comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ affuctione cordis. quia filios ñ habebat: tunc
ipsum samuelem impetrauit. ⁊ acceptum dõ
reddidit. qr cum posceret uouit. S oratio eiꝰ
quomͦad orationẽ illam dñicam ꝑtineat ñ
facile repꝑit᷑. nisi quia ineo qđ ibi positum ẽ
lib̾a nos amalo. ñ paruum malũ uidetur &
nuptam eẽ. ⁊ fructu carere nuptiarũ. cũ sola
excuset nuptias ꝓcreandorũ causa filiorum.
De illa anna uͦ uidua uide qͥd scͥptum sit. qr ñ
discedebat de templo ieiuniis ⁊ obsecrationib
seruiens die ac nocte. Nec aliunde apłs qđ &

Expanded text:
et afflictione cordis, quia filios non habebat; tunc et afflictione cordis, quia filios non habebat; tunc ipsum Samuhelem impetrauit et acceptum deo reddidit, quia, cum posceret, uouit. sed oratio eius quo modo ad orationem illam dominicam pertineat, non facile reperitur, nisi quia in eo, quod ibi positum est:. Libera nos a malo, non paruum malum uidetur et nuptam esse et fructum carere nuptiarum, cum sola excuset nuptias procreandorum causa filiorum. de illa uero Anna uidua uide quid scriptum sit, quia non discedebat de templo ieiuniis s et obsecrationibus seruiens nocte ac die. nec al
Abbreviated transcription (Latin):
enarrabilib. Q autẽ scrutatur corda. scit quid
qui intrinitate incõmutabilis ds : ⁊ cũ patre
ut scire uos faciat.Interpellare scõs itaq fac̃.
gemitib inenarrabilib. inspirans eis desidium
etiã adhuc incognite tante rei. quã ꝑpatientiã
ñ desidaret᷑. Et rursus si uid̾etur ñ desid̾aret᷑
nec gemitib quereretur. hec om̃ia consid̾ans
⁊ siquid aliud de hac re dñs insinuauerit. qd̾
uel m ñ occurrit. uł dici ame longum fuit. ie¬
concerta inoratione uincere hoc scłm ora in
spe. ora fidelit̾. ⁊ amant̃. ora instant̃ atq pati¬
enter: ora sicut uidua xp̃i. quãuis enim ad oĩa
menbra eius. hoc ẽ ad om̃s quiineum credunt.
⁊ eiꝰ corpori sociantur. sicut docuit orare ꝑtineat.
spetialiter tam̃ diligentior cura orationum
in scͥptura eiꝰ iuduis inuenitur iniuncta. Nam
duȩ fuerunt anne honorabilit̾ nominate. Una
coniugata que sc̃m samuelem peꝑit. alia uidu
agnouit. Orauit ⁊ coniugata in dolore animi.

Expanded text:
quod qui in trinitate incommutabilis deus est et cum patre ut scire uos faciat. interpellare itaque sanctos facit gemitibus inenarrabilibus inspirans eis desiderium etiam adhuc incognitae tantae rei, quam per patientiam non desideraretur et rursus, si uideretur, non desideraretur nec gemitibus quaereretur. Haec omnia considerans et si quid aliud de hac re tibi dominus insinuauerit, quod uel mihi non occurrit uel dici a me longum fuit, concerta in oratione uincere hoc saeculum; ora in spe, ora fideliter et amanter, ora instanter atque patienter, ora sicut uidua Christi. quamuis enim ad omnia membra eius, hoc est ad omnes, qui in eum credunt et eius corpori sociantur, sicut docuit, orare pertineat, specialiter tamen diligentior cura orationum in scriptura eius uiduis inuenitur iniuncta. nam duae fuerunt Annae honorabiliter nominatae, una coniugata, quae sanctum Samuhelem peperit, alia uiduaagnouit. orauit et coniugata in dolore animi
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi ẽ qͥppe fonsuite. quẽ sitire nunc oportet in ora¬
tione. quandiu in spe uiuimus. ⁊ qd̃ sꝑamus ñdũ
uidemus. inꝓtectione alarum eiꝰ. ante quẽ ẽ oẽ
desid̾ium nr̃m. ut inebriemur ab ub̃tate domꝰ
eius: ⁊ torrente uoluptatis eius potemur. qm̃ ap̃
eum ẽ fonsuite. ⁊ inlumine eiꝰ uidebimus lum̃
quando satiabitur in bonis desid̾ium nr̃m: i nicħ
poscendo qͥd oremus sic̃ oportet nescimus.
Q d̾ enim sicuti ẽ cogitare ñ possumus: utiq ne¬
scimus. S qͥcqͥd cogitanti occurrerit abicimꝰ.
respuimus. ĩ ꝓbamus. Non hoc ẽẽ qd̾ q̃rimus
nouimus. quãuis illud ñdum quale sit noueri¬
mus. Est gͦ in nob̾ q̃dam ut ita dicam docta ig¬
norantia. s docta spũ dĩ. qui adiuuat infirmi¬
tatem nr̃am. Nam cũ dixisset apłs. si autem
qd̾ ñ uidemus speramꝰ. ꝑ patientiã expectamꝰ.¬

Expanded text:
ibi est quippe fons uitae, quem sitire nunc oportet in oraibi est quippe fons uitae, quem sitire nunc oportet in oratione, quam diu in spe uiuimus et, quod speramus, nondum uidemus, in protectione alarum eius, ante quem est omne desiderium nostrum, ut inebriemur ab ubertate domus eius et torrente uoluptatis eius potemur, quoniam apud eum est fons uitae, in lumine eius uidebimus lumen, quando satiabitur in bonis desiderium nostrum et nposcendo, quid oremus, sicut oportet, nescimus. quod enim, sicuti est, cogitare non possumus, utique nescimus, sed, quicquid cogitanti occurrerit, abicimus, respuimus, inprobamus, non hoc esse, quod quaerimus. nouimus. quamuis illud nondum. quale sit. nouerimus. Est ergo in nobis quaedam, ut ita dicam, docta ignorantia sed docta spiritu dei, qui adiuuat infirmitatem nostram. nam cum dixisset apostolus: Si autem, quod non uidemus, speramus, per patientiam expectam
Abbreviated transcription (Latin):
se qd̾ dĩ ñ qd̾ nr̃a uoluntas habuit minime du¬
bitare debemus. Nam ⁊ huiꝰmodi exemplum
p̃buit nob̾ ille mediator. qͥ cũ dixisset. pater
si ficri potest transeat ame calix iste huma¬
nam inse uoluntatem ex hominis susceptioẽ
transformans. continuo subiecit. Uerũ ñ quod
ego uolo s qd̾ tuuis pater. Unde merito per
unius obedientiã iusti constituunt᷑ multi. Qͥs¬
quis autẽ unam illam petit adño:⁊hanc reqͥrit.
certus ac securꝰ petit. nec timet ne forte obsit cum
acceꝑit. sine q̃ nich ꝑdest qͥcqͥd aliud sic̃ oportet
acccꝑit. Ipsa ẽ enim una uera ⁊ solabeata uita.
ut contẽplemur domini delectationẽ in ȩternum:
ĩmortales atq incorruptibiles corꝑe ⁊ sp̃u. Propt̃
hanc unã cęt̾a reqͥrunt᷑. ⁊ñ indecent̃ petuntur:
Istam quisquis habuerit. omnia quȩ uult habebit
Nec aliqͥd ibi uelle ẽ. qui nec hr̃e pot̾it qđ ñ decebit

Expanded text:
se quod Dei, non quod nostra voluntas habuit, minime duse quod Dei, non quod nostra voluntas habuit, minime dubitare debemus. Nam et hujusmodi exemplum praebuit nobis ille mediator, qui cum dixisset, Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste, humanam in se voluntatem ex hominis susceptione transformans continuo subiecit: Verum non quod ego uolo, sed quod tu uis, pater. unde merito per unius oboedientiam iusti constituuntur multi. Quisquis autem unam illam petit a domino et hanc requirit, certus ac securus petit nec timet, ne forte obsit, cum acceperit, sine qua nihil prodest, quicquid aliud, sicut oportet, acceperit. ipsa est enim una uera et sola beata uita, ut contemplemur domini delectationem in aeternum inmortales atque incorruptibiles corpore et spiritu. propter hanc unam cetera requiruntur et non indecenter petuntur. istam quisquis habuerit, omnia, quae uult, habebit nec aliquid ibi uelle quia nec habere poterit, quod non decebit.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ idõnos ab eo negligi existimemꝰ. s potius pia
patientia maloru. bona sꝑemus ampliora. Sic
enim uirtus in infirmitate ꝑficitur. Nonnullis
quippe impatientib dñs ds̃ qd̃ petebant conces¬
sit iratus. sic̃ econtra apło negauit ꝓpitius. Nam
legimꝰ isrłite qͥd. ⁊ quomͦ rogauerint ⁊ acceꝑint:
s expleta concupiscentia impatientia ẽ gͣuiter
castigata. Dedit ergo ⁊ regem petentib scđ̾m cor
eorũ sic̃ scͥptum ẽ ñ scd̾m corsuum. Dedit etiã
qd̾ diabolus postulauit: ut ꝓbandus eiꝰ famulꝰ
temptaretur: Exaudiuit rogantes ⁊ immundos
Hec scͥpta sunt. ne forte se quisquã magnipendat
diuina erga se miseratione desꝑet si ñ exaudiat᷑
cũ forte aliqͥd petit quo accipiendo affugat᷑ att̾ciꝰ
libus g̃ quid oremus. sicut oportet nescimꝰ. Uñsi
aliqͥd contra ꝗͣ oramus acciderit. patient̃ feren¬
do ⁊ inomnib gr̃as agendo. hoc potiꝰ oportuis¬

Expanded text:
non ideo nos ab eo neglegi existimemus, sed potius pia non ideo nos ab eo neglegi existimemus, sed potius pia patientia malorum bona speremus ampliora. sic enim uirtus in infirmitate perficitur. nonnullis quippe inpatientibus dominus deus, quod petebant, concessit iratus, sicut contra apostolo negauit propitius. nam legimus, Israhelitae quid et quo modo rogauerint et acceperint, sed expleta concupiscentia inpatientia est grauiter castigata. dedit et regem petentibus secundum cor eorum, sicut scriptum est, non secundum cor suum. dedit etiam, quod diabolus postulauit, ut probandus eius famulus temptaretur. exaudiuit rogantes et inmundos Haec scripta sunt, ne forte se quisque magnipendat, divina erga se miseratione desperet, si non exaudiatur, cum forte aliquid petit, quo accipiendo affligatur atrocilibus ergo quid oremus, sicut oportet, nescimus. Unde si aliquid contra quam oramus acciderit, patienter ferendo, et in omnibus gratias agendo, hoc potius oportuis
Abbreviated transcription (Latin):
excrcendãq patientiã. cui pbate ⁊ exercitate cla¬
rior merces ub̾iorq seruatur. uł ad quȩcunq
flagellanda ⁊ abolenda peccata: Tam̃ nos ne¬
scientes quid ista ꝓsint. ab om̃i optamꝰ tribula¬
tione lib̾ari. Ab hac ignorantia nec se ipsũ apłs
ostendit alienum. ñ forte qͥd oraret sic̃ oportet
sciebat. qm̃ in magnitudine reuelationum ne
extollerctur. datus ẽ ili stimulus carnis angłs
sathanȩ qͥ eum colafizaret. ꝓpt̃ qd̾ ter dominũ
rogauit ut eum auferret ab eo. utiq sic̃ opor¬
tet nesciens quid oraret. Deniq dĩ responsũ
cur ñ fieret qd̾ uir tantus orabat. ⁊ quare fi¬
eri ñ expediret audiuit. Sufficit tibi gratia
dura quia molesta. quia contra sensum nr̃e
infirmitatis sunt. uniu̾̃sali humana uolunta¬
te ut a nob̃ hec auferant᷑ oramus. s hoc deuo¬
tionis debemus dño do nr̃o. ut si ea ñ abstulerit.

Expanded text:
exercendamue patientiam, cui probatae et exercitatae claexercendamue patientiam, cui probatae et exercitatae clarior merces uberiorque seruatur, uel ad quaecumque flagellanda et abolenda peccata, tamen nos nescientes, quid ista prosint, ab omni optamus tribulatione liberari. ab hac ignorantia nec se ipsum apostolus ostendit alienum, nisi forte, quid oraret, sicut oporteret, sciebat, quando, magnitudine reuelationum ne extolleretur, datus est illi stimulus carnis, angelus satanae, qui eum colaphizaret. propter quod ter dominum rogauit, ut eum auferret ab eo, utique sicut oportet nesciens quid oraret. denique dei responsum, cur non fieret, quod uir tantus orabat, et quare fieri non expediret, audiuit: Sufficit tibi gratia dura, quia molesta, quia contra sensum nostrae infirmitatis sunt, uniuersali humana uoluntate, ut a nobis haec auferantur, oramus. sed hoc deuotionis debemus domino deo nostro, ut, si ea non abstulerit,
Abbreviated transcription (Latin):
bona spes posita ẽ. Fides gͣ ⁊spes. ⁊ caritas ad
dm̃ ꝑducunt orantem. hoc ÷ credentẽ sꝑantẽ
desidantem. ⁊ quȩ petat adomino indñica o¬
ratione considerantẽ. Ieiunia ⁊ ab aliis uolup¬
tatib sinc neglectu salutis carnalis ꝯcupiscen¬
tiȩ refrenatio. maximeq elemosine muldum
adiuuant orationẽ. ut possimꝰ dicere. indie
tribulationis meȩ dm̃ exqͥsiui manib meis.
nocte corã eo. ⁊ ñsum decept᷑. Q m enĩłs in
nͥ oꝑib exquirat᷑: Adhuc ⁊ fortasse qd̃ queras
cur apłs dixcrit. qͥd enimoremꝰ sic̃ oportet nes¬
cimus. Neq enim ullomͦ credendũ ẽ. uł ipsũ
uł quib ista dicebat dnicã nescisse orationem
Cur gͦ putamꝰ hoc eum dixisse. qd̃ nec temere po¬
tuit. nec mendacit̃ dicere. nisi quia molestie
tribulationesq temporales plerũq ꝑsunt. uł
ad sanandum tumorẽ suꝑbie. uł ad p̾bandam

Expanded text:
bona spes posita est. fides ergo et spes et caritas ad bona spes posita est. fides ergo et spes et caritas ad deum perducunt orantem, hoc est credentem, sperantem, desiderantem et, quae petat a domino in dominica oratione, considerantem. ieiunia et ab aliis uoluptatibus sine salutis neglectu carnalis concupiscentiae refrenatio maximeque elemosynae multum adiuuant orationem, ut possimus dicere: In die tribulationis meae deum exquisiui manibus meis nocte coram eo et non sum deceptus. quo modo ennisi operibus exquiratur? Adhuc est fortasse, quod quaeras, cur apostolus dixerit: Quid enim oremus, sicut oportet, nescimus. neque enim ullo modo credendum est uel ipsum uel quibus ista dicebat dominicam nescisse orationem. cur ergo putamus hoc eum dixisse, quod nec temere potuit nec mendaciter dicere, nisi quia molestiae tribulationesque temporales plerumque prosunt uel ad sanandum tumorem superbiae uel ad probandam
Abbreviated transcription (Latin):
hoc scło prepotentẽ. atq clarentem. uł siquid
eiꝰmodi ẽ. ⁊ dicit hec eorum habens concupiscen¬
tiam. nec id attendit ut exhis scd̾m dm̃ prosit
hominib puto eum ñ inuenire inoratione dñi¬
ca quo possit hȩc uota aptare. Quã obrem pu¬
deat saltem petere. quȩ ñ pudet cuꝑe. Aut si ⁊ ħ
pudet s cupiditas uincit. quantomelius hoc
petitur. ut ⁊̃ abisto cupiditatis malo liberec
cui dicimus lib̃a nos amalo. Habes quantũ
arbitror ñ solum qualis ores. uerum etiã qͥd
ores. ñ mne docente. s illo qui omnes nos ddoc̾e
dignatꝰ ẽ. Beata uita querenda ÷. hȩc adño do
petenda. Qͥd sit beatum eẽ. amuitis multa
s̃ disputata. S nos admultos ⁊ ad multa u
ppło ut simus. atq ad eum contẽplandũ. ⁊ cũ
eosine fine uiuendum ꝑuenire possimꝰ. Fins
p̃cepti ẽ. caritas de corde puro ⁊ conscientia bo¬
na ⁊ fide ñ ficta. In eisdem trib ꝑconscientia

Expanded text:
hoc saeculo praepotentem atque clarentem'\', uel si quid hoc saeculo praepotentem atque clarentem'\', uel si quid eius modi est, et haec dicit eorum habens concupiscentiam non id adtendens, ut ex his secundum deum prosit hominibus, puto eum non inuenire in oratione dominica, quo possit haec uota coaptare. quam ob rem pudeat saltem petere, quae non pudet cupere, aut si et hoc pudet, sed cupiditas uincit, quanto melius hoc petitur, ut etiam ab isto cupiditatis malo liberet, cui dicimus: Libera nos a malo! Habes, quantum arbitror, non solum qualis ores, uerum etiam quid ores, non me docente sed illo, qui omnes nos docere dignatus est. beata uita quaerenda est, haec a domino deo petenda. quid sit beatum esse, a multis multa sunt disputata; sed nos ad multos et ad multa ut populo ut simus atque ad eum contemplandum et cum eo sine fine uiuendum peruenire possimus, finis praecepti est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. in eisdem tribus pro conscientia
Abbreviated transcription (Latin):
si reddidi retribuentib m̃ mala. qͥd aliud dicit
quã dimitte nob̾ debita nr̃a sic̃ ⁊ nosdimittimꝰ
debitorib nr̃is. Q̾ dicit aufer a me concupiscen¬
tias uentris. ⁊ desidium concubitus ne app̃hen¬
dat me. qͥd aliud dicit. quã ne nos inferas intẽp¬
tationẽ: Qui dicit erue me ab inimicis meis ds̃.
⁊ ab insurgentib suꝑ me lib̾a me. qͥd aliud dicit
quã liba nos amalo: Et si ꝑommna p̃cationũ
scãrum u̾ba discurras. q̃ntum existimo nichii
inuenies quod in ista dominicañ contineatur &
concludatur oratione. Uñ lib̾um ẽ aluis atq a
liis u̾bis eadem tam̃ inorando dicere s ñ ẽẽ deb¬
da s̃. quãuis aliꝰ proisto. aliꝰ puo. sic̃ se habent
ꝓpinquitates uł longinquitates necessitudinũ.
in corde orantis oriatur. aut excellat affectus.
Qͥ autẽ dicit in oratione ũbigratia. dñe multipli¬
ca diuitias meas. aut da m tantas quantas illi.
uł illi declisti. aut honores meos auge. fac me in

Expanded text:
 mala ; quid aliud dicit quam, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris? Qui dicit, Aufer a me concupiscentias ventris, et desiderium concubitus ne apprehendat me ; quid aliud dicit quam, Ne nos inferas in tentationem? Qui dicit, Erue me ab inimicis meis, Deus, et ab insurgentibus super me libera me ; quid aliud dicit quam, Libera nos a malo? Et si per omnia precationum sanctarum verba discurras, quantum existimo, nihil invenies quod in ista dominica non contineatur et concludatur oratione. Unde liberum est aliis atque aliis da sunt, quamuis alius pro isto alius pro illo, sicut se habent propinquitates uel longinquitates necessitudinum, in corde orantis oriatur aut extollat affectus. qui autem dicit in oratione uerbi gratia: \'Domine, multiplica diuitias meas\', aut: \'Da mihi tantas, quantas illi uel illi dedisti\', aut: \'Honores meos auge, fac me in
Abbreviated transcription (Latin):
auxiliis indigemus. Orate certatim cõcordi
scõq certamine. Ponenim ad u̾sus alterutrũ
ceitatis. s adu̾sus diabolum scĩs om̃ib̾ inimicũ.
in ieiuniis ⁊ uigiliis. ⁊ om̃i castigatione corꝑis
qͣ plurimũ adiuuat᷑ oratio. faciat queq ur̃m
quod poterit. Q uod alt̾a minus potest. ea quę
potest facit. si in alt̾a diligit. qd ido qr ñ pot
ipsa ñ facit. Pinde q̃ minus potest ñ ĩpediat
plus ualentẽ. & quȩ plus ualet ñ urgeat minꝰ
ualentem. Conscientiã qͥppe ur̃am dõ debe¬
tis. nemini autẽ ur̃m aliqd debeatis. nisi ut
inuicem diligatis. Exaudiat de dñs qͥ podens
ẽ facere. sup̃ quã petimus & indelligimus: luii¬

Expanded text:
auxiliis indigemus. orate certatim concordi auxiliis indigemus. orate certatim concordi sanctoque certamine; non enim aduersus alterutrum certatis sed aduersus diabolum sanctis omnibus inimicum. in ieiuniis et uigiliis et omni castigationquamplurimum adjuvatur oratio . Faciat quaeque vestrum quod poterit: quod altera minus potest, in ea quae potest facit, si in altera diligit quod ideo quia non potest ipsa non facit; proinde quae minus valet, non impediat plus valentem, et quae plus valet, non urgeat minus valentem. Conscientiam quippe vestram Deo debetis; nemini autem vestrum aliquid debeatis, nisi ut invicem diligatis. Exaudiat te Dominus, qui potens est facere supra quam petimus aut intelligimus
Abbreviated transcription (Latin):
as filios ⁊ nepotes numerosamq familiam
qd̃ i supͣ dictum ẽ: sicut desolata ora. Inc̃ta
sunt enim om̃ia temꝑalia: ⁊̃ usq infinẽ uite
huiꝰ. in nr̃am consolationẽ mansura. Tu aut̃
si ea q̃ sursum s̃ queris ⁊ sapiset̾na. etiã certa¬
te debes. Et si tu hoc agis ꝓfecto ⁊̃ tuo exẽplo
religiosissima nurus tua: ialie sc̃ȩ uiduȩ uir¬
ginesq sub ur̃a cura securiꝰ constitude. Qnto
enim magis domũ ur̃am pie tractatis. tanto
impensius orationib instare debetis. rerum p̃¬
sentium ñ occupate negotiis. nisi q̃ flagitat
causa pietatis. Sane memineritis.⁊ ꝑ nob̃ ñ
negligent̃ orare. Nolumꝰ enim sic nob̾honorẽ
quẽ ꝑculosum gerimus deferatis. ut adiutoriũ
quod necessarium nouimꝰ auferatis. A familia
xp̃i oratum ẽ pro petro. oratum ẽ ꝓ paulo. E
uos in eiꝰ familia gaudemꝰ eẽ. ⁊ incõꝑabiliter
plusquã petrꝰ i paulus orationũ frat̾narum

Expanded text:
as filios et nepotes, numerosamque familiam, as filios et nepotes, numerosamque familiam, quod et supra dictum est, sicut desolata ora: incerta sunt enim omnia temporalia, etiam usque in finem vitae hujus in nostram consolationem mansura. Tu autem si ea quae sursum sunt quaeris et sapis, aeterna et certate debes et, si tu, profecto etiam tuo exemplo religiosissima nurus tua et aliae sanctae uiduae uirginesque sub uestra cura securius constitutae; quanto enim magis domum uestram pie tractatis, tanto inpensius orationibus instare debetis rerum praesentium non occupatae negotiis, nisi quae flagitat causa pietatis. Sane memineritis et pro nobis non neglegenter orare. nolumus enim sic nobis honorem, quem periculosum gerimus, deferatis, ut adiutorium, quod necessarium nouimus, auferatis. a familia Christi oratum est pro Petro, oratum est pro Paulo; et uos in eius familia esse gaudemus et incomparabiliter plus quam Petrus et Paulus orationum fraternarum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ desolata sꝑauit indño: ⁊ꝑsistit in orationib
nocte ⁊ die. Et cũ dñs semꝑ ad orandum & ñ
deficiendum nos hortaretur. uiduã comemora¬
uit: q̃ licet iniquum ⁊ impiũ iudicem. ac dĩ ⁊
hominũ contẽptorem ad audiendã causã suã
assidue int̾pellando conu̾tit. Quã g̃ p̃cȩteris
uiduȩ debeant uacare orationib satis hinc
intelligi ualet. qđ omnib ad suscipiendum
orandi studium de uiduis ꝓpositum ẽ exhor¬
tationis exemplũ. Qdͥ autẽ in hoc oꝑis genere
inuidius electum ẽ. nͥ destitutio ⁊ desolatio. Qꝓpi¬
sise oĩs aĩa intelligat in hoc scło destitutam
atq dolatam qͣndiu ꝑegͥnatur adño: ꝓfecto
qͣndam uiduitatẽ suam dõ defensori assidua
⁊ impen sissima p̾catione cõm̃dat. Ora eigo ut
uidua xp̃i ñdum habens eiꝰ conspectum cuiꝰ
p̃caris auxilium. Et licet sis ditissima: sicut
pauꝑ ora. Nondũ enim ueras futuri scli diui¬
tias hs̃: ubi nulla dap̃na formides. Licet habe¬

Expanded text:
 desolata, sperauit in domino et persistit in orationibus nocte ac die. et dominus cum semper orandum et non deficiendum nos hortaretur, uiduam commemorauit, quae licet iniquum et impium iudicem ac dei et hominum contemptorem ad audiendam causam suam assidue interpellando conuertit. quam ergo prae ceteris uiduae debeant uacare orationibus, satis hinc intellegi potest, quod omnibus ad suscipiendum orandi studium de uiduis propositum est exhortationis exemplum. Quid autem in hoc operis genere in uiduis electum est nisi destitutio et desolatio? qnima intelligat in hoc saeculo destitutam atque desolatam, quamdiu peregrinatur a Domino, profecto quamdam viduitatem suam Deo defensori assidua et impensissima precatione commendat. Ora ergo ut vidua Christi, nondum habens ejus conspectum, cujus precaris auxilium. Et licet sis ditissima, sicut pauper ora: nondum enim veras futuri saeculi divitias habes, ubi nulla damna formides. Licet habe
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quelibet alia u̾ba dicamꝰ quȩ affectus orantis.
uł p̃ceclendo format ut clareat. uel consequendo
atcendit ut crescat. nicħ aliud dicimꝰ qͣm qͦd in
ista dñiea oratione positum ẽ. si recte ⁊ congru¬
enter oramus. Qͥsquis audẽ id dicit qd̾ ad istã
euglicam p̃cem ꝑtinere ñ possit. ⁊̃ si ñ illicite orat
carnalider orat. quod nescio quẽaddmodum ñ
dicatur illicite: qͣndoqͥdem sp̃u renatos. ñ nisi
sꝑitaliter orare deceat. Q enim dicit u̾bigratia
clarificare in om̃ib gentib sicut clarificacus

Expanded text:
Nam quaelibet alia uerba dicamus, quae affectus orantis Nam quaelibet alia uerba dicamus, quae affectus orantis uel praecedendo format, ut clareat, uel consequendo adtendit, ut crescat, nihil aliud dicimus, quam quod in ista dominica oratione positum est, si recte et congruenter oramus. quisquis autem id dicit, quod ad istam euangelicam precem pertinere non possit, etiamsi non inlicite orat, carnaliter orat, quod nescio quem ad modum dicatur illicite, quandoquidem spiritu renatos nonnisi spiritualiter decet orare. Qui enim dicit, verbi gratia, Clarificare in omnibus gentibus, sicut clarificatus
Abbreviated transcription (Latin):
significatur hoc tp̃r. ubi uł sufficientiã illã pe¬
timꝰ aparte q̃ excellit. id÷ nomine panis totã
significantes. uł sacram̃tum fidelium qd inhoc
s ad illam ȩt̾nam felicitatẽ assequendam. Cum
dicunus dimitte nob̃ debita nr̃a sic̃ ⁊ nos dimit¬
timus debitorib nr̃is: nos admonemꝰ ⁊ qͥd peta¬
mus ⁊ quid faciamus. ut acciꝑe mereamur:
Cũ dicimus ne nos inferas in temptationẽ. nos
admonemus hoc petere. ne deserti eiꝰ adiutorio
alicui temptationi uł consentiamꝰ decepti. uł
cedamus affucti. Cũ dicimus lib̃a nos amalo.
nos admonemꝰ cogitare ñdum nosẽe meo bono
u̾ nullum patiemur malum. Et hoc quidem
ultimum qd̾ in oratione dnica positum ẽ tam
late patet. ut homo xp̃ianus in qualibet tribu¬
latione constitutus in hoc gemitus edat. in hoc
lacrimas fundat. hinc exordiatur. in hoc immo¬
retur. ad hoc t̾minet orationẽ. His enim uerbis
res ipsas memoriȩ nr̃ȩ commendari oportebã

Expanded text:
significatur \'hoc tempore>, ubi uel sufficientiam illam petimus a parte, quae excellit, id est nominepanis totam significantes uel sacramentum fidelium, quod in hoc sed ad illam aeternam felicitatem adsequendam. cum dicimus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, nos admonemus, et quid petamus et quid faciamus, ut accipere mereamur. cum dicimus: Ne nos inferas in temptationem, nos admonemus hoc petere, ne deserti eius adiutorio alicui temptationi uel consentiamus decepti uel cedamus afflicti. cum dicimus: Libera nos a malo, nos admonemus cogitare nondum nos esse in eo bono, ubi nullum patiemur malum. et hoc quidem ultimum quod in oratione dominica positum est, tam late patet, ut homo Christianus in qualibet tribulatione constitutus in hoc gemitus edat, in hoc lacrimas fundat. hinc exordiatur, in hoc inmoretur, ad hoc terminet orationem. his enim uerbis res ipsas memoriae nostrae commendari oportebat.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecti ꝑfic̾ent᷑: si iam in illa resurrectionis ĩcor¬
ruptione constituti s̃ que nob̃ ꝑficiendis in fi¬
ne ꝓmittitur. Cur gͦ petrus eostm̃ ꝯmemora¬
re uoluerit. quib in carcere inclusis çugłm p̃¬
dicatum ẽ. qui indieb noe cũ fabricaretur
archa increduli fuer̃. Tides quã latebrosum
sit:⁊ quȩ me moueant ne affirmare hinc aliqͥd
audeam. Huc accedit. quia cũ dixisset apłs qd̾¬

Expanded text:
perfecti perficerentur, si iam in illa resurrectionis incorperfecti perficerentur, si iam in illa resurrectionis incorruptione constituti sunt, quae nobis perficiendis in fine promittitur. Cur ergo Petrus eos tantum commemorare uoluerit, quibus in carcere inclusis euangelium praedicatum est, qui in diebus Noe, cum fabricaretur arca, increduli fuerunt, uides, quam latebrosum sit et quae me moueant, ne adfirmare hinc aliquid audeam. huc accedit, quia, cum dixisset apos
Abbreviated transcription (Latin):
s cum ille pͥor resurrexisset. quãuis tunc ut
dixi anticipando fuisset adiunctum. ut ⁊ xp̃c
pͥmogenitus amortuis sine ambiguitate cre¬
datur. ⁊ illis iustis continuo concessum. ut
ipso p̃eunte in ȩt̾nam incorruptionẽ atq im¬
mortalitatẽ resurgerent: illud adhuc restat
quod moueat. quomͦ apetro dici potuerit. qd̾
nem eiꝰ ñ uidisse corruptionẽ. quod adiunxit
dauid ap̃ eos ẽẽ monum̃tum eiꝰ. Unde illos u¬
tiq ñ conuincebat. si corpus eiꝰ ibi iam ñ erat:
quia si ⁊ ande in recenti sua morte resurrexiss&.
nec caro eiꝰ uidisset corruptionẽ. posset nichilo
minus illud monum̃tũ manere. Durũ autẽ
uidetur ut dauid ñ fuerit in illa resurrectiõe
iustorũ. si eis iam ȩterna donata ẽ. cuiꝰ xp̃c ex
semine tam crebro ⁊ tanta euidentia tantaq
honorificentia cõmendatur. Periclitabitur
etiã illud quod adhebreos de iustis antiquis

Expanded text:
sed cum ille prior resurrexisset, quamuis tunc, ut sed cum ille prior resurrexisset, quamuis tunc, ut dixi, anticipando fuisset adiunctum, ut et Christus primogenitus a mortuis sine ambiguitate credatur et illis iustis continuo concessum, ut ipso praeeunte in aeternam incorruptionem atque inmortalitatem resurgerent, illud adhuc restat, quod moueat, quo modo a Petro dici potuerit — quonem eius non uidisse corruptionem, quod adiunxit de Dauid apud eos esse monumentum eius. unde illos utique non conuincebat, si corpus eius ibi iam non erat, quia, si et ante in recenti sua morte resurrexisset nec caro eius uidisset corruptionem, posset nihilo minus illud monumentum manere. durum autem uidetur, ut Dauid non fuerit in illa resurrectione iustorum, si eis iam aeterna donata est, cuius Christus ex semine tam crebro et tanta euidentia tantaque honorificentia commendatur. periclitabitur etiam illud, quod ad Hebraeos de iustis antiquis
Abbreviated transcription (Latin):
Uenim ñ ẽ. nullo loco obsessa diuinitas: Uerũ
tam̃ scđm creaturam quã exquodam tempore
suscipiendo manens ds̃. homo factus c̃. hoc ÷
sedm animam eum fuisse apud inferos aꝑta
ctum ẽ. ñ derelinques animã meã in inferno
Scio quibusdã uideri morte domini xp̃i iam
talem resurrectionẽ p̃stitam iustis. q̃lis nob̾ ĩ
fine ꝓmittitur. qm̃ scͥptum ẽ illo terrȩ motu qͦ
in eiꝰ passione petre scisse. ⁊ monum̃ta aꝑta st̃.
multa corꝑa resurrexisse iustorum ⁊ uisa cum
illo qñ resurrexit in sc̃a ciuitate. Qͥutiq si ñ
iterum repositis corꝑib dormier̃. uidendũ ẽ.
quẽadmodum intelligatur xp̃c pͥmogenitusa
mortuis. si eũ in illam resurrectionẽ tot p̃ces¬
serunt. Quod si respondetur hoc dictũ ẽẽ
ꝑanticipationẽ ut monum̃ta quidẽ illo t̾rȩ-
motu aꝑta intelligantur. cũ xp̃c in cruce pen¬
deret. resurrexisse autẽ iustorũ corꝑa ñtunc.

Expanded text:
ubi enim non est nullo loco obsessa diuinitas? uerum ubi enim non est nullo loco obsessa diuinitas? uerum tamen secundum creaturam, quam ex quodam tempore suscipiendo manens deus homo factus est, hoc est secundum animam eum fuisse apud inferos apertctum est: Non derelinques animam meam in inferno. Scio quibusdam uideri morte domini Christi iam talem resurrectionem praestitam iustis, qualis nobis in fine promittitur, quoniam scriptum est illo terrae motu, quo in eius passione petrae scissae et monumenta aperta sunt, multa corpora resurrexisse iustorum et uisa cum illo, quando resurrexit, in sancta ciuitate. qui utique si non iterum repositis corporibus dormierunt, uidendum est, quem ad modum intellegatur Christus \'primogenitus a mortuis\', si eum in illa resurrectione tot praecesserunt. quod si respondetur hoc dictum esse per anticipationem, ut monumenta quidem illo terrae motu aperta intellegantur, cum Christus in cruce penderet, resurrexisse autem iustorum corpora non tunc,
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰq dolorib: miror si quisquã ad inferos eum
descendisse asserere auderet. S quia euiden¬
tia testimonia ⁊ infernum cõmemorant.ido¬
lores. nulla causa occurrit. cur illo credatur
uenisse saluator. nisi ut ab eis dolorib saluos
faceret. S utrum õs quos in eis inuenit. anqͦs¬
dam quos illo beneficio dignos iudicauit ad¬
huc requiro: fuisse tam̃ eum apud inferos. &
in eorum dolorib constitutis hoc bñficium
p̃stitisse ñ dubito . Unde illis iustis qͥ isinu
quid contulisset inueni. aquib eũ scd̾m beati¬
ficam p̃sentiam suȩ diuinitatis nũquã uidõ
recessisse. sicut etiã eodem ipso die qͦ mortuus
ẽ ꝓmisit latroni. quod cũ illo in paradiso fu¬
isset futurꝰ qñ ad soluendos inferm dolores
fuerat descensurus. Profecto gͥ in paradiso at
q sinu abrahȩ ctiã iam ante erat beatificante
sapientia: ⁊ apud inferos iudicante potentia

Expanded text:
eiusque doloribus, miror, si quisquam ad inferos eum eiusque doloribus, miror, si quisquam ad inferos eum descendisse adserere auderet. Sed quia euidentia testimoma et infernum commemorant et dolores, nulla causa occurrit, cur illo credatur uenisse saluator, nisi ut ab eis doloribus saluos faceret; sed utrum omnes, quos in eis inuenit, an quosdam, quos illo beneficio dignos iudicauit, adhuc requiro. fuisse tamen eum apud inferos et in eorum doloribus constitutis hoc beneficium praestitisse non dubito. unde illis iustis, qui in squid contulisset, inueni, a quibus eum secundum beatificam praesentiam suae diuinitatis numquam uideo recessisse, sicut etiam eodem ipso die, quo mortuus est, promisit latroni, quod cum illo in paradiso fuisset futurus, quando ad soluendos inferni dolores fuerat descensurus. profecto igitur in paradiso atque in sinu Abrahae etiam ante iam erat beatificante sapientia et apud inferos iudicante potentia;
Abbreviated transcription (Latin):
quam duo ibi erant. quis audeat dicere ñibi
fuisse patͥarchas ⁊ ꝓphas quib in scͥptura dĩ
iusticiȩ pietatisq tam insigne testimoniũ
phibetur: Quid hisgͦ p̃stiterit qui dolores
soluit inferni in quib illi ñ fuerunt. ñdum
intelligo. p̃sertim quia nec ipsos quidem in¬
feros uspiam scͥpturarum in bono appellados
potui repꝑire. Qd̃ si nusquã in diuinis au¬
secretȩ cuiꝰdam quictis habitatio aliqua pars
inferorum ẽẽ credenda ẽ. quãquã in his ipsis
tanti magistri u̾bis ubi ait dixisse abrahã
inter nos ⁊ uos chaos magnum firmatum
ẽ. satis ut opinor appareat ñ ẽẽ quandã par¬
tem ⁊ quasi menbrum inferorũ tante illius
felicitatissinum. Chaos enim magnũ quid ẽ.
nisi quidã hiatus multum ea separans. inter
que ñ solum ẽ. uerum etiã firmatus ẽ : Q ꝓpt̃
sim illum abrahȩ sinum xp̃m mortuum ue¬
nisse sc̃a scͥptura dixisset. ñ nominato inferno

Expanded text:
quam duo ibi erant, quis audeat dicere non ibi quam duo ibi erant, quis audeat dicere non ibi fuisse patriarchas et prophetas, quibus in scriptura dei iustitiae pietatisque tam insigne testimonium perhibetur? quid his ergo praestiterit, qui dolores soluit inferni, in quibus illi non fuerunt, nondum intellego, praesertim quia ne ipsos quidem inferos uspiam scripturarum in bono appellatos potui reperire. quod si nusquam in diuinis ausecretae cuiusdam quietis habitatio aliqua pars inferorum esse credenda est. quamquam in his ipsis tanti magistri uerbis, ubi ait dixisse Abraham: Inter nos et uos chaos magnum firmatum est, satis, ut opinor, appareat non esse quandam partem et quasi membrum inferorum tantae illius felicitatis sinum. chaos enim magnum quid est nisi quidam hiatus multum ea separans, inter quae non solum est, uerum etiam firmatus est? quapropter si in illum Abrahae sinum Christum mortuum uenisse sancta scriptura dixisset non nominato inferno
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ patrẽ orbis t̾rarum cũ solus ẽẽt creatꝰ
custodiuit. ⁊ eduxit illum a delicto suo. &
ꝓhac sententia quã ꝓullo alio intellectu fa¬
cere udeatur: Addunt quidam hoc bñficiũ
antiquis etiã scĩs fuisse concessum. abel. seth.
noe ⁊ domui eiꝰ. abraham.ysaac ⁊ iacob.ali¬
isq patriarchis ⁊ ꝓpħis. ut dominus cum in
infernum uenisset. illis dolorib soluerent᷑
S quonãmͦ indelligatur abraham incuiꝰsinũ
pius etiã pauꝑ ille susceptus ẽ. in illis fuisse
doloribus. ego quidem ñ uideo: explicant
fortasse qui possunt. Solos autem duos. id:
memorabilis quietis sinu fuisse. ande quam
dominus in inferna descenderet. ⁊ de istis
tantũ duob dictum fuisse illi diuiti inter
nos ⁊ uos chaos magnum firmatum ẽ. ut qͥ
uolunt hinc transire ad uos ñ possint. neq
inde huc transmeare. nescio utrum quisꝗͣ
sit cui ñ uideatur absurdum. Porro si plureᷤ

Expanded text:
factus est, patrem orbis terrarum, cum solus esset creatus, factus est, patrem orbis terrarum, cum solus esset creatus, custodiuit et eduxit illum a delicto suo et pro hac sententia quam pro ullo alio intellectu facere uideatur. addunt quidam hoc beneficium antiquis etiam sanctis fuisse concessum, Abel, Seth, Noe et domui eius, Abraham, Isaac, Iacob aliisque patriarchis et prophetis, ut, dominus cum in infernum uenisset, illis doloribus soluerentur. Sed quonam modo intellegatur Abraham, in cuius sinum pius etiam pauper ille susceptus est, in illis fuisse doloribus, ego quidem non uideo; explicant fortasse, qui possunt. solos autem duos, id memorabilis quietis sinu fuisse, antequam dominus in inferna descenderet, et de istis tantum duobus dictum fuisse illi diuiti: Inter nos et uos chaos magnum firmatum est, ut hi, qui uolunt, hinc transire ad uos non possint neque inde huc transmeare, nescio utrum quisquam sit, cui non uideatur absurdum. porro si plures
Abbreviated transcription (Latin):
in infernum ubi dolores illi essent quib teneri
omnino ñ poterat. qui erat ut scͥptum ẽ in mor¬
tius liber. in quo pͥnceps ⁊ p̃positus mortis ñ
inuenit aliqͥd quod supplicio deb̾etur: hoc scł
quod sc̃ptum ẽ solutis dolorib infermi ñ in õi¬
bus s in quibdam accipi podest. quos ille di¬
gnos ista lib̾atione iudicabat. ut neq frust᷑
illuc descendisse existimetur nulli eorũ ꝓfu¬
turus qui ibi tenebantur inclusi: nec tam̃ sit
consequens ut quos diuina quibꝰdam miscdia
iusticiaq concessit. omnib concessum eẽ pu¬
tandum sit. Et de illo quidem pͥmo homine
patre generis humani. quod eũ ibidẽ soluit.
ȩccła fere dota consentit. Qd̃ eam ñ inaniter
credidisse credendum ẽ. undecunq hoc tra¬
ditum sit. etiã si canonicarũ scͥpturarum hĩc
exp̃ssa ñ ꝓferatur auctoritas: quanꝗͣ illud qd̾
in libro sapientiȩ scͥptum ẽ. hȩc illũ qui pͥmꝰ

Expanded text:
in infernum, ubi dolores\' illi essent, quibus teneri in infernum, ubi dolores\' illi essent, quibus teneri omnino non poterat, qui erat, ut scriptum est, in mortuis liber, in quo princeps et praepositus mortis non inuenit aliquid, quod supplicio deberetur, hoc scilicet, quod scriptum est, \'solutis doloribus inferni\' non in omnibus sed in quibusdam accipi potest, quos ille dignos ista liberatione iudicabat, ut neque frustra illuc descendisse existimetur nulli eorum profuturus, qui ibi tenebantur inclusi, nec tamen sit consequens, ut, quod diuina quibusdam misericordia iustitiaque concessit, omnibus concessum esse putandum sit. Et de illo quidem primo homine, patre generis humani, quod eum indidem soluerit, ecclesia fere tota consentit, quod eam non inaniter credidisse credendum est, undecumque hoc traditum sit, etiamsi canonicarum scripturarum hinc expressa non proferatur auctoritas. quamquam illud, quod in libro sapientiae scriptum est: Haec illum, qui primus
Abbreviated transcription (Latin):
laudis ⁊głȩ. etiam ipsa mnanescunt qͦdãm᷑.
steriliaq redduntur. Ueruntam̃ quadã in¬
dole animi ita delectant. ut eos in quib hȩc
fuerunt uellemus uł precipuȩ uł cum cȩceris
ab inferni cruciatib lib̾ari. nisi aliter se hab̾et
sensus humanus. alit̾ iusticia creatoris. Quȩ
cum ita sint. si omnes inde soluit saluator.
⁊ sicut requirens scͥpsisti. exinaniuit inferna.
ut deinceps iudicium iã expectaretur extrems̃.
hȩc sunt quȩ in hac re ñ immerito mouent. ꝗͣ
michi int̾im cogitanti solent occurrere. pͥmũ
qua auctoritate firmetur ista sententia. Q d̾
enim scͥptum ẽ in morte xp̃i factum solutis
dolorib inferm uł ad ipsum potest indelligi
ꝑtinere quod eos hactrnus soluerit. hoc ẽ ir¬
ritos fecerit. ne ab eis ipse deneretur. p̃sertim
quia sequitur in quib impossibile erat teneri
eum. uł si causa queritur cur uoluerit uenire

Expanded text:
laudis et gloriae, etiam ipsa inanescunt quodam modo laudis et gloriae, etiam ipsa inanescunt quodam modo steriliaque redduntur. uerum tamen quadam indole animi ita delectant, ut eos, in quibus haec fuerunt, uellemus uel praecipue uel cum ceteris ab inferni cruciatibus liberari, nisi aliter se haberet sensus humanus aliter iustitia creatoris. Quae cum ita sint, si omnes inde soluit saluator et, sicut requirens scripsisti, exinaniuit inferna, ut deinceps iudicium iam expectaretur extremum, haec sunt, quae in hac re non inmerito mouent, quae mihi interim cogitanti solent occurrere: primum, qua auctoritate firmetur ista sententia. quod enim scriptum est in morte Christi factum solutis doloribus inferni, uel ad ipsum potest intellegi pertinere, quod eos hactenus soluerit, hoc est inritos fecerit, ne ab eis ipse teneretur, praesertim quia sequitur: In quibus inpossibile erat teneri eum, uel, si causa quaeritur, cur uoluerit uenire
Abbreviated transcription (Latin):
niumq miramur. ñ solum poetas ⁊ oratores.
qui eosdem ipsos falsos deos gentium multiş
opusculorũ suorũ locis contemnendos. riden¬
dosq monstrarunt. ⁊ aliqñ etiam unum dm̃
uerũq confessi sunt. quãuis illa suꝑsticiosa
cũ cȩt̾is colerent: uerum etiã illos quihȩc non
cantando uł declamando. s philosophando
dixerunt. Multorum etiã quorũ litt̃as non
habemus. s in illorũ litt̾is didicimus scđm
quendam modum laudabiles uitas. ut ex¬
cepto dĩcultu inquo errauerunt. colentes
uana quȩ publice colenda fuerant institu¬
ta. ⁊ creaturȩ quã creatori potius seruientes.
in cȩt̾̃is morib parsimoniȩ. continentiȩ. ca¬
stitatis. sobrietatis. mortis ꝓ patͥe salute con¬
tẽptui. seruateq fidĩ ñsolum ciuib. uerũ &
hostib imitandi merito ꝓponantur. Quȩ
quidẽ omnia qñ ñ referuntur ad finẽ recte
uerȩq pietatis. s ad fastum inanem humanȩ

Expanded text:
niumque miramur, non solum poetas et oratores, niumque miramur, non solum poetas et oratores, qui eosdem ipsos falsos deos gentium multis opusculorum suorum locis contemnendos ridendosque monstrarunt et aliquando etiam unum deum uerumque confessi sunt, quamuis illa superstitiosa cum ceteris colerent, uerum etiam illos, qui haec non cantando uel declamando sed philosophando dixerunt, multos etiam, quorum litteras non habemus, sed in illorum litteris didicimus secundum quendam modum laudabiles uitas, ut excepto dei cultu, in quo errauerunt colentes uana, quae publice colenda fuerant, instituta et creaturae quam creatori potius seruientes, in ceteris moribus parsimoniae, continentiae, castitatis, sobrietatis, mortis pro patriae salute contemptus seruataeque fidei non solum ciuibus uerum et hostibus imitandi merito proponantur? quae quidem omnia, quando non referuntur ad finem rectae ueraeque pietatis sed ad fastum inanem humanae
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bis quib eum asserit soluisse inferm dolores.
in quib eum impossibile erat deneri. Quis gͦ
nisi infidelis negauerit fuisse apud inferos xp̃m:
Qd̾ si mouet quẽadmodum accipiendũ sit ĩferm
abillo solutos dolores. neq enim cȩꝑat in eis eẽ
tanquã inuinculis.⁊ sic eos soluit tanquam
si cathenas soluisset quib fuerat alligatus:
facile ẽ intelligere sic eos solutos quẽadmodỹ
solui possunt laquei uenantiũ ne teneant.
ñ quia tenuerunt. Potest ⁊ sic. ut eos dolores
eũ soluisse credamus quib teneri ipse ñ pot̾at.
s quib alii tenebantur quos ille nouerat libe¬
randos. Uerum quinã isti sint. demerariũ ẽ
definire. Si enim õs omnino dixerimus tunc
ẽẽ lib̾atos qui illic inuenti sunt. quis ñ gratu¬
letur si hoc possimus ostendere: Presert̃ ꝓpt̃
quosdam qui nob̾ litt̾ario labore suo famili¬
ariter innotuerunt. quorũ eloquium inge¬

Expanded text:
uerbis, quibus eum adserit soluisse inferni dolores, uerbis, quibus eum adserit soluisse inferni dolores, in quibus inpossibile erat eum teneri. quis ergo nisi infidelis negauerit fuisse apud inferos Christum? quod si mouet, quem ad modum accipiendum sit inferni ab illo solutos dolores: - neque enim coeperat in eis esse tamquam in uinculis et sic eos soluit, tamquam si catenas soluisset, quibus fuerat alligatus —, facile est intellegere sic eos solutos, quem ad modum solui possunt laquei uenantium, ne teneant, non quia tenuerunt; potest et sic, ut eos dolores eum soluisse credamus, quibus teneri ipse non poterat, sed quibus alii tenebantur, quos ille nouerat liberandos. Verum quinam isti sint, temerarium est definire. si enim omnes omnino dixerimus tunc esse liberatos, qui illic inuenti sunt, quis non gratuletur, si hoc possimus ostendere, praesertim propter quosdam, qui nobis litterario labore suo familiariter innotuerunt, quorum eloquium inge
Abbreviated transcription (Latin):
prophȩ ⁊ patriarchȩ de stirpe abrahȩ. sic̃ ipse
retro noe ⁊ tota domus eius que salua factaẽ
ꝑaquam. excepto fortassis uno filio qui postea
repbatus ẽ. sicut etiã pret̾ ꝓgemem iacob alii
fuerunt credentes in dm̃. sicut iob. sic̃ ciuitas
niniue. isiqui alii s̃ qui uł apparent in scͥpt᷑is.
uł ingenere humano latent. s eoꝵ dico multa
milia hominum qͥ dm̃ ignorantes. ⁊ demonũ
uł simulachrorũ cultui dediti atemporibus
noe usq ad passionem xp̃i ex hac uita emi¬
grarunt. quos apud inferos xp̃c inueniens
quomͦ illis ñ p̃dicauit. s illis tantum qui ĩ
dieb noe increduli fuerunt. cum fabricaret᷑
archa: Aut si omnib p̾̃dicauit. eur illos solos¬
petrus ꝯmemorauit p̃t̾missa multitudine tam
mnumerabili cȩcõrũ: Et dominũ quidẽ carne
mortificatum uenisse in infernum: satis con
rum idem petrus exponit. uł eiꝰdem petri illis

Expanded text:
Prophetae et Patriarchae de stirpe Abrahae, sicut ipse Prophetae et Patriarchae de stirpe Abrahae, sicut ipse retro Noe et tota domus ejus, quae salva facta est per aquam, excepto fortassis uno filio, qui postea reprobatus est; sicut etiam praeter progeniem Jacob, alii fuerunt credentes in Deum, sicut Job, sicut civitas Ninive, et si qui alii sunt, qui vel apparent in Scripturis, vel in genere humano latent: sed eorum dico multa millia hominum, qui Deum ignorantes, et daemonum vel simulacrorum cultui dediti, a temporibus Noe usque ad passionem Christi, ex hac vita emigrarunt, quos apud inferos Christus inveniens, quomodo illis non praedicavit, sed illis tantum, qui in diebus Noe increduli fuerunt, cum fabricaretur arca? Aut si omnibus praedicavit, Petrus commemorauit praetermissa multitudine tam innumerabili ceterorum ?. Et dominum quidem carne mortificatum uenisse in infernum satis construm idem Petrus exponit, uel eiusdem Petri illis
Abbreviated transcription (Latin):
tuam. Nunc autẽ quȩ me ibi moueant inti¬
mabo. ut scđm hȩc que de illis u̾bis apłicis uł
ipse cogites. uł quẽ idoneum reperis consulas.
Cum dixisset xp̃m mortificatũ carne uiuificatũ
sp̃ũ. continuo subiecit. meo ipso sꝑitib qui in
carcere erant conclusi. aduenientẽ predicass e.
qui sp̃c aliqn increduli fuerant. cũ sustentaret¬
in dieb quib adhuc expectabat dĩpatientia
in dicb noe cũ fabricaret᷑ archa inqua pauci
id÷ octo animȩ salue facte s̃ ꝑaquã. Demde
subiungit.⁊ ait. Qd̃ ⁊ uos nunc simili forma
baptisma saluos fecit. Mouet itaq si apud
inferos dñs qñ mortuus ẽ. in carcere conclusis
sꝑitib p̃dicauit. quid boni soli meruerint ut
les fucrunt. cũ fabricaret᷑ archa. Et enim pꝰ tp̃ra
noc multa milia dot gentiũ usq ad passionẽ
xp̃i mortua s̃. quȩ potuit apud inferos inue¬
nire. ñ utiq eoꝵ qui indm̃ crediderant. sicut

Expanded text:
tuam; nunc autem, quae me ibi moueant, intituam; nunc autem, quae me ibi moueant, intimabo, . ut secundum haec de illis uerbis apostolicis uel ipse cogites uel, quem idoneum reppereris, consulas. -Cum diiisset Christum mortificatum carne. uiuificatum spiritu, continuo subiecit in eo ipso spiritibus, qui in carcere erant conclusi, aduenientem praedicasse, qui spiritus aliquando increduli fuerant in diebus, quibus adhuc expectabat dei patientia, in diebus Noe, cum fabricaretur arca, in qua pauci, id est octo animae saluae factae sunt per aquam. deinde subiunxit et ait: Quod et uos nunc simili forma baptisma saluos fecit. mouet itaque, si apud inferos dominus, quando mortuus est, in carcere conclusis spiritibus praedicauit, quid boni soli meruerint, cum fabricaretur arca. etenim postNoe, multa millia tot gentium usque ad passionem Christi mortua sunt, quae potuit apud inferos invenire: non utique eorum qui in Deum crediderant, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. exi inqͥt inuias ⁊ sepes. ⁊ compelle intrare.
Quappter si ambularetis quicti. extra hoc cõ¬
uuium scȩ unitatis ȩccł̃ȩ tanquã iniuiis uos
inueni rsmus. nunc uͦ quia ꝑmulta mala &
seua quȩ in nr̃os cõmittitis tãqmspiniᷤ. ⁊ asꝑita¬
te pleniestis. uoᷤᷤ dãqͣ in sepibꝰ inuenimꝰ. ⁊ int̾re cõ¬
pellimꝰ Q cõpellit᷑. qͦ ñuult cogit᷑. s cũ int̾uerit.
lã uolenspascit᷑. Cohibe itaq iã iniquũ ⁊ ĩpacatũ
amimum: ut in uera eccłia xp̃i. inuenias salu¬
OMINOBEATIS¬
simo fr̃i & coep̃o
in domino salutem:
ñ arbitror uehem̃tissime cõmouere quomͦ illa
u̾ba accipienda sint. tanꝗͣ de inferis dicta:
Replico gͦ tibi eandem questionẽ. ut siue ipse
potueris. siue aliquẽ qui possit inueneris. au¬
feras de illa atq finias dubitationem meam:
Qd si prior potuero. cũ id donauerit dominus
tibiq imꝑtire ualuero. ñ fraudabo dilectionẽ

Expanded text:
us, exi, inquit, in uias et saepes et compelle intrare. us, exi, inquit, in uias et saepes et compelle intrare. quapropter, si ambularetis quieti extra hoc conuiuium sanctae unitatis ecclesiae, tamquam in uiis uos inueniremus; nunc uero, quia per multa mala et saeua, quae in nostros committitis, tamquam spinis et asperitate pleni estis, uos tamquam in saepibus inuenimus et intrare compellimus. qui compellitur. quo non uult, cogitur, sed, cum intrauerit, iam uolens pascitur. cohibe itaque iam iniquum et inpacatum animum, ut in uera ecclesia Christi inuenias saluDOMINO BEATISSIMO FRATRI ET COEPISCOPO IN DOMINO SALUTEM. non arbitror, uehementissime commouere, quo modo illa uerba accipienda sint tamquam de inferis \' dicta. replico ergo tibi eandem quaestionem, ut, siue ipse . potueris siue aliquem, qui possit, inueneris, auferas de illa atque finias dubitationem meam. quod si prior potuero, cum id donauerit dominus, tibique inpartire ualuero, non fraudabo dilectionem