comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tremum ꝓpħas habuit. & ex
posteriore fideles ex hebreis:
fideles ex gentib. ac postmodũ
hebreorum omnes reliquias
colligit: orientalis uia. tres
hinc & tres inde thalamos
habere memoratur Sed hoc
quoque non inconuententer
accipimus : sitres ẽẽ. ordines
in ueceri. siuue in nouo testam̃¬
to: alius est ordo p̃dicantium.
alius continentium. atq aliꝰ
bonorum con iugatorum. Unde
& isdem ꝓpħa insuperiori par¬
te : tres uiros liberatos uidit
noe. danihel & iob Inquib
ui delicet tribus p̃dicatores.
continentes atque coniugati
fignati sunt: Nam noe archã
in undis rexit : atq ideo figurã
rectorum tenuit. Dani hel in
aula regia abstinentie dedit᷑
fuit. & ilcirco uitam continen¬
tium signauit: Iob uero in con¬
iugio positus. & curam domus
ꝓpriȩ exercens placuit : ꝑ quẽ
digne bonorum coniuigatorũ
ordo figuratur: Iuia ergo etiã
ante mediatoris aduentum &
p̃dicatores & continentes. acboni

Expanded text:
tremum prophetas habuit, et ex tremum prophetas habuit, et ex posteriori fideles ex Hebraeis, fideles ex gentibus ac postmodum Hebraeorum omnes reliquias collegit, orientalis via tres hinc et tres inde thalamos habere memoratur. Sed hoc quoque non inconvenienter accepimus, si tres esse ordines in veteri, seu in novo testamento, alius est ordo praedicantium, alius continentium, atque alius bonorum conjugum. Unde et idem propheta in superiori parte tres viros liberatos vidit: Noe, Daniel et Job ; in quibus videlicet tribus praedicatores, continentes et conjugati signati sunt. Nam Noe arcam in undis rexit, atque ideo figuram rectorum tenuit . Daniel in aula regia abstinentiae deditus fuit, et idcirco vitam continentium signavit . Job vero in conjugio positus, et curam domus propriae exercens, placuit Deo, per quem digne bonorum conjugum ordo figuratur . Quia ergo etiam ante Mediatoris adventum, et praedicatores, et continentes, ac boni
Abbreviated transcription (Latin):
ergo orientalem treshinc. et
tres inde sunt thalami: quia
dum intes ueceres & nouos
Patres dominus incarnari
dignatus est : quasi in medio
chalamorum uia orientalis
apparuit Qui thalami adue
ad uirtates ȩlectorum eundẽ
numerum referamus : tres
sunt uirtutes sine quib is qͥ
aliquid operari iam potest
saluari non potest: uidelicet
sides. spes. karitas. Et qr eadẽ
patrib que in nouis doctorib
suit: uxta orientalem uiam
tres hinc. & tres inde thalami
describuntur: uel certe quod
tres patrum ueterũ distinctiones
fuerunt : tres quoq nouorum
sub gratia sequuntur. Vetus
quippe populus habuit patres
ante legem: deinde in lege: et
post modum ꝓphetas In nouo
autem populo prius hebreorũ
primitiẽ crediderunt post mo-¬
dum plenitudo gentium in fide
secuta est. Ac deinde in fine secłi
hebreorum reliquiȩ saluantus:
Quia ergo incarnatio domini
& ex superiori parte patres ante
legem. patres in lege.atq ad ex-¬

Expanded text:
ergo 1344 Orientalem tres hinc et ergo 1344 Orientalem tres hinc et tres inde sunt thalami, quia dum inter veteres et novos patres Dominus incarnari dignatus est, quasi in medio thalamorum via Orientalis apparuit, qui thalami ad vead virtutes electorum eumdem numerum referamus, tres sunt virtutes, sine quibus is qui aliquid operari jam potest, salvari non potest, videlicet fides, spes, charitas. Et quia eadem patribfuit, juxta orientalem viam tres hinc et tres inde thalami describuntur: vel certe quia tres patrum veterum distinctiones fuerunt, tres quoque novorum sub gratia sequuntur. Vetus quippe populus habuit patres ante legem ac deinde in lege, et postmodum prophetas: in novo autem populo prius Hebraeorum primitiae crediderunt, postmodum plenitudo gentium in fide secuta est, ac deinde in fine saeculi Hebraeorum reliquiae salvantur. . Quia ergo incarnatio Domini, et ex superiori parte patres ante legem, patres in lege, atque ad ex
Abbreviated transcription (Latin):
duobus cubitis mensuratur
Diue igitur doctor seu sacrum
eloquium. uel certe fides porte
nomine signetur: in mensura
utriusq cubiti karitas non
inconuenieter accipitur . quia¬
& ille uera p̃dicat: qui dĩ ac ꝓ¬
ximi amorem docet Et ipsa
est certascientia : quam cari¬
tas edificat. Et fides robusta
est: quȩ se indilectione dĩ ac
ꝓximi exercet. Dequit᷑¬
orro thalami portȩ: ad uã¬
F orientalem tres hine. & tres
inde. & mensura una trium.
Quid thalami quid uia orien¬
talis designet: iam superius
cdiximus nec replicare ea latiꝰ
necessarium putamus Sed
querendum nobis est: quid ẽ
quod dicitur. tres hinc & tres
inde. Thalami quippe iuxta
uiam orientalem sunnt. corda
feruentium iamore dĩ Et
siue hi qui electi in testamento
secuti sunt : nimirum constat
quia omnes ex amore trinita¬
tis accensi sunt. Neque enim
uere dm̃ diligerent: si eiusdẽ
trinitatis quȩdeus ẽ. gratiam
non accepissent. Iuxta uiam

Expanded text:
duobus cubitis mensuratur. duobus cubitis mensuratur. Sive igitur doctor, seu sacrum eloquium, vel certe fides portae nomine signetur, in mensura utriusque cubiti charitas non inconvenienter accipitur, quam ille vere praedicat qui Dei ac proximi amorem docet; et ipsa est certa scientia, quam charitas aedificat; et fides robusta est, quae se in dilectione Dei ac proximi exercet. Sequitorro thalami portae ad viam Orientalem, tres hinc, et tres inde, et mensura una trium. 4. Quid thalami, quid via Orientalis designet, jam superius diximus , nec replicare ea latius necessarium putamus. Sed quaerendum nobis est quid est quod dicitur, Tres hinc, et tres inde. Thalami quippe juxta viam Orientalem sunt corda ferventium in amore Dei. Et sive hi qui electi in testamento stamento novo secuti sunt, nimirum constat quia omnes ex amore Trinitatis accensi sunt. Neque enim vere Deum diligerent, si ejusdem Trinitatis, quae Deus est, gratiam non accepissent. Juxta viam
Abbreviated transcription (Latin):
nrã inhereant᷑ hec ꝑ internum
desiderium cotidie imflammat.
Et hoc ipsum eius minare est.
ad suum nos amorem incessant̃
iaccendere Nec cum nos uicissĩ
dilexerimus. mente in hoc exilio
remaneamus Ne quies huius
uiȩ sic placeat: ut ad obliuonẽ
patriȩ ꝑducat Nec delectata mens in¬
ꝓsperis corpeat : unde domini
sui flagella ꝑtimescat Ut nob̃
omne quod nos in secło delecta¬
bat amarescat: et illud incen¬
dium surgat in animo quod
nos semꝑ ad celeste desiderium
inquietet & excitet atq ut it a
dicam delectabiliter mordeat
suauiter cruciet. hilariter cons¬
tristet. Puer ergo nos paruulus¬
nos minat: qualis qui paulo
minus quam angłi minorat᷑
est: ꝑ caritatem quam nobis
tribuit in hoc nos mundomen¬
tem figere non ꝑmicoit: Bis
tinctus itaq in nobis coccus¬
omnium cum ipsis quos diligi¬
mus festinamtis. Si igit᷑ uita
nr̃a de ꝑfecta caritatebis tin-¬
guitur : frons in nobis portae

Expanded text:
nostra inhaereant, haec per internum nostra inhaereant, haec per internum desiderium quotidie inflammat. Et hoc ipsum ejus minare est ad suum nos amorem incessanter accendere, ne cum nos vicissim diligimus, mente in hoc exsilio remaneamus, ne quies hujus vitae sic placeat, ut ad oblivionem patriae perducat, ne delectata mens prosperis torpeat. Unde et donis suis flagella permiscet, ut nobis omne quod nos in saeculo delectabat amarescat, et illud incendium surgat in animo quod nos semper ad coeleste desiderium inquietet, excitet, atque, ut ita dicam, delectabiliter mordeat, suaviter cruciet, hilariter contristet. Puer ergo nos parvulus minat, quia is qui paulo minus quam angeli minoratus est per charitatem quam nobis tribuit, in hoc nos mundo mentem figere non permittit. Bis tinctus itaqomnium cum ipsis quos diligimus festinamus. Si igitur vita nostra de perfecta charitate bis tingitur, frons in nobis portae
Abbreviated transcription (Latin):
qui se despicit & peccatorem
fatetur humiliari consentit
Quia & is qui ꝑ contricum cor
ad cotidianum se dõ sacrifi¬
cium p̃parat. & alius qui tan¬
quam leo ex crudelitate seuie¬
bat: & alt̃ qui uelut ouis in¬
mnocentiȩ suȩ simplitatem
ꝑdurat: incaulis sc̃ȩ eccłie con-¬
uenerunt. Ecce qualis ẽ cari-¬
tas: quȩ ꝑ diuersitates men¬
tium. accenditur. concremat.
conflat. & quasi in unam auri
speciem reformat Sedieo
quod electi sic amant: ad illũ
necesse est ut festinent quem
et̾no gaudio incelis uidere me¬
reantur. Unus est & enim dñs
ac redemptor nr̃: qui & hic
electorum suorum corda ad
ununimitatem ligat. et ad
suꝑnum amorem ꝑ int̾na desi¬
deria semꝑstimulat Cnde &
illic subditur Et puer par¬
paruulus nunabit eos Quis iste
est puer paruulus. nisi idem de¬
quoscriptun est. puer natus ẽ
nobis filius datus est nobis:
quisimul habitantes minat :
quia ne in trenis reb corcla

Expanded text:
qui se despicit ac peccatorem qui se despicit ac peccatorem fatetur humiliari consentit. quia et is qui per contritum cor ad quotidianum se Deo sacrificium praeparat; et alius qui tanquam leo ex crudelitate saeviebat; et alter, qui velut ovis innocentiae suae simplicitate perdurat, in caulis sanctae Ecclesiae convenerunt. Ecce qualis est charitas, quae diversitates mentium accendit, concremat, conflat, et quasi in unam auri speciem reformat. Sed in eo quod se electi sic amant, ad illum necesse est ut festinent, quem aeterno gaudio in coelis videre mereantur. Unus est etenim Dominus ac Redemptor noster, qui et hic electorum suorum corda ad unanimitatem ligat, et ad supernum amorem per interna desideria semper stimulat. Unde et illic subditur: Et puer parvulus minabit eos . Quis iste est puer parvulus, nisi de quo scriptum est: Puer natus est nobis, filius datus est nobis ? Qui simul habitantes minat, quia ne in terrenis rebus corda
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quisquis sic amat dm̃ uit
commissi sibi ꝓximi curam
relinquat. ad huc meo semel
coccus tinctus est. Et quisquis
sic amat ꝓximum ut minuat
desiderium quod flagrare de¬
bet ad h̃: non est ad huc in
eo color tinture geminatus:
Debemus ergo & amare eos cũ
quib uiuimus: & ad illum
totis desideriis anhelare iN
quo ueracit̃ uiuamus: Ecce
& enim ad fidem atq ad au-¬
diendum uerbum omniptis
dñi. nos qui religioso induti
habitu uidemur: ex cliuersa
mundi qualitate conuenimꝰ.
atq ex dissimilibus iniquitatib
in sc̃ȩ eccłẽ concordia congrega-¬
ti sumus. Ita ut etiam patent̃
factum ẽẽ uideatur quod de
ꝓmissione eccłiȩ ꝑ ysaram
dicitur Habitabit lupus
cum agno: & pardus cũ hedo
cubabit: Nam ꝑ scẽ caritatis
uuscera lupus cum agnohabi¬
tat: quia hi qui in seculo rap¬
tores fuerunt cum mansuetis
ac mitib in pace quiescunt
Et pardus cumhedo accubat:
quia his qui peecatorum suoꝵ
maculis uarius fuit cum eo

Expanded text:
Nam quisquis sic amat Deum, ut Nam quisquis sic amat Deum, ut commissi sibi proximi curam relinquat, adhuc in eo coccus semel tinctus est. Et quisquis sic amat proximum, ut imminuat desiderium quo flagrare debet ad Deum, non est adhuc in eo color tincturae geminatus. Debemus ergo et amare eos cum quibus vivimus, et ad illum totis desideriis anhelare in quo veraciter vivamus. Ecce etenim ad fidem atque ad audiendum verbum omnipotentis Domini nos qui religioso induti habitu videmur, ex diversa mundi qualitate convenimus, atque ex dissimilibus iniquitatibus in sanctae Ecclesiae concordiam congregati sumus, ita ut jam patenter factum esse videatur quod de promissione Ecclesiae per Isaiam dicitur: Habitabitcum agno, et pardus cum haedo accubabit . Nam in sanctae charitatis viscera lupus cum agno habitat, quia hi qui in saeculo raptores fueac mitibus in pace conquiescunt. Et pardus cum haedo accubat, quia is qui peccatorum suorum maculis varius fuit, cum eo
Abbreviated transcription (Latin):
mi deuota mente tenuerit:
Onde & subdit᷑. Et frontem
eius duob cubitis frons& enĩ
porte ẽ. bonum mer itum
uite p̃sentis Sicut & enim
uestibulam intrinsecus ȩt̃na
requies debet intelligi: ita
ꝑ frontem portȩ necesse ẽ: qͣli¬
tatem uisibilis uite signari.
frons ergo portȩ duob cubitis
mensuratur : quia quisquis
hic dilectionem dĩ & ꝓximi
seruare studuerit ipse ad
et̾nitatis atrium ꝑtingit
Gita igitur nr̃a ut duobus¬
sit cubitis mensurata tendi
quotidie ꝑ caritatem deb&
in amorem dĩ simul & ꝓxi-¬
mi Non est enim caritas uera:
si minus aduob cubitis ha-¬
habet: Vnde morses cum ꝑ
colores uestium electorum
uirtutes ex primeret: in or¬
namento pontificis bis tin¬
ctum coccum iub& adhiberi
Quid namq ꝑcoccum nisi ha¬
ritas designatur que semꝑ
ꝑ flammam amoris accendit᷑.
Ded coccus bis tinguit᷑ qͣndo
non solum ex amore dĩ. sed etiã
ꝓximi nr̃a caritas inflammat᷑

Expanded text:
mi devota mente tenuerit. mi devota mente tenuerit. Unde et subditur: Et frontem ejus duobus cubitis. Frons etenim portae est bonum meritum vitae praesentis. Sicut enim vestibulum intrinsecus aeterna requies debet intelligi, ita per frontem portae necesse est qualitatem visibilis vitae signari. Frons ergo portae duobus cubitis mensuratur, quia quisquis hic dilectionem Dei et proximi servare studuerit, ipse ad aeternitatis atrium pertinget. Vita igitur nostra ut duobus cubitis sit mensurata, tendi quotidie per charitatem debet in amorem Dei simul et proximi. Non est enim charitas vera, si minus a duobus cubitis habet. Unde Moyses cum per colores vestium, electorum virtutes exprimeret, in ornamento pontificis bis tinctum coccum jubet adhiberi . Quid namque per coccum nisi charitas designatur, quae semper per flammam amoris accenditur? Sed coccus bis tingitur, quando non solum ex amore Dei, sed etiam proximi nostra charitas inflammatur.
Abbreviated transcription (Latin):
cruciatur Sed sabbato quasi
insepulchro quiescimus: quia
sequiem anime post corpus in-¬
uenimus. Dominico uero die
ui delicet a passione tertio. a
conditione ut diximus octauo:
iam corpore a morte resurgim
ut in gła amme etiam cũ car-¬
ne gaudeamus Quod ergo
mire saluator nr̃ fecit inse. hoc
ueraciter signauit in nob̾ Vt
nos & dolor in sexta: & requies
inseptima: & gloria excipiat
in octaua Hinc ꝑ salomonem
dicitur Da partem septem
nec non & octo: quia ignoras
quid mali futurum sit super
terram: Partem & enimsimul
septem & octo damus. quan¬
do sic eaquȩ septem diebus
euoluntur disponimus: ut
ꝑhec ad bona eternatieniamꝰ.
Ot dum modo caute agitũr:
Postmodum uenientis trem̃di
udicii ira deuitetur: Octo itaq
cubitis uestibulum mensu-¬
rat᷑ intrinsecus. quia ꝑ lucem
quȩ post septem dies sequitus :
latitudo nob̃ ȩtñitatis aperit᷑
Ded nemo ad illam uenit: nisi
qui hic dilectionem dĩ & ꝓxi¬

Expanded text:
cruciatur. Sed Sabbato quasi cruciatur. Sed Sabbato quasi in sepulcro quiescimus, quia requiem animae post corpus invenimus. Dominico vero die, videlicet a passione tertio, a conditione ut diximus octavo, jam corpore a morte resurgimus, et in gloria animae etiam cum carne gaudebimus. Quod ergo mire Salvator noster fecit in se, hoc veraciter signavit in nobis, ut nos et dolor in sexta, et requies in septima, et gloria excipiat in octava. Hinc per Salomonem dicitur: Da partem septem, necnon et octo, quia igquid mali futurum sit super terram . » Partem etenim simul septem et octo damus quando sic ea quae septem diebus evolvuntur, disponimus, ut per haec ad bona aeterna veniamus: ut dum modo caute agitur, postmodum venientes tremendi judicii ira devitetur. Octo itaque cubitis vestibulum mensuratur intrinsecus quia per lucem quae post septem dies sequitur, latitudo nobis aeternitatis aperitur. Sed nemo ad illam venit nisi qui hic dilectionem Dei ac proxi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃misit titulum dicens In
finem psalmus dauid poctaua
Ut enim quam octauam dice¬
ret demonstraret : diemillam
tremendi terroris. in psalma
incoactione secutus ẽ. dicens
Domine ne in ira tua arguas me
neq infurore tud corripias me
Modo enim quisquis ꝑ flagella
corripitur & correptionib em̃¬
datur: In mansuetudine cor-¬
ripitur: non inira: Indistricto
autem illo examine. omnis ar-¬
gutio atq correptio furor &
ira est. quia uenia post correp-¬
tionem non ẽ. Huiꝰ octonarui
numeri causa est: quod post
sabbatum uoluit dñs a morte
resurgere Dies quippe dominicꝰ
qui tercius est a morte dnĩca
a conditione dierum mimerat
octauus: quia septimũ sequit᷑.
Vndẽ & ipsa uera redeptoris
nrĩ passio. & uera resurrectio
figurauit. aliquid de suo cor¬
pore indieb passionis sue
Sexta enim feria passus est
sabbato quieuit insepulchro
Dominico autem resurrexit ã
morte Presens & enim uita
nobis adhuc sexta ẽ. feria: qr

Expanded text:
praemisit titulum, dicens: In praemisit titulum, dicens: In finem Psalmus David pro octava . Ut enim quam octavam diceret demonstraret diem illam tremendi terroris, in Psalmi inchoatione secutus est, dicens: Domine, ne in ira tua arguas me, neque in furore tuo corripias me . Modo enim quisquis per flagella corripitur, et correptionibus emendatur, in mansuetudine corripitur, non in ira. In districto autem illo examine omnis argutio atque correptio furor et ira est, quia venia post correptionem non est. Hujus octonarii numeri causa est, quod post Sabbatum Dominus voluit a morte resurgere. Dies quippe Dominicus, qui tertius est a morte dominica, a conditione dierum numeratur octavus, quia septimum sequitur. Unde et ipsa vera Redemptoris nostri passio, et vera resurrectio, figuravit aliquid de suo corpore in diebus passionis suae. Sexta enim feria passus est, Sabbato quievit in sepulcro, Dominico autem die resurrexit a morte. Praesens etenim vita nobis adhuc sexta est feria, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis assumpserit̃. Propt̃
confessionis nr̃e angustiam :¬
ueritas dicit Intrate ꝑ angustã
portam.
Et cum se psalmista recipi in
latitudine gaudii et̾ni p̾sume-¬
sumeret: dicebat. O statuisti in
loco spacioso pedes meos. Ad
atrium ergo ꝑ portam tendit᷑.
quia ad latitudinem sollem¬
pnitatis ꝑtingitur ab angustia
confessionis. Illa itaq gaudia
quȩ apud dauid atria: apđ
iezechielem uestibulum intrin-
secus uocant᷑. Vnde & hoc ip¬
sum uestibrilum. octo cubitis
dicitur mensuratum Ibi
enim omnes recipiendi sunt .
qui hic & in exercitio operis
laborant. & ad etna gaudia
ꝑ comtem plationis grãm sus¬
pirant. Nec immertto men¬
sura uestibuli in octo cubitis
ponitur: quia septem dieb
uniuersum tempus euoluit᷑.
Etña & enudies quȩ exple¬
ta septem dierum uicissitu¬
dine sequitur: scilicet octa¬
ua ẽ. Unde etiam psalmista
resurrectionis diem conside-¬
rans. quia de extremi iudicii¬
erat districtione locuturus

Expanded text:
nitatis assumpserit. Propter nitatis assumpserit. Propter confessionis nostrae angustiam Veritas dicit: « Intrate per angustam portam. » Et cum se Psalmista recipi in latitudine gaudii aeterni praesumeret, dicebat: Statuisti in loco spatioso pedes meos . Ad atrium ergo per portam tenditur: quia in latitudine solemnitatis pertingitur ab angustia confessionis. Illa itaque gaudia quae apud David atria, haec apud Ezechielem vessecus vocantur. Unde et hoc ipsum vestibulum octo cubitis dicitur mensuratum. Ibi enim omnes recipiendi sunt, qui nunc in exercitio boni operis laborant, et ad aeterna gaudia per contemplationis gratiam suspirant. Nec immerito mensura vestibuli in octo cubitis ponituniversum tempus evolvitur. Aeterna etenim dies, quae expleta septem dierum vicissitudine sequitur, scilicet octava est. Unde etiam Psalmista, resurrectionis diem considerans, quia de extremi judicii districtione erat locuturus,
Abbreviated transcription (Latin):
Tmensus ẽ uestibulam
portȩ octo cubitorum.
& frontem eius duob
cubitis. Uestibrbum autem
portȩ erat intrinsecus: Porro
thalami porte aduiam orien¬
talem. tres hinc & tres inde.
mensura una trium: Et men-¬
sura una frontium : ex utraq
parte. Et mensus ẽ latitudi-¬
nem liminis porte decem cu-¬
bitorum: & longitudinem
porte tredecim cubitorum.
Et marginem ante thalamos
cubiti unius Et cubitꝰ unꝰ
ircuius erat species
quasi species aeris: men¬
sus ẽ. uestibulum por¬
tȩ octo cubitorum. &
frontem eius duob cubitis:
Ac ne hoc uestibulum extra
portam ẽẽ. crederemus: subdit᷑
secus uestibulum. nisi et̃ne uitȩ
latitudo signatur: que modo
int̃ angustias uite p̃sentis
iam spem mente concipitur.
De qua ꝑ psalmistam dicitꝰ᷑
Intrate portas eius in confessi¬
one. atria eius in ymnis con-¬
fessionum. Cum enim peccata
nr̃a ꝑ lacrimas confitemur: an
laudibũs intramus. Sed cũ
cimur. ibi iam angustiañ erit
cum nos letitia et̃nȩ sollemp¬

Expanded text:
 vestibulum portae octo cubitorum, et frontem ejus duobus cubitis: vestibulum autem portae erat intrinsecus. Porro thalami portae ad viam orientalem, tres hinc et tres inde: mensura una trium, et mensura una frontium ex utraque parte. Et mensus est latitudinem liminis portae decem cubitorum, et longitudinem portae, tredecim cubitorum: Et marginem ante thalamos cubiti unius: et cubitus unus ir cujus erat species quasi species aeris mensus est vestibulum portae octo cubitorum, et frontem ejus duobus cubitis: ac ne hoc veportam esse crederemus, subditurterius vestibulum, nisi aeternae vitae latitudo signatur, quae modo inter angustias vitae praesentis jam per spem mente concipitur? De qua per Psalmistam dicitur: Intrate portas ejus in confessione, atria ejus in hymnis confessionum nostra per lacrymas confitemur, anglaudibus intramus; quia ia ibi jam angustia non erit cum nos laetitia aeternae solem
Abbreviated transcription (Latin):
porte uno calamo mensuratur
Calamus autem in sex cubitis &
palmo tenditur : quia uidelic&
insaera scriptura & doctrina
ꝑfecte operationis: & micium
suꝑne contemplationis inuenit᷑.
Sin uero porta hoc loco unuis¬
quisq p̾dicator accipitur lim̃
exteriꝰ in porta est. uita actiua:
Limen uero interius: uita con¬
templatitia Per illam quuippe
ambulatur in fide: ꝑhanc uero
festinatur ad speciem Illa exteriꝰ
ducit: ut unusquisq bene ui-¬
uere debeat: Ista interiꝰ ꝑducit:
ut ex bona uita ad gatidia
et̃na ꝑtinguat. Hec nos ho die
tractasse sufficiat. Quia
enim tͣnseantes adalia diu
ꝑ excessum locuti sumus. eaq̃.
subiuncta sunt. lectioni alteri
reseruemus. reparandi ꝑ silen-¬
tium sperantes in uerbo quod
uiuit & regnat cum patre in
unitate sp̃s scĩ ds̃ ꝑ omnia
secula seculorum ame

Expanded text:
portae uno calamo mensuratur. portae uno calamo mensuratur. Calamus autem in sex cubitis et palmo tenditur, quia videlicet in Scriptura sacra et doctrina perfectae operationis et initium suSin vero porta hoc loco unusquisque praedicator accipitur, limen exterius in porta est vita activa, limen vero interius vita contemplativa. Per illam quippe ambulatur in fide, per hanc vero festinatur ad speciem. Illa exterius ducit, ut unusquisque bene vivere debeat; ista interius perducit, ut ex bona vita ad gaudia aeterna pertingat. Haec nos hodie tractasse sufficiat. Quia enim, transeuntes ad alia, diu per excessum locuti sumus, ea quae subjuncta sunt lectioni alteri reservemus, reparandi per silentium, sperantes in Verbo, quod vivit et regnat cum Patre in unitate Spiritus sancti, per omnia saecula saeculorum. Ame
Abbreviated transcription (Latin):
micintia infirmantium febrib
obuiare: Nua tamen omnes :¬
& pacientie longanimitate mi¬
tes: & zelo rectitudinis feruen¬
tes fuerunt Gerbi p̾dicatione
diuites simul & miscđia largi¬
tatis. Ni itaq quam uera de dõ
dixerint: testantur miracula:
quia talia ꝑ illum non facerent
nisi de illo uera narrarent: Et
quam pii.quam humiles quam
benigni extiterint: eorum testan¬
tur operationes: Si igit᷑ de fide
temptamur quam ex illorũ p̃di-
Quid ergo illorum mira cula nisi
nr̃a sunt ꝓpugnacula: Iuia et
muniri ꝑ illa possumus ꝑilla
nu nrĩ arbitrii nontenemus.
nam talla facere: non ualemus.
gr̃a. & in potestate ẽ. arbitrii:
& mnͣ periculo ꝓtegit aduersita¬
tis: Turris itaq nr̃a cum ꝓpu-¬
gnaculis suis. edificata ẽ. in
qua mille clipei dependent: qr
inscriptura sacra & sub miracłis
patrum ã raculo aduersitatis
abscondimur: a conu̾sationis
scȩ munimina etiã in manu
operis tenemus:
Notandum uero quod limen

Expanded text:
micinctia infirmantium febribus micinctia infirmantium febribus obviare. Qui tamen omnes et patientiae longanimitate mites, et zelo rectitudinis ferventes fuerunt; verbi praedicatione divites, simul et misericordiae largitate. Hi itaque quam vera de Deo dixerint testantur miracula, quia talia per illum non facerent, nisi de illo vera narrarent. Et quam pii, quam humiles, quam benigni exstiterint, eorum testantur operationes. Si igitur de fide tentamur, quam ex illorum praediQuid ergo illorum miracula, nisi nostra sunt propugnacula? Quia et muniri per illa possumus, nostri arbitrii non tenemus, nam talia facere non valemus. gratia, et in potestate est arbitrii, et a periculo protegit adversitatis. Turris itaque nostra cum propugnaculis suis aedificata est, in qua mille clypei dependent, quia in Scriptura sacra et sub miraculis patrum a jaculis adversitatis abscondimur, et conversationis sanctae munimina etiam in manu operis tenemus. Notandum vero quod limen
Abbreviated transcription (Latin):
subire appetitis: si hane illie apa¬
trib iam impletam uides ĩbi arma-¬
turam tuam inuenis. ꝑ quã contͣ
spĩtalia bella muniaris: Dependẽt
appetit ad sumat: ut ex ea nirtute
pectus muniat: & uerborum
iacula emittat Et notandum
quia edificata cum ꝓpugnaculis
suis. dicitur. Hoc quippe agunt
ꝓpugnacula quod clippei: quia
utraq pugnantem muniunt::
Dedint̃ utraq distat: quia clipe
uͦs ꝓ nr̃o munimine ubicumq
uolumus mouemus. Pro pugna¬
culo autem defencti possumus
sed hoc moriere non possumus:
Clipeus in manu ẽ: naan ꝓpũg¬
naculum non tenetur Itid uͦi
int̃ ꝓpugnacula & clipeos distat
nisi quod in sacro eloquio patrũ
p̾cedentium & miraculallegimꝰ¬
& uirtutes bonorum operam
audiuimus. Sbi namq cognos¬
cimus .: quo alius potuit mare
diuidere: alius solem. figere aliꝰ
mortuum suscitare᷑. Alius ꝑ aliti¬
ticum uerbo erigere: umbra¬
egrotos curare: Alius ꝑ sua se¬

Expanded text:
subire appetis, et hanc illic a pasubire appetis, et hanc illic a patribus jam impletam vides, ibi armaturam tuam invenis, per quam contra spiritalia bella muniaris. Dependent appetit, assumat, et ex ea virtute pectus muniat, et verborum jacula emittat. 23. Et notandum quia aedificata cum propugnaculis suis dicitur. Hoc quippe agunt propugnacula, quod clypei, quia utraque pugnantem muniunt. Sed inter utraque hoc distat, quia clypeum pro nostro munimine ubicunque volumus movemus; propugnaculo autem defendere nos possumus, sed hoc movere non possumus. Clypeus in manu est, nam propugnaculum non tenetur. Quid ergo inter propugnacula et clypeos distat, nisi quod in sacro eloquio patrum praecedentium et miracula legimet virtutes bonorum operum audimus? Ibi namque cognoscimus, quod alius potuit mare dividere, alius solem figere, alius mortuum suscitare, alius paralyticum verbo erigere, alius umbra aegrotos curare, alius per sua se
Abbreviated transcription (Latin):
piscit: Cum mortis appetitu dis¬
ponimus aduersa contempnere :
paulum ante oculos deducamus
qui non solum alligari sed & mori
paratus ꝓ xp̃o. non facit p̃ciosiorẽ
animam suam quamse. Succendi
cor nrm̃ igni caritatis querimus
ioħis uerba pensemus: qui in
omne quod loquitur. karitatis
igne uaporatur Quia ergo inuoce
sacri eloquii cuiꝰ libet querimus
munimen uirtutis inuenimus .
mille clipei pendent ex eaomnis
armaturã fortium: Si enimpug¬
nare contra spiritabia neqͥtiae
uolumus. in collo eccłiȩ que nob̃
sicut dauid turris erecta ẽ id est
in diuina eloquia ꝓtectionis ar-¬
ma requiramus ut ex discretione
p̃cepti contrauicia sumat᷑ uirtꝰ
aduitorii: Ecce entm contra aereas
potestates festinamus fortes exis¬
tere: in hac turri armaturam nr̃ȩ
mentis inuenimus: ut inde p̃cepta
conditoris inde sumamus. exempla
p̃cedentium. ꝑquȩ contra adu̾sarios
nrõs. i expugnabilit̃ armemur:
Dum enim quam libet uirtutem

Expanded text:
picit. Cum mortis appetitu dispicit. Cum mortis appetitu disponimus adversa contemnere? Paulum ante oculos deducamus, qui non solum alligari, sed et mori paratus pro Christo, non facit pretiosiorem animam suam quam se . Succendi cor nostrum igne charitatis quaerimus? Joannis verba pensemus, cujus omne quod loquitur charitatis igne vaporatur . 22. Quia ergo in voce sacri eloquii cujuslibet dum quaerimus munimen virtutis invenimus, mille clypei pendent ex ea, omnis armatura fortium . Si enim pugnare contra spiritalia nequitiae volumus, in collo Ecclesiae, quae nobis sicut David turris erecta est, id est in divino eloquio protectionis arma requiramus, ut ex discretione praecepti, contra vitia sumatur virtus adjutorii. Ecce enim contra aereas potestates festinamus fortes existere? In hac turri armaturam nostrae mentis invenimus, ut inde praecepta conditoris, inde sumamus exempla praecedentium, per quae contra adversarios nostros 1340 inexpugnabiliter armemur. Dum enim quamlibet virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
Karitatis accenderat: qui & illũ
flebat a quo timebat occidi Ca-¬
uere autem uolumus quemti-¬
memus: sollicita mente pensan-¬
dum ẽ. nob. ne si locum fortasse
repperimus malum ꝓmalo red¬
damus: ipsiquem fugimus: dđ̃
ergo ad memoriam redeat: qui
ꝑsequentem se regem & inuenit
ut potuissec occidere: & tam̃
in ipsa feriendi potestate positꝰ
elegit bonum quod ipse debui¬
set facere: Non autem malum
quod ille merebat᷑ patidicens
Absit ame: ut mittam manum
eum quem ꝑsecutorem dum iuuer&
ꝑtulit fleuit occisum Errantib
huiꝰ mundi potentib libere eloqͥ
decernimus. ĩ oħis auctoritas ad
animum reducatur. qui herodis
nequitiam rephendens ꝓuerbi rec-¬
titudine occidi nontimuit Et
quia xp̃s est ueritas: ipse ideo pro
xp̃o. quia ꝓueritate antmnam po¬
ꝓdõ in morte festinamus. petrus
ad mentem ueniat qui int̃ flagel¬
la gaudet: quicȩsus principib
resistit: qui uitam suam ꝓuita des¬

Expanded text:
charitatis incenderat, qui et illum charitatis incenderat, qui et illum flebat a quo timebat occidi. Cavere autem volumus quem timemus? sollicita nobis mente pensandum est ne, si locum fortasse reperiremus, malum pro malo reddamus ipsi quem fugimus. David ergo ad memoriam redeat, qui persequentem se regem et invenit ut potuisset occidere, et tamen in ipsa feriendi potestate positus, elegit bonum quod ipse deberet facere, non autem malum quod ille merebatur pati, dicens: « Absit a me, ut mittam manum eum quem persecutorem, dum viveret, pertulit, flevit occisum. Errantibus hujus mundi potentibus, libere loqui decernimus? Joannis auctoritas ad animum reducatur, qui Herodis nequitiam reprehendens, pro verbi rectituquia Christus est veritas, ipse ideo pro Christo, quia pro veritate, animam poeo ponere in morte festinamus? Petrus ad mentem veniat , qui inter flagella gaudet, qui caesus principibus resistit, qui vitam suam pro vita des
Abbreviated transcription (Latin):
babitabant suꝑ faciem orb t̃rę̧:
Rectitudinis zelo contra uicia ac¬
cendimur: phiness ante oculos
deducatur: qui coeuntes gladio
transsigens castitati populo reddi¬
dit & nrom dĩ iratus placauit:
De spe omnipotentis dĩ p̃sumere
indubiis querimus: iosue ad me-¬
moriam reuocemus. quidum du-¬
dubietate ꝑuenit: Iam mentis
immicitias punire cupimus. in
benignitatem animum delectare
samuel in cogitatione deducat᷑:
Qui de principatu deiectꝰ apoło
cum isdem populus peter& ut pro
eo domino pc̃es effunder& respondit.
dicens Ab sit ame hoc peccatum
in domino: ut cessem orare ꝓ uob
ꝑtulerat usque ad deiectionem
benignitatem graẽ non reddidis¬
set in p̃ace. Qui rursum cũ iuben¬
te domino mitteretur ut dđ
ungeret in regem: respondit
Quomodo uado: inueniet enim¬
me saul & occidet me Et tam̃
quia iratum dm̃ eidem sauli cog¬
nouerat: in tanto se luctu affli
eius animum quantus ardor

Expanded text:
habitabant super faciem orbis terrae. habitabant super faciem orbis terrae. Rectitudinis zelo contra vitia accendimur? Phinees ante oculos deducatur, qui coeuntes gladio transfigens, castitatem populo reddidit, et iram Dei iratus placavit. De spe omnipotentis Dei praesumere in dubiis quaerimus? Josue ad memoriam revocemus, qui, dum dudubietate pervenit. Jam mentis inimicitias ponere cupimus, in benignitate animum dilatare? Samuel in cognitionem deducatur, qui de principatu dejectus a populo, cum idem populus peteret ut pro eo Domino preces effunderet, respondit dicens: « Absit a me hoc peccatum in Domino, ut cessem orare pro vobversarios pertulerat usque ad ejectionem, benignitatem gratiae non reddidisset in prece. Qui rursus cum jubente Domino mitteretur ut David ungeret in regem, respondit: « Quomodo vadam? Inveniet me Saul et occidet me . » Et tamen quia iratum Deum eidem Sauli cognoverat, in tanto se luctu afflixejus animum quantus dolor
Abbreviated transcription (Latin):
ciens quo iret Qui paratus extitit:
ut ꝓet̃na hereditate dilectũ quẽ
acceperat occideret heredem: Et
quia unicum dõ offerre dõ non
distulit: uniuersam multitudinẽ
gentium insemine accepit: Morum
simplicitas placet: ĩsaac ad mentẽ
ueniat quem ommipotentis dei
oculis uitȩ sue tranquillitas or¬
nauit Laboriosa fortitudo ut obti¬
neri debeat queritur: iacob ad
memoriam deducatur: qui post¬
quam sciuit fortit̾ seruire homi¬
ni. ad eam quoq uirtutem ductꝰ
est. ut non potuissec a luctante
angło superari. Conamur carnis
illecebras uincere: iosep ad memo¬
riam redeat. qui temptante se
domina studuit carnis continen¬
tiam etiam cum uitȩ periculo
custodire: Vnde factum ẽ ut
quia membra sua bene nouerat
pacientiam obtinere querimus.
moysen ante oculos deducamus
qui exceptis paruulis atq mu¬
lierib sex centa milia armatorũ
uirorum regens. mitis fuisse descri¬
bitur suꝑ omnes homines qui

Expanded text:
ciens quo iret ; qui paratus exstitit ciens quo iret ; qui paratus exstitit ut pro aeterna haereditate dilectum quem acceperat occideret haeredem. Et quia unicum Domino offerre non distulit, universam multitudinem gentium in semine accepit . Morum simplicitas placet? Isaac ad mentem veniat, quem in omnipotentis Dei oculis vitae suae tranquillitas ornavit . Laboriosa fortitudo, ut obtineri debeat, quaeritur? Jacob ad memoriam deducatur , qui postquam scivit fortiter servire homini, ad eam quoque virtutem perductus est, ut non potuisset a luctante angelo superari . Conamur carnis illecebram vincere? Joseph ad memoriam redeat, qui, tentante se domina, studuit carnis continentiam etiam cum vitae periculo custodire . Unde factum est ut quia membra sua bene noverat dinem atque patientiam obtinere quaerimus? Moysen ante oculos dedqui exceptis parvulis et mulieribus, sexcenta millia armatorum virorum regens, mitis fuisse describitur super omnes homines, qui
Abbreviated transcription (Latin):
In collo ergo eccłiȩ. idest insacrielo¬
quii p̃dicatione quȩ ꝓsua muniti¬
one & altitudine turri datud simi¬
lis dicitur: m ille clippei dependeNt̃.
quia quot illi p̃cepta sunt: c̃ot etiã
pectoris nr̃i munimina: Ad seruan¬
dam itaque innocentiam. etiam
lesi aꝓximo ꝑdurare in humilita¬
te festinamus: abel ante oculos
ueniat. qui & occissus a fratre scri¬
bitur. & non legitrluctatus :
Mentis mundicia etiã cũ conuigali
copula eligitur : enoch debet imi¬
tari. qui & in coniuigio positus am¬
lauit cum dõ: & non inueniebat᷑
quia transtulit illum deus Pre¬
cepta dĩ festinamus p̃senti nostrȩ
utilitati p̃ponere. ñoe ante oculos
ueniat. quicurando misticã post
ꝑ centum annos archȩ fabricam
uixit occupatus: Subire obedien¬
tiȩ uirtutem intimur: aspicere
abraham debemus . qui relicta
domo. cognatione patria obediuit
exire in locum quem accepturus
erat in hereditatem. & exiit nes¬

Expanded text:
In collo ergo Ecclesiae, id est in sacri eloIn collo ergo Ecclesiae, id est in sacri eloquii praedicatione, quod pro sua munitione et altitudine turri David simile dicitur, mille clypei dependent, quia quot illic praecepta sunt, tot etiam pectoris nostri munimina. 21. Ad servandam itaque innocentiam etiam laesi a proximo perdurare in humilitate festinamus? Abel ante oculos veniat , qui et occisus a fratre scribitur, et non legitur reluctatus. Mentis munditia etiam in conjugali copula eligitur? Enoch debet imitari, qui et in conjugio positus ambulavit cum Deo, et non inveniebatur, quia transtulit illum Deus . Praecepta Dei festinamus praesenti nostrae utilitati praeponere? Noe ante oculos veniat, qui, cura domestica postpoi, per centum annos ad arcae fabricam vixit occupatus . Subire obedientiae virtutem nitimur? Aspicere Abraham debemus , qui, relicta domo, cognatione, patria, obedivit exire in locum quem accepturus erat in haereditatem, et exiit nes
Abbreviated transcription (Latin):
iam mechatus eat eam in corde suo:
Contra mimicum forsitam quasq
animum suum relaxare disponit
in odium : audiat quod illie scri-¬
ptum est: Biligite inimicos ur̃os bene¬
facite his qui oderunt uos Ded is
qui aliena iam non rapit. ad huc
forsitam sua mordinate retinet:
audiat quod illic dicitur Cendite
quȩ possidetis & date eleinosinam
Infirmantis animus ꝑfrui deside-¬
rit dõ simul & seculo : audiat qđ
illic scriptum est: Nemo pot̃ duob
huĩs seriuire . Alius non ad neces¬
sitatem stipendũ sed uoluptatem
desideriĩ possessa retinet : audiat
quod illic dicit᷑. Qui ñ renunci¬
auerit omnib quȩ possidet : non
potest meus ẽẽ. discipulus. Quidã
enim relinquunt omnia : multi aut
possidendo renunciant. quia si ad
usum possessa recinent: ut eis ex
desiderio non succumbant: Iorpere
quisque appetit: & laborem subire
ꝓdomino etiam cum p̃ual&e refugit:
audiat quod illic scriptum est:
Qui mecum non colligit spargit:

Expanded text:
jam moechatus est eam in corde suo . jam moechatus est eam in corde suo . Contra inimicum forsitan quisquam animum suum relaxare disponit in odium? Audiat quod illic scriptum est: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos . Sed is qui aliena jam non rapit, adhuc forsitan sua inordinate retinet? Audiat quod illic dicitur: Vendite quae possidetis, et date eleemosynam . Infirmantis animus perfrui desiderat Deo simul et saeculo? Audiat quod illic scriptum est: Nemo potest duobus dominis servire . Alius non ad necessitatem stipendii, sed ad voluntatem desiderii possessa retinet? Audiat quod illic dicitur: Qui non renuntiaverit omnibus quae possidet, non potest esse meus discipulus . Quidam enim relinquunt omnia, multi autem etiam possidendo renuntiant, quia sic ad usum possessa retinent, ut eis ex desiderio non succumbant. Torpere quisquam appetit, et laborem subire pro Domino etiam cum praevalet refugit? Audiat quod illic scriptum est: Qui mecum non colligit, spargit .
Abbreviated transcription (Latin):
collum sc̃ẽ eccliȩ nisi sacra eiꝰ elodͥa
designantur: In qua dum mille
chppei pendere memorantur.
ꝑ hunc ꝑfectum numerum nu¬
merus uniuersus ostendit᷑: Iuia
uniuersa nra munitio in sacro elo¬
quio continetur: Ibi quippe sunt
p̾cepta dĩ: ibi exempla iustorum:
Si enim torpet animus a conditoris
sui desiderio: audiat qđ dicitur
Diliges dominum dm̃ tuum ex tota
mente tua: & ex tota uirtute tua
In odio fortasse labit᷑ ꝓximi : audi-¬
at quod dicitur. Diliges ꝓximum
tuum sicut te ipsum: Res aliena
concupiscitur : audiat quod illic
scriptum ẽ. Non concupisces rem
ꝓximi tui De inuiria que a ꝓximo
ore uel fato illa ẽ. ad iram mens
mcenditur: audiat quod dicitur.
Non queras ultionem: nec memor
eris iniuriȩ cuuum tuorum: In
carnis concupiscentia male sauci-¬
ata mens accenditur: ne sequat᷑
oculos mentẽ audiat quod paulo
superius dictum ẽ. Qui uiderit
mulierem ad concupiscendam eã:

Expanded text:
collum sanctae Ecclesiae, nisi sacra ejus eloquia collum sanctae Ecclesiae, nisi sacra ejus eloquia designantur? In qua dum mille clypei dependere memorantur, per hunc perfectum numerum numerus universus ostenditur, quia universa nostra munitio in sacro eloquio continetur. Ibi quippe sunt praecepta Dei, ibi exempla justorum. Si enim torpet animus a conditoris sui desiderio, audiat quod dicitur: Diliges Dominum Deum tuum ex tota mente tua, et ex tota virtute tua . In odio fortasse labitur proximi? Audiat quod dicitur: Diliges proximum tuum, sicut te ipsum . Res alienas concupiscit? Audiat quod illic scriptum est: Non concupisces rem proximi tui . De injuria quae a proximi ore vel facto illata est, ad iram mens accenditur? Audiat quod dicitur: Non quaeres ultionem, nec memor eris injuriae civium tuorum . In carnis concupiscentiam male sauciata mens accenditur? Ne sequatur oculus mentem, audiat quod paulo superius dictum est: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, 1338
Abbreviated transcription (Latin):
apertiora p̃cepta atq exempla
iustorum ad bonam operationẽ
instruunt: tunc ad limen inte¬
rius idest ad intellectũ misticum
in time contemplationis tendamꝰ
si possumus pedem mentis Stu¬
dece queso fratres kmĩ dĩ uerbũ
meditari : nolite despicere scri¬
pta nr̃i conditoris. quȩ ad nos
missa sunt. Multum ualde est
quod ꝑ ea animus refricatur ad
calorem ne iniquitatis suȩ frigore
torpescat Cum in illa p̃cedentes
iustos fortit̃ egisse cognoscimus
& ipsi ad fortitudinem bone ope¬
rationis accingimur: scõrum
exemplorum flamina animus
legentis incenditur Oidet que
fortia ab eis facta sunt: & ualde
indignatur sibi quia talia nor
imitatur Onde recte sponsiuoce
ad sponsam dicitur. Dicut curris¬
dauid collum tuum quȩ edifica-¬
ta est cum ꝓpugnaculis sius. Mille
clippei pendent ex ea õmnis arma¬
tura fortium: In collo & enĩ guttus.
in gutture uox ẽ. Quid ergo peR

Expanded text:
apertiora praecepta atque exempla apertiora praecepta atque exempla justorum ad bonam operationem instruunt, tunc ad limen interius, id est ad intellectum mysticum intimae contemplationis, tendamus, si possumus, pedem mentis. Studete, quaeso, fratres charissimi, Dei verba meditari, nolite despicere scripta nostri Redemptoris, quae ad nos missa sunt. Multum valde est quod per ea animus refricatur ad calorem, ne iniquitatis suae frigore torpescat. 19. Cum illa praecedentes justos fortiter egisse cognoscimus, et ipsi ad fortitudinem bonae operationis accingimur, sanctorum exemplorum flamma animus legentis incenditur. Videt quae fortia ab eis facta sunt, et valde indignatur sibi, quia talia non imitatur. Unde recte sponsi voce ad sponsam dicitur in CantiDavit collum tuum, que edificata est cum propugnaculis; mille clyppei pendent ex ea, omnis armatuin gutture vox est. 20. Quid ergo per
Abbreviated transcription (Latin):
Predicatores uero testamenti uecẽ¬
ris quia ꝑ allegoriarum umbras
de celesti misterio obscura dicta
ꝓtulerunt : quasi sine luce soni¬
ꝑ paxillos & columias : hoc hic
ꝑlimen exterius & limen interiꝰ
defignatur: Sin uero portam
scripturam sacram hoce loco acci¬
pimus: ipsa quoq duo limina
habet exterius & interius. Iuia¬
& in littera diuidit᷑ & allegoria:
limen quippe scripturȩ sacre
exterius littera: limen uero eius
interius allegoria.: uia enim ꝑ
litteram ad allegoriam tendimꝰ:
quasi alimine quod est exterius
ad hoc qd̃ ẽ: interius uenimus:
Et sunt in ea ꝑmulta quȩ itaunxta
litteram mentem edificant: ut
ꝑhoc quod ex terius agitur audi¬
entis inens interius trahatur:
Ibi quippe inuenimus p̃dicam̃ta
operis: & exempla uirtutis Ibi¬
quippe iubetur quid a gere etiã
corporalit̃ debemus. ibi hoc quod
ad operandum p̃cipit᷑ in scorũ
uirorum ac fortium actione
mostratur Ot post quam nos

Expanded text:
Praedicatores vero Testamenti vetePraedicatores vero Testamenti veteris, quia per allegoriarum umbras de coelesti mysterio obscura dicta protulere, quasi sine luce soniper paxillos et columnas, hoc hic per limen exterius et limen interius designatur. 18. Si vero portam Scripturam sacram hoc in loco accipimus, ipsa quoque duo limina habet, exterius et interius, quia in litteram dividitur et allegoriam. Limen quippe Scripturae sacrae exterius, littera; limen vero ejus interius, allegoria. Quia enim per litteram ad allegoriam tendimus, quasi a limine quod est exterius, ad hoc quod est interius venimus. Et sunt in ea permulta, quae ita juxta litteram mentem aedificant, ut per hoc quod exterius agitur audientis mens interius trahatur. Ibi quippe invenimus praedicamenta operis ex exempla virtutis; ibi jubetur quid agere etiam corporaliter debemus; ibi hoc quod ad operandum praecipitur in sanctorum virorum ac fortium actione monstratur, ut postquam nos
Abbreviated transcription (Latin):
apłorum magnascilicet columna
ueritab naculi loquitur dicens. Habemꝰ
firmiorem ꝓpheticum sermonem
cui benefacitis intendentes quasi
lucerne ardenti ł lucenti incaligo¬
ius ad alta surrexit exculmine:
ubi religata ꝑsistat infide: Que¬
tamen lucerna ꝓphecici: sermonis
iam quidem intellegentibus lucet:
Sed adhuc non intelligentibus
cooꝑta allegoriarum obscurita-¬
tib ꝑmanet: Onde etiam ꝑ psal-¬
scientia in ꝓpħis: Nec inmerito
columnȩ argentee paxilli uero
aerei. facti sunt: quia qđ clare
iam apłi p̃dicant᷑. hoc ꝓphetae
sub intellectu mistico obscure locu¬
ti sunt: Recte ꝑ aeris metallum
signati sunt: qui clari insuis p̃di-
cationib non fuerunt: Deĩ uero
apostoli quia redemptoris nr̃i mis¬
terio lucem p̃hicationis habuer̃
argenteis columin s ex pressisunt:
Et notandum quid ar gentum
sonat & lucet: aes uero sonat¬
& non lucet. quia p̃dicatores
noui testamenti aꝑte loquutist̃
quȩ etiam monstrare potueruNt :

Expanded text:
apostolorum, magna scilicet columna apostolorum, magna scilicet columna veri tabernaculi, loquitufirmiorem propheticum sermonem, cui bene facitis attendentes quasi lucernae lucenti in caliginonto ad altiora surrexit ex cacumine, ubi religata tamen lucerna prophetici sermonis jam quidem intelligentibus lucet, sed adhuc non intelligentibus cooperta allegoriarum obscuritatibus permanet. Unde etiam per Psalsapientia in prophetis. Nec immerito columnae argenteae, paxilli vero aerei facti sunt; quia quod clare jam apostoli praedicant, hoc prophetae sub intellectu mystico obscure locuti sunt. Recte vero per aeris metallum signati scationibus non fuere. Sancti vero apostoli, quia de Redemptoris nostri mysterio lucem praedicationis habuerunt, argenteis columnis expressi sunt. Et notandum quod argentum sonat et lucet, aes vero sonat et non lucet, quia praedicatores novi Testamenti aperte locuti sunt quae etiam monstrare potuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
in quib religatum tabernaculũ
teneretur. Columnȩ itaq argen-¬
tee. interius paxilli uͦ aerei in cir¬
cuitu figuntur.: atq in ipsis funes
ligati sunt. ut tabernaculũ fixũ
maneret: Qlua uidelicet ut scĩ
apłi in luce sermonis sui solidi
starent : uti totum tab̃naculum
idest scã eccłia infidĩ integritate
consisteret tamquam paxilliaerei
patres testamenti ueteris ac ꝓpħȩ
exterius fixi sunt: Quiu̾borum
suorum funib p̃dicatorum m̃tes
in soliditate stringerent atq hoc
dĩ habitaculum in statu fidei
ligarent: Extra ergo paxilli suis
quia ante tempus huius eccłiȩ
qui in ipsa sunt : quia dum ce-¬
lestia misteria uentura p̃dicant.
hec postquam ostensasunt credi-¬
bilia omnib fecerunt: Ut ergo
intꝰ columne immobiles stent
foris paxilli funes continent.
tionis dominicȩ misterium
terederent : illorum p̃dicatio
obtinu̾it qui hoc priusquam fie-¬
ret & uidere & p̃dicare potueruns.
Onde recte quoq: ipse primus

Expanded text:
in quibus religatum tabernaculum in quibus religatum tabernaculum teneretur. Columnae itaque argenteae interius, paxilli vero aerei exterius figuntur, atque in ipsis funes ligati sunt, ut tabernaculum fixum maneret, quia videlicet ut sancti apostoli in luce sermonis sui solidi starent, ut totum tabernaculum, id est sancta Ecclesia in fidei integritate consisteret, tanquam paxilli aerei patres Testamenti Veteris ac prophetae exterius fixi sunt, qui verborum suorum funibus praedicatorum mentes in soliditate stringerent, atque hoc Dei habitaculum in statu fidei ligarent. Extra ergo paxilli sunt, qui ante tempus hujus sanctae qui in ipsa sunt, quia dum coelestia mysteria ventura praedicant, haec postquam ostensa sunt, credibilia omnibus fecerunt. Ut ergo intus columnae immobiles stent, foris paxilli funes continent, tionis dominicae mysterium crederent, illorum praedicatio obtinuit, qui hoc priusquam fieret, et videre et praedicere potuerunt. Unde recte quoque ipse primus