comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rito. sua quȩ tulerat restitueret. rogauimꝰ:
nec impetrauimus. Sentiens tandem
nos ad arma eccłie ꝓeccłia uelle confuge¬
re: timuit. annuitq sese omĩa redditũ¬
rum.S in eadem forte hora suꝑueni¬
entib litteris urĩs. quib eius terram ab
interdicto absolui p̃cepistis. male in ma¬
lo confortatus: quod benȩ ꝓmiserat mi¬
nime ex secutus. Die tamen nominata.
qua id se rursum ꝓmisit ex secuturum:
eius nos conspectui p̃sentantes. sustinui¬
mꝰ pacem. et non uenit: quesiuimus bona.
et ecce turbatio. Hoc deniq uestris lit
teris factum est. ut male ablata peius
teneantur. et reliqua passim indies rapi¬
antur: eo utiq secure quo impune illa re¬
tinentur. Goluto nempe adurm̃n imꝑiũ
quod parabamus et quo sperabamus pa¬
cem consequi. ur̃o eque timore suspenso:
facti interim sumus obꝑbrium uicinis
nris. Quousq: ur̃e uiderit pietatis com
iro illustri haimerico sancte

Expanded text:
rito, sua quae tulerat, restitueret, rogavimus; rito, sua quae tulerat, restitueret, rogavimus; nec impetravimus. Sentiens tandem nos ad arma Ecclesiae pro Ecclesia velle confugere, timuit, annuitque sese omnia redditurum. Sed in eadem forte hora supervenientibus litteris vestris, quibus ejus terram ab interdicto absolvi praecepistis, male in malo confortatus, quod bene promiserat, minime exsecutus est. Die tamen nominata, qua id se rursum promisit exsecuturum, ejus non conspectui praesentantes, sustinuimus pacem, et non venit: quaesivimus bona, et ecce turbatio. Hoc denique litteris 55 vestris factum est, ut male ablata pejus teneantur, et reliqua passim in dies rapiantur, eo utique secure, quo impune illa retinentur. Soluto nempe ad vestrum impequod parabamus et quo sperabamus pacem consequi, vestro aeque timore suspenso, facti interim sumus opprobrium vicinis nostris: quousque? vestrae viderit pietatis compCO, sanctae
Abbreviated transcription (Latin):
sit de parte. ab iudicatum absenti. Qđ
quidem non temeraria p̃sumtione re¬
p̃hendimus: s filiali amore pat̾no cordi
suggerimus: quantum ex hoc et suꝑbit
impius. et incenditur pauꝑ. Ceterum
quãdiu illum pati. quantum ue huic cõ¬
pati debeatis: non est nrm p̃scribere uob̃.
Uos ur̃a hinc potius dulcissime pater uis¬
Ristissime historie seriem
uobis et causam replicare suꝑ¬
fluum est: qua iam quippe
paternitatis ur̃e uiscera. scri¬
bente religioso parisiensi ep̃o commota
eẽ non ambigo. Ne tamen fr̃i et coep̃o
etiam nr̃m de eẽt testimonium: quȩ ui¬
di ego et audiui necessarium duxi bre¬
uiter intimare. Accepta siquidem tã
modesta p̃dicti ep̃i querimonia seno¬
nensis diocesis uniuersi ep̃i. una cum
uenerabili metropolitano nr̃o. ad sci¬
tis etiam nobiscum quibdam aliis
religiosis ꝑ sonis. regem suꝑ graui iniu¬
ria ꝑ nos ipsos humiliter ut debuimus
conuenimus: ut epõ nil quidem tale me¬

Expanded text:
sit de parte, adjudicatum absenti. Quod sit de parte, adjudicatum absenti. Quod quidem non temeraria praesumptione reprehendimus, sed filiali amore paterno cordi suggerimus, quantum ex hoc et superbit impius, et incenditur pauper. Caeterum quandiu illum pati, quantumve huic compati debeatis; non est nostrum praescribere vobis: vos vestra hinc potius, dulcissime Pater, visristissimae historiae seriem vobis et causam replicare superfluum est; qua jam quippe Paternitatis vestrae viscera, scribente religioso Parisiensi episcopo, commota esse non ambigo. Ne tamen fratri et coepiscopo etiam nostrum deesset testimonium; quae vidi ego et audivi, necessarium duxi breviter intimare. Accepta siquidem tam modesta praedicti episcopi querimonia, Senonensis dioecesis universi episcopi una cum venerabili metropolitano nostro; adscitis etiam nobiscum quibusdam aliis religiosis personis, Regem super gravi injuria per nosipsos humiliter, ut debuimus, convenimus: ut episcopo, nil quidem tale me
Abbreviated transcription (Latin):
Ummo pontifici honoriopauꝑ¬
um rp̃i abbates. hugo de pon¬
tiniaco. et bernardus de clara¬
ualle: quicquid potest peccato¬
rum oratio. Lacrimabilem ep̃orum im¬
mo tocius ȩccłie querimoniam nos qͦꝙ
eius filii si tamen digni: dissimulare
non possumus. Que uidimus: loqͥm̃.
Magna siquidem nos necessitas de clau¬
stris ad publicum traxit: ubi et quod
loquimur uidimus. tristes uidimꝰ. tͥstes
et loquimur: honorem eccłie honori tẽ¬
pore non minime lesum. Iam regis fle¬
rerat iram humilitas. uel potius con¬
stantia ep̃orũ: cum ecce a summo pon¬
tifice summa suꝑ ueniens auctoritas.
heu deiecit constantiam: suꝑbiam
statuit. Scimus quidem id uob̃ ꝑ men¬
datium fuisse surreptum. quod ex ur̃is
litteris palam datur aduerti: ut eu̾ci
tam iustum tamq necessarium inter¬
dictum iuberetis. S numquid non
uel tandem dep̃henso mendatio.men¬
titam se sentiet iniquitas sibi. et non
cante utiq maiestati: Est autẽ quod
miramur: quanam ratione iudicatũ

Expanded text:
ummo Pontifici HONORIO, pauperum Christi abbates, HUGO de Pontiniaco, et BERNARDUS de Clara-Valle, quidquid potest peccatorum oratio. Lacrymabilem episcoporum, imo totius Ecclesiae querimoniam, nos quoque ejus filii, si tamen digni, dissimulare non possumus. Quae vidimus loquimur. Magna siquidem nos necessitas de claustris ad publicum traxit: ubi et quod loquimur vidimus. Tristes vidimus, tristes et loquimur: honorem Ecclesiae, Honorii tempore non minime laesum. Jam Regis flexerat iram humilitas, vel potius constantia episcoporum: cum ecce a summo Pontifice summa superveniens auctoritas, heu! dejecit constantiam, superbiam statuit. Scimus quidem id a vobis per mendacium fuisse subreptum quod ex vestris litteris palam datur adverti, ut everti tam justum tamque necessarium interdictum juberetis. Sed nunquid non vel tandem deprehenso mendacio, mentitam se sentiet iniquitas sibi, et non tantae utique majestati? Est autem quod miramur, quanam ratione judicatum
Abbreviated transcription (Latin):
amittere: moriendo non potes. Et beatꝰ
si pugnando moriaris: quia mortuus mox
coronaberis. Ue autem tibi: si declinan¬
do pugnam. ꝑdis et uictoriam simul. et
coronam. Quod ipse auertat ate filidilec̃¬
tissime qui inudicio de his meis litteris
maiorem tibi habet inferre dampnatio¬
nem: sinullam ex eis ince rep anpererit
lingonꝰ archidiae.i.¬

Expanded text:
amittere, moriendo non potes: et beatus amittere, moriendo non potes: et beatus si pugnando moriaris, quia mortuus, mox coronaberis. Vae autem tibi, si declinando pugnam, perdis et victoriam simul et coronam! Quod ipse avertat a te, fili dilectissime, qui in judicio de his meis litteris majorem tibi habet inferre damnationem, si nullam ex eis in te repererit LINGONENSIS ARCHIDIA
Abbreviated transcription (Latin):
uel galeam. Et quidem subito ꝓcedenti
de umbra ad solem. de ocio ad laborem:
graue cernitur omne quod incipit.S
postquam abhis dissuescere. et ad illa
se paulisꝑ assuescere ceꝑit ̃ usus tollit
difficultatem: inuenitq facile ẽẽ quod
impossibile ante putauit. Solent etiã
fortissimi milites: audita bucina. ante
congressum trepidare. At ubi ad p̃liũ
uentum fuerit: spes uictorie. et timor
ne uincantur. reddit intrepidos. Quid
uero tu trepidas. quem fr̃m unanimitas
armatorum circũmunietĩ cui angeli as¬
sistent a latere. quem dur belli xp̃c p̃ibit.
suos animãs ad uictoriam et dicens:
confidite. ego uici mundũ: Si xp̃c pro
nobis: quis contra nos: Seeurus potes
pugnare: ubi securus es de tuctoria. O
qua nec uulneratus. nec ꝓstratus. nec
conculcatus. nec milies si fieri possit oc¬
cisus. fraudaberis a uictoria: tantum
ne fugias. Sola causa qua ꝑdere possis
uictoriam: fuga est. Eugiendo potes illã

Expanded text:
vel galeam. Et quidem subito procedenti vel galeam. Et quidem subito procedenti de umbra ad solem, de otio ad laborem, grave cernitur omne quod incipit; sed postquam ab his dissuescere, et ad illa se paulisper assuescere coeperit, usus tollit difficultatem, invenitque facile esse quod impossibile ante putavit. Solent etiam fortissimi milites audita buccina ante congressum trepidare; at ubi ad praelium ventum fuerit, spes victoriae, et timor ne vincantur, reddit intrepidos. Quid vero tu trepidas, quem fratrum unanimitas armatorum circummuniet, cui Angeli assistent a latere, quem dux belli Christus praeibit, suos animans ad victoriam, et dicens: Confidite, ego vici mundum? Si Christus pro nobis, quis contra nos? Securus potes pugnare, ubi securus es de victoria. O qua nec vulneratus, nec prostratus, nec conculcatus, nec millies si fieri possit occisus, fraudaberis a victoria, tantum ne fugias. Sola causa, qua perdere possis victoriam, fuga est. Fugiendo potes illam
Abbreviated transcription (Latin):
times tibi magis est timendum: An quia
fugisti ex acie putas te manus hostium
euasisse : Libentius te in sequitur aduersa¬
rius fugientem. quam sustineat repugna¬
ntem: et audacius insistit a tergo. quam
resistat in faciem. Securus nunc ꝓiectis
armis. capis matutinos sõnos. cum illa
hora xp̃e resurrexerit: et ignoras quod
exarmatus. et tu timidior: et hostibus
minus timendus sis: Armatorum
multitudo circum uallauerunt domũ
et tu dormis: Iam ascendunt aggerẽ
iam dissipant sepem:iam irruunt ꝑ
posticium. Tucius ne est gͦ tibi. ut te
inueniant solum quam cum aliis: nu¬
dum in lectulo. quam armatum incã¬
po: Exꝑgiscere. sume arma et fuge
ad cõmilitones tuos. quos fugiens de¬
serueras: ut qui te ab eis disiunxerat.
ipsete denuo timor iungat. Quid ar¬
morum refugis pondus et asꝑicatem.
delicate miles: fldu̾sarius instans. et
circum uolantia spicula facient clipe¬
um non ẽẽ oneri: loricam non sentiri.

Expanded text:
times ubi magis est timendum? An quia times ubi magis est timendum? An quia fugisti ex acie, putas te manus hostium evasisse? Libentius te insequitur adversarius fugientem, quam sustineat repugnantem; et audacius insistit a tergo, quam resistat in faciem. Securus nunc projectis armis capis matutinos somnos, cum illa hora Christus resurrexerit: et ignoras quod exarmatus, et tu timidior, et hostibus minus timendus sis? Armatorum multitudo circumvallaverunt domum, et tu dormis? Jam ascendunt aggerem, jam dissipant sepem, jam irruunt per posticum. Tutiusne est ergo tibi ut te inveniant solum, quam cum aliis; nudum in lectulo, quam armatum in campo? Expergiscere, sume arma, et fuge ad commilitones tuos, quos fugiens deserueras; ut qui te ab eis disjunxerat, ipse te denuo timor jungat. Quid armorum refugis pondus et asperitatem, delicate miles? Adversarius instans et circumvolantia spicula facient clypeum non esse oneri, loricam non sentiri
Abbreviated transcription (Latin):
displicebit silentium. Fletus eternus. et
stridor ille dentium. ante cordis octilos re¬
ductus: pares tibi reddet mattam et culci¬
tram. Deniq si totum de nocte quod regu¬
la precipit. bene ad psalmos uigilaueris:
nimis durus erit lectus. quo quiede non
dormias. Si tantum indie quantum ꝓfesstis
es manib laboratieris: durus erit cib quẽ
libenter non comedas. Surge miles xp̃i surge:
excutere de pultiere.rtuertere ad p̃lium unde
fugisti: fortius post fugam p̃liaturus. glo¬
riosius triumphaturus. Habet quidem
xp̃c multos milites qui fortissime ceperunt.
steterunt. uicerunt:pauicos autem qui de
fuga conuersi rursus se ꝑiculo ingesserint.
quod declinauerant: rursus fugarint ho¬
stes. quos fugiebant. Et quia omne rarũ
p̃ciosum: gatideo de de illis posse esse. qui
quanto rariores. tanto apparebunt glo¬
riosiores. Alias autem. si multum timidus
es. eur uel times ubi non est timor: non aut̃

Expanded text:
displicebit silentium. Fletus aeternus et displicebit silentium. Fletus aeternus et stridor ille dentium, ante cordis oculos reductus, pares tibi reddet mattam et culcitram. Denique si totum de nocte, quod Regula praecipit , bene ad psalmos vigilaveris; nimis durus erit lectus, in quo quiete non dormias. Si tantum in die, quantum professus es, manibus laboraveris; durus erit cibus quem libenter non comedas. 13. Surge, miles Christi, surge, excutere de pulvere, revertere ad praelium unde fugisti, fortius post fugam praeliaturus, gloriosius triumphaturus. Habet quidem Christus multos milites qui fortissime coeperunt, steterunt, vicerunt: paucos autem qui de fuga conversi, rursus se periculo ingesserint quod declinaverant; rursus fugarint hostes quos fugiebant. Et quia omne rarum pretiosum; gaudeo te de illis posse esse, qui quanto rariores, tanto apparebunt gloriosiores. Alias autem si multum timidus es, cur vel times ubi non est timor, non autem
Abbreviated transcription (Latin):
eingere.tolle ocium: exere uires.moue
brachia. complosas explica manus: exer¬
citare inaliquo: et statim senties. sola te
apyetere que famen tollant: non fauces
demulceant. Redoet ounpe sapores reb
exercicium: quos uilit ineruia. Mulca
quȩ respius ociosus: post laborẽ sumes
cum desiderio. Siquidem ocium parit
fastidium: exercitium famẽ. Fames aut̃
miro modo dulcia reddit: que fastidium
fecit insipida: olus. faba. pultes. panisq
esbarius cum aqua. quiescenti quidem
fastidio sunt: s exercitato magne uiden¬
tur delicie. Iam forte tunicis dissuetus.
exhorres nimirum eas: tam ꝓpter hyemis
frigus. quam ꝓpter estatis ardorem. S
nũquid legistr̃ qui timet pruinam. ueni¬
et suꝑ eumnix : Tigilias times. et ieiunia.
manuumq laborem: s hȩc leuia sunt me¬
ditanti flammas ꝑpetuas. Recordatio
deinde tenebrarum exteriorum: facit ñ
horrere solitudinem. Si futuram cogitas
de t̾ibis ociosis discussionem: non ualde

Expanded text:
cingere, tolle otium, exere vires, move cingere, tolle otium, exere vires, move brachia, complosas explica manus, exercitare in aliquo; et statim senties sola te appetere quae famem tollant, non fauces demulceant. Reddet quippe sapores rebus exercitium, quos tulit inertia. Multa quae respuis otiosus, post laborem sumes cum desiderio. Siquidem otium parit fastidium, exercitium famem; fames autem miro modo dulcia reddit, quae fastidium facit insipida. Olus, faba, pultes, panisque cibarius cum aqua, quiescenti quidem fastidio sunt, sed exercitato magnae videntur deliciae. Jam forte tunicis dissuetus exhorres nimium eas, tam propter hiemis frigus, quam propter aetatis ardorem: sed 7 nunquid legisti, Qui timet pruinam, veniet super eum nix? Vigilias times et jejunia, manuumque laborem: sed haec levia sunt meditanti flammas perpetuas. Recordatio deinde tenebrarum exteriorum facit non horrere solitudinem. Si futuram cogitas de verbis otiosis discussionem , non valde
Abbreviated transcription (Latin):
fomenta: non arma pugnantium. Ecce
enim qui mollib uestitintur: in domib
regum sunt. Uinum et simil .a. mulst̃
et pinguia corpori militant: non spũi.
Frixuris: non anima saginatur. s caro.
Multi megipto fr̃s. multo tempore deo
sine piscib seruierunt. Piper. gingi ber.
cuminum. saluia. et mille hursmodi
spẽs salsamentorum. palatũ quidẽ dele¬
ctant: s libidinem accendunt. Et tu
mͥ in his securitatẽ pones: tu cum huiꝰmõi
tutam dices adolescentiam: Prudenter
sobrieq cont̾isanti: satis est adomne
condimentum. sal cum fame.Qua so¬
la non expectata: necesse est alias atq
alias de nescio quib suiccis extraneis con¬
fici ꝑmixtiones: quȩ tudelicet et palatũ
reparent. gulam ꝓuocent. excitent ap¬
petitum. S quid faciet inquis: qui ali¬
ud non potest : Bene. Scio quia delica¬
tus es: et quod his assuetus. modo duri¬
ora non possis. S quid. si potes facere ut
possis: Queris quomodo: Surge. pre¬

Expanded text:
fomenta, non arma pugnantium. Ecce fomenta, non arma pugnantium. Ecce enim qui mollibus vestiuntur, in domibus regum sunt . Vinum et simila, mulsum et pinguia corpori militant, non spiritui. Frixuris non anima saginatur, sed caro. Multi in Aegypto fratres, multo tempore Deo sine piscibus servierunt. Piper, gingiber, cuminum, salvia, et mille hujusmodi species salsamentorum, palatum quidem delectant, sed libidinem accendunt. Et tu mihi in his securitatem pones? tu cum hujusmodi tutam duces adolescentiam? Prudenter sobrieque conversanti satis est ad omne condimentum sal cum fame; qua sola non exspectata, necesse est alias atque alias de nescio quibus succis extraneis confici permistiones, quae videlicet palatum reparent, gulam provocent, excitent appetitum. 12. Sed quid faciet, inquis, qui aliud non potest? Bene. Scio quia delicatus es, et quod his assuetus modo, duriora non possis. Sed quid, si potes facere ut possis? Quaeris quomodo? Surge, prae
Abbreviated transcription (Latin):
meos deliquisse potui:quale abeis
nunc ꝑtuli. Nam ut uerum fatear.
nonos de ossib meis uł carnem de
carne meais tulerunt michi gau¬
ditim cordis mei. fructũ spc̃ mei. co¬
ronam spei meȩ: et uelud michi senti¬
re uideor. anime mee dimidium.
It quid̃ hoc: Forte miserti sunt tui
et ceco cecum ducenti indignantes
ne ꝑires post me: insuum de transtu¬
lere ducatum. O molesta karitas: o
dura necessitudo. Tantum tuam dilex¬
ere salutem: ut in meam impingerent.
Nisi me ꝑempto: tu saluari non poderas.
Et utinam ipsite absq me saluent. Iti¬
nam et si ego moriar: uel tuuiuas. S qͥd:
Salus gͦ magis incultu uestium et cibo¬
rum est opulentia: quam in sobrio uic¬
tu uestituq moderato: Si pellicie mol¬
les et calide: si panni subtiles et p̃ciosi:
si longe manicȩ. et amplum caputium:
si oꝑtorium siluestre. et molle stamine¬
tim. scm̃ faciunt: quid moror et ego. qđ
te non sequor : S hec infirmantium st̃

Expanded text:
in eos deliquisse potui, quale nunc ab eis in eos deliquisse potui, quale nunc ab eis pertuli. Nam, ut verum fatear, non os de ossibus meis, vel carnem de carne mea; sed tulerunt mihi gaudium cordis mei, fructum spiritus mei, coronam spei meae, et velut mihi sentire videor animae meae dimidium. Utquid hoc? forte miserti sunt tui: et caeco caecum ducenti indignantes, ne perires post me, in suum te transtulere ducatum. O molesta charitas! o dura necessitudo! Tantum tuam dilexere salutem, ut in meam impingerent. Nisi me perempto, tu salvari non poteras? Et utinam ipsi te absque me salvent. Utinam et si ego moriar, vel tu vivas. Sed quid? Salus ergo magis in cultu vestium, et ciborum est opulentia, quam in sobrio victu vestituque moderato? Si pelliciae lenes et calidae, si panni subtiles et pretiosi, si longae manicae et amplum caputium, si opertorium silvestre et molle stamineum, sanctum faciunt; quid moror et ego quod te non sequor? Sed haec infirmantium sunt
Abbreviated transcription (Latin):
laboris dampnum. quã dampnate so¬
bolis miserabilem casum. Placet ne tibi
quod alius nune glorietur de te. qui ni¬
chil utiq laborauit inte: Simile michi
contigit. quod et illi meretrici apuo salo¬
monem: cui uidelicet paruulus suus ab
altera quȩ scium a se oppressum extinxe¬
rat: furtim sublatus est. Tu quoq de
sinu michi et utero abscisus es. Ablatũ
gemo: repeto uiolenter euulsum. Non pos¬
sum obliuisci uiscera mea. Quorũ nmi¬
rum parte detracta non modica: non
potest nisi torqueri pars reliqua. Uerun¬
tamen. quo tuo commodo. qua tui neces¬
sitate. hoc nobis moliti sunt amici nr̃i:
quorum manus sanguine plene sunt.
quorum animam meam ꝑtransiuit
gladius:quorum dentes arma et sagit¬
te.et lingua eorum gladius acutus :
Nam utiq michi si inaliquo unquam
eos offenderam. quod utiq conserus¬
michi non sum: plenam ꝓrsus repen¬
dere tucem. Mirum uero si non plus
talione recepi: si tudelicet tale aliquid

Expanded text:
laboris damnum, quam damnatae solaboris damnum, quam damnatae sobolis miserabilem casum. Placetne tibi quod alius nunc glorietur de te, qui nihil utique laboravit in te? Simile mihi contigit, quod et illi meretrici apud Salomonem: cui videlicet parvulus suus ab altera, quae suum a se oppressum exstinxerat, furtim sublatus est . Tu quoque de sinu mihi, et utero abscissus es. Ablatum gemo, repeto violenter avulsum. Non possum oblivisci viscera mea; quorum nimirum parte detracta non modica, non potest nisi torqueri pars reliqua. 11. Verumtamen quo tuo commodo, qua tui necessitate hoc nobis moliti sunt amici nostri? quorum manus sanguine plenae sunt , quorum animam meam pertransivit gladius , quorum dentes arma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus . Nam utique mihi, si in 6 aliquo unquam eos offenderam quod utique mihi conscius non sum, plenam prorsus rependere vicem. Mirum vero si non plus talione recepi; si videlicet tale aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
litus. et ad ea quȩ ante sunt extentus
sequor ad palmam głe. Sin alias: noli
altum sapere. s time: qm̃ ut cum uenia
tui dixerim: quicquid amplius indulges
tibi inuictu. uestituq suꝑfluo. in uerbis
ociosis. inuagatione licentiosa. et curio¬
sa. quam uideł ꝓmisisti. quam apud
nos tenuisti: hoc ꝓculdubio retro aspi¬
cere est p̃tiaricari est. apostatare est.Et
hȩc dico fili. non ut te confundam: s ut
tanquam filium carissimũ moneam:
quia et si multos habens in xp̃o peda¬
gogos. s non mulcos patres. Namsi
dignaris: et uerbo et exemplo meo inre¬
ligionem ego te genui. Nutriui deinde
lacte. quod solum adhuc paruulus caꝑe
poteras: daturus et panem: si expectares.
ut grandes ceres. S heuquam p̃ꝓpere
et intẽpestiue ablactatꝰ es: et uereor ne
totum quod foueram blandimentis.
roboraueram adhortationib. orationib
solidatieram: iam iãq euanescat. defici¬
at ꝑeat: et lugeam miser. non tam cassi

Expanded text:
litus, et ad ea quae ante sunt extentus, litus, et ad ea quae ante sunt extentus, sequor ad palmam gloriae . Sin alias, noli altum sapere, sed time : quoniam, ut cum venia tui dixerim, quidquid tibi amplius indulges in victu, vestituque superfluo, in verbis otiosis, in vagatione licentiosa et curiosa, quam videlicet promisisti, quam apud nos tenuisti; hoc procul dubio retro aspicere est, praevaricari est, apostatare est. 10. Et haec dico, fili, non ut te confundam, sed ut tanquam filium charissimum moneam: quia etsi multos habeas in Christo paedagogos, sed non multos patres . Nam si dignaris, et verbo, et exemplo meo in religionem ego te genui. Nutrivi deinde lacte, quod solum adhuc parvulus capere poteras; daturus et panem, si exspectares ut grandesceres. Sed heu! quam praepropere et intempestive ablactatus es! Et vereor ne totum quod foveram blandimentis, roboraveram adhortationibus, orationibus solidaveram; jamjamque evanescat, deficiat, pereat; et lugeam miser, non tam cassi
Abbreviated transcription (Latin):
stra quispiam blanditur de absolutione
apostolica: cuius conscientiam diuina
ligatam tenet sententia : Nemo inquit
mittens manum suam ad aratrum. et
aspiciens retro: aptus est regno dei. Nũ¬
quid et hoc ꝑsuadebunt non ẽẽ retro as¬
picere: qui dicunt tibi euge euge: Fili¬
ole: si te lactaterint peccatores: ne acqui¬
escas eis. Noli eredere om̃i spũ. Sint t̾
multi necessarii: unus autem sit tibi con¬
siliarius de mille. Golle occasiones: res¬
pue blandimenta: adulationib clauide
aures:te interroga de de:quia tute melitis
nosti. quam alius. Attende cor tirum: dis¬
cute intentionem: consule ueritatẽ: tua
tibi conscientia respondeat cur abieris:
cur ordinem tuum.cur fr̃s. cur locum.
cur me qui et tibi carne ꝓpinquus. et
ꝓpinquior spui sum. deserueris. Si ut
artius. ut rectius. ut ꝑfectius urueres:
securus esto. quia non retro asperisti: s
et głare cum apło dicens. Que retro ob¬

Expanded text:
stra quispiam blanditur de absolutione stra quispiam blanditur de absolutione apostolica, cujus conscientiam divina ligatam tenet sententia? Nemo, inquit, mittens manum suam ad aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei . Nunquid et hoc persuadebunt non esse retro respicere, qui dicunt tibi: Euge, euge? Filiole, si te lactaverint peccatores, ne acquiescas eis . Noli credere omni spiritui . Sint tibi multi necessarii, unus autem sit sibi consiliarius de mille . Tolle occasiones, respue blandimenta, adulationibus claude aures, te interroga de te, quia tu te melius nosti quam alius. Attende cor tuum, discute intentionem, consule veritatem: tua tibi conscientia respondeat, cur abieris, cur Ordinem tuum, cur fratres, cur locum, cur me, qui et tibi propinquus carne, et propinquior spiritu sum, deserueris. Si ut arctius, ut rectius, ut perfectius viveres; securus esto, quia non retro aspexisti: sed et gloriare cum Apostolo dicens: Quae retro ob
Abbreviated transcription (Latin):
morsib lupi: De seculo quippe non de
clunaco: de teste rob̃te. uenisti cisterciũ.
Quȩ sisti: petisti: pulsastris tui adhnc te¬
neritudine. de licet inuito: dilatus es ꝑ
biennium. Quo tẽpore pacienter expleto.
et absq caltimnia: tuis demum p̃cib.
multisq si meministi lacrimis diu expec¬
tatam impetrasti miscdiam: et quẽ satis
desideraueras. ingressum obtinuisti. Post
hȩc ꝑannum iuxta regulam inom̃i patien¬
tia pbatus. ꝑsetieranter et sine querela
conͣuersatus: post annum sponte ꝓfessꝰ.
tunc pͥmum seculari ueste reiecta. religi¬
onis habitum suscepisti. O insensate pui¬
er: quis te fascinauit. non soluere uota
tua. que distinxerunt labia tua: An¬
non uel exore tuo iustificaberis: uel
exore tuo comdenmaberis: Quid de
parentis uoto sollicitus es. negligens
tui: cum exore tuo non illius habeas
iudicari. tuorum non illius uota labi¬
orum exigendus sis: Et quid cibi fru¬

Expanded text:
morsibus lupi? De saeculo quippe, non de morsibus lupi? De saeculo quippe, non de Cluniaco, te teste, Roberte, venisti Cistercium. Quaesisti, petisti, pulsasti; sed pro tui adhuc teneritudine, te licet invito, dilatus es per biennium. Quo tempore patienter expleto, et absque calumnia, tuis demum precibus, multisque si meministi lacrymis, diu exspectatam impetrasti misericordiam; et quem satis desideraveras ingressum, obtinuisti. Post haec per annum juxta Regulam , in omni patientia probatus, perseveranter et sine querela conversatus, post annum sponte professus; tunc primum saeculari veste rejecta, religionis habitum suscepisti . 9. O insensate puer! quis te fascinavit non solvere vota tua, quae distinxerunt labia tua? Annon vel ex ore tuo justificaberis, vel ex ore tuo condemnaberis? Quid de parentis voto sollicitus es, negligens tui; cum ex ore tuo, non illius, habeas judicari; tuorum, non illius, vota labiorum exigendus sis? Et quid tibi 5 fru
Abbreviated transcription (Latin):
cent. quid potius stare debuerit: an uo¬
tum patris de filio. an filii de se ipso. p̃¬
sertim cum filitis aliquid maius decio¬
uerit. Uideat et famulus tuus legis lator
nr̃ benedictus. quid regularius fuerit :
utrum quod factum est de infantulo
nesciente ipso.an quod ipse ꝑse post mo¬
dum sciens et prudens fecit:. cum iam
etatem haberet. ut de se loqueretur.Quã¬
quiam dubium non sit: ꝓ missam illum
fusse. nondonatum. Nec enim peticio quã
regula precipit ꝓeo facta fuit aparentib
nec mantis illius cum ipsa peticione inuo¬
luta palla altaris: ut sic offerretur corã
testib. Ostenditur deinde terra: quȩ cum
illo et ꝓillo dicitur data fuisse. S sicum
terra eum receꝑunt:cur non et cum t̾ra
retinuerunt : An forte requirebant ma¬
gis datum. quam fructum: et pluris esti¬
mata est terra.quam anima: Alioquin:
oblatus monasterio: quid querebat in se¬
culo : Nutriendus deoͬ cur expositus erat

Expanded text:
cent, quid potius stare debuerit, an vocent, quid potius stare debuerit, an votum patris de filio, an filii de se ipso, praesertim cum filius aliquid majus devoverit. Videat et famulus tuus legislator noster Benedictus, quid regularius fuerit, utrum quod factum est de infantulo, nesciente ipso; an quod ipse per se postmodum prudens et sciens fecit, cum jam aetatem haberet ut de se loqueretur. Quanquam dubium non sit; promissum illum fuisse, non donatum. Nec enim petitio quam Regula praecipit, pro eo facta fuit a parentibus; nec manus illius cum ipsa petitione involuta palla altaris, ut sic offerretur coram testibus. Ostenditur deinde terra, quae cum illo, et pro illo dicitur data fuisse, Sed si cum terra eum receperunt, cur non et cum terra eum retinuerunt? An forte requirebant magis datum quam fructum, et pluris aestimata est terra quam anima? Alioquin oblatus monasterio, quid quaerebat in saeculo? nutriendus Deo, cur expositus erat
Abbreviated transcription (Latin):
lebunt pura corda. quam astuta uerba:
et conscientia bona. quam marsupia
plena. quandoquidem iudex ille nec
falletur uerbis. nec flectetur donis.
Tuum dñe iħu tribunal apello: tuo
me iudicio seruo: tibi cominitto causã
meam. Dñe deus sabaoth. qui iudicas
iuste. et ꝓbas renes et corda: cuius ocłi
sictit fallere nolunt. ita falli non pos¬
sunt: tuuides qui tua uides quiquert
et sua. Tu nosti quib ei uisccrib incun¬
ctis temptationib suis semꝑ ad fuerim:
quantis ꝓeo gemitib aures tue pieta¬
tis pulsauerim: qualiter ad queq illiꝰ
scandala. ꝑturbationes. molestias. ego
urebar: torquebar: affligebar. Et ñe
timeo ne frustra. Ruto enim quantum
exꝑtus sum adolescentis ꝑ se satis feruen¬
tis et insolescentis. nec corpori talla ex¬
pedire fomenta: nec menti illa głe temp¬
tamenta. Itaq arbit meus dñe iħu de
uuldu tuo iudicium meum ꝓdeat: oculi
tui uideant equitates. Sideant et iudi¬

Expanded text:
lebunt pura corda, quam astuta verba; lebunt pura corda, quam astuta verba; et conscientia bona, quam marsupia plena: quandoquidem Judex ille nec falletur verbis, nec flectetur donis. Tuum, Domine Jesu, tribunal appello: tuo me judicio servo, tibi committo causam meam, Domine Deus sabaoth, qui judicas juste, et probas renes et corda ; cujus oculi sicut fallere nolunt, ita falli non possunt; tu vides qui tua, vides qui quaerunt et sua . Tu nosti quibus ei visceribus in cunctis tentationibus suis semper adfuerim, quantis pro eo gemitibus aures tuae pietatis pulsaverim, qualiter ad quaeque illius scandala, perturbationes, molestias ego urebar, torquebar, affligebar. Et nunc timeo ne frustra. Puto enim, quantum expertus sum, adolescentis per se satis ferventis et insolescentis nec corpori talia expedire fomenta, nec menti illa gloriae tentamenta. Itaque, arbiter meus Domine Jesu, de vultu tuo judicium meum prodeat, oculi tui videant aequitatem . 8. Videant et judi
Abbreviated transcription (Latin):
ciderunt a causa qui passi sunt: absq satis¬
factione absoluitur reus: firmatur priui¬
legio crudeli. nimium clemens sententia
absolutionis: quo reportato. confirmare¬
tur fluctuanti malesuasa stabilitas. secu¬
ritas dubitanti. Et hic tenor licterarum.
hec iudicii summa. hȩc docius cause defi¬
nitio. ut teneant qui tulerunt: sileant
qui amiserunt. Inter hec audem ꝑeat a¬
nima ꝓqua xp̃e mortuus est: et hoc quia
clumacenses uolunt. Fit ꝓfessio super
ꝓfessionem: uouetur quod non soluetur:
ꝓponitur. quod nontenebitur. Et cum
pͥmum pactum irritum factum sit: in
scdo geminatur p̃uaricatio. et fit supra
modum peccans peccatum. Ueniet. ueni¬
it. qui male iudicata reiudicabit. illici¬
te iurata. confutabit: qui faciet iudicium
accepero tempus: ego iusticias iudica¬
bo. Quid faciet de in iustis iudiciis: qui
ipsas quoq iusticias iudicabit: Tenet
inquam uemiet dies iudien. ubi plus ua¬

Expanded text:
ciderunt a causa qui passi sunt, absque satisciderunt a causa qui passi sunt, absque satisfactione absolvitur reus. Firmatur privilegio crudeli nimium clemens sententia absolutionis; quo reportato 4 confirmaretur fluctuanti male suasa stabilitas, securitas dubitanti. Et hic tenor litterarum, haec judicii summa, haec totius causae definitio, ut teneant qui tulerunt, sileant qui amiserunt: inter haec autem pereat anima pro qua Christus mortuus est, et hoc, quia Cluniacenses volunt. Fit professio super professionem, vovetur quod non solvetur; proponitur quod non tenebitur; et cum primum pactum irritum factum sit, in secundo geminatur praevaricatio, et fit supra modum peccans peccatum . 7. Veniet, veniet qui male judicata rejudicabit, illicite jurata confutabit; qui faciet judicium accepero tempus, ego justitias judicabo . Quid faciet de injustis judiciis, qui ipsas quoque justitias judicabit? Veniet, inquam, veniet dies judicii: ubi plus va
Abbreviated transcription (Latin):
nime suȩ. Sustollitur in altum. statu
non mediocri collocat᷑: ita ut multis
semorib p̃latus sic adolescens. Fauet
blanditur. congratulatur ei umuersa
frat̃nitas: exultant om̃s tanquam uic¬
tores capta p̃da. quando diuidunt sp̃o¬
lia. O ihesu bone. quam multa facta st̃
ꝓtinius anmule ꝑditione. Cuius ad
hec quantumlibet robustum pectus
non emollesceret : Quius interior quã¬
tumuis sp̃ualis oculus non turbaret᷑:
Qui inter talia ad suam liceat recurre¬
re conscientiam: Quis demiq intanta
pompa. uel ueritatẽ ualcat agnoscere:
uel obtinere humilitatem : Mittitur
interea ꝓeo romam. apostolica com¬
pellatur auctoritas: et ut papa ñ neget
assensum: suggeritur ei. infantem oᷤ¬
lim aparentib oblatum fuisse mona¬
sterio. Non fuit qui refelleret: nec
enim contradictor est expectatus: iudi¬
catum est de parte. ab iudicatum ab sentib.
Iustificati sunt qui iniuriam fecerunt: ex¬

Expanded text:
nimae suae . Sustollitur in altum, statu nimae suae . Sustollitur in altum, statu non mediocri collocatur, ita ut multis senioribus praelatus sit adolescens: favet, blanditur, congratulatur ei universa fraternitas; exsultant omnes, tanquam victores capta praeda, quando dividunt spolia . O Jesu bone! quam multa facta sunt pro unius animulae perditione! Cujus ad haec quantumlibet robustum pectus non emollesceret? cujus interior, quantumvis spiritualis, oculus non turbaretur? cui inter talia ad suam liceat recurrere conscientiam? quis denique in tanta pompa vel veritatem valeat agnoscere, vel obtinere humilitatem? 6. Mittitur interea pro eo Romam. Apostolica compellatur auctoritas; et ut Papa non neget assensum, suggeritur ei infantem olim a parentibus oblatum fuisse monasterio. Non fuit qui refelleret nec enim contradictor est exspectatus, judicatum est de parte, abjudicatum absentibus. Justificati sunt qui injuriam fecerunt, ex
Abbreviated transcription (Latin):
piam sese interficere:Qualis uero re¬
ligio est fodere terram.siluam excide¬
re:stercora comportare: Numquid
non sententia ueritatis est. misediam
uolo et non sacrificium: et nolo mortẽ
peccatoris. s magis ut conuertatur et
inuat: et beati misericor des. qm̃ ipsi
miscdiam consequentur : It quid
uero ds̃ cibos creauit: si non liceat
manducare: It quid nobis corpora
dedit: si ꝓhibeat sustentare: Demq
qui sibi nequam: cui bonus: Quis un¬
quam sanum sapiens: carnem suam
odio habuit: Talib tandem allegati¬
onib male credulus puer. circum uen¬
tus seducitur ͥ seductorem sequitur:
clumacum ducitur: condetur. radit᷑.
lauatur. exuitur rusticanis. uetustis.
sordidis: in duitur p̃ciosis. nouis. ac
intidis: et ita in conuentum suscipit᷑.
S cum quali putas honore: Qum quo
triumpho: Cum quanta reuerentia ͤ
Defertur ei suꝑ omnes coetaneos suos
et tanquam uictor rediens apugna:
sic laudatur peccator indesideriis a¬

Expanded text:
piam sese interficere? Qualis vero repiam sese interficere? Qualis vero religio est fodere terram, silvam excidere, stercora comportare? Nunquid non sententia Veritatis est, Misericordiam volo, et non sacrificium? et, Nolo mortem peccatoris, sed magis ut convertatur et vivat? et, Beati misericordes, quoniam ipsi misericordiam consequentur? Utquid vero Deus cibos creavit, si non liceat manducare? utquid nobis corpora dedit, si prohibeat sustentare? Denique, qui sibi nequam, cui bonus? Quis unquam sanum sapiens, carnem suam odio habuit? 5. Talibus tandem allegationibus male credulus puer circumventus seducitur, seductorem sequitur, Cluniacum ducitur; tondetur, raditur, lavatur; exuitur rusticanis, vetustis, sordidis; induitur pretiosis, novis ac nitidis; et ita in conventum suscipitur. Sed cum quali putas honore, cum quo triumpho, cum quanta reverentia? Defertur ei super omnes coaetaneos suos, et tanquam victor rediens a pugna, sic laudatur peccator in desideriis a
Abbreviated transcription (Latin):
eum: nec sicut giezi pecume amor: nec
honoris ambitio. sicut iulianum apo¬
statam: s fefellit illum sc̃ĩtas. seduxit
religio. ꝑdidit auctoritas seniorum.
Queris quomodo: Primo quidem mis¬
sus est magnus quidam pͥor abipso pͥn¬
cipe priorum. foris quidem apparens
inuestimentis ouium: intrinsecus aũ
lupus rapax.Deceptisq eustodib esti¬
mantib quippe ouem ẽẽ: ue ue ad¬
missus est solus ad solam. lupus ad¬
ouiculam. Nec refugit ouicula lupt̃i
quem et ipsa putabat ouem. Quid
plura : dt crahit. allicit.blanditur. et
noui euangelii p̃dicator. commendat
crapulam: parsimoniam damnat
Uoluntariam pauꝑtatem: miseriam
dicit. Ieiti nia uugilias silentium. ma¬
nuuimeo laborem: uocat insaniam.
Econtia ociositadem. contemplatio¬
nem numcupat. edacitatẽ. loquacita¬
tem. curiositatem.cunctam deniq in¬
temꝑantiam: nominat discretionem.
Quando inquit delectatur deus cruei¬
atib nr̃is: Ubi p̃cipit scriptura quẽ¬

Expanded text:
eum ; nec, sicut Giezi, pecuniae amor ; nec eum ; nec, sicut Giezi, pecuniae amor ; nec honoris ambitio, sicut Julianum Apostatam; sed fefellit illum sanctitas, seduxit religio, perdidit auctoritas seniorum. Quaeris quomodo? 4. Primo quidem missus est magnus quidam prior ab ipso principe priorum; foris quidem apparens in vestimentis ovium, intrinsecus autem lupus rapax; deceptisque custodibus, aestimantibus quippe ovem esse, vae! vae! admissus est solus ad solam lupus oviculam. Nec refugit ovicula lupum, quem et ipsa putabat ovem. Quid plura? attrahit, allicit, blanditur, et novi evangelii praedicator commendat crapulam, parcimoniam damnat; voluntariam paupertatem, miseriam dicit; jejunia, vigilias, silentium, manuumque laborem, vocat insaniam: e contrario otiositatem, contemplationem nuncupat; edacitatem, loquacitatem, curiositatem, cunctam denique intemperantiam nominat discretionem. Quando, inquit, delectatur Deus cruciatibus nostris? ubi praecipit Scriptura quem
Abbreviated transcription (Latin):
licias : quod deniq ad diuicias de pauꝑ¬
tate transieris: S ego noui animum
tuum. qui facilius possit amore flec̾ti:
quam timore compelli. Deniq quid
necesse est. bis pungere non recaleitran¬
tem: ualde timidum magis exterrere :¬
ꝑ se satis erubescentem confundere am¬
plius: cui sua ratio magister. eui pro¬
propria conscientia uirga. et ingeni¬
ta uerecundia lex discipline est: Qđ
si cui mirum uidetur. quomodo ergo¬
puer uerecundus. simplex. timoratus.
ausus fuerit contra uoluntatem fr̃m.
magistri imꝑium regulare decretũ.
suum deserere et uocum et locum: mi¬
retur etiam quod et dauid sancticati
subreptum sit. quod sapientie salo¬
monis illusum: quod sanson fortitudi¬
n obuiatum. Qui ꝓthoplastum dolo
captum expulit de patria felicitatis.
quid mirum si tenero subripuit ado¬
lescentulo in loco horroris et tiaste solz¬
tudinis: Huc accedit quod nec sicut
illos babilonicos senes species decepit

Expanded text:
licias, quod denique ad divitias de pauplicias, quod denique ad divitias de paupertate transieris? Sed ego novi animum tuum, qui facilius possit amore flecti, quam timore compelli. Denique quid necesse est his pungere non recalcitrantem, valde timidum magis exterrere, per se satis 3 erubescentem confundere amplius: cui sua ratio magister, cui propria conscientia virga, et ingenita verecundia lex disciplinae est? Quod si cui mirum videtur, quomodo puer verecundus, simplex timoratus, ausus fuerit contra voluntatem fratrum, magistri imperium, regulare decretum, suum deserere et votum, et locum: miretur etiam quod et David sanctitati subreptum sit , quod sapientiae Salomonis illusum , quod Samson fortitudini obviatum . Qui protoplastum dolo captum expulit de patria felicitatis, quid mirum si tenero subripuit adolescentulo in loco horroris et vastae solitudinis? Huc accedit quod nec, sicut illos Babylonicos senes, species decepit
Abbreviated transcription (Latin):
tionis mee. Neq enim formidandum est.
quod futurus sim p̃senti formidolosus.
cui adhuc absenti iam toto sum corpore
ꝓstratus: totius astrictus uiscerib. Hu¬
militatem exibeo. caritatem ꝓmittor et
tu times: Intrepidus ueni quo te uocat
humilitas: ꝑtrahit caritas. Securus ac¬
cede: talib p̃uentus obsidib. Fugisti se¬
uum: reuertere ad mansuetum. Reuo¬
cet te mea lenitas: cuius seueritas effuga¬
tit. Uide fili quam te cupiam duci non
spiritu seruitutis iterum intimore. s
spũ adoptionis filiorum. in quo clama¬
re et tu non confundaris abba pater :
causamn utiq tanti doloris mei. ñ minis
apud te s blandimentis: p̃cib. non
terrorib agens. Alius forsitan aliter
temptaret. Et uere quis alius non ma¬
gis discuteret reatum. et incuteret me¬
tum: non opponeret uotum. et ꝓpone¬
ret iudicium: non argueret inobedien¬
tiȩ. non indignaretur apostasie quod
de tunicis ad pellicias. de olerib ad de¬

Expanded text:
tionis meae. Neque enim formidandum est tionis meae. Neque enim formidandum est quod futurus sim praesenti formidolosus, cui adhuc absenti jam toto sum corde  al. corpore prostratus, totis adstrictus visceribus. Humilitatem exhibeo, charitatem promitto: et tu times? Intrepidus veni quo te vocat humilitas, pertrahit charitas. Securus accede, talibus praeventus obsidibus. Fugisti saevum, revertere ad mansuetum: revocet te mea lenitas, cujus severitas effugavit. Vide, fili, quam te cupiam duci, non spiritu servitutis iterum in timore, sed spiritu adoptionis filiorum, in quo clamare et tu non confundaris, Abba, Pater : causam utique tanti doloris mei non minis apud te, sed blandimentis; precibus, non terroribus agens. Alius forsitan aliter tentaret. Et vere quis alius non magis discuteret reatum, et incuteret metum; non oppoponeret votum, et proponeret judicium; non argueret inobedientiae, non indignaretur apostasiae; quod de tunicis ad pelliceas, de oleribus ad de
Abbreviated transcription (Latin):
nuia potui quidem aliquando in ali¬
quib fuisse erga de indiscretus: s cer¬
te non maliuolus. Quod si et infuturo.
hanc ipsam indiscretionem meã sus¬
pectam habes: noueris me iam me ñ
tatus mutatum inuenies: et quem añ
metuebas magistrum: comitẽ amplec¬
tere securus. Itaq siue mea culpa reces¬
seris. ut tu putas. et ego non excuso :
siue tua ut multi putant:.
et si ego
non accuso: siue mea simul et tua. quod
ego magis puto: ex hoc iam si redire
renueris. solus ꝓfecto inexcusabilis
eris. Uis ab om̃i culpa liber eẽ: Reuer¬
tere. Si tuam agnoscis: ignosco. Ignos¬
ce et tu michi: ubi meam agnosco. Alioqͥn.
aut tibi nimis indulges. qui tuam culpã
et agnoscis et dissimulas: aut michi nimis
inmisericors es: eui nec satis facienti igno¬
scendum putas. Iam si redire recusas. ali¬
am quere occasionem unde falso blandi¬
aris conscientiȩ tuȩ: quia non erit ultra
quod formidare debeas. de rigore distric¬

Expanded text:
quia potui quidem aliquando in aliquia potui quidem aliquando in aliquibus fuisse erga te indiscretus, sed certe non malevolus. Quod si et in futuro hanc ipsam indiscretionem meam suspectam habes; noveris me jam non estatus mutatum invenies, et quem ante metuebas magistrum, comitem amplectere securus. Itaque sive mea culpa recesseris, ut tu putas, et ego non excuso; sive tua, ut multi putant, etsi ego non accuso; sive mea simul et tua, quod ego magis puto: ex hoc jam si redire renueris, solus profecto inexcusabilis eris. Vis ab omni culpa liber esse? revertere. Si tuam agnoscis, ignosco: ignosce et tu mihi, ubi meam agnosco. Alioquin aut tibi nimis indulges, qui tuam culpam et agnoscis, et dissimulas; aut mihi nimis immisericors es, cui nec satisfacienti ignoscendum putas. 3. Jam si redire recusas, aliam quaere occasionem unde falso blandiaris conscientiae tuae: quia non erit ultra quod formidare debeas de rigore distric
Abbreviated transcription (Latin):
est. Fuerit certe mee culpe quod disces¬
sistr:delicato quippe adolescentulo au¬
sterus extiteram: et tenerum durus
mmnis inhumane tractaui. Hinc em̃i
et presens quondam adu̾sum me. qua¬
ntum memim murmurare solebas:¬
hinc et nunc sicut audiui etiam absenti
derogare non cessas. Non tibi impu¬
tetur. Possem forsitan excusare et dice¬
re. quia sic lasciui puericie motus co¬
hercendi erant: ac rudib annis debe¬
bantur asꝑa illa discipline districtio¬
ris initia: scriptura at testante. que
ait. ꝓcute filium tuum uirga: et libe¬
rabis animam eius a morte. Et rursũ.
Quos enim diligit dñs corripit: flagel¬
lat autem omnem filium quẽ recipit.
Et illud. Utiliora sunt uerbera amici.
quam oscula inimici. S fuerit ut
dixi meȩ culpe quod discessisti:ne dũ
de reatus ꝑpetratione continditur.
emendatio retardetur At uero hic uł
ꝓculdubio incimiet ẽẽ et tue. si non par¬
cas uenitenti:. in dulgeas confitenti᷑.

Expanded text:
est . 2. Fuerit certe meae culpae quod discesest . 2. Fuerit certe meae culpae quod discessisti. Delicato quippe adolescentulo austerus exstiteram, et tenerum durus nimis inhumane tractavi. Hinc enim et praesens quondam adversum me, quantum memihinc et nunc, sicut audivi, etiam absenti derogare non cessas. Non tibi imputetur. Possem forsitan excusare et dicere, quia sic lascivi pueritiae motus coercendi erant; ac rudibus annis debebantur aspera illa disciplinae districtioris initia. Scriptura attestante, quae ait, Percute filium tuum virga, et liberabis animam ejus a morte ; et rursum: Quos enim diligit Dominus, corripit; flagellat autem omnem filium quem recipit ; et illud: Utiliora sunt verbera amici, quam oscula inimici . Sed fuerit, ut dixi, meae culpae quod discessisti: ne dum de reatus perpetratione contenditur, emendatio retardetur. At vero hinc vel procul dubio incipiet esse et tuae, si non parcas poenitenti, induigeas confitenti:
Abbreviated transcription (Latin):
factorem meum.Oui iniuriam feci.
si iniurias fugi : An non expedit cede¬
re ꝑsequutori. quam resistere: Fugere
ferientem. quam referire: Rec̾te. As¬
sentio. Nõ ut contenderẽ cepi hec: s ut con¬
tentionẽ dirimerẽ. fugere ꝑsecugionẽ: ñ ẽ cul¬
pa fugientis. s ꝑsequentis. Non contͣ dico:
Omitto quod factum est. non requiro
cur uel quomodo factum est.culpas
non discutio. non retracto causas: ñ
recordor imiurias. Solent enm hec
magis instigare: quã mitigare discor¬
dias. Solum quod michi magis est
cordi loquor. Me miserũ quod te careo.
quod te non uideo. quod sine te uiuo:
ꝓ quo mori. michi uiuere est:sine quo
uiuere. mori. Non gͥ quero cur abieris:
s quod iam non redieris queror. Non
causas discessionis: s moras causor
regressionis. Uen tm̃: et pax erit. Re¬
uertere: et satis factum est. Redi in¬
quam redi: et letus cantabo. Mortuus
fuerat. et reuixit: ꝑierat. et inuentus

Expanded text:
factorem meum. Cui injuriam feci, factorem meum. Cui injuriam feci, si injurias fugi? An non expedit cedere persecutori, quam resistere? fugere ferientem, quam referire? Recte: assentio. Non ut contenderem coepi haec, sed ut contentionem dirimerem. Fugere persecutionem non est culpa fugientis, sed persequentis. Non contradico. Omitto quod factum est, non requiro cur, vel quomodo factum est: culpas non discutio, non retracto causas, non recordor injurias. Solent enim haec magis instigare, quam mitigare discordias. Solum quod mihi magis est cordi, loquor. Me miserum, quod te careo, quod te non video, quod sine te vivo, pro quo mori, mihi vivere est; sine quo vivere, mori! Non igitur quaero cur abieris, sed quod jam non redieris queror; non causas discessionis, sed moras causor regressionis. Veni tantum, et pax erit: revertere, et satisfactum est. Redi, inquam, redi, et laetus cantabo: Mortuus fuerat, et revixit; perierat, et inventus
Abbreviated transcription (Latin):
adis et plusquã
satis sustinui dilec¬
tissime fili. Ro bte
si forte dei pietas.
et tuam ꝑse. et meã
ꝑte animam digna¬
retur inuisere. tibi
scilicet inspirando
salutarem compunctionem: michiq
de tua salute leticiam. S qm̃ usq
adhuc frustratum me cerno ab expec¬
tatione mea: iam non ualeo tegere do¬
lorem meum. anxietatẽ reprimere. dis¬
simulare tristiciam. Unde et contra
iuris ordinem cogor reuocare lesus
cum qui me lesit: spretus requirere
contemptorem. in iuriam passus in¬
iuriatori satis facere: rogare deniq aqͦ
rogari debueran. Dolor quippe nimi¬
us non deliberat. non ucrecundatur.
non consulit rationem. non metuit
dignitatis dampnum. legi non obtẽ¬
perat. iudicio non ac quiescit: modum
ignorat et ordinem: id omnimꝰ et solũ¬
modo satagente animo. quo uel careat
quod se dolet habere. uł habeat quo
se dolet carere. At inquis.nec lesi quem¬
piam nec spreui: s sprctus potius ego.
ac multifarie lesus. tantum fugi male¬

Expanded text:
atis et plusquam satis sustinui, dilectissime fili Roberte, si forte Dei pietas, et tuam per se, et meam per te animam dignaretur invisere: tibi scilicet inspirando salutarem compunctionem, mihique de tua salute laetitiam. Sed quoniam usque adhuc frustratum me cerno ab exspectatione mea, jam non valeo tegere dolorem meum, anxietatem reprimere, dissimulare tristitiam. Unde et contra juris ordinem cogor revocare, laesus, eum qui me laesit; spretus, requirere contemptorem; injuriam passus, injuriatori satisfacere; rogare denique, a quo rogari debueram. Dolor quippe nimius non deliberat, non verecundatur, non consulit rationem, non metuit dignitatis damnum; legi non obtemperat, judicio non acquiescit, modum ignorat et ordinem: id omnimodo et solummodo satagente animo, quo vel careat, quod se dolet habere; vel habeat, quo se dolet carere. At, inquis, nec laesi quempiam, nec sprevi; sed spretus potius ego, ac multifarie laesus, tantum fugi male