comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͣntomagis uirtꝰ p̃dicantiũ cresceret.
tantomagis ꝑsequentiũ crudelitas obuia-¬
r&: quatinꝰ arentia corda audientiũ. plu¬
uiȩ guttis infunderent: & siccitatẽ ꝑfidiȩ
uberius irrigarent: ut qͣmuis contra eos
seuitiȩ ęstus candescer&s ꝑ eos tam̃ uox
gr̃ȩ ñ tacer&. Hunc ꝑsecutionis estum
ret. Laboro usq ad uincła quasi male o¬
ꝑans: s uerbũ dĩ ñ ẽ alligatũ. De hoc
imbre alias dr̃. Mandabo nubib ne plu¬
ant suꝑ eam imbrẽ. De hoc cursu imbriᷤᷤ
qui in electoꝵ cordib agit᷑. psalmista te-¬
statur dicens. Uelocit̃ currit sermo eiꝰ.
p̃dicatio ad aures uenit: s cessante int̾na
gr̃a ad corda audientiũ ñ ꝑtransit. De cu-¬
ius p̃dicationis uerbis ꝓpt̾ electos dr̃.
Etenim sagittȩ tuȩ ꝑtransiert̃. Sagittȩ qͥp-¬
pe dĩ ꝑtranseunt: qͣndo uerba p̃dicatio¬
nis eius ab aurib ad corda descendunt.
Quod quia solo diuino munere agit᷑: imbri

Expanded text:
ut tanto magis virtus praedicantium cresceret, quanto amplius persecutionum crudelitas obviaret; quatenus arentia corda audientium pluviae guttis infunderent, et siccitatem perfidiae uberius irrigarent, ut quamvis contra eos saevitiae aestus candesceret, per eos tamen vox gratiae non taceret. Hunc persecutionis aestum bat: Laboro usque ad vincula, quasi male operans: sed verbum Dei non est alligatum . De hoc imbre alias dicitur: Mandabo nubibus meis ne pluant super eam imbrem . De hoc cursu imbris, qui in electorum cordibus agitatur, Psalmista testatur, dicens: Velociter currit sermo ejus . edicatio ad aures venit, sed cessante interna gratia ad corde audientium non pertransit. De cujus praedicationis verbis propter electos dicitur: Etenim sagittae tuae pertransierunt . Sagittae quippe Dei pertranseunt, quando verba praedicationis ejus ab auribus ad corda descendunt. Quod quia solo divino munere agitur, imbri
Abbreviated transcription (Latin):
ud in niue uel grandine. nisi frigida ac
dura intelligenda sunt corda prauorum:
Sicut enim feruore caritas: sic sol& in sa¬
cro eloquio frigore malicia designari.¬
Scriptũ namq ẽ. Sicut frigidã facit cister¬
na aqͣm: sic frigidam facit animã malicia
sua: & rursũ. abundauit iniquitas. & refri¬
gesc& caritas multoꝵ. In frigore gͦ nͥuis. uel

Expanded text:
ud nive vel grandine, nisi frigida ac dura intelligenda sunt corda pravorum? Sicut enim fervore charitas, sic solet in sacro eloquio frigore malitia designari.Scriptum namque est: Sicut frigidam facit cisterna aquam suam, sic frigidam facit animam malitia sua . Et rursum: Abundabit iniquitas, et refrigescet charitas multorum . In 934 frigore ergo nivis
Abbreviated transcription (Latin):
erat. SaULUs. ꝑ frigidam insensibilitatẽ.
s nix & grando contra aduersarior pec¬
tora factus. ẽ. uel candore iusticiȩ. uel di-¬
stricti eloquii correptione. O qualẽ hunc
thesaurũ in niue & grandine habuit.: qͣn¬
do illũ int̾ prauoꝵ uitã positũ. iam tunc
electũ suũ dñs latent̃ uidit. Oad qͦnta
aduersarior pectora ferienda hanc in
manu sua grandinẽ sumpsit: ꝑ qͣm tot
sibi resistentia corda ꝓstrauit. Nemo itaq
de suis oꝑib extollatur: nemo desꝑ& eos
cos qͦs adhuc frigidos uid&: qͥa thesauroᷤᷤ
dĩ in niue & grandine ñ uid&. Qs enĩ
creder& qͦd ꝑ apostolatꝰ gr̃am lapidatũ
stephanũ ille p̃ceder&: qui in morte eius
omniũ lapidantiũ uestim̃ta seruar&:
Si gͦ ad ista dona uel iudicia occulta recur¬
rimus: nullos om̃ino desperantes nec illiᷤ
nos in corde nr̃o p̃ferimꝰ. quib ꝓ tẽpore
p̃lati sumus: quia & si iam uidemꝰ qͣntũ

Expanded text:
erat Saulus per frigidam insensibilitatem; erat Saulus per frigidam insensibilitatem; sed nix et grando contra adversariorum 935 pectora factus est, vel candore justitiae, vel districti eloquii correptione. O qualem hunc thesaurum in nive et grandine habuit, quando illum inter pravorum vitam positum jam tunc electum suum Dominus latenter vidit! O ad quanta adversariorum pectora ferienda hanc in manu sua grandinem sumpsit, per quam tot sibi reside suis operibus extollatur; nemo desperet eos quos adhuc frigidos videt, quia thesauros Dei in nive et grandine non videt. Quis enim crederet quod per apostolatus gratiam lapidatum Stephanum ille praecederet qui in morte ejus omnium lapidantium vestimenta servavit ? Si ergo ad ista dona vel judicia occulta recurrimus, nullos omnino desperantes, nec illis nos in corde nostro praeferimus, quibus pro tempore praelati sumus, quia etsi jam videmus quantum
Abbreviated transcription (Latin):
si sedes dĩ cȩlũ. ẽ. & anima iusti sedes est
sapientiae: cȩlum utiq ẽ. anima iusti.
Cęlum fuit abraham: cȩlũ ysaac: cȩlũ ia¬
cob. S quia ꝑsecutores dñi pontifices iu¬
deor: ꝑfidiȩ tempore frigidi de illor ꝓge
gida ꝓles infideliũ. Cum enĩ de abrahã
natus.ẽ cayphas: quid aliud nisi gelu
de cęlo ꝓcessit: Quod tam̃ gelu idcirco
dñs genuisse se dicit: qͥa uideos qͦs natu¬
ralit᷑ ipse bonos condidit. iusto iudicio
ꝑ eor maliciam frigidos a se exire ꝑmisit
Dñs enĩ auctor.ẽ. naturȩ ñ culpȩ. Genuit gͦ
creando naturalit̃: qͦs iniquos ꝑmisit ui-¬
uere tolerando patient̃. Et qͥa illa qͦndã
tenera fidei penetrabilia corda iudeorũ
in ꝑfidiȩ postmodũ obstinatione durata

Expanded text:
si sedes Dei coelum est, et anima justi sedes est sapientiae, coelum est utique anima justi. Coelum fuit Abraham, coelum Isaac, coelum Jacob. Sed quia persecutores Domini pontifices Judaeorum perfidiae torpore frigidi de illorum pagida plebs infidelium. Cum enim de Abraham natus est Caiphas, quid aliud nisi gelu de coelo processit? Quod tamen gelu idcirco Dominus genuisse se dicit, quia Judaeos, quos naturaliter ipse bonos condidit, justo judicio per eorum malitiam frigidos a se exire permisit. Dominus enim auctor est naturae, non culpae. Genuit ergo creando naturaliter quos iniquos permisit vivere tolerando patienter. Et quia illa quondam tenera ac fidei penetrabilia corda Judaeorum, in perfidiae postmodum obstinatione durata
Abbreviated transcription (Latin):
matꝰ e̾e̾t oblitus.ẽ. Unde tc̃ mira condito.¬
ris iusticia actũ. ẽ. ut qͥa ꝑ sensũ intumu¬
it. quẽ rationabilẽ accepit. rursus t̃ra ꝑ
mortẽ fier&: qͣm ee̾ se considerare humilit̃
noluit. Et quia peccando dĩ similitudi-¬
nem ꝑdidit. moriendo uͦ ad limi sui ma¬
teriam redit: recte dr̃. restituet᷑ ut lutũ
signacłm. Et quia de corpore cũ sp̃c uocat᷑
quodã quasi luto suȩ carnis exuit᷑: apte
de eodẽ luto subiungit᷑. & stabit sicut ue¬
stim̃tũ. Lutũ nãq nr̃m sicut uestim̃tũ
stare. ẽ: usq ad resurrectionis tempꝰ inane
exutũq ꝑdurare. S quia hanc pęnã suꝑbiȩ
nec illi transeunt qui & eandẽ suꝑbiã ui¬
uendo humilit̃ uincunt: quȩ sit suꝑbien¬
tiũ specialis pęna. subiungit dicens. aufe

Expanded text:
matus esset oblitus est. Unde mira conditomatus esset oblitus est. Unde mira conditoris justitia actum est ut quia per sensum intumuit, quem rationabilem accepit, rursus terra per mortem fieret, quam esse se considerare humiliter noluit; et quia peccando Dei similitudinem perdidit, moriendo vero ad limi sui materiam redit, recte dicitur: Restituetur ut lutum signaculum. Et quia de corpore dum spiritus vocatur, quodam quasi involucro suae carnis exuitur, 927 apte de eodem luto subjungitur: Et stabit sicut vestimentum. Lutum namque nostrum sicut vestimentum stare est usque ad resurrectionis tempus inane exutumque perdurare. Sed quia hanc poenam superbiae nec illi transeunt, qui et eamdem superbiam vivendo humiliter vincunt; quae sit superbientium specialis poena, subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
& excussisti impios ex ea. subaudis ut ego
qui in suis ultimis sepe peccatores trendo
concutio: conuertendo teneo: atq ab eoꝵ
cordib impios cogitationũ motꝰ euello:
Et recte beato iob dñs qͦmͦ iuxta finẽ pecca¬
tores conuertat. insinuat: acsi aꝑte dicat.
Miscđiȩ meȩ potentiã respice: & tuȩ iusticiȩ
elationem preme. Quȩ extrema hominis
quia etiam cũ conuertit᷑ ꝑ carnis mortẽ.
illa antiquȩ culpȩ uindicta comitat᷑. ꝓti¬
nus insinuat cũ dicit. restituet᷑ ut lutũ¬
nem quippe dñs quia ad suã similitudi-¬
nẽ condidit: quasi qͦddã suȩ potentiȩ sig¬
nacłm fecit. Qd tam̃ ut lutũ restituet᷑.
quia lic& ȩt̃na supplicia ꝑ conuersionem
fugiat. in ultione tam̃ ꝑpetratȩ suꝑbiae
carnis morte dampnat᷑. Ex luto quippe
homo conditꝰ & m̃tis accepta ratione. simi¬
litudine diuinȩ imaginis decorat᷑: elatio¬
ne cordis intumescens. qͦd de infimis for¬

Expanded text:
et excussisti impios ex ea? Subaudis ut ergo, et excussisti impios ex ea? Subaudis ut ergo, qui in suis ultimis saepe peccatores terrendo concutio, convertendo teneo, atque ab eorum cordibus impios cogitationum motus evello. Et recte beato Job Dominus quomodo juxta finem peccatores convertat insinuat. Ac si aperte dicat: Misericordiae meae potentiam respice, et tuae justitiae elationem preme. Quae extrema hominis quia, etiam cum convertitur per carnis mortem, illa antiquae culpae vindicta comitatur, protinus insinuat, cum dicit. CAPUT X. nem quippe Dominus, quem ad suam similitudinem condidit, quasi quoddam suae potentiae signaculum fecit. Quod tamen ut lutum restituetur, quia licet aeterna supplicia per conversionem fugiat, in ultione tamen perpetratae superbiae carnis morte damnatur. Ex luto quippe homo conditus, et mentis accepta ratione, similitudine divinae imaginis decoratus, elatione cordis intumescens, quod de infimis for
Abbreviated transcription (Latin):
Per terram qͥppe homo infirma sapiens de¬
signat᷑. cui peccanti dictũ. ẽ terra es. & in
terram ibis. S quia pius conditor factu¬
rã suã ñ deserit: mala hominũ & ꝑ suã
sapientiã tolerat. & ꝑ eoꝵ qͦndoq conuer-¬
sionẽ relaxat. Cum duras atq insensibi
les m̃tes respicit: modo eas minis. mͦ uer¬
berib. mͦ reuelationib terr&: ut qͦ pessi¬
ma securitate duruerant. salubri timo¬
re mollescant: quatinus uel sero redeant.
& hocipsũ saltĩ qͦd du exspectati sunt eru-¬
bescant. Scit enim dñs quia extrema uitȩ
nr̃e plus iudicat: & idcirco electos suos in
finẽ sollicitius purgat. Scriptũ quippe. ẽ.
Dñs iudicabit fines terrȩ. Tanto gͦ impensiꝰ
ultimis nr̃is inuigilat: qͣnto in ipsis pende¬
re initia uitȩ sequentis pensat. Qd quia
miscdit facit: pietate sua in mediũ dedu¬
cta. qua etiam sero conuersos peccatores
recipit. beati iob iusticiã erudit dicens.
Numquid tenuisti concutiens extrema t̾rȩ:

Expanded text:
Per terram quippe homo infima sapiens designatur, cui peccanti dictum est: Terra es, et in terram ibis . Sed quia pius conditor facturam suam non deserit, mala hominum et per suam sapientiam tolerat, et per eorum quandoque conversionem les mentes respicit, modo eas minis, modo verberibus, modo revelationibus terret, ut quae pessima securitate duruerant, salubri timore mollescant, quatenus vel sero redeant, et hoc ipsum saltem quod diu exspectati sunt erubescant. Scit enim Dominus quia extrema vitae nostrae plus judicat, et idcirco electos sfine sollicitius purgat. Scriptum quippe est: Deus judicabit fines terrae . Tanto ergo impensius ultimis nostris invigilat, quanto in ipsis pendere initia vitae sequentis pensat. Quod quia misericorditer facit, pietate sua in medium deducta, qua etiam sero conversos peccatores recipit, beati Job justitiam erudit, dicens: Nunquid tenuisti concutiens extrema terrae,
Abbreviated transcription (Latin):
post mortẽ resurrectionẽq eiꝰ creuit eccl̃a.
atq in cuncꝰtis. ẽ. gentib dilatata: apte sub¬
iungit᷑. Numquid considerasti latitudinẽ
terrȩ: Dum enim angustias mortis petiit.
fidem suam in gentib dilatauit: atq in in¬
numera corda credentiũ scãm ȩccl̃am ex
torii tui: & pelles tabernacłoꝵ tuoꝵ exten¬
de. ne parcas. longos fac funicłos tuos. &
clauos tuos consolida: ad dext̃am enim &
ad leuã penetrabis: & sem̃ tuũ gentes he-¬
reditabit. Quȩ latitudo trȩ ꝓfecto ñ fie¬
r&: nisi ipse prius & uitã qͣm nouimꝰ mo¬
riendo despicer&. & uitã qͣm ñ nouimꝰ re-¬
surgendo monstrar&. In morte qͥppe sua
sequeret᷑ ostendit. Unde & hẽ in ȩuugło

Expanded text:
post mortem resurrectionemque ejus crevit Ecclesia, post mortem resurrectionemque ejus crevit Ecclesia, atque in cunctis est gentibus dilatata, apte subjungitur: Nunquid considerasti latitudinem terrae? Dum enim angustias mortis petiit, fidem suam in gentibus dilatavit, atque ad innumera corda credentium sanctam Ecclesiam torii tui, et pelles tabernaculorum tuorum extende, ne parcas. Longos fac funiculos tuos, et claum gentes haereditabit . Quae latitudo terrae profecto non fieret, nisi ipse prius et vitam quam novimus moriendo despiceret, et vitam quam non novimus resurgendo monstraret. In morte quippe sua sequeretur ostendit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatorib ipse iniquor auctor iã appareat
qui necdũ uenit. Hinc iołs ait. Nc̃ anti-¬
xp̃i multi facti sunt: quia iniqui om̃s iã
ta caput suũ maleuiuendo p̃uenerunt.
Hinc paulus ait. Ut reuelet᷑ in suo tempore:
nã misteriũ iam oꝑat᷑ iniquitatis. Acsi
dicer&. Tunc antixp̃c manifestus uidebit᷑:
nã in cordib iniquoꝵ secreta sua iam nc̃
occultꝰ oꝑat᷑. Ut enim de aꝑtiorib crimi¬
nib taceã: ecce alius fr̃i in corde suo taci-¬
tus inuid&. & si occasionẽ reꝑiat eũ sup¬
plantare contendit. Cuiꝰ alteriꝰ m̃brũ. ẽ.
nisi eiꝰ de quo scriptũ. ẽ inuidia diaboli¬
Li
mors introiuit in orbem t̾rarũ: Aliꝰ mag

Expanded text:
operatoribus ipse iniquorum auctor jam appareat, operatoribus ipse iniquorum auctor jam appareat, 924 qui necdum venit. Hinc Joannes ait: Nunc Antichristi multi facti sunt , quia iniqui omnes jam ta caput suum male vivendo praevenerunt. Hinc Paulus ait: Ut reveletur in suo tempore; nam mysterium jam operatur iniquitatis . Ac si diceret: Tunc Antichristus manifestunam in cordibus iniquorum secreta sua jam nunc occultus operatur. Ut enim de apertioribus criminibus taceam, ecce alius fratri in corde suo tacitus invidet, et si occasionem reperiat, eum supplantare contendit; cujus alterius membrum est, nisi ejus de quo scriptum est: Invidia diaboli mors intravit in or
Abbreviated transcription (Latin):
locũ suũ. subaudis. ut ego: Ortus quippe
bitur circumscribit: intra sem& ipsũ tem¬
porũ discursus claudit. Ortus uͦ huma¬
nitatis eiꝰ quia & cepit & desiit: & ante. &
post. habere a tempore accepit. S quia dũ
ipse umbras nr̃ȩ temporalitatis suscepit.
lum̃ nobis ȩt̾nitatis infudit: recte ꝑ hẽ ortũ
quẽ creator sibi in tempore condidit. locũ
suũ sine tempore aurora cognouit. Na enĩ
diluculũ uel aurora a tenebris in lucem¬
uertitur: ñ immerito diluculi uel aurorȩ
nomine om̃is elector ȩccła designat᷑. Ipsa
namq dũ ab infidelitatis nocte ad lucẽ

Expanded text:
sa.---Subaudis ut ego. Ortus quippe bitur circumscribit, intra semetipsum temporum discursus claudit. Ortus vera humanitatis ejus, quia et coepit, et desiit, et ante et post habere a tempore accepit. Sed quia, dum ipse umbras nostrae temporalitatis suscepit, lumen nobis suae aeternitatis infudit, recte post hunc ortum quem creator sibi in tempore condidit locum suum sine tempore aurora cognovit. Quia enim diluculum vertitur, non immerito diluculi vel aurorae nomine omnis Ecclesia electorum designatur, quae ab infidelitatis nocte ad lucem
Abbreviated transcription (Latin):
& tam̃ ab iniquis oꝑib ñ recedunt. seq nunc
fidei uelamine congunt. s cũ tempꝰ inuene-¬
rint. quid sint ueracit̃ ostendunt: recte dr̃.
restituet᷑ ut lutũ signacłm. Qs enim nc̃ fi¬
deles credimus. ipsos tc̃ fidei hostes inuenimꝰ:
& qͣmiuis appareant ñ temptati signaculum:
erunt ꝓculdubio tẽptati lutũ. Ubi & recꝰte
dr̃. restituetur: quia qualis eoꝵ conscientia
ee̾ ante fidem potuit tales eos & postmodũ
repba uita coniuncit. De quib apte subiun¬
gitur: & stabit sicut uestim̃tũ. Tot nc̃ quasi
uestib scã ȩccl̃a induit᷑: qͦt fideliũ uenerati¬
one decorat᷑. Unde &ei ostensis gentib a dño
lib nc̃ specietenus induit᷑ s pulsante ꝑse¬
cutionis impetu. tẽ eis exuta nudabitur.

Expanded text:
et tamen ab iniquis operibus non recedunt, seque nunc et tamen ab iniquis operibus non recedunt, seque nunc fidei velamine contegunt, sed cum tempus invenerint, quid sint veraciter ostendunt, recte dicitur: Restituetur ut lutum signaculum. Quos enim nunc fideles credimus, ipsos tunc fidei hostes inveniemus; et quamvis appareant non tentati signaculum, erunt procul dubio tentati lutum. Unde et recte dicitur, Restituetur, quia qualis eorum conscientia esse ante fidem potuit, tales eos post modum reproba vita convincit. De quibus apte subjungitur: Et stabit sicut vestimentum. 13. Multivestibus sancta Ecclesia induitur, quot fidelium veneratione decoratur. Unde et ei ostensis gentibus a Domilibus nunc specie tenus induitur, sed pulsante persecutionis impetu tunc eis exuta nudabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
iudicia hominũ de ꝓfessione religionis fal¬
lunt: s qͣm t̾rena sapiunt demonstrantur
Sol& enim scriptura saera ꝓ fide appellare
signacłm: ꝓ iniquitate lutũ. Nam filius
iunior qui consumpta substantia ad patrẽ
rediit: in munere anulũ accepit. Gentilis
enim popłs qui immortalitate ꝑdita. ad dm̃
pęnitendo reuertit᷑: ꝑ fidei sigracłm munit᷑.
U nde & ab sponso sus ȩccłȩ dr̃. Pone me ut sig¬
nacłm suꝑ cor tuũ. Iccirco nãq signacłm re¬
b ponit᷑: ne qua diripientiũ p̾sumptione
qͣndo fidei eius mysteriũ in custodia nr̃ae
cogitationis exprimit᷑: ut ille infidelis ser¬
uus. nimirũ nr̃ aduersarius. cũ signata fi¬
de corda considerat: temptando ea irrũpe
monstrant᷑: attestat᷑ psalmysta qui ait.
Eduxisti me de lacu miseriȩ: & de luto fecis.
Qa gͥ multi in t̾renis contagiis inuenti. ꝑducti¬
uͦ ad eccl̃am. cȩlestis fidei sacram̃to signant᷑.¬

Expanded text:
judicia hominum de professione religionis faljudicia hominum de professione religionis fallunt, sed quod terrena sapiant, demonstrantur. Solet enim Scriptura sacra pro fide appellare signaculum, pro iniquitate lutum. Nam filius junirediit , in munere annulum accepit. Gentilis enim populus qui immortalitate perdita ad Deum poenitendo revertitur, per fidei signaculum munitur. Unde et ab Sponso suo Ecclenaculum super cor tuum . Idcirco namque signaculum rebus ponitur, ne qua diripientium praesumptiquando fidei ejus mysterium in custodia nostrae cogitationis imprimitur, ut ille infidelis servus, nimirum noster adversarius, cum signata fide corda considerat, tentando ea irrumpemonstrantur, attestante Psalmista, qui ait: « Eduxisti me de lacu miseriae et de luto fecis . » Multi enim a terrenis contagiis erepti, coelestis fidei sacramento signant
Abbreviated transcription (Latin):
sue ultima ꝑ aduentũ antixp̃i ꝑsecutione
un manissima turbari ꝑmittit: nec tam̃ ꝑ¬
mittendo deserit. Hanc terrã aliquando
dñs den&. & ñ concutit: aliqͣndo tens. & con¬
cutit: qͥa mͦ eam tranquilla pace fidei possi¬
d&: mͦ commoueri impetu ꝑsecutionis iub&.¬
Bene cũ dicer&. nũquid teniusti concutiens ex¬
trema terrȩ: ilico adiunxit. & excussisti ĩpioᷤᷤ
ex ea. Attestante enĩ paulo pleriq in ea st̃.
qui confitent᷑ se nosse dm̃: facꝰtis aut̃ negans.
Impios gͦ ex ea dñs excutit: quia hii qͦs nunc
intima uicia possident. tc̃ in uoragine aꝑtȩ
infidelitatis cadent: atq in acerͥũ palearũ
transeunt. cũ temptationis illius aura cõmo-¬
uentur: & qͣmuis se nc̃ sub speciȩ fidei intra
areȩ sinũ tegunt: tẽ nimirũ extra granorũ
cumulũ districti examinis uentilabro resi¬
nc̃ uident᷑ in ȩccłȩ sinu signacłm. tẽ ante
ocłos om̃iũ restituent᷑ ut lutũ: id ẽ. neqͥqͣm

Expanded text:
suae ultima per adventum Antichristi persecutione immanissima turbari permittit, nec tamen prmittendo deserit. Hanc terram aliquando Dominus tenet, et non concutit; aliquando tenet et concutit, quia modo eam tranquilla pace fidei possidet, modo commoveri impetu persecutionis jubem cum diceret: Nunquid tenuisti concutiens extrema terrae, illico adjunxit: Et excussisti impios ex ea? Attestante enim Paulo, plerique in ea sunt qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Impios ergo ex ea Dominus excutit, quia hi quos nunc intima vitia possident, tunc in voraginem apertae infidelitatis cadent; atque in acervum palearum transeunt, cum tentationis illius aura commoventur. Et quamvis se nunc sub specie fidei intra areae sinum tegant, tunc nimirum extra granorum cumulum districti examinis ventilabro resiignaculum, tunc ante oculos omnium restituentur ut lutum, id est, nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
quȩstione discutit᷑. ut de uia lucis & tene¬
brarũ loco requirat᷑: ut unũqͦdq ad suoᷤ
t̃minos ducat: ac semitas domus eiꝰ intel¬
ligat. Quid enim lucis nomine. nisi iu¬
sticia accipit᷑: Et quid ꝑ tenebras nisi in¬
iquitas designat᷑: Vnde quibdã conuer¬
sis a peccatoꝵ nequitia dr̃. eratis aliqͥndo
tenebrȩ. nc̃ autẽ lux in dño: & de quibdã
in peccato manentib memorat᷑. qui dormi-¬
unt. nocte dormiunt. Beato itaq iob dr̃.
indica mͥ si nosti om̃ia. in qua uia habi¬
t& lux. & tenebrarũ quis locus sit: acsi
dicatur ei. Si plenã te habere scientiam
suspicaris: dic uel in cuiꝰ corde ea quȩ nc̃
deest innocentia ueniat: uel in cuiꝰ corde
ea quȩ nc̃ . ẽ. malicia ꝑseuer&: in qua uia
habit& lux. id ẽ cuius m̃tẽ ueniens iusticia¬
ad t̃minos suos: id ẽ ut diuidices si uel is
qui nc̃ iniquus cernit᷑. in iniquitate uitã
finiat: uel is. qui iustus cernit᷑. extremitatẽ

Expanded text:
quaestione discutitur, ut et de via lucis, et tenebrarum loco requiratur; ut unumquodque ad suos terminos ducat, ac semitas domus ejus intelligat. Quid enim lucis nomine, nisi justitia accipitur? et quid per tenebras, nisi iniquitas designatur? Unde quibusdam conversis a peccatorum nequitia dicitur: Eratis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Et de quibusdam in peccato manentibus memoratur: Qui dormiunt, nocte dormiunt . Beato itaque Job dicitur: Indica mihi si nosti omnia, in qua via habitet lux, et tenebrarum quis locus sit? Ac si dicatur ei: Si plenam te habere scientiam suspicaris, dic vel in cujus cor ea quae nunc deest, innocentia veniat, vel in cujus corde ea quae nunc est malitia perseveret. In qua via habitet lux, id est cuad terminos suos, - id est, ut dijudices, si, vel is qui nunc iniquus cernitur in hujus iniquitate vitam finiat, vel is qui justus cernitur extremitatem
Abbreviated transcription (Latin):
aliud excelsum brachiũ accipit᷑. nisi suꝑ¬
ba antixp̃i celsitudo: Quȩ suꝑ reꝓbas
m̃tes hominũ fastu głȩ scłaris erigit᷑: ita
ut homo peccator. & tam̃ estimari homo
despiciens. dm̃ se suꝑ homines m̃tiat᷑. unde
paulus apłs dicit. ita ut in templo dĩ sedeat
ostendens se tamqͣm sit ds̃: cuiꝰ ut tumorẽ¬

Expanded text:
lsum brachium accipitur, nisi superba Antichristi celsitudo, quae super reprobas mentes hominum fastu gloriae saecularis erigitur, ita ut homo peccator, et tamen aestimari homo despiciens, Deum se super homines mentiatur? Unde et Paulus apostolus dicit: Ita ut in templo Dei sedeat, ostendens se tanquam sit Deus II The
Abbreviated transcription (Latin):
ueni. ut qui ñ uident uideant: & qͥ uident
cȩci fiant. Et quia semaipsos de legis oꝑib
contra conditorẽ legis extulert̃: apte subdi¬
tur. Et brachiũ excelsũ conteret᷑ Excelsum¬
quippe brachiũ conterit᷑. qͣndo p̃dicata fi¬
dei gr̃a suꝑba legis oꝑatio repbat᷑ cũ dr̃. Ex¬

Expanded text:
veni, ut qui non vident videant, et qui vident veni, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant, et quia semetipsos de legis operibus contra conditorem legis extulerunt, apte subditur, et brachium excelsum conteretquippe brachium conteritur, quando, praedicata fidei gratia, superba legis operatio reprobatur,
Abbreviated transcription (Latin):
mysteria ꝑdidit: & sola terrena saꝑe. quȩ in¬
bit sicut uestim̃tũ. Impolita nãq & grossi¬
ora uestim̃ta etiã cũ induta fuerint: quia
induentis m̃bris bene adplacata ñ inhe¬
rent. stare referunt᷑. Iudeagͥ cirea uerita¬
tis noticiam etiã cũ seruire uideret᷑ sicut
uestim̃tũ stetit: quia ꝑ exteriora mandata
seruire se dõ ostendit: s adherere ei ꝑ cari¬
tatis intelligentiã noluit. Dum solam in
p̃ceptis di litt̃am denuit. & neqͦqͣm se ꝑ sp̃m̃
sensib intimis iunxit: quasi ei qui se indu¬
erat ñ adhesit. Ubi & aꝑte subdit᷑. Aufe¬
ueritati renuunt. cognitionẽ legis in ꝑpetu¬
um amittunt: & dũ de accepta lege suꝑbi¬
unt: nimirũ de scientiȩ suȩ gła cȩcantur.
Scriptum quippe. ẽ. Obscurent᷑ ocłi eorũ ne
uideant. Rursumq scriptũ ẽ. Exceca cor
cor popłi huiꝰ & aures eius aggraua. Et rur¬
sum scriptũ ẽ. In iudiciũ ego in hc̃ mundũ

Expanded text:
mysteria perdidit, et sola terrena sapere quae inmysteria perdidit, et sola terrena sapere quae inbit sicut vestimentum. - Impolita namque et grossiora vestimenta etiam cum induta fuerint, quia induendis membris bene applicata non inhaerent, stare referuntur. Judaea igitur circa veritatis notitiam etiam cum servire videretur, sicut vestimentum stetit, quia per exteriora mandata servire se Domino ostendit, sed adhaerere ei per charitatis intelligentiam noluit. Dum solam in praeceptis Dei litteram tenuit, et nequaquam se per spiritum sensibus intimis junxit, quasi ei qui se induerat non adhaesit. Ubi et apte subjuncredere renuunt, cogitationem legis in perpetuum amittunt: et dum de accepta lege superbiunt, nimirum de scientiae suae gloria caecantur. Scriptum quippe est, Obscurentur oculi eorum, ne videant; rursumque scriptum est, Excaeca cor populi hujus et aures ejus aggrava . Et rursum scriptum est: In judicium ego in hunc mundum
Abbreviated transcription (Latin):
Qd aliud dñs plebem israheliticam nisi lu¬
tuni repperit: qͣͥm obsequiis gentiliũ dedi¬
tam. in egypto seruientẽ laterib inuenit:
Quam dũ tot miracłis ad t̾rã reꝓmissionis
duxit: dũ ꝑductam cognitionis suȩ scien¬
tia impleuit: dũ tot archana secretorum
ei ꝑ ꝓpħam contulit: qͥd eam aliud quam
seruandi mysterii signaculũ fecit: In ipsa
quippe diuina ꝓphetia clausũ continuit: qͥc¬
quid de se ueritas in fine reuelauit. S dũ
post tot diuina secreta. post tot ꝑcepta mi¬
racła in redemptoris sui aduentu plꝰ t̾rã
qͣm ueritatẽ dilexit ꝑ sacerdotes dicens. si
dimittimꝰ eũ sic. om̃s credent in eũ. & ue¬
nient romani & tollent nr̃m locũ & gentẽ.
quasi ad eos qͦs in egypto reliquerat latereᷤᷤ
redit: & quȩ facta iam dĩ signacłm fuerat.
ad hoc se iterũ qͦd deseruerat inflexit: lutũ¬
q se post signacłm in ocłis ueritatis exibu¬
it: cũ ꝑ impietatis maliciã accepti uerbi

Expanded text:
d aliud Dominus plebem Israeliticam nisi lutum reperit, quam obsequiis gentilium deditam in Aegypto servientem lateribus invenit? Quam dum tot miraculis ad terram repromissionis duxit , dum perductam cognitionis suae scientia implevit, dum tot arcana secretorum ei per prophetiam contulit; quid eam aliud quam servandi mysterii signaculum fecit? Ipsa quippe divina prophetia clausum continuit quidquid de se Veritas 921 in fine revelavit. Sed dum post tot divina secreta, post tot percepta miracula in Redemptoris sui adventu, plus terram quam veritatem dilexit, per sacerdotes dicens: Si dimittimus eum sic, omnes credent in eum, et venient Romani, et tollent nostrum locum et gentem , quasi ad eos quos in Aegypto reliqueret lateres rediit; et quae facta jam Dei signaculum fuerat, ad hoc se iterum quod deseruerat inflexit; lutumque se post signaculum in oculis veritatis exhibuit, cum per impietatis malitiam accepti verbi
Abbreviated transcription (Latin):
confringet᷑. Mors enim carnis quȩ ele¬
ctos luci suȩ restituit. lucẽ suã reꝓbis
tollit. Lux nãq suꝑbientis. ẽ gła uitȩ p̃¬
sentis. Quȩ ei lux tc̃ subtrahit᷑: cum ꝑ
carnis interitũ ad retributionũ suarũ
tenebras uocat᷑. Ibi tẽ excelsũ brachiũ con-¬
fringit᷑: qua celsitudo cordis ultra naturȩ
ordinẽ iuolent̃ arrepta. opprim̃tis se diui¬
nȩ iusticiȩ mole dissipat᷑: ut qͣm se ꝑuer-¬
se in breui erexerat. ꝑ pondus iudicii in
ȩtñũ fracta cognoscat. Nullus aut̃ nrm̃¬
quid post mortẽ sequeret᷑ agnoscer&: nisi
uitȩ nr̃ȩ conditor ad pȩnãusq nr̃ȩ mortis
uenir&. Nisi enim ipse miscdit infima pe¬
ter&: nequaqͣm nos post suam imaginẽ ꝑditoᷤᷤ
iuste ad sũma reuocar&. Unde & recte sub¬

Expanded text:
ORALITER. Mors enim carnis, quae electos luci suae restituit, lucem suam reprobis tollit. Lux namque superbientibus est gloria vitae praesentis. Quae ei lux tunc subtrahitur, cum per carnis interitum ad rattenebras vocatur. Ibi tunc excelsum brachium confringitur, quia celsitudo cordis ultra naturae ordinem violenter arrepta opprimentis se divinae justitiae mole dissipatur, ut quia se perverse in brevi erexerat, per pondus judicii in aeternum fracta cognoscat. Nullus autem nquid post mortem sequeretur agnosceret, nisi vitae nostrae conditor ad poenam usque nostrae mortis veniret. Nisi enim ipse misericorditer infima peteret, nequaquam nos post suam imaginem perditos juste ad summa revocaret. Unde et recte
Abbreviated transcription (Latin):
cussi quidẽ. s ñ ꝓstrati sunt reꝓbi: cũ mͦ
nuracdła obstupescentes cernerent: mͦ infir¬
mitatis obꝓbria despicientes irriderent.
An non concussi fuerant qui dicebats. quo usq¬
lam᷑ Uel certe extrema trȩ concussit & te¬
nuit: qͥa cũ infirma cordis humiliũ pioti¬
more truit: neqͣqͣm ea iudicio districto de¬
reliquit. Inde enim multitudo credentiũ
in dm̃ robustius stetit: unde in se humili¬
ata trepidauit. Nam quia eum ds̃ quẽ con¬
cutit ten&. insinuat ꝑ ꝓpħam dicens. Suꝑ
quẽ requiescit sp̃c m̃s. nisi suꝑ humilem &¬

Expanded text:
cussi quidem, sed non prostrati sunt reprobi, cum modo cussi quidem, sed non prostrati sunt reprobi, cum modo miracula obstupescentes cernerent, modo infirmitatis opprobria despicientes irriderent. An non concussi fuerant, qui dicebant: Quousqlam . Vel certe extrema terrae concussit et tenuit, quia cum infirma corda humilium pio timore terruit, nequaquam ea judicio districto dereliquit. Inde enim multitudo credentium in Deum robustius stetit, unde in se humiliata trepidavit. Nam quia eum Deus quem concutit tenet, insinuat per prophetam, dicens: Super quem requiescet spiritus meus, nisi super humilem
Abbreviated transcription (Latin):
nalis sacrificii gła reppulit. Uel certe ex¬
trema terrȩ tenuit: quia ex iudea paucos
abiectos & humiles elegit. Extrema terrȩ
tenuit: quia legis doctores deserens. pisca¬
tores sumpsit. Dumq eius extrema ten&.
ex ea impios excutit: quia dũ infirmos fide¬
les roborat. fortes in illa infideles dampnat.
Recte uͦ etiam concutiens addidit: qͥa ꝑ ad¬
uentum suũ in immensa formidine etiam
reꝓbor corda commouit. Concussi quippe
fuerant: qui dicebant. Nichil ꝓficimꝰ: ecce
totus mundus post eum uadit. Res aut̃
quȩ concutit᷑: hucillucq ducta fatigatur.
Concussa gͦ iudea fuerat: quȩ de xꝑo ꝑ alios
dicebat. quia bonus. ẽ: & ꝑ alios resistebat. &¬
dicebat. non: s seducit turbas. Per alios di¬
cebat. nisi hic e̾e̾t a dõ. ñ pot̃at facere qͥcꝗͣ
atq ad extremũ ꝑ alios clamabat. si ñ e̾e̾t
hic malefactor. ñ tͥ tradidissemus eũ. Con¬

Expanded text:
nalis sacrificii gloria repulit. Vel certe exnalis sacrificii gloria repulit. Vel certe extrema terrae tenuit, quia ex Judaea paucos abjectos et humiles elegit . Extrema terrae tenuit, quia legis doctores deserens, piscatores assumpsit. Dumque ejus extrema tenet, ex ea impios excutit, quia dum infirmos fideles roborat, fortes in illa infideles damnat. Recte vero etiam concutiens addidit, quia per adventum suum immensa formidine etiam reproborum corda commovit. Concussi quippe fuerant qui dicebant: Nihil proficimus, ecce totus mundus post eum abiit . Res autem quae concutitur huc illucque ducta fatigatur. Concussa ergo Judaea fuerat, quae de Christo per alios dicebat: Quia bonus est . Et per alios resistebat, dicens: Non, sed seducit turbas . Per alios dicebat: Nisi hic esset a Deo, non poterat facere quidquam . Atque ad extremum per alios clamat; Si non esset hic malefactor, non tibi tradidissemus eum . Con
Abbreviated transcription (Latin):
stris domus nr̃a huiꝰ habitationis dissolua¬
tur. qͦd ȩdificationẽ ex dõ habemꝰ domũ ñ
manufactam: et̃nã in gelis. Bene aut̃ post
ortum suũ locũ ꝓpriũ aurorȩ ostendisse se
ꝑhibis: quia futurȩ retributionis beatitudi¬
nem. priusqͣm ꝑ corpus ipse innotescer&. in
paucoꝵ intellectu continuit: cũ uͦ humanȩ
natiuitatis infirma suscepit. uenturȩ cla-¬
ritatis noticiam in multitudinis innumerȩ
amore dilatauit. S cum diuini oꝑis myste¬
riũ sic miscd̃ia ꝑagit. ut tam̃ & ira comite¬
tur: qͣtinus occultus arbit̃ alios respiciens
redimat. alios deserens ꝑdat: qͥa cognoui-¬
mus qͦmͦ ꝑ incarnationẽ suam electos illu¬
mins: audiamꝰ nc̃ qͦmͦ reꝓbos dampnet.
terrȩ: & excussisti impios ex ea: Extrema
terrȩ dñs tenuit: quia in fine scłor ad desti¬
tutam iam & alienis regib subditã sẏna-¬
gogã uenit: atq ex illa impios excussit: qͥa
sp̃alia fidei p̃dicam̃ta renuentes. etiã a car¬

Expanded text:
a hujus habitationis dissolvatur, quod aedificationem ex Deo habemus, domum non manufactam, aeternam in coelis . Bene autem post ortum suum locum proprium aurorae ostendisse se perhibet, quia futurae retributionis beatitudinem, priusquam per corpus ipse innotesceret, in paucorum intellectu continuit. Cum vero humanae nativitatis infirma suscepit, venturae claritatis notitiam 920 in multitudinis innumerae amore dilatavit. Sed cum divini operis mysterium sic misericordia peragat, ut tamen et ira comitetur, quatenus occultus arbiter alios respiciens redimat, alios deserens perdat, quia cognovimus quomodo per incarnationem suam electos illuminet, audiamus nunc quomodo reprobos damnet. terrae, et excussisti impios ex ea? - Extrema terrae Dominus tenuit, quia in fine saeculorum ad destitutam jam et alienis regibus subditam Synagogam venit, atque ex illa impios excussit, quia spiritalia fidei praedicam
Abbreviated transcription (Latin):
cupiuit. S homo ꝑ gr̃ãm liberatus qui
similitudinẽ dĩ ꝑuerse appetendo cecide¬
rat: in reatũ criminis sui longe dõ ĩparẽ
se e̾e cognoscens clamat. Dñe. quis similis
tui: Diabolus uͦ in lapsus sui crimine iu¬
tomagis reatũ criminis cumulauit. Nam
qui ideo cecidit quia ꝑuerso ordine dõ ẽe
similis uoluit: eousq ꝑductus. ẽ. ut in an¬
tixp̃m ueniens uideri dõ similis dedigne¬
tur: atq eũ quẽ habere ñ potuit suꝑbꝰ eqͦͥlẽ
dampnat᷑ inferiorẽ putat. Nam cũ de illo
qͦd dr̃ ds̃. aut qͦd colit᷑: aꝑte monstrat᷑. quia
appetendo dudũ dĩsimilitudinẽ. qͥsi iuxta
dm̃ se erigere uoluit: s in suꝑbiȩ culpa cre¬
extollit. Qa gͦ hec eius suꝑbia districti iu¬
dicis erit aduentu ferienda. sicut scriptũ
strus illustratione aduentus sui: recte dr̃.
men hȩc quȩ bis discussa sunt. adhue intel-¬
ligi & alit̃ possunt. Uerba enĩ dĩ quasi pig
getur: ita diuina eloquia quo magis expo-¬

Expanded text:
cupivit; sed homo per gratiam liberatus qui Dei similitudinem perverse appetendo ceciderat, in reatu criminis sui longe Deo imparem se esse cognoscens, clamat: Domine, quis similis tibi ? Diabolus vero in lapsus sui crimine juto magis reatum criminis cumulavit. Nam qui ideo cecidit, quia perverso ordine Deo esse similis voluit, eo usque perductus est, ut in Antichristum veniens, videri Deo esse similis dedignetur, atque eum quem habere non potuit superbus aequalem, damnatus inferiorem putet. Nam cum de illo quod dicitur Deus, aut quod colitur , aperte monstratur quia appetendo dudum Dei similitudinem, quasi juxta Deum erigere se voluit, sed in superbiae culpa creextollit. Quia ergo haec ejus superbia districti judicis erit adventu ferienda, sicut scriptum destruet illustratione adventus sui , recte dicitur: men haec, quae bis discussa sunt, adhuc intelligi et aliter possunt. Verba enim Dei quasi pigmgetur, ita divina eloquia quo magis expo
Abbreviated transcription (Latin):
de scriptũ . ẽ & in uia peccatoꝵ ñ stetit. Uel
certe reꝓbus quisq sicut uestim̃tũ stare dr̃.
ut ñ posse stare monstret᷑. quia sicut indu¬
ta uestis in uisionis suȩ specie ꝑ corpꝰ ten-¬
ditur exuta autẽ fracta complicat᷑: ita u¬
nusquisq qui a scẽ eccłȩ tunc statu recesse-¬
rit. tensus ac decorꝰ quasi dũ indueretur
fuit: s exutus postmodũ confractus atq ab¬
iectus iacebit. Si uͦ stare intelligimꝰ ꝑdura¬
re: sicut uestim̃tũ stat quisq reꝓbus: quia
in hac uita qͣm diligit breui durat. Un-¬
ueterascent: & sicut oꝑtoriũ mutabis ea &
mutabunt᷑. Hȩc itaq quȩ allegoriarũ nu¬
be tecta intulit: nc̃ uerbis aꝑtiorib in no¬

Expanded text:
riptum est: Et in via peccatorum non stetit . Vel certe reprobus quisque sicut vestimentum stare dicitur, ut non posse stare monstretur, quia sicut induta vestis in visionis suae specie per corpus tenditur, exuta autem fracta complicatur, ita unusquisque qui a sanctae Ecclesiae tunc statu recesserit, tensus ac decorus quasi dum indueretur fuit, sed exutus postmodum, confractus atque abjectus jacebit. Si vero stare intelligimus perdurare, sicut vestimentum stat quisque reprobus qui in hac vita quam diligit breviter durat. Unveterascent, et sicut opertorium mutabis ea, et mutabuntur . Haec itaque, quae allegoriarum nube recta intulit, nunc verbis apertioribus inno
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ. ẽ ista quȩ ꝓgredit᷑ quasi aurora consur¬
gens: Sc̃a enim ȩccl̃a cęlestis uitȩ p̃mia
appetens. aurora uocata.ẽ: qͥa dũ pecca¬
tor tenebras deserit. iusticiȩ lucc fulgescit.
Habemus tam̃ subtilius aliqͥd: qͦd considera¬
ta qualitate ailuculi uel aurorȩ pensemꝰ
Aurora nãq uel diluculũ. noctẽ quidẽ uite
risse nuntiant: nec tam̃ diei claritatem
integram ostentant. S dũ illã pellunt.
hanc suscipiunt: lucẽ tenebris ꝑmixtã te¬
nent. Qd itaq in hac uita om̃s qui ueri¬
tatẽ sequimur. nisi aurora uel diluculũ
sumus: Qa & quȩdã iam quȩ lucis st̃ agi¬
nius: & tam̃ quibdã adhuc tenebrarũ reli¬
Non iustificabitur in conspectu tuo omnis

Expanded text:
Quae est ista quae progreditur, quasi aurora consurgens? Sancta Ecclesia coelestis vitae praemia appetens, aurora vocata est, quia, dum peccatorum tenebras deserit, justitiae luce fulgescit. Habemus tamen subtilius aliquid, quod considerata qualitate diluculi vel aurorae pensemus: aurora namque risse nuntiant, nec tamen diei claritatem integram ostendunt; sed, cum illam pellunt, hanc suscipiunt, lucem tenebris permistam tenent. Quid itaque in hac vita omnes, qui veritatem sequimur, nisi aurora vel diluculum sumus, quia et quaedam jam quae lucis sunt agimus, et tamen quibusdam adhuc tenebrarum reliNon justificabitur in conspectu tuo omnis
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s a se tenebrarũ etiã reliquias absco¬
ndit. Unde & bene hȩc aurora qͣsi adhuc
in transitu demonstratur cũ dr̃ & ostendi
ostendit᷑. ꝓfecto ex alio ad aliud uocat᷑.
Qd. ẽ. enim locus aurorȩ. nisi ꝑfecta claritas
usionis int̾nȩ. ad quẽ cũ ꝓducta uenerit.
iam de transacte noctis tenebris nil habe¬
bit: Nunc autẽ adhuc temptationũ mole¬
stias sustinens. quia ꝑ intentionẽ cordis ad
aliud festinat ęccła: ad locũ suũ tendit au¬
rora. Quẽ locũ si m̃te ñ cerner&: in huiꝰ
locũ suũ iam conspicit. & plene sibi claresce-¬
re solem quęrit: locum suũ aurora conside
rat: qͣndo sca anima ad contemplandã con-¬
ditoris sui speciem flagrat. Ad locũ suũ
ꝑtingere aurora satagebat: cũ dauid dice¬
r&. sitiuit anima mea ad dm̃ uiuũ: qͣndo
ueniam & parebo ante faciem dĩ: Locum

Expanded text:
omnes a se tenebrarum etiam reliquias abscoomnes a se tenebrarum etiam reliquias abscondet. Unde et bene haec aurora, quasi adhuc in transitu demonstratur, cum per Job dicitostenditur, profecto ex alio aliud vocatur; quid enim est locus aurorae, nisi perfecta claritas visionis internae, ad quem cum perducta venerit, jam de transactae noctis tenebris nihil habebit? Nunc autem adhuc tentationum molestias sustinens, quia per intentionem cordis ad aliud festinat Ecclesia, ad locum suum tendit aurora: quem locum si mente non cerneret, in hujus locum suum jam conspicit et plene sibi clarescere solem qurat, quando sancta anima ad contemplandam Conditoris sui speciem flagrat. Ad locum suum pertingere aurora satagebat, cum David diceret: Sitivit anima mea ad Deum vivum. Quando veniam et apparebo ante faciem Dei? Ad
Abbreviated transcription (Latin):
o aliam legẽ in m̃bris meis repugnantẽ
legi m̃tis meȩ: & captiuũ me ducentẽ in
legẽ peccati quȩ. ẽ in m̃bris meis. Ubi
gͦ lex peccati cũ lege m̃tis intendit: ꝓ¬
fecto adhuc aurora. ẽ: quia lux quȩ iam
emicuit necdũ p̃tereuntes tenebras fun¬
ditus p̃ssit. Adhuc aurora. ẽ: qͥa dũ lex
carnis legem m̃tis. & lex m̃tis legẽ car¬
nis ꝑcutit: int̾ se uicissim lux & umbra
confligit. Unde rursũ paulus cũ dice¬
r&. nox p̃cessit. neqͣqͣm subdidit. dies ue¬
nit: sed. dies aut̃ apꝓpinquauit. Qui enĩ
post discessũ noctis ñ iam uenisse s ap¬
ꝓpinquasse diẽ insinuat: eẽ se ꝓculdubio
ante solem post tenebras adhuc in auro¬
ra demonstrat. Tunc autẽ plene scã elec-¬
tor ȩccła dies erit: cũ ei ammixta peccati
umbra iam ñ erit. Tunc plene dies erit:
qͣndo int̾ni luminis ꝑfecto feruore cla¬
ruerit. Tunc plene dies erit: qͣndo nullã
maloꝵ suoꝵ tẽptantẽ memoriã tolerais.

Expanded text:
gem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati quae est in membris meis . Ubi ergo lex peccati cum lege mentis contendit, profecto adhuc aurora est, quia lux quae jam emicuit necdum praetereuntes tenebras funditus pressit; adhuc aurora est, quia dum lex carnis legem mentis, et lex mentis legem carnis percutit, inter se vicissim lux et umbra confligit. Unde rursum Paulus cum diceret: Nox praecessit, nequaquam subdidit: Dies venit, sed dies autem appropinquavit. Qui enim post discessum noctis non jam venisse, sed appropinquasse diem insinuat, esse se proculdubio ante solem post tenebras adhuc in aurora demonstrat. Tunc vero plene sancta electorum Ecclesia dies erit, cum ei admixta peccati umbra jam quando interni luminis perfecto fervore claruerit. Tunc plene dies erit, quando nullam malorum suorum tentantem memoriam tolerans
Abbreviated transcription (Latin):
eum quẽ concutit ten&. salomone attestan¬
te nos instruit. qui ait. beatꝰ uir qui semꝑ
est pauidus.: qui aut̃ m̃tis. ẽ. durȩ. corruit
in malum. Igit᷑ quia extrema iudeȩ dñs
in apłis tenuit. atq ex illa scribas. phari¬
seos ac pontifices impietatis suȩ merito exi¬
gente reꝓbauit: qͥd adhuc de eeꝵ dampna¬
tione subdat᷑. audiamꝰ. Sequit᷑. Restituet᷑¬

Expanded text:
mone attestante intimatur, quia ait: Beatus vir qui semper est pavidus; qui autem mentis est durae, corruit in malum . Igitur quia extrema Judaeae Dominus in apostolis tenuit, atque ex illa Scribas et Pharisaeos ac pontifices impietatis suae merito exigente reprobavit, quid adhuc de eorum damnatione subdatur audiamus. Sequitur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
incarnandũ suꝑnȩ patriȩ regẽ cognosceren:
bona eiusdẽ patriȩ. qͣm c̾ent desiderabilia
ñ uiderent. Locum suũ ueritas aurorae
patefecit: cũ patrẽ corã discipłis petiit di¬
cens. Pater: qͦs dedisti mͥ uolo ut ubi ego
sum & illi sint mecũ. Locum suũ aurore
monstrauit: cũ dicer&. ubicũq fuerit corpꝰ.

Expanded text:
incarnandum supernae patriae regem cognoscerent, bona ejusdem patriae quam essent desiderabilia non viderent. Locum suum veritas aurorae patefecit, cum Patrem coram discipulis petiit, dicens: Pater, quos dedisti mihi, volo ut ubi ego sum et illi sint mecum . Locum suum aurorae monstravit, cum diceret: U
Abbreviated transcription (Latin):
mundus ꝑsapientiã dm̃: placuit dõ ꝑstulti¬
ciam p̃dicationis saluos facere credentes in¬
se. Ac si dicera. Cũ dm̃i qui . ẽ. sapientia neqͣ¬
qͣm ꝑ sapientiam suam mundꝰ inuenir&: pla¬
cuit ut dm̃ hominẽ factũ ꝑ humilitatis stul¬
ta cognoscer&: quatinus eius saplentia ad
nr̃a stulta descender&: & lum̃ suꝑnȩ pru¬
dentiȩ luto suȩ carnis illuminata nr̃a cȩci¬
tas uider&. N atus gͥ ex patre sine tempore.
ex matre nasci ẽ. dignat᷑ in tempore: ut ꝑ hoc
qͦd ortum suũ int̾ iniciũ finẽq concluder&.
humanȩ m̃tis ocłis. ortũ eiꝰ qui nec inicio su

Expanded text:
mundus per sapientiam Deum, placuit Deo per stultimundus per sapientiam Deum, placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes . Ac si diceret; cum Deum, qui est sapientia, nequaquam per sapientiam suam mundus inveniret, placuit ut Deum hominem factum per humanitatis stulta cognosceret, quatenus ejus sapientia ad nostra stulta descenderet, et lucem supernae prudentiae luto suae carnis illuminata nostra caecitas videret. Natus igitur ex Patre sine tempore, ex matre nasci dignatus est in tempore, ut per hoc, quod ortum suum inter initium finemque concluderet, humanae
Abbreviated transcription (Latin):
iħc xp̃c in eo qͦd uirt᷑ & sapientia dĩ ẽ de pa¬
tre ante tempora natꝰ. ẽ: uel potius qͥa nec
cepit nasci. nec desiit dicamꝰ uerius semper
natꝰ. Non aut̃ possumꝰ semꝑ dicere sẽꝑ nas
ȩt̃nitatem: ut quocũq mͦ illa e̾entia sine
timore & temporali ualeat designari ser-¬
mone: qͣmuis hocipsũ qͦd ꝑfectũ dicimus.¬
multũ ab illius ueritatis exp̃ssione deui¬
amus: qͥa qͦd factũ ñ. ẽ ñ potest dici ꝑfectũ:
& tam̃ infirmitatis nr̃ȩ uerbis dñs conde¬
scendens. ait. estote ꝑfecti: sicut & pat̾ ur̃
çȩlestis ꝑfectus. ẽ. In illa itaq natiuitate di¬
uina ab humano genere cognosci ñ pot̃at.
ꝓinde in humanitatẽ uenit ut uideretur.
uideri uoluit ut imitaret᷑. Quȩ carnis
natiuitas despecta uisa. ẽ sapientib mun¬
di: contempsert̃ nãq infirma humanitatis
eus. dõ hȩc indigna iudicantes: cui tanto
magis homo debitor fuit: qͣnto ꝓ illo ds̃ eti¬
am indigna suscepit. Quia enĩ ñ cognouit

Expanded text:
ientia est, de Patre ante tempora natus est; vel potius quia nec coepit, nec desiit nasci, dicamus verius, semper natus. Non autem possumus dicere, semper nascaeternitatem: ut quocunque modo illa essentia sine tempore, et temporali valeat designari sermone, qmultum ab illius ueritatis expressione deuiamus, quia quod factum non est, nec potest dici perfectum. et tamen infirmitatis nostrae verbis Dominus condescendens ait: Estote perfecti, sicut et Pater vester coelestis perfectus est . In illa itaque nativitate divina ab humano genere cognosci non poterat, proinde in humilitatem venit, ut videretur: videri voluit, ut imitaretur. Quae carnis nativitas despecta visa est sapientibus mundi. Contempserunt namque infirma humanitatis ejus, Deo haec indigna judicantes, cui tanto magis homo debitor fuit, quanto pro illo Deus etiam indigna suscepit. Quia enim non cognovit
Abbreviated transcription (Latin):
meret. unde culpã negligent̃ admisisset.
Na gͥ unũqũeq electum suũ diuina gr̃a tc̃
magis erudiens custodit. cũ quasi ꝑcutiens
deserit: dicatur recte. apꝓpinquauit corrup¬
tioni anima eiꝰ. & uita illius mortiferis: ut
quo se suis uirib uicinũ morti ꝑ aduersa
considerat. eo in cunctis quȩ fortit᷑ egerit
ad diuinȩ spei munim̃ fugiens solidiꝰ uiuat.

Expanded text:
meret, unde culpam negligenter admisisset. meret, unde culpam negligenter admisisset. Quia igitur unumquemque electum suum divina gratia tunc magis erudiendo custodit, cum quasi percutiens deserit, dicatur recte: Appropinquabit corruptioni anima ejus, et vita illius mortiferis, ut quo se suis viribus vicinum morti per adversa considerat, eo in cunctis quae fortiter egerit, ad divinae spei munimen fugiens solidius vivat.
Abbreviated transcription (Latin):
altare samariȩ ad ꝓpħandũ directus. pre¬
sente rege auctoritatẽ libere uocis exercu¬
it: eiusdẽq regis extensũ brachiũ in rigo¬
rẽ mirabilit̾ astruixit: qđ tam̃ mox mi¬
scłiter saluti restituit. cuiꝰ in domo inui¬
tatꝰ comedere noluit: qr ne in uia comede.¬
ret ꝓhibitionis dñicȩ p̃cepta seruauit:
qui tam̃ in eadẽ uia & seductus comẽdit.¬
& pastus interiit: Qua in re qͥd subtili con-¬
sideratione colligimꝰ: qͥd ut ita dixerim for-¬
midandũ suspicam᷑. nisi qđ forsitan apud
semetipsũ tacitus & ꝓ p̃ceptis dñicis rege̾ se
contẽpsisse głatus. ab int̾na mox soliditate
quassatus ẽ: & inde ei in oꝑe culpa subripu
si uerbis deceptus disceret. qr nequaquam
ꝓpriȩ fortitudinis fuerit qđ ad regis u̾ba
restitisset: Bene autẽ & eius ore senten
tiã mortis accepit: cuiꝰ seductione a uitȩ
p̃cepto deuiauit: ut inde penã ueracit̾ su-¬

Expanded text:
altare Samariae ad prophetandum directus, praealtare Samariae ad prophetandum directus, praesente rege auctoritatem liberae vocis exercuit, ejusdemque regis extensum brachium in rigorem mirabiliter astrinxit, quod tamen mox misericorditer saluti restituit, cujus in domum invitatus comedere noluit, quia ne in via comederet, prohibitionis Dominicae praecepta servavit, qui tamen in eadem via et seductus comedit, et pastus interiit. Qua in re quid subtili consideratione colligimus, quid, ut ita dixerim, formidandum suspicamur, nisi quod forsitan apud semetipsum tacitus, et pro praeceptis Dominicis regem se contempsisse gloriatus, ab interna mox soliditate quassatus est, et inde ei in opere culpa subripuitae falsis verbis deceptus diceret, quia nequaquam propriae fortitudinis fuerit, quod ad regis verba restitisset. Bene autem ex ejus ore mortis sententiam accepit, cujus seductione a vitae praecepto deviavit, ut inde poena