comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bis ut etiam nrõs inimicos diligamus: & dat
exemplũ de ipso deo. Sicut pater ur̃ ait qui
incelis ẽ: qui solem suum oriri facit sup bo¬
nos & malos: & pluit suꝑ iustos & in iustos.
Estote ergo sicut pater ur̃ ꝑfecti. Cum dic̃ esto¬
te. sicut ille ꝑfecti: ad similitudinem nos inutat.
Si ergo adsimilitudinem nos inuitat: constat
quia dissimiles existendo recesseramus adeo: &
facti eramus longe ꝑdissimilitudinem: et effi¬
cimus ꝓpe ꝑsimilitudinem: ut iam fiat inno¬
bis qđ scriptum ẽ accedite adeum & illumina¬
mini. Ergo quibusdam longe positis et male
uiuentib psalmus iste dicit: uenite exultemꝰ
dño. Quo itis: Quo receditis: Quo disceditis:
Quo fugitis exultando mundo: Uenite exul¬
temus dño. Quo itis exultare ubi deficitis:
Ienite exultemus uullo: a quo facti sumus.
Uenite exultemus dño: iubilemus dõ salutari

Expanded text:
bis ut nostros etiam inimicos diligamus; et dat bis ut nostros etiam inimicos diligamus; et dat exemplum de ipso Deo: «Sicut Pater vester,» ait, «qui in coelis est, qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos. Estote ergo sicut Pater vester perfecti» . Cum dicit, «Estote sicut ille perfecti,» ad similitudinem nos invitat. Si ergo ad similitudinem nos invitat, constat quia dissimiles existendo recesseramus a Deo, et facti eramus longe per dissimilitudinem, et efficimur prope per similitudinem, ut jam fiat in nobis quod scriptum est, «Accedite ad Deum, et illuminamini» . Ergo quibusdam longe positis et male viventibus psalmus iste dicit, «Venite, exsultemus Domino.» Quo itis? quo receditis? quo disceditis? quo fugitis, exsultando mundo? «Venite, exsultemus Domino.» Quo itis exsultare, ubi deficitis? Venite, exsultemus in illo a quo facti sumus. «Venite, exsultemus Domino.» 3. «Jubilemus Deo, salutari
Abbreviated transcription (Latin):
sit inoccidente alter moriente secũ sunt:
quia in deo sunt. Contra unus iustus. al¬
der iniquus: etiã siuna cathena ligentur:
multum ase separati sunt Ergo si dissim:¬
litudine recedimus adeo: similitudine ac¬
cedimus addm. Qua similitudine: Ad ꝗͣ
facti sumus: quam innobis peccando cor¬
rumperamus: quã peccatorum remissio¬
nem recepumus: que in nobis renouatur
intus inmente: ut tanquam resculpatur
innummo id: in anima nr̃a unago dĩ nr̃i:
tes causam calumpniȩ. consulere magistrũ
ueritatis uoluerunt & consulendo temptare.
utrum liceret tributum dari cesari: Quid ille
ait: Quid me temptatis hẏpocrite: Petit sͥ
afferri numinum: & allatais s̃ Cunus habet
inquit.imaginem: Responderunt. Cesaris.
Et uie. Reddite gͦ cesari quȩ cesaris sunt. & dõ
quȩ cdi sunt. Tanquã diceret. Si cesar querit
innummo imaginem suã: ds̃ non querit in
homine imaginem suã: Adhane similitudi

Expanded text:
sit in Oriente, alter in Occidente, secum sunt, sit in Oriente, alter in Occidente, secum sunt, quia in Deo sunt. Contra, unus justus, alter iniquus, etiamsi una catena ligentur, multum a se separati sunt. Ergo si dissimilitudine recedimus a Deo, similitudine accedimus ad Deum. Qua similitudine? Ad quam facti sumus, quam in nobis peccando corruperamus, quam peccatorum remissione recepimus, quae in nobis renovatur intus in mente, ut tanquam resculpatur in nummo, id est, in anima nostra imago Dei nostri, tes causam calumniae, consulere magistrum veritatis voluerunt, et consulendo tentare utrum liceret tributum dari Caesari; quid ille ait? «Quid me tentatis, hypocritae?» Petiit afferri sibi nummum, et allatus est. «Cujus habet,» inquit, «imaginem?» Responderunt: «Caesaris.» Et ille: «Reddite ergo Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt» . Tanquam diceret: Si Caesar quaerit in nummo imaginem suam, Deus non quaerit in homine imaginem suam? Ad hanc similitudin
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinquatur deo: malis morib receditur adõ.
Inus ergo idemq homo corꝑe stans uno loco.
et amando dm accedit addeum: & amando
iniquitatem recedit adeo. Nusquam pedes
mouet: et tamen potest accedere & recedere:
Pedes enim nr̃i in hoc itinere affectus nr̃i st̃
Pro ut quisq affectum habuerit: ꝓut quisq
amorem habuerit: ita accedit uł recedit adõ.
N onne plerumq dicunꝰ quando inuenimus
aliqua dissimilia: hoc longe ẽ abillo: Qñ
aliqͦs duos forte homines comparamus: du¬
os equos: duas uestes: & dixerit aliquid si¬
mile:: hec uestis talis ẽ qualis illa: aut ħo
iste talis ẽ. qualis ille: quid alius dicit: qͥ
contra dicit: Absit longe ẽ. abillo. Quid
est longe ẽ. abillo: Dissimilis ẽ illi. Et iux¬
ta stant: et tamen istȩ longe ẽ. abillo. duo
uero iniqui. pares iuta et morib : si unus
sit inoriente. alter in occidente: iuxta in¬
uicem sunt. Et duo iusti similiter alter

Expanded text:
propinquatur Deo; malis moribus receditur a Deo. propinquatur Deo; malis moribus receditur a Deo. Unus ergo idemque homo corpore stans uno loco, et amando Deum accedit ad Deum, et amando iniquitatem recedit a Deo: nusquam pedes movet, et tamen potest et accedere et recedere. Pedes enim nostri in hoc itinere, affectus nostri sunt. Prout quisque affectum habuerit, prout quisque amorem habuerit, ita accedit vel recedit a Deo. Nonne plerumque dicimus, quando invenimus aliqua dissimilia: Hoc longe est ab illo? Quando aliquos duos forte homines comparamus, duos equos, duas vestes, et dixerit aliquis, Similis est haec vestis, talis est qualis illa; aut, Iste homo talis est qualis ille: quid alius dicit, qui contradicit? Absit; longe est ab illo. Quid est, longe est ab illo? Dissimilis est illi. Et juxta stant, et tamen iste longe est ab illo. Duo vero iniqui pares vita et moribus, si unus sit in Oriente, alter in Occidente juxta invicem sunt. Et duo justi similiter, alter
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq ẽ: Uis ẽs ab eo longe: Quo ibis ut ab¬
eo longe sis: Nam quidam peccator quidem
s tamen cum spe salutis penitens &e dolens
depeccatis. & metuens iram dĩ: & uolens pla¬
care dm̃: sic inalio psalmo loquitur. Quo
ibo abspũ tuo: & afaciȩ tua quo fugiam:
Si ascendero incȩlum: tu ibi es. Quid gͦ restat:
quia si ascendent incelum ibi inuenit dm̃:
Yt longe fugiat adeo quo iturus s̃ Nide qͥd
dicat. Si descendero ininfernum: ades. Si
ergo ascendendo incelum ibi inuenit dm̃:
descendendo ininfernũ ñ fugit dm̃: quo itu¬
rus ẽ. qͦ fugiturus abillo irato: nͥ ad ipsũ pla¬
catum: Et tam̃ cum omnino nemo possit
fugere abillo qui ubiq ẽ: nͥ quidã longe
essent ad eo. ñ diceretur: popłs iste labris
me honorat: cor autem eoꝵ longe ẽ ame:
Non ergo loco quisq: longe ẽ adeo: s dissimi¬
litudine. Quidẽ. dissimilitudine: Mala
uita: malis morib. Si enim bonis morib

Expanded text:
ubique est? Vis esse ab eo longe? Quo ibis, utubique est? Vis esse ab eo longe? Quo ibis, ut longe sis? Nam quidam peccator quidem, sed tamen cum spe salutis poenitens et dolens de peccatis, et metuens iram Dei, et volens placare Deum, sic in alio psalmo loquitur: «Quo ibo ab spiritu tuo? et a facie tua quo fugiam? Si ascendero in coelum, tu ibi es.» Quid ergo restat? Quia si ascenderit in coelum, ibi invenit Deum: ut longe fugiat a Deo, quo iturus est? Vide quid dicat: «Si descendero ad infernum, ades» . Si ergo ascendendo in coelum, ibi invenit Deum; descendendo in infernum, non fugit Deum: quo iturus est, quo fugiturus est ab illo irato, nisi ad ipsum placatum? Et tamen, cum omnino nemo possit fugere ab illo qui ubique est, nisi quidam longe essent a Deo, non diceretur: «Populus iste labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me» . Non ergo loco quisque longe est a Deo, sed dissimilitudine. Quid est, dissimilitudine? Mala vita, malis moribus. Si enim bonis moribus
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi laudator securus ẽ ubi non timet ne de
laudato erubescat. Et laudemus gͦ & can¬
temus: hoc ẽ. cum hẏlaritate & leticia lau¬
demus. Quid autem laudatun simus: ipse
psalmus sequentib uersib indicat nobis.
ENIE exultemꝰ
dño. Inuitat ad
magnas epulas ex¬
ultandi: non scło
sed domino. Hisi
enim esset inhoc
scło exultatio ma¬
la quȩ distingu¬
enda : ab exultati¬
one bona: sufficeret dicere: uenite exultem
Sedbreuiter distinrit. Quid ÷ bene exultare:
Domino exultare Ergo exultatio mala est.
exultare scło. Exultatio bona ẽ: exultare dõ.
Die debes dño exultare: si uis securus mundo
insultare. Quid ÷ autem uenite: Unde uo¬
cat ut ueniant. cum quib uult exultare do¬
mino: nisi quia longe sunt ueniendo pro¬
pinquent: ꝓpinquendo accedant: acceden¬
do exultent: Unde autem longe sunt: q̃un¬
quid locis longe potest homo c̃ẽ ab eo qui

Expanded text:
Ibi laudator securus est, ubi non timet ne de Ibi laudator securus est, ubi non timet ne de laudato erubescat. Et laudemus ergo, et cantemus; hoc est, cum hilaritate et cum laetitia laudemus. Quid autem laudaturi sumus, ipse Psalmus sequentibus versibus indicat nobis. 2. «Venite, exsultemus Domino.» Invitat ad magnas epulas exsultandi, non saeculo, sed Domino. Nisi enim esset in hoc saeculo exsultatio mala, quae distinguenda est ab exsultatione bona, sufficeret dicere, «Venite, exsultemus:» sed breviter distinxit. Quid est bene exsultare? Domino exsultare. Ergo exsultatio mala est, exsultare saeculo; exsultatio bona est, exsultare Domino. Pie debes Domino exsultare, si vis securus mundo insultare. Quid est autem, «Venite?» Unde vocat ut veniant, cum quibus vult exsultare Domino; nisi quia longe sunt ut veniendo propinquent, propinquando accedant, accedendo exsultent? Unde autem longe sunt? Numquid locis longe potest homo esse ab eo qui
Abbreviated transcription (Latin):
auidi fuimus ur̃i. Consoletur gͦ ds̃ ñr laborẽ
nr̃m : ut sudor istȩ nr̃ sit uobis inꝑfectum
salutis: ñ intestimonium accusationis. hoc
dico fr̃s: ut exeo qđ audistis ꝓficiatis: &
ruminetis uobiscum. Non uos ꝑmittatis ob¬
luusci: ñ solũ ista recogitando. & colloquen¬
do: s etiam ita uiuendo. Bona uita enim
exp̃ceptis dĩ quȩ agitur tanquã stilus est.
qd̃ auditor scribens incorde si incera scribe¬
retur: facile deleretur. Scribite illud in cor¬
ut patrem nr̃m po¬
tius audiremꝰ. S &
hoc bonum ẽ: ut
patri obȩdiamus. Q a
gͦ iussit nobis qui
dignatur orare ꝓ
nobis: de presenti
ritati ur̃ȩ. Est autem psalm titulus. Laus
cantici ipsi dauid. Laus cantici et hẏlarita.¬
tem significat qͥa cantus ẽ: et deuotionem
quia laus ẽ. Quid enĩ magis homo debet
laudare: quã id qđ sic placet ut non possit
displicere: Securitas gͦ laudis: in laude dĩt

Expanded text:
avidi fuimus vestri. Consoletur ergo Deus noster laborem avidi fuimus vestri. Consoletur ergo Deus noster laborem istum, ut sudor iste noster sit vobis in provectum salutis, non in testimonium accusationis. Hoc dico, fratres, ut ex eo quod audistis, proficiatis, et ruminetis vobiscum: non vos permittatis oblivisci, non solum ista recogitando et colloquendo, sed etiam ita vivendo. Bona vita enim ex praeceptis Dei quae agitur, tanquam stilus est, quod auditur scribens in corde. Si in cera scriberetur, facile deleretur: scribite illud in corut patrem nostrum potius audiremus; sed et hoc bonum est ut patri obediamus. Quia ergo jussit nobis, qui dignatur orare pro nobis, de praesenti ritati Vestrae. Est autem Psalmi titulus, «Laus cantici ipsi David. Laus cantici» et hilaritatem significat, quia cantus est; et devotionem, quia laus est. Quid enim magis homo debet laudare, quam id quod sic placet, ut non possit sibi displicere? Securitas ergo laudis in laude Dei est.
Abbreviated transcription (Latin):
defurmamento lucet suꝑ terram. Unde iste ps̃
titulum dequarta sabbati accepit. qñ facta sunt
luminaria: ut omnia faciat sine murmuratio¬
ne: uerbum uitȩ habens innatione tortuosa &.
puersa. Sic̃ enĩ stellas incȩlo ñ extinguit nor.
sic mentes fidelium inherentes firmamento
scripture dĩ ñ uincit iniquitas. Et hoc ipsum
qđ & nr̃a terrena dant᷑ aliquando inpotestate
maloꝵ: ñsolum ad nrãm ꝑtinet eruditionem
ut fiat nob̃ dñs inrefugiũ: & ds̃ inauxilium
spei nr̃e: sed etiã adipsius peccatoris foueam
ꝓficit: deqͦ inalio psalmo r inclinabitur &
cadet. dum dominabitur paupum. Focte one¬
rosa fuit uob̃ longitudo sermonis: quamqͣ
musta alacritate studii ur̃i non hoc apparat.
S etͥ ita c̃: ignoscite:. primo qͥa iussus feciNam
Non enim uibec ds̃ nͥ desede sua. Deinde quia
tantũ auidi fiuistis nr̃i: confitemur. & nos

Expanded text:
de firmamento lucet super terram: unde iste psalmus de firmamento lucet super terram: unde iste psalmus titulum de «quarta sabbati» accepit, quando facta sunt luminaria ; ut omnia faciat sine murmuratione, verbum vitae habens in natione tortuosa et perversa . Sicut enim stellas in coelo non extinguit nox; sic mentes fidelium inhaerentes firmamento Scripturae Dei non vincit iniquitas. Et hoc ipsum quod nostra terrena dantur aliquando in potestatem malorum, non solum ad nostram pertinet eruditionem, ut fiat nobis Dominus in refugium, et Deus in auxilium spei nostrae; sed etiam ad ipsius peccatoris foveam proficit, de quo in alio psalmo dicitur: «Inclinabitur et cadet, cum dominabitur pauperum» . 30. Forte onerosa fuit vobis longitudo sermonis: quanquam in ista alacritate studii vestri non hoc appareat. Sed etsi ita est, ignoscite: primo, quia jussus feci; naNon enim jubet Deus, nisi de sede sua. Deinde, quia tantum avidi fuistis nostri, confitemur, et nos
Abbreviated transcription (Latin):
runt animas suas: et ñscđm beneficium quod
nob de ipsis p̃stat. honorat eos: qui etiã malis
ret temporalẽ inpunitatem iniusti. tempora¬
lis labor iusti. S iustus exfide uiuit. Nonc̃
enim alia iusticia hominis inhac uita: nisi er
fide uiuere: quȩ ꝑdilectionem oꝑatur. Si autẽ
exfide uuut: credat et sibi futuram requiem
post p̃sentẽ laborẽ: et ulis sempiternos cruciat᷑
post presentem exultationem. Et si fides ꝑdilet¬
tionem oꝑatur: diligat etiam inimicos: et qͣntũ
inipso ẽ. ꝓdesse ulis uelit. Ita enĩ faciet: ne sibi
obsint illi cum hoc ueluit. Et qͣndo forte potesta¬
tem accepint quasi nocendi et dominandi sut¬
sum cor habeat ubi ei nemo nocet: et doccus
eruditus exlege dei: ut mitigetur adieb ma¬
lignis: donec fodiatur peceatori fouea. Si enĩ
inlege dñi uoluntas eius ẽ et inlege eius me¬
ditabitur die acnocte. cui conuersatio incelis ẽ

Expanded text:
runt animas suas: et non secundum beneficium quod runt animas suas: et non secundum beneficium quod nobis de ipsis praestat, honorat eos, qui etiam malis ret temporalem impunitatem injusti, temporalis labor justi: sed justus ex fide vivit . Non est enim alia justitia hominis in hac vita, nisi ex fide vivere, quae per dilectionem operatur . Si autem ex fide vivit, credat et sibi futuram requiem post praesentem laborem, et illis sempiternos cruciatus post praesentem exsultationem. Et si fides per dilectionem operatur, diligat etiam inimicos, et quantum in ipso est, prodesse illis velit: ita enim faciet ne sibi obsint illi, cum hoc velint. Et quando forte potestatem acceperint quasi nocendi et dominandi; sursum cor habeat, ubi ei nemo nocet, edoctus et eruditus ex lege Dei, ut mitigetur a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea. Si enim in lege Domini voluntas ejus est, et in lege ejus meditabitur die ac nocte , cujus conversatio in coelis est ;
Abbreviated transcription (Latin):
et dñs dicit. Ego ueni ut qͥ non uident uideant
quit sumus odor uitȩ inuitam: aliis autem
oclor mortis inmortem. Malicia uͦ in quoꝵ si
exequitur. dextera arma: demonstrans głam dĩ
famã ueritatẽ qua cognoscebant᷑: qđ uiuebant
et ñmortificabantur: qđ gaudebant qđ multos
ditabant: qđ omĩa possidebant. Sinistra uero
qđ innobiles et male famȩ habebant᷑: qđ seduc¬
tores putabantur: qd ignorabant᷑ : occidebant᷑
coercebant᷑: contristabantur: egere ac nicħ ha¬
bere uidebantur. Et qͥd mirũ si milites xp̃i. et
dextris et sinistris armis diabolum expugnãt:
Sicut autem par hominib bonȩ uoluntatis.
qͣndo sunt aliis odor mortis in mortẽ: sic &¬
interitus hominib malȩ uolutatis. qͣndo iustis
arma sunt sinistra ad salutẽ. Itaq redaet illis
ñ sccłm nr̃ãm utilitatem quȩ deipsis fit: sed se¬
cundum ipsoꝵ iniquitatẽ quã diligendo ode¬

Expanded text:
et Dominus dicit, «Ego veni, ut qui non vident videant, et Dominus dicit, «Ego veni, ut qui non vident videant, uidem,» inquit, «sumus odor vitae in vitam, aliis autem odor mortis in mortem» . Malitia vero iniquorum, ps cuncta exsequitur. Dextera arma demonstrans gloriam, bonam nam, veritatem qua cognoscebantur quod vivebant, quod non mortificabantur, quod gaudebant, quod multos ditabant, quod omnia possidebant; sinistra vero, quod ignobiles et malae famae habebantur, quod seductores putabantur, quod ignorabantur, occidebantur, coercebantur, contristabantur, egere ac nihil habere videbantur. Et quid mirum si milites Christi et dextris et sinistris armis diabolum expugnant? Sicut autem pax hominibus bonae voluntatis , et quando sunt aliis odor mortis in mortem; sic interitus hominibus malae voluntatis, et quando justis arma sinistra sunt ad salutem. Itaque reddet illis non secundum nostram utilitatem, quae de ipsis fit; sed secundum ipsorum iniquitatem, quam diligendo ode
Abbreviated transcription (Latin):
suã: & se ipsum tradidit ꝓea: & tamen gr̃as
agumus deo patri qͥunico filio suo ñpeꝑcit:
sed ꝓnobis tradidit eum. Grãs agimus ipsi fi¬
lio qui se ipsum tradidit. ꝓnob̃: et ineo uolun¬
tatem patris impleuit: et detestamur uidã
cle cuius facto nob̃ tantum beneficium p̃sti¬
tit ds̃: et recte dicimus. reddidit ei dñs scđm
iniquitatem eius: et scdm maliciam eius disꝑ¬
didit eũ. Non enim ille ꝓ nob̃ tradidit. xp̃m:
sed ꝓargento quo uendidit eum: quamuis
tradicio xp̃i sit nr̃a redemptio: et xp̃i uendi¬
tio sit nr̃a redemptio. Sic et ili qͥ martyres ꝑ¬
secuti sunt ꝑsequendo interra incelum mit¬
tebant: & scientes quidẽ p̃senti uitȩ dampnũ
inferebant: nescientes autem future uitȩ lu¬
crum conferebant. Quicunq tam̃ ꝑseucraue¬
runt modio iniusto iustoꝵ reddidit eis dñs
scđ̃m iniquitates eoꝵ. et sccd̃m maliciã eoꝵ
dispdidit eos. Sicut enim malis obest bonitas
iustoꝵs: sic bonis ꝓdest iniquitas impioꝵ. Nam

Expanded text:
 seipsum tradidit pro ea» . Et tamen gratias agimus Deo Patri, qui unico Filio non pepercit, sed pro nobis tradidit eum; gratias agimus ipsi Filio, qui seipsum tradidit pro nobis, et in eo voluntatem Patris implevit: et detestamur Judam, de cujus facto nobis tantum beneficium praestitit Deus; et recte dicimus, Reddidit ei Dominus secundum iniquitatem ejus, et secundum malitiam ejus disperdidit eum. Non enim ille pro nobis tradidit Christum, sed pro argento quo vendidit eum: quamvis traditio Christi sit nostra receptio, et Christi venditio sit nostra redemptio. Sic et illi qui martyres persecuti sunt, persequendo in terra, in coelum mittebant; et scientes quidem praesentis vitae damnum inferebant, nescientes autem futurae vitae lucrum conferebant: quicumque tamen perseveraverunt in odio injusto justorum, reddet eis Dominus secundum iniquitates eorum, et secundum malitiam eorum disperdet eos. Sicut enim malis obest bonitas justorum, sic bonis prodest iniquitas impiorum. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ nichil temere iurare potest: Iurationem:
adconfirmationem uoluit esse. Et ꝑquẽ iu
rẽ: ꝑquem iuret. ꝑse ipsum confirmat ꝓ¬
missa sua: ꝑseipsum confirmat minas suaͤ.
Nemo dicat incorde suo: uerum ẽ qđ ꝓmitat.
falsum ẽ qđ minatur. Sic̃ uerũ ẽ qđ pro¬
mitit: sic ceitum ẽ qđ minat᷑ lã certus¬
esse debes derequie. de felicitate. deeternitate
de immortalitate: si feceris precepta ipsiꝰ quã
certus eẽ debes deinteritu. de ardore ignis et̃¬
ni. dedampnatione cũ diabolo: si contempse¬
ris precepta euis. Iurauit gͦ illis inira sua: ne
intrent inrequiem ipsiꝰ. Et tamen oportet
aliqͦs intrare inrequiem ipsius. Num enim¬
illi nulli dabitur requies ipsius: Illis gͦ rep
batis. nos intrabimus: quia & si aliqui exra¬
mis fracti sunt ꝓpter dissimilitudinem & in¬
fidelitatem: nos ꝓpter fidẽ & humilitatem
inseremur. Nos gͦ intremus inrequiẽ ipsius.
Unde autem intrarunt illi qui intrarunt. Illi

Expanded text:
temere jurare potest? Jurationem ad confirmationem voluit esse. Et per quem rem per quem juret . Per semetipsum confirmat promissa sua, per semetipsum confirmat minas suas. Nemo dicat in corde suo: Verum est quod promittit; falsum est quod minatur. Sicut verum est quod promittit, sic certum est quod minatur. Tam certusesse debes de requie, de felicitate, de aeternitate, de immortalitate, si feceris praecepta ipsius, quam certus esse debes de interitu, de ardore ignis aeterni, de damnatione cum diabolo, si contempseris praecepta ejus. Juravit ergo illis in ira sua, ne intrent in requiem ipsius: et tamen oportet aliquos intrare in requiem ipsius; non enim nulli dabitur requies ibatis, nos intrabimus, quia etsi aliqui ex ramis propter dissimilitudinem et infidelitatem, nos propter fidem et humilitatem inseremur . Nos ergo intremus in requiem ejus. Unde autem intrarunt illi qui intrarunt, illi
Abbreviated transcription (Latin):
non potes. Iue reficit: qui te fȩcit. Ploremus
ante dnm̃ qui nos fȩcit lacrimare ante illũ.
confitere illi: preueni faciem eius in confessio¬
ne. Quiseñ es tu qͥ iui ploras. & uli confitt¬
ris: nisi quem fȩcit: Non parue fiducie ẽ ad
factorem res facta: & non quomodocunq facta
s adimaginem & similitudinem ipsius. ueni¬
te adoremus & ꝓcidamus ei: & ploremꝰ ante¬

Expanded text:
non potes: ille reficit qui te fecit. «Ploremus non potes: ille reficit qui te fecit. «Ploremus ante Dominum qui nos fecit:» lacrymare ante illum, confitere illi, praeveni faciem ejus in confessione. Quis enim es tu qui illi ploras, et illi confiteris, nisi quem fecit? Non parvae fiduciae est ad factorem res facta, et non quomodocumque facta, sed ad imaginem et similitudinem ipsius: «Venite, adoremus, et procidamus ei,
Abbreviated transcription (Latin):
uat. Etaridam terrã manꝰ eiꝰ finrerunt. Ergo
qm̃ tanta explicauimus adlaudẽ dĩ ꝑtinen¬
tia: redite adillud unde ceꝑat. Uenite adore¬
ius & ꝓcidamus ei: et ploremus ante dñm
qui fecit nos. Ideo enim exultemꝰ: qͥa fec̃ iud̃
et illud. Et commemorauit multa: et nunc
repetit exhortationem. Uenite adoremus ⁊ ꝓ
cidamus ei: et ploremus ante dñm qͥ fecit nos
Lam commemoratis ame laudib dĩ: nolite
pigri ẽẽ. et longe uita et morib stare: s ueni¬
te adoremus & ꝓcidamus ei. S forte de pecca¬
tis urĩs quȩ uos longe fecerant adeo: sollicu
estis. faciamus sequentia: et ploremus corã
dño qui nos fecit. Ardes forte conscientia de¬
licti: lacrimis extingue flaminam peccati.
Plora ante dñm: securus plora ante eum qͥ
te fecit. Hon enim opus manuum suarũ con¬
tempnit inte: noli putare quia potes ate re¬
fici. Ate deficere potes: tu te ipsum reficere

Expanded text:
it: «Et aridam terram manus ejus finxerunt.» Ergo it: «Et aridam terram manus ejus finxerunt.» Ergo quoniam tanta explicavimus ad laudem Dei pertinentia, redite ad illud unde coeperat: «Venite, adoremus, et procidamus ei, et ploremus ante Dominum qui fecit nos.» Ideo enim exsultemus, quia fecit illud et illud. Et commemoravit multa, et nunc repetit exhortationem: «Venite, adoremus, et procidamus ei, et ploremus ante Dominum qui fecit nos.» Jam commemoratis a me laudibus Dei, nolite pigri esse, et longe vita et moribus stare: «Venite, adoremus, et procidamus ei.» Sed forte de peccatis vestris, quae vos longe fecerant a Deo, solliciti estis; faciamus sequentia: «Et ploremus coram Domino, qui fecit nos.» Ardes forte conscientia delicti; lacrymis exstingue flammam peccati, plora ante Dominum: securus plora ante Deum, qui te fecit; non enim opus manuum suarum contemnit in te. Noli putare quia potes a te refici. A te deficere potes, tu teipsum reficere
Abbreviated transcription (Latin):
scli: tu tantum de manu artificis noli ca¬
dere. Hichil temptationis accedit ultra
uires tuas. Hoc ꝑmuuit et ds̃ adutilitatẽ
tuã: unde tu possis ꝓficere. Deniq ipsum
apłm audi: hoc coniungentem. S faciet
cum temptatione etiã exitum: ut possitis
sustinere. Ergo. mare forte metuendũ tibi
erat. Noli timere: qm̃ ipsius ẽ mare. et ipse
fecit illud. Agentib timet scandala: et ip¬
sas gentes ipse fecit: ñꝑmittet illas ultra
eam seiure quam nouit ille mensurã: ex
qua ꝓficias. Nonne dicit alius psalmus:
om̃s gentes quotquot fȩcisti uenient &
adorabunt coram te dñe: Si om̃s gen¬
tes quotquot fȩcisti manifestum s̃. quia
& gentes ipse fecti. Ideo ipsius ẽ. mare: et ipse
fecit illud: & aridam terram manꝰ eius fun¬
dauerunt. Esto tu arida terra: siti grãm dĩ
ut ueniat suꝑ te ymber dulcis: inueniat inte
fructum. Non ꝑmittit fluctus oꝑire qđ ser¬

Expanded text:
saeculi: tu tantum de manu artificis noli casaeculi: tu tantum de manu artificis noli cadere. Nihil tentationis accedet ultra vires tuas. Hoc permittit Deus ad utilitatem tuam, unde tu possis proficere. Denique ipsum Apostolum audi hoc conjungentem: «Sed faciet cum tentatione etiam exitum ut possitis sustinere.» Ergo mare forte metuendum tibi erat? Noli timere: «Quoniam ipsius est mare, et ipse fecit illud.» A gentibus times scandala? Et ipsas gentes ipse fecit; non permittet illas ultra eam saevire quam novit ille mensuram, ex qua proficias. Nonne dicit alius psalmus, «Omnes gentes quotquot fecisti, venient et adorabunt coram te, Domine» ? Si omnes gentes quotquot fecisti, manifestum est quia et gentes ipse fecit: ideo, «Ipsius est mare, et ipse fecit illud, et aridam terram manus ejus finxerunt.» Esto tu arida terra, siti gratiam Dei, ut veniat super te imber dulcis, inveniat in te fructum. Non permittit fluctus operire quod sev
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. S forte tu de temptationib satagis:
ut constitutus intanta gr̃a ꝓmissionum dĩ:
ꝓpter scandala mundi turberis. Nec ipsa scan¬
dala aliquid tͥ faciunt: qm̃ mensuram ado¬
mino acceꝑunt. Qm̃ ipsius ẽ. mare. Est enĩ
mare mundus istȩ. seo et mare ds̃ fecit. Nec
seuire fluctus possunt. nͥ usq adlitus. uͥ ipse
terminũ posuit. Nulla gͦ temptatio: nͥ acci¬
piat mensurã adnõ. Sunt gͦ temptationes:
sint tribulationes: consum maris eis: ñ con
sumeris. Uide utrum ipse temptationes ñ
ꝓsint. Attende apłm. fidelis ds̃: qui ñ uoᷤ
sinat temptari supra quã potestis ferre:
sed faciet cum temptatione etiã exitum:
ut possitis sustinere. Non ait: ñ uos sinat
temptari omnino. Si enim recusares tem¬
ptationem: recusares refectionem. Ergo refi¬
ceris. Et si reficeris: inmanib artificis es. Ali¬
quid tͥ tollit: aliquid corrigit: aliquid cõ¬
planat: aliqͥd mundat. Aliqͥd agit qͥbꝰdam
fertamentis suis. Ipsa sunt scandala hur

Expanded text:
Sed forte tu de tentationibus satagis, ut constitutus in tanta gratia promissionum Dei, propter scandala mundi turberis? Nec ipsa scandala aliquid tibi faciunt; quoniam mensuram a Domino acceperunt: «Quoniam ipsius est mare.» Est enim mare mundus iste, sed et mare Deus fecit: nec saevire fluctus possunt, nisi usque ad littus, ubi ipse terminum posuit. Nulla ergo tentatio, nisi acceperit mensuram a Domino. Sint ergo tentationes, sint tribulationes; consummaris eis, sumeris. Vide autem, utrum ipsae tentationes non prosint; attende Apostolum: « Fidelis Deus, qui non vos sinat tentari supra id quod potestis ferre, sed faciat cum tentatione etiam exitum, ut possitis sustinere . » Non ait: Non vos sinat tentari omnino. Si enim recusas tentationem, recusares refectionem. Ergo reficeris; et si reficeris, in manibus artificis es. Aliquid tibi tollit, aliquid corrigit, aliquid complanat, aliquid mundat: agit quibusdam ferramentis suis; ipsa sunt scandala hujus
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ ipsus ẽ mare et ipse fecit illud: et aridã
terram manus eius finrerunt. Iubilemꝰ illi.
S hȩc omnia quid sibi uelint si congruent
discutiantur: tempꝰ forte ñ sufficit: sed
rursus si pęnitus negligantur: debitores
remanebimus. Breuiter itaq ꝓtempore
quantum ꝑstringere poterimus accipite:
quia et pauea semina ubertinam messẽ
ds̃ magnus ẽ. dñs: et rex magnus suꝑ om̃s
deos. Sunt ergo dii suꝑ qͦs sit magnus ds̃
ñr: cui iubilamus: cui exultamus: cui lau¬
des cantici dicimꝰ. Sunt: s non nob̃. Apłs
enim ait. Hã ec si sunt qui dicant᷑ dii siue
incelo siue int̾ra: quemadmodũ sunt dii mul

Expanded text:
m ipsius est mare, et ipse fecit illud, et aridam terram manus ejus finxerunt:» jubilemus illi. Sed haec omnia quid sibi velint, si congruenter discutiantur, tempus forte non sufficit: sed rursus si penitus negligantur, debitores remanebimus. Breviter itaque pro tempore, quantum perstringere potuerimus, accipite; quia et pauca semina uberrimam messem Deus magnus est Dominus, et rex magnus super omnes deos.» Sunt ergo dii super quos sit magnus Deus noster, cui jubilamus, cui exsultamus, cui laudes cantici dicimus; sunt, sed non nobis. Apostolus enim ait: «Nam etsi sunt qui dicuntur dii, sive in coelo, sive in terra, quemad
Abbreviated transcription (Latin):
amen unũ. Quare amen amen. nͥ quia ip¬
sa repeticio confirmatio ẽ: In psalmis gͦ
inquit iubilemus illi. Et que dicimus in
psalmis: Quȩ dicimus uel potius sentie¬
mus iniubilatione Quȩ sunt que ꝑtinẽt
adlaudem cantici huuis: iam audite. Qm̃
ds̃ magnus ẽ dñs: et rex magnus suꝑ om̃s
deos. Propterea ergo iubilemus illi. Qm̃
non repellet dñs plebem suã. Iubilem̃ illi.

Expanded text:
«Amen» unum; quare, «Amen, amen,» nisi quia ip«Amen» unum; quare, «Amen, amen,» nisi quia ipsa repetitio confirmatio est? «In psalmis» ergo, inquit, «jubilemus illi.» Et quae dicemus in psalmis? quae dicemus, vel potius sentiemus in jubilatione? quae sunt quae pertinent ad laudem cantici hujus? Jam audite: «Quoniam Deus magnus est Dominus, et rex magnus super omnes deos:» propterea ergo jubilemus illi. «Quoniam non repellet Dominus plebem suam:» jubilemus illi.
Abbreviated transcription (Latin):
Quia tanto amplius laudat᷑ medicus: q̃nto
plus desꝑabatur egrotus. Confitere itaq pec¬
cata tua. qͦ magis desperabas de te ꝓpter
iniquitates tuas. Tanto enim maior laus ẽ.
ignoscentis: quanto maior exaggeratio ẽ
peccata confitentis. Non ergo putemus nos¬
recessisse alaude cantici. si hanc confessionẽ
hic intelligimus qua confitemur peccata
ur̃a. Et hoc adlaudem cantiq ꝑtinet: qͥa
cum peccata nr̃a cognoscimus: dĩ gloriam
commendamus. Pieoccupemus faciem eiꝰ
inconfessione. & inpsalmis iubilemus ei. Iã
diximus quid sit ubilare: repetitum ẽ: ut
confurmetur infaciendo. Ipsa repeticio. ex¬
hortatio c̃. Non enim iam obliti sumus: ut
admoneri uelimus quȩ dieta sunt supius
ut iubilemus. Sed plerumq in affectu ã¬
nimi repetitur uerbum qđ notum erat: ñ
ut innotescat: s ut ipsa repeticio faciat con¬
fumationem.Repetitur enim ad intelligen¬
dum affectum dicentis. Inde ẽ. qđ aicit
dñs: amen amen dico uobis. Sufficiebat

Expanded text:
Quia tanto amplius laudatur medicus, quanto plus desperabatur aegrotus. Confitere itaque peccata tua, quo magis desperabas de te propter iniquitates tuas. Tanto enim major laus est ignoscentis, quanto major exaggeratio est peccata confitentis. Non ergo putemus recessisse nos a laude cantici, si hanc confessionem hic intelligimus, qua confitemur peccata nostra: et hoc ad laudem cantici pertinet; quia cum peccata nostra cognoscimus, Dei gloriam commendamus. «Praeveniamus faciem ejus in confessione.» 5. «Et in psalmis jubilemus illi.» Jam diximus quid sit jubilare; repetitum est, ut confirmetur in faciendo: ipsa repetitio exhortatio est. Non enim jam obliti sumus, ut jam moneri nos velimus, quae dicta sint superius, ut jubilemus: sed plerumque in affectu animi repetitur verbum quod notum erat, non ut innotescat, sed ut ipsa repetitio faciat confirmationem; repetitur enim ad intelligendum affectum dicentis. Inde est quod dicit Dominus, «Amen, amen dico vobis» ; sufficiebat
Abbreviated transcription (Latin):
et hic non dat qđ queris. Quid dabit: ubi da¬
bit: Quantum dabit. qui hic non dat. qui hic
erudit: qui fingit dolorem inp̃cepto: Labor ẽ
hic tuus: et requies tͥ ꝓmittitur. Attendis te¬
hic habere laborem: s attende qualem ille re¬
quiem pollicetur. Nunquid cogitare poteris:
Si illam posses cogitare: iuderes te nichil labora¬
re adcompensationem. Audi eum qui illud ex
parte cernebat: qui dixit: nunc scio exparde.
Quid ait apłs: Et enim qđ ẽ ad presens temꝑale
& leue tribulationis nr̃ȩ iurta incredibilem

Expanded text:
et hic non dat quod quaeris. Quid dabit? ubi daet hic non dat quod quaeris. Quid dabit? ubi dabit? quantum dabit, qui hic non dat, qui hic erudit, qui fingit dolorem in praecepto? Labor est hic tuus, et requies tibi promittitur. Attendis te habere hic laborem; sed attende qualem ille requiem pollicetur. Numquid cogitare, potes? Si illam posses cogitare, videres te nihil laborare ad compensationem. Audi eum qui illud ex parte cernebat, qui dixit, «Nunc scio ex parte» : quid ait Apostolus? «Etenim quod est ad praesens temporale et leve tribulationis nostrae, juxta i
Abbreviated transcription (Latin):
Sed intelligitur plasmauit ocłm: fȩcit oculum.
Nonne figulus ẽ cum fragiles infirmos. ec ter¬
renos facit: Audi apłm dicentẽ. Habemꝰ the¬
saurũ istum inuasis fictilib. S forte alius fȩ¬
tu qͥs es qui respondeas deo: Nunquid dicit
figmentum ei qͥse fuirit: quare sic me fecisti:
An non habet potestatẽ figulus luti exeadem
massa facere aliud uas inhonorẽ: aliud incon¬
tumeliam: Hide et ipsum dñm nr̃m iħm xͦ
qͥa ostendit se figulum. Nã quia delimo ho¬
utero ocłos fecerat. Ergo qđ dixit. nunqͥd ad¬
heret tͥ sedes iniquitatis qui fuigis dolorem
inprecepto: sic dicamus. Hunquid adheret t̾ͥ
sedes iuiquitatis: qͥ formas dolorẽ inp̃cepto:
Formas inquit dolorem inp̃cepto: idz de dolo¬
re preceptum nob̾ facis: ut ipse dolor p̃ceptũ
sit nobis. Quomͦ nob̃ dolor s̃ preceptum: Qndo
te flagellat qui ꝓte mortuus ẽ: et ñ tͥ ꝓmittit
beatitudinẽ inista uita: et fallere non potest

Expanded text:
Sed intelligitur, Plasmavit oculum, fecit oculum. Sed intelligitur, Plasmavit oculum, fecit oculum. Nonne figulus est, cum fragiles, infirmos, et terrenos facit? Audi Apostolum dicentem: «Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus» . Sed forte alius notu quis es qui respondeas Deo? Nunquid dicit figmentum ei qui se finxit, Quare sic me fecisti? Annon habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud vas in honorem, aliud in contumeliam» ? Vide et ipsum Dominum Christum, quia ostendit se figulum. Nam quia de limo ho fecerat . Ergo quod dixit, «Numquid adhaeret tibi sedes iniquitatis, qui fingis dolorem in praecepto?» sic dicamus, Numquid adhaeret tibi sedes iniquitatis, qui formas dolorem in praecepto? Formas, inquit, dolorem in praecepto, id est, de dolore praeceptum nobis facis, ut ipse dolor praeceptum sit nobis. Quomodo nobis dolor est praeceptum? Quando te flagellat qui pro te mortuus est, et non tibi promittit beatitudinem in ista vita, et fallere non potest,
Abbreviated transcription (Latin):
Habes hoc inepła apłi petri. Et adhoc testimo¬
nium posuit descriptura. Tempꝰ ẽ ait inchoa¬
tionis iudicii exdomo dñi: id÷ tempus ẽ. ut mͦ
iudicentur qͥ ꝑtinent ad domum dñi. Si flagel
lantur filii: qͥd debent sꝑare serui nequissimi:
deoq addit. Si autem initium anob: qͥs finis
eoꝵ qͥ non credunt dĩ euangłio: Deinde adiun¬
git aliud testimonium. Et si uix iustus salua¬
bitur: peccator et impius ubi parebunt: Quo¬
m̃ gͦ erunt tecum iniqui: quando nec tius fi¬
delib parcis. ut exerceas et erudias eos: S quia
ꝓpter hoc ñ parcit ut erudiat ideo dixit qui
fingis dolorem inprecepto. Fingis enim ẽ fa¬
cis: formas: plasmas. Vnde et figuli dicuntur:
ut uas fictile dicitur: ñfictum illud qđ menda¬
tiũ c̃. Sed qđ formatur ut sit. & habeat aliꝗͣ
formam: sic̃ iam dudum dixit qͥ furit ocłm
ñ uidebit. Nunquid finxit ocłm mendatiũ ẽ

Expanded text:
Habes hoc in Epistola apostoli Petri, et ad hoc testimoHabes hoc in Epistola apostoli Petri, et ad hoc testimonium posuit de Scriptura; «Tempus est,» ait, «inchoationis judicii ex domo Domini;» id est, tempus est ut modo judicentur qui pertinent ad domum Domini. Si flalantur filii, quid debent sperare servi nequissimi? Et item: si initium a nobis, quis finis eorum qui non credunt Dei Evangelio?» Deinde adjungit illud testimonium: «Et si justus vix salvabitur, peccator et impius ubi parebunt» ? Quomodo ergo erunt tecum iniqui, quando nec tuis fidelibus parcis, ut exerceas et erudias eos? Sed quia propter hoc non parcit, ut erudiat; ideo dixit, «Qui fingis dolorem in praecepto. Fingis» enim est, Facis formas, plasmas; unde et figuli dicuntur, et vas fictile dicitur: non fictum illud quod mendacium est; sed quod formatur ut sit, et habeat aliquam formam, sicut jamdudum dixit, «Qui finxit oculum, non videbit?» Numquid, «finxit oculum,» mendacium est?
Abbreviated transcription (Latin):
petius inussu illiuis. Iube inqͥt tu. uenire me
adte. Respondit ille. Ueni. Caleat enim & ȩccłia
capita suꝑboꝵ. S quia ȩccłia ẽ. & habet infir¬
mitatem humanã: ut compleret᷑ si dicebã motꝰ
hoc ibi positum ẽ. porrexit iħs manũ dicens.
Nodice fidei ut quid dubitasti: Mirum ẽ. qͦmͦ
nob faciunt lib̾antem. Nam uidete qd sequit᷑
qͥa dixit si dicebã motus ẽ pes m̃s. miscdia
ẽ. dñs: eripiens illum aꝑiculis. Et ideo expo¬
nens ipsam dulcedinẽ dñi: exclamat dicens. Oñe¬
scđm multitudinẽ doloꝵ meoꝵ incorde. meo: ꝯ¬
solationes tuȩ iocundauerunt animã meã. Mul¬
ti dolores: s multȩ consolationes. Amara uul¬
nera: sed suauia medicamenta. Nunqͥd adheret
Hoc dixit: nemo sedet tecum iniquus: nec tu se¬
dem iniquitatem habebis. Et unde hoc intel¬
in precepto. Ex hoc enim intelligo. qđ non tͥ
adheret sedes iniquitatis: qͥa nec nob̃ peꝑcisti.

Expanded text:
Petrus in jussu illius. «Jube,» inquit, «venire me Petrus in jussu illius. «Jube,» inquit, «venire me ad te.» Respondit ille: «Veni.» Calcat enim et Ecclesia capita superborum; sed quia Ecclesia est et habet infirmitatem humanam, ut compleretur, «Si dicebam, Motus hoc ibi positum est, «Porrexit manum Jesus dicens, Modicae fidei, utquid dubitasti» ? Mirum est quonobis faciunt liberantem. Nam videte quod sequitur. Quia dixit, «Si dicebam, Motus est pes meus; misericordia us est Dominus, eripiens illum a periculis; et ideo exponens ipsam dulcedinem Domini, exclamat dicens, m multitudinem dolorum meorum in corde meo, exhortationes tuae jucundaverunt animam meam.» Multi dolores, sed multae consolationes: amara vulnera, sed suavia medicamenta. 23. «vers. 20.Hoc dixit, Nemo sedet tecum iniquus, nec tu sedem iniquitatis habebis. Et unde hoc intellorem in praecepto.» Ex hoc enim intelligo quod non tibi adhaeret sedes iniquitatis, quia nec nobis pepercisti.
Abbreviated transcription (Latin):
cebam motus s̃ pes m̃s: miscđia tua dñe ad¬
iuuabat me. Uide. Confessionẽ amat ds̃. Mo¬
uet᷑ pes tius: et ñ dicis mouet᷑ pes m̃s: s start
te dicis cum iam ruas. Immo si iam cȩpisti mo¬
ueri: si iam cȩpisti fluctuare: confitere motũ
ne plangas ruinã: ut adiuuet te ille: ne min¬
ferno sit anima tua. Confessionem uult ds̃.
humilitatem uult. Motus es ut homo: adu¬
uet te ille ut ds̃. S dic tamen: motus ẽ. pes m̃.
Quare mouens iã et dicis: sto: Si dicebam mo¬
tus ẽ pes m̃s: miscdia tua dñe adiuuabat me
Q uomꝰ plumpsit pettus ñinintib suis: uide¬
uitur dñs ambulare suꝑ mare: ealcatis capita
om̃ium suꝑboꝵ inisto scło. Ipsum iter suũ cal¬
cantis capita suꝑboꝵ: signifieauit ambulans
suꝑ tumidos fluctus. Calcat et eccłia: nã ipsa ẽ.
petus. Non tam̃ ausus ẽ. petrus ꝑse ipsum am¬
bulare suꝑ aqͣs. S quid ait: Dñe si tu es: iu¬
be me uenire adte suꝑ aqͣs. Ille potestate sua:

Expanded text:
adjuvabat me.» Vide quomodo confessionem amat Deus. Movetur pes tuus, et non dicis, Movetur pes meus; sed stare te dicis, cum jam ruas. Imo si jam coepisti moveri, si jam coepisti fluctuare, confitere motum, ne plangas ruinam; ut adjuvet te ille, ne in inferno sit anima tua. Confessionem vult Deus, humilitatem vult. Metus es, ut homo; adjuvat te ille, ut Deus: sed dic tamen, «Motus» «est pes meus.» Quare jam moveris, et dicis, Sto? «Si dicebam, Motus est pes meus; misericordia tua. Domine, adjuvabat me.» Quomodo praesumpsit Petrus, non in viribus suis. Videbatur Dominus ambulare super mare, calcans capita omnium superborum in isto saeculo. Ipsum iter suum calcantis capita superborum, significavit ambulans super tumidos fluctus. Calcat et Ecclesia: nam ipsa est Petrus. Non tamen ausus est Petrus per seipsum ambulare super aquas: sed quid ait? «Domine, si tu es, jube me venire ad te super aquas.» Ille in potestate sua,
Abbreviated transcription (Latin):
bonum suũ. Bonus ẽ. ds̃. Si cessaret ds̃ &. ñ mi¬
sceret a maritudines felicitatib scłi: obliuiscere¬
mur eum. S ubi angores molestiarum facunt
fluctus animȩ: fides illa quȩ dormiebat excitet̃
ranquillũ enĩ erat quando dormiit. xp̃e in
man: illo dormiente tempestas orta c̃. & cȩpe¬
iunt ꝑiclitari. Ergo incorde xp̃iano & tranquil¬
ltas erit & par: sed quamdui uigilat fides nr̃a.
Si autẽ dormit fides nr̃a: ꝑiclitamur. hoc enum
significat dormiens xp̃c: quia quidã obliuis¬
cuntur fidem suã et ꝑiclitantur. S. quomͦ il¬
la nauis cũ fluctuaret excitatus ẽ. xp̃s afluc
turbant concupiscentiȩ malȩ: ꝑsuasiones malȩ
fluctus sunt: tranquillabuntur. Iã desꝑas: &
putas te ñꝑtinere addñm. fuigilet fides tua:
excita. xp̃m incorde tuo. Surgente fide: iam
cognoscis ubi sis. Et si forte temptant fluctus
concupiscentiȩ: intueris qͥd ꝓmisit ds̃: et dul¬

Expanded text:
bonum suum? Bonus est Deus: si cessaret Deus, et non mibonum suum? Bonus est Deus: si cessaret Deus, et non misceret amaritudines felicitatibus saeculi, oblivisceremur eum. 25. Sed ubi angores molestiarum faciunt fluctus animae, fides illa quae ibi dormiebat, excitetur. Tranquillum enim erat, quando dormivit Christus in mari: illo dormiente tempestas orta est, et coeperunt periclitari. Ergo in corde christiano et tranquillitas erit, et pax; sed quamdiu vigilat fides nostra: si autem dormit fides nostra, periclitamur. Hoc enim significat dormiens Christus, quia quidam obliviscuntur fidem suam, et periclitantur. Sed quomodo illa navis cum fluctuaret, excitatus est Christus a flucturbant concupiscentiae malae, persuasiones malae, fluctus sunt, tranquillabuntur. Jam desperas, et putas te non pertinere ad Dominum: evigilet fides tua, excita Christum in corde tuo; surgente fide, jam agnoscis ubi sis: et si forte tentant fluctus concupiscentiae, intueris quid promisit Deus; et dul
Abbreviated transcription (Latin):
quimur: et qđ auditis. Quante gͦ sunt istȩ c̃¬
solationes intantis laborib: Uerum ẽ gͦ qdđ
dixit apłs: et enĩ qđ adp̃sens ẽ. temporale. &
leue tribulationis nr̃ȩ: iuxta incredibilem mo¬
dum ȩternum głȩ pondus oꝑatur in nobis.
Ecce quantum p̃cium damꝰ quodãmͦ unã sili¬
quam adaccipiendos thesauros sempit̾nos.
ibi fidere. Tristis es adtp̃s: noli desꝑare. Hon
te corrumpat felicitas. & ñ frangat aduisitas.
Ne forte dicas in animo tuo. ñ potest fieri ut
ds̃ admittat adse iniquos: qui iustos ipsos
emendat ut saluet: qui ideo emendat ut eri¬
diat. Si iustus iux saluus fiet: peccator et im¬
pius ubi parebunt: Nunquid adheret ł sedes
iniquitatis: id÷ nunquid adheret sedes impi¬
orum. qui fingis dolorem inp̃cepto: Qui &
istos filios sic uoluisti exercere et erudire. sie
uoliuisti p̃cepta dare ut nẽent sine timore net
amarent aliqͥd aliud & obluuscerentur te uerũ

Expanded text:
quimur, et quod auditis. Quantae ergo sunt istae coquimur, et quod auditis. Quantae ergo sunt istae consolationes in tantis laboribus? Verum est ergo quod dixit Apostolus, «Etenim quod ad praesens temporale est et leve tribulationis ndum, aeternum gloriae pondus operatur nobis.» Ecce quantum pretium damus, quodam modo unam siliquam ad accipiendos thesauros sempiternos: illi fidere: tristis es ad tempus; noli desperare. Non te corrumpat felicitas, et non frangat adversitas: ne forte dicas in animo tuo, Non potest fieri, ut Deus admittat ad se iniquos, qui justos ipsos emendat, ut salvet; qui ideo emendat, ut erudiat. «Si Justus vix salvis» «fiet; peccator et impius ubi parebunt? Numquid adhaeret tibi sedes iniquitatis?» id est, Numquid adhaeret tibi sedes impiorum; «qui fingis dolorem in praecepto,» qui et istos filios sic voluisti exercere et erudire, sic voluisti eis praecepta dare, ut non essent sine timore, ne amarent aliquid aliud, et obliviscerentur te verum
Abbreviated transcription (Latin):
sideatur qđ emitur. Digna ẽ. quidẽ emi labo¬
re ꝑpetuo: s necesse ẽ. ut labore temporali ema¬
tur. Certe tantus debuit eẽ: id÷ sempiternus
labor ꝓrequie sempiterna. Decies centena mi¬
lia annoꝵ inlabore qͥd ualent: Decies cen¬
tena. milia annoꝵ habent finẽ: qđ tͥ dabo
dic̃ dñs ñ habebit finem. Qualis miscdia dei.
Nec dic̃ decies centena milia annoꝵ labora: ñ
dicit uel mille annos labora: ñdic̃ uł mille¬
annos labora: ñ dic̃ quingentos annos labo¬
ra: quã du uiuis labora in paucis annis. Inde
iã reqͥes erit: et finem ñ habebit. Et adhuc au¬
di consequentia. Dñe scdm multitudinẽ do¬
loꝵ meoꝵ incorde meo. exhortationes tuȩ io¬
cundauerunt animã meã. Et paucos annos
laboras: & inipsis laborib ñ de ẽ consolatio.
Non de sunt gaudia cotidiana: s noli gaudere
inscło. Gaude inxp̃o: gaude inuerbo eiꝰ gau¬
de inlege eius. Adipsa gaudia ꝑtinet. qđ lo¬

Expanded text:
sideatur quod emitur. Digna est quidem emi labosideatur quod emitur. Digna est quidem emi labore perpetuo; sed necesse est ut labore temporali ematur. Certe tantus debuit esse, id est sempiternus labor pro requie sempiterna. Decies centena millia annorum in labore quid valent? Decies centena millia annorum habent finem: Quod tibi dabo, dicit Deus, non habebit finem. Qualis misericordia Dei? Nec dicit, Decies centena millia annorum labora; non dicit, vel mille annos labora; non dicit, quingentos annos labora: cum vivis labora, in paucis annis: inde jam requies erit, et finem non habebit. Et adhuc audi consequentia: «Domine, secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo, exhortationes tuae jucundaverunt animam meam.» Et paucos annos laboras, et in ipsis laboribus non deest consolatio, non desunt gaudia quotidiana. Sed noli gaudere in saeculo: gaude in Christo, gaude in verbo ejus, gaude in lege ejus. Ad ipsa gaudia pertinet quod lo
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa requies. Beati qui habitant indomo
tua: in scła scłorum laudabunt te. Hec est re¬
quies sempiterna. Sine fine erit requies
ista. sine fine erit gaudium hoc: sine fine
erit lȩticia ista: sine fine erit incorruptio.
Uitam ȩternam habebis: requiem. quȩ non
habet finẽ. Quanto labore digna ẽ. reqͥes:
quȩ ñ habet finem: Si uerũ uis comparare:
& uerum udicare: ȩterna requies eterno la¬
bore recte emitur. Uerum hoc ẽ Sed noli
timere.misericors ẽ. ds̃. Si enim haberes
ȩternum laborẽ: nunquã ꝑuenires ad ȩter¬
nam quietem. Semꝑ laborans quando per¬
uenturus eras adillud qđ digne quidẽ po¬
test emi sempiterno labore: qͥa sempit̾na
requies ẽ: Equa p̃cium: eterno certe labo¬
re digna ẽ. ȩcerna requies comparari. Sed
si semꝑ laborares: nunquã adrequiẽ ꝑuenires.
Ergo ut aliqn ꝑuenias adid qd̃ emis: ñ ineter¬
num laborandũ ẽ: ñ qͥa ñualet tanti: s ut pos¬

Expanded text:
ipsa requies. «Beati qui habitant in domo ipsa requies. «Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te.» . Haec est requies sempiterna: sine fine erit requies ista, sine fine erit gaudium hoc, sine fine erit laetitia ista, sine fine erit incorruptio; vitam aeternam habebis; requiem quae non habet finem. Quanto labore digna est requies quae non habet finem? Si verum vis comparare, et verum judicare, aeterna requies aeterno labore recte emitur. Verum hoc est: sed noli timere, misericors est Deus. Si enim haberes aeternum laborem, nunquam pervenires ad aeternam quietem. Semper laborans quando perventurus eras ad illud quod digne quidem potest emi sempiterno labore, quia sempiterna requies est? Aequa pretium: aeterno certe labore digna est aeterna quies comparari. Sed si semper laborares, nunquam ad requiem pervenires. Ergo ut aliquando pervenias ad id quod emis, non in aeternum laborandum est: non quia non valet tanti, sed ut pos