comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eumq extincti ꝓximus & cũ inuene¬
rit ñ occidit: quia cũ districtꝰ iudex
uenerit. qui sese nobis ꝑ naturȩ nr̃e
consortiũ iunxit. ab eo ꝓcul dubio uin¬
dictam de culpȩ reatu ñ expetit: quẽ
sub eius uenia. spes. fides & caritas abs¬
condit. Citius gͦ culpa dimittit᷑ quȩ
neqͦquã maliciȩ studio ꝑpetrat᷑. Vnde
& sophar. iniquũ uocat. quẽ sententia
suꝑna laudauerat: nec tam̃ a uenia
reꝓbatꝰ excludit᷑: quia ad uerba contu¬
meliȩ diuini amoris zelo ꝑmouet᷑.
ui pro eo quod beati iob UIII.¬
merita ñ agnoscit: ex imperita
adhuc irrisione subiungit. dicens.¬
Forsitan uestigia dĩ cõprehendes: &usq
ad ꝑfectũ om̃ipotentẽ reꝑies. Qͥd dei
uestigia: nisi benignas illiꝰ uisitatio¬
nes uocat: Quib nimirũ ꝓgredi ad
suꝑna ꝓuocam᷑. cũ eius sp̃ũs afflatu
tangimur: & extra carnis angustias
subleuati ꝑ amorẽ cognoscimꝰ conte

Expanded text:
eumque exstincti proximus et cum inveneeumque exstincti proximus et cum invenerit non occidit, quia cum districtus judex venerit, qui sese nobis per naturae nostrae consortium junxit, ab eo procul dubio vindictam de culpae reatu non expetit quem sub ejus venia spes, fides et charitas abscondit. Citius ergo culpa dimittitur quae nequaquam malitiae studio perpetratur. Unde et Sophar iniquum vocat quem superna sententia laudaverat; nec tamen a venia reprobatus excluditur, quia ad verba contumeliae divini amoris zelo promovetur. Qui pro eo quod beati Job merita non agnoscit, ex imperita adhuc irrisione subjungit, dicensForsitan vestigia Dei comprehendes, et usque ad perfectum Omnipotentem reperies? - Quid vestigia, nisi benignitatem illius visitationis vocat? Quibus nimirum progredi ad superna provocamur, cum ejus spiritus afflatu tangimur, et extra carnis angustias, sublevati per amorem, agnoscimus Auct
Abbreviated transcription (Latin):
Scuius effusus .ẽ sanguis doloris stimulo
ꝑsequat᷑. & app̃hendat eũ. & ꝑcutiat
animã eiꝰ. Ad siluã quippe cũ amico
imus: quotiens cũ quolib& ꝓximo ad
intuenda delicta nr̃a conuertimur:
& simplicit̃ ligna succidimꝰ: cũ delin¬
quentiũ uicia pia intentione resecamꝰ.
S securis manũ fugit: cũ sese increpa¬
tio plus qͦm necesse. ẽ. in asꝑitatẽ ꝑtra¬
hit: ferrumq de manubrio prosilit
cũ de correptione sermo durior exce¬
dit: & amicũ ꝑcutiens occidit: qͥa au¬
ditorẽ suũ ꝓlata contumelia ab spũ
dilectionis int̃ficit. Correpti nanq
mens repente ad odiũ ꝓruit: si hanc
immoderata increpatio plus qͣm de-¬
buit addicit. S is qui incaute ligna
ꝑcutit. & ꝓximũ extinguit. ad tres ne¬
cesse. ẽ. urbes fugiat. ut in una earũ
defensus uiuat: quia si ad penitentiȩ
lam̃ta conuersus in unitate sacram̃¬
ti sub spe. fide. & caritate absconditur.
reus ꝑpetrati homicidii non tenetur:

Expanded text:
est sanguis, doloris stimulo persequatur, et apprehendat eum, et percutiat animam ejus . Ad silvam quippe cum amico imus quoties cum quolibet proximo ad intuenda delicta nostra convertimur, et simpliciter ligna succidimus cum delinquentium vitia pia intentione resecamus. Sed securis manu fugit cum sese increpatio plus quam necesse est in asperitatem pertrahit. Ferrumque de manubrio prosilit cum de correptione sermo durior excedit; et amicum percutiens occidit, quia auditorem suum prolata contumelia ab spiritu dilectionis interficit. Correpti namque mens repente ad odium proruit, si hanc immoderata increpatio plus quam debuit addicit. Sed is qui incaute ligna percutit, et proximum exstinguit, ad tres necesse est urbes fugiat, ut in una earum defensus vivat, quia si, ad poenitentiae lamenta conversus, in unitate sacramenti sub spe, fide et charitate absconditur, reus perpetrati homicidii non tenetur;
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dño in euugłio de ceco nato di¬
ceret᷑. hic peccauit aut parentes eiꝰ
ut cecus nasceret᷑: respondit dñs di¬
cens. neq hic peccauit neq paren¬
tes eiꝰ: sed ut manifestent᷑ opera dĩ.
tergit᷑. magna de patientia forti¬

Expanded text:
cum Domino in Evangelio de caeco nato dicum Domino in Evangelio de caeco nato diceretur: Hic peccavit, aut parentes ejus, ut caecus nasceretur ? Respondit Dominus, dicens: Neque hic peccavit, neque parentes ejus: sed ut manifestentur opera Dei. Itergitur, magna de patientia forti
Abbreviated transcription (Latin):
tione crudeli: & rursũ. auid clamas
ad me suꝑ contͥcione tua: insanabili
ẽ dolor tius. Aliquando peccator
ꝑcutit᷑ ut corrigat᷑: sicut cuidã in¬
euugłio dr̃. ecce sanꝰ factus es: iã noli
peccare. ne deteriꝰ tibi aliqͥd contin¬
gat. Uerba enĩ saluantis indicant:
quia peccata p̃cedentia habiti uĩ do¬
loris exigebant. Aliquando quisq
ñ ꝓ p̃terita culpa diluenda. sed pro
futura uitanda ꝑcutit᷑: qđ aꝑte pau¬
lus de semet ipso testat᷑ dicens. Ne
magnitudo reuelationũ excollat.
me: datus ẽ mͥ stimulꝰ carnis meȩ
angłs sathanȩ qͥ me colaphiret.
Qui enĩ ñ ait quia extulit. sed ne
extollat: aꝑte indicat. qđ ꝑcussione
illa ne eueniat cõpescitur: ñ aut̃ẽ
quȩ euenerit culpa purgat᷑. Non.¬
nũqũa uͦ quisq ñ ꝓ precerita nec ꝓ
futura iniquitate ꝑcutit᷑: sed ut so¬
la diuinȩ uirtutis potentia. ex am¬
putata ꝑcussione monstret᷑. VUnde

Expanded text:
tione crudeli . Et rursum: Quid clamas tione crudeli . Et rursum: Quid clamas ad me super contritione tua? Insanabilis est dolor tuus . Aliquando peccator percutitur, ut corrigatur, sicut cuidaEcce sanus factus es: jam noli peccare, ne tibi deterius aliquid contingat . Verba enim salvantis indicant quia peccata praecedentia habiti vim doloris exigebant. Aliquando quisque non pro praeterita culpa diluenda, sed pro futura vitanda percutitur; quod aperte Paulus de semetipso testatur, dicens: Ne magnitudo revelationum extollat me, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus Satanae qui me colaphizet . Qextollat, aperte indicat quod percussione illa, ne eveniat, compescitur, non autem, quae evenit, culpa purgatur. Nonnunquam quisque nec pro praeterita nec pro futura iniquitate percutitur, sed ut sola divinae virtutis potentia ex amputata percussione monstretur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
mici uͦ eiꝰ qui ad consolationẽ qͥdẽ
ueniunt. sed usq ad uerba incre¬
pationis excedt̃: ignorantia magis
credendi st̃ qu̾ã malitia deliquisse.
Neq enĩ tantũ uirũ amicos iniqͦs
habuisse credendũ ẽ: sed dũ discer¬
nere causã flagelloꝵ nequeunt. in
diuersa st̃ genera. Alia nãq est per¬
cussio. qua peccator ꝑcutit᷑ ut sine
retractatione puniat᷑: alia qua pec¬
cator ꝑcutit᷑ ut corrigat᷑. Alia qua
nonnũquã qͥsq ꝑcutit᷑. ñ ut p̾terita
corrigat. sed ne uentura cõmittat:
alia qua plerũq ꝑcutit᷑. ꝑ quã nec
p̃terita culpa corrigit᷑. nec futura
ꝓhibet᷑: sed dũ inopinata salꝰ ꝑcus¬
sionẽ sequit᷑. saluantis uirtꝰ cogni¬
ta ardentiꝰ amet᷑: cũq in noxiꝰ fla¬
gello atterit᷑. ei ꝑ patientiã meritoꝵ
sũma cumuletur. Aliquando enĩ¬
peccator ꝑcutit᷑. ut absq retracta¬
tione puniat᷑: sicut periturȩ iudeȩ
dicit᷑. plaga inimici ꝑcussi te. castiga.¬

Expanded text:
mici vero ejus, qui ad consolationem quidem veniunt, sed usque ad verba increpationis excedunt, ignorantia magis credendi sunt, quam malitia deliquisse. Neque enim tantum virum amicos iniquos habuisse credendum est: sed dum discernere causam flagellorum nequeunt, in diversa sunt genera . Alia namque est percussio, qua peccator percutitur, ut sine retractatione puniatur; alia, qua peccator percutitur, ut corrigatur; alia, qua nonnunquam quisque percutitur, non ut praeterita corrigat, sed ne ventura committat; alia, qua plerumque percutitur, per quam nec praeterita culpa corrigitur, nec futura prohibetur; sed ut dum inopinata salus percussionem sequitur, salvantis virtus cognita ardentius ametur; cumque innoxius flagello atteritur, ei per patientiam meritorum summa cumuletur. Aliquando peccator percutitur, ut absque retractatione puniatur, sicut periturae Judaeae dicitur: Plaga inimici percussi te castiga
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ qͦd explere ñ uals temptat.
N am sepe humana infirmitas occultȩ
uim dispositionis agnoscit: & tamen
hanc si mutare ualeat appetit. Con-¬
traire satagit: s ipso se gladio contra¬
dictionis frangit. Ordini in t̾no re¬
nititur: s suis uicta conatib ligat᷑.
Habere gͦ pacem resistens ñ potest: qͥa
dum suꝑbiam confusio sequit᷑. quod
stulte ꝑ culpã gerit᷑. hoc in agentis
pęna mirabilit̃ ordinat᷑.¬

Expanded text:
tamen quod explere non valet tentat. Nam saepe humana infirmitas occulte vim dispositionis agnoscit, et tamen hanc si mutare valeat appetit. Contraire satagit, sed ipso se gladio contradictionis frangit. Ordini interno renititur, sed suis victa conatibus ligatur. Habere ergo pacem resistens non potest, quia dum superbiam confusio sequitur, quod stulte per culpam geritur, hoc in agentis poenam mirabiliter ordinat
Abbreviated transcription (Latin):
quasi primogenita ꝓles ꝓfert᷑ quȩ
ꝓfecto sapientia. nr̃a fides.ẽ: ꝓpħa
at testante qui ait. nisi credideritis.
ñ intelligetis. Tunc enĩ uere ad in¬
telligendũ sapimus: cũ cuncꝰtis quȩ
conditor dicit credulitatis nr̃e fi¬
dem p̃bemus. In domo gͦ frĩs pri¬
mogeniti conuiuant᷑ filii: cũ uir¬
tutes reliquȩ epulant᷑ in fide. Quȩ
si ñ prima in corde nr̃o gignit᷑
reliqua quȩq ẽẽ bona ñ possunt:
etiã si bona uideant᷑. In domo fr̃is
primogeniti filii conuiuant᷑: dũ
uirtutes nr̃ȩ in babitaculo fidei sa¬
cri eloquii cibo satiant᷑. Scriptum¬
qͥppe. ẽ: sine fide ĩpossibile. ẽ place¬
re dõ. Tc̃ gͦ uirtutes nr̃ȩ ueras uitȩ
epulas sumunt: cũ nutriri fidei sacra¬
m̃tis incipiunt. In domo frĩs primoge¬
niti conuiuant᷑ filiĩ: quia nisi uirtu¬
tes reliquȩ. sapientiȩ epulis repletȩ.
ea quȩ appetunt prudent̃ agant: uir¬
tutes ẽẽ nequaquã posst̃.xx.

Expanded text:
quasi primogenita proles profertur. Quae profecto sapientia, nostra fides est, propheta attestante, qui ait: Nisi credideritis non intelligetis . Tunc enim vere ad intelligendum sapimus, cum cunctis 65 quae conditor dicit, credulitatis nostrae fidem praebemus. In domo ergo fratris primogeniti convivantur filii, cum virtutes reliquae epulantur in fide. Quae si non prima in corde nostro gignitur, reliqua quaeque esse bona non possunt, etiamsi bona videantur. In domo fratris primogenvirtutes nostrae in habitaculo fidei sacri eloquii cibo satiantur. Ququippe est: Sine fide impossibile est placere Deo . Tunc ergo virtutes nostrae veras vitae epulas sumunt, cum nutriri fidei sacramentis incipiunt. In domo fratris primogeniti convivantur filii, quia nisi virtutes reliquae sapientiae epulis repletae, ea quae appetunt prudenter agant, virtutes esse nequaquam possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. Electi uniꝰ cuiꝰq bona sic tͥ
temptanda exteriꝰ tribuo: ut tam̃
ipse noueris qͥa ꝑseuerantẽ mͥ illũ
in m̃tis radice conseruo. Ubi & be¬
cie dñi. Quia ꝑ hoc qͦd usq ad de¬
fectũ cordis p̃ualere neqͣͦqͣm ꝑmit¬
tit᷑. exclusus ab intimis exteriꝰ ua-¬
gatur: qui etiã si uirtutes m̃tis ple-¬
rũq turbat: eo ipso foris. ẽ qͦ resi¬
stente dõ. usq ad interitũ bonorũ
corda ñ uulnerat. Tantũ qͥppe contͣ
illa seuire ꝑmittit᷑: in qͣntũ necesse
est ut temptationib erudita soliden¬
tur: ne ea quȩ agunt bona suis uirib
tribuant: ne in securitatis torpore
se deserant: & a formidinis accincti¬
one dissoluant: s ad ꝓuectus sui
custodiã tanto sollertiꝰ inuigilent:
qͣnto se contra aduersariũ stare sẽꝑ
in acie temptationũ uident. xxxii.¬

Expanded text:
dicat: Electi uniuscujusque bona sic tibi tentanda exterius tribuo, ut tamen ipse noveris, quia perseverantem mihi illum in mentis radice conservo. Ubi et be --Quia per hoc, quod usque ad defectum cordis praevalere nequaquam permittitur, exclusus ab intimis, exterius vagatur. Qui etiam si virtutes mentis plerumque turbat, eo ipso foris est, quo resistente Deo, usque ad interitum bonorum corda non vulnerat. Tantum quippe contra illa saevire permittitur, in quantum necesse est ut tentationibus erudita solidentur; ne ea quae agunt bona, suis viribus tribuant, ne in securitatis torpore se deserant, et a formidinis accinctione dissolvant: sed ad provectus sui custodiam tanto solertius invigilent, quanto se contra adversarium stare semper in acie tentationum vident.
Abbreviated transcription (Latin):
sitꝰ patri grãs agit ȩqualis. Sẜ ãR
Quod nec peccasse. nec stultũ aliqͥd
contra dm̃i locutꝰ ẽẽ asserit᷑. hoc de
illo petrus sicut iã p̃diximꝰ aꝑte
testatur dicens: qui peccatũ non
fecit: nec dolus inuentꝰ. ẽ. in ore
eius. Dolus qͥppe in ore qͣnto apud
homines prudentiꝰ call&. tanto apud
dm̃ stultiꝰ desipit: paulo attestan¬
te qui ait. sapientia huiꝰ mundi
stulticia. ẽ. apud dm̃. Quia ergo
dolus in ore eius ñ fuit: stultũ ꝓcul¬
dubio nichil dixit. Hunc contͣ dñm
sacerdotes & principes locutũ stul¬
te crediderunt: cũ int̾rogatꝰ passi¬
onis tempore dĩ se filiũ testaret᷑.
unde & conqͥrentes dicunt. Qͥd ad¬
huc egemus testib: E ece ipsi audi-¬
uimus blasphemiã. S contra dm̃
stulte nichil dixit: qͥa uera loqͤns
hoc de se infidelib etiã moriendo
intulit: quod paulo post redẽptis
om̃ib resurgendo monstrauit.

Expanded text:
situs Patri gratias agit aequales. Hic est situs Patri gratias agit aequales. Hic est --Quod nec peccasse, nec stultum aliquid contra Deum locutus asseritur; hoc de illo Petrus, sicut jam praediximus, aperte testatur, dicens: Qui peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus . Dolus quippe in ore, quanto apud homines prudentius callet, tanto apud Deum stultius desipit, Paulo attestante, qui ait: Sapientia hujus mundi stultitia est apud Deum . Quia ergodolus in ore ejus non fuit, stultum proculdubio nihil dixit. Hunc contra Deum sacerdotes et principes locutum stulte crediderunt, cum interrogatus passionis tempore, Dei se Filium testaretur. Unde et conquirentes dicunt: Quid adhuc egemus testibus? ecce ipsi audivimus blasphemiam . Sed contra Deum stulte nihil dixit: quia vera loquens, hoc de se infidelibus etiam moriendo intulit, quod paulo post redemptis omnibus resurgendo monstravit.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quod ds̃ .ẽ. cũ patre dat om̃ĩa:
ꝑ hoc uͦ qͦd homꝰ. ẽ. a patre accip̃
int̾ om̃ia. Dicat᷑ igit᷑ de iudea cũ
uenturũ incarnationis eiꝰ myste¬
rium creder& dñs dedit: dicat᷑ de
udea cũ exspectatam incarnatio¬
nis eius p̃sentiam contempsiss&.
dñs abstulit. Data quippe.s̃. cũ ꝑ
quosdã fut᷑a credidit: s exigente
merito suȩ cecitatis ablata ẽ: cũ
credita ꝑ quosdã uenerari contẽp¬
in flagellis positi benedicere dño
sciant: cũ subdit᷑ sicut dño placu¬
it ita factũ. ẽ: sit nom̃ dñi benedi¬
ctũ: unde & testante ȩuuangło. cũ
agit: qui flagella alienȩ iniqͥtatis
suscipit: & qui nil dignũ ꝑcussione
exhibuit. humilit̃ in ꝑcussione
benedicit: ut hinc iudelic& osten¬
dat. qͥd unꝰ qͥsq in flagello culpȩ
ꝓpriȩ facere debeat: si ipse ȩqͣni-¬
mit̾ flagella culpȩ portat alienȩ.
ut hinc ostendat quid in correpti¬
one faciat subditꝰ. si in flagello po¬

Expanded text:
hoc quod Deus est, cum Patre dat omnia; per hoc vero quod homo est, a Patre accipit inter omnia. Dicat igitur de Judaea, cum venturum incarnationis ejus mysterium crederet: Dominus dedit. Dicat de Judaea, cum exspectatam incarnationis ejus praesentiam contempsisset: Dominus abstulit. Data quippe est, cum per quosdam futura credidit; sed exigente merito suae caecitatis ablata est, cum credita per quosdam venerari contempin flagellis positi benedicere Domino sciant, cum subditur: Sicut Domino placuit, ita factum est; sit nomen Domini benedictum. Unde et teste Evangr. Gratias itaque agit qui flagella alienae iniquitatis suscipit, et qui nil dignum percussione exhibuit, humiliter in percussione benedicit, ut hinc videlicet ostendat quid unusquisque in flagello culpae propriae facere debeat, si ipse aequanimiter flagella culpae portat alienae, ut hinc ostendat quid in correptione faciat subditus, si in flagello po
Abbreviated transcription (Latin):
ec in significatione
nr̃i capitis breuit̃ tractata trans¬
currimus: nc̃ in edificationẽ eiꝰ
corporis ea moralit̾ tractanda re-¬
plicemus: ut qͦd actũ foris narrat᷑
in oꝑe: sciamꝰ qͦmͦ intꝰ agat᷑ in m̃te.
Nam cũ filii dĩ assistunt corã dño:

Expanded text:
ec in significationem nostri capitis breviter tractata transcurrimus: nunc in aedificationem ejus corporis, ea moraliter tractanda replicemus, ut quod actum foris narratur in opere, sciamus quomodo intus agatur in mente. Nam cum filii Dei assistunt coram
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ. Plerũq dũ uirtutũ fructꝰ fecun¬
de reddimus: dũ continua ꝓsꝑita¬
te pollemus: aliqͣntulũ mens erigit᷑:
ut a semet ipsa sibi existere bona qͤ
hab& arbitret᷑ Quȩ nimirũ bona
antiquus hostis maliciose attracta¬
re appetit: s hȩc temptari ds̃ ñ nisi
benigne ꝑmittit: ut dũ mens tẽpta¬
tione pul sante in qͥb de bonis gau¬
debat concutit᷑. imbecillitatis suę
debilitate cognita. in spe diuini ad¬
iutorii robustiꝰ solidet᷑. fitq mira
dispensatione pietatis. ut unde ma¬
lignus hostis cor temptat ut inte-¬
rimat: inde misericors conditor
hoc erudiat ut uiuat. Unde bene

Expanded text:
 enim, dum virtutum fructus fecunde reddimus, dum continua prosperitate pollemus, aliquantulum mens erigitur, ut a semetipsa sibi existere bona quae habet, arbitretur. Quae nimirum bona antiquus hostis malitiose attrectare appetit; sed haec tentari Deus nonnisi benigne permittit, ut dum mens tentatione pulsante, in bonis de quibus gaudebat concutitur, imbecillitatis suae debilitate cognita, in spe divini adjutorii robustius solidetur. Fitque mira dispensatione pietatis, ut unde malignus hostis cor tentat, ut interimat, inde misericors conditor hoc erudiat, ut vivat. Unde et bene
Abbreviated transcription (Latin):
re.ẽ. carnalia corda ꝑserutari: & un¬
de occasionẽ accusationis inuenire
possit exqͥrere. Terrã circuit: qͥa hu¬
mana corda circũuenit. ut bona tollat:
ut mala mĩtib inserat: ut inserta cu¬
muls: ut cumulata ꝑficiat: & ꝑfectoᷤᷤ¬
.ꝯ. in ini qͥtatib ad penã socios adqͥrat.
Et notandũ qͦd ñ transuolasse. s ꝑam¬
bulasse se asserit: qͥa nimirũ neqͣqͣm
quȩ temptat uelocit̾ deserit: s ubi
molle cor inuenit. ibi pedẽ miserȩ
ꝑsuasionis figit. ut immorando acti¬
onis prauȩ uestigia imprimat: & suȩ
iniqͥtatis similitudine qͦs ual& reꝓ¬
bos reddat. S contra hc̃ beatꝰ iob lau

Expanded text:
a corda perscrutari, et unde occasionem accusationis invenire possit, exquirere. Terram circuit, quia humana corda circumvenit, ut bona tollat, ut mala mentibus inserat, ut inserta cumulet, ut cumulata perficiat, ut perfectos in iniquitatibus ad poenam socios acquirat. Et notandum quod non transvolasse, sed perambulasse se asserit, quia nimirum nequaquam quem tentat velociter deserit; sed ubi molle cor invenit, ibi pedem miserae persuasionis figit, ut immorando actionis pravae vestigia imprimat, et ex suae iniquitatis similitudine, quos valet, reprobos reddat. Sed contra hunc beatus Job lau
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑante seminant᷑. antiquus ille
callide se int̃serit. & subiungit
inimicus. ut bene cogitata ꝑtͣbet:
maleq ꝑturbata dilani&. Sed ne¬
quaquam nos in temptatione dese-¬
rit. qui creauit: nã hostem nr̃m
qui se contra nos insidiis contegit
illustratione sui luminis nob̃ dep̃¬
hensibilem reddit: ꝓpt̃ qͦd ei mor
hostẽ requirere. ẽ. eiꝰ nobis insidiaᷤᷤ
declarare: ut quo eũ subintrare¬
ad cor cernimus: forti contra eũ
circum spectione uigilemꝰ. Qui¬
respondens ait. Circuiui terrã &

Expanded text:
ante, seminantur, antiquus ille callide se interserit et subjungit inimicus, ut bene cogitata perturbet, maleque perturbata dilaniet. Sed nequaquam nos in tentatione deserit, qui creavit. Nam hostem nostrum, qui se contra nos in insidiis contegit, illustratione sui luminis nobis deprehensibilem reddit; propter quod ei mox hostem requirere, est ejus nobis insidias declarare, ut quo eum subintrare cor cernimus, forti contra illum circumspectione vigilemurespondens ait: Ci
Abbreviated transcription (Latin):
tenebat nudũ amisit. Quia gͦ ex
sẏnagoga ueniens fidei gentiũ con¬
spicuus apparuit: ex ut̃o matris nu-¬
dus exiuit. S nũqͥd hanc omnim᷑
si fuerit numerus filioꝵ isrł quasi
arena maris. reliquiȩ saluȩ fient:
Ubi quod scriptũ .ẽ. donec plenitudo
gentiũ introiret. & sic om̃is isrł sal¬
uus fier&: Erit gͦ quando conspi-¬
cuus etiam synagoge appareat: erit
in fine mundi ꝓculdubio quando
gentis suȩ reliquiis. sem& ipsũ sic̃
ẽ. ds̃ innotescat. Unde & bene hic
dicit᷑. nudus reuertar illuc. Nudꝰ
quippe aduterũ matris reuertit᷑:
cũ in mundi huiꝰ t̃mino is qui in
scło factus homo despicit᷑. synago¬
ge suȩ oculis ds̃ ante scl̃a declarat᷑.¬

Expanded text:
tenebat, nudum amisit. Qui ergo a tenebat, nudum amisit. Qui ergo a Synagoga veniens, fidei gentium conspicuus apparuit, ex utero matris nudus exivit. Sed nunquid hanc omnimodo Si fuerit numerus filiorum Israël quasi arena maris, reliquiae salvae fient ? Ubi quod scriptum est: Donec plenitudo gentium introiret, et sic omnis Israel salvus fieret ? Erit ergo quando conspicuus etiam Synagogae appareat. Erit in fine mundi procul dubio, quando gentis suae reliquiis semetipsum, sicut est Deus, innotescat. Unde et bene hic dicitur: Nudus revertar illuc. Nudus quippe ad uterum matris revertitur, cum in mundi hujus termino is, qui in saeculo factus homo despicitur, Synagogae suae oculis, Deus ante saecula declarat
Abbreviated transcription (Latin):
illuc. Redẽptoris mat̾ iuxta car¬
nem synagoga extitit: ex qua ad
nos ꝑ corpus uisibilis ꝓcessit. S hc̃
intra se tegmune litterȩ adoꝑtũ
tenuit: dũ ad spũalẽ eiꝰ intelligen¬
tiam m̃tis ocłos aꝑire neglexit.
Hunc qͥa in carne humani corporis
latentẽ uidere dm̃ noluit. quasi
in diuinitate nudũ considerare
contempsit: s nudus de uto ma¬
tris exiit qͥa a synagoge carne ꝓ¬
diens. conspicuus ad gentes uenit.
Quod bene ioseph relicto pallio fu¬
giente signatũ. ẽ. Dum enĩ muli¬
er adult̃a male illo uti uoluiss&.
relicto pallio fugit foras: qͥa dũ
synagoga dñm purũ hominẽ cre¬
dens quasi adulterino cõplexu con¬
stringere uoluit: ipse degm̃ litterȩ
eius oculis reliquit: & ad cognos¬
cendam diuinitatis suȩ potentiã
conspicuũ se gentib p̃buit. Unde
& paulus dicit. Usq dũ legit᷑ moy¬
ses uelam̃. ẽ suꝑ cor eoꝵ: qͥa uideli¬
cet adultã mulier apud semetip¬
sam palliũ retinuit: & quẽ male

Expanded text:
us. --Redemptoris mater juxta carnem Synagoga exstitit, ex qua ad nos per corpus visibilis processit. Sed hunc intra se tegmine litterae adopertum tenuit, dum ad spiritalem ejus intelligentiam mentis oculos aperire neglexit. Hunc quia in carne humani corporis latentem videre Deum noluit, quasi in divinitate nudum considerare contempsit. Sed nudus de utero matris exiit: quia a Synagogae carne prodiens conspicuus ad gentes venit. Quod bene Joseph relicto pallio fugiente signatum est . Dum enim mulier adultera male illo uti voluisset, relicto pallio fugit foras: quia, dum synagoga Dominum, purum hominem credens, quasi adulterino complexu constringere voluit, ipse tantum litteram Legis ejus oculis reliquit, et ad cognoscendam suae divinitatis potentiam, conspicuum se gentibus praebuit. Unde et Paulus dicit: Usque hodie dum legitur Moyses, velamen est super cor eorum . Quae videlicet adultera mulier apud semetipsam pallium retinuit, et quem
Abbreviated transcription (Latin):
dens a malo: Quẽ diuina inspiratio
contra hostẽ roborat: hc̃ quasi in sa¬
thane aurib ds̃ laudat. Laudare
qͥppe eiꝰ ẽ. & priꝰ bona concedere: &
post concessa custodire. S antiquꝰ
hostis eo contra bonos grauiꝰ seuit:
quo uallari eos diuinȩ ꝓtectionis
munere conspicit. Unde & subiun¬

Expanded text:
e. --Quem divina inspiratio contra hostem roborat, hunc quasi in Satanae auribus Deus laudat. Laudare quippe ejus est, et prius bona concedere, et post concessa custodire. Sed antiquus hostis eo contra bonos gravius saevit, quo vallari eos divinae protectionis munere conspicit. Unde et subjun
Abbreviated transcription (Latin):
Acsi aꝑte dicat. Cur laudas: quẽ ꝓte¬
gendo roboras: Despecto enĩ me
dignꝰ tuis laudib homo eẽt: si suis
contra me uirib star&. Unde mox
& malitiose de homine expetit: qͦd
tam̃ ꝓtector hominis benigne conce-¬

Expanded text:
Ac si aperte dicat: Cur laudas quem protegendo roboras? Despecto enim me, dignus tuis laudibus homo esset, si suis contra me viribus staret. Unde mox et malitiose de homine expetit, quod tamen protector hominis benigne conce
Abbreviated transcription (Latin):
desiderioꝵ currat: Sepe autẽ diui
na miseratio quos ꝓdire in effrenati¬
onẽ illicitȩ libertatis conspicit. obiec¬
tione ꝓsꝑȩ aduersitatis frangit: qͣtinꝰ
elisi discant quã reꝓba erectione tu-¬
muerant: ut iam flagelli exꝑim̃tis
edomiti. quasi ium̃ta domestica p̃cep¬
torum loris m̃tis colla subiciant: &
uitȩ p̃sentis itinera. ad nutũ presi¬
dentis ꝑagant. Quib bene loris li¬
gatũ se nouerat. qui dicebat. Ut ui¬
mentũ factus sum apud te: & ego
semꝑ tecum. Unde & seuus ille ꝑsecu¬
tor ab agro ꝑfidȩ uoluptatis. ad do¬
mũ fidei deductꝰ. rectoris sui calca¬
rib punctꝰ. audiebat. Durũ tibi. ẽ.
contra stimulũ calcitrare. Restat gͦ
ut si ẽe iam similes pullo onagri no¬
lumus. in cunctis quȩ appetimꝰ. nu¬
tum priꝰ itimȩ dispensationis exqͥ¬
ramus: ut mens nr̃a in om̃e qͦd ni¬
titur. suꝑni regiminis loro teneat᷑.
& inde magis uota sua ad uitã im¬

Expanded text:
desideriorum currat? 24. Lora quidesideriorum currat? 24. Lora quina miseratio, quos prodire in effrenationem illicitae libertatis conspicit, objectione properae adversitatis frangit, quatenus elisi discant quam reproba erectione tumuerant; ut jam flagelli experimentis edomiti, quasi jumenta domestica praeceptorum loris mentis colla subjiciant, et vitae praesentis itinera ad nutum praesidentis pergant. Quibus bene loris ligatum se noverat, qui dicebat: Ut jumentum factus sum apud te, et ego semper tecum . Unde et saevus ille persecutor ab agro perfidae voluptatis ad domum fidei deductus, rectoris sui calcaribus punctus, audiebat: Durum est tibi contra stimulum calcitrare . Restat ergo ut si esse jam similes pullo onagri nolumus, in cunctis quae appetimus nutum prius intimae dispensationis exquiramus, ut mens nostra in omne quod nititur, superni regiminis loro teneatur; et inde magis vota sua ad vitam im
Abbreviated transcription (Latin):
plere contendat. Unde cũ uir uanꝰ
onagri om̃e agrestiũ genus exprimit᷑.
qͦd naturȩ dimissũ motib loris do¬
minantiũ ñ tenet᷑. Agri nãq anima¬
lia in libertate habent. & ire quo ap¬
petunt: & quiescere cũ lassant᷑. Et
qͣmuis insensatis animalib homo lon¬
ge sit melior: hoc tam̃ plerũq homi¬
ni ñ lic&. qͦd brutis animalib licet.
Quȩ enim ad aliud minime seruant᷑.
eoꝵ motus ꝓculdubio neqͦqͣm sub di¬
sciplina restringit᷑: homo aut̃ qͥa ad
sequentẽ uitam ducit᷑. necẽẽ ꝓfecto. ẽ.
ut in cunctis suis motib. sub discipli¬
ne dispositione religet᷑. & qͣsi domesti.¬
cum animal loris uinctũ seruiat:
atq ȩt̃nis dispositionib restrictum
uiuat. Qui gͦ implere cunta quȩ de-¬
siderat ꝑ effrenatam libertatẽ quęrit.
quid aliud quã pullo onagri ẽẽ simi-¬
lis concupiscit: ut disciplinȩ hẽ lora
ñ teneant. s audent̃ uagus ꝑ siluam

Expanded text:
plere contendat. Unde cum vir vanus plere contendat. Unde cum vir vanus onagri omne agrestium genus exprimitur, quod, naturae dimissum motibus, loris dominantium non tenetur. Agri namque animalia in libertate habent et ire quo appetunt, et quiescere cum lassantur. Et quamvis insensatis animalibus homo longe sit melior; hoc tamen plerumque homini non licet quod brutis animalibus licet. Quae enim ad aliud minime servantur, eorum motus procul dubio nequaquam sub disciplina restringitur. Homo autem qui ad sequentem vitam ducitur, necesse profecto est ut in cunctis suis motibus 350 sub disciplinae dispositione religetur, et quasi domesticum animal loris vinctum serviat, atque aeternis dispositionibus restrictum vivat. Qui ergo implere cuncta quae desiderat per effrenatam libertatem quaerit, quid aliud quam pullo onagri esse similis concupiscit, ut disciplinae hunc lora non teneant, sed audenter vagus per silvam
Abbreviated transcription (Latin):
Studiosius quippe conspicimꝰ: quae
consideramꝰ. Ds̃ itaq hominũ uani¬
tatem nouit: iniquitatẽ considerat:
quia nec minora delicta inulta de¬
serit: & ad maiora ferienda se inten¬
tius accingit. Quia gͥ a leuiorib
malis incipit᷑. & ad grauiora ꝑueni¬
tur: uanitas m̃tẽ obnubilat: iniqui¬
tas cecat. Quȩ nimirũ mens amis¬
so mox lumine. tanto se altiꝰ ꝑ tumo¬
rem erigit: qͣnto & iniquitatis capta
laqueis. a ueritate longius recedit.
Unde & apte qͦq quo uanitas cũ ini¬
quitate ꝑtrahat exprimit: cũ repen¬
erigit᷑. Uanitatis quippe finis. ẽ. ut
cum peccato m̃tem sauciat. hanc ex
culpa audacẽ reddat: qͣtinꝰ sui reatꝰ
oblita. quȩ amisisse se innocentiã ñ
dols. iusto excecata iudicio. simul
& humilitatẽ ꝑdat. Et fit plerũq¬
ut atꝯ prauis desideriis seruiens a
uigo se diuini timoris excutiat:¬
& quasi in maloꝵ ꝑpetratione iã li¬
bera. om̃e qͦd uoluptas suggerit. un¬

Expanded text:
Studiosius quippe conspicimus quae Studiosius quippe conspicimus quae consideramus. Deus itaque hominum vanitatem novit, iniquitatem considerat, quia nec minora delicta inulta deserit, et ad majora ferienda sese intentius accingit. Quia igitur a levioribus malis incipitur, et ad graviora pervenitur; vanitas mentem obnubilat, iniquitas caecat. Quae nimirum mens, amisso mox lumine, tanto se altius per tumorem erigit, quanto et iniquitatis capta laqueis a veritate longius recedit. Unde et apte quoque quo vanitas cum iniquitate pertrahat, exprimit, cum repenenum. --Vanitatis quippe finis est, ut cum peccato mentem sauciat, hanc ex culpa audacem reddat; quatenus, sui reatus oblita, quae amisisse se innocentiam non dolet, justo excaecata judicio, simul et humilitatem perdat. Et fit plerumque ut, pravis desideriis serviens, a jugo se divini timoris excutiat, et, quasi in malorum perpetrationem jam libera, omne quod voluptas suggerit im
Abbreviated transcription (Latin):
gligit: more inolitȩ remissionis cap¬
ta. audax ad noxia ꝓrumpit. Dũ
gulȩ incumbit᷑. ad leuitatis ꝓtinus
insaniã ꝓditur: cũq mens subige¬
re delectationẽ carnis renuit. plerũ-¬
q & ad ꝑfidiȩ uoraginẽ ruit. Vnde
bene paulus plebis israheliticȩ damp-¬
na conspiciens. ut unminentia ab
auditorib mala cõpescer&. curauit
ex ordine transacta narrare dicens.
neq idolatrȩ efficiamini sicut qͥdã
ex ipsis: quemadmodũ scriptum. ẽ.
sedit popłs manducare &bibere: & sur-¬
rexert̃ ludere. Esus quippe potꝰq
ad lusum impulit: lusus ad idola¬
triam traxit: quia si uanitatis cul¬
pa neqͣqͣm caute cõpescit᷑: ab iniqͥ-¬
tate ꝓtinus mens incauta deuorat᷑.
salomone attestante qui ait. qͥ mo-¬
dica sꝑnit: paulatĩ decids. Si enim
curare parua negligimꝰ. insensibi¬
liter seducti. audent̃ etiã maiora
ꝑpetramus. Et notandũ qͦd non
uideri. s considerari iniquitas dr̃.

Expanded text:
gligit, more inolitae remissionis capgligit, more inolitae remissionis capta, audax ad noxia prorumpit; dum gulae incumbitur, ad levitatis protinus insaniam proditur; cumque mens subigere delectationem carnis renuit, plerumque et ad perfidiae voraginem ruit. Unde bene Paulus plebis Israeliticae damna conspiciens, ut imminentia ab auditoribus mala compesceret, curavit ex ordine transacta narrare, dicens: Neque idololatrae efficiamini, sicut quidam eorum, quemadmodum scriptum est : Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Esus quippe potusque ad lusum impulit, lusus ad idololatriam traxit, quia si vanitatis culpa nequaquam caute compescitur, ab iniquitate protinus mens incauta devoratur, Salomone attestante, qui ait: Qui modica spernit, paulatim decidit . Si enim curare parva negligimus, insensibiliter seducti, audenter etiam majora perpetramus. Et notandum quod non videri, sed considerari iniquitas dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. ꝓtinus iniquitas subinfertur.¬
quia dũ ꝑ quȩdã transitoria ducim᷑.
in quib dã noxie ligamur. Cumq
mens incõmutabilitatis statũ ñ tens.
a sems ipsa defluens. ad uicia ꝓrum̃¬
pit. Uanitate gͦ ad iniquitatẽ labit᷑:
quȩ assueta reb mutabilib. dũ ex
aliis ad alia semꝑ impellit᷑. sub ori¬
entib culpis inquinat᷑. Potest tam̃
tis nomine reatꝰ grauior demonstra¬
ri. Si enim aliquando uanitas cul¬
in imagine dĩ ambul& homo: tam̃
ignorat cui congregat ea: qͥa qͣmuiᷤ
trinitatis imaginẽ in nat᷑a seruemꝰ.
uanis tam̃ delectationis motib per-¬
turbati. in conuersatione nr̃a delin¬
quimus: ut modis nos semꝑ alt̾nan¬
tib cupido concutiat: metꝰ frangat:
leticia mulceat: dolor affligat. Ex
iniquitatẽ ducimur: cũ priꝰ ꝑ leuia
delicta defluimꝰ. ut usu cuncta le¬
uigante. nequaqͣm post cõmittere
etiam grauiora timeamꝰ. Nam dũ
moderari lingua ociosa uerba ne-¬

Expanded text:
tatem protinus iniquitas subinfertur,quia dum per quaedam transitoria ducimur, in quibusdam noxie ligamur; cumque mens incommutabilitatis statum non tenet, a semetipsa defluens, ad vitia prorumpit. Vanitate ergo ad iniquitatem labitur, quae assueta rebus mutabilibus, dum ex aliis ad alia semper impellitur, suborientibus culpis inquinatur.  Vet. XIV. tis nomine reatus gravior demonstrari. Si enim aliquando vanitas culin imagine Dei ambulet homo, tamen cui congreget ea ; quia quamvis Trinitatis imaginem in natura servemus, vanis tamen delectationis motibus 349 perturbati, in conversatione nostra delinquimus; ut modis nos semper alternantibus cupido concutiat, metus frangat, laetitia mulceat, dolor affligat. Ex iniquitatem ducimur cum prius per levia delicta defluimus, ut, usu cuncta levigante, nequaquam post committere etiam graviora timeamus. Nam dum moderari lingua otiosa verba ne
Abbreviated transcription (Latin):
catus sum: qui autẽ iudicat me dñ
est. Longiorẽ terra uiderat: cui
minora ei ẽẽ humanȩ m̃tis uota
pensabat. dicens. Qui potens. ẽ om¬
nia facere suꝑabundant̃ qͣm petimꝰ
aut intelligimꝰ. Latiorẽ mari con¬
spexerat: qui timendo pensabat. qͥa
nequaqͣm mens humana imm̃sita¬
tem districtionis eius agnoscer&.
quantumlib& inquirendo fluctua¬
r&. dicens. Quis nouit potestatem
irȩ tuȩ: & p̃ timore tuo iram tuã
dinumerare: Cuius bene potentiã
egregius nobis doctor insinuat: cũ
breuit̃ narrat. ut possitis comp̃hen¬
dere cũ om̃ib scĩs. quȩ sit latitudo.
longitudo. sublimitas. & profundũ.
lectionẽ suã usq ad collectionẽ ꝑse¬
quentiũ tendit. Hab& longitudi¬
nem: quia ad uitȩ patriã nos longa¬
nimit̃ tolerando ꝑducit. Hab& su¬
blimitatẽ: quia ipsoꝵ qͦq intelligen¬
tiam qui recepti in suꝑna fuerint.
congregatione transcendit. Hab&
ꝓfundũ: quia dampnatis inferiꝰ di¬

Expanded text:
catus sum; qui autem judicat me, Dominus est . Longiorem terra viderat, cum minora ei esse humanae mentis vota pensabat, dicens: Qui potens est omnia facere superabundanter quam petimus aut intelligimus . Latiorem mari conspexerat, qui timendo pensabat quia nequaquam mens humana immensitatem districtionis ejus agnosceret, quantumlibet inquirendo fluctuaret, dicens: Quis novit potestatem irae tuae, aut prae timore iram tuam dinumerare ? Cujus bene potentiam egregius nobis doctor insinuat, cum breviter narrat: Ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis, quae sit latitudo, longitudo, sublimitas et profundum . lectionem suam usque ad collectionem persequentium tendit. Habet longitudinem, quia ad vitae patriam nos longanimiter tolerando perducit. Habet sublimitatem, quia ipsorum quoque intelligentiam qui recepti in superna fuerunt congregatione, transcendit. Habet profundum, quia damnatis inferius, di
Abbreviated transcription (Latin):
tute roborat᷑: s dũ latentes motus
audaciȩ incogitatione conditor con¬
spicit: se sibi hominẽ ostendendo de¬
relinquit: ut eius mens derelicta qͥd
sit inueniat: quȩ male in se secura
gaudebat. Unde cum subuerti om¬
nia. uel in unũ coartari dicerentur.
considerat: Aesi p̃missa patefacien¬
do. subiunger& dicens. Quia toleran¬
do succrescere uicia conspicit: iudi¬
cando dona confundit. Rectus uͦ in
descriptione ordo seruat᷑: cũ prius
nosci uanitas. & post considerari mi¬
quitas ꝓhibet᷑. Om̃is qͥppe iniqͥtas
uanitas: ñ tam̃ om̃is uanitas ẽẽ ini¬
quitas sole. Uana nãq agimꝰ qͦtieis
transitoria diligimꝰ: unde & euane¬
scere dicit᷑. quod repente ab intuen-¬
tiũ ocłis aufertur. Hinc psalmista ait.
tendit. recte quidẽ uanitas dr̃: sed
nequaqͣm recte etiam iniqͥtas ap-¬
pellat᷑: quia & si de pęna culpȩ. ẽ. qͦd
deficit: ñ tam̃ hoc ipsũ culpa ẽ qͦd

Expanded text:
tute roboratur, sed dum latentes motus tute roboratur, sed dum latentes motus audaciae in cogitatione conditor conspicit, se sibi hominem ostendendo derelinquit, ut ejus mens derelicta quid sit inveniat, quae male in se secura gaudebat. Unde cum subverti omnia, vel in unum coarctari, dicerentur, crimen. --Ac si praemissa patefaciendo subjungeret, dicens: Quia tolerando succrescere vitia conspicit, judicando dona confundit. Rectus vero in descriptione ordo servatur, cum prius nosci vanitas, et post considerari iniquitas perhibetur. Omnis quippe iniquitas, vanitas, non tamen omnis vanitas esse iniquitas solet. Vana namque agimus quoties transitoria cogitamus. Unde et evanescere dicitur quod repente ab intuentium oculis aufertur. Hinc Psalmista ait: ritum tendit, recte quidem vanitas dicitur, sed nequaquam recte etiam iniquitas appellatur, quia etsi de poena est culpae quod deficit, non tamen hoc ipsum culpa est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tem meam: Quid itaq ẽ qͦd se & cre¬
dere asserit. & adiuuare in se incre-¬
dulitatẽ quęrit: nisi qͦd coartari in
sius cogitationib terrã cũ mari de¬
p̃henderat: Qui & exorare certͦ iã
ꝑ fidem cȩꝑat: & adhuc incertꝰ. undaᷤᷤ
ꝑfidiȩ ex incredulitate tolerabat. Qͦd
mittitur: ut cũ mens iam surgere
ad rectitudinẽ cȩꝑit. prauitatis suȩ
reliquiis impugnet᷑: quatinꝰ ipsa hȩc
impugnatio. aut resistentẽ exerceat:
aut delectationib seductã frangat.
Recte itaq nc̃ dr̃. si subuerterit omĩa.
uel in unũ coartauerit. qͥs contradi¬
cet ei. uel quis ei dicere potest cur ita
facis: quia nimirũ diuinũ iudicium
nec aduersitate ual & imminui. nec in¬
quisitione cognosei: cũ uel uirtutes
quas tribuerat subtrahit: uel has
omino ñ adimens. uicioꝵ concuti im¬
pugnatione ꝑmittit.
epe nãq in elatione cor attol¬
litur. cum letis successib in uir-¬

Expanded text:
tem meam ? Quid itaque est, quod et se cretem meam ? Quid itaque est, quod et se credere asserit, et adjuvari in se incredulitatem quaerit, nisi quod coarctari in suis cogitationibus terram cum mari deprehenderat, qui et exorare certus jam per fidem coeperat, et adhuc incertus undas perfidiae ex incredulitate tolerabat? 19. mittitur, ut cum mens jam surgere ad rectitudinem coeperit, pravitatis suae reliquiis impugnetur; quatenus haec ipsa impugnatio, aut resistentem exerceat, aut delectationibus seductam frangat. Recte itaque nunc dicitur: Si subverterit omnia, vel in unum coarctaverit, quis contradicet ei? vel quis dicere ei potest: Cur ita facis? quia nimirum divinum judicium nec adversitate valet imminui, nec inquisitione cognosci, cum vel virtutes quas tribuerat subtrahit, vel has omnino non adimens, vitiorum concuti impugnatione permittit. Saepe namque in elationem cor tollitur cum laetis successibus in vir
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatoris pectore. nisi celũ ds̃ infer¬
numq coartauerat: Qui & uisio¬
nis intimȩ iam lucẽ acceꝑat: & tam̃
adhuc tenebras de carne tolerabat.
Suꝑ se uiderat qͦd lȩtus appeteret:¬
s in se cernebat. qͦd metuens dole¬
r&. Iam cęlestis patriȩ lux irradia¬
uerat: & adhuc temptationis obscu-¬
ritas animũ confundebat. Cũ celo
gͦ infernũ ꝑtulit: qͥa & illuminatũ
securitas erexit: & temptatũ gemitus
m̃te iam uigeat: s tam̃ ex parte ali¬
qͣntula in dubietate contabescat: qͣti¬
nus & certa se a uisibilib eleus: & ex
quibdam sese incerta ꝑturb&. Nam
plerũq ad ȩtna appetenda se erigit:
& subortis cogitationũ stimulis agita¬
ta sibim& ipsa contradicit. In unũ gͦ
borat: & tam̃ ex aliqͣntula mutabili¬
tate ꝑfidiȩ aura dubietatis uersat.
An non in suo peetore coartari terrã
mareq cognouerat: qui & ꝑfidẽ spe-¬
rans. & ꝑ infidelitatẽ fluctuans dice¬
bat. credo dñe. adiuua incredulita¬

Expanded text:
 nisi coelum Deus infernumque coarctaverat, qui et visionis intimae jam lumen acceperat, et tamen adhuc tenebras de carne tolerabat? Super se viderat quod laetus appeteret, in se cernebat quod metuens doleret. Jam coelestis patriae lux irradiaverat, sed adhuc tentationis obscuritas animum confundebat. Cum coelo ergo infernum pertulit, quia et illuminatum securitas erexit, et tentatum gemitus mente jam vigeat, sed tamen ex parte aliquantula in dubietate contabescat; quatenus et certa se a visibilibus elevet, et ex quibusdam sese incerta perturbet. Nam plerumque ad aeterna appetenda se erigit, et subortis cogitationum stimulis agitata, sibimet ipsa contradicit.  Vet. XIIIborat, et tamen ex aliquantula 348 mutabilitate perfidiae aura dubietatis versat. An non in suo pectore coarctari terram mareque cognoverat, qui et per fidem sperans, et per infidelitatem fluctuans, dicebat: Credo, Domine, adjuva incredulita
Abbreviated transcription (Latin):
Nam carnis repente hc̃ stimulꝰ sauciat.
quẽ extra carnẽ contemplatio sc̃a ra-¬
piebat. Cȩlũ gͦ simul infernusq co-¬
artatur: cum unã eamdẽq mentẽ.
& subleuatio contemplationis illumi¬
nat: & importunitas temptationis ob¬
scurat: ut & uideat intendendo qͦd
appetat: & succumbendo. in cogitati-¬
one toler& qͦd erubescat. De cęlo qͥp-¬
pe lux orit᷑: infernus autẽ tenebris
possidetur. In unũ gͦ cȩlũ. infernꝰq
redigit᷑: cum mens quȩ iam lucẽ pa¬
triȩ suꝑnȩ considerat. etiã de carnis
bello tenebras occultȩ tẽptationis
portat. Certe iam paulus tcii cęli
culm̃ ascenderat: iã paradysi secre¬
ta cognouerat: & tam̃ ad huc car¬
nis bella tolerans. gemebat dicens.
Uideo aliam legẽ in m̃bris meis repug¬
Snantẽ legi m̃tis meȩ: & captiuũ me
ducentẽ in legem peccati que. ẽ in

Expanded text:
Nam carnis repente hunc stimulus sauciat Nam carnis repente hunc stimulus sauciat quem extra carnem contemplatio sancta rapiebat. Coelum ergo simul infernusque coarctatur cum unam eamdemque mentem et sublevatio contemplationis illuminat, et importunitas tentationis obscurat; ut et videat intendendo quod appetat, et succumbendo in cogitatione toleret quod erubescat. De coelo quippe lux oritur, infernus autem tenebris possidetur. In unum ergo coelum infernusque redigitur cum mens, quae jam lucem patriae supernae considerat, etiam de carnis bello tenebras occultae tentationis portat. Certe jam Paulus tertii coeli culmen ascenderat, jam paradisi secreta cognoverat, et tamen adhuc carnis bella tolerans gemebat, dicens: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in
Abbreviated transcription (Latin):
ita facis: Subuertit dñs celũ: cũ ter¬
ribili & occulta dispensatione huma¬
nȩ contemplationis celsitudinẽ dest¬
ruit. Subuercit infernũ: cũ ciuiꝰli¬
b& m̃tẽ in suis temptationib paui¬
dam. cadere etiã ad deteriora ꝑmit¬
tit. Subuercit terrã: cũ fructificati¬
onẽ boni oꝑis aduersis irruentib in¬
tercidit. Subuertit mare: cũ fluc-¬
tuationem nr̃ȩ titubationis emer¬
gentem. subito pauore confundit.
Dubietate quippe sua eor anxiũ. hoc
ipsum quia titubat. ualde formidat:
& quasi mare subuertit᷑: cũ ipsa in
dm̃ nr̃a trepidatio. considerato eius
iudici terrore turbat᷑. Quia igit᷑¬
celũ quomͦ. uel infernꝰ. terra. uel ma¬
re. subuertit᷑. breuit̃ diximꝰ: nc̃ ali-¬
quantulũ laboriosius restat. ut hȩc
qualit̃ in unũ coartari ualeant de-¬
hanc importunis caro temptationib
impugn&: cũq ad contẽplanda cȩle-¬
stia animus ducit᷑: obiectis actionis
illicitȩ imaginationib reuerberat᷑.

Expanded text:
Subvertit Dominus coelum cum terribili et occulta dispensatione humanae contemplationis celsitudinem destruit. Subvertit infernum cum cujuslibet mentem in suis tentationibus pavidam cadere etiam ad deteriora permittit. Subvertit terram cum fructificationem boni operis adversis irruentibus intercidit. Subvertit mare cum fluctuationem nostrae titubationis emergente subito pavore confundit. Dubietate quippe sua cor anxium hoc ipsum quia titubat valde formidat, et quasi mare subvertitur cum ipsa in Deum nostra trepidatio, considerato ejus judicii terrore, turbatur.  Vetelum vel infernus, terra vel mare, subvertitur breviter diximus, nunc aliquantulum laboriosius restat ut haec qualiter in unum coarctari valeant, dehanc importunis caro tentationibus impugnet. Cumque ad contemplanda coelestia animus ducitur, objectis actionis illicitae imaginibus reverberatur.
Abbreviated transcription (Latin):
longior: quia fructꝰ uitȩ qͦs in fine
retribuit. ne quaqͣm nc̃ uel spes no¬
stra comiphendit. Mari latior: quia
humana mens fluctuans. multa de
his quȩ uentura sunt conicit: sed cũ
iam cernere quȩ estimauerat ceꝑit.
angustam se fuisse in sua estimatio
Unde & cor psalmysta in alto posuerat.
s necdũ se eũ contigisse sentiebat. di¬
cens. Mirabilis facta. ẽ scientia tua
ex me: confortata. ẽ. nec potero ad

Expanded text:
longior, quia fructus vitae, quos in fine longior, quia fructus vitae, quos in fine retribuit, nequaquam nunc vel spes nostra comprehendit; mari latior, quia humana mens fluctuans multa de his quae ventura sunt conjicit, sed cum jam cernere quae aestimaverat coeperit, angustam se fuisse in sua aestimatioUnde et cor Psalmista in altum posuerat, sed necdum se eum contigisse sentiebat, dicens: Mirabilis facta est scientia tua ex me, confortata est, nec potero ad
Abbreviated transcription (Latin):
gior: quia longanimitatẽ nr̃am. pa¬
tientia diuinȩ longanimitatis exsu¬
perat: quȩ nos & peccantes tolerat.
& conuersos ad p̃mia remuneratio¬
nis exspectat. Mari latior: qͥa ubiq
facta peccantiũ. retributionis suȩ pre¬
sentia occupat: ut cũ ñ p̃sens ꝑspeciẽ
cernitur. p̃sens ꝑ iudiciũ sentiatur.
Cuneta tam̃ ad solum referri hominẽ
possunt: ut ipse sit cęlũ. cũ iã ꝑ desi¬
deriũ sũmis inher& ipse infernus.
cũ temptationũ suarũ caligine ꝑtur¬
batus in infimis iacet: ipse t̾ra. quia
in bono oꝑe fixȩ spei ubertate fructi¬
ficat: ipse mare. quia in qͥbdã trepi¬
dus quatit᷑: & aura suȩ mutabilitatiᷤᷤ
agitatur. Sed cȩlo. ẽ excelsior ds̃. qͥa
potentiȩ eiꝰ magnitudine uincim᷑.
etiam cũ suꝑ nosin& ipsos eleuamur.
Inferno ꝓfundior: quia nimirũ plus
iudicat. quã ipse se humanus animꝰ
in temptationib inuestigat. Terra

Expanded text:
gior. Quia longanimitatem nostram, pagior. Quia longanimitatem nostram, patientia divinae longanimitatis exsuperat, quae nos et peccantes tolerat, et conversos ad praemia remunerationis exspectat. Mari latior, quia ubique facta peccantium 346 retributionis suae praesentia occupat, ut et cum non praesens per speciem cernitur, praesens per judicium sentiatur.Cuncta tamen ad solum referri hominem possunt, ut ipse sit coelum cum jam per desiderium summis inhaereat; ipse infernus, cum, tentationum suarum caligine perturbatus, in infimis jacet; ipse terra, quia in bono opere fixae spei ubertate fructificat; ipse mare, quia in quibusdam trepidus quatitur, et aura suae mutabilitatis agitatur. Sed coelo est excelsior Deus, quia potentiae ejus magnitudine vincimur, etiam cum super nosmetipsos elevamur; inferno profundior, quia nimirum plus judicat quam ipse se humanus animus in tentationibus investigat; terra
Abbreviated transcription (Latin):
or mari. Quod ds̃ cęlo excelsior. in¬
ferno ꝓfundior. terra longior. mariq:
latior ẽẽ describit᷑: tanto spualiter
deb& intelligi. qͣnto de dõ quicqͣm
nefas . ẽ. iuxta corporea liniamenta
sentiri. Sed cęlo. ẽ. excelsior: qͥa in¬
circumscriptione sui sp̃e cuncta tran¬
seendit. Inferno ꝓfundior: quia tran¬
scendendo subuehit. Terra longior:
quia creaturȩ modũ ꝑhennitate suȩ
ȩt̃nitatis excedit. Mari latior: quia
rerum temporaliũ fluctꝰ. sic regens
possid&. ut hos sub omĩmoda poten¬
tiȩ suȩ p̃sentia coangustando cireũ¬
d&. Quamuis possint & cęli appel¬
latione angeli. & inferni uocabulo de¬
monia designari. ꝑ terrã uͦ iusti ho
mines. ꝑ mare aut̃. peccatores intel¬
ligi. Excelsior c̃ȩlo. ẽ itaq quia ipsi
quoq electi spc̃ uisionẽ tantȩ celsitu¬
dinis ꝑfecte ñ penetrant. Profundi¬
or inferno. ẽ: qͥa malignoꝵ sp̃uum
astutias longe subtiliꝰ quã ipsi puta¬
uerant iudicans dampnat. Terra lon¬

Expanded text:
. --Quod Deus coelo excelsior, inferno profundior, terra longior, marique latior esse describitur, tanto spiritaliter debet intelligi, quanto de eo quidquam nefas est juxta corporea lineamenta sentire. Sed coelo est excelsior, quia incircumscriptione sui spiritus cuncta transcendit; inferno profundior, quia transcendendo subvehit; terra longior, quia creaturae modum perennitate suae aeternitatis excedit; mari latior, quia rerum temporalium fluctus sic regens possidet, ut hos sub omnimoda potentiae suae praesentia coangustando circumdet. Quamvis possunt et coeli appellatione angeli, et inferni vocabulo daemonia designari; per terrmines; per mare autem peccatores intelligi. Excelsior itaque coelo est, qui ipsi quoque electi spiritus, visionem tantae celsitudinis perfecte non penetrant. Profundior inferno est, quia malignorum spirituum astutias longe subtilius quam ipsi putaverunt, judicans damnat. Terra lon