comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tium leges quib ⁊ ĩ
eoꝵ republica ꝓ hibe¬
bantur pcc̃a. hiis tñ
legibus tuptis ad ea
sceła cupiditate dti¬
cebantur que ntl ga¬
tem consuetudine
exc̾cerent.

Expanded text:
tium leges, quibus, et in eorum republica cohibebantur peccata. His tamen legibus ruptis, ad ea scelera cupiditate ducebantur, quae vulgarem consuetudinem excedebant.
Abbreviated transcription (Latin):
sepultra inquibus non ha
uram quem temon con¬
fitetur dei filium. Inder
dicunt. In pricipe demomi¬
monia regnant negant ali¬
est diaboli ab hominis lesioni
tessare. ⁊ qntum dnucius pos¬
sideat tm̃ difficilius dirantit.
Eaneat ergo aliquis lesusa
dyabło ut cito nnigum euis
diũpat. quia tanto facili
qͣnto cicius euis domimiũe¬
uitatut.

Expanded text:
sepulcra, in quibus non haburam, quem daemon confitetur esse Filium Dei. Judaei dicunt: In principe daemonimonia negant aliest diaboli ab hominis laesione cessare, et quantum diutius possederat, tantum difficilius dimittit. Caveat ergo aliquis laesus a diabolo, ut cito ejus jugum dirumpat, quia tanto facilius quanto citius ejus dominium evitatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Gerasa crntas ababi¬
e iuxta montem ga¬
laao intribu manas¬
se non longeafiagne
tibinadis. significat
gentes quas post pas¬
sionem ⁊ resur rectõem¬
catores insitauit. uñ
geresa uł gersen colo¬
ñ. eiciens .i. diabolũ
aquo prius incoleba¬
tur uł atuena ꝓpin¬
qnͣs qui pms longe

Expanded text:
Gerasa civitas Arabiae juxta montem Galaad in tribu Manasse, non longe a stagno Tiberiadis, significat gentes quas post passionem et resurrectionecatores visitavit, unde Gerasa sive Gergesi colonum ejiciens, id est diabolum a quo prius incolebatur vel advena propinquans, qui longe
Abbreviated transcription (Latin):
ecełe insterium exprumitur.
uen patificinersn cognos¬
cat ex duob łł. ꝯstat eccłe¬
sia. lidant pocaret desistas.
aut poccare nescias
Londempnabit non potẽ¬
tates iudicus s ꝯꝑatione
melioris facti. qr telicto in¬

Expanded text:
esiae mysterium exprimitur, veri Pacifici verba cognoscat. Ex duobus enim constat Ecclesia, ut aut peccare desistas, aut peccare nesciasCondemnabit. Non potestate judicii sed comparatione melioris facti, quia, relicto i
Abbreviated transcription (Latin):
Disapislis fignum
dedit diuinitats ⁊ pti
us transfiguratus in
monte postea ipsis in¬
dentib soleuatus in.
celum s mẽciulis de ĩ¬

Expanded text:
Discipulis signum dedit divinitatis, et us transfiguratus in monte, et postea ipsis dentibus sublevatus in coelum. Sed incredulis de i
Abbreviated transcription (Latin):
Inturba positus nonagno¬
uit iesum s post ĩteplo n
quo docennir ut quisqͥs ad
nire. fugiat turbam suoꝵ
affectuum ⁊ nequani homi¬
num ⁊ ad eat templum in¬
Iam sanns erat sed ad huc
saluatorem ignorabat. di¬
gnꝰ tñ erat cuĩ sesaluator o¬
stenderet qmus imꝑio fic de¬
ħuotꝰ obtẽꝑasset.

Expanded text:
In turba positus non agnovit Jesum, sed post in templo. In quo docemur, ut quisquis vult ad nire, fugiat turbam suorum affectuum et nequitiam hominum, et adeat templum inJam salvatus erat, sed adhuc salvatorem suum ignorabat, dignus tamen erat cui se salvator ostenderet, cujus imperio sic devotus obtemperasset.
Abbreviated transcription (Latin):
rcipiunt s ad eterna fcs
desideriis estuant. q̃ afst̃i
minime bona uidatare me¬
filium uocat qr t̾nator¬
mentonori liberat qr pre¬
cedentes pres h ꝓplĩ. multõ¬

Expanded text:
recipiunt, sed ad aeterna sanctis desideriis aestuant, quae adsunt, minime bona videntur. Mefilium vocant, quem tamen a tormento non liberat; quia praecedentes patres hujus populi multo
Abbreviated transcription (Latin):
Ladus grece amphora la¬
citur.
ime ꝯtinens urras tres. cho¬
rus inodis .tx. impl̃etur.
Simpłr sic potest accipi
quisquis indigentiam ⁊¬
paupis uẽ ex dimidiaut

Expanded text:
adus Graece, amphora dicitur Latine, continens tres urnas. Chorus modiis triginta impletur. Simpliciter sic potest accipi; quisquis indigentiam pauperis, vel ex dimidia, vel
Abbreviated transcription (Latin):
molestiam nolens due¬
eductus. nolens ad eaue.¬
nit s uolens eam uicit
⁊ reliquid affectum infir¬
mitatis qͣł gͦ memouult
mori qui adeo ẽ naturalis
ut nec eum petro senectus.

Expanded text:
molestiam nolenductus, nolens ad eam venit, sed volens eam vicit; et reliquit affectum infirmitatis, quo nemo vult mori, qui adeo est naturalis, ut eum Petro nec senectus
Abbreviated transcription (Latin):
inanitate sedet quũ
uina metute ꝑfecte fũ¬
it inductus tune q̃i ip̃e
Ut inloco or̃onis inter
landum denotionis ꝓmiᷤ
sione pacis passionit
⁊ resurr̃omi solempiu

Expanded text:
civitate sedet qui ivina virtute perfecte fuerit imbutus, tunc quasi a Ut in loco orationis inter laudum devotiones, promsione pacis, passionis et resurrectionis solemnia,
Abbreviated transcription (Latin):
lex dei non est.
nonfacrt sibi amicure
a quopossit tecipi inet̾¬
na tabernacula. ⁊ magiᷤᷤ
uidetur naratio qͣl pa¬
irabola.¬
Amnis qui ium facit
uehementi studio ꝓꝑat
noncorpenn lentescit
affectu est ergo fidei re¬
ligiosa molentia. segni¬
tte criminosa facrius¬

Expanded text:
lex Dei non est. non fecit sibi amicum, a quo posset recipi in aeterna tabernacula, et magis videtur narratio quam parabola.nim qui uim facit uehementi studio properat, non torpenti lentescit affectu. est ergo fidei religiosa uiolentia, segnitia criminosa. lex mu
Abbreviated transcription (Latin):
cepit orditans .s. ut qui
emaͣngelium inumat de
euuangelio iunat. instãte
uͦ mortis articulo. ⁊totai
ilsa gente pastorem siml
am tpri regula deceruit ꝓ
uictu donct sopita persetu
das patrimoinum ⁊ em¬
asuerbum. quo nudam̃¬
dis penetralia nestiunt᷑. ẽ.
⁊̃ gladius passiosns ut
exuas corpus. ⁊ in mõlate
carins exurus cmat᷑ cibi
corona martirii. demco.

Expanded text:
ordinans scilicet, ut qui Evangelium nuntiat, de Evangelio vivat. Instante vero mortis articulo, et tota illa gente pastorem simul am tempori regulam decernit, victui, donec sopita persecudas patrimonium, et emas verbum quod nuda mentis penetralia vestiuntur. Est etiam gladius passionis, ut exuas corpus, et immolatae carnis exuviis ematur tibi corona martyrii. L.
Abbreviated transcription (Latin):
Eamd̾ ecc̃am de genti¬
bus: asordibus uicioꝵ
prius cultib ydoloꝵ de¬
ditam set iam xp̃i pie¬
tate redẽptam q̃ qͣi pr

Expanded text:
Eamdem Ecclesiam de gentibus a sordibus vitioruprius cultibus idolorum deditam, sed jam Christi pietate redemptam, et gr
Abbreviated transcription (Latin):
Geut filius tei te si¬
ii patris. quo c̾ature
non erat accessus ut
seminaret semen su¬
um. uenit inmundũ
ut test imonium phi¬
b̾et ueritati. uñ scd
alios enuangelistas
hanc ꝑ abolam dictu¬
tus de domo exisse.
mare adisse. nauem¬

Expanded text:
t Filius Dei de sinu Patris, quo creaturae non erat accessus, ut seminaret semen suum, venit in mundum, ut testimonium perhiberet veritati. Unde secundum alios evangelistas hanc parabolam dicturus de domo exiisse, mare adiisse, navem
Abbreviated transcription (Latin):
aduentu informasset ĩtĩ¬
mans quad meo fc̃m sit ⁊
de futuro qͣlter eumerpoe¬
tire debeant ad monutis̃t.
uati sermonem ad turba
inquib phei erant ut
matħs indicat quince
primum aduentum ftĩt

Expanded text:
adventu informasset, insinuans quid in eo factum sit, et de futuro, qualiter eum exspectare debeant, admonuisset, vertit sermonem ad turbas, in quibus Pharisaei erant, ut Matthaeus indicat: Quia nec primum adventum fact
Abbreviated transcription (Latin):
Pater noster erat diabo
illo seꝑauit ⁊ ostendit
alcerum patrem qui est¬
incelis. mater sy nagoga
ꝑ secitionem sustianit
ł carnem synagoge est fi¬
iius. Syuagia agomi
niux ⁊ filiam est diusa
qr cdentes deutero q ppłõ

Expanded text:
Pater noster erat diabolillo separavit, et ostendit alterum patrem, qui in coelis. Mater Synagoga, ersecutricem sustinuit,  carnem Synagogae est filius. Synagoga ergo in nurum et filiam est divisa, quia credentes de utroque populo
Abbreviated transcription (Latin):
mo eurs calumpne non
pateat. maluit se xp̃m fi¬
lium dei ꝓbare qͣm dr̃e ut
ꝯtempnatidi cã tolleretur
his qui fatentur ꝙ obia¬

Expanded text:
mo calumniae non pateat. Maluit se Christum Filium Dei probare, quam dicere, ut condemnandi causa tolleretur his qui fatentur quo
Abbreviated transcription (Latin):
tesut rectarum p̾dixit. ꝑa¬
scene hora nona expirauit¬
⁊ mane pruna salbi sur¬
rexit. m̾̃ito autem una
incarne erat tenebris nr̃e
duple mortis que in cor¬
pore erat.⁊ aĩa opposut.⁊
uitam q nr̃am curauit.
nos a neutra liberaret
ce passionis misteria cel̃e¬
branda ñ solũ pafsionis s
⁊ resur rectionis ⁊ ascenci

Expanded text:
resurrecturum se praedixit. Parasceve hora nona exspiravit, mane prima sabbati resurrexit. Merito autem una in carne erat tenebris duplae nostrae mortis quae in corpore erat et anima, apposuit, et utramque nostram curavit. nos a neutra liberassetnicae passionis mysteria celebranda, non solum passionis, sed et resurrectionis debemus
Abbreviated transcription (Latin):
uitẽ que tpralem lecitiam
perturbant. s uenient di¬
es quaias exeuntes a corpo¬
rib demones rtrimici cirtũ¬
dabunt uallo tͥhentes cos
ad societatem suc dampna¬
tionis ⁊ undiq circrnda¬
tes ante ocłos eoꝵ replicabt̃.
⁊ adt̾ram ꝓsternent cum ca¬
ro in puluerem redigetur.
is .e. que cogitationes ⁊ per
lapides designantur cums
nem adicit qĩ lapidẽ sr la¬
pidem stant sed cum aĩa:
adulnonem rapiturtalis
cogitationum ꝯstrnctio
sue. ꝑuersam .n. aiam dcuᷤ
isitat aliqñdo precepto a¬
uit. nec demalis sins embe̾¬

Expanded text:
uae temporalem laetitiam perturbant. Sed veniens dies quando animas exeuntes a corporibus daemones inimici circumdabunt vallo, trabentes eas ad societatem suae damnationis. Et undiqtes ante oculos eorum replicabunt, et ad terram prosternent, cum caro in pulverem redigetur.  . Quae cogitationes etiam per lapides signantur, cum rem addit, quasi lapidem super lapidem struit. Sed cum anima ad ultionem rapitur, talis cogitationum constructioPerversam enim animam Deus visitat, aliquando praecepto, ait, nec de malis suis e
Abbreviated transcription (Latin):
bit ut sit gõ prius est ẽe
alicubi qͣm manerent
quig putet sic man̾e ut
hospes apud alium insibi¬
gnoscis potest non aba¬

Expanded text:
bit ut sit, quia prius est esse alicubi quam manere. Ne quis ergo putet sic manere, ut hospes apud alium visibiognosci potest, non ab
Abbreviated transcription (Latin):
ferentie sequentium
orbem rerum mobi¬
lium qui feminiuo
genere designantur
quia maiorum consi¬
lio reguntur. ut fer¬
mine a uiris que tñ
iunum molunt n¬
inqñt de suis negoe¬

Expanded text:
ferentiae, sequentium orbem rerum mobilium. Quae femineo genere designantur, quia majorum consilio reguntur, ut feminae a viris, quae tamen in unum molunt inquantum de suis nego
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptoꝵ dei condebantur
qui cum tribulibus sole
to mẽbroꝵ aglitate quod
notat saltus. net treras .i.
lamentacd̃ibus ꝓpħatum
dis ad pñiam sunt ꝯñsi.

Expanded text:
praeceptorum Dei condebantur, quia contribulibus solebto, membrorum agilitate quod notat saltus nec threnis id est lamentationibus prophetarum dis ad poenitentiam sunt conversi.
Abbreviated transcription (Latin):
fit prandium sic ⁊ xͤ pꝰ ce
nam qm semel passus ẽ ñ
iterũ patitur. surgit a cena
post passionemponit uesti¬
m̃ita scd̃ priorem infirmi¬
tamsint heo preeinxit se ci¬
dem earne iã in morta li

Expanded text:
fit prandium, sic et Christus postquam semel passus est, non iterum patitur. Surgit a coena, post passionem ponit vestimenta, secundum priorem infirmitatem linteo praecinxit se, eadem carne jam immortali
Abbreviated transcription (Latin):
p̃pandis occupantur .i. ꝑ¬
ascente uscr adoccasum so
lis. ⁊ transacto sabbo octiden¬
te soleut mane uenientes
sabb̃i preoctͥipante tam noc¬
tis articulo monumentũ ad¬
ire non poterant.

Expanded text:
parandis occupantur parasceve usque ad solis occasum, et transacto sabbato occidente sole, ut mane venientes sabbati, praeoccupante jam noctis articulo, monumentum adire non poterant.
Abbreviated transcription (Latin):
x qd̾ scit int̾rogeat anplus di
diligant nescit. ut̃r plus ilł
diligat tacuit. ecce docuit ñ te¬
m̃e diffinire de occultis ⁊ prio¬
ri ꝑiculo negationis cauciꝰde
am.mea lucerna ñtua qr di¬
lectoda ꝓbatur in dilectõe ꝓ¬
xumi qui nero opꝰ pietatis ne¬
gat ꝓximis minurs dm̃dili¬
git. hocautem caritas exdiui¬
na datur gr̃a qd̃ tacite innu¬
it she. dum uterrogans dea¬
git ⁊ obedit non est nusl ex

Expanded text:
 quod interrogat an plus dildiligant, nescit, ideo utrum plus illis diligat, tacet. Ecce docet, non temere definire de occultis, et priori periculo negationis cautius dam; mea lucra, non tua, quia dilectio Dei probatur in dilectione proximi. Qui vero opus pietatis negat proximis, minus Deum diligit. Haec autem charitas ex divina datur gratia. Quod tacite innuit Joannes dum interrogans de agit et obedit, non est nisi Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfutatur qruerum dei filiũ
aduersus blasphemias uide¬
oꝵ ꝯfitetur. ⁊ nerumhõis
matre frustra uenter ilici
uirginis ⁊ nb̃a beatifierrẽ¬

Expanded text:
confutatur, quia verum Dei Filium adversus blasphemos Judaeos confitetur, et verum hominis matre, frustra venter ille virginis et ubera beatificare
Abbreviated transcription (Latin):
les sp̃s nequiores dya
ipellentib mais
mancipantur. nõ so¬
lum mali st̃ s ⁊̃ spe¬
ciam bonitatis asfec¬
tatis uurtutib ꝑ ypo¬
crisin ostentare mitũ¬
tur ⁊ st̃̾ no . ho. ip.p.¬

Expanded text:
les spiritus, nequiores, diaimpellentibus, vitiis mancipantur, non solum mali sunt, sed etiam speciem bonitatis affectatis virtutibus per hypocrisim ostentare nituntur
Abbreviated transcription (Latin):
festum cum dicet ꝑcipite
regnum quod uobis para¬
git gͦ nontim̃es teñ qui p̾ca
asdem colloqͣ s signare ue¬
lens quod alitordo auns ñ pͥ
tutos qui int̾im iactatur
fluctib un subdit ut ã se¬
ro fcm̃ est. scromñdi ẽ post
ascgisionẽ xͥ in quo discipłi
desced̾t adlabores m̃di ⁊ irg̃t

Expanded text:
festum, cum dicet: Percipite regnum quod vobis paragit ergo non timens teneri, qui postea eisdem colloquitur, sed signare volens quod altitudo ejus non potest tuto, qui interim jactatur fluctibus, unde subdit: Ut autem sero factum est. Sero mundi est post ascensionem Christi in quo discipuli descendunt ad la
Abbreviated transcription (Latin):
lempnis transit ad nou¬
um quod in sue redenpti¬
onis memoria eccłiam frr¬
quentare desiderat. ut ꝓcar
ne sua sponte finitrã ag¬
it grãm de necerib term¬
dis ł incipiendis.
Sicut depassione p̃dix̃
sic prediat deproditoreut
tit gͦ cilpam inumne¬
ro ut ꝯtius penitentiam
agat prediẽ. ⁊ penamut
quem pudornon uic̾et
denuntiata suplicia coet¬

Expanded text:
lemniis transit ad novum, quod in suae redemptionis memoria in Ecclesiam frequentare desiderat, ut pro cne sua sponte futuram. Agit gratias de veteribus termvis incipiendis. Sicut de passione praedixit, sic praedixit et de proditore, utit ergo culpam in numero, ut conscius poenitentiam agat praedixit et poenam, ut quem pudor non convicerat, denuntiata supplicia coe
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ioh̾em cuius nlłm sigñ
uiterant surrextsse dicebant
rexisse negant ciuit multa
miracła oꝑ̃a inderant. in cui
passione multa miranda ꝯ¬
tig̾ant.

Expanded text:
Qui Joannem, cujus nullum signum viderant, resurrexisse dicebant, rexisse negabant, multa mirabilia opera viderant, in cujus passione multa miranda contigerant.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Nemo cibum xp̃i accipit
nisi antea sanatus fuerit
qr post remissionem pcc̃oꝵ
trbuitur alimonia celegts.

Expanded text:
 Nemo cibum Christi accipit nisi antea sanatus fuerit, quia post remissionem peccatorum tribuitur alimonia coelestis.
Abbreviated transcription (Latin):
tuum ut filiꝰ cuus clarifu¬
oct te ⁊ de hiis ex secutus est
⁊ ꝯclusit in decredentium.
iam ꝓeis rogat ut pr seruet
quos ipse corpore relinqͥt.

Expanded text:
um, ut Filius clarificet te, et de his exsecutus est et conclusit in fide credentium. Jam pro eis rogat ut Pater servet eos quos ipse corpore reliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Dixit pat̾ uenit hora potuit
orare ulentõ. s in orando ẽ
⁊doctor ⁊ notam facit oeatõem
q̃ ⁊ presentium ⁊ futriroꝵẽ
dificat᷑o uenit hora ñ upgẽ¬
te fato s disponencedõa sñ

Expanded text:
io. Pater, venit hora. Potuit orare silentio, sed in orando est etiam doctor, et notam facit orationem quae et praesentium et futurorum aedificatio. Venit hora. Non urgente fato, sed disponente Deo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
paniatĩ demonstrat. Iuxͣ hõis na¬
turam ꝓficiebat etate. de infancia
hebat per accessum tp̃is accipiendo
s pandendo donũ gr̃e quod ħebat
apud deum ⁊ hõies. qr qnͣtum ꝓfi¬
tiente ecate patefaciebat hotuitub

Expanded text:
paulatim demonstrabat. Juxta hominis naturam proficiebat aetate, de infantia  quod non habebat per accessum temporis accipiendo, sed pandendo donum gratiae quod habebat, apud Deum et homines; quia, quantum, proficiente aetate, patefaciebat hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
suscitaturus mortu
tur ut conceptura
fimbriam tangit fide
ciura que deo c̾didit.
pccm̃ erubuit ut dese¬
reret. fidem detulit:
ut c̃d̾et. denocõnem
exibuit : ut rggaret.
Sapiam ĩduit ut san¬
tatem suam ⁊ ip̃s
sentiret. fiduciam
sũpsit ut fateretur
quod p̾ripuisset alie

Expanded text:
Suscitaturus mortuatur ut conceptura fimbriam tangit, fidetium quae Deo credidit, peccatum erubuit ut desereret, fidem detulit ut crederet, devotionem exhibuit ut rogaret, sapientiam induit ut sanitatem suam et ipsa sentiret, fiduciam sumpsit ut fateretur quod praeripiebat alie
Abbreviated transcription (Latin):
Trepidare uͥgmum ẽ ⁊
ad om̃es niri ingressus
pauere. omnes nii iaffat᷑
uereti. binc discant mu¬
lieres ꝓpõitum pudorisi¬
mitari solam sine conai¬

Expanded text:
trepidare uirginum est et ad omnes uiri ingressus pauere, omnes uiri adfatus uereri. discant mulieres propositum pudoris imitari. sola in pen
Abbreviated transcription (Latin):
eius et timuerñt. Nunciare¬
runt autem ill ⁊ hu qui inide¬
rant quomoro samis factus es¬
set alegione et rogauerunt eũ
om̃is multitudo tegionis gera¬
senoꝵ ut cliscederet ab ip̃is q¬
p̃e autem ascendens narum re¬
uersus est. Et rogabat illum
am et uarra qnͣta tibi fecerit de
um turba multa. erant emi
omnes expectantes eum. et ecte
uit cui nomen Iayris et ip̃e

Expanded text:
ejus, et timuerunt. Nuntiaverunt autem illis et qui viderant, quomodo sanus factus esset a legione; et rogaverunt illum omnis multitudo regionis Gerasenorum, ut discederet ab ipsis: qpse autem ascendens navim, reversus est. Et rogabat illum am, et narra quanta tibi fecit Deulum turba. Erant enim omnes exspectantes eum. Et ecce venit vir, cui nomen Jairus, et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Qma diuina factur qͣi repu¬
ut ignotam matrẽiam bs¬
cẽdit uenisse horam qͣm tũ
p̾dixit in qͦ agnosct deqͣ fu¬
erat mortalit natꝰ. ⁊ docet ut
a piu filiis ĩpẽdatur cira

Expanded text:
Qui divina facturus, quasi repulit ignotam matrem; jam ostendit venisse horam, quam tunc praedixit, in qua agnoscit de qua fuerat mortaliter natus. Et docet ut a piis filiis impendatur cura
Abbreviated transcription (Latin):
Quis ex uo .lo. didice¬
cas insuꝑiorib ab ne¬
gare negligentiam ii¬
tare arrogantiam deuo
firm̃ nequit ratanto
sclilubricoteriere uesti¬
gia. ĩ aduetsus errorẽ
remedia ubimedicns de¬

Expanded text:
Qui ex vobis, etc. Didiceras in superioribus abnegare negligentiam, vitare arrogantiam, devofirmum nequit in tanto saeculi lubrico tenere vestigium, etiam adversus errorem remedium ibi medicus de
Abbreviated transcription (Latin):
Antiquis mos erat ideoꝵ
nec ducebatur inculram.
ut mulieres sua sb̾a pasce¬
rent ⁊ uestirent doctores.
bant gͦ domino carnalia:
cuius metebant spũalia ut
formam daret p̾dicatorib
ꝙ uictu ⁊ nestitu debent eẽ
contẽti.¬

Expanded text:
Antiquus mos erat Judaeorum, nec ducebatur in culpam, ut mulieres sua substantia pascerent et vestirent doctores. abant ergo Domino carnalia, cujus metebant spiritualia, ut formam daret praedicatoribus quod victu et vestitu deberent esse contenti
Abbreviated transcription (Latin):
Secus uiam. mam est cor¬
sedulo malarum cogitacõ¬
num tnͣsitu attrit᷑. ⁊ arefac
iõ uolucres celi dicuntur qr
celestis ⁊ sp̾uał sunt nature¬

Expanded text:
Secus viam. Via, est coredulo malarum cogitationum transitu attritum et arefactideo volucres coeli dicuntur, quia coelestis et spiritualis sunt natur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuocantis ad uolandũ pul
los paulatm dominus dis¬
płos suos irdo fidei ꝑli¬
nis uirtutum indint. qͥb
postea sublimius uolare ⁊
alios instruere ualeant priꝰ
tocet insinagis miraclis fa¬
cit. famam ub̃iq disꝑgi.
turbas fuscipit .i. enrat. in¬
struit huic dicipłos facit
ficia. Iam uero soloi̾ illos sẽc
retinet: ut enm familia¬
rius andiant. solus ilbs oc¬
culciora exponit misteria.
curandi ⁊ mittit p̾dicare
regim dei.

Expanded text:
ocantis ad volandum pullos suos, paulatim Dominus discipulos suos in nido fidei plumis virtutum induit, quibus postea sublimius volare, et alios instruere valeant. Prius docet in synagogis, miracula facit, famam ubique dispergit, turbas suscipit, curat, instruit, hic discipulos facit,ficia, jam vero solos ipsos secum retinet, ut eum familiarius audiant solis illis occultiora exponit mysteria, curandi, et mittit praedicare regnum Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
Biesromanc obsidio¬
le est rinmente captun¬
tate hostiliq peragros ur¬
besqi clade fernente qui
cunctos qui eu adcre que¬
refugia quib abscondã¬

Expanded text:
ies Romanae obsidiole est imminente captivitate, hostilique per agros urbesque clade fervente, cunctos qui evadere qrefugia quibus absconda
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙ scriptutarum exem¬
C lum
plaꝓtusat scriptutarũ
mucitur exemplis. utit᷑
autem dyabolus ꝑhereti¬
tos testimoniis scriptura¬
rum non ut doceat set ut¬
Dait goliam trib lapi
testimoniis de legez.

Expanded text:
 Scripturarum exemplum praetulerat, Scripturarum vincitur exemplis. Utitur autem diabolus per haereticos testimoniis Scripturarum, non ut doceat, sed utDavid Goliam tribus lapitestimoniis de lege.
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑat fideiũitute ꝑsistẽs.
ante quetsionẽ mecentem
uixit ⁊ qui ante ꝯũsanio¬
nem dimidium. pꝰ ꝯn̾sa¬
tõem potest dare ⁊ cotum.
muni est scdm iegem ted¬
dere. dem̃ qd̃ rcinanet paui¬

Expanded text:
erat fidei veritate persistens, ante conversionem innocenter vixit, et qui ante conversionem dimidium, post conversionem potest dare et totum. imum est secundum legem reddere, deinde quod remanet paup
Abbreviated transcription (Latin):
perducant intentionẽ
letis que scripta erat
inlapide usq ad sllũ
.n. potest pernenire:
ille lapis. qm xp̃e fis¬

Expanded text:
perducant intentionem legis, quae scripta erat lapide: usque ad illum enim potest pervenire ille lapis, quoniam fi
Abbreviated transcription (Latin):
cm̃e ut sciãt legentes
ñ facultatẽ resistẽdide
ẽe discipuls. s mac̃ro
amorem potius ĩetse
potest illa ut amprita¬

Expanded text:
emere, ut sciant legentes non facultatem resistendi se discipulis, sed magistro amorem potius inesse t illa, ut amputa
Abbreviated transcription (Latin):
posuit illi manus: et confestim erecta ẽ:
& głificabat dm̃. Uidit p̃destinando ꝑ
giãm ÷ uocauit illustrando ꝑ doctrinam
imposuit manus donis sp̃ualib adiuuan¬
do illam: erexit in oꝑib bonis ad dĩ głifi¬
cationẽ. Quos inquit apłs p̃destinauit
hos et uocauit: et qͦs nocauit. hos et iusti

Expanded text:
anus et confestim erecta est, et glorificabat Deum. Vidit praedestinando per gratiam, vocavit illustrando per doctrinam, imposuit manus, donis spiritualibus adjuvando illam, erexit in operibus bonis ad Dei glorificationem. Quos, inquit Apostolus, praedestinavit, hos et vocavit; et quos vocavit,
Abbreviated transcription (Latin):
nem: tõdere ñ ualeo: mendicare crubesco
Scio quid faciam: ut cũ amotus fuero
a uillicatione. recipiant me in domos
suas. Ablata uillicatione fodere ñ uale¬
mus: qͥa pꝰ hanc uitam ñ licet nob̃ inqui¬
rere fructũ bonȩ conuersationis. ligone
deuotȩ compunctionis. Mendicare con¬
fusionis ẽ: co mͦ quo fatuȩ uirgines men¬
dicabunt. Domꝰ scõꝵ quib temꝑe huuiꝰ
uillicationis miscdiam impendimꝰ.: ce¬
lestes mansiones ft̃ in domo patͥs. Con¬

Expanded text:
n valeo, mendicare erubesco. n valeo, mendicare erubesco. Scio quid faciam, ut, cum amotus fuero a villicatione, recipiant me in domos suas. » Ablata villicatione fodere non valemus, quia post hanc vitam non licet nobis inquirere fructum bonae conversationis ligone devotae compunctionis. Mendicare confusionis est, eo modo quo fatuae virgines mendicabunt. Domus sanctorum, quibus tempore hujus villicationis misericordiam impendimus, coelestes mansiones sunt in domo Pat
Abbreviated transcription (Latin):
habebat uillicũ: et hic diffamatꝰ ẽ apud
illũ. quasi dissipasset bona ipsiꝰ. Nunc
ad auaros suꝑbosq phariseos. nunc ad
discipulos illis audientib loquit᷑ dñs:
custos uillȩ ẽ: unde et a uilia nom̃ accep̃.
Hic uͦ ponit᷑ ꝓeconomo. idẽ dispensatore:
qui scł uniuersam sub̃am domꝰ dispen¬
lat. Economos eñi: tam pecami̧ quam¬
frugũ & omniũ quȩ dñs possidebat.
dispensator̃e significat. Hillicis gẽ. cui
ds̃ aliquas pecunias ad crogandũ comisit
Dissipat gͥ uel dum male congregat. uel
qñ ñ benc expendit. Et uocauit ullu
&e ait illi. Quid hoc audio de te: Rerde
Srationẽ uillicationis tuȩ. Iam eñĩ ñ po
teris uillicare. Uocat d̃s: qñ incitat cuno¬
rem ct̃nȩ dampnationis. Reddit nomo
rationẽ: si cogitans uillicationẽ cũ ista
uita finiendam. magis de acquirendis
amicis. qũa de congrogandis diuicus
tractat. E it aut̾ẽ uillicus int᷑ se. Quid
faciam: qͥa dñs m̃s aufert a me uillicatio¬

Expanded text:
llicum, et hic diffamatus est apud illum, quasi dissipasset bona ipsius. Nunc ad avaros superbosque Pharisaeos, nunc ad discipulos, illis audientibus, loquitur Dominus custos villae est, unde et a villa nomen accepit. Hic vero ponitur pro oeconomo, id est dispensatore, qui scilicet universam substantiam domus dispensat. Aeconomus enim, tam pecuniae quamfrugum et omnium quae Dominus possidet, dispensatorem significat. Villicus ergo est, cui Deus aliquas pecunias ad erogandum commisit. Dissipat igitur, vel dum male congregat, vel quando non bene expendit. Et vocavit illum, et ait illi: Quid hoc audio de te? Redde rationeteris villicare. Vocat Deus, quando incutit timorem aeternae damnationis. Reddit homo rationem, si cogitans villicationem cum ista vita finiendam, magis de acquirendis amicis quam de congregandis divitiis tractat. Ait autem villicus intra se: Quid faciam, q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdideram. Diagma ẽ nũmꝰ certe qũtitatis:
habeus imaginẽ regis. Alnlier gͦ. idẽ. qi sa¬
pientia dece dragnas habuit: cũ noue o¬
diuib angłoꝵ ẽ additus nomo decimꝰ. ut
compleretur dectoꝵ muimerus. Mulier dra¬
gnã pdidit: qñ homo qͥ conditus ad ima¬
giñe dĩ fuerat. peccauit. S mulier lucer¬
na accendit: qͥa sapĩa dĩ in carne apparuit
Lucerna lux ẽ in testa: toẽ diuiinitas in car¬
ne. De qua testa sui corꝑis dicit ipsa sapien¬
tia: exaruit canqmͣ testa urt᷑ mea. Cesta
in igne solidat᷑. & iuurtꝰ eiꝰ exaruit. qñ assũ¬
ptam carñe ex tbulatione passionis robo¬
iauit ad glam resurrectionis. Accensa aite

Expanded text:
Drachma est nummus certae quantitatis, habens imaginem regis. Mulier ergo id est, Dei Sapientia decem drachmas habuit, cum novem ordinibus angelorum est additus homo decimus, ut compleretur electorum numerus. Mulier drachmam perdidit, quando homo, qui conditus ad imaginem Dei fuerat, peccavit. Sed mulier lucernam accendit, quia sapientia Dei in carne apparuit. Lucerna lux est in testa, id est, divinitas in carne. De qua testa sui corporis dicit ipsa Sapientia: Exaruit tanquam testa virtus mea . Testa in igne solidatur, et virtus ejus exaruit, quando assumptam carnem ex tribulatione passionis roboravit ad gloriam resurrectionis. Accensa autem
Abbreviated transcription (Latin):
rit᷑ eccłia inde scandalrrarent᷑. Si uͦ ꝓpter
suam ꝑsonam hoc faceret. ne scł infamiᷤ
se contemptibilis apud alios fieret. suꝑ¬
bia ualde dampnabilis ec̃t. Patet eran¬
te dictis. quia penitentia ẽ medicamentũ
uulncris: spes salutis: et nom̃ ip̃m sum¬
ptũ ẽ a pena qua anima cruciat᷑ & ca¬
io mortificat᷑:. et dicta ẽ penitentia. qͣsi
punientia. Qui penitentiã agunt idõ
capulos & barbam niitunt: ut monstr̃t
habundantiam cͥminũ. quib peccator
giauat᷑. Ciliciũ indicat iecordationẽ pec¬

Expanded text:
retur, Ecclesia inde scandalizaretur. Si vero propter retur, Ecclesia inde scandalizaretur. Si vero propter suam personam hoc faceret, ne scilicet infamis vel contemptibilis apud alios fieret, superbia valde damnabilis esset. Patet ex antedictis, quia poenitentia est medicamentum vulneris, spes salutis, et nomen ipsum sumptum est a poena, qua anima cruciatur, et caro mortificatur, et dicta est poenitentia quasi punientia. Qui poenitentiam agunt, ideo capillos et barbam nutriunt, ut monstrent abundantiam criminum quibus peccator gravatur. Cilicium indicat recordationem pec
Abbreviated transcription (Latin):
ex negligentia ñ confiteat᷑. constat qͥa non
habet uerã cordis contritionẽ: et tum ꝓ
illo peccõ qđ ñ uult confiteri: tum quia
instituta eccłiȩ negligit. ȩccrnalit̃ puni¬
endus ẽẽ conuinett᷑. Bicunt atitẽ leo. am¬
brosius de sactam̃tis. et maximꝰ. lacͥmas
petͥ lego: confelsionẽ ñ inuenio. Delent
gͦ lacrine ꝑet̾ peccã: quȩ pudor ẽ confiteri
S sciendũ quia confessionis institutio.
ñdũ ꝓmulgata fuerat in pͥmitiua ȩccłia:
uł quia petrus confessus fuerit. licet scri¬
ptura ñ referat: sic̃ credere cogim̃ apłos ba¬
ptitatos fuisse: qđ qñ. uł quomͦ factũ sit
ñ legimꝰ. Quibꝰdã tam̃ uidet᷑ ex dispensa¬
dione petrũ reticuisse confessione de negati¬
one: qͥa si hunc tantũ eccłiȩ arthitectum
tam grauit̃ alii adhuc infirmi corruisse
nouissent: multũ aduersus cũ scandali¬
cati fuissent. Quo fic ut salubri dispen
qd̾ si alicui diceret celariũ posset. si sci¬

Expanded text:
a non confiteatur, constat quia non habet veram cordis contritionem, et tum pro illo peccato quod non vult confiteri, tum quia instituta Ecclesiae negligit, aeternaliter puniendus esse convincitur. Dicunt autem Leo, Ambrosius de sacramentis, et Maximus: « Lacrymas Petri lego, confessionem non invenio. » Delent ergo lacrymae Petri peccata quae pudor est confiteri. Sed sciendum quia confessionis institutio nondum promulgata fuerat in primitiva Ecclesia, vel quia Petrus confessus fuerit, licet Scriptura non referat, sicut credere cogimur Apostolos baptizatos fuisse, quod quando vel quomodo factum sit, non legimus. Quibusdam tamen videtur, ex dispensatione Petrum reticuisse confessionem de negatione; quia si hunc tantum Ecclesiae architectum tam graviter alii adhuc infirmi corruisse novissent, multum adversus eum scandalizati fuissent. Quo fit ut salubri dispensquod si alicui diceret, celari non posset; et si sci
Abbreviated transcription (Latin):
bonos: ut illud. Uolo sicut tͥ: et huic nouis¬
simo date. Ad alios uͦ falso putantes dena¬
riũ se accepturos. quedã ꝑtinent: ut illud.
Et accipientes: murmurabant. & deinde.
An oculus tuus nequã ẽ. qͥa ego bonus sũ:
Erunt inqtͥ nouissimi pͥmi:. & pͥmi no¬
uissimi: qđ iudei de capite uertant᷑ in cau¬
dam: & nos de cauda mutemͣ in caput.
Unde moyses in de utcronomio. Aduena
qui tecũ morat᷑ ascendet suꝑte: ille erit in
caput: et tu eris in caudam. Qđ tñ multi
tam nouissimi qũa pͥmi reꝓbent᷑: terribi¬
li sententia subdit᷑. Multi eñ sunt uocati
ad fidẽ: pauci uͦ electi ad regnũ: ex. Lclxxui¬

Expanded text:
bonos, ut illud: Volo sicut tibi et huic novisbonos, ut illud: Volo sicut tibi et huic novissimo dare. Ad alios vero falso putantes denarium se accepturos quaedam pertinent, ut illud: Et accipientes murmurabant REMIG. Et deinde: An oculus tuus nequam est, quia ego bonus sum? Erunt, inquit, novissimi primi, et primi novissimi, quia Judaei de capite vertantur in caudam, et nos de cauda mutemur in caput. Unde Moyses in Deuteronomio. Advena qui tecum moratur, ascendet super te, ille erit in caput, et tu eris in caudam . Quod tamen multi, tam novissimi quam primi, reprobentur, terribili sententia subditur: Multi enim sunt vocati ad fidem, pauci vero electi ad regnum. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
fiat ppłs gentilis. Nonne potestas ẽ iudicis
uel iusticiam faccre: uł miscdiam cui uult
impende Cauc gͦ ne occasione bonitatis
meȩ. intudo oculo ꝑximũ respicias: mͥ aut̃e
soli inuisibili immortali. scłoꝵ. regi. secre¬
uidelicor. ut ostensum ẽ: cquabunt᷑ nouis¬
simi et pͥmi. Sicut cnĩ in corona nec mi¬
cium ẽ. nec finis: ita int̾ scõs quantũ ad
tempus in illo scło nemo nouissimꝰ dicit᷑
nemo pͥmꝰ. Multi enĩ sunt uocati: pau¬
ci uͦ electi. Hoc ñ ad suꝑiores scõs s ad
gentes ꝑtinet: qͥa plures ad fidẽ uenuĩt̃.
plures eccłiȩ parietes implent: s ad re¬
gnũ pauci ꝑducunt᷑. Alit̃. Nonnulliꝑ
p̾mos intelligunt ũ solum bonos. ħ et̃
quoscła qui ceꝑunt in uinca. & ñ ꝑseueraue¬
runt. Hii ex inuidia nouissimoꝵ mur¬
murant: uelut illi qui in initio nascen
tis eccłiȩ uocatis ex gentib se p̾ferebant.
Itaq de communit dictis quedã referunt᷑ ad

Expanded text:
fiat gentilis populus. Nonne potestas est judicis, fiat gentilis populus. Nonne potestas est judicis, vel justitiam facere, vel misericordiam cui vult impendere? Cave ergo ne occasione bonitatis meae invido oculo proximum respicias, mihi autem soli invisibili, immortali, saeculorum regi secrevidelicet ut ostensum est, aequabuntur novissimi et primi. Sicut enim in corona nec initium est, nec finis; ita inter sanctos, quantum ad tempus, in illo saeculo nemo novissimus dicitur, nemo primus. « Multi enim sunt vocati, pauci vero electi. » Hoc non ad superiores sanctos, sed ad gentes pertinet, quia plures ad fidem veniunt, plures Ecclesiae parietes implent, sed ad regnum pauci perducuntur. Aliter: Nonnulli per primos intelligunt non solum bonos, sed quosdam qui coeperunt in vinea, et non perseveraverunt. Hi ex invidia novissimorum murmurantis Ecclesiae vocatis ex gentibus se praeferebant. Itaque de communiter dictis quaedam referuntur ad
Abbreviated transcription (Latin):
multũ uͦ malus. qͥ ñ fugit ad dm̃. cũ plu¬
rib aduersitatib p̃mi uideat mundũ.
Dondus etiã possurt intelligi onerosa
mandata legis : estus uͦ urens error tempta¬
tionũ. quas conflabant maligni sỹc in an¬
tiquos: ad emulationẽ gentium. eos irri¬
tantes. At ille respondens: uni eoꝵ dixit.
Amice: ñ facio tͥ iniuriam. Nonne ex de¬
nario conuenisti mecũ. Tolle qđ tuum ẽ:
et uade. Unid̾r respondisse: qͥa par erat
in omnib murmurandi occasio. Amicꝰ
iste ꝓthoplastus intelligit᷑: & illo tp̃r cre¬
dentes. Cum dicit ex denario: tale ẽ qͣsi
dicat. Mectede ꝓmissam recepisti: noc ẽ
imaginẽ et similitudinẽ meã: nec alteriꝰ
consortio minuit᷑ tibi p̃miũ meriti. Quid
ta iusticia. U olo autẽ et nuic nouissimo
dare: sicut et tibi. An ñ licet mͥ qđ uolo
faccre: An oculꝰ tuus nequã ẽ. quia ego uonꝰ
sum: Nolo ut cocqualis ⁊ concorꝑalis tͥ

Expanded text:
multum vero malus qui non fugit ad Deum, cum plumultum vero malus qui non fugit ad Deum, cum pluribus adversitatibus primi videat mundum. Pondus etiam possunt intelligi onerosa mandata legis, aestus vero urens error tentationum quo conflabant maligni spiritus in antiquos ad aemulationem gentium eos irritantes. « At ille respondens, uni eorum dixit: Amice, non facio tibi injuriam. Nonne ex denario convenisti mecum? Tolle quod tuum est, et vade. » Uni dicitur respondisse, quia par erat in omnibus murmurandi occasio. Amicus iste protoplastus intelligitur, et illo tempore credentes. Cum dicit ex denario; tale est quasi dicat: Mercedem promissam recepisti, hoc est imaginem et similitudinem meam, non alterius consortio minuitur tibi praemium meriti. Quid ta justitia. « Volo autem et huic novissimo dare sicut et tibi. An non licet mihi quod volo facere? An oculus tuus nequam est, quia ego bonus sum? » Volo ut coaequalis et conc
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ualis uince. in hac uita centuplum.
deinde celũ: et pꝰ iudicu remunerationẽ.
dupplicẽ stolam habebunt. Denarium
gͥ accipientes. ñ ex inuidia gr̃ę murimi¬
rant aduersus nouissimos oꝑario ͤ. s ex
ignorantia secritoꝵ. aduersus patr̃e fami¬
lias. Talis gͦ ẽ pie suꝑioꝵ. inquisitionis
murmuratio. Quid cause ẽ. qd tamdiu
distulisti ignẽ celi in t̾iam mitt̾e. & accen¬
dere: Aut quare ad hoc tempus ñ reser¬
uasti nos: Uel nouissimi cur temꝑa
nr̃a nob̾cum ñ habucrunt: Aut unde
fit qd̃ nouissimi ñ habuerunt temꝑa
nr̃a: & nos temꝑa nouissima: Quare
etiã dispari. uocationi par dat᷑ p̃miũ:
Et plurima in hunc modũ conque¬
runt᷑. Pondus significat opus iusticie:
estus concupiscentiã scłi. Hoc ideodr̃:
& ideo qui tunc fuerunt cũ maiori
difficultate iusticiã seruauerunt: qͥa feli¬
citas mundi. impedinentũ ẽ anime. Mulcũ
gͦ tunc erat bonus. qui iustꝰ poterat c̃ẽ:

Expanded text:
spiritualis vineae in hac vita centuplum, spiritualis vineae in hac vita centuplum, deinde coelum, et post judicii remunerationem duplicem stolam habebunt. Denarium igitur accipientes, non ex invidia gratiae murmurant adversus novissimos operarios, sed ex ignorantia secretorum adversus patremfamilias. Talis ergo est piae superiorum inquisitionis murmuratio. Quid causae est quod tamdiu distulisti ignem coeli in terram mittere et accendere. Aut quare ad hoc tempus non reservasti nos. Vel novissimi cur tempora nostra nobiscum non habuerunt. Aut unde fit quod novissimi non habuerunt tempora nostra, et nos tempora novissima. Quare etiam dispari vocationi par datur praemium. Et plurima in hunc modum conqueruntur. Pondus significat opus justitiae, aestus concupiscentiam saeculi. Hoc ideo dicitur,  ideo qui tunc fuerunt cum majori difficultate justitiam servaverunt, quia felicitas mundi impedimentum est animae. Multum ergo tunc erat bonus qui justus poterat esse;
Abbreviated transcription (Latin):
nam. Sic aliqñ pͥus remunerant᷑ sero
uenientes: qui pͥus de corporib exeunt.
quã qui in puericia uocati sunt. Uenien¬
ts aut̃ẽ et pͥmi: arbitrati st̃ qđ plus ceñt
accepturi. Accepunt autẽ et ipsi singł̃os
denarios. E andẽ scł̃ et̃nitate cũ gentib
iustificatis accipient ret uocati: conforma¬
ti corꝑi claritatis xp̃i. Cum tam̃ pͥmo ue¬
nirent qͥa ppłs dĩ abiitio extiterant: ar¬
bitrati sunt. qđ gc̃s pͥus idolis seruientes.
minus ceñt accepture. Et accipientes:
murmurabant aduersus patr̃e familias
dicentes. Hii noussimi. una nora feccit
& pares illos nob̃ fecisti. qui portauimꝰ
pondus dici et estus: Antiqui qͥ pꝰ lon¬
ga inferm temꝑa. ad celũ ꝑuencrunt:
quasi pꝰ murmurationẽ. denariũ acci¬
piunt. Nos autẽ sine murmuratiõe: qͥa
mox ut de corꝑe eximus. sine mora p̃mi¬
ũ accipimꝰ. E notandũ qͥa denariꝰ iste.¬
ñ totus insimul accipit᷑᷑ s ueri cultores

Expanded text:
nam. Sic aliquando prius remunerantur sero nam. Sic aliquando prius remunerantur sero venientes qui prius de corporibus exeunt quam qui in pueritiis vocati sunt. « Venientes autem primi arbitrati sunt quod plus essent accepturi. Acceperunt autem etiam ipsi singulos denarios. » Eamdem scilicet Trinitatem cum gentibus justificatis accipient retro vocati, conformati claritati Christi. Cum tamen primo venerunt qui populus Dei ab initio exstiterant, arbitrati sunt quod gentes, prius idolis servientes, minus essent accepturi. « Et accipientes murmurabant adversus patremfamilias, dicentes: Hi novissimi una hora fecerunt, et pares illos nobis fecisti, qui portavimus pondus diei et aestus. » Antiqui qui post longa inferni tempora ad coelum pervenerunt quasi post murmurationem denarium accipiunt. Nos autem sine murmuratione, quia mox ut de corpore eximus, sine mora praemium accipimus. Et notandum quia denarius non totis insimul accipitur, sed veri cultores
Abbreviated transcription (Latin):
simul accepturi sint: tam̃ qͥa alii acci¬
pient pꝰ unam horam. alii pꝰ multas.
illi dicunt᷑ pͥores acciꝑe: qui pꝰ modicũ
temꝑis accipient. Itaq nouissimi in la¬
bore. erunt pͥmi in p̃mio: et pͥmi in la¬
bore. nouissimi in p̃mio. Et qͥa dena¬
rius ille uita ȩt̃na ẽ: equales erunt in
illa mercede pͥmi sic̃ abel. noȩ. tanqu̾ã
pͥma uel tertia hora uocati ad regnũ:
& nouissuni qͥ ab aduentu corporeo
dñi quasi in undecima hora sine aliqͣ
tarditate ꝑueniunt. Meritoꝵ quide
diuersitate fulgebunt. alius magis aliꝰ
minꝰ: ideoq pat familias ꝓmisit se
daturũ singulis qđ ustũ fuerit. Ue¬
rũtam̃ ȩqualis crit uita ęt̾̃na omnib:
nulli longior uel breuior: qͥa ñ habe¬
bit finẽ. Alt̃. Sero factũ ẽ: cuicumq
finis uitȩ uenit. A nouissimis denari¬
os pat familias reddere cepit: qui ad
ꝑadisi reqͥem pͥus latronẽ quã petrũ
ꝑduxit. Qui latro et si ꝑ etatẽ ad un

Expanded text:
simul accepturi sint, tamen quia alii accipient post unam horam, alii post multas; illi dicuntur priores accipere, qui post modicum temporis accipient. Itaque novissimi in labore, erunt primi in praemio; et primi in labore, novissimi in praemio. Et quia denarius ille vita aeterna est, aequales erunt in illa mercede primi, sicut Abel, Noe, tanquam prima vel tertia hora vocati ad regnum, et novissimi, qui ab adventu corporeo Domini quasi in undecima hora sine aliqua tarditate perveniunt. Meritorum quidem diversitate fulgebunt, alius magis, alius minus, ideoque paterfamilias promisit se daturum singulis quod justum fuerit. Verumtamen aequalis erit vita aeterna, omnibus nulli longior vel brevior quia non habebit finem. Sero factum est, cuicunque finis vitae venit. A novissimis denarios paterfamilias reddere coepit; qui ad paradisi requiem prius latronem quam Petrum perduxit. Qui latro et si per aetatem non
Abbreviated transcription (Latin):
uideant quid eos seqtiat᷑. Iusti uͦ ante
cadunt: qͥa compuncti humiliant᷑. Res¬
pondens autẽ ihc: dixit. Nonne decem
mundati sunt. et nouẽ ubi sunt: Non
ẽ inuentus qui rediret et daret głam dõ.
nͥ hic alienigena. Ꝙ ait illi. Surge ua¬
de: qͥa fides tua te saluũ fecit. Si fides
hunc saluauit: ꝑfidia nouẽ ꝑdidit.
Unum si addat᷑ ad nouẽ queda effigies
unitatis implet᷑: quo fit canta complexio
ut ultra ñ ꝓgrediat᷑ numerus. nͥ ad unũ
redeat᷑. Nouem itaq indigent uno ad
quandã unitatẽ: unũ uͦ ñ indiget cis ad
unitatẽ sui. Quãobrem unꝰ qui grãs
egit. significat illos qui in unitatẽ st̃
rit uͥ st̃: qͥa scire dĩ. eligere ẽ. nescire uͦ re

Expanded text:
videant quid eos sequatur. Justi autem ante se videant quid eos sequatur. Justi autem ante se cadunt, quia compuncti humiliantur. « Respondens autem Jesus dixit: « Nonne decem mundati sunt, et novem ubi sunt? Non est inventus qnisi hic alienigena. Et ait illi: Surge, vade, quia fides tua te salvum fecit. Si fides hunc salvavit, perfidia novem perdidit. Unum si addatur ad novem, quaedam effigies unitatis impletur, quo fit tanta complexio, ut ultra non progrediatur numerus, nisi ad unum redeatur. Novem itaque indigent uno ad quamdam unitatem, unum vero non indiget eis ad unitatem sui. Quamobrem unus qui gratias egit significat illos qui in unitate sunt rit ubi sunt; quia sc
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa societas fideliũ inuicẽ communican¬
do. unam spetiem ueri coloris in fide con¬
firmet. Cornelius etiam p̃cib eiꝰ auditis:
iussus ẽ mute ad petrũ. ꝓpt̃ unitatẽ con¬
firmandã. Unus aut̾ẽ ex illis ut uidit qͥa
mundatus ẽ: regressus ẽ cũ magna uoce
magnificans dm̃. Et cecidit in faciem
ante pedes eius grãs agens: & hic erat
samaritanus. Unus qui regressus ẽ grãs
agens: significat humilitatẽ unitatis
eccłiȩ. Samaritanus interp̃tat᷑ custos. quo
nomine ille significat᷑. qui om̃e robur
suũ deo attͥbuit. uixta psalmistã. forci¬
tudinẽ intã ad te custodiam: qͥa tu es cds̃
susceptor m̃s. In faciem cadit: qui de mat
ꝑpetratis crubescit. De ꝑsequutorib uͭ ddñ
scͥptum ẽ. quia abierunt tetrorsũ. et ceci¬
detunt. Qui ante sc cadit. uidet qͦ eadat.
qui autẽ retͦ cadit. ñ uidet. Iniqui gͦ ret̃
cadunt: quia cor ante runã exaltat᷑. ut ñ

Expanded text:
ipsa societas fidelium invicem communicanipsa societas fidelium invicem communicando, unam speciem veri coloris in fide confirmet. Cornelius etiam, precibus ejus auditis, jussus est mittere ad Petrum, propter unitatem confirmandam . Unus autem ex illis, uest cum magna voce magnificans Deum: et cecidit in faciem ante pedes ejus, gratias agens, et hic erat Samaritanus. Unus qui regressus est, gratias agens, significat humilitatem unitatis Ecclesiae. Samaritanus interpretatur custos, quo nomine ille significatur, qui omne robur suum Deo attribuit, juxta Psalmistam: Formitudinem meam ad te custodiam, quia tu es Deus susceptor meus . » In faciem cadit qui de malis perpetratis erubescit. De persecutoribus vero Domini scriptum est quia « abierunt retrorsum et ceciderunt . » Qui ante se cadit, videt quo cadat; qui autem retro cadit non videt. Iniqui ergo retro cadunt, quia cor ante ruinam exaltatur, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
miscrece nr̃i. Lepsi sunt: qui scientiam
uere fidĩ ñ habentes. uarias erroris doctri¬
nas ꝓfitent᷑. Uera falsis in ordinate ꝑmiscẽt.
quasi diuersos lepte colores ostendentes.
Hii uitandi st̃ ab eccł̃ia : & longe remo¬
ti neccẽ nñt. ut magno labore clament:
qͦusq ꝑ cognitionẽ p̃ceptoris redeant ad
formã salutis. Quos ut uidit. dix̃. Ite:
ostendite uos sacerdotib. Et factum ẽ dũ
uent: mundati st̃. Soloᷤ lepio ᷤ iuenit᷑ dñ
misisse ad sacerdotes: qͥa sacerdotiũ iudeoꝵ
figura erat sacerdocii qđ nẽ ẽ in ȩccłia. Et
quisqͥs uel hcritica pͣuitate. uel gentili su¬
ꝑstitione. uł uidaica ꝑfidia. uł ctiã fratno
scismate ꝑ dĩ grãm mundatus carucrit:
necẽe ẽ ut ad eccłiam ueniat: colorẽq fidĩ
uerũ aliis similem ostendat. Unde paulꝰ
ad ananiam missus ẽ. ut sacramentũ fi¬
dei ꝑciꝑet. & uerus eius color approbare¬
tͣ: ñ quia dñs omĩa ꝑ se nequeat: s ut

Expanded text:
i. BEDA. Leprosi sunt, qui scientiam verae fidei non habentes, varias erroris doctrinas profitentur. Vera falsis inordinate permiscent, quasi diversos leprae colores ostendentes. Hi vitandi sunt ab Ecclesia, et longe remoti, necesse habent ut magno labore clament, quousque per cognitionem praeceptoris redeant ad formam salutis. Quos ut vidit, dixit: Ite, ostendite vos sacerdotibus. Et factum est, dum irent, mundati sunt. Solos leprosos invenitur Dominus misisse ad sacerdotes; quia sacerdotium Judaeorum figura erat sacerdotii quod nunc est in Ecclesia. Et quisquis vel haeretica pravitate, vel gentili superstitione, vel Judaica perfidia, vel etiam fraterno schismate per Dei gratiam mundatus caruerit, necesse est ut ad Ecclesiam veniat, coloremque fidei verum aliis similem ostendat. Unde Paulus ad Ananiam missus est, ut Sacramentum fidei perciperet, et verus ejus color approbaretur , non quia Dominus omnia per se nequeat, sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
di undecũq congiegent᷑. mammona
iniquitatis dicuntur. et fallunt: qͥa
uel descrunt. uel deserunt᷑. Celestes uͦ
& sp̃uales diuiciȩ ucrȩ sunt: quas cum
habucrimus. ꝑdere ñ possumꝰ. Et si mn
alieno fideles ñ fuistis: qđ urm̃ ẽ quis

Expanded text:
di undecunque congregentur, mammona di undecunque congregentur, mammona iniquitatis dicuntur, et fallunt, quia vel deserunt, vel deseruntur. Coelestes vero et spirituales divitiae verae sunt, quas cum habuerimus, perdere non possumus. Et si in alieno fideles non fuistis, quod ves
Abbreviated transcription (Latin):
diuitiȩ nuncupant᷑: et iniquitatis
acidictũ ẽ: qd de iniqͥtate collectȩ sint.
Unde uulgata sententia dicit᷑: quia
diues aut ẽ iniquus. aut heres ini¬
qui Hocet gͦ de diuiciis iniqͥtatis a¬
micos facere ñ qͦslibet pauꝑes: s eos
qͥnos possint reciꝑe in celestes
mansiones. Uel ita. faciamꝰ amicos de in¬
iquo mammona: ut latgiendo pauꝑi¬
piunt. ut quasi bene dispensent: s gͣuan¬
t᷑ potiꝰ quã adiuuent᷑. Hostiȩ eñi impioꝵ
abhominabiles. Hinc ꝑ salomon̾e dicit᷑
Qui offert sacrificiũ de sub̃a pauꝑis: ac¬
si uictimet filium in conspectu patͥs. Qui
fidelis ẽ in minimo: & in maiori fidelis ẽ.
Q qui in modico iniquus ẽ: & in maiori
iniquus ẽ. In minimo ẽ fidelis. qui ht̃
uiscera pietatis et oꝑa miscdiȩ: dando ele¬
& unus sp̃c cum eo desiderat effici. Qui
eñ ficm̃ ñ diligit qu̾e uidet. nec miscre¬
t̃ egeni : qͦm᷑ diliget dm̃ qu̾e ñ uidet.
iquo mammona. fideles ñ fuistis: qd̾¬

Expanded text:
tis additum est, quod de iniquitate collectae sint. Unde vulgata sententia dicitur, quia dives aut est iniquus, aut haeres iniqui. Docet ergo de divitiis iniquitatis amicos facere non quoslibet pauperes, sed eos qui nos possint recipere in coelestes ALBINUS. Vel ita: Faciamus amicos de iniquo mammona, ut largiendo pauperipiunt, ut quasi bene dispensent, sed gravantur potius quam adjuventur. Hostiae enim impiorum abominabiles. Hinc per Salomonem dicitur: Qui offert sacrificium de substantiaspectu patris . Qui fidelis est in minimo, et in majori fidelis est: et qui in modico iniquus est, et in majori iniquus est. BEDA. In minimo est fidelis, qui habet viscera pietatis et opera misericordiae, dando eleet unus spiritus cum eo desiderat effici. Qui enim fratrem non diligit quem videt, nec miseretur egeni, quomodo diliget Deum quem non videt , iniquo mammona