comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sues eclunt. Porcorũ enĩ alim̃ta s̃ ñ hominũ. et licta suberies qͣi subedies. Fi
gus et esculus arbores glandifere. ideo uocite crediuit᷑ ꝙ harũ fructib olim
homines uxer̾. cibũq sũpserĩt. escãq habuerĩt. Nã esculꝯ ab esca dicta. fagus uͦ
silicã uocant. ideo a grecis tale nom̃ accepit. eo qđ ligni eiꝰ frucrꝰ sir dulcis. xi¬
lon quippe grecidicunt lignũ. ilicondulce. Huiꝰ arboris pomo succꝰ expressꝰ.
arbor piceta ab acumine folioꝵ uocata. Pinũ em̃ antiqͥ acutũ noĩabant. Simĩ
au̾t aliã pissin.aliã greci peucen uocant. quã piceã nos dicimꝰ. eod desudoe piscẽ.¬
gutta enĩ defluens rigore uł tp̃re ĩ solitudine cdurescit. et gẽmã s acit. de qͣlitate
sua et nom̃ accipiens. idẽ sucinũ. eoqđ sucꝰ sit arboris. mꝰ credit᷑ ꝓdẽc̃ cimctis q̃

Expanded text:
sues edunt; porcorum enim sunt alimenta, non hominum, et dicta suberies, quasi subedies. 28. sues edunt; porcorum enim sunt alimenta, non hominum, et dicta suberies, quasi subedies. 28. Fagus et aesculus arbores glandiferae ideo vocatae creduntur, quod harum fructibus olim homines vixerint, cibumque sumpserint, escamque habuerint. Nam aesculus ab esca dicta, fagus versiliquam vocant, ideo a Graecis tale nomen accepit, eo quod ligni ejus fructus dulcis, ξύλον quippe dicunt lignum γλυκὺ dulce. Hujus arboris pomo succus expressusarbor picea ab acumine foliorum vocata. Pinum enim antiqui acutum nominabant. Pinum auGutta enim defluens rigore vel tepore in soliditatem durescit et gemmam facit, de qualitate sua et nomen accipiens, id est sucinum, eo quod sucus sit arboris. Pinus creditur prodesse cunctis quae
Abbreviated transcription (Latin):
iurgiliꝰ. Cũ se nux plurima silius. Indue ĩflorẽ. Cunctis eñi arborib pͥor se flore
uestir. et ad inferenda poma arbusta seq̃ncia ꝑuenit. Abellane ab abellano cãpa¬
nie oppido ubi habundãt cognominate s. hec a grecis pontice appellant᷑ eo qđ
circa ponticũ mare habundãt. Castanee latini a greco appellant uocabulo. hanceñi
ditis̃. qui dũ eitunt᷑ q̃i eastrant᷑. hec atbor simulut excisa fuent tã ꝙ̃ silua expuil¬
lulare ꝯsueuit. Ilex ab electo uot uocata. Huiꝰ eñi arboris fructũ homines piũ
adiunctũ sͥ eleger̃. Unde et poeta. A lortales primm ructabãt gute᷑ glandẽ. Pdriꝰ
eiũ quã frum̃ti usꝰ eẽt. anti bͥ omines glande uixer. Suberes arbor. ex qͣualidiᷤ¬
simꝰ corter natatorius ertrahit᷑. & ideo appellata suberies arbor eoqd fructꝰ eius

Expanded text:
qua VergiliusGeorg. 1, 187: Cum se nux plurima silvis induet florem. Cunctis enim arboribus prior se flore qua VergiliusGeorg. 1, 187: Cum se nux plurima silvis induet florem. Cunctis enim arboribus prior se flore convestit, et ad inferenda poma arbusta sequentia praevenit. Abellanae ab Abellano Campaniae oppido, ubi abundant, cognominatae sunt. Haec a Graecis Ponticae appellantur, eo quod circa Ponticum mare abundant. Castaneam Latini a Graeco appellant vocabulo. Hanc enimditi sunt, qui dum eiciuntur quasi castrantur. Haec arbor simul ut excisa fuerit, tamquam silva expullulare consuevit. Ilex ab electo vocata; huius enim arboris fructum homines primum ad victum sibi elegerunt. Unde et poeta: Mortales primi ructabant gutture glandem. Prius enim quam frumenti usus esset, antiqui homines glande vixerunt. Suberies arbor, ex qua validissimus cortex natatorius extrahitur. Et ideo appellata suberies, eo quod fructus eius
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ. eoqd ficꝰ arbor eiꝰ remedio fecundet᷑. Morus agrecis uocata. ꝙͣ latini ru¬
bũ appellant. eoqđ fructt uł uirgultũ eiꝰ rubet. Est eñi morꝰ siluestris. fructꝯ
appellata. ꝙ umbra uł stillicidiũ folioꝵ eiꝰ ꝓximꝰ arborib noceat. Hanc alio nomĩe
latini ugulãdẽ uocant. qĩ iouis glandẽ. Fuit eñ hec. arbor ꝯsecrata ioui. Cuiꝰ pomũ
tantã uim ht̃. ut missa int̾ suspectos herbarũ uł fungoꝵ cibos. quicqͥd ĩ eis uin¬
lentũ ẽ exsud&. et rapiat: & extingat. Nuces au̾t gen̾alt᷑ dicñr om̃ia poma tecta ̃¬
corio duriore. ut pineᷤ nuces. abellane. glandes. castanee. amigdale. hinc et nudei
dicti qd sint duro corio tecti. At contͣ poma omña mollia mala dicta. sos cad iectõe
t̾rarũ. in quib anteanata s̃. uit ꝑsica. punica maciana. cidonia. et cet̾a. amigdalag̾¬

Expanded text:
dictum quod ficus arbor eius remedio fecundetur. Morus a Graecis vocata, quam Latini rudictum quod ficus arbor eius remedio fecundetur. Morus a Graecis vocata, quam Latini rubum appellant, eo quod fructus vel virgulta eius rubet. Est enim mora silvestris, fructus appellata quod umbra vel stillicidium foliorum eius proximis arboribus noceat. Hanc alio nomine Latini iuglandem vocant, quasi Iovis glandem; fuit enim haec arbor consecrata Iovi. Cuius pomum tantam vim habet ut missum inter suspectos herbarum vel fungorum cibos, quidquid in eis virulentum est, excudat, rapiat atque extinguat. Nuces autem generaliter dicuntur omnia poma tecta corio duriore; ut pineae nuces, Abellanae, glandes, castaneae, amygdalae. Hinc et nuclei dicti, quod sint duro corio tecti. At contra poma omnia mollia mala dicta, sed cum adiectione terrarum in quibus antea nata sunt: ut Persica, Punica, Matiana, Cydonia, et cetera. Amygdala Gr
Abbreviated transcription (Latin):
minit. Uirgiliꝰ dicens. T̃eutonicoritu soliti torquere catheias. Tlnde ex eos
hispani et galli teutonas uocint. Falarica ẽ. telũ ingens torno factũ. ferrũ¬
hñs cubitale. et rorunditatẽ de plũbo ĩ modũ spe. In ip̃a sũmitate. dr᷑ & et
ignẽ hr̃e affixuĩ. hoc aũt telo pugnat᷑ de turrib. quas dici manifestũ ẽ. Iu¬
uenalis. Consiilitꝰ falsis ante falas delfinorũq columnas. Afalis gͥ dicta e̾ fala¬
rica sic̃ a muro muralis. Sane falaricã lucanꝰ dic̾ nerius initti tortilib. ex quadã

Expanded text:
eminit Vergilius dicensAen. 7, 741: Teutonico ritu soliti torquere cateias. Unde et eos eminit Vergilius dicensAen. 7, 741: Teutonico ritu soliti torquere cateias. Unde et eos Hispani et Galli tautanos vocant. Falarica est telum ingens torno factum, habm cubitale et rotunditatem de plumbo in modum spere; in ipsa summitate dicitur etiam ignem habere affixum; hoc telo pugnatur de turribvenalis 6, 589: Consulis ante falas delphinorumque columnas. A falis igitur dicta est falarica, sicut a muro muralis. Sane falaricam Lucanus dicit nervis mitti tortilibus et quadam
Abbreviated transcription (Latin):
lasta ab astu sumpsit. Unde et astucia. Conto ferrũ ñ ht̃. s& tantũ cuspide
acuto ẽ. Uirgiliꝰ. F erratasq trudes et acuto cuspide contos. Conto aũt qͣi coni¬
t. Est eñi conto acuta rotunditas. ⁊̃ rudes amate s̃ c̃ latino ferro que greci a¬
qr trudes. Uenabula dicta q̃i uenarui abilia. uel q uenientẽ excipiũt qͣi ex¬
cipubilia. Excipiũt eñi apros ex p̾tantq leones. Intrant ursos si tantũ farina
manꝰ. Lancea ẽ hasta amentũ ĩmedio hñs. Dicta au̾t lancea qđ eqͣ lance id est
eqͣli am̃to pondata uibrat᷑. Am̃tũ unculũ ẽ iaculoꝵ hastiliũ qd medus hastiᷤᷤ
herculis. dicta qͥ sit clauis fe̾rreis ĩ uicẽ religata. & est cubito semis facta ĩ lon¬
gitudine. hec et chateia. quã oratiꝰ aiã dic̃. Est eni genꝰ gallici teli ex mat̾i̾
quĩ maxĩa. que iacta quidẽ ñ longe p̃pgrauitatẽ euolat. so qͦ ꝑuenit ui

Expanded text:
asta ab astu sumpsit, unde et astutia. 2. Contus ferrum non habet, sed tantum cuspide asta ab astu sumpsit, unde et astutia. 2. Contus ferrum non habet, sed tantum cuspide acuta est. Virgilius: Ferratasque trudes, et acuta cuspide contos Contus autem, quasi conitus. Est enim conus acuta rotunditas. 3. Trudes hastae sunt cum lunato ferro, quae Graecis aque trudes. 4. Venabula dicta, quasi venatui habilia; vel quia venientem excipiunt, quasi excipiabilia. Excipiunt enim apros, exspectantque leones, intramanus. Lancea est hasta amentum habens in medium: dicta autem lancea, quod equa lance, id est equali pondere vibratur. Amentum vinculum est iaculorum hastilium, quod mediis hastis Herculis, dicta quod sit clavis ferreis invicem religata; et est cubito semis facta in longitudine. Haec et cateia, quam Horatius caiam dicit. Est enim genus Gallici teli ex materia quam maxime lenta, quae iacta quidem non longe propter gravitatem evolat, sed quo pervenit, vi
Abbreviated transcription (Latin):
tam latine autumant dictã. eod spaciosasit. idẽ lata. et ampla. unde et
spatulĩ ĩ pꝰcorib. Seinispaciũ gladiꝰ ẽ a media spate longitudine appellatũ
ñ ut ĩprudens uulgo dic̃ sinc spatio. dũ sagita uelocior fit. Pugio apungẽ¬
do. et transfĩgendo uocait ẽ. Est eñi gladiꝰ pariuis. et bis acutt. lat̾i ad he¬
dupplex mucro. acbifurcꝰ. ĩ modũ caude hirundine formato. unde et celido¬
maco dr̃. Sica a secando dicta. ẽ eñibreuis glidiꝰ. quo maxime utunt᷑ qͥ ap̃
itales latrocinia exercent aqͦ er sicarii dicti. Tranqͥllꝰ aũt dic̃ cuꝰdã gladiatorii
pugnante rñsũ ẽ. sici pugnabo. Inde sice nom̃ datũ ẽ. Secures signa s̃ que añ¬
sules ferebant᷑. quas hispani ab usu fraticoꝵ ꝑdiriuationẽ franscis uocantes. ea
signa portari ne aut usũ ꝑdoe belli. aut uacans aspectũ amuteroe gladioꝵ. De

Expanded text:
tam Latine autumant dictam, eo quod spatiosa sit, id est lata et ampla: unde et tam Latine autumant dictam, eo quod spatiosa sit, id est lata et ampla: unde et spatula in pecoribus. Semispatium gladium est a media spatae longitudine appellatum, non, ut inprudens vulgus dicit, sine spatio, dum sagitta velocior sit. Pugio a pungendo et transfigendo vocatus. Est enim gladius parvus et bis acutus lateri adhae est latum, cuius duplex mucro ac bifurcus in modum caudae hirundineae formatur; unde et chelidoniacus dicitur. Sica a secando dicta. Est enim gladius brevis quo maxime utuntur qui apud Italos latrocinia exercent; a quo et pugnante responsum est: Sic ha pugnabo. Inde sicae nomen datum.' Secures signa sunt quae ante consules ferebantur; quas Hispani ab usu Francorum per derivationem Franciscas vocant. Ea signa portari ne aut usum perderent belli, aut vacans aspectum amitteret gladiorum.
Abbreviated transcription (Latin):
s. Itẽ arma et tela ommũ generũ. soe armasͣ quib ip̃i tuem᷑. Tela s̃ q̃ enntti¬
m̃. ⁊lam arma dupplicia s̃. idc̃. uł quib ꝑcutimꝰ. uł quib tegim᷑. Arma aũt ꝓpͥ
ladius genalit̾ dr̃. ensis ĩ prelio. s&e ensis ferrũ tantũ. Gladius uͦ totũ ꝓpͥe
ant ippellatꝰ glachiꝰ q̃ gulã diuidit. idẽ ceruicẽ secat. ad hoc eñi primũ ẽ factꝰ. Nã¬
ceta mẽbra securib magis cedunt᷑. collũ gladio tantũ. Aciesau̾t̃ gladis ab acumi¬
ferri nõ sinit tenere. Mucro ñ tantũ gladii ẽ. s& et cuiꝰ lib teli. Acum̃ dictũ
a longitudine. Nam macron grect longũ uocant. et machera. Machera aĩi
ẽ gladiꝰ longus ex una parte acuto. Framea uͦ gladiꝰ ex utraq parte acutd. ꝙͣ¬
uulgo spata uocant. ip̃a ẽ et rumphea. framea au̾t dicta qr ferrea ẽ. Nam sic̃

Expanded text:
sunt. Item arma et tela omnium generum; sed arma sunt quibus ipsi tuemur, tela sunt quae emittisunt. Item arma et tela omnium generum; sed arma sunt quibus ipsi tuemur, tela sunt quae emittimus. Nam arma duplicia sunt: id  ensis ferrum tantum est. Gladius vero totus: proprie autem appellatur gladius, quod gulam dividit, id est, cervicem secat. Ad hoc enim primum est factum: nam membra securibus magis caeduntur, collum gladio tantum: acies autem gladii ab acumiferri non sinit. Mucro non tantum gladii est, sed et cuiuslibet teli acumen, dictus a longitudine, nam macron Greci longum vocant, hinc et machera: machera autem est gladivulgo spatam vocant. Ipsa est et romphea. Framea autem dicta quia ferrea est: nam sicut
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. De qͥ persius. Bncmia cogebat priscos adarma qͥrites. Huniꝰ clangor bucinũ
dr̃. Tubrĩ tirreni primũ inuener̃. Unde et uirgiliꝰ. T̃ irrenusq tube mugire
strepente. binc postea bellicis certaminib adhibita ẽ ad denimeianda signabel¬
loꝵ. et uibi exandiri p̾co ꝑtumultũ ñ pot̾at. sonit tube dange̾tis attingeroae. Tubã
ant dictã q̃i tofam idẽ cauã. Itẽ tubã quasi tibiã. Int̾ tubã aũt et bucinã uet̾es
discernebãt. Nlã buciia ĩsonans sollicitudinẽ ad bella deminciabat. Uirgiliꝰ.
qͣ bucina signũ dim dedit. ⁊̃ uba aũtꝰ preliũ indicabat̾ ut at tuba t̾ribilẽ sonitũ¬
Ciuꝰ sons uariꝰ ẽ. Nã int̃dũ cmit᷑ ut bella comitant᷑ int̾dũ ut inseq̃nt᷑ eos qui fu¬
fuguĩt. Int̾cdũ receptiui. Nã recepts dr̃. qd se exercitꝰ recip̃. ⁊ Inde et signa recep¬
tui canere dicñr. Classica s̃ cormia. q̃ ꝯuocandi causa erant facta. et a healando claᷤᷤ¬
A

Expanded text:
us4, 1, 13: Bucina cogebat priscos ad arma Quirites. Huius clangor bucinum . 2. Tubam Tyrrheni primum invenerunt, unde Virgilius: Tyrrhenusque tubae mugire per plerumque obstrepente. 3. Hinc postea bellicis certaminibus adhibita est ad denuntianda signa bellorum, ut ubi exaudiri praeco prae tumultu non poterat, sonitus tubae clangentis attingeret. Tuba autem dicta, quasi tofa, id est, cava. Item tuba, quasi tibia. 4. Inter tubam autem et buccinam veteres discernebant. 378 Nam buccina insonans sollicitudinem ad bella denuntiabat. Virgilius: Qua buccina signum Dira dedit. Tuba autem praelium indicabat, ut: At tuba terribilem sonituum ut insequantur eos qui fugiunt, interdum receptui. Nam receptus dicitur quo se exercitus recipit, unde et signa receptui canere dicuntur. Classica sunt cornua quae convocandi causa erant facta, et a calando clasa
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ splendore qͣĩ capilli. Nascitꝰ in aquosis locis. Rubia dicta d radix eiꝰ sit rubra. uñ
et colorare lanas ꝑhibet᷑. Ancusã cuiꝰ rade ꝯtrita digitos infic̾. ẽ em̃ĩ colore sanguineo.
um̃ etiã pictorib ad purpurã efficiendã usus ẽ. Cameleon que latine uascarago uocat᷑
q intirso geniculatos nodos hẽat occultos ut canna. sic̃ dr̃ fõssa ceca q̃ occulta ẽ. Nec porui
dara int̾ficit. hanc ĩ caircere socrates bibit. & expiranit.P erseus. Dicere sorbicio tollit ꝙ̃
dun cicute. Nec dũ hominib uenenũ sit. capellas effic̾ pingues. Trifoliũ quã g̾ci uo¬
narẽ uocant ab eoqd sit adlicina faciat eadẽ ad lucubros. q lucẽ p̾beat umbris. Pure¬
theron grece dicta qd hẽat radicẽ incẽdiosã.atq coaceruantẽ. Alrea malua a grestis
siue malue uiscꝯ. soe altea qͣmaltea d maltũ surgit. eiuscus qd glurinosa ẽ. Origanũ

Expanded text:
cum splendore quasi capilli. Nascitur in aquosis locis. Rubia dicta quod radix eius sit rubra, unde cum splendore quasi capilli. Nascitur in aquosis locis. Rubia dicta quod radix eius sit rubra, unde et colorare lanas perhibetur. Anchusa, cuius radix contrita digitos inficit: est enim colore sanguineo, unde etiam pictoribus ad purpuram efficiendam usui est. Chamaeleon, quae Latto nodos habeat occultos, ut canna; sicut dicitur fossa caeca, quae occulta est. Haec potui data interficit: hanc in carcere Socrates bibit et expiravit. Persius4, 2: Dicere, sorbitio tollit quem dira cicutae. Haec dum hominibus venenum sit, capellas efficit pingues. Trifolion, quam Graeci narem vocant, ab eo quod ad lychnia facit. Eadem et lucubros, quod lucem praebeat umbris. Pyrethron Graece dicta quod habeat radicem incendiosam atque coacervantem. Althaea malva agrestis, sive malvaviscus; sed althaea, quod in altum surgit, viscus, quia glutinosa est. Origanum,
Abbreviated transcription (Latin):
eo ambulabat. suꝑ scipionẽ aut aquila suꝑ sedebat ob indiciũ q ꝑ uictoriã qͣi
ad suꝑna̾ magnitudinẽ ascendee. Unde et colore rufo ꝑlieniebant᷑ qͣi unita¬
rent᷑ duunꝰ ignis effigiẽ. Qđ uero a carnifice ꝯtingebant᷑. ideẽ indiciũ ut ad
tantũ fastigiuĩ euecti mediocritatis humane cõmonerent᷑. Duob au̾t gen̾ib
aut dilapsi forent. Sic ex utrũq uirgiliꝰ. De int̾nitõne. Sub mersasq obru¬
e pupes. De disꝑsitõne: aut age diu̾sos et dissice corpora ponto. Expolia hos¬
tni preda manubie. ex iuue partes. Preda ap̃ndendo uocata. Manubie eo qđ
manib detrahant᷑. he et ex iuue ab exuendo dicre. quia exuunt᷑. he et partes
a pari diuisione ꝓ ꝑsonarũ qualitate. et laboꝵ iusta decisione. Ex polia au̾t pal¬
lei quasi ex pallia uicris eñi detrahunt᷑.¬

Expanded text:
eo ambulabat. Super scipionem autem aquila supersedebat, ob indicium quod per victoriam quasi eo ambulabat. Super scipionem autem aquila supersedebat, ob indicium quod per victoriam quasi ad supernam magnitudinem accederent. Inde et colore rufo perliniebantur, quasi imitarentur divini ignis effigiem. Quod vero a carnifice contingebantur, id esse indicium ut ad tantum fastigium evecti mediocritatis humanae commonerentur. Duobus autem generibus aut dilapsi forent. Sic et utrumque Virgilius: internecione, ut: Submersasque obrue puppes; dispersione, ut: Aut age diversos, et disjice corpora ponto. 8. Spolia hostium: praeda, manubiae, exuviae, partes. Praeda a praedando vocata. Manubiae, eo quod manibus detrahuntur. Hae et exuviae ab exuendo dictae, quia exuuntur. Hae et partes a pari divisione  pro personarum qualitate, et laborum justa divisione. Spolia autem a palliis, quasi ex pallia, victis enim detrahunt
Abbreviated transcription (Latin):
hac trina exultatõne. Plene em̃ uictorie triumphꝰ debet̾ semmplene tropheum
qr nondũ plenã ẽ uictoriã ꝯsequitꝰ. Non eñi obrunut soe fugauit exercitũ
raretꝰ. Nam pͥmũ de triumpho duci ꝯcedendo excercitũ iudicare solitũ erat.
Scdo senatũ. Ecio ppłm. Erat eñi romanoꝵ mos. ut triũphantes q̃drigis ue
herent᷑. ex illo qͦ soliti s̃ priores duces hoc habitu bella mire. Quicũq aut̾ ĩ ꝯflic¬
tu uicissent. palma aurea coronabant᷑ qr palinastimulos hc̃. Qui uͦ sine ꝯflic¬
tu fugiente ꝓstrassos: laurea eoqł hec arborsine spinis ẽ. Namq et purpure¬
reã et palmatã togã triũphantes induebant᷑ et scipionẽ c̃ septro ĩ manu gere¬
bant. ad imnitationẽ uictorie scipionis. Licoe et scipio baculũ sit quo homines in
nituntꝰ᷑. Unde et illud. primꝰ corneliꝰ scipio appellatꝰ ẽ qi ĩ foro pr̃ eiꝰ cecꝰ ĩnixꝯ

Expanded text:
est, ab exsultatione. Plenae enim victoriae triumphus debetur, semiplenae trophaeum; est, ab exsultatione. Plenae enim victoriae triumphus debetur, semiplenae trophaeum; quia nondum plenraretur: nam primum de triumpho duci concedendo exercitum iudicare solitum erat, secundo senatum, tertio populum. Erat autem Romanorum mos ut triuherentur, ex illo quod soliti sint priores duces hoc habitu bella inire. Quicunque autem in conflictu vicisset, palma aurea coronabatur, quia palma stimulos habet. Qui vero sine conflictu fugientem prostrasset, laurea, eo quod haec arbor sine spinis est. 5. Namque et purpuream et palmatam togam triumphantes induebantur, et scipionem cum sceptro in manu gerebant ad imitationem victoriae Scipionis, licet et scipio baculus nituntur. Unde et ille primus Cornelius Scipio appellatus est, quia in foro pater eius caecus innixus
Abbreviated transcription (Latin):
Is Nabellorũ dicunt᷑  ex his exercito et pugnãdi et uictore receptꝰ.
accip̃ simbolũ. Nam aut ꝑ uocẽ tube aut ꝑ sermonẽ admonebat᷑ exercitꝰ
legionũ. Principalia signa aquile. Drachoneᷤᷤ. et pile. aquile ideo đ eadẽ aius
iouis ĩ armis auspicio fuerit. Nã dũ idẽ ioiuis adu̾sꝯ titanas ꝓficic̾et᷑. aquilã ei
ĩ auspicio apparuisse fer̾. quã ille ꝓindicio uictorie acceptã tutele sue auspicatꝰ
cã legioni signũ dedit. qͦ factũ ẽ ut deinceps militũ signis cõmiteret᷑. Cuiꝰ memi¬
nit lucanꝰ dicens. Signa pares aquilas et pila minantia pilis. Drachonũ signa
ab apolline morte phitonis spentis ĩ choata s̃. De hinc agrecis et romanis ĩ bello
gestari ceper̃. Pilam ĩ signo ꝯstituisse fertꝰ augusto p̃p̃ natõnes sͥ ĩ cuncto orbe
sbiectas ut meliꝰ figurã oibis oñdde. Uexillũ e⁊ ip̃m signũ bellieũ tractũ nom̃¬

Expanded text:
 receptus accipit symbolum. Nam aut per vocem tubae, aut per symbolon admonetur exercitus. Legionum principalia signa aquilae, dracones, et pilae. 2. Aquilae ideo, quod eadem avis Jovis in armis auspicio fuerit. Nam dum idem Jovis adversus Titanas proficisceretur, aquilam ei in auspicio apparuisse ferunt, quam ille pro indicio victoriae acceptam tutelae suae auspicatus eam legioni signum dedit, quo factum est ut deinceps militum signa comitaretur. Cujus meminit Lucanus dicens: Signa pares aquilas, et pila minantia pilis 3. Draconum signa ab Apolline morte Pythonis serpentis inchoata sunt. Dehinc a Graecis et Romanis in bello gestari coeperunt. 4. Pilam in signo constituisse fertur Augustus, propter nationes sibi in cuncto orbe subjectas, ut melius figuram orbis ostenderet. 5. Vexillum, et ipsum signum bellicum tractum nom
Abbreviated transcription (Latin):
nãntiũ. daalide eñi ac nodose arboris cap̃ ferro uestitur. eaq suspensa funib.
Smultoꝵ mani ad murũ impellit᷑. Deinde retrorsũ ducta. maior impetu des¬
tinat᷑. sicq crebris ictib cõcussũ mri lat cedit. cauatũq irrũpit. ac fenestrã fac̃.
Contra impulsũ arietis remediũ ẽ. saccꝰ paleis plenꝰ. et in eũ locũ dimisso quo
aries ꝑcutit. Laxo em̃ saccorũ sinu ietꝰ arietis in lisꝯ mollit᷑. Duriora em̃ mol¬
lib liorib faciliꝰ cedunt. slutei s̃ crates corio crudo ĩ terte. que moꝑe ficiẽdo hos¬
ti obicuit᷑ musculo cuniculo similis fit. quo murꝰ ꝑfodit᷑ ex quo appellat᷑ qͣi
murusculo. EC de clipeis .x.
E. PEUS ẽ scurũ maiis. dictꝰ ab eoq clipae. id ẽ celoe corpꝰ. ꝑiculisq sub

Expanded text:
nantium. Validae enim ac nodosae arboris caput ferro vestitur, eaque suspensa funibus nantium. Validae enim ac nodosae arboris caput ferro vestitur, eaque suspensa funibus multorum manu ad murum inpellitur, deinde retrorsum ducta maiori inpetu destinatur, sicque crebris ictibus concussum muri latus cedit cavatumque inrumpit ac fenestram facit. Contra inpulsum arietis remedium est saccus paleis plenus et in eum locum demissus quo aries percutit; laxo enim saccorum sinu ictus arietis inlisus mollitur. Duriora enim mollioribus facilius cedunt. Plutei sunt crates corio crudo intextae, quae in opere faciendo hosti obiciuntur. Musculus cuniculo similis fit, quo murus perfoditur; ex quo et appellatus, quasi murusculus. § 12 De clypeis. Clipeus est scutus maior, dictus ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
fert᷑. Que idcirco ethimologiã cõmunẽ hñt: qr farerra mortẽ. feretrũ
mortuũ portar. Corithi ꝓprie s̃ arcuũ tece. sic̃ sagitarũ faretre. Ulagina appel¬
lata. eod mea mucro ł gladiꝰ baulet᷑. Theca: abeo qd aliqͥd receptũ tegar.c.
litrã ꝓ.G. posita. Alii greco nomine thecan uocari asser̃ qͣ iͥbi reponat᷑ ali¬
quas latet pugio. sb̾ baculi sp̃e. Dolones aũt a dolo dictis̾. qd fallant et
decipiant ferro. cũ sp̾em preferãt ligni. Hosuulgo greco nomine oxos
uocit. id ẽ acuros. Unde &e ap̃ medicos acutꝰ morb oxea uocat᷑. Arcus uo¬
catꝰ eoł arceat adu̾sariũ. Unde & arcesdicunt᷑ aquibus arcent᷑ hostes. Itẽ
fundens et enittens. Contra balistã testudo ualet. series eñi fit armoꝵ. alis
Sut manib ambobus inter se colligatis. De ariete.uiiii.¬
Rif ci nom̃ sp̃es dedit. eoqd impetu inpingit murũ ĩmodũ arietũ pug¬

Expanded text:
fertur. Quae idcirco etymologiam communem habent, quia pharetra mortefertur. Quae idcirco etymologiam communem habent, quia pharetra mortemortuum portat. 2. Coriti proprie sunt arcuum thecae sicut sagittarum pharetrae. Vagina appellatur, eo quod in ea mucro, vel gladius bajuletur. 3. Theca, ab eo quod aliquid receptum tegat, littera pro g posita. Alii Graeco nomine thecam vocari asserunt, quod ibi reponatur aliquas latet pugio sub baculi specie. Dolones autem a dolo dicti sunt, quod fallant, et decipiant ferro, cum speciem praeferant ligni. Hos vulgus Graeco nomine oxos vocat, id est, acutos. Unde et apud medicos acutus morbus ὀξεῖα vocatur. 5. Arcus vocatur, eo quod arceat adversarium. Inde et arces dicuntur, a quibus arcentur hostes. Itemfundens et emittens. Contra balistam testudo valet: series enim fit armorum umbonibus inter se conligatis. § 11 De ariete. Arieti nomen species dedit, eo quod cum inpetu inpingit murum in modum arietum pug
Abbreviated transcription (Latin):
quib itcmꝰ. Bigna pares aquilas et pila minancia pilis. Cuiꝰ singłare pilũ dr̃
ꝓprie aũt telũ alongitudine dictũ. Unde et mustelã dicimꝰ q̃ longiorsir
quãmus. Cuspis hastilis amẽtata a cespite dictt. qđ ẽ uirgula. Uirgiliꝰ. Et
pastoralẽ prefixꝰ cuspide mirtũ. ꝓprie aũt cuspis post̾ior pars haste ẽ. de sa¬
as ita a sagaci iactu idẽ ueloci ictu uocata. pennis eñi fe̾rt᷑ gittis. ui¬
qĩ au̾is. ut celerit̾ mors ꝑcurrat ad hominẽ. His primũ cretenses usis̃. a quib
penne ut diximꝰ ideo ad glutinant᷑ ut leues sint et p̾uolent. Spicula s̃ sagit¬
te ut lancee breues. a spicarũ similitudine nuncupate. Scorpio ẽ sagita uene¬
nata. arcu uł torm̃tis excussa. que dũ ad hominẽ uenerit uirus quo figit
Eĩ fiindit. unde et scorpio nomen accepit. De faretris. Uii.
ARE TRa sagntatũ teca. aferendo iacula dicta sic̃ et feretrũ ubifimꝰ de¬

Expanded text:
us1, 7: Signa pares aquilas et pila minantia pilis. Cuius singulare pilum dicitur. Proprie autem telum a longitudine dicitur. Unde et mustela dicitur, quod longior sit quam mus. 11. Cuspis hastile amentatum, a cespite dicta, quod est virgultum. Virgilius: Et pastoralem praefixa cuspide myrtum. Proprie autem cuspis, postDe sagittis. Sagitta a sagaci ictu, id est veloci ictu, vocata. Pinnis enim fertur, quasi avis, ut celeriter mors percurrat ad hominem. Has primum Cretenses usi sunt, quibus pinnae, ut diximus, ideo adglutinantur ut leves sint et pervolent. Scaptos. Spitae, vel lanceae breves, a spicarum specie nuncupatae. 4. Scorpio est sagitta venenata arcu, vel tormentis excussa. Quae dum ad hominem venerit, virus, qua figit, infundit; unde et scorpio nomen aFaretra sagittarum theca, a ferendo iacula dicta; sicut et feretrum, ubi funus de
Abbreviated transcription (Latin):
munit. Clipeus aũt peditũ ẽ. scutũ equitũ. Scutũ appellatũ eod ase excuciat
teloꝵ ictd̃. ut enĩ telis resistat᷑ clipeꝰ aũt antefertꝰ. Umbo scuti pars mediaẽ.
qi umbilicꝰ. Ancile uocat᷑ scutũ breue et rotundũ. De quo uirgiliꝰ. Leua ancille
auro ꝓbato. Scetra scutũ loreũ sine ligno. qͦ utunt᷑ afri et mauri de quo poe¬
ta. Leuã scetra tegit. Paricia leuia arma. qͣi paruũ clipeũ. dr̃ aũt et testudo scu¬
tũ. Nam ĩ modũ testudinis fiz clipeꝰ. Est et testudo scutoꝵ. cõnerio curuata
ĩtestudinis modũ. Namq ĩ armoꝵ generib militesoe ab animalib nomina
sumũt. ut aries. et salustiꝰ. in modũ inquit ricii militaris. De loricis. xi.

Expanded text:
t. Clypeus autem peditum est, scutum equitum. 2. Scutum appellatum, eo quod a se excutiat telorum ictum. Ut enim telis resistatur, clypeus antefertur. Umbo scuti pars media est, quasi umbilicus. 3. Ancile vocatur scutum breve et rotundum. De quo Virgilius: Laevaque ancile auro probato. 5. Cetra scutum loreum sine ligno, quo utuntur Afri, et Mauri, de quo poeta: Laevas cetra tegit. 6. Parma, levia arma, quasi parva, non clypeus. Dicitur autem et testudo scutum. Nam in modum testudinis fit clypeus. 388 Est et testudo scutorum connexio curvata in testudinis modum. Namque in armorum generibus, milites etiam ab animalibus nomina sumunt, ut aries. Et Sallustius: In modum, inquit, hericii militaris. CAPUT XIII. De l
Abbreviated transcription (Latin):
iuis tanta ẽ. ut duris carnib fr̃adiecta citius coqͥ cõpellat. nascit᷑ in multis locis. sx
mauuritania. Lasar herba nascit᷑ in monte oscobagris. ubi et ganges fłuuꝰori¬
t᷑. Ciuꝰ suco dicto primũ lacsir̾. qm manat in modũ lactis. deinde usu diriua¬
cit᷑. Aloen herba amarissimi fucꝰ. Panaces herba flagrantis odoris. tirso ferule si¬

Expanded text:
vis tanta est ut duris carnibus superadiecta citius coqui conpellat. Nascitur in multis locis, sevis tanta est ut duris carnibus superadiecta citius coqui conpellat. Nascitur in multis locis, sed plurima in Mauretania. Laser herba nascitur in monte Oscobagi, ubi et Ganges fluvius oritur; cuius sucus dictus primum lacsir, quoniam manat in modum lactis, deinde usu derivacitur. Aloe herba amarissimi sucus. Panaces herba fragrantis odoris; thyrso ferulae si
Abbreviated transcription (Latin):
uim odoris nom̃ accep̃. huiꝰ gen̾a s̃ tria. purpureũ albũ. melinũ. Achantꝯ herba
egiptia. semꝑ frondẽs. spinis plena fleribili uirgultu. in cuiꝰ imitatõne arte ueᷤᷤ¬
tã. qđ edis supͣlactis abundanciã in escã aueteris p̾bebat᷑. Edere frigide t̾re ĩdices
morant greci cirea elleboꝵ quendã fluuiũ phurimũ gigni. atq agrecis inde appel¬
lari. Hunc romani alio nomine ueratrũ dicũt. pro eo qd sũptũ mutuã mentẽ¬
ĩ sanitatẽ in sanitatẽ reducit. Duo s̃ aũt gn̾a albũ et nigrũ. Acone porto ẽ bi¬
thuue qui ꝓuentũ maloꝵ graminũ usq adeo celebris ẽ. et noxias herbas
aconita illinc nominamꝰ. Nlam toxica uenena eo dicta q ex arborib tareis expͥ¬
mant᷑. maxime ap̃ cantabã. Euforbiũ dictũ qd eius sucꝰ oculoꝵ acuat uisũ. Eiuiꝰ

Expanded text:
vim odoris nomen accepit. Huius genera sunt tria: purpureum, album, melinum. Acanthus herba vim odoris nomen accepit. Huius genera sunt tria: purpureum, album, melinum. Acanthus herba est semper virens, spinis plena, flexibili virgulto, in cuius imitatione arte vestam quod haedis supra lactis abundantiam in escam a veteribus praebebatur. Hederae frigidae terrae indices morant in Graecia circa Elleborum quendam fluvium plurimum gigni, atque inde a Graecis appellari. Hunc Romani alio nomine veratrum dicunt pro eo quod sumptum motam mentem in sanitatem reducit. Duo sunt autem genera: album et nigrum. Acone portus est Bithyniae qui proventu malorum graminum usque adeo celebris est ut noxias herbas aconita illinc nominemus. Nam toxica venena eo dicta quod ex arboribus taxeis exprimitur, maxime apud Cantabriam. Euphorbium dictum quod eius sucus oculorum acuat visum. Cuius
Abbreviated transcription (Latin):
gente gesser̃. Nlusꝙͣ auile bellũ u̾bi nõ solũ ciues certanr. soe & cognati. qualeac¬
tũ ẽ int̾ cesarẽ et pompeiũ. qͣn gener et socer ĩuicẽ dimicauer. siquidẽ in hac pug¬
na fr̾cũ fr̃e dimicauit. et pr̃ adu̾so filiũ arma portauit. Lucanꝰ. Infratrũ cecider.
premia fr̃is. Item. Cui ceruix cesa parẽtis ced&e. Bella itaq dicunt᷑ int̾na et ex¬
tua. siulia. secialia. piratica. Nam piratici bella s̃ spatsa latronũ ꝑ maria. Inmo

Expanded text:
gente gesserunt. Plus quam civile bellum est ubi non solum cives certant, sed et cognati; quale acgente gesserunt. Plus quam civile bellum est ubi non solum cives certant, sed et cognati; quale actum est inter Caesarem et Pompeium, quando gener et socer invicem dimicaverunt. Siquidem in hac pugna frater cum fratre dimicavit, et pater adversus filium arma portavit. Lucanus2, 151: In fratrum ceciderunt praemia fratris. Item: Cui cervix caesa parentis cederet. 5. Bella itaque dicuntur interna, externa, servilia, socialia, piratica. Nam piratica bella sunt sparsa latronum manus
Abbreviated transcription (Latin):
Rarus bella instituit. Nmus assirioꝵ rex. Ip̃e eñi finib sius nequaquã otẽ¬
m. humane societatis fẽdo ĩ rũpens. ercercim dicere. aliena uastare. hibero
ppłos aut trucidare subicere cepit. unniu̾saĩq asiam usq ad libie fines noua suitu¬
te ꝑdonuit. Hic &e studit orbẽ inmutuo sanguine alt̾na erassari cele. Quatuo
rit᷑ de reb repetitis. aut ꝓpulsandoꝵ hostiũ causa. Iniustũ bellũ ẽ ꝗ̃ de furore nõ
de legitima ratione mitꝰ. de qͦ ĩ re publica eicero dicie. Illa iniusta bella sunt q̃ sunz
sine causa suscepta. Nam extra ulciscẽdi aut ꝓpulsandoꝵ hostiũ causa bellũ geri
nullũ iustũ hẽtͤur. Et hoc idem tulliꝰ. paruis int̾iectis sb̾didis. Nullũ uftũ bel¬
lũ hẽtur nisi denunciatũ. nͥ dictũ. nͥ de repetitis reb. Cuule bellũ ẽ int̾ ciues or¬
ta seditio. et ꝯcitati tumultꝰ. sic̃ int̾ sillã et mariũ. qui bellũ cuule iuicẽ in una

Expanded text:
s nequaquam contentus, humane societatis fedus irrumpens, exercitus ducere, aliena vastare, liberos populos aut trucidare, aut subiicere cepit, universamque Asiam usque ad Libie fines nova servitute perdomuit. Hinc etiam studuit orbis in mutuo sanguine alterna cede grassari. Quatuor ritur de rebus repetitis aut propulsandorum hostium causa. Iniustum bellum est quod de furore, non de legitima ratione initur. De quo in Republica Cicero dicit3, 35: 'Illa iniusta bella sunt quae sunt sine causa suscepta. Nam extra ulciscendi aut propulsandorum hostium causa bellum geri iustum nullum potest.' Et hoc idem Tullius parvis interiectis subdidit: 'Nullum bellum iustum habetur nisi denuntiatum, nisi dictum, nisi de repetitis rebus.' Civile bellum est inter cives orta seditio et concitati tumultus, sicut inter Syllam et Marium, qui bellum civile invicem in una
Abbreviated transcription (Latin):
efficit᷑. Nã matura piꝑis alba ẽ. Cuiꝰ quidẽ diu̾sꝯ ẽ fructꝰ. Namd in maturũ est
piꝑ longũ uocatꝰ qͥđ incorruptũ ab igne piꝑ albũ ẽ. Qđ nͦ cute rugosa et horrida
fuerit ex calore ignis trahit et calorẽ et nom̃. Piꝑ si leue ẽ. uetustũ. si graue no¬
uellũ. uitanda ẽ.aũt̾ morcatoꝵ fraus. solent eñi uetustissimo ꝑ ꝑi humec̾ti ar¬
nit᷑ arbor odoris sumissimi. Deniq lignũ ip̃ius uice timiamatũ altarib ad ole¬
tur. Unde et nom̃ traxisse credit᷑. Cinnamũ dictũ qd cortex eiꝰ in modũ canne sit
rotundꝰ. et gracilis. Gignit᷑ aũt ui ĩdie et ethiopie regionib. Frurice breu du¬
orũ tantũ cubitoꝵ. colore sb̾ nigro uł cireneo tenussimarũ uirgarũ. Nã qd in
crassitudinẽ extẽdit᷑ despectui ẽ. qd uero graciliꝰ ꝓuen̾it exuniũ. Qd cũ ꝯfringi¬
tͦ iusibile spiram̃tũ emittit ad imaginẽ nebule sou pulueris. Amomũ uocatũ

Expanded text:
us est fructus. Nam quod immaturum est, piper longum vocatur; quod incorruptum ab igne, piper album; quod vero cute rugosa et horrida fuerit, ex calore ignis trahit et colorem et nomen. Piper si leve est, vetustum; si grave, novellum: vitanda est autem mercatorum fraus. Solent enim vetustissimo piperi humecto ari ac summi. Denique lignum ipsius vice thymiamatum altaribus adoletur; unde et nomen traxisse creditur. Cinnamomum dictum quod cortex eius in modum cannae sit rotundus et gracilis. Gignitur autem in Indiae et Aethiopiae regionibus, frutice brevi, duorum tantum cubitorum, colore subnigro vel cinereo, tenuissimarum virgarum. Nam quod in crassitudinem extenditur, despectui est; quod vero gracilius provenerit, eximium. Quod cum frangitur, visibile spiramentum emittit ad imaginem nebulae seu pulveris. Amomum vocatum
Abbreviated transcription (Latin):
tib de quib allate s̃ acceper. Uiegilius amantib qͥd ex malo q̃ri soleat oñd̾.
Mala sidonia nom̃ sũpsit ab oppido q ẽ. in ĩsula creta de qͣ greci dicere solẽt. ur¬
biũ cretensiũ matrẽ cidoniã. ex cuiꝰ pomo cidonicũ ꝯficit᷑. Fit qͦ ex ea et uinũ¬
qͦ languentiũ desidia fallunt᷑. Nam specie et gustu. et odore ciuusliboe uini
uet̾is imaginẽ rep̾sentat. Malo melliũ a dulcedine appellata. qđ fructꝰ eiꝰ mel
nia melle. ponent᷑: dicas hoc melli molla placent. Malũ pucũ dr̃ qd ex pu¬
nica regione sit genꝰ eius translatũ. Idẽ et malogͣnatũ eođ intra corticis ponĩ¬
cadiicã uocant. A grestiũ aũt maloꝵ flore greci balaustion appellauer. qͦꝵ
alii albi alii purpurei. alis rosei reꝑiunt᷑. suniles florib mali pimici. Nega̾t
medici mali punicicibo corpr̃a nr̃a mitriri. soc eo sic opinant᷑ utendũ ut me¬

Expanded text:
tibus, de quibus allatae sunt, acceperunt. Virgilius amantibus, quid ex malo quaeri soleat ostendit. tibus, de quibus allatae sunt, acceperunt. Virgilius amantibus, quid ex malo quaeri soleat ostendit. Mala Cydonia nomen sumpserunt ab oppido quae est in Insula Creta, de qua Graeci dicere solent urbium Cretensium matrem Cydoniam, ex cujus pomo Cydonitum conficitur. Fit qquo languentium desideria falluntur: nam specie et gustu et odore cuiuslibet vini veteris imaginem repraesentat. Malomellum a dulcedine appellata, quod fructus eius nia melle ponentur, dicas: Haec melimela placent. Malum Punicum dici eo quod ex Punica regione sit genus eius translatum. Idem et malogranatum, eo quod intra corticis rotuncaducum vocant. Agrestium autem malorum flores Graeci βαλαύστιον appellaverunt; quorum alii albi, alii purpurei, alii rosei reperiuntur similes floribus mali Punici. Negant medici mali Punici cibo corpora nostra nutriri, sed eo sic opinantur utendum ut me
Abbreviated transcription (Latin):
nuncupatis̃. quoꝵ oẽ et nomina uariant᷑. Nã alii appellant᷑ p̾almule. siłẽs
mirobalani. alis thebaici. qͥ et hicolai. alii mucales. quos greci cariarosuo¬
cant. Laurꝰ a uerbo laudis dicta. Hac eñi c̃ laudib uictoꝵ capita coronabant᷑
Apud antiqͦs aũt lausa nominabat᷑. postea. B. littera sublata et sb̾ rogata
.r. dictaẽ. laurꝯ ut ĩ auriculis. q̃ micio audicule dicte s̃. et medidies. qͥ minc
meridies dr̃. Hanc arborẽ greci dasnen uocant. eo qd nũꝙͣ deponat uiriditatẽ
Inde illa porus uictores coronabant᷑. Sola qͦ hec arbor uulgo fulminari mi¬
nime credit᷑. Malus a grecis dicta qđ sit fruct eiꝰ pomoꝵ om̃nĩ rotundissi¬
mꝰ. Unde et hec s̃ uera mala q̃ uehement̾ rotunda ẽs̃. Mala mẽciana a loco
uocata uncde priꝰ aduecta s̃. Ialam multe arborẽ nomina ex ꝓuinciis uł ciuita¬

Expanded text:
unt, quorum etiam et nomina variantur: nam alii appellantur palmulae, similes unt, quorum etiam et nomina variantur: nam alii appellantur palmulae, similes myrobalani; alii Thebaici, qui et Nicolai; alii nucales, quos Graeci καρυωτάς vocant. Laurus a verbo laudis dicta; hac enim cum laudibus victorum capita coronabantur. Apud antiquos autem laudea nominabatur; postea D littera sublata et subrogata R dicta est laurus; ut in auriculis, quae initio audiculae dictae sunt, et medidies, quae nunc meridies dicitur. Hanc arborem Graeci δάφνην vocant, quod numquam deponat viriditatem; inde illa potius victores coronantur. Sola quoque haec arbor vulgo fulminari minime creditur. Malum a Graecis dictum quod sit fructus eius pomorum omnium rotundissimus: unde et haec sunt vera mal advecta sunt. Nam multae arbores nomina ex provinciis vel civita
Abbreviated transcription (Latin):
abisiue et translatine uocari fructũ. s oma dicta ab opimo. idẽ acopie ub̾tate.
Aatura dicñr. qr aptas̃ ad manducandũ. sic et minatura q priꝰꝙͣ mat᷑a fiant
nomine accepto. q ita capiat ignẽ. De quo nirgiliꝰ. Raputq ĩ fomite flãmã.
Caries putredo lignoꝵ. dictũ ħ nom̃ qd eueniar lignis uirtute carentib. De¬
iloa dicta q manꝯ uictricis ornatꝰ ẽ. uł qd eppansis ramis propͥis nõib¬
ĩ modũ palme hominis. Est eni arbor ĩsigne uictorie. proceroq arboꝵ .uii
ac decoro nirgulto. diut᷑nisq uestita frondib. et folia sua sine ulla fuccessione
Mꝯsu̾ans. hanc greci fenices dict᷑. qd̃ dni durat. ex noĩe aius illius arabie q̃ mul¬
tis annis uiu̾e ꝑhibet᷑. quedũ ĩmultis locis nascat᷑ ñ in om̃ib fructꝰ ꝑfic̃
matitatẽ. Freqnt᷑ aũ in egipto et siria. Frucit añt e lactili a digitoꝵ siłitudĩẽ¬

Expanded text:
abusive et transabusive et transtur, quia apta sunt ad mandendum; sic et immatura, quia priusquam matura fiant, nomine accepto, qnod ita capiat ignem. De quo Virgilius: Rapuitque in fomite flammam. Caries putredo lignorum; dicta hoc nomine, quod eveniat lignis virtute carentibus. lma dicta, quia manus victricis ornatus est: vel quod oppansus est ramis in modum palmae hominis. Est enim arbor insigne victoriae, proceroque ac decoro virgulto, diuturnisque vestita frondibus, et folia sua sine ulla successione conservans. Hanc Graeci Phoenicem dicunt, quod diu durat, ex nomine avis illius Arabicae, quae multis annis vivere perhibetur. Quae dum in multis locis nascatur, non in omnibus fructus perficit maturitatem: frequenter autem in Aegypto et Syria, fructus autem ejus dactyli a dig
Abbreviated transcription (Latin):
et hinc dictũ uirgultũ. qr ex uirga tollitꝰ. Uirga uł auirtute dr̃ đ uĩ inse mł¬
dos ĩt̾ se spͥentes. et idcirco in ca hos sustinẽt illigatos. Hac &̾ philosophi. ac
reges et magistri. nuncii. et legari utunt᷑. Flagella dr̃ ut prediximꝰ sũme ar¬
boꝵ partes. ab eo d crebros uentoꝵ sustinẽt flatꝯ. Cumas uocatas qͣi cosias. Fõ¬
lia noĩati q̃cito defluant: uñ ẽ ad nos hoc nom̃ ꝑ diriuationẽ trãslatũ. Flores
noĩati qd cito defluant de arborib. qͣi fluores q̃ cito soluant᷑. In his eñi dup¬
plex gr̃a. coloris. et odoris. austro eñi flores soluunt᷑. ⁊ephiro fuĩt. Germẽ
dicima surcubã pregnantẽ agen̾ando. ⁊Inde et germinatio. Fructus nomẽ
accep̃ afrumine. idẽ emmente gurturis parte.qͣuescim᷑. Unde et fruges.¬
et fructꝰ aũt ꝓprie dicũr agroꝵ et arboꝵ. quib utiq utimꝰ. In animalib ĩ

Expanded text:
et hinc dictum virgultum, quod ex virga tollitur. Virga autem a vi veet hinc dictum virgultum, quod ex virga tollitur. Virga autem a vi vedos inter se serpentes, et idcirco in ea hos sustinent inligatos. Hanc etiam philosophi ac reges et magistri et nuntii et legati utuntur. Flagella dicuntur, ut praediximusv, d crebros ventorum sustinent flatus. Cymas vocatas quasi comas. Folia Graece φύλλα dicuntur: inde est ad nos hoc nomen per derivationem translatum. Flores nominati quod cito defluant de arboribus, quasi fluores, quod cito solvantur. In his duplex gratia: coloris et odoris. Austro enim flores solvuntur, Zephyro fiunt. Germen dicimus surculum praegnantem, a gerendo; unde et germinatio. Fructus nomen accepit a frumine, id est eminente gutturis parte qua vescimur. Inde et fruges. Fructus autem proprie dicuntur agrorum et arborum, quibus utique utimur; in animalibus vero
Abbreviated transcription (Latin):
sex quib frondes ex eũt. Nadix appellat᷑ qđ qĩ radiis quibrdã fixa t̾ris ĩ ꝓfũ¬
da dimergit᷑. Nĩ phisicidicũt partẽ eẽ atitudinẽ radicũ et arboꝵ. Alii radicẽ
a similitudine radioꝵ dictã putant. uł qr si eradat᷑ ñ repullulat. T̾runcꝰ e. sta¬
tura arboris insistens radici. Corticẽ ueteres coricẽ uocibat᷑. Dictꝯ aut cotex.
ꝓcorio lignũ regar. Liber ẽ corricis pars int̾ior. dictꝰ alib̾ato cortice idẽ abla¬
to. Est eñi mediũ quidã int̾ lignũ et corticẽ. Ramis quide trunco manat
sic̃ a raimisculis cetĩ surculi. a p̾cisione serre nuncupata. Uirgultũ ẽ d de ti¬
dice pullulat. Ramꝯ  qͥ de ip̃o robore arboris. Uirga q̃ de ramis. ꝓprie au̾r
uirgultũ appellat᷑.  ad radices arboris nascit᷑. et qi ĩ utile ab agricolis ãputat᷑

Expanded text:
sunt ex quibus frondes exeunt. Radix appellatur quod quasi radiis quibusdam fixa terris in profunsunt ex quibus frondes exeunt. Radix appellatur quod quasi radiis quibusdam fixa terris in profunda dimergitur. Nam physici dicunt parem esse altitudinem radicum et arborum. Alii radicem a similitudine radiorum dictam putant, vel quia, si eradatur, non repullulat. Truncus est statura arboris insistens radici. Corticem veteres corucem vocabant: dictus autem cortex quod corio lignum tegat. Liber est corticis pars interior, dictus a liberato cortice, id est ablato: est enim medium quiddam inter lignum et corticem. Rami sunt qui de trunco manant, sicut a ramusculis cetera. Surculi a praecisione serrae nuncupati. Virgultum est quod de radice pullulat; ramus, qui de ipso robore arboris; virga, quae de ramis. Proprie autem virgultum appellatur quod ad radicem arboris nascitur, et quasi inutile ab agricolis amputatur,
Abbreviated transcription (Latin):
nemora arbores maiores. umbrose frondib. Lucus ẽ densitas arboꝵ. solo lu¬
cẽ detrahens. tropꝰ antifrasis. eoqd ñ luceat. siue aluce. eod in eo lucebãt fimali¬
a uł cerci. p̃p̃nemoꝵ tenebras. Saltꝯ ẽ densitas arboꝵ alta uocata hoc nomine
eod̃ exiliar in altũ. et sblimis ꝯsurgat. Auiria secreta nemora. dicta đ ĩbi a¬
ues freq̃ntant. Recidiua arboꝵ s̃. que aliis sectis repullulant. Alii recidiua¬
arboꝵ a cadendo dicũt. qr pꝰ casũ nascunt᷑. alis a recidendo et repuhlando dixe¬
r̃. Ergo reciduũ ubi aut casꝯ. Insitio dr̃ c̃ inciso trunco surculꝰ fecunde arboris
germ inmittit᷑. Plante s̃ de arborib. Plantaria uͦ q̃ ex seminib natas̃ c̃ radi¬
cib e⁊ a tra ꝓpria transferunt᷑. Cespites frutices s̃ qĩ cuspites uł qiͣ circa pe¬
des. Frondes qd ferãt uirgulta uł umbras. s̃ aũr cisa umbrarũ. Oculi nodi

Expanded text:
nemora arbores maiores, umbrosae frondibus. Lucus est densitas arborum solo lunemora arbores maiores, umbrosae frondibus. Lucus est densitas arborum solo lucem detrahens, tropo antiphrasi, eo quod non luceat; sive a luce, quod in eo lucebant funalia vel cerei propter nemorum tenebras. Saltus est densitas arborum alta, vocata hoc nomine eo quod exiliat in altum et in sublime consurgat. Aviaria secreta nemora, dicta quod ibi aves frequentant. Recidiva arborum sunt quae aliis sectis repullulant. Alii recidiva a cadendo dicunt, quia post casum nascuntur. Alii a recidendo et repullulando dixerunt. Ergo recidivum, ubi mors aut casus. Insitio dicitur cum fisso trunco surculus fecundae arborisgermen inmittitur. Plantae sunt de arboribus; plantaria vero, quae ex seminibus nata sunt cum radicibus et a terra propria transferuntur. Cespites frutices sunt, quasi cuspides, vel quasi circa pedes. Frondes, quod ferant virgultas vel umbras; sunt autem causa umbrarum. Oculi nodi
Abbreviated transcription (Latin):
trimense.q c̃ cogit necessitas uerno seminat᷑. et celeritꝰ colligit᷑. SScandula a diuiss¬

Expanded text:
trimestre, quia dum cogit necessitas, verno seminatur, et celeriter colligitur. 11. Scandula, a divisitrimestre, quia dum cogit necessitas, verno seminatur, et celeriter colligitur. 11. Scandula, a divisi
Abbreviated transcription (Latin):
rit᷑ far dr̃ eo q micio frangeret᷑. apuo antiqͦs eiũ molariĩ usus nõdũ erat. soe fru¬
m̃tũ in pila missũ frnigebãt: et hocerat gemis molendi. adoreñs ⁊ tisi erins
siue qi sacticio ip̃i gen̾is panis ad atis offerebat᷑. unde et adorea sactieu elieñt
Inigo geñ tritici a selectro dictũ. Nam ĩ pane sp̃es euis precipua ẽ. T rim̃see̾
cũ icdeo nancupatũ q satũ post tres m̃ses colligit᷑. Plam ubi p̃ aquã aliãue
causã matira satio omissa ẽ. presidiũ ab hoc petitur. Alica grecũ nones ali¬
castrii simeile ẽ orcieũ alice pondẽ et bonitate precipua. Ordeũ dictũ ł p̃cet̾s¬
primũ exaticũ canterimis. Exaticũ eo qđ spica eius sex ordines heat. d quidã can¬
terimĩ appellant. qm animalia meliꝰ quã triticũ pacit. homines salubrio ꝙ mau
lu miticur alteriũ disticii eo q duos ordines hẽat. hoc pleriq calaticũ uocant uciũ

Expanded text:
citur eo quod initio frangeretur; apud antiquos enim molarum usus nondum erat, sed frumentum in pila missum frangebant; et hoc erat genus molendi. Adoreum tritici genus,sive quia in sacrificio ipsius generis panis ad aras offerebatur. Unde et adorea sacrificia dicuntur. Siligo genus tritici a selecto dictum; nam in pane species eius praecipua est. Trimestre triticum ideo nuncupatum quia satum post tres menses colligitur; nam ubi propter aquam aliave causa matura satio omissa est, praesidium ab hoc petitur. Alica Graecum nomen est. Alicastrum simile est alicae, pondere et bonitate praecipua. Hordeum dictum Primum hexaticum vocatur, eo quod spica ejus sex ordines habeat, quod quidam cantherinum appellant, quoniam animalia melius quam triticum pascit, et homines salubrius quam malum triticum. Alterum distichon, eo quod duos ordines habet hoc plerique galaticum vocant. Tertium
Abbreviated transcription (Latin):
pemocritꝰ magnꝰ hartaginiensis in .xx uiii. uoluminib studiũ
agriculatõnis cõscripsir. Apud romanos aũt de agriculturi primꝰ cato ĩstituit.
quã deinde marcus terentius erpoliuit. Mox uirgilius laude carminũ ex¬
tulit. Nec ninꝰ studiũ habuer̾ post modũ corneliꝰ celsꝰ. et iuliꝰ atticꝰ. emu¬
lianꝯ siue colomella ĩ signis auctor. qͥ totũ corpꝰ discipline eiusdẽ complexꝰ ẽ.

Expanded text:
 studium agricolationis conscripsit. Apud Romanos autem de agricultura primus Cato instituit; quam deinde Marcus Terentius expolivit; mox Vergilius laude carminum extulit. Nec minorem studium habuerunt postmodum Cornelius Celsus et Iulius Atticus, Aemilianus, sive Col
Abbreviated transcription (Latin):
niantur. cunctos ȩccłiȩ cractacores
inmedium ad ducamꝰ ex quoꝵ mul¬
tiplicib dictis pauca &e breuia ex¬
cerpentes. huic operi subnectimuᷤ
ad laciones eoꝵ &e diffusiores eoꝵ¬
de ac consessione tractatꝰ. quos be¬
atissimꝰ leo mnunũ cestimoniorũ
Sumuluim puidi diligencia congesfit.
Uandiosos quoq mie nces. ce ut ros
duplex. intantoꝵ gtalium cestiuim
produccione nascatur utilitas coꝵ sen¬
tencias leonis sensib coapcemus. dix̃
leo quod maxime isti reprehenden¬

Expanded text:
niantur, cunctos Ecclesiae tractatores niantur, cunctos Ecclesiae tractatores in medium 79 adducamus, ex quorum multiplicibus dictis pauca et brevia excerpentes, huic operi subnectimus, ad latiores eorum et diffusiores de hac confessione tractatus, quos beatissimus Leo in unum testimoniorum cumulum provida diligentia congessit, studiosos quosque mittentes: et ut nobis duplex in tantorum et talium testium productione nascatur utilitas, eorum sententias Leonis sensibus coaptemus. Dixit Leo, quod maxime isti reprehenden