comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
feros descendit: S tempora diuisa
sunt. cuxuncisionis atq baptisma¬
tis. Tempus nanq circuncisioĩs
sicut et legis: usq ad passionem do¬
mini. Qm̃ imminente passione: ait.
Non bibam amͦ de hoc genimine uitis.
mini sabaoch. domus isrł ẽ. Geni¬
men. fructus ẽ obseruationum. Hic
gͥ sensus ẽ. De hoc genimine nichil
bibam. s cotum respuam amodo .i.
ex tempore passionis. Ex inde autẽ
bibam .i. iocunde accipiam. genim̃
non hoc. s nouum: nec solus. s uob̃¬
cum. Nemo gͦ ex quo passus ẽ. dñs.
iuidaicis se subdat institutis. q̃ omĩa
apłs reputat ut stercora. qm̃ qui ea
tractant. fedi. fecidiq fuint. Tm̃ ea
que ꝑ figuras signantur. canqm no¬
ua. nouus quisq reuerenter arripi¬
at. nullum noue legis recusans de¬
cretum. Tempus g circuncisionis
qm̃ uet̾i homni ꝓponitur: in morte
dni terminatur. Baptisma autẽ
sieut nouo homini destinatum. fini¬
ta curuncisione. ꝓͥpͥum optinet locũ.

Expanded text:
feros descendit? Sed tempora divisa feros descendit? Sed tempora divisa sunt circumcisionis atque baptismatis. Tempus namque circumcisionis sicut et legis usque ad passionem Domini, quoniam imminente passione ait: Non bibam amodo de hoc genimine vitis . mini Sabaoth domus Israel est ; genimen fructus est observationum. Hic ergo sensus est, de hoc genimine nihil bibam, sed totum respuam amodo, id est ex tempore passionis. Ex modo autem bibam, id est jucunde accipiam genimen non hoc, sed novum, nec solus sed vobiscum. Nemo ergo ex quo passus est Dominus Judaicis se subdat institutis, quae omnia Apostolus reputat ut stercora , quoniam qui ea tractante fedi, fetidique fiunt. Tantum ea quae per figuras signantur, tanquam nova novus quisque reverenter arripiat, nullum novae legis recusans decretum. Tempus ergo circumcisionis, quoniam veteri homini proponitur, in morte Domini terminatur, baptisma autem sicut novo homini destinatum, finita circumcisione proprium obtinet locum,
Abbreviated transcription (Latin):
plicentes. qualib m̃ito celi rese¬
rantur. Ꝙ qmius ista adultis ꝑfi¬
dem prius adsunt: cñ dum obe¬
dientes lauacro se humiliant: cu¬
mulatius eadem se infundunt.
S ꝓpterea hec ad nos ꝑ baptismũ
retor queo: qm̃ ea necnata sunt. nͨ
creuerunt ꝑ baptismum in xp̃o.
Uerum insinuatur inbaptismo
capitis: quid ex baptismo debeat᷑
menbris. S quid ẽ quod bapti ra¬
tis celi aꝑiuntur: num quod iam
sint digni uisione dĩ. ad eo ut quan¬
tumlibet antea fedi fuerunt. nichilo¬
minus baptismo mundati. si forte
mori mox contigerit. indilate celo
inuehantur: S de his id mini me
intelligi potest. qui suscepto laua¬
chro ante passionem domini: mor¬
ce preuenti sunt. Nam celum antea
clausum: ascensio dñi reclusit. Ad
inferos gͥ descenderunt. Quale gͦ
baptisma est. quod uircute sua cas¬
sum celos non aꝑit: Aut quomͦ cre¬
cumcisioni preualet. dum qui bap¬
tizatur sicut qui circuncidit᷑ ad in¬

Expanded text:
plicentes, qualibus merito coeli reseplicentes, qualibus merito coeli reserantur. Et quamvis ista adultis per fidem prius adsunt, tamen dum obedientes lavacro se humiliant, cumulatius eadem se infundunt. Sed propterea haec ad nos per baptismum retorqueo, quoniam ea nec nata sunt, nec creverunt per baptismum in Christo. Verum insinuatur in baptismo capitis, quid ex baptismo debeatur membris. Sed quid est quod baptizatis coeli aperiuntur? num quod jam sunt digni visione Dei, adeo ut quantumlibet antea foedi fuerint, nihilominus baptismo mundati, si forte mori mox contigerit, indilate coelo invehantur. Sed de his minime intelligi potest, qui suscepto lavacro ante passionem Domini morte praeventi sunt: nam coelum antea clausum, Ascensio Domini reclusit. Ad inferos ergo descenderunt. Quale ergo baptisma est, quod virtute sua cassum coelos non aperit? aut quomodo circumcisioni praevalet, dum qui baptizatur, sicut qui circumciditur ad in
Abbreviated transcription (Latin):
ri. aut repeti. Tectum. paries. et
fundamentum.tria hec inrobur su¬
suum sunt domui. Quod pingit᷑.
quod sculpitur: mornatum. Illa
reddunt edificium. ista conspicuũ.
Sp̃uali quoq intemplo. trina ex
mersione.trinitatisq inuocatio¬
ne. urtus constat edificii. Cetͥa
autẽ decorem facuint sacramen¬
ti uirtus enim trinitatis: ad est
sacramento baptismatis. Quod dũ
xp̃c baptirarecur: nobis ẽ insinu¬
atum. Ei nanq baptirato: aꝑti st̃
celi. et iudit sp̃m cdi descendentem
sicut colum bam. &e uententem suꝑ
se. Et ecce uox decelo dicens. Hic ẽ
filius meus dilectus. in quo michi
complacui. filius baptizatur. Sp̃e
dĩ sicut columba suꝑ baptizatum
descendit. Dignitatem bapti zati:
paterna uox innotuit. XXU. Qͣles
baptizati ⁊cur celi sint ilł aꝑti.
ece baptismo beata ad est tri¬
nitas. lotos efficiens colum¬
binos. ac ꝑhoc filios dĩ dilectos. tan¬
to nunc placentes. quanto priꝰ dis¬

Expanded text:
ri aut repeti. Tectum paries et ri aut repeti. Tectum paries et fundamentum tria haec in robur sunt domui; quod pingitur, quod sculpitur, in ornatum. Illa reddunt 159 aedificium, ista conspicuum. Spirituali quoque in templo trina ex mersione, Trinitatisque invocatione, virtus constat aedificii, caetera autem decorem faciunt sacramenti. Virtus enim Trinitatis adest sacramento baptismatis, quod dum Christus baptizaretur nobis est insinuatum. Ei namque baptizato: Aperti sunt coeli, et vidit Spiritum Dei descendentem sicut columbam, et venientem super se. Et ecce vox de coelo dicens: Hic est Filius meus dilectus in quo mihi complacui . Filius baptizatur, Spiritus Dei sicut columba super baptizatum descendit, dignitatem baptizati paterna vox innotuit. CAPUT XXV. Quales baptizati, et cur coeli sint illis aperti. Ecce baptismo beata adest Trinitas, lotos efficiens columbinos, ac per hoc filios Dei dilectos, tanto nunc placentes, quanto prius dis
Abbreviated transcription (Latin):
quod difficustate quadam adi¬
piscimur. magis ẽ dignum. mi¬
nus q necessarium. Quanto enĩ
quodq minus difficultatis habet.
canto utiq plus necessitatis op¬
tinet. ꝓuida institutio. ut id sine
quo nonẽ salus ubiq sic presto.
id unde certior fiat. aut cumulati¬
or: tanto sit rarius. quanto ab
adquisitione salutis remotus.
sacram̃ta quedam iterari.
qm̃ semel sumpta ad om̃e suffici¬
unt tempus: sunt tamen alia que
nisi sepuis ꝑcepta: non sufficun
illi qui suꝑuiuit. Unde confessi¬
onem et eucharistiam crebro re¬
petimus. Quotiens enum peccam᷑.
em̃dationis gracia confessione
egemus. Qm̃ aucẽ infirmitas
carnis infirmare sp̃m ñ cessat.
utrunq confirmare subsidioe¬
charistie non cessamus. Ea nimi¬
rum iure habita. & pecc̃m dimut¬
tit. & robur infundit. sicut econ¬
tra male sumpta culpam agmen¬
tat. reumq debilitat. E xp̃i ane
legis auetoritatem amplectam᷑
dum quodq sancit. aut semel fie¬

Expanded text:
quod difficultate quadam adiquod difficultate quadam adipiscimur, magis est dignum minusque necessarium; quanto enim minus quodque difficultatis habet, tanto utique plus necessitatis obtinet. Provida institutio, ut id sine quo non est salus ubique sit praesto; id unde certior fiat aut cumulatior, tanto sit rarius, quanto ab acquisitione salutis remotius.sacramenta quaedam iterari, quoniam semel sumpta ad omne sufficiunt tempus, sunt tamen alia quae nisi saepius percepta, non sufficiunt illi qui supervivit. Unde confessionem et eucharistiam crebro repetimus. Quoties enim peccamus, emendationis gratia confessione egemus; quoniam autem infirmitas carnis infirmare spiritum non cessat, utrumque confirmare subsidio eucharistiae non cessamus; ea nimirum jure habita, et peccatum dimittit et robur infundit. Sicut e contra male sumpta culpam augmentat, reumque debilitat. Ergo Christianae legis auctoritatem amplectamur, dum quodque sancit aut semel fie
Abbreviated transcription (Latin):
ebent g paruili inparuita¬
te sua confirmari. Qmͣ obrẽ
negligentie reatus iuidicatur. qͦ¬
tiens is qui interim mori possũt:
sacram̃tum istud ꝑdesidiam dif¬
fertur. S quid opus est manus
cito imponi. aut nr̃o tempore bap¬
tiratis aut preterito circũ cisis.
cum sacramentum ian ꝑceptum
usꝙ ad annos discretionis ad sa¬
lutem optinendam sufficiat:
Nam exinde contra laborem lucte
opus ẽ confirmatione. S impositi¬
one manuum domini. aut eius
ministri credibile est: głam ui¬
te eterne prius concessam. post¬
modum auctam. Et est confirma¬
tio dignior baptismo. quanto dig¬
nius ẽ achletam fieri: qmͣ amorbo
curari. Hoc nanq sanat. illud sa¬
natum uegetat. Unde soli ep̃o con¬
firmatio nunc concedit᷑. sicut tp̃re
apłorum quoq concedebatur. Con¬
firmatio g impositione manuum
ep̃i data. sicut & eucharistia con¬
secrante preb̾o confecta: quanto
difficilius optinet᷑. canto p̃ciosior
estimatur. Quippe int̾ sacram̃ta

Expanded text:
ebent ergo parvuli in parvitate sua confirmari. Quamobrem negligentiae reatus judicatur, quoties his, qui interim mori possunt, sacramentum istud per desidiam differtur. Sed quia opus est manus cito imponi aut nostro tempore baptizatis, aut praeterito circumcisis, cum sacramentum jam perceptum usque ad annos discretionis ad salutem obtinendam sufficiat? Nam exinde contra laborem luctae opus est confirmatione. Sed impositione manuum Domini aut ejus ministri, credibile est, gloriam vitae aeternae prius concessam postmodum auctam. Et est confirmatio dignior baptismo, quanto dignius est athletam fieri, quam a morbo curari. Hoc namque sanat, illud sanatum vegetat. Unde soli episcopo confirmatio nunc conceditur, sicut tempore apostolorum quoque concedebatur. Confirmatio igitur impositione manuum episcopi data, sicut et eucharistia consecrante presbytero confecta, quanto difficilius obtinetur, tanto pretiosior aestimatur, quippe inter sacramenta
Abbreviated transcription (Latin):
pora. sicũt eoꝵ quoꝵ erit participano midip¬
sum. nullum timebunt casum. apud quos
aliuid ⁊ aluid ñ inueniet locum. qm ꝑseue¬
rabit id ipsum fuisse futurum ẽẽ. nemo
int̾ eos cogitet. si cẽ tantum admiretur
qm̃ ib nicħ p̾teribit. nicħ uenturum erit.
qd̾ enim ibi ÷ semꝑ ita esse necesse ÷. Apud
inferos. tempoꝵ uarietas intelligatur ubi
torĩtoꝵ mutabilis miseria ꝑ seuerabit.

Expanded text:
pora , sicut eorum quorum erit participatio in idippora , sicut eorum quorum erit participatio in idipsum , nullum timebunt casum, apud quos aliud et aliud non inveniet locum, quoniam perseverabit in idipsum: fuisse et futurum esse nemo dubie inter eos cogitet, sed esse tantum admiretur; quoniam ibi nihil praeteribit, nihil venturum erit. Quod enim ibi est, semper ita esse necesse est. Apud inferos temporum varietas intelligatur, ubi tormentorum mutabilis miseria perseverabit.
Abbreviated transcription (Latin):
eri nequeat. ex oꝑatione: uniũ si quoq
tanti infuturo uident᷑ in suo stacu su¬
turi. ut nichil in crementi uideatur
dar ex suꝑadditione oꝑandi. Modo aũ
m̃ito oꝑm bonoꝵ aut maloꝵ int̾ior
bonitas aut malitia crescit ⁊ roboratur.
habitus enim mentis ex se oꝑa ꝓ fert
hit aut in ꝓfundum uitioꝵ dem̃git. Inde
÷ qd̾ uitus iuirtutib dediti. suo quisq
inpposito maiores assidue fiunt atq fir¬
miores. Cuiꝰ rei ad exp̃ssionem dñs iħe cui
nich̾ ÷ difficile. post pͥmi suscitationẽ mor¬
tui reliquos quibdam difficultatũ gͣdib
suscitauit. Qui alioꝵ pͣter more hõmum
erat deus uidetur enitusse: ut qͣmiuis u¬
giter benc egerit bonitati tñ eiꝰ nich̾ aecte¬
u̾it. Mali in inferno niuis ⁊ ignuun ꝯtͣ¬
rietate cruciati: qm̃ erit tempus eoꝵ in
scła. nullum oĩo remedium sꝑabunt
Bon quoꝵs incessant̃ adesse festinant tem¬

Expanded text:
eri nequeat ex operatione; universi quoque eri nequeat ex operatione; universi quoque tanti in futuro videntur in suo statu futuri ut nihil incrementi videatur dari ex superadditione operandi. Modo autem merito operum bonorum aut malorum, interior bonitas, aut malitia crescit et roboratur. Habitus enim mentis ex se opera profert hit, aut in profundum vitiorum demergit. Inde est quod vitiis et virtutibus dediti, suo quisque in proposito majores assidue fiunt atque firmiores. Cujus rei ad expressionem Dominus Jesus, cui nihil est difficile, post primi suscitationem mortui, reliquos qui busdam facultatibus generalibus suscitavit, qui aliorum praeter morem hominum erat Deus, videtur enituisse, ut quamvis jugiter bene egerit, bonitati tamen ejus nihil accreverit. Mali in inferno nivis et ignium contrarietate cruciati, quoniam erit tempus eorum in saecula , nullum omnino remedium sperabunt. Boni quorum incessanter adesse festinant tem
Abbreviated transcription (Latin):
cendit᷑. habitus mentis male ꝯstitute pe¬
ioratur: sicut habitus mentis ap̃ nos bñ
ꝯstitute in celo melioratur. Necesse enim:
in inferno quemq tam fieri det̾iorem. ꝙͣ
miseriorem sicut econtͣ incelis tanto meli¬
orem. qͣnto beatiorem. Oꝑa que habitus m̃¬
tis m̃broꝵ instruentis hic parturit aut
bona. aut pͣua ibi ñ crunt. Ergo ne incelo
minus erunt boni q̃m bonitatem sñ boni¬
tatis oꝑib habebunt. inghenna minus
mali. qm malitiam absq maltre oꝑib op¬
tinebunt: Oꝑa bona q̃m sunt labouosa: in
celo ñ erunt. ne quid felicitatis inminuat᷑.
item mala q̃m sunt malis uoluptuosa. in
in ferno ñ erunt. ne quo miseria leuiatur:
habitus tñ mentis .i. malitia uł bonitas
cordis. qm̃ uidetur tunc ꝯsũmandus. nicħ
minus uidetur tunc ugere. quã si fieret
reputatur ꝓ oꝑe facti. uitem qm̃ d̾s
usq adeo bonus ÷ in se ut melior fi¬

Expanded text:
cenditur, habitus mentis male constitutae pecenditur, habitus mentis male constitutae pejoratur, sicut habitus mentis apud nos bene constitutae, in coelo melioratur. Necesse enim est in inferno, quemque tam fieri deteriorem quam miseriorem, sicut econtra in coelis tanto meliorem quanto beatiorem. Opera quae habitus mentis membrorum instrumentis hic parturit aut bona aut prava, ibi non erunt. Ergone in coelo minus erunt boni quoniam bonitatem sine bonitatis operibus habebunt? in gehenna minus mali, quoniam malitiam absque malitiae operibus obtinebunt? Opera bona, quoniam sunt laboriosa in coelo non erunt, ne quid felicitatis imminuatur,item mala, quoniam sunt malis voluptuosa, in inferno non erunt, ne quo miseria leniatur. Habitus tamen mentis, id est malitia vel bonitas cordis, quoniam videtur tunc consummandus, nihil minus videtur tunc vigere, quam si fieret reputatur pro opere facti. Et item quoniam Deus usque adeo bonus est in se ut melior fi
Abbreviated transcription (Latin):
iuditium aũ mali insupplitio sñ fine
ꝑmanebunt. sicut inuoluptate. beata boni.
Ospicacem aũ scõꝵ intuitum latere ñ pot̾it
nferoꝵ status ut doceatur ex miseris quã
bene factum sit sc̃ĩs. Miseri quoq scõꝵ głam
nec uideant: manente sensu ut ex ñ habi¬
tis doleant. Utͣq aũ suum plene pars cog¬
noscet statum. ut nicħ desit alt̾ adleticiã.
alt uero ad mestitiam. hoꝵ mala illoꝵ
aũ bona plene ꝓsequi mortaliũ neqͣquã
mala nimium ĩmo ultra sensum nr̃m
tͣnscendunt uia. In gehenna tñ calor mi¬
seris erit atq frigus. utrũq nimiũ. utrũ¬
qꝑ infinitum. Ibi inuidia suꝑbia cet̾aq
int̾ioris hominis inqͥnam̃ta erunt. q̃cũq
suꝑ t̾ram p̃cesserunt. Quał enim quisq
infine uite sue inuenitur: tał ⁊ pꝰ uitam
ꝑ seuerabit. Arbor enim ad quam partem
cecid̾it ibi iacebit. Unde dampnatis ad ño
inferos mala hic exercitio oꝑm facta: aĩo
in desinent᷑ fiunt. Cum .ii. ad inferos des¬

Expanded text:
udicium autem mali in supplicio sine fine permanebunt, sicut in voluptate beata boni. Perspicacem autem sanctorum intuitum latere non poterit inferorum status, ut doceatur ex miseris quam bene factum sit sanctis. Miseri quoque sanctorum nec videant, manente sensu, ut ex non habitis doleant. Utraque autem suum plene pars cognoscet statum, ut nihil desit alteri ad laetitiam, alteri vero ad moestitiam. Horum mala, illorum autem bona plene prosequi, mortalium nequaquam mala nimium, imo ultra sensum nostrum transcendunt illa. In gehenna tamen calor miseris erit atque frigus; utrumque nimium, utrumque infinitum. Ibi invidia, superbia caeteraque interioris hominis inquinamenta erunt quaecunque super terram praecesserunt. Qualis enim quisque in fine vitae suae invenitur, talis et post vitam perseverabit: arbor enim ad quam partem ceciderit ibi jacebit. Unde damnatis a Domino et apud inferos mala hic exercitio 288 operum facta animo indesinenter fiunt. Cum enim ad inferos des
Abbreviated transcription (Latin):
solus ds̃: solus quoq sit homo. S ho¬
mini tam et si pse cum dõ una ẽ ꝑso¬
na. ratio omẽm tollit potestatem fa¬
ciendi se aut pares sͥ. Nimirum ne¬
cesse ẽ omne opus natura a lt̾um
putari ab opifice. atq inferiꝰ multo
dignitate. Quare si sub̃as. altam¬
cre atricem. alteram creatam. sed̾m
se iixp̃o attendis: creata patet. ita¬
inferior pocestate. sicut &ẽ bonitate.
LLI. Pocestas dĩ ce horainus non ẽ
eadem s diuersa.

Expanded text:
solus Deus, solus quoque sit homo. Sed hosolus Deus, solus quoque sit homo. Sed homini tametsi ipse cum Deo una est persona, ratio omnem tollit potestatem faciendi se aut pares sibi; nimirum necesse est omne opus natura alterum putari ab opifice, atque inferius multo dignitate. Quare si substacreatricem, alteram creatam secundum se in Christo attendis, creata patet inferior potestate, sicut etiam bonitate. CAPUT III. Potestas Dei et hominis non est eadem, sed divers
Abbreviated transcription (Latin):
fẽs marie uirguus filiꝰ. ñne sicut
beatam mariam maluit. aliam
qualiboe uirginum homo fieri pot̾at.
nisi quia głosam mariam benedic¬
tam inmulierib inuenie. uł potiꝰ feẽ
Cur autẽ eam ⁊ ñaliam. idoneum sibi
parare habitacłm maluit: ip̃e nouit.
id nob̃ manifestaturꝰ.: cum cũ eo ei si¬
miles erumus. Qui &e sine matre hõ
fieri sciebat. nisiquia hominem int̾
homines conũsantem. similitudo uas¬
cendi decebat. Ip̃e quoq quemnadmodum
corpori insepulchro. spũi ininferno u¬
niebatur quot liboe pari mͦ conuenire
hominib difficultas nulla foret: nisi
homo quem assumebat. immo s con¬
dendo aptabat: solus ad negotium nr̃e
restaurationis sufficeret. Unde pacet.
quod ex dõ patre natus. exuirgine
matre natum condidit. ut ei compa¬
res qm plurimos. aut ex matre. aut
sine matre condere posset. uerum pre
om̃ib decet. quod unigenitus patris.
unigenitus quoq sit matris. quod

Expanded text:
factus Mariae virginis filius, nonne sicut factus Mariae virginis filius, nonne sicut beatam Mariam maluit, aliam qualibet virginum homo fieri poterat, nisi quia gloriosam Mariam benedictam in mulieribus invenit, vel potius fecit. Cur autem eam et non aliam idoneum sibi parare habitaculum maluit, ipse novit, id nobis forte manifestaturus, cum eo ei similes erimus. Qui et sine matre homo fieri sciebat, nisi quia hominem inter homines conversantem similitudo nascendi decebat. Ipse quoque quemadmodum corpori in sepulcro, spiritui in inferno uniebatur, quolibet pari modo convenire hominibus difficultas nulla foret, nisi homo quem assumebat, imo sibi condendo aptabat, solus ad negotium nostrae restaurationis sufficeret. Unde patet, quod ex Deo Patre natus, ex Virgine matre natum condidit, ut ei compares quamplurimos aut ex matre aut sine matre condere posset. Verum prae omnibus decet, quod Unigenitus Patris, Unigenitus quoque sit matris, quod
Abbreviated transcription (Latin):
le ꝓbabilit̾ obsequit᷑. qui ut ait scͥp¬
uitute deuotus. ita utiq ẽ bonus: ut pos¬
sit ẽẽ malus. S qui inbono ẽ constitut᷑.
inde moueri potest: plane eo inferior
ẽ. qui inbono imimobilis ẽ. Bonus g
xp̃e homo: s incomparabilit̾ melior ds̃.
S tam ce si asserunt qm plurimi nul¬
latenus peccare potuerit homo xp̃e:
ꝑ naturam. bonus quoq homo. s per
excedit hominẽ & potestate.
uod si hominem ds̃ excedit in bo¬
nitate:. excedat quoq inpotestate.
Duunitas quippe hominem quẽ as¬
sumpsit: ip̃a creauit. potens illi pa¬
res qmͣ plurimos creare. Possec qͥꝑ¬
pe pater si uellet. in alt̾o homine in¬
oarnari. spẽ sc̃s intercio. Hoc fieri po¬
natio. qm̃ tͥa hec trinitas tota indissi¬
militer habet. patrem cum spũ sc̃o
nulla difficultas: s sola abincarnati¬
one uoluntas detinuit. neminꝰ ꝯue¬
niret: si qui intrinitate filius ñẽ: in
homine filius fieret. D ĩ gͦ filius.

Expanded text:
le probabiliter obsequitur, qui, ut ait Scriple probabiliter obsequitur, qui, ut ait Scripvitute devotus, 127 ita utique est bonus, ut possit esse malus; sed qui in bono constitutus inde moveri potest, plane eo inferior est qui in bono immobilis est. Bonus ergo Christus homo, sed incomparabiliter melior Deus. Sed tametsi asserunt quamplurimi, nullatenus peccare potuerit homo Christus, r naturam, bonus quoque homo, sed per excedit hominem et potestate. Quod si hominem Deus excedit in bonitate, excedat quoque in potestate: divinitas quippe hominem quem assumpsit ipsa creavit, potens illi quamplurimos creare pares. Posset quippe Pater, si vellet, in altero homine incarnari, Spiritus sanctus in tertio. Hoc fieri ponatio, quoniam tria haec Trinitas tota indissimiliter habet, Patrem cum Spiritu sancto nulla difficultas, sed sola ab incarnatione voluntas detinuit, ne minus conveniret, si qui in Trinitate Filius non est, in homine filius fieret. Dei ergo Filius
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Nam si ieronimo credimus: deitas
sola ẽ. inqua pecẽm ñ cadit: cetera cũ
lib̾i arbitrii sint. peccare possunt S
humanitas saluatoris: int̾ cecera
compucatur. Cum gͦ lib̃i arbitrii sit:
num peccare pocest: Certares ẽ. do¬
minum ac redemptorem nr̃m homi¬
nem iħm. nichil repudiasse: quod hu¬
manam naturam ħre oporteat. S
posse peccare. exipsa natura homini
indidit ds̃. ut m̾itum fores homi¬
nis: uigore liberi arbitrii culparũ
abstinentis. uñ arbitrant᷑ ñ nulli qd̾
ior ced̾et gła: uitanti mala. qm̃ poss
ꝑpetrare illa: qm si id̾o apecc̃o cessaret:
qm̃ peccare ñ posset. De diuinitate
nemo obiciat: que utiq tanto ẽ gło¬
sior: qnͣto ñ solum apecc̃o. uerum a
posse peccandi: ẽ remotior. Aliud qͥppe
ẽ de dominatore dõ disputare. euius
ẽ decus ingła maiestatis. alud de
homine seruo. cuius item decꝰ eons¬
tat ex obscquio subiectionis. S il¬

Expanded text:
est: nam si Hieronymo credimus: Divinitas est: nam si Hieronymo credimus: Divinitas sola est in quam peccatum non cadit; caetera cum liberi arbitrii sint, peccare possunt. Sed humanitas Salvatoris inter caetera computatur: cum ergo liberi arbitrii sit, num peccare potest? Certa res est, Dominum ac Redemptorem nostrum hominem Jesum nihil repudiasse quod humanam naturam habere oporteat, sed posse peccare ex ipsa natura homini indidit Deus, ut meritum foret hominis, vigore liberi arbitrii culparum abstinentis. Unde arbitrantur nonnulli, quod jor cederet gloria vitanti mala, quoniam posset perpetrare illa, quam si adeo a peccato cessaret, quoniam peccare non posset. De divinitate nemo objiciat, quae utique tanto est gloriosior, quanto non solum a peccato, verum a posse peccandi est remotior; aliud quippe est de dominatore Deo disputare, cujus est decus in gloria majestatis; aliud de homine servo, cujus item decus constat ex obsequio subjectionis. Sed il
Abbreviated transcription (Latin):
erum si ncongruum hoc
Quoq ẽ. ut quolibre mͦ fac¬
tori factura equiꝑet᷑: nec
ille homo qui nos redemit. qm̃ cre¬
atura ẽ: creatore cum suo eiusdem
potentie & prudentie. atq bonitatis
ẽẽ debet. om̃ia inferiora sorcitus. tan¬
qmͣ dõ subiectus. om̃ib cũ creatis
longe celsior: qm̃ homo fẽs ẽ ds̃ qnͣtũ
inferiora ercedens: cm̃ aut plus asu¬
ꝑiore excessus. Teste enim dño. nemo
bonus. nisi solus ds̃. Unde si milla
que xp̃c ẽ una ꝑsona d̃m & hominẽ
disftinguere uelis: nec tantꝰ lomo
bonus ẽ. deo collatus. Iuxta illd̾. Hon
iustificabitur in conspectu tuo om̃is
uiuens. Quare nec humanitas adõ
assumpta. si clĩtatem attendas: iusta
apparet. Humanitas nimirum & bo¬
na & uista ẽ. S cum deitate inspecta:
qm̃ ip̃a longe p̃minet: excollatione he¬
bet. equidem speciosa p̃filiis hominũ
creatis comparata: cunctis p̃cellere
inuenitur. Quando uͦ deitas longe
celsior ẽ: ip̃i comparata utiq parua

Expanded text:
erum si incongruum hoc quoque est, ut quolibet modo Factori factura aequiparetur, nec ille homo qui nos redemit, quoniam creatura est, Creatore cum suo ejusdem potentiae, et prudentiae, atque bonitatis esse debet: omnia inferiora sortitus, tanquam Deo subjectus, omnibus tamen creatis longe celsior, quoniam homo factus est Deus; quantum inferiora excedens, tantum aut plus a superiore excessus, teste enim Domino, Nemo bonus nisi solus Deus . Unde si in illaus est una persona Deum et hominem distinguere velis, nec tantus homo bonus est Deo collatus, juxta illud: Non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Quare nec humanitas a Deo assumpta, si divinitatem attendas, justa apparet: humanitas nimirum et bona et justa est, sed cum divinitate inspecta, quoniam ipsa longe praeeminet, ex collatione hebet; equidem speciosa prae filiis hominum creatis comparata cunctis praecellere invenitur. Quoniam vero divinitas longe celsior est, ipsi comparata utique parva
Abbreviated transcription (Latin):
ut ut uirumq pascat: quomͦi ꝯtem¬
platiuos pascet. ꝯtemplationis ignarus.
quomͦ actiuos refitiet. actionis inꝯsuetꝰ :
Ergoqͥ p̾esse debet. debet quoq utͥusq uite
exꝑim̃ta hr̃e. neab insultantib his u̾bis
illudatur. Hic homo cep̾ edificare: iñ po¬
tuit ꝯsũmare. Qͣmobrem p̾sumat nemo
de molendino ad agrum tͣnsmeare: nͥ forte
si ñ habitu ł ꝓfessione ip̃a uiuendi ma¬
turitate: amena lecti gustau̾it. Delecto aũ
ad p̾lationem assumi uix : aliquis idoneꝰ.
nisi pͥus uolutabilitate mole fuerit rota¬
tus. Non ii decet nos hr̃e pontificem. qui ñ
possit compati infirmitatib nr̃is. s temp¬
tatum ꝑ om̃ia. qui ꝯdolere possit his qui ig

Expanded text:
ut utrumque pascat? Quomodo contemut utrumque pascat? Quomodo contemplativos pascet contemplationis ignarus? quomodo activos reficiet 237 actionis inconsuetus? Ergo qui praeesse debet, debet quoque utriusque vitae experimenta habere, ne ab insultantibus, his verbis illudatur: Hic homo coepit aedificare et non potuit consummare ? Quamobrem praesumat nemo de molendino ad agrum transmeare, nisi forte si non habitu vel professione, ipsa vivendi maturitate, amoena lecti gustaverit. De lecto autem ad praelationem assumi vix est aliquis idoneus, nisi prius volutabilitate molae fuerit rotatus. Non enim nos decet habere pontificem, qui non possit compati infirmitatibus nostris; sed tentatum per omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
dat nasci cito recessura. Rachel enim possi¬
us natam: hystoria memorat. cuiꝰ ad mor¬
dem narrando festinat. Liam uero maio¬
rem natu refert. s referre mortem differt.
ł potiꝰ ñ refert. Quotiens aũ dum agendo
laboratur. sapor quidam sc̃s in labore sen¬
titur: ꝯtemplacio: acdionem ꝯfortat: qñ autem
ꝯtemplationi intendis.: ⁊ alicunde ñ mchil
molestie se int̾serit: scias martham quietẽ
marie int̾rupisse. Ut quicqͥd insollicitudi¬
ne marche. te scd̃m d̾m delectat: cooꝑatrtr
maria largiaturi quicqͥd uͦ te in quiece ma¬
rie int̾turbat: de uicinitate marche ingera¬
tur. Nimir̃ qm̃ serenitas ñdum ẽ plena ir
rumpunt nubila ñ numꝙͣ: ĩmo ꝑsepe.
Item qm̃ molestia p̾sens ñ nicħ boni ad¬
unctum ht̃: ideo int̾ dura ꝯsolantur a¬
mena. Actiua uita: ipsi iob inmolendino
ꝯtemplatiua: danieli in lecto de putatur.
ue ÷gͦ xxiiii. qͣlis p̾latus debeat ẽẽ.

Expanded text:
dat nasci, cito recessura. Rachel enim posteridat nasci, cito recessura. Rachel enim posterius natam historia memorat, cujus ad mortem narrandam festinat; Liam vero majorem natu refert, sed referre mortem differt, vel potius non refert. Quoties autem dum agendo laboratur, sapor quidam sanctus in labore sentitur, contemplatio actionem confortat; quando autem contemplationi intendis, et alicunde nonnihil molestiae se interserit, scias Martham quietem Mariae interrupisse, ut quidquid in sollicitudine Marthae te secundum Deum delectat, cooperatrix Maria largiatur. Quidquid vero te in quiete Mariae interturbat, de vicinitate Marthae ingeritur; nimirum quoniam serenitat nubila nonnunquam, imo persaepe. Item quoniam molestia praesens nonnihil boni adjunctum habet, ideo inter dura consolantur amoena. Activa vita ipsi Job in molendino, contemplativa Danieli in lecto, deputatur. CAPUT XXIV. Qualis praelatus debeat esse Q
Abbreviated transcription (Latin):
infuturo manet. Ibi namq erunt om̃s
docibiles dci. Modo aũ: ꝯtemplatio iuncta
est actioni. Uñ iacob. simul cum rachel liam
habet. Actio aũ fastidio sui du stare ñ pot:
nͥ si quid ad ꝯfortandum ex dulcedine con¬
templationis p̾gustet. Uñ pꝰ liam rachel ÷
introducta. S dulcedo hec. diu durare non
solet: qm̃ sicut serenitas. causa retͥbutionis
futuro debetur scł̃o: ita p̾senti. molestia. m̾i¬
ti gr̃a. Iuditium n incipit a domo dei. tum
ut uitiis expurgetur. tũ ut m̾ita cumulen¬
tur. tand̾. ne exilii ꝑegͥnatione delectetur.
S ne meditina mod̾ excedat: int̾ densa
acrium.ł sparsim dulcia carpunt᷑. Unde
apłs assiduo maloꝵ usu atiͥtus scĩo celis
inuchi m̾uit causa solatii. Qr. sicut in
futuro sc̃a uoluptas inueniet᷑ ꝑpetua :
ita modo breuis est.⁊ horaria: molestia
uero illa ꝯtinua ÷.: unt̾rupta raro. Hoc ⁊̃.
lia cito nata. mori tarda ÷. rachel aũt tar¬

Expanded text:
in futuro manet. Ibi namque erunt omnes in futuro manet. Ibi namque erunt omnes docibiles Dei : modo autem contemplatio juncta est actioni. Unde Jacob simul cum Rachel Liam habet; actio autem fastidio sui diu stare non potest, nisi si quid ad confortandum ex dulcedine contemplationis praegustet. Unde post Liam Rachel est introducta, sed dulcedo haec diu durare non solet; quoniam, sicut serenitas, causa retributionis, futuro debetur saeculo, ita praesenti molestia, meriti gratia: Judicium enim incipit a domo Dei , tum ut vitiis expurgetur, tum ut merita cumulentur, tandem ne exsilii peregrinatione delectetur. Sed ne medicina modum excedat, inter densa acrium, vel sparsim dulcia carpuntur. Unde Apostolus assiduo malorum usu attritus, secundo coelis invehi meruit causa solatii. Quare sicut in futuro sancta voluptas invenietur perpetua, ita modo brevis est et horaria; molestia vero illa continua est, et interrupta raro. Hoc est, Lia cito nata, mori tarda est; Rachel autem tar
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ pecc̾m occidit. s scõꝵ int̾uentu int̾
fr̃s pͥus relictos. iam uiuit. Mortuus nul¬
lam sui curam agebat. reuixit tñ: s ui¬
uentium p̾ce: multum enim ualet oratio
usti. Marcha laborat ut dñm pascat:ma¬
ria quiescit ut adño pascatur. Uerum
qm̃ nemo pasci ÷ dignus. nͥ uestigia dñi
fu̾it imitatus: iõ maria ad pedes dñi sedet
dum fidelis quisq acuris scłi cessat. qͣtinꝰ
dñicis mandatis intendat. implend̃. atq¬
ita u̾bum dñi audit: dum quid uelit
dñs intelligit. Uis intelligere legem: Ser¬
sibi sunt. seseq comitant᷑ modo. Uerum pͥ¬
or natu: cum mundo ÷ desitura. iunior aũ
pꝰ mundũ regnatura. Nam maria opti¬
mam parcem elegit: q̃ ñ auferct᷑ ab ea: qͣsi.¬
Pars marthe qͣ sollicita est. i turbat᷑: tollẽ¬
da ÷ ⁊ ideo se martha minquietudine ꝯso¬
letur. Pars aũ marie qͣ dño subiecta illiꝰ
doctͥna fcuitur. hic uttumq ÷ : uere autẽ

Expanded text:
quem peccatum occidit, sed sanctorum interventu inter quem peccatum occidit, sed sanctorum interventu inter fratres prius relictos jam vivit. Mortuus nullam sui curam agebat, revixit tamen, sed viventium prece: Multum enim valet oratio justi . Martha laborat ut Dominum pascat, Maria quiescit ut a Domino pascatur. Verum quoniam nemo pasci est dignus nisi vestigia Domini fuerit imitatus, ideo Maria ad pedes Domini sedet, dum fidelis quisque a curis saeculi cessat, quatenus Dominicis mandatis intendat implendis, atque verbum Domini audit, dum quid velit Dominus intelligit. Vis intelligere legem? Sersibi sunt seseque comitantur modo. Verum prior natu cum mundo est desitura; minor autem post mundum regnatura. Nam Maria optimam partem elegit quae non auferetur ab ea ; quasiPars Marthae quae sollicita est et turbatur, tollenda est, et ideo se Martha in inquietudine consoletur; pars autem Mariae quae Domino subjecta, illius doctrina fruitur, hic utcunque est, vere autem
Abbreviated transcription (Latin):
secreta inspiciat. ⁊ dulcore captus hyla¬
rascat. Rachel. cara ÷ ex se. Placet quoq lia.
s ñ nisi ex fecunditate. Nam ꝯtemplano
sui m̃ito israelem delectat. Iacob aũ tedia ac¬
nonum ñ ferret: nͥ laboꝵ utilicas ꝯfortaret.¬
ħn: marcha que sollicita ÷. ⁊ turbatur
erga płima: dño ꝯuiuium inm̃bris parat.
ut quoqͦmͦ aut reficiat hominẽ. aut hoĩs
de apparatu sollicitatur. ĩmo ⁊ de exibitu t᷑¬
batur. Bene nult. Nescit qumͦ. nescit uñ:
⁊ sollicitatur: ꝙ bñ uoluit: tand̾ efficit: s
uoluntati minus respondet effectio: ⁊ tur¬
batur. Maria aũ sedens ad pedes dñi: audi¬
ebat u̾bum illuis. He due illa indomo st̃.
ubi dñs ꝯuiuatur. ⁊ ꝯtemplatio ⁊ actio in
eccłia sunt: ubi dñs sp̃riali ꝯuiuio exhy¬
laratur: deerat aliꝗͣ. dui lazarus. in sepul¬
chro mortuus. s ambarũ int̾cessione reui¬
uscens: int̾ sorores manet sanus. hic est

Expanded text:
secreta inspiciat et dulcore captus hilasecreta inspiciat et dulcore captus hilarescat. Rachel chara est ex se; placet quoque Lia, sed ex fecunditate: nam contemplatio sui merito Israelem delectat; Jacob autem taedia actionum non ferret, nisi laborum utilitas confortaret Martha, quae sollicita est, et turbatur erga plurima; Domino convivium in membris parat, ut quoquo modo aut reficiat hominem, aut hominide apparatu sollicitatur, imo et de exhibitu turbatur; bene vult, nescit quomodo; nescit unde, et sollicitatur. Quod bene voluit, tandem efficit; sed voluntati minus respondet effectio, et turbatur. Maria autem sedens ad pedes Domini audiebat verbum illius . Hae duae illa in domo sunt, ubi Dominus convivatur; et contemplatio et actio in Ecclesia sunt ubi Dominus spiritali convivio exhilaratur. Deerat aliquandiu Lazarus in sepulcro mortuus, sed ambarum intercessione reviviscens, inter sorores manet sanus; hic est
Abbreviated transcription (Latin):
ib insistit. ꝯtemplatio ut fidem ⁊ oꝑa nos¬
cat: intendit. Actio colendo dm̃. iuuando
ꝓximum: ꝓmeretur beatitudinem: ꝯtem¬
platio. suꝑne uite statum rimando: illius
p̃gustat status dulcedinem. hec docet: illa
exercet. Illa fatigat: illa recreat. Ibi tͥstitia
cum tedio: hic ꝯtuita dei bonitate respira¬
tio. Uñ delectabilis ÷ ꝯtemplatio: ⁊ institu¬
tionis sc̃ẽ ꝑita. Hec est rachel aspectu deco¬
ra. iusu clara. qͣm amplexatur iacob. Actio
aũc ip̃a ÷ fastidiosa. ⁊ qm̃ multis turbat᷑.
minus utilium gnara. ħ lia qͣm fastidit
iacob: ocłis lippa. lia pͥus nubit ꝙͣ rachel:
quia actio añ ire debet ꝯtemplationem.
Nimir̾ actio nouitium ꝯsue facit bono:
⁊ ꝓmouet. ꝓmotum aũ ꝯtemplatio qͣdã
duladine recceando ꝯfortat. Nam qui
añ quiescit qͣm agit: potiꝰ ex otio torpet.
animoq uagatur ⁊ꝑit: qͣm ꝯtemplando
quippe qd̾ ñdum quidsit comꝑtum ht̃:

Expanded text:
eribus insistit; contemplatio ut fidem et opera noseribus insistit; contemplatio ut fidem et opera noscat intendit. Actio colendo Deum, juvando proximum promeretur beatitudinem: contemplatio supernae vitae statum rimando, illius praegustat status dulcedinem. Haec docet, illa exercet; illa fatigat, ista recreat. Ibi tristitia cum taedio, hic contuita Dei bonitate respiratio. Unde delectabilis est contemplatio, et institutionis sanctae perita. Haec est Rachel aspectu decora, visu clara, quam amplexatur Jacob. Actio autem ipsa est fastidiosa; et quoniam multis turbatur, minus utilium gnara: haec est Lia quam fastidit Jacob, oculis lippa. Lia prius nubit quam Rachel, quia actio anteire debet contemplationem. Nimirum actio novitium consuefacit bono et promovet, promotum autem contemplatio quadam dulcedine recreando confortat. Nam qui ante quiescit quam agat, potius ex otio torpet animoque vagatur et perit, quam contemplando; quippe quod nondum quid sit compertum habet,
Abbreviated transcription (Latin):
mutare capita. Quis n ⁊ qui ñ sub uno
ales. nisi incuria sortiti sunt p̃latum:
atq ꝑegͥni. in qͣcumq parrochia sint: iluis
ꝯsilio ilius cuiꝰ de parrochia sunt. ꝑegͥnent᷑
ne forte qd̾ placare debet: deum exaspet. Qui
enim uxorem ht̃. ꝑ egͥnari ñ licet. si aut ila
ꝯtͣadixerit: aut p̾ꝓꝑe ꝯsentiens. debito carere
nequit. Illam ergo seruet: cui fidem debet.
Simiłt. nec seruus dñm. nisi eo fauente.
nec p̃rogatus subiectum. si fiat ꝑieulose.
ꝑ egͥnaturus aut aliquid aliud facturus:
derelinqͣt. Mercatores quoq atq discipłi ua¬
gantur: qui dum ꝓprio in loco sunt: ꝓpͥos
hñt anime sue ꝯsulcores: dum extͣ sunt:
ordines: duas ꝓfitent᷑ uitas. Primã
actiuam: scd̾am ꝯtemplatiuam. Hesuo
modo ⁊ ap̃ gentes: theorica ap̃ philoso¬
phos. practica ap̃ cẽt̾os. Actiua : in labo¬
re. ꝯtemplatiua in quiete. Actiua bonis oꝑ¬

Expanded text:
mutare capita. Quis enim est qui non sub uno cmutare capita. Quis enim est qui non sub uno cales nisi in curia sortiti sunt praelatum atque peregrini, in quacunque parochia sint, illius consilio illius de cujus parochia sunt, peregrinentur, ne forte quod debet placare Dominum, exasperet. Qui enim uxorem habet, peregrinari non licet, si aut illa contradixerit, aut praepropere consentiens, debito carere nequit. Illam ergo servet, cui fidem debet. Similiter, nec servus dominum, nisi, eo favente; nec praerogatus subjectum, si fiat periculose, peregrinaturus aut aliquid aliud facturus, derelinquat. Mercatores quoque atque discipuli vagantur, qui dum proprio in loco sunt, proprios habent animae suae consultores; dum extra sunt, s Ecclesiae ordines duas profitentur vitas: primam activam; secundam, contemplativam; hae suo modo et apud gentes. Theorica apud philosophos, practica apud caeteros. Activa est in labore, contemplativa in quiete. Activa in bonis op
Abbreviated transcription (Latin):
quiescant. aut oꝑi intendant. preter
paruulos quoꝵ ten̾itudo nescia. utͥq
int̾im in epta est. Int̾ oꝑosos: alui st̃
suꝑ alios. Quis ergo est. qui ñ quietã
aut laboriosam agat uitam: ⁊̃ int̾
gentes philosophi otium maluer̃t.
Quis int̾ acdiuos nͥaut ut suꝑiori obe¬
diat. aut inferiori ꝓuideat: qd̾ unt̃
gentes. ¶x. aut p̾latum ẽẽ oportet.
aut subditum. Nam qui p̃latus ñ est.
si nec subditus est: acephalus ÷. p̾latꝰ
inagro ꝯstituit᷑ subditus: aut in lecto
aut inmolendino: ꝗͣꝗͣ. ⁊ in molendino
alii aliis. s potestate mundana p̃ferant᷑.
Nam qui sp̃uałir p̾est. is potiꝰ magro est.
S si acephalus inuitio ÷: multiceps ñ ÷
Uno in loco cõmorantes. uniuis capitis
.i. p̾lati ẽẽ possunt. Uer̃ quoꝵ uita in
tͣnsitu est ꝯstituta. qd̾ cap̃ hñt. nisi cuiꝰq
loci uͥ sunt cap̃ suscipiunt: Nec absur¬
dum ĩmo necessarium est. hoc mͦ multa

Expanded text:
quiescat, aut operi intendat, praeter quiescat, aut operi intendat, praeter parvulos, quorum teneritudo nescia, utrique interim inepta est? Inter operosos alii sunt super alios. Quis ergo est qui non quietam aut laboriosam agat vitam? Etiam inter gentes philosophi otium maluerunt. Quis inter activos, nisi aut ut superiori obediat, aut inferiori provideat, quod et inter gentes. Quare aut praelatum esse oportet, aut subditum: nam qui praelatus non est, si nec subditus est, acephalus est. Praelatus in agro constituitur; subditus aut in lecto, aut in molendino. Quanquam et in molendino alii aliis, sed potestate mundana, praeferantur. Nam qui spiritualiter praeest, is potius in agro est; sed si acephalus in vitio est, multiceps non est. Uno in loco commorantes unius capitis, id est praelati, esse possunt. Verum quorum vita in transitu est constituta, quod caput habent nisi cujusque loci ubi sunt, caput suscipiunt? Nec absurdum, imo necessarium est hoc modo multa
Abbreviated transcription (Latin):
ris: aut post ingressum eẽ nequeas un¬
lis. Neq n lucerna suꝑ candelabrum ac¬
censa: sub modro ÷ occultanda. neq sal
in fatuatũ ad aliud ultͣ ualet: nͥ ut fo¬
ras eiciatur. Tres tm̃ uiri noscunt᷑ sal¬
uandi. noe. daniel. nob. Hos tres. simł
c̃ꝑdendis. tͥb in locis dñs ẽe ostendit.
Inagro. lecto. ⁊inmolendino. Namq
assumetur: ⁊ alt̾ relinq̃tur. Uñ quisqres
ex tui securitate loci ne torpeas. In alter
assumetur: ⁊ alt̾ relinquet᷑. Puide tͥ. Pot̃
cẽ ut assumaris. pot̾ ẽẽ ꝙ tibr uicinuis ::
ut relinqͣris. S quomͦ ꝑituri atq bean¬
di eque omnes ñ nisi supͣdictis in locis
commanent: Quippe ñ solum ꝯuigati.
uer̃ omnes curis mundi intendentes: siue
boni siue mali: molendinũ in habitant.
Qui labores scli. ⁊ uoluptates inquietas
mundi aut p̾ponit. aut faciem p̾ponen¬
tis suscipit: is ⁊ in lecto. ⁊quis⁊ int̾sub¬
ditos. ĩmo uinter uniu̾sos. qui ñ aut

Expanded text:
ris, aut post ingressum esse nequeas utris, aut post ingressum esse nequeas utilis. Neque enim lucerna super candelabrum accensa, sub modio est occultanda, neque sal infatuatum ad aliud ultra valet nisi ut foras ejiciatur. Tres tantum viri noscuntur salvandi, Noe, Daniel et Job. Hos tres simul cum perdendis, tribus in locis Dominus esse ostendit, in agro, lecto et molendino: namqueassumetur et alter relinquetur . Unde quisquis es, ex tui securitate loci ne torpeas, inde alter assumetur, et alter relinquetur. Provide tibi potest esse ut assumaris, potest esse, quod tibi vicinius est, ut relinquaris. Sed quomodo perituri, atque beandi, aeque omnes, nonnisi supradictis in locis commanent? Quippe non solum conjugati, verum omnes curis mundi intendentes sive boni, sive 235 mali molendinum inhabitant. Qui labores saeculi et voluptates inquietas mundi aut postponit, aut faciem postponentis suscipit, is est in lecto. Et quis inter subditos, imo et inter universos, qui non aut
Abbreviated transcription (Latin):
maxĩe domesticoꝵ: ne anuitat fidem et
infideli det̾ior sit: quiete uite cupidus su¬
os tñ ñ deserat. nͥ si qñ eocarere possunt:
aut enis ꝯtͣ salutem sint. Sinaũ id aliter
ꝯtigerit. quid fiet: Num reducetur: at id
insolitum ÷. ꝑituris auferetur: Id uero
durum ÷. Quidigrtur hic ⁊ supͣ dicendũ:
Ignoro.Num istud: fr̃s. aut ꝓuisorem red¬
dant: aut potius mopi familie ꝓuide¬
ant. Seruus quoq reddatur dño: aut
potius redemptio. Nam si uxor uiro. uir
ñ seruus dño. similit̾ restituatur: Qui
n uxorem a uiro ñ discedere statuit: idẽ
que sunt cesaris. cesari reddere mandauit.
Molendinum inhabitantes: ⁊ꝑse ⁊ mo¬
niti. lectum subire possunt: de neutro in
agrum est ꝑte exeũd̾: eccłia tm̃ uocante
es cogendus. neq cogentem audias. nisi
fueris idoneus. Sublimatus dignitate:
ad pͥuatum ñ redeas. nisi ea incumbat
necessitas. qͣ aut ꝯtͣ deum ingressus fue¬

Expanded text:
maxime domesticorum, ne amittat fidem et maxime domesticorum, ne amittat fidem et infideli deterior sit , quietae vitae cupidus, suos tamen non deserat, nisi si quando eo carere possint, aut ejus contra salutem sint. Sin autem id aliter contigerit, quid fiet? Num reducetur? At id insolitum est. Perituris auferetur? Id vero durum est. Quid igitur hic et supra dicendum? Ignoro. Num istud: Fratres aut provisorem reddant, aut potius inopi familiae provideant. Servus quoque reddatur domino, aut potius redemptio: nam si uxor viro, cur non servus domino similiter restituatur? Qui enim uxorem a viro non discedere statuit, idem quae sunt Caesaris Caesari reddere mandavit. Molendinum inhabitantes et per se et moniti lectum subire possunt. De neutro in agrum est per te exeundum; Ecclesia tamen vocante es cogendus, neque cogentem audias nisi fueris idoneus. Sublimatus dignitate, ad privatum non redeas, nisi ea incumbat necessitas, quia aut contra Deum ingressus fue
Abbreviated transcription (Latin):
nama suscepta: possunt aut adhuc domũ
regere. aut lectum intͣre. Qd̾ si prepꝑe quis
ꝯsortia subiutroierit ꝯtinentium. atq lec¬
c̾it: si remanens in scło q̃rimoniam facit.
parem de claustro. ut sibi debitum reddat.
retipiet. tand̃ uota completur̃. si pꝰ com¬
parem suꝑstes fuerit. Seriuis aut ad or¬
dines aut inꝯuentu fratrum minus ꝓ¬
uide susceptus: aut inincepto absq dñi
sui clamore manebit. aut si clamoso si¬
lentium nure ñ imponit᷑: in uiriam fieri
ñ oportet. Quid ergo: illum ne exgͣdu de¬
positum. hunc habitu religionis spolia¬
tum dño suo cui fraudulent̾ illatum est
dampnum decet restitui: Huiꝰmodi enim
cum licentia de molendino in lectum tͣnsire
oportuerat. aut magrum. Unde qui inscia
uxore sacros ad ordines applicat᷑. pꝰquam
rescitum fuerit: uxori ut opinor ñ ꝓpt̾ ordi¬
nem auferetur. ordo potius qͣi ñ eẽt suppri¬
met᷑. Qui. aũ occupatus est cura suoꝵ et

Expanded text:
nentia suscepta possunt aut adhuc domum nentia suscepta possunt aut adhuc domum regere, aut lectum intrare. Quod si praepropere quis consortia subintroierit continentium atque leccerit, si remanens in saeculo querimoniam facit, parem de claustro, ut sibi debitum reddat, recipiet; tandem vota completurum, si post comparem superstes fuerit. Servus aut ad ordines, aut in conventu fratrum minus provide susceptus, an in incoepto absque Domini sui clamore manebit; aut si clamoso silentium jure non imponitur, injuriam fieri non oportet? quid ergo? illumne ex gradu depositum, hunc habitu religionis spoliatum, domino suo, cui fraudulenter illatum est damnum, decet restitui? Hujusmodi enim cum licentia de molendino in lectum transire oportuerat, aut in agrum. Unde qui, inscia uxore, sacros ad ordines applicatur, postquam rescitum fuerit, uxori, ut opinor, non propter ordinem auferetur, ordo potius quasi non esset, supprimetur. Qui autem occupatus est cura suorum et
Abbreviated transcription (Latin):
ditus maioris m̃iti fiat: eo qui inpotesta¬
te ꝯstitutus. infimũ bene regentium oꝑ¬
qui bñ regat bñ recto melior sit. sicut qui
bene incelligit. si caritatem ht̃: plus dili¬
gere solet. ꝙͣ qͣm minus sciens. opitulante
gr̃a plerumq suꝑiores amando excedat.
trii. de tͣnsitu hoꝵ loccor ab uno adal
e molendino ad lectum. ter um.¬
de utroq ad agrum mͣsitus ẽẽ pot̾. Nõ
autem de agro ad lectum. immo de neutro
ad molendinũ redire licet. Cultores enĩ
dei iuxta gͣdus ꝓfessionum ascendere de¬
cet. descendere ñ licet. Nimirum ꝯtinens
in utroq inferior : p̾lato. Det̾minandũ¬
tñ ÷: ꝑhanc qͣłr scalam. aut oporteat as¬
cendere:aut ñ liceat redire. Qui lege con¬
ugii copłant᷑ sibi: legem ꝯtinencie subi¬
re ñ ualent. nͥ pͥus assensu cõmuni ab usu
nuptiarum ut̃q cessare uelit. Quippe ared¬
solui possunt. ⁊a ꝯugio ñ possunt. Conti¬

Expanded text:
aeditus majoris meriti fiat eo qui in potestaaeditus majoris meriti fiat eo qui in potestate constitutus infimum bene regentium obqui bene regit, bene recto melior sit, sicut qui bene intelligit, si charitatem habet, plus diligere solet; quanquam minus sciens, opitulante gratia, plerumque superiores amando excedat. CAPUT XXII. De transitu horum locorum ab uno ad alterum. De molendino ad lectum, de utroque ad agrum transitus esse potest; non autem de agro ad lectum, imo de neutro ad molendinum redire licet. Cultores enim Dei juxta gradus professionem ascendere decet, descendere non licet. Nimirum continens in utroque inferior t, per hanc qualiter scalam aut oporteat ascendere, aut non liceat redire. Qui lege conjugii copulantur sibi, legem continentiae subire non valent, nisi prius assensu communi ab usu nuptiarum uterque cessare velit: quippe a redsolvi possunt, et a conjugio non possunt. Conti
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ ergo tuoꝵ nec rep̾hensibilis uita: fiat
tͥ narratio irrisoria. Tu uero doctor id in¬
tellige: qm̃ bene agendi duplex tͥ incum¬
bit necessitas. Tuam n uitam. ⁊ inte opus
est ẽẽ scãm: lad subiectos cͥtum spectam.
qͣtinus mobedientes corripias. obedientes¬
ꝯfortes. insipientes erudias. sapientes ꝯ¬
sumines. Sapientib. unsipientib debi¬
tor es. Inte uno: mod̾ uite. ⁊ exempla scĩmo¬
nie. omnes parit̾ inueniant. Quasi specłm¬
noscant. quid inse bñ sedeat quid ueroma¬
le. habitum oris ⁊ ocłoꝵ om̃ium deniq mẽ¬
broꝵ tanta uenustas disponat: ut ce in¬
specto quisq agnoscat. quid inse ꝓbet. qͥd
uero rep̾hendat. Site ita tue ꝓfessionis
emulator bonus habueris: laurea du¬
plici coronab̾is. qm̃ nec es oblitus tui. ibñ
intendis alii pͥuatus coronam sꝑet unã:
qm̃ soli intendit sibi. Esse tñ pot̃ ĩmo nol¬
nũqͣm ⁊ ut pͥuatus multa deuotione p̃¬

Expanded text:
torum ergo tuorum, nec reprehensibilis vita fiat torum ergo tuorum, nec reprehensibilis vita fiat tibi narratio irrisoria. Tu vero, doctor, id intellige quoniam bene agendi duplex tibi incumbit necessitas; tuam enim vitam et in te opus est esse sanctam, et ad subjectos circumspectam; quatenus inobedientes corripias, insipientes erudias, sapientes confirmes. Sapientibus et insipientibus debitor es: in te uno modum vitae, et exempla sanctimoniae omnes pariter inveniant. In tenoscant, quid in se bene sedeat, quid vero male; habitum oris et oculorum, omnium denique membrorum tanta venustas disponat, ut te inspecto quisque agnoscat, quid in se probet, quid vero reprehendat. Si te ita tuae professionis aemulator bonus habueris, laurea duplici coronaberis, quoniam nec es oblitus tui, et bene intendis alii. Privatus coronam speret unam, quoniam soli intendit sibi. Esse tamen potest, imo nonnunquam est, ut privatus multa devotione pr