comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ctium .u. qͥ erant in magnis
laterib: erant .ui. cubitoꝵ:⁊
ita qͥnꝙ sufficiebant ad con¬
tinendum .xxx. cubitos. Et .u.
uectes qͥ ad occidentẽ erant:
singłi: duoꝵ erant cubitoꝵ. S
iosephꝰ loquens de his uectib:
ait. u noquoq habente mag¬
nitudinẽ cubitoꝵ qͥnq. De di

Expanded text:
ue qui erant in magnis lateribus, erant sex cubitorum: et ita quinque sufficiebant ad continendum triginta cubitos; et quinque vectes, qui ad occidentem erant, singuli duorum erant cubitorum; sed Josephus loquens de his vectibus, ait: unoquoque habente magnitudinem cubitorum quinque. LVI
Abbreviated transcription (Latin):
Terciũ: sectũ in duos. qͥ posti
erant in duob angulis parie¬
tũ. ut recuruati: iuncturas
anguloꝵ colligareñ. sic̃ iuncte᷑
anguloꝵ in scriniis: strapis
ligari solent. S hoc ex litr᷑a co¬
nic ñ potest. Qͥa gͦ in litt̾a ẽ:
qͥnq uectes immitti ꝑ mediaᷤᷤ
tabulas a sũmo usꝙ ad sũmũ
de altitudine parietis intelli¬
gi potest. Erat gͦ iuxta sũmi¬
tatem parietis sup̾mã: unuᷤᷤ
summitatẽ inferiorẽ: alius
ordo. in eundẽ modũ. ⁊ in me¬
dia planicie tͤs ordines. ut qd̃
dictũ ẽ.u. uectes fuisse in uno
lat̾e: pociꝰ ad numerũ ordinũ
qͣm uectiũ: referat᷑. Erant ita¬
qͥlibet: ui. uectes habebant.
In lat̾ẽ occidentali .x. uectes
bimi: ꝑ singłos ordines. St̃ qͥ
dicant: ñ om̃s uectes eiusdẽ

Expanded text:
Tertium sectum in duos, qui positi Tertium sectum in duos, qui positi erant in duobus angulis parietum, ut recurvati juncturas angulorum colligarent, sicut juncturae angulorum in scriniis trabis ligari solent; sed hoc ex littera conjici non potest. Quia ergo in littera est, quinque vectes immitti per medias tabulas a summo usque ad summum, de altitudine parietis intelligi patet. Erat ergo juxta summitatem parietis supremam unus osummitatem inferiorem alius ordo in eumdem modum, et in media planitie tres ordines: ut quod dictum est quinque vectes fuisse in uno latere potius ad numerum ordinum, quam vectium referatur. Erant itaquilibet sex vectes habebat, in latere occidentali decem vectes bini per singulos ordines. Sunt qui dicunt non omnes vectes ejusde
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ uelut quibdã radicib
confixos. ꝑ quos uectes ꝑ tͣnsũ¬
sum parietis immissi: tabu¬
lata firmit̾ continebant. Prad
aũt uectes de lignis sechim
maurati. singłi qͥnq cubitoꝵ
inintebat᷑ꝙ caput uniꝰ uectis
in caput alteriꝰ. in modũ cocei.
ut ex plurib sic innexis: qͣsi
unꝰ uectis imm̃sȩ longitudi¬
nis uideret᷑. sic̃ in baculo cam¬
bucȩ pontificał eburneo fieri
solet: Hoc sane planũ ẽẽt: nͥ
dñs addidisset. qd̾ qͥnq uectes
ẽent in lat̾e̾ ad aquilonẽ. ⁊ to¬
tidẽ ad austrũ. ⁊ totidẽ ad occi¬
dentẽ. qd̃ minꝰ congruũ uidet᷑.
Cũ enĩ quilibet uectis qͥnq
erat cubitoꝵ: qͥnq ꝓtensi in
ti illiꝰ lati̾s remanebant inta¬
cti. In occidentali uͦ lat̾e: duo
tm̃ sufficiebant. St̃ qui dict̃:
de trib uectib suꝑfluis: unũ:
suꝑ additũ .u. uectib in latere
septẽtͥonal. ⁊ aliũ in australi.
⁊sic: qd̃ illis deerat adimpletũ

Expanded text:
dinem, velut quibusdam radicibus confixos, per quos vectes per transversum parietis immissi tabulata firmiter continebant. Erant autem vectes de lignis setim inaurati, singuli quinque cubitorum, immittebaturque caput unius vectis in caput alterius in modum cocci, ut ex pluribus sic innexis, quasi unus vectis immensae longitudinis videretur, sicut in baculo cambucae pontificalis eburneo fieri solet. Hoc sane planum esset, nisi Dominus addidisset quod quinque vectes essent in latere ad aquilonem, et totidem ad austrudentem, quod minus congruum videtur. Cum enim quilibet vectis quinque erat cubitorum quinque protensi in ti illius lateris remanebant intacti, in occidentali vero latere duo tamen sufficiebant. Sunt qui dicunt de tribus vectibus superfluis, unum superadditum quinque vectibus in latere septentrionali, et alium in australi, et sic quod deerat adimpletum:
Abbreviated transcription (Latin):
suas. s statim: in maturitate ui¬
rili. in qua: ⁊ herbe seminibus:
ꝯ arbores pomis: honuste st̃. No¬
tandum: quia dictum ẽ: uiren¬
tem: quidam dict̃ mundũ in
uere fc̃m. qr uiror illius tẽꝑis ẽ.
& fructificatio. Alii: qr legunt
lignum faciens fructũ: & addi¬
tum: herbã habent̾ẽ sem̃: dict̃¬
fc̃m ẽẽ in augusto: sub leone. S
in martio fc̃m dogmatizat eccła.
nota cũ pͥmo ait facientẽ semen:
seminatum. Distinguit᷑ tñ alit̾.
Sem̃tis: frugũ ⁊ arbox. sem̃: aĩa¬
lium. seminiũ: cuiꝰq rei exordiũ
Nec nos moueat: quia in dispo¬
sitione elem̃toꝵ: uidr aer ñ dispo¬
situs. qr ñ ẽ nominatꝰ. s disposit᷑
ẽ: cum liber ab aquis notam no¬

Expanded text:
a, sed statim in maturitate viridi, in qua, et herbae seminibus, et arbores pomis onustae sunt. Notandum quod dictum est, virentem. Quidam dicunt mundum in vere factum, quia viror illius temporis est, et fructificatio. Alii quia legunt lignum faciens fructum, et additum, herbam habentem semen, factum dictum in Augusto sub leone. Sed in Martio factum dogmatizat Ecclesia. Nota cum primo ait, facientem semen, st. Distinguitur tamen aliter sementis frugum et arborum, semen animalium; seminium cujusque rei exordium. Nec nos moveat, quia in dispositione elementorum videtur aer non dispositus, quia non est nominatus, sed dispositus est, cum liber aer ab aquis notam no
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯc̃.lxxu. annoꝵ erat abram: cũ
egrederet᷑ de aram. Iosephus ait.
graret in cananeam.Si gͦ post
mortẽ patͥs: abrã erat .lxxu. an
noꝵ: patet qͦd diximꝰ: qd thare
te genuit abram: tẽ post mortẽ
Augͦ tñ dicit: ꝑ recapitulationẽ
hoc ẽe dictũ. ad huc enĩ iuiuen
Et in itin̾e dũ irent mesopota¬
miam: dñm locutũ ei. ⁊ dixisse.

Expanded text:
ue annorum erat Abram cum egrederetur de Haran, Josephus ait: graret in Chananaeam. Si ergo post mortem patris Abram erat annque patet, quod diximus, quod Thare te genuit Abram, tunc post mortem amen dixit per recapitulationem hoc esse dictum. Adhuc enim viventet in itinere, dum iret in Mesopotamiam, Dominum locutum ei, et dixisse:
Abbreviated transcription (Latin):
aũt in faciem d̃r: ꝑ synodochen.¬
.i. a parte totũ intelligit᷑. Totũ
enim hoĩem: aĩauit. s partem:
faciem: tanqͣm digniorẽ: quia
sensuũ capacem: solam noĩauit
uite existentẽ. ñ motabilem:
ut aĩam pecudis. hunc locum:
ñ sane intellex̃ plato. dicens:
dñm dm̃: aĩam creasse. s angłos.
quidam asserunt. aĩam de di¬
qr t̃c nullo mͦ peccare posset.
alii distingunt int̾ spiracłm u
lum uocantes: quendam sp̃m
corporeũ: in corpore animalis.
qͥ etiam .u. sensus: oꝑatur in eo.
qui etiã paulañ. extinguit᷑ in
eo. sẜ dum morit᷑ animal. in abi¬
qua parte corꝑis: adhuc sentit᷑
sp̃c ille. cũ in alia: extinctus sit
fc̃s ẽ aũt homo: in uirili erate.
mortał: & immortał .i. potens
mori: ⁊ potens ñ mori. ⁊ anima:

Expanded text:
in faciem, per synecdochen, a parte totum intelligitur. Totum enim hominem animavit. Sed faciem, tanquam partem digniorem, quia sensuum capacem, solam nominavitvitae viventem, non motabilem, ut animam pecudis. Hunc locum non sane intellexit Plato, dicens Deum animas creasse, sed angelos quidam asserunt animam de esquia tunc nullo modo peccare posset. Alii distinguunt inter spiraculum lum vocantes quemdam spiritum corporeum in corpore animalis, qui et quinque sensus operatur in eo, qui etiam paulatim exstinguitur in eo, et dum moritur animal in aliqua parte corporis, adhuc sentitur spiritus ille, cum in alia exstinctus sit. Factus est autem homo in virili aetate, mortalis et immortalis, id est potens mori, et potens non mori, et anima
Abbreviated transcription (Latin):
uum habuit laborantẽ. Post re¬
capitulationẽ: de utriꝰq hoĩs
formatione: diffusius agit. et
pri: de uiro. ẜ qr duȩ sunt ho¬
minis partes: de utraq: agit. ad
carnem enĩ spectat: qd̾ dicitur.
formauit ds̃ hoĩem de limo t̃re.

Expanded text:
um, scilicet laborantem . Post recapitulationem, de utriusque hominis formatione diffusius agit, et prius de viro. Et quia duae sunt hominis partes, de utraque agit. Ad carnem enim spectat quod dicitur, formavit hominem de limo terrae.
Abbreviated transcription (Latin):
fuit: ut ait iose¬
phꝰ: in anno sex¬
to in tm̃ habun¬
dabant fruges:
qͦd sufficiebant
ad usũ septim
sollẽpnitatib¬
anm. In qͥb uo¬
luit sͥ appare̾
om̃e masculi
Uel est ꝓphe

Expanded text:
fuit, ut ait Josephus in anno sexto in tantum abundabant fruges, quod sufficiebant ad usum septimi solemnitano sexto in tantum abundabant fruges, quod sufficiebant ad usum septimi
Abbreviated transcription (Latin):
ud nom̃: eua .s. qͦd sonat
uita. eo qͦd futura erat: mat̾
om̃iũ uiuentiũ. Tam̃: qͥa non
legit᷑ hic imposuisse: s infra:
post maledictiones: forte qͣsi
plangens hoĩs mistriam: diẽ
cam: euam. qͣsi alludens eiulatui
paruuloꝵ. Masculus enĩ recens
natꝰ: eiulando: dicit. a. Mulier

Expanded text:
quod sonat vita, eo quod futura esset mater omnium viventium. Tamen quia hic non legitur imposuisse, sed infra post maledictionem, forte quasi plangens hominis miseriam, dixit eam Evam, quasi alludens ejulatui parvulorum. Masculus enim recenter natus ejulando dicit, a, mulier
Abbreviated transcription (Latin):
non hñt: illum. ⁊ tunc ẽ sensuᷤ.
⁊ custodirer:i. consid̾aret homo¬
opus suum. ut qd̃ face̾t in terra
ꝑ agriculturam: obseruaret¬
homo in se ꝑ disciplinã. ut sic̃
terra sibi: sic ip̃e obtemꝑaret suo
creatori. Precepitq ei dicens. ⁊c̾.
ut homo sciret se ẽẽ sub dño: p̃¬
ceptũ accepit ab eo. Om̃is autẽ
iussio: in duob ẽ. In p̃ceptione:
⁊ꝓhibitione. Et id̃o: utroq usu̾
est dñs. P recepit: ex om̃i ligno
paradisi comede. ꝓhibuit: de li¬
gno aũt sciȩ bom ⁊ mali ne co¬
medas. Et datũ ẽ uiro. ut ꝑ uirũ:

Expanded text:
 illud, et tunc est sensus, et custodiret, id est consideraret opus suum homo, ut quod faceret in terra, per agriculturam, observaret in se per disciplinam, ut sicut terra sibi, hic ipse obtemperaret suo Creatori. Praecepitque ei dicens, etc. Ut homo sciret se esse sub Domino, praeceptum accepit a Domino. Omnis autem jussio est in duobus, in praeceptione et prohibitione, et ideo utroque usus est Dominus. Praecepit, ex omni ligno paradisi comede. Prohibuit: de ligno scientiae boni et mali ne comedas. Et datum est viro mandatum,
Abbreviated transcription (Latin):
Potest dici: qr que mͦ sunt infru¬
ctuose. ante pecc̃m fecert̃ fructũ
sunt: qr pꝰ dictum ẽ hõi: spinas
& tͥbulos g̾minabit tͥ. ⁊c̃. Uel que¬
c̃uq t̾ris herent: faciunt fructũ
.i. utilitatẽ manifestam: uel

Expanded text:
Potest dici quia quae modo infructuosa sunt, ante peccatum fecerunt fructum sunt, quia post dictum est homini: Spinas, et tribulos germinabit tibi . Vel quaecunque terris haerent faciunt fructum, id est utilitatem manifestam, vel
Abbreviated transcription (Latin):
suisse. qͥa ut ait iosephꝰ: singła
hor ad formã reꝵ facta repiet.¬
siqͥs absq inuidia uelit ħ consi¬
derare. aditũ eñ qd soli ponti¬
fici ꝑuiũ erat: figurabat celũ
d̾o ⁊ angłis attͥbutũ. Sanctuar¬
um uͦ qd̾ in duplo erat: t̾ram⁊
mare cunctis gressibilia. sic̃ ⁊ illa
pars cõmunis erat sacerdotib.
Cortinȩ: celũ sydereũ. Saga: aqͣs
que st̃ suꝑ firmam̃tũ. Pelles
rubricatȩ. celũ empireũ. in quo

Expanded text:
 singula horum ad formam rerum facta reperisi quis absque invidia velit haec considerare. Abditum enim, quod soli pontifici pervium erat, figurabat coelum Deo, et angelis attributum. Sanctuarium vero, quod in duplo erat, terram, et mare cunctis gressibilia, sicut et illa pars communis sacerdotibus erat. Cortinae, coelum sidereum; saga, aquas, quae sunt super firmamentum; pelles rubric
Abbreviated transcription (Latin):
ab assiriis: sic ⁊ alie¬
nationes: sccłm ydio
mata lingue sue di¬
xert. alie: bel.alie:
beel. alie baal. alie baalim. ĩmo.:¬
⁊ noĩa specificauert̃. alie: beelfe¬
gor. Alie: beelzebub. dicentes. S¬

Expanded text:
ab Assyriis, sic et alienationes secundum mata lingue sue dixerunt, alie Bel, alie Beel, alie Boal, alie Baalim, sermo et nomina specificaverunt, alie Belphegor, alie Beelzebub dicentes.
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ hennicoꝵ erat. incondita cor¬
ut sciret᷑ utrũ aĩa egressa aut sopi¬
ditos aiunt: xxx. dieb eos plang̃t.
.i. sp̃ales missas sub numo tot di¬
erũ ꝓ eis celebrant. qͥdã tertiam
diem maxime celebrant: ꝓ sp̃u. aĩa.
⁊ corꝑe. Alii septimã. qͥa transeui
mortui ad septimã qͥetis. uł ꝓ sep¬
tenario aĩȩ ⁊ corꝑis. Significauit
aũt ioseph pharaoni ꝑ int̾ressores:
qd iurauerat patͥ de sepultura.
Et accepta licentia a pharaone
comitatꝰ fr̃ib suis: ⁊ multis seni¬
b egipti: detulit patͤm ad sepeli¬
endũ in ebron. S tim̃tes bella: de¬
m᷑ans contͣ d̾m: diuino igne con¬
sũptꝰ ẽ. Et planxert̃ ibi dieb .uii.
Et obhoc: indigene dixert̃ locum
illũ. planctũ egipti. Tandẽ recleun¬
tes ad uiã: tͣnsito iordane sepeli¬
ert̃ eũ in spelunca duplici. Rediitqs
ioseph in egiptũ cũ fr̃ib ꝯuniu̾¬

Expanded text:
nicorum incondita serut sciretur utrum anima egressa an sopiditos aiunt, triginta diebus eos plangunt, id est speciales missas sub numero tot dierum pro ipsis celebrant. Quidam tertiam diem maxime celebrant, pro spiritu, anima et corpore. Alii septimam, quia transeunt mortui ad septimam quietis, vel pro septenario animae et corporis. Significavit autem Joseph Pharaoni per intercessores, quod juraverat patri de sepultura, et accepta licentia a Pharaone comitatus fratribus suis, et multis senibus Aegypti detulit ad sepeliendum patrem in Hebron; sed timentes bella derans contra Deum divino igne consumptus est, et planxerunt ibi diebus septem. Et ob hoc indigenae dixerunt illum Planctum Aegypti. Tandem redeuntes ad viam, transito Jordane, sepelierunt eum in spelunca duplici. Rediitque Joseph in Aegyptum cum fratribus, et unive
Abbreviated transcription (Latin):
iacob: collegit pedes suos. suꝑ lectu¬
lum. ⁊obiit. Et apposit̾ ẽ ad ppłm
suũ .i. ad angłos certa spe. tandẽ re.
Notũ qͥde ẽ: qͥa appositꝰ ẽ ad abra¬
ham ⁊ ysaas. S tã pauci ppłs dici
ñ possunt. Ioseph u p̃cepit medics

Expanded text:
acob, collegitque pedes suos super lectulum, et obiit, et appositus est ad populum suum, id est ad angelos, certa spe tandem in re . Notum quidem est quod appositus est ad Abraham, et Isaac, sed tam pauci populus dici non possunt. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
extortã accepit. ⁊ adhuc eã comedit.
s in uesꝑa mundi. diuidet sp̃m
uiuificantẽ: a litt̾a occidente. he¬
brei ad altare qd̾ fuit ierłm refe¬
runt. qd̾ dicit᷑ lupꝰ rapax. ꝓpter
ignis uoracitatẽ. in qͦ mane sa¬
cerdotes ponebant uictimas: ad
ad olendũ. uesꝑe: ip̃i int̾̃ se diui¬
debant partes suas. q̃ de sacͥficiis
cos contingebant. S ueriꝰ de pau

Expanded text:
eo accepit, et adhuc eam comedit, sed in vespera mundi dividet spiritum vivificantem a littera occidente. Hebraei ad altare, quod fuit in Jerusalem referunt, quod dicitur lupus rapax, propter ignis voracitatem in quo mane sacerdotes proponebant victimas ad adolendum, vespere ipsi inter se partes suas, quae de sacrificiis eos contingebant, divide
Abbreviated transcription (Latin):
dñm: citaret ip̃m. ut ostendẽt ei q̃
facturꝰ ẽẽt. ⁊ post citacionẽ: si morã
face̾t expectaret. eum .uii. dieb. da¬
ul uͦ: diem citationis annumauit
nũ tuũ ult᷑ ꝯsurget. s quesiuit ⁊ͥ
dñs iurũ iuxda cor suũ ut regat
ppłm ei. Abut samuel in gabaa
beniamin. Et̃ egressus ẽ saul cũ po¬
pło: obiuã phit̾isteis. nec erant cũ
eñ philister ne face̾nt hebrei gladiũ.
aut lanceam. Et descendebat isrł ad
błita ad stimulũ: qͥ ẽ ad corrigendr̃.
subaudi: boues. Cumꝙ uenisset di¬
es prelii. s̃i ẽ inuentꝰ ensis uł lancea.
inmanu tociꝰ ppłi: excepto saul et
ionatha. Et fecit saul archam dñi
suo ut exploraret stacionẽ philisti¬
noꝵ patre suo ignorante. Et uoluit
tͣnsire ionathas ad philisteos ꝑ uallẽ
p̃ruptã. scopłis hinc in eminentib.
in modũ dentiũ. Et ait ionathas ad
puerũ. sum apparuerimꝰ eis: si dixinł

Expanded text:
Dominum, citaret ipsum, ut ostenderet ei quae Dominum, citaret ipsum, ut ostenderet ei quae facturus esset; et post citationem si moram faceret, exspectaret eum septem diebus. Saul vero diem citationis annumeravinum tuum ultra consurget; sed quaesivit sibi Dominus virum juxta cor suum, ut regat populum ejus. » Abiit Samuel in Gabaa Benjamin, et egressus est Saul cum populo obviam Philisthaeis, nec erant cum enim Philisthaei ne facerent Hebraei gladium, aut lanceam. Et descendebat Israel ad Vel ita, « ad stimulum, qui est ad corrigendum, » subaudi, boves. « Cumque venisset dies praelii non est inventus ensis, vel lancea in manu totius populi, excepto ense Saul et Jonathae. » Et fecit Saul arcam Dominisuo, ut exploraret stationem Philisthinorum, patre suo ignorante , et transire voluit Jonathas ad Philisthaeos per vallem praeruptam scopulis, hinc et inde eminentibus, in modum dentium. Et ait Jonathas ad puerum: « Cum apparuerimus eis, si dixerint:
Abbreviated transcription (Latin):
scondert̾ se in speluncis ⁊ in abditiˢ.
⁊ in antͥs. hebrei qͦꝙ tͣnsiert̾ iordanẽ.
Qͥdam erant misrł: sic appͥato uoca¬
bulo dicti. qͥ p̃ timore credunt᷑ descn̾¬
disse in castra philistiim: ad obsequẽ¬
dum eis. sũꝙ uidisseo saul morã sͥ
dãpnosam: septima die obtulit ho¬
locaustũ ⁊ pacifica. sũꝙ cõplesser.: ec¬
ce samuel ueniebat. ⁊ arguens sau¬
lem: ait. Qd fecisti: Respondit saul.
Popłs subt̾fugiebat. ⁊ tu ñ ueneras
uxta placitos dies. Et timui ne ho¬
stes ascẽderent ad nos: prĩqͣm placa¬
rem faciem dñi. s necessitate com¬
pulsus: obtuli dño. Uidet᷑ saul pec¬
casse: qd̾ sine samuele obtulit ad con
ut oblationes .uii. dieꝵ fierent p
ni me legisse. ad hec ualde miran¬
dũ ẽ: cum iã bis munctꝰ eẽt saul
in regẽ: qd̾ in neut᷑ illaꝵ facta fuit
talis oblatio ꝓ rege. Et ido dici po¬
test:. samuelem sic mandasse. ut cũ
uellet saul mimolare ad consulendr̃

Expanded text:
eluncis, et in abditis, et in antris; Hebraei quoque transierunt Jordanem. » Quidam erant in Israel, sic appropriato vacabulo dicti. Qui prae timore creduntur descendisse in castra Philisthiim ad obsequendum eis. Cumque vidisset Saul moram sibi damnosam septima die obtulit holocaustum et pacifica. Cumque complesset, ecce Samuel veniebat, et arguens Saulem ait: « Quid fecisti? Respondit Saul: Populus subterfugiebat, et tu non veneras juxta placitos dies; timui ne hostes ascenderent ad nos, priusquam placarem faciem Domini, et necessitate compulsus obtuli Domino. » Videtur Saul peccasse, quod sine Samuele obtulit holocauut oblationes septem dierum fierent, « pro  non memini me legisse. Ad hoc valde mirandum est, cum jam bis inunctus esset Saul in regem, quod in neutra illarum fuit oblatio talis pro rege. Et ideo dici potest Samuelem sic mandasse, ut, cum vellet Saul immolare ad consulendum
Abbreviated transcription (Latin):
anqͣm sanguis dilueret᷑ bñ. slundũ
purgatis carnib uescens. ñ icdm morẽ
patriũ: guitura cult᷑ laniauit ⁊ eli¬
quauit sanguinẽ. Dicunt qͥdã: qd̾
de p̾da hostiũ nemini licebat edere:
donec imnmolassent uictimam dño.
Alit̾ edens: qͣi cum san¬
guine edebat. Et ait sa Asus erat.

Expanded text:
antequam sanguis bene dilueretur, nondum antequam sanguis bene dilueretur, nondum purgatis carnibus vescens; non secundum morem patrium, guttura cultro laniavit, et eliquavit sanguinem. Dicunt quidam quod de praeda hostium nemini licebat edere, donec immolasset victimam Domino, aliter edens, quasi cum sanguine edebat. Et ait Saul
Abbreviated transcription (Latin):
parte iugeri ⁊ contͣbata st̃ castra ⁊
diffugiebant mutuo se ꝑimentes. Et
i. prepara: archã dñi ad consulendr̃
dñm. sumꝙ tumultꝰ crebresce̾t in
castris: ait ad sacerdotẽ. Contͣhe ma¬
nũ tuã. Et exclamans saul cũ ppło
cepit ꝑsequi fugientes. S ⁊ hebrei qͥ
tnsierant ad castra philistiim: reu̾si
st̃ ut cẽnt cũ isrł. Om̃s ꝙ qͥ se prius
ram dãpnosam si comedent: adiura
uesꝑam. donet ulciscar de inimicis
mcis s ũꝙ tͣnsiret ppłs ꝑ saltũ: appa¬
ruit mel fluens ⁊ nullus gustauit
dictum pats: tixit uͥgã in fauo. Et
cauis arboꝵ ⁊ cau̾nis petraꝵ ⁊ abdi¬
tis t̾rȩ. qd̃ plures reꝑiant᷑ faui suꝑ¬
nisse ionathan apũ cubilia: in q̃rcu
q̃ erat in sorte effraim. sũꝙ indicas¬
set ⁊ qͥdã maledictũ patͥs: edere cessa¬
mente ppło cibũ: maior plaga fuisset
mis ⁊ pͥ fame morã ñ suistiuiens pe¬
cora mactauit in t̾ra. ⁊ comedit cum
sanguine. hoc ẽ qͦcũꝙ mͦ occidit. ⁊ cox̃.

Expanded text:
parte jugeri. Et conturbata sunt castra, et diffugiebant, mutuo se perimentes; et id est praepara, « arcam Domini ad consulendum Dominum. » Cumque tumultus crebresceret in castris, ait ad sacerdotem: « Contrahe manum tuam. » Et exclamans Saul cum populo coepit persequi fugientes; sed et Hebraei, qui transierant ad castra Philisthiim, reversi sunt, ut essent cum Israel, omnesque, qui se prius ram damnosam si comederet, adjuravesperam, donec ulciscar de inimicis meis. » Cumque transiret populus per saltum, apparuit mel fluens, et nullus gustavit dictum patris, tinxit virgam in favo. Et cavis arborum, et cavernis petrarum et abditis terrae, quod plures reperiantur favi nisse Jonatham apud cubilia in quercu, quae erat in sorte Ephraim. Cumque indicasset ei quidam maledictum patris, edere cessamente populo cibum, major plaga fuisset mis, et prae fame moram non sustinens, pecora mactavit in terra, et comedit cum sanguine; » hoc est, quocunque modo occidit et coxit,
Abbreviated transcription (Latin):
.xx. annos: regnauit. Ysbosech uͦ re¬
gnans post patrẽ: iam q̃ dragenariꝰ
erat. Qd̾ tñ ip̃i det̾minare conantur.
dicentes: saul regnare cepisse post he¬
ly:⁊ ponunt in regno saulis: annos
samuelis. Hebreus sic h̃t. filiꝰ uniꝰ¬
anni saul cum eet in regno: ⁊ duobꝰ
annis regnauit: elegit s. iii. in isrł.
⁊ in bethel. Mille aũt cũ ionatha. in
gabaa beniamin. q̃ fuit urbs phi¬
nees filii elearari. Et ꝑcussit ionathaᷤ
stacionẽ philisteoꝵ que erat in gaba
a .i. locum munitũ: in qͦ posuerant
philistei custodes tamqͣm dñantes
misrł. Et tc̃ erexit se isrł adu̾sus phi¬
listiim. Quo audito: philistei cong̾¬
gati st̃ ad pugnã contͣ isrł.xxx. cur

Expanded text:
 annos regnavit. Isboseth vero regnans post patrem jam quadragenarius erat. Quod tamen ipsi determinare conantur dicentes Saul coepisse regnare post Heli; et ponunt in regno Saulis annos Samuelis. Hebraeus sic habet. CAP. XIanni erat Saul cum esset in regno, et duobus annis regnavit. Elegit sibi tria millia et in Bethel; mille autem cum Jonatha in Gabaa Benjamin, » quae fuit urbes Phinees filii Eleazari. « Et percussit Jonathas stationem Philisthinorum, quae erat in Gabaa, » id est locum munitum, in quo posuerunt Philisthaei custodes tanquam dominantes in Israel, et tunc erexit se Israel adversus Philisthiim. Quo audito, Philisthaei congregati sunt ad pugnandum contra Israel tr
Abbreviated transcription (Latin):
di durabilia erigere. ut sui diutͦnita¬
te: posteris initũ fedus in memori¬
am reuocarent. Dimisitꝙ iosue po

Expanded text:
di durabilia erigere, ut sui diuturnitate posteris initum foedus in memoriam revocarent. Dimisitque Josue po
Abbreviated transcription (Latin):
negatiue. Uel requieuit ab oꝑi
tate oꝑm: eiꝰ immutabilitas ap¬
paruit. Nam stabilis manens:
dat cuncta mouĩ. Quod aũt di¬
citur ab om̃i oꝑe qd̾ patrarat:
innuit eẽ opus: qd̾ nundum
fecerat. a quo non quiescit.
Tria enĩ oꝑa fecãt. crrauit. di¬
sposuit. ornauit. Quartũ opus
ꝓpagationis: ñ desinit oꝑari.
Quintũ faciet: cum p̃cinget se.
⁊ transiens ministrabit. ubi tñ
brem eum esse uoluit. Sẽꝑ .N. ab

Expanded text:
negative, vel requievit ab opere tate operum ejus immutabilis apparuit. Nam stabilis manens dat cuncta moveri. Quod autem dicitur, ab omni opere, quod patrarat, innuit esse opus quod nondum fecerat, a quo nondum quiescit. Tria enim opera fecerat, creavit, disposuit, et ornavit. Quartum opus propagationis non desinit operari. Quintum faciet, et praecinget se, et transiens ministrabit , ubi prabrem eum esse voluit. Semper enim
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmogenito suo fun¬
damenta illiꝰ iaciat ⁊ in noiussimo
liberoꝵ ponat portas eiꝰ. Qd̃ imple¬
tũ ẽ: ut post liquebit. De lapi

Expanded text:
primogenito suo fundamenta illius jaciat, et in novissimo liberorum ponat portas ejus, » quod impletum est, ut post liquebit. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
in tumulũ dño sempit̾nũ. Raab
cũ om̃i domo sua¬
receꝑunt in israel
dente tempore du¬
ait salmon in uxo¬
uida. T̃ unc imp̃catꝰ¬
est iosue. dicens.

Expanded text:
n tumulum Domino sempiternum. » Rahab cum omni domo suaceperunt in Israel dente tempore duit Salmon in uxouda. Tunc imprecatest Josu
Abbreviated transcription (Latin):
ui: cumego ꝓiec̾im eũ: Imple cor¬
nu oleo. et uade ad domũ ysai.ut
inungas in regẽ unũ de filus eiꝰ. Et
qͥa times times saul: fer uitulũ qͣsi
ad ĩmolandũ. Cũq uenisset in bech¬
lcem dixert̃ semores ad eũ. Pacificꝰ
ne ing̾ssus cuus: Tnnebant enĩ ne
ꝓpt̾ aliquã correctionẽ misisset eũ
rex uł qd forte offensus regi fuisset. ⁊
ñ auderent eũ reciꝑe. Qͥ cũ dixissec
se uenisse ad ĩmolandũ: scĩficauit
ysai et filios eiꝰ. i statuit eos coram
altari: ⁊ uidens eliab pͥmogenitũ.
ꝓcerum ⁊ optimũ: estimauit futu
rũ regẽ. Et ait dñs ad eũ. Ego ñ cor¬
poris pulcͥtudinẽ apicẽ facio rega¬
lem. s anum iurtutẽ. In eundẽ modũ
reꝓbauit dñs alios. Statuerat enim
ysai.uii. filios corã samuele. sex: ꝓpͥ¬
os. ⁊ nathan ad optatũ. filiũ samaa
filii sui. Et ait samuel ad eũ. Nũqͥd
completi st̃ filii: Qͥ respondit. Adhuc

Expanded text:
ul, cum ego projecerim eum: Imple corul, cum ego projecerim eum: Imple cornu oleo, et vade ad domum Isai, ut inungas regem unum de filiis ejus; et quia times Saul, fer vitulum quasi ad immolandum . » Cumque venisset in Bethlehem, dixerunt seniores ad eum: « Pacificusne est ingressus tuus? » Timebant enim ne opter aliquam correctionem misisset rex, vel quod offensus forte regi fugisset, et non auderent eum recipere. Qui cum dixisset se venisse ad immolandum, sanctificavit Isai, et filios ejus, et statuit eos coram altari, et videns Eliab primogenitum procerum, et optimum aestimavit regem futurum, et ait Dominus ad eum: « Ego non corporis pulchritudinem apicem facio regalem, sed animi virtutem. » In eumdem modum probavit Dominus alios. Statuerat enim Isai septem filios coram Samuele, septem proprios, et Nathan adoptatum filium Samaa filii sui, et ait Samuel ad eum: « Nunquid completi sunt filii? Qui respondit: Adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
tulint q̃ decreu̾at ds ꝑire. Et ait saul.
Peccaui. ẜ hac uice porta pecc̃m me¬
um .i. ora ⁊ satisfac ꝓ me. uł dimit¬
tem. Cui samuel. ꝓiecit te dñs ne
sis rex suꝑ isrł. Cumq uellet abi¬
re samuel: app̃hendit saul sũmita¬
tempallui eiꝰ. q̃ scissa ẽ. Etait samuel.
Sic scidit dñs regnũ ate hodie .i. a
tua post̾itate. Cũq sunul adoras¬
sent dñm: p̃cepit samuel ad duci
ad se agag regem. Et oblatꝰ ẽ eipi¬
guis et cremens. Et dicit samuel ad¬
agag. Siccine separat amara mors:
⁊ seꝑauit animũ tuũ ate. Quidã
dicunt duas dictiones: se parat.¬
am litt̾am. ⁊ dix̃ agag. Sic me seꝑat
a me meos: amarissime se ꝑat me
ab hominib. Et concidit eũ samuel
in frusta. et abit in ramacha SSaul
uͦ ascendit in domũ suã in gabaa.
iñ uidit samuel ultͣ saulem. in ha¬
bitu .s. regio. Nã in ꝓpħico postea
Isaul. Ec ait dñs. Usq qͦ lugeᷤ sa¬

Expanded text:
tulerint quae decreverat Deus perire. Et Saul: « tulerint quae decreverat Deus perire. Et Saul: « Peccavi: sed hac vice porta peccatum meum, » id est ora et satisfac pro me, vel dimitte mihi. Cui Samuel: « Projecit te Deus, ne sis rex super Israel. » Cumque vellet abire Samuel, apprehendit eum Saul per summitatem pallii ejus, quae scissa est, et ait Samuel: « Sic scidit Dominus regnum a te hodie, » id est a tua posteritate. Cumque simul adorassent Dominum, praecepit Samuel adduci ad se regem Agag, et oblatus est ei pinguis et tremens. Et dixit ad Samuel Agag: « Siccine separat amara mors, et separavit animam tuam a te. Quidam dicunt, « duas dictiones separavit, » etam litteram, « et dixit Agag: Sic me separaa me meos, amarissime separat me ab hominibus. Et concidit eum Samuel in frusta, et abiit in Ramatha. Saul vero ascendit in domum suam in Gabaa; et non vidit Samuel ultra Saulem, in habitu scilicet regio; nam in prophetico postea Saul, et ait Dominus: « Usquequo luges Sa
Abbreviated transcription (Latin):
malech: p̃ter filios obal. Et egressist̾
cynei. ⁊ deinceps habitauert in isrł.
Ex his ortꝰ ẽ rechab. ut in ꝑalipomie¬
ul amalechinore gladii.i. inuastatio¬
ne: qͣi deuoratione. uł c̃ locutio .i. in
gladio. Et peꝑcit saulagag regi a¬
malech.⁊ optimis arm̃toꝵ. Et ait dniᷤ
ad samuel. Penitet me quod feci̾m
saul regem. Et orauit samuel ꝓ eo
dñm: cotanocte. Cũq accepisset qd̃
saulerex̾at sͥ formcẽ criũphalem in
carmelo iuxta suꝑbiã gentiũ: q̃ faci¬
ebant sͥ arcũ de myrtis ⁊ palmis. et
olirs insignũ uictorie: descendit
ad eũ in galgala. ⁊ occurrit ei saul.
Cumq culpasset eum qd qͥppiã reser¬
uasset de amalech: in excusationẽ
sui dicebat: ppłm reseruasse optima
ad offerendũ dño ingr̃aꝵ accionẽ.
Cuisamuel. Melior est obedientia
qͣm uictime. suꝑ bonos delectatur
ds̃. ⁊ ñ suꝑsacrificia. p̃sertimsi ob¬

Expanded text:
malec, praeter filios Obab, et egressi sunt malec, praeter filios Obab, et egressi sunt Cinaei, et deinceps habitaverunt in Israel. Ex his ortus est Rechab, ut in Paralipomeul Amalec in ore gladii, » id est in vastatione quasi devoratione; vel est locutio, id est in gladio, « et pepercit Saul Agag regi Amalec, et optimis armentorum. Et ait Dominus ad Samuelem: Poenitet me quod fecerim Saul regem. » Et oravit Samuel pro eo Dominum tota nocte. Cumque accepisset quod Saul erexerat sibi fornicem triumphalem in Carmelo, juxta superbiam gentium, quae faciebant figi arcum de myrtis, et palmis, et olivis, in signum victoriae, descendit ad eum in Galgala, et occurrit ei Saul. Cumque culpasset eum quod quidpiam reservasset de Amalec, in excusationem sui dicebat populum reservasse optima ad offerendum Domino in gratiarum actionem. Cui Samuel: « Melior est obedientia quam victimae. » Super bonos delectatur Deus, et non super sacrificia, praesertim si ob
Abbreviated transcription (Latin):
ũ confirmatꝰ in regno: quocũꝙ se utat
suꝑabat hostes isrł. Et̃ ꝑcussit amalech
Plemsis ẽ. uł forte: priꝰ ꝑcussit qͣm de
Quaitꝰ tacet᷑ ysboseth: tamqͣm ꝓuer.
e nundũ militans. uł tamqͣm mept᷑
filii abiel. Legit᷑ tñ in paraliponienon.
qd̾ ner fuit pat̾ cys. qd̾ ꝓ etate clictũ c̃
saul. Hec dicit dñs. Demolire ama¬
leth. ⁊ uniu̾sa eiꝰ. qͥa restitit israeli: cũ
ascendet de egypto.Ium̃ta quidẽ uo¬
luit dñs int̾fici. ut nec in aliqͥ memo¬
tia amalech suꝑẽet. St̃ qui dicant.
illos maleficos fuisse ⁊ in petudes se
u̾tendi habuisse ꝑiciã. Et ido: ne sub
forma pecudum cuad̾ent: etiã pe¬
cudes piisse. Et retensuit satil ec pe
fere ubiq dicunt᷑ uiriiuda: tanquã
potiores cet̾is. Unde ãlibi. Catuluꝰ leo¬
nis iudas. Cumq intrasset saulama¬
lech: dixit cyneo. Recede amalech ne
inuoluam te cum eo. qͥa tu fecisti
guel: ⁊ cym dictꝰ ẽ: bonũ consiliũ de¬
dit moysi. cuiꝰ domꝰ habitabat in a¬

Expanded text:
 confirmatus in regno, quocunque se verterat superabat hostes Israel, et percussit Amalec: » prolepsis est. Vel forte prius percussit quam delQuartus tacetur Isboseth, tanquam puer et nondum militans, vel tanquam ineptus. filii Abiel. Legitur tamen in Paralipomenon, quod Ner fuit pater Cis : quod pro aetate dictum est, Saul: Haec dicit Dominus: Demolire Amalec, et universa ejus, quia restitit Israeli, cum ascenderet de Aegypto . » Jumenta quidem voluit Dominus interfici, ut nec in aliquo memoria Amalec superesset. Sunt qui dicant illos maleficos fuisse, et in pecudes se vertendi habuisse peritiam; et ideo ne sub forma pecudum evaderent, etiam pecudes periisse. « Et recensuit Saul ducefere ubique dicuntur viri Juda, quam potiores caeteris. Unde alibi: « Catulus leonis Juda . » Cumque invaderet Saul Amalec, dixit Cinaeo: « Recede ab Amalec, ne involvam te cum eo, quia tu fecisti guel et Cis dictus est, bonum consilium dedit Moysi , cujus domus habitabat in A
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c: quahucusq saul uictor hostiũ
tibi saltemꝑitũ in cythara. ⁊ leuiꝰ
feres. Tradt̃ phisici: qd̾ armonia lecũ
reddat leciorẽ: ⁊ tͥstem cͥstiorẽ. Tradt̃
machematiqr: qd̾ multi demone ar¬
moniã ferre ñ posst̃. ⁊ qñq nulli. Et
indicatũ ẽ regi qd dauid eẽt sciens
psallere: iuir bellicosus. Cũq misissec
rex ad ysaipfilio eiꝰ: culit ysai asmũ
plenũ panib :i uinũ. ⁊ hedũ. ⁊ misit
ea regi ꝑ manũ dauid. Dicit᷑ autẽ asi¬
ex boue ⁊ hirco fiunt utres: ita ⁊ dea¬
sino fiebant sacci ad aliqua ferenda.
Igitur cũ sp̃c arripiebat saul: da¬
ud psallebat in cychara. ⁊ leuiꝰ erat
ei. ⁊ q̃nq recedebat ab cospc̃. Cumq a¬
liqͣmdui cessisset sp̃c a satil: remissꝰ ẽ

Expanded text:
s, qua hucusque Saul victor hostium tibi psaltem peritum in cithara, et levius feres. » Tradunt physici quod harmonia laetum reddat laetiorem, et tristem tristiorem. Tradunt mathematici quod multi daemones harmoniam ferre non possunt, et quandoque nulli; et indicatum est regi quod David esset sciens psallere et vir bellicosus. Cumque misisset rex ad Isai pro filio ejus, « tulit Isai asinum plenum panibus, et vinum, et hoedum, et misit ea regi per manum David. » Dicitur autem asiex bove et hirco fiunt utres, ita de asino fiebant sacci ad aliqua ferenda. « Igitur cum spiritus arripiebat Saul, David psallebat in cithara, et levius erat ei, et quandoque recedebat ab eo spiritus. » Cumque aliquandiu cessisset spiritus Saul, remissus est
Abbreviated transcription (Latin):
aũt caput ⁊ gladium posuit ua ta¬
bemaculo suo. Longo temꝑe post:
tulit illa in ierłm. Hebreus ñ babet:
suo. Ob hoc credit᷑ qd̃ in tͦpheum po¬
suit ea in tab̃naculo dñii. Uñ postea¬
ab abimelech accepit gladium. sũ¬
aũt redisset dauida p̾lio: ait saul
ad abner. de qͣ styrpe est hic ad oles¬
cens: forsan uolens scire cui daturꝰ¬
ẽet filiam. Nec recognouit eũ saul:

Expanded text:
avid caput, et gladium, et posuit in tabernaculo suo: » longo tempore post tulit illa in Jerusalem, Hebraeus non habet « suo. » Ob hoc creditur quod in trophaeum posuit ea in tabernaculo Domini. Unde postea Abimelech accepit gladium. Cumque rediisset David a praelio, ait Saul ad Abner: « De qua stirpe est hic adolescens? » Forsan volens scire, cui daturesset filiam. Nec recognovit eum Saul,
Abbreviated transcription (Latin):
bat. uł ferebat panem. ⁊ fundã ma
nu tulit ⁊ ꝓcessit ad u̾sus philisteũ.
a contẽpsit dauid. ⁊ ait. Numqͥd ego
canis sum qͥa tu uenis ad me cura
baculo: Cui respondit dauid. Tuue¬
nis ad me cum armis. Ego au̾t ue¬
no ad de in nomine dñi. ut sciat
dio saluat dñs. Cumq iecisset lapidẽ
funda: ꝑcussit eum in fronte. Scdõ
quoq ⁊ tercio lapide ꝑcussit eũ in
eodem loco. ⁊ t̾cio tactu deiegt eum
⁊ currens cdux̃ gladium illiꝰ. ⁊ p̾cidit
caput eius. Hic fabulant᷑ quidam
iudei. qd ferrũ galee ⁊ loricȩ obseqͥũ
p̃stitit dño. dans locũ lapidi: ut
intraret ad hominẽ occidendũ. Et
obhoc: deinceps cͥcũqsio facta est
cultello ferreo. que priꝰ fiebat petͥno.
fugert̾ itaq philistei ⁊ isrł ꝑsecutꝰ

Expanded text:
bat, vel febat, vel fecessit adversus Philisthaeum. » Qui contempsit David, et ait: « Nunquid ego canis sum, quia tu venis ad me cum baculo. Cui respondit David. Tu venis ad me cum armis, ego autem venio ad te in nomine Domini, ut sciat dio salvat Dominus. Cumque jecisset lapidem, funda percussit eum in fronte. Secundo quoque, et tertio lapide percussit eum in eodem loco, et tertio jactu dejecit eum, et currens eduxit gladium illius, et praecidit caput ejus. Hic fabulantur quidam Judaei, quod ferrum galeae loricae obsequium praestitit Domino, dans locum lapidi, ut intraret ad hominem occidendum, et ob hoc deinceps circumcisio facta est cum cultello ferreo, quae prius fiebat petrino. Fugerunt itaque Philisthaei, et Israe
Abbreviated transcription (Latin):
ecre ascendebat goliath exꝓbrans ut
aplurib: uirum qͥ ꝑcusscrit istũ di¬
tabit rex ⁊ dabit ei filiam suã. Cũꝙ
audiret eum eliab frat̃ ei talia scisq¬
tantẽ: increpauit eum. timens: ne
pugnaret ⁊ occumb̾et. Et respondit
supple dignũ increpatione: . d. Cur¬
tm̃ est. ⁊ ñ res .i. non animo pugnan¬
di hoc dico. s ut remsciam. Nuncia¬
ta au̾t st̃ ħ u̾ba dauid ad saul. Et
ait ad regem. Ego seruus tuus. pug¬
nabo aduersus philisteũ. Cumꝙ ꝓbi¬
beret eum saul qͥa puer e̾et: addidit.
Ego seruus tuus interfeci leonẽ ⁊ ur¬
sum: cũ inuasissent gregem. Erit igit᷑
hic incͥcũcisus: qͣi uñ ex eis dño me
libãnte. Tunc induit eum saul armis
suis ⁊ deposuit ea dauid: qͥa ñ habe¬
bat armoꝵ consuetudinẽ ⁊ tulit in
manu baculũ pastoralem. Et elegit
de torrente .u. lapides limpidissimoᷤᷤ
.i. planos : uolubiles. ⁊ misit eos in
perã pastoralem .i. uas qͦ lac mulge.¬

Expanded text:
ecce ascendebat Goliath exprobrans ut ecce ascendebat Goliath exprobrans ut a pluribus viris: « Qui percusserit istum, ditabit eum rex, et dabit ei filiam suam. » Cumque audiret eum Eliab frater ejus talia sciscitantem, increpabat eum, timens ne pugnaret et occumberet. Et respondit sup., dignum increpatione? t, et non res, id est non animo pugnandi hoc dico, sed ut rem sciam. Nuntiata sunt ante verba David ad Saul, et ait ad regem: « Ego servus tuus pugnabo adversus Philisthaeum. » Cumque prohiberet eum Saul, quia puer esset, addidit: « Ego servus tuus interfeci leonem et ursum, cum invasissent gregem. Erit igitur hic incircumcisus quasi unus ex eis, » Domino me liberante. Tunc induit eum Saul armis suis: et deposuit ea David, quia non habebat armorum consuetudinem, « et tulit in manu baculum pastoralem, et elegit de torrente quinque lapides limpidissimos, » id est planos et volubiles, « et misit eos in peram pastoralem, » id est vas quo lac mulge
Abbreviated transcription (Latin):
therebinti. sub qͣ iacob abscondit y
dola. Et egͥssus ẽ uir spuriꝰ de castris
philisteoꝵ goliad gecheus de semi¬
ne giganteo. Altitudinis sex cubitoꝵ
⁊ palmo. Iste spuriꝰ dictꝰ ẽ: quia de
ignobili patre .i. gentili: ⁊ nobilima¬
tre .i. iudea: natꝰ erat. Spuriꝰ ⁊ hibri¬
da dicit᷑: ignobił ex patre sic̃ man¬
zer. ⁊ nothꝰ ex matre. hic exꝓbrabat
isrł:. quod seruieẽnt philisteoꝵ. &
ꝓponebat eis monomachiã. ita ut
quoꝵ iunceret᷑ athleta: serui eẽnt
alioꝵ. Hebrei autẽ stupebant. ⁊mi¬
rabant᷑ eũ nimis. Sic dicebat goliad.¬
.xl.dieb. Erantaũ tͦs maioreᷤ fr̃es deł ĩ
caseos ⁊ recentes. Hebreus ht̃ .x. sectio¬
sei.Et p̾cepit ei: ut secũ afferret pig¬
nora fratrũ .i. libellos repudii. Mos
erat euntib ad bellum: ut libellos
repudii darent uxorib. ut si caꝑent᷑
nec redirent usq ad tres annos licet
ad locum certaminis: egrediebant᷑
enim singłis dieb aliqui p̾liantes:

Expanded text:
erebinthi, sub qua abscondit Jacob idola. « Et egressus est vir spurius de castris Philisthinorum Goliath Gethaeus » de semine giganteo, « altitudinis sex cubitorum, et palmi . » Iste spurius dictus est, quia de ignobili patre, id est gentili, et nobili matre, id est Judaea natus erat. Spurius et hybrida dicitur ignobilis ex patre, sicut manzer, et nothus ex matre. Hic exprobrabat Israel quod servi essent Philisthinorum, et proponebat eis monarchiam, ita ut quorum vinceretur athleta, servi essent aliorum. Hebraei autem stupebant, et metuebant eum nimis. Sic dicebat Goliadiebus. Erant autem tres majores fratres David in caseos parvos et recentes. Hebraeus habet decem sectiosei, et praecepit ut secum afferret pignora fratrum, id est libellos repudii. Mos erat euntibus ad bellum, ut libellos repudii darent uxoribus, ut, si caperentur nec redirent usque ad tres annos, liceret ad locum certaminis, egrediebantur enim singulis diebus aliqui praeliantes,
Abbreviated transcription (Latin):
obtulit: nouũ altare construxisse. hoc
uͦ dictũ pͥmũ: qͥa nunc plene iuixta d̃i
placitũ obtulit. sũꝙ nocte uellet irru¬
ere suꝑ hostes: ait sacerdos. sonsula
in die illa. hoc ẽ. nec nocte nec die se¬
quenti. Et ait saul. Tacit᷑nitas ħ: la
tentis ẽ causa peccati. Luiuentẽ dñm
etiã si ꝑ ionathã factum ẽ absꝙ retͣet¬
one moriet᷑. Et statuit ppłm in parte
una ⁊ se⁊ ionathã in altera. Et cecidit
sors suꝑ ionathã. st ait saul. Od fecist:
sui ionathas. Nlichil mͥ consciꝰ sum:
nͥ qd̾ heri nesciens maledictum: mel
comedi. Et ait saul. illorieris ionatha
qͥa nͥ hoc fecero: hec faciat m̃ ds̃ ⁊ ħ¬

Expanded text:
e. Hoc vero dictum primum, quod nunc plena juxta Dei placitum obtulit. Cumque nocte irruere vellet super hostes, ait sacerdos: « Consulin die illa; » hoc est nec nocte, nec die sequenti. Et ait Saul: Taciturnitas haec est latentis causa peccati. « Per viventem Dom per Jonatham factum est, absque retractatione morietur. » Et statuit populum in parte una, et se et Jonatham in parte altera, et cecidit sors super Jonatham. « Et ait Saul: Quid fecisti? Cui Jonathas: Nil mihi conscius sum, nisi quod heri nesciens maledictum, mel comedi. Et ait Saul: Morieris, Jonatha, quia nisi hoc fecero, haec faciat mihi
Abbreviated transcription (Latin):
nomen cõmune ẽ. om̃ib sacrȩ¬
scͥpturȩ libris. Et quia hii nouẽ
non habuer̃t eminentiã precet̾is:
scd̃m quã agnominarent᷑: com¬
muni nõie contenti st̃. Sic̃ hoc no¬
censent᷑. Dicunt᷑ alii: apħi. alii mar¬
tyres ⁊ huiꝰmodi. In hc̃ etiã modũ:
ultimꝰ ordo angłoꝵ cõmuni nõie
om̃iũ nuncupatur. Origenes aũt
scłm gretos: in pͥmo ordine. sept̃
ponit libros. ad dens pentateuco.
iosue. iudicũ. ⁊ uocat ordinẽ illũ:
eptaticũ. ab epta: qd̃ ẽ septẽ. ⁊ the¬
ucos: qd̾ ẽ uolumen. In quocũq
aũt ordine. sit hber hic: bistoria

Expanded text:
nomen commune est omnibus sacrpturae libris. Et quia hi novem non habuerunt eminentiam prae caeteris, secundum quam agnominarentur, communi nomine contenti sunt, sicut hoc nocensentur, dicuntur alii apostoli, alii martyres, et hujusmodi. In hunc etiam modum ultimus ordo angelorum communi nomine omnium nuncupatur. Origenes autem secundum Graecos in primo ordine septem ponit libros, addens Pentateucho, Josue, et Judicum, et vocat ordinem illum heptateuchum, ab hepta, quod est septem, et teucos, quod est volumen. In quocunque autem ordine sit liber iste, historia
Abbreviated transcription (Latin):
tecũ. E eadẽ q̃ moys ꝓmiserat: &¬
t̾minos t̾re ꝓmissionis descupsit.
Et nota qͥa cũ dix̃: moyses mortuꝰ
est: suggillauit errorẽ quoꝵdã dicen¬
tũ: moysẽ raptũ ẽe cum hela &¬

Expanded text:
. » Eadem quae Moysi promiserat, eterminos terrae promissionis descripsit. Et nota quia cum dixit, « Moyses mortuus est, » suggillavit errorem quorumdam dicentium Moysen raptum cum Elia
Abbreviated transcription (Latin):
fiscus repone̾t᷑. Aliud etiã opꝰ ñ
tam gͣue qͣm seruile: imposuit
eis. ut lutũ plateaꝵ ⁊ sordes ui¬
coꝵ cophinis exportarent. De qͦ
le gitur. manus eiꝰ in cophi¬
no seruiert̃. Terciũ etiã addidit
opꝰ. sccdm iosephũ. ut fluuiũ ꝑ
multas d̾iuationes diuidereñ.
⁊ cͥcũdarent ciuitates fossatis:

Expanded text:
fiscus reponeretur. Aliud etiam opus, non tam grave quam servile, imposuit eis, ut lutum platearum et sordes vicorum cophinis exportarent, de quo legitur: « Manus ejus in cophino servierunt . » Tertium etiam addidit opus, secundum Josephum, ut fluvium per multas derivationes dividerent, et circumdarent civitates fossatis,
Abbreviated transcription (Latin):
rat aũt ut̃q nudus. nec eru¬
bescebant. Nichil putabais
uelandũ: qͥa nichil senserant re¬
frenandũ. Sicut ñ erubescunꝰ.
nr̃os. In ordinatꝰ enĩ motꝰ m̃broꝵ.
ip̃a facit pudenda. Sic: ⁊ pueri:
si uideant᷑ pudenda eoꝵ: non
erubesct̃. qͥa beneficio etatis: mo¬
tum erubescibilem nundum
sensert̃. qui pudendus ẽ. quia
in ordinatus. qͥa ñ sine peccato
fit. nͥ raro. spe ꝓlis excusatus.
potest: rubore carere potest. Uñ
sc̃s ⁊ acharias: cũ scãm elizabeth
pomi. licet p̃occupatum sit.

Expanded text:
rat autem uterque nudus, nec erubescebant . Nihil putabant velandum, quia nihil senserant refrenandum, sicut non erubescimus, nostros. Inordinatus enim motus membrorum ipsa facit pudenda. Sic et pueri si videantur pudenda eorum non erubescunt, quia beneficio aetatis motum erubescibilem nondum senserunt: qui pudendus est et inordinatus, quia non sine peccato fit, nisi raro spe prolis excusatus; peccato, rubore carere non potest. Unde sanctus Zacharias cum sanctam Elisabeth pomi, licet praeoccupatum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
filii isrł tc̃ habuerint ierłm in dit¬
one sua iebusco expulso. hoc eñi fa¬
ctum ñ ẽ. usꝙ ad temꝑa dauid. qͥ
expulsis iebuseis sedit in ea ⁊ tͣnstu¬
lit eam de beniamin: in sortem re¬
gum. hoc uidct᷑ a quibdam reca¬
pitulando dictũ. ⁊ factũ e̾e uiuen¬
te iosue: ante distributionẽ sortiũ.
qñ concessam sͥ iudas habebat ie¬
rusalem. ⁊ totũ recapitulando di¬
ctum: usq ibi. Et surrexert̃ alii qͥ
ñ nouert̃ dñm alii tradunt: eo or¬
dine dictũ ẽe qͦ factũ. ⁊ ibi deinde
inchoant recapitula

Expanded text:
em in ditione sua, expulso Jebusaeo. Hoc enim factum non est usque ad tempora David, qui expulsis Jebusaeis sedit in ea, et transtulit eam de Benjamin in sortem regum. Hoc videtur quibusdam recapitulando dictum, et factum esse vivente Josue ante distributionem sortium, quando concessa sibi Judas habebat Jerusalem, et totum recapitulando dictum, usque ibi: « Et surrexerunt alii, qui non noverant Dominum . » Alii tradunt eo ordine dictum esse quo factum, et ibi demum inchoant recapitula
Abbreviated transcription (Latin):
adonay eñ dñm sonat: inciderus
sũmitates manuũ ⁊ pedũ eꝰ. Hebrẽ
tam̃ sermo iuidet᷑ sonare: pollices.
ma ferenda. Et ait adoniberech Me¬
nto ħ patior. id ip̃m enĩ. lxx. fecãm¬

Expanded text:
adonai enim dominum sonat, inciderunt summitates manuum et pedum ejus. Hebraeus tamen sermo videtur sonare pollices. ma ferenda. Et ait Adonibesec: « Merito patior hoc, id ipsum enim fec
Abbreviated transcription (Latin):
iosue: consuluit ppłs ilominũ.
ꝑphinees. Q  ascendet ante nos con¬
tra chananeũ. ⁊ erit dux belli: Et
signans. Credit᷑ t̾ñ: caleph p̾fuisse
ppło s ꝓ modicitate temꝑis: nec re¬
ctorib nec iudicib annumatꝰ est.
Et ait uidas symeoni. ascende me¬
cum in sortẽ meam. ⁊ pugna cont̃
chananeũ ⁊ ego ꝑgam tecũ in sor¬
tẽ tuam. Non tñ legit᷑ symeon ꝓ

Expanded text:
osue consulit populus Dominum per Phinees: « Quis ascendet ante nos contra Chananaeum, et erit dux belli. Et signans. Creditur tamen Caleb praefuisse populo, sed pro modicitate temporis, nec rectoribus, nec judicibus annumeratus est. Et ait Judas Simeoni: « Ascende mecum in sortem meam, et pugna contra Chananaeum, et ego pergam tecum in sortem suam. » Non tamen legitur Sim
Abbreviated transcription (Latin):
est regum uida. Et habitauit
dieb. Et agebat dd̃ predas de
uiculis philisteoꝵ cͥcumstantib
qͥ ñ erant sub potestate achis.
uirum ⁊ mulierẽ ñ adducebat
captiuum. ne forte loquerent᷑
aduersus eũ. sũq quereret achi
qͦs ꝑcusserat: aiebat se deppłatõ
esse habitantes ad austrũ iudȩ.

Expanded text:
est regum Juda. Et habitavit est regum Juda. Et habitavit diebus, et agebat David praedas de viculis Philisthinorum circumstantibus, qui non erant sub potestate Achis. Virum, et mulierem non adducebat captivum, ne forte loquerentur adversus eum. Cumque quaereret Achis, quos percussisset, aiebat, se depopulatos esse habitantes ad austrum Jud
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequit᷑ dñs seruum suum: Qd
feci: Si dñs incitat te adu̾sũ mi
odoret᷑ sacͥficiũ .i. placare eũ opor¬
tet sacrificio ⁊ p̾ce: ut ostendat
nobis suꝑ hoc quid uelit. Uł ita
Tu ip̃e occidas me. ⁊ erit qͣi sa¬
crificiũ do in odorẽ suauitatis.
Quidã ita legunt. Odoret᷑ sacͥ¬
ficium: si dñs incitat te adu̾sũ
me .i. sacͥficantes ꝓbemꝰ iudicio
d̾i: si dñs hoc facit. Si aũt filii
hominũ incitant te: maledi¬
cti st̃ qui cogunt me tͣnsire ad
dit dd. Iudicet dñs int̃ nos. Ecce
hasta regis. Ueniat qͥ tollat eã.
Cui saul. Bñdictꝰ tu fili ii. et¬
quidẽ: faciens facies ⁊ potens
potĩs. sẜ saul reu̾sus ẽ in locum
suũ. & dix̃ dd̃ in corde suo. Aliqͣn¬
do incidã in una die in manus
ieth. Iste fuit filiꝰ sup̃dicti achis.
cuiꝰ mat̾ dicebat᷑ maoth. Et erał
cũ dd̃ duȩ eiꝰ uxores. achinoen
ad achis. Nolo ẽẽ on̾osus regi. det
mͥ rex locum in qͦ habitẽ. Et de¬
dit ei achis sicilec. q̃ exĩn facta

Expanded text:
equitur dominus servum suum. Quid feci? Si Dominus incitat te adversum me, odoretur sacrificium, » id est placari eum oportet sacrificio et prece, ut ostendat nobis super hoc quod velit. Vel ita: Tu ipse occidas me, et erit quasi sacrificium Deo in odorem suavitatis. Quidam ita legunt. Odoretur sacrificium, si Dominus incitat te adversum me, id est sacrificantes probemus judicio Dei, si Dominus hoc faciet. Si autem filii hominum incitant te, maledicti sunt, qui cogunt me transire ad dit David: « Judicet Dominus inter nos. Ecce hasta regis, veniat qui tollat eam. » Cui Saul: « Benedictus, tu fili mi. Equidem faciens facies, et potens poteris; et Saul reversus est in locum suum. Et dixit David in corde suo: « Aliquando incidam in una die in manus Geth . » Iste fuit filius supradicti Achis, cujus mater dicebatur Maoch. Et erant cum David duae ejus uxores Achinoam ad Achis: « Nolo onerosus esse regi, det mihi rex locum in quo habitem. » Et dedit ei Achis Siceleg, quae exinde facta