comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
custodis isrł. Quã innumerabilia uarus
artibus. & opificiis. inuestib. calciamentis.
uasis. & huius cemodi fabricationibus. pi¬
cturis etiam diuersisq figm̃tis. atq his u¬
sum necessariũ. atq moderatũ. & piã sig¬
nificationẽ longe trans gredientib ad dide¬
runt homines ad illecebras oculorũ. foras
sequentes quod faciunt. intus relinquentẽ
a quo facti sunt: & ext̃minantes qd facti
sunt. At ego ds m̃s. & decuis meũ. etiam
hinc tibi dico hymnum & sacrificio laudẽ
scĩficatori meo.⁊ qm̃ pulchra traiecta ꝑ ani¬
mas in manus artificiosas. ab illa pulc̾tu
dine ueniunt. que suꝑ animas ẽ: cu sus¬
pirat anima mea die ac nocte. S pulcri¬
tudinũ exteriorũ oꝑatores &e sectatores.
inde trahunt ap ꝓbandi modũ: ñ autem
inde trahunt utendi modũ. Ꝙ ibi ẽ. &e ñ
uident eũ. ut ñ eant longius & fortitu¬
dinem suã ad te custodiant: nec eã spar¬

Expanded text:
custodis Israel. Quam innumerabilia uariis custodis Israel. Quam innumerabilia uariis artibus et opificiis in uestibus, calciamentis, uasis et cuiuscemodi fabricationibus, picturis etiam diuersisque figmentis atque his usum necessarium atque moderatum et piam significationem longe transgredientibus addiderunt homines ad inlecebras oculorum, foras sequentes quod faciunt, intus relinquentes a quo facti sunt et exterminantes quod facti sunt. at ego, deus meus et decus meum, etiam hinc tibi dico hymnum et sacrifico laudem sacrificatori meo, quoniam pulchra traiecta per animas in manus artdine ueniunt, quae super anima est, cui suspirat anima mea die ac nocte; sed pulchritudinum exteriorum operatores et sectatores inde trahunt approbandi modum, non autem inde trahunt utendi modum; et ibi est, et non uident eum, ut non eant longius et fortitudinem suam ad te custodiant nec eam spar
Abbreviated transcription (Latin):
aut quã uidebat i acob. cũ & ipse p̃gͥn¬
di etate captus oculis. infiliis p̾signata
futuri popłi genera luminoso corde ra¬
diauit. & nepotibus sius ex ioseph di¬
uexas mistice manus. ñ sic̃ pat̾ eorũ foris
corrigebat. sed sicut ipse intus disceme¬
bat imposuit. Ipsa ẽ lux una ẽ. & aliañ ẽ¬
& unũ om̃s qui uident. & amant eam.
At ista corporalis de qua loquebar. ⁊i¬
lecebrosa ac periculosa dulcedine condit
uitã. scłi cęcis amatorib. Qui aut de de
ipsa laudare te norunt dĩ creator om̃iũ.
assumunt eam in hymnotuo: ñ absumũ¬
tur abea in somno suo. Sie esse cupio. re¬
sisto seductionibus oculorũ. ne implicent᷑
pedes mei. quibus ingredior uiam tuam.
& erigo ad it inuisibiles oculos. ur tue¬
uellas delaqueo pedes meos. Uusubinde euel¬
lis eos. n am inlaqueant᷑: Tu ñ cessas euel¬
lere: ego aũt crebro hereo in ubiq sparsis
insidiis: qm̃ ñ dormies. neq dormitabis qͥ

Expanded text:
aut quam uidebat Iacob, cum et ipse prae granaut quam uidebat Iacob, cum et ipse prae grandi aetate captus oculis in filiis praesignata futuri populi genera luminoso corde radiauit. et nepotibus suis ex Ioseph diuexas mystice manus, non sicut pater eorum foris corrigebat, sed sicut ipse intus discernebat, imposuit. ipsa est lux, una est et unum omnes, qui uident et amant eam. at ista corporalis, de qua loquebar, inlecebrosa ac periculosa dulcedine condit uitam saeculi caecis amatoribus. cum autem et de ipsa laudare te norunt, deus creator omnium, assumunt eam in hymno tuo, non assumuntur ab ea in somno suo: sic esse cupio. resisto seductionibus oculorum, ne inplicentur pedes mei, quibus ingredior uiam tuam, et erigo ad te inuisibiles oculos, ut tu euellas de laqueo pedes meos. tu subinde euelles eos, nam inlaqueantur. tu non cessas euellere, ego autem crebro haereo in ubique sparsis insidiis, quoniam non dormies neque dormitabis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
bitaculũ meũ quod de celo ẽ suꝑindui
cupientẽ.Pulchras formas & uarias. ni¬
tidos. & amenos colores amant oculi:
ñ teneant hec animã meã: teneat eã d̃s
quifecit. Hec bona quidẽ ualde. sed ip¬
se ẽ bonum meũ non hec: & tangunt me
uigilantẽ totis diebus.. nec requies abeis
datur mͥ. sic dat auocib canoris aliqͣn¬
do: ab om̃ib insilentio. Ipsa enĩ regina
colorũ luxista ꝑfundens cuncta quȩ cer¬
nimus. ubi ribi ꝑdic̃ fuero multimodo
alapsu blanditur mͥ aliud agenti. et
eam ñ aduertenti. In sinuat aũt se itaue¬
hem̃t: ut si repente subtrahatur. cũ de¬
siderio requirat᷑ : & si dui absit. contri¬
stat animũ. Olux quã iudebat tobias
cũ clausis istis oculis filium docebat
uite uiam. & ei p̃ibat pede caritatis. nus¬
quã errans: aut quam udebat ysaac
p̃grauatis & oꝑtis senectute carneis lu¬
minib. cũ filios ñ agnoscendo benedi¬
cere. s benedicendo agnoscere meruit.

Expanded text:
bitaculum meum quod de caelo est superindui bitaculum meum quod de caelo est superindui cupientem. pulchras formas et uarias, nitidos et amoenos colores amant oculi: non teneant haec animam meam, teneat eam deus, qui fecit haec, bona quidem ualde; sed ipse est bonum meum, non haec. et tangunt me uigilantem totis diebus nec requies ab eis datur mihi, sicut datur a uocibus canoris, aliquando ab omnibus, in silentio. ipsa enim regina colorum lux ista perfundens cuncta quae cernimus, ubiubi per diem fuero multimodo lapsu blanditur mihi aliud agenti et eam non aduertenti; insinuat autem se ita uehementer, ut si repente subtrahatur cum desiderio requiratur; et si diu absit, contristat animum. o lux, quam uidit Tobis, cum clausis istis oculis filium docebat uitae uiam et ei praeibat pede caritatis nusquam errans; aut quam uidebat Isaac praegrauatis et opertis senectute carneis luminibus, cum filios non agnoscendo benedicere, sed benedicendo agnosce
Abbreviated transcription (Latin):
dulatione cantant᷑. magnam instituri
hiuins utilitatẽ rursus agnosco. Ita enĩ¬
fluctuo int̾ ꝑiculũ uoluptatis. & experi¬
m̃tũ salubritatis: magisq ad ducor ñ
quidem irre tractabilẽ sententiam ꝓ¬
ferens. cantandi consuetudinẽ approba¬
re ineccłia: ut ꝑ oblectam̃ta auriũ infir¬
inior animus in affectũ pietatis assurgat
Tm̃ cũ mͥ accidit. ut me amplius can¬
tus quam res quȩ canit᷑ moueat: pena¬
liter me peccare confiteor: & tunc
mallem non audire cantantem. Ecce
ubi sum. flete mecũ. & ꝓme flete. qui
aliquid bom uobcũ intus agrtis. unde
facta procedunt. Nam qui n agitis: non
in cuiꝰ oculis michi questio factus sũ: et
ipse ẽ langor m̃s. Restat uoluptas ocu¬
lorum istorsi carnis meȩ. de qua loquar
confessiones quas audient aures tẽpli
tuu. aures fratne acpie: ut concludamꝰ
temptationes concupiscentie carnis. que
me adhuc pulsant in gemĩscentẽ: & ha¬

Expanded text:
dulatione cantantur, magnam instituti dulatione cantantur, magnam instituti huius utilitatem rursus agnosco. ita fluctuo inter periculum uoluptatis et experimentum salubritatis magisque adducor, non quidem inretractabilem sententiam proferens, cantandi consuetudinem approbare in ecclesia, ut per oblectamenta aurium infirmior animus in affectum pietatis assurgat. tamen cum mihi accidit ut me amplius cantus quam res quae canitur moueat, poenaliter me peccare confiteor et tunc mallem non audire cantantem. ecce ubi sum. flete mecum et pro me flete qui aliquid boni uobiscum intus agitis unde facta procedunt. nam qui non agitis, non in cuius oculis mihi quaestio factus sum, et ipse est languor meus. Restat uoluptas oculorum istorum carnis meae, de qua loquar confessiones, quas audiant aures templi tui, aures fraternae ac piae, ut concludamus temtationes concupiscentiae carnis, quae me adhuc pulsant ingemescentem et ha
Abbreviated transcription (Latin):
cui m̃tem eneruandã ñ opoitet dari. se¬
pe me fallit. dum rationis sensus ñ ita
comitat᷑. ut pacient̃ sit posterior. s tantũ
quia ꝓpt̃ illam meruit admiti. etiam
precurrtre. ac ducere conat᷑. Ita in his
pecco ñ sentiens. s postea sentio. Aliqͣndo
aũt hanc ipsam fallatiã inmoderatius
cauens. erro nuia seueritate. s ualde
interdũ: ut melos om̃e cantilenarum
suauiũ. quib dauiticũ psalteriũ freqñtat᷑
ab aurib meis remoueri uelim. atq ip¬
sius eccłie: tutuisqmͥ uidet᷑. quod de
alexandrino ep̃o athanasio sepe mͥ dictũ
cõmemimi. qui tã modico flexu uocis fa¬
ciebat sonare lectorẽ psalmi. ut ꝓnũtiãti
uicinior esset quam canenti. Uerumtam̃
cũ reminiscor lacrimas meas quas fudi
ad eantus eccłie tue in pͥmordus recupe¬
rate fidĩ mee: & nunc ipsũ cũ moueor
ñ cantu sed rebus quȩ eantantur. cum
liquida uoce. & conuenientissima mo¬

Expanded text:
cui mentem eneruandam non oportet dari, saecui mentem eneruandam non oportet dari, saepe me fallit, dum rationi sensus non ita comitatur, ut patienter sit posterior, sed tantum quia propter illam meruit admitti, etiam praecurrere ac ducere conatur. ita in his pecco non sentiens, et postea sentio. aliquando autem hanc ipsam fallaciam immoderatius cauens erro nimia seueritate, sed ualde interdum, ut melos omne cantilenarum suauium quibus Dauidicum psalterium frequentatur ab auribus meis remouere uelim atque ipsius ecclesiae; tutiusque mihi uidetur quod de Alexandrino episcopo Athanasio saepe mihi dictum commemini, qui tam modico flexu uocis faciebat sonare lectorem psalmi, ut pronuntianti uicinior esset quam canenti. uerum tamen cum reminiscor lacrimas meas, quas fudi ad cantus ecclesiae in primordiis recuperatae fidei meae, et nunc ipsum cum moueor non cantu, sed rebus quae cantantur, cum a liquida uoce et conuenientissima mo
Abbreviated transcription (Latin):
temptatio nominatur: utrumqͥ fieri
potiut ex deteriore melior: ñ fiat etiã
exmeliore deterior. Una spes. una fi¬
dutia. una firma ꝓmissio: miscdia tua.
Uoluptates aurium tenacius me un¬
plicauerant. & subiugauerant: sed re¬
soliusti & liberastime. Nunc in sonis
quos animant eloquia tua cũ suaui
& artificiosa uoce cantãt᷑: fateor a li¬
quantulũ ad quiesco: ñ quidẽ ut here¬
am. sed ut surgam cũ uolo: attamen
cũ ipsis sententiis quib uiuunt ut ad¬
mittant᷑ ad me. querunt in corde meo ñ¬
nullius dignitatis locũ: & uix eis prebeo
congruentem. Aliquando enĩ plusmi¬
chi uideor honoris eis tribuere quã
decet:⁊ dũ ipsis sanctis dictis religiosiꝰ
& ardentius sentio moueri animos no¬
stros inflammã pietatis. cũ ita can¬
tant᷑. quã si ñ ita cantarentur : & om̃s
bere ꝓprios modos in uoce atq cantu:
quorum nescio quia occulta familiari¬
tate excitentur. S delectatio carnis mee

Expanded text:
temtatio nominatur, utrum qui fieri temtatio nominatur, utrum qui fieri potuit ex deteriore melior non fiat etiam de meliore deterior. una spes, una fiducia, una firma promissio, misericordia tua. Voluptates aurium tenacius me implicauerunt et subiugauerunt; sed resoluisti et liberasti. nunc in sonis, quos animant eloquia tua cum suaui et artificiosa uoce cantantur, fateor, aliquantulum adquiesco, non quidem ut haeream, sed ut surgam cum uolo. at tamen cum ipsis sententiis, quibus uiuunt ut admittantur ad me, quaerunt in corde meo nonnullius dignitatis locum, et uix eis praebeo congruentem. aliquando enim plus mihi uideor honoris eis tribuere quam decet, dum ipsis sanctis dictis religiosius et ardentius sentio moueri animos nostros in flammam pietatis, cum ita cantantur, quam si non ita cantarentur, et omnesbere proprios modos in uoce atque cantu, quorum nescio qua occulta familiaritate excitentur. sed delectatio carnis meae,
Abbreviated transcription (Latin):
di. Non enim ẽ quod semel p̃cidere et
ulterius ñ adtingere decernã: sicut de
concubitu potiu. Itaq frem gutturis.
temperata relaxatione. & constrictione
quis ẽ magnus ẽ : magnificet nom̃ tuuĩ.
Ego aũt̃ non sũ. quia peccator homo sũ:
s & ego magnifico nom̃ tuũ: & int̃pellat
te ꝓpeccatis meis qui uicit scłm: numerãs
me int̃ infirma m̃bra corporis sui: quia
& inꝑfectũ eius uiderunt oculi tui: &
in libro tuo om̃s scribent᷑. De illecebra o
dorũ ñ satago nimis: cũ absunt ñ reqͥro.
cum adsunt ñ respuo: paratus eis etiam¬
semꝑ carere. Ita mͥ iudeor: forsitan fallar
Sunt enĩ & iste plangendȩ tenebre: in
quib me latet facultas mea que in meẽ
ut animꝰ ms de uirib suis ipse se inter¬
rogans ñ facile sibi credendũ existimet:
quia & quod inest plerunq occultũ ẽ.
nisi expientia manifestetur: & nemo se¬
curus esse debet in ista uita. que tota

Expanded text:
di. non enim est quod semel praecidere et di. non enim est quod semel praecidere et ulterius non attingere decernam, sicut de concubitu potui. itaque freni gutturis temperata relaxatione et constrictione quis est, magnus magnificet nomen tuum. ego autem non sum, quia peccator homo sum; sed et ego magnifico nomen tuum et interpellat te pro peccatis meis qui uicit saeculum, numerans me inter infirma membra corporis sui, quia et imperfectum eius uiderunt oculi tui et in dorum non satago nimis. Cum absunt, non requiro; cum adsuntsemper carere. ita mihi uideor; forsitan fallar. sunt enim et istae plangendae tenebrae, in quibus me latet facultas mea quae in me est, ut animus meus de uiribus suis ipse se interrogans non facile sibi credendum existimet, quia et quod inest plerumque occultum est, nisi experientia manifestetur; et nemo V securus esse debet in ista uita, quae tota
Abbreviated transcription (Latin):
uidicet in cibo aut in potu: & ut qui
mandicat ñ manducantẽ ñ spernat:
& qui ñ manducat. manducantẽ nõ
iudicet. Didici hȩc. grãs tͥ laudes tibi
dõ meo. magistro meo. ⁊ pulsatori auri¬
um mearum illustratori cordis mei: eri¬
pe me ab om̃i temptatione. Non ego in¬
mundiciã obsonii timeo: s inmũditi¬
am cupiditatis. Scio noe om̃e carnis
genus quȩ in cibo esset usui. manduca¬
re ꝑmissũ: h eliã cibo carnis refectum:
io hannẽ mirabili abstinentia p̃ditum.
animalibus. hoc ẽ locustis in escam ce¬
dentibus ñ fuisse pollutũ. Et scio esau
lenticulȩ concupiscentia deceptũ: & da¬
iul ꝓpt̾ aque desideriũ ase ipso repre¬
hensũ: & regem nrm̃ ñ decarne. sed de
pane temptatuĩ. Idõq & popłs in here
mo. ñ quia carnes desiderauit: sed quia
escȩ desiderio aduersus dñm murmura¬
uit meruit improbari. In his gͦ tempta¬
tionibus positus: certo cotidie aduersus
concupi scentiam manducandi & biben¬

Expanded text:
n cibo aut potu, et ut qui manducat non manducantem non spernat et qui non manducat manducantem non iudicet. didici haec, gratias tibi, laudes tibi deo meo, magistro meo, pulsatori aurium mearum, inlustratori cordis mei: eripe me ab omni temtatione. non ego immunditiam obsonii timeo, sed immunditiam cupiditatis. scio Noe omne carnis genus, quod cibo esset usu, manducare permissum, Helian cibo carnis refectum, Iohannen mirabili abstinentia praeditum animalibus, hoc est locustis, in escam cedentibus non fuisse pollutum; et scio Esau lenticulae concupiscentia deceptum et Dauid propter aquae desiderium a se ipso reprehensum et regem nostrum non de carne, sed de pane temtatum. ideoque et populus in heremo non quia carnes desiderauit, sed quia escae desiderio aduersus dominum murmurauit meruit improbari. in his ergo temtationibus positus certo cotidie aduersus concupiscentias manducandi et biben
Abbreviated transcription (Latin):
choatur. caritate ꝑficit᷑: popłs timo¬
re constrictus tempore seruitutis. in
uetert lege multis sacramentis onera¬
batur. hoc enim utile talibus erat ad
desiderandã grãm dĩ: que ꝑpropħas
uentura canebatur. Quȩ ubi uenit.
ab ipsa dĩ sapientia homine assũpto
& in libertatem uocati sumus : pauca
sacram̃ta saluberrima constituta sunt:
que sotietatem xꝑ̃iami popłi. hoc est
subuino dõ libere multitudinis. conti¬
nerent. Multa uero quȩ popło hebre¬
o. hoc ẽ subeodẽ uno dõ compedite
multitudini imposita erant. a bactio¬
ne remota sunt: infide. atq interp̃¬
tatione manserunt. Ita nec seruiliter
alligant: sed exercent liberalit̃ animũ.
xXI. Arguit uoluptuosos: curiosos
suꝑbos. ex codẽ libro de uera religiõe.

Expanded text:
choatur, caritate perficitur, populus timochoatur, caritate perficitur, populus timore constrictus tempore seruitutis in uetere lege multis sacramentis onerabatur. hoc enim utile talibus erat ad desiderandam gratiam dei, quae per prophetas uentura canebatur. quae ubi uenit ab ipsa dei sapientia homine assumto et in libertatem uocati sumus, pauca sacramenta saluberrima constituta sunt, quae societatem christiani populi, hoc est sub uno deo liberae multitudinis continerent. multa uero quae populo Hebraeo, hoc est sub eodem uno deo compeditae multitudini imposita erant, ab actione remota sunt, in fide atque interpretatione manserunt; ita nec seruiliter alligant, sed CAPUT XXI. Arguit voluptuosos, curiosos, superbos, ex eodem libro de vera Religione.
Abbreviated transcription (Latin):
liberationẽ. iquamq facile corpus a¬
nime ser uiat cũ ipsa subicitur deo.
Quib ꝑfectis. ñ solũ nulla substantia
malũ ẽ quod fieri nũ quam potest.
s etiam nullo malo malo afficitur:
quod fieri ꝑpeccatum & uindictam
potuit. Et hec ẽ disciplina naturat.
xꝑ̃ianis minus intellegentib plena
fide digna: intellegentib aũt omi
errore purgata. Iam uõ ipse totius
doctrine modꝰ partim aꝑtissimus.
partim similitudinibus. in dic̾tis. in
factis. in sacram̃tis. ad omnem ani¬
mȩ instructionẽ exercitationemq
accommnodatꝰ.: quid aliud quam
rationalis discipline regulam i¬
pleuit. Nam & misteriorũ ex po¬
sitio adea dirigitur. que aꝑtissi¬
mȩ dicta sunt: & si ea tantum essent.
quȩ facillime intelligitur. nec studio¬
se quereretur. nee suauit inueniret᷑
ueritas. Neq si essent inscripturis. et
tis: satis cum cognitione actio con¬
ueniret. Nc̃ uͦ q̃m pietas timore in¬

Expanded text:
liberationem quamque facile corpus aliberationem quamque facile corpus animae seruiat, cum ipsa subicitur deo. quibus perfectis non solum nulla substantia malum est, quod fieri numquam potest, sed etiam nullo malo afficitur, quod fieri per peccatum et uindictam potuit. et haec est disciplina naturalis christianis minus intellegentibus plena fide digna, intellegentibus autem omni errore purgata. Iam uero ipse totius doctrinae modus partim apertissimus partim similitudinibus in dictis, in factis, in sacramentis ad omnem animae instructionem exercitationemque accommodatus quid aliud quam rationalis disciplinae regulam impleuit? nam et mysteriorum expositio ad ea dirigitur quae apertissime dicta sunt; et si ea tantum essent quae facillime intelleguntur, nec studiose quaereretur nec suauiter inueniretur ueritas. neque si essent in scripturis sactis, satis cum cognitione actio conueniret. nunc uero quoniam pietas timore in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓlẽq contẽpsit. Contumelias suꝑbis¬
sime horrebant: om̃e genꝰ contu¬
meliarum sustinuit. Inuirias. intole¬
rabiles esse arbitrabant᷑. Que maior
inuiria: quam ustũ in nocentem q
dãpnari : dolores corporis exccrabant᷑:
fla gellatus. atq cruciatus ẽ. Mori
metuebant: morte multatus ẽ Ignomi¬
mosissimũ mortis genuis crucẽ putabãt:
crucifixus ẽ. Omĩa que habere cupien¬
des ñ recte uiuebamus: carendo uile¬
fecit. Omĩa que uitare cupientes ab
studio deuiabamus: ꝑpeciendo deiecit.
Non enim ullũ peccatũ commutipot̃
nisi dum appetuntur ea quȩ ille con¬
tempsit: aut fugiunt᷑ quȩ ille susti¬
nuit. Tota itaq uita eius interris ꝑ
hominẽ quem suscipere dignatus est:
disciplina morum fuit. Resurrectio u̾
eius amortius. nichil hominis ꝑire
nature. cũ omĩa saluasint dõ. satis
indicauit. et quem admodum cun¬
cta seruiant creatoti suo. siue ad
uindictam peccatorum. siue adun¬

Expanded text:
prolemque contempsit. Contumelias superbisprolemque contempsit. Contumelias superbissime horrebant: omne genus contumeliarum sustinuit. Injurias intolerabiles esse arbitrabantur: quae major injuria quam justum innocentemque damnari? Dolores corporis exsecrabantur: flagellatus atque cruciatus est. Mori metuebant: morte multatus est. Ignominiosissimum mortis genus crucem putabant: crucifixus est; omnia quae habere cupientes non recte uiuebamus carendo uilefecit; omnia quae uitare cupientes ab studio deuiabamus ueritatis perpetiendo deiecit. non enim ullum peccatum committi potest nisi dum appetuntur ea quae ille contemsit aut fugiuntur quae ille sustinuit. tota itaque uita eius in terris per hominem, quem suscipere dignatus est, disciplina morum fuit. resurrectio uero eius a mortuis nihil hominis perire naturae, cum omnia salua sunt deo, satis indicauit, et quemadmodum cuncta seruiant creatori suo siue ad uindictam peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
minib ñ sermone suasionis. s ui potesta¬
tis ciecerit. Uetere quippe seruitute tͣns¬
acta. tempus libertatis illuxerat: & o¬
portune iam homini suadebatur. atq
salubriter. quam libero esset creatus
arbitrio. Miraculis conciliauit fidẽ
dõ. quierat: passione homini. quem ge¬
rebat. Itaq loquens ad turbas ut ds.
nuntiatam sibi matrem negauit: et
tam̃ ut eugłm loquit᷑. puer parentib
subditus erat. Doctrina enĩ đs appa¬
rebat: etatib homo. Item a quã in
uinum conuersunis ut ds̃ dicit. Re
cede a me mulier. Michi & tibi qͥdẽ:
nondũ uenit hora mea. Cũ autem
uenisset hora qua ut homo moriret᷑.
de cruce cognitam matrem com̃dauit
discipło. quem preceteris diligebat.
Satellites uoluptatum diuitias ꝑniti¬
ose popłi appetebant. pauꝑ eẽ uolu¬
it. Honorib & imperiis inhiabant:
rex fieri noluit. Carnales filios mag¬
nũ bonũ putabant: tale coniugiũ

Expanded text:
minibus non sermone suasionis, sed ui potestaminibus non sermone suasionis, sed ui potestatis eiecerit? uetere quippe seruitute transacta tempus libertatis inluxerat et opportune iam homini suadebatur atque salubriter quam libero esset creatus arbitrio. miraculis conciliauit fidem deo, qui erat, passione homini, quem gerebat. itaque loquens ad turbas ut deus nuntiatam sibi matrem negauit; et tamen, ut euangelium loquitur, puer parentibus subditus erat; doctrina enim deus apparebat, aetatibus homo. item aquam in uinum conuersurus ut deus dicit: rcede a me, mulier: mihi et tibi quid est? Nondum venit hora mea . Cum autem venisset hora, qua ut homo moreretur, de cruce cognitam matrem commendavit discipulo, quem prae caeteris diligebat . Satellites voluptatum divitias perniciose populi appetebant: pauper esse voluit. Honoribus et imperiis inhiabant: rex fieri noluit. Carnales filios magnum bonum putabant: tale conjugium
Abbreviated transcription (Latin):
Quam congrue hominibus sapientia
dĩ xp̃c humanitate subuenerit. Itẽ
ex eodẽ libro de uera religione.
it generi humano. quã cum
ipsa dĩ sapientia. idẽ. unicꝰ
filius consubstancialis patri & coe¬
ternus. totũ hominẽ susciꝑe digna¬
tusẽ : & uerbum caro factum est.
& habitauit in nob̾. Ita eni demõ¬
strauit carnalib & ñ ualentibus in¬
tueri m̃te ueritatẽ corporcisq sensi¬
b deditis. quam excelsũ locũ inter
creaturas habeat humana natura:
quod ñ solũ uisibiliter. nã id poterat
& inaliquo ethereo corpore. ad nr̃oꝵ
aspectuũ tolerantiam demperato: s
hominib in uero homine apparuit.
Ipsa enim natura suscipienda erat.
que liberanda. Et nequis forte sexus
a suo ereatore se contentum putaret: uiꝵ
suscepit: natus ex femina ẽ. Nichil egit
III: s omĩa suadendo & monendo:
licet emĩtes & uendentes flagellando cie¬
cit etemplo. S hoc quid aut quantũ ẽ:
quamius & demones nolentes ab ho¬

Expanded text:
Quam congrue hominibus Sapientia Quam congrue hominibus Sapientia Dei Christus humanitate subvenerit, item ex eodem libro de vera Religione. it generi humano, quam cum ipsa Sapientia Dei, id est, unicus Filius consubstantialis Patri et coaeternus totum hominem suscipere dignatus est, ut Verbum caro factum est, et habitauit in nobis; Ita enim demonstrauit carnalibus ueritueri mente veritatem corporeisque sensibus deditis, quam excelsum locum inter creaturas habeat humana natura, quod non solum visibiliter — nam id poterat et in aliquo ethereo corpore ad nostri aspectus tolerantiam temperato — sed etiam hominibus in vero homine apipsa enim natura suscipienda erat quae liberanda. et ne quis forte sexus a suo creatore se contemtum putaret, uirum suscepit, natus ex femina est. nihil egit ui, sed omnia suadendo et monendo, licet ementes et uendentes flagellando eiecerit e templo. sed quid hoc aut quantum est, quamuis et daemones nolentes ab ho
Abbreviated transcription (Latin):
scismaticorum. neq ineccitate uidoꝵ
querenda religio ẽ. s apud eos solos
qui xp̃iani eatholiei. ł orthodoxi no¬
minantur:Idẽ. integritatis custodes
& recta sectantes. Hec enim eccłia ca¬
tholica ꝑtotum orbem ualide lateq
diffusa: omĩbus errantib utitur
ad ꝓuectus suos: & ad eorum correcti¬
onem. cum eiugilare uolucrint. Utit᷑
enim gentibus ad materiam opera¬
tionis suc hereticis ad ꝓbationem
doctrine sue: scis maticis ad do cu¬
mentũ stabilitatis sue: uideis ad
comparationem pul critudinis sue.
Alios gͦ inuitat.⁊ alios excludit: a¬
lios relin quit: alios antecedit. Om.¬
nibus tamen gr̃ẽ dĩ participande dat
potestatem: siue illi formandi sĩ t
ad huc siue reformandi: siue recol¬
ligendi. siue a̾mittendi. Carnales
aũt suos. idẽ uiuentes. aut sentien¬
tes carnaliter tãquã paleas tolerat:
quib in area frumenta tutiora st̃.¬
donec talib tegminibus eruant᷑. u.

Expanded text:
schismaticorum neque in caecitate Iudaeorum schismaticorum neque in caecitate Iudaeorum quaerenda religio est, sed apud eos solos qui christiani catholici uel orthodoxi nominantur, id est integritatis custodes et recta sectantes. Haec enim ecclesia catholica per totum orbem ualide lateque diffusa omnibus errantibus utitur ad prouectus suos et ad eorum correctionem, cum euigilare uoluerint. utitur enim gentilibus ad materiam operationis suae, haereticis ad probationem doctrinae suae, schismaticis ad documentum stabilitatis suae, Iudaeis ad comparationem pulchritudinis suae. alios ergo inuitat, alios excludit, alios relinquit, alios antecedit; omnibus tamen gratiae dei participandae dat potestatem, siue illi formandi sint adhuc siue reformandi siue recolligendi siue admittendi. carnales autem suos, id est uiuentes aut sentientes carnaliter, tamquam paleas tolerat, quibdonec talibus tegminibus exuantur. CAPUT XX.
Abbreviated transcription (Latin):
pares sunt. & errores suos animosius
defendere. quam cautius corrigere ma¬
luerunt: ex clusi a catholica cominu¬
mone & a participatione quamuis
parium sacram̃torũ. propria uoca¬
bula propriosq conuentus. ñ in ser¬
mone tantum. sed etiam insuꝑstitio¬
ne meruerunt : ut fotinian. & arti¬
ani. multiq prcterea. Nam de his qͥ
scis mata fecerunt: alia questio est.
Posset enim eos area cinĩca. usq ad
tempus ultime uentilationis uelud
paleas sustiuere: nisi uento suꝑbie ni¬
mia leuitate cessissent.: & sese a nob̾
ultro separassent. Iudĩ uõ quamius
uni omnipotenti dõ supplicent. sola
tamen temporalia & uisibuia bona
de illo expectantes: rudim̃ta noui po¬
płi abhumilitate surgentia in ipsis suis
scripturis nimia securitate noluert̃
ad uertere: latq ita inuetert homine
remanserunt. Que cum ita sint. neq
inconfusione paganorũ. neq inpur¬
gamentis hereticorũ. neq in langore

Expanded text:
pares sunt et errores suos animosius pares sunt et errores suos animosius defendere quam cautius corrigere maluerunt, exclusi a catholica communione et a participatione quamuis parium sacramentorum propria uocabula propriosque conuentus non in sermone tantum sed etiam in superstitione meruerunt, ut Photiniani et Ariani multique praeterea; nam de his qui schismata fecerunt alia quaestio est. posset enim eos area dominica usque ad tempus ultimae uentilationis uelut paleas sustinere, nisi uento superbiae nimia leuitate cessissent et sese a nobis ultro separassent. Iudaei uero quamuis uni omnipotenti deo supplicent, sola tamen temporalia et uisibilia bona de illo exspectantes rudimenta noui populi ab humilitate surgentia in ipsis suis scripturis nimia securitate noluerunt aduertere atque ita in uetere homine remanserunt. quae cum ita sint, neque in confusione paganorum neque in purgamentis haereticorum neque in languore
Abbreviated transcription (Latin):
titudine ꝑsonabant. Quodsi hoc
unũ tantũ uicium xp̃iana discipli¬
na sancͥtũ uideremꝰ. in effabili laude
predicandam eẽ neminem negare o¬
porteret. Hereses namq tam innu¬
merabiles aregula xꝑ̃ianitatis auer¬
se cestes sunt. non admuti ad cõmu¬
nicanda sacramenta eos qui de pa¬
tre dõ & sapientia euis & munere di¬
uino. aliter sentiunt. & hominibus
ꝑsua dere conantur: quam ueritas po¬
stulat. Sic enim creditur & docetur
quod ẽ humane salutis caput.: non
aliam esse philosophiam. idẽ sapien¬
tie studium. & aliã religionẽ: cũ
hi quiorum doctrinã ñ approbamus.
nec sacramenta nob̃cũ communicãt.
Quod in illis minus miran dum est.
qui eorum quoq sacram̃torũ ritu
dispares esse uoluerunt. sicut nescio¬
qui. qui serpentini appellant᷑: sicut ma¬
nichei: sicut alii ñ nulli. S in uus
magis animaduertendũ hoc magisq
predicandum: qui paria sacram̃ta
celebrantes. tam̃ quia sententia dis¬

Expanded text:
titudine personabant. quod si hoc titudine personabant. quod si hoc unum tantum uitium christiana disciplina sanatum uideremus, ineffabili laude praedicandam esse neminem negare oporteret. haereses namque tam innumerabiles a regula christianitatis auersae testes sunt non admitti ad communicanda sacramenta eos qui de patre deo et sapientia eius et munere diuino aliter sentiunt et hominibus persuadere conantur quam ueritas postulat. sic enim creditur et docetur, quod est humanae salutis caput, non aliam esse philosophiam, id est sapientiae studium, et aliam religionem, cum hi quorum doctrinam non approbamus nec sacramenta nobiscum communicant. quod in illis minus mirandum est qui eorum quoque sacramentorum ritu dispares esse uoluerunt; sicut nescio qui Serpentini qui appellantur, sicut Manichaei, sicut alii nonnulli. sed in illis magis animaduertendum hoc magisque praedicandum, qui paria sacramenta celebrantes, tamen quia sententia dis
Abbreviated transcription (Latin):
uiri nob̾cum rursus agere potuissent:
uiderent ꝓfecto cuius auctoritate fa¬
ciluis consuleretur hominibus. & pan¬
cis mutatis uerbis atq sententiis. xp̃i¬
ani fierent.⁊ sicut pleriq reeentioꝵ
nr̃orumq tempoꝵ platonici fecerunt.
Aut si hoc ñ faterentur. nec facer̃t:
insuꝑbia & in iniidia rema nentes
nescio utrum possent ad ea ipsa
quȩ appetenda & desideranda ẽẽ
dixerant. cum istis sordib uiscoq
reuolare. Nam tercio uitio citriositatis
inpercuntandie demonib. quo isti ma¬
xime cũ quibus nunc agitur pagani
axꝑ̃iana salute reuocantur. quia ni¬
mis puerile ẽ: nescio utrum cales ilsi
prepedirentur uiri. S quoquo modo
se habeat philosophoꝵ iactantia: il¬
lud cuiuis intelligere facile ẽ: religi¬
onem ab eis ñ esse querendam. qui
eadem sacra suscipiebant cũ popłis:
& de suorum deorum natura ac suĩ¬
mo bono. diuersas contrariasq sen¬
tentias in scolis sius. eadem teste mul¬

Expanded text:
uiri nobiscum rursus agere potuissent, uiri nobiscum rursus agere potuissent, uiderent profecto cuius auctoritate facilius consuleretur hominibus et paucis mutatis uerbis atque sententiis christiani fierent, sicut plerique recentiorum nostrorum temporum Platonici fecerunt; aut si hoc non faterentur nec facerent in superbia et inuidia remanentes, nescio utrum possent ad ea ipsa quae appetenda et desideranda esse dixerant cum istis sordibus uiscoque reuolare. nam tertio uitio curiositatis in percontandis daemonibus, quo isti maxime cum quibus nunc agitur pagani a christiana salute reuocantur, quia nimis puerile est, nescio utrum tales illi praepedirentur uiri. Sed quoquo modo se habeat philosophorum iactantia, illud cuiuis intellegere facile est, religionem ab eis non esse quaerendam qui eadem sacra suscipiebant cum populis et de suorum deorum natura ac summo bono diuersas contrariasque sententias in scholis suis eadem teste mul
Abbreviated transcription (Latin):
num && appetendum fatent᷑: cogno¬
scant dm̃. & cedant dõ: ꝑ quẽ popłis
iam om̃ib hec credenda ꝑsuasa sunt.¬
Quod utiq abipsis fieret. si tantũ ua¬
lerent. aut si ñ fieret crim̃ in uidentie
uitare non possent. Ergo cedant ei
a quo factumẽ: nec curiositate aut ma¬
ni iactantia impediantut. quominus
agnoscant quid int̾sit int̃ paucorum
timidas coniecturas. & manifestam
salutem correctionẽq popłorũ. Illienĩ
si reuiuescerent. quorũ isti nominib
głantur. & inuenirent refeetas eccłias.
templa deserta: a cupiditate bonorum
temporalium atq fluentiũ. ad spem
uite ȩterne. & bona sp̃italia & intelli¬
gibilia uocari & currere humanum
genus: dicerent fortasse si tales eeñt
quales fuisse memorantur. Hȩe sũt
quȩ nos ꝑsuade popłis ñ ausi sumiis:
& eorum potius consuetudini cessimꝰ.
quam illos in nr̃am fidem uoluntatẽq
tradurimus. Itaq si hanc uitam illi

Expanded text:
num et appetendum fatentur, cognonum et appetendum fatentur, cognoscant Deum et cedant Deo, per quem populis jam omnibus haec credenda quod utique ab ipsis fieret, si tantum ualerent; aut si non fieret, crimen inuidentiae uitare non possent. ergo cedant ei a quo factum est nec curiositate aut inani iactantia impediantur, quominus agnoscant quid intersit inter paucorum timidas coniecturas et manifestam salutem correctionemque populorum. illi enim si reuiuescerent, quorum isti nominibus gloriantur, et inuenirent refertas ecclesias, templa deserta, a cupiditate bonorum temporalium atque fluentium ad spem uitae aeternae et bona spiritalia et intellegibilia uocari et currere humanum genus, dicerent fortasse, si tales essent quales fuisse memorantur: haec sunt quae nos persuadere populis non ausi sumus et eorum potius consuetudini cessimus, quam illos in nostram fidem uoluntatemque traduximus. ita si hanc uitam illi
Abbreviated transcription (Latin):
diuntur hanc uiam. ut desertis diui¬
tiis & honoribus huus mundi. ex
om̃i hominum genere. uni dõ sũm o
totam uitam dicare uolentium. de¬
serte quondam insule. ac multarum
terrarum solitudo compleatur. ⁊si de¬
niq ꝑ urbes. atq oppida. castella.
uicos. agros etiam. uillasq priuatas
in tantum aꝑte suadetur. & appetit᷑
aterrens auersio. & inuinum deũ
uerumq conuersio. ut cotidie ꝑ
uniuersum orbem humanũ genus
una pene uoce respondeat sursum
cor habere se ad dñm . ⁊ quid ad huc
oscitamus crapulam hesttrnam. et
inmortuis pecudib diuina eloquia
ꝑscrutamur.⁊ siquando aũt ad dis¬
putationem uenitur. platonico nomi¬
ne ora crepitantia quam pectus
uero plenum magis habere gestimus:
Qui ergo sensibilẽ istum mundum
contempnere. & animam uirtute pu¬
gandam sũmo dõ subicere. atq sub¬
iungere uanũ aut malsi putant. ali¬
A ratione refellendi sunt: si tam̃ cum
his dignum ẽ disputare. Qui aũt bo¬

Expanded text:
diuntur hanc uiam, ut desertis diuidiuntur hanc uiam, ut desertis diuitiis et honoribus huius mundi ex omni hominum genere uni deo summo totam uitam dicare uolentium desertae quondam insulae ac multarum terrarum solitudo compleatur; si denique per urbes atque oppida, castella, uicos, agros etiam uillasque priuatas in tantum aperte suadetur et appetitur a terrenis auersio et in unum deum uerumque conuersio, ut cotidie per uniuersum orbem humanum genus una paene uoce respondeat sursum cor habere se ad dominum: quid adhuc oscitamus crapulam hesternam et in mortuis pecudibus diuina eloquia perscrutamur? si quando autem ad disputationem uenitur, Platonico nomine ora crepitantia quam pectus uero plenum magis habere gestimus? Qui ergo sensibilem istum mundum contemnere et animam uirtute purgandam summo deo subicere atque subiungere uanum aut malum putant, alia ratihis dignum est disputare. Qui autem bo
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. qm̃ ea quȩ in mundo sunt. cõ¬
cupiscentia carnis ẽ. & eon cupiscen¬
tia oculorũ. & ambitio scłi: si hec
ꝑ totum orbem iam populis legunt᷑.¬
& cum ueneratione libentissime au¬
diuntur: si post tantũ sangiem tan¬
tos ignes. tot cruces martyrũ. tanto
fertilius & uberuis. usq ad barba¬
ras nationes eccłe pulularunt.⁊ si
tot uuuenum & nirginũ milia con¬
tempnentium nuptias casteq uiuen¬
tium iam nemo miratur. quod cum
fecisset plato usq adeo ꝑuersa tempoꝵ
suorum timuit opinionẽ. ut ꝑhibe¬
atur sacrifi casse nature. tã quam pec¬
catum illud ab ołetur÷ si hec sic accipi¬
untur. ut quomͦ antea talia dispita¬
re. sic nunc contra disputare monstru¬
osum sit: si tali pollicitationi. atq
sponsioni ꝑ om̃s terrarum partes quas
homines incolunt. sacra cristiana
traduntur: si hec cotidie leguntur
in eccłiis. & asacerdotib exponuntur:
si tundunt pectora qui hec implere co¬
nantur. si tam in numerabiles aggre¬

Expanded text:
 in mundo sunt concupiscentia carnis est et concupiscentia oculorum et ambitio saeculi; si haec per totum orbem iam populis leguntur et cum ueneratione libentissime audiuntur; si post tantum sanguinem, tantos ignes, tot cruces martyrum tanto fertilius et uberius usque ad barbaras nationes ecclesiae pullularunt; si tot iuuenum et uirginum milia contemnentium nuptias casteque uiuentium iam nemo miratur; quod cum fecisset Plato, usque adeo peruersam temporum suorum timuit opinionem, ut perhibeatur sacrificasse naturae, tamquam peccatum illud aboleretur; si haec sic accipiuntur, ut quomodo antea talia disputare, sic nunc contra disputare monstruosum sit; si tali pollicitationi atque sponsioni per omnes terrarum partes, quas homines incolunt, sacra christiana traduntur; si haec cotidie leguntur in ecclesiis et a sacerdotibus exponuntur; si tundunt pectora qui haec implere conantur; si tam innumerabiles aggre
Abbreviated transcription (Latin):
dec ille in se potuit quia idẽ pulius fuit:
quẽ talia dicentẽ afflatu tuc inspiratio¬
nis ad amaui. Omiã possũ inquit. in
eo qui me confortat. Confortame ut
possim. Da quod uibes: & iube
quod ius. Iste se accepisse confitet᷑: & qd̃
głatur in dño głatut. Audiui aliũ ro-¬
gantẽ ut accipiat. Aufer ame inquit
concupiscentias. Unde apparet sc̃e deus
m̃s tedare: cũ fit quod imperas fieri.
Dociustime pat̾ bone. omĩa munda
mundis. sed malum esse homini qui
ꝑ offensionẽ manducat: & omnẽ crea¬
turã tuã bonã esse. nichilq abiciendũ.

Expanded text:
Nec ille in se potuit, quia idem pulvis fuit, Nec ille in se potuit, quia idem pulvis fuit, quem talia dicentem afflatu tuae inspirationis adamavi: Omnia possum, inquit, in eo qui me confortat. Conforta me ut possim, da quod jubes, et jube quod vis. Iste se accepisse confitetur, et qui gloriatur in Domino glorietur. Audivi alium rogantem ut accipiat: Aufer a me, inquit, concupiscentias ventris. Unde apparet, sancte Deus meus, te dare, cum fit quod imperas fieri. Docuisti me, Pater bone: Omnia munda mundis, sed malum esse homini qui per offensionem manducat, et omnem creaturam tuam bonam esse, nihilque abjiciendum
Abbreviated transcription (Latin):
cipimus: & ut hoc postea cognosceremꝰ.
ate acccpimus. Ebriosus nũ quã fui.
sed ebriosos. a te factos sobrios ego no¬
ui. Ergo ate factumẽ ut hoc ñ essent
qui nunquã fuerunt: a qͦ factũ ẽ. ut
hoc non semꝑ essent qui fuerunt. a qͣ
etiam factum est. ut scirent utriq. a
quo factum est. Audiui aliã uocẽ tuã.
post concupiscentias tuas ñ eas: & auo¬
luntate tua a uertere. Audiui & aliam
ex munere tuo. quã multũ amaui: neq
simanducauerimus habundabimus.
neq si ñ manducauerimus. deerit nob.
Hoc est diccre. nec illa res me eopiosum
faciet: nec illa erũpnosũ. Audiui et
alteram: ego enĩ didici in quib sũ suf¬
ficiens esse: & habundare noui. & pe¬
nuriã pati: omĩa possũ in eo qui me
confortat. Ecce miles castrorũ cȩlestĩ.
ñ pulius quod nos sumus.: sed memento
dñe quia puluis sumꝰ : &e de puluere fe¬
cisti hominẽ: & perierat & inuentus est.

Expanded text:
cipimus; et at hoc postea cognosceremus, cipimus; et at hoc postea cognosceremus, a te accepimus. ebriosus numquam fui, sed ebriosos a te factos sobrios ego noui; ergo a te factum est ut hoc non essent qui numquam fuerunt, a quo factum est ut hoc non semper essent qui fuerunt, a quo etiam factum est ut scirent utrique a quo factum est. audiui aliam uocem tuam: post concupiscentias tuas non eas et a uoluntate tua uetare. audiui et illam ex munere tuo quam multum amaui: neque si manducauerimus abundabimus, neque si non manducauerimus deerit nobis; hoc est dicere: nec illa res me copiosum facit nec illa aerumnosum. audiui et alteram: ego enim didici in quibus sum sufficiens esse et abundare noui et paenuriam pati noui. omnia possum in eo quconfortat. Ecce miles castrorum coelestium, non pulvis quod nos sumus; sed memento, Domine, quia pulvis sumus, et de pulvere fecisti hominem, et perierat et inventus est.
Abbreviated transcription (Latin):
uolo. Nec idẽ modꝰ utriusq ẽ. Nã qd̾
saluti satis ẽ: delectationi parum est.
Et sepe incertũ fit. utrũ adhur necessa¬
ria corporis cura subsidiũ petat: an
uoluptaria cupiditatis fallatia: mini¬
steriũ suppetat. Ad hoc incertũ hilare¬
scit infelix anima: & in eo p̃parat ex¬
cusationis patrociniũ. gaudens ñ appa¬
rere. quid satis sit moderationi ualitudi¬
nis : ut optentu salutis obumbret ne¬
gotiũ uoluptatis. his temptationibus
cotidie conor resistere: & inuoco dexte
ro estus meos. quia consiliũ mͥ de hac
re ñdũ stat. Audio uocẽ iubentis dĩmei.
Non grauent corda urã incrapula et
ebriecate. Ebrietas longe ẽ ame:mise¬
reberis. ne appropinquet mͥ. Crapula
aũt ñ nũquã subripit seruo tuo: misere¬
beris ut longe fiat ame. Nemo enmpo¬
test esse continens: nisi tu des. Multa no¬
bis orantib tribuis: & quicquid boni
ante quam oremus accipimus. ate ac¬

Expanded text:
volo. Nec idem modus utriusque est: nam quod volo. Nec idem modus utriusque est: nam quod saluti satis est, delectationi parum est. Et saepe incertum fit utrum adhuc necessaria corporis cura subsidium petat, an voluptaria cupiditatis fallacia ministerium suppetat. Ad hoc incertum hilarescit infelix anima, et in eo praeparat excusationis patrocinium, gaudens non apparere quid satis sit moderationi valetudinis, ut obtentu salutis obumbret negotium voluptatis. His tentationibus quotidie conor resistere, et invoco dexterro aestus meos, quia consilium mihi de hac re non stat. audio uocem iubentis dei mei: non grauentur corda uestra in crapula et ebrietate. ebrietas longe est a me; misereberis ne appropinquet mihi. crapula autem nonnumquam subrepit seruo tuo; misereberis ut longe fiat a me. nemo enim potest esse continens, nisi tu des. multa nobis orantibus tribuis et quidquid boni antequam oremus accipimus, a te ac
Abbreviated transcription (Latin):
necessitas: & aduersus istam suauita¬
tẽ pugno ne capiar: & cotidi anũ
bellũ gero. in ieuiniis sepius inserui¬
tute redigens corpus meũ: & dolores
mei uoluptate pellunt᷑. Nam fames &
sitis: qui dam doloressunt. U runt et
sic̃ febris necant: nͥ alim̃torũ medicina
succurrat. Que qm̃ p̃sto ẽ. ex consola¬
tione munerũ tuoꝵ. inquib nr̃e in¬
firmitati terra & aqua & cęlũ seriui¬
unt: ca lamitates delitię uocantur
Hoc me docuristi: ut quẽ admodum
medicam̃ta. sic alim̃ta sũpturus accedã
Sed dũ ad quietẽ sacietatis ex indigẽtie
molestia transeo: in ipso transitu mͥ in¬
sidiatur laqueus concupiscentie. Ipse
enĩ transitus. uoluptas ẽ: & ñ est alias
qua transeat᷑. quo transire cogit neces¬
sitas. Et cũ salus sit causa edendi ac
bibendi: adiungit se tanquã pedisse¬
qua. periculosa iocunditas. Et pleꝵq
p̃ire conat᷑: ut eius causa fiat. quod
salutis causa me facete uel dico uel

Expanded text:
necessitas, et adversus istam suavitanecessitas, et adversus istam suavitatem pugno ne capiar; et quotidianum bellum gero in jejuniis, saepius in servitutem redigens corpus meum ; et dolores mei voluptate pelluntur. Nam fames et sitis quidam dolores sunt; urunt, et sicut febris necant, nisi alimentorum medicina succurrat. Quae quoniam praesto est, ex consolatione munerum tuorum, in quibus nostrae infirmitati terra et aqua et coelum serviunt, calamitas deliciae vocantur. 44. Hoc me docuisti, ut quemadmodum medicamenta, sic alimenta sumpturus accedam. Sed dum ad quietem satietatis ex indigentiae molestia transeo, in ipso transitu mihi insidiatur laqueus concupiscentiae. Ipse enim transitus voluptas est, et non est alius qua transeatur quo transire cogit necessitas. Et cum salus sit causa edendi et bibendi, adjungit se tanquam pedissequa periculosa jucunditas, et plerumque praeire conatur, ut ejus causa fiat quod salutis causa me facere vel dico, vel
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑimagines animales usq ad carnis flu¬
xũ: s ne consentiat quidẽ. Nã ut ni¬
chil tale uel tantulũ. libeat. quantu¬
lũ possit nutu cohi beri etiã in casto
dormientis affectu. ñ tantũ in hac ui¬
ta. sed etiam in hac etate. ñ magnũ ẽ
omĩpotenti: qui uales facere supra
quam petimus aut intelligimus. Nc̃
tam̃ quid ad huc sim in hoc genereᷤ
mali mei. dixi bono domino meo: exul¬
tans cũ tremore. Ineo quod donasti
mͥ: & lugens meo quod in consũmatus
sũ. sperans ꝑfecturũ te in me miscdiaᷤ
tuas usq ad pacẽ plenariã: quam
tecũ habebunt interiora & exte cep
riora mea. cũ ab sorta fuerit mors in
utinã sufficiat ei. Reficimꝰ enĩ cotidi¬
anas ruinas corporis edendo & biben¬
do. prius quã ęscas & uentrẽ destru¬
as: cũ occideris in digentiã meam.
saci etate mirifica : & corruptibi¬
le hoc indueris incorruptione sem¬
piterna. Nunc aũt suauis ẽ michi

Expanded text:
per imagines animales usque ad carnis fluper imagines animales usque ad carnis fluxum, sed ne consentiat quidem. nam ut nihil tale uel tantulum libeat, quantulum possit nutu cohiberi etiam in casto dormientis affectu non tantum in hac uita, sed etiam in hac aetate, non magnum est omnipotenti, qui uales facere supra quam petimus et. intellegimus. nunc tamen quid adhuc sim in hoc genere mali mei, dixi bono domino meo exultans cum tremore in eo, quod donasti mihi, et lugens in eo, quod inconsummatus sum, sperans perfecturum te in me misericordias. tuas usque ad pacem plenariam, quam tecum habebunt iriora mea, cum absorpta fuerit mors in utinam sufficiat ei. Reficimus enim quotidianas ruinas corporis edendo et bibendo, priusquam escas et ventrem destruas, cum occideris indigentiam meam satietate mirifica, et corruptibile hoc indueris incorruptione sempiterna . Nunc autem suavis est mihi
Abbreviated transcription (Latin):
retranseo. Ubi ẽ tunc ratio. qua talibus
suggestionib resistit uigilans: & si res
ipse ingerant᷑ in concussus maneo: Nun¬
quid claudit᷑ cũ oculis: nunquid sopit᷑
cũ sensibus corporis: & unde sepe etiam
insompnis resistimus: nrĩq ꝓpositi me¬
mores. atq in eo castissime ꝑmanentes. nul¬
lum talib illecebris ad hibemꝰ assensum:
& tam̃ tantũ int̾ est: ut cũ alit̃ accidit.
eiugilantes ad conscientie requiem rede¬
amus: ipsaq distantia reperiamus nos
non fecisse: quod tam̃ in nob̃ qͦqͦ modo
factũ esse doleamus. Nũquid ñ potens
est manus tua ds̃ om̃ip̃s sanare omnes
langores animȩ mee: atq habundan¬
tiore gr̃a tua lasciuos motus etiã mei
soporis extinguere: Augebis dñe ma
gis magisq in me muneratua: ut a¬
nima mea sequat᷑ me adte. concupi¬
scentiȩ uisco expedita: ut ñ sit rebellis
sibi : atq in somnis etiã ñ solũ ñ ꝑpe¬
tret istas corruptelarũ turpitudines

Expanded text:
retranseo! Ubi est tunc oratio ratio, qua talibus retranseo! Ubi est tunc oratio ratio, qua talibus suggestionibus resistit vigilans? et si res ipsae ingerantur, inconcussus maneo? Nunquid clauditur cum oculis? nunquid sopitur cum sensibus corporis? et unde saepe etiam in somnis resistimus, nostrique propositi memores, atque in eo castissime permanentes, nullum talibus illecebris adhibemus assensum? et tamen tantum interest, ut cum aliter accidit, evigilantes ad conscientiae requiem redeamus, ipsaque distantia reperiamus nos non fecisse, quod tamen in nobis quoquomodo factum esse doleamus. Nunquid non potens est manus tua, Deus omnipotens, sanare omnes languores animae meae, atque abundantiore gratia tua lascivos motus etiam mei corporis exstinguere? Augebis, Dgis magisque in me munera tua, ut anima mea sequatur me ad te concupiscentiae uisco expedita, ut non sit rebellis sibi atque ut in somnis etiam non solum non perpetret istas corruptelarum turpitudines