comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mon ẽ inquietꝰ cum rubore et dolore. et tensione. et duricia et uastitate. Nam
mon.ad ẽ inflãmans. sic eñi sentitꝰ et inde nomẽ accepit. Quedã au̾ passioneᷤ
er ꝓprus causis nom̃ acceper̃. debris a feruore. dicta ẽ enĩ ab habũ dancia caloris.
dentib frendant. Nam frendere ẽ dentes ꝯcutere. ẜst au̾t̾ ꝑ turbatõ m̾tis cum
elgitatõne et demencia. ex colera in effecta. Cordia uocabulũ a corde sũpsit.
dñ exaliquo tumore aut dolore affĩcit᷑. Cor eñĩ greci cardian uocant. Est en̾icor¬
dis passio cũ formidabili mnetu. litargia a sõpno uocata. Est em̾ opp̾ssio cere¬
bri cũ obliuione et somno uigi. ueluti st̾tentis. Sinancis a ꝯtinenẽcia sp̃s

Expanded text:
mon est inquietudo cum rubore et dolore, et tensione, et duritia, et vastitate. Nam . Quaedam autem passiones ex propriis causis nomen acceperunt. Febris a fervore dicta; est enim abundantia caloris. seu quod dentibus infrendant. Nam frendere est dentes concutere. Est autem perturbatio cum exagitatione et dementia ex cholerica vi effecta. Cardiaca vocabulum a corde sumpsit, dum ex aliquo timore aut dolore afficitur. Cor enim Graeci καρδίαν vocant. Est enim cordis passio cum formidabili metu. Lethargia a somno vocata. Est enim oppressio cerebri cum oblivione et somno iugi, veluti stertentis. Synanchis a continentia spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
series et supant᷑. uiii.axii. q̃tuor monadib. t̾cia porcione. Qua parte gͦ suꝑ
er inmicrocosmo ĩ tantũ pret̾ uocẽ ualer. ut sine ip̃iꝯ ꝑfectõne & homo simpho¬
nus carens ñ conster eiusdẽ musice ꝑfectõne. Etiã metra osistũt in arsis et the

Expanded text:
sex, et superantur VIII a XII quatuor monadibus, tertia portione. Qua parte ergo susex, et superantur VIII a XII quatuor monadibus, tertia portione. Qua parte ergo suet in microcosmo in tantum praeter vocem valet, ut sine ipsius perfectione etiam homo symphoniis carens non consistat. Ejusdem mus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcutit᷑. Cimbala acetabula quedã s̃. que ꝑcussa inincẽ se tangunt. et faciu̾t somũ.
Dicta aũt cimbala. qr cũ ballemacia simul ꝑcutunt᷑. Cum eñi greci dicũt cunbala
inuenisse probat᷑. Iuuenalis. ysis et irato feriat mea lumina sistro unde et apd̾
nom̃ h̃t̃. sic̃ et plausꝯ manuũ. stridor ualuarũ. Simphonia uulgo appellatꝰ lig¬
nũ cauũ ex utraq parte pelle extenta. quã uirgulis hinc et inde musicife̾riũt.
glispondius uides quor monadib suꝑet᷑. ui.a xii.et ui. sex monadib du¬
cis ꝑ quadratũ. Sexies seni faciunt .xxx. ui. Coniugis extrema illa prima .ui.
ad .xii. sumilefficiunt.xuiii. Partiris strigies sexies ꝑdecꝰ octos efficit eum¬
dispondius Hos iungis cum sũma minore idẽ series. erunt octo et erit me¬
diũ int̾.ui. ez duedecĩ. Quappt̃ .uiii. suꝑant .ui. duab monadib. idẽ t̾cia de

Expanded text:
um . Cymbala acetabula quaedam sunt, quae percussa invicem se tangunt, et faciunt sonum: um . Cymbala acetabula quaedam sunt, quae percussa invicem se tangunt, et faciunt sonum: dicta autem cymbala, quia cum ballematia simu percutiuntur, cum enim Graeci dicunt cymbala invenisse probatur. Juvenalis: Isis, et irato feriat mea lumina sistro. Inde et hoc t, sicut et plausus manuum, stridor valvarum. 14. Symphoniam vulgo appellatur lignum cavum, ex utraque parte, pelle extenta, quam virgulis hinc et inde musici feriunt. XII, vides quot monadibus superetur VI a XII, et est VI monadibus; ducis per quadad XII, simul efficiunt XVIII. Partiris tricies sexies per decas octo, efficit dipondius. Hos iungis cum summa minore, id est sexies, erunt VIII et erit medium inter VI et XII. Quapropter VIII superant VI duabus monadibus, id est tertia de
Abbreviated transcription (Latin):
in septẽtrionalẽ plagã. ita dedinatꝰ in australẽ. Caput aũt eiꝰ. et qĩ facies: orien¬
Falis regio ẽ. Ultima pars septemtriõlis est. De Celo eiusq nomine.uiii.¬
elum philosophi rotundũ uolubile. atq ardens ec̃ dixer̃. uocatũ au̾t̾ hoc no¬
mine eo q tamꝙͣ uas celatũ inpressa signa bẽr stellarũ. Distinrit eñi eũ deis
claris luminib. et impleuit sole scilic&e et lune orbe fulgenti. et astroꝵ micm
a uidendo. eo qͦ aer ꝑspicuus sit̃. et ad speculandum purior. So celestis spere situ .uii

Expanded text:
in septentrionalem plagam, ita declinatur in australem. Caput autem eius et quasi facies orienin septentrionalem plagam, ita declinatur in australem. Caput autem eius et quasi facies orientalis regio est, ultima pars septentrionalis est. § 31 De caelo et eius nomine. Caelum philosophi rotundum, volubile atque ardens esse dixerunt; vocatumque hoc nomine, eo quod tamquam vas caelatum inpressa signa habeat stellarum. Distinxit enim eum Deus claris luminibus, et inplevit sole scilicet et lunae orbe a videndo, eo quod aer perspicuus sit et ad speculandum purior. Coelum autem in Scri
Abbreviated transcription (Latin):
ter astrononiã aut et astrologiã aliquid differt. ꝑlam astronomiaceli ꝯu̾sio¬
nẽ. orrus. obitꝰ. motusq siderũ ꝯtinet. uł qua ex causa ita uocent᷑. Astrologia¬
qso. ut stellarũ. Suꝑsticiosa uͦ illa ẽ. quã mathematicis sequuntꝰ. qui ĩ stellis augu¬
riantꝰ. quiq &ẽ duodecĩ celi signa ꝑsingła. anime uł corporis menbra dispo¬
nunt. siderũq cursu natiuitates hominũ er mores predicare conant᷑. De astrone
strononne ratio modis pluriis cõstat. Definnt eñi quid sit mie et ratõne
mundo quid celũ. quid sꝑe situs. et cursꝰ. quid axes celi. et polique sint
lunata celi. qͥ curso solis et lune atq astroꝵ et cuncta. ot̾a. De mundo et eiꝰ nõĩ
undus e᷑ is qui cõstit ex celo. et t̾ra. et mari. cunctisq siđib qui idcirco mũ¬
ddus ẽ appellatꝰ. qr semꝑ in mͦtui ẽ. nulla eñi requies eiꝰ elem̃tis ꝯcessaẽ. De foxma

Expanded text:
ter astronomiam autem et astrologiam aliquid differt. Nam astronomia celi conversionem, ortus, obitus, motusque siderum continet vel qua ex causa ita vocentur. Astrologiasorum stationes. Supersticiosa vero est illa quam mathematici sequntur, qui in stellis augurantur, qui etiam duodecim caeli signa per singula anime vel corporis membra disponunt, siderumque cursu natiuitates moresque hominum praedicare conantur. Haeomiae ratio modis plurimis constat. Definit enim quid sit mundus, 145 quid coelum, quid sphaerae situs, et cursus, et quid axis coeli et poli, quae sint climata coeli, qui cursus solis et lunae, atque astrorum, etc. CAPUT XXIX. De mundo et ejus nomine. 1. Mundus est is qui constat ex coelo et terra, mari cunctisque sideribus. Qui idcirco mundus est appellatus, quia semper in motu est; nulla enim requies ejus elementis concessa est. CA
Abbreviated transcription (Latin):
spera figura in rotundũ formata partib cuctis equalis in solidũ ita.  Cubͤ
ẽ figura ꝓpria solida que longitudine et latitudine et altitudine ꝯtinetur in so¬
Conon figura que ab ãplo inangustũ finit sic̾ ortogoniũ ita. Piramis ẽ figu¬
ta que in modũ ignis ab amplo in acum̃ ꝯsurgir. ignis eiũ apud grecos piri ap¬
pellat᷑ ita. QSic̃ au̾t inf̾ri .x. om̃is ẽ munerꝰ ita intra hunc circłm omniũ figura¬
rũ ocluditꝰ ambitꝰ ita. Oprima aũt figura hius artis punctꝰ ẽ. cuiꝰ pars nul¬
la ẽ. Scda linea pret̾ latitudinẽ longitudo recta linea ẽ. que exequo ĩsuis punc¬
tis iacet. Suꝑficies uͦ qd longitudines et latitudines solas hr̃. Suꝑficies u̾o
fines linec s̃. quoꝵ forme ideo insuꝑiorib decẽ fi̾guris posite ñ sunt qr intra
eas inueniunt᷑. Numerũ aũt scđm geometriã.ita queris. Extrema qͥppe eiuᷤᷤ
multiplicata tatũ faciunt. qͣntũ et̾ media dupplicata. ut puta .ui. xii. multipłi¬

Expanded text:
Sphaera est figura in rotundum formata, partibus cunctis aequalis.o Cubus est figura propria solida, quae longitudine, latitudine et altitudine continetur.o CyConon, figura quae ab amplo in angustum finit, sicut orthogonium.o Pyramis est figura, quae in modum ignis ab amplo in acumen consurgit; ignis enim apud Graecos πῦρ appellatur.o Sicut autem infra X omnis est numerus, ita intra hunc circulum omnium figurarum concluditur ambitus.o Prima autem figura huius artis punctus est, cuius pars nulla est. Secunda linea, praeter latitudinem longitudo. Recta linea est, quae ex aequo in suis punctis iacet. Superficies vero, quod longitudines et latitfines linee sunt, quarum forme ideo in superioribus decem figuris posite non sunt, quia intra eas inveniuntur. Numeros autem secundum geometriam ita queris. Extrema quippe eius multiplicata tantum faciunt, quantum et media duplicata, utputa VI et XII. Multipli
Abbreviated transcription (Latin):
landi atq uergendi de uno in alt̾o sono. T̃onꝰ ẽacuta enunciatio uocis ẽ eni acuta¬
aͥmonie diffrñcia et qͣntitas. que in uocis accentu uł tenore osistiz. Cuiꝰ gu̾a .xu.

Expanded text:
landi atque vergentes de uno in alterum sonum. Tonus est acuta enunciatio vocis: est enim hlandi atque vergentes de uno in alterum sonum. Tonus est acuta enunciatio vocis: est enim harmonie differentia et quantitas, que in vocis accentu vel tenore consistit, cui
Abbreviated transcription (Latin):
pore motũ facit. et ex moru sonũ. ex quo colligitꝰ musica q̃ in homine uex appel¬
 latꝰ. Uox ẽ aer sp̃u uerb̾ato. unde et uerba s̃ nuncupata. ꝓprie aũt uox homimĩ
c̃. seu irrationabiliũ animantiũ. Nam abusiue in aliis nõ ꝓprie sonitũ uocẽ uoca¬
ri. ut uox tube infrenut. fractasq ad litora uoces. Nlam ꝓpriũ ẽ ur litorei sonãt
concordantia płimoꝵ sonoꝵ uł ccaptatio. Simphonia ẽ modulatõnis temꝑam̃tũ
ex graui et acuto. ꝯcordantib sonis siue in uoce. siue in flatu. siue in pulsu ꝑ hanc
ꝓpric qͥppe uoces acusiores gͣuioresq ꝯcordant. ita ut quisqͥs ab ea dissomierit sensũ
audito offendat. Cui contraria ẽ diaphonia io ẽ uoces discrepantes uł dissone. Fu¬
phonia ẽ suauitas uocis. hec et melos asuauitate et melle dicta. Diastema ẽ uocis
spaciũ. er duob uł płib sonis aptatũ. Diesis ẽ spacia quedã et deductõnes modu¬

Expanded text:
vox appellatur. 2. Vox est aer spiritu verberatus, unde et verba sunt nuncupata. Proprie autem vox hominum est, seu irrationabilium animantium. Nam in aliis abusive non proprie sonitus vox vocatur, ut: Vox tubae infremuit, fractasque ad littora voces. Nam proprium est ut concordantia plurimorum sonorum, vel coaptatio. Symphonia est modulationis temperamentum ex gravi et acuto concordantibus sonisquippe voces acutiores gravioresque concordant, ita ut quisquis ab ea dissonuerit, sensum auditus offendat; cuius contraria est diaphonia id est voces discrepantes vel dissone. Euphonia est suavitas vocis: hec et melos, a suavitate et melle dicta. Diastema est vocis spatium, ex duobus vel pluribus sonis aptatum. Diesis est spatia quedam et deductiones modu
Abbreviated transcription (Latin):
poetis ꝑitis. cõmunit̾ quidẽ argum̃ta prestare. Soe quo aliquid specialit̾ ꝓbãt.
ad rethores poetas uirisꝑitosq ꝑimenz. Quando uͦ gn̾alit̾ disputant. ad phi¬
losophos artinere manifestũ ẽ. Mirabile plane genꝰ oꝑis inunũ potuisse col¬
ligi. quicqͥd mutabilitas ac uarietas humane mtis in sensib erquirendis ꝑ di¬
usas causas pot̾at inuenire oclusũ libͦrũ atq uoluntariũ intellectũ. Nam qͦ¬
cũq se ꝯu̾terit. qͣscũq cogitatõnes ĩtrauerit. in aliquid eoꝵ que predcã s̃ nece ᷤᷤ

Expanded text:
iurisperitis communiter quidem argumenta praestare; sed quando aliquid specialiter probant, iurisperitis communiter quidem argumenta praestare; sed quando aliquid specialiter probant, ad rethores, poetas iurisperitosque pertinent, quando uero generaliter disputant, ad philosophos attinere manifestum est. Mirabile plane genus operis, – in unum potuisse colligi quicquid mobilitas ac uarietas humanae mentis in sensibus exquirendis per diuersas causas poterat inuenire, – conclusit liberum ac uoluntarium intellectum; nam quocumque se uerterit, quascumque co
Abbreviated transcription (Latin):
ex dicris factisq maioꝵ. Quntꝰ ex torm̃tis. Tercius gͦ suꝑior modo qui ẽ ex
tp̃rib. in octo sp̃es diriuat. Primꝰ ingemo. Scd̾s opib. gerciꝰ etite. Quartus
fortuna. Quintꝰ arte. Sextꝰ usu. Septimꝰ necessitate. Octauus ocursio fortuito¬
rũ. Testimoniũ omne ẽ. qđ ab aliq̃ ext̾na re sumitꝰ ad faciendã fidẽ. sox moꝵ¬
ꝓbitate deboe eẽ laudabił. Nature auctoritas ẽ. que maxima uirtute ꝯsistir
Testimonia multa s̃. que affer̃ auctoritatẽ. id ẽ ingeniũ. opes. eras. fortuna.
ars. usus. necessitas. et ꝯcursio rerũ fortuitarũ. adictis factisq maioꝵ petit᷑
fides. cum priscoꝵ dicta factaq memorantꝰ. A tomm̃tis fides ꝓbatur pꝰ. que ne¬
mo credit᷑ uelle mentiri. Ea uͦ que tractant᷑ in tp̃re q sius nonominib plana st̃
defiuitõne ñ indigent. memorie qͦ ꝯdendũ ẽ. Topica oratorib dialeticis et iuri ᷤ

Expanded text:
or modus, qui est ex temporibus, in octo species derivatur. Prima ingenio, secunda opibus, tertia aetate, quarta fortuna, quinta arte, sexta usu, septima necessitate, octava concursione fortuitorum. Testimonium omne est, quod ab aliqua externa re sumitur ad faciendam fidem. probitate debet esse laudabilis. Naturae auctoritas est, quae maxima uirtute consistit. Testimonia multa sunt quae afferant auctoritatem, id est, ingenium, opes, aetas, fortuna, ars, usus, necessitas, concursio rerum fortuitarum. A dictis factisque maiorum petitur fides, cum priscorum dicta factaque memorantur. A tormentis fides praebetur, post quae nemo creditur uelle mentiri. Ea uero quae tractantur in tempore, quia suis nominibus plana sunt, definitione non indigent. Memoriae quoque condendum est, topica oratoribus, dialecticis, poetis et
Abbreviated transcription (Latin):
oulo er om̃ib possessionib eiꝰ limo obductis miciũ t̾re chiuidende ꝑsine¬
sis et mensuras nouas arti dedit q̃ deinde longius acumine sapientiꝰ ꝓfecti
ei maris et celi. E aeris spacia metiunt᷑. Nam ꝓuocati studio sic ceper pꝰ tie¬
dimensionẽ et celi spacua q̃rere qͣnto int̾uallo lua at̾ris a lima sol ip̃a clistar
et usq ad uerticẽ celi qͣnta se mensura distender. Sicq int̾ualla ipsiceli orbỹ¬
ꝙ ambitũ ꝑ nunierũ stadioꝵ ratione ꝓbabili distinxer̃. Soc q extrae dim̾sio¬
ne hec disciplina cep̃ ex micio sui et nom̃ sũauit. Nam geometria de t̾ri et
de mensura muincupata ẽ. Terri eñ grece. ge. uocit᷑ metra mensiua. Hiius
discipliue ars ꝯtiuer uise limam̃ta int̾ualla magnitudines et figueᷤ P
ĩ figuris dimensiones et numeros. De quadtipertita dinibione.

Expanded text:
lo et omnium possessionibus limo obductis, initium terrae dividendae per lineas et mensuras nomen arti dedit. Quae deinde longius acumine sapientium profecta et maris et caeli et aeris spatia metiuntur. Nam provocati studio sic coeperuntet celi spatia querere, quanto intervallo luna a terris, a luna sol ipse distaret et usque ad verticem celi quanta se mensura distenderet. Sicque intervalla ipsa celi, orbisque ambitum per numerum stadiorum, ratione probabili distinxerunt: sed quia ex terre dimensione hec disciplina cepit, ex initio sui et nomen servavit. Nam geometria de terra et de mensura nuncupata est. Terra enim grece ge vocatur, metra mensura. Huius disciplinae ars continet in se lineamenta, intervalla, magnitudines et figuras, et in figuris dimensiones et numeros. De quadripertita divisione
Abbreviated transcription (Latin):
medietutẽ diuisi .xii. faciũt. Rursũq in aliã medietarẽ . ui. deide in aliẽ .iii.
et ultra diuisionẽ ñ recip̃ sectio illa. s& ante imititẽ inuenit᷑ terminꝰ quẽ secite
possis. Imꝑit̾ impar ẽ. qui ab impari num̾o imparit᷑ mensurat᷑: ut xx.x.xl.uiiii.
qui dũ sint impares num̃i. ab imparibi oe̾ part.b diuidunt᷑: ur septies. uii. q̃
dragies nonꝰ. et qͥnqͥes quini. et ugies qͥnquies. Impariũ nuimeroꝵ alii simpli¬
ces sũt alii ꝯpositi. alu mediocres. Simplices s qui nullã aliã parte̾ hãit̾ nͥ solã
unitatẽ ut ternariꝰ sola. quariꝰ solã quintã. et septenariꝰ solĩ seꝑtimã. His eñi

Expanded text:
medietatem divisi XII faciunt, rursum in aliam medietatem sex, deinde in aliam tres et ultra divisionem non recipit sectio illa, sed ante unitatem invenitur terminus, quem secare non possis. Impariter impar est, qui ab impari numero impariter mensuratur, ut XXV, XLIX qui dum sint impares numeri, ab imparibus etiam partibus dividuntur, ut septies septem, quadries nonies, quinquies quini, vigies quinquies. Imparium numerorum, alii simplices sunt, alii compositi, alii mediocres. Simplices sunt, qui nullam aliam partem habent, nisi solam unitatem; ut ternarius solam tertiam, et quinarius
Abbreviated transcription (Latin):
comꝑat᷑ cũ aliqͣ ꝑte suiut t̾nariꝰ ad quinariũ continet᷑ ab eo cũ duab partib
suis. M ultiplex numerꝰ ẽ qui ht̃ in se minorẽ numerũ bis. auz t̾. aut quat᷑.
aut multiplicit̾. ut uerbi gr̃a duo ad unũ dũ comꝑati fuerint duplex ẽ .iii.
ad unũ triplex .iiii.qudruplex et reliqui. Econtra sub multiplex nimerꝰ ẽ
qui intra multiplicẽ ninierũ ꝯtinet᷑. bisaut t̃. aut quat̾. aut multiplicit̾ ut
multiplicit᷑. Suꝑ particłaris numerꝰ ẽ. dũ forcioꝵ ꝯtiner intra se inferiorẽ mi¬
mieriũ. cara quẽ cõꝑat᷑. sumilit et imã parte. ut uerbi gra.ii.ao.ii. dum cõꝑiti
fuerint̾. ꝯtinent inr̃ se duo. et aliũ umĩ qui ẽ ic̾ia pars triũ. Iterũ. uiuo iupdũ

Expanded text:
conparatur, cum aliqua parte sui, ut ternarius ad quinarium. Continetur enim ab eo cum duabus partibus conparatur, cum aliqua parte sui, ut ternarius ad quinarium. Continetur enim ab eo cum duabus partibus suis. Multiplex numerus est, qui habet in se minorem numerum bis, aut ter, aut quater, aut multipliciter; ut verbi gratia II ad unum dum conparati fuerint, duplex est; III ad unum, triplex; IV quadruplex, et reliqui. Econtra submultiplex numerus est, qui intra multiplicem continetur bis, aut ter, aut quater, aut multipliciter; ut multipliciter. Superparticularis numerus est, dum fortior continet intra se inferiorem numerum circa quem comparatur, similiter et unam partem eius, ut uerbi gratia III ad II dum comparati fue
Abbreviated transcription (Latin):
xi. et ect̾i similes. ad aliquid numerꝰ ẽ. qui relatiue ad alios comꝑat᷑. ut ut uerbi
gra .iiii. ad duo. dũ comꝑatꝰ fuerit duplex dr̃ et multiplex.ui. ad iii.uiii. ad uii
x. id .b. ez iterũ .iii. ad i. triplex. ser ad ii .uiii. ad ii. et ceteri. Equaleᷤ num̃i
dicunt᷑. qui scđm qñtitatẽ equales sũt ut uerbi grã .ii. ad u .iii.ad ui.x. ad .x.
cadc. In equales mimeri s̃ qui ad inuicẽ comparati in equalitatẽ demonstrãt ut
iii. ad duo .iiii. ad iii .u. ad iiii .x. ad .ui. e uniu̾salit̾ maioꝵ minori. aut minor ma¬
iori. Huiꝰmodi dũ comꝑatꝰ fuerit in equalis dr̃. ꝯdaior nimerꝰ ẽ qui hr̃ inse illũ
minorẽ mumerũ ad quẽ comꝑat᷑ et aliquid plꝰ. ut uerbi gr̃a quinariꝰ numerꝰ in
se t̾nario numero fortior ẽ. eo qd hr qͥnariꝰ mimerꝰ. inse trinariũ numerũ. et alias
partes eiꝰ duas. et reliqui tales. Minor numerꝰ qẽ qui otinet᷑ a maiore ad quẽ

Expanded text:
IIII • V • VI et ceteri similes. Ad aliquid numerus est qui relatiue ad alios comparatur, ut uerbi gratia IIII ad II dum comparatus fuerit, duplex dicitur et multiplex, VI ad III, VIII ad IIII, X ad V; et iterum III ad I triplex, VI ad II, VIIII dicuntur, qui secundum quantitatem aequales sunt, 125 verbi gratia: II ad II, III ad III, X ad X, C ad C. Inaequales numeri sunt qui ad invicem comparati inaequalitatem demonstrant, ut III ad II, IV ad III, V ad IV, X ad VI, et universaliter major minori, aut minor majori, hujuscemodi dum comparatus fuerit inaequalis dicitur. 4. Major numerus est qui habet in se illum minorem s trinario numero fortior est, eo quod habet quinarius numerus in se trinarium numerum et alias partes eius duas, et reliqui tales. Minor numerus est, qui continetur a maiori, ad quem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtinet᷑. ut sunt pirimides.qui ĩmodũ flamme ꝯsurgunt ita. E cubus
Iur sinit tessere.ita. G. Sere quib ẽ equalis undiq rotunditas iti .O. Sp.¬
ricus aũt numerꝰ ẽ. qr circulato numero multiplicato a se incho. at. et in se
Souertit᷑. Inquies quini. uies qͥnquies. Hic circulo dũ inse ip̃m multiplici¬
St fuerit fac speram id ẽ qͥnquies xxu.cxxu. de differentia arimetiee Geometrie
¶Nter arithinetcĩ et geometriã et musicã. ħ int̾ ẽ. ut media inuenias inet in
arithinetica. Primo si queris oisigis extrema et diuidis et facis mediũ. ur
puta fac extrema eẽ .ui. et xii. simul iungis ex faciunt .xuiii. partiris medi

Expanded text:
continetur, ut sunt pyramides, qui in modum flammae consurgunt, ita. Cubus, ut sunt tesserae, ita. Sphaerae, quibus est aequalis undique rotunditas, ita. Sphaericus autem numerus est, qui a circulato numero multiplicatus a se inchoat et in se convertitur. Quinquies quini XXV. Hic circulus dum in se ipsum multiplicatus fueritnter arithmeticam autem, et geometriam, et musicam hoc interest, ut media invenias. In arithmetica primo sic quaeris. Conjungis extrema, et dividis, et facis medium, ut puta: fac extrema esse VI et XII, simul jungis, et faciunt XVIII; partiris medi
Abbreviated transcription (Latin):
trib partib eiꝰ. Sub multiplex rationalis numerꝰ ẽ qui dũ ad inferiorẽ fibi cõ¬
paratꝰ fuerit. conrinet᷑ ib eo multiplicit᷑ cũ aliquib partib siuis. ut uerbi gra.
diuidit᷑ sic .i. lincales .ii. suꝑficiosi .iii. solidi. Discretꝰ mierꝰ ẽ. qr discretis
monadib ꝯtinet᷑ ut uerbi grã.iii.iiii.u.ui. ez reliqͥ. Continens numerꝰ ẽ q
Linealis mimerꝰ ẽ qui inchoans amonade linealit̾ scribit᷑ usq adfinituĩ. unde
alpoha ponit᷑ ꝓ designatõne linearũ. qm̃ hec littã .i. significat apud g̾cos ita. aad
Suꝑficialis numerꝰ ẽ ita. qui nõ solũ longitudine s&e et latitudine ꝯtinerꝰ ut tri¬

Expanded text:
 eius. Submultiplex superpartionalis numerus est qui, dum ad fortiorem sibi comparatus fuerit, continetur ab eo multipliciter cum aliquibus partibus suis, ut uerbi gratia sic: 1 lineales, 2 superficiosi, 3 solidi. Discretus numerus est, qui a discretis monadibus continetur, ut verbi gratia III. IV. V. VI. et reliqui. Continens  numeri. Linealis numerus est qui inchoans a monade linealiter scribitur usque ad infinitum, unde alpha ponitur pro designatione linearum, quoniam haec littera unum significat apud Graecos - aaa. Superficialis numerus est qui non solum longitudine sed et latitudine continetur, ut tri
Abbreviated transcription (Latin):
riieumeri. et d̃i tales. Suꝑ paciens numerꝰ ẽ qui in se inferiorẽ nueris tottu
u. ad ii. dum cõꝑati fuerine ht̃ in se qui nariꝰ numetꝰ t̾nariũ er suꝑ hosalias¬
partes eiꝰ dnas.uii. ad iiii dũ comꝑati fuerĩt hñt inse .iiii. et alias tres partẽ eiꝰ
uiii. ad .u. dum comꝑati fuerint ĩ se hñt .u. et alias .iiii. partes eiꝰ. Sub suppar¬
ciens numerꝰ ẽ qui ꝯtinet᷑ in numero suꝑ parrienti cũ aliquib partib sus duab¬

Expanded text:
 et caeteri. Superpartiens numerus est qui in se inferiorem numerum totum 5 ad 3, dum comparati fuerint, habet in se quinarius numerus trinarium nupartes eius duas; VII ad IIII dum comparati fuerint, habent in se IIII et alias III partes eius; VIIII ad V dum comparati fuerint, habent in se V et alias IIII partes eius. Subsuperpartiens numerus est qui continetur in numero superpartienti cum aliquibus partib
Abbreviated transcription (Latin):
nariꝰ numerꝰ. qui nouẽ mensurat t̃ t̾mi e xX. t̾quini. Itẽ pariũ nim̾ioꝵ aliisũ c
duo quartã qd tria. t̾ciã qd̾ qͣuatuor diuidiã qd̃.ui. unũ et enĩ qd duo. et tria
et quatuor et ser. ex simul ducra. se decim faciunt et longe aduo denario exedũt
sic et alii similes płim. ut duodecimꝰ. Uigemꝰ e⁊ multi tales. Dimuntiui nuimen
sunt qui partib suis ꝯputati minorẽ summã efficiunt ut puta denariꝰ cuius ꝑteᷤ
s̃ tres. Becima qd ẽ unũ. qͥnta qd duo dimidia. qd̾ .u. unũ enĩ ez duo. et u. simul
ducta octonariũ facumt. longe adenario minorẽ. Similis ẽ hiuc octonariꝰ. uł alii
płim. qui in ꝑtes redicii infra ꝯsistũz. ꝑfectꝰ nimerꝰ ẽ. qui suis partib ad implet̾

Expanded text:
narius numerus, quia IX mensurat ter trini, et XV ter quini. Item parium numerorum alii sunt duo; quartam quod tria; tertiam, quod quatuor; dimidiam, quod sex; unum enim, et duo, et tria, et quatuor, et sex simul ducta faciunt XVI, et longe a duodenario excedunt; sic et alii similes plurimi, ut duodevicesimus, etmulti tales. 10. Diminuti numeri sunt qui partibus suis computati, minorem summam efficiunt, ut puta denarius, cujus partes sunt tres: decima, quod est unum; quinta, quod duo; dimidia, quod quinque. Unum enim, et duo, et quinque simul ductae octonarium faciunt, 124 longe a denario minorem. Similis est huic octonarius, vel alii plurimi, qui in partes redacti infra consistunt. 11. Perfe
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ homo. animal ratõnale. mortale. sensa disciplineq capar. Hec eñi defutõ ꝑ spẽs
et differẽcias descendens. uenit ad ꝓpriũ. et designat plenissune qͥd sir homo. Scda
onẽ cõmuni nõ ꝓpͥo nomine possumꝰ dicere. Hec isto mͦ semꝑ eff̾icit᷑. Homo ẽ q ratio
qͣi quodã signo innoticiã de uocato. Ista eñi et in reliquis noticia rei prefe̾rt᷑. Non
substanciał explicatõ declatat᷑. et quia illa substanciał definitionũ om̃iũ obtiner pͥn¬
cipatũ. Tercia sp̃es definitionis ẽ. que grece poytec dr̃. latine qͣlitatua uocat᷑. que ex¬
qͣlitate nom̃ accep̃. ꝓ eo qd̾ quid. quale sit. id qͥ sit euident᷑ ondit cuiꝰ eremplũ tale
ẽ. Homo ẽ qui ingenio ualet. artib pollet. et cognitione rerũ aut q agere deb&e elig̃
aut animadusione qd nutile sit otempnit. his enĩ qualitatib expressꝯ ac defini
tus homo ẽ. Qu̾ita sp̃es definitõnis ẽ. que grece ypographicen latine a tullio deᷤᷤ¬

Expanded text:
s disciplinaeque capax. Haec enim definitio per species et differentias descendens venit ad proprium, et designat plenissime quid sit homo. 3. Sonem communi, non proprio nomine, possumus dicere. Haec isto modo semper efficitur: Homo est, quasi quodam signo in notitiam devocat. In isto enim et in reliquis notitia rei profertur, non substantialis explicatio declaratur, quia illa substantialis definitionum omnium obtinet principatum. 4. Tertia species definitionis est quae Graece ποίοδης dHaec dicendo quid quale sit, id quod sit euidenter ostendit, cuius exemplum tale est: 'Homo est qui ingenio ualet, artibus pollet, et cognitione rerum aut quae agere debeat eligit, aut animaduersione quod inutile sit contemnit.' His enim qualitatibus expressus atus homo est. Quarta species definitionis est, quae Graece ὑπογραφική, Latine a Tullio des
Abbreviated transcription (Latin):
argumentũ ẽ. cũ ex his que facta s̃ aliquid approbat᷑. u⁊ uirgiliꝰ. Degenereᷤᷤ
tes eneam manib subduce giaui. Nos aliquid ꝯtra rutulos uiusse nefan¬
dũ ẽ. Itẽ argum̃ta que ducunt᷑ extrinsecꝰ que greci tegnos. id ẽ artis ex ꝑtes
uocant. ut ẽ testimoniũ. Testimoniũ uͦ constar re. hec ditudit᷑ in .u. modis

Expanded text:
argumentum est, cum ex his quae facta sunt aliquid approbatur, ut Vergilius: 'Degeneres argumentum est, cum ex his quae facta sunt aliquid approbatur, ut Vergilius: 'Degeneres tes Aenean manibus subducere Graium; nos aliquid contra Rutulos iuuisse nefandum est?' Argumenta ducuntur extrinsecus quae Graeci atechnos, id est artis expertes, uocant, ut est tes
Abbreviated transcription (Latin):
lustrez eneas. Aꝯseq̃ntib a argum̃tũ dr̃. qño oppositĩ tẽ aliq̃ similitudine ui¬
tabilit᷑ ꝯsequit᷑. ut uirgiliꝰ. N ea ius am̃o. uec tanti suꝑbia uictis. Ab autece¬
dentib argim̃itũ ẽ. qno aliqua ex his que priꝰ gesta s̃ cõprobant᷑. ut cicero
feceri. Arepugnantib argum̃tũ ẽ. qño illud obicitꝰ aliqua ꝯtrarietate des¬
trint᷑. ut cicero. Is gͥ ñ modo de tali ꝑicło lib̾atꝰ. soe amplissimo honore ditatꝰ¬
quid sit ex re quaq uenturũ. ut uirgiliꝰ. Nos si pellant nichil afforte credũt.
qͥn omnẽ hesꝑiã penitꝰ sua sbuiga mitatit. Arausis argum̃tũ ẽ qn̾o ꝯsuetu¬
dine cõmunires queq tractat᷑. Ut terentiꝰ. Ego nunc nichil ueritꝰ sũ dudũ
abs te cauete ne faceres qͣ uulgus sũoꝵ sole⁊ dolis et me deludes. Ab affectis

Expanded text:
lustret Aeneas?' A consequentibus argumentum est, quando positam rem aliquid ineuilustret Aeneas?' A consequentibus argumentum est, quando positam rem aliquid ineuitabiliter consequitur – Vergilius: 'Non ea uis animo, nec tanta superbia uictis.' Ab antecedentibus argumentum est, quando aliqua ex his quae prius gesta sunt comprobantur – Cicero fecerit? 10. A repugnantibus argumentum est quando illud quod objicitur aliqua contrarietate destruitur, ut Cicero: Is igitur non modo de tali periculo liberatus, sed honore aquid sit exre quaque venturum, ut Virgilius: . . . . . Nos si pellant, nihil abfore credunt Quin omnem Hesperiam penitus sua sub juga mittant. 12. A causi sargumentum est, quando consuetudine communi res quaeque tractatur – Terentius: 'Ego nonnihil ueritus sum dudum abs te, Daue, ne faceres quod uulgus seruorum solet, dolis ut me deluderes.' Ab effectis
Abbreviated transcription (Latin):
habitꝰ uł orbatio. qd genꝰ cicero priuat᷑onẽ uocat. q oñdit aliquid quẽpiã habus¬
sc unde priuatꝰ ẽ. Cuiꝰ sp̃es s̃ tres. Quarũ prima ẽ in re. Scda in loco. T̃ertia
ẽ. In tp̃re ꝯgruo. ut infantẽ nõ dicere sine dentib. eũ cui dentes adhuc etas
parua negat. ñ en̾iᷤ priuatꝰ dentib quos nondũ habiit. Quartũ uͦ genus ex ꝯfir¬
llatur ab eis ualde oppositũ si quidẽ uero et t̾ciũ nõ recipit. Nam ex illis quidẽ
hĩe terciũ possũt. ut in ꝯtrariis candidũ et nigrũ. Terciũ eiꝰ nec candidum nec
nigrũ sa&e fuscũet pallidũ. In relatiuis qͦ ut multa et pauci. Terciũ eiꝰ nec multa

Expanded text:
 ostendit aliquid quempiam habuisse, unde privatus est; cuius species sunt tres. Quarum prima est in re, secunda in loco, tertia est: in tempore congruo, ut infantem non dicere sine dentibus cum, cui dentes adhuc etas parva negavit: non est enim privatus dentibus, quos nondum habuit. Quartum vero genus ex confirappellatur ab eis valde oppositum; siquidem et tertium non recipit. Nam ex illis quedam habere tertium possunt, ut in contrariis candidum et nigrum, tertium est nec candidum nec nigrum, sed fuscum vel pallidum. In relativis quoque, ut multa et pauca, tertium est nec multa
Abbreviated transcription (Latin):
S. ut felir mediũ hñt nõ felix. Scãm genus ẽ relatiuoꝵ que ita sͥ opponint᷑
ut ad se ꝯferant᷑ sic̃ dapluĩ. simplũ. ħ solũ oppositoꝵ genis ad se refert᷑. ti ẽñi
maius nisi ad minus referat᷑. et simplũ nisi ad duplũ. Nam relaruuũ relariuo ita
opponit᷑. ut hoc ip̃m qd̾ opponit᷑. aut eius cui opponit᷑ꝰ q opponitꝰ quocũq mͦ refẽ¬
rat᷑. Simiduĩenĩ opponit᷑ duplo. eiusq dupla mediũ ẽ. foc ita illi opponit᷑ ut eiꝰ fit

Expanded text:
us est relativorum, quae ita sibi opponuntur ut ad se conferantur, sicut duplum simplum. Hoc solum oppositorum genus ad se refertur. Non est enim maius, nisi ad minus referatur; et simplum, nisi ad duplum. Nam relativum relativo ita opponitur ut hoc ipsum, quod opponitur, aut eius sit, cui opponitur, aut ad id quocumque modo referatur. Dimidium en
Abbreviated transcription (Latin):
censidat qnͣtitatẽ. Abstracta eñĩ qͣntitas ẽ quã ab intellectua materia sepa¬
rantes. uł ab aluis accidenrib. ut ẽ par. impar. uł aliis huniscemodi in sola ratio¬
cinarõne tractamꝰ. Cuiꝰ sp̃es s̃.iiͦiͦi. id ẽ arithinetica. musica. geomerria et astronomia
Arithinerica ẽ disciplina qͣntitatis numerabilis scđm se. Musicaẽ disciplina que
de numeris loquit᷑. qui inueniunt᷑ insonis. Geometria ẽ disciplina magnitudi¬
nis et formarũ. Astronomia ẽ disciplina. que cursꝯ celestiũ siderũ atq ꝯtẽplat᷑

Expanded text:
considerat quantitatem. Abstracta enim quantitas dicitur, quam intellectu a materia separamus, vel ab aliis accidentibus, ut est par, impar, vel ab aliis hujuscemodi quae in sola ratiocinatione tractamus. Haec dividitur in arithmeticam, musicam, geometriam, astronomiaArithmetica est disciplina quantitatis numerabilis secundum se. Musica est disciplina quae de numeris loquitur, qui inveniuntur in sonis. Geometria est disciplina magnitudinis et formarum. Astronomia est disciplina quae cursus caelestium side
Abbreviated transcription (Latin):
dem et de alt̾o nominant. ut cũ querit᷑ quid int̾sir int̾ regẽ et tirannũ adiecta
differeucia qͥd utq sit definit᷑. id ẽ rex modesta et temꝑans. T̃irannꝰ uͦ impiꝰ et
iumitis. Septima sp̃es definitõnis ẽ. ꝙ greci metaforan. litini ꝑ translationẽ di¬
cũt. ut cicero in topicis. Litꝯẽ quo flucto eludit. hoc uarie tractari pͥ. mͦ eñi ut mone
at. mͦ ut designet. mͦ ut iuꝑoe uituꝑce. mͦ ut laudet ut moneat. Nobilitas eni est
uirto modoꝵ apud posteros sarcina. ut designet apex ẽ. arx corporis ut laudet ad¬
olescencia ẽ flos etatis. ut uituꝑoe. diuicie s̃ brenis uite longũ uiaticũ. Octaua sp̃e
defiuitõnis ẽ ꝙ greci cati aferesinato genentio. latin ꝑ priuantiã ꝯtͣrii eiꝰ qd definiꝰ

Expanded text:
num, adiecta differentia quid uterque sit definitur, id est: 'Rex est modestus et temperans, tyrannus uero impius et immitis.' Septima est species definitionis, quam Graeci cata metaphoran, Latini per translationem dicunt, ut Cicero in Topicis: 'Litus est qua fluctus eludit.' Hoc uaat, modo ut designet, modo ut laudet ac vituperet. Ut moneat: Nobilitas est virtus majorum apud posteros sarcina. Ut designet: Caput est ars corporis. Ut laudet: Adolescentia est flos aetatis. Ut vituperet: Divitiae sunt brevis vitae longum viaticum. 9. Octava species definitioni
Abbreviated transcription (Latin):
oducit ex dedicitiua uniũsali. et ab dicatiua ꝑticłari. abdicatuũi ꝑticłare directũ
ut ot̃e iustũ honestũ. qd̾dã ustũ nõ ẽ malũ. qͥdã gͥ honestũ nõ ẽ malũ. Has for¬
mulas cathegoricoꝵ sillogismoꝵ qͥ plene nosse desid̾at libnĩ legar qͥ inscribitur
ꝑiermenias apulei. et que fb̃tiliꝰ sunt tractata cognoscet. Distincta eñi atq osid¬
ata ad magnas intelligẽcie uias lectore prestante dño utilit̾ introducũt. Punc
ad ypoteticos sillogisinos ordine seq̃nti ueniamꝰ. Modi sillogismoꝵ ypoteticoꝵ qͥ

Expanded text:
iculare directim, ut: 'Omne iustum honestum: quoddam iustum non est malum: quoddam igitur honestum non est malum'. Has formulas categoricorum syllogismorum qui plene nosse desiderat, librum legat qui inscribitur Perihermenias Apulei, et quae subtilius sunt tractata cognoscet. Distincta enim atque considerata ad magnas intellegentiae vias lectorem, praestante Domino, utiliter introducunt. Nunc ad Hypotheticos syllogismos ordine seq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯceꝑit̾ mens ad loquendũ. Onmis eñ eloquuto ꝯcepte rei mentis int̾pres ẽ.
H anc aristoriles uir in rerũ expressione et faciendis sinonib ꝑitissim. ꝑier¬
meniã nomuinatꝰ. ꝙͣ int̾pretatõnẽ nos appellamꝰ. id silic& qͣ res mente ꝯçeptas¬
ꝓbans sinonib int̾pretet᷑. ꝑ cataphasin. et apofrasin. id ẽad firmationẽ. et ne¬

Expanded text:
concepit mens ad loquendum. Omnis enim elocutio concepte rei, mentis interpres est. concepit mens ad loquendum. Omnis enim elocutio concepte rei, mentis interpres est. Hanc Aristoteles, vir in rerum expressione et faciendis sermonibus peritissimus, perihermeniam nominat: quam interpretationem nos appellamus, scilicet prolatis sermonibus interpretatur per cataphasin et apophasin, id est per affirmationem et ne
Abbreviated transcription (Latin):
que accidunt insustancu ut qñͣtitis. qualitas uł figura. De subiecto dr̾ gn̾a. ex
spe s. in subiecto accidencia s̃. Ex his nouẽ accidentib tria iutra usiã sunt. Qntitr
et qualitis. et situs. ł̾c em̃i sine usii ẽẽ nͣo possunt. Extra usiã uͦ sunt. locꝰ. tp̃s. et
bit᷑. Iutra et extra usiã. relitio. fac̾e̾. et pati. Appellitas aũt categorias ostar. qr n
possunt nͥ er sb̾iectis agnosci. Qiuis eñi quĩ sit homo possit agn̾oscere. nͥ aliquẽ
hominẽ sͥ ponar ante ocłos. q̃i subiectũ nomini hoc opꝰ aristotił intelligendũ ẽ qnͣo
sic̃ dictũ ẽ. quicqͥd homo hiloquit᷑ int̾ decẽ ista p̾dicam̃ta babet᷑. ꝓficier & ad li¬
bros intelligendos. qui siue rethorib siue dialeticis applicint᷑. Ui. De periermeni
imente tingebat. uii. Sequit᷑ prefatio periermeniarum
ornis quippe res que una ẽ. et uno signiticit᷑. sinone. aut ꝑ nom̾signi¬
ficat᷑. uit ꝑ uerbũ. que due partes oritionis int̾pretantꝰ totũ quicqͥd

Expanded text:
quae accidunt in substantia; ut quantitas, qualitas, vel figura. De subiecto igitur genera species, in subiecto accidentia sunt. Ex his novem accidentibus tria intra usiam sunt, quantitas et, qualitas et situs. Haec enim sine usia esse non possunt. Extra usiam vero sunt locus, tempus et habitus; intra et extra usiam sunt relatio, facere et pati. Appellatas autem categorias constat, quia non possunt nisi ex subiectis agnosci. Quis enim quid sit homo possit agnoscere, nisi aliquem hominem sibi ponat ante oculos, quasi subiectum nomini? Hoc opus Aristotelis intellegendum est, quando, sicut dictum est, quidquid homo loquitur, inter decem praedicamenta habetur. Proficiet etiam ad libros intelligendos, qui sive rhetoribus, sive dialecticis applicantur. CAPUT XXVII. De pin mente tingebat. Praefatio perihermeniarum. 2. Omnis quippe res quae una est, et uno significatur sermone, aut per nomen significatur, aut per verbum, que due partes orationis interpretantur totum quicquid
Abbreviated transcription (Latin):
ta. ut socrotes. Uerbũ ẽ qͥ significir tp̃s. cuiꝰ pars nichil extra significat.
nifi̾catiua. cuiꝰ parciũ aliquid separatũ significitiuũ ẽ. ut socrates disputat:
E nunciatiua oriõ ẽ uor significatiua de eo qđ ẽ aliquid. uł nõ ẽ. ut socͣtes ẽ Soc̃teᷤ
nõ ẽ. Ad firmatõ c̃ eniniciatõ alicisiꝰ. de aliquo. ut soc̾tes ẽ. Negatio ẽ alicuuiᷤ
ab aliquo. ut soc̾tes non ẽ. Conĩictõ ẽ ad firmatõnis etfficit᷑. negationis ap¬
posino ẽ. ut soc̾tes disputat. Soc̃tes nõ disputat. ꝑ iermẽniarũ ratio hec¬

Expanded text:
ta, ut Socrates. Verbum est quod consignificat tempus, cuius pars nihil extra significat, nificatiua, cuius partium aliquid separatum significatiuum est, ut Socrates disputat. Enuntiatiua oratio est uox significatiua de eo quod est aliquid uel non est, ut Socrates est, Socrates non est. Affirmatio est enuntiatio alicuius de aliquo, ut Socrates est, negatio est alicuius ab aliquo, ut Socrates non est. Contradictio est affirmationis et negationis oppositio, ut Socrates disputat, Socrates non disputat. Haec omnia pe
Abbreviated transcription (Latin):
ialectica ẽ disciplina. ad disserendas rerũ causas inuenta. Ip̃a ẽ philophic
spes que logica dr̃. id ẽ rationalis. defimendi. querendi. et disserendi potẽs.¬
¶ Docoꝵ eñi in plurib generib questionũ quẽ ad modũ disputãdo uera et fal¬
la dinidicent᷑. Hanc quidã philosophi insius dictõnib habuer̾. nõ tim̃ ad artis redi¬
gere periciã. Post hos aristotiles ad regulas quasdã huiꝰ doctrine argum̃ta ꝑdurit.

Expanded text:
Dialectica est disciplina ad disserendas rerum causas inventa. Ipsa est philosophiae species, quae Logica dicitur, id est rationalis definiendi, quaerendi et disserendi potens. Docet enim in pluribus generibus quaestionum quemadmodum disputando vera et falsa diiudicentur. Hanc quidem primi philosophi in suis dictionibus habuerunt, non tamen ad artis redigere peritiam. Post hos Aristoteles ad regulas quasdam huius doctrine argumenta perduxit
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ ꝑ erpillo herba serpillũ. Octo uͦ ꝑ translationẽ sic̃ illi et nos. ita illi nea.
nos nouẽ.illi deci. nos dece̾. Dicti aũt decẽ a greca ethimologia eo qligent
et cõuingant infra iacentes numeros. Nam demos ꝯiungere uł ligare apud
eos dr̃. Porro uginti dicti qd suiz decẽ bis geniti.U. ꝓb litt̾a posita. T̃riginta
quo de t̾nario denario gignant᷑. sic usq ad nonaginta. Centũ uͦ uocati a cantu
q e circulũ. Ducenti a duo centũ. sic et rłqͣ usq ad mille. ꝯ ille aũr a multitu¬
die. unde et milicia q̃i multicia. ĩde et milia q̃i milacia. q̃ greci mutata litteri¬
scaĩrũ scripturaꝵ locis qnͣtum misteriũ hũr elucet. Non eñi fruftra in laudib
rũ cognitione nõ intelligunt᷑. Sic et alii inscript᷑is sacris mim̾̃i existunt. qͦrũ
figuras nominis motio huius artis sciencie soluere possunt. Datum ẽ & nb

Expanded text:
sicut pro herpillo herba serpillum. Octo vero per translationem, sicut illi et nos: ita illi ἐννέα, sicut pro herpillo herba serpillum. Octo vero per translationem, sicut illi et nos: ita illi ἐννέα, nos novem: illi δέκα, nos decem. Dicti autem decem a Graeca etymologia, eo quod ligent et coniungant infra iacentes numeros. Nam δεσμός coniungere vel ligare apud eos dicitur. Porro viginti dicti quod sint decem bis geniti, U pro B littera posita. Triginta, quod a ternario denario gignantur: sic usque ad nonaginta. Centum vero vocati a cantho, quod est circulum; ducenti a duo centum. Sic et reliqui usque ad mille. Mille autem a multitudine, unde et militia, quasi multitia: inde et milia, quae Graeci mutata litterarum scripturarum locis quantum mysterium habent elucet. Non enim frustra in laudibusrum cognitione non intelliguntur. 3. Sic et alii in Scripturis sacris numeri existunt quorum figuras non nisi noti hujus artis scienter solvere possunt. Datum est etia
Abbreviated transcription (Latin):
greci eñi numerũ rithinon dicunt. Quã scriptores scłariũ litt̾arĩ nĩt.¬
int disciplinas mathematicas idõ primã eẽ uoluer̃. qm̃ ipsa ut sit nulla alia in¬
Aiget disciplina. orusicaaũt et geometria et astronomia q̃ sequuntꝰ ut sint atq
sub sistanꝰ istius egent auxilio ui. De auctorib eius.
imeri disciplinã apud grecos primũ pͥtigorĩ nuncupant oscripsisse. ac de¬
mde̾ anichomacho diffu̾sius cẽ dispositã. quã apud latines primꝰ apulaꝰ. deinde
imerus aũt est multitudo ex unitatib ostituta. nam unii sem̃ꝰ boeciꝰ tr̃astuler᷑¬
noñẽ trahir. greci eñi unũ etiam dicũt. sic duo ex tres. quosillidia et tria ap¬
pellant. Quatuor uͦ a figura quadrata nom̃ sũpser. Quunq at nõ scđm natu
tndidit. Sex aũt et septẽ a greco ueniu̾r. In multis enĩ nominib que ĩ greco
aspirationis hñt. nos ꝓ aspiratione.s. poniniꝰ ude ẽ pro exea sex. et ꝓ epta septẽ.

Expanded text:
Graeci enim numerum ἀριθμὸν dicunt. Quam scriptores saecularium litterarum inter disciplinas mathematicas ideo primam esse voluerunt, quoniam ipsa, ut sit, nulla alia indiget disciplina. 2. Musica autem, et geometria, et astronomia, quae sequuntur, ut sint atque subsistant istius egent auxilio. CAPUT II. De auctoribus ejus. 1. Numeri disciplinam apud Graecos primum Pythagoram autumant conscripsisse, ac deinde a Nicomacho diffusius esse dispositam, quam apud Latinos primus Apuleius, deindemerus autem est multitudo ex unitatibus constituta. Nam unum, semen numernomen trahit: Graeci enim unum, ἕνα dicunt. Sic duo et tres, quos illi δύο et τρία appellant. Quatuor vero, a figura quadrata nomen sumpsit; sic et reliqua nuindidit. Sex autem et septem a Graeco veniunt. In multis enim nominibus quae in Graeco aspirationem habent, nos pro aspiratione S ponimus. Inde est pro ἑξ sex, et pro ἑπτά septem,
Abbreviated transcription (Latin):
causas. et iñ rerũ n̾aliũ ꝯtẽplata tatõne suspexit ꝗ postmodũ plato in qͣruor dif¬
finitõnes distribuit. id ẽ a runethicĩs. et geometricã. musicã. astronomiã. Ethi¬
cã socrares primꝰ ad corrigendos cõponẽdosq mores. instiruit. atq omne studium
eiꝰ ad beneuiuendi disputatõnẽ ꝑdux̃. diuidẽs eã in q̃tuor uirtutib anime. id ẽ
prudenciã. iusticiã. Forntudinẽ. Temꝑanciã. Prudencia ẽ in reb qua discernũtꝰ
cenciaq rerũ frenat᷑. Iusticia qua recte iudicando sua cinq distribuunt᷑. Logicã¬
genesi et in eccłisten. aut̃ de morib. ut in ꝓu̾bis. et in om̃ib sparsim libris. aut
de logica. ꝓ q̃ nr̃i theoricã. uł theologicã sͥ uendicant. ut in cantico canticoꝵ et
eũnglis. Itẽ aliqui doctoꝵ philosophiã in nomine et partib suis ita defimer̃.¬

Expanded text:
causas, atque vim rerum naturalium, contemplata ratione suspexit. Quam postmodum Plato in quatuor diffinitiones distribuit; id est arithmeticam, geometriam, musicam, astronomiam. Ethicam Socrates prtuor virtutibus animae, id est prudentiam, iustitiam, fortitudinem, temperantiam. Prudentia est in rebus, qua discernunturcentiaque rerum frenatur. Iustitia, qua recte iudicando sua cuique distribuunt. LogicaGenesi et in Ecclesiaste: aut de moribus, ut in Proverbiis et in omnibus sparsim libris: aut de Logica, pro qua nostri Theoreticam sibi vindicant, ut in Cantico canticorum, et Evangeliis. Item aliqui doctorum Philosophiam in nomine et partibus suis ita definier
Abbreviated transcription (Latin):
bosa sit an ocaua. et stellae utrũ ne adhereant celo. an ꝑ aera lib̾o cursu ferant᷑. Celũ
ipsũ qua magnitudine. qͣ mat̾ia oster. utrũ quietũ siz et ĩmobile. au incredibili ce¬
litate uoluat᷑. Quanta sit t̾re crassitudo. aut quib fundam̃tis librata. et suspensa
ꝑmaneat. Ipsũ aũr nom̃ latine int̾pretatũ amorẽ sapiencie profitet᷑. Nam greci phi¬

Expanded text:
bosa sit an concava, et stellae utrumne adhaereant caelo, an per aerem libero cursu ferantur: caelum bosa sit an concava, et stellae utrumne adhaereant caelo, an per aerem libero cursu ferantur: caelum ipsum qua magnitudine, qua materia constat: utrum quietum sit et inmobile, an incredibili celeritate volvatur: quanta sit terrae crassitudo, aut quibus fundamentis librata et suspensa permaneat. Ipsud autem nomen Latine interpretatum amorem sapientiae profitetur. Nam Graeci φιλ
Abbreviated transcription (Latin):
uleticã uͦ ez rethoricã uarro. in nouẽ disciplinarũ libris tali similitudine deti¬
nuir. Dialetici et rethorica ẽ qd in manu hominis astrictꝰ. et palma diftensa illa
uerba contrabens: et ista distendẽs. Dialetica siquidẽ ad disserẽdas resacutior. Re¬
thorica ad illa q̃ nitit᷑ docenda facundior. illa ad scolas nõ nũꝙͣ ueniz ista iugit᷑ ꝓcedir
inforũ. illa requirir rarissimos studiosos. hec freq̃nt᷑ et ppłos. Solenz aũt philosofi
ante ꝙͣ ad ysigogent ueniant exponendã diff̾initionẽ philosophie onde. quo faciliꝰ
hilosophia ẽ rerũ humanarũ diuinarũq cognitõ cũ studio bene uiuendi ꝯuĩc¬
ta. Hec duab ex reb ostare uidet᷑ sciencia et opinatone. Sciencia ẽ cũ resaliq̃
certa ratõne ꝑcipit᷑. Opinatõ aut̾ cũ adhuc ĩ certa res later. et nulla ratõne firma ui¬
det᷑. ut puta. Sol utrũne tantꝰ qͣntꝰ uidet᷑ an maior sit quã om̃is t̾ra. Itẽ luuaglo¬

Expanded text:
lecticam vero et rhetoricam Varro in IX Disciplinarum libris tali similitudine definivit: Dialectica et rhetorica est quod in manu hominis pugnus astrictus, et palma distensa, illa verba contrahens, ista distendens. 2. Dialectica siquidem ad disserendas res acutior; rhetorica ad illa quae nititur docenda facundior. Illa ad scholas nonnunquam venit, ista jugiter procedit in forum. Illa requirit rarissimos studiosos, haec frequenter et populos. 3. Solent autem philosophi antequam ad isagogen veniant exponendam, definitionem philosophiae ostendere, quo facilius anarum divinarumque cognitio cum studio bene vivendi coniuncta. Haec duabus ex rebus constare videtur, scientia et opinatione. Scientia est, cum res aliqua certa ratione percipitur; opinatio autem, cum adhuc incerta res latet et nulla ratione firma videtur, utputa sol utrumne tantus quantus videtur, an maior sit quam omnis terra: item luna glo
Abbreviated transcription (Latin):
duos uł dõs p̃dicare. uł dños. Et
idcirco usus ẽ. eo gen̾e doctͥnȩ. ut
in uno dño iħu xp̃o. unũ sig̾caret
et dm̃: ec in uno dõ patre unum
sig̃carit et dñm. Nec t̾n impiã no¬
bis ad ꝑuñdam unigeniti ds̃ nati¬
uitatẽ inueheret unionẽ: et patrẽ
ultime desꝑationis furor audebit
rit. nemo aliud eũ pret̾ qͣm dñm
debeat confit̾i: et habens dñi ꝓpͥe¬
tatẽ non habeat dĩ ueritatẽ. Sed

Expanded text:
duos vel deos praedicare vel dominos. Et idcirco usus est eo genere doctrinae, ut in uno Domino Christo unum significaret et Deum, et in uno Deo patre unum significaret et Dominum; nec tamen impiam nobis ad perimendam unigeniti Dei nativitatem inveheret unionem, et Patrem ultimae desperationis furor audebit rit, nemo aliud eum praeter quam Dominum debeat confiteri, et habens Domini proprietatem, non habeat Dei veritatem. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
telligi ex qͦ et ꝑ quẽ omĩa. Omĩa e¬
nĩ ꝑ filiũ ex nchilo substit̾unt. et
ad dmi ex qͦomĩa. ad filiũ uͦ ꝑ quem
omĩa apłs retulit. Et non inue¬
eĩt qd̾ ex dõ fũt: qͥd habuit necessita¬
tis memorare qd̃ quȩ ex dõfũt. ꝑ¬

Expanded text:
a? Omnia enim per Filium ex nihilo substiterunt, et ad Deum ex quo omnia, ad Filium vero per quem omnia Apostolus retulit. Et non inveesset quod ex Deo sunt; quid habuit necessitatis memorasse, quod quae ex Deo sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħas inqͥb ẽ. donũ scientiȩ. t̾cio
magistros. in qͥb ẽ. doctna fidĩ. De¬
inde uͥtutes. in qͥb sũt curatiõe
infirmitatũ. auxilioꝵ potestates.
gub̃nationes ꝓpħales. et oona. ge¬
tandi. Certe hȩc ȩccłiȩ et minste¬
ria sũt et oꝑationes: in qͥb ẽ. cor
pꝰ xp̃i. Et hec d̃s statuit. Aut ꝓ
statuit. S audies ipsũ dicentem.
Unicuiq aut̃ nm data ẽ. gr̃a:
scd̃m m̃surã donationis xp̃i. Et
tt̾m. Qui descendit ipse ẽ: et qui

Expanded text:
as, in quibus est donum scientiae; tertio magistros, in quibus est doctrina fidei; deinde virtutes, in quibus sunt curationes infirmitatum, auxiliorum potestates, gubernationes prophetales, et dona getandi. Certe haec Ecclesiae et ministeria sunt et operationes, in quibus est corpus Christi; et haec Deus statuit. Aut prstatuit. Sed audies ipsum dicentem: Unicuique autem nostrum data est gratia secundum mensuram donationis Christi. Et iterum: Qui descendit, ipse est qui