comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eueorum. Post hec sc riptura narrat
de ipsis samaritanis. quod cum do¬
minum colerent. diis quoq suisser¬
uirent. uixta consuetudinem gen¬
tium dequib transiati fuerant sa¬
mariam : & ñ multo post subsequi¬
tur dicens. Fuerunt igitur gentes
iste timentes quidem dm̃. s nichilo¬
minus & idolis suis seruientes. Nam
&filii eoꝵ & nepotes. sicut fecert̃
patres siu. ita faciunt usq in prȩ¬
ientem diem. Et quia insamarita
norum ꝑsona hȩretici accipiunt᷑.
inprȩdicta sententia. illorum nequi¬
na conuenienter exprimitur. Ha¬
bent enim heretici quedam sacra¬
menta cominunia cum scã ȩccłia.
y quasdam sententias scãrum scͥp¬
turarum rite intelligunt: s tamen
nichilominus idolis errorum suor
seriure ñ cessant. Uidetur enimeiᷤ.
timorem dei rite se custodire: cum
secundum sensum suum ueritati se
putant fauere. S quia catholicȩ fi¬
dei unitatem sꝑmint habere: ma¬
lignorum spũum uoluntatib se ue¬

Expanded text:
Evaeorum. Posthaec Scriptura narrat Evaeorum. Posthaec Scriptura narrat de ipsis Samaritanis quod cum Dominum colerent, diis quoque suis servirent juxta consuetudinem gentium, de quibus translati fuerant Samariam, et non multo post subsequitur, dicens: « Fueruistae timentes quidem Dominum, sed nichilominus et idolis suis servientes, nam filii eorum et nepotes, sicut fecerunt patres sui, ita faciunt usque in praesennorum persona haeretici accipiuntur: in praedicta sententia illorum nequitia convenienter exprimitur. Habent enim haeretici quaedam sacramenta communia cum sancta Ecclesia, et quasdam sententias sanctarum Scripturarum rite intelligunt, sed tamen nihilominus idolis errorum suorum servire non cessant. Videtur enim eis timorem Dei rite se custodire, cum secundum sensum suum veritati se putant favere. Sed qui catholicae fidei unitatem spernunt habere, malignorum spirituum voluntatibus se ve
Abbreviated transcription (Latin):
orauit in conspectu eius dicens. Do¬
mine deus isrł qui sedes suꝑ che¬
rubin. tues deus solus regum omni¬
um terrȩ. tu fecisti cȩlum & terrã.
Inelina domine aurem tuam & audi
aperi domine oculos tuos & uide.
ꝙ audi omnia uerba sennacherib
quȩ misit ut ex ꝓbraret nobis do¬
minum uiuentem. & cȩt̾a. Priꝰ
etechias domini timore ꝑterritꝰ.
ora reserare intemplo ñ audebat.
uel liberas fundere prȩces. Hunc
autem quia audit ysaiam dicen¬
tem. ne timeas a facie u̾borũ quȩ
audisti. & reliq. audacter d omi

Expanded text:
oravit in conspectu ejus, dicens: Dooravit in conspectu ejus, dicens: Domine Deus Israel, sedes cherubim, tu es Deus solus regum omnium terrae, tu fecisti coelum et terram, inclina aurem tuam et audi; aperi, Domine, oculos tuos et vide, et audi omnia verba Sennacherib, qui misit ut exprobraret nobis Deum viventem, » etc. Prius Ezechias, Domini timore perterritus, ora reserare in templo non audebat, vel liberas fundere preces; nunc autem quia audit Isaiam dicentem: « Ne timeas a facie verborum, quae audisti, » etc., au
Abbreviated transcription (Latin):
cessisset de lachis. Cumq audis¬
set detharacha rege ȩtiopiȩ di¬
centes. ecce egressus est ut pugnet
adu̾sum te. & iret contͣ eum: mi¬
sit nuntios ad ezechiam dicens.
Hec dicite ez echie regi uidȩ. Non
te seducat deus tius. in quo habes
fidutiam. neq dicas. non trade¬
tur ierusalem in manu regis as¬
siriorum. Iuxta uoluntatem
domini. rabsaces deseruit obsidio¬
nemierusalem: & ꝑrexit ad domi¬
num suum. quem uel capta uel
deserta lachis. inuenit oppugnan¬
tem lobnam. Sennacherib autẽ
occurrens regi ethiopum: misit ad
et echiam nuntios & epłas. ut eoᷤ
quos uirib ñ cepit. sermone ter¬
teret. Iugnasse autem sennache¬
rib contra egyptios: & obsedisse pe¬
lusium. iamq ex tructis aggerib
urbe capienda. uenisse tharachã
regem eti opum inauxilium. nar¬
rat herodotꝰ. xuiii.¬
laq cum accepisset ez ec hias lit¬
teras de manununtiorum. & le¬
gisset eas: ascendit indomum dñi.
& expandit eas coram domino. &

Expanded text:
cesserat de Lachis. Cumque audiscesserat de Lachis. Cumque audisset de Tharaca rege Aethiopiae, dicentes: Ecce egressus est, ut pugnet adversum te, et iret contra eum, misit nuntios ad Ezechiam, dicens: Haec dicite Ezechiae regi Juda: Non te seducat Deus tuus, in quo habes fiduciam, neque dicas: Non tradetur Jerusalem in manus regis Assyriorum, » etc. Juxta voluntatem Dei Rabsaces deseruit obsidionem Jerusalem, et perrexit ad dominum suum, quem vel capta, vel deserta Lachis, invenit oppugnantem Lobnam. Sennacherib autem occurrens regi Aethiopum misit ad Ezechiam nuntios et epistolas, ut eos quos viribus non cepit sermone terreret. Pugnasse autem Sennacherib contra Aegyptios, et obsedisse Pellusium, jamque exstructis aggeribus, urbe capienda, venisse Tharacam regem Aethiopiorum in auxilium, narrat Herodotus. « Itaque cum accepisset Ezechias litteras de manu nuntiorum, et legisset eas, ascendit in domum Domini, et expandit eas coram Domino, et
Abbreviated transcription (Latin):
pulit Si quomͦꝰ audiat dominus ds
aus. Non enim audemus om̃i
ante tanta ꝑ petimur:. s tuum
di imus dominum. & hanc ha¬
amus ultionis fidutiam. qm̃ ui
uens deus blasphematur. a cul¬
ree idolorum mortuorum. Leua
ͥ orationem nrãm iacentẽ. ꝓ reli¬
quiis popłi quȩ obsidentur. Pie¬
uenit es ysaias: quia eo spũ quo
futura noscebat. &iam absentem
regem audierat. Hec inquit dici¬
t domino ur̃o: quia hec dicit do¬
minus. Holi teͥmere uerba: qui¬
b non tu. s ego sum blasphematꝰ.
Nec dico omnia quȩ regiassirio fa¬
nam: ne meam uidear iactare po¬
tentiam. S quia dandus sit ei spẽ.
ñ dei s adu̾sarii: & audito nuntio
reutens ad t̾ram suam corruat
gladio. ut duo pariter quȩ opta¬
bat ezechias audiret: se ab obsidi¬
one liberandum. & inimicum in
sua terra. eẽ. moriturum. Neuer¬
sus ẽ. igitur rabsaces. & inuenit
regem assiriorum expugnantem
lobnam. Audierat enim. quod re¬

Expanded text:
possit. Si forte audiat Dominus Deus possit. Si forte audiat Dominus Deus tuus. Non enim audemus Dominente tanta perpetimur, sed tuum dicimus dominum. Et hanc habemus ultionis fiduciam, quoniam vivens Deus blasphematur a cultore idolorum mortuorum. Leva erga orationem nostram jacentem pro reliquiis populi, quae obsidentur. Praevenit eos Isaias, quia eo spiritu, quo futura noscebat, etiam absentem regem audierat: « Haec, inquit, dicite domino vestro, quae dicit Dominus: Noli timere verba, quibus non tu, sed ego sum blasphematus. » Nec dico omnia quae regi Assyrio faciam, ne meam videar jactare potentiam. Sed quia dandus sit ei spiritus non Dei, sed adversarii, et audito nuntio revertens ad terram suam corruat gladio, ut duo pariter, quae optabat Ezechias, audiret se ab obsidione liberandum, et inimicum in sua terra esse moriturum. « Reversus est igitur Rabsaces, et invenit regem Assyriorum expugnantem Lobnam. Audierat enim quod re
Abbreviated transcription (Latin):
cum audisset ezechias. scidit ue¬
stimenta sua. & oꝑtꝰ ẽ. sacco. in¬
gressusq ẽ. domum domini. ꝙ
misit eliachim prepositum domꝰ.
& sobnam scribam. & senes de sa¬
cerdotib. oꝑtos saccis ad ysaiam
ꝓpħam filium amos. qui dixerut̃
ei. Hec dicit ezechias. Dies tribu¬
phemiȩ dies iste.Uenerunt filii
usq ad partum. & uires non ht̃
parturiens. Mreł̃. Scindunt
uestimenta sua: quia rabsacenau¬
diunt blasphemantẽ. Scindit &
rex uestem suam: quia ꝓpopuli
& suis. ẽe̾. peccatis credebat. quod
rabsaces usq ad portam uenit ie¬
rusalem: & contra dominum ta¬
lia sit loquutꝰ. Mira regis humi¬
litas & prudentia: dimisso regio
cultu. obuolutus sacco. ad tem¬
plum ꝑgit de palatio. Principes
sacerdotum. ñ stolis s ciliciis mit¬
tit adẏsaiam cooꝑtos. & dixit.
Dies hec tͥbulationis nr̃e. correp¬
tionis dei. blasphemiȩ hostium
Initq similitudinem parturien
femine. & dolentis: quȩ ad par¬
am usq ꝑuenit. & generare non

Expanded text:
cum audisset Ezechias, scidit vestimenta sua, et opertus est sacco. Ingressusque domum Domini, et misit Eliacim praepositum domus, et Sobnam scribam et senes de sacerdotibus opertos saccis ad Isaiam prophetam, filium Amos. Qui dixerunt ei: Haec dicit Ezechias: Dies tribuphemiae dies iste. Venerusque ad partum, et vires non habet parturiens, » etc Scindunt vestimenta sua, quia Rapsacen audiunt blasphemantem. Scidit et rex vestem suam, quia pro populi et suis esse peccatis credebat, quod Rapsaces usque ad portam venit Hierusalem, et contra Dominum talia sit locutus. Mira regis humilitas et prudentia! Dimisso regio cultu, obvolutus sacco, ad templum pergit de palatio; principes sacerdotum, non stolis, sed ciliciis mittit ad Isaiam coopertos, et dixit: « Dies haec tribulationis nostrae, correptionis Dei, blasphemiae hostium. » Ponitque similitudinem parturientis feminae et dolentis, quae ad partum usque pervenit, et generare non
Abbreviated transcription (Latin):
ria. ut in locorum libris inueni¬
mus. Uerum in ysaia hoc quoq¬
quȩ uocabulum ẽẽ. ciuitatis ap¬
paret. Ubi aꝑte dicitur. Ubi ẽ.
deus urbis sepharuam. tam &r¬
si pluraliter dictum: ut thebaꝵ.
athenarum. Porroana & aua.
uetus editio quasi unius urbis
nom̃ aneugaua posuit. Ꝙ qui¬
dem inhebreo ita scͥptum est.
Uerum quia quinta sillaba .u.
quȩ inmedio nominis posita ẽ.
coniunctionem apud eos signifi¬
cat : potest & ita distingui ut
dicatur. anȩ. & gaue. ut aqͥla
transtulit : siue ana & aua.
ut nr̃ uertit interpres. Sin
autem ait tantis diis presenti¬
bus dẽ cẽ tribus uicimus
facile. quantomagis solam ierusa¬
lem uno deo prȩsule. uincemus:
Uere iustus ezechias. omniaa¬
gens cum con silio. ꝓhibuit ei
Nresponderi: ne eum ad maiores
blasphemias ꝓuocaret. Uenit
q eliachim filius elchiȩ preposi¬
tus domus & sobna scriba. & iohe

Expanded text:
ria, ut in locorum libris inveniria, ut in locorum libris invenimus. Verum in Isaia hoc quoque vocabulum esse civitatis apparet, ubi aperte dicitur: « Ubi est Deus urbis Sepharvaim ? » tametsi pluraliter dictum, ut Thebarum, Athenarum. Pro Ana et Ava vetus editio, quasi unius urbis nomen, Anengava posuit. Et quidem in Hebraeo ita scriptum est. Verum quia syllaba quinta, quae in medio nominis posita est, conjunctionem et apud eos significat, potest et ita distingui ut dicatur Ane et Gave, ut Aquila transtulit: sive Ana et Ava, ut noster vertit interpres. Sin autem, ait, tantis diis praesentibus decem tribus vicimus facile, quanto magis solam Jerusalem, uno Deo praesule vincemus! Vere justus Ezechias omnia agens cum consilio, prohibuit ei responderi, ne eum ad majores blasphemias provocaret. « Venit quoque Eliacim, filius Helciae, praepositus domus, et Sobna scriba,
Abbreviated transcription (Latin):
ducauosinsimilẽ t̾re ur̾e t̾tã. Quã tam̃ ñ
nominauist: qͥasimilẽ ei iuenite ñ potu¬
uult inqͦ natꝰ ẽ. Alii putant ceriã in edie
eis repromitti. que terre iudee simili¬
tudinem habet. tam insitu. quã infruc¬
tib. Qd ait rabsaces int̾ alia quib dm̃
błasphemabat clamans contra ieru¬
salem. ubi deus emath
& arphat: ubi ẽ. ds sepharuam. ana
& aua. numquid liberauerunt
samariam de manu mea: osten¬
dit harum omnium ciuitatum
siue gentium diis seruisse sama¬
ritas. & quia non erant dii sed
idola: merito cultores uanitatis
ut decebat. ẽẽ. subuersos. Est
autem emath ubrs cȩles siriȩ. quȩ
nunc epiphania dicitur uixta
emessan: ut supra moniumus.
Arphath urbs damasci. quam
expugnatam a rege assiriorum
& hieremias. scribit. Sepharua¬
im quod numero plurali. libros
uel lit reras sonat: nomen ẽ.lo¬
corum de quib assirii transmni¬
grantes. habitauerunt insama¬

Expanded text:
in similem terrae vestrae terram. Quam tamen non in similem terrae vestrae terram. Quam tamen non nominavit, quia similem ei invenire non potuvult, in quo natus est. Alii putant terram Mediae eis repromitti, quae terrae Judaeae similitudinem habeat, tam in situ quam in fructibus. Quod ait Rabsaces, inter alia, quibus Deum blasphemabat, clamans contra Jerusalem: « Ubi est Deus Emath t Arphat? ubi est Deus sepharvaim, Ana et Ava? Nunquid liberaverunt Samariam de manu mea? » ostendit harum omnium civitatum sive gentium diis servisse Samaritas. Quia non erant dii, sed idola, merito cultores vanitatis, ut decebat, esse subversos. Est autem Emath urbs Coelesyriae, quae nunc Epiphania dicitur, juxta Emesam, ut supra monuimus. Arphat urbs Damasci, quam expugnatam a rege Assyriorum et Jeremias scribit . Sepharvaim, quod numero plurali libros vel litteras sonat, nomen est locorum de quibus Assyrii transmigrantes habitaverunt in Sama
Abbreviated transcription (Latin):
etechie testimonium ÷: quia cap¬
tis uidee urbib indomino confi¬
sussit. & confortauit ꝑopłm ut in
domino sperarent: unde rabsaces
destruere uult. quȩ ille construx̃.
& dicit ad populum. Non seducat
uos et echias. ꝙ non uob̾ tribuat
fidutiam suꝑ dominodeo. Quod
autem eliachim & sobna ꝙ ioae.
humiliter dep̃cantur rabsacen ut
siriace loqueretur. hunc sensum
ht. quod necesse ẽ. popłm falsis ter¬
torib commoueri. & uanam iac¬
tare uirtutem. Loquere linguã
quam popłs ñ nouit. nam & nos
linguȩ tuȩ habemus scientiam.
dit.fame eos ꝙ siti. eẽ. capiendos.
Simulq illecebram iungit timo¬
ri ut quos terrore non iucit. ꝑ¬
suasione decipiat: & dicit ex ꝑsona
regis. facite mecum benedictionẽ.
hoc ẽ. facite quod murãm benedic¬
tionem ꝓficiat. Benedicrte regi
assirio. ꝙ eum dominum confi¬
temini. utp̃mia c̃seqͣmini. donec reli¬
tar de egypto. uł capta lobra ideã. habita¬

Expanded text:
Ezechiae testimonium est, quia capEzechiae testimonium est, quia captis Judaeae urbibus in Domino confisus sit, et confortavit populum, ut in Domino speraret. Unde Rabsaces destruere vult quae ille construxit, et dicit ad populum: « Non seducat vos Ezechias, et non vobis tribuat fiduciam super Domino Deo. » Quod autem Eliacim et Sobna et Joahe humiliter deprecantur Rabsacen, ut Syriace loqueretur, hunc sensum habet: Quid necesse est populum falsis terroribus commoveri, et vanam jactare virtutem? Loquere linguam, quam populus non novit, nam et nos linguae tuae habemus scientiam. dit fame eos et siti esse capiendos. Simulque et illecebram jungit timori, ut quos terrore non vincit, persuasione decipiat. Et dicit ex persona regis: « Facite mecum benedictionem, » hoc est, facite quod in vestram benedictionem proficiat. Benedicite regi Assyrio, et eum dominum confitemini, ut praemia consequamini, donec revertar de Aegypto, vel, capta Sobna, redeam. Habita
Abbreviated transcription (Latin):
ottepit : ne rex isrł equos & uxores
W multiplicaret. Sin autem in¬
Mit me minimum seruoꝵ regis
euacherib sustinere non uales:
quomodo tantam illius potentiam
usinebis÷ Ad id autem quod dix̃.
si uoluntate. s domini uenisse
peceptis. Dixit dominus ad me.
scende suꝑterram. ꝙ disꝑde eam.
N est argumentum. Cerre. sine
domini uoliutate huc uenire ñ
poteram. Cum autem uenerim.
ꝯmultas urbes ceꝑun. & pars ie¬
rusalem maneat intacta : mani¬
festum ẽ. me eius uoluntate ue¬
nisse. U xperunt autem eliachĩ
filius elchiȩ. & sobna. & ioae. rab¬
saci. frecamur ut loquaris nobis
seruis tuis syriacȩ. siquidem in¬
celligimus hanc linguam: ꝙ non
loquaris nob̾ udaicȩ. audiente
populo qui ẽ. suꝑmurum. Respon¬
ditq eis rabsaces. Numquid ad
dominum tuum & ad te misit me
dominus m̃s ut loqueres sermones
hos & non potius aduiros qͥ sedens
suꝑ murum. ut comedant stercora
sua. & bibant urinam suam uob̃¬

Expanded text:
praecepit, ne rex Israel equos et uxores praecepit, ne rex Israel equos et uxores sibi multiplicaret. Si autem inquit me minimum servorum regis Sennacherib sustinere non vales, quomodo tantam illius potentiam sustinebis? Ad id autem quod dixit:sua voluntate, sed Domini venisse praeceptis. « Dixit Dominus ad me: Ascende super terram et disperde eam, » et est argumentum. Certa enim sine Domini voluntate huc venire non poteram. Cum autem venerim, et multas urbes ceperim, et pars Hierusalem maneat intacta, manifestum est me ejus voluntate venisse. « Dixerunt autem Eliacim filius Helciae et Sobna et Joahe Rabsaci: Precamur ut loquaris nobis servis tuis Syriace, siquidem intelligimus hanc linguam, et non loquaris nobis Judaice, audiente populo, qui est super murum. Responditque eis Rabsaces numquid ad dominum tuum et ad te misit me dominus meus ut loquerer sermones hos et non ad viros qui sedent super murum ut comedant stercora sua et bibant urinam suam vobi
Abbreviated transcription (Latin):
ideo hȩbraicam scissȩ linguam. &
tam audacter & impiȩ deum blas¬
phemasse. quia quasi quedam for¬
titudo contraria. sua arrogantia
unita bantur. ꝓpħas qui dicebant.
hec dicit dominus: iste dix̃. hec
dicit rex magnus assiriorum. Ac
pͥmum quia dixit. confidis super
egs ptum. falsum ẽ: nulla enim nar¬
rat hẏstoria. quod ezechias pha¬
raonis auxilium postularet. qd̃ q
infert. Si responderis mͥ. indno
deo confidimus. uerum ẽ. Sed
iungit rursum mendatium ueri¬
tati. quia abstulit ez echias excel¬
sa eiꝰ & altaria: Hec enim ñ contͣ
deum.s ꝓdeo fecit. ut destructa
ydolatria. & ueteri errore. iube¬
ret deum adorari imierusalem.
ubi fuit templum eius. Quiq
ut paucitatem obsessorum ostendet.
duo milia equorum pollicetur. quo¬
rum ascensor es exechias fi hab̾et.
ion de inbecillitate popłi uenit.
uisi ȩ quitancdi ignari. sed de obser¬
otione preceptorum dĩ. qui morsi

Expanded text:
ideo Hebraicam scisse linguam, et ideo Hebraicam scisse linguam, et tam audacter et impie Deum blasphemasse. Quia quasi quadam contraria fortitudo sua arrogantia imitabatur prophetas qui dicebant: « Haec dicit Dominus. » Iste dixit: « Haec dicit rex magnus rex Assyriorum. » Ac primum, quia dixit: « Confidis super Aegyptum, » falsum est. Nulla enim narrat historia quod Ezechias Pharaonis auxilium postularit. Quodque infert: « Si responderis mihi, in Domino Deo confidimus, » verum est. Sed subjungit rursum mendacium veritati, « quod abstulit Ezechias excelsa ejus et altaria. » Haec enim non contra Deum, sed pro Deo fecit, ut destructa idololatria et caetero errore, juberet Deum adorari in Hierusalem, ubi fuit templum ejus. Quique ut paucitatem obsessorum ostenderet, duo millia equorum pollicetur, quorum ascensores Ezechias non haberet. Non de imbecillitate populi venit, quasi equitandi ignari, sed de observatione praeceptorum Dei, quia Moysi
Abbreviated transcription (Latin):
talenta argenti.& .xxx. auri. frac¬
tis ianus templi. & laminis eius
detractis. quas ipse ad fixit. Misit
autem rex assiriorum thartan &
rabsacen. cummanu ualida ierusa¬
lem. Egressus est autem ad eoseli¬
achim filius elchiȩ. prȩpositus do¬
mus. & sobna scriba. &. ioae filiꝰ
filius asaph a cõmentariis. & cet̾a.
Iste est eliachim. de quo esaias inui¬
sione uallis sy on dixit. Uocabo ser¬
E post sombnam prȩpositum tem¬
pli. quem tradunt hebrei rabsaces
comminatione ꝑterritum. tradi¬
disse manus assiriis. & ꝓpdidisse ie¬
rusalem. & exepta arce syon ꝙ tem¬
plo. assirios totam urbem cepisse.
Quem & iam sombuam. cumelia¬
chum ad rabsacen exisse quidam
pitant. Rabsacen autem qui he¬
braice loquittus ẽ. filium ysaie
ꝓpħe autumant. qui & ipse pro¬
dicor fuerit. relictumq filium ysa¬
iȩ alterum uocari iasub. qui lati¬
ne relictum sonat. Alii autempu¬
tant eum samaritanum fuisse. ꝙ.

Expanded text:
talenta argenti, et triginta auri, fractalenta argenti, et triginta auri, fractis januis templi, et laminis ejus detractis, quas ipse adfixit. Misit autem rex Assyriorum Thartan et Rabsacen cum manu valida Jerusalem. Egressus est autem ad eos Eliacim, filius Helciae, praepositus Domus, et Sobna scriba, et Joahe filius Asaph, a commentaIste est Eliacim de quo Isaias in visione vallis Sion dixit: « Vocabo ser post Sobnam praepositum templi quem tradunt Hebraei Rabsaces comminatione perterritum, tradidisse manus Assyriis, et prodidisse Hierusalem, et excepta arce Sion et templo, Assyrios totam urbem cepisse. Quem etiam Sobam cum Eliacim ad Rabsacen exisse quidam putant. Rabsacen autem qui Hebraice locutus est filium Isaiae prophetae autumant, qui et ipse proditor fuerat. Relictumque filium Isaiae alterum vocatum Jasub, qui Latine, relictum sonat. Alii autem putant eum Samaritem fuisse et
Abbreviated transcription (Latin):
resonabat. ac ꝓmagno habebat.
contriuit. ac sensum spiritalem
inea intelligere nos docuit.
nno quarto decimo XUII.¬
regis exechiȩ. ascendit sen¬
nacherib rȩxassiriorum
aduniuersas ciuitates iuda mu¬
nitas. & cepit eas. Tc̃ misit exechi¬
as rex iuda nuntios ad regem assi¬
riorum lachis.dicens. Peccaui. re¬
cede a me. & omne quod imposue¬
ris michi. ferã. In dixit itaq rex
assiriorum ez echiȩ regiuide. ccc.
talenta argenti. &.xxx. talenta
auri: deditq exechias omne argen¬
tum quod reꝑtum fuerat indomo
domini. & inthesauris regis. Et cęt̾a.
lara est hystoria. quȩ inlibris re¬
gum. nec non inparalipomenon.
bitur. Erechias uiginti quinq an¬
norum erat cum regnare cepisset.
regnauit autem uiginti & nouem
annis uuerusalem: & rebellauit
contra regem assiriorum. & non ser¬
uiuit ei. Hinc sennacherib in¬
gressus iudȩam. obsedit ur bes
eius munitas. & cum obsideret
lachis: mnisit adeum erechias. cẽc.

Expanded text:
resonabat, ac pro magno habebat, resonabat, ac pro magno habebat, contrivit, ac sensum spiritalem in ea intelligere eos docuit. « Anno quarto decimo regis Ezechiae ascendit Sennacherib rex Assyriorum d universas civitates Juda munitas, et cepit eas. Tunc misit Ezechias rex Juda nuntios ad regem Assyriorum in Lachis, dicens: Peccavi, recede a me, et omne quod imposueris mihi, feram. Indixit itaque rex Assyriorum Ezechiae regi inde trecenta talenta argenti, et triginta talenta auri. Deditque Ezechias omne argentum, quod repertum fuerat in domo Domini, et in thesauris regis, » etc. Clara est historia, quae in libris Regum, nec non in Paralipomenon bitur. « Ezechias viginti quinque annorum erat, cum regnare Regnavit autem viginti novem annis in Jerusalem, et rebellavit contra regem Assyriorum, et non servivit ei. Hinc Sennacherib ingressus Judaeam, obsedit urbes ejus munitas. Et cum obsederet Lachis, misit ad eum Ezechias trecenta
Abbreviated transcription (Latin):
ergo ezechias. serpentem cui adole¬
bant filii israel incensum. & quem
ipse confregit. naustan uocauit:
quia indomino deo isrł. non in
ȩneo serpente ipse sperauit. Siqͥ¬
dem naustan interpretatur es eoꝵ.
ut quem illi ꝓnumine colebant. in
dictis eius metallum eum ẽẽ. non
deum agnoscerent. & quia ez echi¬
as in hoc quod excelsa dissipauit.¬
& statuas contriuit. atq succidit
lucos. necnon & omnia simulacra
comminuit: saluatoris tẏpum te¬
net. Interpretatur enim ez echi¬
as. adprȩhendens dominum. uel
fortitudodomini. In eo ipso utiq
quod ipsum serpentem ȩneum
quem moy ses fecit. comininuit:
redemptor is figuram conuenien¬
ter tenet. Non solum enum do¬
minus nr̃ ac redemptor. de quo
lio. idola gentium contriuit. &
omnia simula chra eorum dissipa¬
uit. quatinus unius dei omĩpoten¬
tis noticiam haberent eiusq cul¬
tui dignȩ manciparentur: quinip¬
sam litteram legis moy saicȩ. quã
ille popłs legalis assidua iection e

Expanded text:
ergo Ezechias serpentem, cui adolebant filii Israel incensum, et quem ipse confregit, Nohestan vocavit, quia in Domino Deo Israel, non in aeneo serpente, ipse speravit. Siquidem Nohestan interpretatur Aes eorum, ut quem illi pro numine colebant in dictis ejus, metallum eum esse, non Deum, agnoscerent. Et quia Ezechias in hoc, quod excelsa dissipavit, et statuas contrivit, atque succidit lucos, nec non et omnia simulacra comminuit, Salvatoris typum tenet; interpretatur enim Ezechias apprehendens Dominum, vel fortitudo Domini, in eo ipso utique, quod illum serpentem aeneum, quem Moyses fecit, comminuit, Redemptoris nostri figuram convenienter tenet. Non solum enim Dominus noster ac Redemptor, de quo lio , » idola gentium contrivit, et omnia simulacra eorum dissipavit, quatenus unius Dei omnipotentis notitiam haberent, ejusque cultui digne manciparentur: quin ipsam litteram legis Mosaicae, quam ille populus legalis assidua lectione
Abbreviated transcription (Latin):
cementariis domus domini. qui
impendebant ea in fabris ligno¬
rum. & incementariis. his qui
operabantur indomo domini.
Ocet̾a. Scribam regis & ponti¬
ficem appellat. summos docto
res qui pecuniam conlatam.
uixta numerum atq mensurã
illis tribuebant qui preerant
fabris & cementariis. hoc ẽ. dis¬
pensatorib uerbi diuini. qui
ȩuangelici tritici mensuram
am seruissuis his qui operantur
nidomo domini. & uirrutum ope
r mȩdificio diuino componunt.
tribuebant. Quid gͦ aliud fecert̃
apłi. quos principes in eccłia di¬
umna electio constituit: quando
umi semina ꝑtotum orbem spar¬
serunt. quatenus operarios uo¬
luntatis dei idoneos. in audit dri¬
bussuis ꝑficerent: Quorum alii
fabricabant ligna: cum semetip¬
sos. ꝙ eos qui sibi obedie bant.
ligna fructifera indomo domini
parare studebant. Alii sartatecta
templi faciebant: quando illa
quȩ ꝑheresim & scismata rupta
tant. reȩdificabant. Alii saxa
cedebant. cum duros corde & in¬

Expanded text:
caementariis domus Domini. Qui caementariis domus Domini. Qui impendebant eam in fabris lignorum et caementariis his qui operabantur in domo Domini, » et reliqua. Scribam regis et pontificem appellat summos doctores, qui pecuniam collatam juxta numerum atque mensuram illis tribuebant qui praeerant fabris et coementariis, hoc est, dispensatoribus verbi divini, qui evangelici tritici mensuram conservis suis his qui operantur in domo Domini, et virtutum opera in aedificio divino componunt, tribuebant. Quid ergo aliud fecerunt apostoli, quos principes in Ecclesia electio divina constituit, quando vini semina per totum orbem sparserunt quatenus operarios voluntatis Dei idoneos in auditoribus suis praeficerent: quorum alii fabricant ligna, cum semetipsos et eos, qui sibi obediebant, ligna fructifera in domo Domini parare studebant, alii sarta tecta templi faciebant, quando illa quae per haeresim et schismata rupta erant, reaedificabant. Alii saxa caedebant, cum duros corde et in
Abbreviated transcription (Latin):
tifex nr̃ qui semet ipsum optulit
hostiam immnacłatam deo. garo¬
filatium unum posuit. Hoc est
unam ȩccłiam catholicam fecit.
Cui foram̃ desuꝑ posuit: qr tran¬
situminde ad cȩlos parauit. Po¬
suitq illud iuxta altare ad dexte¬
ram in gredientium in domum
dominĩ. Altare uidelicet corpus
domini ẽ: uirta quod gazophi¬
latium positum ẽ. cumȩccłia¬
xpõ ẽ. coniuncta. ad dexterã
ingredientium indomum domi¬
ni. Quia hȩc ẽ. intentio electo¬
rum. qui ꝑfidem ingrediuntur
eccłiam: ut ad ȩt̃nam beatitudinẽ
quam dextra significat ꝑueni¬
ant. Istue gͦ mittunt sacerdotes
qui custodiunt ostia templi. om¬
nem pecuniam quȩ defertur ad
templum domini: cum prȩdica¬
tores sci qui seruant introitum
fidei. offerunt uota fidelium
Ascendebant scriba regis ac pon¬
tifex: effundebantq & numera¬
bant pecuniam. que inuemeba¬
tur indomo domini. & dabant
eam uixta numerum & mensu.¬
iam in manu eorum qui preerat

Expanded text:
tifex noster, qui semetipsum obtulit tifex noster, qui semetipsum obtulit hostiam immaculatam Deo, gazophylacium unum posuit, hoc est unam Ecclesiam catholicam fecit. Cui foramen desuper posuit, quia transitum inde ad coelos paravit. Posuitque illud juxta altare ad dexteram ingredientium in domum Domini. Altare videlicet corpus Domini est, juxta quod gazophylacium positum est, cum Ecclesia conjuncta est; ad dexteram ingredientium domum Domini, quia haec est intentio electorum, qui per fidem ingrediuntur Ecclesiam, ut ad aeternam beatitudinem, quam dextra significat, perveniant. Istuc ergo mittunt sacerdotes, qui custodiunt ostium templi, omnem pecuniam quae defertur ad templum Domini, cum praedicatores sancti, qui servant introitum fidei, offerunt vota fidelium « Ascendebat scriba regis et pontifex, effundebantque et numerabant pecuniam, quae inveniebatur in domo Doeam juxta numerum atque mensuram in manu eorum qui praeerant
Abbreviated transcription (Latin):
niret ipse qui legem dedit: ꝙ ꝑscẽ
trinitatis fidem. decalogum legis.
inmoysi & ꝓpħarum scriptis
spiritaliter obseruandum doceret.¬
Uocauitq rex ioas ioiada pontifi¬
cem & sacerdotes. dicens eis. Qua¬
re sartatecta non instaurastis tem¬
pli: Holite gͦ amplius accipere
pecuniam uixta ordinem urm̃. s
adinstaurationem templi reddi¬
te eam. & reliqͥ. Sic & dominus
nr̃. euangelicis doctorib mandais
ait. Leuate ocłos urõs. & iudete
regiones quia albȩ sunt iamad
messem: togate dominum messis.
ut mittat operarios ad messem
suam. Et item. Euntes inquit
prȩdicate ȩuangelium oñi cre¬
ature. Infirmos curate. mortuos
suscitate. lepsos mundate: gratis
accepistis. gratis date. Tulitq
unum. aperuitq foramen desuꝑ.
& posuit illud iuxta altare. Ad dex
teram ingredientium indomum
domini. Mictebantq ineo sacer¬
dotes qui custodiebant ostia. om¬
nem pecuniam quȩ de ferebatur.
itemplum domini. Oeniq pon¬

Expanded text:
niret ipse qui legem dedit, et per sanctae niret ipse qui legem dedit, et per sanctae Trinitatis fidem Decalogum legis in Moysi et prophetarum scriptis spiritaliter obser« Vocavitque rex Joas Joiadam pontificem et sacerdotes, dicens eis: Quare sarta tecta non instauratis templi? Nolite ergo amplius accipere pecuniam juxta ordinem vestrum, sed ad instaurationem templi reddite eam, etc. » Sic et Dominus noster evangelicis doctoribus mandans ait: « Levate oculos vestros, et videte regiones, quia albae sunt jam ad messem. Rogate Dominum messis, ut mittat operarios in messem suam . » Et item: « Euntes, inquit, praedicate Evangelium omni creaturae. Infirmos curate, mortuos suscitate, leprosos mundate. Gratis accepistis, gratis date . » « Et um, aperuitque unum foramen desuper, et posteram ingredientium domum Domini, mittebantque in eo sacerdotes qui custodiebant ostia, omnem pecuniam, quae deferebatur ad templum Domini. » Denique pon
Abbreviated transcription (Latin):
plum domini: accipiant illam sa¬
cerdotes uixta ordinem suum. &
instaurent sartatecta domꝰ. si qͥd
necessarium uiderint instauratio
ne. Mandat rex nr̃ doctoribus
suis. ut accipient omnem pecuni-¬
am quȩa prȩtereuntib offertur
intemplum domini. ꝓprecio ani¬
mȩ. & uoto cordis sui. cum qͥcquid
a prȩtereuntib iustis. scientiȩ spi¬
ritalis. uel bonorum gxemplorũ
inthesaurum domini collatum
ẽ. ꝑ sacerdotum hoc ẽ. prȩdicato¬
rum officia. Ad instaurationem
templi spiritalis conferat᷑. quate¬
nus ibi quodcumq scissum per
errorem uelsuicatiam inuenerint
restaurent. ne forte ꝑnegligentiã
magistrorum. depereat multitu¬
do auditorum. Quod autem se¬
quitur. Igitur usq aduicesimũ
tercium annum regis ioas. non
instaurauerunt sacerdotes sar¬
tatecta templi: significat qd̵ ante
aduentum saluatoris. licet doctri¬
na legis ingente uidȩa fuerit: ta¬
men ꝑdoctorum negligentiam in
multis corrumpebatur. donec ue¬

Expanded text:
plum Domini, accipiant illam saplum Domini, accipiant illam sacerdotes juxta ordinem suum, et instaurent sarta tecta domus, si quid necessarium viderint instauratione, » etc. Mandat rex noster de doctoribus suis, ut accipiant omnem pecuniam, quae a praetereuntibus offertur in templum Domini pro pretio animae et voto cordis sui, cum quidquid a praetereuntibus justis, scientiae spiritalis vel bonorum exemplorum in thesaurum Domini collatum est, per sacerdotum, hoc est, praedicatorum officia ad instaurationem templi spiritalis conferatur, quatenus ibi quodcunque scissum per errorem vel per vitia invenerint restaurent, ne forte per negligentiam magistrorum depereat multitudo auditorum. Quod autem sequitur: « Igitur usque ad vicesimum tertium annum regis Joas non instauraverunt sacerdotes sarta tecta templi, » significat, quod ante adventum Salvatoris licet doctrina legis in gente Judaica fuerit, tamen per doctorum negligentiam in multis corrumpebatur, donec ve
Abbreviated transcription (Latin):
tessinguli arma sua. & cetera.¬
Quod autem sequitur de eodem.
ꝓduxitq filium regis. & posuit
suꝑ eum diadema. & testimoniũ:
indiademate insigne capitis regi¬
uni. intestimonio designat decreta
legis dei. quib quidagere rex
debeat. qualiter uiuere. prȩcipi¬
tur. Deniq in libro uerborum die¬
rum. aꝑtius & imposuerunt in qͥt
ei diadema: dederuntq inmanũ
enus teuendam legem. & magnȩ
utiq erat salutarisq prudentiȩ:
ut post tẏrannicȩ impieq necem
reginȩ. succedenti iiregnum filio
regis legitimi. cum ipso regni habi¬
tu. simul & disciplina legis dei ser¬
uanda cominit teretur. Q qͥ se p̃¬
latum populo regendo uideret. ip¬
se se regendum diuinis legibus sub¬
di debere meminisset. D ixitq io
as ad sacerdotes. Omnem pecuniã
scõrum. quȩ inlata fuerit indomũ
domini a prȩcereuntib quȩ offert᷑
ꝓprȩcio animȩ. & quam sponte. &
Arbitrio cordis sui inferunt urtem

Expanded text:
tes singuli arma sua ettes singuli arma sua et Quod sequitur de eodem: Produxit filium regis, et posuit super eum diadema et testimonium, in diademate insigne capitis regium, in testimonio designat decreta legis Dei, quibus quid agere rex debeat, qualiter vivere praecipitur. Denique in libro Verborum dierum apertius: Et imposuerunt, inquit, ei diadema, dederuntque in manu ejus tenendam legem ; et magnae utique erat salutarisque prudentiae, ut post tyrannicae impiaeque necem reginae, succedenti in regnum filio regis legitimi, cum ipso regni habitu simul disciplina legis Dei servanda committeretur, ut qui se praelatum populo regendo videret, ipse se regendum divinis legibus subdi debere meminisset. 20. Et as ad sacerdotes omnem pecuniam sanctorum quae inlata fuerit in templum Domini a praetereuntibus quae offertur pro pretio animae et quam sponte et arbitrio cordi
Abbreviated transcription (Latin):
iam portȩ scutariorum in pala¬
aum. & sedit supra thronum re¬
gum. ubi & porta si tur & domꝰ
messa. quȩ cum porta scut ario¬
rum nominantur: eẽ. uidentur.
S cutarios autem tutores regis ap¬
pellat. testante libro paraliponie¬
non: qui cum roboam scuta erea
paureis fecisse cominemorasset. ad¬
iecit. Q tradidit illos pͥncipib scu¬
tariorum. qui custodiebant uestibu¬
lum palatii: in quo udelicet libro.
aistinctius hȩc cuncta replicant᷑.
Tercia pars ur̃m qui ueniuint ad
sabbatum. sacerdotum. & leuitaꝵ.¬
ꝙ ianitorum. erit inportis: tercia
uero pars addomum regis. & t̃cia
iporta quȩ appellatur fundam̃ti.
Omne uero reliquum uulgus. sit
matriis domus domini. Nec quisꝙͣ
alius in grediatur domum domini:
nisi sacerdotes. & qui ministrant
de leuitis. ipsi tantuminodo in¬
grediantur. quia scĩficati sunt.
&omne reliquum uulgus ob ser¬
uet custodias domini. Leuite
autem circundent regem. Haben¬

Expanded text:
viam portae scutariorum in palaviam portae scutariorum in palatium, et sedit super thronum regum. Ubi etiam porta Seir, et domus Messa, quae cum porta Scutariorum nominatur, esse videntur. Scutarios autem tutores regis appellat, testante libro Paralipomenon; qui cum Roboam scuta aerea pro aureis fecisse commemorasset, adjecit: Et tradidit illos principibus scutariorum, qui custodiebant vestibulum palatii . In quo videlicet libro distinctius haec cuncta replicantur: Tertia pars vestrum, qui veniunt ad Sabbatum, sacerdotum, et Levitaet ianitorum erit in portis tertia vero pars ad domum regis et tertia in porta quae appellatur Fundamenti omne vero reliquum vulgus sit in atriis domus Domini nec quisquam alius ingrediatur domum Domini nisi sacerdotes et qui ministrant de Levitis ipsi tantummodo ingrediantur quia sanctificati sunt et omne reliquum vulgus observet custodias Domini Levitae autem circumdent regem haben
Abbreviated transcription (Latin):
timanam ministrando impleue¬
rant ne abirent retinuit. qui ali¬
os quoq leuitas de cunctis urbib
iuda. sumnul & pͥncipes familiaꝵ
israel. missis in hoc centurionib
ie rosolimam congregauerat ut
uerba dierum narrant. quos eddu¬
cꝰturus filium regis tali ratione di¬
stuxit. ut om̃s qui impleuerant
sabbatum & egressuri erant. in
duas diuisi partes. regem in inte¬
riorib atrii locis armati circum¬
starent. reliqua uͦ multitudo
idẽ.hi qui non erant de styrpe
leui. exteriores atriorum ianuas
contra furorem reginȩ. si quid
forte aguer si moliretur custodi¬
rent. Porro hi qui nuꝑ ad sabba¬
tum uenerant sacerdotes. leuite.
& ianitores. intres diuisi partes
domum regis id ẽ. palatium obser¬
uarent. ne uel hoc regiia collecto
ȩxercitu contra regemꝰ defendet.
seruarent & portam habita culi
scutariors: ꝑquam de tempload
palatium descendebat᷑. sic̃ uifta
dicitur. Duxeruntq regem de
domo domini. & uenerunt per

Expanded text:
timanam ministrando implevetimanam ministrando impleverant, ne abirent, retinuit. Qui alios quoque Levitas de cunctis urbibus Juda, simul et principes familiarum Israel, missis in hoc centurionibus, Jerosolymam congregaverat, ut Verba dierum narrant . Quos educturus, filium regis tali ratione distinxit, ut omnes qui impleverant Sabbatum, et egressuri erant, in duas divisi partes, regem in interioribus atrii locis armati circumstarent. Reliqua vero multitudo, id est, hi qui non erant de stirpe Levi, exteriores atriorum januas contra furorem reginae, si quid forte adversi moliretur, custodirent. Porro hi qui nuper ad Sabbatum venerant sacerdotes, Levitae, et janitores, in tres divisi partes, domum regis, id est, palatium observarent, ne vel hoc regina collecto exercitu contra regem defenderet. Servarent et portam habitaculi scutariorum, per quam de templo ad palatium descendebatur, sicut infra dicitur: Duxeruntque regem de domo Domini, et venerunt per
Abbreviated transcription (Latin):
ioiada sacerdotem. qui dedit eis
hastas. & arma regis dauid quȩ
etaut uidomo domii ꝙ ficte¬
runt singłi. habentes arma in
manu sua a par te templi dextra
usq ad partem sinistram altaris
& edis. circa regem. Hec autem
quomͦ facta sunt. & inquib locis.
si quis ea quȩ suꝑius de atriisdomꝰ
domini dicta sunt bene comine¬
morauerit: ita intelligere potest.
Sed ne fastidium faciamus lecto
ri: his omissis quȩ iam exposita
sunt. ad illud quod de uisione
turbȩ dictum ẽ. ueniamus. Cuiꝰ
rei ratio talis ẽ. Erant autem sor¬
tes uiginti quattuor. & sacerdo¬
tum & leuitarum & ianitorum.
qui ꝑtotidem septimanas sibi
ex ordine succederent: sabbato noua
turma intrante ad officium. ꝙ pꝰ
sabbatum ea quȩ ꝓxima septuna¬
na ministrauerat domum rede¬
untes. S hic pontifex. ꝓpter ne¬
cessitatem augendi circa nouum
regem ȩrercitus. & eos qui intrandi
septimanam ordinem habebant
suscepit. & illos qui iam suam sep¬

Expanded text:
Ioiada sacerdotem qui dedit eis Ioiada sacerdotem qui dedit eis hastas et arma regis David quae erant in domo Domini et steterunt singuli habentes arma in manu sua a parte templi dextra usque ad partem sinet aedis circum regem. » Haec autem quomodo facta sint et in quibus locis, si quis ea quae superius de atriis domus Domini dicta sunt bene commemoraverit, ita intelligere potest. Sed ne fastidium faciamus lri, his omissis, quae jam exposita sunt, ad illud quod de divisione turbae dictum est veniamus, cujus rei ratio talis est. Erant autem sortes viginti quatuor et sacerdotum et levitarum et janitorum, qui per totidem septimanas sibi ex ordine succederent, sabbato nova turma intrante ad officium, et post sabbatum ea quae proxima septimana ministraverat domum redeunte. Sed hic pontifex propter necessitatem augendi circa novum regem exercitus, et eos qui intrandi septimanam ordinem hsuscepit, et illos qui jam suam sep
Abbreviated transcription (Latin):
nno autem septimo misit
ioiada. & assumens centu¬
riones &milites. introdux̃
ad se intemplum domini. pepigit¬
q cum eis fȩdus. & adiurans eos
indomo domini. ostendit eis fili¬
um regis. & precepit illis dicens.
Iste ẽ. sermo quem facere debetis.
Tercia parsur̃m introeat sabba¬
to. & obseruet excubitum domusre¬
gis. tercia autem pars sit ad portam
situr. & tercia pars ad portam qͦ
ẽ. post habitaculum scutariorum:
& custodietis excubitum domus
messa. Duȩ uero pardes ex uobis.
om̃s egredientes sabbato. custodi
ant excubiasit excubias domꝰ dñĩ.
cirra regem: & uallabitis eum. ha¬
bentes arma inmanib minanib¬
ur̃is. Siquis autem uigressus fue¬
rit septum templi. interficiat᷑. eri¬
tisq cum rege introeunte & egre¬
diente. & fecerunt centuriones
iuxta omnia quȩ prȩceperat eis
ioiadas sacerdos. & assumentes sui¬
guli uiros suos qui ingrediebant᷑
sabbatum. cum his qui egredie¬
bantur e sabbato.uenerunt ad

Expanded text:
Anno autem septimo misit Anno autem septimo misit Joiada, et assumens centuriones et milites introduxit ad se in templum Domini, pepigitque cum eis foedus. Et adjurans in domo Domini eos, ostendit eis filium regis, et praecepit illis, dicens: Iste est sermo quem facere debetis. Tertia pars vestrum introeat sabbato, et observet excubitum domus regis. Tertia autem pars sit ad portam Seir, et tertia pars ad portam quae est post habitaculum scutariorum, et custodietis excubitum domus Messa. Duae vero partes e vobis, omnes egredientes sabbato, custant excubias domus Domini circum regem. Et vallabitis eum, habentes arma in manibus vestris: si quis autem ingressus fuerit septum templi, interficiatur: eritisque cum rege introeunte et egrediente. Et fecerunt centiuxta omnia quae praeceperat eis Ioiada sacerdos et adsumentes singuli viros suos qui ingrediebantur sabbatum cum his qui egrediebantur e sabbato venerunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
sem̃ dauid extinguere moliebatur.
& regiam sti pem delere. bene im¬
pietatem expͥmit synagoge. quȩ
ꝑnequitiam mentis. seminis dd̃.
hoc ẽ. xp̃i insydiatrix erat. & odi¬
um contra eum semꝑ incorde gere¬
bat. quȩ aliquando regnare uide¬
batur cum legis cerimonias tempo¬
raliter obseruabat. Interprx̧tatur
autem athalia. temporalis dni.
S iosabe strenuitate. que inter¬
pretatur saturitas domini. idẽ.
ecclesiȩ. inqua uere sunt deliciȩ.
seruatur ioas qui interptx̧tatur
memoria domini. xp̃c uidelicet in
quo memoria ẽ. nominis domini.
ne ꝑcrudelitatem seruentis ho¬
stis. interimatur incordib elec
ait. hic ẽ. filius meu̾m dilecꝰtus.
in quo mͥ bene complacuit. Cuiꝰ
domus ẽ. sca eccłia : ubi infide
electorum manens. cotidie facit
augmentum corporis sui. donecin
tempore iudicii. sceptrum regni
& potentiam adu̾sus eos extollet.
qui eum de pͥmere uolebant. &
inter fectricem scõrum ȩternis
deputauerit pęnis.X

Expanded text:
semen David exstinguere moliebatur, semen David exstinguere moliebatur, et regiam stirpem delere, bene impietatem exprimit Synagogae, quae per nequitiam mentis seminis David, hoc est, Christi insidiatrix erat, et odium contra eum semper in corde gerebat. Quae aliquando regnare videbatur cum legis caeremonias temporaliter observabat. Interpretatur autem Athalia temporalis Domini. Sed Josabae strenuitas interpretatur saturitas Domini, id est, Ecclesiae, in qua verae sunt deliciae. Servatur Joas, qui interpretatur memoria Domini, Christus videlicet, in quo memoria est nominis Domini, ne per crudelitatem servientis hostis interimatur in cordibus elait: Hic est Filius meus dilectus in quo mihi bene complacui . Cujus domus est sancta Ecclesia, ubi in fide elaugmentum corporis sui, donec tempore judicii, sceptrum regni et potentiam adversus eos extollet, qui eum deprimere cogitabant, et interfectricem sanctorum aeternis deputaverit poenis. «
Abbreviated transcription (Latin):
dos. qui & ꝑcussit ioram regem is¬
rael. & ochoriam regem iudal&e ie¬
⁊abel impiissimam reginam de pa¬
latio iniet rahel precipitare fecit.
hieu enim ts picȩ potest de signare
gentium pͥncipatum. quẽ dominꝰ
ac redemptor nr destinauit. ut in
sacrilega ciuitate. quȩ ꝓpħas & ip¬
occidit. & apłos eiꝰ eius ꝑsequuta ẽ.
iusta ꝑimneret. atq sacerdotium
uanum quod post xp̃i aduentum
maniter habuerat destrueret. tẽ¬
plumq subu̾teret. necñ & impiã
sy nagogam. quȩ sanguinem scõrum
semꝑ sitiebat. de regni culmine p̃ci¬
pitaret. Ac rectores illiusint̃ficere
terfecit omnȩ sem̃ regium. S iosa¬
ba filia regis ioram. soror a haz ie.¬
tollens ioas filium achaz ie. furata
ẽ de ine dio filiorum regis qͥ intficie¬
bantur. & abscondit eum a facie
athaliȩ. ut ñ interficeretur. Eratq
cum ea clam indomo dominisex an¬
nis. quia iosaba uxor erat ioiade
pontificis. Athalia igitur hec qͦ

Expanded text:
dos. Qui et percussit Joram regem Isdos. Qui et percussit Joram regem Israel, et Ochoziam regem Juda, et Jezabel impiissimam reginam de palatio in Jezrahel praecipitare fecit. Jehu enim typice potest designare gentium principatum, quem Dominus ac Redemptor noster destinavit, ut in sacrilega civitate quae prophetas et ipoccidit, et apostolos ejus persecuta est, justa perimeret, atque sacerdotum vanum, quod post Christi adventum inaniter habuerat, destrueret templumque subverteret, necnon et impiam synagogam quae sanguinem sanctorum semper sitiebat, de regni culmine praecipitaret ac rectores illius interficerterfecit omne semen regium. Sed Josaba filia regis Joram, soror Ahaziae Joas filium Ahaziae tollens, furata est de medio filiorum regis qui interficiet abscondit eum a facie Athaliae, ut non interficeretur. Eratque cum ea in domo Domini clam sex annis, » quia Josaba uxor erat Joadae pontificis. Athalia igitur haec, quae
Abbreviated transcription (Latin):
hypocritȩ: quia clauditis rognũ
cȩlorum ante homines. Uos eñ
non intratis. nec introcuntes sim¬
tis intrare. Quem conculcauit
turba inporta. quia mutiliter
ante hostium fidei stabat. ꝙ gres¬
sum introeuntium inpediebat.
Uude merito conculcatꝰ hoc ẽ. exi¬
minȩ iusti uidicis dampnatus.
ꝑpetuas mit tet᷑ irtenebras. Hlam
& dominus in ȩuangłio ait. Si sal
euanuerit. ad nichilum ualet ułͥ
n̾ut mittatur foras & conculcet᷑
ab hominib.¬
eliseus autem ꝓpħes uocai¬
uit unum de filii. ꝓpħaꝵ.
mmnanu tua. & uade in ramoth g¬
laath. Cumq ueneris illuc: uide¬
bis geu filium iosaphat filii nani
Mingressus suscitabis eum de me¬
dio fratrum suorum. & introdu¬
ces iinterius cubiculum. Te¬
nensq lenticulam olei fundes super
caput eius. & dices. Hec dicit dñs.
Unri te regem suꝑ israel. Et cȩt̾a.
Ie hinc refertur inhystoria hac re¬
gum. qualiter hieu dominus ordi¬
nauerit. ad extẏrpandam domum
ahab. & sacerdotes baal interficien¬

Expanded text:
critae, qui clauditis regnum coelorum ante homines; vos enim non intratis, nec alios introeuntes sinitis intrare . » -- « Quem conculcavit turba in porta, » quia inutiliter ante ostium fidei stabat, et gressum introeuntium impediebat. Unde merito conculcatus, hoc est, examine justi judicis damnatus, perpetuas mittetur in tenebras. Nam et Dominus in Evangelio ait: « Si sal evanuerit, ad nihil valet ultra, nisi ut mittatur foras et conculcetur ab hominibEliseus autem prophetes vocavit unum de filiis prophetin manu tu, et vade in Ramothgalaat. Cumque veneris illuc, videbis Jehu filium Josaphat, filii Namsi, et ingressus suscitabis eum de medio fratrum suorum, et introduces in interius cubiculum, tenensque lenticulam olei, fundes super caput, et dices. Haec dicit Dominus: Unxi te regem super Israel, » etc. Dehinc refertur in historia hac Regum qualiter Jehu Dominus ordinaverit, ad exstirpandam domum Achab et sacerdotes Baal interficien
Abbreviated transcription (Latin):
uod dicitur de amasia re
uocauitq nomen eiꝰ iecethiel.
usq inp̃sentem diem. Uallis sa¬
linarum erat. ubi sal faciebant.
uel fons uidelicet salsuginis. ut
multis in locis deciso ex siccato &
incenso: uel aquis puteorum saisis
feruefactis. & usq ad salis firmi¬
tatem coquendo ꝑductis: uel alio
quolibet ordine. quosal fieri con¬
sueuit. In quo &iam loco ꝙ ioab
.xii. idumeorum ꝑcussisse legrar
Nec prȩtereundum: quod ꝓual¬
le saluiarum. uetus editio quasi
nomen regionis gemela posuit.
Petra autem. ciuitas ẽ. arabie no¬
bilis. ineadem terra edom. quȩ
in libro numerorum recem dicit̃.
casitis hodieq sic appellatur. Iece¬
quel u. quod amasias uictor ei no¬
uenimposuit. interprȩtaturce¬
nisdei uel auxilium dei: agente
o fideliter. ut ꝑ henni uderetur
memoriȩ: quod hanc uel cȩtus po¬
pulidei. ueldeo adiuuante eam¬

Expanded text:
uod dicitur de Amasia regvocavitque nomen ejus Jecthel usque in praesentem diem. » Vallis Salinarum erat, ubi sal faciebant, vel feno videlicet salsuginis, ut multis in locis deciso, exsiccato et incenso, vel aquis puteorum salsis fervefactis, et usque ad salis firmitatem coquendo perductis, vel alio quolibet ordine, quo sal fieri consuevit. In quo etiam loco, et Joab duodecim Idumaeorum percussisse legitur. Nec praetereundum quod pro valle Salinarum vetus editio quasi nomen regionis Gemela posuit. Petra autem civitas est Arabiae nobilis in eadem terra Edom, quae in libro Numerorum Recem dicitur, et a Syris hodie quae sic appellatur. Jecthel vero quod Amasias victor ei nomen imposuit, interpretatur coetus Dei vel auxilium Dei, a gente eo fideliter, ut perenni inderetur memoriae quod hanc vel coetus populi Dei, vel Deo adjuvante