comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sui xp̃c uocauit e celo: qui quod
ꝑ sequi uidebatur eccłiam. non
impietate irreligiosi animi se¬
uiebat: s sub nube ignoran¬
tie nouam non ꝑspiciens gra¬
tiam. amore antique deuoti¬
onis errabat. Ideo deniq ab o¬
culis eius ueteris umbre caligo
detersa ẽ: ut uerum illud lum̃
quod e celestib choruscabat. ⁊
sibi adquireret et omnib reue¬
laret. Cecatus illuminatusq est
non alia dispensatione. nisi ut
clausis carnalib oculis. sp̃alis
ei aspectus ad inspiciendam dei gͣ
ciam formaretur. Accepit ⁊ fideli
occultantẽ. filium ẽẽ. dei uiui sp̃s
sc̃i radio illuminatꝰ inspex̃. Ait
ponsionis plenitudinẽ pisca¬
torem ꝓtulisse miretur qtii
compendio breuissime confes¬
sionis aꝑuit. et quod de patͦ
habebat dominus. et quod de
humana natiuitate susceꝑat.
xp̃c enim et filius dei uiui. utͥ¬
usq nature in diuisum conti¬
uet sacramentum. Uere susci¬
piendum cunctis ⁊ mirabilẽ

Expanded text:
sui Christus vocavit e coelo; qui quod sui Christus vocavit e coelo; qui quod persequi videbatur Ecclesiam, non impietate irreligiosi animi saeviebat, sed sub nube ignorantiae, 228 novam non perspiciens gratiam; amore antiquae devotionis errabat. Ideo denique ab oculis ejus veteris umbrae caligo detersa est, ut verum illud lumen, quod de coelestibus coruscabat, et sibi acquireret, et omnibus revelaret. Caecatus illuminatusque est, non alia dispensatione, nisi ut clausis carnalibus oculis, spiritualis ei aspectus ad inspiciendam Dei gloriam formaretur. Accepit et fidelioccultantem, Filium esse Dei vivi Spiritus sancti radio illuminatus inspexit; ait ponsionis plenitudinem piscatorem protulisse miretur, quam compendio brevissimae confessionis aperuit, et quod de Patre habebat Dominus, et quod de humana nativitate susceperat? Christus enim et Filius Dei vivi, utriusque naturae indivisum continet sacramentum, vere suscipiendum cunctis; et mirabilem
Abbreviated transcription (Latin):
apłorum passio
frẽs. quorum hodie
natalem sollempniter celebramꝰ.
cunctis ẽ. honoranda credentib:
quos ꝓuisticie pietatizq pleni¬
tudine saluator mundi huma¬
no generi. et patres ẽẽ:. dedit et
uidices. Quante autem indegri¬
tatis. quanteue pietatis fuerint.
hinc uel manine ꝑuidendum
ẽ: quod ille eos ad emendationẽ
corrupti seculi: et ministeriũ
sue uoluntatis elegit. quem ñ
fallebat electio. uocauit namq
petrum opib pauꝑẽ. opere pis¬
catorem: qui a conuersatione
popłari. et communione urbiũ
segregatꝰ. uitam int̾ fluctꝰ age¬
bat in nocuam: et uictum de sim¬
plicitate querebat. quem tamen
ita dixerim pauꝑem. ut competẽs
ei substantia non deeẽt: quem be¬
ne merentem de deo. copiosa ma¬
ris diues unda pascebat. Eleccꝰ
est ergo ad predicationem saluta¬
ris uerbi: ut mutata uice. cele¬
stis misterio sacramenti: qui cap¬
tura piscium alebatur. salute ho¬
minũ pasceretur. Gloriosissimũ
etiam paulum ad fidem nomĩs

Expanded text:
tolorum passio, fratres, quorum hodie natalem solemniter celebramus, cunctis est honoranda credentibus, quos pro justitiae pietatisque plenitudine Salvator mundi humano generi et patres esse dedit et judices. Quantae autem integritatis, quantaeve pietatis fuerint hinc vel maxime pervidendum est, quod ille eos ad emendationem corrupti saeculi, et ministerium suae voluntatis elegit, quem non fallebat electio. Vocavit namque Petrum opibus pauperem, opere piscatorem; qui a conversatione populari, et communione urbium segregatus, vitam inter fluctus agebat innocuam, et victum de simplicitate quaerebat; quem tamen ita dixerim pauperem, ut competens ei substantia non deesset; quem benemerentem de Deo copiosi maris dives unda pascebat. Electus ergo est ad praedicationem salutaris verbi, ut, mutata vice coelestis mysterio sacramenti, qui captura piscium alebatur, salute hominum pasceretur. Gloriosissimum etiam Paulum ad fidem nominis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriis habundat bonis: scłi
thesauros nonquerit. Bona
brietas. misciłia. castitas. Que
bona omnia: auro sunt preci¬
osiora. Ut sciatis quia ista uilio¬
ra sunt metalla: auri talenta
emi possunt: argenti uasa cõ¬
parari possunt: honestas sola
non potest.Honestas enimñ
emitur. s acquiritur: quia
ñ constat precio. s uir¬
tute. Cu gͥ qui aurum
pꝰsides: si placet. bona nr̃a¬
inuicẽ conferamus. Tu cum
peregre ꝓficisceris. thesauri¬
tui necessario domi remanẽt:
quibz longe a te positis. sem
mum redieris. non habeas
quod habebas. Ita dum amis¬
sionem horum metius: apd̃
conscientiam tuam. nudus
et pauper es. Ego autem qͦ¬
cumq iero. mee aiuitie me
secuntur: nec separari ame
nentur. T cum recedis a secu¬
lo: relinquendo tuas auuitias
ꝑdidisti. Ergo autem cum mͥ
de hoc mundo migrare contĩ¬
git: diuitias meas metum ad
paradysum ueho. Tuas diui¬
tias post mortem exemplo
illiꝰ purpurati diuitis. ignis ⁊

Expanded text:
propriis abundat bonis, saeculi propriis abundat bonis, saeculi thbrietas, misericordia, castitas, quae bona omni auro magis sunt pretiosa, ut sciatis, quia his ipsa viliora sunt metalla. Auri talenta erui possunt, argenti vasa comparari possunt, honestas sola non potest erui; honestas enim non eruitur, sed acquiritur, quia non constat pretio, sed virtute. Tu igitur qui aurum possides, si placet, bona invicem conferamus. Tu cum peregre tui necessario 267 domi remanent, quibus longe a te positis, sempmum redieris, non habeas quod habebas. Ita dum semper amissionem eorum metuis, apud conscientiam tuam nudus et pauper es. Ego autem quocunque iero, meae divitiae me sequuntur, nec separari possnentur. Tu 268 cum recedis a saeculo relinquendo, tuas divitias per idisti; ego autem, cum mihi de hoc mundo migrare contingit, divitias meas mecum ad paradisum veho; tuas divitias post mortem, exemplo illius purpurati divitis, ignis et
Abbreviated transcription (Latin):
tos igitur pene homines agi¬
tat auaritia. nullum de his quie¬
tum ẽẽ. ꝑmittit. hi enim qui
nichil habent cupiditate torqnͣ¬
tur: illi qui diuitias possident.
sollicitudine cruciantur. Nec ip¬
sis enim bene ẽ. qui recondito
auro incubant immo ipsis ẽ.
grauiꝰ. Semꝑ enim sunt anxii.
mesti. sollicrti ne hoc seruus au¬
ferat: ne fur effodiat: atq id̾o
recrudentes illud tenebris ita
abscondunt. ut omnino subt̾¬
fugiat notionem: nichil ex eo
ꝓferentes aliquando adusum.
ne aꝑitio latebrarum sit cau¬
sa ꝓdendi. Seruant autem illd̃.
et non utuntur: seruant inꝙͣ
Custodes ergo aixerim istos eẽ.
non dominos: et alienum at¬
tendere diligenter. ñ ꝓpͥum
conuenient expend̾e. Quid gͥ
frẽs putatis. habere aurum eẽ.
diuitias: Ego dixerim maiores
ciosior enim mens ẽ. que aurũ
despicit: quamq̃ auxũ acqͥrit.
Maiores plane sunt diuitie.
ñ habere aurum: s aurum
habentib eminere. Qui enĩ

Expanded text:
tos igitur pene homines agitos igitur pene homines agitat avaritia, nullum de his quietum esse permittit. Hi enim qui nihil habent cupiditate torquentur; illi qui divitias possident sollicitudine cruciantur; nec ipsis bene est qui recondito auro incubant, imo ipsis est gravius. Semper enim sunt anxii, moesti, solliciti ne hoc servus auferat, ne fur effodiat; atque ideo retrudentes illud tenebris ita abscondunt, ut omnium subterfugiat notionem, nihil ex eo proferentes aliquando ad usum, ne apertio latebrarum sit causa prodendi. Servant autem illud et non utuntur, servant, inquam; custodes ergo dixerim istos esse, non dominos, et alienum attendere diligenter, non proprium convenienter expendere. Quid ergo, fratres, putatis habere aurum esse divitias? Ego dixerim majores tiosior enim mens ejus, quae aurum despicit quam quae aurum requirit, majores plane sunt divitiae non habere aurum, sed aurum habentibus eminere. Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
quoquo pacto possid̾int: exi¬
stimantes sicut ait scriptura.
uitam hominib compositã
ad lucrum et oportere unde¬
cumq etiam ex malo acqui¬
rere: atq huius modi homi¬
nes aũ lucrum auri querũt.
dampnum salutis inueni
est: qui hoc non sit imbutus
Dauci ad modum sapientes.
ab hac pestilentia se defendt.
Si negociatorem cogites:
ꝓpter auariciam primus in
culpa ẽ. Si militem respicias.
litie. Si officia singula ꝑscru¬
teris: inuenies homines non
honestate adduci ad obsequi¬
um: sed preda ueluti ad nego¬
tium ꝓuocari. Omnes igitur
pene lucris ac negociis student.
et cum pͥmo surgunt diluculo
non cogitant. nisi ut aliquid
undecumq ꝑcipiant. Quod
siquis honestus conuincerit.
aut retruderit indicantis au¬
ctoritas. cur res alienas diri¬
piant:dampnum se ꝑtulisse que¬
runtur. Sine causa inquiunt
militamus: sine causa labo¬
ramus. Hodie domum referre
nil potui: iniquitas uidicis ma¬
le me facere non ꝑmisit. Cime¬

Expanded text:
quoquo pacto possederint; exiquoquo pacto possederint; existimantes enim, sicut ait propheta , vitam hominum compositam ad lucrum, non dubitant undecunque, etiam ex malo, acquirere; atque ita hujusmodi homines, dum lucrum auri quaerunt, damnum salutis inveniu6 quotusquisque est qui hoc non sit imbutus? Pauci admodum sapientes ab hac pestilentia se defendunt. Si negotiatorem cogites; propter avaritiam primus in culpa est. Si militiam tantum respicias; litiae. Si officia singula perscruteris, invenies homines non honestate adduci ad obsequium, sed praeda veluti ad negotium provocari. Omnes igitur pene lucris ac negotiis student; et cum primo surgunt diluculo, non cogitant nisi ut aliquid undecunque percipiant. Quod si aut honestas convicerit, aut retuderit judicantis auctoritas, cum res alienas diripiant, damnum se fecisse queruntur. Sine causa, inquiunt, militamus, sine causa laboramus; hodie domum referre nihil potui, iniquitas judicis male me facere non permisit. Cunc
Abbreviated transcription (Latin):
paulus apłs crncifixus fue
dicit. ut intelligas crucem. ñ
ligni ẽẽ. patibulum: s uite uͥ¬
gelium uiuat: crur ẽ. atq
martyrium. Sed hoc ẽ. quod
in nob̾ difficile reꝑitur: ut
omnes actus nr̃i scđ̃m euan¬
głium dirigantur. atq ideo
quocienscumq uoluptatib
uolutamur: crucem saluato¬
ris amittimus. Ip̃c enimẽ.
caritas: paxu eritas. mã¬
suetudo. Quomͦ a ergo po¬
test castitati testi moni¬
um ꝑibere corruptꝰ ÷ aut
quomodo potest pacem ꝑ¬
dicare ciuꝰ animus inlite ẽ
suecudinem quom odo ser¬
uabit inconstans: Quomͦ
dicat dominus. nolite possi¬
dere ꝓhibet: non habentiũ
cupiditatem qua pena con¬
dempnat: Et si qui ꝓpria
habent amittere iubentur:
illiqui aliena dieipuint
quam grauit̾ feriunt᷑ : Sunt
enim pleriq frẽs. quicum hu¬
mili loco geniti fuerint. ⁊ nul¬
las aparentib diuitias con¬
secuti sint. tanta auaritie cu¬
piditate iactantur. ut putent
se sine causa natos. nisi aur̃

Expanded text:
Paulus apostolus crucifixus fuerPaulus apostolus crucifixus fuerdicit, ut intelligas crucem non ligni esse patibulum, sed vitae vigelium vivat, crux est atque martyrium. Sed hoc est, quod in nobis difficile reperitur, ut omnes actus nostri secundum Evangelium dirigantur; atque ideo, quotiescunque voluptatibus volutamur, crucem Salvatoris amittimus. Christus enim est castitas, pax, veritas, mansuetudo. Quomodo ergo potest castitati testimonium perhibere corruptus? Aut quomodo potest pacem praedicare, cujus animus semper suetudinem qualiter servabit inconstans? Quomoddicat Dominus: Nolite possidere prohibet, non habentium cupiditatem quae poena condemnat? Et si qui propria retinent amittere jubentur, illi qui aliena diripiunt quam graviter feriuntur? Sunt enim plerique, fratres, qui cum humili loco geniti fuerint, et nullas a parentibus divitias consecuti sunt, tanta avaritiae cupiditate jactantur, ut putent se sine causa natos, nisi aurum
Abbreviated transcription (Latin):
fectum salutis nr̃e. martyrum
exempla scõrum: qui ꝓpter
adipiscendam celestem coro¬
nam omnib se mandatis
dm̃cis subdiderunt: ⁊ ita se¬
cunctis deuinxerunt legibꝰ
saluatoris. in ꝓpt̃ ante actam
uitam mererentur ad hanc
martyrii głiam ꝑuenire.
Non enim illo tantum tem
mini quo confessionis sup¬
plicium ꝑtulerunt: s neces¬
se fuit illos prius secundum
est inquam. ut initia bona
fuerint. quorum finis ẽ. op¬
timus subsecutus: et mr̃es
eos non solum fuisse cum paᷤ
latine testis dicitur. Quoci
de ⁊ crux domini ñ illa tan¬
tum dicit᷑. que passionis tẽ¬
pore ligni affixione construi¬
tur: s illa que tocus uite
curriculo cunctaꝵ discipli¬
narum uirtutib coaptat᷑:
de qua michi uidet᷑ salua¬
tor dicere. Qui uuult pꝰ me
uenire: tollat crucem suã ⁊
sequatur me. Nunquid enĩ¬
omnes martyres qui secuti
sunt dñm. crucifixi sunt:
Nonquid omnes urrgines
que uixta apocalipsin secun¬
tur agnum dei. crucifixe st̃
ut sequantur: Nunquid

Expanded text:
fectum salutis nostrae martyrum exempla sanctorum, qui propter adipiscendem coelestem coronam omnibus se mandatis dominicis subdiderunt; et ita cunctis devinxerunt se legibus Salvatoris, ut propter anteactam vitam mererentur ad hanc martyrii gloriam pervenire. Non enim illo in tempore mini, quo confessionis supplicium pertulerunt; sed necesse est illos prius secundum est enim, ut initia bona fuerint, quorum finis est optimus subsecutus; et martyres eos non solum fuisse cum passLatine testis dicitur; ac quode et crux Domini non illa tantum dicitur quae passionis tempore ligni affixione construitur, sed et illa quae totius vitae curriculo cunctarum disciplinarum virtutibus cooptatur; de qua mihi videtur Salvator dicere. Qui vult venire post me, tollat crucem suam et suquatur me . Nunquid omnes martyres, qui secuti sunt Dominum, crucifixi sunt? Nunquid omnes virgines, qui juxta Apocalypsim sequuntur Agnum Dei, crucifixi sunt, ut sequantur? Nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
onis clamor exortus ẽ: ut uox
continuata cum lacrimis non
uideretur posse finiri. ꝑ ducta
est ad eum locum: ubi paulo
ante steterat tremens. Exulta¬
bant eam similem fc̃i. cui do¬
luerant remansisse dissimilẽ:
et nondlum fusas preces suas ꝓ

Expanded text:
onis clamor exortus est, ut uox onis clamor exortus est, ut uox continuata cum lacrimis non uideretur posse finiri. Perducta est ad eum locum. ubi paulo ante steterat tremens. Exsultabant eam similem fratri, cui doluerant remansisse dissimilem, et nondum fusas preces suas
Abbreviated transcription (Latin):
utriusq unum stantem sine
de formi motu: alteram m̃¬
bris omnib contrementem
Et qui ip̃m non uiderant: qui
in eo diuine miscdie factum eẽt
ineuis sorore cernebant.uide¬
bant enim quid in illo gratu¬
landum: quid ꝓula ẽẽt.oran¬
d̃um. Inter hec recitato eorũ
libello. de conspectu ppłi eos a¬
bire precepi: et tota ip̃a causa.
aliquando diligentuis cepe¬
ram disputare: cum ecce me
disputante. uoces alie deme¬
moria martiris noue gratula¬
tionis. audiuntur. Conuer¬
si sint eo qui me audiebant:
ceperuntq concurrere. Illa
enim ubi de gradib descend̃
inquib steterat: ad scm̃ mar¬
tyrem orare ꝑrexerat. Que
mox ut cancellos attigit:
collapsa similiter uelud in
sompnum. sana surrexit. Dũ
ergo requireremus quid fac¬
tum fuerit. unde ille strepitꝰ
lecus extiterit: ingressi sunt
cum illa inbasilicam ubi era¬
mus: ad ducentes eam sanam
de martyris loco. Tun uero tan¬
tus abutroq seru ammirati¬

Expanded text:
utriusque unum stantem sine utriusque unum stantem sine deformi motu, alteram membris omnibus contrementem. Et qui ipsum non uiderant, quid in eo diuinae misericordiae factum esset, in eius sorore cernebant. Videbant enim quid in illo gratulandum, quid pro illa esset orandum. Inter haec recitato eorum libello de conspectu populi eos abire praecepi, et de tota ipsa causa aliquanto diligentius coeperam disputare, cum ecce me disputante uoces aliae de memoria martyris nouae gratulationis audiuntur. Conuersi sunt eo, qui me audiebant, coeperuntque concurrere. Illa enim, ubi de gradibus descendit in quibus steterat, ad sanctum martyrem orare perrexerat; quae mox ut cancellos adtigit, conlapsa similiter uelut in somnum sana surrexit. Dum ergo requireremus quid factum fuerit, unde iste strepitus laetus exstiterit, ingressi sunt cum illa in basilicam, ubi eramus, adducentes eam sanam de martyris loco. Tum uero tantus ab utroque sexu admirati
Abbreviated transcription (Latin):
ad osculum ineum. ꝓcedimus
ad ppłm. Pͥlena erat eccłia. ꝑ¬
sonabat uocib gaudiorum:
deo grãs. deo laudes nemine
tacente hinc atq inde clamã¬
tium. Salutaui popłm: et eur¬
sus eadem feruentiore uoce cla¬
mabant. Facto autem silenti¬
o: scripturarum diuinarum
sunt lecta sollempnia. ubi
autẽ uentum ẽ. ad mei sermo¬
nis locum: dixi pauca ꝓtem¬
pore. et ꝓ illius iocunditate
leticie. Magis enim eos ino¬
pere diuino. quandam dei e¬
loquentiam non audire sed
con siderare ꝑmisi. Nobis¬
cum homo prandit: et dili¬
genter nob omnem sue fra¬
terneq ac materne calamita¬
tis indicauit historiam. Se¬
quenti itaq die post sermo¬
nem redditum: narrationis
eius libellum incrastinum po¬
pło recitandum promisi. Qd̾
cum ex dominico pasche die t̃̾¬
cio fieret: ingradib exedre.
inqua de suꝑiore loquebar
loco. fecistare ambo fres cum
eorum legeret᷑ libellus. Intue¬
batur popłs unuiersus. sexus

Expanded text:
ad osculum meum. Procedimus ad osculum meum. Procedimus ad populum, plena erat ecclesia, personabat uocibus gaudiorum: Deo gratias, Deo laudes ! nemine tacente hinc adque inde clamantium. Salutaui populum, et rursus eadem feruentiore uoce clamabant. Facto tandem silentio scripturarum diuinarum sunt lecta sollemnia. Ubi autem uentum est ad mei sermonis locum, dixi pauca pro tempore et pro illius iucunditate laetitiae. Magis enim eos in opere diuino quandam Dei eloquentiam non audire, sed considerare permisi. Nobiscum homo prandit et diligenter nobis omnem suae fraternaeque ac maternae calamitatis indicanit historiam. Sequenti itaque die post sermonem redditum narrationis eius libellum in crastinum populo recitandum promisi. Quod cum ex dominico Paschae die tertio fieret in gradibus exedrae, in qua de superiore loquebar loco, feci stare ambos fratres, cum eorum legeretur libellus. Intuebatur populus uniuersus sexus
Abbreviated transcription (Latin):
ut cuiq poterant. indicabant
Ueni et paschã. atq ip̃o die
dominico mane cum iam fre¬
quens ppłs p̾sens esset. ⁊ loci
scĩ cancellos ubi martyrium
erat. idẽ uiuenis orans tene¬
ret. repente ꝓstratus ẽ: et dor¬
iienti simillimus iacuit:
non tamen tremens sicut
etiam ꝑsominum solebat.
Stupentib qui aderant.
atq aliis pauentib. aliis
dolentib cum eum quidam
uellent erigere non nulli ꝓ¬
hibuerunt: sed potius exitũ
expectandum eẽ. dixerunt. Et
ecce surrexit. et non tremebat
qm̃ sanatus erat: et stabat in¬
se tenuit a laudib xp̃i. ¶la¬
mantium gratulantiumq
uocib. eccłia usq quaq com¬
pleta ẽ. Inde ad me cureitur.
ubi sedebam iam ꝓcessurus.
Irruit alter quisq post alterũ:
omnis posterior quasi nouũ
quod alius pͥus dixerat nunti¬
antes. Meq gaudente. ⁊ apd̃
me deo grãs agente: ingredit᷑
etiam ip̃e cum plurib. Inclina¬
tur adgenua mea: erigitur

Expanded text:
ut cuique poterant, indicabant. ut cuique poterant, indicabant. Venit et Pascha, adque ipso die dominico mane, cum iam frequens populus praesens esset et loci sancti cancellos, ubi martyrium erat, idem iuuenis orans teneret, repente prostratus est et dormienti simillimus iacuit, non tamen tremens, sicut etiam per somnum solebant. Stupentibus qui aderant adque aliis pauentibus, aliis dolentibus, cum eum quidam uellent erigere, nonnulli prohibuerunt et potius exitum exspectandum esse dixerunt. Et ecce surrexit, et non tremebat, quoniam sanatus erat, et stabat inse tenuit a laudibus Dei? Clamantium gratulantiumque uocibus ecclesia usquequaque conpleta est. Inde ad me curritur, ubi sedebam iam processurus; inruit alter quisque post alterum, omnis posterior quasi nouum, quod alius prior dixerat, nuntiantes; meque gaudente et aput me Deo gratias agente ingreditur etiam ipse cum pluribus, inclinatur ad genua mea, erigitur
Abbreviated transcription (Latin):
dicerit: nullum qui oblinisci
ulla rõne potuerit. Decem qui¬
dam frẽs quorum septem sunt
mares. tres femine. de cesarea
capadotie suorum ciuium ñ
ignobiles. maledicto matͥs re¬
centi patͥs eorum obitu destitu¬
te. que iniuriam sibi abeis fac¬
tam acerbissime tulit. tali pe¬
na sunt diuinitus cohercra.
ut horribiliter quaterentur
omnes tremore membrorum.
Inqua fedissima specie oculos
suorum cuuum non ferentes:
quaqua u̾sum cuiq ire iusũ ẽ.
toto pene uagabantur orbe ro¬
mauo. Ex his etiam ad nos ue¬
nerunt duo. fr̃ et soror. paulꝰ.
et pallidia: multis aliis locis
miseria diffamante iam cogni¬
di. uenerunt autẽ ante pascha
ferme dies quindecimn: et eccłiã
cotidie ingredientes in ea me¬
stephani frequentabant.: orã¬
tes ut sibi iam placaret᷑ as
salutem pristinam redderet
Et illic et quocumq ibant:
conuercebant inse. ciuitatis
aspectum. Non nulli qui eos
alibi uiderant. causamq tre¬
moris eorum nouerant. aliis

Expanded text:
dicerit, nullum qui oblivisci dicerit, nullum qui oblivisci ulla ratione potuerit. Decem quidam fratres quorum septem sunt mares, tres feminae de Caesarea Cappadociae suorum civium non ignobiles, maledicto matcenti patris eorum obitu destitutae, quae iniuriam sibi ab eis factam acerbissime tulit, tali poena sunt diuinitus coherciti, ut horribiliter quaterentur omnes tremore membrorum; in qua foedissima specie oculos suorum ciuium non ferentes, quaqua uersum cuique ire uisum est, toto paene uagabantur orbe Romano. Ex his etiam ad nos uenerunt duo, frater et soror, Paulus et Palladia, multis aliis locis miseria diffamante iam cogniti. Venerunt autem ante Pascha ferme dies quindecim, ecclesiam cottidie et in ea meStephani frequentabant, orates ut iam sibi placaretur Deus et salutem pristinam redderet. Et illic et quacumque ibant conuertebant in se ciuitatis adspectum. Nonnulli. qui eos alibi uiderant causamque tremoris eorum nouerant, aliis.
Abbreviated transcription (Latin):
nia ista dicuntur a nob̾: ineũ
qui ascendit incelum. cum
carne inqua resurrexerat cre¬
dulit. Et ideo ꝑeum tanta
fuint: quia ꝓ ista fide animã
posuit.
iunt ergo etiam nẽ
multa miracula. eo¬
dem deo faciente ꝑ
quos uult ⁊ quemad
modum uult: qui ⁊ illa que le¬
gimus fecit. S ista nec similit̃
innotescunt: neq ut non ex¬
cidant animo. quasi clare a
memorie crebra lectione tun¬
duntur. Nam ⁊ ubi diligen¬
tia ẽ. que nunc apud nos eẽ. ce
pit ut libellieorum qui benefi¬
cia ꝑcipiunt recitentur inppło.
semel hoc audiunt qͥ adst̃. plures¬
q: ñ adst̾: ut nͨ illiqͥ afferunt. post
aliquot d̃ies quod audierunt¬
mente retineant: et uix quis¬
q illorum repperiatur. qui ei
quem non asfiusse cognouerit.
indicet quod audiuit.
imiẽ. apud nos factum.
non mauĩ quam illa
que dixi: sed tam clarũ
atq illustre miraculum: ut nł¬
lum arbitrer eẽ. ypponensium
qui hoc non uel uiderit uel di¬

Expanded text:
nia ista dicuntur a nobis, in eum nia ista dicuntur a nobis, in eum qui ascendit in coelum cum carne, in qua resurrexerat, credidit; et ideo per eum tanta fiunt, quia pro ista fide animam posuit. Fiunt ergo etiam nunc multa miracula eodem Deo faciente per quos uult et quem ad modum uult, qui et illa quae legimus fecit: sed ista nec similiter innotescunt neque, ut non excidant animo, quasi glarea memoriae, crebra lectione tunduntur. Nam et ubi diligentia est, qupit, ut libelli eorum qui beneficia percipiunt, recitentur in populo, semel hoc audiunt qui adsunt, pluresque non adsunt, ut nec illi qui adfuerunt, post aliquot dies, quod audieruntmente retineant, et vix quisquam reperiatur illorum, qui ei quem non adfuisse cognoverit, indicet quod audivit. 22. Unum est apud nos factum, non majus quam illa quae dixi, sed tam clarum atque illustre miraculum, ut nullum arbitrer esse Hipponensium, qui hoc non vel viderit, vel di
Abbreviated transcription (Latin):
pedes suos illum iacentem ui¬
dit: et capillatiam zonam
qua fuerat alligatus temp¬
no siuii nodis firmissimis sic̃¬
fuerat comꝑisset astrictam:
crepuisse atq exiluisse. anu¬
lum suspicata ẽ. qui etiam ip̃e
cum integerrimus fuisset
inuentus: future salutis qͦ¬
dammodo pignus de tanto
miraculo se accepisse p̾sump¬
sit: atq illud unculum sol¬
uens. simul cum eodem anu¬
lo ꝓiecit influmen. Non cre¬
dunt hoc: qui etiam dominũ
iħm ꝑ integra uirginalia ma¬
tris enixum et ad discipulos¬
suos hostiis clausis ingressũ
fuisse non credunt. Sz hoc
certe querant: et si uerum in¬
uenerint. illa credant. Clarissi¬
na femina ẽ. nobilit̾ nata ⁊
nobiliter nupta: cartagine
habitat: ampla ciuitas. ampla
ꝑ sona. rem querentes latere
non sunt. Martyr certe ipse.
quo impetrante ula sanata ẽ.
infilium ꝑ manentis uirginis
credidit: ineum qui ostiis clau¬
sis ad discipłos ingressus ẽ. cre¬
didit. Postremo ꝓꝑter quod om¬

Expanded text:
pedes suos illum jacentem annulum vipedes suos illum jacentem annulum vidit, et capillatiam zonam qua fuerat alligatus, mirano suis nodis firmissimis, sicut erat, comperisset astrictam, crepuisse atque exsiluisse annulum suspicata est, qui etiam ipse cum integerrimus fuisset inventus, futurae salutis quodammodo pignus de tanto miraculo se accepisse praesumpsit, atque illud vinculum solvens, simul cum eodem annulo projecit in flumen. Non credant hoc qui etiam Dominum Jesum per integra virginalia matris enixum et ad discipulos ostiis clausis ingressum fuisse non credunt; sed hoc certe quaerant, et, si verum invenerint, illa credant. Clarissima femina est, nobiliter nata, nobiliter nupta, Carthagine habitat: ampla civitas, ampla persona, rem quaerentes latere non sinit. Martyr certe ipse, quo impetrante illa sanata est, in Filium permanentis Virginis credidit, in eum qui ostiis clausis ad discipulos ingressus est, credidit: postremo, propter quod om
Abbreviated transcription (Latin):
dio ep̃o constituta ẽ: S libel¬
lorum danlorum ibi consue¬
tudo non ẽ. uel potius non fu¬
it. Nam fortasse. nunc eẽ. lam
cepit. Cum enim nuꝑ illic esse¬
mus: petroniam clarissimam
feminam. que ibi mirabilit̾
ex magno atq duiturno in
quo medicorum ad uictoria
cuncta defecerant languore sa¬
nata ẽ: hortati sumus uolen¬
te supradicti loci ep̃o. ut libel¬
lum daret. qui recitaretur in
popło: et obedientissime pariuit.
Inquo posuit ctiam quod hie¬
reticere non possumꝰ: quam¬
uis adea que hoc opus urgent.
festinare compellar. Aquodã
iudeo dit sibi fuisse ꝑsua¬
sum. ut anulum capiuatio nĩ¬
culo insereret: quo sub omni
ueste ad nuda corporis cinge¬
recur. qui anulus haberet
subgeminia lapidem in reni¬
b inuentum bouis. Hoc alli¬
gata quasi remedio: ad scĩ
martyris limina ueniebat.
S ꝓfecta a cartagine. cum ĩ
confinio fluminis bagrade
in sua possessione mansissec:
surgens ut int̾ ꝑageret. ante

Expanded text:
scopo Euodio constituta est. Sed libelscopo Euodio constituta est. Sed libellorum dandorum ibi consuetudo non est uel potius non fuit; nam fortasse nunc esse iam coepit. Cum enim nuper illic essemus, Petroniam, clarissimam feminam. quae ibi mirabiliter ex magno adque diuturno, in quo medicorum adiutoria cuncta defecerant, languore sanata est, hortati sumus, uolente supradicto loci episcopo, ut libellum daret, qui recitaretur in populo, et oboedientissime paruit. In quo. posuit etiam, quod hireticere non possum, quamuis ad ea, quae hoc opus urgent, festinare conpellar. A quodam ludaeo dixit sibi fuisse persuasum, ut anulum capillacio uinculo insereret, quo sub omni ueste ad nuda corporis cingeretur; qui anulus haberet sub gemma lapidem in renibus inuentum bouis. Hoc adligata quasi remedio ad sancti martyris limina ueniebat. Sed profecta a Carthagine, cum in confinio fluminis Bagradin sua possessione mansisset, surgens ut iter perageret, ante
Abbreviated transcription (Latin):
martyrem. id est głosissimum
stephanum facta sunt in colo¬
nia calamensi ⁊ in ur̃a: plurimi
conficiendi sunt libri. Nec tam̃
omnia colligi poterunt: s tan¬
tum de quib libelli datisunt.
qui recitarentur in populis.
Id namq fieri uoliumus. cum
uideremus antiquis similia
duunaꝵ signa iurtutum. ea¬
am nr̃is temporib frequenta¬
ri: et ea non debere multoꝵ no¬
ticie deꝑire. Nondum ẽ. autem
bienniumex quo apud ypponẽ
regium cepit eẽ ista memoria:
et multis quod nob̾ certisumũ
ẽ non dlatis libellis de his que
mirabiliter facta sunt. illi ip̃i
qui dati sunt ad hiͣx. ferme nu¬
merum ꝑuenerant. quando i¬
sta conscripsi. Chalame uero
ubi et ip̃a memoria prius ẽẽ.
cepit ⁊ crebrius dantur: in cõ¬
parabili multitudine suꝑant.
zali etiam. que
colonia utice uicina
est multa p̾clara ꝑeũ¬
dem martyrem facta cognoui¬
mus: cuiꝰ ibi memoria longe
prius quam apud nos. abeuo¬

Expanded text:
martyrem, id est gloriosissimum martyrem, id est gloriosissimum Stephanum, facta sunt in colonia Calamensi et in nostra, plurimi conficiendi sunt libri, nec tamen omnia colligi poterunt, sed tantum de quibus libelli dati sunt, qui recitarentur in populis. Id namque fieri uoluimus, cum uideremus antiquis similia diuinarum signa uii-tutum eam nostris temporibus frequentari et ea non debere multorum notitiae deperire. Nondum est autem biennium, ex quo aput Hipponem Regium coepit esse ista memoria, et multis, quod nobis certissimum est, non datis libellis de his, quae mirabiliter facta sunt, illi ipsi qui dati sunt ad septuaginta ferme numerum peruenerant, quando ista conscripsi. Calamae uero, ubi et ipsa memoria prius esse coepit et crebrius dantur, inconparabili multitudine superant. Uzali etiam, quae colonia Uticae uicina est, multa praeclara per eundem martyrem facta cognouimus; cuius ibi memoria longe prius quam aput nos ab epi
Abbreviated transcription (Latin):
ursus ibidem apud
nos: hirenei ciuiusdã
collectarii filius egri¬
tudine extinctus ẽ. Cumq cor¬
pus iaceret ex anime. atq a
lugentibus et lamentantibꝰ
exequie perarentur: amicoꝵ
euis quidam. int̾ aliorum
consolatium uerba. suggessit.
ut eiusdem martyris olco corpꝰ
ꝑungeretur. factum ẽ: et reuix̃.
tẽq apud nos uir tribuntaꝰ
eleusmus suꝑ memoriam mar¬
tyris quem suburbano euis ẽ.
egrituline ex animatum posuit
infantulum filium: et post ora¬
tionem quam multis cum lacri¬
mis ibi fudit. uiuentẽ leuauit.
uid faciam:
ueget huius oꝑis im¬
plenda promissio. uit
non hic omnia possim comie¬
morare que scio. Et ꝓculdubio.
pleriq nrorum cum hec legent
dolebunt me p̾t̾misse tam młta
que utiq metum sciunt. Quos
iam nunc ut ignoscant rogo.
et cogitent. quam ꝓlix labo¬
ris sit facere. quod me hic non
facere suscepti operis necessitas
cogit. Sienim miracula sanita¬
tum. ut alia taceam ea tantum¬
modo uelim scrib̾e. que ꝑ hunc

Expanded text:
ursus ibidem aput nos Irenaei cuiusdam collectarii filius aegritudine exstinctus est. Cumque corpus iaceret exanime adque a lugentibus et lamentantibus exsequiae pararentur, amicorum eius quidam inter aliorum consolantium uerba suggessit, ut eiusdem martyris oleo corpus perungueretur. Factum est, et reuixit. Itemque aput nos uir tribunicius Eleusinus super memoriam martyrum, quae in suburbano eius est, aegritudine exanimatum posuit infantulum filium, et post orationem, quam multis cum lacrimis ibi fudit, uiuentem leuauit. Quid faciam? Urget huius operis inplenda promissio, ut non hic possim omnia commemorare quae scio; et procul dubio plerique nostrorum, cum haec legent, dolebunt me praetermisisse tam multa, quae utique mecum sciunt. Quos iam nunc, ut ignoscant, rogo, et cogitent quam prolixi laboris sit facere. quod me hic non facere suscepti operis necessitas cogit. Si enim miracula sanitatum, ut alia taceam, ea tantummodo uelim scribere, quae per hunc
Abbreviated transcription (Latin):
litas. Confitetur humilita¬
tem. qua sola se deum respe¬
xisse dic̃ qͥ cuncta respicit: et
continuo p̾dicatur beatitudo
ipsius. de qua hodie totus
destis est mundus. Que beata
ditur inet̾num: quia comple¬
ta sunt omnia que predixit:
Scriptum quippe ẽ. Omnis
qui se exaltat humiliabitur.
Exaltata ẽ. autem beata dei
genitrix non solum quia hu
lium. quem de se genuit in¬
carnatum: qui cum eodem¬
deo patre ⁊ sp̃u scõ uiuit et
regnat deus ꝑ omĩa secula

Expanded text:
litas! Confitetur humilitalitas! Confitetur humilitatem, quam solam in se respexisse dicit, qui cuncta respicit, et continuo praedicatur beatitudo ipsius, de qua hodie totus testis est mundus. Quae beata ditur, quia completa sunt quae praedixit. Scriptum quippe est: Omnis qui se humiliat exaltabitur . Exaltata est autem sancta Dei genitrix, non solum quia humlium, quem de se genuit incarnatum, qui cum Deo Patre et Spiritu sancto vivit et regnat Deus per omnia saecula
Abbreviated transcription (Latin):
fessio uirginis: ut ⁊ ueritas pã¬
deretur in sermone ⁊ in nullo
offenderetur diumna uirtus.
que magnificabat᷑ in ꝓfessioẽ.
Unde cum audisset omnia que
abangło deferebantur in cõ¬
prehensibilia et credidisset in¬
audita: nec nonetiam et que
elysabeth dicebantur credita:
magnificat inquit anima
mea anm. ⁊ exultauit spiritꝰ
meus indeo salutari meo.
Deinde intulit. Quia respexit
humilitatem ancule sue. ecce
enim ex hoc beatam me dicent
omnes a generationes. Ue¬
runtam innullo de se p̾sũp̃¬
sit: innullo de se altum sa¬
pit: s tota indeo exultat: to¬
torum: nichil de se sibi applay¬
dit. s solummodo que dei sũt
lo tota exultat: tota gaudet
et letatur. Solam sibi uendi¬
cat humilitatem ancille. q̃
mater ueneratur abangło
saluatoris: noc tamen eandẽ
humilitatem a se aliquid eẽ.
dixit: s quod altissimus eã
respent. ⁊ acceptam sibi fecit:
ideo inquit beatam me di¬
cent omnes generationes. O
mira confessio: ⁊ mira humi¬

Expanded text:
fessio Virginis, ut et veritas panderetur in sermone, et in nullo offenderetur divina virtus, quae magnificabatur in professione. Unde cum audisset omnia quae ab angelo ei deferebantur incomprehensibilia, et credidisset inaudita, necnon etiam et quae ab Elisabeth dicebantur credita: Magnificat, inquit, anima mea Dominum; et exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo . Deinde intulit: Quia respexit humilitatem ancillae suae; ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes. Verumtamen in nullo de se praesumpsit, in nullo aliquid de se altum sapit; sed tota in Deo exsultat, totorum, nihil sibi de se applaudit; sed solummodo ea quae Dei sunt lo tota exsultat, tota gaudet et laetatur; solam sibi vendicat humilitatem ancillae, quae mater veneratur ab angelo Salvatoris. Nec tamen eamdem humilitatem a se aliquid esse dixit, sed quia Altissimus eam respexit, et acceptam sibi fecit, ideo, inquit, beatam me dicent omnes generationes. O mira confessio, et mira humi
Abbreviated transcription (Latin):
honorem peccas in deum: hor¬
nor tuus erit deus. Propt̾ a¬
morem uite temporalis pec¬
cas in deum etna urta tibi
erit deus. Noli ꝓpt̾ aliquid
in eum peccare. Ipsum enim de

Expanded text:
honorem peccas in Deum? honor tuus erit Deus. Propter amorem vitae temporalis peccas in Deum? aeterna vita tibi erit Deus. Noli propter aliquid in eum peccare. Ipsum enim de
Abbreviated transcription (Latin):
ĩati. p̾sertun cum dicat ad scõs su¬
os omnip̃c deus. Qui uos hono¬
rat. me honorat: et qui uos sper¬
nit. me sꝑnit. Quis quis ergo
honorat martyres: honorat &
xpm̃. Et qui sꝑnit sanctos: sꝑ¬

Expanded text:
aesertim cum dicat ad sanctos suos omnipotens Deus: Qui vos honorat, me honorat, et qui vos spernit, me spernit . Quisquis ergo honorat martyres, honorat et Christum; et qui spernit sanctos, s
Abbreviated transcription (Latin):
et ip̃am fidem: alius quam
d̾s donat. Breuiter utrumq
commendauit apłs: ⁊ causã
proqua paciamur. ⁊ patientiã
qua mala ꝑferamus. adeo nob
esse. Exortans enim mr̃es ait.
causabona: quia pro xpristo
Prosacrilegio contra xp̃m: pro
non colligit spargit. Ergo uo¬
bis inquit donatum ẽ. ꝓxp̃o:
non solum ut credatis in eũ.
s etiam ut paciamini ꝓ eo.
Hec ẽ. uera pacientia. Hanc
ergo patientiam diligamꝰ.:
hanc teneamus. Et si non¬
dum habemus. petamus:
et recte cantamus. Deo su¬
bicietur anima mea: qm̃
abip̃o est pacientia mea¬

Expanded text:
et ipsam fidem alius quam et ipsam fidem alius quam Deus donat. Breviter utrumque commendavit Apostolus, et causam pro qua patiamur, et patientiam qua mala perferamus, a Deo nobis esse. Exhortans enim martyres ait: Qcausa bona, quia pro Christo: non pro sacrilegio contra Christum, non colligit, spargit . Ergo, Vobis, inquit, donatum est pro Christo, non solum ut credatis in eum, sed etiam ut patiamini pro eo . Haec est vera patientia. Hanc ergo patientiam diligamus, hanc teneamus: et si nondum habemus, petamus; et recte cantamus, Deo subjicietur anima mea, quoniam ab ipso est patientia mea
Abbreviated transcription (Latin):
erat sapientie. scire cuiꝰ essec
hoc donum: nemo ẽ. ꝯtinens
nisi deus dec. Habes munus
contra dolores: quoniam ab ip̃o
est inquit pacientia mea. Et¬
go sperate ineum. omne con¬
cilium plebis. Ineum sperate.
nolite uris uirib fidere. Illi
confitemini mala ur̃a: ab illo
sperate bona ur̃a. Sine illius
aduitorio nicħ eritis: quan¬
tumcumq subiꝑbi fueritis.
Ergo ut humiles sitis: effundi¬
te coram illo corda ur̃a. Et ne
inuobis male remaneatis :
aicite quod sequitur. Deus
ut uinceret beatus martyt¬
habuit quem miramur: cuiꝰ
sollempnitatem hodie cele¬
bramus. Sine illo non uin¬
ceret. Et si dolores uinceret:
diabolum non uinceret. Ali¬
quando enim uicti a diabolo.
iuincunt dolores: non habentes
pacientiam s Auxrtiam. Ille
ergo ad iuitor affuit ut dona¬
ret ei ueram fidem: faceret ez
bonam causam: et ꝓbona cari¬
sa donaret pacientiam. Tunc
enim ẽ patientia: quãdo p̾¬
cedit bona causa. Non enim

Expanded text:
erat sapientiae, scire cujus esset erat sapientiae, scire cujus esset hoc donum: nemo est continens, nisi Deus det. Habes munus contra dolores: Quoniam ab ipso est, inquit, patientia mea. Ergo sperate in eum, omne concilium plebis. In eum sperate, nolite vestris viribus fidere. Illi confitemini mala vestra, ab illo sperate bona vestra. Sine illius adjutorio nihil eritis, quantumcumque superbi fueritis. Ergo ut humiles esse valeatis, effundite coram illo corda vestra. Et ne in vobis male remaneatis, dicite quod sequitur, Deus UT habuit, quem miramur, cujus solemnitatem hodie celebramus. Sine illo non vinceret. Et si dolores vinceret, diabolum non vinceret. Aliquando enim victi a diabolo, vincunt dolores; non habentes patientiam, sed duritiam. Ille ergo adjutor adfuit, ut donaret ei veram fidem, faceret ei bonam causam, et pro bona causa donaret patientiam. Tunc enim est patientia, quando praecedit bona causa. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
bent: s non colunt eum aqͦ
habent. Ideo sunt infelices.
aliquando unus habet dona
maiora: aliter habet minora.
Uerb i gratia. Intelligentia.
memoria: dona dei sunt. Inue¬
nis aliquando hominem acui¬
tissimum: nemorem. ad inere¬
dibilem ammirationem.In¬
uenis alium paruo intellectu.
memoria non tenaci: s utro¬
q paruo p̾ditum. Illum aũt
suꝑbum: istum humilem.
Istum de paruis deo grãs agẽ¬
tem: Illum maiora sibi tͥbuẽ
liter deo grãs agens de par¬
uo: quam se extollens de mag¬
no. Illum enu qui de paruo
grãs agit. ad magnum deus
admitit: qui autem de mag¬
nis grãs non agit. et quod ha¬
bet amutis. Qui enim habet:
dabitur ei. Qui autem non
habet: et quod habet. auferet᷑
ab eo. Quomodo non habet.
si habet: Non habens habet.
qui nescit unile habet. Tolli¬
tur enim adeo res sua: ⁊ re¬
manet illi iniquitas sua. Ex¬
go nemo ẽ. continens: nisi d̾s
det. Habes munus contra uo¬
luptates: qm̃ hoc ip̃m inquit

Expanded text:
bent, sed non colunt eum a quo bent, sed non colunt eum a quo habent: ideo sunt infelices. Aliquando unus habet dona majora, alter habet minora: verbi gratia, intelligentiam, memoriam. Dona Dei sunt. Invenis aliquando hominem acutissimum, memorem ad incredibilem admirationem; invenis alium parvo intellectu, memoria non tenaci, sed utroque parvo praeditum: illum autem superbum, istum humilem; istum de parvis Deo gratias agentem, illum majora sibi tribuenliter Deo gratias agens de parvo, quam se extollens de magno. Illum enim qui de parvo gratias agit, ad magnum Deus admittit: qui autem de magnis gratias non agit, et quod habet amittit. Qui enim habet, dabitur ei; qui autem non habet, et quod habet auferetur ab eo. Quomodo non habet, si habet? Non habens habet, qui nescit unde habeat. Tollitur enim a Deo res sua, et remanet illi iniquitas sua. Ergo nemo est continens, nisi Deus det. Habes munus contra voluptates: Quoniam hoc ipsum, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
dolores. Unde inuenimꝰ ab ip̃o
esse ⁊ continentiam nrãm: q̃
necessaria ẽ. contra uolupta¬
tos : Habes euidentissimum
testimonium. Et cum scirem
inquit quia nemo potest ẽẽ.
continens nisi deus det: et ħ
ipsum erat sapientie. scire
cuius eẽt hoc donum. Ergo si
habes aliquid adeo. ⁊ nescis a
quo habeas. non eris munera¬
tus quia remanes ingratꝰ.Si
nescis aquo habeas: non agis
grãs. Non agendo grãs: et qd̃
habes ꝑdis. Qui enim habet:
dabitur ei. Quid ẽ. plene ha¬
bere: scire.unde habeas. Q
autem non habet. idest nescit
unde habet: et quod habet
auferetur ab eo. Deniq sicut
idem ait: hoc ip̃m erat sapien¬
tie. scire cuiꝰ ẽẽt. hoc donum. Sic
⁊ apls paulus ait:cũ cõmenda¬
Et quasi diceretur ei. unde dis¬
cernis: secutus ait. Unde scia¬
mus. que adeo donata iunt
nobis. Ergo sp̃s dei. sp̃s ẽ. cari¬
tatis: sp̃s huius mundi. sp̃sẽ.
elationis. Qui habent sp̃m hꝰ
mundi. suꝑbi sunt: ingrati
sunt do. Multa eiuis dona ha¬

Expanded text:
ab ipso esse et continentiam nostram, quae necessaria est contra voluptates? Habes evidentissimum testimonium: Et cum scirem, inquit, quia nemo potest esse continens, nisi Deus det; et hoc ipsum erat sapientiae, scire cujus esset hoc donum . Ergo si habes aliquid a Deo, et nescis a quo habeas, non eris muneratus, quia remanes ingratus. Si nescis a quo habeas, non agis gratias: non agendo gratias, et quod habes perdis. Qui enim habet, dabitur ei. Quid est, plene habere? Scire unde habeas. Qui autem non habet, id est, nescit unde habeat, et quod habet auferetur ab eo . Denique sicut idem ait, Hoc ipsum erat sapientiae, scire cujus esset hoc donum. Sic et apostolus Paulus ait, cum commendaEt quasi diceretur illi, Unde discernis? secutus adjunxit, Ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Ergo Spiritus Dei, Spiritus est charitatis: spiritus hujus mundi, spiritus est elationis. Qui habent spiritum hujus mundi, superbi sunt, ingrati sunt Deo. Multi dona ejus ha
Abbreviated transcription (Latin):
factum est quod dixerat medicꝰ:
fieri non potuit quod presump¬
sit egrotus. S quid : Continuo
respexit eum dominus. Sic scpͥ¬
tum est: sic loquit᷑ euangłium.
Respexit eum dominus: et exiit
foras. et fleuit amare. Exiit fo¬
ras: hoc ẽ. confiteri. Fleuit amare:
qui nouerat amare. Dulcedo se¬
cuta ẽ. in amore: cuiꝰ a maritudo
precesserat indolore. Merito eti
ãm post resurrectionem. dñs ip̃i
petro oues suas commendauit
pascendas. Non enim solus int̾
discipłos meruit pascere dñicas
oues: s quando xp̃e adunum
loquitur unitas commñdatur:¬
et petro primitus quia in apłis
petrus est primus. Symon ioħis
inquit dominus amas me: Respõ¬
dit ille. Amo. Et iterum interroga¬
tus. iterum respondit. Et tercio in¬
terrogatur:⁊ tanquam illi non cre¬
daturꝰ contristat᷑. S quomͦ ei ñ
uulebͥut: qui ior elus uidebat:
Deniq post illam tristiciam: sic
respondit. Domine tu scis omĩa:
tu scis quia amo te. Non enim qͥ

Expanded text:
Factum est quod praedixerat medicus: Factum est quod praedixerat medicus: fieri non potuit quod praesumpsit aegrotus. Sed quid? Continuo respexit eum Dominus. Sic scriptum est, sic loquitur Evangelium: Respexit eum Dominus, et exiit foras, et flevit amare . Exiit foras: hoc est, confiteri. Flevit amare, qui noverat amare. Dulcedo secuta est in amore, cujus amaritudo praecesserat in dolam post resurrectionem Dominus ipsi Petro oves suas commendavit pascendas. Non enim inter discipulos solus meruit pascere dominicas oves: sed quando Christus ad unum loquitur, unitas commendaturet Petro primitus, quia in Apostolis Petrus est primus. Simon Joannis, inquit Dominus, amas me? Respondit ille, Amo. Et iterum interrogatus, iterum respondit. Et tertio interrogatus, et tanquam illi non credatur, contristatur. Sed quomodo ei non credebat, qui cor ejus videbat? Denique post illam tristitiam sic respondit: Domine tu scis omnia, tu scis quia amo te. Non enim qui
Abbreviated transcription (Latin):
iuitur. Quatriduano mortuo
dicitur. larare ꝓdi foras: ⁊ pro¬
diit de monumento. institis
ligatis manib et pedib. Exci¬
tat dñs ut mortuus de monu¬
mento ꝓdeat: si cor tangit. ut
confessio foras ereat. S parum
ad huc ligatus ẽ. Dominꝰ ergo pꝰ¬
quam exiit lararus de monum̃¬
to ad discipulos suos quib di¬
xerat queumq solueritis in t̃¬
ra. soluta erunt ⁊ in celo: soluite
inquit eum: et sunte abire. Per
se excitauit: ꝑ discipulos soluit
Proinde ecclie fortitudo. in petͦ
maxime cominendata est. quia
eumte ad passionem secutus est
dnm: ⁊ infirmitas quedam no¬
tata. qm̃ in terrogatus ab ancil¬
la negauit duĩn. Ecce ille ama¬
tor: subito negator. Inuenit se:
qui presumpserat de se. Dixerat
enim sicut nostis: domine tecũ
ero usq ad mortem. Et si opꝰ fue¬
rit ut moriar: animã meam ꝓ
te ponam. Et dominus ad p̾sump¬
torem. Animam tuam ꝓ me po¬
nes. Amen dico tibi: antequã
gallus cantet. ter me negabis.

Expanded text:
vitur. Quatriduano mortuo vitur. Quatriduano mortuo dicitur, Lazare, prodi foras. Et prodiit de monumento institis ligatus manibus et pedibus. Excitat Dominus, ut mortuus de monumento prodeat; si cor tangit, ut peccati confessio foras exeat. Sed parum adhuc ligatus est. Dominus ergo, postquam exiit Lazarus de monumento, ad discipulos suos, quibus dixerat, Quaecumque solveritis in terra, soluta erunt et in coelo: Solvite, inquit, eum, et sinite abire . Per se excitavit, per discipulos solvitProinde Ecclesiae fortitudo in Petro maxime commendata est; quia euntem ad passionem secutus est Dominum: et infirmitas quaedam notata; quoniam interrogatus ab ancilla, negavit Dominum. Ecce ille amator subito negator. Invenit se, qui praesumpserat de se. Dixerat enim, sicut nostis: Domine, tecum ero usque ad mortem: et si opus fuerit ut moriar, animam meam pro te ponam. Et Dominus ad praesumptorem: Animam tuam pro me pones? Amen dico tibi, antequam gallus cantet, ter me negabis .
Abbreviated transcription (Latin):
eitis in terra. soluta erunt et
incelo. et que ligaueritis in ter¬
ra. ligata erunt et in celo. S¬
hoc petro duit. Ut scias quia
petrus unuierse eccłie ꝑ sonam
tune gerebat: audi quid ips. di¬
catur. quid omnib fidelib
sanctis. Si peccauerit in te frat
tius: corripe illum int̾ ie et
ipsum solum. Si non te audie¬
rit: adhibe tecum unum aut
duos. Scriptum ẽ. enim. In ore
duorum uel trium testium:
stabit omne uerbum. Si nec
ip̃os audierit: refer ad eccl̃iam.
Si nec ipsam audierit: sit tibi
tanquam echnicus ⁊ publica¬
nus. Amen dico uobis: quia
que ligaueritis in terra. ligata
crunt et incelo. Et quecumq
solueritis in terra: soluta ert̃
et in celo. Columba ligat: co¬
lumba soluit: edificium super
petram ligat et soluit. Time¬
ant ligati: tumeant soluti. Qͥ
soluti sunt. timeant ne ligent᷑
qui ligati sunt. orent ut soluã¬
tur. Ermiculis pecc̃orum suorũ
unusquisq constringitur: et
preter hanc occłiam nichil sol¬

Expanded text:
ritis in terra, solritis in terra, solin coelo; et quaecumque ligaveris in terra, ligata erunt et in coelo. hoc Petro dixit. Ut scias quia Petrus universae Ecclesiae personam tunc gerebat, audi quid ipsi dicatur, quid omnibus fidelibus sanctis: « Si peccaverit in te frater tuus, corripe illum inter te et ipsum solum. Si non te audierit, adhibe tecum unum aut duos: scriptum est enim, In ore duorum aut trium testium, stabit omne verbum. Si nec ipsos audierit, refer ad Ecclesiam: si nec ipsam audierit, sit tibi tanquam ethnicus et publicanus. Amen dico vobis, quia quae ligaveritis in terra, ligata erunt et in coelo; et quaecumque solveritis in terra, soluta erunt et in coelo » . Columba ligat, columba solvit; aedificium supra petram ligat et solvit. CAPUT III. Timeant ligati, timeant soluti. Qui soluti sunt, timeant ne ligentur: qui ligati sunt, orent ut solvantur. Criniculis peccatorum suorum unusquisque constringitur : et praeter hanc Ecclesiam nihil sol