comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
to excellentiora pietate. Nonfecerunt
tionẽ paterent᷑ fugere admonuit
de ciuitate inciuitatẽ potiit ad mo¬
nere ut sibimanus inferrent. nec
inmanus ꝑsequentiũ ꝑuenirent.
Porro si hoc ille ñ ussit aut monuit
ut eom̃ sin ex hac uita migrarent¬
quibus migrantibus se mansiones et̃¬
nas p̃paraturum ẽẽ ꝓmisit. quelibet
exempla opponant gentes quȩ igno¬
rant dm̃. manifestum ẽ hoc ñ licere
colentibus unum uerum dm̃. restat
ut de homine intelligamus qđ dic¬
tum ẽ. ñ occides. nec alterum ergo
nete. Neq enim quise occidit aliud
quã hominem occidit. quasdam
uero exceptiones eadem ipsa diui¬
na fecit auctoritas ut ñ liceat ho
minem occidi. S his exceptis quoᷤᷤ
ds occidi iubet siue data lege. si¬
ue adꝑsonam ꝓtempore expressa
nssione. Non aut̃ ipse occidit qui
ministerium debet iubenti. sicut
adminiculum gladius utenti. et
ideo nequaquã contra hoc p̃ceptũ
fecerunt qđ dictũ ẽ. ñ occides qui

Expanded text:
to excellentiora pietate. Non fecerunt to excellentiora pietate. Non fecerunt tionem paterentur, fugere admonuit de civitate in civitatem, potuit admonere ut sibi manus inferrent, ne in manus persequentium pervenirent. Porro si hoc ille non jussit aut monuit, ut eo modo sui ex hac vita migrarenquibus migrantibus se mansiones aeternas praeparaturum esse promisit, quaelibet exempla opponant gentes quae ignorant Deum, manifestum est hoc non licere colentibus unum verum Deum. Restat ut de homine intelligamus, quod dictum est, Non occides, nec alterum ergo, nec te, neque enim qui se occidit aliud quam hominem occidit. Quasdam vero exceptiones eadem ipsa divina fecit aucminem occidi. Sed his exceptis, quos Deus occidi iubet siue data lege siue ad personam pro tempore expressa iussione, non autem ipse occidit, qui ministerium debet iubenti, sicut adminiculum gladius utenti; et ideo nequa.. quam contra hoc praeceptum fecerunt, quo dictum est: Non occides, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dam legentes et inuenientes ibi seri¬
ptũ qđ raxias ꝓpria manu sibi infe¬
rens mortem elegisset nobilit moripo¬
tius quai subditus fieri peccatoribus
et contra natales suos indignis inu¬
riis agi. Ne forte simplicioribus animi
credant cum necessitas urgerit potĩ
sibimet ipsis ꝓprio actualiquomͦ infe¬
rendum eẽ mortẽ. quam incidendum
uiuium inmanus peccatoꝵ. utile fore
abitratus sum. ut ex dictis ueneran¬
di patris augustini huic oꝑi nr̃o ali¬
qua insererem unde lectorib̃ sobrius
quid sibi de talibus rebus faciendũ
sit intelligeret. Refert aut̃ memorat̾
pat᷑ in primo suo libro de ciuitate
dei ubi utrũ alicui liceret semet ip¬
sum int̾ficere copioso tractatu dis¬
se interemerunt ne inmanus ho¬
stiũ ꝑuenirent: ñ mͦ querimꝰ utrũ
sit factum: s utrum fuerit facien¬
dum. Sana quippe ratio etiam exem¬
pliante ponenda ẽ. euiquidẽ et ex¬
empla concordant. S illa quȩ c¬
tan¬
to digniora sunt imitatione. quan¬

Expanded text:
dam legentes et invenientes ibi scriptum quod Razias, propria manu sibi inferens mortem, elegisset nobiliter mori potius quam subditus esse peccatoribus, et contra natales suos indignis injuriis agi: ne forte simplicioris animi credant, cum necessitas urserit, potius sibi proprio actu aliquo modo inferendam esse mortem quam incidendum vivum in manus peccatorum, utile fore arbitratus sum ex dictis venerandi Patris Augustini huic operi nostro aliqua inserere, unde lector sobrius quid sibi de talibus rebus agendum sit intelligeret; refert autem memoratus Pater in primo suo libro de Civitate Dei, ubi utrum alicui liceat seipsum interficere copioso tractatu disse interemerunt, ne in manus hostium peruenirent. Non modo quaerimus utrum sit factum, sed utrum fuerit faciendum. Sana quippe ratio etiam exemplis anteponenda est, cui quidem et exempla concordant, sed illa, quae tanto digniora sunt imitatione, quan
Abbreviated transcription (Latin):
die cedere desierunt. quẽ constitu¬
erunt ẽe sollempnẽ. ut in eo om̃s¬
deinceps tempore uacarent epu¬
lis. gaudio atq coniuuio. Unde
modo scriptum ẽ. qđ int̾fectio ni¬
canore et manifesto auxilio dei
ostenso. om̃s iuidei communi consi¬
lio decreuerint t̃ciam decimã diẽ
m̃sis adar. qui uoce syrica pridie
mardochei dies dies dicitur omĩ
tempore sollempnẽ babere. Et ita
he duȩ sollempnitates iniuicem si¬
inquarta decima mensis adar.
habitȩ pariter ungerentun¬

Expanded text:
die caedere desierunt, quem constitudie caedere desierunt, quem constituerunt esse solemnem, ut in eo deinceps omni tempore vacarent epulis, gaudio atque conviviis. Unde modo scriptum est quod interfecto Nicanore, et manifeste auxilio Dei ostenso, omnes Judaei communi consilio decreverunt decimam tertiam diem mensis Adar, qui voce Syriaca pridie Mardochaei dies dicitur, omni tempore solemnem habere, et ita hae duae solemnitates invicem siin decima quarta mensis Adar habitae pariter jungerentu
Abbreviated transcription (Latin):
am ꝓ totius mundi. Hic ergo dedit
scripturã sensu spĩtali fulgentem
admunimen totius ecclẽ et defen¬
sionem popłi sui scĩs concessit doc¬
toribus quatinus contra hos uni¬
uersos armatura uterentur cȩle¬
sti et hostium ꝓsternerent multi¬
muni consilio decreuert̃ nullomͦ
diem istum absq celebritate p̃te¬
rire. Habere aut̃ celebritatẽ tercia¬
decima die m̃sis adar. qđ dicitur
uoce syriaca pridie marclochei.
Narrat liber bester qđ aman aga¬
gite suadente rex assuerus uisse¬
rit om̃s uideos inregno suo int̃¬
fici. Ad hanc necem conficiendam
decreta fuerit dies t̃cia decima
m̃sis duodecimi qui ȩ uocatur a
nutu eadem sententia conu̾sa ẽ
inꝑcussores eoꝵ ita ut memorat̾
rex mediante marcdocheo iudȩo
post ueteres conscriptiones no¬
uis ȩpłis missis mandaret. ut
iudei ipso die quosibi ab hostibꝰ
ria ita scriptum ẽ. Dies tertius de¬
cimus mensis adar: unus apud õs
int̾fectionis fuit. et quarto decimo

Expanded text:
pro totius mundi . Hic ergo dedit Scripturam sensu spiritali fulgentem ad munimentum totius Ecclesiae defensionemque populi sui concessit doctoribus, quatenus contra hostes universos armatura uterentur, et hostium prosternerent multimuni consilio decreverunt nullo modo diem istum absque celebritate praeterire habere autem celebritatem tertiadecima die mensis adar quod dicitur voce syriaca pridie Mardochei Narrat liber Esther quod, Aman suadente, rex Assuerus jussit omnes Judaeos in regno suo interfici, et ad hanc necem conficiendam decreta fuerunt dies triginta mensis duodecimi, qui vocatur Adnutu eadem sententia conversa est in percussores eorum, ita ut memoratus rex, mediante Mardochaeo Judaeo, post veteres scriptiones novis epistolis missis, mandaret ut Judaei ipso die quo sibi ab hostibusria scriptum est ita: Dies decimus tertius mensis Adar unus apud omnes interfectionis fuit, et quarto decimo
Abbreviated transcription (Latin):
cuius sp̃e ẽ in naribus eius. qr ex¬
celsus reputatus ẽ. Ipse sacerdota¬
lsergo ordo ꝑ homines. qui in
aemplo dei subuerteri testamento
diuino officio rite fungebantur.
nr̃i futuram demonstrabat. Cuĩ
ope muncdus saluandus erat. de quo

Expanded text:
spiritus in naribus ejus, quia excelsus reputatus est . Ipse sacerdotalis ergo ordo per homines qui in templo Dei sub Veteri Testamento divino officio rite fungebantur, iatoris nostri futuram demonstrat, cujus ope mundus salvandus erat. De quo
Abbreviated transcription (Latin):
ianuam dirumꝑe atq ignem admo¬
uere cupientibus. cum iam comp̃hen¬
deretur gladio se petit. eligens nobi¬
liter mori potius quam subditus fieri
peccatoribus. et contra natales suos
indignis iniuriis agi. S cumꝑfestina¬
tionẽ ñ certẽ ictu plagam declisset.
et turbe intra hostia irrumꝑent re¬
currens audacter admurum p̃cipi¬
tauit semet ipsum uirilit̃ inturbas.
Aibus uelociter locum dantibus casui
eiuis. uenit ꝑ mediam ceruicem. Et
eum adhuc spiraret. accensus animis
furrexit. Cum et sanguis eiꝰ magno
nb eẽt saueiis. cursu turbã ꝑtransiit.
estans suꝑ petram quandã p̃ruptã
etiã ex sangiuis effectus. complexus
ntestina sua utrisq manibus ꝓiecit
lipturbas in uocans dñãtorem uitȩ¬

Expanded text:
ianuam disrumpere atque ignem admoianuam disrumpere atque ignem admovere cupientibus cum iam conprehenderetur gladio se petit eligens nobiliter mori potius quam subditus fieri peccatoribus et contra natales suos indignis iniuriis agi sed cum per festinationem non certo ictu plagam dedisset et turbae intra ostia inrumperent recurrens audenter ad murum praecipitavit semet ipsum viriliter in turbas quibus velociter locum dantibus casui eius venit per mediam cervicem et cum adhuc spiraret accensis animis surrexit cum et sanguis eius magno et saucius cursu turbam pertransiit et stans super petram quandam praeruptam et iam exsanguis effectus conplexus intestina sua utrisque manibus proiecit super turbas in
Abbreviated transcription (Latin):
dotem. Qui iudeam ueniens pͥmum
uelle. Postea manifesta mimicitia mon¬
straũ sc ẽẽ hostem neqͥssimũ magis qui
fidelem amicum. S: diuin a uirtute
ꝓstratus. blasphemiȩ contra dm̃ pla¬
te. et ꝑtinatiȩ suȩ penas luit. quȩ oiã
inprioris libri historia continentur
licet aliqua quȩ ibi ꝓpter festinatione
narrantis omissa sunt. In huius nat¬
ratione libri inserta repperiant᷑. Al¬
gorie aut̃ sensus uixta modum iug¬
nioli nr̃i de hac eadem re ibi expost
mis delatus ẽ nicanori uir armalb.¬
rũ ciuitatis et ualde bene audiens
qͥpro affectu pat̾ iudeoꝵ appellabat
Hicmultis temporibus continentiȩ ꝓposi¬
tum tenuit iniudaismo. corpusq et a¬
minam tradere contentus ꝓꝑseueran¬
tia. Uolens aut̃ nicanor manifestare o¬
dum qđ habebat inuideos. misit mi¬
ltes quingentos ut eum comprehende¬
ret. Putabat enim sullum decepisset
cladem se maxmam iudeis ullaturũ.
Turbis aut̃ irruentibus domũ eius et

Expanded text:
dotem. Qui in Judaeam veniens, primum dotem. Qui in Judaeam veniens, primum velle; postea manifestata inimicitia monstravit se esse hominem nequissimum magis quam fidelem amicum. Sed divina virtute prostratus, blasphemiae contra Deum prolatae et pertinaciae suae poenas luit; quae omnia in prioris libri historia continentur; licet aliqua quae ibi propter festinationem narrantis omissa sunt, in hujus narratione inserta reperiantur: allegoriae autem sensus juxta modum ingenioli mei de hac eadem re ibi expositmis delatus est Nicanori, vir amator civitatis et bene audiens qui pro adfectu pater Iudaeorum appellabatur hic multis temporibus continentiae propositum tenuit in iudaismo corpusque et animam tradere contentus pro perseverantia volens autem Nicanor manifestare odium quod habebat in Iudaeos misit milites quingentos ut eum conprehenderent putabat enim si illum decepisset se cladem maximam Iudaeis inlaturum turbis autem inruere domum eius et
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsi qui dicuntur asidȩi iudeoꝵ quibus
preẽ iudas machabeus. bella nutriunt
et seditiones mouent. nec patiuntur
aurea et palma alchimus obtulissȩ.
ostendit qd̃ ei regni dignitatẽ et uic¬
toriam hostium simul cũ dempli cudtui
ꝑindicium numerum suoꝵ portenedo
ꝓmisit. Tallos enim dicunt uasa esse
offertoria. uixta modum turriũ fa¬
cta. cum quibꝰ inp̃cipius festiuitatibꝰ
offerebant. quoꝵ similitudo actenꝰ
in quibusdam locis habetur. Asidei
ti. Dictiq asidei quasi assidiu. quales
iudas et sui auxiliatores inculturade
et obseruatione legis ipsius fuere.
Alii uero asideosa munditia uocatos¬
eẽ asserunt quasi mundos uideos en
Demetrius aut̃ audita relatione ali¬
mi cui et cȩteri qui mimici erant id
norem p̃positum elephandoꝵ duccm
misit in uideam datis mancdatis in¬
sum quidẽ uidam caꝑe eosq qͥ cumili
erant disꝑgere. et ut constitueret aln¬
mum maximi templi suminũ sacer

Expanded text:
ipsi qui dicuntur Asidei Iudaeorum quibus ipsi qui dicuntur Asidei Iudaeorum quibus praeest Iudas Macchabeus bella nutriunt et seditiones movent nec patiuntur aurea, et palmam Alcimus obtulisse, ostendit quod ei regni dignitatem, et victoriam hostium, simul cum templi cultu, pro indicio munerum suorum portando promisit. Talia enim dicuntur vasa offertoria esse, juxta modum turrium facta, cum quibus in praecipuis festivitatibus offerebant; quorum similitudo hactenus in quibusdam locis habentur. Assidati dictique Assidaei, quasi assidui; quales Judas et sui auxiliatores in cultura Dei et observatione legis ipsius fuere. Alii vero Assidaeos a munditia vocatos asserunt, quasi mundos Judaeos, eDemetrius autem, audita relatione Alcimi et caeterorum qui inimici erant Judae, anorem praepositum elefantorum ducem misit Iudaeam datis mandatis ipsum quidem Iudam caperet eos vero qui cum illo erant dispergeret et constitueret Alchimum maximi templi summum sace
Abbreviated transcription (Latin):
dicente scriptura. Omĩs arrogan¬
tia abhominatio ẽ apud dm̃. Et itẽ
Ante ruinam exaltat᷑ cor. et ante
głam humiliabitur. Et alibi. Su¬
ꝑbis aut̃ ds resistit. et humilibus
dat gr̃am. Et in eugłio dñs dic̃¬
Omĩs qͥ se exaltat humiliabit᷑. et qͥ
se humiliat exaltabitur. Post hȩc aut̃
historia explicat. qualit̾ demetrius fi¬
lnis seleuci uideam ueniens. et regno
potius ꝑ alchimum incitaret᷑ ad u̾sus
Alchimus aũt quidã qui summus sacer¬
dos fuerat. s. uoluntariȩ comquinatꝰ
ẽ temporibus commixtionis. conside¬
rans nullomodo sibi ẽẽ salutẽ. neq
accenssum ad altare uenit ad regem
demetrium centesimo quadragesimo
anno. offerens ei auream coronam
et palmam. suꝑ hec et tallos qͥ templi
eẽ uidebant᷑. et ipsa die quidẽ siluit.
Tempus aũt oportunum dementiȩ suȩ
nauctus. conuocatus ademetrio ad
consiliũ. et int̾rogatus quibꝰ rebus
et consiliis iudei inniterent᷑ respondit.

Expanded text:
dicente Scriptura: Omnis arrogandicente Scriptura: Omnis arrogans abominatio est apud Deum ; et item: Ante ruinam exaltatur cor et ante gloriam humiliatur ; et alibi: Deus superbis resistit, humilibusdat gratiam ; et in Evangelio Dominus dixit, Qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur . Post haec autem historia explicat qualiter Demetrius, filius Seleuci, in Judaeam veniens, et regno potitus per Alcimum incitaretur adversus Alchimus autem quidam qui summus sacerdos fuerat sed voluntarie coinquinatus est temporibus commixtionis considerans nullo modo sibi esse salutem neque accessum ad altare venit ad regem Demetrium centesimo quinquagesimo anno offerens ei auream coronam et palmam super haec et tallos qui templi esse videbantur et ipsa quidem die siluit tempus autem oportunum dementiae suae nanctus convocatus a Demetrio ad consilium et interrogatus quibus rebus et consiliis Iudaei niterentur respondit
Abbreviated transcription (Latin):
ubꝰ uidas cognitis p̃cepit popło
ut die ae nocte dnm inuocarent.
Quod sieut semꝑ et nune adiuuaret eos
quippe qͥ lege et patria scõq templo
pͥuari uerent᷑ ac popłin quia nuper
paululum respirasset. ne smeret bla¬
phemis rursum nationibus subdi.
Historia bȩc quȩ bellum antiochi eupa¬
toris et lysiȩ ꝓcuratoris eiꝰ contra ui¬
deos narrat inpriori libro comme¬
morata simul. et iuxta allegoriam
explicita ẽ. S illud qđ consequenter
narrat᷑. qđ incastris regis nocte¬
int̾fecte fuissent. ꝑuideos quatuor¬
decim mille̾ et maximꝰ elephantoꝵ
cum his qui suꝑ positi erant. in pri¬
ori narratione manifestius expͥmi¬
bestias. cum estimaret qđ inea eẽt
rex inrumpens in legionẽ subt̃ pe¬
des elephanti cucurrerit. eũq in¬
t̃fecerit. Qui cadens suꝑ ipsum pon¬
dere suo eũ oppressit et mortuus ẽ.
Cuius significatio spĩtalis. et ibi ex¬
planata ẽ cũ iactantia suꝑborum
ꝓprio nisu contrita de monstratur.

Expanded text:
us Judas cognitis, praecepit populo, ut die ac nocte invocaret Dominum, quod sicut semper et nunc adjuvaret eos, quippe qui lege, et patria, sanctoque templo privari vererentur; ac populum, qui nuper paululum respirasset, ne sineret blasphemiis rursus nationibus subdi, etc. Historia quae bellum Antiochi Eupatoris, et Lysiae procuratoris ejus contra Judaeos, narrat, in priori libro commemorata simul et juxta allegoriam explicata est: sed illud consequenter narratur quod in castris regis interfecta nocte fuissent per Judaeos quatuor millia, et maximus elephantorum cum his qui suppositi erant, in priore narratione manifestius exprimibestias, cum existimaret quod in ea esset rex, irrumpens in legionem subtus pedes elephantis cucurrerit eumque interfecerit; qui cadens super ipsum pondere suo eum oppressit, et mortuus est: cujus significatio spiritalis ibi explanata est, cum jactantia superborum proprio nisu contrita monstratur,
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ uͦ post exitum uitȩ p̃sentis ꝓfide¬
lium peccatis ex orandũsit. et ele¬
mosinarũ opus agendũ quatenꝰ
hiꝓ quoꝵ remediores agit᷑ apec¬
catis soluant᷑. ut p̃sens locus osten¬
dit. Et in eugłio dñs. ubi de sp̃us
sibile peccatum. istud ee̾ ostends̃

Expanded text:
 post exitum vitae praesentis pro fidelium peccatis exorandum sit, et eleemosynarum opus agendum, quatenus hi pro quorum remedio res agitur a peccatis solvantur, et praesens locus ostendit, et in Evangelio Dominus, ubi de Spiritus sibile peccatum illud
Abbreviated transcription (Latin):
sicut flamina ignis. et incapite eius
diademata multa. habens nomen
scriptũ qđ nemo nouit nͥ ipse. et ue¬
stitus erat ueste asꝑsa sanguine. et
uocabat᷑ nom̃ eius u̾bum di. Oranti
bꝰ quidẽ mẽbris xp̃i. succurrit ipse
eis inauxilium qͥ ẽ uia. ueritas. et ui
ta. addebellandos inimicos. et conte¬
rendas prauoꝵ p̾̃sũptiones. Cuius
corrupta. et uestis sangumolenta.
q mors carnis eĩ erat innoxia. Ip¬
seq t̾ribilis:t qr ualde mirabilis.
atq uidex iustissimꝰ. Hic erat opti¬
mis oꝑim̃tis adornatus. ꝙ omĩum
urtutũ decore splendet clarissimꝰ.
mirifica. Ipsius enĩ dono habet ȩc
łã sua scutũ fidei. loricã iusticiȩ.
galeam salutis. et gladiũ sp̃c qđ¬

Expanded text:
sicut flamma ignis, et in capite ejus diademata multa, habens nomen scriptum, quod nemo novit nisi ipse. Et vestitus erat veste aspersa sanguine: et vocatur nomen ejus, Verbum Dbus quidem membris Christi succurrit ipse eis in auxilium, qui est via, veritas et vita ; et ad debellandos inimicos et terrendas pravorum praesumptiones. Cujus corruptus et vestis sanguinolenta, quia mors carnis ejus erat innoxia ipseque terribilis, quia valde mirabilis, atque judex justissimus est. Hic erat optimis operimentis adornatus, quia omnium virtutum decore splendor clarissimus.mirifica: ipsius enim dono Ecclesia sua habet scutum fidei, loricam justitiae, galeam salutis, et gladium Sp
Abbreviated transcription (Latin):
filii deserte magis quã eius qͥ habet
uirum dicit dñs. Dilata locũ tento¬
rii tui. et pelles tabernacłoꝵ tuoꝵ
extende ne parcas. Longos fac fu¬
nicłos tuos. et elauos tuos consoli¬
da. Addexterã eiũ et ad leuã pene

Expanded text:
filii desertae, magis quam ejus quae habet virum, dicit Dominus. Dilata locum tentorii tui, et pelles tabernaculorum tuorum extende, ne parcas: longos fac funiculos tuos, et clavos tuos consolida. Ad dex
Abbreviated transcription (Latin):
quã ad quisiuit sanguine suo.
Ego scio qm̃ intrabunt post dis¬
cessionẽ meã lupi rapaces in uos.
ñ parcentes gregi. Et ex uobis ipsis
adducant discipłos p̾ se. Propter
qđ uigilate memoria retinentes.
qm̃ ꝑtriennium nocte et die ñ ces¬
saui cum lacrimis monens unum
quenq urm. Et nẽ cõmendo uos
deo. et uerbo gr̃ȩ ipsus. q potens
ẽ ȩdificare. et dare hereditatẽ in¬
scĩficationibꝰ. In dieb̾ illis facta
ẽ fama magna ualde. et tradidit
se bachidi omĩs regio eoꝵ cũ ipsis
Et elegit bachides impios uiros. et
constituit eos dños regionis. Et
ex quirebant et ꝑserutabant᷑ ami¬
cos iude. et adducebant eos ad
bachidem. Et uindicabat in illos
et iilludebat. et facta ẽ tribulatio
magna in ifrł. qualis ñ fuit ex
qua die ñ ẽ uisus ꝓpheta in isrł.

Expanded text:
o. ego scio quia intrabunt post discessum meum lupi graues in uos non parcentes gregi; ex uobis ipsis adducant discipulos post se propter quod uigilate memoriam tenentes quia per triennium nocte ac die non cessaui cum lacrimis quemque vestrum. Et nunc commendo vos Deo et verbo gratie ipsius, qui potens est edificare et dare hereditatem saiquitatem in diebus illis facta est fames magna valde et tradidit se Bacchidi omnis regio eorum cum ipsis et elegit Bacchides impios viros et constituit eos dominos regionis et exquirebant et perscrutabantur amicos Iudae et adducebant eos ad Bacchidem et vindicabat in illos et inludebat et facta est tribulatio magna in Israhel qualis non fuit ex qua die non est visus propheta i
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ inbonũ. Factũ ẽ aut̃ cum
audissent legem. sep arauerunt
omnẽ alienigenã ab isrł. Et suꝑ
hoc erat eliasib sacerdos. Audi¬
ta lege duabꝰ inimicis gentibꝰ
anathematizandis. mox omẽm alie¬
nigenam a se popłs fidelis separa¬
uit: qr sic necesse ẽ nos auditui
ueritatis intendere: ut cũ ab uno
quolibet uitio lectione diuina ꝓhi¬
beniur: continuo ñ illud solũmodo
de qͦ sermo incurrerit. s omẽ qͥeqͥd
in nobis uitiis sordidantis dep̃hen¬
dimus. ab actione simul nr̃a. et
sibi grande gazophilatiũ: et ibi
erant ante eum reponentes mu¬
nera. et thus. et uasa. et decimã
frum̃ti. uini. et olei. partes leuita¬
Mrũ. et cantoꝵ. et ianitoꝵ. et pͥmi¬
tias sacerdotales.
is omĩbꝰ aut̃ his. ñ fui in ihrłm:¬

Expanded text:
tionem factum est autem cum tionem factum est autem cum audissent legem separaverunt omnem alienigenam ab Israhel et super hoc erat Eliasib sacerdos ta lege de duabus inimicis gentibus anathematizandis, mox omnem alienigenam a se populus fidelis separavit; quia sic necesse est nos auditui veritatis intendere, ut cum ab uno quolibet vitio lectione divina prohibemur, continuo non illud solummodo, de quo sermo forte incurrerit, sed omne quidquid in nobis vitii sordidatis deprehendimus, ab actione simul et nostra sibi gazophylacium grande, et ibi erant ante eum reponentes munera, et thus, et vasa, et decimam frumenti, vini, et olei, partes Levitarum, et cantorum, et janitorum, et primitias sacerdotales. In omnibus autem his non fui in Jer
Abbreviated transcription (Latin):
conferrent eis. qui nuꝑ aseruitio
peccatoꝵ ꝑ aquã baptismiꝰ ꝑ quȩ
fluctꝰ maris eruditi. ad libertatem
patriȩ cęlestis anhelant. Quomͦ
fecit berzelai galaadites: qͥ fugi¬
enti dauid et exercitui eius a fa¬
cie absalon cũ alimentis occurrit:
qͦ eos refocilando ad iutos aduer¬
sus tyrannidẽ nouam filii regis
redderet fortiores. Illos nimirũ
significans: qui disꝑsã ab hereti¬
cis ęccłam. subsidiis uerbi cęlestis
confortare. atq ad debelland am
eorum insaniam eurant animare.
At dũ heretici neophytos et suis
aprauitatibꝰ et ostensis aliorum
exemplis siue uerbis malignis
ꝑdere nitunt᷑: quasi nati de in¬
cesto. popłi egressum ex egypto
isrł et suis armis. et balaam a¬
rioli qui int̾pretat᷑ uanitas popłi.
maledictis atq consiliis impug¬
nant nefandis. S ds̃ et maledic¬
tionẽ baalam conuertit in bendi¬
ctionẽ popłi sui: et eũ ab armis
inimicarum gentiũ muniut.

Expanded text:
conferrent eis, qui nuper a servitio conferrent eis, qui nuper a servitio peccatorum per aquam baptismi et per fluctus maris eruti, ad libertatem patriae coelestis anhelant; quomodo fecit Bercellai Galaadites , qui fugienti David et exercitui ejus a facie Absalon, cum alimentis occurrit, quo eos refocillando adjutos, adversus tyrannidem novam filii regis redderet fortiores; illos nimirum significans, qui dispersam ab haereticis Ecclesiam subsidiis verbi coelestis confortare, atque ad debellandam eorum insaniam curant animare. At dum iidem haeretici, neophytos et suis primatibus, et ostensis aliorum exemplis, sive verbis malignis perdere nituntur, quasi nati de incesto populi egressum ex Aegypto Israel, et suis armis, et Balaam arioli, qui interpretatur vanitas populi maledicti, atque consiliis impugnant infandis. Sed et Deus maledictionem Balaam convertit in benedictionem populi sui, et eum ab armis inimicarum gentium munivit;
Abbreviated transcription (Latin):
decimã eis partẽ quasi sublimiori¬
bꝰ de suis offerendo decimis.
ndie aut̃ illo lectum ẽ in uolumine
moysi audiente popło: et inuentũ
ẽ scriptũ in eo. qđ ñ debeat intro¬
ire ammanites et moabites in ȩc¬
cłam dei usq in ȩt̾num: eo quod
ñ occurrerĩt filiis isrł cũ pane et
aqua: et conduxerint aduersum
eos balaam admaledicendum ei.¬
nitas quia de incesto nati sint
hereticoꝵ figuram tenere: quoꝵ
auetores dum doctrinã patrum
de qua ipsi eruditi sunt male in¬
telligendo corrumpunt: quasi
filiȩ loth semine pat̾no furtim
et intenebris et ñ legitime utun¬
tur: Idoq taliũ ꝓles hoc ẽ secta¬
tores heresiũ. nullã umquã in
ȩccłam dni partẽ habere queant.
Nam quicũq ex his corriguntur:
iã ñ ert̃ taliũ soboles genętricũ.
Occurrerent aut̃ filiis isrł egredi¬
entibꝰ ex egypto. cũ pane et aqͣ
si ipsi bene uiuentes. et catbolica
inpace uersantes. solatiũ uerbi dei

Expanded text:
decimam eis partem, quasi sublimioridecimam eis partem, quasi sublimioribus de suis offerendo decimis. die autem illo lectum est in volumine Mosi audiente populo et inventum est scriptum in eo quod non debeat introire Ammanites et Moabites in ecclesiam Dei usque in aeternum eo quod non occurrerint filiis Israhel cum pane et aqua et conduxerint adversum eum Balaam ad maledicendum einitas, quia de incesto nati sunt, haereticorum figuram tenere, quorum auctores, dum doctrinam patrum, de qua ipsi eruditi sunt, male intelligendo corrumpunt, quasi filiae Loth semine paterno furtim et in tenebris, et non legitime utuntur: ideoque talium proles, hoc est sectatores haeresum, nullam unquam in Ecclesia Domini partem habere queant. Nam quicunque ex his corriguntur, jam non erunt talium soboles genitricum. Occurrerunt autem filiis Israel, egredientibus ex Aegypto, cum pane et aqua, si ipsi bene viventes, et catholica in pace versantes, solatium verbi Dei
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis et corporis. ad exportandam
humũ que impediebat ad edifican¬
dũ murũ qui ceciderat. ad suꝑ an¬
das hostiũ insidias que immine¬
bant. Idoq merito letat᷑ in sacer¬
dotibꝰ. et leuitis. cantoribꝰ. et lanito¬
ribꝰ: quoꝵ labore et exhortatione
tante ꝑiculũ afflictionis euasit.
ꝑitatis inuenit. Et tu gͦ si humo
uicioꝵ cortuũ p̃grauari. ne in eo
alutatẽ diuine inbabitationi dig¬
nã ȩdificare ualeas. si te ab expur¬
gandis uitioꝵ ruderibꝰ. ab ȩdifican¬
diuitutũ mocnib hostẽ malignũ ret᷑he¬
re uelle ꝑpexeris: audi cousolatio¬
nẽ et consiliũ sacerdotũ: auscultan¬
l et custodiendis diuinis lectio¬
nib assiduus esto: sicq ut habita¬
culũ pectoris tui expulsis demo¬
nũ insidiis. ds uictor quasi suã ciui¬
tatẽ scĩficaturus. et mansionẽ apud
te facturus introeat. Et scĩficabant
cimas eis dando. quasi scĩs di: et
ipsi leuitȩ scĩficabant sacerdotes.

Expanded text:
mentis et corporis ad exportandam mentis et corporis ad exportandam humum, quae impediebat ad aedificandum murum qui ceciderat, ad superandas hostium insidias quae imminebant. Ideoque merito laetatur in sacerdotibus et Levitis, cantoribus et janitoribus, quorum labore et exhortatione tantum periculum afflictionis evasit, tu ergo si humo vitiorum cor tuum praegravari, ne in eo civitatem divina inhabitatione dignam aedificare valeas, si te ab expurgandis vitiorum ruderibus, ab aedificandis virtutum moenibus, hostem malignum retrahere velle perspexeris, audi consolationem et consilia sacerdotum; auscultandis et custodiendis divinis lectionibus assiduus esto; sicque stes, ut habitaculum praetorii tui, expulsis daemonum insidiis, Deus victor, quasi suam civitatem sanctificaturus, et mansionem apud te facturus introeat. Et sanctificabant cimas eis dando, quasi sanctis Dei; et ipsi Levitae sanctificabant sacerdotes,
Abbreviated transcription (Latin):
nis eoꝵ oꝑibꝰ. Quoꝵ instantia dõ
deuota et ipse popłs correctꝰ aber¬
roribꝰ. et ciuitas erat extructa. ac
magna cum laude leticie dedicati
Huiꝰ aut̃ capituli nobis expositio al
bꝰ ac ministris scõꝵ. qui sumptus
quidẽ suo gradui debitos sumer
popłi student salute laborare: ñ
aliquid sacri ducatus ei recte iull¬
do p̃bere. ñ de suauitate regni &¬
lestis ei quipiã dulce p̃dicando
canere: s nec ianuas ei suꝑnȩ ciuita¬
tis aꝑire municipatũ in cęlis haben¬
do: uerũ potius obeludere ꝑuerse
agendo ꝓbatur. In quoꝵ oꝑibꝰ ne¬
quaquã confitens siue laudans
dnm̃ popłs letari: s multomagis
cogit᷑ affligi. Notandũ sane. quod
uidas qui supra in ȩdificatione ci¬
uitatis quasi desꝑans loquebatur.
debilitata ẽ fortitudo portantis. et
humus nimia ẽ. et nos ñ poterimꝰ
edificare murũ. et cȩtera illiꝰ loci:
iam nunc receꝑat fortitudinẽ et

Expanded text:
nis eorum operibus, quorum instantia Deo nis eorum operibus, quorum instantia Deo devota, et ipse populus correctus ab erroribus, et civitas erat exstructa, ac magna cum laude laetitiae dedicata. Hujus autem capituli nobis expositio allibus ac ministris sanctorum, qui sumptus quidem cum gaudio debitos sumere populi student salute laborare, non aliquid sacri ducatus ei recte vivendo praebere, non de suavitate regni coelestis ei quidpiam dulce praedicando canere, sed nec januam ei supernae civitatis aperire, municipatum in coelis habendo, verum potius occludere perverse agendo probantur. In quorum operibus nequaquam confidens, sive laudans Dominum populus laetari, sed multo magis cogitur affligi. Notandum sane quod Judas, qui supra in aedificatione civitatis quasi desperans loquebatur: Debilitata est fortitudo portantis, et humus nimia est, et nos non poterimus aedificare murum , et caetera illius loci; jam nunc receperat fortitudinem et
Abbreviated transcription (Latin):
leuite. S audentibꝰ uniuersis de
ȩdificatione ac dedicatione ciuita¬
tis: ꝓcuratũ ẽ omĩ in stantia. ut
cultus in ea religionis qͥ ꝑcerimo¬
nias maxime doctrinã et officia
sacerdotũ. leuitarũ. cantoꝵ. et
uaret᷑ et cresceret: Ideoq statuti
sunt uiri strenui: qui conlatam
a popło pecumã diligent̃ inera¬
riũ templi colligant. et custodirent
ꝓpt̾ usum corũdẽ ministeriũ templi
et altaris Primitias quoq frugũ
ac decimas. et uinum ad lib amina
quȩ ad templũ deferebant᷑. sedula
cura conseruarent: quatinꝰ abun¬
dante copia eoꝵ quȩ uł dñõ eent
offerenda. uł ex quibꝰ ipsi ministri
dni uiuere possent. libentiꝰ multi
sibi mansionẽ facere consentirent.
a quibꝰ conflua turba popłi doceri
simul et scĩficari deberet. Quia
letatus ẽ uda in sacerdotibꝰ et leui¬
tis ad stantibꝰ. Illa erat causa. ut
popłos. sacerdotes. et leuitas. cȩ tos¬
q scoꝵ ministros in ihrłm habita¬
re delegeret: quia letatus ẽ in bo¬

Expanded text:
etc. Gaudentibus universis de aedificatione ac dedicatione civitatis, procuratum est omni instantia, ut cultus in ea religionis, qui per caeremonias, maxime doctrinam et officia sacerdotum, Levitarum, cantorum et varetur et cresceret. Ideoque statuti sunt viri strenui, qui collatam a populo pecuniam diligenter in aerarium templi colligerent et custodirent, propter usum eorumdem ministrorum templi et altaris; primitias quoque frugum, ac decimas, et vinum et libamina, quae ad templum deferebantur, sedula cura conservarent; quatenus abundante copia eorum quae vel Domino essent offerenda, vel ex quibus ipsi ministri Domini vivere possent, libentius eorumsibi mansionem facere consentiret, a quibus conflua turba populi doceri, simul et sanctificari deberet. Quia laetatus est Juda in sacerdotibus et Levitis astantibus, etc. Illa erat causa ut populus sacerdotes et Levitas, caeterosque sanctorum ministros in Hierusalem habitare diligeret; quia laetatus est in bo
Abbreviated transcription (Latin):
manᷤ sion appellatur: qui ameri¬
die positus ꝓ arcȩ urbis suꝑ emi¬
net. et maior pars ciuitatis in¬
fra montem iacet in planitiȩ
humilioris us collissita. Unde
scriptum ẽ in libro regum. Cȩpit
aut̃ lauid arcem syon. hȩc ẽ eu¬
tas dauid. Et paulo post. Habitaurt
aut̃ dauid in arcȩ: et uocauit eam
ciuitatem dauid. Post eum ȩdi¬

Expanded text:
mons Sion appellatur, qui a merimons Sion appellatur, qui a meridie positus, pro arce urbis supereminet, et major pars civitatis infra montem jacet, in planitie humilioris collis sita. Unde scriptum est in libro Regum: Coepit autem David arcem Sion, haec est civitas David. Et paulo post: Habitavit autem David in arce, et vocavit eam civitatem David . Post eum aedi
Abbreviated transcription (Latin):
mirum gradibus psalmista di¬
cebat. Beatus uir cuius ẽ auxi¬
tute in uirtutem: uidebitur cłs
deoꝵ in syon. Al hos ergo gra¬
dus struetores sc̃ẽ eiuitatis post
inuros piscinȩ syloȩ. et post ortũ
regis edificando ꝑueniunt: cum
post ostensa dñicȩ incarnationis
sacramenta. quibus cȩca anatiui¬
tate gentilitas abluta et in lumi¬
nata ẽ. post in choata ꝑfidem ger¬
mina bonȩ oꝑationis. doctores
scĩ diligentius ex tempore suis
auditoribus ꝓfectus uirtutum o¬
stendunt: quibus adiusionem
sui conlitoris fortis uidelicet ma¬
nu ac desiderabilis. quod uocatio
dauid designatur. ascendant. Quoᷤᷤ
ꝓfecto gradus maxime in humi¬
litate consistere. reuerentissimus
pater nomine et uita. Benedic¬
tus intellexit: Cui scala patriar¬
eẽ designatum interpretans.
Gradus scalȩ ipsius in crementis
hunulitatem fiunt. sollertissima
ac piissima inquisitione distinxit.
Ciuitas aut̃ dauid iuxta litteram.

Expanded text:
mirum gradibus Psalmista dimirum gradibus Psalmista dicebat: Beatus vir cui est auxitute in virtutem; videbitur Deus deorum in Sion . Ad hos ergo gradus structores sanctae civitatis, post muros piscinae Siloae, et post hortum regis aedificando perveniunt, cum post ostensa dominicae incarnationis sacramenta, quibus caeca a nativitate gentilitas abluta et illuminata est, post inchoata per fidem germina bonae operationis, doctores sancti diligentius ex tempore suis auditoribus profectus virtutum ostendunt; quibus ad visionem sui Conditoris, fortis videlicet manu ac desiderabilis, quod vocabit David, designatur, ascendant. Quos profectus gradus maxime in humilitate consistere reverendissimus pater, nomine et vita Benedictus, intellexit, cum scala patriaresse designatum interpretans, gradus scalae ipsius incrementis humilitatem fiunt, solertissima ac piissima inquisitione distinxit. Civitas autem David juxta litteram
Abbreviated transcription (Latin):
missima et in expugnabilia seri¬
pturarum testimonia. quibus
sacramentum dnĩcȩ incarnationis
designatur. inmente fidelium ra¬
dicantur. Qui uidelicet muri di¬
uinoꝵ eloquioꝵ mnortum regis ꝑ¬
ueniunt: cum agnitis dñicȩ dis¬
pensationis mysteriis germina
uirtutum ipso summo rege dño
deo nr̃o opitulante ꝓferre cȩperi¬
mus. ꝑueniunt. et ad gradus q
descendunt de ciuitate dauid:
cum quis agenerali fidelium uita
spĩtalibus desideriis ad cȩlestia
ꝓficere didicerit. Gradus namq
qui de ciuitate dauid ad inferio¬
ra urbis iberosolimȩ descendunt:
auxilia sunt diuinȩ inspirationis.
siue ꝓtectionis. quibus paulatum
ex citamur. ut ad moenia regni
cȩlestis attingere ualeamus. Fe¬
cit enim gradus dauid. quibus
ad ciuitatem eius ascendere de¬
beamus: cum duuna nos pietas
ordinem docuit uirtutum. qui¬
bus cȩlestia petamus. cum eas¬
dem uirtutes exequendi nobis
donum tribuit. De quibus ni¬

Expanded text:
missima et inexpugnabilia Scrimissima et inexpugnabilia Scripturarum testimonia, quibus sacramentum dominicae incarnationis designatur, in mente fidelium radicantur. Qui videlicet muri divinorum eloquiorum in hortum regis perveniunt, cum agnitis dominicae dispensationis mysteriis, germina virtutum ipso summo rege Domino Deo nostro opitulante proferre coeperimus. Perveniunt et ad gradus usque, qui descendunt de civitate David, cum quis a generali fidelium vita spiritualibus desideriis ad coelestia proficere didicerit. Gradus namque qui de civitate David ad inferiora urbis Hierosolymae descendunt auxilia sunt divinae inspirationis sive protectionis, quibus paulatim excitamur, ut ad moenia regni coelestis attingere valeamus. Fecit enim gradus David, quibus ad civitatem ejus ascendere debeamus, cum divina nos pietas ordinem docuit virtutum, quibus coelestia petamus, cum easdem virtutes exsequendi nobis donum tribuit. De quibus ni
Abbreviated transcription (Latin):
uici significant. Narrant aut̃
scriptores. quod ab ea fonte mon¬
tis syon quȩ prerupta rupe¬
ouentalem plagam spectat. in¬
tra muros atq in radicibus col¬
us fons syloȩ ꝓrumpat: qui alt̃¬
et antra saxi durissimi cum mag¬
no sonitu uenire consueuit: quo
scilicet uno fonte et hoc non ꝑpe¬
tuo uti ciuitas ꝑ hibetur. Huius
ergo: portã fontis hocloco designatã
intellige: maxime cum aꝑte sub¬
iungatur. Et muros piscine
te dauid. Igitur syloa quod in¬
terpretatur missus. ubi cecus
natus inluminatus ẽ. dnm̃ sal¬
uatorem qui ad nr̃am in lumina¬
tionem adõ patre missus ẽ. signi¬
ficat. Cuius fons abtissime idem
pater ex quo natus ẽ. potest intel¬
lig. Dequo bene psalmista. qm̃
apud te ẽ fons uitȩ. et in lumine
tuo uidebimus lumen. Porta q
fontis ȩdificatur in ihrłm: cum
ordinantur in ȩccła doctores.
quifidem diuinȩ ȩternitatis
popłis predicent. Edificantur
et muri piscinȩ syloȩ: cum fir¬

Expanded text:
vicum significat. Narrant autem vicum significat. Narrant autem scriptores, quod ab ea fronte montis Sion, quae praerupta rupeentalem plagam spectat, intra muros, atque in radicibus collis, fons Siloe prorumpat; qui alteret antra saxi durissimi, cum magno sonitu venire consuevit, quo scilicet uno fonte, et hoc non perpetuo, uti civitas perhibetur. Hujus ergo portam fontis hoc loco designatam intellige, maxime cum aperte subjungatur: Et muros piscinae . Igitur Siloa, quod interpretatur missus, ubi caecus natus et illuminatus est, Dominum Salvatorem, qui ad nostram illuminationem a Deo Patre missus est, significat; cujus fons aptissime idem Pater, ex quo ipse natus est, potest intelligi. De quo bene Psalmista: Quoniam apud te est fons vitae, in lumine tuo videbimus lumen . Portaque fontis aedificatur in Jerusalem, cum ordinantur in Ecclesia doctores, qui fidem divinae aeternitatis populis praedicent. Aedificantur et muri piscinae Siloae, cum fir
Abbreviated transcription (Latin):
antur. iuuante eos atq eneruan¬
te omnem impuritatem ymbre
grẽ cęlestis: ut nixta psalmistã
disꝑdantur de ciuitate dñi oms
qui operantur mniquitatem. Et q
magne ꝑfectionis ẽ. cum quis ꝑ
meritum humilitatis adeo ꝓfi̾¬
cit ut erratus suos iuuaciter
inspicere. et efficaciter depreben¬
sos ualeat expugnare: recte di¬
citur quia qͥ portam uallis edifica¬
uerunt. Ipsi etiam mille cubitos
iniuro usq ad portam sterqui¬
linii construxerunt. Millenarius
namq numerus ꝑfectionem:
cubitus uero oꝑationem quȩ ꝑ
manus et brachia fit insinuat
Et illi numero scẽ ciuitatis aporta
uallis usq adportam sterquili¬
nii mille cubitis ȩdificando ꝑ¬
ueniunt: qui ꝑcepta humilitatis
grã tanta se industria ꝑfectio¬
nis bonis oꝑibus mancipare.
ut omnem rudus a se non soli
noriȩ actionis. siue in utilis lo¬
cutionis. uerum etiam suꝑ ua¬
cue cogitationis eiciant. Et
portam fontis ȩdificauit sellum¬

Expanded text:
antur, juvante eos atque enervanantur, juvante eos atque enervante omnem impuritatem imbre gratiae coelestis; ut juxta Psalmistam, Disperdantur de civitate Domini omnes qui operantur iniquitatem . Et quia magnae perfectionis est, cum quis per meritum humilitatis adeo proficit, ut erratus suos vivaciter inspicere, et efficaciter deprehensos valeat expurgare; recte dicitur, quia qui portam vallis aedificaverunt, ipsi etiam mille cubitos in muro usque ad portam sterquilinii construxerint. Millenarius namque numerus perfectionem, cubitus vero operationem, quae per manus et brachia fit, insinuat. Et illi in muro sanctae civitatis a porta vallis usque ad portam sterquilinii, mille cubitis aedificando perveniunt, qui percepta humilitatis gratia, tanta se industria perfectionis bonis operibus mancipant, ut omne rudus a se non solum noxiae actionis sive inutilis locutionis, verum etiam supervacuae cogitationis ejiciant. Et portam fontis aedificavit Sellu
Abbreviated transcription (Latin):
nimirum post rudimenta catboli¬
cȩ fidei quȩ ꝑ dilectionem oꝑatur.
necesse ẽ humilitas nobis quȩ est
custos uirtutum tenenda insimui¬
etur: ut iuxta preceptum uiri sapi¬
entis. quanto magni sumus hu¬
miliemur in omnibus. Et nulle
cubitos in muro usq ad portam
moꝵ ita molli cliuo dispositus con¬
tra aquilonem simul et orientem
uergat: ut pluuia ibi decidens
nullatenus consistat. s instar
fliuuoꝵ ꝑ orientales defluens
portas. cunctis secum platearum
sordibus raptis in uallem iosa¬
phat torrentem cedron augeat
Undeuerisimile iuidetur. quia por¬
ta sterquilinii uidetur illa. ꝑ quã
sordes et inmunditiȩ consuessent
eicere. Nec minoris omnino uir¬
tutis atq utilitatis ẽ. in munda
queq deciuitate dñĩ efferri:
quam in illam ea quȩ munda
sunt adgregari. Portam ergo
sterquilinii in ihrłm edificant:
ab electoꝵ mentibus expurgen¬
tur. Sed et corruptȩ mentis
hominis ab ȩxcłȩ finibus arce¬

Expanded text:
nimirum post rudimenta catholinimirum post rudimenta catholicae fidei, quae per dilectionem operatur, necesse est humilitas nobis, quae est custos virtutum, tenenda insinuetur; ut juxta praeceptum viri sapientis, quanto magni sumus, humiliemur in omnibus . Et mille cubitos in muro usque ad portam morum ita molli clivo dispositus, contra aquilonem simul et orientem vergat, ut pluvia ibi decidens nullatenus consistat, sed instar fluviorum per orientales defluens portas, cunctis secum platearum sordibus raptis, in valle Josaphat torrentem Cedronem augeat. Unde verisimile videtur, quia porta sterquilinii vocetur illa, per quam sordes et immunditiae consuescunt egeri. Nec minoris omnino virtutis atque utilitatis est, immunda quaeque de civitate Domini efferri, quam in illa ea quae munda sunt aggregari. Portam ergo sterquilinii in Hierusalem aedificant, ab electorum mentibus expurgentur. Sed et corruptae mentis homines ab Ecclesiae finibus arce
Abbreviated transcription (Latin):
occidentali parte eiusdem ciuitatis
uallem geon leguus: dicente libro
paralypomenon. demanasse rege
iuida. quod et supra posuimus. Lost
hȩc edificauit murum extra cuuta¬
tem dauid. ad occidentem geon in
conualle. Gion aut̃ ẽ nomen fontis:
ubi ẽ salomon unctus in regem fo¬
ris ciuitatem. Siue ergo hanc. siue
illam. suie aliam quamlibet eiusclẽ
ciuitatis uallem etras hoc loco sig¬
nificet: patet sacramentum. qui a
porta uallis edificatur in ihrłm. eũ
uel imbutis suꝑ noticia fidei electis.
uel reparatis in castitate fidei his
qui aberrauerant adoctoribus ue¬
ritatis: inter alia uirtus humili¬
tatis obseruanda precipitur. ꝑ
quam maiore deigrã sublimari
mereantur. Dicente scã scriptura.
Ds̃ suꝑbis resistit: humilibus aut̃
dat grãm. Et inpsalmo. Et conual¬
les abundabunt frumento. Id ẽ:
humiles abundabunt donis suꝑ¬
ne refectionis. Et bene post portã
ueterem et murum plateę latio¬
ris. porta uallis edificatur: quia

Expanded text:
occidentali parte ejusdem civitatis occidentali parte ejusdem civitatis vallem Gihon legimus, dicente libro Paralipomenon de Manasse rege Juda, quod et supra posuimus: Post haec aedificavit murum extra civitatem David ad occidentem Gihon in convalle . Gihon autem nomen fontis, ubi est Salomon unctus in regem foris civitatem. Sive ergo hanc, sive illam, sive aliam quamlibet ejusdem civitatis vallem Ezras hoc loco significet, patet sacramentum, quia porta vallis aedificatur in Jerusalem, cum vel imbutis nuper per notitiam fidei electis, vel reparatis in castitate fidei his qui aberraverant a doctoribus veritatis, inter alia virtus humilitatis observanda praecipitur, per quam majore Dei gratia sublimari mereantur, dicente sancta Scriptura: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Et in Psalmo: Et convalles abundabunt frumento , id est, humiles abundabunt donis supernae refectionis. Et bene post portam veterem, et murum plateae latioris, porta vallis aedificatur; quia
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionis quod abinitio sc̃ȩ eccłȩ
traditum ẽ. uel recuperari in erran¬
tibus. uel uinuꝑ credentibus cȩꝑit
institui. Et dimiserunt ibrłm.¬
Murus plateȩ latioris ẽ in ihrłm. fir¬
mitas et munimentum ꝑfectȩ dilec¬
tionis in cordibus electoꝵ: ad quã
instructoress eius ȩdificando ꝑue¬
niunt. eum in oꝑibus caritatis
ꝓficiendo. conditori et adiutori
suo possunt dicere.Yiam manda¬
toꝵ tuoꝵ cucurrimus: dum dila¬
tares cor nr̃m. Illa nimirum dila¬
tione mentis inlustratȩ: quȩ et
amicum in deo: et inimicum dili¬
gere possit ꝓpter dm̃. Et portam
lallis edificauit annun. et habita
tores zanoe. Scimus uallem iosa¬
pbat quȩ et gehennon hoc ẽ uallis
ennon dicebatur. ad ouentalem pla¬
gam eẽ ciuitatis ihrłm: ꝑ quam tor¬
rens cedron euius in ȩugłio fit men¬
tio. si quando pluuiarum uł nuuũ
aquas recipit. aseptentrionali in
australem plagam defluit. S et in

Expanded text:
dilectionis, quod ab initio sanctae Ecclesiae dilectionis, quod ab initio sanctae Ecclesiae traditum est, vel recuperari in errantibus, vel in nuper credentibus coeperit institui. Et dimiserunt JerMurus plateae latioris est in Hierusalem, firmitas et munimentum perfectae dilectionis in cordibus electorum, ad quem instructores ejus aedificando perveniunt, cum in operibus charitatis proficiendo Conditori et adjutori suo dicere possunt: Viam mandatorum tuorum cucurrimus, dum dilatares cor nostrum . Illa nimirum dilatatione mentis illustratae, quae et amicum in Deo, et inimicum diligere possit propter Deum. Et portam vallis aedificavit Hantores Zanoe . Scimus vallem Josaphat, quae et Gehennon, hoc est vallis Ennon, dicebatur, ad Orientalem plagam esse civitatis Jerusalem, per quam torrens Cedron, cujus in Evangelio fit mentio, si quando pluviarum vel nimium aquas recipit, a septeaustralem plagam defluit. Sed et in
Abbreviated transcription (Latin):
sibi in xpõ caritate consentit. una¬
iam eccłã. ciuitatẽ uidelicet sui con¬
ditoris ȩdificant. Et sicut uectes
urbium portas muniunt: itabi¬
ginata ueritatis ȩccłas ꝑ orbem
quȩ unam catholicam faciunt.
ab infidelium incursione defendt
Item seras uectesq nr̃e portȩ sta¬
tiumus: cum sedulo precauemus
ne uel arcbana fidei nr̃e porcis et
canibus. hoc ẽ inmundis proda¬
mus mentibus. uel humani grã
fauoris nr̃am faci̾mus uisticiã
eosq ad uidenda oꝑ a bona in¬
tromittamus. qui plus ꝑiculi nobis
laudando afferant. quam salutaris
adminiculi a nobis uidendo referant.
t portam ueterem edificauerunt io¬
iada filius fasea. et mosellam filius
besodia. Ipsi texerunt eam. et cȩta.¬
nit dicens. Knuĩ. non mandatum
nouum scribo uobis. s mandatũ
uetus quod habiustis abinitio.
Mandatum uetus ẽ. uerbum quod
auditis. Porta ergo uetus edifica¬
tur inibrłm: eum uerbum fidei ac

Expanded text:
sibi in Christo charitate consentit, unsibi in Christo charitate consentit, unam Ecclesiam, civitatem videlicet sui Conditoris aedificant. Et sicut vectes urbium portas muniunt, ita dogmata veritatis Ecclesias per orbem, quae unam catholicam faciunt, ab infidelium incursione defendunt. Item seras vectesque nostrae portae statuimus, cum sedulo praecavemus, ne vel arcana fidei nostrae porcis et canibus, hoc est immundis prodamus mentibus, vel humani gratia favoris nostram faciamus justitiam, eosque ad videnda nostra opera bona intromittamus, qui plus periculi nobis laudando afferant, quam salutaris adminiculi a nobis videndo referant. t portam Veterem aedificaverunt Ioiada filius Fasea et Mosollam filius Besodia ipsi texerunt eam et stanit, dicens: Charissimi, non mandatum novum scribo vobis, sed mandatum vetus quod habuistis ab initio . Mandatum vetus est verbum quod audistis. Porta ergo vetus aedificatur in Jerusalem, cum verbum fidei ac
Abbreviated transcription (Latin):
uas et seras et uectes statuant.
Ualue quippe adhoc inportis sta¬
tuuntur: ut eis tempore congru¬
o pate factis ciues intrandi uel
exeundi facultatem habeant.
Serȩ et uectes ad hoc statuntur.
ut oppilatis atq obsecratis ia¬
nius. hostis intrare non possit.
Sic ergo et in bonis nr̃is oꝑibus ua¬
ue sunt benignȩ prouisionis appi¬
uende: ut conciues hoc ẽ ꝓximim
hec uidentes. glorificent patrem
nr̃m qui incȩlis ẽ. et ipsi quoq ꝑ
exempla nrã incedere. ac moenta
uirtutum nobiscum discant in¬
gredi. Sunt et serȩ uectesq con¬
tra insidias atq in ruptionem
hostium obponende. Ut uidelicet
diligenti nos undiq communi¬
amur industria. ne forte arcem
nr̃ẽ uirtutis in caute intromissus
hostis antiquus expugnet. Unde
bene dicitur in ꝓuerbiis. Frater
qui aduuiatur a fratre. quasi ciui¬
tas firma. et iudicia quasi uectes
urbium. Cum enim popłs uterq
iudeoꝵ scilicet et gentium frat̾na

Expanded text:
vas, seras et vectes statuant. vas, seras et vectes statuant. Valvae quippe ad hoc in portis statuuntur, ut eis tempore congruo patefactis, cives intrandi vel exeundi facultatem habeant. Serae et vectes ad hoc statuuntur, ut oppilatis atque obseratis januis, hostis intrare non possit. Sic ergo et in bonis nostris operibus valvae sunt benignae provisionis opponendae, ut concives, hoc est proximec videntes, glorificent Patrem nostrum qui in coelis est, et ipsi quoque per exempla nostra incedere, ac moenia virtutum nobiscum discant ingredi. Sunt et serae vectesque contra insidias atque irruptionem hostium opponendae, ut videlicet diligenti nos undique communiamur industria, ne forte arcem nostrae virtutis incaute intromissus hostis antiquus expugnet. Unde bene dicitur in Proverbiis: Frater qui adjuvatur a fratre, quasi civitas firma, et judicia quasi vectes urbium . Cum enim populus uterque, Judaeorum scilicet et gentium, fraterna