comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
contrate. quod misisti manus in
xp̃m dñi. Mox. ne tumultꝰ fieret:
tatus. ꝑ fidiȩ meritum habuit. Suc¬
cedente tempore. turkillus ⁊ iriciꝰ.
ab anglia. captatis occasionib. eli¬
minati. natale solum petierunt.
Quoꝵ pͥmꝰ. qui incentor necis beati
elfegi fuerat. statim ut danemar¬
chie litus attigit: a ducilx opp̃sus
ẽ. Ita. cũ omnis anglia pareret um:
ille. ingenti studio anglos sibi con¬
ciliare: equũ illis ius. cum danis
siuis. in consessu. in concilio. in p̾lio
concedere. Qua de re. ut p̃dixi un¬
rem suꝑioris regis e normannia ac¬
cersiit: ut dum consuetȩ dñe de¬
ferrent obsequium: minꝰ danoꝵ
suspirassent imꝑium.Simuleo fac¬
to. ricardi alliciens gr̃ãm: ut parũ
de neporib cogitaret: qui alios ex
enutone se suscepturũ sꝑaret. Mo¬
nast̾ia ꝑ angliam. suis et patͥs excur¬
sionib partim fedeta. partim eru¬
ta reparauit: loca omnia in quib
pugnau̾at:⁊ p̃cipuȩ assandunam

Expanded text:
contra te quod misisti manus in contra te quod misisti manus in christum Domini. » Mox, ne tumultus fieret, tatus, perfidiae meritum habuit. Succedente tempore Turkillus et Iricius, ab Anglia captatis occasionibus eliminati, natale solum petierunt; quorum primus, qui incentor necis beati Elfegi fuerat, statim ut Danemarchiae littus attigit a ducibus oppressus est. Ita cum omnis Anglia pareret uni, ille ingenti studio, Anglos sibi conciliare, aequum illis jus cum Danis suis in consessu, in concilio, in praelio concedere: qua de re, ut praedixi, uxorem superioris regis e Normannia accersiit, ut, dum consuetae dominae 306 deferrent obsequium, minus Danorum suspirarent imperium; simul eo facto Ricardi alliciens gratiam, ut parum de nepotibus cogitaret, qui alios ex Cnutone se suscepturum speraret. Monasteria per Angliam suis et patris excursionibus partim foedata, partim eruta, reparavit; loca omnia in quibus pugnaverat, et praecipue Assandunam,
Abbreviated transcription (Latin):
to regnare cepit: i .xx. annis
regnauit: iniustȩ quidem regnum
ing̃ssus: s magna ciuilitate ⁊ forti¬
tudine uitam componens. Primis
dieb. regnum in qͣtuor partienᷤ. sibi
uestsaxones: edrico mercios. cur¬
killo orientales anglos. Iricio norta¬
nimbros. Ac pͥmo. int̾fectores edinũ¬
di qui ultro. spe ingentis p̃mii rẽ
detułant apud se int̾im celatos. ma¬
gna freq̃ntia ppłi ꝓduxit in medi¬
um: palamq genus insidiarum
ꝓfessos. supplicio affecit. Eodemq
anno. edricus. quẽ dignȩ infamare
non possum. iussu regis. arte qua
adinferos. Nam nescio quasimul¬
tate orta. dum aspius loquerent᷑:
ille. fiducia m̃itoꝵ beneficia regisua
qͣsi amicabilit̾ imꝑꝑans: ait. Eadmĩ¬
dum ꝓte pͥmo deserui: pꝰ ĩ. ob fideli¬
tatem tui extinri. Quo dicto: tnuto¬
ni facies immutata. iram rubore
ꝓdidit. Et continuo ꝓlata sententia.
m̾ito gͦ inquit ⁊ tu moriere: cũ sis
occideris. Sanguis tuus suꝑ caput
tuum: quia os tuum locutum est

Expanded text:
to regnare coepit, et viginti annis regnavit; injuste quidem regnum ingressus, sed magna civilitate et fortitudine vitam componens. Primis diebus regnum in quatuor partitus, sibi West-Saxones, Edrico Mercios, Turkillo Orientales Anglos, Iricio Northanhimbros: ac primo interfectores Edmundi, qui ultro spe ingentis praemii rem detulerant, apud se interim celatos, magna frequentia populi produxit in medium, palamque genus insidiarum professos supplicio affecit. Eodemque anno Edricus, quem digne infamare non possum, jussu regis, arte qua ad inferos. Nam nescio qua simultate orta, dum asperius colloquerentur, ille fiducia meritorum beneficia regi sua quasi amicabiliter improperans, ait, « Edmundum pro te primo deserui, post etiam ob fidelitatem tui extinxi: » quo dicto, Cnutoni facies immutata iram rubore prodidit, et continuo prolata sententia, « Merito ergo, inquit, et tu moriere, cum sis i foederatum occideris. Sanguis tuus super caput tuum, quia os tuum locutum est
Abbreviated transcription (Latin):
uiri in hac p̃sertim potentia
cognoscas: subiciam quod mireriᷤ.
uliuiinꝰ qͥdam. cognom̃to spillicorn.
filius uulmari de nutegaresbele.
quadam die in silua bruhelde lig¬
na cedensedum diutino pꝰ laborem
sopori in dulsisset: sanguine. ut
credo. circa ocłos coagulato. uisum
gitans. Postremo. ad regis curiam
ueniens: uestibulũ camerȩ. adu̾santi¬
b cubiculariis. frustra diu tͥuit. Sed
ꝑstitit imꝓb pulsator: donec egre
admodũ rege ipso iubente. admisso
est. Audiens quippe somniũ: in no¬
mariam. multum gͣue feram. si ds
uoluerit ꝑ me misero misereri. It¬
q qͣmqͣm nichil de miracłis audet
coactus aministͥs. cum aqua ceco ma¬
nũ imposuit. Confestimq sanguine
ex oculis ub̃̾tim fluente: clamorem
alacrem sanatus ꝓduxit. Uideo te
rex: uideote rex. Ita uidens. regali
palatio. multis tprib ap̃ urindleforaᷤ
nam ibi curatus fuerat. p̾fuit: sana¬
toris annos. longeuitate uitȩ tͣnscen¬
dens. Ipso die. ex eadem aqua. trescen.

Expanded text:
tutem, in hac praesertim potentia, cognoscas, subjiciam quod mireris. Wulfwinus quidam, cognomento Spillecorn, filius Wulmari de Nutegareshale, quadam die in sylva Bruelle ligna caedens, dum diuturno post laborem sopori indulsisset, sanguine, ut credo, circa oculos coagulato, visum gitans. Postremo, ad regis curiam veniens, vestibulum camerae, adversantibus cubiculariis, frustra diu trivit; sed perstitit improbus pulsator, donec aegre admodum rege ipso jubente admissus est. Audiens quippe somnium innoMariam, multum grate feram si Deus voluerit per me misero misereri. » Itaque, quanquam nihil de miraculis auderet, coactus a ministris cum aqua caeco manum imposuit; confestimque sanguine ex oculis ubertim stillante, clamorem alacrem sanatus produxit, « Video te, rex; video te, rex! » Ita videns, regali palatio multis temporibus apud Windeleshores, nam ibi curatus fuerat, praefuit, sanatoris annos longaevitate vitae transcendens. Ipso die, ex eadem aqua, tres caeci
Abbreviated transcription (Latin):
dum iudicem dep̃hendar. Quod sapien¬
tissimꝰ .k. ita accepit ut eũ antiqͥs patͥb
ñ imm̾ito coeqͣndum iudicau̾it
um autem in eadem regione ali
sticueret. Quadam festiua die. pꝰ mis¬
saꝵ celebrationem dix̃ ad suos. Ne oco
torpentes ad ignauiam ꝑducam. eamꝰ
uenatũ. donec aliqͥd capiamꝰ.⁊ singłi in
eodem habitu ꝑgamꝰ. quo nc̃ induti sumꝰ.
Erat autem ymbrifera dies ⁊ frigida.
Et ipse qͥdem. k. habebat pelliciũ berb¬
cinũ ñ multo amplioris p̃cii. ꝗͣ. erat ro¬
ceus ille sc̃i martini. quo pectꝰ ambitꝰ
nudis brachiis deo sacͥficium obtulisse.
astipulatione diuina cõꝓbatur. Cet̾
uͦ ut pote feriatis dieb ⁊ qͥ mͦ de papia
uenissent. ad quã nuꝑ uenetie de tͣnsmar¬
nis partib om̃s orientalium diuitias ad¬
uectassent. phenicũ pellib auiũ serico cit

Expanded text:
dum iudicem deprehendar'. Quod sapiendum iudicem deprehendar'. Quod sapientissimus Karolus ita accepit, ut eum antiquis patribus non inmerito coęquandum iudicaverit. Cum autem in eadem regione aliqstitueret, quadam festiva die post missarum celebrationem dixit ad suos: 'Ne otio torpentes ad ignaviam perducamur, eamus venatum, donec aliquid capiamus, et singuli in eodem habitu pergamus, quo nunc induti sumus'. Erat autem ymbriferas dies et frigida, et ipse quidem Karolus habebat pellicium berbicinum non multo amplioris precii, quam erat roccus ille sancti Martini, quo pectus ambitus nudis brachiis Deo sacrificium obtulisse astipulatione divina comprobatur. Cęteri vero utpote feriatis diebus, et qui modo de Papia venissent, ad quam nuper Venetici de transmarinis partibus omnes orientalium divitias advectassent, Phenicum pellibus avium serico ci
Abbreviated transcription (Latin):
facilitate. qͥb dam cuniũ sibi aꝑire
uolentib. qͥb dam licet frustra. rebellare.
uelut ueriꝰ dicam se includere uolen¬
tib. absꝙ cruoris effusione. sola tantũ
industria ciuitatem suꝑau̾it. ceꝑit pos¬
sedit illis scbendum relinquo qͥ ñ
sus uenit religiosissimꝰ.k. ad urbem fari¬
olanã. quã qui sibi scioli uidentur. foꝵ
uliensem nuncupant. Contigit autem
ut eodem tepr̃e ep̃c ciuitatis illius. aut ut
modernoꝵ loquar consuetudine. patri¬
archa. occasui uite ꝓpinquaret. Ad quẽ
cum religiosissimꝰ. R. uisitandi grã ꝓpera¬
ret. ut successorem suũ ex nomine desi¬
gnare deberet. ille religiosissime admo¬
dum ex imis p̃cordiis. suspiria trahens.
dnẽ inqͥt episcopatũ istum dui sine aliꝗͣ
utilitate uel ꝑfectu spiritali retentum.
iudicio diuino ⁊ ur̃e dispositioni relin¬
quo. ne ad cumulũ peccõꝵ quẽ uiueis
ex agg̾aui. etiã mortuus aliqͥd suꝑ ini¬
cere apud ineuitabilem ⁊ in corrũpen¬

Expanded text:
facilitate – quibusdam civium sibi aperire volentibus, quibusdam licet frustra rebellare vel, ut verius dicam, se includere volentibus – absque cruoris effusione, sola tantum industria civitatem superaverit cęperit possederit, illis scribendum relinquo, qui non sus venit religiosissimus Karolus ad urbemFuriolanam, quam, qui sibi scioli videntur, Forum Iuliensem nuncupant. Contigit autem, ut eodem tempore episcopus civitatis illius aut, ut modernorum loquar consuetudine, patriarcha occasui vitę propinquaret. Ad quem cum religiosissimus Karolus visitandi gratia properaret, ut successorem suum ex nomine designare deberet, ille religiose admodum ex imis praecordiis suspiria trahens: 'Domine,' inquit 'episcopatum istum diu sine aliqua utilitate vel profectu spiritali retentum iudicio divino et vestrę dispositioni relinquo, ne ad cumulum peccatorum, quem vivens exaggeravi, etiam mortuus aliquid superinicere apud inevitabilem et incorrumpen
Abbreviated transcription (Latin):
diffinitum sit. de controu̾sia quȩ ad¬
huc int̾ archiep̃os cantuariensem ⁊
e boracensem uolutat᷑. descͥbam. De
qua re.ut plane norint post̾i. quid
uitate dorob̾nia. aliquid minuatur.
aut in aliud mutetur. nunc ł futͣis
temporib. que a p̃deressore nr̃o dom¬
no papa gͥgorio statuta sunt: qͦmͦ reᷤ
sum p̃cipientes firmamꝰ ⁊ ut in doro¬
u̾nia ciuitate. semꝑ in post̾m. metͦpo¬
linanꝰ totiꝰ britaninȩ locꝰ habeatur:
om̃sq ꝓiunciȩ regni angloꝵ. ut p̃¬
fati loci met᷑politanȩ eccłiȩ subician¬
tur. ⁊ ĩmutilata ⁊ ꝑpetua stabilitate
dec̾mmnꝰ. hanc aut̃ eccłiam. ut pote
specialit̾ ꝯsistentem. sub potestate ⁊
tuitione sc̃ȩ romanȩ eccliȩ si qͥseonatꝰ
fu̾it imminuere:eiꝙ. de concessȩ pie¬
tatis iure. qͥcqͣm abstułit: aufãt eũ
d̾s de libro uitȩ.: sciat ꝙ se. sub anathe¬
¶ matis uincłis eẽ nodatum. Alexan

Expanded text:
definitum sit de controversia quae addefinitum sit de controversia quae adhuc inter archiepiscopos Cantuariensem et 472 Eboracensem volutatur, describam. De qua re, ut plane norint posteri, quid vitate Dorobernia aliquid minuatur, aut in aliud mutetur, nunc vel futuris temporibus, quae a praedecessore nostro domino papa Gregorio statuta sunt, quoquo mosum praecipientes firmamus, ut in Dorobernia civitate semper in posterum metropolitanus totius Britanniae locus habeatur; omnesque provinciae regni Anglorum, ut praefati loci metropolitanae ecclesiae subjiciantur, immutilata perpetuaque stabilitate decernimus. Hanc autem ecclesiam, utpote specialiter consistentem sub potestate et tuitione sanctae Romanae Ecclesiae, si quis conatus fuerit imminuere, eique de concessae potestatis jure quidquam abstulerit, auferat eum Deus de libro vitae, sciatque se sub anathematis vinculis esse notatum. De
Abbreviated transcription (Latin):
mitoriũ ire ꝑgebat. Et ecce rem mirã
auditurus es: uidet in capitło abb̃em.
⁊ om̃s qui obierant illo anno:⁊ eo qͦ
excesserant ordine. sedere. Timidus: ⁊
effugere gestiens: ui retractus ẽ. In¬
crepitus ⁊ monasticomore flagellis co¬
hercitꝰ: audiuit u̾ba abħis. in hanc om¬
nino sent̃iam. Stultum ẽẽ. de alt̾ius
morte. emolum̃to mhiare: cũ sors cuiꝰq
sub eodem pendeat fato. Impiũ ẽẽ. cũ
monachꝰ omnem uitam in eccłie consũ¬
pserit obsequio: ut careat saltem u¬
nius anni pꝰ mortem stipendio. Illum
citissimȩ obiturũ: s qͥcqͥd ꝓ eo fieret.¬
ad alioꝵ. quib abstulat. refundendũ
cõmodum. Iretmͦ: i alios corrigeret
exemplo: quos corruꝑat u̾bo. Abiit ille:
⁊ nichil se uanum uidisse. tam recen¬
tib plagis. qͣm ꝓximo sui obitu. mon¬
nt̾ea. dum alia
agimꝰ. ⁊ irrepsit mat̾ia:⁊ uoluntas ac¬
cessit: ut qͥd tempore ulłmi regis

Expanded text:
mitorium ire pergebat; et ecce, rem miram mitorium ire pergebat; et ecce, rem miram auditurus es, videt in capitulo abbatem, et omnes qui obierant illo anno, eo quo excesserant ordine sedere. Timidus et effugere gestiens, vi retractus est; increpitus, et monastico more flagellis coercitus, audivit verba abbatis in hanc omnino sententiam, Stultum esse de alterius morte emolumento inhiare, cum sors cujusque sub eodem pendeat fato; impium esse, cum monachus omnem vitam in ecclesiae consumpserit obsequio, ut careat unius saltem anni post mortem stipendio: illum citissime obiturum, sed quicquid pro eo fieret,ad aliorum quibus abstulerat refundendum commodum; iret modo, et alios corrigeret exemplo, quos corruperat verbo. Abiit ille; et nihil se vanum vidisse, tam recentibus plagis quam proximo sui obitu, monnterea, dum alia agimus, irrepsit materia, et voluntas accessit, ut quid tempore Willelmi regis
Abbreviated transcription (Latin):
inuentis. serenitatẽ assensus ꝓ m̾ito
indulget. Totis conatib in sentntia¬
uet̾m reptat᷑: omne recens. sordet. Ita.
quia solus fauor alit ingenia: cessante
dicam qd̾ ibidem accidisse. uir uen̾an¬
dꝰ mͥ narrauit. Walkeriꝰ pͥor malu̾m⁊ cꝰ
u̾bis. qui non credit: inuriam religio¬
in eodem loco exicialis lues gͣssata pͥus
abb̃em corripuit: mox. multos mo¬
nachoꝵ extinx̃. Suꝑstites pͥmo. qͥsq sͥ
timere: orõnes ⁊ helemosinas largio¬
res facere. s ꝓcessu tpr̃is. ut mox est
omniũ natura hominũ. pedetentim
metu dempto. omitte̾. Cellarariꝰ p̃ser¬
tim: qui palam et ridicłȩ clamitaret:
ñ posse penum tot expensis suffice̾.
Sꝑasse semꝑ aliqͦd alleuiam̃tũ: ꝓ tot
elationib funerũ. Nichil ultra spei eẽ:
si qd̾ uiui neqͥssent. mortui consume¬
rent. Itaq. cum quadam nocte. ꝓpt̾
nec̾aria. soporem diu distulisset: tan¬
dem elaqueatis morarũ retib. m dor¬

Expanded text:
inventis, serenitatem assensus pro merito inventis, serenitatem assensus pro merito indulget; totis conatibus in sententiaum reptatur, omne recens sordet: ita, quia solus favor alit ingenia, cessante dicam quod ibidem accidisse vir re narravit, Walkerius prior Malverni; cujus verbis qui non credit, injuriam religiosunt quod in eodem loco exitialis lues grassata prius abbatem corripuit, mox multos monachorum extinxit. Superstites primo quisque sibi timere, orationes et eleemosynas largiores facere: sed processu temporis, ut est omnium natura hominum, pedetentim, metu dempto, omittere; cellararius praesertim, qui palam et ridicule clamitaret non posse penum tot expensis sufficere; sperasse se nuper aliquod alleviamentum, pro tot elationibus funerum; nihil ultra spei esse, si quod vivi nequissent, mortui consumerent. Itaque cum quadam nocte pro re necessaria soporem diu distulisset, tandem elaqueatis morarum retibus in dor
Abbreviated transcription (Latin):
qͦꝵ medullas exed̾ant. inclusos: mira¬
bile dictu. s obstrepentib nautis dem̃¬
sos. Nichil enĩ ille parens rerum c̾atũ
destituit ingenio: nichil porro noxi¬
um. sine remedio:¬
Sub isto imꝑatore regnante. floru¬
it marianꝰ scotus: qͥ pͥmo. fuldensis
monachꝰ. pꝰ apud mogontiacũ inclu¬
sus ⁊temptu p̃sentis uitȩ: gr̃am fu¬
turȩ demerebatur. Is. longo uitȩ ocio.
chronogͣphos scrutatꝰ: dissonantiam
cicloꝵ diomsii. exigui ab euangłica
u̾itate dep̃hendit. Itaq ab micio scłi
annos singłos recensens .xxii. annos.
qͥ circłis p̃dictis deerant. suꝑ addidit.
s paucos aut nullos sentñtię suȩ sec¬
tatores habuit. Quare.sepe mirari
soleo. cur nr̃i tp̃ris doctos. hoc resꝑ¬
gat infortuniũ. ut in tanto num̾o
discentiũ. in tam tͥsti pallore lucubͣn¬
tium. uix aliqͥs plenam scĩe laudẽ
refãt. Ad eo inuet̾atus usꝰ placet:̃ ad¬
eo fere nullus. noius. licet ꝓbabilit̾

Expanded text:
orum, quorum medullas exederant, inclusos, miraorum, quorum medullas exederant, inclusos, mirabile dictu; sed obstrepentibus nautis demersos. Nihil enim ille parens rerum creatum destituit ingenio, nil noxium sine remedioSub isto imperatore regnante floruit Marinianus Scotus, qui primo Fuldensis monachus, post apud Magontiacum inclusus, contemptu praesentis vitae, gratiam futurae demerebatur. Is, longo vitae otio chronographos scrutatus, dissonantiam cyclorum Dionysii exigui ab evangelica veritate deprehendit; itaque, ab initio seculi annos singulos recensens, viginti duos annos qui circulis praedictis deerant superaddidit, sed paucos aut nullos sententiae suae sectatores habuit. Quare saepe mirari soleo cur nostri temporis doctos hoc respergat infortunium, ut in tanto numero discentium, in tam tristi pallore lucubrantium, vix aliquis plenam scientiae laudem referat. Adeo inveteratus usus placet; adeo fere nullus novis, licet probabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuectus: nec sic uiolentiam euasit.
Continuo enim tanta uis muriũ.
ponto inundauit: ut marmor pale¬
is constracum iurares. S cũ iam tabu¬
lata nauis corrodent:inaufragium
indubitatũ aqua ꝑ rimulas ingre¬
diens minaretur : seruientes pupẽ
ad litꝰ retorq̃nt. Tum uͦ animalia. iu¬
xta carinam annauigantia: pͥora ad
t̾ram ꝑueniunt. Ita miser ille in ari¬
dam expositus. moxq totꝰ dilacera¬
tꝰ: horrendam muriũ famem exple
est. in asiaticis regionib. si leopard̃
aliquem mordicꝰ attig̾it. ꝯ festim mu¬
riũ copiam aduentare: ut uuln̾atũ
cõmingant: Imimnundũ urinȩ dilu¬
uium: comitari hominis ericium.
Sm uͦ sedulitate arcentiũ ministroꝵ¬
int᷑ nouem dies. uitata fu̾it ꝑnicies:
ad uocari medicoꝵ industͥam. ꝓfec¬
to ualituram. Conspicatꝰ ẽ. relator meꝰ.
q̃ndam eiusmodi sauciũ. cũ desꝑaret
in t̾ra salutem: in altum. lactis ancho¬
ris ꝓcessisse. Nec mora. plus mille mu¬

Expanded text:
provectus, nec sic violentiam evasit; provectus, nec sic violentiam evasit; continuo enim tanta vis murium ponto inundavit ut marmor paleis constratum jurares. Sed cum jam tabulata navis corroderent, et naufragium indubitatum aqua per rimulas ingrediens minaretur, servientes puppem ad littus retorquent. Tum vero animalia, juxta carinam annavigantia, priora ad terram perveniunt; ita miser ille in aridam expositus, moxque totus dilaceratus, horrendam murium a certum est in Asiaticis regionibus, si leopardus aliquem mordicus attigerit, confestim murium copiam adventare, ut vulneratum commingant; immundumque urinae diluvium comitari hominis exitium. Si vero sedulitate arcentium intra 9 dies vitata fuerit pernicies, advocari medicorum industriam, et profecto valituram. Conspicatus est relator meus quemdam ejusmodi saucium, cum desperaret in terra salutem, in altum jactis anchoris processisse; nec mora plusquam mille mu
Abbreviated transcription (Latin):
acer ingenio multa erudit᷑ lectione:
impiger elemosinis. Prsus in eo bona aĩ
corꝑisq cerneres. Ad arma ꝓmptȩ con¬
currẽ: ut qui sexagies et bis. acie col¬
lata. dimicarit. Iustȩ. lites compone̾:
cum res ñ successisset: querelis in celũ
conu̾sis. in de opem expectare. Plures
inunicoꝵ eiꝰ: uitam. exitus misãndo¬
is eius. homo impotens ⁊ factiosꝰ. dũ
resupinatis ceruicib in ꝯuiuio reside¬
ret:lita amurib. repente circũ ualla¬
tus ẽ: ut nusqͣm eẽt effugium. Tantꝰ
erat numerus bestiolaꝵ: ut in qͣmli¬
bet ampla ꝓuincia tot ẽẽ ñ putarẽ¬
tur. Itaq fustib n subsellioꝵ quȩ ad
manum occͣrissent fragminib. diu
in eas seuitũ: nec qͥcqͣm ꝓfeccũ. Et ꝙͣ.¬
uis a cunctis repellerentur: nulli tñ
uicariam referebant noxam. Illũ
solum dentib: illum t̾ribili quodã
occentu ꝑsequebãtur. Quappt̾ a famu¬
lis. ultra iactum sagritȩ. in pelagus

Expanded text:
acer ingenio, multa eruditus lectione, acer ingenio, multa eruditus lectione, impiger eleemosynis, prorsus in eo bona animi corporisque cerneres; ad arma prompte concurrere, ut qui sexagies et bis acie collata dimicarit; juste lites componere; cum res non successisset, querelis in coelum conversis inde opem expectare. Plures inimicorum ejus vitam exitu miserandois ejus, homo impotens et factiosus, dum resupinatis cervicibus in convivio resideret, ita a muribus repente circumvallatus est ut nusquam esset effugium; tantus erat 469 numerus bestiolarum ut in quamlibet ampla provincia tot esse non putarentur. Itaque fustibus et subselliorum quae ad manum occurrissent fragminibus, diu in eas saevitum, nec quicquam profectum; et quamvis a cunctis repellerentur, nulli tamen noxam vicariam referebant; illum solum dentibus, illud terribili quodam occentu persequebantur. Quapropter a famulis ultra jactum sagittae in pelagus
Abbreviated transcription (Latin):
papa ut dixi mortuo. ⁊ urbano a
cardinalib electoͭ imꝑator hesit in
ꝓposito. ut wibtum p̃ferret. ⁊ papã
dictitaret: romȩꝙ. alt̾o expulso. in¬
ferret. S ȩquiori ut uidebat᷑ cau¬
sȩ affuit militia mathildis marchi¬
sȩ: quȩ oblita sexus. nec dispar an¬
tiquis amazonib: ferrata. uiroꝵ ag¬
mina. in bellum agebat femina.
Eius suffragio. urbanꝰ post̾iori tpre.
thronũ indeptꝰ apłicum: securũ ꝑ
.xͦiͭ. annos actitauit ocium. Post eũ.
paschalis. cõsputa henrici scĩa: a
romanis institutus ẽ. Grauabat
suꝑas adhuc uiuendo Wib̃tus auraᷤ:
unicꝰ scismatis sator.⁊ nec unqͣm qͦad
uix̃ ꝑuicatiam deposuit. ut iusticie
manꝰ daret : imꝑatoris iudiciũ ꝓñ¬
cians seq̃ndum ⁊ ñ lanistarũ. ł pelli¬
ficum romanoꝵ. Quare. ambo ab
urbano freq̃ntib conciliis excõmu¬
nicati: arguto sent̾ntiã suspedebant
ludibrio. Int̾ hec erant multa. q̃ in
incesare ꝓbares: qd̾ eẽt ore facundꝰ :

Expanded text:
papa ut dixi mortuo, et Urbano a cardinalibus electo, imperator haesit in proposito ut Wibertum praeferret et papam dictitaret, Romaeque, altero expulso, inferret: sed aequiori ut videbatur causae affuit militia Matildis Marcisae, quae oblita sexus, nec 468 dispar antiquis Amazonibus, ferrata virorum agmina in bellum agebat foemina; ejus suffragio Urbanus posteriori tempore thronum indeptus apostolicum, securum per undecim annos actitavit otium. Post eum Paschalis, consputa Henrici scientia, a Romanis institutus est. Gravabat superas adhuc vivendo Wibertus auras, unicus schismatis sator, nec unquam quoad vixit pervicaciam deposuit ut justitiae manus daret; imperatoris judicium pronuncians sequendum, non lanistarum vel pellificum Romanorum: quare ambo, ab Urbano sequentibus conciliis excommunicati, arguto sententiam suspendebant ludibrio. Inter haec erant multa quae in Caesare probares; quod esset ore facundus,
Abbreviated transcription (Latin):
francia regnat. S ut ad nr̃m eduar¬
dum reu̾tar: quid eius tempore de re¬
nouandis ep̃atib a p̃p̃ formoso p̃ceptũ
sit: iocundum puto memoratu. Itaꝙ
sunt anni octingenti qͣtuor. misit
papa formostis in angliam epłas. qͥb da¬
bat excõmunicationẽ ⁊ maledictionẽ
regi eduardo:⁊ omnib subiectis eiꝰ. ꝓ¬

Expanded text:
Francia regnat. Sed, ut ad nostrum EdwarFrancia regnat. Sed, ut ad nostrum Edwardum revertar, quid ejus tempore de renovandis episcopatibus a papa Formoso praeceptum sit, jocundum puto memoratu: itaque sunt anni nongenti quatuor, misit papa Formosus in Angliam epistolas, quibus dabat excommunicationem et maledictionem regi Edwardo, et omnib
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ huiꝰ karoli fuit ludoiriẽ. Is a qͦdã
isembardo. qͥ ad paganismũ u̾s fidẽ
luserat. irritatꝰ. ꝓc̾es suos de suffragio
conuenit. Qͥb nec responsũ referen¬
tib hugo qͥdam magninõis tiro.
filiꝰ rob̃ti comitismontis. ultͦ ꝓ dño
duellum expeciit: ⁊ ꝓuocatorem int̾e¬
mit. Ludouicꝰ cũ toto ex̾citu apud
pontiuum. subsecitꝰ: omnib bar¬
baris quos ille addux̾at. ł occisis uł
elapsis opimam lauream obunuit.
S ñ multo pꝰ ꝓ labore illius expediti¬
onis. extͤma ualitudine debilitatꝰ. he¬
redem regni hugonẽ illũ instituit:
p̃dicande fidei ⁊ uirtutis iuuenem. Ita
ꝓsapia karoli magni in illo cessauit:
seu qd̾ uxor eius st̾ilis fuerat. seu qd̾ ꝓ
breuitate uitȩ. absꝙ ꝓle decessãt. hugo.
alt̾am filiam eduardi dux̃ uxorem:
⁊ genuit robertũri nobtꝰ. henric̃. henricꝰ
philippũ: philippꝰ. ludoricũ. qui nc̃ in

Expanded text:
Filius hujus Karoli fuit Lodowicus: is a quodam Filius hujus Karoli fuit Lodowicus: is a quodam Isambardo, qui ad paganismum versus fidem luserat, irritatus, proceres suos de suffragio convenit; quibus nec responsum referentibus, Hugo quidam, non magni nominis tyro, filius Roberti 202 comitis Montduellum expetiit, et provocatorem interemit. Lodowicus cum toto exercitu apud Pontivum subsecutus, omnibus barbaris quos ille adduxerat vel occisis vel elapsis, opimam lauream obtinuit. Sed non multo post, pro labore illius expeditionis extrema valetudine debilitatus, haeredem regni Hugonem illum instituit, aedicandae fidei et virtutis juvenem. Ita prosapia Karoli magni in illo cessavit, seu quod uxor ejus sterilis fuerat, seu quod pro brevitate vitae absque prole decesserat. Hugo alteram filiam Edwardi duxit uxorem, et genuit Rodbertum; Rodbertus Henricum; 203 Henricus Philippum; Philippus Lodowicum, qui nunc in
Abbreviated transcription (Latin):
uicit quidẽ. s ñ expulit. Nt uͦ karolꝰ.
fr̃ istiꝰ ludouici. nepos caroli calui ex
filio ludoirico. ut pͥus tetigi: multoci¬
ens adu̾sis bellis exꝑtus. nichil sibi for¬
tunam restituere qd̃ aliis abstulissec:
cũ magnatib librato consilio. bonũ
eẽ lib̾alitatem ostentare regiam. eũ
ñ poss ꝓpulsare in iuriam: Rollonẽ
pacifice accersiuit. Erat ille iam gͣn¬
deuus: ⁊ facile ad concordiã melinatꝰ
ẽ. Itafedus initũ ẽ: ut baptisma su¬
sciꝑet: ⁊ t̾ram illam de rege. sic̃ de
dñõ suo cognoscẽt. Ubi consid̾ari po¬
tuit ingenita ⁊ effrenis barbaries ui
ri. Si quidẽ cũ dono concesso astantes
sugg̾erent. ut pedem largitoris os
cularet᷑: dedignatꝰ genib aduolu.
app̃hensum pedem regis ad os suum
stans attͣxit. Illo resupinato: secutus
risus normannoꝵ. Francis rep̾hen¬
dentib factũ: excusat rollo impudñ¬
tiam: allegans ꝓuincie sue morem.
Ita reb cõpositis. rotomagũ redit:

Expanded text:
uidem, sed non expulit. At vero Karolus frater istius Lodowici, nepos Karoli Calvi ex filio Lodowico, ut prius tetigi, multotiens adversis bellis expertus, nihil sibi fortunam restituere, quod aliis abstulisset: cum magnatibus librato consilio bonum esse liberalitatem ostentare regiam, cum non posset propulsare injuriam, Rollonem pacifice accersivit. Erat ille jam grandaevus, et facile ad concordiam inclinatus est. Ita foedus ictum est ut baptisma susciperet, et terram illam de rege sicut de domino suo cognosceret. Ubi considerari potuit ingenita et effraenis barbaries 201 viri siquidem cum, dono concesso, astantes suggererent cularetur, dedignatus genibus regis advolvi, apprehensum pedem ejus ad os suum stans attraxit: quo resupinato, secutus risus Northmannorum; Francis reprehendentibus factum, excusat Rollo impudentiam, allegans provinciae suae morem: ita rebus compositis Rotomagum rediit,
Abbreviated transcription (Latin):
rationis obstrinxi. regiꝰ sermonib ex¬
ponam. Nã qͥa malmesberiã corpora
cognatoꝵ deferri.⁊ ad caput sepulc̾
scĩ aldelmi tumulari iusserat: ita lo¬
cum illũ coluit in post̾m. ut nichil de¬
bi largitꝰ p̃dia: cartis ꝙͦ confirmauit.

Expanded text:
rationis obstrinxi, regis sermonibus exrationis obstrinxi, regis sermonibus exponam. Nam quia Malmesbiriam corpora cognatorum deferri, et ad caput sepulchri sancti Aldelmi tumulari, jusserat, ita locum illum coluit in posterum ut nihil 220 largitus praedia cartis quoque confirmavit,
Abbreviated transcription (Latin):
Cedt̃ indigene: cedit plaga tota suꝑbis
Nam qͥa rex nr̃. fidens alacsꝙ iuuenta.
ẜ m̃itꝰ pͥdem det̾uerat ocia lenta:
Iui ꝯtinuis fedabant omnia p̃dis:
Urgentes miseros iniectis ignib agro:
Marcuerant totis uiridantia gͣmina cãpis.
sgͣ seges uotum deriserat agͥcolarum:
ł anta fuit peditũ. ta barbarauis eqͥtantũ:
Innũabiliũ ꝯcursus quadrupedantũ:
Exciuit candem fame q̃rimonia regẽ:
Ne se cauterio tali pateret᷑ muri:
Q d̾ sua barbarice cessissent arma secͥi:
ec morauictͥces ducentia signa cohortes:
sxplicat inuentum uexilla ferocia centũ.
Cruda uirũ uͥtꝰ. decies bis milia qͥna.
At uulgꝰ reliquũ misanda strage ꝑemptũ:
Infecit bibulas tetͥs nidorib auras.
Fugit analauꝰ. de tot mͦ milib unꝰ.
Depositũ mortis fortune nobile munꝰ
Post edelstanũ reb mom̃ta daturus
hic locꝰ exigere uidetur: ut int̾itum
elfredi. de quo suꝑiꝰ. fidem ꝓmissȩ nar¬

Expanded text:
Cedunt indigenae, cedit plaga tota superbis. Cedunt indigenae, cedit plaga tota superbis. Nam quia rex noster fidens alacrisque juventa, Emeritus pridem detriverat otia lenta, Illi continuis foedabant omnia praedis, Urgentes miseros, injectis ignibus agros: 219 Marcuerant totis viridantia gramina campis, Aegra seges votum deriserat agricolarum; Tanta fuit peditum, tam barbara vis equitantum Innumerabilium concursus quadrupedantum. Excivit tandem famae querimonia regem Ne se cauterio tali paeteretur inuri, Quod sua barbaricae cessissent arma securi. Non mora: victrices ducentia signa cohortes, Explicat in ventum vexilla ferocia centum; Cruda virum virtus decies bis millia quina, At vulgus reliquum, miseranda strage peremtum, Infecit bibulas tetris nidoribus auras: Fugit Analafus, de tot modo millibus unus, Depositum mortis, fortunae nobile munus. Post Ethelstanum rebus momenta daturus. § 136. Hic locus exigere videtur ut interitum Elfredi, de quo superius fidem promissae nar
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdem. successores reges dotauit: par¬
tem uͦ erucis ⁊ corone. malmesberie
delegauit. Quoꝵ sustentacło. ad huc
credo uigere locum illum: tot lib̾ta¬
tis naufragia. tot calumniatoꝵ in¬
iurias passum. Nam et ibidẽ. elwinũ
et etheluinũ. filios patrui sui ethel¬
werdi. quos in bello contͣ analauũ
amisãt. humari honorifice fecit. sui
quoꝙ corporis requiem ibidem de
nuncians. De quo bello: tempꝰtꝰ ẽ. ut
illiꝰ u̾sifici. de quo omnia hec excer¬
ꝑsimꝰ. sententiam ponamꝰ.
ransierat qͥnos ⁊⁊ tres. ⁊ qͣtuor annos.
ure regẽs ciues. subigens uͥtute cyrannoᷤ:¬
Qũ redit illalues europo noxia labes
Iam cubat in t̾ris fera barbaries aqͥlonis:
Iã iacet in cãpo. pelago pirata relicto:
uicitas toruasꝙ minas a nalauꝰ anhelais ⁊
Bacanti furie. scotoꝵ rege uolente:
sõmodat assensum borea lis t̾ra sẽnũ:
Et iã gͣnde tument hãt̾rent aera u̾bis:

Expanded text:
quidem successores reges ditavit: parquidem successores reges ditavit: partem vero crucis et coronae Malmesbiriae delegavit, quorum sustentaculo adhuc credo vigere locum tot libertatis naufragia, tot calumniatorum injurias, passum; nam et ibidem Elwinum et Ethelwinum filios patrui sui Ethelwerdi, quos in bello contra Analafum amiserat, humari honorifice jussit, sui quoque corporis requiem ibidem futuram denuncians. De quo bello tempus est ut illius versifici, de quo omnia haec excerpsimus, sententiam ponamus. Transierat quinos et tres et quatuor annos Jure regens cives, subigens virtute tyrannoum redit illa lues Europae noxia labes. Jam cubat in terris fera barbaries aquilonis, Jam jacet in campo, pelago pirata relicto, Illicitas torvasque minas Analafus anhelans. Bacchanti furiae, Scottorum rege volente, Commodat assensum borealis terra serenum: Et jam grande tument, jam terrent aera verbis;
Abbreviated transcription (Latin):
paradisum miseris mortalib aperu¬
t. Uexillum mauricii beatissimi mr̃is.
⁊ thebee legionis pͥncipis: quo ĩdem
rex in bello hispano. qͣmlibet infestoᷤ
i confertos inimicoꝵ cuneos disrum¬
ꝑe :i in fugam solitꝰ erat cogere. Dia¬
dema ex auro quidem multo.s ma¬
gis gemmis p̃ciosum: quaꝵ splendor
ita inintuentes faculas luminis ia¬
culabatur: ̃it quanto quis c̾taret ui¬
sum intend̾e: tantomagis reu̾b̾atꝰ co¬
geret᷑ cedere. Particłã sc̃e ⁊ adoran¬
de crucis. cristallo inclusam: uͥ solidi¬
tatem lapidis. ocłs penetͣns. potest di¬
scernere qualis sit ligni color. et q̃
qͣntitas. P ortiuncłam quoq corone
spinee.eodem mͦ inclusam: quã ad de¬
risionem regnimilitaris rabies sacͦ¬
scõ imposuit capiti. His tantis et tam
elaboratis donis. magnificentissimus
rex gauisus. ñ minorib pene respõ¬
dit beneficiis. qͥn ⁊ anhelantis am¬
mũ. nuptiis sororis refecit. Et cet̾is

Expanded text:
Paradisum miseris mortalibus aperuParadisum miseris mortalibus aperuit: vexillum Mauricii beatissimi martyris, et Thebaeae legionis principis, quo idem rex in bello Hispano quamlibet infestos et confertos inimicorum cuneos dirumpere, et in fugam solitus erat cogere: diadema ex auro quidem multo, sed magis gemmis pretiosum, quarum splendor ita in intuentes faculas luminis jaculabatur, ut quanto quis certaret visum intendere, tanto magis reverberatus cogeretur cedere: particulam sanctae et adorandae crucis crystallo inclusam, ubi soliditatem lapidis oculus penetrans potest discernere qualis sit ligni color, et quae quantitas: portiunculam quoque coronae spineae, eodem modo inclusam, quam, ad derisionem regni, militaris rabies sacrosancto imposuit capiti. 218 His tantis et tam elaboratis donis magnificentissimus rex gavisus, non minoribus pene respondit beneficiis, quin et anhelantis animum nuptiis sororis refecit. Et caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
uisa fuerant: Honores geminaꝵ p̃ser¬
tu smaragdoꝵ: in quoꝵ uiriditate.
sol reꝑcussꝰ ocłos astantium gͣtiosa
luce animaret᷑: Equos cͣsores płimos.
cum fałis: fuluũ ut maro ait man¬
dentes sub dentib aurum. Uas qͦddã
ex onichino. ita subtili celatoris arte
sculptum: ut uere flutuare segetes.
uere germinare uites. uere mouer
hominum imagines uiderentur: ita
lucidum ⁊ politum. ut uice speculi.
uultꝰ intuentium emularetur. Ensẽ
constantim magni: in quolitt̾is au¬
reis nom̃ antiqui possessoris legeba¬
tur. In capulo quoq. suꝑ crassas au¬
ri lammas. clauũ ferreum affixum
cerneres: unum ex qͣtuor. qͦs iudaica
factio. dñici corporis aptarat supli¬
cio. Lanceam karoli magni:ͥ quã imꝑa¬
tor inuictissimꝰ. contͣ saracenos exer¬
citum ducens. siqñ in hostem iubra¬
bat: ñ qͣm nͥ uictor abibat. ferebatur
eadem eẽ: que dñico lat̾i centurionis
manu impacta:. p̃ciosi uuln̾is hiatu.

Expanded text:
visa fuerant: honores gemmarum, praeservisa fuerant: honores gemmarum, praesertim smaragdorum, in quorum viriditate sol repercussus oculos astantium gratiosa luce animaret: equos cursores plurimos, cum phaleris, fulvum ut Maro ait « mandentes sub dentibus aurum: » vas quoddam ex onichino, ita subtili caelatoris arte sculptum, ut vere fluctuare segetes, vere germinare vites, vere moveri hominum imagines viderentur; ita lucidum et politum ut vice 217 speculi vultus intuentium aemularetur: ensem Constantini magni, in quo litteris aureis nomen antiqui possessoris legebatur; in capulo quoque super crassas auri laminas clavum ferreum affixum cerneres, unum ex quatuor quos Judaica factio Dominici corporis aptarat supplicio: lanceam Karoli magni, quam imperator invictissimus, contra Saracenos exercitum ducens, siquando in hostem vibrabat, nunquam nisi victor abibat; ferebatur eadem esse quae, Dominico lateri centurionis manu impacta, pretiosi vulneris hiatu
Abbreviated transcription (Latin):
nullus eẽt. uel genere clarior ⁊ illu¬
strior̃. uel animo audacior et efficatior
Quare. ꝑpenso consilio. quod qͣtuorso¬
rores haberet. in quib p̃t̾ etatis discri¬
men nichil deforme grã desidet: du
as postulanti cesari misit. Quas ille
quomͦ nuptum locau̾it: iam sermo
p̃occupauit. Terciam. legitima copula
sortitus ẽ. comparem. Ludouicꝰ. aquita¬
noꝵ pͥnceps: de genere caroli magni
suꝑstes.Quartam. in qua omne coa¬
gulum pulcritudinis. quo dcet̾e ꝓ par¬
te hab̾ent. nat᷑alit̾ confluxãt. hugo
rex francoꝵ. ꝑ nuncios. a germano ex¬
petiit. Princeps huiꝰ legationis fuit
adulfus.filiꝰ baldewini comitis flan¬
drie: ex filia regis eduardi e delspia.
Is cũ in conuentu ꝓcerum. aptid ab¬
bandunam. ꝓci postulata exposuiss.
ꝓtulit munera. sane amplissima.⁊
que cuiꝰ libet auarissimi cupiditatẽ.
in cunctant̾ explerent: Odores aro¬
matum. qualla ñ qͣm antea in anglia

Expanded text:
nullus esset vel genere clarior et illunullus esset vel genere clarior et illustrior, vel animo audacior et efficacior. Quare perpenso consilio, quod quatuor sorores haberet, in quibus praeter aetatis discrimen nihil de formae gratia dissideret, duas 216 postulanti Caesari misit, quas ille quomodo nuptum locaverit, jam sermo praeoccupavit. Tertiam legitima copula sortitus est comparem Lodowicus Aquitanorum princeps, de genere Karoli magni superstes. Quartam, in qua omne coagulum pulchritudinis, quod caeterae pro parte habent, naturaliter confluxerat, Hugo rex Francorum per nuncios a germano expetiit. Princeps hujusce legationis fuit Adulfus, filius Baldewini comitis Flandriae ex filia regis Edwardi Ethelswitha. Is, cum in conventu procerum apud Abbandunam proci postulata exposuisset, protulit munera sane amplissima, et quae cujuslibet avarissimi cupiditatem incunctanter explerent: odores aromatum qualia nunquam antea in Anglia
Abbreviated transcription (Latin):
bundat m̃cimoniũ ⁊ ut nichil ultra
desid̾es: quod humano usui conduci¬
bile existimes. Płima eius insignia. tã
in urbe illa. qͣm in finitima regione
ta europa laudes eius p̃dicabat: uir¬
tutem in celum ferebat. felices se re¬
ges alienigenȩ.ñ falso putabant: si
uel affinitate. uł mun̾ib. eius amici¬
cias mercarentur. Haroldus quidã
rex noricoꝵ. misit ei nauem. rostra
aurea ⁊ uelũ purpureumha¬
bentem: densa testudine
clipeoꝵ in auratoꝵ intͥnse¬
cus circũgiratam. Missoꝵ nomina
fuere. helgrim. ⁊ osfrid: qui regali¬
ter in urbe eboraca susceptĩ sudo¬
rem ꝑegrinationis p̃miis decentib
di. multienĩ huiꝰ nominis fuere. Rex
teutonicoꝵ ⁊⁊ imꝑator romanoꝵ.
sororem eiꝰ. filio otoni expostulauit:
tot in circiutu regib p̃t̾missis: ꝓge¬
iuei generositatem. ⁊ animi magni¬
tudinẽ. in ethelstano e longinquo
conspicatus. Adeo enim hec duo meo
consentiens habitacłm effec̾ant: ut

Expanded text:
bundat mercimonium, ut nihil frustra bundat mercimonium, ut nihil frustra desideres quod humano usui conducibile existimes. Plurima ejus insignia, tam in urbe illa quam in finitima regione, ta Europa laudes ejus praedicabat, virtutem in coelum ferebat: felices se reges alienigenae non falso putabant si vel affinitate, vel muneribus, ejus amicitias mercarentur. Haroldus quidam, rex Noricorum, misit ei navem, rostra aurea et velum purpureum habentem, densa testudine clypeorum inauratorum intrinsecus circumgyratam. Missorum nomina fuere Helgrim et Osfrid, qui, regaliter in urbe Eboraca suscepti, sudorum peregrinationes praemiis decentibus di, multi enim hujus nominis fuere, rex Teutonicorum et imperator Romanorum, sororem ejus filio Othoni expostulavit, tot in circuitu regibus praetermissis, progeniei generositatem et animi magnitudinem in Ethelstano e longinquo conspicatus. Adeo enim haec duo in eo consentiens habitaculum effecerant, ut
Abbreviated transcription (Latin):
liũ regulos apud herefordensem. ur¬
bem coegit occurrere:⁊ aliqͣndiu eal¬
citͣntes. in deditionẽ tͣnsire. Ita quod
nullꝰ ante eum rex. uł cogitare p̃¬
sumpsat. ipse in effectum formauit.
ut ei nomine uectigalis. annuatim.¬
in orientales britones se conu̾tit: qͥ
cornuualenses uocantur: qd̃ in oc¬
cidente britannie siti cornu gallie
ex obliqͦ respiciant. Illos quoꝙ im¬
pigre ad orsus. ab execestra. quã ad
id tp̃is. eqͦ eũ angłis iure. in habita¬
rant. cedẽ cõpulit̾ t̾minũ ꝓuinciȩ.¬
suȩ. eitra tambram fluuiũ constituens:
⁊ aqͥlonalib britannis. annem waiam
limitem posuerat. Urbem gͥ illam.
quã contaminatȩ gentis repurgio de¬
fecau̾at. turrib muniuit: muro ex
qͣdratis lapidib cinxit. Et licet solũ
illudieiunum. ⁊ squalidum. uix stͥi¬
les auenas. ⁊ plerũq folliculũ manẽ
sine gͣno ꝓducat: tñ. ꝓciuitatis mag¬
nificentia. ⁊ incolaꝵ opulentia. tũ ⁊̃

Expanded text:
lium, regulos apud Herefordensem urlium, regulos apud Herefordensem urbem coegit occurrere, et aliquandiu calcitrantes in deditionem transire; ita quod nullus ante eum rex vel cogitare praesumpserat, ipse in effectum formavit, ut ei nomine vectigalis annuatimin Occidentales Britones se convertit, qui Cornewalenses vocantur, qui, in occidente Britanniae siti, cornu Galliae ex obliquo respiciunt. Illos quoque impigre adorsus, ab Excestra, quam ad id temporis aequo cum Anglis jure inhabitarant, cedere compulit; terminum provincisuae citra Tambram fluvium constituens, sicut Aquilonalibus Britannis amnem Waiam limitem posuerat. Urbem igitur illam, quam contaminatae gentis repurgio defaecaverat, turribus munivit, muro ex quadratis lapidibus cinxit. Et licet solum illud, jejunum et squalidum, vix steriles avenas et plerumque folliculum inanem sine grano producat, tamen pro civitatis magnificentia, et incolarum opulentia, tum eti
Abbreviated transcription (Latin):
obfirmau̾ant. ad solũ diruit: ne eẽt
quo se tutari ꝑfidia posset. Preda q̃ in
castro reꝑta fuerat. ⁊ ea qͥdem amplis¬
sima: magnificȩ. ⁊ uiritim diuisa.hoc
enim uir ille animo imꝑau̾at suo. ut
nicħ opũ ad crunienas corraderet. sed
omnia conquisita. uł monasti̾is. uelfi¬
delib suis. munificus expenderet. In
hoc thesauros pat̾nos:. in hoc. uictoriaꝵ
suaꝵ titulos. tota uita euacuabat. Deo
famulantib ꝓnꝰ ⁊ dulcis: laicis ioeitnd̃.
⁊ comis. Magnatib. ꝓ contuitu maiesta¬
tis seruis: minorib. ꝓcondescensione
pauꝑtatis. deposito regni suꝑcilio. affa¬
bilit̾ sobriꝰ. Statura. ut accepimꝰ. q̃ iustã
ñ excellẽt: corpore deducto: capillo ut
ipsi ex reliquiis uidimꝰ. flauo. filis au¬
reis pulchrȩ intorto. Ciuib ãmiratio¬
ne fortitudinis ⁊ humilitatis ꝑ carus:
rebellib. inuicta constantia fulminẽ.
Northixalensiũ .i. britonũ aquilona¬

Expanded text:
obfirmaverant, ad solum diruit, ne esset obfirmaverant, ad solum diruit, ne esset quo se tutari perfidia posset: praeda quae in castro reperta fuerat, et ea quidem amplissima, magnifice et viritim divisa. Hoc enim vir ille animo imperaverat suo, ut nihil opum ad crumenas corraderet; sed omnia conquisita, vel monasteriis, vel fidelibus suis, munificus expenderet. In hoc thesauros paternos, in hoc victoriarum suarum titulos, tota vita evacuabat. Deo famulantibus pronus et dulcis, laicis jocundus et comis, magnatibus pro contuitu majestatis serius, minoribus pro condescensione paupertatis, deposito regni supercilio, affabiliter sobrius. Statura, ut accepimus, quae justam non excelleret, corpore deducto; capillo, ut ipsi ex reliquiis vidimus, flavo, filis aureis pulchre intorto. Civibus admiratione fortitudinis et humilitatis 214 percarus, rebellibus invicta constantia fulmineus, North-Walensium, id est Britonum Aquilona
Abbreviated transcription (Latin):
ad locum qui dacor uocatur. uemen¬
tes: se cũ suis regnis. angloꝵ regi dede¬
re. In cuiꝰ pacti grã. filium constantini.
baptizari uissum. ipse de sacro fonte
suscepit. Euasit tam̃ godefridus: int̾
apparatꝰ itin̾antium fuga cũ quodã tur¬
frido diu̾saꝵ partiũ duce. lapsus. Mor¬
ꝙ eboracum obsidens. oppidanosq nẽ
p̃cib. nc̃ minis ad defectionẽ sollicitais
i neutrũ ꝓ uoto expediens: ab scesste
Nec multo pꝰ. in quodam castro ambo
conclusi: custodientiũ ꝑspicatiam. fu¬
giendo luserunt. Quoꝵ turfridus.
mature diem obiit. in pelago naufra¬
gus. p̃da piscib expositꝰ. Godefridus.
multis miseriis. t̾ra mariq iactatꝰ. ad
postremũ supplex curiã uenit. Ibi
pacifice a rege susceptꝰ. quatuorꝙ die¬
b ꝓfusissime cũ eo conuiuatꝰ. naues
suas repetiit: pirata uetꝰ ⁊ in aqua. si¬
cut piscis assuetꝰ uiuere. Ethelstanꝰ in¬
t̾ea. castrum qd̾ olim dani in eboraco

Expanded text:
ad locum qui Dacor vocatur venienad locum qui Dacor vocatur venientes, se cum suis regnis Anglorum regi dedidere. In cujus pacti gratia filium Constantini baptizari 213 jussum, ipse de sacro fonte suscepit. Evasit tamen Godefridus, inter apparatus itinerantium fuga cum quodam Turfrido, diversarum partium duce, lapsus; moxque Eboracum obsidens, oppidanosque nunc precibus, nunc minis ad defectionem sollicitans, et neutrum pro voto expediens, abscessit. Nec multo post, in quodam castro ambo conclusi, custodientium perspicaciam fugiendo luserunt; quorum Turfridus mature diem obiit in pelago naufragus, praeda piscibus expositus. Godefridus, multis miseriis terra marique jactatus, ad postremum supplex curiam venit: ibi pacifice a rege susceptus, quatuorque diebus profusissime cum eo convivatus, naves suas repetiit, pirata vetus, et in aqua sicut piscis vivere assuetus. Ethelstanus interea castrum, quod olim Dani in Eboraco
Abbreviated transcription (Latin):
te ⁊ animo barbarus. cognatꝰ illiꝰ gur¬
mundi: de qͦ in gestis elfredi regis
legitur. Qͥ cũ antecessoꝵ regũ poten¬
tiam. rugatis narib derisiss: huiꝰ af¬
finitatẽ. ultͦ supplicib nunciis expe¬
tiit. Ipse quoq festino pede subsecutꝰ.
u̾ba legatoꝵ asseruit. Quare. et soro¬
ris copula. ⁊ multiplicib xeniis mu¬
n̾atus: ꝑpetui federis fundam̃ta
iecit. S ut p̃dictũ recolo. pꝰ annum
uita deturbatus. decasionẽ ethelstano ex¬
hibuit. ut northanimbriã. suȩ partiũ¬
geret: que sibi : iantiquo iure ⁊ noua
necessitudine compet̾et. fugit cẽ anal¬
ads.filiꝰ sihtrici. hib̾mam:igodefridus
fr̃ eiꝰ. scotiam. Subsecuti sunt e uestigio.
regales missi ad constantinũ regem seo¬
toꝵ. ⁊ engeniũ regem cũbroꝵ: tͣnsfu¬
gam. cũ de nunciatione belli repeten.¬
tes. Nec fuit animꝰ barbaris. ut contra
mutirent: qͥn potus. sine recͣctatione.

Expanded text:
te et animo barbarus, cognatus illius Gurte et animo barbarus, cognatus illius Gurmundi de quo in gestis Elfredi regis legitur, qui, cum antecessorum regum potentiam rugatis naribus derisisset, hujus affinitatem ultro supplicibus nunciis expetiit; ipse quoque, festino pede subsecutus, verba legatorum asseruit; quare et sororis copula, et multiplicibus xeniis muneratus, perpetui foederis fundamenta jecit. Sed, ut preadictum recolo, post annum vita deturbatus, occasionem Ethelstano exhibuit ut Northanhimbriam suae parti jungeret, quae sibi et antiquo jure et nova necessitudine competeret. Fugit tunc Analafus filius Sihctrici Hiberniam, et Godefridus frater ejus Scotiam; subsecuti sunt e vestigio regales missi ad Constantinum regem Scottorum, et Eugenium regem Cumbrorum, transfugam cum denunciatione belli repetentes. Nec fuit animus barbaris ut contra mutirent, quin potius sine retractione,
Abbreviated transcription (Latin):
Functꝰ erat fato pat̾. omni p̃cluus euo÷
ꝑpetua fama uicturꝰ scła cuncta:
Tunc iuuenis nom̃. regniclamat᷑ in om̃:
Ut fausto patͥas titulo moderet᷑ habenas.¬
¶ Conueniunt ꝓcẽs: iͥ ꝯpoñt diadema:
Pontifices parit̾ dant infidis anathema:
E micat in ppłis solito festuuor ignis:
Et ꝓdt̾ uarus animi penetralia. signis¬
¶ A rdet qͥsꝙ suũ regi monstrare fauorem:
hictimet᷑. hic sꝑat: pellit spes ampla pauorẽ
Feruet ⁊ exundat regali regia luxu:
Spumat uͥꝙ merũ. fremit ingenᷤ aula tumu
discurrt̃ puerr̾ cełant iniuncta min stri:
Deliciis uentres cumu lant᷑. rtarmine. m̃teᷤ
Ille strepit cithara dec̾tat plausil iste.
ransacta consecͣtionis ce lebritate.
Iethelstanꝰ. ne spem ciuiũ falleret.
⁊inferiꝰ se opinione ageret: omnem
ommino angliam. sui nominis t̾rore
subiugauit. p̃t̾ solos northanim broᷤ
Nam p̃erat illis sihtriciꝰ quidã. gen¬

Expanded text:
Functus erat fato pater omni praecluus aevo, Functus erat fato pater omni praecluus aevo, Perpetua fama victurus secula cuncta; Tunc juvenis nomen regni clamatur in omen, Ut fausto patrias titulo moderetur habenas: Conveniunt proceres et componunt diadema, Pontifices pariter dant infidis anathema, Emicat in populis solito festivior ignis, Et produnt variis animi penetralia signis. Ardel quisque suum regi monstrare favorem, Hic timet, hic sperat, pellit spes ampla pavorem, Fervet et exundat, regali regia luxu, Spumat ubique merum, fremit ingens aula tumultu, Discurrunt pueri, celerant injuncta ministri. Deliciis ventres cumulantur, carmine mentes; Ille strepit cithara, decertat plausibus iste, orem. § 134. Transacta consecrationis celebritate, Ethelstanus, ne spem civium falleret, et inferius opinione se ageret, omnem omnino Angliam solo 212 nominis terrore subjugavit, praeter solos Northanhimbros. Nam praeerat illis Sihctricus quidam, gen