comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corporea. et possunt de his etiã
illi iudicare. qui sunt minimi
ineceła: aut certe qui inurias
suas contempnunt: Notan¬
dum. quod minimos dic̃ idẽ.¬
non sunt instructi. s in sectili
Et quia non sic fieri debet.ad¬
dico. Ne supra quia negotiũ
nominauit. s quale non sig¬
nificauit: sunt enim et diui¬
na negotia. dicente eodem
Ad iutor negotii mei: et scła¬
ria forte iudicia. Quia ꝓhi¬
buerat apud ꝑfidos agenda
quamuis in ecła sicut audie¬
tamen putarent audienda.
aut derminanda: ad ruborẽ
eorum ait: Contẽptibiles qͥ
sunt in eccła illos ad iudican¬
dum consticuite: Sunt enĩ
inȩccłia et lignea uasa. tam
gͦ intractabiles et inconside¬
ratos eos significauit: ut im¬
peritos forte exfrĩb iudices
sciebat enim quam tepidi et
inꝓꝓuidi in reliquis causis
quorum iuditium meretur
mundus. Magnus enim
pudor est: si inter eos qui d̃i¬
cunt dm̃ cognouisse. nonin¬
ueniatur. qui examinare po¬
ssit negotium iuxta iuseuã¬

Expanded text:
candum. Possunt de his etiam illi judicare, qui sunt minimi in Ecclesia, aut certe qui injurias suas contemnunt. Notandum quod minimos dinon sunt instructi, sed in saeculiEt quia non sic fieri debet, addico. Ne quia supra negotium nominavit, sed quale non significavit; sunt enim et divina negotia, dicente eodem: Adjutor negotii mei . Et saecularia forte judicia, quia prohibuerat apud perfidos agenda, quamvis in Ecclesia, sicut audietamen putarent audienda aut terminanda; ad ruborem eorum ait: Contemptibiles qui sunt in Ecclesia, illos ad judicandum constituite. Sunt enim in Ecclesia et lignea vasa; tam enim intractabiles et inconsideratos eos significavit, ut imperitos forte ex fratribus judices olus; sciebat enim quam tepidi et improvidi in reliquis causis quorum judicium miretur mundus. Magnus enim pudor est, si inter eos qui dicuntur Deum cognovisse, non inveniatur, qui examinare possit negotium juxta jus evan
Abbreviated transcription (Latin):
quia indie iudieii. nichil oc¬
cultum erit eorum que gesta.
aut cogitata sunt: et simpli¬
citas et hypocrisis. illic ap¬
parebit: Ut et qui despectus
habebatur. forte appareat
dignus: et qui aliquid eẽ pu¬
tabatur. inueniatur reꝓbus
Omĩa enim nuda erunt in
& in cogitatione a rectitudi¬
ne exorbitat: in cenebris pec¬
cat. nos gͦ tanto minus de¬
bemus aliena corda audacit
rep̃hendere: quanto scimus
quia uusu nr̃o non possumꝰ
aliene cogitationis tenebras
laus erit bene agenti: uel co¬
gitanti. hic enim qui lauas
inꝓbabile est andignus st
sicut et alio loco dieit. Non
enim qui se ipsum comme¬
cõmendat: Quẽ utiq niehis¬

Expanded text:
quia in die judicii nihil occultum erit eorum, quae gesta aut cogitata sunt: et simplicitas et hypocrisis illic apparebit; ut etqui despectus habebatur, forte appareat dignus: et qui aliquid esse putabatur, inveniatur reprobus. Omnia enim nuda erunt in enim in cogitatione a rectitudine exorbitat, in tenebris peccat. Nos ergo tanto minus debemus aliena corda audacter reprehendere, quanto scimus, quia visu nostro non possumus alienae cogitationis tenebras laus erit bene agenti vel cogitanti. Hic enim qui laudatur, improbabile est an dignus sit, sicut et in alio loco dicit: Non enim qui se ipsum commecommendat
Abbreviated transcription (Latin):
subdidit. S ed non in hoc
iustificatus sum. Nunc
humiliat se: et loquitur
ut homo. qui possit culpã
nec sibimet ipsi de se ipso¬
eredidit: causam reddidit.
cum sub iunxit. Qui aut̃
iudicat me. dominus est
iudicio credendum exifti¬
mo:quia ille me iudicat.
euius ego iudicia non com¬
p̃bendo: Abeo enim qui me
iudicat: examinari subtiliꝰ
scio: Recte enim me egisse
recolo:et tamen de meis me¬
ritis non p̃sumo: quia ad
eius examen uita ur̃a ad du¬

Expanded text:
s. 7. Sed non in hoc justificatus sum. Nunc humiliat se, et loquitur ut homo, qui possit culpam non sibimetipsi de se credidit, causam reddidit, cum subjunxit: Qui autem judicat me, Dominus est.judicio credendum existimo, quia ille judicat me, cujus ego judicium non comprehendo. Ab eo enim qui me judicat, examinari me subtiliter scio. Recte enim me egissrecolo, et tamen de meritis non praesumo, quia ad ejus examen vita nostra du
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Michi autem ꝓ mini¬
mo est. ut a uobis iudicer.
aut ab humano die Quos.
intantis uitiis rep̃hendit.
minimum dicit abhis se
iudicari: quippe cum nec
aiustis iudicandum se sci¬
rec: ut abhumano autẽ¬
die. hoc est. quia nec alegi¬
b mundo creditis iudica¬
ndus erat. Suꝑ gresstis
enim humanam iustitiã.
clesti iusticie studebat:
qui nec incorde suo unde
se rep̃hendere pocuiss in¬
ueniens adiungit. S ed
neq me ipsum iudico: Ni¬
chil enim michi conscius
sum. Aꝑtum est: quia
conscientiam puram ha¬
bens. sollicitus de se non

Expanded text:
t. Mihi autem pro minimo est, ut a vobis dijudicer, aut ab humano die. Quos in tantis vitiis reprehendit, miserum dicit ab his se judicari; quippe cum nec a justis judicandum se sciret. Aut ab humano die, hoc est, quia nec a legibus mundo creditis judicandus erat. Supergressus enim humanam justitiam, coelesti justitiae studebat, Qui nec in corde suo, unde se reprehendere posset, inveniens, adjungit: Sed neque me ipsum judico; nihil quidem mihi conscius sum. Apertum est quia conscientiam puram habens sollicitus de se non
Abbreviated transcription (Latin):
nino delictum ẽ inuobis: qđ
itidicia habetis incer uos:
Heccatum ẽẽ significat. quia
frater cum fratre litigat. eũ
danda opera sit ut concordes
sint. quasi germant: marime
etim fides nr̃a ad pacẽ studeat

Expanded text:
nino delictum in vobis est, quod judicia habetis inter vos. Peccatum esse significat, quia frater cum fratre litigat, cum danda opera sit, ut concordes sint, quasi germani; maxime cum fides nostra paci studeat
Abbreviated transcription (Latin):
Hec autem fr̃s transfiguraui
inme et apollo ꝓptertios:
ut in nobis discatis ne stipn
quam scriptũra est unus ai¬
ustis alterum infletur ꝑ alis¬
Grans figauit hȩc inse et apil¬
lo: dum pseudo apłorũ glon¬
as et traditiones ꝑuiersas.
stib sua ꝑsona et apollo eua¬
cuat: sũmatim illos desig¬
nans. non singyllatim: ne
maior forte discordia in po¬
pulo nasceretur. Nemo eni
audiens nomen suũ carani.
aut eius cui fauet. content᷑
est tacere. Tacito autem no¬
mine siquis audiens: acside
se intelli gat dictum: dissi¬
mulat: Sub hac ergo ꝓposi¬
tione. euacuauit ꝑsonas ille
cumdicit: Ego plantaui. a¬
pollorigauit i cet̾a. ut in his
asterent. nichil dandum
iernit: quid audem habes.

Expanded text:
ec autem, fratres, transfiguraui in me et Apollo propter uos, ut in nobis discatis, ne supra quam scriptum est unus aduersus alterum infletur pro aliransfiguravit haec in se et Apollo, dum pseudoapostolorum glorias et traditiones perversas sub sua persona et Apollo evacuat, summatim illos designans, non singulatim; ne forte major discordia in populo nasceretur. Nemo enim audiens nomen suum taxari, aut ejus cui favet, contentus est tacere: tacito autem nomine si quis audiens, etiamsi de se intelligat dictum, dissimulat. Sub hac ergo propositione evacuavit personas illorum, cum dicit: Ego plantavi, Apollo rigavit, etc. , ut in his discerent nihil dandum discernit? Id
Abbreviated transcription (Latin):
uert fermentariiut ferm̃ti
abiectis enim ueterib errorib
egyptiorum: innouam legẽ
inducti sunt. Ita et corintbni
post paganorum errores:in
euangłm xp̃i inducti sunt.
hortatur ergo. ut scđm pro¬
fessionem suam. quamab a¬
pło stib nomine.xp̃i accepe¬
rant. et uiuerent: iam uite
nouȩ cultores. hoc est arimos

Expanded text:
t fermentum Abjectis enim veteribus erroribus Aegyptiorum in novam legem inducti sunt; ita et Corinthii post paganorum errores in Evangilium Christi inducti sunt. Hortatur ergo, ut secundum professionem suam, quam ab Apostolo sub nomine Christi acceperant, et viverent, jam vitae novae cultores: et hoc est azymos
Abbreviated transcription (Latin):
beati iob quamus in rep̃¬
hensione eius om̃i modo fal¬
lantur: potuerunt tamen
Et ideo illorũ dicta si om̃ia re¬
futanda essent. elifar senten¬
protuliss: dicens: Ad p̃hendit
sapientes in astutia eorum
quia igitur et ea quȩ recta
dixerunt. contra beatũ iob¬
non recte dixerunt: Nos i
eorum dictis et repͥmame
uitium indiscretionis et
dinis Et iterum. Dño no¬
uit cogitationes sapientiũ
qm̃ uane sunt. Istud i
uana cogitationes illorum:
ut stultos illos ꝓbaret sam¬
entiã illoꝵs rep̾hendit.: ost¬
ndens uerum eẽ quod fal¬
sũ dicebant &e falsũ qd ucruip¬
tabãt Itaq nemo gloriet᷑ in h¬
minib. Qm̃ enim humane
cogitationes. et consilia i¬
ꝓuida et infirma sunt non
ẽ gloriandũ in hominesed
in deo: curus consiliũ rediac¬
tari non pocest. Quie quid
enim homines sine deo sa
enim nequisquam gloriare¬
tur in homine: qm̃ dissensi¬
ones exorte fuerant inter
corinthios xp̃ianos. ita ut
unusquisq diceret: Ego qui¬

Expanded text:
beati Job quamvis in reprehensione ejus omnimodo fallantur, possunt tamen t. Quorum dicta si omnia refutanda essent, Eliphaz sentenprotulisset, dicens: Apprehendit sapientes in astutia eorum . Quia igitur et ea quae recta dicunt contra beatum Job recte non dicunt, nos in eorum dictis et calcemus vitium indiscretionis, et m. Et iterum: Dominus novit cogitationes sapientium, quoniam vanae sunt. Istud in vanas cogitationes illorum ut stultos illos probaret, sapientiam illorum reprehendit, ostendens verum esse, quod falsum dicebant; et falsum, quod verum putabant. Itaque nemo glorietur in homine. Quoniam enim humanae cogitationes et consilia improvida et infirma sunt, non esse gloriandum in homine docet, sed in Deo, cujus consilium retractari non potest: quidquid enim homines enim, ne quisquam gloriaretur in homine; quoniam dissensiones exortae fuerant inter Corinthios christianos, ita ut unusquisque diceret, Ego qui
Abbreviated transcription (Latin):
carnem posse resurgere pre¬
dicabant. Sapientia enim
huius mundi. stultitia est
apud dm̃ ic stultitia est
sapientia huius mundi apd̃
dm̃. dum facit deus quod
mundus fieri posse negat:
sapientiam illius stultitiã
ꝓbat. Et cum multos deos
dicant: fides autem unum
ꝓbet. teste uirtute: in pruden¬
tia stia confundentur. Serip¬
cum est enim comp̃hendam
sapientes in astutia ipsorũ¬

Expanded text:
carnem posse resurgere praecarnem posse resurgere praedicabant. Sapientia enim hujus mundi stultitia est apud Deum. Sic stultitia est sapientia hujus mundi apud Deum, dum facit Deus, quod mundus fieri posse negat; sapientiam illius stultitiam probat, et cum multos deos dicant, fides autem unum probet, teste virtute, in prudentia sua confundentur. Scriptum est enim: Reprehendens sapientes in astutia eoru
Abbreviated transcription (Latin):
deus: Siue suum corpus pe¬
ccando: siue ecclẽ populũ
ad prauam doctrinam se¬
ducendo: aut certe exemplo
plum enim dei sc̃m̃ est: quod
estis uos. Hec ic circo p̃¬
misit: ut illos conpungat
qui curpiter uiuentes. cor¬
pora sua uiolando corru¬
perant: Maxime ille. qui
urorem patris habebat:
ut ante ess reus. quã causa
illius in medium ꝓrũperet
Deniq simili. immo eodem mͦ
cum causam illius iudicat.
loquitur: dicens. Annescitis
hoc autem loco templũ sp̃s
sc̃ĩ. Quis hinc dubitet. quia
Nemo seseducat Idẽ. nemo¬
humano consilio putet ses̾
ꝓdeẽ. Ad superiorem sensũ
dicit. quia siquis intellegto
salutem ꝓmissam. et myste
entiam mundi fugiat. utt
stultus ab ea iudicetur. Et
tunc erit prudens: quia stu¬
ltus scło. prudens est deo:
Dum credit dm̃ fecisse qu&
ratio mundi non capit:. sic̃
supra memorauimus. Pseti¬
do apłi autem. prudentes uo¬
lentes uideri in mundo: neq
dm̃ filium habere. neq in¬
carnationem ueram eẽ. neq

Expanded text:
s. Sive suum corpus, peccando, sive Ecclesiae populum, ad pravam doctrinam seducendo, aut certe exemplo plum enim Dei sanctum est, quod estis vos. Haec idcirco praemisit, ut illos compungat, qui turpiter viventes, corpora sua violando corruperant; maxime illum qui uxorem patris habebat; ut ante esset reus, quam causa illius in medium prorumperet. Denique simili, immo eodem modo, cum causam illius judicat, loquitur dicens: An nescitishoc autem loco templum Spiritus sancti. Quis hic dubitet, quia Nemo se seducat: id ehumano consilio putet se sibi prodesse. Ad superiorem sensum dicit, quia si quis intelligit salutem promissam, et mysterentiam mundi fugiat, ut stultus ab ea judicetur, et tunc erit prudens; quia stultus saeculo prudens est Deo, dum credit Deum 123 fecisse, quae ratio mundi non capit, sicut supra memoravi. Pseudoapostoli autem prudentes volentes videri in mundo, neque Deum Filium habere, neque incarnationem veram esse, neque
Abbreviated transcription (Latin):
hrmare quid possumus.
nisi quod nullus mea ma¬
iis est. nec quisquam dein¬
reps cecidit aut casurus ẽ
Exquo ds̃ angłis peccanti¬
h non peꝑcit. sicut scribit
apł̃s petrus s carcerib ca¬
liginis inferi retrudens.tra

Expanded text:
rmare quid possumus, nisi quod nullus in ea malus est, nec quisquam deinceps inde cecidit aut casurus est, ex quo Deus angelis peccantibus non pepercit, sicut scribit apostolus Petrus; sed carceribus caliginis infer
Abbreviated transcription (Latin):
Quid igitur est apollo: qui
uero paulus: ministri eits
cui credidistis. Et quiam¬
nistri sunt: spes pihis nons̃
s in deocuitis ministrisunt
Iui enim gratiarũ actio defe¬
renda est:citius donum est:
hii uiero serui: quos etiã inui¬
tos oportet dispensare Et
uisit singulis officia ministen
Ego plantati apollorigauit.
s deus incrementum dedic
Plantare est: etiangelizare et
ad fidem at trahere: Rigare
uero. baptizare sollemnibus
uerbis. Peccata autem dimit¬
tere et sp̃mdare:dei soluis.Si
ergo effectum salutis ds̃ dat
nulla gloria in hac rehomins
est: scimus enim et sp̃m̃ sem̃
sine manus ĩpositione da¬
tum adeo: et non baptiratũ.
consecutum remissionẽ pec¬
catorum. Numquid non hic
inuisibiliter baptiratus est.
quando donum baptismatis
consecutus est: S hoc utiq¬

Expanded text:
Quid igitur est Apollo? Quid Quid igitur est Apollo? Quid vero Paulus? Ministri ejus, cui credidistis. Ut quia ministri sunt, spes in his non sit, sed in Deo, cujus ministri sunt. Illi enim gratiarum actio deferenda est, cujus donum est; hi vero servi, quos etiam invitos opvisit singulis officia ministerii. Ego plantavi, Apollo rigavit, sed Deus incrementum dedit. Plantare est evangelizare, et ad fidem attrahere: rigare vero, baptizare solemnibus verbis: peccata autem dimittere, et Spiritum dare, Dei solius. Si ergo effectum salutis Deus dat, nulla gloria in hac re hominis est . Scimus enim et Spiritum sanctum sine manus impositione datum a Deo , et non baptizatum consecutum remissionem peccatorum. Numquid non hic invisibiliter baptizatus est, quando donum baptismatis consecutus est? Itaq
Abbreviated transcription (Latin):
carne sola nominata. intelligi¬
tur homo. Quod etiam osten¬
dimus: sicut sola anima nomi¬
nata similiter intelligitur ho¬
subdita sit: idẽ omĩs homo: Et
septua ginta quinq anime de¬
scenderunt inegyptum cum
ligͦ uiuere scđm te ipsum. Oho¬
mo. inde ꝑieras: s quesitus es.
Noli inquam uitiere scđm te
ipsum: si perieras et inuentus
es Cumenim quis dicat. Ego¬
quidem sum pauli alius aut̃
egoapollononne homines
estis:Sicut enimgloriantes
indeo et de ipso omnẽ gratiam
spirantes. dridicuntur adeo
adoptati: ita et in homine glo¬
riantes. et hommes et carnales
dicuntur: sententia dei con¬
clusi quiait: Ego dixidiiestis:
uos autem sicut homines mori¬
emini: Asua gͦ ꝑsona incipit :
ne forte putaretur ꝑ inuidiam
magis ꝑsonas illorum destru¬
ere: Ostendens magnũ errorẽ.
et ad dei contumeliam ꝑtinere:
quando deo p̃dicatogła dat᷑
hominib. Quid ergo minus
est agentilitate: dum adho
aliqiud de hominib sperati

Expanded text:
carne sola nominata intellegicarne sola nominata intellegitur homo, quod iam ostendimus. sicut sola anima nominata intellegitur hosubdita sit, id est omnis homo, et: septuaginta quinque animae descenderunt in Aegyptum cum ergo uiuere secundum te ipsum, o homo; inde perieras, sed quaesitus es. noli, inquam, uiuere secundum te ipsum; si perieras, inuentusest. Cum enim quis dicat: Ego sum Pauli; alius autem: Ego Apollo; nonne homines estis? Sicut enim gloriantes in Deo, et de ipso omnem gratiam sperantes, dii dicuntur, a Deo adoptati; ita et in homine gloriantes, et homines et carnales dicuntur, sententia Dei conclusi, qui ait: Ego dixi, dii estis; vos autem sicut homines moriemini . A sua ergo persona incipit; ne forte putaretur per invidiam magis personas illorum destruere, ostendens magnum errorem et ad Dei contumeliam pertinere, quando Deo praedicato, gloria datur hominibus. Quid ergo minus est a gentilitate, dum adhuc aliquid de hominibus speratur?
Abbreviated transcription (Latin):
uo nonnec carnales estis. et
scm hominem ambulatis
hdignitatis cauisas ostendit:
qlia de homine quisperat
iurilium. carnalis est. Qui
ititẽ spreta humanitate. de
leo sperat: sp̃italis est. quia
les eos dixisset. non ait. scđm
carnem ambulatis. s sedm
hominem: Quia et hi c qui d
uoluit intelligi. nisi scđ̾m car¬
nem: Namutiq siculpabilit̃
quidem sedm carnem: lauda¬
biliter autem scđm hominem
ambularetur. idẽ uiucretur:
Non exꝑbrans diceret. scđm
hominem ambulatis: Agnos¬
cat homo obꝓbrium: mutet
ppositum: uicet interitũ: Au¬
qui fecit hominẽ: Adeo qui
fecit te. Noli deficere: necadas:
homoenim dicebat: qui tam̃
non scđm hominẽ uiuebat:
Nonquia idonei sumus cogita¬
realiqͥda nobis qͣsi ex nobis met-
ipsis: sed suffitientia nr̃a exdeo
est. Ui de.si scđm hominẽ uiue¬
bat: qui ueraciter ista dicebat:
Ammonens ergo apłs hominẽ.
ipsum: quia homo est et ipse:
Sed ideo dr̃etiam seđin carnẽ
iniuere cum ita uiuit: quia et¬

Expanded text:
carnales estis, et secundum hominem ambulatis? Indignitatis causam ostendit; quia qui de homine sperat auxilium, carnalis est. Qui autem. spreta humanitate, de Deo sperat, spiritalis est; quia les eos dixisset, non ait \'secundum carnem ambulatis>, sed: secundum hominem, quia et hoc quid uoluit intellegi nisi secundum carnem? nam utique si culpabiliter quidem secundum carnem, laudabiliter autem secundum hominem ambularetur, id est uiueretur, non exprobrans diceret: secundum hominem ambulatis. agnoscat homo obprobrium, mutet propositum, uitet interitum. auqui fecit hominem; ab eo, qui fecit te, noli deficere nec ad te. homo enim dicebat, qui tamen non secundum hominem uiuebat: non quia idonei sumus cogitare aliquid a nobis quasi ex nobismet ipsis, sed sufficientia nostra ex deo est. uide, si secundum hominem uiuebat, qui ueraciter ista dicebat. admonens ergo apostolus hominem, ipsum, quia homo est et ipse. sed ideo dicitur etiam secundum carnem uiuere, cum ita uiuit, quia et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet. nichĩ est homo. quã¬
tum autem ad ministeriũ
ꝑtinet: necessarius est. ut
honorificetur quasi seruus.
non ut aliquid de illosperet᷑
acd iniuriam dei. Qui autẽ
plantat et qui rigat unum
st. Unum sunt: quia am¬
bomercennarii sunt. quam¬
uis diuiersa sint illorũ officia
Piantare qtuppe. et rigare.
adiuuare est. quod utrumq
uaeuum erit ministerium:
siincorde deus non dat inere¬
mencum.S qui de sensu suo
alta sapiunt: ẽẽ humilicer
dei atiditores nolunt. Quia
dum se ẽẽ utiles deo estimant.
afructu se utilitatis alienant:
mercedem accipiet: scđ̾m suã
laborẽ. Quamuisunũ enim
sint s qui maior est quieuan¬
gelizat quam qui baptrzat:
ideo discreuit mercedes illo¬
rum. Et non solum ad hoc:
s ad doctrine sinceritatem
cede sit: qui inuiolatam tra¬
didit doctrinam: Dei enĩ

Expanded text:
pertinet, nihil est homo: quanpertinet, nihil est homo: quantum autem ad ministerium pertinet, necessarius est; ut honorificetur quasi servus, non ut aliquid de illo speretur ad injuriam Dei. Qui enim plantat, et qui rigat, unum sunt. Unum sunt, quia ambo mercenarii sunt; quamvis diversa sint illorum officiaPlantare quippe et rigare, adjuvare est. Quod utrumque vacuum erit ministerium, si in corde Deus non dat incrementum. Sed qui de sensu suo alia sapiunt, esse humiliter Dei adjutores nolunt, quia dum se Deo utiles esse aestimant, a fructu se utilitatis alienant. mercedem accipiet secundum suum laborem. Quamvis enim unum sint, sed quia major est, qui evangelizat, quam qui baptizat; ideo discrevit mercedes illorum; et non solum ad hoc, sed ad doctrinae sinceritatem cede sit dignus, qui inviolatam tradit doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
Demq cumde patre
anquam de agricola dixiss
qod infructuosos purget
caontinuo ȩtiam se ipsum
mundatorem palmitum
astendens. Iam uos inquit
munddi estis ꝓpter sermonẽ
quem locutus sumuobis
fereetipse mundator est pal¬
mitum: quod est agricolȩ.
nonuitis officium: Quietiã
palmites.operarios suos fec̃
Namet sinondant increm̃¬
tum: inpendunt tamen
aliqđ adiumentũ: S non
desuo:quia sine me inquit
nichil potestis facere: Audi
etiam ipsos confitentes. qͥd
autẽ est apollo: qͥd uͦ paulus:
nonitaq de suo. iam uero
quod sequitur. s ds̃ increm̃¬
tum dedit: non ꝑ illos s ꝑse
ipsum facit Excedit hoc
humanã humilitatẽ: ex ce¬
dit angłicam suiblimitatẽ:
non om̃ino ꝑtinet. nisi ad
agricolam trinitatem
Itaq neq qͥ plantat estalido.
neq qui rigat: ieo qui incre¬
mentum dat deus. Et pla¬
ntata eñ solent mori: et ri¬
gata adeffectũ fecundicacis
minime ꝑuenire: insi det
ds uegetam uitã. Quantũ
ergo adhonorificentiai dei

Expanded text:
Denique cum de Patre tanquam de agricola dixisset quod infructuosos palmitecontinuo etiam seipsum mundatorem palmitum ostendens, Jam tos, inquit, mundi estis propter sermonem quem locutus sum vobis. Ecce et ipse mundator est palmitum, quod est agricolae, non vitis officium: qui etiam palmites operarios suos fecit. Nam etsi non dant incrementum, impendunt tamen aliquod adjumentum; sed non de suo: Quia sine me, inquit, nihil potestis facere. Audi etiam ipsos confitentes: Quid autem est Apollo? quid autem Paulus? non itaque de suo. Jam vero quod sequitur, sed Deus incrementum dedit ; non per illos, sed per seipsum facit: excedit hoc humanam humilitatem, excedit angelicam sublimitatem, nec omnino pertinet nisi ad agricolam TrinitatemItaque neque qui plantat, est aliquid; neque qui rigat: sed qui incrementum dat Deus. Et plantata enim solent emori, et rigata ad effectum fecunditatis minime pervenire, nisi det Deus vegetam vitam. Quantum ergo ad honorificentiam Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo autem dixit. sic tamen
quasi ꝑignem: ut salus hec.
non sine pena sit. Quia non
dixit salutis erit ꝑignem:
ut merito suo abigne non
conbustus. saluus fiat exa¬
minatus ꝑignem: S cum
dicit. sic tamen quasi ꝑignẽ:
ostendit saluum quidem illũ
futurũ. sed penas illum pas¬
surum: ut ꝑignem purgatꝰ
fiat saluus: et non sicut ꝑfidi
ȩt̃no igne inꝑpetuum tor¬
queat᷑: ut ex aliqua parte
cat necesse est: qui seuidit fal¬
sum defendisse ꝓuero Et si¬
mili modo semꝑ fidutiam
habebit dei: quiabiecto falso.
secutus est uerum: et spreta
impietate. subcubuit pietati
Extra catholicam enim ȩccłã¬
quic quid est contrarium est¬
onis. Dequo aꝑte alio locosc̃p¬
tum est. Uas afiguli ꝓbat for¬
nax: et homines iustos tẽpta¬
tio tribulationis: Iste ignis:
fidelib. uniscilicet cogitans
quȩ sunt dei. quomodo pla¬
ceat deo. hoc est edificanti

Expanded text:
Ideo autem dixit: sic tamen Ideo autem dixit: sic tamen quasi per ignem; ut salus haec non sine poena sit, quia non dixit: Salvus erit per ignem; ut merito suo ab igni non combustus, salvus fiat examinatus per ignem; sed cum dicit: Sic tamen quasi per ignem, ostendit salvum illum quidem futurum, sed poenas ignis passurum; ut per ignem purgatus fiat salvus, et non sicut perfidi aeterno igne in perpetuum torqueatur: ut ex aliqua parte cat necesse est, qui se videt falsum defendisse pro vero: et simili modo semper fiduciam habebit Dei; qui abjecto falso, secutus est verum; et spreta impietate, succubuit pietati. Extra catholicam enim quidquid est, contrarium est de quo aperte alio loco scriptum est: Vasa figuli probat fornax, et homines justos tentatio tribulationis . Iste ignis ifidelibus, uni scilicet cogitanti quae sunt Dei, quomodo placeat Deo, hoc est aedificanti
Abbreviated transcription (Latin):
isse doctorem. mala autem
et adultera doctrina ic circo
inligno. et infeno. et stipula
significata est: ut ostenderet᷑
ignis esse esca. S icuius opus
manserit quod suꝑ edificaue¬
rit. mercedem accipiet. Cum
enim nichil in illo sordis in¬
uentum fuerit praue doctri¬
ne: ut inbono auro. itaerit
ut cres fr̃s incamino ignis.
mercedaẽ uitã et̃namcum
gloria accepturus. Quia siẽ
atirum. et argentum et la¬
pides quos ignis non consũp¬
sit:. ita et bonus magister in¬
corrciptibilis ꝑmanebit Si
cuꝰ opus arserit: de trim̃tũ
patietur O pus quodarde¬
redicitur: mala doctrinaẽ.
quȩ interibit. Cuncta em̃
mala ꝑibunt. sicut iter un¬
piorum: quia non sunt sub¬
Damnum atitẽ pati est: penas
ꝑpeti. Quis eniminpena po¬
situs iacturam non facit :
Ipse tamen saluus erit: sic ta¬
menquasi ꝑignem. S alut̃
illum futurũ dixit: quia ñ
interibit substantia quacon¬
stat. sicut et doctrina mala
ꝑibit: quia accidens causa est

Expanded text:
isse doctorem; mala enim isse doctorem; mala enim et adultera doctrina idcirco in ligno, feno, et stipula significata est, ut ostenderetur ignis esse esca. Si cujus opus manserit, quod superaedificaverit; mercedem accipiet. Cum enim nihil in illo sordis inventum fuerit pravae doctrinae, ut in bono auro; ita erit ut tres fratres in camino ignis , mercedem vitam aeternam cum gloria accepturus; quia sicut aurum et argentum, et lapides, quos ignis non consumit: ita et bonus magister incorruptibilis permanebit. Si cujus opus arserit, detrimentum patietur. Opus quod ardere dicitur, mala doctrina est, quae interibit. Cuncta enim mala peribunt, sicut iter impiorum; quia non sunt subDamnum autem pati est poenas perpeti. Quis enim in poena positus, jacturam non facit? Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem. Salvum illum futurum dixit; quia non interibit substantia, qua constat, sicut et doctrina mala peribit; quia accidens causa est.
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃is plantatio quannon
plantauit pater meus ce¬
lestis: eradicabitur. Fun
nere aliud fundamentum.
qua quauis heretieisint
aiii: non tamen docent.
Nn conmenta erroris com¬
iidare non possunt: nisi
stt posito saluatoris nomi
rep̃dicent: ut res contrari
ibt absurdas nominis dig
nsas acceptabiles faciat:
Siquus autem suꝑedificat
suꝑfundam̃tum hoc. au¬
nmargentum. lapides
mrosos. Lapides p̃ciosi sunt:
quos non corrũpit ignis:
triagenera posuit pre cla¬
raimtindo: inquib bo¬
nam doctrinam significa¬
uit Ligna fenum stipulã
riaalia genera posuit. sed
friuola: ut in his corrupta
tuana doctrina de signa¬
ta dinoscatur: Qui facit
hocopus: manifestus erit:
Des enim declarabit. quia
mignereuelabitur. Hoc est
mala doctrina.inigne om¬
nib apparebit: nrunc enim
quos dam fallit W uniris¬
cuitisq opus quale sit ignis
pbabit. Quia enim ꝑignẽ
eraminatio fiet: si inaliqͦ
non intienerit quod exurat.
manifestat illũ bonum fu¬

Expanded text:
Omnis plantatio, quam non Omnis plantatio, quam non plantavit Pater meus coelestis, eradicabitur . Funnere aliud fundamentum, quia quamvis haeretici sint aliqui, non tamen docent, enim commenta erroris commendare non possunt, nisi interposito Salvatoris nomine praedicent; ut res contrarias et absurdas nominis dignitas faciat acceptabiles. Si quis autem superaedificat supra fundamentum hoc, aurum, argentum, lapides pretiosos. Lapides pretiosi sunt, quos non corrumpit ignis. Tria genera posuit praeclara in mundo, in quibus bonam doctrinam significavit, Ligna, fenum, stipulam: tria alia genera posuit, sed frivola. In his corrupta et vana doctrina designata dignoscitur. Qui facit hoc opus, manifestus erit; dies enim declarabit, quia in igne revelabitur. Hoc est, mala doctrina in igne omnibus apparebit; nunc enim quosdam fallit. Et uniuscujusque opus quale sit, ignis probabit. Quia enim per ignem examinatio fiet, si in aliquo non invenerit, quod exurat, manifestat illum bonum fu
Abbreviated transcription (Latin):
ticipes: Nam cum eiquem
ipse ꝑint̃nam grãm infun¬
dit. nos exortationis uoce
concurrimus:hoc quod ille
ꝑsp̃magit intrinsecus. nos
exterius ministerio uocis
adiuuamus: Et cunc solũ
nr̃a exortatio ad ꝑfectionẽ
ducitur: cũi corde deus fci¬
gricultura: dei edificatio
estis: Hoc ad apłorum ꝑti
ut dignus eẽt p̃dicare euan¬
gelium: ut et hoc dei ẽẽ osten¬
deret.non hominis.Scdm
hanc itaq grãm: ut sapien¬
tem architectum. fundai¬
tum sedic̃ posuisse: It s¬
piens architectus funda¬
architectus est. qui iuxta
disciplinam auctoris collo¬
cat fundamentum: i est
qui scđm traditionẽ salua¬
toris euangelizat. flius
mali. aut boni doctores:
Untis quisq autem uideat:
quem ad modum sciꝑedif¬
cet. Idẽ: ut suꝑficia congra¬
ant fundam̃to. Nesiobliqͦ
fuerint et friuola: ruinam
faciant. manente incolume
fundamento. Quia sietiam
male doeuerit: xp̃inomen
ꝑmanet. quod est fundam̃¬
tum: Doctrina aut̃e mala
ꝑibit: sicut dicit dominus:

Expanded text:
sumus . Nam cum ei quem ipse per internam gratiam infundit nos exhortationis voce concurrimus, hoc quod ille per spiritum agit intrinsecus nos exterius ministerio vobis adjuvamus, et tunc solum nostra exhortatio ad perfectionem ducitur, cum in corde Deus fucultura, Dei aedificatio estis. Hoc ad apostolorum ut dignus esset praedicare Evangelium; ut et hoc Dei esse ostenderet, non hominis. Secundum hanc itaque gratiam, ut sapientem architectum fundamentum se dicit posuisse. Sapiens architectus architectus est qui secundum disciplinam auctoris collocat fundamentum, id est qui secundum traditionem Salvatoris evangelizat. Alius malis aut bonis doctoribus. Unusquisque autem videat, quemadmodum superaedificet, id est, ut superaedificia congruant fundamento; ne si obliqua fuerint et frivola, ruinam faciant, manente incolumi fundamento; quia si male docuerit, Christi nomen permanet, quod est fundamentum: doctrina autem mala peribit, sicut dicit Dominus:
Abbreviated transcription (Latin):
Intemploenim suo habitet ne
ficat intelli gendum sp̃ms¬
Sp̃s enim sc̃s sicreatura nor
creator eẽt. ꝓfecto naturan
tionalis cet᷑. Ipsa eẽt eni
stimma creatura. Et ideon
regula fidei non poneretur
ante eccłam: quia et ipse at
ecclam ꝑtineret. in illa cius
parte quȩ incelis est.Nec ha¬
beret templum: s etiam ipse
templum eẽt. Templũ aut̃
tis quia corpora ur̃a menbra
habet: neq enĩ aliud templi
cius et aliud templũ dei est
cum idem dicat apłs: Nesel¬
tis quia templum dei estis
quod ut ꝓbaret. ad iecit: Et
sp̃s dei habitat inuobis: Ds̃
ergo habitat incemplo suo:
non solum sp̃s sc̃s: sedeciam
pater et filius: Quia etiam
de corpore suo ꝑquod factus
est caput eccłe. quȩ in homi¬
nib est ut sit in om̃ib ipse
primatum tenens: att¬

Expanded text:
in templo enim suo habitet necin templo enim suo habitet necnificat intelligendum Sps sanctus si creatura, non creator, esset, profecto creatura rationalis esset; ipsa est enim summa creatura. Et ideo in Regula fidei non poneretur ante Ecclesiam, quia et ipse ad Ecclesiam pertineret in illa ejus parte quae in coelis est. Nec haberet templum, sed etiam ipse templum esset. Templum autem tis quia corpora vestra membra habet? Neque enim aliud templum ejus, aliud templum Dei est, cum idem dicat Apostolus, Nescitis quia templum Dei estis: quod ut probaret, adjecit, Et Spiritus Dei habitat in vobis . Deus ergo habitat in templo suo, non solum Spiritus sanctus, sed etiam Pater et Filius, qui etiam de corpore suo, per quod factus est caput Ecclesiae, quae in hominibus est, ut sit ipse in omnibus primatum tenens
Abbreviated transcription (Latin):
loqttur apłs. talis debet in¬
tellegi. ut ambo ꝑeumtran¬
seant. Idẽ et quiedificat sup
hoc fundamentum. aurum
argentum. lapides p̃ciosos:
et qui ȩdificat ligna. fenum.
stipulam: Cum enim hoc
dixisset. ad iunxit. Unius euiꝰ¬
q opus quale sit ignis ꝓbabit.
sicuius opus manserit. quod
suꝑ edificat. mercedem acci¬
piet. sicuius autemopus ex¬
ustum fuerit: damnũ patiet᷑
Ipse autem saluus erit. sic tam̃
quasi ꝑignem. Non ergo uni¬
us eorum: s utͥ  usq opus.
ignis ꝓbabit. Tale aliquid
etiam post hancuicam fieri:
ineredibile non est. Et utrũ
ita sit. queri pocest: et aut inue¬
ri: ut latere. non nullos fideles
ꝑignem quendam purgatori¬
um. Quantomagis uel minꝰ¬
dilexerunt. tanto tardius citi¬
tisq saluari: nontamentales
de quib dictum est. quod reg¬
num dei non possidebunt: nͥ
conuenienter penitentibus.
eadem criminare mittantur:
et sp̃s dei habitat inuobis:
Templũ dei nos dicit: ut dm̃
in nobis habitare sciamus:

Expanded text:
lus, talis debet intelligi, ut ambo per eum transeant; id est, et qui aedificat super hoc fundamentum, aurum, argentum, lapides pretiosos, et qui aedificat ligna, fenum et stipulam. Cum enim hoc dixisset, adjunxit: Uniuscujusque opus quale sit, ignis probabit. Si cujus opus permanserit, quod superaedificavit, mercedem accipiet. Si cujus opus autem exustum fuerit, damnum patietur: ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . Non ergo unius eorum, sed utriusque opus ignis probabit. Est qetiam post hanc vitam fieri incredibile non est. Et utrum ita sit quaeri potest, et aut invenire aut latere nonnullos fideles per ignem quemdam purgatorium. Quanto magis mindilexerunt; tanto tardius citiusque salvari non tamen tales, de quibus dictum est quod regnum Dei non possidebunt, nisi convenienter poenitentibus eadem crimina remittantur. et Spiritus Dei habitat in vobis? Templum Dei nos esse dicit, ut Deum in nobis habitare sciamus;
Abbreviated transcription (Latin):
uitione ꝓposita. eis potius¬
alet carere quam xp̃o:
putimore amittendi talia
amamittit: saliuuis est qui¬
am: sic camen quasi ꝑignem:
sna urit eum dolor rerum
qas dilexerit amissarum.
hinsubuertit neq consumit.
sindamenti stabilitate. atq
nquippe fenum et stipula.
non abstirde accipi posst rerũ
srularium. quãuis licite con¬
isarum tales cupiditates: ut
anittisine animidolore non
pssint: Cum autem iste do¬
lorurit. si xp̃s incorde funda¬
menti habet locum. idẽ ut ei
nebil ante ponatur. Et mal¬
let homo qui cali dolore utit.
rebi quas ita diligit magis
siltius. Si autem res eiusmodi
emporales ac seculares tẽpore
emptationis maluerit tenere
suam xp̃m: eum infundam̃to
onhabuit qui hee priori loco
habuit: cum medificio prius
non sit aliquid fundamento:¬

Expanded text:
itione proposita, eis mallet carere quam Christo, nec timore amittendi talia oleat cum amittit, salvus est quidem, sic tamen quasi per ignem, quia urit eum dolor rerum quas dilexerat amissarum, sed non subvertit, neque consumit fundamenti stabilitatem, atque na quippe et fenum et stipula non absurde accipi possunt rerum saecularium, quamvis licite concessarum, tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Cum autem iste dolor urit, si Christus in corde fundamenti habet locum, id est, ut ei nihil anteponatur, et malit homo qui tali dolore uritur, rebus quas ita diligit magis salvus. Si autem res hujusmodi temporales ac saeculares tempore tentationis maluerit tenere quam Christum, eum in fundamento non habuit; quia haec priore loco habuit, cum in aedificio prius non sit aliquid fundamento
Abbreviated transcription (Latin):
ergo tanquam lacteus po¬
tus: Istis tanquam solidus
cibus: non quia hoc illi alit̃
in popłis. isti aliter ineubi¬
culis cognouerunt: sed qđ
eodem modo utriq cum
palam diceretur audiebant.
ꝓstio modo quiq capiebant.
Cum enim xp̃s ꝓpterea sit
erucifirus. ut inremissionẽ
peccatorum sanguinẽ fun¬
deret: quia eius uinigeniti
passione dituna gratia cõ¬
mendatur. ut nemo inho¬
mine gloriet᷑: quomodo
intelligebant xp̃m eruci¬
firum. qui ad hue dicebant
Ego sum pauli: numquid
quomodo ipse paulus qui
cifiro. et ipse cibũ ꝓsua capa¬
citate sumebat: et illos lac¬
te ꝓeorum infirmitate nui¬
simul audiunt spiritales
atq carnales: ꝓsuoquiq
modulo capiunt.Iiiut par¬
uuli: isti ut maiores. Iiliut
lactis alimentum.: istiut
cibi solidamentum: fier¬

Expanded text:
ergo tanquam lacteus poergo tanquam lacteus potus, istis tanquam solidus cibus: non quia hoc illi aliter in populis, isti aliter in cubiculis cognoverunt; sed quod eodem modo utrique cum palam diceretur audiebant, pro suo modo quique capiebant. Cum enim Christus propterea sit crucifixus, ut in remissionem peccatorum sanguinem funderet, qua ejus Unigeniti passione divina gratia commendatur, ut nemo in homine glorietur; quomodo intelligebant Christum crucifixum qui adhuc dicebant, Ego sum Pauli ? Numquid quomodo ipse Paulus qui crucifixo, et ipse cibum pro sua capacitate sumebat, et illos lacte pro eorum infirmitate nusimul audiunt spirituales atque carnales, pro suo quique modulo capiunt; illi ut parvuli, isti ut majores, illi ut lactis alimentum, isti ut cibi solidamentum:
Abbreviated transcription (Latin):
sõs sc̃ĩ. Et ego fr̃s. non potui
nobis loqui qtiasi sp̃italibus
s quasi carnalib. Hoc est
nim quod noniudicauit se
scire ineis. nisi iħm xp̃m: et
hunc erticifixum: Ipsum ñ
potuit loqui quasi sp̃italib
s quasi carnalib: quia hoc.
sicut sp̃itales capere non uale¬
bant. Qui cumq auitẽ sp̃itales
inter eos erant: hoc quod illi
tanquam lac audiebant. sp̃i¬
tali incellectu ipsi capiebant:
Et est sensus: Non potustis
quasi sp̃itales s quasi carna¬
les capere: quod loquebar:
Uelut lacte paruulos aluisse
acarnalib eomodo absp̃italib
cogitatur. Et illis est lac. istis
cib. quia et si non audiunt
amplics. intellegunt amplis.
Nonenim ȩqualiter mente ꝑ¬
cipitur: etiam quod infide
pariter abutrisq recipit᷑
Itafit. Vt p̃dicatus ab apłis
Et ipsis uocatis iudeis et gre¬
cis. Dei uirtus et dei fapientia:
s carnalib parutilis id tantũ
credendo tenentib: sp̃italib
acitem et capatiorib. idetiam
intellegendo cernentio. Iuis

Expanded text:
tolus, Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus. Hoc ipsum enim quod non judicavit se scire in eis nisi Jesum Christum, et hunc crucifixum , ipsis non potuit loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus; quia id sicut spirituales capere non valebant. Quicumque autem spirituales inter eos erant, idem quod illi tanquam carnales audiebant, spirituali ipsi intellectu capiebant:eret: Non potuistis quasi spirituales, sed quasi carnales capere quod loquebar. elut lacte parvulos aluisse a carnalibus quo ab spiritualibus cogitatur, et illis est lac, istis cibus; quia et si non audiunt amplius, intelligunt amplius. Non enim aequaliter mente percipitur, etiam quod in fide pariter ab utrisque recipitur. Ita fit ut praedicatus ab Apostoet ipsis vocatis Judaeis et Graecis Dei Virtus et Dei Sapientia : sed carnalibus parvulis id tantum credendo tenentibus, spiritualibus autem capacioribus id etiam intelligendo cernentibus; illis
Abbreviated transcription (Latin):
erat uerbum. et uerbum
atit quid indoctrina sana
quod tamen et paruulis ñ
tacetur et grandib: nec pꝰ¬
tiulis occultatur nec gran¬
dib Sedalia est ratiotie¬
rum tacendr alia tierũ diam¬
di: Necessitates eause uerĩ
tacende longam est omnes
querere uel inserere: Quarũ
tamen est et hȩc una: Nee pei¬
ores faciamus eos qui non
intelli gunt: dum tiolumꝰ
eos qui intelli gunt facere
doctiores: qui nobis aliqͥd
tacentib doctiores quidem
non fiunt: s nec peiores fi¬
tnt: cum autẽ res uera ita
se habeat. ut fiat peior. nob̾
eamdicentio. Ille qui caꝑe
non potest:nobis autẽ tacen¬
tib. illequi potest: quid
ptitamus esse faciendum:
isum. ut qui potest capiat.
amn tacendum: ut non so¬
midambo non capiant.
aiam qui est incelli genti
cipse sit peior: qui si audi
set caperet. ꝑ illum etiã
aures discerent. Quo enĩ
scapatior tit discat: eo ma¬
qs est idoneus. ut alios doce¬

Expanded text:
erat apud Deum, et Deus aut quid in doctrina sana Quod tamen et parvulis non tacetur et grandibus, nec parvulis occultatur a grandibus. Sed alia est ratio verum tacendi, alia verum dicendi necessitas. Causas verum tacendi longum est omnes quaerere vel inserere: quarum tamen est et haec una, ne pejores faciamus eos qui non intelligunt, dum volumus eos qui intelligunt facere doctiores; qui nobis aliquid tale tacentibus doctiores quidem non fiunt, sed nec pejores fiunt Cum autem res vera ita se habet, ut fiat pejor nobis ean dicentibus, ille qui capere non potest; nobis autem tacentibus, ille qui potest: quid putamus esse faciendum? m verum, ut qui potest capere capiat; quam tacendum, ut non solum id ambo non capiant, verum etiam qui est intelligentior, ipse sit pejor? Qui si audiret et caperet, per illum etiam plures discerent. Quo enim est capacior ut discat, eo magis est idoneus ut alios doce
Abbreviated transcription (Latin):
nales. M unc his loquitur.
quiꝓpterea quod scłi ad huc
uoluptatib seruiebant. car¬
nales erant:quamuis iam
baptirati essent. et fp̃m sc̃m
accepissent: Tomen qitia pꝰ
baptismũ. statim ad uete

Expanded text:
nalibus. Nunc his loquitur, qui propterea quod saeculi adhuc voluptatibus serviebant, carnales erant. Quamvis jam baptizati essent, et Spiritum sanctum accepissent; tamen quia post baptismum stat
Abbreviated transcription (Latin):
posse fieri.quam quomodo
scit: Ideo quicquid aliter au¬
dit quam nouit. stultũ iudi¬
cat: Nichil enim estimat pos¬
se fieri. sine commixtione. Vn¬
de ridet. audiens dm̃ fllitim
genuisse: quem scit simplicẽ
et incorporeum: et uirginẽ
peperisse: et resoluta corpora
rursum uocariaduitam. Cũ
hȩc magis ad laudem dei ꝓfici¬
ant: ut ille credatur fecisse:
Cuius oꝑis ratio. inuestigai
non potest: Deuis est eñiqui
fecit: In becillitas enim hn¬
mana stultum putat. qtioo
scientia sua non concludit.
cum hoc magis sttiltũ debent
habere: Et illud praidens qu
quia dei factum dicit᷑ comp̃
traditionem sequentes. cdum
unius dei fidem abnegant:
sp̃italiter factum est. quod
ratione carnis inflatipuca¬
bant fieri non posse. Et sic
repbi ad notati: sp̃italiter con¬
dempnati sunt: S p̃italis
autẽ diuuidicat omĩa: et ip̃se
anemine iudicatur. Qm̃
uera ratio sp̃italium est. idẽ
credentium. Hoc enĩquis ñ¬
cuꝑat᷑: quod credit. Ideo spiri

Expanded text:
posse fieri, quam quomodo posse fieri, quam quomodo scit. Ideo quidquid aliter audit, quam novit, stultum judicat; nihil enim existimat posse fieri sine commixtione. Unde ridet audiens Deum Filium genuisse, quem scit simplicem et incorporeum: et Virginem peperisse, et resoluta corpora rursum revocari ad vitam; cum haec magis ad laudem Dei proficiant, ut credatur fecisse, cujus operis ratio investigari non possit; Deus est enim, qui fecit. Imbecillitas enim humana stultum putat, quod scientia sua non concludit; cum hoc magis stultum deberet habere, et illud prudens, quod quia Dei factum dicitur, non traditionem sequentes, dum unius Dei fidem abnegant, spiritualiter factum est, quod ratione carnis inflati putant fieri non posse: et sic reprobi annotati, spiritaliter condemnati sunt. Spiritalis vero dijudicat omnia, et ipse a nemine judicatur. Quoniam vera ratio spiritualium est, id est, credentium; hoc enim quis nuncupatur, quod credit: ideo ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. qui fertur dissoluta
lasciuia anime sue:qua non
regit sp̃s. neq cohercet intra
metas naturalis ordinis: quia
et ipse se non subdit regendũ
animalis dictus est ab anima:
Carnalis. acarne eoquod
totus homo exanima constet
que sunt sp̃s dei: idẽ qtuid gra¬
tiȩ credentib erux conferat
xp̃i Et putat hoc in illa eru¬
ce actum eẽ tantũmodo: ut
nobis usq ad mortẽ ꝓueritate
certantib. imitandum p̃beret᷑
exemplum: Namsiscirent
huiꝰmodi homines.qui no¬
lunt eẽ nisi homines. quẽ ad¬
modum xp̃s crucifixtis. factus
est nobis sapientia adeo et iu¬
stitia et sanctificatio et redem¬
ptio. ut quemadmodũ scrip¬
tumest. Quigloriatur in dño
gloriet᷑ ꝓculdubio nonglori¬
arentur inhominib. nec car¬
naliter dicerent. Ego sũ pauli
ticia est enim illi: et non pocest
intelligere quia sp̃italiter ex¬
similis: sensum suum interra
deprimit: Ideo nona ssequit᷑.
nisi que uidet: nec putã aliqͥd

Expanded text:
m, quia fertur dissoluta m, quia fertur dissoluta lascivia animae suae, quam non regit spiritus, neque coercet intra metas naturalis ordinis; quia et ipse se non subdit regendum ancarnalis a carne, eo quod totus ex anima constet quae sunt Spiritus Dei , id est, quid gratiae credentibus crux conferat Christi; et putat hoc illa cruce actum esse tantummodo, ut nobis usque ad mortem pro veritate certantibus imitandum praeberetur exemplum. Nam si scirent hujusmodi homines, qui nolunt esse nisi homines, quemadmodum Christus crucifixus factus sit nobis sapientia a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio, ut quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur in Domino glorietur ; procul dubio non gloriarentur in homine, nec carnaliter dicerent, Ego quidem sumtitia est enim illi et non potest intellegere quia spiritaliter exsimilis 120 sensum suum in terram deprimit; ideoque non assequitur nisi quae videt: nec putat aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
rent principes huiꝰ scłi. quid
ad misissent mali. Non in
sensum nonuident: neq litte¬
rature studis ad p̃henditur
h ꝑfidem sp̃itali ratione con¬
cipitur: Dicente ysasa ꝓpħa:
Nisi credideritis: neq intelli¬
getis. Naturali enim magis
lege.quam cursu sꝑderum.
et calculis signorũ. que infir¬
mamento de notantur ad¬
discitur Deniq credentes
non humanis uerbis. s natu¬
re suȩ:uident congruere qd̃
iredunt: Opus enĩagnoscit
opificem: Ideoq euangłm
animis nr̃is loquit sp̃italia.
excitans illos ad cognitionem
sui cieatoris: S p̃italib sp̃ita¬
lia comparantes. Hoc est. his
qui mundanam ꝓuidentiam
refutant. sp̃italem efficatiam
tradere: que mysterio fidei con¬
tinetur:ad illuminandos sen¬
sus beniuolorum hominum
Credentes enimque mundi sa¬
pientia. stulta iudicat: sp̃itales
sunt: Animalis autẽ homo:
non ꝑcipit eaque sunt sp̃s dĩ¬
lis est. Quia animaliũ ritu
uersatur: qui putat nichil eẽ

Expanded text:
rent principes hujus saeculi quid rent principes hujus saeculi quid admisissent mali. Non in sensum non vident, neque litteraturae studiis apprehenditur: sed per fidem spiritali ratione concipitur, dicente Esaia propheta: Nisi credideritis, neque intelligetis . Naturali enim magis lege, quam cursu siderum, et calculis signorum, quae in firmamento denotantur, addiscitur. Denique credentes non humanis verbis, sed naturae suae vident congruere, quod credunt; opus enim agnoscit opificem: ideoque Evangelium animis nostris loquitur spiritalia, excitans illos ad cognitionem sui Creatoris. Spiritalibus spiritalia comparantes. Hoc est, iis qui mundanam prudentiam refutant, spiritalem efficaciam tradere, quae mysterio fidei continetur, ad illuminandum sensus benevolorum hominum; credentes enim quae mundi sapientia stulta judicat, spiritales sunt. Animalis autem homo non percipit ea, quae sunt Spirilis est: quia animalium ritu versatur, qui putat nihil esse
Abbreviated transcription (Latin):
inhuius mundi accepimis
s sp̃m qui ex deo est. Hine
scimus. quia sp̃m quidedes
est accepimus: qtua mundi
sp̃s nom potest scire quȩ ab
hoc nobis insinuata sunt.
Sp̃s tamen mundihic est.
ꝑquem arripiuntur fanati¬
er quisine deo sunt. Est eni
inter mundanos sp̃s potior
unde solet coniecturis quȩ
mundi sunt ditiinare. qũẽ
phyconem appellant: hic
est qui ꝑtierisimilia fallitur
ex falit: Hic est qui ꝑsybul¬
lam locutus est. sensũ nr̃or
secuitus: locum uolens inter
cȩlestes habere. Ut sciamus
quȩ adeo donata sunt nobis
Quia enim dei sp̃s datus est
nobis: scimus que adeo dona¬
ta sunt nobis. Non eñi posse¬
Ptsaperiorũ seire consiliũ.
ncreatura conditoris sui
hnoscere uoluntatem Que
aoquimur. Ut hinc ma¬
ststum sit scire nos que adõ
iins donata sunt. q & hec
bquimur ut et alii discant
ndoctrinam sp̃italem. Predi¬
atorib enim. idẽ apłis insi¬
nata diuinitus sunt. quȩ
naderent populis. et ad disce¬

Expanded text:
ritum hujus mundi accepimus; sed Spiritum qui ex Deo est. Hinc scimus quia Spiritum, qui de Deo est, accepimus, quia mundi spiritus non potest scire, quae ab hoc nobis insinuata sunt. Spiritus tamen mundi hic est, per quem arripiuntur fanatici, qui sine Deo sunt; est enim inter mundanos spiritus potior; unde solet conjecturis, quae mundi sunt divinare, quem pythonem appellant. Hic est qui per verisimilia fallitur et fallit: hic est qui per Sibyllam locutus est, sensum nostrum secutus, locum volens inter coelestes habere. Ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis. Quia enim Dei Spiritus datus est nobis, scimus quae a Deo donata sunt nobis. Non enim haec possesunt superiorum scire consilium, neque creatura conditoris sui dignoscere voluntatem. Quae et loquimur. Ut hinc manifestum sit scire nos quae a Deo nobis donata sunt; quia haec et loquimur, ut et alii discant per doctrinam spiritalem. Praedicatoribus enim, id est, apostolis insinuata divinitus sunt, quae traderent populis, et addisce