comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut quia unius naturc st̃ et uir¬
s non implet:quia carnalis est
Hec ineccła quȩ domꝰ dei est. sin¬
gulorũ officiis. dono et magy¬
sterio sp̃s sci indulta ad ꝓbati¬
onem ueritatis. in hisqui con¬
tẽptibiles mũdo sunt. uideant᷑:¬
S et cumdicit ꝓuit uult: sic qͦꝙ
dm̃ de monstrat: qui ñ iussus s
uoluntarius oꝑatur. qui pro¬
ut uuit diuiders ntlli subiectꝰ
est: Si gͦ omĩa unꝰ sp̃s oꝑatur.
quare contristaris. quod aliã
gratiã acceꝑis. et emtilaris ali¬
um quasi maiorẽ partẽ inuas¬
erit:. cum hoc non inna s indo¬
nantis sit positũ potestatem:
Sicut eni corpꝰ unũ est et m̃bra
habet multa: omĩa autẽ m̃bra
corporis cum sint multa. unũ

Expanded text:
ut quia unius naturae sunt et virsed non implet, quia carnalis est; haec in Ecclesia, quae domus Dei est, singulorum officiis et dono et magisterio Spiritus sancti indulta ad probationem veritatis in iis, qui contemptibiles mundo sunt, videant et cum dicit, prout vult, sic quoque Deum demonstrat, qui non jussus, sed voluntarius operatur, qui prout vult dividit, nulli subjectus est. Si ergo omnia unus Spiritus operatur, quare contristaris, quod aliam gratiam acceperis, et aemularis alium, quasi majorem partem invaserit, cum hoc non in nostra, sed in donantis sit positum potestate? Sicut enim corpus unum est, et membra habet multa; omnia autem membra corporis cum sint m
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is substantia inpendatur:
nichil ꝓficit caritate neglecta:
quia caput religionis. caritas
ẽ: Et qui caput non habet:
uitam non habet: Et si tra
quia fundamentum religio¬
nis caritas est. Quic quid ergo
sine caritate fit: caducum est:¬

Expanded text:
omnis substantia impendatur, nihil proficit, charitate neglecta; quia caput religionis charitas est: et qui caput non habet, vitam non habet. Et si tradquia fundamentum religionis charitas est. Quidquid ergo sine charitate fit, caducum est
Abbreviated transcription (Latin):
scit. Non inflatur:. Quia cũ
p̃mium int̾ne retributionis
anxia desiderat: debonisse ex¬
terioriorib non exaltat. uł cer¬
de ꝓpriis uirib uł donis seu
diuitiis. uł generositate non
ertollitur. Nonagit ꝓperã¬
Qua quo se in solo dei amore
aepximi dilatat. quicquid
anctitudine discrepat. igno

Expanded text:
scit. Non inflatur, quia cum praemium internae retributionis anxia desiderat, de bonis se exterioribus non exaltat. Non agi pscit. Non inflatur, quia cum praemium internae retributionis anxia desiderat, de bonis se exquia quo se in solum Dei ac proximi amorem dilatat quidquid a rectitudine discrepat igno
Abbreviated transcription (Latin):
tanquam menbris ad m̃surã
rationem: etiam inreb physicis
inuenimus: durum aut̃e cum
melius argento sit: plus tamen
inusu argentum est Et cumes
necessariũ sit. plus tamen ferrũ
opus est Nichil pene sine ferro
fit: cum sit inferius. et post hec
charismata meliora. Idẽ gra¬
ab soluit dicens. Et adhuc ex¬

Expanded text:
tanquam membris ad mensuram tanquam membris ad mensuram rationem etiam in rebus physicis invenimus; aurum enim cum melius argento sit, plus tamen in usu argentum est; et cum aes necessarium sit, plus tamen ferro opus est; nihil enim pene sine ferro fit, cum sit inferius. Et post haec: charismata meliora. absol
Abbreviated transcription (Latin):
curationum: Quomodo po¬
cest fieri. ut om̃s habeant do¬
nacurationum: Numquid
om̃s linguis locuntur. Non
utiq nisi qui accipit donum
inbacre. Numquid om̃s
interp̃tantur: Ille potest
inguas interp̃tari: cuidat ds
inscipra dictum sensum. hec in¬
serenda Ex planauuit enim red¬
dita ratione habere diuersas
gratias. et nec totum alicui con¬
cedi exemplo menbrorũ: Ex¬
emplo enim corporis carnis:
sp̃itale corpus insinuat. dc ꝑ
hoc mom̃ib dm̃ benedicendũ:
et inipsius nomine gloriandũ:
cuius gratia est. Aliud em̃ ha¬
bet ille: non habet iste: Men¬
lira ẽ.: ditusio quȩ dam donorũ:
Ergo hominib mensura dacur
et concordia. tibi unum corpus
facit. Quomodo aliud accipit
manus. at operetur: aliud ocu¬
ltis ut uideat:. aliud auris ut
audiat: aliud pes ut ambulet.
Anima tamenuna est: quȩ agit
omĩa. Inmanu: ut oꝑetur. In
pede: ut ambulet: In aure: ut
auctiat. Inoculo: ut uideat. Sic
sunt etiam diu̾sa dona fideliũ.

Expanded text:
curationum? Quomodo pocurationum? Quomodo potest fieri, ut omnes habeant dona curationum? Numquid omnes linguis loquuntur? Non utique, nisi qui accipit donum in hac re. Numquid omnes interpretantur? Ille potest sermones interpretari, cui dat Deus. In supradictum sensum haec inserenda. Explanavit enim, reddita ratione, omnes habere diversas gratias, nec totum alicui concedi, exemplo membrorum. Exemplo enim corporis carnis spiritale corpus insinuat: ac per hoc in omnibus Deum benedicendum, et in ipsius nomine gloriandum, cujus gratia est. Hanc rabet ille, non habet iste: mensura est, divisio quaedam donorum est. Ergo hominibus ad mensuram datur, et concordia ibi unum corpus facit. Quomodo aliud accipit manus ut operetur, aliud oculus ut videat, aliud auris ut audiat, aliud pes ut ambulet; anima tamen una est quae agit omnia, in manu ut operetur, in pede ut ambulet, in aure ut audiat, in oculo ut videat: sic sunt etiam diversa dona fidelium,
Abbreviated transcription (Latin):
Illos dicit doctores. qui in ȩcclia
litteris et lectionib retinendis
pueros imbuebant. more srna¬
goge: quia traditio illorũ adnos
transitum fecit: et quia expla¬
nant obscura ꝓphetarũ et quia
hominib locuntur consolati¬
ones: Merito doctores dicunt᷑.
qui honeste mores instituunt:
etiam si mysteria ex planare ñ
possunt. Deinde uirtuces:
exinde gratiam curationum:
Potest enim aliquis noneẽ ep̃s
et habere inse donum uirtutis
Opitulationes: gub̃nationes
Ut in reb diuinis uigilet intel¬
lectu: Ita tamen̾tit inaliquib
que implere nonconceditur.
abalio sumat quod debet. quia
totum uni concedi non potest:
sunt et gub̃natores: qui sp̃italib
retinaculis hominib docum̃to
sunt. G enera linguarum:
Ut donum dei sit. multas linguas
ĩꝑtiat. ut linguarũ interp̃¬
tandarum habeat ꝑitiam.
eastur. Numquid om̃s uirtu¬
ts. Hic potest habere turtu¬
tem. euidat ds̃ demonia eicere:
Namquid om̃s grãm habent

Expanded text:
Illos dicit doctores qui in Ecclesia Illos dicit doctores qui in Ecclesia litteris et lectionibus retinendis pueros imbuebant more Synagogae; quia traditio illorum ad nos transitum fecit. Quanant obscura prophetarum, et qui hominibus loquuntur consolationes, merito doctores dicuntur, qui honeste mores instituunt, etiamsi mysteria explanare non o ait: Deinde virtutes, deinde gratiam curationum; potest enim aliquis non esse episcopus, et habere in se donum virtutis pitulationes, gubernationes; ut in rebus divinis vigilet intellectu: ita tamen, ut in aliquibus, quae implere non conceditur, ab alio sumat quod non habet; quia totum uni concedi non potest. Sunt et gubernatores, qui 154 spiritalibus retinaculis hominibus documento sunt. Genera linguarum; ut donum sit Dei multas linguas impertiat, ut linguarum interpretandarum habeat peritiamceditur. Numquid omnes virtutes? Hic potest habere virtutem, cui dat Deus daemonia ejicere. Num omnes gratiam habent
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓba congregatione. menbra
sunt carnium: qui iniquooꝑe
quib dam se ne quiorib con
ineccłia apłos posuit:qui legati
xp̃i sunt: Sicut dicit idem a¬
postolꝰ. ꝓquo legationẽ fungi¬
mur. ipsi sunt ep̃i:. firmante
istud petro apło et dicente. in¬
ter cetera de iuda: Et episcopa¬
tum eius accipiat alter. Secun¬
do ꝓpħas. Prophetas duplici
genere intellegamus: et futura
dicentes. et scripturas reuelantes:
primus gradus om̃ĩa subiecta
quod princeps sacerdotũ erat:
ꝓphecauit: Ordinis utiq causa:
non ꝓprii meriti. tamen specia¬
liter erant ꝓpħȩ: et scripturarũ
interp̃tes. et futura dicentes:
sicut erat agab qui exitia et um¬
cula huic apło ꝓphetauit fucti¬
ra iherosolimis: et famẽ cecinit:
quȩ facta est subclaudio: Ideo
quanquã sit melior apłs: aliqͦn¬
do tamen eget ꝓphis et quia
abuno deo patre sunt omia:
singulos epõs singulis ȩcelesi
p̃eẽ de creuit: Gertio doctors

Expanded text:
proba congregatione membra proba congregatione membra sunt carnium qui iniquo opere quibusdam se nequioribus in Ecclesia apostolos posuit, qui legati Christi sunt, sicut dicit idem Apostolus: Pro quo legatione fungimur . Isti sunt episcopi, firmante istud Petro apostolo, et dicente inter caetera de Juda: Et episcopatum ejus accipiat alter . Secundo prophetas. Prophetas duplici genere intelligamus, et futura dicentes, et Scripturas revelantes; primus gradus omnia subjecta quod princeps sacerdotum erat, prophetavit , ordinis utique causa, non proprii meriti. Tamen specialiter erant prophetae et Scripturarum interpretes, et futura dicentes , sicut erat Agabus, qui exitia et vincula huic Apostolo prophetavit futura Hierosolymis, et famem cecinit, quae facta est sub Claudio . Ideo quamquam sit melior apostolus; aliquando tamen eget prophetis. Et quia ab uno Deo Patre sunt omnia, singulos episcopos singulis Ecclesiis praeesse decrevit. Tertio doctores.
Abbreviated transcription (Latin):
luit paulominus abangelis
minorari: Quidergo mirum.
si homose ꝓpt̾ hominẽ adtra¬
hit: dũ ereacor hominũ et ange¬
lorũ formã hominis ꝓpt̃ homi¬
nem suscepit: Nec tamen mi¬
noratur sensus cum sic attra¬
hitur: quia tanto subtilius
suꝑiora penetrat: quantohu¬
milius ꝓamore conditoris in
feriora concẽpnit: Quid indi¬
gnũ nobis. uł difficile est. si supͣ
ea amimũ ducimꝰ: qui eadem
manu corporis lauamꝰ faciem.
qua etiam calciamꝰ pedem:¬
os autẽ estis corpꝰ xp̃i et men¬
bra demenbro. O stendit aꝑ¬
te nrãm se catisã ꝑ menbrorũ
carnalium rationẽ tractasse:
gratia quã habemus concessã¬
Aliud quippe ẽ menbrũ corpo¬
ris: altud menbrũ menbri:
Menbrum quippe corporis. pa
adbrachiũ menbrũ uero est
corporis: totũ hoc simul ad cor¬
pꝰ uniuersum. Sicut ergo in
sp̃itali dominico corpore. men¬
bra de menbro dicimꝰ eos qui
in eius eccła ab aliis reguntur:
ita in illa leuiathan illius re¬

Expanded text:
luit paulominus ab angelis luit paulominus ab angelis minorari. Quid ergo mirum si homo se propter hominem attrahit, dum creator hominum et angelorum formam hominis propter hominem suscepit? Nec tamen minoratur sensus cum sic attrahitur, quia tanto subtilius superiora penetrat, quanto humilius pro amore conditoris nec inferiora contemnit. Quid indignum nobis vel difficile est, si supra infraque animum ducimus, qui eadem manu corporis lavamus faciem, qua etiam calceamus pedemos autem estis corpus Christi, et membra de membro. Ostendit aperte nostram se causam per membrorum carnalium rationem tractasse; gratiam habemus concessaAliud quippe est membrum corporis, aliud membrum membri. Membrum quippe corporis parsad brachium; membrum vero est corporis totum hoc simul ad corpus universum. Sicut ergo in spiritali dominico corpore membra de membro dicimus eos qui in ejus Ecclesia ab aliis reguntur, ita in illa Leviathan istius re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtudeant. qui interremdie
Qad lumen oculorũ. pes
abilet: et rursum quicꝗͥd
genis ne gotiis implicati
qunit. hoc ad maiorũ utilita
nftrant: ut pes cuiꝰ uia pro¬
fait non sibi tantũ modo.s
ĩoculis gradiatur: Dũ itaq
huntuce alt̾na administra¬
ane contieniunt: miro modo
itur ut quia electi quique
ueisim sibimet ĩpendendo
quodualent faciunt: eorum
fant oꝑaetiam que facere ipsi
lum est. quiacũ ꝓximorum
iausis exteriorib qui apte de¬
initant de sunt: Debent bii
qtoq qui spiritalib donis
pleni sunt. eorũ infirmitati
uondescendere: terrenisq il¬
loum necessitatib inquantũ
decenter ualent. caritatis ct̃i¬
descensione seruire: Nec te de¬
rt animũ debet. si sensus eiꝰ
contẽplationi sp̃italiũ semꝑ
intentus. aliquando dispen¬
sandis reb minimis qͣsi mino¬
noratus inflectit᷑: quando
illud u̾bum ꝑ qđ constat om̃a
creata. ut ꝓdeẽt hominib.
adsumpta humanitate tio¬

Expanded text:
provideant, qui in terrenis provideant, qui in terrenis ad lumen oculorum pes ambulet, et rursum quidquid terrenis negotiis implicati agunt, hoc ad majorum utilitatem referant, ut pes cujus via prospicitur, non sibi tantummodo, sed etiam oculis gradiatur. Dum itaque sibi invicem alterna administratione conveniunt, miro modo agitur, ut quia electi quique vicissim sibimet impendendo quod valent faciunt, eorum fiant opera etiam quae facere ipsi dum est quia cum proximorum causis exterioribus qui apte deserviant desunt, debent hi quoque qui bonis spiritualibus pleni sunt eorum infirmitati condescendere, terrenisque illorum necessitatibus, in quantum decenter valeant, charitatis condescensione servire. Nec taedere animum debet, si sensus ejus contemplationi spiritalium semper intentus aliquando dispensandis rebus minimis quasi minoratus inflectitur, quando illud Verbum per quod constant omnia creata, ut prodesset hominibus, assumpta humanitate, vo
Abbreviated transcription (Latin):
tur egritudine aliqua infirmi¬
lta et nos docet condolere fr̃ib
si aliquid huiꝰmodi necessita¬
dsemerserint: Diue gloriatꝰ
unũ. membrũ congau¬
dent omĩa membra:
Manifestum est. quia letũ
est caput siue cetera menbra:
Si pedes fuerint accurati. uł
sani:. sic debemꝰ et nos alacres
fieri. si frẽm aliquem uiderimꝰ
cultiorẽ et auctum honestate
morũ: hoc erit sanũ ẽẽ consi¬
unitate fidelium: sicut corpꝰ
nr̃m unitũ est conpage mem¬
brort̃: Alia namq sunt mẽbra
incorpore. que intuende luci
de seruiunt:alia que aterre
tactu minime disiunguntur
Oculis quippe luci intendit᷑. et
nececariualeant apuluere cu¬
stodiuntur: Pes uero. tuncfti¬
um officium recte ꝑagit: cũ
suscipiendũ terre puluerem
ñre fugit. Que tamencorpors
membra. tucissim sibi sua of¬
ficia inꝑtiendo copulanttr.
ut pes oculis currat: et oesilꝰ
ẽẽ distincta. et caritate con¬
iuncta: ut sũmiuiri eorũ uiã

Expanded text:
tur aegritudine aliqua infirmitur aegritudine aliqua infirmiita et nos docet condolere fratribus, si aliquid hujusmodi, aut necessitatis emerserit. Sive glorificatur unum membrum, congaudeant omnia membra. Manifestum est quia laetum est caput sive caetera membra, si pedes fuerint accurati vel sani. Sic debemus et nos alacres fieri, si fratrem aliquem viderimus cultorem Dei, et auctum honestate morum, hoc est, sanum esse consiunitate fidelium, sicut corpus nostrum unitum est compage membrorum. Alia namque sunt membra in corpore quae intuendae luci deserviunt, alia quae a terrae tactu minime disjunguntur. Oculus quippe luci intenditur, et ne caecari valeat, a pulvere custoditur. Pes vero tunc suum officium recte peragit, cum suscipiendum terrae pulverem non refugit. Quae tamen corporis membra vicissim sibi sua officia impartiendo copulantur, ut pes oculis currat, et oculus esse distincta, et charitate conjuncta, ut summi viri eorum viam
Abbreviated transcription (Latin):
illis redditur honor. Despectis
uero. uł humilib exͥortatio
necessaria est:ꝑquam addat᷑
illis aliquis honor. ut fiant
utiles. si quominus.ipsoconcẽp¬
tu neglegentiores circase ert:
inquib magis ꝓficiendũ est
S deus inquit tẽperauit corpꝰ¬
Quis iam non intelligat secũ¬
dum hoc dm̃ dictum tẽperato¬
rẽ corporis: quod ex multis me¬
bris corpꝰ fabricauit. Officia
diu̾sorũ oꝑum. inunitatis cõ¬
scisma incorpore: s inidipsũ¬
ꝑ inuicem sollicita sint mẽbra
Sic dicit dm̃ moderatũ huma¬
num corpꝰ: ut omĩa membra
eius necessaria sint: Ae ꝑhoc
ꝓse inuicem sollicita:quia
aliud sine aldero non podest
Et quod inferius putatur.
magis necessarium est:sicut
et de fr̃ib expositum est.uel
disputatũ: Qtua nullus de¬
bet uelut inutilis despici:
Et siquid patitur unũmem¬
brum: cõpacrantur omĩa men¬
bra. Hoc demenbris corporis
carnis ambiguũ non est:. Quia
sioculus aut pes uł manꝰ capia¬

Expanded text:
illis redditur honor. Despectis illis redditur honor. Despectis vero vel humilibus exhortatio necessaria est, per quam addatur illis aliquis honor, ut fiant utiles: si quominus, ipso contemptu negligentiores circa se erunt, in quibus magis proficiendum est. Sed Deus temperavit corpquis iam non intellegat secundum hoc dictum deum temperatorem corporis, quod ex multis membris corpus fabricauit, officia diuersorum operum in unitatis comschisma in corpore, sed pro invicem sollicita sint membra. Sic dicit a Deo moderatum humanum corpus, ut omnia membra ejus necessaria sint; ac per hoc pro se invicem sollicita, quia aliud sine altero esse non potest: et quod inferius putatur, magis necessarium est; sicut et de fratribus expositum est, vel disputatum, quia nullus debet velut inutilis despici. Et si quid patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra. Hoc de membris corporis carnis ambiguum non est; quia si oculus, aut pes, vel manus capia
Abbreviated transcription (Latin):
bent. Manifestũ est. quia
pudenda nr̃a quȩ turpia ui¬
lentur. Dum aspectus publi
is uitant: honestate se conde
quidem inhonesta:quia non
habent eam speciem decoris. quã
membra quȩ inpromptu loca¬
ta sunt: Illicitꝰ itaq et tẽpera¬
ntie legib non subiectus mem¬
brorũ illorum usus ẽ. turpis: ñ
ipsa membra: Simili modo et
quidam fratrum cum sint ege¬
state et habitu inhonesti: non
tamen sunt sine gratia: ꝓpter
quod menbra st̃ corporis nr̃i:
gͦ uideantur contẽptibiles: ma¬
gis honori sunt. quia solent uitã
habere mundiorẽ. Quod enm
hominib uidet᷑ dispectũ. solet
adeo pulchrũ iudicari: Hone¬
ds teperauit corpꝰ ei cuide erat.
abundantiorẽ tribuendo ho¬
norem: F ꝑtum est. quia cap̃
non eget. neq facies. neq manꝰ.
ut his addatur ꝑquod decoren¬
tur: Ita et fr̃ib in quib studiũ
ꝑitie et conu̾sationis uiget:
honestatis nichil est quod a
nobis addatur: Debitꝰ enim

Expanded text:
bent. Manifestum est quia bent. Manifestum est quia pudenda nostra, quae turpia videntur, dum aspectus publis vitant, honestate se teguntquidem inhonesta, quia non habent illam speciem decoris, quam membra quae in promptu locaorpore. inlicitus itaque et temperantiae legibus non subiectus membrorum illorum usus est turpis, non ipsa membra, quae quidam fratrum, cum sint egestate et habitu inhonesti; non tamen sunt sine gratia, per quam membra sint corporis nostri: ergo videantur contemptibiles, magis honori sunt; quia solent vitam habere mundiorem. Quod enim hominibus videtur despectum, solet a Deo pulchrum judicari. QuaeDeus temperavit corpus ei, cui deerat, abundantiorem tribuendo hortum est quia caput non eget, neque facies, neque manus, ut his addatur per quod decorentur: ita et fratribus, in quibus studium peritiae, et conversationis viget honestas, nihil est quod a nobis additur; debitus enim
Abbreviated transcription (Latin):
Manifestũ est. quia quãuis al¬
quis dignitate sublimis sit:
si subiectus tam̃ de fuerit qͥ
obsequiis suis illũ faciat glo¬
riosum: Ipsa dignitas con¬
tẽptibilis erit: Officiũ est
enim ꝑ quod dignitas constai
Tale est. si imperatori de sit ex¬
ercitus: Qtiã uis ergo magnꝰ
sit imperator necessariũ tam̃
habet exercitum: Membrãe
ain corporis eius ante se ha¬
mes tribunos. comites.
nagistros. His om̃ib. in¬
mores sunt milites:. et
iagis necessarii st̃. sicut
umbra corpori: quȩ cum
sseriora uident᷑: plus utilia st̃:¬
rcircumdamꝰ: Similis sensꝰ¬
E. quia qui putantur sine
lignitate eẽ. inuenimꝰ ineis
quod laudemtis: sicut et in
at quam quod inceteris inue¬
nimus: Quo eni honore dig¬
ne sunt manus: quandoquod
uolumꝰ denemus:ul̃ pedes:
naet nos addimꝰ eis honori¬
ficentiã. ut puta pedib: quos
qua humiles sc̃ et sine digni¬
tale. calciamentis ornamus:
Etquȩ inhonesta st̃ nr̃a. ha¬
bundantiorẽ honestatẽ ha¬

Expanded text:
Manifestum est, quia quamvis aliquis dignitate sublimis sit; si subjectus tamen defuerit, qui obsequiis suis illum faciat gloriosum, ipsa dignitas contemptibilis erit: officium enim est, per quod dignitas constat. Tale est si imperatori desit exercitus. Quamvis ergo magnus sit imperator, necessarium tamen habet exercitum; membrum est enim corporis ejus, ante se habens tribunos, comites, et magistros. His omnibus inferiores sunt milites, et magis necessarii sunt, sicut membra corporis, quae cum inferiora videntur, plus utilia scircumdamus. Similis est sensus, quia qui putantur sine dignitate esse, invenimus in eis quod laudemus, sicut et in at, quam quod in caeteris invenimus. Quo enim honore dignae sunt manus, quando quod volumus, tenemus! vel pedes, us! Propterea et nos addimus eis honorificentiam, ut puta pedibus; quos 153 quia humiles sunt et sine dignitate, calceamentis ornamus. Et quae inhonesta sunt nostra, abundantiorem honorem ha
Abbreviated transcription (Latin):
Congatidet autemtieritati: qͥa
amicum sincera nonfucata di¬
lectione ueneratur : nee falsa
adulatione subsannat: s uero
honore concelebrat. O mĩa¬
in mandatis diuinis ꝓmissisq
sustinet: Quia ꝓminimis
magna: ꝓcaducis. ꝑpetua:
ꝓtemporalib et̃na sibi retri¬
buenda non ambigit. Ca¬
Quia humilitas habere non
potest casũ: cum habeat semꝑ
ascensũ: Et cum iugiter ex¬
celsa meditet᷑. habitare dam̃
insublimib non p̃sumit: et¬
cum conu̾satio eius habeat᷑
incelis: ipsa tamen uidetur
adherere terris: Excelsa oꝑe.
mente deiecta: habens unde
gloriet᷑ in dño: nec tam̃ extolla¬
ritatis edocuit: ut non ĩmeri¬
do hanc ceteris ante.ponere
uideretur: Ot incassum labo¬
rare eos.quialiis mandatis
operãdant. huic nonobtẽpe¬

Expanded text:
congaudet autem ueritati, quia amicum sincera, non fucata dilectione ueneratur nec falsa adulatione subsannat, sed uero honore concelebrat. omin mandatis diuinis promissisque sperat, quia pro minimis magna, pro caducis perpetua, pro temporalibus aeterna sibi retribuenda non ambigit. quia humilitas habere non potest casum, cum habeat semper ascensum, et, cum iugiter excelsa meditetur, habitare tamen in sublimibus non praesumit. cum conuersatio eius habeatur in caelis, ipsa tamen uidetur adhaerere terrenis excelsa opere, mente deiecta habens, unde glorietur in domino nec tamen extollaritatis edocuit, ut non immerito hanc caeteris anteponere videretur, et incassum laborare eos, qui aliis mandatis operam dant, huic non obtempe
Abbreviated transcription (Latin):
ea adque ꝑtingere non ualet.
arripere festinat: Hamet m̃e¬
brorũ nr̃oeũ tunc bene myste¬
riis utimur:cũ sua eis officia
distincte seruamꝰ: Lucẽ quip¬
pe oculis cernimꝰ uocẽ uero
aurib audimꝰ. Siquis autẽ
mutato ordine. uocẽ oculis:
luciaures acõmodet: huic uti¬
q incassũ patent: Siquis odo¬
res uelit ore discere:sapores
nare gustare. Utriusq sensus
sibi ministeriũ quia ꝑuertit.
interimit: Dum enĩ ꝓpriis
hec usib non aptant᷑: et sua
officia adesert̃: et ad extranea
largitate mensuras. pedem
cordis presserat. cum diceba
neq ambulaui in magnis.
neq inmirabilib suꝑ me.
Suꝑ se quippe in mirabilib
ambularet: si apparere ma¬
gnus ultra quã poterat quȩ¬
et dignitate. non potest sine
illo qui humilis est. Quiaẽ.
quod humilis potest: quod
non potest sublimis: Quia fer¬
rum potest: quod non potest
aurum: de ꝑhoc honorẽca¬
piti faciunt pedes: Et quȩ¬

Expanded text:
ea ad quae pertingere non valet ea ad quae pertingere non valet arripere festinat. Nam et membrorum nostrorum tunc bene ministeriis utimur cum sua eis officia distincte servamus. Lucem quippe oculis cernimus, vocem vero auribus audimus. Si quis autem mutato ordine voci oculos, luci aures accommodet, huic incassum utraque patent. Si quis odores velit ore discernere, sapores nare gustare, utriusque sensus sibi ministerium, quia pervertit. interimit. Dum enim propriis haec usibus non aptantur, et sua officia deserunt, et ad extranea largitate mensuras pedem cordis presserat, cum dicebat: Neque ambulavi in magnis, neque in mirabilibus super me . Super se quippe in mirabilibus ambularet, si apparere magnus ultra quam poterat quaeet dignitate non potest sine illo esse, qui humilis est; quia est quod humilis potest, quod non potest sublimis, quia ferrum potest, quod non potest aurum: ac per hoc honorem capiti faciunt pedes. Sed mu
Abbreviated transcription (Latin):
scã eccła: nisi suꝑni sui capitis
corpꝰ est: Inqua alius alta uiden¬
do. oculus: alius recta oꝑando.
manus: Alius ad cuncta discur¬
rendo. pes: Alius p̃ceptorũ uo¬
cem intellegendo.auris:Alius
malorũ fetorẽ. bonorũq flagran¬
tiam discernendo.naris est. Qui
corporaliũ more menbrorũ. dũ
uicissim sibi accepta officia im¬
pendunt: unũ de semet ipsis
om̃ib corpꝰ reddunt Et cũdit̾̃¬
sa. incaritate ꝑagant: diu̾sũ eẽ
ꝑhibent. tibi continent᷑: Si aut̃
unum: quid cunctiagerent:
Corpꝰ utiq qd ex multis contine¬
teneret: Quisquis posse plus
quam acceperit conatur:ut
fortasse his cui tantũ modo
datum est. Preceptorũ occul¬
ta disserere tempdet etiã mira¬
culis coruscare: Aut is quem
suꝑnȩ uirtutis donũ ad sola
miracula roborat. etiã diuine
legis pandere occultaconden¬
dat inp̃cipiti eñ pedem porri¬
git. qui m̃surarũ suarũ limitẽ
non adtendit: Plerumq amit¬
dit et qđ poterat: qui audacit̃

Expanded text:
a Ecclesia superni sui capitis corpus est, in qua alius alta videndo oculus, alius recta operando manus, alius ad injuncta discurrendo pes, alius praeceptorum vocem intelligendo auris, alius malorum fetorem bonorumque fragrantiam discernendo naris est. Qui enim corporalium membrorum more dum vicissim sibi accepta officia impendunt, unum de semetipsis omnibus corpus reddunt; et cum diversa in charitate peragunt, diversum esse prohibent ubi continentur. Si autem unum quid cuncti agerent, corpus utique, quod ex multis continetitur quisquis posse plus quam acceperit conatur, ut si fortasse is cui tantummodo datum est praeceptorum occulta disserere tentet etiam miraculis coruscare, aut is quem supernae virtutis donum ad sola miracula roborat etiam divinae legis pandere occulta contendat. In praecipitio enim pedem porrigit qui mensurarum suarum limitem non attendit. Et plerumque amittit et quod poterat qui audacter
Abbreviated transcription (Latin):
loquantur. Nusquam repꝑit᷑¬
grere latine dilectio interpre¬
catur. quod duos in seliget:
uam dilectio adtiob incrpit.
quodest amor dei et ꝓximi:
Dequa apłs: Pienitudo inquit
segie est dilectio. Maior ẽ. aut̾e
hecom̃ib. quia diligit. et cre¬
iit et sperat. Qui atitẽ non di¬
ugit: quiamuis malta bona
faciat. frustra laborat. Om̃is
autem dilectio carnalis:non
dilectio. s magis amor dici so¬
lit: Dilectionis autem nomen.
tantum in me liorib accipi
essonans. aut eymbalum tyn¬
niens: Quod non exses abalio
ĩpulsum. solum sonitum red¬
dit: qui nec ipsi. nec alii ꝓd est:
Caritas autẽ: omnẽ possidet
fructum. Et si habuero pro¬
phetiam et nouerim mysteria

Expanded text:
loquantur: nusquam reperitloquantur: nusquam reperitGraece, Latine dilectio interpretatur, quod duos in se illiget. Nam dilectio a duobus incipit, quod est amor Dei et proximi, de qua Apostolus: Plenitudo, inquit, legis, dilectio . 7. Major est autem haec omnibus, quia qui diligit, et credit, et sperat. Qui autem non diligit, quamvis multa bona faciat, frustra laborat. Omnis autem dilectio carnalis, non dilectio, sed magis amor dici solet. Dilectionis autem nomen tantum in melioribus rebus accipi sonans, aut cymbalum tinniens. Quod non ex se, sed ab alio impulsu solum sonitum reddit, qui nec ipsi, nec alii prodest. Charitas autem omnem possidet fructum. Et si habuero prophetiam, et noverim mysteria
Abbreviated transcription (Latin):
ibuł non habendo quod distri¬
buat. uł aliqua necessitate ꝓ¬
hibitus. nec tradit corpꝰ suum
ut ardeat: si talis passionis nul¬
la tẽptatioẽ: ꝑducit ad regnũ:
ita ut aut ipsam fidem non fa¬
ciat utilem. nisi caritas: Sine
caritate quippe. fides potest
quidẽ ẽẽ: s non et ꝓdeẽ. ꝓpt̃¬
iħu. neq circumcisio aliquid
ualet. neq p̃putium: s fides
que ꝑdilectionem oꝑatur. Sic
eam discernens abea fide. qua
et demones credunt et contre¬
mescunt: Dilectio igitur quȩ
nos tota inhabitat trinitas
Quocirca rectissimȩ sp̃s sẽs cũ
sit deus:uocatur etiam donũ
dei: Quod donum ꝓprie quid
nisi caritas intelligenda estq̃
ꝑducit ad dm̃: et sine qua quod¬
libet aliud deidonum. ñ ꝑdu¬
minum loquar etangelorum¬
autẽ.: qua lingua angeli loquan¬
tur: Non quod angelorũ aliqͥ
lingue sint: s hoc ꝑexaggera¬
tionem dicitur. Item querit᷑:
qualingua infuturo homines

Expanded text:
eribus, vel non habendo quod distrieribus, vel non habendo quod distribuat, vel aliqua necessitate prohibitus, nec tradit corpus suum ut ardeat, si talis passionis nulla tentatio est, perducit ad regnum, ita ut ipsam fidem non faciat utilem nisi charitas. Sine charitate quippe fides potest quidem esse, sed non et prodesse. PIesu neque circumcisio aliquid ualet neque praeputium, sed fides, quae per dilectionem operatur, sic eam discernens ab ea fide, qua et daemones credunt et contremescunt. dilectio igitur, quaenos tota inhabitat trinitas. quocirca rectissime spiritus sanctus, cum sit deus, uocatur etiam dei donum. quod donum proprie quid nisi caritas intellegenda est, quae perducit ad deum et sine qua quodlibet aliud dei donum non perduminum loquar et angelorumur qua lingua angeli loquantur; non quod angelorum aliquae linguae sint, sed hoc per exaggerationem dicitur. Item quaeritur qua lingua in futurum homines
Abbreviated transcription (Latin):
Ntillum isto deidonũ excellen¬
tius: Solum est: qtiod diuidit
inter filios regniet̃ni. et filios
ꝑditionis et̃ne: Dant̃ et alia
ꝑ sp̃m munera: s sine caritate
nichil ꝓsunt. Nisiergo tanto
dei et ꝓximi faciat amatorẽ:
asinistra non transfertur
ad dexteram. Nec sp̃s sc̃s pro¬
priȩ dr̃donum: nisi ꝓpter
dilectionem:quam qui non
habuerit: si linguis hominũ
loquatur et angłorũ: sonans
eramentũ est: et cimbalum
tinniens: Et si habuerit pro¬
phetiam. et scierit omĩa sacra¬
menta. et omnẽ scientiã: et
habuerit omnẽ fidem. ita
ut montes transferat: nichil
est. Et si distribuerit omnẽ
substantiam suã: et sitradide¬
rit corpus suum ut ardeat:
nichil ei ꝓdest. Quantũ ergo
donum est.sine quo adet̃nam
ducuntur: Ipsa uero dilectio.
siue caritas.nam unius rei
utrumq nomenẽ:si habeat
eam.qui non loquitur linguis.
nec habeat ꝓphetiã. nec omĩa
scit sacram̃ta. omnẽq scientiã.
nec distribuit omĩa sua pauꝑ¬

Expanded text:
t isto dei dono excellentius. solum est quod diuidit inter filios regni aeterni et filios perditionis aeternae. dantur et alia per spiritum munera, sed sine caritate nDei et proximi faciat amatorem, a sinistra non transfertur ad dexteram. Nec Spiritus proprie dicitur Donum, nisi propter dilectionem: quam qui non habuerit, si linguis hominum loquatur et Angelorum, sonans aeramentum est et cymbalum tinniens: et si habuerit prophetiam, et scierit omnia sacramenta, et omnem scientiam, et si habuerit omnem fidem, ita ut montes transferat, nihil est: et si distribuerit omnem substantiam suam, et si tradiderit corpus suum ut ardeat, nihil ei prodest . Quantum ergo bonum est, sine quo ad aeternam erducunt? Ipsa vero dilectio sive charitas nam unius rei est utrumque nomen, si habeat eam qui non loquitur linguis, nec habet prophetiam, nec omnia scit sacramenta omnemque scientiam, nec distribuit omnia sua paup
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetiam. futura p̃dicere my¬
steria ad sapientiam: scientia
Nonmirum siscientie caritas
p̃feratur. cum etiam ꝓphetiȩ
et martrrium sine illa nichil
ẽẽ dicantur. Et habuero om¬
nem fidem ita ut montes trans¬
feram. S aluator dicit. fidem
siccit granum sinapis montes
posse transferre: Hic uero apłs
ait. Omnem fidem ẽẽ que trans¬
ferat montes: Vnde intelligitur
ꝑfectam eẽ fidem: que ingrano
sinapis comparatur: Et hoc
non ꝓpter exiguitatẽ. s ꝓpter
tutes facere aut demonia per
fidem eicere. deiuirtus. et głaẽ:
Nec hoc ad meritũ ꝓficit. nisi
quis bonȩ cont̾sationis fuerit
emulus: sicut supra memoraui

Expanded text:
prophetia futura praedicere: mysteria ad sapientiam; scientia Non mirum si scientiae charitas praeferatur, cum etiam prophetia et martyrium sine illa nihil esse dicantur. Et si habuero omnem fidem, ita ut montes transferam. Salvator dicit, fidem sicut granum sinapis montes posse transferre; hic vero Apostolus ait, omnem fidem esse, quae transferat montes, unde intelligitur, perfectam esse fidem, quae grano sinapis comparatur, et hoc non propter exiguitatem, sed propter tutes facere, aut daemonia per fidem ejicere Dei virtus et gloria est: nec hoc ad meritum proficit, nisi quis bonae conversationis fuerit aemulus, sicut supra memoravi
Abbreviated transcription (Latin):
dicebant enim se non ẽẽ de cor¬
pore: quia hanc quã alii gra¬
tiam non habebant. Et si
dixerit auris. quia non sum
oculus. non sũ de corpore. non
ideo non est decorpore. Non
debere dicit illũ qui pauloin¬
ferior est non necessariũ pila
norpori: ꝓpterea quod de

Expanded text:
Dicebant enim se non esse de corpore, quia hanc, quam alii, gratiam non habebant. Et si dixerit auricula: Quia non sum oculus, non sum de corpore; num propterea non est de corpore? Non debere dicit illum, qui paulo inferior est, non necessarium putari corpori, propterea quod de
Abbreviated transcription (Latin):
multa cum inuicẽ suiegeant.
lon discrepant inunitate
iaturȩ: quãtus diũsa sint:
Alla dit̾isitas hec inuinũ con¬
arit ait corporis ttilitas
expleatur: Sicut et ea quib
mundus ipse constat cũ sint
dit̾isa. non solũ officiis s et na¬
turis: adunius tamen mundi
ꝓficiunt ꝑfectionem: et exom̃ib
his nascitur temperies quedã
infructib. qui humane ꝓficiunt
utilitati Non potest autem
dicere octilus manui.oꝑatua

Expanded text:
mbra cum inuicem sui egeant, non discrepant in unitate naturae quamuis diuersa sint, quia diuersitas haec in unum concurrit ut corporis unitas expleatur, sicut et ea quibus mundus ipse constat, cum sunt diversa non solum officiis, sed et naturis; ad unius tamen mundi proficiunt perfectionem, et ex omnibus his nascitur temperies quaedam in fructibus, qui humanae proficiunt utilitati. Non potest autem dicere oculus manui: Opera tua
Abbreviated transcription (Latin):
Caritatẽ autẽ non habuero:
nichil michi ꝓdest: Sinon
ꝓpter dm̃ s ꝓpt̾ gloriã fiat hu¬
manam: aut certe inipso ma¬
rtsrio aduersus fratrẽ deneat
re mẽbra et species caritatis:
Et ideotantis uirtutib pollet:¬
Caritas paciens est: benigna est.

Expanded text:
aritatem autem non habuero, nihil mihi prodest. Si non propter Deum, sed propter gloriam fiat humanam, aut certe in ipso martyrio adversus fratrem teneat ibit membra, et species charitatis: et ideo tantis virtutibus constat. Patiens est, benigna est.
Abbreviated transcription (Latin):
re ȩtiam ille. qui necuult. nec
intellegit quod dicit: sille ꝓ¬
priȩ dicit: qui uoluntatem
ac mentẽ suam sonouiocis e¬
nuntiat. Diuisiones uero
Non ochumanis meritis uult
adscribi. s gratiȩ dei ad hono
in loco ordinis officii ecclesia¬
stici positus. gratiã habet:
quisq sit: non utiq ꝓpriam
s ordinis ꝑefficientiã sp̃s¬

Expanded text:
re etiam ille qui nec vult, nec re etiam ille qui nec vult, nec intelligit quod dicit: sed ille proprie dicit, qui voluntatem ac mentem suam sono vocis eargui. Divisiones vero Non hoc humanis meritis vult ascribi, sed gratiae Dei ad honorin loco ordinis officii ecclesiastici positus, gratiam habet, qualis vis sit: non utique propriam, sed ordinis per efficaciam Sp
Abbreviated transcription (Latin):
contristati. ceperunt ad huc
hanc gratiã habentib inuide¬
re ptitantes hoc maiꝰ eẽ. om̃ib
gentes essetis. ad simtilacrorũ
formam euntes ꝓut duceba¬
mini Spiritalia illis tradi¬
turus exemplũ pͥoris conu̾sa¬
tionis memorat: ut sic̃ simulacro¬
rũ fuerunt forma colentes
idola:et ducebant᷑ duce uolun¬
tate demoniorũ. Ita et colentes
am̃ sint forma legis dominice.
ambulantes sicut placet dño:
forma enim unius cuiꝰq legis.
inꝓfessione et cont̾satione
cultoris debet uideri: Iue eñi
forma. et imago legis dei est:
incuiꝰ fide et conuersatione
euanglii ueritas lucet: Ideo
notum uobis facio: quod ne¬
mo inspũ dei loqtiens dicit.
anathema iħu: Et nemo po¬
test dicere dñs iħs. nisi inspũ
scõ. Quomodo ergo nemo
ficet uoluntatẽ atq intellec¬
gło generaliter posuit u̾bũ.
quod ait. Non om̃is qui diẽ
michi. dnẽ dñe. intrabit inreg¬
num celorũ: uidetur em̃ dicẽ¬

Expanded text:
contristati, coeperunt adhuc contristati, coeperunt adhuc hanc gratiam habentibus invidere, putantes hoc majus esse omnibus gentes eratis, simulacrorum forma euntes, prout ducebamini. Spiritalia illis traditurus exemplum prioris conversationis memorat; ut sicut simulacrorum fuerunt forma, colentes idola, et ducebantur duce voluntate daemoniorum: ita et colentes Deum, sint forma legis Dominicae, ambulantes sicut placet Domino. Forma enim uniuscujusque legis in professione et conversatione cultoris debet videri; ille enim forma et imago legis Dei est, in cujus fide et conversatione Evangelii veritas lucet. Propter quod notum vobis facio, quod nemo in Spiritu Dei loquens, dicit anathema Jesu: et nemo potest dicesanctum. Quomodo ergo nemo ficet voluntatem atque intellecvero generaliter posuit verbum quod ait, Non omnis qui dicit mihi, Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum. Videtur enim dice
Abbreviated transcription (Latin):
uero ds̃. qui oꝑatur omĩa in
om̃ib. Intantũ non hoc homi¬
nib dandum quasi ꝓpriũ. s
solideo a sserit: ut etiã donum
sp̃s scĩ. et gratiã dñi iħu unius
deidicat oꝑationem: Ne grã
patris. et filii. et sp̃s scĩ s indis

Expanded text:
Deus, qui operatur omnia in omnibus. In tantum non hoc hominibus dandum, quasi proprium sit, sed soli Deo asserit; ut etiam donum Spiritus sancti, et gratiam Domini Jesu unius Dei dicat operationem; ne gratia ePatris et Filii et Spiritus sancti:
Abbreviated transcription (Latin):
Deuoto animo et cũ timore ac¬
cedendum ad cõmunionem
docet. ut sciat mens reuers¬
tiamse de bere ei adcuiꝰcor¬
ptis sum̃ dum accedit. Non¬
enim apud se debet iudicare.
quia dñs est. cuiꝰ in mysterio
sanguinem potat: qui cestisẽ
beneficii dei. Qtiẽ nos sict̃ disei¬
plina accipiamꝰ: non erimus
in digni corpori et sanguini
dñi. Gratias enĩuidebimts
reddere redemptori. De hisem̃
erat sermo cum hoc apłs diceret
libet cibum indiscrete negle¬
genterq stimebant. Hic ergo
si corripitur qui ñ di iudicat.
hoc est non discernit aceteris
cibis dominicũ corpus: quo
mͦ dampnat᷑ qui ad eiꝰ mensã
fingens se amicũ. accedit ini¬
micus: Ideo inter uos mult
infirmi et inbecilles: et dormi¬
unt multi. It uerũ ꝓbaret¬
quia ex am̃ futurũ est accipi¬
entium corpꝰ dñi. Iam hic ima¬
ginem itidicii ostendit in eos.
qui inconsideratȩ dñi corpus
acceꝑant: Dum febrib et in¬
firmitatib corripiebantur:
et multi moriebant᷑. ut inhis

Expanded text:
Devoto animo et cum timore accedendum ad communionem docet; ut sciat mens reverentiam se debere ei, ad cujus corpus sumendum accedit. enim apud se debet judicare; quia Dominus est, cujus in mysterio sanguinem potat, qui testis est beneficii Dei. Quem nos si cum disciplina accipiamus, non erimus indigni corpore et sanguine 150 Domini; gratias enim videbimur reddere Redemptori. Ideo erat sermo, cum hoc Apostolus diceret, quemlibet indiscrete negligenterque sumebant. Hic ergo si corripitur qui non dijudicat, hoc est, non discernit a caeteris cibis Dominicum corpus; quo modo damnatur qui ad ejus mensam fingens amicum, accedit inimicinfirmi et imbecilles, et dormiunt multiI Cor. quia examen futurum est accipientium corpus Domini, jam hic imaginem judicii ostendit in eos, qui inconsiderate corpus Domini acceperant, dum febribus et infirmitatibus corripiebantur, et multi moriebantur: ut in his
Abbreviated transcription (Latin):
atẽdei. quia ꝓuida et rationa¬
lilis est menbra dic̃ corpori
membris ꝑfectum. N unc¬
uoluit. Manifestũ est. quia
siom̃s unitis fuissent dignita¬
us: non dicerent᷑ menbra. ne¬
qcorpus.ideo quia uariis men¬
brorũ officiis gubernatur:
Omĩaem̃ unũ menbrũ eẽ non
poterant: Ideo aut̃e multa s̃:
quia abinuic̃e differt̃ digni¬

Expanded text:
tatem Dei, quia provida et rationabilis est, membra dicit corpori membris perfectum. Si aus? Manifestum est quia si omnes fuissent unius dignitatis, non dicerentur membra, neque corpus: ideoque variis membrorum officiis congubernantur; omnia enim unum membrum esse non poterant. Ideo autem multa sunt, quia ab invicem differunt digni
Abbreviated transcription (Latin):
mpendat: Hinc enĩ ꝑ petrum
dr̃. Inusquisq sicut accepit
gatiã in alterutrũ illã ad mi¬
nstrantes. sicut boni dispen¬
ltores multi formis gratie
li: Tunc namq: bene multi¬
fomis gratia dispensat᷑. quan¬
loacceptũ donũ et ei qui hoc
nonhabet creditur:quando
ꝓpter eum cui inpenditur.
datum putatur: Hinc alio
cem. Tunc enim nos caritas
uugo culpe liberos reddit.
cumuicissim nos. nr̃o ꝑamorẽ
lruitio subicit: Qtimet alie¬
nabona nã credimꝰ et nostra
aliis. quasi sua offerentes exhi¬

Expanded text:
impendat. Hinc enim per Petrum impendat. Hinc enim per Petrum dicitur: Unusquisque sicut accepit gratiam in alterutrum illam administrantes, sicut boni dispensatores multiformis gratiae Dei . Tunc namque bene multiformis Dei gratia dispensatur, quando acceptum donum et ejus qui hoc non habet creditur, quando propter eum cui impenditur sibi datum putatur. Hinc per Pcem . Tunc enim nos charitas a jugo culpae liberos reddit, cum vicissim nos nostro per amorem servitio subjicit, cum et aliena bona nostra credimus, et nostra aliis quasi sua offerentes exhi
Abbreviated transcription (Latin):
rat: Ille uentura queq uelut
p̃sentia ad tendit: et tam̃ in
nulla signorũ oꝑatione se
exerit. Iste ꝑdiscretionẽ sp̃s
infactis subdlit̃ mentes con¬
spicit: et tam̃ diu̾si generis
linguas nescit: Ille diuersi
generis linguas examinat:
s tam̃ in reb similib dissimi¬
lia corda non pensat: Alits
inuna lingua quã nouit. se¬
monũ pondera inter p̃tan-¬
do prudent̃ discutit: et cam̃
reliquis bonis que non haba
pacienter caret: Sic itaq
creator noster ac dispositor
cuncta moderatur: ut qui
extolli poterat ex dono quod
habet. humiliet᷑ exuirtute
quam non habet: Siccund
moderatur: ut cum ꝑinpens
iterum subdat: et meliorem
usq dono alioeũ qui sibi
bicitur. adtendat: ac licet
amen quẽ suꝑat. se in aliis pꝰ¬
inat: Sic cuncta moderat᷑
aritatis ne cessitudine. fiant
m̃ia singulorũ: Unusquisq
it qd̃ non accepit. inaltero
possideat: ut ipse alteri possi
uendo quod accepit humilit̃

Expanded text:
rat. Ille ventura quaeque velut rat. Ille ventura quaeque velut praesentia attendit, et tamen in nulla signorum operatione se exerit; iste per discretionem spirituum in factis subtiliter mentes conspicit, et tamen diversi generis linguas nescit. Ille diversi generis linguas examinat, sed tamen viribus similibus dissimilia corda non pensat. Alius in una lingua quam novit, sermonum pondera interpdo prudenter discutit, et tamen bonis reliquis quae non habet patienter caret. LXXXVII. Sic itaque creator noster ac dispositor cuncta moderatur, ut qui extolli poterat ex dono quod habet, humilietur ex virtute quam non habet. Sic cuncta moderatur, ut cum impensa atiam alteri alterum subdat, et meliorem quisque dono alio eum qui sibi subjicitur, attendat. Ac licet tamen quem superat se in aliis postponat. Sic cuncta moderaturcharitatis necessitudine, fiant omnia singulorum. Et unusquisque sic quod non accepit in altero posdendum quod accepit humiliter
Abbreviated transcription (Latin):
turtutũ: potestatẽ dari signi¬
ficat ineiciendis demoniis:
aut signis faciendis: Alii ꝓphe
futura. Alii discretio sp̃utm:
mundanꝰ. Alii genera lingua¬
guis. Alii interptatio sermo¬
nũ: Inter p̃tari est: ut dicta
illorũ qui linguis locuntur.
uł litteris. ꝑdonũ dei fidelit̃
entiȩ polleatmec tam̃ sermone
scientiȩ. idẽ doctrina fulciat᷑:
quia sentire atq inuenire suf¬
ficit. exiã qđ ꝑdiscendi studiũ
non adp̃hendit: Ille ꝑsermo¬
nem scientiȩ fulgeat:. nec tam̃
uerbo sapientiȩ conualescat:
quia et sufficit explere qͣntũ
didicit: et ad sentiendũ ex se¬
met ipso subtile aliquid non
ad surgat. Iste ꝑfidẽ et elem̃¬
tis imꝑat. nec tam̃ ꝑsanita¬
tum gratiã. infirmitates cor¬
porum curat. Ille ꝑorationis
opem morbos subtrahit:
nec tam̃arentiterre uerbo
pluuias reddit. Iste ꝑope¬
orationẽ uirtutũ ad p̃sentem
uitã etiã mortuos reuocat:
Et tam̃ ꝓphetie gratiã ñ ha
bens. quȩ sibi uentura st̃ igno¬

Expanded text:
virtutum. Potestatem dari significat in ejiciendis daemoniis, aut signis faciendis. Alii prophfutura. Alii discretio spirituumundani. Alii genera linguai interpretatio sermonum. Interpretari est, ut dicta illorum, qui linguis loquuntur vel litteris, per donum Dei fideliter entiae polleat, nec tamen sermone scientiae, id est doctrinae fulciatur: quia sentire, atque invenire sufficit etiam quod per discendi studium non apprehendit. Ille sermone scientiae fulgeat, nec tamen in verbo sapientiae convalescat; quia et sufficit explere quantum didicit, et tamen ad sentiendum a semetipso subtile aliquid non assurgit. Iste per fidem et elementis imperat, nec tamen per sanitatum gratiam infirmitates corporum curat. Ille orationis opere morbos subtrahit, nec tamen arenti terrae verbo pluvias reddit. Iste operatione virtutum ad praesentem vitam etiam mortuos revocat, et tamen prophetiae gratiam non habens, quae sibi ventura sunt igno
Abbreviated transcription (Latin):
poraliũ: et huic illã p̃ferendã
ẽẽ ambigit nemo Cum enim¬
rerũ htimanarũ scientia dicit᷑:
ea dr̃. qua quisq nouit. uł quot
uł quales fundos habeamus.¬
uł quid auriquid argenti: s
temꝑantiȩ decus fortitudinis
robur: iustitiȩ sc̃ĩtatẽ: Hec eñi
sunt. quȩ nullã fortunã metu¬
entes. tiere nr̃a dicere audemus:¬
Alteri fides. in eodem sp̃ũ.
Hoc dicit: ut fidei ꝓfitende
ac uindicande. pressa uerecun¬
dia. accipiat facultatem Al¬

Expanded text:
poralium, et huic illam praeponendam poralium, et huic illam praeponendam esse ambigit nemo. Relirerum humanarum scientia dicitur, ea dicitur, qua quisque nouit uel quot uel quales fundos habeamus, quid auri, quid argenti, quitemperantiae decus, fortitudinis robur, iustitiae sanctitatem. haec enim sunt, quae nullam fortunam metuentes uere nostra dicere audemusAlii fides in eodem Spiritu. Hoc dicit, ut fidei profitendae ac vindicandae, pressa verecundia, accipiat facultatem. Al
Abbreviated transcription (Latin):
psĩgloria et potestas et
ntura. dei est: et dñs iħs idem
aetus tinus: et tres. deus unus
dicuntur: Ut trinitatis my¬
feriũinunius dei natura et
potestate claudatur: cum sit
nmensum: Uunicuiq aut̃
litur manifestatio sp̃s aduti¬
itadem: Hoc est. donum acci¬
pit. ut diuinis retinaculis
untam suã gub̃nans: et sibi et
alis utilis sit: dum exemplum
bone conuersationis ostendit:¬
lii quidem ꝑsp̃m datur ser
dest datur illi prudentia: ñ
prudens: ut discernat que
uitanda st̃: quȩ sequenda:
et scientiȩ recta distinctio. qͥd
entiã. ut ad sapientiã ꝑtineat
et̃narum rerum cognitio in¬
tellectualis: Ad scientiã uero.
temporaliũ rerum cognitio
rationalis: Quidcui p̃ponen¬
dum siue post ponendũ sit:
non est difficile iudicare: Si
autẽ alia est adhibenda discre¬
tio qua dinoscantur hec duo
que ꝓculdubio distare apłs
tissima differentia est: qđ alia
sit intectualis cognitio et̃na¬
rum rerũ: alia rationalis dem¬

Expanded text:
ti gloria, et potestas, et natura Dei est, et Dominus Jesus idem Deus unus, et tres Deus unus. dicuntur; ut Trinitatis mysterium in unius Dei natura et potestate claudatur, cum sit immensum. Unicuique autem datur manifestatio Spiritus ad utilitatem. Hoc est, donum accipit, ut divinis retinaculis vitam suam gubernans, et sibi et aliis utilis sit, dum exemplum bonae conversationis ostendit. Cuidam enim datur per d est, datur illi prudentia non prudens, ut discernat quae vitanda sunt, quaeve sequenda. mo scienti ut ad sapientiam pertineat aeternarum rerum cognitio intellectualis; ad scientiam vero, temporalium rerum cognitio rationalis: quid cui praeponendum sive postponendum sit, non est difficile judicare. Si autem alia est adhibenda discretio, qua dignoscantur haec duo, quae procul dubio distare Aposttissima differentia est, quod alia sit intellectualis cognitio aeternarum rerum, alia rationalis tem
Abbreviated transcription (Latin):
nus est. uirtute eorũ et uitio qͥ m
stiscipiunt si ue ñ suscipiunt.
inuitam transit aut mortem:
ut quicrediderint. salui fiant:
qui non crediderint. ꝑeant.
nec hoc mirandum de apło:¬
cum etiam de dñolegerimus:
Ecce hic positus est inruinam.
Solis eñĩ radii.tam mundaloca
excipiunt. quã in munda: et sic
in florib quomͦ instercore lucẽtͥ
nec tam̃ solis radii polluuntur.
Sic et xp̃ibonus odor qui num¬
quã mutari potest. nec suãna¬
turã amittere:credentib uita
est. meredulis mors: Mors autẽ.
non ista cõmunis. qua cũ bestis¬
morim̃ et ium̃tis: s illa. de qua
scriptũ est. Anima que peccate¬
rit.: ipsa morietur: Ergo nec
uita hec arbitranda ẽ quasyi¬

Expanded text:
nus est, uirtute eorum et uitio, qui nus est, uirtute eorum et uitio, qui suscipiunt siue non suscipiunt, in uitam transit aut mortem, ut, qui crediderint, salui fiant, qui non crediderint, pereant. nec hoc mirandum de apcum etiam de Domino legerimus: Ecce hic positus est in ruinam,solisque radios tam munda loca excipiant, quam immunda, et sic in floribus, quom do in stercore luceant: nec tamen solis radii polluuntur. Sic et Christi bonus odor, qui nunquam mutari potest, nec suam naturam amittere, credentibus vita est, incredulis mors. Mors autem non ista comorimur et iumentis, sed illa, de qua scriptum est: anima, quae peccauerit, ipsa moriet u r. ergo et uita non haec arbitranda est, qua spi