comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tat. ignis: qr uidenda dilucidat: uisio
in quam ꝑ ocłos ad ext̾iora meat. ñ muta¬
tione loci. s efficatia uidendi: iẜ que
cooꝑante iubare discit: muitenti dñe re¬
nuntiat. ac ꝑ hoc: illam. sensu que ip̃a
ẽ: informat: Cali gͥ itu: taliq reditu.
dum aĩa queq corporalia diuidicat:
sensum sͥ in ẽẽ. que uisio dr: manifestat.
In eodem tractatu. idem plato. instrum̃ta
amminicłari ꝓuidis aĩe motib p̾misit.
Oculos autẽ int̾ instrumenta: pͥmos
ordinauit. Qͥ sunt hii motus. quib ocu¬
li reliqͥs cum instrumentis cooꝑantur.
nisi qͥnq sensus: Utiq ip̃i. qͥnq sunt
sensus. Unde plato. ut supra memini. qͣlit̃
uisui coadititores oculi sint: disseruit. Si¬
milem itaq famulatum prestare putauit
instrumenta sensib reliqua: reliquis.
Qnq igitur sensus anime: apellat motus.
Motus: quia suo quodam motu aĩa morie¬
tur. dum ext̾iora sensib diudicant᷑. Hos

Expanded text:
tat; ignis, quia videndo dilucidat: visio, tat; ignis, quia videndo dilucidat: visio, inquam, per oculos ad exteriora meat, non mutatione loci, sed efficacia videndi, et quae cooperante jubare discit, mittenti dominae renuntiat, ac per hoc illam sensu quae ipsa est, informat. Tali igitur itu, talique reditu dum anima quaeque corporalia dijudicat, sensum sibi inesse quae visio dicitur, manifestat. In eodem tractatu idem Plato instrumenta adminiculari providis animae motibus praemisit. Oculos autem inter instrumenta primos ordinavit. Qui sunt ii motus, quibus oculi reliquis cum instrumentis cooperantur? nisi quinque sensus. Utique ipsi quinque sunt sensus. Unde Plato, ut supra memini, qualiter visui coadjutores oculi sunt disseruit. Similem itaque famulatum praestare putavit instrumenta sensibus, reliqua reliquis. Quinque igitur sensus animae appellat motus. Motus, quia suo quodam motu anima movetur, dum exteriora sensibus dijudicantur. Hos
Abbreviated transcription (Latin):
sint anime: sensus tamen instrumen¬
ta: corpori deputant᷑. Unde aliud ꝑ in¬
strumenta corpꝰ. aliud anima ꝑ sensus
exciꝑe solet. Corpus enim corpori cuilib
obicitur. collisioni. Anima uero ꝓ qͣlita¬
te collisionis: aut oblectamento fruit᷑.
aut anxietate torquetur. Uerbi gr̃a. int̾
edendum: corporis ẽ quati. anime: oble¬
ctari. In certamine: corpus conteritur.
animꝰ anxiat᷑. ꝑ reliqͦs quoq sensus
ꝑtinere cõꝑies. Aliuid ad hominem:
aliud ad sp̃m. Quod autem sensuum
uniuersitatẽ aĩa cõplectat᷑: platonem
ñ latuit. Nempe id de uisu. solito sͥ in¬
uolucro in sinuat scicitanti. dum int̾i¬
orem refert ignem ꝑ oculos effluere. &
ext̾iori adiunctum: ad oppositum usq
corpus transuolare. unde reꝑcussum:
ꝑ eosdem oculos ad animam recurrere.
et sic sensum efficere: qui uisus appella¬
tur. Quid ħ sibi uolunt. nͥ qr uisio que
int̾ior ignis ẽ: int̾ior: qr in anima habi¬

Expanded text:
sint animae, sensus tamen instrumensint animae, sensus tamen instrumenta corpori deputantur: unde aliud per instrumenta corpus, aliud anima per sensus excipere solet: corpus enim corporis cuilibet objicitur collisioni, anima vero pro qualitate collisionis, aut oblectamento fruitur, aut anxietate torquetur: v. g. inter edendum, corporis est quati, animae oblectari, in certamine corpus conteritur, animus anxiatur. Per reliquos quoque sensus pertinere comperies aliud ad hominem, aliud ad spiritum. Quod autem sensuum universitatem anima complectatur, Platonem non latuit; nempe id de visu solito sibi involucro insinuat sciscitanti, dum interiorem refert ignem per oculos effluere, et exteriori adjunctum, ad oppositum usque corpus transvolare; unde repercussum per eosdem oculos ad animam recurrere, et sic sensum efficere, qui visus appellatur. Quid haec sibi volunt? nisi quia visio haec interior ignis est; interior, quia in anima habi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥa ẽ ratio: quã nat᷑a ingessit: sensua¬
licas aliena: quã gr̃a carnis contraxit.
Expositio tał in uanum fic: ext̾ior si hõ
ꝯcupiscit: uͥ autem ocupiscentra ẽ: ibi
sensus ẽẽ ueri simile est. Sensus enĩ
ut dixi: ꝯcupiscentie obsequunt᷑. Unde
m̃ico aiãm ꝑ corpus luituram: ratio
asserit. quoquo uersum ꝑ corpus in¬
ordinata sensuum ꝓmotione: modũ
excedit. Prec̾ea dum sensuum petusan¬
tia ꝑuagatur. ñne qui concupierat.
concupito is adepto ꝑfruit᷑: E qͥs ẽ ille.
nisi idem qui sensu iam prendit. quod
quem solum ꝑtinet desidium: ip̃t de¬
liderat corpori suo cibum: quo assecrtto:
consequens est eundem delectari. nec
alium gustu sapoꝵ affici. Qͥ enim sapoꝵ
irrica mentis hilarescit: sensum necc̃e
ẽ idem gustandi optinuerit. Cui enim
epulum sapiat. nͥ ei gustus uigeat:
Sp̃iui gͦ in est gustus ugeat. quẽ sequi
oporteat: & cet̾os sensus. Quippe cũ natu

Expanded text:
Propria est ratio quam natura ingessit. SensuaPropria est ratio quam natura ingessit. Sensualitas aliena, quam gratia carnis contraxit. Expositio talis in vanum fit, exterior si homo concupiscit. Ubi autem concupiscentia est, ibi et sensus esse verisimile est. Sensus enim, ut dixi, concupiscentiae obsequuntur. Unde merito animam per corpus luituram, ratio asserit, quoquoversum per corpus inordinata sensuum promotione modum excedit. Praeterea dum sensuum petulantia pervagatur, nonne qui concupierat, concupito is adepto perfruitur? Et quis est ille nisi idem qui sensu jam prehendit quod quem solum pertinet desiderium, ipse desiderat corpori suo 75 cibum; quo assecuto consequens est eumdem delectari, nec alium gustu saporum affici: qui enim saporum irritamentis hilarescit, sensum necesse est idem gustandi obtinuerit: cui enim epulum sapiat, nisi ei gustus vigeat? Spiritui ergo inest gustus, quem sequi oporteat, et caeteros sensus, quippe cum natur
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentia corpori salubria appet̾ẽ.
Quis tamen ꝑtinacit̾ neget utraq irtq
officium ꝓpͥe administrationis debere:
Concupiscentiã tamen iuxta quod curan¬
do corporiẽ obnoxia: uocari estimo sensti¬
alitatem. qͥa sensuum famulatum suo
acciat ministĩo. Sensualitas qͥppe. ꝑ se
ualitura corpori optare potest: optinere
autẽ nisi sensuum occursu ñ potest.
Sensus autem sunt. qͥnq. uisus. audi¬
tus. Odoratus. Gustus. Tactus. Quib de¬
ficientib: in qͣntis destituatur appetitꝰ.
facile comꝑtum ẽ. Quod si sensib qui
quidem corporei sunt: indubitant᷑ iuuat᷑
et sp̃c: cur ñ sensualitas licet corporalis.
menti quoq officiosa ministret: Hanc
s soliꝰ mentis: indicat exposicio illiꝰ capitu
qͥppe consulens sensualitatem. que qͥa
carnem alit. alũne nom̃ accepit: de uia
affectat: que rõne imꝓbat: Ex alieno illi¬
cita cupit. ex ꝓpͥo tamen: cupita sꝑnit.

Expanded text:
concupiscentia corpori salubria appetere. concupiscentia corpori salubria appetere. Quis tamen pertinaciter neget, utraque utrique officium propriae administrationis debere? Concupiscentiam tamen juxta quod curando corpori est obnoxia, vocari aestimo sensualitatem, quia sensuum famulatum suo acciat ministerio. Sensualitas quippe, per se valitura corpori optare potest, obtinere autem nisi sensuum occursu non potest. Sensus autem sunt quinque, visus, auditus, odoratus, gustus, tactus. Quibus deficientibus in quantis destituatur appetitus facile compertum est. Quod si sensibus, qui quidem corporei sunt, indubitanter juvatur et spiritus, cur non sensualitas, licet corporalis, menti quoque officiosa ministret? Hanc sed solius mentis, indicat expositio illius capitulquippe consulens sensualitatem, quae quia carnem alit, alimoniae nomen accepit, devia affectat quae ratione improbat: ex alieno illicita cupit; ex proprio tamen cupita spernit.
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ qͣi tercium ostare: uelut frͥuolum
recusemꝰ: qͣtinus sit homo. ñ ex duob
tercius: s ex aĩa rõnali. et humana carne
subsistens:humana tamen caro. dum
aĩat᷑: dici solet homo. qui &e de in aĩato
ꝑ animationẽ fit homo. & id ꝑmanet:
dum menti coheret. in animatõe futurꝰ
tandem redeunte: mortuus: & quidem
ut pꝰmodum qͥd ꝓprie sit hominis: faciliꝰ
ꝑpendamꝰ. Animam gͥ tͥb munitã uirib.
rõne. scilicet ira concupiscentia: artifex
ds̃ insigniuit. Rationis est: int̾bona et
praua discernere. Ira uͦ: debet que ignaua
patuerint estuante ⁊elo refutare. Nec
absurde forsan dicatur: munio ꝯcupiscen¬
tie digna appeti debere. Cuiꝰ ad officium
sine dubio ꝑtinet: cura alendi corporis.
ut dum ratio in uestigandis instat: con¬
cupiscentia carni necessaria querat.
Nec impudenter addi puto: qd̾ ira corꝑi
nocitura repellat. siam certum ẽẽ reor.
qd debeant. ira sp̃u damnosa retusare:

Expanded text:
minem quasi tertium constare velut frivolum minem quasi tertium constare velut frivolum recusemus. Quatenus sit homo non ex duobus tertius, sed ex anima rationali et humana carne subsistens: humana tamen caro dum animatur dici solet homo, qui et de inanimato per animationem fit homo, et id permanet dum menti cohaeret; inanimatione, futurus, tandem redeunte mortuus; et quidem ut postmodum quid proprie sit hominis facilius perpendamus. Animam igitur tribus munitam viribus, ratione scilicet, ira et concupiscentia artifex Deus insignivit. Rationis est inter bona et prava discernere. Ira vero debet quae ignava patuerint aestuante zelo refutare. Nec absurde forsan dicatur munio concupiscentiae digna appeti debere: cujus ad officium sine dubio pertinet, cura alendi corporis, ut, dum ratio investigandis instat, concupiscentia carni necessaria quaerat. Nec impudenter addi puto quod ira corpori nocitura repellat. Nam certum esse reor, quod debeat ira spiritui damnosa recusare, et
Abbreviated transcription (Latin):
illum quem de corporea diximꝰ et in cor¬
porea constare substantia. ueriꝰ ẽ fat̾i hoc¬
minem ꝑ se: u̾m quoq et illud erit. qͦd
qui nunc cum homo mortuus: ñ ante
fuit uiuus. s pars dum taxat eius.
Sic paruulus in utero ante animam
in animat᷑: nunqͣm transit in hominẽ.
s in hominis partem. Fides catholica ht̃.
unus. ñ quidẽ unum. Nam sub̾a creatx
et creata: semꝑ sunt bina. licet ꝑsonali
mͦ unita. sic anima et corpus unum eẽ
ñ possunt. ꝯiungi possunt: Deum et
Compositum quid efficẽ: nefas ẽ. Nam ds̃.
augͣtino in libro contra maximianũ he¬
reticum teste: nulliꝰ pars eẽ potest. Parti
qͥppeiꝑfectione sui tociꝰ. semꝑ aliqͥd deest..
auigustino ibidem teste: una geminȩ suba
unus ẽ homo. ꝯuentu quidem natu¬
rarum: ñ partium. Nugis itaq suꝑse¬
dentes. naturas in homine duas ꝑsonalit̃
coherere asseramꝰ: duab aucẽ ex naturis ho¬

Expanded text:
illum, quem de corporea diximus et incorillum, quem de corporea diximus et incorporea constare substantia, verius est fateri hominem per se: verum quoque et illud erit, quod qui nunc est homo mortuus, non ante fuit vivus, sed pars duntaxat ejus. Sic parvulus in utero ante animam inanimatus, nunquam transit in hominem, sed in hominis partem. Fides catholica habetunus, non quidem unum: nam substantia creatrix et creata semper sunt bina, licet personali modo unita. Sic anima et corpus unum esse non possunt, conjungi possunt. Deum et Compositum 74 quid efficere nefas est: nam Deus, Augustino in libro contra Maximianum haereticum teste, nullius pars esse potest, parti quippe a perfectione sui totius semper aliquid deest: DAugustino ibidem teste, una geminae substunus est homo conventu quidem naturarum non partium. Nugis itaque supersedentes, naturas in homine duas personaliter cohaerere asseramus; duabus autem ex naturis ho
Abbreviated transcription (Latin):
tercium. qd̾ nec uniꝰ partis additione
augeatur: & alti qͥntitate equetur. cũ
potius soleat pars integritati corporum
incrementa prebere. integtas autem
ip̃a: infra amplitudinis sue ambitum.
ꝓpͥam partem continerẽ. Unde penes uñ¬
quemq: : sunt duo. alter homo. alter ñ
homo. inter se ꝑ similes. qͥppe &e huma¬
nam formã. & humanitatis nienbra oĩo
cõmunia ħntes. more tamen nob̃ inul¬
tato similes: qm̃ in nullo cernere est
dissimiles. Quomͦ enim dissimilitudo
obtenr̃: Qualiter gͦ uident᷑ duo: cum
nec similes. nec sͥ ᷤ similes uidentib cer¬
nant᷑: S fortasse quod latet ext̾iores: ñ la¬
tet ocłos int̾iores. Quomͦ tamen alter duoꝵ
ñ ho ꝑnuntiat᷑. cum ñ homo ñ uideatirr.
qͥ & humanã plenam expͥmit formam.
&e forme animam ꝑ totam infusam certis
indicat argumentis: Homo gͦ aut iste
solus ẽ. aut si et alter cum ip̃o ẽ: recte uide¬
antut penes singłos homines bini. non

Expanded text:
tertium; quod nec unius partis additione tertium; quod nec unius partis additione augeatur, et alteri quantitati aequetur, cum potius soleat pars integritati corporum incrementa praebere: integritas autem ipsa infra amplitudinis suae ambitum propriam partem continet; unde penes unumquemque sunt duo, alter homo, alter non homo inter se persimiles, quippe et humanam formam et humanitatis membra omnino communia habentes, more tamen nobis inusitato similes, quoniam in nullo cernere est dissimiles. Quomodo enim dissimilitudo obtenditur? qualiter igitur videntur duo, cum nec similes, nec sibi dissimiles videntibus cernantur? Sed fortasse quod latet exteriores, non latet oculos interiores. Quomodo tamen alter duorum non homo pronuntiatur, cum non homo non videatur, qui et humanam plenam exprimit formam, et formae animam per totam infusam certis indicat argumentis? homo ergo aut iste solus est, aut si et alter cum ipso est, recte videantur penes singulos homines bini, non
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ qd̃ aggrauat aĩam. utroq mͦ mole¬
stant᷑: quomͦꝰ bene intelligentur condite:
Opifice bono. ñ bona in mat̾ia opato:
aliud opus ab auctore. aliud trahit a matie
Amat̾ie: qͥcquid feditatis. ab auctore: qͥc¬
quid ẽ decoris. Pari mͦ. conditor naturã.
corpus corruptelam animis infundit.
Dat ds̃ eẽ.: corpus male ẽẽ. Entum ad de¬
um ꝑtinet. subtił ẽ aĩa et ꝓba: qͦntum¬
ad deum autem ad corpus: obtusa ẽ et pra¬
ua. De creatore enim suscipit. unde
m̃ito conspicue dignitatis iudicetur.
nisi sͥ aliunde uituꝑium uiolenter in¬
cuciatur. Quod quidem solis tollitur
primis. qm̃ quidem ip̃e ñ a corpore acce¬
ꝑunt: s corpori in gesserunt corruptio¬
qualis est ꝯditꝰ. qualis ꝑ culpam
factus: quid homini: quid conueniat
menti. Ac pͥmum qͥd homo sit: intueam
Est gͥ homo ut quibdam placet. quiddã
ex aĩa et humano compositum corpore.
ab utroq & natura diuersum. et nũo

Expanded text:
corpus quod aggravat animam utroque modo molecorpus quod aggravat animam utroque modo molestantur; quomodo bene intelligentur conditae? Opifice bono non bona in materia operaturo, aliud opus ab auctore, aliud trahit a materie, a materie quidquid foeditatis, ab auctore quidquid est decoris; pari modo Conditor naturam, corpus corruptelam animae infundit. Dat Deus esse; corpus male esse. Quantum ad Deum pertinet, subtilis est anima et proba; quantum autem ad corpus obtusa est et prava: de Creatore enim suscipit unde merito conspicuae dignitatis judicetur, nisi sibi aliunde vituperium violenter incutiatur. Quod quidem solis tollitur primis, quoniam ipsae non a corpore acceperunt, sed corpori ingesserunt corruptioqualis est conditus, qualis per culpam factus: quid homini, quid conveniat menti. Ac primum quid homo sit intueamur. Est igitur homo, ut quibusdam placet, quiddam ex anima et humano compositum corpore, ab utroque et natura diversum, et numero
Abbreviated transcription (Latin):
minor: melior erit. His itaq consicłatis. for¬
tasse cupiam uideat᷑. aĩas in corporib fieri.
Unde forsan ingenesi inducit᷑ ds̃ formato
homini spraculum uite id est aĩam in¬
spirasse. Inspirauit: qͥa spirando indidit.
Spirando: qͥa de sinu ꝓuidentie unde spi¬
retur eduxit. Liquet itaq cum sp̃c aspi¬
rante sic. nec tamen sub̃e eius sit: quod
aĩe quoꝙ ꝓdeunt ab auctore. alt̾iꝰq sint
nature. Nec dicit᷑ spirasse prius. p̾modũ
inspiraturꝰ. Quare: Nisi qr aĩe ñ ante
creantur. ut pꝰ hospiciolo inducantur.
Ergo inspirauit. dum intus sp̃m condi¬
dit. Quod si incarne dum taxat. amme
fiunt: & a sorde peccati sincere et ab igno¬
rantie nubilo serene. ut potius compe¬
tere uidet᷑: ad ymaginẽ dĩ factis. dum
tales sunt quid sͥ opꝰ ẽ mediatore: Nimi¬
rum uͥ ꝑ culpam discordia nata ẽ: ibi
mediantis reconciliatione opus est.Sin
autem ab ip̃is subsistendi pmordiis. ꝓpt̾

Expanded text:
minor melior erit. His itaque consideratis forminor melior erit. His itaque consideratis fortasse cuipiam videatur animam in corporibus fieri. Unde forsan in Genesi inducitur Deus, formato homini spiraculum 73 vitae, id est anima inspirasse. Inspiravit, quia spirando indidit ; spirando, quia de sinu providentiae, unde spiretur eduxit. Liquet itaque cum Spiritus a spirante sit, nec tamen substantiae ejus sit, quod animae quoque prodeunt ab auctore, alteriusque sint naturae. Nec dicitur spirasse prius, postmodum inspiraturus. Quare? nisi quia animae non ante creantur, ut post hospitiolo inducantur. Ergo inspiravit dum intus spiritum condidit. Quod si in carne duntaxat animae fiunt, et a sorde peccati sincerae, et ab ignorantiae nubilo serenae ut potius competere videtur ad imaginem Dei factis, dum tales sunt, quid sibi opus est mediatore? nimirum ubi per culpam discordia nata est, ibi mediantis reconciliatione opus est. Sin autem ab ipsis subsistendi primordiis, propter
Abbreviated transcription (Latin):
sequentes: libere fatemur. aĩas ante
partum nec boni aliquid egisse nec
mali. Loquens enim de iacob & esau:
ait. Cum nondum nati fuissent. aut¬
aut aliquid egissent boni uel mali. ut
scdm electionem ꝓpositum di maneret. ñ
ex oꝑibi s ex uocante: dictum ẽ maior ser¬
uiet minori. Intendit ꝓbare apłs. reꝓbato
esau: iacob sola gr̃a electum. nullo modo ex
operib. qͥppe nulla p̃cesserant: cum nondũ
nati fuissent. nec in ut̃o uel ante qͥcquã
meruerant: cum nichil egissent boni uł
mali. Nam si aĩe amborum saltem ante
corpus bene egissent: ꝓpt̾ merita iuste
et malum: ex oꝑib rite bona assumeretur.
mala repelleretur. Nam si ordine conuerso
fieret: utrumq in specto altero uilesceret.
Itaq liquit. si uel in ut̾o. uel ante. aliquid
meruerint: posse uideri. ñ scđ̃m electionẽ
ꝓpositum dei impletum: s ex oꝑib. cum
gemellos adhuc in utero habenti. dictum
est: maior seruiet minori. idẽ filiꝰ tuus

Expanded text:
sequentes libere fatemur animas ante sequentes libere fatemur animas ante partum, nec boni aliquid egisse nec mali: loquens enim de Jacob et Esau ait: Cum nondum nati fuissent, aut aliquid egissent boni vel mali, ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex vocante dictum est, major serviet minori . Intendit probare Apostolus reprobato Esau, Jacob sola gratia electum, nullo modo ex operibus: quippe nulla praecesserant, cum nondum nati fuissent, nec in utero, vel ante quidquam meruerant, cum nihil egissent boni vel mali. Nam si animae amborum, saltem ante corpus, bene egissent: propter merita juste et malum, ex operibus rite bona assumeretur, mala repelleretur. Nam si ordine converso fieret, utrumque inspecto altero vilesceret. Itaque liquet si vel in utero, vel ante aliquid meruerunt, posse videri non secundum electionem propositum Dei impletum; sed ex operibus, cum gemellos adhuc in utero habenti dictum est: Major serviet minori Id est filius tuus
Abbreviated transcription (Latin):
flamescunt caritate. adhuc in corꝑande:
quã cum iam carnis sarcina. tam ab
amore quã a cognitione: retardantur.
Qͥppe minꝰ diligunt. dũ cur diligant
minus norunt. Si gͦ apud nr̃e morta¬
litatis fragilitatẽ. caritas bene adulta ce
ꝑfecta quẽ semel arripit ꝑire nũꝙͣ. aut
uix sinit: hic enim ẽ fons. in qͦ alienus.¬
id est damnandꝰ aut potiꝰ iniquus non
cõmunicat: quomͦ aĩe quȩ ut p̃faci sumꝰ
longe p̾stantiꝰ caritate uigent nondu
incarnate. pꝰ incarnationẽ. ñ solum a
tanta caritate decidunt. s & ꝓcasu ꝑeũt:
Caritas enim: numqͣm excidit. Utiq
qͥa ⁊ in futuro cumulatiꝰ hr: nc̃ quoq
radicata nunqͣm aut uix eruitur.
Nam irruant uenti. irruant flumi
innitens ñ mouetur. uerum si inde de¬
labat᷑. Que gͦ ꝑ corpus ꝑeunt: ñ ante cor¬
pus caritatẽ habuerunt. Si enim ha¬
buissent: ut prediximus deo suo obse¬
cutȩ. nequaꝗͣ. ociose fuissent. S apl̃m

Expanded text:
flammescunt charitate adhuc incorporandae, flammescunt charitate adhuc incorporandae, quam cum jam carnis sarcina tam ab amore quam a cognitione retardantur. Quippe minus diligunt, dum cur diligant minus norunt. Si ergo apud nostrae mortalitatis fragilitatem, charitas bene adulta et perfecta, quem semel arripit perire nunquam, aut vix sinit. Hic enim est fons in quo alienus damnandus, aut potius iniquus non communicat . Quomodo animae quae, ut praefati sumus, longe praestantius charitate vigent nondum incarnatae, post incarnationem non solum a tanta charitate decidunt, sed et pro casu pereunt. Charitas enim nunquam excidit , utique quia ut in futuro cumulatius habetur; nunc quoque radicata, nunquam aut vix eruitur. Nam irruant venti, irruant flumininnitens non movetur, verum si inde dilabatur. Quae ergo per corpus pereunt, non ante corpus charitatem habuerunt: si enim habuissent, ut praediximus, Deo suo obsecutae nequaquam otiosae fuissent. Sed Apostolum
Abbreviated transcription (Latin):
quelibet. corporeum ue quid: nefas ẽ
uel cogitare. Sp̃c ergo creatus: creatori
sp̃ui assimilatur. hanc assimilationẽ
unde corrumpat ñ ht̃. donec luto habi¬
taculo sordescat. Corpori gͦ infusus. et
culpam contrahit. et obliuionem inbi¬
bit. S hinc quid distant gentilium
figmenta. de cratere bachi. lethea potio¬
ne. aĩas ad oblionẽ pͥoꝵ in ebͥari:
Nichil gͦ noui studio addiscimus.
tantum p̃cognita recordamur. Item.
Anime sua ante in carnationem. aut
deura ignorant. S tunc quomodo expe¬
dic̃ores st̃ quã in carne. uͥ uel fide deũ
comprehendunt : auc siquidem nouer̃t.¬
et uel non diligunt. s tunc auctori be¬
nefitiorum urgrate. ñ in corꝑe sordescũt.
ĩmo et ante longe uiliꝰ sorduerunt: uel
diligunt. s tc̃ deo suo obsecute. ne qͣ qm
sunt ociose. Immo qͣnto clarius nouere
quem diligunt: tanto feruentius in
amore eius inardescunt: ip̃a noticia boni:¬
boni ingerente saporem. Cumulatiori gͦ

Expanded text:
quaelibet, corporeumve quid, nefas est quaelibet, corporeumve quid, nefas est vel cogitare. Spiritus ergo creatus Creatori Spiritui assimilatur: hanc assimilationem unde corrumpat non habet, donec luteo habitaculo sordescat; corpori ergo infusus, et culpam contrahit, et oblivionem imbibit: sed hinc quid distant gentilium figmenta, de cratere Bacchi, lethaea potione animas ad oblivionem priorum inebriari? nihil ergo novi studio addiscimus, tantum praecognita recordamur. Item, animae suam ante incarnationem, aut Deum ignorant, sed tunc quomodo, cum expeditiores sunt quam in carne, ubi vel fide Deum comprehendunt? aut si eum noverunt, vel non diligunt; sed tunc auctori beneficiorum ingratae non in corpore sordescunt; imo et ante longe vilius sorduerunt; vel diligunt, sed tunc Deo suo obsecutae nequaquam sunt otiosae. Imo quanto novere quem diligunt, tanto ferventius in amore ejus inardescunt, ipsa notitia boni ingerente saporem. Cumulatiori ergo
Abbreviated transcription (Latin):
quidem credetur omĩa oꝑa eius intelli¬
gimus ualde bona. Rationalia autem
nisi sint t̾rea obductione dep̃ssa. ñ solum
ratione utentia. quod & in corpore hñt:
s in singłoꝵ discussione ꝑ spicacissima
putamꝰ. Quod sensit qui dix̃. Corpus
aggrauat aĩam. & terrena in habitatio:
sensum multa cogitantẽ. Hac gͦ subsata
aggrauatione. s. eciam cum ea multa co¬
gitat: sine ea in munera penetranter
inuestigat. Anglicam gͦ nacta celsitudi¬
nẽ. qͥppe ad imaginem dei facta et simi¬
litudinem. dum in sue creationis manz
dignitate: nullo puto obloquente. et
optima repucabit᷑. ꝓp̃t dei similitudinẽ:
et prudentissima. ꝓpt̃ dei imaginem.
Sca tͥnitas. pꝰ cet̾a: inito consilio ait.
faciamus hominem ad ymaginem et
silitudinem nr̃am. Post cetera: consili¬
um iniit. qͣsi egregio intendens oꝑi.
homim suã impressit siłitudinem.
qd ñ scdm carnem. intelligendum ẽ:
s mentẽ. Nam penes ip̃am menbra

Expanded text:
quidem omnia opera ejus intelliquidem omnia opera ejus intelligimus valde bona ; rationalia autem, nisi sint terrea obductione depressa, non solum ratione utentia quod et in corpore habent, sed in singulos discussione perpicacissima putamus; quod sensit qui dixit: Coaggravat animam, et terrena inhabitatio 72 sensum multa cogitantem . Hac ergo sublata aggravatione, si etiam cum ea multa cogitat, sine ea innumera penetranter investigat. Angelicam ergo nacta celsitudinem, quippe ad imaginem Dei facta et similitudinem, dum in suae creationis manet dignitate: nullo, puto, obloquente, et optima reputabitur propter Dei similitudinem, et prudentissima propter Dei imaginem. Sancta Trinitas, post caetera inito consilio, ait: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Post caetera consilium iniit, quasi egregio intendens operi. Homini suam impressit similitudinem, quod non secundum carnem intelligendum est, sed mentem: nam penes ipsam membra
Abbreviated transcription (Latin):
sumimꝰ. ossib & nerius conpingimur
quãqͣm ħ iuxta decretum dei oꝑa sint
nature ut diximꝰ. nullatenus aĩe. ad
quid gͦ corꝑi adsistit: Num ut cum¬
tempus expecet: sine difficultate qͣsi
de ꝓpe introeat : At sp̃uał agilitas. m̃tis
uelocitatem mutuata: nichil locorum
spatio retardat᷑. Num gͦ spuał natum
nondum onere carnis grauata. an ꝑ hoc
habet incelo: At tunc om̃is aĩa de celo
descendit in corporanda. Quod potius
philosophoꝵ ẽ. Dñs enim iħc de celo solus
descendit. ñ solus ascendit. qͥppe captim¬
tate głosa laureat᷑. Unde oe dixit. si¬
mo ascendit in celum. nͥ qui descen¬
dit de celo: filiꝰ hominis qui ẽ in celo.
id est nͥ tanquã menbrum capiti. uni¬
tus illi qui descendit de celo. Suũ
est de celo descende. nr̃m ẽ illuc ascen¬
dere. Suum: ꝓpt̾ nos. nr̃m: ꝑ illum.
Utriq gͦ qd̾ suum est seruemꝰ. aliiͦ ius
non usurpemus. Item. si aĩa extra corpꝰ
ꝯdita creditur: ꝯdita quał credet᷑: Et

Expanded text:
stimur, ossibus et nervis compingimur. Quanquam haec juxta decretum Dei opera sint naturae, ut diximus, nullatenus animae. Ad quid ergo corpori assistat? num ut tempus exspectet sine difficultate quasi de prope introeat? at spiritualis agilitas mentis velocitatem mutuata, nihil locorum spatio retardatur. Num ergo spiritualis natura nondum onere carnis gravata, an  forthabet in coelo? At tunc omnis anima de coelo descendit incorporanda, quod potius philosophorum est. Dominus enim Jesus de coelo solus descendit, non solus ascendit; quippe captivitate gloriosa laureatus: unde et dixit: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit Filius hominis qui est in coelo . Id est, nisi tanquam membrum capiti unitus illi qui descendit de coelo. Suum est de coelo descendere, nostrum est illuc ascendere. Suum propter nos, nostrum per illum. Utrique ergo quod suum est servemus, alterius jus non usurpemus. Item, si anima extra corpus condita creditur, condita qualis credetur? Et
Abbreviated transcription (Latin):
mant ad orientẽ ẽ: tantum iter ag¬
gredi nemo ẽ ausus: Aut si quis: ꝓli¬
xa int̃ualli asꝑitate t̾ritꝰ. paradiso incog¬
nito: cemitatem incepti rep̃hendit.S
qmus ds̃ intellectu qͦ nicħ s relinqͥt
ignotum. neminẽ eo humano nouit co¬
natu ꝓpinquaturũ. maluit tñ utł sig¬
nificationis gr̃a uł adinobedientie rea¬
tum ratib humanis inculcandũ. cepa¬
radisiacam amissionẽ ugili munire cꝰ

Expanded text:
mant, ad orientem est, tantum iter agmant, ad orientem est, tantum iter aggredi nemo est ausus? aut si quis prolixa intervalli asperitate territus, paradiso incognita temeritatem incoepti reprehendit? Sed quamvis Deus intellectu, quo nihil sibi relinquit ignotum, neminem eo humano novit conatu propinquaturum, maluit tamen vel significationis gratia, vel ad inobedientiae reatum mentibus humanis inculcandum, et paridisiacam amissionem vigili munire c
Abbreviated transcription (Latin):
se commercia. & ne labor imꝑb me¬
diis tñ si id fieri pot̃ suꝑatis. qͣi iã
uoti compos aditu arduo obuitens
moliat᷑ flamma uersatilis angłico
minist̾io inlimine ꝯtinuat᷑. in ꝯsul¬
tum om̃e frustratura conam̃. S qͥd
opꝰ igneo gladio ante paradilum
collocato. custodiri uiam ligni uite.
si nullus eo usq ẽ accessus. Num res
gesta solum spectat ad mist̾ium. ui¬
delicet qm̃ ñ ẽ reditus ad paradisũ
.i. quietem. nͥ medium ꝑ gladium .i.
anxietatẽ: Qd̃ si meclii int̾ruptione
spaui. licet uasta forte ce asꝑa. haut¬
quaqm tñ insuꝑabili nisus nr̃ ab ac¬
cessu loci illiꝰ disterminat᷑. cur nullꝰ
flammeo gladio ab ingressu repul¬
sus. głose rediit inglorius. Idõ ne qr
suam regionem paradisus ñdu
ciupiam nr̃i status innotuit: S itm
qm obrem custodit᷑: Si quidẽ ꝓcusto¬
dia saus ẽ: qd̃ int̾capedine dura semo¬
cus: ignorat᷑. Auc si ut pleriq autu¬

Expanded text:
se commercia. Et ne labor improbus mese commercia. Et ne labor improbus mediis si tamen id fieri potest superatis, quasi jam voti compos aditu arduo obnitens moliatur, flamma versatilis angelico ministerio in limine continuatur , inconsultum omne frustratura conamen. Sed quid opus igneo gladio ante paradisum collocato custodiri viam ligni vitae, si nullus eo usque est accessus? Num res gesta solum spectat ad mysterium, videlicet quoniam non est reditus ad paradisum, id est quietem, nisi medium per gladium, id est anxietatem? Quod si medii interruptione spatii licet vasta forte et aspera, haudquaquam tamen insuperabili, nisus noster ab accessu loci illius disterminatur; cur nullus flammeo gladio ab ingressu repulsus, gloriose rediit inglorius? Ideone quia suam regionem paradisus nondum cuipiam nostri status innotuit? Sed iterum quamobrem custoditur, si quidem pro custodia satis est, quod intercapedine dura semotus ignoratur? Aut si, ut plerique autu
Abbreviated transcription (Latin):
ret. si adhuc uti liceret. Unde noxium
diuina ultio depulit: ne de ligno iuite
sum̾et. cͥeq m̾itum ui illata morti:. ine¬
t̾numiuueret. Pulsus gͦ ẽ: ut moriat᷑.
&e sententia cõminantis impleat᷑: scd̾m
qd̾ act. In quocunq die comedis ex eo:
morte morieris. Dubium tñ ñe. quin
aut ꝓhibito usu ligni uite aut ligno
sublata hac uirtute. intꝰ mori. extͣ aut̃
uiuere quiuit: nͥ qr aliũ equitati. a¬
lium p̃uaricationi. locũ utq odig¬
num. uistus uidex ꝓuiderat. Pulsus
aut̃: circa speluncam dtplicẽ. u ce sepul¬
tus reliquis cũ patarchis credit᷑: ex
post calamitatem moriendo reu̾tere¬
tur int̾ram unde sumptꝰ ẽ idẽ illã
unde ẽ creat᷑. Nam qd̃ extͣ paradisũ
sit plasmat᷑: certum fac̾e uidet᷑ scͥp¬
tura. inducens dm̃ culisse hominẽ
quem formauerat in paradisum. Et
ne de reditu p̃sumptio humana cogi¬
taxet: plurimo locus ille aut maris
aut desert tractu nr̃a putat᷑ euasis¬

Expanded text:
ret, si adhuc uti liceret. Unde noxium ret, si adhuc uti liceret. Unde noxium divina ultio depulit, ne de ligno vitae sumeret, contraque meritum vi illata morti in aeternum viveret. Pulsus ergo est ut moriatur, et sententia comminantis impleatur secundum quod ait: In quocunque die comederis ex eo, morte morieris . Dubium tamen non est, quin aut prohibito usu ligni aut ligno, sublata hac virtute, intus mori, extra autem vivere quiverit, nisi quia alium aequitati, alium praevaricationi locum utrique condignum justus judex providerat. Pulsus autem circa speluncam duplicem ubi et sepultus reliquis cum patriarchis creditur exivit, quod jugem post calamitatem moriendo reverteretur in terram unde est sumptus , id est in illam unde est creatus. Nam quod extra paradisum sit psalmatus, certum facere videtur Scriptura, inducens Deum tulisse hominem, quem formaverat, in paradisum . Et ne de reditu praesumptio humana cogitaret, plurimo locus ille aut maris aut deserti tractu nostra putatur evasis
Abbreviated transcription (Latin):
auctori impetꝰ p̃proꝑi ꝯsilii rupiss. Acq
mͦ uirginis matͥs. mulier pareret sine
dolore uirili semine suscepto absq ar¬
dore Nlullum enim opꝰ fieret cum ini¬
quitate nullum absq iocunditate.
Nam religio undiq circũspecta: able¬
garet & tedium. Uita enĩ q̃nil erat nͥ
inde sit eicctus.¬
astidium incolis collebat. paradisꝰ
Quoluptatis. fructuosis lignis opa¬
catus. fonte imm̃so ut egypt᷑ nilo ri¬
gatus. ad orientẽ ut quidam dicunt
situs. ultͣ reliquum orbem int̾m̃ele¬
uatus: ut ab aquis diliuui ꝑstaret
om̃ino intactus. Qͥ situ suo unm̃sam
natiue planiciei amplitudinẽ. omni
defendens ab intemꝑie. pestifas nr̃i
aeris uices om̃s transcendit. ħus ꝓ
capacitate qͣntelibre numerositatis
fructum ad esũ fructum qͦ ligniui¬
te. contͣ morbum. mortẽ. & seniũ. Cuiꝰ
dõ dante uis tanta fert᷑. ut oe pꝰ noxcam
molestiam ab homine omẽm ꝓpulsa¬

Expanded text:
auctori impetus praeproperi consilii rupisset, atque auctori impetus praeproperi consilii rupisset, atque modo virginis maris mulier pareret sine dolore, virili semine suscepto absque ardore: nullum enim opus fieret cum iniquitate, nullum absque jucunditate: nam religio undique circumspecta ablegaret et taedium: vita enim quae nihil erat nisi inde sit ejectus.astidium incolis tollebat paradisus voluptatis, fructuosis lignis opacatus, fonte immenso ut Aegyptus Nilo rigatus, ad Orientem, ut quidam dicunt, situs, ultra reliquum orbem in tantum elevatus, ut ab aquis diluvii perstaret omnino intactus: qui situ suo immensam nativae planitiei amplitudinem omni defendens ab intemperie, pestiferas nostri aeris vices omnes transcendit, habens pro capacitate quantaelibet numerositatis fructum ad esum, 83 fructum quoque ligni vitae contra morbum, mortem et senium; cujus, Deo dante, vis tanta fertur, ut etiam post noxam, molestiam ab homine omnem propulsa
Abbreviated transcription (Latin):
iam diximꝰ. fortasse ñ oportuiss: ncu¬
ria numero suo cassa. hominũ aũ sup¬
plem̃to reficienda: decreiuss. S curia
ħ tandem num̾o restituta. qͥm digni¬
Itate qͦq erat equata: Nimirũ homo.
minorẽ angło Utiq in hoc scło: nõ
etiam infuturo .xuiii. Homo si ñpec¬
casset. mortis & pene exꝑs ẽẽt.
ongius digressi: reu̾tamur. atq ut
ceꝑamus. pͥmordia humanitatis re¬
uoluamus. G homo pͥmus nͥ exorbitass.
penam cum sobole nullam ut dixi in
curriss. In nocentia nanq cui fertat᷑.
cum ñ sit causa feriendi. qd̾ ẽ peccm:
Sic̃ enum stimulo pecc̃i mors infundi¬
t᷑. it ace pena. quamors anticipat᷑. Uñ
p̃uaricatione ꝑacta. ꝓmittit᷑ mulie¬
ri. inlabore partꝰ. in actione seruitus
uiro aut̃: insudore uictꝰ. erũpnosaq
uita. doñ reu̾tatur int̾ram uñ sũptꝰ
ẽ. Homines gͦ molestia nulla inqui¬
etaret. nisi fedus b̃nficio ercationis ictũ

Expanded text:
jam diximus, fortasse non oportuisset, nisi cujam diximus, fortasse non oportuisset, nisi curia numero suo cassa, hominum autem supplemento reficienda decrevisset. Sed curia haec tandem numero restituta, quomodo dignitate quoque erat aequata? nimirum homo minor est angelo, utique in hoc saeculo, non etiam in futuro. CAPUT XVIII. Homo si non peccasset, mortis et poenae expers esset. Longius digressi revertamur, atque, ut coeperamus, primordia humanitatis revolvamus. Igitur homo primus nisi exorbitasset, poenam cum sobole nullam, ut dixi, meruisset. Innocentia namque cur feriatur, cum non sit causa feriendi quod est peccatum: sicut enim stimulus peccati mors infunditur, ita et poena qua mors anticipatur; unde praevaricatione peracta promittitur mulieri in labore partus , in actione servitus, viro autem, in sudore victus, aerumnosaque vita, donec revertatur in terram unde sumptus est . Homines ergo molestia nulla inquietaret, nisi foedus beneficio creationis ictum
Abbreviated transcription (Latin):
Nam uisticie ẽ impenitenti tͥ &e tius. ⁊̃¬
mout ueriꝰ loqͣr: cecum misis: penã illi
contempłone dĩ uias tuas respuenti
humana innatura fugitiuos ñ solum
S conciliare: uerũ pietate. insolita q̃¬
si pꝰ tͥumphum coronare. hec om̃ia ꝑ
te tͥ cedunit indolorem. auctori &e auc¬
tis inhonorẽ. Giuigͦ nociusti: Cm̃ tibi
Et quidem ꝑpt᷑ ħ ad auctoris p̃coni¬
um spectat. qͦd irłm celestis decreuit.
qr ip̃o oꝑante ad summũ recreuit.
aut redintegratiõe num̃i: aut supple¬
mento m̾iti. Qd̃ si ciuium num̃us. ad
equalitatẽ ẽ necessario reu̾surus: nͦ
plures possunt homines ascend̾e. qm̃
demones cecidisse: ꝓculdubio nͥ illa
ciuitas ex parte ruitura foret. ex toto
homo ñ fieret. immo nͨ aliquid. Quo¬
ñ nisi homo indigeret. eẽtq ꝑfectio: ue
ita suam liquide intimans &r potenti¬
na sp̃uum p̃nouit. & reꝑationẽ medi¬
catus hominẽ. Et homini qͥcqͥd opꝰ e¬
rat. ꝯdidit. Quẽ condi. ut paulo ante

Expanded text:
m justitiae est impoenitenti tibi et tuis; imo, ut verius loquar, tecum miseris, poenam; illi contemplatione Dei vias tuas respuenti lane pertinet humana in natura fugitivos, non solum sibi conciliare; verum pietate insolita quasi post triumphum coronare: haec omnia per te tibi cedunt in dolorem, auctori et auctis in honorem. Cui ergo nocuisti? tantum tibi. Et quidem propter haec ad auctoris praeconium spectat, quod Jerusalem coelestis decrevit, quia ipso operante ad summum recrevit, aut redintegratione numeri, aut supplemento meriti. Quod si civium numerus ad aequalitatem necessario est reversurus, nec plures possunt homines ascendere, quam daemones cecidisse, procul dubio nisi illa civitas ex parte ruitura foret, ex toto homo non fieret; imo nec aliquid, quo nonnisi homo indigeret, essetque perfectio, verita suam liquido intimans et potentina spirituum praenovit, et reparationem meditatus, hominem, et homini quidquid opus erat condidit, quem condi, ut paulo ante
Abbreviated transcription (Latin):
on tanta fecunditate decorata: tanceq
sobolis p̃cio redempta: nͥ redemptore e¬
guiss. luminarib his tanqͣm sole ce lu¬
na irradiata ñ fuiss. Atq ĩo nͥ pec̃c̃o in¬
ficeret᷑: curari ñ egens. longe infi̾or exis¬
tẽt salute seruata: qmͣ nunc restituta.
Nec solũ ciuitas illa in se illustꝰ nitet. s
& ciues illustores optinet. Nãq semꝑ
uirgo maria fcã mat̾ saluatoris. ultra
s ut mater ip̃a: ut fr̃s ip̃i. Quomͦ ut fr̃s:
dent᷑ & m̾ito meliores. &e fr̃e dõ digniores
Nimirũ frẽm se declarabat. dum pr̃i de
tuum frĩb meis. Adhuc ꝑ ade noxam mͥ¬
uidet᷑ creuisse homo. dũ hõĩs originem
ce angłi attendo. Ponamꝰ enĩ utr̃q ser

Expanded text:
sicut tanta fecunditate decorata, tantaeque sobolis pretio redempta, nisi Redemptore eguisset, luminaribus his tanquam sole et luna irradiata non fuisset, atque ideo nisi peccato inficeretur, curari non egens, longe inferior existeret salute servata, quam nunc restituta. Nec solum civitas illa in se illustrius nitet, sed et cives illustriores obtinet. Namque semper virgo Maria, facta mater Salvatoris, ultra sed ut mater ipsa, ut fratres ipsi. Quomodo ut fratres? videntur et merito meliores, et fratre Deo digniores; nimirum fratrem se declarabat dum Patri de tuum fratribus meis . Adhuc per Adae noxam mihi crevisse videtur homo, dum hominis originem et angeli at
Abbreviated transcription (Latin):
upra. Quid sit ymaginatio qr qͣlis.
dictis: imaginationem ad iungamꝰ
Est enim imaginatio. rerum sensib
subiciendarum. int̾ior quedam. et absen¬
tium imitatione signata. representatio.
Que etiam in sompnis iuget. et inbru¬
tis. dormienti ut uigilanti reducens
memorie tam ea que sunt: quã que ñ fr̃
obiectis aĩe utroꝵq simulacris. Cumgͦ
ratione excepta. reliquis anime uirib
plerumq nob̃ irrationalia p̃ee nemo
ambigat: plane mentiuntur illi. qui
sp̃c p̃sidere brutis. nullos contendunt.
nisi forte. corpora ad tempus mutuant᷑.
iura sp̃c. S si nec ipsi concessa sunt hõi.
quom congruant pecudi: Conuenienti
fortasse uideatur. sicut ñ hominem s ho¬
minis mentẽ: ita nec petus s pecoris pli¬
sid̾e tantis donari insignib. Ed aut̃ bru¬
ta animas ħnt. ibi inuenit᷑. aufẽs sp̃m
eorum. Et post. Emittes sp̃m tuũ. Et ali
Uꝑẽ aut̃ dicendum qͥd lit ħo ꝑnat᷑am.¬

Expanded text:
PUT XV. Quid sit imaginatio, et qualis. PUT XV. Quid sit imaginatio, et qualis. Supradictis imaginationem adjungamus. Est enim imaginatio: Rerum sensibus subjiciendarum interior quaedam et absentium imitatione signata repraesentatio: quae etiam in somnis viget et in brutis, dormienti et vigilanti reducens memoriae, tam quae sunt, quam quae non sunt, objectis animae utrorumque simulacris. Cum ergo, ratione excepta, reliquis animae viribus plerumque nobis irrationalia praeesse nemo ambigat, plane mentiuntur illi, qui spiritus praesidere brutis nullos contendunt, nisi forte corpora ad tempus mutuantur jura spiritus. Sed si nec ipsi concessa sunt homini, quomodo congruant pecudi? Convenientius fortasse videatur, sicut non hominem, sed hominis mentem; ita nec pecus, sed pecoris psidem tantis donari insignibus. Quod autem bruta animas habent, ibi invenitur, Auferes spiritum eorum . Et post: Emittes Spiritum tuum . Et alibSuperest autem dicendum quid sit hom
Abbreviated transcription (Latin):
ñquã ad est: diiudicet. nec ꝓmeriti de¬
bito quod sine ratione nullum est. iu¬
dex dispenset: De futuro quoq qͣlit̾
aut iocunditate exhilarentur aut mesti¬
cia consternent᷑: Num nom aliquid sẽ
expectant: S nouitatis tam continue
dunt᷑ sompnolentie: S natura sp̃ium
ꝑuigil ꝑseuerat. nͥ cũ necessitas carnis
sõpnum importat. forsan sicut ex aĩato
animal transformando minaiãtum ꝓfi¬
cit in peius: ita anima pͥus irrationalis.
facta ab exitu rationał: deficit in meliuo
mutata ad ymaginẽ dei natura. Quod si
est: quã ñ ꝯtaminauit culpa: restat ber¬
tificandã gła. Eẜ qm̃ futura creditur
resurrectio hominum. cur negetur et
bestiarum: Num qͥa rat̃one carent ꝙ nu¬
rito: S ⁊ homines pleriq eis carent. et
tamen resurgent. Quicquid autem ad
hec astute respondeatur respuentes: au¬
ctorum dogmata teneamꝰ. et animas bru¬
torum ꝑire cum ipsis asseramus.xu.¬

Expanded text:
nunquam adest, dijudicet; nec pro meriti denunquam adest, dijudicet; nec pro meriti debito, quod sine ratione nullum est, judex dispenset. De futuro quoque qualiter aut jucunditate exhilarentur, aut moestitia consternentur? num novi aliquid semper exspectant? sed novitatis tam continuaeduntur somnolentiae? sed natura spirituum pervigil perseverat, nisi cum necessitas carnis somnum importat. Forsan sicut ex animato animali transformando in inanimatum proficit in pejus, ita anima prius irrationalis acta ab exitu rationalis deficit in melius, mutata ad imaginem Dei natura? Quod si est, quam non contaminavit culpa, restat beatificanda gloria. Et quoniam futura creditur resurrectio hominum, cur negetur et bestiarum? num quia ratione carent et merito? sed et homines plerique eis carent, et tamen resurgent. Quidquid autem ad haec astute respondeatur, respuentes, auctorum dogma teneamus, et animas brutorum perire cum ipsis asseramus. CA
Abbreviated transcription (Latin):
qͥspiam a tramite deuians auctoritatis.
animas etiam brutoꝵ suꝑata nece eoꝵ
nicħ debere defectui: nempe obnoxias
ꝓpetuitati: dicacitatis enim nec audien¬
de existimai̾uim: uite post animal
assertas. ñ negare demum ꝑituras. S.
u exunt: ad qͦs usus remanebunt. Male
ne s̾ erit in euum an bene: S curai¬
terutrum cum absq ratione merue¬
rint neutrum: quis earum cogitet
statum: Sensus corporeos iam ñ hñt.
irasci fortasse adhuc possẽ. ꝯcupiscere
ñ nequeunt. S quod obfacinus. tanto
ac ꝑpetuo addicantur tormento: Ntrũ¬
ne gaudent an dolent: Quod si est: uñ
est: Nlum de exp̾tatione fucuroꝵ aut
de susceptione presentium. aut de re¬
cordatione p̾t̾itoꝵ: S que in carne
gesta recolere queant. digna int̾mi¬
natione aut exultationis aut meroris:
Occasione autem p̃sentiũ. qͦmͦ contrahãt
utrumlibet duoꝵ. quod nec sensus qͥ
iam deest administret. nec ratio que

Expanded text:
quispiam a tramite devians auctoritatis, quispiam a tramite devians auctoritatis, animas etiam brutorum superata nece eorum, nihil debere defectui, nempe obnoxias perpetuitati. Dicacitatis enim nec audiendae existimaverim, vitae prius animalis assertas, non negare demum perituras. Sed ubi erunt, ad quos usus remanebunt? male ne sibi erit in aevum, an bene? Sed cur alterutrum, cum absque ratione meruerint neutrum? quis earum cogitet statum? sensus corporeos jam non habent, irasci fortasse adhuc possunt, concupiscere non nequeunt. Sed quod ob facinus tanto ac perpetuo addicantur tormento, utrumne gaudent an dolent? quod si est, unde est? num de exspectatione futurorum, aut de susceptione praesentium, aut de recordatione praeteritorum? Sed quae in carne gesta recolere queant, digna interminatione aut exsultationis aut moeroris? Occasione autem praesentium quomodo contrahant utrumlibet duorum, quod nec sensus qui jam deest administret; nec ratio, quae
Abbreviated transcription (Latin):
inuenimꝰ. S si coslatione iusta utͥuᷤ¬
q natura inspicit᷑: illa p̃cellereł minꝰ ꝑ¬
ito udebit᷑. Ip̃a nãq nata : ad intelligendum.
nata : ad beneagendum. et quantum in
se est: utrumq ñ solum bene. s & ꝑfe¬
cte facit. Uerum carneȩ feci in mersa:
quasi p̃focata. usq ad tempus opprimit᷑.¬
& neutrum facit. uegetare fluida hu¬
manitatis pͥmordia ix sufficiens. douͤ
homine paulatim solidato. paulatim
s aptato: illud ad quod nata ẽ. ex parte
nobis intuendum exhibeat. cõpletura
suam post hominem naturam. si tamen
in homine id meruerit. dum rerum
auctorem plane uidebit. et ob hoc in re-¬
rum natura cum se cernendam inges¬
serit. ante iudicium enim et ipsam
plura latere incertum non ẽ. nichil la
lis: cum animali subsistit. post
animal subsistere desistit. S et si rema¬
neret: idem ꝑmaneret. qm̃ sicut nec pͥus:
nicħ rõnis obtineret. affirmat fortasse

Expanded text:
invenimus. Sed si collatione justa utriusinvenimus. Sed si collatione justa utriusque natura inspicitur, illa praecellere vel minus perito videbitur: ipsa namque nata est ad intelligendum, nata est ad bene agendum. Et quantum in se est utrumque non solum bene, sed et perfecte facit: verum carneae faeci immersa, quasi praefocata usque ad tempus opprimitur et neutrum facit: vegetare fluida humanitatis primordia vix sufficiens, donec homine paulatim solidato, paulatim sibi aptato, illud ad quod nata est ex parte nobis intuendum exhibeat, completura suam post hominem naturam si tamen in homine id meruerit dum rerum auctorem plane videbit; et ob hoc in rerum natura cum se cernendam ingesserit ante judicium enim et ipsam plura latere 78 incertum non est, nihil larrationalis cum animali subsistit, post animal subsistere desistit. Sed et si remaneret, idem permaneret, quoniam, sicut nec prius, nihil rationis obtineret. Affirmat fortasse
Abbreviated transcription (Latin):
dentib p̃sto ẽ irasci. ira ueratit᷑ presensẽ:
licet plerumq in cõmota lateat: ita rõ
aduenisse merito estimabit᷑. cũ qͥspiam
qͣmuis adhoram quiescat: in promptu
tamen ht̃ quociens opus fuerit: rexum
in iudicio exerceri. S si etas puerilis
rõnẽ nondum adeptaẽ: anima talis
quomͦ int̾im ad ymaginem dei ẽ: aut
si rationẽ iam ht̃. cur ratione uti ñdũ¬
nondum ualet: Quom ratio sopita.
ratio ociosa. Ac ꝑ hoc indiscreta. deo quẽ¬
quam conformabit. presertum cum sñ
incelligentia id efficere ñ possit: Siue
ergo paruulis adsit ratio. siue desit: ni¬
chil ad ymaginem dei ꝑtinebit. Certiꝰ
autem eiꝰ tunc astruemꝰ aduentum:
cũ multis exꝑiendam signis. suam
nob̃ tradidit presentiã. S aĩa hec rati¬
onal ab irrationali brutoꝵ sp̃u qͥd
distat. nͥ qd̾ ip̃e certis se argumentis
in om̃ib uelociorẽ declarat: Certe si
ext̃iora attendimꝰ. illum longe suꝑiorẽ

Expanded text:
dentibus praesto est irasci, ira veraciter praesens est, dentibus praesto est irasci, ira veraciter praesens est, licet plerumque incommota lateat; ita ratio advenisse merito aestimabitur, cum quispiam, quamvis ad horam quiescat, in promptu tamen habet quoties opus fuerit, rerum in judicio exerceri. Sed si aetas puerilis rationem nondum adepta est, anima talis quomodo interim ad imaginem Dei est? aut si rationem jam habet, cur ratione uti nondum valet? quomodo ratio sopita, ratio otiosa, ac per hoc indiscreta, Deo quemquam conformabit, praesertim cum sine intelligentia id efficere non possit? Sive ergo parvulis adsit ratio, sive desit, nihil ad imaginem Dei pertinebit. Certius autem ejus tunc astruemus adventum, cum multis experiendam signis suam nobis tradiderit praesentiam. Sed anima haec rationalis ab irrationabili brutorum spiritu quid distat? nunquid ipse certis se argumentis in omnibus velociorem declarat? Certe si exteriora attendimus, illum longe superiorem