comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
impios ad huc ineiusdem diaboli positos potestate. quando cog¬
nosceret disponere fieri xp̃ianos. continuo suffocaret. Non ẽ. er¬
go consequens ut parentibus regenerandos generantibus. et
ppt᷑ hoc concumbentibus demones minacit᷑ et terribilit᷑ contra di¬
c̾ant sicut tͥ ipse confingis. quia ꝑ uulnus adiabolo inflictũ. in quo
claudicat genus humanũ aliquid creante deo gignitur quod ex a¬
dam tranfferat᷑ ad xp̃m: Cum legio demnonũ nec porcos in potestate
habere potuerit. nisi petentibus ꝑmitteret xp̃c. et nouerit etiam
de ipsis quas eũ facere ꝑmittit diaboli ꝑsecutionibus coronas susci¬
tare martiribus utens bene omni genere maloꝵ ad utilitatẽ bonoꝵ
Sed in illis quoq coniugib qͥ filioꝵ regenerationẽ. itł non cogitant.
uł etiã detestant᷑. Bonum opus ẽ. nuptiarũ. generandi causa. cõmix¬
do legitima sexuum. cuius oꝑis fructus ẽ. ordinata susceptio filioꝵ.

Expanded text:
impios adhuc in ejusdem diaboli positos potestate, quando cogimpios adhuc in ejusdem diaboli positos potestate, quando cognosceret disponere fieri christianos, continuo suffocaret. Non est ergo consequens ut parentibus regenerandos generantibus, et propter hoc concumbentibus, daemones minaciter et terribiliter contradicant, sicut tibi ipse confingis; quia per vulnus a diabolo inflictum, in quo claudicat genus humanum, aliquid creante Deo gignitur, quod ex Adam transferatur ad Christum cum legio daemonum nec porcos in potestate habere potuerit, nisi petentibus permitteret Christus ; et noverit etiam de ipsis, quas eum facere permittit, diaboli persecutionibus coronas suscitare martyribus, utens bene omni genere malorum ad utilitatem bonorum. Sed in illis quoque conjugibus, qui filiorum regenerationem vel non cogitant, vel etiam detestantur, bonum opus est nuptiarum, generandi causa commixtio legitima sexuum, cujus operis fructus est ordinata susceptio filiorum:
Abbreviated transcription (Latin):
diceres corpus quod mortale conditũ ẽ. fieri immortale non posse
et tam ut illud ita et hoc falsum diceres. Non em̃ ds̃ malũ condi¬
dit cum hominem condidit. s bonũ quod ip̃se condidit malũ tra¬
hit ex peccato. quod ipse non condidit. et sanat hoc malũ qđ ipse
isse conubiũ. nec seminalem sexus utriusq mixtione̾. nec diabo¬
li opus eẽ causa generandi concubitũ coniugum. qmͣ hȩc oĩa
ds̃ in stituit. et possent ẽẽ sine concupiscentiȩ malo. si uulnus
preuaricationis unde sequeret᷑ discordia carnis. et sp̃c. in flictũ
non fuisset adiabolo. nonne te respicis et de tua garrula loqua¬
citate qua mania fabulatus es erubescis: Quod scilicet depre¬
hendant demones inconcubitu coniugados. et tãquã in sua
oꝑatione de p̾hensos. ñ sinant generare filios regeneratione
liberandos. quasi diabolus si quod uellet faceret. non ipsos maiores

Expanded text:
diceres, corpus quod mortale conditum est, fieri immortale non posse: diceres, corpus quod mortale conditum est, fieri immortale non posse: et tamen ut illud, ita et hoc falsum diceres. Non enim Deus malum condidit, cum hominem condidit: sed bonum quod ipse condidit, malum trahit ex peccato, quod ipse non condidit; et sanat hoc malum, quod ipse isse connubium, nec seminalem sexus utriusque mixtionem, nec diabolicum opus esse causa generandi concubitum conjugum; quoniam haec omnia Deus instituit, et possent esse omnia sine concupiscentiae malo, si vulnus praevaricationis, unde sequeretur discordia carnis et spiritus, inflictum non fuisset a diabolo: nonne te respicis, et de tua garrula loquacitate, qua inania fabulatus es, erubescis; quod scilicet deprehendant daemones in concubitu conjugatos, et tanquam in sua operatione deprehensos, non sinant generare filios regeneratione liberandos? Quasi diabolus, si quod vellet faceret, non ipsos majores
Abbreviated transcription (Latin):
nec precederet. nec excederet uoluntatem : an uobis libido paru̾
ẽ. quia placet. nisi et talis placeat quȩ nolentes etiã repugnan¬
tesq sollicitet : dequa pelagiani quidẽ etiam litibus głantur tã¬
quã de aliquo bono: s eam scis gemitibus confitentur ut libe
calumpniaris alios reos ex bono. alios sc̃os ex malo oꝑe. qmͣ
dixi nuptiarũ bonũ homines infideles infidelit᷑ utendo. in malũ
peccatumq conu̾tere. Eoq modo concupiscentiȩ malũ comierteri
fidelium nuptias inusum iusticiȩ. Ac ꝑ hoc ñ dixi alios reos ex
oꝑe bono. s ex oꝑe malo. qmͣ male utunt᷑ bonis. Nec alios scos
ex oꝑe malo. s ex oꝑe bono. qm̃ bene utunt᷑ malis. Si non uis
intelligere. aut site fingis nͨ intelligere. noli obstrepere uolentibus
et ualentibus indelligere. Ix. Sialiquis malus condi pos¬
set inquis. numquid quã inbonũ ablutione transiret. Eo modo

Expanded text:
nec praecederet, nec excederet voluntatem? An vobis libido parum nec praecederet, nec excederet voluntatem? An vobis libido parum est quia placet, nisi et talis placeat, quae nolentes etiam repugnantesque sollicitet? De qua Pelagiani quidem etiam litibus gloriantur, tanquam de aliquo bono: sed eam sancti gemitibus confitentur, ut libecalumniaris, alios reos ex bono, alios sanctos ex malo opere: quoniam dixi, nuptiarum bonum homines infideles infideliter utendo, in malum peccatumque convertere; eoque modo concupiscentiae malum convertere fidelium nuptias in usum justitiae . Ac per hoc non dixi, alios reos ex opere bono, sed ex opere malo, quo male utuntur bonis; nec alios sanctos ex opere malo, sed ex opere bono, quo bene utuntur malis. Si non vis intelligere, aut si te fingis non intelligere; noli obstrepere volentibus et valentibus intelligere. CAPUT VII. 37. Si aliquis malus condi posset, inquis, nunquam in bonum ablutione transiret. Eo modo
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrio. exceptis genitalibus quam uis et ipsa ex dei oꝑe bona sint
quȩ ideo pudenda dicunt᷑. quia plus in eis mouẽdis potestatis
habet libido quam ratio. Quȩ tam̃ nͨ sinimus ꝑpetrare quo ꝓ¬
uocat ipsa commotio. cum menbra cȩtera facili tenemus imꝑio.
Quando aut̃ male utitͣ homo menbris bonis. nisi quando consen¬
tit eis quȩ in nobis habitant cupiditatibus malis: Inquibꝰ libi¬
do prȩcȩteris turpis ẽ. cui nisi resistat᷑ horrenda in munda com¬
mittit. quo malo bene non utit᷑. nisi sola pudiciticia coniugalis.
hec aũt libido ideomalũ ñ ẽ ĩ beluis qm̃ ñ repugnat rationi
qua carent. Cur aut non creditis hominibus in paradyso constidu¬
tis ante peccatum diuinitus potuisse concedi. ut tranquilla mo¬
tione et coniũctione. uł cõmixtione menbror sine ulla libidine
filios ꝓcrearent. aut in eis saltim libido talis ẽẽt cuius motus

Expanded text:
arbitrio, exceptis genitalibus, quamvis et ipsa ex Dei opere bona sint. arbitrio, exceptis genitalibus, quamvis et ipsa ex Dei opere bona sint. Quae ideo pudenda dicuntur, quia plus in eis movendis potestatis habet libido, quam ratio: quae tamen non sinimus perpetrare quo provocat ipsa commotio, cum membra caetera facili teneamus imperio. Quando autem male utitur homo membris bonis, nisi quando consentit eis quae in nobis habitant cupiditatibus malis? In quibus libido prae caeteris turpis est, cui nisi resistatur, horrenda immunda committit. Quo malo bene non utitur, nisi sola pudicitia conjugalis. Haec autem libido ideo malum non est in belluis, quoniam non repugnat rationi, qua carent. Cur autem non creditis, hominibus in paradiso constitutis ante peccatum divinitus potuisse concedi, ut tranquilla motione et conjunctione vel commixtione membrorum sine ulla libidine filios procrearent; aut in eis saltem libido talis esset, cujus motus
Abbreviated transcription (Latin):
uiciata non ẽe̾t. possent filii nisi de corporũ cõmixtione generari.
s idõ sub diabo sunt qui de corpoꝵ cõmixtione nascunt᷑ antequã
ꝑ sp̃m renascant᷑. quia ꝑ illam nascunt᷑ concupiscentiam qua ca¬
ro concupiscit aduersus sp̃m. at aduersum se cogit concupiscere
sp̃m. Quȩ pugna boni & mali nulla e̾ẽt: sinemo peccasset. Sic̃ aũt ande
hominis iniquitatẽ nulla erat: ita post infirmitatẽ nulla erit.
ed alia rursus mea uerba ꝓponis. et copiosissime disputas.UII.¬
qm̃ ex imparibus bonis compositis umus animũ corporis de¬
bere dñari. Quoꝵ alderum nobiscũ diuinis. alterũ cũ beluis cõme¬
moras. eẽ cominune. Et ideo id quodẽ. melius. idẽ. animũ uirtu¬
ce pͣditũ. dicis et menbris corporis bene et cupiditatibus imꝑa¬
re. Nec consideras qđ cupiditatibus non sic imꝑat᷑ ut menbris.
cupiditates enĩ male sunt. quas ratione frenamus. contra quas mͣ¬
te pugnamus. Meubra uero bona sunt. quȩ uoluntatis mouemꝰ

Expanded text:
itiata non esset, possent filii nisi de corporum commixtione generari. Sed ideo sub diabolo sunt, qui de corporum commixtione nascuntur, antequam per spiritum renascantur; quia per illam nascuntur concupiscentiam, qua caro concupiscit adversus spiritum, et adversum se cogit concupiscere spiritum . Quae pugna boni et mali nulla esset, si nemo peccasset. Sicut autem ante hominis iniquitatem nulla erat, ita post infirmitatem nulla erit. CAPUT V. 35. Sed alia rursus mea verba proponis, et copiosissime disputas: Quoniam ex imparibus bonis compositi sumus, animum corpori debere dominari: quorum alterum nobis cum diis, alterum cum belluis commemoras esse commune. Et ideo id quod est melius, id est, animum virtute praeditum dicis et membris corporis bene et cupiditatibus imperare. Nec consideras quod cupiditatibus non sic imperatur ut membris. Cupiditates enim malae sunt, quas ratione frenamus, contra quas mente pugnamus: membra vero bona sunt, quae voluntatis movemus
Abbreviated transcription (Latin):
simali comparatione laudatur. Hoc uerum ẽ: omnino enim inge¬
nere suo nuptiȩ bonũ sunt: s ideo bonum. quia fidem thori seruant
quia ꝓlis suscipiendȩ causa serum utrumq commiscent. quia
impietatem seꝑationis exhorrent. hȩc sunt bona nuptialia. qui¬
bꝰ nuptię bonẽ sunt. quȩ sepissime dyximus ẽẽ potuisse. etiam¬
si nemo peccasset. Post peccatum aut̃ accessit eis. non defacilita¬
te s de necessitate certamen. ut suo bono pugnent etiam ipsȩ
contra concupiscentiȩ malum. ad nichil eam sinentes illicitum
ꝑuenire. Q uam uis ipsa in hȩc mine remissioribus nunc con¬
citatoribus motibus instigare non cesset. et eius malo bene
utentes in ꝓpagine filioꝵ. Iilud uero quis neget malum. nisi qͥ
non audit apłm monentem: hoc aut̃ dico scđm ueniam. non
scđm imꝑium: Quando coniuges non ꝓlis suscipiendȩ. s carna¬

Expanded text:
si mali comparatione laudatur. » Hoc verum est. Omnino enim in gesi mali comparatione laudatur. » Hoc verum est. Omnino enim in genere suo nuptiae bonum sunt; sed ideo bonum quia fidem thori servant, quia prolis suscipiendae causa sexum utrumque commiscent, quia impietatem separationis exhorrent. Haec sunt bona nuptialia, quibus nuptiae bonum sunt: quae saepissime diximus esse potuisse, etiamsi nemo peccasset. Post peccatum autem accessit eis, non de felicitate, sed de necessitate certamen, ut suo bono pugnent etiam ipsae contra concupiscentiae malum, ad nihil eam sinentes illicitum pervenire; quamvis ipsa in haec, nunc remissioribus, nunc concitatioribus motibus, instigare non cesset, et ejus malo bene utentes in propagatione filiorum. Illud vero quis neget malum, nisi qui non audit Apostolum monentem, Hoc autem dico secundum veniam, non secundum imperium ? quando conjuges non prolis suscipiendae, s
Abbreviated transcription (Latin):
indignatur: hos etiã licita contempsisse miratur:
ultimi limitis sortita regionem ultra se ꝓruentium ex secre¬
E barbariem. suꝑra se micantiũ uenerata fulgorem. Quȩ uere¬
cundis manibus et confouet estuantes. et laudat tali remedio
non egentes. Multum delector eloquentissima ueritate. Sed obse¬
crote Nempe sicut dicis et disertissime ac uerissime dicis. ꝓpt̾ea
continentes laudat pudicitia coniugalis. quod tali remedio ñ
egeant. quo se ipsam ꝑspicit eguisse. id ẽ. ut scđm apłm qui se
non continet nubat cur ergo quando ego istam concupiscen¬
tiam morbum eẽ dico. tu negas. qui tam̃ ei necessarium reme¬
dium confiteris: Si agnoscis remediũ. agnosce morbũ: si nega
morbum. nega remediũ. Rogo cȩde aliquando etiã ꝑ ostuum
tibi loquenti ueritati nemo ꝓuidet. remedium sanitati. Illud¬
etiam recte dicis. ex aminatȩ non posse placere conubium.

Expanded text:
indignatur, hos etiam licita contempsisse miratur; indignatur, hos etiam licita contempsisse miratur; ultimi limitis sortita regionem, ultra se proruentium exsecrata barbariem, sucundis manibus et confouet aestuantes et laudat tali remedio non egentes. multum delector eloquentissima ueritate; sed obsecro te, nempe, sicut dicis et disertissime ac uerissime dicis, propterea continentes laudat pudicitia coniugalis, quod tali remedio non egeant, quo se ipsa perspicit eguisse, id est, ut secundum apostolum qui se non continet nubat. cur ergo, quando istam concupiscentiam morbum esse dico, tu negas, qui tamen ei necessarium remedium confiteris? si agnoscis remedium, agnosce morbum; si negas morbum, nega remedium. rogo, cede aliquando etiam per os tuum tibi loquenti ueritati. nemo prouidet remedium nisi sanitati. etiam recte dicis, « examinate non posse placere connubium,
Abbreviated transcription (Latin):
tem iam continent̾ uiuens agnosce in quadrigis illis ambrosi¬
anis ȩquum malum. et noli corde uł ore laudare. quem coge¬
ris uirtute frenare quartum inquis ad lasciuientibus ꝑpetra¬
tur id ẽ. illius uoluptatis excessus et quia de insolentiã non
de natura cõntingit in quis iure damꝑnat᷑. Decuius queso
insolentia contingit. lasciuiȩ anconcupiscentiȩ: ne offendas sus¬
ceptam. respondebis. lasciuȩ. Sed omnes homines iudicant.
lascunȩ non ee peccatum. nisi quia concupiscentię consentitur
Nullum neergo malum ẽ. cui consentiendo peccatur. At hoc ma¬
lum ẽ. in carne contra sp̃m concupiscente. etiã si non sit in sp̃u
non consentiente. et contra etiã concupiscente. Ex clama ergo
ubera nos amalo. et noli malum falsȩ laudis hunic addere ma
lo. Diserte sane int̾ lasciuientes et continentes. tamquã in me¬
dio pudicitiam constituis conugalem. ꝗͦ illos illicita cõmisisse

Expanded text:
tem jam continenter vivens agnosce in quadrigis illis Ambrositem jam continenter vivens agnosce in quadrigis illis Ambrosianis equum malum ; et noli corde vel ore laudare, quem cogeris virtute frenare. « Quartum, » inquis, « a lascivientibus perpetratur, id est, illius voluptatis excessus, et quia de insolentia, non de natura contingit, » inquis, « jure damnatur. » De cujus, quaeso, insolentia contingit? lasciviae, an concupiscentiae? Ne offendas susceptam, respondebis, Lasciviae. Sed omnes homines judicant lasciviae non esse peccatum, nisi quia concupiscentiae consentitur. Nullumne ergo malum est, cui consentiendo peccatur? At hoc malum inest in carne contra spiritum consupiscente, etiamsi non sit in spiritu non consentiente, et contra etiam concupiscente. Exclama ergo, Libera nos a malo: et noli malum falsae laudis huic addere malo. CAPUT XV. 29. Diserte sane inter lascivientes et continentes tanquam in medio pudicitiam constituis conjugalem, « quae illos illicita commisisse
Abbreviated transcription (Latin):
corporum ẽẽ commixtio. quando istud naturale tuum bonum fu¬
fuerit sponte commotum: Sitalem duxisti uitam coniugalem. de¬
ine te tuis exꝑimentis in disputatione committere. et de aliis
potius quem ad modum sit ducenda uł docenda ꝑquire. Miror
comen si adulterina saltem desideria non frenasti. nec frenanda
sensisti siuero etiam puditicia coniugalis. et ꝓpter immoderat.
imipso quoq conubio uolutabra libidinis. et ꝓp̃ter dampnabiles
concipiscentias. ne pret̾ coniugis naturalem usum aliquid ꝑpetre¬
ur frenat banc pestem: quid ẽ. quod dicis inconiugibus cum ho¬
nestato epercetur. quasi honestus sit appetitus iste semꝑ in comuge
t nebul eius salem scdm ueniã sic̃ dixit apłs concedatur: quanao
melius diceres in coniugum moderatione cum honestate exercet᷑.
andimuisti ne illud intelligatur malum cui etiam conui¬
ges frenum cura moderationis imponunt: postremo nunc sal¬

Expanded text:
corporum esse commixtio, quando istud naturale tuum bonum fcorporum esse commixtio, quando istud naturale tuum bonum fuerit sponte commotum. Si talem duxisti vitam conjugalem, desine te tuis experimentis in disputatione committere, et de aliis potius quemadmodum sit ducenda, vel docenda, perquire. Miror tamen si adulterina saltem desideria non frenasti, nec frenanda sensisti. Si vero etiam pudicitia conjugalis, et propter immoderata in ipso quoque connubio volutabra libidinis, et propter damnabiles concupiscentias, ne praeter conjugis naturalem usum aliquid perpetretur, frenat hanc pestem: quid est quod dicis, « In conjugibus cum honestate exercetur; » quasi honestus sit appetitus iste semper in conjuge, et nihil ei saltem secundum veniam, sicut dicit Apostolus , concedatur? Quanto melius diceres, In conjugum moderatione cum honestate exercetur? An timuisti ne illic quoque intelligatur malum, cui etiam conjuges frenum cura moderationis imponunt? Postremo nunc sal
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrio non habeat ullum modum. in effectuꝰ aut̃ non sit ipse
moderatiis. s ei modum uigili certamine sp̃c honestus imponat.
Quid ẽ. quod laudatis homines mali. et ad dm̃ ñ clamatis. s liba
Debilitate libidinem. quasi non morte ꝓrsus extinguatur. q̃n¬
do iam homini qui abilla fuerat suꝑatus et subiugatus. non
certamen indicitur. s uicto reddit᷑ quod debetur : Hoc ẽ amarius.
hoc ẽ ubi non utelligis contendẽtis ꝓpaginem mortis. quod q̃n¬
do sani sumus. tunc ẽ iste motus insanus. Aut in conugibus in¬
quis cum honestate erercetur. aut in castis uirtute frenatur. Ita¬
ne uero ita tu exꝑtus es: Ergõ ne aconiugibus non frenat᷑ hoc
malum. uł hoc tuum bonum: Prorsus cum libitum fuerit. ster¬
niunt se conuges. et inuadunt quandocumq titillauerit. nec ad
horam cubandi appetitus iste differtur. s tunc uidetur legitima

Expanded text:
arbitrio non habeat ullum modum, in effectu autem non sit ipse arbitrio non habeat ullum modum, in effectu autem non sit ipse moderatus, sed ei modum vigili certamine spiritus honestus imponat; quid est quod laudatis, homines mali, et ad Deum non clamatis, Liberadebilitate libidinem: » quasi non morte prorsus exstinguatur, quando jam homini, qui ab illa fuerit superatus et subjugatus, non certamen indicitur, sed victo redditur quod debetur? Hoc est amarius, hoc est ubi non intelligis contendentis propaginem mortis, quod quando sani sumus, tunc est iste motus insanus. « Aut in conjugibus, » inquis, « cum honestate exercetur, aut in castis virtute frenatur. » Itane vero, ita tu expertus es? Ergone a conjugibus non frenatur hoc malum, vel hoc tuum bonum? Prorsus cum libitum fuerit, sternunt se conjuges, et invadunt, quandocumque titillaverit; nec ad horam cubandi appetitus iste differtur, sed tunc videtur legitima
Abbreviated transcription (Latin):
istam carnalem concupiscentiã. aut extitisse in paradyso. aut in¬
ordinatis sicut eam nunc uidemus motibus pugnas ad u̾sus
sp̃m fedissimas edidisse. Deinde subnectis et dicis. huius itaq
appetitus non ingenere suo. non in spetie. ñ in modo culpae.
s mn excessu. Quia genus enis et speties ad conditoris oꝑam ꝑti¬
nent. modus eius ad arbitriũ honestatis: Excessus ad uicium
uoluptatis. Quã concinne tibi uerba mania sonuerunt ditiꝙ
homo qui non cogitas quid dicas. si modus appetitus hunis
ad arbitrium ꝑtinet bonestatis. cuius tandem honesti arbitrium
conuigati uelit hunc appetitum. nisi quando opus ẽ. commoue¬
ri. Et tam̃ quod uult non potest Cuius honesti continentis arbi¬
trium uelit aliquando hunc appetitum moueri: Et tamen quod
uult non potest. Unde clamat homo uelle ad iacet mͥ. ꝑficere aũt
bonum non inuenio. Cum ergo in ip̃so motu ꝓ nr̃ȩ uõluntatis

Expanded text:
istam carnalem concupiscentiam aut exstitisse in paradiso, aut inistam carnalem concupiscentiam aut exstitisse in paradiso, aut inordinatis, sicut eam nunc videmus, motibus pugnas adversus spiritum foedissimas edidisse. Deinde subnectis, et dicis: « Hujus itaque appetitus non in genere suo, non in specie, non in modo culpa est, sed in excessu; quia genus ejus et species ad conditoris operam pertinent, modus ejus ad arbitrium honestatis, excessus ad vitium voluntatis. » Quam concinne tibi verba mania sonuerunt; utique homini qui non cogitas quid dicas! Si modus appetitus hujus ad arbitrium pertinet honestatis; cujus tandem honesti arbitrium conjugati velit hunc appetitum, nisi quando opus est, commoveri? et tamen quod vult non potest. Cujus honesti continentis arbitrium velit aliquando hunc appetitum moveri? et tamen quod vult non potest. Unde clamat homo, Velle adjacet mihi, perficere autem bonum non invenio . Cum ergo in ipso motu pro nostrae voluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
sus spm̃. et sp̃ui necesse sit concupiscere adu̾sus carnem. clr
uulnere feriatur mortali. qui uoluerit igni consentire uitali: pn¬
to quod ipsum libri tui atramentum erubescendo conuiertet m
miniũ. En igniꝰ iste uitalis. qui nr̃e animȩ. quȩ uitae̾. uera caru
non solum ad arbitrium non obsequitur. s plerumq contraeiꝰ
arbͥtrium inordinatis et turpibus motibus excitatur. Et nisi
adu̾sus eum sp̃c concupiscat. bonam uitã nr̃am ignis iste intali
occidit. Post longam disputationem uelut concludens. merito
igit᷑ inquis concupiscentiȩ origo defiit᷑ in igne uitali quo col¬
lecto. necesse c̃. ut ei reputetur concupiscentia carnalis. ꝑ quẽ con¬
stituta ẽ. inta carnalis. Ita hoc dicis quasi ꝓbare possis. Aut ue¬
ro si cuius cumq frontis sis. audeas suspic̾ari. in prima hominuĩ
constitutione. prius quam culpam debita damꝑnatio sequeret᷑.

Expanded text:
rsus spiritum, et spiritui necesse sit concupiscere adversus carnem ; cur rsus spiritum, et spiritui necesse sit concupiscere adversus carnem ; cur vulnere feriatur mortali, qui voluerit igni consentire vitali; puto quod ipsum libri tui atramentum erubescendo convertetur in minium. En ignis vitalis, qui nostrae animae, quae vita est vera carnis, non solum ad arbitrium non obsequitur, sed plerumque contra ejus arbitrium inordinatis et turpibus motibus excitatur, et nisi adversus eum spiritus concupiscat, bonam vitam nostram ignis iste vitalis occidit. 27. Post longam disputationem velut concludens, « Merito igitur, » inquis, « concupiscentiae origo definitur in igne vitali, quo collecto necesse est ut ei reputetur concupiscentia carnalis, per quem constitit vita carnalis. » Ita hoc dicis, quasi probare possis, aut vero cujuscumque frontis sis, audeas suspicari, in prima hominum constitutione, priusquam culpam debita damnatio sequeretur,
Abbreviated transcription (Latin):
tur fatemini pęnam. culpam dicite. fatemini suppliciũ. meri¬
um dicite: Nichil in ur̃o doginate repperitis. quod ꝓferre pos¬
stis Iam igit᷑ aliquando sĩ ullus ẽ. xp̃ianus sensus in uobis.
etiam in paruulis ꝓpaginem mortis et dampnationis agnos¬
cite. debita iusticia puniendam. gratis gracia lberandam. In
quorum redemptione laudari dei miscđia potest. inquoꝵ ꝑdlsci¬
one accusari dei ueritas non potest: Q uia uniuersȩ uiȩ dñi: miscdia
nit̃. degenere: et spetiȩ. et modo. et excessu concupiscentie huiꝰ
genuis ee asserens in igne uitali. spetiem in motu genitali. modũ
moꝑe conugali. excessum in intemꝑantia fornicandi. et tamen
post istam totam quasi subtilem. atq ꝓlixam disputadionem
tuam. cum te breuiter et aꝑte interrogauero. cur ignis iste ui¬
talis bellum in homine radicauerit. ut eo caro concupiscat adu̾¬

Expanded text:
tur: fatemini poenam, culpam dicite; fatemini supplicium, meritur: fatemini poenam, culpam dicite; fatemini supplicium, meritum dicite. Nihil in vestro dogmate reperitis, quod proferre possitis. Jam igitur aliquando, si ullus est christianus sensus in vobis, etiam in parvulis propaginem mortis et damnationis agnoscite, debita justitia puniendam, gratis gratia Dei liberandam. In quorum redemptione laudari Dei misericordia potest, in quorum perditione accusari Dei veritas non potest: quia universae viae Domini miserico de genere, et specie, et modo, et excessu concupiscentiae; « hujus genus esse » asserens « in igne vitali, speciem in motu genitali, modum in opere conjugali, excessum in intemperantia fornicandi: » et tamen post istam tota quasi subtilem atque prolixam disputationem tuam, cum te breviter et aperte interrogavero, cur ignis iste vitalis bellum in homine radicaverit, ut eo caro concupiscat adve
Abbreviated transcription (Latin):
non fecerint quod facere omnino non poterant: Ilbi etiam
ponis quia et uita carebunt. qm̃ non manducauerunt carnẽ
nec biberunt. sanguinem filii hominis. Unde pelagius quo
supra commemoraui. eos qui dicunt infantes etiam si nonba¬
ptientur. habere uitam ȩternam. in ȩccłastico iudicio nisi dãp¬
hasset. dampnatꝰ exisset. Qua iusticia queso aregno dei auita
dei alienat᷑ imago dei. in nullo transgressa legem dei: Non¬
ne audis quemadmodum detestet᷑ apłs. quosdam quos dic̃
alienatos auita dei ꝑ ignorantiam quȩ ẽ. in illis. ꝓpter cecita¬
ii cordis eoꝵ : tenebitur hac sententia non baptitatus par¬
inilies an non denebitur. Si dixeritis non tenebitur. ȩauangłi¬
cnueritate lingua etiam pelagii teste. uincemini atq pum¬
emini. Ubi ẽ. enĩ uita dei. nisi in regno dei. quo nisi renati
en aqua et sp̃u. intrare non possunt: Si aũt direritis tenebi¬

Expanded text:
non fecerint, quod facere omnino non poterant? Ubi etiam non fecerint, quod facere omnino non poterant? Ubi etiam ponis, quia et vita carebunt, quoniam non manducaverunt carnem, nec biberunt sanguinem Filii hominis ? Unde Pelagius, quod supra commemoravi, eos qui dicunt, « infantes, etiamsi non baptizentur, habere vitam aeternam, » in ecclesiastico judicio nisi damnasset, damnatus exisset. Qua judstitia, quaeso, a regno Dei, a vita Dei alienatur imago Dei, in nullo transgressa legem Dei? Nonne audis quemadmodum detestatur Apostolus quosdam, quos dicit alienatos a vita Dei per ignorantiam quae est in illis, propter caecitatem cordis eorum ? Tenebitur hac sententia non baptizatus parvulus, an non tenebitur? Si dixeritis, Non tenebitur: evangelica veritate, lingua etiam Pelagii teste, vincemini atque puniemini. Ubi est enim vita Dei, nisi in regno Dei, quo nisi renati ex aqua et spiritu, intrare non possunt ? Si autem dixeritis, Tenebi
Abbreviated transcription (Latin):
potest. nec abeo iustum ẽ. aliquid amplius fagitare quã po¬
dest. soleinus et nos adu̾sus manicheos ista dicere. qui non
uiciatam bonam dicunt esse naturam. s sine uicio et inmu¬
tabiliter malam. quam scđm suas fabulas oꝑinantur ma¬
lam. Hatura uero humana scđm catholicam fidem bona in¬
stituto. si uiciata peccato meritoq dampnata ẽ. Nec mirũ
aut nes iniustũ ÷. quod admirabilis radir ꝓfert dampnata
dampnatos. nisi cui manus non defuit creantis. non de sit
et miscdia liberantis. quam uos miseri inuidetis. cum ma¬
lum paruulos aquo liberentur habere non dicitis. Sed cer¬
te uos quimiseriam falsa tdefensione premitis. et ꝑniciosa
lande oppugnatis in fantiam. quare nichil mali merentes
tot inparuiilis imagines dei. si non baptizentur. non ad¬
mittes ad regnum dei : Numquid ipsi sibi defuerunt. ut
priuentur regno. ut tam luctuoso puniant᷑ exilio. cum id

Expanded text:
potest, nec ab eo justum est aliquid amplius flagitare quam popotest, nec ab eo justum est aliquid amplius flagitare quam potest: » solemus et nos adversus Manichaeos ista dicere, qui non vitiatam bonam dicunt esse naturam, sed sine initio et immutabiliter malam, quam secundum suas fabulas opinantur malam. Natura vero humana secundum catholicam fidem bona instituta, sed vitiata peccato meritoque damnata est. Nec mirum autem nec injustum est, quod radix profert damnata damnatos, nisi cujus manus non defuit creantis, non desit et misericordia liberantis; quam vos miseris invidetis, cum malum parvulos, a quo liberentur, non habere dicitis. 25. Sed certe vos qui miseram falsa defensione premitis, et perniciosa laude oppugnatis infantiam, quare nihil mali merentes tot in parvulis imagines Dei, si non baptizentur, non admittitis ad regnum Dei? Numquid ipsi sibi defuerunt, ut priventur regno, ut tam luctuoso puniantur exsilio; cum id
Abbreviated transcription (Latin):
bus munere dei quodam mͦ reuiuiscentibus. etiam ipsa reuiuis¬
ceret. conditionẽ ꝓfecto carnis corruptibilis sequeretur. ut ẽẽt
incorpore mortis huius quȩ inparadi so e̾ẽ non posset. ante
peccatum incorpore uitȩ illnis. Scd̃m conditionem aut pęna¬
lis huius corporis. munus fęcunditatis nunc d̾s̃ unicuiq lar¬
gitur. non scdm illam felicitatem. ubi nichil erat incarne qđ
adu̾sus sp̃m concupisceret. et concupiscente adu̾sus se sp̃u fre¬
naretur. quia in natura hominis ante peccatum pacem dece¬
bat ẽẽ non bellum. In ea uero parte ratiocinationis tuȩ frustra
laborasti. tamquam dicere possemus. ysaac sine concupiscenti¬
a carnis uł semine uiri. fuisse ꝓcreatum. hoc enim ñ dicimus.
et ideo quid qͥd inde disputati pretereundo condẽpnimꝰ. x
etiam si diabolus crearet homines nulla sua culpa maliẽent
et ideo iam nec mali e̾ent. quia eẽ quisquam nisi qđ natus ẽ. ñ

Expanded text:
bus munere Dei quodam modo reviviscentibus etiam ipsa revivisbus munere Dei quodam modo reviviscentibus etiam ipsa revivisceret; conditionem profecto carnis corruptibilis sequeretur, ut esset in corpore mortis hujus, quae in paradiso esse non potest ante peccatum in corpore vitae illius. Secundum conditionem autem poenalis hujus corporis, munus fecunditatis nunc Deus unicuique largitur, non secundum illam felicitatem, ubi nihil erat in carne, quod adversus spiritum concupisceret, et concupiscente adversus se spiritu frenaretur: quia in natura hominis ante peccatum pacem decebat esse, non bellum. In ea vero parte ratiocinationis tuae frustra laborasti, tanquam dicere possemus, « Isaac sine concupiscentia carnis vel semine viri fuisse procreatum. » Hoc enim non dicimus: et ideo quidquid inde disputasti, praetereundo contemnimus. CA« Etiamsi diabolus crearet homines, nulla culpa sua mali essent; et ideo jam nec mali essent, quia esse quisquam nisi quod natus est, non
Abbreviated transcription (Latin):
cam̃ et ipse de ad olescentula ualeret. sicut postea de cethura tẽ
ꝑ seuerasse quod acceꝑat. ut nasceretur ysaac. Pro modo aut nunc
temporis quo longe breuiore spatio uiuunt homines. intra cen¬
tum annos amborum coniugum generare posse dicunt᷑. Si
uero in summam ducti amboꝵ anni centenarium numerum
ex cesserint. sic asseuerantur non posse filios ꝓcreare. etiam si
fecunda sit mulier. et fluentibus ad huc muliebribus possit
ex iuuene ut iure fuerit ẽtiam constitutum. ne quisquã ius
liberoꝵ haberet. nisi cum amborum anni computati et simul
ducti. centũ ñ transisse docerent᷑. Miraculum ergo dei factum
ẽ. ut conciꝑet᷑ ysaãc non parentibus eius libidine reddita. si
fecunditate donata. nam illa ẽẽ poterat etiam in illis annis.
hȩc uero ẽẽ non poterat. tot impedientibus causis. Quam quã
et libido sicut suꝑius disseruimus. si emortuis menbris senili¬

Expanded text:
tamen et ipse de adolescentula valeret, sicut postea de Cethura valutamen et ipse de adolescentula valeret, sicut postea de Cethura valuperseverasse, quod acceperat ut nasceretur Isaac. Pro modo autem nunc temporis, quo longe breviore spatio vivunt homines, intra centum annos amborum conjugum generare posse dicuntur. Si vero in summam ducti amborum anni centenarium numerum excesserint, sic asseverantur non posse filios procreare, etiamsi fecunda sit mulier, et fluentibus adhuc muliebribus possit ex juvene; ut jure fuerit etiam constitutum, ne quisquam jus liberorum haberet, nisi cum amborum anni computati et simul ducti centum transisse docerentur. 23. Miraculum ergo Dei factum est, ut conciperetur Isaac, non parentibus ejus libidine reddita, sed fecunditate donata: nam illa esse poterat etiam in illis annis; haec vero esse non poterat, tot impedientibus causis. Quanquam et libido, sicut superius disseruimus, si emortuis membris senili
Abbreviated transcription (Latin):
set. etiã si e̾e̾t illa ita fȩcunda. ut tam̃ iam ꝓpinquaret ȩtati qͣ
cruor ille menstruus int̾uallis uenire desisteret. Quibus enĩ
iam omĩno non fluit. eas ab auctoribus medicinȩ definitũ ẽ. ñ
posse conciꝑe. Quod si falsum ee̾t. nullomͦ dicere scriptura cu¬
raret. Defecerunt aut sarre fieri muliebria. cum suꝑius iam
dixisset. abraham aut̃ i sarra seniores. ꝓ gressi in diebus suis.
Pro modo ergo temporis.cuius longe ꝓlixiore spatio tunc uiue¬
bant. generare iam illa etate non poterant. cum eet abrabam
centenarius. sarra nonagenaria. etiam si sterilis non fuisset.
et ante annũ concũberẽt. Quando ad huc ei fluebant fortasse
muliebria. Et ideo adhuc concipere posset. si iuuenis e̾e̾t ma¬
ritus. tunc aut̃ non posset ꝓpter corpus abrahȩ sic emortuũ
senectute. ut ex illius ȩtatis femina gignere non ualeret. Qui

Expanded text:
set, etiamsi esset illa ita fecunda, ut tamen jam propinquaret aetati, qua set, etiamsi esset illa ita fecunda, ut tamen jam propinquaret aetati, qua cruor ille menstruis intervallis venire desisteret. Quibus enim jam omnino non fluit, eas ab auctoribus medicinae definitum est non posse concipere. Quod si falsum esset, nullo modo dicere Scriptura curaret, Defecerunt autem Sarrae fieri muliebria: cum superius jam dixisset, Abraham autem et Sarra seniores progressi in diebus suis . Pro modo ergo temporis, cujus longe prolixiore spatio tunc vivebant, generare jam illa aetate non poterant, cum esset Abraham centenarius, Sarra nonagenaria; etiamsi sterilis non fuisset, et ante annum concumberent, quando adhuc ei fluebant fortasse muliebria; et ideo adhuc concipere posset, si juvenis esset maritus; tunc autem non posset, propter corpus Abrahae sic emortuum senectute, ut ex illius aetatis femina gignere non valeret; qui
Abbreviated transcription (Latin):
dit. de qua uoluit quia dese non poterat susciꝑe filios. ñ etate
fuerat s sua sterilitate ꝑmota. Sic enĩ scͥptura loqͥt᷑. Sa ra aut
uxor abraham. non pariebat illi. Et u̾ba eius ad uirũ ista sunt.
Ecce mne conclusit ds̃: ut non pariã. Tunc aut si etatem consideremꝰ
amboꝵ: decrepiti ee̾nt. si nr̃i demporis homines e̾e̾nt. Erat enim
abraham annoꝵ circiter octoginta quinq Sara gͦ annoꝵ septua
peꝑerit agar hismael abrahȩ: ꝓinde ante annum ferme mix¬
tus inuenitur ancillȩ. quando conceptus ẽ. hismael. Qui tan¬
dem conuiges in hac etate generant temporibus nr̃is. nisi di¬
uinitus fiat tale miraculum: Et tam̃ illi poterant. si sarra ste¬
rilis non fuisset. quia et ille potuit de agar: Et illa nondum
erat sic etate ꝓ gressa. ut ei cessarent fieri muliebria. Ad hoc gͦ
erat abahȩ corpus emortuũ. ut de sarra iam generare ñ pos¬

Expanded text:
dit, de qua voluit, quia de se non poterat, suscipere filios; non aetate dit, de qua voluit, quia de se non poterat, suscipere filios; non aetate fuerat, sed sua sterilitate permota. Sic enim Scriptura loquitur: Sarra autem uxor Abraham non pariebat illi. Et verba ejus ad virum ista sunt: Ecce conclusit me Deus, ut non pariam. Tunc autem si aetatem consideremus amborum, decrepiti essent, si nostri temporis homines essent. Erat enim Abraham annorum circiter octoginta quinque, Sarra autem annorumpeperit Agar Ismael Abrahae . Proinde ante annum ferme mixtus invenitur ancillae, quando conceptus est Ismael. Qui tandem conjuges in hac aetate generant temporibus nostris, nisi divinitus fiat tale miraculum? Et tamen illi poterant, si Sarra sterilis non fuisset; quia et ille potuit de Agar, et illa nondum erat sic aetate progressa, ut ei cessarent fieri muliebria. Ad hoc ergo erat Abrahae corpus emortuum, ut de Sarra jam generare non pos
Abbreviated transcription (Latin):
uiginti quinq annos uixerat continuent᷑. ad libidine̾ sibi e¬
misse liristriam. qui utiq ꝓ modulo quo isto tempore uiuunt
homines. grauioris senectutis ẽ. quã fuerat abraham in an¬
nis centum. adhuc uicturus alios septuaginta. Unde pruden¬
tius credit᷑. fecunditatẽ quȩ defuit suis dm̃ famulis p̾stitisse.
Duȩ causȩ quippe dicunt᷑. ꝓpter quas parere sarra non pote¬
rat: et erat uulua eius emortua. Una ẽ. sterilitatis quȩ ab ip¬
sa inerat iuuentute. altera ȩtatis ñ quia nonagintã agebat
annos. s quia iam destiterãt ei fieri muliebria. Constat enĩ
si mulierum menstrua secreta cessauerunt ꝑ ętatẽ: non eas
iam posse conciꝑe. et si fȩcundȩ fuerunt antequam illa cessassent.
Et ideo scripturã noluit hoc tacere. ut augeretur miraculi gła. qđ
erat d̾s̃ in eoꝵ ꝓle facturus. Quando aut̃ suo uiro ancillam de¬

Expanded text:
viginti quinque annos vixerat continenter, ad libidinem sibi eviginti quinque annos vixerat continenter, ad libidinem sibi emisse Lyristriam; qui utique pro modulo, quo isto tempore vivunt homines, gravioris senectutis est quam fuerat Abraham in annis centum, adhuc victurus alios septuaginta. Unde prudentius creditur, fecunditatem quae defuit, suis Deum famulis praestitisse. Duae quippe causae dicuntur, propter quas parere Sarra non poterat, et erat vulva ejus emortua: una sterilitatis, quae ab ipsa inerat juventute; altera aetatis, non quia nonaginta annos agebat, sed quia jam destiterant ei fieri muliebria. Constat enim si mulierum menstrua secreta cessaverint per aetatem, non eas jam posse concipere, etsi fecundae fuerunt, antequam illa cessassent. Et ideo Scriptura noluit hoc tacere, ut augeretur miraculi gloria, quod erat Deus in eorum prole facturus. Quando autem suo viro ancillam de
Abbreviated transcription (Latin):
corporib uigor. sic utiq restitutus ẽ. ut se habet conditio cor¬
poris mortis huius. Non enĩ eos ad illum statum reuocari
oportebat. in quo adam fuit ante peccatũ. ut possent sine le¬
ge in menbris quȩ repugnat legi mentis filios ꝓcreare.
quã ins adhoc intelligendum sit emortuũ fuisse corpus abra¬
hȩ. ut non ualeret de omni femina filios gignere. quȩ pa¬
rere posset. Dicit᷑ enim facere hoc ȩtatis accessus. ut ex femin
generare senex possit adolescentula. cum iam de grandiore
ñ possit. quamuis illa de iuuene possit. Qui enim tã ꝓlixo
tempore tunc uiuebat. ꝓculdubio serus fiebant ita decrepiti.
ut ad concubitũ moueri omnino ñ possent. sitam̃ cuiquam
uiro sano potest id accidere ꝑ etatem. Nam cũ hoc opus in
manibus haberem. nunciatus ẽ. nobis senex octoginta et
quatuor agens annos. qui religiose cũ coniuge religiosa iã

Expanded text:
corporum vigor, sic utique restitutus est, ut se habet conditio corcorporum vigor, sic utique restitutus est, ut se habet conditio corporis mortis hujus. Non enim eos ad illum statum revocari oportebat, in quo Adam fuit ante peccatum, ut possent sine lege in membris quae repugnat legi mentis, filios procreare. 22. Quamvis et ad hoc intelligendum sit emortuum fuisse corpus Abrahae, ut non valeret de omni femina filios gignere, quae parere posset. Dicitur enim facere hoc aetatis accessus, ut ex femina generare senex possit adolescentula, cum jam de grandiore non possit, quamvis illa de juvene possit. Qui enim tam prolixo tempore tunc vivebant, procul dubio serius fiebant ita decrepiti, ut ad concubitum moveri omnino non possent: si tamen cuiquam viro sano potest id accidere per aetatem. Nam cum hoc opus in manibus haberem, nuntiatus est nobis senex octoginta et quatuor agens annos, qui religiose cum conjuge religiosa jam
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ xp̃ianus. Proinde rem quam ꝓmptissime confitemur. et
libentissime predicamus. uelut habeat inter nos controu̾siã.
ita ꝑscripturarũ testimonia conaris ostendere. et laboras inani¬
t̃ ñ ut respondere nobis. s ut libros possis implere. Ueruntam
ris accessit. quia dixit. erunt duo incarne una. sacis te debuit
amonere. nichil pudendũ futurũ funsse inoꝑibus dei. nisi pre¬
cessisset cur natura humana deberet de sui meriti de formita
fuisse redditam dei munere abrahȩ et sarrȩ senio confectis
emortiusq corporibus. et inuidiosa uoce ꝓclamas. ut asseram
si possum adopus diaboli ꝑtinere. quod dm̃ uideam interdũ
conferre ꝓmunere. quasi uero si claudum hominem resuscitit
ds̃. uiuentibusq restituat. qui utiq mortuus iam claudica¬
re non poterat. et iam claudicationem debet uidere ꝓ mune¬
re contulisse. Ita ergo si restitutus ẽ. qui fuerat in uiridioribꝰ

Expanded text:
esse christianus. Proinde rem, quam promptissime confitemur et esse christianus. Proinde rem, quam promptissime confitemur et libentissime praedicamus, velut habeat inter nos controversiam, ita per Scripturarum testimonia conaris ostendere; et laboras inaniter, non ut respondere nobis, sed ut libros possis implere. Verumtamen ris accessit, quia dixit, Erunt duo in carne una » ; satis te debuit admonere, nihil pudendum futurum fuisse in operibus Dei, nisi praecessisset cur natura humana deberet de sui meriti deformitatefuisse redditam Dei munere Abrahae et Sarae sebio confectis emortuisque corporibus » : et invidiosa voce proclamas, « ut asseram si possum, ad opus diaboli pertinere, quod Deum videam interdum conferre pro munere. » Quasi vero si claudum hominem resuscitet Deus, viventibusque restituat, qui utique mortuus jam claudicare non poterat, etiam claudicationem debet videri pro munere contulisse. Ita ergo si restitutus est, qui fuerat in viridioribus,
Abbreviated transcription (Latin):
quam diabolicȩ potestatis. ut ĩnmundo þrincipi generatio
ĩnmunda subdatur. nisi regeneratione mundetur. tam non ad
hoc facit ds homines ut familiam quodammͦ diabolus habe¬
at. s ea bonitate qua naturis omnibꝰ prestat ut sint: qr ꝙ̃ ip̃m
facit subsistere diabolũ. Quam bonitatẽ si rebus subtraheret
continuo nichil eent sicut ñ ideo creat pecora in armentis. et
gregibus imꝑioꝵ ut demonibus immolent᷑: quam uis hoc
eos nouerit. ẽẽ facturos. sic etiã ubi generationẽ peccato cernit
obnoriã scđm pulcherrimũ quem disposuit ordinẽ scłoꝵ.
ed post hanc argumentadionem qua te fallis. et confecisse
te aliquid arbitraris. ingeris solitum maledictũ. Ac dein¬
de subnectis quod forsitan scripturarũ. non sillogismoꝵ de¬
bere testimonio comꝓbari. filios de corpoꝵ commnixtione na¬
scentes. reputari diuino oꝑi. quasi qui hoc negauerit. possit

Expanded text:
quam diabolicae potestatis, ut immundo principi generatio quam diabolicae potestatis, ut immundo principi generatio immunda subdatur, nisi regeneratione mundetur: tamen non ad hoc Deus facit homines, ut familiam quodam modo diabolus habeat; sed ea bonitate, qua naturis omnibus praestat ut sint, qua etiam ipsum facit subsistere diabolum. Quam bonitatem si rebus subtraheret, continuo nihil essent. Sicut non ideo creat pecora in armentis et gregibus impiorum, ut daemonibus immolentur, quamvis hoc eos noverit esse facturos: sic etiam ubi generationem peccato cernit obnoxiam; secundum pulcherrimum quem disposuit ordinem saeculorum, X. 20. Sed post hanc argumentationem, qua te fallis, et confecisse te aliquid arbitraris, ingeris solitum maledictum, ac deinde subnectis, « Quod forsitan dicam, Scripturarum, non syllogismorum debere testimonio comprobari, filios de corporum commixtione nascentes, reputari divino operi: » quasi qui hoc negaverit, possit
Abbreviated transcription (Latin):
et liberandus ꝑ redemptorẽ. et abluendus ꝑ lauachrũ. et eru¬
endus ꝑ exorcismũ. et absoluendus ꝑsanguinem qui in remis
iunctionũ. s originalis ueterisq peccati. Sicut enĩ de ꝓle adul¬
terorũ si ego dicerẽ. tot maloꝵ. idẽ. lasciuiȩ. turpitudinis. cri¬
minis bonus fructus e̾ẽ non potuit. recte mͥ responderes. homi¬
nem qui de adulteris natus ẽ. ñ eẽ fructum lasciuiȩ. t̾̃pitudinis
triminis. quorum maloꝵ auctor ẽ. dabolus. s corporũ. sexuum
coniunctionũ. quorũ bonoꝵ auctor ẽ ds. Sic ego tibi rectissime
dico. malum cum quo nascit᷑ homo. nõ ẽẽ fructum corpoꝵ sexu¬
um. coninctionũ. quorum bonoꝵ auctor ẽ. ds̃. s primȩ preua¬
cationis. cuius auctor ẽ. diabolus. Abfit aut ut quem admodũ
calumpniaris. dicamus homines ad hoc adeo fieri ut adiabo¬
lo legitimo iure teneant᷑. Quã uis enĩ et hoc diuinȩ sit magis.

Expanded text:
et liberandus per Redemptorem, et abluendus per lavacrum, et eruet liberandus per Redemptorem, et abluendus per lavacrum, et eruendus per exorcismum, et absolvendus per sanguinem qui in remissjunctionum, sed originalis veterisque peccati. Sicut enim de prole adulterorum, si ego dicerem, Tot malorum, id est, lasciviae, turpitudinis, criminis, bonus fructus esse non potuit; recte mihi responderes, hominem qui de adulteris natus est, non esse fructum lasciviae, turpitudinis, criminis, quorum malorum auctor est diabolus; sed corporum, sexuum, conjunctionum, quorum bonorum auctor est Deus: sic ego tibi rectissime dico, malum cum quo nascitur homo, non esse fructum corporum, sexuum, conjunctionum, quorum bonorum auctor est Deus; sed primae praevaricationis, cujus auctor est diabolus. 19. Absit autem ut, quemadmodum calumniaris, dicamus « homines ad hoc a Deo fieri, ut a diabolo legitimo jure teneantur. » Quamvis enim et hoc divinae sit magis,
Abbreviated transcription (Latin):
corporum mala eẽ conditio: recte igitur corpora deo reputan¬
t᷑ auctori. Nulla ẽ itaq fouea quãm metuens quasi reuertar
inuiam: quo uideris me uelle reuocare. Dic tam̃ quȩ nam illa
facta sunt omnia. ipse corporis nr̃i menbra formauit. hoc ue¬
rissimum ẽẽ concedo. Sequeris et ad iungis. Qui aut̃ corpora
fecerat diuisit et sexum. diuisit in specie quod in oꝑatione con¬
ingeret. Fecitq causam coniuntionum dissimilitudo menbro¬
rũ. et hoc assentior. Deinde infers. Ab ipso igit᷑ cominirtio corpo¬
rum. aquo ẽ origo corpoꝵ. Quis hoc negauerit: quod cum in¬
gratus inquis concesseris. sequit᷑ tot rerum bonarũ. corporum.
sexuum. coniunctionũ. malos fructus eẽ non posse Et hoc uerũ
dicitis. Horũ enĩ bonoꝵ. fructus homo est. qui inquantũ homo
ẽ: bonũ ẽ. Quod aut̃ in illo malũ ẽ. aquo sanandꝰ ÷ ꝑ saluatorẽ.

Expanded text:
corporum mala esse conditio; recte igitur corpora Deo reputancorporum mala esse conditio; recte igitur corpora Deo reputantur auctori. Nulla est itaque fovea, quam metuens quasi revertar in viam, quo videris me velle revocare. Dic tamen quaenam illa facta sunt omnia, ipse corporis nostri membra formavit. » Hoc verissimum esse concedo. Sequeris et adjungis: « Qui autem corpora fecerat, divisit et sexum: divisit in specie, quod in operatione conjungeret; fecitque causam conjunctionum dissimilitudo membrorum. » Et hoc assentior. Deinde infers: « Ab ipso igitur commixtio corporum, a quo est origo corporum, » Quis hoc negaverit? « Quod cum ingratis, » inquis, « concesseris, sequitur tot rerum bonarum, corporum, sexuum, conjunctionum, malos fructus esse non posse. » Et hoc verum dicis: horum enim bonorum fructus homo est, quod in quantum homo est, bonum est: quod autem in illo malum est, a quo sanandus est per Salvatorem,
Abbreviated transcription (Latin):
eis. Melius enĩ loqui nouit ipse quam tu. qui ꝑpropħam dicit
nare se mala. Deinde quomͦ libet sese habeat hȩc suꝑ additio tua.
iuid ad me ꝑtinet. cum illud cui conectit᷑ non concesserim. eo quod
in consequens e monstrauerim. ut de formis sit conditio corpoꝵ¬
etiam si omnem commixtionem corporum. uł utriusq sexus.
malam e̾e concederem: Utenĩ concedamus dm̃ nullius eẽ aue¬
torem mali. nuquid ideo non ẽ. auctor conditionis corpoꝵ. quã
nullo modo malam eẽ concessi. quia nulla me ad hoc suꝑius
concessa cogebant: In anis ergo et ridenda tua remansit illa¬
tio. quia concludis et dicis. Omnia igit᷑ corpora. malo reputan¬
t᷑ auctori. Multo enĩ uerius ita concludit᷑. ut dicamus: si nec
mala commixtio ad ulteroꝵ. facit e̾ẽ malam conditionem cor¬
porũ. autsi bona ẽ. et in adulteris sexus utriusq commixtio.
Sed ea mali utunt᷑ malezem̃ multo magis ex hoc non potest

Expanded text:
cis? Melius enim loqui novit ipse quam tu, qui per prophetam dicit, cis? Melius enim loqui novit ipse quam tu, qui per prophetam dicit, creare se mala . Deinde quomodolibet sese habeat haec superadditio tua, quid ad me pertinet, cum illud cui connectitur non concesserim; eo quod inconsequens esse monstraverim, ut deformis sit conditio corporetiamsi omnem commixtionem corporum vel utriusque sexus malam esse concederem? Ut enim concedamus Deum nullius esse auctorem mali: numquid ideo non est auctor conditionis corporum, quam nullo modo malam esse concessi; quia nulla me ad hoc superius concessa cogebant? Inanis ergo et ridenda tua remansit illatio, qua concludis et dicis, « Omnia igitur corpora malo reputantur auctori. » Multo enim verius ita concluditur, ut dicamus: Si nec mala commixtio adulterorum facit esse malam conditionem corporum; aut si bona est et in adulteris sexus utriusque commixtio, sed ea mali utuntur male, quoniam multo magis ex hoc non potest