comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ua Qu ꝑstrepit claudit: atq insecretariũ
mentis quantominus curarũ tumultu¬
antium sonus cõpescit᷑: tanto amplius
uor presidentis iudicis ñ audit᷑. Neq enĩ
ꝑfecte homo sufficit adutraq diuisus: s
dum sic interiꝰ erudiri appetit. ut ñ exte¬
rius implicetur: unde exteriꝰ auditum
appetit. inde interiꝰ obsurdescit. Apparu¬
it irubo dñs moysi. mittens eũ ad gen¬
tem quam presciebat iniquã futuram:
et erat flãma in rubo. idẽ inspinis: et
rub ñ cremabat᷑. Rubus spine peccatoꝵ
iudaicorũ: fsamma in rubo uerbũ dei.
Qd gͣ illis data ẽ ler: flamma erat in rubo.
ad lege data ñ sunt consumpta peccata:
rub nec sub igne cremabatur. Aui in
rubo flãmante &e ñ urente ecctiam in¬
telligunt in flãmari ꝑsecucionib et eã
moysi in eodẽ rubo apparuisse legit᷑: osten¬
St ñ alibi quã ineccłia eũ credentib ap¬
parere : quia nullus digne consistere uel

Expanded text:
ba dum perstrepit, claudit; atque in secretario ba dum perstrepit, claudit; atque in secretario mentis quanto minus curarum tumultuantium sonus compescitur, tanto amplius vox praesidentis judicis non auditur. Neque enim perfecte homo sufficit ad utraque divisus: sed dum sic interius erudiri appetit ut tamen exterius implicetur, unde tamen exterius auditum appetit, inde interius non obsurdescit. Apparuit in rubo Dominus Moysi, mittens eum ad gentem quam praesciebat iniquam futuram: et erat flamma in rubo, id est in spinis, et rubus non cremabatur. Rubus spinae sunt peccatorum Judaicorum, flamma in rubo verbum Dei. Quod ergo illis lex data est, flamma erat in rubo; quod lege data non sunt consumpta peccata, nec rubus sub igne cremabatur. Alii in rubo flammante, et non urente, Ecclesiam intelligunt inflammari persecutionibus; et eam Moysi in eodem rubo apparuisse legitur, ostendit non alibi quam in Ecclesia cum credentibus apparere, quia nullus dignus consistere, vel
Abbreviated transcription (Latin):
yses autem pascebat Fibauit eos.¬
Uoues ietro cognati sur sacerdotis ma¬
dian. Cũq minasset gregem ad interiora
desera: uenit ad montẽ dei oreb. Appa
ruitq ei dñs inflamma ignis de medio ru¬
ui: &r uidebat qd̾ rub arderet & non com¬
bureret᷑. Moyses ad mirtꝰ egyptiis. quasi ui¬
glabat: iccireo uocẽ dñi in egypto posi¬
tus non audiebat. S extincto egyptio post¬
quã indeserto fugit. illic dũ .xl. annis de¬
guit. quasi ab inquietis terrenorũ deside¬
riorum tumultib ob dormiuit: atq icci¬
co diuinã uocem ꝑciꝑe meruit: qͥa ꝑ su¬
pnã głam quanto magis ab appetendĩ
exterioib torpuit: tanto ueriꝰ ad cognos¬
cenca int̾iora uigilauit. Cũ em̃ abexter¬
nis actionib mens sopit᷑: tẽ uerba dei ue¬
racius penetrat: cũ ad se ad mittere cura¬
rum sclariũ tumuitus recusat. Male aũt
homo uigilat: quando eum scłariũ ne¬
gotior um estus insolent᷑ in quietat. Aure
quippe cordis terrenarũ cogitationũ tur¬

Expanded text:
yses autem pascebat oves Jetro cognati sui Sacerdotis Madian. Cumque minasset gregem ad interiora deserti: venit ad montem Dei Oreb. Apparuitque ei Dominus in flamma ignis de medio rubi, et videbat quod rubus arderet et non combureretur . Moyses admistus Aegyptiis quasi vigilabat, idcirco vocem Domini in Aegypto positus non audiebat; sed exstincto Aegyptio postquam in desertum fugit, illic dum XL annis deguit, quasi ab inquietis terrenorum desideriorum tumultibus obdormivit; atque idcirco divinam vocem percipere meruit, quia per supernam gratiam quanto magis ab appetendis exterioribus torpuit, tanto verius ad cognoscenda interiora vigilavit. Cum enim ab externis actionibus mens sopitur, tunc verba Dei veracius penetrat; cum ad se admittere curavit, saecularium tumultus refugit. Male autem homo vigilat, quando eum saecularium negotiorum aestus insolenter inquietat. Aures quippe cordis terrenarum cogitationum tur
Abbreviated transcription (Latin):
et popłm. Igitur qd dicit moyses se ñ esse
impidicioris lingue ẽẽ: ostendit qd̃ om̃s ho¬
mines incõparatione diuini uerbi ñ solũ
ineloquentes. s & mut putandi ft̃. Bonec
cñ moyses fuit in egẏpto non tardũ selin¬
gua profitet᷑. Erat enim egyptiis eloquen¬
tia in cõparabilis. Ubi cepit audire uocẽ
dm̃: tunc sensit se tardũ ẽẽ lingua. S quia
in id ꝓficiebat ut cognosceret semetipsũ:
merito audiit adño. ego ero inore tuo.
Ulit moyses uxorem & filios suos: et impo¬
ꝯsuit eos suꝑ asinum: reuersuiq ẽ inegyo¬
tum. portans uirgã dei inmanu sua. Dixitq e
dñs reuertent inegyptum. Nide ut omma
oftenta quȩ posui inmanu tua facias coram
pharaone. Ego indurabo cor eius: et ñ dimit¬
cor eius & ñ dimittet popłm: cũ apłs talster
de eo referat dicens. qui uult om̃s hominessal¬
uos fieri & ad agnitionẽ ueritatis ꝑuenire:

Expanded text:
et populum. Igitur quod dicit Moyses se non esse et populum. Igitur quod dicit Moyses se non esse impeditioris linguae esse, ostendit quod omnes homines in comparatione divini verbi, non solum ineloquentes, sed et muti putandi sunt. Donec enim Moyses fuit in Aegypto: non tardum se lingua profitetur. Erat enim Aegyptiis eloquentia incomparabilis. Ubi coepit audire vocem Dei, tunc sensit se tardum esse lingua. Sed quia in id proficiebat, ut agnosceret semetipsum, merito a Domino, audivit: Ego ero in ore tuo. Moses uxorem suam, et filios suos, et imposuit eos super asinum, reversusque est in Aegyptum, portans virgam Dei in manu sua. Dixitque ei Dominus revertenti in Aegyptum: Vide ut omnia ostenta, quae posui in manu tua, facias coram Pharaone: ego indurabo cor ejus, et non dimitcor ejus, et non dimittet populum, cum Apostolus taliter de eo referat dicens: Qui vult omnes homines salvos fieri, et ad agnitionem veritatis pervenire ?
Abbreviated transcription (Latin):
apram os tuum & instruam te. Nunc aut
dicit ego ero inore tuo et mnore illiꝰ: siue
aꝑiam os tuum et os eius. & instruam uoᷤ
quȩ faciatis. d qm̃ addidit. et loquetur
ipse tib adpopłm: uidet᷑ oris aꝑtio presti¬
ta. propt̃ qd̾ dicit moyles linguȩ se tardi¬
oris. de uocis autem gracilitate nichil ei do¬
iutorium fr̃is adiunxit. qui posset ea uti
uoce quȩ popło docendo sufficeret. Qd̃
autem ait & dabis uerba mea inos eius.
ostendit qd̾ ea loquendo ẽẽt daturus. Nã
si tantũmͦ audiendo sicut popło inaures¬
diceret. deinde qd̃ paulo post ait. et loque¬
tur ipse tibi ad popłm. & ipse erit tuũos.
et hic sub auditur ad popłm: et cũ dicit tͥ
loquet᷑ ad popłm: satis indicat inmoysen
principatũ. in aaron ministeriũ. Deinde
qd̾ ait. tu aũt eris illi inhis que ad dm̃: mag¬
nũ hic fortassis ꝑscrutandũ est sacramentũ:
cuiusfiguram gerat uelut mediꝰ moyses

Expanded text:
aperiam os tuum, et instruam te. Nunc autem aperiam os tuum, et instruam te. Nunc autem dicit, Ego ero in ore tuo, et in ore illius: sive, aperiam os tuum et os ejus, et instruam vos quae faciatis. Sed quomodo addidit et loquetur ipse tibi ad populum, videtur oris apertio praestita, propter quod dicit Moyses, linguae se tardioris. De vocis autem gracilitate, nihil ei jutorium fratris adjunxit, qui posset ea uti voce quae populo docendo sufficeret. Quod autem ait, et dabis verba mea in os ejus, ostendit quod ea loquendo esset daturus. Nam si tantummodo audiendo sicut popdiceret. deinde quod paulo post ait: et loquetur ipse tibi ad populum et ipse erit tuum os, et hic subauditur "ad populum". et cum dicit: tibi loquetur ad populum. satis indicat in Moysen principatum, in Aaron ministerium. deinde quod ait: tu autem illi eris quae ad deum, magnum hic fortassis perscrutandum est sacramentum, cuius figuram gerat ueluti medius Moyses
Abbreviated transcription (Latin):
na. Quemadmodũ posset intelligi iraᷤ¬
cens ds : quia ñ sicut homo ꝑ irrationabi¬
lem ꝑturbationẽ ꝑ omnia tenendũ ẽ.
ubi tale aliquid scriptura dicit: ne de
hoc eadem sepe dicenda sint. S merito
queritur cur hic iratꝰ de fr̃e moysi dixerit
qd ipse illi loqueret᷑ adpopłm. Uidetur
enim tanquã diffidenti ñ dedisse plenis¬
simã facultatẽ quã daturus erat: & ꝑdu
os agi uoluisse. qd̾ & ꝑ unũagi posset sicredi oi¬
disset. ueruntamen eadem uerba om̃ia
diligentius considerata ñ significant ira¬
tũ añm prouindict̾a dedisse aaron. Sic
enim dicit᷑. Nonne ecce aaron fr̃ tuus le¬
uites scio quia eloquens est: Loquetur
ipse. Quib uerbis ostendit᷑ ds increpas¬
se potiꝰ eum qui timeret ire qd̾ ipse eẽt
quanquã dedo totũ sꝑare deberet. Demn¬
de eadem ipsa quȩ paulo ante promiserat:
et postea quã iratus est dicit. Dixerat enĩ¬
ego ero inore tuo doceboq te quid loqͣris:
siue ut inaliis exemplarib habet᷑: cego

Expanded text:
xit Quemadmodum possit intelligi irascens Deus, quia non sicut homo per irrationabilem perturbationem, per omnia tenendum est, ubi tale aliquid Scriptura dicit, ne de hoc eadem saepe dicenda sint. Sed merito quaeritur cur hic iratus de fratre Moysi dixerit, quod ipse illi loqueretur ad populum: videtur enim tanquam diffidenti non dedisse plenissimam facultatem, quam daturus erat; et per duos agi voluisse, quod et per unum posset, si credidisset. Verumtamen eadem verba omnia diligentius considerata, non significant iratum Dominum pro vindicta dedisse Aaron. Sic enim dicit, Nonne ecce Aaron frater tuus Levites? scio quia loquens loquetur ipse. Quibus verbis ostenditur Deus increpasse potius eum, qui timeret ire quod ipse esset quanquam de Deo totum sperare deberet. Deinde eadem ipsa quae paulo ante promiserat, et posteaquam iratus est, dicit. Dixerat enio ero in ore tuo: doceboque te quid loquaris; sive ut in aliis exemplaribus habetur, Ego
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ doctrina sp̃s sc̃i siue illa petra deqͦ
aicit apłs. petra aut̃ erat xp̃c: docet expoli¬
ationem ueteris hominis cũ actib eius
ut mundent se abom̃i inquinam̃to carniᷤ
et sp̃s. ꝑficientes sact̾ificationẽ intimore
de. Tunc eñi stat sanguis circuncisiois.
quando absorbetur id qd̾ mortale ẽ aui¬
ca: et corruptibile hoc induerit in cor¬
ruptionem. Tunc enim ueracit᷑ circun¬
eisionis sactam̃tũ finitur quando iã ultra
ñlicet peccare: nec pugnã carnis refra¬
gantis sustinere. Qd suꝑiꝰ dictũ est qd̾
moyses uxorem et infantes suos in po¬
suit uehiculis. ut cũ eis in egyptum per¬
geres postea uero ietro socer eius li cũ¬
eis occurit. scilicet post eductionẽ populi
ex egypto: queri potest quomͦ utrũq sit ue¬
rum. S intelligendũ est post illã que ab
angło futura erat int̾fectionẽ moysi uel
infantis. reuersum fuisse cũ paruulis. Nã

Expanded text:
hoc est, doctrina Spiritus sancti sive illa petra de qua hoc est, doctrina Spiritus sancti sive illa petra de qua dicit Apostolus: Petra autem erat Christus , docet exspoliationem veteris hominis cum actibus ejus: ut mundent se ab omni inquinamento carnis et spiritus, perficientes sanctificationem in timore Dei. Tunc enim stat sanguis circumcisionis, quando absorbetur id quod mortale est a vita: et corruptibile hoc induerit incorruptionem. Tunc enim veraciter circumcisionis sacramentum finitur, quando jam ultra non licet peccare, nec pugnam carnis refragantis sustinere. Quod superius dictum est, quod Moyses uxorem et infantes suos imposuit vehiculis, ut cum eis in Aegyptum pergeret, postea vero Jethro socer ejus, ieis occurrit, scilicet post eductionem populi ex Aegypto, quaeri potest quomodo utrumque fit verum. Sed intelligendum est, post illam quae ab angelo futura erat, interfectione Moysi vel infantis, reversum fuisse cum parvulis. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑe quis quã uoluerit. ñ est magnoꝑe resis¬
cendum. Iuud potiꝰ qd sequitur si fieri pot̃
intelligatur: quid sib uelit idõ recessisse
angim ab interfectione cuiuslibet eorum.¬
quia dixit mulier sponsus sanguinũ tum
et obcircuncisionẽ: siue iuxta alia exempla¬
ria stetit sanguis circuncisionis infanti.
slon em̃ ait recessit abeo propt̃ qd̃ circũ¬
cidit infantem: s quia stetit sangͥs circũcisio¬
nis. Non qr cucurrit.s. qi stecit: magno n fallor sacͣm¬
to. Sedm hẏstoriam uͦ mater gentilis nouitatẽres
ammirans ignara precepti qd̾ ad abrahã datũ ẽ.¬
de circcisiõe ad moysen potuit dice spons sangͥ̃¬
nũ tum es. Acsi diceret ritus gentis cue
cogit me sanguinẽ funde filii mei obcir¬
cuncisionẽ: qd aliis gentib moris ñ est
facere. Scđm misteriũ aut̃ settora typũ
cenet eccłiȩ de gentib quȩ preputiũ filii
sui idẽ popłi gentilis acutissima petra.

Expanded text:
pere quisquam voluerit, non est magnopere resispere quisquam voluerit, non est magnopere resistendum. Illud potius quod sequitur, si fieri potest, intelligatur, quid sibi velit ideo recessisse angquia dixit mulier: Sponsus sanguinum tu mihi es ob circumcisionem, sive juxta alia exemplaria, Stetit sanguis circumcisionis infantis. Non enim ait recessit ab eo propter quod circumcidit infantem; sed quia stetit sanguis circumcisionis; non quia cucurrit, sed quia stetit magno, ni fallor, sacramento. Secundum historiam vero mater gentilis novitatem rei admirans, ignara praecepti quod Abraham datum est circumcisione, ad Moysen potuit dici, Sponsus sanguinum tu mihi es: ac si diceret, ritus gentis tuae cogit me sanguinem fundere filii mei ob circumcisionem, quod aliis gentibus moris non est facere. Secundum mysterium autem Sephora typum tenet Ecclesiae de gentibus quae praeputium filii sui, id est, populi gentilis, acutissima petra,
Abbreviated transcription (Latin):
luisse infantem quia ñ erat circuncisus: atq
ita sancire preceptum circuncisionis seue¬
ritate uindicte : qd̾ si ita est. incertũ est. priꝰ
dequo dixerit. querebat eum occidẽ: quia igno¬
rabatur quem. nisi exconsequentib reꝑiatur.
ohita lane locutione & inusitata. ut prius
diceret occurrit ei. et querebat eũ occidẽ. de
quo nichil ante dixerat. S talis ẽ inpsalmo.
fundamenta eiꝰ inmontib scĩs: diligit dñs
Inde enim psalmus incipit: nec aliquid de
ilo uel deila dixerat. cuiꝰ fundamenta in¬
tellig uoluit dicens. fundamenta eiꝰ in mon¬
tib sc̃is. S quia sequitur diligit dñs portas
syon: gͦ fundamenta uel dñi uel syon. & adfa¬
ciliorem sensum magis syon ut fundamenta
ciuitatis accipiant᷑. S & hic ñdũ nomina¬
to infante dictum est occurrit ei & querebat
eum occidere: ut de quo dixerit in consequen¬
tib agnoicamꝰ : quanquã et demoyse acci¬

Expanded text:
luisse infantem, quia non erat circumcisus, atque luisse infantem, quia non erat circumcisus, atque ita sancire praeceptum circumcisionis severitate vindictae? Quod si ita est, incertum est prius, de quo dixerat: Quae rebat eum occidere, quia ignorabatur quem, nisi ex consequentibus reperiatur. Mira sane locutio et inusitata, ut prius diceret, occurrit ei et quaerebat eum occidere, de quo nihil ante dixerat. Sed talis est in psalmo: Fundamenta ejus in montibus sanctis: diligit Dominus Inde enim psalmus incipit: nec aliquid de illo vel de illa dixerat, cujus fundamenta intelligi voluit dicens: Fundamenta ejus in montibus sanctis. Sed quia sequitur diligit Dominus portas Sion, ergo fundamenta vel Domini vel Sion, et ad faciliorem sensum magis Sion, ut fundamenta civitatis accipiantur: sic et hic nondum nominato infante dictum est: Occurrit ei, et quaerebat eum occidere; ut de quo dixerit, in consequentibus agnoscamus. Quanquam etsi de Moyse acci
Abbreviated transcription (Latin):
ntum. filiũ primogenitum isrł uocat. quia
npatriarchis primus electus ẽ adumꝰ deit
atii et noticiam. ac legem littere ꝑcipiendam:
postea quidem ꝑ euanglium gentes ad fidem
rp̃i conuocande erant.
Sq eẽt initinere indiueriorio: occurrit
Iciañs & uolebat occidere cũ. Tulit ilico
seftora acutisimã petram: & eircuncidit pre¬
pitum filii sur̾tetigitq pedes eius et ait. Spon¬
suissanguinũ tu michi es. & dimisit eum post
qua dprerat sponsus sanguinũ tumͥ es: obcncũ¬
cilionem. Dixit aut̃ dñs ad aaron. Uade inoc¬
cunum moysi indeserto. qui ꝑrexit ei obuiã
inmontẽ dei: & osculatus est eum. Primũ
querit᷑ quem uolebat angłs occidẽ: utrũ mo¬
en quia dictum est occurrit ei angłs etq̃re¬
bat eum occioe. Nam cui putabit᷑ occurris¬
sẽ⁊ nisi illi qui uniuerso suorũ comitatui p̃¬
fuit. eta quo ceteri ducebantur: anpuerũ
querebat occidere cui mat̾ circuncidendo
subuenit. ut obhoc intelligatur occidere uo¬

Expanded text:
nitum. Filium primogenitum Israel vocat: quia in patriarchis primus electus est, ad unius Dei fidem et notitiam ac legem litterae praecipiendam; postea quidem per Evangelium gentes ad fidem Christi convocandae erant. set in itinere in diversorio occurrit ei Dominus et volebat occidere eum tulit ilico Seffora acutissimam petram et circumcidit praeputium filii sui tetigitque pedes eius et ait sponsus sanguinum tu mihi es et diquam dixerat. Sponsus sanguinum tu mihi es, ob circumcisionem. Dixit autem Dominus ad Aaron: Vade in occursum Moysi in deserto. Qui perrexit ei obviam in montem Dei, et osculatus est eum. Primum quaeritur, quem volebat angelus occidere: utrum Moysen, quia dictum est: Occurrit ei angelus et quaerebat eum occidere. Nam cui putabitur occurrisse, nisi illi qui universo suorum comitatui praebuit, et a quo caeteri ducebantur? an puerum quaerebat occidere, cui mater circumcidendo subvenit: ut ob hoc intelligatur occidere vo
Abbreviated transcription (Latin):
missus est: cũ iam pharao duris operib
egypto deformiter inherentes. alius dũ
uocaret quasi traheret: aliꝰ impelleret dũ
seuiret & plebs inseruitio turpit̃ fixa: uel
prouocata bonis uel malis impulsa mo
mittuntur: ut si ad promissionis terram
uocati. exire negligimꝰ: pressuris saltim
seuientib impellam̃. atq hec egyptꝰ uidẽ¬
ucet uita presens quȩ nos oppreisit blan¬
diens. adiuuet p̃mens. Et quȩ dũ touet
seruitutis iugo conterit: lib̾tatis uiam
aũ cruciat ostendat. Hec itaq causa est
qd ab iniustis iusti ꝑmitcunt᷑ affuigi:. ut
scilicet dũ futura audiunt bona quȩ cu¬
piant: patiantur etiã mala presentia q̃
ꝑhorrescant: atꝙ ad faciliorẽ exitum
dũ amor prouocat cruciatꝰ impellat.

Expanded text:
missus est, cum jam Pharao duris operibusAegypto deformiter inhaerentes, alius dum vocaret quasi traheret, alius quasi impelleret dum saeviret: et plebs in servitio turpiter fixa, vel provocata bonis, vel malis impulsa movmittuntur: ut si ad promissionis terram vocati exire negligimus, pressuris saltem saevientibus impellamur: atque haec Aegyptus, videlicet vita praesens, quae nos oppressit blandiens, adjuvet premens; et quae dum fovet, servitutis jugo conterit, libertatis viam dum cruciat, ostentat. Nec sine causa est quod ab injustis justi sinantur affligi: ut scilicet dum futura audiunt bona, quae cupiant, patiantur etiam mala praesentia, quae perhorrescant, atque ad faciliorem exitum dum amor provocat, cruciatus impellat.
Abbreviated transcription (Latin):
ce quid loquaris. Qd̃ dñs dicit ad mo¬
ysen. s nunc uade tu & ego aꝑiam ostu¬
um et instruam te quȩ locuturul es. sa
tis hic apparet ñ tantũ instructionem
oris s etiam ipsam aꝑtionẽ ad de uolun¬
carem & grãm ꝑtinere. Non eñ ait tu api
ostuum et ego instruam te s utrũꝙ ipse ait¬
ce apiam &e instruam. Alibi au̾̃t ar̃ inpsal¬
mo. Dilata os tuum: et ad implebo illud.
Ubi significat in homine uoluntatẽ acci¬
pienci qd̾ as donat uolent: ut aduolum¬
tatis exordium. ꝑtineat dilata os tuũ: ad
dei aut̃ grãm. & ad implebo illud: Hic uero
et aꝑiam os tuũ & instruam te.
It uie: Oblecro inquit dñe. mitte quẽ
imissurus es. Iratus dñs inmoysen:ait
Laron fr̃ cuus leuites: scio qd̾ eloquenssit.
Ecce ipse egredietur inoccursũ tuum: ui¬
densq te letabit᷑ corde. Loquere adeum:
& pone uerba mea inore eiꝰ. Ego ero more

Expanded text:
te quid loquaris. Quod Dominus dicit ad Mote quid loquaris. Quod Dominus dicit ad Moysen: Sed nunc vade tu, et ego aperiam os tuum, et instruam te quae locuturus tis hic apparet non tantum instructionem oris, sed ipsam etiam apertionem ad Dei voluntatem et gratiam pertinere. Non enim ait, Tu aperi os tuum, et ego instruam te; sed utrumque ipse promisit, Aperiam, et instruam. Alibi autem dicit in Psalmo, Dilata os tuum, et adimpubi significat in homine voluntatis accipiendi quod Deus donat volenti; ut ad voluntatem exordium pertineat, dilata os tuum, ad Dei gratiam, et adimplebo illud: hic vero, et aperiam os tuum et instruam te. At ille: Obsecro, inquit, Domine, mitte quem missurus es. Iratus Dominus in Moysen ait: Aaron frater tuus Levites, scio quod eloquens sit. Ecce ipse egredietur in occursum tuum. vidensque te, laetabitur corde. Loquere ad eum et pone verba mea in ore ejus. Ego ero in ore
Abbreviated transcription (Latin):
it moyses. Obsecro dñe ñ sum eloques
abheri & nudiꝰ terci: & ex quo loquutꝰ
es adseruũ tuum impeditioris et tardio
cor dñe ñ sum eloquens ante externum
neq ante nudiꝰ tercianum diem neq er
quo cepisti loqui famulo tuo: intelligi¬
tur credere posse fieri dei uoluntate sũ¬
bito eloquentẽ cũ dicit. neq exquo ce¬
pisti loqui famulo tuo: tanquã osten¬
dens fieri potuisse ut ante ext̃nũ. & nu¬
dius tercianum diem qui eloquens ñ fu¬
isset repente fieret: ex quo cũ illo añs
loqui cepit.
irit dñs ad eum. Quis fecit os homi¬
nis aut quis fabricatus ẽ mutũ et sur¬
dum uidentẽ & cecũ nonne ego: Sunt
qui deo calumnient᷑ uel scripture podꝰ
ueteris testament quia dixerit ads qd̾ ipse
ueni ut qui ñ uident uideant. et qui ui¬
dent ceci frant: Quis aut̃ nisi insipiens
crediderit aliquid homini scđm uidia
corporalia posse accide qd as nolit: S
eum iuste totũ uelle nemo ambigit.
erge gͥ et ego ero inore tuo: doceboꝙ

Expanded text:
it Moyses: Obsecro, Domine, non sum eloquens ab heri et nudius tertius: et ex quo locutus es ad servum tuum, impeditioris et tardiorcor Domine, non sum eloquens ante hesternum, neque ante nudiustertianum diem, neque ex quo coepisti loqui famulo tuo, intelligitur credere posse fieri Dei voluntate subito eloquentem, cum dicit: neque ex quo coepisti loqui famulo tuo; tanquam ostendens fieri potuisse, ut ante hesternum et nudiustertianum diem, qui eloquens non fuisset, repente fieret, ex quo cum illo Dominus loqui coepit. Dixit Dominus ad eum: Quis fecit os hominis, aut quis fabricatus est mutum et surdum, videntem et caecum, nonne ego? Sunt qui Deo calumnientur, vel Scripturae potius Veteris Testamenti, quia dixerit Deus quod ipse veni, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant? Quis autem nisi insipientes, crediderit aliquid homini secundum vitia corporalia posse accidere quod Deus nolit? sed eum juste totum velle nemo ambigit. Perge igitur, et ego ero in ore tuo, doceboque
Abbreviated transcription (Latin):
ticet mͥ indeserto. At ille respondit. Quis ẽ
añs ut audiam uocẽ eiꝰ: & dimittã isrł. Nes¬
cio dñm et isrł ñ dimittam. Suꝑbã diabo¬
l contumaciam. pharao suo sermone expͥ¬
deo ñ uult impende honorẽ. Unde ineuã¬
glio cũ dnm̃ cemptaret: quasi dubitans de
eius diumnitate. ait. Si filiꝰ dei es: dic ut
lapides isti panes fiant. S postea quasi ab
ipso uerberatus quodã mͦ supplicationis
uocẽ emittit: quã nisi coact̾us nequaquã
expenderet. Scriptũ est enim. Clam auerunt
demones: & dixerunt ad iħm. Quid uenisti
ante tempus corquere nos: Scimꝰ te quia
es filius dei. ubi eñ conenta senserunt:sci¬
unt dnm̃ quẽ ante flagella scire noluert̃.
S & pharao ante uerba nescire se dñm
dixit: post uerbera autem prose supplica

Expanded text:
deserto. At ille respondit: Quis est Dominus, ut audiam vocem ejus, et dimittam Israel? Nescio Dominum, et Israel non dimittam . Superbam diaboli contumaciam, Pharao suo sermone expriDeo non vult impendere: unde in Evangelio cum Deum tentaret, quasi dubitans de ejus divinitate ait: Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant . Sed post ea quasi ab ipso verberatus, quodammodo supplicationis vocem emittit, quam nisi coactus nequaquam expenderet. Scriptum est enim: Clamaverunt daemones et dixerunt ad Jesum: Quid venisti ante tempus torquere nos? Scimus te quia es Filius Dei . Ubi enim tormenta senserunt, sciunt Dominum quem ante flagella scire noluerunt. Sed et Pharao ante verbera nescire se Dominum dixit: post verbera autem pro se supplica
Abbreviated transcription (Latin):
uos. Qd dñs moysen ad pharaonẽ misit
aduindictam suꝑ illum. & postremo ad
mortẽ illiꝰ. significat dnm̃ legẽ fuise mis¬
surũ admortificationem fortitudinis
diaboli: & humanũ genus liberandum.

Expanded text:
utem Dominus Moysen ad Pharaonem misit ad vindictam super illum, et postremo ad mortem illius, significat Dominum legem fuisse missurum ad mortificationem fortitudinis diaboli, et humanum genus liberandum.
Abbreviated transcription (Latin):
m est mnet̾num. Beatus ieionimus scribens
admarcellã de decem nominib dei: serto
loco ponit nomen ieie. qd inerodo legit᷑
quiẽ milit me. Ds eñ solus qui eror¬
dium ñ habet: essentiȩ nom̃ uere tenuit.
Et hoc eñi nom̃ ad scm̃ moysen ꝑ angłm
est delatum. Querenti eñĩ qd̾ ẽẽt nomen
cius qui eum ꝑgere precipiebat ad popłm
ex egypto liberandũ: respondit ego sum
qui sum. & dices filus isrt qui ẽ misit me
ad uos: tanqua in eius cõparatione qui
uere est. eoqd̾ in cõmutabilis ẽ. ea quȩ¬

Expanded text:
m destruendum. Hieronymus, scribens ad Marcellam de decem nominibus Dei, sexto loco ponit nomen ehieh  , quod in Exodo legitur: Qui est, misit me. Deus enim solus, qui exordium non habet, essentiae nomen vere tenuit, et hoc enim nomen ad sanctum Moysen per angelum est delatum. Quaerenti enim quod esset nomen ejus qui eum pergere praecipiebat ad populum ex Aegypto liberandum, respondit: Ego sum qui sum, et dices filiis Israel: Qui est, misit me ad vos. Tanquam in ejus comparatione qui vere est, eo
Abbreviated transcription (Latin):
andam: et quicquid hauseris defluio u̾¬
tetur in sanguinẽ. Arbor enim incutele¬
prae non candor. Ipsa eñi hereditas dei
rdẽ popłs eius foras abeo missus immun¬
dus factus est. sicut scriptum ẽ de ea.Ui
quid auertis faciem tuami: & dexteram
uam de medio sinutuo: S qd̾ illi ait re¬
uoca eam insinũ tuum: reuocauit & re¬
uersa ẽ adcolorem suum: Sic et plebs u¬
dca nunc aliena asinu dei. & foris immũ¬
da remansit: s reuocat eam et redit in pͥs¬
tinum colorẽ. dũ agnouerit dnm̃ salua¬
toem. Nunc eñi cecitas ex parte contigit
inisr: donec plenitudo gentiũ intrauerit

Expanded text:
aridam: et quidquid hauseris de fluvio vearidam: et quidquid hauseris de fluvio vertetur in sanguinem. Albor enim in cute lepra est, non candor. Ipsa enim haereditas Dei, id est populus ejus, foras ab eo missus, immundus factus est, sicut scriptum est de ea: Ut quid avertis faciem tuam, et dexteram tuam de medio sinu tuo? Sed quid aliud ait? Revoca eam in sinum tuum. Revocavit, et reversa est ad colorem suum. Sic et plebs Judaea nunc aliena est a sinu Dei, et foris immunda remansit: sed revocat eam et redit ad pristinum colorem, dum agnoverit Dominum Salvatorem. Nunc enim caecitas ex parte contigit in Israel, donec plenitudo genti
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat resurgendo reuersus est: Ub ꝑu
te reparationẽ morte consũpta. nichil
ineo serpentis apparuit. Est etiam incai¬
da serpentis scłi finis: quia sic mort alitil
ecctie quȩ corpus eius est ꝑlubrica tem¬
porum uoluitur. Aui eunt. alii ueniuis
Omortẽ tanquam ꝑserpentẽ mors iemi¬
nata est:s fine nouissimo uelut caude
scli redimus ad manũ dei: atq appreho¬
si reparabimͣ. et nouissima inimica mo¬
te destructa resurgentes. indextera de us¬
ga regni erimꝰ.
iritq dñs rursum. mitte manũ tual
insinũ tuum. Quã cũ misisset insm
protulit leprosam instar nuus. Bera
ait manũ in sinũ tuum. Rȩcrarit ct pl¬
tulit iterum: & erat similis carni relique.
Sin crediderint inquit tib neq audiert̃
emonem signi prioris: credent uerbosig¬
nsequentis. Qd̾ si nec duob quidẽ his sig¬
ns crediderint. neq audierint uocẽ tuam:
sume aquam fluminis & effunde eam suꝑ

Expanded text:
fuerat resurgendo reversus est, ubi per fuerat resurgendo reversus est, ubi per vitae reparationem morte consumpta, nihil in eo serpentis apparuit. Est etiam in cauda serpentis saeculi finis, quia sic mortalitas Ecclesiae, quae corpus ejus est, per lubrica tempora volvitur: alii eunt, alii veniunt per mortem. Tanquam per serpentem mors seminata est, sed fine novissimo, velut cauda saeculi, redimus ad manum Dei, atque apprehensi separabimur, et novissima inimica morte destructa, resurgentes, in dextera Dei, virga regni erimus. Dixitque Dominus rursum: Mitte manum tuam in sinum tuum. Quam cum misisset in sinum, protulit leprosam instar nivis. Retrahe, ait, manum in sinum tuum. Retraxit et protulit iterum, et erat similis carni reliquae. Si non crediderint, inquit, tibi, neque audierint sermonem signi prioris, credent verbo signi sequentis. Quod si nec duobus quidem his signis crediderint, neque audierint vocem tuam, sume aquam fluminis, et effunde super
Abbreviated transcription (Latin):
cer homines factus est. S moyses colu¬
brũ conspiciens ꝑtimuit et fugit: quia
iudaicꝰ ille popłs quimͦ credere recusat.
sese adfidem recolliget. ut colubrũ cau¬
da tencat: quia eum quẽ mortalẽ ante
ddespexerat. redẽptorẽ suum inultima ia
parte ȩccłie confitet᷑. S mex serpens in
uirgam redit: quia statim ut iudaicus
popłs intedemptore nr̃o crediderit isdẽ
redemptor nr̃ ad iudicium inpotestate
suȩ diuinitatis apparebit: ut etiam ser¬
pens uirga sit. quia is qui interra homo
despectus est decelo ueniens suꝑ anglos
uidebitur ads̃. Auter. Uirga inserpente:¬
Quid ẽ ab illo serpente fugisse moysen qd̃
legit᷑ in euangłio factum: Mortuus est
inqua fuerunt recesserunt. S qd̾ dictũ ẽ
apprenende caudam eiꝰ. quio ẽ nisi poste
Primo eñi factus ẽ serpens: s cauda ap¬
prehensa facta est uirga: quia primum
occisris est postea ꝑactis omnib ad id qd̾

Expanded text:
ter homines factus est. Sed Moyses coluter homines factus est. Sed Moyses colubrum conspiciens pertimuit et fugit, quia perfidus ille populus, qui modo credere recusat, sese ad fidem recolliget, ut colubrum cauda teneat, quia eum, quem mortalem ante despexerat, Redemptorem suum in ultima jam parte Ecclesiae confitetur. Sed mox serpens in virgam redit, quia statim ut Judaicus populus in Redemptore nostro crediderit, idem redemptor noster ad judicium in potestate suae divinitatis apparebit, ut etiam serpens virga sit: quia is qui in terra homo despectus est, de coelo veniens, super angelos videbitur Deus. Aliter: Virga in serpenteQuid est ab illo serpente fugisse Moysen, nisi quod legitur in Evangelio factum, mortuus est in qua fuerant recesserunt? Sed quod dictum est, apprehende caudam ejus, quid est nisi posterPrimo enim factus est serpens, sed cauda apprehensa, facta est virga, quia primum occisus est, postea peractis omnibus, ad id quod
Abbreviated transcription (Latin):
et uersa ẽ incolubrũ ita ut fugeret moyses.
Biritq dñs. Extende manũ tuam: & appre¬
hende caudam eius. Ex tendit et tenuit. uer¬
saq est inuirgã. Quis ꝑ moysen nisi iudai¬
cus popłs: & quid ꝑuirgam nisi potestas di¬
uinitatis: Qiuid ꝑserpentẽ: nisi mortalitã
nĩi redemptoris exprimit᷑: Quia enim
ꝑserpentẽ mors: recte mortalis inserpen¬
te signat᷑. Uel certe cũ scriptũ sit. estote
sͦ prudentes sicut serpentes. et quia ipsa
sũma prudentia idẽ sapientia dei incar¬
nari dignata est: recte eius mortalitas
inserpente figuratur. Unde & in euange¬
uo depassione sua loquit᷑ dicens. Si cut
exaltauit moyses serpentẽ in deserto:
ita exaltari oportet filium hominis. Mo¬
yses gͦ uirgam tenuit: quia iudaicus po¬
płs ante redemptoris aduentũ indiuina
potestate confisus est. s uirgam interrã
proiecit: quia isdem ppls ꝑ. patriarchas
ac prophas dm̃ incarnandũ ẽẽ nunci¬
auit. Uirga gͦ incolubrũ uertit᷑: quia re¬

Expanded text:
in colubrum, ita ut fugeret Moyses. Dixitque Dominus, Extende manum tuam, et apprehende caudam ejus. Extendit et tenuit, versaque est in virgam . Quis per Moysen, nisi Judaicus populus, et quid per virgam nisi potestas Divinitatis? Quid per serpentem nisi mortalitas nostri Redemptoris exprimitur? Quia enim per serpentem mors, recte mortalitas in serpente signatur. Vel certe cum scriptum sit. Estote ergo prudentes sicut serpentes , et quia ipsa summa prudentia, id est Dei sapientia, incarnari dignata est, recte ejus mortalitas in serpente figuratur. Unde et in Evangelio de passione sua loquitur dicens: Sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet filium hominis . Moyses ergo virgam tenuit, quia Judaicus populus ante Redemptoris adventum in divina potestate confixus est, sed virgam in terram projecit, quia idem populus per patriarchas ac prophetas Deum incarnandum esse nuntiavit. Virga vero in colubrum vertitur, quia Re
Abbreviated transcription (Latin):
eius d̃ĩ. nomine sephoram: quȩ int̾pretatu
pulchritudo siue placens. Quȩ genuit e
filium quẽ uocauit iersan qd̾ int̾pretatur
aduena. Peperit & alterum qui uocatulẽ
elierer et interpretat᷑ ds m̃s ad iutor: cum
redemptor nr̃ degentili popto eccłiam sep¬
ciformẽ sp̃ali coniugio sib copulauit.
Quȩ licet munere sp̃s scĩ septiformis sit. a¬
men una est infide catholica: de qua in
cantiẽ canticorũ dicit. Una est colũba ma
electa genitrici suȩ. Hec unũ genuit filiũ
qui uocat᷑ aduena: et alterũ qui uocatur
dei adiutoniũ. quȩ nomina bene conueni¬
unt popto xp̃iano excircuncisione etp̃¬
putio conuocato. Aduene eñĩ sunt: quia
in incolatu istiꝰ mund acelesti patria
m peregrinant᷑: s cam̃ des adiutonio nul¬
quam carebunt.
ootmutũ temporis mortuus est
uer egypti et ingemiscentes filii prt¬

Expanded text:
ejus Deus, nomine Sephoram, quae interpretatur ejus Deus, nomine Sephoram, quae interpretatur pulchritudo sive placens; quae genuit ei filium quem vocavit Gersan, quod interpretatur advena. Peperit et alterum, qui vocatus est Eliezer, et interpretatur Deus meus adjutor, cum Redemptor noster de gentili populo Ecclesiam septiformem spirituali conjugio sibi copulavit; quae licet munere Spiritus sancti septiformis sit, tamen una est in fide catholica, de qua in Cantico canticorum dicit: Una est columba mea, electa genitricis suae . Haec unum genuit filium, qui vocatur advena, et alterum qui vocatur Dei adjutorium: quae nomina bene conveniunt populo Christiano, ex circumcisione et praeputio convocato. Advenae enim sunt, qui in incolatu istius mundi a coelesti patria modo peregrinantur, sed tamen Dei adjutorio nunquam carebunt. Post multum temporis mortuus est rex Aegypti: et ingemiscentes filii
Abbreviated transcription (Latin):
septem filiȩ sacerdotis madian adhaurien¬
das aquas: ut ad aquarent greges patris sui.
quib aduersabant᷑ pastores: s moyses defen¬
sis puellis ad aquauit oues earũ. Sic et redẽp
toinr̃ presidens scientiȩ legis. seu sapientiȩ
mundane. uenientib ad se septẽ eccłiis de
domo diaboli impendit doctrinã sp̃alem
qua possent sensus cordis sui refocilare: et
sibi obedientib potũ uitȩ tribuere: fallosq
pastores. hocẽ philosophos. seu idolorũ sacer¬
dotes. alesione earum cõpescuit. Qd̾ autem
rahuel admiratus est filias suas uelociꝰ soli¬
to uenisse: significat stuporẽ diabol de uelo¬
ci conuersione gentium ad fidẽ. xp̃r quia
ꝓmptiores fuerunt ad obedientiam euan¬
gelu proqua etiam mon parat erant. quã
unquã in eiꝰ cultu uel idolatria existerent.
Accepit gͦͥ moyses unam deseptem filiab
rahuel qui int̃pretat᷑ pastio dei. siue amicꝰ

Expanded text:
septem filiae sacerdotis Madian ad haurienseptem filiae sacerdotis Madian ad hauriendas aquas, ut adaquarent greges patris sui. Quibus adversabantur pastores, sed Moyses defensis puellis, adaquavit oves earum. Sic et Redemptor noster praesidens scientiae legis seu sapientiae mundanae venientibus ad se septem ecclesiis de domo diaboli, impendit doctrinam spiritualem, qua possent sensus cordis sui refocillare, et sibi obedientibus potum vitae tribuere; falsosque pastores, hoc est philosophos seu idolorum sacerdotes, a laesione earum compescuit. Quod autem Raguel admiratus est filias suas velocius solito venisse, significat stuporem diaboli de veloci conversione gentium ad fidem Christi: quia promptiores fuerunt ad obedientiam Evangelii, pro qua etiam mori parati erant: quam unquam in ejus cultu vel idololatria existerent. Accepit ergo Moyses unam de septem filiabus Raguel, qui interpretatur pastio Dei sive amicus
Abbreviated transcription (Latin):
nos demanu pastorũ: insuꝑ & hausit aquã
nobiscũ. potũq dedit ouib. At ille. ubiẽ
inquit: Quare dimisistis hominẽ: Noca¬
te eum:ut comedat panẽ. Iurauit gͦ moyses
qd̾ habitaret cũ eo: &e reliq̃. fuga moysi qua
abegypto secedens migrauit interra madi¬
ansignificat qd̾ redẽptor nr̃ deserens cecita¬
tẽ iudaici popli. migrauit in apłis ad gen¬
tes conuocandas: ubi contradictionẽ pri¬
mitus inuenit. postea deuotã obȩdientiã.
qd bene exprimunt ipsa nomina. E gyptus
em̃ quȩ int̃pretat᷑ tenebre: significat tene¬
bras mentium infideliũ. Gradian aut̃ con¬
tradictio uel responsio: demonstrans genteᷤ
primũ contradicentes euuanglice p̾dica¬
tioni. Unde &e simeon de xp̃o ineuangłio ad
mariam dixisse legit᷑. Iste inquit erit inrui¬
nam et resurrectionẽ multoꝵ inisrł: et in
signum cui contradicet᷑. Postea pia deuo¬
tione & bonis oꝑib respondentes sibi. de¬
dit gͦ moyses iurta puteum adquẽ uenerat

Expanded text:
 hausit aquam nobiscum, potumque dedit ovibus. At ille, ubi est, inquit? Quare dimisistis hominem? Vocate eum, ut comedat panem. Juravit ergo Moyses quod habitaret cum eo, et reliqua. Fuga Moysi, qua ab Aegypto recedens migravit in terram Madian, significat quod Redemptor noster deserens civitatem Judaici populi, migravit in apostolis ad gentes convocandas; ubi contradictionem primitus invenit, postea devotam obedientiam, quod bene exprimunt ipsa nomina. Aegyptus enim quae interpretatur tenebrae, significat tenebras mentium infidelium. Madian autem contradictio vel responsio: demonstrans gentes primum contradicentes evangelicae praedicationi. Unde et Simeon de Christo in Evangelio ad Mariam dixisse legitur. Iste, inquit, erit in ruinam et in resurrectionem multorum in Israel, et in signum cui contradicetur . Postea pia devotione et bonis operibus respondentes sibi. Sedit ergo Moyses juxta puteum ad quem venerant
Abbreviated transcription (Latin):
liabitis egyptum. Qd̾ mandauit dñs he¬
breis ꝑmoylen ut acciperent abegyꝰ ptiis
didit et predabimini eos: mandati huius
ñ potest in iustũ ẽẽ iudiciũ. Mandatũ eñi
dei ẽ. de quo ñ iudicandũ s ei obtẽꝑandũ
fuit. Ille em̃ nouit quã iuste mandauerit:

Expanded text:
ignificatur. Quod mandauit dominus Hebraeis per Moysen, ut acciperent ab Aegyptiis didit: et praedabimini eos, mandati huius non potest iniustum esse iudicium. mandatum enim dei est, de quo non iudicandum sed ei obtemperandum fui
Abbreviated transcription (Latin):
res s reb quoq adspem trahitur. Qd̃ liqui¬
do psalmista testatur dicens. Dedit eis regio¬
nes gentium. & labores popłorum possedert̃.
ut custodiant iustificationes eius et legem
eius requirant. Rudi eñi popło etiam de
presenti uita aliquid promittendũ fuit
ut possint robustiꝰ infuturo solidari. Car
adcelestia: ut ꝑcipiens qd̾ uideret. sꝑare
disceret qd̾ minime uidebat. Et̃ tanto soli¬
dior de inuisibilib fieret: quanto eum ad
spei cercitudinem uisibilia promissa fil¬
cirent. Qd̾ aũt dicit se eos introducturũ
interram fluentem lacte & melle: quertill
tertam fluentem lacte et melle spirialiter
accipe debeamꝰ ÷ quia scđm proprietatẽ
Nonhec erat illa quȩ data est popło isrł
Inlocutionis est. qua id ad laudem uber¬
tatis & suauitatis referatur.
Iit moyses adam̃. E cce ego uadam ad
filios isrt: et dicã eis. Ds̃ patrũ nr̃orũ

Expanded text:
res, sed rebus quoque ad spem trahitur, quod liquires, sed rebus quoque ad spem trahitur, quod liquido Psalmista testatur dicens: Dedit eis regiones gentium, et labores populorum possederunt, ut custodiant justificationes ejus et legem ejus exquirant . Rudi enim populo etiam de praesenti vita aliquid promittendum fuit, ut possint robustius in futuro solidari. Carnad coelestia, ut percipiens quod videret, sperare disceret quod minime videbat; et tanto solidior de invisibilibus fieret, quanto eum ad spei certitudinem visibilia promissa fulcirent. Quod autem dicit se eos introducturum in terram fluentem lacte et melle, quaeritur utrum terram fluentem lacte et melle spiritualiter accipere debeamus, quia secundum proprietatem non haec erat illa quae data est populo Israel; an locutionis est modus, quid ad laudem ubertatis et suavitatis referatur. Ait Moyses ad Deum: Ecce ego vadam ad filios Israel et dicam eis: Deus pat
Abbreviated transcription (Latin):
morem eius audiui ꝓpt̃ duriciam eorũ qui
presunt oꝑib: et sciens dolorem eiꝰ delcends
ut liberarẽ eum demanibr egyptiorũ:et edu¬
cerem deterra illa interrã bonam & spacio¬
sam interrã quȩ fluit lacte & melle: ad loca
cananei. ethei. & amorrei.pherezei. et euei.
et iebusei. Clamor gͦ filiorum isrł uenit ad
me: uidiq afflictionẽ eorum qua abegyptis
opprimunt᷑. S ueni mittam te ad pharaonẽ
ut educas popłm meum filios irł de egypto.¬
Quod plebi isrłitice chanaan terra promittit᷑
considerandum ẽ qd̾ presentis uitȩ prosꝑitas
aliquando iccirco dat᷑ ut ad meliorẽ uitam
ꝓuocet: aliquando uͦ ut inet̃num plenus
damnet. Hinc est eñi qd̾ plebi isrłiticȩ cha¬
naan terra promittitur: ut quandoq ad
eterna sꝑanda prouocaret᷑. Neq eñi rudĩ
ille popłs promissionib dei in longinquo
crederet: si apromissore suo ñ etiam euicino
aliquid ꝑcepisset. Ut gͦ adeternorum fidẽ
certius roboretur: nequaquã solũmͦ spe ad

Expanded text:
ritiam eorum qui praesunt operibus et sciens dolorem eius descendi ut liberarem eum de manibus Aegyptiorum et educerem de terra illa in terram bonam et spatiosam in terram quae fluit lacte et melle ad loca Chananei et Hetthei et Amorrei Ferezei et Evei et Iebusei clamor ergo filiorum Israhel venit ad me vidique adflictionem eorum qua ab Aegyptiis opprimuntur sed veni mittam te ad Pharaonem ut educas populum meum filios Israhel de Aegyptoittitur, considerandum est quod praesentis vitae prosperitas aliquando idcirco datur, ut ad meliorem vitam provocet; aliquando vero, ut in aeternum plenius damnet. Hinc est enim quod plebi Israeliticae Chanaan terra promittitur, ut quandoque ad aeterna speranda provocaretur. Neque enim rudis ille populus promissionibus Dei in longinquo crederet, si a promissore suo non etiam e vicino aliquid percepisset. Ut ergo ad aeternorum fidem certius roboretur, nequaquam solummodo spe ad
Abbreviated transcription (Latin):
Udiuitq pharao sermonẽ hunc: etque¬
rebat occide moysen. Qui fugiens de
conspectu eiꝰ. moratus est interra madian:
et sedit iuxta puteum. Erant aut̃ sacerdo¬
t maddran septẽ filiȩ quȩ uenerant adhau¬
riendam aquam: et impletis canalib
ad aquare cupiebant greges patris sui. Su¬
puenere pastores. & eiecerunt eas.Surrer̃q
moyses:& defensis puellis adaquauit oues
earum. Que cũ reuerse essent ad rahuel

Expanded text:
udivitque Pharao sermonem hunc, et quaerebat occidere Mosen: qui fugiens de conspectu ejus, moratus est in terra Madian, et sedit juxta puteum. Erant autem sacerdoti Madian septem filiae, quae venerunt ad hauriendam aquam, et impletis canalibus, adaquare cupiebant greges patris sui. Supervenere pastores, et ejecerunt eas: surrexitque Moses, et, defensis puellis, adaquavit oves earum. Quae c
Abbreviated transcription (Latin):
sulos sił. et cognouit eos. Post quã gͦ moy¬
l interra madian urorẽ suscepit. mortuus
et rer egypti:quia post quã xp̃c intoto
obeterrarum ꝑ euangium gentes ad
hoem conuocaut. destructus ac minoratꝰ
est principatus diabolr: qui ꝑ idolatriam
captiuũ antea tenebat mundũ. Et inge¬
miscentes filii isrł ꝓpt̾ oꝑa uociferati st̃
en credentes ex carnis corruptione dolent:
& erpeccati contagione lacrimas peni¬
dentie ad pias aures conditoris emittunt.
Dequib merito dr̃ qd ascendit clamor
coum ad dm̃ aboꝑib et audiuit gemi¬
cu eorum: ac recordatus est federis qd pe

Expanded text:
s Israel, et cognovit eos. Postquam ergo Moyses in terra Madian uxorem suscepit, mortuus est rex Aegypti, quia postquam Christus in toto orbe terrarum per Evangelium gentes ad fidem convocavit, destructus ac minoratus est principatus diaboli qui per idololatriam captivum antea tenebat mundum. Et ingemiscentes filii Israel propter opera vociferati sunt, cum credentes ex carnis corruptione dolebunt, et ex peccati contagione lacrymas poenitentiae ad pias aures Conditoris emittunt. De quibus merito dicitur quod ascendit clamor eorum ad Deum ab operibus, et audivit gemitum eorum ac recordatus est f
Abbreviated transcription (Latin):
uita sua ds. &e hoc sane ad aliquã ꝑtinet
significationẽ: qd̾ sicut p̃ceptũ uiro da¬
tum ẽ. ꝑ quẽ ueniret adfeminã: ita uir
prio int̾rogat᷑. Preceptũ em̃ adño ꝑuirũ¬
ꝑfeminã usq ad uirũ. Uocauitq ds̃ adã.
Ubies: Hic ostendit quia qui fide uel
bonis oꝑib admendacia sua desideriaq
labunt᷑: ñ despicit illos ds. s adhuc ut
redeant ꝑ penitentiam uocat: quia ñ
nult mortẽ peccatoris s conuertatur
& uiuat. Gͦ ñ est desꝑandũ quib libet pec

Expanded text:
vita sua dicitur. « Et hoc sane ad aliquam pertinet vita sua dicitur. « Et hoc sane ad aliquam pertinet significationem, quod sicut praeceptum viro datum est per quem perveniret ad feminam; ita vir prior interrogatur. Praeceptum enifemUbi es? Hic ostendit, quia si qui a fide vel bonis operibus, ad mendacia suaque desideria labuntur, non despicit illos Deus, sed adhuc ut redeant per poenitentiam vocat, quia non vult mortem peccatoris, donec convertatur et vivat. Ergo non est desperandum q
Abbreviated transcription (Latin):
tari qui defecerant aluce ueritatis. Unde
iatroni habitatione paradisi. post metidiẽ
dem hora qua primus homo lignũ preuari¬
cationis tetigerat. scds homo lignũ redemp¬
cionis ascenderet. Et qua hora diei p̃uarica¬
tores paradiso expulerat: ea confessorẽ in pa¬
radisũ induceret. Abscondit se inquit adã
ce uror eius a facie dñi inmedio ligni para¬
disi. Cũ aut̃ d̾sau̾t̾it faciem suã intrinsecus.
ñ miremꝰ hec fieri que similia sunt de
cientes facerent quȩ aliquid significarẽt
quandoq scituris posteris propt̃ quos is¬
ta conscripta sunt. Abscondunt se nanq
afacie dei qui peccant: quia indignos se
diuine pietatis reddunt aspectib. Abs¬
condunt se a facie dei. ñ ut ipsorũ consci¬
entiam in t̾nus arbit̃ ñ uideat. s ut ipsi
głam uultus eius ñ quã nisi resipiscendo
&e dixit ei. Ubi es : Nonutiq ignorando
quesiuit : s increpando admonuit. ut
erat morte anue cũ eam deseruisset

Expanded text:
tari, qui defecerant a luce veritatis. Unde tari, qui defecerant a luce veritatis. Unde issa latroni habitatione paradisi, post meridiem,dem hora, qua primus homo lignum praevaricationis tetigerat, secundus homo lignum redemptionis ascenderet, et qua hora diei praevaricatores paradiso expulerat, ea confessorem in paradisum induceret. Abscondit se, inquit, Adam et uxor ejus a facie Domini Dei, in medio ligni paradisi. Cum Deus avertit faciem suam intrinsecus, non miremur haec fieri quae similia sunt demcientes facerent, quae aliquid significarent, quandoque scituris posteris, propter quos ista conscripta sunt. Abscondunt se namque a facie Dei, qui peccant, quia indignos se divinae pietatis reddunt aspectibus; abscondunt se a facie Dei, non ut ipsorum conscientiam internus arbiter non videat, sed ut ipsi gloriam vultus ejus nunqet dixit ei: Ubi es? Non utique ignorando quaesivit, sed increpando admonuit, ut erat morte animae, cum eam deseruisse
Abbreviated transcription (Latin):
& olea equos suos alligant: laborẽ cursuũ
suorum paci ce leticiȩ consecrantes. Me fi¬
cus adhuc. idẽ illecebrosa deliciarũ pruri
go obumbrat: humilis ad altitudinẽ. fra¬
gilis adlaborẽ. mollis adusũ. sterilis ad fru¬
cum. & in alio loco. Qd̃ gͥ grauius ẽ inquit.
ea se adam int̃pretatione succinxit eoloci
ubi se fructu castitatis magis succingere
debiusset. Inlumbis eñi quibus precingi
mur: semina generationis quȩdam eẽ di¬
folus inutilib ub future generationis ñ
fructũ futurũ.s quedã peccata signaret.
uq cognouissent se eẽ nudos. consue¬
runt folia fici & se contegunt: quia peccati
tiorum tanquã folia fici colligunt. facienteᷤ
sib succinct̾oria prauitatis. cũ de dño uel
ecelia mentiunt᷑. Et cũ audissent uoce
dñi de ambulantis inparadiso ad aurã post
meridiem: abscondit se adam & uxor eius.
Post meridiem tales iam conuenerat uist¬

Expanded text:
et olea equos suos alligant, laborum cursum et olea equos suos alligant, laborum cursum suorum faciei laetitiae consecrantes. Me ficus adhuc, id est, illecebrosa deliciarum obumbrat prurigo mundi humilis ad altitudinem, fragilis ad laborem, mollis ad usum, sterilis ad fructum. » Et in alio loco: « Quod igitur gravius est, inquit, hac se Adam interpetatione succinxit eo loci ubi fructu magis castitatis se succingere debuisset, in lumbis enim quibus praecingimur quaedam semina generationis esse difoliis inutilibus, ubi futurae generationis non fructum futurum, sed quaedam peccata signaret. Cumque cognovissent se nudos esse, consuerunt folia fici, et se contegunt, quia qui saecciorum tanquam folia fici colligunt, facientes sibi cinctoria pravitatis, cum de Domino vel Ecclesia mentiuntur. Et cum audissent vocem Domini Dei deambulantis in paradiso ad auram post meridiem, abscondit se Adam et uxor ejus. Post meridiem tales jam convenerat visi