comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
merum. Postremo ipse gratias dõ actitans. unacũ
eis sumebat cibum. sed plus quam illi exiguum.
deniq cum ipsi carnibus uterentur hacuino. ispane
procibo & pauxillo ac&i cum a qua mixto uteba¬
rui propotu: Siquidem occo aut decem fluxere
anni: quod nusquam uinũ hausit in poculo: decar¬
nib uero melius tacereputo quã aliquid dicere
quando quide eas post scm̃ prositũ nec edere passus
est nec attingere : et cum in predicto annorum
spatio una tantum die eum meminerim propt̃
hospitem caritate exigente de uolatilib modicũ
quid gustasse Ceterum ueroper acta refeccione
singulis quorũ antea capita lauerat. & manus
demum abluens pedes de osculabatur extergens
lians indumentis: collocare discubitusi mulabat
Sed cum cunctos cerner&. alto sopore quiescere
adl ibitis se cum paucis fidissimis famulis siess&
ciuitas. castrum. uel uicus: omnia orationum
loca profunda iam nocte circuibat poene in uisus

Expanded text:
merum, postremo ipse gratias Deo actitans, una cum merum, postremo ipse gratias Deo actitans, una cum eis sumebat cibum, sed plusquam illi exiguum: denique cum ipsi carnibus uterentur ac vino, is pane pro cibo, et pauxillum aceti cum aqua mixtum utebatur pro potu: siquidem octo aut decem fluxere anni quibus nusquam vinum hausit in poculo: de carnibus vero melius tacere puto quam aliquid dicere, quandoquidem eas post propositum nec edere passus sit, nec attingere, et cum in praedicto annorum spatio una tantum die eum meminerim propter hospitem charitate exigente de volatilibus modicum quid gustasse. Caeterum peracta refectione, singulis quorum antea capita laverat et manus, demum abluens pedes deosculabatur extergens, lians indumentis, collocare discubitum simulabat, sed cum cunctos cerneret alto sopore quiescere, adhibitis secum paucis fidissimis famulis, si esset civitas, castrum, vel vicus, omnia orationum loca profunda jam nocte circuibat pene invisus;
Abbreviated transcription (Latin):
Sed asi noss& uenerabilem ad quẽ pergebat locum
esse: eiecto seconcite deequo. atria. uel quatuor
milia pedestri labor conficiebat it inera usq
admansionem uentũ ess&. priusquam caberna¬
culum introir&: mitebat pueros fideles qui
om̃a late uacantes scrutarentur loco mansionis
sicubi possent mendicos. ae grotos. uel peregrinos
inuenire. omnes quos inuenissent: ad se aui ad¬
duci aut certe deportari iubebat Quib ipse
occurrens : si morbidum uider& medebatur.
si putridas habentem carnes. ipse sa niem radebat
ut cum iob dicere possit: Plebam quondam suꝑ eum
qui afflictus erat: & conpatiebatur anima mea
pauperi: Porrosi liorrentia conspicera ora: pro¬
prio palatum perfricans digito. dolorem leniter
mulcebat morbido Sic nimirũ omnia cũcura & di¬
ligentia perficiens: conponebat cunctos sedereper
ordinem Et prius quam ipse quic quam sumer& ex
cibo omnib manupropria & escam praebebat &¬

Expanded text:
sed et si nosset venerabilem ad quem pergebat locum sed et si nosset venerabilem ad quem pergebat locum esse, ejecto se concite de equo per tria vel quatuor millia pedestri labore conficiebat iter usquequo ad mansionem ventum esset, priusquam tabernaculum introiret, mittebat pueros fideles qui omnia late vagantes scrutarentur loca mansionis, et sicubi possent mendicos, aegrotos, vel peregrinos invenire, omnes quos reperissent ad se aut adduci, aut certe deportari jubebat, quibus ipse occurrens, si morbidum videret, medebatur; si putridas habentem carnes, ipse saniem radebat, ut cum Job dicere posset: Flebam quondam super eum qui afflictus erat; et compatiebatur anima mea pauperi . Porro si horrentia conspiceret ora, proprio palatum perfricans digito, dolorem leniter mulcebat morbidum; sic nimirum omnia cum cura et diligentia perficiens, componebat cunctos suos sedere per ordines, et priusquam ipse quidquam sumeret ex cibo, omnibus manu propria et escam praebebat et
Abbreviated transcription (Latin):
inceder& : uideres eum cum ianuam ingrederetur
mon asteriĩ deiecto in terra uultu. de pressis lumi¬
nibus solo caput humi inclinato: toto&iam subtilicor¬
piri ũ sagna grauitate interfratres incederer
Spotulisq monadis sepaene terrae prosternere.
Atqͣ ib om̃ib de uotissime benedictiones haurure
Quibus ipse copiosam tribuens elemosinã ilissi¬
nimpanis tortam ab eis egrediens. probenedic¬
tone sibim& uindicabat Quam utiq promagno
munere amplectens. diebus singulis quo usq in¬
corrupta durare potuiss&: eulogias exea ueluti
sacram cõmunionem ieiunus sumebat xxii¬
sam & hanc abebat consu&udinem ut ubicũq
iter ager siscir& eadem nocte se uel ad mo¬
nasterium uł ad qualem cũq ecclesiam. siue &iam
ad religiosũ quempiam uirum posse attingero
nulla tenus cibum sumeret &iam sibiduanũ uel
triduanum ieiunium expler&. prius quã adlo¬
cum destinacũ quam uis defessis pertinger&:

Expanded text:
incederet? Videres eum, cum ianuam ingrederetur incederet? Videres eum, cum ianuam ingrederetur monasterii, deiecto in terram vultu, depressis luminibus, solo caput humi inclinato, toto etiam subtili corpore cum magna gravitate inter fratres incedere singulisque monachis se paene terrae prosternere atque ab omnibus devotissimę benedictiones haurire, quibus ipse copiosam tribuens elemosinam, vilissimam panis tortam ab eis egrediens pro benedictione sibimet vindicabat, quam utique pro magno munere amplectens, diebus singulis, quousque durare incorrupta potuisset, eologias ex ea veluti sacram communionem ieiunus sumebat. t ubicunque iter ageret, si sciret eadem se nocte vel ad monasterium, vel ad qualemcunque ecclesiam, sive etiam ad religiosum quempiam virum posse attingere, nullatenus cibum sumeret, etiamsi biduanum vel triduanum jejunium expleret, priusquam ad locum destinatum quamvis defessus pertingeret;
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ satiabatur alloquio Sed aliquando &iam
nimis sc̃ẽ conuersationis aestuans desiderio: ipse
quoque properabat ad cenobium: Maximeq luxoui¬
um. qđ erat eotempore cunctis eminentius atq dis¬
trictius Neq enim tam crebra erant adhuc ingal¬
lus monasteria Et si cubi essent non sub regulari
quidem disciplina. sed erant prorsus in malitia fer¬
menti ueteris saecularia Preter luxouium ergo
qui solus ut dictum est locus districtionẽ regule
sollerter tenebat. sollemniacense monasterium
inpartib occiduis huius religionis extitit capud.
ex quo demũ multi sumpserunt. & initium & exem¬
plum: Ad eo ut nunc quoq propitia diuinitate
Innumera per omnẽ frantiam & galliam habean¬
tur sub regulari disciplina alm̾a utriusq sexis ceno¬
bia: Itaq ut dicere coeperam quis ualeat enarrare
cum quanta elegius deuocione. quantaq humilita¬
te praedictũ monasterium. adiens. interfratres

Expanded text:
eorum satiabatur alloquio, sed aliquando etiam eorum satiabatur alloquio, sed aliquando etiam nimis sanctae conversationis aestuans desiderio, ipse quoque properabat ad coenobia, maximeque Luxovium, quod erat eo tempore cunctis eminentius atque districtius; neqliis monasteria, et sicubi essent, non sub regulari quidem disciplina, sed erant prorsus in malitia fermenti veteris saecularia. Praeter Lussedio ergo, qui solus, ut dictum est, districtionem regulae sollerter tenebat, Solemniacense monasterium in partibus occiduis huius religionis extitit caput, ex quo demum multi sumpserunt et initium et exemplum, adeo ut nunc quoque propitia divinitate innumera per omnem Franciam et Galliam habeantur sub regulari disciplina alma utriusque sexus coenobia. Itaque, ut dicere coeperam, quis valeat enarrare, cum quanta Eligius devotione quantaque humilitate praedictum monasterium adiens inter fratres
Abbreviated transcription (Latin):
substantiam suam gaudebat sociare cũ xp̃o: Faciens
eum sibi possessionũ terrestrium participem: ut &
xp̃s facer& illum sibi regnorũ caelestium coheredem:
Illi scilic& ad signabat facultates: ut ipse ess& custos
perp&uus: sciens quod patrimonium dõ creditum.
nec res publica eripit. nec fiscus inuadit. nec calũ¬
nia aliqua forensis euertit Sciens &iam scriptũ
esse : quod ea bene hereditas reconditur. quaedõ cus¬
todeseruatur huius nariq apud suos monita nihil
fuerunt aliud: qua magisteria diuina. Fundam̃ta
fidei: nutrimenta fouendae anime. gubernacula
dirigendi itineris. praesidia obtinendae salutis
Dignũ ergo est ut eumboni imitentur & diligant:
plebs colat. noxii timeant Quem ita diuina uirtus
illustrauit ut sublaicali &iam habitu. habuerit
dine sollicita Quique sic religiosus extitit hactimens
dm̃: ut saeculi oblitus dignitates. omne consorciũ
religiosi quiq confluerent: nec sic nimirum

Expanded text:
substantiam suam gaudebat sociare cum Christo, faciens substantiam suam gaudebat sociare cum Christo, faciens eum sibi possessionum terrestrium participem ut et Christus faceret illum sibi regnorum coelestium cohaeredem. Illi scilicet assignabat facultates, ut ipsis esset custos perpetuus, sciens quod patrimonium Deo creditum nec respublica eripit, nec fiscus invadit, nec calumnia aliqua forensis evertit: sciens etiam scriptum esse, quod ea bene haereditas reconditur, quae Deo custode servatur. Hujus namque apud suos monita nihil fuerunt aliud, quam magisteria divina, fundamenta fidei, nutrimenta fovendae animae, gubernacula dirigendi itineris, praesidia obtinendae salutis: dignum ergo est, ut eum boni imitentur et diligant, plebs colat, noxii timeant, quem ita divina virtus illustravit, ut sub laicali etiam habitu habuerit dine sollicitam, quique sic religiosus exstitit ac timens Deum, ut saeculi oblitus dignitates, omne consortium religiosi quique confluerent, nec sic nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
Sed omnib: miseri corditer consulens. miseris semper
praebuit amminiculum. Quemenim caecũ non suum
uocauit heredem: aut quem debilem non eius sustenta¬
uit manus: Fores quippe eius iugiter amiseris
obsesse expeditũ ei ad bellum praeparabant solatium
Hoc iugiter comitatus incedebat exercitu: In his xp̃m
conspiciens. se amplecti gestiebat atq lis indumen¬
ta tribuens xp̃i sub in opis ueste setegere membracre¬
debat: hoc certe sereputabat perdere : quicquid ele¬
mosina non absumeret Id se tutissime congaudebat
recondere: quod egentium sibi maduranecessitas
auferr&: Calde quippe de uotus. in corũ usibus subs¬
tantiae exaggerabat pondus. ut quo pauperior scło
essa. locupletior dofier&: Considerabat quidẽ quia
cotidie de eẽ non potest quod non peccetur: id eonec
coridiane elemosine non de essent. quibus piamina
tegerentur: et obhoc cũ dño suo pecuniam diuidens

Expanded text:
sed omnibus misericorditer consulens, miseris semper sed omnibus misericorditer consulens, miseris semper praebuit adminiculum. Quem enim caecum non suum vocavit haeredem, aut quem debilem non ejus sustentavit manus? fores quippe ejus jugiter a miseris obsessae, expeditum ei ad bellum praeparabant solatium: hoc jugiter comitatus incedebat exercitu, in his Christum conspiciens se amplecti gestiebat, atque his indumenta tribuens, Christi sub inopis veste se tegere membra credebat: hoc certe se reputabat perdere quidquid in eleemosyna non assumeret, id se tutissime congaudebat recondere, quod egentium sibimet dura necessitas auferret: valde quippe devotus in eorum usibus substantiae exaggerabat pondus, ut quo pauperior saeculo esset, locupletior Deo fieret; considerabat quidem quia quotidie deesse non potest quod peccetur, ideo nec quotidianae eleemosynae non deessent, quibus piamina tergerentur; et ob hoc cum Domino suo pecuniam dividens,
Abbreviated transcription (Latin):
ergahumiles blandius fuit: Nichil illius seueritate¬
iocundius: iocundicate nihil seuerius: Nidhil risugra¬
uius nichil prorsus tristicia suauius: Si pauperem
uidissa sustentabat: sidiuitem adbenefaciendũ cohor¬
ta haec facere Ne moenim ab eo pauperũ : uacuus re¬
uersus est aliquando illud iugiter mente replicans.
quoddñs in euangelio dicit Beati misericordes: qm̃
ipsi miscđiam consequentur: Nec non & illud Sicia aqua
extinguit ignem: ita & elemosina extinguit peccata
et illud uerum tamen date elemosinam: & ecce om̃a
munda sunt uobis Nam sicut debeato iob dicitur. lanue
eius omni ad uenienti patebant: ut & ipse cũ iob possic
uoce libera ꝓclamare: ostium meum uiatori patuit
eratq pes claudorum & oculus caecorum: orfano¬
rum pater ac uiduarũ consolator Quiq non carco¬
re clausis. non egritudine fatigatis : um quã suum
inquantum facultas suppeditauit. negauit auxilium:

Expanded text:
erga humiles blandius fuit. Sierga humiles blandius fuit. Siiocundius, nihil iocunditate seuerius, nivius, nihil prorsus tristitia suavius: si pauperem vidisset, sustentabat; si divitem, ad benefaciendum cohorta haec facere; nemo enim ab eo pauperum vacuus reversus est aliquando, istud jugiter mente replicans quod Dominus in Evangelio dicit: Beati misericordes, quoniam ipsi misericordiam consequentur , necnon et illud: Sicut aqua exstinguit ignem, ita eleemosyna exstinguit peccatum. Et illud: Verumtamen date eleemoysnam, et ecce omnia munda sunt vobis . Nam sicut de beato Job dicitur, januae ejus omni advenienti patebant, ut et ipse cum Job posset voce libera proclamare: Ostium meum viatori patuit . Eratque pes claudorum, et oculus caecorum, orphanorum pater, ac viduarum consolator, quique non carcere clausis, non aegritudine fatigatis, unquam suum, in quantum facultas suppeditavit, negavit auxilium,
Abbreviated transcription (Latin):
uento flammas impellente. & ecclesia & cotũ eius
monasterium. remansit in colome: XX¬
bat indiuinis officiis. erat enĩ inelemosinis largus.
inuigiliis sedulus. In oratione deuotus. Incaricate per fec¬
tus in humilitate profusus. indoctrina praecipuus. in
sermone paratus. in locutione cautus. in conuersatione
scissimus: innulla mundi cõpede catenatus: In obsequio
seruorum dĩ succinctus. in redemptione captiuorũ
sollicitus incgenorum largitione diffusus : Induris
passionib: fortis. in bonis operibus. hilaris: intẽptatio¬
ne tutissimus. in hospitalitate latissimus: inter obpro¬
bria securus: inter odia beneficus in prosperis & iam
& in aduersis: caelo semper intentus Non enĩ poterat
in eo inuenire humanigeneris inimicus nec quod frau¬
de deciperx. nec quod simulatione fuscar& Sincerita¬
tem quidem mentis: uultus serenitate monstrabat:
&pi&atem clementissimi cordis: ostendebat in lenitate

Expanded text:
vento flammas impellente, et ecclesia, et totum ejus vento flammas impellente, et ecclesia, et totum ejus monasterium remansit incolume. atque in charitate. Erat enim in eleemosynis largus, in vigiliis sedulus, in oratione devotus, in charitate perfectus, in humilitate profusus, in doctrina praecipuus, in sermone paratus, in locutione cautus, in conversatione sanctissimus, in nulla mundi compede catenatus, in obsequiis servorum Dei succinctus, in redemptione captivorum sollicitus, in egenorum largitione diffusus, in duris passionibus fortis, in bonis operibus hilaris, in tentatione fortissimus, in hospitalitate latissimus. Inter opprobria securus, inter odia beneficus, in prosperis etiam et in adversis coelo semper intentus. Non enim poterat in eo invenire humani generis inimicus nec quod fraude deciperet, nec quod simulatione fuscaret. Sinceritatem quidem mentis vultus serenitate monstrabat, et pietatem clementissimi cordis oste
Abbreviated transcription (Latin):
instuporem uersi. coepere at collere nouitatem
miraculi: Ac merita duorum coniuncta simul scõrum.
marcialis laude. & elegii praedicare fauore: Cuncti
&iam haec uidentes xp̃o dño uberes laudes : qui suis
operatur inseruis. uocibus efferebant continuis xuiuii
siaca sac uissimo cremari incendio: Nam cum tota poe¬
flamme edacis. ferebat glomerantes quaqua in parce
fauillas: Tunc elegius maestus cũ uider& iam supra
suum monasterium p̃diccamq: scĩ marcialis aeccłam
flante uento globos flammarũ cum axibus & carboni¬
bus ferri: grauiter ingemuit: Iam enĩ in ualescen¬
te igne in promptuerat: ut &iam tegumentum
ba silicae funderetur. ui uallantis incendii: at col¬
lens ergo elegius uocẽ cum gemitu: dixit Oscẽ mar¬
cialis cur domui tuae modo non succurris : certe
enim noueris quod sitehodie noncurante crematur
num quã iam ab elegio in euum restaurabitur: Confes¬
tim igitur ad fuit dñi gracia: & aliam mox in partem

Expanded text:
in stuporem versi coeperunt attollere novitatem in stuporem versi coeperunt attollere novitatem miraculi, ac merita duorum conjuncta simul sanctorum, Martialis laudem, Eligii praedicare favorem; cuncti etiam haec videntes Christo Domino uberes laudes, qui suis operatur in servis, vocibus efferebant continuis. CAPUT siaca saevissimo cremari incendio; nam cum tota peflammae edacis ferebat glomerantes quaqua in parte favillas; tunc Eligius moestus cum videret jam supra suum monasterium praedictamque ecclesiam flante vento globos flammarum cum axibus et carbonibus ferri, graviter ingemuit; jam enim invalescente igne in promptu erat ut etiam tegumentum basilicae funderetur vi vallantis incendii. Attollens ergo Eligius vocem cum gemitu dixit: O sancte Martialis, cur domui tuae modo non succurris? certe enim noveris quod si te hodie non curante crematur, nunquam jam ab Eligio in aevum restaurabitur. Confestim igitur affuit Domini gratia, et aliam in partem
Abbreviated transcription (Latin):
receus Es rat uigitur aut procul atramite elaustra
rarsceris tetri: ubi tenebantur septem uiri siue en¬
nocut seu noxii. subtercia custodia abditi. E umergo
elegius uclute quondam dauid ante areham eocultans
at qr tripudians cum reliquiis & prefato agmine in
uoce enuiltitionis precerir& mox ut ergastuli con¬
aes seceperunt repente gestator pugnorum graui
pondere depressus solorestitit fixus. Que cum singuli
conpellerent gressũqulantotius mouere. id seposse
nullatenus uoce publica est confessus: dumq it a stan¬
tes singult. obstuperent euentũ rei coepit uinetis
in carcere quasilenis thonitruus audiri: Et statimuis
quaedam cũ mn agno imp&ii adueniens. totũ ualide
nimis concussit carcerem abimis Confestimseris
omnib effractis. nexibusq dissipatis. ostia obserra¬
ta patuerunt inclausis: Nlico ergo uestigea de pressa
ferentis pignora louigarunt: & rei carcerem egres¬
si ecclesiam pecierunt: Omnes igitur qui aderant

Expanded text:
rectius. Erant igitur haud procul tramite claustra rectius. Erant igitur haud procul tramite claustra carceris tetri, ubi tenebantur septem viri sive innocui seu noxii, sub tertia custodia vincti. Cum ergo Eligius, veluti quondam David ante archam exultans atque trepudians, cum reliquiis et praefato agmine in voce exultationis praeteriret, mox ut ergastulo contra esse coeperunt, repente gestator pignorum gravi pondere depressus solo restitit fixus; quem cum singuli conpellerent gressum quantotius movere, id se posse nullatenus voce publica est confessus. Dumque ita stantes singuli obstupescerent eventum rei, coepit vinctis in carcere quasi levis tonitruus audiri, et statim vis quaedam cum magno impetu adveniens totum valide nimis concussit carcerem ab imis. Confestim seris omnibta patuerunt inclusis; illico ergo vestigia depressa ferentes pignora levigarunt, et rei carcerem egressi ecclesiam petierunt. Omnes igitur qui aderant
Abbreviated transcription (Latin):
rit: syllabarũ letrim̃ta sũ mopere obseru& : Et du¬
dũ conscriptas exemplarib: rursũ conferat corrigen
Ot quaeq lũ studio & sollicitudine scripta sunt
cũ cura & diligentia transtribantur haec idcirco
quia plerũq iidemus non nulla scriptirarũ uolu¬
mina & p̃ciue scorũ gesta. ita scriptorũ uitio de¬
prauata: ut studiosis quibusq non solũ lectitare.
abba humatus. Aedificauit &iam immoq renouauit
basilicani in honore scĩ marcialis. lemoui cenipon¬
tificis & confessoris Qua utiq urbane stabilela
plumbo ei cooperuit tecta. ubi cũ eiusdem reliqus¬
as satis deuote cũ magno triumplio magnoq utri¬
usq sexus comitatu cũ melodia psalmorumac
dulo modulamine antiphonarũ chorus deferra psal¬
lentium muraculũ dũs declarauit memorie dignum
Oblioc enĩ & clegius candem uiam arripi fecerat cũ
pitnorib cum potiuss a prorsus aliunde percere

Expanded text:
rit, syllabarum detrimenta summopere observet, et durit, syllabarum detrimenta summopere observet, et dudum conscripta exemplaribus rursus conferat corrigenda, ut quaeque cum studio et sollicitudine scripta sunt, cum cura et diligentia transcribantur. Haec idcirco, quia plerumque videmus nonnulla volumina, et praecipue sanctorum gesta, ita scriptorum vitio depravata, ut studiosis quibusque non solum lectitare, abba humatus. Aedificavit etiam immoque renovavit basilicam in honore sancti Marcialis Lemoveceni pontificis et confessoris, qua utique urbane stabilita, plumbo eius cooperuit tecta. Ubi cum eiusdem reliquias satis devotus cum magno triumpho magnoque utriusque sexus comitatu, cum melodia psalmorum ac dulci modulamine antiphonarum chorus deferret psallentium, miraculum Dominus declaravit memoriae dignum; ob hoc enim et Eligius eadem via arripi fecerat cum pignoribus, cum potuisset prorsus aliunde pergere
Abbreviated transcription (Latin):
consulint : Quid scelgratorũ nemae poetarum
omer uidelic& uipilii. et menandri legentib
conserunt : Quid in ũa salustius. erodotus & liui¬
us. zentiłium texeflo hystorias xp̃iane ꝓsunt
familie : Quid lysis gracclus. demostenes. et tul
lius artis oratorias insistendo xp̃ipuris atq p̃ela¬
ris possunt cõparan doctrinis: quid flacei salonii
uarronis democras. plauti. & ciceronis aliorumq
sollertia. quos enisnerare suꝑ uacaneum puto. nr̃is
iuuat utilitatibus his itaq om̃ib cũ suis uanis stu¬
diis omissis ad sihplicẽ ꝓposite properemꝰ historie
seriem Ad est ilse plasmator. quilinguas infan¬
cium facit disserus  Cuius gr̃am nobis ad eẽsuppli¬
ces optamus : ut ipso nobis annuente. confessoris sui
palmã gradatis narrare possimus: Qua propter
lectores obsecrans & ꝑ gloriosũ xp̃i aduentũ obtestam᷑
ut siquis hec legens amore captus exemplare uolue¬

Expanded text:
consulunt ? Quid sceleratorum neniae poetarum, consulunt ? Quid sceleratorum neniae poetarum, Omeri videlicet, Virgili i et Menandri, legentibus conf erunt ? Quid, inquam, Salustius, Erodotus et Livius gentilium texendo historias christianae prosunt familiae ? Quid Lysias, Grachus, Demostlius arti oratoriae insistendo, Christi puris atque praeclaris possunt comparari doctrinis? Quid Flacii, Solini, Varronis, Democriti, Plauti et Ciceronis, aliorumque solertia, quos enumerare supervacaneum puto, nostras juvat utilitates? His itaque omnibus cum suis vanis studiis omissis, ad simplicem propositae properemus historiae seriem Adest ille Plasmator qui linguas infantium fecit disertas, cujus gratiam nobis adesse supplices optamus, ut ipso annuente confessoris sui palmam gradatim narrare possimus. Quapropter lectores obsecramus, et per gloriosum Christi adventum obtestamur; ut si quis haec legens amore captus exemplare volue
Abbreviated transcription (Latin):
subiectus. Vnde lectorẽ obseeh ut uilitatem
nr̃i sermonis non usquequaq despiciat: quia
& si ut cũq eloquenter possit ontio promi. ita
stilũ placa corrigere : ut nec siplicib quibusq
gram maticorũ sectando fumos dspliceat. nec
scolasticos etiam nimia contentos rusticiate os fen¬
dat Sed perpaucis operta cuncas prorsus retexut
aperta. Nam t ecclesi asticũ dogina. etiam siliabe¬
at eloquis uenustutẽ ita eam cdissimulare deb&
hac fugere ut non ociosis philosophorłi sectatorib¬
sel porius uniuerso loquatur homislĩ genera
Nec enĩ op̃eris ẽ diuine doctrine. sophistice et eloquen¬
tersig nare sermones cũ scriptũ su ui se fistice
loquitur odibilis est: Non enĩ ẽdaqͥ illi ad nogr̃a
Quid enĩ fgentib nobis diuersa grammaticor um
ar gumęta profitiurt. cũ uideantur potius sub¬
uerteresua aedificars: quid in quã pithagoras
so rrats. plato & arifotiles nobis phylosophando

Expanded text:
subjectus: unde lectorem obsecro, ut vilitatem subjectus: unde lectorem obsecro, ut vilitatem nostri sermonis non usquequaque despiciat, quia etsi utcunque eloquenter possit oratio promi, ita stylum placet corrigere, ut nec simplicibus quibusque grammaticorum sectando fumos displiceat, nec scholasticos etiam nimia contentos rusticitate offendat, sed perpaucis operta, cunctis prorsus retexat aperta. Nam et ecclesiasticum dogma, etiamsi habeat eloquii venustatem, ita eam dissimulare debet ac fugere, ut non otiosis philosophorum sectatoribus, sed universo loquatur hominum generi; nec enim opus est divinae doctrinae sophistice aut eloquenter signare sermones, cum scriptum sit: loquitur odibilis est; non enim est dato, illi a Domino gratia. Quid enim legentibus nobis diversa grammaticorum argumenta proficiunt, cum videantur potius subvertere quam aedificare ? Quid, inquam, Phytagoras, Socratis, Plato et Aristotilis nobis phylosophando
Abbreviated transcription (Latin):
postre moba silicam in honore sci pauli postol ał
ancillarum corpora sepelienda uius cecca sũ¬
limia: operuit plumbo enelig ante Quant
rnĩmbasilica beat is quoque quintiliiinus a¬
et cui consultius sit uirũ scĩstmũ mirari qã loqui.
Cũ &iam doctissimi quicquil deeo dicere ptuerint
minus procul dubiosit qũ a merctur: Tanen ardore
dilectionis plus in ilbo quid uelim quã ime quid
possim consideraui: Nãcũsqi debitor decemilium
talentorũ : uel exiguum neaerusticitatis red¬
dere debitũ festino Culpan scilic& m&uens
silentii in currere : siagni miraeulx lit piger¬
sertius silendo occulerem. leue unius talenti¬
creditam quantitatẽ. dũ nir ciucius custodire
cul pam de fosse pecunie norfarerem. Id cireo¬
optimũ fore arbitratus sũ il pecuniae comer¬
cium quod ab om̃i potente agepi: in laudibus
omnipotentis eocpenderem ¶ Atq id quod
ab eodem ad eptussũ indigniss: eidẽ conferrem

Expanded text:
ficavit postremo basilicam in honore sancti apostoli Pauli ad ficavit postremo basilicam in honore sancti apostoli Pauli ad ancillarum Dei corpora sepelienda, cuius tecta sublimia operuit plumbo cum eligantia; qua in basilica beatus quoque Quintilianus et cum excellentius sit virum sanctissimum mirari quam loqui, cum etiam doctissimi quicquid de eo dicere potuissent, minus procul dubio sit quam meretur, tamen ardore dilectionis plus in illo quid velim, quam in me quid possim consideravi. Nam cum sim debitor decem milium talentorum, vel exiguum meae rusticitatis reddere debitum conatus sum, culpam scilicet metuens silentii inservus tacendo occulerem. Ecreditam quantitatem dum nitor cautius custodire, culpa defossae pecuniae non carerem. inuioptimum fore arbitratus sum, ut pecuniae commercium quod ab Omnipotente accepi, in laudibus Omnipotentis expenderem, atque id quod ab eodem adeptus sum, indignus eidem conferrem
Abbreviated transcription (Latin):
nulli uolens mentiri regi ess& mentitus. relicco
protinus opere ad aulam repedat mescus Et mox ut
principem ad ut solo ilico ruit: mendatium indica¬
uit aut ueniam auc mortẽ poposcit Sed cum rex
tam paruissime rei causam cogno uiss& magis in sci¬
porem uersus cius in iuriae condoluit: moxqu e ad
circumstantium conuersus multitudinẽ. infit.:Ecce¬
quam praeclara & quam uenerabilis xp̃i fides: du¬
ces mieh e domestici spaciosas sub ripiunt uillas a
x pͥi famulus propter fidem quam hab& indño. aec pal¬
mũ qr idem passus est nobis caelare de humo. Sic ei gode¬
menter elegio consolato duplicauit donum quod uu¬
dum tribuerat pusillum: Exquo facto liquido piu
quantũ uir sc̃s merdacii cułpam pertimuit quru
uil issime rei conscium sibi praculum manimera ser¬
uauit : talis eum fides ad caelum euerera haec
orinibus aedificiis ancillaram diexelais pro
quib mercedem laboris adeptui sdigne edifciu

Expanded text:
nulli volens mentiri, regi esset mentitus, relicto nulli volens mentiri, regi esset mentitus, relicto protinus opere ad aulam repedat moestus, et mox ut principem adiit, solo illico corruit, mendacium indicavit, aut veniam aut mortem poposcit; sed cum rex tam parvi simae rei causam agnovisset, magis in stuporem versus, ejus injuriae condoluit, moxque ad circumstantium conquam praeclara et quam venerabilis Christi fides! Duces mihi et domestici spatiosas subripiunt villas, et Christi famulus propter fidem quam habebat in Domino nec palmo quidem passus est nobis celare de humo'. Sic ergo clementer Eligio consolato duplicavit donum quod dudum tribuerat pusillum. Ex quo facto liquido patet, quantum vir sanctus mendacii culpam pertimuit, qui tam vilissimae regi conscium sibi piaculum minime reservavit. Talis eum fides ad caelum evexit, haec omnia aedificia ancillarum Dei expleta, pro quibus mercedem laboris adeptus est lucra, aedi
Abbreviated transcription (Latin):
aliena in se pertimescebat: Aliorũq: casus. suos esse
laqueos iudicabat. Finẽ quoco uite sollicite semꝑ consi¬
sciens quod lectione sensus augeatur. & intellectus
tribintur. et qđ lectio dor& quid caueatur. uel quid¬
expetatur. Erat uero erga om̃s humilis: nimiumq
Inhumilitate sundatus. nulli se praeponens. nulli supe¬
riorem se deputans Sciens & illud quia si quis ꝑfecta
contentus fueric humilitate. habebit ex illaglor iam
Et quanto quis humilior fuerit. tanto eum altitudo
gorie sequitur. habebat enẽ temperament ũ in ꝓsperis.
area quedam fiscalis exigua. Precepit ergo metiri
terram ut scira quantũ essa & confestim ad prin¬
c̃ipem perrexit Suggessit aream &sinemora opainunt
quod pecierat: Cumque reuersus locum adiss& aelinca
iacta amplitudinem habitaculi considerar& inuenit
amolius quasi pedem interrae amplicudinẽ qũa ipse
nuntiuerat regi. Ex quo tristis effectus. quiprequi

Expanded text:
aliena in se pertimescebat, aliorumque casus suos esse aliena in se pertimescebat, aliorumque casus suos esse laqueos judicabat. Finem quoque vitae sollicite semper consisciens quod lectione sensus augetur et intellectus tribuitur, et quod lectio docet quid caveatur. Erat vero erga omnes humilis nimiumque in humilitate fundatus; nulli se praeponens, nulli superiorem se deputans; sciens et illud, quia si quis perfecta contentus fuerit humilitate, habebit ex illa gloriam, et quanto quis humilior fuerit, tanto eum altitudo gloriae sequetur. Habebat enim temperamentum in prosperiarea quaedam fiscalis exigua: praecepit ergo metiri terram, ut sciret quantum esset, et confestim ad principem perrexit, suggessit aream, et sine mora obtinuit quod petierat. Cumque reversus locum adiisset, ac linea jactata amplitudinem habitaculi consideraret, invenit amplius quasi pedem in terrae amplitudinem quam ipse nuntiaverat regi: ex quo tristis effectus, quippe qui
Abbreviated transcription (Latin):
quoquae traiquillus moribus. & serenus aspeccu. Gere¬
bat uultũ ilanũ. moderatam speciem. or nadũ aspeccũ.
quietũ sensũ. animũ luctũ humilem sapient̾iam̃ Semꝑ
operaboia factis amplius quã uerbis ostendebat: Cor¬
amans Dolentẽ consolans spemsuam dõ cõmittens
Orationi frequenter incumbens nichilq amori xp̃i
prueponens. Quod credebat docens qđ docebat imitans
Semper enũ ante oculos eiꝰ dies ultimus uersabacur.
Sẽꝑq mens eius. p̃cepta caelestia meditabatur Ora¬
bat autẽ frequenter quia didicerat quod oporta si ne
cessatione dnm̃ rogare. Satagebat magnopere. ne se¬
cundus cuiquã in operib bonis inueniretur. Erat¬
&iam erga famulos dĩ ualde humanus atq benignus
Caritatem uero suꝑ omnia & ipse diligebat. & om̃ibus
seruare mandabat: Ex istebat utique incunctis casibus
firmus. omniaq aduersa pacienter ferebat Pcricula

Expanded text:
quoque tranquillus moribus, et serenus aspectu, gerequoque tranquillus moribus, et serenus aspectu, gerebat vultum planum, moderatam speciem, ornatum aspectum, quietum sensum, animum laetum, humilem sapientiam, semper opera bona factis amplius quam verbis ostendebat. Coramans; dolentem consolans, spem suam Deo committens, orationi frequenter incumbens, nihilque amori Christi praeponens, quod credebat docens, quod docebat imitans; semper enim ante oculos ejus dies ultimus versabatur, semperque mens ejus praecepta coelestia meditabatur: orabat autem frequenter, quia didicerat quod oportet sine cessatione Dominum rogare: satagebat magnopere ne secundus cuiquam in operibus bonis inveniretur. Erat etiam erga famulos Dei valde humanus atque benignus; charitatem vero super omnia et ipse diligebat, et omnibus servare mandabat; existebat utique in cunctis casibus firmus, omniaque adversa patienter ferebat; pericula
Abbreviated transcription (Latin):
francorĩ ct ferebatur ciꝰ ab om̃ib testinionium
intunitu ut copiosam molẽ argenti & aura ul gemma¬
rũ. absq ullo penso arege acciper&. Crescebatq er
honor cũ magno fauore dedie indiem & exom̃i parte
probatus uern abat in aula deuotus Mortuo incerea
chlorchario regefranchorũ: dagobertus filius eius
monarchrim regi solus optinit A quo e legius tanta
famil iaritaie h abitus est ut plur imorũ eius felicitas
Ingons giguer& odium. Si quide oderant eũ praui
quique qm̃ magnopere oderat irse suꝑbiam dilige¬
bat ueritatẽ. Et cũ ess&stremius ugis er erat contra
corũ uesaniam pugna perp&tumq certamen
diln illumbotiomnes admirabantur et dili¬
gebant: quii nouerant catholicã hominis scienti¬
am a patrie caclistis mentem iu ricer intencam
semperque actibus bonis praeporatam: Sec taba¬
tur itaque iugiter caritatem. minsue tudinem
alonganimitãtem. Diligebatdm extoto corde.

Expanded text:
Francorum, et ferebatur ei ab omnibus testimonium Francorum, et ferebatur ei ab omnibus testimonium in tantum, ut copiosam molem argenti et auri vel gemmarum absque ulla pensa a rege acciperet: crescebatque ei honor cum magno favore de die in diem, et omni ex parte probatus vernabat, in aula devotus. Mortuo interea Clotario rege Francorum, Dagobertus filius ejus monarchiam regni solus obtinuit, a quo Eligius tanta familiaritate habitus est, ut plurimorum ejus felicitas ingens gigneret odium. Siquidem oderant eum pravi quique, quoniam magnopere oderat ipse superbiam, diligebat veritatem, et cum esset strenuus, jugis ei erat contra eorum vesaniam pugna, perpetuumque certamen; sed plane illum boni omnes admirabantur et diligebant, quia noverant catholicam hominis scientiam, ac patriae coelesti mentem jugiter intentam, semperque actibus bonis praeparatam. Sectabatur itaque jugiter charitatem, mansuetudinem et longanimitatem, diligebat Deum ex toto corde,
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ ardorem excludebat litxuriae: Orabat iugi¬
ter prodonis cael estibus: precabatur dm̃ diebũs
ac noctibus. Illud exlibro iob crebrius reuoluens
Ego inquid dep̾cabor dñm. & addm̃ ponam e loquiu
meum qui facit magna & enscrutabilia: & mirabilia
absq numero Qui ponit humiles in sublime & meren¬
aserigit sospitat. & dimebat sibi saturitatem panis
ut cuelastempossit promereri panẽ: Ora quidem eius
ieiunus pallebant: corpus aridum marcescebat. sed
portabat. Semper enim praesentis uit ac terminum
induens futuram dĩ sententum ac metueñda iudicia
interni amoris accendere hac mente qiodamniodo
sacculi blandimentis cupiebat exstudio legium aemu
lari adbonũ: Accito & ram germanosuo adone in
to consilio coeperunt imitari qua abelegiogere¬
bantur Cratq eis familiare consortium. & cor
ununi indño atq anima una uiiiu
Tuuenit ergo clegius gram corã dño & corã regibus

Expanded text:
nae ardorem excludebat luxuriae. Orabat iuginae ardorem excludebat luxuriae. Orabat iugiter pro donis caelestibus, praecabatur Deum diebus ac noctibus, illud ex libro Iob crebrius revolvens: Ego, inquit, deprecabor Dominum et ad Deum ponam eloquium meum, qui facit magna et inscrutabilia et mirabilia absque numero, qui ponit humiles in sublime et merentes erigit sospitate. Adimebat sibi saturitatem panis, ut caelestem possit promerere panem. Ora quidem eius ieiuniis pallebant, corpus aridum marcescebat, sed portabat. Semper enim praesentis vitae terminum intuens, futuram Dei sententiam ac metuenda iudicia interni amoris accendere; jamque ex saeculi blandimentis clare ad bonum. Accito etiam germano suo Adone in  commune habito consilio, coeperunt imitare, quae ab Eligio gerebantur; eratque eis familiare consortium et cor unum in Domino atque anima una. 9. Invenit ergo Eligius gratiam coram Domino et coram regibus
Abbreviated transcription (Latin):
osfendere septuplumq pauens scĩs pignorib anus
inponere. Intuens uaq rex eiꝰ timorem. silque¬
mirtns cantam iridenotionẽ de sut ultra cogere eam.
Sed magis blande leniterq demulcens. Laetissimo illum
uultu dimisit. pollicens se plus eum ex hocum crediturũ
quã simultimoda tunc dediss& iuramenta. UII
Non postlongum spatium cũ im clegius iurilẽ ageret
lixatẽ cupiens se uisdõ exhibere sc̃ificatũ hac m&uens
se aliqua suum delicta pectus fuscarent. om̃a adoles¬
centiae suae corã sãcendote confossus est hacti. Sic que
austeram in ponens sibi poenitentiam coepit fortiter
conluctat̾ioni carnis. sp̃s seruore resistere In laborib
scilica secrindũ ⁊ postolũ: in iciumis. inuigiliis. in cas¬
titate inpacienta multa : atq: incaritate non ficta.
Proponehatnamq: sibi aduersus presentis carnis ardo¬
rese futuri suppbicuignes: Ac memoria ardoris gelien¬

Expanded text:
offendere septuplumque pavens sanctis pignoribus manus offendere septuplumque pavens sanctis pignoribus manus inponere. Intuens itaque rex eius timorem simumirans tantam viri devotionem, desiit ultra eum cogere, sed magis blande liniterque demulcens laetissimo illum vultu dimisit, pollicens se plus eum ex hoc iam crediturum, quam si multimoda tunc dedisset iuramenta. 7. Non post longum spatium cum iam Eligius virilem ageret aetatem, cupiens se vas Deo exhibere sanctificatum ac metuens, ut ne aliqua suum delicta pectus fuscarent, omnia adulescentiae suae coram sacerdote confessus est acta; sicque sibi austeram inponens paenitentiam, coepit fortiter conluctatione carnis spiritus fervore resistere, in laboribus scilicet secundum apostolum, in vigiliis, in ieiuniis, in castitate, in patientia multa atque in caritate non ficta. Proponebat namque sibi adversus praesentis carnis ardores futuri supplicii ignes ac memoria ardoris gehen
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat sciscitatus. responsũ acopisse: ingenium eius.
sublimi fauore actollens Ecchoc ian inquid. &iam
in maximis credi poteris. Porro hoc fuit inicium nee non
a testimonium inpalatio regis. hono andi immoquac
credendi elegium: Ex hoc nempe authactius consurgens¬
factus ẽ aurifex peratissimus : atq in om̃i fabricandi
arte doctissimus: Inu̾enitq gr̃am inoculis regis a corã
cunctis optimatib eius: hac dño iubente roborabatur
infide & arege prouocatus crescebat cõtidie in melius
Mdatur intellegi. fidelitatis obtentu. dũ apud
regẽ puerulus habitarẽ: quadã die rotoilo inagror
accico rex clegio corã reliquis sc̃orũ p̃cipiebat
ei ut inpositione manuum sacris pignorib donara
sacramentũ: Sed ille diuinũ intutũ uerens. recusa¬
rehumiliter om̃i nisu temptabat Cũgi Nintius
id facere conpellerctur: pixius ualde cõepit mox
ubertim lacrimas profundere: Metuems scilic& ege

Expanded text:
fuerat sciscitatus responsum accepisset, ingenium eius fuerat sciscitatus responsum accepisset, ingenium eius sublime favore attollens: 'Ex hoc iam', inquit, 'etiam in maximis credi poteris'. Porro hoc fuit initium necnon et testimonium in palatio regis honorandi immoque credendi Elfactus est aurifex peritissimus, atque in omni fabricandi arte doctissimus, invenitque gratiam in oculis regis, et coram cunctis optimatibus ejus, Dominoque juvante roborabatur in fide, et a rege provocatus crescebat quotidie in melius.datur intellegi fidelitatis obtento, dum apud regem puerolus habitarem, quadam die Rotoilo in agro accito rex Eligio quoram reliquias sanctorum praecipiebat ei, ut inpositione manuum sacris pignoribus donaret sacramentum; sed ille divino intuitu vereng, recusare humiliter omni nisu temptabat. Cumque instantius id facere conpelleretur, anxius valde coepit mox ubertim lacrimas profundere, metuens scilicet regem
Abbreviated transcription (Latin):
cesirionio didici omittere non debeo
ium enim ad huc uirbeatus matris esset aluo inditus.
uide genitrix eiꝰ isionẽ quaehuius modihab&
ordinẽ. Uidebat enĩ quasi aquilam ualde pulchram
supra scum uolitantẽ stratũ : hac se tercio inclamante
sibi÷ quid nẽ scio pollicentem Cũq post uisũ ene reciproca¬
eius uoce enig lassa perterritanimis. coepit mirari¬
mignitũdine doloris coepit mater peridlitari
rat sellam. alteram penesse quã gratuito fecerat re¬
seruatam: quouiso coepit princeps mirari. simulabro
praeferre tancã operis eligantiam. Iussitq ilico fabro
tribuere mercedẽ laboris digram: Tunc elegius
alteram ex occulto in medio ꝓlatam Qd suꝑ fuit in¬
quid ex auro ne neglegens perderem huic operi apta¬
ui : Confestim scupe factus heros a maiori ammiratio¬
nedetentus sciscitabatur opifiam si cuncta ex eodẽ
penso facere potuissa. Et cũ consequeiter iuxta id quod

Expanded text:
testimonio didici, omittere non debeo. testimonio didici, omittere non debeo. 2. Cum adhuc vir beatus matris esset alvo inditus, vidit genetrix eius visionem, quae huiusmodi habet ordinem. Videbat quasi aquilam valde pulchram supra suo volitantem strato ac se tertio inclamantem sibique quid nescio pollicentem. Cumque ex reciproca voce evigilasset, perterrita nimis coepit mirarmagnitudine doloris coepit mater periclitarirat sellam, alteram penes se, quam gratuitu fecerat, reservatam. Coepit autem princeps mirari simul et efferri tantam operis eligantiam, iussitque ilico fabro tribuere inercedem laboris dignam. Tunc Eligius, alteram sellam in medio prolatam: 'Quod superfuit', inquit, 'ex auro ne neglegens perderem, huic opere abtavi'. Confestim stupefactus rex et maiore admiratione detentus, sciscitabatur opificem, si cuncta ex eodem penso facere potuisset, et cum consequenter iuxta id quod
Abbreviated transcription (Latin):
titur degiis lenoieũ galliarũ urbe quac aboccano
britanico fere ducentor ũ milium spatio seiungitur
inuilla cita lacense. que a praedicta urbe sex circiter
milibus ad septeratoialẽ plagam uergit. oruindus fuit
Est itaq urae fata ciuitos partib sita trans ligeritunis
multeriore : allia. primaq aquitania quae ad plaga
respiet ocerdentelẽ: Eui conticuã est aboriente ꝓuinua
luglpiensis galluq belbica: haba aiam ab euro e
merdi : ꝓiunciam narbonensem: Acircio autem
ansitur oceano. Porro ab occasu hab& hispanias
In hae ergo regione parentib ingenuis atq erlonga
iosapia xp̃ianis. elegius natus atq alitus est : Cuius
suer eucherius mater uero terrigia uocitata est
se autẽ diuina ꝑ a praesciente congruum siba hac uelati
peculũ mentis suae elegius nomen accepit: Cũ ergo
iropositũ sit dehis quae gessit. immoq: ea quae dñs ꝑi
parrare tamen id quod prius qu̾a nasceretur ad indi¬
pium scitacis eiꝰ ostensũ est: quodq magnorũ uiorũ

Expanded text:
itur Eligius Lemovecas Galliarum urbae, quae ab oceano Brittanico fere ducentorum milium spatio seiungitur, in villa Catalacinse, quae a praedicta urbe sex circiter milibus ad septemtrionalem plagam vergit, oriundus fuit. Est itaque praefata civitas partibus sita Armoricanis in ulteriore Gallia primaque Aquitania, quae ad plagam respicit occidentalem. Cui contigua est ab oriente provintia Lugdonensis Galliaque Belgica; habet etiam ab euro et meridie provintiam Narbonensem; a cirtio autem ambitur oceanum, porro ab occasu habet Hispanias. In hac ergo regione parentibus ingenuis atque ex longa prosapia christianis Eligius natus atque alitus est; cuius pater Eucherius, mater vero Terrigia vocitata est. Ipse autem, divina gratia praesciente, congruum sibi ac veluti speculum mentis suae Eligius nomen accepit. Ergo dum propositum sit de his quae gessit, immoque ea quae Dominusarrare, tamen id quod, priusquam nasceretur, ad indicium sanctitatis eius ostensum est, quodque magnorum virorum
Abbreviated transcription (Latin):
inquam abra he sobolis ascribitur. fide scilic& non genere
imitacione nom ꝓieme. deuocione non stirpe Nempe abrahȩ
benediccio meruit filium. Elerus uerobenedictus trans¬
fertur innumero filiorum: Ille dño filium obtulit: iste pociorte
donis omnib: obtulit sem& ipsum Q abiteham quidem
tudidit heredem : hacmhilominus herłditatem: Ille sobolis
in nocenciam: hic omnem substunciam: Hecesse ergo est
ut similitudo officiorum. simili tudinem conferat meritorũ.
Postremo abraham quod habuit pignus exhibuit: Elegius
uero totum quodhabere inmundo potuit dñiiuri arbit ioq
commisit Sed quia ꝑ alternas temporum uices discurrens
stilum. sufficiat in terim hucusq seriem uite cius discrip¬
sisse T amenimut spero & si sensurustico prolixum pro¬
duximus sermonem: quam quam meritis eius digna
pitreconia nullatenus narrare sufficesemus
Nuncergo dignum puto ob audiencium aedifica cionem

Expanded text:
inquam, Abrahae soboles ascribitur, fide, scilicet, non genere, inquam, Abrahae soboles ascribitur, fide, scilicet, non genere, imitatione, non progenie, devotione, non stirpe: nempe Abrahae benedictio meruit filium, Eligius vero benedictus transfertur in numero filiorum; ille Domino obtulit filium, iste potiora donis omnibus obtulit semetipsum; et Abraham quidem tradidit haeredem, hic nihilominus haereditatem; ille sobolis innocentiam, hic omnem substantiam. Necesse ergo est ut similitudo officiorum similitudinem conferat meritorum. Postremo Abraham quod habuit pignus exhibuit; Eligius vero totum quod habere in mundo potuit, Domini juri arbitrioque commisit. Sed quia per alternas temporum vices discurrens stilum, sufficiat interim huc usque seriem vitae eius discripsisse. Iam enim, ut spero, etsi sensu rustico prolixum produximus sermonem, quamquam meritis eius digna praeconia nullatenus narrare sufficerimus, nunc ergo dignum puto ob audientium aedificationem,
Abbreviated transcription (Latin):
Illeo thesauros ab scondens: ubi semꝑ feliciter glorio seque
firmus i no pere iuftus. Inudicio ꝓiudus sinhumilita trus¬
ꝑ fuous: Indeuocione prtuecinc tus: MMoribus sucaus si mus
sensudoctis simus animo pacificus corde piissi mus Tene¬
bat iugiter in actib sinceritatẽ In corde puritatem inoꝑe
untatem inmorib discipli nam: Gerebat in simplictate
innocencicim incatrittite : cordiam. in humilitate modestiam
in admiracione diligenciam in adiuuandis labor anibus
uigila nciam. In so uendis pcuperib misericordiam indefe¬
seretndis doct matib confitinciam: Eratq semꝑ sermoeius
corietite & lontitte conditus. quo mentes audieneiun
ttim quam luminare lucidis sinum inradiabat Ouere
imitabilemuirum: osemeri abrahae benedictum : o preferendum
omnib eleguexemplum: Iure itiq: abrabae filius nuncupatur.
dumordinemglorie paterne dignitatis ex sequitur: Mcrito

Expanded text:
illic thesauros abscondens, ubi feliciter glorioseque villic thesauros abscondens, ubi feliciter glorioseque vfirmus, in opere justus, in judicio providus, in humilitate perfectus, in devotione praecinctus, moribus suavissimus, sensu doctissimus, animo pacificus, corde piissimus. Tenebat jugiter in actibus sinceritatem, in corde puritatem, in opere virtutem, in moribus disciplinam. Gerebat in simplicitate innocentiam, in charitate concordiam, in humilitate modestiam, in administratione diligentiam, in adjuvandis laborantibus vigilantiam, in fovendis pauperibus misericordiam, in defendendis dogmatibus constantiam. Eratque semper sermo ejus charitate et lenitate conditus, quo mentes audientium tanquam luminare lucidissimum irradiabat. O vere imitabilem virum! O semen Abrahae benedictum! O praeferendum omnibus Stephani exemplum! Jure itaque Abrahae filius nudum ordinem gloriae paternae dignitatis exsequitur; merito,