comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inquit. circa multa es occupa¬
ta: quando unum est necessa¬
rium. Maria meliorem parcẽ
elegit: que non auferetur ab
ca. Fudiuimus enim et inter¬
pellationem interpellantis:
et sententiam iudicis. Qui sen¬
tentie interpellantis respon¬
dit: susceptam defendit. Erac
enim maria intenta. dulcedi¬
in uerbi dm̃i. Intenta erat imar¬
tha quomodo pasceret dñm:
intenta maria quomͦ pascere¬
tur a dño. A martha conuiuiũ
dñõ parabat᷑: in cuius con¬
uiuio maria iam iocundabat.
Cum ergo maria suaiiter
audiret uerbum dulcissimũ.
et corde intentissimo pascere¬
tur: interpellato dño a soror
sua. quomͦ putamus eam ti¬
muisse. ne diceret ei dñs. sur¬
ge et adiuua sororem tuam:
Mira enim suauitate teneba¬
cur: que ꝓfecto est maior ĩn
tis quam uentris. Excusata
est: sedit securior.xi.¬
ip̃iciamus: ꝑscrutemur. qͥd
possumus: pascamur et nos.
hensum ministerium mar¬
the. quam cura hospitalitatis
occupauerat: que ipsum do¬
miinũ hospicio reccꝑat: Qͦ¬

Expanded text:
cupata, quando unum est necessarium. Maria meliorem partem elegit, quae non auferetur ab ea. Audivimus enim et interpellationem interpellantis, et sententiam judicis. Quae sententia interpellanti respondit, susceptam defendit. Erat enim Maria intenta dulcedini verbi Domini. Intenta erat Martha quomodo pasceret Dominum: intenta Maria quomodo pasceretur a Domino. A Martha convivium Domino parabatur, in cujus convivio Maria jam jucundabatur. Cum ergo Maria suaviter audiret verbum dulcissimum, et corde intentissimo pasceretur, interpellato Domino a sorore sua, quomodo putamus eam timuisse, ne diceret ei Dominus, Surge, et adjuva sororem tuam? Mira enim suavitate tenebatur: quae profecto major est mentis quem ventris. Excusata est, sedit securior. Qspiciamus, perscrutemur quod possumus; ut pascamur et nos. hensum esse ministerium Marthae, quam cura hospitalitatis occupaverat, quae ipsum Dominum hospitio receperat? Qu
Abbreviated transcription (Latin):
anctum eugłm cum le¬
g̾ctur. audiuimꝰ a femina
religiosa susceptum esse do¬
minũ hospicio: ab ea que
marcha uocabatur. Et cum
esset ipsa occupata in cura
ministrandi: soror eius ma¬
uia sedebat ad pedes dñi. et
audiebat uerbum eius. La¬
borabat illa: uacabat ista.
Iua erogabat: hec implebat᷑.
Merũtamen martha laboranᷤ
multum. in illa occupatione
et negocio ministrandi. inter¬
pellauit dñm: et de sorore
sua conquesta est. quod cã
laborantem ñ adiu uaret:X.

Expanded text:
anctum Evangelium cum legeretur, audivimus a femina religiosa susceptum esse Dominum hospitio, eaque Martha vocabatur. Et cum esset ipsa occupata in cura ministrandi, soror ejus Maria sedebat ad pedes Domini, et audiebat verbum ejus. Laborabat illa, vacabat ista: illa erogabat, haec implebatur. Verumtamen Martha laborans multum in illa occupatione et negotio ministrandi, interpellavit Dominum, et de sorore sua conquesta est, quod eam laborantem non adjuvaret.
Abbreviated transcription (Latin):
terre: et posuit suꝑ eos orbem.
Pedes scõrum suoꝵ seruabit: &
impi intenebris conticescent:
qͥa ñ infortitudine roborabit᷑
uir. Dñm formidabunt aduer¬
sarii eius: suꝑ ip̃sos in cęlis to¬
nabit. Dñs iudicabit fines t̃rȩ:
et dabit imꝑium regi suo: et
sublimabit cornu xp̃i sui. Et

Expanded text:
posuit super eos orbem pedes sanctorum suorum servabit et impii in tenebris conticescent quia non in fortitudine roborabitur vir Dominum formidabunt adversarii eius super ipsos in caelis tonabit Dominus iudicabit fines terrae et dabit imperium regi suo et sublimabit
Abbreviated transcription (Latin):
ansit gͦ mulier. etu
lactauit filiũ suũ: donec
amoueret eum a lacte.Et ad¬
duxit eum secũ postquã ab¬
lactauerat. in uitulis tribus. &
tribus moduis farine. & anfo¬
ra uini: et adduxit eũ ad do¬
mum dñi in sylo. Puer autẽ.
erat adhuc infantulus. Et
immolauerunt uitulum: et
obtulerunt puerũ heli. Et ait¬
anima tua dñe: ego sum illa
mulier. quȩ steti coram te hic.¬

Expanded text:
ansit ergo mulier et lactavit filium suum donec amoveret eum a lacte et adduxit eum secum postquam ablactaverat in vitulis tribus et tribus modiis farinae et amphora vini et adduxit eum ad domum Domini in Silo puer autem erat adhuc infantulus et immolaverunt vitulum et obtulerunt puerum Heli et aitanima tua domine ego sum illa mulier qu
Abbreviated transcription (Latin):
Nolite multiplicare loqui sub¬
limia: gloriantes. Recedant
uetera de ore ur̃o: qm̃ ds̃ scien¬
tiarum dñs est: & ip̃si prepa¬
rantur cogitationes. Arcus for¬

Expanded text:
Nolite multiplicare loqui sublimia gloriantes; recedant vetera de ore vestro quia Deus scientiarum dominus est et ipsi preparantur cogitationes». Sed
Abbreviated transcription (Latin):
endus nimis: sedens suꝑ thro¬
num illiꝰ. & dominans ds. Ipse
& dinumerauit. et mensus est.
Et effudit illam suꝑ omĩa oꝑa
sua: & suꝑ omnẽ carnẽ scdm
datũ suũ: & prebuit illã diligen¬
tibus se. Timor dñi gła & glori¬
atio: & leticia et corona exultati¬
onis. T imor dñi delectabit cor
& dabit leticiã & gaudium in

Expanded text:
dens super thronum illius et dominans Deus ipse et dinumeravit et mensus est et effudit illam super omnia opera sua et super omnem carnem secundum datum suum et praebuit illam diligentibus se timor Domini gloria et gloriatio et laetitia et corona exultationis timor Domini delectabit cor et dabit laeti
Abbreviated transcription (Latin):
delectet in infimis. qui patrẽ
habemus in celis. Et hoc no¬
bis est magnoꝑe ꝑpendendũ:
quia is qui placidus ascendit.
terribilis redit: & quicqͥd nob̾
cum mansuetudine precepit:
hoc a nobis cum districtione
exiget. Nemo gͦ indulta peni¬
tentiȩ tempora paruipendat:
nemo euram sui dum ualet age¬
re negligat: quia redemptor
nr̃. tanto tunc in iudiciũ distri¬
ctior ueniet: quanto nobis ante
iudiciũ magnã patientiã pre¬
rogauit. Hȩc itaq uobiscũ fr̃s
agite: hȩc in mente. sedula co¬
gitatione uersate. Quanuis ad¬
huc rerum ꝑturbationib ani¬
mus fluctuet: iam tam̃ spei
ur̃ȩ anchoram in eterna pat̾a
figite: intentionem mentis. in
uera luce solidate. Ecce ad celos
hoc gͦ seruemꝰ in meditatione.
quod credimus. Et si adhuc
tenemur hic. infirmitate cor¬
poris: sequam tam̃ eũ passib
amoris. Non autẽ deseret desi¬
derium nr̃m. ipse qui dedit.¬

Expanded text:
delectet in infimis, qui Patrem delectet in infimis, qui Patrem habemus in coelis. Et hoc nobis est magnopere perpendendum, quia is qui placidus ascendit, terribilis redibit, et quidquid nobis cum mansuetudine praecepit, hoc a nobis cum districtione exiget. Nemo ergo indulta poenitentiae tempora parvipendat, nemo curam sui dum valet agere, negligat, quia Redemptor noster tanto tunc in judicium districtior veniet, quanto nobis ante judicium magnam patientiam praerogavit. Haec itaque nobiscum, fratres, agite, hac in mente sedula cogitatione versate, quamvis adhuc rivum perturbationibus animus fluctuet, jam tamen spei nostrae anchoram in aeterna patria figite, intentionem mentis in vera luce solidate. Ecce ad coelum hoc ergo servemus in meditatione quod credimus; etsi adhuc hic tenemur infirmitate corporis, sequamur tamen eum passibus amoris. Non autem deserit desiderium nostrum ipse qui dedit
Abbreviated transcription (Latin):
dicauit. qđ occulte credidit.
luna stecit in ordine suo:
quia cum dñs cȩlum peciit:
scã eius eccła. in auctoritate p̃¬
dicationis excreuit. Hinc eius¬
dem ȩccłe uoce. ꝑ salomonem
dicitur. Ecce iste uenit. saliens
in montib: & transiliens col¬
les.Considerauit nanq tan.¬
torum opum culmina: & att.
Ecce iste uenit. saliens in mon¬
tibus. Ueniendo quippe ad re¬
demptionẽ nrãm: quosdam
ut ita dixerim saltus dedit.
terum: de utero uenit in pre¬
sepium: de presepio uenit in
crucem: de crucc uenit in se¬
pulchrum: de sepulchro rediit
in celum. Ecce ut nos post se
currere faceret: quosdam ꝓ nob̃
saltus. manifestata ꝑ carnẽ ue¬
ritas dedit. Qͥ & exultauit uͭ gigaᷤ
ad currendã uiam: ut nos ei
ex corde diceremus. Crahe me
post te: curremus in odore
unguentorũ tuorũ. Unde fr̃s¬
kmĩ oportet ut illic sequam᷑
corde: ubi eum corpore ascen¬
disse credimus. Desideria ter
rena fugiamꝰ: nichil nos iam

Expanded text:
dicavit quod occulte credidit. dicavit quod occulte credidit. luna stetit in ordine suo, quia cum Dominus coelum petiit, sancta ejus Ecclesia in auctoritate praedicationis excrevit. Hinc ejusdem Ecclesiae voce per Salomonem dicitur: Ecce iste venit saliens in montibus, et transiliens colles . Consideravit namque tantorum operum culmina, et ait: Ecce iste venit saliens in montibus. Veniendo quippe ad redemptionem nostram, quosdam, ut ita terum, de utero venit in praesepium, de praesepio venit in crucem, de cruce venit in sepulcrum, de sepulcro rediit in coelum. Ecce ut nos post se currere faceret, quosdam pro nobis saltus manifestata per carnem Veritas dedit: Quia exsultavit ut gigas ad currendam viam suam , ut nos ei ex corde diceremus: Trahe me post te, curremus in odorem unguentorum tuorum . Unde mi, oportet ut illuc sequamur corde, ubi eum corpore ascendisse credimus. Desiderrena fugiamus, nihil jam nos
Abbreviated transcription (Latin):
uis recte appellatus
est dominus: quia corpus
carneum. ad ethera librauit.
Cuius auis semitam ignorauit:
quisqͥs eum ad cȩlũ ascendisse
ñ credidit. De hac sollemnitate.
ꝑ psalmistã dicitur. Eleuata ẽ
magnificentia tua. suꝑ cȩlos. De
hac rursus ait. Ascendit d̾s in
iubilatione: & dñs in uoce tube.
De hac iterum dicit. Ascenders
in altũ. captiuam duxit capti¬
uitatẽ: dedit dona hominib.
Ascendens quippe in altũ. cap¬
tiuam duxit captiuitatẽ: quia
corruptionẽ nrãm. uirtute suȩ
incorruptionis absorbuit. Dedit
uͦ dona hominib: quia misso
desuꝑ spũ. alii sermonẽ sapien
onum. alii genera linguarũ.
alii interp̃tationẽ sermonum
tribuit. Dedit gͦ dona homi¬
hac ascensionis eius gła: etiã
abacuc ait. Eleuatus est sol:
& luna stecit in ordine suo. Qͥs
enim solis nomine. nisi dñs :¬
& que lune nomme. nisi eccłia
aduersa mundi omnimodo for¬
midauit. At postquã eius as¬
censione roborata est:aꝑte pre¬

Expanded text:
im recte appellatus est Dominus, quia corpus carneum ad aethera libravit. Cujus avis semitam ignoravit quisquis eum ad coelum ascendisse non credidit. De hac solemnitate per Psalmistam dicitur: Elevata est magnificentia tua super coelos . De hac rursus ait: Ascendit Deus in jubilatione, et Dominus in voce tubae . De hac iterum dicit: Ascendens in altum captivam duxit captivitatem, dedit dona hominibus . Ascendens quippe in altum captivam duxit captivitatem, quia corruptionem nostram virtute suae incorruptionis absorbuit. Dedit vero dona hominibus, quia, misso desuponum, alii genera linguarum, alii interpretationem sermonum tribuit. Dedit dona homihac Ascensionis ejus gloria etiam Habacuc ait: Elevatus est sol, et luna stetit in ordine suo . Quis enim solis nomine nisi Dominus, et quae lunae nomine nisi Ecclesia clesia adversa mundi omnimodo formidavit; at postquam ejus Ascensione roborata 1574 est, aperte prae
Abbreviated transcription (Latin):
uiuorũ. Creauit enĩ ut eeñt
omniaz & sanabiles fecit na¬
tiones orbis terrarũ: & ñ est in
illis medicamentũ exterminii:
nec inferorũ regnũ in terra.
tis est acquisitio. Impii autẽ
manib et uerbis accersierunt
illam: & estimantes illã amicã.
defluxerunt: Et sponsiones po¬
suerunt ad illam: qm̃ digni

Expanded text:
it enim ut essent omnia et sanabiles esse voluit nationes orbis terrarum. Non est in illis medicamentum exterminii, nec inferorum regnum in terra vtis est acquisitio; impii autem manibus et verbis accersierunt illam, et aestimantes eam amicam, defluxerunt et sponsiones posuerunt ad illam, quoni
Abbreviated transcription (Latin):
Nam neq qui plantat est ali¬
quid. neq qui rigat: s qͥ in¬
crementum dat ds. Et utiq
bum: unde ipse & pat̾̃ unũ
sunt. Et si uerbũ caro factũ ẽ.
qd ñ erat: manet quod erat.
Demq cũ de patre tanquã
de agricola dixisset. quod in¬
fructuosos palmites tollat.
fructuosos autem purget ut
plus afferant fructũ: continuo
etiam seipsũ mundatorẽ pal¬
mitũ ostendens: iam uos in¬
quit mundi estis ꝓpter ser

Expanded text:
ntat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus. Sed utique bum; unde ipse et Pater unum sunt: et si Verbum caro factum est quod non erat, manet quod erat. Denique cum de Patre tanquam de agricola dixisset quod infructuosos palmites tollat, fructuosos autem purget ut plus afferant fructum; continuo etiam seipsum mundatorem palmitum ostendens, Jam tos, inquit, mundi estis propter s
Abbreviated transcription (Latin):
Umius quippe naturȩ sunt.
tutis & palmites. Propt̃ qđ
cum eẽt ds̃. cuius naturȩ ñ
sumus: factus est homo. ut
in illo esset uitis humanȩ
nature: cuius & nos homi¬

Expanded text:
Unius quippe naturae sunt vitis et palmites: propter quod cum esset Deus, cujus naturae non sumus, factus est homo ut in illo esset vitis humana natura, unde nos homi
Abbreviated transcription (Latin):
in nomine dñi. Aa iherłm lo¬
quitur. et ad popłm iudeoꝵs.
Uersiculũ autẽ istũ. quo& par¬
uuli et lactentes in ingressu ie¬
rusalẽ dnĩ saluatoris usisunt.
quando dixerunt. benedictus
qui uenit in nomine dñi osan¬
na in excelsis. sumpsit de cente¬
simo septimo decimo psalmo:
qui manifeste de aduentu dñi
scͥptus ẽ. Et qđ dicit. hoc uult
intelligi. Nisi penitentiã egeri¬
tis. et confessi fueritis ipsũ esse¬
me. de quo ꝓph̾e cecinerunt. fi¬
liũ omĩpotentis patris: meã
faciem ñ uidebitis. Habent iu¬
dei datũ sibi penitentie tempꝰ:
confiieant᷑ benedictũ qͥ uenit

Expanded text:
in nomine Domini. Ad Jerusalem loin nomine Domini. Ad Jerusalem loquitur, et ad populum Judaeorum. Versiculum autem istum, quo et parvuli atque lactentes in ingressu Jerusalem Domini Salvatoris usi sunt, quando dixerunt: Benedictus qui venit in nomine Domini, osanna in excelsis, sumpsit de centesimo decimo septimo psalmo, qui manifeste de adventu Domini scriptus est. Et quod dicit, hoc vult intelligi: Nisi poenitentiam egeritis , et confessi fueritis ipsum me esse, de quo Prophetae cecinerunt, Filium omnipotentis Patris, meam faciem non videbitis. Habent Judaei datum sibi tempus poenitentiae: confiteantur benedictum qui venit
Abbreviated transcription (Latin):
tuos quẽadmodũ gallina cõ¬
gregat pullos suos sub alas¬
suas. et noluisti. Hierłm non
saxa & edificia ciuitatis. sed
habitatores uocat: quã patͥs
plangit affectu: sicut in alio
loco legimꝰ. qul̃ uidens eã fle¬
uerit. In eo autem qđ dicit.
quotiens uolui congregare
filios tuos: om̃s retro ꝓphas
a se missos ẽẽ testatur. Galline
quoq similitudinẽ congregan¬
in cantico deuteronomii legimꝰ.
Sicut aquila ꝓtegit nidũ su¬
um. et suꝑ pullos suos deside¬
rat: expandens alas suas sus¬
cepit eos. & tulit suꝑ pennas
suas. Ecce relinquetur uobis.
domus ur̃a deserta. Hoc ipsũ.
ex ꝑsona iheremiȩ iã dixerat.
Reliqui domũ meã: dimisi
hereditatẽ meã: facta est mͥ
hereditas mea. quasi spelun¬
ca hyenȩ.Desertam iudeors
domũ idest templũ illud. qd̃¬
ante fulgebat augustiꝰ. oculis
compbamꝰ: qͥa habitatorem
tem p̃ripere gestientes. occide¬
runt heredem. Dico enim uob
ñ me uidebitis amodo. donce
dicatis. Benedictus qui uensi.

Expanded text:
emadmodum gallina congregat pullos suos sub alas, et noluisti! Jerusalem, non saxa et aedificia civitatis, sed habitatores vocat, quam plangit patris affectu, sicut et in alio loco legimus, quod videns eam fleverit . In eo autem quod dicit: Quoties volui congregare filios tuos, omnes retro prophetas a se missos esse testatur. Gallinae quoque similitudinem congreganin cantico Deuteronomii legimus: Sicut aquila protegit nidum suum, et super pullos suos desideravit, expandens alas suas suscepit et tulit super pennas suas . 192 Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta. Hoc ipsum ex persona Jeremiae jam ante dixerat: Reliqui domum meam, dimisi haereditatem meam: facta est mihi haereditas mea quasi spelunca hyaenae . Desertam Judaeorum domum, id est, templum illud, quod fulgebat augustius, oculis comprobamus: quia habitatorem tem praeripere gestiens, occidit haeredem. Dico enim vobis: non me videbitis amodo, donec dicatis: Benedictus qui venit
Abbreviated transcription (Latin):
ab abel usq ad zachariam fi¬
lium barachie. ab illors ge¬
neratione queratur: cũ neu¬
trum eoꝵ occiderit. Regule
scͥpturarũ est. duas generatio¬
nes ponere. bonor uel malo¬
rum: hoc ẽ singulorum sin¬
gulas.De bonis sumamꝰ ex¬
empla. Quis ascendet in mõ¬
tem dñi: aut quis requiescet
in monte scõ eius: Cumq
plures qui ascensuri ft̃ mon¬
tem dñi descͥpsisset. qͥ diuersis
fuere etatib: postea infert.
Hec ẽ generatio querentiũ do¬
minum: querentiũ faciẽ dei
iacob. Et malio loco. de omĩb
scĩs. Generatio iustoꝵ. benedi¬
cetur. De malis uͦi: ut in p̃sen¬
d loco. Generatio iuꝑarũ: et
requirentur omĩa a generati
one ista. Et in iherechiel cum
peccata terrȩ descͥpsisset sermo
ꝓphicus. adiecit᷑ꝰ. Si noe. et iob
et damel. ibi inuenti fuerint.
ñ dimito peccata terre illi:
omnes iustos qui similes fo
Ergo et isti quia similia cain
& ioas contra apłos gessert̃:
de una generatione eẽ referunt᷑.

Expanded text:
ti, usque ad Zachariam filium Barachiae ab illa generatione requiratur, cum neutrum eorum occiderit. Regula Scripturarum est, duas generationes ponere, bonorum vel malorum, hoc est, singulorum singulas. De bonis sumamus exempla: Quis ascendet in montem Domini? aut quis requiescet in monte sancto ejus ? Cumque plures qui ascensuri sunt in montem Domini, descripsisset, qui diversis fuere aetatibus, postea infert: Haec est generatio quaerentium Dominum, quaerentium faciem Dei Jacob. Et in alio loco de omnibus sanctis: Generatio justorum benedicetur . De malis vero, ut in praesenti loco: Generatio viperarum. Et Requirentur omone ista. Et in Ezechiele, cum peccata terrae descripsisset sermo propheticus, adiecit, Si Noe et Iob et Daniel ibi fuerint inventi, non dimittam peccata terrae illi: omnes iErgo et isti qui similia Cain et Joas contra apostolos gesserint, de una generatione esse referuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
iadẽ. Barachia. in lingua nr̃a
benedictus dñi dicitur: & sa¬
cerdotis ioiade iusticia. hebreo
nomine demonstratur. In
euangłio quo utuntur naza¬
reni: ꝓ filio barachie. filium
ioiade scriptũ reperimus.
Simpliciores fr̃s inter rumaᷤ
templi & altaris. siue in por¬
larum exitib que syloam
ducunt. rubra saxa monstrã¬
tes: zachariȩ sanguine pu¬
tant eẽ polluta. Non con¬
demnamus errorẽ: qui de o¬
dio iudeorũ. et fidei pietate
descendit.

Expanded text:
iadae. Barachia in lingua nostra iadae. Barachia in lingua nostra benedictus Domini dicitur; et sacerdotis Joiadae justitia Hebraeo nomine demonstratur. In Evangelio quo utuntur Nazareni pro filio Barachiae filium Joiadae scriptum reperimus. Simpliciores fratres inter ruinas templi et altaris, sive in portarum exitibus, quae Siloam ducunt, rubra saxa monstrantes, Zachariae sanguine putant esse polluta. Sed nos non condemnamus errorem, qui de odio Judaeorum, et fidei pietate descendit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ diuersis diuersa legr: et de¬
beo singulors opiniones expo¬
nere. Alii zachariam filiũ ba¬
rachiȩ dicunt: qui in duode¬
cim ꝓphis undecimus est.
Patrisq nom̃ in eo consenti:
s ubi occisus ẽ inter templũ
& altare scͥptura ñ loquitur:
maxime cũ temporib eius.
uix rume templi fuerint.
Nui zachariã patrem iohis in¬
telligi uolunt: ex quibusdã
tes. qdđ ꝓpterea occisus sit. qͥil
saluatoris p̃dicaret aduensl.¬
Et hoc quia ex scͥpturis ñ ha¬
bet auctoritatem: eadem faci¬
litate contemnitur. qua pro¬
batur. Aui istũ uolunt ẽẽ za¬
chariam. qui occisus ẽa ioas
rege uide inter templũ et al¬
tare:sicut regnors narrat hy¬
storia.S obseruandũ quod
ille zacharias ñ sit filius ba¬
rachiȩ. s filius ioiade sacerdo¬
tis: unde & scriptura refert.
Non fuit recordatus ioas pa¬
tris eius ioiade: que sibi fecis¬
sec bona.Cum gͦ rachariam
teneamꝰ. et occisionis consen¬
tiat locus: querimꝰ quare ba¬

Expanded text:
 diversis diversa legi, et debeo singulorum opiniones ponere. Alii Zachariam filium Barachiae dicunt, qui in duodecim prophetis decimus est, patrisque nomen in eo consentiat; sed ubi occisus sit inter templum et altare, Scriptura non loquitur, maxime cum temporibus ejus, vix ruinae templi fuerint. Alii Zachariam patrem Joannis intelligi volunt, ex quibusdam tes, quod propterea occisus sit, quia Salvatoris praedicaverit adventum. Hoc quia de Scripturis non habet auctoritatem, eadem facilitate contemnitur qua probatur. Alii istum volunt esse Zachariam, qui occisus sit a Joas rege Judaeae inter templum et altare, sicut Regum narrat historia. Sed observandum quod ille Zacharias non sit filius Barachiae, sed filius Joiadae sacerdotis: unde et Scriptura refert: Non fuit recordatus Joas patris ejus Joaidae, quae sibi fecisset bona . Cum ergo et Zachariam teneamus, et occisionis consentiat locus, quaerimus quare Ba
Abbreviated transcription (Latin):
Bcatissimoꝵ apłorum
petri et pauli inseparabilem
fidem. passionẽq germanã.
omĩ nos deuotione fr̃s necesse
est celebrare: quia et laudabi¬
lis eos uita. ad głosissimũ ꝑ¬
duxit occasum: et mirificus õ¬
bitus. ꝑpetuam transmisit
ad uitam. Et licet in petro fi¬
des emineat. in paulo doc̾tri¬
na precellat: magistertũ ta¬
men pauli. fidei plenitudo
est. et credulitas petri. doctri.¬
nȩ est fundamentũ. Quos
tanta cȩlestis electionis dig.¬
natio uisitauit: ut hic fieret
de piscatore doctor: ille de
ꝑsecutore defensor. S in hoc
omĩpotentis dei attollenda
maiestas est: qui inspiratio¬
ne mirabili. docendi gram
tribuit imꝑito: et inimicũ
fecit amare quod oderat. &
fidem quã impugnabat assẽ¬
rere. Iulius piscationẽ non
abstulit s mutauit: huius
cecauit oculos. ut purgatiore
recepto lumine. clarissime
mentis acie. ultra humanũ
uidere posset aspectũ.

Expanded text:
Beatissimorum apostolorum Petri et Pauli inseparabilem fidem, passionemque germanam omni nos devotione, fratres, necesse est celebrare, quia et laudabilis eos vita ad gloriosissimum perduxit occasum, et mirificus obitus perpetuam transmisit ad vitam. Et licet in Petro fides emineat, in Paulo doctrina praecellat; et magisterium tamen Pauli fidei plenitudo est, et credulitas Petri doctrinae est fundamentum; quos tanta coelestis electionis dignatio visitavit, ut hic fieret de piscatore doctor, ille de persecutore defensor. Sed in hoc omnipotentis Dei attollenda majestas est, qui inspiratione mirabili 225 docendi gratiam tribuit imperito, et inimicum fecit amare quod oderat, et fidem, quam impugnabat, asserere. Illius piscationem non abstulit, sed mutavit; hujus caecavit oculos ut, purgatiore recepto lumine, clarissimae mentis acie ultra humanum videre possit aspectum.
Abbreviated transcription (Latin):
tare. s ñ similiter ualebant in¬
tueri: hoc nimirũ significat.
quod saluator ipse. discipulis
sue uisionis gr̃a glorfficatis ast.
Beati oculi. qui uident que in
detis. Dico enim uobis. quod
multi ꝓpħe & reges uolueruñ
uidere quȩ uos uidetis. & non
uiderunt: & audire quȩ audi¬
tis. & ñ audierunt. Uel certe illud
quod unum idemq dñicȩ crucis
triumphũ. prius ꝓphe & moyses.
qͣm apłi nouerant & p̾dicabant:
sed ꝓphe hoc aliquotiens figura¬
tis uelatisq sermonib. apłi autẽ
apłorumq successores. patefacta
luce euangłii. semꝑ aꝑte predi¬
cabant: ita ut nunc omĩs popłs
xp̃ianus scire & confiteri debeat
fidem. quã eo tempore pauci
admodũ & ꝑfectiores quiq no¬
uerant: quanuis omnis dei po¬
pulus. etiam tunc eiusdem my¬
steria fidei. in legalib cerimo¬
uis typice portaret.

Expanded text:
tare, sed non similiter valebant intare, sed non similiter valebant intueri, hoc nimirum significat, quod Salvator ipse discipulis suae visionis gratia glorificatis ait: Beati oculi qui vident quae vos videtis. Dico enim vobis,  reges voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt, et audire quae auditis, et non audierunt . Vel certe illud quod unum eumdemque Dominicae crucis triumphum prius prophetae et Moyses quam apostoli noverant et praedicabant; sed ptis velatisque sermonibus; apostoli autem apostolorumque successores patefacta luce Evangelii semper aperte praedicabant; ita ut nunc omnis populus Christianus scire et confiteri debeat fidem, quam eo tempore pauci admodum, et perfectiores quique noverunt, quamvis omnis Dei populus etiam tunc ejusdem mysteria fidei in legalibus caeremoniis typice portaret.
Abbreviated transcription (Latin):
futuram ipsam incarnationẽ.
passionẽ. ac resurrectionẽ. cer¬
tissime credentes. ꝑ eundẽ uitȩ
auctorem se saluarisꝑabant.
⁊Quod bene duo uiri illi. qui
botrum de terra reꝓmissionis
ad popłm in deseito expectan¬
tem in uecte portabant. insinu
impositus: dñs est in cru¬
ce exaltatus. qui dicit.Ego sum
uitis uera. Et alibi poculũ ui¬
ni disciplis porrigens: hic est
calix inquit nouum testamen¬
tum in sanguine meo. qui pro
uobis fundetur. De quo & ȩccl̃a.
Botrus inquit cypri: dilectus
m̃s mͥ. Portant autẽ botrum in
uecte duo uiri. ꝑ quẽ populo
ubertatem terre reꝓmissionis
astruant: quia predicatores u¬
triusq testamenti. qui głam
patriȩ celestis dño reuelante di¬
dicerunt: passionis illiꝰ archa¬
na. popłis intimare ñ cessant:
quo ꝑ hoc conici possit. quanta
fidelibus premia sit daturus
in celis qui ꝓ illorum salute.
filium suum unigenitum pas¬
surum misit ad terras.
uod duo portantes botrũ.
similiter quidem eũ por¬

Expanded text:
rnationem, passionem ac resurrectionem certissime credentes, per eumdem vitae auctorem salvari sperabant: quod bene duo viri illi qui botrum de terra repromissionis ad populum in deserto exspectantem in vecte portabant, insinuant impositus Dominus est in cruce exaltatus, qui dicit: Ego sum vitis vera . Et alibi poculum vini discipulis porrigens: Hic est calix, inquit, novum testamentum in meo sanguine, quod pro vobis fundetur . De quo et Ecclesia: Botrus Cypri, inquit, dilectus meus mihi . Portant autem botrum in vecte duo viri, per quem populo ubertatem terrae repromissionis astruant, quia praedicatores utriusque testamenti, qui gloriam patriae coelestis Domino revelante didicerunt, iidem passionis illius arcanum populis intimare non cessant, quo per hoc conjici possit quanta fidelibus praemia sit daturus in coelis, qui pro illorum salute Filium suum unigenitum passurum misit ad terras. Quod autem duo portantes botrum similiter quidem eum por
Abbreviated transcription (Latin):
sunt in lege moysi. & ꝓphis
& psalmis de me.Et reliqua.¬
primo discipłos de my¬
sterio sue fidei diligenter in¬
struere curauit: ut tanto certiꝰ
hanc mundo predicarent.
quanto eam & ab ipso uerita¬
tis ore ꝑcepissent: & ꝓpharũ
ore iam dudũ presignatam
fuisse cognoscerent. Apparens
enim eis post resurrectionis tri¬
umphum. iuxta hoc quod mͦ
cum euglium legeretur audi¬
uimus: hec sunt inquit uerba
que locutus sum ad uos cum
adhuc eẽm uobiscũ. idest simi¬
le uobis adhuc corpus corrup¬
tibile ac mortale gestarem: qm̃
patet. quia una est eccła in om¬
nib scĩs eius: eadem fides elec¬
torũ om̃ium. precedentiũ uide¬
licet & subsequentiũ carnalem
eius aduentũ: quia nimirũ. sic̃
nos ꝑ fidem dansacte incarna

Expanded text:
ge Moysi et prophetis et psalmis de me. Aprimo discipulos de mysterio suae fidei diligenter instruere curavit, ut tanto certius hanc mundo praedicarent, quanto eam et ab ipso veritatis ore percepissent, et prophetarum ore jamdudum praesignatam fuisse cognoscerent. Apparens enim post resurrectionis triumphum, juxta hoc quod modo, cum Evangelium legeretur, audivimus: Haec sunt, inquit, verba quae locutus sum ad vos cum essem vobiscum, id est, cum simile vobis adhuc corpus corruptibile ac mortale gestarem, quonpatet quia una est Ecclesia in omnibus sanctis ejus, eadem fides electorum omnium, praecedentium videlicet et subsequentium carnalem ejus adventum, quia nimirum sicut nos
Abbreviated transcription (Latin):
Anl ministrat quua lucis sue il¬
instratione nos saniat. Tnͣsire uero
dictum est: cum de iudicio ad reg¬
num redit. Hel certe dominus nob̃
post iudicium tͣnsit: quia ab hu¬
manitatis forma. in diumitatis sue
contemplationem nos eleuat. Et tnͣ¬
lire eius est. in claritatis sue specula¬
tionem nos ducere: cum eum qͤm
in humanitate in iudicio cermmus:
etiam indumitate pꝰ iudicium ui¬
debimus.

Expanded text:
a lucis suae illustratione nos satiat. Transire vero dictum est, cum de judicio ad regnum redit. Vel certe Dominus nobis post judicium transit, quia ab humanitatis forma in divinitatis suae contemplationem nos elevat. Et transire ejus est in claritatis suae speculationem nos ducere, cum eum quem in humanitate in judicio cernimus, etiam in divinitate post judicium videmus.
Abbreviated transcription (Latin):
mentis oculos aꝑtos tenet. Tigilat:
qui seruat oꝑando quod credit:
Tigilat: qui a se torporis et negli¬
gntie tenebras repellit: Hinc etemĩ
paulus dicit: Euigilate iusti:
it nolite peccare. Hĩnc rursus ait:
hora est iam nos de somno surg̾e.
quod precinget se et faciet illos dis¬
imbere: et transiens ministrabit
ilis: Precinget se: idest ad retri¬
butionem prẽparat: Faciet illos dis¬
cumbere: ilest in eterna quiete re¬
boueri: Discumbere quippe nr̃m:
mregno quiescere est. Unde rursũ
lominus dicit: Uenient. et recum¬
ent cum abraham. et ysaas. et ia¬
cob. Transiens autẽ dominus mini¬
strat: quia lucis sue illustratione
nos satiat. Transire uero dictum est:
cum de iudicio ad regnum redit:
Uel certe dominus nobis post iu¬
dicium transit: quia ab humanita¬
tis forma. in diuinitatis sue contem¬
plationem nos eleuat Et transire
eius est. in claritatis sue speculatiõ¬
nem nos ducere: cũ eum quem in
humanitate in iudicio cernimus:

Expanded text:
net. Vigilat qui servat operando quod credidit. Vigilat qui a se torporis et negligentiae tenebras repellit. Hinc etenim Paulus dicit: Evigilate justi, et nolite peccare . Hinc rursus ait: Hora est jam nos de somno surgere quod praecinget se, et faciet eos discumbere, et transiens ministrabit illis. Praecinget se, id est ad retributionem praeparabit; et faciet illos discumbere, id est in aeterna quiete refoveri. Discumbere quippe nostrum in regno quiescere est. Unde rursum Dominus dicit: Venient et recumbent cum Abraham, Isaac et Jacob . Transiens autem Dominus ministrat, quia lucis suae illustratione nos satiat. Transire vero dictum est, cum de judicio ad regnum redit. Vel certe Dominus nobis post judicium transit, quia ab humanitatis forma in divinitatis suae contemplationem nos elevat. Et transire ejus est in claritatis suae speculationem nos ducere, cum eum quem in humanitate in judicio cernimus,
Abbreviated transcription (Latin):
gni mei. Non excusatur hero¬
des. quod iuitus et nolens
ꝓpter iuramentum homici¬
dium fecerit: quia ad hoc for¬
te iurauit ut future occisiom
machinas p̃pararet. Alioqͥn
si obiusiurandum fecisse se
dicit: si patris si matris pos¬
tulasset interitum: facturus
erat an non: Quod in se repa¬
diaturus erat: contemnere
debut et in ꝓpheta. Que cũ
exisset: dixit matri sue. Qd¬

Expanded text:
 etc. Non excusatur Herodes, quod invitus et nolens, propter juramentum homicidium fecerit, quia ad hoc forte juravit, ut futurae occasioni machinas praepararet. Alioquin si ob hoc jusjurandum fecisse se dicit, si patris, si matris postulasset interitum, facturus fuerat, an non? quod in se repudiaturus fuerit, contemnere debuit in propheta. Quae cum exisset, dixit matri suae,
Abbreviated transcription (Latin):
fausto auspicio festuitatem
suam sanguine felauit.x.
crodes tanto maiori
to sc̃m et innocentem docto¬
rem ueritatis. et preconem
uite ac regni celestis occidit.
et hoc ꝓ noto et petitione
saltatricis: neq eum caput
occisi ante conuiuas inferre
puduit. Nam pharao nilta¬
lis uesame cõmisisse legitur.:
sed tantum peccantem sibi
euntchum uita priuari iu¬
bens. quo longius a uere cul¬
tu religionis aberat: eo leui¬
us inuiolatione suc festiuita¬
tis deliquit. Atcam̃ ex utriuis¬
ꝙ exemplo ꝓbatur. utilius
esse nobis diem mortis futu¬
re timendo. et caste agendo.
sepius in memoria n reuo¬
care: quã diem natiuitatis
luxuriando celebrare:¬

Expanded text:
fausto auspicio festivitatem suam sanguine foedavit. Verum Herodes tanto majore ctum et innocentem doctorem veritatis, et praeconem vitae ac regni coelestis occidit, et hoc pro voto ac petitione saltatricis, neque eum caput occisi ante convivas inferre puduit. Nam Pharao nil talis vesaniae commisisse legitur, sed tantum peccantem sibi eunuchum vita privari jubens, quo longius a verae cultu religionis aberrat, eo levius in violatione suae festivitatis deliquit. Attamen ex utriusque exemplo probatur, utilius esse nobis diem mortis futurae timendo, et caste agendo saepius in memoriam revocare, quam diem nativitatis luxuriando celebrare
Abbreviated transcription (Latin):
ptistȩ. herodias tinens ne
uel philippo fri amicus fie¬
ret. atq illicitȩ nuptie repu¬
dio soluerentur: monet fili¬
am ut in ipso statim conui¬
uio caput iohannis postulet:
digno oꝑi saltationis. dignũ
sanguinis precium: s̾ marẽ.¬

Expanded text:
e, etc. Herodias timens, nequando, vel Philippo fratri suo amicus fieret, atque illicitae nuptiae repudiando solverentur, monet filiam, ut in ipso statim convivio caput Joannis postulet. Digno opere saltationis, dignum sanguinis praemium. Et
Abbreviated transcription (Latin):
mer: nequaquã nos a uirtu¬
te eorũ patientiȩ. estimare ex¬
traneos debemꝰ.Si enĩ adiu¬
uante nos dño. uirtutẽ paci¬
entie seruare contendimus: &
in pace eccłȩ uiuimꝰ ⁊ ettam̃
martyrii palmã tenemus.
Duo quippe st̃ martyrii ge¬
nera: unũ in publico: aliud
in mente simul et actione.
Itaq eẽ martyres possumus:
etiam si nullo ferro ꝑcutienti
um trucidem᷑. Mori quippe
a ꝑsequente. martyriũ in aꝑ¬
to oꝑe ẽ ferre uͦ contumelias.

Expanded text:
mei, nequaquam nos a virtumei, nequaquam nos a virtute ejus patientiae existimare extraneos debemus. Si enim, adjuvante nos Domino, virtutem patientiae servare contendimus, et in pace Ecclesiae vivimus, et tamen martyrii palmam tenemus. Duo quippe sunt martyrii genera, unum in mente, aliud in mente simul et actione. Itaque esse martyres possumus, etiamsi nullo percutientium ferro trucidemur. Mori quippe a persequente martyrium in aperto opere est; ferre vero contumelias
Abbreviated transcription (Latin):
la ñ possumꝰ. S qui iccireo
malũ ñ retribuit. qͥa nequa¬
quam ualet: ꝓculdubio ut
p̃diximꝰ patiens ñ est: quia
patientia ñ mnostensione inqͥ¬
ritur. sed in corde. Pimpatien¬
de autẽ uitium: ipsa uirtutũ
nutrix. doctrina dissipatur.
Scriptũ nanq est. Doctrina
uiri: ꝑ patientiam noscitur.
Canto ergo quisq minꝰ osten¬
ditur docꝰtus: quanto conuin¬
citur minus patiens. Neq enĩ
potest ueraciter bona docen¬
do impendere:siuiuendo nes¬
elat equanimiter aliena mala
tolerare. Quanto enĩ culmi¬
ne uirtus patientiȩ polleat:
rursus salomon indicat di
cens.Melior ẽ padiens uiro for¬
tr: et qui dominat᷑ animo suo.
expugnatore urbiũ. Mmor
est gͦ uictoria. urbes expugna¬
re: quia extra sunt quȩ uin¬
patientiã uincitur: quia ip̃¬
se a se animꝰ suꝑatur: & semet¬
ipsũ sibimet ipsi subicit: qͣn¬
do eum patientia in humili¬
tate tolerantie sternit.U.¬
uia natale martyrũ ho¬
dierna die colimus fr̃s

Expanded text:
n possumus. Sed qui idcirco malum non retribuit quia nequaquam valet, procul dubio, ut praediximus, patiens non est, quia patientia non in ostensione inquiritur, sed in corde. Per impatientiae autem vitium ipsa virtutum nutrix doctrina dissipatur. Scriptum namque est: Doctrina viri per patientiam noscitur . Tanto ergo quisque minus ostenditur doctus, quanto convincitur minus patiens. Neque enim potest veraciter bona docendo impendere, si vivendo nesciat aequanimiter aliena mala tolerare. Quanto enim culmine virtus patientiae polleat, rursus Sacens: Melior est patiens viro forti, et qui dominatur animo suo expugnatore urbium . Minor est victoria urbes expugnare, quia extra sunt quae vinpatientiam vincitur, quia ipse animus superatur, et semetipsum sibimet subjicit, quando eum patientia in humilitate tolerantiae sternit.uia natalem martyris hodierna die colimus, fratres
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑba reppulisset. S cũ disci¬
pulos ad p̃dicandum ueritas
mitat: quid aliud in mundo
facit. nisi grana seminis spar¬
git: Et pauca grana mitcit
in semine: ut multarũ messiũ
fruges. recipiat ex nr̃a fide. Neq¬
etenim in uniuersũ mundum
tanta fideliũ messis exingeret:
si de manu dñi suꝑ rationalẽ
terram. illa electa grana predi¬
cantium non uenissent .xI.¬

Expanded text:
superba repulisset. Sed cum discisuperba repulisset. Sed cum discipulos ad praedicandum Veritas mittit, quid aliud in mundo facit, nisi grana seminis spargit? Et pauca grana mittit in semine, ut multarum messium fruges recipiat ex nostra fide. Neque enim in universo mundo tanta fidelium messissi de manu Domini super rationabilem terram illa electa grana praedicantium sparsa non fuissent. I
Abbreviated transcription (Latin):
apides itaq sunt: sed non
uiuunt Arbusta autem sunt:
uiuunt sed ñ sentiunt. Bruta
uͦ animalia sunt: uiuunt: sen¬
dunt ÷ sed ñ discernunt. Angłi
etenim sunt: uiuunt: sentiuis :
&e discernunt. Omnis autẽ cre¬
ature. aliqͥd habet homo. Ha¬
bet nanq commune ẽẽ cum
lapidibus: uiuere cũ arborib:
sentire cũ animalib: intellige¬
re cũ angłis. Si gͥ commune
habet aliquid cum om̃i creatu¬
ra homo: iuxta aliqͥd. omnis
creatura homo. Omnigͦ crra¬
ture p̃dicatur euangłium. cũ
soli homini predicatur: quia
ille uidelicet docetur. propter
quem in terra cuncta creata
sunt: & a quo omnia. ꝑ quan¬
dam similitudinẽ aliena non
sunt. Potest etiam omnis crea¬
turȩ nomine: omnis natio gen¬
tium designari. Ante etenm
dictũ fuerat. in uiam gentium
ne abieritis⁊ nunc autẽ dicitur.
p̃dicate om̃i creature: ut scili¬
cet prius a iudea apłorũ repul¬
sa predicatio. tunc nobis in ad¬
iutoriũ fieret: cũ hanc illa ad
damnadionis suȩ destimoniũ

Expanded text:
Lapides itaque sunt, sed non vivunt. Arbusta autem sunt, et vivunt, sed non sentiunt. Bruta vero animalia sunt, vivunt, sentiunt, sed non discernunt. Angeli etenim sunt, vivunt, sentiunt, et discernunt. Omnis autem creaturae aliquid habet homo. Habet namque commune esse cum lapidibus, vivere cum arboribus, sentire cum animalibus, intelligere cum anghabet aliquid cum omni creatura homo, juxta aliquid omnis creatura homo. Omni ergo, creaturae praedicatur Evangelium, cum soli homini praedicatur. » ille videlicet docetur, propter quem in terra cuncta creata sunt, et a quo omnia per quamdam similitudinem aliena non sunt. Potest etiam omnis creaturae nomine, omnis natio gentium designari. Ante etenim dictum fuerat: In viam gentium ne abieritis . Nunc autem dicitur, Praedicate omni creaturae, ut scilicet prius a Judaea apostolorum repulsa praedicatio tunc nobis in adjutorium fieret, cum hanc illa ad damnationis suae testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
dum nos legentes agnoscimus:
quid aliud quã de illorũ dubi¬
tatione solidamur: Omus e¬
nim mͥ maria magdalene pre¬
stitit. quȩ citius credidit: quam
thomas qui diu dubitauit. Ille
etenim dubitando. uulnerũ
cicatrices tetigit: & de nr̃o pecto¬
re. ddubitationis uulnus ampu¬
tauit. Ad insinuandam quoq

Expanded text:
mus, quid aliud quam de illorum dubitatione solidamur? Minus enim mihi Maria Magdalene praestitit, quae citius credidit quam Thomas qui diu dubitavit. Ille etenim dubitando vulnerum cicatrices tetigit, et de nostro pectore dubietatis vulnus amputavit. Ad insinuan
Abbreviated transcription (Latin):
ruit dicens. Ueraciter hodie
resurrectionis dominicȩ pas¬
chalis dies est: abstinere tibi
minime congruit: quia & e¬
go ad hoc missus sum. ut do¬
na omĩpotentis dei pariter
sumamus. Benedicentes igi᷑
dñm: sumpserunt cibũ. Ex¬
pleta gͥ refectione & colloqͥo:

Expanded text:
ruit, dicens: Veraciter hodie ruit, dicens: Veraciter hodie Resurrectionis Dominicae Paschalis dies est; abstinere tibi minime congruit, quia et ego ad hoc missus sum, ut omnipotentis dona Dei pariter sumamus. Benedicentes igitur Dominum sumpserunt cibum. Expleta itaque refectione et colloq
Abbreviated transcription (Latin):
posita suꝑ candelabrũ lucer¬
na claresceret. quatinꝰ omĩb
qui in domo dei sunt luceret:
cuidam presb̾ro longius ma¬
nenti. qui refectionẽ sibi in
paschali festiuitate paraue.¬
rat. ꝑ uisum dñs apparere
dignatus est. dicens. Tu tibi
delicias p̃paras: & seruus m̃s̃
illo in loco fame cruciatur:
Qui ꝓtinus surrexit: atq
in ipsa sollemnitate pascha¬
li cum alimentis que sibi pa¬
rauerat ad locũ detendit: &
uirũ dei ꝑ abruptamontiũ.
ꝑ concaua ualliũ. n defossa
terrarũ quesiuit: eũq latere
in specu repꝑit. Cumq orali¬
one facta. & benedicentes om
nipotentẽ dñm consedissent.
post dulcia uite colloquia. is
qui aduenerat presbiter di¬
xit. Surge & sumamꝰ cibũ:
quia hodie pascha est. Cul
uir dei respondit dicens. Scio
quod pascha est: quia uidere
te merui. Longe quippe ab
hominib positus: quia die
eodem paschalis esset sollem¬
nitas. ignorabat. Uenerabilis
autem presbiter. rursus asse¬

Expanded text:
posita supra candelabrum lucerposita supra candelabrum lucerna claresceret, quatenus omnibus qui in domo Dei sunt luceret, cuidam presbytero longius manenti, qui refectionem sibi in Paschali festivitate paraverat, per visum Dominus apparere dignatus est, dicens: Tu tibi delicias praeparas, et servus meus illo in loco fame cruciatur. Qui protinus surrexit, atque in ipsa solemnitate Paschali cum alimentis quae sibi paraverat, ad locum tetendit, et virum Dei per abrupta montium, per concava vallium, per defossa terrarum quaesivit, eumque latere in specu reperit. Cumque oratione facta, benedicentes Dominum omnipotentem consedissent, post dulcia vitae colloquia, is qui advenerat presbyter dixit: Surge, sumamus cibum, quia hodie Pascha est. Cui vir Dei respondit, dicens: Scio quia Pascha est, quia videre te merui. Longe quippe ab hominibus positus, quia die eodem Paschalis solemnitas esset ignorabat. Venerabilis autem presbyter rursus asse
Abbreviated transcription (Latin):
dictum locũ ꝑueniens.
in arcissimo specu se tradidit:
tribusq annis. excepto roma¬
no monacho hominibz inco¬
gnitus mansit. Qui uideli¬
cet romanus: non longe in
monasterio sub deodati patͥs
regula degebat. S pie ciusdẽ
patris sui oculis furabatur
horas: & quem sibi ad man¬
ducandũ subripere poterat:
dieb certis benedicto panẽ
ferebat. Nd eundem uͦ specũ.
a romani cella iter ñ erat:
quia excelsa desuꝑ rupis emi¬
nebat: sed ex eadem rupe.
in longissimo fune ligatum
romanus deponere panem
consueuerat. In qua etiã resti.
paruum tintinnabulũ inse¬
ruit: ut ad sonũ tintinabu¬
li uir di cognosceret. quando
sibi romanus panẽ p̃bẽret:
quem exiens acciꝑet.S an¬
tiquus hostis unius caritati
inuidens. alteriꝰ refectioni:
cũ quadã die submitti pa¬
nem conspiceret: iactauit la¬
pidem. & tintinnabulũ fre¬
git. Romanus tam̃. modis
uellet a laborib quiescere. et
benedicti uitam in exemplũ
hominib demonstrare: ut

Expanded text:
dem locum perveniens, in arctissimum specum se tradidit, et tribus annis, excepto Romano monacho, hominibus incognitus mansit: qui videlicet Romanus non longe in monasterio sub Adeodati patris regula degebat. Sed pie ejusdem Patris sui oculis furabatur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat. Ad eumdem vero specum a Romani cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosceret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens acciperet. Sed antiquus hostis unius charitati invidens, et alterius refectioni, cum quadam die submitti panem conspiceret, jactavit lapidem, et tintinnabulum fregit. Romanus tamen modis omanum vellet a labore quiescere, et Benedicti vitam in exemplum hominibus demonstrare, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uerendũ prius ẽ qͥd sit qͦd
dicitur: uidens ciuitatẽ
fleuit suꝑ illam dicens: quia si
cognouisses & tu. Fleuit etenĩ
pius redemptor. rumã ꝑfide
ciuitatis: quã ipsa sibi ciuitas
ñ cognoscebat ẽẽ uenturã Cui
a fiente dño recte dicitur. quia
si cognouisses & tu. subaudis
fleres: que mͦ quia nescis qud̃
imminet exultas. Unde &e sub.¬
ditur. Etquidem in hac die dua:
que ad pacem tibi. Cum enim
carnis se uoluptatibꝰ daret. Et
uentura mala ñ prospiceret:
in die sua que ad pacẽ ei esse
poterant. habebat. Cur uͦ bona
presentia ad pacem habuerit:
manifestatur cum subditur.
Nunc autẽ abscondita sunt ab
oculis tuis. Si enim cordis eius
oculis. mala que immmerent
abscondita ñ essent: leta in p̃¬
sentibus ꝓsꝑis ñ fuisset. Cuius
mox etiam pena que de roma¬
nis sicut predixi principibus
imminebat. adiuncta ẽ. Qua
descripta. qͥd dñs fecerit subdi¬
tur: quia ingressus templũ ce¬
pit eicere uendentes de illo et

Expanded text:
d dicitur: Videns civitatem, flevit super illam, dicens: Quia si cognovisses, et tu. Flevit etenim prius Redemptor ruinam perfidae civitatis, quam ipsa sibi civitas non cognoscebat esse venturam. Cui a flente Domino recte dicitur: Quia si cognovisses, et tu, subaudi, fleres, quae modo quia nescis quod imminet, exsultas. Unde et subditur: Et quidem in hac die tua, quae ad pacem tibi. Cum enim carnis se voluptatibus daret, et ventura mala non prospiceret, in die sua quae ad pacem esse ei poterant habebat. Cur vero bona praesentia ad pacem habuerit, manifestatur cum dicitur: Nunc autem 1646 abscondita sunt ab oculis tuis. Si enim cordis ejus oculis mala quae imminerent abscondita non essent, laeta in praesentibus prosperis non fuisset. Cujus mox etiam poena quae de Romanis, sicut praedixi, principibus imminebat, adjuncta est. 2. Qua descripta, quid Dominus fecerit subditur: quia, ingressus templum, coepit ejicere vendentes in illo et
Abbreviated transcription (Latin):
q̃s qui narrauit mala
uentura. &. ꝓtinꝰ templuĩ
ingressus est. ut de illo uendentes
& ementes eiceret: ꝓfecto innotu¬
it. quia ruma popłi. maxime
ex culpa sacerdotũ fuit. Suersi¬
onem quippe describens. s uen¬
ens: in ipso effectu sui oꝑis. osten¬
dit unde radix ꝓdiit ꝑditionis.
Sicut autẽ euangłista alio deste
didicimus: in templo columbe
uendebantur. Et quid per co¬
lumbas: nisi sp̃s scĩ donũ acci¬
pitur: S uendentes & ementes
ex templo eliminat: qͥa uel eos
qui ꝓ munere impositionem
manuũ tribuunt. uel eos qui
donũ sp̃c emere nitunt᷑ dam¬
nat. De quo templo mox sũb¬
ditur. Domus mea domus ora¬
donis est: uos autẽ fecistis illã
speluncã latronũ. Qͥ enim ad
accipienda munera in templo
residebant: ꝓfecto qͥa quib dã
ñ dantib lesiones exquirerent.
dubiũ ñ erat. Domus gͦ oratio¬
nis. spelunca latronũ facta fue¬
iat: quia ad hoc in templo as¬
sistere nouerant. ut aut ñ dan¬

Expanded text:
 narravit mala ventura, et protinus templum ingressus est ut de illo vendentes et ementes ejiceret, profecto innotuit quia ruina populi maxime ex culpa sacerdotum fuit. Eversionem quippe describens, sed venens, in ipso effectu sui operis ostendit unde radix prodiit perditionis. Sicut autem evangelista alio teste didicimus, in templo columbae vendebantur . Et quid per columbas nisi sancti Spiritus donum accipitur? Sed vendentes et ementes e templo eliminat, quia vel eos qui pro munere impositionem manuum tribuunt, vel eos qui donum Spiritus emere nituntur damnat. De quo templo mox subditur: Domus mea, domus orationis est, vos autem fecistis illam speluncam latronum. Qui enim ad accipienda munera in templo residebant, profecto quia quibusdam non dantibus laesionem exquirerent dubium non erat. Domus ergo orationis spelunca latronum facta fuerat, quia ad hoc in templo assistere noverant, ut aut non donan
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃. iam p̃sentis uite cor¬
ruptionẽ transierat: recte an¬
gelus qui nuntiare perhen¬
nem eius uitam uenerat. in
dextera sedebat. Qui stola can¬
dida cooꝑtus apparuit: quia
festiuitatis nr̃ȩ gaudia nunti¬
auit. Candor etenim uestis:
splendorem nr̃e denuntiat
sollemnitatis. Nr̃e dicamꝰ. an
suȩ: S ut fateamur uerius:
& sue dicamꝰ & nr̃e. Illa quip¬
pe redemptoris nr̃i resurrectio.

Expanded text:
ster jam praesentis vitae corruptionem transierat, recte angelus qui nuntiare perennem ejus gloriam venerat, in dextra sedebat. Qui stola candida coopertus apparuit, quia festivitatis nostrae gaudia nuntiavit. Candor etenim vestis, splendorem nostrae denuntiat solemnitatis: Nostrae dicamus an suae? sed ut fateamur verius, et suae dicamus et nostrae, illa quippe redempto