comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
loqueremur nr̃o ore ꝓcederent: atq ille non
potuisset negare: quod facile fuit egit cum ho¬
mine ut in loquendo leonem nominaret:
Hoc ubi factum ẽ. ridicule insultare cepit¬
& premere. ut qm̃ quicquid loquimur ore
nr̃o exire confessus fuerat. & leonem se locutũ
ẽẽ nequibat abnuere: homo ñ immanis tam
Minime uͦ erat arduum secure huic resistere
son enim concedem ore nĩo exire que loqͥmͣ:¬
res quȩ significatur. sed signum quo significa¬
tur loquentis ore procedit: nisi cum ipsa si¬
gna significant᷑. quod genus parilo ande tra¬
ctauimus. ag. Bene tu quidem hoc modo
adũsus illum esses paratus: ueruntamen mͥ
quid respondebis. utrum homo nomen sit
requirenti: ad. Quid ni ẽẽ nomen: Quid ẽ
te uideo. num nomen uideo: ad.Non. ab.
uis ne igitur dicam quod sequitur: ad. Ne
queso. nam michi ipse renuntio me hominẽ
non eẽ. qui nomen ee responderim: cum hõ
utrum nomen esset inquireres. lam enun

Expanded text:
loqueremur, nostro ore procederent, atque ille non loqueremur, nostro ore procederent, atque ille non potuisset negare; quod facile fuit, egit cum homine, ut in loquendo leonem nominaret: hoc ubi factum est, ridicule insultare coepit et premere, ut quoniam quidquid loquimur, ore nostro exire confessus erat, et leonem se locutum esse nequibat abnuere, homo non malus tam Minime vero erat arduum scurrae huic resistere; non enim concederem ore nostro exire quodcquae res significatur, sed signum quo significatur loquentis ore procedit, nisi cum ipsa signa significantur: quod genus paulo ante tractavimus? 24. Aug. Bene tu quidem hoc modo adversus illum esses paratus: verumtamen mihi quid respondebis, utrum homo nomen sit requirenti? Ad. Quid, nisi esse nomen? Aug. Quid? cum te video, num nomen video? Ad. Non. Aug. Visne igitur dicam quod sequitur? Ad. Ne quaeso; nam mihi ipse renuntio, me hominem non esse, qui nomen esse responderim, cum homo utrum nomen esset inquireres. Jam enim
Abbreviated transcription (Latin):
lllud eigo quod primo quesieram quia iã
dedisti: non queram. Uide igitur diligentiꝰ
utrum sillaba ho. nichil aliud sit quã ho.
& utrum mo. nichil aliud sit quã mo. ad
Hic prorsus nichil aliud uideo.ab. Uide
etiam num his duab iunctis homo fiat.
ad̾. Nequaq̃m hoc concesserim. Placuit eñ
&e recte placuit. signo dato id quod signifi¬
catur attendere. & ex eius considatione uł
dare uel negare quod dr̃. Iile aucẽ seꝑatim
enuntiate sillabȩ quia sine ulla signisicatiõe
sonuerunt: hoc eas eẽ quod sonuere conces¬
sum ẽ. as. Placet igitur firmumq animo
cenes non respondendum ẽẽ int̾rogantibus.:
nisi ex his rebus quȩ uerbis significant᷑. ad.
Non intelligo. cur displiceat: si mͦ u̾ba sunt.
aõ Uellem scire quomͦ illi resisteres. de qͦ
iocantes solemus audire. quod ex eius ore
cum quo disputabat leonem processisse con¬
cduserit. Cum enim quesiss& utrum ea quȩ

Expanded text:
Illud ergo quod primo quaesieram, quia jam Illud ergo quod primo quaesieram, quia jam dedisti, non quaeram. Vide igitur diligentius, utrum syllaba, ho, nihil aliud sit quam, ho; et utrum, mo, nihil aliud sit quam, mo. Ad. Hic prorsus nihil aliud video. Aug. Vide etiam num istis duabus junctis, homo, fiat. Ad. Nequaquam hoc concesserim: placuit enim, et recte placuit, signo dato id quod significatur attendere, et ex ejus consideratione vel dare, vel negare quod dicitur. Illae autem separatim enuntiatae syllabae, quia sine ulla significatione sonuerunt, hoc eas esse quod sonuere concessum est. Aug. Placet igitur, firmumque animo tenes non respondendum esse interrogationibus, nisi ex iis rebus quae verbis significantur. Ad. Non intelligo cur displiceat, si modo verba sint. Aug. Vellem scire quomodo illi resisteres, de quo jocantes solemus audire, quod ex ejus ore cum quo disputabat, leonem processisse concluserit. Cum enim quaesisset, utrum ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
de accepisses qua sillabe sonant: nichil michi
respondisses. Possem enim tibi uideri etiam
nichil int̾rogasse. Nunc uͦ cum tria uerba
sonuerim. quorũ unum in medio repetiui
dicens utrum homo homo sit. primum &.
ultimum u̾bum ñ scđm ipsa signa. s scđm
ca que his significant᷑. te accepisse uł hoc so¬
lo manifestum ẽ. quod statim certus ac fi¬
dens rogationi respondendum putasti. ad
Uerum dicis. ao. Cur ergo id tantum qđ
in medio positum ẽ. & scđm id quod sonat.
& scdin id quod significat te accipere libuit:
ad. Ecce iam totum ex ea tantum parde
qua significatur accipio. Assentior enim
tibi sermocinari nos omnino non posse:
nisi auditis u̾bis ad ea feratur animus
quorum ista sunt signa. Quare ostende nẽ
quomodo ista ratiocinatione deceptus sum.
qua me hominẽ non ẽẽ concluditur. Ao
Immo eadem rursus int̾rogabo: ut ipse in¬
uenias ubi lapsus sis. ad. Bene facis. ab.

Expanded text:
te accepisses, qua syllabae sonant, nihil mihi te accepisses, qua syllabae sonant, nihil mihi respondisses; possem tibi enim videri nihil etiam interrogasse: nunc vero cum tria verba sonuerim, quorum unum in medio repetivi dicens utrum homo, homo sit, primum et ultimum verbum, non secundum ipsa signa, sed secundum ea quae his significantur te accepisse, vel hoc solo manifestum est, quod statim certus ac fidens rogationi respondendum putasti. Ad. Verum dicis. Aug. Cur ergo id tantum quod in medio positum est, et secundum id quod sonat, et secundum id quod significat, te accipere libuit? Ad. Ecce jam totum ex ea tantum parte qua significatur accipio: assentior enim tibi, sermocinari nos omnino non posse, nisi auditis verbis ad ea feratur animus, quorum ista sunt signa. Quare ostende nunc, quomodo ista ratiocinatione deceptus sim, qua me hominem non esse concluditur. Aug. Imo eadem rursus interrogabo, ut ipse invenias ubi lapsus sis. Ad. Bene facis. 23. Aug.
Abbreviated transcription (Latin):
ag. Quid tu. non idem existimas qͥ omĩa
suꝑiora ex quib hoc confect̾um ẽ. uera eẽ
concedis: ad. Non dibi ego dicam quid ex¬
istimem: nisi prius abste audiero cũ que¬
reres utrum homo homo sit. de duabus
istis sillabis. an de re ipsa quam significant.
me interrogaueris. ac̃.Tu potius responde
ex qua parte acceperis int̾rogationẽ meã.
Nam si ÷ ambigua. prius hoc cauere debu¬
isti: neq michi respondere. ante quã certus
fieres quonammͦ rogauerim. ad. Quid Et
me impediret hec ambiguitas. cum ego
ad utrumq responderim: Nomo enim
prorsus homo.ẽ. Nam & iste due sillabe
nichil aliud sunt quam iste due sillabe: &
id quod significant nichil aliud ÷ quam id
quod est. ac̃. Scite hoc quidem. Sed cur
hoc solum quod dictum ÷ homo. ñ etiam
cet̾a que locuti sumus ad utrumq accepisti:
ad. Unde enim conuincor quod cet̾a non
sic acceꝑim: aG. Ut alia omittam. eã ipsam
primam rogationem meã si totã ex ea paR¬

Expanded text:
Aug. Quid, tu non idem existimas, qui omnia Aug. Quid, tu non idem existimas, qui omnia superiora ex quibus hoc confectum est, vera esse concedis? Ad. Non tibi ego dicam quid existimem, nisi prius abs te audiero, cum quaereres utrum homo, homo sit, de duabus istis syllabis, an de re ipsa quam significant, me interrogaveris? Aug. Tu potius responde ex qua parte acceperis interrogationem meam: nam si est ambigua, prius hoc cavere debuisti, neque mihi respondere antequam certus fieres quonam modo rogaverim. Ad. Quid enim me impediret haec ambiguitas, cum ego ad utrumque responderim; homo enim prorsus homo est: nam et istae duae syllabae nihil aliud sunt quam istae duae syllabae; et id quod significant, nihil aliud est, quam id quod est. Aug. Scite hoc quidem: sed cur hoc solum quod dictum est homo, non etiam caetera quae locuti sumus, ad utrumque accepisti? Ad. Unde enim convincor quod et caetera non sic acceperim? Aug. Ut alia omittam, eam ipsam primam rogationem meam, si totam ex ea par
Abbreviated transcription (Latin):
decum non ludendi gr̃a. sed exercendi uires
& mentis aciem: quib regionis illiꝰ ubi be¬
ata uita ẽ. calorem ac lucem non mͦ sustine
ut cepisti. Nam nun quam ego contẽpnen¬
da pudem: quȩ tu dicenda uł agenda puta¬
ueris. ag̃. Age iam ergo. illam pardem con¬
sideremus. cum signis non alia signa signi¬
ficantur: sed ea que significabilia nominamꝰ.
Et primum dic michi utrum homo. hõ
sit. ad. Nunc uͦ an ludas nescio. ag̃. Q dita:
ad. quia querendum ex me censes: utrum
homo aliud sit quam homo. as̃. Ita credo
de illudi arbitrareris: si etiam quererẽ utrũ
prima huius nominis sillaba alud sit ꝗͣ
ho. & aliud sccd̃a quam mo. ad. Ita om̃ino:
ag̃. at iste duȩ sillabe. coniuncte. homo ẽ.
An negabis: ad. Quis neget: ao. Quero gͦ
num tu duȩ istȩ sillabe coniuncte sis. ad.
Nullo modo. Sed uideo quo tendas. AG.
Dicito ergo. ne me contumeliosum putes:
ad. Concludi existimas: quod homo ñsim.

Expanded text:
tecum non ludendi gratia, sed exercendi vires tecum non ludendi gratia, sed exercendi vires et mentis aciem, quibus regionis illius, ubi beata vita est, calorem ac lucem non modo sustinut coepisti: nam nunquam ego contemnenda putem quae tu dicenda vel agenda putaveris. 22. Aug. Age, jam ergo illam partem consideremus, cum signis non alia signa significantur, sed ea quae significabilia vocamus. Et primum dic mihi utrum homo, homo sit. Ad. Nunc vero an ludas nescio. Aug. Quid ita? Ad. Quia quaerendum ex me censes, utrum homo aliud sit quam homo. Aug. Ita credo te illudi arbitrareris, si etiam quaererem utrum prima hujus nominis syllaba aliud sit quam, ho, et aliud secunda quam, mo. Ad. Ita omnino. Aug. At istae duae syllabae conjunctae, homo est: an negabis? Ad. Quis neget? Aug. Quaero ergo, num tu duae istae syllabae conjunctae sis. Ad. Nullo modo: sed video quo tendas. Aug. Dicito ergo, ne me contumeliosum putes. Ad. Concludi existimas quod homo non sim.
Abbreviated transcription (Latin):
quam cum ea inquirendo ac disserendo de
nescio qͥb latebris ambo erueremus: s quonã
tantis ambagib tecum ꝑuenire moliar.
difficile dictu: hoc loco. Tu enim fortaose
aut ludere nosꝰ a serus rebus auocare animũ
quasi quibusdam pucrilibus questiunculis
arbritraris. aut paruam uł mediocrem aliꝗͣ
utilitatẽ requirere: aut si magnum qͥddam
parturire istam disputationẽ suspicaris. iã¬
iamq id scire. siue saltim audire desideras.
Ego autẽ credas uelim neq me uilia ludi¬
cra hoc instituisse sermone. quamuis fortaᷤ¬
se ludamus. idq ipsum tam̃ non puerili sen¬
su estimandum sit: neq parua bona uł me¬
diocria cogitare. Et tam̃ si dicam uitam ẽẽ
quandam beatissimã. eandemq sempit̾nam.
quo nos do duce. id÷ ipsa ueritate gradibus
quibusdã infirmo gressui nr̃o accõmodatis
ꝑduci cupiam: uereor ne ridiculus uideaR.
gredi ceꝑim. Dabis igitur ueniam si p̾ludo

Expanded text:
quam cum ea inquirendo ac disserendo de quam cum ea inquirendo ac disserendo de nescio quibus latebris ambo erueremus. Sed quonam tantis ambagibus tecum pervenire moliar, difficile dictu est hoc loco. Tu enim fortasse aut ludere nos, et a seriis rebus avocare animum, quasi quibusdam puerilibus quaestiunculis, arbitraris, aut parvam vel mediocrem aliquam utilitatem requirere; aut si magnum quiddam parturire istam disputationem suspicaris, jamjamque id scire sive saltem audire desideras. Ego autem credas velim, neque me vilia ludicra hoc instituisse sermone, quamvis fortasse ludamus, idque ipsum tamen non puerili sensu aestimandum sit; neque parva bona vel mediocria cogitare. Et tamen si dicam vitam esse quamdam beatam, eamdemque sempiternam, quo nos Deo duce, id est ipsa veritate, gradibus quibusdam infirmo gressui nostro accommodatis perduci cupiam; vereor ne ridiculus videar, ingredi coeperim. Dabis igitur veniam, si praeludo
Abbreviated transcription (Latin):
nomina nuncupari. satis probabilicer did¬
putatum ẽ. siquidem alt̾m horum ad aeris
ubationem. altm ad animi comemorationẽ
notandum ẽẽ comꝑtum. uł ex hoc intelli¬
gi potest. quod in loquendo rectissime dm̃s.
quod: huic rei nomen. rem memorie man¬
dare cupientes: quod ÷ autẽ huic rei u̾bum
dicere ñ solemus. Quȩ uͦ non solum tantũ¬
dem sed etiam idem omnino significent. &
inter quȩ nichil pret̾ litt̾arum distet sonũ.
nomen & onoma inuenimus. Illud sane
michi elapsum erat in hoc genere in quo
iuice se signa significant. nullum nos signum
comꝑisse. quod non inter cet̾a que significat.
se quoq significet. Hȩc quantum potui re¬
cordatus sum: tu iam uideris quem nichil
puto in hoc sermone nisi scientẽ certumq
dixisse. utrum ista bene ordinadeq digesse¬
rim. ac. Satis tu quidẽ memorit̾ omnia q̃¬
uellem recoluisti. & ut tibi fadear. multo eui¬
dentius michi nunc uidentur ista distincta.

Expanded text:
nomina nuncupari, satis probabiliter disnomina nuncupari, satis probabiliter disputatum est. Siquidem alterum horum ad auris verberationem, alterum ad animi commemorationem notandam esse compertum, vel ex hoc intelligi potest, quod in loquendo rectissime dicimus, Quod est huic rei nomen, rem memoriae mandare cupientes; Quod est autem huic rei verbum, dicere non solemus. Quae vero non solum tantumdem, sed etiam idem omnino significent, et inter quae nihil praeter litterarum distet sonum, nomen et ὄνομα invenimus. Illud sane mihi elapsum erat an hoc genere, in quo invicem se significant, nullum nos signum comperisse, quod non inter caetera quae significat, se quoque significet. Haec quantum potui recordatus sum. Tu jam videris, quem nihil puto in hoc sermone nisi scientem certumque dixisse, utrum ista bene ordinateque digesserim. Cvellem recoluisti; et, ut tibi fatear, multo evidentius mihi nunc videntur ista distincta,
Abbreviated transcription (Latin):
quedam uͦ etiam idem ualere monstratum ::
Et enim hoc dissillabum quod sonat cum
dicimus signum: prorsus omnia quib qͥdq
significatur. significat. Non autẽ omniũ
signorum signum ÷ cum dicimus u̾bum:
sed tantum eorum quȩ articulata uoce pro¬
feruntur. Unde manifestum ÷ quamuis &
ũbum signo. & signum uerbo. id÷ & iste duȩ
sillabe illis. & ille istis significentur. plus tam̃
signum ualere quam u̾bum: plura scilic&. ilł
duab sillabis quam istis significantib. Tan¬
tumdem autẽ ualet generale u̾bum. & genera¬
le nomen. Docuit enim ratio omnes partes
orationis etiam nomina eẽ. quod & ꝓnoĩa
his addi possunt. & de omnib dici pocest.
quod aliquid nominent. & nulla earum sit
quȩ non uer ⁊bo adiuncto pronunciatum
possit implere. Sed cum tantun dem uale¬
ant nom & u̾bum. eo quod omnia quȩ u̾ba
sunt sint etiam nomina: non tamen idem
ualent. Alia quippe decausa uerba. & alia

Expanded text:
quaedam vero etiam idem valere monstratum est. quaedam vero etiam idem valere monstratum est. Etenim hoc disyllabum, quod sonat cum dicimus, Signum, prorsus omnia quibus quidque significatur significat: non autem omnium signorum signum est cum dicimus, Verbum, sed tantum eorum quae articulata voce proferuntur. Unde manifestum est, quamvis et verbum signo, et signum verbo, id est et duae istae syllabae illis, et illae istis significentur, plus tamen signum valere quam verbum, plura scilicet illis duabus syllabis, quam istis significantibus. Tantumdem autem valet generale verbum, et generale nomen. Docuit enim ratio omnes partes orationis etiam nomina esse, quod et pronomina his addi possunt, et de omnibus dici potest quod aliquid nominent, et nulla earum sit quae non verbo adjuncto pronuntiatum possit implere. Sed cum tantumdem valeant nomen et verbum, eo quod omnia quae verba sunt, sint etiam nomina; non tamen idem valent. Alia quippe de causa verba, et alia
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ cum a nobis queruntur non agimus.
& post inquisitionẽ agere possumus: locuti¬
onem tam̃ ex eo non ẽẽ genere. siquidem &
loquentes cum int̾rogamur quid sit locu¬
tio. ipsã ꝑsemet ipsam demonstrari facile eẽ
sadis apparet. E x quo admoniti sumus aut
signis signa monstrari: aut signis alia que
signa non sunt: aut etiam sine signo res qͣs
agere post interrogationẽ possumus. hoꝵ¬
q trium primum diligentius considandũ
discutiendumq suscepimus. Qua disputa¬
tione declaratum ẽ. pardun ee signa quȩ ab
his signis que significarent significari uicis¬
sim non possent. ut ÷ hoc quadrissillabum.
cum comunctio dicimus: partim quȩ pos¬
sent. ut cum dicimus signum. etiam u̾bum
significamus: & cum dicimus u̾bum. etiam
signum significamus. Nam signum & u̾bui:
& duo signa. & duo uerba sunt. In hoc aut̃
genere quo inuicem se signa significant:
quȩdam non tantum. quedam tantum:

Expanded text:
quae cum a nobis quaeruntur, non agimus, quae cum a nobis quaeruntur, non agimus, et post inquisitionem agere possumus; locutionem tamen ex eo non esse genere: siquidem et loquentes cum interrogamur quid sit locutio, istam per seipsam demonstrare facile esse satis apparuit. 20. Ex quo admoniti sumus aut signis signa monstrari, aut signis alia quae signa non sunt, aut etiam sine signo res quas agere post interrogationem possumus: horumque trium primum diligentius considerandum discutiendumque suscepimus. Qua disputatione declaratum est, partim esse signa, quae ab iis signis quae significarent, significari vicissim non possent, ut est hoc quadrisyllabum cum, Conjunctio, dicimus: partim quae possent, ut cum dicimus, Signum, etiam verbum significamus; et cum dicimus, Verbum, etiam signum significamus; nam signum et verbum, et duo signa, et duo verba sunt. In hoc autem genere, quo invicem se signa significant, quaedam non tantum, quaedam tantum,
Abbreviated transcription (Latin):
putes. Inde tercium in uersu u̾bum cum
lacagerem exponere: urgebar abste ut ñ
ũbum aliud quod idem ualeret s rẽ ipsam
potius quȩ uerbo significaretur ostendem:
Cumq id sermocinantib nobis fieri non
posse dixissem: uentum ẽ ad ea quȩ int̾ro¬
gantibus digito monstrantur. Hec ego cor¬
poralia ẽẽ omnia arbitrabar: sed inuenimꝰ
sola uisibilia eẽ. Hinc nescio quomodo ad
surdos & histriones deuenimus.qui non
sola quȩ uideri possunt. sed multa pret̾ea
ac prope omnia quȩ loquimur gestu sine
uoce significant: cosdem tam̃ gestus signa c̃ẽ
comꝑimus. Eunc rursus querere cepimus qͦ¬
modo res ipsas que signis significantur. sine
ullis signis ualeremus ostendere: cum & ille
paries & color. & omne uisibile quod intensi¬
one digiti ostenditur signo quodam conuin¬
ceretur ostendi. hic ergo errans cum inue¬
niri tale nichil posse dixissem. tandem inter
nos constitit ea posse demonstrari sine signo

Expanded text:
putes. Inde tertium in versu verbum cum putes. Inde tertium in versu verbum cum satagerem exponere, urgebar abs te, ut non verbum aliud quod idem valeret, sed rem ipsam potius quae per verba significaretur ostenderem. Cumque id sermocinantibus nobis fieri non posse dixissem, ventum est ad ea quae interrogantibus digito monstrantur. Haec ego corporalia esse omnia arbitrabar, sed invenimus sola visibilia. Hinc nescio quomodo ad surdos et histriones devenimus, qui non quae sola videri possunt, sed multa praeterea ac prope omnia quae loquimur, gestu sine voce significant; eosdem tamen gestus signa esse comperimus. Tum rursus quaerere coepimus, quomodo res ipsas quae signis significantur, sine ullis signis valeremus ostendere, cum et ille paries, et color, et omne visibile, quod intentione digiti ostenditur, signo quodam convinceretur ostendi. Hic ego errans cum inveniri tale nihil posse dixissem, tandem inter nos constitit, ea posse demonstrari sine signo,
Abbreviated transcription (Latin):
proprium loquutionis. & in orando deo
quẽ doceri aut commemorari existimare
non possumus. id uerba ualeant ut uel noᷤᷤ
ipsos commonefaciamus. uel alii comme¬
morentur doceantur ue ꝑnos. Deinde cũ
satis constitisset uerba nichil aliud ẽẽ quã
signa. ea ui quȩ non aliquid significent sig¬
na eẽ non posse: proposuisti uersum curꝰ
uerba singła quid significarent conarer
ostendere. His aute erat. Si nichil ex tan¬
ta suꝑis placa urbe relinqui. Cuius sedin
ũbum quamuis notissimum & manifestis¬
simum quid tam̃ significaret non reppieba¬
mus. Cumq michi iuderetur non frustra
nos id in loquendo interponere. sed quod
eo aliquid doceamus audientẽ ipsam m̃tis
affectionem. cum rem quam querit non
eẽ inuenit uel inuenisse se putat. hoc ubo
forcasse indicari respondisti tu quidem sed
cam nescio quam profunditate questionis
iocum euitans in aliud tempus illustran¬
dam distulisti. ne me debiti quoq ł oblitũ

Expanded text:
proprium locutionis; in orando Deo, proprium locutionis; in orando Deo, quem doceri aut commemorari existimare non possumus, id verba valeant, ut vel nos ipsos commonefaciamus, vel alii commoneantur doceanturve per nos. Deinde cum satis constitisset verba nihil aliud esse quam signa; ea vero quae non aliquid significent, signa esse non posse, proposuisti versum, cujus verba singula quid significarent, conarer ostendere: is autem erat: Si nihil ex tanta Superis placet urbe relinqui. Cujus secundum verbum quamvis notissimum et manifestissimum, quid tamen significaret, non reperiebamus. Cumque mihi videretur non frustra nos id in loquendo interponere, sed quod eo aliquid doceamus audientem, ipsam mentis affectionem, cum rem quam quaerit, non esse invenit, vel invenisse se putat, hoc verbo fortasse indicari; respondisti tu quidem, sed tamen nescio quam profunditatem quaestionis joco evitans, in aliud tempus illustrandam distulisti: nec me debiti quoque tui oblitum
Abbreviated transcription (Latin):
intelligas. ad. Iam facile ẽ. Sed illud mͥ nẽ
uenit in mente nomen & generaliter & spe¬
cialiter dici: uocabulum aut̃e inder octo
partes orationis non accipi. Quare hoc qͦ¬
nichil inter se preter diu̾sum sonum differ.¬
re arbitror. aG. Quid nom̃ & onoma dista¬
re inder se aliquid putas preter sonum:
quo etiam lingue discernuntur latma aq
greca : ad. hic uero nichil aliud intelligo.
as. Peruentum ÷ ergo ad ea signa quȩ se¬
ipsa significent. & aliud ab alio inuicem si¬
gnificetur: & quicquid ab uno. hoc & ab alio:
& nichil preter sonum inder se differant:
Nam hoc quardum modo muenimus. Tria
enim suꝑiora & de nomine ac uerbo intel¬
ad. faciam quantum possum. Nam pͥmo
omnium recordor aliquandui nos quesisse
quã ob causam loquamur. inuentumq c̃ẽ
docendi commemorandi ue gr̃a nos loqui:
quandoquide cum nec int̾rogamus alid̃
agimus quã ut ille qui rogatur discat qͥd
uelimus audire: & in cantando quod de¬
lectationis causa facere uidemur non sit

Expanded text:
igas. Ad. Jam facile est: sed illud mihi nunc venit in mentem, nomen et generaliter et specialiter dici; vocabulum autem inter octo partes orationis non accipi: quare hoc quoque inter se praeter diversum sonum differre arbitror. Aug. Quid? nomen et ὄνομα distare inter se aliquid putas praeter sonum, quo etiam linguae discernuntur latina atque graeca? Ad. Hic vero nihil aliud intelligo. Aug. Perventum est ergo ad ea signa quae et seipsa significent, et aliud ab alio invicem significetur, et quidquid ab uno hoc et ab alio; et nihil praeter sonum inter se differant: nam hoc quartum modo invenimus; tria enim superiora, et de nomine et verbo intelAd. Faciam quantum possum. Nam primo omnium recordor aliquandiu nos quaesisse quam ob causam loquamur, inventumque esse docendi commemorandive gratia nos loqui, quandoquidem nec cum interrogamus, aliud agimus quam ut ille qui interrogatur discat quid velimus audire; et in cantando, quod delectationis causa facere videmur, non sit
Abbreviated transcription (Latin):
sccłia misertus ẽ nobis. & cum mortui ẽẽmꝰ
peccatis. conuiuificauit nos in xp̃o. Cuius
grã estis salui facti. simul & suscitauit. & cũ
eo collocauit incelestib cum xp̃o iħu. ut
ostenderet in scłis supuenientibꝰ abun-¬

Expanded text:
cordia, misertus est nobis. et cum mortui essemus peccatis, conuiuificauit nos in Christo, cuius gratia estis salui facti; et simul suscitauit et cum eo collocauit in caelestibus cum Christo Iesu, ut ostenderet in saeculis superuenientibu
Abbreviated transcription (Latin):
Si autem aliquid pati potuit. non ẽ inui¬
olabilis: & decipitis eos quib dicitis ẽẽ inui¬
olabilem dm̃. Hoc enĩ ur̃a heresis negat. cũ
cȩtera exponitis. fortunat᷑ dix̃. Hoc sentimꝰ
quod nos instruit beatus apłs paulus qui
dicit. Hoc sentite in uobis. qͦd & in xp̃o iħu.
Quicum in forma dei eẽt constitutus. non

Expanded text:
Si autem aliquid pati potuit; non est inviolabilis, et decipitis eos quibus dicitis esse inviolabilem Deum. Hoc enim vestra haeresis negat, cum caetera exponitis. FORT. dixit: Hoc sentimus, quod nos instruit beatus apostolus Paulus, qui dixit: Hoc sentite in vobis, quod et in Christo Jesu; qui cum in forma Dei esset constitu
Abbreviated transcription (Latin):
fieri. Scd̃m historiam gͦ traditur: cum docetus.
quid scriptum aut quid gestum sit. quid non
gestum. ss tantummͦ scriptum quasi gestũ sit
Scam ethimologiam: cum ostendit᷑ quĩd de Cal¬
sa uł factum ut dictum sit. Scdm analogiã.
cum demonstirat᷑ nons adu̾sari duo destaintar¬
uetus & nouum. Scdm allegoriam: eũ docetius
ñ ad litt̾am eẽ accipienda queda quȩ scriptas.
sfigurate intelligenda. his om̃ibs modis dñs
illua sumptum ẽ.: eum obictum eẽt ilus qd̃
die sabbati discipłi eius spicas euulsissent. Non
legistis inquit quid fecit dauid eũ esurine. & qͥ
cum eo erant. quomͦ intrauit in domum di. & pa¬
nes ꝓpositionis manducauit. quos ñ licebat ei

Expanded text:
fieri. Secundum historiam ergo traditur, cum docetur fieri. Secundum historiam ergo traditur, cum docetur quid scriptum, aut quid gestum sit; quid non gestum, sed tantummodo scriptum quasi gestum sit. Secundum aetiologiam, cum ostenditur quid qua de causa vel factum vel dictum sit. Secundum analogiam, cum demonstratur non sibi adversari duo um. Secundum allegoriam, cum docetur, non ad literam esse accipienda quaedam, quae scripta sunt, sed figurate intelligenda. His omnibus modis Domiillud sumptum est, cum obiectum esset, quod die sabbati discipuli eius spicas evulsissent. Non legistis, inquit, quod fecit David, cum esuriret, et qui cum eo erant? Quomodo intravit in domum Dei, et panes
Abbreviated transcription (Latin):
ita mͥ nunc euenit ñ neganti cẽ ineffabile quod¬
dam & singłare animȩ bonum. qd̃ mente uide¬
atur. & me ad contemplandũ nondum ẽẽ ido¬
neum. cum fletu & gemitu confidenti. Non me
gͦ deser& si nicħ fingo. si officio ducor. si uerita¬
tem amo. si amicitiam diligo. si multum me¬
tuo ne fallaris. Omnis gͥ scriptura quȩ testa¬
mentum uetus uocatur. diligent eam nosse cu
pientib quadrifaria tradit᷑: scđm historiã. scđ
ethimologiam. scd̃m analogiam. scd̃m allegoriã.
Non me ineptum putes grecis nominib utentẽ.
Primum quia sic accepi. nec tib ħ alit̃ audeo in¬
timare quã accepi: deinde tu quoq animadĩ¬
tis ñ eẽ harum rerum apud nos inusitata noĩa:
Que si fabricassem int̾pretando: essem profecto
ineptior. Si autẽ circũloquerer: minus essem
in disserendo expeditus. Id tantum oro credas
quoquo mͦ errem: nicħ ame inflato ac tumido

Expanded text:
ita mihi nunc euenit, non neganti esse ineffabile quidita mihi nunc euenit, non neganti esse ineffabile quiddam et singulare animae bonum, quod mente uideatur, et me ad contemplandum nondum esse idoneum cum fletu et gemitu confitenti. non me ergo deseret, si nihil fingo, si officio ducor, si ueritatem amo, si amicitiam diligo, si multum metuo, ne fallaris. Omnis igitur scriptura, quae testamentum uetus upientibus quadrifaria traditur; secundum historiam, secundum aetiologiam, secundum analogiam, secundum allegoriam. Ne me ineptum putes, graecis nominibus utentem. Primum quia sic accepi, nec tibi hoc aliter audeo intimare quam accepi. Deinde tu quoque animadvertis, non esse harum rerum apud nos usitata nomina: quae si fabricassem interpretando, essem profecto ineptior; si autem circumloquerer, minus essem in disserendo expeditus. Id tantum oro credas, quoquo modo errem, nihil a me inflato ac tumido
Abbreviated transcription (Latin):
ac spero hȩc animo accepturum: quo a me di¬
cuntur. Seit autẽ ds cui nota sunt archana cõ¬
scientiȩ meȩ. nicħ me in hoc sermone maliciose
agere. so ut existimo accipiendum ẽẽ ueri ꝓban¬
di causa: cui uni rei uiuere iam diu statuimus. &
incredibili sollicitudine ne mͥ errare uob̃cum fa¬
cillimum fu̾it. iter autẽ rectum denere uob̃cũ sit.
ne durius loquar difficillimũ. Ss p̃sumo qđ &
in hac spe qua spero uos uiam sapientiȩ mecum
obtenturos. ñ me desera ille cui sacratus sum. qͦ
dies noctesq intueri conorꝰ & propt̃ pecc̃a mea
propt̃ q consuctudinẽ plagis ueternosarum
opinionũ sauciatum ocłm anime gerens. inua¬
lidum me ẽẽ cognosco. sepe cum lacrimis. & qũe¬
admodum pꝰ longam cecitatẽ ac tenebras lumi¬
nib uix aꝑtis & adhuc lucem palpitando atq
adũsando. quã tamen desid̾ant recusantib. pre¬
sertim si eis solem istum qͥspiam conet᷑ ostendẽ:

Expanded text:
ac spero te hoc animo accepturum, quo a me diac spero te hoc animo accepturum, quo a me dicuntur. scit autem deus, cui nota sunt arcana conscientiae meae, nihil me in hoc sermone malitiose agere, sed ut existimo accipiendum esse ueri probandi causa: cui uni rei uiuere iam diu statuimus et incredibili sollicitudine, ne mihi errare uobiscum facillimum fuerit, iter autem rectum uobiscum tenere sit, ne durius loquar, difficillimum. sed praesumo, quod et in hac spe, qua spero uos uiam sapientiae mecum obtenturos, non me deseret ille. cui sacratus sum: quem dies noctesque intueri conor et propter peccata mea propterque consuetudinem plagis ueternosarum opinionum sauciatum oculum animae gerens inualidum me esse cognosco saepe cum lacrimis. et quemadmodum post longam caecitatem ac tenebras luminibus uix apertis et adhuc lucem palpitando atque auersando, quam tamen desiderant, recusantibus, praesertim si eis solem istum quispiam conetur ostendere:
Abbreviated transcription (Latin):
lutus tenerer: hominis ÷ ut mitissime dicam. mi¬
nus acute considantis res de quib loqui multũ
amat. S ueniamus ad causam si plac&. Nam
bene nosti qd̾ reprehendentes manichei catholicã
fidem. & maxime uetus testam̃tum discerpentes
& dilaniantes. cõmouent imꝑitos. qui ꝓfecto nes¬
ciunt quatenus sint accipienda illa: & quẽadmo¬
dum utilit̃ hausta in uenas quasi uagientium
adhuc animarũ medullasq descendant. Et qr
sunt ibi quedam que suboffendant animos igna¬
ros & negligentes sui. quȩ maxima turba ẽ. ae¬
propt̃ mysteria que in his continent᷑. non a
multis admodum possunt. Qui uͦ pauci ħ facẽ
nouerunt: ñ amant propatula & famigerula q̃¬
ddam in disputatione certamina: & ob hoc mini¬
me noti sunt. nͥ his qui eos instantissime reqͥrt̃:
De hac igit᷑ manicheoꝵ temeritate qua uetus
testam̃tum & catholicam fidem rep̃hendunt:
accipe obsecro que me moueant. Opto autem

Expanded text:
lutus tenerer, hominis est, ut mitissime dicam, milutus tenerer, hominis est, ut mitissime dicam, minus acute considerantis res, de I quibus loqui multum amat. sed ueniamus ad causam. si placet. Nam bene nosti, quod reprehendentes Manichaei catholicam fidem et maxime uetus testamentum discerpentes et dilaniantes commouent inperitos: qui profecto nesciunt, quatenus sint accipienda illa et quemadmodum hausta utiliter in uenas quasi uagientium adhuc animarum medullasque descendant. et quia sunt ibi quaedam. quae suboffendant animos ignaros et neglegentes sui — quae maxima turba epropter mysteria, quae his continentur, non a multis admodum possunt. qui uero pauci hoc facere nouerunt, non amant propatula et: famigerula quaedam in disputatione certamina et ob hoc minime noti sunt, nisi his, qui eos instantissime requirunt. de hac igitur Manichaeorum temeritate, qua uetus testamentum et catholicam fidem reprehendunt, accipe, obsecro, quae me moueant. opto autem
Abbreviated transcription (Latin):
deseruerit qui diutius audiss&: lum̃ per illum
transitum fecit. Uides enim tu mea maxima
cura. nam de illis ñ nimis estuo: qͣm hoc mnane
ꝙ facillimum ad rep̃hendendumcuiuis ẽẽ possit.
ltaq hoc discutiendum dimitto prudentiȩ tuȩ:
sion enim uereor ne me arbitreris inhabitatum
lumine. cum uitȩ huiꝰ mundi eram implicatus.
tenebrosam spem gerens de pulchritudine uxo¬
ris: de pompa diuitiarũ: de inanitate honorũ:
cetis q noxiis & ꝑnitiosis uoluptatib. Hec enĩ
omnia qd te ñ latet. cum studiose illos audirem:
cuꝑe & sperare non desistebam. Neq ħ eorũ doc¬
trinȩ tribuo. fateor enim & illos sedulo monere
ut ista caueant᷑. So mͦ me dicere desertũ lumine.
cum ab his omnib umbris rerum me au̾terim.
soloq uictu ad ualitudinẽ necessario corporis
conten ꝑtus eẽ decreuerim: illustratum audem
atq fulgentẽ fuisse cum ista diligerẽ. & his inuo¬

Expanded text:
deseruerit, qui diutius audisset: lumen per illum deseruerit, qui diutius audisset: lumen per illum transitum fecit. uides enim tu, mea maxima cura — nam de illis non nimis aestuo — quam hoc inane et facillimum ad reprehendendum cuiuis esse possit. itaque hoc discutiendum dimitto prudentiae tuae. non enim uereor, ne me arbitreris inhabitatum lumine, cum uitae huius mundi eram inplicatus, tenebrosam spem gerens de pulchritudine uxoris, de pompa diuitiarum, de inanitate honorum ceterisque noxiis et perniciosis uoluptatibus. haec enim omnia, quod te non latet, cum studiose illos audirem, cupere et sperare non desistebam. neque hoc eorum doctrinae tribuo; fateor enim et illos sedulo monere, ut ista caueantur. sed modo me dicere desertum lumine, cum ab his omnibus umbris rerum me auerterim soloque uictu ad ualetudinem corporis necessario contentus esse decreuerim, inlustratum autem atque fulgentem fuisse, cum illa diligerem et his inuo
Abbreviated transcription (Latin):
siquid ã suoꝵ nob̃ inserebant necessitate reti¬
nendum. cũ alia ñ occurrerent in quib acqui¬
esceremus. arbitrabamur. Itas nob faciebant
qd̾ insidiosi aucupes solent: qui uiscatos sur¬
culos propt̃ aquã defigunt. ut sitientes aues
decipiant. Obruunt enim & quoquo mͦ eooꝑi¬
unt alias quȩ circa sunt aquas: uł inde etiã
formidolosis molitionib deterrent. ut in eoꝵ
dolos ñ electione s inopia decidat᷑. S cur ñ
ipse mͥ respondeo qd̾ iste lautȩ ac lepide simi¬
litudines atq huius modi rep̃hensiones. in
omnes qui aliquid docent a quo uis adusario
effundi urbanissime ac dicacissime possunt:
So ob hoc putaui aliquid eẽ inserendũ lict̾is
meis. ut eos ammoneam desinant talib agere:
ut quẽadmodum ille ait. separatis nugis locoꝵ
cõmunium. res cũ re. causa cum causa. ratio eũ
ratione confligat. Qͤre desinant dicere illud qd̃
in ore habent quasi necessarium. cum eos quisq

Expanded text:
si quid etiam suorum nobis inserebant, necessitate retisi quid etiam suorum nobis inserebant, necessitate retinendum, cum alia non occurrerent, in quibus adquiesceremus, arbitrabamur. itaque nobis faciebant, quod insidiosi aucupes solent, qui uiscatos surculos propter aquam defigunt, ut sitientes aues decipiant. obruunt enim et quoquo modo cooperiunt alias quae circa sunt aquas, uel inde etiam formidolosis molitionibus deterrent, ut in eorum dolos non electione, sed inopia decidant. , Sed cur non ipse mihi respondeo, quod istae lautae ac lepidae similitudines atque huiusmodi reprehensiones in omnes, qui aliquid docent, a quouis aduersario effundi urbanissime ac dicacissime possunt? sed ob hoc putaui aliquid tale inserendum litteris meis, ut eos admoneam, desinant talibus agere, ut. quemadmodum ille ait, separatis nugis locorum communium res cum re, causa cum causa, ratio cum ratione confligat. quare desinant dicere illud, quod in ore habent quasi necessarium, cum eos quisque
Abbreviated transcription (Latin):
mundi spem atq negotia ñ dimitterẽ: nisi qd̃
ipsos quoq animadũtebã plus in refellendis
aliis disertos & copiosos eẽ. quam in suis ꝓban¬
dis firmos & certos manere:Ss de me quid
dicam qui iam catholicus xp̃ianus eram. quȩ
nunc ubera pꝰ longissimã sitim pene exhaustus
atq auidus tota auiditate repetiui. eaq altiu
flens & gemens concussi & expressi. ut id mana¬
ret quod m sic affecto ad recieationẽ satis ẽẽ
posser. & ad spem reducendam uitȩ & salutis:
Qd ergo de me ipso dicam: Tu ñdum xp̃ianꝰ
qui hortatu meo cum eos uehement̃ exec̾reris.
uix adductus es ut audiendi tͥ atq exploran¬
di uidentur: qua queso alia re delectatus es re¬
cordare obsecro te. nisi magna quadam p̃sump¬
tione ac pollicitatione rationum: S qr diu
multumq de imꝑitoꝵ errorib latissime ac
uehementissime disputabant. qd cuiuis me¬
diocriter erudito ẽẽt facillimum. sero didici.

Expanded text:
mundi spem atque negotia non dimitterem, nisi quod mundi spem atque negotia non dimitterem, nisi quod ipsos quoque animaduertebam plus in refellendis aliis disertos et copiosos esse quam in suis probandis firmos et certos manere? sed de me quid dicam, qui iam catholicus christianus eram? quae nunc ubera post longissimam sitim paene exhaustus atque aridus tota auiditate repetiui eaque altius flens et gemens concussi et expressi, ut id manarent, quod mihi sic adfecto ad recreationem satis esse posset et ad spem reducendam uitae ac salutis. quid ergo de me ipso dicam? tu nondum christianus, qui hortatu meo, cum eos uehementer execrareris, uix adductus es, ut audiendi tibi atque explorandi uiderentur, qua, quaeso, alia re delectatus es, recordare. obsecro te. nisi magna quadam praesumptione ac pollicitatione rationum? sed quia diu multumque de inperitorum erroribus latissime ac uehementissime disputabant — quod cuiuis mediocriter erudito esse facillimum sero didici —
Abbreviated transcription (Latin):
causam nos intales homines incidisse. nisi qd̃
se dicebant terribili auctoritate separata mera
& simplici ratione eos qui se audire uellent in¬
troductu ros ad dm̃: & errore ommi lib̾aturos.¬
Qd enim me aliud cogebat annos fere nouem
speta religione quȩ mͥ puerulo a parentibs in¬
sita erat. homines illos sequi ac diligent̃ audi¬
re: ñ qđ nos suꝑstitione t̾reri. & fide nob̾ ante
rationẽ imperari dicerent. se autẽ nullũ p̃me
ad fidem. ñ prius discussa & enodata ueritate:
quis ñ his pollictationib illiceretur. p̃sertim
adolescentis animus cupidus ueri. &̃ ñ nulloꝵs
in scola doctoꝵs hominum disputationib suꝑbꝰ
& garrulus. qualem me tunc illi inuenerunt.
sꝑnentem scilic& quasi aniles fabulas. & ab eis
ꝓmissum aꝑtum & sincerũ uerum tenere atq
haurire cupientẽ: So quȩ rursus ratio reuoca¬
bat ne apud eos penitus hererem. ut me in illo
gracdu quem uocant auditoꝵs tenerem. ut hurꝰ

Expanded text:
causam nos in tales homines incidisse, nisi quod causam nos in tales homines incidisse, nisi quod se dicebant terribili auctoritate separata mera et simplici ratione eos, qui se audire uellent, introducturos ad deum et errore omni liberaturos.d enim me aliud cogebat annos fere nouem spreta religione. quae mihi puerulo a parentibus insita erat, homines illos sequi ac diligenter audire. nisi quod nos superstitione terreri et fidem nobis ante rationem imperari dicerent, se autem nullum premere ad fidem nisi prius discussa et enodata ueritate? quis non his pollicitationibus inliceretur, praesertim adulescentis animus cupidus ueri, etiam nonnullorum in schola doctorum hominum disputationibus superbus et garrulus, qualem me tunc illi inuenerunt, spernentem scilicet quasi aniles fabulas et ab eis promissum apertum et sincerum uerum tenere atque haurire cupientem ? sed quae rursum ratio reuocabat, ne apud eos penitus haererem, ut me in illo gradu quem uocant Auditorum' tenerem, ut huius
Abbreviated transcription (Latin):
uunt &̃ cum conantur recede a sensib: & ex
earum mortifera & fallacissima regła. ineffabi¬
lia penetralia ueritatis rectissime se metiri pu¬
tant. Nicħ : facilius mi Rm̃e quã non solum
se dicere. s &̃ opinari uerum inuenisse: s quã
re ipsa difficillimũ sit. agnosces ut confido his
littis meis. Que ut tͥ ꝑsint aut certe nicħ obsit.
om̃ibq omnino quor in manus forte deue¬
nerint . &. rogaui dm̃. & rogo. Et spero ita fore:
si bene mͥ conscius sum. qd ad hunc stilum pio
& officioso animo ñ uani nominis appetitione
ac nugatorie ostentationis accessi. E st igit᷑ mͥ
ꝓpositum. ut ꝓbem tͥ si possum. qd manichei
sacrilege ac temere inuehant᷑ in cos qui catho¬
lice fidi auctoritatẽ sequentes. ante quã illud
uerum qd pura mente conspicit᷑ intueri q̃ant:
credendo premuniunt᷑. & illuminaturo prepa¬
rantur do. Nosti enim honorate ñ aliam ob

Expanded text:
uunt, etiam cum conantur recedere a sensibus, et ex uunt, etiam cum conantur recedere a sensibus, et ex earum mortifera et fallacissima regula ineffabilia penetralia ueritatis rectissime se metiri putant. nihil est facilius, mi carissime, quam non solum se dicere sed etiam opinari uerum inuenisse; sed quam re ipsa difficillimum sit, agnosces, ut confido, his litteris meis. quae ut tibi prosint aut certe nihil obsint omnibusque omnino, quorum in manus forte deuenerint, et rogaui deum et rogo; et spero ita fore. si bene mihi conscius sum, quod ad hunc stilum pio et officioso animo, non uani nominis adpetitione ac negatoriae ostentationis accessi. Est igitur mihi propositum, ut probem tibi, si possum. quod Manichaei sacrilege ac temere inuehantur in eos. qui catholicae fidei auctoritatem sequentes, antequam illud uerum, quod pura mente conspicitur, intueri queant, credendo prae- . muniuntur et inluminaturo praeparantur deo. nosti enim, Honorate, non aliam ob
Abbreviated transcription (Latin):
utilitate credendi:
IMICHI HONORA¬
te unum atq idem
uideretur ẽẽ hereticꝰ.
& credens hereticis
homo: tam lingua qͣ
stilo in hac causa cõ¬
quiescendum michi
ẽẽ arbitrarer. Nunc uͦ
cum int̾ duo plurimũ
intersit. quandoqͥde hereticus ẽ ut mea fert o¬
pmio qui alicuiꝰ temporalis commodi. & maxi¬
me głȩ principatusq sui gr̃a. falsas ac uanas
opimones uł gignit uł sequitur⁊ ille autẽ qui
eiusmodi hominib credit. homo ÷ imaginatiõe
quadam ueritatis ac pietatis illusus: cum hȩc
ergo ita sint: ñ putaui apud te silendum esse.
quid mͥ de inuenienda ac retinenda ueritate
uideatur: cuius ut scis ab in eunte adolescenti¬
a magno amore flagrauimus. S res ẽ ualde
remota a uanoꝵ hominũ mentibo: qui nimis
in hȩc corporalia ꝓgressi atq lapsi. nichil ali¬
ud putant c̃ qͣm qd̾ istis quinq notissimis
nuntiis corporis sentiunt. Et quas ab his pla¬
gas atq imagines acceꝑunt. eas secum uol¬

Expanded text:
UTILITATE CREDENDI LIBER. Si mihi, Honorate, unum atque idem uideretur esse haere. ticus et credens haereticis homo, tam lingua quam stilo in hac causa conquiescendum mihi esse arbitrarer. nunc uero cum inter haec duo plurimum intersit, quandoquidem haereticus est, ut mea fert opinio, qui alicuius temporalis commodi et maxime gloriae principatusque sui gratia falsas ac nouas opiniones uel gignit uel sequitur, ille autem, qui huiusmodi hominibus credit, homo est imaginatione quadam ueritatis ac pietatis inlusus: cum haec ergo ita sint, non putaui apud te silendum esse, quid mihi de inuenienda ac retinenda ueritate uideatur, cuius, ut scis, ab ineunte adulescentia magno amore flagrauimus. sed res est longe remota a uanorum hominum mentibus, qui nimis in haec corporalia progressi atque lapsi nihil aliud putant esse quam quod istis quinque notissimis nuntiis corporis sentiunt; et quas ab his plagas atque imagines acceperunt, eas secum uol
Abbreviated transcription (Latin):
unum de quo ẽ: ut cetera quȩ sunt in quantũ s̃
ꝑipsam. ut ad ipsam etiam sint.: ut om̃is iatioual
& intellectualis creatura in qua homo rectissime
dicitur factus ad imaginẽ & similitudinem Al
non enim aliter in cõmutabilem ueritatem possa
mente conspicere: alia uͦ ita sunt ꝑ ipsam facta.
ut non sint ad ipsam. & ico rationalis anima si
cratori suo seriuat a quo facta ẽ & ꝑquẽ facta:
& ad quem facta ẽ. cuncta ei cetera seruient. aur
ta ultima quȩ tam uieina illi ẽ. & est adiutorium
eius ꝑ quod imperat corpori. & ipsum corpues
extrema natura & essentia cin om̃ĩmodo cedenti
ad arbitrium dominabit᷑ nullam de illo sentiens
molestiam: quia iam non ex illo nec ꝑ illud q̃ret
beatitucdinẽ. s ex do ꝑseipsam ꝑcipiet. Reforma¬
tum gͦ corpus ac sc̃ĩficatum: sine detrimento eor¬
ruptionis & sine onere difficultatis administͥbit

Expanded text:
unum de quo est, ut caetera quae sunt, in quantum sunt unum de quo est, ut caetera quae sunt, in quantum sunt per ipsam, ut ad ipsam etiam sint, ut omnis rationalis et intellectualis creatura, in qua homo rectissime dicitur factus ad imaginem et similitudinem Dei: non enim aliter incommutabilem veritatem posset mente conspicere. Alia vero ita sunt per ipsam facta, ut non sint ad ipsam. Et ideo rationalis anima si Creatori suo serviat, a quo facta est, per quem facta est, et ad quem facta est, cuncta ei caetera servient: et vita ultima, quae tam vicina illi est, et est adjutorium ejus, per quod imperat corpori; et ipsum corpus, extrema natura et essentia, cui omni modo cedenti ad arbitrium dominabitur, nullam de illo sentiens molestiam; quia jam non ex illo, nec per illud quaeret beatitudinem, sed ex Deo per seipsam percipiet. Reformatum ergo corpus ac sanctificatum, sine detrimento corruptionis, et sine onere difficultatis administrabit.
Abbreviated transcription (Latin):
cessio & quȩdam gradatio. siue localium. siue
temporalium spatiorum. non tumore uł mora
s ordinata conuenientia pulchra iudicetus:
spse autẽ ordinis modus uiuit in ueritate ꝓ¬
petua. nec mole uastus. nec protractione uolu¬
bilis s potentia supra omnes locos magnus.
eternitate supia omnia tempora immobilis sñ
quo tam̃ nec ullius molis uastitas in unum re¬
digi. nec ullius temporis productio potest ab
errore cohiberi. & aliquid ẽẽ uł corpus ut corpꝰ
sit. ueł motus ut motus sit. Ipsum : unum pͥn¬
cipale. nec ꝑfutum nec ꝑ infinitum crasum. nec
ꝑfinitum nec ꝑ infinitum mutabile. Non emim
ħabet aliud hic. aliud alibi: aut aliud nunc aliud
postea: quia summe uniis ẽ pater ueritatis pates
sue sapientiȩ. quȩ nulla ex parte dissimilis. simi¬
litudo eius dicta ẽ & imago. quia de iplo ẽ. Itaq
etiam filius recte ds̃ ex ipso: cetera ꝑ ipsum
Preeessit enum forma ominum sumine implens

Expanded text:
cessio, et quaedam gradatio, sive localium, sive cessio, et quaedam gradatio, sive localium, sive temporalium spatiorum, non tumore vel mora, sed ordinata convenientia pulchra judicetur. 81. Ipse autem ordinis modus vivit in veritate perpetua, nec mole vastus, nec protractione volubilis; sed potentia supra omnes locos magnus, aeternitate super omnia tempora immobilis: sine quo tamen nec ullius molis vastitas in unum redigi, nec ullius temporis productio potest ab errore cohiberi, et aliquid esse vel corpus ut corpus sit, vel motus ut motus sit. Ipsum est unum principale, nec per finitum nec per infinitum crassum, nec per finitum nec per infinitum mutabile. Non enim habet aliud hic, aliud alibi; aut aliud nunc, aliud postea: quia summe unus est Pater Veritatis, Pater suae Sapientiae, quae nulla ex parte dissimilis, similitudo ejus dicta est et imago, quia de ipso est. Itaque etiam Filius recte dicitur ex ipso, caetera per ipsum. Praecessit enim forma omnium summe implens
Abbreviated transcription (Latin):
corpus tenet tam magnum ẽẽ quam mundus:
nob. totumq istum mundum figurarum te¬
cione pulchrum ẽẽ non mole. magnuum autẽ
uider. non pro sua quantitate. s pbreuitate nr̃a
ide animalium quib plenus ẽ. Quȩ rursus c. im
habeant infinitatem diuisionis. non ipsa per se.
ẜ. an aliorum ꝙ maxime ipsius uniu̾si comꝑati¬
one tam parua sunt. Nec in spatio temporum
alia ratio ẽ. quia ut omnis loci. sic omnis t̃pes
longiudo habet dimidium sui. Quamius eni
At breuissima: & incipit & progreditur &. desinit.
Itaq non potest nisi habere dimidium. dumibi
diuiditur quo transit ad finem. ac ꝑhoc & breuiᷤ
sillabȩ tempus in comꝑatione longioris breue.
e hora brumalis estiue hore comparata. minor:
Sie mora unius hore ad diem & diei ad m̃semr
& mensis ad annum. & anni ad lustrum ⁊ lustri
ad maiores circuitus. & ipsi ad uniũfum tempus
redacti breues sunt: cum illa ipsa numerosa suc¬

Expanded text:
corpus tenet, tam magnum esse quam mundus corpus tenet, tam magnum esse quam mundus bis, totumque istum mundum figurarum ratione pulchrum esse, non mole; magnum autem videri, non pro sua quantitate, sed pro brevitate nostra, id est animalium quibus est plenus; quae rursus cum habeant infinitatem divisionis, non ipsa per se, sed in aliorum, et maxime ipsius universi comparatione tam parva sunt? Nec in spatio temporum alia ratio est; quia ut omnis loci, sic omnis temporis longitudo habet dimidium sui: quamvis enim sit brevissima, et incipit, et progreditur, et desinit. Itaque non potest nisi habere dimidium, dum ibi dividitur qua transit ad finem. Ac per hoc et brevis syllabae tempus in comparatione longioris breve, et hora brumalis aestivae horae comparata minor est. Sic mora unius horae ad diem, et diei ad mensem, et mensis ad annum, et anni ad lustrum, et lustri ad majores circuitus, et ipsi ad universum tempus relati breves sunt; cum illa ipsa numerosa suc