comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scens. ait: & mare loquit᷑. ñ . ẽ. mecum.
N ullus quippe eam plene recipit: nisi
qui ab om̃i se abstrahere actionũ car-¬
naliũ fluctuatione contendit. Vnde
& alias dr̃. Sapientiam scribe in tem¬
pore ocii: & qui minorat᷑ ab actu. ipse
antiquoꝵ patrũ nouimꝰ hanc sapien¬
tiã & intrinsecꝰ uiuacit̃ tenuisse. ꝙ cu¬
ras mundi extrinsecꝰ sollẽpnit̃ ministras¬
se: An ꝑceptione huiꝰ sapientiȩ ioseph
priuatũ dicimꝰ: qui famis tẽpore totiꝰ
egypti curas suscipiens. ñ solũ ȩgypti¬
is alim̃ta p̃buit. s uitã qͦq exterorũ
aduenientiũ ministerii sui arte ser¬
uauit: An ab hac sapientia danihel
alienus extitit: qui a chaldeorũ rege
in babylonia princeps magistratuũ
effectus. tanto maiorib curis occupa.¬
tus. ẽ. quanto & sublimiori dignitate
om̃ib p̃latus: Cum gͥ const& plerũq
etiam bonos ñ t̃reno studio terrenis
curis implicari: patent̃ agnoscimꝰ qͥa

Expanded text:
scens, ait: Et mare loquitur: Non est mecum. scens, ait: Et mare loquitur: Non est mecum. Nullus quippe eam plene recipit, nisi qui ab omni se abstrahere actionum carnalium fluctuatione contendit. Unde et alias dicitur: Sapientiam scribe in tempore otii, et qui minoratur actu, ipse antiquorum patrum novimus hanc sapientiam et intrinsecus vivaciter tenuisse, et curas mundi extrinsecus solemniter ministrasse ? An perceptione hujus sapientiae Joseph privatum dicimus, qui famis tempore totius Aegypti curas suscipiens, non solum Aegyptiis alimenta praebuit, sed vitam quoque exterorum advenientium ministerii sui arte servavit? An ab hac sapientia Daniel alienus exstitit, qui a Chaldaeorum rege in Babylonia princeps magistratuum effectus, tanto majoribus curis occupatus est, quanto et sublimiori dignitate omnibus praelatus ? Cum igitur constet plerumque etiam bonos non terreno studio terrenis curis implicari, patenter agnoscimus quia
Abbreviated transcription (Latin):
terrenã uitã diligt̃. desiderioꝵ suorũ
inquietudinib feriunt᷑. Turpes cogita¬
tiones carnaliũ ad una dep̃ssȩ st̃: ut
ad quietis intima desiderio ñ leuent᷑.
Unde cũ mira ope pietatis ad cor ueri¬
tas uenit: prius ab eo cogitationũ car¬
naliũ ęstus eicit. & post in eo uirtutũ
dona disponit. Quod bene nobis sa¬
cra çuuangłu hẏstoria innuit: in qͦ
dum ad resuscitandã filiam principis
inuitatus dñs duceret᷑ ꝓtinꝰ additur.
Et cũ eiecta e̾e̾t turba. intrauit: & tenu¬
it manũ eius. & surrexit puella. Foras
gͦ turba eicit᷑. ut puella suscitet᷑: qͥa si
ñ prius a secretiorib cordis expellit᷑.
importuna scł̃ariũ multitudo curarũ.
anima quȩ intrinsecus iac& mortua.
ñ resurgit. Nam dum se ꝑ innumeraᷤ
t̃renoꝵ desiderioꝵ cogitationes spargit.
ad considerationẽ sui sese nullatenus
colligit. In his itaq inquietudinũ flu¬
ctib habitare sapientia ñ posse cogno¬

Expanded text:
dum desideriorum suorum inquietudinibus feriuntur, turbis cogitationum carnalium ad ima depressa sunt, ut ad quietis intimae desiderium non leventur. Unde cum mira ope pietatis ad cor veritas venit, prius ab eo cogitationum carnalium aestus ejicit, et post in eo virtutum dona disponit. Quod bene nobis sacra Evangelii historia innuit, in qua dum ad resuscitandam filiam principis invitatus Dominus duceretur, protinus additur: Et cum ejecta esset turba, intravit, et tenuit manum ejus, et surrexit puella . Foras ergo turba ejicitur, ut puella suscitetur, quia si non prius a secretioribus cordis expellitur importuna saecularium multitudo curarum, anima quae intrinsecus jacet mortua non resurgit. Nam dum se per innumeras terrenorum desideriorum cogitationes spargit, ad considerationem sui sese nullatenus colligit. In his itaque inquietudinum fluctibus habitare sapientiam non posse cogno
Abbreviated transcription (Latin):
um culpȩ. Homines uͦ iusti. qͣm diu in
hac carne corruptibili mortalit̃ uiuñ.
aurũ quidẽ ẽt possunt: obrirũ om̃i¬
no ñ possunt: quia corpꝰ qͦd corrũpit᷑
aggrauat animã. & deprimit trena
N am quãus in hac uita ex magna iusti.¬
ciȩ claritate resplendeant: neqͦ qͣm tam̃
ad purũ sordib peccatoꝵ carent: io¬
hanne apło attestante qui dicit. Si
dixerimꝰ qͥa peccatũ ñ habemꝰ. nosip
sos seducimꝰ. & ueritas in nobis ñ est:
in multis enĩ offendimꝰ om̃s: ꝓpħa
etiã dep̃cante qui ait. ne intres in ui-¬
diciũ cũ seruo tuo: qͥa ñ iustificabit᷑
in conspectu tuo om̃is uiuens. Aurũ
gͦ obritũ illi ñcupant᷑. qui in ea in¬
qua conditi sunt innocentia ꝑduran-¬
tes. & fulgent claritate iusticiȩ: & nul¬
lis uel minimis macłant᷑ sordib cul-¬

Expanded text:
um culpae. Homines vero justi, quandiu in hac carne corruptibili mortaliter vivunt, aurum quidem esse possunt, obrizum esse omnino non possunt, quia corpus, quod corrumpitur, aggravat, animam: et deprimit terrena justi quamvis in hac vita ex magna justitiae claritate resplendeant, nequaquam tamen ad purum sordibus peccatorum carent, Joanne apostolo attestante, qui dicit: Si dixerimus quia peccatum non habemus, ipsi nos seducimus, et veritas in nobis non est. AIn multis enim offendimus omnes . Propheta etiam deprecante, qui ait: Ne intres in judicium cum servo tuo, quia non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Aurum ego obryzum illi nuncupantur, qui in ea qua conditi sunt innocentia perdurantes, et fulgent claritate justitiae, et nullis vel minimis maculantur sordibus cul
Abbreviated transcription (Latin):
uidere ñ ualeo. uel sola memoria de¬
lectat. Hȩc. ẽ. gͥ amaritudo sapientiũ.
quia dum spe in alto erecti sunt. nul¬
lis hic gaudiis animũ sternuñ. Hinc
enim scriptũ. ẽ Cor sapientiũ ubi
tristicia: & cor stultoꝵ ubi leticia.
Hinc iacobus ait. Miseri estote. & lu¬
gete. & plorate: risus ur̃ in luctũ con¬
uertatur: & gaudiũ in merorem.
Hinc ꝑ sem& ipsam ueritas attestatur
dicens. Oeati qui lugent: qm̃ ipsi
in eoꝵ tr̃a ñ potest qui suauit̃ uiuuĩs.
quia tanto uerius stulti sunt. quanto
maiora ꝑdentes in minimis letant᷑.
Hinc petrus eamdẽ prauoꝵ stulticiã
rep̃hendit dicens. Uoluptatẽ existi¬
mantes delicias coinqͥnationis & ma-¬

Expanded text:
videre non valeo. vel sola memoria devidere non valeo. vel sola memoria delectat. Haec est igitur amaritudo sapientiam, quia dum spe in alta erecti sunt, nullis hic gaudiis animum sternunt. Hinc enim scriptum est: Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia . Hinc Jacobus dicit: Miseri estote, et lugete, et plorate, et risus vester in luctum convertatur, et gaudium in moerorem . Hinc per semetipsam Veritas attestatur, dicens: Beati qui lugent, quoniam ipsi in eorum terra non potest, qui suaviter vivunt; quia tanto verius stulti sunt, quanto majora perdentes, in minimis laetantur. Hinc B Petrus eamdem pravorum stultitiam reprehendit, dicens: Voluptates existimantes diei delicias, coinquinationis et ma
Abbreviated transcription (Latin):
Nam plerumq huius scl̃i diuites soleñs
m̃tis tedio affecti bona temporalit̃
accepta conspicere: & tristiciã delini¬
re. Cumenĩ merore quodã tangi se
sentiunt. ȩqͦs aspiciunt: auri argenti¬
q sui metalla contẽplant᷑. p̃dia circu-¬
eunt: cũq ꝑ hȩc temporalia ocłos li¬
bent̃ trahunt: obortũ animȩ merorẽ
uincunt. Unde eis & in ęuuangłoue
ritas dic̃. Ue uobis diuitib: qͥ habetis
consolationẽ ur̃am. S sẽs uir qui hoc
lug& quia abet̃nis gaudiis cecidit con¬
solationẽ de tẽporalib ñ admittit di¬
cens. negaui consolari animã meam:
acsi aꝑte dicat. Qui de tẽporaliũ amis¬
sione ñ lugeo: de temporaliũ abundan¬
tia consolari neqͣqͣm possũ. Cui tãqͣm
si nos audientes ista diceremꝰ. quid gͥ
quęris. qui consolari in his quȩ mun¬
di sunt renuis: ilico adiecit. Memor
fui dĩ & delectat᷑ sũ. Aesi aꝑte dicat.
Terrenarũ rerũ me nec abundantia re¬
fou&: auctoris aut̃ mei quẽ adhuc

Expanded text:
Nam plerumque hujus saeculi divites solent mentis taedio affecti bona temporaliter accepta conspicere, et tristitiam delinire. Cum enim moerore quodam tangi se sentiunt, equos aspiciunt, auri, argentique sui vascula contemplantur, praedia circumeunt, cumque per haec temporalia oculos libenter trahunt, obortum animae moerorem vincunt. Unde eis in Evangelio Veritas dicit: Vae vobis divitibus, qui habetis consolationem vestram. Sed sanctus vir, qui hoc luget, quia ab aeternis gaudiis cecidit, consolationem de temporalibus non admittit, dicens: Negavi consolari animam meam. Ac si aperte dicat: Qui de temporalium amissione non lugeo, de temporalium abundantia consolari nequaquam possum. Cui tanquam si nos audientes ista diceremus: Quid igitur quaeris, qui consolari in his quae mundi sunt renuis? illico adjecit: Memor fui Dei, et delectatus sum . Ac si aperte dicat: Terrenarum rerum me nec abundantia refovet, auctoris autem mei quem adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
uidebat: S ex hac eiꝰ petitione colli¬
git᷑. quia eũ sitiebat ꝑ incircũscriptȩ
naturȩ suȩ claritatem cernere. quẽ
iam cȩꝑat ꝑ qͦs dam imagines uidere.
ut sic suꝑna eẽntia m̃tis eiꝰ ocłis ad¬
ess&. quatinꝰ ei ad ȩc̃nitatis uisionẽ
nulla imago creata temporalit̾ inter¬
e̾et. Et uidert̃ gͦ patres testam̃ti ue¬
cem dm̃ nemo uidit umqͣm: & iuxta

Expanded text:
ebat? Sed hac melius petitione colligitur, quod eum sciebat per incircumscriptae naturae suae claritatem cernere, quem jam coeperat per quasdam imagines videre: ut sic superna essentia mentis ejus oculis adesset, quatenus ei ad aeternitatis visionem in illa imago creata temporaliter interesset. Et viderunt ergo patres Testamenti Vecem, Deum n
Abbreviated transcription (Latin):
quietũ. & trem̃tem sermones meos:
Aterrenis aut̃ m̃tib tanto longius sp̃c
fugit: qͣnto apud has quietẽ ñ inue-¬
nit. Hinc. ẽ. enĩ qͦd de quibdã ꝑ psal¬
mystam dr̃. Contritio & infelicitas in
uiis eoꝵ: & uiam pacis ñ cognouer̃t.

Expanded text:
quietum, et trementem sermones meos ? quietum, et trementem sermones meos ? A terrenis autem mentibus tanto longius spiritus fugit, quanto apud has quietem non invenit. Hinc est enim quod de quibusdam per Psalmistam dicitur: Contritio et infelicitas in viis
Abbreviated transcription (Latin):
cordib. apud reꝓboꝵ m̃tes reclusus. eis
atrocius dominat᷑. Qui paulopost qͦq
de puteo abyssi educi describit᷑. qͥa de
iniquoꝵ cordib nc̃ occulte seuientib.
tẽ accepta contra ȩccłam potestate. in
uim aꝑtȩ ꝑsecutionis erũpit. Dũ enĩ
blandim̃ta exib&: dũ cogitationes suaᷤᷤ
duplicitate obnubilat: dũ puritatiᷤ
uerba quasi fatuitatẽ deuitat: dũ
uias simplices innocentiȩ declinat:¬
cusat. Et quia huic mundo m̃tes de¬
ditȩ p̃sentis uite curis & sollicitudini¬
b ꝑturbantur. & idcirco eiusdẽ sapien¬
mecũ. Quid enĩ maris nomine nisi
scłariũ m̃tiũ amara inquietudo sig¬
natur: Quȩ dum se uicissim inimi¬
citiis impetunt: quasi aduersantes
se unde collidunt. Recte & enĩ mare
uita scłariũ dicit᷑: quia dũ ꝓcellosis
actionũ motib concitat᷑. ab ȩt̾̃nȩ sapi¬
entiȩ quiete atq stabilitate disiungit᷑
requiescet sp̃c ms: nisi suꝑ humilẽ &

Expanded text:
cordibus, apud reproborum mentes reclusus, eis cordibus, apud reproborum mentes reclusus, eis atrocius dominatur. Qui paulo post quoque de puteo abyssi educi describitur, quia de iniquorum cordibus nunc occulte saevientibus, tunc accepta contra Ecclesiam potestate, in vim aperte persecutionis erumpet. Haec blandimenta exhibet, dum cogitationes suas duplicitate obnubilat, dum puritatis verba quasi fatuitatem devitat, dum vias simplicis innocentiae declinat,cusat. Et quia huic mundo mentes deditae praesentis vitae curis et sollicitudinibus perturbantur, et idcirco ejusdem sapienmecum. - Quid enim maris nomine nisi saecularium mentium amara inquietudo signatur; quae dum se vicissim inimicitiis impetunt, quasi adversantes se undae collidunt? Recte enim mare vita saecularium dicitur, quia dum procellosis actionum motibus concitatur, ab internae sapientiae quiete atque stabilitate disjungitur. requiescet spiritus meus, nisi super humilem et
Abbreviated transcription (Latin):
mine nisi corda hominũ uocat: quȩ &
ꝑ lapsũ fluida. & ꝑ duplicitatis sunt
caliginẽ tenebrosa: Quȩ nimirũ abys¬
sus ñ esse in se hanc sapientiã ꝓfitet᷑.
quia iniqua mens.dũ ẽẽ sapiens carna-¬
lit̃ appetit. stultã se ad spiritalia osten¬
dit. Nam quia teste paulo. sapientia
huius mundi stulticia . ẽ. apud dm̃:
tanto quisq ampliꝰ intus stultus fit.
qͣnto conat᷑ exterius sapiens uideri.
De hac abysso ꝑ tohannẽ dr̃. Uidi an-¬
głm descendentẽ de cȩlo. habentem
clauẽ abyssi. & cathenã magnã in ma
nu sua: & app̃hendit draconẽ serpen¬
tem antiquũ qui . ẽ diabolus & satha¬
nas: & ligauit eũ ꝑ annos mille. & mi¬
sit in abyssũ & clausit: & signauit suꝑ
illũ. ut ñ seducat ampliꝰ gentes: donec
consumant᷑ mille anni. Millenario
enĩ numero ñ qͣntitatẽ tẽporis: s uni¬
uersitatẽ qua regnat ȩccła designauit
Antiquus aut̃ serpens ligatꝰ cathena in
abyssum mittit᷑: quia religatꝰ abonoꝵ

Expanded text:
m nisi corda hominum vocat? quae et per lapsum fluida et per duplicitatis sunt caliginem tenebrosa. Quae nimirum abyssus non esse in se hanc sapientiam profitetur, quia iniqua mens dum esse sapiens carnaliter appetit, stultam se ad spiritalia ostendit. Nam quia, teste Paulo, Sapientia hujus mundi stultitia est apud Deum , tanto quisque amplius intus stultus fit, quanto conatur exterius sapiens videri. De hac abysso per Joannem dicitur: Vidi angelum descendentem de coelo, habentem clavem abyssi, et catenam magnam in hendit draconem serpentem antiquum, qui est diabolus, et satanas, et ligavit eum per annos mille, et misit in abyssum, et clausit, et signavit super illum, ut non seducat amplius gentes, donec consumentur mille anni . Millenario etenim numero non quantitatem temporis, sed universitatem, qua regnat Ecclesia, designavit. Antiquus autem serpens ligatus catena in abyssum mittitur, quia religatus a bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
paradẏsi gaudiis. ad erũpnas uitȩ pre¬
sentis. ab angłoꝵ societatib uenit ad
curas necessitatũ. Pensat in qͦt iã ꝑicłiᷤ
lac&: qui prius sine ꝑicło stare contẽp¬
sit. Lug& exiliũ qͦd dampnatꝰ patit᷑.¬
& suspirat ad cęlestis głȩ statũ. qͦ ꝑfrui
securus poss&. si peccare noluisse. Od
bene psalmysta considerans ait. Ego
dixi in pauore meo: ꝓiectus sũ a uul¬
tu ocłoꝵ tuoꝵ. Contẽplatꝰ quippe in¬
terna gaudia uisionis dĩ. & sotialem
frequentiam angłoꝵ ꝑsistentiũ. redu¬
xit ocłos ad ima: uidit quo iaceret.
qui ad hoc conditͦ fuerat. ut in cȩle¬
stib stare potuiss&. Pensauit ubi eẽt:¬
& quo deess& ingemuit: ꝓiectũq se
a uultu ocłoꝵ dĩ doluit: qͥa in cõpa-¬
ratione lucis intimȩ grauiores sense¬
rat exilii sui tenebras qͣs tolerabat.¬

Expanded text:
paradisi gaudiis ad aerumnas vitae praeparadisi gaudiis ad aerumnas vitae praesentis, ab angelorum societatibus venit ad curas necessitatum; pensat in quot jam periculis jacet, qui prius sine periculo stare contempsit; luget exsilium quod damnatus patitur, et suspirat ad coelestis gloriae statum, quo perfrui securus posset si peccare noluisset. Quod bene Psalmista considerans, ait: Ego dixi in pavore meo: Projectus sum a vultu oculorum tuorum . Contemplatus quippe interna gaudia visionis Dei, et socialem frequentiam angelorum persistentium, reduxit oculos ad ima, vidit quo jaceret, qui ad hoc conditus fuerat, ut in coelestibus stare potuisset; pensavit ubi esset, et quo deesset ingemuit; projectumque se a vultu oculorum Dei doluit, quia in comparatione lucis intimae graviores senserat exsilii sui tenebras quas tolerabat
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiã acciꝑe mererem: dicat᷑ recte.
nescit homo p̃ciũ eius: qm̃ qͥsqͥs iã ra-¬
tione uti.tͣ. tanto altiꝰ sub huiꝰ sapien¬
tiȩ intellectu se despicit qͣnto eiusdẽ
sapientiȩ uerus interna cognoscit: ut
indignũ se ad hanc ꝑuenisse gaude¬
at. ꝑ qm gratuito agit᷑. ut dignꝰ fiat.
in t̾ra suauit̃ uiuentiũ. Quid hoc in
loco tr̃ȩ signat᷑ nomine. nisi anima
humana: De qua psalmysta dicit.
Anima mea sicut t̾r̾a sine aqua tͥ. Hȩc
huiꝰ uitȩ uoluptatib pascit᷑. ab ȩt̃nȩ
sapientiȩ intellectu separat᷑. Nam si
uere saꝑs: expulsus ab int̾nis gaudiis
de ea in qua cecidit exilii sui ceritate
luger&. Hinc nãq ꝑ salomonẽ dicit᷑.
Qui apponit scientiã. apponit dolorem:
qͥa qͣnto plus homo ceꝑit scire qͥd ꝑdi¬
dit. tanto plus lugere incipit corrup¬
tionis suȩ sententiã qͦm inuenit. Con-¬
siderat nãq unde. quo lapsus. ẽ. qͦd a

Expanded text:
sapientiam percipere mereremur, dicatur recte: sapientiam percipere mereremur, dicatur recte: Nescit homo pretium ejus, quoniam quisquis jam ratione utitur, tanto altius sub hujus sapientiae intellectu se despicit, quanto ejusdem sapientiae verius interna cognoscit, ut indignum se ad hanc pervenisse videat, per quam gratuito agitur ut dignus fiat. in terra suaviter viventium. Quid hoc in loco terrae signatur nomine, nisi anima humana, de qua Psalmista ait: Anima mea sicut terra sine aqua tibi . Haec hujus vitae voluptatibus pascitur, ab aeternae sapientiae intellectu separatur. Nam si vere saperet, expulsus ab internis gaudiis, de ea in quam 587 cecidit, exsilii sui caecitate lugeret. Hinc namque per Salomonem dicitur: Qui apponit scientiam, apponit et dolorem , quia quanto plus homo coeperit scire quid perdidit, tanto plus lugere incipit corruptionis suae sententiam quam invenit. Considerat namque unde quo lapsus est; quod a
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Mem̃to mei cũ ueneris in
regnum tuũ. Caritatẽ quoq in mor¬
te sua uiuacit̃ tenuit: qui frẽm & con¬
latronẽ. ꝓ simili scelere morientẽ. & de
iniquitate sua arguit. & ei uitã quã
cognouerat p̃dicauit dicens. Neq
tu times dm̃ qui in eadẽ dampnati¬
one es: Et nos quidẽ iuste. nã digna
factis recipimꝰ: hic uͦ nichil mali ges-¬
sit. Ille qui talis ad erucẽ uenit ex
culpa: ecce qualis a cruce recedit ex
gr̃a. Conficebat᷑ dñm. quẽ uidebat se¬
cũ humana infirmitate morientẽ: qͦn¬
do negabant apłi eũ quẽ miracła ui-¬
derant diuina uirtute facientẽ. Sed¬
hii qui saluari hominẽ ꝓpriis uirib
astruunt: eandẽ confessionẽ hominiᷤᷤ
si ita e̾e̾t: in dĩ laude psalmista non
dicers. Confessio & magnificentia opꝰ
eiꝰ. Ab eo itaq accipimꝰ recta confiteri.
a quo nobis & magna dant᷑ operari.
Quia gͦ nil boni oꝑis dedimus quo hanc

Expanded text:
dicens: Memento mei, dum veneris in dicens: Memento mei, dum veneris in regnum tuum . Charitatem quoque in morte sua vivaciter tenuit, qui fratrem et conlatronem pro simili scelere morientem, et de iniquitate sua arguit, et ei vitam, quam cognoverat, praedicavit dicens: Neque tu times Deum, qui in eadem damnatione. Et nos quidem juste; nam digna factis recipimus; hic vero nihil mali gessit . Ille qui talis ad crucem venit ex culpa, ecce qualis a cruce recedit ex gratia. Confitebatur Dominum, quem videbat secum humana infirmitate morientem, quando negabant apostoli eum quem miracula viderant divina virtute facientem. hi qui salvari hominem propriis viribus astruunt, eamdem confessionem hominis asi ita esset, in Dei laude Psalmista non diceret: Confessio et magnificentia opus ejus . Ab eo itaque accipimus recta confiteri, a quo nobis et magna datur operari. Quia ergo nil boni operis dedimus quo hanc
Abbreviated transcription (Latin):
de fauce ascendit crucẽ: de eruce para¬
dysum. Intueamur qualis ad patibu¬
lũ uenit: & a patibulo qͣlis abscessit.
Uenit reus frat̃no sanguine: uenit cru-¬
entꝰ: s int̾na gr̃a. ẽ. mutatꝰ in cruce.
Et ille qui mortẽ fr̃i intulit. morientiᷤ
dñi uitã p̃dicauit dicens Mem̃tomei.¬
ui manus eiꝰ pedesq ligauerant: ni¬
chilq in eo a pęnis liberũ. nisi cor &
lingua remanserat. Inspirante dõ totũ
illi obtulit. qͦd in se liberũ inuenit:
ut iuxta hoc qͦd scriptũ. ẽ. corde creda¬
tur ad iusticiã. ore confiteret᷑ ad salu-¬
tem. In corde aut̃ fideliũ. tres sũmo¬
ꝑe manere uirtutes. testat᷑ apl̃s dicens.
nc̃ aut̃ manent fides. spes. caritas: qͦs
cunctas subita repletꝰ gr̃a. & accepit
latro. & seruauit in cruce. Fidem nãq
habuit: qui regnaturũ dñm credidit:
quẽ secũ parit̃ morientẽ uidit. Spẽ
habuit: qui regni eiꝰ aditũ postulauit

Expanded text:
de fauce diaboli ascendit crucem, de cruce parade fauce diaboli ascendit crucem, de cruce paradisum. Intueamur qualis ad patibulum venerit, et a patibulo qualis abscessit. Venit reus fraterno sanguine, venit cruentus, sed interna gratia est mutatus in cruce; et ille qui mortem fratri intulit, morientis Domini vitam praedicavit, dicens: Memento meivi manus ejus pedesque ligaverant, nihil in eo a poenis liberum nisi cor et lingua remanserat, inspirante Deo totum illi obtulit, quod in se liberum invenit, ut juxta hoc quod scriptum est: Corde crederet ad justitiam, ore confiteretur ad salutem . In corde autem fidelium tres summopere manere virtutes testatur Apostolus dicens: Nunc autem manet fides, spes, charitas . Quas cunctas subita repletus gratia et accepit latro et servavit in cruce. Fidem namque habuit, qui regnaturum Dominum credidit, quem secum pariter morientem vidit. Spem habuit, qui reg
Abbreviated transcription (Latin):
sems ipso loquit᷑ iterũ dicens. Grã dĩ
sũ: id quod sũ. Ex cuius nimirũ aspi¬
ratione gr̃ȩ. quia uirtutũ oꝑa ꝓtinus
in corde generant᷑: ut ex libero qͦq ar¬
bitrio subsequat᷑ actio. cui post hanc
uitã retributio ȩt̃na respondeat: ili¬
co adiecit. Et gr̃a eiꝰ in me uacua ñ
uirib exultant: suisq p̃cedentibus
meritis redẽptos se eẽ głant᷑. Quoꝵ
ꝓfecto assertio inuenit᷑ sibim& ipsi
contraria: quia dũ & innocentes se
assert̃. & redẽptos. hoc ipsũ in se re¬
demptionis nom̃ euacuant. Omnis
nãq qui redimit᷑: ex aliqͣ ꝓculdubio
captiuitate liberat᷑. Vnde gͦ qͥlib&
iste redemptꝰ. ẽ. si prius ñ fuit sub
culpa captiuus: Liqu& itaq quia
multũ desipit: quisqͥs hec sapit. Ho¬
minis quippe meritũ. suꝑna gr̃a ñ
ut ueniat inuenit: s postqͣm uenire¬
facit. Atq ad indignam m̃tẽ ueniens
in ea meritũ qͦd remuner&: qͥ hoc solũ
m̃tis odos ad illũ latronẽ ducere: qui

Expanded text:
itur, dicens: Gratia Dei sum id quod sum . Ex cujus nimirum aspiratione gratiae, quia virtutum opera protinus in corde generantur, ut ex libero quoque arbitrio subsequatur actio, cui post hanc vitam retributio aeterna respondeat, illico adjecit: Et gratia ejus in me vacua non viribus exsultant, suisque praecedentibus meritis redemptos se esse gloriantur. Quorum profecto assertio invenitur sibimetipsis contraria, quia dum et innocentes se asserunt, et redemptos, hoc ipsum in se redemptionis nomen evacuant. Omnis namque qui redimitur, ex aliqua procul dubio captivitate liberatur. Unde ergo quilibet iste redemptus est, si prius non fuit sub culpa captivus? Liquet itaque quia multum desipit quisquis haec sapit. Hominis quippe meritum superna gratia non ut veniat invenit, sed postquam venerfacit; atque et ad indignam mentem veniens in ea meritum quod remuneret, qui hoc solum mentis oculos ad illum latronem reducere, qui
Abbreviated transcription (Latin):
scilic& loqͦndi genere. quo in angustii¬
quisq dep̃hensus. cũ remediũ subuen¬
tionis ñ inuenit. facere sols: qͥa quid
faciat nescit. Huiꝰ gͦ sapientiȩ p̃ciũ
nescire. ẽ: digni oꝑis meritũ qͦ illam
ꝑcipiat ñ inuenire. Adhoc nãq p̃ciũ
damus: ut eius uicerẽ qͣm appetimus
ti sumus. Illa nãq sola oꝑa male ui¬
uendo dedimꝰ: quib si iusta retribu
rentur. S aliuid homo ꝑ iusticiã me¬
ruit: aliud ꝑ gr̃am accepit. Testatur
erroris. Qui priꝰ inquit fui blasphe¬
mus & ꝑsecutor. & contumeliosus: s
nuscdiam consecutꝰ sũ: qͥa ignorans
feci in incredulitate. Testat᷑ ꝓ qͣlib¬

Expanded text:
scilicet loqscilicet loqquisque deprehensus, cum remedium subventionis non invenit, fateri solet, quia quid faciat, nescit. « Hujus ergo Sapientiae pretium nescire, est digni operis meritum, quo illam percipiat, non invenire. Ad hoc namque pretium damus, ut ejus vice rem, quam appetimus,ti sumus. Illa namque opera sola male vivendo dedimus, quibus si justa retributrentur. Sed aliud homo per justitiam meruit, aliud per gratiam accepit. Testatur bus premebatur erroris. Qui prius, inquit, fui blasphemus, et persecutor, et contumeliosus; sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci in incredulitate
Abbreviated transcription (Latin):
atq ad hoc inferus redder& ñ dabit᷑
s quid ñ eẽt ostendit. Cunctis autẽ
liquet. quod neq hec humana sapien¬
tia. uel teneri loco. uel emi diuitiis
potest. S uir sc̃s mysticis sensib plenꝰ.
ad alia nos intelligenda transmittit:
ramus. Nam nisi in uerbis istis allego¬
riarũ secreta rimemur: ea utiq quȩ
sequunt᷑. om̃ino sunt digna despec¬
tui: si ex sola hystorica narratione
pensetͣ. Paulo post nãq dicit. Non ad¬
equabit᷑ ei aurũ. uel uitrũ. Et cum
sicut nouimꝰ uitrũ longe atq dissimi¬
lit̾ auro sit uilius: cur post auri no¬
men metalli utiq p̃ciosi ꝓ ĩmensa
laude iuitrũ qͦq dixit sapientiȩ non
ȩquari: Ipsa gͦ litterȩ difficultate cõ¬
pellimur. ut ad sententias hoꝵ uer
lomonem scriptũ . ẽ. Sapientia ȩdifica¬
uit sibi domũ. Et de qua psalmysta
ait. Omĩa in sapientia fecisti. Huiꝰ
nimirũ sapientiȩ homo p̃ciũ nescit: qͥa
nil dignũ ęstimatione eiꝰ inuenit. Non

Expanded text:
 ad hoc inferius redderet: Non dabitur sed quid non esset ostendit. Cunctis autem liquet quod neque haec humana sapientia vel teneri loco, vel emi divitiis potest. Sed vir sanctus, mysticis sensibus plenus, ad alia nos inteae Christus est, requiramus. Nam nisi in verbis istis allegoriarum secreta rimemur, ea utique, quae sequuntur, omnino sunt digna despectui, si ex sola historica narratione pensentur. Paulo post namque dicit: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum. Et cum, sicut novimus, vitrum longe atque dissimiliter auro sit vilius, cur post auri nomen, metalli utique pretiosi, pro immensa laude vitrum quoque dixit sapientiae non aequari? Ipsa ergo litterae difficultate compellimur, ut ad sententias horum velomonem scriptum est: Sapientia aedificavit sibi domum ; et de qua Psalmista ait: Omnia in sapientia fecisti . Hujus nimirum 585 sapientiae homo pretium nescit, quia nihil dignum aestimatione illius invenit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
uita laboriosiꝰ. qͣm terrenis deside¬
riis ȩstuare: Aut quid hic quictius:
quã huiꝰ scłi nichil appetere: Hinc
ẽ. qͦd israheliticus popłs custodiam
sabbati accepit in munere: hinc econ
cepit sabbatũ. id.ẽ. requiẽ m̃tis: ut nul¬
lo in hac uita desiderioꝵ carnalium
appetitu fatiget᷑. Aegyptus uͦ quȩ hu-¬
ius mundi speciẽ tens muscis ꝑcutit᷑
musca enĩ nimis insolens & inquietũ
animal. ẽ: in qua qͥd aliud qͣm insolen¬
tes curȩ desiderioꝵ carnaliũ designan¬
tur: Unde alias dr̃. Muscȩ morien¬
tes ꝑdunt suauitatẽ unguenti: quia
cogitationes suꝑfluȩ quȩ assiduȩ in
animo carnalia cogitante & nascunt᷑
& deficiunt. eam suauitatẽ qͦ unꝰ quisq

Expanded text:
vita laboriosius quam terrenis desideriis aestuare? aut quid hic quietius quam hujus saeculi nihil appetere? Hinc est quod Israeliticus populus custodiam Sabbati accepit in munere; hinc e concepit Sabbatum, id est requiem mentis, ut nullo in hac vita desideriorum carnalium appetitu fatigetur. Aegyptus vero, quae hujus mundi speciem tenet, muscis percutitur. Musca enim nimis insolens et inquietum animal est. In qua quid aliud quam insolentes curae desideriorum carnalium designantur? Unde alias dicitur: Muscae morientes perdunt suavitatem unguenti ; quia cogitationes superfluae, quae assiduae in animo carnalia cogitante et nascuntur et deficiunt, eam suavitatem qua unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
te in lumine: & qͦd in aure auditis.
p̃dicate suꝑ tecta. Aꝑta nãq dicta
exponentiũ. fecert̃ nobis ẽẽ iã conspi¬
cuas sententias antiquoꝵ patrũ. Unde
ysaias ꝓpħa plana scẽ ȩccl̃e expositi¬
onis uerba conspiciens. & ñ allegoriarũ
tenebris obscura. exclamauit dicens.
Locus fluuioꝵ. riui latissimi & patentes.
Testam̃ti enĩ uetĩs dicta quasi angusti
& clausi riui fuerant: qui immensas
scientiȩ suȩ sententias. collectione ob¬
scurissima constringebant. At contͣ
doctrina sc̃ȩ ȩccłȩ riui & lati & paten¬
tes sunt: quia eiꝰ dicta & inuenienti¬
b multa sunt. & quęrentib plana.
Ait gͦ. Profunda fluuioꝵ scrutatꝰ t̃. et

Expanded text:
te in lumine; et quod in aure auditis, te in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta . Aperte namque dicta exponentium fecerunt nobis esse jam conspicuas sententias antiquorum Patrum. Unde Isaias propheta plana sanctae Ecclesiae expositionis verba conspiciens, et non allegoriarum tenebris obscura, exclamavit dicens: Locus fluviorum rivi latissimi et patentes. . Testamenti enim veteris dicta quasi angusti et clausi rivi fuerant, qui immensas 584 scientiae suae sententias collectione obscurissima constringebant. At contra doctrina sanctae Ecclesiae rivi et lati et patentes sunt, quia ejus dicta et invenientibus multa sunt et quaerentibus plana. Ait ergo: Profunda fluviorum scruta
Abbreviated transcription (Latin):
in lucẽ. Qd nãq hic aliud flumina
nisi antiquoꝵ patrũ dicta ñcupant᷑:
Quis enĩ pensare sufficiet. qͣm uehe¬
mens fluuius dũ legẽ conderet ex pe-¬
ctore moysi erupit: Quã uehemenᷤ
fluuiꝰ ex dauid corde defluxit: Qͣnͣta
salomonis ore atq om̃iũ ꝓpħarũ flu¬
minũ fluenta manarunt: S horũ
fluminũ iudea speciem tenuit: dũ
li terȩ suꝑficiẽ seruans. eoꝵ ꝓfunda
nesciuit. Nos uͦ qui ueniente dño in
eis int̾na spiritalia quęrimꝰ eoꝵ ꝓfun¬
da rimamur: qͦd ipse dñs facere dicit᷑
quia id nos agere ipso donante p̃ua¬
lemus. Per nos gͦ qui ñ litterã quȩ oc¬
cidit. s sp̃m qui uiuificat sequimur.
ꝓfunda fluuioꝵ dñs scrutat᷑. & abs¬
condita in lucẽ ꝓduxit: quia dicta
legis quȩ caliginosa nimis hystoria
obscurat. nc̃ expositio spũalis illumi¬
nat. Vnde & loquens in parobolis ꝑ
euuangłm ueritas discipłis p̃cepit di
cens. Qd dico uobis in tenebris dici¬

Expanded text:
id namque hic aliud flumina nisi antiquorum Patrum dicta nuncupantur? Quis enim pensare sufficiat quam vehemens fluvius, dum legem conderet, ex pectore Moysi erupit quam vehemens fluvius ex David corde defluxit; quanta a Salomonis ore atque omnium prophetarum fluminum fluenta manarunt? Sed horum fluminum Judaea speciem tenuit, dum litterae superficiem servans, eorum profunda nescivit. Nos vero qui veniente Domino in eis interna spiritalia quaerimus, eorum profunda rimamur. Quod ipse Dominus facere dicitur, quia id nos agere ipso donante praevalemus. Per nos ergo qui non litteram quae occidit, sed spiritum qui vivificat sequimur, profunda fluviorum Dominus scrutatur, et abscondita in lucem producit, quia dicta legis, quae caliginosa nimis historia obscurat, nunc expositio spiritalis illuminat. Unde et loquens in parabolis per Evangelium Veritas discipulis praecepid dico vobis in tenebris, dici
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑis ꝓ supbiȩ suȩ tumore reliqͦrt̃:
Eoꝵq om̃ino obliti sunt: dũ p̃dicatio¬
nis suȩ semina ad solã fructificatio¬
nẽ gentiũ transtulert̃. Quos recte qͦq
& inuios uocat: qͥ a infidelitate sua
obdurati sunt. uerbis uitȩ ad eor uiã
p̃bere noluert̃. S uidea hȩc quȩ sic
obduruit: uel qualis dudũ fuerit.
uel quid post ꝑtulerit. audiamus.

Expanded text:
pro superbiae suae tumore reliquerunt, eorumque omnino obliti sunt, dum praedicationis suae semina ad solam fructificationem gentium transtulerunt? Quos recte quoque et invios vocat, quia dum in infidelitate sua obdurati sunt, verbis vitae ad cor viam praebere noluerunt. Sed Judaea haec, quae sic obduruit, vel qualis dudum fuerit, vel quid post pertulerit, audiamus.
Abbreviated transcription (Latin):
Quã ioħes in apocalypsi conspexerat.
qui dicebat. Et erat structura muri
eiꝰ ex lapide iaspide: ipsa uͦ ciuitas
auro mundo simile uitro mundo.
Quia enim scĩ om̃s summa in ęt̃na be¬
atitudine claritate fulgebunt. instru
& cũ uniꝰ cuiꝰq uultꝰ attendit᷑. simul
& conscientia penetrat᷑: hoc ipsũ aurũ
uitro mundo simile ẽẽ memorat᷑.
Ibi quippe uniuscuiꝰq m̃tẽ ab alteriꝰ
ocłis m̃broꝵ copulantia ñ abscondit.
s patebit animꝰ. patebit corporalib¬
ocłis ipsa etiam corporis armonia.
Sicq unꝰ qͥsq tẽ erit conspicabilis alt̃i.
sicut nẽ. eẽ. ñ potest conspicabilis sibi
N unc aut̃ corda nr̃a quãdui in hac ui¬
ta sumꝰ. quia ab alt̃o in alterũ uidere
ñ possunt: ñ intra uitrea s intra lu¬
tea uascula concludunt᷑. Cui scilic&
luto ꝑ passionẽ m̃tis inherere ꝓpħa
formidabat. cũ dicer&. Eripe me de
luto. ut ñ hereã. Quod nimirũ ha¬

Expanded text:
Quam Joannes in Apocalypsi conspexerat, Quam Joannes in Apocalypsi conspexerat, cum dicebat: Et erat structura muri ejus ex lapide jaspide; ipsa vero civilas aurum mundum similis, vitro mundo . Quia enim sancti omnes summa in ea beatitudinis claritate fulgebunt, instrucet cum uniuscujusque vuitus attenditur, simul et conscientia penetratur, 594 hoc ipsum aurum vitro mundo simile esse memoratur. Ibi quippe uniuscujusque mentem ab alterius oculis, membrorum corpulentia non abscondet, sed patebit animoculis ipsa etiam corporis harmonia. Sicque unusquisque tunc erit conspicabilis alteri, sicut non potest nunc conspicabilis esse sibi. Nunc autem corda nostra quandiu in hac vita sumus, quia ab altero in alterum videri non possunt, non intra vitrea, sed intra lutea vascula concluduntur, cui scilicet luto per passionem mentis inhaerere Propheta formidabat, cum diceret: Eripe me de luto, ut non inhaeream . Quod nimirum ha
Abbreviated transcription (Latin):
trum. Quis hoc sanũ sapiens iuxtalit¬
terã sentire dignet᷑: Uitrũ qͥppe ut
suꝑiꝰ diximꝰ. auro longe. ẽ uluis. Et po¬
stqͣm di nctũ. ẽ. qͦd aurũ huic sapien¬
tiȩ ñ adęquat᷑ adhuc quasi crescendo
subiungit᷑. qͦd ei qͦq nec uitrũ possit
ȩquari. S ipsa nos littera ab hystori¬
co intellectu deficiens. ad indagandũ
allegoriȩ mysteriũ mitit. furi nãq
metallũ. nouimꝰ potiori metallis om̃ib¬
claritate fulgere: uitri uͦ natura . ẽ. ut
extrinsecus uisu pura. intrinsecus ꝑ¬
spicuitate ꝑluceat. In alio metallo qͥc¬
quid intrinsecus continet᷑ abscondit᷑
in uitro uͦ quilib& liquor qͣlis conti¬
netur interiꝰ. talis exteriꝰ demonstra¬
tur. atq ut ita dixerĩ om̃is liquor in
uitreo uasculo clarus patet. Quid gͦ
aliud in auro uel uitro accipimꝰ nisi
illam suꝑnã patriã. illã beatoꝵ cuuũ
societatẽ: quoꝵ corda sibi inuicẽ & ela¬
ritate fulgent. & puritate transluceÑ :

Expanded text:
trum.---Quis hoc sanum sapiens juxta litteram sentire dignetur? Vitrum quippe, ut superius diximus, auro longe est vilius; et postquam dictum est quod aurum huic sapientiae non adaequatur, adhuc quasi crescendo subjungitur quod ei quoque nec vitrum possit aequari. Sed ipsa nos littera ab historico intellectu deficiens, ad indagandum allegoriae mysterium mittit. Auri namque metallum novitrum.---Quis hoc sanum sapiens juxta litclaritate fulgere, vitri vero naturae est ut extrinsecus visum pura intrinsecus perspicuitate perluceat. In alio metallo quidquid intrinsecus continetur absconditur, in vitro vero quilibet liquor qualis continetur interius, talis exterius demonstratur, atque, ut ita dixerim, omnis liquor in vitreo vasculo clausus patet. Quid ergo aliud in auro vel vitro accipimus, nisi illam supernam patriam, illam beatorum civium societatem, quorum corda sibi invicem et claritate fulgent, et puritate translucent?
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Et in ambulabo in eis. An pes eiꝰ
ñ erat. qui tentus in compedib dicebat.
ꝓ quo legatione fungor in cathena:
S: eoꝵ qui umbra mortis. & lapis caligi¬
nis extitert̃. pes hominis egentis obli¬
tus. ẽ: quia in ipso inicio nascentis ȩc

Expanded text:
r: Et inambulabo in eis . An pes ejus non erat, qui tentus in compedibus dicebat: Pro quo legatione fungor in catena ? Sed eorum qui umbra mortis et lapis caliginis exstiterunt, pes hominis egentis oblitus est, quia in ipso initio nascentis Ec
Abbreviated transcription (Latin):
etiã nc̃ cõpletũ uidemꝰ. Ecce enĩ in
scĩs p̃dicatorib. & ñ ex iudea ꝓgenitis.
ꝑ cunctã ȩccłam toto orbe diffusam.
fluenta cȩlestiũ mandatoꝵ ubertĩ ma¬
nant ore gentiliũ quia cũ in petris
riuos aꝑuit ex duris qͦq cordib fluuiꝰ
sc̃ȩ p̃dicationis emanauit. Sequitur.¬
magnoꝑe.ẽ quia tanto una quȩq ani-¬
ma fit p̃ciosior ante ocłos dĩ. qͣnto pre
amore ueritatis despectior fuerit an¬
te ocłos suos. Hinc ad saul dr̃. Nonne
te constitui in tribub isrł: Acsi aꝑte
dicer&. Magnus mͥ fiusti. qͥa despectꝰ¬

Expanded text:
ompletum videmus. Ecce enim in sanctis praedicatoribus, et non ex Judaea progenitis, per cunctam Ecclesiam toto orbe diffusam, fluenta caelestium mandatorum ubertim manant ore gentilium. Quia enim in petris rivos aperuit, ex duris quoque 583 cordibus fluvius sanctae praedicationis emanavit. Sequiturmagnopere est quia tanto unaquaeque anima pretiosior est ante oculos Dei, quanto prae amore veritatis despectior fuerit ante oculos suos. Hinc ad Saul dicitur: Nonne te constitui in tribubus Israel? Ac si aperte dicer
Abbreviated transcription (Latin):
extrinsecus teneat᷑ officio: & hac sapi¬
entia ñ iam turbulenta atq confusa.
sed tranqͥlla corda repleant᷑. Bene gͦ
de ea dr̃. quia abyssus dicit. ñ. ẽ in me:
& mare loquit᷑. ñ. ẽ. mecũ. Acsi aꝑte di¬
ceret᷑. ꝑturbatȩ m̃tes scłariũ eo ipsoda¬
mant: qm̃ a uera sapientia longe diui¬
sȩ sunt. quo quiete ñ sunt. Quia uero
hȩc dĩ sapientia manens cũ patre ante
scła incarnanda erat in fine scłoꝵ ut
ad redim̃dũ genus humanũ. ñ scõs
angłos. ñ iustos homines mitter&. s
in manifestatione uisionis ꝑ sem& ip¬
sam uenir&: recte subiungit᷑. Non da-¬

Expanded text:
extrinsecus teneatur officio; et hac sapiextrinsecus teneatur officio; et hac sapientia non jam turbulenta atqua confusa, sed tranquilla corda repleantur. Bene ergo de ea dicitur quia Abyssus dicit: Non est in me, et mare loquitur: Non est mecum. Ac si aperte diceretur: Perturbatae mentes saecularium eo ipso clamant, quoniam a vera sapientia longe divisae sunt, quo quietae non sunt. Quia vero haec Dei sapientia manens cum Patre ante saecula incarnanda erat in fine saeculorum, ut ad redimendum genus humanum non sanctos angelos, non justos homines mitteret, sed in manifestatione visionis per semetipsam veniret, recte subjungitur: CA
Abbreviated transcription (Latin):
frenandis p̃est motib carnis: sic se¬
pe suꝑimpositos tumultꝰ occupatio¬
nis bene regit amor quietis: qͥa exte¬
riores curȩ si ꝑuerso amore ñ appe¬
tant᷑ ñ confuso s ordinato animo mi-¬
nistrari queunt. Scĩ & enĩ uiri neqͥꝗͣ
eas appetunt: s occulto ordine sibi
suꝑimpositas gemunt. Et qͣmuis il¬
las ꝑ meliorẽ intentionẽ fugiant:
tam̃ ꝑ subditã m̃tẽ portant. Quas
quidẽ sũmoꝑe si liceat uitare festi¬
nant: s timentes occultas dispensa¬
tiones dĩ tenent qͦd fugiunt: exer¬
cent qͦd uitant. Intrant enim ad cor
suũ: & ibi consulunt quid uelit occul¬
ta dĩ uoluntas: seseq subditos debere
ẽẽ. sũmis ordinationib cognoscentes.
humiliant ceruicẽ cordis iugo diuinȩ
dispensationis. Quisqͥs uͦ talis. ẽ: qͥlib&
tumultus uersent᷑ extrinsecꝰ. ñquã
ad eius interiora ꝑueniunt. Itaq agi.¬
tur. ut aliud intrinsecus uoto. aliud

Expanded text:
frenandis praeest motibus carnis, sic saefrenandis praeest motibus carnis, sic saepe superimpositos tumultus occupationis bene regit amor quietis, quia exteriores curae si perverso amore non appetuntur, non confuso, sed ordinato animo ministrari queunt. Sancti etenim viri nequaquam eas appetunt, sed occulto ordine sibi superimpositas gemunt; et quamvis illas per meliorem intentionem fugiant, tamen per subditam mentem portant. Quas quidem summopere, si liceat, vitare festinant; sed timentes occultas dispensationes Dei, tenent quod fugiunt, et exercent quod vitant. Intrant enim ad cor suum, et ibi consulunt quid velit occulta voluntas Dei; seseque subditos debere esse summis ordinationibus cognoscentes, humiliant cervicem cordis jugo divinae dispensationis. Quisquis vero talis est, quilibet tumultus versentur extrinsecus, nunquam ad ejus interiora perveniunt. Itaque agitur ut aliud intrinsecus voto, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ministeriũ a prauoꝵ oꝑib plerũ¬
q in actu. ññqͣm uͦ ante suꝑnũ iudi¬
cẽ in sola cogitatione discernit᷑. Pleni
quippe suꝑna sapientia discernunt.
qualit̃ debeant uacare ad aliud intrin¬
secus. & ad aliud extrinsecus operari:
ut si forte occulta dĩ ordinatione ali¬
quid eis ñ appetentib de huius scłi
curis imponit᷑. cedant dõ quẽ diligt̃.
& p̃ amore eius intrinsecus solã illiꝰ
desiderant uisionẽ: p̃ timore uͦ eius
impositũ sibi extrinsecus humilit̃
expleant actionẽ: ut & uacare dõ ap¬
petant ex gr̃a dilectionis. & rursum
curas suꝑpͥositas ex conditione exple¬
ant seruitutis. Cumq occupationes
extrinsecus ꝑstrepunt: intrinsecꝰ in
amore pacatissima quies tenet᷑. atq
occupationũ tumultꝰ exteriꝰ ꝑstrepe¬
ntes dispensat interius p̃sidens iu¬
dex ratio: & tranquillo moderami-¬
ne ea quȩ circa se minꝰ sunt tranqͥl¬
la disponit. Sicut enĩ uigor m̃tis

Expanded text:
 a pravorum operibus plerumque in actu, nonnunquam vero ante supernum judicem in sola cogitatione discernitur. Pleni quippe superna sapientia discernunt qualiter debeant et ad aliud vacare intrinsecus, et ad aliud extrinsecus occupari ut si forte occulta Dei ordinatione aliquid eis non appetentibus de hujus saeculi curis imponitur, cedant Deo quem diligunt, et prae amore ejus intrinsecus solam illius desiderent visionem; prae timore vero ejus impositam sibi extrinsecus humiliter expleant actionem, ut et vacare Deo appetant ex gratia dilectionis, et rursum curas superimpositas ex conditione expleant servitutis. Cumque occupationes extrinsecus perstrepunt, intrinsecus in amore pacatissima quies tenetur; atque occupationum tumultus exterius perstrepentes dispensat interius praesidens judex ratio, et tranquillo moderamine ea quae circa se minus sunt tranquilla disponit. Sicut enim vigor mentis
Abbreviated transcription (Latin):
& quod reliquũ. ẽ mittet radicẽ deor¬
sum: & facis fructũ sursũ. Acsi aꝑte
diceret᷑. In imis cogitatio nascit᷑ ut
in sũmis retributio reddat᷑. Dicat᷑ gͦ.
Ad silicẽ extendit manũ: subuertit a
radicib montes: quia dũ duriciam
gentiũ scã p̃dicatio petiit. suꝑboꝵ al¬
titudinẽ funditꝰ strauit. Quia uͦ eos
quos a cogitationib t̃reui nis eua-¬
cuat. donis cȩlestib repl&: & qͦs infi¬
mis curis exhaurit. suꝑnis rigat flu¬
cidit. id ẽ in duris gentiliũ cordib
gentiliũ. Posuit desertũ in stagnum
aquȩ: & trã sine aqua in exit᷑ aquarũ.

Expanded text:
et radicem deorsum, et faciet fructum sursum . Ac si aperte diceretur: In imis cogitatio nascitur, ut in summis retributio reddatur. Dicat ergo: Ad silicem extendit manum suam, subvertit a radicibus montes, quia dum duritiam gentium sancta praedicatio petiit, superborum altitudinem funditus stravit. Quia vero eos quos a cogitationibus terrenis evacuat donis coelestibus replet, et quos infimis curis exhaurit supernis rigat flucidit, id est in duris gentilium cordibusgentilium: Posuit desertum in stagnum aquae, et terram sine aqua in exitus aquarum ;
Abbreviated transcription (Latin):
frangeret eis ñerat. S hȩc t̾ra in loco
suo igne subuersa. ẽ: qͥa fideliũ signa
conspiciens. inuidiȩ se face concrema¬
uit. Quia enĩ semꝑ inuidia de suꝑ-¬
bia nasci sol&. in loco suo igne periit:
quȩ idcirco arsit inuidia. qͥa suꝑbiã
ñ reliquit. Terra gͦ. quȩ prius panem
habuit. post igne subuersa. ẽ: qm̃ syna¬
goga quȩ mandata dĩ ꝑ legẽ ꝓtulit.
nascentẽ ȩccłam ꝑsequens. inuidiȩ se
igne consũpsit. An non emulationis
suȩ facib ardebat: cũ redẽptoris nr̃i
signa conspiciens. ꝑ qͦs dã suos dicer&.
quid facimꝰ. qͥa hic homo multa signa
facit: uel certe. uidetis qͥa niehil ꝓfici¬
mus. ecce totꝰ mundus post eũ uadit:
Uidebant unde conuerti debuerant: atq
exinde ꝑuersiores fiebant. Querebat̃s
extinguere: quẽ cernebant mortuos
uiuificare. In ore tenebant legẽ: s le¬
gis ꝑsequebant᷑ auctorẽ. Terra gͦ de

Expanded text:
frangeret eis . Sed haec terra in loco suo igne subversa est, quia fidelium signa conspiciens, invidiae se face concremavit. Quia enim semper invidia de superbia nasci solet, in loco suo igne periit, quae idcirco arsit invidia, quia superbiam non reliquit. Terra ergo quae prius panem habuit, post igne subversa est, quoniam synagoga, quae 579 mandata Dei per legem protulit, nascentem Ecclesiam persequens, invidiae se igne consumpsit. An non aemulationis suae facibus ardebat, cum Redemptoris nostri signa conspiciens, per quosdam suos diceret: Quid facimus, quia hic homo multa signa facit? vel certe: Videtis qmus. Ecce totus mundus post eum vadit. Videbant Judaei unde converti debuerant, atque exinde perversiores fiebant. Quaerebant exstinguere quem cernebant mortuos vivificare. In ore tenebant Legem, sed Legis persequebantur auctorem. Rede
Abbreviated transcription (Latin):
custodienda mandata. & futuroꝵ
ria p̃teritoꝵ: ut hinc ad uent᷑a amor
ꝓuoc&: illinc de p̃teritis uerecundia
quia inuenire neqͣqͣm possunt. accu¬
sare illos de p̃teritis moliunt᷑: sicut
moy sen nr̃m manicheus impetit. in
quo sequentiũ uirtutũ grãm trans¬
acti homicidii conat᷑ culpa fedare:
in quo ñ atcendit postmodũ qͦm pa¬
tiens ad sustinendũ. s prius qͣm pre¬
ceps ad feriendũ fuerit. Talib ergo
aduersariis beatus iob subtilissima
consideratione obuians. postqͣm dix̃.
hab& argentũ uenarũ suarũ prin¬
cipia. & auro locus. ẽ. in quo conflat᷑:

Expanded text:
custodienda mandata et futurorucustodienda mandata et futuroruria praeteritorum, ut hinc ad ventura amor provocet, illinc de praeteritis verecundia quia invenire nequaquam possunt, accusare illos de praeteritis moliuntur, sicut Moysen nostrum Manichaeus impetit, in quo sequentium virtutum gratiam, transacti homicidii conatur culpa foedare. In quo non attendit postmodum quam patiens ad sustinendum, sed prius quam praeceps ad feriendum fuerit. Talibus ergo adversariis beatus Job subtilissima consideratione obvians, postquam dixit: Habet argentum venarum suarum principia, et auro locus e
Abbreviated transcription (Latin):
rũ numerositas. & celsitudo meritoꝵ.
Alios uͦ in exordiis suis deserens. sea¬
turientib uiciis ire ꝑ abrupta ꝑmit¬
tit. Plerumq tam̃ etiã eos respicit:
& ad sequendũ se scĩ amoris igne
succendit: atq inolitas in eoꝵ cordi¬
b prurigines uicioꝵ uercit in feruo¬
re uirtutũ: & eo magis ignescunt ad
desideriũ requirendȩ pletatis dĩ. qͦ
magis erubescunt memoriã iniqͥta¬
tis suȩ: sicut sepe contingit ut in
pugnȩ certamine miles ante ducis
sui ocłos constitutus. hostili uirtu¬
te turpit̃ cedat: & eneruit̃ prebens
terga feriatur. Qui tam̃ hoc ipsũ
qͦd turpit̃ cessit erubescens. ante du¬
cis sui ocłos maiores ex ipsa uerecun¬
dia uires sumit: tantoq post for¬
tia exercet. qͣnto & p̃sentẽ głam uir-¬
tutis ꝑagat. & p̃teritã ignominiã
debilitatis tegat. Sic gͦ ñnũqͣm qͥ¬
dam in dĩ seruicio ex ante acta a¬
erius debilitate roborant᷑: eosq ad

Expanded text:
rum numerositas, et celsitudo meritorum. rum numerositas, et celsitudo meritorum. Alios vero in exordiis suis deserens, scaturientibus vitiis ire per abrupta permittit. Plerumque tamen etiam eos respicit, et ad sequendum se sancti amoris igne succendit, atque inolitas in eorum cordibus prurigines vitiorum vertit in fervorem virtutum, et eo magnis ignescunt ad desiderium requirendae pietatis Dei, quo magis erubescunt memoriam iniquitatis suae, sicut saepe contigit ut in pugnae certamine miles ante ducis sui 575 oculos constitutus, hostili virtuti turpiter cedat, et enerviter praebens terga feriatur: qui tamen hoc ipsum quod turpiter gessit erubescens, ante ducis sui oculos majores ex ipsa verecundia vires sumit, tantoque post fortia exercet, quantum et praesentem gloriam virtutis peragat, et praeteritam ignominiam debilitatis tegat. Sic ergo nonnunquam quidam in Dei servitio ex anteacta acrius debilitate robarantur, eosque ad