comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in mundo retenti. s omni de¬
siderio ad cȩlestia st̃ suspen¬
Sl: & uelut incenso thure fu¬
mum ascendentem in sc̃ascõꝵ
emittunt: qͥa suꝑno amore
flagͣntes.crebͥs orationumuo¬
cib aures pulsant sui aucto
ris: aꝑtamq late ianuam fu¬
mus incensoꝵ insuꝑioribus
inuenit: qͥa qnͣto mundioreᷤ
qͥq in t̾ris. ce qͣsi uicimores
cȩlesti pat̾e commorantur:
tanto ciciꝰ a dño cunct̾a quȩ¬
posct̾ accipiunt. Bene autẽ
int̾ior domus.xxͣ. cubitis lon¬
ga fact̾a ẽ. ꝓpt̾ mist̾ium gemi¬
ne dilecdionis: de qͦ fupradix¬
imus. qͤ in hac int̾im uuta ex
parte maxima electoꝵ illustc̃
m̃tes: sin illa patͥa cessantib
aliaꝵ uirtutum oꝑib sola ꝑ¬
petuo regnat. Porro.xl. cubito
rum erat ipsum templum ꝓ
forib oracłi. Diximꝰ ipsum tem¬
plum ꝓforib oracł. p̃sentis
eccłiȩ tipum gessisse. unde re
sepe in significatione ponit᷑
p̃sentis fidelium laboris: qͦmͦ

Expanded text:
in mundo retenti, sed omni dein mundo retenti, sed omni desiderio sunt ad coelestia suspensi, et velut incenso thure fumum ascendentem in sancta sanctorum emittunt, quia superno amore flagrantes, crebis orationum vocibus aures sui pulsant aris. Apertaque late janua fumus incensorum in superioribus venit: quia quanto mundiores quique in terris, et quasi viciniores coelesti patriae commorantur, tanto citius poscunt accipiunt. Bene autem interior domus XX cubitga facta est, propter mysterium geminae dilectionis, de quo supra diximus, quae in hac interim vita ex parte maxima electorum illustrat mentes, sed in illa patria, cessantibus aliarum virtutum operibus sola perpetuo regnat. Porro quadraginta cubitis erat ipsum templum pro foribus oraculi. Diximus ipsum templum pro foribus oraculi, praesentis Ecclesiae typum gessisse. Unde recui numerus saepe in significatione ponitur praesentis fidelium laboris, quo modo
Abbreviated transcription (Latin):
sollemnitas agit᷑. Unde de ea
bene merito seruo dr. Intra
in gaudium domini tui. S
postĩor tempore:que post huiꝰ
scłi labores. ad illiꝰ ingressum
inducit᷑. Tabulata autem que
utͣmq domum ab inuicem
diuidt̃: ipsa st̃ claustra celi÷
quoꝵ nob aꝑtionem cotidie
sus piram: ce qͣnͣtum dñs do¬
nauerat. piasemꝑ instantia
donec aꝑiant᷑. & intrare liceat
pulsamꝰ. Ubi ⁊ sinecdum ante
solutionem corpors intrare ꝑ¬
mittim᷑ : aꝑtam tam̃ habemꝰ
ianuam diuine pietatis: qua
orationum nr̃arum. elemos:¬
p̃miamatha p̃mutamꝰ. Hinc est
enim qͦd paries cȩdrinꝰ domꝰ
int̾ioris. ianuam habebat in
suꝑiorib ꝑ totum. ubi fumꝰ in¬
censoꝵs intraret: qͥa ocłi dñi aꝑ¬
& aures eiꝰ in orationẽ seruoꝵ
suoꝵ intendentes: ce ꝑ totam
latitudinem diffus e eccłiȩ
deriori. s ꝓpe ostium stabat do¬
mus int̾ioris. typꝰ fuit ꝑfect̾oꝵ
rustoꝵs: qͥ in carne qͥdem ad hoc

Expanded text:
solemnitas agitur: unde de ea solemnitas agitur: unde de ea bene merito servo dicitur, Intra in gaudium Domini tui . Sed posterior, tempus quo post hujus saeculi labores ad illius ingressum perducimur. Tabulata autem, quae utramque domum ab invicem dividunt, ipsa sunt claustra coeli, quorum nobis apertionem quotidie suspiramus, et quantum Dominus donaverit, pia semper instantia, donec aperiantur, ut intrare liceat, pulsamus. Ubi, etsi necdum ante solutionem corporum intrare permittimur, apertam tamen habemus januam divinae pietatis, qua orationum nostrarum, eleemosymiamata praemittamus. Hinc est enim quod paries cedrinus domus interioris januam habebat in superioribus per totum, ubi fumus incensorum intraret; quia oculi Domini apet aures ejus in orationes servorum suorum intendentes, et hoc per totam latitudinem diffusae per orbeteriore, sed prope ostium stabat domus interioris, typus fuit perfectorum justorum, qui carne quidem adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Post̾iorem templi partẽ¬
occidentalem dicit. Ab ortu
enimsolis. ing̾ssꝰ habebat tem¬
plum: & ab occasu. domum in¬
teriorem. id est sc̃asc̃oꝵ. Quod
aut̃ tabulata qͤ mt̃iorem do¬
mum ab ext̃iore separabant.
a parumento usq ad suꝑiora
ẽẽ dicunt᷑ edificata: ñusq ad
laqͤaria significat. quȩ.xxx.
cubitis erant in sublime a
pauim̃to suspensa ut supra
iam dictum ẽ. s tot usq ad eu¬
te legit᷑. Reliqumuͦ erat suꝑ
hec tabulata aꝑtum in mane
usq ad laquearia cubitorum
rum de altari timiamathis
distinctione domꝰ dñi patet fi
te luce clarior est: qͥa pͥor domꝰ
in qͣm semꝑ intͦibant sac̃dotes
sacͥficioꝵs officia consũmanteᷤᷤ.
p̃sens ẽ eccłia : ubi cotidie piis
insistentes oꝑib. do sacͥficia
laudis offerimꝰ. Int̾ior uͦ domꝰ.
qͤ ad post̾iorem partem templi
erat facta. ipsa ẽ ꝓmissa nobis
uita in cęlis: int̃ior qͥdem a cõ¬
sentia regis summi. ꝑpes ibi be¬
atorum ce angłoꝵ ⁊ hominũ

Expanded text:
. Posteriorem templi occidentalem dicit. Ab ortu enim solis ingressum habebat templum, et ab occasu domum interiorem, hoc est sancta sanctorum. Quod autem tabulata, quae interiorem domum ab exteriore separabant, a pavimento usque ad superiora esse dicit aedificata: non usque ad laquearia significat, quae XXX cubitis erant in sublime a pavimento suspensa, ut supra jam dictum est, sed tantum usque ad cu est: reliquum vero erat super haec tabulata apertum et inane usque ad laquearia, cubitorum rum de altari thymiamatis distinctione domus Domini patet figte luce clarior est, quia prior domus in quam semper introibant sacerdotes, sacrificiorum officia consummantes, praesens est Ecclesia, ubi quotidie piis insistentes operibus, Domino sacrificia laudis offerimus. Interior vero domus, quae ad posteriorem partem templi erat facta, ipsa est promissa nobis vita in coelis. Interior quidem, quoad conaesentia Regis summi perpes, ubi beatorum et angelorum et hominum
Abbreviated transcription (Latin):
dratꝰ uͦ est mundꝰ. in qͦ ꝓ adqui¬
renda eadem uita certamus:
unde ce psalmista cong̃gandã
regionib cong̾gauit eos: a sot
ortu ce occas u abaqͥlone ⁊ ma¬
multis laborib exercebatur:
simul &r pane cel esti reficiebat̃
& sic tandem ad reꝓinis sam
olim patͥam ꝑuenit. Exercetur
ut labores eccł̃iȩ. qͥb totum ꝑ
orbem in obseruanda d̃i lege
des udat insinuent᷑. Pascitur
narii cȩlestis. hoc ẽ ȩt̾nȩ beati¬
tudinis ẽẽ leuigandȩ: ubi hi qͥ
nc esuriunt. & sitiunt iusticiã
sat᷑abunt᷑: sic̃ eadem ȩccłia suo
canit redemptori. ego autem
cum iusticia pareboin conspe¬
ctu tuo: satiabor dum mani¬
festabit᷑ gła tua. Parit̾ gͦ ppłs

Expanded text:
dratus vero est mundus, in quo pro acquirenda eadem vita certamus. Unde et psalmista congregandamregionibus congregavit eos, a solis ortu et occasu; ab aquilone et mamultis laboribus exercebatur, simul et pane coelesti reficiebatur; ac sic tandem ad promissam olim patriam pervenit. Exercetur ut labores Ecclesiae, quibus totum per orbem in observanda Dei lege desudat, insinuantur. Pascitur narii coelestis, hoc est, aeternae beatitudinis esse levigandae. Ubi ii qui nunc esuriunt et sitiunt justitiam saturabuntur ; et sicut eadem Ecclesia suo canit Redemptori, Ego autem cum justitia apparebo conspectui tuo; satiabor dum manifestabitur gloria tua. Pariter ergo populus
Abbreviated transcription (Latin):
tione. qͦd in hac uita int̾ crebͣ
uł hostis impacati temptam̃¬
ta. uel nr̃e fragilitatis obstacła.
crebro immo continue sciꝑnȩ
pietatis munere ne corruamꝰ
defendim̃. In illa uita quam
supp̃mum templi tect̾um ut
supra docuimꝰ insinuat. tanta
dei p̃sentis gr̃a munim᷑. ut
nec uelimꝰ ultra peccare. nec
possimꝰ: neq ullo mortis. siue
doloris. siue temptantis adu̾¬
sarii metu afficiam᷑. De p̃sen¬
tib domini auxiliis. quasi de
lat̾ib tabulatoꝵ dicit ipse
dñs loquens de popło suo.
Inuocauit me. & ego exaudiã
eum: cumipso sum in tribu¬
latione: eripiam eum & głifi¬
cabo eum. De fut᷑a aut̃ eiꝰ gr̃a.
qua suꝑna illa ciuitas illu¬
stratur. dic̃ eidem ciuitati

Expanded text:
tione, quod in hac vita inter crebra tione, quod in hac vita inter crebra vel hostis impacata tentamenta, vel nostrae fragilitatis obstacula, crebro, immo continuo supernae pietatis munere, ne corruamus defendimur. In illa vero vita, quam supremum templi tectum, ut supra docuimus, insinuat, tanta Dei praesentis gratia munimur, ut nec velimus ultra peccare, nec possimus, neque ullo mortis sive doloris, sive tentantis adversarii metu afficiamur. De praesentibus Domini auxiliis quasi de lateribus tabulatorum, dicit ipse Dominus loquens de populo suo: Invocabit me, et ego exaudiam eum, cum ipso sum in tribulatione, eripiam eum et glorificabo eum . De futura autem ejus gratia, qua superna illa civitas illustratur, dicit eidem civitati
Abbreviated transcription (Latin):
in hac uita ce infut᷑a. singłari
p̃ cȩt̃is scĩs eminentia fulgent.
Q edificauit tabulatum suꝑ
omnem domum quinq cu¬
bitis altitudinis. Luriculas
significat. quȩ insupp̃mo domꝰ
tecto ꝑcircuitum erant factã: ne
quis ad altiora ꝑueniens. repen¬
te labetͣ ad ima: quod in omni
domo qͣm quisq ȩdificaret moy¬
ses fieri p̃cepit. Cum edificaũis
inqͥens domum nouam.facies
murum tecti ꝑ circuitum. ne
effundat᷑ sanguis in domotua.
& sis reꝰ labente. & inp̃ceps ru¬
ente. Hȩc autem tabulata. siue
luricłȩ supͣsunt lat̾a uocate.
ubi cum dict̃um est. ce edifica¬
oracłi. contintio subiunctum
est. & faecit lat̾a in circuitu.
In qͥbꝰ nimirum lat̾ib. intellex¬
imus diuina esse p̃sidia desig¬
nata:que nos adhuc in hoc
scło laborantes.ac ꝓcaptu nr̃o
ad fuꝑiora nitentes. cotidie ne
deficiamꝰ adiuuant. Ad cuiꝰ
formam sensꝰ. etiam h̃e locũ
intelligere debemꝰ. s ea distinc¬

Expanded text:
in hac vita et in futura singulari in hac vita et in futura singulari prae caeteris eminentia fulgent. « Et aedificavit tabulatum super omnem domum quinque cubitis altitudinis. » Loriculas significat, quae in supremo domus tecto per circuitum erant factae, ne quis ad altiora perveniens, repente laberetur ad ima: quod in omni domo quam quisque aedificaret Moyses fieri praecepit: « Cum aedificaveris inquiens, domum novam, facies murum tecti per circuitum, ne effundatur sanguis in domo tua et sis reus labente alio et in praeceps ruente . » Haec autem tabulata sive oriculae supra sunt latera vocata, ubi cum dictum esset: « Et aedificaoraculi; continuo subjunctum est, Et fecit latera in circuitu. In quibus nimirum lateribus intelleximus divina esse praesidia designata, quae nos in hoc adhuc saeculo laborantes, ac pro captu nostro ad superiora nitentes, quotidie ne deficiamus adjuvant; ad cujus formam sensus etiam hunc locum intelligere debemus, sed ea distinc
Abbreviated transcription (Latin):
t edificauit domum auro.¬
ẽam: texitq domum laq̃arib
cȩdrinis. Laquearia st̃ tabula¬
ta: quȩ magno decore compo¬
sita ce ornata. ab inferiore par¬
te tͣbibꝰ affigunt᷑. A qͥa der ge¬
minȩ altitudinis domꝰ dñi fac¬
ta erat: t̾na nimirum habebat
laquearia. Quid autẽ aptiꝰ ꝑ
laquearia qm sublimiores
qͦs q in scã eccłia iustos signifi¬
cunctis in exemplo posita. qͣi
longiꝰ in alto p̃minet: quiꝙ su¬
is int̃cessionib ce exortatioĩb.
animos infirmors ne in temp¬
tationib deficiant ꝓtegunt.
Quȩ nimir̃ laquearia recte
cȩdrina ẽẽ descͥbunt᷑. Cȩdrus
nanq ẽ arbor imputribilis
omninonat᷑e: odoris iocundi:
as pectꝰ nitidi: serpentes accen¬
Sa nidore faigans ac ꝑimens.
Que. ꝑfectis quib q conueni¬
unt: quoꝵs insuꝑabilis pote¬
stas: fama uirtutum eximia:
p̃sentia cunctis gͣcis sima: bonis
auctorib ad reuincendos con¬
futandosq eos qͥ ueritati resi
stunt constantis sima: qui &

Expanded text:
edificavit domum eam. Texit quoque domum laquearibus cedrinis, etc. » Laquearia sunt tabulata, quae magno decore composita et ornata, ab inferiore parte trabibus affiguntur. Et quia ter geminae altitudinis domus Domini facta erat, terna nimirum habebat laquearia. Quid autem apertius per laquearia, quam sublimiores quosque in sancta Ecclesia justos significunctis in exemplo proposita, quasi longius in alto praeeminet, quique suis intercessionibus et exhortationibus animos infirmorum, ne in tentationibus deficiant protegunt. Quae nimirum laquearia, recte cedrina esse describuntur. Cedrus namque arbor est imputribilis omnino naturae, odoris jucundi, aspectus nitidi, serpentes accensa nidore fugans ac perimens. Quae perfectis quibusque conveniunt, quorum insuperabilis est patientia, fama virtutum eximia, praesentia cunctis gratissima bonis, auctoritas ad revincendos confutandosque eos qui veritati resistunt, constantissima, qui et
Abbreviated transcription (Latin):
lux. corpori par ẽ. ibi equalis
erlior ibi umbra sine tmi¬
no augescit: tib lux corpore
maioribi umbra paulatim
rarescendo deficit: argumen-¬
tantur solem sdonigni¬

Expanded text:
lux corpori par est, ibi aequalis xilior, ibi umbra sine termino augescit, ubi lux corpore major, ibi umbra paulatim rarescendo deficit, argumentantur solem
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra ẽẽ maiorẽ. quamuis ob
ctis umbram qͥa senoim deere¬
scit. pꝰquam ad etheua ꝑtĩgat.
deficere. Memmit huiꝰ ubre
ac noctis. ⁊ beatꝰ ambrosiusin
sexto exameron libro. ita di¬
cens. Anñ ille id ẽ moys es po¬
tauũ dicendũ. quantum de
spacio aenis occupet umbra
t̾re. cum sol recedit a nob̾ diẽ¬
ꝙ abclucit. inferiora axis illu¬
minans.⁊ quemadinodum
in regione umbre huiꝰ inci¬
dens. lune glob eclypsin fa-¬
ianciat. ¶Est aut̃ umbra noctis
mortalib ad requiem corporiᷤ
data. ne oꝑis auida continuia¬
to labore deficeret ac ꝑiret hu
manitas: ⁊ut ammantibus
qͥbdam que lucem solis ferre
nequsuit ipsis etiam bestus q̃

Expanded text:
uamvis ob ctis umbram quia sensim decrescat, priusquam ad aethera pertingat deficere. Meminit hujus umbrae ac noctis et beatus Ambrosius in sexto Hexameron libro ita dicens: « An non ille, id est, Moyses, putavit dicendum, quantum de spatio aeris occupat umbra terrae, cum sol recedit a nobis, diemque obducit, inferiora axis illuminans, et quemadmodum in regionem umbrae hujus incidens lunae globos eclipsim faciat? » Est autem noctis umbra mortalibus ad requiem corporis data, ne operis avida continuato labore dmanitas: et ut animantibus quibusdam, quae lucem solis ferre nequeunt, ipsis etiam bestiis, q
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inmumera lucernarum ar¬
dentium copia. ꝓ illiꝰ cuius na¬
talis ẽ martyris honore reple¬
tam. Int̾ quas diie maxͣime ac
mirandi oꝑis fani. suis queq
suspense ad laquearia cathe-¬
nis. S qͣue tͥ ex his intrantiui¬
cinior. ipsa qͦq ẽ subi acenti
pauimento uicinior. lanta
autem uastitas domus. tanta
ẽ longe distantium celsitudo
faroꝵ. ut mag̃ nocturnoiii¬
su. lucem comasq flammars
quam ipsa ignium ualeas
uasa dinoscere. Nimirum
uͥ fa̾rib appropinquare in¬
cipiens. recto intuitu ocłos ad
faros ⁊ ꝑ faros ad contra posita
laquearior uel parietis loca
substuleris. illa tͥ altior q̃ uici¬
nior ẽ farꝰ apparebit. Et qnͣto
accessens. ⁊ anto  tib quȩ sub¬
mersior ẽ uidebit᷑ ẽẽ suspen¬
sior. donec ꝑspecta certiꝰ u̾itate
cuncta ut ft̃ pos ita cognoseas.
Ita gͦ ⁊ nos infra duomagna ce¬
li luminaria siti. qͥa utrunq̃¬
sydꝰ habemꝰ ad meridiem. qͦ hoc

Expanded text:
et innumera lucernarum aret innumera lucernarum ardentium copia pro illius cujus natalis est martyris honore repletam, inter quas duae maximae ac mirandi operis pharis suis quaeque suspensae ad laquearia catenis, sed quae tibi ex iis intranti vicinior, ipsa quoque est subjacenti pavimento vicinior; tanta autem vastitas domus, tanta est longe distantium celsitudo pharorum, ut magis nocturno visu lucem comasque flammarum, quam ipsa ignium valeas vasa dignoscere: nimirum ubi pharis appropinquare incipiens, recto intuitu oculos ad pharos, et per pharos ad contra posita laqueariorum vel parietes loca sustuleris, illa tibi altior, quae vicinior est pharus apparebit; et quanto accesseris, tanto tibi quae submersior est videbitur esse suspensior, donec, perspecta certius veritate, cuncta ut sunt posita cognoscas. Ita ergo et nos infra duo magna coeli luminaria siti, quia utrumque habemus ad meridiem, quo hoc
Abbreviated transcription (Latin):
quidem .lxu. partib.⁊ quadran
te⁊ ꝑceli ambitum longu̾s s
xuͤpartib latꝰ. harum duas
tm̃ medias sol. luna: om̃s ꝑua¬
gari consueuit. Que cum au¬
strales illiꝰ deuenit in locos ali¬
quantos humilior hibernoso¬
le apparetͥ. non solum᷑ quia rii¬
cuenon ẽ terre s epcae quia
iͦ. fere partib aliquoties. siue
etiam sex. solaris cursꝰ t̾̃minos.
in metidiem tͣnsit. ⁊ qͣnto anerͭ¬
plius int̾iora austri penetrat:
tanto deiectior nr̃is qͥ eam ab
aqͥlone specłamur paret obtu¬
tib. At cum solsticial gradit᷑
in circło. aliqͣnto sepe elatio
sołe uidet᷑ estiuo. quia cũ pro¬
tͣns cendit. ⁊ iccireo nr̃is obtu¬
tib qͥm t̾ra positi utrunq sydꝰ
de inferiorib aspectamus.
tanto eminentior cȩli culmina
pet̾e iidet᷑. quanto magis bo¬
reales se recipit in partes. Qͦd
hoc ꝓbat᷑ exemplo. Intrab noc¬
tuin aliqͣm domum ꝑ gnem
certe ȩccłiam longitudine la¬
titudine ⁊ altitudine p̃stantẽ.

Expanded text:
quidem LXV partibus et quadrante per coeli ambitum longus, sed XII est partibus latus; harum duas tantum medias sol, luna omnes pervagari consuevit. Quae cum Australes illius devenit in locos, aliquanto humilior hyberno sole apparet, non solum quia vicinior est terrae, sed etiam quia quinque fere partibus aliquoties, sive etiam sex solaris cursus terminos in meridiem transiit; et quanto amplius interiora Austri penetrat, tanto dejectior nostris, qui eam ab Aquilone speculamur, patet obtutibus. At cum solstitiali graditur in circulo, aliquanto saepe elatior sole videtur aestivo, quia cum protranscendit, et idcirco nostris obtutibus, qui in terra positi utrumque sidus de inferioribus aspectamus, tanto eminentior coeli culmina petere videtur quanto magis boreales sese recipit in partes. Quod hoc probabitur exemplo: Intrabis noctu in aliquam domum praegrandem, certe ecclesiam, longitudine, latitudine et altitudine praestantem,
Abbreviated transcription (Latin):
uando uͦ comimunis atq
indiscretꝰ epactarum. id
est adiectionum solis. cum
bissexto cursꝰ est. anborum
parit̃ qͥd sit statꝰ. argum̃to
condisce. Si gͦ uis scire qñ
bissextꝰ diessit. sume annos
dm̃i. dce .xxu. partire hos ꝑ¬
iiͦiͦi. ⁊ sinicħremans erit. bis¬
sextus est. Si uͦ unum auit
duo aut tͥa remans erant:
a bissexto. utputa qua: der
octogeni. ccͣe .xx. Quat̾ asse
iiiͦi. remanet unum. quia
pͥmꝰ ẽ. annꝰ a bisserto. Si
uis nosse adiectiones solis. id
ẽ. concurrentes septimane
dies. sume annos ab incar¬
natione dñi. qͦt fu̾int utpu¬
ta. dcc.xxu. ꝑ indictionem̃
clxxxi. qͥfiunt simł .d. ccccui.
his adde.iiii.fiunt. decce .x. hoᷤᷤ
partire ꝑuii.Septies centeni
dcc. Septies tͥceni.cex. ⁊ non
remanet aliqͥd. qͥa uii. sunt
epacte solis. id est concurren¬
tes septimane dies.Iu. De re¬
ditu ⁊ cõpoto articłari utra¬
rumq epactarum
erum quia facillime diẽ
pasche uł cȩt̾os tempors
recursꝰ comp̾hendit. qͥ solis

Expanded text:
o communis atque indiscretus epactarum, id est, adjectionum solis, cum bissexto cursus est, amborum pariter qui sit status argumento condisce. Si ergo vis scire quando bissextus dies sit, sume annos Domini DCCXXV, partire hos per IV, et si nil remanserit bissextus est; si vero unum, aut duo, vel tria remanent, a bissexto, utputa quater octogeni CCCXX, quater asse quarta, remanet unum, quia primus est annus a bissexto. Si vis nosse adjectiones solis, id est, concurrentes septimanae dies, sume annos ab incarnatione Domini quot fuerint, utputa DCCXXV per indictionem CLXXXI, qui fiunt simul DCCCCVI; his adde IV, fiunt DCCCCX. Hos partire per VII, septies centeni DCC, septies triceni CCX, et non remanet aliquid, quia VII sunt epactae solis, id est, concurrentes septimanae dies. CAPUT LV. De reditu et computu articulari utrarumque epactarum. Verum quia facillime diem Paschae, vel caeteros temporum recursus, comprehendit qui solis
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Uocat᷑ aut̃ apud eos ipse
december apileos. ianuar iꝰ
eydinyos. februariꝰ peritios.
martiꝰ distros. apͥlis xanti¬
chos. maiꝰ artemisios. iuniiꝰ
des eos. iuliꝰ panemos.augu¬
stus los. septemb̾ gorpieos. oc¬
tober yꝑberettos. nouemb
dyos. Quo illos ortine nͣinũ
obseruare uł menses.⁊ nuꝑ
tͣnsmissꝰ ad nos de roma cõ¬
pne eos ͤ annalis ostendit.
A canones qͥ dicunt᷑ apłoꝵ
idem antiqͥorib litceras edo¬
cuere:ubi duo deenna dies
octobuium ẽẽ memorat᷑. Qcͤ

Expanded text:
t. Vocatur autem apud eos ipse December Apileos, Januarius Eudynios, Februarius Peritios, Martius Distros, Aprilis Xanthicos, Maius Artemisios, Junius Desios, Julius Panemos, Augustus Loos, September Gorpieos, October Hyperberetheos, November . Quo illos ordine annum observare, vel menses, et nuper transmissus ad nos de Roma computus eorum annalis ostendit, et canones qui dicuntur Apostolorum idem antiquioribus litteris edocuere, ubi duodecimus dies Octobr. esse memoratur, quo
Abbreviated transcription (Latin):
de mensib greeors
etꝰ & greei ⁊ egyptii. de qͥ¬
bus supradiximus nul¬
iduum. distĩctionem obser¬
uant. uerum ab incipiente
cuiꝰq mensis erordio usq ad
t̾minum eiꝰ. crescente simpli¬
cit̾ ⁊ inenarrabilit̾ dierum

Expanded text:
De mensibus Graecorum. Sed et Graeci et Aegyptii, de quibus supra diximus, nulIduum distinctionem observant. Verum ab incipiente cujusque mensis exordio usque ad terminum ejus, crescente simpliciter et inenarrabiliter dierum
Abbreviated transcription (Latin):
ue Siquidem greci.
nam de egyptioꝵ
anno.⁊ mens ib supra disse¬
ctis p̾dictaꝵ int̾calationum¬
ambagib cunctis:
fixum in duodecĩ¬
mensibus anniu
tentis ordinauere
Quors pleraꝙ a¬

Expanded text:
 Si quidem Graeci nam de Aegyptiorum anno et mensibus supra dissectis praedictarum intercalationuambagibus cunctis, fixum in duodecimensibus anni entis ordinavere quorum pler
Abbreviated transcription (Latin):
utiq disensmine subͥboreat
partes oceultꝰ. qͣnto uisus it
suum deflectens ad austrũ.
orro mbruma. tantum sub
t̃rȩ inferiora longe lateq cir¬
cumfert᷑ quantum in sol¬
sticio supͣ t̾re edita longo lato¬
ꝙ circumlabit᷑ flexu. Snimite
estͣiuuo. id est solsticial decur¬
rens incircło. tam breuette
sub aquilonia t̾rȩ loea noc¬
tu facit digres sum: quam
suꝑ meridiana eiꝰ loca diebꝰ
hib̾nis breuem facit ascensũ
Sicut enim quelibet anni
u̾tentis nox illam habet lon¬
gitudinem. quam ante sex
menses habͣuit.⁊post sex
menses habrt᷑a est dies: ita
omni nocte sol tantum ag̃
iter fub t̾ra. quantum ante
mens es acturꝰ est suꝑ t̾ram:

Expanded text:
utique discrimine sub Boreas utique discrimine sub Boreas partes occultus quanto visus iter suum deflectens ad Austros. in bruma tantum sub terrae inferiora longe lateque circumfertur quantum in solstitia supra terram edita longo latoque circumlabitur flexu. Similiter aestivo, id est, solstitiali, decurrens in circulo, tam brevem sub aquilonia terrae loca noctu facit digressum quam super meridiana ejus loca diebus hybernis brevem facit ascensum. Sicut enim quaelibet anni vertentis nox illam habet longitudinem quam ante VI menses habuit, et post VI menses habitura est dies, ita omni nocte sol tantum agit iter sub terra, quantum ante menses acturus est super terram;
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ de temporib loqͤntes
necesse habuimꝰ. aliquoͣtiens.
equinoetialis. uel solsticialis
uł brumalis meminisse cir¬
culi. uel zone. ⁊ de his pauilo
latiꝰ dicendum prtauimus.
Solent enim phylosophi me¬
qualitates tempoꝵ. uł cursu¬
um solis annuoꝵ his distin¬
guere uo cabulis: ut equinoc¬
tialem uocent zonam ł circu¬
lum illam cȩli regionem: qͣ
sol circa equinoctia. solsticia¬
lem: qua circa solsticium bry¬
malem:qua in hyeme mun¬
dum consueuit ambire. Cir¬
culi autem uel zone uocant᷑.
ex eoquod circuitu solis effici¬
untur.E quib equinoetialis¬
que media est zona. eqͣli spa¬
cio terras suꝑ subtꝰq cireum̃¬
flectitur. At solsticialis tam¬
parum spacii sub ternis. quam
brumalis agit suꝑ t̾ras. Itemq
brumalis qui suꝑ t̾ras aͥnͣguistꝰ ẽ
tantam habet amplitudinem
circuitꝰ sub terra. quantum
solsticialis suꝑͣ tram: qͥa mmi¬
rum solm equinoctio tantũ
spatii noctu sub t̾ris. quantũ
intdiu suꝑ t̾ras exͣigit: tanto

Expanded text:
m de temporibus loquentes necesse habuimus aliquoties aequinoctialis, vel solstitialis, vel brumalis, meminisse circuli, vel zonae, de iis paulo latius dicendum putavimus. Solent enim philosophi inaequalitates temporum, vel cursuum solis annuorum, iis distinguere vocabulis, ut aequinoctialem vocent zonam, vel circulum, illam coeli regionem, qua sol circa aequinoctia; solstitialem, qua circa solstitium; brumalem, qua in hyeme mundum consuevit ambire. Circuli autem vel zonae vocantur ex eo quod circuitu solis efficiuntur, e quibus aequinoctialisae media est zona, aequali spatio terras super subtusque circumflectitur, at solstitialis tamparum spatii sub terris quam brumalis, agit super terras. Itemque brumalis, qui super terras angustus est, tantam habet amplitudinem circuitus sub terra, quantam solstitialis supra terram, quia nimirum sol in aequinoctio tantum spatii noctu sub terris quantum interdiu super terras exigit, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
cedentes regłares ualeant:
scito ad inueniendam quars¬
cunq kłarum feriam institu¬
tas. Sigͦ scite cupis cuitis libae
mensis kłe. in quota sint fe
ꝓuenture: fume regłares ip¬
sius mensis. ⁊ iunctis concur¬
rentib qͥ eo anno currunt. qͣ¬
rum inuentionem pꝰdocebimꝰ:
si ultͣ. uii. excreuerint: eis fubla¬
tis. quot remanserint:. totam

Expanded text:
cedentes regulares valeant, cedentes regulares valeant, scito ad inveniendam quarumcunque Kalendarum feriam institutos. Si ergo scire cupis cujuslibet mensis Kalendae in quota sint feria proventae, sume regulares ipsius mensis, et junctis concurrentibus qui eo anno concurrunt, quorum inventionem post docebimus, si ultra VII excreverint, eis sublati
Abbreviated transcription (Latin):
ris nũm. Quors utrolibet ꝑ al¬
terum multiplicato:ecc. lx.
cia. Martiꝰ .u. At in cȩt̾is sic faci¬
es. Sume semꝑ p̃cedentis dies
mensis. ⁊ additis suis regłaribus.
numero qͥconficit᷑ ꝑ .uii. parti¬
to. quia hc̃ numerum. hi regła¬
res ñ excedunt: reliquos seqnti
da m̃si. U̾bi gr̃a. Martiꝰ h̾t dies
xxxi. ⁊ regłares .u. Sunt simul
xxxui. Septies quini .xxxu.
Unum qͥ remanet: da aprili.
Sic deinceps. Quod si tota sũ¬
ma ꝑ.uii. expensanil suꝑfu̾it:
illi m̃si .uii. regłares dandos
gularibꝰ concurrunt. originẽ
inuenturꝰ. quia ⁊ ipse septena¬
rium ñ transiliunt numerũr.
p̃fatos solaris anm dies ꝑeun
dem disꝑtiens. dicito. Quinqͣ¬
num qͥ remanet. in capite con¬
currentium pone̾.⁊ singłis an¬
nis. i ͭ. adicies septenarium ñ
excedens. s. iiͣiͦi. semꝑ anno ob
rationem bissexti. ͫͣ. transiliẽs:
&e sic .xxuiii. lineas curres.
uł he concurrentes. uel p̃ce¬

Expanded text:
ris numerum. Quorum utrolibet per alris numerum. Quorum utrolibet per alterum multiplicato, CCCLX tia: Martius V. At in caeteris sic facies. Sume semper praecedentis dies mensis, et additis suis regularibus, numero qui conficitur per VII partito, quia hunc numerum irregulares non excedunt; reliquos sequenti da mensi. Verbi gratia: Martius habet dies XXXI et regulares V, sunt simul XXXVI. Septies quini XXXV; unum qui remanet da Aprili, et sic deinceps. Quod si, tota summa per VII expensa, nil superfuerit, illi mensi VII regulares dandos gularibus concurrunt, originem inventurus, quia et ipsae septenarium non transiliunt numerum, praefatos solaris anni dies per eum disponens dicito quinqunum qui remanet in capite concurrentium pone, et singulis annis unum adjicies, septenarium non excedens; sed quarto semper anno ob rationem bissexti unum transiliens, et sic XXVIII lineas curres. vel hae concurrentes vel prae
Abbreviated transcription (Latin):
nata. ut pꝰ arietem sequatur
taurꝰ itemq post taurum ge¬
mini.⁊ sic cȩt̾a ꝑ ordinem: sol
de ariete. non in anteriꝰ signũ.
s in post̾ius secedit .i. taurum. ⁊
de tauroingeminis.⁊ sic ꝑ cȩt̾a:
qͣsi ñ possit fieri ut cȩlo desuper
celeriꝰ.⁊ sole infra tardiꝰ curren¬
te. signum in cȩlo fixum cum
ipso celo p̾teat: sole ob tardiorẽ
incessum p̾t̾ito. ⁊ subsequente a¬
lio signo: sol a p̃cedente relictꝰ.
sub hoc rursꝰ inueniat᷑. Hoc au¬
tem dico ñ p̃iudicãs aliorum sen¬
tentie: s simplicit̾ quod michi
uidet᷑ pandens. His desolar
ꝑ rodiacum cursu& si inepte.
non admodum tñ ut reor in¬
fructuose.horum ignaris bre¬
uit̾ delibatis. iamꝓposse sus¬
ceptũ exequam᷑ negocium:¬
solaris annꝰut supͣrelatum ẽ.
cc c.lxu. dieb ꝑagat᷑. ⁊ in hoc
ꝑagendo sol ꝑsingla.xii.signa
tͥcenis immoret᷑ dieb: ꝑuntm
alt̾um horum necesse ẽ. metra¬

Expanded text:
nata ut post Arietem sequatur nata ut post Arietem sequatur Taurus, itemque post Taurum Gemini, et sic caetera per ordinem, sol de Ariete non in anterius signum, sed posterius secedit, id est Taurum, et de Tauro in Geminos, et sic per caetera; quasi non posset fieri, ut coelo desuper celerius et sole infra tardius currente, signum in coelo fixum cum ipso coelo praetereat, sole ob tardiorem incessum praeterito, et subsequente alio signo sol a praecedente relictus sub hoc rursus inveniatur. Hoc autem dico non praejudicans aliorum scientiae, sed simpliciter quid mihi videtur pandens. His de solari per zodiacum cursu etsi inepte, non admodum tamen, ut reor, infructuose, horum ignaris breviter delibatis, jam pro posse susceptum exsequamur negotiusolaris annus, ut supra relatum est, CCCLXV diebus peragatur, et in hoc peragendum sol per singula XII signa tricenis immoretur diebus, per unum horum alterum necesse est metia
Abbreviated transcription (Latin):
ic autem adden¬
dum reor quanam ra¬
tione cum ⁊odiacꝰ una sig¬
nis in celo fixis ducat᷑ sol
autem longe ab eo infra ȩtberis
spacium ferat᷑: in eiꝰ signis mea¬
tio. ñ laborios o mdiget argum̃¬
to. Tunc enimeum in aliqͦ esse
dicimꝰ signo:cum in ea circuli¬
sui regione discurrit. que eidẽ
signo subiect᷑a ẽ: ita ut signo
supͣ. ⁊ sole subtꝰ currente parit̾
ferant᷑. Quod eque de cȩt̾is
planetis est sentiendum.iiii
mouet: quod multi asseuerãt
⁊ pene om̃s huiꝰ artis tractato¬
Ires. solem ac lunam cȩterasq
planetas contͣ mundum niti.
Nonenim ꝑspicere queo. quis¬
nam eos ad occasum ducat:
si eoꝵ nat᷑alis motꝰ semꝑ ten¬
dit ad ortum. Nam qͦs dict̃.
eos impulsu cȩlestis sꝑe impel¬
liiqͦo sit fruolum. liquidopa¬
teticũ nullꝰ eoꝵ ipsam speram
attingat: s maximo infra int̾¬
uallo ferant᷑. Argumentum sa¬
ne illud qͦse ꝓbare contendt̃:
facile est eneruare. Aiunt .N.
quod cum sint ita signa ordi¬

Expanded text:
ic autem addendum reor quanam ratione, cum zodiacus una cum signis in coelo fixus dicatur, sol autem longe ab eo infra aetheris spatium feratur, in ejus signis meatio non laborioso eget argumento. Tunc enim eum in aliquo signo esse dicimus, cum in sui circuli regione discurrit, quae eidem signo subjecta est, ita ut signo supra, et sole subtus currente pariter feratur; quod aeque de caeteris planetis sentiendum movet quod multi asseverant, et pene omnes artis hujus tractatores, solem ac lunam caeterasque planetas contra mundum niti. Non enim perspicere queo quisnam eas ad occasum ducat, si earum naturalis motus semper tendit ad ortum? Nam quod dicunt eas impetu coelestis sphaerae impelli, quam sit frivolum liquido patet, cum nulla earum ipsam sphaeram attingat, sed maximo infra eam intervallo ferantur. Argumentum sane illud, quo se id probare contendunt, facile est enervare. Aiunt enim quod cum signa ita sint ordi
Abbreviated transcription (Latin):
Si deinceps ꝑ totum m̃sem
cuiuscunq diei feriam inue¬
nire uolũis: sume p̃cedentes
eiꝰdem mensis dies. ueq ad ilbũ
de quo inquiris: ce his adde
numerum ferie.quȩ fuit in
kłis: ⁊ pͥmum uno die hłaꝵ¬
qͥa bis positꝰ : sublato: eeteris
rint. totam scito esse feriã
putare uolũis:itidem cun¬
ctos collige dies anni trans ac¬
de qͦ querere institusti⁊ s
bissextilis annꝰ est: ipsum cẽ
bissexti diem. post quam tͣns¬
actus ft̾ut. connumera T̃um

Expanded text:
Si deinceps per totum mensem cujuscunque diei feriam invenire volueris, sume praecedentes ejusdem mensis dies usque ad illum de quo inquiris, et his adde numerum feriarum, quae fuit in Kalendis, et primum uno die Kaa bis positus est, sublato, caeteris rint, totam scito esse feriam putare volueris, itidem collige omnes dies anni transacde quo quaerere instituisti, et si bissextilis est annus, ipsum etiam bissexti diem, postquam transactus fuerit, connumera. Tum
Abbreviated transcription (Latin):
Ix. Sihuius artis cu¬
pidus.⁊ hoc forte queris. eur
p̃fati regłares a martiosumãt
exordium. uł concurrentes
ibidem mitcent᷑: scito hunc
mensem p̾mum fuisse anni a
romulo. romanoꝵ auetori¬
tate instituti: qͥ pͥmum lati¬
norum annũ .x. mensib ordi¬
nauit. ⁊ obillam pͥme institu.¬
tionis memoriam. hactenus
obseruari tussit. Hunc enim
ille mensem. a marte parteut
credebat suonominauit : ⁊ut
dictum est. pͥncipium ẽẽ an¬
ni instituit. Testant᷑ hoc non¬
null ex his qui sequunt᷑ m̃sib
quib nomina ab ordine qui¬
a martio absunt. ⁊ aeris temꝑ¬
ie. composita ⁊ inclita sunt:
ut septemb. quod ab eosit .uiͫ.
ce largiores iam fluere soleant
imbres. Sic ⁊ octob̃. nouemb̾.
quoꝵ alt̃ a iulioces are: alter
ab octauiano augusto. dem¬
ceps uocabula mutuauerunt:
pͥmum quintilis ⁊ sextilis simil
de causa sunt appellati. Quoo

Expanded text:
i hujus artis avidus et hoc forte quaeris cur praefati regulares a Martio sumant exordium, vel concurrentes ibidem mutentur, scito hunc mensem primum fuisse anni a Romulo, Romanorum auctore, instituti, qui primum Latinorum annum X mensibus ordinavit, et ob illam primae institutionis memoriam hactenus observari jussit. Hunc enim ille mensem a Marte, ut credebat, patre suo nominavit, et, ut dictum est, principium anni esse instituit. Testantur hoc nonnulli ex his qui sequuntur mensibus, quibus nomina ab ordine, quo Martio absunt et aeris temperie composita et indita sunt. Ut September, quod ab eo sit septimus, et largiores jam fluere soleant imbres. Sic et October, November quorum alter a Julio Caesare, alter ab Octaviano Augusto deinceps vocabula mutaverunt. Pridem Quintilis, vel Sextilis simili de causa sunt appellati. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
q mensis dicimus: que in
uadrages imalem t̾minũ.
a .xii. k. martii requirere
incipiens: ꝑ omnia sic facito:
sic̃ de .lxxͣ. drgimus. Est aut̃
luna .ii. m̃sis martii. Hoc
autem in his duob t̾minis obser

Expanded text:
e in Quadragesimalem Terminum a XII Kal. Martii require. Incipiens per omnia sic facito, sicut de LXX diximus. Est autem luna II mensis Martii. Hoc autem in his duobus terminis obser
Abbreviated transcription (Latin):
est. Semꝑ enim:. in oppositam
sibi partem sol radios dirigit.
Gbrumale solsticium depre¬
hensurꝰ quod sol incapͥcorno
num: notato mane singla
loca. quosol oriens pͥmum
dirigit radium.factis in pa¬
riete punctis usq .xii.k. ⁊ uideb̃¬
in ante ꝓgredi u̾suscͥorum ut¬
pote sole adhuic inferiora pe¬
dente. Itemq .xii. k ortum so¬
lis diligentis sime consid̃ans:
uigilantissime notab locum.
quo primum emiserit radi¬
um p̃dicti foraminis. Rurs
sequenti die. id est .xiͣ. k . ortu
solis stuchosissime conside¬
rato: ammadũte.radius ille.
utrum solito inante ꝑagat:
an aliquantulum quamuis
parum. retͦ redeat.Quod si
eum quantulumcunq ꝑspe
xerisredire: quod sine dubio
eueniet:certissime noueris.

Expanded text:
est; semper enim in oppositam sibi partem sol radios dirigit. Ergo brumale solstitium deprehensurus, quo sol in Capricorno num, notato mane singula loca quo sol oriens primo dirigat radium, factis in pariete punctis usque XII Kal., et videbin ante progredi versus corum, utpote sole adhuc inferiora petente. Itemque XII Kal. ortum solis diligentissime considerans, vigilantissime nota bis locum quo primum emiserit radium praedicti foraminis. Rursus sequenti die, id est, XI Kalend. ortu solis studiosissime considerato animadverte, radius ille utrum solito in ante pergat, an aliquantulum, quamvis parum, retro redeat. Quod si eum quantulumcunque redire perspexeris, quod sine dubio eveniet, certissime noveris
Abbreviated transcription (Latin):
In eadem ptolomaide oppido¬
quod inmargme rubri ma¬
ris ad pͥmos elefantoꝵ uenatꝰ
conditum ẽ. hoc idem ante
solsticium quadragenis qui¬
nis dieb. totidemq postea fie¬
ri.⁊ ꝑeos.xcdies in meridiem
umbras iaci. Rurs in meroe
insula. que caput ẽ gentis
echiopum.uͦ. milib stadioꝵ¬
a syene in amne mlo habita¬
ta. bis in anno absuimi ubras
sole duo cdeees ima taur
est. maleꝰ nomine. iuxta qͤm
umbre estate in austrum. hi¬
eme ad septemnionem iaci¬
untur .xu. tantum noctib
ibi apparet septemtrio. In in¬
dia p̾atalis celebrimo portu.
sol dexter orit᷑. umbre ĩ meri¬
diem cadunt. Septentͥonem
ibi alexandromorante anno¬
datum: pͥma tm̃ parte noctis
aspici onesicrẽtꝰ duxͣ eiꝰ sepsit.
Quib in locis in die umbre
non sint. septemtrionem ñ¬
conspici. ex eo loca appellari

Expanded text:
nte Ptolemaide oppidquod in margine Rubri maris ad primos elephantorum venatus conditum est, hoc idem ante solstitium quadragenis quinis diebus totidemque postea fieri, et per eos XC dies in meridiem umbras iaci. rursus in Merö— insula haec caputque gentis Aethiopum V milibus stadia Syene in amne Nilo habitatur — bis anno absumi umbras, sole duodevicesimam tauri est, Malaeus nomine, juxta quem umbrae aestate in Austrum, heme ad Septentrionem jaciuntur: XV tantum noctibus ibi apparet Septentrio. In India Patalis celeberrimo portu sol dexter oritur, umbrae in meridiem cadunt, Septentrionem ibi Alexandro morante adnotatum, prima tantum parte noctis aspici. Onesicritus dux ejus scripsit, quibus in locis Indiae umbrae non sint, Septentrionem conspici; ex eo loca appellari
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdidit. Sic fit ut uario lucis
incremento. in meroe longis¬
simus dies .xii. horas eqͥnoctia¬
les.⁊ uiii. partes unius hore
colligat. alexandrrie uͦ .xiiii.
horas. in italia.xu. in britan¬

Expanded text:
didit. Sic fit, ut vario lucis incremento in Meroe longissimus dies XII horas aequinoctiales, et VIII partes unius horae colligat, Alexandriae vero XIIII horas, in Italia XV, in Brita
Abbreviated transcription (Latin):
mon appellant umbra in e¬
gypto meridiano tempore
equinoctii die.pauloplusqͣm
dimidiam gnomonis m̃surã
efficit. In urbe roma. nona
pars gnonsonis deest ui¬
umbra un In oppido ancr¬
sit. Simili modo in syene op¬
pido tradunt. qͣuod est sup̃
alexandriam. qͥnq milibus
sbstadiorum stadioꝵ. solsticii
medio die nullamumbram
iaci plteumq eiꝰ exꝑimenti.
gr̃a. factum dotum illumina¬
Ri. ex qͣuo apparet tum solem
illi loco supͣ u̾ticẽ ẽẽ. Qn gne
inindia supͣ floen hyspasi
fiet tempore eodem ones¬
cͣretes. scͥpsit. Constatq inbe

Expanded text:
m appellant, umbra in Aegypto meridiano tempore aequinoctii die paulo plus quam dimidiam gnomonis mensuram efficit, in urbe Roma nona pars gnomonis deesmbrae , in oppido Ancofit. Simili modo tradunt in Syene oppido, quod est supra Alexandriam V millibus stadiorum, solstitii medio nullam umbram jaci, puteumque ejus experimenti a factum, totum illuminari, ex quo apparet tum solem illi loco supra verticem esse; quod et in India supra flumen Hypasim fieri tempore eodem Onesicritus scripsit; constatque in Be
Abbreviated transcription (Latin):
fulgere. ẽe autem dicunt᷑ in¬
cantur eoquod umbram ex
uti latere transinritant. Et
paulopost.St̃ enim in hoc ꝙ̃
nos incolimꝰ orbe trars circa¬
narepl merioiempositi qͥmi
ridianam. australem plagam u¬
rimos mittere. Hoc autem fie
riđr. summo estu cũ
adaquilonem se sol dirigat.
Cui pania scͥbit basiliꝰ ⁊ ipse
in expositione geneseos. s & plinꝰ¬
seds scłarib littis s non con¬
temmnendis. hec ipsa latꝰi exe¬
quens ita scͥbit. uasa q horos¬
¶Boroscosꝰ eopi non  eadem sunt¬
rum: ut lonͣgissime in qͥn¬
genitis mutantib semet umbͥs:
solis itaq umbilici quem gno

Expanded text:
fulgere. Esse autem dicuntur ifulgere. Esse autem dicuntur icantur, eo quod umbram ex utroque latere transmittant. » Et paulo post: « Sunt enim in hoc quem nos incolimus orbe terracirca meridiem positi, qui in Australem plagam smittere, hoc autem fieri dicitur summo aestu, cum in Aquilonem sol dirigitur. » Cui paria scribit Basilius, et ipse in expositione Geneseos. Sed et Plinius secularibus literis, sed non contemnendis, haec ipsa latius exequens ita scribit: « Vasaque horoscopii non eadem sunt ut longissime in quingentis, mutantibus semet umbris solis; itaque umbilici, quem gno
Abbreviated transcription (Latin):
gitudine dierũ. ⁊ uario statu
umbrarum.
t quidem equinoc¬
tialis ddiesomni mundo
equalis ⁊ una est: uerum
solsticialis ⁊ ceti omres diũse¬
longitu dis ꝓ ratione ehma¬
tum disparium st̃. ⁊ umbra¬
rum. qͣuod &e libri uł xp̃ia¬
norum uł gentilium mdu¬
striarditi. ⁊ testesidonei qui
de utͥsq partib ⁊ borealibus
scilicet. ⁊ meridianis adue¬
nere. luce clarius pandunt.
Deniq beat᷑ ambrosiꝰ in libͦ
IIII. exameron de temporib
⁊ discurs u solis disputans.
ait int̃ cȩt̾a. Medio quoq
die minor umbra quam
uel in pͥncipio ẽ diei uł fine.
Et hoc fit apud nosin parde oc¬
cidentis. Cecum sunt qui ꝑ¬
duos totiꝰ anni dies sine tum¬
bra fuerint in partib meridi¬
ams.eo quod solem habentes
suꝑ u̾ticem fuum. undiq ꝑ
circuitum illuminant᷑. unde
⁊ascii dicunt᷑ grece. Heriq õe
fert̃ sic e regione ex alto fieriso¬
lem. ut ꝑ angustã puteoꝵ aqͣm
que in ꝓfundo ẽ uiderint re¬

Expanded text:
gitudine dierum et vario statu umbrarum. Et quidem aequinoctialis dies omni mundo aequalis et una est; verum solstitialis et caeteri omnes divongitudinis pro ratione climatum disparium sunt et umbrarum, quod et libri vel Christianorum, vel gentilium industria editi, et testes idonei, qui de utrisque partibus, et borealibus scilicet et meridianis advenere, luce clarius pandunt. Denique beatus Ambrosius, in libro quarto Hexameron, de temporibus et discursu solis disputans, ait inter caetera: « Medio quoque die minor umbra, quam el in principio est diei, vel fine, et hoc apud nos in parte occidentis. Caeterum sunt quduos totius anni dies sine umbra fiunt in partibus meridianis, eo quod solem habentes super verticem suum, undique per circuitum illuminentur, unde et ἄσκιοι dicuntur Graece. Plerique t sic e regione ex alto ferri solem, ut per angustiam puteorum aquam, quae in profundo est, viderint re
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ faciendum pͥutauere. Et ra¬
tio qͥdem naturalis in ꝓmptu
est. cͥuncta huiꝰmodi cͥremta
uł detͣrimenta solis &e lune in
partib equinoctioꝵ. uͥ pͥmo
creata t. initium finemq sor¬
tiri. Solis quidem in uerni
lune uero in autunnalis lo¬

Expanded text:
e faciendum putavere; et ratio quidem naturalis in promptu est, cuncta hujusmodi crementa, vel detrimenta solis et lunae in partibus aequinoctiorum, ubi primo creata sunt, initium finemque sortiri, solis quidem in verni, lunae vero in autumnalis lo
Abbreviated transcription (Latin):
bratur accenzio. s quent
mense ꝓͣuenerat. ut sit unde
unꝰ anno nonodecimo tranei¬
natur dies. Diu̾̃sis or¬
decẽno uenalis
cieli. uietoriꝰ

Expanded text:
bratur accensio, sed mense provenerat, ut sit unde unus anno nono decimo tranatur dies. Diversis audecennovenalis diversi qubratur accensio, sed
Abbreviated transcription (Latin):
obliquas. fenestrȩ templi.
tib deo. archana sec̾toꝵ cele¬
stium specialiꝰ cȩt̾is uid̾e con¬
cedit᷑. Qui dumea que in oc¬
culto uident. publice fideli¬
b pandt̃: quasi suscepto lu¬
mine solis. fenestrȩ cuncta
templi penetralia replent.
unde eedem fenestrȩ obliqͤ
id est intꝰ latiores fuiese ꝑ
ampliꝰ castigando dilatet: atq
ad maiora capess enda soller¬
tiexercitatione preparet.

Expanded text:
mpli tibus, Deo arcana secretorum coelestium specialius caeteris videre conceditur. Qui, dum ea quae in occulto vident, publice fidelibus pandunt: quasi suscepto lumine solis, fenestrae juncta templi penetralia replent. Unde bene caedem fenestrae obliquae, id est intus latiores fuisse peamplius castigando dilatet, atque ad majora capessenda solerti exercitatione se praeparet.
Abbreviated transcription (Latin):
in omnib ut ait apłs ipse est
oꝑatꝰ. Terciꝰ in legis clatione:
quia oe in lege ipse locitus est.
Quartꝰ gradꝰ imħu naye: ut po¬
pulum in t̾ram repromissio¬
nis duceret. Quintꝰ in iudices:
quia eundem popłm ꝑ eos ip¬
se regebat. Sextꝰ in reges iud̾oꝵ.
quia in eis ips e regnabat. Sep-¬
timus in ꝓpħas: quia ꝑ eos ẽ¬
nunciat᷑. O ct̾auus in pontifi¬
xp̃s descendit: ac rursꝰ post
res urrectionem suam sol iusti-
illam umbram legis. u̾itatis
radiis illustrauit: obscurare¬
uelans: claus a reserans: ⁊ oĩa
tecta denudans De eo qd dr̃

Expanded text:
« in omnibus ut ait Apostolus ipse est « in omnibus ut ait Apostolus ipse est operatus . » Tertius in legis datione, quia et in lege ipse locutus est . Quartus gradus in Jesu Nave, ut populum in terram repromissionis induceret . Quintus in judicibus, quia eumdem populum per eos ipse regebat. Sextus in regibus Judaeorum, quia in eis regnabat. Septimus in prophetis, quia per eos annuntiatur. Octavus in pontifiChristus descendit, rursus post resurrectionem suam Sol justitiillam umbram legis, veritatis radiis illustravit , obscura revelans, clausa reserans, et omnia tecta denudans. « In
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatꝰ fuerit: ita recipiet. Ido¬
q iste rex quia decalogum legis
cum. uͦ. libras moysi integraob
quam eustodierat adtutam
auc̃tos accepit. ꝑ quod figalit̾
sciremꝰ. quia quieunq ꝑ nu¬
meri istiꝰ misterium totiꝰ legis
plenitudinem custodiunt:
ȩt̾nȩ salutis p̃mium conse¬
quunt᷑: ac ꝑ legis consũma¬
tionem ad uitȩ et̾nȩ plenitu¬
dinem trans eunt. Cuiꝰ qͥdẽ
regis ꝓ signo conferendȩ sa-¬
lutis. ẽ gradꝰ domus sue. in
quibꝰ umbra des cend̾ente
conscieuerat sol retrors um
unde ascenderat regressus
scrabit᷑. Quid numerꝰ mistii
habeat uideamus. Nam gradꝰ
isti temportim ordines ft̃: ꝑ qͦs
umbra figͣarum xp̃i descende¬
rat: ⁊ ꝑ qͦs tt̾m sol iusticie xp̃s.¬
post resurrectionem ascendit.
Primus itaq gradꝰ des censionis
de deo in angłm fuit: qͥ magni
consilii nunciꝰ erat. Demq ⁊ ia¬
cobsic alloquit᷑. Q dixit inqͥt
angłs dei. Ego sum ds. eui. un-¬
gelom patarchas fuit: quia

Expanded text:
operatus fuerit, ita recipiet . Ideoque iste rex, quia Decalogum legis cum quinque libris Moysi integra coquam custodierat, ad vitam auctos accepit: per quod figuraliter sciremus quia quicunque per numeri istius mysterium totius legis plenitudinem custodiunt, aeternae salutis praemium consequuntur, ac per legis consummationem ad vitae aeternae plenitudinregis pro signo conferendae salutis, decem gradus domus suae, in quibus umbra descendere consueverat, sol retrorsum ad ortum unde ascenderat regressus scribitur: qui numerus quid mysterii habeat, videamus. Nam gradus isti temporum ordines sunt per quos umbra figurarum Christi descenderat, per quos iterum sol justitiae post resurrectionem, ascendit. Primus itaque gradus descensionis de Deo in angelo fuit, quia magni consilii nuntius erat. Denique et Jacob sic alloquitur: Et dixit, inquit, angelus Dei: « Ego sum Deus, cui ungelo in patriarchis fuit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
mine. nisi latentes cogi¬
tationes accipimꝰ: que in oc¬
culto ꝓdeunt s in ostensione
cem gͦ deorsum mittere ẽ: co¬
gitationem in abditis multi¬
plicare. fructum uͦ sursum
facere ẽ: efficatia oꝑis rectaq̃
cogitauit ostende. Mittit gͦ
radicem deorsum ut faciat
fructum sursum: ac si aꝑte
diceret᷑. In unis cogitatio na¬
scitur: ut in summis retas¬
Decum benti in ezec hiȩ.
lecto erechie. grauiq egri¬
tudine laboranti. ex ꝑsona
domini ysaias ꝓpħa adorsꝰ ẽ
eum: p̃dicans illi quod more¬
ret᷑. Ille autem exorans dñm in
ips o p̾stituto t̾mino mortis.
confestim dñs uocem eiꝰ audi

Expanded text:
cogitationes accipimus, quae in occulto prodeunt, sed in ostensione cem ergo deorsum mittere, est cogitationem bonam in abditis multiplicare. Fructum vero sursum facere, est per efficaciam operis recta, quae cogitavit, ostendere: Mittet ergo radicem deorsum, ut faciat fructum sursum; ac si aperte diceretur: In imis cogitatio nascitur, ut in summis retriDlo Ezechiae, gravique aegritudine laboranti, ex persona Domini Isaias propheta adorsus est eum, praedicens illi quod moreretur; ille autem orans Dominum in ipso praestituto termino mortis, confestim Deus vocem ejus audi
Abbreviated transcription (Latin):
Laulo post numa inhonorem
cit diem quem ianuario de¬
mensib singłis pret̾ unum
februarium. impar numerꝰ
seruaret̃ quasi inferis⁊ di¬
minutio ꝯpar nuinerꝰ couie¬
nirea. Cum gͦ romani ex hac
distributione porilis adlui¬
ne cursum sie greci annum
ꝓprium computarent: necessa¬
rio. o int̾calarem mensem in¬
stituerunt more grecorum

Expanded text:
aulo post Numa in honoremcit diem quem Ianuario demensibus singulis, praeter unum Februarium, impar numerus servaretur, quasi inferis et diminutio et par numerus conveniret. Cum ergo Romani ex hac distributione Pompilii ad lunae cursum, sicut Graeci, annum proprium computarent, necessario et intercalarem mensem instituerunt more Graecorum