comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ille quippe uitȩ causas examinat:
qui has. ꝑalienum destimonium
ñ explorat: quia qui districtus
quandoq ostenditur illator pȩ¬
neꝰ ipse dui tacitus exstitit testis
sum ais Iacui: semꝑ silui: patieis
fu: sicut partunens loquar. Par¬
turiens nanq cum dolore eicit:
q& dui mabditis cũ pondere por¬
caurt Post longum gͦ silentium si¬
cut parturiens dñs loquitur: qͥa
q& apud se nuinc tacitus tolerat̾in
uitione quandoq iudicii quasi
cũ dolore manifestat. Sed requi¬
rendus ẽ nobis iste uir iustus. si peo
testimonium dicere quisquã pre¬
sumeret: nunquid hunc areatu li¬
beraret: Et si huic alius testimo¬
mum non impendit: nunquid ad
ꝓferendum ꝓsc testimoniũ saltẽ
ipse conualescit: Sequitur. S.¬

Expanded text:
Ille quippe vitae causas examinat, qui has per alienum testimonium non explorat, quia qui districtus quandoque ostenditur illator poenae, ipse diu tacitus exstitit testis sum ait: Tacui, semper silui, patiens fui, sicut parturiens loquar . Parturiens namque cum dolore ejicit quod diu in abditis cum pondere portavit. Post longum ergo silentium, sicut parturiens, Dominus loquitur, quia quod apud se nunc tacitus tolerat, in ultione quandoque judicii quasi cum dolore manifestat. Sed requirendum nobis est, iste vir justus, si pro eo testimonium dicere quisquam praesumeret, nunquid hunc a reatu liberaret? Et si huic alius testimonium non impendit, nunquid ad proferendum pro se testimonium saltem ipse convalescit? Sequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
confilium debemꝰ accipe: in quo.
ante scła. ꝑp̃destinationẽ concepti
sumus. ut creati ꝑscła ꝓducamur:
Ds̃ ergo qui manet ante scl̃a. uteri
sui filios orauit: quia eos quos po¬
tenter ꝑuinitatem condididin¬
carnatus ueniens. humilit̃ rogauit.
Sed quia inipsa carne. qua appa¬
ruit. ab eoꝵ estimatione despec̃¬
tus ẽ: subiungitur. S tulti qͦ:¬
despiciebant me. Sapientibus a
ueritatis fide cadentib: rectȩ de
stultis additur. quoq: quia dũ
pharisei ac legis periti. dnm̃ de¬
spicerent: eoꝵ incredulitatem. et¬
am populi turba secuta ẽ. Quȩ in
eo qđ hominẽ uidit: redemptoriᷤᷤ
mundi p̃hicamenta despexit.
Nam sepe stultoꝵ nomine. hi qui
sunt inplebe pauꝑes. designant᷑
Unde. et ꝑiheremiam dicit᷑. Dixi:
forsitan pauꝑes sunt. & stulti: ig¬
norantes dñi iuiam. & iudiciũ di
sui. Relictis autem sapientibus
atq chuitib: redemptor nr̃ que¬
rere pauꝑes et stultos uenerat.
Inde nunc qͣsi i augmento do¬

Expanded text:
consilium debemus accipere, in quo ante saecula per praedestinationem concepti sumus, ut creati per saecula producamur? Deus ergo qui manet ante saecula uteri sui filios oravit, quia eos quos potenter per divinitatem condidit, incarnatus veniens humiliter rogavit. Sed quia in ipsa carne qua apparuit ab eorum aestimatione despectus est, subjungitur: CAPUT despiciebant me. - Sapientibus a veritatis fide cadentibus, recte de stultis additur quoque, quia dum Pharisaei Dominum ac legisperiti despicerent, eorum incredulitatem etiam populi turba secuta est, quae in eo quod hominem vidit, Redemptoris mundi praedicamenta despexit. Nam saepe stultorum nomine hi qui sunt in plebe pauperes designantur. Unde et per Jeremiam dicitur: Dixi, forsitan pauperes sunt et stulti, ignorantes viam Domini, et judicium Dei sui . Relictis autem mundi sapientibus atque divitibus, Redemptor noster quaerere pauperes et stultos venerat. Unde nunc quasi in augmentum do
Abbreviated transcription (Latin):
bit te.xp̃s. Etrursum. Hora ẽ iã
nos desomno surgere. Unde. et salo¬
mon peccantem increpat: dicens.
Usq quo piger dormis: Electus gͥ
quisq cum peccati somno p̃mit᷑:
adiusticiȩ uigilias ex̾urgere conat᷑:
sed sepe eũ surrererit: ipsa se extolli
magnitudine untutũ sentit. Unde.
& temptari se. p̃sentis uitȩ aduersi¬
tatib. post iurtutes desiderat: ne
peius exconfidentia untutũ cadat̃
Si em̃ seruari se melius ꝑtemptatio¬
nem ñ cognosceret: nequaquã psal¬
mista dixisset. Proba me dñe: et tem¬
ptame. Bene gͦ nunc dicitur: si
dormiero. dicã quando surgam. et
rursus expectabo uesꝑam: quia
et inpeccati somno. lumen iusticie
queritur: & cum uirtutum ꝓsꝑa
mentem eleuant: adiutrix aduersi¬
tas desideratur: ut ꝓfecto animus.
cum uirtutum suarũ gaudio. pl
quam debet. atcollitur: ꝑ contrarie

Expanded text:
bit te Christus . Et rursum: Hora est jam bit te Christus . Et rursum: Hora est jam nos de somno surgere . Unde et Salomon peccantem increpat, dicens: Usquequo, piger, dormis ? Electus igitur quisque cum peccati somno premitur, ad justitiae vigilias exsurgere conatur. Sed saepe cum surrexerit, ipsa se extolli magnitudine virtutum sentit. Unde et tentari se praesentis vitae adversitatibus post virtutes desiderat, ne pejus ex confidentia virtutum cadat. Si enim servari se melius per tentationem non cognosceret, nequaquam Psalmista diceret: Proba me, Domine, et tenta me . Bene ergo nunc dicitur: Si dormiero, dicam: Quando surgam? et rursum exspectabo vesperam, quia et in peccati somno lumen justitiae quaeritur; et cum virtutum prospera mentem elevant, adjutrix adversitas desideratur, ut profecto animus, cum virtutum suarum gaudio plus quam debet attollitur, per contrarie
Abbreviated transcription (Latin):
tus. actionem desideret: & occupa¬
tus. adotium anhelet. Quia enim
fixa mens stare eũ potuit noluit.
stare iã non ualet. etiã cum uolet.
Conditoris quippe sui contempla¬
tionem deserens: salutis suȩ fortitu¬
dinem ꝑdidit: et quolibet posita
semꝑ egra alium locũ quȩrit. Ua¬
uetatem gͦ humanȩ mentis exp¬
mens: dicat. Si dormiero: dicam
quando surgam: et rursus. expec¬
tabo uesꝑam. Ac si aꝑtȩ diceret.
Nichil ꝑceptum. menti sufficit. qͥa
eum qui uerȩ sufficere potuita¬
misit. Insomno nanq. surrectio¬
nem desidero: in surrectione. ul¬
speram expecto: quia et quietus.
exercitium actionis appeto: et
exereitatus. odium quietis quȩ w¬
Qd tamenintelligi et alit pocest
Dormire nanq est: inpeccatis iacere
Sienim somni appellatio. culpa non
esset: nequaquã paulus discipulis
diceret. Euigilate iusti: & nolite
peccare. Unde. & auditorem suum
admonet: dicens. Surge qui dor¬
mis: & exurge amortuis: et illumina¬

Expanded text:
tus actionem desideret, et occupatus actionem desideret, et occupatus ad otium anhelet. Quia enim fixa mens stare cum potuit noluit, stare jam non valet etiam cum volet. Conditoris quippe sui contemplationem deserens, salutis suae fortitudinem perdidit, et quolibet posita, semper aegra alium locum quaerit. Varietatem ergo humanae mentis exprimens, dicat: Si dormiero, dicam: Quando surgam? et rursum exspectabo vesperam. Ac si aperte diceret: Nihil perceptum menti sufficit, quia ipsum qui vere sufficere potuit amisit. In somno namque surrectionem desidero, in surrectione vesperam exspecto, quia et quietus exercitium actionis appeto, et exercitatus otium quietis qud tamen intelligi et aliter potest. Dormire namque est in peccatis jacere. Si enim somni appellatio culpa non esset, nequaquam Paulus discipulis diceret: Evigilate, justi, et nolite peccare . Unde et auditorem suum admonet, dicens: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis, et illumina
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc subtilius congruentiusq dis¬
sermus: si adp̃missȩ expositionis
ordinem redeamus.Som no
nanq torpor ocii: surrectione au¬
tem. exercitatio actionis exprimi¬
tur. Uespere quoq nomine. quia
somno congruit: rursus ocii desi¬
deriũ figuratur. S cã uͦ eccłia. quo¬
usq uitã corruptionis ducit fle¬
re mutabilitatis suȩ dam na non
desinit. Adhoc nanq homo con¬
ditus fuerat᷑ ut stanti mente in
aircem se contemplationis eriget:¬
& nulla hunc corruptio ãcondito¬
ris sui amore declinaret. Sed ineo
qđ abingenita standi soliditate. uo¬
luntatis pedem adculpã mouit:
ãdilectione conditoris. insemetip¬
sum ꝓtinus cecidit. Amorem ue.¬
ro dĩ ueram scilicet stationis arcẽ
deserens. nec inse consistere potu¬
it: quia lubricȩ mutabilitatis im¬
pulsu. infra se. ꝑcorruptionem pro¬
ruens. etiam asemetipso discessit.
qui nunc quia conditionis suȩ so¬
liditate nõ figit᷑: alternantis semꝑ
desiderii motu uanatur: ut et quie¬

Expanded text:
haec subtilius congruentiusque disserimus, si ad praemissae expositionis ordinem redeamus. Somno namque torpor otii, surrectione autem exercitatio actionis exprimitur. Vesperae quoque nomine, quia somno congruit, rursus otii desiderium figuratur. Sancta vero Ecclesia quousque vitam corruptionis ducit, flere mutabilitatis suae damna non desinit. Ad hoc namque homo conditus fuerat, ut, stante mente, in arcem se contemplationis erigeret, et nulla hunc corruptio a conditoris sui amore declinaret. Sed in eo quod ab ingenita standi soliditate voluntatis pedem ad culpam movit, a dilectione conditoris in semetipsum protinus cecidit. Amorem vero Dei, veram scilicet stationis arcem deserens, nec in se consistere potuit, quia, lubricae mutabilitatis impulsu, infra se per corruptionem proruens, etiam a semetipso dissensit. Qui nunc, quia conditionis suae soliditate non figitur, alternantis semper desiderii motu variatur, ut et quie
Abbreviated transcription (Latin):
magnificat: quia rationis largi¬
tate ditat: infusione gr̃e uisitat:
honore collatȩ uirtutis exaltat.
Cumq ꝑsemetipsum nichil sit:
esse tamen eum cognitionis
suȩ participem. benignitatiᷤᷤ mii¬
nere concedit. Sed erga eundẽ
magnificatum hominẽ cor suũ
dñs apponit: quia post dona
iudicium exerit: & merita sub¬
tiliter pensat: uitȩ pondera ue¬
hementer examinat: & tanto ab
eo post districtius penas exigit:
quanto hunc impenso munere
largius preuenit. Uir gͥ sc̃s im¬
mensitatem suꝑne maiestatis
aspiciat: atq adinfumitatem
ꝓpriam. considerationis ocłm
reducat. Uideat. quia caro caꝑe
subleuatus hominis sp̃s iudic¬
um tolerare ñ sufficit qđ d̃s sub
examine districtȩ retributionis

Expanded text:
magnificat, quia largitate rationis ditat, infusione gratiae visitat, honore collatae virtutis exaltat. Cumque per semetipsum nihil sit, esse tamen eum cognitionis suae participem, benignitatis munere concedit. Sed erga eumdem magnificatum hominem cor suum Dominus apponit, quia post dona judicium exerit, merita subtiliter pensat, vitae pondera vehementer examinat, et tanto ab eo post districtius poenas exigit, quanto hunc impenso munere largius praevenit. Vir igitur sanctus immensitatem supernae majestatis aspiciat, atque ad infirmitatem propriam considerationis oculum reducat. Videat quia caro capersublevatus hominis spiritus judicium tolerare non sufficit quod Deus sub examine districtae retributio
Abbreviated transcription (Latin):
se de exteriorib consolationẽ no¬
lunt: qui internis gaudiis dum
m̃te apppiant uitã ipsã fundit̾
corporeȩ delectationis necant. Tali¬
bus nanq ꝑpaulũ dicitur. Mor¬
tuienim estis: et uita ur̃a abscondi¬
ta est cum xp̃o. indeo. Horum uo
cem psalmista expresserat: cum di¬
cebat. Cõncupiuit et defecit ani¬
ma mea: inatria dñi. Goncupisct̃
enim. sed ñ deficiunt: qui iã qui¬
dem cȩlestia appetunt: sed adhuc
tamen aterrenorum delectationi¬
b minimȩ lassantur. Concupiscit
ȩterna desiderat: inamorem tem¬
poralium ñꝑdurat. Hinc psalmi
omnib quȩ possidet: non potest
ro. sc̃s uir diuisa aterrenis desi¬
deriis mente se inserit: qui ait
Desperaui: nequaqͣm ultra iam
presentis uitȩ bona. ȩternitatis elec
tione deserere: mansura quȩrere:
& inreb temporalib fiduciã non
habere. Qui hȩc agens. nequaquã
se ultra uiuere asserit: quia uide¬
licet uiuificatrici morte. eotidie
a uita se passionis occidit. Absit

Expanded text:
e de exterioribus consolationem nolunt, qui internis gaudiis dum mente appropiant, vitam in se funditus corporeae delectationis necant. Talibus namque per Paulum dicitur: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . Horum itaque vocem Psalmista expresserat, cum dicebat: Concupiscit et deficit anima mea in atria Domini . Concupiscunt enim, sed non deficiunt, qui jam quidem coelestia appetunt, sed adhuc tamen a terrenorum delectationibus minime lassantur. Concupiscit aeterna desiderat, in amore temporalium non perdurat. Hinc Psalmisomnibus quae possidet, non potest ro sanctus vir, divisa a terrenis desideriis mente, se inserit, qui ait: Desperavi, nequaquam ultra jam praesentis vitae bona aetetione deserere, mansura quaerere, et in rebus temporalibus fiduciam non habere. Qui hse ultra vivere asserit, quia videlicet vivificatrice morte quotidie a vita se passionis occidit. Absit
Abbreviated transcription (Latin):
qualitate ultionis. notauit macu¬
lam criminis.Sulphur quippe.
fetorẽ habet: & ignis. ardorem Q
itaq ad ꝑuersa desideria. excarmᷤ
fetore arserant: dignum fuit. ut
simul igne & sulphure perirent:
quatinus ex iusta pęna discerent.
ex iniusto desiderio qͥd fecissent.
nhoc gͦ tabernaculo iniqui. sul¬
phur asꝑgitur: quotiens carnis
ꝑuersa delectatio. in eius mente
dñatur. Quem. quia indesinent̃
prauȩ cogitationes possident:
eumq ferre boni oꝑis fructum
uetant: rectȩ subiungitur. Deor¬
sum. radices eius siccentur: sursũ
autem. atteratur messis eiꝰ. Quid
nanq radicum nomine. quȩ in
occulto sitȩ sunt et germen in
aꝑto ferunt. nisi cogitationes ac¬
cipimus: quȩ dum non uident᷑
incorde. uisibilia oꝑa ꝓdicunt:
Unde. et messis nomine. eadẽ aꝑ¬
ta oꝑatio signatur: quȩ uideli¬
cet ex latenti radice ꝓducitur.¬

Expanded text:
qualitate ultionis notavit maculam criminis. Sulphur quippe fetorem habet, ignis ardorem. Quia itaque ad perversa desideria ex carnis fetore arserant, dignum fuit ut simul igne et sulphure perirent, quatenus ex justa poena discerent ex injusto desiderio quid fecissent. Hoc ergo in tabernaculo iniqui sulphur aspergitur, quoties perversa carnis delectatio in ejus mente dominatur. Quem quia indesinenter pravae cogitationes possident, eumque ferre boni operis fructum vetant, recte subjungitur: sum radices ejus siccentur, sursum autem atteratur mes sis ejus. - Quid namque radicum nomine, quae in occulto positae sitae sunt, et germen in apertum ferunt, nisi cogitationes accipimus? Quae dum non videntur in corde, visibilia opera producunt, unde et messis nomine, eadem aperta operatio designatur, quae videlicet ex latenti radice producitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Intuendum nobis ẽ: quia sic bal¬
dael suites. de unoquoq iniqus
loquitur: ut latenter. ad caput om¬
mum iniquoꝵ. eiꝰ uerba uertant᷑

Expanded text:
Intuendum nobis est, quia sic Baldad Suhites de unoquoque iniquo loquitur ut latenter ad caput omnium iniquorum ejus verba vertant
Abbreviated transcription (Latin):
siccentur: sursũ autem. atteratur
messis eius: qͥa dũ piauus quisq
cogitationes suaᷤ mninfimis reb
ponit et sempiternȩ uiriditatis
gaudia appetere negligit: quid
aliud qͣm radices suas deorsum
siccari ꝑmitcit: Cui sursum meᷤ¬
sis atceritur: quia omĩs eiꝰ oꝑa¬
tio asuꝑno iudicio. qͣsi nichilum
deputatur: etiam si ante humanoᷤ
oculos bona uideatur. Inimo itaq
radices sunt: et supius. messis: qͥa
hic prius bonas cogitationes mit¬
timus: ut quandoq. bonoꝵ oꝑm
fructũ ꝑcipe. ineterna retributio¬
ne mereamur.S miquus quisq
cũ bonas cogitationes deserit &
adea quȩ sunt exterius. semetip
atteritur: quia qui hic sterilis ꝑ¬
stititꝰ post hanc uitã. ad nulla p̃¬
mia uocatur. Sequitur. Nemo¬

Expanded text:
centur, sursum autem atteratur messis ejus. Quia dum pravus quisque cogitationes suas in infimis rebus ponit et sempiternae viriditatis gaudia appetere negligit, quid aliud quam radices suas deorsum siccari permittit? Cujus sursum messis atteritur, quia omnis ejus operatio a superno judicio quasi nihilum deputatur, etiam si ante humanos oculos bona videatur. In imo itaque radices sunt, et superius messis, quia hic prius bonas cogitationes mittimus, ut quandoque bonorum operum fructum percipere in aeterna retributione mereamur. Sed iniquus quisque, cum 445 bonas cogitationes deserit, et ad ea quae sunt exterius semetipstteritur, quia qui hic sterilis persistit, post hanc vitam ad nulla praemia vocatur. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
subiungit. Cum adhuc sit inflo¬
re. nec carpatur manu: ante omnes
herbas arescit. Sic uiȩ omnium.
qui obliuiscuntur d̾m: et spes hy¬
pocritȩ ꝑibit. Scirpi gͦ uł carecti
nomine hypocritȩ uitam signat:
quem speciem quidẽ uiriditatis
habetꝰ sed adhumanos usus.fruc¬
tum utilitatis ñ habet: quȩ steril¬
tate oꝑis arida ꝑmanens: solo scĩta¬
tis eolore uindescit. Sed neq sine
humore scirpus:neq sine aqua ca¬
rectum ꝓficit: quia hypocritarum
uita. adbona opera infusionem qͥ¬
dem suꝑni muneris ꝑcipit: sed in
cunctis quȩ agit extenores laudes
appetens: afructu ꝑcepte infusionisᷤ
manescit Sepe nanq mira signoꝵ
oꝑa faciunt: abobsessis eorporib

Expanded text:
subjungit: Cum adhuc sit in flosubjungit: Cum adhuc sit in flore, nec carpatur manu, ante omnes herbas arescit, sic viae omnium qui obliviscuntur Deum, et spes hypocritae peribit. - Scirpi ergo vel carecti nomine, hypocritae vitam signat, quae speciem quidem veritatis habet, sed adhuc manu ususfructum utilitatis non habet. Quae sterilitatis opere arida permanens, solo sanctitatis colore viridescit. Sed neque sine humore scirpus, neqrectum proficit, quia hypocritarum vita ad bona opera infusionem quidem superni muneris percipit, sed, in cunctis quae agit exteriores laudes appetens, a fructu perceptae infusionis inanescit. Saepe namque mira signorum opera faciunt, ab obsessis corporibus
Abbreviated transcription (Latin):
didicerunt: aut ea aliis mala men¬
tientes ingerunt: quȩ. ipsi commit¬
tunt. Sed cũ ea bona ꝓferunt. quȩ
seruare contempnunt: sciendũ est.
quia plerumq ueritas sic ꝑora ad¬
uersarioꝵ sonat. ut eorum lingũa
mouens uitã feriat: quatinus culm̃
rectitudinis loquentes & ignoran¬
des ipsi sibi & uerbis. iudices: et fac¬
tis accusatores fiant. Unde baldath.
mira quidem contra hypocritas
subdit: sed mucrone uerbi se in¬
pecit: quia simulator iusticiȩ nisi
ex aliquantulo ipse esset: docere iu¬
stum. nequaquã tanta temeritate
p̃sumeret. Etquidem sunt fortia
ualde quȩ dicit: s hec stultis non
autem sapienti: prauis non recto.
dicere debuit: quia & uecordem se
asserit: qui hortis sitientib. influ¬
mine aquã fundit. Sed interim
postponentes cui dicitur: pensemꝰ
subtiliter. qͥd dicatur: ut nos plata
instruant: qͣmuis meritum sui au¬
Cui baldathscir pum uel carectum
comparet: ipse ꝓtinus aꝑit: cum

Expanded text:
didicerunt; aut ea aliis mala mendidicerunt; aut ea aliis mala mentientes ingerunt, quae ipsi committunt. Sed cum ea bona proferunt quae servare contemnunt, sciendum est quia plerumque veritas sic per ora adversariorum sonat, ut eorum linguam movens vitam feriat, quatenus culmen rectitudinis loquentes et ignorantes, ipsi et verbis judices, et factis accusatores fiant. Unde Baldad mira quidem contra hypocritas subdit, sed mucrone verbi se impetit, quia simulator justitiae, nisi ex aliquantulo ipse esset, docere justum nequaquam tanta temeritate praesumeret. Et quidem fortia sunt valde quae dicit; sed haec stultis, non autem sapienti, pravis, non recto, dicere debuit, quia et vecordem se asserit qui, hortis sitientibus, in flumen aquam fundit. Sed interim postponentes cui dicitur, pensemus subtiliter quid dicatur, ut nos prolata instruant, quamvis meritum sui auCui Baltath scirpum vel carectum comparet, ipse protinus aperit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Genctatio itaq pristina anterrogar¬
da ꝓponitur: ut transire tempris
uit p̃sentis sicut umbia monste¬
tur: quia uidelicet si ea quȩ eiant
diam transacta sunt a dmemoria
reducimus: patenter agnoseimus
quam celeriter hoc quoq fugias q
tenemus. Sepe uero heretici eoldẽ
nobiscum patres quos ueneramus
laudant: sed intellectu depiauato
ipsis nos eoꝵ laudib impugnans
Vnde. et adhuc subditur. I plico¬
cebunt te: ce dde corde suo ꝓferenr
eloquia Notandũ qc̃ supius dur¬
ninc uero reductis admemorian
padrib ccit᷑ de corde suo ꝑꝓferenl
eloquia. N csi uitam sc̃e ecelis ues¬
tici decestantes. cheant. Multiplies¬
tatem sp̃s more habes: incorde uos
nabes. Sed un contia te audiend
sunt: qui uerba exeorde ꝓferenne
recta uiuendo docuerunt. Seps
autem praui. dũ suȩ uitium das¬
tudinis ignorant audenter alios
rectitudinem lacerant. Cumq con¬
tra bonos sibi auctoritatem incre¬
pationis arripiunt: aut ea bona ꝓ¬
ferunt quȩ ñuidendo sed audiendo

Expanded text:
--Generatio itaque pristina interroganda proponitur, ut transire tempus vitae praesentis sicut umbra monstretur; quia videlicet si ea quae erant, et jam transacta sunt, ad memoriam reducimus, patenter agnoscimus quam celeriter hoc quoque fugiat quod tenemus. Saepe vero haeretici eosdem 273 nobiscum patres, quos veneramur laudant, sed intellectu depravato, ipsis nos eorum laudibus impugnant. Unde et adhuc subditur: Ccebunt te, et de corde suo proferunt eloquia. - Notandum quod superius dixNunc vero reductis ad memoriam patribus dicit: De corde suo proferunt eloquia. Ac si vitam sanctae Ecclesiae haertici detestantes, dicant: Multiplicitatem spiritus in ore habes, in corde non habes. Sed illi contra te audiendi sunt, qui verba ex corde proferentes, recta vivendo docuerunt. Saepe autem pravi, dum suae vitium fortitudinis ignorant, audenter aliorum rectitudinem lacerant; cumque contra bonos sibi auctoritatem increpationis arripiunt, aut ea bona proferunt, quae non videndo, sed audiendo
Abbreviated transcription (Latin):
seiunt: illã u affligi ddignis reniboi¬
dionib atcestantur: & uerbis ulal¬
dientib subreptionis a ditum ꝑ¬
tnus inter dolores querun: daob
alioꝵ uitam exꝓpbrantes. alioru
mortib fenunt: ac si uli iã ulł̃
defuncti sint: qui de deo credet
digne nouerunt. Unde baldachis¬

Expanded text:
illam vero affligi dignis retributionibus attestantur, et verbis blandientibus subreptionis aditum protinus inter dolores quaerunt, atque aliorum vitam, exprobratis aliorum mortibus, feriunt, ac si illi jam juste defuncti sint qui de Deo credere digna noluerunt. Unde Baldad Suhi
Abbreviated transcription (Latin):
flicdis catholicis: erroꝵ p̃dicatores
ꝑuensa teneatis. ex eorum qui inter
uos defuncti sunt dampnatione.
cognoscite: quia conditori omĩũ.
auobis tã numerosos populos in¬
teritu seuiente. subtraheret. Ait
etum. Etiam si filii tui peccaue¬
tunt ei: & dimisit eos inmanu in¬
iquitatis suȩ. Quasi aꝑtȩ diceret.
niniquitatis suȩ manu dimissi

Expanded text:
flictis catholicis errorum praedicatores perversa 272 teneatis, ex eorum qui inter vos defuncti sunt damnatione cognoscite, quia conditori omnium na vobis tam numerosos populos interitu saeviente subtraheret. Ait enim: Etiam si filii tui peccaverunt ei, et dimisit eos in manu iniquitatis suae. Quasi aperte dicens: In iniquitat
Abbreviated transcription (Latin):
enum heretici denere se lumen ue¬
Talis estimant: scãm ȩccłiam.
I inerroris nocte positam addi¬
lueulum ueritatis uocant: qua¬
tius & peognitionem c̃i quas¬
ꝑ diluculum surgat: et ꝑprecem
pęnitentiȩ. preterita diluat. Si
mundus & rectus incessens. Mun¬
dus uidelicet incogitatione rectus.
inope. Statim euigilabit adte
Ac si aꝑtȩ dicat. Quia is qui nune
tribulationib tuis uirtutẽ suȩ ꝓ¬
tectionis non exerit: qͣsi ab adiu¬
torio enantis dormit. Epacatũ
reddet habitaculum iusticiȩ tuȩ:
idest p̾sentis uitȩ contrarietates
amouet: et tranquillitatis ꝓtinus
securitatem prebet. Quia enim ꝑ¬
uersi quiq p̃sentis temporis gau¬
dium singulare estimant diumnȩ
remunerationis bonum: quȩ ipsi
anxie ambiunt: hȩc aliis ꝓmag¬
no pollicentur. Unde plerumq fit
ut aui amissa recupan spondeant:
aui admaiora adhuc p̃sentis uitȩ
p̃mia. auditoꝵs suoꝵ animos ex¬
tendant. Qđ patenter baldath ex¬
primit: qui protinus adiungit

Expanded text:
e haeretici tenere lucem veritatis aestimant, sanctam Ecclesiam quasi in erroris nocte positam, ad diluculum veritatis vocant, quatenus et per cognitionem Dei, quasr diluculum surgat, et per precem poenitentiae praeterita diluat. Si mundus et rectus incesseris. Mundus videlicet in cogitatione, rectus in opere. Statim evigilabit ad te. Ac si aperte dicat: Quia is qui nunc tribulationibus tuis virtutem suae protectionis non exerit, quasi ab adjutorio errantis dormit. Et pacatum reddet habitaculum justitiae tuae. Id est, praesentis vitae contrarietates amovet, et tranquillitatis protinus securitatem praebet. Quia enim perversi quique temporale gaudium singulare aestimant divinae remunerationis bonum, quae ipsi anxie ambiunt, haec aliis pro magno pollicentur. Unde plerumque fit, ut aut ami sa recuperari spondeant, aut ad majora adhuc praesentis vitae praemia auditorum suorum animos extendant. Quod patenter Baldad exprimit, cum protinus adjungit
Abbreviated transcription (Latin):
sticiȩ consilium mentis uocat:
afflictis catholicis. erroꝵs magistii.
pacatum habitaculum iusticiȩ ꝓ¬
mictunt: quia si eos adsua ꝑtra¬
hunt: ꝓfecto acontentione conte¬
cescunt Nͥanq hi qui trahi adlper¬
ueisa potuerint canto iã tanquil¬
luis temporali pace quieti sunt:
quanto longis abȩterna sepaiarẽ
Opes quoq intelligentie se sequen¬
tib etescere spondent Unde. et seb¬
ditur. Intantum: ut priora tua fu¬
erint pͥarua: & nocussima tua mul¬
tiplicentur nimis. Sea quia eoꝵ
uerbis ñ facile ereditur: qm̃ sepe
utta contemptibilis demonstiae
antiquoꝵ patrum sententias ꝓfe¬
iunt: earũq rectitudinem. inargu¬
menta sui ertoris inflectunt. Unde

Expanded text:
stitiae, consilium mentis vocat, afflictis catholicis errorum magistri pacatum habitaculum justitiae promittunt, quia si eos ad sua pertrahunt, profecto a contentione conticescunt. Namque hi qui trahi ad perversa potuerunt, tanto jam tranquillius temporali pace quieti sunt, quanto longius ab aeterna separantur. Opes quoque intelligentiae se sequentibus crescere spondent. Unde et subditur: In tantum, ut si priora tua fuerunt parva, et novissima tua multiplicentur nimis. Sed quia eorum verbis non facile creditur, quoniam saepe vita contemptibilis demonstratur, antiquorum patrum sententias proferunt, earumque rectitudinem in argumentum sui erroris inflectunt. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
nerationem pristinã ac patrũ me¬
moriã nequaq̃m uideri s inuesti¬
qar admonent: quia hoc inea no¬
unt eonspici: qdđ uquido eunctis
pates N onnunquam u more bono¬
nm quedã moraliter docentꝰ. &
qualiter ex preteritis p̾entia eolli¬
gantur. insinuant: atq exhis quas
iam que antis ocłis ꝑtranseundo
ubtacga sunt. quã nulla sint que¬
uidentur. demonstrart. Undde ad¬

Expanded text:
nerationem pristinam, ac patrum memoriam nequaquam videri, sed investigari admonent: quia hoc in ea nolunt conspici, quod liquido cunctis patet. Nonnunquam vero, more bonorum, quaedam moraliter docent, et qualiter ex praeteritis praesentia colligantur insinuant, atque ex his quae jam a nostris oculis pertranseundo subtracta sunt quam nulla sint quvidentur demonstrant. Unde et ad
Abbreviated transcription (Latin):
uitã bituutr uis suꝑnȩ correptio¬
nis attigerit᷑ pulsaciti ꝓtinus con¬
silium diuini examinis increpario
qđ paulo ante meolumes ad muan¬
do pͥferebant: iustumq esse iudiei¬
um qđ suis morib aduersatur. ne¬
gans. De curima ȩquitate duputat
acresultationis uerba ꝓsiliunt &
confessionis ẽ: quã formai ioeien¬
cutas ꝓsperitatis. Sola autem con¬
tessio habet magni meritum pon¬
dens q̃m aueritate rectitudinis ne¬
quaqm separat uis doloris. quã
usq adiudiciũ uocis exaeiut. ad.¬
uisicas testis cordis. Non q̃ mirũ
qa ualdath ciuinã iusticiã ladida
qui nichil acduersi abeadẽ iusticua

Expanded text:
t breviter vis supernae correptionis attigerit, pulsati protinus consilium divini examinis increpant, quod paulo ante incolumes admirando praeferebant, justumque esse judicium, quod suis moribus adversatur, negant, de divina aequitate disputant, ad resultationis verba prosiliunt, et confessionis est, quam format jucunditas prosperitatis. Sola autem confessio habet magni meritum ponderis, quam a veritate rectitudinis nequaquam separat vis doloris, quam usque ad judicium vocis exacuit adversitas testis cordis. Non ergo mirum quod Baldad divinam justitiam laudat, qui nihil adversi ab eadem justitia
Abbreviated transcription (Latin):
ne credantur eximpencia tacuisse
Sciendum uͦ ẽ quia tunc diunȩ i¬
sticiȩ rectituamem laudant cũ le.
adigaudum incolumitas subleuat.
c alios flagella castigant: crmm se
conspiciunt itrum ꝓspitate ꝑfiusꝰ
alios aducisitate fatigari. dã clũ

Expanded text:
ne credantur ex imperitia tacuisse. Sciendum vero est quia tunc divinae justitiae rectitudinem laudant, cum se ad gaudium incolumitas sublevat, et alios flagella castigant; cum se conspiciunt rerum prosperitate perfrui, alios adversitate fatiga
Abbreviated transcription (Latin):
ducti sunt. plus appetunt ꝑscru¬
tari. qͣm capiunt: amplius ꝓfecto
calent. qͣm calere debuerunt. Bene
gͦ de hoc ꝑu̾so quolibet ꝓpħantiᷤ
Qui humiliter sub disciplinȩ uin¬
cla ñ restringitur: ab infidelitate
Unde bene qͦs egregiꝰ p̃dicator adi¬
scipuloꝵ suoꝵ cordib hunc ex¬
quisitȩ sapientie nimiũ calorem
deuitans: ait: ñ plus saꝑe qͣm opor¬
tet saꝑe. s saꝑe adsobrietatem: ne
fortasse nimius calor interimet:
qͦs. prius aquȩ muium. idest infi¬
delitatis uł corpentiũ actionum
frigora. morituros tenebant. & qͥa
ualde difficile ẽ ut is qui se sapi¬
entem estimat. mentẽ adhumili¬
tatem reducat: & recta p̃dicantib
credat. sensũq suȩ ꝑu̾sitatis abi¬
tiat: recte subiungitur. Et usq

Expanded text:
ducti sunt, plus appetunt perscruducti sunt, plus appetunt perscrutari quam capiunt, amplius profecto calent quam calere debuerunt. Bene ergo de hoc perverso quolibet prophetantis Qui humiliter sub disciplinae vinculo non restringitur, ab infidelitate Unde bene quoque egregius praedicator, discipulorum suorum cordibus hunc exquisitae sapientiae nimium calorem devitans, ait: Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Ne fortasse nimius calor interimeret quos prius aquae nivium, id est infidelitatis, vel torpentium actionum frigora morituros tenebant. Et quia valde difficile est ut is qui se sapientem aestimat mentem ad humilitatem reducat, et recta praedicantibus credat, sensumque suae perversitatis abjiciat, recte subjungitur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
quia peccantis mentem.torpore con¬
stringit. Unde scriptũ ẽ Sic̃ frigidã
fac̃ cisterna aqͣm suã: sic frigidam
fecit maliciã suã. Quo contra. cari¬
tas calor ẽ: quia uidelicet mentẽ
accendit qͣm replet. De qͦ calore sc̃p¬
tum ẽ habundauit iniquitas: re
frigescet caritas multoꝵ. & sunt
nonnulli. qui dũ abĩiquitatũ sua¬
rum frigor& declinant: aduerã fidẽ.
uł adscĩtatis habitũ. ueniunt: sed
qͥa plus qͣm necesse ẽ. de suis sensib
p̃sumunt: sepe infide qͣm accipiũt.
ea quȩ ñ capiunt ꝑscrutari uolunt:
ut ratione magis indeo qͣm fide. te
neant᷑ Quia uͦ humana mens ꝑscru¬
tari ñ ualet duina secreta: om̃e qđ
ratione ꝑscrutari ñ possunt. credere
contempnunt: & ꝑinquisitionem
nimiã. ierrorẽ labuntur. hii itac.xxu
cũ nec dum crederent: uel adhuc
adiniquitatis oꝑa uacarent: aquȩ
niuium fuerunt. S cũ carnalia
facta deserentes. infide adqͣm per¬

Expanded text:
quia peccatoris mentem torpore conquia peccatoris mentem torpore constringit. Unde scriptum est: « Sicut frigidam facit cisterna aquam suam, sic frigidam facit animam malitia sua . » Quo contra charitas calor est, quia videlicet mentem accendit, quam replet. De quo scriptum est: « Abundabit iniquitas, et refrigescet charitas multorum . » Et sunt nonnulli qui dum iniquitatum suarum frigora declinant, ad veram fidem vel ad sanctitatis habitum veniunt. Sed quia plus quam necesse est de suis sensibus praesumunt, saepe in fide quam accipiunt, ea quae non capiunt, perscrutari volunt ut rationeantur. Quia vero humana mens perscrutari non valet divina secreta, omne quod ratione perscrutari non possunt credere contemnunt, et per inquisitionem nimiam in errorem labuntur. Hi itaque cum necdum crederent, vel adhuc ad iniquitatis opera vacarent, aquae nivium fuerunt. Sed cum, carnalia facta deserentes, in fide ad quam per
Abbreviated transcription (Latin):
amalis actib. nec donoꝵ largitate
compescit: ꝓspari quidẽ conspici¬
tur: s reatu ꝑpetuȩ maledictionis
ligatur. Unde. recte nunc dr: male¬
dicta sit pars eius interra: quia &¬
si ad tempus benechcitur: mieatu
tam̃ maledictionis tenet᷑. De qͦapte
subdit᷑ Nec ambulet puiã uinearũ.
Nia nanq umearũ ẽ: rectitudo ȩccłia
rum. Qua mre. siue hereticũ. seu car¬
nalem quempiã. nil obstat intelligi:
qͥa uia uinearum. idest rect̾itũdo ec¬
cłiarum amittiturꝰ dũ uel ficles rec¬
ta. uł rectitudo iusticiȩ ñ denet᷑. Iue
uniu̾salis eccl̃iȩ p̃dicationem pen¬
sans. neq afidei. neq abonoꝵ actu¬
um rectituchne. declinat. Iniuã qͥp¬
pe uinearũ ambulare ẽ sc̃ẽ eccłie
patres. uelut dependentes botros a¬
spicere: quoꝵ uerbis. dũ intencht qͥs:¬
in labore itineris. amore debriat᷑
eternitats. Sequitur. Adnimiũ¬
calorem tnseat abaqͥs niuiũ. Ia¬
cireo iniquitas frigori comparatur:

Expanded text:
actibus nec donorum largitate compescit, prosperari quidem conspicitur, sed reatu perpetuae maledictionis ligatur. Unde recte nunc dicitur: Maledicta sit pars ejus in terra. Quia etsi ad tempus benedicitur, in reatu tamen maledictionis tenetur. De quo et apte subditur: Nec ambulet per viam vinearum. Via namqrum. Qua in re sive haeretici cum seu carnalem quempiam nil obstat intelligi, quia via vinearum, id est rectitudo ecclesiarum amittitur, dum vel fides recta vel rectitudo justitiae non tenetur. Ille universalis Ecclesiae praedicationem pensans, neque a fidei, neque a bonorum actuum rectitudine declinat. In via quippe vinearum ambulare est sanctae Ecclesiae Patres velut dependentes botros aspicere, quorum verbis dum intendit in labore itineris, amore debriatur aeternitatis. Sequitur: CAPUcalorem transeat ab aquis nivium. - Idcirco iniquitas frigori comparatur,
Abbreviated transcription (Latin):
uiscatur eius. miscłia. Omĩpotentiꝰ
di misccłia. obliuisci er dr: qui om̃i¬
potentis c̃ iusticiȩ fuerit oblitus
quia quisqͥs eum nc̃ iustũ ñtimei ͥ
post. inuenire ñualet misericordẽ¬
Quȩ nimirũ sententia. ñ solũ ei inten¬
ditur: qui uerȩ fidei p̃dicamenta
descrit̾ s etiã qͥ infide recta positis.
carnaliter uiuit: quia ultio ȩternȩ
animaduersionis ñ euachtur. utrũ
infide. aninoꝑe peccetur. Nam &e si
dampnationis dispar ẽ qualitas:
culpȩ tam̃ quȩ nequaqͣm ꝑpeni¬
tentiã tergitur. nulla ablutionis
suppetit facultas. Sequit᷑. Dulce¬
petit mundo ꝓsꝑari:ceteros exce¬
dere: reb ethonorib tumere: huic
nimirũ. cura scłaris indelectatione
ẽ: quies. in labore. Ualde etenĩ fat¬
gatur: si desit cura scłi qua fatige¬
tur. Quia autẽ naturȩ ẽ uermiũ.
momentis singłis incessanter mo¬
ueri: ñ inmerito signat᷑ nomine
uermiũ. inquietudo cogitationũ.
Puersȩ itaq mentis dulcedo. uer¬

Expanded text:
iscatur ejus misericordia . Omnipotentis Dei misericordia oblivisci ejus dicitur, qui omnipotentis Dei justitiam fuerit oblitus. Quisquis enim eum nunc justum non timet, post invenire non valet misericordeQuae nimirum sententia non solum ei intenditur qui verae fidei praedicamenta deserit, sed etiam ei qui in fide recta positus carnaliter vivit, quia ultio aeternae animadversionis non evaditur, utrum in fide an in opere peccetur. Nam etsi damnationis dispar est qualitas, culpae tamen quae nequaquam per poenitentiam tergitur nulla absolutionis suppetit facultas. Sequitur. Cpetit mundo prosperari, caeteros excedere, rebus et honoribus tumere, huic nimirum cura saecularis in delectatione est, et quies in labore. Valde etenim fatigatur, si desit cura saeculi qua fatigetur. Quia autem naturae est vermium momentis singulis incessanter moveri, non immerito signatur nomine vermium inquietudo cogitationum. Perversae itaque mentis 533 dulcedo ver
Abbreviated transcription (Latin):
per adclamorem &gemitus redeuns.
anima iustoꝵ: cũ fides turbatur
infirmoꝵ. Quib iã hoc ipsũ clama¬
re ẽ:dealieno lapsu tabescere. S d̃s
multũ abire ñpatitur: qͥa & si iusto
ordine. iniustum aliqͥd fieri ꝑmit¬
dt: inultum tam̃ ñsinit abire iniu¬

Expanded text:
semper ad clamorem et gemitus redeunt. semper ad clamorem et gemitus redeunt. anima justorum cum fides turbatur infirmorum, quibus jam hoc ipsum clamare est de alieno lapsu tabescere. Sed Deus inultum abire non patitur, quia etsi justo ordine injustum aliquid fieri permittit, inultum tamen abire n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑturmas uel centenos discumbere
p̃cepit: ut uidelicet turba fidelium.
escam suã & locis disiuncta. et mo¬
rib comuncta. ꝑciꝑet. Iubilei qͥppe
requies.quinquagenarii numeri
mysterio  continetur: & quinquage¬
narius bis ducitur: ut adcentenari¬
um ꝑducat᷑. Quia gͦ prius amalo qͥe¬
scitur oꝑe. ut post anima plenius
quiescat incogitatione: alii quin¬
quageni. alii autem centen discũ¬
bunt: qm̃ sunt nonnulli. qui iam
aprauis actib habent requiẽ oꝑis:
et sunt nonnulli:qui aꝑuersis cogi¬
tationib habent iã requiẽ mentis.
mundi potentib adherentes. bono¬
ium sotialem uitã atq concordiã
ꝑsequuntur: rectȩ nunc dr. De cius¬
tatib. fecerunt uiros gemere. Quos.
rectȩ beatus iob memorat uiros: qͥa
illos magis heretici extinguere am¬
biunt: qui ꝑfectis gressib. ꝑuiã d̃ĩ
ñ flure & eneruiter. s uirilit̃ curruns.
Qui cum uulnus ꝑfidiȩ ingeri in par¬
uuloꝵ fideliũ m̃tes conspiciunt: sẽ

Expanded text:
turmas vel centenos discumbere praecepit, ut videlicet turba fidelium escam suam et locis distincta, et moribus conjuncta perciperet. Jubilaei quippe requies quinquagenarii numeri mysterio continetur, et quinquagenarius bis ducitur, ut ad centenarium perveniatur. Quia ergo prius a malo quiescitur opere, ut post anima plenius quiescat in cogitatione, alii quinquageni; alii autem centeni discumbunt, quoniam sunt nonnulli qui a pravis actibus habent requiem operis, et sunt nonnulli qui a perversis cogitationibus habent jam requiem mentis. s, bonorum socialem vitam atque concordiam persequuntur, recte nunc dicitur: De civitatibus fecerunt viros gemere. Quos recte beatus Job memorat viros, quia illos magis haeretici exstinguere ambiunt qui perfectis gressibus per viam Dei non fluxe et enerviter, sed viriliter currunt. Qui cum vulnus perfidiae ingeri in parvulorum fidelium mente conspiciunt, 527
Abbreviated transcription (Latin):
lux uͦ nr̃a. patria eterna ẽ: inqua.
dũ uultus aspicimus: corda niã¬
innob̃ uicissim uidemꝰ. Iniqui autẽ
qͥa uitã p̃sentem ita diligunt. atq
hanc exilii tempore complectunt᷑
ac si iam inpatria regnent: rectȩ
cłr: sic intenebris qͣsi inluce ambu¬
lant: qͥa sic inp̃senti cecitate letis̃.:
ac si iam eternȩ patriȩ luce ꝑfruan¬
aquȩ. Aplurali numero. adsingu¬
larem redit: quia plerũq unꝰ mala
inchoat: & imitando multi subse¬
cͣunt᷑. S eius principalit̃ culpaẽ:
qui ꝑuersis sequentib exempla
p̃buit iniquitatis. Unde. & ad illũ
redit crebro sẽtentia: qͥ auctor ex¬
stitit inculpa. Aque autẽ suꝑfici¬
es. huc illueq aura impellitur:
& nulla stabilitate solida. passim
mouetur. Iniqui gͥmens. plus qͣm
hanc aura temptationis attigent:
sine tarchtate alicur retractatio¬
nis trahit. Si enim eor fluxum
cuiuslibet ꝑũsi cogitam̃: qͥd aliud

Expanded text:
lux vero nostra patria aeterna est, in qua lux vero nostra patria aeterna est, in qua dum vultus aspicimus, corda in nobis nostra vicissim videmus; iniqui autem quia vitam praesentem ita diligunt, atque haec exsilii tempora complectuntur ac si jam in patria regnent; recte dicitur: Sic in tenebris quasi in luce ambulant, quia sic in praesenti caecitate laeti sunt, ac si jam aeternae patriae luce --A plurali numero ad singularem redit, quia plerumque unus mala inchoat, et imitando multi subsequuntur. Sed ejus principaliter culpa est qui perversis sequentibus exempla praebuit iniquitatis. Unde ad illum redit crebro sententia qui auctor exstitit in culpa. Aquae autem superficies huc illucque aura impellitur, et nulla stabilitate solidata passim movetur. Iniqui igitur mens plusquam hanc aura tentationis attigerit, sine tarditate aliqua retractationis trahit. Si enim cor fluxum cujuslibet perversi cogitamus, quid aliud
Abbreviated transcription (Latin):
nib adprauitatem dogmatis du¬
citur: quasi aliena comux. acorrup¬
tore maculatur. Bene autẽ subdr¬
Et oꝑiet uultum suũ. Idcirco faciem
suam adulter oꝑit: ne cognoscatur.
Omĩs autem qui sentendo. uel agen¬
do nequit uiuit. uultũ suũ operit.
quia adhoc ꝑuersitate dogmatis
uł oꝑis tendit: ut abomĩpotente
dõ. iniudicio recognosci ñ possit. Un¬
de. quib dã infine dicturus ẽ. Nunqͣ
noui uos: discechte ame. qͥ oꝑamini
iniquitatẽ. Quid autẽ uultus cords

Expanded text:
nibus ad pravitatem dogmatis perdunibus ad pravitatem dogmatis perducitur, quasi aliena conjux a corruptore maculatur. Bene autem subdmore vultum operiunt. --Idcirco faciem suam adulter operit, ne cognoscatur. Omnis autem qui sentiendo vel agendo nequiter vivit, vultum suum operit, quia ad hoc perversitate dogmatis vel operis tendit, ut ab omnipotente Deo in judicio recognosci non possit. Unde quibusdam in fine dicturus est: Nunquam novi vos; discedite a me, qui operamini iniquitatem . Quid autem vul
Abbreviated transcription (Latin):
ta litterã nil obstat intelligi: ut qͥ ad¬
ulteriũ ꝑpetrare desidat: cenebras ex¬
quirat. S qͥa contra hereticos senten¬
stice sentiat᷑. Nã paulus ait. Non enĩ
sumꝰ sic̃ plurimi: adulterantes u̾bũ
cdi. Adulter quippe: incarnali coitu.
ñ ꝑlem. s uoluptatem querit. Et ꝑ¬
uersus quisq. ac uane gle seruiens.
rectȩ adulterari uerbũ dĩ d̃r: quia
ꝑsacrum eloquiũ. ñ do filios gigne¬
rẽ. s suã scientiã desidãt ostentare:
Quem enĩ libido glȩ adloquendũ tra¬
hit: uoluptati magis. qͣm generatio¬
ni. oꝑam impencdit. Unde & aptȩ sub¬
ditur:. ñ me uidebit ocłs: qͥa adulteriũ.
qđ imente agitur: ualde difficile ẽ.¬
ut abhumano uisu penetret᷑. Qđ. pra¬
adulteriũ fac̃. carnẽ alienȩ coniugiᷤ
sibi illicitȩ coniungit: ita om̃s he¬
retici. cũ fidelẽ animã insuo errore
quia uidelicet mens do sp̃aliter in¬
herens. & ei qͣsi inquodã amoris tha¬
lamo coniunta: cũ puersis ꝑsuasio¬

Expanded text:
ta litteram nil obstat intelligi, quia qui adulterium perpetrare desiderat tenebras exquirit. Sed quia contra haereticos sentenstice sentiantur. Nam Paulus ait: Non enim sumus, sicut plurimi, adulterantes verbum Dei . Adulter quippe in carnali coitu non prolem, sed voluptatem quaerit. Et perversus quisque ac vanae gloriae serviens recte adulterare verbum Dei dicitur, quia per sacrum eloquium non Deo filios gignere, sed suam scientiam desiderat ostentare. Quem enim libido gloriae ad loquendum trahit, voluptati magis quam generationi operam impendit. Ubi et apte subditur: Non me videbit oculus, quia adulterium quod in mente agitur valde est difficile ut ab humano visu penetretur. Quod pervadulterium facit carnem alienae conjugis sibi illicite conjungit, ita omnes haeretici, cum fidelem animam in suum errorem quia videlicet mens Deo spiritaliter inhaerens, et ei quasi in quodam amoris thalamo conjuncta, cum perversis persuasio
Abbreviated transcription (Latin):
tem bona manifestiora agere con¬
tempnunt: nequaqͣm adsubtili¬
ora intelligenda pueniunt. Expec¬
uerti uoluissent: ut uitȩ itinera que
noluerunt ꝑinnocentiã: saltem ꝑpe
nitentiã denerent. Qua inre. quanta
ostenditur: qui eos qͦs ase disceden¬
tes aspicit᷑ ut reu̾tantur querit. Unde.
dinumeratis culpis: delinquentem
synagogã. ꝑuocem ꝓphicam reuo¬
cat: dicens. Ergo amodo saltẽ uoca

Expanded text:
tem bona manifestiora agere contem bona manifestiora agere contemnunt, nequaquam ad subtiliora intelligenda perveniunt. Exspecverti voluissent, ut vitae itinera quae noluerunt per innocentiam saltem per poenitentiam tenerent! Qua in re quantaeotentis ostenditur, qui eos quos a se discedentes aspicit, ut revertantur, quaerit. Unde post enumeratas culpas delinquentium Synagogam per vocem propheticam revocat, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
psi fuerunt rebelles lumini. Plerũq
puersi. & cognoscunt recta quȩ seqͥ
debeant: ectamen sequi despiciuis.
quȩ cognoscunt. Lumini gͦ rebelles
sunt: quia sua desideria sequendo.
bonum despiciunt qdđ nouerunt:
Quia gͦ ñ ꝑignorantiã. sed ꝑsupbiã
delinquunt: elationis suȩ scutum.
iaculis ueritatis obitiunt: ne salu¬
briter incorde feriantur. Ex qua ui¬
delicet eoꝵ suꝑbia agit᷑ ut quia no¬
lunt facere quȩ cognoseunt:. nec co¬
gnoscant iam bona quȩ faciant:
s sua eos cecitas. aueritatis lumi¬
ne funditus excludat. Unde. ⁊ sub¬
modum iustȩ cecantur. ut nesci¬
ant: sic̃ de quibdã dr: qͥa cum co¬
gnouissent d̃m. ñ sic̃ dm glificaue¬
runt. aut grãs egerunt. De quib:
paulo post additur Iradidit illos
d̾s inreꝓbum sensũ: ut faciant.
quȩ ñ conueniunt. Quia enĩ glo¬
rificare noluerunt. quẽ cognoue¬
rant: reꝓbo sensui tradig.adhoc¬
relicti sunt: ut nescirent iã pensa
ẽ quippe semita: qͣm uia. Qui au¬

Expanded text:
psi fuerunt rebelles lumini. - Plerumque perversi, et cognoscunt recta quae sequi debeant, et tamen sequi despiciunt quae cognoscunt. Lumini ergo rebelles sunt, quia sua desibonum despiciunt quod noverunt. Qui ergo non per ignorantiam, sed per superbiam delinquunt, elationis suae scutum jaculis veritatis objiciunt, ne salubriter in corde feriantur. Ex qua videlicet eorum superbia agitur ut quia nolunt facere quae cognoscunt, nec cognoscant jam bona quae faciant, sed sua eos caecitas a veritatis lumine funditus excludat. Unde et apte submodum caecantur ut nesciant, sicut de quibusdam dicitur: Quia cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt . De quibus paulDeus in reprobum sensum, ut faciant ea quae non conveniunt. Quia enim glorificare noluerunt quem cognoverunt, reprobo sensui tradirelicti sunt, ut nescirent jam pensar quippe est semita quam via. Qui au
Abbreviated transcription (Latin):
runt patres tui. Qui. greges diripi¬
unt. & pascunt: quia imꝑitos qͦsq.
ꝑuersis adse ꝑsuasionib trahunt:
& doctrinis pestiferis. adinterfici
nomine. imꝑiti popłi designentur:
sponsi uerba testantur: qͥsponsam
suã alloquit᷑ dicens. Nisi cognoue¬
ris te opulchra int̾ mulieres: egrede:
& abi post uestigia gregum: idest
nͥ honorem tuũ quo adsimilitu¬
dinẽ di es condita. bene uiuendo
cognou̾s: a conspectu meȩ contẽ¬
plationis egredere: & imꝑitorum

Expanded text:
runt patres tui . Qui greges diripirunt patres tui . Qui greges diripiunt et pascunt, quia imperitos quosque perversis ad se persuasionibus trahunt, et doctrinis pestiferis ad interficienomine imperiti populi designentur, sponsi verba testantur, qui sponsam suam alloquitur dicens: Nisi cognoveris te, o pulchra inter mulieres, egredere, et abi post vestigia gregum , id est nisi honorem tuum, quo ad similitudinem Dei es condita, bene vivendo cognoveris, a conspectu meae contemplationis egredere, et imperitorum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd qͣm uidemꝰ. Dicat᷑ gͥ rectȩ: qͥ autẽ
nouerunt eum. ignorant dies illiꝰ
quia et si iam dm ꝑfidem nouimꝰ:
qualiter tamen eius ȩternitas sine
preterito ante scła. sine futuro post
scła. sine mora. longa. sine prestola¬
tione ꝑ petua ñ uidem̃. Beat̃ itaꝙ
iob. scẽ ȩccł̃iȩ tẏpum tenens: qͥ sub
magnȩ se scientie freno mod̾at᷑.
ne plus sapiat quã oportet saꝑe:
& dies di ñ posse comp̃hendi testi¬
ficans: adheregcoꝵ mox suꝑbi¬
am. aspectum mentis reducit:
qui alta saꝑe appetunt: et qdđ cape
utcumq ñ possunt: ꝑfectȩ se scire
gloriantur. Nam sequitur. Alii
greges. & pauerunt eos. Quos. alioꝵ
nomine. nͥ heieticos designat: qui.
ascẽ eccłiȩ gremio extranei existir:
Ipsi enim terminos transferunt:
qͥa constitugones patrũ p̃uarican¬
do tͣnscendunt. De quib nimirum¬
constitutionib scriptũ ẽ. Ne trans¬
grediaris t̾minos antiqͦs: qͦs posue¬

Expanded text:
quid quam videmus. Dicatur igitur recte: Qui autem quid quam videmus. Dicatur igitur recte: Qui autem noverunt eum, ignorant dies illius, quia etsi jam Deum per fidem novimus, qualiter tamen sit ejus aeternitas, sine praeterito ante saecula, sine futuro post saecula, sine mora longa, sine praestolatione perpetua, non videmus. Beatus itaque Job sanctae Ecclesiae typum tenens, quia sub magno se scientiae freno moderatur, ne plus sapiat quam oportet sapere, et dies Dei non posse comprehendi testificans, ad haereticorum mox superbiam respectum mentis reducit, qui alta sapere appetunt, et quod capere utcunque non possunt perfecte se scire gloriantur. Nam sequitur: CAPUTgreges, et paverunnomine, nisi haereticos designat? qui a sanctae Ecclesiae gremio extranei existunt. Ipsi enim terminos transferunt, quia constitutiones Patrum praevaricando transcendunt, de quibconstitutionibus scriptum est: Ne transgrediaris terminos antiquos, quos posue