comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unt aluo ueritatẽ. et tu est terra que excipit ueritate. icest iicireiu¬
tr tuo. hac autẽ pliuia. tu fundasti orbem terre. id est cotam eccłiau
et plenitudmem eius. id ẽ ea uleos: quib cotidie impletur. aquilonẽ
id eit diabolum qui dirit. ponam sedẽ meã ab aquilone. et ero simi
ti. Quod ergo in illis fecisti: plus ualet ad anationem tuam. quã illo
euis. a sumino scilicet lumine: quod illuminat omẽm honiinem ue¬
Ate datum est ut illuminemur. ut anathrema ilemus abolo. Qata¬
si diceret. hec om̃ia fecisti et inde tabor. ia est illi aa quos ate summo
lumine uenit lumen. et hermon id est qui anatreina dant diabolo
hermon montes sunt sytie. et ꝑ eos accipuntur gentes. a parte to¬
tum ꝑsmodochen: quȩ exultabunt xp̃o ueniente. Uel allegorice sic
legitur. thabor id est uidei. ad quos pͥmum ueiit lumen. et hermon
id est gentes. quȩ prius erant anathematate. in nomine tuo exultabt̃.

Expanded text:
unt aliis veritatem. Et tua est terra, quae excipit veritatem in circuiunt aliis veritatem. Et tua est terra, quae excipit veritatem in circuitu tuo. Hac autem pluvia, tu fundasti orbem terrae, id est totam Ecclesiam, et plenitudinem ejus, id est ea vel eos, quibus quotidie impletur, aquilonem, id est diabolum, qui dixit: Ponam sedem meam ab aquilone, et ero similti. Quod ergo in illis ejus, a summo, scilicet lumine, quod illuminat omnem hominem veA te datum est nobis ut illuminemur, ut anathema demus diabolo. Quasi dicat: Haec omnia fecisti, et inde Thabor, id est illi ad quos a te summo lumine venit lumen; et Hermon, id est qui anathema dant diabolo, Hermon, montes sunt Syriae, et per eos accipiuntur gentes, a parte totum per synecdochen, quae exsultabunt Christo veniente. Vel allegorice sic legitur, Thabor, id est Judaei, ad quos primum venit lumen; et Hermon, id est gentes, quae prius erant anathematizatae, in nomine tuo exsultabunt,
Abbreviated transcription (Latin):
miliasti suꝑbum. id est draconem qui in mari factus est ad illudendũ
ci. quiꝑ huimilem xp̃m in quo alii sunt humiles humiliatur. hu¬
er toto mortiuis est. humiliatus ergo est. ꝑdendo quos tenebat. uulne¬
tus non penetrata carne: quã non habebat. s ꝑcusso corde ubi supbie
udeos ꝑ muidũ disꝑsisti. uel disꝑsisti mimicos. id est de om̃ib alios
assumpsisti scilicet spolia diaboli. alios reliquisti. quos post eum
est cerra. ad lict̾am. et quia eus est celum et terri. curergo ili iali¬
tis suꝑbirent: Sequitur. tu fuudasti id est firmasti orbemterrs et
plenitudinem eius. Eur ergo in eum se erigunt. cuius est amibitus mũ¬
a. et om̃s creature que in eosunt. aquilonem ia est diabolium et ma¬
re idest seculum tu creasti. Stulte ergo se erigunt contra eũ a qͥuo
creati sunt. Uel mistice sic potest legi. Quasi ddicẽt. Gonfitebuntar. &e¬
limirabilia tua dñe. et merito. quia tui sunt celi. id est apsi qui psu¬

Expanded text:
miliasti superbum, Aug. id est draconem qui in mari factus est ad illudendum ei , qui per humilem Christum in quo alii sunt humiles, humiliatur. Huex toto mortuus est, humiliatus ergo est perdendo quos tenebat vulneratos non penetrata carne, quam non habebat, sed percusso corde ubi superbiJudaeos per mundum dispersisti. Vel, dispersisti inimicos, id est de hominibus alios assumpsisti qui sunt spolia diaboli, alios reliquisti quos post eum est terra; enis superbirent? tu fundasti, id est firmasti, orbem terrae et plenitudinem ejus. Cur ergo in eum se erigunt, cujus est ambitus mundi, et omnes creaturae quae in eo sunt? aquilonem, id est diabolum, et mare, id est saeculum tu creasti. Stulte ergo se erigunt contra eum a quo creati sunt. Vel mystice sic potest legi. Aug., Gl. int.li, id est apostoli, qui plu
Abbreviated transcription (Latin):
Sequitur. Et oꝑa maniui nr̃arum dirige. ut ñ ꝓ mercede t̾renoꝵ
ea faciamus. S ꝓ eternis. Neide quia oꝑa bona om̃ia: ad unum
rediguntur. singłari numero subdit. et opus manuum nr̃arum
dirige. id est om̃ia oꝑa bona. unum opus caritatis sunt. id est ad
unum sinem diriguntur

Expanded text:
. Et opera manuum nostrarum dirige, ut non pro mercede terrenorum . Et opera manuum nostrarum dirige, ut non pro mercede terrenorum ea faciamus, sed pro aeternis. Deinde, quia omnia opera bona ad unum diriguntur, singulari numero subdit: Et opus manuum nostrarum dirige, id est omnia bona unum opus charitatis sunt, id est ad unum finem diriguntur
Abbreviated transcription (Latin):
Respice in seruos tuos. quod deus facit in se ꝓpba orat fieti poplo suo
orat scilicec ut parcat uideis peccantib si non ꝑ meritis eoꝵ saltẽ ꝓpt̃
oꝑa quȩ ieis fecit: Unde subdit. et respice in oꝑa cua. que fecisti
in eis. dirige filios eoꝵ. quasi si ipsi ꝓpter iniquitates disꝑsi sunt. sal¬
dem filii in fine fide corrigantur. qui ꝑse praui sunt: et inconĩtibiles.
cui. scilicet unago dei recreans. id est gr̃a sũc sancti reformans. impri¬
matur menti nr̃ȩ: Ti riplex quippe est imago. scilicet imago creatioĩs.
imago recreationis. imago similitudinis. Imago creationis est: in¬
qua creati sumuis. seilicet ratio. imago recreationis gr̃a. ꝑ quam re¬
formatur imago creata. scilicet ratio. Imago similitudinis. ad quã
facti sumus. scilicet deus trinitas. ad euius similitudinẽ factus
te. intelligã te. diligam te. Uel splendor dei est suꝑ nos. dum cru¬
cis im p̃ssione decoramur. et uexillum criũphi. in stonte portainus¬

Expanded text:
Respice in servos tuos. Quod Deus facit in se, Propheta orat fieri pro populo suo. Orat scilicet ut parcat Judaeis peccantibus, si non pro meritis eorum, saltem propter opera quae in eis fecit. Unde subdit: Et respice in opera tua, quae fecisti in eis, et dirige filios eorum. Quasi dicat: Si ipsi propter iniquitates dispersi sunt, saltem filii in fine fide corrigantur, qui per se pravi sunt et inconvertibiles.ui, scilicet imago Dei recreans, gratia Spiritus sancti reformans imprimatur menti nostrae. Triplex quippe est imago, scilicet imago creationis, imago recreationis, imago similitudinis. Imago creationis est, qua creati sumus, scilicet ratio. Imago recreationis, gratia per quam reformatur imago creata, scilicet ratio. Imago similitudinis, ad quam facti sumus, scilicet Deus Trinitas, ad cujus similitudinem factus te, intelligam te, diligam te. Hier., Cassiod., Aug. Vel splendor Dei est super nos, dum crucis impressione decoramur, et vexillum triumphi in fronte portamus
Abbreviated transcription (Latin):
me. ut illi rati sunt: cum uiderent turpi mori morte. pͥutabant
enĩ quod ira dei ꝑm̃et. et quod aeus om̃s indignationes suꝑer
cum indutisset. quando ꝑtulit eum crucisigi. et om̃s fluctus cuos
uel suspensiones cuas. id est passiones induxisti suꝑ me. In alio psal¬
mo dicit transierunt suꝑ me. hic autẽ dicit indicxisti. significans

Expanded text:
me, ut illi irati sunt cum viderent eum turpi morte mori. Putabant me, ut illi irati sunt cum viderent eum turpi morte mori. Putabant enim quod ira Dei perisset et quod Deus omnes indignationes super eum induxisset, quando pertulit eum crucifigi. Et omnes fluctus tuos, vel suspensiones tuas, id est passiones induxisti super me. In alio psalmo dicit, Transierunt super me . Hic autem dicit, induxisti super me, s
Abbreviated transcription (Latin):
sunt qui me sine adiutorio putauer̃t. Non enĩ hoc refert̃ ad dormien¬
tes insepulcro. quoꝵ ñ meminte ds adhuc in qͥb st̃ iustiquoꝵ licet ñ¬
mientes in sepulcris. id ẽ in carnali uoluptate sopiti. ĩ stupris. et obscenita¬
ñ est memor deus amplius. et ipsi uel dormientes. uel illi quib ita
factus sum. de manutua repulsi sunt. Sequitur. Pofuerunt me
morte ablatus est intenebrosis. id est in tenebris obliuionis. quẽ scili¬
cet nemo requireret: et umbra mortis. Umbra mortis: locus est ma¬
lorum quo puminitur. Uel posuerunt me sua opinione in lacu m¬
feriori uitioꝵ scilicet intenebrosis et in umbra mortis. id est in mor¬
te impietatis. Uel posuerunt me reiueritate in lacuinferiori. in ẽ
in lacu inferni. scilicet intenebrosis et in umbra mortis. Sequituꝵ.
Euror tuus uel ita tua. uel indignatio tua. odeus confirmatus ẽ suꝑ

Expanded text:
sunt, qui me sine Dei adjutorio putaverunt. Non enim hoc refertur ad dormiensunt, qui me sine Dei adjutorio putaverunt. Non enim hoc refertur ad dormientes in sepulcro, quomientes in sepulcris, id est carnali voluptate sopiti, in stupris et obscenitarum non est memor Deus. Amplius et ipsi, vel dormientes, vel illi quibus ita factus sum, de manu tua repulsi sunt. VERS. 6.-- « Posuerunt me morte ablatus est, in tenebrosis, id est in tenebris oblivionis, quem scilicet nemo requiret, et in umbra mortis. Umbra mortis est locus malorum, quo puniuntur. Vel, posuerunt me, sua opinione, in lacu inferiori, vitiorum scilicet in tenebrosis, et in umbra mortis, id est in morte impietatis, vel poin aquis inferni, scilicet in tenebris et in umbra mortis. VERS.uror tuus vel ira tua, vel indignatio tua, o Deus, confirmatus est super
Abbreviated transcription (Latin):
sunditate. Utiq a necescieatib quid facerent. qui sic putabant
eum mori necesitate ut alu homines in oriuntur. factus sum.
id est estimatus sum ab eisdem nescientib. sicat homo. simpliciter si¬
ne aduitorio. cum tamen eẽm inter mortuos liber. id est inter pecca¬
tores solus sine peccato. qui potest animam ponere et resumere.
quia et ipse lancea uulneratus et sepuchro clausus fuit. s differt
ꝑ hoc quod sequitur. quoꝵ non meministi. Aishuc alia litc̃a. id est quo¬
rum tẽpus resurgendi nondum uenit. in quo xp̃c aceteris mortuis
discernitur. qui et uulneratus et mortuus in sepulchro positus est
s die tertia euigilauitis qui nesciebant quod faciebant. putaucrũt
tuos dicere dormientes: quia euigilaturos. id est resurrecturos uult
intelligi qͥa eugilabunt in resurrectione et ip̃i. quib ita faccus
sum: repulsi sunt. o deus de manu tua. ul est adiutorio tuo. pͥuati

Expanded text:
profunditatem, utique a nescientibus, quid facerent: qui sic putabant profunditatem, utique a nescientibus, quid facerent: qui sic putabant eum mori necessitate, ut alii homines moriuntur. Factus sum, id est, aestimatus sum, ab eisdem nescientibus, sicut homo simpliciter, sine adjutorio, cum tamen essem inter mortuos liber, id est, inter peccatores solus sine peccato, qui potest animam ponere et resumere . a, et sepulcro clausus fuit; sed differt per hoc quod sequitur, quorum non meministi adhuc, alia littera, id est quorum tempus resurgendi nondum venit, in quo Christus a caeteris mortuis discernitur, qui et vulneratus et mortuus, in sepulcro positus est, sed die tertia evigilavit. Sed qui nesciebant quid faciebant, putaverunt tuos dicere dormientes , quia evigilaturos, id est resurrecturos vult intelligi, qui evigilabunt in resurrectione , et ipsi quibus ita factus sum, repulsi sunt, o Deus, de manu tua, id est adjutorio tuo privati
Abbreviated transcription (Latin):
pleta est malis. scilicet malis ꝑeuntis popłi. cõpatiendo. Sequitur.¬
et uita mea appropinquauit in inferno dum trador ad mortẽ. hoc ẽ
quod in euangłio dicit usqi ad morte. Quod enĩ ait. cristis est anima
mea. hoc dictum est hic. repleta est malis anima mea. et quod seqͥuur
ibiusq ad mortẽ. hoc dicitur hic. et uita mea in inferno appropinqua¬
uit. hos autẽ humane infirmitatis affectus. sicut ipsam caruem et
mortem. non conditionis necessitate. si miserationis uoluntate susce¬
pit. ut cransfiguraret inse corpus suum. quod est eccłia. ut scilicet
sicui suoꝵ inter humanas teptationes tristari. uel dolere conting̾et
ñ ideo se agr̃a dei alienum putaret: et non ee hȩc peceata. sed hu¬
mane infirmitatis indicia tanquã uoci premisse continens cho¬
rus. ita corpus ex ipso capite suo addisceret. Estimatus sum.¬
dimatus sum cum descendentib in lacum. miserie. uel inferinꝓ

Expanded text:
repleta est, Aug. scilicet malis pereuntis populi, compatiendo, repleta est, Aug. scilicet malis pereuntis populi, compatiendo, et vita mea appropinquavit in inferno, dum trador ad mortem. Hoc est quod in Evangelio dicit, usque ad mortem , quod enim ait, tristis est anima mea, hoc dictum est hic: repleta est malis anima mea. hoc dicitur hic: Et vita mea in inferno appropinquavit. Hos autem humanae infirmitatis affectus, sicut ipsam carnem, ac mortem, non conditionis necessitate, sed miserationis voluntate suscepit, ut transfiguraret in se corpus suum, quod est Ecclesia; ut scilicet si cui suorum inter humanas tentationes tristari vel dolere contingeret, non ideo se a gratia Dei alienum putaret; et non esse haec peccata, sed humanae infirmitatis indicia, tanquam voci praemissae concinens chorus, ita corpus ex ipso capite suo addisceret. VERS. 4.timatus sum cum descendentibus in lacum miseriae, vel inferni
Abbreviated transcription (Latin):
amici eius in passione fecerint. Ibi. Longe fecisti. et cet̾a. T eitio
Quarto: dicit quȩ in suis membris sustinet. Ibi. Et ego. In forma
in die et nocte. quia in letis rebr et in aduersis orauit xpc. Ideo:¬
eius est. Deinde idem repetit dicens. inclina aurẽ tuam ad precẽ meã¬
dñe. Inclinatio auris dei. misericors exauditio eius est. uirtꝰ mag¬
na purȩ orationis hic notatur. que quasi quedam ꝑsoua ad dm̃ in¬
trat et manlatũ ꝑagit. quo caro ꝑuenite nequit. Quare autẽ oret.
subdit. Quia anma nea repleta est malis. non uicus sed dolo¬
rib: quib anina carni cõpatitur. Non enim dolor corporis potest
ẽẽ sine anima. dolere autẽ auima: etiam non dolente corpore potest.
Nen ergo peccatis. sed humanis malis. idest dolorib repleta fuit
anima xp̃i. hoc est quod ipse ait. tristis est anima mea. Uel auima re

Expanded text:
amici ejus in passione fecerunt, ibi, longe fecisti, etc. Tertioamici ejus in passione fecerunt, ibi, longe fecisti, etc. TertioQuarto dicit quae in suis membris sustinet, ibi, et ego ad te. In forma in die et nocte, quia in laetis rebus et in adversis oravit Chriejus acceptio. Deinde repetit dicens, inclina aurem tuam ad precem meam. Inclinatio auris Dei, misericors exauditio ejus est. Virtus magna purae orationis hic notatur, quae quasi persona quaedam ad Deum intrat, et mandatum peragit, quo caro pervenire nequit. Quare autem oret, subdit: VERS. 3.-- « Quia repleta est malis aniribus, quibus anima carni compatitur. Non enim dolor corporis potest esse sine anima. Dolere autem anima etiam non dolente 194 corpore potest. Non ergo peccatis, sed humanis malis, id est doloribus, repleta fuit anima Christi. Hoc est quod ipse ait: Tristis est anima mea . Vel, anima mea
Abbreviated transcription (Latin):
esraita dicitur. id est aduena. Nicitur eium fuisse quidam orienta¬
lis. et est sensus cytuli. E anticũ istud quod dicitur canticũ: quia le¬
tus finis passionis. hic ostenditur psalmi. quia hic agitur de bo¬
na oꝑatione canitur filiis chore. id est xp̃i dirigeus eos in finemcȩ¬
lestium coronarũ. ad quid canitur eis: Ad respondendum xp̃o. id est
ut ipsi respondeant. imitatione uel gr̃arum actione xp̃o. quasi pre¬
tus eman isrlite. id est illoꝵ qui sunt frẽs xp̃i in cruce eius głantes.
et dm̃ uidentes: uelad litt̾am. hic est intellectus eman. illius ho¬
minis qui inchoro respondente canentibr. hoc mist̾ium intellex̃.
Isrłite uł esraite. fuit enim isrłita: uel esraita. id est aduena. scilicet de
orientalibꝰ partibꝰ. Int̾ntione monet xp̃i passionem ĩmitari. Moduᷤ.
Quattuor sunt partitiones. Primo: xp̃c in forma serui precatur
auxilium: referens se contẽptum ab inimicis. Sedõ dicit: quid

Expanded text:
Ezraita dicitur, id est advena. Dicitur enim fuisse quidam orientalis. Et est sensus tituli: Canticum istud, quod dicitur canticum, Aug. quia laetus finis passionis hic ostenditur, Psalmi, quia hic agitur de bona operatione, canitur filiis Core, id est Christi, dirigens eos in finem coelestium coronarum. Ad quid cantatur eis? Ad respondendum Christo, id est ut ipsi respondeant, imitatione, vel gratiarum actione, Christo quasi pr Cassiod. id est, illorum qui sunt fratres Christi in cruce ejus gloriantes, et Deum videntes. Vel ad litteram, hic est intellectus Eman, id est illius hominis qui in choro respondente canentibus, hoc mysterium intellexit, Israel, vel Ezrael. Fuit enim Israelita, vel Ezraita, id est, advena, scilicet de orientalibus partibus. Intentione monet Christi passionem imitari. Modus: Quatuor sunt partitiones. Primo Christus in forma servi precatur auxilium, referens se contemptum ab inimicis. Secundo dicit quid
Abbreviated transcription (Latin):
si memoria reatus mentẽ cangit: S adhoc respondere possumus.
quoa sepe leti tristiũ meminimus. et sani meminimnus doloꝵ sine
doloꝵ. et inde amplius leti et grati suinus. Sic itaq et miseriȩ recor¬
datio. nil beatitudinis decrahit. Seqͥtur. In generatione iudeoꝵ¬
et generatione gentiũ. annuntiabo ueritatẽ tuam. id est quȩ tua
est sine qua ego menlax sum. Qui enĩ de suo loquitur. mendatiũ
loquitur. qui autẽ ueritatẽ loquitur: ex deo loquitur: ergo ate o ds
aicamuerttatẽ. et hoc in ore meo. quasi et ego dicam. duo quedam st̃
unũ cuum. unũ meum: ueritas. cua est os meum est ut sim seruus
id est ut in de seruiam tibi. di embra enim mea. dño obsecuntur.
i est obsequi debent. uel annuntiabo ueritatẽ tuam. id est uertta¬
uelita continet. Quas miscđias. et quam ueritatẽ cantabo. Ecce. Qm̃
ddico. quod tu deus diristi michi. Quidͭ. Quod miscłia cua edificabi¬

Expanded text:
si memoria reatus mentem tangit? Sed ad hoc respondere possumus si memoria reatus mentem tangit? Sed ad hoc respondere possumus quod laeti saepe tristium meminimus, et sani meminimus dolorum sine dolore. Et inde amplius laeti, et grati sumus. Sic itaque et miseriae recordatio, nil beatitudinis retrahit. VERS. 2.-- « In generatione et generationem annuntiabo veritatem tuam iest, sine qua ego mendax sum. Qui enim de suo loquitur, mendacium loquitur. Qui autem veritatem loquitur, ex Deo loquitur. Ergo a te, o Deus, dicam veritatem. Et hoc, in ore meo. Quasi dicat: Et ego dicam duo quaedam sunt, unum tuum, unum meum; veritas tua est; os meum est, ut sim servus, id est ut inde serviam tibi. Membra enim mea Domino obsequuntur, id est obsequi debent. Vel: Annuntiabo veritatem tuam, id est veritaVel ita continua: Quas misericordias et quam veritatem cantabo? ecce, quoniam dico, quod tu dixisti, Deus, mihi. Quid? quod misericordia tua aedificabi
Abbreviated transcription (Latin):
tham sicut supra dictum est p̃fectus
fuit cantorib cum aliis plurib intab̾na¬
culis dñi. Int̾pretatur enim robustus:
quod nullus est insi in spe ꝓmissionis
dei. Unde agitur hic. hic psalmus namq
ne supplicet. quod ueriis isrłita intelligit. et hoc est. hic est intellectꝰ
net. ut spem non in nobis. sed in deo ponamus. Nodus. Sex sunt par
titiones. Primo: de miscdia et ueritate dei: se cantaturũ ꝑmittit ꝓpħa.
Sedo: diuersis modis laudes et potentiam dei describit. Ibi. Conficebin¬
tur. Tertio ꝓmissiones patris: de xp̃o ponit. Ibi. S unc locutus. Quar¬
co illis ꝓmissionib aduersa dicit. Ibi. T u uero repulisti et cet̃a. Qum¬
to in quo implete suit ꝓmissiones dicit .Ibi. usq quo. Serto oslen¬
dit quo i in membris etiam ꝓmissiones implentur spũalicer. Ibi.
cantabo miscãias dm̃. Quomoio inet̾num miscdias cainit. et gr̃as
agit. qui miserie non meminit: Quomodo aittẽ plena beaticudo ẽ.

Expanded text:
cut supra dictum est, praefectus fuit cantoribus cum aliis pluribus in tabernaculo Domini. Interpretatur autem robustus, quod nullus est, nisi in spe promissionis Dei. Unde agitur hic. Hic psalmus namquene supplicet quod verus Israelita intelligit. Et hoc est: Hic est; intellectus net, ut spem non in nobis, sed in Deo ponamus. Modus. Cassiod. Sex sunt partitiones. Primo de misericordia et veritate Dei se cantaturum promittit Propheta. Secundo diversis modis laudes et potentiam Dei describit, ibi, confitebuntur. Tertio promissiones Patris de Christo ponit, ibi, tunc locutus. Quarto illis promissionibus adversa dicit, ibi, tu vero repulisti, etc. Quinto in quo impletae sunt promissiones dicit, ibi, usquequo. Sexto ostendit quod in membris etiam promissiones implentur spiritualiter, nocantabo misericordias Domini. Quomodo in aeternum misericordias cantat, et gratias agit, qui miseriae non meminit? Quomodo autem plena beatitudo est,
Abbreviated transcription (Latin):
su. qm presentia ꝑtinentia ad uetus. qͣni orationem hominis dei
umplera indemuei xp̃menim sic fecit notum deus. ut in cius passi¬
uetib estender et. non presentia seđm uetus testamentũ. sxet̾na eẽ
pecend a i uel elert᷑a dei est ec̃na felicitas. qua oues ab hedis seꝑabit:
paiua niio selsurus sit bene sic innotescit adeus cũs agellat aue
wertam ec sinit inmalis ꝓsꝑari s em̃dat ut a dextam ponat it ̃.
uerent premtuam. ptinore. Sequit᷑ et eruditos uel copebitos cor¬
cas in la pientia fac notos sub audi. uerbũ grecum utrũq signiti¬
dit. stilcet eruditos uel cõpeditos. quod tam idem est. quia quiera¬
sle antuar us epientia pedem mentis miciunt in cõpedes p̃ceptoꝵ s̾i.
ne p ma erus ercebitent. quos sic fecit deus notos in nouo cestamto.
pseis bona morte quererent. hoc aitẽ attendens iste homo dei orat
ꝓeio: qui multa patiuntur a setulo ꝓetͥno aicens. Et o clomine.¬
Conitere ia est iustitian temꝑa. ita hoe diete eo iͥ ual aue sasa

Expanded text:
 orationem hominis Dei impletam videmus. Christum enim sic fecit Deus notum, ut in ejus passionibus ostenderet non praesentia secundum Vetus Testamentum, sed aeterna esse petenda. Vel dextera Dei est aeterna felicitas, qua oves ab haedis separabit , in qua qui sessurus sit, bene sic innotescit Deus, cum flagellat quem recipit , nec sinit in malis prosperari, sed emendat ut ad dexteram ponat. Et est, merent iram tuam, prae timore; et eruditos vel compeditos, corde in sapientia, fac notos subaudi. Verbum enim Graecum utrumque significat, scilicet eruditos vel compeditos, quod tamen idem est, quia qui erudiuntur in sapientia, pedem mentis mittunt in compedes praeceptorum Dei, ne a via ejus exorbitent: quos sic fecit Deus notos in Novo Testamentoaeterna bona morte quaererent. Hoc autem attendens iste homo Dei, orat pro eis qui multa patiuntur a saeculo pro aeternis, dice id est justitiam tempera. Ita hoc dicit Deo, quasi aversa sit
Abbreviated transcription (Latin):
poralem: sicut tẽporalis fuit ruina. in qua destruuntur. tenuit se
iste cuius os seruit ueritati dei. ad ipsam ueritatẽ dei. E difi cabitur¬
ficatur mniscdia. et p̃parabitur ueritas tua ineis. id est ꝑ eos celos. uel
sine eis sicut quidam libri habent. Et notandũ: quia uirũq repetiũ
missionũ: nisi p̃cederet miscilia. in remissione peccatoꝵ. Neniq ueri¬
tas ꝑtinet ad iudeos. quibr ꝓmissa facta sunt: miscdia congruit gen¬
tib quib ñ clausit d̾̃s fontẽ suȩ bonitatis. ut apłc ait. Dico enĩ ilim
xp̃m ministrum fuisse circuncisionis. ꝓpter ueritatẽ dei implendã.
Dixisti quod p̃parabitur ueritas: dixisti etiam hoc disposui testamen¬
cum scilicet nouũ. quo renouamur ad nouam hereditatẽ. ñ utiq
om̃ib qui de carue abralȩ sunt. uel ilauid.: s electis meis. Iu rau
dixit. sed securior: quia uirauit. Iuratio dei: ꝓmissionis est con¬
firmatio. Pxutroq sit homo etham: id est robustus. Quid iuraui:

Expanded text:
poralem, sicut temporalis fuit ruina in qua destruuntur; tenuit se iste, cujus os servit veritati Dei, ad ipsam veritatem Dei. Ideo annumisericordia, et ipsa veritas tua in eis, id est per eos coelos, vel sine eis, sicut quidam libri habent. Et notandum quia utrumque repetiit,romissionum, nisi praecederet misericordia in remissione peccatorum; denique veritas pertinet ad Judaeos, quibus promissa facta sunt. Misericordia congruit gentibus, quibus non clausit Deus fontem suae bonitatis. Unde Apostolus ait: Dico enim Jesum Christum ministrum fuisse cxisti quod praeparabitur veritas, dixisti etiam hoc: Disposui testamentum, scilicet novum, quo renovamur ad novam haereditatem, non utique omnibus qui ex carne Adixit; sed securior, quia juravit. Juratio Dei, promissionis est confirmatio. Ex utroque fit homo Ethan, id est robustus. Quid juravi?
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut sepe diximus. canticum notat ex¬
ultationem mentis: psalmus bonam oꝑa¬
tionem. id eoq psalim. qui hȩc duo in ci¬
culis habent de bona oꝑatione. et m̃tis
iocunditate. agunt sicut iste psalmus. filii autẽ chore sunt filii cra
nem. supra expositum est. quod autẽ sequitur ꝓ melech ad respon¬
dendum. hoc inusitatũ hab t titulus. Melech autẽ int̃pretatur cho¬
rus qui dicitur ad respondendum: ut canenti chorus consonando
respondeat. sicut non istum solum. s alios quoq psalmos credendũ
est eẽ. cantatos. ita enĩ in huius psalmi. et alioꝵ cantu factum est
ut precinenti chorus responderet. quãuis alii alios titulos acce¬
ꝑint. sed hoc factũ estimo causa ueritatis: qua fastidiũ leuaretur.
Situli em̃ uariantur: ꝓ leuando fastidio. utel ꝓ alia forsam. ñ satis
nota causa. in quo aute misterio michi dictũ uideatur ꝓ melech id
est ꝓ choro a respondendũ. id est ut canenti ꝑ choꝵ respondeatur

Expanded text:
Sicut saepe diximus canticum notat exsultationem mentis; psalmus, bonam operationem. Ideoque psalmi, qui haec duo in titulis habent de bona operatione et mentis jocundidate agunt, sicut iste psalmus. Filii autem Core, sicut supra nem, supra expositum est. Quod autem sequitur pro Maeleth ad respondendum, hoc inusitatum habet iste titulus. Maeleth autem interpretatur chorus, qui dicitur ad respondendum, ut canenti chorus consonando respondeat. Sicut non istum solum, sed alios quoque psalmos credendum est esse cantatos. Ita enim in hujus psalmi et aliorum cantu factum est ut praecinenti chorus responderet, quamvis alii alios titulos acceperint, sed hoc factum existimo causa varietatis, qua fastidium levaretur. Tituli enim variantur pro levando fastidio, vel forsan pro alia non satis nota causa. In quo autem mysterio mihi dictum videatur, pro Maeleth, id est pro choro, ad respondendum, id est ut canenti per chorum respondeatur,
Abbreviated transcription (Latin):
tangens fituram beatitudinẽ. Quasi diexret. talis est ciitas. et osyon
habitatio om̃ium nr̃m. exit inte. Qualis. sicut letantiũ quȩ letitia:
non est nobis in ista ꝑegrinatione. ideo autẽ dicit sicut letanciũ¬
et non simpliciter letantium. quia talis erit letitia. qualem hic ñ
uimus. et ideo cum non possit exprimi dicit ut potuit :¬

Expanded text:
tangens beatitudinem, quasi dicat, talis est civitas. Et, o Sion, habitatio omnium nostrum, erit in te. Qualis? sicut laetantium. Quae laetitia, non est nobis in ista peregrinatione; ideo autem dicit, sicut laetantium, quia talis erit laetitia, qualem hic non novimus, et ideo cum non possit exprimi, dixit, ut potuit
Abbreviated transcription (Latin):
magnus nondere sententiarum: qui agit de
cȩlesti ierłm. id est eccłia. que est ciuitas spũ¬
alis. cuius pars militat in terris pars triũ¬
phat in cȩlis. quam iste psalmus cõmendat
scdm presentem statum et futurum. Unde¬
pro utioq in titulo apponitur. psalmus et
cantici. et est sensus. Psalmus iste qui dicitur psalmus. quia agit
cde eccłia scdm presentem statum ubi agit oꝑa cantici. quia agit
culari id est militantuerłm ad intelligentiam suꝑnę eleueris scili¬
cet de actione ad theoricam ꝓponitur: filus chore. ut habitent in se¬
on hic ꝑfidem: in fututo ꝑ spẽm. pars cuiue in cęlo triumpbat. parͨ¬
re. quã com̃dat ꝑsundam̃ta. et portas. et famã ut eis augeat᷑ affectꝰ.
Scdo ip̃e dñs agit de eadẽ iherłm. Iui. Memor ero. Tertio tangit de fu¬

Expanded text:
gnus pondere sententiarum, qui agit de coelesti Jerusalem, id est Ecclesia, quae est civitas spiritualis, cujus pars militat in terris, pars triumphat in coelis, quam iste psalmus commendat, secundum praesentem statum et futurum. Unde utroque in titulo apponitur: Psalmus et cantici. Et est sensus: Psalmus iste qui dicitur psalmus, quia agit de Ecclesia secundum praesentem statum, ubi agit opera cantici quia agit culari, id est, militanti Jerusalem, ad intelligentiam supernae eleveris, scilicet de actione ad theoricam proponitur. Filiis Core ut habitent in Sion. Hic per fidem; in futuro, per speciem. Pars cujus in coelo triumphat; parre, quam commendat per fundamenta et portas et famam ut eis augeatur affectus. Secundo ipse Dominus agit de eadem Jerusalem, ibi, memor ero. Tertio tangit de fu
Abbreviated transcription (Latin):
ta est potestas in celo et in terra. et testamentũ meum fidele ipsi. qͥ a
quecũq de eo predicta sunt: integre in eo cõpleta sunt. el testam̃¬
tum. ia est ꝓmissio ȩt̃nȩ hereditatis est fidele ipsi. qui eusdem tes¬
camenti est mediator. ia est signator et fideiussor et uestis et here¬
et chronum eius sicut dies celi: Thronus regnũ terte est. ut dies
terrȩ qui cranseunt. sea dies cęli: semꝑ preseutes sunt. ubi erit chro¬

Expanded text:
ta est potestas in coelo et in terra . Et testamentum meum fidele ipsi, quia quaecunque de eo praedicta sunt, integre in eo completa sunt. Vel, testamentum, id est promissio aeternae haereditatis, est fidele ipsi, qui ejusdem testamenti est mediator, Aug. id est signator, et fidejussor, et testis, et haereet thronus ejus sicut dies coeli. Thronus regum est ut dies terrae, qui transeunt; sed dies coeli semper praesentes sunt, ubi erit thro
Abbreviated transcription (Latin):
num sedem tuam. id est regiam potestatem. uel uitaui dauid ser¬
uo meo. id est xp̃o. usquequaq obedienti. deinde quid uirauerit
siuponit.usq in et̃num p̃parabo sedem cuam. id est credentes: nos
enim qui credimus. semen xp̃i sumus. deinde quod dixeirat semen:
xp̃e quieseit. et regnat. Nisienim ab illo regeremur a nobis ipsis
transit. Repetitio ergo ꝓ om̃i generatione ponitur Nel duȩ sunt in¬
telligende generationes. una carnalis: altera futura in resurrectione.
ibi ut uideatur. hoc est quod supradixit. Ingeneratione et generatio¬
nem annuntiabo ueritatẽ tuam. et nunc eigo sedet xp̃c innobis qͦs
regit. sedebit et tunc in sc̃is. in quib regnabit. et ita in generatione

Expanded text:
num, sedem tuam, id est regiam potestatem. Vel, juravi David servo meo, id est Christo usquequaque mihi obedienti. Deinde quid juraverit, supponit, usque in aeternum praeparabo sedem tuam, id est credentes. Nos enim qui credimus, semen Christi sumus. Deinde quod dixerat semen, bus Christus quiescit et regnat. Nisi enim ab illo regeremur, a nobis ipsis transit. Repetitio ergo pro omni generatione ponitur. Vel duae sunt intelligendae generationes, una carnalis, altera futura in resurrectione. ibi ut videatur. Hoc est quod supra dixit; in generatione et generationem annuntiabo veritatem tuam. Et nunc ergo sedet Christus in nobis quos regit, sedebit et tunc in sanctis, in quibus regnabit. Vel ita, in generatione
Abbreviated transcription (Latin):
nib iusti. intus autẽ pleni estis ypochrisi: et iniquitate. Nunquid
ergo aliquis insepulchris positus. id est imꝑnitiȩ animȩ narrabit
miscłiam tuam: Et aliquis positus in ꝑditione. id est obstinatus.
ueritatẽ tuam narrabit: Quasi non hui narrabunt. sed uiui et fide¬
les. Notandũ quia miscdiam et ueritatem amat scuiptura conun¬
gere: et maxime psalini. Sequitur. Nunquid cognoscentur in te¬
nebris in fideliũ mirabilia tua. et iustitia tua interra obluuonis:

Expanded text:
nibus justi, intus autem pleni estis hypocrisi et iniquitate . Nunquid ergo aliquis in sepulcro positus, id est in pernicie animae narrabit misericordiam tuam? et aliquis positus in perditione, id est obtinatus, veritatem tuam narrabit? Quasi dicat: Non hi narrabunt; sed vivi et fideles. Notandum quia misericordiam et veritatem amat Scriptura conjungere, et maxime psalmi. VERS. 13.-- « Nunquid cognoscentur in tenebris mirabilia tua; et justitia tua in terra
Abbreviated transcription (Latin):
id est scam quod deus. non ut homo: s nunquid dicet homo. id est
nunquid poterit homo ꝑsuadere. syon. id est synagoge illud quod
dicam. scilicet quod homo natus est et cetera. quasi non hoc recipit in¬
credula synagoga. uel syon. id est eccliȩ. nunquid dicet homo: Quasi.
homo non dicit ex se. s deus in homine annuntiat hoc. quod et ho
ad ierłm: Ecce est homo quilam. scilicet xp̃c homo. qui dicit syon. id
est synagoga est mater mea scdm carnem. et ꝑ hunc: isti om̃s ueni¬
unt. Qus est homo ille: Ipse est homo qui in ea natus est. et ipse
fundauit eam alcissimus. et ipse talis dicit. mater ei ciuitati. Uel
tum est xp̃c illius ciuitatis. s syon. id est s nagoga mater eccliȩ
est in eanatus. et ipse idem est altissimus. id est deus qui fundauit
eam. quod miraculũ. ne sit incredibile alicui. quia Oñs narra¬

Expanded text:
id est secundum quod Deus, non ut homo. Sed nunquid dicet homo, id est id est secundum quod Deus, non ut homo. Sed nunquid dicet homo, id est nunquid poterit homo persuadere Sion, id est Synagogae, illud quod dicam, scilicet quod homo natus est, etc. Quasi dicat: Non hoc recipit incredula Synagoga. Vel, Sion, id est Ecclesiae, nunquid dicet homo? quasi dicat: Homo non dicit ex se, sed Deus in homine, annuntiat hoc, quod et homad Jerusalem? ecce est homo quidam, scilicet Christus homo, qui dicet: Sion, id est Synagoga est mater mea, secundum carnem, et per hunc isti omnes veniunt. Et quis est homo ille? Ipse est homo qui in ea natus est, et ipse fundavit eam Altissimus, et ipse talis dicet mater, ei civitati. Vel tum illius civitatis; sed Sion, id est, Synagoga, mater, Ecclesiae, est in ea natus, et ipse, idem est Altissimus, id est Deus qui fundavit eam, quod miraculum ne sit incredibile alicui, ait: VER
Abbreviated transcription (Latin):
signum sangumis xp̃i habet in fronte. Unde phariseis suꝑbieu¬
tib dñs dicit. publicam et meretrices p̃cedent uos in regnum cȩlo
loꝵ. Iuxta quoq nominis int̃pretationem. idem significatur. Raab
enim int̃pretatur latitudo. uel impetus. hȩe sunt gentes: quȩ la¬
te et impetuose uagantur ꝑ uicia Nabilon autẽ ciuitas est scdm
seculũ. ad quam ꝑtitient om̃s mali: ut ad ierłm omnes sc̃i. Quasi
dice̾t. Gloriosa dicta sunt de te: ciuitas sc̃a dei. ubi non solus est ui¬
cdeus. sed om̃s gentes. ł go enim memor ero raab et babilonis. id ẽ õĩũ
gntiũ. memor dico scientib me. id est apłis. quib de illis recipiendis
rus enim int̾pretatur angustia. et popls etho pum. id ent gentes
quȩ sunt usq ad fines terie. etiam nigri. et hi fuerunt illicia est in
ea scilicet. quod homo natus est in ea et ipse fundauit eam altissim.

Expanded text:
signum sanguinis Christi habet in fronte. Unde Pharisaeis superbiensignum sanguinis Christi habet in fronte. Unde Pharisaeis superbientibus Dominus dicit: Publicani et meretrices praecedent vos in regnum coelo Juxta quoque nominis interpretationem idem significatur. Raab enim interpretatur latitudo vel impetus. Hae sunt gentes quae late et impetuose vagantur per vitia. Babylon autem civitas est secundum saeculum, ad quam pertinent omnes mali, ut ad Jerusalem omnes sancti. Quasi dicat: Gloriosa dicta sunt de te, civitas sancta, ubi non solus est Judaeus sed omnes gentes. Ego enim, memor ero Raab et Babylonis, id est omnium gentium. Memor dico, scientium me, id est apostolorum, quibus de illis recipiendis rus enim interpretatur angustia. Et populus Aethiopum, id est gentes, quae sunt usque ad fines terrae, etiam nigri. Et hi fuerunt illic, id est inea, scilicet quod homo natus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus,
Abbreviated transcription (Latin):
dam̃tis. ut soliditas totiꝰ notet᷑. Et quasi qͥs q̃reret. cuiꝰ eius funda¬
m̃ta dicts: ait. syon. et dñs diligit portas eius syon. Idẽ sunt por¬
tȩ qͥ et fundam̃ta dilig̃ dico suꝑ om̃ia ĩmaginaria tab̾nacła iacob.
Quasi dice̾t. diligit ciuitatẽ sũpalem. suꝑ illa quib p̃signabat᷑
deinde sequitur. laus de fama o ciuitas dei. Oloriosa dicta sunt
ierłm agit. et ostendit quȩ sint illa głosa: hec sunt illa. Iilla ciuitatẽ
inqͥdex ꝑsona dei memor eroraab et babilonis. quȩ non ꝑtinent ad
popłm iudeoꝵ. Raab enim meretris fuit in iericho. que suscepit ex¬
ploratores aiosue missos. et cum quererentur abscondit. et alia
uia eiecit. cui dictum est ut coccinũ ꝑ fenestrã emuteret. quando
ciuitas caꝑetur. quo signo domus eius a uictorib cognosceretur: et
sic saluaretur. quod ita fecit. et saluata est ipsa et domꝰ eius. ꝑ
quã signifactur eccłia gentium que coccinũ habet in fenestra. id est

Expanded text:
s civitatis notetur, et quasi quis quaereret, cujus ejus fundamenta dicis? ait, Sion. Et Dominus diligit portas ejus Sion. Idem sunt portae qui et fundamenta. Diligit dico super omnia, imaginaria, tabernacula Jacob. Quasi dicat: Diligit civitatem spiritualem, super illa quibus praesignabatur. Deinde sequitur laus de fama, o VERS. 2.-- « Gloriosa dicta sunt em agit, et ostendit quae sint illa gloriosa. Haec sunt illa: In illa civitate, inquit Propheta ex persona Dei, memor ero Raab et Babylonis, quae non pertinent ad populum Judaeorum. Raab enim meretrix fuit in Jericho, quae suscepit exploratores a Josue missos, et cum quaererentur abscondit et alia via ejecit: cui dictum est ut coccinum per fenestram emitteret, quando civitas caperetur . Quo signo domus ejus a victoribus cognosceretur, et sic salvaretur: quod ita fecit, et sic salvata est ipsa et domus ejus. Per quam figuratur Ecclesia gentium, quae coccinum habet in fenestra, id est
Abbreviated transcription (Latin):
in scripturis popłoꝵ et principũ. id est inscripturis quȩ directe sunt
poplis fidelib et editȩ a principib. scilicet a moyse et ꝓphetis et apłis.
principũ dico horum qui fuerunt in ea ciuitate uel ita scđm aliam
ea. id est qui facti sunt in ea pͥncipes antequam rẽnt mea non erant pͥn¬
cipes sed erant abiecta mundi. Clegit enim infirma mundi. ut con¬

Expanded text:
orum et principum, id est in scripturis quae directae sunt populis fidelibus, et editae a principibus, scilicet a Moyse, et prophetis et apostolis. Principum dico, horum qui fuerunt in ea, civitate. Vel secundum aliam ea, id est qui facti sunt in ea principes, antequam essent in ea; non erant principes, sed erant abjecta mundi. Elegit enim infirma mundi, ut con
Abbreviated transcription (Latin):
ne. id est ceci sunt. et t̾renis dati. quib delectantur. Uelita. Respice.
eoꝵ ne uideant. Etiam. repleti terrȩ. id est terra. id est amore t̾renita¬
tis. et hoc ideo. quia habitant in domib iniquitatũ. quia corda ha¬
bent iniqua. Domus enĩ sunt corda: ubi libent̃ habitant. Ne quib
dicitur. Beati mundo corde: qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Sequit᷑. Ne
auertatur. Quasi diceret. quia ꝓmifisti. ido confusus. confundi
ñ est humilis:s. suꝑbi. qui non deo s sibi tribuit. Ergo confusus. id
est quẽ suꝑbia confundit. Illos enĩ qui t̾rena amant. confundit
ꝑsona mittat. quia gratus ꝓ odioso ponitur. ut dilectio deuoti:
contumacis temꝑec odium. et si non auertitur: pauꝑ. spũ scilicet
humilis et inops. scilicet qui non sunt turgidi de tẽporalib. uel
de sua iustitia. Isti inquam non alii: laudabunt nomentuũ. confi¬

Expanded text:
ne, id est caeci sunt, et terrenis dati, quibus delectantur. Vel ita, respice,ne, id est caeci sunt, et terrenis dati, quibus delectantur. Vel ita, respice,eorum, etc. Et repleti terrae, id est terra, id est amore terrenitatis. Et hoc ideo, quia habitant in domibus iniquitatum, id est quia corda habent iniqua. Domus enim sunt corda, ubi libenter habitant, de quibus dicitur: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . VERS. 22.-- « Ne avertatur hunon est humilis, sed superbi; qui non Deo, sed sibi tribuit. Ergo confusus, id est quem superbia confundit. Illos enim qui terrena amant, confundit persona mutat, quia gratus pro odioso ponitur, ut dilectio devoti ontumacis temperet odium; et si non avertitur pauper spiritu, scilicet humilis et inops, scilicet qui non sunt turgidi de temporalibus, vel de justitia sua, isti, inquam, non alii, laudabunt nomen tuum confi
Abbreviated transcription (Latin):
hius. non dicit cuius: S incelligi debet huius scilicet oꝑis tui.
M anet tam̃ radix gentis. Ecce as aph in intellectu dolet pristinam
scit futurũ. E rant enĩ inter iudeos uasa miscd̾ie. Sequit᷑. et popłs
insipiens. Tunc asaph sine intellectu erat. Incitauit factis. id est ex¬
acerbauit nomen tuum. quanddo dedert̃ alapas: et obtulerunt acetũ.
beneficia xp̃i da pauꝑib.Iam enĩ sunt pauꝑes. qui pͥus erant diui¬
tes. scilicet statuentes iustitiã suam. modo uero non audent ocłos
ple quod ꝓmisisti: ut testamentũ nouũ quod est de ec̃nis constitu¬
as. deminit iste ꝓmissionis: quia metita ei deficiunt. Ideo item
debes reminisci: quia repleti sunt iniquitatũ. id est iniquitatib.
Unde sequit᷑ obscuritas. Ideo addit: q̃ui obscurati sunt: quia luñ
scientie ꝑdunt. habitantes in domib terrȩ. id est in t̾rena habitatio¬

Expanded text:
hujus, non dicit cujus, sed intelligi debet, hujus scilicet operis tui.hujus, non dicit cujus, sed intelligi debet, hujus scilicet operis tui.manet tamen radix gentis . Ecce Asaph in intellectu dolet pristinam sit futurum. Erant enim inter Judaeos vasa misericordiae; et populus insipiens tunc sine intellectu erat Asaph. Incitavit factis, id est exacerbavit, nomen tuum, quando dederunt alapas, et obtulerunt acetum . beneficia Christi da pauperibus. Jam enim sunt pauperes, qui prius erant divites, scilicet statuentes suam justitiam, modo vero non audent oculosple quae promisisti, ut testamentum novum quod est de aeternis constituas. Meminit iste promissionis, quia ei merita deficiunt. Ideo item debet reminisci, quia repleti sunt iniquitatum, id est iniquitatibus. Unde sequitur obscuritas: Ideo addit, qui obscurati sunt, quia lumen scientiae perdunt, habitantes in domibus terrae, id est terrena habitatio
Abbreviated transcription (Latin):
quasi spũalib. s quasi carnalib. quos uelut noctem consolatur luna.
id est carins mamfestatio. Uerbum enĩ factum est caro: et habitauit in
nobis: Unde nor nocti indicat scientiam. Uere tua sunt: quia tu fabri¬
catus es aurorem. uel. lunam. id est carnalem quiut luna mutatur.
qui tam̃ non est deserendus. Et solem id est sapientes. qui ꝑmanent
scdm illud. Sapiens manet sicut sol: stultus autẽ sicut luna mu¬
tatur: Uel fecisti auroram et solem. id est initiũ et ꝑfectionẽ sapien¬
sti ergo om̃s t̾minos terrȩ. quia unusquisq fidelis ꝓprium donum
gunt: ita hu fidei iuira custodiunt. Sequit᷑. Estatem. id est feruen¬
tes spũ. et uer. id est nouello in fide. tẽꝑatos in mansuetudine: cu
plasmasti ea. Uel hec om̃ia ystorialiter accipi possunt: ab illo loco.
ut indulgeat. Quasi diceret. et quia hȩc p̃dicta fecisti: memor esto

Expanded text:
quasi spiritualibus, sed quasi carnquasi spiritualibus, sed quasi carnid est carnis manifestatio. Verbum enim caro factum est et habitavit in nobis . Unde: Nox nocti indicat scientiam . Vere tua sunt, quia tu fabricatus es auroram vel lunam, id est carnalem, qui ut luna mutatur, qui tamen non est deserendus, et solem, id est sapientes, qui permanent, secundum illud: Sapiens permanet sicut sol. Stultus autem sicut luna mutatur Vel, fecisti auroram et solem, initium et perfectionem sapiensti ergo omnes terminos terrae, quia unusquisque fidelis proprium donum gunt, ita hi fidei jura custodiunt. Aestatem, id est ferventes spiritu, et ver, id est novellos in fide, temperatos in mansuetudine, tu plasmasti ea. Vel haec omnia historialiter accipi possunt ab illo loco: ut indulgeat. Quasi dicat: Et quia haec praedicta fecisti, memor esto
Abbreviated transcription (Latin):
et̃nam. in alus torrens. quȩ est aqua currens. s estate siccatur. Hu sunt
illi qui accepto uerbo p̃dicant. currunt: s tẽptationib cedunt. qui
ñ sic uerbum habent. ut bene uiuant. d ut alus non taceant. tam̃ ex
utrisq rigatur terra adeo. Uel torrrens in ꝓprie accipitur hic. scilicet
am aliis copiose ꝓfundunt. et accipit eosdem fontes et torrentes. Seq̃r¬
Tu siccasti fluios ethan: quod int̾pretatur fortis. et significat de se p̃su¬
mentes. id est tu siccasti om̃s doccrinas gentiũ. magoꝵ uideoꝵ. de sua
los quoꝵ mala iugiter influebant. et torrentes. il est qui subito et ra¬
pide peccant: dirupisti. id est a suo fonte diabolo dimisisti. tu etiam
strat sol in cõmutabilis sapientiȩ: quã locuntur inter pertectos.
Unde dies dici eructat uerbum. quod etat in principio apud patrem.
et tua est nox: id est carnales de quib ait apłs. Non potui loqui uobis

Expanded text:
aeternam. In aliis torrens estaeternam. In aliis torrens esterbo praedicationis currunt, sed tentationibus cedunt, qui non sic habent verbum ut bene vivant, sed ut aliis non taceant; tamen ex utrisque rigatur terra a Deo. Vel torrens improprie accipitur hic, scilicet am aliis copiose profundunt. Et accipit eosdem fontes et torrentes, tu siccasti fluvios Ethan, quod interpretatur fortis, et significat de se praesumentes, id est tu siccasti omnes doctrinas gentium, malorum, Judaeorum, d illos quorum mala jugiter influebant, et torrentes, id est qui subito et rapide peccant, dirupisti, id est a fonte suo diabolo divisisti. Tu etiam strat sol incommutabilis sapientiae, quam loquitur inter perfectos . Unde: Dies diei eructat verbum , quod erat in principio apud Patrem . Et tua est nox carnales, de quibus ait Apostolus: Non potui loqui vobis
Abbreviated transcription (Latin):
cum paulatĩ malis renuntiare faciunt. peinde mnittunt in aquam.
et dant popło bibere: cum ꝑ xmbrem gr̃ȩ et aquã baptisimi unitati
catholice incorporant: Unde dictũ est petro: ostensis in disco reptilib
om̃is generis. macta eu̾tendo mala et manduca. edificando in bo¬
Idem etiam figuratũ est cum draco moysi. dracones magoꝵ absor¬
buit. Sic enim et modo gentes quȩ credunt: corpus di aboli deuorãt.
cusando. culpando. Uel di abolus dum temptat eica est fidelibus.
quia ex eius tẽptatione ꝓficiunt: dum ꝑ eius molimina purgati:
quod desiderant assequuntur. uel dedisti eis escam. in qua scilic&.
delectentur. populi ethiopum. nolentib conuerti. Ou. etiam. diru¬
liquorem sapientiȩ. et diuitias fidei. et torrentes. id est eos qui ad
tẽpus predicant. s tempore tẽptationis desistunt. Discretũ est ergo in¬
ter fontes et torrentes. in alus enĩ fit uerbũ. fons aque salientis in uitã

Expanded text:
Cum paulatim malis renuntiare faciunt, deinde mittunt in aquam, Cum paulatim malis renuntiare faciunt, deinde mittunt in aquam, et dant populo bibere, cum per imbrem gratiae et aquam baptismi unitati catholicae incorporant. Unde dictum est Petro, ostensis in disco reptilibus omnis generis: Macta evertendo mala, et manduca, aedificando in boIdem etiam figuratum est cum draco Mosi dracones magorum absorbuit. Sic enim et modo gentes quae credunt corpus diaboli devorant. cusando, culpando. Cassiod., Alcuin. Vel diabolus dum tentat, esca est fidelibus, quia ex ejus tentatione proficiunt, dum per ejus molimina purgati, quod desiderant assequuntur. Vel, dedisti eum escam, in qua scilicet delectentur, populis Aethiopum, nolentibus converti. VERS. liquorem sapientiae. Et divitias fidei, et torrentes, id est eos qui ad tempus praedicant, sed tempore tentationis desistunt. Discretum est ergo inter fontes et torrentes. In aliis enim fit verbum vitae, fons aquae salientis in vitam
Abbreviated transcription (Latin):
capitt uituli conflatilis: quem fecert̃ filii ifrl̃. sicut legitur inerodo:
dum mox ses eẽt cum dño in monte quadraginta dieb. quando legẽ
accepit. ẜ umq demonte descenderet. audiuit sonum isrłitarum lu¬
dantiũ ante uitulũ. Atq accinctus gladio cum filiis leui. transi¬
uit a porta usq ad portam. ꝑcussitq multos iudeoꝵ. Deinde uitu¬
lum misit in ignem. ut pͥus confunderetur ipsa forma. denide mi¬
nutatim cõminuit. ut paulatim consumeretur: usq in puluerem.
Dͥ ostremo misit in aquã: et dedit popło bibere. Quia est hoc nisi qd̃
adoratores diaboli corpus eius erant. sicut xp̃iani corpus xp̃i sunt:
S isrsite. id est apłi qui deillo popło fuerunt: orpus diaboli consu¬
munt. formamq eius in igue confundunt. quando amore dei. ab¬
om̃i specie mala abstinere docent. Peinde minutatim cõminuunt

Expanded text:
caput vituli conflatilis, quem fecerunt filii Israel, sicut legitur in Exodo. caput vituli conflatilis, quem fecerunt filii Israel, sicut legitur in Exodo. Dum esset Moses cum Domino in monte quadraginta diebus, quando legem accepit, cumque de monte descenderet, audivit sonitum Israelitarum ludentium ante vitulum, atque accinctus gladio cum filiis Levi, transivit a porta usque ad portam, percussitque multos Judaeorum. Deinde misit vitulum in ignem, ut prius confunderetur ipsa forma. Deinde minutatim comminuit, ut paulatim consumeretur, usque ad pulverem. Postremo misit in aquam, et dedit populo bibere . Quid est hoc nisi quia adoratores diaboli corpus ejus erant, sicut Christiani corpus Christi sunt; sed Israelitae, id est apostoli, qui de populo illo fuerunt, corpus diaboli consumunt, formamque ejus in igne confundunt, quando amore Dei ab specie mala abstinere docent; deinde minutatim comminuunt.