comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum. p̃ter eum qui sͥ subiecit omĩa.
eui soli subiectus. om̃iaq sͥ subiecta
habens: tempore tñ infirmitatis sue
minutus ẽ paulominus ab angłis
Uere paulominus. qm̃ sola passibili¬
tate minoratꝰ. alias ꝑ om̃ia &celis cel¬
sior fẽs. S nͨ sic diuminor. quippe re¬
surgendo gła ce honore coronatus.
Quod si quemadmodũ ex pͥore statu
natus ẽ sincerus & prudens. ex nr̃o
quoq nr̃o more fc̃s ẽ mortalis. nonne
si interemptor desuiss. mortaliũ le¬
ge. moriendo decessiss:. Huius quippe
conditio uiteẽ. si qua uis obiecta nõ
sit. ip̃amet exse senescente deficiat Hu¬
iusmodi aut̃ uitam. rõne duce. auiti¬
stino ceste fuisse xͥ hõis: autumamus.
xxui. Uñ sit xp̃o qd̵ clauso ecuut utero ⁊ similia.
uod si uitam ex nr̃o
statu t̾minandam. expͥore lucu.¬
Tentam sumpsit: unde accepit. quod
clauso matͥs utero exiuit: Quippe sic̃
apud nos uia ex concubitu aꝑitur
nascituro: ita constat debuisse fieri in

Expanded text:
tum, praeter eum qui sibi subjecit omnia, cui soli subjectus, omniaque sibi subjecta habens, tempore tamen infirmitatis suae minutus est paulo minus ab angelis . Vere paulo minus, quoniam sola passibilitate minoratus; alias, per omnia et coelis celsior factus. Sed nec sic diu minor: quippe resurgendo gloria et honore coronatur. 118 Quod si quemadmodum ex priore statu natus est sincerus et prudens, ex nostro quoque nostro more factus est mortalis, nonne si interemptor defuisset, mortalium lege moriendo decessisset? hujus quippe conditio vitae est, si quae vis objecta non sit, ipsamet ex se senescente deficiat; hujusmodi autem vitam ratione duce, Augustino teste, fuisse Christi hominis autumamus.XXII. Unde sit Christo quod clauso exivit utero, et similia. Quod si vitam ex nostro statu terminandam, ex priore luculentam sumpsit, unde accepit quod clauso matris utero exivit? quippe sicut apud nos via ex concubitu aperitur nascituro, ita constat debuisse fieri in
Abbreviated transcription (Latin):
pud dm̃ &e homines. Qui aut̃ sap̃ia
ꝓficiebat: magis magisq in ea ha¬
bundabat. uͥ aut̃ sapĩa crescit: igno¬
rantia necessario diminuenda p̃res¬
sit. Nimirum ten̾itatem infantie.
comitari decebat ignorantiam: ac
cum increm̃to etatis: incresc̾e sapien¬
tiam. Nisi magis credenclum ẽ. pue¬
rum dõ plenum. iam tunc quoq ple¬
num gr̃e &u̾itatis. tanqmͣ repletũ

Expanded text:
apud Deum et apud homines . Qui autem sapientia apud Deum et apud homines . Qui autem sapientia proficiebat, magis magisque in ea abundabat. Ubi autem sapientia crescit, ignorantia necessario diminuenda praecessit: nimirum teneritatem infantiae comitari decebat ignorantiam, ac cum incremento aetatis, increscere sapientiam. Nisi magis credendum est puerum Deo plenum, jam tunc quoque plenum gratiae et veritatis , tanquam repletum
Abbreviated transcription (Latin):
sehabet. que ẽ uniꝰ & eaẽ. Quod ui¬
de quomͦ seħt. Michi itauidet᷑ ꝓpͥe
loquencdum. Psona unaoeadem
subsistit ex ea que ẽ una intͥnitate
p: & humanitate assumpta ite¬
gre. Ergo sub sistit exꝑsona una: &
iub̃iis uab. Et quia ista ꝑsona
ñ ẽ incarnata. nͥcum sua sub̃a. qua
reliquis duab ꝑsonalit̾ ẽ unita
ẽ quoq illa ꝑsona tͥum sub̃arum.¬
XXI P̃ret̾ pecẽm iignorantiam cet̾os
xp̃o habuerit defectus
ominus nr̃ ut ueramhumani¬
tatem. aptamq redemptioni as¬
sumeret. debitos humanitati absq
pecc̃o defectus: ñ recusauit. Int̾ quos
ignorantiam ñdum natis ꝓpͥ am
xp̃c itainnatus ut &e puer natus.
suscepisse uidet᷑. quatinus ignoran¬
tia paulatim tp̃r ꝯsueto imminuta
sius sapĩa gradib successerit. nisi
quod homini dõ unito. om̃ia celeriꝰ
pleniusq aduentasse: credibile ẽ.
uñ oẽ duodennis cum doctorib le¬
gitur disputasse. Luca enum teste:
ꝓficiebat sapientia. etate o gr̃a. a

Expanded text:
se habet quae est unius, et ea est: quod vide quomodo se habet. Mihi ita videtur proprie loquendum, persona una et eadem subsistit ex ea, quae est una in Trinitate persona et humanitate assumpta integre: ergo subsistit ex persona una et substantiis duabus: et quia ista persona non est incarnata, nisi cum sua substantia, qua reliquis duabus personaliter est unita, est quoque illa persona trium subXXI. Praeter peccatum et ignorantiam caeteros Christus habuit defectus. Dominus noster ut veram humanitatem aptamque Redemptioni assumeret, debitos humanitati absque peccato defectus non recusavit. Inter quos ignorantiam nondum natis propriam Christus ita innatus, ut et puer natus suscepisse videtur, quatenus ignorantia paulatim tempore consueto imminuta, suis sapientia gradibus successerit, nisi quod homini Deo unito omnia celerius pleniusque adventasse credibile est. Unde et duodenis cum doctoribus legitur disputasse; Luca enim teste: Proficiebat sapientia, aetate, et gratia
Abbreviated transcription (Latin):
gũa. ille coet̾ne sͥ sunt ex natura. Hãc
gͦ nec computes cumillis: nec repu¬
ces quasi unam ex illis. Quippe una
huius ꝑsone natura. una ẽ intrinica¬
te ꝑsona. Tres aut̃ simul naturas:
trinitati aut inserere. aut extͣ accep¬
cas equando annumerare: nefas ẽ.
Qm̃ nec homo siue anima intͥnitate ẽ.
nec unigenitus. extͣ trinitatemẽ. De¬
mum annumerare tͥnitati qd̃ ea in¬
ferius ẽ: minime decet. Quod si qñ
una ꝑsona ex dĩtate extitit. & ina¬
iimato semine: ꝓculdubio alia neqͣ¬
qm fuit. qm ea qͣue pꝰ. tres simu cõ¬
p̃hendebat sub̃as. sicut neq aceriuis
alius ẽ dum pauciorib constat. qm
ampliorib. Quod si una &e eadẽ ꝑsona
mͦ duarum. mͦ aut̃ cͥum constat na¬
turarum: curñ & eadem inuna non¬
nunqͣm ꝑsona unam quoqh
erit naturam. ut sit eadem ꝑsona. mͦ
unius. mͦ duarum. mͦ aut̃ trium sub¬
stantiarum: Quod si anima sicut ẽ pꝰ

Expanded text:
gratia, illae coaeternae sibi sunt ex natura; hanc gratia, illae coaeternae sibi sunt ex natura; hanc ergo nec computes cum illis, nec reputes quasi unam ex illis; quippe una hujus personae natura una est in Trinitate persona; tres autem simul naturas Trinitati aut inserere, aut extra acceptas aequando annumerare, nefas est; quoniam nec homo sive anima in Trinitate est, nec unigenitus extra Trinitatem est; demum annumerare Trinitati quod ea inferius est, minime decet. Quod si quando una persona ex divinitate exstitit, et in animato semine, procul dubio alia nequaquam fuit, quam ea qua post tres simul comprehendebat substantias, sicut neque acervus alius est dum paucioribus constat, quam amplioribus. Quod si una et eadem persona duarum, modo autem trium constat naturarum, cur non et eadem in una nonnunquam persona, unam quoque habuerit naturam, ut sit eadem persona modo unius, modo duarum, modo autem trium substantiarum? Quod si anima sicut est post
Abbreviated transcription (Latin):
ex dõ & homine. quemadmodũ ex hoĩe
& anima: una ꝑsona ẽ. unum cotũ ñ ẽ
U̾ autẽ compositio deẽ. uerum quiliba
diu̾sarum coitus sub̃arum adẽ. ñ sta¬
tim ꝑsona reddit᷑. qm̃ eques equo. ma¬
nus manu se aptat. neut̾ tñ neutro
unitur. Est & alia diu̾sorum ꝯsociatio
qͣm det̾minare difficile ẽ. Quis enum
anime & homuus. hominis demũ tociꝰ
atq dĩtatis nexum explicet: Nam &
u̾bi generationẽ enarrare impossibi¬
le ẽ. &eu̾bi incarnationẽ expedire: dif
nexum: ꝑsonalem puto unitionem.
Hoc firmo: animalia queq uiuunt.
aodem rupto: eadem ꝑeunt. S cum fide
catholica. tͥnitatem docemur. quomoo
quat̾nitas ꝑsonarum inducit᷑: Tres
hominis ce anima: S hanc eum illis
numandam ñ puto. Quippe longe dif¬
sub̃a sunt. Ueneramur inuna sub̃a
tntatem pionarum. admiramur
inuna ꝑsona trinitatem. si ita dici de¬
bet sub̃arum. Psonam hanc ꝯunxit

Expanded text:
ex Deo et homine, quemadmodum ex homine ex Deo et homine, quemadmodum ex homine et anima, una persona est, unum totum non est. Ubi autem compositio deest, verum quilibet diversarum coitus substantiarum adest, non statim persona redditur, quoniam eques equo, manus manui se aptat, neuter tamen neutri unitur. Est et alia diversorum consociatio, quam determinare difficile est. Quis enim animae et hominis, hominis demum totius atque divinitatis nexum explicet? Nam et Verbi generationem enarrare, impossibile est, et Verbi incarnationem expedire diffinexum, personalem puto unitionem: hoc firmo, animalia quaeque vivunt, eodem rupto, eadem pereunt. Sed cum fide catholica Trinitatem docemur, quomodo quaternitas personarum inducitur? Treshominis et anima? Sed hanc cum illis numerandam non puto; quippe longe difsubstantia sunt. Veneramur in una substantia Trinitatem personarum, admiramur in una persona Trinitatem, si ita dici debet, substantiarum. Personam hanc conjunxit
Abbreviated transcription (Latin):
ce decrescte. XX De in carnatõe ⁊ uniono
et ꝑsona xp̃i humanata
ixi dm̃ carni unitum ante a¬
nunam. Nec solum dixi. uerũ
de ratiuncłas adduxi. Auctoritate qͦ¬
q id arguere conatꝰ sum. S ratio
mole carnis grauata: plerunq fal¬
litur. Auctoritas inse recta. ñ recte
intelligit᷑. Idõq nisi quod ex fide cer¬
ta auetoritate plana habet᷑. & pre¬
cipue ineis que ad fidem ꝑtinent:
timide ac magis ꝑestimationem
loquendum puto. nequod ẽẽ pot̾at
ꝑ ignorantiam ueniale ꝑtinatia
ieddat ir remissibile. Incarnationẽ
gͦ uerbi obnixe affirmamus. Cem¬
pus aut̃ incarnationis. aut ut rõei¬
nando obiecimus. simul eo conceptio¬
ne extitit. aut si hoc minime oportu¬
it. licet oportuisse uideat᷑. cunc ꝓfecto
u̾bum caro fem̃ ẽ: eum caro ip̃a hõ
unuretur. inquisitumẽ: nunc quid
ip̃m uniri sit. ꝓfacultate inquirendũ
ẽ. Nam quod ꝑsonalis qua de agimus
unitio. ñ ẽpartium ꝯuentus. liq̃t qm̃

Expanded text:
 CAPUT XX. De incarnatione, unione et persona Christi humanata. Dixi Deum carni unitum ante animam, nec solum dixi, verum et ratiunculas adduxi; auctoritate quoque id arguere conatus sum. Sed ratio mole carnis gravata plerumque fallitur; auctoritas in se recta non recte intelligitur. Ideoque nisi quod ex fide, certa auctoritate habetur, et praecipue in eis quae ad fidem pertinent, timide ac magis per aestimationem loquendum puto; ne quod esse poterat per ignorantiam veniale, pervicacia reddat irremissibile. Incarnationem ergo Verbi obnixe affirmamus; tempus autem incarnationis, aut, ut ratiocinando objecimus, simul cum conceptione exstitit; aut si hoc minime oportuit licet oportuisse videatur tunc profecto Verbum caro factum est, cum caro ipsa homo uniretur, inquisitum est; nunc quid ipsum uniri sit pro facultate inquirendum est. Nam quod personalis, qua de agimus, unitio, non est partium conventus, liquet quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
inquinam̃ta pec̃ci. & cum pec̃co comi¬
tem pecc̃i insipientiam. Utrum uis ho¬
rum saluatori ascͥpseris: saluti de ro¬
gauus. Nam nͨ pecc̃or pec̃ca tolłe: nec
minꝰ prudens salutẽ uindicare uale¬
ret. Om̃em gͦ ignorantiam. quemad¬
modum & omẽm culpam: homo xp̃e qͥp
causam. pecc̃m: pecc̃i quoq effectum.
ignorantiam. tanqͣm degen̾atura ha¬
bentem: recusabat. uerum expͥma
creatione puritatem sortitus ẽ: & ꝑ
spicatitatem inutraq ereatis omnib
tam p̃clarior: qmͣ melior. ñ solum q̃n
adultus. uerum & anteqm natꝰ. Uñ
inpsalmo ad dm̃ directo sermone: ait.
De uentre matͥs mee ds̃ m̃s es tir: Tic̃.
Spes mea ab ub̃ib matͥs mee. Mire
&e inusitate sapiens &e pius extitie. qͥ
de uentre matͥs dm̃ suum recognouit.
abub̃ib spem suam dõ infixit. tanto
angłis melior effectus. qnͣtop̃ illis
differentiꝰ nom̃ hereditauit. Qm̃ gͦ dc̃¬

Expanded text:
inquinamenta peccati, et cum peccato fomiinquinamenta peccati, et cum peccato fomitem peccati, insipientiam. Utrumvis horum Salvatori ascripseris, saluti derogaveris: nam nec peccator peccata tollere, nec minus prudens salutem vindicare valeret. Omnem ergo ignorantiam quemadmodum et omnem culpam, homo Christus,causam peccatum, peccati quoque effectum ignorantiam, tanquam degeneraturam habentem, recusabat. Verum ex prima creatione puritatem sortitus est, et perspicacitatem in utraque; creatis omnibus tam praeclarior quam melior, non solum quando adultus, verum et antequam natus. Unde in psalmo ad Deum directo sermone ait: De ventre matris meae Deus meus es tu . Et item: Spes mea ab uberibus matris meae . Mire et inusitate sapiens et pius exstitit, qui de ventre matris Deum suum recognovit; ab uberibus spem suam Deo infixit: Tanto angelis melior effectus, quanto prae illis differentius nomen haereditavit .
Abbreviated transcription (Latin):
quoq causa indolore pariunt. quos n
offendissent. in iocunditate alussent.
in quiete peꝑissent. Utiq paruulos.
Nam quantitatem grandeui. angu¬
stia quomͦ caꝑet ut̾i: Ergo nec crea¬
tionis humane. nec ipsius infantie
rõ requirere uidet᷑. ut puer iħx quippe
pecc̃i ex sors: puerilit̾ inscius extitiss.
Nam quod salus hominum. ñ insi¬
pientia. uerum multa eguerit sap̃ia
cui dubium ẽ: Unde pacet humani¬
tatem uerbi: ex utroq statu.tã illo
qui ante p̃uaricationem effulfit. ꝗͣ
nr̃o. qui post reatum defloruit: neu¬
trum contrahendo tocũ: ꝯtraxisse par¬
tem. Nr̃am enim famem atq fati¬
gationem. aliis quoq quibdam no¬
stris eum defectib: nr̃am suscepit
passibilitatem. ut multis afflictio¬
nib cortus: multis nos exonerarec
pecc̃is. atq ita qui ꝑ frĩb passurus
accedebat: conformem se fr̃ib ut cog¬
natio claresc̾et: exhibebat. Ab nuebat.
cam̃ humane assumptionis exp̃ssio:

Expanded text:
quoque causa in dolore pariunt, quos, nisi quoque causa in dolore pariunt, quos, nisi offendissent, in jucunditate aluissent, in quiete peperissent, utique parvulos: nam quantitatem grandaevi, angustia quomodo caperet uteri? Ergo nec creationis humanae, nec ipsius infantiae ratio requirere videtur, ut puer Jesus, quippe peccati exsors, pueriliter inscius exstitisset. Nam quod salus hominum non in sapientia, verum multa eguerit sapientia, cui dubium est? Unde patet humanitatem Verbi, ex utroque statu, tam illo qui ante praevaricationem effulsit, quam nostro qui post reatum defloruit, neutrum contrahendo totum, contraxisse partem. Nostram enim famem atque fatigationem, aliis quoque quibusdam nostris cum defectibus, nostram suscepit passibilitatem, ut multis afflictionibus tortus, multis nos exoneraret peccatis; atque ita qui pro fratribus passurus accedebat, conformem se fratribus, ut cognatio claresceret, exhibebat. Abnuebat tamen humanae assumptionis expressio
Abbreviated transcription (Latin):
cassent: credibile ẽ nascendo. aut se¬
cum exut̾o apportare. aut si opp̃ssio
ut̾i id ñ sin̾et. uł nascentes recipere
usum rõnis. accessu etatis ꝓmouen¬
dos. ñ fortasse. quod ex breuitate cor¬
poris cardiores exist̾ent. uerũ qd̾
attendentes singła. disc̾ent. Non
tam̃ ꝯtentiosenegandum. uerum
neq impudent̾ asserendumputo.
illa quoq corpora talis nascitura
complexionis. ut minus apta rõ¬
ni: tardiorem aptiora ꝓcessu. reci¬
pent acͥorem. Illud tñ ut ñ eque a¬
liud credid̾im. qualiscunq eõple¬
xio foret. paruulos etate haut of¬
ficiente. & posse & scire competent
se cractare. Nam si animalium fe¬
tib hec in ꝓmptu sunt: qnͣcomag̃
hominum : tunc p̃sertim qñ nul¬
la foret culpa unde ꝓdiret stoli¬
ditas aut pena. Alioquin: natos e¬
ducare. parentib fedum ẽet & anxi¬
um. Quod utiq inpenam transgres¬
sorib contigit: non natura fecit. Hac

Expanded text:
cassent, credibile est nascendo aut secassent, credibile est nascendo aut secum ex utero apportare, aut si oppressio uteri id non sineret, vel nascentes recipere usum rationis, accessu aetatis promovendos; non fortasse quod ex brevitate corporis tardiores existerent, verum quod attendentes singula discerent. Non tamen contentiose negandum, verum neque impudenter asserendum puto, illa quoque corpora talis nascitura complexionis, ut minus apta rationi tardiorem, aptiora processu reciperent acriorem. Illud tamen ut non aeque aliud crediderim, qualiscunque complexio foret, parvulos aetate haud officiente, et posse et scire competenter se tractare. Nam si animalium fetibus haec in promptu sunt, quanto magis hominum, tunc praesertim quando nulla foret culpa unde prodiret stoliditas aut poena? alioquin natos educare, parentibus foedum esset et anxium: quod utique in poenam transgressoribus contigit, non natura fecit. Hac
Abbreviated transcription (Latin):
lico om̃i plenitudine gr̃e repleu̾it.
indignum duoens cante dignita¬
tis hominem. qui & dicat᷑ ds & sie.
quo uis decolorari defectu. p̃c̃ quos
aut rõ redemptionis postulat. aut
necessitas humanitatis imporcat.
Syignorantia infantilis si nichil
nocitura redemptioni ꝯcedeit᷑. qͦmͦ ua¬
licura monstrabit᷑: Quam humana
exig̾e ñ uidet᷑ natura. quippe intelli¬
gens & prudens inadam creata. so
dices fore pariuilis naturale: nichil
omĩno scire. Uerumtñ exculpa. nata
uidet᷑ inscicia. Nlam licet corpꝰ aggra¬
uat animam. aggͣuando aut̃ reddit
tam sordidam qmͣ insciam. aggraua¬
tionem huius mͦi uitium p̃uarieatio¬
nis: ñ natura parit. Alioquin corpꝰ
bñ creatum. uñ insensatum redderet
sp̃m: Imaginem dĩ animam totius
iniquitatis sinceram. un qͣsi irrõna¬
lem. om̃ium reritm insciam fieri ꝯ¬
ting̾et: Cum quodam irrõnalia suo
sensu nascunt᷑. In quo crescentia pau¬
latim ꝓmouent᷑. Uñ homines nͥ pec¬

Expanded text:
plenitudine gratiae repleverit, indignum ducens tantae dignitatis hominem, qui et dicatur Deus, et sit, quovis decolorari defectu; praeter quos aut ratio Redemptionis postulat, aut necessitas humanitatis importat. Sed ignorantia infantilis, si nihil nocitura Redemptioni concedatur, quomodo valitura monstrabitur, quam humana exigere natura non videtur? quippe intelligens et prudens in Adam creata. Sed dices, fore parvulis naturale nihil omnino scire. Verum ex culpa nata videtur inscitia: nam licet corpus aggravat animam, aggravando 117 autem reddit tam sordidam quam insciam; aggravationem hujusmodi vitium praevaricationis, non natura parit; alioquin corpus bene creatum unde insensatum redderet spiritum? Imaginem Dei, animam, totius iniquitatis sinceram, unde quasi irrationalem, omnium rerum insciam fieri contingeret, cum quaedam irrationalia suo sensu nascuntur, in quo crescentia paulatim promoventur? Unde homines, nisi pec
Abbreviated transcription (Latin):
una sub̃a. alio autẽ tempore id sie. qd̾
due nature. alio item tres. nulla tñ
rõ ẽ. tres ẽẽ duas. duas aut̃ alteram.
Sicut aceruus minor pꝰ. postea maior
noris. alius ẽ qm maioris. S ꝑilla¬

Expanded text:
una substantia, alio autem tempore id sit quod duae naturae, alio item tres, nulla tamen ratio est, tres esse duas, duas autem alteram; sicut acervus minor prius, postea major noris alius est quam majoris. S
Abbreviated transcription (Latin):
eodem tempore unius erit sube. tm̃. &
etiam plurium: Audisti. quid it̾m
ius audire: Cum patre & sp̃u uniꝰ cũ
homine: plurium. quod calũniaris.
S quia ꝑͣ que uniꝰ apud se solum est
nius apud se: pluriũ ẽ cum hoĩe. La
fatearis ẽẽ plura. aut ꝑͥm plurium:
ñ recte asseris qd̾ hec unius ẽ: illa
plurium. uł qd̾ ꝑsona unace eadem:
ẽ unius & plurũi. Que pꝰ unaus. ut¬

Expanded text:
eodem tempore unius erit substantiae tantum, et etiam plurium? Audisti; quid iterum vis audire? cum Patre et Spiritu, unius; cum homine plurium, quid calumniaris? Sed quia persona quae unius apud se solum est nius apud se, plurium est cum homine; ea fatearis esse plura, aut personam plurium; non recte asseris quod haec unius est, illa plurium vel quod persona una et eadem est unius et plurium, quae prius u
Abbreviated transcription (Latin):
s absꝙ ꝓle ẽẽ pot̾ ⁊ qd̾ ꝯiuges nullatenꝰ faciant. qͥnfilios
fieret. si ꝯiungendi bona ꝯugii abdicarent: ⁊qͥd: si in
qͥuoluptate. ad amplexus fert᷑. ⁊ de eo qͥ bonis ꝯiugii.
sua ꝑꝑ desid̾ia. uoluntate dei p̾t̾mssa. ꝯsentit.: Lde illo
qui legtmi dei attendit. s nichominꝰ arnalem uoluptatem
affectͥat. ⁊ qd̵ dum ꝯiux uiuit. om̃ia cũea sit cołanda. ⁊i de
lib̾tate sẽstitis pꝰ mortẽ altuis Incipiuit p̃noratõs Utii ꝑas

Expanded text:
ilios fieret si conjungendi bona conjugii abdicarent; et quid, si in qui voluptate ad amplexus fertur, et de eo qui bonis conjugii, sua propter desideria, voluntate Dei praetermissa consentit. Et de illo qui legem Dei attendit; sed nihilominus carnalem voluptatem affectat, et quod dum conjux vivit, omnia cum ea sint toleranda, et de li
Abbreviated transcription (Latin):
occupat ex carne. Torum ne mundũ an solum
corpus suum: Corpus comitat᷑. siue coarẽtatũ
siue dilatatũ. Gãgͥ subita molis riuna b̾o ut fit ob¬
ruendo ꝯminuit᷑ aut ĩctu ocħ a singłis minunis aũ¬

Expanded text:
occupat ex carne; totumne mundum, an solum occupat ex carne; totumne mundum, an solum corpus suum? Corpus comitatur sive coarctatum sive dilatatum: cum igitur subita molis ruina homo, ut fit, obruendo comminuitur, aut in ictu oculi a singulis minutiis a
Abbreviated transcription (Latin):
tare cernntur. Si anima deest motus unde
adest: An qr anima recenter inde abiit. ip̃m
pꝰ se derelinquit: S si dũ affuit quietẽ dedit:
cum defuit quomͦ cõmouit: Nõne pottus cũ
aĩa est agile. sine ea iacet animal immobile:
Utrum ne pꝰ anime expulsionẽ paulisꝑ rema¬
net uita ꝓpt̾ uolentiã turbata et turbans
menbͣ: S si ita ẽ: ñ ne incadauere ꝓpt̾ motũ
ẽuita ꝓpt̾ anime dicessum ẽ moꝵ. uo simual
idem duo contraria informent: Sepe enum iu¬
demus pꝰ a pecore direpta tergora: hinc inde parti¬
culas dissilire. Est gͦ anima in ipsis: ut uiuant.
Uiuunt aũ aliunde enĩ ñ ẽ inpulsus: ut se moue¬
ant. Cedat᷑ aĩal ur anguilla in multas partes.
angelica agilitate ut abacut in babilonẽ. de portent᷑
ꝑ orbis climata. tanto int̾uallo disiuncte. haut
secus ac coniunc̃te: dissultu. anime presentiã
ne et mari. Quod gͦ ñ hc̃ ex se: totum mundum

Expanded text:
tare cernuntur. Si anima deest, motus unde tare cernuntur. Si anima deest, motus unde adest? an quia anima recenter inde abiit, ipsum post se derelinquit? Sed si, dum adfuit, quietem dedit, cum defuit, quomodo commovit? Nonne potius cum anima est agile, sine ea jacet animal immobile? utrumne post animae expulsionem paulisper remanet vita, propter violentiam turbata, et turbans membra? Sed si ita est, nonne in cadavere propter motum est vita, propter animae discessum est mors, ut simul idem duo contraria informent. Saepe enim videmus post a pecore direpta tergora, hinc inde particulas dissilire; est ergo anima in ipsis ut vivant; vivunt autem, aliunde enim non est impulsus ut se moveant. Caedatur animal ut anguilla in multas partes; angelica agilitate ut Habacuc in Babylonem deportetur per orbis climata, tanto intervallo disjunctae, haud secus ac conjunctae, dissultu animae praesentiam ne et mari. Quod ergo non habet ex se, totum mundum
Abbreviated transcription (Latin):
at in pede. nisi sic in ucroq:: Sed et alia iam dẽa
huic loco aduersant᷑. Nullus gͦ icarne erit locꝰ.
ubi non sit carnis sp̃c. et qͥa ipse ẽ in diuiduus:
u̾ͥcumq ẽ: ẽ totusi S quomͦ una in diuisibilis
substantia. dot a se distincta occupabit loca: An
sit̃ ip̃e cuiꝰ ẽ imago ds̃: Ntriumq miror. Truncat᷑
manꝰ nonne cum in ea sit totus. cum ea recedit
et sp̃c: Non. Quis en ĩ recedit uisi locũ loco mu¬
tauerit: slam qui oĩo locum deserit. nec alterũ
resumit. potius perit qͣm recedit. Sic contrariũ.
altero suꝑueniente. deficit potiꝰ qͣm fugit. Sp̃c qui¬
dem recisa manu exit. s nusqͣm abit. qr noua sede
ñ ingressa: cetis om̃ib in menbris ut priusi est.
Ita gͥ decrescente hõie ab eo quod tollit᷑ egreditur.
nec aliquo ingredit᷑. sic̃ dum crescit. id quod
adiungit᷑ ingredit᷑. nec alicunde egreditur. d
cum uiuens ꝑ partes dissipat᷑: partes ipse salti¬

Expanded text:
at in pede, nisi sit in utroque? Sed et alia jam dicta at in pede, nisi sit in utroque? Sed et alia jam dicta huic loco adversantur. Nullus ergo in carne erit locus, ubi non sit carnis spiritus, et quia ipse est individuus, ubicunque est, est totus. Sed quomodo una indivisibilis substantia, 44 tot a se distincta occupabit loca? An sicut ipse, cujus imago est, Deus? Utrumque miror. Truncatur manus, nonne cum in ea sit totus, cum ea recedit et spiritus? Non. Quis enim recedit, nisi locum loco mutaverit? Nam qui omnino locum deserit, nec alterum resumit, potius perit quam recedit. Sic contrarium altero superveniente, deficit potius quam fugit. Spiritus quidem rescissa manu exit, sed nusquam abit, quia nova sede non ingressa caeteris omnibus in membris, ut prius inest. Ita igitur decrescente homine ab eo quod tollitur, egreditur, nec aliquo ingreditur; sicut dum crescit, id quod adjungitur ingreditur, nec alicunde egreditur. Sed cum vivens per partes dissipatur, partes ipsae salti
Abbreviated transcription (Latin):
menbra iã ex anguia. ac ꝑ hoc quodam mͦ mat¬
scentia. Quod aũ aĩa sic in hoĩe ut siquor in
uase. quomͦ intelliget᷑. nͥ aliqͣ eiꝰ inuacuitate
cogitetire. D si uentͥ inclusa tenet᷑: uir pociꝰ
prognanis quã aĩatus uidebit᷑. Si in ore est:
uerendum nec cum spuco excuciat᷑. Et tibicũq
talit̃ fuerit: uiolenciã exclusionis sꝑare debebit.
huiusmi enĩ deliramenta. iocundiꝰ ẽ quasi
sub cachinno deridẽ: qͣm acumine rationis in¬
uentũ directo confodere. Tum sit̃ predictum ẽ:
unde deerit. ibi uires exercebit. forsan ut sagutariꝰ
ꝓcul agens instrumentis. Dicet aliqͥs. Sp̃c ita ẽ
in corpore. ut sensibilitas et rationalitas in hõie.
que ut auunt ita sunt in toto: ut ne quaqm re¬
ꝑiantur in parte. Sed ut cumq sit de accidenti.
qualit̾ substantia erit alicubi. ut ip̃a nusqͣm sit
ibi: Qualiter in quã frigꝰ in capite. calorem serrti¬

Expanded text:
membra jam exsanguia, ac per hoc quodammodo mamembra jam exsanguia, ac per hoc quodammodo marcentia. Quod autem anima sit in homine ut liquor in vase, quomodo intelligetur, nisi aliqua ejus in vacuitate cogitetur? Sed si ventri inclusa tenetur, vir potius praegnans quam animatus videbitur; si in ore est, verendum ne cum sputo excutiatur, et ubicunque taliter fuerit, violentiam exclusionis sperare debebit, hujusmodi enim deliramenta jucundius est, quasi sub cachinno deridere, quam acumine rationis inventum directo confodere. Tum sicut praedictum est, unde aberit, ibi vires exercebit; forsan ut sagittarius procul agens instrumentis. Dicet aliquis: Spiritus ita est in corpore, ut sensibilitas et rationalitas in homine, quae, ut aiunt, ita sunt in toto, ut nequaquam reperiantur in parte. Sed utcunque sit de accidenti, qualiter substantia erit alicubi ut ipsa nusquam sit ibi? qualiter, inquam, frigus in capite, calorem senti
Abbreviated transcription (Latin):
tingat ut homo careat illa. carebit simul et aĩa.¬
et iam homo desinet ẽẽ homo. Sed sic̃ hominis
oĩa. etatum successione usq ad uirũ adcresct̃:
ita uimo uengente ad seniũ decrescunt. et ita cȩre¬
bris in egcotando exhalationib homo et extͣ et
intra uͥq attenuatur: ut dũ conualescit. accu¬
mulat᷑. An dicet᷑ aliquã in toto particulam
hr̃e aĩa immobilẽs Sed quis hoc nouit: Qͣm
ergo stabilem in hõie aĩa habebit sedẽ: Si uero
in hoĩe aĩa ñ unã. s plurs inhabicat partes: eur
mus. sic illis ꝑcrementũ siue integtatẽ eandem
affore ꝓbare debeamus. Contingit etiã ut ubi
anma prius fuerat ad sentiendũ: ñ sit pꝰea. s
solum ad ꝑmanendum. ut in illis quorum
inũ e menbris adhuc uiuentib cet̾is p̃morit᷑.
Unde enim omĩo abit. ec si ñ mox patentẽ: at¬
tamen corruptionẽ post se derelinquir. Nam
quasi p̃sagium faciunt future dissolutionis

Expanded text:
tingat ut homo careat illa, carebit simul et animatingat ut homo careat illa, carebit simul et anima: nam homo desinet esse homo. Sed, sicut hominis omnia, aetatum successione usque ad virum accrescunt; ita viro vergente ad senium, decrescunt, et ita crebris in aegrotando exhalationibus homo et extra et intra ubique attenuatur, ut dum convalescit accumulatur. An dicetur aliquam in toto particulam habere anima immobilem? Sed quis hoc novit? Quam ergo stabilem in homine anima habebit sedem; si vero in homine anima non unam, sed plures inhabitat partes, cur mus, sic illam per crementum sive integritatem eamdem adfore probare debeamus. Contingit et ut ubi anima prius fuerat ad sentiendum, non sit postea, sed solum ad permanendum, ut in illis quorum unum membrum, adhuc viventibus caeteris, praemoritur. Inde enim omnino abit, et si non mox patentem, attamen corruptionem post se derelinquit: nam quasi praesagium faciunt futurae dissolutionis
Abbreviated transcription (Latin):
rem multiplicẽ et secabilem siue magnã siue
paruã inhabitet cotã: non habet ratio. eur ne¬
get in maiori: si ñ negat inminori. Si autẽ aĩa
humanae machine ngina regie ȩcceslenti̧ de¬
creta subditis mandat᷑a. sue ñ inmenor simpliti¬
tatis. simplex sibi solium elegit. quom᷑ si ip̃a ñ est
in reliquis regni partib que fiunt sentire potest:
quotͦ ensdem crementũ. & incremento statũ sub¬
ministrare ualet: Ubi enim uita neci celit: ẽt
hec abẽẽ nemo nescit. Quaree Quia illa tocius
uegetabilitatis administratͥx desit. Quod si illud
in signe regium. aliqua ut fic iuolentia concus¬
sum corruerit: suo regnabx solio humi deiecto.
utrũ ne exulabit: Alteram enim in regno sedẽ
ñ hũnt. uel si habuit: habuerit et t̾ciã. cadem ra¬
tione et qͣrtam. Aue gͥ sic̃ homo ꝑhumũ: ita aĩa
ꝑ hoĩem de loco in locum mouet᷑. Aut si tantũmͦ
unã. et illam indiuiduã hũit mansionẽ: si con¬

Expanded text:
rem multiplicem et secabilem, sive magnam, sive rem multiplicem et secabilem, sive magnam, sive parvam inhabitet totam, non habet ratio cur neget in majori, si non negat in minori. Si autem anima humanae machinae regina, regiae excellentiae decreta subditis mandatura, suae non immemor simplicitatis simplex sibi solium elegit; quomodo, si ipsa non est in reliquis regni partibus, quae fiunt, sentire potest? Quomodo eisdem crementum, et in cremento statum subministrare valet? Ubi enim vita neci cedit, et hanc abesse nemo nescit. Quare? Quia illa totius vegetabilitatis administratrix desit: quod si illud insigne regium aliqua ut fit violentia concussum corruerit, suo regnatrix solio humi dejecto, utrumne exsulabit? alteram enim in regno sedem non habuit: vel si habuit, habuerit et tertiam, eadem ratione et quartam. Aut igitur sicut homo per humum, ita anima per hominem de loco in locum movetur, aut si tantummodo unam et illam individuam habuerit mansionem, si con
Abbreviated transcription (Latin):
qͥntitas corporis animet᷑. qͣnticas aĩe requiritur:
constat qd̃ qualis in corpore partiũ coniunctio p̃
cedic: talis et in sp̃u succedit. Habet gͦ suũ sp̃c
caput. suaq reliqua menbra. Nonne gͦ in singłis
bina sunt aqua caprta. ut sint bicipites .iiii. pedes
ut sint qͣdrupedes. queq menbra duplicia ut sint
multiplices: Sed cur ñ sic̃ integro uidetur. nec
cur in corpore᷑: Nam qualit̃ in corporeꝰ sp̃t in corpo¬
reis partib distendat᷑. non dũ uidemꝰ. Simpliẽ
crgo interim asscremꝰ Id enĩ et rationi ẽ cõgrũi.
et auetoritati amicũ. Si uero simplex ẽ dum in
corpore ẽ: aut ita ẽ in ip̃o ut uinum in dolio. sci¬
licet ut in nulla eiꝰ parte sit: aut ita ut om̃ib
seu plurib siue soli in sit parti. et illa erit aut
duudua: aut in diuidua. d si diuidue parti
hinc inde beret. cur ñ et diuiduo tor undiq
adheret: Quod enim res simplex et in diuisibił

Expanded text:
quantitas corporis animetur, quantitas animae requiritur quantitas corporis animetur, quantitas animae requiritur constat, quod qualis in corpore partium conjunctio 43 praecedit, talis et in Spiritu succedit; habet ergo suum Spiritus caput, suaque reliqua membra: nonne ergo in singulis bina sunt capita, ut sint bicipites; quatuor pedes, ut sint quadrupedes; quaeque membra duplicia, ut sint multiplices? Sed cur non sicut in integro videtur, nec cur incorporeus? nam qualiter incorporeus spiritus incorporeis partibus distendatur, nondum videmus: simplicem ergo interim asseremus, id enim et rationi est congruum, et auctoritati amicum. Si vero simplex est, dum in corpore est, aut ita est in ipso, ut vinum in dolio, scilicet ut in nulla ejus parte sit, aut ita, ut omnibus seu pluribus, sive soli insit parti: et illa erit aut dividua, aut individua; sed si dividuae parti hinc inde haeret, cur non et dividuo toti undique adhaereret? Quod enim res simplex et indivisibilis,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspicacitas: sentiendi. unde assiduitas crescendi
unde tandera integritas ꝑseuerandie Que nec nisi
cum ea ẽe possunt. nec ip̃a nisi cum eis est in men¬
bris. nͥ iuolentia turbauerit accidentał. Unde quia
etiã descendentẽ ꝑsequunt᷑: se eiꝰ pedisse quas ñ
disfitent᷑. Sed si ita ẽ. dum crescit corpus: crescit
et sp̃c. dũ mutilat᷑ corpꝰ. eurtat᷑ et sp̃c. Coipꝰ in frustͤ
serat᷑. et iam ñ ẽ corp᷑. cum corꝑe secat᷑ anima:
nec iã ẽ aĩa. si particlã: quod ita ẽẽ conicit᷑ dũ
ammał partes a se ꝑ sectionẽ discrete dissilice cer¬
nunt᷑. Nam corpꝰ ex anime iacet immobile. Pe¬
rit gͥ anima. remanet eiꝰ partcła. Quã obrem
scͥptura ueritatis. rea arguit᷑ falsitatis: dũ re¬
ipsa mortalẽ. sp̃m p̃dicat immortalẽ. Item. di sin¬
gule partes anime. singłas comitant᷑ in corpore.
ita ut ce pars parti & totum toti adequat᷑: ut enĩ

Expanded text:
perspicacitas sentiendi? unde assiduitas crescendi? perspicacitas sentiendi? unde assiduitas crescendi? unde tandem integritas perseverandi? quae nec nisi cum ea esse possunt, nec ipse nisi cum eis est in membris, nisi violentia turbaverit accidentalis: unde quia ut decedentem prosequuntur, se ejus pedissequas non diffitentur. Sed si ita est, dum crescit corpus, crescit et spiritus, dum mutilatur corpus, curtatur et spiritus; corpus in frusta secatur, et jam non est corpus; cum corpore seca esse convincitur, dum animalis partes a se per sectionem discretae dissilire cernuntur. Nam corpus exanime jacet immobile, perit igitur anima, remanet ejus particula. Quamobrem Scriptura veritatis, rea arguitur falsitatis, dum reipsa mortalem spiritum, praedicat immortalem. Item, si singulae partes animae singulas comitantur in corpore, ita ut et pars parti, et totum toti adaequetur ut enim
Abbreviated transcription (Latin):
loco inelusus. et circum scͥptꝰ. et contͣ ꝓpħam: mag¬
nitudinis eius: ñ ẽ finis. cũ de eo dicat ysidorus
inmundo est: s ñ inclusus. extͣ mundũ: s nõ
exdusus. Si gͥq partib caret. eẽntie amplitudinẽ
ignorantes mundũ replere negamꝰ: simplicẽ
locũ simplicẽ quippe dnm optinere asseramꝰ.
Sed breui habitacło magnũ habitatorẽ coartabi¬
mus. Quia licet partes ñ habeat: magnuis dñs
et laudabilis nimis et magnitudinis eiꝰ non ẽ
finis. nec eget loco postqͣm factus ẽ: quo ñ eguit
antequã fieret. x. In corꝑe aĩa ubiꝰe tota.
ic imago d̾i: anima in minori ntndo corpe
suo: ubiq ẽ tota. Aut enĩ simplex ẽ anima
aut composita. di composita: aut plurib quã
corpꝰ. aut pauciorib aut totidẽ partib. ded ad
quid plurib aut quid pauciorib : Potrus totidẽ
partib indet᷑ constare. Quare: ut singłas partiᷤ
coapors: singłe obtineant p̃e. licquim unde

Expanded text:
loco, et circumscriptus, et contra Prophetam: Magnitudinis ejus non est finis . Cum de eo dicat Isidorus : In mundo est, sed non inclusus, extra mundum, sed non exclusus. Si igitur quia partibus caret essentiae, amplitudinem ignorantes, mundum replere negamus, simplicem locum, simplicem quippe Dominum obtinere asseramus. Sed brevi habitaculo magnum habitatorem coarctabimus; quia licet partes non habeat, Magnus Dominus et laudabilis nimis, et magnitudinis ejus non est finis . Nec eget loco postquam factus est, quo non eguit antequam fieret. CAPUT X. In corpore anima ubique est tota. Sicut imago Dei, anima, in minori mundo corpore suo, ubique est tota. Aut enim simplex est anima, aut composita; si composita, aut pluribus quam corpus, aut paucioribus, aut totidem partibus: sed ad quid pluribus? ad quid paucioribus? potius totidem partibus videtur constare. Quare? ut singulas partes corporis singulae obtineant spiritus; alioquin unde
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ñ ẽ filiꝰ. Pater ẽ alius qͣm filiꝰ. ñ etiã aliud.
pater item ñ ẽ is aut ille qͥ filiꝰ. et est io aut illud
qd̃ filiꝰ. Pat̾ demũ fortasse talis quis dicendꝰ est:
qui ñ ẽ filiꝰ. et ñ tale quid: quod ñ ẽ filiꝰ. ut mas¬
culinũ genꝰ insinuet distinctionẽ ꝑsone neutrũ
uero: unitatẽ substantie. Non tam̃ ita ẽ ubiq.
Unde. et inhac tͥritate nicħ priꝰ aut postu̾is. & ẽ.
Nater ẽ pͥncipium si ne pͥncipio. Illud ñ ẽ filius:
s alnid. Quod: Principiũ de pͥncipio. ¶aidid̃
conseqͥt: Num qd̾ pat sit aliud. et aliud siliꝰ: Nũ
qd̾ pat̃ sit tale qͥd uel aliquid. arit illud quod ñ ẽ
fili᷑ Non. Pater enĩ et filius. sunt unũa idem.
Quid ergo: Quod alius ẽ pat̾ quam filiꝰ. qd̾ pãt
non ẽ ille qui filiꝰ. quod item pat̃ ẽ aliquis. aut
si ita dici potest. calis qͥs: qui ñ ẽ filius. Pater

Expanded text:
quod non est Filius. Pater est alius quam Filius, non autem aliud. quod non est Filius. Pater est alius quam Filius, non autem aliud. Pater item non est is aut ille qui Filius, et est id aut illud quod Filius. Pater demum fortasse talis qui dicendus est, qui non est Filius, et non tale quid quod non est Filius; ut masculinum genus insinuet distinctionem personae, neutrum vero unitatem substantiae. Non tamen ita est ubique; unde: Et in hac Trinitate nihil prius aut posterius, etc. Pater est principium sine principio, illud non est Filius, sed aliud. Quod? Principium de principio: quid inde consequitur? num quod Pater sit aliud, et aliud Filius? num quod Pater sit tale quid vel aliquid, aut illud quod non est Filius? Non. Pater enim et Filius sunt unum et idem. Quid ergo? quid aliud est Pater quam Filius? quod Pater non est ille qui Filius: quod item Pater est aliquis, aut si ita dici potest, talis quis qui non est Filius: Pater
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ loci exigit: de his dicit. que ad ip̃am ꝑtinent
deicatẽ pats: in quib ille equał ẽ. omĩa que ht̃
habendo. Quicqͥd gͦ ẽ pat᷑. ẽ ec filiꝰ. Unde ait. Ego &
pat̃ unum sumꝰ. Sed pat̾ ẽ genitor. et hoc aliud:
ingenit᷑. & hoc tercium: pͥncipium sine pͥncipio.
nichil hoꝵ ẽ filiꝰ. Quomͦ gͦ quicquid ẽ pat̃ ẽ filie s
ex ditate sua. qͥcquid ẽ pat̃ ẽ quoq filiꝰ. In ꝑsona uero
sua. aliquid ẽ pat̾ qd ñ ẽ filiꝰ. Pater enĩ sicut plura
est cõmunit᷑ cum filio: ita quoq plura ẽ ꝑ se absqꝙ
filio. In illis: quicqͥd ẽ pat̃. ẽ filiꝰ. Inistis: non qͥcqͥd
est pat̾ est filiꝰ. Unde patet locutionẽ hanc. quicqͥd
ẽ pater ẽ filiꝰ: falsam ẽẽ sub sensus sui amplitu¬
dine. Posse autẽ ueram ẽẽ: ex restrictione. nisi
quis acutiꝰ asserat. Huimi locutiones recipiendaᷤ
ẽẽ. Pater ẽ aliquis qui ñ ẽ filius. ñ autẽ est aliqͥd

Expanded text:
 loci exigit, de his 41 dicit, quae ad ipsam pertinent divinitatem Patris, in quibus ille aequalis est, omnia quae habet habendo. Quidquid ergo est Pater, est et Filius, unde ait: Ego et Pater unum sumus. Sed Pater est genitor; et hoc aliud, ingenitus; et hoc tertium principium sine principio, nihil horum est Filius, quomodo ergo quidquid est Pater, est Filius? Sed ex divinitate sua quidquid est Pater, est quoque Filius; in persona vero sua, aliquid est Pater, quod non est Filius. Pater enim sicut plura est communiter cum Filio, ita quoque plura est per se absque Filio. In illis, quidquid est Pater et Filius; in istis non quidquid est Pater est Filius; unde patet locutionem hanc: Quidquid est Pater est Filius, falsam esse sub sensus sui amplitudine; posse autem veram esse ex restrictione. Nisi quis acutius asserat hujusmodi locutiones recipiendas esse: Pater est aliquis qui non est Filius; non autem, est aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
sa ꝓsequet᷑ et disiuncta: inuebens admiratio¬
nẽ. quod a se toc tantisq int̾uallis diuisa. in di¬
uisa simul occupet aĩa. nec tamen media com¬
plens spaciã. uidemꝰ homuntiones: et mediocres.
uidemꝰ etiam gigantes: Quid si adhuc distendat᷑
corpꝰ. scd̃m qd̾ dilatat᷑ iundꝰ: qui enĩ minꝰ pot̾it
facere et maiꝰ: Nunqusd sic̃ ereator ita creatus
sp̃c a deo creatori assimulat᷑. mundanã fab̾cã
sue simplicitatis ambitu continebit: anpotiꝰ
sicut examinator ds̃ humane crementi metas

Expanded text:
sa prosequetur et disjuncta, invehens admirationem, quod a se tot tantisque intervallis divisa, indivisa simul occupet anima, nec tamen media complens spatia. Videmus homunciones et mediocres, videmus et gigantes: quid si adhuc distendatur corpus secundum quod dilatatur mundus qui enim minus, poterit facere et majus nunquid sicut Creator, ita creatus spiritus a Deo Creatori assimilatus, mundanam fabricam suo ambitu continebit? An potius sicut examinator Deus humanae crementi metas
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ditas exigit singłaritatẽ. distinctio autem
desidat płalitatẽ. ꝑsone ex ditate hñt multa.
& tamen ex multis multe ñ sunt. Sunt qͥdẽ
tres. uerum aliunde. Nam ex multis illis: ñ
sunt nͥ unꝰ ds̃. Si enĩ distinctiones ꝑsonar᷑
ñ ẽẽnt: cũ mͦ ꝓpt̾ eas tres sint: tunc unus so¬
lus in multis maneret: Et qm̃ is om̃pc. is bonꝰ.
res: qmĩ ipse unꝰ solus eẽt. Sic om̃ĩa cesar erat:
unus tamen solũm᷑ existebat. Quod si scã cͥnitas
tam et si quã płi̾ma sua habeat in signia substan¬
tie. Nicħominꝰ tam̃ in om̃ib illis qr una est
substantia. una quoq ẽ nat᷑a: cur ñ due ꝑsone
licet. illis una concedat᷑ ꝑsonał conuenire ꝓpͥe¬
tãtei. At tamen qr addistinctionẽ ꝑtinet. potĩs
ca sunt due quã una: ut pat̾ et filius ñ unũ

Expanded text:
Nam divinitas exigit singularitatem; distinctio autem Nam divinitas exigit singularitatem; distinctio autem desiderat pluralitatem. Personae ex divinitate habent multa, et tamen ex multis multae non sunt: sunt quidem tres; verum aliunde. Nam ex multis illis non sunt nisi unus Deus. Si enim distinctiones personarum non essent, cum modo propter eas tres sint, tunc unus solus in multis maneret. Et quoniam is omnipotens, res, quoniam ipse unus solus esset. Sic omnia Caesar erat, unus tamen solummodo existebat. Quod si sancta Trinitas, tametsi quamplurima suae habeat insignia substantiae, nihilominus tamen in omnibus illis quia una est substantia, una quoque est natura; cur non duae personae, licet illis una concedatur personalis convenire proprietas, attamen quia ad distinctionem pertinet, potius in ea sunt duae quam una, u
Abbreviated transcription (Latin):
eandẽ constat ẽẽ omĩpotentiã: sic̃ ce deitatẽ duoꝵ
alq ideo recte duo unus ẽ oĩpotens: sic̃ et unꝰ ds̃.
Relatio autẽ tam &e si simł: ñ una fortasse est. ea
que inter patrẽ et sp̃m. & illa que inter patrẽ
ac filiũ. & eundẽ sp̃m sc̃m. Aut si est: ñ iam fõr¬
tasse duo pat̾ et filiꝰ sp̃s scĩ principia sunt: s unũ.
Ut iam dici possit. quod sic̃ sunt quedã cõmu¬
ma tͥb. ita quoq alia uere sunt cõmunia
duob. quoꝵ pars different̾ in est. ut ꝑcessio: filio
atq sp̃iu sco. aut pͥncipiũ quoqͦmͦ habittm. filio
atꝙ patͥ. Pars autẽ. more tͥb cõmuniũ uno. et ĩ¬
differenti mͦ habet᷑. ut pͥncipium in patre et filio.
et unꝰ om̃ips: ita duo unum sunt pͥncipium
& item duo ꝓcedens unus ẽ: qd ñ adeo credibile
uidet᷑. Conuenit enim ut ꝑsone sint unum
in om̃i eo: qd̃ exd̾itatis nat᷑a suscipiunt. et ñ sint
unum in eo: qd ex nat᷑a distinctionis assum̃t.

Expanded text:
nstat esse omnipotentiam, sicut et divinitatem duorum; atque ideo recte dico Unus est omnipotens, sicut aeternus Deus. Relatio autem tametsi similis, non una fortasse est ea quae inter Patrem et Spiritum, et illa quae inter Patrem ac Filium, et eumdem Spiritum sanctum; aut si est, non jam fortasse duo, Pater et Filius Spiritus sancti principia sunt, sed unum, ut jam dici possit, quod sicut sunt quaedam communia tribus, ita quoque alia sunt vere communia duobus: quorum pars differenter inest, ut processio Filio atque Spiritui sancto; aut principium quoquo modo habitum, Filio atque Patri. Pars autem more tribus communium uno et indifferenti modo habetur, ut principium in Patre et Filio ret unus omnipotens, ita duo sunt unum principium. Et item duo, procedens unus est; quod non adeo credibile videtur. Convenit enim ut personae sint unum in omni eo quod ex natura divinitatis suscipiunt, et non sint unum in eo quod ex natura distinctionis assumunt.
Abbreviated transcription (Latin):
unus in diuiso imꝑio regnans. unus in una
uoluntatis immutabilitate uolens.Si qua tñ
ratione. si qua auctoritate. tres regnanteᷤ. treg
creantes. ob ꝑsonarum pluralitatẽ dicere cogim᷑.
nlłatenꝰ tñ tͤs rogas tͦs creatores. qd̾ imitas substan¬

Expanded text:
unus indiviso imperio regnans, unus in una unus indiviso imperio regnans, unus in una voluntatis immutabilitate volens. Si qua tamen ratione, si qua auctoritate tres regnantes, tres creantes, ob personarum pluralitatem dicere cogimur, nullatenus tamen tres reges, tres creatores, quod unitas substan
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩe aliud ditat᷑ qͣm de ext̾ĩori. ñ tam̃ sdeo alius
homo. et tam̃ aliud ẽ hec qͣm illa. Quoquo autẽ
mͦ quis quid dicat᷑. aut quid de quo. nunqͣm
tamen ẽ pat̃ aliud ꝓpea qͣm filiꝰ. s alius ñ nunqͣm.
Illud autẽ aliud. qd̾ de patre enuntiat᷑ et ñ de fi
omisciens. Item. aliud ẽ districtio. aliud mĩa. et
ad imaginẽ et similitudinẽ nr̃am. Recte gͦ dr̃. qdͥ
hii tres boĩcm. ĩmo totũ mundum fecerunt.
Unde consequi uidet᷑ cosdem tres. eundem mũi¬
dum aliqͥndo fuisse facientes. Quem si qͣndo
facientes fuerunt. quot tunc facientes exsticer̃t:
Num iuxta plurał num̾i naturã plures⁊ et qͣt
nisi tres: S si tres facientes aut creantes orbem.
quomͦ unus factor aut creator orbis: Quare dũ
lli tons munaũ fecer̃t: iinut. faciens mundũ.
ex una oꝑatione exstiterunt. Sic ndem tres utiq
existunt. regnant. qd̾ bonum ẽ uolunt: et tam̃
ꝓpt̾ unam existentie essentiã: imus ẽ existens.

Expanded text:
 ideo alius homo, tamen aliud est haec quam illa. Quoquo autem modo quis quid dicatur, aut quid de quo, nunquam tamen Pater est aliud propterea quam Filius, sed alius nonnunquam. Illud autem aliud quod de Patre enuntiatur et non de Filotens, quam omnisciens. Item aliud est districtio, aliud misericorad imaginem et similitudinem nostram ; recte ergo dicitur quod ii tres hominem, imo totum mundum fecerint. Unde consequi videtur, eosdem tres eumdem mundum aliquando fuisse facientes, quem si quando facientes fuerunt, quot tunc facientes exstiterunt? Num juxta pluralem numeri naturam plures? et quot nisi tres? sed si tres creantes aut facientes orbem, quomodo Unus factor aut Creator orbis? Quare dum illi tres mundum fecerunt, unus faciens mundum ex una operatione exstiterit? sic idem tres utique existunt, regnant, quod bonum est volunt; et tamen propter unam existentiae essentiam, unus est existens,
Abbreviated transcription (Latin):
tͥnitatis missio fcã ẽ: Quod ñ nullis placet. Sed
alter mitti ab alt̾o ꝓcedens a pͥncipio suo. Is gͦ sorꝰ
mittit᷑ qui sue p̃sentiȩ qͥlibet manifestatione
apparens: ab alio ẽ. cuiꝰ nutu hõib monstrat᷑.
it. & quid ẽ a sp̃u missus nͥ de sp̃u scõ conceptuse
Humanitas suscepta. merito dicetur a sp̃u qͦq
missa: sũ doctor bonus a deo confirmat᷑ missus.
Uerum idẽ pat̃ quod filiꝰ. qm amibo unꝰ as̾. Paterᷤᷤ

Expanded text:
Trinitatis missio facta est. Quod nonnullis placet, sed Trinitatis missio facta est. Quod nonnullis placet, sed alter mitti ab altero, procedens a principio suo. Is ergo solus mittitur, qui suae praesentiae qualibet manifestatione apparens ab alio est, cujus nutu hominibus monstratur. it? et quid est a Spiritu missus, nisi de Spiritu sancto conceptus? humanitas suscepta, merito dicetur a Spiritu quoque missa, sicut doctor bonus a Deo confirmatur missus.Verum id est Pater q
Abbreviated transcription (Latin):
seruet ius suũ. ut ꝑsone sic̃ st̃ ex nat᷑a singłari¬
ita sint quoq exdistinctione płicatis. plures. ut
ꝑsone tres. pͥncipia duo. ꝓcedences etiam duo: nͥ
forte arbitretur qͥs. pͥncipiũ atꝙ ꝓcessum. ꝓpria
ꝓfessione singłaritati dicata: quod plane falsũ
patet. Nam si in deitate una. una quoq foret
ꝑsona: utiq pͥncipio atq ꝓcessui quoꝵ utriꝰq
natura duoꝵ ad minus płicatẽ exposuit: nullꝰ
autem solum: uirumq susciꝑe. Quemad modũ
gͦ se hñt hii tres circa pͥncipium atq ꝓcessum
eternalit̾: ita quoq se hñt inmissione tẽporalit̃.
S quid ẽ filium atq sp̃m missos eẽ. nͥ in uisibi¬
leri nat᷑am in sibili effectu apparere: Quid itẽ ẽ
qd̃ pater uttumq misit. filiꝰ uͦ alterum nisi qd̾
tuitu paiͥs itemq filii missio celebrata ẽe Sed sic
tota tͥnitas filium misit ac sp̃m. qͥa nutu totuus

Expanded text:
servet integrum, ut personae sicut sunt ex natura singulariservet integrum, ut personae sicut sunt ex natura singulari; ita sint quoque ex distinctione pluralitatis plures, ut personae tres, principia duo, procedentes et duo, nisi forte arbitretur quis principium atque processum propria professione singularitati dicata. Quod plane falsum patet; nam, si in divinitate una, una quoque foret persona, utique principio atque processui, quorum utriusque natura duorum ad minus pluralitatem exposcit, nullus autem solum, utrumque suscipere. Quemadmodum ergo se habent ii tres circa principium atque processum aeternaliter, ita quoque se habent in missione temporaliter. Sed quid est Filium atque Spiritum missos esse, nisi invisibilem naturam visibili effectu apparere? Quid est item quod Pater utrumque misit, Filius vero alterum; nisi quod nutu Patris itemque Filii missio celebrata est? Sed sic tota Trinitas Filium misit ac Spiritum, quia nutu totius