comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt oĩa. Non dix̃ ꝑ ipsum: s in ipso. ec
enim de pͥma diẽ creat᷑a. s illam creat᷑e
separationem q̃ in eo fact̾a ẽ. scđm quam
oĩa dudum dissoluta. in unum ft̃ con¬
sensum ꝑducta. sic̃ ⁊ alibi iẽ: recapi
debat᷑. Au̾tebant enim se a nob̃ angłi.
⁊ õs inuisibiles uͥtutes: ꝓpt̾ indeuotio¬
õẽ ⁊ nos ipsi morte soluim᷑: ex qͣ accede¬
bat aĩam separare a corpore. Et enim
& omnis conexio ereat᷑e. hinc soluebat᷑.
finetꝰ ẽ enim hõ a pͥncipio. qͣsi aliqͦd aĩal
cognatione oĩb sunctum: eo qͦd corpus
qͥdem gñalit̾ ex oĩb consistebat: id ẽ ex
iiͦii. elem̃tis. Animauͦ ad inuisibiles uir¬
tutes ꝓpinqͥtatem habe uidebat᷑. Una uͦ
q̃ dam unit̾isor copulatio exhinc fieri
uidebat᷑ ꝓpt̾ iniqͥtatem. eam quam ad ho¬
minem cunct̾a hab̃e tudebant᷑ omnib
ĩ idipsum concurrentib: Ita ut ce uno cõ¬
sensu do reddent debitam cult᷑am. cum
subiungit᷑. Ego in celis feciut oriret᷑ lum̃

Expanded text:
» non dixit per ipsum, sed « in ipso. » Nec enim de prima dicit creatura, sed illam creaturae separationem quae in eo facta est, secundum quam omnia dudum dissoluta in unum sunt consensum perducta: sicut et alibi dicit: « Recapitdebatur. Avertebant enim se a nobis angeli, et omnes invisibiles virtutes, propter indevotioetiam et nos ipsi morte solvimur, ex qua accedebat animam separare a corpore. Etenim et omnis connexio creaturae hinc solvebatur; factus est enim homo a principio quasi aliquod animal cognatione omnibus junctum, eo quod corpus quidem generaliter ex omnibus consistebat, id est, ex quatuor elementis, anima vero ad invisibiles virtutes propinquitatem habere videbatur. Una vero quaedam universorum copulatio ex hinc fieri videbatur, propter iniquitatem eam quam ad hominem cuncta habere videbantur, omnibus in idipsum concurrentibus, ita ut et uno consensu Deo redderent debitam culturam cum subjungitur: « Ego in coelis feci ut oriretur lumen
Abbreviated transcription (Latin):
elect̾oꝵs di pͥmitꝰ fundauit eccłiam: aut
hoc sigcat qͦd ñ solum ex popło priore.
s cẽ ex gentib electi d̃i contiocandi erãt.
Iacob enim aliq̃n inscͥptura ꝓantiquo dei
popło positꝰ inuenit᷑. isrł aut̃ ꝓplebe se¬
quenti hoc ẽ gentili. Unde in psalmo scͥp¬
tum ẽ. Letet᷑ iacob: ⁊ erultet isrł. Ex utͦq¬

Expanded text:
electorum Dei primitus fundavit Ecclesiam; aut hoc significat quod non solum ex populo priore, sed etiam ex gentibus electi Dei convocandi erant. Jacob enim aliquando in Scriptura pro antiquo Dei populo positus invenitur; Israel autem pro plebe sequenti, hoc est gentili. Unde in psalmo scriptum est: « Laetetur Jacob et exsultet Israel
Abbreviated transcription (Latin):
nõ enim deo anteqm erearent᷑ oĩa
st̾ agnita: sic ⁊ pꝰ ꝑfectum respic̃ oĩa
neq futurum aliqͥd illi ẽ. s oĩa p̃sentia¬
ut̃ corã eo st̃. In oĩpotente enĩ do ea q̃ secu¬
tura sunt tp̃ra .p̃sentia semꝑ consistunt:
cui nec fut᷑a ueniunt nec p̾t̾ita disceduĩ:
s cuncta simul ante eiꝰ oclos assistunt.
fuisse uł fut᷑um ẽẽ et̾nitas ñ h̃t̃: cui nimi¬
rum nec p̾t̾ita tͣnseunt. neq fut᷑a suꝑueni¬
unt: qͥ cunct̾a p̃sens uidet. Hic ĩ plateis
ciuitatis uindicabit᷑ qͣsi puliꝰ eqͥnꝰ fuga
oibꝰ. eo qͦd ñ intellexerit timorem dei.
De eo qͦ suꝑiꝰ hoc ẽ adult̾o ⁊ libidinoso
dic̃: qͥ infrenis qͣsi equus ⁊ muiꝰ insanieis.
ad libidinem lascruiendo discurrit:⁊
ĩ platea. hoc ẽ ĩ lata ⁊ spaciosa uia q̃ duc̃
ad mortẽ morat᷑. Unde uͥ decipulam ñ
ueret᷑. laqueum ꝑ dicionis inueniet: ⁊
qr timorẽ di habe neglexit: sordib ui¬
tioꝵ pollutꝰ coram ocłis scõꝵ in futuro

Expanded text:
no enim Deo antequam crearentur, omnia sunt agnita: sic et post perfectum respicit omnia. » neque futurum aliquid illi est, sed omnia praesentialiter coram eo sunt. In omnipotente enim Deo ea quae secutura sunt tempora, praesentia semper consistunt, cui nec futura veniunt, nec praeterita discedunt, sed cuncta simul ante ejus oculos assistunt; fuisse vel futurum esse aeternitas non habet: cui nimirum nec praeterita transeunt, neque futura superveniunt, qui cuncta praesens videt. « Hic in plateis civitatis vindicomnibus, eo quod non intellexerit timorem Dei. » De eo quo superius, hoc est, adultero et libidinoso dicit, qui infrenis quasi equus et mulus insaniens ad libidinem lasciviendo discurrit, et in platea, hoc est, in lata et spatiosa via quae ducit ad mortem moratur. Unde ubi decipulam non veretur, laqueum perditionis inveniet; et quia timorem Dei habere neglexit, sordibus vitiorum pollutus coram oculis sanctorum in futuro
Abbreviated transcription (Latin):
mogenttꝰ totiꝰ c̾at᷑e. hoc ẽ suꝑominẽ crea¬
turam honorabilis siqͥdem dixisset ab¬
solute pͥmogenitꝰ. honorabilem tm̃mͦ di¬
ceret. Nam qi adiecit oĩs cat᷑e illum de¬
signat. qͥ ab oi honorat᷑ creatura. Nã is

Expanded text:
mogenitus totius creaturae, hoc est, super omnem creaturam honorabilis, si quidem dixisset absolute primogenitus, honorabilem tantummodo diceret. Nam quia adjecit omnis creaturae, illum designat, qui ab omni honoratur creatura. Nam is
Abbreviated transcription (Latin):
Et agnoscent qͥ delicti st̾. qm nicħ meliꝰ qͣm
timor di. ⁊ nicħ dulciꝰ qmͣ respicere ĩ man¬
datis dñi. Et gła magna seqͥ dm̃. longitu¬
do enim dierum assumet᷑ ab eo. Nicħ enĩ
meliꝰ ꝓficit homini ad salutem ꝑpetuam
ꝓmerendam qmͣ timor d̃:⁊ nicħ dulcius
quam res picere in mandatis eiꝰ. Unde &
psalmista ait. Quam dulcia faucib meis
eloqͥa tua dñe suꝑ mel ⁊ fauum ori meo.
Iitem. Ideo inqͥt dilexi mandata tua suꝑ
aurum & topazion. Gtamagna ẽ sequi
dm̃: qm qͥ in luce ambulat ñ offendit. Uñ
ipsa cutas ait. Qi sequit̃ me ñ ãbulat in
tenebͥs: s habebit lum̃ titte. Cui &̃ longitudo
dierũ dat᷑: qr ꝑhennitas in ec̃na b̃itudine illi
confert᷑ uͥ cum sc̃ĩs angłis. in scłm scłi c̾atorẽ
suum laudando confitebit᷑. Laus sapientie¬

Expanded text:
nihil melius quam timor Dei, et nihil dulcius quam respicere in mandatis Domini. Gloria magna est sequi Deum: longitudo enim dierum assumetur ab eo. » Nihil enim melius proficit homini ad salutem perpetuam promerendam, quam timor Dei; et nihil dulcius, quam respicere in mandatis ejus. Unde et Psalmista ait: « Quam dulcia faucibus meis eloquia tua, Domine: super mel et favum ori meo. » Et item: « Ideo, inquit, dilexi mandata tua super aurum et topazion . » Gloria magna est sequi Deum: quoniam qui in luce ambulat, non offendit. Unde ipsa Veritas ait: « Qui sequitur me, non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitae. » Cui etiam longitudo dierum datur, quia perennitas in aeterna beatitudine illi confertur, ubi cum sanctis angelis in saeculum saeculi creatorem suum laudando confitebitur. CAPUT XII
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ creat᷑am ostendit se ñ ẽẽ cũ creat᷑a.
ul ante creat᷑am creatam. s ab initio ex
patre genitam: qr ipse ẽ origo totꝰboni.
qͥ cũ patre ⁊ sp̃u scõ sine initio semꝑ ex¬
istit: ꝑ quem omnẽ creaturã pat̾ qnͣdo
uoluit. ⁊ qͦmͦ uoluit fec̃. S qr paulus
alibi diẽ xp̃m pͥmogenitũ ex mortiuis.¬

Expanded text:
omnem creaturam ostendit se non esse cum creatura, vel ante creaturam creatam, sed ab initio ex Patre genitam: quia ipse est origo totius boni, qui cum Patre et Spiritu sancto sine initio semper existit, per quem omnem creaturam Pater, quando voluit, et quomodo voluit, fecit; sed quia Paulus alibi di
Abbreviated transcription (Latin):
scã ãmirabit᷑: qr mirabilis ẽ ds ĩ scĩs suis
Uñ ⁊ ĩ multitudine elect̾oꝵ habebit laudẽ.
⁊ int̃ bndict̾os bñdicet᷑. Ipse enim dabit
uͥtutem & fortitudinẽ ylebi sue. bndiet᷑ ds
Insemine enĩ abrahe hoc ẽ xp̃obndicent᷑¬

Expanded text:
bilis est Deus in sanctis suis. Unde et « in multitudine electorum habebit laudem, et inter benedictos benedicetur. » Ipse enim dabit virtutem et fortitudinem plebi suae benedictus Deus. « In semine enim Abrahae, hoc est in
Abbreviated transcription (Latin):
seđm diuinitatem a nullis existentib.ł
⁊̃ ex nichilo ostende ũ ẽẽ creatam. s exd̃i
patͥs sub̃a genitamait. Ego ex ore altis¬
simi ꝓdiui. Cui pat̃ alibi ait. Ex utero
ante luciferum genui te: id ẽ ex ar¬
chano sub̃ȩ meȩ ex ipsa uideł deitate
totum ex toto: oĩpotentẽ de oĩpotente:
lum̃ ex lumine:summum ex sũmo:
qd archanum nulla inuestigatio. nullꝰ
sensꝰ possit attingere. Nam quẽ admod̃
nr̃a infirmitate m̃suraqr nec płꝰ possumꝰ
cape⁊ hoc abtinde sufficit utiq c̾didisse.

Expanded text:
secundum divinitatem a nullis existentibus vel etiam ex nihilo ostendere non esse creatam, sed ex Dei Patris substantia genitam, ait: « Ego ex ore Altissimi prodivi . » Cui Pater alibi ait: « Ex utero ante luciferum genui te , » id est, ex arcano substantiae meae, ex ipsa videlicet deitate totum ex toto, omnipotentem de omnipotente, lumen ex lumine, summum ex summo, quod arcanum nulla investigatio, nullus sensus possit attingere. Nam quemadmodum nostra infirmitate mensura, quia nec plus possumus capere, et hoc abunde sufficit utique c
Abbreviated transcription (Latin):
dico ħ uͥtutem. ⁊ dei sapĩam. Ipse laudabit
animam suam: qr omnib ostendit lauda¬
bilem ẽe uitam suam. Iĩ do honorabit᷑: qr
simul cũ deo patre ⁊ sỹu sc̃o. in cęlis & ĩ t̾ra
adorat᷑. Q in medio popłi sui głabit᷑. hoc

Expanded text:
i virtutem et Dei sapientiam . » Ipse « laudavit animam suam, » quia omnibus ostendit laudabilem esse vitam suam; « et in Deo honorabitur, » quia simul cum Deo Patre et Spiritu sancto in coelis et in terra ad
Abbreviated transcription (Latin):
cepis setnͥ qͦd filiꝰ. scđ̾m humanitatem
intelligit sͥ patrem maiorem ẽẽ:unde
subiungit᷑. Qi creauit me inquit. reqͥe¬
uit in tabnacłomeo. Creare enim di
ẽ sapĩam: unigeniti filii humanitatẽ sin¬
gulari puritate de sp̃u sc̃o conceptam.⁊
maria uͥgine editam. ꝓcreare. Quȩ ⁊ ta¬
bernaculum ñ imm̾ito dici pot̃: quia
scdm id qͦd caput est corꝑis eccłiȩ. taber¬
naculum di ẽ in qͦ cõplacuit omnẽ ple¬
intudinem diuinitatis habitare. Que¬
rit᷑ gͦ cur in scͥpt᷑is sacͥs nunqm fere de
sapĩa qͥeqm dicat᷑. nͥ ut ostendat᷑ a d̾o
genita uł creata: genita scilicet ꝑ qͦ
facta sunt omĩa: creata uͦ uel fact̾a sic̃
in hõibꝰrcum adeam que ñ creata et
Ipsis enimfit aliqͥd quod uocet᷑ eorum
sapĩa: uł iltd scͥpturis ỹnunciantib.
aut enarrantibꝰ. quod u̾bum caro fcm
est ⁊ habitauit in nob. Hoc mͦ enĩ xp̃s¬

Expanded text:
episse, nisi quod Filius secundum humanitatem intelligit sibi Patrem majorem esse? Unde subjungitur, « qui creavit me, inquit, requievit in tabernaculo meo. » Creare enim Dei, est sapientiam unigeniti Filii, humanitatem singulari puritate de Spiritu sancto conceptam, et Maria virgine editam procreare: quae et tabernaculum non immerito dici potest, quia secundum id quod caput est corporis Ecclesiae, tabernaculum Dei est, in quo complacuit omnem plenitudinem divinitatis habitare. Quaeritur ergo cur in Scripturis sacris nunquam fere de sapientia quidquam dicatur, nisi ut ostendatur a Deo genita vel creata? genita scilicet, per quem facta sunt omnia; creata vero vel facta, sicut in hominibus cum ad eam quae non creata et Ipsis enim fit aliquid quod vocetur eorum sapientia, vel illud Scripturis praenuntiantibus aut enarrantibus, quod « Verbum caro factum est, et habitavit in nobis: » hoc modo enim
Abbreviated transcription (Latin):
qr sic̃ pat̾ ht̃ uitam ĩ semetipso: sic dedit
filio. habe uitã in semetipso. Qd autem
dic̃ in iacob inhabita ⁊ in isrł hȩredita¬
re: aut ulud expͥmit qͦd incarnatione
sal uatoris popło uidaico p̃sentialiter
uti concessum ẽ. sic̃ ipse ad chananeam
mulierem respondens ait. ñ sum mis¬
sus nͥ ad oues q̃ ꝑierant domͦ isrł. ⁊ ad
discipłos. inuiam in qͥt gentium ne a¬

Expanded text:
quia sicut Pater habet vitam in semetipso, hic dedit quia sicut Pater habet vitam in semetipso, hic dedit Filio habere vitam in semetipso. » Quod autem dicit, « In Jacob inhabita, et in Israel haereditare, » aut illud exprimit quod incarnatione Salvatoris populo Judaico praesentialiter uti concessum est, sicut ipse ad Cananaeam mulierem respondens ait: « Non sum missus nisi ad oves quae perierant domus Israel : » et ad discipulos: « In viam, inquit, gentium n
Abbreviated transcription (Latin):
đr aliquid. nͥ qͦd eam de deo natam os¬
tendat aut fact̾am: quamuis sit ⁊ pat̃
ipse sapientia: qr in illo nob sapĩa cõ¬
mendanda erat. ⁊ imitanda: cuiꝰ imitati¬
one formam᷑. Pat̃ enim eam dic ut uerbũ
eiꝰ sit: ñ qͦmͦ ꝓfert᷑ ex ore u̾bum sonans.
aut ante ꝓnunciationẽ cogitat᷑. Spaciis
enim tpr̃m hoc complet᷑: illud autem
et̾num ẽ. Iilluminando dic̃ nob̃ de se.⁊
de patre: qͦd dicendum ẽ hoĩb. Ideoq
ait. nemo nouit filium nͥ pat̃:⁊ nemo
nouit patrem nͥfiliꝰ. ⁊ cuiuolũit filius
reuelare: ꝙ ꝑfilium reuelat pat̃. id ẽ ꝑ
ũbum fuum. Si enim hoc u̾bum quod
nos ꝓferimꝰ tp̃rale ⁊ tnͣsitorium ẽ. ⁊ seip¬
sum ostendit. ⁊ ulud de qͦ loquim᷑: qnͣ¬
ita ostendit patrem sicuti ẽ pat̃. scd̃m
ipse uirtꝰ ⁊ sapĩaᷤ. sic̃ lumen di de patre
lumine. & fons uite apud dm̃ patrem
utiq fontem uitȩ: qm̃ apud de inquit
fonsuite.⁊ in lumine tuo uidebimꝰ lum̃:

Expanded text:
r aliquid, nisi quod eam de Deo natam ostendat aut factam, quamvis sit et Pater ipse sapientia? quia in illa nobis sapientia commendanda erat et imitanda, cujus imitatione formamur: Pater enim eam dicit ut Verbum ejus sit, non quomodo profertur ex ore verbum sonans aut ante pronuntiationem cogitatur. Spatiis enim temporum hoc completur, illud autem aeternum est; et illuminando dicit nobis et de se et de Patre quod dicendum est hominibus. Ideoque ait: « Nemo novit Filium nisi Pater; et nemo novier Filium revelat Pater, id est, per Verbum suum. Si enim hoc verbum, quod nos proferimus, temporale et transitorium est, et seipsum ostendit, et illud de quo loquimur, quaita ostendit Patrem sicuti est Pater, ientia est, sicut lumen Dei de Patre lumine; et fons vitae apud Deum Patrem, utique fontem vitae: « Quoniam apud te, inquit, fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen ,
Abbreviated transcription (Latin):
fidelium. ꝑscõrum doctoꝵ sollertiam decla¬
rat᷑. ¶ doctͥna eiꝰubiq damnat᷑: nec secta
illiꝰ qr fundam̃tum u̾itatis ñ ht ꝑseueran¬
tem bonoꝵ oꝑnfructum gignere p̃ual&e:
s ignominiosam memoriã pꝰ se relinqͣns.
confusione ꝑpetua confundet᷑. Unde ⁊ fide¬
les qͥq eiꝰ damnationẽ fut᷑am agnoscentes.
sꝑntint eiꝰ societatem: oe elig̃ catholicȩ fidĩ

Expanded text:
fidelium per sanctorum doctorum solertiam declafidelium per sanctorum doctorum solertiam declaratur, et doctrina ejus ubique damnatur, nec secta illius, quia fundamentum veritatis non habet, perseverantem bonorum operum fructum gignere praevalet, sed ignominiosam memoriam post se relinquens confusione perpetua confundetur. Unde et fideles quique ejus damnationem futuram agnoscentes spernunt ejus societatem, et eligunt catho
Abbreviated transcription (Latin):
maledictum memoriam illiꝰ. ⁊ dedecꝰ il¬
lius ñ delebit᷑. Equalit̃ qͥppe in uiro ⁊
in femina diuinum uidicium damnat:
amabile: nec pot̃ ei opꝰ placere quod ex
peccĩ ꝯtagio constat ꝓlatum ẽẽ. Misti¬
ce aut hereticoꝵ synagoga uł oĩs
dĩa heretica pͣuitate decepta. deo iam
nerit placita: q relinquens uirum yͥ¬
orem ⁊ ducem pub̃tãtis sue qͥ eam sibi
in sacͥ baptismatis fecde coptlauit. ornam̃tiꝰq
uariaꝵ uͥtutum decorauit. de qͦ ĩ ezechiele
plenissime scͥptum ẽ. iunxit se alio uiroͬ. di¬
abolo scilicet qͥ eam diũsis errorib macła¬
uit: ⁊ ream ex omni parte fec̃. Unde dic̃ pͥmo
iliam deliqͥsse. eo qͦd legi altissimi ine̾dibił
xit: t̾cio in adult̾io formcata ẽ. qͣn fȩdere
tͣpissimo ꝑerrorem associata ẽ di aboloͬ a
quo filios ignobiles accepit: q̃n pͣua dog
nerauit. Hec ĩ ȩccłia adducet᷑. ⁊ in filios eiꝰ
resꝑiciet᷑: cum eiꝰ ꝑũsitas uͥq in conuentu

Expanded text:
maledictum memoriam illius, et dedecus illius non delebitur. » Aequaliter quippe in viro et in femina divinum judicium damnat amabile, nec potest ei opus placere, quod ex peccati contagio constat prolatum esse. Mystice autem haereticorum synagoga, vel omnis anima haeretica pravitate decepta, Deo jam non erit placita, quia relinquens virum priorem et ducem pubertatis suae, qui eam sibi in sacri baptismatis foedere copulavit, ornamentisque variarum virtutum decoravit. De quo in Ezechiele plenissime scriptum est: « Junxit se alii viro, » diabolo videlicet, « qui eam diversis erroribus maculavit, et ream ex omni parte fecit. » Unde dicit primo illam deliquisse, eo quod legi Altissimi incredibilxit. Tertio in adulterio fornicata est, quando foedere turpissimo per errorem associata est diabolo, a quo filios ignobiles accepit, quando prava neravit: haec in Ecclesia adducetur, et in filios ejus respicietur, cum ejus perversitas ubique in conventu
Abbreviated transcription (Latin):
ibi inconstantia ⁊ omne opꝰ pͣuum. Qe autẽ
destirsũ ẽ sapĩa. pͥmũ qͥdem yudica ẽ: deinde
pacifica: modesta: suadibilis: plena mis cd̃ra
& fructibꝰ bonis: ñ diiudicans. sine simulati¬
one. Qͥ c̃q gͦ his uͥtutib student atq inherẽt.
ñ sua s suꝑna sapĩa illustͣti st̃: qm̃ dñs dat¬

Expanded text:
a et omne opus pravum: quae autem desursum est sapientia, primum quidem pudica est, deinde pacifica, modesta, suadibilis, plena misericordia et fructibus bonis, non dijudicans, sine simulatione . » Quicunque ergo his virtutibus student atque inhaerent, non sua, sed superna sapientia illustrati sunt: quonia
Abbreviated transcription (Latin):
por est enĩ uͥtutis ds.⁊ emanatio qͦdam ẽ clarita¬
tis õipotintis dĩ sincera: ⁊ id̾o nicħ inqͥnatum
ĩ illam incurrit. Manifestum ẽ qͥd unigenitꝰ
d̃ filiꝰ ex cħ patͥs sub̃a natꝰ. coequalis ⁊ coet̾nus
ac consubstantiał ẽ patͥ. ⁊ ido nicħ inqͥnatũ
ineo inuenit᷑: qi fũmobononicħ appropinqͣt
mali: s simplex bonũ semꝑ idem manet. Can¬
dor est enĩ lucis et̾nȩ ⁊ specłm sine macła dei
maiestatis:⁊ imago bonitatis illiꝰ. De eodem
filio dic̃ apłs. Quicũ sit splendor głe ⁊ figura
exp̃ssa sub̃e eiꝰ. regens oĩa u̾bo uͥtutis sue. pater¬
ꝓfert᷑ ex ore u̾bum sonans: aut ante ꝓnuncia¬
tionẽ cogitat᷑. Spaciis enim tp̃rm hoc cõplet᷑.
ilid autem et̾nũ est ⁊illuminando dic̃ nobis
⁊ de se & de patre: qͦd dicendum ẽ hõib. Idoq
ait. Nemo nouit filiũ nͥ pat̾:⁊ nemonouit patrẽ¬
uelat pat̾: id ẽ ꝑ u̾bum suũ. Si enim hoc u̾bũ

Expanded text:
irtutis Dei, et emanatio quaedam est claritatis omnipotentis Dei sincera, et ideo nihil inquinatum in illam incurrit. Manifestum est quod unigenitus Dei Filius, ex Dei Patris substantia natus, coaequalis ac coaeternus, ac consubstantialis est Patri, et ideo nihil inquinatum in eo invenitur, quia summo bono nihil appropinquat mali, sed simplex bonum semper idem manet. Candor est enim lucis aeternae, et speculum sine macula Dei majestatis, et imago bonitatis illius. De eodem Filio dicit Apostolus: Qui cum sit splendor gloriae, et figura expressa substantiae ejus, regens omnia verbo virtutis suae . Paprofertur ex ore verbum sonans, aut ante pronuntiationem cogitatur: spatiis enim temporum hoc completur, illud autem aeternum est, et illuminando dicit nobis et de se et de Patre, quod dicendum est hominibus. Ideoque ait, Nemo novit Filium, nisi Pater; et nvelat Pater, id est, per Verbum suum. Si enim hoc verbum
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ thes aurꝰ ẽ hoĩbꝰ: qͦ qͥusi st̃ partieipes fac¬
tisunt a miciciȩ des ꝓpt̾ disciplinȩ dona
rem ẽẽ cognoscit. Et qͣntomag̃ in ea meditan¬
do ꝓficerit: tanto ipsam altiꝰ petere intelligit.
doq ipsiꝰ medita tores amicicie dei participes fac¬
tisunt: qͥa p̃ceptors & uoluntatis dei ueri fiuñ
agnitores. De q̃ ipsa ueritas ad dis cipłos in e¬
uangłio ait. Iam ñ dicam uos seruos: qͥa ser¬
uiis nes cit qͥd faciat dominꝰ eiꝰ. Hos autẽ dixi

Expanded text:
 thesaurus est hominibus: quo qui usi sunt, participes facti sunt amicitiae Dei, propter disciplinae dona rem esse cognoscit; et quanto magis in ea meditando profecerit, tanto ipsam altius petere intelliget; ideoque ipsius meditatores amicitiae Dei participes facti sunt, quia praeceptorum et voluntatis Dei veri fiunt agnitores: de quo ipsa Veritas ad discipulos in Evangelio ait: Jam non dicam vos servos, quia servus nescit quid faciat Dominus ejus. Vos
Abbreviated transcription (Latin):
qm om̃ps pat̾ incarnationis unigeniti filii
sui auct̾or est. quem misit in mundtim ut illu¬
minationem ueritatis ꝑciꝑet genꝰ humanum:
cui dedit omnem potestatem in cęlo & in t̾ra:
qm̃ ex ipso ⁊ ꝑ ipsum &e in ipso sunt omnia: ipse¬
q fecit nos & ñ ipsinos: nos autem popłs eiꝰ c
oues pascuȩ eiꝰ. Cuiꝰ donũ est qͥcqͥd recte senti¬
mus: qͥcqͥd rite ꝓferimꝰ & qͥcqͥd in bonis act̾ib

Expanded text:
otens Pater incarnationis unigeniti Filii sui auctor est, quem misit in mundum, ut illuminationem veritatis perciperet genus humanum, cui dedit omnem potestatem in coelo et in terra, quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia, ipseque fecit nos et non ipsi nos. Nos autem populus ejus, et oves pascuae ejus . Cujus donum est quidquid recte sentimus, quidquid recte proferimus, et quidquid in bonis actibus
Abbreviated transcription (Latin):
me hagit. ⁊ amatorib sui facienda cõmitut: ut
ipsiꝰ boniusu uitam cõqͥrant sempit̾nam. fruetꝰ
enĩ luciẽ: moĩbonitate ⁊ iusticia ⁊ ueritate. So¬
brietatem enĩ ⁊ sapĩam docet. ⁊ iusticiã ⁊ uͥtutem.
uͥtutes ñ solũ phylosophi sentiunt: s &̃ nr̃i consen¬
tiunt. luas hic sobͥetatem. sapĩam. iusticiam. &e
uͥtutem nuncupat: alibi autẽ ipse u̾sis nõibus.
prudentia. i̾ticia. fortitudo. ⁊ tẽꝑantia appel¬
luminante debemꝰ breuit̾ demonstrare. Iuat̃¬
narium nũm ꝑfectioni sactum: pęne nulꝰ ig¬
norat. Siqͥdẽ totꝰ orb̃. oriente. occidente. aqͥlone
⁊ meridie .iiii. t̾minari partib. siue angulis
inuenit᷑:⁊ ipse adam humani gn̾is pat̾. uel ge¬
iiͦiͦi. elem̃tis extructum: qͣt̾narii numeri in se cõ¬
tinet sacm̃tum. Ipsĩ cẽ anime .iiiͦi. eẽ. affectioneᷤ.
qͥb uł ad bona utim᷑ uł ad mala: ⁊ antiqͥ subti¬
lit̾ inuenert̾. ⁊ eoꝵ inuenta ꝓbantes postĩ fusce¬

Expanded text:
 agit: et amatoribus suis facienda committit, ut ipsius boni usu vitam conquirant sempiternam; fructus enim lucis est in omni bonitate, et justitia, et veritate. Sobrietatem enim et sapientiam docet, et justitiam et virtutem, virtutes non solum philosophi sentiunt, sed etiam nostri consentiunt, quas hic sobrietatem, sapientiam, justitiam et virtutem nuncupant. Alibi autem ipsae versis nominibus, prudentia, justitia, fortitudo, temperantia appelluminante debemus breviter demonstrare. Quaternarium numerum perfectioni sacratum pene nullus ignorat, siquidem totus orbis oriente, occidente, aquilone et meridie quatuor terminari partibus sive angulis invenitur; et ipse Adam humani generis pater, vel ge elementis exstructum quaternarii numeri in se continet sacramentum. Ipsius etiam animae quatuor esse affectiones quibus vel ad bona utimur, vel ad mala; et antiqui subtiliter invenerunt, et eorum inventa probantes posteri susce
Abbreviated transcription (Latin):
hanc doctͥnam ñ affert: nolite reciꝑe eũ in domũ.
nec auie eidix̾itis. Q enĩ dic̃ illi aue. communcat
obscure posuit cũ ext̾neo ñ ineundũ consilium
qͥa nescit᷑ qͥd pariat: hoc in hac sententia pla¬
nius exponit scilicet ut hypocͥsin simulatorum
caueamꝰ: ne forte simcatite aliqͥd corã ipsis loqͣm᷑
aut agamꝰ. eoꝵ insidiis capiam̃. Unde & in ant̃io¬
rib p̃monuit ut multi pacifici eẽnt nob̃: ⁊ con¬
siliariꝰunꝰ de mille. Hinc ⁊ in ꝓu̾bus scͥptum est.
Inmicꝰ cũ in corde tẽtau̾it dolos: q̃n submniserit¬

Expanded text:
hanc doctrinam non affert, nolite recipere eum in domum | nec Aue ei dixeritis. qui enim dicit illi Aue, communicat obscure posuit, cum extranco non ineundum consilium, quia nescitur quid pariat: hoc in hac sententia planius exponit, scilicet ut hypocrisin simulatorum caveamus, ne forte, si incaute aliquid coram ipsis loquamur aut agamus, eorum insidiis capiamur. Unde et in anterioribus praemonuit, ut multi pacifici essent nobis, et consiliarius unus de mille. Hinc et in Proverbiis scriptum est: « Inimicus cum in corde t
Abbreviated transcription (Latin):
iussu elegit.⁊ uniu̾so popło p̃fecit. eum his. ⁊ ipse
rex regum & iudicia sua scđmuitatem disponit.
Sic̃ salomon ostendit dicens. Nobilis in portis
uir eiꝰ: qñsedit cũ senatoribꝰ t̾rȩ. Econt᷑ uͦ illud
quod seqͥt᷑. Terribilis ẽ ietuitate sua holinguo¬
fus:⁊ temerariꝰ iũbosuo odibilis ẽ: hereticos
sig̃cat. Mienim temerarii semꝑutes amant: ⁊ c̃õ¬
tentiones ⁊ rixassciscitant. Unde odibiles st̾ tã¬

Expanded text:
ussu elegit, et universo populo praefecit; cum his et ipse rex regum judicia sua secundum veritatem disponit. Sicut Salomon ostendit, dicens: « Nobilis in portis vir ejus, quando sederit cum senatoribus terrae . » E contra vero illud quod sequitur: « Terribilis est in civitate sua homo linguosus, et temerarius in verbo suo odibilis est, » haereticos significat, hi enim temerarii semper lites amant, et contentiones, et rixas suscitant. Unde odibiles sunt ta
Abbreviated transcription (Latin):
laqueoꝵ ing̃dieris. ⁊ suꝑ dolentium arma
ambulab. Scđm uirtutẽ tuã caue te aꝓri¬
mo tug: ⁊ cum sapientib ⁊ prudentibus
tͣcta: Finde necesse est ut caucamꝰ dolosorum
infidias:. ⁊ cũ sapientib ⁊ prudentib. hoc est
cum orthodoxis patbꝰ ⁊ dm̃ tim̃tibꝰ fr̃ibꝰ omne
consilium nr̃m tract̾em:÷⁊ uiam iusticie ⁊ uitati
ñ deseramꝰ. De qͦ adhuc subdit᷑. De conuiuiis ĩtis¬

Expanded text:
laqueorum ingredieris, et super dolelaqueorum ingredieris, et super dolertutem tuam cave te a proximo tuo; et cum sapientibus et prudentibus tracta. » Proinde necesse est ut caveamus dolosorum insidias, et cum sapientibus et prudentibus, hoc est, cum orthodoxis Patribus et Deum timentibus fratribus omne consilium nostrum tractemus, et viam justitiae et veritatis non deseramus. De q
Abbreviated transcription (Latin):
hñtes loricas igneas ⁊ iacintinas ⁊ sulphurea. ⁊ ca¬
pita eqͦrs erant tanqm capita leonũ: de ore ipsoꝵ
ꝓcedit ignis. ⁊ fumꝰ. ⁊ sulphur. Abhis tͥbꝰ plagis
occisa ẽ .iiͦi. pars hominũ. de igne & fumo ⁊ sul¬
phure: qͥ ꝓcedebat ex ore ipsoꝵ. Potestas enim
eqͦꝵs in ore eorũ ẽ: ⁊ in caudis eoꝵ. Nam caude il¬
lorum similes caudis serpentis: hñtes capita.⁊ in
his nocent. ꝑfraudemenĩ nocent heretiei.⁊ per
dolos p̃parant aĩars int̾fectionem. Qͥa sic̃ scor¬
pio palpando incedit. s cauda ferit: ita frau¬
dulenta ꝑnicies maloꝵ blanda & innoxia ĩ
facie uidet᷑. S dum occulte feriunt: qͣs i mortẽ
latent̃ induct. Item potestas eqͦꝵs in ore eoꝵ ẽ.¬
docens m̃dacium ipse cauda ẽ. Qͥ aut̃ se signo
di uiui ñ muniunt in frontibꝰ susinec catholi¬
ca fide corda sua diligenti custodia tuentur.
hors uidelicet ruina in ꝓmptu ẽ. Unde ⁊ seqͣt.
Communicationẽ mortis scito: qm̃ in medio

Expanded text:
inas et sulphureas et capita equorum erant tamquam capita leonum et de ore ipsorum procedit ignis et fumus et sulphur ab his tribus plagis occisa est tertia pars hominum de igne et fumo et sulphure qui procedebat ex ore ipsorum poteequorum in ore eorum est, et in caudis eorum. Nam caudae illorum similes serpentibus habentes capita, et in his nocent. » Per fraudem enim nocent haeretici, et per dolos praeparant animarum interfectionem. Quia, sicut scorpio palpando incedit, sed cauda ferit, ita fraudulenta pernicies malorum blanda et innoxia in facie videtur; sed dum occulte feriunt, quasi mortem latenter inducunt. Item « potestas equorum in ore eo mendacium, ipse cauda est. Qui autem se signo Dei vivi non muniunt in frontibus suis, nec catholica fide corda sua diligenti custodia tuentur; horum videlicet ruina in promptu est. Unde et sequitur: « Communicationem mortis scito, quoniam in medio
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ scͥbe: de qͥb ipsa u̾itas in eugłio ait.Sumlis
ẽ hoĩ patͥfamilias. qͥ ꝓfert de thesauro suo nori
&e uet̾a. De qͦ ⁊ psalmista. Lingua inqͥt mea cala¬
mꝰ scͥbe. uelocit̾ scͥbentis. Hoc ẽ mift̾ra diuia so
uelamine ꝓpħie breuit̾ notantis. Qͥa lex ⁊ ꝓpbi¬

Expanded text:
itas in Evangelio ait: « Similis est homini patrifamilias, qui profert de thesauro suo nova et vetera . » De quo et Psalmista: « Lingua, inquit, mea calamus scribae velociter scribentis . » Hoc est, Mysteria divina sub velamine prophetiae breviter notantis: quia Lex et P
Abbreviated transcription (Latin):
sticias. ⁊ inurias. ⁊ contumelias. ⁊ diu̾sos dolos
Hui seutentie uitatẽ oiũ pene gettiũ notut irts¬
ne: & causas diũsoꝵs popłoꝵ ostendt̃. Nec hoc ig
cissima regna subũsa legit. ⁊ romanoꝵs regnum
uacillare conspicit. nec stabile aliqͥd in mundo
ẽ ꝓpendit. Nut̾. Hoc significare potest. qͦd ꝓpt̾ p̃¬
uaricationes & cecitatem pͥoris popłi. tnslatum ẽ

Expanded text:
sos dolos. » Hujus sententiae veritatem omnium pene gentium notant historiae, et causas diversorum populorum ostendunt. Nec hoc ignmque potentissima regna subversa legit, et Romanorum regnum vacillare conspicit, nec stabile aliquid in mundo esse perpendit. Aliter, hoc significare potest, quod propter praevaricationes et caecitatem prioris
Abbreviated transcription (Latin):
data ẽ illi omĩs potestas ĩ celo ⁊ ĩ t̾ra. ⁊ ñ ẽ qͥ pos¬
sit resistere uoluntat ciꝰ. Oportet enĩ eum regna¬
re: donec subiciat õs inimicos eiꝰ scib pedibꝰ suis.
De qͦ stibiungit᷑. Et erecrabilis oĩs iniqͥtas genti¬
um. Id ẽ damnabilis: qm ipse iudex iustꝰ inu¬
dicio suo damnat õs peccatores t̃re: &e disper¬
det de ciuitate sua õs qͥ oꝑant᷑ iniquitatem.
Alit̾. Execrabilis ẽ oĩs iniqͥtas gentium: qͥa ꝑ
p̃dicationem apłoꝵ repbata ẽ infidelitas et
error gentiliũ. Qs satuator adhoc misit ĩ mun¬
dum ut contumaces redarguerent: inscios do¬
cerent ⁊ infirmos sanarent. Unde & sequitar
Et utilem rectorem ĩ tp̃s suscitabit suꝑillam. In
manu d̃ potestas hoĩs: & suꝑ faciẽ scͥbe imponet
honorẽ suiũ. Potestas enĩ scoꝵ doctoꝵ: dispensa

Expanded text:
li omnis potestas in coelo et in terra, et non est qui possit resistere voluntati ejus. » Oportet enim eum regnare donec subjiciat omnes inimicos ejus sub pedibus suis. De quo subjungitur: « Et exsecrabilis omnis iniquitas gentium. » Id est, damnabilis, quoniam ipse judex justus in judicio suo damnat omnes peccatores terrae, et disperdet de civitate sua omnes qui operantur iniquitatem. Aliter exsecrabilis est omnis iniquitas gentium, quia per praedicationem apostolorum reprobata est infidelitas et error gentilium, quos Salvator ad hoc misit in mundum, ut contumaces redarguerent, inscios docerent, et infirmos sanarent. Unde et sequitur: « Et utilem rectorem in tempus suscitavit super illam, in manu Dei potestas hominis, et super faciem scribae imponet honorem
Abbreviated transcription (Latin):
regẽ hñt filiũ ingenuoꝵ: nec comedt̃ mane. nec
uelocit̾. ñ enĩ ĩ p̃senti scło q̃r̃t uoluptatẽ: s ĩ tp̃r
suo manducabt̃. cũ retͥbutionis tp̃s aduenerit.
Beatꝰ inqͥt qͥ mandueabit panẽ in regno dei. Rex
insipiens: ꝑdet popłm sciũ. Ille utiq rex: de qͥsuꝑiꝰ
diximꝰ. qͥ puer ẽ. ⁊ cuiꝰ pͥncipes mane comedt̃. Qui
ꝑdet popłm suũ: hoc ẽ om̃ss obedientes. in bara¬
trum secũ p̃cipitat inferni. Et ciuitates inhabita¬
bunt᷑ ꝑ sensum prudentiũ. Eccłie uidelieet sal¬

Expanded text:
lium ingenuorum, nec comedunt mane, nec velociter. Non enim in praesenti saeculo quaerunt voluptatem, sed in tempore suo manducabunt, cum retributionis tempus advenerit: « Beatus, inquit, qui manducabit panem in regno Dei . » « Rex insipiens perdet populum suum. » Ille utique rex, de quo superius diximus, qui puer est, et cujus principes mane comedunt, qui perdet populum suum, hoc est, omnes sibi obedientes in barathrum secum praecipitat infern « Et civitates inhabitabuntur per sensum potentium. » Ecclesiae videlicet Sal
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ regnum eiꝰ: ut confirmet illud ⁊ corroborce
iniudicio & iusticia: amͦ ⁊usq in sempit̾nũ.
Leiꝰ dñi ex̾cittum faciet hoc. Huic tiaticinio
etiam angłi c̾iba ĩ eugłio ad mariam concordãt.
bit ei dñs sedem dđ patͥs eiꝰ. ce regnabit indomo
iacob ĩ et̾num ⁊ regni eiꝰ nerit finis. Cuiꝰ mmir̃

Expanded text:
ut confirmet illud et corroboret in judicio et justitia, amodo et usque in sempiternum: zelus Domini exercituum faciet hoc . » Huic vaticinio etiam angeli verba in Evangelio ad Mariam concordant, bit ei Dominus sedem David patris ejus, et regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis . »
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet sc̃i. in quoꝵ manu hoc ẽ act̾ione lauda¬
bit᷑ oꝑa uirtutum.⁊ obseruantia dis ciplinȩ. In
qͦꝵs ⁊̃ sermone splendor micat sapĩȩ: simtl cũ fa¬
cundia eloquentiȩ. In sensu enĩsenioꝵ u̾bũ: hoc
ẽ u̾bũ etigłii. De qͦ ce pauiꝰ ait. Uerbum enimbre¬
uiatum dñs fec̃ suꝑ unu̾sam t̾ram. Istisunt se¬
mores de qͥb in decit̾onomio scͥptum ẽ. Int̾roga
patres tuos ⁊ annunciant tͥ: seniores tuos. ⁊ dicẽt

Expanded text:
cti: in quorum manu, hoc est actione, laudabitur opera virtutum, et observantia disciplinae. In quorum etiam sermone splendor micat sapientiae simul cum facundia eloquentiae. In sensu enim seniorum verbum, hoc est, verbum Evangelii. De quo et Paulus ait: « Verbum enim breviatum Dominus fecit super universam terram . » Isti sunt seniores, de quibus in Deuteronomio scriptum est: « Interroga patres tuos, et annuntiabunt tibi; seniores tuos
Abbreviated transcription (Latin):
gladium portat. Dei enĩ minist̾ est: uindex ĩ
ira ei. qͥ malũ agit. Queri aut̃ hic pot̃. s ad hoc a
do constituti sunt ut ultionẽ noriis ⁊ peccoribꝰ
tici. innocentes ⁊ religiosos pęnis subicere. Qͦ utiq
iusto iudicio di fieri ꝑmittit᷑. ut boni ꝓ patientia
sua coronent᷑:i mali ꝓsua iniqͥtate damnent᷑. Alit̾
aut̃ ꝑ malos sic̃ ⁊ ꝑ bonos pͥncipes ds reos iudicat:
ut ips i qͥ sceleratos punientes eadem scelera faciũt.
pꝰmodũ ꝓsuis iniqͥtatibꝰ condignas pęnas luant.
Unde ĩ apocalipsi scͥptum ẽ. De fumo putti exicit̃
locuste ĩ t̾rã. ⁊ data ẽ ilł potestas sic̃ hñt potestatẽ

Expanded text:
t; Dei enim minister est, vindex in iram ei qui malum agit . » Quaeri autem hic potest si ad hoc a Deo constituti sunt, ut ultionem noxiis et peccatoribus tici, innocentes et religiosos poenis subjicere? Quod utique justo judicio Dei fieri permittitur, ut boni pro patientia sua coronentur, et mali pro sua iniquitate damnentur. Aliter autem per malos sicut et per bonos principes Deus reos judicat, ut ipsi qui sceleratos punientes eadem scelera faciunt, postmodum pro suis iniquitatibus condignas poenas luant. Unde in Apocalypsi scriptum est: « De fumo putei exierunt locustae in terram, et data est illis potestas, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
IRI iustisint tͥ conuiuȩ : & in timore des
sit głatio tibi: ⁊ ĩ sensu sit tͥ cogitatꝰ drae
oĩs en arratio tua inp̃ceptis altiss ni. Comnui¬
um hoc mag̃ ꝑtinet ad sp̃itales epulas. qͣm ad
corporales delicias. Qi gͦ cum itistis tiiris assi¬
due manet in meditatione scãꝵs scͥpturartim:
in ex̾citio sacͥrũ uͥtutum: ⁊ corde simul & ore

Expanded text:
iri justi sint tibi convivae, et in timore Dei sit gloriatio tibi, et in sensu sit tibi cogitatus Dei, et omnis enarratio tua in praeceptis Altissimi. » Convivium hoc magis pertinet ad spiritales epulas, quam ad corporales delicias. Qui ergo cum justis viris assidue manet in meditatione sanctarum Scripturarum, et in exercitio sacrarum virtutum, et corde simul et ore
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ iniuria iustoꝵ. sciens qm usq ad inferos ñ place¬
bit impiꝰ. Nẽ gaudendũ in calumnia bonoꝵs s
mag̃ condolendũ: qr is qͥ iniuste lesꝰ ẽ patientiȩ fuȩ
recipiet mercedẽ. Qͥ aut̃ iniuste lesit: ñ euadet
iniqͥtatis suȩ debitam ultionẽ. Longe abesto ab
homine potestatẽ habente occidendi: ⁊ ñ suspica¬
beris tuorẽ mortis. Qͥd uult hoc. qͥd iubet lon¬
ge abeẽ ab homine potestatem habente occiden¬
ds:ñ qͦd cautos nos in õĩbꝰ uult fieri. ne forte ꝑin¬
curiam incidamꝰ in ꝑicłm mortis: Ille enĩ se bn
ab occisione custodit: qͥ res dignas morte ñ effic̃.
Unde ⁊ seqͥt᷑. Et si accesseris ad illũ noli aliqͥd com¬
mittere ne austrat uitam tuã. Hoc ⁊ paul ãmo¬
net dicens. Nampͥncipes ñ st̃ timorbom oꝑis:
s mali. uis aut̃ ñ timere potestatẽ: Bonũ fac: et
habebis laudem ex illa. Dĩ enĩ mmnist̾ ẽ tͥ ĩbo

Expanded text:
tibi injuria injustorum, sciens quoniam usque ad inferos non placebit impius. » Non est gaudendum in calumnia bonorum, sed magis condolendum: quia is qui injuste laesus est, patientiae suae recipiet mercedem; qui autem injuste laesit, non evadet iniquitatis suae debitam ultionem. « Longe abesto ab homine potestatem habente occidendi; et non suspicaberis timorem mortis. » Quid vult hoc quod jubet longe abesse ab homine potestatem habente occidendi? nisi quod cautos nos in omnibus vult fieri, ne forte per incuriam incidamus in periculum mortis. Ille enim se bene ab occisione custodit, qui res dignas morte non efficit. Unde et sequitur « Et si accesseris ad illum, noli aliquid committere, ne auferat vitam tuam. » Hoc et Paulus admonet, dicens: « Nam principes non sunt timori boni operis, sed mali. Vis autem non timere potestatem? bonum fac, et habebis laudem
Abbreviated transcription (Latin):
teres uoluert̃: dr qͣsi animi custos. Ille eñĩ custo¬
dit animum fr̃is: qr cũ ipso tͣctat q̃ ad salutẽ ꝑ¬
tinent et̾nam. Non zeles głam ⁊ opes peccatoris:
ñ enĩ scis q̃ fut᷑a sit illiꝰ fubt̃sio. De pͥmatu ⁊ poten:¬
tia t̾rena utile ñ ẽ contende: s mag̃ de ꝓfectu tur¬
tutum certare. Unde ⁊ saluator suos discipłos ad¬
monuit. ꝑ artã uiam ⁊ angustam contendere
dicens. olite thesauriare tiob̃ thesauros ĩ t̾ra.
iͥ erugo ⁊ tinea demolit᷑: ⁊ uͥ fures effodiunt. ⁊ fa

Expanded text:
teres voluerunt, dicitur quasi animi custos. Ille enim custoteres voluerunt, dicitur quasi animi custos. Ille enim custodit animum fratris, qui cum ipso tractat quae ad salutem pertinent aeternam. « Non zeles gloriam et opes peccatoris: non enim scis quae futura sit illius subversio. » De primatu et potentia terrena utile non est contendere, sed magis de profectu virtutum certare. Unde et Salvator suos discipulos admonuit per arctam viam et angustam contendere dicens: « Nolite thesaurizare vobis thesauros in terra, ubi aerugo et tinea demolitur, et ubi fures
Abbreviated transcription (Latin):
onderelinqͥs amicum antiquum. xui.
ido stiadet ut ꝓbatum amicũ ñ derelinqͥs: nec
te in ignoti fidem imꝓuide cõmittas. Alit. Am¬
monet ne ab auct̾oritate scoꝵs patrũ catholicoꝵ
facile declines: qͥu̾itatis ⁊ iusticiȩ fidi st̃ serua¬
tores. Neq eito ad rudes ⁊ nouellos doctores pro¬
rumpas: qr licet auero õio ñ deuient: ꝑfectio¬
nis tam̃ apicẽ uix obtinent. Unde ⁊ saluator ĩ
eugłio. ne nos immat᷑i ad docendũ ꝓrueremꝰ.
suo exemplonos instruxit: cum ipse duodennis
sedebat ĩ medio doctoꝵ audiens illos ⁊ int̾rogãs:
⁊ pꝰ tͥcesimum annũ. docendi fuscepit officium.
Qͥd aut̃ hinc faciendum sit: sequens sententia
insinuat. uinum nouũ: amicꝰ nouus. Ueteras¬
cat: & eũ suauitate bibes illud. Rudis enĩ doctor
studere debet ut firmitatẽ sane doctͥnȩ c̃ bonis
act̾ib pͥmũ plenit̾ ꝑcipiat. ⁊ sic tã sͥ qm ⁊̃ aliis
fidi uere sapĩe fidelis ẽ executor. Qͥa amicꝰ ut ue¬

Expanded text:
on derelinquas amicum antiquum, novusideo suadet ut probatum amicum non derelinquas, nec te in ignoti fidem improvide committas. Aliter admonet ne ab auctoritate sanctorum Patrum catholicorum facile declines, qui veritatis et justitiae fidi sunt servatores. Neque cito ad rudes et novellos doctores prorumpas, qui, licet a vero omnino non devient, perfectionis tamen apicem vix obtinent. Unde et Salvator in Evangelio, ne nos immaturi ad docendum prorueremus, suo exemplo nos instruxit, cum ipse duodecennis sedebat in medio doctorum, audiens illos et interrogans ; et post trigesimum annum docendi suscepit officium . Quid autem hinc faciendum sit, sequens sententia insinuat: « Vinum novum amicus novus; veterascet, et cum suavitate bibes illud. » Rudis enim doctor studere debet ut firmitatem sanae doctrinae cum bonis actibus primum pleniter percipiat, et sic tam sibi quam etiam aliis fidei verae sapientiae fidelis est exsecutor. Quia amicus, ut ve
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̾nam. Languor ꝓlixior. gͣuat medicũ. Breuem
languiorem: p̾cidit medicꝰ. Hanc cõparationem
ido facẽ: ut ostendat qͦd auariciȩ pestis si diu
m̃tem possedit difficile curabit᷑. Si aut̃ statim ĩ
pͥma fronte a sp̃sratione illi resistit᷑. ⁊ ꝑ cħ̃ amorẽ
ac penarũ metũ. ei ingͥssꝰ er cogitatione noria ob¬

Expanded text:
at medicum, brevem languorem praecidit medicus. » Hanc comparationem ideo facit, ut ostendat quod avaritiae pestis, si diu mentem possederit, difficile curabitur; si autem statim in prima fronte a spiritus ratione illi resistitur, et per Dei timorem ac poenarum metum ei ingressus ex cogitatione noxia oc
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ ĩ fut᷑um ut app̃hendant ueram uitã. Nam
qͥa auiaricia ẽ idolors seruitꝰ: qͥ illam sect̾atur
contemptor di ẽẽ ꝓbat᷑. Q ideo nec rerum dñs.
isrite fieri posse conuincit᷑: qñ extrema pͥmis.
& uilissima anteponit p̃ciosissimis. dĩam enĩ
suã uenalem ht̃: ⁊ ꝓluc̾ acqͥsitione. ĩ uita sua

Expanded text:
bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam . » Nam quia avaritia est idolorum servitus, qui illam sectatur, contemptor Dei esse probatur, et ideo nec rerum dominus is rite fieri posse convincitur, quando extrema primis, et vilissima auteponit pretiosissimis. Animam enim suam venalem
Abbreviated transcription (Latin):
horror in aĩa cõmemorat᷑. Ido subiungit. Sic ⁊
rex hodie ẽ:÷⁊ cs̃ moriet᷑. Cum enĩ moriet᷑ homo:
hereditabit serpentes. ⁊ bestias. & uermes. Pote¬
stas mundana ⁊ diuitiȩ scłi longam ñ possunt
tͥbuere uitam: qͥ a humana fragilitas cursꝰ sui
t̾minũ tͣnsire ñ potest. Moriet᷑ hõ. ⁊ puilius reu̾¬
tet᷑ in t̾ram suam: nec caro q̃ aliqñ florebat in nu¬
uentute. ũmiũ putredinẽ effugiet: s tota iocim¬
ditas fetore eiꝰ consumet᷑. Mistice aut̃ hõ qͥ pecea¬
tis uiuebat. si se ab cis ñ correcerit atq a delicts
ñ cohibuerit morte multat᷑ et̃nanuibi serpentem
antiquum ⁊ bestias diabolicas. atrocissimos senti¬
et se punire tortores: nec iã spem ht̃ euasionis:
cum nulla reqͥes illi dat᷑ continui doloris. De

Expanded text:
git: « Sic et rex hodie est, et cras morietur; cum enim morietur homo, haereditabit serpentes, et bestias, et vermes. » Potestas mundana et divitiae saeculi longam non possunt tribuere vitam, quia humana fragilitas cursus sui terminum transire non potest. Morietur homo, et pulvis revertetur in terram suam; nec caro, quae aliquando florebat juventute, vermium putredinem effugiet; sed tota jucunditas ejus fetore consumetur. Mystice autem, homo qui peccatis vivebat, si se ab eis non correxit, atque a delictis non cohibuerit, morte multatur aeterna, ubi serpentem antiquum, et bestias diabolicas, atrocissimos sentiet se punire tortores; nec jam spem habet evasionis, cum nulla requies illi datur continui doloris.
Abbreviated transcription (Latin):
amatores. mag̃ qm cħ. Habentes speciẽ qͥdem
pietatis. uirtutem aut̃ eiꝰ abnegantes. Et hos de¬
uita. De qͥb ⁊ iudas in epła sua ait. Subintro¬
ierunt enim qͥdam hoĩes. qͥ olim p̾scͥpti sunt ĩ
finem p̃sentis libri odibiles eẽ ostendit: qͥd
de iudice iusto sentiat. in initio sequentis
iudices uindicantes popłm suum..
udex sapiens uindicabit popłm suum: & pͥnci¬
patus sensati stabilis erit. Iudicem sapientẽ ne

Expanded text:
abentes speciem quidem pietatis, virtutem autem ejus abnegantes: et hos devita . » De quibus et Judas in Epistola sua ait: « Subintroierunt enim quidam homines, qui olim praescripti sunt in finem praesentis libri odibiles esse ostendit, quid de judice justo sentiat, in initio sequentis judices judicantes populum suum. « Judex sapiens judicabit populum suum, et principatus sensati stabilis erit. » Judicem sapientem nem
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ neq erugo neq tinea demolit᷑: ⁊ uͥ fures ñ effo¬
diunt neq furant᷑. U̾ enĩ ẽ thesaurꝰ tuus. ibi ẽ ⁊
cor tuũ. Hinc ⁊ psalmista. ab auaricia ⁊ emula¬
tione p̃ua fidelem cohibens. ait. Noli emulari in
malignantib. neq ⁊elat᷑ fu̾is facientes iniqͥtatẽ:
qm̃ tanqͣm fenũ uelocit̾ arescent: ⁊ sic̃ holera her¬

Expanded text:
olitur, et ubi fures non effodiunt neque furantur. Ubi enim est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum . » Hinc et Psalmista ab avaritia et aemulatione prava fidelem cohibens ait: « Noli aemulari in malignantibus, neque zelatus fueris facientes iniquitatem, quoniam tanquam fenum velocit
Abbreviated transcription (Latin):
qr qͥsqͥs ⁊elo di compunctꝰ. carnis sue stuntilos
ne corripit atq eohercet. sempit̾ni sacdo cii dig¬
nitatẽ ĩ eccłia c habebit ad illum sacerdotem
rite ꝑtinens. de qͦscͥptum ẽ.bu es sacdos ĩ eonũ
scd̃m ordinem mel chisedech. Citm ipsoregnum
sempit̾num ĩ luce suꝑna ꝑpetualit possidebit.
Intpͥtat᷑ autem finees. ore parcens. uił ore reqͥeuit
uł oris auguriũ: ieleatar ds̃m̃s adrutor siue q
adiutortum: aaron mons fortitudinis siue mons
fortis. Quȩ nõia ñ inꝯgrue eundem sensũ quemꝓ
posuimꝰ expͥmunt. Nam qͥore pͣua loqͥ pareit.⁊ mi¬
steria cȩlestia u̾borite auditorib suis exponit. ꝑ
di adiutoritĩ piũ laborem explens. ad montẽ forti¬

Expanded text:
quisquis zelo Dei compunctus carnis suae stimulos ne corripit atque coercet, sempiterni sacerdotii dignitatem in Ecclesia Dei habebit ad illum sacerdotem rite pertinens. De quo scriptum est: « Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech » Cum ipso regnum sempiternum in luce superna perpetualiter possidebit. Interpretatur autem Phinees, ore parcens, vel ore requievit, vel oris augurium, et Eleazar Deus meus adjutor, sive Dei adjutorium. Aaron mons fortitudinis, sive mons fortis. Quae nomina non incongrue eumdem sensum quem proposuimus exprimunt; nam qui ore prava loqui parcit, et mysteria coelestia verbo rite auditoribus suis exponit, per Dei adjutorium pium laborem explens, ad montem forti
Abbreviated transcription (Latin):
hospite a mara seutire. quoꝵ contert᷑ talem
pot̾ habe sensum. Tu qͥ semꝑuis alti hospiciouti:
recede a nob. ⁊ redi ad tua. Ibiq ex tuolabore. te
i alios pascas: ⁊ noli de aliena domo tͥmet pastũ
⁊ int̃ tuos id age. qͦd int̾ alienos ñ cessas impu¬
enimpudicꝰ sensu: gͣue ẽ iii huiꝰcemodi cor¬
reptionem ⁊ imꝓꝑium ab ore fȩneratoris suᷤ¬
ciꝑe. S qͥ impudens ẽ: nec dict̾o corrigitur.
nec rep̃hensione em̃dabit᷑. Mistice aut̃ hic
locꝰ ammonet uirum eccłiasticũ in domo ec¬
clesic sedulo manere: uͥ pabulum uerȩ sapĩe
pot̃ hab̃e. & fine lesione ꝑu̾soꝵ doginatum
tutꝰ manere. ne simt̾ philosophos ⁊ hereticoᷤ
ꝑicłose hospitando scłaris sapĩȩ doctnam
q̃sierit. Hbi tm̃utilitatem sam dogmatis
nullomͦ inuenire pot̾it: ipse infut᷑o exami¬
ne ꝓ petulantia sua ȩt̾nȩ ꝯfusionis imꝓꝑi¬
um cogat᷑ sustinere. Dicat gͦ mag̃ hõ catho¬
licꝰ ad collegam suũ ilłd ꝓpħicum. Tuuͦ hõ¬

Expanded text:
hospite amara sentire, quorum contextus talem potest habere sensum: Tu qui semper vis alterius hospitio uti, recede a nobis et redi ad tua, ibique ex tuo labore te et alios pascas, et noli de aliena domo tibimet pastuet inter tuos id agere quod inter alienos non cessas impuenim pudicus sensu, grave est illi hujuscemodi correptionem et improperium ab ore feneratoris suscipere. Sed qui impudens est, nec dicto corrigetur, nec reprehensione emendabitur. Mystice autem hic locus admonet virum ecclesiasticum in domo Ecclesiae sedulo manere, ubi pabulum verae sapientiae potest habere, et sine laesione perversorum dogmatum tutus manere. Ne si inter philosophos et haereticos periculose hospitando saecularis sapientiae doctrinam quaesierit, ubi tamen utilitatem sani dogmatis nullo modo invenire poterit, ipse in futuro examine pro petulantia sua aeternae confusionis improperium cogatur sustinere. Dicat ergo magis homo catholicus ad collegam suum illud propheticum:
Abbreviated transcription (Latin):
diamꝰ. Equus indomitꝰ euadit durꝰ. ⁊ filiꝰ remiᷤ¬
sus euadit p̃ceps. Lacta filium & pauentem te
faciet: lude cum eo:⁊ ꝯbͥstabit de. M̃ conrideas
illi. ne ꝯdoleas: ⁊ ĩ nouissimo obstupescent den¬
des tui. Ñ des illi potestatem inutientute: ne
despicias cogitatꝰ illiꝰ. Curua ceruicem eiꝰ intu
Euentute. ⁊ tunde lat̾a eiꝰ duminfans ẽ: ne forte
induret. ⁊ñ credat tͥ. ⁊ erit tͥ dolor animȩ. Bo¬
ce filium tuũ ⁊ oꝑare ĩ illũ:. ne in tͣpttudinem
illiꝰ offendas. Sic̃ enim suꝑbia eqͥ indomiti ĩ
p̃cipittum ꝓna ẽ: ita lasciuia filii indiscipli¬
nati ĩ peccatiruina ꝓxima ẽ: ⁊ ideo docet p̃¬
positos eccłiȩ ⁊ patres sp̃ales. ut filios suos atq
disciplos cum disciplina nutͥant. ⁊ cum om̃t
cautela semꝑ seruent: corripiant tp̃r oportu¬
no.⁊ nunqͣm lib̃tati immodate eiꝰ frena relax¬
ent: ne forte cadant ĩ t̾pitudinẽ uitiorum. &
ꝓinde ignominiam sustineant sempiternam.

Expanded text:
 Equus indomitus euadet durus, et filius remissus euadet praeceps. lacta filium, et pauentem te faciet: lude cum eo, et contristabit te. non conrideas illi, ne doleas: et in nouissimo obstupescent dentes tui. non des illi potestatem in iuuentute et ne despentute, et tunde latera ejus dum infans est, ne forte induret, et non credat tibi, et erit tibi dolor animae. Doce filium tuum, et operare in illo, ne in turpitudinem illius offendas. » Sicut enim superbia equi indomiti in praecipitium prona est, ita lascivia filii indisciplinati in peccati ruina proxima est, et ideo docet praepositos Ecclesiae et Patres spiritales, ut filios suos atque discipulos cum disciplina nutriant, et cum omni cautela semper servent, corripiant tempore opportuno, et nunquam libertati immoderate eis frena relaxent, ne forte cadant in turpitudinem vitiorum, et proinde ignominiam sustineant sempiternam.