comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uit sp̃s eius: & fluent aque uidetis qͣm
quium suum t̾re: uelocit currit ser¬
mo eiꝰ. Repente qͥd seqͥt᷑. Qui dat niuem
sic̃ lanam. Sermo dñi qui uelociter
currit. sic dat᷑ quasimx: & ipsa nix.
qͣsi lana. Uidete miscdiam dñi. Cibris
dei: qui tollit peccata mundi. Et in
alio loco ysaias. Quasi ouis. aduicti¬
mam ductus est. De isto gͦ agno. & de
ista oue: lana ista est. quasi nix. Dicit
ysaias. Si fuerint peccata ur̃a quasi
coccinum: quasi niuem dealbabo. as
meas: tolle qͦdcunq uitii ẽ. Nuem tuã
& puritatem tuam: tͥbue m̃tib xp̃ia¬
nis. Nisi tu nob̃ niuem dederis mundi¬
ciarum tuarum. uestimentum tuũ
habere ñ possumꝰ. Ip̃s uestimentum
nr̃m ẽ. Si uolumꝰ xp̃i habe uestimen¬
tum. mundisimꝰ quasinix. Nebulã.
sic̃ cinerem spargit. Male int̾ptatus ẽ
spargit. Docet nos: &e facit nob̾ uesti¬
meritum. qͣsi iuem. Et cum nos uesti¬
crit uestimento suo: tẽ nob̃ tribuit ali
pocłm incum cũ fletu miscebam. N¬

Expanded text:
vit spiritus ejus, et fluent aquae. Videtis quoniam quium suum terrae, velociter currit sermo ejus. Repente quid sequitur? Qui dat nivem sicut lanam. Sermo Domini, qui velociter currit, sic datur quasi nix, et ipsa nix est quasi lana. Videte misericordiam Domini. Cibus Dei, qui tollit peccata mundi . Et in alio loco Isaias: Quasi ovis ad victimam ductus est . De isto igitur agno, et de ista ove, lana ista est quasi nix. Dicit Isaias: Si fuerint peccata vestra quasi coccinum, quasi nivem dealbabo . Asmeas: tolle quodcumque vitii est. Nivem tuam, et puritatem tuam tribue mentibus Christianis. Nisi tu nobis nivem dederis munditiarum tuarum, vestimentum tuum habere non possumus. Christus vestimentum nostrum est. Si volumus Christi habere vestimentum, mundi simus quasi nix. Nebulam quasi cinerem spargit. Male interpretatus spargit. Docet nos, et facit nobis vestimentum quasi nivem, et cum nos vestierit vestimento suo, tunc nobis tribuit alimpotum meum cum fletu miscebam . N
Abbreviated transcription (Latin):
int᷑ptat᷑. Lauda gͦ eccłia dominum:.
quando ceꝑis in illum credere & ha¬
bere pacem: & ceꝑis uidere pacem.
tuum. Quando uͦ ceꝑis iam hab̾e sci¬
entiam & ẽẽ specłatorium. hoc ẽ syon.
lauda dm̃ tuum. hoc ẽ tu lauida ie¬
rus alem. tu lauda syon: tu eccłiasti¬
ca anima. tu eccłia. N laudent here¬
tici. ñ laudent synagoge: s tu lauida.
Quare: Qm̃ confortauit seras porta¬
rum tuaruim. Diligit dñs portas syon.
suꝑ omnia tabnacła iacob. fortas syõ.

Expanded text:
it. Laudat ergo Ecclesia Dominum, quando coeperit in illum credere et habere pacem, et coeperit videre pacem, tuum. Quando vero coeperis jam habere scientiam, et esse specula, hoc est, Sion: lauda Dominum, hoc est, tu lauda Jerusalem, tu lauda Sion: tu Ecclesiastica anima, tu Ecclesia. Non laudent haeretici, non laudent Synagogae, sed tu lauda. Quare? Quoniam confortavit seras portarum tuarum. Diligit Dominus portas Sion, super omni
Abbreviated transcription (Latin):
rum. in manicis ferreis. Ligant. non
occidunt: ñ intficiunt. s ligant. Uin¬
ciunt manꝰ. & captiuos ducunt ad
eccłiam.Uincłis ferreis. Catene iste. ñ
fiunt nisi de testimoniis scͥpturarum:
dum testimonium iungo testimoniis.
Si uisut ñ rumpant᷑ catenȩ iste: non
sint simplices. s hinc inde contexte. fu

Expanded text:
rum in manicis ferreis. Ligant, non occidunt; non interficiunt, sed ligant. Vinciunt manus, et captivos ducunt ad Ecclesiam vinculis ferreis. Catenae istae non fiunt, nisi de testimoniis Scripturarum: dum testimonium jungo testimonio. Si vis ut non rumpantur istae catenae, non sin
Abbreviated transcription (Latin):
quia de lucifero dicit. de oriente qͣm
uidemus in celo. Et hoc quidem intel
ligi pocest. Mirabilis da qui fecit celum
& t̾ram. & omnia que meis sunt: cet̾um
sic intelligamꝰ. ut nob̃ ꝓsit qͦd cotidie
tis scire. qͦmͦ de contͥtis stelle fiant: Scͥp¬
tum est ingenes. qͥa edurerit õs abra¬
ham. ce ostenderit ei stellas: & clixerit
es sic erit sem̃ tuum. Et oĩb eis nor̃a
uocans. De abram uocat abraham. A¬
bram dicebat᷑ in chaldea: ce in celo a
braham. Lo tp̃r qndo factꝰ est steuauio
fiuii tonitrui. Tonitruum utiq in ce¬

Expanded text:
Quia de Lucifero dicit, et de Orione quem Quia de Lucifero dicit, et de Orione quem videmus in coelo. Et hoc quidem potest intelligi: Mirabilis Deus, qui fecit coelum et terram, et omnia quae in eis sunt. Caeterum sic itis scire quomodo de contritis stellae fiant? Scriptum est in Genesi: Quia eduxerit Deus Abraham, et ostenderit ei stellas, et dixerit ei: Sic erit semen tuum . Et omnibus eis nomina vocans. De Abram vocat Abraham. Abram dicebatur in Chaldaea, et in coelo vocatur Abraham. Eo tempore quo factus stella est, et Jacobus filii tonitrui . Tonitruum utique in coe
Abbreviated transcription (Latin):
contͥtos corde. Cor contritum ce humili¬
atum ds ñ sꝑnit. Et alligat contritiones
eors. Iu cortuum contere: & dñs colligat
contͥtiones tuas. Samaritanꝰ ille qͥ des¬
cendebat de irłm in iherico. quando
uidit uulneratum iacentem in itinere:
colligauit uulnera eiꝰ. Iste ẽ de qͦ ce nunc
dicit᷑: & alligat contͥtiones eoꝵ. Hoc dr¬
de his qͥ agt̃ penitentiam : ceterum de
his qͥ non agt̃ penitentiam dr: non est
malagma imponere.neq: oleum.neq:
alligat᷑am. Qui numerat multitudinẽ
stellaꝵs. Que consequentia iuxta littam:
multitudinem stellars: S qm̃ sanauit
contͥcos corde. & alligauit contͥtiones
eors: illos qͥ ante contͥi fuerant & pꝰea
sanati.u̾tit in stellas. Quinumerat
multitudinem stellarum. Multi enĩ
fuerunt qͥ peccauert̾: multi sunt qui
curati st̃. Qui numerat multitudinẽ
stellaꝵ. E numerat uulneratos. s eos
numerat qui iam instellas ũsi sunt.
Non numerat ds: nͥ qͥ numero eiꝰ digni
sunt. U omnib eis nomina uocans.

Expanded text:
contritos corde. Cor contritum et humilitatum Deus non spernit . Et alligans contritiones eorum. Tu cor tuum contere, et Dominus colligit contritiones tuas. Samaritanus ille, qui descendebat de Jerusalem in Jericho, quando vidit vulneratum jacentem in itinere, colligavit vulnera ejus . Iste est de quo et nunc dicitur: Et alligans contritiones illorum. Hoc dde his qui agunt poenitentiam. Caeterum de his qui non agunt poenitentiam, dicitur: Non est malagma imponere, neque oleum, neque alligaturas . Qui numerat multitudinem stellarum. Quae consequentia juxta litteram! sanat contritos corde, et alligat contritiones eorum, illos qui ante contriti fuerant, et postea sanati, vertit in stellas. Qui numerat multitudinem stellarum. Multi enim fuerant qui peccaverunt: multi sunt qui curati sunt. Qui numerat multitudinem stellarum. Non numerat vulneratos, sed eos numerat qui jam in stellas versi sunt. Non numerat Deus, nisi qui numero ejus digni sunt. Et omnibus eis nomina vocans.
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Preceptum posuit. & ñ p̃t̾ibit. Lu¬
ne p̃ceptũ posuit: ut ꝑ.xxͣx dies crescat
atq decrescat. Nunquid cursꝰ suos
aliquando mutat: In cȩlo p̃ceptum
egͥdiat᷑ Uenit occeanꝰ. tumens flucti¬
bus: & ipse redit. & p̃ceptum di inemi¬
nit. Totꝰ inundus deoseruit: & p̃ceptũ
eiꝰ meminit: & homo solus ñ memi¬
nit eo dicimꝰ & in oratione dñica.
fiac uoluntas tua sic̃ in celo & in t̾ra.
Sic̃ incelo angłi tͥ seruiunt. & creat᷑a
seruit: ita et seruiat homo. O infelix
humanum genꝰ. Descendit ad teds.
qm̃ tu ad celum ñ uis ascendere: ñ
tibi fufficit qͦd non suscipis. s occidis.
crucifigis. blaspheinas. flagellas.Ntͥ
sufficit. quod occidis. s nec peniten¬
tiam agis qͦd occidis. Dixit de urui¬
sibilib: orit de uisibilib. s de uisibi

Expanded text:
sit. Praeceptum posuit, et non praeteribit. Lusit. Praeceptum posuit, et non praeteribit. Lunae praeceptum posuit, ut per triginta dies crescat atque decrescat. Numquid cursus suos aliquando mutat? In coelo praeceptuegrediatur. Venit oceanus tumens fluctibus, et in se redit, et praeceptum Dei meminit. Totus mundus Deo servit, et praeceptum ejus meminit, et homo solus non meminit. Ideo dicimus, et in Oratione Dominica: Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra . Sicut in coelo angeli tibi serviunt, et creatura servit, ita serviat et homo. O infelix hominum genus! Descendit ad te Deus: quoniam tu ad coelum non vis ascendere. Non tibi sufficit, quod non suscipis: sed occidis, crucifigis, blasphemas, flagellas? Non tibi sufficit, quod occidis, sed nec poenitentiam agis quod occideris. Dixit de invisibilibus: dixit et de visibilibus, sed de visib
Abbreviated transcription (Latin):
& mior ẽ filius in eo quod iubeat᷑ aͥ
Dico. fiat domꝰ: & aliꝰ fac rẽddomum. Bice¬
re nicħ grande ẽ: facere Aficile. Maior
gͦẽ qui facit: quamqͥ ũcipit. S & hoc.
impium est. Nemmfil. is inaior ẽ pa¬
tre. Sicut enimhoc imyium est. de filio
contͣ patrem credere: sic ce illud im¬
pium ẽ. de patre contͣ filium eredere.
Quia ipse dixit. & facta ft̃. ipse man¬
dauit & creatast̃. Una nat᷑a. iubet & fa¬
cit. Ds iubet: ds facit. Iubet pictor ur
pingat pictor: & pict̾or pingit. qͦd pi¬
gi p̃ceꝑat. Statuit ea in et̾num & in se¬
culum scłi: p̃ceptum posuit. & ne
teribit. Mrandis hominis honor. & gr¬
dis infelicitas. Sol tͥ currit: elementa
seruiunt: & tu ignoras creatorem
tuum. Preceptum posuit. & ñ p̾tibte.
Preceptum soli posuit: ecce ꝑ tot anno̾
uceptum dm̃ nunquam pt̾iuit. In¬
tantum ñ pt̾iit: ut cursꝰ eius. & hu¬
mana obseruatione comphensus

Expanded text:
et minor est Filius in eo quod jubeatur abet minor est Filius in eo quod jubeatur abDico: fiat domus, et alius facit domum. Dicere nihil grande est, facere difficile. Major ergo ille qui facit, quam qui praecipit. Sed et hoc impium est: Non enim Filius major est Patre. Sicut enim hoc impium est de Filio contra Patrem credere, sic et illud impium est de Patre contra Filium credere. Quia ipse dixit, et facta sunt: ipse mandavit, et creata sunt. Una natura jubet et facit. Deus jubet, et Deus facit. Jubet pictor, ut pingat pictor: et pictor pingit, quod pingi praeceperat. Statuit ea in saeculum, et in saeculum saeculi: praeceptum posuit, et non praeteribit. Grandis est hominis honor, et grandis infelicitas. Sol tibi currit, elementa tibi serviunt: et tu ignoras Creatorem tuum? Praeceptum posuit, et non praeteribit. Praeceptum soli posuit. Ecce per tantos annos praeceptum Dei numquam praeteriit. Intantum non praeteriit, ut cursus ejus ex humana observatione comprehensus
Abbreviated transcription (Latin):
IIIIPII. Laudate eum om̃s stellȩ & lumen.
Dce: aliqͥl. Quod est lum̃. sine sole. sine
& diem. uel int̾ diem & noctem. qͦd abso:
sole lucent: licet multi putent ipsum
splendorem solis ẽẽ. Dicit gͥ. Laudate eũ
om̃s stelle ce lumen:ut quom de intisi¬
bilib dixerat. laudate eum om̃s uirtu¬
tes etꝰ: sic &e de uisibilib dieat: laudate
cum omne qͦd lucet. Laudate eum cȩli
celoꝵ. Pures cȩlos dicimus. Deniq ce
dete gͥ quantꝰ fulgor est: ut celum celi
sit. & cet̾a que sequun᷑ de inuisibilibꝰ
sisse: fecisse est. Imꝑ iumfabuica ẽ. Qͥ a
ipse dix̃ & facta sunt. scđm illud quod
in genesi scͥptum ẽ: & dix̃ ds. & fecit d̃s:
hoc ẽ. dixit d̾s pat̾. & fecit d̾s filius. Dic̃
aliquis. Qͦ maior ẽ ille qui iubet: & mi¬
nor iste eui iubet᷑. Diet̃ hoc arriani: di¬
cunt hoc eunomians: & diet̃ macedoni¬
ani. Respondeo tͥ. scdm sensum tuum.
o heretice.Dicis. maior ẽ pat̾ qͥ iubeat.

Expanded text:
impios . Laudate eum, omnes stellae et lumen. impios . Laudate eum, omnes stellae et lumen. Dicat aliquis: Quod est lumen sine sole, sine et diem, vel inter diem et noctem, quod absque sole lucet: licet multi putent ipsum splendorem solis esse. Dicit igitur. Laudate eum, omnes stellae et lumen. Ut quomodo de invisibilibus dixerat, laudate eum, omnes virtutes ejus: sic et de visibilibus dicat, laudate eum, omne quod lucet. Laudate eum, coeli coelorum. Plures coelos dicimus. Denique Apdete igitur quantus fulgor est, ut coelum coeli sit. Et caetera quae sequuntur, dixit de sisse fecisse est: ejus imperium fabrica est. Quia ipse dixit, et facta sunt, secundum illud quod in Genesi scriptum est: Et dixit Deus, et fecit Deus . Hoc est, dixit Deus Pater; fecit Filius. Dicat aliquis: Ergo major est ille qui jubet, et minor est iste cui jubetur. Dicunt hoc Ariani, dicunt hoc Eunomiani, et dicunt Macedoniani. Respondeo tibi secundum sensum tuum: O haeretice, dicis, major est Pater qui jubeat,
Abbreviated transcription (Latin):
ne. pͥla eat uidete oroiem. uisibi¬
lium ordinem. lac date eum sol. post
stelle. ũ tantum lucifer. ñ tantum ma¬
iores stelle. s minores: parit̃ laudent
dũm. Dicat aliqͥs. Quomͦ sol & luna &e
stelle laudant dñm: Ideo. qͦd a suo offi¬
cio & seruitio non recedunt. Scruitiũ
ipsoꝵ. laus dei ẽ. Grandem honorem
habes. humana anima. Sol & luna ⁊
stelle ꝓ te currunt: ꝓ te seruiunt. an¬
geli. throni. dñationes. non habent
solem necessarium: ñ lunam. ñ stellas.
stbus. Sol enim & luna & stelle ꝓpt nos
sunt: noħseruinit. Dicit & apłs: qͦd ips a
creat᷑a congniscit &e parturit in lib̾atiõe
seruoꝵ de Quando ai tem filii dei assũp¬
tifiunt. & iisa ereat᷑a de hoc seruttio lib̾at᷑.
Bicat aliqͥs. Quomͦ sol seruit &e lib̾at᷑: qͦmͦ¬
uideat: ne gentiles: ne blasphemantes
dñm suum. Uidet parricidas. uidet ho¬
IICI & tam̃seruit imꝑio eiꝰ qui iussit.
Sole. n enimsuum oriri facit. suꝑ iustos &

Expanded text:
us laudat. Videte ordinem visibilium. Laudate eum, sol: post stellae. Non tantum lucifer: non tantum majores stellae, sed minores pariter laudent Dominum. Dicat aliquis: Quomodo sol, et luna, et stellae laudant Deum? In eo quod a suo officio et servitio non recedunt. Servitium ipsorum, laus Dei est. Grandem honorem habes, humana anima. Sol, et luna, et stellae pro te currunt, pro te serviunt. Angeli, throni, dominationes non habent solem necessarium, non lunam, non stellas. stibus. Sol enim et luna, et stellae propter nos sunt: nobis serviunt. Dicit et Apostolus: quod ipsa creatura congemiscit, et parturit in liberatione servorum Dei . Quando autem filii Dei assumpti fuerint, et ipsa creatura de hoc servitio liberatur. Dicat aliquis: Quomodo sol servit, et liberatur? Qvideat: nec gentiles, nec blasphemantes Dominum suum. Videt parricidas, videt homicidas, et tamen servit imperio ejus qui jussit. Solem enim suum oriri facit super justos et
Abbreviated transcription (Latin):
Palt̾ium. ꝓpͥe genꝰ organi musici ẽ: qͦdẽ
qͣsi cythara.Similitudinem cythare
habet: s ñ est eythara. Int̾ psaltium ce¬
& cytharam: hoc int̾est. Lythara. deor¬
sum ꝑcutit᷑: cetum psalt̾tum. sursum
gon. hoc ẽ gͦ. psalterium. Hoc gͦ pcipł¬
tur nob̾. ut cantico nouo ñ eanamꝰ deo
deorsum de cythara. s desursum hoc ẽ
de psalt̃io. Quia beneplacitum ẽ cm̃o
in popłosuo: & exaltabit mansuetos
in salutem. Beati mnites. q̃m ipsi posside¬
bunt tram. Sigͦ ibi dicit᷑ beati mites.
hoc ẽ mans ueti. qm̃ ipsi possidebunt

Expanded text:
Psalterium proprie genus organi est musici, quod est Psalterium proprie genus organi est musici, quod est quasi cithara. Similitudinem habet citharae, sed non est cithara. Inter psalterium et citharam, hoc interest: Cithara deorsum percutitur: caeterum psalterium sursum gum. Hoc est ergo psalterium. Hic ergo praecipitur nobis, ut in cantico novo canamus Deo: non deorsum de cithara, sed desursum, hoc est, in psalterio. Quia bene placitum est Domino in populo suo, et exaltavit mansuetos in salutem. Beati mites: quoniam ipsi possidebunt terram . Si ergo ibi dicitur, beati mites, hoc est, mansueti: quoniam possid
Abbreviated transcription (Latin):
irege suo. in xp̃o qui regnat in eis. Ui¬
detis qͦmͦ leuit̃ singła queq ꝑstringimꝰ.
laudent nom̃ eiꝰ in choro. Ubicunq cho¬
rus est: ibi diũs euoces inunum cant¬
cum congerunt᷑. Quomͦ enim dius e¬
cong̃gate chors domini effici.int. Lau¬
dent nomen eiꝰ in choro. u dissensio ẽ.
ubi inuidia est: ibi chorꝰ non est. Laci¬
dent nom̃ eiꝰ in choro: in tympano. &
psaltio psallant ei. Chorꝰ iste. canticu
habet &e tympanum: habet & psaltrũ.
Crucifigamꝰ corpora nr̃a xp̃o: & tali tym¬
pauo.canamus deo. In tympano. & psal¬
terio. psallant ei. Tympanum. ñ habet
carnem: s pellem. E ios qnͣdui caruei
sumꝰ: ñ sumus tẏmꝑant.i. Tympanũ
ñ est nisi quod ñ ht̃ carnes: nͥ quod ten
dit᷑. Tympanum ñ potest ẽẽ contͣctum.:
s extensum. &e nos peccata ñ cont̾hant.
s iusticia dilatet. Ad reliqͣ ꝓcuramus.
Intympano ce psaltio psallant ei. Qͦ
inchoro dicimꝰ. hoc dicamꝰ in psalt̾io.

Expanded text:
ege suo, in Christo, qui regnat in eis. Videtis quomodo leviter summa quaeque perstringimus. Laudent nomen ejus in choro. Ubicumque chorus est, ibi diversae voces in unum canticum congeruntur. Quomodo enim divecongregatae, chorum Domini efficiunt. Laudent nomen ejus in choro. Ubi dissensio est, ubi invidia, ibi chorus non est. Laudent nomen ejus in choro: in tympano et psalterio psallant ei. Chorus iste canticum habet, et tympanum, et psalterium habet. Crucifigamus corpora nostra Christo, et tali tympano canamus Deo. In tympano et psalterio psallant ei. Tympanum non habet carnem, sed pellem. Et nos quamdiu carnei sumus, non sumus tympanum. Tympanum non est, nisi qditur. Tympanum non potest esse contractum, sed extensum. Et nos peccata non contrahant, sed justitia dilatet. Ad reliqua percurramus. In tympano et psalterio psallant ei. Quod in choro dicimus, hoc dicamus in psalterio.
Abbreviated transcription (Latin):
abundauit peccatum: suꝑ abunda¬
uit &e gr̃a. Qui pͥmum draco eras. qͥ
habebas uenena serpentis. O tu qui
pͥmum abyssus eras. & tenebre suꝑ
abyssum ferebantur. Uidete qͥd dicat.
Ubidraco. ubi tienena. ubi abyssuis:
tibi tenebre. Ne desꝑes gͥ ohomo: tu
qͥ draco eras. qͥ tenebrosus eras: & dm̃
laudare ñ audebas. Age pęnitentiã:
& statim conu̾teris. Licet in hebreo.
non habet dracones: s habet tẽnniai.
quod int̃pretat᷑ cete. Dicitur cętꝰ. infi¬
nite ẽẽ magnitudinis. Dentq & ipse
dochicos. Deinde seqͥt᷑ ignis. Uidete
concordantem discordiam. Aqua:
iguii.simul latidant: dracones &
om̃s abyssi. Ignis. Uniusa quȩ nas¬
cuntur. ex aqua nascunt᷑ &e ex igne:
hoc ẽ ex humore ce calore. Nec ignis
solus generare potest sine humore:
quam humca et lori. & calor humor.
tam̃ uoli itate N hec quę int̾ sunt.

Expanded text:
abundavit peccatum, superabundavit gratia . Qui primum draco eras, qui habebas venena serpentis: o tu qui primum abyssus eras, et tenebrae super abysso ferebantur . Videte quid dicat: Ubi dracones, ubi venena, ubi abyssus, ubi tenebrae? Ne desperes igitur. O tu qui draco eras, qui tenebrosus eras, et Deum laudare non audebas: age poenitentiam, et statim converteris. Licet in Hebraeo non habeat dracones, sed habeat THANINIM, quod interpretatur, cete. Dicitur autem cete infinitae esse magnitudinis. Denique ipse dochicos. Deinde sequitur: Ignis. Videte concordantem discordiam aquae et ignis: simul laudant Deum. Dracones et omnes abyssi. Universa quae nascuntur ex aqua, nascuntur ex igne, hoc est, ex humore, et calore; nec ignis solus generare potest sine humore, quam humor calori, et calor humori. Tam
Abbreviated transcription (Latin):
abyssi. Ignis. gͣndo. nix. glacies. sp̃s ꝓ
cellarum: que faciunt ũbum eius.
Montes & omnes colles: ligna frucc¬
fera & omnes cedri. Bestie. ce uniu̾sa
pecora. serpentes. & uolucres pennatȩ.
Post tanta quid dr: Post dracones.
post serpentes. post ignem. post gͣn¬
dinem. post bestias. & uniũsa peco¬
ra: o homo qͥ tͥ gͣndis inqeris. de te
dicit᷑ & non de simpl̃ici homine: s
de his hominib qui ir homines
maximiores st̃. Reges tre. e omnes
popłi: principes. & om̃s iudices t̾rȩ.
Deinde qͥ sc quit᷑: Iurienes. & uir

Expanded text:
 nix, glacies, spiritus procellarum, quae faciunt verbum ejus: montes et omnes colles, ligna fructifera, et omnes cedri, bestiae, et universa pecora, serpentes et volucres pennatae. Post tanta quid dicitur? Post dracones, post serpentes, post ignem, post grandinem, post bestias, et universa pecora: o homo, qui tibi grandis videris, de te dicitur, et non de simplici homine, sed de his hominibus qui inter homines majores sunt. Reges terrae, et omnes populi: principes, et omnes judices terrae. Deind
Abbreviated transcription (Latin):
s uosqui in sublimi estis. Laudate eum õs
angłi eiꝰ. uides in qͦ gradust̃ angłi. Primũ
throni dicunt᷑. hroni: sedes. Ñ puteinꝰ
cathedras eẽ. in qͥb ds sedeat: s uirtutes
aliqͣs in celestib. in qͥb d̾s semꝑ sedeat.
quasi i quadriga sua. Laudate eum.
om̃s angłi eius. Qui angłs est. laudet:
qui demon ẽ.laudare non potest.Lau¬
date eum om̃s uirtutes eiꝰ. Qa ad lau¬
des dei angłos ꝓuocaui: & homo.cunc¬
tarum uirtutum nomina. scire ñ pos¬
sum: generalit dico. laudate eum om̃s
uirtutes eiꝰ. Huc usq de inuisibilibus.
Laudate eumsol & luna. Uidete genti¬
les: uidete manichei. Sol laudat: non
dat. Laudate de cęlis. laudate in excel

Expanded text:
sed vos qui in sublimi estis. Laudate eum, omnes sed vos qui in sublimi estis. Laudate eum, omnes angeli ejus. Vides in quo gradu sunt angeli? Primum throni dicuntur. Throni, sedes. Non putemus cathedras esse, in quibus Deus sedeat: sed virtutes aliquas in coelestibus, in quibus Deus seasi in quadriga sua. Laudate eum, omnes angeli ejus. Qui angelus est, laudat: qui daemon est, laudare non potest. Laudate eum, omnes virtutes ejus. Quia ad laudes Dei angelos provocavimus, et homo cunctarum virtutum nomen scire non potest, generaliter dico: Laudate eum, omnes virtutes ejus. Hucusque de invisibilibus: Laudate eum, sol et luna. Videte, gentiles: videte, Manichaei. Sol laudat, non date eum in excelsis. Laudate e
Abbreviated transcription (Latin):
de fine suꝑioris psalmi ẽ: auud alła.
initium sequentis ẽ psalmi. E hanc re¬
gulam debemꝰ respicere & scire: q̃m õs
psalmi qͥ in pͥncipio habent alła: & in
fine habent. Multi aut̃ putant: qm̃ al
tius psalm pͥnciprum sit. Non est ita.
s ille psalmus qͥ in pͥncipio habet alła.
ipse & infine ht̃ alla. Hoc totum quare
diri: Ut sciatis quare in isto psalmo.
duo alla p̾posita sunt. xl .uiii.¬
Saydate dñm de cęlis: laudate eum
in excelsis. Ad laudem dei. sola hoĩum
natura ñ sufficit: iungunt᷑ &e cęli. Lau¬
date dñm de cęlis. N dixit laudate cęli.
s uos laudate. qͥ estis in cęlis. hoc est qͥ
habitatis in celis: throni. dominationes.¬
pͥncipatꝰ. potestates. seraphim. cherubim:
& omne nomen qͦd nominat᷑ non solũ
in p̃senti scło. s in futuro. Laudate do¬
minum de cęlis. qͥ estis in cęlis. Qͥ estis
in excelsis: laudate eum in excelsis.Er¬
celsi: laudate excelsum. Non dixit
humilib &e deorsum positis. laudate:

Expanded text:
de fine superioris psalmi est: aliud alleluia initium sequentis psalmi est. Et hanc regulam debemus accipere et scire, quoniam omnes Psalmi qui in principio habent alleluia, et in fine habeant. Multi autem putant, quoniam alterius psalmi principium sit. Non est ita, sed ille psalmus qui in principio habet alleluia, ipse et in fine habet. Hoc totum quare dixi? Ut sciatis quare in isto psalmo duo alleluia praeposita sint. Laudate Dominum de coelis: laudate eum in excelsis. Ad laudem Dei, sola hominum natura non sufficit, jungantur et coeli. Laudate Dominum de coelis. Non dixit, laudate, coeli; sed vos laudate, qui estis in coelis, hoc est, qui habitatis in coelis, throni, dominationes, potestates, seraphim, cherubim, et omne nomen quod nominatur, non solum in praesenti saeculo, sed in futuro. Laudate Dominum de coelis, Qui estis in coelis, qui estis in excelsis, laudate eum in excelsis. Excelsi, laudate excelsum. Non dixit humilibus et deorsum positis, laudate;
Abbreviated transcription (Latin):
omnns potestas. illum laudet: cui pat̾¬
post euacuatas potestates dedit nom̃
excelsum. Nec quisquam sibi qu od
utit᷑ reuocet: s ei de qͦ & sequit᷑. confes¬
sio eiꝰ suꝑ celum & t̾ram: quia iuxta
apłin omnia ei confitent᷑ non solum
cȩlestia ac trena: uerum etiam & in¬
ferna. Et exaltauit cornu populisui.
eccłiastici utiq. Hymnꝰ. omnib sc̃ĩs eiꝰ.
filiis israel.poplo appropinquanti sibi.
His deptitat᷑ cȩlestis hymnꝰ. qui in eosc̃ĩ
effecti sunt: qͥ eum mente conspiciuñ.
qui ei fide apꝓpinquant: quos ab eo
ꝑũsitas iniqua ñ separat. Qui nos dig¬
net᷑ tradere in regnum deo patͥ. & con¬
formes efficere claritati corporis sui:
ut iamñ ei. locali & transitorio cantu.
s ꝑpetuo & immobili celestis stationis
hẏmno. iugi modulatione canamus:
quia ipsi est cum et̃no patre & sp̃u sc̃o.

Expanded text:
omnisque potestas illum laudet; cui Patomnisque potestas illum laudet; cui Pater evacuatis potestatibus, dedit nomen excelsum: nec quisquam sibi quo utitur, revocet, sed ei de quo et sequitur: Confessio ejus super coelum et terram. Quia juxta Apostolum, omnia ei confitentur: non solum coelestia ac terrena, verum etiam et inferna . Et exaltavit cornu populi sui. Ecclesiastici utique. Hymnus omnibus sanctis ejus, filiis Israel populo appropinquanti sibi. His deputatur coelestis hymnus, qui in eo sancti effecti sunt: qui eum mente conspiciunt: qui ejus fidei appropinquant: quos ab eo perversitas iniqua non separat: qui nos dignetur tradere in regnum Deo Patri, et conformes efficere claritati corporis sui: ut jam non ei locali et transitorio cantu, sed perpetuo, et immobili coelestis stationis hymno, jugi modulatione canamus: quia ipsi est cum aeterno Patre et Spiritu sancto
Abbreviated transcription (Latin):
& uolucres pennatȩ. Neq enim ea q̃in
Dicat aliqͥs. Scd̾m hẏstoriam loqueris
ñ dicis allegorice. Si scđin hystoriam
dicis: qre pͥmum abyssi. & nix. gndo.
deinde ligna fruetifera. & cęt̾a irratio¬
nabilia laudant dm̃: & ad extreinum
homo: Legamꝰ genesnn: & scđm ordi¬
nem natiuitatis & ereat᷑arum. ita o¬
uidebimus cunctaare. Ibi enim
scͥpti. in ẽ. pͥmum eas amantes faetas
ẽẽ que in aqua st̃: demde ea facta quȩ
in terra funt: deinde facta uolatilia.
sic̃ pͥmum fact̾um est: sic laudet do¬
minum. S &e aliꝰ sensꝰ est. O homo:
umiũsa hec quȩ dixi cuiꝰ caus a fact̾a
st̃. bestiȩ. serpentes. ligna fructifera.
uolucres pennate: hec uniuersa in eo
laudant dñm. quia ñ mutauere na¬
titrun suam. Reges terre & omnes popł.
pͥncipes. & om̃s iudices t̾rȩ. Iuuenes. et
uirgines. senes. cum iuniorib. laudent
nomen domini: quia exaltauam ẽ no¬
men eiꝰ solius. Omnis ętas. om:issexꝰ.

Expanded text:
et volucres pennatae. Neque ea quae in et volucres pennatae. Neque ea quae in Dicat aliquis, secundum historiam loqueris: non dicis allegorice. Si secundum historiam dicis: quare primum abyssi, et nix, et grando, deinde ligna fructifera, et caetera irrationabilia laudant Deum, et ad extremum homo? Legamus Genésim, et secundum ordinem nativitatis, et creaturarum, ita videbimus cuncta laudare. Ibi enim scriptum est, primum eas animantes factas esse, quae in aqua sunt: deinde ea facta quae in terra sunt: deinde facta volatilia, sicut primum factum est; sic laudat Dominum. Sed alius sensus est: O homo, universa ista quae dixi, cujus causa facta sunt? Bestiae, serpentes, ligna fructifera, volucres pennatae: haec universa in eo laudant Deum: quia non mutant naturam suam. Reges terrae, et omnes populi, principes et omnes judices terrae. Juvenes et virgines, senes cum junioribus laudent nomen Domini, quia exaltatum est nomen ejus solius. Omnis aetas, omnis sexus,
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt lun uꝰ.M. ilta st̃ que dican¬
tur: & in singłis immorari ñ possum.
Grando.nix. glacies. & sp̃s ꝓcellarum
omnia que uidemꝰ in mundo. nobis
seruiunt. Serpentes. abyssi. ignis.nix.
pestas fuit: uidebat᷑ nob̾ ẽẽ contrarium.
Srat frigꝰ: erat humor: erant pluuiȩ.
Moc quod ad horam nob uidet᷑ eẽ contͣ¬
rium. ꝓ nob est. fructum enim nobis
par uide enim quiddicit: illa er illa
Que fictunt ũbum eiꝰ. Crubesce homo.
tes & om̃s cories. Nec montes mutant᷑
ui olles nec: alles in montes: seruan
tam suam Ligna fructifera: & om̃s
cechi. Liginum uides qͣs isiccum. amis¬
mittit germen. tͥ mitcit fruct᷑. Parturit
lignum tͥ fructum: & tu q̃eo fructꝰ ñ
paris. & om̃s cȩdri. Iuntare cedrũ Cedri
.III. t̃ ad alta. qͣsi ad celũ ire festinãt. ⁊ tunni¬
ta e ligna irrationabilia. Bestiȩ &e um¬
uersa pe cora. Nicħ mutat uat᷑am sut̃.
oinnia stant in ordine suo. absq soloho¬
mine. cui omnia subiecta st̃. Serpentes.

Expanded text:
faciunt verbum ejus. Multa sunt quae dicantur, et in singulis immorari non possum. Grando, nix, glacies, et spiritus procellarum. Omnia quae videmus in mundo, nobis serviunt. Serpentes, abyssi, ignis, granpestas fuit, videbatur nobis esse contrarium: erat frigus: erat humor: erant pluviae. Hoc quod ad horam nobis videtur esse contrarium, pro nobis est: fructum enim nobis parit. Vide enim quid dicit: Illa et illa quae faciunt verbum ejus. Erubesce, homo. tes et omnes colles. Nec montes mutantur in colles, nec valles in montes: servant naturam suam. Ligna fructifera, et omnes cedri. Lignum vides quasi siccum amismittit germen: tibi fructus parturit. Lignum tibi fructum parit, et tu Deo fructus non paris. Et omnes cedri. Imitare cedrum. Cedri nituntur ad alta: quasi ad coelum ire festinant. Et tu imitare ligna irrationabilia. Bestiae et universa pecora. Non mutant naturam suam. Omnia stant in ordine suo, absque solo homine, cui omnia subjecta sunt. Serpentes
Abbreviated transcription (Latin):
patre & filio: Ds̃ pat̾ mitit: uerbum
mittit᷑: & tam̃ plena sanidas non est.
nisi sp̃s sc̃s flauerit. flabit sp̃s eius: &
fluent aquȩ. que. que ante durȩ
erant: molle. fiunt. Qui ante iusticiã
manifesta st̃: oremꝰ dñm. ut nr̃a duritia
mollescat. & nr̃a peccata purgent᷑: ut ef¬
ficiamur quasi nix: ut &e frigͦ diaboli
qͦdcunq est. in cordib nr̃is. expellatirr:
ce caleamꝰ in sp̃u scõ. Est qͥppe: & malus
calor. Om̃s adultantes: quasi clibanꝰ
corda eorum. S ille calor. calore sps scĩ
erpellit᷑: cui sit gła in scła scłors amen.¬

Expanded text:
Patre et Filio? Deus Pater mittit: Verbum mittitur, et tamen plena sanitas non est, nisi Spiritus sanctus flaverit. Flavit spiritus ejus, et fluent aquae. Aquae quae ante durae erant, molles fient. Qui ante justitiam manifesta sunt: oremus Dominum, ut nostra duritia mollescat, et nostra peccata purgentur, ut efficiamur quasi ignis: ut et frigus diaboli, quodcumque est, in cordibus nostris, expellatur, et caleamus Spiritu sancto. Est quippe et malus calor. Omnes adulterantes, quasi clibanus corda eorum . Sed ille calor, calore Spiritus sancti expellitur. Cui sit gloria in saecula sae
Abbreviated transcription (Latin):
ut frigꝰ diaboli eiciat. Aquilo. uenꝰ
frigidissimꝰ est. nomen auitem dext̃
uocat᷑. Rulchre dixit. uocat᷑. Assump
sit sibi nomen: cum sinist̾ sit. Si cuiꝰ
gͦ anima refricerit. ẽ aqͥlouentꝰ frigi¬
dissimus.Quando autem calor cari¬
tatis in corde nr̃o refrigescit: Si pec¬
catierit: si refrixerit: si mortuus u
lere. uiuentium. Siqͥs autem refrix¬
erit. & mortuus fuerit: mittit deus
ubum scium. & liquefaciet eum. Dñs
christallum illud soluat᷑. & mollefi¬
at. Ecꝯittit u̾bum suum.: & liquefaci¬
et ea. Da mͥ peccatorem qͥ dñm ñ respi¬
cit. ñ habere calorem s totum ẽẽ fri¬
gidum & mortuum: si ad sermonẽ
de cõpunct᷑ fu̾it. & ceꝑit agere peni¬
tentiam. & durissimum cor illiꝰ emol¬
litum fu̾it: eo dempore complet᷑. emit¬
tit u̾bum suum & liquefaciet ea. E¬
mitait pat̾: u̾bum mittit᷑. iungitur

Expanded text:
ut frigus diaboli ejiciat. Aquilo ventus frigidissimus, nomine autem dexter vocatur. Pulchre dixit, vocatur. Assumpsit enim sibi nomen, cum sinister sit. Si cujus ergo anima refrixerit, ut Aquilo ventus frigidissimus est. Quando autem calor charitatis in corde nostro refrigescit? Si peccaverit, si refrixerit, si mortuus fulere viventium. Si quis ergo refrixerit, et mortuus fuerit, mittet Deus verbum suum, et liquefaciet eum. Domincrystallum illud solvatur, et molle fiat. Emittet verbum suum, et liquefaciet ea. Da mihi peccatorem quem Dominus non respicit: non habere calorem, sed totum esse frigidum, et mortuum. Si ad sermonem Dei compunctus fuerit, et coeperit agere poenitentiam, et durissimum cor illius emollitum fuerit, eo tempore completur: Emittet verbum suum, et liquefaciet ea. Emittit Pater: Verbum mittitur: ungit
Abbreviated transcription (Latin):
De deo dico.ante faciem frigoris eiꝰ
quis sustinebit: quȩ tormenta dicun¬
tur in scͥpturis scĩs peccatori parata.
Nicħ gehennra ca lidiꝰ est: & tam̃ ipsa
frigida ẽ. Gehenna ex igne ẽ: s siquis

Expanded text:
e Deo dici. Ante faciem frigoris ejus quis sustinebit? Quae tormenta dicuntur in Scripturis sanctis peccatori praeparata? Nihil gehenna calidius est, et tamen ipsa frigida est. Gehenna ex igne est. Sed si quis
Abbreviated transcription (Latin):
usq in illiricum. ce uelocit᷑ tyerat ser¬
mo eiꝰ. deinde sequit᷑. & dic̃ ipse sermo
uolo autem ire & ad hyspanias. Hiͦc lo¬
quitur apłs paulus. Uidete uelocitatẽ
sermonum. N est content᷑ ad orientem.

Expanded text:
usque Illyricum, et velociter cucurrit sermo ejus: deinde sequitur, et dicit ipse sermo llyricum: volo autem ire et ad Hispanias. Hoc loquitur apostolus Paulus . Videte velocitatem sermonis. Non est contentus ad orient
Abbreviated transcription (Latin):
sus &e recipit᷑. Neq enim int̃ apocͥfas
scͥpturas habet᷑: s int̾ eccłiasticas. Dicit᷑
gͦ ibi oc dño saluatore. & gladiꝰ inquit ex
utraq parte acutꝰ. egrediebat᷑ de ore
eius. Uides gͦ. quod isti scĩ. gladios istoᷤ
ancipites quos habent inmanibus
de ore cdomini stisceꝑunt. Dñsg. gia
dium de ore suo donat discirulis sui.
gladium ancipitem: hoc ẽ sermonẽ
doctͥnȩ fue. Gladium ancipitem: ce se¬
cundum hystoriam. & scdm ali egoriã.

Expanded text:
r, et recipitur neque enim inter apocryphas Scripturas habetur, sed inter ecclesiasticas, dicitur ergo ibi de Domino Salvatore: Et gladius, inquit, ex utraque parte acutus egrediebatur de ore ejus . Vides ergo quod isti sancti gladios istos ancipites, quos habent in manibus, de ore Domini susceperunt? Dominus ergo gladios de ore suo donat sanctis suis. Gladium ancipitem, hoc est, sermonem doctrinae suae. Gladium ancipitem, et secundum historiam, et secundum allegoriam,
Abbreviated transcription (Latin):
pulis. Increpat. ut saruent᷑ popłi. Sui¬
uent᷑. qͥ inducti st̃ a malis magistris.
N autem posst̃ popłi uib̃aui. nisi ina¬
gistri obligati fcunt. Unde sequitur.
Ad alligandos reges eoꝵ. in cõpedib.
Uis popłos libare: Magistros liga. Ad
alligandos reges eor uocauit magistros
s reges. Regnant enm peccatis. ce mi¬
seriis eors. Ad alligandos reges eoꝵ. in
cõpędib. Benecuxit. in compedibus:
ne magistri multi currant: nec mul

Expanded text:
ntur populi. Salventur, qui inducti sunt a malis magistris. Non autem possunt populi liberari, nisi magistri obligati fuerint. Unde sequitur: Ad alligandos reges eorum in compedibus. Vis populum liberare? magistros liga. Ad alligandos reges. Non vocavit magistros, sed reges. Regnant enim in peccatis, et miseriis eorum. Ad alligandos reges eorum in compedibus. Bene dixit, in compedibus: ne magistri multum currerent: ne
Abbreviated transcription (Latin):
pacem habentes. Cum his qͥ oderunt
pacem. eram pacificꝰ. Tu habeto pacem. si
alius irascit᷑. ille bellum ht̃: & ꝑbellũ
illiꝰ. tͥ pax nascit᷑. Uultis scire. qͦmͦ bellũ¬
& par fit: Infelir iudas ueniebat ad
ꝓdicionem: &e dñs ei pacem oscło porri¬
gebat: ille oscło bellum creat. Qui e¬
mittit eloquium suum tre. Respon¬
de iudee. si de frum̃to dicebat. & adi¬
pe frum̃ti satiat te. qͦmͦ nunc dicit. qͥ
emittit eloqͥum suum t̾re: In pͥncipio

Expanded text:
pacem habentes . Cum his qui oderunt pacem habentes . Cum his qui oderunt pacem eram pacificus . Tu habeto pacem, si alius irascitur. Ille bellum habet, et per bellum illius tibi pax nascitur. Vultis scire quomodo et bellum pax sit? Infelix Judas veniebat ad proditionem, et Dominus ei pacis osculum porrigit , ille osculo bellum creat. Qui emittit eloquium suum terrae. Responde, Judaee: si de frumento dicebat, et adipe frumenti satiat te, quomodo nunc dicit: Qui emittit eloquium suum terrae? In princi
Abbreviated transcription (Latin):
scdm qualitatem & uoluntatem come¬
dentis. ita & sapor in manura erat: sic ce
in carne xp̃i. qͥ est sermo doctue. hoc
est sermo scͥpt᷑arum scãrum. & intpta¬
tio. sic̃ uolumꝰ. ita & cibum accipimus.
Si sc̃s es: inuenis refrigerium. Si pecca¬
tor es: inuenis torm̃ta. Et adipe frum̃ti
satiat te. N dimittit aliqͥs reliquias.
Bñdixit filios tuos in te. Quotquot eũ
receperunt ddedit eis potestatem filios
di fieri. Qui posuit fines tuos pacem.
In alio psalmo legimꝰ. & factꝰ ẽ in pace
locꝰ eius. Pacem meam do uob̃. pacẽ meam
dus ht̃ pacem. Siquidem mundi pax:
nr̃m bellum est. Meam pacem do uobis.
Bellum habetote cum mundo: & meã
pacem habebitis. Qui posuit fines tuos
pacem. Qui gͦ ñ est inpace cum fratre:
iste non ẽ in finib irłm. Dieat aliquus
Quid facio: ñ uult mͥ recouciliari fũ¬
m̃s : gͦ extra fines sum irłm: Quantum
inquit ex uob̃ est: cum omnib hõĩbus

Expanded text:
secundum qualitatem et voluntatem comesecundum qualitatem et voluntatem comedentis, ita et sapor in manna erat. Sic et in carne Christi, qui est sermo doctrinae, hoc est, Scripturarum sanctarum interpretatio, sicut volumus, ita et cibum accipimus. Si sanctus es, invenis refrigerium. Si peccator es, invenis tormentum. Et adipe frumenti satiat te. Non dimittit aliquas reliquias. Benedixit filios tuos in te. Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Qui posuit fines tuos pacem, in alio psalmo legimus: Et factus est in pace locus ejus . Pacem meam do vobis: pacem meam dus habet pacem : siquidem mundi pax, nostrum bellum est. Meam pacem do vobis. Bellum habetote cum mundo, et meam pacem habebitis. Qui posuit fines tuos pacem. Qui ergo non est in pace cum fratre, iste non est in finibus Jerusalem. Dicat aliquis: Quid facio? Non vult mihi reconciliari frater, ergo extra fines sum Jerusalem? Quantum, inquit, ex vobis est, cum omnibus hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
facit. Os̃ nr̃. granum tͥtici in t̾ram ceci¬
dit: & nos multiplicatuit. S istuo gͣnũ
trumenti: pinguis simum est: medul¬
lam habet: adipem habet: pinguedinẽ¬
habet. E acdipe frumenti satiat te.felix
est: qͥ infrum̃tum istud adipem intelli¬
git. Legimꝰ sc̃as scͥpturas. Ego corpꝰ iħu.
& doct̾rina diuina ẽ. Siquando imus
ad mistium: qui fidelis ẽ intelligit. Si
macła ceciderit. ꝑicłitam̃. Siquando
audim̾ sermonem dei. & sermo dei &
caro xp̃i. & sanguis eius in aurib fun
dit᷑. & nos aliud cogitam᷑: in quantum
ꝑicłm incurrimꝰ. Et adipe frumenti
satiat te. Pinguissimꝰ sermo diuinus ẽ.
omnes habet inse delicias. Qeqͥd uolũis.
ex sermone diumo nas cit᷑: sic̃ traclunt
iudei. qm̃ mannra qͣndo comedebant.
scđm uoluntatem uniꝰcuiꝰq sic sapie¬
bat more. Ac si dixisset. Qui manna
comedebat. si desicłabat manna. Si
pirum. si uuam.si panem.si carnes:

Expanded text:
facit. Dominus noster granum tritici in terram cecifacit. Dominus noster granum tritici in terram cecidit, et nos multiplicavit. Sed istud granum frumenti pinguissimum est, medullam habet, adipem habet. Et adipe frumenti satiat te. Felix est qui in frumento isto adipem intelligit. Legimus sanctas Scripturas. Ego corpus Jesu, doctrina divina est. Si quando imus ad mysterium, qui fidelis est, intelligit, si in maculam ceciderit, periclitatur. Si quando audimus sermonem Dei, et sermo Dei, et cart nos aliud cogitamus, in quantum periculum incurrimus! Et adipe frumenti satiat te. Pinguissimus sermo divinus est. Omnes habet in se delicias. Quidquid volueris, ex sermone divino nascitur, sicut tradunt Judaei; quoniam manna quando comedebant, secundum voluntatem uniuscujusque, sic sapiebat in ore . Ac si dixisset: Qui manna comedebat, si desiderabat mala, si pirum, si uvam, si panem, si carnes,
Abbreviated transcription (Latin):
gredi non possumus. Manicheus in¬
trare uoluit sine portis: & ñ intrauit.
Marcion ñ recipit uetꝰ testam̃tum: &
sine portis uet̾is testamenti. in euan¬
gelium intrare non potuit. Nos gͦ reci¬
re ꝑportas. Om̃s qui ante me uenerunt.
fures fcierunt &e latrones. Osi & michi
concedet ds: ut sera eẽm de portis syon.
Siqͥs hereticoꝵ ꝑ illas in euangłii dis¬
positionem uellet intrare: ego starem
in portis. & ꝓhiberem illum. Qm̃ con¬
fortauit seras portarum tuarum. son¬
fortauit. Da mͥ aliquem eccłiasticum
uirum. in scͥpturis cęlestib eruditũ¬
ñ stat qͣsi sera: ñ tuncit qͣs sera. Qĩcon¬
fortauit seras portarum tuarum. Pul¬
chre dix̃. confortauit: ut qͣndo uidis
uirum eccłiasticum disputantem: ñ
putes illum ẽẽ qͥ disputat. s illum qͥ¬
confortat eccliasticum Et adipe frum̃¬
ti satiat te. Nisi inquit granum frum̃¬
a cecidit: ipsum solum saluum erit.
Si autem ipsum ceciđit: multos saluoᷤᷤ

Expanded text:
gredi non possumus. Manichaeus intrare voluit sine portis, et non intravit. Marcion non recipit vetus Testamentum, et sine portis veteris Testamenti in Evangelium intrare non potuit. Nos ergo reciper portas. Omnes qui ante me venerunt, fures fuerunt et latrones . O si et mihi concederet Dominus, ut sera essem de portis Sion! Si quis haereticorum per illas in Evangelii dispositionem vellet intrare: ego starem in portis, et prohiberem illum. Quoniam confortavit seras portarum tuarum. Da mihi aliquem ecclesiasticum virum, Scripturis coelestibus eruditumne stat quasi sera? nonne vincit quasi sera? Quoniam confortavit seras portarum tuarum. Pulchre dixit, confortavit: ut quando videris virum ecclesiasticum disputantem, non putes illum esse qui disputat, sed qui confortat ecclesiasticum. Et adipe frumenti satiat te. Nisi, inquit, granum tritici ceciderit, ipsum solum salvum erit . Si autem ipsum ceciderit, multos salvos
Abbreviated transcription (Latin):
da irłm dñm: Quare: Qm̃ conforta¬
uit seras portarum tuarum. N sunt
porte: & quomͦ sere salue sunt: bene¬
dixit filios tuos in te. Quomͦ bñdixit.
qui dixit: relinquet᷑ uobis domus
ur̃a deserta: Qui posuit fines tuos
pacem. Ubi pax posita. que bello sub¬
uersa est: Et adipe frumentisatiat
te.frum̃tum: adipes habet: Oiudee
responde. frumentum adipes habet:
Si gͦ frum̃tum adipes ñ habet: cõpelle¬
ris necessitate sp̃ualit̾ intelligere. Se¬
cundum istum u̾sicłm: & cęt̃a intelli¬

Expanded text:
m confortavit seras portarum tuarum. Non sunt portae, et quomodo serae salvae sunt? Benedixit filios tuos in te. Quomodo benedixit, qui dixit: Relinquetur vobis domus vestra deserta ? Qui posuit fines tuos pacem. Ubi pax posita est, quae bello subversa est? Et adipe frumenti satiat te. Frumentum adipem habet? O Judaee, responde. Frumentum adipem habet? Si ergo frumentum adipes non habet, et compelleris necessitate spiritualiter intelligere, secundum istum versiculum et caetera intelli
Abbreviated transcription (Latin):
minem ñ potest libare quem fecit: Qi
custodit ueritatem inscłm. Si nos oppͥ¬
mit mendacium: ñ contristemͣ. susto¬
dit dñs ueritatem in scłm. Nescio quis
contra uos inentit̾ est: & magis illi ere¬
ditur mentienti. qm nob uerum di¬
centib. Non debemꝰ desꝑare.Custodit
dñs ueritatem in scłm. Pilchre dixtte
custodit. Custodit ilam. &e ht̃ in thes

Expanded text:
minem non potest liberare quem fecit? Qui minem non potest liberare quem fecit? Qui custodit veritatem in saeculum. Si nos opprimit mendacium, non contristemur. Custodit Dominus veritatem in saeculum. Nescio quis contra nos mentitus est, et magis illi creditur mentienti, quam nobis verum dicentibus. Non debemus desperare. Custodit Dominus veritatem in saeculum. Pulchre dixit, custodi
Abbreviated transcription (Latin):
forte peccata nr̃a ꝓhibuerint: tam̃ c̃dimꝰ
in eum qͥ ñ uult libare. Non enim credi¬
mus in hac uita. s in fut᷑a. N ꝓptea cre¬
dinrus in illum. ne hic ardeamꝰ. s ne ꝑ
ista ineendia ad aua trans eamus. In¬
cende gͥ:ppara caminum: iste ardor.
ista cõbustio. nr̃a purgatio ẽ. beatꝰ: cuiꝰ
ds iacob. adiutor eiꝰ. Uideae significan¬
ciam u̾bors. Aditor eiꝰ. Et ñ potat ibi¬
ili in sigirum facere: ꝓpt̾ increduli¬
tatem eor. D̃s. adiutor ñr est. uolentes
&e laborãtes lib̾at. & conlaborat: dormi¬
entes & iacentes &e nolentes non lib̾at.
Spes ciꝰ. in dño deo ipsiꝰ. Eggie dixit spes.
Q simp̃senti ñ libat: tamen spes de fu¬
turo ẽ. Qui fecit celum &e t̾ram. Iste est¬
ds. qͥ fecit celum de t̾ram. mare. & oĩa
que in eis st̃. Ad comparationem celi
&e t̾re. & manis: nos homines scđm cõ¬
ditionem carnis. sic sumꝰ quasi formice
&e pcilites. Qui gͦ celum fecit & t̾ram: ho¬

Expanded text:
forte peccata nostra prohibuerint: tamen credimus et forte peccata nostra prohibuerint: tamen credimus et in eum qui non vult liberare. Non enim credimus in hac vita, sed in futura. Non propterea credimus in illum, ne hic ardeamus: sed ne per ista incendia ad alia transeamus. Incende igitur, praepara caminum: iste ardor, ista combustio, nostra purgatio est. Beatus cujus Deus Jacob adjutor ejus. Videte significantiam verborum. Adsignum facere, propter incredulitatem eorum . Deus adjutor noster est. Volentes et laborantes liberat, et collaborat: dormientes, et tacentes, et nolentes, non liberat. Spes ejus in Domino Deo ipsius. Egregie dixit, spes. Et si in praesenti non liberat, tamen spes de futuro est. Qui fecit coelum et terram. Iste Deus qui fecit coelum et terram, Mare et omnia quae in eis sunt. Ad comparationem coeli, et terrae, et maris, nos homines secundum conditionem carnis, sic sumus quasi formicae et pulices. Qui ergo coelum fecit et terram, ho
Abbreviated transcription (Latin):
omnes cogitauones eors. Nos ipsi qui ñe
cimus. Die crastina ilĩd faciam: destruã
horrea mea: &e rurfum die crastina edi¬
ficabo illa. Dicit᷑ mͥ. Stulte. hac nocte ra¬
piet᷑ amma tua: que autem p̃parasti cu¬
ius erunt: Hoc de illis dicit: qui confi¬
dunt in pͥncipibꝰ. setum. de scõ qͥd dr:¬
Beatꝰ: cuits ds iacob. adiutor eiꝰ. Hi in cͦri¬
bus. & hi in eqͥs: nos aut̃ in nomine dñi¬
cdei nr̃s inuocabimus.Iili plures habent
adiutores. s pͥncipes sunt: s homines ft̃.
s corruunt: nos unum habemꝰ. qui sal¬
uare potest. Syes eiꝰ: in dño deo ipsius.ui¬
deamus tres pueni quid dicunt inforna¬
ce babylonia: quelo uocat eos nabucho¬
donosor rex. Non necesse ẽ nos de hoc ũ¬
bo respondere tͥ. Potens ẽ quidem nos ds
libare de fornace ignis ardentis. S ce si ñ
libauerit: scitorer.qͥa mraginem quam
constituisti ñ adoramꝰ. uidete fidem. Cre¬
dimus inquiunt qͦd lib̾are potest: s s

Expanded text:
omnes cogitationes eorum. Nos ipsi qui nuncomnes cogitationes eorum. Nos ipsi qui nunccimus, die crastina illud faciam, destruam horrea mea, et rursum die crastina aedificabo illa! Dicitur mihi: Stulte, hac nocte rapietur anima tua; quae autem praeparasti, cujus erunt ? Hoc de illis dicit qui confidunt in principibus. Caeterum de sancto quid ds Jacob adjutor ejus. Hi in curribus et hi in equis, nos autem in nomine Domini invocabimus . Illi plures habent adjutores: sed principes sunt, sed homines sunt, sed corruunt. Nos unum habemus qui salvare potest. Spes ejus in Domino Deo ipsius. Videamus tres pueri quid dicant in fornace Babylonia: quoniam vocat eos Nabuchodonosor rex: Non necesse est nos de hoc verbo respondere tibi. Potest quidem nos Deus liberare de fornace ardenti. Sed si non liberaverit, scito, rex, quia imaginem quam constituisti non adoramus . Videte fidem. Credimus, inquit, quod liberare potest. Sed si
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipib: ñ in imꝑatore.ñ in p̃fectis. ñ in
iudicib seli. Nolite confidire in pͥncigib
Qui st̃ pͥncipes: filii homuum qͥb ñ est
salus. Cribit sp̃s eiꝰ. & reuertet᷑ in t̾ram sciã.
Cum autem regressus fũit ia t̾ram suam.
qͥd fiet: In illa chie pibunt om̃s cogitatio¬
nes eors. Omnis pͥncipum conficientia ꝑ¬
ibunt cogitationes eors. Nol de confidere
in pͥncipib. Hodie fcut: cras ĩ. ut. ħ o:
illum p̃cedit erercitꝰ: & sero in sepulchro
iacet. Post tantam magnitudn:. tan¬
ta claritas. Rulla int̾eectunt tempora.
meodem momento. xp̃i est oꝑaco. In fili¬
is hominum: qͥb ñ est salus. Quid sunt
pͥncipes: filii hominum. Si ipsi hoĩes
nicħ sunt: quid sunt filii eoꝵs: Pribit sps¬
eiꝰ Curꝰ hominis. Exibit sp̃s. Hic sp̃m pro
amma ponit. Pat̾: inmanꝰ tuas comindo
sp̃m meum. Eribit sp̃s eiꝰ & reuertet᷑ in
reũtetur in t̾ram suam. In illa die ꝑibt̃

Expanded text:
principibus. Non in imperatore, non in praefectis, non in principibus. Non in imperatore, non in praefectis, non in judicibQui sunt filii hominum? Quibus non est salus. Exibit spiritus ejus, et revertetur in terram suam. Cum autem regressus fuerit in terram suam, quid fiet? In illa die peribunt omnes cogitationes eorum. Omnis principum confidentia tiones eorum. Nolite confidere in principibus. Hodie fuit, cras non est. Hodie illum praecedit exercitus, et sero in sepulcro jacet. Post tantam magnitudinem, tantam claritatem, nulla intercedunt tempora: in eodem momento Christi est operatio. In filiis hominum, in quibus non est salus. Qui sunt principes? Filii hominum. Si ipsi homines nihil sunt, quid sunt filii eorum? Exibit spiritus. Cujus? hominis. Exibit spiritus. Hic spiritum pro anima ponit. Pater, in manus tuas commendo spiritum meum . Exibit spiritus ejus, et revertetur in revertetur in terram suam. In illa die peribunt