comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sclĩ.⁊ spiritalibꝰ act̾ibus uacat. iste ẽ qui sacͥfi¬
cium sabbi et diem festũ agit sabbatoꝵ: neq
onera portat in uia: Onus enĩ ẽ om̃e peccatũ.
quẽ admodũ dic̃ ⁊ ꝓpħa. sic̃ onus graue graua¬
tȩ sunt suꝑ me. neq ignem accendit illum¬
scilicet ignẽ de qͦ dicitur. ite in lumine igni
ur̃i et in flãma quã accendistis: In sabb̃o unꝰ¬
quisq sedet in loco suo: et ñ ꝓcedit ex eo: Quis
locus animȩ ẽ: Ex quo loco eam ñ oportet
exire. ut uera sabb̃a custodiat. et diẽ festum in
sacrificiis exigat sabbatoꝵ. sic̃ et dñs dicit:
Qui manet in me et ego in eo: Qđ autẽ diximꝰ
uera sabb̃a fialtiꝰ repetamus quę uera sunt sab̃ba.¬
ñ intra hunc mundum ẽ ueri sabbati obserua¬
tio: Qđ enĩ scriptũ ẽ ingenesi quia reqͥeuit ds̾
indie sabbi ab oꝑibꝰ suis. ñ uidemus uł tunc fa¬
ceum eẽ in die septima. uł etiam nc̃ fieri: Sẽꝑ¬

Expanded text:
saeculi et spiritalibus actibus vacat, iste est qui sacrifisaeculi et spiritalibus actibus vacat, iste est qui sacrificium sabbati et diem festum agit sabbatorum, neque onera portat in via. Onus enim est omne peccatum. Quemadmodum dicit et Propheta: Sicut onus grave gravatae sunt supescilicet ignem de quo dicitur: « Ite in lumine ignis vestri, et in flamma quam accendistis in sabbato unusquisque . » Sed et in loco suo et non procedit ex eo. Quis locus animae est. Ex quo loco eam non oportet exire, ut vera sabbata custodiat, et diem festum in sacrificiis exigat sabbatorum, sicut et Dominus dicebat: « Qui manet in me et ego in eo . » Quod autem diximus vera sabbata, si altius repetamus quae sint vera sabbata, ultra hunc mundum est vera sabbati observatio. Quod enim scriptum est in Genesi , quia requievit Deus in die sabbati ab operibus suis, non videmus vel tunc factum esse in die septima vel etiam nunc fieri. Semp
Abbreviated transcription (Latin):
festiuitatẽ: Qnȩ ẽ festiuitas sabbi. nͥ ilia de qui
apłs dicit. relinquit᷑ gͦ sabbatismus. hoc ẽ sadbi
ex omĩbus mundi actibus oportet oꝑari:. Sig
desinas ab omnibꝰ secularibꝰ oꝑibꝰ.⁊ nichil mun¬
danũ geras. s sp̃alibꝰ oꝑibꝰ uaces. ad eccłiã con
uenias. lect̾ionibus diuinis et tractatibꝰ aurẽ
p̃beas. de cȩlestibus cogites. de futura spe solli¬
citudinẽ geras. uenturũ uidiciũ p̃ oculis habes.
non respicias ad p̃sentia et uisibilia. s ad inui¬
sibilia et futura. hoc est obseruatio sabbi xp̃ia¬
no: Sed hȩc et uidei obseruare debent Deniq
etiam apud ipsos si faber. si structor. et sishͥuius¬
modi opificum fuerit. otiatur in die sabbati:
leceor aut̃ legis diuinȩ uel doctor ñ desinit ab
oꝑe suo. et tamen sabbatum non contaminat
Sic enĩ et dñs dicit ad eos Aut ñ legistis
qͥa sacerdotes et in templo sabbatũ uiolant.
et sine crimine sunt : Qui gͦ cessat ab oꝑibus

Expanded text:
est autem festivitas sabbati, nisi illa de qua Apostolus dicit: Relinquitur ergo sabbatismus , hoc est, sabbati ex mundi actibus oportet operari. Si ergo desinas ab omnibus saecularibus operibus, et nihil mundanum geras, sed spiritalibus operibus vaces, ad ecclesiam venias, lectionibus divinis et tractatibus aurem praebeas, de coelestibus cogites, de futura spe sollicitudinem geras, venturum judicium prae oculis habeas, non respicias ad praesentia et visibilia, sed ad invisibilia et futura: haec est observatio sabbati Christiano. Sed haec Judaei observare deberent. Denique etiam apud ipsos, si faber, si structor, et si qui hujusmodi opificum fuerit, oriatur in die sabbati; lector autem divinae legis et doctor non desinit ab opere suo, et tamen sabbatum non contaminat. Sic enim dicit ad eos: Aut non legistis, quia sacerdotes in templo sabbatum violant, et sine crimine sunt ? Qui ergo cessat ab operibus
Abbreviated transcription (Latin):
tanto p̃stantior ⁊ ꝑfect̾ior nun̾ius qͥngentor um quã
qͥnqͥginta: Inde deniq & in parabola eugłii quã
supra posuimus. saluator nr̃ ꝓnuntiat qđ plus
diligat ille cui quingenti denarii donati sunt¬
quos debebat: quã ule cui quinquaginta: Deniq
in p̃senti lectione eleazar sacerdos ñ scribitur
ad omnẽ popłm locutus: s ad eos tantũ qͥ de
p̃lio redeunt Ait enĩ Et dixit eleazar sacer¬
dos. ad uiros uirtutis qui reuertebant᷑ de p̃lio
Uides gͦ qͦmͦ ad uiros uirtutis loquit᷑ sermo
dĩ Uiri enĩ uirtutis sunt: qͥ ad bellũ ꝓceduis:
Siqui uͦ pugnare ñ uolunt. nec militare: siqͥs
ñ uult habere certamen studioꝵ diuinoꝵ
& abstinentię. hic non uult implere illud
qđ apłs dixit Qui aut̃ inagone contendit.
ab om̃ibꝰ se abstinet Qui gͦ ñ contendit iN
agone & ab omĩbꝰ ñ ẽ continens: neq exerce¬
n uult in uerbo dĩ. & in lege dñi meditari die
ac nocte. hic etiã si uir dicatur: uit tam̃ uir¬

Expanded text:
tanto praestantior et perfectior numerus quingentorum quam quinquaginta. Inde denique et in parabola Evangelii quam supra exposuimus, Salvator noster pronuntiat, quis plus diligat, ille cui quingenti quos debebat denarii donati sunt, quam ille cui quinquaginta. Denique in praesenti lectione Eleazar sacerdos non scribitur ad omnem populum locutus, sed ad eos tantum qui de praelio redeunt. Ait enim: Et dixit Eleazar sacerdos ad viros virtutis qui revertebantur de praelio. Vides ergo quomodo ad viros virtutis loquitur sermo Domini: viri enim virtutis sunt qui ad bella procedunt. Si quis vero pugnare non vult nec militare, si quis non vult habere certamen studiorum divinorum et abstinentiae, hic non vult implere quod Apostolus dixit: Qui autem in agone contendit, aagone, ab omnibus non est continens, neque exerceri vult in verbo Dei, et in lege Domini meditari die ac nocte. Hic etiam si vir dicatur, vir tamen vir
Abbreviated transcription (Latin):
et uirtutes mirificę ꝑpetiatȩ sunt. tam giauia tã
ꝑiculosa referuntur. Quid enĩ dicit illi đs: Et appo¬
neris inquit ad populũ tuũ et tu. sic̃ appositus ẽ
aaron fr̃ tuus in or monte: Et quasi causã mor¬
tis exponens dicit Propt̾ qđ transgressi estis u̾bum
meũ in deserto sin: cum restitit synagoga ne me
sc̃ificaret. ñ me sc̃ificastis in aqua corã eis: Ergone
in culpa ẽ etiã moyses: Etiã ipse transgressionis
crim̃ incurrit. etiã ipse factus ẽ sub peccato: Iccir¬
co credo cum confidentia dicebat apłs qͥa regnaũ
mors ab adam usq ad moẏsen. accessit .at. usq ad moy¬
sen. et nec ipsi peꝑcit. et ideo opinor apłs dicebat.
quia peccatũ intoiuit in hunc mundũ. et pro
mortis huiꝰ: ut tbi habundauit peccatũ. super¬
habundaret gr̃a: Ham moyses quomͦ aliquem
libare potuisset apeccatis cũ etiã ipsi dr̃ quia trans¬

Expanded text:
et virtutes mirificae perpetratae sunt, tam gravia, tam et virtutes mirificae perpetratae sunt, tam gravia, tam periculosa referuntur. Quid enim dicit ei Deus? Et apponeris, inquit, ad populum tuum et tu, sicut et positus est Aaron frater tuus in monte Hor. Et quasi causam mortis exponens dicit: Propter quod transgressi estis verbum meum in deserto Sin, cum restitit Synagoga ne me sanctificaret. Non me sanctificastis in aqua coram eis. Ergo et in culpa est etiam Moyses, etiam ipse transgressionis crimen incurrit, etiam ipse factus est sub peccato. Idcirco credo, cum fiducia dicebat Apostolus: Quia regnavit mors ab Adam usque ad Moysen. Accessit enim usque ad Moysen, et nec ipsi pepercit . Et ideo opinor dicebat, quia peccatum introivit in hunc mundum, et per mortis hujus, ut ubi abundavit peccatum, superabundaret et gratia . Nam Moyses quomodo aliquem liberare potuisset a peccatis, cum etiam ipsi dicatur: Qui trans
Abbreviated transcription (Latin):
pastor. Uide gͦ primo omniũ quomͦ qͥ ꝑfectus et
beatus ẽ ñ inualle nec in aliꝗͣ terrȩ planitie. aut
in colle aliquo: s in monte idest in alto et arduo
defungitur loco: Uitȩ nanq eius consũmatio et ꝑfe¬
ctio habebut᷑ in excelso: Sed et oculis suis contue¬
ri iubetut omnẽ terrã reꝓmissionis. et diligenter
exeminenti statione cuncta ꝑspicere Oportebat enĩ
sũmam ꝑfectionis consecuturo nicħ incognitũ re¬
manere : s cunctoꝵ quȩ uident᷑ et audiunt᷑ hab̾e
noticiã: ob hoc credo ut omniũ quȩ in carne positꝰ
corporali cepit aspectu. in sp̃u effectus et nuda m̃te
ad auditoria et disciplinatũ sapientiȩ ꝓ ꝑans: ue¬
locit᷑ eoꝵ rationes assequatur et causas Nã qͥd
uidebitur utilitatis. ut discessuro de scło. et finẽ
uitȩ huius ꝓtinus accepturd ostendent᷑ terrȩ ⁊ loca
quoꝵ nec laborẽ ꝑpessurꝰ eẽt nec grãm suscepturus:
co dĩ. cui facie ad faciem locutus ẽ ds̃. ꝑ quc̃ signa

Expanded text:
Sin. Vide ergo primo omnium quomodo perfectus, qui et beatus est, non in valle nec in aliqua terrae planitie, aut in colle aliquo, sed in monte, id est, in alto et arduo defungitur loco. Vitae namque ejus consummatio et perfectio habetur in excelso. Sed in oculis suis contueri jubetur omnem terram repromissionis, et diligenter ex eminenti ratione cuncta perspicere. Oportebat enim summam perfectionis consecuturo nihil incognitum remanere, sed cunctorum quae videntur et audiuntur habere notitiam. Ob hoc credo, ut omnium qui in carne positus corporali coepit aspectu, in spiritu effectus, et nulla mente ad auditoria et discipulatum sapientiae properans, velociter eorum rationes assequatur et causas. Nam quid videbitur utilitatis, ut discessuro de saeculo, et finem vitae hujus protinus accepturo, ostendantur terrae loca, quorum nec laborem perpessurus esset, nec gratiam suscepturus? co Dei, cui facie ad faciem locutus est Deus, per quem signa
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ indesinent̾ custodit iusticiã: & conseruat se¬
met ipsũ a peccato Qua die autem in terruꝑit
et peccauerit: certũ est qđ in illa die ñ offert sa¬
crificiũ indesiens deo Uereor aliquid dicere qd̾¬

Expanded text:
qui indesinenter custodit justitiam, et conservat sequi indesinenter custodit justitiam, et conservat semetipsum a peccato. Qua die autem interruperit et peccaverit, certum est quod in illa die non offert sacrificium indesinens Deo. Quae est autem
Abbreviated transcription (Latin):
cat ut et in lege ac ꝓpħis quȩ matutinum tempꝰ
ostendunt: et in euangelioa docerina quȩ uesꝑ¬
tinũ idestĩuesꝑum mundi saluatoris ostendit ad¬
uentũ. indesinenti intentione ꝑsistat. Has gͦ ta
les festiuitates dñs dicit: et obseruabitis festos¬
dies meos Dies gͦ festus est dñi. si ei sacrificium
indesinens offeramus. si sine int̾missione oremꝰ.
ita ut ascendat oratio nr̃a sic̃ incensum in con¬
spectu eius mane : et eleuatio manuũ nt̾arũ
fiat  sacrificium uesꝑtinũ: Est gͦ pͥma sollẽpni
tas sacrificii indesinentis quę acultoribꝰ euan¬
gelii eo mͦ quo supra exposurmus debet expleri
peccatoꝵs conuertuntur in luctũ. et cantica eoꝵ
in planctum: certũ est quia qui peccat et agit
dies peccati. agere non potest diem festum.
Et iãeo illis diebus quibꝰ peccat. offerre ñ potest
indesinens sacrificiũ deo: S ille offerre pocest

Expanded text:
cat, ut et in lege ac prophetis quae matutinum tempus cat, ut et in lege ac prophetis quae matutinum tempus ostendunt, et in evangelica doctrina quae vespertinum, id est, in vespera mundi Salvatoris ostendit adventum, indesinenti intentione persisteret. Has les festivitates Dominus dicit: Et observubitis dies festos meos. Dies ergo festus Domini est, si ei sacrificium indesinenter offeramus, si sine intermissione oremus, ita ut ascendat oratio nostra sicut in conspectu ejus mane, et elevatio manuum nostrarum fiat ei sacrificium vespertinum. Est igitur prima solemnitas jugis sacrificii indesinentis, quae a cultoribus Evangelii eo modo, quo supra exposuimus, debet expleri. peccatorum convertuntur in luctum, et cantica eorum in planctum, certum est quia qui peccat et agit dies peccati, agere noet ideo illis diebus quibus peccat, offerre non potest indesinens sacrificium Deo. Sed ille offerre potest,
Abbreviated transcription (Latin):
leges habemus in manibui et inde nunc sermo
ẽ: reqͥiamꝰ diligentiꝰ qui sit ordo festiuitatũ. ut ex
ipsis ordinibꝰ sacrificiors ritũ colligere possimus.
qualit̃ unusquisq ex sius accibus et conu̾sationibꝰ
scis dõ festiuitatẽ possit parare Primagͦ ẽ festi¬
uitas dĩ quȩ appellatur indesinens: De his enim
manda tur quȩ indesinent̾ et sine ulla ꝓrsus int̃¬
ruptione matittinis et uesꝑtinis sacrificiis offeran¬
tur: Mandans gͥ festiuitatum ricus. ñ statĩ pͥmo
uenit ad festiuitatẽ paschę. neq ad azimors.
neq ad scenophegie aliasq de quibꝰ p̃cipit᷑. s hanc
pͥmam posuit in qua sacrificium indesinens man¬
dat offerri qͦ scił agnoscat quisq ille qui uult eẽ¬
ꝑfectus et sc̃s. quia ñ aliquando quidem agenda
est deo. aliquando uͦ non agenda festiuitas: ẜ semꝑ
et indesinenter iustus agere aebet diem festum:
Sacrificium nanq quod indesinenter in matuti¬
nis et inuesꝑtims mandatur offerri. hoc indi¬

Expanded text:
leges habemus in manibus, et inde nunc sermo est, requiramus diligentius qui sit ordo festivitatum, ut ex ipsis ordinibus et sacrificiorum ritu colligere possimus qualiter unusquisque ex suis actibus et conversationibus sanctis Deo festivitatem possit parare. Prima ergo est festivitas Dei, quae appellatur indesinens. De his enim mandatur quae indesinenter, et sine ulla prorsus interruptione matutinis et vespertinis sacrificiis offerantur. Mandans igitur festivitatum ritus, non primo statim venit ad festivitatem Paschae, neque ad Azymorum, neque ad Scenopegiae, aliasque de quibus praecipitur, sed hanc primam posuit in qua sacrificium indesinens mandat offerri, quo scilicet agnoscat quis ille vult esse perfectus et sanctus, quia non aliquando quidem agenda est Deo, aliquando non agenda festivitas: sed semper et indesinenter justus agere debet diem festum. Sacrificium namque quod indesinenter, et in matutinis et in vespertinis mandatur offerri, hoc indi
Abbreviated transcription (Latin):
semortuus. tam̃ si genuerit filias. idest opera
cipi: in plebeio tam̃ ordine hereditatẽ terrȩ rȩp¬
missionis accipiet Multi sunt enĩ uocati: par¬
ci aut̃ electi Ostenditur tam̃ et causa ex ipsius
nominis interpretatione: qͥa iste salphaat. ñ potu¬
erit filios generare. s filias Interpretatur enim
ut diximus umbra more eius Uides gͦ qm̃ siquis
umbram legis habet in ore. et ñ ipsam ymaginem
ierũ. hc quia nichil spale nichil ꝓfundi intellectꝰ
sentire potest. s sola umbra legis in ore eiꝰ ẽ. sensus
uiuos et sp̃itales ñ potest generare. generare tam̃
potest et oꝑa et actus. quȩ sunt simplicioris ui¬
tȩ ministeria Et ideo ostendit in his cleũitia dĩ
qđ innocentiores quiq etiã si sensu deficiant.
hñt tam̃ oꝑa bona ñ excluduntur ab hereditate

Expanded text:
s mortuus. Tamen si genuerit filias, id est, opera cipi; in plebeio tamen ordine haereditatem terrae repromissionis accipiet. Multi enim sunt vocati, pauci vero electi . Ostenditur tamen et causa ex ipsius nominis interpretatione, quia iste Salphaad non potuerit filios generare, sed filias. Interpretatur enim, ut diximus, umbra in ore ejus. Vides quoniam si quis umbram legis habet in ore, et non ipsam imaginem rerum, hic quia nihil spiritale, nihil profundum intellectu sentire potest, sed sola umbra legis in ore ejus est, sensus vivos et spiritales non potest regenerare, regenerare tamen potest opera et actus quae sunt simplicioris vitae ministeria. Et ideo ostendit in his clementia Dei, quia innocentiores quique, etiam si sensu deficiant, habent tamen opera bona, non excluduntur ab haereditate
Abbreviated transcription (Latin):
quantã requiẽ hãt iter sapientiȩ. quantũq dui
cedinis: noli dissimulare. noli negligere.s ag¬
gredere hoc iter: nec heremi solitudinẽ ꝑ hor¬
rescas Habitanti tibi enĩ in huiꝰ modi tabnacuł.
occurret et manna celeste: necñ et angłoꝵ panẽ
manducabis. Incipe tantũ nec te terreat ut dic¬
imꝰ solitudo deserti: cito inconsortiũ tiuĩ angũ¬
mine eius. & dñabitur gentibꝰ multis: et ex alta¬
bitur gog regnũ eiꝰ et crescet regnũ eiꝰ. Us edur̃¬

Expanded text:
quantam requiem habeat iter sapientiae, quantum gratiaquantam requiem habeat iter sapientiae, quantum gratiae, quantumque dulcedinis, noli dissimulare, noli negligere; sed aggredere, nec eremi solitudinem perhorrescas. Habitanti enim tibi in hujusmodi tabernaculis occurret et manna coeleste, et angelorum panem manducabis. Incipe tantum, nec te praetereat solitudo deserti. Cito in consortium tuum etiam angmine ejus, et dominabitur gentibus multis. Et exaltabitur Gog et regnum ejus, et crescet regnum ejus. Chr
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ continent᷑ in lege. Cũ enĩ ex hns quȩ scripta
sunt ꝑficit anima & semꝑ ea quidẽ quȩ retro st̃
obliuiscens. ad ea quȩ mnante sunt se extendit. et
de loco inferiore ꝓgrediens. crescit ⁊ ꝓficit ad
suꝑiora ex augmento uirtutũ: ex ipsa inimu¬
tatione ꝓfetiuĩ in tabernaculis merito dr̃ habita¬
te. Uide aut̃ si ñ st̃ tabernacula quȩ fixit dñis. etiã
illa quę saluator commemorat in eugłio dicers
Facite uob̾ amicos de mammona iniquitatis:
ut cũ defeceritis recipiant uos in et̃na taberna
cula Fira aut̃ dñr a dõ: quasi quȩ ñ cireũferant᷑
omi uento doctrinę: Sunt adhuc aut̃ tab̾na¬
cula ista: et sic̃ cedri suꝑ aquas: Cedros hic ñ
illas dicit. in quibꝰ culpabilis notatur elatio⁊ sed
cedids dĩ que suscipiunt uitis illiꝰ quȩ ex egypto
trans lata est palmites: et in quibꝰ requiescit fruc¬
tus ille cuiꝰ umbra oꝑuit montes. Si itellexisti

Expanded text:
quae continentur in lege? Cum enim ex his quae scripta quae continentur in lege? Cum enim ex his quae scripta sunt proficit anima, et semper ea quidem quae retro sunt obliviscens, in ea quae ante sunt se extendit, et de loco inferiore progrediens, crescit et proficit ad superiora, et augmento virtutum, et ex ipsa immutatione profectuum in tabernaculis merito dicetur habitare. Vide autem si non sunt tabernacula quae fixit Dominus, etiam illa quae Salvator commemorat in Evangelio dicens: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis: ut cum defeceritis, recipiant vos incula . Fixa autem dicuntur a Deo, quasi quae non circumferuntur omni vento doctrinae. Sunt autem adhuc tabernacula ista, et sicut cedri juxta aquas. Cedros hic non alias dicit, in quibus culpabilis notatur elatio, sed cedros Dei quae suspiciunt vitis illius quae ex Aegypto translata est palmites, et in quibus requiescit fructus ille cujus umbra operuit montes. Si intellexisti
Abbreviated transcription (Latin):
đ celestia taberinacula construenda tranlatus sit:
Conftruit enĩ cȩlestia tab nacła : docens unũ quẽq
inã salutis. & beatarũ in celestibꝰ mansionũ iter
ostendene Facit tabnacula paulus cũ ab ierłm¬
incuruitu usq ad illiricũ replet eugłm dĩ. eccłias
construendo : & hoc mͦ facit et ipse taber nacula
ad similitudinẽ tabernaculoꝵ cȩlestiũ. quȩ osten¬
dit ds̃ in monte inoysi: Sed unus quisq nr̃m siqͥs
tam̃ exiuit ex egypto & habitat in deserto. in ta¬
bernaculo debet habitare: & diem festũ in taberna¬
culis agere. Sic̃ enĩ cõmemoratio fit egressionis
ex egopto. ꝑ pascha et atima: ita et cõmoratioĩs
in deserto fit memoria ꝑ tabnacula Intaberna¬
culis enĩ habitauerunt patres nr̃i indesertõ Uñ
uitẽ fieri oportet ista tabernacula. nisi ex u̾bis
legis et ꝓpħarũ.: ex sermonibꝰ psalmoꝵ. & omniũ

Expanded text:
ad coelestia tabernacula construenda translatus sit. ad coelestia tabernacula construenda translatus sit. Construit enim coelestia tabernacula, docens unumquemque viam salutis, et beatarum in coelestibus mansionum iter ostendens, facit tabernacula Paulusin circuitu, usque ad Illyricum replet Evangelium Dei ecclesias construendo. Et hoc modo facit et ipse tabernacula ad similitudinem tabernaculorum coelestium, quae ostendit Deus in monte Moysi. Sed unusquisque nostrum, si quis tamen exivit de Aegypto, et habitat in deserto, in tabernaculo debet habitare, et diem festum in tabernaculis debet agere. Sicut enim commemoratio fit egressionis ex Aegypto per pascha et azyma, ita et commemorationis in deserto fit memoria per tabernacula. In tabernaculis enim habitaverunt patres nostri in deserto. Unde autem fieri oportet ista tabernacula, nisi ex verbis legis et prophetarum, ex sermonibus psalmorum et omnium
Abbreviated transcription (Latin):
ua isrł Extra mundũ hunc. me ꝓgredi conue¬
nit: ut uideã quȩ sint tabnacła quȩ fixit dñs:
ua nimirũ sunt quȩ ostendit moysi. cũ tab̾na¬
culũ construeret in deserto: dicens ad eũ Uide
inquit᷑ facias omĩa. scđm typũ qui ostensus est¬
t̾ inmonte Adimitationẽ gͦ istoꝵ tab̾naculoꝵ
quȩ fixit dñs isrł debet facere tabnacula: & unꝰ¬
quisq nr̃i expedire & fabricare tabernaculũ
suũ. Unde mͥ uidet᷑ ñ fortuitu contigisse ut pe¬
trus quidẽ & andreas. & filii zebedĩ arte pisca¬
tores inuenirentur: paułꝰ uͦ arte faber taberna
culoꝵ: Et quia illi uocati ab arte capiendor
pisciũ mutantur. et fiunt piscatores hominũ.
dicente dño. uenite post me et faciã uos piscato¬
res hominũ: ñ dubiũ quin et paulꝰ qui et ipse
tis sue transformatione mutatꝰ sit: ut sic̃ illi
ex piscatoribꝰ pisciũ. piscatores hominũ facti
sunt ita et iste a faciendis tab̾naculis terrenis

Expanded text:
 modum me progredi convenit, ut videam quae sint tabernacula quae fixit Dominus. Illa nimirum sunt quae ostendit Moysi, cum tabernaculum construeret in deserto, dicens ad eum: Vide, inquit, ut facies omnia secundum typum, qui ostensus tibi in monte est . Ad imitationem ergo istorum tabernaculorum quae fixit Dominus, Israel debet facere tabernacula, et unusquisque nostrum expedire et fabricare tabernaculum suum. Unde videtur non fortuitum contigisse, ut Petrus quidem et Andreas et filii Zebedaei, ante piscatores invenirentur, Paulus culorum, et illi vocati ab arte capiendorum piscium, mutantur et fiunt piscatores hominum, dicente Domino: Venite post me, faciam vos piscatores hominum , non dubium, quin et Paulus, quia et iptis suae transmutatione mutatus sit, ut sicut illi ex piscatoribus piscium, piscatores hominum facti sunt, ita et iste faciendis tabernaculis terrenis,
Abbreviated transcription (Latin):
caueat etiã inꝗͥ si possideat & ꝓmereatur istam
gr̃am ut in ȩccłia. xp̃i sit. ne forte astutia beor
circũueniat eũ. & declinet ad dogmata praua.
et ꝑuersa: et ob hoc tradat᷑ asyriis: Qui enĩ blas¬
et hermogenes: de quibꝰ paulus dicit: Quos tͣdi
gͦ assyriis tradunt᷑. qui declinauerint inherea¬
cam blasphemiã : qͥa assyrii int̾p̃tant᷑ dirigentos:
& ob hoc traduntur eis qͥ tradunt᷑ ut ñ ꝑeant.
neq ut penitꝰ intereant̾. s ut dirigant᷑. & corri¬
gantur: & sic̃ paulus ipse dicit. ut discant non
blasphemare: Post hȩc uͦ balaan ꝓphetiȩ fuȩ ser
sermonẽ in his conolusit dicens Et asfumpta
parabola sua ait O quis uiuet cũ fecerit hȩcds̃¬

Expanded text:
caveat, inquam, etiam si possideat et promereatur istam caveat, inquam, etiam si possideat et promereatur istam gratiam, ut in Ecclesia Christi sit, ne forte astutia Beor circumveniat eum, et declinet ad dogmata prava et perversa, et ab hoc tradatur Assyriis. Qui enim blasut Phigelus et Hermogenes, de quibus Paulus dicit: Quos tradiergo Assyriis traditur, quia declinaverit in haereticam blasphemiam, quia Assyrii interpretantur dirigentes. Et ob hoc traduntur eis, qui traduntur non ut pereant, neque ut penitus intereant, sed ut dirigantur et corrigantur, et sicut Paulus ipse dicit, ut discant non blasphemare. Post haec vero Balaam prophetiae suae sermonem in his concludit dicens: Assumptaque parabola sua, it
Abbreviated transcription (Latin):
et heor nidus astutię. Beor pat̾ ẽ balaan. qͥ põt
accipi in ꝑsona hereticoꝵ: ut hoc dici uideatur
qđ saluus ẽẽ possit cyneus. si ponat in petra n¬
dũ suũ. hoc est in xp̃o collocet spem suã: et non
eũ hereticoꝵ circundet & circũscribat astucia
Nam si hoc fuerit: nichil ei ꝓderit qđ in petra
qui ẽ. xp̃c collocatus indetur Ab syriis enim
captiuabitur malignis uidelicet uirtutibꝰ. quę
eos captiuos ducunt. & in potestatẽ accipiunt.
quos hererycus error inuoluerit Uidet᷑ sane
scđm hanc expositionẽ quã de cẏneo edidimꝰ.
& coniunctio inter turbare sensũ: Sed sciendĩ
ẽ. qđ uernaculũ ẽ. hebree linguȩ.&. comuncto¬
ne frequent᷑ uti: ita ut interdũ habundet.
& in ñ necessariis. ut in nr̃is apparet locutiombꝰ
uideat᷑ inserta Qđ utiq cũ uenia accipiendũ ẽ:
Habet enĩ una qͥq lingua aliquid ꝓpͥetatis : qđ ap̃
alias linguas uitiosũ uideat᷑. E hic gͦ. et. con¬

Expanded text:
or pater est Balaam, qui potest accipi in persona haereticorum: ut hoc dici videatur, quod salvus possit esse Cinaeus, si ponat in petra nidum suum, hoc est in Christo collocet spem suam, et non cum haereticorum circumdet et circumscribat astutia. Nam si hoc fuerit, nihil ei proderit, quod in petra, qui est Christus, collocatus videtur. Ab Assyriis enim captivabitur, malignis scilicet virtutibus quae eos captivos ducunt, et in potestatem accipiunt, quos haereticus erroribus involverit. Videtur sane, secundum hanc expositionem quam de Cinaeo edidimus, et conjunctio interturbare sensum. Sed sciendum est quod vernaculum est Hebraeae linguae et conjunctione frequenter uti, ita ut interdum abundet et in necessariis, ut in nostra apparere lingua videatur inserta. Quod utique cum venia accipiendum est. Habet enim unaquaeque lingua aliquid proprietatis, quod apud alias linguas vitiosum videatur. Et hic ergo et con
Abbreviated transcription (Latin):
bunt. & om̃s ut uestimentũ ueterascent᷑.
i sic̃ amictũ inuolues eos. & mutabuntur:
Intuere gͥ totius mundi idest qe itiũ ac
terrestriũ & infernoꝵ purificationẽ: ide
quantis indigeant ista omĩa hostiis. quantoᷤᷤ
requirant uitulos. quantos arietes. qͥntos
hircos: s in his omĩbꝰ unus ẽ agnus. qui totiꝰ
mundi potuit auferre peccatũ: & ideo nẽ¬
aesluerunt cetere hostie.quia talis fuit hec
ostia ut una sola sufficeret ꝓ totius mundi
suiti. Ecc̃i enim p̃cibꝰ peccata. hic solus po¬
eate dimisit. Dicebat enĩ. fili remissa sunt
duis̃ hostias remissionẽ querere peccatoꝵ. do¬
ne ueniat ad hostiam ꝑfectam. ad hostiam
oblatis: Pecet enim deo immolari uictimã
cordis. & hostiam contribulati sp̃s. ñ carnis
sanqͥnis iugulari: quia et si agnoruimus xp̃m
aliquando scđm carnem. s nunc iã ñ noui¬
muis: & ideo in sp̃ii diem festũ agamiꝰ. & sp̃alia
sitate sacrificiors discussa sint: quoꝵ ad lidͥ¬

Expanded text:
bunt, et omnes ut vestimentum veterascent; et sicut amictum involves eos et mutabuntur . Intuere igitur mundi, id est, coelestium, ac terrestrium, et infernorum purificationem. Vide quantis indigent ista omnia hostiis, quantos requirant vitulos, quantos arietes, quantos hircos. Sed in his omnibus unus est agnus, qui totius mundi potuit auferre peccatum. Et ideo cessaverunt caeterae hostiae, quia talis fuit haec hostia, ut una sola sufficeret pro totius mundi salute. Caeteri enim precibus peccata, hic solus potestate dimisit. Dicebat enim: Fili, remissa suntrimo per diversas hostias remissionem perquirere peccatorum, donec veniat ad hostiam perfectam, ad hostiam oblatis. Decet enim Deo immolari victimam cordis et hostiam contribulati spiritus, non carnis et sanguinis jugulari. Quia et si agnovimus Christum aliquando secundum carnem, sed nunc jam non novimus. Et ideo in spiritu diem festum agamus, et spiritalia sitate sacrificiorum discussa sint: quorum ad liqu
Abbreviated transcription (Latin):
uł declinans poplin Igit᷑ hi qui reu̾tuntur ad sc̃m.
& conu̾tunt se ad scĩficationẽ: interficiunt et
opprimunt ama lech. illũ scilicet qͥ ab lingt
pimcipatus: aduersus quos scĩs ẽ colluctatio
Adu̾sus pͥncipatus enĩ et potestates. & mundi huiꝰ
rectores: sunt eis agones Nos tam̃ suꝑare ñ pote¬
runt : nͥ conu̾tantur ad scĩmoniã: In ipsa tamen¬
sc̃imonia quȩ ẽ cades: fons ẽ iudicii Omnis au̾
qͥ se ad scimoniã conu̾tit: habet semꝑ ante ocłos
suos fontẽ iudixii Prospicit enĩ diem iudicii: &
purificato corde tam maloꝵ penas. quã piors be¬
autudines contuet᷑: Et hȩc faciens: om̃s pͥncipes
amalechitarũ ꝓsternit et deicit Si qui aut̃ ñ se
qui int̾p̃tatur ds̃ me disꝑsit Mat̃ aut̃ thaninas.
quȩ et ipsa p̾mo quidẽ est degener: deinde int̾¬

Expanded text:
ingens populum. Igitur hi qui revertuntur ad sanctum et convertunt se ad sanctificationem, interficiunt et perimunt Amalec, illum scilicet qui ablingit principatus, adversus quos sanctis est colluctatio. Adversum principatus enim et potestates, et mundi hujus rectores, sint eis agones: quos tamen superare non poterunt, nisi convertantur ad sanctimoniam. Ipsa sanctimonia tamen, quae est Cades, fons est judicii. Omnis enim qui se ad sanctimoniam convertit, habet semper ante oculos suos fontem judicii. Prospicit enim judicii diem, et purificato corde tam malorum poenas, quam piorum beatitudines contuetur. Et haec faciens omnes Amalecitarum principes prosternit et dejicit. Si qui autem non se qui interpretatur Deus me dispersit. Mater autem Thamnas, quae et ipsa primo quide
Abbreviated transcription (Latin):
et cui de manibꝰ gladius corporalis ablatus est.
et datus ẽ gladius sp̃alis: arripe hunc gladium:
et si uidis ifrliticũ sensũ cũ madianiticis scortan¬
tem meret̾cibus. id est cũ di abolicis se cogitatio¬
nibꝰ uoluptuantẽ: nolo parcas. nolo dissimules:
G statim ꝑcute. statim ꝑime Ipsam qͦq uuluã idest
secreta nature discutiens. et penetrans illũ ipsũ¬
fomitẽ peccandi deseca: ne ultra concipiat. neuit̾
generet. & maledicta peccatoꝵ soboles isrłica cas¬
tra contaminet Hoc enĩ si facias: continuo seda¬
bis iracundiã dñi Preuerusti enĩ uidicii diẽ. qui
dies irȩ dr̃ et furoris: et extermminato a te fomi¬
te peccati qui nc̃ uulua madianitidis mulieris
appellatur. securus uenies adiudicũ diẽ. Et ido¬

Expanded text:
 et cui de manibus gladius corporalis ablatus est, et datus est gladius spiritus, arripe hunc gladium. Et si videris Israeliticum sensum cum Madianitis scortantem meretricibus, id est, cum diabolicis se cogitationibus volutantem, nolo parcas, nolo dissimules, sed statim percute, statim perime; ipsam quoque vulvam, id est, secreta naturae discutiens et penetrans, illum ipsum peccandi fomitem deseca, ne ultra concipiat, ne ultra generet, et maledicta peccatorum soboles Israelitica castra contaminet. Hoc enim si facias, continuo sedabis iracundiam Domini. Praevenis enim diem judicii, qui dies praedicitur esse furoris; et exterminato fomite peccati a te, qui nunc vulva Madianitidis mulieris appellatur, securus venies ad judicii diem. Sequi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓculdubio quę conuenirent uarietatibꝰ pec¬
catoꝵe Sic gͦ efficitur alius quide sc̃õꝵs siue
angłoꝵ ut diximus siue hominũ uitulus
qui in illa festiuitate interueniat ꝓpopuli
deliceis: alius aut̃ aries in illa festiuitate. ꝗͣr
int̾cessione fiat purificatio ꝓpeccatis. Qasi
purificari potuerint homines a peccatis et
ẽẽ puriores: minuuntur & hostię: Si autem
ꝓpeccatis sunt hostiȩ. & ꝓ multitudine pec¬
ccatoꝵ multiplicatȩ sunt.: sine dubio & ꝓ
exiguitate minuuntur: Huiꝰ aut̃ rei inp̃sen¬
tibus locis scripturȩ habemus indicia: id̃
in ultima festiuitate scenophegiȩ. cũ ꝑ odo
dies hostiȩ iubentur offerri Et pͥma qͥdẽ
die quasi adhuc inhabundantia peccatoꝵ
quatuordecĩ uituli iubentur offerri. scdã aut̃
die imminytis ut pote peccatis minuuntur
& hostiȩ: & tredecim uituli offerunt᷑. tercia
die duodecĩ. & post hȩc undecĩ Et ita qͦs
purificationibꝰ deficiente ꝑ dies multitu¬

Expanded text:
t varietatibus peccatorum. Sic ergo efficit alius quidem sanctorum sive angelorum, ut diximus, sive hominum vitulus, qui in illa festivitate interveniat pro populi delictis: alius autem aries in alia festivitate, quorum intercessione fiat purificatio pro peccatis. Quod si purificari potuerint homines a peccatis et esse puriores, minuuntur et hostiae. Si enim pro peccatis sunt hostiae, et pro multitudine peccatorum multiplicatae sunt, sine dubio et pro exiguitate minuuntur. Hujus autem rei in praesentibus locis Scripturae habemus indicia, id est in ultima festivitate Scenopegiae, cum per octo dies hostiae jubentur offerri. Et prima quidem die quasi adhuc in abundantia peccatorum, quatuordecim vituli jubentur offerri. Secunda autem die imminutis ut pote peccatis, minuuntur et hostiae, et quatuordecim vituli offeruntur, tertia die duodecim, et post haec undecim. Et ita quasi purificationibus deficiente per dies multitu
Abbreviated transcription (Latin):
ne hebraicors nominũ: sathim inuenimus in
lingua nr̃a responsionẽ. uł tefutationẽ dici.
Applicuit gͦ isrł ad responsionẽ uł refutationẽ:
ñ bene applicuit. Uide deniq quid incurrerit:
in hac positus mansione: Fornicatus ẽ cũ mulie¬
ribꝰ madianitarũ: & refutatꝰ ẽ a dõ. qͥa ñ solũ for

Expanded text:
ne Hebraicorum nominum, Sethim invenimus in lingua nostra responsionem? vel refutationem dici. Applicuit ergo Israel ad responsionem vel refutationem. Non bene applicuit. Vide denique quid incurrerit. In hac mansione positus, fornicatus est cum mulieribus Madianitarum, et refutatus est a Deo: quia non solum f
Abbreviated transcription (Latin):
tio pͥncipũ popłi : Non solũ ꝓ suis ꝓpriis argu¬
untur delictis.s et ꝓpopli peccatis coguntur
reddere rationẽ: ne ipsors sit culpa quod popłs
deliquit: ne forte ñ docuerint. neq solliciti fuerĩt
arguere eos qui initiũ culpe dederint: ut ne
contagio disꝑgeret᷑ in plures hȩc enĩ omnia
facere pͥncipibꝰ imminet & doctoribꝰ. Si enĩ illis
hec ñ agentibꝰ nec sollicitudinẽ gerentibꝰ circa
plebẽ.peccau̾it popłs: ipsi ostentant᷑. & ipsi ad
iudiciũ ꝑducunt᷑ Arguit eos moyses. id est
lex dĩ. uelut negligentes & desides: & aa ipsos
conuertur iracundia dĩ. & cessabit a popło
memetipso & peccatis meis reddere rationẽ: Quid
mͥ necesse ẽ etiã ꝓpopłi peccatis ostentari ante so¬
lem: anteꝗͣ nichil potest abscondi. nichil obscura¬

Expanded text:
tio principum populi. Non solum pro suis propriis arguuntur delictis, sed populi peccatis coguntur reddere rationem, ne ipsorum sit culpa quod populus deliquit; ne forte non docuerint, neque solliciti fuerint arguere eos qui initium culpae dederint, uti ne contagio dispergeretur in plures. Haec enim omnia facere principibus imminet et doctoribus. Si enim illis haec non agentibus, nec sollicitudinem gerentibus circa plebem, peccaverit populus, ipsi ostentantur, et ipsi ad judicium producuntur. Arguit enim eos Moyses, id est, lex Dei, velut negligentes et desides, et in ipso convertetur iracundia Dei, et cessabit a populo. memetipso peccatis meis reddere rationem. Quid mihi necesse est, etiam pro populi peccatis ostentari ante solem, ante quem nihil potest abscondi, nihil obscura
Abbreviated transcription (Latin):
dederint: inde nascitur generosa ꝓgenies:
inde pudicicia oriet᷑: inde iusticia. inde pati¬
entia. mansuetudo. & caritas: atq omniu
uirtutũ ꝓles ueneranda succedit Qđ si infe¬
lix anima diuini u̾bi dereliquerit scã conu¬
bia. & in adulter inos se complexꝰ diaboli alioꝵs
demonũ illecebras decepta tradiderit: gene¬
rabit sine dubio etiã inde filios:s. illos de qͥbꝰ
scriptũ ẽ: Fũii aut̃ adultoꝵ imꝑfecti erunt:
& exiniquo concubitu semen ext̾minabitut
Omnĩa gͦ peccata filii funt acdulteris. & filii formcati¬
oms. Unde ostenditur qđ ꝑ singła que gerimꝰ par¬

Expanded text:
e. Inde nascetur generosa progenies; inde pudicitia orietur; inde justitia; inde mansuetudo et charitas, atque omnium virtutum proles veneranda succedet. Quod si infelix anima divini verbi dereliquerit sancta connubia, et in adulterinos se complexus diaboli, aliorumque daemonum illecebris decepta tradiderit, generabit sine dubio etiam inde filios, sed illos de quibus scriptum est: Filii autem adulterorum imperfecti erunt, et iniquo concubitu semen exterminabitur . Omnia ergo peccata, filii sunt adulterii, et filii fornicationis. Unde ostenditur quod per singula quaeque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑibit: Semen eoꝵ ẽ ꝑsuasio & doctrina: qͥ docue¬
runt homines declinare adeo: Istud gͦ sem̃ ma¬
lũ et doctrina pessima: ñ ipsi in quibꝰ seminatũ
ẽ ꝑibunt: Ipsi enĩ cũ conu̾si ingemuerint. salui
erunt Et uide si ñ talis expositio etiã illis con¬
uenient᷑ obsistit. qui deũ legis uelut duriciȩ
et crudelitatis accusant: qui ñ solũ gentẽ ama¬
lech. s et semen eius ꝓnuntiet ꝑiturũ: cũ gets
quidẽ ad spãles nequitias referatur : sem̃ uͦ eius.
doctrina suꝑsticionũ gentiliũ. et cultus idoloꝵ.
atq omĩs secta quȩ adeo popłm declinare suã¬
det exponat᷑ Cõmemorat aut̃ ꝓpłna post ama¬
astutiȩ: assyrii captiuũ teducent Uidet᷑ m quod
cyneũ ñ ualde cul pabilit᷑ nominet: Ipse ẽ enĩ cu¬
& insuꝑioribꝰ dicebat saul Discede de medio a¬
malech. et ñ ꝑcutiã te: qͥa tu fecisti miscdiã in
isrł. cũ ascenderent de egypto: De hoc gͦ et mine

Expanded text:
peribit. Semen eorum est persuasio et doctrina, qua docuerunt homines declinare a Deo. Istud ergo semen malum, et doctrina pessima, non ipsi in quibus seminatum est, peribunt. Ipsi enim cum conversi ingemuerint, salvi erunt. Et vide, si non talis expositio, etiam illis convenienter obsistat, qui Deum legis velut duritiae et crudelitatis accusant; qui non solum gentem Amalec, sed et semen ejus pronuntiet periturum, cum gens quidem ad spiritales nequitias referatur, semen vero ejus, doctrina supersitionum gentilium, et cultus idolorum, atque omnis secta, quae a Deo populum declinare suadeat, exponatur. Commemorat autem prohetia post Amadus astutiae, Assyrii captivum te ducent. Videtur mihi quod Cinaeum non valde culpabiliter nominet. Ipse est enim cui in superioribus dicebat Saul: Discede de medio Amalec, et non percutiam te, quia tu fecisti misericordiam in Israel, cum ascenderet de Aegypto. De hoc ergo et nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ingentibꝰ ap̃ dm meritis: tam̃ quia se tͣdidit inui¬
tis muli eribꝰ deceptꝰ est Ego puto qđ multę mnu¬
lieres. multa doginata: et multars gentiũ duĩse
philosophiȩ nominant᷑: Que singula cũ agnoscere
& ꝑscrutari ut pote uir sapientiss mꝰ⁊ scientissimꝰ uoluiss :
semetipsũ intra legis diumnȩ regulã tenere ñ potu¬
it : sed decepit eum moabitica phylosoplna. & ꝑ¬
suasit ut ydolo moabitico ĩmolaret. simmlit᷑ ec
ammonitarũ: s et reliquarũ gentiũ. quarũ tnu¬

Expanded text:
ingentibus apud Deum meritis; tamen quia se tradidit multis mulieribus, deceptus est. Ego puto quod multae mulieres, multa dogmata et multarum gentium diversae philosophiae nominentur. Qui cum singula agnoscere et perscrutari, utpote vir scientissimus et sapientissimus, voluisset; semetipsum intra legis divinae regulam tenere non potuit; sed decepit eum Moabitica philosophia, et persuasit ut idolo Moabitico immolaret. Similiter et Ammonitarum, et reliquarum gentium. Gran
Abbreviated transcription (Latin):
Sed isti adorauerunt ydola : & consecrant᷑ beelos¬
gor Beclphegor nom̃ ydoli est: qđ apud madiani¬
tas p̃cipue a mulieribꝰ colebat᷑ In huiꝰ gͦ ydoli
mysteriis: consecratꝰ ẽ ifrł Int̾pretationẽ tam̃ no¬
minis ipsius cũ requireremꝰ attentiꝰ int̾ hebraica
nõĩa: hoc tantũ inuenimꝰ scriptũ. qͥa beelphegor
sp̃es sit turpitudinis: Noluit tam̃ declarare que
uł qualis sit spẽs. uł cuiꝰ eẽt turpitudinis: honesti¬
ti credo consulens quimt̾pretatus ẽ: utine auditõ
pollueret audientiũ: Igitur cũ multe sint cur¬
pitudinũ sp̃es: una quȩdã ex pluribꝰ turpitudi¬
nis sp̃es. beelphegor appellatur Unde sciendũ
ẽ. qd omĩs qui aliquid turpe cõmittit. & mali¬
quã spẽm turpitudinis declinat: beelphegor
madianitarũ demonio consecrat᷑. Sed et ꝑ sin¬
gula peccata quȩ cõmittimꝰ. maxime si iã ñ sub¬
reptione aliqͣ s studio affec̾tuq peccamꝰ. illi sine

Expanded text:
isti adoraverunt idola, et consecrati sunt Beelphegor. Beelphegor idoli nomen est, quod apud Madianitas praecipue a mulieribus colebatur. In hujus ergo idoli mysteriis consecratus est Israel. Interpretationem nominis ipsius cum requireremus attentius, inter Hebraea nomina hoc tantum invenimus scriptum, quia Beelphegor species sit turpitudinis; noluit tamen declarare, quae vel qualis species, vel cujus esset turpitudinis: honestati credo consulens, qui interpretatus est, uti ne auditum pollueret audientium. Igitur cum multae sint turpitudinum species, una etiam ex pluribus turpitudinis species, Beelphegor appellatur. Unde sciendum est quod omnis qui aliquid turpe committit, et in aliquam speciem turpitudinis declinat, Beelphegor Madianitarum daemonio consecratur. Sed et per singula peccata quae committimus, maxime si jam non subreptione aliqua, sed et studio affectuque peccamus, illi sine
Abbreviated transcription (Latin):
entiã habentẽ in ydoło recũbere. ñne ꝯscientia
eiꝰ cũ sit infirma edificabit᷑ ad manducandũ immo¬
lata: ualde miratus sum Uidet᷑ enĩ ñ tam remipsã
grauẽ ꝓnuntiare quã illiꝰ offensã qui hȩc uidens si¬
mili ꝓuocatur exemplo. cũ ñ simili seientia muni¬
atur: ita ut ostendat eũ qui habec scientiã recũb en¬
tem in ydoloͥ. ñ tam sui quã alterius dampni effici
reũ: Sed uide ne forte ñ hoc solũ fiebat apud chorin¬
thios ut in ydolio recũberent. & immolata ydolis
manducarent: s forte qm̃ studiosi litteratũ grecarũ
homines erant et amatores philosophiȩ. desiderio
adhuc studioꝵ uet̾um tenebant᷑. & philosophoꝵ dog¬
mata quasi ydolis immolata edebant: quȩ tamen
ledere forte ñ pot̾ant eos qui pleuã scientiã uerita¬
tis acceꝑant: Hi aut̃ qui in xp̃o minꝰ eruditionis
habebant. si imitarentur eos legentes talia. et illis
adhuc studiis oꝑam datites. uulnerari poterant: &

Expanded text:
tem in idolio recumbere, nonne conscientia ejus, cum sit infirma, aedificatur ad manducandum immolata ? valde miratus sum. Videtur enim non tam rem ipsam gravem pronuntiare, quam illius offensam, qui haec videns simili provocatur exemplo, cum non simili scientia muniatur: ita ut ostendat eum, qui habet scientiam et recumbit in idolio, non tam sui quam alterius damni effici reum. Sed vide ne forte non hoc solum fiebat apud Corinthios, ut in idolio recumberent, et immolata idolis manducarent, sed forte quoniam studiosi et Graecarum litterarum homines erant et amatores philosophiae, desiderio adhuc studiosi veterum tenebantur, et philosophorum dogmata quasi idolis immolata edebant. Quae tamen delere fortasse non poterant eos qui plenam scientiam veritatis acceperant. Hi autem qui in Christo minus eruditionis habebant, si immutarentur eos legentes talia, et illis adhuc studiis operam dantes, vulnerari poterant, et
Abbreviated transcription (Latin):
reportauit: & illi mumero qui in suꝑioribꝰ saluus
manebat adiunxit Iste assur autẽ qui infine
omniũ dr̃ periturus: nescio si aliquando aut q̃ri
possit aut inueniri Pit enĩ ñ errore. s iudicio:
nec lapsu motus. s ꝑseuerantia p̾duratue Quod¬

Expanded text:
reportavit, et illi numero, qui in superioribus salvus reportavit, et illi numero, qui in superioribus salvus manebat, adjunxit. Iste autem Assur, qui in fine omnium dicitur periturus, nescio aliquando aut quaeri possit, aut inveniri. Perit ergo non errore, sed judicio; nec lapsu motus, sed perseverantia perduratus. Su
Abbreviated transcription (Latin):
rii hebreos. hoc ẽ popłm dñr sic̃ affliguntur ab eis
Sed ipsi idẽ assyrii. cũ hȩc fecerint. & cũ uires suas
omĩs erga hebreos affligendo effuderint: statim
riter cũ hebreis ꝑibunt assyrii: s parit̾ id est
statim ut hec fecerint. ut hebreos afflxerint. eti¬
am ipsiꝑibunt: Parit̾ enĩ grecꝰ sermo. ꝓ statun
ponitur. Hic gͦ erit finis ommũ: ut et assur cuii
tradebantur hi qui delinquebant ex popło dĩ
discerent ñ blasphemare: Pibunt enĩ ipsi ab eo:
qui potestatem habet ꝑdere ingehennã: Dicet᷑ enĩciꝰ
a iusto uidice Ite in ignẽ eternũ: quẽ pparauit ds̃
diabolo. & angłis eius Ibi gͦ ꝑibit assur Equidẽ
ꝑit aliquando et una ouis excentũ ouibꝰ. s hanc ouẽ
pastor bonus relictis nonaguita nouẽ in montibus
descendens inuallẽ hanc nr̃am. uallẽ lacrimarum.
& requirens inuenit. atq in positã humeris suis

Expanded text:
rii Hebraeos, hoc est, populum Dei, sicut affliguntur ab eis. rii Hebraeos, hoc est, populum Dei, sicut affliguntur ab eis. Sed ipsi, id est, Assyrii, cum haec fecerint, et cum vires suas omnes erga Hebraeos affligendos effuderint, statim riter cum Hebraeis peribunt et Assyrii; sed pariter, id est, statim ut haec fecerint, ut Hebraeos afflixerint, etiam ipsi peribunt. Pariter enim Graecus sermo pro statim ponit. Hic ergo erit finis omnium ut et Assur, cui credebantur hi qui delinquebant ex populo Dei, discerent non blasphemare. Peribit enim ipse ab eo, qui potestatem habet perdere in gehennam. Dicitur enim eis a justo judice: Ite in ignem aeternum, quem praeparavit Deus diabolo et angelis ejus . Ibi ergo peribit Assur. Et quidem prout aliquando et una ovis ex centum ovibus, sed hanc ovem pastor bonus relictis nonaginta novem ovibus in montibus, descendens ad vallem, hanc nostram vallem lacrymarum, et requirens invenit, atque impositam humeris suis
Abbreviated transcription (Latin):
nerit. xp̃c. & ydoloꝵ cultũ destrurerit. atq omĩũ
demonioꝵ subuerterit potestatẽ: quis erre ille
tam beatus. tam felix. qui hec uideat. hoc ẽ qui
sentiat. & intelligat. & credat qđ hȩc ita fecerit
as : Et exibunt de manibꝰ cycioꝵ. & affligent as¬
syrios Cycii interp̃tant᷑ plaga finis: Hi gͦ qui con¬
uersi ad dm̃. nec ñ axp̃o eruditi. plagam quȩ in
fine scłi impiis ueniet fugient: ipsi affligent as¬
yyrios: hoc esthi qͥbꝰ in agone pietatis positis. con¬
teret sathanã dẽ sub pedes: ipsi quoq affugent as¬
syrios: demonũ scilicet gentẽ: Calcabunt nanꝙ
suꝑ serpentes & scorpiones: & suꝑ omnẽ uirtutẽ
& ipsi pariter ꝑibunt: Hebrei transeuntes in¬
ad lucẽ. de morte ad uitã: Sed qm̃ hȩc ut diximꝰ
ñ sine agone. nec sine magno certamine pot̾it
obtinere: quasi inagone positus nuno affligit.
nc̃ affligitur: & nunc cedit adu̾sariũ. et ipse
ab adu̾sario uerberat᷑ Affligent gͦ etiã ipsi assy¬

Expanded text:
et idolorum cultum destruxerit, atque omnium daemonum subjecerit potestatem, quis erit ille tam beatus, tam felix, qui haec videat, hoc est, qui sentiat et intelligat et credat, quia haec ita feceritabet: Exibunt de manibus Citiorum, et affligent Assyrios. Citii interpretantur plaga finis. Hi ergo qui conversi ad Dominum et a Christo eruditi, plagam quae in fine saeculi impiis veniet effugiunt, ipsi affligent Assyrios: hoc est, hi qui in agone pietatis positi conterent Satanam sub pedibus, ipsi affligent Assyrios, daemonum scilicet gentem. Calcabunt namque super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem et ipsi pariter peribunt. Hebraei transeuntes inad lucem, de morte ad vitam. Sed quoniam haec, ut diximus, non sine agone, non sine magno certamine poterit obtinere, quasi in agone potius, nunc affligit, nunc affligitur; et nunc caedit adversarium, nunc ipse ab adversario verberatur. Affligent ergo ipsi etiam Assy
Abbreviated transcription (Latin):
phegor : qđ ẽ ydolũ turpitudinis Hȩc fuerunt
consilia balaan: Quibꝰ acceptis. rex balac parat
continuo exercitũ: ñ armis uirilibꝰ. s femineo in¬
tore cõpositũ: ñ furore bellico.s libidinis famma

Expanded text:
phegor, quod est idolum turpitudinis. Haec fuerunt phegor, quod est idolum turpitudinis. Haec fuerunt consilia Balaam. Quibus acceptis, Balac rex parat continuo exercitum, non armis, non viribus, sed femineo nitore compositum. Non furore bellico, sed libidinis flamma
Abbreviated transcription (Latin):
doctrinã balaan: quȩ docuit balac in conspectu
idolis imiolata. & fornicarent᷑. Ex hoc gͦ appa¬
ret. quod nequitia usus sit balaan: & confilium
dederit regi. tala queda dicens ad eũ: Populꝰ
hnc ñ ꝓpriis uiribꝰ. s deũ colendo. & pudiciciã con
diciciã deice: & sponte uincent᷑ S aduersũ hec.
ñ uirtute militũ. s mulierũ decore pugnandũ
ẽ: nec armor rigore. s. molliciȩ feminarũ: Pro¬
cul hinc ꝓcul amoue arinatoꝵ manũ: & elec¬
tam congrega speciẽ puellarũ: ludentes pedibꝰ
eant. manibꝰq plaudentes Forma uincit ar¬
matos: ferrũ pulchritudo captiuatꝰ. Uincent᷑¬
ad spẽm: qui ñ uincentur ad p̃̾liũ. Uerũ uͥ senserint eos
mulieres moabite. uł madianite. manꝰ dedisse libi¬
dini. & peccato inclinasse ceruices: ñ pͥus semet ipsaᷤᷤ
cupientibꝰ prebeant. quã de sacrificiis idoloꝵ acqͥe¬
uerint degustare: ut cogente libidine consiliis
obtemꝑent feminarũ. & consecrentur pͥus beel¬

Expanded text:
ectu idolis immolata, et fornicarentur . Ex hoc ergo apparet, quod nequitia usus sit Balaam, et consilium dederit regi talia quaedam dicens ad eum: Populus hic non propriis viribus, sed Deum colendo vincit, et dicitiam dejice, et sponte vincentur. Sed adversum haec non virtute militum, sed mulierum decore pugnandum est; nec armorum rigore, sed mollitie feminarum. Procul ergo hinc, procul amove armatorum manum, et electam congrega speciem puellarum. Ludentes pedibus erant, manibusque plaudentes. Forma vincit armatos, ferrum pulchritudo captivat. Vincenta specie, qui non vincuntur ad praelium. Verum ubi senserint eos mulieres Moabitae vel Madianitae manus dedisse libidini, et peccato inclinasse cervices, non prius semetipsas cupientibus praebeant, quam de sacrificiis idolorum acquieverint degustare, ut cogente libidine, consiliis obtemperent feminarum, et consecrentur prius Beel