comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cula dedit ds̃. clamat de cȩlo. specto uos. luc¬
tamini. adiuuabo: uincite. coronabo. Multi
fecisti tu dnẽ ds̃ mͣs mirabilia tua: & cogi¬
tationibꝰ tuis non ẽ quis similis sit tͥ. Nune
expecta histrionem. Didicit enim homo ma¬
gno studio in fune ambulare: & pendens
te suspendit. Illũ attende editorem maiorũ
spectaculorum. Didicit ille in fune ambi¬
lare. Nuinquidfe. cit in mare ambuli¬
re: Obliuiscere theatrium tuum. atten
petrũ nrm non funi ambulum. sed ut sta
illis aqͥs ubi petrꝰ aliqͥd significans. ambili¬
uit : sed in aliis. quia hoc scłm mareelł.
Hab& amaritudinẽ noxiam. hab& fluctꝰ
tribulationum. tẽpestates temptationũ: la¬
b& homines uelut pisces. de suo malo gal¬
dentes : & tãqͣm. se inuicem deuorantes
Hic ambula : hoc calca. Spectare uis: esto
spectaculum. Ne deficias : uide p̾cedentẽ
& dicentem. Spectaculum facti sumꝰ huio
mundo: & angłis & hominibꝰ. Calca mare.

Expanded text:
cula edit Deus. Clamat de coelo: Specto vos; luccula edit Deus. Clamat de coelo: Specto vos; luctamini, adjuvabo; vincite, coronabo. Multa fecisti tu, Domine Deus meus, mirabilia tua; et cogitationibus tuis non est qui similis sit tibi. Nunc specta histrionem. Didicit enim homo magno studio in fune ambulare, et pendens te suspendit. Illum attende editorem majorum spectaculorum. Didicit iste in fune ambulare, numquid fecit in mari ambulare? Obliviscere theatrum tuum, attende Petrum nostrum, non funambulum, sed, ut ita i Petrus aliquid significans ambulavit, sed in aliis; quia hoc saeculum mare est. Habet amaritudinem noxiam, habet fluctus tribulationum, tempestates tentationum; habet homines velut pisces de suo malo gaudentes, et tanquam se invicem devorantes; hic ambula, hoc calca. Spectare vis, esto spectaculum. Ne deficias, vide praecedentem et dicentem: Spectaculum facti sumus huic mundo, et Angelis, et hominibus . Calca mare,
Abbreviated transcription (Latin):
daturi. sumꝰ xp̃iano homiti: quẽ uolumꝰ ab
illis spectaculis reuocare Eras ago dño dõ
nr̃o: sequenti u̾su psalmi ostendit nob̾. quȩ
spectatoribꝰ spectare uolentibꝰ. spectacula p¬
bere. & ostendere debeamꝰ. Eece au̾sus fuerit
a cireo a. theatro. ab amphitheatro: querat
qͦd spect&. ꝓrsus querat. Non eum relinquimꝰ
sine spectaculo. Quid ꝓ illis dabimꝰ: Audi
qͦd sequitur. Multa fecisti tu dñe ds̃ m̃s
mirabilia tua. O iracula hominum intue¬
batur : intendat mirabilia dĩ. Multa fecit
dũs mirabilia sua : hȩc respiciat. Quare illi
uiluerunt:. Aurigam laudas regentem qͣno
eqͦs. & sine labore & offensione currentes. fõ¬
mium lapsi hec uicia faciunt. regat & sub¬
dat sibi. & teneat habenas & non rapiatur
ducat qͦ uult. non trahatur qͦ non uult:
aurigam. laudabat. aurigam laudabit. Gla¬
mabat ut auriga ueste cooꝑiretur: immo¬
talitate uesti etur. Hȩc munera hȩc specta¬

Expanded text:
daturi sumus christiano homini, quem volumus ab daturi sumus christiano homini, quem volumus ab illis spectaculis revocare? Gratias ago Domino Deo nostro: sequenti versu Psalmi ostendit nobis, quae spectatoribus spectare volentibus spectacula praebere et ostendere debeamus. Ecce aversus fuerit a circo, a theatro, ab amphitheatro, quaerat quod spectet, prorsus quaerat; non eum relinquimus sine spectaculo. Quid pro illis dabimus? Audi quid sequitur: Multa fecisti tu, Domine Deus meus, mirabilia tua. Miracula hominum intuebatur, intendat mirabilia Dei. Multa fecit Dominus mirabilia sua; haec respiciat. Quare illi viluerunt? Aurigam laudat regentem quatuor equos, et sine labe atque offensione currentes: formium lapsi haec vitia faciunt, regat et subdat sibi, et teneat habenas, et non rapiatur; ducat quo vult, non trahatur quo non vult. Aurigam laudabat, auriga laudabitur: clamabat ut auriga veste cooperiretur, immortalitate vestietur. Haec munera, haec specta
Abbreviated transcription (Latin):
fallitur. Quare hoc: Quia in saniȩ m̃daces st̃.
Quare aut̃ aliquando ꝓueniunt quȩ dicunt:
Ut adducant insanos. ut amando ibi speciem
ueritatis: incurrant laqueum falsitatis. Retro
sunt: relinquant᷑: amputentur. Si m̃bra nr̃a
erant : mortificentur. Mortificate inqͥt añbra
Qui fecit omĩa melior ẽ om̃ibꝰ. Qui pulchra fe¬
cit pulchrior ẽ om̃ibꝰ: qui fortia fortior ẽ. qͥ
magna maior ẽ. Quicquid amaueris. ille tͥ
erit. Disce amare in creatura creatorem: &
in factura factorem. Ne teneat te qͦd ab illo
factum ẽ : & amittas eum a qͦ & ipse factꝰ es.
luerit. & quẽ occupauerit timor ille iusti¬
ciȩ fidei .: & uolens ceꝑit ambulare angustam
uiam. Dicturus ẽ nobis. Non durabo: si
nichil spectabo. Quid gͦ faciemꝰ fr̃s: Dimissu¬
ri eum sumꝰ: Sine spectaculo morietur: ñ sub¬
sist&: ñ nos sequitur. Quid gͦ faciemꝰ: Dem̾
ꝓ spectaculis spectacula. E quȩ spectacula

Expanded text:
fallitur. Quare hoc? Quia insaniae mendaces sunt. fallitur. Quare hoc? Quia insaniae mendaces sunt. Quare autem aliquando proveniunt quae dicunt? Ut abducant insanos, ut amando ibi speciem veritatis, incurrant laqueum falsitatis: retro sint, relinquantur, amputentur. Si membra nostra erant, mortificentur: Mortificate, inquit, membra Qui fecit omnia, melior est omnibus; qui pulchra fecit, pulchrior est omnibus; qui fortia, fortior est; qui magna, major est: quidquid amaveris, ille tibi erit. Disce amare in creatura creatorem, et in factura factorem; ne teneat te quod ab illo factum est, et amittas eum a quo et ipse factus es. luerit, et quem occupaverit timor ille justitiae fidei, et volens coeperit ambulare angustam viam; dicturus est nobis: nihil spectabo. Quid ergo facimus, fratres? Dimissuri eum sumus sine spectaculo? Morietur, non subsistet, non nos sequetur. Quid ergo facimus? Demus pro spectaculis spectacula. Et quae spectacula
Abbreviated transcription (Latin):
untꝰ: nec uident qͥa m̃daces sunt. Quando illi
reficiam: Quando inuenio ne iedia deficiat.
& ad sanitatem ꝑueniat: Hortor ut reficiat.
pugnos parat : sęuire uult in medicum. Et si
ꝑcusserit. diligat᷑. & si iniuriam fecerit ñ relin¬
quatur. Rediturꝰ ẽ ad m̃tem: gr̃as acturꝰ. Qm
multi hic cognoscunt se. Uident se inuicem.
atteudunt studia sua iam bona circa u̾bũ dĩ
circa officia & obsequia caritatis: ad frequentan¬
dum gregem xp̃i non recedere de ȩccła. Uident
& locunt᷑ ad inuicem. de inuicem. Quis ẽ iste
circissariꝰ. Quis ẽ iste amator & laudator illiꝰ
uenatoris. illꝰ histrionis: De alio loquit᷑: &¬
ille de ipso. Certe ista sunt: certe gaudemꝰ de ta
scõrum. de numero qui erat impiorum : & nͣ
respęxit in uanitates & insanias mñdaces. Ille
uncit talem: & cum uincit ꝓnuntiat. Quasi
diuinꝰ uult eẽ : affectat diuiitatem. amiten¬
do fontem diuinitatis. Et sepe ꝓnuntiat: & sepe

Expanded text:
unt: nec vident quia mendaces sunt. Quando illi unt: nec vident quia mendaces sunt. Quando illi reficiam, quando invenio? Ne inedia deficiat, et ad sanitatem non perveniat, hortor ut reficiat: pugnos parat, saevire vult in medicum. Et si percusserit, diligatur; et si injuriam fecerit, non relinquatur: rediturus est ad mentem, gratias acturus. Quam multi hic cognoscunt se, vident se invicem, attendunt studia sua jam bona circa verbum Dei, circa officia et obsequia charitatis, ad frequentandum gregem Christi non recedere de Ecclesia, vident et loquuntur ad invicem de invicem. Quis est iste circissarius? Quis est iste amator et laudator illius venatoris, illius histrionis? De alio loquitur, et ille de ipso. Certe ista sunt, certe gaudemus de tasanctorum, de numero qui erat impiorum. Et non respexit in vanitates et insanias mendaces. Ille vicit, talem equum junxit, pronuntiat, quasi divinus vult esse: affectat divinitatem amittendo fontem divinitatis: et saepe pronuntiat, et saepe
Abbreviated transcription (Latin):
enim insaniȩ m̃daces: Insana m̃dax: santtas
uerax. Quę uides bona falleris. sanꝰ non es: ni¬
mia febri freneticꝰ factꝰ es. Uerum ñ ẽ qͦd amas.
Laudas aurigam: clamas aurige. insanis in au-¬
rigam . U anitas ẽ: insania m̃dax ẽ. Non ẽ ait
nidnil meliꝰ: nichil delectabiliꝰ. Quid facio fe¬
brienti: Si ẽ in uob̾ miscđia orate ꝓ talibꝰ:
quia & ipse medicꝰ plerumq in desꝑatione conũ¬
titur ad eos qui circumstant lacrimantes in do¬
mo. qui pendent ex ore eiꝰ audire sententiã de egro¬
to & ꝑiclitante. Etat anceps medicꝰ. non uid&̃
bonum. qͦd ꝓmatat : tim& malum ꝓnuntiare.
ne t̾reat: modestam tam̃ plane iste concipit sen¬
tentiam. Bonꝰ ẽ ds̃ om̃ia potest: orate ꝓ illo. Qũe
itaq comp̃bendam istorum insanorum. Quis me
audiat: Quis eorum non nos miseros dicat: quia
cum eis non insanimus: Amisisse nos putant
magnas & uarias uoluptates. in quibꝰ ipsi in sani¬

Expanded text:
enim insaniae mendaces? Insania mendax, sanitas enim insaniae mendaces? Insania mendax, sanitas verax. Quae vides bona putas, falleris: sanus non es, nimia febre phreneticus factus es; verum non est quod amas. Laudas aurigam, clamas aurigae, insanis in aurigam. Vanitas est, insania mendax est. Non est, ait: nihil melius, nihil delectabilius. Quid facio febrienti? Si est in vobis misericordia, orate pro talibus. Quia et ipse medicus plerumque in desperatione convertitur ad eos qui circumstant lacrymantes in domo, qui pendent ex ore ejus audire sententiam de aegroto et periclitante: stat anceps medicus, non videt bonum quod promittat, timet malum pronuntiare, ne terreat; modestam plane iste concipit sententiam: Bonus Deus omnia potest, orate pro illo. Quem itaque comprehendam istorum insanorum? Quis me audiat? quis eorum nos non miseros dicat? Quia cum eis non insanimus, amisisse nos putant magnas et varias voluptates, in quibus ipsi insani
Abbreviated transcription (Latin):
aliqd aliud a dño dõ tuo sꝑes. sed ipse dñs tiuus
sit spes tua. Namq multi de dõ sꝑant pecuniã:
multi de do spant honores caducos & ꝑituros.¬
& aliud qͦdlib& a dõ. p̃t̃ ipsum dm̃. Sed tu ip¬
sum dm̃ tuum pete. Imino uͦ contemptis aliis ꝑ¬
ge in illum: obluuscens alia. memͣtto illiꝰ: relin¬
quens retro alia. extendere in illum. Ipse certe
au̾sum corręxit: ipse ducit ad regnum: ipse
ꝑducit. Ergo sit spes tua: qui ducit & ꝑducit.
Quo ducit. & ꝑ ducit t̾rena auaricia: Fundos
querebas. t̾ram possidere cupiebas: uicinos ex¬
cludebas. Illis exclusis. aliis uicinis inhiabas: &
taindui tenebas auariciam. donec ad litora ꝑue¬
nires. Perueniens ad litora: insulas concupiscis.
Possessa tͣra: uis forte cȩlum prendere. Relinqͤ
om̃s amores: pulchrior ẽ ille qui fecit cęlum &
t̾ram. Bectꝰ uir cuiꝰ ẽ nom̃ domini spes eiꝰ: & ñ
resperit in uanitates & insanias m̃daces. Unde

Expanded text:
aliud aliquid a Domino Deo tuo speres, sed ipse Dominus tuus aliud aliquid a Domino Deo tuo speres, sed ipse Dominus tuus sit spes tua. Namque multi de Deo sperant pecuniam, multi de Deo sperant honores caducos et perituros, aliud quodlibet a Deo praeter ipsum Deum: sed tu ipsum Deum tuum pete: imo vero contemptis aliis, perge ad illum; obliviscens alia, memento illius; relinquens retro alia, extendere in illum. Ipse certe aversum correxit, ipse ducit rectum, ipse perducit: ergo sit ipse spes tua, qui ducit et perducit. Quo ducit et quo perducit terrena avaritia? Fundos quaerebas, terram possidere cupiebas, vicinos excludebas; illis exclusis, aliis vicinis inhiabas; et tamdiu tendebas avaritiam, donec ad littora pervenires: perveniens ad littora, insulas concupiscis; possessa terra, coelum forte vis prendere. Relinque omnes amores: pulchrior est ille qui fecit coelum et terram. 8. Beatus vir, cujus est nomen Domini spes ejus, et non respexit in vanitates et insanias mendaces. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
eccła sp̃itales uiros. Magnos soliditate. non tu¬
niore. Per ipsos nob̾ scriptura om̃is dispensata
ẽ. Propħȩ sunt. eugłistȩ sunt: doctores boni
sunt: illuc leuaui oculos meos in montes unde
ueni& auxilium mͥ. Et ne humanum putares
auxilium: sequit᷑ & dicit. Auxilium meum
ambulare uias malas. uias latas: eligunt uiam
angustam. ubi iam supra petram quorũdam
directi sunt gressus. Quid facere debent:
Audiant mͦ. Beatꝰ uir cuiꝰ ẽ nom̃ dnĩ spes
eiꝰ: & non respexit in uanitates & insa. mias
mendaces. Ecce qua uolebas ire. Ecce turba uiȩ
latȩ. Non frustra ipsa ducit ad amphiteatrum:
non frustra ipsa ducit ad mortem. Uia lata.
mortifera ẽ: latitudo eiꝰ delectat ad tempꝰ: finis
eiꝰ angustꝰ in ȩtͣnum. Sed turbȩ strepunt. tur¬
bs festinant. turbȩ colluctantur: turbȩ concur¬
runt. Noli imitari. noli au̾ti: uanitates sunt
E in saniȩ m̃daces. Sit dñs ałs̃ tius spes tua: ñ

Expanded text:
Ecclesiae spirituales viros, magnos soliditate, non tuEcclesiae spirituales viros, magnos soliditate, non tumore. Per ipsos nobis Scriptura omnis dispensata est; Prophetae sunt, Evangelistae sunt, doctores boni sunt: illuc levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi. Et ne humanum putares auxilium, sequitur, et dicit: Auxilium meum ambulare vias malas, vias latas; eligant viam angustam, ubi jam supra petram quorumdam directi sunt gressus: quid facere debeant, audiant modo. Beatus vir cujus est nomen Domini spes ejus, et non respexit in vanitates et insanias mendaces. Ecce qua volebas ire, ecce turba viae latae: non frustra ipsa ducit ad amphitheatrum, non frustra ipsa ducit ad mortem. Via lata mortifera est: latitudo ejus delectat ad tempus, finis ejus angustus in aeternum. Sed turbae strepunt, turbae festinant, turbae collaetantur, turbae concurrunt. Noli imitari, noli averti; vanitates sunt, et insaniae mendaces. Sit Dominus Deus tuus spes tua: non
Abbreviated transcription (Latin):
tes: enuitatens ipsam male uitiendo aut N¬
tes. Moli g ilos artenalere: multi suit E
quis numerat: Pauei aut̃ ꝑ uiam angustam.
Trofer inquam stateram. appende. Uide contͣ
pauea grana: quantam paleam leues. Hoc agt
fi deles usti qui secuntur. Quid illi qͥ p̃cedunt:
Non suꝑbiant: non se exaltent: non decipi¬
ant sequentes. Quomꝰ possunt deciꝑe sequentes:
Dromitendo in se illis salutem. Quid gͦ debent
ali qui secunt᷑: Uidebunt iusti & timebunt.
& spabunt in dño. non in eis a quibꝰ p̃cediuitur:
sed aitendentes p̃cedentes. se. secuntur quidem &
imitantur. Sed quia cogitant a qͦ acceꝑint illi
ut p̃cedant: & in eo sꝑant. Quamius gͦ istos inu¬
tent᷑. spem suam tam̃ in illo ponunt. a qͦ & isti
acceꝑunt. unde tales sunt. U idebunt usli &
timebunt. & sꝑabunt in domino: quẽ ad modum
in illo psalmo. Leuaui oculos meos in montes.
Intelligimꝰ montes. claros qͦsq & magnos in¬

Expanded text:
tes, civitatem ipsam male vivendo turpantes, civitatem ipsam male vivendo turpantes. Noli ergo illos attendere; multi sunt, et quis numerat? Pauci autem per viam angustam. Profer, inquam, stateram, appende: vide contra pauca grana quantam paleam leves. Hoc agant fideles justi qui sequuntur. Quid illi qui praecedunt? Non superbiant, non se exaltent, non decipiant sequentes. Quomodo possunt decipere sequentes? Promittendo illis in se salutem. Quid ergo debent illi qui sequuntin Dominum: non in eos a quibus praeceduntur: sed attendendo praecedentes se, sequuntur quidem et imitantur, sed quia cogitant a quo acceperint illi ut praecedant, et in eum sperant. Quamvis ergo istos imitentur, spem suam tamen in illo ponunt, a quo et isti acceperunt unde tales sunt. Videbunt justi, et timebunt, et sperabunt in Dominum: quemadmodum in alio psalmo, Levavi oculos meos in montes, intelligimus montes, claros quosque et magnos
Abbreviated transcription (Latin):
iam directos gressus habent in petra: for¬
ma sint fidelibꝰ. Sed forma inquit estotis¬
delibꝰ. Ipsi fideles sunt iusti: qui artendo.¬
tes eos qui se in bono p̃cedunt. imitandosi
gisse uias bonas. Et dicunt in animo suo qi¬
admodum solent dicere uiatores. attendent
alios cum p̃sumptione ambulantes in uia. is
adhuc incertiuiȩ. & quasi fluctuantes qͣ caul
dicunt sibi. Non frustra illi hac eunt: qͣnds
ilo eunt qͦ nos ire uolumꝰ. Et quare cũ mis¬
na fiducia hãc eunt: nͥ quia illacire pricosi
e Widebunt gͦ iusti. & timebunt. An¬
stam uiam uident hac: latam uĩ alll
ulac. H ac uident paueos: illas multos. el
si ustꝰ es. noli numerare. sed appende E ause
affer ȩqualem. non dolosam: quia uist arte¬
latꝰ es. Uidebunt iusti & timebunt. dicill
ẽ de te. Noli gͦ numerare turbas bomi llꝰ
incedentes latas uias: implentes erastisih cas¬
cum. ciuitatis. natalem clamando &elebrell¬

Expanded text:
jam directos gressus habent in petra, forjam directos gressus habent in petra, forma sint fidelibus: Sed forma, inquit, esto fidelibus . Ipsi fideles sunt justi, qui attendentes eos qui se in bono praecedunt, imitando res jam elegisse vias bonas; et dicunt in animo suo, quemadmodum solent dicere viatores, attendentes alios cum praesumptione ambulantes in via, ipsi adhuc incerti viae, et quasi fluctuantes qua eant, dicunt sibi: Non frustra illi hac eunt, quando illo eunt quo nos ire volumus; et quare cum magna fiducia hac eunt, nisi quia illac ire perniciosum est? Videbunt ergo justi, et timebunt. Angustam viam vident hac, latam viam vident illac: hac vident paucos, illac multos . Sed si justus es, noli numerare, sed appende; stateram affer aequam, non dolosam, quia justus appellatus es: Videbunt justi, et timebunt, dictum est de te. Noli ergo numerare turbas hominum incedentes latas vias, implentes crastinum circum, civitatis Natalem clamando celebran
Abbreviated transcription (Latin):
queris. Si in nob̾ipse patitͣ: & nos in illo co¬
ronabimur. Hȩc t̾ꝰ caritas xp̃i. Eh huic
comparari potest: Huiꝰ rei x̾mnum immi¬
sit in os nrͣm : & dicit hoc ex membris suis.
Uidebunt usti & timebunt & sꝑabunt in
domino. U idebunt iusti. Qui iusti: Fidele
quia uistꝰ ex fide uiuit. Et enim iste ordo
in ȩccła ẽ : alii pͣcedunt. alii secuntur. Et
qui p̾cedunt exemplum se p̃bent sequentibꝰ.
& qui secuntur umitantur p̾cedentes. Sed & il¬
li qui se exemplo pͣbent sequentibꝰ: numqua
neminem sequunt᷑: Si neminem secuntir
errabunt. Secunt᷑ gͦ illi aliquem. ipsũ iar¬
.xp̃m. Meliores quiq in ȩccła quibꝰ ñ remar¬
sit iam homo quem imitentur. qͥa om̃s ꝓfic¬
endo suꝑauerunt: ipse. xp̃c eis reman&. qu
usq in finem sequantur. Et caritas ordire¬
hos gradus: ꝑ paulum apłm. dicentem. In¬
tatores mei estote: sic̃ & ego xp̃i. Ergo qu

Expanded text:
queris? Si in nobis ipse patitur, et nos in illo coqueris? Si in nobis ipse patitur, et nos in illo coronabimur. Haec est charitas Christi. Quid huic comparari potest? Hujus rei hymnum immisit in os nostrum, et dicit hoc ex membris suis. 6. Videbunt justi, et timebunt, et sperabunt in Dominum. Videbunt justi. Qui justi? Fideles: quia justus ex fide vivit . Etenim in Ecclesia iste ordo est: alii praecedunt, alii sequuntur: et qui praecedunt, exemplo se praebent sequentibus; et qui sequuntur, imitantur praecedentes. Sed et illi qui se exemplo praebent sequentibus, numquid neminem sequuntur? Si neminem sequuntur, errabunt. Sequuntur ergo et illi aliquem, ipsum Christum. Meliores quique in Ecclesia, quibus non remansit jam homo quem imitentur, quia omnes proficiendo superaverunt, ipse Christus eis remanet, quem usque in finem sequantur. Et cernitis ordinatos gradus per Paulum apostolum dicentem: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Ergo qui
Abbreviated transcription (Latin):
in os meum canticum nouum: yminum dõ nr̃o.
Forte querit aliquis quȩ ꝑson loquitur in hor
psalmo. B reuiter dixerim: axp̃c ẽ. Sed sicut
loquitur ex se: id ẽ ex capite nr̃o. Est enim
ipse saluator corporis. caput nr̃m filius dei
natꝰ ex uirgine. passus ꝓ nob̃. resurgens ad
nos iustificandos : sedens ad dexteram dĩ. ad
int̃pellandum ꝓ nob̾: retributurus in uidicio
bonis bona. malis mala. Caput nr̃m ille. ca¬
put dignatꝰ ẽ corporis fieri. carnem assum̃do
a nob̃: in qua moreretur ꝓ nob̃. quam etiam
resuscitauit ꝓpt̃ nos. ut in illa carne resurre¬
ctionis nob p̃ber& exemplum. ut sꝑare discere¬
mꝰ. qͦd desꝑabamꝰ : & haberemꝰ iam pedes in
petra. ambularemꝰ in xp̃o. Loquitur gͦ aliqͣn¬
do ex capite nr̃o: loquitur aliquando & ex no¬
bis. iad ẽ ex membris suis. Loquebatur ñ ex se.
quando dixit. saule saule quid me ꝑsequeris:
C aput ꝓ membris clamabat: & tam̃ ñ dixit
quid ꝑsequeris membra mea. sed quid me ꝑse¬

Expanded text:
num Deo nostro. Forte quaerit aliquis, quae persona loquatur in hoc psalmo. Breviter dixerim, Christus est. Sed sicut us aliquando loquitur ex se, id est ex capite nostro: est enim ipse Salvator corporis, caput nostrum, Filius Dei natus ex virgine, passus pro nobis, resurgens ad nos justificandos, sedens ad dexteram Dei ad interpellandum pro nobis, retributurus omnia in judicio bona bonis, mala malis. Caput nostrum ille, caput dignatus est corporis fieri, carnem assumendo a nobis, in qua moreretur pro nobis: quam etiam resuscitavit propter nos, ut in illa carne resurrectionis nobis praeberet exemplum, ut sperare disceremus quod desperabamus, et haberemus jam pedes in petra, ambularemus in Christo. Loquitur ergo aliquando ex capite nostro, loquitur aliquando et ex nobis, id est ex memEt quando dixit, Saule. Saule, quid me persequeris ? caput pro membris clamabat: et tamen non dixit, Quid persequeris membra mea? sed, quid me perse
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: quia miscđłiam dĩ contempsisti: uertaẽ
senties. Si aut᷑ ñ contempsisti miscdiami etes
saucia. Quia miscdłiam tuam. & ueritatẽ tuã
non celaui a congregatione multa: ab ȩccła
untatis orbis t̾rarum. Attende m̃bra saucia:
attende delictores & peccatores. & noli remo¬
uere miscđias tuas. Miscđia tua & ueritas
tua semꝑ susceꝑunt me. Non auderem conu̾¬
t. nͥ securus de remissione: non auderem ꝑ¬
seuerare. nͥ securus de ꝓmissione. Discłia
tua & ueritas tua semꝑ susceꝑunt me. Aiten

Expanded text:
est. Quia misericordiam Dei contempsisti, veritatem senties: si autem non contempsisti misericordiam, saucia. Quia misericordiam tuam et veritatem tuam non celavi a congregatione multa, ab Ecclesia unitatis orbis terrarum: attende membra saucia, attende delictores et peccatores, et noli removere misericordias tuas. Misericordia tua et veritas tua semper susceperunt me. Non auderem converti, nisi securus de remissione: non durarem perseverare, nisi securus de promissione. Misericordia tua et veritas tua semper susceperunt me
Abbreviated transcription (Latin):
suis. mͦ loquens ex ꝑsona sua: sacrificium inqͥt
& oblationem noliusti. Quid gͦ: Iam nos hoc
tempore sine sacrificio dimissi sumꝰ: Absit.
Corpꝰ aut ꝑfecisti mͥ. Idõ illa noliusti: ut hoc
ꝑficeres. Illa uoliusti. anteꝗͣ hoc ꝑficeres. ꝑ fectio¬
ꝓmissoꝵ : abstulit u̾ba ꝓmutentia. Nã sit adhuc st̃ ꝓ¬
mutentia: ñdũ ĩpletũ ẽ qͦd ꝓmissum ẽ. Hoc ꝓmit¬
tebat᷑ quibꝰdam signis: ablata sunt signa pro¬
mutentia. quia exhibita ẽ ueritas ꝓmissa. In
hoc corpore sumꝰ : huiꝰ corporis participes sumꝰ.
Qđ accipimꝰ nouimꝰ. & qui non nostis noueri¬
tis: & cum didiceritis. utinam non ad uidiciũ
ꝑcipiatis. Qui enim manducat & bibit indig¬
ne : udicium sibi manducat & bibit. Perfe¬
ctum ẽ enim nob̃ corpꝰ: ꝑficiam᷑ in corpore.

Expanded text:
suis, modo loquens ex persona sua. Sacrificium, inquit, et oblationem noluisti. Quid ergo? Nos jam hoc tempore sine sacrificio dimissi sumus? Absit. Corpus autem perfecisti mihi. Ideo illa noluisti ut hoc perficeres: illa voluisti antequam hoc ba promittentia; nam si adhuc sunt promittentia, nondum impletum est quod promissum est. Hoc promittebatur quibusdam signis: ablata sunt signa promittentia, quia exhibita est veritas promissa. In hoc corpore sumus, hujus corporis participes sumus; quod accipimus novimus, et qui non nostis noveritis, et cum didiceritis, utinam non ad judicium accipiatis. Qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Perfectum est nobis corpus, perficiamur in corpore.
Abbreviated transcription (Latin):
dõ. quando ei dicimꝰ: glorifico te ds̃ meus:
Aut sanctiorem eum facimꝰ. quando dicumꝰ:
benedico te ds̃ m̃s: Ipse quando nos bene¬
dicit facit nos sanctiores: facit nos feliciores.
Quando nos glorificat. facit nos gloriosiores:
facit nos honoratiores. Quando eum glorifi¬
camꝰ. nob̾ ꝓdest: ñ illi. Quomͦ enim eũ glo¬
rificamꝰ: Eloriosum dicendo: ñ faciendo.
Proinde quid secutꝰ ait: Cum dicer& sacri¬
ficium laudis glorificabit me. ne putares te
aliquid p̃stare dõ. offerendo illi sacrificium
laudis : & ibi ẽ inquit ua ubi ostendam illi
salutare meum. Uides qͥa tͥ ꝓderit laudare

Expanded text:
Deo, quando ei dicimus, Glorifico te, Deus meus? Deo, quando ei dicimus, Glorifico te, Deus meus? aut sanctiorem eum facimus, quando dicimus, Benedico te, Deus meus? Ipse quando nos benedicit, facit nos sanctiores, facit nos feliciores; quando nos glorificat, facit nos gloriosiores, facit nos honoratiores: quando eum glorificamus, nobis prodest, non illi. Quomodo enim eum glorificamus? Gloriosum dicendo, non faciendo. Proinde quid secutus ait, cum diceret, Sacrificium laudis glorificabit me? Ne putares te aliquid praestare Deo, offerendo illi sacrificium laudis, Et ibi est via, inquit, ubi ostendam illi salutare meum . Vides quia tibi proderit laudare
Abbreviated transcription (Latin):
facis malicie tuȩ̨. Si participem facis mali¬
ciȩ tue : ñ gͦ laudans inuocas. sed repͣhen¬
dens. Talen enim putas dm̃. qualis tu es.
Unde tͥ in alio loco drͣ. Hec fecisti & tacui:
suspicatꝰ es inique. qͦd ero tͥ similis. Laudans
gͦ inuoca dominum : noli eum putare simi¬
lem tͥ: ut similis fias illi. Estote enim sicut
pat᷑ urͣ ꝑfecti. qͥ solem suum oriri facit suꝑ
bonos & malos : & pluit suꝑ iustos & iniustos.
Sic gͦ lauda dnm : ut nolis male inimicis
tius. Et quantũ inqͥs eis uelim bonũ: Quan¬
tum tͥ. Non enĩ de tuo accepturi stͣ ut boni
sint : aut qͦd illis dabitur. ł minuet᷑. In imicꝰ
tuus qͥa malꝰ ẽ: inimucꝰ ẽ. Sit bonꝰ. & amic̃
erit. & sociꝰ erit: ut simul uelis possidere qͦd
amabas. iam fr̃ erit. Laudans gͦ inuoca:
ẏmnum dic dõ tuo. Sacrificium ait laudis
glorificabit me. Et quid: Maior gła erit
dõ: quia glorificas eum: Aut addimꝰ głam.

Expanded text:
facis malitiae tuae. Si participem eum facis malifacis malitiae tuae. Si participem eum facis malitiae, non ergo laudans invocas, sed reprehendens. Talem enim putas Deum, qualis tu es. Unde tibi alio loco dicitur: Haec fecisti, et tacui; suspicatus es iniquitatem, quod ero tibi similis . Laudans ergo invoca Dominum: noli eum putare similem tibi, ut similis fias illi. Estote enim sicut Pater vester perfecti, qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Sic ergo lauda Dominum, ut nolis male inimicis tuis. Et quantum eis, inquis, velim bonum? Quantum tibi. Non enim de tuo accepturi sunt ut boni sint, aut quod illis dabitur, tibi minuetur. Inimicus tuus, quia malus est, inimicus est: fit bonus, et amicus erit, et socius erit; ut simul velis possidere quod amabas, jam frater erit. Laudans ergo invoca, hymnum dic Deo tuo. Sacrificium laudis, ait, glorificabit me. Et quid? major gloria erit Deo, quia glorificas cum? aut addimus gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
benignꝰ pat᷑. ut eruer& de lacu miseriȩ: ut
donar& peccata : ut eruer& de lito limi: pꝰea
iustꝰ uidex. reddens bene ambulanti. qͦd ꝓ¬
misit. cui pͥmo ut bene ambular& donauit.
nouum: Umnum dõ nr̃o. Dicebas forte ym¬
nos diis alienis. Ueteres ymnos. quia uetꝰ
homo dicebat : non nouus homo. Fiat no¬
uus homo. dicat canticum nouum: innouatꝰ.
am& noua quibꝰ renouatur. Nam quid an¬
tiquiꝰ dõ. qͥ ẽ ante omnia : & sine fine. & si¬
ne inctio. Tibi sit nouus redeunti. quia
discedendo factꝰ eras uetꝰ : & dixeras. inuete¬
raui in omnibꝰ inimicis meis. Dicimꝰ gͦ ym¬
num dõ nr̃o : & ipse ymnꝰ lib̾at nos. Lau¬
dans enim inuocabo dnmͣ: & ab inimicis
meis saluus ero. Umnus ẽ enim canticum
laudis. Laudans inuoca: non repͣhendens.
Quando enim inuocas dm̃ ut pͣmat inimicũ
tuum. quando de malo alieno gaudere uis
& ad hoc malum inuocas dm̃: participẽ eũ

Expanded text:
benignus pater, ut erueret de lacu miseriae, ut benignus pater, ut erueret de lacu miseriae, ut donaret peccata, ut liberaret de luto limi: postea justus judex, reddens bene ambulanti quod promisit, cui primo ut bene ambularet donavit. novum? Hymnum Deo nostro. Dicebas forte hymnos diis alienis, veteres hymnos; quia vetus homo dicebat, non novus homo fiat: novus homo, dicat canticum novum: innovatus amet nova quibus renovatur. Nam quid antiquius Deo, qui est ante omnia, et sine fine, et sine initio? Tibi fit novus redeunti; quia discedendo factus eras vetus, et dixeras: Inveteravi in omnibus inimicis meis . Dicimus ergo hymnum Deo nostro, et ipse hymnus liberat nos. Laudans enim invocabo Dominum, et ab inimicis meis salvus ero . Hymnus est enim canticum laudis. Laudans invoca, non reprehendens. Quando enim invocas Deum, ut premat inimicum tuum, quando de malo alieno gaudere vis, et ad hoc malum invocas Deum, participem eum
Abbreviated transcription (Latin):
oblitꝰ. Quȩ sunt retro: Lacꝰ miseriȩ. Qͥd est
retro: Limꝰ luti. concupiscentię carnales:
tenebrȩ iuquitatum. Quȩ retro oblitꝰ: in ea
quȩ ante sunt extentꝰ. Non se dicer& exten¬
tum: si iam ꝑueniss&. Extendit᷑ enim animꝰ
desidio rei concupitȩ: non leticia consecute.
In ea quȩ ante sunt inquit extentꝰ: sequor ad
nr̃o. Currebat: sequebat᷑ ad palmam. Et alio
supne uocationis. quia iam pedes eiꝰ in petra
direeti erant: iam uiam bonam ambulabat.
habebiet unde gras ager& : habebat qͦs pete¬
ri. grãs agens de acceptis. petens sibi dunit¬
te debita. De quibꝰ acceptis: De indulgentia
pecoaterum: de illuminatione fidei: de ro¬
bere spei: de flamma caritatis. U nde aut̃
adhuc dm̃ debitorem tenebat: De cȩtero inqͥt
suꝑ ẽ mͥ corona iusticiȩ. Adhuc gͦ mͥ aliquid
debet᷑. Quid gͦ debetur: Corona usticiȩ. q̃uã
redd& mͥ dñs in illa die iustꝰ uidex. Primo

Expanded text:
oblitus. Quae retro? Lacus miseriae. Quid est, oblitus. Quae retro? Lacus miseriae. Quid est, retro? Limus luti, concupiscentiae carnales, tenebrae iniquitatum. Quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus. Non se diceret extentum, si jam pervenisset. Extenditur enim animus desiderio rei concupitae, non laetitia consecutae. In ea quae ante sunt, inquit, extentus, sequor ad . Currebat, sequebatur ad palmam. Et alio supernae vocationis, quia jam pedes ejus in petra directi erant, jam viam bonam ambulabat: habeat unde gratias ageret, habebat quod peteret, gratias agens de acceptis, petens debita. De quibus acceptis? De indulgentia peccatorum, de illuminatione fidei, de robore spei, de flamma charitatis. Unde autem adhuc Dominum debitorem tenebat? De caetero, inquit, superest mihi corona justitiae. Adhuc ergo mihi aliquid debetur. Quid debetur? Corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex . Primo
Abbreviated transcription (Latin):
contemptores: non pii depͣcatores. non lacrimo¬
si elamatores: sed tales quales alio loco scriptura
designat. Peccator cum uenerit in ꝓfundum
malorum contempnit. Et cui enim parum ẽ eẽ
peccatorem. nͥ etiam non sit peccatorum suorum
confessor. sed defensor: altiꝰ in ꝓfundo ẽ. Ille
aut᷑ qui de ꝓfundo exclamauit: iam ab imo
ꝓfundi caput ut clamar& leuauit. Auditꝰ ẽ:
eductꝰ ẽ de lacu miseriȩ. & de luto limi. Iam
hab& fidem. quam non habebat: hab& spem
sine qua erat: in xp̃o ambulat. qui in diabolo
errabat. Ido̾ enim posuit inquit supra petram
pedes meos: & direxit gressus meos. Petra aut̃
iam directis pedibꝰ sus: quid dicebat: Non qͥa
iam acceꝑim: aut iam ꝑfectꝰ sim. Fnͣs: ego¬
me non arbitror. appͣhendisse. Eͥd tͥ gͦ p̃stitũ
dicis. sed miscđiam consecutꝰ sum: Ouia dire¬
cti sunt pedes: quia iam supra petram ambu¬
lat. Quid enim ait: Unum autem. quȩ retro

Expanded text:
contemptores, non pii deprecatores, non lacrymocontemptores, non pii deprecatores, non lacrymosi clamatores: sed tales, quales alio loco Scriptura designat: Peccator cum venerit in profundum malorum, contemnit . Cui enim parum est esse peccatorem, nisi etiam non sit peccatorum suorum confessor, sed defensor, altius in profundo est. Ille autem qui de profundo exclamavit, jam ab imo profundi caput ut clamaret levavit: auditus est, eductus est de lacu miseriae, et de luto limi. Jam habet fidem, quam non habebat; habet spem, sine qua erat; in Christo ambulat, qui in diabolo errabat. Ideo enim, Posuit, inquit, supra petram pedes meos, et direxit gressus meos. Petra autemper petram, jam directis pedibus suis, quid dicebat? Non quia jam acceperim, aut jam perfectus sim: fratres, ego non arbitror me apprehendisse. Quid ergo tibi dicis: Sed misericordiam consecutus sum ? Quia directi sunt pedes, quia jam supra petram ambulat. Quid enim ait? Unum autem quae retro
Abbreviated transcription (Latin):
inquit. ia ẽ consolando aitendit. ut mͥꝓ
dess&s qͦd attendit. Et exaudiuit dep̃cationẽ
meam. Et qͥd tͥ p̃stitit: quid tͥ fecit ͥ Et edi¬
xrit me de lacu miseriȩ: & de luto limi.E
statuit supra petram pedes meos: & dirã
gressus meos. Et immisit in os meum al¬
ticum nouum: hẏmnum dõ nr̃o. Mago
bona p̃stitit: & adhuc debitor ẽ. Sed qͥhd
reddita iam ten&. de cęteris credat: qͥcrs¬
dere debuit & antequam aliqͥd sumer&.
Acbꝰ etiam ipsis ꝑsuasit nob dñs nr̃ ficele
se eẽ ꝓmissorem: largum datorem. Ed gͦns
fecit Eduxit me de lacu miseriȩ. Q eͦlas
miseriȩ. ⁊ funditas iniquitatis: ex carnalibꝰ
concupiscentiis. Hoc ẽ enim & de licto liml.¬
ł unide te ecduxit De ꝓfundo qͦdam: unde
in alio psalmo clamabade ꝓfundis clamani
Et qͥ iam de ꝓfundo clamant: ñ penitꝰ iꝑ
fundo sunt clamor ipse iam leuat. Sunt
ali ꝓfundiꝰ in ꝓfundo: qͥ neseciunt nes
sentiunt se eẽ in ꝓfundo. Tales sunt suꝑbi.

Expanded text:
id est, consolando attendit, ut mihi prodesset. Quid attendit? Et exaudivit deprecationem meam. 3. Et quid tibi praestitit? quid tibi fecit? Et eduxit me de lacu miseriae, et de luto limi: et statuit supra petram pedes meos, et direxit gressus meos. Et immisit in os meum canticum novum, hymnum Deo nostro. Magna bona praestitit, et adhuc debitor est: sed qui haec reddita jam tenet, de caeteris credat, qui credere debuit et antequam aliquid sumeret. Rebus etiam ipsis persuasit nobis Dominus noster fidelem se esse promissorem, largum datorem. Quid ergo nunc fecit? Eduxit me de lacu miseriae. Quis est lacus miseriae? Profunditas iniquitatis, ex carnalibus concupiscentiis. Hoc est enim, et de luto limi. Unde te eduxit? De profundo quodam. Unde in alio psalmo clamabas: De profundis clamavi Et qui jam de profundo clamant, non penitus in profundo sunt: clamor ipse jam levat. Sunt alii profundius in profundo, qui nec sentiunt se esse in profundo. Tales sunt superbi
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃cationem meam. Attendit. & exaudiuit.
ẜ cce non frustra sustiniusti: suꝑ te oculi eiꝰ.
ad te aures eiꝰ. Oculi enim dñĩ suꝑ uistos.
&s aures eiꝰ in pͣces eorum. Quid gͦ Cum m¬
le faceres. cum eum blasphemares. non ui¬
debat: non audiebat: Et ubi ẽ qͦd in ipso
psalmo dictum ẽ: uultꝰ autem domini suꝑ
facientes mala: Sed ut quid÷ U ꝑdat de mͣ

Expanded text:
deprecationem meam. Attendit, et exaudivit. deprecationem meam. Attendit, et exaudivit. Ecce non frustra sustinuisti: super te oculi ejus, ad te aures ejus. Oculi enim Domini super justos, et aures ejus in preces eorum. Quid ergo, cum male faceres, cum eum blasphemares, non videbat? non audiebat? Et ubi est quod in ipso psalmo dictum est, Vultus autem Domini super facientes mala? Sed utquid? Ut perdat de terra
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo dicamus quod iste psalmus.
ustinens sustinui dominum.
Sustinens sustinui non quẽlib&¬
hominem ꝓmissorem. qͥ possit &¬
fallere & falli: non quẽlib& ho¬
minem consolatorem. qͥ potest tristicia sua an.¬
te tabescere. qͣm me reficere. Consoletur me
fr̃ homo cum tristis ẽ mecumͣ Simul ge¬
mamꝰ. simul fleamꝰ. simul oremꝰ: simul susti¬
neamꝰ. Quem. nͥ dnm : qui ꝓmissa ñ aufert.
sedd differt: E.xhibebit ꝓfecto exhibebit: qͥa¬
iam multa exhibuit. E nichil de dĩ uirtute
formidare deberem: etiã si nichil adhuc erhi¬
Coce putemꝰ ita. omnia ꝓmisit. nendum aliqͥd
dedit. idoneus ꝓmissor ẽ. fidelis redditor: tu
tantum esto piꝰ exactor. Et si paruulas se si in¬
firmꝰ: exige miscłiam. Non uides teuaros ag¬
nos capitibꝰ pulsare ubera matrum: ut lacte
sacientur: Sustinens inquit sustiniu dnmͣ.
ͥ quia ille:  aAn au̾tit se a te An sustinentẽ
contempsit: an forte non uidit: Non plane
tta. Sed quid: Et attendit mͥ: & exaudiuit

Expanded text:
Ergo dicamus quod iste psalmus: Sustinens sustinui Dominum. Sustinens sustinui, non quemlibehominem promissorem, qui possit fallere et falli; non quemlibet hominem consolatorem, qui potest tristitia sua ante tabescere, quam me reficere. Consoletur me frater homo cum tristis est mecum; simul gemamus, simul fleamus, simul oremus, simul sustineamus; quem, nisi Dominum qui promissa non aufert, sed differt? Exhibebit profecto, exhibebit; quia multa jam exhibuit: et nihil de Dei veritate formidare deberemus, etiamsi nihil adhuc exhiEcce jam putemus ita, omnia promisit, nondum aliquid dedit: idoneus promissor est, fidelis redditor; tu tantum esto pius exactor, etsi parvulus, etsi infirmus, exige misericordiam. Non vides teneros agnos capitibus pulsare ubera matrum, ut lacte satientur? Sustinens, inquit, sustinui Dominum. Et quid ille? An avertit se a te, an sustinentem contempsit, an forte non vidit? Non plane ita. Sed quid? Et attendit mihi, et exaudivit
Abbreviated transcription (Latin):
ciosa in conspectu domini mors ustorum eĩ.
Multiplicati sunt magis magisq xp̃iani: &
non ẽ impletum qͦd dixerunt inimici. qͣndo
morietur & ꝑibit nom̃ eiꝰ. Adhuc & mͦͥ dicit᷑.
Sedent pagani & computant sibi annos: audi¬
unt phanaticos suos dicentes. Aliquando xp̃ia¬
ni non erunt: & ydola illa coli habent quem¬
admodum antea colebantur. Adhuc dicunt.
quando moriet᷑ & ꝑibit nom̃ eiꝰ : Bis uicti. uł
eiꝰ. Mortui sunt martyres. multiplicata ẽ ma¬
gis eccła: crescit ꝑ om̃s gentes nom̃ xp̃i. Qui
de morte sua & de resurrectione sua p̃dixͣ.
qui de mortibꝰ scorum martyrum & de corona
p̃dirit. ipse & de eccła sua futura pͣdixit. Si
qͦd crechus contͣ illum. meliꝰ ẽ ut credatis in u

Expanded text:
etiosa in conspectu Domini mors justorum ejus . etiosa in conspectu Domini mors justorum ejus . Multiplicati sunt magis magisque Christiani, et non est impletum quod dixerunt inimici, Quando morietur, et peribit nomen ejus. Adhuc et modo dicitur. Sedent Pagani, et computant sibi annos, audiunt fanaticos suos dicentes, Aliquando Christiani non erunt, et idola illa coli habent, quemadmodum antea colebantur, adhuc dicunt, Quando morietur, et peribit nomen ejus. Bis victi, vel t nomen ejus; mortui sunt martyres, multiplicata est magis Ecclesia, crescit per omnes gentes nomen Christi. Qui de morte sua et de resurrectione sua praedixit, qui de mortibus Martyrum suorum et de corona praedixit, ipse et de Ecclesia sua futura praedixit: si quod creditis contra illum; melius est ut cre
Abbreviated transcription (Latin):
moriet᷑ & ꝑibit nom̃ eiꝰ: Id ẽ cũ occiderimꝰ
eum. iam nom̃ eiꝰ non erit in tra. nec sedu¬
c& aliqͦs mortiuis: sed ipsa eiꝰ int̾fectione in¬
telligent homines. qͥa hominem sequebant᷑.
qͥa non erat in eo spes salutis. & deserems
nom̃ eiꝰ & non erit. Mortuus ẽ & non ꝑut
nom̃ eiꝰ : sed seminatum ẽ nom̃ eiꝰ. Mortiuis
ẽ. sed granum. fuit: qͦ mortificato seges conti¬
eredere in illum : & ceꝑunt m̃bra ciꝰ audire.
rante: dixerunt adhuc inimici eiꝰ. Quando
morietur & ꝑibit nom̃ eiꝰ: Hinc enĩ ꝑsecu¬
tiones diabolꝰ in eccła concitauit. ad ꝑden¬
dum nom̃ xp̃i: nͥ forte putatis frs quia
illi pagani quando seuiebant in xp̃ianos. ñ
hoc sibi dicebant delere nom̃ xp̃i de t̾ra. ut
moreretur iterum. xp̃c. non in capite. sed in
corpore suo. Decisi sunt & martyres. Ad mul¬
tiplicandam ȩccłam ualuit sẽs sanguis effusꝰ.
seminatione. Accessit & mors martyrũ. p̃¬

Expanded text:
morietur, et peribit nomen ejus: id est, cum occiderimus morietur, et peribit nomen ejus: id est, cum occiderimus eum, jam nomen ejus non erit in terra, nec seducet aliquos mortuus; sed ipsa ejus interfectione intelligent homines, quia hominem sequebantur, quia non erat in eo spes salutis; et deserent nomen ejus, et non erit. Mortuus est; et non periit nomen ejus, sed seminatum est nomen ejus: mortuus est: sed granum fuit, quo mortificato seges conticredere in illum; et coeperunt membra ejus audire rante, dixerunt adhuc inimici ejus: Quando morietur, et peribit nomen ejus. Hinc enim persecutiones diabolus in Ecclesia concitavit ad perdendum nomen Christi. Nisi forte putatis, fratres, quia illi Pagani quando saeviebant in Christianos, non hoc sibi dicebant, delere nomen Christi de terra. Ut moreretur iterum Christus non in capite, sed in corpore suo, occisi sunt et martyres. Ad multiplicandam Ecclesiam valuit sanctus sanguis effusus, seminationi accessit et mors martyrum. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
nimici mei dixerunt mala mͥ. quan¬
do morietur. & peribit nomen eius:
si non ibi uitelligunt᷑ & membra. Dictũ ẽ &
hoc cum ipse dñs nr̃ hic in t̾ra ui carne am.¬
bular&. Cum enim uiderent multitudinem
sequi auctoritatem eiꝰ. & diuinitatẽ & maie¬
statẽ miraculis pͣsentatam. cum hunc uiderent
iudei de quibꝰ ipse dñs similitudinẽ posuit. qͥa
dixerunt hic ẽ heres. uenite occidamꝰ eum.
& nr᷑a erit hereditas: dixerunt apud sem&¬
ipsos. id ẽ int̃ se. Unde pontificis illiꝰ ca¬
eum sequitur. & scłm pꝰ illum abiit: si dimi¬
serimꝰ eum uiuere. uenient romani & tol¬
lent nob̾ & locum & gentem. E .x pedit ut
unꝰ homo moriatur. qͣm tota gens ꝑ eat. Cu¬
uangłista aut̃ u̾ba nescientis quid dicer&.
exposuit nob̾ & ait. Hoo aut̃ non a se dixit.
sed cum ẽẽt pontifex ꝓpħauit. qͥa oportebat
eum mori ꝓ populo & gente. Tam̃ illi cũ ui¬
derent populũ pꝰ illũ ire: dixer̃. Quando

Expanded text:
nquit, mei dixerunt male mihi, quando morietur et peribit nomen eius? si non ibi intelliguntur et membra. Dictum est hoc, cum ipse Dominus noster hic in terra in carne ambularet. Cum enim viderent multitudinem se qui auctoritatem eius, divinitatem et maiestatem miraculis praesentatam: cum hoc viderent Iudaei, de quibus ipse Dominus similitudinem posuit, quia dixerunt, Hic est haeres; venite occidamus eum, et nostra erit haereditas , dixerunt apud semetipsos, id est inter se, unde pontificis illius Caeum sequitur, et saeculum post illum abiit: si dimiserimus eum vivere, venient Romani, et tollent nobis et locum et gentem. Expedit ut unus moriatur homo, quam tota gens pereat. Evangelista autem verba nescientis quid diceret, exposuit nobis, et ait: Hoc autem non a se dixit; sed cum esset pontifex prophetavit quia oportebat Jesum mori pro populo et gente . Tamen illi cum viderent populum post illum ire, dixerunt, Quando
Abbreviated transcription (Latin):
mulitate. Fortes eẽ dicuntur om̃s suꝑbi:¬
ab oriente & occidente ueruentes: ut re¬
bant cum abraham. & ysaac. & iacob. il
regno cȩlorum. Quare uicerunt: Quu fe¬
tes eẽ noluerunt. Quid ẽ fortes ẽẽ noluer̃
De se p̃sumere timuerunt: iusticiam suam ñ
constituerunt: ut iusticiȩ dĩ subicerentur
Deniq quando dix̃ dñs hoc. multi ab oriente
& occidente uenient. & recumbent cũ abra¬
ham. & ysaac. & iacob in regno cȩlorum.
rantes di iusticiam. & suam uolentes statuest
ibunt in tenebras exteriores. Recordamini fi¬
dem illam ceriturionis uniꝰ. ex populo gentul
ita infirmi. ita ñ fortis ut dicer&: non sian
Er enim magister ille humilitatis filiꝰ hominis:
iam inuenerat in eiꝰ pectore ubi caput recli¬
nar&. Ad hoc u̾bum centurionis dñs respici¬
ens: sequentibꝰ se dixit. Am̃ dico uob̾: in nul¬
lo inueni tantam fidem in isrł. Hunc infir¬

Expanded text:
militate. Fortes se esse dicunt omnes sumilitate. Fortes se esse dicunt omnes suab oriente et occidente venientes, ut recumbant cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum: quare vicerunt? Quia fortes esse noluerunt. Quid est, fortes esse noluerunt? De se praesumere timuerunt: justitiam suam non constituerunt, ut justitiae Dei subjicerentur . Denique quando dixit Dominus hoc, Multi ab oriente et occidente venient, et recumbent cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum, rantes justitiam Dei, et suam volentes statuere, ibunt in tenebras exteriores; recordamini fidem illam Centurionis unius ex populo gentium, ita in se infirmi, ita non fortis ut diceret: Non sum Etenim magister ille humilitatis, Filius hominis jam invenerat in ejus pectore ubi caput reclinaret. Ad hoc verbum Centurionis Dominus respiciens, ad sequentes se dixit: Amen dico vobis, in nullo inveni tantam fidem in Isr
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͦ ego in pena sum. & apud te iniquitas
non ẽ: nonne restat ut ꝓ inquitate erudi¬
aris hominem: Et qͦmͦ erudisti hominem:
Dic ipsam eruditionem o ydithun. qͦmͦ eru¬
ditus es. Et tabescere fecisti sicut araneam
animam meam. Hȩc ẽ eruditio. Quid tabi¬
diꝰ aranea: Animal ipsum dico: quamqͣm
& ipsis telis aranearum quid tabidiꝰ. At¬
tende & ipsum animal quam tabidum ẽ
Pone supra leuit̃ digitum. ruina ẽ: nid
om̃ino tabidiꝰ. Talem fecisti inquit aniri
meam : erudiendo me ꝓ iniquitate. Quandi
eruditio infirmum fecit: quędam fortitudo
erat uitium. Uideo qͦsdam pͣuolasse & intel¬
lexisse : sed a celerioribꝰ non sunt deserendi
tardiores. ut parit̃ uiam sermonis carpant
Hoc dixi : hoc intelligite. Si eruditio iusti
dĩ hanc infirmitatem fecit: fortitudo queđi
erat uitium. Fortitudine quadam displica¬
it homo ut erudiretur infirmitate: quia
suꝑbia quadam displicuit. ut erudiret᷑ hi¬

Expanded text:
Si ergo ego in poena sum et apud te iniquitas Si ergo ego in poena sum et apud te iniquitas non est, nonne restat ut pro iniquitate erudieris hominem? 18. Et quomodo, erudisti? Dic ipsam eruditionem, o Idithun, quomodo eruditus es? Et tabescere fecisti sicut araneam animam meam. Haec est eruditio. Quid tabidius aranea? Animal ipsum dico. Quanquam et ipsis telis aranearum quid tabidius? Attende et ipsum animal quam tabidum est. Pone supra leviter digitum, ruina est: nihil omnino tabidius. Talem fecisti animam meam, inquit, erudiendo me pro iniquitate. Quando eruditio infirmum fecit, quaedam fortitudo erat vitium. Video quosdam praevolasse, et intellexisse: sed a celerioribus non sunt deserendi tardiores, ut pariter viam sermonis carpant. Hoc dixi, hoc intelligite: Si eruditio justi Dei hanc infirmitatem fecit, fortitudo quaedam erat vitium. Fortitudine quadam displicuit homo, ut erudiretur infirmitate: quia superbia quadam displicuit, ut erudiretur hu
Abbreviated transcription (Latin):
iustificationes tuas. E humiliatꝰ sum: & bo¬
num ẽ mͥ. Et pęna ẽ: & grã ẽ. Quid seruat
post penam: qui ꝑ graͣm exhib& penam: ly¬
se ẽ enuim de qͦdictum ẽ. Humiliatꝰ sum : &
saluum me fecit. Et bonũ ẽ mͥ qͦd humiliasti
me: ut discam iustificationes tuas. Pro iniqͥ¬
tate erudisti hominẽ. Et qͦd scͥptũ ẽ. qͥ fingis do¬
lorẽ in pͣcepto. dõ dici ñ nͥ a tͣnsiliente potuit: qͥa
ñ nͥ a tͣnsiliente uid̃i potuit. Fingis inqͥt dolorem
in pͣcepto. dolorem mͥ pͣceptũ facis: formas ip¬
sum dolorem meum. Non enim relinquis
informem : sed formas illum. Et formatꝰ do¬
lor meus. inflictꝰ a te: pͣceptũ mͥ erit ut
liberer a te. Eingis enim dictũ ẽ dolorem.
formas dolorem: plasmas dolorem. nͣ simu¬
las dolorem: qͦmͦ fingit artifex. unde &
figulus dr̃ a fingendo. Ergo ꝓ iniquitate eru¬
disti hominem. Uideo me i malis. uideo me
in pęna : & apud te non uideo iniquitatem.

Expanded text:
justificationes tuas . Et humiliatus sum, justificationes tuas . Et humiliatus sum, d servat post poenam, qui per gratiam exhibet poenam? Ipse enim est de quo dictum est, Humiliatus sum, et salvum me fecit : et, Bonum est mihi quod humiliasti me, ut discam justificationes tuas. Pro iniquitate erudisti hominem. Et quod scriptum est, Qui fingis dolorem in praecepto , Deo dici nonnisi a transiliente potuit; quia nonnisi a transiliente videri potuit. Fingis, inquit, dolorem in praecepto, de dolore praeceptum mihi facis. Formas ipsum dolorem meum: non eum relinquis informem, sed formas illum: et formatus dolor meus inflictus a te praeceptum mihi erit, ut liberer a te. Fingis enim, dictum est, dolorem, formas dolorem, plasmas dolorem, non simulas dolorem: quomodo fingit artifex, unde et figulus dicitur a fingendo. Ergo, Pro iniquitate erudisti hominem. Video me in malis, video me in poena, et apud te non video iniquitatem.