comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ro & in malis m̃bra uł cadauera ñ cupantur. ꝓfec¬
to pꝰ resurrectionẽ carnis cuiꝰ fides his rerũ uoca¬
bulis omino firmatur. illud quod boni & mali su¬
is finib dirim̃tur. futurũ eẽ iudiciũ declaratur:¬
Ed qͦmͦ egredienturboni. ad uidendas
penas maloꝵ : Numquid corporis motu
beatas illas relicturis sedes . &. ad loca pena¬
lia precturi. ut maloꝵ tormenta conspiciant p̃¬
sentia corporili: Absit: S egredient᷑ ꝑ scicntiã:
Hoc enĩ uerbo significatũ ÷ eos qͥ cruciabuntur ex
oras uocat. qͥb c̃trariꝰ ÷ ille ingressus. de quo dr̃:
Sarue bone. int᷑ in gaudiũ dñi tui: Ne illudina¬
li putentur ingredi ut sciantur. s ad illos potiꝰ
uelut egredi scicntia qua eos cognituri sunt boni
qr id quod ext᷑ ÷ cognituri s̃ Qui enĩ er̃ in pocnis.
quid agatur iitꝰ in gaudio dñi nescient: Quiuͦ
er̃ in illo gaudio. quid agat̾ foris illis tenebris ex¬

Expanded text:
ro et in malis membra uel cadauera nominantur: profecro et in malis membra uel cadauera nominantur: profecto post resurrectionem carnis, cuius fides his rerum uocabulis omnino firmatur, illud, quo boni et mali suis finibus dirimentur, futurum esse iudicium declaraturdo egredientur boni ad uidendas poenas malorum? Numquid corporis motu beatas illas relicturi sunt sedes et ad loca poenalia perrecturi, ut malorum tormenta conspiciant praesentia corporali? Absit; sed egredientur per scientiam. Hoc enim uerbo significatum est eos qui cruciabuntur extores uocat, quibus contrarius est ille ingressus, de quo dicitur seruo bono: Intra in gaudium Domini tui; ne illuc mali putentur ingredi, ut sciantur, sed ad illos potius uelut egredi scientia, qua eos cognituri sunt, boni, quia id quod extra est cognituri sunt. Qui enim erunt in poenis, quid agatur intus in gaudio Domini nescient; qui uero erunt in illo gaudio, quid agatur foris in illis tenebris ex
Abbreviated transcription (Latin):
Qdã sane᷑ int̾p̃tati s̃ m̃bra hominũ s cadauera iuroꝵ
ꝓcadauera significantes eudentẽ corpoꝵ penã.
qͣuis cadauer nͥ caro ex animis ñ soleat nuncupari
Illauͦ animata er̃ corpora: Alioquin nulla poter̃
sentire torm̃ta. nͥ forte quia mortuoꝵ er̃ corpora.
id ÷ eoꝵ qͥ in scdam mortẽ cadent: Ideo ñ absurde
etim cad iuera diciposs. unde ÷ & illud qͦd ab eo¬
dẽ ꝓphã dictũ iam supͣ posui Terrauͦ impioꝵca
d&: Quis aũ ñ uideat a cadendo et̃ appellata cada¬
uera : Uiroꝵ aũ ꝓeo posusse illos int̾p̃tes qͦd est
hominũ. manifestũ ÷ Neq enĩ quisquã dicturꝰ est :¬
p̃uaricatrices feminas in illo supplicio ñ futuras.
s ex potiore p̃sertim deqͦ femina facta ÷ ut̃ꝙ sexꝰ
accipitur: Uerũ qđ adrẽ maxime ꝑtin& cũ & in
bonis dr̃. ueni& oĩs caro. qr ex oĩ gñe hominũ po¬
płs ille c̃stabit. ñ enĩ om̃s homines ibi er̃ ꝗͣdo in pe¬

Expanded text:
dam sane non interpretati sunt: Membra hominum, sed cadauera uirorum, per cadauera significantes euidentem corporum poenam; quamuis cadauer nisi caro exanimis non soleat nuncupari, illa uero animata erunt corpora, alioquin nulla poterunt sentire tormenta; nisi forte, quia mortuorum erunt corpora, id est eorum, qui in secundam mortem cadent, ideo non absurde etiam cadauera dici possunt. Unde est et illud, quod ab eodem propheta dictum iam supra posui: Terra uero inpiorum cadet. Quis autem non uideat a cadendo esse appellata cadauera? Virorum autem pro eo posuisse illos interpretes, quod est hominum\\ manifestum est. Neque enim quisquam dicturus est praeuaricatrices feminas in illo supplicio non futuras; sed ex potiore, praesertim de quo femina facta est, uterque sexus accipitur. Verum, quod ad rem maxime pertinet, cum et in bonis dicitur: Veniet omnis caro, quia ex omni genere hominum populus ille constabit non enim omnes homines ibi erunt, quando in poe
Abbreviated transcription (Latin):
ua & uettra. de qͦ sup̃ locuti sumꝰ. & de ecelã colles¬
turi sunt tiza nia messores illi quę ꝑmisit cũ tritico
simul crescere usq ad messc̃. Qͦd ex ponens ait. Mes¬
sis c̃ finis sdĩ. messores aũ anglĩ sunt. Sic̃g̾ colligun¬
tur tit ania & igni comburunt᷑. sic erit in consum
colligent de regno aꝰ oĩa scandala: Numquid de
unũ de mandatis istis minimis. & docuerit sic homi¬
nes. minimꝰ uocabitur in regno celor: Qui autẽ

Expanded text:
ua et uetera, de quo supra locuti sumus; et de ecclesia collecua et uetera, de quo supra locuti sumus; et de ecclesia collecturi sunt zizania messores illi, quae permisit cum tritico simul crescere usque ad messem; quod exponens ait: Messis est finis saeculi, messores autem angeli sunt. Sicut ergo colliguntur zizania et igni comburuntur, sic ercolligent de regno eius omnia scandala. Numquid de unum de mandatis istis minimis et docuerit sic homines, minimus uocabitur in r
Abbreviated transcription (Latin):
& alia multa & finis ipse ꝓñciatus ẽ. quem uenire
iã sentiunt. ad credendũ quod ñ credebint futuros
et̃ firmiores. & ad uincendũ etiã non ligatũ dia¬
bolũ fortiores. Qͦd siita erit. ꝓpterea p̾cessisse di¬
cenda ẽ: ciꝰ alligato. ut & ligati & soluti ex poliatio sẽque¬
dũ mille annis ligatꝰ ẽ diabolꝰ. scĩ regnant cum xp̃o eti¬
ã ipsis mille annis eisdẽ sine dubio & eodẽ modo intel¬
legendis. id÷ isto iam tempc̃. prioris ciꝰ aduentꝰ. Excep¬
to quippe illo regno de quo fine dicturꝰ ẽ: uenite be¬
nedicti patris mei possidete paratũ uobregnũ. nͥ alio
aliqͦ modo longe quidẽ impari iamnc̃ regnarent cũ
illo sci ciꝰ quib ait. etce ego uobiscũ sum usq in consũ¬
matione scli. ꝓfeoto ñ etim nc̃ diceretur ȩcclã regnũ
eiꝰ regnũue celoꝵ Namutiq isto tempẽ in regno
dĩ eruditur sriba. ille qui ꝓfert de thesauro suono¬

Expanded text:
et alia et finis ipse praenuntiatus est, quem uenire et alia et finis ipse praenuntiatus est, quem uenire iam sentiunt, ad credendum quod non credebant futuros esse firmiores et ad uincendum etiam non ligatum diabolum fortiores. Quod si ita erit. propterea praecessisse dicenda est eius adligatio, ut et ligati et soluti exspoliatio sequedum mille annis ligatus est diabolus, sancti regnant cum Christo etiam ipsis mille annis, eisdem sine dubio et eodem modo intellegendis, id est isto iam tempore prioris eius aduentus. Excepto quippe illo regno, de quo in fine dicturus est: Venite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis regnum, nisi alio aliquo modoillo sancti eius. quibus ait: Ecce ego uobiscum sum usque in consummationem saeculi: profecto non etiam nunc diceretur ecclesia regnum eius regnumue caelorum. Nam utique isto tempore in regno Dei eruditur scriba ille, qui profert de thensauro suo no
Abbreviated transcription (Latin):
tolerant᷑ ferant. ac sic illi etiam ñ ligato eripi¬
antur Hec ideo falsa erit euuanglica illa senten¬
tia qͥ si inteit in domũ fortis ut uasa eiꝰ eripiat nͥ p
us alligauerit fortẽ: Sedm̃ eiꝰ enĩ sententiȩ ue
ritatẽ. ordo iste seruatus ẽ. ut pͥus alligaret᷑ fortis.
creptisꝙ uasis eiꝰ longe lateq in om̃ib gentib &
firmis & infirinis ita multiplicaretur ȩcclã: ut
ex ipsa rerũ diuinitꝰ p̃dictarũ & implet arũ robus¬
tissima fidc etiã soluto uasa possit auferre:. Sic
enĩ fatendũ ẽ multoꝵ refrigescere caritatẽ: cum
habundat iniquitas. & inusitatis maximisꝙ ꝑse¬
quutionib: attͥ fallaciis diaboli iã soluti. cos qͥui
libro uite scripti ñ sunt: multos eẽ cessuros. itaco¬
gitandũ ẽ. ñ solũ quos bonos fideles illud tẽpꝰ in¬
ueni& s ñ nullos etiã qui foris ad huc ectunt.
a diuiunte dĩ grã ꝑ considerationẽ scripturaꝵ in qͥb

Expanded text:
toleranter ferant, ac sic illi etiam non ligato eripitoleranter ferant, ac sic illi etiam non ligato eripiantur. Nec ideo falsa erit euangelica illa sententia: Quis intrat in domum fortis. ut uasa eius eripiat, nisi prius adligauerit fortem? Secundum eius enest, ut prius adligaretur fortis ereptisque uasis eius longe lateque in omnibus gentibus er firmis et infirmis ita multiplicaretur ecclesia, ut ex ipsa rerum diuinitus praedictarum et inpletarum robustissima fide etiam soluto uasa posset auferre. Sicut enim fatendum est multorum refrigescere caritatem, cura abundat iniquitas, et inusitatis maximisque persecutionibus adque fallaciis diaboli iam soluti eos, qui in libro uitae scripti non sunt, multos esse cessuros: ita cogitandum est non solum quos bonos fideles illud tempus inueniet, sed nonnullos etiam, qui foris adhuc erunt, adiuuante Dei gratia per considerationem scripturarum, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
in eplã sua de quib dã dic̃ Ex nob̾ exier̃ .s ñ e¬
rant ex nob̾. Namsi fuissent ex nob̾. mansissent
utiq̃ nobiscũ S quid fit de paruulis: Ni¬
miũ quippe incredibile ẽ nullos iam natos & ñ¬
dũ baptiratos p̃ occupari xp̃anoꝵ filios illo tẽ¬
pore. in fanies nullos etiã ipsis iã nasci dieb.
aut si er̃ ñ eos a parentib suis ad lauadrũ rege¬
nerationis modo qͦcũꝙ̃ ꝑduci Qͦd sifiet. quo
pacto soluto um diabolo uasa ista eripientur. in
cuiꝰ domũ nemo intrat. ut uasa ciꝰ eripiat. nͥ prius
alligauerit eũ : Immo uͦ id potiꝰ c̃ credendũ. ut¬
nec qͥ cadant de ȩcclã nec qͥ accetdant ȩcclẽ illo
tempẽ defuturos. s ꝓfecto tã forteser & parenits
ꝓbaptit andis paruulis suis. & hi qͥ tt̃ pͥmitꝰ credi¬
turist̃: ut illũ fortẽ uincant etiã ñ ligatũ. id:
om̃ib qualib antea nũꝗͣ uł artib insidiantẽ
uł urgentẽ uirib. & uigilant̃ intellegant. &

Expanded text:
 dicit: Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum. Sed quid fit de paruulis? Nimium quippe incredibile est nullos iam natos et nondum baptizatos praeoccupari Christianorum filios illo tempore infantes, nullos etiam ipsis nasci iam diebus; aut si erunt, non eos a parentibus suis ad lauacrum regenerationis modo quocumque perduci. Quod si fiet, quo pacto soluto iam diabolo uasa ista eripientur, in cuius domum nemo intrat, ut uasa eius eripiat, nisi prius adligauerit eum? Immo uero id potius est credendum. nec qui cadant de ecclesia nec qui accedant ecclesiae illo tempore defuturos; sed profecto tam fortes erunt et parentes pro baptizandis paruulis suis et hi, qui tunc primitus credituri sunt, ut illum fortem uincant etiam non ligatum, id est omnibus, qualibus antea numquam, uel artibus insidiantem uel urgentem uiribus et uigilanter intellegant et
Abbreviated transcription (Latin):
ciẽ intȩ flatũ cũ factus ẽ hõ inanimã uiuã. Tamq̃
diccretur: Terraes animata quod ñ eras. t̾ra eris ex¬
animis. sic̃ eras. Quod sunt & anteqͣ. putrescant
omã corpora mortuoꝵ. quod eruint̾ & illasimo¬
rientur ubicumq moriantur. cũ uita carebunt
quã continuo receptura st̃ Sic gͦ ibt̃ in terrã qr
ex uiuis hominib t̾ra er̃. quem ad modũ in anc¬
rẽ qͦd fit cinis. it in uetustatẽ quod fit uetꝰ. it
intestam qͦd exluto fit testa. & alia sexcenta. sic
loquim̃ Quomͦ aũ fit futurũ quod nc̃ ꝓnr̃ę ra¬
ciunculę uirib ut cumq conicimꝰ. tc̃ erit potiꝰ
ut nosse possimꝰ: Resurrectionẽ quippe mortuoꝵ
futurã & in carnc quando xpc̃ uenturꝰ ẽ. uiuos
iudicaturꝰ & mortuos oport& si xp̃tami et̃ uolumꝰ
ut credamꝰ S: ñ id eo de hac re inanis ÷ fides nr̃a.
uerint. quantũ satis eẽ uidebitur debemꝰ osten¬

Expanded text:
ciem flatum uitae. cum factus est homo in animam uiuam; tamquam ciem flatum uitae. cum factus est homo in animam uiuam; tamquam diceretur: <Terra es animata, quod non eras: terra eris exanimis, sicut eras\'; quod sunt et antequam putrescant omnia corpora mortuorum; quod erunt et illa. si morientur. ubicumque moriantur, cum uita carebunt, quam continuo receptura sunt. Sic ergo ibunt in terram, quia ex uiuis hominibus terra erunt. quem ad modum it in cinerem, quod fit cinis; it in uetustatem, quod fit uetus; it in testam, quod ex luto fit testa: et alia sescenta sic loquimur. Quo modo autem sit futurum. quod nunc pro nostrae ratiunculae uiribus utcumque conicimus, tunc erit potius, ut nosse possimus. Resurrectionem quippe mortuorum futuram et in carne, quando Christus uenturus est uiuos iudicaturus et mortuos, oportet, si Christiani esse uolumus, ut credamus; sed non ideo de hac re inanis est fides nostuerint, quantum satis esse uidebitur, debemus osten
Abbreviated transcription (Latin):
paululũ. tam̃ anit morunt᷑. Ac ꝑ hoc & aresur¬
rectionc ñ cr̃ alieni. quã dormitione p̃cedunt. qͣ¬
uis breuissuna ñ tam̃ nulla: Curaũ nobis in cre¬
dibile uidctur illa multitudinc̃ corpoꝵ in acrt qͦ¬
dam modo seminari. atꝙ ibi ꝓtinꝰ in mortalit̃ atq
in corruptibilit̾ rtuiuescert. cũ credamꝰ. quodidem
ipse apłs aꝑtissime dic̃ in ictu oculi futurã resur¬
rectionẽ & in menbra sinc finc uictura tantafe¬
licitate tamꝙͥ in estimabili uelocitait rediturum
antiquissimoꝵ cadiueꝵ pulucrẽ: Nec ab illa sor¬
tentia qͥ homini dictũ ÷ traes & interrã ibis. futu¬
ros illos scõs arbititm̃ uimunes. si coꝵ moricatium
in trĩ ñ recident corpera. s sic̃ inipso raptu morient᷑¬
ita & rdsurgent dũ ferentur in aera: In terram quippe
ibis: id ÷ in hoc ibis amissa uita. quod eris anteqͣ
sumcres uitã. Id ÷ hoc eris exanimatꝰ. quod erasan¬
teã ces anmatꝰ: Terre quippe insufflauit ds̃ iun fa¬

Expanded text:
paululum, tamen ante moriantur, ac per hoc et a resurrectione non erunt alieni, quam dormitione praecedunt, quamuis breuissima, non tamen nulla. Quur autem nobis incredibile uideatur illam multitudinem corporum in aere quodam modo seminari adque ibi protinus inmortaliter adque incorruptibiliter reuiuescere, cum credamus, quod idem ipse apostolus apertissime dicit, in ictu oculi futuram resurrectionem et in membra sine fine uictura tanta facilitate tamque inaestimabili uelocitate rediturum antiquissimorum cadauerum puluerem? Nec ab illa sententia, qua homini dictum est: Terra es et in terram ibis, futuros illos sanetos arbitremur inmunes, si eorum morientium in terram non recident corpora, sed, sicut in ipso raptu morientita et resurgent, dum ferentur in aera. In terram quippe ibis est \'in hoc ibis amissa uita, quod eras antequam sumeres uitam\': id est, hoc eris exanimatus, quod eras antequam esses animatus terrae quippe insufflauit Deus in fa
Abbreviated transcription (Latin):
in celis: Ibi pꝰ labores erumnaꝵ. curarũꝙ mor¬
taliũ c̃solabimur tãꝗͣ paruuli eiꝰ. in humeris
genib ꝙ portati Rudes enĩ nos & nouos blan¬
dissimis ad uitoriis insolita nob̃ beatitudo ibi
suscipi&. ibi uidebimꝰ & gaudebit cor nr̃m. nec
expressit quid uidebimꝰ: S quid nͥ dm̃ : Ut im¬
pleatur in nob̵ ꝓmissũ euuangłicũ. Beati mum¬
do corde: qm ipsi dm̃ uidebunt: Et om̃ã illa qͦ
nc̃ ñ uidebimꝰ. credentes aũ ꝓ modulo capacitaus
nr̃e longe minꝰ quã st̃ atꝙ̃ in cõparabilit̾ cogita¬
mꝰ. & uidebitis inquit. & gaudebit cor ur̃m. Hic¬

Expanded text:
in caelis. Ibi post labores aerumnarum curarumque mortalium consolabimur, tamquam paruuli eius in umeris genibusque portati. Rudes enim nos et nouos blandissimis adiutoriis insolita nobis beatitudo illa suscipiet. 1m ib uidebimus, et gaudebit cor nostrum. Nec expressit quid uidebimus; sed quid nisi Deum? ut inpleatur in nobis promissum euangelicum: Beati mundicordes, quoniam ipsi Deum uidebunt, et omnia illa, quae nunc non uidemus, credentes autem pro modulo capacitatis humanae longe minus quam sunt adque incomparabiliter cogitamus. Et uidebitis, inquit, et gaudebit cor u
Abbreviated transcription (Latin):
pont inquit testam̃tũ ciꝰ suꝑ sacrificia Hȩc ẽ om̃is
uita iustoꝵ disponere testam̃tũ dĩ suꝑ sacrificia:
ponenda. iusta sententiã dĩ dicentis. miscdãm ma¬
lo quã sacrificiũ. aut si suꝑ sacrificia in sacrificus
intelligitur dictũ quomodo suꝑ terrã fieri dr̃. qͦd
fit utiꝙ̃ in terra: ꝓfecto ipsa oꝑa miscdẽ sunt sa¬
crificia quib placet̾ dõ. sic̃ in libro huiꝰ oꝑis deci¬
mo me dixisse reminiscor: Inqͥb oꝑib dispont̃ iusti
sibi iustis suis. & ad suã dextãm constitutis. nouis¬
simo utiq iudicio dicturꝰ ẽ xp̃c U enite bene¬
dicti patris mei. possidete paratũ uobis regnũ a
c̃stitutione mundi. Esuriui enĩ. & dedistis michi

Expanded text:
ponunt, inquit, testamentum ejus super sacrificia. Haec est omnis ponunt, inquit, testamentum ejus super sacrificia. Haec est omnis vita justorum, disponere testamentum Dei super sacrificia. aeponenda, iuxta sententiam Dei dicentis: Misericordiam uolo quam sacrificium; aut si super sacrificia in sacrificiis intellegitur dictum, quo modo super terram fieri dicitur quod fit utique in terra: profecto ipsa opera misericordiae sunt sacrificia, quibus placetur Deo, sicut in libro huius operis decimo me disseruisse reminiscor; in quibus operibus disponunt iusti sibi iustis suis et ad suam dexteram constitutis nouissimo utique iudicio dicturus est Christus: Venite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis regnum a constitu
Abbreviated transcription (Latin):
audiat̃ sursũ: hunc uidet᷑ habere sensũ. sedm̃
recta fidẽ. ut celũ utelligat᷑ in cis. qui cũ illo u¬
dicaturi st̃. & terra in eis qͣ ĩudicandi st̃. ut aduo¬
cabit celũ sursũ. non hic intelligamꝰ rapi& in ac¬
ra .s in udiciarias erig& sedes Potest &. illud in¬
tellegi. ad uocabit celũ sursũ. ad uocabit anglos
ex suꝑnis locis & excelsis. cũ quib descendat ad fa¬
ciendũ uidiciũ. aduocabit & t̾rã. id ÷ homines
in terra utiq udicandos Si aut̃ utrũq subau¬
Aduocabit sursũ. nichil meliꝰ intellegi existimo. quã
animas. tram ꝓpt̃ corpora: Discernere porro ꝓpt̃¬
popliñ suũ. quid ÷ nisi ꝑ uidiciũ separare bonos
amalis. tanꝗ̃ oucs ab ͥ edis : Deinde c̃uersio sermonis
ad anglos facta ẽ. Congregate illi uistos eiꝰ. ꝓfecto
enĩ ꝑ anglicũ ministeriũ tantares ꝑ agenda ÷. Si
aũ querimꝰ qͦs iꝰtos ei c̃gregaturi sint anglĩ. quidis¬

Expanded text:
hunc uidetur habere sensum secundum rectam fidem, ut caelum intellegatur in eis, qui cum illo iudicaturi sunt, et terra in eis, qui iudicandi sunt; ut aduocabit caelum sursum non hic intellegamus \'rapiet in aera\', sed \'in iudiciarias eriget sedes\'. Potest et illud intellegi aduocabit caelum sursum \'aduocabit angelos in supernis et excelsis locis, cum quibus descendat ad faciendum iudicium\'; aduocabit et terram, id est homines in terra utique iudicandos. Si autem utrumque subaulligi existimo, quam animas, terram propter corpora. Discernere porro populum suum, quid est, nisi per judicium separare bonos a malis, tanquam oves ab haedis? Deinde conversio sermonis ad Angelos facta est: Congregate illi justos ejus. Profecto enim per angelicum ministerium tanta res peragenda est. Si autem quaerimus, quos justos ei congregaturi sunt Angeli: Qui dis
Abbreviated transcription (Latin):
in obuiã rapientur crediderimꝰ in codem raptu dc̃
mortalib corporib exituros. & ad eadc̃ mor in morta¬
lia redituros. nullas in uerbis aplĩ paticñ angustias.
siuc ubi dic̃. tu quod seminas ñ uiuificat᷑ nͥ moriat᷑.
suic ubidic̃. om̃s itsurgemꝰ. aut om̃s dormicmꝰ. Quia

Expanded text:
in obuiam rapientur, crediderimus in eodem raptu de in obuiam rapientur, crediderimus in eodem raptu de corporibus mortalibus exituros et ad eadem mox immortalia redituros, nullas in uerbis apostoli patiemur angustias, siue ubi dicit: tu quod seminas non uiuificatur, nisi moriatur, siue ubi dicit: omnes resurgimus aut: omnes dormi
Abbreviated transcription (Latin):
& si ñ moriantur. cũ uideamꝰ ꝓpt̾ hoc eẽ dictũ. tu
quod seminas ñ uiuificatur. nͥ moriat᷑. Aut sirec¬
te ñ dicimꝰ seminari nͥ ea corpora hominũ quȩ mori¬
endo quoqͦ mͦ reuertunt᷑ in terram. sic̃ sesc hab& etiã
illa intrans gressort̾ patrẽ generis humani diuinitꝰ
ꝓlata sententia. terra es & int̾ram ibis. fattndum
c̃istos quosñdũ de corporib egressos cũ uenia. xp̃c
inueni&. & istis ucrb aplĩ. & illis de gensi ñ tencri
qm̃ sursũ in nubib rapti ñ utiq semunant᷑ qr nec eũt aut¬
in t̾ram nec redcunt. siue nullã ꝓrsus exꝑiant᷑ mor¬
tẽ suic paululũ inaere moriant᷑. S aliud rursꝰ
occurrit quodidem dix̃ apłꝰ. cũ de resurrectione
corpoꝵ ad chorinthios loqueret᷑. Om̃s resurgemꝰ. uł
sic̃ alii codices habent. om̃s dormiemꝰ. Cũ gͦ neore¬
surrectio fieri nͥ mors p̃cesserit possit. nec dormitio¬
Sigͦ scõs qui reppientur xp̃o ueniente uiuentes aiq

Expanded text:
si non moriantur, cum uideamus propter hoc esse dictum: tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur? aut si recte non dicimus seminari nisi ea corpora hominum, quae moriendo quoquo modo reuertuntur in terram — sicut sese habet etiam illa in transgressorem patrem generis humani diuinitus prolata sententia: terra es et in terram ibis: — fatendum est istos, quos nondum de corporibus egressos cum ueniet Christus inueniet, et istis uerbis apostoli et illis de Genesi non teneri, quoniam sursum in nubibus rapti non utique seminantur, quia nec eunt in terram nec redeunt, siue nullam prorsus experiantur mortem siue paululum in aere moriantur. Sed aliud rursus occurrit, quod idem dixit apostolus, cum de resurrectione corporum ad Corinthios loqueretur: Omnes resurgemus, uel sicut alii codices habent: Omnes dormiemus. Cum ergo nec resurrectio fieri, nisi mors praecesserit, possit, nec dormitioergo sanctos, qui reperientur Christo ueniente uiuentes eique
Abbreviated transcription (Latin):
significantes iiiͦiͦ regna uidiss&. ipsom ꝙ quartum
a quodam rege suꝑatũ. qui anticristꝰ agnoscit᷑. &
post hec eternũ regnũ filu hominis qͥ intelligit᷑ xpꝰ.
horruit inquit spꝰom̃s. ego danid in hebitudine
mea. uisus capitis mei conturbauit me. Et accessi
inquit ad unũ de stantib & ucritatẽ querebã ab eo
de om̃ib his: & dix̃ mͥ ueritatt̃. Deinde quid au¬
dierit ab illo. a quo de omĩb his quesiuut. tãqͣ co
sibi exponente sic loqͥt̾ Hebestie magnę .iiiiͦ.
qͥ tuor regna surgent in terra: q auferent & acci¬
pient regnũ scĩ altissimi. & obtinebt̃ usꝙ in slm̃¬

Expanded text:
significantes quattuor regna uidisset, ipsumque quartum significantes quattuor regna uidisset, ipsumque quartum a quodam rege superatum, qui Antichristus agnoscitur, et post haec aeternum regnum filii hominis, qui intellegitur Christus: Horruit, inquit, spiritus meus, ego Daniel, in habitudine mea, et uisus capitis mei conturbabant me. Et accessi, inquit, ad unum de stantibus, et ueritatem quaerebam ab eo de omnibus his, et dixit mihi ueritatem. Deinde, quid audierit ab illo, a quo de omnibus his quaesiuit, tamquam eo sibi exponente sic loquitur: Hae bestiae magnae quattuor quattuor regna surgent in terra, quae auferentur, et accipient regnum sancti Altissimi et obtinebunt illu
Abbreviated transcription (Latin):
Nom̃ uͦ. deqͦ ꝑ hc̃ esuã dictũ ÷. nomen eternũ dabo
cis Et erit cis mensis exmense. & sabbatũ ex sabluto. tã¬
quam luna ex luna. & requies ex requic. Quoꝵ utrũ¬
q: ipsi er̃. cũ ex his umbris ueterib & temꝑalib in illa
lumina noua ac sempatrna transibt̃. In pocnis aũ
maloꝵ & in extinguibił ignis. & uiuacissimꝰ uermis
ab aliis atq aliis alit̾ atq alit̾÷ expositꝰ. Alii quippe
utrumq ad corpꝰ. alii utrũq ad animũ retuler̃:
Alii ꝓpͥe ad corpꝰ ignẽ. tropice ad ammũ uerm̃. qͦd
eẽ credibiliꝰ uidetur: Sed nc̃ de hac differentia : ñ ÷
temꝑis disputare. De iudicio nãq ultimo qͦ fi& di¬
reptio bonoꝵ &maloꝵ. hoc uolum̃ implere suscepimꝰ
De ipsis uͦ pitmus & pocnis. alias diligentiꝰ disscrtadõ ÷¬
ut anticristũ qͦq pͥus uentuꝵ eẽ p̃nuncat.
atq ad eternũ regnũ scõꝵ ꝑducat narratio¬
no suã. Cumgũ uisione ꝓpħica quattuor bestias

Expanded text:
o per hunc Isaiam dictum est, Nomen aeternum dabo eis . Et erit eis mensis ex mense et sabbatum ex sabbato, tanquam luna ex luna et requies ex requie: quorum utrumque ipsi erunt, cum ex his umbris veteribus et temporalibus in illa lumina nova ac sempitmalorum et inexstinguibilis ignis et uiuacissimus uermis ab aliis adque aliis aliter adque aliter est expositus. Alii quippe utrumque ad corpus, alii utrumque ad animum rettulerunt; alii proprie ad corpus ignem, tropice ad animum uermem, quod esse credibilius uidetur. Sed nunc de hac differentia non est temporis disputare. De iudicio namque ultimo, quo fiet diremtio bonorum et malorum, hoc uolumen inplere suscepimus; de ipsis uero praemiis et poenis alias diligentius disserendum ut Antichristum quoque prius uenturum esse praenuntiet adque ad aeternum regnum sanctorum perducat narrationem suam. Cum enim uisione prophetica quattuor bestias
Abbreviated transcription (Latin):
bitur om̃is terra. & in gladio etꝰ om̃is caro Mub¬
ti uulncrati er̃ a dnõ In bonoꝵ ꝓmissione flum̃
pacis: ꝓfecto abundantiam pacis illiꝰ debemꝰ acciꝑę
qͣ maior eẽ ñ possit Hac utiꝙ̃ infine rigabim̃. de
qua in p̃cedenti libro abundantiꝰ loquuti sumꝰ:
Hoc flum̃ se in cos declinare dic̃. qͥb tantã beati¬
tudinc̃ pollicetur. ut intellegamus in illiꝰ flicita¬
tis regione quȩ in odis ÷ hoc flumine om̃a satari.
S quia & terrenis corporib pax in corruptionis
atq in mortalitatis inde influ&. ideo declinare
se dix̃ hoc flumĩ. ut de suꝑnis quodã modo infe¬
riora ꝑfundat. & homines eqͥles anglis reddit:

Expanded text:
bitur omnis terra et in gladio eius omnis caro; multi uulnerati erunt a Domino. In bonorum promissione flumen pacis profecto abundantiam pacis illius debemus accipere, qua maior esse non possit. Hac utique in fine rigabimur; de qua in praecedenti libro abundanter locuti sumus. Hoc flumen se in eos declinare dicit, quibus tantam beatitudinem pollicetur, ut intellegamus in illius felicitatis regione, quae in caelis est. hoc flumine omnia satiari; sed quia et terrenis corporibus pax incorruptionis adque inmortalitatis inde influet, ideo declinare se dixit hoc flumen, ut de supernis quodam modo etiam inferiora perfundat et homines aequales angelis reddat.
Abbreviated transcription (Latin):
plm̃ fiddes ut infide ꝗͣ tenent tenacit̾ ꝑseuerent di¬
cendo. Tantũ qͥmͦ ten& tencat. donec de medio fiat
hoc ÷ donec exeat de medio ȩcclẽ misteriũ iniquitatis
quod nc̃ occultũ ÷: Ad ipsũ ciũ misteriũ ꝑtinert arbi¬
trant᷑. quod ait in eplã sua iohs euuanglista. Pucri.¬
nouissimahora ÷. & sic̃ audistis qͦd anti xp̃c sit uenturꝰ
nc̃ aut̃ anticristi multi factist̃ Unde cognoscimꝰ qd̾
nouissima sit hora : ex nob̾ exier̃.s ñ erant ex nob
Qa si fuissent ex nob̾. ꝑ mansissent utiq nobiscũ. Sic̃
gͦ ante finc̃ in hac hora in quiunt quã iohannes no
iussimã dic̃ eier̃ multi heretici de medio ȩedc̃ qͦs
multos dic̃ anti xp̃os. ita om̃s tc̃ inde exibt̃. qͥñ ad¬

Expanded text:
apostolum fideles, ut in fide quam tenent tenaciter perseuerent, diapostolum fideles, ut in fide quam tenent tenaciter perseuerent, dicendo: Tantum qui modo tenet teneat, donec de medio fiat, hoc. est, donec exeat de medio ecclesiae mysterium iniquitatis, quod nunc occultum est. Ad ipsum enim mysterium pertinere arbitrantnouissima hora est; et sicut audistis, quod antichristus sit uenturus, nunc autem antichristi multi facti sunt; unde cognoscimus, quod nonissima sit hora. ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; quod si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. sicut ergo ante vissimam dicit, exierunt multi haeretici de medio Ecclesiae, quos multos dicit antichristos: ita omnes tunc inde exibunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
lut antichristi uidebant᷑. unde ñ nulli ipsũ resur¬
recturũ & futurũ anticristũ suspicantur Alii uͦ
nec occisũ putant. s subtractũ potiꝰ ut putaretur
occisus: & uiuũ occultari inuigore ipsiꝰ etatis in qͣ
fuit cũ crederet᷑ extinctꝰ. donec suo tempore reue¬
let᷑. & resituat᷑ in regnũ: S multũ mn in ira ẽ. hȩc opi¬
nantiũ tanta p̃sũptio: Illud tam̃ qͦd auit apłꝰs. tantũ qͥmͦ
ten& teneat doneo de medio fiat. ñ absurde de ipso roma
imꝑet donec de medio fiat. id c̃ de medio tollat̃ Et tẽ
reuelabitur iniquus. quẽ significiri anticristũ nullus
ambigit: Aluuͦ. & quod ut quid detineat scitis. &
nusteriũ oꝑari iniquitatis. ñ putant dictũ nͥ de malis
& fictis qui sunt in çedã. doneo ꝑueniant ad tantũ nu¬
moꝵ qͥ anticristo magnũ poplm̃n faciat. & hocec̃ mistt¬
riũ iniquitatis. quia uidetur occultũ. hortari aũ a

Expanded text:
lut Antichristi uidebantur. Unde nonnulli ipsum resurlut Antichristi uidebantur. Unde nonnulli ipsum resurrecturum et futurum Antichristum suspicantur; alii uero nec occisum putant, sed subtractum potius, ut putaretur occisus, et uiuum occultari in uigore ipsius aetatis, in qua fuit, cum crederetur exstinctus, donec suo tempore reueletur et restituatur in regnum. Sed multum mihi mira est haec opinantium tanta praesumtio. Illud tamen, quod ait apostolus: Tantum qui modo tenet teneat, donec de medio fiat, non absurde de ipso Romando imperat imperet, donec de medio fiat\', id est de medio tollatur. Et tunc reuelabitur iniquus, quem significari Antichristum nullus ambigit. Alii uero et quod ait: Quid detineat scitis et mysterium operari iniquitatis non putant dictum nisi de malis et fictis, qui sunt in ecclesia, donec perueniant ad tantum numerum, qui Antichristo magnum populum faciat; et hoc esse mysterium iniquitatis, quia uidetur occultum; hortari autem
Abbreviated transcription (Latin):
amicũ. id ÷ uelut amicus: uł siquid aliud isto locu¬
tionis gener dicisola: Qͦd aũ ait & nc̃ quid detinc¬
at scitis. id ÷ qͥd sit in mora. qͦ causa sit dilationis ciꝰ.
ut reuelctur in suo tt̃porc scitis. Qm̃ scire illos dix̃.
aꝑte hoc dicere noluit. & id conos qui nesciiꝰ quod
illi sciebant. ꝑuenire cũ labore ad id qͦd sensit apł
cupimꝰ nec ualemꝰ. p̃sertim quia & illa qͥ addidit hẽ
sensũ faciunt obscuriorẽ Nãquid ÷ iã enĩ minis¬
teriũ iniquitatis oꝑatur. tantũ qͥ mͦ itn& teneat.
donec de medio fiat. & tc̃ reuclabitur iniquus:
Ego ꝓrsus quid dixerit me fattorignorare. suspici¬
ones tam̃ hominũ quas uł audire uł legere potui
ñ tacebo: Quidã putant hoc de imꝑio dictum
r&. qͦd romano imꝑio male optauerit. cũ sꝑdtur
ȩt̃nũ. ut hoc qͦd dix̃. iã enĩ misteriũ iniquitatis
oꝑat᷑. Neronẽ uoluit intelligi. cuiꝰ iamfacta ue¬

Expanded text:
amicum\', id est uelut amicus, uel si quid aliud isto locuamicum\', id est uelut amicus, uel si quid aliud isto locutionis genere dici solet. Quod autem ait: Et nunc quid detineat scitis, id est, quid sit in mora, quae causa sit dilationis eius, ut reueletur in suo tempore, scitis: quoniam scire illos dixit, aperte hoc dicere noluit. Et ideo nos, qui nescimus quod illi sciebant, peruenire cum labore ad id, quod sensit apostolus, cupimus nec ualemus; praesertim quia et illa, quae addidit, hunc sensum faciunt obscurioreterium iniquitatis operatur. tantum qui modo tenet teneat, donec de medio fiat; et tunc reuelabitur iniquus? ego prorsus quid dixerit me fateor ignorare, suspiciones tamen hominum, quas uel audire uel legere potui, non tacebo. quidam putant hoc de imperio dictum ret, quod Romano imperio male optauerit, cum speraretur aeternum; ut hoc quod dixit: Iam enim mysterium iniquitatis operatur, Neronem uoluerit intellegi, cuius iam facta ue
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ oꝑationẽ erroris ut credant mendacio. & uidicen¬
tur om̃s qͥ ñ credider᷑ ueritati.s consenser̃ iniqͥtati:
Nulli dubiũ ẽ eũ de anti xp̃o ista dixisse diemꝙ
udicii hunc enĩ apellat dic̃ dñi ñ et̃ uenturũ. nͥ ille
pͥoruenerit quẽ refugam uocat. utiq ad nõdõ
Qͦd si de oĩb impus merito dicipotest quantomagis
de isto: S inqͦ templo dĩ sit sessurꝰ incertũ ẽ: utrũ
in illa rumna tẽpli quod a salomone rege c̃structũ
ẽ: anuͦ in ȩcclã: Non enĩ templũ alicuiꝰ idoli aut
demonis. templũ dĩ apłꝰ diccr& Unde ñ nulli ñ
ipsum pͥncipẽ. s unuicrsũ quod ammodo corpꝰciꝰ. id ÷
ad eũ ꝑtinenit̃ hominũ multitudinẽ simul cum
ipso suo pͥncipe. hoc loco intellegi anticristũ uoluns
Rectius q̃ putant etiam latine dici. sic̃ ingreco
c̃. ñ intemplodĩ s in templũ sed eat: tamquã ip¬
se sit templũ dĩ quod ÷ ecclã. sic̃ dicimꝰ. sed & in

Expanded text:
ationem erroris, ut credant mendacio et iudicentur omnes, qui non crediderunt ueritati, sed consenserunt iniquitati. nulli dubium est eum de antichristo ista dixisse diemque iudicii — hunc enim appellat diem domini — non esse uenturum, nisi ille prior uenerit, quem refugam uocat, utique a domino deo. quod si de omnibus impiis merito dici potest, quanto magis de isto! sed in quo templo dei sit sessurus incertum est; utrum in illa ruina templi, quod a Salomone rege constructum est, an uero in ecclesia. Non enim templum alicuius idoli aut daemonis templum Dei apostolus diceret. Unde nonnulli non ipsum principem, sed uniuersum quodam modo corpus eius, id est ad eum pertinentem hominum . multitudinem, simul cum ipso suo principe hoc loco intellegi Antichristum uolunt; rectiusque putant etiam Latine dici, sicut in Graeco est, non in templo Dei, sed in templum Dei sedeat, tamquam ipse sit templum Dei, quod est ecclesia; sicut dicimus; \'Sedet in
Abbreviated transcription (Latin):
hs in eplã sua clamat Si dixerimꝰ qr peccatũ ñ habemꝰ
nos ipsos seducimꝰ & ueritas in nob ñ ẽ: Et in hoc quidẽ
libro cuiꝰ nom̃ ẽ a pocalipsis. obscure multa dic̃tur. ut
m̃tes legendis exerceant. & pauca in cost̃ ex quoꝵ
manifestatione in dagentur cetã cũ labore. maxime
quia sic eadem multimodis repetit. ut alia atq alia
dicere uideat᷑. cũ alit̾ atq alit̾ hȩc ipsa dicere uestige¬
t᷑. Uerũ in his uerbis ubi ait absttrg& omẽm lacrimã
ab oculis eoꝵ. & mois iam ñ erit neq luctꝰ neq clamor
& de inmortalitate att ȩternitate scõꝵ. tc̃ enĩ solũ
atq ibi solũ ista ñ er̾. ut nulla debcamꝰ in litĩs sacris
qͣrere uł legert manifesta. sihȩc putaucrimꝰ obscu¬
iudicio scripserit: Uenient inqͥt in nouissimo die¬
rũ illusione illudentes. sed mñ ꝓpͥas concupiscentias
suas. euntes & dicentes Ubi ÷ ꝓmissũ p̃sentic ipsiꝰ:
Ex quo enĩ patres dormicr̃. sic oiã ꝑseucrant ab ini

Expanded text:
um non habemus, nos ipsos seducimus, et ueritas in nobis non est. Et in hoc quidem libro, cuius nomen est apocalypsis, obscure multa dicuntur, ut mentem legentis exerceant, et pauca in eo sunt, ex quorum manifestatione indagentur cetera cum labore; maxime quia sic eadem multis modis repetit, ut alia adque alia dicere uideatur, cum aliter adque aliter haec ipsa dicere uestigetur. Verum in his uerbis, ubi ait: Absterget omnem lacrimam ab oculis eorum, et mors iam non erit neque luctus neque clamor, et de inmortalitate adque aeternitate sanctorum tunc enim solum adque ibi solum ista non erunt, ut nulla debeamus in litteris sacris quaerere uel legere manifesta, si haec putauerimus obscujudicio scripserit: Venient, inquit, in novissimo dierum illusione illudentes, secundum proprias concupiscentias suas euntes, et dicentes, Ubi est promissum praesentiae ipsius? Ex q
Abbreviated transcription (Latin):
tuit de illo mari diccre. & mareiam ñ ẽ. de qͦ
supͣ dixerat. & exibuit mortuos mare qui in
eo erant: Lamenĩ tc̃ ñ erit hoc sclm̃ uitamor¬
talui turbulentũ & ꝓcellosũ. quod maris no¬

Expanded text:
tuit de illo mari dicere: Et mare iam non est, de quo tuit de illo mari dicere: Et mare iam non est, de quo supra dixerat: Et exhibuit mortuos mare, qui in eo erant. Iam enim tunc non erit hoc saeculum uita mortalium turbulentum et procellosum, quod maris no
Abbreviated transcription (Latin):
narũ aquaꝵ inundatione diluuiũ: Illa itaq
ut dixi c̃flagratione mundana elementoꝵ cor¬
ruptibiliũ qualitates. quę corporib nr̃is corrupti¬
bilib congruebant ardendo penitꝰ interibĩ. atꝙ
ipsa substantia eas qualitates habebit. qͥ corporib
in mortalib mirabili mutatione c̃ueniant. ut
scilic& mundꝰ in meliꝰ innouatꝰ apte ad cõmoditꝰ
hominib etiam carne in meliꝰ innouatis Qͦd aũ
ait & mare iã ñ ẽ.: utrũ maximo illo ardore sic¬
cctur. an ipsũ ũtatur in melius. ñ facile dixe¬
rim Celũ quippe nouũ & trã nouã futurã
legunꝰ: De mari aũ nouo aliquid me uspiam
legisse ñ recolo. nisi quod in hoc eodem libro
tẽ ñ de isto fine sclĩ loquebatur. nec ꝓpͥe dixis¬
se uidetur marc. s tanꝗͣ mare. quamius & nc̃ sic̃
amat ꝓphica loquutio ꝓpͥis uerbis translata
miscere. acsic quod ãmodo uelare quod dr̃. po¬

Expanded text:
narum aquarum inundatione diluuium. Illa itaque, narum aquarum inundatione diluuium. Illa itaque, ut dixi, conflagratione mundana elementorum corruptibilium qualitates, quae corporibus nostris corruptibilibus congruebant, ardendo penitus interibunt. adque ipsa substantia eas qualitates habebit, quae corporibus inmortalibus mirabili mutatione conueniant; ut scilicet mundus in melius innouatus apte adcommodetur hominibus etiam carne in melius innouatis. Quod autem ait: Et mare iam non e 81: utrum maximo illo ardore siccetur an et ipsum uertatur in melius, non facile dixerim. Caelum quippe nonum et terram nonam futuram legimus, de mari autem nouo aliquid me uspiam legisse non recolo; nisi quod in hoc eodem libro . Sed tunc non de isto fine saeculi loquebatur, nec proprie dixisse uidetur mare, sed tamquam mare. Quamuis et nunc, sicut amat prophetica locutio propriis uerbis translata miscere ac sic quodam modo uelare quod dicitur, po
Abbreviated transcription (Latin):
lis quȩ falli ñ potest. lib̾ ẽ uitȩ. in quos scripti. id
⁊ ante p̃ cogniti: Finit aũ iudicio quo p̃nuncia¬
uit udicandos malos. restat ut etiam de bonis
dicat. Iam enĩ explicauit. quod breuit̾ ad nõ dic¬
tũ ÷: Sic ibt̃ isti. in suppliciũ ȩinũ: Seqͥt᷑. ut ex¬
plic&s quod etiam ibi conectitur: iusti aũ inuitã
etnã Et uidi inquit celũ nouũ. & t̾ramnouam:
Aã pͥmũ celũ & t̾ra recesser̃. & mare iamñ ÷¬
Isto fi& ordinc quo suꝑiꝰ poccupando iã dix u
disse se suꝑ thronũ sedentẽ. cuiꝰ a faciȩ fugit celũ
& terra: Iudicatis quippe his qͥ scripti ñ st̃
in libro uite. & in ȩttrnũ  ignẽ missis Qui
ignis cuiꝰ madi & inqͥ mundi uł rerũ parte futurꝰ sit
hominẽ seut arbitror neminẽ. isi forte cui spcꝰ di¬
uinꝰ ostendit Tc̃ figura huiꝰ mundi mundanoꝵ
igniũ cũ flagratione p̃teribit. sic̃ factũ ẽ munda¬

Expanded text:
lis, quae falli non potest, liber est uitae, in quo slis, quae falli non potest, liber est uitae, in quo s terra noua. Finito autem iudicio, quo praenuntiauit iudicandos malos, restat ut etiam de bonis dicat. Iam enim explicauit quod breuiter a Domino dictum est: Sic ibuntaisti in supplicium aeternum; sequitur ut explicet, quod etiam ibi conectitur: Iusti autem in uitam aeternam. Et uidi, inquit, caelum nouum et terram nouam. Nam primum caelum et terra recesserordine, quod superius praeoccupando iam dixit, uidisse se super thronum sedentem, cuius a facie fugit caelum et terra. Iudicatis quippe his, qui scripti non sunt in libro uitae, et in aeternum ignem missis qui ignis cuius modi et in qua mundi uel rerum parte futurus sit, hominem scire arbitror neminem, nisi forte cui Spiritus diuinus ostendit, tunc figura huius mundi mundanorum ignium conflagratione praeteribit, sicut factum est munda
Abbreviated transcription (Latin):
dempti. ꝓrsus inferos nesciunt. donet etim ro¬
ceptis corporib bona recipint quȩ incrent᷑: Cum
aut̃ dixissa. & iudicati sunt singuli sediñ facta sua
breuit᷑ subiec̃. quem ad modr̃ fucrint iudicati:
Et mors & inferuꝰ inquit missi st̃ in stagnũ ignis &¬
sulphuris: His nominib significans diabolũ qm̃
mortis c̃ auctor infernaꝵ q poenaꝵ. uniũsam ꝙͥ si¬
mul demonũ societatt̃ Hoc ẽ enum. quod sup̃ cui¬
dentiꝰ p̃ occupando iam dixerat: Et diabolꝰ qui
seducebat eos missus ẽ io stagnũ ignis & sulphuris.
Qͦduͦ ibi obscuriꝰ adiunxerat dics. quod & besta
inuentiin librti uite scripti. missi st̃ in stagnũ ig¬
nis. Non liberaste dm̃ cõmemorat nec obliui¬
one fallatur. s p̃destinationẽ significat eoꝵ qͥb et̃¬
na dabitur uita Neq enĩ nescit cos ds̃ & in hocli¬
bro legitur ut sciat. s potius ipsa eiꝰ p̃sentia de il¬

Expanded text:
demti prorsus inferos nesciunt, donec etiam redemti prorsus inferos nesciunt, donec etiam receptis corporibus bona recipiant, quae merentur. Cum autem dixisset: Et iudicati sunt singuli breviter subjecit, quemadmodum fuerint judicati: Et mors et infernus, inquit, missi sunt in stagnum ignis: his nominibus significans diabolum, quoniam mortis est auctor et infernarum poenarum, universamque simul daemonum societatem. Hoc est enim quod supra euidentius praeoccupando iam dixerat: Et diabolus, qui seducebat eos, missus est in stagnum ignis et sulphuris. Quod uero ibi obscurius adiunxerat dicens: Quo et bestia inuenti in libro uitae scripti, missi sunt in stagnum ignis. Non Deum liber iste commemorat, ne obliuione fallatur; sed praedestinationem significat eorum, quibus aeterna dabitur uita. Neque enim nescit eos Deus et in hoc libro legit, ut sciat; sed potius ipsa eius praescientia de il
Abbreviated transcription (Latin):
ne uiuente atq̃ in hoc corpore constituto eẽ demon¬
strat. & corpꝰ mortuũ. & sp̃c̃ uitã. Nec tam̃ dix̃ cor¬
pꝰ mortale si mortuũ. quamuis eadem paulopꝰ etiã
mortalia corpora sic̃ usitatiꝰ uocantur appella :
hosgͣ mortuos exibuit mare. qͥ in co crant. id ÷ exi¬
buit homines hoc sclm̃ qͥ cũq in eo erint. qr ñ dum
obierant: Et mors & inferiiꝰ inquit. reddider mor¬
tuos quos in se habebant. Mare exibuit.qr sic̃ in
tasse ñ sacis fuit ut dicera: mors aut infanꝰ .s. utrũ¬
q dictũ ẽ. Mors ꝓpt̃ bonos. qͥ tantũ mͦ mortẽ ꝓpe¬
ti potuer. & ñ infernũ. infernꝰ aut̃ ꝓpt̃̾ malos qͥ
etiam penas apud inferos pendunt. Si cnĩ ñ
absurde eredi uidetur antiquos etiam scõs qͥ
uenturi xp̃i tenucr̃ fidem. locis a torm̃tis qͥdem¬
impioꝵ remotissimis s apud instros fuisse. donec
eos inde xp̃i singuis &. ad ealoca descensurꝰ eruera.
ꝓfecto dcinceps bonifideles effuso illo p̃cio iamrt¬

Expanded text:
onstituto esse demonstrans, et corpus mortuum et spiritum uitam. Nec tamen dixit corpus mortale, sed mortuum, quamuis eadem paulo post etiam mortalia corpora, sicut usitatius uocantur, appellet. Hos ergo mortuos exhibuit mare, qui in eo erant, id est, exhibuit homines hoc saeculum, quicumque in eo erant, quia nondum obierant. Et mors et infernus, inquit, reddiderunt mortuos, quos in se habebant. Mare exhibuit, quia, sictasse non satis fuit ut diceret mors aut infernus, sed utrumque dictum est: mors propter bonos, qui tantummodo mortem perpeti potuerunt, non et infernum; infernus autem propter malos, qui etiam poenas aput inferos pendunt. Si enim non absurde credi uidetur antiquos etiam sanctos, qui uenturi Christi tenuerunt fidem, locis quidem a tormentis inpiorum remotissimis, sed aput inferos fuisse, donec eos inde Christi sanguis et ad ea loca descensus erueret, profecto deinceps boni fideles effuso illo pretio iam re
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dnõ erimꝰ. Hȩc uerba apłica. resurractionẽ mor¬
tuoꝵ futurã quando uenia dñs utiq ad uiuos &
mortuos iudicandos p̾clarissime ostendunt: Sed que¬
ri sol&. utrũ illi quos hic uiuentes inuenturꝰ ẽ xp̃c
xpõ in aera. ad in mortalitatẽ ꝑmortẽ mira celerita¬
te transibt᷑. Neq enĩ dicendũ c̃ fieri nom posse. ut
& reuiuescant: Qͦd enĩ ait & ita semꝑ cũ dnõ crimus
ñ sit accipiendũ c̃ tamꝙͣ in aere nos dixerit semꝑec
ueniens transiturꝰ ẽ. Uenienti qͥppe it̃ obuiã. ñ ma¬
nenti: S ita cũ dnõ erimꝰ: id ÷ sic erimꝰ semꝑ. habentes
corpora sempit̾na. ubicũq̃ cũ illo fuerimꝰ. Ad hõ enĩ
sensũ qͦ existimnemꝰ eta alos quos hic uuos inuenturꝰ:
dñs in ipso paruospacio & passuros mortẽ. & acceptu¬
ros inmortalitatẽ. ipse apls nos uidetur urguere. ubi
dic̃: in xp̃o om̃s uiuificabunt᷑. cũ alio loco de ipsa lo¬
quens resurrectione corpoꝵ dicat: Tuquod seminas

Expanded text:
ica resurrectionem mortuorum futuram, quando ueniet Christus, utique ad uiuos et mortuos iudicandos, praeclarissime ostendunt. Sed quaeri solet, utrum illi, quos hic uiuentes inuenturus est ChrChristo in aera, ad inmortalitatem per mortem mira celeritate transibunt. Neque enim dicendum est fieri non posse, ut,  reuiuescant. quod enim ait: et ita semper cum domino erimus, non sic accipiendum est, tamquam in aere nos dixerit semper ueniens transiturus est; uenienti quippe ibitur obuiam, non manenti. sed ita cum domino erimus, id est sic erimus habentes corpora sempiterna, ubicumque cum illo fuerimus. ad hunc autem sensum, quo existimemus etiam illos quos hic uiuos inuenturus est dominus in ipso paruo spatio et passuros mortem et accepturos immortalitatem, ipse apostolus nos uidetur urguere ubi dicit: in Christo omnes uiuificabuntur, cum alio loco de ipsa loquens resurrectione corporum dicat: tu quod seminas,
Abbreviated transcription (Latin):
aqua repositus ẽ. ipse igni nouissimo reseruat᷑.
in diem iudicii & ꝑditionis hominũ impioꝵ. Nã
& hominũ ꝓpt̾ magnã quãdã c̃mutationẽ non
dubitat dicere ꝑditionẽ futurã. cũ tam̃ eoꝵ quam¬
uis in ȩtnis penis sit mansura natura Querit for¬
sitan aliquis. si pꝰ factũ uidiciũ iste mundꝰ ardebit.
anteꝗ̃. ꝓ illo celũ nouũ & tra noua reponat᷑. eo
ipso temp̃ẽ conflagrationis eiꝰ ubi cr̃ scĩ. cum cos
habeites corpora in aliqͦ corporali loco eẽ nocesse
sit: Possumꝰ respondere futuros eẽ cos in suꝑiorib
partib qͦita ñ ascondat flãma illiꝰ incendii. quc̃
ad modũ nec unda diluiui. Talia quippe illis in er̃
corpora. ut illie sint ubi et̃ uolucrint: S nec ignẽ
conflagrationis illiꝰ ꝑtuncsoent. ĩmortales atq incor¬
ruptibiles facti. si uiroꝵ triũ corruptibilia corpora
atq mortalia in camino ardenti illosa uiucre potu

Expanded text:
aqua repositus est, ipse igni nouissimo reseruatur aqua repositus est, ipse igni nouissimo reseruatur in diem iudicii et perditionis hominum inpiorum. Nam et hominum propter magnam quandam commutationem non dubitat dicere perditionem futuram, cum tamen eorum quamuis in aeternis poenis sit mansura natura. Quaerat forsitan aliquis, si post factum iudicium iste mundus ardebit, antequam pro illo caelum nouum et terra noua reponatur, eo ipso tempore conflagrationis eius ubi erunt sancti, cum eos habentes corpora in aliquo corporali loco esse necesse sit. Possumus respondere futuros eos esse in superioribus partibus, quo ita non adscendet flamma illius incendii, quem ad modum nec unda diluuii. Talia quippe illis inerunt corpora, ut illic sint, ubi esse uoluerint. Sed nec ignem conflagrationis illius pertimescent inmortales adque incorruptibiles facti, si uirorum trium corruptibilia corpora adque mortalia in camino ardenti inlaesa uiuere potu
Abbreviated transcription (Latin):
a:elementa ignis ardore decoquentur : Nouosuꝰ
retione mortuoꝵ s sanc de ꝑditione mundi huiꝰ
satis Ubi etia cõmemorans factũ antt diliuu ũ
udt Ad mouisse quodãmͦ. quatenꝰ in fine hũ sdĩ
mundũ istũ ꝑiturũ eẽ credamꝰ. Nam & illo tempẽ¬
perisse dix̃ qͥ tt̃ erat mundũ. nec solũ orbem terit
lierũ etuã gdos. quos utiq istos acros inteligmꝰ.
quoꝵ locũ ac spaciũ tc̃ a qua crescendo suꝑauerat:
Ergo totꝰ ac pene totꝰ aer istt untosus. quod celũ
uł potiꝰ cȩlosuocat. s utq istos imos. ñ illossup̃mos
ubi sol & luna & sidera constituta st̃. c̃uorsus fuerat
in humidã qualitatẽ. atq hocmͦ cũ t̾ra pierat.
cuiꝰ trȩ utiq pͥoi facies fuerat deleta diluuio Qui
aũ nc̃ st̃ inquit celi & t̾ra. eodei uerbo repositi st̃
igni reseruandi indiem iudicii & ꝑditionis homi¬
nũ unpioꝵ. Proinde qui cdli & quȩ tra id ÷ qui
mundꝰ ꝓ eo mundo qui diluuio peruit ex eadẽ

Expanded text:
et elementa ignis ardore decoquentur? Nouos uerrectione mortuorum, sed sane de perditione mundi huius satis. Ubi etiam commemorans factum ante diluuium uidetur admonuisse quodam modo, quatenus in fine huius saeculi mundum istum periturum esse credam nec solum orbem terrae, uerum etiam caelos, quos utique istos aenos intellegimus, quorum locum ac spatium tunc aqua crescendo superauerat. Ergo totus aut paene totus aer iste uentosus quod caelum uel potius caelos uocat, sed utique istos imos, non illos supremos, ubi sol et luna et sidera constituta sunt conuersus in humidam qualitatem; atque hoc modo cum terra perierat, cujus terrae utique prior facies fuerat deleta diluvio. Qui autem nunc sunt, inquit, coeli et terra, eodem verbo repositi sunt, igni reseruandi in diem iudicii et perditionis hominum inpiorum. Proinde qui caeli et quae terra, id est, qui mundus pro eo mundo, qui diluuio periit, ex eadem
Abbreviated transcription (Latin):
ncrit ad seducendos in aiã mortuos adũ sariosdꝰ an¬
ticristꝰ. quãuis ad occultũ iam iudiciũ dĩ ꝑtineat
quod ab illo seducentur: Presentia quippe ciꝰ ert sic̃
in om̃i sua uirtutt muirabilit̾ qͥdc̃ s m̃dicit̾ oꝑabitur:
Quȩ sol& ambigi utrũ ꝓptea dicta sint signi & ꝓdi¬
gra mendacii. qͣm̃ mortales sensus ꝑ phantasimita di¬
cepturꝰ ÷: ut qͦd ñ fac̃ facert uideatur. inquia illa pp¬
sactiã sicr̃ uera ꝓdigia. ad m̃daciũ pt̃hent erditu

Expanded text:
nerit ad seducendos in anima mortuos aduersarius eius antichristus, quamuis ad occultum iam iudicium dei pertineat quod ab illo seducentur. praesentia quippe eius erit, sicut in omni sua uirtute mirabiliter quidem, sed mendaciter operabitur. quae solet ambigi utrum propterea dicta sint signa et prodigia mendacii, quoniam mortales sensus per phantasmata decepturus est, ut quod non facit facere uideatur, an quia illa ips
Abbreviated transcription (Latin):
omẽ quod dr̃ aut qͦd colitur. itaut in tẽplo dĩ se¬
deat. ostendens se tamquã sit ds: Non retinctis in
memoria. quod ad huc cũ et̃m apuduos hȩc dice¬
bantur uobis: Et nc̃ quid detineat scitis. ut reue¬
letur in suo tẽport lam cũ misteriũ unqͥtatis o¬
peratur. tantũ qͥ mͦ ten& tencat. donec de medio

Expanded text:
deus aut quod colitur, ita ut in templo dei sedeat ostentans se, tamquam sit deus. non retinetis in memoria, quod adhuc, cum essem apud uos, haec dicebantur uobis? et nunc quid detineat scitis, ut reueletur in suo tempore. iam enim mysterium iniquitatis operatur. ta