comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ uniciiq scđ̃m oꝑasua reddat᷑. cumhꝰ
oꝑa sint bona. & mala intentio. istius mala
oꝑa et bona intentio. cum ex affectu impo
saluabit᷑ quia bona ẽ intentioͦ. Soło. Non
sufficit intentio in om̃ib adhoc ut bona di¬
cantur oꝑa .s. &e lemꝑ exigitur ut bona sint
ei a quo fiunt. si enim bonasunt oꝑa inse ce
mala intentio punitur ꝑ mala intentione
ion ꝑ bonis oꝑib nͨ remun̾abitur ꝓ eis qr
inutilia ei fca sunt. ꝑmalam intentionem
ad hoc uͦ ut mala sunt. ei oꝑa nouexigis ñ
exigit᷑ mala intentio. pot̃ tñ bona et mala cẽ
intentio. oꝑib inalis existentib qualiscumq
fũit intentio. ex quomalasunt oꝑanocent
ei qui facit ea. In hiis aũt quefunt indif¬
ferentia .i. qmtum inse nͨ bona nͭ malã. ui¬
dicium debet ficui scd̃m intentionem.
fine cadit. & alt̾ mala ꝑ totam uitam oꝑat᷑
&e infine surgit ꝑpenitentiam nonne qui
ueniens malum Ita illuis qui male uixit
&e infine ꝑpenitentiam surrȩxit ꝑ bona

Expanded text:
Quomodo unicuique secundum opera sua reddat, cum hujus opera sint bona, et mala intentio. et illius mala opera, et bona intentio, cum ex affectu imponsalvabitur, quia bona est intentio? Solutio. Non sufficit intentio in omnibus ad hoc ut bona dicantur opera, sed semper exigitur ut bona sint ei a quo fiunt: si enim bona sint opera in se, et mala intentio, punitur pro mala intentione, non pro bonis operibus; nec remunerabitur pro eis, quia inutilia ei facta sunt per malam intentionem. Ad hoc vero, ut mala sint ei opera, non exigitur mala intentio; potest enim bona et mala esse intentio, operibus malis existentibus: qualiscunque fuerit intentio ex quo mala sunt opera, nocet ei qui fecit ea: in his autem quae sunt indifferentia, id est, quantum in se nec bona nec mala, judfine cadit, et alter mala per totam vitam operatur, et in fine surgit, per poenitentiam; nonne qui per superveniens malum. Ita illius qui male vixit, et in fine per poenitentiam surrexit, per bona
Abbreviated transcription (Latin):
&e nonce incorpore: Quare gͦ dicit inom̃em a¬
pecc̃a anime ꝓ quib ip̃a pumet᷑ tm̃ ut ira.
iniudia. infidelitas de quia sp̃alit̾ agit apłs
inhor loco idõq m̃tionem facit depena anime
non pena corꝑis. sunt cẽ quedam pec̃ca corꝑis
dia. ꝯtentiones. que corporis ministĩo exer¬
centur. Unde ꝯstat qõ inutͦq puniet᷑ uixta
illud. duplici ꝯtͥtione contere eos.
uł amme conferat cum sola beatitudo hõis
sit uifio di. cuiꝰ sola anima capax ẽ. Unde tii¬
detur nil ei conferre gła que erit in corpore.
Soło. Giorificatio corporis ad aucm̃tum głe
& gaudium ip̃i anuime erit. Nam ualdẽ
glorabitur cumuiderit copꝰ prꝰ ad eo infir¬
mum ce inbecille. sic solidatum ut nullam ã¬
plius lesionem sustinere ualeat.
noscere erit enim ds om̃ia in om̃ib eris
specłm om̃is creature. sicut om̃is cteatu

Expanded text:
go dicit, in omnem apeccata animae, pro quibus ipsa punietur tantum, ut ira, invidia, infidelitas, de qua specialiter agit Apostolus in hoc loco: ideoque mentionem facit de poena animae, non poena corporis. Sundia, contentiones, quae corporis ministerio exercentur; unde constat quod in utroque punientur, juxta illud: Duplici contritione contere eos .vel animae conferat, cum sola beatitudo hominis sit visio Dei, cujus sola anima capax est, unde videtur nil conferre gloriae, quae erit in corpore. Solutio. Glorificatio corporis ad augmentum gloriae et gaudii ipsi animae erit. Nam valde gloriabitur, cum viderit corpus prius adeo infirmum et imbecille sic solidatum, ut nullam amplius laesionem sustinere valeat. noscere: erit enim Deus omnia in omnibus existens speculum omnis creaturae, sicut omnis creatura
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitatem. non dicit qui oꝑati estis. s
qui oꝑamini. Nonpenitere enu prcõm ẽ.
& ip̃i non possunt penitere. itaq inet̾numpec
qui plus m̃tut plus accipiet. &e quiminus.
acciptet minus sodm qnͣtitatem et qualitatẽ.
Mĩtum enim unius & p̃mium mͦ ẽ equale
&e dissimile. mͦ ẽ simile &e in equale. cum m̃ito
les sunt m̃iti. dissimiles tñ sunt. scđm qua¬
litatem quia iste martyr &e ille confessor.¬

Expanded text:
iquitatem . Non dicet qui operati estis, sed qui operamini. Non poenitere enim peccatum est, et ipsi non possunt poenitere. Itaque in aeternum pecqui plus meruit, plus accipiet, et qui minus, accipiet minus, secundum qualitatem et quantitatem: meritum enim unius et praemium modo est aequale et dissimile, modo est simile et inaequale cum merito les sunt, dissimiles tamen sunt secundum qualitatem, quia iste martyr et ille confessor
Abbreviated transcription (Latin):
quid sit in sp̃m. &e quare dicat᷑. in remissibile.
an quia non potest dimitti. an idõ quia nũ¬
qm dimittitur. cum tñ possit. anquia uix
ce raro et difficile dimittit᷑. Soł̃o. dicunt
quidam quod pecẽm in sp̃m scm̃ ẽ. exiniti¬
dia diuine derogare bonitati. cuius pecci
tanta ẽ labes. quod qui sic peccat nunqͣm
minare discordias inter fr̃s.
¶llis aũt qtudicunt hoc petem posse di¬
mtti. sic obicit᷑. sihoc ẽ possibile quod talis
culpa dimittat᷑. hoe posito muillum lequet᷑
impossibile .siuitas dicit. quodh. pec nondi¬

Expanded text:
quid sit, et quare dicatur irremissibile. An quia non potest dimitti; an ideo quia nunquam dimittetur, cum tamen possit; an quia vix, et raro, et difficile dimittatur. Solutio. Dicunt quidam quod peccatum in Spiritum sanctum est ex invidia divinae derogare bonitati: cujus peccati tanta est labes, quod qui sic peccant nunquaminare discordias inter fratres. Illis autem qui dicunt hoc peccatum posse dimitti, sic objicitur: Si hoc est possibile, quod talis culpa dimittatur, hoc proposito nullum sequitur impossibile; sed veritas dicit quod hoc peccatum non di
Abbreviated transcription (Latin):
¶n cẽ it̾m quid mali inferat reꝑbis tͣdi cẽ
inreꝑbum sensum cum non fint penituri
qui entm ex ce̾ant᷑ ut ponant luceminte¬
nebras & tenebras lucem. uident᷑ minus pec¬
care ꝑtalem excecationem. cum nilfacunt
t᷑ ꝯscientiam. taq cumisti minus dtͣ osci¬
entiam peccent ꝓpt̾ sensum ieꝑbum usdet᷑
eis ꝑdesse sic excecari Soło. talis necessitas
rum ut inclinentur ad malum. Sol. Si pre¬
dicta ad memoriam reuocent᷑ pacet resp̃õ.
Hoc enum facientonon immittit maliciam.
agat. dampnando istum qui om̃is subtͣe¬

Expanded text:
erum quid mali inferat reprobis, tradi in reprobum sensum, cum non sint poenituri. Qui enim excaecantur, ut ponant lucem in tenebras, et tenebras in lucem, videntur minus peccare per talem excaecationem, cum nihil faciuntscientiam. Itaque cum isti minus contra conscientiam peccent propter sensum reprobum, videtur eis prodesse sic excaecari. Solutio. Talis necessitas rum, ut inclinentur ad malum. Solutio. Si praedicta ad memoriam revocentur, patet responsio: hoc enim faciendo non immittit malitiam. agat damnando istum, qui omni sibi subtra
Abbreviated transcription (Latin):
ones cum non solum ibi nil paciant᷑ s cẽ de¬
lectentur. Soło. Ppt̃ effectum. quia pena eter¬
na sequit᷑ pec̃ca huius modi passiones uo¬
cantur. uel cẽ inp̃senti uita paciuntur. non
enim possunt licpeccare quin paciant᷑. qͥn

Expanded text:
e, cum non solum ibi nil patiantur, sed etiam delectentur. Solutio. Propter effectum; quia enim poena aeterna sequitur, peccati hujusmodi passiones vocantur. Vel etiam in praesenti vita patiuntur. Non enim possunt sic pec
Abbreviated transcription (Latin):
enim. ds mortem nonfecit. nͨ delectatur inꝑa̾i¬
cione uiuentium. uł cẽ si concedat᷑ quod pena
sit ado ñ tñ culpa. licet idem sit pena et cuilpa.
Non enim ado ħt quod culpa ẽ cesialiquo mͦ
habeat ado quodsit pena. Cum entm pena ali
dicium di quotalis pena tali culpe infligitur

Expanded text:
s mortem non fecit, nec laetatur in perditione viventium . Vel, etiamsi concedatur quod poena sit a Deo, non tamen culpa, licet idem sit poena et culpa. Non enim a Deo habet quod culpa est, etsi aliquo modo habeat a Deo quod sit poena. Cum enim poena aliqropter judicium Dei, quo talis poena tali culpae infligitur.
Abbreviated transcription (Latin):
quod ꝑistam. non ille qui claudit ẜ. ille qui p̃¬
cipitauit se: quod aũt potius ꝑistam qͣm ꝑ ali¬
am exutͦq ẽ. Sunt cẽ qui ad occalionem eas re¬
ferunt. ueluti domino intͣnte irłm tota ctui¬
tas commota ẽ. & malicia pͥus concepta occa
nem refertur seđ̾m quosdam quoddicitur
aduniuiersa qm ad unum aliquod singłoꝵ
et si non ont̃ĩa ubiq ꝯcurrant. semꝑ autẽ
sio concurrunt. Uie uͦ aꝑtio et occasioñ
in omnibus repperiuntur.

Expanded text:
quod per istam, non ille, qui claudit; sed ipse, qui prquod per istam, non ille, qui claudit; sed ipse, qui praecipitavit se. Quod autem potius per istam, quam per aliam, ex utroque est. Sunt etiam qui ad occasionem eas referunt, veluti Domino intrante Hierusalem tota civitas commota est, et malitia prius concepta, accepta occasnem refertur, secundum quosdam quod dicitur: s universa, quam ad unum aliquod singulorum, etsi non omnia ubique concurrant; semper tamesio concurrunt; viae vero apertio, et occasio non in omnibus reperiuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ sic peccare quin in hoc ip̃o puniatur. Culpa
p̃cipitetur. nͨ mnillud cẽ quod ẽ pena. s scͥpture
que uident᷑ hoc sentire uł ad ꝑmissionem. uel
ad gr̃e subtͣctionem referende sunt. uł quidã
cẽ referunt adiue aꝑtionem. quia nequicia
intꝰ ꝯcepta nequit exite nͥ et iua aꝑiat᷑. Ut na¬
bugodonosor pͥus maliciam intꝰ conceꝑat. et
d̾s exponendo ei gentem uidaicam uiam ela¬
ꝑuit. & sic ille maliciam suam exercuit. qmͣ
prius intꝰ clausam habuit. Alii uͦ referunt
catum. quia non claudit hancuiam ꝑqmͣ
exit. sicut cet̾as ꝑquas non eg̃dit᷑. Uñ constas
quod ds non causa ẽ quare ñꝑ eam ꝑdeat. s ip¬
se qui exit. s cui non ꝑaliam eg̃ditur ds cau¬
sa ẽ. & cur cẽ potius ꝑistam qmͣ ꝑ aliam exut᷑¬
inturre uolens se ip̃mꝑfenestram p̃cipitare
ce aliquis alius om̃s fenestras clauderet p̃t
unam & ille ꝑ illam p̃cipitasset. Ecce quod
non ꝑaliam ille qui claudit cet̾as causa ẽ

Expanded text:
 peccare, quin ipso puniatur. Culpa praecipitetur; nec in illud etiam quod est poena; sed Scripturae quae videntur hoc sentire, vel ad permissionem, vel ad gratiae subtractionem referendae sunt. Quidam etiam referunt eas ad viae apertionem, quia nequitia intus concepta nequit exire, nisi ei via aperiatur, ut Nabuchodonosor prius malitiam intus conceperat, et Deus exponendo ei gentem Judaicam, viam ei aperuit, et sic ille malitiam exercuit, quam prius intus clausam habuit. Alii vero referuncatum, quia non claudit hanc viam per quam exit, sicut caeteras per quas non egreditur. Unde constat quod Deus non est causa quare per hanc prodeat, sed ipse qui exit; sed cur non per aliam egrediatur Deus causa est, et cur etiam potius per istam, quam per aliam, ex utrin turre, volens seipsum per fenestram praecipitare, et aliquis alius omnes fenenestras clauderet praeter unam, et ille per illam praecipitaret se. Ecce quod non per aliam: ille, qui claudit caeteras, causa est,
Abbreviated transcription (Latin):
intelligo. alit̾ enim. nisi sic acciꝑetur. facere
malum ce non facere bonum non eẽnt partes
cere debuerat. Illud aũt quod di qui insordib
ẽ sordescat adhuc sic intelligit᷑ uisticia ñẽ exqͣ¬
litate sordidationis. s ex iudicio dĩ quo illud
fit. unde si dicat᷑ uistum ñ iusticia que imp̃o ẽ.
s inregła dĩ non quod ip̃m sordescere sit ado. s
quod d̃s faciat illud. Similit̃ de quolibet pecco
quod ẽ pena pecc̃i p̃cedentis. quod enim talis
pena dr iusta. hoc ñ ẽ ex qualitate sui s uidicio

Expanded text:
intelligo . Aliter enim si sic non acciperetur, facere malum, et non facere bonum, non essent partes cere debuerit. Illud autem quod dicitur: Qui in sordibus est, sordescat adhuc , sic intelligitur: justitia non est ex qualitate sordidationis, sed ex judicio Dei, quo illud fit. Unde, si dicatur justum, non justitia quae in ipso est, sed in regula Dei, non quod ipsum sordescere sit a Deo, vel quod Deus faciat illud. Similiter de quolibet peccato quod est poena peccati praecedentis. Quod enim talis poena dicitur justa, hoc non
Abbreviated transcription (Latin):
ce eam ne caderet sustineret si pꝰmodum rõne
exigentie manum retraheret. ñquidem ẽẽt
causa qͣ domus rueret. s quare ñ pͥus ñ ceci¬
dit causa fuit. sicut si quis nuidus ẽẽt ce alt̾ e¬
i uestes daret &e ille uestitus deinde offend̾et
eum cuius uestib ẽ indutus. ut uestes rõna¬
bilit̾ tolleret & sicmidus moreretur. quis
causa mortis. nonne ip̃e qui nudus moritur:
uł si quis causa exigente alicui doctrenam
subtrahat cuipͥus exhibuit. hoc facit ñ oꝑan¬

Expanded text:
et eam ne caderet sustineret, si post modum ratione et eam ne caderet sustineret, si post modum ratione exigente, manum retraheret, non quidem esset causa quare domus rueret, sed quare non prius cecidit causa fuit. Sicut si quis nudus esset, et alter ei vestes daret, et ille vestitus deinde offenderet eum cujus vestibus est indutus ita ut vestes rationabiliter tolleret, et sic nudus moreretur, quis causa mortis? nonne ipse qui nudus moritur? Et si quis, causa exigente, alicui doctrinam subtrahat, cui prius exhibuit, hoc facit non
Abbreviated transcription (Latin):
referat᷑. quod dr tͣdidit illos d̃s inteꝓbum
sensum. gn̾alit̾ de om̃i possit hoc dici pec̃co.
aliquem in aliquod pecẽm. nili in illõ quod
nem ieferatur. et hoc patet quod d̃s illud o¬
peretur cum grãm subtrahas.
Item cum necessario illio sequat᷑ ex gr̃e sub¬
fetione quis est causa illius isi subfctor
Ut si domus ħret aliquod fulcim̃tum sñ quo
stare non potest. si quis apodim̃tum auferret
quis fieret causa rune nisi ille qui abstulit
fulcim̃tum: Ułsi aliqui ẽẽnt innauicła in
mari. si quis cam subm̃geret cum sñ ea ho¬
mines iuuere non ualeant quis ẽ eausa mor¬
tis nͥ submersor: Hiis itaq similitudinib co¬
nantur asserere quia ds oꝑatur quedam pec¬
cata. & si non om̃ta. S non uidet᷑ ẽẽ consimile
int̾ domum que nil potest mereri ul demere¬
ri. & hominem cuius culpa aufert᷑ idsine qͦ sta¬
re nequit. s similitudo ꝯuenientior ẽẽt. ut si do¬
mus casura eẽt ce si quis manum supponeret

Expanded text:
referatur quod dicitur, Tradidit illos Deus in reprobum sensum, generaliter de omni posset hoc dici peccato aliquem in aliquod peccatum, nisi illud, quod m referatur, ex hoc patet quod Deus illud operetur, cum gratiam subtrahat. Item cum necessario illud sequatur ex gratiae subtractione, quis est causa illius nisi subtractor? ut si domus haberet aliquod fulcimentum sine quo stare non posset, si quis fulcimentum auferret, quis fieret causa ruinae, nisi ille qui sustulit fulcimentum? Vel si aliqui essent in navicula in mari, si quis eam submergeret, cum sine ea homines vivere non possent, quis est causa mortis nisi submersor? His itaque similitudinibus conantur asserere quod Deus operatur quaedam peccata, si non omnia. Sed non videtur esse simile inter domum, quae nil potest mereri, et hominem, cujus culpa offertur id sine quo stare nequit. Sed similitudo convenientior esset ubi si domus casura esset, et si quis manum supponeret,
Abbreviated transcription (Latin):
qñq manifesto. semꝑ aũt uisto. Item nonne
uistum ẽ ut qui insordib ẽ sordescat ad hucͤ. a
quo ẽ hoc iustum. Nonne ado aquo om̃e uis¬
tum: Itaq ds usdetur oꝑari hoc.
¶Item peccatum illud quodẽ pena p̃cedentis pec¬
cati aquo ẽ. Om̃e ustum ẽ ado. & illud pecca¬
tum ẽ penauista. itaq iudet᷑ originem habere

Expanded text:
quandoque manifesto, semper autem justo. Item: Nonne quandoque manifesto, semper autem justo. Item: Nonne justum est, ut qui in sordibus est, sordescat adhuc? A quo est hoc justum? nonne a Deo, a quo omne justum? Itaque Deus videtur operari hoc. Item peccatum illud, quod est poena praecedentis peccati a quo est? omne justum est a Deo, et illud peccatum est poena justa. Itaque videtur originem habere
Abbreviated transcription (Latin):
sicione & ꝓpositione sine aliqua gr̃a suꝑueni¬
ente. ꝑuenire ualeret. que illustratioñ fuit
de suba rõnis nͨ de eius natura s de dono eius¬
gͣtuito tñ dicipotest. quod naturalit̾ uidet qi
cum natura dataẽ ei aptitudo & idoneitas
uidendi ex ꝓposita illa luce de qua sermo p̃¬
cessit. Itaq sine om̃i moda gr̃a nil potest ui¬
te alia ab illa que collata ẽ cum ip̃a natura.
que suꝑueniens gr̃a maxime solet dici gr̃a.
ex his auctorib & multis aliis. ut illud. de¬
dit illis sp̃m compunctionis ut uidentes ñ
iudeant. & audientes non audiant. ce illõ.
induratum ẽ corpharaonis. & illio. quem
uult indurat. cui uult miseret᷑. ex hiis et
aliis qmͣ plirib quedam mala uidentur
fieri di oꝑatione. autꝰ. etiam multa coad¬
ceruat inunum. adhuiꝰmodi tei ꝓbationẽ.
pͥmodum infert exquib manifestum est
clinando admala udicio suo qñq occulto.

Expanded text:
sitione, et propositione sine aliqua gratia supervenisitione, et propositione sine aliqua gratia superveniente pervenire valeret: quae illustratio non fuit de subgratuito. Tamen potest dici quod naturaliter videt; quia, cum natura data est aptitudo et idoneitas videndi exposita illa luce: de qua sermo praecessit. Itaque sine omnimoda gratia nil potest vite alia ab illa, quae collata est cum natura, quae superveniens gratia maxime solet dici gratiaEx his auctoritatibus, et multis aliis, ut est illud: Dedit illis spiritum compunctionis, ut videntes non videant, et audientes non audiant. . Et illud: Induratum est cor Pharaonis Et illud: Quem vult indurat, cujus vult miseretur . Ex his et aliis quampluribus quaedam mala videntur fieri Dei operatione. Augustinus etiam multa coacervat in unum ad hujusmodi rei probationem. Postmodum infert. Ex quibus manifestum est clinando ad mala judicio suo quandoque occulto,
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ sñ gr̃a si ds̃ manifestauit illis. non hoc gͣ¬
cia. Adhoc respondent quidam sic. D̾s dicit᷑
manifestasse quia tales fecit creaturas. ut ex¬
illis et millis posset ip̃e creator cognosci. Uñ
tunc̾sicut enim tunc cognouit quia ds ẽ et
unus ẽ et tͥnus ẽ. ita &e nunc. & sicut mͦ in¬
carnationis misti um non põt comp̃bendere
sine adutorio gr̃e. ita nͥ tunc. quod mistĩum
absconditum ẽ indõ qui fecit omĩa ut dicit
to facilius et ꝑfectius comp̃hendit. quod mo¬
do cum magna difficultate &e minus ꝑfecte &
naturalis aliqiuid possit ꝑse. Nonne ocłs ext̾i¬
or nil uidere potest sine illustratione lucis suꝑ¬
uenientis .ẜ uł radii solis uł alt̾ius. ita ocłs
int̾ior nil potest ꝑse sine illustratione lucis q̃
cum talis lux sit ex gr̃a. Soło Ad quod respon¬
dent quidam sic In pruna creatione ẽ exposita:
cł ꝓposita int̾iori ocło. illustratio summe luci.
quoadusq et ad quem finem ꝑse ex tali expo¬

Expanded text:
ergo sine gratia si Deus manifestavit illis, nonne hoc gratia? Ad hoc respondent quidam sic: Deus dicitur manifestasse, quia tales fecit creaturas, ut ex illis posset ipse Creator cognosci. Undetunc? Sicut enim tunc cognovit, quod Deus est, et unus est, et trinus; ita et nunc. Et sicut modo incarnationis mysterium non potest comprehendere sine adjutorio gratiae, ita nec tunc quod mysterium absconditum est in Deo, qui fecit omnia, ut dicit facilius et perfectius comprehendit, quod modo cum magna difficultate, et minus perfecte, et naturalis aliquid possit per se: Nonne oculus exterior nil videre potest sine illustratione lucis supervenientis sibi, vel radii solis, vel alterius a oculus interior nil potest per se sine illustratione lucis, qucum talis lux sit ex gratia? Ad quod respondent quidam sic: In prima creatione est exposita, et proposita interiori oculo illustratio summae lucis: quo ad usque et ad quem finem per se ex tali expo
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃is cẽntia ẽ ado. s uoluntas mala ce actio
mala pec̃em sunt. et ẽentiam ħnt. un colligit᷑
quod pecc̃m sit ado. scđm horum opinionem.
tum nisifurari: Unde si concedit᷑ quod ds fa
ciat. sequit᷑ quod d̃s peccet. furet᷑. adulteret᷑
occidat. quod ñ solum nefas ẽ dicere uerum ce
cogitare. Illud quod obicit᷑ de uoluntate mala¬
tio. siue pͥuatio iusticie. &e ip̃a nicħẽ n absenti¬

Expanded text:
Omnis essentia est a Deo, sed voluntas mala et actio mala peccatum sunt, et essentiam habent: unde colligitur quod peccatum sit a Deo secundum horum opinionem. tum, nisi furari? Unde si conceditur, quod faciat peccatum, sequitur quod Deus peccet. furetur, adulteretur, occidat: quod non solum nefas est dicere, sed etiam cogitare. Illud quod objicitur de voluntate malatio, ut privatio justitiae; et ipsa nihil est nisi absenti
Abbreviated transcription (Latin):
facunt bona licet ad salutem insusticientia
ꝑpt̾ maius malum quod babent.
¶¶xͦ aniõ naturalis aliquid possit ꝑse sñ adui¬
toriogr̃e. Soło. dicunt quidam quodro natu¬
ralis multa potest ꝑse. ut apparet inpħis. qui
soli rõni innixi multa non solum incomp̃hen¬
sionc u̾itatis circacreaturas. s cẽ circa creato¬

Expanded text:
faciunt bona, licet ad salutem insufficientia faciunt bona, licet ad salutem insufficientia propter majus malum quod habent.atio naturalis aliquid possit per se sine adjutorio gratiae? Solutio. Dicunt quidam quod ratio naturalis multa potest per se, ut apparet in philosophis, qui soli rationi innixi multa non solum in comprehensione veritatis circa creaturas, sed etiam circa Creato
Abbreviated transcription (Latin):
potucrunt fieri. s quomͦ sciunt quod exhoc
idonei ficrent uł sudonei quomͦ sciunt. qd̃ fi¬
des daret᷑ eis. nonne tirii ce sidones idonei fu¬
erunt. nontñfacta ẽ eis p̃dicatio: Soło. Nos
aũt credimus quia dm glorificare potuer̃nt
ex parte. & si nondum ꝑfecte. sienim do attͥ¬
buerent quod acceꝑant. ce eius głam ee non
suam quererent: dm scdm aliquid glorifi¬
qmͣ habebant. pot̾ant i altem ex parte dm di¬
ligere. gͥ ex caritate hoc pot̾ant. qmͣ habebant
uł non habebant. snon ex ea qm̃ nonhabebãt
g̾erea quam habebantsic habebant dilectio¬
nem di. et sic digni salute. Soło. concedendum
ẽ quod dm diligebant ex caritate qmͣ habebat.
non tam̃ simplicit̾ dicendum ẽ quod dei habe¬
rent dilectionem sicut iste infirmus ce debilis
qui inmortali peccato sunc nullum bonum opꝰ
possint facere ut quidam sentiunt s multa

Expanded text:
potuerunt fieri. Sed quomodo sciunt, quod ex hoc potuerunt fieri. Sed quomodo sciunt, quod ex hoc idonei fierent; vel si idonei, quomodo sciunt, quod fides daretur eis? Nonne Tyrii et Sidones idonei fuerunt? non tamen facta est praedicatio. Solutio. Nos autem credimus, quod Deum glorificare potuerunt ex parte, etsi nondum perfecte, si enim Deo attribuerent quod acceperant, et ejus gloriam et non suam quaererent, Deum secundum aliquid glorifiam habebant, poterant saltem ex parte Deum diligere: ergo ex charitate hoc poterant, quam habebant, vel quam non habebant; sed non ex ea, quam non habebant: ergo ex ea, quam habebant, et sic habebant dilectionem Dei, et sic digni salute. Solutio. Concedendum est quod Deum diligere poterant ex charitate, quam habebant; non tamen simpliciter dicendum est quod Dei habuerunt dilectionem: sicut iste infirmus et debilis qui in mortali peccato sunt, nullum bonum opus possunt facere, ut quidam sentiunt, sed multa
Abbreviated transcription (Latin):
est gr̃ ex qua dm glorficare pot̾erunt nun¬
uł quis caritatem habere sinc fide: Numquid
exillo gradu cognitionis quem habuerunt di¬
ligere potuerunt. Soło. idõ in excusabiles fue¬
digni ẽẽnt salute. si exissent abhacuita intali
statu. quis dignus salute sine fide. uł quis cũ
caritate ꝑire potest : cp. balardus ait. erant
digni salute . i ut daret᷑ eis unde saluarentur
quia si fecissent qnͣtum possent. numqͣm ꝑmit¬
teret eos ds transire sinc fide. Alii dicunt quod
ideo in excusabiles quia ex illo gͣdui cognitionis
potuerunt diligere. & statim ex hoc statu fides
daretur eis. s scd̾m hoc fides ex caritate ñ caritas
ex fide. Tercii uͦ sentiunt quod in illo gͣdu cogni¬
tionis diligere non potuerunt. si tn fecissent
quod possent statim daret᷑ fides ex qua dm dili¬
gerent. & sic glorificarent. quib obicit᷑. Num¬
quid fidem mereri potuerunt: Tõrsitan dicets
ce fi fidem nonpossent meieri. tn ex eo qued
habebant idonei et apti aid fidem siscipiendã

Expanded text:
potuerunt st quis charitatem habere sine fide? Nunquid ex illo gradu cognitionis, quem habuerunt diligere potuerunt? Solutio. Ideo inexcusabiles fuedigni essent salute, si exissent ab hac vita in tali statu. Nam quis dignus salute sine fide, vel quis cum charitate perire potest? M. P. Abelardus ait, quod erant digni salute, id est ut daretur eis unde salvarentur; quia si fecissent quantum possent, nunquam permitteret eos Deus transire sine fide. Alii dicunt quod ideo inexcusabiles, quia ex illo gradu cognitionis potuerunt diligere: et statim ex hoc statu fides daretur eis. Sed secundum hoc fides ex charitate, non charitas ex fide. Tertii vero sentiunt, quod nullo gradu cognitionis diligere potuerunt? si tamen fecissent quod possent, statim daretur eis fides, ex qua Deum diligerent, et sic glorificarent. Quibus objicitur: Nunquid fidem mereri potuerunt? Forsitan dicent: Quod, tametsi fidem non possent mereri, tamen ex eo, quod habebant, idonei et apti ad fidem suscipiendam
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ẽt tambona qmͣ mala. idem de actione intelli¬
gitur. Cum enim dr actio mala ul uoluntas.
magis redundat inqualitatem qm in c̃entiã.
quare &e sihabeat id unde ẽẽ d̃r ado. cum
tam eius qualitas nonsit exeo non ẽ dicendũ
malam actionem uł uoluntatem ẽẽ exdõ. Nota.
quod mnordinatio dr ẽẽ qualitas male actio¬
nis ꝓpt̾ modum responsionis similem. uł qͣli¬
tas large accipitur ꝑ eo quod assignat᷑ quale
aliqͥdsit uł quale non sit.

Expanded text:
esset tam bona quam mala. Idem de actione intelligitur. Cum enim dicitur actio mala vel voluntas, magis redundat locutio in qualitatem, quam in essentiam. Quare etsi habeat id unde esse dicitur a Deo, cum tamen ejus qualitas non sit ex eo, non est dicendum malam actionem vel voluntatem esse ex Deo. Nota quod inordinatio dicitur esse qualitas malae actionis, propter modum responsionis similem; vel qualitas large accipitur pro eo quod assignatur quale aliquid sit, vel quale non sit.
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum inciuitate quod nonfaciat as. de ma¬
lo aduersitatis non de malo ꝑu̾fitatis intelligi¬
tur. uł forsitan nͨ cẽ cogimur de malo aduersitatis
hoc intelligere. si diligentius inspexerimus hu¬
ius scripture carcumstantiam. sic habet᷑ in ꝓpħa.
dominus seruis sius. It obiciunt de potestate pec¬

Expanded text:
 quod non faciat Deus, de malo adversitatis, num de malo perversitatis intelligitur. Vel forsitan nec etiam cogimur de malo adversitatis hoc intelligere, si diligentius inspexerimus hujus Scripturae circumstantiam. Sic enim habetur in Dominus servis suis prophetis. Item objiciunt de potestate pec
Abbreviated transcription (Latin):
ds. Hii ꝯcedunt plane quod xꝑc ẽ due res.
quarum una ẽ simplex. & alia composita.
una et̾na. ce alt̾a temporalis. Ee quod xp̃esit
compositum quoddam scđm humanitatem.
ex carne ce anima. & quodeam simplex sit se¬
cundum diuinitatem. & quod diuinitas ñ
sit pars huius ꝑsone. s sit ip̃a ꝑsona. Caro aũ
& anima tm̃ sint partes due.
re. it̾m de uirgine. Ht itaq duas natiuita¬
tes. duas gñationes. duas filiationes. et̾rã
& temporalem. nontñ duo filii ẽ uł duo nati s
unus et alius filius dĩ. & filius hominis. non¬
asfumpta. gͦ nͨ ꝑsona ꝑsonam. nͨ natura ꝑsonã.
assumpsit. quod aut̃ ꝑsona naturam assump¬
serit om̃s cedunt. annatura naturam dubi¬
tatur aquibdam.s ꝓculdubio natura diui¬
na afsumpsit humanam noninunitatem na-
assumptum eẽnt una ꝑsona. nonuna natura.
quod licet auctoritas manifeste lepe dicat.
multi negant dicentes si id quod est assump¬
tum ẽ ꝑsona. quomͦ ꝑsona non ẽ assumpta:

Expanded text:
us. Hi concedunt plane quod Christus est duae res, quarum una est simplex, et altera composita; una aeterna, et altera temporalis; et quod Christus sit compositum quoddam secundum humanitatem ex carne et anima, et quiddam simplex fit secundum divinitatem, et quod divinitas non sit pars hujus personae, sed sit ipsa persona, caro autem et anima tantum sint partes. in tempore Virgine. Habet itaque duas nativitates, duas generationes, duas filiationes, aeternam et temporalem, non tamen duo filii est, vel duo nati, sed unus et idem Filius Dei, et filius hominis, nonassumpta, ergo nec persona personam, nec natura personam assumpsit. Quod autem persona naturam assumpserit, omnes concedunt; an natura naturam, dubitatur a quibusdam: sed, procul dubio, natura divina assumpsit humanam, non in unitatem natassumptum essent una persona, non una natura, quod licet auctoritas manifeste saepe hoc dicat, multi negant dicentes: si id quod est assumptum est persona, quomodo persona non est assumpta?
Abbreviated transcription (Latin):
at. quia ołs int̾ior non dum ualet ad ilłi
simplicitatem & in effabilem unitatem
atting̾e que ẽ ds ut eum sicut ẽ intelli¬
gat. Unde cuminteligit ad̃m bonum sapientẽ
om̃ipotentem ee c̃ huuiscemodi. quasi pła uenit
inmentem quod unum est innatura.¬
¶ Ex quo altior questio surgit utrum ea que sic̃
pła aratione hominis intelligunt᷑ in se ip̃is si¬
ue indo aliqua discernant᷑ differentia. Non e¬

Expanded text:
at, quia oculus interior nondum valet ad illam simplicitatem, et ineffabilem unitatem attingere, quae est Deus, ut eum, sicut est, intelligat. Unde cum intelligit Deum bonum, sapientem, omnipotentem, et hujusmodi, quasi plura venit in mentem, quod unum est in natura. Ex quo altior oritur quaestio: utrum ea quae sicut plura a ratione hominis intelliguntur, in seipsis, sive in Deo aliqua discernantur differentia. Non
Abbreviated transcription (Latin):
noi .i. defilio philosophati sunt. Ad hoc dicunt
quidam quod illam distinctionem quam fi¬
des catholica ꝯfitetur summe tͥnitatis. non
habuerunt. uł habere potuerunt: nisi ꝑ re
nem qmͣ notat apłs scđ̃m quosdam dicens.
quod notum ẽ di manifestum ẽ inillis. &
ꝑ diuinam inspirationem qm̃ibi notat apłs.
ds enim illis manifestauit. duob modis ext̾iꝰ
ꝑfacturam. quem modum insinuat apł̃s dñs.
Inuisibilia dĩ ce c̃. ceꝑscripturam qui modus
satis patet. Uoluit itaq ds inquibdam latere.
ut fides ħ ret m̾itum. &e inquibdam apparere
ut infidelitas ñ ħret excusationem. Nota in
magnitudine unu̾sitatis notat᷑ diuina po¬
tentia. inpulcͥtudine sap̃ia. inutilitate boni¬
tas. Un constat quod nonsolum inuniuersis
s insingłis relucet quedam imago et uestigiũ
tͥnitatis. Nichilominus caute inspiciendum
ẽ. qñ similitudines inducunt᷑. uł ad idempti¬
tatem ẽentie demonstrandam. uł ꝑsonalem

Expanded text:
 de Filio philosophati sunt. Ad hoc dicunt quidam quod illam distinctionem, quam fides catholica confitetur summae Trinitatis, non habuerunt, nec habere potuerunt, nisi pequam notat Apostolus secundum quosdam, dicens: Quod notum est Dei, manifestum est in illis , et per divinam inspirationem, quam ibi notat Apostolus: Deus enim illis manifestavit . Duobus modis exterius per facturam quemadmodum insinuat Apostolus, dicens: Invisibilia Dei , et per Scripturam, qui modus satis patet. Voluit itaque Deus in quibusdam latere, ut fides haberet meritum, et in quibusdam apparere, ut infidelitas non haberet excusationem. Nota, in magnitudine universitatis notatur divina potentia, in pulchritudine sapientia, in utilitate bonitas, unde constat, quod non solum in universis, sed in singulis relucet quaedam imago et vestigium Trinitatis. Nihilominus caute inspiciendum est, quando similitudines inducuntur, vel ad identitatem essentiae demonstrandam, vel personalem
Abbreviated transcription (Latin):
iurtus di ce ditas cum sint inuisibilia. quomͦ
discernunttr abinuisibilib: Nonenim con¬
grue dicipocest. animalia uiuunt. &e homines.
et equi. cum homines et equi sint animalia.
Soło. Nomina que de do̾ dicunt᷑ quedam sig̃¬
cant. quid ñ sit ds̃. ut inmortalis. et inm̃sus.
infinitus. et et̾nus. quedam notant quid sit
indo. ut sapiens. bonus. quedam insinuant.
sua p̃dicatione quid sit ds ut bonitas &e sepia
Nequis gͥ estimaret illa tm̃ acreatura di in¬
tellectu ꝯspici. que indicant quid ñ sit ds ĩi

Expanded text:
irtus Dei et divinitas, cum sint invisibilia, quomodo discernantur ab invisibilibus? Non enim congrue dici potest, animalia vivunt, et homines, et equi, cum homines et equi sint animalia. Solutio. Nomina, quae de Deo dicuntur, quaedam significant quid non sit Deus, ut immortalis et immensus, aeternus et infinitus. Quaedam notant quid sit in Deo, ut sapiens, bonus: quaedam insinuant sua praedicatione quid sit Deus, ut bonitas et sapientia. Ne quis ergo existimaret illa tantum a creatura Dei intellectu conspici: quae indicant quid non sit Deus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nonne gͣtis p̃dicauit illis: gͦ non exdebito. Soł.
non dicit quod aliquid debeat illis exm̃ito
illorum. s cxinuncto officio debet eungłi: a¬
re illis. & solagra qnͣtum ad illos p̃dicautit.
hoc gͦ debitum ñ tollit gr̃am. Ut alibi dic̃
slecessitas michi incumbit eunͣgłitare. que
necessitas non tollit uoluntatem. sicut istd̃
debitum non aufert gr̃am.
¶Itemiudetus quod ineis erat un eis hoc de¬
buit. ex lege nature qua debuit illis quod
uellet sͥ fieri. Soło. Concedimus naturali
lege tenebat᷑ ut illos luce u̾itatis illumina¬
ret. non tamem simplicit̾ concedendum ẽ
quod hoc er⁊ deberet.

Expanded text:
nonne gratis praedicavit illis? ergo non ex debito. Solutio. Non dicit, quod aliquid debeat illis ex merito illorum, sed ex injuncto officio debet evangelizare illis; et ex sola gratia quantum ad illos praedicavit, hoc igitur debitum non tollit gratiam, ut alibi dicit. Necessitas mihi incumbit evangelizare . Quae necessitas non tollit voluntatem, sicut istud debitum non aufert gratiam. Item videtur, quod in eis erat, unde hoc eis debuit; ex lege naturae, qua debuit illis, quod vellet sibi fieri. Solutio. Concedimus, naturali lege tenebatur, ut illos luce veritatis illuminaret, non tamen simpliciter concedendum est, quod hoc eis deberet.
Abbreviated transcription (Latin):
des sit alicubi uͥ nulla iusticia. caritass
madqm̃ sine nusticia: daboe respondent quidam
dicentes. caritas ce iusticia idem sunt. &e id̃one¬
utrum causa alt̾uis. uł alit̾ licet caritas causa
se et effectus. Et ẽsciendum quod aliud ẽ cred̾ẽ
d̃m ẽẽ que ẽ fides cognitionis. aliud ẽ credere
dõ que dr̃ fides consensus. altud credere indõ q̃
dĩ. fides ꝯfidentie. aliud credere indm quod ẽ
ꝑfidem & dilectionem indm tendere. Item ali¬
ud ẽ quod creditur. aliud quo creditur. utruq
nomine fidei sepe designatur. Item istud quo
credit᷑ qñq caritate ꝯformat᷑. & tunc tm̃ scd̾
informis ẽ qualitas. nͨ ẽuirtꝰ nͨ ustificat. A¬
liis uidet᷑ quod uͥcilmq ẽ fides. etiam cogni¬
tionis qnͣtum inse ẽ semꝑ uistificat. eiꝰ tñ ef¬
fectus q̃ñq ex habundantia mali inpendit᷑.
fices ẽ uirtus quacreduntur que ñudent᷑.
uł certitudo rerum innisibilium ad religi¬
onem ꝑtinentium. supͣ opinionem et in¬
fra scientiam..O.

Expanded text:
 nulla justitia; charitas nusquam sine justitia. Ad hoc respondent aliqui dicentes. Charitas et justitia idem sunt, et ideo neutrum causa alterius. Vel aliter: licet charitas causa s. Et est sciendum, quod aliud est credere Deum esse, quae est fides cognitionis; aliud est credere Deo, quae dicitur fides consensus; aliud credere in Deo, quae dicitur fides fiduciae; aliud credere in Deum, quod est per fidem, et dilectionem in Deum tendere. Item aliud est, quod creditur; aliud, quo creditur; utrumque nomine fidei saepe designatur. Item illud, quo creditur quandoque charitate informatur, et tunc tantum informis est qualitas; nec est virtus, nec justificat. Aliis videtur, quod ubicunque est fides, etiam cognitionis, quantum in se est semper justificat: ejus tamen effectus quandoque ex abundantia mali impeditur. Fides est virtus, qua creduntur quae non videntur: vel certitudo rerum invisibilium ad religionem pertinentium supra opinionem, et intra scientiam.
Abbreviated transcription (Latin):
Nob̾ aũt uidetur mauis bonum ẽẽ opꝰ cum
uoluntate qmͣ solam uoluntatem sine oꝑe. S
dicunt illi idõ desiderabat uenire ut cũ oꝑe
cresceret uoluntas. & ita maius fieret m̾itũ.
quid dicent de passione xp̃i. nunquid ñ am¬
plius paciendo m̾uit. qm̃pus solo desideriõ
Non enim possunt dicere eius uoluntatem
inpassione augm̃ tatam ẽẽ ut sic cresce̾t me

Expanded text:
Nobis autem videtur majus bonum esse opus cum voluntate, quam solam voluntatem sine opere. Sed dicunt illi: Ideo desiderabat venire, ut cum opere cresceret voluntas, et majus fieret meritum. Quid dicent de passione Christi? Nunquid non amplius patiendo meruit, quam prius solo desiderio? Non enim possunt dicere ejus voluntatem in passione augmentatam esse, ut sic cresceret me
Abbreviated transcription (Latin):
sor ẽ p̃cepti. &e sic ad mortem peccare. Soło ẜ
sum uł uerum sine necessitate. ꝑsuasit u̾m lo¬
qui indulsit uram̃tum cum sit necessariũ.
In quo tͥa debent c̃ẽ. iudicium qnͣtum ad disc̃¬
tionis utilitatem. iusticia qͣntum ansit faci¬
endum. U̾itas qnͣtum ad cognitionem. liu¬
num horum defũit reatꝰ ꝑuirii incurritur.

Expanded text:
sor esse praecepti, et sic ad mortem peccare. Solutiosum, vel verum sine necessitate; suasit verum loqui; indulsit juramentum cum sit necessarium, in quo tria debent esse: judicium, quantum ad discretionis utilitatem; justitia, quantum an sit faciendum; veritas, quantum ad cognitionem. Si unum horum defuerit, reatus perjurii incurritur.
Abbreviated transcription (Latin):
am. Uñ dicit auoꝰ. quod qui falsum uirat
dum. si malum nullomͦ faciendum. si in¬
differens ẽ quomͦ semꝑ amalo. Soło. ip̃m
non ẽ malum. s tñ occasio mali. Uñ ꝯsu¬
lit ip̃m dominus uitare. e ne eius assidu¬
Qn quomͦ apłs ostendat affectum suum
ce romanos dicendo. desidero uidere uos.
ut aliquem fructum habeam inuob̃ cum
magis uideatur suam utilitatem qmͣ
bonis oꝑib ut et ipse ex ꝑfectu eorum aliquid
utilitatis consequatir:
plus ualet uoluntas cum oꝑe qm uoluntas
sine oꝑe. quomͦ dicit apłs desidero ut aliquẽ¬

Expanded text:
am. Unde dicit Augustinus quod qui falsum jurat  prohibendum; si malum, nullo modo faciendum; si indifferens est, quomodo semper a malo? Solutio. Ipsum non est malum, sed tamen occasio mali; unde consulit ipsum Dominus vitare, ne ejus assidu Apostolus ostendat affectum suum erga Romanos dicendo: Desidero videre vos ut aliquem fructum habeam in vobis , cum magis videatur suam utilitatem, quam bonis operibus, ut et ipse ex profectu eorum aliquid utilitatis consequatur. plus valet voluntas cum opere, quam voluntas sine opere, quomodo dicit Apostolus: Desidero vide
Abbreviated transcription (Latin):
penitentia satisfactio ꝓpecc̃is. Unde sac̃dos
di penitentiam inungere. Item pña alia
sera. alia infructuosa. Infructuosa que non
ꝓdest. ut illa uide. et insensatorum dicentiũ.
Nos inlensati & c̃. sera que tarde fieri solet.
cumiam tempꝰ non sit. Hicit᷑ itaq uere pe¬
nitens qui corde cont̾itur. & ore ꝯficetur. &
ꝯdignam exhibet satisfactionem.
ite inignem et̾rum. ita boni audituri st̃
adiudicium uenient. tam boni qmͣinali. bo
uidicent᷑. ut minus boni. Item malorumalii
iam uidicati sunt. quorum damꝑnatio ĩa
certa ẽ. alii adhuc uidicandi .s quorum dãp¬
natio incerta ẽ. Queritur quom sit intelli¬
gendum. quod r de scĩs. quod iudicabunt
malos. ad quod quidam respondent. quod
hoc nichil altuo ẽ nͥ quod excellentia głe eoꝵ
apparaebit quanta pena sint digni. qui e¬
os funt ꝑsecuti. uł non imitati. nel ic̾o dic¬
tiuidices stnt sc̃i. quia ipͦo udiciomantfes¬

Expanded text:
poenitentia satisfactio pro peccatis. Unde sacerdos poenitentia satisfactio pro peccatis. Unde sacerdos dicitur poenitentiam injungere. Item poenitentia alia sera, alia infructuosa. Infructuosa, quae non prodest: ut illa Judae, et insensatorum dicentium. Nos insensati etc. , Sera, quae tarde fieri solet cum tempus non sit. Dicitur itaque: Vere poenitens est, qui corde conteritur, et ore confitetur, et condignam exhibet satisfactionem. Ite in ignem aeternum, ita boni audituri suntad judicium venient tam boni quam mali. Bonjudicentur, ut minus boni. Item malorum, alii jam judicati sunt, quorum damnatio jam certa est; alii adhuc judicandi, quorum damnatio incerta est. QUAESTIO LIV. Quomodo intelligendum sit de sanctis quod judicabunt malos. Ad quod quidam respondent quod hoc nihil aliud est, nisi quod excellentia gloriae eorum apparebit quanta poena sint digni qui eos sunt persecuti, vel non imitati. Vel ideo dicti judices sunt, quia in ipso judicio manifes
Abbreviated transcription (Latin):
cum illo. Soło ista imposibilitas ẽ inexcusabi¬
lis. que ex culpa &e uicio ꝓpͥe uoluntatis ꝑces¬
sit. quia pͥus se p̃cipitauit. Licet mͦ nolens pec¬
cet. ds tñ ip̃m uste ꝓpecc̃is damnat. Iustũ
ẽ enmut qui insordib ẽ sordescat adhuc
¶ Queritur quomͦ ds non ꝯsentiat peccantib
cum ip̃e malumsciat. & ꝑhibere possit. et expo¬
sitor dicit. ꝯ sentire ẽ ñ corrig̾e cum possis. Soł
Ds multis modis corrigit et arguit peccan¬
tes tumnaturali rõne. cum lege scͥpta. tum
la. Unde nullomͦ dicendus ẽ ꝯsentire peccan
modi que uariari possunt scđ̃m diu̾sas cau¬
sas gnale iudicium dari non pot̃. scđm .ti.
intentionem iudicandum ẽ de talib.¬
¶ Oxͦ quiosit penitere. Soło. senitentia ẽ com¬
punctio mentis de p̃titis. & ꝓpositum de fu¬
turis. uł dolor quia fecit ꝓpositum quia am¬
plius non ẽ facturus. quid ẽ enim aliud u̾e¬
penitere. qmͣ commissa deflere. et amplius
deflenda e⁊ ꝓposito non commitere. Dicct᷑ cẽ

Expanded text:
inexcusabilis, quae ex culpa et vitio propriae voluntatis processit; quia prius se praecipitavit, licet modo nolens peccet; Deus tamen ipsum juste pro peccatis damnat. Justum est enim ut qui in sordibus est, sordescat adhuc . QUAESTIO L. Quomodo Deus non consentiat peccantibus, cum malum sciat, et prohibere possit, et expositor dicit. Consentire est non corrigere cum possis. Solutio. Deus multis modis corrigit, et arguit peccantes, tum naturali ratione, tum lege scripta, tum la: unde nullo modo dicendus est consentire peccantmodi, quae variari possunt secundum diversas causas, generale judicium dari non potest: secundum enim intentionem judicandum est de talib quid sit poenitere. Solutio. Poenitentia est compunctio mentis de praeteritis, et propositum de futuro, vel dolor, quia fecit propositum quod amplius non est facturus. Quid est enim aliud poenitere vere, quam commissa deflere, et amplius deflenda ex proposito non committere? Dicitur etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Et̾nus hic t̾minus notat negationem. illud enĩ
Un quia et̾num nonsimplicit̾ p̃dicat ꝑsonã
diuine nature. s cẽ talem designat negatio¬
nem:. non ẽ homo dicendus et̾nus. uł potest
adoptutus sic ꝑsolam gr̃am p̃destinatꝰ est ut sit
filius di. gͦ filtus ẽ gr̃e. &e sic adoptioris. gͦfiliꝰ
ꝑ qmͣ ħt quicquid possidet.
ut dicit expositor agendo dõ gr̃as cumꝑ om̃ibꝰ
bonis que dat ds tam bonis qm malis. agen¬
desunt gr̃e do Soło. Nonsolum agit respec¬
tu donorum. s potius respectu romanorum .s.
quia dona collata sunt eis. Cumaũt aliquis
agit gr̃as ꝑbonis. malis collatis. hoc facit tm̃
fidem & facilitatem fidei q̃uidetur non ẽe lau¬
danca quia quifacile credit facile dectedit.
Soło. Ditplex est facilitas. alia que ꝓuenit ex
leuitate anumi. & ħ indigna laude. alia que ꝑ¬
cedit exuigore animi. & multointuitu rõnis
et hec laude digna.

Expanded text:
nus, aeternus, notat negationem. Illud enim unde quia aeternum non simpliciter praedicat personam divinae naturae, sed etiam talem designat negationem, non est homo dicendus aeternus. Vel potest adoptivus sic per solam gratiam praedestinatus est, ut sit Filius Dei, ergo filius est gratiae, et sic adoptionis, ergo  habet quidquid possidet. ut dicit expositor, agendo Deo gratias, cum pro omnibus bonis, quae dat Deus tam bonis quam malis agendae sint gratiae Deo. Solutio. Non solum agit gratias respectu donorum, sed potius respectu Romanorum, scilicet, quia dona collata sunt eis. Cum autem aliquis agit gratias pro donis malis collatis, hoc facit tantum fidem, sed facilitatem fidei, quae videtur non esse laudanda, quia qui facile credit, facile decredit. Solutio. Duplex est facilitas; altera, quae provenit ex levitate animi; et haec indigna laude; altera, quae provenit ex vigore animi, et multo intuitu rationis, et haec laude digna.
Abbreviated transcription (Latin):
homo ẽ ds. Rursum scđm quod ẽ homo ñ ẽꝑ
sonali ꝓpͥctate discretus. apatre uł aspũ sc̃o.
s sola filiationc qmͣħt ab eterno. Aliidictint
quod in qͣntum ẽ homo ẽ ꝑsona. Unde b̃nseqͥt᷑
si ẽ homo ẽ ꝑsona. & illam ꝯsequentiam. si ẽ
ꝑsona ẽ ꝑsona t̾cia untͥnitate. uł alia dicunt
falsam. Non enun totumpositũ partem
ponit sicut remotum remouet.s pars positapo¬
nit totũ pau ᷤᷤ aũt remotanͭ ponit nͨ remouet
totum. Qed̃ aũt id quod ẽ assumptum sit ꝑso¬
na constat cum auc̃ dicat. quod id quodsusce¬
pit &e quod est assumptum ẽ una ꝑsona

Expanded text:
homo est Deus. Rursus, secundum quod est homo, non est personali proprietate discretus a Patre vel Spiritu sancto, sed sola filiatione, quam habuit ab aeterno. Alii dicunt quod, in quantum est homo, est persona. Unde bene sequitur, si est homo, est persona, et illam consequentiam: si est persona, est persona tertia in Trinitate vel alia, dicunt falsam. Non enim totum positum ponit partem, sicut remotum removet, sed pars posita ponit totum. Pars autem remota nec ponit, nec removet totum. Quod autem id, quod est assumptum, sit persona, constat, cum Augustinus dicat quod id quod suscepit et quod est assumptum est una persona
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Qxͣ an homo assumptꝰ sit ds. Soło multi dñt
quodñ. Quib auctoritas plane cͣdicit. Dicit
enim apłs. quod inip̃o habitat plenitudo duti¬
nitatis. Et ambꝵ. Quicquid ħc filius di ꝑna
turam. & filius hominis ꝑgr̃am. Item dns de
se loquens. Data ẽ michi om̃is potestas. ⁊ .c. ce
ram. Scdm eos qui negant hominem assũp¬
pot̃ mundum redigere innichilum si uellet
quod ds ꝑnaturam. Soło Non ẽ equalis cre¬
acura dõ. quia aliud ẽ ẽẽ sap̃iam aliud saꝑe

Expanded text:
X. An homo assumptus sit Deus. Solutio. Multi dicunt quod non, quibus auctoritas plane contradicit. Dicit enim Apostolus quod in ipso habitat plenitudo divinitatis . Et Ambrosius: Quidquid habet Filius Dei per naturam, et filius hominis per gratiam. Item Dominus de se loquens: Data est mihi omnis potestas in coelo, m , secundum eos qui negant hominem assumppotest mundum redigere in nihilum, si velletquod Deus per naturam? Solutio. Non est aequalis creatura Deo, quia aliud est esse sapientiam, aliud s
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Itõ ꝯcedit᷑ quod natura non ꝑsona ẽ assũp¬
ta. non solum aꝑsona s anatura. Ille auctorita¬
tes que dicunt uerbum tm̃ incarnatum. a
ande natura. Soło. de ꝑsona non scłm diuinã
naturam. s scđm humanam. potest cẽ dici qđ
natura p̃destinata ẽ. uł homo assumptus ut
ita sublimaret᷑. ut qͦ altiꝰ attoleret᷑ ñ haberet.

Expanded text:
ura, non persona, est assumpta, non solum a persona, sed a natura. Illae auctoritates, quae dicunt Verbum tantum incarnatum, alan de natura? Solutio. De persona, non secundum divinam naturam, sed secundum humanam. Potest etiam dici quod natura praedestinata est vel homo assumptus, ut ita sublimaretur, ut quo altius attolleretur, non haberet.
Abbreviated transcription (Latin):
di u̾bum dico carnem fc̃m .i. hominem. Non
tñ mutatum uł ꝯuersum in hominem uel
carnem. s carne ut mortalib appareret ap¬
pareret indutum. sic enim illa unio facta ẽ.
qd̃ nͣ duuna natura mutata ẽ inhumanam
nhumana in diuinam. nͨ noua natura uel
noua ꝑsona fc̃ã ẽ exduab naturis. hineffa¬
biliter uinaite due nature sunt inxp̃o. Ut alsu¬
mens totum quod habuit ꝑnaturam ꝯ ferree
assumpto ꝑ grãm. ce totum quod erat assump¬
ti ꝑnaturam fieret assum̃tis ꝑdignationem.
in totos differt. Nonenim sicut totum ħc ẽẽ
exꝯiunctione partium sic ꝑsona xͥ exunione
humanitatis. & diuinitatis ħt ẽẽ. Nil enim
nouum ħt ẽe exut᷑q natura. quod aut̃ nature
natura I tem nomina naturaꝵ desepñr ut
toto integrali &e eius partibus.

Expanded text:
Dei Verbum dico carnem factum, id est hominem: non Dei Verbum dico carnem factum, id est hominem: non tamen mutatum, vel conversum in hominem vel carnem, sed carne ut mortalibus appareret indutum; sic enim illa unio facta est, quod nec divina natura mutata est in humanam, nec humana in divinam: nec nova natura, vel nova persona facta est ex duabus naturis, sed ineffabiliter unitae duae naturae sunt in Christo: ut assumens totum quod habuit per naturam, conferret assumpto per gratiam, et totum, quod erat assumpti per naturam fieret assumentis per dignationem; in toto, sed differenter. Non enim sicut totum habet esse ex conjunctione partium, sic persona Christi ex unione humanitatis et divinitatis habet esse, nil enim novum habet esse utraque natura. Quod autem naturae natura. Item nomina naturarum de se praetoto integrali et ejus partibus.