comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
çelorum est eleuata fastigium. Iste autẽ nu¬
meriis est quẽ arithinetici actu pͥmũ qͣdrã¬
tal appeslant: quẽ phylo laus pychagorieᷤ
armoniã geo metͥcam uocat. eo qđ om̃s ui
ip̃o uideanit᷑ armonice conuenite raciones.
Chonemas autẽ pͥnceps leuitarũ: prophetiȩ
p̃erat c ad p̃cinendã melodiam. Erat. qu¬
pe ualde sapiens & cȩt̾a. Chonenias dicitur.
ꝓphetiȩ preesse ad precinendã melocliã: qa
ipse spiritu ꝓpheciȩ instructꝰ melodia & uer¬
ba cantorib ad memoriã reuocabat. Prophe
tia est aspiratio diuina: quȩ euentus rerum
aut ꝑ facta. aut ꝑ dicta quorũdã inmobili
uerit᷑ate ꝓminciat. De qua bene quidam dixͦ.
ꝓphetia est suauis dictio: celestis doctrine
fauus. & dulcia diuini ȩloquii mella cõpo¬
nens. Unde & ipse daiid in centesimo oc¬
tauo decimo psalmo dicit. Qͣm dulcia fau¬
cib meis ȩloquia tua dñe: suꝑ mel & fa¬

Expanded text:
coelorum est elevata fastigium. Iste autem nucoelorum est elevata fastigium. Iste autem numerus est, quem arithmetici actu primum quadrantal appellant, quem Siolaus Pythagoricus harmoniam geometricam vocat, eo quod omnes in ipso videantur harmonicae convenire rationes. Chonenias autem princeps Levitarum prophetiae praeerat, et ad praecinendam melodiam; erat quippe valde sapiens, etc. Chonenias dicitur prophetiae praeesse ad praecinendam melodiam, quia ipse spiritu prophetiae instructus melodiam et verba cantoribus ad memoriam revocabat. Protia est aspiratio divina, quae eventus rerum, aut per facta, aut per dicta quorumdam immobili veritate pronuntiat. De qua bene quidam dixit: Prophetia est suavis dictio coelestis doctrinae favos et dulcia divini eloquii mella componens. Unde et ipse David in centesimo octavo decimo psalmo dicturus est: Quam dulcia faucibus meis eloquia tua, super mel et fa
Abbreviated transcription (Latin):
bus suis sumpsissent organa: ꝑ aduenitũ
est: in psalt̾io ꝑsalmorum concinendo dñi
& saluatoris aduentũ p̃dicare. quẽ diui¬
nitatis suȩ maabili secreto ꝑ hominũ sa¬
lute disposuit. Huius ũbi mentio: ic titu¬
lo psalmi quadragesimi quinti posita ẽ.
Porro mathatias ꝙͣ eliphalu. & maccuias
&e obededom. &̃ iehiel. & atarui in cycharis
ꝑ octaua canebant. ẜ octaua uero ut qͥdã
uolunt: significat᷑ in die iudicui aduen¬
tum dm̃: quando finita scłi ebdomade.
ad iudicandũ uen̾̃it mundũ. Uñ sextus
psalit qui cum tremore diuini sudicũto¬
tus cantat᷑: tali titulo p̃notat᷑. Nam & ip̃e
numerus ogdoadis in scͥpturis diuinis
magnarũ rerum sacramenta continere di¬
noscitur. Octo & enuim aminȩ ingresse sunt
Archam noȩ: quȩ mundo pereunte salua¬
te sunt. Dctauus filius iesse daiid fuit: &
a ño constat electum. Octauo ęciam die ar¬
mam geñis spes ab itpioium inferno. in

Expanded text:
bus suis sumpsissent organa, per adventum bus suis sumpsissent organa, per adventum ut in psalterio Psalmorum concinendo Domini et Salvatoris adventum praedicare, quem divinitatis suae mirabili secreto pro hominum salute disposuit. Hujus verbi mentio in titulo psalmi quadragesimi quinti posita est. Porro Mathathias et Eliphalu et Macenias et Obededom et Jehiel et Ozaziu in citharis pro octava canebant. Pro octava vero ut quidam volunt significat in die judicii adventum Domini, quando, finita saeculi hebdomada, ad judicandum venerit mundum. Unde sextus Psalmus, qui in tremore divini judicii totus cantatur, tali titulo praenotatur. Nam et ipse numerus ogdoadis in Scripturis divinis magnarum rerum sacramenta continere dignoscitur. Octo etenim animae ingressae sunt in arcam Noe, quae, mundo pereunte, salvatae sunt . Octavus filius Jesse David fuit, quem a Domino constat electum . Octavo etiam die cirmani generis spes ab impiorum inferno in
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: quia ꝙ similitudo quȩdam est cibaloꝵ
& ꝑ ea uoces humane armoniã redłe suauis¬
rerũ in u̾nã conuementiã redacta copulatio:
qđ & in uoce humana constat accidere. qͣn¬
do & tempora ipsa. & sillabe ad unã uocis
concordiam ꝑducunt᷑. Cimb̾ala ergo: nr̃a ft̃
labia ꝑcussã ad sonum uocis. distinctissime
separata. Quȩ tunc salutant̾ sonant: qͣndo
ad laudes dm̃i deuotissime cõmouentur. Cim¬
bala quoꝙ: bene tumentia sc̃. ex ꝑmixtis
metallis paruissime fialȩ composite. uen¬
tricula sua in latetib habentes. quȩ arci¬
ficiosa modulatione collisa. acutissimũ so¬
num delectabili consonatione resticuunt.
Unde sequitur. Porto cantores ettiati. asapb.
ꝙ echan : in cimbalis eneis concrepantes.
Tacharias autem & orihel. & semiramoth
& iaihel . & ani. & eliab. & maasias. & ba¬
naias in nabulis arcãna cantabant. Arca¬
na dicta sunt occulta. Cum enim in mani¬

Expanded text:
sunt, quia et similitudo quaedam est cymbalorum, sunt, quia et similitudo quaedam est cymbalorum, et per ea voces humanae harmoniam reddere suavisrerum in unam convenientiam redacta copulatio: et in voce humana constat accidere, quando et tempora ipsa et syllabae ad unam vocis concordiam perducuntur. Cymbala ergo nostra sunt labia percussa ad sonum vocis distinctissime temperata, quae tunc salutariter sonant, quando ad laudes Domini devotissime commoventur. Cymbala quoque bene inventa sunt ex permistis metallis, parvissimae phialae compositae, ventricula sua in lateribus habentes, quae artificiosa modulatione collisa, acutissimum sonum delectabili consonatione reddunt. Unde sequitur: Porro cantores Heman, Asaph et Ethan in cymbalis aeneis concrepantes. Zacharias autem, et Oziel, et Semiramoth, et Jahiel, et Ani, et Eliab, et Maasias, et Banaias, in nablis arcana cantabant. Arcana dicta sunt occulta. Cum enim in mani
Abbreviated transcription (Latin):
ricissimi t᷑dlunt utiꝙ cõponitur: & ꝑ digitoᷤ
ꝑindari uariis uocib timmulisq ac stridu¬
lis. in diu̾sos modos concitatur. Chytara autẽ
tormam habet in modum detcȩ literȩ. fidẽ
sõ trinitatis sine dubio significat: & per
in diu̾sos iodulos uet̾is & noui testañtq.
alit̾ in lit̾ã. alit̾ in sensu figuralit̾ conci¬
taturlira dicta est a potulirim. idest aua¬
rietate uocum: eo qd̵ diu̾ios sonos effici¬
at. Hec autem similit̾ ꝓouest ecclesiã sig¬
nificare: quȩ in diu̾sitare uariarũ doctri¬
narũ. ꝑ hysteriã. ꝑ allegoriã. ꝑ tropologiã.
& ꝑ anagogen. suauem sonum expͥmit. s
tamen a sẏmphoniȩ simplicitate non rece¬
dit. Eunbala autem ac. itabula quȩdam st̃
quȩ ꝑcussa inuicem se tangunt. q faciunt
sonum. De quib dicitur in ꝑsalmo. Lauda¬
de eum in cymbalis bene sonantib. Cimba
la sonantia: labia nr̃a debemꝰ acciꝑe. Que
non inmito int̾ musica instrumenta posita

Expanded text:
issimi tradunt utique componitur, et per digitos Pindari variis vocibus tinnulisque ac tibidis in diversos modos concitatur. Cithara autem, formam habet in modum deltae litterae, fidem sanctae Trinitatis suae dubio significat, et perin diversos modos Veteris et Novi Testamenti aliter in littera, aliter in sensu figuraliter concitatur. Lyra dicta est ἀπὸ τὸ lyrim, id est, a varietate vocum, eo quod diversos sonos efficiat. Haec autem similiter potest Ecclesiam significare, quae in diversitate variarum doctrinarum per historiam, per allegoriam, per tropologiam et per anagogen suavem sonum exprimit, sed tamen a symphoniae simplicitate non recedit. Cymbala autem acetabula quaedam sunt, quae percussa invicem se tangunt, et faciunt sonum, de quibus dicitur in psalmo: Laudate eum in cymbalis bene sonantibus . Cymbala bene sonantia labia nostra debemus accipere, quae non immerito inter musica instrumenta posita
Abbreviated transcription (Latin):
seruiens hõ: ille est utiq de quo dñs ad prẽm.
Constitues inquit me in caput gentiũ: ꝑopu¬
lus quem non cognoui. seruiuit mͥ. U̾ a iu¬
deorum abiectionẽ quasi ore mortem p̃mit¬
tens: ait. Eripies me de contradictionib
populi. Cii rei nomen quoꝙ urbis congnui¬
it. Gech enim interp̾taturꝰ torcular. signifi¬
eans crucem. in qua uitis uera calcarĩ & ex¬
pͥmi cdignata ẽ. aqua cunctus gentium po¬
pulus. merito geccheus appellar potest:
quib ibidem arca demoratur: fides. sꝑee
& cat̾itas est. Sicut enim dieb adimplecͦ
mensis: ita singulȩ uitutes. suis quoꝙ pas¬
sib ad ꝑfectionẽ ꝑueniunt. Hi m̾ses quousꝙ
plenitudo gentium intret: currẽ non cessãt.

Expanded text:
serviens homo, homo est utique de quo Dominus ad Patrem. serviens homo, homo est utique de quo Dominus ad Patrem. « Constitues, inquit, me in caput gentium. Populus quem non cognovi servivit mihi . Ubi et Judaeorum abjectionem, quasi Ozae mortem praemittens, ait: Eripies me de contradictionibus populi Ibidem. Nomen quoque urbis congruit, haec enim interpretatur Torcular, significans crucem, in qua vitis vera calcari et exprimi dignata est, a qua cunctus gentium populus merito Gethaeus appellari potest, quibus ibidem arca demoratur, fides, spes, et charitas est; sicut enim diebus adimpletur mensis, ita singulae virtutes suis quaeque passibus ad perfectionem veniunt. Hi menses quousque plenitudo gentium intret, currere non cessant.
Abbreviated transcription (Latin):
citrabant boues. Boues quippe calcitrare ose.
pdicatores euuangelũ liberus cirta fidẽ ase¬
bata neomenias. circumcisionẽ. iuctimaso sꝑr¬
rtaliter incerpretari. Quos ueluee ertairescar¬
ngere temptabant: qui descendences de iuida:
doceba ne traties. quia nisi circũeidamini scam̃
morem moysi non potestis salui fieri. Et de qͥb
racobis ad paulum. Uides inquit fr̃ quot mi¬
lia sunt in uideis qui crediderunt: & om̃s hi
emulatores sunt legis. Ob causam ergo Cacete¬
dotisꝰ occisi. dauid noluit deuercere ad se ar¬
cam dñi in cuutatẽ dauid. s diuercit eam ui
domum obededõ gecthei: quia respuentib li¬
bum iudeis ne amplius audita & non suscep¬
ta predicatio noceret. apłi ab eis ablati. se ad̾
gentes imbuendas sunt missi. Unde & locus
tam demonstrat. ꝑcussio ora nuncuꝑatur : uui¬
delicet quia illorum delicto salus gentib est¬
conlata. Obededom namq qui interp̃tatur

Expanded text:
citrabant boves . Boves quippe calcitrare est citrabant boves . Boves quippe calcitrare est praedicatores Evangelii liberius circa fidem agebata, neomenias, circumcisionem, victimasque spiritualiter interpretari. Quos velut errantes corrigere tentabant, qui descendentes de Judaea docebant fratres: quia « nisi circumcidamini secundum morem Moysi, non potestis salvi fieri . » Et de quibus Jacobus ad Paulum: « Vides, inquit, frater, quot millia sunt in Judaeis, qui crediderunt, et omnes hi aemulatores sunt legis . » Ob causam ergo sacerdotis occisi, David noluit divertere ad se arcam Domini in civitatem David, sed divertit eam in domum Obededom Gethaei: quia respuentibus verbum Judaeis, ne amplius audita et non suscepta praedicatio noceret, apostoli ab eis ablati et ad gentes imbuendas sunt missi. Unde et locustam demonstrat, percussio Oza nuncupatur: videlicet, « quia illorum delicto salus contigit gentibus . » Obededom namque, qui interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
uersis musicoꝵ geñib: quia mox inchoante
nouȩ graciȩ p̾conio. dñs ad exibendas deo pa¬
tͥ laudes humilitatis. om̃s inuitat dicens. Q
michi ministrat. me sequatur: Alii dando ꝑ
sp̃m sermonẽ sap̃ie. alii sermonem scientiȩ. a¬
lii gen̾a linguarũ. alii grãm curationũ. q cȩt̃a.¬
S his atq huiꝰmodi carismatum gen̾b pto¬
grediente arcba. idest crescente eccłia pͥmiti¬
ua: uentum est iuxta hẏstoriam regum ad
aream nahon idest aream preparatã. gen¬
tium uidelicet ecclesiam fidei u̾itate conse¬
crandam: de qua iohannes ait. Et ꝑmunda¬
bit aream suam. Siue ad aream chidon h
nasti nos: U sacerdos qui archam ⁊ neaituᷤ
quasi torngendo tetigit mox a dño ꝑcussns
occuibuit: quia uuideorum popułꝰ dium genti¬
b inuidet. salutis se munere pͥuat. bũ lege
uiutt euuangelio miscere: utusq sibi graciã
tollit tolłit. Et tenuit inquit eat: qm̃i cał¬

Expanded text:
versis musicorum generibus, quia mox inchoante versis musicorum generibus, quia mox inchoante novae gratiae praeconio Dominus ad exhibendas Deo Patri laudes humilitatis, omnes invitat, dicens: Qui mihi ministrat me sequatur: alii dando per spiritum sermonem sapientiae, alii sermonem scientiae, alii genera linguarum, alii gratiam curationum, Sed his atque hujusmodi charismatum generibus progrediente area, id est, crescente Ecclesia primitiva, ventum est juxta historiam Regum , ad aream Naon, id est, arcam praeparatam, gentium videlicet Ecclesiam, fidei veritate consecrandam, de qua Joannes ait: Et permundabit aream suam; sive ad aream Chidon, hnasti nos ; ubi sacerdos qui arcam incautius quasi corrigendo tetigit, mox a Domino percussus occubuit, quia Judaeorum populus dum gentibus invidet, salutis se munere privat; dum legem vult in Evangelio miscere, utriusque sibi gratiam tollit. Et tenuit, inquit, eam quoniam cal
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos apostolos & doctores qui lati xp̃i quasi
familiariꝰ adherebant indicant. Qe utrꝑ sti¬
patus exercitu dñs. archã adduc̾e. idest eccle¬
siam dilatare. & in eorum qui non credid̾unt
cordib inserere gaudet. Imponitur autem ar
cha plaustro nouo: ut noui testaiñti gr̃a reno¬
uatis in baptismo m̃tib infundatur. unumꝙꝑ
nouum nouis utrib conseruandũ mandetur:
Erat quidem prius archa in domo amiuadap
qui erat in gabaa: quia eadem quȩ nunc ꝑre¬
dicatur ecclesiȩ fides. & ante incarnationis
dñicȩ tempꝰ florebat. in his qui patͥarcharũ
prophetarũq sunt deuotionem secuti. Ammi¬
nadap enim qui interpretatur ꝑater meus spõ
legis latorem significat. Ꝙ uterq in gabaa
custodit archam: quia sublimi uirtutis ex¬
emplo credentium pectora munit. Unde &
gabaa collis interpretatur: qui est locus in
ciuitate canathiarim. Clata ergo foras archa.
ludebat dauid. & omnis israhel coram dño di¬

Expanded text:
ipsos apostolos et doctores qui lateri Christi quasi ipsos apostolos et doctores qui lateri Christi quasi familiarius adhaerebant, indicent. Quo utroque stipatus exercitu Dominus, arcam adducere, id est, Ecclesiam dilatare, et in eorum qui non crediderant, cordibus inserere gaudet. Imponitca plaustro novo, ut Novi Testamenti gratia renovatis in baptismo mentibus infundatur: unumque novum novis utribus conservandum mandetur. « Erat quidem prius arca in domo Aminadab, qui erat in Gabaa, quia eadem quae nunc praedicatur Ecclesiae fides, et ante Incarnationis Dominicae tempus florebat in his qui patriarcharum prophetarumque sunt devotionem secuti. Aminadab enim, qui interpretatur pater meus spontlegislatorem significabat, qui utique in Gabaa custodit arcam, quia sublimi virtutis exemplo credentium pectora munit. Unde et Gabaa collis interpretatur, qui est locus in civitate Cariathiarim. Elata ergo foris arca ludebat David, et omnis Israel coram Domino di
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ecclesiam pͥmitiuã ex israhel insticuit.
non quidẽ omnẽ isrł. s electos quosq sibi
consocians. Non enim om̃s qui ex israhel
hii sunt israhelice: s filii pmissionis depu¬
tantur in semine. Qui xxgeͣ milia fuisse
referuntur: id est fidei. oꝑis. & sꝑei firmi¬
tate ꝑfecti. Tria enim ꝓpter confessionẽ
sanctȩ trinitatis ad fidem ꝑtinent: decem
ꝓpt̃ decalogum legis ad oꝑa. mille ꝓpter
siu ꝑfectionem ad sꝑem uitȩ et̃nȩ: qua suꝑiꝰ
aliquid non est. sic̃ numerꝰ millenario maioꝵ
le milia dixeris: non ip̃m mille numerando
transcendis. s uel ꝑ se uel ꝑ minores num̃os
sepius dulcendo tnultiplicas. Tria ergo ꝑxͫ
multiplica: ne fides sine oꝑib mortua sit.
Item ux ꝑ mille multiplit̾a: ut fides quȩ ꝑ
dilectionem oꝑat᷑. non alibi qͣm in cęlis recti¬
butionẽ speret. Electi igitur ex israhel: popu¬
los recte credentes. oꝑantes: spęrantes iusi¬
nuant. Uiri autem uida qui erant cũ dauid:

Expanded text:
nus Ecclesiam primitivam ex Israel instituit, non quidem omnem Israel, sed electos quosque sibi consocians. Non enim omnes qui ex Israel, hi sunt Israelitae, sed filii promissionis deputantur in semine. Qui triginta millia esse referuntur, id est, fidei, operis et spei firmitate perfecti. Tria enim propter confessionem sanctae Trinitatis ad fidem pertinent, decem propter Decalogum Legis ad opera, mille propter sui perfectionem ac spem vitae aeternae, qua superius aliquid non est, sicut numerus millenario nullus le millia dixeris, non ipsum mille numerando transcendes, sed vel per se vel per minores numeros saepius ducendo multiplicas. Tria ergo per decem multiplica, ne fides sine operibus mortua sit; item triginta per mille multiplica, ut fides quae per dilectionem operatur non alibi quam in coelis retributionem speret. Electi igitur ex Israel, populos recte credentes, operantes, sperantes, insinuent; viri autem Juda, qui erant cum David,
Abbreviated transcription (Latin):
ter intuendum: ne quem imitari despicis ue¬
nerari contempnas. Subtilis &enim ua tenẽ¬
da est rectitudinis & humilitatis : ut sic rep̃
hensibilia magistroꝵ facta displiceant. qͣtinꝰ
subditorũ mens a seruanda magisterii reuen¬
tia non recedat. Deditq dauid numerũ eoꝵ
quos cucumierat: & inuentꝰ est omnis istahel
numerus mille milia. & centum milia uiroꝵ
educentium gladiũ. De iuda autem trecen¬
ta septuaginta milia bellatorũ. Nam leui c̃

Expanded text:
ter intuendum est, ne aut quem imitari despicis, veter intuendum est, ne aut quem imitari despicis, venerari contemnas. Subtilis etenim via tenenda est rectitudinis et humilitehensibilia magistrorum facta displiceant, quatenus subditorum mens a servanda magisterii reverentia non recedat. Deditque David numerum eorum quos circumierant; et inventus est omnis Israel numerus mille millia, et centum millia educentium gladium. De Juda autem quadringenta septuaginta millia bellatorum.
Abbreviated transcription (Latin):
gula hec mala sunt. que a subditis sepe in
prelatis. sepe aprelatis in subditis cõmit¬
tuntur: quia & omnes subditos hi qui pꝰ¬
sunt minus qͣm ipsi sunt sapientes arbi¬
trantur. & rursum qui subiecti sunt rectoꝵ
suorum actiones iudicant. & si ipsos regim
tenere contingeret. se potuisse agere meliꝰ
putant. Undẽ plerumq fit: ut & rectores
minus prudent̃ ea quȩ agenda sunt uide¬
ant. quia eorũ oculos ipsa nebula elationi
obscurat: & ñ numqͣm is qui subiectus est.
hoc cum p̾latus est faciat. Qł dudum fię¬
ri subiectus arguebat: &e pro eo qđ illa a
nidicauerat ꝑpecrat. saltem quia iudicauts
erubescat. Igitur sicut prelatis curandum
est. ne corum corda estimatione singularis
sapientie locus suꝑior excollat: ita subiec¬
dis prudendũ est. ne sibi rectorum facta dis¬
pũteant. Si autẽ magistroꝵ uita iure rep¬
henditur: oportet ut eis subditi. eciam cum
displicet magistrũ uen̾ent᷑. S hoc est soller¬

Expanded text:
gna haec mala sunt, quae a subditis saepe in gna haec mala sunt, quae a subditis saepe in praelatis, saepe a praelatis in subditis committuntur, quia et omnes subditos hi qui praesunt minus quam ipsi sunt sapientes arbitrantur; et rursum qui subjecti sunt, rectorum suorum actiones judicant; et si ipsos regimen tenere contingeret, se potuisse agere melius putant. Unde plerumque fit ut et rectores minus prudenter ea quae agenda sunt videant, quia eorum obscurat: et nonnunquam si qui subjectus est, hoc cum praelatus fuerit facit, quod dudum fieri subjectus arguebat: et pro eo, quod illa quae judicaverat, perpetrat, saltem quae judicavit, erubescat. Igitur sicut praelatis curandum est, ne eorum corda aestimatione singularis sapientiae locus superior extollat, ita subjectis providendum est, ne sibi rectorum facta displiceant. Si autem magistrorum vita vere reprehenditur, oportet utique subditi, etiam cum displicet, magistrum venerentur. Sed et hoc soler
Abbreviated transcription (Latin):
significans. quia ꝑ magistros quidem uitã
iudicat plebium. s ꝑ semet ipsum facta exa¬
minat magistroꝵ. Quamus etiã subdito¬
reseruantur. Iglturꝰ dum salua fide res agit᷑:
untutis est meritũ. si quicqͥd pͥoris est tolera¬
tur. Debet tamen humilit̃ suggeri: si fortas¬
se ualeat q displicet emendari. S curan¬
dum sumope est: ne in suꝑbiam transeat. ius¬
ticie inordinata defensio. ne dum rectitudo
inc̾ante diligitur. ipsa magistra rectitudinis
humilitas amitatur. Ne eum sibi preesse
quisq despiciat: quem fortasse contigit. ut
in aliqua actione rep̃hendat. Contra hur
tumorem suꝑbie subditoꝵ mens ad custo¬
diam humilitatis edomatur: si infirmitas
propͥa incessant᷑ adcenditur. Has uires ntãs
ueractit̃ examinare negligimꝰ: & quia de no¬
bis fortiora credimꝰ. ideuro eos qui nobis
plati sunt districte iudicamꝰ. Quo enim noᷤᷤ¬
met ipsos minus agnoscimꝰ: eo illos quos
reprehendere nitimur plus uidemꝰ. Sin¬

Expanded text:
suum Deum, qui per magistros quidem vitam iudicat plebium, sed per semetipsum facta examinat magistrorū. Quamuis etiam subdreservantur. Igitur dum salva fide res agitur, virtutis est merito, si quidquid prioris est toleratur. Debet tamen humiliter suggeri, si fortasse valeat quod displicet emendare. Sed curandum summopere est ne in superbiam transeant justitiae inordinatae defensiones, dum rectitudo incaute diligitur, ipsa magistra rectitudinis humilitas amittatur, ne eum sibi praeesse quisque despiciat, quem fortasse contigit ut in aliqua actione reprehendat. Contra hunc tumorem superbiae subditorum mens ad custodiam humilitatis edomatur, si infirmitas propria incessanter attenditur. Has vires nostras veraciter examinare negligimus, et quia de nobis fortiora credimus, idcirco eos qui nobis praelati sunt districte judicamus. Quo enim nosmetipsos minus agnoscimus, eo illos, quos reprehendere nitimur, plus videmus. Si
Abbreviated transcription (Latin):
nandi. Uęrum praui succenseant humilita¬
tem ecclesiȩ. & contempnant: nichilhominꝰ
archa dm̃ suum locũ ingreditur. Ponit᷑ in me¬
Aio rab̾naciili qd tetend̾at ei dd auid: idest fi¬
des cccdesis p̃dicatur ꝑficit. inseritur cordib
omuum quos dñs ad uitã p̃ordinau̾at ȩc̾nã
Otert qauia holocausta ꝙ pacifica coram dño

Expanded text:
nandi. Verum licet pravi succenseant, humilitanandi. Verum licet pravi succenseant, humilitatem Ecclesiae contemnant, nihilominus arca Domini suum locum ingreditur: ponitur in medio tabernaculi, quod tetenderat ei David, id est, fides Ecclesiae praedicatur, proficit, inseritur cordibus omnium quos Dominus ad vitam praeordinaverat aeternam. Offert David holocausta et pacifica coram Do
Abbreviated transcription (Latin):
Aꝰ helya grã xͣ conũtetur. Ibiꝙ rex noster
boues e anetes immolat: hoc est eos quia¬
reuelm̃ triturant. & ouium eiꝰ ducatũ gerẽ
maet p̃rũ sanguine coronans. & ipse quoge su
incat nationis & passionis exemplum eatenꝰ
sucdeis non creditum. palam manifestat. B
enĩm significat: qđ &ł ipse dauid accinctus
eniephos uneo. Nam linum qđ de t̾ra pro¬
ereatum inultiplici labore ad candorem uestis
ꝑuetut. ueritatem humanȩ carns. ittc̃ fla¬
gesla tumphantis ostendit᷑. Uerum cuncds
gxultantib. & ad aicȩ cȩlestis introitũ hũ.¬
nos resonantib sola michol filia saul arcã
duccrtib ab est. quinȩciã ẽ speculis dauid
qumiliatũ despicit: quia credentib in mũ¬
obfigurandam instabilitatẽ carnaliũ a qua
omniis int̃pretatur. non uxor dauid. s filia
saul appellatur: quia qui ap̃o fidẽtenꝰ serui
unt. non illius regno coronandi. s ꝑsecutoꝵ
eius quos imitati sunt anathemate sunt dãp¬

Expanded text:
atia Christi convertitur. Ibique rex noster boves et arietes immolans, hoc est, eos qui arcam Domini triturant, et ovium ejus ducatum gerunt, martyrii sanguine coronans, et ipse quoque suae incarnationis et passionis exemplum quatenus Judaeis non creditum, palam manifestat. Hoc enim significat quod et ipse David accinctus erat ephod lineo. Nam linum, quod de terra procreatum multiplici labore ad candorem vestis pervenit, veritatem humanae carnis inter flagella triumphantis ostendit. Verum cunctis exsultantibus, et ad arcae coelestis introitum hymnos resonantibus, sola Michol filia Saul arcam ducentibus abest: quin etiam e speculis David humiliatum despicit, quia, credentibus in munad figurandam instabilitatem carnalium, aqua omnis interpretatur, non uxor David, sed fSaul appellatur: quia qui Christo fidetenus unt, non illius regno coronandi, sed persecutorum ejus, quos imitati sunt, anathemate dam
Abbreviated transcription (Latin):
De benedictione dđ. qua benedixit dm̃ cum
somni isrł immolans uictimas dño. ⁊ offerens
holocausta. ubi unxeit̃ salomonẽ filiũ dauid
secundũ in pͥncipem dño. ⁊ sadoch in pontificẽ.
De eo qd̵ salomon sedit suꝑ soliũ cłm. ⁊ paru¬
it illi omnis ifrael. cui dñs dedit gloriã regi
qualem nullus habuit ante eum rex in isrł.
Gitur dauid & maiores natu isrł. & tͥbuni:
ierunt ad deportandã arcam fecłis dñi de
domo obededomcum lecicur. Cũꝙ adiuuissa
dñs leuitas. qui portabant arcã fȩdis dñi
erat indutus stola bissina. cẽ umũs leuicȩ qͥ
portabant arcam. cantoresq ꝙͥ conenias ꝑrin¬
ceps pohecie int cantores. Bauid autẽ inditꝰ
eras epiam ⁊ꝓphos lines. Uniu̾sus israhel de

Expanded text:
De benedictione David, qua benedixit Dominum cum omni Israel, immolans victimas Domino, et offerens holocausta: ubi unxerunt Salomonem, filium David, secundo in principem Domino, et Sadoc in pontificem. De eo quod Salomon sedit super solium David, et paruit illi omnis Israel, cui dedit Deus gloriam regni, qualem nullus habuit ante egitur David et maiores natu Israhel et tribuni ierunt ad deportandam arcam foederis Domini de domo Obededom cum laetitia cumque adiuvisset Deus Levitas qui portabant arcam foederis Domini erat indutus stola byssina et universi Levitae qui portabant arcam cantoresque et Chonenias princeps prophetiae inter cantores David autem indutus erat etiam ephod lineo universus
Abbreviated transcription (Latin):
suum suꝑ populum eius isrł. Accepit quoq
danid alias uxores in iherłm: geniuitq fili¬
os & filias. & cȩt̾a S fortasse quis dicat. Si
dauid imaginẽ xxp̃i gerebat. quomͦ mubtaᷤᷤ¬
uxores &e concubinas habuisse dicitur. eum
dauid. multarum gentium & nationũ ima¬
ginem indicabant: quȩ ꝑ fidem xp̃i consor¬
cio iungunt᷑. ẽ on cubine uero eiꝰ significant
hereticeꝵ eccłias: quȩ sũb xꝑ̃i nominis ticu¬
lo se manere gloriantur. S quia ꝓpt̃ carna¬
lia lucra xcp̃m sectantur: non comuges s
concubinȩ uocantur. Deniꝙ nunc reges q
plures habeant uxores uel concubinas em̃
est: quia iam transierunt figure. ꝓ quibii
uxorum uel concubinarũ uenia concedeba¬
tur. at nunc quia figurȩ transiert̃: uenia
nulla datur
isrł ascenderunt om̃s ut quȩterent eum.

Expanded text:
suum super populum ejus Israel. Accepit quoque David alias uxores in Jerusalem, genuitque filios et filias, etc. Sed fortasse quis dicat: Si David imaginem uxores et concubinas habuisse scribitur, cuDavid multarum gentium et nationum imaginem indicabant, quae per fidem Christi consortio junguntur. Concubinae vero ejus significant haereticorum ecclesias, quae sub Christi nominis titulo se manere gloriantur; sed quia propter carnalia lucra Christum sectantur, non conjuges, sed concubinae vocantur. Denique nunc reges si plures habeant uxores vel concubinas, crimen est, quia jam transierunt figurae, pro quibus uxorum vel concubinarum venia concedebatur. At nunc quia figurae transierunt, venia nulla datur. , et ascenderunt u
Abbreviated transcription (Latin):
Sacerdos quoq qui archam inconsidata te¬
meritate tetigit: ausus sui reatum ima¬
tura morte purgauit. Ubi intuer necesse ẽ
quantum delinquat. qui ad corpꝰ dñi reus ac¬
cesserit: sideuotus ille sac̾dos morte multa¬
tus. qui archam illam deñci uidelicet corꝑis
figurã. ininore qͣm debuit uen̾atione corri¬
puit. Uerum iuxta allegoriam. daiud xͣ:
arca ȩcclesiã significat. Quȩsunt autem dd̃
archani in ciuitatẽ suam ad duc̃e. s causa
int̾ueniente contraria. ad tempꝰ eam alibi
deu̾tit. ac sic deinceps qđ multum delecta¬
uerat expleuit: quia dñs in carne apparẽs
euuangłium filiis isrł suȩ uidelicet genti
predicauit. s cȩcitas ex parte contigit in is¬
rahel. donec plenitudo gentiũ ihtraret. &
sic omnis israhel saluus fieret. S ut hec

Expanded text:
Sacerdos quoque qui arcam Dei inconsiderata teSacerdos quoque qui arcam Dei inconsiderata temeritate tetigit, ausus sui reatum immatura morte purgavit. Ubi intueri necesse est quantum delinquat qui ad corpus Domini reus accesserit, si devotus ille sacerdos morte multatur, qui arcam illam, Dominici videlicet corporis figuram, minori quam debuit veneratione corripuitarca Ecclesiam significat. Quaesivit autem David arcam in civitatem suam adducere; sed, causa interveniente contraria, ad tempus eam alibi divertit, ac sic deinceps, quod multum delectaverat explevit. Quia Dominus in carne apparens, Evangelium filiis Israel, suae videlicet genti praedicavit; « sed caecitas ex parte contigit in Israel, donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis
Abbreviated transcription (Latin):
ri diceus. Quom̾ posium ad me inondu
archam des: Et ob hanc causam non eam
a ddinit a il se. hoc est in cuuitatẽ dauis:¬
s auercit in domum obededom gecbei. Mã¬
sit archadi in domo obededom trib mansib:
& benedixit dm̃i domu eius. ꝙ omnib quȩ
habebat. Ideo enim au̾tit dauid archã dei
in domum obededõ gecchei. que & ipse le¬
uita erat: quia ignorabat ad huc ob quã
causam indignatio d̾i uenisset in ora. Ponaͣ
uęro cognouit cansam ꝑ quo oxa ꝑcussus ẽ
iussit eam comportare hum̃is leu̾itarũ. sic̃
in sequenib de moxistrat᷑. Igicur in histo¬
ria beati regis. & ꝓphectȩ dãuid qͣ arcam dĩ¬
adduxisse narratur: humilitas adꝓbata.
suꝑbia cdamgnata. & temeritas uindicata
moustratur. Quia & iꝑse daiud qui corã ar¬
chadm̃ humilit̾ saltare non erubuit. mox
ꝓmissionẽ filii dĩ ec sua stirpe nascituri sus¬
ciꝑe ꝓmeruit: & coniux quȩ ȩandem ilhꝰ
humilitatẽ despexit. eius semine fecundat:

Expanded text:
ris, dicens: Quomodo possum ad me introducere arcam Dei? Et ob hanc causam non eam adduxit ad se, hoc est in civitatem Davied avertit in domum Obededom Getthaei. Mansit ergo arca Dei in domEt benedixit Dominus domui ejus, et omnibus quae habebat. Ideo enim avertit David arcam Domini in domum Obededom Gethaei, quia et ipse Levita erat, quia ignorabat adhuc ob quam causam indignatio Dei venisset in Ozam. Postquam vero cognovit causam pro qua Oza percussus est, jussit eam comportari in humeris Levitarum, sicut in sequentibus demonstratur. Igitur in historia beati regis et prophetae David, qua arcam adduxisse narratur, humilitas approbata, superbia damnata, et temeritas vindicata monstratur. Quia et ipse David, qui coram arca Domini humiliter saltare non erubuit, mox promissionem Filii Dei ex sua stirpe nascituri suscipere promeruit. Et conjux, quae eamdem ejus humilitatem despexit, ejus semine fecundari
Abbreviated transcription (Latin):
tem animam suam. & cum scęleratis reputa
est apostoli & martyres. ipsius exemplo e¬
docti. uon dubitabant ꝑ legitunis dei & sa¬
ute fratrũ suorũ temporaliter mori: qͣtinus
regni cęlestis gaudia cum sanctis angelis
hoc cognoscimꝰ caritatem dĩ: qm̃ ille ꝓ nob̃
anunam suam posuit. & nos debenius pro
fratrib animas ꝑonere. Et uenerunt il¬

Expanded text:
leratis deputatest apostoli et martyres ipsius exemplo edocti, non dubitabant pro legitimis Dei et salute fratrum suorum temporaliter mori, quatenus regni coelestis gaudia cum sanctis angelis hoc cognoscimus charitatem, quoniam ille pro nobis animam suam posuit, et nos debemus pro fratribus anima
Abbreviated transcription (Latin):
din. que interpretatur iudiciũ. in eccłiã
uidelicet scãm. ubi iudicia legis dei diligen¬
tissime custodiunt᷑. ut eos qui confugerant
illuc. remedium animarũ suarũ querentes
a lege dei discede cogant. peccatorumq uic¬
t̾imã. & cultum impietatis diabolo exsoluãt.
S hoc qđ subiungit᷑ non sine geinitu le¬
gere possumꝰ: quiã multi de populo israhel
consentientes accesserunt ad eos. Cum alioᷤᷤ¬
udemꝰ tormentis coactos a religione ꝑi¬
etatis apostatari. alios cupiditate mundi¬
istius illectos retrorsum relabi: alios he¬
recicorũ astucia seductos decipi: alios
etiam luxuria atꝙ libidine ꝓpria ad pͥs¬
tinos uiciorũ sordes reũti. At tamen illd̾
ualde letificat qđ sequitur. quia matha¬
tias & filii eius constanter stetert̃: cum
sine dubio illi in ueritate atq iusticia ꝑ¬
sistunt. qui ueri mathatiȩ hoc est ihesu
xp̃i filii esse meruert̃: eiꝰꝙ fidem ac mã¬
data seruantes. ȩternȩ uitȩ premia contãti¬

Expanded text:
erpretatur judicium: in Ecclesiam videlicet sanctam, ubi judicia Dei diligentissime custodiuntur; ut eos qui confugerant illuc remedium animarum suarum quaerentes, a lege discedere cogant, peccatorum victimam et cultum impietatis diabolo exsolvant. Sed hoc quod subjungitur sine gemitu legere non possimus, quia multi de populo Israel consentientes accesserunt ad eos, cum videmus tormentis coactos a religione pietatis apostatare; alios cupiditate istius mundi illectos retrorsum relabi, alios haereticorum astutia seductos decipi, alios et luxuria atque libidine propria ad pristinas vitiorum sordes reverti: attamen illud valde laetificat quod sequitur, quia Mathathias et filii ejus constanter steterunt; cum sine dubio illi in veritate atque in justitia persistunt, qui veri Mathathiae, hoc est Jesu Christi, filii esse meruerunt, ejusque fidem ac mandata servantes, aeternae vitae praemia constanti
Abbreviated transcription (Latin):
uderunt mala quȩ fiebant in populo u¬
ne spiritali uindicare gestiunt. semet iꝑsoq
hosti oppon̾e. ac ꝑ suorũ salute morti tͣidere
non metuunt. Snde &̾ sequitur. Et sci¬
dit mathatias & filii eiꝰ uestim̃ta sua. et
nisi corpora supplicus tradere.: Et quid ẽ¬
operiri cilicio. nisi iustos quasi pectatores
puniri tormento: Cilicium quoq fit ex he¬
dis. asperum setigerũq tegumentũ. Nã
hedi ad delicta iure referunt᷑: qm̃ &̾ in
iudicio dñi in peccatorũ sorte sunt posi¬
ti. Ergo dñs quia carnẽ peccati assumpsit:
cilicium se induisse cominemoratur. Nã
si hystorice accipimꝰ: nusqͣm eum legimꝰ
usum fuisse cilicio. Ergo dum iudei per
contumelias & insidias essent molesti: ille
diuinitatẽ suam carnis uelamine tenebꝰ¬
sis mentib occulebat. quia non merebant᷑
agnoscere. quem tali imꝑietate tractabant.¬

Expanded text:
viderunt mala quae fiebant in populo Juviderunt mala quae fiebant in populo June spirituali vindicare gestiunt, semetipsos hostiam ponere ac pro suorum salute morti tradere non metuunt. Unde sequitur: Et scidit Mathathias vestimenta sua, et nisi corpora suppliciis tradere. Et quid operiri cilicio, nisi justos quasi peccatores,vel punire tormento. Cilicium quoque fit ex haedis asperum setigerumque tormentum. Nam haedi ad delicta jure referuntur, quoniam et in judicio Domini in peccatorum partes sunt positi . Ergo Dominus quia carnem peccati assumpsit, cilicium se induisse commemorat: nam si historice accipimus, nusquam eum legimus usum fuisse cilicio. Ergo dum Judaei per contumelias et insidias essent molesti, ille divinitatem suam carnis velamine tenebrosis mentibus occultabat; quia non merebantur agnoscere quem tali impietate tractabant
Abbreviated transcription (Latin):
iutorio dei satis roborati. excelsiq fide & uir¬
tutib p̃positi in ecclesia constituunt᷑ ut oue ᷤ
dei sana fide. bonisq exemplis ad uiridita¬
tem celestis patͥȩ rite pascendo ꝑducant. No¬
uissimus autẽ horũ filioꝵ uocatus est iona¬
thas. cognom̃ hñs aphus: optime scĩs doc̃¬
torib iuxt̾a int̃pretacionẽ nominũ suoꝵ.
conueniens. Interpretat᷑ enim ionathas co¬
lumbȩ donum. siue dñi spontaneus: aphus
autẽ fugitiuus. siue millesimꝰ. Et bene his
nominib doctores xp̃i expͥmunt᷑. qui sp̃c
subiciunt: ut eius uice legatione functi.
legem dei in mundo predicent. & homineᷤ
terrena desidia fug̃e. atq sempit̾na gau¬
dia querere doceant. qͣtinꝰ ibi iuxt̾a mille¬
narii tumeri significantiã deo retͥbuente
ꝙ plenitudinẽ mercedis accipiant. & uerã
beatitudinẽ cum xp̃o & angelis eius sine
fine possideant. Quod autẽ sequitur. hi

Expanded text:
jutorio Dei satis roborati, excelsique fide ac virjutorio Dei satis roborati, excelsique fide ac virtutibus, praepositi in Ecclesia constituuntur, ut oves Dei sana fide bonisque exemplis ad viriditatem coelestis patriae rite pascendo perducant. Novissimus autem horum filiorum vocatus est Jonathas, cognomine Alphus, optime sanctis doctoribus juxta interpretationem nominum suorum conveniens. Interpretatur enim Jonathas columbae donum, sive Domini spontaneus. Alphus autem fugitivus sive millesimus. Et bene his nominibus doctores Christi exprimuntur, qui, sancsubjiciunt: et ejus vitae legatione functa, legem Dei in mundo praedicent, et homines terrena desideria fugere atque sempiterna gaudia quaerere doceant, quatenus ibi, juxta millenarii numeri significantiam, Deo retribuente, et plenitudinem mercedis accipiant, et veram beatitudinem cum Christo et angelis ejus sine fine possideant. Quod autem hic sequitur: Hi
Abbreviated transcription (Latin):
mathathiȩ filius fuit symeon. qui cogno¬
minabatur thasi: qui in sequentib pletisꝙ
locis symon nominat᷑. Symeon er̃go
siue symon int̃pretatur audiens. siue au¬
diuit tͥsticiã: thasi. exploratio gaudu Hec
inconuenient᷑ hȩc ꝓphetarũ ordini conue¬
niunt: qui sp̾c sanct̾i gr̃a illuminati. & bi¬
tando prenoscunt. aluisꝙ & futura mala
precauere. & futura bona appetere per¬
suadent. Tercius in ordine filius. iudas
machabeus fuit. Iudas enim conficens
uel glorificans int̾pretatur. &̾ machabe
beliator. Satisq bene hȩc de nominatio
conuenit ȩuuangelistis: qui euuange¬
lium ꝑacis & gloriȩ xp̃i predicant itꝰ¬
toto orbe terrarũ. expugnantqꝙ errores nefã¬
dos paganorũ. atq hereticoꝵ. Quartus autẽ
filius hoc est eleazar qui cognominabatur
abaron. & in pͥore nomine dĩ adiutoriũ. in se¬
quenti uero gen̾ãtionẽ excelsam sonat: nõ
minerito pastorib ꝑ figurã assimilat᷑. qui ad¬

Expanded text:
Mathathiae fuit Simeon, qui cognominabatur Tharsi, qui in sequentibus plerisque locis Simon nominatur. Simon ergo, sive Simeon, interpretatur audiens, sive audivit tristitiam; Tharsi, exploratio gaudii. Nec inconvenienter haec prophetarum ordini conveniunt, qui, Spiritus sancti gratia illuminati, et fustando praenoscunt; aliisque futura mala praecavere, et futura bona appetere persuadent. Tertius in ordine filius Judas Machabaeus fuit. Judas enim confitens vel glorificans interpretatur, et Machabaeus bellator. Satisque bene haec denominatio convenit evangelistis, qui Evangelium pacis et gloriae Christi praedicant toto orbe terrarum, expugnantque errores nefandos paganorum atque haereticorum. Quartus autem filius, hic est Eleazar qui cognominabatur Abaron, et in priore nomine Dei adjutorium, in sequenti vero generationem excelsam sonat; non immerito pastoribus per figuram iis similatur qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
nostris. & iustificationib nr̃is: citiꝰ disꝑdẽt
nos a terra. Et cogitauert᷑ illa die dicentes.
Omnis homo quicumq ueu̾it ad nos in bello.¬
in die sabbatoꝵ. pugnemꝰ aduetsus eum. &
non moriemur om̃s. sic̃ mortui sunt fratres
nostri in occultis. Ualde igitur decestaᷤ¬
tur boni ociositatẽ que inimica est animȩ: d
ideo potius eligunt cont᷑ inimicos spiritales
cotidie uirtutib conflig̾e. qͣm desidia inerci
ociose torpere: maxime cũ spem uictoriȩ nõ
a se. s ꝑ auxilium p̾sumunt hr̃e diuinũ. Nec
sibi securitatẽ in ꝑresenti.s in futuro ꝓmitit̃.
qͣndo destructis cunctis adu̾sitatib. nouissi¬
me ipsa destruet᷑ mors. Nec erit ult luctus
tificabunt᷑ scĩ in gaudio uultus dĩ. & delecta

Expanded text:
nostris et iustificationibus nostris, citius disperdent nostris et iustificationibus nostris, citius disperdent nos a terra. Et cogitaverunt illa die dicentes: Omnis homo quicumque venerit ad nos in bello die sabbatorum, pugnemus adversus eum et non moriemur omnes, sicut mortui sunt fratres nostri in occultis. tur boni otiositatem, quae inimica est animae, et imo potius eligunt contra inimicos spiritales quotidie vir tutibus confligere, quam desidia mali otiose torpere, maxime cum spem victoriae, non a se, sed auxilium praesumant habere divinum, nec sibi securitatem in praesenti, sed in futuro promittant, quando destructis cunctis adversitatibus, novissima ipsa destruetur mors , nec erit ultra luctutificabuntur sancti in gaudio vultus Dei, et delecta
Abbreviated transcription (Latin):
dantur illius euuangelice parabole. qua sal¬
uator in euuangelio de inmundo sꝑiritu nar¬
rando disserebat. ubi dicit inmundũ sp̃m exiᷤ¬
se de homine. & ambulasse ꝑ loca in aquosa
querendo requiem. & non inuenientẽ: it̃m c̃
septẽ spiritib nequiorib se. pristinã domum
uacantẽ. & scopis mundatam  ornatã repe¬
tisse. Tales quippe ab hostib spiritalib faci¬
le obruuntur: quia scuto fidei. galea salutiᷤ.
lorica iusticiȩ. qe gladio spiritus. cum quibus
imicis resistere debuerant. armari non cu¬
rabant. Unde subiungitur. qđ mathatias
& amicieius luctum habuerunt suꝑ horum
interitũ: quia grandi dolore afficitur eccsia.
qͣndo aliquos de numero suorũ ꝑ insidias atq
ꝑsecutiones malignorũ hostiũ. in ꝑeccatorũ
precipiciũ agnoscit corruisse. Sequitur¬
Et dixit uir ꝑximo suo. Si omnes fece¬
rimus. sicut frãtres nostri fecerunt. & non
pugnauerimꝰ aduersus gentes ꝓ animab

Expanded text:
dantur illius evangelicae parabolae, qua Saldantur illius evangelicae parabolae, qua Salvator in Evangelio de immundo spiritu narrando disserebat, ubi dicit immundum spiritum exisse de homine, et ambulasse per loca inaquosa, quaerendo requiem et non invenisse. Iterum cum septem spiritibus nequioribus se pristinam domum vacantem ac scopis mundatam, et ornatam, reperisse: tales quippe ab hostibus spiritalibus facile obruuntur, quia scuto fidei, galea salutis, lorica justitiae, et gladio spiritus , cum quibus inimicis resistere debuerant, armari non curabant Unde subjungitur quod Mathathias et amici ejus luctum habuerunt super horum interitu, quia grandi dolore afficitur Ecclesia quando aliquos de numero suorum per insidias atque persecutionem malignorum hostium in peccatorum praecipitium agnoscit corruisse. Et dixit vir proximo suo: Si omnes fecerimus sicut fratres nostri fecerunt, etc. pugnaverimus adversus gentes pro animabus
Abbreviated transcription (Latin):
accipere possumꝰ qͣm iudeos. qui post ac¬
ceptã grãm baptismatis xp̃i. cuxuncisi¬
oneni & legẽ uet̾em obseruandã putabãt:
Et bene hi in desertum isse memorant᷑:
qui lucescente ȩuuangelu uenitate. deser¬
tam legis umbrã qͣsi adhuc gͥ nȩcessariã re-¬
ꝑecebant. sabbatũq legale obseruari debere
p̾dicabant. cum omnia hȩc temporib legis
in figura p̾cesserint & spiritalit̃ in nouo tes¬
tamento obseruanda sint. Contra quos pau¬
lus apostolꝰ in eꝑistolis suis copiosissime dispu¬
tat: asserens finem legis esse xp̃m. ad iustici¬
am om̃i credenti. Isti ergo spiritalium hostiũ
gladio merito feriuntur: quia xp̃i graciã suffi¬
cere sibi ad salutẽ non arbitrantur. Possunt qͦq
desidiosi quiq intelligi. qui post repertã gra
ciam xane religionis. satis sibi fieri estimãt.
qđ ꝑceperint crismata diuina. & mundati¬
oncm baptismatis: nec uolunt post absoluti¬
onẽ sordiũ oꝑa exercere uirtutũ. Neꝙ recor¬

Expanded text:
udaeos qui, post acceptam gratiam baptismatis Christi, circumcisionem et legem veterem observandam putabant. Et bene hi in desertum isse memorantur, qui, lucescente Evangelii veritate, desertam legis umbram quasi sibi adhuc necessariam reputabant, sabbatum legale observari debere praedicabant, cum omnia haec temporibus legis in signum praecesserint, et spiritualiter in Novo Testamento observanda sint. Contra quos Apostolus in Epistolis suis copiosissime disputat, asserens finem legis esse Christum ad justitiam omni credenti . Isti ergo spiritualium hostium gladio merito feriuntur, qui Christi gratiam sufficere sibi ad salutem non arbitrantur. Possunt quoqudesidiosi quique intelligi, qui, percepta gratia Christianae religionis, satis sibi fieri aestimant quod perceperunt charismata divina et mundationem baptismatis, nec volunt post absolutionem sordium opera exercere virtutum, neque recor
Abbreviated transcription (Latin):
citauert᷑ adũsus eos p̾liũ. & non responde¬
runt illis. nec oppilauert̃ loca occulta: di¬
centes. Moriamur om̃s in simplicitate trra:
& testes erunt suꝑ nos celũ & t̾ra. qdđ in¬
iuste ꝑditis nos. Et intulert̃ eis bellum

Expanded text:
citaverunt adversus eos proelium et non respondecitaverunt adversus eos proelium et non responderunt eis nec oppilaverunt loca occulta dicentes moriamur omnes in simplicitate nostra et testes erunt super nos caelum et terra quod iniuste perditis nos et intule
Abbreviated transcription (Latin):
do ꝑducatũ ipsiꝰ ueritatis. altitudinẽ uir¬
tutum conscend̾e cupimꝰ. & ea quȩ ad luxũ
scłi ꝑtinent. quasi suꝑflua sꝑnentes ab icunꝰ.
cipulos suos in montes. & ibi sedisse. ibiq
docuisse eos. ibi quoq orabat. ibiq pascelut
exemplis nos ꝓuocaret.
Unc descendert̃ multi querentes u¬
diciũ & iusticiã in desertũ. ut sede¬
rent ibi ipsi & filii eorũ. & mulieres eoꝵ
ꝙ peccora eorum: qm̃ indurauerunt su¬
per eos mala. Et renunciatum est iuris re¬
gis & exercitui. qͥ erant in ierłm ciuitate da¬
uid: qm̃ discessert᷑ uiri quidã. qui dissiꝑa¬
uerunt mandatũ regis in loca occulta in
deserto: & abissent post illos multi. Et sta¬
tim ꝑrexert̃ ad eos: & constituert̃ adũsus
cos p̾reliũ in die sabbatorũ. Et dixerunt
ad eos. Resistitis & nunc adhuc: Exite. &
facite scdm uerbum regis: & uiuetis: & dixe¬
runt. Non exibimꝰ. neꝙ faciemꝰ uerbum
regis: ut polluamꝰ diem sabbatoꝵ. Et con¬

Expanded text:
 ducatum ipsius Veritatis altitudinem virtutum ascendere cupimus, et ea quae ad luxum saeculi pertinent, quasi superflua spernentes, abjicimus. cipulos suos in montem, et ibi sedisse, ibique docere eos; ibi orabat ibique pascebat exemplis nos provocaret, etc. unc descenderunt multi quaerentes iudicium et iustitiam in desertum ut sederent ibi ipsi et filii eorum et mulieres eorum et pecora eorum quoniam induraverunt super eos mala et renuntiatum est viris regis et exercitui qui erat in Hierusalem civitate David quoniam discessissent viri quidam qui dissipaverunt mandatum regis in loca occulta in deserto et abissent post illos multi et statim perrexerunt ad eos et constituerunt adversus eos proelium in die sabbatorum et dixerunt ad eos resistitis et nunc adhuc exite et facite secundum verbum regis et vivetis et dixerunt non exibimus neque faciemus verbum regis ut polluamus diem sabbatorum et con
Abbreviated transcription (Latin):
lomi. Iudeus hic qui sacͥficauit idolis¬
corã oculis om̃ium: significat malos catho¬
licos. qui prauis oꝑib. & pecc̃orum nota
scandalirant ꝓximos suos. In eo enĩ ydo¬
lis sacͥficare ꝓbant᷑: quo pͥncipalib uiciis c¬
tiuati esse manifestant᷑. Uñ auariciã apłs
paulus ydoloꝵ seruitutẽ appellat s hol
gladius mathatiȩ trucidat suꝑ arã: qua
ulcio eqͥssimi iudicis iustã in talib exercet
uindictã. Nec non & uirũ quẽ miserat an¬
tiochus qui cogebat ummolari. in ipso tẽ¬
pore occidit: quia in die extremi exami¬
iainis non solum peccatores homines. s
peccatorũ instigatores. maligni uidelicet
spiritus. ȩternę dampnationis mentã ꝑci¬
pient penam. Simul & ara impietat̾is
ddestruet᷑. quia post actum iudiciũ. ulte¬
rius peccandi facultas ulla iniqͥs non tu
legem sicut fecit finees ⁊ambri filio salo
rabant redẽptoris nr̃i in nouissimis tem¬
porib nobilissimũ actũ. Et exclamaũ

Expanded text:
. Judaeus hic qui sacrificavit coram oculis omnium idolis, significat malos catholicos, qui pravis operibus et peccatorum nota scandalizant proximos suos. In eo enim idolis sacrificare probantur quod principalibus vitiis captivati esse manifestantur. Unde avaritiam Paulus apostolus idolorum servitutem appellat . Sed hos gladius Mathathiae trucidat super aram, quia ultio aequissimi judicis justam in talibus exercet vindictam. Nec non et virum quem miserat Antiochus qui cogebat immolare, in ipso tempore occidit: quia in die extrema examinis, non solum peccatores homines, sed peccatorum instigatores, maligni videlicet spiritus, aeternae damnationis meritam recipient poenam; simul et ara impietatis destruetur, quia post peractum judicium ulterius peccandi facultas ulla non tribuetur legem, sicut fecit Phinees Zamri filio Salomrum praefigurabant Redemptoris nostri in novissimis temporibus nobilissimum actum. Et exclamavit
Abbreviated transcription (Latin):
uim. semꝑ machinat᷑ antichus bostis: qͣm
eutat cultum pietatis in eccłia xp̃i. Iꝑse
enim qui ad temptandum redempt̾orẽ uos¬
trũ in deserto accessit dicens. si filius deie.
dic ut saꝑis ifte panis fiat. Et postqͣm eũ
supͣ pinnaculũ templi in scã ciuitate cõsti¬

Expanded text:
vim, semper machinatur antiquus hostis quomodo evertat cultum pietatis in Ecclesia Christi. Ipse enim qui ad tentandum Redemptorem nostrum in deserto accessit, dicens: Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant ; et postquam eum super pinnaculum templi in sa