comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intter se nor ob equalem laborẽ
le premium libenter accipiũt:
in nouissimo tantum oꝑario.
il est in gentium saliite descor¬
dant: et deo iniuriam faciũt:
ec sub omnib parabolis argit¬
untur inuidie. Nor ãbigo. qͥn
inculta t̾ nr̃e paruitatis iideat᷑
oratio: sedd sepe causatus sum
expoliri non posse sermonem. ni¬
si quem ꝓpria manus limaue.¬
rit. Itaq ignosce dolentib ocu¬
lis: id est ignoste dictanti: maxt¬
me cum in eccliasticis reb non q̃¬
runtur uerba sed sensus: ia est
panib sit uita sustentanda non

Expanded text:
inter se ob non aequalem laborem inter se ob non aequalem laborem uale praemium libenter accipiunt; in nouissimo tantum operario, id est in gentium salute, discordant et domino iniuriam faciunt et sub omnibus parabolis arguuntur inuidiae. Non ambigo, quin inculta tibi nostrae paruitatis uideatur oratio; sed saepe causatus sum excoli non posse sermonem, nisi quem propria manus limauerit. itaque ignosce dolentibus oculis, id est ignosce dictanti, maxime cum. in ecclesiasticis rebus non quaerantur uerba, sed sensus, id est anibus sit uita sustentanda, non
Abbreviated transcription (Latin):
Unde et ab apło paulo solus di¬
citur iustus. solus dicituo im¬
mortalis: non quia angłi iniꝰ¬
ti sint et motrales: sed quo ip̃e
sit inmorcalis et uistus. cui col¬
lata uruersa tusticia. iniqui¬
tas inuenitur ut autem in hac
eadem parabola quam uuric
ꝓposuimus iniusticrant intelli¬
gas conductoꝵ: attende paulis¬
ꝑ. Qui prima hora conduetꝰ
est: plus meretur ab eo quiter
cia hora missus est ad inea
Rurlum hore tercie oꝑarius.
sexte hore oꝑarium artecedit:
inuident: et ean dem in se iusti¬
ciam non requirunt:Tu qui ho¬
ra nona conductus es. cur iniui¬
des et qui undetima hora mis
q responderis: quamiis diuer¬
sum asserueris laborem. tit et
preraium maius indiuer¬
so labore merearis: eidem apđ̃
sextum sententie subiacebis. Et
tu qui hora sexta nouissimo in¬
uides. cur tecum denarium.
id est equaler consequatur sa¬
lutem. licet salutis pro labore
diuersa sit gła: eadem de te ter
dicere primus. Uerum ipsi

Expanded text:
unde et ab apostolo solusunde et ab apostolo solus iustus, solus dicitur inmortalis, non quo et angeli iniusti sint et mortales, sed quo ipse sit inmortalis et iustus, cui conlata uniuersa iustitia iniquitas inuenitur. Ut autem in hac eadem parabola, quam nunc proposuimus, iniustitiam intellegas conductorum, adtende paulisper. qui prima hora conductus est, plus meretur ab eo, qui hora tertia est missus ad uineam; rursum horae tertiae operarius sextae horae operarium antecedit eissimo omnes inuident et eandem in se iustitiam non requirunt? tu, qui hora nona conductus es, cur inuides ei, qui undecima hora est que responderis, quamuis diuersum adserueris laborem, ut et praemium maius in diuerso labore merearis, eidem apud sextum sententiae subiacebis. et tu, qui hora sexta conductus es, nouissimo inuides, cur tecum denarium, id est aequalem consequatur salutem, licet salutis pro labore diuersa sit gloria. eadem de te tertrsum primus uerum ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
carit̾. adam. abel. sed. in tercia
noei in sexta abraham. in nona
moyses. in undecima. gentium
ꝓpts. cui dicttur. quid hic sta¬
tis rota die otiosi: et illi respon¬
deruite. nemo nos conduxit.
Quod autem excrema hora.
cimus: qrita norussima hora est.
Si hec displicet interpretatio:
quocumq duxeris sequor: ita
tamen ut eos qui uocati sunt
primi. iustos esse fateatis. Qd̾
cum obtinuero: illud inferam.¬
Quomodo iusti murmurant
aduersus patremtamilias clicẽ¬
tes: Hii nouissimi una horaue¬
nerurt. et una hora fecerunt.
et equales illos nobis fccisti. qͥ
portauimus pondus diei et estꝰ:
Uidentur quidem uste dic̃e.
non equalem debere esse merce¬
dem eius qui a prima hora us¬
q ad noctem sudauerit. et eiꝰ
qui una hota sit in labore uer¬
scitus: sed ipsa iusticia habet ui
se liuorem. cut alterius inuide¬
dc felietrati. Deniq et dñs ocu¬
lum in eis inuidentem arguit¬
dicens. Amice: ocuilus nus ne¬
qͣm est. quia ego bonus sum:

Expanded text:
cantur Adam, Abel, Seth: in tertia cantur Adam, Abel, Seth: in tertia Noe: in sexta Abraham: in nona Moyses: in undecima Gentium populus, cui dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? et illi responderunt: Nemo nos conduxit. Quod autem extrema hora, cimus, quia novissima hora est » . Si haec displicet interpretatio, sequor quocumque duxeris: ita tamen ut eos qui vocati sunt primi, justos esse fatearis. Quod cum obtinuero, illud inferamquomodo iustimurmurauerunt aduersus patrem familias dicentes: hi, qui nouissimi uenerunt et una hora fecerunt, aequales illos nobis fecisti, qui portauimus pondus diei et ardorem? uidentur quidem iuste dicere non aequalem debere esse mercedem eius, qui a prima hora ad noctem usque sudauerit, et eius, qui una hora sit in labore uersatus, sed ipsa iustitia habet in se liuorem, cur alterius inuideat felicitati. denique et dominus oculum in eis arguit inuidentem dicens: aut oculus tuus nequam est, quia ego bonus eum?
Abbreviated transcription (Latin):
sit uester mynister: et quicum¬
q uoluerit inter uos primito¬
esse. sit uester seruus. quom
filius Hominis non uert my¬
ristrari sed mynistrare. et da¬
re anuram suara redemptio¬
nem ꝓ multis. Nulli ꝑiculosũ.
nulli iudeatur blasphemum.
quod eo in aplos inuidie ma¬
lum dixirus potusse subri¬
pere: cum eciara de angłis hoc
puteraus. Sydera qruippe nõ
sunt munda in conspectu eiꝰ:
et contra anglos suos ꝑuersit
quid intellerit. Et in psalmis
dicitur. Non iustificabitur in
conspectu tuo omnis iuuens.
Non att: non iustificabitur om¬
nis homo: sed omnis uiuens:
id est non eiingelista. non apłs.
in quo peccatum non cadit. Ce¬
tera cum sint libert arbitrii.
uixta quod et homo ad ymagi¬
nem et similtrudinem dei fac¬
tul est: in utraq parte possũt
suam flectere uoluntatem. ¶dõ¬
li hac sententia non addiiceris:
saltem illius auctoritate para¬
bole commouere. in qia per
Toi tum diem oꝑarii mittunt᷑
ad iuncam: eo in pͥma hora uo¬

Expanded text:
fiat uester minister et, quicumque uoluerit inter uos esse primus, fiat uester seruus; quomodo et filius hominis non uenit ministrari, sed ministrare et dare animam suam redemptionem pro multis. nulli periculosum, nulli uideatur esse blasphemum, quod et in apostolis inuidiae malum diximus potuisse subrepere, cum etiam de angelis hoc putemus. sidera quippe non sunt munda in conspectu eius et contra angelos suos peruersum quid intellexit et in psalmis dicitur: non iustificabitur in conspectu eius omnis uiuens. non ait \'non iustificabitur omnis homo\', sed comnis uiuens\', id est non euangelista, non apostoin quo peccatum non cadit; cetera, cum sint liberi arbitrii, iuxta quod et homo ad imaginem et similitudinem dei factus est, in utramque partem possunt suam flectere uoluntatem. quodsi hac sententia non adducesaltem illius auctoritate parabolae commovere, in qua per totum diem operarii mittuntur ad vineam ; et in prima hora vo
Abbreviated transcription (Latin):
Quanti mercennaris patris
ogo autem hic fame ꝑeo: Mer¬
cennarios icdm alium intel¬
lectum cos arumaducrtims
ex tudeis. qui ob presen¬
custodiunt: id est iusti siẽt
et miscricordes. non obipsam
iusticiar uel ob ipsum misc¬
ricordie bonum: sed ut a deo
terrene feluttatis et longe ui¬
de premuimi conseqͣnuir. Qͥ
autem ista desiderat. merito
compellitur ad ob sequium
preceptoꝵ: ne coꝵ preuarica¬
tione que iussa sunt. carcat
concupitis. Corro ubi metus
est: non est dilcctio. ꝑfecta qͥp¬
pe dilectio: foras itttit tumo¬
rem. Nan qui diligit: nor
aut timore penaꝵ aut pre¬
miz aiuditate compellitur:
sed quia hoc ipsum quod a
deo iibetur est optinum. Seri¬
sus itaq iste est. Quarti ex
iuideis ob prescritia tantil
bona a dei obsequio non re¬
cedunt: et ego egestate confi¬
cior: Surgens: ibo ad petrem
meuim. Pulchre ait. surgcus.
patre quippe absente: nonste¬
terat. Pectatorum iacere: starc
iuscorum est. Ad moysen di¬

Expanded text:
quanti mercennarii patris quanti mercennarii patris ego autem hic fame pereo! mercennarios secundum alium intellectum eos aduertimus ex Iudaeis, qui ob praesencustodiunt, id est iusti sunt et misericordes, non ob ipsam iustitiam et ob ipsum misericordiae bonum, sed ut a deo terrenae fertilitatis et longae uitae praemium consequantur. qui autem ista desiderat, metu conpellitur ad obsequium praeceptorum, ne eorum praeuaricatione, quae iussa sunt, careat concupitis. porro, ubi metus estnon est dilectio. perfecta quippe dilectio foras mittit timorem. nam qui diligit, non aut timore poenarum aut praemii auiditate conpellitur, sed quia hoc ipsum, quod a deo iubetur, est optimum. sensus itaque iste est: cquanti ex Iudaeis ob praesentia tantum bona a dei obsequio non recedunt, et ego egestate conficior Surgens ibo ad patrem meum. pulchre ait \'surgens\'; patre quippe absente non steterat. peccatorum iacere, stare iustorum est. ad Moysen di
Abbreviated transcription (Latin):
corum lectiorie requiescas:
Nec nob̃ blandiamur si id q̃
cum aliorum conscientia uul¬
ncrctur: et piteratr proba¬
re quem dum legimus nõ
reprobaraus. Alioqui qua¬
le erit. ut estimemus apłma. ct̃
qui uescebatur in idolio con
scientiara comprobasse: et
cum dixisse ꝑfectum. quera
scrret de ydolotits mandu¬
cule. et mi castor: et cetera ma¬
gis portenta ꝙͣ nuraina. At ñc
ctiam sacerdotes dei omissis euͣ¬
gliis et ꝓphis uidenius come¬
dias legere: amatoria bucoli¬
coꝵ uersuum uerba cautare:
teriere uirgilium: et ia quod
in pucris nocessitatis est. crimẽ
in sefacere uoliuttatis. Cauen¬
dum est igitur. ne captiuam
uelimus uxorem: ne in ydo
lio recumbamus. Arte si fueri¬
mus ciul amore aecepti. mun¬
demus eam. et oram sordm̃
errore purgems: ne scanda¬
lum petaatur frater ꝓ quo xp̃c
morcuus est: cum inͣ ore xp̃ia¬
ni carinina. in ydoloꝵ laude
composita. audierit ꝑsonare.¬
In se auttem conuersus: dixit

Expanded text:
eorum lectione requiescas? eorum lectione requiescas? nec nobis blandiamur, si his, cum aliorum conscientia uulneretur et putemur probare, quae, dum legimus, non reprobamus. alioquin quale erit, ut aestimemus apostolum eius, qui uescebatur in idolio, scientiam conprobasse et eum dixisse perfectum, quem sciret de idolothytis manducule\' et \'mecastor\' et cetera magis portenta quam numina. at nunc etiam sacerdotes dei omissis euangeliis et prophetis uidemus comoedias legere, amatoria bucolicorum uersuum uerba cantare, tenere Vergilium et id, quod in pueris necessitatis est, crimen in se facere uoluntatis. cauendum igitur, ne captiuam habere uelimus uxorem, ne in idolio recumbamus; aut si certe fuerimus ejus amore decepti, mundemus eam, et omni sordium errore purgemus, ne scandalum patiatur frater, pro quo Christus mortuus est, cum in ore Christiani carmina in idolorum laudem composita audierit In se autem conuersus dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
na uox precipit. ut si istaclites
caliicium et faciat: ungues
presecet: pilos auferat: et cũ
munda fuerit effecta. runc tͣn¬
seat in uictoris amplextis. Hxc
si sedm literam intelliginus:
nonne ridicula sunt: Ita et nos
hoc facere soleraus. quandophy¬
losophos legius: quando in
manus nostras libri coꝵ ueniũt.¬
uel sapientie sclaris. Siquid ĩ
cis ittile reꝑimus. ad nr̃m dogi¬
ma conuertimus: si quia uero
suꝑfluum de ydolis. de amore.
de cura scłarium rerum hec ra¬
dimus: his caluttium induci¬
mus: Hec in unguium more ter¬
ro acittissimo desccamus. Unde
et apłs ꝓhibec. ne in ydolio qͥs
recumbat. diccus. Uidete autẽ:
rie hec licentia uestra offendicu¬
lum fiat infirmis. Si enim qͥs
iuiderit cum qui habet scienti¬
am in idolio retumbentem:
nonne conscrentia eius curasit
infirraa edificabit᷑ ad mandit¬
candum ydolocita. et
ꝑtbit qui infirmus est in tua
tur aliis uerbis dicere: ne legas
phylosophos. oratores. ne iui

Expanded text:
na uox praecipit, ut, si Israhelites na uox praecipit, ut, si Israhelites caluitium ei faciat, ungues praesecet, pilos auferat et, cum munda fuerit effecta, tunc transeat in uictoris amplexus. haec si secundum litteram intellegimus, nonne ridicula sunt? atqui et nos hoc facere solemus, quando philosophos legimus, quando in manus nostras libri ueniunt sapientiae saecularis: si quid in eis utile repperimus, ad nostrum dogma conuertimus, si quid uero superfluum, de idolis, de amore, de cura saecularium rerum, haec radimus, his caluitium indicimus, haec in unguium morem ferro acutissimo desecamus. unde et apostolus prohibet, ne in idolo quis recumbat, dicens: uidete autem, ne haee licentia uestra offendiculum fiat infirmibus. si enim quis uiderit eum, qui habet scientiam, in idolio . recumbentem, nonne conscientia eius, cum sit infirma, aedificabitur ad manducandum idolothyta et peribit, qui infirmus est, in tuasub aliis uerbis dicere, ne legas philosophos, oratores, poetas, ne in
Abbreviated transcription (Latin):
ens esse iam mortuum: sicut mł¬
tos ydolatras iudemus: panis
iniseria et egestate confectos. Hi
sunt in quib ꝓpħicus sermo cõ¬
plecur. Omnib meretricib dan¬
tur merredes: tu autem dedisti
mercedem omnib amatoribus
tius. et non accepisti mercecdes.¬
Possumus autem et aliter si liqͣs
interpretari. Demonum cybus
est carmina poerarum: sclaris sa¬
pientia: rethoricoꝵ pompa uerbo¬
rum. Hec sua omnes suauita¬
te delectant: et dum aures uersi¬
bus dulci modiilatione curren¬
tib capiunt: animam quoq
penetrant et poctoris interna de¬
uinciunt. Ceterum ubi cum
summo studio fuerint as labore
ꝑlecta: nichil aliud nisi manem
sonum. et sermonum streptatts
sius lectorib tribuunt. Nulla
ibi ueritatis saturitas: nulla
iusticie refectio teꝑitur. Studi¬
osi earum. ui fame ueri. in uur¬
tutum penuria ꝑseueranit. Hu¬
ius sapientie dypus et in derite¬
ronomio sub mulieris captine
figura describit᷑: de qua diui¬

Expanded text:
ens esse iam mortuum, sicuti muens esse iam mortuum, sicuti multos idolatras uidemus pannis, miseria, egestate confectos. hi sunt, in quibus propheticus sermo conpletur: omnibus meretricibus dantur mercedes, tu autem dedisti mercedes omnibus amatoribus tuis et non accepisti mercePossumus autem et aliter siliquas interpretari. Daemonum cibus est carmina Poetarum, saecularis sapientia, Rhetoricorum pompa verborum. Haec sua omnes suavitate delectant: et dum aures versibus dulci modulatione currentibus capiunt, animam quoque penetrant et pectoris interna duinciunt. uerum ubi cum summo studio fuerint ac labore perlecta, nihil aliud nisi inanem sonum et sermonum strepitum suis lectoribus tribuunt: nulla ibi saturitas ueritatis, nulla iustitiae refectio repperitur. studiosi earum in fame ueri, in uirtutum penuria perseuerant. huius sapientiae typus et in Deuteronomio sub mulieris captiuae figura describitur, de qua diui
Abbreviated transcription (Latin):
tur: et nouissime saginatiore
quadam hostia. ipsuis hominis
morte saturatur. Misit
ergo eum in possessione sua: id
est suum effecit famulumr. ut
pasceret porcos:immolans ets
animam suam. Et cu piebat
saturari uentrem suum de siliqͥs
porcorum: et nemo illi dabat. It
quod in ihezechiele cum increpa¬
tiont dicitur ad ihrłm. et factũ
est in te ꝑuersum ultra mulicres¬
ec post te sunt fornicate in co q̃d
dedisti mercedes. et morceles nõ
re complecum. Substantiam su¬
am in regione principis ꝑdidit:
et post ꝑditas. facultates. missus
ad porcos egestate contabuit. De¬
monum cybus est ebrietas ⁊ lu¬
xuria. fornicatio: ec uniuersa
uicia. Hec blanda sunt et las¬
ciua. et sensus uoluiptate demuil¬
cent: statunq ut apparuerint.
per uoluptas famem sui habet.
et tͣnsacta non satiat. Et satha¬
nas cum aliquem sua deceperit
arte. et ꝓprium ei imposuerit¬
uigum: ultra ad uictorum ha¬
bundantiam non procurat. sei¬

Expanded text:
tur et nouissime saginatiore tur et nouissime saginatiore quadam hostia, ipsius hominis morte, saturatur. misit ergo eum in possessionem suam, id est suum effecit esse famulum, ut pasceret porcos immolans eis animam suam. Et cupiebat saturare uentrem suum de siliquis porcorum, et nemo illi dabat. id, quod in Ezechiele cum increpatione dicitur ad Hierusalem: et factum est in te peruersum ultra muliereset post te non sunt fornicatae in eo, quod dedisti mercedes, et mercedes tibire conpletum. substantiam suam in regione principis perdidit et post perditas facultates missus ad porcos egestate contabuit. daemonum cibus est ebrietas, luxuria, fornicatio et uniuersa uitia. haec blanda sunt et lasciua et sensus uoluptate demulcent statimque, ut apparuerint, per uoluptas famem sui habet et transacta non satiat. et satanas, cum aliquem sua arte deceperit et proprium ei iugum inposuerit, ultra ad uitiorum abundantiam non procurat sci
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuos. At contͣ est alia regio. qͣm
possessuri sumus mundo corde.
atq iuentes: quam sanctus
deliderat dicens. Crcdo u dere
bona dñi in terra iuuentium.
Et ipse cepit egere: et abittꝰ et
conuinxit se uni de principib
regronis illius. Deserto nucritio.
qui ad primam uocem bona
e fuerat cuncta largitus: iua¬
xit se principi huius mundi
idest diabolo. rectori tenebrarit:
quem nunc mnunicum hominẽ.
nunc iudicem iniquitatis. nũc
draconem. nunc sathanan. nũc
mallcum. nunc ꝑdicem. nunc
nunc leuiathan. nunc tẽnym.
bulis cognominat. Quod aũt
ait. una de principib plures eẽ
uttelligendũ. qui ꝑ istum uoli¬
tent acrem: et diuersorum frau¬
de uiciorum. genus hominũ
sue subiciant seruitun. Qui
misit illum in agro suo: ut pas¬
ceret porcos. Porcus animal ĩmũ¬
dum: quod ceno et sordib delec¬
tatur. Talis est demonum mul¬
uitudo que ꝑ ydola marui fasta.
cruore pecudũt et uictimis pasci¬

Expanded text:
uos. at contra... alia est regio, quam uos. at contra... alia est regio, quam possessuri sumus mundi corde atque uiuentes, quam sanctus desiderat dicens: credo uidere bona domini in regione uiuentium. Et ipse coepit egere et abiit et coniunxit se uni de principibus regionis illius. deserto nutricio, qui ad primam uocem bona ei fuerat cuncta largitus, iunxit se principi mundi huius, id est diabolo, rectori tenebrarum istarum, quem nunc inimicum hominem, nunc iudicem iniquitatis, nunc draconem, nunc satan, nunc malleum, nunc perdicem, nunc nunc Leuiathan, nunc tenninim ptura cognominat. quod autem ait \'uni de principibus: plures esse intellegendum est, qui per istum uolitent aerem et diuersorum fraude uitiorum genus hominum suae subiciant seruituti. Qui misit illum in agro suo, ut pasceret porcos. porcus animal inmundum, quod caeno et sordibus delectatur. talis est daemonum multitudo, quae per idola manu facta cruore pecudum et uictimis pasci
Abbreviated transcription (Latin):
runt. uolentes curiositate non
lictta ipsits celi alta perietra¬
re: et uocatus est locus illeba¬
byl id est confusio. Et ibidis¬
sipauit substantiam suam:
uiuens luxuriose: Lixuria
irumica deo: inimica uiruitib:
ꝑdio omuem substantiam patris:
et ad presens uoluptate delintẽs.
set omnia: facta est fames uali¬
da ꝑ regionem illam: A patre
acceꝑat facultatem. ut inuisibi¬
lia eius ꝑca que sunt iusibilia
cognosceret: et ex pulchtitudi¬
ne creaturaꝵ consequenter intel¬
ligeret creatorem. Qui uertta¬
tem in iniusticiam detinens. et
pro deo ydola colens: omne bo¬
num nature consumpsie. Et
consumptis ominib cepit egere
iuratubus: derclicto fonte uir¬
tutum. Facta est fames ualccla
per regionem illam. Omnis lo¬
cus quem patre absente incoli
mus: famis. penurie. et egesta¬
tis est. famis autem in greco¬
est regio dequa dicitur. per pro¬
pham: qui habitatis in regione
umbre mortis: lux fulgebit su

Expanded text:
runt uolentes curiositate non runt uolentes curiositate non licita in ipsius caeli alta penetrare. et uocatus est locus ille Babel, id est \'confusio\'. Et ibi dissipauit substantiam suam uiuens luxuriose. luxuria inimica deo, inimica uirtutibus perdit omnem substantiam patris et ad praesens uoluptate deleniens fset omnia, facta est fames ualida per regionem illam. a patre acceperat facultates, ut inuisibilia eius per ea, quae sunt uisibilia, cognosceret et ex pulchritudine creaturarum consequenter intellegeret creatorem. qui ueritatem in iniustitia detinens et pro deo idola colens naturae bona uniuersa consumpsit et consumptis omnibus coepit egere uirtutibus derelicto fonte uirtutum. facta est fames ualida per regionem illam. omnis locus, quem patre incolimus absente, famis, penuriae, egestatis est. famis autem est regio, de qua dicitur per prophetam: qui habitatis in regione umbrae mortis, lux fulgebit super
Abbreviated transcription (Latin):
rus est in regionem longin¬
quam. Si deus tenet celum
balmo. et terram pugillo. et
iherem yas dicit. deus appro¬
piiqͣns et non deus de longui¬
quo. ꝑ daiud. quoq quia
nullus absq eo locus sit pre¬
dicacur: quoinodo filuis ꝑe¬
gre proficisettur. et a patre
procedit: Sciendum igitur
non locoꝵ spactis. sed affectu:
aut esse nos cum deo. aut ab
co discedere. Quomolo erut̃
ad discipulos loquitur. ecee
ego uobiscum sum omnib
dieb usq ad consummatio¬
nem scli: ita ad cos qui sun tas¬
dño non merentur dicit. dis¬
cedite ame. non noui uos qͥ
oꝑ amini iniquitaten Reces¬
sit ergo uinior filius cum¬
sua uniuetsa substantia a
interpretatur fluctuatio. Qui¬
cumq a deo recedit. statim flui
ctib scli quatitur: et mouẽ¬
t᷑ pedes eius. Nam postqͣm mo¬
ti sunt homines ab oriente:
et a ucro lumine recessetunt.
tune aduersus dcum impictatis
sue elifi cauerunt nirrem ⁊ tc̃
doginatum suꝑbias confinxe¬

Expanded text:
tus est in regionem longintus est in regionem longinquam. si deus tenet caelum palmo et terram pugillo et Hieremias dicit: deus adpropinquans et non deus de longinquo, per Dauid quoque, quia nullus absque eo locus sit, praedicatur, quomodo filius peregre proficiscitur et a patre discedit? sciendum igitur non locorum spatiis, sed affectu aut esse nos cum deo aut ab eo abscedere. quomodo enim ad discipulos loquitur: ecce ego uobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi, ita ad eos, qui sui iacDomino non merentur, dicit: Discedite a me, non novi vos, qui operamini iniquitatem . 8. Recessit ergo junior filius cum universa substantia a d, quod interpretatur, fluctuatio. Quicumque a Deo recedit, statim saeculi fluctibus quatitur et moventur pedes ejus. Nam postquam moti sunt het a uero lumine recesserunt, tunc aduersum deum inpietatis suae aedificauere turrem, tunc dogmatum superbias confinxe
Abbreviated transcription (Latin):
sacramentis. Et dixte adoles¬
ceritior. Dater. da michi porti¬
oueri substantie. que me cõ¬
tingit. Sustanti a dei est om¬
ue quod uiuimaus. sapimus.
cogitamus. in uerba ꝑrum
que illuminat omnem hõi¬
dum. Iste est d excer oculus:
qui ab scandalis obsertiandꝰ
est. Hec lucerna corporis: hoc
talentum. quod non est in su¬
dario colligandum. id est oci¬
ose delicateq tͣctandum: nec
in terra defodiendum. terre¬
ius scilicet cogitutionibris ob¬
scurandum. Qui diuisit cis
substantiam. Significaritius
arbicriura: dedit mentis ꝓprie
libertatem. ut uueret utus qͥs¬
q non ex imperio dei sod ex ob¬
scquio suo. id est non ex nccessi¬
tate sed ex uoluntate. ut uuir¬
tus haberes locum: ut a ceteris
arumantib distaremus. dũ
ad cxemplum dei
ꝑ millum est nobis fucere qd̃
uelimus. Unde et in peccato¬
res equum iudicrum: eo in
sc̃os aut iustos premum re¬
tribuctur. Et non post mul¬
ros dies: collectis omrib ado¬
lescentior filuis. ꝑegre ꝓfec¬

Expanded text:
acramentis. Et dixit illi adulescentior: pater, da mihi portionem substantiae, quae me contingit. substantia dei est omne, quod uiuimus, sapimus, cogitamus, in uerba prorumpquae inluminat omnem homidum. iste est dexter oculus, qui ab scandalis obseruandus est; haec lucerna corporis; hoc talentum, quod non est in sudario conligandum, id est delicate otioseque tractandum, nec in terra defodiendum, terrenis scilicet cogitationibus obscurandum. Qui diuisit eis substantiam. significantius arbitrium, dedit mentis propriae uoluntatem, ut uiueret unusquisque non ex imperio dei, sed ex obsequio suo, id est non ex necessitate, sed ex uoluntate, ut uirtus haberet locum, ut a ceteris animantibus distaremus, dum ad exemplum dei permissum est nobis facere, quod uelimus. unde et in peccatores aequum iudicium et in sanctos aut in iustos praemium retribuetur. Et non post multos dies collectis omnibus adulescentior filius p eregre profec
Abbreviated transcription (Latin):
fundum diuitiaꝵ sapiertie
et screntie det: qͣm inscrutabilia
iudicia erus. et inuestigabiles
nie enus. Et altbi. Ex parte cog¬
noscimus et ex parte ꝓphamus:
ec nunc ꝑspetulum urdemus.¬
et in enigrnate. Et ad romanos.
Miler ego homo: quis me lihe¬
rabit de corpore mortis huus.
Ex quib omnib ec occmur.
dei soluis ꝑfectam else iusticiã:
qui solem suura oriri facit su¬
pcr iustos et inuistos: dat plu¬
uiam serotinara et matittiriã.
merertib partter et non me¬
rentib: qui de uicis et plate¬
nuptias. et deinitus quosdam
iam quasi setriros expellet fo¬
ras: et orum que ad exemplum
penttentis filii redire ipsa non
poterat uel nolebat. querit et
inuenit. Et inuentam suis
humeris reportat. Multum er¬
rando laborauerat. Ut auttem
doccarnus in sanctos quoq cã¬
dere posse inuidiam. et soli
deo puram clementiam dere¬
linqrii. filioꝵ zebedei considere¬
mus exemplum: pro quibus
cum mater mota pietatis affet¬
tri. nimis grandia postulasset:

Expanded text:
uitiarum sapientiae et scientiae dei, quam inscrutabilia iudicia eius et inuestigabiles uiae eius! et alibi: ex parte cognoscimus et ex parte prophetamus, et: nunc per speculum uidemus in aenigmate, et ad Romanos: miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huius? ex quibus omnibus edocemur dei soqui solem suum oriri facit super justos et injustos: dat pluviam serotinam et matutinam, merentibus pariter et non merentibus; qui de vicis, angulnuptias, et deintus quosdam jam quasi securos expellit foas et ouem, quae ad exemplum filii paenitentis redire ipsa non poterat uel nolebat, quaerit et inuenit et inuentam suis umeris reportat. multum enim errando laborauerat. Ut autem doceamur in sanctos quoque cadere posse inuidiam et soli deo puram clementiam derelinqui, filiorum Zebedei consideremus exemplum, pro quibus cum mater mota pietatis affectu nimis grandia postulasset,
Abbreviated transcription (Latin):
cem que er fide est: esrael autẽ
legem iusticie sestando. ad
legem iusticie non ꝑuente:
Quare: Quia non ex fide:
sea quasi ex oꝑib legis. Pocest
ergo et ex cius ꝑsona dici. qͥ
iuxta eumdem apłm in inis¬
ticia que ex lege est. sine rep̃¬
Ixnsione itersatus sit: luit
michi eudeaitur magis se iac¬
tare uideus qͣm uera dicere
ad exemplum illius phariset
diceritis.: deus gratias ago tͥ
quia non sum sicut cetcri ho¬
miuum. raptores. inuisti. ad¬
ulteri. sicut et hic publicanꝰ
Dro te. nonne tibi uidetur
ea qrte ille de puiblecano dixe¬
rat. dicere iste de fratre: Hic
qrii comedit onmera substan¬
tiam sitara inuens cum mere¬
tricib : ad id quod att man¬
datum tuum numqͣm pret̃¬
iui: patris sermo non congret
it. son enim confirmauit
uera esse que dixerat filitis:
sed irascentem alia ratione
es serꝑ. Numquid ait. bene
quidem dicid: et feristi enne¬
ta que rasseram: Sea mecũ
es inquit. Semꝑ mecunt es.
lege qua stringeris. Mecũ

Expanded text:
tem, quae ex fide est; Israhel uero legem iustitiae ad legem iustitiae non peruenit. quare? quia non ex fide, sed quasi ex operibus legis. potest ergo et ex eius persona dici, qui iuxta eundem apostolum in iustitia, quae ex lege est, sine reprehensione uersatus sit, licet mihi uideatur magis se iactare Iudaeus quam uera dicere ad exempdicentis: « Deus gratias ago tibi, quia non sum sicut caeteri homines, raptores, injusti, adulteri, sicut et hic Publicanus » . Oro te, nonne tibea, quae ille de publicano dixerat, dicere iste de fratre: hic, qui comedit omnem substantiam suam uiuens cum meretricibus? ad id autem, quod ait: mandatum tuum numquam praeteriuit: non enim confirmavit vera esse quae dixerat filius, sed irascentem alia ratione mecum es. » Numquid, ait, bene quidem dicis, et fecisti cuncta quae jusseram? Sed mecum es, inquit, semper. Mecum es lege qua stringeris: mecum
Abbreviated transcription (Latin):
Uideamus autem: qualiter su
ꝑ sc̃o generaliter et peccatore. pos¬
sit parabola ista intelligi. Ee
de eeteris quin iusto conueni¬
anit: non ambigitur. Illud ẽ.
in quo legenti scrupulus com¬
mouetur: cur iustus saluti pec¬
catoris inuideat. et in rantum
iracundia repleatur: ut nec frĩs
ruscdia. nec patris precib. nec
totius iocunditate familie su¬
peretur. Ad quod breuiter respõ¬
dcmus: omnem mundi iustici¬
am. ad dei compairationem nõ
esse iusticiam. Quomodo enĩ
ex peccatis irłm sodoma iustifica¬
tur. non quo ipsa sit iusta. sed
quo maiorib delictis fiarit mi
nota delicta: ita et honunum
omnium unuiersa iusticia. nõ
est deo collata iusticia. Deniq
paulus qui dixerat. quotquot

Expanded text:
uideamus autem, quomodo super uideamus autem, quomodo super sancto generaliter et peccatore parabola ista possit intellegi. et de ceteris quin iusto conueniant, non ambigitur; illud est, in quo legenti scrupulus commouetur, cur iustus saluti peccatoris inuideat et in tantum iracundia repleatur, ut nec fratris misericordia nec patris precibus nec totius domus iocunditate superetur. ad quod breuiter respondebimus omnem mundi istius iustitiam ad dei conparationem non esse iustitiam. quomodo enim ex peccatis Hierusalem Sodoma iustificatur, non quo ipsa sit iusta, sed quo maioribus dnora delicta: ita et hominum omnium universa justitia non est Deo collata justitia. Denique Paulus qui dixerat: « Quotquot
Abbreviated transcription (Latin):
eius meditaretur die ac nocte:
scđm illum canonem quem
sepe exposuimus scripturarũ.
omnia non ad totum refcren¬
a esse. sed ad partem marimã.
ut ibi. Omnes declinauerunt:
simul inittiles facti sunt. Et
alibi. Omnes qui uencrunt
ante me: fures fuerunt et latͦ¬
nes. Et paulus ad coryrtthios.
Omnib inquit omnia factus
sum: ut omnes lucrifacerem.
esum uttuli cohortatur. Epu¬
lari nos oportet et gaudere: qm
hic frater tuus mortuus fuerat
et reuixit: ꝑterat et inuentus
est. Confidamus igitur ec nos
fucramus mortut per delicta.
Et hic quidem ipse filius reũ¬
atur. In suꝑiorib uero. in oue
scilicet et in dragina quod er¬
rarat affertur. et quod ꝑierat
inuerutur: eo similt tres para¬
bole finc clauduntur. dum et
in ista ponitur ꝑterat et inuẽ¬
tus est: utt intelligamus diũ¬
sis similitudinib de cadem pec¬
catoꝵ susceptione signatum.
Et hec quidem: et in ethinci ꝑ¬
sona dicta sirit. et iudet. Aliter.

Expanded text:
eius meditaretur die ac nocte, eius meditaretur die ac nocte, secundum illum canonem, quem saepe exposuimus, scripturarum \'omnia\' non ad totum referenda esse, sed ad partem maximam, ut ibi: omnes declinauerunt, simul inutiles facti sunt, et alibi: omnes, qui uenerunt ante me, fures fuerunt et latrones, et Paulus ad Corinthios: omnibus, inquit, omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem, esum uituli cohortatur. Epulari nos oportet et gaudere, quoniam hic frater tuus mortuus fuerat et reuixit, perierat et inuentus est. confidamus igitur et nos  qui fueramus mortui per delicta. et hic quidem ipse filius reuertitur; in superioribus uero, in oue scilicet et in dragma, quod errarat, adfertur et, quod perierat, inuenitur. et simili tres parabolae fine clauduntur, dum et in ista ponitur: perierat et inuentus est, ut intellegamus diuersis similitudinibus de eadem peccatorum susceptione signatum. Et haec quidem in ethnici persona dicta sint et Iudaei;
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce agnus dei: ecce qui collit
peccatum mundi. Et pater qui¬
dem quasi clemens et penitenti¬
am tribuens. te cohortatur ad
nitulum: non immolans he¬
dum. quemi stare scit a synis
et cum amicis tiuis spirttibus
ĩmundis. cuis carne saturri¬
diis: completo uatitinio. tu cõ¬
fregisti capitt draconis magni.
acdisti cum in escam ppiis cchy¬
opib. Cum autem filius tius
hic q̃ui comedit omntm scib¬
stantiam suam. uiucns cum
meretricib uenit: orcciaisti ui
tulum saginatum. Confitet᷑
et nunc israd: saginatum uitu¬
lum fuisse qui cesus est. Intelli¬
gunt uenisse xp̃m: sed rorquẽ¬
tur iniudia: et nolunt fratre
non ꝑcunte saluari. Ipse autẽ
dixit illi. fili tu mecrim ei semꝑ.
et omnia mea tua sunt. fulium
uocat: licet intrare uolentem.
Quomodo autem det omnia
urdeorum sunt: Numquidan¬
głi. throni. dominationes : ctt̾e¬
ꝙ uirtutes: Omnia ergo intel¬
ligamus: legem. ꝓpħas. eloquia
deuiua. Hec ei deatt. ⁊tc in lege

Expanded text:
ecce agnus dei, ecce, qui to llit ecce agnus dei, ecce, qui to llit peccata mundi. et pater quidem quasi clemens et paenitentiam tribuens te hortatur ad uitulum non immolans haedum, quem stare scit a sinistet cum amicis tuis, spiritibus inmundis, eius carne saturandus expleto uaticinio: tu confregisti capita draconis; dedisti eum escam populis Aethiopibus. Cum autem filius tuus hic, qui comedit omnem facultatem suam uiuens cum meretricibus, uenit, et occidisti ei uitulum saginatum. confitetur et nunc Israhel saginatum uitulum fuisse, qui caesus est; intellegunt uenisse Christum, sed torquentur inuidia et nolunt fratre non pereunte saluari. Ipse autem dixit illi: fili, tu mecum es semper et omnia mea tua sunt. filium uocat, licet intrare nolentem. quomodo autem dei omnia Iudaeorum sunt? numquid angeli, throni, dominationes ceteraeque uirtutes? \'omnia\' ergo intellegamus legem, prophetas, eloquia diuina. haec ei dedit, ut in lege
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc romano imꝑio subtace¬
mus: non ꝓpħa. non sacerdos.
non iuistus quisqͣm immolatꝰ
est nobis: et pro luxurioso filio
id est pro gentib pro peccatori¬
sus sangnis elfusus est. Cũq
merentib minora non dederis.
in mertui maiora tribuisti. Dũ¬
qͣm michi dedisti hedum: ut
cum amicis mets epularer. Er¬
ras israel. Dic potius: urotecũ
eptilarer. Aut potest tibi esse ali¬
qua iocunditas: nisi patre retũ
celebrante conuiuium. Saltẽ
exemplo docere presenti: reuerso
iuniore filio. et pater letatur et
puert. Manducerus ait et epu¬
lemur: non manducate et epu¬
lamira. Ait uuea mente qua uz¬
uides fratri. qua a patris recedis
aspectu. et semꝑ in agro es: tunc
quoq uis absente patre mnire
conuiuium. Numqͣm dedilti
ora dat mumera. Habes uitulũ¬
saginatum immolatum: ingre¬
aere manduca cum fratre. Quid
hedum queris ÷ cui agnus est
missus: Et ne simules te nel¬
cire quod missus est: iohannes
tibi cum in heremo monstrat.

Expanded text:
adhuc Romano imperio subiaceadhuc Romano imperio subiacemus. non propheta, non sacerdos, non iustus quisquam immolatus est nobis, et pro luxurioso filio, id est pro gentibus, pro peccatorisus sanguis effusus est; cumque merentibus minora non dederis, inmeritis maiora tribuisti. numquam dedisti mihi haedum, ut cum amicis meis epularer\'. erras, Israhel; dic potius: \'ut tecum epularer\'. aut potest tibi aliqua esse iocunditas nisi patre tecum celebrante conuiuium? saltem exemplo docere praesenti. reuerso filio iuniore et pater laetatur et pueri. manducemus, ait, et epulemur, non \'manducate et epulamini\'. at tu ea mente, qua inuides fratri, qua a patris recedis aspectu et semper in agro es, nunc quoque uis absente eo inire conuiuium. numquam dedisti ora dat munera. habes uitulum immolatum: ingredere, manduca cum fratre. quid haedum quaeris, cui agnus est missus? et, ne simules te nescire, quod missus est, Iohannes tibi eum in heremo demonstrat:
Abbreviated transcription (Latin):
iquitates eoꝵ. et in flagellis ĩ¬
ustictas coꝵ: miscdĩam autẽ
meam non auferam ab ets. Qͦ
restimonio et id in quo filius
senior głatur. falsum esse con¬
uincitur: dum in iudiciis dĩ¬
non ambulat. et eius manda¬
ta non facit. Et quomodo ista
non faciens cum patre semꝑ fu¬
erit edoctm̃: dum pectans uisi¬
tatur in uirga. et iustrato mile¬
ricordia non negatur: Nec mi¬
randum. patri eum ausum fu¬
ille meritiri. qui fratri potuit¬
inuidere: maxime cum in die
iudicii quidam impudenti
mentiantur: Nonne in nomĩe
tuo comedimus eobibimus:
uero sit et omnia mea tua sũt:
suo loco congruentius explica¬
bitur. Et numqͣm dedisti mͥ
hedum: ito cũ. amicis meis. epu¬
larer. Tartcus inquit israel sari¬
guus effusus est: tot hominũ
cesa sunt milta: ec nullus eoꝵ
Ipse iouas qui placuit in con¬
spectu tuo: et nuꝑ machabei. qui
ꝓ tua hereditate pugnabant. cõ¬
tra fas scĩtatis. hostiam gladiis
interempti sunt: eo nullus no
bis cruor. redatc libertatem. Ecce

Expanded text:
iquitates eorum et in flagellis iniustitias eorum; misericordiam autem meam non auferam ab eo\'. quo testimonio et id, in quo filius senior gloriatur, falsum esse conuincitur, dum in dei iudiciis non ambulauit et eius mandata non fecit. et, quomodo ista non faciens cum patre semper fuerit, edocemur: dum peccans uisitatur in uirga et uisitato misericordia non negatur. nec mirandum est patri eum ausum fuisse mentiri, qui fratri potuit.inuidere, maxime cum in die iudicii quidam inpudentius mentiantur: \'nonne in nomine tuo comedimus et bibimus uero sit: et omnia mea tua sunt, suo loco, congruentius explicabitur. Et numquam dedisti mihi haedum, ut cum amicis meis epularer. \'tantus\', inquit Israhel, \'sanguis effusus est, tot hominum caesa sunt milia, et nullus eorum ipse Iosias, qui placuit in conspectu tuo, et nuper Macchabaei, qui pro tua hereditate pugnabant, contra fas sanctitatis hostium gladiis interempti sunt, et nullus cruor nobis reddidit libertatem: ecce
Abbreviated transcription (Latin):
quod d̃s mundauit tu ne com¬
mune dixeris.
ur detis loquitur ad abra¬
ham. quod quarta progenie
filii israel essent de egypto reũ¬
suri: et postea moyses scripsit.
quirita autem progenie exie¬
runt filis israel de terra egyp¬
ti: quod utiq ruisi exponatur
uidetur elle contrarium.
ur abraham signũ¬
uir iustus et deo carus non il¬
li cut uoluit: sed cin noluit

Expanded text:
Quod Deus mundavit, tu comQuod Deus mundavit, tu commune ne dixeris? III. Cur Deus loquitur ad Abraham, quod quarta progenie filii Israel essent de Aegypto reversuri, et postea Moyses scribit: Quinta autem progenie exierunt filii Israel de terra Aegypti? quod utiquvidetur esse contrarium. Cur Abraham signaac justus et Deo carus, non illi cui voluit, sed cui noluit
Abbreviated transcription (Latin):
Nam cum ideirco ut ait pretipu¬
us orator homines a bestis diffe¬
ramus quod loqui possumus:
quia laude dignus est.qui iri
ea re ceteros scꝑat. ir qua homi¬
nes bestias antecellunt: Accing̾e
igtuie. et michi que subietba
sunt edissere. seruans utrobiq
moderarien: ut nec ꝓpostta solu¬
tionem desiderent. nec epłe bre¬
uitatera. fateor quippe tibi. cos
tis dederas. ideo non liberiter lego:
tur: et raro de nr̃o dogrnate dis¬
pittant. Quo fit ut et legenti fas¬
tidium generet longitudo: et
si qua bretua sunit scolasticis
magis sint apta qͣm nobis: de
metris et regionum situ. et phy¬
losophis despittantes ud sibi
uult quod in genesi scriptum
est: omnis qui occiderit cayn
septem undictas soluet.
Si orania deus fecit bora
ualde: quare ad noe de muni¬
dis et immundis animalibus
precipit. cum ĩmundum bonũ
tamerto.post uissionem que pe¬
tro fuerat ostensa diceriti. absit
dum numqͣm introuit in os
meum: uox de celo responderit.

Expanded text:
Nam cum idcirco, ut ait praecipuNam cum idcirco, ut ait praecipuus orator, homines a bestiis differamus, quod loqui possumus: qua laude dignus est, qui in ea re caeteros superat, in qua homines bestias antecellunt? Accingere igitur, et mihi quae subjecta sunt dissere, servans utrobique moderamen, ut nec proposita solutionem desiderent, nec epistola brevitatem. Fateor quippe tibi, eos tii dederas libros, ideo non libenter lego,  tenduntur, et raro de nostro dogmate disputant: quo fit, ut et legenti fastidium generet longitudo; et si qua brevia sunt, scholasticis magis sint apta, quam nobis, de metris, et regionum situ et philosophis disputantia. I. Quid sibi vult quod in Genesi scriptum est: Omnis qui occiderit Cain, septem vindictas exsolvet? II. Si omnia Deus fecit bona valde, quare Noe de mundis et immundis animalibus praecepit, cum immundum nihil tamento, post visionem, quae Petro fuerat ostensa dicenti: Absit Ddum numquam introivit in os meum, vox de coelo responderit:
Abbreviated transcription (Latin):
tamur. et minora ꝑ derites.
ormuentem
te et lorigo Dam
legentem potius qͣm
scribentent. questiuntulis ad
te missis excitare disposui: nõ
quo et legere non debeas: hoc
enim ueluti chotidiario cybo
alit᷑ et prriguescit oratio: sed
quod lectioris fructus sit iste.
si stribas. Itaq qm ed heri tabel¬
lario ad me remislo. nullas te
iam epulas habere dixisti. excep¬
tis his quas aliquando in here¬
mo dictaueras. quasq tota aui¬
ditate legi atq descripsi: et ul¬
tro pollicitus el. te furtiuis noc¬
tium oꝑib aliqua si uellem pꝰ¬
se dictare: libenter accipio ab
offerente.quod rogare uolue¬
rara eciam si negasses. Neq: ue¬
ro ullam puto digniorem dis¬
putatiorais nr̃e confabulatio
rier. quam si de scripturis ser¬
mocinemur inter nos: id est ut
ego interrogerr. tu respondeas.
Qua uita rachil in hac puto¬
luce tocundius: quo anime pa¬
bulo orarua mella suꝑantur.
Qͣm duleta inquit ꝓpha guta
meo eloquia tua: suꝑ mel ori meo.

Expanded text:
tamur, etiam minora perdentes.tamur, etiam minora perdentes.ormientem te, et longo jam legentem potius, quam scribentem, quaestiunculis ad te missis excitare disposui: non quo et legere non debeas; hoc enim veluti quotidiano cibo alitur et pinguescit oratio: sed quod lectionis fructus sit iste, si scribas. Itaque quoniam et heri tabellario ad me remisso, nullas te jam epistolas habere dixisti, exceptis his, quas aliquando in heremo dictaveras, quasque tota aviditate legi atque descripsi; et ultro pollicitus es te furtivis noctium operis aliquas, si vellem, posse dictare; libenter accipio ab offerente, quod rogare volueram, etiam si negasses. Neque vero ullam puto digniorem disputationis nostrae confabulationem fore, quam si de Scripturis sermocinemur inter nos; id est, ut ego interrogem, tu respondeas. Qua vita nihil puto in hac luce jucundius; quo animae pabulo omnia mella superantur. Quam dulcia, inquit Propheta, gutturi meo eloquia tua, super mel ori meo.
Abbreviated transcription (Latin):
habeart:quia ubicumq cũ
hac litcera scribitur: aramalia
magis qͣm oꝑa scriptura signi¬
ficat. Iutra hunc igitur sen¬
sum. mycha cum ueste sater¬
dotali: cetera que ad saterdo¬
tem percinent ornamenta.
ꝑ theraphẏn fecisse monstra¬
tur. Quam uellem nurc tͥ
omnem habitum sacerdons
exponere: et ꝑ singulas uesti¬
um species diuiria ostendere
sacramenta. uerum quia et
in hoc ipso breuttatera eple̾ ex¬
cessimus. et iosephus ac philo
uiri dostissum iudcoꝵ. mutti¬
qr de nostris id latissime pro¬
sequiti sunt. quoꝵ uit aiunt
uoce audies me. de cetero que ue
ut si quid forte nesciraus. sine
teste sirie uidice infida aure
moriatur. Nos ut scis hebrei
sermonis lectione deceriti. inĩa¬
tina lirigua rubiginem obdu¬
ximus: in tantum ut loquen¬
tib quoq nobis. stridor quidã
uon latinus ꝑstrepat. unde
sibile habueramus. amuisimꝰ:
nec scientiam qͣra uolebaraus
consequitu sumus: ysopi tã¬
nas fabulam.dura magna sec¬

Expanded text:
habeant, quia, ubicumque cum habeant, quia, ubicumque cum hac littera scribuntur, animalia magis quam opera significant. iuxta hunc igitur sensum et Micha cum ueste sacerdotali cetera quoque, quae ad sacerdotale pertinent ornamentum, per teraphim fecisse monstratur. Quam uellem nunc tibi omnem habitum sacerdotis exponere et per singulas uestium species diuina ostendere sacramenta! uerum, quia et in hoc ipso breuitatem epistulae excessimus et Iosephus ac Philo, uiri doctissimi Iudaeorum, multique de nostris id latissime persecuti sunt, coram uiua, ut aiunt, uoce audies me. aeque, quae de ut, si quid forte nescimus, sine teste, sine iudice in fida aure moriatur. nos, ut scis, Hebraici sermonis lectione detenti in Latina lingua rubiginem obduximus in tantum, ut loquentibus quoque nobis stridor quidam non Latinus interstrepat. unde sibile habueramus, amisimus nec scientiam, quam uolebamus, consecuti sumus — Aesopici canis fabula —, dum magna sec
Abbreviated transcription (Latin):
et non iecur capraꝵ sicut nt̃i
coclices habent. sed puluillus
de caprarur pelle consittus:
qui intonsis pilis caput inuo¬
litt in lesto hominis merti¬
retur. ut autter utriusq ser¬
monis pariter explicemus ue¬
ritatem: in olee comnunat᷑
dñs se a pplõ forracarte. om̃es
gr̃as ablaturum dicers. quia
diebus multis sedebunt filiz
israel sine rege et principe.
line sacrificio et sine altari
nifestationibus in hebreo ha¬
betur. et sine ephod et sine the¬
raphyn. sicrit theodotiori et
syminachus tnstulerurte. Ex
quo intelligimus in ephod.iu
xca lxͣc. quoq qui sensum ma¬
gis qͣm uerbum interpretati
sunt. sacerdotim sigraficati:
in theraphyn quoq id est sig
nificationib nel figuris. uaria
oꝑa que theraphyn uocantur.
intelligi. Nam et in exodo et¬
in multis locis ubi describun¬
tur uestes plumaria arte cõ¬
texte: opus Mhyrbin id est
uariura atq depictum factũ
esse describitur: ita tamen ut
uau. luteram thyrubynnõ

Expanded text:
et non \'iecur caprarum\', ut nostri et non \'iecur caprarum\', ut nostri codices habent, sed \'puluillus de caprarum pelle consutus\', qui intonsis pilis caput inuoluti in lectulo hominis mentiretur. ut autem utriusque sermonis pariter explicem ueritatem, in Osee comminatur deus se a populo fornicante omnes gratias ablaturum dicens: quia diebus multis sedebunt filii, Israhel sine rege et sine principe et sine sacrificio et sine altari nifestationibus\' in Hebraeo habetur \'sine ephod et sine teraphim\', sicut Theodotion quoque et Symmachus transtulerunt. ex quo intellegimus in ephod iuaginta quoque, qui sensum magis, quam verba interpretati sunt, sacerdotium interpretari; in Theraphim vero, id est, figurationibus vel figuris, varia opera, quae Theraphim vocantur, intelligi. Nam et in Exodo erisque locis, ubi describuntur uestes plumaria arte contextae, \'opus cherubim\', id est \'uarium atque depictum\', factum esse describitur, ita tamen, ut uau litteram cherubim non
Abbreviated transcription (Latin):
tes ephod lineum portasse re¬
feruntur: qm̃ sacerdos magnꝰ
soliis habebat liceritiam ephod
non lineo uestiendi: uerum
ut scriptura commemorat
auro. iacincto. purpura coc¬
tinc. byssoq contextum. Ce¬
deri habebant ephod non illa
uarretate distinctum ex duo¬
detim lapidib ornatum. qui
ir humero utroq residebat:
sed lincur et simplex. et toto
candore purislimum. Uerũ
quia supra promiseram me
si spacium dictandi fusset
de theraphyri quoq breuiter
disserturum: nec quisqͣra in¬
terim interpellator aduenit:
sctto therapł yn ab aquila mor¬
fomata interpretari: quas nos
signras siue figurationes possu¬
mus dicere. Nam et in eo loco qͣn¬
do misit caul nuntios ut acu¬
pcrenit dauid. et responderunt
uexari illum grauiter: et mi¬
sit rursum dicens. afferte illũ
in lestum ad ine. et occidam etĩ:
et uenerunt nuntu. et ecce
cenotaphia in lecto: pro cenota¬
phia in hebreo theraphẏri.
il est marfomata posita sunt:

Expanded text:
tes ephod lineum portasse retes ephod lineum portasse referuntur, quoniam sacerdos magnus solus habebat licentiam ephod non lineo uestiendi, uerum, ut scriptura commemorat, auro, hyacintho, purpura, coccino byssoque contexto. ceteri habebant ephod, non illa uero uarietate distinctum et duodecim lapidibus ornatum, qui in humero utroque residebant, sed lineum et simplex et toto candore purissimum. Verum, quia supra promiseram me, si spatium dictandi ! fuisset, de teraphim quoque breuiter disserturum nec quisquam interim interpellator aduenit, scito teraphim ab Aquila μορφώματα interpretari, quas nos \'figuras\' siue \'figurationes\' possumus dicere. nam et in eo loco, quando misit Saul nuntios, ut accipiant Dauid, et responderunt uexari illum grauiter et misit rursum dicens: adferte illum in lecto ad me, ut occidam eum. et uenerunt nuntii, et ecce cenotaphia in lecto, pro \'cenotaphia\' in Hebraeo teraphim, id est μορφώματα, posita sunt,