comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a: ut dicere possimus sic̃ reuelare
dignatꝰioi ẽ. & caꝑe possicis sic̾ expedit
uob̾. il Tres isti patriarchȩ. abraham
ẏsaãc. & iacob. Iam nostis filii iacob qr
Ibi figura. hic ueritas. Ibi umbra. hic corpꝰ:
currat animus ur ad abraham. y saac &
iacob. In istis trib inuenimus parere
libas. parere ancillas. Inuenimus ibi partꝰ
lib̾arum. inuenimꝰ ibi partꝰ ancillarum:
Ancilla nichil boni significat. Eice ancillã
inquit & filium eiꝰ. Non enim heres erit
silius ancillȩ. cum filio lib̾e. Apłs hoc

Expanded text:
vestra, ut dicere possimus sicut revelare vestra, ut dicere possimus sicut revelare dignatus est, et capere possitis sicut expedit vobis. 8. Tres ergo isti patriarchae, Abraham, Isaac, et Jacob. Jam nostis filii Jacob quia stianorum. Ibi figura, hic veritas, ibi umbra, hic corpus,currat nunc animus vester ad Abraham, Isaac, et Jacob. In istis tribus invenimus parere liberas, parere et ancillas: invenimus ibi partus liberarum, invenimus ibi et partus ancillarum. Ancilla nihil boni significat: Ejice ancillam, inquit, et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum
Abbreviated transcription (Latin):
sam natꝰ sum de adam. ñ me pot̾ iterum
generare adam. Lam natꝰ sum de xp̃o. ñ
me pot᷑ iterum generare xp̃c. Quomodo
uterus ñ pot̾ repeti. sic nec baptismus:
Qui nascitur de eccła catholica. tanqͣm de
sarra nascitur. de libera nascit᷑. Qͥ nascit᷑
de heresi. tanqͣm de ancilla nascit᷑. s ex
semine abraham. Ad uertat caritas ur̃a.
ad magnum sacramentum testat᷑ ds ndic̃:
c̃go sum ds abraham. ⁊ ds ysaac ⁊ds iacob
Nan erant alii patriarche. ñ erat ante istos
scs noe. qui solus in toto genere humano
cum tota domo sua merint de diluuio
lib̾ari. in quo & in filiis eiꝰ figurata ẽ eccła:¬
Qui ligno portante euadunt it̃.t̃. diluuiũ:
Deinde pꝰea magni quos nouimus. qͦs sc̃ã
scriptura commendat. moyses fidelis in
tota domo eiꝰ. & illi tres nominantur:
quasi eum soli ꝓmeruerint: Ego sũ đs
abraham. & ds ysaac. & ds iacob. Hoc
mͥ nomen ẽ inȩt̾num. Sacramtum grande.
potens ẽ dñs & ora nr̃a aꝑire & corda

Expanded text:
sum de Adam, non me potest iterum generare Adam: jam natus sum de Christo, non me potest iterum generare Christus. Quomodo uterus non potest repeti, sic nec Baptismus. 7. Qui nascitur de Ecclesia catholica, tanquam de Sara nascitur, de libera nascitur: qui nascitur de haeresi, tanquam de ancilla nascitur, sed ex semine Abraham. Advertat Charitas vestra quam magnum sacramentum. Testatur Deus, et dicit, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob. Non erant alii patriarchae? non erat ante istos sanctus Noe, qui solus in toto genere humano cum tota domo sua meruit de diluvio liberari, in quo et in filiis ejus figurata est Ecclesia? Ligno portante evadunt diluvium . Deinde postea magni quos novimus, quos sancta Scriptura commendat, Moyses fidelis in tota domo ejus . Et illi tres nominantur, quasi eum soli promeruerint, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob: hoc mihi nomen est in aeternum . Sacramentum grande! Potens est Dominus et ora nostra aperire, et corda
Abbreviated transcription (Latin):
Aitestata ẽ ipsa creatura. & ipse passiones
uerbis iohannis dicentes. illũ oportet
crescere me aut̾ minui. Crescat gͦ in
crescat & nr̃a. Hoc enii dicit apls. hoc
male cresces. Qui gͦ male crescit. iuste
minuit᷑. Crescat gͦ ds. qͥ semꝑ ꝑfectus ẽ:
Crescat inte. Qͣnͣto enim magis intelligis
dm̃:⁊ qͣntomagis capis: uidet᷑ in te crescere
ds. Ipse aut̃ ñ crescet. s semꝑ ꝑfecꝰtus ẽ:
Intelligebas heri modicum. intelligis ho¬
die amplius. intelliges cras multo ampliꝰ.
Lumen ipsum di crescit inte. Ita uelut
ds crescit. qui semꝑ ꝑfectus manet. Qͤm¬
admodum si curarentur alicuiꝰ oculi ex
pristina cecitate. & inciꝑet uidere pau¬
lulum lucis. & alia die plus uideret.
tercia die amplius: uideret᷑ illi lux
crescere. Lux tam̃ ꝑ fecta ẽ. siue ipse
uideat. siue ñ uideat. Sic ẽ ⁊ interior
homo. ꝓficit quidem indo. & ds in

Expanded text:
At testata est ipsa creatura et ipsae passiones At testata est ipsa creatura et ipsae passiones verbis Joannis dicentis, Illum oportet crescere, me acrescat et nostra. Hoc enim dicit Apostolus, hoc male crescis. Qui enim male crescit, juste minuitur. Crescat ergo Deus qui semper perfectus est, crescat in te. Quanto enim magis intelligis Deum, et quanto magis capis, videtur in te crescere Deus: in se autem non crescit, sed semper perfectus est. Intelligebas heri modicum, intelligis hodie amplius, intelliges cras multo amplius: lumen ipsum Dei crescit in te; ita velut Deus crescit, qui semper perfectus manet. Quemadmodum si curarentur alicujus oculi ex pristina caecitate, et inciperet videre paululum lucis, et alia die plus videret, et tertia die amplius, videretur illi lux crescere: lux tamen perfecta est, sive ipse videat, sive non videat. Sic est et interior homo: proficit quidem in Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
& inuenit omnes cum peccato. Si sic
uenit ille ut dimitteret peccata: ds
largiat᷑. homo confiteat᷑. Q enim ꝯfessio
hominis. humilitas hominis: miseratio
di. altitudo dĩ. Sigͦ uenit ille dimitt̾e
homini peccata sua. agnoscat homo hu¬
militatẽ suam : ⁊ ds faciat nuiscdiam
suam. Illum oportet crescere me aut̃
minui: hoc ẽ illum oportet dare. me
aut̃ acciꝑe. Illum oportet clarificari.
me aut̃ confiteri. Intelligat gͣdum suũ
uolenti. Quid enim habes qd nͨ accepisti:
si aut̃ accepisti qͥd głaris quasi ñ acceꝑis:
Intelligat gͦ homo qr accepit. qͥ uolebat
suum dicere qd ñ ẽ eius: ⁊ minuat᷑. Bonũẽ
enim illi ut d̃s in illo głificet᷑. ipse in se
minuat᷑. ut indo augeat᷑. ħ testimonia¬
& hanc ueritatẽ. etiã passionib suis
capite minutus. xp̃o incruce exaltatꝰ.
ut & ibi appareret qͥd ẽ. illũ oportet
crescere. me aut̃ minui. Deinde natꝰ ẽ
Natus ẽ ioħs. qͣndo ceperunt minui dies

Expanded text:
et invenit omnes cum peccato. Si sic et invenit omnes cum peccato. Si sic venit ille ut dimitteret peccata, Deus largiatur, homo confiteatur. Etenim confessio hominis, humilitas hominis: miseratio Dei, altitudo Dei. Si ergo venit ille dimittere homini peccata, agnoscat homo humilitatem suam, et Deus faciat misericordiam suam. Illum oportet crescere, me autem minui: hoc est, illum oportet dare, me autem accipere; illum oportet glorificari, me autem confiteri. Intelligat homo gradumvolenti: Quid enim habes quod non accepisti? si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Intelligat ergo homo quiasuum dicere quod non est ejus, et minuatur. Bonum est enim illi ut Deus in illo glorificetur, ipse in se minuatur, ut in Deo augeatur . Haec testimonia, hanc veritatem etiam passionibus suis capite minutus, Christus in cruce exaltatus; ut et ibi appareret quid est, Illum oportet crescere, me autem minui. Deinde natus est natus est Joannes quando coeperunt minui dies.
Abbreviated transcription (Latin):
carnis. ido forte dictum ẽ. illũ oportet
crescere. me aut̃ minui. S quare ⁊ hoc:¬
Ioħs & iħc q ad carnem attinet. coeui
erant. Sex menses int̾ se habebant. pa¬
rit creuerant. Et si diutius ante mortẽ
rant. ita parit̾ senescere poterant. Qr
g illum oportet crescere. me aut̃ minui:
Srimo qr iam & dñs triginta annoꝵ. erat:
Nunquid iuuenis siiam triginta annoꝵ
sit. adhuc crescit: Iam ab ipsa ȩtate
uergere incipiunt hommes: ⁊ declinare
ad grauiorem etatem. ⁊ inde ad senecꝰtutẽ:
S ⁊̃ si pueri essent ambo. ñ diceret illũ
oportet crescere: me aut̃ minui: s diceret.
simul nos oportet crescere. N unc aut̃ xxx
erant. nullam distingunt ȩtatẽ. Magis
illud inuenit lectio. qͣm aspectio. Qd gͦ ẽ
Magnum hoc sacramentum. intelligat
caritas ur̃a. Anteqͣm ueniret dñs iħc.
homines głabant᷑ de se. Uenit ille homo.
ut minueret᷑ hominis gła.⁊ augeretur
gła di. Q enim uenit ille sine peccato.

Expanded text:
carnis, ideo forte dictum est, Illum oportet carnis, ideo forte dictum est, Illum oportet crescere, me autem minui. Sed quare et hocs, quod ad carnem pertinet, coaevi erant: sex menses inter se habebant , pariter creverant; et si diutius ante mortem rant, ita pariter senescere poterant: quare ergo, Illum oportet crescere, me autem minui? Primo, quia jam et Dominus triginta annorum erat : numquid juvenis, si jam triginta annorum sit, adhuc crescit? Jam ab ipsa aetate vergere incipiunt homines, et declinare ad graviorem aetatem, et inde ad senectutem. Sed et si pueri essent ambo, non diceret, Illum oportet crescere, me autem minui; sed diceret, Simul nos oportet crescere. Nunc autem trigrerant, nullam distinguunt aetatem; magis illud invenit lectio quam aspectio. 5. Quid eMagnum hoc sacramentum! intelligat Charitas vestra. Antequam veniret Dominus Jesus, homines gloriabantur de se: venit ille homo, ut minueretur hominis gloria, et augeretur gloria Dei. Etenim venit ille sine peccato,
Abbreviated transcription (Latin):
euanuerunt in cogitationib suis & obscu¬
ratum ẽ insipiens cor eoꝵ. Dicentes enĩ
se ẽẽ sapientes. stulti facti sunt. Si enim
dm̃ cognouerant. simul cognouerant qr
ñ eos fecerat sapientes. nͥ as. Ñ gͦ sͥ tribue
rent qd a se ñ habebant. s ei a quo susce¬
perant. N aut̃ agendo gr̃as. insipientes
facti sunt. G d̾s q dederat gratis. tulit
ingratis. Noluit eẽ hoc ioħs. gratus esse
uoluit. confessus ẽ se accepisse. & gaudere
se dixit ꝓpt̾ uocem sponsi. Et att. Hoc gͦ
gaudium meum impletum ẽ. Illum opor¬
tet crescere. me aut̃ minui. Quid ẽ hoc :
Illum oportet exaltari. me aut̃ humiliari:
crescit. Ds̃ aut̃ nec crescit nec minuit᷑. Si
enim crescit ꝑfectus ñ ẽ. Si minuit᷑. d̾s ñ ẽ:
Iħc aut̃ d̾s. quomͦ crescit: Si adetatem qr
dignatus ẽ ẽẽ homo & fuit puer. ⁊ cũ sit
ũbum di. infans inp̾sepi iacuit. Q cum
ipse matrẽ suã condiderit. lac infantie de
matre suxit. Quia creuit gͦ iħc etate

Expanded text:
in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum: dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt » . Si enim Deum cognoverant, simul cognoverant quia non eos fecerat sapientes nisi Deus. Non ed a se non habebant, sed ei a quo acceperant. Non autem agendo gratias insipientes facti sunt. Ergo Deus quod dederat gratis, tulit ingratis. Noluit esse hoc Joannes, gratus esse voluit: confessus est accepisse se, et gaudere se dixit propter vocem sponsi, et ait, Hoc ergo gaudium meum impletum est. 4. Illum oportet crescere, me autem minui. Quid est hoc? Illum oportet exaltari, me autem humiliari. crescit. Deus autem nec crescit, nec minuitur. Si enim crescit, perfectus non est: si minuitur, Deus non est. Jesus autem Deus quomodo crescit? Si ad aetatem, quia dignatus est esse homo, et fuit puer; et cum sit Verbum Dei, infans in praesepi jacuit, et cum ipse matrem suam condiderit, lac infantiae de matre suxit: quia crevit ergo Jesus aetate
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ audiuit hoc loquitur. Habet enim &
patrem ipse filius di. habet ⁊ patrem.
& audiuit a patre ⁊ qd audiuit a patre
quid ẽ: quis hoc explicat: Quando lin¬
gua mea. qͣndo cor meum suffic̾e pot̾.
uł cor ad intelligendum. uł lingua ad
ꝓferendum. qͥd ẽ q filius audiuit a pa-¬
tre : Forte filius uerbum patris audiuit:
Immo filius u̾bum patris ẽ. Uidetis
qͣmadmodum hic fatiget᷑ omnis conatꝰ
humanus: uidetis qͦmadmodum hic
deficiat omnis comectura pectoris nr̃i.
& omnis intentio mentis caligantis. Au¬
dicentẽ scͥpt᷑am. qi ipse filiꝰ u̾bũ patris ẽ.
Inpͥncipio erat u̾bũ. ⁊iu̾bum erat ap̃ dm̃.
& d̾s erat u̾bum. Nos loquimur u̾ba uolantia
& tͣnseuntia. Mox ut sonuerit ore tuo u̾bũ
tuum tͣnsit. ꝑagit strepitum suum ⁊ tͣnsit ĩ
silentium. Nunqͥd potes sequi sonum tuũ:⁊
tenere ut stet: Cogitatio tam̃ tiia manet:⁊
de ipsa cogitatione manente dicis u̾ba multa
tͣnseuntia. Qͥa dicimus fr̃s : ds cũ loqueret᷑

Expanded text:
Habet enim et Patrem ipse Filius Dei; habet et Patrem, et audit a Patre. Et quod audit a Patre quid est? quis hoc explicat? Quando lingua mea, quando cor meum sufficere potest, vel cor ad intelligendum, vel lingua ad proferendum, quid est quod Filius audivit a Patre? Forte Filius Verbum Patris audivit? Imo Filius Verbum Patris est. Videtis quemadmodum hic fatigetur omnis conatus humanus; videtis quemadmodum hic deficiat omnis conjectura pectoris nostri, et omnis intentio mentis caligantis. Audicentem Scripturam quia ipse Filius Verbum Patris est: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Nos loquimur verba volantia et transeuntia: mox ut sonuerit ore tuo verbum tuum, transit; peragit strepitum suum et transit in silentium. Numquid potes sequi sonum tuum, et tenere ut stet? Cogitatio tamen tua manet, et de ipsa cogitatione manente dicis multa verba transeuntia. Quid dicimus, fratres? Deus cum loqueretur,
Abbreviated transcription (Latin):
de terra ẽ. ⁊ de terra loquitur ioħs:
Et hoc ẽ testimonium iohis. De terra
ẽ ⁊ de terra loquit᷑. Totum testimonium
q ꝑhibet de xp̃o. de terra loquitur:
Non uoces łi audiunt᷑ a ioħe. ubi testi
terra ẽ ⁊ terram loquit᷑. Siͥ aut̃ aliqͣs
loquit᷑ diuina. illummatꝰ ẽ a dõ. Nam
si ñ ẽẽt illuminatꝰ. terra terrã loquerit᷑
sͣ seorsum ẽ grã dĩ. seoisumẽ natura
hominis. Mͦ naturam hominis interroga:
Nascit᷑. crescit. usitata ista hominũ discit:
Qͥd nouit nͥ terrã : de terra humana loquit᷑:
humana nouit. humana sapit. carnalif
carnalit̾ estimat. carnalit̾ suspicat᷑. Ecce ẽ
totꝰ homo. ueniat gr̃a di. illuminet tene¬
bras illius: sic̃ dicit. tu illuminabis lucer¬
nam meam dñe d̾̃s nĩs. illuminabis tene¬
bras meas: assumat mentẽ humanã. con¬
uertat᷑ ad lucem suam: incipit iãdicere.

Expanded text:
de terra est, et de terra loquitur; Joannes est. Et hoc est totum, Joannes de terra est, et de terra loquitur? totum testimonium quod perhibet de Christo, de terra loquitur? non voces Dei audiuntur a Joanne, ubi testimterra est, et de terra loquitur: si autem aliqua loquitur divina, illuminatus est a Deo. Naminatus, terra terram loqueretur. Ergo seorsum est gratia Dei, seorsum natura hominis. Modo naturam hominis interroga: nascitur et crescit, usitata ista hominum discit. Quid novit nisi terram de terra? Humana loquitur, humana novit, humana sapit; carnalis carnaliter aestimat, carnaliter suspicatur: ecce est totus homo. Veniat gratia Dei, illuminet tenebras illius, sicut dicit, Tu illuminabis lucernam meam, Domine; Deus meus, illumina tenebras meas ; assumat mentem humanam, convertat ad lucem suam: incipit jam dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
infidelem. impium. & attendens illum
in fidelitate sua. ait. Testimonium eiꝰ
qͥ uenit de cȩlo nemo accipit. Quorum
nemor eoꝵ qͥ ad sinistrã futuri st̃. eoꝵ qͥb
dicet᷑. ite in ignẽ ec̃num. qͥ p̾ꝑatꝰ ẽ diabolo ⁊¬

Expanded text:
infidelem; attendens illum in infidelitate sua, ait, Testimonium ejus qui venit de coelo, nemo accipit. Quorum nemo? Eorum qui ad sinistram futuri sunt, eorum quibus dicetur, Ite in ignem aeternum qui praepa
Abbreviated transcription (Latin):
Ego sum. qͥ loquor tecum. Uocauit gͦ ui¬
Qndo dñs iͨ xͣ manifestare se uoliit inu¬
lieri. cui dixerat crede mͥ: Q continuo
uenerunt discipłi eiꝰ. & mirabant᷑ quia
cum muliere loquebat᷑. Qͥa querebat
illi mirabant᷑. ñ malum aliqͦd suspicant᷑¬
&̾ nemo tñ dixit qͥd queris. aut quid
loqueris cum ea. Reliquit gͦ mulier hy¬
driam suam. Mulier audito ego sum qͥ
loquor tecum. & recepto in cor xͦ dño.
qͥd faceret nͥ iam hydriam dimuteret.
⁊ euangłizare curreret: Et ꝓiecit cupi¬
ditatẽ. ⁊ p̾ꝑ auit annuntiare ueritatem:
Discant qͥ uolunt euangłizare. ꝓitiant
hẏdriam ad puteum. Recordamini qͥd
suꝑiꝰ dixerim de hẏdria. uas erat unde
aqua hauriebat᷑. Greco nomine appellat᷑
aquaꝵ. diceret᷑. ł iecit gͦ hẏdriam. qͣ ia ñ
usui s oneri fuit. A uida quippe desidãbat
aqua illa saciari. ut nunciaret xp̃m onere
abiecto. Cucurrit ad ciuitatẽ. & dicit illis
hominib. Uenite & uidete hominẽ. qͥ i

Expanded text:
Ego sum, qui loquor tecum. Vocavit vis Dominus manifestare se voluit mulieri, cui dixerat, crede mihi? Et continuo venerunt discipuli ejus, et mirabantur, quia cum muliere loquebatur. Quia quaerebat  suspicabantur. Nemo tamen dixit: Quid quaeris aut quid loqueris cum ea? 30. Reliquit ergo hydriam suam mulier. Audito, Ego sum qui loquor tecum, et recepto in cor Christo Domino, quid faceret, nisi jam hydriam dimitteret, et evangelizare curreret? Projecit cupiditatem, et properavit annuntiare veritatem. Discant qui volunt evangelizare, projiciant hydriam ad puteum. Recordamini quid superius dixerim de hydria: vas erat unde aqua hauriebatur, graeco nomine appellatur aquarum diceretur. Projecit hydriam, quae non jam usui, sed oneri fuit. Avida quippe desiderabat aqua illa satiari, ut annuntiaret Christum, onere abjecto. Cucurrit ad civitatem, et dicit illis hominibus: « Venite et videte hominem, qui dixit
Abbreviated transcription (Latin):
deb̾e gaudere de sapientia sua. s de sapien¬
tia qͣm accepit ad̾o: nichil plus querat.
&̃ ñ amittit qd inuenit. Multi enĩ ido
facti sit insipientes. qr dixerunt se ẽe
ipsis. qr qͥ notum ẽ di ait. manifestum ẽ¬
in illis. Deus enim illis manifestauit.

Expanded text:
gaudere debere de sapientia sua, sed de sapiengaudere debere de sapientia sua, sed de sapientia quam accepit a Deo. Nihil plus quaerat, et non amittit quod invenit. Multi enim ideo facti sunt insipientes, quia dixerunt se esseipsis: « Quia quod notum est Dei, ait, manifestum est illis: Deus enim illis manifestavit.
Abbreviated transcription (Latin):
qr &e ipse de hominib. Et enim qͣmuis
nemo exsurrexit maior ioħe in natis
mulierum. unus tam̃ & ipse ex his qͥ
nati sunt ex mulierib. Nquid compa¬
randus ẽ ei. qͥqr uoluit natꝰ ẽ: Et ideo
nouo partu. qr nouus natꝰ. Ambe enĩ
generationes dñi inusitatȩ sunt. ⁊ di¬
uina & humana. Diuma ñ habet matr̃e.
humana ñ habet patrem. S unus de cet̾is
ioħs: s tam̃ maioris gr̃ȩ. ita ut innatis mu¬
lierum nemo exsurgeret maior illo: tan
ut illum dicat sponsum. se amicũ sponsi:
n̾ dignum tam̃ soluere corrigiam calcia¬
menti eiꝰ Hinc audiuit multa caritas
qr homines sumꝰ. & ñ possumus acciꝑe
quicqͣm. nͥ ille dederit qͥ homo ñ ẽ. Hoc¬
g gaudium meum impletum ẽ. Quod ẽ
gaudium ipsius : Ut gaudeat ad uocem
sponsi. Impletum ẽ inme. habeo grãm
meam. plus mͥ ñ assumo. neqd accepi amit¬
tam. Quod ẽ hoc gaudium: Gaudio gaud&
ꝓpt̾ uocem sponsi. Intelligat᷑ homo g ñ se

Expanded text:
ipse de hominibus. Etenim quamvis nemo exsurrexerit major Joanne in natis mulierum , unus tamen et ipse ex his qui nati sunt ex mulieribus. Numquid comparandus est ei qui, quia voluit, natus est; et ideo novo partu, quia novus natus? Ambae enim generationes Domini inusitatae sunt, et divina et humana: divina non habet matrem, humana non habet patrem. Ergo unus de caeteris Joannes, sed tamen majoris gratiae, ita ut in natis mulierum nemo exsurgeret major illo, tant Christo, ut illum dicat sponsum, se amicum sponsi, non dignum tamen solvere corrigiam calceamenti ipsius. Hinc audivit jam multa Charitas quia homines sumus, et non possumus accipere quidquam, nisi ille dederit qui homo non est. ergo gaudium meum impletum est. Quod est gaudium ipsius? Ut gaudeat ad vocem sponsi. Impletum est in me, habeo gratiam meam, plus mihi non assumo, ne et quod accepi amittam. Quod est hoc gaudium? Gaudio gaudet propter vocem sponsi. Intelligat ergo homo non se
Abbreviated transcription (Latin):
moriturus successurum. generat ds de
eccła filios ñ successuros. s secum mansuroᷤ.
uisibilit̾ adẽ. unde nasceris. qr & tu
inuisibilit̾ nasceris. Sequit᷑ enĩ ⁊ dic̾.
N mireris qr dixi tibi. oportet uos nasci
denuo. Sp̃c ubi uult spirat. & uocẽ eiꝰ
Nemo uidet sp̃m. Et qͦmͦ audiuimus
diuinus. uox ẽ sp̃c. Uocem eius audis.
&& nescis unde ueniat & quo ueniat:¬
sͦ si nasceris & de cũ sp̃u. hoc exis. ut¬

Expanded text:
moriturus successurum: generat Deus de moriturus successurum: generat Deus de Ecclesia filios non successuros, sed secum mansuros, visibiliter adest unde nasceris, quia et tu invisibiliter nasceris. Sequitur enim, et dicit: Non mireris quia dixi tibi, oportet vos nasci denuNemo videt spiritum; quomodo audimus divinus, vox est spiritus. Vocem ejus audis, et nescis, unde veniat et quo vadat. Si nasceris e
Abbreviated transcription (Latin):
querere hereditatẽ xꝑi. ut sit tanꝗͣ.
filius iacob de ancilla: qͣm baptirari
ꝑ scos ⁊ suꝑbire. ut sit esau foras
mittendus. qͣmuis natꝰ ex lib̾a. Hȩc fr̃s
tenete. nͨ uos palpamus. nulla spes urã
in nobis fit. Nec nob̃ blandim᷑ nec uob̾:
Unusquisq suam sarcinã portet. Nr̾m
est dicere ne male iudicemuf. urm est
audire. & corde audire. ne exigat᷑ qͥ damꝰ:
immo qͣndo exigitur. lucrum inueniat᷑.
ñ detrimentum. Nicit itaq dñs nicho¬
demo exponens ei. Amen am̃ dico tibi.
nͥ quis renatus fuerit ex aqua ⁊⁊ sp̃u¬
scõ. ñ pot̃ introire in regnum dĩ. Tu
inquit carnalem generationẽ intelligis
cum dicis. Nunquid pot̾ homo in uis
cera matris suȩ redire: Ex aqua & sp̃u
oportet ut nascatur ꝓpt̾ regnum dei:
Si ꝑpt̾ hereditatẽ patris hominis
temꝑalem nascit᷑. nascatur ex uiscerib
matris carnalis. Si ꝑpt̾ hereditatem
patris di sempi. nam: nascat᷑ ex uiscib
eccłe. Generat ꝑ uxorem filium pater

Expanded text:
quaerere Christi, ut sit tanquam filius Jacob de ancilla, quam baptizari per sanctos et superbire, ut sit Esau foras mittendus, quamvis natus ex libera. Haec, fratres, tenete. Non vos palpamus, nulla spes vestra in nobis sit: nec nobis blandimur, nec vobis; unusquisque suam sarcinam portat. Nostrum est dicere, ne male judicemur: vestrum est audire, et corde audire, ne exigatur quod damus; imo quando exigitur, lucrum inveniatur, non detrimentum. 5. Dicit Dominus Nicodemo, et exponit ei: Amen, amen dico tibi, nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non potest introire in regnum Dei. Tu, inquit, carnalem generationem intelligis, cum dicis, Numquid potest homo redire in viscera matris suae? ex aqua et Spiritu oportet ut nascatur propter regnum Dei. Si propter haereditatem patris hominis temporalem nascitur, nascatur ex visceribus matris carnalis: si propter haereditatem patris Dei sempiternam, nascatur ex visceribus Ecclesiae. Generat per uxorem filium pater
Abbreviated transcription (Latin):
rim. ego ñ sum xͦ. s qr mi̾ssus sum ante
illum. Qͥ habet sponsam sponsꝰ ẽ. Amicꝰ
aut̾ sponsi qui stat & audit eum. gaudio
gaudet ꝓpt̾ uocem sponsi. Non sibi gaudi¬
um fecit᷑ de se. Qui enim uult gaudere
de se. tristis erit. Qui ant̃ de dõ uult
ꝓpter uocem sponsi gaudet. amicꝰ sponsi
eum. Si gͦ cadit. ñ audit sum. De illo
enim qͦdam qͥ cecidit dictum ẽ. & in ue¬
ritate ñ stetit. De diabolo dictum est:
G stare debet amicꝰ sponsi. & audire:
Qͥd ẽ stare: ꝑmanere in grã eiꝰ qͣm acce¬
pit. Et audit uocẽ ad qͣm gaudeat. Sic
erat ioħs. Nouerat unde gaudebat:
N sͥ arrogabat. q ipse ñ erat. Sciebat
illuminatum se ñ illuminatorem. Erat¬

Expanded text:
te illum. Qui habet sponsam, sponsus est; amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi, non sibi gaudium facit de se. Qui enim vult gaudere de se, tristis erit. Qui autem de Deo vult propter vocem sponsi gaudet amicus sponsi, eum. Si ergo cadit, non audit eum. De illo enim quondam qui cecidit, dictum est: Et in veritate non stetit ; de diaErgo stare debet amicus sponsi et audire. Quid est stare? Permanere in gratia ejus quam accepit, et audit vocem ad quam gaudeat. Sic erat Joannes: noverat unde gaudebat, non sibi arrogabat quod ipse non erat; sciebat illuminatum se, non illuminatorem.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia ossa mea. ubi passio dñi aꝑtissime de¬
claratur. Qͥ psalmus omni anno legit᷑. nouis¬
sima ebdomade intento uniuerso ppło. im¬
minente passione .xͥ. & ap̃ nos ⁊ ap̃ illos.
psalmus iste legitur. Intendite fr̃s mei
qtud ibi emit. Recitent᷑ tabule cõm̃tiales
qͥd ibi ennt audite. Cõmemorabunt᷑ ⁊ ꝯu̾̃tent
ad dñm. uniuersi fines terre. & adorabunt
in conspecta eiꝰ uniuersȩ patriȩ gentiũ.
qm ipsius ẽ regnum. & ipse dominabit᷑
gentium. Ecce quid emit. ecce qm ds rex
omnis t̾re. ẽ sponsus tuus. Qͥd g ad pan¬
nos uis deduci : Talem diuitẽ agnosce.
totum emit: & tu dicis partẽ hic habes:
O si placeres sponso. osi ñ corrupta loque¬
reris. & corrupta qd peiꝰ ẽ corde ñ corꝑe. Amas
hominẽ ꝑ xͦ. amas dicentẽ ego baptiro:
Amicum sponsi n̾ audis dicentẽ. hic ẽ qui

Expanded text:
omnia ossa mea; ubi passio Domini apertissime deomnia ossa mea; ubi passio Domini apertissime declaratur: qui psalmus omni anno legitur novissima hebdomada intento universo populo, imminente passione Christi, et apud nos, et apud illos psalmus iste legitur. Intendite, fratres, quid ibi emit; recitentur tabulae commerciales; quid ibi emit, audite: Commemorabuntur etet adorabunt in conspectu ejus universae patriae gentium: quoniam ipsius est regnum, et ipse dominabitur gentium . Ecce quid emit. Ecce quoniam rex omnis terrae Deus est sponsus tuus. Quid ergo ad pannos vis deduci talem divitem? Agnosce: totum emit, et tu dicis, Partem hic habes. O si placeres sponso, o si non corrupta loquereris, et corrupta, quod pejus est, corde, non corpore! Amas hominem pro Christo, amas dicentem, Ego baptizo: amicum sp
Abbreviated transcription (Latin):
omia ossa mea. Ipsi uͦ considerauerunt
Iꝯspexerunt me. diuiser̃ sͥ uestimenta
mea: ⁊ suꝑ uestem meã miser̃ sortem:
Sponsa es agnosce uestem sponsi tui. suꝑ
quam uestem missa ẽ sors. Interroga euan
głm. uide qͥd tͥ dicat in passione dñi:
Erat ibi tunica. uideamꝰ qualis. Desuper
contexta. Desuꝑ ꝯtexta tunica qͥd signi¬
ficat nisi caritatẽ : Desuꝑ contexta tu¬
nica quid significat nisi u̾nitatem:
Hanc tunicam attende. q nec ꝑsecutores xp̃i
diuiserunt. Ait enim. Dixerunt inter se:
N diuidamꝰ eam. s sortem suꝑ eam mittainus.
Ecce unde audisti psalmuni. Uestẽ ꝑsecutores
enim emit. ibi p̾tium dedit. Pro quanto
dedit. si ꝓ asfrica dedit: Simus donatistȩ.
S ñ tacuit in cõmertio suo. qͥd emerit. fecͥ
tabulas. Deo gr̃as. N nos fefellit. Opꝰ ẽ ut
ibi in ipso psalmo ubi dictum ẽ. foderunt
manus meas & pedes meos. dinumerauert᷑

Expanded text:
omnia ossa mea: ipsi vero consideraverunt, et omnia ossa mea: ipsi vero consideraverunt, et conspexerunt me; diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestem meam miserunt sortem? Sponsa es, agnosce vestem sponsi tui. Super quam vestem missa est sors? Interroga Evangelium; vide quid tibi dicat in passione Domini. Erat ibi tunica: videamus qualis: desuper texta. Desuper texta tunica quid significat, nisi charitatem? desuper texta tunica quid significat, nisi unitatem? Hanc tunicam attende, quam nec persecutores Christi diviserunt. Ait enim: Dixerunt inter se, Non dividamus eam, sed sortem super eam mittamus . Ecce unde audistis Psalmum. Vestem persecutores enim emit, ubi pretium dedit. Pro quanto dedit? Si pro Africa dedit, simus Donatistae, et Sed non tacuit in commercio suo quid emerit. Fecit tabulas: Deo gratias, non nos fefellit. Opus est ut rit virginitatem. Ibi in ipso psalmo ubi dictum est, Foderunt manus meas et pedes, dinumeraverunt
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut enim membrum corꝑis uiolat᷑ in
quodam loco: sic feductio lingue uiolat
uirgiitatẽ cordis. In mente ñcorrumpat᷑.
ista custodiat᷑. Cui custodiat᷑: Xp̃o inquit.
Uideamus si xͦ. ñ donato. Uideamus cuiser¬
uatur ista uirginitas. cito ꝓbare potestis
Ecce ostendo sponsum qr ipse se ostendet.
ꝑhibet illi testimonium ioħs. hic ẽ qui
baptizat. O tũ uirgo si sponso huic seruas
uirginitatẽ tuã. quare curris ad eum
qͥ dicit ego baptiro. cum amicus sponsi
tui dicat. hic ẽ qui baptizat: Deinde spo¬
sus tuus totum orbem̃ tenet. quare tu in
parte corrumperis: Quis ẽ sponsus:
Qm̃ rex omnis terrȩ ds̃. ipse sponsꝰ tuus
totum tenet. qr totum emut. U ide qͣnti
emerit. ut intelligas qͥd emerit. Quod̾
p̾crum dedit : Sanguinẽ suum dedit.
Ubi fudit sanguinem suum : Inpassione
Nonne sponso tuo cantas aut cantare te
fingis. quando emptus ẽ totꝰ orb: Fõdert̃
manus meas ⁊ pedes meos. dmumerauer̃

Expanded text:
Sicut enim membrum corporis violatur in Sicut enim membrum corporis violatur in quodam loco, sic seductio linguae violat virginitatem cordis. In mente non corrumpatur, ista custodiatur. Cui custoditur? Christo, inquit. Videamus si Christo, non Donato: videamus cui servetur ista virginitas; cito probare poteritis. Ecce ostendo sponsum, quia ipse se ostendit: perhibet illi testimonium Joannes, Hic est qui baptizat. O tu virgo, si sponso huic servas virginitatem tuam, quare curris ad eum qui dicit, Ego baptizo; cum amicus sponsi tui dicat, Hic est qui baptizat? Deinde sponsus tuus totum orbem tenet; quare tu in parte corrumperis? Quis est sponsus? Quoniam rex omnis terrae Deus . Ipse sponsus tuus totum tenet, quia totum emit. Vide quanti emerit, ut intelligas quid emerit: quod pretium dedit? Sanguinem dedit. Ubi dedit, ubi fudit sanguinem suum? In passione. Nonne sponso tuo cantas, aut cantare te fingis, quando emptus est totus orbis: Foderunt manus meas et pedes, dinumeraverunt
Abbreviated transcription (Latin):
& apłs amicꝰ sponsi ⁊ elat ⁊ipse ñ sibi s
sponso. Audi uocẽ zelantis ⁊ elo di. uos
sic̃ serpens seduxit euam astutia sua. sic
Omĩs eccła. uirgo appellata ẽ. Diuersa ẽe¬
mbra eccłe diuisis donis pollere uidecis:
atq gaudere. Alii ꝯnigati. alie ꝯiungate:
Alii uiduati uxorib ult᷑ ñ querunt. Aliȩ
uidnate maritis. ult᷑ ñ querunt. Alii inte¬
gritatẽ abineunte etate ꝯseruant. alie
uirginitatẽ suã dõ uouerunt. Diuersa st̃
munera. s om̃s ifti una uirgo ẽ. Ubi est
ista uirginitas: N enĩ incorꝑe paucaꝵ
feminaꝵ. ẽ. Et si dici uirginitas inuitis
pot̾. paucors uirors sc̃itas: integritas
etiam corꝑis ẽ in eccła. & honorabilius
membrum ẽ. Alia aut̃ membra ñ ĩ corꝑe.
s omia inmente seruant uirginitatẽ. Qͤ ẽ
uirginitas mentis: Integra fides. solida spes.
sincera caritas. Hanc uirꝯinitatẽ cimebat
ille qui zelabat sponso. aserpente corrũpi.

Expanded text:
et Apostolus amicus sponsi, zelat et ipse, non sibi, sed et Apostolus amicus sponsi, zelat et ipse, non sibi, sed sponso. Audi vocem zelantis: Zelo Dei vos sicut serpens seduxit Evam astutia sua, sic sed si convertar in lacrymas, et lacrymae fiam, membra Ecclesiae, diversis donis pollere videtis atque gaudere: alii conjugati, aliae conjugatae, alii viduati uxores ultra non quaerunt, aliae viduatae maritos ultra non quaerunt, alii integritatem ab ineunte aetate conservant, aliae virginitatem suam Deo voverunt; diversa sunt munera, sed omnes n enim in corpore. Paucarum feminarum est, et si dici virginitas in viris potest, paucorum virorum sancta integritas etiam corporis est in Ecclesia, et honorabilius membrum est: alia autem membra non in corpore, sed omnia in mente servant virginitatem. Quae est virginitas mentis? Integra fides, solida spes, sincera charitas. Hanc virginitatem timebat ille, qui zelabat sponso, a serpente corrumpi.
Abbreviated transcription (Latin):
dimitto cetera cogitationib ur̃is. N enĩ dico. si
loquar tota die. Si plangam tota die ñ sufficio.
ñ dico si habeam sic̃ dic̃ ppħa fontẽ lacrimaꝵ.
s si conũtar in lacrimas. & lacrime fiam: pa
rum ẽ. Redeamꝰ. uideamꝰ qͥd dicit ifte. Qui
ht̃ sponsam. sponsꝰ ẽ. N ẽ mea. ñ ẽ mea sponsa.
& ñ gaudes innuptiis: immo gaudeo inqͥt:
Amicꝰ aut̃ sponsi qͥstat & audit eum. gau¬
dio gaudet ꝓpt̾ uocem sponsi. N inquit
gaudeo ꝑꝑter uocem meã. s ꝑpt̾ uocem
sponsi gaudeo. Ego sum in audiendo. ille in
dicendo. Ego enim sum illuminandus. ille
lum̃. Ego sum inaurȩ. ille u̾bum. Ergo
amicꝰ sponsi stat. & audit eum. Qr̃ stat:
qr ñ cadit. Qr̾ ñ cadit: qr humilis ẽ. Uide
stantẽ in solid̃o. Non sum dignꝰ corrigiam
calciam̃ti eiꝰ soluere. B ene te humilias. me¬
rito ñ cadis. Merito stas. merito audis eũ:
& gaudio gaudes ꝑpt̾ uocem sponsi. Sic

Expanded text:
dimitto caetera cogitationibus vestris. Non enim dico, si dimitto caetera cogitationibus vestris. Non enim dico, si loquar tota die; si plangam tota die, non sufficio: non dico, si habeam, sicut dicit propheta, fontem lacrymarum ; sed si convertar in lacrymas, et lacrymae fiamestate. Fallatur amicus qui trans  12. Redeamus, videamus quid dicit iste: Qui habet sponsam, sponsus est; non est mea sponsa. Et non gaudes in nuptiis? Imo gaudeo, ait: Amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi. Non, inquit, gaudeo propter vocem meam, sed propter vocem sponsi gaudeo. Ego sum in audiendo, ille in dicendo: ego sum enim illuminandus, ille lumen; ego sum in aure, ille Verbum. Ergo amicus sponsi stat et audit eum. Quare stat? Quia non cadit. Quare non cadit? Quia humilis est. Vide stantem in solido: Non sum dignus corrigiam calceamenti ejus solvere . Bene te humilias, merito non cadis, merito stas, merito audis eum, et gaudio gaudes propter vocem sponsi. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
regnum sic̃ ipse dicit ĩn euangłio: ⁊ tamͣ
p̾sens ẽ maiestate. Fallatur amioꝰ qͥ trans
mare ꝑfectꝰ ẽ. & si fallit᷑. ue illi qͥ fallit.
Qͥd cum fallere conant᷑ dm̃ intuentem
omĩum corda: ⁊ omĩum secreta rimantẽ:
Existit aliquis hereticꝰ & dicit. ego do.
ego scĩfico. ego iustifico. nolo eas ad illã
sectam. Bene quidem ⁊elat.s uideo cui.
Non eas ad idola zelat. ñ ad sortilogos. Bene
zelat. Uideamus cui zelat. Ego qd do scm̃ ẽ.
qr ego do. Ego qͦm baptizo baptiratꝰ ẽ. qͦm
ñ baptiro ñ ẽ baptizatꝰ. Audi amicum sposi
Disce zelare amico tuo. audi uocẽ illius.
hic ẽ qui baptizat. Quare tͥ uis arrogare.
qͣ tuum ñ est: Usq ad eo absens ẽ. qui
hic reliquit sponsam suam: N escis quia
ille qͥ a mortuis resurrexit. ad dext̾am pa¬
tris sedet: Si contempserunt eũ iudei
inligno pendentẽ. tu contẽpnis in cęlo se¬
dentẽ: Nouerit caritas ur̃a magnum
dolorem me pati de hac re. S̾ ut dixi.

Expanded text:
regnum, sicut dicit ipse in Evangelio , et tamen praesens est majestate. Fallatur amicus qui trans mare profectus est; et si fallitur, vae illi qui fallit! quid Deum fallere conantur, Deum intuentem omnium corda, et omnium secreta rimantem? Existit aliquis haereticus, et dicit: Ego do, ego sanctifico, ego justifico, nolo eas ad illam sectam. Bene quidem zelat, sed vide cui. Non eas ad idola, bene zelat: non ad sortilegos, bene zelat. Videamus cui zelat: Ego quod do sanctum est, quia ego do; ego quem baptizo baptizatus est, quem non baptizo non est baptizatus. Audi amicum sponsi, disce zelare amico tuo: audi vocem illius, Hic est qui baptizat. Quare tibi vis arrogare quod tuum non est? Usque adeo absens est qui hic reliquit sponsam suam? Nescis quia ille qui a mortuis resurrexit, ad dexteram Patris sedet? Si contempserunt eum Judaei in ligno pendentem, tu contemnis in coelo sedentem? Noverit Charitas vestra magnum dolorem me pati de hac re: sed, ut dixi,
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s & homo. Ioħs uͦ excellentis grẽ mistꝰ
ante ipsum. illuminatꝰ ab illo qui lum̾ ẽ:
De ihhanne enim dic̾tum ẽ. ñ erat ille
lumen. s ut testimoniũ ꝑhiberet. de
lumine. Pot̃ quidẽ dici lumen. benedicit᷑.
& ipse lum̃: s illuminatum ñ illuminats
Aliud ẽ enim lum̃ q illuminat. aliud lum̃
q illuminat᷑. Nam ⁊ ocłi nr̃i lumina di¬
cunt᷑. ⁊ tam̃ in tenebris patent ⁊ñ uiderꝰ
Lumen aut̃ illuminans a se ipso lumen ẽ
lucere possit. s ipso indigent cetera ut
ꝑferret᷑ ad eum uelud ut instigaret᷑. qͦsi¬
inuidendo enim narrauerunt. ecce ille

Expanded text:
Deus et homo. Joannes vero excellentis gratiae missus ante ipsum; illuminatus ab illo qui lumen est. De Joanne enim dictum est, Non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine . Potest quidem dici lumen, et bene dicitur et ipse lumen; sed illuminatum, non illuminans. Aliud est enim lumen quod illuminat, et aliud lumen quod illuminatur: nam et oculi nostri lumina dicuntur, et tamen in tenebris patent, et non vident. Lumen autem illuminans a seipso lumen estlucere possit, sed ipso indigent caetera ut perferretur ad eum veluinvido enim narraverunt: Ecce ille
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s ẽ melior. Nam ut noueritis qr bap¬
tismꝰ m̃s ẽ melior. ipsum xp̃m ego bap¬
tiraui. Poterat hoc dicere iohannes¬
tenderet. S melius nouerat ap̃ qͣm se hu¬
miliaret. Qm se nouerat nascendo ante¬
cedere. illi uoluit confitendo cedere. Salu¬
tem suam intelligebat in xp̃o eẽ. Iam
dixerat suꝑuis. nos omnes de plenitudi¬
ne eiꝰ accepimus. Et hoc onfiteri dm̃ ẽ.
Quomodo enim om̃s homines de ple¬
nitudine eiꝰ acciprant: nͥ ille sit Q̾ e
Nam ⁊ si ille homo ⁊ ñ dłc̾. Se plenitudine
ille ẽ fons. illi bibentes. Qui bibunt
fontem. sicire possunt & bibere. Fons
nunqͣm sicit. fons se ipso ñ eget. fonte
egent homines. A ridis uiscerib: aridis
faucib currunt ad fonten ut reficiant᷑
Fons fluit ut reficiat. ita dñs choii

Expanded text:
meus est melior. Nam ut noveritis quod bapmeus est melior. Nam ut noveritis quod baptismus meus est melior, ipsum Christum ego baptizavi. Poterat hoc dicere Joannestenderet? Sed melius noverat apud quem se humiliaret: quem se noverat nascendo antecedere, illi voluit confitendo cedere; salutem suam intelligebat in Christo esse. Jam dixerat superius, Nos omnes de plenitudine ejus accepimus : et hoc confiteri Deum est. Quomodo enim omnes homines de plenitudine ejus accipiunt, nisi ille sit Deus? Nam si sic ille homo ut non Deus, de plenitille est fons, illi bibentes. Qui bibunt fontem, et sitire possunt et bibere; fons nunquam sitit, fons se ipso non eget. Fonte egent homines; aridis visceribus, aridis faucibus currunt ad fontem ut reficiantur: fons fluit ut reficiat; ita Domi
Abbreviated transcription (Latin):
rubrum: sic p̾ssura peccatoꝵ nemo
caret. nͥ cum ad fontẽm baptismi uene¬
rit. Facta ẽ gͦ questio ex discipulis ioħis
cum iudeis. de purificatione. Baptizabat
ioħs. baptizabat xͦ. Moti sunt discipuli
iohannis. Concurrebat᷑ ad xp̃m. uenie¬
bat᷑ ad ioħem. Qui enim ueniebant ad
ioħem. mittebat illos ad xp̃m baptizari:
N mittebant᷑ ad ioħem qͥ a xp̃o baptiza¬
bantur. Baptizati sunt discipłi ioħis.
& ceꝑunt questionẽ tractare cũ iudeis:
Qmͦ solet fieri. intelligas dixisse iudeos ma¬
iorem ẽẽ xp̃m. & ad eiꝰ baptismũ debere
concurri. Illi ñdum intelligentes. defen¬
debant baptismum ioħis. Uentum ẽ ad
ipsum ioħem. ut solueret questionem:
Intelligat caritas ur̃a. Et hic utilitas ipsa
humilitatis agnoscit᷑. & ostendit᷑ titrum
in ipsa qͦstione cũ errarent homines. głari
ap̃ se uoluit ioħs. Fortasse enim dixit.
uerum dicicis. recte contẽditis: baptismꝰ

Expanded text:
rubrum ; sic pressura peccatorum nemo rubrum ; sic pressura peccatorum nemo caret, nisi cum ad fontem Baptismi venerit. 8. Facta est ergo quaestio ex discipulis Joannis cum Judaeis de purificatione. Baptizabat Joannes, baptizabat Christus: moti sunt discipuli Joannis; concurrebatur ad Christum, veniebatur ad Joannem. Qui enim veniebant ad Joannem, mittebat illos ad Jesum baptizari; non mittebantur ad Joannem, qui a Christo baptizabantur. Turbati sunt discipuli Joannis, et coeperunt quaestionem tractare cum Judaeis, quomodo solet fieri. Intelligas dixisse Judaeos majorem esse Christum, et ad ejus baptismum debere concurri. Illi nondum intelligentes, defendebant baptismum Joannis. Ventum est ad ipsum Joannem, ut solveret quaestionem. Intelligat Charitas vestra. Et hic utilitas ipsa humilitatis agnoscitur, et ostenditur utrum in ipsa quaestione cum errarent homines, gloriari apud se voluerit Joannes. Fortasse enim dixit: Verum dicitis, recte contenditis, baptismus
Abbreviated transcription (Latin):
ille doctrinam. ille castitatẽ. ille fortitu¬
dinẽ pacientiȩ : Nunqͥd tantum hab̾e
potestis. qͣntum ego qui dedi: Et cam̃
ego baptizatus sum a seruo. uos dedig¬
namini adño: Hoc ẽ ut impleat᷑ om̃is
iustitia. S dicit aliquis. Sufficiebat gͦ
ut baptizarent᷑ alii a ioħeᷤ. Et hoc dixi¬
mus. qr si solus dñs baptizaret᷑ a ioħe:
magnus erat baptismus qͦm habebat
mus qͣm daturus erat dñs. & ille tanqͣm
serui intelligeret᷑. ille tanqͣm dñi: bapti¬
tatꝰ est dñs ut p̾beret humilitatis ex-¬
emplum. N solus aut̃ baptizatꝰ ẽ ab eo.
ne baptismus iohannis melior baptismo
arrogans qd habeat habundantiã alicuiꝰ
grẽ. dedignetur baptizari baptismo dñi:
Qnͣtuncumq enim cathicuminꝰ ꝑficiat:
adhuc sarcinam iniquitatis suęꝰ portat.
N illi dimittit᷑. nͥ cum uenerit ad bap¬
tismum. Quomͦ ñ caruit ppłs isrł ppło
egiptiorum nͥ cum uenisset ad mare

Expanded text:
ille doctrinam, ille castitatem, ille fortituille doctrinam, ille castitatem, ille fortitudinem patientiae? Numquid tantum habere potestis, quantum ego qui dedi? Et tamen ego baptizatus sum a servo, vos dedignamini a Domino. Hoc est, Ut impleatur omnis justitia . 7. Sed dicet aliquis: Sufficiebat ergo  baptizarentur a Joanne? Et hoc diximus, quia si solus Dominus baptizaretur a Joanne, magnus erat baptismus quem habuit mus quem daturus erat Dominus, et ille tanquam servi intelligeretur, ille tanquam Domini, baptizatus est Dominus, ut praeberet humilitatis exemplum: non solus autem baptizatus est ab eo, ne baptismus Joannis melior baptismo arrogans quod habeat abundantiam alicujus gratiae, dedignetur baptizari baptismo Domini. Quantumcumque enim catechumenus proficiat, adhuc sarcinam iniquitatis suae portat: non illi dimittitur, nisi cum venerit ad Baptismum. Quomodo non caruit populus Israel populo Aegyptiorum, nisi cum venisset ad mare
Abbreviated transcription (Latin):
factum ẽ. Erat aut̃ & ioħs baptizans. ĩ enon
iuxta salim. Salim locus quidam. Nam
intelligit᷑ qr locus erat. Quia aquȩ multȩ
exant ibi. & ueniebant & baptizabantur:
Ndum enim missus erat in carcerẽ ioħis:
Si meministis. ecce iterum dico qđ dixi:
Qa baptirabat ioħs: qr oportebat ut dñs
baptizaret᷑. Qr̃ oportebat ut dñs baptiza¬
retur: Quia multi contempturl erant
baptismum. eoqd iam maiore gr̾a p̾diti.
uiderent᷑. qͣm uiderent alios fideles. U̾bi
gr̃ã. Iam continent̾ uiuens cathecumnꝰ
contempneret comugatum. ⁊diceret se
meliorem qͣm ille sit fidelis. Ille cathicu¬
minus pot̾ dicere incorde suo. Qͥd mͥ
opꝰ ẽ baptismum acciꝑe. ut hoc habea
qd̃ ⁊ iste quo iam melior sum : Ne ergo
ceruix ista p̾cipitaret quosdam de
meritis iustitię suȩ plurimum elatos:
baptizari uoluit dñs a seruo. tanqͣm
ad uocans filios capitales. Qͥd uos excolliti:
Quid erigitis. qr habetis. ille prudentia.

Expanded text:
tum est. Erat autem et Joannes baptizans in Aenon juxta Salim. Lacus quidam Aenon. Unde intelligitur quia lacus erat? Quia aquae multae erant ibi, et veniebant, et baptizabantur. Nondum enim missus erat in carcerem Joannes. Si meministis ecce iterum dico, dixi quare baptizabat Joannes: quia oportebat ut Dominus baptizaretur. Et quare oportebat ut Dominus baptizaretur? Quia multi contempturi erant Baptismum, eo quod jam majore gratia praediti viderentur, quam viderent alios fideles. Verbi gratia, jam continenter vivens catechumenus, contemneret conjugatum, et diceret se meliorem quam ille sit fidelis. Ille catechumenus posset dicere in corde suo: Quid mihi opus est Baptismum accipere, ut hoc habeam quod et iste, quo jam melior sum? Ne ergo cervix ista praecipitaret quosdam de meritis justitiae suae plurimum elatos, baptizari voluit Dominus a servo; tanquam alloquens filios capitales: Quid vos extollitis? quid erigitis, quia habetis, ille prudentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
gebat. & ñ intelligens qͥd respondebat:
Sicit ad eum mulier. Uñe. da michi hane
aqͣm. ut ñ siciam. neq ueniam huc
haurire. Ad laborem indigentia cogebat.
& laborem infirmitas recusabat. Utinam
audiret. uenite adme omnes qͥ laboratis &
onerati estis. & ego uos reficiam. Hoc enim
dicebat ei iħc. ut iam nͥ laboraret. s illa
ñdum incelligebat. Deniq uolens ut intel¬
ligeret: dicit ei iħ̾e. Uade uoca urum tuũ.
& ueni huc. Quid ẽ uoca uirum tuum :¬
ꝑͥ uirum suum ei uolebat aqͣm illã dare.
an qr ñ intelligebat. ꝑ uirum suum eam
domi uiros suos interrogent. ubi ñ ẽ iħe qͥ
doceat. Deniq dr mulierib : qͣs ꝓhibebat
apłs loqui in ȩccła. Cum uͦ ipsẽ dñs ade¬
rat & p̾sens p̃senti loquebatur: qͥd opus
erat ut ꝑ uirum eiꝰ ei loqueret᷑: nunqͥd
ꝑ uirum suum loquebat᷑ mariȩ sedenti ad
pedes suos. & excipienti u̾bum suum. qͣn
martha circa multum ministerium ũ
de sororis suȩ felicitate occupatissima

Expanded text:
elligens, quid respondebat? Dicit ad eum mulier: Domine, da mihi hanc aquam, ut non sitiam, neque veniam huc haurire. Ad laborem indigentia cogebat, et laborem infirmitas recusabat. Utinam audiret, Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam . Hoc enim ei dicebat Jesus, ut jam non laboraret, sed illa nondum intelligebat. 18. Denique volens ut intelligeret, dicit ei Jesus: Vade, voca virum tuum et veni huc. Quid est, Voca virum tuum? Per virum suum ei volebat aquam illam dare? An quia non intelligebat, per virum suum eam domi viros suos interrogent, ubi non est Jesus qui doceat: denique dicitur mulieribus quas prohibebat Apostolus loqui in Ecclesia . Cum vero ipse Dominus aderat, et praesens praesenti loquebatur? quid opus erat ut per virum ejus ei loqueretur? Numquid per virum suum loquebatur Mariae sedenti ad pedes suos, et excipienti verbum suum, quando Martha circa multum ministerium etiam de sororis suae felicitate occupatissima
Abbreviated transcription (Latin):
& nichil digne dr de dõ. Nichil latius
hac inopia. Queris congruum nomen.
ñ ĩnuenis. Queris quomͦ dicere. omna
inuenis. Quid simile agnus & leo:
De xͦ utrumq dictum ẽ. Ecce agnus dei.
Quomodo leo: uicit leo de tribu iuda:
Audiamus ioħem. Baptirat iħe. Diximꝰ qr
baptizabat iħc. Quomodo iħc: Qͦmͦ dñs.¬

Expanded text:
et nihil digne dicitur de Deo. Nihil latius et nihil digne dicitur de Deo. Nihil latius hac inopia. Quaeris congruum nomen, non invenis; quaeris quoquo modo dicere, omnia invenis. Quid simile, agnus et leo? De Christo utrumque dictum est: Ecce agnus Dei . Quomodo leo? Vicit leo de tribu Juda . 6. Audiamus Joannem: Baptizabat Jesus. Diximus quia baptizabat Jesus. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
mus lum̃. Sitiens queris fontem. ⁊ ut
ꝑuenias ad fontem queris lucem. Q si
dies ñ ẽ. accendis lucernam. ut ad fontẽ
ꝑuenas. Fons ipse ipsa ẽ lux. Sitienti fons
ẽ. coco lux ẽ. Aꝑiant᷑ ocłi ut uideant lucẽ
Aꝑiant᷑ fauces cordis. ut bibant fontẽ
Qđ bibes. ħ uides. ħ audis. Totum tͥ fit
ds̃. qr horum quȩ diligis totum tͥ ẽ. Si
uisibilia attendas. nec panis ẽ ds̃. nec aqͣ
ẽ ds. nec lux ista ẽds. nec uestis ẽ ds̾.
nec domus ẽ. Omina enim ħ uisibilia st̃.
& singula sunt. Qd̃ ẽ panis. ñ ħ ẽ aqua:
& q̃ ẽ uestis. ñ ẽ hoc domus. Et qd sunt ista.
ñ ẽ hoc d̾s. Uisibilia enim sunt. Ds̃ tͥ ⁊̃
totum. Si esuris: panis tͥ ẽ. Si sitis aqͣ tͥ ẽ.
Siintenebris es. lumentͥ ẽ. qr incorruptibił
manet. Si nudus es immortalitate. uestis
tibi ẽ. cum corruptibile ħ induerit in¬
corruptionẽ. & mortale ħ induerit im¬
mortalitatẽ. omnia possunt dici de dõ.

Expanded text:
ud lumen. Sitiens quaeris fontem, et ut pervenias ad fontem, quaeris lucem: et si dies non est, accendis lucernam, ut ad fontem pervenias. Fons ille, ipsa est lux; sitienti fons est, caeco lux est: aperiantur oculi ut videant lucem, aperiantur fauces cordis ut bibant fontem; quod bibis, hoc vides, hoc audis. Totum tibi fit Deus; quia horum quae diligis, totum tibi est. Si visibilia attendis, nec panis est Deus, nec aqua est Deus, nec lux ista est Deus, nec vestis est Deus, nec domus est Deus. Omnia enim haec visibilia sunt, et singula sunt: quod est panis, non hoc est aqua; et quod est vestis, non hoc est domus; et quod sunt ista, non hoc est Deus: visibilia enim sunt. Deus tibi totum est: si esuris, panis tibi est; si sitis, aqua tibi est; si in tenebris es, lumen tibi est, quia incorruptibilis manet; si nudus es, immortalitatis vestis tibi est, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem . Omnia possunt dici de Deo,