comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
crede mͥ. Ueniet enim aeccła. sicut dictum . ẽ. incanticis canticoꝵ. Ueniet & ꝑtransi&
abinitio fidei. Ueniet ut ꝑtranseat. & ꝑtransire ñ potest: nisi abinitio fidei. Merito¬
gͦ iam p̾sente uiro audit mulier. crede mͥ. Iam . ẽ. enim inte quicredat. qͥa p̾seas
uirtuus. Coepisti ad . ce. intellectu. quando me ꝓpħam appellasti. Mulie
credemͥ. Quia sin credideritis: ñ intelligetis. Ergo mulier credemͥ. quia ueniet
hora : quandoneq inmonte hoc neq inierosolimis adorabitis patrẽ. Uos adora¬
tis qđ nescitis: nos ad oramꝰ qđ scimus. quia salus exiudȩis est. Sedueniet hora.
iando. ̾nunc est. Quȩ gͦ hora: Quando ueri adoratores adorabt̃ patrẽ
in spũ & ueritate. Non inmonte isto. n intemplo. sed in spũ & ueritate. Nam
& pater tales querit: quiadorent eũ. Quare pater tales quȩrit quiadorent eum
pon inmonte. Ñ intemplo. sed inspũ & ueritate: Sp̃s. ẽ. ds̃. Si corpus. eet. ds̃.

Expanded text:
est in Canticis canticorum, veniet et pertransiet ab initio fidei . Veniet ut pertranseat, et pertransire non potest nisi ab initio fidei. Merito jam praesente viro audit, Mulier, crede mihi. Jam enim est in te qui credat, quia praesens est vir tuus. Coepisti adesse intellectu, quando me prophetam appellasti. Mulier, crede mihi: quia nisi credideritis, non intelligetis . Ergo, Mulier, crede mihi, quia veniet hora, quando neque in monte hoc, neque in Jerosolymis adorabitis Patrem. Vos adoratiQuando? Et nunc est. Quae ergo hora? Quando veri adoratores adorabunt Patrem in spiritu et veritate; non in monte isto, non in templo, sed in spiritu et veritate. Nam et Pater tales quaerit, qui adorent eum. Quare Pater tales quaerit qui adorent eum, non in monte, non in templo, sed in spiritu et veritate? Spiritus est Deus. Si corpus esset Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
ncedo. habes formam: sed sarmentum es deuite praecisum. Tu form
ostendis: ego radicem quęro. Deforma non oexit fructꝰ : nisi ubi. ẽ. radix.
Ubi autem ẽ. radix nisi incaritate: & audi formam sacramentorum.
Paulus loquatur. Si sciam inquit omĩa sacramenta: & habeã om̃e ꝓphetiam
om̃en fidem. & quantam fidem: Ita ut inontes transferam. carito
autem non habeam: nichil sum. Nemo gͦ uobis fabulas uendat. & pontius
fecit miraculum: & donatus orauit. & respondit ei dñs de cado. Primo
aut falluntur: aut fallunt. Postremo. fac illum montes transferre. Caritatẽ
autem inquit non habeam.: nichil sum. Uideamꝰ. utrum habuerit carita
C rederem: si non diuisisset unitatem. Nam & contra istos sic loquar inirabi-¬
liarios: cautum me fecit dñs meus dicens. Innoussimis autem temporib
exurgent pseudo ꝓphetę : facientes signa & prodidigia. ut inducant n¬

Expanded text:
ncedo. Habes formam, sed sarmentum es de vite praecisum; tu formam ncedo. Habes formam, sed sarmentum es de vite praecisum; tu formam ostendis, ego radicem quaero: de forma fructus non exit, nisi ubi est radix; ubi autem est radix, nisi in charitate? Et audi formam sarmentorum; Paulus loquatur: Si sciam, inquit, omnia sacramenta, et habeam omnem prophetiam et omnem fidem et quantam fidem?, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum . 17. Nemo ergo vobis fabulas vendat. Et Pontius fecit miraculum; et Donatus oravit, et respondit ei Deus de coelo. Primo, aut falluntur aut fallunt. Postremo, fac illum montes transferre: Charitatem autem, inquit, non habeam, nihil sum. Videamus utrum habuerit charitatem. Crederem, si non divisisset unitatem. Nam et contra istos, ut sic loquar, mirabiliarios cautum me fecit Deus meus, dicens: In novissimis temporibus exsurgent pseudoprophetae, facientes signa et prodigia, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
e non tenebratus. Et quando das: minister das. non possessor. prȩco
clamans nonuidex. Per praeconem loquitur uidex: & in actis tamen
non scribitur. praeco dixit : sed uidex dixit. Prouide uide quod das:
si tuum. ẽ potestate. Si autem accepisti: confitere cum amico sponsi.
non potest homo acciꝑe quicquam nisi datum fuerit ei decaelo. Confitere
um amico sponsi. qui habet sponsam sponsus. ẽ. amicus autem spo
stat & audit eum. Sed õ si stares & audires eum: & non caderes ut
audires te. Audiendo enm eum: stares & audires. Nam loqueris. &
tibi caput in flas. Ego inquit aeccła. si sponsa sum : si arras accepi. si
raecio sanguinis illius redempta sum: audio uocem sponsi. & uocen
amici sponsi tunc audio : si sponso meo det głam non sibi. Dicat amicus.
Qui habet sponsam sponsus ẽ : amicus autem sponsi stat & audit eum.
& gaudio gaudet propter uocem sponsi. Ecce habes sacramenta: & ego¬

Expanded text:
te non tenebratus: et quando das, minister das, non possessor; praeco te non tenebratus: et quando das, minister das, non possessor; praeco clamas, non judex. Per praeconem loquitur judex, et in actis tamen non scribitur, Praeco dixit; sed, Judex dixit. Proinde vide si tuum est quod das, potestate. Si autem accepisti, confitere cum amico sponsi, Non potest homo accipere quidquam, nisi datum fuerit ei de coelo. Confitere cum amico sponsi, Qui habet sponsam, sponsus est; amicus autem sponsi stat et audit eum. Sed o si stares et audires eum, et non caderes ut audires te! Audiendo enim eum, stares et audires: nam loqueris, et tibi caput inflas. Ego, inquit Ecclesia, si sponsa sum, si arrhas accepi, si pretio sanguinis illius redempta sum, audio vocem sponsi; et vocem amici sponsi tunc audio, si sponso meo det gloriam, non sibi. Dicat amicus, Qui habet sponsam, sponsus est: amicus autem sponsi stat et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi. Ecce habes Sacramenta, et ego co
Abbreviated transcription (Latin):
ic ẽ. qui baptizat. Non audisti dicentem. qui habet sponsam sponsi
Ego non habeo sponsam: dixit. Sed quid sum. Amicus autem sponsi
qui stat & audit eum: gaudio gaud&ꝵ propter uocem sponsi. suident᷑¬
gͦ fr̃s inei. nichil prodest istis seruare uirginitatem. habere continen-¬
tiam : lemosinas dare. Omĩa illa quȩ laudantur in aeccła: nichil
illis prosuit. quia conscindunt untatem: id ẽ. tunicam illã ueritatis.
Quid faciunt: Diserti sunt : multi int̾ illos magnae linguae. flumina
linguarum. Nunquid angelicae loquuntur .: Audiant amicũ sponsi
⁊elantem sponso nonsibi. Silinguis hominum loquar & angelorum.
caritatem autem non habeam: factus sum haeramentum sonans aut
cymbalum tinniens. S quid dicunt : Habemus baptismũ. Habes
sed non tuũ. Aliud ẽ. habere: aliua donare. B aptismum habes. quia
accepisti: ut baptizatus sis. Accepisti tanquam illuminatꝰ : si tam̃ a

Expanded text:
Hic est qui baptizat; non audis dicentem, Qui habet sponsam, sponsus Hic est qui baptizat; non audis dicentem, Qui habet sponsam, sponsus est. Ego non habeo sponsam, dixit: sed quid sum? Amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi . 15. Eres mei, nihil prodest istis servare virginitatem, habere continentiam, eleemosynas dare; omnia illa quae laudantur in Ecclesia, nihil illis prosunt: quia conscindunt unitatem, id est, tunicam illam charitatis. Quid faciunt? Diserti sunt multi inter illos, magnae linguae, flumina linguarum. Numquid angelice loquuntur? Audiant amicum sponsi zelantem sponso, non sibi: Si linguis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum ut aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens . 16. Sed quid dicunt? Habemus Baptismum. Habes, sed non tuum. Aliud est habere, aliud dominari. Baptismum habes, quia accepisti ut baptizatus sis, accepisti tanquam illuminatus; si tamen a
Abbreviated transcription (Latin):
auꝰ meas & pedes: dinumerauerunt omia ossa mea. ubi passlo di
aꝑtissime declaratur : qui psalmus om̃i anno legitꝰ nouissimo ebdo-¬
made uitento uniuerso populo. imiinente passione xp̃i : & apud nos
& apud illos psalmus iste legitur. intendite fr̃s mei. quid ibi emit. Recitentꝰ
tabulȩ cominerciales. Quidibi emit: audite. Cominemorabuntur.
conuertentur ad dñm unui̾si fines terrae: & adorabunt inconspectu
eius uniuersae patriae gentium. qmi ipsuis. ẽ. regnum & ipst dominabitꝰ
gentium. Ecce quid emit. ecce qm̃ rex omis terrae. ẽ: sponsus tuus.
Quid gͦ ad pannos ius deduci: Talem diuitem agnosce. Totum emit¬
& tu dicis. partem hic habet. Osi placeres sponso. õsi incorrupta loquęre¬
reris. Sed corrupta quod peuis ẽ. corde non corpore: amas hominem
pro xp̃o. amas dicentem. ego baptizo: amicum sponsi non audis dicentẽ

Expanded text:
manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea; ubi passio Domini manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea; ubi passio Domini apertissime declaratur: qui psalmus omni anno legitur novissima hebdomada intento universo populo, imminente passione Christi, et apud nos, et apud illos psalmus iste legitur. Intendite, fratres, quid ibi emit; recitentur tabulae commerciales; quid ibi emit, audite: Commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines terrae; et adorabunt in conspectu ejus universae patriae gentium: quoniam ipsius est regnum, et ipse dominabitur gentium . Ecce quid emit. Ecce quoniam rex omnis terrae Deus est sponsus tuus. Quid ergo ad pannos vis deduci talem divitem? Agnosce: totum emit, et tu dicis, Partem hic habes. O si placeres sponso, o si non corrupta loquereris, et corrupta, quod pejus est, corde, non corpore! Amas hominem pro Christo, amas dicentem, Ego baptizo: amicum sponsi non audis dicentem,
Abbreviated transcription (Latin):
tibi dicat inpassione dñi. Erat ibi tunica. Uideainus qualis. desuꝑ texta.
Desuꝑ texta tunica. quid significat. nisi caritatem. Desuꝑ texta tunica
quid significat. nisi unitatem: Hanc tunicam attende: quam nec ꝑse-¬
itores xp̃i diuiserunt. Ait enim. Dixerunt inter se. Non diuidamus
cam: s sortem suꝑ eam mittainus. Ecce unde audistis psalmum. Lestem
ꝑsecutores non consciderunt: xp̃iani aeccłam diuidunt: s quid dicam
fratres: Aperte uideamus quid emerit. Ibi einit eium ubi p̾eium dedit:
quanto dedit Si pro africa dedit. simus donatistę. & non appelle
donatistę s xpĩani: quia xp̃s solam africam emit. Quanquã & hic:
non soli donatistȩ. Sed non tacuit incõmertio suo quid emerit. fecit tabulas.
dõ grãs: nonnos fefellit. Opus ẽ. ut audiat illas sponsa: & ibi intelligat
cui uouerit uirginitatem. Ibi. in ipso psalino. ubi dictum ẽ. foderunt

Expanded text:
tibi dicat in passione Domini. Erat ibi tunica: videamus qualis: desuper texta. tibi dicat in passione Domini. Erat ibi tunica: videamus qualis: desuper texta. Desuper texta tunica quid significat, nisi charitatem? desuper texta tunica quid significat, nisi unitatem? Hanc tunicam attende, quam nec persecutores Christi diviserunt. Ait enim: Dixerunt inter se, Non dividamus eam, sed sortem super eam mittamus . Ecce unde audistis Psalmum. Vestem persecutores non consciderunt: christiani Ecclesiam dividunt. 14. Sed quid dicam, fratres? Aperte videamus quid emerit. Ibi enim emit, ubi pretium dedit. Pro quanto dedit? Si pro Africa dedit, simus Donatistae, et non appellemur Donatistae, sed Christiani; quia Christus solam Africam emit: quanquam et hic non soli Donatistae. Sed non tacuit in commercio suo quid emerit. Fecit tabulas: Deo gratias, non nos fefellit. Opus est ut audiat illa sponsa, et ibi intelligat cui voverit virginitatem. Ibi in ipso psalmo ubi dictum est, Foderunt
Abbreviated transcription (Latin):
seruatur ista uirginitas. Cito ꝓbare poteritis. Ecce ostendo sponsii: quia ipse
se ostendit. ꝑ hibet illi testimoniũ ioħs: hic ẽ. qui baptizat. Otũ uirgo
sisponso huic seruas uirginitatem tuam. quare curris ad eũ qui dicit egg
baptizo. cum amicus sponsi tui dicat. hic. e. qui baptizat. Deinde.
sponsus tius totum orbem tenet. Quare tu in parce corrumperis¬
Quis ẽ. sponsus. qum rex om̃is terrae dẽ. Ipse sponsus tiuus totum tenet
quia totum emit. Uide quanti emerit. ut intelligas quid emerit. Quod
praecium dedit . sanguinem dedit. Ubi dedit: Ubi fudit sanguinem
suum inpassione. Honne sponso tuo cantas. aut cantare te fingis. qͣndo
nptus. ẽ. totus orbis: foderunt manus meas & pedes. dinuineraues
omĩa ossa mea: ipsi uͦ considerauerunt & conspexerunt me : diuisert̃
sibi uestuta mea. & suꝑ uestimentum meum miserunt sortem: Spon-¬

Expanded text:
servetur ista virginitas; cito probare poteritis. Ecce ostendo sponsum, quia ipse servetur ista virginitas; cito probare poteritis. Ecce ostendo sponsum, quia ipse se ostendit: perhibet illi testimonium Joannes, Hic est qui baptizat. O tu virgo, si sponso huic servas virginitatem tuam, quare curris ad eum qui dicit, Ego baptizo; cum amicus sponsi tui dicat, Hic est qui baptizat? Deinde sponsus tuus totum orbem tenet; quare tu in parte corrumperisQuis est sponsus? Quoniam rex omnis terrae Deus . Ipse sponsus tuus totum tenet, quia totum emit. Vide quanti emerit, ut intelligas quid emerit: quod pretium dedit? Sanguinem dedit. Ubi dedit, ubi fudit sanguinem suum? In passione. Nonne sponso tuo cantas, aut cantare te fingis, quando emptus est totus orbis: Foderunt manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea: ipsi vero consideraverunt, et conspexerunt me; diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestem meam miserunt sortem? Spon
Abbreviated transcription (Latin):
munera: s om̃s isti una uirgo ẽ. Uibi ista uirginitas. ⁊ Non enĩ incorpore.
Incorpore. paricarum feminarũ. ẽ: & si dici uirginitas iniuris potest
paucorum uirorum. Sc̃ĩtas. integritas etiam corporis. ẽ. in aecła.
honorabilius menbrum ẽ. Alia autem menbra. non incorpore: sed omĩa
inmente seruant uirginitatem. Quae ẽ. uirginitas mentis. Integra fides.
solida spes: sincera caritas. Hanc uirginitatem timebat ille qui ⁊elabat
sponso: aserpente corrumpi. Sicut eium menbrum corporis uolatur
quodam loco : sic seductio linguę uiolat iuirginitatem cordis. Inmente
non corrumpatur : quȩ non uult sine causa tenere corporis uirginitatem.
Quid gͦ dicam fr̃s: Etheretici habent iurgines: & mnultȩ sunt uirgines here-¬
corum. Uideamus si sponsum amant: ut uirguitas ista custodiatur.
Cui custoditur Xp̃o inquit. Uideamus. si xp̃o nondonato. Uideam. eiu

Expanded text:
munera, sed omnes isti una virgo est. Ubi est ista virginitas? non enim in munera, sed omnes isti una virgo est. Ubi est ista virginitas? non enim in corpore. Paucarum feminarum est, et si dici virginitas in viris potest, paucorum virorum sancta integritas etiam corporis est in Ecclesia, et honorabilius membrum est: alia autem membra non in corpore, sed omnia in mente servant virginitatem. Quae est virginitas mentis? Integra fides, solida spes, sincera charitas. Hanc virginitatem timebat ille, qui zelabat sponso, a serpente corrumpi. Sicut enim membrum corporis violatur in quodam loco, sic seductio linguae violat virginitatem cordis. In mente non corrumpatur, quae non vult sine causa tenere corporis virginitatem. 13. Quid ergo dicam, fratres? Et haeretici habent virgines, et multae sunt virgines haereticorum. Videamus si sponsum amant, ut virginitas ista custodiatur. Cui custoditur? Christo, inquit. Videamus si Christo, non Donato: videamus cui
Abbreviated transcription (Latin):
in solido. Nonsum dignus corrigiam calciamti eius soluere. Bene te humi¬
is. merito non cadis: merito stas. merito audis eum. & gaudio gaue
propter uocem sponsi. Sic & apostolus amicus sponsi. Telat & ipse: non
sibi sed sponso. audiuocem zelantis. Telo diuos zelo dixit nonineo. nonm.
sed zelo dĩ. Linde. quomodo. quam ⁊ elas. uel cui zelas. Desponsaui enim
uos uniuiro uirginem castam: ex hib̾e xp̃o. Quidgͦ tues: Quare zelas
Timeo inquit. ne sicut serpens seduxit euam astutia sua: sic & urĩ sensus
corrumpantur ã castitate que ẽ. in xp̃o. Omis ȩccła: uirgo appellata ẽ.
Diuersa ẽẽ. menbra ȩccłae: diu̾sis donis pollere atq gaudere iudetis
Alii conuigati : aliȩ coniugatȩ. alii uiduati uxoribus: ultra non quer̃t.
iae uiduatȩ maritis: ultra nonquęrunt. Alii integritatem abineunt
aetatȩ conseruant : aliȩ uirginitatem suam dõ uouerunt. Diuersa st̃

Expanded text:
in solido: Non sum dignus corrigiam calceamenti ejus solvere . Bene te humiin solido: Non sum dignus corrigiam calceamenti ejus solvere . Bene te humilias, merito non cadis, merito stas, merito audis eum, et gaudio gaudes propter vocem sponsi. Sic et Apostolus amicus sponsi, zelat et ipse, non sibi, sed sponso. Audi vocem zelantis: Zelo Dei vos zelo, dixit; non meo, non mihi, sed zelo Dei. Unde? quomodo? quam zelas, vel cui zelas? Desponsavi enim vos uni viro, virginem castam exhibere Christo. Quid ergo times? quare zelas? Timeo, inquit, ne sicut serpens seduxit Evam astutia sua, sic et vestri sensus corrumpantur a castitate quae est in Christo . Omnis Ecclesia virgo appellata est. Diversa esse membra Ecclesiae, diversis donis pollere videtis atque gaudere: alii conjugati, aliae conjugatae, alii viduati uxores ultra non quaerunt, aliae viduatae maritos ultra non quaerunt, alii integritatem ab ineunte aetate conservant, aliae virginitatem suam Deo voverunt; diversa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tuum non ẽ. Lsq adeo absens ẽ. qui hic reliquid sponsam suam o hescis
quia ille qui a mortius resurrexit. ad dexteram patris sedet: Si contempsert̃
cum uidaei in ligno pendentem. tu contempnis incaelo sedentem: Nouerit
ritas urã: magnum dolorem me pati dehacre : s ut dixi.: dimitto
cetera cogitationibus suis. Non enim dico si loquar totadie. si plangam
quid dicit iste. Qui habet sponsam : sponsus. ẽ. non ẽ. mea sponsa. Et
non gaudes innuptuis immo gaudeo. Ait. Amicus autem sponsi qui
stat & audit eum: gaudio gaudet propter uocem sponsi. Hon inquit
gaudeo propt̾ uocem meam : s propter uocem sponsi. gaudeo. Ego sum
in audiendo: ille indicendo. Ego enim sum illuminandꝰ: ille lumen
Ego sum in aure : ille uerbum. Ergo amicus sponsi stat : & audit eum.
Quare stat : Quia non cadit. Quare non cadit. Quia humilis. ẽ. Uide stantẽ

Expanded text:
tuum non est? Usque adeo absens est qui hic reliquit sponsam suam? Nescis tuum non est? Usque adeo absens est qui hic reliquit sponsam suam? Nescis quia ille qui a mortuis resurrexit, ad dexteram Patris sedet? Si contempserunt eum Judaei in ligno pendentem, tu contemnis in coelo sedentem? Noverit Charitas vestra magnum dolorem me pati de hac re: sed, ut dixi, dimitto caetera cogitationibus vestris. Non enim dico, si loquar tota die; si plangam quid dicit iste: Qui habet sponsam, sponsus est; non est mea sponsa. Et non gaudes in nuptiis? Imo gaudeo, ait: Amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi. Non, inquit, gaudeo propter vocem meam, sed propter vocem sponsi gaudeo. Ego sum in audiendo, ille in dicendo: ego sum enim illuminandus, ille lumen; ego sum in aure, ille Verbum. Ergo amicus sponsi stat et audit eum. Quare stat? Quia non cadit. Quare non cadit? Quia humilis est. Vide stantem
Abbreviated transcription (Latin):
unuerso generi humano appar&. Uidet illam aliquanto petulantius
ꝑfenestram attendere. aut iocari cum aliquo: phibet tanquã zelet
lideo zelantẽ : s uideam cui. utrum amico absenti : ansibi p̾senti. Putate
peregre profectus. ẽ. acciꝑe regnum: sicut ipse dicit in euangelio. & tam̃
praesens. ẽ. maiestate. fallatur amic qui transmare profectꝰ. e: o si fallitꝰ.
uae illi qui fallit.. Quid cum fallere conantur dm. intuentem omiũ
a. & omĩum secreta rimantem. Existit aliquis hereticꝰ: & dicit. Ego
do: ego scifico. ego iustifico. Nolo eas adillam sectam. Pene quidẽ ⁊edat:
s uide cui. Non eas adidola: ⁊elat. non ad sortilogos. bene zelat: uideamꝰ
cui telat. Ego quoddo scm̃. c. quia ego do. E go quem baptizo baptitatus ẽ.
quem non baptiro. non ẽ. baptizatus. Audi amicum sponsi: disce ⁊elare
amico tuo: audi uocem illius. hicẽ. quibaptizat. Quͣre tibiuis arrogare qdͥ

Expanded text:
universo humano generi apparet? Videat illam aliquanto petulantius universo humano generi apparet? Videat illam aliquanto petulantius per fenestram attendere aut jocari cum aliquo, prohibet tanquam zelet: video zelantem, sed videam cui; utrum amico absenti, an sibi praesenti. Putate peregre profectus est accipere regnum, sicut dicit ipse in Evangelio , et tamen praesens est majestate. Fallatur amicus qui trans mare profectus est; et si fallitur, vae illi qui fallit! quid Deum fallere conantur, Deum intuentem omnium corda, et omnium secreta rimantem? Existit aliquis haereticus, et dicit: Ego do, ego sanctifico, ego justifico, nolo eas ad illam sectam. Bene quidem zelat, sed vide cui. Non eas ad idola, bene zelat: non ad sortilegos, bene zelat. Videamus cui zelat: Ego quod do sanctum est, quia ego do; ego quem baptizo baptizatus est, quem non baptizo non est baptizatus. Audi amicum sponsi, disce zelare amico tuo: audi vocem illius, Hic est qui baptizat. Quare tibi vis arrogare quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑipsum xp̃m : ut quod dicere non potuero. uos cogitetis. Noui enim. dolorẽ
meum exprimi satis digne nonposse. Multos enim adulteros uideo : qui
sponsam tanto praecio emptam. amatam fedam : ut pulchra fieret illo
emptore. illo libatore. illo decoratore : possidere uolunt. &e id agunt uerbis
suis : ut pro sponso amentur. Deillo dictum ẽ : hic ẽ. qui baptizat. Quis
huc exit. & dicit. ego baptizo. Quis huc exit. & dicit. ego qd dedero.
hoc ẽ. sc̃m. Quis huc procedit. & dicit. bonum ẽ. tibi ut nascaris exi
loquor. humanum dico propter infirmitatem carnis ur̃ae.: multi habetis
Nullum cor ẽ : quod non iste tangat affectus. Nullus in rebus humanis
tam auius agenere humano ẽ : qui quod dicat non sentiat. Ponite aliquẽ
peregre profectum: comindasse amico suo sponsam suam. Uide queso te
carus meus es : neforte me absente prome aliquis ametur: S si se amari¬

Expanded text:
per ipsum Christum, ut quod dicere non potuero, vos cogitetis; novi enim dolorem per ipsum Christum, ut quod dicere non potuero, vos cogitetis; novi enim dolorem meum exprimi satis digne non posse. Multos enim adulteros video, qui sponsam tanto pretio emptam, amatam foedam ut pulchra fieret, illo emptore, illo liberatore, illo decoratore, possidere volunt; et id agunt verbis suis, ut pro sponso amentur. De illo dictum est, Hic est qui baptizat . Quis huc exit et dicit, Ego baptizo? quis huc exit et dicit, Ego quod dedero, hoc est sanctum? quis huc procedit qui dicit, Bonum est tibi ut nascaris ex mloquor; humanum dico, propter infirmitatem carnis vestrae . Multi habetis nullum cor est quod non iste tangat affectus; nullus in rebus humanis tam avius a genere humano est, qui quod dico non sentiat. Ponite aliquem peregre profectum, commendasse amico suo sponsam suam: Vide, quaeso te, charus meus es, ne forte me absente pro me aliquis ametur. Qualis er
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. ut loquar contraueritatem: Nonpotest homo accipe quicquam.
niu fuerit illi datium decelo. Ipsi uos michi testunonium ꝑ hibetis
quia tu ilium bapti⁊ astie missus sum. Ego prato sum: ille iudex e
Etiuuidi testimnonium multo uchementius. multo expraesius. auilere
quid nobiscum agitur: quid amare debeamus. U idete quia aliquem
hominem amare pro ap̃o: adulterium. ẽ. Q uart hoc dico: Attenda¬
mus uocem iohannis. Poterat millo criari: poterit ipse pitari qui non
anuis sespuit ast falsum honorem: ut tenait solidam ueritatem. didete
quid dicat ap̃m ÷⁊ quid it. Qui habet sponam: sponius. C Cafti csto¬
e sponsum amate. Quid autem tues. qui nobis dicis. qui habet
sponsam sponsus ẽmicus autem spona qui stat & audit eum.
gaudio gaudet propter uoem sporsi. Aderit dĩs dĩ nr̃. promotu
condis mei. multo cnim gemitu plenum ẽ. dicere quod doleo. S obsecro uos

Expanded text:
esse, ut loquar contra veritatem. Non potest bomo accipere quidquam, esse, ut loquar contra veritatem. Non potest bomo accipere quidquam, nisi datum fuerit ei de coelo. Ipsi vos mihi testimoniuquia tu illum baptizasti? Missus sum: ego praeco sum, ille judex est. 10. Et audi testimonium multo vehementius, multo expressius. Videte quid nobiscum agitur; videte quid amare debeamus; videte quia aliquem hominem amare pro Christo, adulterium est. Quare hoc dico? Attendamus vocem Joannis: poterat in illo errari, poterat ipse putari qui non erat; respuit a se falsum honorem, ut teneat solidam veritatem. Videte quid dicat Christum, quid se: Qui habet sponsam, sponsus est. Casti estote, sponsum amate. Quid autem tu es, qui nobis dicis, Qui habet sponsam, sponsus est? Amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi. Aderit Dominus Deus noster pro motu cordis mei, multo enim gemitu plenum est, dicere quod doleo: sed obsecro vos
Abbreviated transcription (Latin):
mies : aridis uiscerib. aridis faucib. currunt ad fontem ut refu¬
antur. fons fluit: ut reficiat. Ita dñs iesus. Uideamus gͦ: quid respon-¬
derit iohannes. Uenerunt adiohannem : & dixerunt ei. Rabi. qui erat
tecum transiordanem. cui tu testimonium ꝑ hibiuisti: ecce hic baptitat.
&x om̃s ueniunt adillum. hocẽ. Quid dicis. ÷ non sunt ꝓhibendi. u
iohannem. De scipso. Quasi homo accepi ait decȩlo. Intendat caritas
ura. Non potest homo acciꝑe quicquam: nisi fuerit ei datum decelo.
Ipsuos michi testimonium ꝑhibetis. quod dixerum. ego non sum xp̃s.
Tanquam dicens. Quiduos fallitis. Uosipsi michi quomodo propo-¬
siustis istam questionem Q uidmichi dixistis: Rabi. qui erat tecum
transiordanem cui tu testimonium ꝑhibiusti. Nostis gͦ: quale
testimonium illi ꝑhibui. M odo dicturus sum non eẽ. illum. quem dixi
ẽẽ. ego qui aliquid accepi de cȩlo ut aliquid essem. In anein me uultis

Expanded text:
mines; aridis visceribus, aridis faucibus currunt ad fontem ut reficimines; aridis visceribus, aridis faucibus currunt ad fontem ut reficiantur: fons fluit ut reficiat; ita Dominus Jesus 9. Videamus ergo quid responderit Joannes: Venerunt ad Joannem, et dixerunt ei: Rabbi, qui erat tecum trans Jordanem, cui tu testimonium perhibuisti, ecce hic baptizat, et omnes veniunt ad illum: hoc est, Quid dicis? non sunt prohibendi, ut Joannem? De seipso: Quasi homo accepi, ait, de coelo. Intendat Charitas vestra. Non potest homo quidquam accipere, nisi fuerit ei datum de coelo. Ipsi vos mTanquam dicens: Quid vos fallitis? Vos ipsi mihi quomodo proposuistis istam quaestionem? Quid mihi dixistis? Rabbi, qui erat tecum trans Jordanem, cui testimonium perhibuisti? Nostis ergo quale testimonium illi perhibui modo? Dicturus sum non esse illum quem dixi esse ego, qui aliquid accepi de coelo, ut aliquid essem. Inanem me vultis
Abbreviated transcription (Latin):
ut soluerae questionem. Intelligat caritas ur̃a. Et hic utilitas ipsa humi-¬¬
litatis agnoscitur : & ostenditur utrum in ipsa quęstione cum errarent
recte contenditis: baptismus ineus est melior. Nam ut noueritis quod
baptismus meus. ẽ. melior : ipsum xp̃m ego baptizaui. Poterat hoc
dicere iohannes: baptizato xp̃o. Quantum se si uellet extenderet. habebat
ubi se extenderet : s melius nouerat apud quem se humiliaret. Queni se
nouerat nascendo ante cedere: illi uoluit confitendo cedere. Salutem suam
intellegebat in xp̃o et̃. Iam dixerat suꝑius. Nos om̃s deplenitudine eiꝰ accepimꝰ.
accipiunt. nisi ille sit dĩ: nam sulle homo & non ds̃: deplenitudine
di accepit & iamipse. & non di ẽ. Si autem om̃s homines deplenitudine
eius accipiunt: ille ẽ. fons: ulli bibentes. Qui bibunt fontem: & sitire
possunt & bibe. fons nunquam sitit : fons seipso non eg&. fonte egent ho-¬

Expanded text:
ut solveret quaestionem. Intelligat Charitas vestra. Et hic utilitas ipsa humiut solveret quaestionem. Intelligat Charitas vestra. Et hic utilitas ipsa humilitatis agnoscitur, et ostenditur utrum in ipsa quaestione cum errarent recte contenditis, baptismus meus est melior. Nam ut noveritis quod baptismus meus est melior, ipsum Christum ego baptizavi. Poterat hoc dicere Joannes, baptizato Christo. Quantum, se si vellet extendere, habebat ubi se extenderet? Sed melius noverat apud quem se humiliaret: quem se noverat nascendo antecedere, illi voluit confitendo cedere; salutem suam intelligebat in Christo esse. Jam dixerat superius, Nos omnes de plenitudine ejus accepimus de plenitudine Dei accipit etiam ipse, et sic non Deus est. Si autem omnes homines de plenitudine ejus accipiunt, ille est fons, illi bibentes. Qui bibunt fontem, et sitire possunt et bibere; fons nunquam sitit, fons se ipso non eget. Fonte egent ho
Abbreviated transcription (Latin):
dedignetur baptiz ari baptismo dñi. Quantum cunq enĩ cathecuminus
proficiat : adhuc sarcinam iniquitatis suae portat. Non illi dunitatur:
si cum uenerit adbaptismũ. Quomodo non caruit populus ifrł popule
aegiptiorum : nisi cum uenisset admare rubrum. sic pręssura peccatorun
nemo carcȩ : nisi cum ad fontem baptismi uenerit. facta ẽ. gͦ quęstio ex
discipulis ioħis cum uideis: depurificatione. Baptizabat ioħs: baptriabat
is.: moti sunt discipuli iohannis. Concurrebatur ad xp̃m: ueniebatur
adiohannem. Qui enim ueniebant adiohannem: mittebat illos adi ħm
baptizari. Honmittebantur adiohannem: qui a xp̃o baptiz abantur.
Turbati sunt discipuli iohannis : & ceperunt quęstionem tractare cum
uidaeis. quomodo solet fieri. Intelligas dixisse uidaeos: maiorẽ. e ẽ
defendebant baptisinum iohannis. Uentum ẽ. ad ipsum iohannem.

Expanded text:
dedignetur baptizari baptismo Domini. Quantumcumque enim catechumenus dedignetur baptizari baptismo Domini. Quantumcumque enim catechumenus proficiat, adhuc sarcinam iniquitatis suae portat: non illi dimittitur, nisi cum venerit ad Baptismum. Quomodo non caruit populus Israel populo Aegyptiorum, nisi cum venisset ad mare rubrum ; sic pressura peccatorum nemo caret, nisi cum ad fontem Baptismi venerit. 8. Facta est ergo quaestio ex discipulis Joannis cum Judaeis de purificatione. Baptizabat Joannes, baptizabat Christus: moti sunt discipuli Joannis; concurrebatur ad Christum, veniebatur ad Joannem. Qui enim veniebant ad Joannem, mittebat illos ad Jesum baptizari; non mittebantur ad Joannem, qui a Christo baptizabantur. Turbati sunt discipuli Joannis, et coeperunt quaestionem tractare cum Judaeis, quomodo solet fieri. Intelligas dixisse Judaeos majorem esse Chdefendebant baptismum Joannis. Ventum est ad ipsum Joannem,
Abbreviated transcription (Latin):
Nunquid tantum potestis hab̾e. quantum ego qui dedi: Ettamen ego baptizatꝰ
sum a seruo. uos dedignamini adño. hoc ẽ. ut impleatur om̃is iusticia.
idicet aliquis. Sufficiebat gͦ : ut baptiz aret dñm ioħs. Quid opus erat
ut alii baptitarentur a iohanne. Et hoc diximꝰ. quia si solus dñs baptiza-¬
retur aiohanne : non de ẽẽt. ista cogitatio hominib. quod mliorem
habebat baptismũ ioħs : quam dñs. dicerent enim. Usq adeo magnus
at baptismus quem habuit ioħs : ut solꝰ xp̃s illo fuerit dignus baptiza
Ergo ut ostenderetur melior baptismꝰ quem daturꝰ erat dñs: & ille tanqͣm
serui intelligeretur. ille tanquã serui: baptizatus ẽ. dñs. ut p̾beret hu-¬
militatis exemplum. Non solꝰ autẽ dñs baptizatus. ẽ. abeo: nebaptis mꝰ
ħis melior baptismo diũ uideretur. ad hoc autẽ uiã p̾buit dñs iħc xp̃e

Expanded text:
Numquid tantum habere potestis, quantum ego qui dedi? Et tamen ego baptizatus Numquid tantum habere potestis, quantum ego qui dedi? Et tamen ego baptizatus sum a servo, vos dedignamini a Domino. Hoc est, Ut impleatur omnis justitia . 7. Sed dicet aliquis: Sufficiebat ergo ut baptizaret Dominum Joannes; quid opus erat ut alii baptizarentur a Joanne? Et hoc diximus, quia si solus Dominus baptizaretur a Joanne, non deesset ista cogitatio hominibus, quod meliorem habebat baptismum Joannes quam Dominus. Dicerent enim: Usque adeo magnus erat baptismus quem habuit Joannes, ut solus Christus illo fuerit dignus baptizari. Ergo ut ostenderetur melior baptismus quem daturus erat Dominus, et ille tanquam servi intelligeretur, ille tanquam Domini, baptizatus est Dominus, ut praeberet humilitatis exemplum: non solus autem baptizatus est ab eo, ne baptismus Joannis melior baptismo Domini videretur. Ad hoc autem viam praebuit Dominus nost
Abbreviated transcription (Latin):
Erat autem & ioħs baptizans : in ȩnon. uixta salim. Locus quida salim.
aenon. lacus erat. Linde intelligitur quia lacus erat: quia aquae multȩ
enaint ibi : & ueniebant & baptizabantur. Nondũ enĩ missus erat incar-
ico : quia oportebat ut diis baptizaretur. Quare oportebat ut dñs
baptizaretur : Quia multi contempturi erant baptismũ : eoqd̾ iam
maiore grã praediti uiderentur. quam uiderent alios fideles. Uerbi grã.
Iam continenter uiuens cathecuminꝰ. cortemneret coniuigatum: & diceroe
meliorem quam ille sit fideł. Ille cathecuminus posset dicere incorde suo.
Quidinichi opus ẽ. baptisium acciꝑe. ut hoc habeam quod & iste. quo iam
mdior sum. Hegͦ ceruix ista praecipitaret quosdam. de meritis it̾iciae
suae plurimum elatos: baptitari uoluit dñs aseruo. tanquam alloquens
lios capitales. Quiduos extollitis. quid erigitis. quia habetis. ille pru¬
dentiam: ille doctrinam. ille castitatem: ille fortitudinem patientiae

Expanded text:
utem et Joannes baptizans in Aenon juxta Salim. Lacus quidam Aenon. Unde intelligitur quia lacus erat? Quia aquae multae erant ibi, et veniebant, et baptizabantur. Nondum enim missus erat in carcia oportebat ut Dominus baptizaretur. Et quare oportebat ut Dominus baptizaretur? Quia multi contempturi erant Baptismum, eo quod jam majore gratia praediti viderentur, quam viderent alios fideles. Verbi gratia, jam continenter vivens catechumenus, contemneret conjugatum, et diceret se meliorem quam ille sit fidelis. Ille catechumenus posset dicere in corde suo: Quid mihi opus est Baptismum accipere, ut hoc habeam quod et iste, quo jam melior sum? Ne ergo cervix ista praecipitaret quosdam de meritis justitiae suae plurimum elatos, baptizari voluit Dominus a servo; tanquam alloquens filios capitales: Quid vos extollitis? quid erigitis, quia habetis, ille prudentiam, ille doctrinam, ille castitatem, ille fortitudinem patientiae?
Abbreviated transcription (Latin):
& fiat sacram̃tũ etiã ipsũ tanquã
uisibile uerbũ. Nã & hoc utiq dixe¬
rat: quando pedes discipłis lauit.
Qui lotus ÷ ñ indiget ut lauet. s est
mundꝰ totus. Unde ista tanta uirtꝰ
aquę. ut corpus tangat & cor abluat.
tur Nã & in ipso uerbo aliud est
sonus transiens: aliud uirtꝰ manens.
hoc ẽ. uerbũ fidĩ qđ p̃dicamꝰ ait apłs.¬

Expanded text:
et fit Sacramentum, etiam ipsum tanet fit Sacramentum, etiam ipsum tanvisibile verbum. Nam de hoc utique dixerat, quando pedes discipulis lavit. Qui lotus est, non indiget ut lavet, sed est mundus totus. Unde ista tanta virtus aquae, ut corpus tangat, et cor abluat, tur. Nam et in ipso verbo aliud est sonus transiens, aliud virtus manens, hoc est verbum fidei, quod praedicamus, ait Apos
Abbreviated transcription (Latin):
militatẽ. excedit angłicã sublimitatẽ:
nec omĩno ꝑtinet nͥ ad agricolã tri¬
nitatẽ. lã uos mundi estis. Mundi sci¬
licet. atq mundandi. Neq eni mun-
gricola. ut fructũ plus afferat. Fert
fructũ qͥa mundꝰ ẽ. atq ut plus affe.¬
rat purgatꝰ ad huc. Quis eñi ẽ. in hac
uita sic mundꝰ. ut ñ sit magis magisq
mundandꝰ Ubi sidixerimꝰ qͥa pecca.¬
tũ ñ habemꝰ: nosipsos seducimꝰ. &
ueritas in nobis ñ ẽ.Si autẽ confessi
fuerimꝰ peccata nr̃ã: fidelis ẽ. & itꝰꝰ
qͥ dimittat nobis peccata. & mund&
nos ab omi iniqͥtate. Mundet utiq
mundos. hoc ẽ. fructuosos: ut tanto
sint fructuosiores. quanto fueriti
mundiores. lã uos mundi estis: ꝓpt̾̃
uerbũ qđ locutꝰ sũ uobis. Quare ñ
ait. mundi estis ꝓpt̾ baptismũ quo
loti estis. s ait ꝓpt̾ uerbũ qd̾ locutus
sũ uobis. nͥ qr & in aqua uerbũ mun.¬
dat: Detrabe uerbũ. & qͥd ẽ. aqua
nͥ aqua : Accedit uerbũ adelem̃tũ.

Expanded text:
militatem, excedit angelicam sublimitatem, nec omnino pertinet nisi ad agricolam Trinitatem. Jam vos mundi estis, mundi sclicet atque mundandi. Neque enim nispurgat agricola, ut fructum plus afferat. Fert fructum, quia mundus est; atque ut plus afferat, purgatur adhuc. Quis enim est in hac vita sic mundus, ut non sit magis magisque mundandus? Ubi « si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est: si autem confessi fuerimus peccata nostra, fidelis est et justus, qui dimittat nobis peccata, et mundet nos ab omni iniquitate » : mundet utique mundos, hoc est fructuosos, ut tanto sint fructuosiores, quanto fuerint mundiores. 3. Jam vos mundi estis propter verbum quod locutus sum vobis. Quare non ait, mundi estis propter Baptismum quo loti estis, sed ait, propter verbum quod locutus sum vobis; nisi quia et in aqua verbum mundat? Detrahe verbum, et quid est aqua nisi aqua? Accedit verbum ad elementum,
Abbreviated transcription (Latin):
de & pat̾ ip̾se unũ st̃. Et si uerbũ ca.¬
ro factũ ẽ: qđ ñ erat: inanet qd̃ erat.
Deniq cũ depatre tanꝙͣ de agricola
dixiss. qđ infructuosos palmites
tollat. fructuosos autẽ purget ut
plus afferant fructũ: continuo etiã
seipsũ mundatorẽ palmitũ osten.¬
dens. iã uos inqͥt mundi estis: ꝓpt̃
sermonẽ quẽ locutꝰ sũ uobis. Ecce
& ipse mundator ẽ. palmitũ. qd ẽ.
agricolȩ ñ uitis officiũ. Qui etiãpal.¬
mites. oꝑarios suos fecit. Nã & si ñ
dant increm̃tũ: ĩpendt̃ tam̃ aliqd̃
ad iunĩtũ. s ñ desuo. qͥa sine me in¬
qͥt: nichil potestis facere. Audi
etiã ipsos confitentes. Q̾d autẽ est
apollo: Qͥd autẽ paulꝰ: M inistri.¬

Expanded text:
unum sunt: et si Verbum caro factum est quod non erat, manet quod erat. Denique cum de Patre tanquam de agricola dixisset quod infructuosos palmites tollat, fructuosos autem purget ut plus afferant fructum; continuo etiam seipsum mundatorem palmitum ostendens, Jam tos, inquit, mundi estis propter sermonem quem locutus sum vobis. Ecce et ipse mundator est palmitum, quod est agricolae, non vitis officium: qui etiam palmites operarios suos fecit. Nam etsi non dant incrementum, impendunt tamen aliquod adjumentum; sed non de suo: Quia sine me, inquit, nihil potestis facere. Audi etiam ipsos confitentes: Quid autem est Apollo? quid autem Paulus? Ministri
Abbreviated transcription (Latin):
natura. cuiꝰ & nos homines palmi¬
tes eẽ. possemꝰ. Quid gͦ ẽ. ego sũ uitis
uera : Hunqͥd ut adderec uera. hoc
ad eã uitẽ retulit. unde ista simili¬
tudo translata ẽ.: Sic enĩ dr̃ uitis
pis angularis: & cetera huiꝰmodi.
quȩ magis ipsa st̃ uera: eqͥb dicuntꝰ
iste similitudines. ñ ꝓprietates. S:
cũ dicit ego sũ uitis uera: ab illa se
utiq discernit. cui dr̃. Q uomͦ conuer.¬
sa es in amaritudine uitis aliene.
Nã quo pacto ẽ. iitis uera. quȩ expectata

Expanded text:
ura, cujus et nos homines palmites esse possemus. Quid ergo est, Ego sum vitis vera ? Nunquid ut adderet vera, hoc ad eam vitem retulit, unde ista similitudo translata est? Sic enim dicitur vipis angularis, et caetera hujusmodi, quae magis ipsa sunt vera, ex quibus dicuntur istae similitudines, non proprietates. Sed cum dicit, Ego sum vitis vera , ab illa se ue discernit cui dicitur, Quomodo conversa es in amaritudinem vitis aliena ? Nam quo pacto est vitis vera, quae exspectat
Abbreviated transcription (Latin):
Et in epła suabeat᷑ petrus. Sic & uos in qͥt
baptisma saluos facit. ñ carnis depositio
sordiũ. s. conscientiȩ bonȩ int̾rogatio.
Hoc ẽ. uerbũ fidei qđ p̾dicamꝰ. qͦsine du.¬
bio ut mundare possit: consetratur
& baptismꝰ. X p̃c qpͥpe nobiscũ uitis. cũ
patre agricola: dilexit ȩccłiã. & tradi
dans eã lauacro aquȩ in uerbo. Munda¬
tõ igitꝰ nequaꝗͣ fluxo & labili tribueretꝰ
elem̃to: nͥ ad derec᷑ in uerbo. Hoc uerbũ
fidei tantũ ualet in eccłia dĩ: ut ꝑip
sã credentẽ. benedicentẽ. tinguentẽ.

Expanded text:
rus, Sic et vos, inquit, Baptisma salvos facit; non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio . Hoc est verbum fidei quod praedicamus: quo sine dubio ut mundare possit, consecratur et Baptismus. Christus quippe nobiscum vitis, cum Patre agricola, dilexit Ecclesiam, et seipdans eam lavacro aquae in verbo . Mundatio igitur nequaquam fluxo et labili tribueretur elemento, nisi adderetur, in verbo. Hoc verbum fidei tantum valet in Ecclesia Dei, ut per ipsum credent
Abbreviated transcription (Latin):
baptista quiuenturꝰ ẽ. Ipsa prȩfiguratione uenit iste : qua propͥetate uenturꝰ
est helias. Tunc helias ꝑpropͥetatem helias erit. nunc ꝑsimilitudinem ioħs est.
licudines suas: & tenuer ꝓpͥetates suas. Unꝰ autem dñs uidex. siue illo p̃cone p̾ceden¬

Expanded text:
Baptista qui venturus est. Ipsa praefiguratione venit iste, qua proprietate venturus Baptista qui venturus est. Ipsa praefiguratione venit iste, qua proprietate venturus est Elias. Tunc Elias per proprietatem Elias erit, nunc per similitudinem Joannesilitudines suas, et tenuerunt proprietates suas: unus autem Dominus judex, sive illo praecone praeceden
Abbreviated transcription (Latin):
interroges : iohannes ẽ. ioħs. helias ẽ. helias. Pñs ergo adp̃figurationẽ recte. ipscc̃. helias
Iohannes autem rectt ad proprietatem: non sum helias. Hec ioħs falium: nec dñs falium
Nec praeco falsum: nec uidex falsum. Sed si intelligas. Quis autem intelliget: Qui unitatꝰ
fucrit humilitatẽ pracconis: & cognouerit celstudinem uidicis. Hichil enĩ humilius
ipso prȩcone fr̃s mei. Nullum tantum meritũ ioħs babuit: quam de ista humilitate.
tantaq excellentia fuit. confessus ẽ. tamen aꝑte. & dixit. Non sum ego xp̃s. Nunqͥd
tu helias esꝰ Iam si diceret helias sum: ergo iam in scdõ aduentu adueniens ap̃ciudi¬
caret non ad huc imprimo udicaretur. Tanquã dicens. uenturus ẽ. & helias:
non sum inquit helias Sed obseruate humilem ante quem uenit ioħs: ne sentiatis
excelium. ante quemuenturꝰ.ẽ. helias. Nam & dñs ita compleuit. Ipstẽ. iobannes

Expanded text:
interroges, Joannes Joannes, Elias Elias; Dominus ergo ad praefigurationem recte, Ipse est Elias: interroges, Joannes Joannes, Elias Elias; Dominus ergo ad praefigurationem recte, Ipse est Elias: Joannes autem recte ad proprietatem, Non sum Elias. Nec Joannes falsum, nec Dominus falsum: nec praeco falsum, nec Judex falsum; sed si intelligas. Quis autem intelliget? Qui imitatus fuerit humilitatem praeconis, et cognoverit celsitudinem judicis. Nihil enim humilius ipso praecone. Fratres mei, nullum tantum meritum Joannes habuit quam de ista humilitate, tiae fuit, confessus est tamen aperte, et dixit, Non sum ego Christus. Numquid tu Elias es? Jam si diceret, Elias sum; ergo jam in secundo adventu adveniens Christus judicaret, non adhuc in primo judicaretur. Tanquam dicens, Venturus est et Elias; Non sum, inquit, Elias. Sed observate humilem, ante quem venit Joannes, ne sentiatis excelsum ante quem venturus est Elias. Nam et Dominus ita complevit: Ipse est Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo duo aduentus uidicis: sic duo praccones. Iudex quidem ipse: praecones autẽ
duo. non duo uidices. Oportebat enim iudicem pruno uenire uidicandum. Mis
ante se primum praeconem: uocauit illum heliam. quia hoc erit in icđo aduentu
helias: quod inprimo ioħs. Nanq intendat caritasura: quam uerum dicam. Quando
hetauit. Et erit inquit prȩcursor altissimi in spũ et uirtute heliȩ. Hon ergo helias.
sed insp̃ii et urtute heliȩ. Quidẽ. in spĩi & uirtute heliȩꝰ In eodem spũ sco. uice heliȩ.
Quare uice heliȩꝰ Qua quod helias scdõ: hoc ioħs primo aduencui fuit. Recte ergo
modo ioħs propriȩ respondit. Ham diis figurate. helias ipse ẽ. ioħs. Ite autem ut
dixi propriȩ: non sum helias. Si figuram prȩcursionis aduertas: ioħs ipse ẽ. helias
Quod enim ille adprimum aduentum: hoc ille ad scđm erit. Si proprietatẽ ꝑsonȩ

Expanded text:
Quomodo duo adventus judicis, sic duo praecones. Judex quidem ipse, praecones autem Quomodo duo adventus judicis, sic duo praecones. Judex quidem ipse, praecones autem duo: non duo judices. Oportebat enim judicem primo venire judicandum. Misit ante se primum praeconem, vocavit illum Eliam; quia hoc erit in secundo adventu Elias, quod in primo Joannes. 6. Namque intendat Charitas vestra quam verum dicam. Quando hetavit: Et erit, inquit, praecursor Altissimi, in spiritu et virtute Eliae . Non ergo Elias, sed in spiritu et virtute Eliae. Quid est, in spiritu et virtute Eliae? In eodem Spiritu sancto vice Eliae. Quare vice Eliae? Quia quod Elias secundo, hoc Joannes primo adventui fuit. Recte ergo modo Joannes proprie respondit. Nam Dominus figurate, Elias ipse est Joannes: iste autem, ut dixi, proprie, Non sum ego Elias. Si figuram praecursionis advertas, Joannes ipse est Elias: quod enim ille ad primum adventum, hoc ille ad secundum erit. Si proprietatem personae
Abbreviated transcription (Latin):
exitas. ẽ. non uidere montẽ: Ergo uuderunt humilem: & non cognouert̃. De monstrabat᷑
illis ꝑlucernam. Nam primo ille quo maior nemo surrȩxerat. innatis mulierũ: dixit.
Non sum ego xp̾c. Diecumq ẽ. illi. Hunquid tues helias: Respondit. Honsum. Xp̃c ante
nmꝰ intelligentes: contraria putent ioħem dixisse quam xp̃s dixit. Quodam enim
& ait dñis. helias iam uenit: & fecerunt ei quae uoluer̃ . Et si uultis scire: ipse ẽ. ioħs
gatus. sic se confessus ẽ. heliam non et̃. quomodo nec xp̃m eẽ. & utiq sicut uerum con-¬
fessus ẽ. xpin se non eẽ: sicuerum confessus ẽ. nec heliam seẽẽ. Quomodo ergo compa¬
rabimus dicta p̃conis. cum dictis iudicis: Absit ut prȩco mentiatur. Hoc enim loqͥtur.
erat ioħ̃s. & quod erat ioħs adprimũ aduentum: hocerit helias ad scdm aduentũ.

Expanded text:
caecitas est non videre montem? 5. Ergo viderunt humilem, et non cognoverunt. Demonstrabatur caecitas est non videre montem? 5. Ergo viderunt humilem, et non cognoverunt. Demonstrabatur illis per lucernam. Nam primo ille, quo major nemo surrexerat in natis mulierum, dixit, Non sum ego Christus. Dictumque illi est, Numquid tu es Elias? Respondit, non sum. Christus ne minus intelligentes, contraria putent Joannem dixisse quam Christus dixit. Quodam enim Et ait Dominus: Elias jam venit, et fecerunt ei quae voluerunt; et si vultis scire, ipse est Joannes utique sicut verum confessus est Christum se non esse, sic verum confessus est nec Eliam se esse. Quomodo ergo comparabimus dicta praeconis cum dictis judicis? Absit ut praeco mentiatur: hoc enim loquitur erat Joannes. Et quod erat Joannes ad primum adventum, hoc erit Elias ad secundum adventum.
Abbreviated transcription (Latin):
ille & impleuerat orbem terrarum: quod ostendit in regnosuo quodẽ. ȩccła.
qua impleuit totam faciem terrȩ. Quia ergo non creuerat: offender̃ m illu
tanquam in lapidẽ. & factum e. in eis quod scriptum ẽ. Qui eeciderit suꝑlapidem
istum: conquassabitur. Et suꝑ quos occiderit lapis ille: conteret eos. Primo
supra humilem cecider:: excelsꝰ supra illos uenturus ẽ. Sed ut eos excelsꝰ uenturꝰ
onterat : primo eos humilis quassauit. Offender in eum : & quassati sunt
Noncontriti: s quassati. Ueniet excelsus: & conteret eos. S ignoscendum ẽ. iudȩis :
quia offender: in lapidem qui non ereuerat. Quales sunt illi. qui in ipsum montẽ
offenderiuitꝰ Iam dequibus dicam: cognoscitis. Qui negant aeccłam toto orbe
diffusam : non in humilẽ offender̃ lapidem. sed imipsum montẽ offendunt:
factus ẽ. ille lapis cum cresceret. Caeci uidei: ñ uider̾ humilem lapidẽ. Q uanta

Expanded text:
ille, et impleverat orbem terrarum: quod ostendit in regno suo, quod est Ecclesia, ille, et impleverat orbem terrarum: quod ostendit in regno suo, quod est Ecclesia, qua implevit totam faciem terrae. Quia ergo nondum creverat, offenderunt in illum tanquam in lapidem: et factum est in eis quod scriptum est, Qui ceciderit super lapidem istum, conquassabitur; et super quos ceciderit lapis ille, conteret eos . Primo super humilem ceciderunt; excelsus super illos venturus est: sed ut eos venturus excelsus conterat, primo eos humilis quassavit. Offenderunt in eum, et quassati sunt; non contriti, sed quassati: veniet excelsus, et conteret eos. Sed ignoscendum est Judaeis, quia offenderunt in lapidem qui nondum creverat. Quales sunt illi qui in ipsum montem offenderunt? Jam de quibus dicam cognoscitis. Qui negant Ecclesiam toto orbe diffusam, non in humilem lapidem, sed in ipsum montem offendunt: quod factus est ille lapis dum cresceret. Caeci Judaei non viderunt humilem lapidem: quanta