comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quid repend̾et ñ habebat. Non di¬
xit quid retribuam domino ꝓ
ominb que tribuit michi:
s ꝓomnib que recͥbuit michi.
Non tribuit: s retribuit. Si re¬
tribuit: aliquid nos impende¬
ramus. Plane impenderamus
mala nr̃a: retribuit bona sua.
Retribuit enim bona ꝓ mał.
cum nos retribuerimus mala
probonis. Querit ergo quid re¬
tribuat. Angustias patitur un¬
de debitum soluat: non inue¬
nit. Quid retribuam domino
proomnib que retribuit mͥ.
Et quasi inuenerit quid retri¬
bueret: calicem inquit salu¬
taris accipiam. et nomen dñi
inuocabo. Quid ẽ hoc : Certe
redd̾e cogitabat. ad huc querit
accipere dicens. Calicem saluta¬
ris accipiam. Quis ẽ. calix iste.
Calix passionis: amarus et sa¬
lubris. Calix quem nisi prius
biberet medicus: tangere ti¬
meret egrotus. Ipse ẽ. calix iste.
Agnoscimiis in ore xpristi ca¬
licem istum: dicentis. Pater si
fieri pot̾ transeat ame calix iste.
Nam et filii ⁊ ebedei ꝑ matrem
suam. quesierunt excelsa loca:

Expanded text:
quid rependeret non habebat. Non dixit, Quid retribuam Domino pro omnibus quae tribuit mihi; sed, pro omnibus quae retribuit mihi? Non tribuit, sed retribuit. Si retribuit, aliquid nos impenderamus. Plane impenderamus mala nostra, retribuit bona sua: retribuit enim bona pro malis, cum nos retribuerimus mala pro nobis. Quaerit ergo quid retribuat; angustias patitur, unde debitum solvat non invenit: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Et quasi invenerit quod retribueret, Calicem, inquit, salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . Quid est hoc? Certe reddere cogitabat. Adhuc quaerit accipere: Calicem salutaris accipiam. Quis est calix iste? Calix passionis amarus et salubris: calix quem nisi prius biberet medicus, tangere timeret aegrotus. Ipse est calix iste: agnoscimus in ore Christi calicem istum dicentis, Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste . Nam et Filii Zebedaei per matrem suam quaesierunt excelsa loca,
Abbreviated transcription (Latin):
centes euadimꝰ inferi denebraᷤ.
sius ꝓpriis meritis: at tamen
consortii sanctitate. Sic enim¬
ait dominus petro. Tu esz pe¬
trus. ⁊ super hanc petram edi¬
ficabo eccłiam meam: ⁊ porte
inferi non p̾ualebunt ei. Si
ergo apło ⁊ martyri petro.in¬
ferni porta non preualet:qͥs¬
quis sociatur martyri. tarta¬
ro non tenctur. Martyres enĩ
inferni porta non possidet:
qm̃ eos paradisi regna suscipi¬
unt. Namuidemus eos hic u¬
tiq iam regnare. Cernimꝰ enĩ
dissimis demonib homines li¬
berari: ita ut celesti medicina
et captiua anima aut̃ diaboli
laqueis eruatur. et ip̃e diabo¬
lus uinculis igneis alligatus
ꝓducat᷑ de sua captiuitate capti¬
uus: ut qui p̃dam pauloante
ceperat. ip̃e subdatur inp̾dam.
hec et alia potiora mirabilia. ꝑ
scõs fieriominib notum ẽ. Et id̾o̾
frẽs ueneremur eos in scło. quos
defensores habere possumus
infuturo: et sicut eis ossib ꝑ a¬
rentum nr̃orum uingunur: ita

Expanded text:
centes evadamus inferi tenebras, centes evadamus inferi tenebras, eorum propriis meritis, attamen consocii sanctitate. Ait enim Dominus Petro: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam; et portae inferi non praevalebunt ei . Si ergo apostolo et martyri Petro inferni porta non praevalet, quisquis sociatur martyri tartaro non tenetur. Martyres enim inferni porta non possidet, quoniam eos paradisi regna suscipiunt. 264 Nam videmus eos hic utique jam regnare; cernimus enim dissimis daemonibus homines liberari; ita ut coelesti medicina et captiva anima de diaboli laqueis eruatur, et ipse diabolus vinculis igneis alligatus producatur de sua captivitate captivus; ut qui praedam paulo ante ceperat, ipse subdatur in poenam. Haec et alia potiora mirabilia per sanctos fieri omnibus notum est. Et ideo, fratres, veneremur eos in saeculo quos defensores habere possumus in futuro; et sicut eis ossibus pareatum nostrorum jungimur, ita
Abbreviated transcription (Latin):
aiuersis in locis pati marty¬
res uoluit: ut tamquam
ydonei testes nos presenti qͦ
dam exemplo fidei sue confes¬
sionis urgerent ut humana
fragilitas. que predicationi
dominice auditu longiore
iux credit uel presenti oculo¬
rum testimonio martyrio
crederet beatorum. Cuncti
igitur martyres deuotissime
ꝑcolendi sunt: s specialiter hii
uenerandi sunt a nob̃. quoꝵ
reliquias possidemus. Illienĩ
nos orationib adiuuant. isti
etiam ad iuuant passione. Cũ
his autem nob̾ familiaritas
quedam ẽ. Semper enim nob̾¬
cum sunt. nobiscum morant᷑:
hoc ẽ. ⁊ incorpore uiuentes cu¬
stodiunt. ⁊ de corpore receden¬
tes excipunt: hic ne peccatoꝵ
non labes assumat: ibi ne in¬
ferni horror inuadat. Nam
ideo hoc amaiorib ꝓuisum ẽ
ut scõrum ossib nr̃a corpora so¬
tiemus: ut dum illos tartarus
metuit.nos pena non tangatz
Ium illis xp̃c illuminat a nob̾¬
ea ligo denebrarum diffugiat
Cum scĩs ergo martyrib quies¬

Expanded text:
diversis in locis pati martydiversis in locis pati martyres voluit, ut tanquam idonei testes nos praesenti quodam fidei exemplo suae confessionis urgerent; ut humana fragilitas, quae praedicationi dominicae auditu longiore vix credit, vel praesenti oculorum testimonio martyrio crederet beatorum. Cuncti igitur martyres devotissime percolendi sunt, sed specialiter ii venerandi sunt a nobis, quorum reliquias possidemus. Illi enim nos orationibus adjuvant, isti etiam adjuvant passione; cum his autem nobis familiaritas est; semper enim nobiscum sunt, nobiscum morantur, hoc est, et in corpore nos viventes custodiunt, et de corpore recedentes 263 excipiunt; hic ne peccatorum nos labes assumat, ibi ne inferni horror invadat. Nam ideo hoc a majoribus provisum est, ut sanctorum ossibus nostra corpora sociemus; ut dum illos tartarus metuit, nos poena non tangat; dum illos Christus illuminat, nobis tenebrarum caligo diffugiat. Cum sanctis ergo martyribus quies
Abbreviated transcription (Latin):
frẽs deuotissime natalem
celebrare debemus: tum p̾¬
cipue eorum sollempnitas
tota nobis ueneratione cu¬
randa ẽ: qui in nr̃is domi¬
ciliis ꝓprium sanguinem ꝓ¬
fuderunt. Namlicet uniu̾¬
si sc̃i ubiq sint. et omnib
enim cum patitur. non sibi
tantum patitur: s ⁊ciuib.
Sibi enim patitur ad pre¬
mium: ciuib ad exemplũ.
Sibi paticur ad requiem: ci¬
uib ad salutem. Exemplo
enum corum didicimus xp̃o¬
credere: didicunꝰ contume¬
liis iitam et̾nam querere:
mortem didicimus ũtimere.
uidete quid martyrib debea¬
mus: in quo alter dortus est
ut aluis saluaretur: alter
carnificem ꝑtulit ut xp̃m alt̾
agnosceret: alter morti ad dic¬
tus ẽ. ut alius uita potirecur
eterna: et ad postreinum scs
occisus ẽ. ut peccator euaderet.
beati igitur martyres nec si¬
bi uixerunt: nec sibi sunt
mortui. Exemplum enim no¬
bis relinquerunt bene uiuen¬
do conuersationis: tolerando
fortiter passiones. Nam ideo
dominus ꝑ totum mundũ

Expanded text:
tres, devotissime natalem celebrare debeamus, tum praecipue eorum solemnitas tota nobis veneratione curanda est, qui in nostris domiciliis proprium sanguinem profuderunt. Nam, licet universi sancti ubique sint, et omnibusenim cum patitur, non sibi tantum patitur, sed et civibus; sibi enim patitur ad praemium, civibus ad exemplum; sibi patitur ad requiem, civibus ad salutem: exemplo enim eorum didicimus Chricredere, didicimus contumeliis vitam aeternam quaerere, mortem didicimus non timere. Videte ergo quid martyribus debeamus: in quo alter tortus est, ut alius salvaretur: alter carnificem pertulit, ut Christum alter agnosceret: alter morti addictus est, ut alius vita potiretur aeterna: et ad postremum sanctus occisus est, ut peccator evaderet. Beati igitur martyres nec sibi vixerunt, nec sibi sunt mortui; exemplum enim nobis reliquerunt bene vivendo, conversationis, tolerando fortiter, passionis. Nam ideo Dominus per totum mundum
Abbreviated transcription (Latin):
die mecum eris in paradyso. Nõ
a te recedo. Oiscixta ẽ. causa:
nunquid pena. bona ergo uox
Iudica me łs: et discerne cau¬
sam meam de gente non scã.
Omnes qui uiuimus in hoc se¬
culo. laboremus ut bonam cau¬
sam hãmus: ut siquid nobis
acciderit in hoc seculo. cum
bona causa hinc exeamꝰ. Item¬
quidem bonoꝵ eccra
fidelium xͥanorum
maxume tamen głosorum ma¬
quis contra nos: Fremebat mũ¬
dus adu̾sus eos: popłi medita¬
bantur in ania: principes con¬
ueniebant in unum: excogita¬
bantur noui ceuciatus: et pe¬
nas incredibiles inuemiebat
ingemosa crudelitas. Obrue

Expanded text:
die mecum eris in paradiso. Non die mecum eris in paradiso. Non a te recedo. Discreta est causa; numquid poena? Bona ergo vox, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta. Omnes qui vivimus in hoc saeculo, laboremus ut bonam causam habeamus: ut si quid nobis acciderit in hoc saeculo, cum bona causa hinc exeamus. SEquidem bonorum fidelium Christianorum, maxime tamen gloriosorum maquis contra nos? Fremebat mundus adversus eos, populi meditabantur inania, principes conveniebant in unum : excogitabantur novi cruciatus, et poenas incredibiles inveniebat ingeniosa crudelitas. Obrue
Abbreviated transcription (Latin):
iustus agnoscitur. Nos pro
nobis patimur: pro malis
nr̃is patimur. Domine: u¬
de quid dicat socio pene sue
Ypristus pariter pendebat:
s non pariter uilescebat. Ag¬
noscebat᷑ dominus a penden¬
te. unum erat ceuus consor¬
tium: non erat unum premi¬
um. Quid dico: Das xp̃opre¬
mium: qui dator ẽ. primioꝵ.
Domine inquit. memento mei:
cum ueneris in regnum tuũ.
Dendentem uidebat: et regna¬
turum sperabat. Memento
inquit mei. Non modo: s cum
ueneris in regnum. Multa
inquit mala feci: requiem ce¬
lebrem non mͥ spero. Suffici¬
ant dormenta mea: usq ad
aduentum tuum. Modo tor¬
quear: cum ueneris. tunc mͥ
parce. Ille se disferebat: s xp̃c
paradysum non petenti offerebat
memento mei. S quando: Cũ
ueneris in regnum tuum. Et
dominus. Amen dico tibi. ho¬
die mecum exis in paradyso. Dis¬
cipuli mei dimiserunt me: dis¬
cipli mei desperauerunt de
me: et tu inceuce cognoiusti
me. Non contempusti moritu¬
rum: sperasti regnaturum: ho¬

Expanded text:
justus agnoscitur; nos pro justus agnoscitur; nos pro nobis patimur, pro malis nostris patimur. Domine: vide quid dicat socio poenae suae. Christus pariter pendebat; sed non pariter vilescebat. Agnoscebatur Dominus a pendente. Unum erat crucis consortium; non erat unum praemium. Quid dico? Das Christo praemium, qui dator est praemiorum? Domine, inquit, memento mei, cum veneris in regnum tuum. Pendentem turum sperabat. Memento, inquit, mei, non modo, sed cum veneris in regnum tuum. Multa, inquit, mala feci, requiem celerem non mihi spero: sufficiant tormenta mea usque ad adventum tuum. Modo torquear; cum veneris, tunc mihi parce. Ille se differebat; sed Christus paradisum non petenti offerebat. Memento mei: sed quando? Cum veneris in regnum tuum. Et Dominus: Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso . Discipuli mei dimiserunt me, discipuli mei desperaverunt de me; et tu in cruce cognovisti me, non contempsisti moriturum, sperasti regnaturum: Ho
Abbreviated transcription (Latin):
malefici: multa mala paciunt᷑
mala inquit ⁊ ego marcyr tu¬
us pacior: s discerne causam me¬
am de gente non scã: latronũ.
homicidarum. scelestorum oi¬
um. Pati talia qualia ego pofft̃.
habere talem causam non pos¬
sunt. Ego infornace purgor.
illi cinerescunt. Et heretici paci¬
untur plura a se ip̃is: ⁊ uolunt
mr̃es dici. S contra illos canta¬
iumus. Discerne causam meam
s causa. Inpassione domini tres
cruces erant. Una pena: s dis¬
par causa. Ad deiteram unus la¬
tro: ad sinistram alter latro. In
medio uidex: inter ambos pen¬
dens incruce. Quasi ꝓnuntianᷤ
de tribunali. audunt unum
dicentem. libera de si iustus
es: audiuit alterum suum
parem corripientem.⁊dicen¬
tem. Tu non times deum. Nos
ꝓmalis nr̃is ista patimu:
nam iste iustus ẽ. Malam ha¬
aluid. nos ꝓmalis nr̃is ista pa¬
timur: nam iste iustus est:
Quis causam discerneret mar¬
tỹrum: ante causã impiorũ.
penam pauentium: Iste inqͥt

Expanded text:
malefici, multa mala patiunturmalefici, multa mala patiunturmala, inquit, et ego martyr tuus patior: sed discerne causam meam de gente non sancta, latronum, homicidarum, scelestorum omnium. Pati talia, qualia ego, possunt: habere talem causam non possunt. Ego in fornace purgor; illi cinerescunt. Et haeretici patiuntur, et plura a se ipsis; et volunt martyres dici. Sed contra illos cantavimus, Discerne causam meam ar causa. In passione Domini tres cruces erant; una poena, sed dispar causa. Ad dexteram unus latro, ad sinistram alter latro: in medio judex, inter ambos pendens in cruce, quasi pronuntians de tribunali, audivit unum dicentem, Libera te, si justus es; audivit alterum parem suum corripientem et dicentem, Tu non times Deum? Nos pro malis nostris ista patimur; nam iste justus est. Malam haaliud, Nos pro malis nostris ista patimur; nam iste justus est? Quis causam discerneret martyrum a causa impiorum poenam patientium? Iste, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
uoce. Iudica me deus: et discer¬
ne causam meam de gente nõ
scã. M artyrum uox ẽ. Quis au¬
deat dicere. iudica me deus:
nisi qui habet oꝑtimam causã:
Dromissis ⁊ minis. temptatur
anima. Mulcetur illecebris:
torquetur dolorib. Omnia pro
xp̃o uicta sunt ab inuictis mar¬
tyrib. Uictus ẽ. ꝓmittens mun¬
dus: uictus ẽ seruiens mundus.
Non tenuit uoluntas: non
territ cenciatus. Aurum in for¬
uace purgatum. ignem gehen¬
ne non timet. Ideo tanquam
purgatus igne tribulationis
beatissimus martyr: serurus
dicit. Iudica me deus. Quicquid
inme inueneris bonum. uidi¬
ca. Donasti michi quod tibi pla¬
ceat: inueni in me. ⁊ uidica me.
Nõrne tenuit duicedo seculi:
non me ate detorquet tribulati¬
o seculi. Iudica me. ⁊ discerne cau¬
sain meain de gente non scã.¬
Discerne causam meam de gen¬
te nonscã. Multi paciuntur tͥ¬
bulationes. Parem habent pe¬
nam. s patrem non habent cau¬
sam. Multa mala patiuntur
adulteri: multa mala paciunt᷑

Expanded text:
ica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Martyrum vox est. Quis audeat dicere, Judica me, Deus, nisi qui habet optimam causam? Promissis et minis tentatur anima, mulcetur illecebris, torquetur doloribus: omnia pro Christo victa sunt ab invictis martyribus. Victus est promittens mundus, victus est saeviens mundus. Non tenuit voluptas, non terruit cruciatus. Aurum in fornace purgatum ignem gehennae non timet. Ideo tanquam purgatus igne tribulationis beatissimus martyr securus dicit, Judica me, Deus. Quidquid in me inveneris bonum, judica. Donasti mihi quod tibi placeat; inveni in me, et judica me. Non me tenuit dulcedo saeculi, non me a te detorquet tribulatio saeculi. Judica me, et discerne causam meam de gente non sadiscerne causam meam de gente non sancta. Multi patiuntur tribulationes; parem habent poenam, sed parem non habent causam. Multa mala patiuntur adulteri, multa mala patiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
Admensam magnam sedisti.
diligenter considera que appo¬
nuntur tibi: qm̃ talia oportet¬
te preparare.Magna mensa
est: ubi epule sunt ip̃e dñs
mense. Nemo pa̾cit conuiuiaᷤᷤ
de se ip̃o. Hoc facit dominus
xp̃c. Ipse inuitator: ipe cibus
et potus. Agnouerunt ergo
martyres quid comederent
et biberent: ut talia redd̾ent.
le daret unde redderent. qui
prior impendit: Unde ⁊ psal¬
mus ubi scriptum cantaiumꝰ
preciosa inconspectu domini
mors scõrum eius:quid nobis
ꝯmendat: Considerauit illic
homo: quanta accepit adeo.
ra gr̃ẽ omnipotẽtis. qui eum
creauit: qui ꝑditum quesiuit.
qui inuento ueniam dedit:
qui pugnantem infirmis ui¬
rib uuiit: qui se piclitanti ñ
subteaxt: qui iuncentem
coronauit: cui premium se
ip̃m ddedit. Consid̾auit hec oĩ¬

Expanded text:
Ad mensam magnam sedisti, Ad mensam magnam sedisti, diligenter considera quae apponuntur tibi, quoniam talia te oportet praeparare . Mensa magna est, ubi epulae sunt ipse dominus mensae. Nemo pascit convivas de se ipso: hoc facit Dominus Christus; ipse invitator, ipse cibus et potus. Agnoverunt ergo martyres quid comederent et biberent, ut talia redderent.le daret unde redderent, qui prior impendit? Unde et Psalmus, ubi scriptum cantavimus, Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus, quid nobis commendat? Consideravit illic homo quanta accepit a Deo; ra gratiae Omnipotentis qui eum creavit, qui perditum quaesivit, qui invento veniam dedit, qui pugnantem infirmis viribus juvit, qui se periclitanti non subtraxit, qui vincentem coronavit, qui praemium se ipsum d
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis oculis nr̃is ꝓbamus qmͣ
uerum sit quod cantauimus.
quia preciosa inconspec̾tu do¬
mini mors scõrum eius: qnͣ
do ⁊n conspectu nr̃o p̾cios.
est.⁊ in conspectu euis. ꝓcuiꝰ
nomine facta ẽ. S p̾cium mor¬
tium istarum: mors ẽ. unius
Quantas mortes emit: unꝰ
moriens. Quisi non morere¬
tur: granum frumenti ñ
multiplicaretur. Audistis
uerba eius cum appropin¬
quaret passion: id est cum
nr̃e propinquaret redemp¬
tioni. Nisi granum tritici ca¬
dens in terra mortuum fu̾it:
lp̃m solum manet. Si autem
mortuum fuerit: multum
fructum affert. Egit enim
incruce grande commerciũ:
ibi solut̃ ẽ. sacculus precii nr̃i.
Quando latus eius aꝑtum ẽ.
lancea ꝑcussoris: emanauit
inde p̾cium tocus orbis. Emp¬
ti sunt fideles et mr̃es: s mar¬
tyrum fides ꝓbata ẽ. Testiᷤ est
sanguis. Quod illis impensũ
ẽ. reddiderunt: ⁊ impleuer̃t
quod ait sc̃s ioħs. Si c̃ x pro¬
fratrib ponere. Et alibi dicit᷑.

Expanded text:
ipsis oculis nostris probamus quam ipsis oculis nostris probamus quam verum sit quod cantavimus, quia pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus: quando et in conspectu nostro pretiosa est, et in conspectu ejus, pro cujus nomine facta est. Sed pretium mortium istarum mors est unius. Quantas mortes emit unus moriens, qui si non moreretur, granum frumenti non multiplicaretur? Audistis verba ejus cum appropinquaret passioni, id est, cum nostrae appropinquaret redemptioni: Nisi granum tritici cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet: si autem mortuum fuerit, multum fructum affert . Egit enim in cruce grande commercium; ibi solutus est sacculus pretii nostri: quando latus ejus apertum est lancea percussoris, emanavit inde pretium totius orbis. Empti sunt fideles et martyres: sed martyrum fides probata est; testis est sanguis. Quod illis impensum est, reddiderunt, et impleverunt quod ait sanctus Joannes: Sicut  ponere . Et alibi dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcutias. ⁊ occilas: non carnem
hanumam. Animã time. ne mo¬
testatem: et corpꝰ et animam
occidere ingehennam ignis
Quomodo quando mitetur
ingehennam impus arde¬
bit : Ibi corpꝰ: ibiẽ. ⁊ anima.
Mors corporis sempit̾na: morᷤ
anime. dei absentia. Uis nos¬
se que sit mors anime: Intel¬
lige ꝓpħam dicentem. Tollat᷑
impius: ut non uideat clari¬
tatem dei. Timeat ergo ani¬
ma mortẽ suam. ⁊ non tine¬
at mortem corporis sui: qr
si tumuerit mortem suam.
et iuxerit in deo suo ñ eum
offendendo. ⁊a se repellendo
merebitur in fine recipere
corpus suum non ad penam
et̾nam sicut impioꝵ: s ad
uitam et̾nam. sicut iustorũ.
Illam mortẽ timentes. ⁊ illã
uitam martyres diligentes.
ꝓmissa dei expectantes minaᷤᷤ
ꝑ secutorum contempnentes.
ẽt ip̃i apud deum coronari
meruerunt: et nob̃ celebrã¬
da ista sollempnia relique¬
sa scõrum mar¬
tyrum gesta.
quib ubiq
floret eccłia.

Expanded text:
percutias, et occidas non carnem, percutias, et occidas non carnem, sed animam. Animam time, ne motestatem et corpus et animam occidere in gehenna ignis. Quomodo? quando miin gehennam impius, ardebit ibi corpus, ibi anima? Mors corporis, sempiterna poena: mors animae, Dei absentia. Vis nosse quae sit mors animae? Intellige prophetam dicentem, Tollatur impius, ut non videat claritatem Domini . Timeat ergo anima mortem suam, et non timeat mortem corporis sui. Quia si timuerit mortem suam, et vixerit in Deo suo, non eum offendendo et a se repellendo, merebitur in fine recipere corpus suum; non ad poenam aeternam, sicut impii; sed ad vitam aeternam, sicut justi. Illam mortem timentes, et illam vitam martyres diligentes, promissa Dei exspectantes, minas persecutorum contemnentes, et ipsi apud Deum coronari meruerunt, et nobis celebranda illa solemnia reliquesa sanctorum martyrum gesta, quibus ubique floret Ecclesia,
Abbreviated transcription (Latin):
anunam. Quero hoc: quare
mortua ẽ. anima. Quod pau¬
lo ante dicebam: quero quare
mortuumẽ. corpꝰ. Quia discessit
uita eius. anima. Quare mor¬
tua ẽ. anima : Quia deseruit
eam uita eius deus. Greuit᷑
tumq retinete corpus mor¬
tuum eẽ. sine anima: aninã
mortuam esse sine deo. Omĩs
homo sine deo: mortuam ha¬
bet animam. Plangis mor
um. plange infidelem. Scrip¬
tum ẽ. Luctus mortui septẽ
dies. fatui autem ⁊ impii.
omnes dies uite illorum. An
gas corpus. a quo discessit
anima: et non plangas ani¬
mam. aqua recessit deus:
hoc tenens ille martie: res¬
pondeat comminatori. Quid
Ergo ut negem ueritatem.
Si noluero quid facis: ꝑcutis
corpꝰ meum: ut recedat inde
anima mea. S ip̃a anima me
imprudens: non insipiens.
Tu ius ferire corpus meum:
us ut cum tumeo ne fexias
corpus meum. ⁊ recedat inde
anima mea. ego fertam ani¬
mam meam. et recedat inde
deus meus: Non ergo timeas
martyr gladium ꝑcussoris.
linguam tuam time. ne tu te

Expanded text:
animam . Quaero, Quare animam . Quaero, Quare mortua est anima? Quod paulo ante dicebam, quaero, Quare mortuum est corpus? Quia discessit vita ejus anima. Quare mortua est anima? Quia deseruit eam vita ejus Deus. CAPUT VItumque tenete, corpus mortuum esse sine anima: animam mortuam esse sine Deo. Omnis homo sine Deo mortuam habet animam. Plangis mortum, plange infidelem. Scriptum est: Luctus mortui, septem dies; fatui autem et impii, omnes dies vitae illorum . An  plangas corpus a quo recessit anima, et non plangas animam a qua recessit Deus? Hoc tenens martyr respondeat comminatori Quid m? Cogis ergo ut negem veritatem? Si noluero, quid facis? Percutis corpus meum, ut recedat inde anima mea: sed ipsa anima mea imprudens, non est insipiens. Tu vis ferire corpus meum: vis ut, cum timeo ne ferias corpus meum, et recedat inde anima mea, ego feriam animam meam, et recedat inde Deus meus? Non ergo timeas, martyr, gladium percussoris: linguam tuam time, ne tu te
Abbreviated transcription (Latin):
mam. Ambulant pedes: intel¬
bulant : Ad adulterium inqͥtͥ.
Ergo mortua ẽ anima. Sic enĩ
ueracissime. scriptura dixit.
mortua ẽ. udua que in deli¬
tiis uiuit: cum multum sit¬
int̾ delicias et ad ulterium. Qͦ¬
modo pot̾ anima. que indeli¬
ciis mortua dicitur. inadulte¬
rio uiiere: Mortua ẽ.S nec sic
quidem agens mortua ẽ. Loqñ¬
tẽ audio. uuut corpus. Non
enim lingua more moueret᷑.
articulares sonos. nisi intus
habitator essec: et quasi ad hoc
organum musicus qui lingua
illa uteretur. Prorsus intelli¬
go. hoc modo corpus loquit᷑.
corpusuiuit. Sed interrogou
trum ⁊ anima uiuat. Ecce lo¬
quitur: corpus: uint. Quid
loquitur: Quomodo dicebã
utrum et anima iuueret̃. Sic
etiam cum audio loquentẽ.
intelligo quia corpus uiuit.
Quero quid loquatur: udeum
et anima uiuat. Mendatium
loquitur. Si mendacium loqͥ¬
tur: ergo anima mortua ẽ. Uñ¬
et hoc ꝓbamus: Ip̃am uerita¬
tem interrogeremus: que att.
Os quod mentitur: et occidit

Expanded text:
mam. Ambulant pedes, intelbulant? Ad adulterium, inquit. Ergo mortua est anima. Sic enim veracissima Scriptura dixit: Mortua est vidua quae in deliciis vivit . Cum multum iinter delicias et adulterium, quomodo potest anima, quae in deliciis mortua dicitur, in adulterio vivere? Mortua est. Sed nec sic quidem agens mortua est. Loquentem audio, vivit corpus. Non enim lingua in ore moveretur, articulares sonos, nisi intus habitator esset; et quasi ad hoc organum musicus, qui lingua sua uteretur. Prorsus intelligo. Hoc modo corpus loquitur, corpus vivit. Sed interrogo, utrum et anima vivat. Ecce loquitur corpus, vivit. Quid loquitur? Quomodo dicebam utrum et anima viveret: sic etiam cum audio loquentem, intelligo quia corpus vivit; quaero quid loquatur, utrum et anima vivat. Mendacium loquitur. Si mendacium loquitur, ergo mortua est. Unde hoc probamus? Ipsam veritatem interrogemus, quae ait: Os quod mentitur, occidit
Abbreviated transcription (Latin):
Audi de eo deum et hominemdi¬
centem. Odomine ih̾u xp̃e quis
est iohannes: Et dicit deus. In na¬
tis mulierum: nemo surrexit ma¬
ior iohanne baptista. O iohannes
magne homo quo in natis mu¬
lierum maior nemo surrexit:
Dic michi o magne homo: quiᷤᷤ
est iste qui putatur solus homo.
Quis ẽ: Audi. Cuiꝰ non sum dig¬
nus inquit calciamenta por¬
tare. Didicimus ecce ꝑ ioħ̾em. et
homine. s in xp̃o. Ecce habes
magnum hominẽ quo nemo
maior surrexit: et ip̃e ẽ. iohes
Sed uide: quia iste iohannes a¬
micus ẽ. sponsi. Sponso zelat:
non sibi. Dicit enim ad se ueni¬
entib. Ego baptiro uos aqua:
qui autem post me uenit. ma¬
ior me ẽ: cuius non sum dignꝰ
caluamenta soluere. Ille aũt
baptirabit uos inspũ scõ. Ueni

Expanded text:
Audi de eo Deum et hominem diAudi de eo Deum et hominem dicentem. O Domine Jesu Christe, quis est Joannes? Et dicit Deus, In natis mulierum non surrexit major Joanne Baptista. O Joannes magne homo, quo in natis mulierum major nemo surrexit, ihi, o magne homo, quis est iste qui putatur solus homo? Quis est, audi: Cujus non sum dignus, inquit, calceamenta portare. Didicimus ecce per Joannem, homine, sed in Christo. Ecce habes magnum hominem, quo nemo major surrexit, et ipse est Joannes. Sed vide quia iste Joannes amicus est sponsi; sponso zelat, non sibi. Dicit enim ad se venientibus: Ego baptizo vos aqua; qui autem post me venit, major me est, cujus non sum dignus calceamenta solvere; ille autem baptizabit vos i
Abbreviated transcription (Latin):
natos mulierum: non surrexit
maior iohanne baptista. Audi¬
iumus cum euangłm legeret᷑.
quam mirabilit̾ fui̾t ex despe¬
ratione conceptus: et qͣnto sp̃s̃
sancti testimonio ꝓcreatus. Later
eius co quod non crelidit: ob¬
mutuit. Annuntiat᷑ ergo ꝑan
głm et non creditꝰ. patͥs uocem
abstulit: natus linguam resol¬
uit. Accipite ergo in huiꝰ rez my¬
multi deberent preire precones
Ab ip̃o prorsus erordio generis
homo: sed quo homuie nullus
extitit maior. Uenturꝰ erat do¬
minus iħ̾c: non homo tantum
set deus. Utiq et deus ⁊ homo.
Dcus semꝑ: ad tempꝰ homo. Ds̃
ante tempora: homo infine
temporum. Deus ante secula.
homo infine seculi. Deus qui ho-¬
minẽ fait. ꝓpt̾ hominẽ dignatꝰ
est homo fieri quem fecit. uen¬
turo ergo domino thu xp̃o qui
plus est quam homo: ne puta¬
retur tantum eẽ. homo. testimo¬
Deus qui nos fecit: homo qui
nos refecit. Iohannes autem:
homo tantũ. Sed quantus hõ.

Expanded text:
natos mulierum non surrexit natos mulierum non surrexit major Joanne Baptista . Audivimus, cum Evangelium legeretur, quam mirabiliter fuerit ex desperatione conceptus, et quanto Spiritus sancti testimonio procreatus. Pater ejus eo quod non credidit, obmutuit. Annuntiatus ergo per Angelum, et non creditus, patris vocem abstulit, natus linguam resolvit . Accipite ergo in hujus rei mymulti deberent praeire praecones. Ab ipso prorsus exordio generis homo, sed quo homine nullus exstitit major. Venturus erat Dominus Jesus, non homo tantum, sed et Deus: utique et Deus et homo; Deus semper, ad tempus homo; Deus ante tempora, homo in fine temporum; Deus ante saecula, homo in fine saeculi. Deus qui hominem fecit, propter hominem dignatus est homo fieri, quem fecit. Venturo ergo Domino Jesu Christo, qui plus est quam homo, ne putaretur tantum esse homo, testimoDeus qui nos fecit, homo qui nos refecit. Joannes autem homo tantum, sed quantus homo?
Abbreviated transcription (Latin):
Aquo iste exaltabitur: et qui
seexaltat humiliabitur. Qͥa
esurientes impleuit bonis: et
diuites dimisit manes. Uade
nunc et uentila diuitias tuas: iac¬
ta te. et dic diues sum. Quamdi¬
ues: Si uolo. uistus sum: si nolo.
iustus non sum. In potestate ha¬
beo uistum cẽ. et iustum non c̃ẽ.
Non audis inpsalmo. qui confi¬
dunt inuirtute sua ᷤ. Eigo carnẽ¬
deus tibi. deus tibi sensum. deus
tibi animam. deus tibi mentem.
deus tibi intelligentiam dedit: tu
das tibi ip̃e iusticiam. Quid ẽ.
caro. quid sunt sensus. quid ẽ.
anima. quid est mens. quid est
intelligentia sine iusticia:. Nõ¬
ne omnia ista. siusticia care¬
ant. ad penam ualebunt: Er¬
deilerit inferiora: des tibi po¬
tiora. Male diues. erinaniende
diues si tamen habes quod te
habere dixisti: quid habes qd̾
non accepisti. Nec saltem a suꝑ¬
bo et diuite illo phariseo. ex his
que te habere cdixisti: gras dño
magnus extitit inter homines:
moniũ ꝑhiberet dicens. Inter

Expanded text:
A quo iste exaltabitur, et qui A quo iste exaltabitur, et qui se exaltat humiliabitur. Quia esurientes implevit bonis, et divites dimisit inanes. Vade nunc, et ventila divitias tuas: jacta te, et dic, Dives sum. Quam dives? Si volo, justus sum; si nolo, justus non sum. In potestate habeo justum esse, et justum non esse. Non audis in Psalmo, Qui confidunt in virtute sua ? Ergo Deus tibi carnem, Deus tibi sensum, Deus tibi animam, Deus tibi mentem, Deus tibi intelligentiam dedit: tu das tibi ipsi justitiam? Quid est caro, quid sunt sensus, quid est anima, quid est mens, quid est intelligentia sine justitia? Nonne omnia ista, si justitia careant, ad poenam valebunt? Erdederit inferiora, des tibi potiora? Male dives, exinaniende dives; si tamen habes quod te habere dixisti: Quid habes quod non accepisti ? Nec saltem a superbo et divite illo pharisaeo, de his quae te habere dixisti, gratias Domino magnus exstitit inter homines, monium perhiberet, dicens: Inter
Abbreviated transcription (Latin):
Qiua non sum sicut ⁊ publi¬
canus iste. Infultas: non exul¬
tas. Ieuin obis insalbato: decimaᷤᷤ
do omniũ quetumq possideo.
Odiuitem ex inamendum. uenl.
ueni pauꝑ esuriens publicane.
imino ibista. ubistas. Dublica¬
nus enim de longinquo stabat:
sz dominus humili ꝓpinqua¬
bat. Nec oculos audebat in ce¬
lum sãuare: quo oculos non le¬
uabat. ibi cor habebat: sed per¬
cutiebat pestus sinm dicens. Do¬
mine. ꝓpicius esto michi pecca¬
tori. Desurientem bonis implẽ¬
dum. audisti domine contro
uersiam: ꝓme sententiam. Au¬
dite sententiam: int̾ partes
ꝓlatam. Non appellat uictus.
quia nonẽ. adquem. Nonenĩ
appellat a filio ad patrem. D̾s
enim pater ñr non iudicat quẽ¬
quam: sz omne udicium dedit
filio suo. Dicat ergo sententiã
inter partes uentas. Amen in¬
quit dico uobis: quia descendit¬
magis quamille phariseus.
Quare hoc rogo te. qua iusti¬
cia: uis audires Qm̃omnis qͥ
se exaltat humiliabitur: et
qui se humiliat exaltabitur.

Expanded text:
Quia non sum sicut publicanus iste. Insultas, non exsultas. Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quae possideo. O divitem exinaniendum! Veni, veni pauper, esuriens publicane: imo ibi sta, ubi stas. Publicanus enim de longinquo stabat. Sed Dominus humili appropinquabat. Nec oculos in coelum audebat levare. Quo oculos non levabat, ibi cor habebat. Sed percutiebat pectus suum, dicens: Domine, propitius esto mihi peccatori. O esurientem bonis implendum! versiam; prome sententiam. Audite sententiam inter partes prolatam. Non appellat victus, quia non est ad quem. Non enim appellat a Filio ad Patrem. Deus enim Pater non judicat quemquam; sed omne judicium dedit Filio . Dicat ergo sententiam inter partes Veritas. Amen, inquit, dico vobis, quia descenditmagis quam ille pharisaeus. Quare hoc, rogo te? qua justitia? Vis audire? Quoniam omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur .
Abbreviated transcription (Latin):
quia non credis. illi causa expo¬
nit᷑. silentium ñ imponitur.
Quomodo fiet istud: Sp̃s sc̃s¬
suꝑueniet inde: et uirtus altissi¬
miobumbrabit tibi. Ecce quomͦ
siet quod queus: ecce quomodo
urum non cegnoscis et paries:
ecce quomodo. Quia sp̃s scs suꝑ
libidinis: subtanto umbracu
maria. S nos uerba ualemꝰ
audire: deus potest et corda ĩ¬
quid cognoscam hoc. ego enĩ
sum senex et uxor mea ꝓgͣssior
in dieb suis: desꝑando dixit.
non inquirendo. Maria econtͣ
quando ait. quomodo fiet
istud quoniam iurum non co¬
gnosco: inquirendo dinit. ñ
desperando. Dum inderrogauit:
non deꝓmissione dubitauit.
Ouere grã plena. Sic ẽ. enim ab
angło salutata. Aue gr̃a plena.
Quis hanc explicit grãm. Qͥs
huic gr̃ẽ grãm agendo. sufficiat:
fĩt homo: et ꝑ liberum arbitri¬
uni perit homo: et inuenitur.
Homo fastus qui fecit: ne pe¬
riret quem fecit. In principio
uerbum d̾s apud am̃. ꝑ quod

Expanded text:
quia non credis: illi autem causa expoquia non credis: illi autem causa exponitur, silentium non imponitur. Quomodo fiet istud? eniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Ecce quomodo fiet quod quaeris, ecce quomodo virum non cognoscis et paries, ecce quomodo: quia Spiritus sanclibidinis, sub tantae umbraculMaria. Sed nos verba valemus audire: Deus potest et corda inquid cognoscam hoc? ego enim sum senex, et uxor mea progressa in diebus suis, desperando dixit, non inquirendo: Maria vero quando e contra ait, Quomodo fiet istud? quoniam virum non cognosco, inquirendo dixit, non desperando. Dum interrogavit, non de promissione dubitavit. O vere gratia plena! Sic est enim ab angelo salutata, Ave, gratia plena. Quis hanc explicet gratiam? Quis huic gratiae gratias agendo sufficiat? Fit homo, et per liberum arbitrium perit homo, et invenitur homo factus qui fecit, ne periret quem fecit. In principio Verbum Deus apud Deum, per quod
Abbreviated transcription (Latin):
craiuuisti uerbũ meñ. Et accepit
supplicium taciturnitatis: meri¬
to infidelitatis. Quid dixerat ꝓpħa
de iohanne: uox clamantis in he¬
remo. Tacet racharias: generatu¬
rus uocem. Quia non credidit.
tacuit. Merito obmutuit: quo¬
usq uox nasceretur. Sienm rec¬
te dictum ẽ immo quia ualde
recte dictum ẽ. in scõ psalmo. cre¬
didippt̾ quod loquutꝰ sum: qui
noncredebat. merito non leque¬
batur. S rogo domine. cumau
Causas querit ⁊acharias ab
angelo. ꝑ quid cognosceret. qd̾
illi annuntiatum est. quoniam
senex erat. et uror euis ꝓgressa
indieb suis: dicitur eiꝰ qm̃ non
credidisti. eris tacens. Nuncatur
xp̃c uirgini marie: et ip̃a causaᷤ
querit. et dicit angło. Quomo¬
do fiet istud᷑ qm̃ iurum ñ cog¬
nosco : Et ille. ẜ quid cognoscã
hoc : Ego enim sum senex: et uyxor
mea ꝓgressa indieb sius. Et il¬
la. Quomõdo fiet istud qm̃ uirũ
ñ cognosco: Illi dicitur tacebis

Expanded text:
credidisti verbis meis. Et accepit credidisti verbis meis. Et accepit supplicium taciturnitatis, merito infidelitatis. Quid dixerat propheta de Joanne? Vox clamantis in eremo . Tacet Zacharias generaturus vocem. Quia non credidit, tacuit: merito obmutuit quousque vox nasceretur. Si enim recte dictum est, imo quia valde recte dictum est in sancto psalmo, Credidi, propter quod locutus sum : quia non credebat, merito non loquebatur. Sed rogo, Domine, cum auCausas quaerit Zacharias ab angelo, per quid cognosceret quod illi annuntiatum est, quoniam senex erat, et uxor ejus progressa in diebus suis: dicitur ei, Quoniam non credidisti, eris tacens. Nuntiatur Christus virgini Mariae, et ipsa causam quaerit, et dicit angelo, Quomodo fiet istud? quoniam virum non cognosco. Et ille, Per quid cognoscam hoc? Ego enim sum senex, et uxor mea progressa in diebus suis. Et illa, Quomodo fiet istud? Quoniam virum non cognosco. Illi dicitur, Tacebis,
Abbreviated transcription (Latin):
rigiam caltiamenti. Quantum
humilis extitisset. et si se ioh̾es
dixisset dignum qui se fecit. di¬
cendo indignum. Propterea
notatus est dies natiuitatis eius:
et celebrationi eccłe commendatꝰ.
solum inmatrib quod illa uir¬
strum: illa de uiro suo sene parit
precursorem dñi. Et illud arten¬
o dite. Non crelulit zacharias.
Quomodo credidit. qui quesunt
abangło ꝑ quod cognosceret qd̃
ꝓmitcebat: qm̃ ip̃e erat senex.
et uxor eius. ꝓcesserat indiebus
suis: Et dicit illi angelus. Ecce
eris tacens. nec poteris loqui usq
indiem quohec fiant: ꝓpter
quod non creclidisti uerbis me¬
is. que implebuntur intempr̃
suo. Idem ip̃e angłs uenit ad
mariam: nuntiat xp̃m uen
turum de maria incarne: et
maria tale aliqiuid dicit. Ille
enim dixit. ꝑquod cognoscam
hoc : Ego enim sum senex: et
uxor mea ꝓcessit in diebus suiꝰ.
Et dicitur ei. ecce eris tacens. nͭ
poteris loqui usq indiem qͦ
hec impleantur. ꝓpt̾ quod non

Expanded text:
rigiam calceamenti. Quantum rigiam calceamenti. Quantum humilis exstitisset, et si se Joannes dixisset dignum? Quid fecit, dicendo se indignum? Propterea notatus est dies nativitatis ejus, et celebrationi Ecclesiae commendatus. solum in matribus, quod illa virstrum, illa de viro suo sene pariens praecursorem Domini. Et illud attendite. Non credidit Zacharias. Quomodo non credidit? Quaesivit ab angelo per quid cognosceret quod promittebat, quoniam ipse erat senex, et uxor ejus processerat in diebus suis. Et dixit illi angelus: Ecce eris tacens, et non poteris loqui usque in diem quo haec fiant, propter quod non credidisti verbis meis, quae implebuntur in tempore suo. Idem ipse angelus venit ad Mariam, nuntiat Christum nasciturum ex ea in carne, et Maria tale aliquid dicit. Ille enim dixit: Per quid cognoscam hoc? Ego enim sum senex, et uxor mea processit in diebus suis. Et dicitur ei: Ecce eris tacens: et non poteris loqui usque in diem quo haec implebuntur, propter quod non
Abbreviated transcription (Latin):
uangłium loquitur. Audite.
et ĩegue. Sid parum ẽ. ante a¬
braham. Creator ante adam.
creator ante celum et t̾ram:
creator ante omnes angłos u
et potestates. ante omnia crea¬
tor: quia in principio non est
factum uerbum. s erat uerbũ
et uerbum erat apud deum:
et as erat uerbum. Hoc erat ĩ
principio apuddm. Omnia ꝑ
ipm̃ facta sunt. Si omnia ui¬
sibilia. et inuisibilia. celum et
terra: et uirgo maria: quia uir¬
go maria de terra. Et xp̃c fac¬
tor terre. factus est terra: quia
ueritas de terra ortaẽ. Breuiter¬
ergo commendo caritati ur̃e:
magnum satramentum. Qm̃
multi futuri erant qui putarẽt
xp̃m non ẽẽ. nisi hominẽ. nich
esse amplius quam hominem:
ic̾o magnus homo quom a ior
in hominib non fuit. ꝑhibu¬
it ei testimoniũ. Ioħs subditis.
inclinatus. humiliatꝰ: inqnͣ¬
tum se humilem readidisset.
si soluere corrigiam calciamen¬
ti eius dignum se ẽẽ. dixisset. At¬
tende in magno satramento cor¬

Expanded text:
vangelium loquitur : audite, vangelium loquitur : audite, vel legite. Sed parum est, ante Abraham creator: ante Adam creator, ante coelum et terram creator, ante omnes Angelos uncipatus et Potestates, ante omnia creator. Quia in principio, non est factum Verbum, sed erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt . Si omnia, visibilia et invisibilia, coelum et terra, et virgo Maria: quia et virgo Maria de terra, et Christus factor terrae factus est de terra, quia veritas de terra orta estergo commendo Charitati vestrae magnum sacramentum. Quoniam multi futuri erant, qui putarent Christum non esse nisi hominem, nihil esse amplius quam hominem: ideo magnus homo, quo major in hominibus non fuit, perhibuit ei testimonium Joannes, subditus, inclinatus, humiliatus. In quantum se humilem reddidisset, si solvere corrigiam calceamenti ejus, dignum se esse dixisset? Attendite in magno sacramento cor
Abbreviated transcription (Latin):
uus humiliaretur: ne uento suꝑ¬
natus est ioħes: ip̃iꝰ solius iusti
Et natalis dñi celebratur:sed
tanquam domini. Date michi
alium seuum p̾ter iohannem.
inter patriarchas. inter ꝓpħas
inter apłos: cuius natalis diem
celebret eccłia xp̃i. Passionum
dies seruis plurimis celebramꝰ:
natiuitatis diem. nemini nisi
iohanni. Audistis quando euan¬
głin legeretur:. qui ordo fuerit
amborum nascentium. p̾cur¬
sorts. et dominatoris: et quod
paulo aute dixi preconis ⁊ ui¬
dicis: uocis et uerbi. Angłs ga¬
briel minciat iohannem idem
ip̃e angłs gabriel nunciat do¬
minum iħm xp̃m. Precedit ille:
saguitur ille. Ille p̾cedit obseq̃n¬
do: sequitur ille regnando. Si¬
quitur enim nascendo: antece¬
dit rogendo. Quia et ip̃m iohem
creauit xp̃c. post quem creatus
est xp̃c. et creator et creatus: crea¬
tor ante matrem: creator matris:
creatus in matre. Et quid dicam.
creator ante matrem: Ante a¬
braham egosum. ip̃e dixit:e¬

Expanded text:
vus humiliaretur, ne vento supvus humiliaretur, ne vento supnatus est Joannes, ipsius solius justi Et Natalis Domini celebratur, sed tanquam Domini. Date mihi alium servum praeter Joannem inter Patriarchas, inter Prophetas, inter Apostolos, cujus natalem diem celebret Ecclesia Christi. Passionum diem servis plurimis celebramus: nativitatis diem nemini, nisi Joanni. Audistis quando Evangelium legebatur, qui ordo fuerit amborum nascentium, praecursoris et Dominatoris, et quod paulo ante dixi, praeconis et Judicis, vocis et Verbi. Angelus Gabriel nuntiat Joannem, idem ipse angelus Gabriel nuntiat Dominum Jesum Christum. Praecedit ille, sequitur ille: ille praecedit obsequendo, sequitur ille regendo. Sequitur enim nascendo, antecedit regendo: quia et ipsum Joannem creavit Christus, post quem creatus est Christus, et creator et creatus; creator ante matrem, creator matris, creatus in matre. Et quid dicam, creator ante matrem? Ante Abraham ego sum, ipse dixit, E
Abbreviated transcription (Latin):
quod ꝑhibuit seruus dño. Qd̾
est testimonium d̃ni de seruo.
In natis mulierum non surrex̃
maior iohanne baptista. Quõd
est testimoniũ seruide dño . Qͥ
uenit post me: maior me est.
Si ergo innatis mulierum ñ¬
exsurrexit maior iohanne bap¬
tista: quis maior est illo: Quid
est iohannes: Magnus homo.
Sed homo xp̃c iohanne maior:
quia deus et homo. Ambo mi¬
rabiliter nati. preco et uidex:
lucerna et dies: uox et u̾bum:
seruus et dñs. De sterili seruus:
de uirgine dñs. Ip̃e dominus
fecit sibi seruum inutero steri¬
li: de sene patre. et de amcula
matre. Et idem ip̃e dñs fecit sibi
carnem inutero uirginis sine ho¬
mine patre: qui fecit pͥmum ho¬
minem sine homine patre et
matre. Quonrmo exsurrexit¬
maior in natis mulierum.tam
magnus uisus est: ut a ñ nullis
eciam xp̃c putaretur. Nec in suꝑ¬
bia sua alienum est secutus er¬
ibrem: nec ausus est dicere. sum
quod putatis. Sed bonum erat
quod agnouit: ut ad pedes dm̃
et adcorrigiam calciamenti ser¬

Expanded text:
ibuit servus Domino. Quod est testimonium Domini de servo? In natis mulierum non surrexit major Joanne Baptista. Quod est testimonium servi de Domino? Qui venit post me, major me est. Si ergo in natis mulierum non surrexit major Joanne Baptista; qui major illo est, quid est? Joannes magnus homo, sed homo: Christus Joanne major, quia Deus et homo. Ambo mirabiliter nati, praeco et Judex, lucerna et dies, vox et Verbum, servus et Dominus. De sterili servus, de virgine Dominus. Ipse Dominus fecit sibi servum in utero sterili, de sene patre, et de anicula matre: et idem ipse Dominus fecit sibi carnem in utero virginis, sine homine patre, qui fecit primum hominem sine patre et matre. Nemo surrexit in natis magnus visus est Joannes, ut a nonnullis etiam Christus putaretur. Nec in superbia sua alienum est secutus errorem, nec ausus est dicere, Sum quod putatis: sed, quod bonum erat ei, se agnovit, ut ad pedes Domini, et ad corrigiam calceamenti ser
Abbreviated transcription (Latin):
quod quidam de sapientib di¬
xit. Bene consuescere: ꝑudebit
desuescere. Et iterum. bona loqua¬
mur: transiet sermo inaffactum.
Beatus tamen iohannes plena et
ꝑfacta libcitate maluit inuista su¬
stinere: quam iusta non dicere. Uñ
euangłico beatus ip̃e iohannes al¬
loquio. corda nr̃a salutifero pul¬
sat oraculo dicens. Ego uox cla¬
mantis uideseito: parate iuam
domino: rectas facite semittas
dei nr̃i. Si teneamus in nob̾ uer¬
bum ueritatis. affetum iusticie.
crit in nob̾illa uia. ꝑquam huma¬
num pectus ingreditur xp̃c. Ideo
autem dicit. Ego uox clamantis. Uox
pconis iudicem loquitur. clamor
uidicium comminatur. Et con
uallis implebitur: et omnis
mons et collis humiliabitur. hoc

Expanded text:
lud quod de sapientibus quidam dilud quod de sapientibus quidam dixit, Bene consuescere, pudebit dissuescere: et iterum, Bona loquamur, transiet sermo in affectum. Beatus tamen Joannes plena et perfecta libertate maluit injusta sustinere, quam justa non dicere. Unde evangelico beatus ipse Joannes alloquio corda nostra salutifero pulsat oraculo dicens: Ego vox clamantis in deserto, Parate viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri. Si teneamus in nobis verbum veritatis, affectum justitiae; erit in nobis illa via, per quam humanum pectus Christus ingreditur. Ideo autem dicit, Ego vox clamantis. Vox praeconis judicem loquitur, clamor judicium comminatur. 4. Statvallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur . Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
s quia costiment ex ip̃a castigatio¬
nẽ ad peiora ꝓrumpere. Quan¬
do ꝓhac re non p̾dicant facerdo¬
tes: non possunt habere de tar¬
ditate reatum. Quia sicut uiri
boni interlum de dura increpa¬
cione corriguntur: itactonł om̃s
nitione ad peiora precipicia pro¬
uocantur. Nam intantum pre¬
dicatores eccłie aliquociens non
ex uoluntate sed ex necessitate pec¬
catores non arguunt ut inter¬
dum spiritali medicamento et
q etiam in dignis laudibus ꝓ¬
sequantur: ut dum erubescunt
falsa eẽ. que de eis dicuntur. ad
emendationem uite et bona o¬
scpͥtumẽ: qm̃ laudatur peccator
indesideriis anime sue. et qui
iniq agit benedicitur. Et qr
uera ẽ. illa sapientis ciuꝰdam
sententia. sicut uera laus ornat.
ita falsa castigat: nonẽ. tamen
impossibile apud deum ut etiam il¬
li qui humanis laudibus inui¬
tati bona opera exercere ceperunt.
deus illis hoc in amorem et con¬
suetudinem uertat: sccłm ilid̃¬

Expanded text:
sed quia eos timent ex ipsa castigatiosed quia eos timent ex ipsa castigatione ad pejora mala prorumpere. Quando pro hac re non praedicant sacerdotes, non possunt habere de taciturnitate reatum: quia sicut viri boni interdum ex dura increpatione corriguntur; ita e contra oa admonitione ad pejora praecipitia provocantur. Nam in tantum praedicatores Ecclesiae aliquoties non ex voluntate, sed ex necessitate peccatores non arguunt; ut interdum spirituali medicamento et ue etiam indignis laudibus prosequantur: ut dum erubescunt falsa esse quae de eis dicuntur, ad emendationem vitae et bona ost, Quoniam laudatur peccator in desideriis animae suae; et qui iniqua gerit, benedicitur . Et quia vera est illa sapientis viri sententia, Sicut vera laus ornat, ita falsa castigat: non est tamen impossibile apud Deum, ut etiam illi qui humanis laudibus invitati bona opera exercere coeperint, Deus illis hoc in amorem et consuetudinem vertat; secundum il
Abbreviated transcription (Latin):
Illum oportet crescere. quia erit
exaltandus incrnce: me autem
minui quia sum truncandus
incapite. Iohannis enĩ ꝓpħia
finem accepit: quia is qui pro¬
ꝑħabatur aduenit. Iohannes
ergo formam uenturi dñi: na¬
tiu̾itate et conuersatione signa¬
uit. Iohannes nascitur de patre
di senescentis etate. Etate inquã
illa: que erat fide et operib in fe
tura obstupescente ꝑuirginem.
Ille salutem p̾dicauit: hiccontu¬
lit. Ille baptirauit inpenidentia:
iste regenerauit ingrã. hic est io
herodis qui uxorem fr̃is iuuentiᷤᷤ
inuaserat publica auctoritate
condempnans ꝓpt̾ iusticiam ꝑ¬
didit uitam: s lucratus est gło¬
tiam. Et nos interlum ꝓ gracia
hominũ uel timore offensionis
ꝓferimus adulationem. et uen¬
dimus uertatẽ: non timentes
illud quod terribilit̾ scriptumẽ.
Si non anmutiaueris iniquo
iniquitatem suam: sanguinẽ
eius de manu tua requiram.
Solent tamen aliquociens do¬
ctoros ecłie non pro negligentia
pecantiũ ab increpatione cessare:

Expanded text:
 Illum oportet crescere, qui erit exaltandus in cruce: me autem minui, qui sum truncandus in capite. Joannis enim prophetia finem accepit; quia is qui prophetabatur, advenit. Joannes ergo formam venturi Domini nativitate et conversatione signavit. di senescentis aetate; aetate, inquam, illa quae erat fide et operibus infectura obstupescente per Virginem. Ille salutem praedicavit; hic contulit. Ille baptizavit in poenitentiam; iste regeneravit in gratia. 3. Herodis, qui uxorem fratris viventis invaserat, publica auctoritate condemnans, propter justitiam perdidit vitam, sed lucratus est gloriam. Et nos interdum pro gratia hominum vel timore offensionum praeferimus adulationem, et vendimus veritatem, non timentes illud quod terribiliter scriptum est, Si non annuntiaveris iniquo iniquitatem suam, sanguinem ejus de manu tua requiram . Solent tamen aliquoties doctores Ecclesiae non pro negligentia peccantium ab increpatione cessare;