comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diuersis diu̾sa exxpetentibꝰ: cõꝑtum
est a locis incolis. eccłam illã beati
gͥmani noĩe & meritis sacrã tantũ
apud uniu̾sos reuerentiȩ uendicasse.
ut nemo de rebus ad locũ ꝑtinentibꝰ
qͥcquã p̃sumere: nemo uł surculum
e circũ iectis sepibus audeat usur¬
pare.Totã insuꝑ ruris circũ positi
uiciniã maiestate loci adõ tutã exi¬
stere: ut diebꝰ uł noctibꝰ integris ue¬
stim̃ta sua passim tũ sepibus tum
arboribꝰ suspensa relinquentes: absq
furis metu uł ꝑiculo ꝓpriis domibꝰ
residerent. Ita beatissimi germani
fide. in tuto degunt oĩa. genusq
miracłi ẽ: res discrimini expositas.
secus ꝑiculũ non ꝑire. Hoc ita cõꝑto.
animos angoribꝰ releuant locũ ala¬
cres expetunt. peculiaris nomen
patris notis affectibus complectunt᷑.
Orationi deuotius incumbentes:
ꝓ p̃teritis gr̃ãs referunt. ꝓ futuris
uota concipiunt. Sic se suaq oĩa ꝑ

Expanded text:
diversis diversa expetentibus, compertum diversis diversa expetentibus, compertum est a loci incolis, ecclesiam illam, beati Germani nomine et meritis sacram, tantum apud universos reverentiae vindicasse, ut nemo de rebus ad locum pertinentibus quidquam praesumere, nemo vel surculum e circumjectis sepibus audeat usurpare; totam insuper ruris circumpositi viciniam majestate loci adeo tutam existere, ut diebus vel noctibus integris vestimenta sua passim tum sepibus, tum arboribus suspensa relinquentes, absque furis metu vel periculo propriis domibus residerent. Ita beatissimi Germani fide in tuto degunt omnia; genusque miraculi est, res discrimini expositas secus periculum non perire. 94. Hoc ita comperto, animos angoribus relevant; locum alacres expetunt; peculiaris nomen Patris notis affectibus complectuntur; orationi devotius incumbentes, pro praeteritis gratias referunt, pro futuris vota concipiunt. Sic se suaque omnia
Abbreviated transcription (Latin):
crete sufficiens credimꝰ breuitati:
expletis ꝓ quibus ꝑrexerant. reg̾s¬
sum instantissime maturantes: ra-¬
paci rhodano se cõmittunt. Die qͣ¬
dam conscensuros nauim falsa spe¬
diurnȩ tranquillitatis: matutina
ut solent serena deceꝑant. At subi¬
to coorta tẽpestas. naturalẽ pelagi
rabiem. accedentis ꝓcellȩ concur¬
sibus: efferauit. Ingens uni uersos
terror impulit. ꝑ tesos fluctuum. pa¬
uidos ꝑiculoꝵ. Ac pͥmũ nauelero fa¬
ciem elem̃torũ diligentiꝰ exploranti:
uisum est quam posset celerrime sub¬
eundum litus. cedendum discrimini.
atq incepte tunc quidẽ nauigationi
parcendũ. qđ uehem̃tiꝰ solito cõmotꝰ
aer. uix intra sequens triduũ: placi-¬
dum patefaceret in fluctibꝰ cõmeatũ.
Porrectis itaq in longũ obtutibus
eccła cernit᷑. quã contra subeuntes:
optate telluris tuta tenuer. Egressos:
curandoꝵ corporũ acrior urgebat¬
urgebat instantia. Ad id ꝓcurrendũ.

Expanded text:
cretae sufficiens credimus brevitati? cretae sufficiens credimus brevitati? Expletis, pro quibus perrexerant, regressum instantissime maturantes, rapaci Rhodano se committunt: die quadam conscensuros navim falsa spediurnae tranquillitatis matutina, ut solent, serena deceperant; at subito coorta tempestas naturalem pelagi rabiem accedentis procellae concursibus efferavit. Ingens universos terror impulit, pertaesos fluctuum, pavidos periculorum: ac primum nauclero faciem elementorum diligentius exploranti, visum est, quam posset celerrime, subeundum littus, cedendum discrimini, atque inceptae tunc quidem navigationi parcendum; quod vehementius solito commotus aer, vix intra sequens triduum, placidum patefaceret in fluctibus commeatum. Porrectis itaque in longum obtutibus, ecclesia cernitur; quam contra subeuntes, optatae telluris tuta tenuerunt. Egressos curandorum corporum acrior urgebat instantia: ad id procurandum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ fortiter: uerũ etiã libent̃
Ibi in gentibus congressi ꝑiculis.
multa astu. multa ausu. callide au-¬
daces. audacter callidi suꝑarunt.
magna oĩa magno constare: audi¬
dentesq fortuna iuuari ñ immemo¬
res. Cruderatis itaq ȩdificioꝵ ue¬
terũ circũquaq rumis. ingentẽ
marmoꝵ p̾ciosorũ copiam obten-¬
tu partim partim p̾cio congregar̃.
oneratisq nauibꝰ p̃da ꝑoptabili uic¬
torioso succefsu ceptoꝵ audacium
memorabilẽ bis duxcere trium¬
phum. ꝑ iter horribile diuinum
eis ñ defuifse fauorẽ incunctant̃
dixerim: qđ & minacis tumorẽ
pelagi. & infide gentis ferociã. in-¬
fracti animis: infessi uiribꝰ excefser̃.
Sepe numero beati gͥmani p̾sen¬
tifsimũ sensere patrociniũ. Cum
eiꝰ inuocato noĩe. fatalibꝰ exempti
casibus. emirati sũt se subito scđis
adu̾sa mutasse. Uel illud quale quãq
euidens fuit. qđ e multis unũ de¬

Expanded text:
non solum fortiter, verum etiam libenter. non solum fortiter, verum etiam libenter. Ibi ingentibus congressi periculis, multa astu, multa ausu, callide audaces, audacter callidi superarunt, magna omnia, magno constare, audentesque fortuna juvari, non immemores. Eruderatis itaque aedificiorum veterum circumquaque ruinis, ingentem marmorum pretiosorum copiam obtentu partim, partim pretio congregarunt; oneratisque novibus praeda praeoptabili, victorioso successu coeptorum audacium memorabilem bis duxere triumphum. Per iter horribile divinum eis non defuisse favorem, incunctanter dixerim; quod et minacis tumorem pelagi, et infidae gentis ferociam infracti animis, infessi viribus, excesserunt. Saepenumero B. Germani praesentissimum sensere patrocinium; cum, ejus invocato nomine, fatalibus exempti casibus, emirati sunt, se subito secundis adversa mutasse. 93. Vel illud, quale, quamque evidens fuit, quod e multis unum de
Abbreviated transcription (Latin):
tũ dignitate tũ moribus rep̃sentat.
Co factũ est: ut pat̾nis annuente
dõ suffectus honoribꝰ. auitȩ memor
głȩ & potestatis & ꝓbitatis & pa¬
triȩ robustissimꝰ heres existat. bea¬
to ꝓtegente gͥmano. uotis nr̃is cun¬
ctorũq fidelium: ad sc̃ȩ decus ȩccłe
& diutissime & felicit᷑ floriturus.
Sed memoriã illiꝰ uiri. omnes anni
excipient: consequentes. Rebꝰ sane
suaui lapsu decurrentibꝰ iocundũ
cuturȩ: ꝓnos in uoluptatẽ animos
magnifice elaborator: siqua
ornatui fore poterant instantissi¬
tebat: in remotis hȩc quȩrenda re¬
gionibꝰ decreuer̃. Hac de causa qui¬
dam fr̃m ꝑiculosȩ expeditionis
his aggressi difficultatẽ. interq
uastos rhodani gurgites iter ple¬
nũ discriminis subeuntes: arela¬
tum ac deinde massiliam quȩ est
galliarũ ultima ꝑrecer̃. Quibus
ea fuit animi conditio ut omnes
acerbitates. cunctas rerũ in solen¬
tias exctrema certe om̃ia ferrent.

Expanded text:
tum dignitate, tum moribus repraesentat. tum dignitate, tum moribus repraesentat. Eo factum est, ut paternis, annuente Deo, suffectus honoribus, avitae memor gloriae, et potestatis et probitatis patriae robustissimus haeres existat, beato protegente Germano, votis nostris cunctorumque fidelium ad sanctae decus Ecclesiae et diutissime et feliciter floriturus. Sed memoriam illius viri, omnes anni excipient consequentes. Rebus sane suavi lapsu decurrentibus jucundumcuturae pronos in voluptatem animos agnifice elaborato, si qua ornatui fore poterant, instantissitebat, in remotis haec quaerenda regionibus decreverunt. Hac de causa quidam fratrum periculosae expeditionis bis aggressi difficultatem, interque vastos Rhodani gurgites iter plenum discriminis subeuntes, Arelatum, ac deinde Massiliam, quae est Galliarum ultima, perrexerunt. Quibus ea fuit animi conditio, et omnes acerbitates, cunctas rerum insolentias, extrema certe omnia ferrent
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbauit. filii scilicet. ȩquissimorũ
parentũ & ꝓbitati & pietati quam
simillime respondentes. quibꝰ ultra
omne quod humanũ est isdẽ locus
& animo sedit: & indicibili amore
carissimus euident apparuit. Quos
qͥa iã dudum incipientis felicitatis
nr̃ȩ successibus torquebaris: acer¬
nos om̃imoda p̃sidioꝵ spe int̾cep¬
tos. ut cȩperas usq quaq ꝓsterne¬
res: infrenes conatus tuos & dira
molimina rerũ prudentifsimꝰ mo¬
derator elusit. huinc qͥ cȩlo ꝓpicio
suꝑstes adhuc urtales carpit au¬
ras: nr̃ȩ pͥmũ saluti. multoꝵ de¬
hinc usui. cuncto ⁊ postremo con¬
spectui reseruanddo. Is est hugo.
ut assentationis fuco uerũ fatear.
& noĩe & officio abas: de quo qͥc¬
quid dicero longe infra meritũ
ipsius est: p̃statq de eo silere per
oĩa. quã parũ dicere. Aeq enim
qͥc quã nunc de illo tractandũ suscepi.
nisi quod exmia proles egregiis
manans genitoribꝰ. hos quãsimillime

Expanded text:
probavit: filii scilicet aequissimorum probavit: filii scilicet aequissimorum parentum et probitati et pietati quam simillime respondentes; quibus ultra omne, quod humanum est, idem locus et animo sedit et indicibili amore charissimus evidenter apparuit; quos, quia jam dudum incipientis felicitatis nostrae successibus torquebaris, acernos omnimoda praesidiorum spe interceptos, ut coeperas, usquequaque prosterneres, infrenes conatus tuos et dira molimina rerum prudentissimus moderator elusit, hunc, qui coelo propitio, superstes adhuc, vitales carpit auras, nostrae primum saluti, multorum dehinc usui, cunctorum postremo profectui reservando. 91. Is est Hugo, ut absque assentationis fuco verum fatear, et nomine et officio abbas: de quo quidquid dixero, longe infra meritum ipsius est; praestatque de eo silere per omnia, quam parum dicere: neque enim quidquam nunc de eo tractandum suscepti; nisi quod eximia proles, egregiis manans genitoribus, hos quam simillime
Abbreviated transcription (Latin):
rege. quȩ scoꝵ collegio. quȩ ipsius
etiã loci maiestate eẽt. Expensis cõ¬
petentibus p̃parans. excactores ma¬
gistriq oꝑum deligunt᷑. quorũ in¬
requieto ftudio sumaq instantia
ĩmensũ opus incredibili celeritate
ꝑagitur. tanta facilitate rerũ tanta
alacritate animoꝵ: ut in promptu
eẽt om̃ibus diuinũ negocio concur¬
risse fauorẽ. De cuiꝰ qualitate fabri¬
cȩ: multa forent quȩ ad laudẽ ope¬
ris iure litt̾is mandarent᷑. uerũ
quia & ocłis subiecta est: & fere
om̃ibꝰ circũquaque notissima. par¬
cendum intalibꝰ paginȩ. ꝑ magis
necessaria posterius dilatand&.
Robusta diligentia confectũ opus.
multisq opitulante dõ scłis duratu¬
rũ. cuhonrado pͥncipi eiusq ingali
benignissime: ĩmortalem de cȩtero
feret memoriã meritoꝵ. Quorũ ꝓ¬
nã & incõꝑabilẽ in nos locũq nr̃m
ex animo beniuolentiã. posteritatis
quoq illoꝵ hereditaria deuotio cõ¬

Expanded text:
rege, quae sanctorum collegio, quae ipsius rege, quae sanctorum collegio, quae ipsius etiam loci majestate esset. Expensis competentibus praeparatis, exactores magistrique operum deliguntur; quorum irrequieto studio, summaque instantia immensum opus incredibili celeritate peragitur, tanta facilitate rerum, tanta alacritate animorum; ut in promptu esset omnibus, divinum negotio concurrisse favorem. De cujus qualitate fabricae multa forent, quae ad laudem operis jure litteris mandarentur; verum quia et oculis subjecta est, et fere omnibus circumquaque notissima, parcendum in talibus paginae per magis necessaria posterius dilatandae. 90. Robusta diligentia confectum opus; multisque, opitulante Deo, saeculis duraturum Chuonrado principi ejusque jugali benignissimae immortalem de caetero feret memoriam meritorum, quorum pronam et incomparabilem in nos locumque nostrum ex animo benevolentiam, posteritatis quoque illorum haereditaria devotio com
Abbreviated transcription (Latin):
libentissime si qua uiderent᷑ diffi¬
cilia iustis facile censura desidiis.
futurũ. ut res quãquã ardua breui
cupitȩ ꝑfectionis fastigiũ obtine¬
ret. Talibꝰ animata: maturandũ
ꝓfecta ꝑuenit. Ac pͥmũ loci posi¬
tione ꝑspecta diligentiꝰ. postquam
to. dici ñ potest. qͣnto feruore ad¬
dicerit cęptis insistere. dũ modo dira¬
nitas religiosis flexa dispositionibus.
qđ uelle dederat: posse donaret. De o
rat locus naturali quodam situ
cõmodissimus. atq a parte orien¬
tali cliuo montis paulatim lentescen¬
te cõpetent̃ adcline pendulus. ultro
se cuiꝰdã ingentis fabricȩ: conceptio¬
nibus ingerebat. Ad artifices talium
exꝑientifsimos: res confertur. Horũ
industria ad loci oportunitatẽ acceden¬
te. concepti oꝑis exemplar conficit᷑:
& quasi quodã ꝓludio future magni¬
tudinis moles ceris breuibꝰ infur¬
matur. Qa pulchritudine. ea subti¬
litate. quȩ digna angłoꝵ hõiumq

Expanded text:
libentissime: si qua viderentur diffilibentissime: si qua viderentur difficilia, justis facile cessura desideriis; futurum, ut res, quanquam ardua, brevi cupitae perfectionis fastigium obtineret. Talibus animata, maturandum profecta pervenit; ac primum loci positione perspecta diligentius, postquam to, dici non potest, quanto se fervore addixerit coeptis insistere; dummodo Divinitas religionis flexa dispositionibus, quod velle dederat, posse donaret. 89. rat locus naturali quodam situ commodissimus; atque a parte orientali, clivo montis paulatim lentescente, competenter accline pendulus, ultro se cujusdam ingentis fabricae conceptionibus ingerebat. Ad artifices talium experientissimos res confertur: horum industria ad loci opportunitatem accedente, concepti operis exemplar conficitur, et quasi quodam praeludio futurae moles magnitudinis ceris brevibus informatur ea pulchritudine, ea subtilitate, quae digna angelorum hominumque
Abbreviated transcription (Latin):
sepulchro obtulit. deuotionis uero
tantũ & bemuolentiȩ erga sc̃m c̃cep̃¬
locum. quantũ postea rerũ ingens
ꝓbauit effectus. His ita explicitis.
in sui uiris recessit latifundia. De pͥma
x in uiro cotidianis ꝓcessibus in¬
timus crescebat ardor: nouum
ꝑindeq decens aliqͥd moliri. qđ &
suȩ par deuotioni. & beati confefso¬
ris cõmodũ existeret dignitati. Piis
de dõ cogitationibꝰ felicem ñ deeẽ
exitum: huiꝰ qͦq ꝓuentu rei decla¬
ratũ est. Excellentis memoriȩ con¬
iugem aduocat. cõmunicatoq cum
ea negocio. quid sibi sederet animo.
qͥd ue faciendũ decerneret euidentiꝰ
intimauit. Qa qđ ẽẽt ingenii sin¬
głaris. & cũ sumo loco nata. tum
ingenitȩ qͦq prudentiȩ dote preci¬
pua: rem ilico ꝑuidit acutifsime.
Ex ore pͥncipis uerbũ rapuit. qđq
erat inspiratũ diuinitus. accełan¬
dũ quã posset maxcime ꝑsuasit.
Se totiꝰ molem negocii subiturã

Expanded text:
sepulcro obtulit, devotionis vero sepulcro obtulit, devotionis vero tantum et benevolentiae erga sanctum conceplocum, quantum postea rerum ingens probavit effectus. His ita explicitis, in sui juris recessit latifundia. 88.  quotidianis processibus intimus crescebat ardor, novum perindeque decens aliquid moliri, quod et suae par devotioni et beati confessoris commodum existeret dignitati. Piis de Deo cogitatibus felicem non deesse exitum, hujus quoque proventu rei declaratum est: excellentis memoriae conjugem advocat, communicatoque cum ea negotio, quid sibi sederet animo, quidve faciendum decerneret, evidentius intimavit. Ea, quod esset ingenii singularis, et cum summo loco nata, tum ingenitae quoque prudentiae dote praecipua, rem illico pervidit acutissime: ex ore principis verbum rapuit; quodque erat inspiratum divinitus, accelerandum quam posset maxime persuasit; se totius molem negotii subituram
Abbreviated transcription (Latin):
turnã stationem ex more ꝑagentibꝰ
diu totiꝰ strage corporis in oratione
ꝓcubuit. Interea dolor seuire acriꝰ.
ille tam̃ nichilominꝰ cȩpto ꝑsiftere.
Locus herbis erat consitus. his ille
iniecta manu. captandi grã refri¬
gerii. oculũ fouit aliquãdiu.
Horȩ paululo int̾iecto. manũ fron¬
ti detrahit. herbisq sũmotis: om̃i¬
modã cũ dolore miratus ẽ cefsisse
caliginem. Ita beati gͥmani meri¬
tis. principi consultũ deuotissimo.
ut uniꝰ usura diluculi. & minaces
medicoꝵ t̾rores exureret. & inte¬
gra sopiti reꝑatione luminis de cȩ¬
tero frueretur. Laudes in dm̃. gra¬
tes in sc̃m fundunt᷑ in ex plebiles.
collatũq beneficiũ duplici gratu¬
latione suscipitur. qđ & repentinũ
accessit. & inpacate ualitudinis
ineuitabilẽ necessitatẽ. ultra quã
uotis aspirari poterat circũscrip¬
sit. Qđ̃q tunc quidẽ p̃manibus in¬
uentũ est: armillas aureas sacro

Expanded text:
turnam stationem ex more peragentibus, turnam stationem ex more peragentibus, diu totius strage corporis in oratione procubuit. Interea dolor saevire acrius; ille tamen nihilominus coepto persistere. Locus herbis erat consitus: his ille injecta manu, captandi gratia refrigerii, oculum fovit aliquandiu. Horae paululo interjecto, manum fronti detrahit, herbisque submotis, omnimodam cum dolore miratus est cessisse caliginem. Ita beati Germani meritis principi consultum devotissimo, ut unius usura diluculi et minaces medicorum terrores exueret, et integra sopiti reparatione luminis de caetero frueretur. Laudes in Deum, grates in sanctum funduntur inexplebiles; collatumque beneficium duplici gratulatione suscipitur, quod et repentinum accessit, et impacatae valetudinis inevitabilem necessitatem, ultra quam votis aspirari poterat, circumscripsit. Quodque tunc quidem prae manibus inventum est, armillas aureas sacro
Abbreviated transcription (Latin):
damno luminis. intolerandi cotidie
coaceruaret augm̃ta doloris. Turba
medicoꝵ e palatio cunctisq regni
partibꝰ coacta conflucerat. multifor¬
mẽ artis industriã: collatis peritie
uiribꝰ in pͥncipẽ ex pensura. Diu mul¬
humane fuit excꝑientię frustra con¬
sumptũ est. Ita adulta pestis.
uisq morbida sensim crudescens:
quãus spectatissimoꝵ & uota &
manꝰ eluserat medicoꝵ. Itaq qđ
artis est uł maximũ uł suppremũ:
ferro cauterioq agendũ qͦd suꝑerat
decreuer. Princeps urgere factum:
qño quidẽ eo sanitas desꝑabatur in¬
fecto. Temptando negocio dictus
dies: pie impias medicoꝵ ꝓuocabat
instantius officinas. Iamq aderat. cũ
ille int̾ spem metũq satis anceius
ut noctem fere totam insomnẽ exce¬
gerat. ante lucandũ credidit. cȩlestes
priꝰ quȩsiturus p̃cibus medicinas.
Ad sepulchrũ gͥmani beatissimi uoto¬
rum plenus accessit. fr̃ibusq noc¬

Expanded text:
damno luminis intolerandi quotidie damno luminis intolerandi quotidie coacervaret augmenta doloris. Turba medicorum e palatio cunctisque regni partibus coacta confluxerat, multiformen artis industriam, collatis peritiae viribus, in principem expensura. Diu mulhumanae fuit experientiae, frustra consumptum est: ita adulta pestis visque morbida sensim crudescens, quamvis spectatissimorum, et vota et manus eluserat medicorum. Itaque quod artis est vel maximum, vel supremum, ferro cauterioque agendum, quod supererat, decreverunt. Princeps urgere factum; quandoquidem eo sanitas desperabatur infecto. Tentando negotio dictus dies pie impias medicorum provocabat instantius officinas . 87. Jamque aderat; cum ille inter spem metumque satis anxius, ut noctem fere totam insomnem exegerat, antelucandum credidit; coelestes prius quaesiturus precibus medicinas, ad sepulcrum Germani beatissimi votorum plenus accessit; fratribusque noc
Abbreviated transcription (Latin):
fouendȩ gr̃a eccłasticas prelationes
inhiare: hos nr̃a tẽpestate uł pͥmos
uł solos extitisse pace cunc Otoꝵ
dixerim. qui sacroꝵ locoꝵ potesta
quã ꝓdesse. nec estuanti a uariciȩ
seruoꝵ dĩ opp̃ssione satis fac̾e: uerũ
obrepentes illis indigentias. ꝓpriis
opibꝰ aut penitus exclude: aut to¬
lerabilit̃ temꝑare. Hoc me tacente.
ubiq t̾rarũ diuersȩ conclamant
aucte. uł ornam̃toꝵ cõpetentiũ gła
notabilit in signite. Locus id nr̃ uel
maime contestatur. qͥ eorũdẽ multi¬
plicibꝰ actus donariis: ordinabili di¬
uinitatis ꝓuidentia huiꝰmodi cępit
cũ in dies magnificis honorũ
ꝓfectibꝰ singłaris attolleret apicem
potestatis. contigit scdas res illius:
eoc tẽporalit̃ irruentis incõmodi mo¬
lestia int̾turbaeri. Ita namq illum
umiꝰ ocłoꝵ clades ĩmane confecerat.
ut accedente tp̃re crassi suꝑductu
glaucõmantis pupilla deficiens: cũ

Expanded text:
fovendae gratia ecclesiasticas praelationes fovendae gratia ecclesiasticas praelationes inhiare: hos nostra tempestate vel primos vel solos exstitisse, pace cunctorum dixerim, qui sacrorum locorum suscepta quam prodesse; nec astuanti avaritiae servorum Dei oppressione satisfacere, verum obrepentes illis indigentias propriis opibus aut penitus excludere, aut tolerabiliter temperare. Hoc, me tacente, ubique terrarum diversae conclamant petentium gloria notabiliter insignitae. Locus id noster vel maxime contestatur, qui eorumdem multiplicibus auctus donariis, ordinabili Divinitatis providentia hujusmodi coepit cum in dies magnificis honorum profectibus singularis attolleret apicem potestatis, contigit, secundas res illius extemporaliter irruentis incommodi molestia interturbari: ita namque unius oculorum clades immane confecerat, ut accedente tempore, crassi superductu glaucomatis pupilla deficiens, cum
Abbreviated transcription (Latin):
huonradus pͥnceps famosissimꝰ.
collega regũ. & int̾ pͥmates
aulicos ad pͥme inclitus ꝑ id tp̃ris
regia munificentia madeimis &. sua
condignis nobilitate fulgebat hono¬
ribus. Coniuno: illi erat adheleid no¬
mine pͥmoꝵ & ipsa nataliũ ꝑinde
titulis głosa. quippe quȩ auita antiqͦ¬
rũ ꝓcerũ oriunda ꝓpagine splendorẽ
generis: augustissime ȩqͥperabat stẽ¬
mate dignitatis. Iunccerat hos. eum
coniugii caritas. tũ socialis grã ꝓbita¬
tis: fortunarũ amplitudinẽ. religio¬
nis in dm̃. modationis in scłm culti¬
bus exequantes. Mira in ꝑsonis se¬
cularibus officiosi Atas. ingens deuo¬
tio. inexcplicabilis fidĩ magnitudo.
ut difficile iudicare sufficeres. uter
eoꝵ in religionẽ ꝓmor. in scõs fer¬
or appareret. Ita se pietatis certabãt
officiis p̃uenire. tũ fastigio dignita¬
tis: tum etiã uirtutis emulandȩ stu¬
dio õĩbus potiores. Cũq plurimos
scłariũ hoc tp̃re uideas. ambitionis

Expanded text:
huonradus princeps famosissimus, collega regum, et inter primates aulicos apprime inclytus, per id temporis regia munificentia maximis, et sua condignis nobilitate fulgebat honoribus. Conjux illi erat Adheleidh nomine, primorum et ipsa natalium perinde titulis gloriosa; quippe quae avita antiquorum procerum oriunda propagine, splendorem generis augustissimae aequiparabat stemmate dignitatis. Junxerat hos cum conjugii charitas, tum socialis gratia probitatis, fortunarum amplitudinem religionis in Deum, moderationis in saeculum cultibus exaequantes. Mira in personis saecularibus officiositas, ingens devotio, inexplicabilis fidei magnitudo; ut difficile judicare sufficeres, uter eorum in religionem pronior, in sanctos feror appareret; ita se pietatis certabant officiis praevenire, cum fastigio dignitatis, tum etiam virtutis aemulandae studio omnibus potiores. 85. Cumque plurimos et saecularium hoc tempore videas ambitionis
Abbreviated transcription (Latin):
ferebat aureã: ꝓ totiꝰ salute ppłi
instantius supplicare. Is nob hoc
postmodũ: cum lacrimis referebat.
Idmire gratũ oĩbus: & p̾̃senti &
futurȩ deuotioni conducit. Pret̾ea
anno dñicȩ incarnationis octin
sue religionis uenerabilis herchen¬
raus catalaunoꝵ ep̃s. ad cenobiũ
scĩ gͥmani ueniens: largitione
fr̃m reliquias p̃ciosi pape & mr̃is
urbani optinuit. eisq susceptis.
monasteriũ in pago ꝑtensi eiꝰ ho¬
nore construcit. Quo loco tanta
tãq frequentia postmodũ clarue¬
re miracula. ut ͥ litt̾is uniu̾sa man¬
darentur: suo ꝑse possent suppe¬
ditare uolumini.Scõꝵ roma de¬
latorum cõmemorationi. paucis
ut puto morẽ gessimꝰ. nunc res
exxigit. his dilatis ił omissis in

Expanded text:
ferebat auream, pro totius salute populi ferebat auream, pro totius salute populi instantius supplicare. Is nobis hoc postmodum cum lacrymis referebat. Id mire gratum omnibus, et praesenti et futurae devotioni conduxit. Praeterea anno Dominicae Incarnationis 864 religionis venerabilis Herchenraus, Catalaunorum episcopus, ad coenobium sancti Germani veniens, largitione fratrum reliquias pretiosi papae et martyris Urbani obtinuit; eisque susceptis, monasterium in pago Pertensi ejus honore construxit. Quo loco tanta tamque frequentia postmodum claruere miracula, ut, si litteris universa mandarentur, seu per se possent suppeditare volumini. Sanctorum Roma delatorum commemorationi paucis, ut puto, morem gessimus: nunc res exigit, iis dilatis vel omissis, in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ salute recepta congrua mem̃to
uota ꝑsoluere. Iubentis edictum
obȩdientia comes excepit. ꝑgensq
ut imꝑatum erat: qđ secũ actum
fuerat palam explicuit. Eocinde
multis locũ expetentibꝰ innum̾a
p̃stitere. cunctis postremo rite
supplicantibꝰ indubitata rerũ eui¬
dentia sese exchibuere p̃sentissimoᷤ.
Qđq gratũ habeant honesta sibi
in loco deferri seruitia: plurimis
ex ꝑtũ modis. una tantũ eademq
ꝑ breui admodũ relatione constabit.
Beati mr̃is tiburcii anniuersariꝰ
passionis dies aduenerat: & pia
fratrũ deuotio nocturnis uigiliis
officiosius insistebat. Inter hȩc
cuidã fratrũ in oratione secretius
ꝓcũbenti. atq in diuinȩ contem¬
plationis fastigium aliquatenꝰ rapto.
se uidendũ exhibuit: ea formȩ ha¬
bitudine. ea pulchritudine uiuente.
culũ reliquiarũ suaꝵ libratis in ae¬
ra gressibꝰ assistere: & exxpansis ado¬
rientẽ manibꝰ. quarũ una uirgã

Expanded text:
pro salute recepta congrua memento pro salute recepta congrua memento vota persolvere. Jubentis edictum obedientia comes excepit, pergensque, ut imperatum erat, quod secum actum fuerat, palam explicuit. 116. Exin multis locum expetentibus innumera praestitere; cunctis postremo rite supplicantibus indubitata rerum evidentia sese exhibuere praesentissimos: quodque gratum habeant, honesta sibi in loco deferri servitia, plurimis expertum modis, una tantum, eademque perbrevi admodum relatione constabit. Beati martyris Tiburtii anniversarius passionis dies advenerat, et pia fratrum devotio nocturnis vigiliis officiosius insistebat. Inter haec cuidam fratrum in oratione secretius procumbenti, atque in divinae contemplationis fastigium aliquatenus rapto, se videndum exhibuit, ea formae habitudine, ea pulchritudine juventae, culum reliquiarum suarum, libratis in aera gressibus, assistere, et expansis ad orientem, manibus, quarum una virgam
Abbreviated transcription (Latin):
darũ nouembriũ ꝑuenerũt. multa
gła. ingenti pompa: in explicabili
rerũ p̃stantia. Creuer̃ ex eo mira¬
cula. uisibilit̃ corporalia. inuisibi¬
liter sp̃alia. quoq magis subtilia
eo magis utilia. indesinent̃ afsidua.
indubitant̃ ꝓficua. quantoq ꝑhen¬
nius duratura: tanto certius ꝓfu
ani clericus. quartano incõmodo
ꝑ anni fere spaciũ uexatus. ad sc̃os
se humilit̃ contulit. Morc fidei
donatus p̃mio: sospitate reddita
languorẽ excessit. Non pꝰt multos
dies. colonus quidã familie scĩ ger¬
mani ex rure cui sorgiacus uocabu¬
lũ est: comꝑta uirtutũ fama. eo
gressum tende animum induxcit.
Erat sane paralisis uiolentia: totis
artubꝰ resolutus. Ca noc̃te pꝰt tridie
ꝓfectionẽ parabat : dormienti ei.
uir habitu pontificis. speciosa ca¬
nicie spectatus apparuit. seq urba¬
nũ confessus: ecce inquit sanus fac¬
tus incõmodũ eccessisti. uerunta¬
men recta ꝑge quo decreueras: ac

Expanded text:
darum Novembrium pervenerunt, multa darum Novembrium pervenerunt, multa gloria, ingenti pompa, inexplicabili rerum praestantia. Creverunt ex eo miracula visibiliter corporalia, invisibiliter spiritualia, quo magis subtilia, eo magis utilia, indesinenter assidua, indubitanter proficua, quantoque perennius duratura, tanto certius profani clericus, quartano incommodo per anni fere spatium vexatus, ad sanctos se humiliter contulit. Mox fidei donatus praemio, sospitate reddita, languorem excessit. Non post multos dies, colonus quidam familiae sancti Germani, ex rure, cui Sorgiacus vocabulum est, comperta virtutum fama, eo gressum tendere animum induxit. Erat sane paralysis violenta totis artubus resolutus. Ea nocte, cujus postridie profectionem parabat, dormienti ei vir, habitu pontificis, speciosa canitie spectatus, apparuit; seque Urbanum confessus: Ecce, inquit, sanus factus, incommodum excessisti; verumtamen recta perge, quo decreveras, ac
Abbreviated transcription (Latin):
comes indiuidua ꝑdurauit. Lat̃
eiꝰ & mat̾: iter agentibꝰ postmodũ
cõpetentia itineri munera desti¬
narunt. Alisiensem post hȩc ꝑtͣn¬
seuntes pagũ in uilla quȩ fanum
dicitur. noctem exigendam decre¬
uerunt. Eccł̃a eiꝰ loci: beati germa¬
ni sollemnis constat noĩe. In hac
p̃ciosa scorum pignora collocar᷑. Puella
fere duodennis aduenerat. quã de¬
formitats damnabili colli ceruicisq
contractio humerũ complexa tur¬
pabat. Hȩc ꝑuigilem in ȩccła noc¬
tem ducens. & p̃optatȩ saluti & ab¬
solutȩ pulchritudini restituta. cęlũ
ipsũ uotis & laudibꝰ onerabat. Auc¬
tores beneficii autisiodorũ ꝓsecuta:
salutaribꝰ obsequiis integrũ exegit
turnȩ stationis excubias ꝑegerũt.
Puer bene natus herimb̃tus noĩe:
immani febriũ torquebat᷑ accesui.
Delatus a parentibus incõmodum
exuit: robustȩ sospitatis optantibꝰ
sollemnis autisiodori parabatur
exceptio. Quo tandem. pͥdie kalen¬

Expanded text:
comes individua perduravit. Pater comes individua perduravit. Pater ejus et mater iter agentibus postmodum competentia itineri munera destinarunt. Alisiensem post haec pertranseuntes pagum, in villa, quae Fanum dicitur, noctem exigendam decreverunt. Ecclesia ejus loci beati Germani solemnis constat nomine. In hac pretiosa sanctorum pignora collocarunt. Puella fere duodennis advenerat, quam deformitate damnabili colli cervicisque contractio humerum complexa turpabat. Haec pervigilem in ecclesia noctem ducens, et praeoptatae saluti et absolutae pulchritudini restituta, coelum ipsum votis et laudibus onerabat. Auctores beneficii Antissiodorum prosecuta, salutaribus obsequiis integrum exegit turnae stationis excubias peregerunt. Puer bene natus, Herimbertus nomine, immani febrium torquebatur accessu: delatus a parentibus, incommodum exuit; robustae sospitatis optantibus solemnis Antissiodori parabatur exceptio; quo tandem pridie Kalen
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ deferebat᷑ eudentius con¬
tutati: indefesso officio. & imbres
& flammina contẽpserunt. In uil¬
lam pagi amausensis quie campus
uellii đr cũ uenifsent: mulier ab
ipso mat̾ni ut̾i muta ꝓgressu. fide
plena concurrit. p̃cem fudit: effec¬
tum p̃cis consecuta est. Ilico inti¬
ma fauciũ negatȩ dudum uocis
concepere canorem. promptaq
uerboꝵ affluentia: diuturni dam¬
na silentii cõpensar̃. Sic conces¬
sum beneficiũ ecercitio sermonis
exaggerans. ararim usq ꝓsecuta
est: misertũ sui plasmatis & affec¬
tu & uocibꝰ collaudans dm̃. Hinc
illis pagũ oscarensem ꝑmeantibꝰ.
puella infans honesto loco nata.
quȩ & ipsa cognati patiebat᷑ detͥ¬
menta silentii. de sinu nutricis
eciliens: cursu rapidifsimo ad scõs
uenit. Amplexoq feretro: suos
adeẽ dños etiã atq etiã in exple¬
bilis inclamabat. Sic lingue uin¬
culo resoluto laudes aggerans
laudibꝰ ad castrũ usq diuionem

Expanded text:
quibus deferebantur, evidentius conquibus deferebantur, evidentius contutati, indefesso officio et imbres et flamina contempserunt. In villam pagi Amausensis, quae campus Vellii dicitur, cum venissent, mulier ab ipso materni uteri muta progressu, fide plena concurrit; precem fundit; effectum precis consecuta est. Illico intima faucium negatae dudum vocis cepere canorem, promptaque verborum affluentia diuturni damna silentii compensarunt. Sic concessum beneficium exercitio sermonis exaggerans, Ararim usque prosecuta est, misertum sui plasmatis et affectu et vocibus collaudans Deum. 114. Hinc illis pagum Oscarensem permeantibus, puella infans, honesto loco nata, quae et ipsa cognati patiebatur detrimenta silentii, de sinu nutricis exsiliens, cursu rapidissimo ad Sanctos venit; amplexoque feretro, suos adesse dominos, etiam atque etiam inexplebilis inclamabat. Sic linguae vinculo resoluto, laudes aggerans laudibus, ad castrum usque Divionem
Abbreviated transcription (Latin):
ignotȩ rectitudinis uniu̾sis miran¬
tibus recepit uisum. Hinc sacris
cõmunicans: sacerdotis iussu re¬
spondit am̃. Ex eo pleni compos
cui bothgalia nom̃ est cũ uenissẽt:
quidã enis loci cadiuus a puero.
adeo ut ꝑ dies singłos caducam
ñ semel allisionẽ pateretur. raptĩ
ad scõs cucurrit. feretrum uexit.
triduo ꝓsecittus: nichil demũ ma¬
li passus est. Hinc ad salinas uen¬
tum. Pater paruulũ filiũ contrac¬
tione artuum imbecillẽ. humeris
uectitans: sub feretrũ composuit.
Paulo post cepit erigi: & patrem
anacie inclamare.Exciti omnes
uocibus. hinc inde concurrunt:
incolumẽ inueniunt. Pat̾ sub ocłis
om̃iũ sanũ recipiens filiũ. lȩtus
scĩ ioħis baptiste uico publico.
Saltũ mort haliȩ ingressos: nouȩ
hilaritatis afflauit accessus. Nãq
int̾ uentorũ impetus & pluuias
uehem̃tes. duo cerei sacroꝵ p̃un
pignoꝵ: in extincto ꝑ diem totã
lumine ꝑdurar̃. Ita scõꝵ gracia

Expanded text:
ignotae rectitudinis, universis miranignotae rectitudinis, universis mirantibus, recepit usum. Hinc sacris communicans, sacerdotis jussu respondit. Amen. Ex eo pleni compos cui Botgalia nomen, cum venissent, quidam ejus loci, caducus a puero, adeo ut per dies singulos caducam non semel allisionem pateretur, raptim ad sanctos cucurrit; feretrum vexit; triduo prosecutus, nihil demum mali passus est. 113. Hinc ad Salinas ventum. Pater parvulum filium, contractione artuum imbecillem, humeris vectitans, sub feretrum composuit. Paulo post coepit erigi, et patrem anxie inclamare. Exciti omnes vocibus, hinc inde concurrunt; incolumem inveniunt: pater sub oculis omnium sanum recipiens filium suum, imsancti Joannis Baptistae, vico publico. Saltum Mortkaliae ingressos novae hilaritatis afflavit accessus: namque inter ventorum impetus et pluvias vehementes, duo cerei sacrorum praevii pignorum, inextincto per diem totam lumine perdurarunt. Ita sanctorum gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
ferrent egerrime. optinuit tam̃
iussio pͥncipis: indifferenter fieri
qd̃ uolebat. Notorũ cõpotes. iter
repetunt: iustis semꝑ fauentem
dispositionibꝰ impendio głificantes
dm̃. Obsequioꝵ erga sc̃os splendor
signorũq frequentia circũ iectos
passim ppłos spectaculo aggrega¬
bat. Cedentibꝰ aliis alii succede¬
bant: dũ & hos noua ꝑceptorum
beneficioꝵ gr̃a lȩtos in sua rece¬
dere. & illos ꝑcipiendoꝵ spes ala¬
criter impelleret ꝓperare. Publice
famosus. & fomose publicus locꝰ
est orbam uulgo cognominant.
Eo cũ uenissent. puella infantu¬
la eiꝰ loci osanna noĩe. quã natiui¬
tas & mutã ꝓducerat & contrac¬
tam: auditis psallentium ppłorũ
uocibꝰ. miris ꝑueniendi ad scõs an¬
gebatur desideriis. Id quia uerbis
non poterat: gestu corporis & stri¬
dore faucium declarabat. Aridis¬
tandem neruis reptilem extorquẽs
gradũ. enisu quo potuit ꝑuenit.
Morc tante fidei remunerata fructu

Expanded text:
ferrent aegerrime, obtinuit tamen ferrent aegerrime, obtinuit tamen jussio principis indifferenter fieri, quod volebat. Votorum compotes, iter repetunt, justis semper faventem dispositionibus impendio glorificantes Deum. Obsequiorum erga sanctos splendor, signorumque frequentia circumjectos passim populos spectaculo aggregabat; cedentibus aliis, alii succedebant; dum et hos nova perceptorum beneficiorum gratia laetos in sua recedere, et illos percipiendorum spes alacriter impelleret properare. 112. Publice famosus et famose publicus locus est, Orbam vulgo cognominant. Eo cum venissent, puella infantula ejus loci, Osanna nomine, quam nativitas et mutam produxerat et contractam, auditis psallentium populorum vocibus, miris perveniendi ad sanctos angebatur desideriis. Id quia verbis non poterat, gestu corporis et stridore faucium declarabat. Aridistandem nervis reptilem extorquens gradum, enisu, quo potuit, pervenit. Mox tantae fidei remunerata fructu,
Abbreviated transcription (Latin):
litates: scõꝵ constant̃ imploratis
patrociniis declinare. E mensis
alpibꝰ: ad scõs agaunenses mr̃es
deuerter̃. Ibi ab hucb̃to abbate fa¬
mosifsimo excepti quã familiarit᷑:
tanti fatigationẽ itineris. plena
uiri beniuolentia. ingenti religi¬
osorum affectu larga deniq totiꝰ
libalitatis indulgentia releuarũt.
Dehinc oblatã sibi negocii oportu¬
nitatẽ intẽptatã linquere. ñ sibi
integrũ fore arbitrantes: sc̃orũ
agaunensiũ reliquias a p̾nomina¬
to pͥncipe poscendas decreuerunt.
Is uolente dõ. qđ postulabatur
excepit libentissime. qđ & uiris
ẽẽt familiarissimꝰ & ut pote scła¬
ria meditans tantũ. in scõꝵ largien¬
dis patrocinuiis ñ satis auarus. Quã¬
obrem sacroꝵ corporũ accito cu¬
stode. p̃tiosi mr̃is mauricii amplec¬
tendam reliquiarũ partẽ. cũ ue¬
nerando capite sci innocentii le¬
gionarii quondã eiꝰ. incunctanter
largiri p̃cepit. Id quãquã omnes

Expanded text:
litates, sanctorum constanter imploratis litates, sanctorum constanter imploratis patrociniis, declinare. 111. Emensis Alpibus, ad sanctos Agaunenses martyres diverterunt. Ibi ab Hucberto, abbate famosissimo, excepti quam familiariter, tanti fatigationem itineris plena viri benevolentia, ingenti religiosorum affectu, larga denique totius liberalitatis indulgentia relevarunt. Dehinc oblatam sibi negotii opportunitatem intentatam linquere non sibi integrum fore arbitrantes, sanctorum Agaunensium reliquias a praenominato principe poscendas decreverunt. Is, volente Deo, quod postulabatur, excepit libentissime, quod et viris esset familiarissimus, et, utpote saecularia meditans tantum, in sanctorum largiendis patrociniis non satis avarus. Quamobrem, sacrorum corporum accito custode, pretiosi martyris Mauritii complectendam reliquiarum partem cum venerando capite sancti Innocentii, legionarii quondam ejus, incunctanter largiri praecepit. Id quanquam omnes
Abbreviated transcription (Latin):
uid pignoris quid thesauri.
romulea ferretur ab urbe:
uirtutũ consequentiũ crebritate
ceptũ est e uestigio declarari. Re¬
motis suꝑfluis. siqua referenda
sunt: compendio fiunt gratiora.
Urbem egressi. mansione pͥma:
in scĩ alexandri eccłam deuener̃.
Ibi cũ ꝑnoctarent. candela ꝓli¬
xȩ longitudinis uno succensa
capite. post paululũ a parte alia fla¬
grans: utrimq ꝑlucisse uisa est. In¬
genti deuotione complei factum.
de cȩt̾o seruiendũ luminaribꝰ adu̾¬
terunt. Exm illuster uir lothariꝰ.
eiusdẽ comes eocpeditionis. febre
correptus ꝑualida: candelam suo
statui respondentẽ detulit. & ante
sacras ꝑnoctãs reliquias. in crasti¬
num se om̃tmoda languoris mole¬
stia leuatũ sensit. Actũ uulterris.
Meginariꝰ eiusdẽ lotharii pb̃r.
ñ multũ post febre succensus uio¬
lentissima: candela satis adhibita
quã exccellent̃. tã facile curatus ẽ.
Familiare deinceps om̃ibꝰ effectum.
irruentes sibi ꝑ totũ iter imbecil¬

Expanded text:
uid pignoris, quid thesauri Romulea ferretur ab urbe, virtutum consequentium crebritate coeptum est e vestigio declarari: remotis superfluis, si qua referenda sunt, compendio fient gratiora. Urbem egressi, mansione prima in sancti Alexandri ecclesiam devenerunt. Ibi cum pernoctarent, candela prolixae longitudinis, uno succensa capite, post paululum a parte alia flagrans, utrimque praeluxisse visa est. Ingenti devotione complexi factum, de caetero serviendum luminaribus, adverterunt. Exit illuster vir Lotharius, ejusdem comes expeditionis, febre correptus pervalida, candelam suo statui respondentem detulit, et ante sacras pernoctans reliquias, in crastinum se omnimoda languoris molestia levatum sensit. Actum Vulterris. Meginarius, ejusdem Lotharii presbyter, non multum post febre succensus violentissima, candela sanctis adhibita, quam excellenter, tam facile curatus est. Familiare deinceps omnibus effectum, irruentes sibi per totum iter imbecil
Abbreviated transcription (Latin):
nimoda discufsa caligine. redeuntis
diei iubar cernere: & clare oĩa uide
ꝓmeruit. Diem illã graciis exegit
& laudibus. ꝑactisq suȩ reꝑationis
salutaribꝰ: uotorum plena remeauit
nnus sequens eiusdẽ gaudia fe¬
stiuitatis reuexerat: int̾q tur¬
bas ꝓperantium. quendã ex familia
scĩ mãmetis eiꝰdẽ colonũ uillȩ inua¬
lidum. totoq corpore reptilẽ: con¬
tigit aduenisse. Is dũ se ex animo ad
am̃ contulit. beati obtentu presulis:
natiue rectitudinis columẽ multoꝵ
in p̃sentia recuꝑauit. Cotidiani ter¬
ciani quartaniue tẏphi afsidue ꝑ.¬
cepta remedia: phenni febricitantiũ
concursu locum frequentissimũ red¬
didere. Quoꝵ nemo leuaminis ex¬
pers rediit: quisq ad sc̃a limina fi¬
de plenus accessit. De equo in pra-¬

Expanded text:
nimoda discussa caligine, redeuntis nimoda discussa caligine, redeuntis diei jubar cernere, et clare omnia videre promeruit; diem illam gratiis exegit et laudibus; peractisque suae reparationis salutaribus, votorum plena remeavit nnus sequens ejusdem gaudia festivitatis revexerat, interque turbas properantium quemdam ex familia sancti Mammetis, ejusdem colonum villae, invalidum totoque corpore reptilem, contigit advenisse. Is, dum se ex animo ad Deum contulit, beati obtentu praesulis nativae rectudinis columen multorum in praesentia recuperavit. Quotidiani, tertiani, quartanive typhi assidue percepta remedia, perenni febricitantium concursu locum frequentatissimum reddidere; quorum nemo levaminis expers rediit, quisquis ad sancta limina fide plenus accessit. 56. Loco sa
Abbreviated transcription (Latin):
consũpsere oꝑam: cum id ñ semel
nec bis fuerit attẽptatũ. Nã quo¬
tienscũq sacrũ altaris lapidẽ quẽ¬
ob reliquias eleuandas amouere
tẽptarunt: tanto ficus pondere
ꝑseuerauit ĩmobilis. ut facile ad¬
uerteres: antiquũ loco cultũ auer¬
tere diuine non eẽ ꝑmifsum ꝓui¬
dentiȩ. Quo in loco cũ semꝑ mira
patrent᷑ & maxima. in splendidifsi¬
ma tam̃ festiuitate kalendarũ octobri¬
um: diuina copiosius beneficia deuo¬
te confluentibus ingeruntur. De muli¬
nuum diem ppłos ex more conflue¬
ret: ex uilla cui marcenniacus uoca¬
bulum est distatq a loco supradicto
ñ plurimũ: mulierẽ captã oculis
contigit int̾eẽ. Hȩc ingrefsa basili¬
cam p̾cib ac uotis ub̃rimis: suȩ cȩci¬
tati remediũ flagitabat. Cũq sacrȩ
a fidelib uigiliȩ debitis agerentur
officiis. uni uerso id spectante conuen¬
tu: cepit ex eiꝰ ocłis guitatim cruor
effluere. Intra horas breuissimas om¬

Expanded text:
consumpsere operam, cum id non semel, consumpsere operam, cum id non semel, nec bis fuerit attentatum: nam quotiescunque sacrum altaris lapidem ob reliquias elevandas amovere tentarunt, tanto fixus pondere perseveravit immobilis, ut facile adverteres antiquum loco cultum avertere divinae non esse permissum providentiae. Quo in loco, cum semper mira patrentur et maxima, in splendidissima tamen festivitate Kalendarum Octobrium divina copiosius beneficia devote confluentibus ingeruntur. 54. Qnuum diem populus ex more conflueret, ex villa, cui Marcenniacus vocabulum est, distatque a loco supradicto non plurimum, mulierem captam oculis contigit interesse. Haec ingressa basilicam, precibus ac votis uberrimis suae caecitati remedium flagitabat; cumque sacrae a fidelibus vigiliae debitis agerentur officiis, universo id spectante conventu, coepit ex ejus oculis guttatim cruor effluere. Intra horas brevissimas om
Abbreviated transcription (Latin):
tenti: & ꝑuium & familiare est.
Horum in collegio. surdus quidã
aduenerat. Cui cũ aliud ñ suppete¬
ret hospiciũ: noctu ante fores
xcłe lapide capiti supposito cubi¬
tauit. Die reddito. somnũ exiuit:
mooq se beatifsimi g̾mani obten¬
tu damno caruifse aurium: impen¬
dio lȩtatus est. Lapis eiꝰ subiectus
capiti. recepte tulit testimonium
sanitati. qͦd eo surgente: cruore ꝑ¬
fusus apparuit. Pro recuꝑata salute
uotiuas egit gr̃as. maturantesq
int̾ socios: incunctant̃ ꝓsecutus ẽ.
Huic rei. multoꝵ adhuc qui id in¬
spexere suꝑstitũ p̃sentia suffragat᷑.¬
n pago laticensi. qui linguonicȩ
mus ladriacus noĩe: apud quem
eccła est huiꝰ p̃ciosissimi p̾sulis
sacrata pignoribꝰ. quȩ montano sita
in culmine: aliquantũ a uilla lon¬
gius distat. Quã obrẽ ñnulli linguo¬
nicȩ p̃sules ciuitatis. hanc dirue¬
re. & aliã ꝓ ea intra uillȩ ambitũ
instaurare conati basilicam. frustra

Expanded text:
tenti et pervium et familiare est: tenti et pervium et familiare est: horum in collegio surdus quidam advenerat; cui cum aliud non suppeteret hospitium, noctu ante fores ecclesiae, lapide capiti supposito, cubitavit: die reddito somnum exuit; moxque, se beatissimi Germani obtentu damno caruisse aurium, impendio laetatus est. Lapis, ejus subjectus capiti, receptae tulit testimonium sanitati, quod, eo surgente, cruore perfusus apparuit. Pro recuperata salute votivas egit gratias, maturantesque iter socios incunctanter prosecutus est. Huic rei multorum adhuc, qui id inspexere, superstitum praesentia suffragatn pago Laticensi, qui Lingonicae dmus, Ladriacus nomine, apud quem ecclesia est hujus pretiosissimi praesulis sacrata pignoribus, quae montano sita in culmine, aliquantum a villa longius distat. Quamobrem nonnulli Lingonicae praesules civitatis hanc diruere, et aliam pro ea intra villae ambitum instaurare conati basilicam, frustra
Abbreviated transcription (Latin):
e pane uero eiꝰdẽ cenobii. multa
& mira languentibꝰ remedia ꝓ¬
uenire ꝑuulgatissimũ est: adeo ut
siquis quãquã decumbens ualidifsi¬
me huiꝰ afficiatur desid̃io. efficacissi¬
mũ eẽ reducis putetur indicium
sospitatis. Hoc ñ incolarũ ascribi¬
mus scĩtati. uerũ & deuote postulan¬
tium fides optinere talia & beatis¬
simi germani meritũ cuiꝰ nomine
panis inscribitur: multo ualet p̃¬
stare maiora. Tua hȩc sunt mune¬
ra xxp̃e. qͥ in tuoꝵ mirabilis es uir¬
tute scõrum. dumq hos miracłis
clarificas: ad eorum nos imitati¬
onem inflammas.
ec de his quȩ circa sacrũ eius
corpus aut gesta sunt aut gerun¬
tur. excerta quãuerissime. fastidii
fortassis euasere nauseam patro¬
cinio breuitatis. Hinc paucula de
illis locis in quib eius uenerantur
reliquiȩ ꝑstringentes: ad libelli fi
meleredensi: maior ȩccła. huius
p̃cellentissimi patris noĩe dedicata
cognoscit᷑. Id cenobium genti brit¬
torum ramam infatigabilit᷑ expe¬

Expanded text:
e pane vero ejusdem coenobii multa et mira languentibus remedia provenire, pervulgatissimum est; adeo ut, si quis, quanquam decumbens validissime, hujus afficiatur desiderio, efficacissimum esse reducis putetur indicium sospitatis. Hoc non incolarum ascribimus sanctitati; verum et devote postulantium fides obtinere talia, et beatissimi Germani meritum, cujus nomine panis inscribitur, multo valet praestare majora. Tua haec sunt munera, Christe, qui in tuorum mirabilis es virtute sanctorum; dumque hos miraculis clarificas eorum, nos imitationem inflammas. Haec de his, quae circa sacrum ejus corpus ut gesta sunt, aut geruntur, excerpta quam verissime, fastidii fortassis evasere nauseam patrocinio brevitatis. Hinc paucula de illis locis, in quibus ejus venerantur reliquiae perstringentes, ad libelli finMeleredensi major ecclesia hujus praecellentissimi Patris nomine dedicata cognoscitur. Id coenobium genti Britonum Romam infatigabiliter expe
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. Habet ille plures tanto nego¬
cio aptiores: cui si deeẽnt ꝓpͥa ext̃na
certe ad uotũ ultro famularent᷑ ob¬
sequia. Uerũ dũ quondã tractaret se¬
cularia. nouerat auro bibe. nouerat
int̾dũ & fictilibꝰ prandere. Cũq po¬
cula suppeterent gemmea principi:
ñ tam̃ horrebat ꝓ tp̃re in multipli¬
cis usum ministerii. etiã ligneies
uti. Non asꝑnabit᷑ credo. sua p̃conia
ꝑ infimũ &elinguẽ digeri. cuiꝰ
tanta est meritoꝵ gła. ut mutis qͦq
ipsis copiã de se loquendi sufficiat
largiri. Eritq dignitatis genus
modica de modicis sumere: cui pos¬
se subest ingentia quȩq de maocimis
receptare. Iam dudũ ꝓponenti dice¬
re.multa se certatim ingerunt: qͦ¬
rũ nichil pͥus nil cõpetentius libelli
uestibulo p̃figendũ reor quã illud.
quo pacto munificentissimꝰ pat̾ nr̃
nr̃a quidem memoria suo subueni¬
endũ decreuit loco. ei rei talẽ fuis.¬
se conseq̃ntiã: subiecta relatione

Expanded text:
tatis. Habet ille plures tanto negotatis. Habet ille plures tanto negotio aptiores, cui si deessent propria, externa certe ad votum ultro famularentur obsequia; verum, dum quondam tractaret saecularia, noverat auro bibere, noverat interdum et fictilibus prandere; cumque pocula suppeterent gemmea principi, non tamen horrebat pro tempore in multiplicis usum ministerii etiam ligneis uti. Non aspernabitur, credo, sua praeconia per infimum et elinguem digeri; cujus tanta est meritorum gloria, ut mutis quoque ipsis copiam de se loquendi sufficiat largiri: eritque dignitatis genus, modica de modicis sumere, qui posse subest ingentia quaeque de maximis receptare. Jam dudum proponenti dicere multa se certatim ingerunt, quorum nil prius, nil competentius libelli vestibulo praefigendum reor, quam illud, quo pacto munificentissimus Pater noster nostra quidem memoria suo subveniendum decrevit loco. Ei rei talem fuisse consequentiam, subjecta relatione