comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iano. ꝓpter diuersas hereses. et
scismata eorũ qui sub nomine. xp̃i¬
ano greges colligunt ꝑditorũ. etiã
xp̃i regnum aduersũse eẽ diuisũ:
consequenter adiungit. Qui non ẽ.
mecũ: aduersum me ẽ. Et qui non
congregat mecũ. spargit. Non ait.
qui non est sub uoce nominis mei.
aut sub spetie sacram̃ti mei: sed qui
non est mecũ. contra me ẽ. Nec ait
qui non congregat sub uoce nomi¬
nis mei: sed qui non congregat mecũ
spargit. Non ẽ ergo aduersum se di¬
iusum regnum xp̃i: sed homines co¬
nantur diuidere quod emptum est
ptio sanguinis. xp̃i. Nouit eñ dñs
qui sunt eius: et recedat inquit ab
iniquitate om̃is qui inuocat nomen
dm̃i. Nam si abiniquitate non recedit:
non ꝑtinet ad regnum xp̃i. etiam
nominans nom̃ xp̃i. Ut gͦ aliqua
exempli gr̃a commemorem: sp̃s aua¬
ricie. et sp̃s luxuriȩ. quia ille con¬
trahit. ille ꝓfundit. diuisi sunt ad¬
uersum se: et ambo ad regnum ꝑti

Expanded text:
christiano, propter diversas haereses et christiano, propter diversas haereses et schismata eorum qui sub nomine christiano greges colligunt perditorum, etiam Christi regnum adversum se esse divisum, consequenter adjungit: Qui non est mecum, contra me est; et qui non congregat mecum, spargit. Non ait, Qui non est sub voce nominis mei, aut sub specie sacramenti mei: sed, Qui non est mecum, contra me est. Nec ait, Qui non congregat sub voce nominis mei: sed, Qui non congregat mecum, spargit. Non ergo est adversum se divisum regnum Christi: sed homines conantur dividere, quod emptum est pretio sanguinis Christi. Novit enim Dominus qui sunt ejus: Et recedat, inquit, ab iniquitate omnis qui nominat nomen Domini . Nam si ab iniquitate non recedit, non pertinet ad regnum Christi, etiam nominans nomen Christi. Ut ergo aliqua, exempli gratia, commemorem: spiritus avaritiae et spiritus luxuriae, quia ille contrahit, ille profundit, divisi sunt adversum se; et ambo pertinent ad
Abbreviated transcription (Latin):
eius diripiat: Filii inquit ur̃i. qui uł
crediderunt inme. uł adhuc creditu¬
ri sunt. et eiecturi demones. non in
demonum principe. sed insimplici scĩ¬
tate. qui certe uł fuerunt uł hocst̃
quod etiam uos estis. id ẽ peccatores
atq impii. et ideo indomo diaboli&
uasa diaboli. quomͦ ab illo possint
erui quos p̃ualente iniquitate fortit̃
obtinebat. nisi alligaretur iusticiȩ
mee uinculis: et uasa eius criperem.
quȩ fuerant uasa irȩ. et ea facerem
ritis gloriantib increpans dicit.
Quis eñi te disceruit: Hoc ẽ amas¬
sa ꝑdicionis ex adam. et auasis irȩ
quis te discernit: Et ne quisquam
diceret iusticia mea: quid em̃ habes
inquit quod non accepisti: Uinde
et de scipso dicit: fuimus et nos ali
go et ipse uas erat in domo illius
male fortis cum eẽt ȩccłe ꝑsecutor.
blasfemus. iniuriosus: in malicia et¬
in inuidia sicut fatetur. agens. Sed
ille qui alligauit fortem. ab eo uas
ꝑditionis eripuit: et uas electionis
li atq impii aduersantes nomini

Expanded text:
Filii, inquit, vestri, qui vel crediderunt in me, vel adhuc credituri sunt, et ejecturi daemones, non in daemonum principe, sed in simplici sanctitate; qui certe vel fuerunt, vel hoc sunt quod etiam vos estis, id est, peccatores atque impii; et ideo in domo diaboli, et vasa diaboli: quomodo ab illo possent erui, quos praevalente iniquitate fortiter obtinebat, nisi alligaretur justitiae meae vinculis, et vasa ejus eriperem, quae fuerant vasa irae, et ea facerem ritis gloriantibus increpans dicit: Quis enim te discernit? Hoc est, A massa perditionis ex Adam et a vasis irae quis te discernit? Et ne quisquam diceret, Justitia mea: Quid enim habes, inquit, quod non accepisti ? Unde et de se ipso dicit, Fuimus enim et nosgo et ipse vas erat in domo illius male fortis, cum esset Ecclesiae persecutor, blasphemus, injuriosus, in malitia et invidia, sicut fatetur, agens . Sed ille qui alligavit fortem, ab eo vas perditionis eripuit, et vas electionis li et impii adversantes nomini
Abbreviated transcription (Latin):
agna in¬
questio ẽ de recenti euan¬
głica lectione ꝓposita:
cui soluendȩ quantũ ad nos adti¬
net impares sumꝰ sed sufficientia
nr̃a ex deo ẽ: quantũ eius aduto¬
rium uł acciꝑe uł caꝑe possumꝰ.
Pruis gͦ magnitudinẽ aduertite
questionis: ut cum eius molem hu¬
meris nr̃is impositã uideritis. ore
isset oblatus dȩmonium habens ce¬
cus et mutus. et curasset eum ita ut
loqueretur et uideret. et stuperent
om̃s turbȩ dicentes. nunquid hic ẽ.
filius dauid. Pharisei audientes di¬
xerunt. Hic non eicit demones: ni¬
si in beelzebub principe demonio¬

Expanded text:
agna qaestio est de recenti evangelica lectione proposita, cui solvendae, quantum ad nos attinet, impares sumus: sed sufficientia nostra ex Deo est, quantum ejus adjutorium vel accipere vel capere possumus. Prius ergo magnitudinem advertite quaestionis; ut cum ejus molem humeris nostris impositam videritis, oret Domino fuisset oblatus daemonium habens, caecus et mutus, et curasset eum ita ut loqueretur et videret, et stuperent omnes turbae, dicentes, Nfilius David? Pharisaei autem audientes, dixerunt: Hic non ejicit daemones, nisi in Beelzebub principe daemonio
Abbreviated transcription (Latin):
niorum eicerent demones. Ideo in qͥt
ipsi uidices ur̃i crunt. Ipsi inquit. ig¬
ipsi
nobilia et contemptibilia huiꝰ mun¬
di. in quibus non artificiosa maligni¬
tas. sed sc̃a simplicitas meȩ uirtutis ap¬
paret. Ipsi testes mei. iudices ur̃i erunt.
Deinde subiungit. Si aũt ego in sp̃u
dĩ eicio demones: gͥ ꝑuenit inuos reg¬
num dĩ. Quid ẽ hoc: Si ego inquit
sunt et filii ur̃i eicere. quibus non
malignam doctrinam sed fidem sim¬
plicem dedi. ꝓcul dubio ꝑuenit in
uos regnum dĩ. quo subuertitur reg¬
num diaboli: cum quo et uos subuer
eiciunt: ut ostenderet in eis grãm su¬
am non meritũ illorũ. ait. Quomodo
potest quisquã inquit intrare in do¬
mũ fortis. et uasa eus diriꝑe. nisi pri

Expanded text:
niorum ejicerent daemones Ideo, inquit, niorum ejicerent daemones Ideo, inquit, ipsi judices vestri erunt. Ipsi, inquit, ipsi ignobilia et contemptibilia hujus mundi, in quibus non artificiosa malignitas, sed sancta simplicitas meae virtutis apparet, ipsi testes mei, judices erunt vestri. Deinde subjungit: Si autem ego in Spiritu Dei ejicio daemones, igitur pervenit in vos regnum Dei. Quid est hoc? Si ego, inquitsunt et filii vestri ejicere, quibus non malignam doctrinam, sed fidem simplicem dedi; procul dubio pervenit in vos regnum Dei, quo subvertitur regnum diaboli, cum quo et vos subvertejiciunt? ut ostenderet gratiam in eis suam, non meritum illorum: Aut quomodo potest quisquam, inquit, intrare in domum fortis, et vasa ejus diripere, ni
Abbreviated transcription (Latin):
domus diuisa contra se non stabit.
& si sathanas sathanan eicit: aduer¬
sum se diuisus ẽ quomͦ gͦ stabit
regnum eius: Hoc dicens. ex ipsoꝵ
confessione uolebat intelligi. quod
in eum non credendo. in regno dia¬
boli ẽẽ delegissent: quod utiq ad¬
uersum se duusum. stare non pos¬
set. Eligant ergo pharisei quod uo¬
luerint. Si sathanas sathanan non
potest eicere: nichil contra dñm
quod dicerent inuenire potuerunt.
Si aũt potest: multomagis sibi ꝓs¬
piciant. et recedant de regno eius:
quod aduersum se duisum stare
non potest. Inquo aũt dñs iħc xp̃c
eiciat demones: ne demoniorũ prin¬
cipem existiment. adtendant qͦd
sequitur. Et si ego inquit in beel¬
Zebub eicio dęmones: filii ur̃i in
quo eiciunt: Ideo ipsi udices ur̃i erunt.
Dixit hoc itaq de discipulis suis. illius
populi filiis: qui certe discipuli dñino
stri iħu xp̃i bene sibi conscii fuerant.
nichil se malarũ arcium abono ma¬
gistro didicisse. ut in principe demo¬

Expanded text:
on stabit. Et si satanas satanam ejicit, adversum se divisus est: quomodo ergo stabit regnum ejus? Hoc dicens, ex ipsorum confessione volebat intelligi quod in eum non credendo, in regno diaboli esse delegissent, quod utique adversum se divisum stare non posset. Eligant ergo Pharisaei quod voluerint. Si satanas satanam non potest ejicere, nihil contra Dominum quod dicerent, insi autem potest, multo magis sibi prospiciant, et recedant de regno ejus, quod adversum se divisum stare non potest. In quo autem Dominus Christus ejiciat daemones, ne daemoniorum principem existiment, attendant quod sequitur. Et si ego, inquit, in Beelzebub ejicio daemones, filii vestri in quo ejiciunt? Ideo ipsi judices vestri erunt. Dixit hoc utique de discipulis suis, illius populi filiis: qui certe discipuli Domini nostri Jesu Christi bene sibi conscii fuerant, nihil se malarum artium a bono magistro didicisse, ut in principe daemo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcunctemur. quomͦ orant dñm. qui
sentiunt contra diim. Respondent
nobis dicentes. Oramus dñm utiq
intrintate: s ut legimus patrẽ ma¬
iorẽ. filiũ minorẽ: sp̃m sc̃m inferio
tis. et colitis diñ: Sic plane legimus.
sic colimus. sic oramus. Ad hoc dicunꝰ
Si gͦ ita dm̃ colitis et oratis. hoc ñ ẽ
dm̃ magnũ unũ colere et orare:s
tres dõs facere. Et ubi ẽ quod inle¬
ge diuina colitur: audi isrł. dñs ds̃
tuus. ds̃ unus ẽ: Et iterũ alibiait.
Dnm̃ dm̃ tuũ adorabis: et illi soli
seruies. Si eñi aliud ẽ pat̾. aliud fi

Expanded text:
percontemur, quomodo orant Dominum, qui percontemur, quomodo orant Dominum, qui sentiunt contra Dominum. Respondent nobis, dicentes: Oramus Dominum utique in trinitate, sed ut legimus, Patrem majorem, Filium minorem, Spiritum sanctum inferiortis et colitis Deum? Sic plane; sic legimus, sic colimus, sic oramus. Ad hos dicimus: Si ergo ita Deum colitis et oratis, hoc non est Deum magnum unum colere et rogare, sed tres deos facere: et ubi est quod in lege divina legitur, Audi, Israel; Dominus Deus tuus, Deus unus est? Et iterum alibi ait, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiã. iustior: si fortitudinẽ. forti¬
or: si pietatẽ. clem̃cior. Nulla eñi ra¬
tio patitur. ut uł factura factori suo
ȩquetur. uł opus artifici comparetur
Sicut legitur in ꝓpħa. Qui fecit forti¬
a forcior ẽ: et qui fecit pulchra pulchri¬
sicut uidei. s sicut xp̃iani trinitatis
diuinã misteria parit̃ fateamur Sic̃t
eñi omĩps et ineffabilis pat̃ ẽ: ita om¬
nipotens et incomp̃bensibilis filius:
ita etiã sp̃s sc̃s inpatre et filio indis¬
crete conexus. ineffabilis atq inmen
potestate.: linita trinitas trinittas sem¬
pitna maiestas. unuꝰ potens ꝑ om̃ia:
et trinitas inunitate: et unitas intri¬
nitate consistit. S nec trinitas diuidi¬
tur: nec unitas separatur. Hac igitur
catholica fide armati atq instrudi
lxm̃i: nefandos arrianos hereticos
qui se hoc tempore impie iactitant.
et multos xp̃ianos nr̃os seducendo
corrumpunt atq decipiunt. breuit

Expanded text:
justitiam, justior; si fortitudinem, fortijustitiam, justior; si fortitudinem, fortior; si pietatem, clementior. Nulla enim ratio patitur, ut vel factura factori suo aequetur, vel opus artifici comparetur: sicut legitur in propheta, Qui fecit fortia, fortior est; et qui fecit pulchra, pulchrisicut Judaei, sed sicut Christiani, Trinitatis divinae mysteria pariter fateamur. Sicut enim omnipotens et ineffabilis Pater est, ita omnipotens et incomprehensibilis Filius: ita etiam Spiritus sanctus in Patre et Filio indiscrete connexus, ineffabilis atque immenpotestate, unitas, trinitas, sempiterna majestas, unum potens per omnia, et trinitas in unitate, et unitas in trinitate consistit: sed nec trinitas dividitur, nec unitas separatur. Hac igitur catholica fide armati atque instructi, charissimi, nefandos Arianos haereticos, qui se hoc tempore impie jactitant, et multos Christianos nostros seducendo corrumpunt atque decipiunt, breviter
Abbreviated transcription (Latin):
cã et diuina eloquia LxuI¬
fr̃s iugit̃ immo cotidie nobis sa¬
lubrit recitant᷑. ut animȩ nr̃e
pascantur: infuturo aũt scło et̾nis epu¬
lis saginentur. Dicente ꝓpħa: saciabor:
dũ manifestabitur gła tua. Qualissit
aũt hec gła futura. et ex quibus diui¬
ciis floreat. quantoq fulgore p̃ful¬
geat: laudare possumꝰ explicare ũ
possumꝰ. Quare: Quia legimus. nec
oculus uidit. nec auris audiuit. nec in
cor hominis ascendit. que p̃parauit
ds diligentibus se. Si igitur canta et
talia st̃ bona. et̾ua. celestia. quȩ dñs om̃i¬
potens p̃parauit scĩs suis. catholicis et
fidelib populis. quidẽ ipse ds̃. qui tau¬
ta et talia p̃parauit: Quid ẽ inquam
ineffabilis. in comphensibilis. ultra
om̃ia. extra om̃ia. pret̃ om̃ia: Om̃em
eñi creaturã suã excedit: omnẽ factu¬
ram preterit: uiniuersa precellit. Sieñt
quęras magnitudinẽ. maior ẽ: sipul¬
chritudinem. pulchrior: si dulcedinẽ.
dulcior: si splendorẽ. splendidior: si

Expanded text:
a et divina eloquia, fratres, jugiter, imo quotidie nobis salubriter recitantur, ut animae nostrae pascantur: in futuro autem saeculo aeternis epulis saginentur; dicente propheta, Satiabor dum manifestabitur gloria tua . Qualis sit autem haec gloria futura, et quibus divitiis floreat, quantoque splendore praefulgeat, laudare possumus, explicare non possumus. Quare? Quia legimus, Nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se . Si igitur tanta et talia sunt bona aeterna coelestia, quae Dominus omnipotens praeparavit sanctis suis catholicis et fidelibus populis; quid est ipse Deus, qui talia et tanta praeparavit? Quid est, inquam, ineffabilis, incomprehensibilis, ultra omnia, extra omnia, praeter omnia? Omnem enim creaturam suam excedit, omnem facturam praeterit, universa praecellit. Si enim quaeras magnitudinem, major est; si pulchritudinem, pulchrior; si dulcedinem, dulcior; si splendorem, fulgidior; si
Abbreviated transcription (Latin):
tigabiles uiȩ euis. Quis eñi cogno¬
uit sensũ dñi. aut quis euis consilia
rius fuit: aut quis prior dedit illi: et
nouis scripturis satis aꝑteq proba¬
tum ẽ. diuinam unitatem trinitatẽ
mus. Nullȩ quippe st̃ maiores diuitiȩ⁊
nulli thesauri. nulli honores. hulla
mundi huiꝰᷤ maior substantia. quam
ẽ fides catholica: quȩ peccatores ho¬
mines saluat: cecos illuminat: infir¬
mos curat᷑. Cathecuminos baptizat.⁊
fideles iustificat: penitentes reparat:
iustos augmentat: martyres coronat.
uirgines uiduas. et conuigales. casto
pudore conseruat: Clericos ordinat. ⁊¬
sacerdotes consecrat: regnis cȩlestibus
p̃parat. in et̾na hereditate cũ angłis

Expanded text:
es viae ejus! Quis enim cognovit sensum Domini? Aut quis consiliarius ejus fuit? Aut quis prior dedit illi, et novis Scripturis satis aperteque probatum est divinam unitatem esse Trinitmus. Nullae quippe sunt majores divitiae, nulli thesauri, nulli honores, nulla mundi hujus major substantia, quam est fides catholica, quae peccatores homines salvat, caecos illuminat, infirmos curat, catechumenos baptizat, fideles justificat, poenitentes reparat, justos augmentat, martyres coronat, virgines, viduas et conjugales casto pudore conservat, clericos ordinat, sacerdotes consecrat, regnis coelestibus praeparat, in aeterna haereditate cum Angelis
Abbreviated transcription (Latin):
et sp̃u oris eius om̃is uirtus eorũ. Et ite¬
rũ. Redde michi leticiã salutaris tui:
et sp̃u principali confirma me. Audi hoc
stas incelo et int̾ra. Cuntes baptizate
om̃s gentes: in nomine patris et filii et

Expanded text:
u oris ejus omnis virtus eorum : et iterum, Redde mihi laetitiam salutaris tui, et spiritu principali confirma me . Audi hoc stas in coelo et in terra: euntes baptizate omnes gentes in nomine Patris, et Fil
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse ostensam. Audi in lege et ꝓ¬
pħis. et psalmis. et in ȩuangło: audi
in apło ꝓcul dubio declaratam. Au¬
diinquã ingenesi. Fecit ds̃ hominẽ
adimaginẽ dĩ:ut simul ostenderet
inseparabilẽ trinitatẽ: Ait in eo libro.
Et sp̃s dĩ ferebatur suꝑ aquas. Audi

Expanded text:
fuisse ostensam. Audi in Lege et Pfuisse ostensam. Audi in Lege et Prophetis, in Psalmis et in Evangelio, audi in Apostolo procul dubio declaratam. Audi, inquam, in Genesi: Fecit Deus hominem ad imaginem Dei. Ut simul ostenderet inseparabilem Trinitatem, ait in eo libro, Et Spiritus Dei ferebatur super aquas . Audi
Abbreviated transcription (Latin):
test: iuxta euangłm legimus. Don
insemet ipsa diuisa uł regnũstan
non potest. Quomͦ aũt duunitas al
met ipsa disceruitur eũ lucis splo¬
dor aut solis calor nullatenus separat᷑:
ecce eñi sicut uidemus in sole tria siunt:
et separari omino ñ possunt. Que aũt
tria st̃: Uideamus. Cursus. calor. et
splendor. Uideamus solem incelo cur¬
rentei. fulgentẽ. calentẽ. Diuide gͦ
si potes arriane solem: et tum demũ
diuide trinitatẽ.S fortassis de sole
discernendo difficilis ẽ ratio: quia
incelo ẽ. et anobis longe positus ẽ.
Eecc aliud ꝓponimꝰ elementũ quod
minus ẽ: et int̾ra nobiscũ ẽ. Ignẽ
dico. qui inmanib nr̃is habetur:
citam̃ nunquã diuiditur. Et ignis eñi
tria habet. s diuidi non potest. Hoc
ẽ motũ. lucẽ. et feruorẽ. Si igitur ne¬
fande heretice diuidere ñ potes crea-¬
tum solem. et ignẽ. quomͦ potes diui¬
et disce hanc magnã et unicam tri¬
nitatem. ab exordio generis humani

Expanded text:
 in Evangelio legimus, Domus in semetipsa divisa vel regnum, stare non potest ? Quomodo autem divinitas a semetipsa discernitur, cum lucis splendor aut solis calor nullatenus separetur? Ecce enim sicut videmus, in sole tria sunt, et separari omnino non possunt. Quae autem tria sunt videamus: cursus, splendor, et calor. Videmus enim solem in coelo currentem, fulgentem, calentem. Divide ergo, si potes, ariane, solem, et tum demum divide Trinitatem. Sed fortassis de sole discernendo difficilis est ratio, quia in coelo est, et a nobis longe positus est. Ecce aliud proponimus elementum quod minus est, et in terra nobiscum est: ignem dico, qui in manibus nostris habetur, et tamen non dividitur. Et ignis enim tria habet, et dividi non potest: hoc est, motum, lucem et fervorem. Si igitur, nefande haeretice, dividere non potes creatum solem et ignem, quomodo potes diviet disce hanc magnam et unicam Trinitatem ab exordio generis humani
Abbreviated transcription (Latin):
ati eni qui csuriunt et siciunt ui¬
sticiam. Quare beati : Esuruint et
siciunt: et beati sunt : Aliquando
egestas beata ẽ: Non inde beati
sunt quia esurunt et siciunt: s
quia ipsi saturabunt᷑. Ibi erit be¬
atitudo: insaturitate. non in fame.
Sed precedat saturitatem fames: ne
fastidium non ꝑueniat ad panes.

Expanded text:
ati enim qui esuriunt et sitiunt juati enim qui esuriunt et sitiunt justitiam. Quare beati? Esuriunt et sitiunt, et beati sunt? Aliquando enim egestas beata est? Non inde beati sunt, quia esuriunt et sitiunt; sed quia ipsi saturabuntur . Ibi erit beatitudo in saturitate, non in fame. Sed praecedat saturitatem fames, ne fastidium non perveniat ad panes.
Abbreviated transcription (Latin):
quia ille in petendo non defecit.
Quantomagis dabit bonus. qui nos
bortatur ut petamus: cui displicet
si non petamus: Sed cum aliquando
tardius dat: commendat dona non
negat. Diu desiderata. dulcius obti¬
netur: cito aũt. ulescunt. Pece. que¬
re. insta: petendo et querendo. cres¬
cis ut capias. Seruat tibi cłs quod
non uult cito dare: ut et tu discas
magna magne desiderare. Ideo õ¬
portet semꝑ orare: et non deficere.¬
Si gͦ fr̃s mei mendicos suos nos fecit
ds. monendo nos et hortando et u¬
bendo ut petamus. queramus. pul¬
semus: adtendamus et nos. qui a no¬
bis petunt. Petimus nos. A quo peti¬
mus: Qui petimus: Quid petimus:
Aquo. uł qui. uł quid petimus : Le¬
timus adõ bono: petimiis homines
mali. Petimus aũt iusticiam: unde
simus boni. Hoc ergo petimus quod
ineternũ habeamus: quo cum fue¬
inus. Sed ut saturemur: ẽsuri amus
et siciamus. Esuriendo et siciendo:
petamus. et queramꝰ. pulsemus. Be¬

Expanded text:
quia ille in petendo non defecit. quia ille in petendo non defecit. Quanto magis dabit bonus, qui nos hortatur ut petamus; cui displicet, si non petamus? Sed cum aliquando tardius dat, commendat dona, non negat. Diu desiderata, dulcius obtinentur: cito autem data, vilescunt. Pete, quaere, insta. Petendo et quaerendo crescis, ut capias. Servat tibi Deus, quod non vult cito dare; ut et tu discas magna magne desiderare. Inde oportet semper orare, et non deficere fratres mei, mendicos suos nos fecit Deus, monendo nos, et hortando et jubendo ut petamus, quaeramus, pulsemus; attendamus et nos qui a nobis petunt. Petimus nos. A quo petimus? qui petimus? quid petimus? A quo, vel qui, vel quid petimus? Petimus a Deo bono: petimus homines mali: petimus autem justitiam, unde simus boni. Hoc ergo petimus quod in aeternum habeamus: quo cum satmus. Sed ut saturemur, esuriamus et sitiamus; esuriendo et sitiendo petamus, quaeramus, pulsemus. Be
Abbreviated transcription (Latin):
tur ut petas. negabit quod petis : Ad
parationẽ. sicut de illo iudice iniquo
hortantẽ nos ad orationem. quando
ait dñs. Erat quidam uidex in cunta¬
te. qui nec din timebat. nec hominẽ
reuerebatur quedã uidua int̃pella¬
bat eum cotidie. et dicebat. U indi¬
ca me. Nolebat ille ꝑtempus. Illa in¬
t̃pellare non desinebat: et fecit te¬
dio. quod nolebat beneficio. Sicetiã¬
re et dicere. Hospes michi uenit:
commoda michi tres panes. Res¬
pondit ille. Iam requiesco: et me¬
cum serui mei requiescunt. Ille ñ
cessat: astat. instat. pulsat: et tan¬
quam amicus ab amico mendicat.
Et quid dit: Dico uobis quia sur¬
git: et non ꝓpter amiciciam eius. sed
ꝓpter imꝓbitatẽ dat illi quantos uo¬
luerit. Non ꝓpter amiciciam. quam¬
uis amicus sit: sed ꝓpter imꝓbitatẽ.
Quid ẽ. ꝓpter impbitatẽ: Quiapul¬
sare non destitit: quia cium eẽt ne¬
gatum. non se auertit. Ille qui no¬
lebat dare. quod petebatur fecit:

Expanded text:
tur ut petas: negabit quod petis? 5. Vtur ut petas: negabit quod petis? 5. Vparationem, sicut de illo divite ini quo, hortantem nos ad orationem, quando ait Dominus: Erat quidam judex in civitate, qui nec Deum timebat, nec hominem reverebatur. Quaedam vidua interpellabat eum quotidie, et dicebat, Vindica me. Nolebat ille per tempus: illa interpellare non desinebat; et fecit taedio, quod nolebat beneficio . Sicre, et dicere: Hospes mihi venit, commoda mihi tres panes. Respondit ille: Jam requiesco, et mecum servi mei requiescunt. Ille non cessat, astat, instat, pulsat; et tanquam amicus ab amico mendicat. Et quid ait, Dico vobis, quia surgit, et non propter amicitiam ejus, sed propter improbitatem dat illi quantos voluerit . Non propter amicitiam, quamvis amicus sit, sed propter improbitatem. Quid est, propter improbitatem? Quia pulsare non destitit: quia et cum esset negatum, non se avertit. Ille qui nolebat dare, quod petebatur fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
pecunia: augetur iusticia. Illud minu¬
itur. quod eras dimissurusAilud minu¬
itur. quod eras relicturus. Illud auge¬
tur. quod ineternũ es possessurus. Cou¬
silium do lucrorĩt. disce mercari. Lau¬
das eñi mercatorẽ. qui uendit plum¬
bum. et adquirit aurum: et non lau¬
tas mercatorẽ. qui erogat pecuniam.
et adquirit iusticiam: Sed ego inqͥs
non erogo pecuniã: quia non habeo
iusticiam. Eroget pecuniã: qui ha
non habes iusticiam: ideo nonuis ero¬
gare pecuniam: Magis eroga pecuni¬
am: ut habeas iusticiam. A quo enim
habebis iusticiam: nisi adõ fonte iuis¬
ticie: Ergo suus habere iusticiam:
esto m̃dicus dĩ qui te paulo ante
ex euangło. ut peteres. quereres. pul¬
sares. monebat: mendicũ suũ sciebat.
Ꝙ ecce pat̾ familias. et magnus diues.
diuiciarũ scilicet spiritaliũ et eter¬
narum. hortatur. et di cit tibi.̃ pete
quere. pulsa. Qui petit accipit᷑: que¬
rens inueniet: pulsanti aꝑietur. Horta¬

Expanded text:
pecunia, augetur justitia. Illud minupecunia, augetur justitia. Illud minuitur quod eras dimissurus, illud minuitur quod eras relicturus: illud augetur quod in aeternum es possessurus. Csilium do lucrorum, disce mercari. Laudas enim mercatorem, qui vendit plumbum, et acquirit aurum; et non laudas mercatorem qui erogat pecuniam, et acquirit justitiam? Sed ego, inquis, non erogo pecuniam, quia non habeo justitiam. Eroget pecuniam, qui habnon habes justitiam, ideo non vis erogare pecuniam? Magis eroga pecuniam, ut habeas justitiam. A quo enim habebis justitiam, nisi a Deo fonte justitiae? Ergo si vis habere justitiam, esto mendicus Dei, qui te paulo ante ex Evangelio ut peteres, quaereres, pulsares, monebat. Mendicum suum sciebat, et ecce paterfamilias et magnus dives, divitiarum scilicet spiritualium et aeternarum, hortatur, et dicit tibi: Pete, quaere, pulsa. Qui petit accipit: quaerens invenit: pulsanti aperietur. Horta
Abbreviated transcription (Latin):
habueris aurĩ ẽ. argentũ ẽ. bonũ
ẽ: slon quod te faciat bonũ: sed unde
facias bonũ. habes aurũ. habes ar¬
gentumł et concupiscis aurũ. et con¬
cupiscis argentũ: et habes. et concu¬
piscis:. Et plenus es. et sitis Siplenꝰ es &¬
sitis: morbꝰ ẽ & ñ opulentia. St̃ hoĩes in
morbo. humore plem st̃: &e sẽꝑsiciunt.
Humore plenist̃: & humorẽ sitiunt. Qm
gͦ delectaᷤ opulentiã qͥ habes ydropẽ. con¬
cupiscentiã: Habes gͦ aurũ: bonũ
ẽ. Habes. non unde sis bonus: sed un¬
de facias bonũ. Quiꝰd bonũ inquit
facturus sum de auro: Non audis¬
t psalmũ: Disꝑsit inquit dedit
es iusticia. Si habes bonũ unde sis bo¬
nus: fac bonũ de bono unde non esbo¬
nus. Habes pecuniã: eroga. Erogando
pecuniã: auge iusticiã. Disꝑsit enim.
distribuit. dedit pauꝑibus: iusticia
cius manet inscłm scłi. Uide quid mi¬
nuatur: et quid augeatur. Minuitur

Expanded text:
habueris. Aurum est, argentum est; bonum habueris. Aurum est, argentum est; bonum est, non quod te faciat bonum, sed unde facias bonum. Habes aurum, habes argentum; et concupiscis aurum et concupiscis argentum. Et habes, et concupiscis; et plenus es, et sitis. Morbus est, et non opulentia. Sunt homines in morbo, humore pleni sunt, et semper sitiunt. Humore pleni sunt, et humorem sitiunt. Quomodo ergo delectas opulentiam, qui habes hydropem concupiscentiam? Habes ergo aurum, bonum est: habes, non unde sis bonus, sed unde facias bonum. Quod bonum, inquis, facturus sum de auro? Non audisti Psalmum? Dispersit, inquit, dedites, justitia. Si habes bonum unde sis bonus; fac bonum de bono unde non es bonus. Habes pecuniam, eroga. Erogando pecuniam, auges justitiam. Dispersit enim, distribuit, dedit pauperibus; justitia ejus manet in saeculum saeculi. Vide quid minuatur, et quid augeatur. Minuitur
Abbreviated transcription (Latin):
Non queris medicũ. ut uulneres te:
scũ uulneraueris te. quęris qui sa¬
net te. Bona ergo scdm tempus. bo¬
na temporalia. corporalia. carnalia.
nouimus dare filiis nr̃is: etiã cum
simus mali. Bona eñi sunt et ista.
Quis dubitet: Piscis. ouũ. panis. po¬
mũ. frumentũ. lux ista. aer iste
quẽ ducimus. bona sunt: Hȩ ipse
diuitiȩ. in quibus homines extol¬
luntur. et pares suos homines alios ñ
agnoscunt: in quibus inquã homines
extolluntur. magis amantes uestem
fulgentem. quã cogitantes communẽ
cutẽ Ipsȩ ergo diuitie bone sunt.
Sed ista om̃ia bona quȩ cominemo¬
raui: abonis et malis haberi possiuis
& cum bona sint: bonos tam̃ facere
at bonũ: et ẽ bonũ unde facias bo¬
nũ. Bonũ quod facit bonũ: ds est.
Non eñi facit hominẽ bonũ: nisi il¬
le qui semꝑ ẽ bonus. Ergo ut sis bo¬
nus: dm̃ inuoca. Aliud aũt bonum
ẽ unde facias bonũ: id ẽ quicquid

Expanded text:
Non quaeris medicum, ut vulneres te: Non quaeris medicum, ut vulneres te: sed cum vulneraveris te, quaeris qui sanet te. Bona ergo secundum tempus, bona temporalia, corporalia, carnalia novimus dare filiis nostris, etiam cum simus mali. Bona enim sunt et ista, quis dubitet? Piscis, ovum, panis, pomum, frumentum, lux ista, aer iste quem ducimus, bona sunt haec: ipsae divitiae in quibus homines extolluntur, et pares suos homines alios non agnoscunt: in quibus, inquam, homines extolluntur, magis amantes vestem fulgentem, quam cogitantes communem cutem; ipsae ergo divitiae bonae sunt: sed ista omnia bona quae commemoravi, a bonis et malis haberi possunt; et cum bona sint, bonos tamen facereat bonum: et est bonum, unde facias bonum. Bonum quod facit bonum, Deus est. Non enim facit hominem bonum, nisi ille qui semper est bonus. Ergo ut sis bonus, Deum invoca. Aliud autem bonum est unde facias bonum: id est, quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
uos inquit cum sitis mali. nostis
bona data dare filiis ur̃is: quanto
magis pat̾ ur qui in cęlis ẽ. dabit
bona petentibꝰ se: Cum sitis in qͥt
mali: nostis bona data dare filiis
uris. Miranda res fr̃s. Mali sumꝰ:
et bonũ patrem habemius. Quid
euidentius: Audiuimus nom̃ nr̃m.
Cum sitis inquit mali: bona data
nostis dare filiis ur̃is. Et quos dixit
malos. iudete qualem patrem illis os¬
tendit. Quantomagis pat̾ ur̃. Quorũ
pater: Certe malorũ. & qualis pat̃:
Nemo bonus. nisi solus ds̃. Ergo fr̃s¬
ideo mali bonũ patrem habemus. ne
semꝑ mali remaneamus. Nemo ma¬
lus. facit bonũ. Si nemo malus facit
bonũ: homo malus quomͦ se facit
bonũ : Eacit de malo bonũ: qui sem
et sanabor: saluum me fac et saliuis
ero. Quid michi dicunt uani uanaᷤ
Iu te saluũ facis. si uolueris: Sana
me dñe. et sanabor. Nos. boni con¬
diti sumꝰ abono. Escit eiũ ds̃ homi¬
mꝰ mali. Potiumꝰ ẽẽ ex bonis mali: & po¬
uuln̾arese potuitͥ sanare non potuit.

Expanded text:
li, nostis bona data dare filiis vestris; quanto magis Pater vester, qui in coelis est, dabit bona petentibus se? Cum sitis, inquit, mali, nostis bona data dare filiis vestris. Miranda res, fratres: mali sumus, et bonum Patrem habemus. Quid evidentius? Audivimus nomen nostrum: Cum sitis, inquit, mali bona data nostis dare filiis vestris. Et quos dixit malos, videte qualem Patrem illis ostendit: Quanto magis Pater vester? Quorum Pater? Certe malorum. Et qualis Pater? Nemo bonus, nisi solus Deus . ideo mali bonum Patrem habemus, ne semper mali remaneamus. Nemo malus facit bonum. Si nemo malus facit bonum, homo malus quomodo se facit bonum? Facit de malo bonum, qui semper et sanabor; salvum me fac, et salvus ero . Quid mihi dicunt vani vana: Tu te salvum facis, si volueris? Sana me, Domine, et sanabor. Nos boni conditi sumus a bono: fecit enim Deus homimali. Potuimus esse ex bonis mali, et pountate sua se sanare non potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
de posse fieri. et posse intelligi. ut et
natus sit et coet̃nus sit ei aquo natus
ẽ: ut hoc refellant. et quasi falsum eẽ
demonstrent. similitudines nobis dant.
Unde: De creatura: et dicunt nob̾. Ho¬
mo utiq erat: antequã generaret filiũ.
Maiorͤ ẽ filio suo. Et equus erat. ante¬
quã generaret. et ouis: et cȩtera anima¬
lia. Similitudines adhibent de creaturis.
niamus similitudines earũ rerũ quas
astruimus: Quid si non inuenerimus:
Non recte possem dicere. natiuitas cre¬
atoris E ortasse similitudinẽ increatu¬
ra non habet: Quanto eñi suꝑat ea
quȩ hic st̃. in eo quod ibi ẽ: tanto suꝑat.
ea quȩ hic nascuntur. in eo quod ibi natꝰ

Expanded text:
de posse fieri, posse intelligi, ut et de posse fieri, posse intelligi, ut et natus sit et coaeternus sit ei a quo natus est, ut hoc refellant et quasi falsum esse demonstrent, similitudines nobis dant. Unde? De creatura: et dicunt nobis, Homo utique erat antequam generaret filium, major est filio suo: et equus erat antequam generaret filium, et ovis, et caetera animalia. Similitudines adhibent de creaturis. niamus similitudines earum rerum quas astruimus? Quid? si non invenirem, non recte possem dicere, Nativitas Creatoris fortasse similitudinem in creatura non habet? Quanto enim superat ea quae hic sunt in eo quod ibi est, tanto superat ea quae hic nascuntur in eo quod ibi nat
Abbreviated transcription (Latin):
Uictus ẽ ueris: qui respondere ñ uult.
Ille cui hoc dicitur si non respondeat.
et si in seipso uictus non ẽ: uincit᷑ ta¬
m̃ intitubantib frĩb. Audiunt eñi
fr̃s infirmi. et putant reuera non eẽ qͦd
dicatur: et forsitan uerũ putant. non eẽ
quod dicat᷑. non tam̃ non eẽ quod sentiat᷑.
Homo eñĩ nichil potest dicere: qͦd ñ etiã
sentire possit. Potest etiã aliquid sentire:
qͦd dicere non possit: tam̃ seruata illiꝰ¬
maiestatis in effabilitate: ne cũ aliquas
similitudines contra illos dederimꝰ. pu¬
tet nos aliquis ꝑ istas similitudines ꝑue¬
nisse ad id qͦd nec dici nec cogitari certe
aparuulis potest. et si potest ab aliquib
amaiorib potest ex parte. potest. in
enigmate. potest ꝑspeculũ. nondũ aũt
facie ad faciẽ. demꝰ
et nos aliqͥs
similitudines aduer su¬
sus illos.
unde illi refellantur. non un¬
non un¬
de illud capiatur. Et eñĩ cũ dicimꝰ uab¬

Expanded text:
Victus est veris, qui respondere non vult. Victus est veris, qui respondere non vult. Ille cui hoc dicitur, si non respondeat, etsi in se ipso victus non est, vincitur tamen in titubantibus fratribus. Audiunt enim fratres infirmi, et putant revera non esse quod dicatur: et forsitan verum putant, non esse quod dicatur, non tamen non esse quod sentiatur. Homo enim nihil potest dicere, quod non etiam sentire possit: potest etiam aliquid sentire, quod dicere non possit. 8. Similimajestatis ineffabilitate, ne cum aliquas similitudines contra illos dederimus, putet nos aliquis per istas similitudines jam pervenisse ad id quod nec dici nec cogitari a parvulis potest certe et si potest ab aliquibus majoribus, potest ex parte, potest in aenigmate, potest per speculum; nondum autem facie ad faciem; demus et nos aliquas similitudines adversus illos, unde illi refellantur, non unde illud capiatur. Etenim cum dicimus val
Abbreviated transcription (Latin):
tempore posteriores. Hanc consuetudi-¬
nem uidendi carnalia transferre illi ad
spiritalia cupiunt: et intentione car¬
nalium facilius seducunt᷑. Non eñi ra¬
tio audientiũ sequitur talia p̃dicantes.
s consuetudo: quȩ etiã ipsos inuoluit
ut talia p̃dicarent. Et quid facimus
nos: Silebimꝰ: Utinã liceret. F orsitan
eñi silendo: aliquid dignũ de re inef¬
fabili cogitaretur. Nam quicqͥd potest
fari: non ẽ ineffabile. In effabilis ẽ aũt
effabilia uerba: quantomagis ipse inef¬
fabilis. qui talia demonstrauit. quȩ fari
non potest cui demonstrata st̃: Itaq
fr̃s melius erat. si possemus tacere: et di¬
cere. Hoc habet fides: sic credimꝰ. Non
potes caꝑe. paruulus ef.Lacient̃ toleran¬
dus donec pennas nutrias: ne cũ uola¬
re inplumis uolueris. non sit illi aura
libertatis. s casus temeritatis. Quid il¬
li contra: Osi haberet qͦd diceret: di¬
ceret mͥ. Deficientis ista excusatio ẽ.

Expanded text:
tempore posteriores. Hac consuetuditempore posteriores. Hac consuetudine videndi, carnalia transferre illi ad spiritualia cupiunt, et intentione carnalium facilius seducuntur. Non enim ratio audientium sequitur talia praedicantes, sed consuetudo, quae etiam ipsos insolvit, ut talia praedicarent. Et quid facimus nos? Silebimus? Utinam liceret. Forsitan enim silendo aliquid dignum de re ineffabili cogitaretur. Nam quidquid potest fari, non est ineffabile. Ineffabilis est autemeffabilia verba ; quanto magis ipse ineffabilis, qui talia demonstravit, quae fari non possit cui demonstrata sunt? Itaque, fratres, melius erat si possemus tacere, et dicere: Hoc habet fides, sic credimus: non potes capere, parvulus es: patienter tolerandum, donec pennas nutrias; ne cum volare implumis volueris, non sit illa aura libertatis, sed casus temeritatis. Quid illi contra? O si haberet quod diceret, diceret mihi! Deficienti ista excusatio est.
Abbreviated transcription (Latin):
cunt. Si filius dĩ ẽ: natus ẽ. Hoc fate¬
mur. Non enĩ eẽt filius: si natus ñ eẽt.
Manifestũ ẽ: admitit fides: apꝓbat
eccła catholica: uerũ ẽ. Aduingunt de¬
inde. Si natus ẽ patri filius: erat pat̃
antequã ei filius nasceret᷑. Hoc respu¬
it fides: respuunt aures catholicȩ:
anathematirat᷑. extra est qui hoc sa¬
pit: non ꝑtinet ad participationẽ soci¬
etatemq scõrũ. Ergo ait. Rationẽ mi¬
chi redde : quomͦ et filius nasci potu¬
it patri: et coeuus ẽẽ ei ex quo natꝰ
nalibus sp̃italia insinuamus: si tam̃
et nos ipsi non carnales sumꝰquando
carnalib sp̃italia intimamus: homini
assuefacto natiuitate t̾rena. et uidenti
istius creaturȩ ordinẽ. ubi successus et
decessus gignentes et genitos etate
distinguit: Post patrẽ enĩ nascit᷑ filus:
patriutiq morituro successurus. Hoc in
hominib.hoc in aliis animantib inue¬
nimus: parentes priores tempore: filios

Expanded text:
cunt: Si Filius Dei est, natus est. Hoc fatecunt: Si Filius Dei est, natus est. Hoc fatemur. Non enim esset Filius, si natus non esset. Manifestum est, admittit fides, approbat Ecclesia catholica, verum est. Adjungunt deinde: Si natus est Patri Filius, erat Pater antequam ei Filius nasceretur. Hoc respuit fides, respuunt aures catholicae; anathematur, extra est qui hoc sapit, non pertinet ad participationem societatemque sanctorum. Ergo, ait, rationem mihi redde, quomodo et Filius potuit nasci Patri, et coaevus esse ei a quo natus nalibus spiritualia insinuamus: si tamen et nos ipsi non carnales sumus, quando carnalibus ista spiritualia intimamus, homini assuefacto nativitate terrena, et videnti istius creaturae ordinem, ubi successus et decessus, gignentes et genitos aetate distinguit? Post patrem enim nascitur filius, patri utique morituro successurus. Hoc in hominibus, hoc in aliis animantibus invenimus, parentes priores tempore, filios
Abbreviated transcription (Latin):
labilit: sine temporali natiuitate: na¬
tũ tam̃ intelligamus a dõ. Putamiis¬
ne possumꝰ aliquo mͦ ꝑsuadere quib¬
dam infidelib. non abhorrere auero
quod dicit᷑ anobis fide catholica. quȩ
contraria ẽ. arrianis. a quib eccła dei
sepe temptata ẽ. cũ carnales homines
id facilius accipiunt. quod uidere con¬
suerunt: Ausi st̃ eni quidã dicere.
Maior ẽ pat̾ filio: et p̃cedit eũ tem¬
pore pat̃. Id ẽ. maior ẽ. filio pat̃: et
minor ẽ patre filius: et apatre intem¬
pore p̃ceditur. Et sic disputant. Si natꝰ
ẽ: utiq erat pat̃ antequã filuis illi eẽt
natus. Ad tendite. Ad sit nobis ds̃ adu¬
uantibus orationibus ur̃is. et pia inten¬
tione exciꝑe cupientib quod ipse do¬
nauerit. qͦd ipse suggesserit: ad sit
tuero ego explicare: non rationẽ pu¬
tetis s hominẽ defecisse. Itaq uos hor¬
tor et dep̃cor ut oretis ad miscdiã dĩ.
ut ita rem a nobis dici faciat. ut uos au¬
dire oportet et nos dicere. Hoc gͦ illidi¬

Expanded text:
abiliter, sine temporali nativitate, natum tamen intelligamus a Deo. Putamusne possumus aliquo modo persuadere quibusdam infidelibus non abhorrere a vero, quod dicitur a nobis fide catholica, quae contraria est Arianis, a quibus Ecclesia Dei saepe tentata est, cum carnales homines id facilius accipiunt quod videre consueverunt? Ausi sunt enim quidam dicere, Major est Pater Filio, et praecedit eum tempore: id est, major est Filio Pater, et minor est Patre Filius, et a Patre in tempore praeceditur. Et sic disputant: Si natus est, utique erat Pater antequam Filius illi esset natus. Attendite: adsit ipse nobis, adjuvantibus orationibus vestris, et pia intentione excipere cupientibus quod ipse donaverit, quod ipse suggesserit; adsit ntuero ego explicare, non rationem putetis, sed hominem defecisse. Itaque vos hortor et deprecor ut oretis: adsit misericordia Dei, et ita rem a nobis dici faciat, ut vos audire oportet, et nos dicere. Hoc ergo illi di
Abbreviated transcription (Latin):
entia ꝑfecta: unde fit homo illum inatus.
lum̃ sempit̃nũ ẽ. & uide quẽ ad modũ
tu contingendo efficeris quod noneras:
non illud qͦd contingis. facis eẽ quod
ñ erat. Hoc dico. Ds̃ non crescit ex
cognitore: s cognitor ex cognitione
um p̃stamus dõ: quia diximꝰ p̃ciũ nos
dare quodã mͦ. Non eñi unde augeatur
illi damus : et qui te lapso integer ẽ.
et te redeunte integer manet: paratꝰ
uideri ut beatificet conuersos: et auer¬
sos puniat cęcitate. Uindicat eni pri¬
mo in anima auersa a se. exordiũ pena¬
rũ: ipsa cȩcitate. Qui enĩ se auercit ali¬
mine uero. id ẽ. adõ: iam cȩcus efficit᷑.¬

Expanded text:
entia perfecta; unde homo fit illuminatus, lumen sempiternum est. Et vide quemadmodum tu contingendo efficeris quod non eras, non illud quod contingis facis esse quod non erat. Hoc dico, Deus non crescit ex cognitore, sed cognitor ex cognitione um praestamus Deo, quia diximus pretium nos dare quodam modo. Non enim unde augeatur, illi damus, qui et te lapso integer est, et te redeunte integer manet, paratus videri ut beatificet conversos, et aversos puniat caecitate. Vindicat enim primo in anima aversa a se, exordio poenarum, ipsa caecitate. Qui enim se avertit a lumine vero, id est, a Deo, jam caecus efficit
Abbreviated transcription (Latin):
si se ambo uiuarent. Diues ꝓpt̃ pauꝑem
factus ẽ: et pauꝑ ꝓpt̾ diuitem factus
ẽ. Pauꝑiᷤᷤ ẽ orare. et diuitiᷤᷤ erogare. Bĩ
ẽ. ꝓ parius magna pensare: de miscdia
eius paruia. magna nascitur copia. le¬
cundus ẽ ager pauꝑũ: cito reddit do¬
minantib fructũ. Uia celi ẽ pauꝑ. ꝑ
quam uenitur ad patrem. Incipe ergo
erogare: si non uis errare. Latrimonii
tui quo es ligatus compedẽ inhac ui¬
dere. Abice abste diuitiarũ onera:
abice iuncula uoluntaria. abice anxi¬
etates et tedia: que te plurib in annis
inquietant. da petenti. ut possis ipse
acciꝑe: tribue pauꝑi. si uonuis flam¬
mis exuri. Da int̾ra xp̃o: quod tibi
reddat in celo. Obliuiscere quod es :
et adtende quod futurus es. Presens ui¬
ta fragilis ẽ: et in mortẽ ꝓcliuis. Nemo
potest stare: s om̃s cogimur transire.
llolentes imus: inuiti ex imus. quia
mali sumꝰ. Si aũt ante nos aliquidmit¬

Expanded text:
si se ambo juvarent. Dives propter pauperem si se ambo juvarent. Dives propter pauperem factus est, et pauper propter divitem factus est. Pauperis est orare, et divitis erogare; Dei est pro parvis magna pensare. De misericordia ejus parva, magna nascitur copia. Fecundus est ager pauperum, cito reddit dominantibus fructum. Via coeli est pauper, per quam venitur ad Patrem. Incipe ergo erogare, si non vis errare. Patrimonii tui, quo es ligatus, compedem in hac videre: abjice abs te divitiarum onera, abjice vincula voluntaria, abjice anxietates et taedia, quae te pluribus in annis inquietant. Da petenti, ut possis ipse accipere: tribue pauperi, si non vis flammis exuri. Da in terra Christo, quod tibi reddat in coelo. Obliviscere quod es, et attende quod futurus es. Praesens vita fragilis est, et in mortem proclivis. Nemo potest stare: sed omnes cogimur transire. Nolentes imus, inviti eximus, quia mali sumus. Si autem ante nos aliquid mit
Abbreviated transcription (Latin):
diuiti. quia ꝑcepisti bona in uita tua:
et lazarus similit̾ mala. Nunc autẽ
hic consolatur: tu uͦ cruciaris. Audi¬
aut ista diuites: qui nolunt ẽẽ mi¬
sericordes. Audiant irrogari suppli¬
cia: eis qui nolunt erogare subsidia
audiant pauꝑem refrigerantẽ: au¬
diant diuitem penis grauiorib estu
digiti sui in aquam. et refrigeret
linguam meam: quia crucior in hac
flamma. At ille. Al em̃to inquit fili.
quia ꝑcepisti bona inuita tua: et la¬
tarus similit̃ mala. Pensantur ꝓduu¬
tiis pene: refrigeriũ ꝓ pauꝑtate: pro
purpira flamma. refectio ꝓnuditate:
ut salua sit ęquitas staterȩ: et ñ m̃tit᷑
quia ip̃se dum uiueret. noluit misere¬
ri. Ideo rogans diues non exauditur
in torm̃tis: quia rogantem pauꝑem
non exaudiuit int̾ris. Diues et pauꝑ¬
duo sibi st̃ contraria: s iterũ duo sibi
st̃ necessaria. Nullus indigeret. si inui¬
cen subportarent: et nemo laboraret.

Expanded text:
diviti, Quia recepisti bona in vita tua, diviti, Quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala; nunc autem hic consolatur, tu vero cruciaris. Audiant ista divites, qui nolunt esse misericordes. Audiant irrogari supplicia eis qui nolunt erogare subsidia. Audiant pauperem refrigerantem, audiant divitem poenis gravioribus aestuam digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam; quia crucior in hac flamma. At ille: Memento, inquit, fili, quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Pensantur pro divitiis poenae, refrigerium pro paupertate, pro purpura flamma, refectio pro nuditate, ut salva sit aequitas staterae, et non mentiaquia ipse dum viveret, noluit misereri. Ideo rogans dives non exauditur in tormentis; quia rogantem pauperem non exaudivit in terris. CAPUT duo sibi sunt contraria: sed iterum duo sibi sunt necessaria. Nullus indigeret, si se invicem supportarent; et nemo laboraret,
Abbreviated transcription (Latin):
tis: Nonne morte om̃ia transeunt tan¬
quam umbra: Nichil intulimus in hc̃
mundũ dicit apłs:. s nec quicquã au¬
ferre possumus. Nichil nobiscum tolli¬
mus aut rapimus. Quid si aliquid tol¬
leremufꝰ Nonne uiuos homines uora¬
remus: Que ẽ ista auiditas concupiscen¬
tiȩ. cũ ipse belue habeant modũ: lc̃
eũi rapunt. quando ȩsuriunt: parcunt
uͦ predȩ. cum senserint sacietatem. In ex¬
plebilis ẽ sola auaricia diuitũ: semꝑ
rapit. et nunquã saciatur. Nec dm̃ ti¬
met. nec hominem reueretur: nec patri
parcit. non matrẽ agnoscit: nec fratri
obtemꝑat. nec amico fidem seruat. Ui¬
duam oppͥmit᷑: pupilli inuadit rem:
liberõs in seruiciũ reuocat: testam̃tũ
falsũ ꝓfert. Res mortui occupantur:
quasi non et ipsi qui hoc faciunt mo¬
riantur. Quȩ ẽ ista gͣ aiumarũ in¬
sania. amittere uitam. appecere mor¬
tem: acquirere aurũ. et ꝑdere cęlũ:
S quia nemo cogitat dm̃: idõ manet

Expanded text:
tis? Nonne morte omnia transeunt tantis? Nonne morte omnia transeunt tanquam umbra? Nihil intulimus in hunc mundum, dicit Apostolus, sed nec quidquam auferre possumus . Nihil nobiscum tollimus aut rapimus. Quid si aliquid tolleremus, nonne vivos homines voraremus? Quae est ista aviditas concupiscentiae, cum ipsae belluae habeant modum? Tunc enim rapiunt, quando esuriunt: parcunt vero praedae, cum senserint satietatem. Inexplebilis est sola avaritia divitum. Semper rapit, et nunquam satiatur: nec Deum timet, nec hominem reveretur: nec patri parcit, nec matrem agnoscit: nec fratri obtemperat, nec amico fidem servat: viduam opprimit, pupilli rem invadit: libertos in servitium revocat, testamentum falsum profert. Res mortui occupantur; quasi non et ipsi qui hoc faciunt moriantur. Quae est ergo ista animarum insania, amittere vitam, appetere mortem? acquirere aurum, et perdere coelum? Sed quia nemo cogitat Deum, ideo manet
Abbreviated transcription (Latin):
lem̃i. et mecũ ut arbitror tota
mentis intentione ꝑspexit: opu¬
lentiamꝰ diuitis. et indigentiam men¬
dicantis. Unũ cibis estuantẽ: et aliũ
fame deficientẽ. Ambo quidẽ homi¬
nes: ambo quidẽ carnales: ambo morta¬
les: s non ambo ȩquales. Natura una:
s uita non una. Nullus eorũ a condici¬
one mortis inmunis: et tam̃ unus epu¬
latur splendide: et alter inpannis et
erumna sordescit. Ille delicatis cibis
ad inuentionẽ coquorũ gaudebat. iste
si caderent micȩ de m̃sa euis expecta¬
bat. Audiant nunc diuites: qui nolunt
ẽẽ misericordes: audiant quia om̃s una
nascimur lege: una uiuimus luce: unũ
spiramus aerem. una quoq extingui¬
mur morte. Que si non int̃cederet. nec
pauꝑ ipse duraret. Hic ulcerosus et nu¬
dus iacens lazarus: ad abrahe sinũ an¬
głorũ portatur manib. Ecce diues re¬
fectus et splendidus: tartareo carcere
cluditur. Ubi ẽ uestis illa bissina: ubi
uita abiidans. et affluens copiis mul¬

Expanded text:
mi, et mecum, ut arbitror, tota mentis intentione perspexit opulentiam divitis, et indigentiam mendicantis; unum cibis aestuantem, et alium fame deficientem. Ambo quidem homines, ambo carnales, ambo mortales: sed non ambo aequales. Natura una, sed vita non una. Nullus eorum a conditione mortis immunis: et tamen unus epulatur splendide, et alter in pannis et in aerumna sordescit. Ille delicatis escis adinventione coquorum gaudebat: iste, si caderent micae de mensa ejus, exspectabat. Audiant nunc divites, qui nolunt esse misericordes; audiant quia una omnes nascimur lege, una vivimus luce, unum spiramus aerem, una quoque exstinguimur morte: quae si non intercederet, nec pauper ipse duraret. Hic ulcerosus et nudus jacens Lazarus, ad Abrahae sinum Angelorum portatur manibus. Ecce dives refectus et splendidus tartareo carcere clauditur. Ubi est vestis illa byssina? ubi vita abundans et affluens copiis mul