autem pransi sumebant corpus Domini, et de prandio suo luxurioso nihil tribuebant esurientibus, et hoc faciebant in ecclem manduca
Abbreviated transcription (Latin):
egosux manifestifiant hominib hũem̃ dõ ꝓba¬
tisunt qui bene possunt docere s manifesti hõib
ẽẽ ñ possunt nͥ cũ docent. docere aũt nolunt nͥeos
quidoceriq̃rt̃. s multi ad querendupigrisunt nͥ
ꝑmolestias ⁊ insultationes ħ eticoꝵ quasi desonno
⁊ maxime głe pͥncipatusq sui grã falsas ac nouã
oppiniones uel gingni ⁊ uel sequitur. qui aũt
mioportebat. Int̾ prandia eñi uel pꝰprandia eu¬
caristiã sumebãt quodieium potius facere de¬
berent. huiusaũt rei faciende occasionẽ sũp¬
serunt exeo quod dñs manducantib discipłi
accepit pane et benedixit. et eis trdidit. ĩa
celebrato ueteri pascha . q. d. et quia inuobis
c. infuturo peiuserit uob̾. dñicã cena dicit acce¬
ptionẽ eucharistie qũa nõ debent pͣnsi sumẽ
uelmensis suis miscere. ut faciebant illi quosar¬
guit apłs. s. ieiuni in honorẽ tantisacramenti.
licet eñixp̃s post cen̾adeđit discipłis suis cor¬

Expanded text:
i, manifesti fiant hominibus. Hi enim Deo probati sunt, qui bene possunt docere, sed manifesti hominibus esse non possunt, nisi cum docent. Docere autem nolunt, nisi eos qui doceri quaerunt, sed multi ad quaerendum pigri sunt, nisi per molestias et insultationes haereticorum quasi de somno et maxime gloriae principatusque sui gratia falsas ac nouas opiniones uel gignit uemi oportebat. Inter prandia enim vel post prandia, eucharistiam sumebant, quod jejuni potius facere deberent. Hujus autem rei faciendae occasionem sumpserunt ex eo quod Dominus manducantibus discipulis accepit panem et benedixit, et eis tradidit jam celebrato veteri Pascha. Quasi dicat: Et quia in vobis  in futuro pejus erit vobis. Dominicam coenam dicit acceptionem eucharistiae, quam non debent pransi sumere, vel mensis suis miscere, ut faciebant illi quos arguit Apostolus, sed jejuni, in honorem tanti sacramenti. Licet enim Christus post coenam dederit discipulis suis cor
Abbreviated transcription (Latin):
et in illius ium transit om̃e quod mixtũ ẽ.ita ⁊
doctrina ꝑuersa abunoincipiens. uix duos aut
tres primũ in exordio repperit auditores. s pa¬
ulatim ut cancer serpit incorꝑe et urxta uul¬
gare ꝓuerbiũ unius pecudis scabies: totum ꝯ¬
maculat gregẽ. Igitur et scintilla. statĩ ut appa¬
rurrit: extinguenda ẽ ⁊ fermentũ amasse uici¬
na semouendũ. ⁊ scabiosũ animal. ac aulisoui
luid sapietis quã quod docui. Idõdicit se ꝯfidere¬
ido ostensa modo uerauia facile credit eõ reu̾ti.¬

Expanded text:
 in illius vim transit omne quod mistum est, ita et doctrina perversa ab uno incipiens, vix duos aut tres, primum in exordio, reperit auditores, sed paulatim ut cancer serpit in corpore, et juxta vulgare proverbium: Unius pecudis scabies totum commaculat gregem. Igitur et scintilla cum apparuerit, exstinguenda, et fermentum a massa vicina semovendum, et scabiosum animal a caulis oviuliud sapietis quam docui. Ideo dicit se ideo ostensa modo vera via facile credit eos rever
Abbreviated transcription (Latin):
dõ: non mortał uicturus ẽ in eternũ ꝑꝑ quẽ mortu¬
us ẽ. quiuiuit meternũ: s quomodomortuus est.
⁊ uñ: : põt morios: accepit exte ur̃i moreret᷑ ꝓte in¬
duit se. ut ꝓte moreretur inductte. ut cũ illo uiuaᷤᷤ
induit secarne mortali. inuirginitatẽ matriꝰ in¬
duit te uita ꝑhenni. inequalitate patris. Ecce quõ
amatꝰ es ⁊ ñ amanous amatus es turpis ⁊ fedus añ¬
quã eẽt inte q. amari dignũ ẽẽt. amatus ẽ pͥus ut
dignus fieres. qui amareris dilectus espͥus ut di

Expanded text:
 in aeternum propter quem mortuus est qui vivit in aeternum? Sed quomodo mortuus est, et unde, et potest mori Deus? Accepit ex te unde moreretur pro te; induit se ut moreretur pro te, induet te ut cum illo vivas; induit se carne mortali in virginitate matris, induet te vita perenni in aequalitate Patris. Ecce quomodo amandus, audi quomodo amatus es turpis, foedus, antequam esset in te quod amari dignum esset. Amatus es prius, ut dignus fieres qui amareris. Etenim Chri