comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
forte sathanas obalia q̃libet
flagitia uexabat: eripere soli¬
tus erat. Propter hoc tamen
scelus hunc erdem sathane mox
mancipauit: qui utiq uel noui¬
tate suscepte nuꝑ religionis ut
ignorantia necdum exꝑte di¬
strictionis poterat ut cumq
erum ut aliqͥd sub argu¬
mento dicamꝰ q̃ro. iustũ
uidex d̾s infantem legi¬
timo matrimonio & absoluto
tempore conceptũ. etiã si pͥusqͣ
morituꝵ. cur eternaliter con¬
dempnet: S dum ꝓͥo reatu
minime punit᷑: manifestum ẽ
hoc fieri. ꝓpt̾ illud peccatũ qͦd
fit hora conceptionis. Si ergo
tanta ẽ culpa in coniugali con¬
cubitu. ut infans ꝓ illa sola pu¬
niri debeat: qͣnta instupro ẽ
uel inea pollutione. que ad so¬
lam libidinem explendam pa¬
certe qͦd minores cause ꝑmino¬
res uidices soleant iudieari.S:
cum aliqͦd tale negociũ obrep¬
serit quod ꝑ se nullatenus ex¬
pedire ualeant: id ad pͥncipis
noticiã referunt. Ut gͥ quantꝰ

Expanded text:
forte Satanas ob alia quaelibet forte Satanas ob alia quaelibet flagitia vexabat, eripere solitus erat. Propter hoc tamen scelus hunc eidem Satanae mancipavit, qui utique vel novitate nuper susceptae religionis, vel ignorantia necdum expertae constrictionis poterat utcunque ersum ut aliquid sub argumento dicamus, quare justus judex Deus infantem legitimo matrimonio et absoluto tempore conceptum, etiam si priusquam moritur, cur aeternaliter condemnet? Sed dum proprio reatu minime punitur, manifestum est illud fieri propter illud peccatum quod fit hora conceptionis. Si ergo tanta est culpa in conjugali concubitu, ut infans pro illa sola puniri debeat, quanta in stupro est vel in pollutione, quae ad solam libidinem explendam pacerte quod minores causae per minores judices soleant judicari, sed cum aliquod tale negotium obrepserit, quod per se nullatenus expedire valeant, id ad principis notitiam referunt. Ut igitur quantus
Abbreviated transcription (Latin):
consumpsit. Cuiꝰ fama facti
libris qͦ gentiliũ celebratur.
Nam &e adhuc om̃ia que ibi
gignuntur: plena cineribus
teste orosio repperiuntur. Q
autẽ uel igne qui exurit. uel
sulphure quod fetet luxuria
puniatur: indialogo scĩ gre¬
goru plenius edocemur. Quo
nimirũ facto ds om̃s infutu¬
ro generationes erudire uolu¬
it: ut scirent qͣntoꝑe fugiendũ
sit istud flagitiũ post fid̃i cog¬
nitionem: ꝗd ille tanta ani¬
madũsione puniui t etiã ante
legis ꝓhibitionẽ. Sane cũ ad gr̃am
reconciliationis genꝰ huma¬
num reducẽ decreuisset: mox
abrahe quẽ fidei pͥmordiis ini¬
ciabat. ad indiciũ recidende¬
libidinis circumcidi precepit: ũ
tunc demonstrans qͥa necesse
est ut omnes qui ad eũ ꝑtinent:
auiciis & concupiscentiis. mu¬
crone crucis se circumcidant.
Illum uͦ qui post redemptionis
gr̃am pͥmus inreatu fornicati¬
onis dep̃hensus ẽ. apłs ilico sa¬
thane tradidit: qui &e alios qͦs

Expanded text:
consumpsit. Cujus fama facti consumpsit. Cujus fama facti libris quoque gentilium celebratur. Nam et adhuc omnia quae ibi gignuntur plena cineribus, teste Orosio, reperiuntur. Quare autem vel igne qui exurit, vel sulphure quod fetet, luxuria puniatur, in Dialogo sancti Gregorii plenius edocemur. Quo nimirum facto Deus omnes in futurum generationes erudire noluit, ut scirent quantopere fugiendum sit istud flagitium post fidei cognitionem, quod ille tanta animadversione punivit etiam ante legis prohibitionem. Sane cum ad gratiam reconciliationis genus humanum reducere decrevisset, mox Abrahae quem fidei primordiis initiabat ad indicium recidendlibidinis circumcidi praecepit; ita tunc demonstrans quia necesse est ut omnes qui ad eum pertinent, a vitiis et concupiscentiis mucrone crucis se circumcidant. Illum vero qui post redemptionis gratiam primus in reatu fornicationis deprehensus est Apostolus illico Satanae tradidit, qui et alios, quos
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ante ocłos eoꝵ: quoꝵ gutt᷑
est ut sepulchrum patens. Q¬
bus tamen aliquid rationi ad¬
huc inẽ:oporteret ut pondus
tanti sceleris. uel exreb in scło
gestis. uel ex scorũ dictis pen¬
sarent. De quib pauca si forte
audire dignentur: commemo¬
remꝰ. Atitaq ds̃ futuris huiꝰ
scłi etatib ostenderet. qͦd max¬
ime ꝑhoc uiciũ exacerbaretur
mox ut filu seth filiab caiN:
sese commiscuerunt. & seꝑhibu¬
it penitere quod hominẽ fecis¬
set. & omni carni diluuiũ cõ¬
minatus ẽ Nam licet adam
peccante terram maledixerit.
& cam fratricidiũ iaculo ma¬
ledictionis multauerit: non
tamen dolore cordis aut peni¬
tudine sicut hic dactus asseri¬
tur. neq generali exitio mun¬
dum perire decreuit: neq ꝓqͣli¬
cumq alio scelere tanta ani¬
madũsione sese ultus ẽ qͣm ꝓ
isto: cũ illa famosissuma con¬
flagratione qͥnq cuuitates ig¬
ne &e sulphure: etiam antelegẽ

Expanded text:
Dei ante oculos eorum, quorum guttur Dei ante oculos eorum, quorum guttur est ut sepulcrum patens. Quibus tamen aliquid rationis adhuc inest, oporteret ut pondus tanti sceleris, vel ex rebus in saeculo gestis, vel ex sanctorum dictis pensarent, de quibus pauca, si forte audire dignentur, commemoremus. Ut itaque Deus futuris hujus saeculi aetatibus ostenderet quod maxime per hoc vitium exacerbaretur, mox ut filii Seth filiabus Cain sese commiscuerunt, et se perhibuit poenitere quod hominem fecisset, et omni creaturae diluvium comminatus est. Nam licet Adam peccante terram maledixerit et Cain fratricidium jaculo maledictionis mulctaverit, non tamen dolore cordis, aut poenitudine sicut hic tactus asseritur, neque generali exitio mundum perire decrevit, neque pro qualicunque alio scelere tanta animadversione sese ultus est, quam pro isto, cum illa famosissima conflagratione quinque civitates igne et sulphure etiam ante legem
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: quia sapientia non inue¬
nitur interra suauit uiuentiũ
E ipsa sapientia testatur: quia
neminem diligit ds nisi eumq
cum ipsa inhabitat. Ergo non
se palpent qui suaiuter uiut̃.
ne forte si apud eos non inueni¬
tur sapientia. non diligantur.
t uero de luxuria succestti¬
ce eiusdem gule qͥs aliqͥd
loqui ualeat quod illi
non despuant qui eiꝰ flammis
insaniunt: qñquidẽ hi nec pi¬
triarcharum. nec ꝓpħarũ. nec
apłorum. sed nec om̃iũ scõrũ
ab origine mundi de religione
loquentium uoces curant:
Qiun & ipsum filiũ uirgini s
contempnunt ut inatris eius
ipso uidente fornicentur. & in
ipsis diuersoriis que ad hoc de¬
uotione fidelium constructa
sunt. ut castitas inseptis locis
cieius seruaretur: ita fluxu
lbidinis redundant: ut ñ sit
marie locus. ubi puerum iħm
reclinet. Nec mirũ sane siman¬
cipia libidinis non formideN:
qͥa sicut ait ꝓpħa. fornicatio
aufert cor Hon enim ẽ timor

Expanded text:
dicit, quia sapientia non invedicit, quia sapientia non invenietur in terra suaviter viventium . Et ipsa Sapientia testatur, quia neminem diligit Deus nisi eum qui cum ipsa habitat . Ergo non se palpent, qui suaviter vivunt, ne forte si apud eos non inveniatur sapientia, non diligantur t vero de luxuria suggestrice ejusdem gulae quis aliquid loqui valeat, quod illi non despuantur, qui ejus flammis insaniunt? quandoquidem hi nec patriarcharum, nec prophetarum, nec apostolorum, sed nec omnium sanctorum ab origine mundi de religione loquentium voces curant. Quin et ipsum filium virginis ita contemnunt, ut in atriis ejus ipso vidente fornicentur, et in ipsis diversoriis, quae ad hoc devotione fidelium constructa sunt ut castitas in septis locis totius servaretur, ita fluxu libidinis redundant, ut non sit Mariae locus ubi puerum Jesum reclinet. Nec mirum sane si mancipia libidinis non formident, quia sicut ait propheta: Fornicatio aufert cor . Non enim est timor
Abbreviated transcription (Latin):
in ore ipsoꝵ: & q̃ sequunt᷑. Pro
qͦ etiam cum madianitis me¬
chati sunt. ꝓ quo &e esau pͥmo¬
genita sua ꝑdidit ꝓ quo sodo¬
ma ad fornicationis lapsum
ꝓruit: dõ testande qui ait. ħ fuit
iniquitas sororis tue sodoine.
saturitas panis. Cuiꝰ uicucul¬
pam.ꝑfidie comparat apostolꝰ
dicens: qͦd cultores uentris. &
inimici sint sc̃e crucis: & d̾s ip¬
sorum sit uenter eorum. Quẽ
uidelicet uentrem. & escas qͥb¬
ctorem dicens. Esca uentri. &
uenter escis: ds̃ autem & hẽ
& has destruet. Eł qͥd multis
necesse ẽ: Ipse creator & cog¬
nitor humane nature.xp̃c. ut
ostenderet ubi cuncta uicia pus¬
lulant uel ubi recidi debeant.
hoc solum ueluti p̃cipue neces ei¬
rium iubet. Uidete negrauent
corda ur̃a. incrapula. & ebrietatꝰ
Que duo si reciduntur: cetera fa¬
cile superantur. Et certe qͥs absq
parsimonia se p̃sumit inter ele¬
ctos haberi: cum ipse uas electi¬
onis paulus idõ corpus suũ casti¬
gat. ne repbus fiat: nam &e iob

Expanded text:
 quae sequuntur. Pro quo et cum Madianitis moechati sunt. Pro quo et Esau primogenita sua perdidit. Pro quo Sodoma ad fornicationis lapsum proruit, Deo testante, qui ait: Haec fuit iniquitas sororis tuae Sodomae, saturitas panis . Cujus vitii culpam perfidiae comparat Apostolus dicens, quod cultores ventris et inimici sint sanctae crucis, et deus ipsorum sit venter eorum. Quem videlicet ventrem et escas ctorem dicens: Esca ventri, et venter escis, Deus autem et hunc et has destruet . Et quid multis necesse est? Ipse Creator et cognitor humanae naturae Christus, ut ostenderet ubi cuncta vitia pullulant, vel ubi recidi debeant, hoc solum veluti praecipue necessarium jubet. Videte ne graventur corda vestra in crapula et ebrietate. Quae duo si reciduntur, caetera facile superantur. Et certe quis absque parcimonia se praesumit inter electos haberi, cum ipse vas electionis Paulus ideo corpus suum castigat, ne reprobus fiat? Nam et Job
Abbreviated transcription (Latin):
Nam de illa dicit᷑ Abhomina¬
bilis ẽ apud dm̃: om̃is qui exal¬
tat cor suũ. De ista uero. Sacri¬
ficium do. sp̃c contribulatus.
Qñto autẽ quiq pauꝑiores s̃.
tanto mn illam abhominatio¬
nem rarius incurrunt. At uͦ
istud sacrificiũ: duites uix in¬
ueniunt.
e quinq: modis gule qͦs ob
plixitatem omittum ⁊ in lib̾¬
na subtilitate disputat᷑. Hic tñ
suggerendum uidetur. ut qͥsq
cogitet quale peccatũ sit ꝓ quo
adam cum om̃i stirpe sua de pa¬
radẏso eiectus est ꝓ quo populꝰ
indeserto usq adydolatriam
uenit dicente apło. sedit popls

Expanded text:
 Abomina Abominabilis est apud Deum omnis qui exaltat cor suum. De ista vero: Sacrificium Deo spiritus contribulatus. Quanto autem quique pauperiores sunt, tanto in illam abominationem rarius incurrunt, at vero istud sacrificiū diuites vix inueniunt. De quinque modis gulæ quos ob prolixitatem omittimus, in librna subtilitate disputatur, Hic tamen suggerendum videtur, vt quisque cogitet quale peccatū sit pro quo Adam cū omni stirpe sua de Paradiso eiectus est: pro quo populus in deserto vsq. ad Idololatriam venit, dicēte Apostolo: Sedit populus
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa pariupendant. Ende etiã
iudicio cum ipse uidex eos lau¬
auerit dicens. uenite benedicti
ptris mei. & cetera. ipsi consue
am adhuc humilitatẽ retinen¬
es respondebunt. Domine qn
sta uel illa fecimus.: cũ econtra
lipbi etiam do increpante excu¬
sare se nituntur. Humiles itaq
am humilitate q̃si sub q̃dam
degmine sese abscondentes adi¬
uina nimia animadu̾sione. con¬
tra suꝑbiam pͥncipaliter pug¬
nant: & qͣsi contra uehementeᷤ
ictus ocłm insuo corpore magis
custodiunt. dũ studiosius inse
humilitatẽ tuentes. semꝑ inter¬
se uirtutes timent. Quia uero
redemptor nr̃ coroa regit humi¬
lium. & ipse adbeatum iob dic̃
quod leuiathan rex sit suꝑboꝵ:
consideret qͥsq utrũ humilita¬
tem ansuꝑbiam habeat Facile
ueliti qͥdam indicio repꝑiet. sub
quo rege militat: qm̃ omnino
manifestissimũ signũ reꝓbor
suꝑbia est: & econtra. humilitã
elector. Itaq suꝑbia abhomi¬
natio ẽ. humilitas sacrificiũ.

Expanded text:
sua parvipendant. Unde et in sua parvipendant. Unde et in judicio cum ipse judex eos laudaverit dicens: Venite, benedicti Patris mei, etc. , ipsi consueam adhuc humilitatem retinentes respondebunt. Domine, quando ista vel illa fecimus? Cum e contra superbi etiam Deo increpante excusare se nituntur. Humiles itaque cum humilitate, quasi sub quodam tegmine sese abscondent, & a diuina nimia animadversione contra superbiam principaliter pugnant, & quasi contra vehementes ictus oculum in suo corpore magis custodiunt, dum studiosius in se humilitatem tuentes semper se inter virtutes timent. Quia vero Redemptor noster corda regit humilium, & ipse ad beatum Iob dicit, quod Leuiathan Rex sit superborum, consideret quisque vtrum humilitatem an superbiam habeat. Facile veluti quodam indicio reperiet, sub quo Rege militat, quoniam omnino manifestissimum signum reproborum superbia est, & e cōtra humilitas electorum. Itaque superbia abominatio est, hum
Abbreviated transcription (Latin):
is uͦ indicus dep̃¬
henditur: quẽ possede¬
rit. Semꝑ hunc ad inferendal
contumelias facit p̃cipitẽ ad
sufferendas uero pigrũ. Hinc
inea re qͣm sponte non apperit.
nullis exhortationib flectipi¬
titur. Ad hoc aũ qͦd latent̃ de¬
siderat. q̃rit ꝑ similitudinẽ l
ꝯgatur: & ipse se ingerit: si con¬
ingat ut anullo inuitetur. Sẽꝑ
ilena oꝑa despicit. semꝑ sua mi¬
titur: singłariter se cuncta ag̃e
ordit Et si nullꝰ collaudauerit.
ppse tamen suas laudes aut ta¬
citus aut etiam ꝑ ostentationis
uocẽ clamat. Intristicia uͭ siuc in
leticia: pene semꝑ modũ excedit.
llamosus inuoce: insilentio n¬
mius. Uerbis & habitu compo¬
situs: actione dissipatus. Humi¬
litatis speciẽ interdum assumit
ld uel ocłor nutu. uel sermone
qͥlis intus sit post paululum in¬
ntescit. Qui sepe magna gerit.
lhec iuxta suũ arbitriũ agere
pmittatur. At contͣ humiles
semꝑ pauidi. semꝑq suspecti.
hoc babent ꝓͥum: ut semꝑ sua

Expanded text:
is vero indiciis deprehenditur, quem possederit, semper hunc ad inferendas contumelias facit praecipitem, ad sufferendas vero pigrum. Hinc in ea re quam sponte non appetit, nullis exhortationibus flecti patitur. Ad hoc autem quod latenter desiderat quaerit per similitudinem ut cogatur, et ipse se ingerit, si contingat ut a nullo invitetur. Semper aliena opera despicit, semper sua miratur, singulariter se cuncta agere credit, et si nullus collaudaverit, ipse tamen suas laudes aut tacitus, aut etiam per ostentationis vocem clamat. In tristitia vero sive in laetitia pene semper modum excedit, clamosus in voce, in silentio nimius, verbis et habitu compositus, actione dissipatus. Humilitatis speciem interdum assumit; sed vel oculorum nutu, vel sermone, qualis intus sit post paululum innotescit, qui saepe magna gerit, si haec juxta suum arbitrium agere permittatur. At contra humiles semper pavidi, semperque suspecti, hoc habent proprium ut semper opera
Abbreviated transcription (Latin):
tificeris. Iniquitatem tuã si tu
agnoscis: ds ignoscet. Nemo ergo
desperet. s nemo male speret. Ma¬
le desperat: qui credit quod etiam¬
sipenitentiam agat. de peccatis su¬
is. diuina miscđia non indulge¬
at. Male autem sperat: qui se pt̾
multa tempora ad penitentie me¬
dicamenta reseruat. Quomͦ enim
male desperantibꝰ dicit᷑. peccator
inquacumq conũsus fuerit. om̃s
iniquitates illius obliuiomi traden¬
attentius cogitemus. et sine ulla
dissunulatione securitatẽ mortife¬
ram respuentes. cottidianis diebꝰ
peccatis nostͥs penitentie medica¬
menta apponere. studeamus: timen¬
tes illud qd̃ scͥptum ẽ. Memento
te: qm̃ mors nontardat. Si enun
hec fidelit agimus: ante tribunal
et̾ni uidicis non ad darepnationẽ
sententiam suscepturi. s eternis
p̃mus munerandi cum gaudio &
exultatione feliciter ueniemus.¬

Expanded text:
tificeris . Iniquitatem tuam si tu tificeris . Iniquitatem tuam si tu agnoscis, Deus ignoscit. Nemo ergo desperet; sed nemo male speret. Male desperat, qui credit quod etiamsi poenitentiam agat pro peccatis suis, divina misericordia non indulgeat. Male autem sperat, qui se post multa tempora ad poenitentiae medicamenta reservat. Quomodo enim male desperantibus dicitur, Peccator in quacumque die conversus fuerit, omnes iniquitates illius oblivioni tradenattentius cogitemus: et sine ulla dissimulatione securitatem mortiferam respuentes, quotidianis diebus peccatis nostris poenitentiae medicamenta apponere studeamus; timentes illud quod dictum est, Memento quoniam mors non tardat . Si enim haec fideliter agimus, ante tribunal aeterni Judicis, non damnationis sententiam suscepturi, sed aeternis praemiis remunerandi cum gaudio et exsultatione feliciter veniemus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcutitur enim etiam anima d¬
uersione peccator. ut moriens
obliuiscatur sui: qui uuiens ob¬
litus est dĩ. Nam qui remediũ
anime sue qͣndo potuit. noluit
querere. postea etiam si uelit. du¬
bium ẽ utrum mereatur acciꝑe.¬
diem reddende rationis sapient̃
et utiliter cogitem : & crimina
uel peccata maiora cum gemitibꝰ
et suspirus qͣmdu uiuimꝰ lugeamꝰ.
et illa minuta peccata uel que ante
fecimꝰ. uel que indesinenter admit¬
timus. assidius orationibꝰ et largi¬
oribus elemosinis redinamꝰ. Et
quomͦ non desunt cottidiana pee¬
catorum uulnera: sic numqͣm de¬
sit elemosinarum uel orationũ
remedia. Si enim in nobis iꝑsis
ꝓpͥa seueritate distringimꝰ: sentñ¬
tiam futuri uidicis preuenimus.
Qui enim ꝓ peccatis sibi ipsi non
parcit: d̾s cito illi indulgentiam
tribuet. E qui se ipsum mͦ acom¬
munione ꝓ suo reatu suspendit: ab
illo altari qđ est incelo remoueri
Dic tu pͥor iniquitates tuas: ut ius¬

Expanded text:
Percutitur enim etiam hac animadPercutitur enim etiam hac animadversione peccator, ut moriens obliviscatur sui, qui vivens oblitus est Dei. Nam qui remedium animae suae, quando potuit, noluit quaerere; postea etiamsi velit, dubium est utrum mereatur accipediem reddendae rationis sapienter et utiliter cogitemus, et crimina vel peccata majora cum gemitibus et suspiriis, quamdiu vivimus, lugeamus; et illa minuta delicta vel quae ante fecimus, vel quae indesinenter admittimus, assiduis orationibus et largioribus eleemosynis redimamus. Et quomodo non desunt quotidiana peccatorum vulnera, sic nunquam desint eleemosynarum vel orationum remedia. Si enim nosmetipsos propria severitate distringimus, sententiam futuri judicis praevenimus. Qui enim pro peccatis sibi ipsi non parcit, Deus cito illi indulgentiam retribuit: et qui se ipsum modo a communione pro reatu suspendit, ab illo altari quod est in coelo removeri Dic tu prior iniquitates tuas, ut jus
Abbreviated transcription (Latin):
certum est quia ꝓdest si cum gͣndi
et larga elemosina illam unusqͥq
accipiat. et omnibꝰ inimicis in¬
dulgentiam et quib cumq fecit
iniuriam ueniam petat: et ita toto
corde deliberet. ut si euaserit. qͣm¬
diu iuxerit dotis iuribꝰ illam cũ
rugitu et gemitu et cum multis
elemosinis humiliter et ficeliter
agat. Et tamen tu homo sapiens
inter omnia ista considera. si iustũ
ẽ ut ꝑ dotam uitam tuam uicus &
peccatis seruas: et ad acquirendã
uitam iam semiuiuus assurgas.
Numqͥd tibi hoc fieri uis a seruo
tuo. ut qͣmdu fortis et iuuenis
fuerit inimicis tuis seruiat. & cũ
ad senectutem uenerit. tunc ad
tuũ seruicium redire uelit: Quod
ergo nonuis a seruo tuo pati. non
ẽ iustum ut facias domino tuo.
sum tamen multos nouerimus.
dum sani essent frequent̃ dixisse
penitentiam se toto corde deside¬
rare.: sed tamen quia illam statĩ
agere noluerunt. sine ipsius re¬
medio de hoc scło recesserunt

Expanded text:
certum est quia prodest, si cum grandi certum est quia prodest, si cum grandi et larga eleemosyna illam unusquisque accipiat, et omnibus inimicis indulgentiam tribuat, et quibuscumque fecit injuriam, veniam petat; et ita toto corde deliberet, ut si evaserit, quamdiu vixerit, totis viribus illam cum rugitu et gemitu et cum multis eleemosynis humiliter ac fideliter agat. Et tamen tu, homo sapiens, inter ista omnia considera, si justum est ut per totam vitam tuam vitiis et peccatis servias, et ad acquirendam vitam jam semivivus assurgas. Numquid tibi hoc fieri vis a servo tuo, ut quamdiu fortis ac juvenis fuerit, inimicis tuis serviat; et cum ad senectam venerit, tunc demum ad tuum servitium redire velit? Quod ergo non vis pati a servo tuo, non est justum ut facias Domino tuo. Cum tamen multos noverimus, dum sani essent, frequenter dixisse poenitentiam se toto corde desiderare: sed tamen quia illam statim agere noluerunt, sine ipsius remedio de hoc saeculo recesserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uires nr̃as largioribꝰ elemosinis d̃
seueritas uel iusticia fuerit miti¬
gata: Cum ergo et ista que diri
sine quib nullus hominum pot̾
ẽẽ nos nimium premant. et forte
etiam capitalia nobis crimina. &
peccata subripiant: nescio qua cõ¬
scientia ꝑiculosam nobis securita¬
tem indicimus. et remedium pe¬
nitentie querere mortifera dissi¬
mulatione negligimꝰ: et cum in
pelago mundi huius innumerabi¬
libus fluctib fatigemur: ad ex¬
petendum portum penitentie. pt
longa nos temporum spacia reser¬
uamus: non intelligentes qd̃ de
multitudine peccatorum despera¬
tio nascitur: ex desperatione uero
absq ulla reuerentia peccatoru
frena laxantur. et impletur illud
quod scͥptum ẽ lmpius cum uene¬
rit in ꝓfundum maloꝵ: contẽpnet.¬
Sed dicit aliqͥs. Cum ad senec̾tã
uenero. aut aliqua nimia infirmi¬
tate fuero desꝑatus: tunc peniten¬
tiam peto. Non quidem dicimus
penitentiam illam ꝓdesse ñ posse:

Expanded text:
vires nostras largioribus eleemosynis Dei vires nostras largioribus eleemosynis Dei severitas vel justitia fuerit mitigata? Cum ergo et ista quae dixi, sine quibus nullus hominum potest esse, nos nimium premant, et forte etiam capitalia nobis crimina et peccata subrepant; nescio qua conscientia periculosam nobis securitatem inducimus, et remedium poenitentiae quaerere mortifera dissimulatione negligimus: et cum in pelago mundi hujus innumerabilibus fluctibus fatigemur, ad expetendum portum poenitentiae post longa nos temporum spatia reservamus, non intelligentes quod de multitudine peccatorum desperatio nascitur, ex desperatione vero absque ulla reverentia peccatorum frena laxantur; et impletur illud quod scriptum est, Impius cum venerit in profundum malorum, contemnetSed dicit aliquis: Cum ad senectam venero, aut aliqua nimia infirmitate fuero desperatus, tunc poenitentiam petam. Non quidem dicimus poenitentiam illam prodesse non posse:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ uoluptuosa delectatione auriũ.
aut tarde aut difficile. xp̃m in
carcere usitauimus. quod ꝑegͥns
negligenter excipimꝰ qd̾ scd̾m pro¬
missionẽ nr̃am inbaptismũ hospi¬
tibꝰ pedes lauare negleximus. qd̃
infirmos tardius qͣm oportuit ui¬
sitauimus: qd̃ discordes ad concor¬
diam non toto et integro animo
reuocauimus. qd̃ eccłia ieiunante
prandere uolumus. qd̵ inipsa ec¬
cłia stantes dum scẽ lectiones le¬
gerentur: ociosis fabulis occupati
sumꝰ: quod ad psallendum aut
orandum aliquociens aliud qͣm
oportet eogitãmꝰ. qdđ in eonuuu¬
is nostris nonsemꝑ que sc̃a. s aliqͦ¬
ciens quȩ sunt luxuriosa loquuti
sumus. hec ergo et his similia q̃
pore quo sapere cepimus inunum
cumulum colligentur: etiam si ea¬
pitalia crimina non addant᷑. qͣntiᷤᷤ
et qualibꝰ bonoꝵ operum copiis
redimi poterunt: nisi p̃ponderante
diuina miscłia ꝑ humilem et com¬
punc̾tam penitentiã additis scdn

Expanded text:
pro voluptuosa delectatione aurium, pro voluptuosa delectatione aurium, aut tarde aut difficile Christum in carcere visitavimus, quod peregrinos negligenter excepimus, quod secundum promissionem nostram in Baptismo, hospitibus pedes lavare negleximus, quod infirmos tardius quam oportuit visitavimus, quod discordes ad concordiam non toto et integro animo revocavimus, quod Ecclesia jejunante prandere voluimus, quod in ipsa ecclesia stantes, dum sanctae lectiones legerentur, otiosis fabulis occupati fuimus, quod aut psallendo aut orando aliquoties aliud quam oportuit cogitavimus, quod in conviviis non semper quae sancta, sed aliquoties quae sunt luxuriosa locuti sumus. Haec ergo et his similia, qupore quo sapere coepimus, in unum cumulum colligantur, etiamsi capitalia crimina non addantur, quantis et qualibus bonorum operum copiis redimi poterunt, nisi praeponderante divina misericordia, per humilem et compunctam poenitentiam additis secundum
Abbreviated transcription (Latin):
agere: et non timemus sine ullo ter¬
mino eterna supplicia sustinere.
O infelix homo de ipso uulnere
non erubescis. et de ligatura uul¬
ueris erubescis: Peccatum enum:
uulnus est. Penitentia: ligatura
uulneris ẽ. Tu qui penitentiam
nonius agere: sine dubio dissimu¬
las medicamenta tuis uulneribꝰ
adhibere. iẜ non agnoscis qͥa plus
fetidum est. et maiorem horrorẽ
generat uulnus adoꝑtum: quam
si esset medicamentis appositis
fis. quia etiam si nobis capitalia
crimina non subrepserint: ipsa mi
non attendimꝰ. aut certe ꝓ nichilo
computamꝰ si simul om̃ia congre¬
gentur: nescio quȩ bonorum opũ
habudantia ilis p̃ponderare suf¬
ficiat. Cogitemꝰ ex quo sapere ce¬
pimus quid ꝓ iuramentis. quid ꝓ¬
tractionibꝰ: quid ꝓ ociosis sermo¬
nibꝰ quid ꝓodio. quid ꝓira. quid
ꝓ inuidia: quid ꝓ concupiscentia
mala. quid ꝓgula. qͥd ꝓsompno¬
lentia: quid ꝓsordidis cogit᷑onibꝰ
quid ꝓ concupiscentia ocłoꝵ. quid

Expanded text:
agere; et non timemus sine ullo teragere; et non timemus sine ullo termino aeterna supplicia sustinere. O infelix homo, de ipso vulnere non erubescis; et de ligatura vulneris erubescis! Peccatum enim vulnus est, poenitentia ligatura vulneris est: tu qui poenitentiam non vis agere, sine dubio dissimulas medicamenta tuis vulneribus adhibere; et non agnoscis quia plus foedum est, et majorem horrorem generat vulnus deopertum, quam si esset medicamentis appositis fratres, quia etiamsi vobis capitalia crimina non subreperent; ipsa minnon attendimus, aut certe pro nihilo computamus, si simul omnia congregentur, nescio quae bonorum operum abundantia illis praeponderare sufficiat. Cogitemus ex quo sapere coepimus quid pro juramentis, quid tractionibus, quid pro otiosis sermonibus, quid pro odio, quid pro ira, quid pro invidia, quid pro concupiscentia mala, quid pro gula, quid pro somnolentia, quid pro sordidis cogitationibus, quid pro concupiscentia oculorum, quid
Abbreviated transcription (Latin):
uociens euenerit fratres km̃ii.
ut in quocumq graui pecca¬
tbo aut̃ et̾iam graui erimine aliqͥs
ut se habet humana fragilitas ca¬
dat: nec quia d̾s iustus est despera¬
it nec quia misericors debet nimia
securitate confide. sed sic timeat
iusticiam: ut querat miscđiam. Sic
de mised̾ia confidat: ut iusticiam
tamen contremiscat. Quia qͣnto
nos ds diutius expectat ut corri¬
gamur. tanto grauiꝰ uindicat.
si de conũsione tardius cogitamꝰ
Optime enum malagina uel fibu¬
la calidis adhuc uulneribꝰ appo¬
nitux. et cito uulnus ad sanitatẽ
reducitur: qd̃ putres cere duiturna
ambustione nonsinitur. Sed dicit
aliqͥs. Cum ad senectũtem uenero:
tunc ad penitentie medicamenta
confugio. Quare hoc de se fragili¬
tas humana presumit: cũ unum
diem uite sue inpotestatẽ non ba¬
beat: Quam multi se credebant
longo tempore uuere: et ita illos
mors repentina subtraxit: ut nec
ad illam momentaneam possent
penitentiã ꝑuenire. Erubescunus
modo paruo tempore penitentiam

Expanded text:
uoties evenerit, fratres charissimi, ut in quocumque gravi peccato aut etiam crimine aliquis, ut se habet humana fragilitas, cadat; nec quia Deus justus est, desperare, nec quia misericors est, debet nimia securitate confidere: sed sic timeat justitiam, ut quaerat misericordiam; sic de misericordia confidat, ut tamen justitiam contremiscat: quia quantum nos Deus diutius exspectat ut corrigamur, tantum gravius vindicat, si de conversione tardius cogitemus. Optime enim malagma vel fibula calidis adhuc vulneribus apponitur: et cito vulnus ad sanitatem reducitur, quod putrescere diuturna abusione non sinitur. Sed dicit aliquis: Cum ad senectam venero, tunc ad poenitentiae medicamenta confugiam. Quare hoc de se fragilitas humana praesumat; cum unum diem vitae suae in potestate sua non habeat? Quam multi sese credebant longo tempore vivere; et ita illos mors repentina subtraxit, ut nec ad illam momentaneam possent poenitentiam pervenire? Erubescimus modo parvo tempore poenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
km̃i. ut qd inistis predicationib dño
inspirante libent̃ accipitis. ubicũq
fueritis uicuns et ꝓrimis ur̃is. qui
uobiscum ad eccłiam conuenire aut
nonpossunt. aut quod peius ẽ forte
nec uolunt. et illis qui uenientes cito
discedunt: dotum qͦd audistis cum
gndi studio referatis. Nam sicut ego
reus ero si uobis dicere neglexero: ita
et uos si id qd audistis non ita me¬
moriter tenueritis. ut etiam aluis in¬
sinuare possitis. Timere debetis. ne
uobis necesse sit pillis reddere ra¬
tionem. Et iõ dño uobis inspirante
implere contendite. illud qd̃ apl̃s
ait. Si p̃occupatus fuerit homo in
aliquo delicto: uos qui spiritales
estis huius modi instruite insp̃u

Expanded text:
mi, ut quod in istis praedicationibus, Domino mi, ut quod in istis praedicationibus, Domino inspirante, libenter accipitis, ubicumque fueritis, vicinis vel proximis vestris, qui vobiscum ad ecclesiam convenire aut non possunt, aut, quod pejus est. forte nec volunt, et illis qui venientes cito discedunt, totum quod audistis cum grandi studio referatis. Nam sicut ego reus ero si vobis ista non dixero; ita et vos, si id quod audistis non ita memoriter tenueritis, ut etiam aliis insinuare possitis, timere debetis, ne vobis necesse sit pro illis reddere rationem. Et ideo Domino vobis inspirante implere contendite illud quod Apostolus ait, Si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spirituales estis, hujusmodi i
Abbreviated transcription (Latin):
bus aut ociosis sermonibꝰ occupan¬
tur: Inter qͦs: non paruus. solet etiã
ture ad aures suas uenire ꝑmittunt
s unpletur ineis illud qđ scͥptũ ẽ.
sicut aspidis surde. et obt urantis
aures suas. ut non exaudiant uo
re dignatus est et cum grandi con¬
punctione ad eccłiam conuenitis eoᷤ
castigate: monentes eos. & salubre
consilium dantes. ut timeant illud¬
qͦd scͥptum ẽ. Impedimenta huius
mundi. fecerunt eos miseros. Non
enim dicimꝰ ut non debeant esse sol¬
liciti de uictu et uestitu suo. s hoc
rogamus ut unius aut duarũ hora¬
rum spacio dum lectiones leguntur
uel duuna mysteria celebrantur
de eccł̃ia non discedant: et uel tan¬
tum laborent ꝓ anima sua qͣntum
ꝓcarne sua laborare contendunt
E qͣmius multum ampliꝰ anime
qͣm corpori debeant ꝓuidere. quia
demus. ut eis uel eqͣliter qd̃ opꝰ ha¬
bent ꝓuidere contendant. Carni pre¬
parent qd paruo tempore sufficiat.
in hoc mundo: et anime qͥd sine fine

Expanded text:
bus aut otiosis sermonibus occupanbus aut otiosis sermonibus occupantur, inter quos non parvus solet esse turae ad aures suas pervenire permittunt? sed impletur in eis illud quod scriptum est, Sicut aspidis surdae obturantis aures suas, ut non exaudiant Scrre dignatus est, et cum grandi compunctione ad ecclesiam convenitis, eos os et salubre consilium dantes, ut illud timeant quod scriptum est, Impedimenta mundi hujus fecerunt eos miseros. Non enim dicimus ut non debeant esse solliciti de victu et vestitu suo, sed hoc rogamus, ut unius aut duarum horarum spatio, dum lectiones leguntur, vel divina mysteria celebrantur, de ecclesia non discedant; et vel tantum laborent pro anima sua, quantum pro carne sua laborare contendunt. Et quamvis multo amplius animae quam carni debeant providere; quia demus, ut eis vel aequaliter quod opus habent providere contendant; carni praeparent quod parvo tempore sufficiat in hoc mundo, et animae quod sine fine
Abbreviated transcription (Latin):
cias inuitati fuerant et uenire con¬
tempserant indignos conuiuio suo
mundi noluerunt uenire: ore ipsuiꝰ
domini indigni sunt iudicati. Et
iõ ne etiam et de nobis hoc dici poͬ¬
sit. sicut iam supplicaui. uniꝰ aut
duarum horarũ spacio pacientiã ha¬
beamus: donec in illa sp̃uali mensa
aiuimarum cibus apponitur. et sa¬
cramenta spũalia consecrant᷑. E qͥa
premissa oratione dominica bene¬
dictio nobis non ab homine s ꝑho¬
minem datur: grato et pio animo
humiliato corꝑe. et corde compunc¬
to. rorem diine benedic̾tionis acci¬
pite. et scd̃m ꝓmissionẽ dñi fiat in
uobis fons aque salientis inuitam
ineccłiam continere: diũse et uarie
occupationes faciunt. Alios enim
tenet corꝑis infirmitas: alios publi¬
ca necess itas: alios ligat et qͣsi cap¬
tiuos trabit cupiditas. Qnͣti enim
nunc in plateis uel matrus basilicar.¬
ciis uaeant qͣnti inporticibꝰ basili¬
carum uel insecretariis detractioni¬

Expanded text:
tias invitati fuerant, et venire contias invitati fuerant, et venire contempserant, indignos convivio suo mundi noluerunt venire, ore ipsius Domini indigni sunt judicati. Et ideo ne etiam et de nobis hoc dici possit, sicut jam supplicavi, unius aut duarum horarum spatio patientiam praebeamus, donec in illa spirituali mensa animarum cibus apponitur, et Sacramenta spiritualia consecrantur. Et quia praemissa oratione dominica, benedictio vobis non ab homine, sed per hominem datur, grato et pio animo, humiliato corpore et corde compuncto, rorem divinae benedictionis accipite; ut secundum promissionem Domini fiat in vobis fons aquae salientis in vitam in ecclesia continere, diversae et variae occupationes faciunt. Alios enim tenet corporis infirmitas, alios publica necessitas; alios ligat et quasi captivos trahit cupiditas. Quanti etiam tunc in plateis vel in atriis basilicartiis vacant? Quanti in porticibus basilicarum, vel in secretariis, detractioni
Abbreviated transcription (Latin):
uero non ad terrena sed ad celesti¬
a nec ad temporalia. s in et̾num
animȩ ꝓfutura nos studia ꝓuocamꝰ
nec aliqua lucra transitoria requi¬
rimꝰ sed ad celestes uos thesauroˢ
inuitamus: considerate in quo pe¬
riculo remaneant. qui nobis obe¬
dientiam accommodare dissimu
tantum doleo qñ de ȩccłia disce¬
ditis qd mͥ dampnum aliqđ cor¬
poraliter faciatis: sed quia uos qͦs¬
ꝑfectos eẽ desidero. tam grauiter
in cło peccare cognosco. Ende ite
rum atq iterum rogo. ut quia
nos qͣlescumq et si minus digni
inuitatores domini sumus. et quando
ad eccłiam conuenitis non ad terre¬
num uos conuiuium inuitamus.
in qͦ ministratur cibus hominum:
s ad celeste ac spirituale in quo pa¬
nis ponit᷑ angłorum. Nolite fasti¬
dire. nolite despicere coniuiuum
domini nr̃i. ut uos ille non despi¬
ciat in beatitudine regni sui. Time¬
re enu debetis illam euuangłicam
sententiam ꝑ quã illos qui ad nup¬

Expanded text:
vero non ad terrena, sed ad coelestivero non ad terrena, sed ad coelestia, nec ad temporalia, sed in aeternum animae profutura vos studia provocamus, nec aliqua lucra transitoria requirimus, sed ad coelestes thesauros vos invitamus; considerate in quo periculo remaneant, qui nobis obedientiam accommodare dissimultantum doleo, quando de ecclesia disceditis, quod mihi damni aliquid corporaliter faciatis; sed quia vos perfectos esse desidero, tam graviter in Deo peccare cognosco. 2. Mysterum atque iterum rogo, ut quia nos qualescumque, etsi minus digni, imitatores Domini sumus, et quando ad ecclesiam convenitis, non ad terrenum vos convivium invitamus, in quo ministratur cibus hominum, sed ad coeleste ac spirituale, in quo panis ponitur Angelorum; nolite fastidire, nolite despicere convivium Domini vestri, ut vos ille non despiciat in beatitudine regni sui. Timere enim debetis illam evangelicam sententiam, per quam illos qui ad nup
Abbreviated transcription (Latin):
i uelletis agnoscere et diligen
dolor et quanta amaritudo sit in
animis meis qñ uos iudeo missas
ad integrum ꝑexpectare non uelle:
et inuobis et inme poteratis hab̃e
miscđiam. Qui enim intelligit qͥd
ineccłia agatur qñ diuina myste¬
ria celebrantur: agnoscit quantũ
male faciunt illi qui de eccłia non
expeditis missis sine aliqua gͣndi
necessitate discedunt. E iõ si et
me de tribulatione animi liberare.
et uos de peccato uultis absolu̾e.
nolite me contempnere supplican¬
dem. timentes illud qͦd de sacerdo
tibus dñs dixit. Qui uos audit.
me audit: et qui uos sꝑuit. me sꝑ¬
nit. Nam qui de eccłia non ꝑ ex¬
pletis missis cito discedere cupit.¬
nec metuit nec erubescit. duppli¬
citer se peccare non dubitet. dum
diuina mysteria deserit. et sacerdo¬
tem ꝓ se sollicitum contͥstat et despi¬
cit. Si ad exercenda aliqua opera¬
terrena. et laboriosa uos inuitaret
humilitas nr̃a: credimꝰ qͦd nobis
obediẽtiã p̃staret caritas ur̃a. Cũ

Expanded text:
i velletis agnoscere et diligentdolor et quanta amaritudo sit in animo meo, quando vos video Missas ad integrum perexspectare non velle; et in vobis et in me poteratis habere misericordiam. Qui enim intelligit quid in ecclesia agitur quando divina mysteria celebrantur, agnoscit quantum malum faciunt illi qui de ecclesia, non expletis Missis, sine aliqua grandi necessitate discedunt. Et ideo si et me de tribulatione animae liberare, et vos de peccato vultis absolvere, nolite me contemnere supplicantem; timbus Dominus dixit, Qui vos audit, me audit; et qui vos spernit, me spernit . Nam qui de Ecclesia, non perexspectatis Missis, cito discedere nec metuit nec erubescit; dupliciter se peccare non dubitet, dum divina mysteria deserit, et sacerdotem pro se sollicitum contristat et despicit. Si ad exercenda aliqua terrena et laboriosa opera vos invitaret humilitas nostra, credimus quod nobis obedientiam praestaret Charitas vestra. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
mercedem. Eos uͦ qui negligentes
sunt: iusto iudicio dampnabit. Et
id̾o fr̃s monete eos qui nec orationẽ
dominicã dicere nec benedictionem
acciꝑe uolunt. et non desinite cas¬
agare. dicentes eis. et definitissime
comminantes. quia nichil eis ꝓdẽ
quod lectiones diuinas audiunt. si
anteqͣm diuina mysteria complean¬
tur. abscedunt. Illis tamen qui iN
publicis necessitatibꝰ occupantur. &
eis qui aliqͣ infirmitate ꝓhibente ex¬
pectare nonpossunt: imputare non
possumus. nec debemus. Ip̃si tamen
uideant inconscientia sua: utrum
eos necessitas retrahat. anuoluntas.

Expanded text:
mercedem; eos vero qui negligentes mercedem; eos vero qui negligentes sunt, justo judicio damnabit. Et ideo, fratres, monete eos qui nec orationem dominicam dicere, nec benedictionem accipere volunt: et non desinatis castigare, dicentes et definitissime comminantes, quia nihil eis prodest quod divinas lectiones audiunt, si antequam divina mysteria compleantur abscedunt. Illis tamen qui in publicis necessitatibus occupantur, et eis qui aliqua infirmitate prohibente exspectare non possunt, imputare non possumus nec debemus. Ipsi tamen videant in conscientia sua, utrum eos necessitas retrahat, an voluntas.
Abbreviated transcription (Latin):
missis agitur: qui de eccłia festinꝰ
egreditur. Cum tamen istos tales
si aut rex aut aliqͣ potens ꝑsona uo¬
casset ad prandiũ: uelim scire si
p̃sumpserint discedẽ. nisi pͥus totum
prandiũ compleretur. Etiam si ꝑsona
non teneret: gula denebat. Quare de
conuiuio hominis nisi ꝑ expeditum
fuerit nondiscedimus: nisi quia et
uentrẽ fortem plusqͣm expedit un¬
plere uolumus: et hominẽ ledere for¬
midamus: Quare de sp̃uali et diui¬
no conuiuio discedimus: Timeo di¬
cere: ne forte aliqui iraseant᷑. S tñ
tam propt̃ meum. qmͣ ꝓpter ur̃m pe¬
riculum: dicturus sum. hoc ido fa¬
cimus. quia nec de cibo anime eura¬
mus. nec dm̃ timemus: nec hominẽ
reueremur. EE quia ido ꝓpicio non
sunt doti inhac parte culpabiles. s:
multi inueniuntur qui eum gͣndi
compunctione usq quo benedic̾tio
suꝑ popłm detur. de eccłia nondis¬
bus tantam compunctionem ds de¬
dit ut in eccłia ꝑseuerent: retribuet

Expanded text:
Missis agitur, qui de ecclesia festinus Missis agitur, qui de ecclesia festinus egreditur. si aut rex aut aliqua potens persona vocasset ad prandium, velim scire si praesumerent discedere, nisi prius totum prandium compleretur: etiamsi persona non teneret, gula teneret. Quare de convivio hominis nisi perexpletum fuerit non discedimus; nisi quia et ventrem forte plus quam expedit implere volumus, et hominem laedere formidamus? Quare de spirituali et divino convivio cito discedimus? Timeo dicere, ne forte aliqui irascantur; sed tamen tam propter meum quam propter vestrum periculum dicturus sum: hoc ideo facimus, quia nec de cibo animae curamus, nec Deum timemus, nec hominem reveremur. Et quia, Deo propitio, non sunt omnes in hac parte culpabiles, sed multi inveniuntur, qui cum grandi compunctione, usquequo benedictio super populum detur, de ecclesia non disbus tantam compunctionem Deus dedit, ut in ecclesia perseverent, retribuet
Abbreviated transcription (Latin):
reddere malum ꝓmalo: Si gͦ etiam
illi ꝑiclitant᷑ qui intus sunt. si im¬
plere noluerint quod ꝓmittunt. qͥd
de se cogitant illi qͦs aut insatura¬
bilis cupiditas. aut amor scłi istius
ita detinet implicatos. ut eos unius
hore momento stare ineccłia non ꝑ¬
mittat. quibꝰ nonsufficit qͦd ꝑ totã
ebdomadam aut ꝓnecessitate. aut
forte qđ uerius ẽ ꝓ cupiditate iugi¬
ter occupantuꝵ. ad huc insuꝑ uniꝰ
aut duarum horarũ spaciũ qͦ uiden¬
tur magis corpore qͣm corde ad eccle¬
siam conuenire mittentes dorsa sa¬
crificus. uel sacerdotib dĩ. ad am¬
plectendam uoluptatem scłi huius
sine mora aliqua reũtuntur. non
agnoscentes quid expetant quidre¬
linquant: secuntur tenebras: et de¬
serunt lucem. Amplectunt᷑ umbrã.
et despiciunt ueritatem. Dimittunt
dulcedinem xp̃i: et requirunt ama¬
ritudinẽ mundi. Diligentes uani¬
tatem: et querentes mendaciũ Sere
ignorat qͣntum boni incelebrandis

Expanded text:
reddere malum pro malo. Si ergo etiam reddere malum pro malo. Si ergo etiam illi periclitantur qui intus sunt, si implere noluerint quod promittunt; quid de se cogitant illi quos aut insatiabilis cupiditas, aut amor saeculi istius ita detinet implicatos, ut eos unius horae momento stare in ecclesia non permittat? Quibus non sufficit quod per totam hebdomadam aut pro necessitate, aut forte, quod verius est, pro cupiditate jugiter occupantur: adhuc insuper post unius aut duarum horarum spatium, quo videntur magis corpore quam corde ad ecclesiam convenire, mittentes dorsa sacrificiis vel sacerdotibus Dei; ad amplexandam voluptatem saeculi hujus sine mora aliqua revertuntur. Qui non agnoscentes quid exspectant, quid relinquant, sequuntur tenebras, et deserunt lucem; amplectuntur umbram, et despiciunt veritatem; dimittunt dulcedinem Christi, et requirunt amaritudinem mundi; diligentes vanitatem et quaerentes mendacium. Vere ignorat quantum boni in celebrandis
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is aut ipsi legere. aut alios legen¬
tes audire potestis. Consecrationem
uͦ corporis et sanguinis xp̃i. ñ alibi
nisi indomo di audire uel uidere
poteritis. Id̃o qui uult missas ad
integrum cum lucro sue anume cele¬
brare. usq quo oratio dñica dicatur.
et benedictio populo datur: humi¬
liato corpore et conpuncto corde se
debet ineccłia continere. Cum .R.
maxima pars populi. inmo qͦd pͣus
ẽ pene om̃s recitatis lectionibꝰ exeut
de eccłia. cui dicturus est sacerdos
sursum corda. aut quomͦ sursũ se
habere corda respondere possunt. qn
deorsum inplateis et corpore simul
et corde descendunt: uel qualit cũ
tremorẽ simul et gaudio clamabt̃.
dominica dicitur. qͥs est qͥ humilit̃
et ueracit̃ clamet. dimitte nobis de
debita debitoribꝰ: ad iudiciũ magiˢ
qͣm ad remedium orationem dñicã
ꝓferunt exore. qͣm implere non ꝓbant᷑
iopere: et sine causa dicunt libera
nos amalo qͣndo ipsi non desistunt

Expanded text:
psi legere, aut alios legenpsi legere, aut alios legentes audire potestis: consecrationem vero corporis vel sanguinis Domini non alibi, nisi in domo Dei, audire vel videre poteritis. Ideo qui vult Missas ad integrum cum lucro animae suae celebrare, usquequo oratio dominica dicatur et benedictio populo detur, humiliato corpore et compuncto corde se debet in ecclesia continere. Cum enim maxima pars populi, imo, quod pejus est, pene omnes, recitatis lectionibus exeunt de ecclesia, cui dicturus est sacerdos, Sursum corda? Aut quomodo sursum se habere corda respondere possunt, qui deorsum in plateis et corpore simul et corde discedunt? Vel qualiter cum tremore simul et gaudio clamabunt,dominica dicitur, quis est qui humiliter et veraciter clamet, Dimitte nobis debdebita debitoribus, ad judicium magis quam ad remedium orationem dominicam proferunt ex ore, quam implere non probantur in opere: et sine causa dicunt, Libera nos a malo ; quando ipsi non desinunt
Abbreviated transcription (Latin):
aut indñtco aut in alus
maĩorib festiuitatibꝰ misse fiunt.
nullus de eccł̃ia discedat: donee di¬
uina mysteria compleant᷑. Et qͣmiuiͤ
multi sint. de quoꝵ fide et deuotio¬
ne gaudeamus: sunt tam̃ plures mi¬
nus de salute sue anime cogitanteᷤ
qui lec̾tis diuinis lectionibꝰ statĩ
de eccłia foris exeunt: cum tamen
etiam dum ipse lectiones legunt᷑.
aliqui exillis ita ociosis et scłaribꝰ
fabulis occupantur: ut eas nec ipsi
audiant. nec alios audire ꝑmittañ.
lsti dales minus anobis culparent᷑
si ad eccłiam non uenirent: quia
poterant indulgentiam ꝓmereri.
Unde rogo uos fr̃s. ut humilitatis
nr̃e suggestionem non solum paci¬
enter: s: etiam libent̃ accipiatis. Si
enim diligenter attenditis. cognoˢ¬
citis quia non tunc fiunt misse q̃n
diuine lectiones. in eccłia recitant᷑
sed q̃n munera offeruntur. et corpꝰ
et sangus domini consecrat᷑. Nam
lectiones siue ꝓphicas. siuie apłicas.¬
suie euuangłicas. etiam et in domibꝰ

Expanded text:
dominico, aut in aliis majoribus festivitatibus Missae fiunt, nullus de ecclesia discedat, donec divina mysteria compleantur. Et quamvis multi sint, de quorum fide et devotione gaudeamus, sunt tamen plures minus de salute animae suae cogitantes, qui lectis divinis lectionibus statim de ecclesia foris exeunt; cum tamen etiam dum ipsae lectiones leguntur, aliqui ex illis ita otiosis et saecularibus fabulis occupantur, ut eas nec ipsi audiant, nec alios audire permittant. Isti tales minus a nobis culparentur, si ad ecclesiam non venirent: quia poterant indulgentiam promereri.Unde rogo vos, fratres, ut humilitatis nostrae suggestionem non solum patienter, sed etiam libenter accipiatis. Si enim diligenter attenderitis, cognoscetis quia non tunc fiunt Missae quando divinae lectiones in ecclesia recitantur, sed quando munera offeruntur, et corpus vel sanguis Domini consecratur. Nam lectiones sive propheticas, sive apostolisive evangelicas
Abbreviated transcription (Latin):
sed  laicis congruit. Item apostolꝰ
predieat dicens. Corrripite inqui¬
etos. consolamini pusillanumes: sus¬
cipite infirmos. Si enim in quocũq
peccato uos inuicẽ cum caritate ea¬
stigare uolueritis: aut difficile aut
numqͣm uobis subriꝑe poterit ini¬
micus. Aut si surrepserit.: cito malũ
qͦd factum fuerit emendabitur atq
corrigetur: et implebitur in nobi᷑ qdͣ
scͥptum est. fr̾at̃ frẽm aduiuans: ex¬
altabitur. E illud. Qui conuerti
fecerit peccatorem aberrore uie sue.
saluabit animã suã amorte: et o¬

Expanded text:
nis idem apostolus praedicat, dicens, Corripite inquietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos . Si enim in quocumque peccato vos invicem cum charitate castigare volueritis, aut difficile aut nunquam vobis subrepere poterit inimicus; aut si subrepserit, cito malum quod factum fuerit emendabitur atque corrigetur: et implebitur illud in vobis quod scriptum est, Frater fratrem adjuvans exaltabitur ; et illud, Qui converti fecerit peccatorem ab errore viae suae, sal
Abbreviated transcription (Latin):
continete: ut nullꝰ exuobis ociosis
aut terrenis fabulis studeat se oc¬
cupare. Ego qͦd et mͥ expedit dicẽ.
et uos oportet audire. humiliter
ammoneo: pariter et contestor. Q
contempnit p̃conẽ: sentiet iudicẽ.
Ille autem qui me libent audierit.
et qd supplicami implere contende¬
rit: credo de d̾i miscđia qͦd illi &
in hoc scło et infuturo reconpen¬
sabuntur premia głosa. Ille uero
qui contempnere uoluerit: non se
poterit ante tribunal xp̃i excusa¬
re: dicendo se nec amalis ꝓhibitũ.
nec ad ea que sunt seã et d̃o placi¬
ta ammonitione assidue ꝓuocatũ.
S credimus de di miscdia qd̃ non
de contemptu incursuri estis iudi¬
cium: sed magis ꝓbenigna obedien¬
tia ꝑuenietis ad regnum. Prestet¬

Expanded text:
continete, ut nullus ex vobis otiosis continete, ut nullus ex vobis otiosis aut terrenis se fabulis studeat occupare. Ego quod et mihi expedit dicere et vobis audire, humiliter admoneo pariter et contestor: qui contemnit praeconem, sentiet judicem. Ille autem qui me libenter audierit, et quod supplicavi implere contenderit, credo de Dei misericordia quod illi et in hoc saeculo et in futuro repensabuntur praemia gloriosa. Ille vero qui contemnere voluerit, non se poterit ante tribunal Christi excusare, dicendo se nec a malis prohibitum, nec ad ea quae sunt sancta et Deo placita admonitione assidua provocatum. Sed credimus de Dei misericordia, quod non de contemptu incursuri estis judicium; sed magis pro benigna obedientia pervenietis ad regnum: praest