comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cit gͦ diligens ꝓximum canquam
se ipsum non solum ꝑ secutum: s
etiam ꝑsecuturum. qui eum cor¬
rigi qͣm interfici malebat. homo
inueti testam̃to s non homo de
uet̾i testam̃to: quem fides future
hereditatis xp̃i reuelata et reddlita
saluum faciebat: et ad imitandum
uocabat. Ideo nunc dicit apłs. In li¬
b̾tatem uocam estis fr̃s tantum ne
lib̾tatem in occasionẽ carnis detis
idẽ ne audito nomine lib̃̾tatis. im¬
pune uob̾ peccandum. ẽẽ arbitre¬
mini: S ꝑ caritatem inquit ser¬
uite inuicem: Qui enim ꝑ carita¬
tẽ seruit: lib̃e seruit. & sine mi¬
seria: obtemꝑans deo cum amore
saciendo quod docetur: non cũ ti¬
inquit in uno sermone impleta ẽ
ineo quod diliges proximum tuum
sicut te ipsum. Omnem gͦ legem
nunc dicit. ex hisoꝑib que ad bonos
mores ꝑtinent. quia et illa quȩ st̃
insacramentis cum bene alib̃is in¬
telliguntur. nec carnaliter obseruan¬
tur a seruis ad illa duo p̃cepta refe¬

Expanded text:
ercit ergo diligens proximum tanquam ercit ergo diligens proximum tanquam seipsum, non solum persecutum, sed etiam persecuturum, qui eum corrigi quam interfici malebat: homo in Veteri Testamento, sed non homo de Veteri Testamento, quem fides futurae haereditatis Christi revelata et credita salvum faciebat, et ad imitandum vocabat. Ideo nunc dicit Apostolus, In libertatem vocati estis, fratres; tantum ne libertatem in occasionem carnis detis: id est, ne audito nomine libertatis, impune vobis peccandum esse arbitremini. Sed per charitatem, inquit, servite invicem. Qui enim per charitatem servit, libere servit, et sine miseria obtemperans Deo, cum amore faciendo quod docetur, non cum tinquit, in uno sermone impleta est, in eo quod diliges proximum tuum tanquam teipsum. Omnem ergo Legem nunc dicit ex his operibus quae ad bonos mores pertinent: quia et illa quae sunt in sacramentis, cum bene a liberis intelliguntur, nec carnaliter observantur a servis, ad illa duo praecepta refe
Abbreviated transcription (Latin):
tractare incipit de quib eũ
supͣdixeram infine epłe tractatu¬
rum: quȩ ad nouum quoq testa¬
mentum ꝑtinere nemo ambi¬
git: s alio fine quo lib̾os ea face̾
decet:. idẽ caritatis ȩterna sꝑantis
hinc p̾mia. & ex fide expectantis
non sicut uidei qui cimore ista
implere cogebantur. non illo
ĩ sacm̃tis s̃  Illa uͦ quȩ ad bonos
mores ꝑtinent. omino non po¬
terant. Non implet ea nisi cari¬
tas. quia et hominem si propterea
non occidit aliquisne ce ipse
occidatur. non implet preceptum
usticiȩ. s si tdeo non occidit. quia in.¬
uistũs ẽ etiam si id possit facere im¬
pune. non solum apud homines.
s etiam apud dm̃. sicut dauid cũ
diuinitus accepisset inpotestace
regem saul: inpune utiq occideret:
neᷤᷤ hominib inse uindicaturi.s
quia multum abeis diligebatur
idem dauid. nec dõ. qui hanc ipsam
potestatem dedisse se dixerat. ut
omĩno ei faceret quod uellet Peꝑ¬

Expanded text:
tractare incipit, de quibus eum tractare incipit, de quibus eum supra dixeram in fine Epistolae tractaturum , quae ad Novum quoque Testamentum pertinere nemo ambigit; sed alio fine, quo liberos ea facere decet, id est, charitatis aeterna sperantis hinc praemia, et ex fide exspectantis. Non sicut Judaei, qui timore ista implere cogebantur, non illo in sacramentis sunt; illa vero quae ad bonos mores pertinent, omnino non poterant. Non enim implet ea nisi charitas. Quia et hominem si propterea non occidit aliquis, ne et ipse occidatur; non implet praeceptum justitiae: sed si ideo non occidit, quia injustum est, etiam si id possit facere impune, non solum apud homines, sed etiam apud Deum. Sicut David cum divinitus accepisset in potestatem regem Saül, impune utique occideret, nec hominibus in se vindicaturis, quia multum ab eis diligebatur idem David; nec Deo, qui hanc ipsam potestatem dedisse se dixerat, ut omnino ei faceret quod vellet . Pep
Abbreviated transcription (Latin):
aut in me causam findite si ti¬
metis: Quoo autem dicit. gͦ
euacuatumẽ scandalum cru¬
cis: sententiam illam repetit:
si ex iege iusticia. ergo xp̃c gra
lum nominat: in memoriam
reuocat. propterea maxime
in xp̃o passos ẽẽ scandalum iui¬
deos. quia istas carnales obser¬
uationes quas pro ipsa salute
se habere arbitrabantur. eũ
sepe animad uertebãt preterire
atq contem ꝑnẽ. hoc gͦ ita dix̃.
ac si diceret: Sine causa ergo xp̃m
cum ista contempneret scandalita¬
ci uidei crucifixerunt: si adhuc eis
ꝓ quib crucifixus ẽ calia ꝑsuaden¬
tur. &adiecit elegantissima am¬
biguitatẽ quasi sub specie male¬
dictionis benedictionem dicens:
Utinam & abscidantur qui uoscon¬
turbant. Non tantum inquit
circumcidantur: s abscidantur.
Sic enim fient spadones propter
in lib̾tatem uocati estis fr̃s: quia
illoͣs conturbatio absptialib ad
carnalia reuocans. inseruitutem
cahebat: S iam hinͨ oꝑa illa legis

Expanded text:
aut in me causam refundite, si tiaut in me causam refundite, si timetis. Quod autem dicit, Ego evacuatum est scandalum crucis, sententiam illam repetit, Si ex Lege justitia, ergo Christus lum nominat, in memoriam revocat propterea maxime in Christo passos esse scandalum Judaeos, quia istas carnales observationes, quas pro ipsa salute se habere arbitrabantur, eum saepe animadvertebant praeterire atque contemnere. Hoc ergo ita dixit, ac si diceret: Sine causa ergo Christum, cum ista contemneret, scandalizati Judaei crucifixerunt, si adhuc eis pro quibus crucifixus est, talia persuadentur. Et adjecit elegantissima ambiguitate quasi sub specie maledictionis benedictionem, dicens: Utinam et abscidantur qui vos conturbant. Non tantum, inquit, circumcidantur, sed et abscidantur. Sic enim fient spadones propter in libertatem vocati estis, fratres. Quia illa conturbatio a spiritualibus ad carnalia revocans in servitutem trahebat. Sed jam hinc opera illa Legis
Abbreviated transcription (Latin):
et uid̾ent eos pauli apłi aucto¬
ritate reuocari: dicerent etiã
ipsum paulum id sentire. s non
eis facile apperire uoluisse sen¬
tentiam suam: oportune subie¬
cit: Ego autem fr̃s sicirtiuncisio¬
nem ad huc p̾dico: quio ad huc
ꝑsecutionem patior: Ab ipsis enĩ
patiebatur ꝑsecutionem. qui
talia ꝑsuadere moliebantur. c̃
iam euangłium suscepisse ui¬
derentur: Quos tangit alio loco
ubi ait: periculis infalsis fr̃ib.
et hic incapite epistolȩ ubi dic̃¬
propter sub introductos autẽ
falsos frs qui sub introierunt ꝑ¬
scrutari lib̾tatem nrãm. quã¬
seruitutem redigerent: Ergo si
circumcisionem predicabat: de¬
sinerent eum ꝑsequi. Qui tam̃
ne timerentur ab eis quibus
xp̃iana lib̾tas adnuntiabatur.
aut ne abipso apto tuneri pu¬
tarentur: propterea suꝑuis
liba plenus fidutia nom̃ suũ
etiam ꝓfessus ẽ dicets. Ego pau¬
lus dico uobis quia sicircumci¬
rit: Tanquam si diceret. Ecce
me unitamini ut non timeatis.

Expanded text:
et viderent eos Pauli apostoli auctoet viderent eos Pauli apostoli auctoritate revocari, dicerent etiam ipsum Paulum id sentire, sed non eis facile aperire voluisse sententiam suam; opportunissime subjecit, Ego autem, fratres, si circumcisionem adhuc praedico, quid adhuc persecutionem patior? Etiam ab ipsis enim patiebatur persecutionem, qui talia persuadere moliebantur, cum jam Evangelium suscepisse viderentur. Quos tangit alio loco, ubi ait, Periculis in falsis fratribus ; et hic in capite Epistolae, ubi dicpropter subintroductos autem falsos fratres, qui subintroierant perscrutari libertatem nostseruitutem rcircumcisionem praedicabat, desinerent eum persequi. Qui tamen ne timerentur ab eis, quibus christiana libertas annuntiabatur; aut ne ab ipso Apostolo timeri putarentur, propterea superius libera plenus fiducia, nomen suum etiam professus est, dicens, Ecce ego Paulus dico vobis, quia si circumcirit : tanquam si diceret, Ecce me imitamini, ut non timeatis;
Abbreviated transcription (Latin):
obedire: hoc ẽ quod suꝑuis ait:
quis uos fascinauit: uasio ur̃a in
quit. non ẽ ex eo qui uocauit uos:
Hȩc enim suasio carnalis ẽ. illa autem
inlib̾tatem uocauit: Suasionem au¬
tem eorum dixit. quod eis suadeba¬
tur. Eos autem paucos qui ad illos
ueniebant ut ista suaderent.qr.
incomꝑatione multitudinis cre¬
dentium galatharum erigui nu¬
mero erãt qͦs fermentum appel¬
iat Recipient autem isti ferm̃¬
tum et tota massa idẽ tota
eorum eccłia. incorruptione car¬
nalis seruitutis quodam mͦ fer¬
mentabitur: si tales suasores
tanquam iustos et fideles reci¬
pientes honorauerint: Ergo inqͥt
confido inuobis in domino: quoo
nichil aliuo sapiͨtis. Hinc łtiq
manifestum est nũdum illos
fuisse possessos atalibus. Qui
autem conturbat uos inquit:
portabit iudicium dĩ quicũq
ille fuerit. hec ẽ illa conturba¬
tio contraria ordini ut despualib
carnales fiant: Et qm̃ intelligen¬
dum ẽ fuissȩ quosdam qui cum
uellent eis seruitutem ꝑsuadere.

Expanded text:
re? Hoc est, quod superius ait, Quis vos fascinavit ? Suasio, inquit, vestra non ex eo est qui vocavit vos. Haec enim suasio carnalis est, ille autem in libertatem vocavit. Suasionem autem eorum dixit, quod eis suadebatur. Eos autem paucos, qui ad illos veniebant, ut ista suaderent, quia in comparatione multitudinis credentium Galatarum exigui numero erant, fermentum appellat. Recipient autem isti fermentum; et tota massa, id est, tota eorum Ecclesia in corruptione carnalis servitutis quodammodo fermentabitur, si tales suasores tanquam justos et fideles recipientes honoraverint. Ego, inquit, confido in vobis in Domino, quod nihil aliud sapietis. Hinc utique manifestum est, nondum illos fuisse possessos a talibus. Qui autem conturbat vos, inquit, portabit judicium, quicumque ille fuerit. Haec est illa conturbatio contraria ordini, ut de spiritualibus carnales fiant. Et quoniam intelligendum est fuisse quosdam qui cum vellent eis istam servitutem persuadere,
Abbreviated transcription (Latin):
trone illo eui ñ baptizato dictũ est
hodie mecũ eris inparadyso: ñ leue
docum̃tum idem beatus cypͥanus
erat posse supplere:s etiam fidem
conu̾sionẽq cordis: si forte ad cȩlebrã¬
dũ mysteriũ baptismi in angustiis
tẽpoꝵ succurri ñ potest. Heq enĩ
latro ille ꝓ nomine xp̃i crucifixus
credidit passus ẽ: s dũ patit᷑ credi¬
dit. Quantũ itaq ualeat etiã sine
uisibili baptismi sacram̃to. qđ apls

Expanded text:
trone illo, cui non baptizato dictum est: Hodie mecum eris in paradiso , non leve documentum idem beatus Cyprianus erat posse conversionemque cordis, si forte ad celebrandum mysterium baptismi in angustiis temporum succurri non potest. Neque enim latro ille pro nomine Christi crucifixus, credit passus est: sed dum patitur credit: quantum itaque valeat etiam sine visibi
Abbreviated transcription (Latin):
tori: ut ñ attendat quã multi eoꝵ
discessu uulnerati sint: s quã plu¬
res eoꝵ reditu liberati. In quo enĩ
uincło pacis credidit eypͥanus.
posse ꝑ miscđiam dei ab ȩccłȩ mu¬
neribꝰ ñ separari. eos. quos in ȩc¬
cłam sine baptismo existimabat
ad missos: in eodem uincło pacis
credimus ꝑ eandem miscłiam
dĩ mereri ueniã posse rebaptiza¬
tos. Eccła quippe catholiea tẽpori¬
bꝰ beati cypͥani. et ante ipsum p̃¬
terito tempore. aut rebaptizatoᷤ
gremio continebat. Aut illi. aut illi
sa lutẽ ñ nisi unitatis ipsius meri¬
to consecuti sunt. Si enĩ ñ habe¬
bant baptismũ qui abhereticis
ueniebant: sicut asserit cypͥanꝰ.
ñ recte admittebant᷑. Et tamen
eisdẽ ipse indulgentiã de dñi

Expanded text:
torum, ut non adtendat quam multi eorum torum, ut non adtendat quam multi eorum discessu uulnerati sint, sed quam plures eorum reditu liberati. in quo enim uinculo pacis credidit Cyprianus posse per misericordiam dei ab ecclesiae muneribus non separari eos, quos in ecclesiam sine baptismo existimabat admissos, in eodem uinculo pacis credimus per eandem misericordiam dei mereri ueniam posse rebaptizatos. Ecclesia quippe catholica temporibus beati Cypriani et ante ipsum praeterito tempore aut rebaptizatos gremio continebat: aut illi aut illi salutem non nisi unitatis ipsius merito consecuti sunt. si enim non habebant baptismum qui ab haereticis ueniebant, sicut asserit Cyprianus, non recte admittebantur; et tamen eisdem ipse indulgentiam de domi
Abbreviated transcription (Latin):
Q uid habeat secrecior diiudicatio
dei. hominibꝰ quales nos sumus.
difficile ẽ fortasse cognoscere. Quantũ
tñ ad ipsau̾ba attinet. cuilibet homi¬
ni manifestũ ẽ: quantũ distet int̃
ñ habet necessitatẽ lauandi. et ñ
intrabit in regnũ cȩloꝵ. Ipsa deni¬
q eccła sic traditũ tenet: ut ho¬
minẽ sine baptismo ad altare ꝓr¬
sus ñ possit ad mittere: Rebapti¬
tatũ aut̃ cũ post penitentiã liceat
ad mitti: quid aliud ostenditur.
nͥ eũ baptismo ñ carere: Sic gͦ cy¬
prianus quos eẽ sine baptismo
arbitrabat᷑: tam̃ ꝓpter unitatis
uincłm ad ueniam ꝑtinere p̃sume¬
bat: potens ẽ dñs ꝑ ipsum uincu¬
lũ unitatis et pacis. etiã rebap¬
titatis placari: et eis a quibꝰ reba¬
ptitati sunt ex ipsa pacis compen¬
satione mitescere. et omĩa quȩ in
errore cõmiserant delicta dona¬
re : offerentibus sacrificiũ karita¬
tis quȩ cooꝑit multitudinẽ pecca¬

Expanded text:
quid habeat secretior diiudicatio quid habeat secretior diiudicatio dei, hominibus quales nos sumus difficile est fortasse cognoscere. quantum tamen ad ipsa uerba adtinet, cuilibet homini manifestum est quantum distet inter \'non habet necessitatem lauandi et \'non intrabit in regnum caelorum\'. ipsa denique ecclesia sic traditum tenet, ut hominem sine baptismo ad altare prorsus non possit admittere; rebaptizatum autem cum post paenitentiam liceat admitti, quid aliud ostenditur nisi eum baptismo non carere? si ergo Cyprianus, quos esse sine baptismo arbitrabatur, tamen propter unitatis uinculum ad ueniam pertinere praesumebat, potens est dominus per ipsum uinculum unitatis et pacis etiam rebaptizatis placari et eis, a quibus rebaptizati sunt, ex ipsa pacis conpensatione mitescere et omnia quae in errore commiserant delicta donare, offerentibus sacrificium caritatis quae cooperit multitudinem pecca
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis uincłm. posse adueniã ꝑue¬
nire. Sic enĩ soluit questionẽ quã
sibi ipse ꝓposint: ad iubaianũ ita
seribens. S dicit aliquis. Quid gͦ
fiet de his qui inp̃teritũ de heresi
ad ȩccłam uenientes. sine baptis¬
mo admissi sunt : Potens ẽ dñs
miscđia sua indulgentiã dare : et
eos qui ad eccłam simplicit̾ ad mis¬
si inȩccła dormiert̃. ab ecclȩ suę
muneribꝰ ñ separare. Quid sit aut̃
ꝑniciosius. utrũ omĩno ñ baptita¬
ri aut rebaptizari: iudicare diffi¬
cile ẽ. Uideo quidẽ quid ampliꝰ ho¬
mines detestent᷑. atq: horreant.
Uerũtam̃ recurrens ad illã staderã
dñicam. ubi ñ ex humano sensu.
s ex auetoritate diuina rerũ meri¬
ta pensant᷑: inuenio de utraq re
dnui sententiã. Nã et petro dixit.
Q ui lotus ẽ ñ: habet necessitatem
iterũ lauandi. Et nichodemo.
Cisi quis renatꝰ fuerit ex aqua et
sp̃u: ñ intrabit in regnũ cęloꝵ.

Expanded text:
nitatis uinculum posse ad ueniam pernitatis uinculum posse ad ueniam pertinere. sic enim soluit quaestionem quam sibi ipse proposuit, ad Iubaianum ita ait: sed dicet aliquis: quid ergo fiet de his qui in praeteritum de haeresi ad ecclesiam uenientes sine baptismo admissi sunt? potest dominus misericordia sua indulgentiam eos qui ad Ecclesiam simpliciter admissi in Ecclesia dormierunt, ab Ecclesiae suae muneribus non separare.\' Quid sit autem pernieiosius, utrum omnino non baptizari an rebaptizari, iudicare difficile est. uideo quidem quid amplius homines detestentur adque horreant, uerumtamen recurrens ad illam stateram dominicam, ubi non ex humano sensu sed ex auctoritate diuina rerum momenta penduntur, inuenio de utraque re domini sententiam. nam et Petro dixit: qui lotus est non habet necessitatem iterum lauandi et Nicodemo: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non intrabit in regnum caelorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ci restitui. Quis aut ñ intelligat
qͥd incorde suo possint dicere:
Quid gͦ facimus inqͥunt de his qͦs
iã rebaptitauimꝰ : Respondet᷑. Re¬
dite cũ eis adȩccłam: medicam̃to
pacis offerte curandos quos
uulnerastis: uitȩ karitatis offer¬
te suscitandos quos occidistis.
Multũ ualet ad ꝓpiciandũ dm̃ fra¬
t̃na concordia. Si duobꝰ ex uobis
ait dñs coruenerit int̾ra: quic¬
quid petieritis fiet uobis. Si
duobꝰ hominibꝰ: quantomagis
duobꝰ popłis: Simul nos dño ꝓ
sternamꝰ. Participamini nob̾cũ
unitatẽ: participem᷑ uob̾cũ do¬
lorẽ: et karitas cooꝑit multi¬
tudinẽ peccatoꝵ. Ab ipso beato
cypͥano consiliũ querite. Atten¬
dite quantũ deunitatis bono
p̃sũpserit: unde se ñ dirupit a
diu̾sa sentientibꝰ. Et cũ arbitrare¬
t᷑ eos qui extra ȩccłȩ cõmunio¬
nẽ baptizarent᷑ baptismũ ñ ha¬
bere: credidit tam̃ eos in ȩccłam
supplicit ad missos. ꝓpt̃ ipsius u¬

Expanded text:
ci restitui. Quis autem non intellegat ci restitui. Quis autem non intellegat quid in corde suo possint dicere? \'quid ergo facimus\', inquiunt, \'de his quos iam rebaptizauimus?\' respondetur: \'redite cum eis ad ecclesiam, medicamento pacis offerte curandos quos uulnerastis, uitae caritatis offerte suscitandos quos occidistis. multum ualet ad propitiandum deum fraterna concordia. si duobus ex uobis, ait dominus, conuenerit in terra, quidquid petieritis fiet uobis. si duobus hominibus, quanto magis duobus populis! simul nos domino prosternamus, participamini nobiscum unitatem. participemur uobiscum dolorem et caritas cooperiat multitudinem peccatorum. ab ipso beato Cypriano consilium quaerite, adtendite quantum de unitatis bono praesumpserit. unde se non dirrupit a diuersa sentientibus, et cum arbitraretur eos qui extra ecclesiae communionem baptizarentur baptismum non habere, credidit tamen eos in ecclesiam simpliciter admissos propter ipsius u
Abbreviated transcription (Latin):
sum conciliũ nr̃m: recitantur
gesta ꝓconsularia : ubi ñ semel
idẽ conciliũ allegauert̃. ut eosdẽ
maximianistas de basilicis exclu¬
derent: et iudicior strepitu atq
auxilioꝵ impetu ꝓturbarent.
i dixerint felicianũ mustitanũ.
et p̃textatũ assurritanũ. quos
postea receꝑunt. cũ maximiano
ñ fuisse: recitant᷑ gesta. quibꝰ eos
de basilicis excludendos. ex conci¬
lio suo qđ adu̾sus maximianis¬
tas fecerunt de iudiciis publicis.
postularunt. Si dixerint ꝓ pace
suscepti sunt: respondet᷑. Cur gͦ
uerã et plenã ñ agnoscitis pacẽ :
Q uis uos impulit. quis eoegit ꝓ
pace donati. scismaticũ reciꝑe dãp¬
natũ: et contra pacẽ xp̃i orbẽ dãp¬
nare inauditũ : Arget eos utiq
ueritas. Uident se ñ habere quid
respondeant: et putant se ñ habe¬
re qͥd faciant. Quid loquantur
ñ inueniunt : tacere ñ ꝑmittunt᷑.
Malunt ꝑu̾sis uocibus ueritati re¬
luctari: quã confessis erroribꝰ pa¬

Expanded text:
sum concilium nostrum\', recitantur sum concilium nostrum\', recitantur gesta proconsularia, ubi non semel idem concilium allegauerunt, ut eosdem Maximianistas de basilicis excluderent et iudiciorum strepitu adque auxiliorum impetu proturbarent. si dixerint Felicianum Mustitanum et Praetextatum Assuritanum, quos postea receperunt, cum Maximiano non fuisse, recitantur gesta quibus eos de basilicis excludendos ex concilio suo, quod aduersus Maximianistas fecerunt, de iudiciis publicis postularunt. si dixerint: \'pro pace suscepti sunt,\' respondetur: \'cur ergo ueram et plenam non agnoscitis pacem? quis uos inpulit, quis coegit pro pace Donati schismaticum recipere damnatum et contra pacem Christi orbem damnare inauditum?\' urget eos utique ueritas, uident se non habere quid respondeant et putant se non habere quid faciant. quid loquantur non inueniunt, tacere non permittuntur: malunt peruersis uocibus ueritati reluctari quam confessis erroribus pa
Abbreviated transcription (Latin):
is aut̃ quos receꝑunt noluer̃t
facere in iuriam. ut ab eis inscis¬
mate baptizatos denuo baptira¬
rent: uł potiꝰ abhis ipsis rebap¬
tizari eos face̾nt int̾. aquibꝰ bap¬
tizati erant foris: atq hoc mͦ suȩ
nefariȩ consuetudini p̃seripsert̃.
Sentiunt quã scelerate iã faciant
recepto baptismo maximiani¬
starũ: uiolare baptismũ orbis
trarũ. S timent rebaptizatos
suos: ne forte ñ eis parcant. si ip¬
si peꝑcerint cȩteris: Ne de illis exi¬
gant animas suas. si animas
alioꝵ trucidare cessauerint.
Quid de receptis maximianistis
respondeant. ñ inueniunt. Si di¬
xerĩt innocentes recepimus :
respondetur eis. Ergo innocen¬
tes dãpnaueratis. Si dixerint
dixistis: plenarii concilii ore ue¬
ridico dãpnatos eẽ. Cognoscite.
eq enĩ ore ueridico in nocentes
dãpnare potuerunt. Sidirerint
ñ eos dãpnauimꝰ: recitat᷑ conci¬
lium: recitant᷑ nomina et ep̃oꝵ
et ciuitatũ. Si dixerint ñ ẽ ip¬

Expanded text:
his autem quos receperunt noluerunt his autem quos receperunt noluerunt facere iniuriam, ut ab eis in schismate baptizatos denuo baptizarent uel potius ab his ipsis rebaptizari eos facerent intus a quibus baptizati erant foris, adque hoc modo suae nefariae consuetudini praescripserunt. sentiunt quam scelerate iam faciant recepto baptismo Maximianistarum uiolare baptismum orbis terrarum, sed timent rebaptizatos suos, ne forte non eis parcant, si ipsi pepercerint ceteris, ne de illis exigant animas suas, si animas aliorum trucidare cessauerint. Quid de receptis Maximianistis respondeant non inueniunt. si dixerint: innocentes recepimus,\' respondetur eis: \'ergo innocentes damnaueratis.\' si dixerint:dixistis: plenarii concilii ore ueridico damnatos esse cognoscite\'; neque enim ore ueridico innocentes damnari potuerunt. si dixerint: \'non eos damnauimus\', recitatur concilium, recitantur nomina et episcoporum et ciuitatum. si dixerint: \'non est ip
Abbreviated transcription (Latin):
cessare ab instantia quanta pos¬
sumꝰ formidamꝰ: qr obtẽꝑamus
apło dicenti. Prclica u̾bũ: imsta
oportune. importune:argue.
hortare. increpa. S. sic̃ eu̾głiũ
loquitur: diligunt głam homi¬
nũ.magis quã dei. Et rep̃hen-¬
di ad tempus timent: dãpnari
insempiternũ ñ timent. Uident
etiam ipsi quid mali faciant :
uident ñ eẽ quid omĩno respon-¬
deant: s nebulas imꝑitis offen¬
dunt. cũ ipsi unui sorbeantur:
id ẽ scientes et agnoscentes in¬
tereant. Uiderunt horrere ho¬
mines et grauiter de testari. qđ
etiam se ipsi inmulta scismata
diuisert: et maxime in affricȩ
capite et notissima ciuitate car¬
tagine. Conati sunt resarcire
dedecus pannoꝵ suoꝵ. Dutan-¬
tes qđ possent marimianistas
auferre. magno conatu popta¬
tũ gildonianũ fortiter institert̃:
multa illis mala. et ꝑsecutiones
seuissimas intulerunt. Receꝑunt
inde aliquos: putantes qđ pos¬
sent om̃s eodem terrore conu̾ti.

Expanded text:
cessare ab instantia quanta poscessare ab instantia quanta possumus formidamus, quia obtemperamus apostolo dicenti: praedica uerbum, insta opportune inportune, argue hortare increpa. sed, sicut euangelium loquitur, diligunt gloriam hominum magis quam dei et reprehendi ad tempus timent, damnari in sempiternum non timent. uident etiam ipsi quid mali faciant, uident non esse quid omnino respondeant, sed nebulas imperitis offundunt, cum ipsi uiui sorbeantur, id est scientes et agnoscentes intereant. uiderunt horrere homines et grauiter detestari, quod etiam se ipsi in multa schismata diuiserunt et maxime in Africae capite et notissima ciuitate Karthagine. conati sunt resarcire dedecus pannorum suorum; putantes quod possent Maximianistas auferre magno conatu per Optatum Gildonianum fortiter institerunt, multa illis mala et persecutiones saeuissimas intulerunt, receperunt inde aliquos, putantes quod possent omnes eodem terrore conuerti,
Abbreviated transcription (Latin):
magis eos partibꝰ corripiens.
dat locũ penitentiȩ: et inbac ui¬
ta flagella ingeminare ñcessat:
ut considerantes quȩ patiant᷑. et
quare patiant᷑: aliquando resi¬
piscant. Et qui iam ꝓunitate do¬
dant᷑ radici: reconcilient᷑ unitati:
uideant nichil sibi remanssisse.
qđ dicant. s tam̃ remansisse qđ fa¬
ciant. Ut ꝓfactis eoꝵ pret̾itis. sacͥ¬
ficiũ dilectionis offerat᷑ placabili
deo: cuiꝰ unitatẽ nefario scelere di¬
ruꝑunt: cuiꝰ sacram̃tis tã diutur¬
nas in iurias irrogarunt. Miseri¬
cors ẽ enĩ et miserator dñs: lon¬
ganimis et multũ misericors et
uerax. Amplectant᷑ inp̃senti ui¬
ta misericordẽ et longanimẽ: et
timeant infutura ueracẽ. Non
uult enĩ mortẽ impii. quantũ
ut reu̾tatur et uiuat: quia senten¬
tiã flectit adu̾sus in iurias irro¬
gatas. Hȩc ẽ nr̃a exortatio. Pro¬
Ipt̃ hoc habemꝰ inimicos qr uera
dicimꝰ : quia tacere metuimꝰ: qr

Expanded text:
magis eos partibus corripiens magis eos partibus corripiens dat locum poenitentiae , et in hac vita flagella ingeminare non cessat; ut considerantes quae patiantur et quare patiantur, aliquando resipiscant: et qui jam pro unitate Dodantur radici, reconcilientur unitati, videant nihil sibi remansisse quod dicant, sed tamen remansisse quod faciant, ut pro factis eorum praeteritis sacrificium dilectionis offeratur placabili deo, cuius unitatem nefario scelere dirruperunt, cuius sacramentis tam diuturnas iniurias inrogarunt. misericors est enim et miserator dominus, longanimis et multum misericors et uerax. amplectantur in praesenti uita misericordem et longanimem et timeant in futura ueracem. non uult enim mortem impii quantum ut reuertatur et uiuat, quia sententiam flectit aduersus iniurias inrogatas. haec est nostra exhortatio. Propter hoc eos habemus inimicos, quia uera dicimus, quia tacere metuimus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
one maculatꝰ ñ ẽ. cur inunitate
retinenda exemplũ eiꝰ ñ imitan¬
t᷑: Nũquid hic restat: nͥ ut dicant.
sic uolumus: Quid aliud sermo¬
ni ueritatis iusticiȩq respondent.
om̃s flagitiosi. et facinorosi ho¬
mines. luxuriosi. ebriosi. adul¬
teri et modis omibꝰ impudici.
fures. latrones. homicide. rap¬
tores. malefici. idolatrȩ:quid
aliud dicunt. cũ eos ueritas ar-¬
guit. nͥ hoc uolo. hoc me delec¬
tat: Et si xp̃iano tincti sunt
nomine: dicunt etiã. Tu quis
es qui iudicas alienũ seruums
Ueruntam̃ eo sunt isti modestio¬
res: quia cũ legibꝰ diuinis et hu¬
manis aliquid penarũ ꝓ suis
ꝑditis moribus et actibꝰ patiũ¬
tͣ: ñ se martyres dicunt. Isti aut̃
simul habere uolunt. et sacrile¬
goꝵ uitã: et innocentiũ famã:
Et in sceleratis factis nullã pęnã:
et inpenis iustis martẏrũ głam.
Quasi ñ tanto sit erga illos maior
misedia et patientia dei: quanto

Expanded text:
one maculatus non est, cur in unitate one maculatus non est, cur in unitate retinenda exemplum ejus non imitantur? Numquid hic restat, nisi ut dicant, Sic volumus? Quid aliud sermoni veritatis justitiaeque respondent omnes flagitiosi et facinorosi homines, luxuriosi, ebriosi, adulteri, et modis omnibus impudici, fures, raptores, homicidae, latrones, malefici, idololatrae, quid aliud respondent cum eos veritas arguit, nisi, Hoc volo, hoc me delectat? Et si christiano tincti sunt nomine, dicunt etiam, Tu quis es, qui judices alienum servum ? Verumtamen eo sunt isti modestiores, quia cum legibus divinis et humanis aliquid poenarum pro suis perditis moribus factisque patiuntur, non se martyres dicunt: isti autem simul habere volunt et sacrilegorum vitam et innocentium famam, et in sceleratis factis nullam poenam et in poenis justis martyrum gloriam: quasi non tanto sit erga illos major misericordia et patientia Dei, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
ne tenebat᷑. Et in ipso concilio
ñ nullȩ sententiȩ omĩno declarant.
Qua ꝓpter illud unum isti conside¬
rent qđ omĩbꝰ patet: si auctori¬
tas cypriani sequenda ẽ: magis
eã sequendã eẽ inunitate seruan¬
cda. quã inȩcclȩ̃ consuetudine
cõmutanda. Si aut̃ conciliũ eĩ
attendit᷑. hiic eẽ uniu̾sȩ eccłȩ po¬
sterius conciliũ p̃ponendũ: cuiꝰ
se m̃brũ ee̾ gaudebat: et ut se
in totius corporis compage reti¬
nenda cȩteri imitarent᷑ seꝑius
admonebat. Nam et. concilia
posteriora pͥoribꝰ apud posteros
p̃ponunt᷑: et uniu̾sũ partibus
semꝑ optimo ure p̃ponitur.
Quid aũt agunt. isti. cum docetur
sc̃s eypͥanus etiam si ñ admisit
inheresi uł inscismate baptizatoᷤ.
tam̃ cõmunicasse ad mittentibus:
qd̃ aꝑtissime declarauit dicens.
cõmunione maculatus ẽ. eur in
tractando baptismo eiꝰ auetorita¬
tẽ sectant᷑: Si aut̃ taliũ cõmuni¬

Expanded text:
ne tenebatur, et in ipso concilio ne tenebatur, et in ipso concilio nonnullae sententiae omnino declarant ent. quapropter. illud unum isti considerent quod omnibus patet, si auctoritas Cypriani sequenda est, magis eam sequendam esse in unitate seruanda quam in ecclesiae consuetudine commutanda, si autem concilium eius adtenditur, huic esse uniuersae ecclesiae posterius concilium praeponendum, cuius se membrum esse gaudebat et, ut se in totius corporis compage retinenda ceteri imitarentur, saepius ammonebat. nam et concilia posteriora prioribus aput posteros praeponuntur et uniuersum partibus semper optimo iure praeponitur. Quid autem agunt isti, cum docetur sanctus Cyprianus, etiamsi non admisit in haeresi uel in schismate baptizatos, tamen communicasse admittentibus, quod apertissime declarauit dicencommunione maculatus est, cur in tractando Baptismo ejus auctoritatem sectantur? Si autem talium communi
Abbreviated transcription (Latin):
cere uolentibꝰ nouitatẽ: quia ñ
poterant apprehendere ueritatẽ.
Postea tam̃ dũ int̾ multos ex utͣq:
parte tractat᷑ et queritur: ñ so¬
lum inuenta ẽ: s etiã ad plenarii
concilii auetoritatẽ roburq ꝑ¬
ducta: pꝰ cypͥan quidem passio¬
nẽ:s antequã nos nati eẽmus.
Hanc aut̃ fuisse consuetudinẽ ȩcclȩ
quȩ postea multis discussis amba¬
gibꝰ. ꝑsecta ueritate plenario con
firmata ẽ concilio. satis ostendit᷑¬
et ipsius beati cypͥani uerbis in
eadem ad iubaianũ ȩpła: quȩ
in concilio lecta memorat᷑. Ait
enĩ. S dicit aliquis. Quid gͦ fi¬
et de bis qͥ inp̃teritũ de heresi
adȩccłam uenientes. sine baptis¬
mo admissi st̃: Ubi certe qͥd fieri
soleret. et si ñ fieri uellet: satis
ostendit. Et eo ipso qđ conciliũ
agͥpini cõmemorat: aꝑte indicat
aliã fuisse consuetudinẽ ȩcclẽ
Leq enĩ opus erat hoc concilio
uelle statuere: si iam consuetudi¬

Expanded text:
cere uolentibus nouitatem, quia non cere uolentibus nouitatem, quia non poterant adprehendere ueritatem. postea tamen dum inter multos ex utraque parte tractatur et quaeritur, non solum inuenta est sed etiam ad plenarii concilii auctoritatem roburque perducta, post Cypriani quidem passionem sed antequam nos nati essemus. hanc autem fuisse consuetudinem ecclesiae, quae postea multis discussis ambagibus perspecta ueritate plenario concilio confirmata est, satis ostenditet ipsius beati Cypriani verbis in eadem ad Jubaianum epistola, quae in concilio lecta memoratur. Ait enim: « Sed dicit aliquis, Quid ergo fiet de his qui in praeteritum de haeresi ad ecclesiam uenientes sine baptismo admissi sunt? ubi certe quid fieri soleret, etsi non fieri uellet, satis ostendit et eo ipso, quod concilium Agrippini commemorat, aperte indicat aliam fuisse consuetudinem ecclesiae. neque enim opus erat hoc concilio uelle statuere, si iam consuetudi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. iduerũ eẽ ꝑspiceret et doceret.
S: cũ fatigatũ p̃cedentis concilii qđ
ꝑ agͥpinum factũ ẽ excepisset aue¬
toritas: maluit p̃decessoꝵ suoꝵ tã¬
quã inuentum defendere: quã in
quirendo amplius laborare. Nam
in fine epłȩ ad quintũ ita ostendit:
in quo tãquã lectulo auctoritatis
quasi fessus acquieuerit. Qđ qͥdẽ
uir. cũ cȩt̾is coȩp̃is suis. qͥ illo tẽpo¬
re in ꝓuincia africa et numidia
ȩccłam dñi gubernabant statuit:
et librata concilii cõmunis ex a¬
minatione firmauit. Quoꝵ sen¬
tentiã religiosam et legitimam.
salutarẽ fidei et ȩccłȩ catholicȩ
congruentẽ : nos etiã secuti sumꝰ.
Hac attestatione satis ostendit. mul
tomagis se fuisse cõmemoraturũ:
si qd̃ de hac re transmarinũ uel
uniu̾sale. ronciliũ factũ eẽt. Non¬
dũ aũt factũ erat: quia consue¬
tudinis robore tenebatur orbis
t̾rarũ: et hȩc sola opponebat᷑ indu¬

Expanded text:
est id uerum esse perspiceret et doceret. est id uerum esse perspiceret et doceret. sed cum fatigatum praecedentis concilii quod per Agrippinum factum est excepisset auctoritas, maluit prodecessorum suorum tamquam inuentum defendere quam in quaerendo amplius lin fine epistolae ad Quintum ita ostendit, in quo tanquam lectulo auctoritatis quasi fessus acquieverit. CAPUT IX.vir, cum caeteris coepiscopis suis qui illo tempore in provincia Africa et Numidia Ecclesiam Domini gubernabant, statuit, et librata concilii communis examinatione firmavit: quorum sententiam religiosam et legitimam, salutarem, fidei et Ecclesiae catholicae congruentem, nos etiam secuti sumus. Hac attestatto magis se fuisse commemoraturum, si quod de hac re transmarinum uel uniuersale concilium factum esset. nondum autem factum erat, quia consuetudinis robore tenebatur orbis terrarum, et haec sola opponebatur indu
Abbreviated transcription (Latin):
quod refelli ñ posset: etiã ipse osten¬
deret quã ueracit̃ dixerit. unũ qͦn¬
q ñ ꝓ eo qđ semel imbiberat et
tenebat ꝑtinacit congredi: si si qͥd
melius et utiliꝰ extiterit libenter
amplecti. S qr tunc ñ extiterant
nͥ qͥ ei consuetudinẽ opponerent.
defensiones aut̃ ipsius consuetu¬
dinis ñ tales afferent qͥbꝰ illa ta¬
lis aĩa moueret᷑: noluit uir gra¬
uissimus rationes suas et si ñ ue¬
ras qđ eũ latebat. s tam̃ ñ uictas.
ueraci quidẽ si tam̃ ñdũ assertȩ
consuetudini cedere. Quã tam̃ con¬
suetudinẽ nͥ prior ante agͥpinus.
et ñ nulli ꝑ affricã coepĩ eĩ. etiã
ꝑ concilii sententias deserere tẽp¬
tauissent: ñ auderet iste saltem
ratiocinari adu̾sus eã: s in tam
obscura questione tͣbatꝰ. et ubiq
intuens uniu̾salem robustãq
consuetudinẽ. coartaret se potĩ
et p̃ce et intentione m̃tis ad dm̃:
ut qđ postea plenario concilio uisũ

Expanded text:
quod refelli non posset, etiam ipse ostenquod refelli non posset, etiam ipse ostenderet quam veraciter dixerit, «  eo quod semel inbiberat et tenebat pertinaciter congredi, sed si quid melius et utilius extiterit libenter amplecti. sed quia tunc non extiterant nisi qui ei consuetudinem opponerent, defensiones autem ipsius consuetudinis non tales adferrent quibus illa talis anima moueretur, noluit uir grauissimus rationes suas etsi non ueras, quod eum latebat, sed tamen non uictas ueraci quidem sed tamen nondum assertae consuetudini cedere. quam tamen consuetudinem nisi prior ante Agrippinus et nonnulli per Africam coepiscopi eius etiam per concilii sententias deserere temptauissent, non auderet iste saltem ratiocinari aduersus eam, sed in tam obscura quaestione turbatus et ubique intuens uniuersalem robustamque consuetudinem coartaret se potius et prece et intentione mentis ad deum, ut quod postea plenario concilio uisum
Abbreviated transcription (Latin):
cui melius eẽt reuelatũ gratissi¬
me acciꝑet: et ostenderet imitan¬
dam ñ solũ docendi diligentiã: s
etiã discendi modestiã. Si aut̃
nullus existeret qui tale aliquid
afferret. unde om̃s illȩ ueri similẽ
rationes quibꝰ mouebat᷑ refelle¬
rentur: in eadem sententia ꝑma¬
neret: bene sibi conscius. et ñ oc
Nam et illud sic intellerit. qđ ait
apłs. Propħȩ aut̃ duo aut tres
loquant᷑: et cȩteri ex aminent.
Si alii reuelatũ sedenti fuerit: il¬
le prior taceat. Qua m parte inqͥt¬
ostendit multa singulis inmelius
reuelari: et debere unũ quẽq ñ
ꝓ eo qđ semel imbiberat et tene¬
bat ꝑtinacit̾ congredi: s siquid
meliꝰ et utilius extiterit libenter
amplecti. his utiq u̾bis ñ solũ
eos admonuit sibi consentire qͥ
melius aliquid ñ uidebant: s etiã
hortatus ẽ si qui possent afferre
aliqͥd quiꝰ prior consuetudo seruan¬
da potius firmaret᷑. Ut si tale ee̾t

Expanded text:
cui esset melius reuelatum, gratissicui esset melius reuelatum, gratissime acciperet et ostenderet imitandam non solum docendi diligentiam sed etiam discendi modestiam, si autem nullus existeret qui tale aliquid adferret, unde illae omnes uerisimiles rationes quibus mouebatur refellerentur, in eadem sententia permaneret, bene sibi conscius et non occnam et illud sic intellexit quod ait apostolus: prophetae autem duo aut tres loquantur et ceteri examinent. si alii reuelatum sedenti fuerit, ille prior taceat. qua in parte, inqostendit multa singulis in melius reuelari et debere unumquemque non pro eo quod semel inbiberat et tenebat pertinaciter congredi, sed si quid melius et utilius extiterit libenteamplecti . His utique verbis non solum eos admonuit sibi consentire, qui melius aliquid non videbant; sed etiam hortatus est, si qui possent afferre aliquid quo prior consuetudo servanda potius firmaretur: ut si tale esset
Abbreviated transcription (Latin):
sẽs eypͥanus quasi cepisse corri¬
gi. Si sicut diligentius inqdͥsita
ueritas docuit. quȩ post mag¬
nos dubitationis fluctus ad
.plenarii concilii confirmationẽ
ꝑducta ẽ: uerius credit᷑ ꝑ agri¬
pinũ corrũpi cepisse. ñ corrigi. Ir¬
ruente itaq tã magna questio¬
ne. cũ de remissione peccatoꝵ et
de sp̃uali hominis regeneratio¬
ne. utrũ posset apud scismaticos
uł hereticos fieri difficile ratio
redderetur: et p̃cederet auctori¬
tas agͥpini et ñ nulloꝵ qui ei con¬
senserant hominũ in hac qͤstiõẽ
deficientiũ : qͥ maluerunt aliqͥd
nouũ moliri. quã tenere consu¬
etudinẽ cuiꝰ defensionẽ ñ intelli¬
gebant: irruerunt in ocłos animȩ
ueri similes rationes. et int̃clusert
it̃ ꝑ uestigande ueritatis. Nec ar¬
bitror beatũ eypͥanũ ꝓpt̃ aliud
contra consuetudinẽ qͥd sentiret
liberius exꝓmpsisse priorẽq di¬
xisse: nisi ut aliũ si forte ex isteret.

Expanded text:
sanctus Cyprianus quasi coepisse corrisanctus Cyprianus quasi coepisse corrigi; sed sicut diligentius inquisita ueritas docuit, quae post magnos dubitationis fluctus ad plenarii concilii confirmationem perducta est, uerius creditur per Agrippinum corrumpi coepisse, non corrigi. inruente itaque tam magna quaestione cum de remissione peccatorum et de spiritali hominis regeneratione, utrum posset aput schismaticos uel haereticos fieri, difficile ratio redderetur et praecederet auctoritas Agrippini et nonnullorum qui ei consenserant hominum in hac quaestione deficientium, qui maluerant aliquid nouum moliri quam tenere consuetudinem cuius defensionem non intellegebant, inruerunt in oculos animae uerisimiles rationes et intercluserunt iter peruestigandae ueritatis. Nec arbitror beatum Cyprianum propter aliud contra consuetudinem quid sentiret liberius exprompsisse prioremque dixisse, nisi ut alium, si forte existeret
Abbreviated transcription (Latin):
ritate radicatis et fundatis sine
qua infruetuosa sunt cȩtera ꝓdes¬
se cȩpit ad remissionẽ peccatoꝵ.
et ad scĩficationẽ uitȩ. qđ sine fru¬
ctu ertra portabant. Nolite ergo
nobis auctoritatẽ obicere cypria¬
ni. adbaptisini repeticionẽ: s te¬
nete nobiscũ exemplũ cypͥam. ad
unitatis conseruationẽ. Esondũ
enĩ erat diligent̃ illa baptismi qͤ¬
stio ꝑtractata: s tam̃ saluberri¬
mã consuetudinẽ tenebat ȩccła
in iꝑsis quoq scismaticis uł he¬
reticis corrigere qđ prauũ ẽ. ñ
iterare qđ datũ ẽ: sanare quod
uulneratũ ẽ. ñ curare qd sanũ
ẽ. Quã consuetudinẽ credo ex
apłica traditione uenientẽ: sicut
multa ñ inueniunt᷑ in litteris
eoꝵ. neq in conciliis posteroꝵ:
et tam̃ quia ꝑ uniu̾sam custodi¬
unt᷑ eccłam: ñ nisi ab ipsis tradi¬
ta et cõmendata credunt᷑ hanc
gͦ saluberrimã consuetudinẽ:
ꝑ agripinũ p̃decessorẽ suũ dic̃

Expanded text:
ritate radicatis et fritate radicatis et fqua infructuosa sunt cetera, prodesse coepit et ad remissionem peccatorum et ad sanctificationem uitae quod sine fructu extra portabant? Nolite ergo nobis auctoritatem obicere Cypriani ad baptismi repetitionem, sed tenete nobiscum exemplum Cypriani ad unitatis conseruationem. nondum enim erat diligenter illa quaestio baptismi pertractata, sed tamen saluberrimam consuetudinem tenebat ecclesia in ipsis quoque schismaticis et haereticis corrigere quod prauum est, non iterare quod datum est, sanare quod uulneratum est, non curare quod sanum est. quam consuetudinem — credo ex apostolica traditione uenientem, sicut multa non inueniuntur in litteris eorum neque in conciliis posterorum et tamen, quia per uniuersam custodiuntur ecclesiam, non nisi ab ipsis tradita et conmendata creduntur — hanc ergo saluberrimam consuetudinem per Agrippinum prodecessorem suum dicit
Abbreviated transcription (Latin):
Contaminabat cyprianũ sacͥlegiũ
scismaticoꝵ: an ñ contaminabat:
Si contaminabat: iã tunc ꝑiit ȩccła
nabat: quo scelere alieno possunt
unitate contaminari in nocentes.
si scismatis sacͥlegio ñ possunt. Qua¬
re uos gͦ separastis: Quare eũ
leuiora quȩ fingitis fugitis: ip¬
sũ sacͥlegiũ scismatis qđ ẽ omĩbꝰ
grauiꝰ cõmisistis: An forte iãplacet
fateri ñ fuisse iã illos uł scismati¬
cos uł hereticos. qui extra cõmu¬
nionẽ ȩccłȩ uł inscismate aliquo
uł inherese fuerant baptitati:
quia transeundo ad ȩccłam et
errores suos pristinos anathe¬
matizando. destiterant eẽ quod
erant : Quomͦ gͦ sine baptismo
ñ suꝑ eos remanserant scelera
eoꝵ : An ille baptismus xp̃i eratiba
s eis extra ȩccłȩ cõmunionẽ ꝓ n¬
desse non poterat: cũ aut̃ uene¬
runt et anathematirato p̃t̾ito er¬
rore in ȩccłȩ pace ꝑ manus impo¬
sitionem recepti sunt. tunc in ka¬

Expanded text:
contaminabat Cyprianum sacrilegium contaminabat Cyprianum sacrilegium schismaticorum an non contaminabat? si contaminabat, iam tunc periit -ecclnabat, quo scelere alieno possunt in unitate contaminari innocentes, si schismatis sacrilegio non possunt? quare uos ergo separastis? quare, cum leuiora quae fingitis fugitis, ipsum sacrilegium schismatis quod est omnibus grauius commisistis? an forte iam placet fateri non fuisse iam illos uel schismaticos uel haereticos, qui extra communionem ecclesiae uel in schismate - aliquo uel in haerese fuerant baptizati, quia traerrores suos pristinos anathemando, destiterant esse quod erant? Quomodo ergo sine Baptismo non super eos remanserant scelera eorum? An ille Baptismus Christi erat, sed eis extra Ecclesiae communionem prodesse non poterat; eum autem venerunt, et anathemato praeterito errore in Ecclesiae pacem per manus impositionem recepti sunt, tunc in cha
Abbreviated transcription (Latin):
plenarii concilii sicut dicunt oie
ueridico ñ dubitauerunt: tale
ꝓferre iudiciũ: ut eos primis.
illis scismaticis quos uiuos t̾ra
sorbuit cõpararent: Quoꝵ tam̃
quosdam qđ negare ñ possunt.
aut innocentes dampnauer̃t:
aut nocentes iterũ recepunt.
S cũ uerũ dicit᷑. cui respondere
ñ possunt: r̾odunt murm᷑ ora
lȩpsa. Sic uolumꝰ. Tu quis es qͥ
iudicas alienũ seruũ : Suo dño
stat aut cadit. Cũ aut̃ infirma
ouis insolitudine aspicit᷑. ubi
pastor qͥui reclamet. absens uide¬
es traditor. consule animȩ tuȩ:
esto xp̃ianus. Oimꝓbã rabiẽ. Cũ
xp̃iano dicit᷑ esto xp̃ianus: quid
aliud dicit᷑ nisi se denegare. xp̃ia¬
qui restiterunt factisunt marty
res: An leuius putatur. qđ gladi¬
o minante. quã qđ lingua in sidi¬
ante cõmittitur: Ad ista respon¬
dete lupi rapaces: qui pellibꝰ ouinĩ
indui cupientes: beati cypriani
litteras ꝓ uobis ee̾ arbitramini.

Expanded text:
plenarii concilii, sicut dicunt, ore plenarii concilii, sicut dicunt, ore ueridico non dubitauerunt tale proferre iudicium, ut eos primis illis schismaticis quos uiuos terra sorbuit conpararent? quorum tamen quosdam, quod negare non possunt, aut innocentes damnauerunt aut nocentes iterum receperunt. sed cum uerum dicitur, cui respondere non possunt, rodunt murmura salebrosa: sic uolumus. tu quis es qui iudices alienum seruum? suo domino stat aut cadit. cum autem infirma ouis in solitpastor qui reclamet absens vide, si non esses traditor. Consule animae tuae; esto christianus. O improbam rabiem! Cum christiano dicitur, Esto christianus; quid aliud docetur, nisi negare se christiaqui restiterunt martyres facti sunt? an leuius putatur quod gladio minante, quam quod lingua insidiante committitur? Ad ista respondete, lupi rapaces, qui pellibus ouinis indui cupientes beati Cypriani litteras pro uobis esse arbitramini:
Abbreviated transcription (Latin):
s eos ipsi suis manibꝰ incendis¬
sent. minoris fuissent utiq sce¬
leris quã si scisma cõmitterent.
quia illud mitiꝰ. illud grauius
uindicatũ ẽ. ñ humano arbitͥo
s diuino iudicio: Quare gͦ uos
separastis : Si ullus sensus in
uobis ẽ: uidetis uos certe qͥd
respondere possit ñ inuenire.
Non usq adeo inquiunt omĩa
defecerunt: ut ñ possimus respon¬
dere si uolumus. Tu quis es qui
iudicas alienũ seruũ : Suo dño
stat aut cadit. Quod eis dictũ
intelligit᷑i: qui uolebant ñ de
factis manifestis. s de alienis
cordibus iudicare. Nam quomͦ
ipse tam multa de sceleribꝰ scis¬
matũ et heresum loquit᷑. aut qͦ¬
mͦ canit᷑ in psalmis. siuere iusti¬
ciã diligitis. recta iudicate filii
aliquo iudicare: Postremo ipsi
de illis traditoribus quibꝰ falsa
iudicauerunt: eur omĩno iudica¬
uerunt de seruis alienis: Suo dño
stabant: aut cadebant. Cur den¬
q derecentibꝰ maximianistis.

Expanded text:
sed eos ipsi suis manibus incendissed eos ipsi suis manibus incendissent, minoris fuissent utique sceleris quam si schisma committerent, quia illud mitius, illud grauius uindicatum est non humano arbitrio, sed diuino iudicio. Quare uos ergo separastis? si ullus sensus in uobis est, uidetis uos certe quid responderi possit non inuenire. non usque adeo\', inquiunt, omnia defecerunt, ut non possimus respondere: sic uolumus. tu quis es qui iudices alienum seruum? suo domino stat aut cadit it. quod eis dictum non intellegunt, qui uolebant non de factis manifestis, sed de alienis cordibus iudicare. nam quomodo ipse tam multa de sceleribus schismatum et haeresum loquitur? aut quomodo canitur in psalmis: si uere iustitiam diligitis, recta iudicate, filiialiquo iudicare? postremo ipsi de.illis traditoribus, de quibus falsa iudicauerunt, cur omnino iudicauerunt de seruis alienis? suo domino stabant aut cadebant. cur denique de recentibus Maximianistis
Abbreviated transcription (Latin):
Non afferamꝰ stateras dolosas uͥ
appendamꝰ qđ uolumꝰ. et qͦmͦ
uolumus. ꝓ arbitrio nr̃o dicentes.
hoc graue. hoc leue ẽ: s afferamꝰ¬
tãquã de thesauris dnĩcis. et in
.s a dnõ appensa recognoscamꝰ.
Tempore illo quo dñs priora deli¬
cta recentibꝰ penarũ exemplis.
cauenda monstrauit. et idolum
fabricatũ atq adoratũ ẽ: et ꝓpħi¬
cus liber ira regis contẽptoris
incensus: et scisma tẽptatum:
idolatria gladio punita ẽ: exusti¬
o libri bellica cȩde et ꝑegrina cap¬
tiuitate: scisma hiatu t̃rȩ. sepul¬
tis auetoribꝰ uiuis: et cȩteris cę¬
lesti igne consũptis. Quis iam
dubitauerit hoc eẽ sceleratiꝰ cõ¬
missũ: qđ ẽ grauĩ uindicatũ :
Atalibꝰ sacrilegiĩs uenientes sine
baptismo. ut dicitis. si cypͥanũ
ñ contaminabant: quomͦ uos
contaminare poterant ñ conui¬
cti. s conficti traditores. qͥ ñ si
libros incendendos tͣdidissent.

Expanded text:
non adferamus stateras dolosas, ubi non adferamus stateras dolosas, ubi appendamus quod uoluØluS et quomodo uolumus, pro arbitrio nostro dicentes: hoc graue, hoc leue est,\' sed adferamutamquam de thensauris dominicis et in sed a domino appensa recognoscamus. tempore illo, quo dominus priora delicta recentibus poenarum exemplis cauenda monstrauit et idolum fabricatum adque adoratum est et propheticus liber ira regis contemptoris iucensus et schisma temptatum, idololatria gladio punita est, exustio libri bellica caede et peregrina captiuitate, schisma hiatu terrae, sepultis auctoribus uiuis et ceteris caelesti igne consumptis. quis iam dubitauerit hoc esse sceleratius commissum quod est grauius uindicatum? a talibus sacrilegis uenientes sine baptismo ut dicitis Cyprianum non contaminabant: quomodo uos contaminare poterant non conuicti sed conficti traditores? qui non si libros incendendos tradidissent,
Abbreviated transcription (Latin):
tentis. illi excluderent᷑. Qđ si cona¬
ti estis facere et ñ obtinuistis: in¬
nocens orbis t̃rarũ: qui iudicibus
eccłasticis potius quã uictis liti¬
gatoribus credidit. Si aut̃ nolu¬
istis agere causam ur̃am: innocens
ẽ orbis t̃rarũ.: qͥ dampnare ñ po¬
tuit mauditos. Quare gͦ uos ab
innocentibꝰ separarastis: Sacͥlegi¬
ũ scismatis ur̃ĩ defendere ñ uale¬
tis. S hȩc omitto. Hoc dico. Siuos
possent contaminare traditores
qui non sunt auobis conuicti. et
a quibꝰ uos estis uicti: multoma¬
gis possent sacrilegia scismaticori
et hereticoꝵ sine baptismo scđm
sententiã ur̃am recepta contami¬
nare cypͥanũ. Non se tam̃ ille sepa¬
rauit. Et quia ꝑmanebat ȩccła:
manifestũ ẽ. qđ contaminari ñ
potuit. Quare gͦ uos ñ dico ab
mnocentibꝰ qđ ꝓbat᷑:s ab ipsis¬
qđ ñ ꝓbatur traditorbꝰ separastis:
An ut dicere cȩꝑam. grauiora sunt
crimina tͣlitoꝵ. quã scismaticoꝵ:

Expanded text:
tentis illi excluderentur. quod si conatentis illi excluderentur. quod si conati estis facere et non optinuistis, innocens est orbis terrarum, qui iudicibus ecclesiasticis potius quam uictis litigatoribus credidit. si autem noluistis agere causam uestram, innocens est orbis terrarum, qui damnare non potuit inauditos. quare ergo uos ab innocentibus separastis? sacrilegium schismatis uestri defendere non ualetis. sed haec omitto, hoc dico: si uos possent contaminare traditores, qui non sunt a uobis conuicti et a quibus uos estis uicti, multo magis possent sacrilegia schismaticorum et haereticorum sine baptismo secundum sententiam uestram recepta contaminare Cyprianum. non se tamen ille separauit, et quia permanebat ecclesia manifestum est quod contaminari non potuit. quare uos ergo non dico ab innocentibquod non probatur traditoribus separastis? an, ut dicere coeperam, grauiora sunt crimina traditorum quam schismaticorum?