comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ait apłs Si enĩ uolens hoc facio: mertedem habeo. siaut
inuitꝰ. dispensatio mͥ credita. ẽ Ac sidicat. Illis ꝓderit.
qͥb hoc dispenso. ñ mihi qͥ finctus sum Qđ bonosiaci
cleriei cũ suis honorib sint recepti In nõẽ pp̃. xxxii
Certũ ẽ qđ bonosiaci heretici comparandi sint iudȩis
iudei qͥ ei diuinitatẽ negauer̃ ⁊ negant Unde c̃seqͦns ẽ.
ut participiũ dãpnationis cũ eis habeant. quoꝵ errorem
imitati s̃. Et in fra anisii fr̃is qͦnda nri alioꝵq sac̃dotũ
sũma deliberacio hȩc fuit.: ut qͦs bonosus ordinauerat.
necũ eo remanerent acfieret ñ mediocre scand alum.
⁊it id÷ mundos siqͣndo ueniunt ad eccłam catholicã pla¬
cuit scõ & magno ccilio ut umpositionẽ manꝰ accipi¬
tano ep̃o ob catholicã fidẽ inexiliũ destinato: anatho
merito credebat᷑ qđ ordinatores tui contra scõꝵ cano¬
nũ ẽstituta uiderent᷑ sui similẽ c̃setrasse: Sed adfuit
misc adĩ in hoc te dirigens. atq c̃ firmans: ut malis

Expanded text:
ait: si enim uolens hoc facio, mercedem habeo, si autem inuitus, dispensatio mihi credita est, id est illis prodest quibus hoc dispenso, non mihi qui fictus sum. qui enim iclerici cum suis honoribus sint recepti, Innocentii papae. Certum est quod Bonosiaci haeretici comparandi sunt Judaeis,Judaei qui ejus divinitatem negaverunt et negant. Unde consequens est ut participium damnationis cum eis habeant quorum errorem imitati sunt. Et infra: Anysii fratris quondam nostri aliorumque sacerdotum summa deliberatio haec fuit, ut quos Bonosus ordinaverat, ne cum eo remanerent, ac fieret non mediocre scandalum, ndos, si quando veniant ad Ecclesiam catholicam, placuit sancto et magno concilio, ut impositionem manus accipino episcopo ob catholicam fidem in exsilium dmerito credebatur, quod ordinatores tui contra sanctorum canonum constituta viderentur sui similem consecrasse. Sed affuit misericordia Dei in hoc te dirigens atque confirmans, ut malis
Abbreviated transcription (Latin):
papa leo censuerit. ut ep̃s ciuitatis suȩ mediocritate
despecta. amministrationẽ loci celebrioris ambire
ñ debeat. nec ꝑ auariciã ad maiorem se plebẽ trans¬
ferre Id ipsũ aũt & papa gelasius ut supͣ ostensũ ÷
definire udet᷑. At uͦ si alicuiꝰ p̃ dȩtessoris pontificis
capitulũ ad hec obicere qͥs p̃sũpserit. nouerit calcedo¬
nensem synodũ nec ñ & apticos p̃sules quoꝵ testimo¬
nia ꝓtulimꝰ leonẽdico atq gelasiũ. cuncta p̃ceden¬
tiũ patrũ quȩ canonicȩ instituta s̃ melius c̃sideras¬
se atq tractasse qũa homines nr̃i tẽporis & id cir¬
onnulli tanꝗ ualidissimũ marum obiciunt osiuin
Deinde inconseqͣnti capło etiã sitał extit̾it ut ꝑ fraudes
⁊ qͦsdã p̃mio & mercede corruptos. excusationẽ asse¬
rens ut qͣsi eũ popti pet̃e uideant᷑. nec laicã infine
commumonẽ accipiat Qđ idẽ osius ũ catholice dixer¬

Expanded text:
papa Leo censuerit, ut episcopus, civitatis suae mediocritate papa Leo censuerit, ut episcopus, civitatis suae mediocritate despecta, administrationem loci celebrioris ambire non debeat, nec per avaritiam ad majorem se plebem transferre. Id ipsum autem papa Gelasius, ut supra ostensum est, definire videtur. At vero si alicujus praedecessoris pontificis capitulum ad haec objicere quis praesumpserit, noverit Chalcedonensem synodum, necnon et apostolicos praesules, quotulimus, Leonem dico atque Gelasium, cuncta praecedentium Patrum, quae canonice instituta sunt, melius considerasse atque tractasse, quam homines hujus temporis, et idcironnulli tanquam validissimum murum objiciunt Osium dDeinde in sequenti capitulo: Etiamsi talis exstiterit ut per fraudes, et quosdam praemio et mercede corruptos, excusationem afferens, ut quasi eum populi petere videantur, nec laicam in fine communionem accipiat. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
Siqͥs aũt ep̃s ciuitatis sue mediocritate despecta. ammi¬
nistrationẽ loci celebrioris ambierit. & ad maiorem
se plebem qͣcunq ratione transtulerit. a cathedra
qͥdem aliena: sed carebit & ꝓpͥa. ut nec illis p̃sideat
qͦs ꝑ auariciã c̃cupiũ. net illis qͦs ꝑ suꝑbiã sꝑnit. Suis
gͥ t̃minis qͥsq c̃tentꝰ sit: nec suꝑ m̃surã iuris sui affec¬
tet augeri x. Gelasiip̃p. Quisqͥs ꝓpͥe deser¬
tor eccłe nullis existentib causis ad aliã putauerit
transeundũ. temereq susceptꝰ fuerit ⁊ ꝑteruus reue¬
rendoꝵ canonũ ł ipse ł receptor eiꝰ atq ꝓuector in¬
stituta ñ fugiet: que dehuiꝰ modi p̃sũptorib sacrica¬
nones p̃firer̃ seruanda. Audistis o eqͣlitatis iudices.
quẽ ad modũ calcedonensis synodus quȩ utiq a niceno
c̃cilio nullatenꝰ deiuat statuerit : qđ absq ꝓuincia¬
rũ amissione ⁊ netessitate. in alteriꝰ ciuitatis ȩccła de¬
migrandũ ñ sit Nihil ominꝰ audistis qđ beatissimus

Expanded text:
episcopus civitatis suae mediocritate despecta administrationem loci celebrioris ambierit, et ad majorem se plebem quacunque ratione transtulerit, a cathedra quidem pellatur aliena, sed carebit et propria; ut nec illis praesideat, quos per avaritiam concupivit, nec illis quos per superbiam sprevit. Suisigitur terminis quisque contentus sit, nec supra mensuram juris sui affectet augeri. CAP. X.-- Gelasii papae. Quisquis propriae desertor Ecclesiae, nullis existentibus causis, ad aliam putaverit transeundum, temereque susceptus fuerit, et protervus reverendorum canonum, vel ipse, vel receptor ejus atque provector, instituta non fugiet, quae de hujusmodi praesumptoribus sacri canones praefixere servanda. Audistis, o aequitatis judices! quomodo Chalcedonense concilium. quod utique a Nicaeno concilio nullatenus deviat, statuerit quod absque provinciarum amissione in alterius civitatis Ecclesiam demigrandum non sit. Nihilominus audistis quod beatissimus
Abbreviated transcription (Latin):
uste siue inuste obliget pistor. gregi tim̃dũ ẽ neꝑ
elationẽ tumidȩ rephensionis culpa quȩ ñ erat fiat Uera
qdẽ sententia: sed ñ ita intelligenda ut illud qđ dr̃ in
iuste sic accipiendũ st. tanꝗin illis que manifestaration
dõ inunica ec̃ ꝓbuant᷑ cuilibet pastori obtẽperandũ. er¬
bigr̃a. Site ad piuriũ. falsũ testimoniũ. sacrilegiũ ł ho¬
micidũ ox cõmunicando impulerit. nunqͥd nã intalib
ł eoꝵ similib pastoris ex cõmunicatio tundat facienda

Expanded text:
uste, sive injuste obliget pastor, gregi timendum est, ne elatione tumidae reprehensionis, culpa, quae non erat, fiat. Vera quidem sententia, sed non ita intelligenda, ut illud, quod dicitur injuste, sic accipiendum sit, tanquam in illis quae manifesta ratione Deo inimica esse probantur cuilibet pastori obtemperandum sit. Verbi gratia, si te ad perjurium, falsum testimonium, sacrilegium, vel homicidium excommunicando impulerit, nunquidnam in talibus vel eorum similibus pastoris excommunicatio timenda vel facienda
Abbreviated transcription (Latin):
sũmoꝑe om̃ib prbis & diaconib ac reliqͥs clericis ad tenden¬
dũ ẽ: ut nihil absq ep̃i propͥilicentia agant Non utiq
ñ baptizet. nec qͥeqͣm absq es ꝑmissufaciat Similit & re¬
liqͥ popti maiores scilicet & minores ꝑ eiꝰ licentiã qͥcqͥd
agendũ. ẽ agat. nec sine eiꝰ ꝑmissu a sua parroechia absce¬
dant ł in ea aduentantes morari p̃sumant Animȩ uͦ
eoꝵ ei creditȩ s̃. ideo om̃a eiꝰ c̃silio agere debent. & eo in¬
ẽsulto nihil Suicunq enĩ oboediunt ep̃is suis. uident᷑
qͥdem aliqͥd gr̃ȩ c̃ferre dõ. Qui aũt eis ñ oboediunt. in¬
dubitant̃ rei. irepbi existunt. Porro ipsi adõ donũ sũmi
muneris c̃ setunt᷑ qͥ iusticie & p̃ceptis eiꝰ semitas incedentes
apłoꝵ manifeste cunctos audientes instruebat dicens
Uident᷑ mͥ qͥ loquunt᷑ uerbũ ueritatis ⁊ qͥ illuminant am¬
mas hominũ similes eẽ. radissolis. Qui ut ꝓcesserint
& apparuerint mundo celari ultra aut occultari

Expanded text:
s presbyteris, et diaconibus, ac reliquis clericis, attendendum est, ut nihil absque episcopi proprii licentia agant. Non utique ia agat, non baptizet, nec quidquam absque ejus permissu faciat. Similiter et reliqui populi, majores scilicet ac minores, per ejus licentiam quidquid agendum est, agant, nec sine ejus permissu a sua parochia abscedant, vel in ea adventantes morari praesumant. Animae vero eorum ei creditae sunt. Ideo omnia ejus consilio agere debent, et eo inconsulto nihil. Quicunque enim obediunt episcopis suis, videntur quidem aliquid gratiae conferre Deo. Qui autem eis non odediunt, indubitanter rei et reprobi existunt. Porro ipsi a Deo donum summi muneris consequuntur, qui justitiae et praecepti ejus semitas incedentes,rinceps apostolorum manifeste cunctos audientes instruebat, dicens: Videntur mihi qui loquuntur verba veritatis, et qui illuminant animas hominum similes esse radiis solis. Qui ut processerint et apparuerint mundo, celari ultra, aut occultari
Abbreviated transcription (Latin):
et inspetulo estis positi: plusscire oportet. ut subditos uob̾
ppłos plenit̃ docere possitis. eisq ad regna cęloꝵ duca¬
tũ p̃bere dño annuente ualeatis Unde & ipsa ꝑse ue
ritas ait. Uob̾ datũ ẽ nosse misteriũ regm dĩ. cct̾is au̾t
inparaboł. ⁊Reliaͣ. Propt̃ qđ c̃ siliũ do unicuiq ur̃m con¬
stant̃ docere uerba diuina: & discentib libent̃ accomo
ni. ⁊ reliqͥ derici cuncti. om̃sq. pͥncipes tã maioris ordi¬
nis quã ⁊ inferioris. atq reliqͥ ppłi trib ⁊ linguę ñ obtẽ¬
perauerint. ñ solũ infames sed ⁊ exteriores aregno dĩ &
c̃ sortio fideliũ. aliminib scȩ̃ dĩ ȩccłe alieni er̃ Nam
ur̃m ẽ. eos instruere: eoꝵ uͦ ẽ uob oboedire ut dõ.:
cuiꝰ legatione fungimini. dicente dño. Qui uos au¬
recip̃: ⁊ qͥ me recip̃ recip̃ eũ qͥ me misit Nihil eñ in
iustiꝰ ł in honestius. ẽ. quã filios patrib rebelles. aut
clericos ł laicos doctorib seu discipłos magistris in¬

Expanded text:
et in speculo estis positi, plus scire oportet, ut subditos vobis populos pleniter docere possitis, eisque ad regna coelorum ducatum praebere Domino annuente valeatis: unde et ipsa per se Veritas ait: Vobis datum a. Propter quod consilium do unicuique vestrum constanter docere verba divina, et discentibus libenter accommodni, et reliqui clerici, omnesque principes tam majoris ordinis quam et inferioris, atque reliqui populi, tribus, et linguae non obtemperaverint, non solum infames, sed et extorres a regno Dei, et consortio fidelium, a liminibus sanctae Dei Ecclesiae alieni erunt. Nam vestrum est eos instruere, eorum vero est vobis obedire ut Deo, cujus legatione fungimini, dicente Domino: Qui vos aurecipit; et Qui me recipit, rejustius vel inhonestius est quam filios patribus rebelles, aut clericos vel laicos doctoribus seu discipulos magistris in
Abbreviated transcription (Latin):
pliore c̃dẽpnatione digni s̃: ꝗͥ patrib obuiare aut c̃tra
eos insurgere nitunt᷑ aut in iuriã aut c̃tumeliã eis in¬
ferre moliunt᷑ : qm̃ qͥ his resistit dõ resistit Et qͥ eis ina¬
iuriã ł c̃tumeliã fac̃ : dõ cuiꝰ legatione fungunt᷑ facit

Expanded text:
pliore condemnatione digni sunt, qui patribus obviare, aut contra pliore condemnatione digni sunt, qui patribus obviare, aut contra eos insurgere nituntur, aut injuriam vel contumeliam eis inferre moliuntur, quoniam qui eis resistit et Deo resistit, et qui eis injuriam vel contumeliam facit, Deo, cujus legatione fu
Abbreviated transcription (Latin):
spualiũ qͣntũ ẽ. fas intelligere cognouerit ꝑ tinere:
& ñ qđ absit cũ suo ꝑiculo alienȩ spei ꝑ solã negle¬
gentiã facere detrim̃tũ : s qđ ad generalitatis. exͣ¬
pectat cõpendiũ. salubri necesse. ẽ. ꝓ uidere tracta¬
tu. Homini religioso. parũ et̃ debet inimicitias alioꝵ
ñ exercere. ł augere ł malelo qͣndo. nisi eas etiã ex¬
tinguere bene loqͦndo studuerit Eoce oris nr̃i bucina
ad aures om̃iũ ꝑsonamꝰ. Neq se deinceps excusabit
ñ monitũ: qͥcqͥd seqͥ debeat. tã uerb̾ quã litteris edoce¬
t᷑. Iuał aũt c̃dẽpnatio. ⁊ qͣlis imminet maledictio
eis qͥ in patres percant. diuina nos docet scriptura
Si emĩ chã filius noe cũ uidisset nudũ suũ patrẽ qm̃ ñ
cooꝑuit patris corporalẽ nuditatẽ s egressus nunciauit
eã fr̃ib ⁊ illi uestim̃to eã cooperuer̃ Ipse qͥdẽ chã & słli qͥ ex¬

Expanded text:
spiritualium quantum est fas intelligere cognoverit pertinere, spiritualium quantum est fas intelligere cognoverit pertinere, et non quod absit cum suo periculo alienae spei per solam negligentiam facere detrimentum, sed quod ad generalis salutis spectat compendium, salubri necesse est providere tractatu. Homini religioso parum esse debet inimicitias aliorum non exercere, vel non augere male loquendo, nisi eas etiam exstinguere bene loquendo studuerit. Ecce oris nostri buccina ad aures hominum personamus, neque se deinceps excusabit non monitum, qui quidquid sequi debeat, tam verbis quam litteris, edocetur. Qualis autem condemnatio, et qualis imminet maledictio eis qui in Patres peccant, docet nos et divina Scriptura. Si enim Cham filius Noe cum vidisset nudum suum patrem, quoniam non cooperuit patris corporalem nuditatem, sed egressus nuntiavit eam fratribus, et illi vestimento eam cooperuerunt, ipse quidem Cha
Abbreviated transcription (Latin):
in annos multos. epulare & letare Nã dr̃ ei Stulte
hac nocte auferet᷑ abfit anima tua. & quȩ parasti cuiꝰ
er̃: Itaq festinet ad penitentiã om̃is ȩtas. om̃issexꝰ.
om̃isq c̃ditio. ut uitã c̃ seqͣtur ȩt̃nã Iuuenes qͥdẽ in
eo grati s̃. qđ in ipso impetu desiderioꝵ. ceruices suas iu¬
go subiciunt disciplinȩ Senes & ipsilaudabiles. qͥ a¬
mnulti tẽporis õsuetudinẽ inqͣ male p̃uenti s̃ ꝓdĩti
more cõmutant. Nemogͦ differat. nemo cunctetur
Quȩ enĩ causa cunctandi ẽ ad bene agendũ : Animus
malesibi c̃scius. dũ uidet᷑ sibi nullã penã pati: credit
quia ñ iudicet ds cũ abuti patientia dĩ & ñ intelli¬
gere parcentis benignitatẽ. iã sit magna dãpnatio
Unde scriptũ ẽ. Maledictꝰ homo: qͥ opꝰ dĩ neglegent̃
agit. Iua ꝓpt̃ pastoralis ordinis ẽ: infatigabilit̃ re¬
uocare. qͥcqͥd ad correctionẽ popłoꝵ immomagis filioꝵ

Expanded text:
in annos multos, epulare et laetare. Nam dicetur ei. Stulte, in annos multos, epulare et laetare. Nam dicetur ei. Stulte, hac nocte auferetur abs te anima tua, et quae parasti, cujus erunt? » Itaque festinet ad poenitentiam omnis aetas, omnis sexus, omnisque conditio, ut vitam consequatur aeternam, juvenes quidem in eo grati sint, quod in ipso impetu desideriorum, cervices suas jugo subjiciunt disciplinae. Senes et ipsi laudabiles multi temporis consuetudinem in qua male praeventi sunt pro Dei amore commutent. Nemo ergo differat, nemo cunctetur. Quae enim causa cunctandi est ad bene agendum? Animus sibi male conscius dum videtur sibi nullam poenam pati, credit quia non judicet Dominus, cum abuti patientia Dei et non intelligere parcentis benignitatem jam sit magna damnatio. Unde scriptum est: « Maledictus omnis qui opus Domini negligenter agit . » Quapropter pastoralis ordinis est infatigabiliter revocare quidquid ad correctionem populorum, imo magis filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑum iuuare penitentiam: ꝑ hȩc enĩ facilior uenia dabit᷑.
⁊ indulgentia citius indulgebit᷑. Qđ si ꝓuectioris ȩtatis sit.
ueritatis accepta: nulla ei ĩminet pugna certaminis.
ꝑ quã in surgentes aduersus animã repͥmat corpotis
tiȩ. nec putet qe intẽporis longitudine docum̃tũ ostendi¬
s̃ m̃tes. qͥ ñ tẽpoꝵ rationẽ colligit: s animoꝵ Ipse enim
ꝓbat. siqͥs agnita ueritatis p̃dicatione ñ distulit. neq
tẽpꝰ neglegendo c̃sũpsit. s statĩ isidici potest eodẽ mo¬
m̃to p̃terita horrescens. futurũ desideriũ cep̃. & inamorẽ
regni cȩlestis exarsit. Propt̃ qđ nemo ur̃m ultra dissi¬
rit a te ds̃ pecuniã. sed animũ misericordẽ atq m̃tẽ. neq¬
neq diues c̃uersationẽ suã differat. ꝓsollicitudine scłari.
dũ cogitat qͦ mͦ dispenset abundantiã frugũ. neq di¬
cat intra semet ipsũ. qͥd faciã ubi recondã fructꝰ meos:
neq dicaf animȩ suȩ. habes multa bona reposita

Expanded text:
um juvare poenitentiam. Per haec enim facilior venia dabitur, et indulgenti citius indulgebitur. Quod si provectioris aetatis sit veritatis accepta, nulla ei imminet pugna certaminis, per quam insurgentes adversus animam reprimat corporis tiae. Nec putet quia in temporis longitudine documen non temporum rationem colligit, sed animorum, ipse enim probat si quis agnita veritatis praedicatione non distulit, neque tempus negligendo consumpsit, sed statim et, si dici potest, eodem momento praeterita perhorrescens futurorum desiderium cepit, et in amorem regni coelestis exarsit. Propter quod nemo vestrum ultra dissiirit a te Deus pecuniam, sed animam misericordem etue dives conversionem suam differat, pro sollicitudine saeculari, dum cogitat quomodo dispenset abundantiam frugum. Neque dicat intra semetipsum, Quid faciam? ubi recondam fructus meos? Neque dicat animae suae. « Habes multa bona reposita
Abbreviated transcription (Latin):
uiolatores. & sacrarũ institutionũ uoluntariȩ ꝑturbatores.
eccłastica indignos regula ⁊ scã communione iudicabat
peratores uͦ earundẽ esq oboedientes: utrarũq acceterarũ
bonarũ dignosẽẽ dicebat. Vnde & ꝓpħas intestimoniũ su¬

Expanded text:
violatores, et sacrarum institutionum voluntarie perturbatores, violatores, et sacrarum institutionum voluntarie perturbatores, ecclesiastica indignos regula, et sancta communione judicabat. Operatores vero earumdem, eisque obedientes utrarumque ac caeterarum bonarum dignos esse dicebat, unde et prophetas in testimonium su
Abbreviated transcription (Latin):
aut in cas tellis ł modicis ciuitatib instituerent᷑ ep̃i.
ne uile eoꝵ nom̃ fieret. Ep̃oꝵ gͦ uicẽ apłoꝵ gerere dñm¬
docuisse dicebat. & reliqͦꝵ discipłoꝵ uicẽ tenere prbos
debere insinuabat. et siqͥs aliqu̾ẽ ex his scandalizaret: gra¬
uissimã sibi poenã inferri debere p̃dicabat Cunctosse ini¬
uicẽ diligere & ad iuuari debere.: et neminẽ ab adiutorio
fr̃isse subtrahere instruebat. Homiadas uͦ & ad ulteros ac
cunctos criminalib nexib alligatos. et qͥ eis coȩquales ñ
tenꝰ debere oportet. In fames nanq om̃s. et qͦs pͥmates leges
scłi ñ suscipiunt. s & laicos ab eoꝵ accusatione & uexatione
semꝑ repelli debere rogabat: & cunctossibi subditos esse
p̃cipiebati Cunctoꝵ sacerdotũ uitã suꝑiorẽ scĩoremq ai
nec iudicari. ullatenꝰ posse dicebat: Im̃ ñ solũ hoc diumas.
seda legesscłi inhibeit dicebat. Om̃s gͦ legũ diuinarũ libent̃

Expanded text:
aut castellis, vel modicis civitatibus instituerentur episcopi, aut castellis, vel modicis civitatibus instituerentur episcopi, ne vile eorum nomen fieret. Epdocuisse dicebat, et reliquorum discipulorum vicem tenere presbyteros debere insinuabat. Et si quis aliquem ex his scandalizaret, gravissimam sibi poenam inferri debere praedicabat. Cunctos se invicem diligere, et adjuvare debere, et neminem ab adjutorio fratris se subtrahere instruebat. Homicidas veros, et adulteros ac cunctos criminalibus nexibus alligatos, et qui eis coaequales non etenus debere oportet. Infames namque omnes, et quos primates legis saeculi, non recipiunt, sed et laicos ab eorum accusatione, et vexatione semper repellere debere rogabat, et cunctos sibi subditos esse, praecipiebat. Cunctorum sacerdotum vitam superiorem, sanctioremque ac nec judicari, ullatenus posse dicebat. Quoniam non solum hoc divinas, sed leges saeculi inhibere dicebat. Omnes ergo legum divinarum libenter
Abbreviated transcription (Latin):
partes nos qđ idem iussit agere curauimus: Aliqͦs uͦ
atq ad reliqͣs gentes dirigere cupim Nbi aũt ferociores &
rebelliores gentes fore cognouerimꝰ. illuc dirigere sapichtio¬
res necesse habemꝰ. qͦ cotidie ñ cessent diuina seminare semi¬
na. et multos xp̃o lucrari: et ad rectã fidẽ et uiã ueritatis
ꝑducere. & plures manipulos dño ualeant p̾sentare In illis
aũt ciuitatib inqͥb dudũ apud p̃dictos erant ethnicos¬
eoꝵ arthifłamines. qͦs tam̃ minores tenebant quã memo¬
ratos pͥmates. archiep̃os institui p̃cepit: qͥ ñ tam̃ pͥma¬
mauerint. aut aliquẽ timorẽ aut istos ł alios iuspectos ha¬
buerint. ad iã dictos pͥmates ł patriart has. ne aliqͥs nocent̃
qͥ ñ pͥmatũ. aut archi ep̃oꝵ aut metropolitanoꝵ nom̃e.
qr matres ciuitatũ ñ tenent. sed ep̃oꝵ tantũ uocabulo
potirent᷑ : qm̃ uec int̃ ipsos apłos par institutio fuit: sed
unꝰ om̃ib p̃fuit. Hoc tam̃ p̃ uidendũ instituit: ne inuillis

Expanded text:
 curabimus. Aliquos vero atque ad reliquas gentes dirigere cupimus, ubi autem ferociores et rebelliores gentes fore cognoverimus, illuc dirigere sapientiores et austeriores necesse habemus. Qui quotidie non cessant divina seminare semina, et multos Christo lucrari, et ad rectam fidem, et viam veritatis perducere, ut plures manipulos Domino valeant praesentare. In illis autem civitatibus, in quibus dudum apud praedictos erant archiflamines quos tamen minores tenebant quam memoratos primates, archiepiscopos institui praecepit, qui non tantum primamaverint, aut aliquem timorem, aut istos vel alios suspectos habuerint, ad jam dictos primates, vel patriarchas, ne aliquis nocenter qui non primatum, aut archiepiscoporum, aut metropolitanorum nomine, quia matres civitatum non tenent, sed episcoporum tantum vocabulo potirentur, quoniam nec inter ipsos apostolos par institutio fuit, sed unus omnibus praefuit. Hoc tamen praevidendum instituit, ne in villis,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmalo ñ reddere. nec inuriã facere : sed & factã pati¬
ent̃ ferre. inimicos diligere. maledicentesse ñ remale¬
dicere: sed magis benedicere. & ꝑ sequutionẽ ꝓnisticia
sustinere. Castitatẽ amare. in allũ odio habere. qr
qͥ odit frẽmsiũ homicidaẽ. Plationẽ fugere. ⁊ elũ mlũ non
habe inuidiã ñ exercere. nec c̃tentionẽ amare Cũ discordan
Demoresuenerari: uniores diligere: Ep̃os sacerdotessiuos.
accunctos reliqͦs eccłe minis tros. atq omnẽ plebẽ sibi cõmis¬
eoꝵ ep̃os. tota animi uirtute diligere ut oculossuos. qr ocus¬
li s illoꝵ. eoꝵ p̃ceptis in om̃ib oboedire: ẽtiã si ipsi alit̃ qđ absit
agant memores scilicet illius dñici p̃cepti. Iuȩ dict̃ facite :
quȩ aũt faciunt. facere nolite Ipsi aũt ep̃i si exorbitauerint
nore nec argui net iudicari potest: Nullꝰ se extollat erga

Expanded text:
pro malo non reddere, nec injuriam facere, sed factam patipro malo non reddere, nec injuriam facere, sed factam patienter sufferre, inimicos diligere, maledicentes se non remaledicere, sed magis benedicere, et persecutionem pro justitia sustinere. Charitatem amare, et nullum odio habere, quia « qui odit fratrem suum, homicida est . » Elationem fugere, zelum malum non habere. Invidiam non exercere, nec Seniores venerari, et juniores diligere, episcopos sacerdotes suos, ac cunctos reliquos Ecclesiae ministros, atque omnem plebem sibi commiscopos tota animi virtute diligere ut oculos suos, quia oculi sunt illorum. Eorum praeceptis in omnibus obedire, etiamsi ipsi aliter quod absit agant, memores scilicet illius Dominici praecepti: « Quae dicunt facite, quae autem faciunt facere nolite . » Ipsi autem episcopi si exorbitaverint nore nec argui, nec judicari potest. Nullus se extollat erga
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑficere. Desideria carnis ñ ꝑficere.: sed ꝓpͥã frangere
uoluntate Boni aliqͥd inse cũ uiderit: dõ applicet:
ñ sibi: & maluĩ asȩfactũ recognoscat ireputet: Mulcũ
loqͥ ñ amare. sed custodire labiasua nemalũ aut dolũ
loqͥt᷑. Diẽ iudicii timere. gehennã expauescere. ⁊uitã
ȩt̃nã om̃i concupiscentia desiderare. ñ occidere. nͥ ad¬
ulterar ñ fustũ facere. ñ rẽ ꝓximi c̃cupiscere. ñ falsũ
testimoniũ dicere: s om̃s homines honorare. corpus
custodire. uanas & caducas ñ amplecti diuitias. leiuniũ
& iuigilias scãs amare. pauꝑes recrtare. nudos uestire.
c̃solari ⁊ suis bonis rifouere. ⁊ amalis actib se alienum
torem. qr qͥ detrahit ñ solũ se. s ⁊ alios multos occidit:
Irã ñ ꝑficere. nec iracundiȩ tẽpus itseruare. dolũ in
corde ñ tenere: nec pacẽ falsã dare. Karitatẽ ñ derelin¬
quere. nec iurare. neforte ꝑiuriũ qđ absit fiat. malũ

Expanded text:
ficere. « Desideria carnis non perficere , » sed propriam frangere voluntatem; boni aliquid in se cum viderit Deo applicet, non sibi, et malum a se factum cognoscat, et sibi reputet. Multum loqui non amare, sed custodire labia sua ne dolum aut malum loquantur, diem judicii timere, gehennam expavescere, vitam aeternam omni concupiscentia desiderare; non occidere, non adulterari, non furtum facere, non rem proximi concupiscere, non falsum testimonium dicere , sed omnes homines honorare, corpus custodire, vanas et caducas non amplecti delicias, jejunium et vigilias sanctas amare, pauperes recreare, nudos vestire, consolari, et suis bonis refovere et a malis actibus se alienum torem, quia qui detrahit, non solum se, sed multos alios occidit; iram non perficere, nec iracundiae tempus reservare. Dolum in corde non tenere, nec pacem falsam dare, charitatem non derelinquere, nec jurare, ne forte perjurus quod absit fiat. Malum
Abbreviated transcription (Latin):
Nec querat᷑ qͦmͦ genuit filiũ: qđ ⁊ angłi nesciunt ꝓpłis
in cognitũ ÷. Unde illud dictũ ÷ Uenerationẽ eius
qͥs en arrabit: quã secretã originẽ cũ ꝓpͥo filio nouit :¬
ipsesolus qͥ genuit Nec a nob̾ ds̃ discutiendus ẽ. s cre¬
dendus. qui in nob̾ ipsis nescimꝰ qđ sapimꝰ qͦ mͦ sapientia
genuit. aut intellectꝰ c̃siliũ. aut mens nr̃a generat uer¬
bũ. sed suffic̃ nosse. qr lux genuit splendort̃: sicut ait ꝓ¬
pħa. In splendorib scõꝵ exut̃o ante luciferũ genuite:
Et illuo Hic ds̃nr̃. et ñ reputabit᷑ alt̃ adeũ: & pꝰ int̾ra

Expanded text:
Nec quaeratur quomodo genuit Filium, quod et angeli nesciunt, prophetis incognitum est. Unde illud dictum est: « Generationem ejus quis enarrabit ? quam secretam originem cum proprio Filio novit ipse solus qui genuit. Nec a nobis Deus discutiendus est, sed credendus, qui in nobis ipsis nescimus quod sapimus, quomodo sapientiam, ingenium, aut intellectus consilium, aut mens nostra generat verbum. Sed, uropheta: « In splendoribus sanctorum ex utero ante luciferum genui te . » Et illud: « Hic Deus noster et non reputabitur alter ad eum, » et
Abbreviated transcription (Latin):
ñ quasi argentũ. elegite incamino pauꝑtatis ꝓpt̃ me.
ut faciã ñ blasphemer. & głam meã alteri ñ dabo
Audi me ia cob & isrł quẽ ego inuoco. ego ipse ego
pͥmꝰ ego nouissimꝰ. Manꝰ qͦq mea fundauit terram :¬
& dextera mea mensa. ẽ. cȩlos Ego uocabo eos & stabt̃¬

Expanded text:
n quasi argentum elegi te in camino paupertatis, propter me faciam, ut non blasphemer, et gloriam meam alteri non dabo. Audi me, Jacob, et Israel quem ego voco. Ego ipse, ego primus, et ego novissimus, manus quoque mea fundavit terram, et dextera mea mensa est coelos. Ego vocabo eos
Abbreviated transcription (Latin):
thecizant. id ÷̃ qͥ uerbo instituunt incipientes. pͥmo
talẽ : ut ꝓ ingenio discentiũ semet ipsũ possit apta¬
re. & uerbi ordinẽ ꝓ audientis capacitate dirigere
Multũ ẽ aũt siego nc̃ desinguł quȩ unꝰ qͥsq habere
debeat ꝓseqͣr Uerũ tam̃ illud ẽ qđ p̃cet̾is ab
om̃ib uob cupio in cõmune seruari. ut c̃cordiã
teneatis: ꝑ quã solũ potestis portũ qͥ etis intrare. &
ciuitatẽ regis sũmi quȩ pax nominat᷑ habitare¬

Expanded text:
techizant, id est, qui verbo instruunt incipientes, primo techizant, id est, qui verbo instruunt incipientes, primo es, esse talem ut pro ingenio discentium semetipsum possit aptare, et verbi ordinem pro audientis capacitate dirigere.Multum est autem, si ego nunc de singulis quae unusquisque habere debeat prosequar. Verumtamen illomnibus vobis cupio in commune servari, ut concordiam teneatis, per quod solum potestis portum quietis intrare et civitatem regis summi, quae pax nominatur
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̃nȩ ex salubri cõmonitione capient lucra: uerũ &
queturq s̃ illȩ tristiciae ł merores. qͥ exp̃sentis uitȩ
necessitatib ⁊ cladib tẽpoꝵ ueniunt. quecunq ser¬
monib suis in corde uelut iacula defixa circũ fert.
abiciunt᷑ om̃a p̃dicatione ueritatis a uite ettrne
doctrina & eruditione purgata. Alioqͥn. si multo
tẽpore auditũ subtrahant auerbodĩ & remaneant.
acultu uicioꝵ sine dubio spinis er̃ acsentib occupati.
& qͥd aliud nisi adign̾e talis hȩc t̃ra p̃parabit᷑  dehisgͦ
ut diximꝰ diaconib curasit. sed & eos qͥ scđm carnem
egrotant. sollicite ꝑqͥrant. ⁊ plebi si forte ignorant.
indicent dehis: ut & ipsi iusitent eo s. ⁊quȩ necessaria s̃
fecerint ñ peccabt̃. Sed & deperegrinis similit̃ ep̃o
suggerant refouendis. et cet̾a hissimilia: quȩ ad cultũ
eccłe & disciplinã eiꝰ ꝑtincnt Diaconis cura sit qͥ ca¬

Expanded text:
aeternae ex salubri commonitionaeternae ex salubri commonitionistitiae, vel moerores quae ex praesentis vitae necessitatibus, et cladibus temporum veniunt, quaecunque sermonibus suis in corde, velut jacula defixa circumferunt, abjiciuntur omnia praedicatione veritatis, et vitae aeternae doctrina et eruditione purgata. Alioquin, si multo tempore auditum subtrahant a verbo Dei, et remaneant in cultu vitiorum, sine dubio spinis erunt ac sentibus occupati. Et quid aliud nisi ad ignem, talis haec terra praeparatur? De his ergo, ut diximus, diaconis cura sit. Sed eos, qui secundum carnem aegrotant, sollicite perquirant, et plebi, si forte plebs ignorat, indicent de his ut et ipsi visitent eos, et quae necessaria sunt fecerint, non peccabunt. Sed et de peregrinis similiter episcopo suggerant refovendis, et caetera his similia quae ad cultum Ecclesiae et disciplinam ejus pertinent, diaconis curae sint. Qui ca
Abbreviated transcription (Latin):
Unde iuos qͥestis ueri ꝓphetȩ discipłi. abicitt a cordi¬
b ur̃is ante om̃a discordias. et animoꝵ dissensiones.
ex qͥb om̃e opꝰ malũ ꝓcedit. ⁊ benignitatẽ ac simpli¬
citatẽ tota m̃ teseruate Iđsi forte alicuiꝰ corł li
uor. ł infidelitas ex his quesuꝑius memorauimꝰ latent̃
in repsers. ñ erubescat. qr animȩ suȩ curã gerit c̃fitis
Set huic qͥ p̃ ẽ ut abipso ꝑ uerbũ dĩ & c̃siliũ salubre
curet᷑ qͦ possit fide integra & operib banis poenas
icircũ lustrantis cũ ueretundia actus totiꝰ erdȩ
et ꝑscrutantes diligenti sique uideant uicinũ fieri
p̃cipitio. & ꝓximũ eẽ peccato. ut referant hec ad ep̃m
& cõmoneri ab eo possit his qͥ in p̃cipitiũ lapsurꝰ ẽ. ut
reuocet᷑. et ñ corruat inpeccatũ Neglegentiores qͦq
a eos qͥ rarius ad audiendũ uerbudi accedt̃. nec solli¬
cite ad ep̃i tractatũ sueniunt. ipsi cõmoneant &
hortent᷑. Si enĩ assidui s̃ ad audiendũ. ñ solũ uite

Expanded text:
Unde et vos, qui estis veri prophetae discipuli, abjicite a cordibus vestris ante omnia discordias et animorum dissensiones, ex quibus omne malum opus procedit, benignitatem et simplicitatem tota mente servate. Quod si forte alicujus vel ud malum ex hiis, que superius memoravimus, latenter irrepserit, non erubescat, qui anime sue curam gerit, confiteri hec huic, qui preest, ut ab ipso per verbum dei et consilium salubre curetur, quo possit fide integra et operibus bonis penam et circumlustrantes cum verecundia actus totius Ecclesiae, et perscrutantes diligentius si quem videant vicinum fieri praecipitio, et proximum esse peccato, ut referant haec ad episcopum, et commoneri ab eo possit his qui in praecipitium lapsurus est, uti revocetur et non corruat in peccatum. Negligentiores quoque et eos qui rarius ad audiendum verbum Dei accedunt, nec sollicite ad episcopi tractatum conveniunt ipsi commoneant et hortentur. Si enim assidui sunt ad audiendum, non solum vitae
Abbreviated transcription (Latin):
crimen ẽ neglectis uerbi dĩ studiis sollicitudines
suscipe scłares. ita unicuiq laicoꝵ petcatũ ẽ nisi
inuicẽ sibi etiã inhis quȩ ad cõmunis uitȩ usũ ꝑti¬
nent. operã fidelit̃ dederint: Ie uͦ securũ facere
exhis qͥb debes uacantẽ om̃s cõmunit̃ elaborent
đ si forte a semet ipsis hoc laici ñ intelligt̃. ꝑdiaco¬
nos edocendis: ut tͥ soliꝰ eccłe sollicitudines derelin¬
qͣnt. qͦ ipsã ut dignũ ẽ. dispensare sufficias. & ueri¬
tatis uerbo abundantius & studiosius deseruire
i eñ mundialib curis fueris occupatꝰ. et te ipsũ deci¬
pies: & eos qͥ te audiuat Non eni poteris quȩ ad salutẽ
ꝑtinent plemꝰ singulis qͥb.q. distinguere. & ex eofit.
ut & tu tanꝗ qui ñ docueris quȩ ad salutẽ hominũ
ꝑtinent puniaris. & discipłi ꝑ ignorantiã pereant
Idcirto tu qͥdem ad hoc solũ uacatũ: ut oportune

Expanded text:
crimen est, neglectis verbi Dei studiis, sollicitudines crimen est, neglectis verbi Dei studiis, sollicitudines suscipere seculares; ita unicuique laicorum peccatum est, nisi invicem sibi et in his quae ad communis vitae usum pertinent operam fideliter dederint. Et Paulus ex his, quibus non debes instare, omnes communiter elaborent. Quod si forte a semetipsis hoc laici non intellignos edocendi sunt, ut tibi solius ecclesiae sollicitudines derelinquant, quod ipsam ut dignum est dispensare sufficias, et veritatis verbo abundantius et studiosius deservire. Si enim mundialibus curis fueris occupatus, et teipsum decipies, et eos qui te audiunt, non enim poteris quae ad salutem pertinent plenius singulis quibusque distinguere. Et ex eo fiet ut et tu tanquam qui non docueris quae ad salutem hominum pertinent, puniaris, et discipuli per ignorantiam pereant. Idcirco tu quidem ad hoc solum vacato, ut opportune
Abbreviated transcription (Latin):
in qͦ operã tuã & auxiliũ inp̾lus ex hibe regi. optime
remunerationes magnificas pꝰ uictoriã reddituro
Libent gͦ suscipe episcopatꝰ officiũ. eomaxime qđ eccłas¬
ticas dispositiones ame ꝓbabilit̃ didicisti. ut salꝰ eoꝵ
cõmonere necessariũ duco Teqͥdẽ oportet in rep̃hen¬
sibilit̃ uiuere. et sũmo studio niti. ut om̃s uite huiꝰ
occupationes abicias. nefidenussor existas. ne ad uoca¬
tꝰ litiũ fias. neue in ulla aliqͣ occupatione inuenia¬
ris mundialis: occasione ꝑplex. Neq enim
iudicẽ aut cognitorẽ scłariũ negotioꝵ hodie te or¬
dinare uult xp̃c. utine p̃focatꝰ p̃sentib hominũ
curis. ñ possis uerbo dĩ uacare. ⁊ scđm regulã uerita¬
tis secernere bonos amalis His tantaq oꝑa quȩ
tͥ minꝰ c̃gruere suꝑius exposuimꝰ. exhibeant sibi i¬
uicẽ dicentes. iđ laici. & te nemo occupet abhisstu¬
diis ꝑquȩ salus om̃ib dat᷑. Sicut enĩ tͥ impietatĩs

Expanded text:
aebe operam tuam, et auxilium in praeliis exhibe Regi optimo remunerationes magnificas post victoriam reddituro. Libenter ergo suscipe episcopatus officium, eo maxime quo ecclesiasticas dispositiones a me probabiliter didicisti, ut salus eorcommonere necessarium duxi. Te quidem oportet irreprehensibilis vivere et summo studio niti, ut omnes vitę huius occupationes abicias, ne fideiussor existas, ne advocatus litium fias, ne vel in ulla aliqua occupatione prorsus inveniaris mundialis negocii occasione perplexus. Neque enim iudicem aut cognitorem secularium negociorum hodie te ordinare vult Christus, ne, prefocatus presentibus hominum curis, non possis verbo Dei vacare et secu secernere bonos a malis. Ista namque opera, quae tibi minus congruere superius exposuimus, exhibeant sibi invicem discentes, id est laici, et te nemo occupet ab his studiis per quae salus omnibus datur, sicut enim tibi impietatis
Abbreviated transcription (Latin):
in qͣnͣtũ unꝰ qͥsq p̃ualet crebrius panes ac sales suos
et causa totiꝰ boni in huicemodi c̃omunione c̃sistit.
bi aũt par ibonitas. ibi et salus: propt̃ quã cõmunes
ralia officia facitis. & caritatis fructib gaudia
eterna mercamini Multo au̾t sollicitiꝰ esurien¬
tes reficite. & sitientib potũ date. nudis uestim̃tũ.
egros uisitate. et eos qͥ incarcere s̃ ꝓut possibile ẽ
qͥ asalute alieni s̃ om̃e malũ facere odiũ docet Si qͥ
ex fr̃ib negotia habent int̃ se apud cognitores scłi¬
aũt auariciã fugite. quȩ homines occasione p̃sentis
lucri ab et̃nis separat bonis Pondera. m̃suras. stateras.
ꝓlocis qͥbq. eqͥssima custodite. deposita fideliter
int̃missione incorde ur̃o uoluatis. Quis enĩ petcare
poterit. si sc̃ꝑ ante oculossuos dĩ iudiciũ ponat: qđ

Expanded text:
in quantum unusquisque praevalet, crebrius panes ac sales suos in quantum unusquisque praevalet, crebrius panes ac sales suos et causa totius boni in hujusmodi communione consistit. Ubi autem pax et bonitas, ibi et salus. Propter quod communes ralia officia, pacis et charitatis fructibus gaudia aeterna merebimini. Multo autem sollicitius esurientes reficite, et sitientibus potum date, nudis vestimentum; aegros visitate, et eos qui in carcere sunt, prout possibile est, qui a salute alieni sunt, omne malum facere odium docet. Si qui ex fratribus negotia habent intautem avaritiam fugite, quae homines occasione praesentis lucri ab aeternis separat bonis. Pondera, mensuras, stateras pro locis quibusque aequissima custodite; deposita fideliter intermissione in vestro corde volvatis. Quis enim peccare poterit, si semper ante o
Abbreviated transcription (Latin):
percati Id cirto ante om̃a sobrietatis & pudicitiȩ
sollacitudinẽ gerite. Ualde enĩ apud dm̃ graue
crim̃ dr̃ fornicatio. cuiꝰ species quidem s̃ plures. si¬
solũ mͦ ñ eẽ c̃tentũ. & mulierẽ ñ ꝓprio tantũ
seruare se uiro. Si gͦ castꝰ fuerit qͥs. potest &
cunctis malis ꝑniciosius ẽ: ita amor frat̾nꝰ & la¬
ritas totius boni fastigiũ tenet Et ideo diligite oñs
adoñs. orphanis ex hibete uosmet ipsos parentẽs
Uiduis uiroꝵ curã impendite. cũ om̃i castriate
quȩ netessaria s̃ ÷ bentes. iuniores tañ uiduas
nuptiis copulatȩ. His ouȩ ignorant artificia
exqͥrite. honestas aliquas occasiones qͥb. uictũ
netessariũ querant Artificib uͦ operã p̃ uide
turos uos: si karitatẽ p̃ ceteris & ante om̃a in
ur̃o corde figatis Cuiꝰ laritatis & recipiendȩ
& habende maximũ erit fomitũ: si frequent̃ inter
uosinet ipsos communẽ cr̃bũ ur̃m m̃samq. faciatis. &

Expanded text:
peccati. Idcirco ante omnia sobrietatipeccati. Idcirco ante omnia sobrietatisollicitudinem gerite. Valde enim apud Deum grave crimen ducitur fornicatio, cujus species sunt quidem plures, sisolummodo non esse contentum, et mulierem non proprio tantum servare se viro. Si ergo castus fuerit quis, potest et cunctis malis perniciosius est, ita amor fraternus et charitas totius boni fastigium tenet. Et ideo diligite omnesad omnes. Orphanis exhibete vosmetipsos parentes. Viduis virorum curam impendite, cum omni castitate, quae necessaria sunt praebentes. Juniores tamen viduas nuptiis copulate. His qui ignorant artificia, exquirite honestas aliquas occasiones quibus victum necessarium quaerant; artificibus vero operam providetturos vos, si charitatem prae caeteris et ante omnia in vestro corde figatis. Cujus charitatis, et recipiendae, et habendae, maximum erit fomentum, si frequenter inter vosmetipsos communem cibum vestrum mensamque faciatis, et
Abbreviated transcription (Latin):
& qđ cunq solueris suꝑ t̾rã. etiã ibi eẽ soluendũ. Im̃
quidẽ & tu ut dixi quȩ oporte Cigabis: & quȩ expe¬
dit solues. Et ad te quidem qͥ p̃ es ista sint monita: &
studentes adolescentes nupciis iungant. qͦ calor ẽ fer¬
uenti setatis coniugali lege p̃ueniant. Sed ne in ꝓut.¬
tiorib qͥdem curã habere huiꝰ modi neglegant: quia
multis etiã cũ senuerit corpꝰ c̃cupiscentia uigita.
Neforte gͦ fornicationis labes occisione accepta tanꝗ
uenenũ pessimũ serpat in uob̾. Cauere & ante uenire
ne cessariũ ẽ. ne in uob̾ adulterii occultũ calescat
incendiũ Et qđ in om̃ib peccatis ad ulterio grauius:
pudicitiã. Sponsã aut dico: omnẽ etcłe c̃gregationẽ
Que si pudica fuerit inuenta. asponso suo. ingentib
ab eo donis et munerib honorabit᷑. Et uos uelut
ministri sponsȩ. & amici sponsi: ingenti gaudio &
leticia ꝑfruimini Si uͦ sponsa hec reꝑta fuerit com¬
ur̃am neglegentiã ł desidiã obrepserit c̃tagioseua

Expanded text:
et quodcunque solveris super terram, etiam ibi esse solvendum. Quoniam quidem et tu, ut dixi, quae oportet ligabis, et quae expedit solves. Et ad te quidem qui praees, ista sint monita, et studentes, adolescentes nuptiis jungant, quo calorem ferventis aetatis conjugali lege praeveniant. Sed ne in provectioribus quidem curam habere hujuscemodi negligant, quia in multis, etiam cum senuerit corpus, concupiscentia viget. Ne forte ergo fornicationis labes, occasione accepta, tanquam venenum pessimum serpat in vobis, cavere et antevenire necessarium est, ne quincendium. Et quid in omnibus peccatis adulterio gravius? pudicitiam, sponsam autem dico, omnem Ecclesiae congregationem, quae si pudica fuerit inventa a sponso suo, ingentibus ab eo donis et muneribus honorabitur, et vos velut ministri sponsae, et amici sponsi ingenti gaudio et laetitia perfruemini. Si vero sponsa haec reperta fuerit comvestram negligentiam vel desidiam, obrepserit contagio saeva
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib p̃ esse noueris. singulos ꝓ ut potueris iuua
& singulos releua. qͥ & singuloꝵ onus ac sollicitu¬
dinẽ portas Vnde & ego nc̃ hanc tͥ in iungens
dispensationẽ. scio qr accipio gr̃am inagis qũa
p̃sto: sed esto c̃fidens & fortit ferens certꝰqr labo¬
ris tui meritũ recipies. cũ ad portũ quietis incolu¬
mẽ hanc ꝓuexeris nauẽ Ubi mercedes ⁊ p̃mia
ꝓ om̃iũ salute suscipies. si hic ꝓ om̃ium incolumi¬
tate iugilaueris Itãq site mult e fr̃ib propt̃
rigorem iusticiȩ odio habuerint : ex hoc quidem¬
I non lederis. sed ex huiꝰ modi odiis amor tͥ c̃cilia¬
bit᷑ dĩ. Et ideo satage magis & refuge. nesau.¬
deris abiniqͥs. & ne apessime agentib: diligaris.
sed potius ꝓpt̃ iusticiȩ dispensationẽ & eqͥssimd
regulã disciplinȩ a xp̃o collaudari merearis :
Hȩccũ dixisset & hissimilia quã plurima: Rur¬
sũ respiciens ad popłmdix̃ Sed & uos hm̃i fr̃s&.¬

Expanded text:
omnibus prodesse te noveris singulos, prout potueris, juva, omnibus prodesse te noveris singulos, prout potueris, juva, et singulos releva, qui et singulorum onus, et sollicitudinem portas. Unde et ego nunc hanc tibi injungens dispensationem, et scio quia accipio gratiam, magis quam praesto. Sed esto confidens, et fortiter ferens, certus quia laboris tui meritum recipies, cum ad portum quietis, incolumem hanc provexeris navem ubi mercedes et praemia pro omnium salute suscipies, si hic pro omnium incolumitate vigilaveris. Itaque si te multi e fratribus propter rigorem justitiae odio habuerint, ex hoc quidem non laederis, sed ex hujusmodi odiis amor tibi conciliabitur Dei. Et ideo satage magis et refuge ne lauderis ab iniquis, et ne a pessime agentibus diligaris, sed potius, propter justitiae dispensationem et aequissimam regulam disciplinae, a Christo collaudari merearis. Haec cum dixisset et his similia quamplurima, rursum respiciens ad populum, dixit: Sed et vos, charis
Abbreviated transcription (Latin):
dȩꝓsperitate uentoꝵ ut nauigantes omnẽ tri¬
bulationẽ. & om̃e periculũ superent Tanꝗ in ma¬
re ꝓfundũ mundi istius. & uitȩ humane pelag
nauigantes: in qͦ esuriendũ sit & sitiendũ Nu¬
ditatẽ quoq ferendã morbos etiã corporis
& egritudines tolerandas. in suꝑ & homint᷑s insidias.
q̃q̃ & sugillationes ferendas. cũ ex confusione petca¬
toꝵ & reiectione criminũ uelut male c̃gregaa
n uiscerib fellis iactura facienda .ẽ. & abicienda
ꝓrsus etorde om̃is intrinsetꝰ quȩ latet amaritudo
peccati. si qͣ forte ex desideriis iniqͥs uelut ex crbis
noxuis c̃gregata. ẽ. quã utiq cũ euoniuerit qͥs &
abieterit ingentis egritudinis liberabit᷑ morbo.
sitam̃ pꝰ uomitũ quȩ ad sanitatẽ ꝑtinent sumat
Uerũ tam̃ scitote cuncti. qđ supͣ om̃s uos laboret ep̃s:¬
& suũ & singuloꝵ Propt̃ qđ o chemens tanꝗ qui

Expanded text:
de prosperitate ventorum, ut navigantes omnem tride prosperitate ventorum, ut navigantes omnem tribulationem et omne periculum superent, tanquam in mare profundum mundi istius et vitae humanae pelagus navigantes, in quo esuriendum sit, et sitiendum, nuditatem quoque ferendam, morbos etiam corporis, et aegritudines tolerandas. Insuper et hominum insidiis, quoque et sugillationes ferendas, cum ex confusione peccatorum, et rejectione criminum, velut male congregatis in visceribus fellis, jactura facienda est, et abjicienda prorsus e corde omnis intrinsecus quae latet amaritudo peccati, si qua forte ex desideriis iniquis velut ex cibis noxiis, congregata est. Quam utique cum evomuerit quis et abjecerit, ingentis aegritudinis liberabitur morbo; si tamen post vomitum, quae ad sanitatem pertinent sumat. Verumtamen scitote cuncti quod supra omnes vos laboret episet suum, et singulorum. Propter quod, o Clemens, tanquam qui
Abbreviated transcription (Latin):
ant᷑ audiri. Audiri aũt adõ ita  demũ me¬
rebit᷑ qͥs. si orationes ipse bonis morib & bonis
operib adiuuent᷑. Sed ante om̃a cũ quiete ac si¬
lentio epibate id ÷ laici & in suis unus qͥsq reside¬
at locis. neforte ꝑ inqͥetudinẽ & in conditos in¬
utilesq discursus : Si passim uagari ceperint. ⁊
ab officio suo nautas impediant. ł in alterũ latꝰ
ꝑ inqͥ etudinẽ eoꝵ nauis p̃ssa demergat᷑. Nausto¬
logi demercedib cõmoneant. & nihil om̃ino qa
addiligentiã ł disciplinã ꝑtinet. diaconi negle¬
gant Prbi uelut naute aptent singula ad in¬
structionẽ nauis diligent̃ & instruant quȩ in suo
& sollicite gub̾natoris uerba custo diat xp̃i Sal¬
uator dñs nr gub nator eccłȩ suȩ diligat᷑ ab om̃ib
⁊ ipsius solius p̃ceptis ac iussis credat & obediat
om̃is ȩccła. Dõ qͦq indesinent̃ supplicet᷑ acunctis:

Expanded text:
antur audiri. Audiri autem a Deo ita demum meantur audiri. Audiri autem a Deo ita demum merebitur quis, si orationes ipsae bonis moribus et bonis operibus adjuventur. Sed ante omnia cum quiete et silentio, epibatae id est laici in suis unusquisque resideant locis, ne forte per inquietudinem et inconditos inutilesque discursus, si passim vagari coeperint, vel ab officio suo nautas impediant, vel in alterum latus per inquietudinem eorum navis pressa demergatur. Naustologi de mercedibus commoneant, et nihil omnino quod ad diligentiam vel ad disciplinam pertinet, diaconi negligant. Presbyteri, velut nautae aptent singula ad instructionem navis diligenter, et instruant quae in suo et sollicite gubernatoris verba custodiat Christi. Salvator Dominus, gubernator Ecclesiae suae, diligatur ab omnibus, et ipsius solius praeceptis ac jussis credat et obediat omnis Ecclesia. Deo quoque indesinenter supplicetur a cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
sit xp̃c Tũ deinde ꝓextȩ officiũ ep̃s impleat Prbi
nautarũ. diaconi dispensetoꝵ locũ teneant. hi
qͥ catetitant naustologis c̃ferant᷑ łpibatis aũt
totiꝰ fr̃nitatis multitudo sit simił Ipsũ qͦq mare
hic mundus habeat᷑: uencoꝵ uͦ uarietates ⁊ turbi¬
nũ diuersis tẽptationib c̃ferant᷑ ꝑsequutiones tri¬
ꝓphetarũ & seductoꝵ seu prauȩ doctrinȩ uerba
decent᷑ ꝓmuntoria uͦ & loca confragosa. his qͥ in
potistatib s̃ scłi iudices. ⁊ pericula minant᷑ ac mo¬
stas. Bithalassa uͦ loca quȩ duplicib tinda falla¬
cis estib uerberant᷑. dubiis m̃te ir eꝓmissionum
ueritate nutantib c̃ferant᷑. atq his qͥ in rationa¬
bili fidẽ nr̃am ratione discutiunt hypocrite uͦ:
& dolosi: piratis similes habeant᷑: lã uͦ rapidus uer¬
tex ⁊ tartarea caribdis & saxis illisa naufragia
prospero tuta possit portũ desideratȩ urbis in¬
trarę. ita dõ pretẽ fundere: ut nauigantes mere¬

Expanded text:
stus. Tum deinde proretae officium episcopus impleat, presbyteri nautarum, diaconi dispensatorum locum teneant; hi qui catechizant, naustologis conferantur; epibatis autem totius fraternitatis multitudo similis sit; ipsum quoque mare hic mundus habeatur; ventorum vero varietates et turbinum, diversis tentationibus conferantur; persecutiones triprophetarum et seductorum, seu pravae doctrinae verba ducantur; promontoria vero et loca confragosa, hi qui in potestatibus saeculi sunt judices, et pericula minantur et mortes. Dithalassa vero loca, quae duplicibus undae fallacis aestibus verberantur, dubiis mente et de repromissionum veritate nutantibus conferantur, atque his qui irrationabili fidem nostram ratione discutiunt. Hypocritae autem et dolosi, piratis similes habeantur. Jam vero rapidus vortex, et tartarea charybdis, et saxis illisa naufragia, prospero tuta possit portum desideratae urbis intrare, ita Deo precem fundere navigantes, ut mere
Abbreviated transcription (Latin):
ordi natonen peccare probantur
uis quis clioconꝰ se ꝑmiserti odirari. a postea fuera deteetꝰ incrimine
mortis. ꝙ aliꝗdo comisra si sponte fuere confessus. placuti cũ acta legi¬
tima poententa pꝰttiennuĩ accipe cõmunionẽ. Qđ si aus cũ detexetiᷤ
s quinquennũ accepta penttentiu accipe comunionẽ debere. Peni

Expanded text:
honorem peccasse probantur. Si quis diaconum se permiserit ordinari et postea fuerit detectus in crimine mortis quod aliquande commiserit, si sponte fuerit confessus, placuit eum acta legitima poenitentia post triennium accipere communionem: quod si alius eum detexerit, post quinquen
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ bene uiuendo alios artlo sux cũsationis instituat. ẜ ctũ fi¬
ducialit̃ p̃elicando singłis ante orulas peccita sua ẽstituat. Quȩ pe¬
na maneat duris. ꝗ gła oboecdientibꝰ ostendat. Nulłus salutem
disꝑando contẽpitat. animas eñdari nolentiũ plangit. imitaꝰ apłoꝵ
qui att. Ut lugeã multos exhis qui ante peccauer̃. & ñ coger̃ peni¬
tentiã. Et itum. Quis infirmat᷑ & ego ninfirmo : Quiscandali

Expanded text:
non solum bene vivendo alios exemplo suae conversationis instituat, sed etiam fiducialiter praedicando, singulis ante oculos peccata sua constituat: quae poena maneat duros, quae gloria obedientes, ostendat. Nullius salutem desperando contemnat: animas emendari nolentium plangat, imitatus Apostolum, qui ait: Ut lugeam multos ex his qui ante peccaverunt, et non egerunt poenitentia