comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mortus obfucr̃. qͥ bene uixer̃ At cũ in tanta strage¬
cadaucrũ: nec sepdiri potuer Neq istud prafides ni¬
miũ reformidat: tenens pdictũ nec absumentes bestias
resurrecturis corporib ob futuras: quoꝵ capuiꝰ
capitis non peribit. N ullo modo dicer& ucritas. nolite
timere eos qͥ corpꝰ occidunt. animã aut̃ non possunt occi¬
dere: si quicꝗͣ obess& futurȩ uat quicquid inimici de
corporib occisoꝵ facere uoliussent. Nisi forte qͥspiam
sic absurdus ẽ: ut contendat eos qͥ corpꝰ occidunt. non de¬
bere timeri ante mortẽ ne corpꝰ occidant. & timeri
debere post morit̃. ne corpꝰ occisũ sepeliri ñ sinant: Fil¬
sũ ẽ gͦ quod ait xp̃c̃. qͥ corpꝰ occidunt. & postea ñ habers
quid faciant. si habent tanta quę cadauerib faciant :
Absit ut falsum sit.: qͦd ueritas dixit Dictũ c̃ enĩ eos ali¬
quid facerc cũ occidunt. quia in corpore sensus c̃ occiden¬

Expanded text:
mortuis obfuerunt, qui bene uixeruntmortuis obfuerunt, qui bene uixeruntcadauerum nec sepeliri potuerunt. Neque istud pia fides nimium reformidat, tenens praedictum nec absumentes bestias resurrecturis corporibus obfuturas, quorum capillus capitis non peribit. Nullo modo diceret ueritas: Nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere, si quicquam obesset futurae uitae, quidquid inimici de corporibus occisorum facere uoluissent. Nisi forte quispiam sic absurdus est, ut contendat eos, qui corpus occidunt, non debere timeri ante mortem, ne corpus occidant, et timeri debere post mortem, ne corpus occisum sepeliri non sinant. Falsum est ergo quod ait Christus: Qui corpus occidunt, et postea non habent quid faciant, si habent tanta, quae de cadaueribus faciant. Absit, ut falsum sit quod ueritas dixit. Dictum est enim aliquid eos facere cum occidunt, quia in corpore sensus est occiden
Abbreviated transcription (Latin):
funtur itm̃ mori ñ cogit᷑: Cũ aũ unicuiq mortalis̃ sub
quottidianis uite. huiꝰ casib innumerabiles mortes qͦdã
modo cõminent᷑: quã diu incertũ ẽ: que nã eo̾ꝵ uentura
sit: quero utrũ satius sit unũ ꝑpetimoriendo an om̃s ti¬
mere iuuendo. Nec ignoro quã citiꝰ eligat᷑ diu uiuert
sub timore tot mortiũ: ꝗ semel moriendo. nullã dein eps
Formidare Sed alud ẽ qͦd carnis sensinfirmit᷑ pauid
refugit : aliud quod mentis ratio diligent᷑ enudeata ẽ¬
uincit: Dala enĩ mors pianda ñ ẽ: qͣ bona uita p̾cesse¬
rti. Neq enĩ facit malã mortẽ. nisi quod seqͥtur mortt̃
Non itaq multỹ curandũ ẽ cis qͥ necessario morituri sunt.
qͥd accidit ut moriant᷑. sed moriendo quo irt cogantur.
Cũ gͦ xp̃ani nouerint longe meliorẽ fuisse religiosi pau¬
ꝑis mortẽ int̾ lingentiũ canũ linguas. quã impuidiuitis
in purpura & bysso: horrenda illa gña morti ũ quid

Expanded text:
finitur, iterum mori non cogitur? Cum autem unicuique mortalium sub cottidianis uitae huius casibus innumerabiles mortes quodam modo comminentur, quamdiu incertum est quaenam earum uentura sit, quaero utrum satius sit unam perpeti moriendo an omnes timere uiuendo. Nec ignoro quam citius eligatur diu uiuere sub timore tot mortium quam semel moriendo nullam deinceps formidare. Sed aliud est quod carnis sensus infirmiter pauidus refugit, aliud quod mentis ratio diligenter enucleata conuincit. Mala mors putanda non est, quam bona uita praecesserit. Neque enim facit mNon itaque multum curandum est eis, qui necessario morituri sunt, quid accidat ut moriantur, sed moriendo quo ire cogantur. Cum igitur Christiani nouerint longe meliorem fuisse religiosi pauperis mortem inter lingentium canum linguas quam inpii diuitis in purpura et bysso, horrenda illa genera mortium quid
Abbreviated transcription (Latin):
gentũq ñ habebant. nescio quidẽ utrĩ cuiꝗͣ talium
acciderqͥt. ut dũ habere creditur torqueretur Uerũ
tam̃ etiã si accidit. ꝓfecto qͥ int̃ illa tormenta pauꝑ¬
tatt̃ scãm confitebatur: xpm confitebatur. Quaꝓp¬
t̃ & si ñ meruit ab hostib credi. non potuit tam̃
scẽ pauꝑtatis confessor. sine cęlesti mercede torque¬
ri Multos inqͥunt ctiã xp̃anos. fames diuturna uas¬
tauit: Noc qͦq in usus suos. bonifideles pie tolerando
uerterunt: Quos enĩ fames nec auit. malis uite huius
sic̃ corporis morb cripuit: Quos aũ ñ necauit. docu¬
it pareiꝰ uuot. docuit ꝓductius ieaunart: Sed eñ multixp̃a
consũpti s̃ Hoc siegre ferendũ ẽ: om̃ib qͥ in hanc uitã pro¬
circati sunt. utiq cõmunec̃: Hoc scio neminẽ fuisse mortiõ.
qͥ ñ fuerat aliꝗͣ̃do moriturus: fuis aũ uitȩ. tã longã quã

Expanded text:
gentumque non habebant, nescio quidem utrum cuiquam talium gentumque non habebant, nescio quidem utrum cuiquam talium acciderit, ut dum habere creditur torqueretur: uerum tamen etiamsi accidit, profecto, qui inter illa tormenta paupertatem sanctam confitebatur, Christum confitebatur. Quapropter etsi non meruit ab hostibus credi, non potuit tamen sanctae paupertatis confessor sine caelesti mercede torqueri. Multos, inquiunt, etiam Christianos fames diuturna uastauit. Hoc quoque in usus suos boni fideles pie tolerando uerterunt. Quos enim fames necauit, malis uitae huius, sicut corporis morbus, eripuit: quos autem non necauit, docuit parcius uiuere, docuit productius ieiunare. CAPUT XI. consumpti. Hoc si aegre ferendum est, omnibus qui in hanc vitam procreati sunt, utique commune est. Hoc scio, neminem fuisse mortuum, qui non fuerat aliquando moriturus. Finis autem vitae tam longam quam
Abbreviated transcription (Latin):
Siaũ torqueri quã mãmona iniqͥtatis ꝓdere maluer̃.
boniñ erant: ammonendi aũ fuerant. qͥ tanta pati¬
ebantur ꝑ auro. quanta ẽent sustinenda ꝑ xp̃o. ut
ex potiꝰ diligere discerent: qͥ ꝓ se passos eterna felici¬
tate ditar&. ñ aurũ & argentũ. ꝓ qͦ pati miserrimum
fuit seu mentiendo occultaretur. sei ueru dicendo ꝓ¬
deretur. Nãq int̾ torinta nemo xpm̃ confitendo
amisit. nemo aurũ nisi negando seruauit. Quo cir¬
ca utiliora erant fortassẽ torm̃ta quȩ bonũ in corrup¬
tibile amandõ docebant : quã illabona quȩ sine ul¬
lo utili fructo dños sui amore torquebant:
S ed qͥdã eor non habentes qͦd ꝓderent: di ñ credunt᷑
tortis & hi forte habere cupiebant: nec sc̃a uolun¬
tate paupes erant: Quib demonstran dũ fuit.
ñ facultates. sed cupiditates talib dignas et̃ cruci¬
atib. Si aũ uite melioris ꝓposito reconditi aurũ ar¬

Expanded text:
Si autem torqueri quam mammona iniquitatis prodere maluerunt, Si autem torqueri quam mammona iniquitatis prodere maluerunt, boni non erant. Admonendi autem fuerant, qui tanta patiebantur pro auro, quanta essent sustinenda pro Christo, ut eum potius diligere discerent, qui pro se passos aeterna felicitate ditaret, non aurum et argentum, pro quo pati miserrimum fuit, seu mentiendo occultaretur, seu uerum dicendo proderetur. Namque inter tormenta nemo Christum contitendo amisit, nemo anrum nisi negando seruauit. Quocirca utiliora erant fortasse tormenta, quae bonum incorruptibile amandum docebant, quam illa bona, quae sine ullo utili fructu dominos sui amore torquebant. Sed quidam etiam non habentes quod proderent, dum non creduntur, torti sunt. Et hi forte habere cupiebant nec sancta uoluntate pauperes erant; quibus demonstrandum fuit non facultates, sed ipsas cupiditates talibus dignas esse cruciatibus. Si uero uitae melioris proposito reconditum aurum ar
Abbreviated transcription (Latin):
Nde paulinꝰ nr̃ nolensis ep̃c ex opulentissimo diui¬
te uoluntate pauprimꝰ. & copiosissime sc̃s. quan¬
do & ipsã nolã barbari uastauer̃. cu ab eis teneretur.
sic in corde suo ut ab eo postea cognouimꝰ p̾cabatur.
Dnc̃ non excrucier ꝓpt̾ aurũ & argentũ Ubi enĩ sunt om¬
nia mea tu scis Ibi enĩ habebat om̃a sua. ubi eũ conde¬
re & thesauriz are ille mon̾erat. qui & hȩc mala mun¬
do uentura p̃dixerat. Ac ꝑ hoc qͥ dño suo monenti
oboedierant. ubi & quomͦ thesaurizare deberent. nec
ipsas terrenas diuitias barbaris in cursantib amser̃:
Quos aũ ñ obocdisse penituit. qͥd de talib reb faciendũ
esset. si non p̃cedente sapientia certe consequente ex¬
perientiẽ didicer̃ At enĩ qͥdã etiam boni xp̃ani torm̃¬
tis excruciati sunt ut bona sua hostib ꝓderent: illiuͦ
nec ꝓdere nec ꝑdere potuer̃ bonũ qͦ & ipsibom erant:

Expanded text:
Unde Paulinus noster, Nolensis episcopus, ex opulentissimo diuiUnde Paulinus noster, Nolensis episcopus, ex opulentissimo diuite uoluntate pauperrimus et copiosissime sanctus, quando et ipsam Nolam barbari uastauerunt, cum ab eis teneretur, sic in corde suo, ut ab eo postea cognouimus, precabatur: Domine, non excrucier propter aurum et argentum; ubi enim sint omnia mea, tu scis.\' Ibi enim habebat omnia sua, ubi eum condere et thesaurizare ille monstrauerat, qui haec mala mundo uentura praedixerat. Ac per hoc qui Domino suo monenti oboedierant, ubi et quo modo thesaurizare deberent, nec ipsas terrenas diuitias barbaris incursantibus amiserunt. Quos autem non oboedisse paenituit. quid de talibus rebus faciendum esset, si non praecedente sapientia, certe consequente experientia didicerunt. At enim quidam boni etiam Christiani tormentis excruciati sunt, ut bona sua hostibus proderent. Illi uero nec prodere nec perdere potuerunt bonum, quo ipsi boni erant.
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunicent. thesaurizent Sibi fundam̃tũ bonũ in fu¬
turũ. ut apprehendant uerã uitã Hec qͥ de siuis diui¬
tus faciebant. magnis sunt lucris leuia dampna solati.
plusq letati ex his quȩ facile tribuendo tutius serua¬
uer̃ . ꝗͣ contristati ex his que timide retinendo faciliꝰ
amiserunt: Hoc enĩ potuit in terra perire. quod pi¬
tinea & rubigo ext̃minant & ubi fures effodiunt &
furant᷑. s thesiurizate uob̾ thesauros incęlo. qͦfur ñ
accedit. neq tinea corrũpit. ubi enĩ ẽ thesaurꝰ tuus.
illic erit & cor tuũ. tribulationis tẽpore ꝓbauer̃. quã
recte sapuerꝰ. non contempnendo ueracissimũ p̃cep¬
torẽ. & thesauri sui fidelis simĩ inuictissimũq custo¬
dẽ. Nã si multi gauisi sunt ibi se habuisse diuicias.
qͦ conti git ut hostis non acce der&. quanto certiꝰ & se¬
curiꝰ gaudere potuer̃. qui moniti dĩ sui illuc mig̃uerant
qͦ accedere omino non posset:

Expanded text:
izent sibi fundamentum bonum in futurum, ut adprehendant ueram uitam. Haec qui de suis diuitiis faciebant, magnis sunt lucris leuia damna solati plusque laetati ex his, quae facile tribuendo tutius seruauerunt, quam contristati ex his, quae timide retinendo facilius amiserunt. Hoc enim potuit in terra perire, quod pitinea et rubigo exterminant et ubi fures effodiunt et furantur; sed thesaurizate uobis thesaurum in caelo, quo fur non accedit neque tinea corrumpit; ubi enim est thesaurus tuus, illic erit et cor tuum, tribulationis tempore probauerunt quam recte sapuerint non contemnendo ueracissimum praeceptorem et thesauri sui fidelissimum inuictissimumque custodem. Nam si multi gauisi sunt ibi se habuisse diuitias suas, quo contigit ut hostis non accederet: quanto certius et securius gaudere potuerunt, qui monitu Dei sui illuc migrauerunt, quo accedere omnino non posset!
Abbreviated transcription (Latin):
aplm̃ dixisse supͦ cõmeinoraui Oportebat enĩ ut cis ad¬
acretur etiam experim̃toꝵ disciplina. a quib tandir
diuitus cupiditatẽ rep̃hendit. ñ facultatẽ. quã p̃ci¬
pit alibi dicens: Precipe diuitib huiꝰ mundi ñ suꝑbe

Expanded text:
apostolum dixisse supra commemoraui. Oportebat enim ut eis adapostolum dixisse supra commemoraui. Oportebat enim ut eis adderetur etiam experimentorum disciplina, a quibus tam diu diuitiis cupiditatem reprehendit, non facultatem, quoniam praecepit alibi dicens: Praecipe diuitibus huius mundi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃um malor c̃ auaricia: Quã quidã appetentes. a fide
perrauer̃. & inseruer̃ se dolorib multis. Quib gͦ t̾renȩ
diuicie in illa uastatione pierunt. si eas sic habebant
quẽ ad modõ ab isto foris paupe intꝰ diuite. audierant.
id ẽ si mundo utebantur tamq̃ non utentes. potuer̃
dicere quod ille gͦuiter tẽptatus. & minime suꝑatꝰ
Nudꝰ exiui de utero matris mex. nudꝰ reuertar illuc¬
Dñs dedit dñs abstulit. sicut dño placiuit ita factõ est:
sit nom̃ dñi benedictõ. Ut bonꝰ seruus magnas facul¬
tates haber& ipsa sui dñi uoluntatẽ. cui pedissequus
mente ditescer&. nec contristaretur eis reb uiuens re¬
lictis. quas cito fuerat moriens relicturꝰ. Illi autẽ
infirmiores qͥ terrenis his bonis quãuis ea ñ p̃pone¬
rent xpõ Aliquantula tam̃ cupiditate coherebant.
quantr̃ hec amando peccauerint ꝑdendo senserunt:
Tantũ quippc doluer quantĩ se dolorib inseruerant.: sic̃

Expanded text:
tes a fide pererrauerunt et inseruerunt se doloribus multis. Quibus ergo terrenae diuitiae in illa uastatione perierunt, si eas sic habebant, quem ad modum ab isto foris paupere, intus diuite audierant, id est, si mundo utebantur tamquam non utentes, potuerunt dicere, quod ille grauiter tentatus et minime superatus: Nudus exiui de utero matris meae, nudus reuertar inus dedit, Dominus abstulit, sicut Domino placuit, ita factum est; sit nomen Domini benedictum; ut bonus seruus magnas facultates haberet ipsam sui Domini uoluntatem, cui pedisequus mente ditesceret, nec contristaretur eis rebus uiuens relictus, quas cito fuerat moriens relicturus. Illi autem infirmiores, qui terrenis his bonis, quamuis ea non praeponerent Christo, aliquantula tamen cupiditate cohaerebant, quantum haec amando peccauerint, perdendo senserunt. Tantum quippe doluerunt, quantum se doloribus inseruerant, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
potuer̃ Si aut̃ a semet ipsis ignẽ non repel¬
lebant. ciuitatẽ cuiꝰ salutẽ tueri putabant᷑.
qͥd contͣ illas aquas flãmasq poterant adui¬
uare. sic̃ etiã res ipsa nichil ea ꝓrsus potuis¬
se pate fecit: Hȩc istis neqͦꝗͣ obicerent᷑ a nob
si illa sacra dicerent. non tuendis his bonis tempo¬
ralib instituta. s significandis ȩternis. Et udeo cũ
ea qͦd corporalia iusibiliaq essent perire continge¬
r&. nichil his reb minui ꝓpter quas fuerant insti¬
tuta. & posse ad cosdẽ usus denuo reparari. Nc̃ uͦ
cecitatt miserabili eis sacris quȩ ꝑire possent ficri
potiusse existimant. ut salus terrena & tempora¬
lis felicitas ciuitas perire non posset. Proinde cũ
illis etiam manentib sacris. uel salutis contritio uł
infelicitas irruisse monstrat᷑. mutare sententiam
quã defendere nequeunt erubescant:

Expanded text:
potuerunt. Si autem a se ipsis ignem non repelpotuerunt. Si autem a se ipsis ignem non repellebant, ciuitatem, cuius salutem tueri putabantur, quid contra illas aquas flammasque poterant adiuuare? sicut etiam res ipsa nihil ea prorsus potuisse patefecit. Haec istis nequaquam obicerentur a nobis, si illa sacra dicerent non tuendis his bonis temporalibus instituta, sed significandis aeternis, et ideo, cum ea, quod corporalia uisibiliaque essent, perire contingeret, nihil his rebus minui, propter quas fuerant instituta, et posse ad eosdem usus denuo reparari. Nunc uero caecitate mirabili eis sacris, quae perire possent, fieri potuisse existimant, ut salus terrena et temporalis felicitas ciuitatis perire non posset. Proinde cum illis etiam manentibus sacris uel salutis contritio uel infelicitas inruisse monstratur, mutare sententiam, quam defendere nequeunt, erubescunt
Abbreviated transcription (Latin):
urbis plena subuersa st̃. aliis ĩpeti qͣsi torrentis im¬
pulsis. aliis uelut stagno diut᷑no madefactis atq
sub lapsis: Istã deinde pestẽ. ignis ꝑniciosior. sub¬
sequutꝰ ẽ &ͥ correptis circa forũ quibq celsio¬
rib etiã tẽplo uestt suo familiarissimo ñ peꝑcit:
Ibi ei uelut uitã ꝑpetuã diligentissima substituti¬
one lignoꝵ ñ tam honorate q̃ dãpnate uirgi¬
nes donare consueuerant: Ic̃ uͦ ignis non tantũ
uiuebat. sed etiã seruiebat: Cuiꝰ impetu ex terri¬
te uirgines. sacra illa fatalia quȩ iã tres in qͥb
fuerant p̾sserant cuutates. cũ ab illo incendio
libãre ñ possent. metellus pontifex suȩ qͦdam
modo salutis oblitꝰ irruens. eas emustulatus
abripuit: Neq enĩ uł ipsum ignis agnouit:
At uͦ erat ibi num̃. qͦd ñ etiã si fuiss& fugisset:
homꝰ gͥ potiꝰ sacris uestȩ . ꝗͣ illa homini ꝓdesse

Expanded text:
urbis plana subversa sunt; allis impetu quasi torrentis imurbis plana subversa sunt; allis impetu quasi torrentis impulsis, aliis velut stagno diuturno madefactis atque sublapsis. Istam deinde pestem ignis perniciosior subsecutus est, qui correptis circa forum quibusque celsioribus, etiam templo Vestae suo familiarissimo non pepercit, ubi ei veluti vitam perpetuam diligentissima substitutione lignorum, non tam honoratae quam damnatae virgines donare consueverant. Tunc vero illic ignis, non tantum vivebat, sed etiam saeviebat. Cujus impetu exterritae virgines, sacra illa fatalia, quae jam tres, in quibus fuerant, presserant civitates, cum ab illo incendio liberare non possent, Metellus pontifex suae quodam modo salutis oblitus irruens ea semiustulatus abripuit. Neque enim vel ipsum ignis agnovit: aut vero erat ibi numen, quod non etiam, si fuisset, fugisset. Homo igitur potius sacris Vestae, quam illa homini prodesse
Abbreviated transcription (Latin):
miseri homines int ipsa rabida bella. & cruentas
animositates. funereasq hinc atq inde uictorias.
magnos agerent ludos demonũ. & opimas epulas
inferoꝵ. Nichil sane miserabiliꝰ pͥmo punicobel¬
lo accidit. ꝗͣ qͦd ita romani uicti sunt. ut etiã re¬
gulꝰ ille caꝑctur. cuiꝰ in pͥmo & altero libro men¬
tionẽ fecimꝰ. uir plant magnꝰ & uictor antea do¬
mitorq penoꝵ: Qͥ etiã ipsũ pͥmũ bellũ punicũ
confeciss&. nͥ auiditatt inimice laudis & glȩ̃. duri¬
ores conditiones ꝗͣ ferre possent fessis carthaginen¬
sib imꝑass& Illiꝰ uiri & captiuitas inopinatissima
& seruitꝰ indignissima. & iuratio fidelissima. et
mors crudelis sima. si deos illos ñ cogit erubesoe¬
re: uerũ c̃ qͦd erei sunt & ñ habent sanguinẽ̾ Mlec
mala illo tẽꝑe gͣuissima intͤmenia defuer̃: Nam
exundante ult᷑ morẽ fliuuo tiberino. penc om̃ a

Expanded text:
miseri homines ipsa rabida bella et cruentas miseri homines ipsa rabida bella et cruentas animositates funereasque hinc atque inde victorias, magnos agerent ludos daemonum et opimas epulas inferorum. Nihil sane miserabilius primo bello Punico accidit, quam quod ita Romani victi sunt, ut etiam Regulus ille caperetur, cujus in primo et in altero libro mentionem fecimus , vir plane magnus et victor antea domitorque Poenorum: qui etiam ipsum primum bellum Punicum confecisset, nisi aviditate nimia laudis et gloriae duriores conditiones, quam ferre possent, fessis Carthaginensibus imperasset. Illius viri et captivitas inopinatissima, et servitus indignissima, et juratio fidelissima, et mors crudelissima si deos illos non cogit erubescere, verum est quod aerei sunt, et non habent sanguinem. 2. Nec mala illo tempore gravissima intra moenia defuerunt. Nam exundante nimis ultra morem fluvio Tiberino pene omnia
Abbreviated transcription (Latin):
lesq delete qͦt afflictȩ qͦt ꝑdite ciuitates. quã
uicti hinc atq inde uictores : Qͥd hominũ con¬
sumptũ ẽ. uł pugnantiũ militum. uł ab armis
uaccantiũ popłõꝵ. quantauis nauiũ marinis eti¬
ã plus oppressa. & diuersarũ tempestatỹ uarie¬
tate sub mersa ẽ: Si enarrare uł cõmemorare
conamurꝰ. nichil aliud ꝗͣ scriptores etiã nos erimꝰ
hystoriȩ. Ic̃ magno mẽtu ꝑturbata romana ciui¬
tas ad remetdia uana & ridenda currebat: In¬
staurati sunt ex auctoritate libroꝵ sibillinoꝵ ludi
serulares. quoꝵ celebritas int̾ centũ annos fuerat insti
tuta. felicioribq tẽporib memoria neglegente ꝑi¬
erat Renouar̾ etiã pontifices ludos sacros inferis.
& ipsos abolitos annis retrorsũ ineliorib . Ninirũ
enĩ quando renouati st̃ . tanta copia morientium
ditatos ludere etiã inferos delectabat. cỹ ꝓfecto

Expanded text:
lesque deletae, quot adflictae, quot perditae ciuitates! Quam lesque deletae, quot adflictae, quot perditae ciuitates! Quam uicti hinc adque inde uictores! Quid hominum consumtum est uel pugnantium militum uel ab armis uacantium populorum! Quanta uis nauium marinis etiam proeliis obpressa et diuersarum tempestatum uarietate submersa est! Si enarrare uel commemorare conemur, nihil aliud quam scriptores etiam nos erimus historiae. Tunc magno metu perturbata Romana ciuitas ad remedia uana et ridenda currebat. Instaurati sunt ex auctoritate librorum Sibyllinorum ludi saeculares, quorum celebritas inter centum annos fuerat ituta, felicioribusque temporibus memoria negligente perierat. Renovarunt etiam pontifices ludos sacros inferis, et ipsos abolitos annis retrorsum melioribus. Nimirum enim quando renovati sunt, tanta copia morientium ditatos inferos etiam ludere delectabat: cum profecto
Abbreviated transcription (Latin):
desidiȩ crimine esculapiꝰ libãtus c̃ Unde autem
a multis edes ille fuerant occupate nemine ꝓhi¬
bente. nisi quia tante numinũ turbe du frust
fuerat supplicatũ. atq ita paulatim loca desere¬
bantur a cultorib ut tãꝗͣ uacua sine ulliꝰ offensi¬
one possent humanis saltẽ usib uindicari. Nãq
tc̃ uelut ad sedandã pestilentiã diligent᷑ repeti¬
ta atq reparata nͥ postea eodem mͦ neglecta. at¬
q usurpata latitarent. ñ utiq magne ꝑitię uar¬
ronis tribueret᷑. qͦd scribens de edib sacris. tã mul¬
ta ignorata cõmemorat: Sed tt̃ interĩ elegans.
non pestilentiȩ depulsio. sed dõꝵ excusatio ꝓcura¬
am uͦ punicis bellis cũ int̾ utrũq
imꝑium uictoria du anceps atq incerta pendẽ¬
r&. popłiq duo p̃ualidi impetꝰ in alit rutrũ for¬
tissimos & opulentissimos agerent. qͦt munitiora
Cregna contrita sunt: quę urbes tam amplȩ nobi¬

Expanded text:
desidiae crimine Aesculapius liberatus est. Unde autem desidiae crimine Aesculapius liberatus est. Unde autem a multis aedes illae fuerant occupatae nemine prohibente. nisi quia tantae numinum turbae diu frustra fuerat supplicatum, adque ita paulatim loca deserebantur a cultoribus, ut tamquam uacua sine ullius offensione possent humanis saltem usibus uindicari? Namque tunc uelut ad sedandam pestilentiam diligenter repetita adque reparata nisi postea eodem modo neglecta adque usurpata latitarent, non utique magnae peritiae Varronis tribueretur, quod scribens de aedibus sacris tam multa ignorata commemorat. Sed tunc interim elegans non pestilentiae depulsio, sed deorum excusatio procuraam uero Punicis bellis, cum inter utrumque imperium uictoria diu anceps adque incerta penderet populique duo praeualidi impetus in alterutrum fortissimos et opulentissimos agerent, quot minutiora regna contrita sunt! quae urbes amplae nobi
Abbreviated transcription (Latin):
piꝰ excusabat. qͦd archiatrũ ñ obstetricẽ ꝓfitebat᷑
Pecudes qͦq similit̾ interibant: ita ut etiã defuturuꝰ
genꝰ animaliũ crederet᷑ Qd hiemps illa memora¬
bilis tã incredibili ĩmanitate seuiens. ut niuib hor¬
renda altitudine. etiã in foro ꝑ dies qua draginta
manentib. tyberis qͦq glacie moraret᷑ : Sinr̃is
temporib accidisset. quȩ isti & quanta dixissent:
Qͥd illa itidem ingens pestilentia quã diuseuiit. ꝗͣ
multos ꝑemit : Que cũ in annũ aliũ multo grauiꝰ
tenderet᷑. frustra p̾sente esculapio additr̃ ẽ ad li¬
bros sibẏllinos. in qͦ genere oraculoꝵ sic̃ ciccro
in libris de diuinatione cõmemorat. magis int̃¬
p̃tib ut possunt. seu uolunt dubia coniectan¬
tib credi sol&: Tc̃ gͦ dictũ ẽ. cam eẽ causa pesti¬
lentie. qͦd plurimas edes sacras inulti occupatas
pͥuatĩ tenerent. Sic interĩ a magno imꝑitię uel

Expanded text:
pius excusabat, quod archiatrum, non obstetricem profitebatur. pius excusabat, quod archiatrum, non obstetricem profitebatur. Pecudes quoque similiter interibant, ita ut etiam defecturum genus animalium crederetur. Quid? hiems illa memorabilis tam incredibili inmanitate saeuiens, ut niuibus horrenda altitudine etiam in foro per dies quadraginta manentibus Tiberis quoque glacie , duraretur, si nostris temporibus accidisset, quae isti et quanta dixissent! Quid? illa itidem ingens pestilentia, quamdiu saeuiit, quam multos peremit! Quae cum in annum alium multo grauius tenderetur frustra praesente Aesculapio, aditum est ad libros Sibyllinos. In quo genere oraculorum, sicut Cicero in libris de diuinatione commemorat, magis interpretibus ut possunt seu uolunt dubia coniectantibus credi solet. Tunc ergo dictum est eam esse causam pestilentiae, quod plurimas aedes sacras multi occupatas priuatim tenerent: sic interim a magno inperitiae uel
Abbreviated transcription (Latin):
dictatori ante contigerat. & qͦd illis diisiã p̃sente
ꝓli gignende uacabant. ob egestatt̃ militart ñ
ualentes. hoc nom̃ acceꝑant. milicię conscriberen¬
t᷑. Accitꝰ etiã a tarentinis pyrrꝰ rex gretie tunc
ingenti glã cclebratꝰ. romanoꝵ hostis effectꝰ est
Cui sanc de rerũ futuro euento consulenti. satis ur¬
bane apollo sic ambiguũ oraculũ edidit. ut ẽ
duob qͥcqͥd accidisset: ipse diuinꝰ habcretur:
ro uincerentur. securꝰ fatidicꝰ utrũ lib& expetꝰ¬
tar& euentỹ: Que tt̃ & ꝗͣ horrenda utriꝰq exer¬
citꝰ clades: Inqua tam̃ suꝑior pirrꝰ exaiterit.
ut iã poss& apollinẽ ꝓ suo intellecto p̃dicare
diuinũ. nͥ ꝓxime alio p̃lio romani abscelerent
suꝑiores. atq in tanta strage belloꝵ etiã pestilen¬
tiã gͣuis exorta ẽ mulieri: Nam prius qͣ maturos
partꝰ ederent: grauide moriabant᷑. Ubise credo escula¬

Expanded text:
dictatori ante contigerat, et quod illis dis iam praesente dictatori ante contigerat, et quod illis dis iam praesente proli gignendae uacabant, ob egestatem militare non ualentes hoc nomen acceperant, militiae conscriberentur. Accitus etiam a Tarentinis Pyrrhus, rex Graeciae, tunc ingenti gloria celebratus, Romanorum hostis effectus est. Cui sane de rerum futuro euentu consulenti satis urbane Apollo sic ambiguum oraculum edidit, ut, e duobus quidquid accidisset, ipse diuinus haberetur rho uincerentur, securus fatidicus utrumlibet expectaret euentum. Quae tunc et quam horrenda utriusque exercitus clades! In qua tamen superior Pyrrhus extitit, ut iam posset Apollinem pro suo intellectu praedicare diuinum, nisi proxime alio proelio Romani abscederent superiores. Adque in tanta strage bellorum etiam pestilentia grauis exorta est mulierum. Nam priusquam maturos partus ederent, grauidae moriebantur. Ubi se, credo, Aescula
Abbreviated transcription (Latin):
pͥuatiq tegminib subiugo hostiũ cũ uestimen¬
tis singulis mitterent᷑. uł quando graui pestilen¬
tia ceteris laborantib. multi etiam icti fulmine
aduocare. atq adhibere cõpulsa ẽ: qm̃ regem
om̃ium iouẽ qͥiã diu in capitolio sedebat. mul¬
ta stupͣ quib adolescens uacauerat. ñ ꝑmiserant
fortasse discere medicinã. uł conspirantib uno tẽ
pore hostib Lucanis. brutis. Sãnitib. Etruscis.
& senonib gallis. pͥmo abcis legati ꝑ empti sunt:
deinde cũ p̃tore oppressus exercitꝰ. septẽ tribu¬
nis cum illo ꝑcuntib & militũ tredecĩ milib
uł quando pꝰ longas & graues romȩ seditiones.
quib adultimũ plebs in ianiculũ hostili direp¬
tionc secesserat. Huiꝰ mali ta dira calamitas
crat. ut ciꝰ rei causa qͦd in extremis ꝑiculis. fic¬
ri solebat. dictator crearet᷑ hortensius. qͥ plebe
reuocata in eodẽ magistrati expirauit. qͦd nulli

Expanded text:
priuatique tegminibus sub iugum hostium in uestimenpriuatique tegminibus sub iugum hostium in uestimentis singulis mitterentur? uel quando graui pestilentia ceteris laborantibus multi etiam in exercitu icti fulmine aduocare adque adhibere conpulsa est, quoniam regem omnium Iouem, qui iam diu in Capitolio sedebat, multa stupra, quibus adulescens uacauerat, non permiserant forpore hostibus, Lucanis, Brutiis, Samnitibus, Etruscis et Senonibus Gallis, primo ab eis legati perempti sunt, deinde cum praetore oppressus exercitus, septem tribunis cum illo pereuntibus et militum tredecim millibus? uel quando post longas et graues Romae seditiones, quibus ad ultimum plebs in Ianiculum hostili diremtione secesserat, huius mali tam dira calamitas erat, ut eius rei causa, quod in extremis periculis fieri solebat, dictator crearetur Hortensius, qui plebe reuocata in eodem magistratu exspirauit, quod nulli
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. quẽ postea ciuitas in grata dãp̃nauit : Ubi
erant quando galli romã ceper̃. spoliauer̃. in¬
cender. cedib impleuer̃ : Ubi erant. cũ illa in¬
signis pestilentia tã ingentẽ stragẽ dedit. qua
& ille furiꝰ camillꝰ extinctꝰ ẽ.: qͥ rem publicã ingͣ¬
tã & a ueientib ante defendit. & de gallis poste¬
a uindicauit: In hac pestilentia scenicos ludos.
aliã nouã pestẽ ñ corporib romanoꝵ. sed qͦdẽ
multo ꝑniciosiꝰ morib intuler̃. Ubi erant. quan¬
do alia pestilentia grauis de uenenis matronarũ
&xorta creditac̃. quarũ supͣ fidẽ multꝵ atq nobi¬
lium mores dep̃hensi sunt: om̃i pestilentia gͣuiores.
uł quando in caudinas furculas a samnitib obses¬
si. ambo cum exercitu consules fedꝰ cum cis fędũ
facere coacti sunt. ita ut eqͥtib romanis sexcentis
obsidib datis. ceteri amissis armis. aliiq spoliati

Expanded text:
tur, quem postea civitas ingrata damnavit? Ubi tur, quem postea civitas ingrata damnavit? Ubi erant, quando Galli Romam ceperunt, spoliaverunt, incenderunt, caedibus impleverunt? Ubi erant, cum illa insignis pestilentia tam ingentem stragem dedit, qua et ille Furius Camillus extinctus est, qui rem publicam ingratam et a Veientibus ante defendit et de Gallis postea uindicauit? In hac pestilentia scaenicos ludos aliam nouam pestem non corporibus Romanorum, sed, quod est multo perniciosius, moribus intulerunt. Ubi erant, quando alia pestilentia grauis de uenenis matronarum exorta credita est, quarum supra fidem multarum adque nobilium mores deprehensi sunt omni pestilentia grauiores? uel quando in Caudinas furculas a Samnitibus obsessi ambo cum exercitu consules foedus cum eis foedum facere coacti sunt, ita ut equitibus Romanis sescentis obsidibus datis ceteri amissis armis aliisque spoliati
Abbreviated transcription (Latin):
malis. cũ legatos athenas missos. ad leges mutuandas
lentiaq uastata c̃ : Ubi erant quando rursus popłsꝰ
cũ fame laborar&. p̃fectũ annone pͥmũ creauit.
atq illa fame in ualescente. spuriꝰ cmiliꝰ qͥ esurienti
multitudini frum̃ta largitꝰ ẽ: regni affectati crim
in currit. & eiusdẽ pfecti instantia ꝑdictatorẽ lu¬
ciũ quintũ ȩtate de crepitũ a quinto seruilio ma¬
gistro cqͥtum. cũ maximo & periculosissimo tymul¬
tu ciuitatis occisus ẽ : Ubi erant qͣdo pestilentia ma¬
medio popłs dui multỹq fatigatꝰ noua lectistertu¬
a qͦd nũꝗͣ antea fecerat exibenda arbitratꝰ est.
Lecti aut sternebant᷑ in honorẽ dõꝵ. unde hoc sa¬
crũ uł potiꝰ sacrilegiũ nom̃ accepit. Ubi erant.
quando ꝑ decc̃ continuos annos male pugnando.
crebras & magnas clades apud ueios exercitꝰ roma¬
nꝰoꝵ acceꝑat. nͥ ꝑ furiũ camillũ tandẽ subuenire¬

Expanded text:
malis, cum legatos Athenas missos ad leges mutuandas malis, cum legatos Athenas missos ad leges mutuandas lentiaque vastata est? Ubi erant, quando rursus populus, cum fame laboraret, praefectum annonae primum creavit; atque illa fame invalescente, Spurius Melius, qui esurienti multitudini frumenta largitus est, regni affectati crimen incurrit, et ejusdem praefecti instantia per dictatorem L. Quintium aetate decrepitum, a Quinto Servilio magistro equitum cum maximo et periculosissimo tumultu civitatis occisus est? Ubi erant, quando pestilentia mamedio populus diu multumque fatigatus nova lectisternia, quod nunquam antea fecerat, exhibenda arbitratus est? Lecti autem sternebantur in honorem deorum, unde hoc sacrum vel potius sacrilegium nomen accepit. Ubi erant, quando per decem continuos annos male pugnando crebras et magnas clades apud Veios exercitus Romanus acceperat, nisi per Furium Camillum tandem subvenire
Abbreviated transcription (Latin):
mala p̾sentia xp̃o nr̃o imputant. ut infirmiores imꝑi¬
tiores mentes alienent᷑ ab illa ciuitate. in qua sola iu¬
git̃ felicit᷑q uiuendũ c̃: Nec in deos eoꝵ horribili¬
ora nos dicimꝰ. ꝗͣ eoꝵ identidẽ auctores quos legunt
& p̃dicant. quando qͥdem & ex ipsis que diceremꝰ acce¬
pimꝰ. & nullo mͦ dicere uł talia. uł cuncta sufficimꝰ.
Ubi gͦ erant illi dii qͥ ꝓpt᷑ exiguã fallacẽq mundi huiꝰ
felicitatẽ colendi existimantur: cũ romani quib se
colendos mendacissima astutia uenditabas  tantis cala¬
mitatib uexarentur: Ubi erant quando ualerius
consul ab exulib & seruis incensum capitoliũ cũ defen¬
sar& occisus ẽ : Facilusq ipse ꝓdesse potuit edi io¬
uis. quã illi turba tot numinũ cỹsuo maximo atq
optimo rege cuiꝰ templũ libauerat subuenire Ubi e¬
rant quando densissimis fatigata ciuitas seditionum

Expanded text:
mala praesentia Christo nostro inputant, ut infirmiores imperimala praesentia Christo nostro inputant, ut infirmiores imperitioresque mentes alienentur ab ea ciuitate, in qua sola iugiter feliciterque uiuendum est? Nec in deos eorum horribiliora nos dicimus, quam eorum identidem auctores, quos legunt et praedicant, quando quidem et ex ipsis quae diceremus accepimus, et nullo modo dicere uel talia uel cuncta sufficimus. Ubi ergo erant illi di, qui propter exiguam fallacemque mundi huius felicitatem colendi existimantur, cum Romani, quibus se colendos mendacissima astutia uenditabant, tantis calamitatibus uexarentur? Ubi erant, quando Valerius consul ab exulibus et seruis inscensum Capitolium cum defensaret occisus est faciliusque ipse prodesse potuit aedi Iouis quam illi turba tot numinum cum suo maximo adque optimo rege, cuius templum liberauerat, subuenire? Ubi eran
Abbreviated transcription (Latin):
elaborauer̃. & filios suos claborare compellunt:
Qui aut̃ succensent. quandome ferrent sicgo dicerẽ
qͦd salustiꝰ ait. plurimȩ turbȩ. seditiones. & ad pos¬
tremũ bella ciuilia orta sunt. dũ pauci potentes
quoꝵ in grãm pleriq concesser̃. sub honesto pa¬
trũ aut plebis nomine dominationes affectabant
boniq & mali ciues apellati. ñ ob merita in rem
publicã om̃ib parit̾ corruptis. sed uti quisq locu¬
plctissimꝰ. & inuiria ualidior. quia p̃sentia defen¬
debat ꝓbono ducebatur: Porro si illi scriptores
hẏstoriȩ ad honestã libertatẽ ꝑtinere arbitra¬
ti sunt. mala ciuitatis ꝓpͥe ñ tacere. quã multis
locis p̃conio magno laudare compulsi sunt: cũa¬
liã ueriorẽ qͦ ciues ȩterni legendi sunt non habe¬
rent. qͥd nos facere conuenit᷑. quoꝵ spes quanto
in dõ melior & certior. tanto maior debet eẽ lib̾tas. cũ

Expanded text:
elaborauerunt et filios suos elaborare conpellunt. elaborauerunt et filios suos elaborare conpellunt. Qui autem suscensent, quando me ferrent, si ego dicerem, quod Sallustius ait? Plurimae turbae, seditiones et ad postremum bella ciuilia orta sunt, dum pauci potentes, quorum in gratiam plerique concesserant, sub honesto patrum aut plebis nomine dominationes adfectabant; bonique et mali ciues appellati, non ob merita in rem publicam, omnibus pariter corruptis, sed uti quisque locupletissimus et iniuria ualidior, quia praesentia defendebat, pro bono ducebatur\'. Porro si illi scriptores historiae ad honestam libertatem pertinere arbitrati sunt mala ciuitatis propriae non tacere, quam multis locis magno praeconio laudare conpulsi sunt, cum aliam ueriorem, quo ciues aeterni legendi sunt, non haberent: quid nos facere conuenit, quorum spes quanto in Deo melior et certior, tanto maior debet esse libertas, cum
Abbreviated transcription (Latin):
manu montẽ sacrũ atq auentinũ inscdit̾: Tc̾q tribu¬
nos plebis & alia uira sibi parauit. Discordiarũ & certa¬
minis utrimq finis fuit. sedm̃ bellũ puni cum
Quid itaq ego tantas moras ł scribens patiar. uellecꝰ¬
turꝰ afferã: Quã misera fucrit illa respublica ta
longa ctate. ꝑtot annos usq ad sedm̃ bellũ punicỹ.
bellis forinsecus inqͥetare ñ desistentib & intꝰ discor¬
diis seditionib q ciuilib a salustio breuit̾ intima¬
tũ ẽ  inde uictorię illę ñ solida beatoꝵ gaudi¬
a fuer̃: sed in ania solatia miscroꝵ. & ad alia at¬
q alia sterilia mala sub eunda. illetebrosa iei¬
tam̃ta minime quietoꝵ: Nec uobis quia hoc di¬
cimꝰ boni romani prudentesq succensuerant. quã¬
ꝗͣ de hacre nec petendi sint: nec monendi. ꝗͣ¬
do eos minime succensuros cͣertissimũ ẽ. Neq enim
grauiꝰ uł gͣuiora dicimꝰ auctorib eoꝵ. & stilo & o¬
cio multũ impares. Quib tam̃ ediscendis & ipsi

Expanded text:
bunos plebis et alia iura sibi parauit. Discordiarum et certaminis utrimque finis fuit secundum bellum Punicum, Quid itaque ego tantas moras uel scribens patiar, uel lecturis adferam? Quam misera fuerit illa res publica, tam longa aetate per tot annos usque ad secundum bellum Punicum bellis forinsecus inquietare non desistentibus et intus discordiis seditionibusque ciuilibus, a Sallustio breuiter intimatum est. Proinde uictoriae illae non solida beatorum gaudia fuerunt, sed inania solacia miserorum et ad alia adque alia sterilia mala subeunda inlecebrosa incitamenta minime quietorum. Nec nobis, quia hoc dicimus, boni Romani prudentesque suscenseant: quamquam de hac re nec petendi sint nec monendi, quando eos minime suscensuros esse certissimum est. Neque enim grauius uel grauiora dicimus auctoribus eorum et stilo et otio multum inpares; quibus tamen ediscendis et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
unc iã diminuto paululũ ineto. ñ quia bella
conqͥeuerant. s quia ñ tã gui pondere urguebant.
finito scilic& tempore qͦ cqͦ & modesto iure agitatũ
C̃ sccuta sunt quę idem salustiꝰ breuit̾ explicat.
Dem seruili imperio patres plebẽ exercere de uita.

Expanded text:
unc jam diminuto paululum metu, non quia bella conquieverant, sed quia non tam gravi pondere urgebant, finito scilicet tempore quo aequo et modesto jure agitatum est, secuta sunt quae idem Sallustius breviter explicat: Dein s
Abbreviated transcription (Latin):
lium nec insuis corporibꝰ sc̃ꝑ et̃ posse existimant: s mortis
necessitatt dissolui. nec sinc corporibꝰ durare ꝑpetuo .s
alt̾nantibꝰ uicibꝰ in desinent̃ uiuos ex mortuis. & ex uiuoͥs
mortuos fieriputat. ut a cetis hominibꝰ hoc uideant᷑ dif¬
ferre sapientis. qͦd pꝰmortt̃ ferunt᷑ ad sydcra. ut aliquanto
diutiꝰ in astro sibi congruo quisq reqͥscat. atq inde rurs
miseric pͥstinc oblitꝰ. & cupiditate habendi corporis uicꝰ¬
tus. redeait ad labores crumnasq mortaliũ. Illiuͦ qͥstul¬
tã duxerint uitã. ad corpora suis meritis debita siuc ho¬
minũ. siuc bestiarũ de ꝓximo reuoluant᷑. In hacitaq
durissima conditione constitutis. etiã bonasatq sapi¬
entes aiãs. qͥbꝰ ñ talia corpora distributa sunt: cũ qͥbꝰ seꝑ
atq ĩ mortalit̾ uiuerent. ut neq in corporibꝰ ꝑmanere

Expanded text:
lium nec in suis corporibus semper esse posse existimat, sed mortis lium nec in suis corporibus semper esse posse existimat, sed mortis necessitate dissolui, nec sine corporibus durare perpetuo, sed alternantibus uicibus indesinenter uiuos ex mortuis et ex uiuis mortuos fieri putat; ut a ceteris hominibus hoc uideantur differre sapientes, quod post mortem feruntur ad sidera, ut aliquanto diutius in astro sibi congruo quisque requiescat adque inde rursus miseriae pristinae oblitus et cupiditate habendi corporis uictus redeat ad labores aerumnasque mortalium; illi uero, qui stultam duxerint uitam, ad corpora suis meritis debita siue hominum siue bestiarum de proximo reuoluantur. In hac itaque durissima condicione constituit etiam bonas adque sapientes animas, quibus non talia corpora distributa sunt, cum quibus semper adque inmortaliter uiuerent, ut neque in corporibus permanere
Abbreviated transcription (Latin):
Lic& enĩ iustoꝵ ac pioꝵ aĩę defunctoꝵ. qͦd in reqͥe uuunt
dubitarc fas ñ sit. usq ad eo tam̃ eis meliꝰ ẽc̾t cũ suis corpo¬
rib bene ualentibꝰ uiugre. ut etiã illi qͥ dĩmodo esse sinc cor¬
pore beatissimũ existimant. hanc opinionẽ suã sententia re¬
pugnante conucant: Neq enĩ qͥsꝗ̃ audebit illoꝵ sapi¬
entes homines siue morituros siuc iã mortuos. id est aut
carentes corporibꝰ. aut corpora relicturos dus ĩmortalib
ante ponere. qͥbꝰ dsꝰ sũmꝰ apud platonc̃ munꝰ ingens idis¬
solubilẽ scilic& uitã. id est ct̃nã cũ suis corporibꝰ consoriũ
pollicet᷑ Optime aũ cũ hominibꝰ agi arbitrat᷑ idẽ plato.
sitam̃ hancuitã piȩ uisteq ꝑ egerint. uta suis corporib
separati. in ipsoꝵ dõꝵ qͥ sua corpora nũꝗͣ deser̃ recipiant᷑
& incipiant in corpora uelle reuti. Qͦd uirgiliꝰ ex plato¬
nico dogmnate dixisse laudat᷑ Ita qͥppe. animas morta¬

Expanded text:
nctorum quod in requie uiuant dubitare fas non sit, usque adeo tamen eis melius esset cum suis corporibus bene ualentibus uiuere, ut etiam illi, qui omni modo esse sine corpore beatissimum existimant, hanc opinionem suam sententia repugnante conuincant. Neque enim quisquam audebit illorum sapientes homines, siue morituros siue iam mcarentes corporibus, aut corpora relicturos, diis immortalibus anteponere, quibus Deus summus apud Platonem munus ingens, indissolubilem scilicet vitam, id est aeternum cum suis corporibus consortium, pollicetur. Optime autem cum hominibus agi arbitratur idem Plato, si tamen hanc vitam pie justeque peregerint, ut a suis corporibus separati, in ipsorum deorum, qui sua corpora nunquam deserunt, recipiantur et incipiant in corpora uelle reuerti; quod Vergilius ex Platonico dogmate dixisse laudatur. Ita quippe animas morta
Abbreviated transcription (Latin):
de globis syderũ. fugiat uipit̾ de cęlo & t̾ra. aut si ñ posst
miseri uidicent᷑ S neutrũ isti uolunt. qͥ neq acorpo¬
ribꝰ seꝑationẽ audent dare dussuis. ne illos mortales co¬
lere uideant᷑. neq bcatitudinis pͥuationẽ. ne infelices
eosẽc fateant᷑ Nongͦ ad beatitudinc̃ c̃seqͤndã oĩa fu¬
gienda st̃ corpora .s. corruptibilia. molesta gͣuia. mori¬
bunda Non qͥlia fec̃ pͥmis hominibꝰ bonitas dĩ. sedqͣ
ẽc̃ cõpulit pena peccati¬
ED necesse ẽ inqͥunt. ut t̾rena corpora nat᷑aile pon¬
dꝰ uł in t̾ra teneat. uł cogat. at̾ra. & ideo in odo
ec̃ ñ posst̃. Pruni qͥdem illi homines in t̾ra erant¬
nemorosa atq fructuosa. qͦ paradisi nom̃ obtinuit. S
in celũ. uł ꝓpt̾ scõꝵ qͥlia in resurrectione futura suit.
intueant᷑ paulo adtentiꝰ pondera ipsa t̾rena. Si enĩ ars
humana efficit ut ex metallis quȩ in aqͥs posita c̃tinuo
sub mergunt᷑ quibdã modis uasa fabricata etiã nata¬

Expanded text:
de globis siderum, fugiat Iuppiter de caelo et terra; aut si non possunt, miseri iudicentur. Sed neutrum isti uolunt, qui neque a corporibus separationem audent dare dis suis, ne illos mortales colere uideantur, nec beatitudinis priuationem, ne infelices eos esse fateantur. Non ergo ad beatitudinem consequendam omnia fugienda sunt corpora; sed corruptibilia molesta, grauia moribunda; non qualia fecit primis hominibus bonitas Dei, sed qualia esse conpulit poena peccatina corpora naturale pondus vel in terra teneat, vel cogat ad terram: et ideo in coelo esse non possint. Primi quidem illi homines in terra erantue fructuosa, quae paradisi nomen obtinuit: sed  uel propter sanctorum qualia in resurrectione futura sunt, intueantur paulo adtentius pondera ipsa terrena. Si enim ars humana efficit, ut ex metallis, quae in aquis posita continuo submerguntur, quibusdam modis uasa fabricata etiam nata
Abbreviated transcription (Latin):
incelo. cũ tra unũsa libret᷑ in nichilo: fortassis enĩ de ipso
medio mundi loco. eo qͦd inunũ coeant qͦq gͣuiora. etiam
argum̃tatio ucri similior habeat᷑. Illud dico. Si dii mino¬
res qͥbꝰ int̃ ualia t̾restria cęt̾a ctiã hominc̃ faciendũ cõmisit
plato. potuer̃ sic̃ dic̃ ab igne remouere urendi. qͥlitatem
lucendi relinquere. ꝗͦ ꝑ occlõs emicar&:. Itane dõ sũmo con¬
cedere dubitamꝰ cuiꝰ ille uoluntati potestatiq concessit. ne
oriantur ꝗͣ orta sunt. & tã diũsa tã dissimilia id est corpo
rea & in corporea sibimn& conexa. nulla possint dissolutione
se ungi. ut de carne hominis cui donat ĩmortalitatem.
corruptionẽ auftrat. naturã relinquat congruentiã figu¬
re menbroꝵq detineat. det̾hat ponderis tarditatem:
Sed defide resurrectionis mortuoꝵ. & de corporibꝰ
Deoꝵ ĩmortalibꝰ. diligentiꝰ si ds uolucrit infinc huiꝰ
operis disserendũ est.
de corporib pͥmoꝵ hominũ qͦd instituimꝰ explice¬

Expanded text:
in caelo, cum terra uniuersa libretur in nihilo. Fortassis enim de ipso medio mundi loco, eo quod in eum coeant quaeque grauiora, etiam argumentatio ueri similior habeatur. Illud dico: Si di minores, quibus inter animalia terrestria cetera etiam hominem faciendum commisit Plato, potuerunt, sicut dicit, ab igne remouere urendi qualitatem, lucendi relinquere quae per oculos emicaret: itane Deo summo concedere dubitabimus, cuius ille uoluntati potestatique concessit, ne moriantur quae orta sint, et tam diuersa, tam drea et incorporea, sibimet connexa, nulla possint dissolutione sejungi, ut de carne hominis, cui donat immortalitatem, corruptionem auferat, naturam relinquat, congruentiam figurae membrorumque detineat, detrahat ponderis tarditatem? Sed de fide resurrectionis mortuorum, et de corporibus eorum immortalibus diligentius, si Deus voluerit, in fine hujus operisde corporibus primorum hominum quod instituimus explice
Abbreviated transcription (Latin):
istũ mundr̃ uolt̃ oĩb oĩno corporeis clem̃tis qͥbꝰ hectota
moles at̾ra in celũ sungit inclusã: Hanc enĩ aĩam plato abin¬
timo t̾rȩ medio qͦd seometre centron uocant. ꝑ õspartes ciꝰ
usq ad cęli sũma & extrema diffundi. ⁊ extendi ꝑ numeros
musicos opinat᷑. ut sit iste mundꝰ animal maximũ. beatis¬
simũ. sempit̾nũ. cuiꝰ aĩa & ꝑfectã sapientiȩ felicitatẽ tenc¬
la uiuer&. & eã ꝗͣuis ñ simplexs tot corporib tantisq cõ¬
pactũ hebetare atq tardare ñ poss& Cũ gͥ suspitionib
suis ista ꝑmittant. curnolt̃ credere diuina uoluntate atq
potentia ĩ nortalia corpora fieri posse t̾rena. in qͥb anuç
nulla ab eis morit seꝑate. nullis eoꝵ oneribꝰ ad gͣuatȩ.
sẽp̃it̾nc ac felicit̾ uiuant. qͦd dõs suos posse asserunt in cor¬

Expanded text:
istum uolunt, omnibus omnino corporeis elementis, quibus haec tota moles a terra in caelum surgit, inclusam. Hanc enim animam Plato ab intimo terrae medio, quod geometrae centron uocant, per omnes partes eius usque ad caeli summa et extrema diffundi et extendi per numeros musicos opinatur, ut sit iste mundus animal maximum beatissimum sempiternum, cuius anima et perfectam sapientiae felicitatem tenla viveret, et eam quamvis non simplex, sed tot corporibus tantisque compactum, hebetare atque tardare non posset. Cum igitur suspicionibus suis ista permittant, cur nolunt credere, divina voluntate atque potentia immortalia corpora fieri posse terrena, in quibus animae nulla ab eis morte separatae, nullis eorum oneribus aggravatae, sempiterne ac feliciter vivant; quod deos suos posse asserunt in cor
Abbreviated transcription (Latin):
dã ñ suscepimꝰ. Hoc tantũ contͣ istos cõmemorandĩ puta¬
ui. qͥse platonicos uocari uł eẽ gloriant᷑. cuiꝰ suꝑbia no¬
minis erubesct̾ ẽc̃ xp̃ani. ne cõmune illis cũ uulgo uo¬
cabulũ uile faciat. palliatoꝵ tantomagis in flatã. ꝗͣto
magis exiguã paucitatẽ: Et querentes qͥd in doctri¬
na xp̃ana rep̃hendant. exagitant. et̾nitatẽ corporis:
tã ꝗͣ hȩchȩc sint int̾̃se cont̾ria. ut ęternã beatitudinem
uinculo colligatã. cũ eoꝵ auctor & magist̃ plato donũ
a dõ sũmo dus ab illo factis dicat ẽt̃ concessũ. ne aliqͥdo
moriant᷑ idẽ acorporib qͥb eos conexuit separentur:¬

Expanded text:
dam non suscepimus. Hoc tantum contra istos commemorandum putadam non suscepimus. Hoc tantum contra istos commemorandum putaui, qui se Platonicos uocari uel esse gloriantur, cuius superbia nominis erubescunt esse Christiani, ne commune illis cum uulgo uocabulum uilem faciat palliatorum tanto magis inflatam, quanto magis exiguam paucitatem; et quaerentes, quid in doctrina Christiana reprehendant, exagitant aeternitatem corporum, tamquam haec sint inter se contraria, ut et beatitudinem uinculo conligatam; cum eorum auctor et magister Plato donum a deo summo dis ab illo factis dicat esse concessum, ne aliquando moriantur, id est a corporibus, quibus eos conexuit, separentur