comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dia illa diuisa. significat iam in fine sclĩ. ꝑig¬
nẽ iudicandos ẽẽ carnales Sic̃ enĩ afflictio ci¬
uitatis dĩ qualis antea nũꝗͣ fuit qͦ sub antixp̃o
futura sꝑat᷑. significat᷑ tenebroso timore abra¬
hȩ cuta solis occasum id est ꝓpinꝗͣte iã fine
sclĩ. sic ad solis occasũ. id est ad ipsũ iam finẽ¬
sclĩ significat᷑ isto igne dies iudicii dirimens
carnales ꝑ ignẽ saluanos. & igne dampnandos:
Deinde testamentũ faictũ ad abrabuam interracha¬
naan ꝓpͥe manifestat. & nominat in eaxͦi gentes
aflumine egẏpti. usq ad flum̃ magnũ eufraten
Nongͦ aflumine magno egipti hoc c̃ nilo s apar¬
uo qͦd diuidit int̾ egiptũ & palestinã. ubi ẽ ciuitas
rinocorura: Lam hinc tempora consecuntur filoꝵ
uod aũ adtinet ad rẽ gestã. nullo modoẽ

Expanded text:
diuisa illa, significat iam in fine saeculi per ignem iudicandos esse carnales. Sicut enim adflictio ciuitatis Dei, qualis antea numquam fuit, quae sub Antichristo futura speratur, significatur tenebroso timore Abrahae circa solis occasum, id est propinquante iam fine saeculi: sic ad solis occasum. id est ad ipsum iam finem, significatur isto igne dies iudicii dirimens carnales per ignem saluandos et igne damnandos. Deinde testamentum factum ad Abraham terram Chanaan proprie manifestat et nominat in ea undecim gentes a flumine Aegypti usque ad flumen magnum Euphraten. Non ergo a flumine magno Aegypti, hoc est Nilo, sed a paruo, quod diinam. Iam hinc tempora consequuntur filiorum uod autem adtinet ad rem gestam, nullo modo
Abbreviated transcription (Latin):
osos iudicauit. ut nec obrui rursus tuber&. ne
humana curiositas multo uehementius rẽiam ꝓdi¬
tam querer&. sed flammis ab oleri nefanda monim̃¬
ta. Ut quia necesse ẽc̃ existimabant sacra illa face¬
re. tolerabilius crraretur causis eoꝵ ignoratis. quã
cognitis ciuitas turbaretur:¬
m & ipse numa ad quẽ nullus di ꝓpha nul¬
lis scis anglłꝰs mittebat᷑ y dromantiam face¬
re cõpulsusc̃: ut in aqua uiderent᷑ imagines doꝵ
uł p̾otiꝰ ludificationes demonũ. aquib audira. qͥd
in sacris constituere atq obseruare debers Qd genꝰ
diuinationis idem uarro a ꝑsis dic̃ allatũ. qͦ & ipsũ¬

Expanded text:
osos esse iudicauit, ut nec obrui rursus iuberet, ne osos esse iudicauit, ut nec obrui rursus iuberet, ne humana curiositas multo uehementius rem iam proditam quaereret, sed flammis aboleri nefanda monumenta, ut, quia iam necesse esse existimabant sacra illa facere, tolerabilius erraretur causis eorum ignoratis, quam cognitis ciuitas turbareturNam et ipse Numa, ad quem nullus Dei propheta, nullus sanctus angelus mittebatur, hydromantian facere conpulsus est, ut in aqua uideret imagines deorum uel potius ludificationes daemonum, a quibus audiret, quid in sacris constituere adque obseruare deberet. Quod genus diuinationis idem Varro a Persis dicit adlatum, quo et ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. qͦd dicendũ suggesserit. uesana contentio
Qui lib& tante impietatis defensor egregiꝰ me ãmo¬
nere sufficiat. sacroꝵ causas a rege põpilio romanoꝵ
sacroꝵ institutore conscriptas. nec poplõ. nec sena¬
tui. nec saltt̃ ipsis sacerdotib innotescere debuisse:
ipsũq numã põpiliũ curiositate illicita ad ea dęmo¬
nũ ꝑuenisse secreta. quȩ ipse qͥdem scriber&. ut habe¬
r& unde legendo cõmoneret᷑. sed ea tam̃ cũ rex
ẽet. qͥ minime quẽꝗͣ metuer&. nec docer& aliquẽ
nec delendo. uł qͦqͦ modo consumendo ꝑdere aude¬
r&: ita qͦd scire neminc̃ uoluit. ne homines nefa¬
ria docer&. uiolarc autẽ timuit. ne demones iratos
haber&. obruit ubi trtĩ putauit. sepulcro suo ꝓpin¬
quare aratrũ posse non credens Senatꝰ aut̃ cum
religiones formidar& dampnare maloꝵ. & idõ
numȩ assentire cogeretur: illos tam̃ librostã ꝑnici¬

Expanded text:
dicat, quod dicendum suggesserit uesana contentio, dicat, quod dicendum suggesserit uesana contentio, quilibet tantae inpietatis defensor egregius. Me admonere sufficiat sacrorum causas a rege Pompilio Romanorum sacrorum institutore conscriptas nec populo nec senatui nec saltem ipsis sacerdotibus innotescere debuisse ipsumque Numam Pompilium curiositate inlicita ad ea daemonum peruenisse secreta, quae ipse quidem scriberet, ut haberet unde legendo commoneretur; sed ea tamen, cum rex esset, qui minime quemquam metueret, nec docere aliquem nec delendo uel quoquo modo consumendo perdere auderet. Ita quod scire neminem uoluit, ne homines nefaria doceret, uiolare autem timuit, ne daemones iratos haberet, obruit, ubi tutum putauit, sepulcro suo propinquare aratrum posse non credens. Senatus autem cum religiones formidaret damnare maiorum et ideo Numae adsentiri cogeretur, illos tamen libros tam pernici
Abbreviated transcription (Latin):
ed cont᷑ inuenimꝰ sic̃ ipse uir doctissimꝰ ꝓdidit
de nume põpilii libris redditas sacroꝵ causas
nullomͦ potuisse tolerari. nec dignas habitas.
quẽ n solũ lecte in notescerent religiosis s saltẽ scrip¬
te reconderent᷑ in tenebris. lã enĩ dicã. qͦd in t̾cio
huiꝰ oꝑis libro. me suo loco dicturỹ ꝓ miscrã: Nam
sicut apud eundẽ yarronẽ legitur in libro de culto deoꝵ
terentuis quidã cũ haber& ad ianiculũ fundũ. & bu¬
bulcꝰ eiꝰ iuxta sepulchrũ numȩ põpilii traiciens aratrũ
eruisset ex terra. libros eiꝰ tibi sacroꝵ institutorũ
scripte erant causȩ: in urbẽ ꝓtulit ad p̃torẽ At a¬
le cũ inspexisset pͥ cipia: rẽ tantã detulit ad senatõ.
Ubi cũ pͥmores quasdã causas legissent: cur quidq in
saeris fuisset institutuꝰ numȩ mortuo senatꝰ assens
ẽ. cosq libros tãꝗͣ religiosi patres conscripta. p̃tor
ut cõburer& censuer̾: Credat quisq qͦd putat. ĩmo uͦ

Expanded text:
ed contra inuenimus, sicut ipse uir doctissimus prodidit, de Numae Pompilii libris redditas sacrorum causas nullo modo potuisse tolerari nec dignas habitas, quae non solum lectae innotescerent religiosis, sed saltem scriptae reconderentur in tenebris. Iam enim dicam, quod in tertio huius operis libro me suo loco dicturum esse promiseram. Nam, sicut aput eundem Varronem legitur in libro de cultu deorum, <Terentius quidam cum haberet ad Ianiculum fundum et bubulcus eius iuxta sepulcrum Numae Pompilii traiciens aratrum eruisset ex terra libros eius, ubi sacrorum institutorum scriptae erant causae, in Urbem pertulit ad praetorem. At ille cum inspexisset principia, rem tantam detulit ad senatum. Ubi cum primores quasdam causas legissent, quur quidque in sacris fuerit institutum, Numae mortuo senatus adsensus est, eosque libros tamquam religiosi patres conscripti, praetor ut combureret, censuerunt\'. Credat quisque quod putat; immo uero
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib quoꝵ sententias littis nossc potuimꝰ eligendi sunt.
cũ qͥb ñ indigne hec questio tractetur: Heq enĩ hoc
oꝑe om̃s om̃ium philosophoꝵ uanas opiniones refuta¬
re suscepi: sed eas tantĩ quȩ ad theologiã ꝑtinent. Qa
Uerbo greco significari intelligimꝰ. de diuinitatt rati¬
onc̃ siue sermonẽ Nec easomium s coꝵtantũ. qͥ & esse
diiunitatẽ. & humana curare consentiant. Nontamꝰ
sufficere unꝰ in cõmutabilis dĩ cultũ ad uitã adipiscen¬
dã etiã post mortẽ beatã. s multos ab illo sanc uno con¬
ditos atq institutos. ob eã causam colendos putant. hi
iã etiã uarronis opinionẽ ueritatis ꝓpinquitate trans¬
cendunt: Si quidẽ ille totã theologiã naturalẽ usq ad
munduĩ istũ uł animã eiꝰ extendere potuit. isti uͦ supra

Expanded text:
eligendi sunt cum quibus non indigne quaestio ista tractetur. Neque enim hoc opere omnes omnium philosophorum uanas opiniones refutare suscepi, sed eas tantum, quae ad theologian pertinent, quo uerbo Graeco significari intellegimus de diuinitate rationem siue sermonem; nec eon tamen sufficere unius incommutabilis Dei cultum ad vitam adipiscendam, etiam post mortem, beatam, sed multos, ab illo sane uno conditos atque institutos, ob eam causam colendos putant. Hi jam etiam Varronis opinionem veritatis propinquitate transcendunt: siquidem ille totam theologiam naturalem usque ad mundum istum vel ejus animam extendere potuit: isti
Abbreviated transcription (Latin):
tia factũ ẽ ut & po̾pilio amico suo illis conc̾iliati ar¬
tib qͥb y dromantia fieri potuit cuncta illa confi¬
teri pmiterent᷑: Et tam̃ ut moriturꝰ incender& eapo
tꝰꝙ obruer& amonere ñ ꝑmitterent᷑. qͥnec innotesce¬
rent. nec aratio qͦ st eruta obsistere potuer᷑. nec stilouar¬
ronis qͥea quȩ de hac re gesta st̃ in nrãm memoriã ꝑue¬
ner. Nonem̃ posst᷑. qͥd ñ sinunt᷑ efficere: Sinunt᷑ aũ alto
dt sũmi ustoq uidicio. ꝓmeritis eoꝵ qͦsab eis ł affligi
tanti uł etiã subici acdecipi i̾tũ ẽ Quã uͦ ꝑnciose ł acul

Expanded text:
tia factum est, ut et Pompilio amico suo illis conciliati artia factum est, ut et Pompilio amico suo illis conciliati artibus, quibus hydromantia fieri potuit, cuncta illa confiteri permitterentur, et tamen, ut moriturus incenderet ea po obrueret, admonere non permitterentur: qui ne innotescerent, nec aratro, quo sunt eruta, obsistere potuerunt, nec stilo Varronis, quo ea quae de hac re gesta sunt, in nostram memoriam pervenerunt. Non enim possunt quod non sinuntur efficere: sinuntur autem alto Dei summi justoque judicio pro meritis eorum, quos ab eis vel affligi tantum, vel etiam subjici ac decipi justum est. Quam vero perniciosae vel
Abbreviated transcription (Latin):
geste aspsione mendatioꝵ in fabulas uerti. In illagͥ
ẜ dromantia curio sissimꝰ rex ale romanꝰ. & sacradidic̃
quȩ in libris suis pontifices haberent. & coꝵ causas
ꝗ p̃t᷑ se scire neminẽ uoluit: Itaq eas seorsũ scriptas.
secũ qͦdã modo mori fecit. qͥndo ita subtrahen das ho¬
minũ notitie sepeliendasq curauit: Aut gͦ demo¬
nũ illic tã sordidȩ & nexiȩ cupiditatss erant conscrip¬
te ut ex his tota illa theologaetia apud tales ho
erobescenda suscepant. aut illi om̃s nichil aliud ꝗ
homines mortii ꝓclebantur: Quos tã ꝓlixa tem¬
pis uetustate fere om̃s popłi gentiũ dõs in mortales
dẽ crecdiderant: cũ & talib sacris idem ipsi demones
oblectarent᷑ qͥse colendos ꝓ ipsis mortuis quos dõs
putari fecerant: quib dã fallaciũ miraculoꝵ adtes¬
tationib supponebant. Sed occulta dĩ ueri ꝓuiden¬

Expanded text:
gestae aspersione mendaciorum in fabulas uerti. In illa igitur gestae aspersione mendaciorum in fabulas uerti. In illa igitur hydromantia curiosissimus rex ille Romanus et sacra didicit, quae in libris suis pontifices haberent, et eorum causas neminem scire uoluit. Itaque eas seorsum scriptas secum quodam modo mori fecit, quando ita subtrahendas hominum notitiae sepeliendasque curauit. Aut ergo daemonum illic tam sordidae et noxiae cupiditates erant conscriptae, ut ex his tota illa theologia ciuilis etiam apuerubescenda susceperant; aut illi omnes nihil aliud quam homines mortui prodebantur, quos tam prolixa temporis uetustate fere omnes populi gentium deos inmortales esse crediderant, cum et talibus sacris idem illi daemones oblectarentur, qui se colendos pro ipsis mortuis, quos deos putari fecerant, quibusdam fallacium miraculorum adtestationibus subponebant. Sed occulta Dei ueri prouiden
Abbreviated transcription (Latin):
euł cuulis. hoce uł theitrica uł urbana. quarũ altã
uctitat dõꝵ crimina. altera indicat dõꝵ desideria cri¬
silatne interp̃tem̃: amorc̃ sapientic̨ ꝓfitemur: Porro
si sapientia dsꝰ ẽ. ꝑ quẽ facta sunt om̃a. sic̃ diuina aucto¬
ritas ueritasq ministrauit. uerꝰ qͦq philo sophus c̃ ama¬
tor dĩ: S quia yes ipsa cuiꝰ hoc nom̃ ẽ: non c̃ in om̃ib

Expanded text:
el civilis, hoc est vel theatrica vel urbana; quarum altera jactitat deorum crimina, altera indicat deorum desideria crisi Latine interpretemur, amorem sapientiae profitetur. Porro si sapientia Deus est, per quem facta sunt omnia, sicut diuina auctoritas ueritasque monstrauit, uerus philosophus est amator Dei. Sed quia res ipsa, cuius hoc nomen est, non est in
Abbreviated transcription (Latin):
illis reddens quod debetur in poena. istis do¬
nans quod non debetur in grã. ut ex ipsa
etiam comparatione uasorum ire suꝑna ci¬
uitas discat quę ꝑcregrinatur interris infi¬
dere libertatt arbitrii sui. sed sper& in uo¬
care nomen dñi dĩ. Quoniam uoluntas in
natura quę facta est bona adõ bono. sed
mutabilis ab inmutabili quia &x nichilo.
& a bono potest declinare ut faciat malum.
quod fit libero arbitrio. & a malo ut faciat
bonum. quod non fit sine diuino ad iutorio:

Expanded text:
illis reddens quod debetur in poena, istis doillis reddens quod debetur in poena, istis donans quod non debetur in gratia; ut ex ipsa etiam conparatione uasorum irae superna ciuitas discat, quae peregrinatur in terris, non fidere libertate arbitrii sui, sed speret inuocare nomen Domini Dei. Quoniam uoluntas in natura, quae facta est bona a Deo bono, sed mutabilis ab inmutabili, quia ex nihilo, et a bono potest declinare, ut faciat malum, quod fit libero arbitrio, et a malo, ut faciat bonum, quod non fit sine diuino adiutorio
Abbreviated transcription (Latin):
imaginem eoꝵ ad nichilũ rediges Filius aũ
seth: hocẽ filius resurrectionis. sp̾er& inuoca¬
re nom̃ dnidi eam quippe societatt̃ hominũ
p̃figurat. quȩ dicit. ego autem sicut oliua fruc̾¬
tifera indomo dĩ sꝑaui in misericordia dĩ. ua¬
nas autem glorias famosi in terra nominis non
requirat. Beatus est enim uir cuiꝰ est nomen
drũ spes eiꝰ & non respex in uanitates & in sani¬
as falsis. P ropositoͥs itaq duab ciuitatib una
in re huiꝰ scli. altera in sp̃e dĩ. tamquã ex cõ¬
muni quȩ aꝑta est. in adam ianua mortalita¬
tis egressis ut ꝓcurrant & excurrant ad discre¬
tos ꝓprios ao debitos fines. incipit dinumeratio
temporum. in qua & aliȩ̨ generationes adici¬
untur. facta recapitulatione ex adam. ex cuiꝰ
origine dampnata ueluti massa una merite
dampnationi tradita fecit dsꝰ. alia in contũ¬
melia uasa irȩ. alia in honore uasa misedẽ.

Expanded text:
imaginem eorum ad nihilum imaginem eorum ad nihilum Seth, hoc est filius resurrectionis, speret invocare nomen Domini Dei. Eam quippe societatem hominum praefigurat quae dicit: Ego autem sicut oliua fructifera in domo Dei speraui in misericordia Dei; uanas autem glorias famosi in terra nominis non requirat; beatus est enim uir, cuius est nomen Domini spes eius, et non respexit in uanitates et insanias mendaces. Propositis itaque duabus ciuitatibus, una in re huius saeculi, altera in spe Dei, tamquam ex communi, quae aperta est in Adam, ianua mortalitatis egressis, ut procurrant et excurrant ad discretos proprios ac debitos fines, incipit dinumeratio temporum; in qua et aliae generationes adiciuntur, facta recapitulatione ex Adam, ex cuius origine damnata, ueluti massa una meritae damnationi tradita, facit Deus alia in contumeliam uasa irae, alia in honorem uasa misericordiae,
Abbreviated transcription (Latin):
uocare nom̃ dni dĩ. nisi quia sic oportebat
istas duas ꝓponere ciuitates. unã ꝑ homici¬
dam usq ad homicidam. nam & lamechdu¬
ab uxdrib suis se ꝑpetrasse homiadium con¬
fitetur. alteram ꝑ eum qui sꝑauit in uocare
nomen dñi dĩ. Hoc est quippe in hoc mun¬
do peregrinantis ciuitatis dĩ totũ atq sũmũ
in hac mortalitate negociũ quod. ꝓuno ho¬
mine quem sane occisi resurrectio genuit.
cõmemorandũ fuit: Homo quippe ille unus.
totius suꝑne ciuitatis ẽ unitas. nondũ quidẽ
completa. sed premissa ista ꝓphica p̃figura¬
tione complenda. Filius gͦ cam hoc est filius
possessionis cuius nisi terrenȩ. habeat nomen
in ciuitate terrena. quia in eius nomine con¬
ditac̃ : De his enim est. de quib cantatur
in psalmo. Inuocabunt nomina eoꝵ. in ter¬
ris ipsorum. ꝓpter quod sequitur eos. quod
in alio psalmo scriptũ ẽ Dñe. in ciuitate tua

Expanded text:
uocare nomen Domini Dei, nisi quia sic oportebat uocare nomen Domini Dei, nisi quia sic oportebat istas duas proponere ciuitates, unam per homicidam usque ad homicidam nam et Lamech duabus uxoribus suis se perpetrasse homicidium confitetur, alteram per eum, qui sperauit inuocare nomen Domini Dei? Hoc est quippe in hoc mundo peregrinantis ciuitatis Dei totum adque summum in hac mortalitate negotium, quod per unum hominem, quem sane occisi resurrectio genuit, commendandum fuit. Homo quippe ille unus totius supernae ciuitatis est unitas, nondum quidem conpleta, sed praemissa ista prophetica praefiguratione conplenda. Filius ergo Cain, hoc est filius possessionis, cuius nisi terrenae? habeat nomen in ciuitate terrena, quia in eius nomine condita est. De his est enim, de quibus cantatur in psalmo: lnuocabunt nomina eorum in terris ipsorum; propter quod sequitur eos quod in alio psalmo scriptum est: Domine, in ciuitate tua
Abbreviated transcription (Latin):
cum ex cam .uii. generationes enume¬
rentur. cõmemorato ante cęteros poste¬
ros eius illo in cuiꝰ nomine condita ẽ ciuitas. id
est enoch: contexti sunt ceteri usq ad illum fi¬
nem de quo loquutus sum: donec illud genus
atq uniuersa ꝓpago diluiuo delcreturꝰ. Cũ
uero filius sech unꝰ cõmemoratus fuisset enos:
nondũ usq ad diluuiũ additis ceteris. articu¬
lus quidã interponitur & dicitur: Hic liber
natiuitatis hominũ qua dic fecit ds̃ adã.: ad ia¬
ginem dĩ fecit illum masculũ & feminã fecit
illos & benedixit illos. & cognominauit nom̃
corum adam. qua dic fecit illos Quod michiui¬
detur ad huc int̾positum. ut hinc rursus in¬
ciper& ab ipso adam dinumeratio temporũ
quam noluit facere qui hȩc scripsit in ciuitate
terrena. tamqͣm eam dꝰ sic cõmemorara. ut
non computar&: Sed quare hinc reditur
ad istam recapitulationem postea quã cõme¬
moratus est filius sech: homo qui sꝑauit in¬

Expanded text:
generationes enumerarentur, commemorato ante ceteros posteros eius illo, in cuius nomine condita est ciuitas, id est Enoch, contexti sunt ceteri usque ad illum finem, de qua locutus sum, donec illud genus adque uniuersa propago diluuio deleretur; cum uero filius Seth unus commemoratus fuisset Enos, nondum usque ad diluuium additis ceteris articulus quidam interponitur et dicitur: Hic liber natiuitatis hominum, qua die fecit Deus Adam, ad imaginem Dei fecit illum. Masculum et feminam fecit illos, et benedixit illos, et cognominauit nomen eorum Adam, qua die fecit illos. Quod mihi uidetur ad hoc interpositum, ut hinc rursus inciperet ab ipso Adam dinumeratio temporum, quam noluit facere, qui haec scripsit, in ciuitate terrena; tamquam eum Deus sic commoneret, ut non conputaret. Sed quare hinc reditur ad istam recapitulationem, postea quam commemoratus est filius Seth, homo qui sperauit in
Abbreviated transcription (Latin):
de xp̃o interĩ ponã Expecta me dicit dñs indie
resurrectionis mee infuturũ. qr iudiciũ meũ ut
congregẽ gts & colligã regna: Et iterũ: Horribi seo.¬
lis inquit dñs suꝑ eos. & exterminabit om̃s deos
t̃rȩ. & ad orabit eum uir de loco suo. om̃s insulȩ
gentiũ. Et paulopꝰ. Tc̃ in qͥt transuertã inpo tuas¬
fluminũ ethiopiȩ afferent hostias mͥ. In illo die
confunderis ex om̃ib ad inuentionib tuis quas
impie egisti in me. quia tc̃ auferã ate p̾uitates
in uiriȩ tuȩ̨. & iam ñ addities ut magnificeris
suꝑ montẽ scm̃ incũ. & subrelinquã inte popłin man¬
suetũ & humilẽ. & uerebuntur a nomine dñi. qͥ
reliqͥ fuerint isrb Hec st̃ reliqͥe de qͥb alibi ꝓphãt᷑¬
batur. qͦd apłs etiã comemorat. Si fucrit numerꝰ
filioꝵ isrł sic̃ harena maris. rdiquiȩ saluȩ fient:

Expanded text:
ecta me, dicit Dominus, in die resurrectionis meae, in futurum: quia judicium meum, ut congregem gentes, et colligam regna . Et iterum: Horribilis, inquit, Dominus super eos, et exterminabit omnes deos terrae; et adorabit eum vir de loco suo, omnes insulae gentium . Et paulo post: Tunc, inquit, transvertam in pofluminum Aethiopiae afferent mihi hostias. In illo die non confunderis ex omnibus adinventionibus tuis, quas impie egisti in me: quia tunc auferam abs te pravitates injuriae tuae; et jam non adjicies ut magnificeris super montem sanctum meum: et subrelinquam in te populum mansuetum et humilem; et verebuntur a nomine Domini, qui reliqui fuerint Israel . Hae sunt reliquiae, de quibus alibi prophetatur, quod Apostolus etiam commemorat: Si fuerit numerus filiorum Israel sicut arena maris, reliquiae salvae fient
Abbreviated transcription (Latin):
idem ꝓphã de ipso. Ecc in qͥt dies ueniunt dic̃ dñs.
& suscitabo dđ germ̃ iustũ. & regnabit rex & sapiens
erit. & faci& udiciũ & iꝰtitiã in t̾ra: In dieb illis sal

Expanded text:
idem propheta de ipso: Ecce. inquit, dies ueniunt, ait Dominus, idem propheta de ipso: Ecce. inquit, dies ueniunt, ait Dominus, et suscitabo Dauid germen iustum, et regnabit rex et sapiens erit et f
Abbreviated transcription (Latin):
ieremias ꝓphã de maiorib ẽ sic̃isaias
ñ deminorib sic̾ ꝯtĩ de quoꝵ scrip¬
tis ñ nulla iã posui ꝓphãuit aut̃
regnantẽ iosia in ierłm. & apud romanos
anco martio. iã ꝓpinquante captiuitate
uideoꝵ Tetendit aut̃ ꝓphetiam usꝙ ad
quintũ mensem captiuitatis. sic̃ in eiꝰ littis in¬
uenimꝰ: Sophonias aut̃ unꝰ de minorib
adiungit᷑ ei Nam & ipse in dieb iosie
gͦ ieremias ñ solum anci marcii. uerũ etiã
tarquinu pͥsci temꝑib quem romani habuer̃
qͥntũ regẽ: Ipse enim quando illa captiuitas
& dm̃ nrm̃ xpm. & passũ eẽ ꝓ nob̾. Item aliolo¬
co. Hic ds̃ ms̃ inquit. & ñ existimabitur alter
ad eũ. qͥ ad inuenit omẽm uiã prudentie. &
declit eam iacob puero suo. & iscł dilesto suo:
Poft hec int̾ra iusus ẽ. & cum hominib c̃ũ satꝰ est. Hoc
testimoniũ quidã ñ icreiniȩ. sed scribe eiꝰ attribuunt
qui uocat᷑ baruch: s ieremiȩ celebratiꝰ habet᷑ Rurs

Expanded text:
ieremias propheta de maioribus est, sicut Esaias, non de minoribus, sicut ceteri, de quorum scriptis nonnulla iam posui. Prophetauit autem regnante Iosia in Hierusalem et aput Romanos Anco Marcio, iam propinquante captiuitate Iudaeorum Tetendit autem prophetiam usque ad quintum mensem captiuitatis, sicut in eius litteris inuenimus. Sophonias autem unus de minoribus adiungitur ei. Nam et ipse in diebus Iosiae ergo Hieremias non solum Anci Marcii, uerum etiam Tarquinii Prisci temporibus, quem Romani habuerunt quintum regem. Ipse enim, quando illa captiuitas  Christum, et passum esse pro nobis. Item alio loco: Hic Deus meus, inquit, et non aestimabitur alter ad eum: qui invenit omnem viam prudentiae, et dedit eam Iacob puero suo et Israel dilecto suo; post haec in terra uisus est et cum hominibus conuersatus est. Hoc testimonium quidam non Hieremiae, sed scribae eius adtribuunt, qui uocabatur Baruch; sed Hieremiae celebratius habetur. Rursus
Abbreviated transcription (Latin):
ad tegt̃suenient. & ab extremo t̾re & dicent Uere
m̃dacia coluer̃ patres nr̃i. simulachra. & ñ ẽ in illis
utilitas Quia uͦ ñ erant eũ agnituri iudei. a quib
eũ & occidi oportebat. sic idem ꝓphã significat. g̾ue
ueniunt dic̃ dñs. & c̃sũ mabo suꝑ domũ iacob testa¬
m̃tũ nouũ & cetã quę ibi legunt᷑. Sophonię Inoci¬

Expanded text:
ad te gentes uenient ab extremo terrae et dicent: Vere mendacia coluerunt patres nostri simulacra, et non est in illis utilitas. Quia uero non erant eum agnituri Iudaei, a quibus eum et occidi oportebat, sic idem propheta significat: Graue veniunt, dicit Dominus, et consummabo super domum Jacob Testamentum novum , et caetera quae ibi leguntur. 2. Sophoniae
Abbreviated transcription (Latin):
mones. in ȩthereis dõs Ac ꝑ hoc qͦd demones ge¬
nere sunt animalia. ñ soluł eis cũ hominib. uerũ
etiam cumdus peccoribq cõmune ẽ Qͦd men¬
te rationalia cũ diis & hominib. Qd temꝑe et̃¬
na. cũ dissolis. Qd animo passiua. cũ homini¬
b solis: Qd corꝑe aeri a. ipsi sunt soli Pinde qd
genere st̃ animalia: ñ c̃ magnũ. quia hoc sunt &
corpora Qͦd mente rationalia. ñ ẽ suꝑ nos: qͥa sumꝰ

Expanded text:
mones, in aetheriis deos. Ac per hoc quod daemones gemones, in aetheriis deos. Ac per hoc quod daemones genere sunt animalia, non solum eis cum hominibus, uerum etiam cum dis pecoribusque commune est; quod mente rationalia, cum dis et hominibus; quod tempore aeterna, cum dis solis; quod animo passiua, cum hominibus solis; quod corpore aeria, ipsi sunt soli. Proinde quod genere sunt animalia, non est magnum, quia hoc sunt et pecora; quod mente rationalia, non es
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ morib gͦ demonũ. cũ idc̃ platonicꝰ loqueret᷑
dix̃ eos eisdẽ qͥb homines animi ꝑturbatio¬
nib agitari. irritari inuiriis obsequiis donisq
placcari. gaudert honorib. diuersis sacroꝵ ritib
oblectari. & in eis siquid neglectũ fuerit cõmoue¬
ri. Int̾ cętã etiam dic̃ ad eos ꝑtinere. diuinationes.
augurium arupiscũ. uatũ atq somnioꝵ. ab his qͦq
eẽ miracula magoꝵ Breuit᷑ autẽ eos diffiniens
ait demones et̃ genert animalia. animo passiua.
mente rationalia. corpore aeria. temꝑe ȩterna:
Horũ qͦumnq tria pͥora illis ec̃ quȩ nobis. quartũ ꝓpͥũ.
quintũ cumdiis habere cõmunẽ: Sed iudeo triũ
suꝑioꝵ quȩ nobiscum habent. duo etiã cũ diis ha¬
bert: Animalia quippe eẽ dic̃. & deos. quȩ suacuiq
elementa distribuens. in terrestrib animalib nos
posuit cũ cętis quȩ in terra uiuunt & sentiunt:
In aquatilib pisces & alia natati lia. in aeris de¬

Expanded text:
 moribus ergo daemonum cum idem Platonicus loqueretur, dixit eos eisdem quibus homines animi perturbationibus agitari, inritari iniuriis, obsequiis donisque placari, gaudere honoribus, diuersis sacrorum ritibus oblectari et in eis si quid neglectum fuerit commoueri. Inter cetera etiam dicit ad eos pertinere diuinationes augurum, aruspicum, uatum adque somniorum; ab his quoque esse miracula magorum. Breuiter autem eos definiens ait daemones esse genere animalia, animo passiua, mente rationalia, corpore aeria, tempore aeterna; horum uero quinque tria priora illis esse quae nobis, quartum proprium, quintum eos cum dis habere commune. Sed uideo trium superiorum, quae nobiscum habent, duo etiam cum dis habere. Animalia quippe esse dicit et deos, suaque cuique elementa distribuens in terrestribus animalibus nos posuit cum ceteris quae in terra uiuunt et sentiunt, in aquatilibus pisces et alia natatilia, in aeriis dae
Abbreviated transcription (Latin):
Melior ẽ enĩ temꝑalis felicitas. ꝗͣ. misera ȩt̾nitas. &d
animo passiua. qͦmͦ supͣ nosẽ. quando & nos. hoc
sumꝰ: Hec itaeẽt. nͥ miseri essemꝰ. Qd corꝑe aeria
quanti estimandỹ ẽ.: cũ omĩ corpori p̃ferat᷑ anime
qualiscumq natura : Et ideo religionis cultꝰ qui
debetur ex animo. neqͣꝗͣ debeatur ei rei quȩ infe¬
riorẽ animo: Porro si int̾ illa quę demonũ dicit¬
ec̃ adnumerar& uirtutẽ. sapientiã. felicitatẽ
& hȩc eos dicer& habere cũ diis ęt̃na atq cõmunia
ꝓfecto aliquid dicer& exoptandũ. magniq penden¬
dũ Nec sic eos tam̃ ꝓpt̾ hȩc tãꝗͣ dm̃ colere deberemꝰ
s potiꝰ ipsũ aqͦ hȩc illos accepisse nossemꝰ. qͥto minus
nc̃ honore diuino aeria digna st̃ animalia. ad hoc
racionalia. ut misera ẽt̃ possint. ad hoc passiua ut miseri sin
ad hocãna ut miseriã finirt ñ possim¬

Expanded text:
s quam misera aeternitas. Quod animo passiua, quo modo supra nos est, quando et nos hoc sumus, nec ita esset, nisi miseri essemus? Quod corpore aeria, quanti aestimandum est, cum omni corpori praeferatur animae qualiscumque natura, et ideo religionis cultus, qui debetur ex animo, nequaquam debeatur ei rei, quae inferior est animo? Porro si inter illa, quae daemonum esse dicit, adnumeraret uirtutem, sapientiam, felicitatem et haec eos diceret habere cum dis aeterna adque communia, profecto aliquid diceret exoptandum magnique pendendum; nec sic eos tamen propter haec tamquam Deum colere deberemus, sed potius ipsum, a quo haec illos accepisse nossemus. Quanto minus nunc honore diuino aeria digna sunt animalia, ad hoc rationalia ut misera esse possint, ad hoc passiua ut misera sint, ad hoc aeterna ut miseriam finire non possi
Abbreviated transcription (Latin):
sint: ñ prudenti tranquilloq uidicio. s anuo ut
appellat ipsc passiuo: nobis uera religio p̃cipit. ut
nros etiam diligamꝰ inimicos Postremo omem mo¬
tĩ cordis & salũ mentis. om̃sq turbelas. & tempesta¬
tes animi qͥb demones estuare ac fluctuarc asserit.
nos uera religio deponere iub& Quȩ igitur causaẽ
nͥ stultitia errorq miserabilis. ut ei te facias ueneran¬
do humilẽ. cui mirabilit̾ tecupias uiuendo dissimi¬
lẽ. & religione colas. quẽ imitare nolis. cũ religio
Rystra gͥ eis apuleiꝰ & qͥcumq ita sentiunt. hc̃
detulit honort̃. sic eos in aerc medios. int̾ ȩthe¬
reũ celũ t̾ramq constituens. ut qm̃ nullus dͦs¬

Expanded text:
sint, non prudenti tranquilloque iudicio, sed animo ut sint, non prudenti tranquilloque iudicio, sed animo ut appellat ipse passiuo, nobis uera religio praecipit, ut nostros etiam diligamus inimicos. Postremo omnem motum cordis et salum mentis omnesque turbelas et tempestates animi, quibus daemones aestuare adque fluctuare adserit, nos uera religio deponere iubet. Quae igitur causa est nisi stultitia errorque mirabilis, ut ei te facias uenerando humilem, cui te cupias uiuendo dissimilem; et religione colas, quem imitari nolis, cum religioFrustra igitur eis Apuleus, et quicumque ita sentiunt, hunc detulit honorem, sic eos in aere medios, inter aetherium coelum terramque constituens, ut, quoniam nullus d
Abbreviated transcription (Latin):
ab omi labe ac peste purissimas. Quã obrem si ꝓpta
dii ñ ꝑturbantur. qͦd animalia st̃ beata ñ misera. &
ꝓpta peccora ñ ꝑturbant᷑ qͦd animalia sunt. quȩ¬
nec beata possunt eẽ nec misera. restat ut demones
sic̃ homines sicut hominef idõ ꝑturbent᷑. quod anima¬
lia sunt. ñ beata s misera. Qua gͥ insipientia uł¬
potiꝰ amentia. ꝑ aliꝗͣ religionẽ demonib subdimur.
cũ ꝑ uerã religionẽ ab ea uiciositate inqua illis simili¬
lessumꝰ libẽmur : Cum enĩ demones quod & iste apu¬
leiꝰ ꝗͣ uis eis plurimũ parcat. & diuinis honorib dig¬
nos censeat: tam̃ cogit᷑ confiteri. ut ira instigentur. no¬
bis uera religio p̃cipit ne ira instigem᷑. s potiꝰei resis¬
tamꝰ : Cum demones donis inuitent᷑. nob̶ uęra religio
p̃cipit. ne cuiꝗͦ donoꝵ acceptione faueaniꝰ. Cũ demo
nes quorũdã hominũ osores. quorũ dã uͦ amatores

Expanded text:
ab omni labe ac peste purissimas. Quam ob rem si propterea ab omni labe ac peste purissimas. Quam ob rem si propterea di non perturbantur, quod animalia sunt beata, non misera, et propterea pecora non perturbantnec beata possunt esse, nec misera: restat ut daemones sicut homines ideo perturbentur, quod animalia sunt non beata, sed misera. 2. XVII. Qua potius amentia per aliquam religionem daemonibus subdimur, cum per ueram religionem ab ea uitiositate, in qua illis sumus similes, liberemur? Cum enim daemones, quod et iste Apuleius, quamuis eis plurimum parcat et diuinis honoribus dignos censeat, tamen cogitur confiteri, ira instigentur, nobis uera religio praecipit, ne ira instigemur, sed ei potius resistamus. Cum daemones donis inuitentur, nobis uera religio praecipit, ne cuiquam donorum acceptione faueamus. Cum dnes quorundam hominum osores, quorundam amatores
Abbreviated transcription (Latin):
bere cõmunc ide animi passiones. si omã quattuor ele¬
menta suis animalib plena sunt in mortalib ignis &
aer. mortalib aqua & terra. quero cur animidemonũ
passionũ turbinib & tempestatib agitentur: ꝑ turba¬
tio ẽ enĩ quȩ grece pathos dr̃. unde illa uoluit uoca¬
re animo passiua. quia uerbũ de uerbo pathos passio
diceret᷑ motꝰ animi contra rationẽ: Curgͦ sunt istam
animis demonũ. quȩ in peccorib ñ sunt: Qm̃ si qͥd
in peccore simile appar&. ñ c̃ ꝑturbatio: quia non ẽ
contra rationẽ. qua peccora carent: In hominib aut̃
ut sint iste ꝑturbationes. facit hoo stulticia uł miseria:
Nondũ enĩ sumꝰ in illa ꝑfectione sapientiȩ beati: que
nobis ab hac mortalitate libertas in fine ꝓmittitur:
Deos uͦ ideo dicunt istas ꝑturbationes ñ ꝑpeti. quia ñ
solũ ȩterni. uerũ etiam beati sunt: Easdem quippe
animas rationales etiam ipsos habere ꝑhibent. sed

Expanded text:
bere commune, id est animi passiones, si omnia quattuor elementa suis animalibus plena sunt, inmortalibus ignis et aer, mortalibus aqua et terra, quaero quur animi daemonum passionum turbelis et tempestatibus agitentur. Perturbatio est enim, quae Graece πάθος dicitur; unde illa uoluit uocare animo passiua, quia uerbum de uerbo πάθος passio diceretur motus animi contra rationem. Quur ergo sunt ista in animis daemonum, quae in pecoribus non sunt? Quoniam si quid in pecore simile apparet, non est perturbatio, quia non est contra rationem, qua pecora carent. In hominibus autem ut sint istae perturbationes, facit hoc stultitia uel miseria; nondum enim sumus in illa perfectione sapientiae beati, quae nobis ab hac mortalitate liberatis in fine promittitur. Deos uero ideo dicunt istas pel\'turbationes non perpeti, quia non solum aeterni, uerum etiam beati sunt. Easdem quippe animas rationales etiam ipsos habere perhibent, sed
Abbreviated transcription (Latin):
misectur homini. qͦd platonc̃ dixisse ꝑhibent. isti ad deos
ꝑferant p̾ces hominũ. & inde ad homines impetrata quȩ
poscunt: Indignũ enĩ putauer̃. qͥ ista credider misceri ho¬
mines diis. & dõs hominib. dignũ aut̾ misceri demones
& dis & hominib. hinc pctita qͥ alligent. in de conces¬
sa qͥ apportent. Ut uidelic& homo castꝰ. & ab artium
magicarũ scelerib alienꝰ. eos patronos ad hibeat. ꝑ qͦs
illũ du exaudiant. qͥhec amant. quę ille ñ amando
fit dignior. quẽ faciliꝰ & libentiꝰ exaudire debcant:
Amant qͥppe illi scenicas turpitudines. qͥs ñ amat pudi¬
cicia. Amant in maleficiis magoꝵ mille nocendi ar¬
tes. qͥs ñ amat in nocentia Ergo & pudicicia. & in¬
nocentia. si quid ab diis impetrare uoluerit. ñ pote¬
ficare conetur Habemꝰ cont᷑ ista magistrũ eoꝵ & tan¬
tȩ apud cos auctoritatis platonẽ. si pudor humanꝰ
ita de se male merctur. ut ñ solũ de magicis artib

Expanded text:
Apuleii , quod Platonem dixisse perhibent, isti ad deos perferant preces hominum, et inde ad homines impetrata quae poscunt. Indignum enim putaverunt qui ista crediderunt, misceri homines diis et deos hominibus: dignum autem misceri daemones et diis et hominibus, hinc petita qui allegent, inde concessa qui apportent: ut videlicet homo castus, et ab artium magicarum sceleribus alienus, eos patronos adhibeat, per quos illum dii exaudiant, qui haec amant, quae ille non amando fit dignior quem facilius et libentius exaudire debeant. Amant quippe illi scenicas turpitudines, quas non amat pudicitia: amant in maleficiis magorum mille nocendi artes , quas non amat innocentia. Ergo et pudicitia et innocentia, si quid ab diis impetrare voluerit, non poteficare conetur. Habemus contra ista magistrum eorum et tantae apud eos auctoritatis Platonem: si pudor humanus ita de se male meretur, ut non solum diligat
Abbreviated transcription (Latin):
unde & tritonia ñ cupata c̃: multoꝵ sane operũ
inuentrix. & tanto p̃clariꝰ dea credita. quanto
minꝰ origo eiꝰ innotuit Qͦd enĩ de capite iouis
nata canitur poctis & fabulis. ñ historiȩ reb ꝙ
gestis c̃ applicandũ. quã quã ogigius ipse quan¬
do fuit fucrit. cuiꝰ temꝑib etiã diluuiũ magnũ
factũ ẽ: ñ illud maximũ in quonulli homines
euaser̃. nͥ qͥ in archa et̃ potuer̃. qͦd gentiũ ñ gre¬
ca nec latina nouit historia. s tam̃ maiꝰ quã pos¬
tea temꝑe deucalionis fuit. int̃scriptores historię
ñ conuenit: Nã uarro inde exors ẽ librũ. cuiꝰ m̃¬
tionẽ suꝑiꝰ feti. & nichilsibi ex qͦ ꝑueniat ad res
romanas ꝓponit antiquiꝰ. quã ogigii diluuiũ
tes aliquos hẏstoricos in hac opinione sequutist̃.
roneo rege regnante ogigii diluuiũ fuisse cõme¬
morant: Sed qͦlib& tepe fuerit iã tam̃ miner¬

Expanded text:
unde et Tritonia nuncupata est; multorum sane operum unde et Tritonia nuncupata est; multorum sane operum inuentrix et tanto procliuius dea credita, quanto minus origo eius innotuit. Quod enim de capite Iouis nata canitur, poetis et fabulis, non historiae rebusque gestis est adplicandum. Quamquam Ogygus ipse quando fuerit, cuius temporibus etiam diluuium magnum factum est, non illud maximum, in quo nulli homines euaserunt, nisi qui in arca esse potuerunt, quod gentium nec Graeca nec Latina nouit historia, sed tamen maius quam postea tempore Deucalionis fuit, inter scriptores historiae non conuenit. Nam Varro inde exorsus est librum, cuius mentionem superius feci, et nihil sibi, ex quo perueniat ad res Romanas, proponit antiquius quam Ogygi diluuium, tes aliquos historicos in hac opinione seeuti sunt,roneo rege regnante Ogygi diluuium fuisse commemorant. Sed quolibet tempore fuerit, iam tamen Miner
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ iasus. & rex unii stenelꝰ. siue stendeus.
siuie stenalꝰ. uarie quippe indiũs auctorib
inuenitur: His tempib etiã mercuriꝰ fuisse ꝓhibe¬
t̃. nepos atlantis ex maia filia: qͦd uulgatiores
etiã littere ꝑsonant Multarũ ctiã artiumꝑitꝰ
claruit. qͥs & hominib t̾didit. Quo merito eũpꝰ
morit̃ dm̃ ẽẽ uoluer̃. siue etiã credider̃. Posterior
fuisse hercules dr̃. ad eatam̃ temꝑa ꝑtinens argi¬
uoꝵ. ꝗͣ uis ñ nulli cũ mercurio p̃ferant temꝑe. qͦs
falli existimo S qͦlibet tẽꝑe natisint. c̾stat int̾
historicos graues. quihȩc antiq̃ litteris mandauc¬
r̃. ambos homines fuisse. & qͦd mortalib ad istã
uitã cõmodiꝰ ducendã beneficia multa contule¬
rint. honores ab cis ieriusse diuinos. Minerua
uͦ longe his antiquior. nã tẽꝑib ogigii ad la¬
cũ qͥ tritonis dr̃. uirginali apparuissc fert̾ etatt.

Expanded text:
filius Iasus et rex nonus Sthenelas siue Stheneleus filius Iasus et rex nonus Sthenelas siue Stheneleus siue Sthenelus, uarie quippe in diuersis auctoribus inuenitur. His temporibus etiam Mercurius fuisse perhibetur, nepos Atlantis ex Maia filia, quod uulgatiores etiam litterae personant. Multarum autem artium peritus claruit, quas et hominibus tradidit; quo merito eum post mortem deum esse uoluerunt siue etiam crediderunt. Posterior fuisse Hercules dicitur, ad ea tamen tempora pertinens Argiuorum; quamuis nonnulli eum Mercurio praeferant tempore; quos falli existimo. Sed quolibet tempore nati sint, constat inter historicos graues, qui haec antiqua litteris mandauerunt, ambos homines fuisse, et quod mortalibus ad istam uitam commodius ducendam beneficia multa contulerint, honores ab eis meruisse diuinos. Minerua uero longe his antiquior; nam temporibus Ogygi ad lacum, qui Tritonis dicitur, uirginali apparuisse fertur aetate,
Abbreviated transcription (Latin):
Icriasus quintꝰ argiuis. natꝰ ẽ in egipto
moẏ ses. ꝑ quẽ poplꝰs dĩ de seruitute egiptia
libãtus ẽ: in qͥ eum ad desiderandũ sui creato¬
ris auxiliũ sic exerceri oportebat: Regnan¬
tib memoratis regib fuisse aquibdã credit̃¬
ꝓ metthcus. quẽ ꝓptã fer̃ de luto formasse
homines. qr optimꝰ sapientię doctor fuisse
ꝑhibetur: Nec tam̃ ostenditur qui eiꝰ temꝑib
fuer sapientes. Fr eiꝰ atlas magnꝰ fuisse astrolag
dr̃. unde occasionẽ fabula inuenit ut eũ celũ
portare confinger&. quãuis mons eiꝰ nomine
ñ cupetur. cuiꝰ altitudinẽ cęli potiꝰ portatio
in opinionẽ uulgiuenisse uideatur: Mul¬
ta quoꝙ alia ex illis in grecia temꝑib confin¬
gi fabulosa ceper̃. s usq ad cecrope̾ regẽ athe¬
niensiũ. qͦregnantẽ ds̃ ꝑ moysen edux exegip
to poplm̃ suũ. relati sunt in dõꝵ numerum
aliqͦt mortui. ceta & uana consuetudine ac
suꝑsticione grecoꝵ. in quib criasi regis con¬

Expanded text:
Orthopolis et Criasus quintus Argiuis, natus est in Aegypto Moyses, per quem populus Dei de seruitute Aegyptia liberatus est, in qua eum ad desiderandum sui Creatoris auxilium sic exerceri oportebat. Regnantibus memoratis regibus fuisse a quibusdam crediturometheus, quem propterea ferunt de luto formasse homines, quia optimus sapientiae doctor fuisse perhibetur; nec tamen ostenditur, qui eius temporibus fuerint sapientes. Frater eius Atlans magnus fuisse astrologus dicitur; unde occasionem fabula inuenit, ut eum caelum portare confingeret; quamuis mons eius nomine nuncupetur, cuius altitudine potius caeli portatio in opinionem uulgi uenisse uideatur. Multa quoque alia ex illis in Graecia temporibus confingi fabulosa coeperunt; sed usque ad Cecropem regem Atheniensium, quo regnante eadem to populum suum, relati sunt in deorum numerum aliquot mortui caeca et uana consuetudine ac superstitione Graecorum. In quibus Criasi regis con
Abbreviated transcription (Latin):
at. uniũsã ciuitatẽ deos colentẽ infelicẽ esse ñ pos¬
se. unũ uͦ hominẽ posse. qͦd uidelic& potentia
dõry suoꝵ multos potiꝰ sit idonea conseruare quã
singulos: cũ multitudo const& ex singulis Si aut̃¬
Marcũ regulũ dicunt etiã in illa captiuitate illisq
cruciatib corporis. animi uirtute beatũ esse potuis¬
se. uirtꝰ potus uera queratur. qua beata possit et̃
ciuitas. Neq enĩ aliunde beata ciuitas homo aliunde.
cũ aliud ciuitas ñ sit: quã consors hominũ multitudo.
Quã obit̃ non dũ interĩ disputo qualis in regulo iurtꝰ
fuerit: Sufficit nunc quod isto nobilissimo exemplo
coguntur fateri. non ꝓpt̃ corporis bona uł earũ re¬
rũ quȩ extrinsecꝰ homini accidunt. colendos deos ꝗͣ¬
do quidem ille carere his om̃ib uoluit: quã deos ꝑ
quos uirauit offendere Sed quid faciemꝰ hominib:

Expanded text:
at uniuersam ciuitatem deos colentem infelicem esse non posat uniuersam ciuitatem deos colentem infelicem esse non posse, unum uero hominem posse, quod uidelicet potentia deorum suorum multos potius sit idonea conseruare quam singulos, cum multitudo constet ex singulis. Si autem dicunt M. Regulum etiam in illa captiuitate illisque cruciatibus corporis animi uirtute beatum esse potuisse, uirtus potius uera quaeratur, qua beata esse possit et ciuitas. Neque enim aliunde beata ciuitas, aliunde homo, cum aliud ciuitas non sit quam concors hominum multitudo. Quam ob rem nondum interim disputo, qualis in Regulo uirtus fuerit: sufficit nunc, quod isto nobilissimo exemplo coguntur fateri non propter corporis bona uel earum rerum, quae extrinsecus homini accidunt, colendos deos, quando quidem ille carere his omnibus maluit quam deos per quos iurauit offendere. Sed quid faciamus hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
nec inde quolib& ire. sed ad suos acerrimos ini¬
micos redire minime dubitar& Hoc si huic
uite utile existimabat: cuiꝰ tã horrendũ exitiũ
meruit. ꝓcul dubio fallebatur. Suo quippe docuit
exemplo nichil deos ad istam temporalẽ felicitatẽ
suis ꝓdesse cultorib quando quidẽ ille eoꝵ deditꝰ
cultui. & uictus & captiuꝰ abductos ẽ Et quia no¬
luit aliter ꝗͣ ꝑ eos iurauerat facere. nouo ac priꝰ
in audito nimiumq horribili supplicii gnẽ cruci¬
atus & extinctus ẽ Si autẽ deoꝵ cultꝰ p̾ost hanc
uitam uelut mercedẽ reddit felicitatẽ.: cur calũp¬
niantur temporib xp̃anis id eo dicentes urbi acci¬
disse illã calamitatẽ. quia deos suos colere destitit:
cũ potuerit etiã illos diligentissime colens tã in¬
felix fieri. quã ille regulus fuit: Hisi forte con¬
tra clarissimã ueritatẽ. tanta quisquã demen¬
tia mire cecitatis obntitur. ut contendere aude¬

Expanded text:
nec inde quolibet ire, sed ad suos acerrimos ininec inde quolibet ire, sed ad suos acerrimos inimicos redire minime dubitaret. Hoc si huic uitae utile existimabat, cuius tam horrendum exitum meruit, procul dubio fallebatur. Suo quippe docuit exemplo nihil deos ad istam temporalem felicitatem suis prodesse cultoribus, quando quidem ille eorum deditus cultui et uictus et captiuus abductus et, quia noluit aliter quam per eos iurauerat facere, nouo ac prius inaudito nimiumque hon\'ibili supplicii genere cruciatus extinctus est. Si autem deorum cultus post hanc uitam uelut mercedem reddit felicitatem, quur calumniantur temporibus Christianis, ideo dicentes Urbi accidisse illam calamitatem, quia deos suos colere destitit, cum potuerit etiam illos diligentissime colens tam infelix fieri, quam ille Regulus fuit? Nisi forte contra clarissimam ueritatem tanta quisquam dementia mirae caecitatis obnititur, ut contendere aude
Abbreviated transcription (Latin):
tione constrictũ. si quod uolebant miime ꝑegiss&. rediti¬
rũ eẽ cartaginẽ. Perrexille. atq in senato contraria ꝑsua¬
sit. qm̃ non arbitrabatur utile eẽ romanȩ rei publicȩ
mutart captiuos. Nec post hanc ꝑsuasionẽ a siuis ad
hostes redire cõpulsus ẽ: sed quia uirauerat: id sponte
cõpleuit. Atilli eũ excogitatis atq horrendis erucia¬
tib eũ necauer̃: Inclusum quippe angusto ligno ubi
stare cogeret᷑. clauisq acutissimis undiq confixũ. ut
se in nullã eiꝰ partem sine poenis atrocissimis inclmaret¬
& iam uigil ando ꝑemer̃ Merito cerie laudant uir¬
tutẽ tã magnã. infelicitate maiorẽ: Et ꝑ deos ille
uirauit : quoꝵ culti ꝓhibito. has generi humanoda¬
des oͦpinant᷑ infligi. Qui gͦ ꝓpterea colebant᷑. ut
istã uitã ꝓsꝑam redderent: si uerũ uiranti has irro¬
ut ꝓpt̾ iuris iurandi fidem. nec maner& in patͥa

Expanded text:
tione constrictum, si quod uolebant minime peregisset, reditutione constrictum, si quod uolebant minime peregisset, rediturum esse Carthaginem. Perrexit ille adque in senatu contraria persuasit, quoniam non arbitrabatur utile esse Romanae rei publicae mutare captiuos. Nec post hanc persuasionem a suis ad hostes redire conpulsus est, sed quia iurauerat, id sponte conpleuit. At illi eum excogitatis adque horrendis cruciatibus necauerunt. Inclusum quippe angusto ligno, ubi stare cogeretur, clauisque acutissimis undique confixo, ut se in nullam eius partem sine poenis atrocissimis inclinaret, etiam uigilando peremerunt. Merito certe laudant uirtutem tam magna infelicitate maiorem. Et per deos ille iurauerat, quorum cultu prohibito has generi humano clades isti opinantur infligi. Qui ergo propterea colebantur, ut istam uitam prosperam redderent, si uerum iuranti has inrout propter iuris iurandi fidem nec maneret in patria,
Abbreviated transcription (Latin):
tor Sic gͦ ñ descruit fideles suos subdãpnatione gen¬
tis lic& barbare tam̃ humane. qͥ ꝓphãm ñ deseruit
nec in uiscerib belue Hȩc qͦq illi cũ qͥb agimꝰ. malus
irridere ꝗͣ credere: qͥtamen in suis luteris cre¬
dunt arione metinneũ nobilissimũ cytharistã. cũ eẽt
ciectꝰ de naui exceptꝰ del phin dorso. & ad terras ẽẽ ꝑ¬
uectĩ. Uerũ illud nos trũ de iona in credibilius ẽ:¬
Et planc incredibiliꝰ quia mirabiliꝰ: & mirabiliꝰ quia ual¬
de potentiꝰ. Habent tam̃ isti de captiuitate religio
nis. causa etiã sponte toleranda: & in suis p̃cdaris uiris
nobilissimũ exemplũ: CS arcꝰ regulꝰ imꝑator
popli romani. captiuus apud cartaginienses fuit:
Qui cũ sibi mallent a romanis suos redoli. quã eorum
tenere captiuos: ad hoc impetrandũ etiã istũ pre¬
cipue reguly cũ legatis siuis romã miser̃. pͥus ura¬

Expanded text:
tor. Sic ergo non deseruit fideles suos sub dominatione gentor. Sic ergo non deseruit fideles suos sub dominatione gentis, licet barbarae, tamen humanae, qui prophetam non deseruit nec in uisceribus beluae. Haec quoque illi, cum quibus agimus, malunt inridere quam credere, qui tamen in suis litteris credunt Arionem Methymnaeum, nobilissimum citharistam, cum esset deiectus e naui, exceptum delphini dorso et ad terras esse peruectum. Verum illud nostrum de Iona propheta incredibilius est. Plane incredibilius quia mirabilius, et mirabilius quia potentinis causa etiam sponte toleranda et in suis praeclaris uiris nobilissimum exemplum. M. Regulus, imperator populi Romani, captiuus aput Carthaginienses fuit. Qui cum sibi mallent a Romanis suos reddi quam eorum tenere captiuos, ad hoc inpetrandum etiam istum praecipue Regulum cum legatis suis Romam miserunt, prius iura
Abbreviated transcription (Latin):
tib sunt necessaria sicut uictus & amictus. quã quã
cũ gͣui afflctione desint. ñ frangunt in bonis ꝑfe¬
rendi tolerandiq uirtutẽ. nec eradicant ex animo
pietatẽ. sed exercitatã faciunt fecundiorẽ. quantõ
magis cũ de sunt ea quę curandis funerib conden¬
disq corporib defunctoꝵ adhiberi solent. non
efficunt miseros in occultis piorũ sedib iã quietos:
Ac ꝑ hoc quando ista cadauerib xp̃anoꝵ in illa
magne urbis uł &iam alioꝵ opidoꝵ uastatione
defuer̃. nec uiuoꝵ culpa ẽ: qͥ non potuer̃ ista p̾̃be¬
re. nec pena mortuoꝵ: qͥ ñ potuer̃ ista sentire:¬
Sed multi inqͥunt xp̃ani: &iam captiui ducti suns:
Roc sane miserrimũ ẽ. si aliqͦ duci potuer̃: ubi dm̃ suũ
ñ inuenirent. Sunt inscripturis scĩs huiꝰ etiam cla¬
dis magna solatia. fuer̃ in captiuitate tres pueri.
fuit damel. fucr̃ & alii ꝓphẽ. nec ds̃ de fuit consola¬

Expanded text:
tibus sunt necessaria, sicut -uictus et amictus, quamuis tibus sunt necessaria, sicut -uictus et amictus, quamuis cum graui adflictione desint, non frangunt in bonis perferendi tolerandique uirtutem nec eradicant ex animo pietatem, sed exercitatam faciunt fecundiorem: quanto magis, cum desunt ea, quae curandis funeribus condendisque corporibus defunctorum adhiberi solent, non efficiunt miseros in occultis piorum sedibus iam quietos! Ac per hoc quando ista cadaueribus Christianorum in illa magnae urbis uel etiam aliorum oppidorum uastatione defuerunt, nec uiuorum culpa est, qui non potuerunt ista praebere, nec poena mortuorum, qui non possunt ista sentireSed multi, inquiunt, Christiani etiam captiui ducti sunt. Hoc sane miserrimum est, si aliquo duci potuerunt, ubi Deum suum non inuenerunt. Sunt in scripturis sanctis huius etiam cladis magna solacia. Fuerunt in captiuitate tres pueri, fuit Daniel, fuerunt alii prophetae; nec Deus defuit consola