comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cilu Acolie insulesiciliȩ a ppellatur ab colo
yppotos filio quem po&ac finxerunt
regem fuisse uentorum. sedut uar¬
rodicit rector fuit istarum insula¬
rum & quia ex earum nebulis. & fumo
futoros pdicebat flatus uentorum ab
imperitis uisus euentos sua potestate
retinuis se. Cadem insulae & uulcaniȩ
uocantur quod & ipsesicut a&hanna
ardeant s aut nouem babentes propria
nomina quarum primam liparius qui¬
dam liparem uocauit. qui cam ante a colũ
rexit. Altera aerauocatur quod sit
collibus eminentissimis. relique uero
qm̃ qm nocte arderł a coliae siut
uul caniac dicuntur. Exhis qut¬
dam ab initionon facrunł postea
maria e ditce usque adnunc ꝑmanent.

Expanded text:
 Aeoliae insulae Siciliae appellatae ab Aeolo Hippotae filio, quem poetae finxerunt regem fuisse ventorum: sed ut Varro dicit, rector fuit istarum insularum, et quia ex earum nebulis et fumo futuros praedicebat flatus ventorum, ab inperitis visus est ventos sua potestate retinuisse. Eaedem insulae et Vulcaniae vocantur, quod et ipsae sicut Aethna ardeant. Sunt autem novem habentes propria nomina. Quarum primam Liparus quidam Liparen vocavit, qui eam ante Aeolum rexit; altera Hiera vocatur, quod sit collibus eminentissimis; reliquae vero, quoniam nocte ardent, Aeoliae sive Vulcaniae dicuntur. Ex his quaedam ab initio non fuerunt; postea mare editae usque ad nunc permanent.
Abbreviated transcription (Latin):
pant eo quod sibi soc&atis concon¬
cor dia& communio nequadam con¬
ueniant. Nam sic eamt̾senaturali
quadam ratione iuncta dicuntur
modo originem ab ignerocipien¬
tes usque ad tram modo a terra
usquea dignem. ut ignis quidem
inacra desinat. Aer in qua den¬
setur uł aquam aer interracras¬
sescit rursus que tradiluatur in
nia aelem̃ta omnib: infe. sed unum¬
quo que corum excoquodamplius
hab& accepis seu o cabulam. sunt aut
diuina prouidentia propriis ani¬
mantibus distribuita. Namcelum
Angelis aerem uolucrib: marepis¬
cibus terram in omnib: c&eris que
creator ipscimpleuit

Expanded text:
pant eo quod sibi societatis concordia et communione quadam conveniant, nam sic ea inter se naturali quadam ratione juncta dicuntur, modo originem ab igne repetentes usque ad terram, modo a terra usque ad ignem, ut ignis quidem in aera desinat, aer in aquam densetur, aqua in terram crassescat, rursusque terra diluatur in nia elementa omnibus inesse, sed unumquodque eorum ex eo quod amplius habet accepisse vocabulum. Sunt autem divina Providentia propriis animantibus distributa, nam coelum angelis; aerem volucribus, mare piscibus, terram hominibus, caeterisque Creator ipse implevit
Abbreviated transcription (Latin):
Acscarus piscis dictus. coquod so¬
lus aescamruminare ꝑhib&ur.
denique aliipis ces non rumina n
tradunc aut huncingenio sum c̃e.
namque inclusum  nassis non
fronte crumpere. nec in serci¬
suiminibus caput inserere sed
auersum caudae ictib crebris.
laxare fores atque ita retror¬
sum redire quem luc tatum q.
si forte alius ȩscarius. extrinsecꝰ
uideat. ad p̃hensa mordicus
cauda ad iuua renirurerũpenus¬

Expanded text:
scarus dictus, eo quod solus escam ruminare perhibetur: denique alii pisces non ruminant. Tradunt autem hunc ingeniosum esse; namque inclusum nassis non fronte erumpere nec infestis viminibus caput inserere, sed aversum caudae ictibus crebris laxare fores atque ita retrorsum redire; quem luctatum eius si forte alius escarus extrinsecus videat, adprehensa mordicus cauda adiuvare nisus erumpen
Abbreviated transcription (Latin):
& insor: atgyptus inferior abori¬
ł ab&e siriam & palestinam
Ao occa sulibiam a sepientrione
marenrm. ameridicmon tẽm
qui appellatur climax. Aegyptu
superiorem fluuium quenilum
A egi pius superior in oriente ꝑlon¬
gum extenditur cuie. A septentri¬
oñ sinus arabicas. a meridic oceanꝰ
nam ab occasu ex inferiore Aegyp¬
to incipit ab orrente ru bromari
A cgyptus quae prius aerta dice¬
batur ab aegypto danai fratre :
postea ibi regnante nom en accepꝰ
haccaborinte syriac a crubromafi
÷econiuncta ab occasulibiam hab&
a septen trionꝰ martmagnum A me¬
ri dicuero introrsus recedit ꝑten¬
densusquead a&hiopiam rogiogli
imbribus insueta & pluuiarum
ignara Nilus solus eam circum¬
fluens inrigat & inundatione
sua fecundat. Vnde & ferax fru¬
gibos multum partem .e ter¬
rarum frumento alit e& erorũ
quoque negotiorum adeocopio¬
sa& impleit necessariis mercib
etiam orbem terrarum finis ac¬
gypti canopia. acanope mena¬
ligubernatore sepulto in eam

Expanded text:
s. Aegyptus inferior ab oriente habet Syriam Palaestinam, ab occasu Libyam, a septentrione mare Nostrum, a meridie montem, qui appellatur Climax, et Aegyptum superiorem, fluviumque NilumAEGVPTVS SVPERIOR in orientem per longum extenditur. cui est a septentrione sinus Arabicus, a meridie oceanus. nam ab occasu ex inferiore Aegypto incipit, ad orientem Rubro mari Aegyptus, quae prius Aeria dicebatur, ab Aegypto Danai fratre, postea ibi regnante, nomen accepit. Haec ab Oriente Syriae, ac Rubro mari conjuncta, ab Occasu Libyam habet, a Septentrione mare Magnum, a Meridie vero introrsus recedit, pertendens usque ad Aethiopes; regio coeli imbribus insueta, et pluviarum ignara. 28. Nilus solus eam circumfluens irrigat, et inundatione sua fecundat, unde et ferax frugibus, multam partem terrarum frumento alit, caeterorum quoque negotiorum adeo copiosa, ut impleat necessariis mercibus etiam orbem terrarum. Finis Aegypti Canopaea a Canope Menelai gubernatore sepulto in ea
Abbreviated transcription (Latin):
guitur sicut acgrotatio in cor port.
sic aegritudo in animonom bab&
non sciunctum adolere. doloris igit᷑¬
Aegritudo ide causa efficiens aegri¬
tudinem inanimo. tam qua a egro¬
tatione in corpore

Expanded text:
em. Sicut aegrotatio in corpore, sic aegritudo in animo nomen habet, non seiunctum a dolore. Dolor est igitur origo, id est causa efficiens aegritudinem in animo, tamquam aegrotationem in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
aeger ꝓpriae animomestus na
corpore ac grotus dicitur. promn¬
de acger ẽ & tristis & maleualens
Aegrotus aut̃ siue aegrotans
tantum modomaleualens. Aeger

Expanded text:
Aeger proprie animo maestus, nam corpore aegrotus dicitur. Proinde aeger est et tristis et male ualens, aegrotus autem siue aegrotans tantummodo male ualens. Inter
Abbreviated transcription (Latin):
cudni Adulter uiolator maritalis pudoris
eo quod alterius torum polluat¬
Adulterium est in lusio alien coniugii
quod quia alterius toru commaculau
adulterii nomen accepit

Expanded text:
cedine. Adulter, violator maritalis pudoris, eo quod alterius torum polluAdulterium est inlusio alieni coniugii, quod, quia alterius torum commaculavit, adulterii nomen accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
bantur. interpractantur aut
lin gua hebraica acgyptii affli¬
gentes coquod ad flixerunt di
populum prius quam diuinoau¬
xilio liberarintur

Expanded text:
bantur. Interpretantur autem lingua Hebraica Aegyptii, affligentes, eo quod afflixerunt Dei populum, priusquam divino auxilio liberarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
i Adoles cencior. non utiq magis ad¬
olescens sed minus ut senior minꝰ
senes ubi conparatiuus gradus
minus significat apositiuo. ergo
senior non satis. sicut iuuenior in¬
trauiuenem. sicut pauperior in¬
tra pauperem

Expanded text:
 Adolescentior non utique magis adolescens, sed minus; ut senior minus senex; ubi comparativus gradus minus significat a positivo. Ergo senior non satis senex, sicut junior intra juvenem, sicut pauperior intra pauperem
Abbreviated transcription (Latin):
Ad tonitus ucluti futore quod am ins¬
tinctus atque stupefactus. dictusaut
ad tonitus a tonitruorum strepitu
qua si tonitruo obstupe factus cuici¬
no fulgore aut tactu ꝑximos.

Expanded text:
Adtonitus, veluti furore quodam instinctus atque stupefactus; dictus autem adtonitus a tonitruum strepitu, quasi tonitru obstupefactus et vicino fulgori aut tactu proximus.
Abbreviated transcription (Latin):
Ac qui noctium appellatum quod tun&
dies & nox horarum spatio aequali con¬
sistunt. duos̃ aut̃ aqui noctia unum
uernale & aliud autumnalequae
tobrium quia annus oliminduas
induas tantum partes diuidebatur
hocẽ in acstiuum & hiem alesolesti¬
tium & induo emis pheria¬

Expanded text:
Aequinoctium appellatum quod tunc dies et nox horarum spatio aequali consistunt. Duo sunt autem solstitia: unumvernale, et aliud autumnale, quatobrium, quia annus olim in duas tantum partes dividebatur, hoc est, in aestivum et in hiemale; solestitium in duo emispheria
Abbreviated transcription (Latin):
esdon A doreum tritiigenus quodaulgose
mendicitur edor quondam appelła¬
tum abedendo quia coprimo usis
homines siue quia in sacrificio ipsius
generis panis ad aras offerebatur

Expanded text:
endi. Adoreum tritici genus, quod men dicitur. Ador quondam appellatum ab edendo, quia eo primo usi sunt homines, sive quia in sacrificio ipsius generis panis ad aras offerebatur
Abbreviated transcription (Latin):
placat.
Ad sentiae
assentationes id est
confessio. utsiquis tibi dealiquare
dicat & tuilli assentias ipscres assen¬
tiae nuncupantur

Expanded text:
ellica. Adsentiae, adsentationes, id est consensiones. Vt si quis tibi aliquam rem dicat et tu illi adsentias, ipsae res adsentiae nuncupantur
Abbreviated transcription (Latin):
cum arena alba mollis sima pila¬
que molaquȩ terebatur. deindemis¬
cebatur trib: partibus nitri ponde¬
reuelo mensura adiquata in
alias fornaces trans fundebatur
admonitrum atquer ccoctum
fiebat uitrum parum & candidũ¬

Expanded text:
m arena alba mollissima pila molaque terebatur. Dehinc miscebatur tribus partibus nitri pondere, vel mensura, ac liquata in alias fornaces transfundebatur, ammonitrum, atque haec recocta fiebat vitrum purum et candidu
Abbreviated transcription (Latin):
cnlu Aedem omne aedificium antiqui aedẽ
appellauer alii aedem ab edendoqui¬
dem sumpsisse nom̃ existimant dan¬
tes cremplum deplcuto siuo cassemuos
in adem ad prandium hincest & ae¬
dificium coquod fuerit prius ad ae¬
dendum factum

Expanded text:
ni. 2. Omne aedificium antiqui aedem appellaverunt. Alii aedem ab edendo quidem sumpsisse nomen existimant, dantes exemplum de Plauto: Si vocassem vos in aedem ad prandium Hinc et aedificium, eo quod fuerit prius ad edendum factum
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis accidat ut puta benele¬
gi bencaduerbium est. legiuer¬
bum indcergodictum ad uerbi¬
um quod semꝑ uerbo iunctum ad¬
impleatur. uerbum enimsolum
hodi ea dicis illi uerbum hodic
scribo & iuncti uerbo implesti¬
sensum

Expanded text:
verbis accedat, ut puta, 'bene lege'. 'Bene' adverbium est, 'lege' verbum. Inde ergo dictum adverbium, quod semper verbo iunctum adinpleatur. Verbum enim solum'hodie'. Adicis illi verbum, 'hodie scribo', et iuncto verbo inplestisensum
Abbreviated transcription (Latin):
quae duabus constat ebdomadis
ꝓpt̃ intellectum &ultionem q̃ duo
nondum erant inpueris. & porri¬
gitur hacca&as a quinto decimo
annous que inuicessimum octauu
Adoles censdictus. ab adolendo atq
orostondo unda  quidã doagri¬
cultura loquens. matur os cente
frutum adoles centem uocauit.

Expanded text:
a duabus constat ebdomadibus propter intellectum et rationem. Quae duo nondum erant in pueris, et porrigitur haec aetas a quinto decimo anno usque ad uicesimum octauutem dictus ab adolendo atque crescendo. Vnde et quidam, de agricultura loquens, maturescentem fructum adulescentem uocauit.
Abbreviated transcription (Latin):
& filii & spssti. sicut enim intribus
testibus sit tomne uerbum. Ita hoc
sacram̃ tum confirmat ternarius
numerus nominum diuinorum quod
aut̃ ꝑaquam baptismum datur baec
ratio ẽ. uoluit enim dñs utres illu
in uisibilis ꝑ congruens sed ꝓfecto
contretabile & ui sibileim pender&
aclem̃tum. suꝑ quod &icm in prin¬
cipio ferebatur sp̃s sc̃s. Nam sicut
a quapurgat exterius corpusita
latenter eius mysterio pͥscm purifi
in uocato enim dõ descendit spsscs
eas desem& ipso. & accipiuntuim
purgationis ut in eis & caro & anima
delictis inquinata mund&ur

Expanded text:
piritus sancti.' Sicut enim in tribus testibus stat omne verbum, ita hoc sacramentum confirmat ternarius numerus nominum divinorum. Quod autem per aquam baptismum datur, haec ratio est. Voluit enim Dominus ut res illa invisibilis per congruentem, sed profecto contrectabilem et visibilem inpenderetur elementum, super quem etiam in principio ferebatur Spiritus sanctus. Nam sicut aqua purgatur exterius corpus, ita latenter eius mysterio per Spiritum Invocato enim Deo descendit Spiritueas de semetipso; et accipiunt vim purgationis, ut in eis et caro et anima delictis inquinata mundetur
Abbreviated transcription (Latin):
aspirationem siadiciatur h. litte¬
raubi non deb& aut d&rehatur
ubi ee oport& ꝓhiatum quocies
in pronunciatione scinditur uersus
antequam complectur siue quocies
uocalis uocalem sequitur ut musete
onides fit barbarismus & ꝑ mota¬
cismos &iotti cismos & labdacismos
mota cis muscuit quocies .m. lit tera
uocalis sequitur ut bonum aurum
iustum amicum. sed hocuitium aut
suspensione .m. litterȩ a ut d& rac¬
tione uitamus. lota cismus equocies
iniota litterti duplicatur sonus ut
troua maua ubi ecrum litterarũ
adeo exilis erit pronunciatio. ut
mus quod contractac̃. namunum
largius duo exilius ꝓferre debemꝰ
conlisio ẽ quociens nouissimae
syllabe finis in alterius principio
ẽ ut matera¬

Expanded text:
aspirationem, si adiciatur H litteaspirationem, si adiciatur H littera ubi non debet, aut detrahatur ubi esse oportet. Per hiatum, quotiens in pronuntiatione scinditur versus antequam conpleatur, sive quotiens vocalis vocalem sequitur, ut 'Musae Aonides'. Fit barbarismus et per motacismos, iotacismos et labdacismos. Motacismus est, quotiens M litteram vocalis sequitur, ut 'bonum aurum', 'iustum amicum'; sed hoc vitium aut suspensione M litterae, aut detractione vitamus. Iotacismus est, quotiens in iota littera duplicatur sonus, ut 'Troia', 'Maia'; ubi earum litterarum adeo exilis erit pronuntiatio, ut mus. Quod contra est; nam unum largius, duo exilius proferre debemus. Conlisio est, quotiens novissimae syllabae finis in alterius principio est, ut 'mater
Abbreviated transcription (Latin):
Barbarismus uerbum corruptalit¬
tera uel sono enunciatum. litteraut
flori & dum flor ebit dicere oportect
sonosi ꝓmedia syllaba prima ꝓdu
tibus dum latina corationis inregri¬
tatem nescirent. una quacque fac
tur omanorum cum opibus suis uitia
quoque & uerborum & morum roma
transmisit. Intꝰ barbaris mũ aut̃ &¬
barbaro lexit hocintꝰ est quod bar¬
burismus in uerbo latinosit. dum
corrumpitur. quando uero barbara
uerba. latinis eloquiis inseruntur
bcrbarolexis dicitur. Item quando
in ꝓsauitium fit sermonis barbaris¬
mus uocatꝰ. quando inm & rom&a¬
plas mus dicitur. barbaris musaut᷑
fit scripto & ꝓnunciationon scripto
quat tuor modis siquis in uerbolit¬
teram uł syllabam adici at mut&
trans mut& ułminuait. ꝓnuncia¬
tionc aut̃ fit intemporibustonis as¬
pirationibus &reliquis quȩ sequuntur
Pertem pora quippefit barbaris¬
mus si pro longa syllababreuis ponat᷑
aut probreui longa ꝑ tonos si accen¬
tus in cilia syllaba conmutdur ꝑ

Expanded text:
Barbarismus est verbum corrupta littera vel sono enuntiatum. Littera, ut 'floriet', dum 'florebit' dicere oporteat; sono, si pro media syllaba prima prodtibus, dum latinae orationis integritatem nescirent. Unaquaeque enim gens facta Romanorum cum opibus suis vitia quoque et verborum et morum Romam transmisit. Inter barbarismum autem et barbarolexim hoc interest, quod barbarismus in verbo latino fit, dum corrumpitur; quando autem barbara verba latinis eloquiis inferuntur, barbarolexis dicitur. Item quando in prosa vitium fit sermonis, barbarismus vocatur; quando in metro, metaplasmus dicitur. Barbarismus autem fit scripto et pronuntiatione. Scripto quattuor modis: si quis in verbo litteram vel syllabam adiciat, mutet, transmutet, vel minuat. Pronuntiatione autem fit in temporibus, tonis, aspirationibus et reliquis quae sequuntur. Per tempora quippe fit barbarismus, si pro longa syllaba brevis ponatur, aut pro brevi longa. Per tonos, si accentus in alia syllaba commutetur. Per
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa o pobalsumum sucus collectus
ex arbore namopodicitur sucus
ꝓbatio aut̃ balsami. ut dicit pleni¬
us hacc esł quod si contra solem
fertitur & corruptum non sit ma¬
num ferentis exurit
B alteum cingulum militare¬
s uest diccum ꝑeoquod ex eo si gna
dent ad de monstrandum legionis
militaris summam idẽ sexmiliu
sexcentorum ex quonumero & ipsi
consistunt. unde& balitus dicitur
non tam̃ quocingitur sd&iam
a quo ar madependent

Expanded text:
ipsa, opobalsamum sucus collectus ipsa, opobalsamum sucus collectus ex arbore. Nam opo dicitur sucus. Probatio autem balsami, ut dicit Plinius, haec est, quod si contra solem feratur et corruptum non sit manum ferentis exuritBalteus cingulum militare est, dictus per hoc, quod ex eo signa dependent ad demonstrandam legionis militaris summam, id est, sex millium sexcentorum, ex quo numero et ipsi consistunt: unde et balteus dicitur; non tam quod cingitur, sed etiam a quo arma dependent
Abbreviated transcription (Latin):
do b alsami arbor iniudȩa intretmi¬
nostantum uigintiiugerum erat.
Posteaquã cadẽ regione roma¬
ni potitis &iam latissimis col¬
libus ꝓpagata est stirpesimilis
uitis folus similis rutae. sed
albidioribus semꝑ que manenTi¬
bus arbor aut bulscimum lig¬
num eius xỹlobadscimum fruc¬
cus siues emen carpobuls amũ
sucus opobalsumum quodideo
cum adiectione significatur. eo
quod ꝑ cussus ferreis angulis
cortex ligni ꝑ cauernas eximii
odoris guita discillat. Cauer¬
naenim greco sermoncopedici¬
tur cuius gutta adulterant
admixto er̃prino oleo uł
melle sed sincerus ꝓbatur a
melle sicum lacte coagulaiuerit¬
A boleo siinsallatus auterdmix¬
cus facile fucri resolucus prac¬
terca et siluncuestes exipsopol¬
lute non maculantur
Adulterutus quidem nequecum lac
coagulut & ut olcum inacquam
suꝑnatut & uestem maculat
Balsamaccut supra fuerint tantu
uimhabent ut si solexcanduerit
sustineri in manu non possint
s Balsamum & opobalsamum hacc¬

Expanded text:
 Balsami arbor in Iudaea intra terminos tantum viginti iugerum erat. Posteaquam eandem regionem Romani potiti sunt, etiam latissimis collibus propagata est, stirpe similis vitis, foliis similis rutae, sed albidioribus semperque manentibus. Arbor autem balsamum, lignum eius xylobalsamum dicitur, fructus sive semen carpobalsamum, sucus opobalsamum. Quod ideo cum adiectione significatur, eo quod percussus ferreis ungulis cortex ligni per cavernas eximii odoris guttam distillat; caverna enim Graeco sermone ὀπὴ dicitur. Cuius guttam adulterant admixto Cyprino oleo vel melle. Sed sincerus probatur a melle si cum lacte coagulaveriab oleo, si instillatus aquae aut admixtus facile fuerit resolutus, praeterea et si laneae vestes ex ipso pollutae non maculantur. Adulteratus quidem neque cum lacte coagulat et ut oleum in aqua supernatat et vestem maculat. Balsama autem si pura fuerint, tantam vim habent ut, si sol excanduerit, sustineri in manu non possinter balsamum et opobalsamum
Abbreviated transcription (Latin):
isłi Bariona in linguanra sonat filius
columbae & c̃nom syrum paritꝰ
& hebreum barquippe linguast
rici filius iona hebraicȩ columba
utroque sermonedicitur ba¬
riona
Bariptos gemmnani grae cum
sanguincis & albis notis

Expanded text:
mon Bar-iona in lingua nostra sonat filius columbae, et est nomen Syrum pariter et Hebraeum. Bar quippe Syra lingua filius, Iona Hebraice columba; utroque sermone dicitur BarionaBARIPTOS gemma nigra est cum sanguineis et albis notis
Abbreviated transcription (Latin):
Baratrum nimia caltitudinis nom̃ est¬
& dict umbaratrum quasi uorago
atra scilica a ꝓfunda¬
barbam hominum barbaspecudũ dicimꝰ
sunt barbas & hominum utapud uir¬
gilium barbas in cana quem̃ t̃ti
Barbac̃de coris signum uirilitatis in¬
dicium que & iuuenturem significat¬
& sexus naturam distinguit

Expanded text:
Baratrum nimiae altitudinis nomen est: et dictum baratrum quasi vorago atra, scilicet a profundBarbam hominum, barbas pecudum vel s. Barbas et hominum, ut apud Virgilium: Barbas incanaque menta ba est decoris signum, uirilitatis indicium, quae et iuuentutem significat et sexus naturam distinguit
Abbreviated transcription (Latin):
dõbalistagenus torm̃ti ab emit¬
tendo ia cula dicta
inde & fundibadus quasi fundac
mittens contrabullis tam testu¬
do ual& series enimfitarmorum
um bonibus int̾ conligatis
uu balneis nom̃ inditum alaiuatione
maeroris. nam grccibalanion
dixer̃ quod anxi &utem animi
tollat haec & gymnasiadicunt᷑
quaibi a thel&ue ancocorpore
& ꝑfricatum manibus exercitañ
nam grmnasium grecelictine
exercitum dicitur grmnas uero

Expanded text:
. Balista genus tormenti ab emittendo iacula dicta; Inde et fundibalus, quasi fundens et emittens. Contra balistam testudo valet: series enim fit armorum, umbonibus inter se collectis Balneis vero nomen inditum a lavatione moeroris. Nam Graeci balaneion dixerunt, quod anxietatem animi tollat. Haec et gymnasia dicuntur, quia ibi athletae uncto corpore et perfricato manibus exercitantur: Nam gymnasium Graece, Latine exercitium dicitur, sicut supra
Abbreviated transcription (Latin):
endũ B arca ẽ quaccunta nauium con¬
mercia adlitus portat haccnauis
inpelago ꝓpenimias undas susce¬
pit gremio ubi aut adꝓpinquaue¬
rit portui redd &ui cembarchan aui
quam accepit inpclago

Expanded text:
 Barca est, quae cuncta navis commercia ad littus portat. Hanc navis in pelago propter nimias undas suo suscipit gremio. Ubi autem appropinquaverit portui, reddit vicem barca navi quam accepit in pelago
Abbreviated transcription (Latin):
c& era execranda mystcria xpͥm
caclestac corpus. habuis seconfir¬
mant nec ad sumpsisse carnem
de uirgine sed ꝑ eam qua sia quã
ꝑ fistulam transisse delerant

Expanded text:
era execranda misteria Christum celeste corpus habuisse confirmant nec adsumsisse carnem de uirgine, sed per eam quasi aquam per fistolam transisse delirant
Abbreviated transcription (Latin):
cant brattadicitur tenuis¬
lamina pecunia prius de pecu¬
dibus ad ꝓpri&utom habe¬
bat & nom̃ de corioenim pecu¬
dumnum mi inadebantur.
& signabantur. posteca sa¬
turno aercus nummus inuentꝰ.
ipscenim signarinum mos. & scri
constituit ꝓpterea & a crariũ
saturno agenti libus consecra¬
dicta. Omne enimpatrimo¬
nium apud antiquos pecu¬
lium dicebatur. a pedibus in
quibus corum constabat umi¬
uersa substuntia unde & pecua¬
rius uocabatur quierat diues
modo uero pecuniosus. antiquis¬
simi nondum auro argentoq
inuento acre ut ebantur. num
prius acria pecunia in usu fuit
post argentea. ocinde aurea
subsecutaẽ. sed ab ca quae
coepit & nom̃ r&inuit . unde &
a crariũ diccum quia prius tan

Expanded text:
cunt. Brattea dicitur tenuisατυν† lamina. Pecunia prius de pecudibus et proprietatem habebat et nomen; de corio enim pecudum nummi incidebantur et signabantur. Postea a Saturno aereus nummus inventus; ipse enim signare nummos et scribi constituit. Propterea et aerarium Saturno a gentilibus consecradicta. Omne enim patrimonium apud antiquos peculium dicebatur a pecudibus, in quibus eorum constabat universa substantia; unde et pecuarius vocabatur qui erat dives, modo vero pecuniosus. Antiquissimi nondum auro argentoque invento, aere utebantur. Nam prius aerea pecunia in usu fuit, post argentea, deinde aurea subsecuta est, sed ab ea, qua coepit, et nomen retinuit. Unde et aerarium dictum, quia prius aes
Abbreviated transcription (Latin):
Bactriani sciti fuer̃ qui suorum fac¬
tione a sedibus suis pulsii uxitbac¬
tron orientis fluuium conseder̃ ex
gentis rexfuit. Toroas tres in¬
uentor magica eartis
Bactrum oppidum bactriani con¬
diderunt exproprio amne eum
cognominantes quibactros uocanꝰ¬

Expanded text:
Bactriani Scythae fuerunt, qui suorum factione a sedibus suis pulsi juxta Bactron Orientis fluvium consederunt, gentis rex fuit Zoroastes inventor magicae artisBactrum oppidum Bactriani condiderunt, ex proprio amne eum cognominantes, qui Bactros voca
Abbreviated transcription (Latin):
Baptis mum grece. latine tinctio
int̾p̃tatur quodidcir cotinctio
dicitur qui cubi bomo spũ greciae
in melius inmutatur & longe
aliud quam erat efficitur prius
enimsi decramus. de formitate
peccatorum in ipsatinatione red¬
aliter nisi subtrinitutis designati¬
one idẽ patris & filii &sp̃s sc̃i.¬

Expanded text:
Baptismum Graece, Latine tinctio interpretatur; quae idcirco tinctio dicitur, quia ibi homo spiritu gratiae in melius inmutatur, et longe aliud quam erat efficitur. Prius enim foedi eramus deformitate peccatorum, in ipsa tinctione redaliter nisi sub Trinitatis designatione, id est Patris et Filii et Spi
Abbreviated transcription (Latin):
cupit diuinouocabulonuncupatur
dicitur que in codem libro &iratus
indignatus que heliu filius bara¬
chielburites debuius uidelic&bu¬
ti radice descendens

Expanded text:
cupit, divini vocabulo nuncupatur: diciturque in eodem libro: Et iratus Eliu filius Barachiel Buzites , de hujus videlicet Buzi radice descendens
Abbreviated transcription (Latin):
csuloballence s̃ inm̃ semagnitudinis bes¬
tia cab emittendo & fundendo aquas
uocate c&eris enimbesciis maris
altius iacunt undas. balienim gre¬
ccemittere dicitur. balineum in ꝓ¬

Expanded text:
sunt inmensae magnitudinis bestiae, ab emittendo et fundendo aquas vocatae; ceteris enim bestiis maris altius iaciunt undas; βάλλειν enim Graece emittere dicitur. Cete
Abbreviated transcription (Latin):
capit. Domus intrinsecus quater¬
gemina habitationes minacipro¬
ceritate mirabiles
fundauit. hanc semiramis regina
assrriorum amplicuit. murumq
urbis bitumine & cocto latero fecit
Uocabulum aut̃ sumpsit a confusio¬
ne. coquodibi confusaesint. atque
ꝑmixte linguae aedificantium tur
urbs ẽ a quo & nuncuputa tam
nobilis utchaldea & as sprican eius

Expanded text:
capit. domus intrinsecus quatercapit. domus intrinsecus quatergeminae habitationis minaci proceritate mirabilesfundavit. Hanc Semiramis regina Assyriorum ampliavit murumque urbis bitumine et cocto latere fecit. Vocabulum autem sumpsit a confusione, eo quod ibi confusae sint atque permixtae linguae aedificantium turrim . urbs est, a qua et nuncupata, tam nobilis ut Chaldaea et Assyria et
Abbreviated transcription (Latin):
baculus ab actioreꝑtas euitis fer¬
tur inuentus quod homines moti
uino inmitterentur. sicut autaba
chobaculus itaabaculo baccillus
ꝑ diminutionem

Expanded text:
Baculus a Baccho repertore vitis fertur inventus, quo homines moti vino niterentur: sicut autem a Baccho baculus, ita a baculo bacillum per diminutionem.
Abbreviated transcription (Latin):
bactrinae regionis proprius am¬
nisbactros uocabulum dedit partesq
hinus pene sunt propanis iugis am¬
biuntur quac aduersae s inde flu¬
uii fontibus terminatur reliqua
includit occus fluuius mictit bac¬
tria fortissimos camelos numqua
ad terrentes pedes

Expanded text:
Bactriae regionis proprius amnis Bactros vocabulum dedit. Partes huius quae pone sunt Propanisi iugis ambiuntur, quae adversae sunt Indi fluvii fontibus terminantur; reliqua includit Ochus fluvius. Mittit Bactria fortissimos camelos numquam adterentes pedes
Abbreviated transcription (Latin):
ris in aegrpto. augusti ac aiberti
primũ principatum reꝑtas diffe¬
le hocmaculs diuersomodo col¬
ligunt. namaugusieum manda¬
tim & cris pans in uesticis tibe¬
rium. spursa non conuolata
canitici¬

Expanded text:
in Aegypto Augusti, et Tiberii primum principatu reperta sunt. Diffele. Haec maculas diverso modo colligunt; nam Augustaeum undatim est crispum in vertices, Tiberium sparsa, non convoluta caniti
Abbreviated transcription (Latin):
Atrofia: nom̃ accepit adimitiutio¬
necorporisnam grecinutrim̃ti cessa¬
tionem a trofium dicunt ẽ enim te¬
nuitas corporis ex causis latentibus
& paulctim conualis centibus

Expanded text:
Atrofia nomen accepit a diminutione corporis. Nam Graeci nutrimenti cessationem ἀτροφίαν dicunt. Est enim tenuitas corporis ex causis latentibus et paulatim convalescentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
esidã Auspicium ẽ in itium alicuius reiquo
uł animalia paganis auribus de¬
monstrant. unde futura noscunt᷑
s̃igi tur bona auspitice quacco¬
gunt res inchoare sunt malaque
prohibent

Expanded text:
erant. Auspicium est initium alicuius rei, quo uel animalia paganis auguribus demonstrant, unde futura noscuntur. Sunt igitur bona auspicia, quae cogunt res inchoare, sunt mala, quae prohibent
Abbreviated transcription (Latin):
tricis aut generera. argenti
& uuri. & acris signatũ
faccum in fectum signatum
quod innummis ẽ. factum qđ
in masss quod & gruuedicitur
idẽ massain notitiam aut. for¬
marum m& alla ituinuener
Dum enim quocumque casu
ardentes siluae ex coquer̃trã
quaecalefactis uenis fudit
riuos cuius cum que structura
siueigitur. acs illum fuerat
siueaurum cum in loca trȩde¬
praessiora decurrer& sump¬
sit figuram in quam illudud
ꝓfluensriuus uel excipiens
lacuna formauerat. quarũ
rerum splendo recapiti ho¬
mines cumligctas attollere
tigia. figurcta hincqua eex¬
cogitauer lique factus ad
omnem formã possede duci

Expanded text:
Tria sunt autem genera argenti et auri et aeris: signatum, factum, infectum. Signatum est, quod in nummis est: factum, in massis, quod et grave dicitur, id est massa. In notitiam autem formarum metalla ita venerunt: dum enim quacunque causa ardentes silvae excoquerent terram, ex calefactis venis fudit rivos cujuscunque stricturae, sive aes illud fuerat, sive aurum, cum in loca terrae depressiora decurreret, sumpsit figuram, in quam illud vel profluens rivus, vel excipiens lacuna formaverat: quarum rerum splendore capti homines cum legatas attollerent tigia figurata, hinc quae excogitaverunt liquefactas ad omnem formam posse deduci
Abbreviated transcription (Latin):
maior & minor quibus insbina
opida maiortar raconem is paniac
ciuitatem minor basti non cmin
septentrione uersus contrahabent
maioris subiacent & insulabosus.
deinde aboriente scibdis ucc. ab aqui¬
lonemaregadicum. Amcridic & a¬
frico mauritanicum pelagum ab hoc¬
causuhibericum pelagũs pectant¬
a frosicides & gemnaside maior
& minor un de & cos uulgomaiorica
&minoricam nuncupant inbispri¬
mum insulis inuenta ẽ fundaquib:
lapides emittuntur. unde & bale¬
ares dictae bali enim grece emite¬
redicitur. Ande & balistaquasimis¬
sa & fundibalum uirgilius balearis
uerbera funde¬

Expanded text:
maior et minor, quibus insunt bina oppida, maior Tarraconam Hispaniae ciuitatem, minor Barcilonam septentrionem uersus contra se habent. maiori subiacet insula Ebusos. deinde ab oriente Sardiniam, ab aquilone mare Gallicum, a meridie et Africo Mauretanicum pelagus. ab occasu Hibericum pelagus spectantAfrosiades et Gimnaside maior et minor, unde et eas vulgus Maioricam et Minoricam nuncupant. In his primum insulis inventa est funda, qua lapides emittuntur; unde et Baleares dictae: balin enim Graece emittere dicitur, unde et balista quasi missa, fundibalum. Virgilius ‘Balearis verbera fund
Abbreviated transcription (Latin):
osiđia ugures s̃ qui uo latus auium
& uocs intendunt in aliu quae
aus picici& auguria quac si auiũ
garria hoc c̃ciuium uoces & lin¬
gucis ltem cugurium quasiani¬
ꝑtinens adoculos scilic& uolatus
ud cures uox auium

Expanded text:
unt. Augures sunt, qui volatus avium et voces intendunt, aliaque aspicia, et auguria quasi avium garria, hoc est, avium voces et linguae. Jam augurium quasi avipertinens. Ad oculos scilicet volatus: ad aures vox avium
Abbreviated transcription (Latin):
esiloi Autumnus a tem pestaite uocatur
quando & folia arborum cadunt¬
& omnia matures cunT
Autumnus ẽdumrursus sola sumo
cacli desundens infringit ciestũ
magnitudinẽ & paulis ꝑ ꝓrelaxa¬
to acdeposito calore praestat
temperiem. sequente tempestu¬
teuentorum & turbine procd¬
larum &ui. fulminam toni¬
truorum que sonantium.
Autumnus aut̃ graues morbos hab&
unde & tunc omniafolia arborũ
defluent . ut cuit autumnus ab un
d& morbis. facit hocconfinium
frigoris & caloris & conpugnan¬
tiaint̃ se contrariorum aestum

Expanded text:
esp. Autumnus a tempestate vocatus, quando et folia arborum cadunt, et omnia maturescuntAutumnus est, dum rursus sol, a summo coeli descendens, infringit aestuum magnitudinem, et, paulisper relaxato ac deposito calore, praestat temperiem, sequente tempestate ventorum, et turbine procellarum, et vi fulminum tonitruumque sonantium.ter quod graves morbos habet. Unde et tunc omnia folia arborum defluunt. Ut autem autumnus abundet morbis, facit hoc confinium frigoris et caloris, et conpugnantia inter se contrariorum aerum
Abbreviated transcription (Latin):
cornua serrac figurtm. habentia
it cuit possit &iam arbores secare
nere. cumaut sitierit uenit ad
bibit & ẽ ibi frutex qui dicitur
grecac heriane habens uirgulta
subtilia atque ꝓlixiae. ueniens
aut incipit ludere cornibus suis
adhericincm &dum ludit obligit
cornua sucunuir gultiscius. cuma ut
diupugnans liberare senon possit
exclumatuocemugna. Tuncaudi

Expanded text:
cornua serrae figuram habentia, ita ut possit etiam arbores altas enere. Et cum sitierit, uenit ad bibit; est autem ibi frutex qui dicitur graece herecine, habens uirgulta subtilia atque prolixa; ueniens autem incipit ludere cornibus suis ad herecinam; et dum ludit, obligat cornua sua in uirgultis eius. Cum autem diu pugnans liberare se non possit, exclamat uoce magna; audi
Abbreviated transcription (Latin):
isdat a uriga ꝓpricaedictus quod currum
agat & regat siuc quod feriat
iunctos equos. nam aurit. ferit.
ut lutus aurit aꝑtum ipse ẽ & agi
Aurigae aut̃ duobus coloribus sunt¬
quibus speciem idolatriae uene¬
tinam prasinus t̃racuen&us caelo
& mari apaganis dicatus ẽ. Auri¬

Expanded text:
es. Auriga proprie dictus, quod currum egat, sive quod feriat junctos equos. Nam haurit, FERIT, ut: Latus haurit apertum. 2. Ipse est, et Aurigae autem duobus coloribus sunquibus speciem idololatriae vestiunt. Nam prasinus terrae, venetus coelo et mari a paganis dicatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
innumeris ut puta octo diuidun¬
tur inquattuor. rursus quat¬
tuor in duos deinde duo in unã
cabilis ẽ sic& littera una orati¬
onẽ diuidis in uerbum. uerbum
in psyllabas psyllubam in lit¬
teras. lit tera parsminima.
a thomus ẽ necdiuidi porest.
athomꝰ ergo c̃quod diuidi ñ porest.
ut ingeum &rica punctus.
Namthomos diuisiodicitur
grecae athom̃ in diuisio

Expanded text:
In numeris, ut puta octo dividunIn numeris, ut puta octo dividunt in quatuor rursus quatuor in duos, inde duo in unum.cabilis est, sic et lutum. Nam orationem dividis in verba, verba in syllabas, syllabam in litteras. Littera pars minima atomus est, nec dividi potest. Atomus ergo est, quod dividi non potest, ut in geometria punctus. Nam tomus divisio dicitur Graece, atomus indivisio
Abbreviated transcription (Latin):
indo A thomos philosopi uocant quas¬
tes tumminuti ssimas ut necuisui
onem rccipiant. unde & aechomi
dicti sunt hi ꝑ in anem totius mun¬
di inrequi &is montibus uolita¬
ri& hui atque illuc ferridicunt᷑
sicut tenuissimi pulueres qui in¬
fusis ꝑfenestras radiis solis
uidentur exhis arbores &
herbas & fruges om̃s oriri ex
his ignem & aequam & aniuessa
gigni atque constarcquidum
philo sophi gentium putuer
incempore aut innumero in cor¬
pore udupis diuidis eum in par¬
tes & partes ipsus diuidis ingrana
ueluci sunt a renao.
Rursumque ipsam arenam grana
diuide inminutissimum puluerẽ
donecsi possis ꝑuenias adaquilam
minutium quuciam non sit quac
diuidi uel sccaripossit bȩc ẽa thomꝰ
incorporibus. intemporcuero sic
intellegitur athomus annum uer¬
bigratia diuidis in menses menses
indies dies in horas adhucpartes
horcirum admittunt diuisi onem
quous que uenias ad tantitem po
ducipossit. & i dõiam diuidiñ
potest. haec ẽ athomus temporũ

Expanded text:
MAG. Atomos philosophi vocant quastes corporum, ita ut nec visui onem recipiant. Unde et atomi dicti sunt. Nam todi inrequietis motibus volitare et huc atque illuc ferri dicuntur, sicut tenuissimi pulveres qui infusi per fenestras radiis solis videntur. Ex his arbores et herbas et fruges omnes oriri, ex his ignem et aquam et universa gigni atque constare quidam philosophi gentium putaverin tempore, aut in numero. In corpore, ut lapis. Dividis eum in partes et partes ipsas dividis in grana, veluti sunt harenae; rursumque ipsa harenae grana divide in minutissimum pulverem, donec, si possis, pervenias ad aliquam minutiam, quae iam non sit quae dividi vel secari possit. Haec est atomus in corporibus. In tempore vero sic intellegitur atomus. Annum, verbi gratia, dividis in menses, menses in dies, dies in horas; adhuc partes horarum admittunt diviquousque venias ad tantum temporoduci possit, et ideo jam dividi non potest. Haec est atomus temporis.
Abbreviated transcription (Latin):
nes exercent. Ideo his unguesa spere
curuatum & acutum os uelox uolatus
ore ulunguibus euiscerare. ss &icm¬
si tates ut alice ament in commune
con sulere & conlatis uiribus uł quan¬
dam curtire . rempublicam & tãquã
subregere uiuere. Aliue sibi quis

Expanded text:
ndiuidua. ideo his ungues asperi, curuatum atque acutum os, uelox uolatus, ore uel unguibus euiscerare. ssitates, ut aliae ament in commune consulere et conlatis uihbusuiribus uelut quandam curare rem publicam et tamquam sub rege uiuere, aliae sibi q
Abbreviated transcription (Latin):
que app&it aliquid amplius
quamo port& ꝓpt̃ excellentiam
suam quendam ꝓpriue rei. a mo¬
rem cui sapienter nom̃ lingua
lutincndidit cum appellauit
priuato quod potius ad &rim̃to
quam abcrem̃ todictum duc&
omnis enim priua cominuit unde
it cique uultemine resuꝑbia
indemangustias egestatem
redigitur. speciclis aut̃ a uari¬
tia ẽ quae usitauius appellatur
Amor pecuniae cuius nomine
a postolus ꝑspeciem genus signi
ficans uniuersalem a uaritiã
uolebat intellegidicendo ra¬
dis omnium malorum ẽ auaritia:
ꝓhacenim & dicibolus cetidit᷑ uti¬
que non amauit pecuniam
sed propriam potes tatem

Expanded text:
que appetit aliquid amplius quam oportet, propter excellentiam suam, et quemdam propriae rei amorem: cui sapienter nomen Latina lingua indidit, cum appellavit privatum, quod potius a detrimento quam ab incremento dictum elucet. Omnis enim privatio minuit. Unde itaque vult eminere superbia, inde in angustias egestatemqredigitur. Specialis est autem avaritia, quae usitatius appellatur amor pecuniae. Cujus nomine Apostolus per speciem genus significans uniuersalem auaritiam uolebat intellegi dicendo: radix omnium malorum est auaritia. hac enim et diabolus cedidit, qui utique non amauit pecuniam, sed propriam potestatem.
Abbreviated transcription (Latin):
tetcsilucirum densitate si cambi¬
ebatur exalantes in de supan¬
gustias aque sulphure oidor
grauissimus suꝑ uolantes aues
alitu suone car& quamrem ua¬
gustus caesar intellegens deiettis
siluis expestilentiis¬

Expanded text:
tea silvarum densitate sic ambiebantur ut exalans inde per angustias aquae sulphureae odor gravissimus supervolantes aves halitu suo necaret: quam rem Augustus Caesar intellegens, deiectis silvis ex pestilenti
Abbreviated transcription (Latin):
ende A uctor abcegendodictus auctoꝵ
aut̃ feminino genere dicinon
posse nam quae dums̃ quae
in feminino genere flecti non
pos sunt ut cursor

Expanded text:
ens. Auctor ab augendo dictus. Auctorem autem feminino genere dici non posse. Nam quaedam sunt quae in feminino flecti non possunt, ut cursor
Abbreviated transcription (Latin):
& hradatiuo ꝑscelere exclamat
accusatiuo. at mecum saeuus cir¬
cum st&it horror uocatiuo attu
dictus albanema neres ab latiuo
at parte ex alia

Expanded text:
i pro scelere exclamat», accusatiuo, «at me tum saeuus circumstetit horror», uocatiuo, «at tu dictis, Albane, maneres», ablatiuo, «at parte ex alia
Abbreviated transcription (Latin):
Auarus ex eouocatus quod sit aui¬
dus auri& num quam opibus ex¬
plectur & quantum habuerit
tantum plus cupi& flaccisu per
hoc concordante sententia qui
neque in opiumin uatur

Expanded text:
Avarus ex eo dictus, quod sit avidus auri, et nunquam opibus expleatur, et quantum plus habuerit, tantum plus cupiat, Flacci super hoc concordante sententia, quineque inopia minuitur
Abbreviated transcription (Latin):
Ascici ab cistulis dicta quas alig¬
no eximit cuius diminutiuũ asciola¬
ma nubrio breui exaduersci parte
referens uł simplicimmalleum
aut cauatum ulbi corne rostrum

Expanded text:
Ascia ab hastulis dicta, quas a ligno eximit, cujus diminutivum nomanubrio brevi ex aversa parte referens, vel simplicem malleum, aut cavatum, vel bicorne rastrum
Abbreviated transcription (Latin):
Austeruentus ab curiendo
aquas uocat᷑. unde & crassum
aerem facit & nubi lanutrit hic
grccae nothus appellatur ꝓpt̃ꝰ
quod interdumcorrum pat acrẽ
Num pestilentiam qui ex corrupto
Aere nascitur auster fluns in re¬
liquas regiones trunsmittit.
sed sicut austerpestilentiam
gignit sicaquilo repellit¬

Expanded text:
Auster ab hauriendo aquas vocatus. Unde et crassum aerem facit, et nubila nutrit: hic Graece Nothus appellatur, propter quod interdum corrumpat aerem. Nam pestilentiam, quae ex corrupto aere nascitur, Auster flans in reliquas regiones transmittit. Sed sicut Auster pestilentiam gignit, sic Aquilo repellit
Abbreviated transcription (Latin):
nas uocar& it cillaciuit tis mat̾
Aut nutrix liberalium doctrinarã
& tot tuntorum quephilosophorum
quanibilhabuit greciaclarius
atque nobilius ludificantibus dae¬
monibus delite deorum suorum
maris & feminue. & uictoria ꝑ femi¬
nas femina athenas. nom̃ accepit
niens esenim in omnilitteratura
atqued octrina siꝑ cilios populos
magna fama pollebant ipsa erat
patriamagnorum philo sophorum
inde seꝑ c&era grecae at que alias
urbesterras & multiplex doctrina
uocatis iuda cis & grecis xp̃mdĩuir¬
tutem & dĩscpientiam

Expanded text:
naeas uocaret. Ita illa ciuitas, mater naeas uocaret. Ita illa ciuitas, mater aut nutrix liberalium doctrinarum et tot tantorumque philosophorum, qua nihil habuit Graecia clarius adque nobilius, ludificantibus daemonibus de lite deorum suorum, maris et feminae, et de uictoria per feminas feminae Athenas nomen accepit, nienses in omni litteratura atque doctrina per alios populos magna fama pollebant. Ipsa erat patria magnorum philosophorum. Inde se per caeteras Graeciae atque alias orbis terras varia et multiplex doctrina uocatis Iudaeis et Graecis Christum Dei uirtutem et Dei sapientiam
Abbreviated transcription (Latin):
quod certe nom̃ aminerua ẽ que
grecae atenas dicitur hanccau¬
samuarro indicat cum appartus
set illic repenteo liuue arbor &alio
loco aque rupiss& regem ꝑdigia
ista mouer̃ & misit ad cpollonẽ
pondit quodoleaminer uam
signi ficar&. undẽ neptunum
& quod &&x incibum potestuto
excuicis potius nomine duorũ
deorum quorum illa significas¬
sent ciuitas uocar& ur: iste ce¬
crops oraculo accepto ciues om̃s
utrius que sex ad ferendum suf¬
fragium conuocauit consulta igitar
multitudine mares proneptu no femi¬
nac prominer uẽtulc̃sententias.
& quia plus uncinuenta ẽ femina¬
rum minerua uicit. Tuncneptunꝰ
iratus marinis fluctib: exestuanti¬
bus terrus a theniensiũ populatus ẽ
qm̃ spargere latius quas lib&
aquas difficile daemonibus ñ ẽ cuiꝰ
ut ir acundicie plicarentur triplici
supplitiodicit idem auctor ab athem¬
ensibus affeccas essemulieres
ut nulla ulterius ferrent suffra¬
gia ut nullus nascentium mat̾nũ
nom̃ acciper & ut nequis cas a the¬

Expanded text:
quod certe nomen a Minerva est, quae graece Ἀθηνᾶ dicitur, hanc causam Varro indicat. Cum apparuset illic repeute oliuae arbor et alio loco aqua erupisset, regem prodigia ista mouerunt, et misit ad Apollinem pondit, quod olea Mineruam significaret, unda Neptunum, et quod esset in ciuium potestate, ex cuius potius nomine duorum deorum, quorum illa signa essent, ciuitas uocaretur. Isto Cecrops oraculo accepto ciues omnes utriusque sexfragium conuocauit. Consulta igitur multitudine mares pro Neptuno, feminae pro Minerua tulere sententias, et quia una plus inuenta est feminarum, Minerua uicit. Tunc Neptunus iratus marinis fluctibus exaestuantibus terras Atheniensium populatus est; quoniam spargere latius quaslibet aquas difficile daemonibus non est. Cuius ut iracundia placaretur, triplici supplicio dicit idem auctor ab Atheniensibus adfectas esse mulieres, ut nulla ulterius ferrent suffragia, ut nullus nascentium maternum nomen acciperet, ut ne quis eas Athe
Abbreviated transcription (Latin):
simplices sunt ut columbae alice
a stut eut ꝑdix. aliac admanum
ut accipiter aliae reformidan
bus homines domicilus delectant᷑¬
uthirundo alice secr&am inde¬
sertis uitam diligunt quaerequi¬
tur. Aliae solo semine reꝑto
pascuntur ut cnser aliae car¬
nes edunt & rupinas intendunt
utmiluus. aliae incuriaequaema¬
nent in locis semꝑ ut strutio.
aliae aduentitiae quae ꝓpriis
tem poribus reuertuntur. utcico¬
niae & hirundines alice congre¬
ge idẽ gregatim uolantes ut stur¬
ni& cornices aliae soliuage idẽ
tiam sortium plurimorum his er
prateriugale consortium. Ergo
ccquibus accipitribus qua ehicusus
uocibus tantum ut hirundo. alie
cantus edunt. dulcissimos ut cignꝰ
& merula. aliae exinstitione¬
surum uocum obloquuntur dis¬
crimine ut hominem putes locutũ

Expanded text:
simplices sunt, ut columbae: aliae astutae, ut perdix: aliae ad manum t accipiter: aliae reformidant, bus homines domiciliis delectantur, aliae secretam in desertis uitam diligunt, quae requitur; aliae solo semine reperto pascuntur, ut anser; aliae carnes edunt et rapinis intendunt, ut milvus; aliae enchoriae, quae manent in locis semper, ut struthio; aliae adventiciae, quae propriis temporibus revertuntur, ut ciconiae, hirundines; aliae congregae, id est gregatim volantes, ut sturni et coturnices; aliae solivagae, id est tia consortium plurimorum —, deinpraeter iugale consortium. ergo aquilis accipitribusque hic usus vocibus strepunt, ut hirundo; aliae cantus edunt dulcissimos, ut cygnus  natura, aliae ex institsarum vocum obloquuntur discrimina; ut hominem putes locutum,
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ peccata omnia & poenas pa¬
res & cum sint auctoritate ani¬
mãtam̃ perire dixer̃ amant
uirtutem & continentiã & affec¬
tant a & nã gloriam cum señ u&¬
nos essefuteantur¬

Expanded text:
esse peccata omnia et penas pares et, cum sint auctoritatis, animam tamen perire dixerunt. Amant uirtutem et continentiam et affectant ȩternam gloriam, cum se nos esse
Abbreviated transcription (Latin):
leta e uictoriue causumilitibus
oburmarum uirtutem . unde&
quondam uulgo uiriliac diceban¬
tur. ab intellatu cũt crculi armil¬
la non discrepat. quia ipsa quoq
hoc ubi ponitur ambiendo. cons¬
tringit. sed armilla latius exten¬
ditur circulus rotundus fit.¬

Expanded text:
latae victoriae causa militibus ob armorum virtutem; unde et quondam vulgo viriolae dicebantur. Ab intellectu autem circuli armilla non discrepat, quia ipsa quoque hoc, ubi ponitur, ambiendo constringit. Sed armilla latius extenditur, circulus rotundus fit.
Abbreviated transcription (Latin):
endõ Athos mons macedoniae altior
nubibus tantoq sublimis ut
inlemno umbracius ꝑtendat
quue abco septuuginta sex
milibus separatur

Expanded text:
ia. Athos mons Macedoniae, et ipse altior nubibus, tantoque sublimis ut in Lemnum umbra eius pertendat, quae ab eo septuaginta sex milibus separatur
Abbreviated transcription (Latin):
As trologiaẽ ratio quacconuersionem
ca eli & signorum definit potestates
ortos quos que siderum uł occasus
hancmathematic secuntur
A strologiam & natiuitatis obseruantiã
chaldei primido cuer̃ abrahama ut̃
infatuis sea e grptios
A strologiam ios ephus auctor ad scue¬
rat gre aut̃ dicunt hancartem abat¬
lante prius ex cogitatam ideodictꝰ ẽ
sustinui ssecadum quis quis aut̃ ille
fuit motucadi & ratione animi excita¬
tus ꝑtemporũ uices ꝑ astrorum ratos
definitus quaccursus ꝑ int̾uallorum
spatia moderata consider auit dim̃ si¬
ones quasdum & numcrosqui defini¬
endo accernendo in ordinem nectens
astrologiam repperit in utraq: aut̃
nomia scripta uolumina int̃quordã
ptolomeus rex alex andriae apud
grecos p̃cipuus hab&ur hic&iã& ca¬
non cs inftituit quibus cursus astrorũ¬

Expanded text:
Astrologia est ratio quae conversionem caeli et signorum definit potestates, ortus quoque siderum vel occasus. Hanc mathematici sequunturAstrologiam vero et nativitatis observantiam Chaldaei primi docuerunt. Abraham autem instituisse Aegyptios Astrologiam Iosephus auctor adseverat. Graeci autem dicunt hanc artem ab Atlante prius excogitatam, ideoque dictus est sustinuisse caelum. Quisquis autem ille fuit, motu caeli et ratione animi excitatus per temporum vices, per astrorum ratos definitosque cursus, per intervallorum spatia moderata, consideravit dimensiones quasdam et numeros, quae definiendo ac secernendo in ordinem nectens Astrologiam repperit. § 26 De institnomia scripta volumina, inter quos tamen Ptolemaeus rex Alexandriae apud Graecos praecipuus habetur: hic etiam et canones instituit, quibus cursus astroru