comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
na uera ꝑ malos: palmes in sepe:
Botrum inter spinas caute lege.
ne dum queris fructum. laceres
manum : Et cum audis bona di-
centem. ne imiteris mala facien¬
tem: Que dicunt facite eligite
uuas Quȩ autem faciunt facere
nolite. cauete autem spinas: Eti-¬
am ꝑ mercennarios uocem pasto¬
ris audite : sed nolite esse mercen-¬
narii . cum sitis menbra pastoris:
dixit. neminem habeo de uobis
xp̃i: alio loco inter mercennarios.
filiosq distinguens. uidete quid
quidam ex caritate. scientes quia
in defensione euangelii positus
sum: Quidam uero ce ꝑ contuma:¬
ciam xp̃m adnunciant non cas-¬
te. existimantes tribulationem
suscitare uinculis meis:sti mer.¬
cennarii erant. paulo apło in ui-¬
debant: Quare in uidebant.
nisi quia temporalia requrebaNt:
Sed quid ad uingat attendite Qiid¬
ritas est xp̃c: Ueritas. a mercenna¬
riis. occasione annucietur. ueri¬
tas. a fili is. ueritate. annunciet᷑
Filii ȩternam hȩreditatem patris.

Expanded text:
na vera per malos, palmes in sepe, na vera per malos, palmes in sepe, botrus inter spinas. Caute lege, ne dum quaeris fructum, laceres manum: et cum audis bocentem, ne imiteris mala facientem. Quae dicunt facite. Eligite uvas: quae autem faciunt facere nolite, cavete am per mercenarios vocem pastoris audite, sed nolite esse mercenarii, cum sitis membra pastoris. dixit, « Neminem habeo qui germau Christi; » alio loco inter mercenarios filiosque distinguens, videte quid quidam ex caritate, scientes quia in defensionem euangelii positus sum, quidam uero et per contumaciam Christum annuntiant, non caste, exissuscitari vinculis meis. » Isti mercenarii erant, Paulo apostolo invidebant. Quare invidebant, nisi quia temporalia requirebant? Sed quid adjungat, attendite: Qritas est Christus: veritas a mercenariis occasione annuntietur, veritas a filiis veritate annuntietur: filii aeternam haereditatem Patris
Abbreviated transcription (Latin):
autem faciunt facere nolite: Quid
aliud dixit. nisi ꝑ mercennarios
uocem pastoris audite: Sedendo
enim suꝑ cathedram morsi. legem
dĩ docẽt: Ergo ds̃ ꝑ illos docet Sua
uero illi si uelint docere: nolite au-¬
dire. nolite facere: Certe enim tales :¬
sua quęrunt non quȩ iħu xp̃i: Nul¬
lus tamen mercennarius: ausus est
ledit : unde male fecit. non unde
bona dicit Botrũ carpe: spinam
ligunt de spinis uuam aut de tri-¬
bulis ficus: uerum est omnino:
& tamen.etiam ego uerum dixi.
botrum carpe spinam caue: Quia
botrus aliquando aliqua de ra-¬
dice uitis¬
exortus : pen-¬
det in sepe: Crescit palmes inse-¬
ritur in spinis: & portat fructũ
spina non suum: Non enim spinã
uitis attulit: sed spinis palmes
incubuit: Holi interrogare nisi
radices Quere radicem spine: ex-¬
tra inuenies a uite: Quere originẽ
uue: uitis hanc ꝓtulit ex radice
Cathedra ergo moysi uitis erat: Pha-¬
risȩoꝵ mores: spinȩ erant: Doctri¬

Expanded text:
autem faciunt, facere nolite . Quid autem faciunt, facere nolite . Quid aliud dixit, nisi, Per mercenarios vocem pastoris audite? Sedendo enim cathedram Moysi legem Dei docent: ergo per illos Deus docet. Sua vero illi si velint docere, nolite audire, nolite facere. Certe enim tales sua quaerunt, non quae Jesu Christi: nullus tamen mercenarius ausus est laedit unde mala facit, non unde bona dicit. Botrum carpe, spinam ligunt de spinis uvam, aut de tribulis ficum ? Verum est omnino; et tamen etiam verum ego dixi, Botrum carpe, spinam cave. Quia botrus aliquando de radice vitisxortus, pendet in sepe, crescit palmes, inseritur spinis, et portat fructum spina non suum. Non enim spinam vitis attulit, sed spinis palmes incubuit. Noli interrogare nisi radices. Quaere radicem spinae, extra invenis a vite quaere originem uvae, vitis hanc protulit ex radice. Cathedra ergo Moysi vitis erat: Pharisaeorum mores spinae erant. Doctri
Abbreviated transcription (Latin):
& mercennarios Non eos discutit
nisi dñs qui cor inspicit: ipse discu:¬
tit: Iamen aliquando intelliguntꝰ
a nobis Non enim frustra dixit
ipse dñs. etiam de lupis. ex fructib
eorum cognoscetis eos Multos in¬
terrogant᷑ temptationes: ce tunc
apparent cogitationes Multi enĩ
latenter Habeat ouile dñi p̃posi¬
tos & filios & mertennarios: Prepo¬
siti autẽ qui filii sunt: pastores
sunt: Si pastores sunt. quomodo
unus pastor. nisi quia sunt illi om̃s.
unius menbra pastoris. cuis sunt
ipsius iius ouis Quia sicut ouis
ad immolandum. ductus est: Au-
dite autem quia & mercennarii
necessarii sunt Multi quippe in
ȩccła commoda terrena sectantes: xp̃m
tamen p̾dicant. ac ꝑ eos uox xp̃i audi-¬
tur. & sequuntur oues non mercen¬
narium : sed uocem pastoris ꝑ mer-¬
cennarium: Audite mercennarios
ab ipso dño demonstratos Scribe
inquit &e pharisei suꝑ cathedram mo-¬
ysi sedent: Quȩ dicunt facite: quȩ

Expanded text:
et mercenarios, non eos discutit et mercenarios, non eos discutit nisi Dominus; qui cor inspicit, ipse discutit: tamen aliquando intelliguntur a nobis. Non enim frustra dixit ipse Dominus etiam de lupis: Ex fructibus eorum cognoscetis eos . Multos interrogant tentationes, et tunc apparent cogitationes: multi autem latent. Habeat ovile Domini praepositos, et filios et mercenarios. Praepositi autem qui filii sunt, pastores sunt. Si pastores sunt, quomodo unus pastor, nisi quia sunt illi omnes unius membra pastoris, cujus sunt ipsius unius ovis; quia sicut ovis ad immolandum ductus est. 6. Audite autem, quia et mercenarii necessarii sunt. Multi quippe in Ecclesia commoda terrena sectantes, Christum tamen praedicant, et per eos vox Christi auditur: et sequuntur oves, non mercenarium, sed vocem pastoris per mercenarium. Audite mercenarios ab ipso Domino demonstratos: Scribae, inquit, et Pharisaei cathedram Moysi sedent: quae dicunt, facite; quae
Abbreviated transcription (Latin):
qruisquis talis est. mercennarius
est: Inter filios se conputet De
talib erum dñs dicit Amendico
uobis: receꝑunt mercedem suam:
Audi de timotheo scõ. quid dicat
apłs paulus Spero autem in dño
iħu timotheum cito mit tere ad¬
uos. ut o ego bono animo sim cũ
cognouero quȩ circa uos sint. Ne¬
minem enim habeo un animem.
qui germane de uobis sollicitus
sit Om̃s sua quȩrunt: non quȩ
iħu xp̃i: Inter mercennarios pastor
ingemuit: quȩsiuit aliquem. qui sin¬
ceriter diligeret gregem xp̃i. & circa
se in eis. qui cum illo eo tempore fu-¬
erant non inuenit Num enim in
& timotheum nemo erat. qui ger¬
mane de grege sollicitus. eẽt: sed con¬
ti gerat eo tempore. quo timothe¬
um misit. ut circa se alium de
filiis non haberet. sed soli mercen-¬
narii cum illo essent. sua queren¬
tes non que iħu xp̃i Et tamen ip¬
se germane de grege sollicitus ma-¬
luit filium mit tere & inter mer¬
cennarios remanere: Inuenimus

Expanded text:
quisquis est talis, mercenarius quisquis est talis, mercenarius est, inter filios se non computet. De talibus enim et Dominus dicit: Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam . Audi de Timotheo sancto quid dicat apostolus Paulus: « Spero autem in Domino Jesu Timotheum cito mittere vobis, ut et ego bono animo sim, cum cognovero quae circa vos sint: neminem enim habeo unanimem, qui germane de vobis sollicitus sit. Omnes enim sua quaerunt, non quae Jesu Christi » . Inter mercenarios pastor ingemuit: Quaesivit aliquem qui sinceriter diligeret gregem Christi, et circa se in eis qui cum illo eo tempore fuerant, non invenit. Non enim in et Timotheum nemo erat qui germane de grege sollicitus esset: sed contigerat ut eo tempore quo Timotheum misit, circa se alium de filiis non haberet; sed soli mercenarii cum illo essent, sua quaerentes, non quae Jesu Christi. Et tamen ipse germane de grege sollicitus, maluit filium mittere, et inter mercenarios remanere. Invenimus
Abbreviated transcription (Latin):
de sp̃u scõ dixit Ipse docebit
Quis aꝑit ostium nisi qui docet¬
omẽm ueritatem: De mercenna¬
rio quid dicimus: non in bonis
hic commemoratus est: Pastor
bonus. ait. animam suam dat ꝓ
ouib suis Mercennarius & qui
non est pastor ciuus non sunt
oues ꝓprie. uidet lupũ uenientẽ
ce dimittit oues &e fugit: & lupus
rapit ce disꝑgit oues Non hic bo¬
nam ꝑsonam mercennarius gerit.
&e tamen in aliquid utilis est.
Nec mercennarius diceretur: nisi
acciꝑet a conducente mercedem:
Quis est ergo iste mercennarius.
ce culpabilis. & necessarius: Hic
&e mercennarios intelligamus. &
mercennarii non simus: Quisẽ.
ergo mercennarius : Sunt in ec¬
cła quidam p̾positi. de quibus
paulus dicit: Sua quęrentes. ñ
quȩ iħu xp̃i: Quid est sua que¬
rentes: non xp̃m gratis diligentes.
non dñi ꝓpt̾ dm̃ querentes tem-¬
poralia commoda sectantes. lucro
inhiantes. honores ab hominibus
appetentes : Hȩc quando amant᷑
a p̃posito & ꝓpter hȩc seruitur dõ:

Expanded text:
 suis ait: Ipse docebit Quis aomnem veritatem? 5. De mercenario autem quid dicimus? Non in bonis hic commemoratus est. Pastor bonus, ait, animam suam dat pro ovibus. Mercenarius, et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae, videt lupum venientem, et dimittit oves, et fugit; et lupus rapit, et dispergit oves. Non hic bonam personam mercenarius gerit, et tamen in aliquo utilis est: nec mercenarius diceretur, nisi acciperet a conducente mercedem. Quis est ergo iste mercenarius, et culpabilis et necessarius? Hic et mercenarios intelligamus, et mercenarii non simus. Quis est ergo mercenarius? Sunt in Ecclesia quidam praepositi, de quibus Paulus apostolus dicit: Sua quaerentes, non quae Jesu Christi. Quid est, sua quaerentes? Non Christum gratis diligentes, non Deum propter Deum quaerentes; temporalia commoda consectantes, lucris inhiantes, honores ab hominibus appetentes. Haec quando amantur a praeposito, et propter haec servitur Deo;
Abbreviated transcription (Latin):
mo. filius hominis. ce filius dĩ: Hoc
totum qđ dixi non similitudo sed
res. ẽ Non ergo pigeat nos fr̃s. scđm
quasdam similitudines ipsum acci¬
ꝑe ostium. ipsum ostiarium: Quid
enim ostium : qua intramus:. Quis
est ostiarius : qui aꝑit Quis ergo
se aꝑit nisi qui se ipsum exponit:
Ecce dñs dixerat. ostium: &e non intel¬
lexeramus: Quando non intellexi¬
mus: clausum erat: Qui aꝑuit:
ipse est ostiarius Nulla est ergo
necessitas. aliud aliquid quȩrere:
nulla est necessitas sed fortasse
est uoluntas Si est uoluntas no¬
li exorbitare noli a trinitate dis¬
cedere Si aliam ꝑsonam quęris
ostiari i: sp̃c sc̃s occurrat: Non enĩ
dedignabitur esse ostiarius sp̃c¬

Expanded text:
mo, filius hominis et Filius Dei. Hoc mo, filius hominis et Filius Dei. Hoc totum quod dixi, non similitudo, sed res est. 4. Non ergo pigeat nos, fratres, secundum quasdam similitudines ipsum accipere ostium, ipsum ostiarium. Quid est enim ostium? Qua intramus. Quis est ostiarius? Qui aperit. Quis ergo se aperit, nisi qui seipsum exponit? Ecce Dominus dixerat ostium, non intellexeramus; quando non intelleximus, clausum erat: qui aperuit, ipse est ostiarius. Nulla est ergo necessitas aliquid aliud quaerere, nulla necessitas: sed fortasse est voluntas. Si est voluntas, noli exorbitare, noli a Trinitate discedere. Si personam aliam quaeris ostiarii, Spiritus sanctus occurrat: non enim dedignabitur ostiarius
Abbreviated transcription (Latin):
Tamen ille: ce pastor & ouis. ẽ Ubi est
Sicut orus adimmolandum ductus
est: Interroga amicum sponsi Ec¬
ce agnus dĩ ecce qui tollit pecca¬
tumꝰ mundi: Adhuc aliquid scđm
istas similitudines mirabilius sum
dicturus Q agnus enim. & ouis &
pastor. inter se amica sunt: Contra
leones autem: a pastorib ouescus-¬
todiri solent: Et tamen de xp̃o.
non scđm ꝓprietates Solemus ui-¬
dere pastores sedere supra petrã.
ce incle commissa sibi pecora custo¬
ditͤnt: utiq melior pastor quam
petra: suꝑ quam sedit pastor: Et
tamen xp̃c &e pastor ce petra: Iotũ
hoc scđm similitudinẽ: Proprie-¬
tatem autem si quȩras a me: In
principo erat uerbum & uerbum
erat apuł dm̃ ceds erat uerbum:
Si quęras a me ꝓprietatem: filius
unicus de patre. in ȩternum ab ȩt̃¬
no genitus. ȩqualis gignenti. ꝑ quem¬
om̃a facta sunt: Cũm patre in cõmu-¬
tabilis. ce accepta forma hominis.
non mutatus . ex in carnatione ho¬

Expanded text:
 pastor bonus. Ubi est Sicut ovis ad immolandum ductus est . Interroga amicum sponsi: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . Adhuc aliquid secundum istas similitudines mirabilius sum dicturus. Et agnus enim et ovis et pastor inter se amica sunt; contra leones autem a pastoribus oves custodiri solent: et tamen de Christo, non secundum proprietates. Solemus videre pastores sedere supra petram, et inde commissa sibi pecora custodire: utique melior pastor quam petra, super quam sedet pastor; et tamen Christus et pastor et petra. Totum hoc secundum similitudinem. Proprietatem autem si quaeras a me; In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Si quaeras a me proprietatem; Filius unicus de Patre in aeternum ab aeterno genitus, aequalis gignenti, per quem facta sunt omnia, cum Patre incommutabilis, et accepta forma hominis non mutatus, ex incarnatione ho
Abbreviated transcription (Latin):
ostium Non me latet. non sum di-¬
missus coniecturȩ meȩ. non michi
humana est relaxata suspicio: Deus
dixit. ueritas dixit: Alutari non po¬
test: qđ inmutabilis dixit Dicam gͦ
in huius ꝓfunditate quȩstionis. quid
michi uideatur E ligat unusquisq
qđ placet: pie tamenꝰ sentiat qđ scrip¬
tum est Sentite de dño in bonitate
& in simplicitate cordis quęrite illũ:
Ostiarium forte ipsum dnm debemus
accipere: Multum sunt enim inter
se diuersa in reb: humanis. pastor ce
ostium quam ostiarius ad ostium.
Et tamen dñs & pastorem se dixit¬
& ostium: Cur ergo non intelliga¬
mus ipsum ce ostiarium: Sienim
Non enim faber eum fecit Siautem
scđm aliquã similitudinem. & osti-¬
um &e pastor. ẽ: audeo dicere & ouis

Expanded text:
ostium: non me latet, non sum diostium: non me latet, non sum dimissus conjecturae meae, non mihi humana est relaxata suspicio; Deus dixit, veritas dixit, mutari non potest quod immutabilis dixit. 3. Dicam ergo in hujus profunditate quaestionis quid mihi videatur: eligat unusquisque quod placet; pie tamen sentiat, sicut scriptum est, Sentite de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaerite illum . Ostiarium forte ipsum Dominum debemus accipere. Multo sunt enim inter se diversa in rebus humanis pastor et ostium, quam ostiarius et ostium; et tamen Dominus et pastorem se dixit, et ostium. Cur ergo non intelligamus ipsum et ostiarium? Si enimnon enim eum faber fecit: si autem secundum aliquam similitudinem, et ostium et pastor est; aud
Abbreviated transcription (Latin):
exposuit: ostiarium nobis quȩrendũ
reliquit Et quid ait de ostiario:
Huic inquit ostiarius aꝑit Cui aꝑit:
pastori Quid aꝑit pastori: Ostiũ:
Et quis est ipsum ostium: pastor ipse:
si non ipse dixisset. ego sum ostium.
& ego sum pastor. Auderet quisquam
nr̃m dicere qđ ipse xp̃c sit. &e pastor
&e ostium: Si enim diceret. ego sum
pastor. &e non diceret.ego sũ ostium.
quesituri eramus quid ẽẽt. ostium.
& forte aliud putantes. ante ostiũ
remansuri Grã illius ce micđia nob
exposuit. Pastorem se ipsum dixit:
Exposuit ostium: se ipsum dixit ostiũ : Ptariũ
Quȩrendum nobis reliquit: quem nos
dicturi sumus. ostiarium: Quẽ liboe
mueniremus: Cauendum ẽ. ne maior
existimetur quam ipsum ostium. Quia
ostio: Ostiarius enimostio: non ostiũ
p̃ponitur. ostiario: Quia ostiarius os-¬
tium: non ostium custodit ostiari¬
um: Non audeo dicere aliquẽ ostio
maiorem: Audiui iam enim quid sit

Expanded text:
exposuit; ostiarium nobis reliquit exposuit; ostiarium nobis reliquit quaerendum. Et quid ait de ostiario? Huic, inquit, ostiarius aperit. Cui aperit? Pastori. Quid aperit pastori? Ostium. Et quis est ipsum ostium? Ipse pastor.  non ipse dixisset, Ego sum pastor, et, Ego sum ostium , auderet quisquam nostrum dicere quod ipse Christus sit et pastor et ostium? Si enim diceret, Ego sum pastor, et non diceret, Ego sum ostium; quaesituri eramus quid esset ostium, et forte aliud putantes ante ostium remansuri. Gratia illius et misericordia nobis exposuit pastorem, seipsum dixit; exposuit ostium, seipsum dixit: ostiarium quaerendum nobis reliquit. Quem nos dicturi sumus ostiarium? Quemlibet invenerimus, cavendum est ne major existimetur quam ipsum ostium; quia ostio. Ostiarius enim ostio, non ostium praeponitur ostiario; quia ostiarius ostium, non ostium custodit ostiarium. Non audeo dicere aliquem ostio majorem; audivi enim jam quid sit
Abbreviated transcription (Latin):
erant ubi iam oues eius erant. quȩ
futurȩ erant oues eius: item p̃sentib
& futuris. & illis &e nobis & quotquot
etiam post nos erunt oues eius. quis ad
eas missuseẽt. ostendit Om̃s ergo au-¬
diunt uocem pastoris sui dicentis:
Ego sum pastor bonus: Non adderet
bonus: nisi. eent. pastores mali Sed
pastores mali ipsi sunt fures & latro¬
nes: Aut certe ut multum mercen¬
narii Om̃s enim hic ꝑsonas quas posu¬
it : reqiurere. distinguere. nosse. de¬
bemus Aꝑuit enim iam duas resdñs
quas quodam modo clausas ꝓposuerat:
Iam scimus quia ostium ipse est: scimꝰ
quia pastor ipse est: Fures ce latro¬
nes qui sint : in hesterna lectione
patefactum. ẽ: Hodie autem audi-¬
uimus mercennarium. audiuim us
&& lupum. eri nominatus est & ostia.¬
rius In bonis ergo. ostium est. ostiariꝰ.
pastor. & ouis: In malis. fures ce latro¬
nes. mertennarii. & lupus O stium
dñm nr̃m accipimus pastorẽ ipsum:
ostiarium quem : Hȩc enim duo ipse

Expanded text:
ubi jam oves ejus erant, quae futurae erant ejus oves: item praesentibus et futuris, et illis et nobis, et quotquot etiam post nos fuerint oves ejus, quis ad eas missus esset, ostendit. Omnes ergo audiunt vocem pastoris sui dicentis, Ego sum pastor bonus. Non adderet, bonus, nisi essent pastores mall. Sed pastores mali, ipsi sunt fures et latrones: aut certe, ut multum, mercenarii. Omnes enim hic personas quas posuit, requirere, distinguere, nosse debemus. Aperuit enim jam duas res Dominus, quas quodammodo clausas proposuerat: jam scimus quia ostium ipse est, scimus quia pastor ipse est. Fures et latrones qui sint, in hesterna lectione patefactum est; hodie autem audivimus mercenarium, audivimus et lupum: heri nominatus est et ostiarius. In bonis ergo ostium est, ostiarius, pastor et oves: in malis fures et latrones, mercenarii, lupus. 2. Ostium Dominum Christum accipimus, pastorem ipsum: ostiarium quem? Haec enim duo ipse
Abbreviated transcription (Latin):
serant predicatũ est: idõ uerbũ eoꝵ
dictum est: Neq enim propterea
non est uerbum dĩ quia dictũ est
uerbum eorum: Cũ dicat idẽ apłs
thessalonicenses excepisse a se non
ut uerbum hominum: sed sicut
est inquit uere uerbum dĩ: Idõ gͦ
di: quia ds̃ id donauit Eors uero
uerbum dictum est: quia hoc pre¬
dicandũ illis ds̃ primitus ac p̃cipu¬
e commendauit: Ac ꝑ hoc eors idõ¬

Expanded text:
serant, praedicatum est, ideo verbum eorum serant, praedicatum est, ideo verbum eorum dictum est. Neque enim propterea non est verbum Dei, quia dictum est verbum eorum; cum dicat idem apostolus Thessalonicenses excepisse a se, non ut verbum hominum, sed, sicut est, vere verbum Dei . Ideo ergo Dei, quia Deus id donavit; eorum vero verbum dictum est, quia hoc praedicandum illis Deus primitus ac praecipue commendavit. Ac per hoc eti
Abbreviated transcription (Latin):
in muncdo. hic significatum esse cre-¬
damus Dictũ au̾tẽ eẽ. uerbũ eoꝵ.
qm̃ ab ipsis est primitus ac p̃ci-¬
pue p̃dicatũ: Iam enĩ ab ipsis pre¬
dicabatur in terra: quando per
reuelationem iħu xp̃i ipsum uerbũ
eors paulꝰ accepit: Onde && contu-¬
lit cum eis euangelium ne forte
in uacuum cucurrisset. aut cur¬
reret: & dextras ei dederunt. quia
&e in illo quã us non ꝑ eos illi datũ.
tamen uerbum suũ qđ iã predicabans
& in quo fundati fuerant inuener̃
De quo uerbo resurrectionis xp̃i idẽ
dicit apłs Siue ego. siue illi sic p̃di¬
camus: & sic credidistis Et iterum:
Hoc est inquit uerbum fidĩ qđ predi¬
camus: quia si confessus fueris in ore
tuo quia dñs est iħs. & credideris in
corde tuo quia ds̃ illũ suscitauit a
mortuis : saluus eris Et in actib
rit fidem om̃ib suscitans eum a mor¬
tuis. Hoc uerbum fidĩ quia princi¬
palit̃ ac primitus ꝑ apłos qui ei cohe¬

Expanded text:
in mundo, hic significatum esse crein mundo, hic significatum esse credamus; dictum autem esse verbum eorum, quoniam ab ipsis est primitus ac praecipue praedicatum. Jam enim ab ipsis praedicabatur in terra, quando per revelationem Jesu Christi ipsum verbum eorum Paulus accepit. Unde et contulit cum eis Evangelium, ne forte in vacuum cucurrisset aut curreret; et dexteras ei dederunt: quia et in illo, quamvis non per eos illi datum, tamen verbum suum, quod jam praedicabant, et in quo fundati fuerant, invenerunt . De quo verbo resurrectionis Christi idem dicit apostolus, « Sive ego, sive illi, sic praedicamus, et sic credidistis » ; et iterum, « Hoc est, » inquit, « verbum fidei quod praedicamus, quia si confessus fueris in ore tuo quia Dominus est Jesus, et credideris in corde tuo quia Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris » . Et in Actibus rit fidem omnibus, suscitans eum a mortuis . Hoc verbum fidei, quia principaliter ac primitus per Apostolos, qui ei cohae
Abbreviated transcription (Latin):
questionem adhuc soluendã beatꝰ
lere fidelis in cruce Paulꝰ quippe
apłs: non ab hominib neq per ho-¬
apłm Et de ipso suo euangelio loq̃ns:
ait: Neq enĩ ego ab homine accepi
illud neq didici: sed ꝑ reuelationẽ
iħu xp̃i Quomodo igitur erit in eis
de quib dictum ẽ. Gredituri sunt
ꝑ uerbum eoꝵ in me: Latro uero ille
tunc credidit: quando fides in ipsis
doctorib quȩ fuerat qualiscumq
defecit Nec ipse itaq per uerbũ
eorum credidit in iħm xp̃m: &e ta¬
men sic credidit ut quem uiderat
crucifixũ. confiteretur non solũ
resurrecturum uerũ etiam regnatu.¬
rũ : dicendo. mem̃to mei cum ue-¬
neris in reg num tuum: ꝓ inde relin¬
quitur ut si dñs iħs hac oratione
ꝓ suis om̃ib quicũq in hac uita
quȩ temptatio est suꝑ terram uel
tunc erant. uel futuri erant orasse
credendus est: sic intelligamus qđ
dictũ est. per uerbum eorum: ut
ipsũ uerbũ fidĩ qđ predicauerunt

Expanded text:
quaestionem adhuc solvendam beatusquaestionem adhuc solvendam beatuslere, fidelis in cruce. Paulus quippe Apostolus non ab hominibus, neque per hoio loquens ait, Neque enim ab homine ego accepi illud, neque didici; sed per revelationem Jesu Christi . Quomodo igitur erat in eis de quibus dictum est, credituri sunt per verbum eorum in me? Latro vero ille tunc credidit, quando in ipsis doctoribus fides quae fuerat qualiscumque defecit. Nec ipse itaque per eorum verbum credidit in Christum Jesum: et tamen sic credidit, ut quem videbat crucifixum, confiteretur non solum resurrecturum, verum etiam regnaturum, dicendo, Memento mei, cum veneris in regnum tuum . 5. Proinde relinquitur, ut si Dominus Jesus hac oratione pro suis omnibus quicumque in hac vita, quae tentatio est super terram , vel tunc erant, vel futuri erant, orasse credendus est, sic intelligamus quod dictum est, per verbum eorum, ut ipsum verbum fidei quod praedicaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
testmnoniũ ꝑhibuerat: magis eũ mori
nolebut. quam mrtuũ re surrecier¬
rũ esse credebat Onde mor ab eo
appellatus est satanas Fideliores
itaq repperiuntur qui defuncti iã
fuerant & resurrecturũ xp̃m reue¬
lante sp̃u non utiq dubitabant:
quam illi qui cum credidissent ip¬
sum redempturum isrł. uisa eius
morte spem totam quam de illo
habuerant ꝑdiderunt Nichil itaq
meliꝰ credimus quam post resurrec¬
tionem imꝑtito spu sco ce doctis &e
confirmatis apłis. eisq in ȩccła pri-¬
mitus doctorib constitutis. per
eoꝵ uerbum sic alios credidisse.
quemadmodum in xp̃m credi opor¬
tebat: id est ut fidem resurrectio¬
nis eius tenerent: ac ꝑ hoc & illos
om̃s qui iam in eum credidisse ui-¬
debantur. ad eoꝵ numerum ꝑtinu¬
isse ꝓ quib orauit dicens Non ꝓ
his autem rogo tantũ: sed &e pro
his qui credituri sunt ꝑ uerbum
eors in me Sed restat nobis ad istã

Expanded text:
testimonium perhibuerat, magis eum mori testimonium perhibuerat, magis eum mori nolebat, quam mortuum resurrecturum esse credebat; unde mox ab eo appellatus est satanas . Fideliores itaque reperiuntur, qui defuncti jam fuerant, et resurrecturum Christum revelante Spiritu non utique dubitabant, quam illi qui cum credidissent ipsum redempturum Israel, visa ejus morte spem totam quam de illo habuerant perdiderunt. Nihil itaque melius credimus, quam post ejus resurrectionem impertito Spiritu sancto, et doctis et confirmatis Apostolis, eisque in Ecclesia primitus doctoribus constitutis, per eorum verbum sic alios credidisse quemadmodum in Christum credi oportebat, id est, ut fidem resurrectionis ejus tenerent. Ac per hoc et illos omnes qui jam in eum credidisse videbantur, ad eorum numerum pertinuisse pro quibus oravit, dicens, Non pro his autem rogo tantueis qui credituri sunt per verbum eorum in me. Sed restat nobis ad istam
Abbreviated transcription (Latin):
beth qui eum ꝓphauer̃ antequam de
uirgine nasceretur : de filio eoꝵ ioħe
p̃cursore eius amico sponsi. qui eum
p̃dicauit: & aliis agnoscendũ cum
presens esset ostendit: Hos omitto :
qm̃ responderi potest orandum pro
talib mortuis non fuisse: qui cum
magnis suis meritis hinc abierant :¬
& recepti quiescebant Hoc enim &¬
de antiquis uistis similit̾ responde¬
tur: Quis enim eorum a dãnatione
totius massȩ ꝑditionis quȩ ꝑ unũ
hominem facta est saluus. eẽ. potu.¬
isset: nisi in unum mediatorem dĩ
&e hominum in carne uenturum reue¬
lante spui credidisset : Sed nũquid
ei ꝓapłis orandum fuit: & ꝓ tam mul¬
tis qui in hao uita adhuc erant. nec
cũ illo tunc erant & ante iam credide¬
rant orandum non fuit.: Quis hoc
dixerit: intelligendũ est igitur qđ
nondũ in eumꝰ sic crediderant quomͦ
in se credi uolebat: quandoquidẽ &
ipse petrus cui confitenti &e dicenti
tues xp̃s filius dĩ uiui. tam magnũ

Expanded text:
beth , qui eum prophetaverunt antequam de beth , qui eum prophetaverunt antequam de Virgine nasceretur; de filio eorum Joanne, praecursore ejus, amico sponsi, qui eum praedicavit, et aliis agnoscendum, cum praesens esset, ostendit . Hos omitto, quoniam responderi potest orandum pro talibus mortuis non fuisse, qui cum magnis suis meritis hinc abierant, et recepti quiescebant, hoc enim de antiquis justis similiter respondetur. Quis enim eorum a damnatione totius massae perditionis, quae per unum hominem facta est, salvus esse potuisset, nisi in unum Mediatorem Dei et hominum in carne venturum, revelante Spiritu, credidisset? Sed nunquid ei pro apostolis orandum fuit, et pro tam multis qui in hac vita adhuc erant, nec cum illo tunc erant, et ante jam crediderant, orandum non fuit? Quis hoc dixerit? Intelligendum est igitur quod nondum in eum sic crediderant, quomodo in se credi volebat: quandoquidem et ipse Petrus, cui confitenti et dicenti, Tu es Christus Filius Dei vivi, tam magnum
Abbreviated transcription (Latin):
Nũquid cũ illo tunc erant de quib se¬
pe dicit idem ipse ioħs euangelista:
multi crediderunt in eum Nã unde
erat multitudo illa. eorum qui cum
ramis partim precedebant. partim se¬
quebantur insidentẽ uim̃to. dicentes
benedictus qui uenit in nomine dñi:
&e cum eis pueri de quib ipse ait fu-¬
isse predictum. ex ore infantiũ &e lac¬
tentiũ ꝑfecisti laudẽ: Unde quingen¬
ti fr̃s : quib simul post resurrectionẽ
non apparuisset. nisi in eum ante cre¬
didissent : Unde illi centũ & nouem:
qui cum istis undecun centũ & iugui¬
ti erant. quando simul congregati post
eius ascensũ expectauer̃ ce acceperunt
ꝓmissum sp̃m scm̃ : Unde erant isti
om̃s: nisi ex illis de quib dictum est
multi credider̃ in eum: Non ergo ꝓ eis
nec cum illo tunc erant: & in eũ iã
ante crediderant: Omitto dicere de
sy meone sene. qui infanti credidit:
de anna ꝓpħissa: de zacharia &e elisa¬

Expanded text:
Numquid cum illo tunc erant de quibus saeNumquid cum illo tunc erant de quibus saepe dicit idem Joannes evangelista, Multi crediderunt in eum ? Nam unde erat multitudo illa eorum qui cum ramis partim praecedebant, partim sequebantur insidentem jumento, dicentes, Benedictus qui venit in nomine Domini; et cum eis pueri, de quibus ipse ait fuisse praedictum, Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem ? Unde quingenti fratres, quibus simul post resurrectionem non apparuisset I Cor. XV, 6, nisi in eum ante credidissent? Unde illi centum et novem, qui cum istis undecim centum et viginti erant, quando simul congregati post ejus ascensum exspectaverunt, et acceperunt promissum Spiritum sanctum ? Unde erant isti omnes, nisi ex illis de quibus dictum est, Multi crediderunt in eum? Non ergo pro eis nec cum illo tunc erant, et in eum jam ante crediderant. Omitto dicere de Simeone sene, qui in infantulum credidit; de Anna prophetissa ; de Zacharia, et Eliza
Abbreviated transcription (Latin):
erunt. Qđ ab illo audier̃ ceteris
predicar̃: Atq ita ꝑ uerbum eorũ
ut etiam nos crederemꝰ ad nos usq
ꝑuenit. ubicumq est eius eccła: ce
ꝑuenturum est ad posteros. quicũq
non orasse ꝓ quib:dã suis: nisi diligen¬
ter scruteꝰ ur in eadẽ oratione uerba
eius Sienim ꝓ eis primitus orauit sic̃
iam ostendimꝰ quicũ illo tunc erant: post¬
ea uero etiã ꝓ eis qui ꝑ uerbũ eorum
in lum fuerant credituri: potest dici
non orasse ꝓ eis qui neq tunc erant
cum illo quando ista dicebat: neq:
ꝑ uerbum eoꝵ postea. sed in eũ siue
per ipsos siue quolibet modo tam̃
ante crediderant: Nũquid enĩ cũ illo
tunc erat nathanahel: Nũquid io¬
seph ille ab arimathia qui corpus eius
a pilato petiit: quẽ iam eius disci-
płm fuisse iste ioħs euan gelista testa¬
tur: Numquid maria mat̾ euis: &
aliȩ feminȩ quas eius discipulas in e¬
uangelio iã tum fuisse didicimus:

Expanded text:
erunt, quod ab illo audierunt, caeteris erunt, quod ab illo audierunt, caeteris praedicaverunt: atque ita verbum eorum, ut etiam nos crederemus, ad nos usque pervenit, ubicumque est ejus Ecclesia; et perventurum est ad posteros, quicumquenon orasse pro quibusdam suis, nisi diligenter scrutemur in eadem oratione verba ejus. Si enim pro eis prius oravit, sicut jam ostendimus, qui cum illo tunc erant, postea vero etiam pro eis qui per verbum eorum in illum fuerant credituri; potest dici non orasse pro illis qui neque tunc erant cum illo quando ista dicebat, neque per verbum eorum postea, sed in eum sive per ipsos, sive quomodolibet, tamen ante crediderant. Numquid enim cum illo tunc erat Nathanael? Numquid Joseph ille ab Arimathia, qui corpus ejus a Pilato petiit, quem jam discipulum ejus fuisse iste ipse Joannes evangelista testatur ? Numquid Maria mater ejus, et aliae feminae, quas ejus discipulas in Evangelio jam tunc fuisse didicimus?
Abbreviated transcription (Latin):
NSIES IAN SUA PRO¬
pinquante passione cum
oraret ꝓ discipłis suis
quos &e apłos nomina¬
ultimam cenam. de
qua traditor eiꝰ ꝑbu
cellã manifestatus exie¬
rat: & cum quib post eiꝰ egressum
antequam ꝓ eis oraret multa fuerat¬
iam loquutus: ad uinxit & ceteros qui
in eum fuerant credituri: & ait ad
patrem Non ꝓ his autem rogo tantũ.:
id est ꝓ discipłis qui cum illo tunc erans
sed & ꝓ eis inquit qui credituri sunt
ꝑ uerbũ eoꝵ in me Libi om̃s suos in¬
telligi uoluit: non solum qui tunc
erant in carne: sed etiam qui futuri
erant: Quotquot enim postea cre-
dubio crediderunt: & donec ueniant¬
quicũq crediturisunt: Ipsis enim di¬
xerat: Et uos testimoniũ ꝑhibebitis:
quia ab initio mecum estis Et per
hos euangeliũ ministratum est: &
ante quam scriberetur Et utiq
quisquis in xp̃m credit: euangelio
credit. Non itaq hi tantũ intelligen¬
di sunt. quos ait in se credituros
tiꝰ ꝑ uerbum eorum credidimꝰ in

Expanded text:
sus jam sua propinquante passione, cum orasset pro discipulis suis, quos et Apostolos nominaultimam coenam, de qua traditor ejus per buccellam manifestatus exierat, et cum quibus post ejus egressum antequam pro eis oraret, multa jam fuerat locutus; adjunxit et caeteros qui in eum fuerant credituri, et ait ad Patrem, Non pro his autem rogo tantum, id est pro discipulis qui cum illo tunc erant: sed et pro eis, inquit, qui credituri sunt per verbum eorum in me. Ubi omnes suos intelligi voluit, non solum qui tunc erant in carne, sed etiam qui futuri erant. Quotquot enim postea credim sine dubio crediderunt, et donec veniat, credituri sunt: ipsis enim dixerat, Et vos testimonium perhibebitis, quia ab initio mecum estis ; et per hos Evangelium ministratum est, et antequam scriberetur, et utique quisquis in Christum credit, Evangelio credit. Non itaque hi tantum intelligendi sunt, quos ait in se credituros ti, per verbum eorum credidimus in
Abbreviated transcription (Latin):
que cũ murmur factum. eẽt. de
minis terio mensarum auiduis gre¬
corum antequam paulus credidis¬
set in xp̃m: responder̃ apłi qui dño
ante coheserunt: Non est bonum
nos relinquere uerbũ dĩ: & minis¬
trare mensis: Tunc ordinandos di¬
aconos ꝓuider̃: ne ipsi a predican¬
di uerbi uacarent officio: Unde
merito dictum ẽ. uerbũ eorũ. qđ
uel audituri & credituri sunt:
Ergo illa oratione ꝓ om̃ib quos re-¬
demit. siue tunc in carne uiuen¬
tib siue postea futuris. redemptor
nr̃ orauit : cum rogans ꝓ apłis qui
cum illo tunc erant: ad iunxit etiã
illos qui ꝑ eoꝵ uerbũ in eum fueranł
credituri Quid autem aductis

Expanded text:
que cum murmur factum esset de ministerio mensarum a viduis Graecorum, antequam Paulus credidisset in Christum; responderunt Apostoli, qui Doante cohaeserant: Non est bonum nos relinquere verbum Dei, et ministrare mensis . Tunc ordinandos diaconos providerunt, ne ipsi a praedicandi verbi avocarentur officio. Unde merito dictum est verbum eorum, quovel audituri et credituri sunt. Ergo illa oratione pro omnibus quos redemit, sive tunc in carne viventes, sive postea futuros, Redemptor noster oravit, cum rogans pro Apostolis qui cum illo tunc erant, adjunxit etiam illos qui per eorum verbum in eum fuerant creditur
Abbreviated transcription (Latin):
unde ꝓcedo: Cũ autẽ tacuero
quodã modo ad me redeo: & quo-¬
dam modo uobiscũ maneo. Site¬
nueritis qđ audistis in sermone
quem dico Si hoc potest imago
quam fecit ds̃: quid potest non
a dõ facta. sed ex dõ nata imago
dĩ dĩ: cuiꝰ illud quo ad nos egres¬
sus est. & in quo a nobis regressus. ẽ
corpus. non sicut ms lapsus . ẽ. sonꝰ
sed manet ubi iam non moritur. &
mors ei ultra non dominabitur.
Multa de his euangelicis uerbis adhuc
dici fortasse poterant. & debebant:
sed non sunt corda ur̃a sp̃ualib cibis quã¬
libet suauib oneranda: maxime quia
sp̃o ꝓnitus est caro autem infirma

Expanded text:
unde procedo. Cum autem tacuero, unde procedo. Cum autem tacuero, quodammodo ad me redeo, et quodammodo vobiscum maneo si tenueritis quod audistis in sermone quem dico. Si hoc potest imago quam fecit Deus, quid potest non a Deo facta, sed ex Deo nata imago Dei Deus: cujus illud, quo ad nos egressus est, et in quo a nobis regressus est, corpus, non sicut meus elapsus est sonus, sed manet ibi ubi jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur ? Multa de his evangelicis verbis adhuc dici fortasse poterant et debebant: sed non sunt corda vestra spiritualibus cibis quamlibet suavibus oneranda; maxime quia spiritus promptus est, caro autem infirma
Abbreviated transcription (Latin):
lutem: ita cũ caro a morte uenit
ineffabili : qui numquam dimisit.
uł amisit se ipsum. uenit ad se¬
ipsũ Generat autem ut dictum . ẽ.
ꝑ carnem ds̃ ad homines: ueritas ad
mendaces Ds̃ autem uerax: om̃is
autem homo mendax: Cum itaq
ab hominib abstulit atq illuc ubi
nemo mentitur carnem suam le-¬
uauit: idem ipse quia uerbũ caro
factũ ẽ. ꝑ se ipsum id est ꝑ carnẽ.
ad ueritatem qđ est ipse remea
uit: Quam quidẽ ueritatẽ quã-¬
uis int̾ mendaces. & in morte ser¬
uauit: Aliquando enim xp̃s fuit
mortuus sed nũquam fuit falsus:
Accipite quamius diuersũ. oe longe
impar exemplũ: tam̃ utcumq ad
intelligendũ dm̃ ex his quȩ ꝓpius
subiecta sunt dõ Ecce ego ipse quã¬
tũ attinet ad animum meum. cũ
hoc sim qđ estis & uos: si taceo
apud meipsũ sũ: Si autẽ loquor
uobis qđ intelligatis : quodã modo
ad uos ꝓcedo nec relinquo me:
sed & ad uos accedo. & non recedo

Expanded text:
lutem, ita cum caro a morte venit lutem, ita cum caro a morte venit ineffabili modo, qui nunquam dimisit vel admisit seipsum, venit ad seipsum. Venerat autem, ut dictum est, per carnem Deus ad homines, Veritas ad mendaces. Deus enim verax, omnis autem homo mendax. Cum itaque ab hominibus abstulit, atque illuc ubi nemo mentitur, carnem suam levavit: idem ipse quia Verbum caro factum est, per seipsum velut per carnem ad veritatem, quod est ipsem veritatem, quamvis inter mendaces, et in morte servavit. Aliquando enim Christus fuit mortuus, sed nunquam fuit falsus. Accipite quamvis diversum et longe impar exemplum, tamen utcumque ad intelligendum Deum ex his quae proprius subjecta sunt Deo. Ecce ego ipse quantum attinet ad animum meum, cum hoc sim quod estis et vos, si taceo, apud meipsum sum. Si autem loquor vobis quod intelligatis, quodammodo ad vos procedo, nec me relinquo, sed et ad vos accedo, et non recedo
Abbreviated transcription (Latin):
quid nam ut uenires ad nos reliquȩ¬
ras te: maxime. quia non ate ipso
quidẽ qđ tt exinanisti: sed qui a¬
formam serui accepisti: ꝗ non
quia formã dĩ uel ad quam re¬
disti dimisisti. uel quam recipe¬
res amisisti Et tamen uenisti:
& non solũ usq ad carnales ocu¬
los. uerũ etiam usq ad manus
hominũ ꝑuenisti Quomodo nͥ
in carne: ꝑhanc uenisti ma-¬
nens ubi eras: ꝑ hanc redisti non
relinquens quo ueneras Si ergo
per hanc uenisti ce redisti: ꝑ hanc
ꝓcul dubio non solum nobis qua
ueniremus ad te. uerum etiam
tibi qua uenires &e redires ua
fuisti Cum uero ad uitam qđ
es ipse isti: eandem ꝓfecto carnẽ
Aliud quippe uerbum dĩ. ẽ: aliud
homo: Sed uerbũ caro factum . ẽ:
id ẽ. homo: Non itaq alia uerbi
quemad modũ cum caro mortua
est. xp̃s est mortuus. & cum caro
sepulta. ẽ Xp̃s est sepultus. sic
enim corde credimus ad usticiã.
sic ore confessionẽ facimus ad sa¬

Expanded text:
quidnam ut venires ad nos, reliquequidnam ut venires ad nos, reliqueras te: maxime quia non a teipso quidem quod te exinanisti, sed quiformam servi accepisti, non quia formam Dei vel ad quam redires dimisisti, vel quam reciperes amisisti; et tamen venisti, et non solum usque ad carnales oculos, verum etiam usque ad manus hominum pervenisti: quomodo, nisi in carne? Per hanc venisti, manens ubi eras. Per hanc redisti, non relinquens quo veneras. Si ergo per hanc venisti, et redisti, per hanc procul dubio, non solum nobis qua veniremus ad te, verum etiam tibi qua venires et redires, via fuisti. Cum vero ad vitam, quod es ipse, isti, eamdem profecto carnem Aliud quippe Verbum Dei homo; sed Verbum caro factum est, id est homo. Non itaque alia Verbi, quemadmodum caro mortua est, Christus est mortuus, et cum caro sepulta est, Christus sepultus est, sic enim corde credimus ad justitiam, sic ore confessionem facimus ad sa
Abbreviated transcription (Latin):
detis quid sim: uideo quid sitis In
om̃ibus nobis corpus qđ corrunpit᷑
aggrauat animam: & deprimit ter¬
rena in habitatio sensum multa cogi¬
tantem: Putamus ne possumus dice¬
re: ad te leuaui animam meam qui
habitas in cęlo: Sed tanto pondere
ubi ingemiscimus grauati: quomodo
leuabo animam meam: nisi metum
leuet quiposuit ꝓ me suam: Dicã
ego qđ possum: capiat metũ ur̃m qui
potest: Quodonante dico: eodonan¬
te capit qui capit: ce eo donante credit.
qui nondum capit Nisi enim credide¬
ritis inquit ꝓpħa: non intelligetis:
Dic michi dñe meus quid dicam serius
tuis: conseruis meis: Thomas apłs ut
te interrogaret. babuit te ante se:
Nec tamen intelligeret: nisi haberet¬
& in se. Ego interrogo te: quia te
scio esse suꝑme: Int̾rogo autẽ in quan-¬
tum possum suꝑ meꝰ effundere ani-¬
mam meam: ubi non sonantem &ta¬
men docentem audiam te Dic michi
obsecro: quomodo uadis ad te Num¬

Expanded text:
detis quid sim, video quid sitis: in detis quid sim, video quid sitis: in omnibus nobis corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Putamusne possumus dicere, Ad te levavi animam meam, qui habitas in coelo ? Sed sub tanto pondere ubi ingemiscimus gravati, quomodo levabo animam meam, nisi mecum levet qui posuit pro me suam? Dicam ergo quod possum, capiat vestrum qui potest. Quo donante dico, eo donante capit qui capit, et eo donante credit qui nondum capit. Nisi enim credideritis, inquit propheta, non intelligetis . 3. Dic mihi, Domine meus, quid dicam servis tuis conservis meis? Thomas apostolus ut te interrogaret, habuit te ante se; nec tamen intelligeret te, nisi haberet in se: ego interrogo te, quia te scio esse super me; interrogo autem inquantum possum super me effundere animam meam, ubi non sonantem et tamen docentem audiam te. Dic mihi, obsecro, quomodo vadis ad te? Num
Abbreviated transcription (Latin):
cecce cognouimus qđ sciebant uiam:
quia sciebant ipsum qui . ẽ. ua: sed ua
.ẽ. qua itur Num quid uia .ẽ. & quo
itur: Otrumq autem illos dixerat
scire: & quo uadit. &e uiam O puser¬
go erat ut diceret ego sum uia: ut
ostenderet eos cum eum scirent. uiã
scire. quam putaa se nescire: Quid
autem opus erat ut diceret. ego sum
uia ce ueritas &e uita. cum uia cognita
qua iret. restaret nosse quo iret: nisi
quia ibat ad ueritatem. ibat ad uitã:
Ibat ergo ad se ipsum ꝑseipsum Et nos
quo unus nisi ad ipsum: &e qua imus
nisi ꝑ ipsum: Ipse igitur ad se ipsum
ꝑ se ipsum : nos ad ipsum ꝑ ipsum: Im¬
se & nos Nam ce de se ipso alibi dicit:
ad patrem uado: & hoc loco ꝓpt̾ nos¬
nemo inquit uenit ad patrẽ nisi per
me Ac ꝑ hoc &e ipse ꝑ se ipsum & ad
se ipsum ce ad patrem: ce nos ꝑipsũ
ce ad ipsum &e ad patrem: Quis hȩc
capit nisi qui sp̃italit̃
ni: Cogitate quam excelsa sint Ui¬

Expanded text:
ecce cognovimus quod sciebant vitam, et ecce cognovimus quod sciebant vitam, et quia sciebant ipsum qui est via. Sed via est qua itur, nunquid via est quo itur? Utrumque autem illos dixerat scire, et quo vadit, et viam. Opus ergo erat ut diceret: Ego sum via: ut ostenderet, eos, quia scirent eum viam scire, quam putaverant se nescire. Quid autem opus erat ut diceret: Ego sum via et veritas, et vita: cum via cognita qua iret, restaret nosse quo iret? nisi quia ibat ad veritatem, ibat ad vitam? Ibat ergo ad seipsum per seipsum; et nos quo imus, nisi ad ipsum? et qua imus, nisi per ipsum? Ipse igitur ad seipsum per seipsum, nos ad ipsum per ipsum: ise ad nos. Nam et de seipso alibi dicit: Ad Patrem vado, et hoc loco pNemo, inquit, venit ad Patrem, nisi per me. Ac per hoc et ipse per se ipsum et ad seipsum et ad Patrem, et nos per ipsum et ad ipsum et ad Patrem. Quis haec capit, nisi qui spiritualitni? Cogitate quam excelsa sint. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
quo modo possumꝰ uiam scire: Utrũq
illos dñs dixerat scire: utrumq dixit
iste nescrre: &e locum quo itur: & ui¬
tam qua itur: Sed nescit ille menti¬
ri Ergo isti sciebant: &e se scire nescie¬
bant: Conuincat eos iam scire: qđ se pu¬
tabant adhuc usq nescire Dicit ei
iħs. Ego sum uia. ueritas: & uita Quid
ẽ. fr̃s. Ecce audiuimus discipłm in¬
terrogantem: audiuimꝰ &e magistrũ
docentem : &e nondum capimus etiã
post uocem sonantem sententiam lati-¬
tantem: Sed quid non possumꝰ caꝑe :
Numquid poterant dicere ei apłi eius.
cum quib loquebatur. nescimus te :
Si cum sciebant ce ueritas ipse ẽ: ueri
uita ipse ẽ: uitam sciebant Proinde¬
si eum sciebant. & uia ipse est: uiam
sciebant Ecce scire coniuicti sunt:
qđ se scire nesciebant Quid igitur
& nos in isto sermone nondũ cepimꝰ:
Quid putatis fr̃s mei: nisi quia dixit
ce quo uacdo scitis &e uiam scitis: Et

Expanded text:
quomodo possumus viam scire? Utrumque quomodo possumus viam scire? Utrumque illos Dominus dixerat scire, utrumque dicit iste nescire, et locum quo itur, et viam qua itur. Sed nescit ille mentiri: ergo isti sciebant, et scire se nesciebant. Convincat eos jam scire, quod se putant adhuc usque nescire. Dicit ei Jesus: Ego sum via, et veritas, et vita. Quid est, fratres? Ecce audivimus discipulum interrogantem, audivimus et magistrum docentem, et nondum capimus, etiam post vocem sonantem, sententiam latitantem. Sed quid non possumus capere? Numquid poterant ei dicere Apostoli ejus cum quibus loquebatur, Nescimus te? Proinde si eum sciritas ipse est, veritatem sciebant. Si eum sciebant, et vita ipse est, vitam sciebant. Ecce scire convicti sunt quod se scire nesciebant. Quid igitur et nos in isto sermone concipimus? quid putatis, fratres mei? nisi quia dixit: Et quo vado, scitis, et viam scitis. Et
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimi quã¬
tum ualemus in¬
telligamꝰ de u̾bis
dñi. posteriorib priora. & consequen¬
tib p̃cedentia: in eo qđ audistis apło
thome in terroganti esse responsum:
Dicerat enim suꝑius dñs: cum de man-¬
sionib loqueretur. quas &e esse dixit
indomo patris sui. &e ire se ut prepa¬
raret eas Ubi intelleximus &e esse iã
mansiones ipsas in predestinatione:
& p̾parari eas. cũ eoꝵ qui ibi mansuri
sunt ꝑfidem corda mundantur: qm̃
ipsa dĩ domus ipsi sunt Et quid aliud¬
.ẽ. manere indomo dĩ. quam. ẽẽ. in po¬
pło dĩ: cum & idem popłs est indõ.
&e ds̃ in eo: Hoc ut p̃pararet dñs
abi it: ut credendo in eum qui non
uidetur. ea quȩ inspecie semꝑ futura
est. nunc ꝑ fidem mansio p̃paretur:
Propter hoc ergo dixerat Et si abiero
ce p̃parauero uobis locum: iterum ue¬
niam ce accipiam uos ad me ipsum: ut
ubi ego sum ce uos sitis Et quo ego
uado scitis: ce uiam scitis Adhȩc dicit
thomas Dñe : nescimus quo uadis Et

Expanded text:
dilectissimi, ut quantum valemus, intelligamus de verbis Domini posterioribus priora, et consequentibus praecedentia, in eo quod audistis apostolo Thomae interroganti esse responsum. Dixerat enim superius Dominus, cum de mansionibus loqueretur, quas et esse dixit in domo Patris sui, et ire se ut praeparet eas; ubi intelleximus et esse jam mansiones ipsas in praedestinatione, et praeparari eas cum eorum qui ibi mansuri sunt, per fidem corda mundantur, quoniam ipsa Dei domus ipsi sunt; et quid est aliud manere in domo Dei, quam esse in populo Dei, cum idem populus est in Deo, et Deus in eo? hoc ut praepararet, Dominus abiit; ut credendo in eum qui non videtur, ea quae in specie semper futura est, nunc per fidem mansio praeparetur: propter hoc ergo dixerat, Et si abiero, et praeparavero vobis locum, iterum venio, et accipiam vos ad meipsum, ut ubi ego sum et vos sitis. Et quo ego vado scitis, et viam scitis. Ad haec dicit ei Thomas: Domine, nescimus quo vadis; et
Abbreviated transcription (Latin):
discipło qđ opus erat. ut illic etiam
beatȩ marię tamquã matris eius por¬
tio poneretur. magisq sic debemus
accipere qđ dictũ est. ex illa hora acce¬
pit eam discipłs in sua. ut ad eius
curã quioquid ei esset necessarium
ꝑtineret : Suscepit ergo eam in sua :
non p̃dia quȩ nulla ꝓpͥe possidebat:
sed officia quȩ ꝓpͥa dispensatione exe¬
quenda curabat. Deinde subiungit:
Postea sciens iħs quia om̃a consũmata
sunt: ut consũmaretur scriptura dic̃:
Sitio Uas ergo positũ erat: aceto ple

Expanded text:
discipulo quod opus erat, ut illic etiam discipulo quod opus erat, ut illic etiam beatae Mariae tanquam matris ejus portio poneretur. Magisque sic debemus accipere quod dictum est: Ex illa hora suscepit eam discipulus in sua, ut ad ejus curam quidquid ei esset necessarium, pertineret. Suscepit ergo eam in sua, non praedia, quae nulla proprie possidebat, sed officia, quae propria dispensatione exsequenda curabat. Deinde subjungit: Postea sciens Jesus quia omnia consummata sunt, ut consummaretur Scriptura, dicit: Sitio. Vas ergo positum era