comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illa animantia tam cito factas
attendat quemadmodũ & ista
pro modulo facultatis humans
ab hominibus procurentur. Uĩ
enum fit ut eadem corpr̃a cicr
uermescant etate quam hye¬
me: citius in calidioribus quã
infrigidiorib locis: Sedhecab
hominibus tanto difficilius
adhibentur: quanto desunt
sensuum subtilitates. ⁊ corpoꝵ
mobilitates: in membris terre¬
nis & pigris: Unde qualibeq
angłis uicinas causas ab elem̃¬
tis contrahere. quanto facilius ẽ.
tanto mirabiliores in huiusmo¬
di oꝑib eorum existunt celeri¬
tates: sed non est creator. nisi qͥ
principalit̃ ista format: Nec
quisquam hoc potest. nisi ille
penes quem primitus s̃. om̃ius
que s̃. mensurȩ. numeri. & ponde¬
ra:. E ipse est unus creator ds̃
ex cuius ineffabili potentatu fi
etiam ut qd̃ possent hi angell
si ꝑmitterentura deo ñ possint.
quia ñ ꝑmittuntur: Neq enuim
occurrit alia ratio cur ñ potu¬
erint facere minutissimas muᷤ¬

Expanded text:
illa animantia tam cito facta sunt, illa animantia tam cito facta sunt, attendat quemadmodum et ista pro modulo facultatis humanae ab hominibus procurentur. unde enim fit ut eadem corpora citius uermescant aestate quam hieme, citius in calidioribus quam in frigidioribus locis? sed haec ab hominibus tanto difficilius adhibentur, quanto desunt sensuum subtilitates et corporum mobilitates in membris terrenis et pigris. unde qualibuscumque angelis uicinas causas ab elementis contrahere quanto facilius est, tanto mirabiliores in huius modi operibus eorum existunt celeritates. sed non est creator nisi qui principaliter ista format; nec quisquam hoc potest nisi ille, penes quem primitus sunt omnium quae sunt mensurae, numeri et pondera; et ipse est unus creator deus, ex cuius ineffabili potentatu fit etiam ut quod possent hi angeli, si permitterentur, ideo non possint, quia non permittuntur. neque enim occurrit alia ratio cur non potuerint facere minutissimas mus
Abbreviated transcription (Latin):
posuit: non solum mali angłi.
sed etiam mali homines possunł.
sicut exemplo agriculture supͣ
docui: S ne de animalib quasi
diuersa ratio moueat. quod ha¬
bent sp̃m uitȩ cum sensu appe¬
tendi quȩ scdm naturam sunt.
uitandiq contraria: etiam hoc
est uidere. quam multi homines
nouerint. ex quib herbis. uel
carnibus. aut quaꝵq rerum qͥb¬
libet sucis.⁊ humorib. uel ita
se quis tam demens audeat di¬
cere creatorem: Quid gͦ mirum.
si quemadmodũ pot̃ nosse qui¬
libet nequissimus homo. unde
illi uł illi uermes muscęq nas¬
cantur. ata mali angli ꝓ subtili¬
tate sui sensus. in occultiorib
elementoꝵ seminib norint un
rane serpentesq nascantur: &
hȩc ꝑ certas ⁊ notas temꝑationỹ
oportunitates occultis motib
adhibendo faciant creari. non
creent:S il la homines quȩ so¬
lent ab hominib fieri non nu¬
rantur: Qd si quisquã celeritat
incrementoꝵ forte miratur. qd

Expanded text:
posuit , non solum mali angeli, posuit , non solum mali angeli, sed etiam mali homines possunt, sicut exemplo agriculturae supra docui. Sed nec de animalibus quasi diversa ratio moveat, quod habeant spiritum vitae cum sensu appetendi, quae secundum naturam sunt, vitandique contraria; etiam hoc est videre quam multi homines noverint, ex quibus herbis aut carnibus, aut quarumcunque rerum quibuslibet succis et humoribus, vel ita se quis tam demens audeat dicere creatorem? Quid ergo mirum, si quemadmodum potest nosse quilibet nequissimus homo, unde illi vel illi vermes muscaeque nascantur; ita mali angeli pro sublimitate sui sensus in occultioribus elementorum seminibus norunt unde ranae serpentesque nascantur et haec per certas et notas temperationum opportunitates occultis motibus adhibendo faciunt creari, non creant? sed illa homines quae solent ab hominibus fieri non mirantur. quod si quisquam celeritates incrementorum forte miratur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
enim exintimo ac sũmo
causaꝵ cardine. condere
atq asministrare creaturam.
quod qui facit solus creator ẽ
ds̃: aliud autem ꝓ distributis
abillo iurib & facultatib ali¬
quam oꝑationem forinsecus
ammouere: ut tunc uel tune.
sic uel sic exeat qd creatur: Ista
quippe originaliter ac primor¬
dialiter inquadam textura e¬
lementoꝵ cuncta iam creata s̃:
sed acceptis oportunitatib pro¬
deunt: Nam sicut matres graui¬
de sunt fetib. sic ipse mundus
grauidus est causis nascentiũ:
quȩ in illo noncreantur. ñ ab
illa summa eẽntia: ubi nec ori¬
tur nec moritur aliquid.nec
incipit ẽẽ nec desinit: Adhib̾e
autem forisecus accidentes
causas. q̃ tam &e si non s̃ nat᷑ales.
tamen scd̃m nat᷑am adhibent᷑.
ut ea quȩ secreto nature sinu
abdita continentur. erumpais
quodammͦ &e foris creentur. ex¬
plicando mensuras. et numeros.
& pondera sua. quȩ in occulto
acceꝑunt ab illo qui in mensura
& numero. & pondere cuncta dis¬

Expanded text:
enim ex intimo ac summo causarum cardine condere atque administrare creaturam, quod qui facit, solus creator est Deus: aliud autem pro distributis ab illo viribus et facultatibus aliquam operationem forinsecus admovere, ut tunc vel tunc, sic vel sic exeat quod creatur. Ista quippe originaliter ac primordialiter in quadam textura elementorum cuncta jam creata sunt; sed acceptis opportunitatibus prodeunt. Nam sicut matres gravidae sunt fetibus, sic ipse mundus gravidus est causis nascentium: quae in illo non creantur, nisi ab illa summa essentia, ubi nec oritur, nec moritur alincipit esse, nec desinit. Adhibere autem forinsecus causas accidentes, quae tametsi non sunt naturales, tamen secundum naturam adhibentur, ut ea quae secreto naturae sinu abdita continentur, erumpant quodammodo, et foris creentur, explicando mensuras, et numeros, et pondera sua quae in occulto acceperunt ab illo, qui omnia in mensura et numero et pondere dis
Abbreviated transcription (Latin):
sumrapiens. & uana meditatioe
componens: ut ei nec diuinum
aliquid nisi tale uideatur. priua¬
tinauara fetatur erroribus. et
priuatim prodiga inanitur ui¬
ribus: Nec ad tam turpem ⁊ mi¬
serabilem fornicationem semel
ab exordio prosilitur: s sicut scͥp¬
tumẽ. qui modica sꝑnit: paulatĩ
decidet.. XI.

Expanded text:
sus rapiens et vana meditatione sus rapiens et vana meditatione componens, ut ei nec divinum aliquid nisi tale, videatur, privatim avara fetatur erroribus, et privatim prodiga inanitur viribus. Nec ad tam turpem et miserabilem fornicationem simul ab exordio prosiliret: sed, sicut scriptum est, Qui modica spernit, paulatim decidet .
Abbreviated transcription (Latin):
sensib edita ẽẽ affectat excelsior.
atq cenoso gurgite carnalis uo
ora ac suꝑiora percipienda. quȩ
non priuatim sed communter ab
omnibus qui talia diligunt sine
ulla angustia uł inuidia casto pos¬
sidentur amplexii. uł sidi uel alus
consulit: & si fallatur in aliquoꝑ
ignorantiam temporalium. quia
et hoc temporaliter gerit. & modũ
agendi non teneat quemdebebat:
humana temptatio ẽ: Et magnũ
est hanc uitam sic degere. quam
uelut uiam redeuntes carpimus:
ut temptatio nos ñ apprehendat
nisi humana: Hoc enum peccatũ
extra corpus ẽ. nec fornicationi
deputatur: & ꝓpterea facillime
ignoscitur: Cum uero ꝓpter adi¬
piscenda ea quȩ ꝑ corpus sentum¬
tur. ꝓpter experiendi. uł excel¬
lendi. uł contrectandi cupidita¬
tem. ut in his boni sui ponat siĩ
aliquid agit: quicquid agat.
turpiter agit: & fornicatur incor¬
pus ꝓprium peccans. & corporea:
rerum fallacia simula chra intile¬

Expanded text:
sensibus deditis esse affectat excelsior, sensibus deditis esse affectat excelsior, aut coenoso gurgite carnalis volora et superiora percipienda, quae non privatim, sed communiter ab omnibus qui talia diligunt, sine ulla angustia vel invidia casto possidentur amplexu, vel sibi vel aliis consulit; et si fallatur in aliquo per ignorantiam temporalium, quia et hoc temporaliter gerit, et modum agendi non teneat quem debebat, humana tentatio est. Et magnum est hanc vitam sic degere, quam velut viam redeuntes carpimus, ut tentatio nos non apprehendat nisi humana . Hoc enim peccatum extra corpus est, nec fornicationi deputatur, et propterea facillime ignoscitur. Cum vero propter adipiscenda ea quae per corpus sentiuntur, propter experiendi vel excellendi vel contrectandi cupiditatem, ut in his finem boni sui ponat, aliquid agit, quidquid agit, turpiter agit; et fornicatur in corpus proprium peccans , et corporearum rerum fallacia simulacra intror
Abbreviated transcription (Latin):
otestatem quippe suam di¬
ligens anima. acommum uniu̾¬
so ad priuatam partem prolabit᷑.:
ce apostatica illa suꝑbia qd inici¬
um peccati dr̃. cum uniuersitate
ereaturȩ dm̃ rectorem secuta. le¬
gibus eius optime gubernari po-¬
tuisset: plus aliquid uniuerso ap¬
petens. atq id sua lege gub̾nare
molita: quia nicħ est amplius
unuiersitate. in curam partilem
truditur. & sic aliquid amplius
concupiscendo minuitur:unde
ce auaricia dr̃ radix om̃ium ma¬
lorum Notumq illud. uͥ aliquid
ꝓprium contra leges quib uni¬
uersitas amministratur. agere
nititur: ꝑ corpus ꝓprium gerit.
quod partiliter possidet: atq ita
formis & motib corporalib de¬
lectata. quia intus eas secum ñ
habet icum eorum imaginibus
quas memorie fixit inuoluitur:
&e phantastica fornicatione tur¬
piter inquinatur. Omnia officia
sua ad eos fines referens. quib
curiose corpr̃alla ac temporalia
ꝑ corporis sensus querit: aut
tumido fastu aliis anunis corpr̃is

Expanded text:
otestatem quippe suam diligens anima, a communi universo ad privatam partem prolabitur: et apostatica illa superbia, quod initium peccati dicitur , cum in universitate creaturae Deum rectorem secuta, legibus ejus optime gubernari potuisset, plus aliquid universo appetens, atque id sua lege gubernare molita, quia nihil est amplius universitate, in curam partilem truditur, et sic aliquid amplius concupiscendo minuitur; unde et avaritia dicitur radix omnium malorum : totumque illud ubi aliquid proprium contra leges, quibus universitas administratur, agere nititur, per corpus proprium gerit, quod partiliter possidet; atque ita formis et motibus corporalibus delectata, quia intus ea secum non habet, cum eorum imaginibus, quas memoriae fixit, involvitur, et phantastica fornicatione turpiter inquinatur, omnia officia sua ad eos fines referens, quibus curiose corporalia ac temporalia per corporis sensus quaerit, aut tumido fastu aliis animis corporeis
Abbreviated transcription (Latin):
portebat. priusquam missus eẽt ui¬
deri apatribus potuit. cum eis an¬
glica quedam uisa demonstrarent᷑:
quando nec iam missus. sicut eqͣł
est patri. uidebatur: Unde enim
dicit philippo. a quo utiq sic̃ acet̾is.
&x abipsis a quibus crucifixus ẽ. in
carne uidebatur. tanto tempore
uob̾cum sum or ñ cognoiustis me.
philippe qui me uidit uidit &e pa-¬
trem: nisi quia uidebatur et non
uidebatur: Uidebatur sic̃ missus
factus erat: non uidebatur sic̃ ꝑ
tum om̃ia facta erant: Aut unde
ẽ illud dicit. qui habet mandata
mea & seruat ea.ipseest qui me¬
diligit. & qui me diligit diliget᷑
apatre meo. & ego diligam eum.
& manifestabo ei me ipsum. cũ
c̃t manifestus ante ocłos homi¬
num.⁊ nͥqr carnem qđ uerbum
inplenitudine tempr̃is factum
erat. suscipiende nr̃e fidei porri¬
gebat: Ipsum autem uerbum ꝑ
quod om̃ia facta erant: purgate
ꝑfidem menti. contemplandum
ineternitate seruabat: Non ẽẽ¬

Expanded text:
portebat, priusquam missus esset viportebat, priusquam missus esset videri a Patribus potuit, cum eis angelica quaedam visa demonstrarentur, quando nec jam missus sicut aequalis est Patri videbatur? Unde enim dicit Philippo, a quo utique sicut a caeteris, et ab ipsis a quibus crucifixus est in carne videbatur, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Philippe, qui me vidit, vidit et Patrem; nisi quia videbatur, et non videbatur? Videbatur sicut missus factus fuerat, non videbatur sicut per eum omnia facta erant. Aut unde etiam illud dicit, Qui habet mandata mea et servat ea, ipse est qui diligit me; et qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei me ipsum ; cum esset manifestus ante oculos hominum: nisi quia carnem, quod Verbum in plenitudine temporis factum erat, suscipiendam nostrae fidei porrigebat; ipsum autem Verbum per quod omnia facta erant, purgatae per fidem menti contemplandum in aeternitate servabat?
Abbreviated transcription (Latin):
unus: non multis dimissis tene
faceret magnus. qui ad paruos is¬
sus ẽ paruus: Incomparabiliter
enim maiora fili i dei facta s̃ celũ
& terra. & omnia quȩ in eis sunt.
quia omnia ꝑ ipsum facta sunt:
quamsigna ac portenta. quȩ inerꝰ
testimonium ꝓruꝑunt: S tñ hoĩs
ut hec magna ꝑ eum facta. parui
crederent: illa parua tanꝗͣ magna
tremuerunt: Cum gͦ uenit plen¬
tudo temporis. misit ds̃ filium su¬
um factum ex muliere. factum sub
lege.usq adeo paruum: ut factum
Eo itaq missum qͦ factum. Si ergo
maior mittit minorẽ. fatemur et
nos factum minorẽ: & in tantũ
minorem. in qͣntũ factum: & in
tantum factum: in qͣntum misũ
Misit enim filium suum factum
ex muliere: ꝑ quem tñ quia facta
s omĩa. non solum priusꝗͣ factus
mtteretur. s priusꝗͣ eẽnt omnia.
eundem mittenti confitemur eqͣlẽ
quem dicimus missum minorem
Quomodo gͦ ante istam plenitu¬
dinem temprĩs qua eum muti o¬

Expanded text:
unus, non multis dimissis teneunus, non multis dimissis tenefaceret magnus, qui ad parvos missus est parvus. Incomparabiliter enim majora Filii Dei facta sunt coelum et terra et omnia quae in eis sunt, quia omnia per ipsum facta sunt, quam signa et portenta quae in ejus testimonium proruperunt. Sed tamen homines, ut haec magna per cum facta parvi crederent, illa parva tanquam magna tremuerunt. 26. Cum ergo venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub Lege ; usque adeo parvum, ut factum; eo itaque missum, quo factum. Si ergo major mittit minorem, fatemur et nos factum minorem, et in tantum minorem in quantum factum, et in tantum factum in quantum missum. Misit enim Filium suum factum ex muliere, per quem tamen quia facta sunt omnia, non solum priusquam factus mitteretur, sed priusquam essent omnia, eumdem mittenti confitemur aequalem, quem dicimus missum minorem. Quomodo ergo ante istam plenitudinem temporis, qua eum mitti o
Abbreviated transcription (Latin):
mei eritis. & quasi quererent quo
fructu: secutus ait: Et cognoscetis
ueritatem: Et rursus quasi dice¬
rent. quid ꝓdest mortalib uitas:
et ueritas inquit lib̾abit uos. Uñ
nisi amorte. acorruptione. a muta¬
bilitate: Ueritas quippe: ĩmortał.
incorrupta. incommutabilis ꝑma¬
net: Uera autem immortalitas. ua
incorruptibilitas. uera ĩmutabili¬
tas: ipsa est eternitas: De missione
cce ad quod missus ẽ filius dĩ.
unmo uͦ ecce qd̃ est missum ẽe
filium dĩ: Quecumq ꝓpt̃ faciendã
fidem qͣ mundaremur ad contem¬
plandam ui̾tatem. in reb ortis ab
eternitate ꝓlatis. & ad eternitatem
relatis. tempr̃alit̾ gesta sunt: aut
testimonia missionis huius fuer̃.
aut ipsa missio filii dĩ: S testimo¬
nia quedam uenturum p̃nuncia¬
uerunt: quedam uenisse testatas̃.
factum quipꝑe creaturam. ꝑ quem
facta est omnis creatura: omnem
creaturam testem hab̾e oportebat:
Nisienim multis missis p̃dicaret᷑

Expanded text:
mei eritis. Et quasi quaererent, Quo mei eritis. Et quasi quaererent, Quo fructu? secutus ait: Et cognoscetis veritatem. Et rursus quasi dicerent, Quid prodest mortalibus veritas? Et veritas, inquit, liberabit vos . Unde, nisi a morte, a corruptione, a mutabilitate? Veritas quippe immortalis, incorrupta, incommutabilis permanet. Vera autem immortalitas, vera incorruptibilitas, vera incommutabilitas, ipsa est aeternitas. CAPUT XIX. 25. Ecce ad quod missus est filius dei, immo uero ecce quod est missum esse filium dei. quaecumque propter faciendam fidem, qua mundaremur, ad contemplandam ueritatem in rebus ortis ab aeternitate prolatis et ad aeternitatem relatis temporaliter gesta sunt, aut testimonia missionis huius fuerunt aut ipsa missio filii dei. at testimonia quaedam uenturum praenuntiauerunt, quaedam uenisse testata sunt. factum quippe creaturam per quem facta est omnis creatura, omnem creaturam testem habere oportebat. nisi enim multis missis praedicaretur
Abbreviated transcription (Latin):
nitas ualet: tantum ad fidemuitaᷤ.
Ita gͦ nos purgari oportebat. ut
ille nob̃ fieret ortus qui manerce
eternus: ne alt̃ nob̾ ẽẽt infide alt̃
inueritate: Nec abeo quod orti su¬
mus. adeterna transire possemus.
nisi eterno ꝑ ortum nr̃m nob̃ socia¬
to. ad ecernitatem ipsius traicere¬
mur Nunc itaq illuc quodãmͦ
secuta ẽ fides nr̃a. quo ascendit
inquem credidimus: ortus. mor¬
tuus. resuscitatus. assumptus: Hoꝵ
uIͦi. duo priora noueramus ĩ nob̾:
scimus enim homines ⁊ oririet
mori: Duo autem reliqua. id ẽ re¬
suscitari & assumi. uste in nob̾
futura sꝑamus: quia in illo fac¬
ta credimus: Itaq in illo qr & id qd̾
ortum erat transiit adet̾nitatẽ:
transiturum ẽ & nr̃m. cum fides
ꝑuenerit adueritatem: Iam enim
credentibus ut in uerbo fidei ma¬
nerent. & inde ad u̾itatem. ac ꝑ ħ
ad eternitatem ꝑducti. amorte li¬
berarentur: ita loquitur. Si man¬
seritis in uerbo meo: uere discipuli

Expanded text:
rnitas ualet, tantum ad fidem ueritas. rnitas ualet, tantum ad fidem ueritas. itille nobis fieret ortus qui maneret aeternus, ne alter nobis esset in fide, alter in veritate. Nec ab eo quod orti sumus ad aeterna transire possemus, nisi aeterno per ortum nostrum nobis sociato ad aeternitatem ipsius trajiceremur. Nunc itaque illuc quodam modo secuta est fides nostra, quo ascendit in quem credidimus, ortus, mortuus, resuscitatus, assumptus. Horum quatuor, duo priora noveramus in nobis; scimus enim homines et oriri et mori: duo autem reliqua, id est resuscitari et assumi, juste in nobis futura speramus, quia in illo facta credidimus. Itaque in illo quia et id quod ortum erat transiit ad aeternitatem, transiturum est et nostrum, cum fides pervenerit ad veritatem. Jam enim credentibus, ut in verbo fidei manerent, et inde ad veritatem, ac per hoc ad aeternitatem perducti a morte liberarentur, ita loquitur: Si manseritis in verbo meo, vere discipuli
Abbreviated transcription (Latin):
ita mortalitati succedat et̾nitas:
Qua ꝓpt̾ qm̃ fides nr̃a fiet u̾itas.
cum aid id qd̾ nob̃ credentib ꝓmit¬
ctur ꝑuenerimus ⁊ ꝓmittitur aũ
nob̃ uita eterna. & dixit u̾itas. ñ
que fict sicut futura ẽ fides nr̃a. s
que semꝑ ẽ ueritas qr ibi ẽ et̾nitas.
dixit ergo ueritas. hec est autemui¬
taccerna. ut cognoscant de uuum
ucrumdm̃. & quem misisti ih̃mxͫ:¬
tunc mortalitatem nr̃am commu¬
tatam tenebit eternitas: Quod do¬
nec fiat. & ut fiat. quia reb ortis
accommodamus fidem credulita¬
tis. sicut in eternis sꝑamus uitatẽ
contemplationis: ne fides morta¬
ls uite dissonaret aueritate uitȩ¬
eternȩ. ipsa uitas patri coeterna.
de terra orta ẽ. cum filius dĩ sic
uenit ut fieret filius hominis:¬
et ipse in se exciꝑet fidem nr̃am.
qua nos ꝑduceret adutatem suã:
qui sic suscepit mortalitatẽ nr̃am.
ut non amitter&e eternitatẽ suã:
Quantum enĩ ad id qđ ortum ẽ et̃¬

Expanded text:
ita mortalitati succedat aeternitas. ita mortalitati succedat aeternitas. quapropter quoniam fides nostra fiet ueritas, cum ad id quod nobis credentibus promittitur uenerimus — promittitur autem nobis uita aeterna; et dixit ueritas, non quae fiet, sicut futura est fides nostra, sed quae semper est ueritas, quia ibi est aeternitas; dixit ergo ueritas: haec est autem uita aeterna ut cognoscant te unum uerum deum et quem misisti Ietunc mortalitatem nostram commutatam tenebit aeternitas. quod donec fiat et ut fiat — quia rebus ortis accommodamus fidem credulitatis, sicut in aeternis speramus ueritatem contemplationis — ne fides mortalis uitae dissonaret a ueritate aeternae uitae, ipsa ueritas patri coaeterna de terra orta est, cum filius dei sic uenit, ut fieret filius hominiset ipse in se susciperet fidem nostram qua nos perduceret ad ueritatem suam, qui sic suscepit mortalitatem nostram, ut non amitteret aeternitatem suam. quantum enim ad id quod ortum est aete
Abbreviated transcription (Latin):
grotos. utilia tempr̃alia suscipi¬
unt sanandos: & trahiciunt ade¬
terna sanatos: Mens aũt rationas¬
lis. sicut purgata contemplatio¬
nem debet reb eternis: sic purgan¬
da tempr̃alib fidem: Dix̃ quidã
illorum qui quondã apud grro
sapientes habiti s̃: Quantum
ad id qđ ortum ẽ eternitas ua¬
let: tantum ad fidem ueritas.
& ꝓfecto ẽ uera sententia Qd̃ enĩ
nos temprãle dicimus: hoc ille
qd̾ ortum ẽ appellauit: Ex quo
genere & nos sumus:ñ tantum
mut abilitatẽ: Non enim ꝓprie
uocatur eternum: qd̃ aliqͣ ex par¬
te mutatur: In quantum igit᷑
mutabiles sumus: in tantũ ab
cternitate distamus: Promittitur
autem nob̃ uita eterna ꝑ u̾itatẽ:
acuuis ꝑspicuitate rursus tantũ
distat fides nr̃a. quantum ab et̾¬
nitate mortalitas: Nunc gͦ adhibe¬
mus fidem reb tempr̃alit᷑ gestis
ꝓpt̃ nos. & ꝑ ipsam mundamur:
It cum ad speciem uenerimus. quẽ¬
admodum succedit fidei ueritas:

Expanded text:
grotos, utilia temporalia suscipigrotos, utilia temporalia suscipiunt sanandos, et trajiciunt ad aeterna sanatos. Mens autem rationalis sicut purgata contemplationem debet rebus aeternis; sic purganda, temporalibus fidem. Dixit quidam et illorum qui quondam apud Graecos sapientes habiti sunt: Quantum ad id quod ortum est aeternitas valet, tantum ad fidem ueritas. et profecto est uera sententia; quod enim nos temporale dicimus, hoc ille quod ortum est appellauit. ex quo genere etiam nos sumus, non tantum mutabilitatem; non enim proprie uocatur aeternum quod aliqua ex parte mutatur. in quantum igitur mutabiles sumus, in tantum ab ternitate distamus. promittitur autem nobis uita aeterna per ueritatem, a cuius perspicuitate rursus tantum distat fides nostra, quantum ab aeternitate mortalitas. nunc ergo adhibemus fidem rebus temporaliter gestis propter nos et per ipsam mundamur, ut etiam cum ad speciem uenerimus, quemadmodum succedet fidei ueritas,
Abbreviated transcription (Latin):
factis. fidem facientes: auctoritatẽ
cui delonge futuris. usq infinem
scłi crederetur: habere meruerunt:
Potestates autem aerie. suꝑbȩ
atq fallaces. etiam si quedam
audita. ꝑ suos uates dixisse reppe¬
riuntur: idegerunt ut ꝑhȩc ali¬
ena uera. etiam fideles dĩ si possẽt
ad sua falsa producerent: Os̃ aũt
ꝑ nescientes idegit. ut ueritas un¬
diq resonaret: fidelib inaduto¬
rium. impiis in testimonium: De¬
fide qua credimus tempr̃alit̾ gesta.
uia igitur ad eterna capes¬
senda idonei ñeramus. sor¬
desq̃ pcccatoꝵ nr̃orum nos preg̃¬
uabant tempr̃alium rerum ano¬
re contracte & de ꝓpagine mort¬
litatis tanꝗͣ naturalit molite.
pitugandi cramus: Purgari auĩ
ut contemꝑaremur et̃nis non nus
ꝑtempr̃alia possemus: qualib iã
contemꝑati tenebamur: Sanitas
enim a morbo plurimum distat.
S media curatio nͥ morbo con¬
gruat: ñ ꝑducit ad sanitatem.
Inutilia temprãlia decipiunt e¬

Expanded text:
factis fidem facientes, auctoritatem factis fidem facientes, auctoritatem cui de longe futuris usque in saeculi finem crederetur, habere meruerunt. Potestates autem aereae superbae atque fallaces, etiam si quaedam audita per suos vates dixisse reperiuntur, id egerunt, ut per haec aliena vera etiam fideles Dei, si possent, ad sua falsa traducerent. Deus autem per nescientes id egit, ut veritas undique resonaret, fidelibus in adjutorium, impiis in testimonium. tem, in quo vivimus, movemur uia igitur ad aeterna capessenda idonei non eramus, sordesque peccatorum nos praegravabant temporalium rerum amore contractae, et de propagine mortalitatis tanquam naturaliter inolitae, purgandi eramus. Purgari autem ut contemperaremur aeternis, non nisi per temporalia possemus, qualibus jam contemperati tenebamur. Sanitas enim a morbo plurimum distat: sed media curatio, nisi morbo congruat, non perducit ad sanitatem. Inutilia temporalia decipiunt ae
Abbreviated transcription (Latin):
rum nomen non omuino alienum
qr ꝑea q̃ facta s̃ cognoscentes dm̃.
non sicut dm̃ glificauer̃ aut gr̃as
egerunt: s dicentes se ẽẽ sapientes.
stulti factis̃ Ꝙ cum idonei ñ eent.
ineternitatẽ sp̃alis incominutabi¬
lisq naturȩ. aciem m̃tis tam c̃stan¬
ter infigere. ut inipsa sapientia
creatoris atq rectoris umu̾sitatis
uident uolumina scłoꝵ. q̃ ibi iam
eẽnt & semꝑ essent: hic aũt fut᷑a
eẽnt ut ñ eent: atq ut ibi uid̾ent
conuersionẽ in melius. ñ solũ ani¬
morum. s cẽ corpoꝵ humanorum.
usq ad sui modi ꝑfectionem: cum
gͦ ad hec ibi uidenda nullomodo
eẽnt idonei: nec ad illud quidem
digni habitis̃. ut eis ista ꝑscõs an¬
głos nunciarentur. siue forinsecꝰ
ꝑ sensus corporis. siue int̾ioribus
reuelationib inspũ exp̃ssis. sicut
patribus nr̃is uera pietate p̃ditis
hec demonstrata s̃. qui ea p̃dicen¬
tes. & uł de presentib signis. uł
de ꝓximis rebus. ita ut predixerans

Expanded text:
rum nomen non omnino alienum est a litteris eorum: sed plurimum non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt, sed dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt . Et cum idonei non essent, in aeternitatem spiritualis incommutabilisque naturae aciem mentis tam constanter infigere, ut in ipsa sapientia Creatoris atque Rectoris universitatis viderent volumina saeculorum, quae ibi jam essent et semper essent, ent ut non essent; atque ut ibi viderent conversiones in melius, non solum aniaereae potestates divinare creduntur; usque ad sui modi perfectionem: cum ergo ad haec ibi videnda nullo modo essent idonei, ne ad illud quidem digni habiti sunt, ut eis ista per sanctos Angelos nuntiarentur; sive forinsecus per sensus corporis, sive interioribus revelationibus in spiritu expressis: sicut bus, vel ab eis audita rursus ad haec demonstrata sunt, qui ea praedicentes, vel de praesentibus signis vel de proximis rebus, ita ut praedixerant,
Abbreviated transcription (Latin):
get presens questio: Illud nunc
uidendum ẽ. utrum angłi tunc
agebant & illas corpoꝵ species
apparentes ocłis hominum. &
illas uoces aurib insonantes:
cum ipsa sensibilis creatura. ad
nutum seruiens conditoris. in¬
id quod opus erat. pro temprẽ
uertebatur. sicut in libro sapien¬
tiȩ scriptum ẽ: Creatura enm tͥ
faccori deseruiens. extenditur
intormentum aduersus iniusto.
& lenior fit ad benefaciendum
his qui in te confidunt: Propt̃
hoc ce tunc inomnia se transfi¬
gurans. omnium nutrici grȩ
tuȩ deseruiebat. ad uoluntatẽ
horum qui te desiderabant: Pue¬
nit enum potentia uoluntatis
dĩ ꝑ creaturam sp̃ualem.usq ad
affectus uisibiles atq sensibiles¬

Expanded text:
get praesens quaestio. 6. Illud nunc get praesens quaestio. 6. Illud nunc videndum est, utrum Angeli tunc agebant et illas corporum species apparentes oculis hominum, et illas voces insonantes auribus, cum ipsa sensibilis creatura ad nutum serviens Conditori, in quod opus erat pro tempore vertebatur, sicut in libro Sapientiae scriptum est: Creatura enim tibi factori deserviens, extenditur in tormentum adversum injustos, et lenior fit ad benefaciendum iis qui in te confidunt. Propter hoc et tunc in omnia se transfigurans, omnium nutrici gratiae tuae deserviebat ad voluntatem horum qui te desiderabant . Pervenit enim potentia voluntatis Dei per creaturam spiritualem usque ad effectus visibiles atq
Abbreviated transcription (Latin):
sibili specie. siue in columba.si¬
ue in igneis linguis apparuit:
S fateor excedere iures inten¬
tionis meȩ: utrum angłi ma¬
nente sp̃ali sui corpr̃is qualita¬
te. ꝑ hanc occultius oꝑantes. as¬
sumant ex tnferiorib elem̃tis
corpulentioribus. quod sͥ coapta¬
tum quasi aliꝗͣ uestẽ mutent. &
uertant inquaslibet species cor¬
porales. etiam ipsas ueras ⁊ sicut
aqua uera in uerum uinum con¬
uersa ẽ a dño: anipsa propria
corpora sua transforment in qd
uoluerint. accommodade ad id
quodagunt: Sed quodlibet hoꝵ
sit: ad presentem questionem ñ
pertinet: & quamuis hȩc qm̃
homo sum. nullo exꝑim̃to possi
comprehendere. sic̃ angli qui h
agunt. & magis ea norunt quã
ego noui. quadenus mutetur cor¬
pus meum inaffeccũ uoluntatiꝰᷤ
mee. siue qđ in me. siue qd exali¬
is exꝑtus sum: quid hoꝵ tamen
ex diuinarum script᷑aꝵ auctori¬
tatib credam. nunc non opus
ẽ dicere. ne cogar ꝓbare: & fiat
sermo longior de requa ñ indi¬

Expanded text:
sibili specie, sive in columba, sive in igneis linguis apparuit . 5. Sed fateor excedere vires intentionis meae, utrum Angeli manente spirituali sui corporis qualitate per hanc occultius operantes, assumant ex inferioribus elementis corpulentioribus, quod sibi coaptatum, quasi aliquam vestem mutent et vertant in quaslibet species corporales, etiam ipsas veras, sicut aqua vera in verum vinum conversa est a Domino : an ipsa propria corpora sua transforment in quod voluerint, accommodate ad id quod agunt. Sed quodlibet horum sit, ad praesentem quaestionem non pertinet. Et quamvis haec, quoniam homo sum, nullo experimento possim comprehendere, sicut Angeli qui haec agunt, et magis ea norunt quam ego novi, quatenus mutetur corpus meum in affectu voluntatis meae, sive quod in me, sive quod ex aliis expertus sum: quid horum tamen ex divinarum Scripturarum auctoritatibus credam, nunc non opus est dicere, ne cogar probare, et fiat sermo longior de re qua non indi
Abbreviated transcription (Latin):
quam multos contradictores
habet: Ueruntamen sic̃ lectorẽ
meum nolo in eẽ deditum: ita
correctorẽ nolo sibi: Ille me ñ
amet amplius quam catholi¬
cam fidem:. ille se ñ amet am¬
pluis: quam catholicam ueri¬
tatem: Sicut illi dico. noli me¬
is litteris quasi scripturis ca¬
nonicis inseruire. s in illis &
quod non credebas. cũ inue¬
neris incunctanter crede: in istis
autem quod certum ñ habebas.
nͥ certum intellexeris noli fir¬
me retinere:ita illi dico. nolime¬
as litteras ex tua opinione. uł
contentione. s ex diuina lectio¬
ne. uł inconcussa ratione corri¬
gere: Siquid in eis ueri comp̃¬
henderis existendo non ẽ meũ:
at intelligendo & amando. et
tuum sit. & meum: Siquid aũt
falsi conuiceris.errando fuerit
meum: s iam cauendo. nec tu¬
um sit. nec mneum: Hinc itaq
tercius iste lib sumat exordiũ:
quo usq secundus ꝑuenerat::
Cum enim ad iduentum ẽẽt.
ut uellemus ostendere. ñ ideo

Expanded text:
quam multos contradictores quam multos contradictores habet. Verumtamen sicut lectorem meum nolo mihi esse deditum, ita correctorem nolo sibi. Ille me non amet amplius quam catholicam fidem, iste se non amet amplius quam catholicam veritatem. Sicut illi dico, Noli meis litteris quasi Scripturis canonicis inservire; sed in illis et quod non credebas, cum inveneris, incunctanter crede, in istis autem quod certum non habebas, nisi certum intellexeris, noli firmiter retinere: ita illi dico, Noli meas litteras ex tua opinione vel contentione, sed ex divina lectione vel inconcussa ratione corrigere. Si quid in eis veri comprehenderis, existendo non est meum, at intelligendo et amando et tuum sit et meum: si quid autem falsi conviceris, errando fuerit meum, sed jam cavendo nec tuum sit nec meum. 3. Hinc itaque tertius hic liber sumat exordium, quousque secundus pervenerat. Cum enim ad id ventum esset, ut vellemus ostendere non ideo
Abbreviated transcription (Latin):
lingua ac stilo meo. quas bigas
in me caritas agitat maxime
seruiam: egoq ipse multa que
nesciebam scribendo me didi¬
cisse confitear. non debet hic
labor m̃s. cuiquam pigro. aut
multum docco. iudĩ suꝑfluus
cum multis inpigris multisq
indoctis. interquos etiam m:
non parua exparte sit necessa¬
rius: Ex his gͥ quȩ ab aluis de
hac re scripta iam legimus. plu¬
rimum amminiculati &e adiu¬
ti. ea q̃ de trinitate. iuno sũmo.
summeq bono deo. pie queri.
ce disseri posse arbitror. ipso
exhortante querenda. atq ad iu¬
uante disserenda suscepi: ut si
alia non sunt huius modi scͥp¬
ta. sint que habeamus: oe legatĩ
qui uoluerint. ⁊ ualuerint: Si
autem iam sunt. tanto faciliuᷤ
aliqua inueniantur: quanto
talia plura eẽ potuerint: Sane
cum in om̃ib litteris meis. nõ
solum pium lectorẽ. ẜ õe liberũ
correctorem desiderem: multo
maxime in his. ubi ipsa mag¬
nitudo questionis. utinam tã
multos inuentores habe poss::

Expanded text:
lingua ac stilo meo, quas bigas lingua ac stilo meo, quas bigas in me charitas agitat, maxime serviam, egoque ipse multa quae nesciebam, scribendo me didicisse confitear: non debet hic labor meus cuiquam pigro, aut multum docto videri superfluus, cum multis impigris multisque indoctis, inter quos etiam mihi, non parva ex parte sit necessarius. Ex his igitur quae ab aliis de hac re scripta jam legimus, plurimum adminiculati et adjuti, ea quae de Trinitate, uno summo summeque bono Deo, pie quaeri et disseri posse arbitror, ipso exhortante quaerenda atque adjuvante disserenda suscepi: ut si alia non sunt hujusmodi scripta, sit quod habeant et legant qui voluerint et valuerint; si autem jam sunt, tanto facilius aliqua inveniantur, quanto talia plura esse potuerint. 2. Sane cum in omnibus litteris meis non solum pium lectorem, sed etiam liberum correctorem desiderem, multo maxime in his, ubi ipsa magnitudo quaestionis utinam tam multos inventores habere posset,
Abbreviated transcription (Latin):
periri uero & possunt & uoluñ:
dent oꝑam qua uł meis inquisi¬
tionib respondeatur. uł inter¬
rogationib aliorum. quas pro
mea ꝑsona quam in seruitio
xp̃i gero. & prostudio quo fi¬
dem nram aduersus errorem
carnalium & animalium ho¬
minum muniri in ardesco. ne¬
cesse est me pati: & uideant ꝗͣ
facile ab isto labore me temꝑẽ.
ce quanto etiam gaudio. stilum
possim habere feriatum: Quos
si ea que legimus de his rebus
sufficienter edita in latino ser¬
mone aut non s̃. aut ñ inue¬
niuntur. aut certe difficile a
nobis inueniri queunt. grecȩ
autem linguȩ non sit nobis
tantꝰ habitus. ut talium re¬
rum libris legendis et intelli¬
gendis.ullomodo reperiamur
idonei: quo genere litterarum
ex his quȩ nobis pauca inter¬
pretata sunt. non dubito cunc¬
ta que utiliter querere possum
contineri: frĩb autem ñ ualeã
resistere iuire quo eis seruus fac¬
tus sum flagitantib. ut eorum
in xp̃o laudabilibus studiis.

Expanded text:
periri autem et possunt et volunt, periri autem et possunt et volunt, dent quae legendo vel meis inquisitionibus respondeantur vel interrogationibus aliorum, quas pro mea persona quam in servitio Christi gero, et pro studio quo fidem nostram adversum errorem carnalium et animalium hominum muniri inardesco, necesse est me pati: et videant quam facile ab isto labore me temperem, et quanto etiam gaudio stilum possim habere feriatum. Quod si ea quae legimus de his rebus, sufficienter edita in latino sermone aut non sunt, aut non inveniuntur, aut certe difficile a nobis inveniri queunt, graecae autem linguae non sit nobis tantus habitus, ut talium rerum libris legendis et intelligendis ullo modo reperiamur idonei, quo genere litterarum ex iis quae nobis pauca intepretata sunt, non dubito cuncta quae utiliter quaerere possumus contineri; fratribus autem non valeam resistere, jure quo eis servus factus sum flagitantibus, ut eorum in Christo laudabilibus studiis
Abbreviated transcription (Latin):
pater aliquando filius aliqͣndo
sp̃c sc̃s. an sine ulla distinccione¬
quantum sufficere uisum est
scãrum scriptiraꝵ locis nil ali¬
ud quantum existimo diuinoꝵ
sacramentorum modesta & cau¬
ta consideratio ꝑsuadet. nisi ut
temere non dicamus quenam
ex trinitate ꝑsona. cuilibet pa¬
trum. uł ꝓpħarum. in aliquo
corpore. uł similitudine corpr̃is
apparuerit: nͥ cum continentia
lectionis: aliqua probabilia cir¬
cumponit indicia: Ipsa enim
natura. ul substantia. ł eẽntia.
ul quolibet alio nomine ap¬
pellandum ẽ. idipsum qͦd est
ds̃. quicquid est illud: corpr̃alit
uideri non potest: ꝑ subiec¬
tam uero creaturam. ñ
sed etiam patrem. corpr̃a
sui dare potuisse credendumẽ:
Que cum ita sint. ne iminodera¬
tius ꝓgrediatur scdi huius uo¬
luminis longitudo: ea quȩ re¬
stant inconsequentib uideamꝰ.¬
redant qui uolunt. malle
me legendo.quam legen¬
da dictando laborare. Q
autem hoc nolunt credere. ex¬

Expanded text:
Pater, aliquando Filius, aliquando Pater, aliquando Filius, aliquando Spiritus sanctus; an sine ulla diquantum sufficere visum est, sanctarum Scripturarum locis, nihil aliud, quantum existimo, divinorum sacramentorum modesta et cauta consideratio persuadet, nisi ut temere non dicamus quaenam ex Trinitate persona cuilibet Patrum vel Prophetarum in aliquo corpore vel similitudine corporis apparuerit, nisi cum continentia lectionis aliqua probabilia circumponit indicia. Ipsa enim natura, vel substantia, vel essentia, vel quolibet alio nomine appellandum est idipsum quod Deus est, quidquid illud est, corporaliter videri non potest: per subjectam vero creaturam, non sed etiam Patrem corporalisui dare potuisse credendum est. Quae cum ita sint, ne immoderatius progrediatur secundi hujus voluminis longitudo, ea quae restant, in consequentibus videamredant, qui volunt, malle me legendo quam legenda dictando laborare. Qui autem hoc nolunt credere, ex
Abbreviated transcription (Latin):
am creaturam ad se significandũ
ocłis uigilantium: cum eiꝰ ipsa
substantia. qua est ip̃s e qd̃ ẽ. nulla
corprĩs similitudine dormienti.
nulla corporea specie uigilanti.
possit ostendi: sed non solum pa
ralib hominum apparuisse con¬
spectib ut omittam tantam lati¬
tudinem sc̃aꝵ paginaꝵ. & tam mł¬
tiplicem eaꝵ intelligentiã. unde
nemo sani capitis affirmare de¬
bet. nusquam ꝑsonam patris. ꝑ
aliquam speciem corpr̃alem ui¬
gilantium oclis demonstratam :
s ut hoc ut dixi omittam. quid
dicunt de patre nr̃o abraham.
cuicerte uigilanti et ministͣnti.¬
cum scͥptura p̃misisset dicens.
uisus ẽ dominus abrahe. non unꝰ
aut duo. sedtres apparuerunt ui¬
ri: quoꝵ nullus excelsius aliis
eminusse dictus ẽ. nullꝰ. ne.ii.¬
honoratius effulsisse. a lectie¬
nullus imꝑiosius egisse corr
Quappter qm̃ in illa triꝑtita
nr̃a distributione. primum que¬
rere insticiumus. utrum pater
anfilius. an sp̃c sc̃s. analiquando

Expanded text:
am creaturam ad se significandum am creaturam ad se significandum oculis vigilantium? cum ejus ipsa substantia qua est ipse quod est, nulla corporis similitudine dormienti, nulla corporea specie vigilanti possit ostendi: sed non solum Patralibus hominum apparuisse conspectibus; ut omittam tantam latitudinem sanctarum paginarum, et tam multiplicem earum intelligentiam, unde nemo sani capitis affirmare debet, nusquam personam Patris per aliquam speciem corporalem vigilantium oculis demonstratam: sed ut hoc, ut dixi, omittam; quid dicunt de Patre nostro Abraham, cui certe vigilanti et ministrantcum Scriptura praemisisset dicens, Visus est Dominus Abrahae, non unus aut duo, sed tres apparuerunt viri, quorum nullus excelsius aliis eminuisse dictus est, nullus honoratius effulsisse, nullus imperiosius egisse ? 35. Quapropter, quoniam in illa tripartita nostra distributione primum quaerere instituimus , utrum Pater, an Filius, an Spiritus sanctus; an aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
eterna quȩ non preteribit: et re¬
numeius ñ corrumpetur: Ecce
pater dans. & filius accipiens res¬
num sempiternum: Q sunt ãbo
in conspectu ꝓph̾antis. uisibili
specie: Non ergo inconuerient̃
creditur õe ds̃ pater eomodo solen
apparere mortalib nisi forte ali¬
quis dicet. ideo ñ eẽ uisibilem
patrem quia in conspectu somp¬
niatis apparuit:Ideo autem fi
moyses illa omnia uigilans ui¬
dit: Quasi uero uerbum & sapi¬
entiam dĩ uidit moyses carnali
ul ipse corporeus qui uentus di
qͣndominus ille spc̃ dĩ. qui om̃iu
hominum. ⁊ angłoꝵ m̃tes. inef¬
fabili excellentia diuinȩ sub¬
stantiȩ suꝑgreditur. Aut qͥsil
tali precipitetur errore.ut audi¬
tibus: Quomodo gͦ de pa tre so¬
lo accipiunt qđ đr quẽ nemo homi¬
num uidit. nec uide pot̃: An
cum dormiunt homines. tunc ñ
sunt homines: Aut qͥ formare
similitudinem corporis pot̃.adse
significandum ꝑuisa sompnian¬
tium. ñ pot̃ formare ipsã: corpore¬

Expanded text:
aeterna, quae non praeteribit, et reaeterna, quae non praeteribit, et regnum ejus non corrumpetur . Ecce Pater dans, et Filius accipiens regnum sempiternum, et sunt ambo in conspectu prophetantis visibili. specie. Non ergo inconvenienter creditur etiam Pater Deus eo modo solere apparere mortalibus. 34. Nisi forte aliquis dicet, ideo non esse visibilem Patrem, quia in conspectu somniantis apparuit; ideo autem Filum, quia Moyses illa omnia vigilans vidit. Quasi vero Verbum et Sapientiam Dei viderit Moyses carnalibvel ipse corporeus qui ventus dicitur; quanto minus ille Spiritus Dei qui omnium hominum et Angelorum mentes ineffabili excellentia divinae substantiae supergreditur? aut quisquam tali praecipitetur errore, ut audetibus? Quomodo ergo de Patre solo accipiunt, Quem nemo hominum vidit, nec videre potest? An cum dormiunt homines, tunc non sunt homines? Aut qui formare similitudinem corporis potest ad se significandum per visa somniantium, non potest formare ipsam corpore
Abbreviated transcription (Latin):
uamꝗͣ nescio quemadino¬
dum̃ isti intelligant. quod da¬
niheli apparuerit antiquus die¬
rum. a qͦ filius hominis. qd ꝓpter
nos eẽ dignatus ẽ. accepisse intel¬
ligitur regnum: ab eo .s. qui ei dic̃
in psalmis: filius m̃s es tu egoho¬
die genuite. Postula ame & dabo
tibi gentes hereditatem tuã: & qui
omnia subiecit sub pedib eius:
Sigͦ daniheli &e pater dans regnũ.
danihel: Aspiciebam inquit do¬
nec troni positi s̃. & uetu̾tus dierũ
sedebat. & indum̃tum eius qͣsi
nix album: &e capilli capitis eius
quasi lana munda: Thronus eius
flamina ignis. rotȩ eius ignis fla¬
grans. & flumen ignis trahebat
inconspectu eius. & mille milia
deseruiebant ei. & dena milia
denoꝵ milium assistebant ei:⁊
uidicium collocauit & libri aꝑ¬
ti s̃ & cecera. Et paulopꝰ aspicie¬
bam inquit inuisione noccis.
lius hominis ueniens erat.⁊usq
principatus & honor &e regnum
ce omnes ppli trib & lingue. ips
seruient: Potestas eus potestas

Expanded text:
uam nescio quemadmodum isti intelligant quod Danieli apparuerit Antiquus dierum, a quo Filius hominis, quod propter nos esse dignatus est, accepisse intelligitur regnum, ab illo scilicet qui ei dicit in Psalmis, Filius meus es tu, ego hodie genui te: postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam ; et qui omnia subjecit sub pedibus ejus . Si ergo Danieli et Pater dans regnum, Daniel: Aspiciebam, inquit, donec throni positi sunt, et Vetustus dierum sedebat: et indumentum ejus quasi nix album, et capillus capitis ejus quasi lana munda; thronus ejus flamma ignis, rotae ejus ignis flagrans, et flumen ignis trahebat in conspectu ejus. Et mille millia deserviebant ei, et dena millia denum millium assistebant ei. Et judicium collocavit, et libri aperti sunt, etc. Et paulo post: Aspiciebam, inquit, in uisu noctis, filius hominis ueniens erat; et usprincipatus et honor et regnum, et omnes populi, tribus, linguae ipsi seruient. Potestas eius potestas
Abbreviated transcription (Latin):
periorem ceteris omnib causã.
idẽ uoluntatem derul falsis &
ne ab ipsa quidem ꝑuestigati¬
one corpr̃alium rerum atq
motionum. sedasua suspicione
& errore prolatis: Dicam si po¬
tero quiddam exempli gr̃a. quo
hec aꝑtiora sint: Est certe in
corpore humano quedam mole
carnis. & forme species. & ordo: di¬
stinctioq m̃brorum: & temꝑatio
ualitudinis: Hoc corpus. inspi¬
rata anima regit. cademq ratio¬
nalis: Et ideo quamius mutabi¬
lis:tamen que possit illuis incõ¬
mutabilis sapientiȩ particeps eẽ.
ut sit participatio eius in idip¬
sum: sicut in psalmo scriptum
ẽ de omnib scĩs. ex quib tanqͣm
lapidibus uius. edificatur illa
ierlm mater nr̃a ȩterna in celis:
Ita enim canitur. ierłm quȩ edifi¬
catur ut ciuitas: cuius participa¬
tio eius inidipsum: Idipsum qͥ p¬
pe hoc loco. illud summum et
incommutabile bonum intel¬
ligitur qd ds̃ ẽ: atq sapientia uo¬
luntasq ipsius. cui cantatur alio

Expanded text:
periorem caeteris omnibus causam, periorem caeteris omnibus causam, id est voluntatem Dei; vel falsis, et ne ab ipsa quidem pervestigatione corporalium rerum atque motionum, sed a sua suspicione et errore prolatis. 8. Dicam si potero quiddam, exempli gratia, quo haec apertiora sint. Est certe in corpore humano quaedam moles carnis, et formae species, et ordo distinctioque membrorum, et temperatio valetudinis: hoc corpus inspirata anima regit, eademque rationalis; et ideo quamvis mutabilis, tamen quae possit illius incommutabilis sapientiae particeps esse, ut sit participatio ejus in idipsum, sicut in Psalmo scriptum est de omnibus sanctis, ex quibus tanquam lapidibus vivis aedificatur illa Jerusalem mater nostra aeterna in coelis. Ita enim canitur: Jerusalem, quae aedificatur ut civitas, cujus participatio ejus in idipsum . Idipsum quippe hoc loco illud summum et incommutabile bonum intelligitur, quod Deus est, atque sapientia voluntasque ipsius. Cui cantatur alio
Abbreviated transcription (Latin):
est ordo naturalis incon¬
uersione & mutabilitate
corpoꝵ. qui quamius õẽ ipse ad
nutum dĩ seruiat. ꝑseuerantia
tam̃ consuetudinis amisit am¬
mirationem: sicuti s̃ quȩ uł bre¬
iussimis uł certe non longis in¬
teruallis temporum. celo.terra.
mariq mutantur: siue nascen¬
tibus siue occidentib reb suic
alias aliter atq aliter apparen¬
tibus: alia uero quamius ex ip¬
so ordine uenientia. tamen ꝓpt̃
longiora interualla temporum
minus usitata: Que licet mult
stupeant. ab inquisitorib hui
scli comprehensa sunt. ce ꝓgres¬
su generationum quo sepus
repetita. & apluribus cognita
eominus mira s̃. sicuti sunt de¬
fectus luminarium. & raro exi¬
stentes quedam species siderũ.
& terre motus. & monstruosi
partus animantium. & queq
similia. quoꝵ nil fit nisi dĩ uo¬
luntate. sed plerisq non appare
Itaq licuit uanitati philoso¬
phorum. etiam causis alus ea
tribuere. uł ueris s ꝓximis cũ
omnino uidere non possent su¬

Expanded text:
est ordo naturalis in conversione et mutabilitate corporum, qui quamvis etiam ipse ad nutum Dei serviat, perseverantia tamen consuetudinis amisit admirationem: sicuti sunt quae vel brevissimis, vel certe non longis intervallis temporum, coelo, terra, marique mutantur, sive nascentibus, sive occidentibus rebus, sive alias aliter atque aliter apparentibus: alia vero quamvis ex ipso ordine venientia, tamen propter longiora intervalla temporum minus usitata. Quae licet multi stupeant, ab inquisitoribus hujus saeculi comprehensa sunt, et progressu generationum quo saepius repetita, et a pluribus cognita, eo minus mira sunt. Sicuti sunt defectus luminarium, et raro existentes quaedam species siderum, et terrae motus, et monstruosi partus animantium, et quaecumque similia, quorum nihil fit nisi voluntate Dei, sed plerisque non apparet. Itaque licuit vanitati philosophorum, etiam causis aliis ea tribuere, vel veris, sed proximis, cum omnino videre non possent su
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ uocis: utrum ꝓpterea mis¬
sus sit dominus. qr ex occulto
in carne natus ẽ. & de sinu patͥs.
ad ocłos hominum ui forma ser¬
porali specie quasi columba ui¬
sus ẽ. & lingius diuisis uelut
ignis:ut hoc eis fuerit mitti ad
aspectum mortalium. in aliqua
forma corporea. de sp̃uali secreto
procedere: qd̃ pater qm̃ ñ fecit.
tantum modo misisse. ñ etiam
missus eẽ dictus sit: Deinde q̃¬
situm ẽ. cur & pater non aliqͣndo
dictus sit missus: si ꝑ illas speci¬
es corpr̃ales q̃ ocłis antiquoꝵ appa¬
ruerunt. ipse demonstrabatur:
Si autem filius tantum. ꝑ illas

Expanded text:
habet vocis : utrum propterea missus sit Dominus, quia ex occulto in carne natus est, et de sinu Patris ad oculos hominum in forma serporali specie quasi columba visus est , et linguis divisis velut ignis : ut hoc eis fuerit mitti, ad aspectum mortalium in aliqua forma corporea de spirituali secreto procedere; quod Pater quoniam non fecit, tantummodo misisse, non etiam missus esse dictus sit. Deinde quaesitum est cur et Pater non aliquando dictus sit missus, si per illas species corporales quae oculis antiquorum apparuerunt ipse demonstrabatur. Si autem Filius tunc demons