comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sit tempoꝵs uetustate. an ipsi ñ scrip¬
serint. incertum habeo Michi uix¬
ta pͥorem int̾p̃tationẽ hoc uidetur.
qd̃ de iniquo mãmona debeamus
nob̾ amicos facere. ñ quoslibet pau¬
ꝑes. sed eos qui nos possint reciꝑe in
domos suas. et in ȩterna tab̾nacula:
ut cum eis parua p̾buerumis. recipi¬
amꝰ ab illis magna : et dantes aliena.
nr̃a suscipiamus: et seminemꝰ inbene¬
dictione. ut metamꝰ benedictionẽ:
Qui emi. parce seminauerit: parce et
Uo sensũ accipiendũ sit. qđ
in epła legimus ad romanos:
uix enim ꝓ iusto quis morit᷑: nã pro
bono forsitan qͥs audeat mori Nue
hereses ex occasione huiꝰ testimonii
quod ñ intelligunt: diu̾so qͥde erore
s pari impietate blasphemant: Mar¬
cion enĩ qui iustũ. dñm et creatorem
legis facit et ꝓpħarũ. bonũ autẽ. euã¬
duos intͦducit dos: alterũ iustũ & al¬
terum bonũ: et ꝓusto asserit uel nul¬

Expanded text:
sit temporum uetustate an ipsi non scripsit temporum uetustate an ipsi non scripserint, incertum habeo. mihi iuxta priorem interpretationem hoc uidetur, quod de iniquo mamona debeamus nobis amicos facere non quoslibet pauperes, sed eos, qui nos possint recipere in domos suas et in aeterna tabernacula, ut, cum eis parua praebuerimus, recipiamus ab illis magna et dantes aliena nostra suscipiamus et seminemus in benedictione, ut metamus benedictionem; qui enim parce seminauerit, parce et uo sensu accipiendum sit, quod in epistula legimus ad Romanos: uix enim pro iusto quis moritur; nam pro bon a forsitan quis audeat mori. - Duae hereses ex occasione huius testimonii, quod non intellegunt, diuerso quidem errore, sed pari inpietate blasphemant. Marcion enim, qui iustum deum et creatorem legis facit et prophetarum, bonum autem euaduos introducit deos: alterum iustum et alterum bonum. et pro iusto adserit uel nul
Abbreviated transcription (Latin):
iudeor. qui tritico mandatoꝵ di
nutͥtꝰ erat. et debebat ei centena¬
rium numerũꝰ & coegit ut de
centũ octoginta faceret. id ẽ cre¬
deret in dm̃ resurrectionẽ ꝗͤ octa¬
ui diei numero continet᷑. & de oc¬
to cõpleret᷑ decadib: ut de sabba¬
to transiret ad pͥmã sabbati: Ob
hanc causã adño p̃dicatur quod
benefecerit : & ꝓsalute sua in euã¬
głii clem̃tiã de legis austeritate
mutatus sit: Qd̃ si quesieris qua¬
re uocetur uillicus inquitatis in
lege qͦ di ẽ. iniquus erat uillicus qͥ
bene qͥde offerebat. s ñ bene diui¬
debat: credens in patrem. s filium
q fuit paulus apłs intransgressione
legis filiis quondã lucis: qui in le¬
gis obseruatioẽ uersati. xp̃m qͥ dez
patris uerum lumen e. ꝑdidert̃: Am¬
brosius mediolanensis ep̃e qͥd de
hoc loco senserit: in cõmentari Dis
eiꝰ legere poteris: Origenis et didi¬
mi in hac parabola explanationem
inuenire non potui: & utrũ abolita

Expanded text:
Iudaeorum, qui tritico mandatorum dei Iudaeorum, qui tritico mandatorum dei nutritus erat et debebat ei centenarium numerum, et coegit, ut de centum octoginta faceret, id est crederet in domini resurrectionem, quae octauae diei numero continetur, et de octo conpleretur decadis, ut de sabbato transiret ad primam sabbati. ob hanc causam a domino praedicatur, quod bene fecerit et pro salute sua in euangelii clementiam de legis austeritate mutatus sit. quodsi quaesieris, quare uocetur \'uilicus iniquitatis\' in lege, quae dei est: iniquus erat uilicus, qui bene quidem offerebat, sed non bene diuidebat credens in patre, sed filium que fuit Paulus apostolus in transgressione legis filiis quondam lucis, qui in legis obseruatione uersati Christum, qui dei patris uerum lumen est, perdiderunt. Ambrosius, Mediolanensis episcopus, quid de hoc loco senserit, in commentariis eius legere poteris. Origenis et Didymi in hanc parabolam explanationem inuenire non potui et, utrum abolita
Abbreviated transcription (Latin):
Mendicare erubesco: ut qui doctor
fueram uideoꝵ. cogar a gentibus
& a discipło anania. salutis et fidei
mendicare doctrinam faciam gͥ
quodmͥ utile eẽ intelligo: ut postqͣm
piectꝰ fuero de uillicatione mea. re¬
cipiant me xp̃iani in domos suas
Cepitq eos qui pͥus u̾sabant᷑ in lege et
sic in xxp̃m crediderant. ne arbitra¬
rent᷑ se in lege iustificandos. doce.¬
re legẽ abolitam: ꝓpħas p̃terisse: &
quȩ antea ꝓlucro fuerint. reputa¬
ri instercora Uocauit itaq duos
de płib debitorib Primũ qͥ debebat
centum batos oleiꝰ eos uidelicet qͥ
fuerant ex gentib congregati. et
magna indigebant miscdia dñi. &
de centenario numero qͥ plenus ẽ
atq ꝑfectus. facit eos scribere qͥn¬
quagenarium qui ꝓpͥe penitentiũ
ẽ: iuxta iubeleum. et illam in eu¬
głio parabolam. inqͣ alteri quingẽ¬
ti. alteri qͥnqͣginta denarii dimit¬
tũt᷑ Scd̾m autem uocauit popłm

Expanded text:
Mendicare erubesco, ut qui doctor Mendicare erubesco, ut qui doctor fueram Judaeorum, cogar a gentibus et a discipulo Anania, salutis ac fidei mendicare doctrinam. Faciam igitur quod mihi utile esse intelligo: ut postquam projectus fuero de villicatione mea, recipiant me Christiani in domos suas. coepitque eos, qui prius uersabantur in lege et sic in Christo crediderant, ut arbitrarentur se in lege iustificandos, docere legem abolitam, prophetas praeterisse et, quae antea pro lucro fuerint, reputari in stercora. uocauit itaque duos de pluribus debitoribus. primum, qui debebat centum batos olei, eos uidelicet, qui fuerant ex gentibus congregati et magna indigebant misericordia dei, et de centenario numero, qui plenus est atque perfectus, fecit eos scribere quinquagenarium, qui proprie paenitentium est iuxta iubeleum et illam in euangelio parabolam, in qua alteri quingenti, alteri quinquaginta denarii dimittuntur. secundum autem uocauit populum
Abbreviated transcription (Latin):
atiari. adu̾sũ se dictam intelligen¬
tes parabolam subsannabant eum:
carnalia et certa et p̃sentia. spũali¬
b ac futuris & quasi incertis p̃po¬
cõpingens. ingenii sui nob̾ monim̃¬
ta dimisit: hec suꝑ hac parabola ĩ
sins cõm̃tariis ẽ locutus: Dines
qui habebat uillicũ. siue dispen¬
satorem. ds omp̃s ẽ: quo nichil est
ditius: Nuiꝰ dispensator paulus. qͥ
ad pedes gamaliel sacras literas di¬
dicit: legem di susceꝑat dispensan¬
dam: Qui cũ cepisset crecdentes in
xp̃o ꝑsequi. ligare. occidere. & om¬
nem di sui dissipare substantiam:
correptus a dño ẽ: Saule saule:
quid me ꝑsequeris: Durũ ẽ tibi
contra stiulũ calcitrare: Dixitq
incorde suo Quid faciã: Qui magis
ter fui et uillicꝰ. cogor e̾e̾ discipulus
et oꝑariꝰ: fodere ñ ualeo Omĩa enĩ
mandata legis quȩ t̾re incũbebãt
cerno destructa: et legem et ꝓpħas
usq ad ioħem baptistam ẽẽ finitos:

Expanded text:
auari, aduersum se dictam intellegenauari, aduersum se dictam intellegentes parabolam subsannabant eum carnalia et certa et praesentia spiritalibus ac futuris et quasi incertis praepoconpingens ingenii sui nobis monumenta dimisit, haec super hac parabola in suis commentariis est locutus: diu e s, qui habebat uilicum siue dispensatorem, deus omnipotens est, quo nihil est ditius. huius dispensator Paulus, qui ad pedes Gamaliel sacras litteras didicit, legem dei susceperat dispensandam. qui cum coepisset credentes in Christo persequi, ligaie, occidere et omnem domini sui dissipare substantiam, correptus a domino est: Saule, Saule, quid me persequeris? durum est tibi contra stimulum calcitrare. dixitque in corde suo: quid facter fui, et villicus, cogor esse discipulus et operarius. 867 Fodere non valeo. Omnia enim mandata Legis, quae terrae incubabant, cerno destructa: et Legem atque Prophetas usque ad Joannem Baptistam esse finitos.
Abbreviated transcription (Latin):
quantomagis sermo diuinꝰ. in quo
nulla ẽ iniquitas. qͥ & apłis creditꝰ
ẽ. si bene fuerit dispensatꝰ. dispensa-¬
tores suos leuabit incelũ: Quã ob
rem sequit᷑ Qui fidelis ẽ in mi¬
nimo. hoc ẽ in carnalib: et in mul¬
tis fidelis erit. id ẽ in sp̃italib Q
autẽ in paruo iniquus ẽ. ut ñ det
fr̃ĩb ad utendum. quod a deo ꝓoĩb
ẽ creatũ: iste et in spũali pecuma
diuidenda iniquuis erit: ut ñ pro
necessitate sed ꝓꝑsonis doctrinam
di diuidat: Si autẽ inquit carna¬
les diuicias que labunt᷑ ñ bene
dispensetis: ueras et̃nasq diuitias
doctrinȩ dei quis credet uobis: Et
si in his que aliena st̃. alienũ autẽ¬
ẽ a nobis omẽ qd̃ scłi ẽ. infideles fu¬
istis: ea quȩ ur̃a sunt. et ꝓpͥe homi¬
ni deputata quis uobis credere po-¬
terit: Uñ corripit auariciã. et dic̃
um. ẽẽ sibi pecunias contempnen-¬
das Uñ scribȩ et pharisei qui erat

Expanded text:
quanto magis sermo diuinus, in quo quanto magis sermo diuinus, in quo nulla est iniquitas, qui et apostolis creditus est, si bene fuerit dispensatus, dispensatores suos leuabit in caelum! quam ob rem sequitur: qui fidelis est in minimo, hoc est in carnalibus, et multis fidelis erit, id est in spiritalibus. quiauteminparuoiniquus est, ut non det fratribus ad utendum, quod a deo pro omnibus est creatum, iste et in spiritali pecunia diuidenda iniquus erit, ut non pro necessitate, sed pro personis doctrinam domini diuidat. \'sin autem\', inquit, \'carnales diuitias, quae labuntur, non bene dispensetis, ueras aeternasque diuitias doctrinae dei quis credet uobis ? et si in his, quae aliena sunt — alienum est autem nobis omne, quod saeculi est — infideles fuistis, ea, quae uestra sunt et proprie homini deputata, quis uobis credere poterit ?\' unde corripit auaritiam et dicit um, esse pecunias contemnendas. unde scribae et pharisaei, qui erant
Abbreviated transcription (Latin):
textũ posur: ut ñ nobis intelligenti¬
am aliunde queramus. et in parabo¬
las certas nitamur inuenire ꝑsonas
sed interp̃temur eam sicut parabolã.
hoc ẽ similitudinẽ. quȩ ab eo uoca¬
similatur. et quasi umbra p̃uium¬
ueritatis ẽ : Si gͦ dispensator inqͥ
mãmone dñi uoce laudatur quod
de re iniqua sibi iusticiã p̃pararit.
et passus dispendia dñs laudat dis¬
pensatoris prudentiã. qđ aduersus
do Aminũ quidẽ fraudulenter¬
Ie sed ꝓ se prudenter egerit.
qͣntomagis xp̃c qui nullũ dampnũ
sustinere potest et ꝓnus ẽ ad clem̃¬
tiã. laudabit discipłos suos. si in eos
qui sibi crediti sunt. miscdes fue¬
rint: Deniq pꝰ parabolam intulit:
Ego dico uobis: facite uobis amicos
de iniquo mãmona: Inqꝰ aut̃ mã¬
mona. ñ hebreoꝵ s syroꝵ lingua.
diuitie nuncupant᷑: qđ de inqͥ¬
tate collectȩ sint: Si gͦ iniquitas
bene dispensata u̾titur in iusticiã:

Expanded text:
textum posui, ut non nobis intellegentitextum posui, ut non nobis intellegentiam aliunde quaeramus et in parabola certas nitamur inuenire personas, sed interpretemur eam quasi parabolam, hoc est similitudinem, quae ab eo uocasimilatur, et quasi umbra prooemiumueritatis est. si ergo dispensator iniqui mamonae \' domini uoce laudatur, quod de re iniqua sibi iustitiam praepararit, et passus dispendia dominus laudat dispensatoris prudentiam, quod aduersus dominum quidem fraudulenter, sed pro se prudenter egerit, quanto magis Christus, qui nullum damnum sustinere potest et pronus est ad clementiam, laudabit discipulos suos, si in eos. qui sibi crediti sunt, misericordes fuerint! denique post parabolam intulit: et ego dico uobis: facite uobis amicos de iniquo mamona. iniquus autem mamona non Hebraeorum, sed Syrorum lingua diuitiae nuncupantur, quod de iniquitate collectae sint. si ergo iniquitas bene dispensata uertitur in iustitiam,
Abbreviated transcription (Latin):
chi fuerit dispensatio. suscipiant me
in domos suas: Wocauitq singłos de¬
bitoꝵ dni sui: et dixit pͥmo: Quan¬
tum debes dño meo: Qui dieit ei
Centũ batos olei Ait illi Tolle cautio¬
nem tuam: & sedens cito scribe qͥnqͣ¬
ginta: Deinde adaliũ locutꝰ ẽ: Tu au¬
tem quantũ debes: Ille respondit:
Centum choros tritici Dixit ei Tolle
scłi huiꝰ prudentiores st̃ filiis lucis
in generatione sua Et ego dico uob̾
facite uobis amicos de iniquo mãmo¬
na: ut quando defeceritis. suscipiat
uos in et̃na tab̾nacula: Qui fidelis ẽ
in paruo. et in multis fidelis ẽ: et qͥ
in minimo inquus ẽ. et in multis
iniquus erit: Si gͦ in iniquo mã¬
mona fideles ñ finstis qđ ur̃m est
unũ odio habebit et alterũ diliget:
aut unũ audiet et altert̃ contẽp¬
net: Non potestis dõ seruire et mã¬
mone: audiebant autẽ hec omĩa
pharisei qui erant auari: et subsan-¬
nabant illii: Totũ parabole huius

Expanded text:
hi fuerit dispensatio, suscipiant me hi fuerit dispensatio, suscipiant me in domos suas. uocauitque singulos debitorum domini sui et dixit primo: quantum debes domino meo? qui dixit ei: centum batos olei. ait illi: tolle cautionem tuam et sedens cito scribe quinquaginta. deinde ad alium locutus est: tu autem quantum debes? ille respondit: centum coros tritici. dicit ei: tolle saeculi huius prudentiores sunt-filiis lucis in generatione sua. et ego dico uobis: facite uobis amicos de iniquo mamona, ut, quando defecerit, recipiant uos in aeterna tabernacula. qui fidelis est in paruo, et in multis fidelis est et, qui in minimo iniquus est, et in multis iniquus erit. si ergo in iniquo mamona fideles non fuistis, quod uerum est, enim unum habebit odio et alterum diliget aut unum audiet et alterum contemnet. non potestis deo seruire et mamonae. audiebant autem haec omnia pharisaei, qui erant auari, et subsannabant illum. totum parabolae huius
Abbreviated transcription (Latin):
dimitte nobis debita nr̃a. sicut
et nos dimittimꝰ debitorib nostͥs:
Quȩ ẽ gͦ parabola ad clem̃tiam dis¬
cipłos cohortantis : homo quidã
erat diues qui habebat uillicũ. siue
dispensatorem: hoc enim economꝰ
significat: Willicus autẽ: ꝓpͥȩ uillȩ
gub̾nator ẽ: Uñ et a uilla: uillici
nomen accepit : Economꝰ autẽ: tã
pecunie qͣm frugũ. et oĩum que
dñs possidet dispensator ẽ: Uñ et
economicus xeno fontis pulcher¬
rimꝰ liber ẽ: qͥ ñ gub̾nationẽ uil¬
le. s dispentionem uniu̾sȩ domꝰ
tullio int̾pretante significat: Iste
gͥ dispensator accusatꝰ ẽ ad dnm̃ su¬
um: qd dissiparet substantiã eius:
Quo uocato: dixit: Quid hoc audio
de te: Redde rationem dispensa-¬
tionis tue: Neq enĩ ultra eam pot̾is
dispaensare: Qui dixit intra semꝙ&
ipsũ Quid faciã. quia dñs m̃s aufert
a me dispensationẽ: fodere non
ualeo: mendicare erubeseo Seio
quid faciã: ut quando sublata mi¬

Expanded text:
ra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. quae est ergo parabola ad clementiam discipulos prouocantis? homo quidam erat diues, qui habebat uilic u m siue dispensatorem; hoc enim olxovo/xog significat. uilicus autem proprie uillae gubernator est, unde et a uilla \'uilicus\' nomen accepit. olxovofioo, autem tam pecuniae quam frugum et omnium, quae dominus possidet, dispensator est. unde et Olxovojnixog Xenofontis pulcherrimus liber est, qui non gubernationem uillae, sed dispensationem uniuersae domus Tullio interpretante significat. iste igitur dispensator accusatus est ad dominum suum, quod dissipasset substantiam eius. quo uocato dixit: quid hoc audio de t e ? redde rationem dispensationis; neque enim ultra mea poteris dispensare. qui dixit in semet ipso: quid faciam, quia dominus meus aufert a me dispensationem? fodere non ualeo, mendicare erubesco. scio, quid faciam, ut, quando sublata mi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ suꝑ omĩa ds benedictus in scła
am̃ Reuera ualicla questio: quomͦ
apłs qui supra dixerat. quis nos se¬
parabit a caritate cłi. tribulatio. an
angustia. an ꝑsecutio. an fames. an
rursũ. confido autem. quia neq
mors. neq uita. neq angłi. neq pͥn¬
cipatus. neq p̾sentia. neq futura.
neq fortitudines. neq sublimitas.
terit nos separare a caritate dr qͤ¬

Expanded text:
est super om- nia deus benedictus in saecula, amen2 — Re uera ualida quaestio, quomodo apostolus, qui supra dixerat: quis nos separabit a caritate Christi? tribulatio an angustia an persecutio an fames an rursum: confido autem, quia neque mors neque uita neque angeli neque principatus neque praesentia neque futura neque fortitudines neque excelsa terit nos separare a caritate d
Abbreviated transcription (Latin):
Quod autẽ anathema interdũ occi
ne leuem putemus ẽẽ tristiciã. &
modicã causam doloris: iungit &¬
dicit: Pro fr̃ib meis & ꝓpinquis
iuxta carnem: Quando ꝓpinqͦs
appellat & fr̃s iuxta carnem: in sp̃u
a se ostendit alienos: Quoꝵs ẽ in qͥt
adoptio. quȩ significantius grece
quebatur. filiꝰ m̃s pͥmogenitus is.
rael. et filios genui & exaltaui. nẽ
dicit. filii aliem mentiti sunt mͥ:
et quoꝵ gła. ut de cunctis gentib
eligerent᷑ in peculiarẽ populum
dei: et quoꝵ testam̃ta. unũ in lit¬
tera alterum in spũ. ut qui pͥus
incarne seruierant cerimoniis
legis ab olite: pꝰ ea seruirent in
sp̃u mandatis eugłii sempiterni:
& legis latio. ad utrũq respondet¬
& noui et ueteris testamenti ͥ et
cultus. id ẽ uera religio reꝓmissio¬
nis. ut quicquid reꝓmissũ ẽ patͥb
compleret᷑ in filiis: et quod om̃ib

Expanded text:
quod autem anathema interdum occisquod autem anathema interdum occisne leuem putemus esse tristitiam et modicam causam doloris, iungit et dicit: pro fratribus meis et propinquis iuxta carnem. quando propinquos appellat et fratres iuxta carnem, in spiritu a se ostendit alienos. quorum est, inquit, adoptio, quae significantius Graece quebatur: filius primogenitus meus Israhel et: filios genui et exaltaui, nunc dicit: filii alieni mentiti sunt mihi. et quorum gloria, utde cunctis gentibus eligerentur in peculiarem populum dei. et quorum testamenta, unum in littera, alterum in spiritu, ut, qui prius in carne seruierant caerimoniis legis abolitae, postea seruirent in spiritu mandatis euangelii sempiterni. et legislatio ad utrumque respondet: et noui et ueteris testamenti. et cultus, id est uera religio. et repromissiones, ut, quicquid repromissum est patribus, conpleretur in filiis. et — quod omni
Abbreviated transcription (Latin):
atq dicentis. si dimittis eis peccatũ
suũ dimitteꝰ sin autẽ non uis. dele
me de libro tuo quem scripsisti: ꝑ¬
spiciemus eundẽ & moysi & pauli.
erga creditũ sibi gregẽ affectum: Pas¬
tor enim bonꝰ ponit animã suã ꝓ
ouib: mercennariꝰ autẽ cũ uide¬
rit lupũ uenientem fugit. quia ñ
sunt eiꝰ oues: Et hoc ipsũ ẽ dicere:
optabam anathema ẽẽ a xp̃o. et
dele me de libro quem ser ipsisti:
Qui enim delent᷑ de libro uiuentiũ.
& cũ iustis ñ scribunt᷑. anathema.
fiunt axp̃o: Simulq cerne apłm
quantȩ caritatis in xp̃o sit: ut ꝓ
illo cupiat mori & solus ꝑire. dñ
modo omẽ in illũ credat hominũ
genꝰ ꝑire autẽ ñ in ꝑpetuũ. sed
in p̃sentiarũ Qui enim ꝑdiderit
Unde et de quadragesimo tcio psal¬
mo assumit exemplũ: reputati
sumus ut oues occisionis Uult
tur in xp̃o: suũ sanguinẽ funde.
ut multoꝵ animȩ conseruentur:

Expanded text:
atque dicentis: si dimittis eis peccatum atque dicentis: si dimittis eis peccatum suum, dimitte; sin autem non uis, dele me de libro tuo, quem scripsisti, perspiciemus eundem et Moysi et Pauli erga creditum sibi gregem affectum. pastor enim bonus ponit animam suam pro ouibus, mercennarius autem, cum uiderit lupum uenientem, fugit, quia non sunt eius oues. et hoc ipsum est dicere: optabam anathema esse a Christo et: dele me de libro, quem scripsisti. qui enim delentur de libro uiuentium et cum iustis non scribuntur, anathema fiunt a domino. simulque cerne apostolum, quantae caritatis in Christo sit, ut pro illo cupiat mori et solus perire, dum modo omne in illum credat hominum genus, perire autem non in perpetuum, sed inpraesentiarum. qui enim perdiderit Unde, et de quadragesimo tertio Psalmo assumit exemplum: Quonisumus ut oues occisionis. uult tur in spiritu, suum sanguinem fundere, ut multorum animae conseruentur.
Abbreviated transcription (Latin):
uixta carnem. & rł Si enĩ tante
est in dñm caritatis. ut nec metu
mortis. nec spe uitȩ. nec ꝑsecutioe
nec fame. nec nuditate. nec ꝑicło.
nec gladio. possit separari a carita.¬
te eius: & si angłi qͦq & potestates.
& uel presentia uel futura & om̃s
cȩloꝵ fortitudines. & excelsa parit᷑
& ꝓfunda. et uniu̾sa simul creat᷑a
ei ingruat: qđ nequaquam fieripo
ta mutatio. ĩmo in audita prudẽ¬
tiał ut ꝓcaritate xp̃i. nolit habere
xp̃m: Et ne ei forsitan ñ crederemꝰ:
iurat & tonfirmat in xp̃o. ꝙ consci¬
entiȩ suȩ testem inuocat spm̃ scm̃.
se habere tristiciam. ñ leuẽ & fortu¬
itam. s magnam & incredibilẽ: et
habere dolorem in corde. ñ qui ad
horam pungat et transeat: sed qui
iugiter incorde ꝑmaneat: Quo
tendit ista tristicia : Ad quid ꝓficit¬
iste incessabilis dolor: Optat anathe¬
ma ẽẽ a xp̃o: et ꝑire ut alii salui fi¬
ant: Sed si consideremus moy siuo¬
cem rogantis dm̃ ꝓ popło iudeorũ

Expanded text:
iuxta carnem et reliqua. si enim tantae est in dominum caritatis, ut nec metu mortis nec spe uitae nec persecutione nec fame nec nuditate nec periculo nec gladio possit separari a caritate eius, et, si angeli quoque et potestates et uel praesentia uel futura et omnes caelorum fortitudines et excelsa pariter ac profunda et uniuersa simul creatura ei ingruat — quod nequaquam pota mutatio, immo inaudita prudentia, ut pro caritate Christi nolit habere Christum? et ne ei forsitan non credamus, iurat et connrmat in Christo et conscientiae suae testem inuocat spiritum sanctum, se habere tristitiam non leuem et fortuitam sed magnam et incredibilem et habere dolorem in corde, non qui ad horam pungat et transeat, sed qui iugiter in corde permaneat. quo tendit ista tristitia ? ad quid proficit incessabilis dolor? optat anathema esse a Christo et perire, ut alii salui fiant. sed si consideremus Moysi uocem rogantis deum pro populo Iudaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
um habuerint bonoꝵ oꝑum. & ñ
De hac abominatione hereticȩ ꝑu̾
audeat stare intemplo di. & osten¬
dere se qđ ipse sit ds̃ Cuiꝰ aduen¬
tus scd̾ m oꝑationem sathanȩ. ꝙ ea
quȩ concepta sunt facit ꝑire ab¬
ortuia: & que nata. ad puericiam &
ad ꝑfectam etatẽ ꝑuenire ñ posse. Qmͣ
obrẽ orandus ẽ dñs. ne in exordiofi¬
dei crescentis ȩtatis. oriatur hyenis
de qua scriptũ ẽ. hyemis transiit. abi¬
it sibi: ne ocio torpeamus. sed ĩminẽ¬
te naufragio suscitemus dormientẽ
dñm: aiq dicamus. p̃ceptor saluos
nos fac perimus:
uid sibi uelit qđ scriptũ ẽ
in eugłio scđm lucã. et non

Expanded text:
um habuerint bonorum operum et non um habuerint bonorum operum et non s est. de hac abominatione hereticae peruaudeat stare in templo dei et ostendere se, quod ipse sit deus; cuius aduentus secundum operationem satanae et ea, quae concepta sunt, facit perire abortio et, quae nata, ad pueritiam et ad perfectam aetatem peruenire non posse. quam ob rem orandus est dominus, ne in exordio fidei et crescentis aetatis oriatur hiems, de qua scriptum est: hiems transiit, abiit sibi, ne otio torpeamus, sed inminente naufragio suscitemus dormientem dominum atque dicamus: praeceptor, salua nos, perimus. Quid sibi uelit, quod scriptum est in euangelio s
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiant: ita sensus ratione concep¬
tus nisi in oꝑa ꝓruꝑit. ad huc ĩ uen¬
tre retinet᷑. et cito abortio perit: cũ
uidit abominationẽ desolationis
stantẽ in eccłia. et satanan transfi¬
modi paulus fetib loquitur: filioli
mei qͦs iterum parturio: donec .xͤ.
formet᷑ in uobis: Has gͦ reor iuxta mys.¬
ticos intellectus ẽẽ mulieres: de qͥbꝰ
idem apłs scribit: Mulier seducta
intransgressione facta ẽ: saluabit᷑
autẽ ꝑ filioꝵ generationem. si ꝑman¬
serit in fide. et caritate. & scĩtate.
cum pudicicia. Que si de sermone
diuino aliquando generarint: ne¬
cesse ẽ que generata sunt crescere:
& pͥmũ acciꝑe lac infantie. donec
ꝑueniat ad solidũ cybũ. et ad matu
necdum potuerunt ea quȩ gene¬
rata sunt alere. cũ uid̾int sermo¬
nem hereticũ stantem in eccłia.
cito scandatantur et ꝑeunt: & in
tempestate atq in ꝑsecutionibus
ꝑmanere ñ possunt : p̃sertim si oci¬

Expanded text:
suscipiant, ita sensus ratione concepsuscipiant, ita sensus ratione conceptus, nisi in opera proruperit, adhuc ventre retinetur, et cibo abortio perit, cum videt abominationem desolationis stantem in Ecclesia, et Satanam transfimodi Paulus fletibus loquitur: Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in uobis. has ergo reor iuxta mysticos intellectus esse mulieres, de quibus idem apostolus scribit: mulier seducta in transgressione facta est; saluabitur autem per filiorum generationem, si permanserint in fide et caritate et sanctitate cum pudicitia. quae si de sermone diuino aliquando generarint, necesse est, quae generata sunt, crescere et primum accipere lac infantiae, donec perueniant ad solidum cibum et ad maturnecdum potuerunt ea, quae generata sunt, alere, cum uiderint sermonem hereticum stantem in ecclesia, cito scandalizantur et pereunt et in tempestate atque in persecutionibus permanere non possunt, praesertim si oti
Abbreviated transcription (Latin):
ñ patitur: et obseruatio sabbati aut
p̃uaricatores facit si fugiant: aut hos¬
tium gladiis subiacere. si sabbati oci¬
um & p̃cepta seruauerint: Hos au¬
tem audientes dñm saluatorẽ. ut qͥ
in iudea sunt ad montana confugi¬
ant. ipsi quoq oculos leuemus ad mõ¬
tes de qͥb scriptũ ẽ. leuaui oculos
meos ad montes. un ueniet auxili
um michi. et in alio loco. fundam̃ta
ciꝰ in montib scĩs. & montes in cir¬
cuitu eiꝰ. & dñs in circuitu populi
sui. et ñ potest ciuitas latere suꝑ mõ¬
tes posita et discalciemus nos pelle
litterȩ. nudisq pedib cũ moyse as¬
cendentes in montẽ syna. dicamus.
transiens uidebo uisionem hanc mag¬
nam: ut possimꝰ intelligere pregnã¬
tes animas. quȩ de semine doctri¬
narum et sermonis di. micia fidi
concȩpert̃. & dicunt cũ ysaia: Atimo
na paulatim formant᷑ in uteris. et tã¬
diu ñ reputat᷑ homicidiũ donec ele¬
m̃ta confusa. suas imagines menbraq

Expanded text:
non patitur et obseruatio sabbati aut non patitur et obseruatio sabbati aut praeuaricatores facit, si fugiant, aut hostium gladiis subiacere, si sabbati otium et praecepta seruauerint. nos autem audientes dominum saluatorem, ut, qui in Iudaea sunt, ad montana confugiant, ipsi quoque oculos leuamus ad montes, de quibus scriptum est: leuaui oculos meos ad montes, unde ueniet auxilum mihi. Et in alio loco: Fundamenta ejus in montibus sanctis. Et, montes in circuitu ejus, et Dominus in circuitu populi sui. Et, Non potest civitas latere super montem posita. Et discalceati nos pedem litterae, nudis pedibus cum Moyse ascendentes montem Sina, dicamus: Transiens videbo visionem hanc magnam; ut possumus intelligere praegnantes animas, quae de semine doctrinarum et sermonibus Dei initia fidei conceperunt, et dicunt cum Isaia: A timona paulatim formantur in uteris, et tandiu non reputantur homicidium donec elementa confusa suas imagines membraque
Abbreviated transcription (Latin):
uiderintq abominationẽ desola¬
tionis. quȩ dicta ẽ adaniele ꝓpħa.
stantem in loco scõ: tunc p̃cipit᷑ his
montes: et qui in tecto. ñ descendãt
tollere aliquid de domo sua: & qͥ in
agro. ñ reuertant᷑ auferre tunicam
suam: Ne quib incõmentariis eiꝰde
mathei plemꝰ diximus Statimq cõ¬
iungit᷑ Ue pregnantib & nutriẽ¬
tib in illis diebꝰ In qͥbꝰ dieb: Quan¬
do abominatio desolationis steterit
in loco scõ Quod quidẽ uixta litterã.
de aduentu antixp̃i p̃dicari nulli
dubium ẽ. quando ꝑsecutionis mag¬
nitudo compellit fugere. et graues
uteri paruuliq lactentes fugam retar¬
dant: licet quidã titi et uespasiani ad¬
uersũ uideos & p̃cipue ierłm obsidi¬
onem pugnamq significari uelint:
hiemẽ quoq et sabbatũ sic interp̃tant᷑
ne eodem tepr fugere conpellantur.
quando duricia frigoris in agris.
et indesertis locis fugientes latere

Expanded text:
uiderintque a bominationem desolauiderintque a bominationem desolationis, quae dicta est a Danihele propheta, stantem in loco sancto, tunc praecipitur himontes, et, qui in tecto, ne descendant tollere aliquid de domo sua, et, qui in \'agro, ne reuertantur auferre tunicam suam. de quibus in commentariis eiusdem Matthei plenius diximus. statimque coniungitur: uae praegnantibus et nutrientibus in illis diebus. in quibus diebus? quando abominatio desolationis steterit in loco sancto. quod quidem iuxta litteram de aduentu antichristi praedicari nulli dubium est, quando persecutionis magnitudo conpellit fugere et graues uteri paruulique lactantes fugam retardant, licet quidam Titi et Uespasiani aduersus Iudaeos et praecipue Hierusalem obsidionem pugnamque significari uelint. hiemem quoque et sabbatum sic interpretantur, ne eo tempore fugere conpellantur, quando duritia frigoris in agris et in desertis locis fugientes latere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutionis tempore et necessitate
martyrii. sed iomĩ conuersatione.
oꝑe. cogitatione. sermone. negemꝰ
nosmetipsos qđ ante fuimus: et con¬
fiteamur eos qui in xp̃o renati su¬
mus Ieccirco enim dñs crucifixus
ẽ. ut et nos qui credimus ineũ et
peccato mortui sumꝰ. crucifigamur
cũ ipso: dicamusq quod paulus apłs
docuit. cũ xp̃o erucifixus sum: et mͥ
autẽ absit głari nisi in cruce dñimei
iħu xp̃i. ꝑ quẽ mͥ mundus crucifixus
ẽ. & ego mundo Qui cũ xp̃o crucifi¬
xus ẽ. despoliꝙ pͥncipatus et potesta¬
tes: et triũ phet eas in ligno: Unde
illo crucifixuri. symon cyreneus por¬
tat crucem eius: quam iuxta alios
euglistas pͥor ipse portauit: .iiii.¬
uid uult significare. quod
in eodem matheo scriptum
ẽ. ue pregnantib et nutͥ¬
entib in illis dieb: & orate ne fiat
fuga ur̃a hieme uel sabbato Qđ ex
suꝑiorib pendere manifestum est:
p̃dicatum. et uenerit consũmatio.

Expanded text:
persecutionis tempore et necessitate persecutionis tempore et necessitate martyrii, sed in omni conuersatione, opere, cogitatione, sermone negemus nosmet ipsos, qui ante fuimus, et confiteamur eos, qui in Christo renati sumus. idcirco enim dominus crucifixus est, ut et nos, qui credimus in eum et peccato mortui sumus, crucifigamur cum ipso dicamusque, quod Paulus apostolus docuit: cum Christo crucifixus sum et: mihi autem absit gloriari nisi in cruce domii: per quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Qui cum Christo crucifixus est, spoliet principatus et potestates, et triumphet eas in ligno. Unde illo crucifixuri, Simon Cyrenaeus portat crucem ejus; quam juxta alios Evangelistas prior ipse portavit. CAP. IV.--Quid vult significare, quod in eodem Matthaeo scriptum est: uae praegnantibus et nutrientibus in illis diebus et: orate, ne fiat fuga uestra hieme uel sabbato ? — Quod ex superioribus pendere manifestum est. bus fuerit praedicatum et uenerit consummatio
Abbreviated transcription (Latin):
& tristiciã passionis resurrectioi̾s
gła mitigare : Unde illo ꝓtimore
correpto. loquebat᷑ ad om̃s disc ipu¬
los⁊ siue conuocauit turbã cũ disci¬
pulis suis. ut marchus posuit: aut
iuxta lucam. dicebat ad cunctos Si
quis uult post me uenire ab neg&ł
se ipsũ: & tollat crucem suã. et seqͣt᷑
me: Cuiꝰ ex hortationis hic sensus ẽ.
Non ẽ delicata in dm̃. et seeura confes¬
sio Qui in me credit: debet suum
sanguinem fundere: Qui enĩ ꝑdide¬
rit aĩam suã ꝓpterme in p̃senti:
lucri eam faciet infuturũ Cotidie
credens in xp̃o tollit crucẽ suã: et
negat se ipsũ Qui impudicus fuit
uersus ad castitatem. temꝑantia
luxuriã negat: Qui formidolosus
et timidus: assũpto robore fortitu¬
dinis. pͥorem se eẽ nescit: Iniquus
si sequat᷑ iusticiam: negat iniqui¬
tatem Scultꝰ si xp̃m confitetur. dĩ
uirtutem diq sapientiã: negat stul¬
ticiam: Quod scientes: ñ solum in

Expanded text:
et tristitiam passionis resurrectionis et tristitiam passionis resurrectionis gloria mitigare. unde illo pro timore correpto loquebatur ad omnes \'discipulos\' siue conuocauit turbam cum discipulis suis, ut Marcus posuit, aut iuxta Lucam dicebat ad cunctos: si quis uult post me uenire, abneget se ipsum et tollat crucem suam et sequatur me. cuius exhortationis hic sensus est: non est delicata in deum et secura confessio. qui in me credit, debet suum sanguinem fundere. qui enim perdiderit animam suam in praesenti, lucri eam faciet in futuro. cottidie credens in Christo tollit crucem suam et negat se ipsum. qui inpudicus fuit, uersus ad castitatem temperantia luxuriam negat; qui formidolosus et timidus, adsumpto robore fortitudinis priorem esse se nescit. iniquus, si sequatur iustitiam, negat iniquitatem; stultus, si Christum confiteatur dei uirtutem deique sapientiam, negat stultitiam. quod scientes non solum in
Abbreviated transcription (Latin):
si quis uult pꝰ me uenire abne¬
get semẽt ipsum: quȩ ẽ sui abne¬
gatio. aut quo modo qui sequitur
saluatorẽ. se ipsũ negat: De quo. ĩ
t̃cio cõm̃tarioꝵ. eiꝰdem mathe libro:
ita breuit̃ sum locutus Qui depo¬
nit ueterem hominẽ cũ oꝑib eiꝰ.
negat se ipsũ dicens. inuo autẽ ĩã¬
ñ ego. uiuit uero in me xp̃c: tollit¬
q crucẽ suam. et mundo crucifi¬
gitur: Cui autẽ mundus crucifi
nc̃ addere possumus Postquam os¬
tendit discipłis quod oporteret eũ
ire ierłm . & multa pati a sacerdotib
et scribis. & pͥncipib sacerdotũ et
occidi: assumens eũ petrus cepit in¬
crepare et dicerez. Absit ate dñe:
ñ erit tͥ hoc Qui conu̾sus: dicit pet᷑:
Uade pꝰ me sathanas. scandalum es mͥ:
quia ñ sapis quȩ dei sunt. sed que
hominũ: humano quippe timore
ꝑterritus. passionem dm̃ formida¬
bat: & qͦmͦ audiens multa pati. et
occidi. timebat: sic audiens. et t̾cia
die resurget gaudere debuerat:

Expanded text:
enire, abneget se ipsum. quae est sui abnegatio aut quomodo, qui sequitur saluatorem, se ipsum negat? — De quo in tertio commentariorum eiusdem Matthei libro ita breuiter locutus sum: qui deponit ueterem hominem cum operibus eius, negat se ipsum dicens: \'uiuo autem non ego, uiuit uero in me Christus\', tollitque crucem suam et mundo crucifigitur. cui autem mundus crucifixuibus nunc haec addere possumus: postquam ostendit discipulis suis, quod oporteret eum ire Hierusalem et multa pati a sacerdotibus et scribis et principibus sacerdotum et occidi, adsumens eum Petrus coepit increpare et dicere: absit a te, domine, non erit tibi hoc. qui conuersus dicit Petro: uade post me, satanas, scandalum es mihi, quia non sapis, quae dei sunt, sed quae hominum. humano quippe timore perterritus passionem domini formidabat. et quo modo audiens \'multa pati\' et \'occidi\' timebat, sic audiens: et tertia die resurget gaudere debuerat
Abbreviated transcription (Latin):
tia: Aliam quoq parabolã decem
dragmarũ uniꝰq ꝑdite et reꝑte
cũ ꝓposuisset: simili eam fine com¬
pleuit: Sic dico uobis. gaudium
erit coram angłis di suꝑ uno pec¬
catore. penitentiã agente: Terciã
quoq parabolã ꝓposuit. hominis ba¬
bentis duos filios: & diuidentis in¬
ter eos substantiã: Cũq minor fa¬
cultatib ꝑlitis egere cepisset. et
comelere siliquas porcoꝵ cybum:
reu̾sus ad patrem susceptus ab eo ẽ
Fr̃ quoq inuidens senior. patris uo¬
ce corripitur. qđ lȩtari debuerit
et gaudere: quia fr̃ eius mortuus
fuerat et reuixit. ꝑditus erat et in¬
uentꝰ ẽ: Has tres parabolas contra
phariseos et scribas locutꝰ ẽ: qui
aut̃ inquit & ad discipłos suos. haud
dubiũ quin parabolã. sicuit pͥus ad
scribas & phariseos: quia parabola
ad clem̃tiam discipulos cohortare¬
tur. & aliis uerbis diceret: Dimit

Expanded text:
tia. Aliam quoque parabolam decem tia. Aliam quoque parabolam decem drachmarum uniusque perditae, et repertae cum proposuisset, simili eam fine complevit. Sic dico vobis, gaudium erit coram Angelis Dei super uno peccatore poenitentiam agente. Tertiam quoque parabolam proposuit hominis habentis duos filios, et dividentis inter eos substantiam. Cumque minor facultatibus perditis, egere coepisset, et comedere siliquas, porcorum cibum, reversus ad patrem, susceptus ab eo est. Frater quoque invidens senior, patris voce correptus est, quod laetari debuerit, et gaudere, quia frater ejus mortuus fuerat, et revixit: perditus erat, et inventus est. Has tres parabolas contra Pharisaeos, et Scribas locutus est, quautem, inquit, et ad discipulos suos , haud dubium, quin parabolam, sicut prius ad Scribas, et Pharisaeos: qua parabola ad clementiam discipulos hortaretur, et aliis diceret verbis: Dimit
Abbreviated transcription (Latin):
tris gła sed in hominis uilitate: incͤ¬
pat eos qđ non meminerint doctinȩ
suȩ et bonitatis eͥgłicȩ. inqua dixe¬
rat. qui te ꝑcusserit in maxilla. pre¬
be ei et alterã: et diligite inimicos
lteram de eugłio lucȩ questi¬
unculã ꝓposiusti: quis sit uil
licus iniquitatis. qui dñi uo¬
ce laudatus ẽz Cmꝰ cũ uellem sci¬
re rationem & de quo fonte ꝓces¬
serit: reuolui uolumen engłicũ:
et ĩt cetera reperi quod appropin¬
quantib saluatori publicanis et pec¬
catorib ut audirent eũ. mͣmurabãt
pharisei et scribȩ dicentes: Quare
iste peccatores suscipit: & comedit
cum eis: Qui locutus ẽ parabolam¬
centũ ouium. & uniꝰ ꝑdite. quȩ in¬
uenta pastoris humeris reportata
ẽ. et cur eẽt ꝓposita. statim intulit:
Nico uobis. sic erit gaudiũ in cęlo su¬
ꝑ uno peccatore penitentiam agẽ¬
te: magis quam suꝑ nonaginta no¬
uem iustis. qui ñ habent opꝰ peniten

Expanded text:
tris gloria, sed in hominis uilitate, incrtris gloria, sed in hominis uilitate, increpat eos, quod non meminerint doctrinae suae et bonitatis euangelicae, in qua dixerat: qui te percusserit in maxillam, praebe ei et alteram et: diligite inimicos Alteram de euangelio Lucae quaestiunculam proposulicus iniquitatis, qui Domini voce laudatus est. Cujus cum vellem scire rationem, et de quo fonte processerit, revolvi volumen Evangelicum, et inter caetera reperi; quod appropinquantibus Salvatori publicanis, et peccatoribus, ut audirent eum, murmurabant Pharisaei et Scribae, dicentes: Quare iste peccatores suscipit, et comedit cum eis ? Qui locutus ecentum ouium et unius perditae, quae inuenta pastoris humeris reportata est, et, cur esset proposita, statim intulit: dico uobis: sic erit gaudium in caelo super uno peccatore paenitentiam agente magis quam super nonaginta nouem iustis, qui n
Abbreviated transcription (Latin):
tis ierłm: et iccirco iuxta alterã intel¬
ligentiã non receꝑant eum samari¬
te. quia festinabat ingredi in ierłm
qua tantũ iusticiam nouerant. ocu¬
lum ꝓ ocło. dentem ꝓ dente. uleisci
nituntur inuriã. ꝙ imitari heliam.
adeuiꝰ uocẽ duos pentecontharcos ini¬
litum ignis absũpserat: dicuntq ad
dñm: Uis dicimus ut ignis descendat
de cęlo. et consumat eos: Pulcbre
uis inqͥunt dicimꝰ: Nam & helias dix¬
erat: Si homo dei sum: ignis descen
beat efficientiam: uoluntatis ẽ dm̃i
Nisi enm ille iusserit. frustra dicunt
apłi. ut ignis descendat suꝑ eos: & qͦ¬
dãmͦ uerbis aliis hoc locuntur ⁊Si ad
serui heliȩ inuriã ignis descendit
de celo. & non samaritas s iudeos con¬
sũpsit incendiũ: qͣntomagis ad contẽp¬
tum filii lĩ in impios samaritas debet
flãma seuire: E regione dñs qui non
ad iudicandũ uenerat s ad saluandũ.
ñ in potestate s in humilitate. ñ in pa¬

Expanded text:
tis Hierusalem et idcirco iuxta alteram inteltis Hierusalem et idcirco iuxta alteram intellegentiam non receperunt eum Samaritae, quia festinabat ingredi Hierusalequa tantum iustitiam nouerant oculum pro oculo, dentem pro dente, ulcisci nituntur iniuriam et imitari Heliam, ad cuius uocem duos pentecontarchas militum ignis absumpserat, dicuntque ad dominum: uis dicimus, ut ignis descendat de caelo et consumat eos? pulchre uis, inquiunt, dicimus; nam et Helias dixerat: si homo dei sum, ignis descendsermo efficientiam habeat, uoluntatis est domini. nisi enim ille iusserit, frustra dicunt apostoli, ut ignis descendat super eos, et quodam modo uerbis aliis hoc loquuntur: \'si ad serui Heliae iniuriam ignis descendit de caelo et non Samaritas, sed ludaeos consumpsit incendium, quanto magis ad contemptum filii dei in inpios Samaritas debet flamma saeuire!\' e regione dominus, qui non ad iudicandum uenerat, sed ad saluandum, non in potestate, sed in humilitate, non in pa
Abbreviated transcription (Latin):
coutunt᷑ samaritani uideis: Uiden¬
tes gͦ samaritȩ dñm ierosolimam¬
ꝑgere. idẽ ad hostes suos. qđ audie¬
rant a discipłis eius qui ad parandũ
hospitiũ uenerant. iudeũ ẽẽ cognos¬
cunt: et quasi iuideũ atq alienum.
et eum qui ad immicos ꝑge̾t. susciꝑe
noluert̃: quanquã et alia nobis subi¬
ciatur intelligentia. quod uoluntas
dñi fuerit. ñ suscipi a samaritanis qͥa
festinabat ire ierłm. ibiq pati et
sanguinẽ funcłe : ne occupatus sus¬
ceptione samaritica. et doctrina gen¬
tis illiꝰ. passionis differret diem: adꝙͣ
uenerat sustinendam Uñ dicit et
in alio loco Non ueni. nͥ ad oues per¬
ditas domus isrł Et apłis p̃cepit. ciui¬
tates samaritanoꝵ. ñ intrabitis: uo¬
lens tollere omnẽ occasionẽ ꝑsecut¬
onis iudaicȩ: ne postea dicerent. cru¬
cifiximꝰ eũ. qͥa se inimicis nr̃is et hos¬
tib iunxerat: facies gͥ eiꝰ erat ꝑ gen¬

Expanded text:
coutuntur Samaritani Iudaeis. uidencoutuntur Samaritani Iudaeis. uidentes ergo Samaritae dominum Hierusalem pergere, id est ad hostes suos, quod audierant a discipulis eius, qui ad parandum hospitium uenerant, Iudaeum esse cognoscunt et quasi Iudaeum atque alienum et eum, qui ad inimicos pergeret, suscipere noluerunt. quamquam et alia nobis subiciatur intellegentia, quod uoluntatis domini fuerit non suscipi a Samaritis, quia festinabat ire Hierusalem ibique pati et sanguinem fundere, ne occupatus susceptione Samaritica et doctrina gentis illius passionis differret diem, ad quam uenerat sustinendam. unde dicit et in alio loco: non ueni nisi ad oues perditas domus Israhel et apostolis praecepit: ciuitates Samaritanorum non intrabitis, uolens tollere omnem occasionem persecutionis Iudaicae, ne postea dicerent: \'crucifiximus eum, quia se inimicis nostris et hostibus iunxerat'. facies igitur eius erat pergen
Abbreviated transcription (Latin):
o angłi ministrarent: Siuę angłos
apłos uocat: quia et ioħs p̃cur sor do¬
mini angłs appellatꝰ ẽ: Cumq ingͦs¬
si eent incum samarie ut p̃pararent
ei: ñ susceꝑunt illum. quia facies eiꝰ
erat uacdens in ierłm: Hostili inter se
samaritani atq uidei discorclant odioł
et cũ om̃s oderint gentes. ꝓpͥo contra
se furore bacchantur. cum utriq de
legis possessione contendunt. et intã¬
tum se mutuo ꝑsecuntur. ut postqͣm
uidei de babilonia sint reu̾si. edifica¬
tionem templi semꝑ samaritani impe¬
dierint:cũq uellent et ipsi cum eis
ȩdificare templũ. responderĩt iudes:
ñ licet nobis et uobis edificare domũ
dĩi: Demq ꝓ sũma inuiria pharisei
exprobrant dño: nonne demonium
habes. et samaritanus es: Et in para.¬
bola de ierłm descendentis iericho.
samaritanꝰ ponit᷑ ꝓ signo atq mira¬
culo. qđ malus benefecerit: & ad pu¬
teũ samaritane scriptũ ẽ: Non enĩ

Expanded text:
o angeli ministrarent; siue angelos o angeli ministrarent; siue angelos apostolos uocat, quia et Iohannes, praecursor domini, angelus appellatus est. cumque ingressi essent uicum Samariae, ut praepararent ei, non susceperunt illum, quia facies eius erat uadens in Hierusalem. hostili inter se Samaritani atque Iudaei discordant odio et, cum omnes oderint gentes, proprio contra se furore bacchantur, dum utrique de legis possessione contendunt et in tantum se mutuo persequuntur, ut, postquam Iudaei de Babylonia sunt reuersi. aedificationem templi Samaritani inpedierint. cumque uellent et ipsi cum eis aedificare templum, responderunt Iudaei: non licet nobis et uobis aedificare domum domini. denique pro summa iniuria pharisaei exprobrant domino: nonne daemonium habes et Samaritanus es? et in parabola de Hierusalem descendentis Hiericho Samaritanus ponitur pro signo atque miraculo, quod malus bene fecerit, et ad puteum Samaritanae scriptum est: non enim
Abbreviated transcription (Latin):
cõplerent᷑ dies assũptionis eiꝰ. & pas¬
cha cȩlebraret. de quo dixerat desi¬
derio desideraui hoc pascha come¬
dere uob̾cũ. & bibere de calice. de qͦ
ait. calicẽ quem dedit michi pater
non bibam illũ: omnẽq doctrinã
suã patibulo roboraret. iuxta illud
qđ scriptũ ẽ. cũ exaltatus fuero. oĩa
traham ad me: obfirmauit faciẽ
suam. ut iret ierłm Obfirmatioe
enm et fortitudine opꝰ ẽ: ad passi¬
onem sponte ꝓꝑanti Uñ & ierechi¬
eli cin dixerat dñs. fili hominis in
medio scorpionũ tu habitas. & ne
timeas eos: obfirma inquit faciem
tuã. & dedi faciem tuã ȩneã. et fron¬
tem tuam ferreã: ut si forsitan sur¬
rexisset contra eũ malleus unuier¬
sȩ terrȩ quasi meus durissima re¬
sisteret. malleũq contereret de qͦ
scriptũ ẽ Quomͦ confractus ẽ & con¬
tritus malleiis uniuerse terrȩ: Et¬
misit mincios id ẽ angłos ante. fa¬
ciem suã. Iustũ enim erat: ut dĩ fili¬

Expanded text:
conplerentur dies adsumptionis eius et pascha celebraret, de quo dixerat: desiderio desideraui hoc pascha comedere uobiscum, et biberet calicem, de quo ait: calicem, quem dedit mihi pater, non bibam i 11 u m ? omnemque doctrinam suam patibulo roboraret iuxta illud, quod scriptum est: cum exaltatus fuero, omnia traham ad me, obfirmauit faciem suam, ut iret Hierusalem. obfirmatione enim et fortitudine opus est ad passionem sponte properantis; unde et Ezechiheli, cui dixerat deus: fili hominis, in medio scorpionum tu habitas et ne timeas eos: obfirmaui, inquit, faciem tuam et dedi faciem tuam aeneam et frontem tuam ferream, ut, si forsitan surrexisset contra eum malleus uniuersae terrae, quasi incude durissima resisteret malleumque contereret, de quo scriptum est: quomodo confractus est et contritus malleus uniuersae terrae? etmisit nuntios, id est angelos, ante faciem suam. iustum enim erat, ut dei fili
Abbreviated transcription (Latin):
licet: fomentũ accipit desicłii Unͣ
et tulliꝰ de parricidarũ suppliciis.
apud athenienses solonem scripsis¬
se negat: ne ñ tam ꝓhibere quam
cõmonere uideret᷑: Igit᷑ lex apud
contemptores et legum p̃cepta cal¬
cantes. uidet᷑ ẽẽ occasio delictoꝵ:
dum ꝓhibendo qđ ñ uult fieri. li¬
gat eos uinculis mandatoꝵ. qͥ pͥus
absq lege peccantes ñ tenebantur
criminib: Hoc diximꝰ: legem quȩ
ꝑ moysen data ẽ intelligentes Uer̃
quia in consequentib scriptũẽ. lex
cłi et lex carnis atq menbroꝵ. que
pugnat aduersus legem mentis nr̃ȩ.
et captiuos nos ducit in lege pecca¬
Nͫ simulq quatuor leges contra se
dimicantes in uno loco scriptas eẽ
cognosco: ñ absq re arbitror. si re¬
quirã quot genera legis in script᷑is

Expanded text:
licet, fomentum accipit desiderii. unde licet, fomentum accipit desiderii. unde et Tullius de parricidarum suppliciis apud Athenienses Solonem scripsisse negat, ne non tam prohibere quam commonere uideretur. igitur lex apud contemptores et legum praecepta calcantes uidetur esse occasio delicto- - rum, dum prohibendo, quod non uult fieri, ligat eos uinculis mandatorum, qui prius absque lege peccantes non tenebantur criminibus. haec diximus legem, quae per Moysen data est, intellegentes. uerum, quia in consequentibus scriptum est: \'lex dei et lex carnis atque membrorum, quae pugnat aduersum legem mentis nostrae et captiuos nos ducit in lege peccati\', simulque quattuor leges contra se dimicantes in uno loco scriptas esse cognosco, non absque re arbitror, si requiram, quot genera legis in scripturis
Abbreviated transcription (Latin):
minũ nr̃m Quomͦ medicina ñ est
causa mortis si ostendat uenena
mortifera. licet his mali homines
abutant᷑ ad mortẽ. et uel se interfi¬
ciant uel insidient᷑ immicis: sic
lex data ẽ. ut peccatoꝵ uenena de¬
monstret. ꝙ hominẽ male libertate
sua abutentẽ. qui pͥus ferebat᷑ inꝓ¬
uidus. & ꝑ p̃cipitia labebat᷑. freno
legis retineat. et compositis doceat
incedere gressib ꝰ ita ut seruiamꝰ
innouitate sp̃c. et ñ in uetustate
littere: id ẽ uiuamus sub p̃cepto.
qͥ pͥus in morẽ brutoꝵ animalium
ducebamur: Manducemus et biba¬
mus: cras enim moriem᷑ Qd̃ si sub¬
intrante lege. quȩ docet quid fac̾e.
et ꝓhibet qͥd ñ facere debeamꝰ. uicio
nr̃o et incontinentia feramur contͣ
scita legalia: uidetur lex causa eẽ
peccati: quȩ dũ ꝓhibet concupiscẽ¬
tiam. quodãmͦ eam inflãmare cog-¬
noscitur: Scłaris apud grecos sen¬
tentia ẽ: qͥcquid licet. minus desi¬
deratur: Ergo e contrario. qͥcqͥd ñ

Expanded text:
minum nostrum. quomodo medicina non est causa mortis, si ostendat uenena mortifera, licet his mali homines abutantur ad mortem et uel se interficiant uel insidientur inimicis, sic lex data est, ut peccatorum uenena demonstret et hominem male libertate sua abutentem, qui prius ferebatur inprouidus et praecipiti uia labebatur, freno legis retineat et conpositis doceat incedere gressibus, itaut seruiamus in nouitate spiritus et non in uetustate litterae, id est uiuamus sub praecepto, qui prius in modum brutorum animalium dicebamus: manducemus et bibamus; cras enim moriemur. quodsi subintrante lege. quae docet, quid facere, et prohibet, quid non facere debeamus, uitio nostro et incontinentia feramur contra scita legalia, uidetur lex causa esse peccati, quae, dum prohibet concupiscentiam, quodam modo eam inflammare cognoscitur. saecularis apud Graecos sententia est: quicquid licet, minus desideratur. ergo e contrario, quicquid non