comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stellarũ ne. ut claritati solis: illoꝵ dig¬
nitas exequet᷑. qͥ centesimum numerũ hñt. Lu
mũ numerum q̃siert̃. Tetris aut̃ stellis: & om¬
nium nouissimis: ꝑfidoꝵ resurrectio similis¬
est. Infidelitas enim: ñ pot̃ claram resurrec
tionẽ hr̃e. qr sicut carbo cinere suo cooꝑtus:
obscecat᷑ ita ce hii. ꝑfidia ⁊ erroris tenebris ccuda

Expanded text:
surrectione, ut claritati solis illorum dignitas exaequetur, qui centesimum numerum habent; lmum numerum quaesierunt. Tetris autem stellis et omnium novissimis perfidorum resurrectio similis. Infidelitas enim non potionem habere, quia sicut carbo cinere suo coopertus obcaecatur, ita et hi perfidia sua erroris tenebris circumda
Abbreviated transcription (Latin):
donis sp̃s seĩ: agit de re¬
surrectione mortuoꝵ.
bac utiq causa: qr cum
ipso docente recte cre¬
didissent de ea. postea
corrupti ab hac fide
recesserant. Ip̃am gͦ fu¬
turam ꝓbat. pͥmo. ꝑ
resurrectionẽ xp̃i. de¬
inde: ꝑalia multa. qͣt.
dicat. de sp̃ualib huc¬

Expanded text:
donis Spiritus sancti, agit de resurrectione mortuorum. Hac utique causa, quia cum ipso docente recte credidissent de ea, postea viloquiis corrupti ab hac fide recesserant. Ipsam ergo futuram probat primo per resurrectionem Christi, deinde per alia multa. Quasi dicat: De spiritualib
Abbreviated transcription (Latin):
qd &e accepistis .y. dig¬
num acceptione iudica¬
stis. in qͦ statis .i. stare
datur uob̃. qui sine co
iam: ex certitudine spei.
& saluabimini in futõ:
ipsa u̾itate rei⁊ speciei.

Expanded text:
quod et accepistis, id est dignum acceptione judicastis; in quo et statis, id est stare datur vobis qui sine eo jam exercitudine spei, et salvabimini in futuro in veritate rei et speciei,
Abbreviated transcription (Latin):
Mortua enĩ dicit᷑ lex: cum cessat eiꝰ auctoritas.
Non debetis hoc ignorare: quia uos scitis le¬
gem naturalẽ. & ego loqͦr scien. le. hoc de lege
naturali litt̾is inscripta. siue consuetudine ho¬
minum cõꝓbata: ait. sub qͣerant udei. ⁊ gͦci.¬
& latini. Hoc enim lex gentralis ẽ. Postea uo
specialẽ legem: ꝓponit. ꝑ qͣm cẽ uult ꝓbare
aꝑtiꝰ assertionẽ suam. Gradatim enĩ uult eis tͣ

Expanded text:
Mortua enim dicitur lex, cum cessat ejus auctoritas. Non debetis hoc ignorare, quia vos scitis legem naturalem. Et ego loquor scientibus legem, hoc de lege naturali litteris inscripta, sive consuetudine hominum comprobata ait, sub qua erant Judaei, Graeci, Latini. Haec enim lex generalis est; postea vero specialem legem proponit, per quam etiam vult probare apertius assertionem suam. Gradati
Abbreviated transcription (Latin):
de uiro alli . ẽ. le. uiri: ut ñ possit disced̾e ab eo.
Sic & lex moysi. qͣmdiu statũ habet. debet serua¬
ri. Hoc gͦ sequenti exemplo aꝑtiꝰ docet xp̃ranũ
a lege factorum exutũ. ñ tam̃ ab om̃i lege. Sic̃
inulier libatur a lege uiri: mortuo uiro. ñ a le¬
ge nature. nec ultra debet eẽ xp̃ranus: sub le¬
ge. Si enĩ lex ei uiuit: adulter est. nec ꝓdest
ci xp̃ianum dici. & hoc ostendit: ppositum ex¬
emplum exeq̃ndo. Si aut̃. mor. fuit uir eius:
solu. ẽ a. lẽ. uiri. Similit̾ si lex statum amitut.
soluitur homo. & quia uiuente uiro: alliga¬
ta ẽ legi uiri: Igi¬

Expanded text:
te alligata est legi viri, ut non possit discedere ab eo, sic et lex, Mosi quandiu statum habet, debet servari. Hoc ergo sequenti exemplo apertius docet Christianum a lege factorum exutum, non ab omni lege, sicut mulier liberatur a lege viri, mortuo viro, non a lege naturae, nec ultra debet Christianus esse sub lege. Si enim ei lex vivit, adulter est, non prodest ei Christianum dici, et hoc ostendit positum exemplum exsequendo: Si autem mortuus fuerit vir ejus, soluta est a lege viri. Similiter si lex statum amittit, solvitur homo; et quia vivente viro alligata est legi viri, igi
Abbreviated transcription (Latin):
sus. Similit̾ & uos. sic¬
DATIS currite ꝑ oꝑa caritatis: ꝑseue
hoc exemplo qͣnta ẽ utilitas legis nr̃ȩ. in qua:
ñ uni: s. onsib ꝓmissa ẽ palma. qd̾ ñ est in il¬
lo stadio. in illo spectacło. Ibi enĩ: unus tm̃ ac¬
cipit brauium. cet̾i. uicti discedunt. qͥ similit̾
laborauerunt. Hic aut̃: sic ñ est. Quotquot
enĩ currunt: si ꝑseuerant̾ currunt: accipiuit.
& qui pͥor uenerit. expectat: ut coronet᷑ cum
posteriori. Agonẽ quippe istum: ñ cupiditas:
agone mundiali. Nescitis enĩ qđ hii qui in .sta
cur. om̃s quidẽ. cur. s tantum unus. hic uo̾
electi. Iõoꝙ insto: ut uł fic: ex multis pauez
saluentur. sicut apparet in hoc simil. Nesctqͤ¬
currens accipit: id̾o. sic .i. tam ꝑfecte currite:
ut comp̃hendatis. Et nota. qd̾ conuenit hec
sententia: cum pͥma

Expanded text:
nus Similiter et vos, sic currite, per opera charitatis perseverhoc exemplo quanta est utilitas legis nostrae, in qua non uni, sed omnibus promissa est palma, quod non in illo stadio, in illo spetaculo. Ibi enim unus tantum accipit bravium, caeteri victi discedunt, qui similiter laboraverunt; hic autem non est sic. Quotquot enim currunt, si perseveranter currunt, accipiunt: et qui prior venerit, exspectat ut coronetur cum posteriori. Agonem quippe istum non cupiditas, agone mundiali. Nescitis enim quod hi qui in stadio currunt, omnes quidem currunt, sed tantum unus, hic veroelecti, Ideoque insto, ut vel sic ex multis pauci salventur, sicut apparet in hoc simili. Nesccurrens accipit, ideo sic, id est tam perfecte currite, ut comprehendatis. Et nota quod convenit haec sententia cum prima
Abbreviated transcription (Latin):
ie. sit utile. Attende
qd̾ hic ait: om̃ib pla¬
ceo. Alibi uͦ ait.Si hõĩb placerem: xp̃i seruus
ñ eẽm. Placerẽ aut̃ dixit: quantũ ĩsripso est.
.i. quantũ ad eius uoluntatẽ ꝑtinet. Ac si dice¬
ret. Si placẽ. uellem: si placere quererem: xp̃i
seruus ñ essem. Qui aũt hominib placet ꝓpt̾
ueritatem:iam ñ ipse illis: s ip̃a ueritas pla
deo non placet. Cum aut̃ non ꝓpt̾ u̾itatem
hominib placet.iam ñ homo: s d̃s placet.
Utrunq gͦ recte dici pot̃: & ego placeo: & ego¬
ñ placeo. Si enĩ adsit bonus intellector: piꝰꝙ
pulsator. platebit utrunq ⁊ nulla int̾ se re¬
pugnantia repellet intrantem: Illud etiam

Expanded text:
ic sit utile. Attende quod hic ait: Omnibus placeo. Alibi vero ait: Si hominibus placerem, Christi servus non essem . Placerem autem dixit, quantum in seipso est, id est quantum ad ejus voluntatem pertinet. Ac si diceret: Si placere vellem, si placere quaererem, servus Dei non essem. Qui autem hominibus placet propter veritatem, jam non ipse illis, sed ipsa veritas placideo non placet. Cum autem propter veritatem hominibus placet, jam non homo, sed Deus placet. Utrumque ergo recte dici potest: Et ego placeo, et ego non placeo. Si enim adsit bonus intellector piusque pulsator, patebit utrumque, et nulla inter se repugnantia repellet intrantem. Illud etiam
Abbreviated transcription (Latin):
digna pena uidetur: in hoc tñ uon est parua exi¬
stimanda. qd̾ fit a plurib. quib ꝯgregatis: sa
obiurgatꝰ est a płib. ut e cont᷑rio magis uonetis.
qͥa quantoa plurib obiurgatur: tantomagis do¬
eiꝰ ñ recordabor. Ꝙ recte: homini ꝓ pecc̃o afflicto.
ignoscere ⁊ subuenire: p̾cipit. qr penitentia. si
de uero animo ẽ .i. si correctus statĩmammo do¬
let: mox habet fructũ. Hec enĩ uera penitentia
est: cessare a pec̾co. Id̃o condonetis:. & consolem¬
m:ne forte. qui eĩmodi ẽ: habundantiori tri.¬
sticia .i. ꝑ nimis asꝑam penitentiã. desꝑans: ab¬
sorbeatur: a diabolo. ut uelit uti scło. hoc ẽ enĩ
ego qui iubere possem:
ut caritatẽ: quã hũistis
confirmetis
tis millum condonan¬
doei. qd̾ oe debetis fac̾e:¬
Idõ enĩ &e scripsiuobis:
.scił: ut cognoscã. exꝑi.¬
cognoscam: quo animo¬
feceritis. ut exꝑtus sũ
ex parte obedientiam
ur̃am. & cognoscam:
an inomĩb sitis obe¬

Expanded text:
digna poena videtur: in hoc tamen non est parva existimanda quae fit a pluribus, quibus congregatis Sataobjurgatus est a pluribus, ut econtrario magis donetis, quia quanto a pluribus objurgatur, tanto magis don recordabor . Et recte, homini pro peccato afflicto ignoscere et subvenire praecipit, quia poenitentia si de vero animo est, id est si correctus statim in animo dolet, mox habet fructum. Haec enim vera poenitentia est cessare a peccato. Ideo condonetis et consolemini, ne forte qui ejusmodi est abundantiore tristitia, id est per nimis asperam poenitentiam desperans, absorbeatur, a diabolo, ut velit uti saeculo; hoc est eego qui possem ut charitatem quam habuistis, confirmetis in illum, condonando ei, quod et debetis faceIdeo enim et scripsi vobis, scilicet ut cognoscam excognoscam quo animofeceritis ut expertus sum in parte obedientiam tram. Et cognoscam an in omnibus sitis ob
Abbreviated transcription (Latin):
introrade. dum apd¬
ttus. sine quo: ñ po¬
michi aꝑtum terat ibi ꝑficere. quia
forsan lingua eoꝵ.⁊y
thus exp̾ssius uti po¬

Expanded text:
roade, dum aTitus, sine quo non poterat ibi proficere, quia forsan lingua eorum tus expressius uti po
Abbreviated transcription (Latin):
condonaret. qͥa nichil
Clls hoc aut̃ dicit. ne irrita uideat huimoti
mus condonare: ut non circũueniam .i. decipia
amasꝑitatẽ. Sepe eñ ꝓpt̃ asꝑiores ammadu̾sio¬
nes: in desꝑationẽ infirmos p̃cipitat. Et mito:
ab illo hoc fieri metuo. Non enĩ ignoramꝰ cogita¬
tiones .i. astutias: eiꝰ qui: quos consentiendo nequit

Expanded text:
condonaret, quia nihil olus. Hoc autem dicit ne irrita videatur hujusmodi mus condonare, ut non circumveniamur, id est decipiaasperitatem. Saepe enim propter asperiores animadversiones in desperationem infirmos praecipitat. Et merito ab illo hoc fieri metuo. Non enim ignoramus cogitationes, id est astutias, ejus, qui quos consentiendo nequit
Abbreviated transcription (Latin):
re debeamꝰ. quia caro ñ est malũ. creatura enum
dei est. & ab eo condita: a quo: anima nec illa:¬
nec illa. ẽ pars dei: nec illa. T̃ ota enĩtrinitas. ẽ
unus d̃s. sũme bonus. anima uo: magnũ bo¬
num. ñ tñ summũ. Item: caro: nec sumum bo¬
num: nec magnũ est. s paruum ẽ. Anima uui
uens int̾ sũmum & paruum bonũ .i. int̾ dm
&e carnẽ. inferior đo. &e carne suꝑior. debitrix
est d̾o: ut scđm eum uiuat. ñ carni. ut scd̾m
carnis delectationes uiuat. qd̾ non ẽ facien
ficauitis facta carniᷤ
.i. si penitus abiecẽ¬

Expanded text:
quia caro non est malum. Creatura enim Dei est, et ab eo condita, a quo anima, nec illa est pars Dei, nec illa. Tota enim Trinitas est unus Deus, summe bonus. Anima vero magnum bonum est, non tamen summum. Item caro nec summum bonum, nec magnum est, sed parvum. Anima ergo vivens inter summum et parvum bonum, id est inter Deum et carnem, inferior Deo, et carne superior debitrix est Deo, ut secundum eum vivat, non carni, ut secundum carnis delectationes vivat: quod non est faciendficaveritis facta carnis, id est si penitus abjece
Abbreviated transcription (Latin):
tuose exigit: & hoc:
terminat ubi ait:
qõ tñ non ẽ: nisi a
fec̾itis: inuetis. hic: in iusticia.⁊ in fut᷑o. ingloria:
hoc est eñ opus nr̃min hac uita .s. actiones car
tus cius. ipsas etiam concupiseentias mminuen¬
do. Et ne se extolleret humanus animꝰ: uł sp̃s.
oc se ad hoc sufficientẽ iactaret: subdit. Quic̃ꝙ¬

Expanded text:
tuose exigit, et hoc terminat ubi ait, en non est nisi aceritis, vivetis, hic in justitia, in futuro in gloria. Hoc est enim opus nostrum in hac vita, scilicet actiones carnnsentiendo, et ipsas etiam concupiscentias minuendo, et ne se extolleret humanus animus, vel spiritus, et se ad hoc sufficientem jactaret, subdit: Q
Abbreviated transcription (Latin):
tente. ñ adiuuante. hii sunt filiidei ex diec
tione seriuentes. uł aguntur dicit: ñ regunt᷑.
ut magnum gr̃e effectum ostendat. Plus cmĩ
est agi. quam regi. Agi enĩ dicimꝰ aliquẽ: q̃si
uix aliquid agentẽ. Regi aliquẽ dicimus.qua¬
si iam aliquid agentẽ. Qui enĩ agit᷑. ag̾e aliqͥd¬
uix intelligit᷑. Qui aut̃ regit᷑. aliquid agit. &
id̾o regit᷑ ut recte agat. Ut gͦ multum p̾stitis¬
se gr̃a saluatoris intelligatur: dixit: agunt᷑.
ñ. ut ichil agant: s quia impetu gr̃e agunt᷑
iuix tn:ut agant. Nam tantomagis efficitur
quis filiꝰ bonus: qͣnto largiꝰ datur ei a patre:
sia bonoagitur. Qñ gͦ non agit: uł ñ omĩno fa¬
ciendo. uł ñ ex caritate faciendo. oret: ut qd̾ mun¬

Expanded text:
tente, non adjuvante, hi sunt filii Dei, id tione servientes. Vel aguntur dicit, non reguntur, ut magnum gratiae effectum ostendat. Plus est enim agi quam regi. Agi enim dicimus aliquem quasi vix aliquid agentem; regi aliquem dicimus, quasi aliquid agentem. Qui enim agitur, agere vix aliquid intelligitur; qui autem regitur, aliquid agit, et ideo agitur ut recte agat. Ut ergo multum praestitisse gratia Salvatoris intelligatur, dixit, aguntur, non ut nil agant, sed quia impetu gratiae aguntur, vix tamen ut agant. Nam tanto magis efficitur quis filius bonus quanto largius datur ei a Patre ssi a bono agitur. Quando ergo non agit, vel non omnino faciendo, vel non ex charitate faciendo, oret ut quod n
Abbreviated transcription (Latin):
miscdia del. cui dr̃ econt᷑. Non sufficit etiã miscd̾ra
dei. siñ sit uoluntas hominis. ac ꝑ hoc. si recte
dictum ẽ illud: quia id uoluntas hoĩs sola ñ im¬
plet: cur ñ etiam a contͣrio. recte d̃r. ñ mis̾cntis ẽ
lit. Cum aut̾ miscdiam d̃ĩ cõmendasset u̾bis
iusticiam esau reꝓbauit¬
Ue̾ illum ꝑiusticiã reꝓ¬

Expanded text:
Cui dicitur econtrario, non sufficit etiam misericordia Dei, si non sit voluntas hominis; ac per hoc si recte dictum est illud, quia id voluntas hominis sola non implet, cur non etiam a contrario recte dicitur non miserentis est lit. Cum autem Dei misericordiam commendasset verbis justitiam Esau reprobavite illum per justitiam re
Abbreviated transcription (Latin):
s miserentiᷤ
beto arbitrio hominiꝰ.¬
rere. Scce. ñ ꝓpter futura quę uid̾et: elegit. Ubi
qͣm libi arbitru uirib implta. siue adimplen¬
da: Nõne aꝑtam ꝓtulit apłe de gratitate gͣ¬

Expanded text:
 miserentis bero arbitrio hominirere. Ecce non propter futura quae praevideret elegit. Ubi quam liberi arbitrii viribus impleta sive adimplenda? Nonne apertam protulit Apostolus de gratuitae g
Abbreviated transcription (Latin):
ster ñ ibierat: ubi ẽ. Illi ꝑ suꝑbiam frangime¬
ruerunt. iste ꝑ humilitatem: inserimeruit.
Illi amiscrunt radicem. iste tenuit cam. & fac¬
dicitur contramorẽ & legẽ insertionis. Bona
ciũ arbor mñ bonam: inseri solet. hic aũt:
cͦs gaudere in incredulitate illoꝵ. Ut enim

Expanded text:
ster non ibi erat, et ibi est: illi per superbiam frangi meruerunt, iste per humilitatem inseri meruit; illi amiserunt radicem, iste tenuit eam. Cdicitur contra morem et legem insertionis. Bona etenim arbor in non bonam inseri solet. Hic autem  gaudere in incredulitate illorum; displi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriam uoluntatẽ in ore sapiebat. sic inore cuiꝰꝙ
Honorando. ñ audet ullo die p̾termitt̾e. contẽp¬
tum solum:. ñ uult iste cib sicut manna. noluit
fastidium. Ioo apłs cont̾ eos: qui acetis cibis sin¬
gulari ueneratione hunc ñ discernebant. ait.
ce addit. ñ . diiudi. corpꝰ dñi. ¶tem queritur:
quomͦ hic aliquis dicatur manducans: iudi¬
cium manducare. cum dñs dicat. Qui mandu¬
cat me. ipse uiuet ꝓpt̾ me. Ad qd̃ dicimus. du¬
os ec̃ modos manducandi. unum: sacram̃tałe
qͦ manducant: tam mali qͣm boni. alterum:
inento corpꝰ cius acciꝑe. s in ipso mane̾. & ha¬
bere ipsum: in se manentẽ. Spĩialtt̾ enĩ man¬
ducat. qui in unitatẽ xp̃iae eccłiȩ quam ip̃m
sacramentum significat: manet. Nam qͥ discor¬
dat a xp̃o: nec carnẽ xp̃imanducat. nec san¬
iudicium cotidie accipiat. De hac sꝑitaliman¬
ducatione: ait augꝰ. Ut quid paras dentem
& uentrem: Crede. et¬

Expanded text:
propriam uoluntatem in ore sapiebat: sic in uniuscuiuspropriam uoluntatem in ore sapiebat: sic in uniuscuiushonorando non audet ullo die praetermittere. contetum solum non vult iste cibus, sicut nec manna fastidium. Ideo Apostolus contra eos qui a caeteris cibis singulari veneratione hunc non discernebant, ait: et addit: Non dijudicans corpus Domini. Item quaeritur quomodo hic aliquis manducans, dicatur judicium manducare cum Dominus dicat: Qui manducat me, ipse vivet propter me . Ad quod dicimus duos esse modos manducandi, unum sacramentalem quo manducant tam mali quam boni, alterum samento corpus ejus accipere, sed in ipso manere, et habere Christum in se manentem. Spiritualiter enim manducat, qui in unitate Christi et Ecclesiae quam ipsum sacramentum significat manet. Nam qui discordat a Christo, nec carnem Christi manducat, nec sanjudicium quotidie accipiat. De hac spiritali manducatione ait Augustinus: Utquid paras dentem et ventrem? crede et
Abbreviated transcription (Latin):
inquinare malus. nã ce iudaᷤᷤ
rit̾ accessit. s petrus accepit
ad uitam. iudas: ad mortem.
digne manducat: quia non
ẽ onudicans .i. discernens cor¬
pꝰ dm̃: ab aliis cibis. s in discre¬
te: & negligent̾ sumit: ue
cet: deuote: & cũ timore: acce¬
pus l dendumc̃ẽ ad cõmunionem.
quia dñs est: cuiꝰ caro sumit᷑.
ut gr̃am uideam redd̾e redemptori ¶ Quen¬
tur. an cotidie sit sumenda cucharistra. an eli¬
gendi sint dies: quib homo: puriꝰ continentiꝰq
uiuens: ad tantum sacramentum dignꝰ acce¬
dat. Huic questiom recte respondet. qui monet
fatrat. qd̃ scd̾m fidem pie eredit ẽẽ faciendum.
Nam ce ⁊ acheus: & centurio: cum alt̾ xp̃m in
domum suam gaudens receꝑit: alt̾ uodixit.
ñ sum dignus ut intres sub tectum incũ: sal¬
uatorem honorificauerunt. licet diu̾so modo.⁊
quasi contrario. Ad hanc similitudinẽ ualet: qd̃
in antiq̃ popło unicuiꝙ piorum: manna scd̾m

Expanded text:
inquinare malus. Nam et Judas criter accessit; sed Petrus accessit ad vitam, et Judas ad mortem, digne manducat, quia non est dijudicans, id est discernens corpus Domini ab aliis cibis, sed indiscrete et negligenter sumit, vecet devote et cum timore accedendum esse ad communionem, quia Dominus est cujus caro sumitur ut gratiam videamur reddere Redemptori. Quaeritur an quotidie sit sumenda eucharistia, an eligendi sint dies, quibus homo purius continentiusque vivens ad tantum sacramentum dignus accedat. Huic quaestioni recte respondet, qui monet faciat quod secundum fidem pie credit esse faciendum. Nam et Zachaeus et centurio, cum alter Christum in domum suam gaudens receperit ; alter vero dixerit: Non sum dignus ut intres sub tectum meum , Salvatorem honorificaverunt, licet diverso, et quasi contrario modo. Ad hanc etiam similitudinem valet quod in primo populo unicuique fidelium manna secundum
Abbreviated transcription (Latin):
tiris: quem ñ fallis. mentiri
deo potes. s. ipsum fallere non¬
potes. Intꝰ enim te inspicit &¬
examinat. Dico: ꝓbet se qͥsq
slam qui aliter agit: mortem
siuit. & hoc ẽ qd̃ subdit O

Expanded text:
tiris quem non fallis. Mentiri Deo potes, sed ipsum fallere nonpotes. Intus enim te inspicit et examinat. Dico, probet se quisque, nam qui aliter agit, mortem sumit. Et hoc est quod subdit:
Abbreviated transcription (Latin):
cendit in infernum.¬
quia si illi qui iustici¬
am ñ obseruant. ñ
tominus descend̾unt. Si aut̃ illi ñ descend̾uit:
tunc nec xp̃c. qui ñ nisi ꝓ illis lib̾andis descen¬
dit. Et sunt item hic uba apłi: ubiait. hoc ẽ xp̃m¬

Expanded text:
cendit in infernum,quia si illi qui justitiam non observant, non to minus descenderunt. Si autem illi non descenderunt, tunc nec Christus qui non nisi pro illis liberandis descendit. Et sunt item haec verba Apostoli, ubi ait: Hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
ad te ꝑtinet. quia hec infidelitas: quantum
uite est: xp̃m de celo ad t̾ram deducit. Et si¬
inilit̾ cum audis p̾dicari. qd xp̃c ad infernũ
descendit. noli dice̾ mendaciũ est. Quis enĩ des¬
cendit in abyssũ: Ioõ. ne hoc dicas. qͥa hoc dic̾e:

Expanded text:
ad te pertinet quia haec infelicitas, quantum in te est, Christum de coelo ad terram deducit. Et similiter cum audis praedicari quod Christus ad infernum descendit, noli dicere mendacium est. Quis enim descendet in abyssum? ideo ne hoc dicas, quia hoc dicere
Abbreviated transcription (Latin):
sib: secundũ carnẽ. quia & si xp̃c usq ad crucẽ
fuit infirmꝰ᷑ .i. inuriatꝰ. qui ꝓ nob̾ ñ dedignat᷑
ẽ homo passibilis fieri: oe mori: tam̃: post resurrec¬
tionẽ: iam ñ est infirmꝰ. & mortalis. s apparet: qd
ñ esse putabat᷑. Uñ. ipse ait. Cũ exaltau̾itis filum
hoĩs. tunc cognoscetis: qͥa ego fum. hoc memorat
id̾o: ut ostendat. qͣ deuotione obseqͥndum ẽ xp̃o.
ut intelligentes quantũ ꝓ nob̃ fec̾it: ꝓpensiꝰ illiser¬
uant. uicem gͦ illi reddant: quasid̾o. ñ hominiso¬

Expanded text:
carnem, quia, etsi Christus usque ad crucem fuit infirmus, id est injuriatus, qui pro nobis non dedignatus est homo passibilis fieri et mori, tamen post resurrectionem jam non est infirmus et mortalis, sed apparet quod non esse putabatur. Unde ipse ait: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . Hoc memorat ideo ut ostendat qua devotione obsequendum est Christo, ut intelligentes quantum pro nobis fecerit, propensius illi seriant. Vicem ergo illi reddant quasi Deo, non homini so
Abbreviated transcription (Latin):
Necessitatem dicit. pe
Infirmis: infirmã ra¬
tionẽ precendit. Possec
enĩ: rõnem digniorem
tis munus: amplius¬
EsC. cõmendando. Suꝑgreditur enim uir¬
ginitas conditionẽ humane nature. ꝑqͣm ho¬
ria uirginum: quam angłoꝵ. Angłi enĩ sine car¬
ue uiuunt. Uirgines uͦ. in carne triumphant.
Inde ẽ: qd̾ in tabnacło dñi sup̃mum oꝑimentum:
erat de pellib iacintinis. ꝑ qd intelligit᷑ celibũ
uita. habet enim iacintꝰ. speciem similem thro¬
no. ita: qui incarne uirgineã puritatẽ seruant.
gatus es uxori: noli
necessitas. S si solutꝰ es

Expanded text:
Necessitatem dicit penuInfirmis infirmam rtionem praetendit. Posset enim dignioremtis munus amplius commendando. Supergreditur enim virginitas conditionem humanae naturae, per quam horia virginum quam angelorum. Angeli enim sine carne vivunt, virgines vero in carne triumphant. Inde est quod in tabernaculo Domini supremum operimentum erat de pellibus hyacinthinis, per quod intelligitur caelibum vita. Habet enim hyacinthus speciem similem throno, ita qui in carne virgineam puritatem servant, gatus es uxori, noli necessitas. Sed si solutus es
Abbreviated transcription (Latin):
enĩa patre: s ꝑ filiũ¬
creata sunt. nec alia
ꝑ filium. alia ꝑ pa¬
ꝑ patrem. nec omĩa. ꝑfilium. si aut̃ omĩa ꝑ
patrem. & omĩa ꝑ filium. ergo eadẽ ꝑ patrem:
que ꝑ filium facta sunt. gͣ. eqͣlis ẽ patri filiuᷤ.¬

Expanded text:
nia a Patre, sed per Filiucreata sunt. Nec alia per Filium, alia pr Patrem, nec omnia per Filium; si autem omnia per Patrem, et omnia per Filium; ergo eadem per Patrem quae et per Filium facta sunt; aequalis est ergo Patri Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
dr. qͥa eiꝰ nob̾ largitate donatur. Iusticia gͦ dei
sine lege est. s non sine lege. manfestata. Quo¬
mͦ eiũ ꝑ legẽ testificata: si sinc lege manifestata:
denti confert. sinc adiutorio legis .i. ñ adiutus
lege. s ñ sine lege ostendit qͥa ꝑ lege̾ ostendit
ꝑ fidem confugiens: sanaret᷑. Id̃oq de sapien¬
tia eiꝰ dicit᷑. qd̾ legem: & miscd̾ram. in lingua por¬
tet. legẽ.s: qua reos ostendat suꝑboᷤ. miscd̾ram
uͦ. qua iustificet humiliatos. S iusti. cia est: ꝑ
fidem xp̃i. hec aut̾ iusticia di. uenit in omnes.
et ut magis ꝓpͥe dicatur. suꝑ om̃s. quia celitus
eum. Et u̾e momĩs. Non enĩ est distinctio uide

Expanded text:
r, quia ejus nobis largitate donatur. Justitia ergo Dei sine lege est, sed non sine lege manifesta. Quomodo enim per legem testificata, si sine lege manifestata? denti confert sine adjutorio legis, id est non adjutis lege, sed non sine lege ostendit, quia per legem ostendit diam per fidem confugiens sanaretur. Ideoque de sapientia ejus dicitur, quod legem et misericordiam in lingua portet: legem, qua reos ostendat superbos; misericordiam vero, qua justificet humiliatos. Ergo justitia est per fidem Christi. Haec autem justitia venit in omnes, et, ut magis proprie dicatur, super omnes, quia coelitus eum. Et vere in omnes. Non enim est distinctio Judaei
Abbreviated transcription (Latin):
tur pecc̃ores. & egent ad huc condie gła dei.
.i. iusticia dĩ. non sua. quȩ id̾o dicit᷑ gła dci: qͥa
ꝑ hoc. ds głosus apparet. Om̃s gͥ. pecc̃ores. inue¬
nit gr̃a xp̃i: qui solus sine ꝓecco uenit. & omnes
fantes: nec grandes: salui ficri possunt: ñ mitis
redditur: s gratis datur. ꝓpt̾ qd̾. &e gr̃a noĩatur.

Expanded text:
gent, adhuc quotidie gloria Dei, id est justitia Dei, non sua. Quae ideo dicitur gloria Dei, quia per hoc Deus gloriosus apparet. Omnes igitur peccatores invenit gratia Christi, quia solus sine peccato venit. Et omnes fantes, nec grandes salvi fieri possunt, non meritis redditur, sed gratis datur, propter quod et gratia nominatur.
Abbreviated transcription (Latin):
accepimus. S aliud ẽ qd accepimus: ut eẽmͦ
aliud: qd̃ accepimꝰ. ut scĩ essemus. Sp̃s aũt ho¬
minis: in scripturis accipit᷑ ipsa anina. uel
ipsiꝰ anime potentia rõnalis. Dedit enĩ nob̃
naturam: ut. eẽmus. animam: ut uiueremꝰ.
accepimus sp̃m: ut

Expanded text:
accepimus. Sed aliud est quod accipimus, ut essemus, aliud quod accepimus ut sancti essemus. Spiritus autem hominis in Scriptura accipitur, pro ipsa anima vel ipsius animae potentia rationalis. Dedit enim nobis naturam ut eaccepimus spirit
Abbreviated transcription (Latin):
qui se existimat stare:
ꝑ bona oꝑa. uideat
are. UlE sc cadat a se. Adoenĩ
uideat ne cadat. pec¬
cando. uł alios peccare faciendo. Ut illi qui
p̃sumentes de scientia: cum scandalo frm e¬
debant ydolothita. & de doctrina pseudo¬
apłorum głantes. iudicabant apłm eum
ipsi eẽnt rei. Suꝑbiam gͦ amputat: ne per
eam temptentur. sicut iudei temptati sunt.
&e ꝑierunt. qͥa sicut illi moysi detrahentes:
d̃m temptauerunt : ita hu detrahentes apło.
dcum temptant. Dico: ne cadat. ñ qd̾ penit᷑.
aliquis sine casusit: s Temꝑtatio .i. peccan¬
di delectatio: ñ appre

Expanded text:
qui se existimat stare, per bona opera, videat ne cadat a se. A Deo enim videat ne cadat peccando, vel peccare alios faciendo. Ut illi qui praesumentes de scientia, cum scandalo fratrum edebant idolothyta, et de doctrina pseudoapostolorum gloriantes, judicabant Apostolum, cum ipsi essent rei. Superbiam ergo amputat ne per eam tententur, sicut Judaei tentati sunt, et perierunt, quia sicut illi Mosi detrahentes Deum tentaverunt, ita hi detrahentes Apostolo Deum tentant. Dico ne cadat, non quod penitus aliquis sine casu sit, sed tentatio, id est peccati delectatio, non appre
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ scłi. stultus fiat. ape
se. & dm. contra naturã¬
credat posse. ut ita. u̾e
sit. sapiens. quia stultꝰ
scło. prudens ẽ dõ. st
merito apud se stultuᷤᷤ¬
est: quia ita est etiam¬
apuddđm. Sapren¬
tia enim huius mun¬
sapientiam illam: stul¬
posse negat. Et nota.¬
qd aliquando in scrip¬
turis: sapientia po¬

Expanded text:
saeculi, stultus fiat apud se, et Deum contra naturacredat posse. Ut ita sit vere sapiens, quia stultus culo prudens est Deo. Et merito apud se stultuest, quia ita est apud Deum. Sapientia enim hujus munsapientiam illam stulfieri negat. Et notaod aliquando in Scripturis sapientia po
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ꝑ di oꝑa cognouisti. ꝑ hoĩs oꝑa ꝑdidisti.
Totũ consid̾asti rerum ordinem. ⁊ ñ uis atten¬
dere: qd̃ mundꝰ opus dei sit. ydolũ: opꝰ fabri.
Si faber ẏdolo: sicut dedit figurã: daret & cor:
ab ip̃o ydolo fab̾ adoraret᷑. Quonͦ gͦ homo fa¬
ber tuus d̃s non ẽ. si homo ydoli faber est:
Quis ẽ d̃s tuus: om fecit te. Suis ẽ d̾s fabri
qui fecit illum. ergo: si ydolum cor haberet:
legẽ acceꝑunt: sicut popłs isrł: Respondet.
ce ostendit unde. Quia qd̾ notũ est di. ma¬
reuelauit illis. Q.d. ue

Expanded text:
quod per Dei opera cognovisti, per hominis opera perdidisti. quod per Dei opera cognovisti, per hominis opera perdidisti. Totum considerasti rerum ordinem, et non vis attendere quod mundus opus Dei sit; idolum opus fabri. Si faber idolo sicut dedit figuram, daret et cor, ab ipso idolo faber adoraretur. Quomodo ergo homo faber tuus Deus non est, si homo idoli faber est? Quis est Deus tuus qui fecit te? Quis est Deus fabri? Qui fecit illum. Ergo si idolum cor haberet, legem acceperunt, sicut populus Israel? Respondet, et ostendit unde: Quia quod notum est Dei, marevelavit illis; qu
Abbreviated transcription (Latin):
rem uł saluatorẽ. Ex ipsa enim cȩli fabrica:
iratus illis d̾s ostenditur. qui idotam pul¬
chra astracondidit. ut exhis: quantꝰ & qͣm
ãmirabilis creator eoꝵ est. possit agnosci. &
brica mundi testificante. auctorẽ d̾m solum:.
diligendũ: s inusticia &e impietas in eis ap¬
paret. dum hec uidentes. dissimulant a uita¬
te. ñ fatentes unum dm. Uñ subdit. eoꝵ qui
uitatẽ dĩ in iniusticia dĩ detinent. quasi qͥs
diceret. Cur ẽ tis ira de impietate. cũ ñ cog¬
nouert̃ dm: Ad qd̾ respondet. Merito ẽ eisira:
aliqui partim cognouerunt. s sibi tollunt.
malentes morari inuste in sua uoluptate.
Sic lege litt̃am. hominum dico: eoꝵ qui u̾ita¬
tem dei .i. u̾am de do cognitionẽ. detinent. cũ
sponte se eis offerat. Ip̃i dico: manentes: in
s in miquitate. Inuenisti enĩ dm: otu genti¬
lis. otuphilosophe. & colis ydolum. Inueni¬
sti uitatem: & ip̃am detines in inusticia. cẽ

Expanded text:
rem vel Salvatorem. Ex ipsa enim coeli fabrica iratus illis Deus ostenditur, qui ideo tam pulchra astra condidit, ut ex his quantus et quam admirabilis Creator eorum est possit agnosci, et rehendere fabrica mundi testificante auctorem Deum solum diligendum; sed injustitia et impietas in eis apparet, dum haec videntes dissimulant a veritate, non fatentes unum Deum. Unde subdit: Eorum qui veritatem Dei in injustitia detinent, quasi quis diceret: Cur est eis ira Dei de impietate, cum non cognoverunt Deum? ad quod respondet, merito est eis ira, i etiam eorum partim cognoverunt, sed sibi tollunt malentes morari injuste in sua voluptate. Haimo Sic lege litteram: Hominum, dico, eorum qui veritatem Dei, id est veram de Deo cognitionem detinent, cum sponte se eis offerat; ipsi dico manentes in insed in iniquitate. Invenisti enim Deum, o tu gentilis, o philosophe, et colis idolum; invenisti veritatem, et ipsam detines in injustitia; et
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm deciderunt. ubi
gentiles: scđm pͥorem
statum. quia iactant
bonã naturã. &e exeu¬
sant turpitudines: ꝑ
ignorantiam. E contͣ aut̃ apłe. dicit eos: &e priꝰ
habuisse noticiã. & ꝑdidisse ꝑ culpam. & bonã
naturã sib ip̃is a d̾o relictam. in omĩa mala p̾¬
cipitatam .Q. d. Ex fide ẽ iusticia. & inde: salus.
qͥa ex impietate:. est imusticia. oe inde: ira. id:
pena. & hoc itẽ: reuelat᷑ in euangłio di.⁊ ħ est.
ira dĩ legitur. non ꝑturbatio animi eiꝰ. est in¬
telligenda. s iudicium. quo irrogat᷑ pena pec
dico ꝓcessura: suꝑ omnẽ impietatẽ. &. iniusti¬
ciem. Non dicit: suꝑ om̃s impios. s qd̾ plus ẽ:
suꝑ omnẽ impietatẽ. ⁊ iniustic̃ .i. suꝑ oñs im¬
pietatis. & inusticie partes. Impietas est. in
sicut ydolatra. Iniquus ũo dicit᷑. qui prauita¬

Expanded text:
m deciderunt, ubi gentiles, secundum priorem statum, quia jactant bonam naturam, et excusant turpitudines per ignorantiam. Econtra autem Apostolus dicit eos, et prius habuisse notitiam, et perdidisse per culpam, et bonam naturam sibi ipsis a Deo relictam in omnia mala praecipitatam. Quasi dicat: Ex fide est justitia, et inde, salus, quia ex impietate est injustitia, et inde ira, id est poena, et hoc revelatur in Evangelio Dei, et hoc est: ira Dei legitur, non perturbatio animi ejus est intelligenda, sed judicium quo irrogatur poena prdico, processura super omnem impietatem et injustitiam. Non dicit super omnes impios, sed quod plus est supietatis et injustitiae partes. Orig. Impietas est in sicut idololatra. Iniquus vero dicitur qui pravita
Abbreviated transcription (Latin):
dampnãt. sicut in sequenti ostendit᷑. & quia ñ¬
dũ eos nominatĩ expͥmit: id̾o mn seq̃nti noĩat.
Et quia ñ solum qui in lege peccauerunt pe¬
ribunt: s etiam qui sine lege peccauerunt.
do &e de gentib ibide addidit: dicens. iram
o homo omĩs quiiudicas .⁊ o uidee. qui ꝑ legẽ
ñ te obseruas ab his in quib alios repħudis.
Qdaũ inexcusabiles sint:. ꝓbat siue specialit̾
de nideis. siue cõmunit̾ oe iudcis &e gentib.

Expanded text:
 sicut in sequenti ostenditur. Et quia nondum nominatim eos exprimit, ideo in sequenti nominat. Et quia non solum qui in lege peccaverunt peribunt, sed etiam qui sine lege peccaverunt; ideo et de gentibus ibidem addidit dicens: Iram o homo omnis qui judicas, id est o Judaee, qui per legem ia te ipsum non servas ab his in quibus alios reprehendis. Quod autem inexcusabiles sint probat, sive specialiter de Judaeis sive communite
Abbreviated transcription (Latin):
Uere regnare ẽ:de
IUS: spe. & ꝓmissis dĩ: securũ esse. &
in adu̾sis: gaud̾e. Nota: quia ut piꝰ pat̾: etiã
his ingratis filus: bene oꝑtat. Regnetis dico:
ita: ut & nos regnemus uob̃cum. Non dico. uoᷤᷤ
nobiscum. eum nos sequi dedignemini. S
dico: nos uob̾cum. ut nos sequamur uos:
siñ uultis sequi nos. quos quide sequi deb̾e¬
tis: quia nos reuera regnamus. s timeo:
ne sine uob̃ D uto enĩ.

Expanded text:
ere regnare, est de spe et promissis Dei securum esse, et in adversis gaudere. Nota quia ut pius pater etiam his ingratis filiis bene optat. Regnetis, dico, ita ut et nos regnemus vobiscum. Non dico vos nobiscum, cum nos sequi dedignemini; sed dico nos vobiscum, ut nos sequamur vos, si non vultis sequi nos quos quidem sequi deberetis, quia nos revera regnamus. Sed timeo ne sine vobis. Puto enim.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾r consũmans. quia
ad ꝑfectionẽ ducit.¬
&e abbreuians. quia oĩa
legalia in uno xp̃o ab
breuiat. ut cõpendro
fidei. ꝑ grãm saluet.¬
ñ ꝑ innumeras obser¬
uantias. quib ille ppłs¬

Expanded text:
r consummans, quia ad perfectionem ducitt abbrevians, quia omnia legalia in uno Christo vit, ut compendio fidei per gratiam salveer innumeras observantias, quibus ille p
Abbreviated transcription (Latin):
nil delit ad iusticiam de om̃ib figuratiuis uł
id̾o dr abbreuians. in eqͥtate: quia que eq̃ suit
retinet. ut moralia quȩ ius ẽ tolli: ut figuras.
recidit. Et nequis dubitet de eo: ꝓpħa repeti¬
tione confirmat. dicens. quia dominꝰ qui fec̃
contra antiquum u̾bum. qd fecisse d̾m constat.

Expanded text:
nil desit ad justitiam de omnibus figurativis. Vel ideo dicitur, abbrevians in aequitate, quia quae aequa sunt retinet, ut moralia quae jus est tolli, ut figuras recidit. Et ne quis dubitet de eo, propheta repetitione confirmat dicens: Quia Dominus, qui pricontra antiquum verbum quod Deum fecisse constat.
Abbreviated transcription (Latin):
sine gr̃a. asꝑiessemus. spinis uicioꝵ oꝑti. Ec
nota qd̾ ñ sine causa. posuit similes &̃ ficut.
eum altm posset suffice. s ħ id̾o fecit. ut ꝑ al¬
terum notet similitudinẽ culpe nr̃e. ⁊ illoꝵ
Inpena. qina similes eẽmus in culpa. Quid¬

Expanded text:
sine gratia asperi essemus spinis vitiorum operti. Et nota quod non sine causa posuit similes et sicut, cum alterum posset sufficere. Sed hoc ideo fecit ut per alterum notet similitudinem culpae nostrae, et iin poena, quia similes essemus in culpa.
Abbreviated transcription (Latin):
litant. sine quib. nulliꝰ
culum mentium. sine qͣ
diues pauꝑ est. & inqua.
pauꝑ est diues. & emu¬
lamini etiam :i. desidera
derate. ut ꝓphetetis: qͣm¬
ut loquamini linguis¬
phetias: quam linguas.
&e ita uere faciendum ẽ.¬

Expanded text:
litant, sine quibus nulliusculum mentium, sine qua dives pauper est, et in qua pauper dives. Et aemulamini etiam, id est desideratderate, ut prophetis, quam loquamini linguisphetias quam linguas. Et ita vere faciendum e
Abbreviated transcription (Latin):
las. tibus. ꝑmanebit aucta. cui. fides
spes hic non possunt deesse. s fides &e spes: si¬
ne caritate possunt cc̃. quãuis ñ sit pra fides: uł
spes. sine caritate. Et quia maior aliis est cari¬
ectamini
caritatem.
emulamini
spualia ma¬
gis aut̃ ut

Expanded text:
tibus permanebit aucta, cui fides et spes hic non possunt deesse, sed fides et spes sine charitate possunt esse, quamvis non sit pia fides, vel spes sine charitate. Et quia major aliis est chariSectamini charitatem, aemulamini spiritualia, magis
Abbreviated transcription (Latin):
hominib loquitur .i. intel¬
ligentiȩ hominum. & ita
ex haere: nullus ẽ eis ꝓfte¬
tus. s do: cuiꝰ laudes dicit.
qui &e intelligit. sd̃o: non
hominib loquit᷑ enim¬
.i. qͥa: nemo qͥ sit homo
.i. carnalis: audit. id¬
intelligit: quȩ dicit.¬

Expanded text:
ominibus loquitur, id est intelligentiae hominum. Et ita ex hac re nullus est eis profectus, sed Deo, cujus laudes dicit, qui et intelligit, ideo non hominibus loquitur. Enimest quia, nemo, qui sit, homo, id est carnalis, audit, idintelligit quae dicit
Abbreviated transcription (Latin):
se eẽ sapientes. a se: ñ
Ecce: illa duo q̃ dix̾at.
quomodo euanuert̃.
uindicta. sapientes enĩ in nat᷑is rerum stul
q stulti sunt. Si emĩ hec laudanda sunt: qͣn¬
tomagis creator illoꝵ: uiderunt gͦ. quoue¬
mendum ẽẽt. s ingrati ei qui illis p̾stint: ut
uioent. sibi uolucrunt tͥbuere qd̾ uidebant.
&c̃ facti suꝑbi: amiserunt etiam q̃ uidebant.
elisi sunt. uł ceci sunt. qͥa suꝑbierunt. Suꝑ¬
bia caput pecẽi est. de quo dictum ẽ. Inciũ
omĩs pecẽi: suꝑbia ẽ. Suꝑbierunt aut̃ dicen¬
tes: se eẽ sapientes. Non debebant sibi arroga¬
re:qd̾ ds donauerat. nec se iactare ex coqd ñ
a scipsis: s ab illo habebant. Qd utiq illis cre¬
dendum fuit: ut ad hoc tenendũ qd uid̾e po¬
terant: ab illo sanarentur: qui ded̾at: ut ui¬
derent. Sienĩ hoc fac̾e̾nt. humilitat̃e scrua¬
rent.⁊ possent purgari. atq illi beatissime
contẽplatiomi coherere. Quia uͦ suꝑbia erat
in eis: obumbrauit eos cecitas. Quod̃ enim

Expanded text:
se esse sapientes a se non Ecce illa duo quae quomodo evanuerunt, vindicta. Sapientes enim in naturis rerum, stult. Ideoque stulti sunt. Si enim haec laudanda sunt, quanto magis Creator illorum? Viderunt ergo quo veniendum esset, sed ingrati ei qui illis praestitit ut viderent, sibi voluerunt attribuere quod videbant; et facti superbi, amiserunt etiam quod videbant; elisi sunt, vel caecati sunt, quia superbi erant. Superbia caput peccati est, de qua dictum est: Initium omnis peccati superbia est . Superbierunt autem dicentes se esse sapientes. Non debebant sibi arrogare quod Deus donaverat, nec se jactare ex eo quod non a se ipsis, sed ab illo habebant. Quod utique illis credendum fuit, ut ad hoc tenendum quod videre poterant, ab illo sanarentur qui dederat ut viderent. Si enim hoc facerent, humilitatem servarent, et possent purgari, atque illi beatissimae contemplationi cohaerere. Quia vero superbia erat in eis, obumbravit eos caecitas. Quod enim
Abbreviated transcription (Latin):
hec aut̃ ad ip̃am gr̃am cõmendandã ualent.
ut pħec totũ bonum nr̃m a gr̃a ꝓuenire osten¬
datur. Dicit eni qd̾ ered̾e: exauditu ẽ. audire:
ex p̾dicatione. p̃dicare. ex ꝓmissione dei. ut
ita. totum descendat ex fonte gr̃e. ẜredicatio
aut᷑ uere ẽ ex missione. quia etiã ꝑscudo bene
penã. ut uicissim ꝑ se ꝑcant. sicut iustum est.
mitis exrum exigentib Sequit᷑. Sicut sc̾ptũ¬

Expanded text:
Haec autem ad ipsam gratiam commendandam valent, ut per hoc totum bonum nostrum a gratia provenire ostendatur. Dicit enim quod credere ex auditu est, audire ex praedicatione, praedicare ex missione Dei, ut ita totum descendat ex fonte gratiae. Praedicatio autem vere est ex missione, quia etiam pseudo bene poenam, ut vicissim per se pereant, sicut justum est meritis eorum exigentibus. Sicut sc
Abbreviated transcription (Latin):
pudiciciam. ⁊ iusticrã.¬
diligamꝰ. & hec appe¬
tenda. illaq uitanda:
in diuitate conspiciam᷑ ut eum de ipsis te¬
b: qd̾ appetendum ẽ appetimꝰ: & qd̾ deuitand̾s
sine qͣ uita ista ñ ducitur. Un apłs. Temptatio
uos ñ apprehendat. nͥ humana. Et sig suspi¬
cationes uitare ñ possumꝰ. quia homines su¬
mus: iudicia tñ .i. diffinitas firmasq senten¬
tias: continere debemꝰ. Si gͦ suspicam᷑. qd ẽ
humana temptatio: saltem ñ iudicemus.
Quando g̾ ñ erratur in reb. ut recta sit i¬
ꝓbatio uicioꝵ. uirtutumq approbatio: ꝓfecto
si erratur in hominib: uenialis ẽ humana
dicens. Nolite ante tempꝰ iudicare. quoadusꝙ
nicuiq bene agenti uł cogitaurq: erit pro
modo suo laus i. remun̾atio: a d̾o. hic aut̃¬
nescitur: quis sit laude. dignus. Hec aut̃.
illos dixisse: ego
sum pauli: egoa

Expanded text:
pudicitiam, et justitiadiligamus. Et haec appetenda, illaque vitanda in Dei veritate conspiciamus, ut cum de ipsis rebus quod appetendum est, appetimus, et quod devitandum sine qua ista vita non ducitur. Unde Apostolus: Tentatio vos non apprehendat nisi humana . Et si ergo suspiciones vitare non possumus, quia homines sumus, judicia tamen, id est definitas firmasque sententias, continere debemus. Si ergo suspicamur quod est humana tentatio, saltem non judicemus. Quando ergo non erratur in rebus ut recta sit improbatio vitiorum virtutumque approbatio, profecto si erratur in hominibus, venialis est humana dicens: Nolite ante tempus judicare quoadusquenicuique bene agenti, vel cogitanti erit pro modo suo laus, id est remuneratio a Deo. Hic autnescitur quis sit laude dignus. Haec autem, illos dixisse, ego sum Pauli, ego
Abbreviated transcription (Latin):
debemꝰ hoc facere. Uident᷑
illi emulari ⁊ inuidere dño:
regnum euiꝰ dumminuunt:
qui cum scandalo frĩco
gando dm: ydolis seruiatt:
tur ⁊clare dñm. unde: ma¬
le cedet. eis. cum ñ fortiores
eosint. Unde subdit. Nun¬
ut ualeamus ei resistere:
Non. O mĩamͥ licent. ⁊ si
illos peccare dicam: qͥ come¬
dunt ydolothita: ñ tñ dico.
ñ licitos eẽ hos cibos. quia
me incursu. s magis impe¬
diunt. Deinde idem aliter
& doctrina legis naturalis.
da sunt. De cibis enĩ. & car¬
ne ĩmolata ydolis. hic agit᷑.
Iõo recte att. licent .i. p̃cep¬

Expanded text:
debemus hoc facere. Videntur illi aemulari, et invidere Domino, regnum cujus diminuunt, qui cum scandalo fratrum gando Deum idolis serviant, tur zelare Dominum, unde male cedet eis, cum non fortiores eo sint. Unde subdit: Nunut valeamus ei resistere? Non omnia mihi licent, et si illos peccare dicam qui comedunt idolothyta, non tamen dico illicitos esse hos cibos, quia me in cursu, sed magis impediunt. Deinde idem aliter et doctrina legis naturalis. da sunt; de cibis enim et carne idolis immolata hic agitur. Ideo recte ait, licent, id e
Abbreviated transcription (Latin):
dampnationẽ: ut gra xp̃i
xp̃i: ad saluationẽ q et dice. lon sunt pa¬
tes causȩ eoꝵ. nec etiam pares sunt effectus cau¬
sarum gd ibi ostendit. & ñ sic̃ ꝑ unũ ꝑecem. S pre¬
imittit: quo ꝓbet causas ade: & xp̃i. ñ eẽ pares.
dicens. Si enimuniꝰ. ⁊ cͥ. Qiͣ uere ñ ita est donum
xp̃i: ut delictũ ade. qi delictũ ade unũ est. qͦ mul¬
timortu sunt. xp̃i uo gra. multiplex est. q̃ mul¬
tiuiuificati. Si gͦ unum delictum multoᷤ mortifi¬
habundans. ex qua omĩa bona sunt homini. si¬
ne qͣ nchil hẽ boni. Causa a de: ẽ pecc̃m illud ori¬
gimnale. cuĩ rei sunt: om̃s carnalit geniti. set̾a pec¬
cata ħnt ex se multa. & si ex illo originali. st̃ ad
peccandum magis ꝓm. Pret̾ea: etiam his qui ꝑ
xp̃m redimuntur: temꝑalit̾ ualet forma mor¬
tis: quȩ est exadam. In et̾num aut̃: ualebit ui¬
tis adam nocuerat. Et bene. hec causa xp̃ioib
suis ꝓdest. quia si causa ade om̃ib suis nocut̃.

Expanded text:
damnationem, ut gratia Christi ad salvationem: quod est dicere: Non sunt pares causae eorum, nec etiam pares sunt effectus causarum. Quod ibi ostenditur. Et non sicut per unum; sed praemittit quo probat causas Adae et Christi non esse pares, dicens: Si enim unius; quasi dicat: Vere non ita est donum Christi, ut delictum Adae, quia delictum Adae unum est, quo multi mortui sunt; Christi vero gratia multiplex est, qua multi vivificati. Si vero unum delictum multos mortifiatia abundans, ex qua omnia bona sunt homini, sine qua nil habet boni. Causa Adae est peccatum illud originale, cujus rei sunt omnes carnaliter geniti; caetera peccata habent ex se multa, etsi ex illo originali sint ad peccandum magis proni. Praeterea etiam his qui per Christum redimuntur temporaliter valet forma mortis ex Adam; in aeternum autem valebit vitis Adam nocuerat. Et bene haec causa Christi omnibus suis prodest, quia si causa Adae omnibus suis nocuit,
Abbreviated transcription (Latin):
sine. pecc̃o. & etiam in carne una sunt. scd̾in¬
naturam. uł quia in natura sunt unũ. uir &e
mulier. Mamfestum ẽ enim: ut quia muli¬
er de uiro ẽ. ambo in carne una st̃. Quiã.
aut̃ adheret dño. sẽ¬

Expanded text:
sine peccato, et etiam in carne sunt secunnaturam, quia in natura sunt unum vir et mulier. Manifestum est enim, non quia mulier de viro ambo in carne una sunt. Qui auautem adhaeret Domino, sem
Abbreviated transcription (Latin):
causa salutis Corde
impio fit piꝰ. Ore aut̃.
post cordis fidem: ali¬
ter enĩ non ualet:o¬
fessio fit. ñ modo ad
salutem. que confes¬
sio: suꝑadditur fidei:
nentia: fidem quã cor¬
lutem. de tenebant. ore confessisunt.
Nongͦ incassũ adoitum est: ore aut̃ ꝯfessio fit
ao salutẽ. Nam pene om̃s qui xp̃m corã ꝑse¬
cutorib negauerunt. qd de illo credebant:
corde tenuerunt. & tñ: ore ñ confitendo: ꝑie¬
runt. nisulli. qui penitentia reuxerunt. ut
petaꝰ. qui in illa negatione: intus uitatem te¬
nebat. & foris mendacium ꝓferebat. Cur
eñ lacͥmis diluit: qd̾ ore negau̾at. si salutifa¬
dc qd̾ uerum ẽ. si hoc d̾r uoce: qd̾ falsum est.¬

Expanded text:
causa salutis. Cordeimpio fit pius; ore autem, post cordis fidem, alter enim non valet, confessio fit, non modo ad salutem, quae confessio superadditur fidei, nentia, fidem, quam corde tenebant, ore confessi sunt. Non ergo incassum additum est, ore confessio fit ad salutem. Nam pene omnes qui Christum coram persecutoribus negaverunt, quod de illo credebant, corde tenuerunt, et tamen ore non confitendo perierunt, nisi illi qui poenitentia revixerunt, ut Petrus qui illa negatione intus veritatem tenebat, et foris mendacium proferebat. Cur enim lacrymis diluit, quod ore negaverat, saluti fade quod verum est, sed hoc dicitur voce quod falsum est
Abbreviated transcription (Latin):
lens. s ñ credere. Iõoq congrue ait. Corde ere¬
dit᷑. De hac aut̃ radice cordis. surgit ꝯfessio.
Confiticnim ẽ: dice qͥdsit in corde. Si eni aliud
ẽ in corde alud more: loqui ẽ nonconfiti. Quod
gͦ est in corde: debet. cẽ inore. quia ñ sine cau¬
sa signũ crucis fit in fronte .i. in sede pudoriᷤᷤ.
enĩ fuit petro: ore negare: eum credet corde.
Discedat g̃ mala uecundia accedat salubris
confessio. ñ crubescamus de xp̃i nomine.
insultetur nob̾. quia credimus in xp̃m cru¬
eifixum. in occisum. Planc dico: quia in occi¬
sum. S boc in illo occisũ est. qd sumpsit de
me. ñ quo. fecit me. Dicit enĩ scriptura.

Expanded text:
lens, sed non credere, ideoque congrue ait, corde creditur. De hac autem radice cordis surgat confessio. Confiteri enim est dicere quid sit in corde. Si enim aliud est in corde, aliud 50 in ore, loqui est, non confiteri. Quod ergo est in corde debet esse in ore, quia non sine causa signum crucis fit in fronte, id est in sede pudoris, nm fuit Petrum ore negare, cum corde crederet. Discedat ergo mala verecundia, accedat salubris confessio, non erubescamus de Christi nomine. Insultetur nobis, quia credimus in Christum crucifixum, plane dico, quia in occisum, sed hoc in illo occisum est quod sumpsit de me, non quo fecit me. Dicit enim Scriptura.
Abbreviated transcription (Latin):
uicem: in signũ pacis. &ꝰ¬
de. Et ut sciant cĩ esse
hanc epłam: subdit. Sa¬
lutatio ña scͥpta ẽ manu
luto. s siqͥs ñ amat.do.¬

Expanded text:
icem in signum pacis, de. Et ut sciant ejus esse hanc Epistolam, subdit: Salutatio mea scripta est manu luto, sed si quis non amat Do
Abbreviated transcription (Latin):
ce si pͥmo ꝯtͥstat: postea tñ em̃¬
p̃ferebant. Quib damgͦ corithioꝵ: ꝑ pͥmam
ceptionẽ p̃dicationis eoꝵ & se multis modiscõ¬
mendans. Nlorat. etiã illos: in elemosinis parcoᷤ.
Precipit quoq correctum fornicatorẽ recipi:
docens. eos ñ debere egre ferre. cum ip̃e. ꝓalioꝵ
salute: ꝑicłis condie & morti subracent. Est gͥ m
tentio etꝰ in hac epła: incorrectos corrig̾e. & correc¬
tos: ad ult̾ora ꝓuocare. & pseudo cum sui cõmen¬
datione: depͥmere: Modꝰ tractandi talis est. More
solito: salutationẽ p̃mittit. Deĩn: de bonis ꝑ grãm
collatis: gr̾as do agit. loquens ꝑfectis. Post: ad
tołantiã passionis: sui exemplo inuitat. Postea:
pseudo apłos depͥmendo: redarguit. detegens
eoꝵ u̾sutias. ⁊ se multis modis cõmendat. Tan

Expanded text:
etsi primo contristati, postea tamen emepraeferebant. Quibusdam ergo Corinthiorum per primam ceptionem praedicationis eorum, et se multis modis commendans. Notat etiam illos in eleemosynis parcos. Praecipit quoque correctum fornicatorem recipi, docens eos non debere aegre ferre, cum ipse pro aliorum salute periculis quotidie et morti subjaceat. Est ergo intentio ejus in hac Epistola incorrectos corrigere, et correctos ad ulteriora provocare, et pseudo sui commendatione deprimere. Modus tractandi talis est: More solito salutationem praemittit; deinde de bonis per gratiam collatis gratias Deo agit, loquens perfectis; post ad tolerantiam passionis suae exemplo invitat; postea pseudoapostolos deprimendo redarguit, detegens versutias eorum, et se multis modis commendat; tan