comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
id uiget dignumq ẽ premio. recte ta¬
le dicitur. ꝓpter quod salus ex m̾ito
plane data incelligat᷑. Conũsio gͦ rec¬
te datur gr̃e. qm̃ si quod bonum an¬
cecedit. quod exangue ẽ. ut m̃itum
conũsionis dici haut debeat. Salus
autem rite imputatur m̾itis: qm̃ ex
chesauro uiri boni uere bona ꝓferun¬
tur. Rectius cñ si rem ꝑfundius ri¬
menuir. non solum fides. uerum ce ĩp¬
sa salus: ex gr̃a ẽ. Nam si p̃cium fi¬
dei pensaĩus. atq salutis. quiequid
ꝑfide habenda agrt᷑: quasi ꝑnichilo
reputabit᷑. quicquid psalute: insuf¬
ficiens nunium reperiet᷑. ut sola
sit gr̃a om̃ipotentis: tanta largi¬
tione digna. Qui gͦ ꝓͥpetatem rei
loquendo expͥmere uolu̾it: is dicat
cat. fides ẽ ex meritis. dĩ e num
donum ẽ. ñ exoꝑib. Merito ex ius¬
ticia debet᷑ p̃mium. Nichil autem
tale agitur. unde ex iure fides de¬
beatur. fides gͦ ex m̾itis non ẽ. dĩ

Expanded text:
id viget dignumque est praemio, recte taid viget dignumque est praemio, recte tale dicitur, propter quod salus ex merito plane data intelligatur. Conversio ergo recte datur gratiae, quoniam si quod bonum antecedit, ita exsangue est, ut meritum conversionis dici haud debeat. Salus autem rite imputatur meritis, quoniam ex thesauro viri boni vere bona proferuntur. Rectius tamen si rem profundius rimemur, non solum fides, verum et ipsa salus ex gratia est; nam si pretium fidei pensaveris atque salutis, quidquid pro fide habenda agitur quasi pro nihilo reputabitur; quidquid pro salute insufficiens nimium reperietur, ut sola sit gratia Omnipotentis tanta largitione digna. Qui ergo proprietatem rei loquendo exprimere voluerit, is dicat: cat: Fides est ex meritis: Dei enim donum est, non ex operibus ; merito ex justitia debetur praemium. Nihil autem tale agitur, unde ex jure fides debeatur: fides ergo ex meritis non est: Dei
Abbreviated transcription (Latin):
nleris modum diuina dispensa¬
tione corquent᷑. aut fortasse in io¬
cunditatem głose magnificant᷑.
Num m̾ita parentum infiliis co¬
ronat aut puit. Nequaqm. Im¬
mo seueritas ac pietas dispensato¬
ris: infiliis parentes ꝯsolatur ac
desolatur. Ueruntam̃ qmͣiis fides
atq salus. utraq exgr̃a originem
trahat: cam̃ fidei illustratio. iteq
correctio. ꝓpͥe ascribitur gr̃e. Salus
autem. meritis bone uite. Nam li¬
cet ex supplicatione hominus sur¬
gat nonnunqͣm fides eiꝰ atq casti¬
gatio. licet ex sola gr̃a. ut in paruu¬
lis salus plerunq pueniat: at in
adultis meritum bone uite exigit᷑.
ut saluent᷑. uñ. Reddet unicuiq
iuxca oꝑa. At sepius absq homi¬
nis supplicatione fides eius orit᷑.
& ꝑsepe uita subito mala mutatur
Et qͥe quid quisq dum malus
ẽ. bñ agit. quasi innichilum redigi¬
tur. ut si fides aut bona uita secuta
fu̾it: non m̾̃ito s gr̃e cribuatur. Qͥe¬
quid autem uir bonus bene agit. qm̃

Expanded text:
divina dispensatione torquentur, aut fortasse in jucunditatem gloriose magnificantur. Num merita parentum in filiis coronat aut punit? nequaquam. Imo severitas ac pietas dispensatoris in filiis parentes consolatur ac desolatur. Verumtamen quamvis fides atque salus utraque ex gratia originem trahat, tamen fidei illustratio, vitaeque correctio proprie ascribitur gratiae; salus autem meritis 151 bonae vitae. Nam licet ex supplicatione hominis surgat nonnunquam fides ejus atque castigatio, licet ex sola gratia ut in parvulis salus plerumque proveniat, at in adultis meritum bonae vitae exigit ut salventur. Unde reddet unicuique juxta opera . At saepius absque hominis supplicatione fides ejus oritur, et persaepe vita subito mala mutatur. Et quidquid quisque dum malus est bene agit, quasi in nihilum redigitur, ut si fides aut bona vita secuta fuerit, non merito, sed gratiae tribuatur. Quidquid autem vir bonus bene agit, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
dationem. Et utrunq agens. m
mid ꝑ se natiua dulcedine incitat᷑.
modo supplicationib. quas oẽ gr̃a
parit: ꝓuocatur. Neq enim suppli¬
cationes cuiusqͣm id ꝑmereri que¬
unt apud dm. ut ex debito necesse
sit. auti dituris. aut uicio pur¬
gandis. gr̃am suam conferre. qd̾
utiq non iam eẽt gr̃am dare: s de¬
bitum reddere. Nimirum supplica¬
tiones aut quippiam. quasi si bi
debitum postulant. uerum quib¬
dam incitamentis mĩam implo¬
rant. Unde uniu̾sum xp̃ian e reli¬
gionis studium supplicatio potiꝰ
qmͣ m̾itum nuncupari debet qm̃
ñ sunt condigne passiones huius
temporis ad futuram głam. Mlerita
gͦ hominum haut quaqm sđm dis¬
teictione uidicii obligant. uerum
deuota supplicatio pium iudicẽ mo¬
uet. ut gratuito beneficio suo. idola¬
tre fidem. distorco equitatem. bono
imꝑposito ꝑseueranti: largiat᷑ salu¬
tem. Et sicut de bonis que tu facis
eertissime seio: ita de bonis q̃ alius

Expanded text:
dationem. Et utrumque agens modo dationem. Et utrumque agens modo in id, per se nativa dulcedine incitatur, modo supplicationibus quas etiam gratia parit provocatur: neque enim supplicationes cujusquam id promereri queunt apud Deum, ut ex debito necesse sit aut credituris, aut vitio purgandis gratiam suam conferre, quod utique non jam esset gratiam dare, sed debitum reddere. Nimirum supplicationes haud quidpiam quasi sibi debitum postulant. Verum quibusdam incitamentis misericordiam implorant, unde universum Christianae religionis studium supplicatio potius quam meritum nuncupari debet, quoniam non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam . Merita ergo hominum haudquaquam sibi Deum districtione judicii obligant, verum devota supplicatio pium judicem movet, ut gratuito beneficio suo, idololatrae fidem, distorto aequitatem, bono in proposito perseveranti, largiatur salutem. Et sicut de bonis quae tu facis certissime scio, ita de bonis quae alius
Abbreviated transcription (Latin):
exaudit in abscondito tempestatis.
Tempestas quippe ẽ: seruitus pecci
que in abscondito cordis dominat᷑.
ubi cum iicepisset mergi claman¬
tem petrum assumpsit. multipliea¬
tis infirmitatib accelerantem. S.
gͦ seruus peccati. mͦ ꝑpͥa. mͦ aliena
supplicatione liberat᷑ur. quid ẽ quos
nemo infidem aut iusticiam. m̾itis
sius aut alienis ad iuiuatur: S
supplicatio ꝓ emendatione cuuisq̃
dõ oblata. suscipitur nonnunqm
quotiens rogatus uirum cõmutat
malum inbonum. Merita autem
quando alio inclinantur. nec eospe¬
tant. ut ds̃ quenqm̃ fide donet
morum ue honestate. nunqm ut id
ds̃ conferat. sicut mͦ michi uidec᷑
efficiunt. & constat quod nequaqmi
illud conferre. ip̃a ꝑse possunt. Hu¬
ius modi gͦ ex meritis. nunqͣm ex
supplicationib. ñ nunqm fides op¬
tinerur. ce iusticia cum salute. Sin¬
gule tñ trium: habentur exgr̃a.
Ip̃a nanq trahit ad fidem. oe pra¬
uitati implicitum. ducit ad emen¬

Expanded text:
exaudit in abscondito tempestatis : exaudit in abscondito tempestatis : tempestas quippe est servitus peccati, quae in abscondito cordis dominatur, ubi cum incoepisset mergi clamantem Petrum assumpsit , multiplicatis infirmitatibus accelerantem. Si ergo servus peccati modo propria, modo aliena supplicatione liberatur, quid est quod nemo in fidem aut justitiam meritis suis aut alienis adjuvatur? Sed supplicatio pro emendatione cujusquam Deo oblata suscipitur nonnunquam, quoties rogatus virum commutat malum in bonum. Merita autem quando alio inclinantur, nec eo spectant, ut Deus quemquam fide donet morumve honestate, nunquam ut id Deus conferat, sicut modo mihi videtur, efficiunt. Et constat quod nequaquam illud conferre ipsa per se possunt. Hujusmodi ergo ex meritis nunquam, ex supplicationibus nonnunquam fides obtinetur, et justitia cum salute. Singulae tamen trium habentur ex gratia. Ipsa namque trahit ad fidem, et pravitati implicitum ducit ad emen
Abbreviated transcription (Latin):
ne fidei ꝓmereri supplicationem. ut
fili a tandem .i. post gentium uocati¬
onem amorte anime suscitet᷑. Sic
centurio ꝓseruo morituro dominum
rogat. Dominus autem centurionis
fide laudata. ip̃i ita respondit. sicut
credidisti fiat tibi. Centurio. centum
militib stipatur. Hic ẽ xp̃i anus ppłs
qui dum ab ecerna solum suspirat.
uirtutum ꝑfectione munitur. Is p̃ro¬
gatiua fidei conspicuus. minori curbe
que timore dõ seruit. moritura utiq
nͥ sibi adiusticiam caritas subueni¬
at. supplicando salutem anime opti¬
net. Unde maria &e marcha la zaro
sorores iuue. fr̃i morcuo. uidelicet uiri
ꝯtemplatiui atq actiu ꝓtimoinp̃¬
uitate corpenti. salutem adno pcu¬
rant. Ip̃e quoq homo: sibi supplieando
ꝓtest. cam incredulus ad fidem. qm
corrigendus ademendationem.
Unde augustinus diu dubuis quid in
fide teneret: cupidꝰ uere uie. meruit
tandem inuenire. Sic qui in uicis
degit: supplicando eruitur. quẽ dõ

Expanded text:
rnae fidei promereri supplicationem, ut rnae fidei promereri supplicationem, ut filia tandem, id est, post gentium vocationem, a morte animae suscitetur. Sic centurio pro servo morituro Dominum rogat; Dominus autem centurionis fide laudata, ipsi ita respondit: Sicut credidisti, fiat tibi . Centurio hic centum militibus stipatus, hic est Christianus populus qui, dum ad aeterna solus suspirat, virtutum profectione munitur: is praerogativa fidei conspicuus minori turbae quae timore Deo servit, moritura utique nisi sibi ad justitiam charitas subveniat, supplicando salutem animae obtinet. Unde Maria et Martha Lazaro sorores vivae fratri mortuo , videlicet viri contemplativi atque activi proximo in pravitate torpenti salutem a Domino procurant. Ipse quoque homo sibi supplicando prodest, tam incredulus ad fidem, quam corrigendus ad emendationem. Unde Augustinus diu dubius quid in fide teneret, cupidus verae viae meruit tandem invenire. Sic qui in vitiis degit supplicando eruitur, quem Deus
Abbreviated transcription (Latin):
parentes ꝓ filiis. unmo tota eccła
ꝓconuertendis orat. orantem ꝓ credi¬
turis imitata dominum ihm. Qͥd
inqm ꝓ nonclum eredentib aut faci¬
norosis orat. si nec illi fidem. nec istis
usticiam impetrat: S sc̃orum sup¬
plicatio filiis. immo cẽ aliis. &e infi¬
delib fidem. & prauis equitatem ꝓ¬
meretur. Unde archisinagogus ia¬
irus. pedib iħu ꝓuolutus: rogat ꝓ
unica. diciturq patri mortua filia̾.
noli timere crede tm̃: & salua erit. Ar¬
chisinagogus: doctorura chorus hñs
unicam: plebem iudaicam. cui spũa¬
lem euram debebat iairus. id est
illuminans uł illuminatus. Adeo ꝓpt̾e¬
a illuminatus: ut unicam doctrina et
exemplo illuminaret. Hrc ad pedes iħu
cacdit dum ipsum sibi anteponit. & com¬
p̃hendit ꝑfidem. illum quem redemp¬
torem expectat. etiam scd̾m hominẽ:
om̃ib preferendum. Hac fide predi¬
tus: summum rogat medicum. ut cu¬
ret apeccatis egrotam. ab infidelitate
mortuam. Inspiraturq patri. id pat̾¬

Expanded text:
parentes pro filiis, imo tota Ecclesia pro convertendis orat, orantem pro credituris imitata Dominum Jesum? quid, inquam, pro nondum credentibus aut facinorosis orat, si nec illis fidem, nec istis justitiam impetrat? Sed sanctorum supplicatio filiis, imo et aliis et infidelibus fidem, et pravis aequitatem promeretur. Unde archisynagogus Jairus pedibus Jesu provolutus rogat pro unica , diciturque patri mortuae filiae: Noli timere: crede tantum et salva erit . Archisynagogus doctorum chorus habens unicam, plebem Judaicam cui spiritualem curam debebat Jairus, id est illuminans vel illuminatus, a Deo propterea illuminatus, ut unicam doctrina et exemplo illuminaret; hic ad pedes Jesu cadit, dum ipsum sibi anteponit 150 et comprehendit per fidem illum, quem Redemptorem exspectat, etiam secundum hominem omnibus praeferendum. Hac fide praeditus summum rogat medicum ut curet a peccatis aegrotam, ab infidelitate mortuam, inspiraturque patri id pate
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ int̾ & hominem inite: sponsores
ẽe. Un de curandum ẽ eis. ut quod
pepigerunt ꝓparuulis. laborent fi¬
eri in adultis. Curenim aut sacer¬
dos int̾rogaret. aut ꝓ puero patruĩ
responderet. se credere. & diabolo ab¬
renuntiare. nisi quia id sacerdos
requirit. idq patrinus ꝓmittit. qd̾
tempore suo puer eredet iuasq fidei
inconcessas declinabit: Inuanum e¬
nm et ille puero nichil incelligenti
sermonem diriget: & iste qui non¬
dum fidei capaxẽ. fidem responderet.

Expanded text:
Deum inter et hominem initae sponsores Deum inter et hominem initae sponsores esse. Unde curandum est eis ut quod pepigerunt pro parvulis, laborent fieri in adultis. Cur enim aut sacerdos interrogaret, aut pro puero patrinus responderet, se credere et diabolo abrenuntiare, nisi quia id sacerdos requirit, idque patrinus promittit quod tempore suo puer credet, viasque fidei inconcessas declinabit? in vanum enim et ille puero nihil intelligenti sermonem dirigeret, et iste qui nondum fidei capax est, fidelem responderet.
Abbreviated transcription (Latin):
cumini absq baptismo. certa ratione
dampnantur.Stare camendebet lex
cace zizandi et inpariulis ñ solum
qm̃ inad ultis antecessit: uerum mul¬
comagis qm̃ quedam ẽ expellendo di¬
abolo p̃paratio. & ꝓ baptirandis sup¬
plicatio. ualens quidem. ñ sufficiens
cam̃ saluti. Quippe ut saluetur quis:
aut necessaria fides ẽ adultis. aut sa¬
cramentum fidei qui ẽ bapcismus
tate opus ẽ patrinis. quorum minis¬
terio sacerdoti puer presentecur qͦꝵ
testimonio. ne deinde questio debap¬
tismate oriatur. puer baptizet᷑ slã
quotiens baptisma ambigit᷑. si puer
dis bapciretur. Sc̃i enim haut uicdi¬
cant iteratum: quod ignoratur pat᷑¬
tum.Si adultus ẽ. fidemq habet: ni¬
chil ꝑicli ẽ. sinon ẽ baptizatus. dum
aut domestici mentiunt᷑ renatum:
aut cacent uerum. Nam more om̃i¬
um se inpueritia baptiratũ credit.
Item ad patrinos ꝑtinet. ⁊ ꝓpueris
respondere: & pactionis ꝑ responsionẽ

Expanded text:
chumeni absque baptismo certa ratione chumeni absque baptismo certa ratione damnantur. Stare tamen debet lex catechizandi et in parvulis, non solum quoniam in adultis antecessit, verum multo magis quoniam quaedam est expellendo diabolo praeparatio, ut pro baptizandis supplicatio, valens quidem, non sufficiens tamen saluti. Quippe ut salvetur quis, aut necessaria fides est adultis, aut sacramentum fidei, qui est baptismus, tate opus est patrinis, quorum ministerio sacerdoti puer praesentetur, quorum testimonio, ne deinde quaestio de baptismate oriatur, puer baptizatur. Nam quoties baptisma ambigitur, si puer dis baptizetur. Sancti enim haud judicant iteratum, quod ignoratur patratum. Si adultus est fidemque habet, nihil periculi est, si non est baptizatus, dum aut domestici mentiuntur renatum, aut tacent verum; nam more omnium se in pueritia baptizatum credit. Item ad patrinos pertinet et pro pueris respondere, et pactionis per responsionem
Abbreviated transcription (Latin):
ti: renascamur nouitati. In baptismo
ad modum aque antecedit spc̃. Si¬
nulitudine mersionis: subsequit᷑
remissio. Imitata emersionem: ex¬
cremum cenet locum regeneratio.
Nimirum causa p̃uenit. pͥmo pur¬
gans habitacłm malo. demum re¬
formans bono .xUIII. Cur usq ad
festiuitatem differatur baptismꝰ.
ed baptismus nisi necessitas
urgeat: ad aliqm precipue
uero paschalem usq sollempnita¬
tem: differri solet. ut int̾im eache¬
rirati. id est infide instructi: tan¬
dem in eccłia abrenuntiantes cli¬
abolo a sacerdote celebriter bapti¬
rentur. Caterirantur prius. qm̃
absq fide. aut nollent. aut etiam¬
suuellent bapticari: non deberent
qm̃ nichil ꝓdesset. Qm̃ gͦ ex neces¬
sitate caterizantur adulti: rõne
ꝯsuetudinis. absq necessitate tñ
cache ri tantur &e paruule. Nlam sic̃
adulti. si morte preproꝑa excludat᷑
baptisma. sola ex caterizacione creden¬
ces saluantur. itaparuuli licet cate¬

Expanded text:
ti, renascamur novitati. In baptismo ti, renascamur novitati. In baptismo ad modum aquae antecedit Spiritus. Similitudine mersionis subsequitur remissio, imitata emersionem. Extremum tenet locum regeneratio. Nimirum causa praevenit, primo purgans habitaculum malo, demum reformans bono. CAPUT XVIII. Cur usque ad festivitatem differatur baptismus. Sed baptismus nisi necessitas urgeat ad aliquam, praecipue vero paschalem usque solemnitatem differri solet, ut interim catechizati, id est in fide instructi, tandem in ecclesia abrenuntiantes diabolo, a sacerdote celebriter baptizentur. Catechizantur prius, quoniam absque fide aut nollent, aut etiamsi vellent baptizari non deberent, quoniam nihil prodesset. Quoniam ergo ex necessitate catechizantur adulti, ratione consuetudinis, absque necessitate tamen, catechizantur et parvuli. Nam, sicut adulti si morte praepropera excludatur baptisma, sola ex catechizatione credentes salvantur, ita parvuli licet cate
Abbreviated transcription (Latin):
domini. sequunt᷑ tres noctes: qm̃ qͥ
cogitatione. locutione &e oꝑe cali¬
gaueramus: meisdem trib emen¬
dati morce dñi: iamlucemus. Ho¬
rum dominus miseret᷑: dicens. Ali¬
sereor turbe: quia triduo ꝑ seue¬
rant mecum. Eadem significatio.
nobis se offert intrina mersione.
pariq numero consecuta emersi¬
one. Nimirum xp̃iano ordine
pꝰ es moriturus sepeliendes q¬
tripliciter peccato. post modum pari
numero cͥ surgendum ẽ. ut ꝓmouea
tificat sepelicq peccatum. Iure ĩmer¬
sio insinuat remissionem peccatorũ.
qm̃ id est immergi. quod pec̃co mori
atq sepeliri. Et quidẽ peceato mori
aut sepeliri. nisi non solum eulpa
expiari. uerum etiam molestias pͣ¬
ue consuetudinus sedari: Merito
quoq ꝑ emersionem regeneratio de¬
claratur. qm̃ sepulto peccato nieħ
aliud restat: nisi ut ad iusticiam
exsurgamus. ut qui peccato iã mor¬
tui sumus: denuo iusticie iiuamus
ac ꝑ hoc qui nati fueramus uetusta¬

Expanded text:
Domini sequuntur tres noctes, quoniam qui Domini sequuntur tres noctes, quoniam qui cogitatione, locutione et opere, caligaveramus, in eisdem tribus emendati, morte Domini jam lucemus. Horum Dominus miseretur 156 dicens: Misereor turbae quia triduo perseverant mecum . Eadem significatio nobis se offert in trina mersione, parique numero consecuta emersione. Nimirum Christiano ordine prius es moriturus, sepeliendusqutripliciter peccato, postmodum pari numero tibi surgendum est ut promovearoniam ipse mortificat sepelitque peccatum. Jure immersio insinuat remissionem peccatorum, quoniam id est immergi quod peccato mori atque sepeliri. Et quid est peccato mori aut sepeliri, nisi non solum culpa expiari, verum etiam molestias pravae consuetudinis sedari? Merito quoque per emersionem regeneratio declaratur, quoniam sepulto peccato nihil aliud restat, nisi ut ad justitiam exsurgamus, ut qui peccato jam mortui sumus, denuo justitiae vivamus, ac per hoc qui nati fueramus vetusta
Abbreviated transcription (Latin):
terius ꝑscrutemur: uideamus qͥd
inbaptismo morti. quid sepulture.
quid demum comparandum sit re¬
surrectioni. Dum baptizandus aque
immergitur: mors xp̃i insinuatur
Dum sub aqua latet mersus. sepul¬
tura xp̃i representatur. Dum suble¬
uatur ex aquis: resurrectio xp̃i de¬
claratur. Mersio repetit᷑ tercio ñ
solum in reuerentiam trinitatis:
uerum etiam ꝓpter triduanam xͥ
sepulturam. In sepultura domini. di¬
es noctem teicio sequitur. inbap¬
tismo quoq. trinam. trina mersio¬
nem emersio comitatur. Ante ad¬
uentum xp̃i. dies sequenti cum
nocte computabatur. Inpassione
domini. ordo computationis muta¬
tur: &dies antecedenti cum nocte
numeratur. Prima computatio: a
die innoctem terminatur. qm̃ pͥ
mus adam adie creationis lapsus.
corruit innoctem transgressionis.
Secunda computatio: a nocte indi¬
em limitatur. qm̃ secundus adam
uet̾is caligine preuaricationis de¬
pulsa: luce sue nouitatis mundiuy
illustrauit. Terni dies insepultura

Expanded text:
terius perscrutemur, videamus quid in baptismo morti, quid sepulturae, quid demum comparandum sit resurrectioni. Dum baptizandus aquae immergitur, mors Christi insinuatur; dum sub aqua latet mersus, sepultura Christi repraesentatur; dum sublevatur ex aquis, resurrectio Christi declaratur. Mersio repetitur tertio, non solum in reverentiam Trinitatis, verum etiam propter triduanam Christi sepulturam. In sepultura Domini dies noctem tertio sequitur, in baptismo quoque trinam trina mersionem emersio comitatur. Ante adventum Christi dies sequenti cum nocte computabatur, in passione Domini ordo computationis mutatur, et dies antecedenti cum nocte numeratur. Prima computatio a die in noctem terminatur, quoniam primus Adam a die creationis lapsus corruit in noctem transgressionis. Secunda computatio a nocte in diem terminatur, quoniam secundus Adam veteris caligine praevaricationis depulsa, luce suae novitatis mundum illustravit. Terni dies in sepultura
Abbreviated transcription (Latin):
miscdiãt scd̾m illud. Uniuerse ine ãm mĩa
ce u̾itas. Sed si diligit cui ꝑ lenitatẽ peran
laxat: ꝓfecto magis odit. cui ꝑ rigorẽ et̃nam
miseriã ꝓrogat. Cormenta enim magis distet᷑
irrogat. qͣm mansuet᷑ mitigat. Iudiciũ enĩ
sine mĩa: ei qui ñ fecit mĩam. inͦ unũse

Expanded text:
misericordiam, secundum illudmisericordiam, secundum illuderitas? Sed si diligit, cui per lenitatem poenam laxat, profecto magis odit, cui per rigorem aeternam miseriam prorogat: tormenta enim magis districtus irrogat, quam mansuetus mitigat: Judicium enim sine misericordia ei qui non fecit mise
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a scripta sunt in celo. quorũ plures: post
abierunt retrorsum. ꝓuidentia exitus rer̃
complectitur. iudiciũ presentẽ uicã metit᷑.
Unde dñs. Ubi te inuenero: ibi te iudicabo.
Quasi diceret. Ne qualis fueris. nec qualis
futuris sis. ĩ mo maxime qualẽ te inuenero
attendam: dum idicabo. Quẽ g̃ prescientia
inferis sccłm futͣa. adelicit: iudicium celo scdm
presentia plerumq in scͥbit. Nam simt̾im mo¬
ri contingeret: debitum salutis indubitant̃
reciꝑet. sicut quem uite predestinauit si
in flagitiis ñ dum emendatũ mors preriꝑet.
patͥa in dignus. in inferno exularet cum dia¬
bolo: aquo in emendate suꝑbo. indeficiens
ira dei int̾minata exigit tormenta. Engo¬
ne creator sũme bonus. prudens. creaturam
mencũ odii exhibito sit facti: an dicam ama¬
re quẽ ñ sinit ꝑires Sed sic potius odit. quẽ
ad tormenta custodit. An in hoc patet ailectio
quia penã quã infert ꝑ iusticiã. temꝑat per

Expanded text:
vestra scripta sunt in coelo. Quorum plures post vestra scripta sunt in coelo. Quorum plures post abierunt retrorsum . 50 Providentia exitus rerum complectitur, judicium praesentem vitam metitur: unde Dominus: Ubi te invenero, ibi te judicabo, quasi diceret: Nec qualis fueris, nec qualis futurus sis, imo maxime qualem te invenero attendam dum judicabo. Quem ergo praescientia inferis secundum futura addicit, judicium coelo secundum praesentia plerumque inscribit: nam si interim mori contingeret, debitum salutis indubitanter reciperet. Sicut quem jure praedestinavit, si in flagitiis nondum emendatum mors praeriperet, patria indignus in inferno exsularet cum diabolo, a quo inemendate superbo, indeficiens ira Dei interminata exigit tormenta. Ergone Creator summe bonus, prudens creaturam cum argumentum odii exhibitio sit facti? An dicam amare, quem non sinit perire; sed sic potius odit quem ad tormenta custodit? An in his patet dilectio, quia poenam quam infert per justitiam, temperat per
Abbreviated transcription (Latin):
ut bonos occidant mali. ut requirat᷑ in iͦticia.
uult quidem hoĩem posse malũ. quia posse
malum. ñ ẽ uicium. sic̃ nec posse bonum uir¬
tus. Potius malũ posse. bonum ẽ illi qui
potuit transgredi et ñ ẽ tͣnsgressus. Nam qͥ
quia ñ potuit ñ fecit: nec in bono ẽ uituꝑandꝰ.
nec in malo laudandus. Similit qui cum
posset ñ fecit. aut de malo iocunde ẽ bonus.
aut de bono iniqile malꝰ. Sic gͦ mali placeat
nempe potentia bona. ut et mali displiceat
uoluntas et effectus .xiii. ubi inueñ iudicat ds̃¬
lotum: ante discretionẽ a reatu liberũ.
dicemus etiam ad ultum licet iehenne p̃sci¬
tum. dum bene uiuit salute dignum.
Quod uero is aliquando bene uiuit: testat᷑
scͥptura asseuerans: quod si iustꝰ suã desue¬
rit iusticiã: in in iusticia sua moriet᷑. Quod
uero et qͣndo sit bonus. & dũ bonitas durat
celo dignus. aꝑte dñs docet: dicens. Ecce nõĩa

Expanded text:
ut bonos occidant mali, ut requiratur injustitia. ut bonos occidant mali, ut requiratur injustitia. Vult quidem hominem posse malum, quia posse malum non est vitium, sicut nec posse bonum virtus; potius malum posse bonum est illi, qui potuit transgredi et non est transgressus: nam qui quia non potuit non fecit, nec in bono est vituperandus, nec in malo laudandus. Similiter qui cum posset non fecit, aut de malo jucunde est bonus, aut de bono inique malus. Sic ergo mali placeat, nempe potentia bona, ut et mali displiceat voluntas et effectus. CAPUT XIII. Ubi invenit Dm, ante discretionem a reatu liberum, dicemus et adultum, licet gehennae praescitum, dum bene vivit, salute dignum. Quod vero is aliquando bene vivit, testatur Scriptura, asseverans quod si justus suam deseruerit justitiam, in injustitia sua morietur . Quod vero et quandoque sit bonus, et dum bonitas durat coelo dignus, aperte Dominus docet, dicens: Ecce nomina
Abbreviated transcription (Latin):
qualit id fieret ñ habuisse: At in ꝓuide fu¬
erit hoc uoluntatis. ñ diuine: presertim cũ
ñ occidi s occidere. sepus uicio soleant depu¬
tare. Ergo quem mori uoluit cũ nilla culpa
sit: uoluerit et occidi. Si autẽ a uideis iħm oc¬
cidi uoluit. ĩme ut uidei iħm occiderent.
uelle oportuit: Nlam quomͦ id ꝑfidi potuis¬
sent. nͥ ipse uoluisset: Dicente iħii pilato.
Non haberes inme potestatẽ: nisi tͥ datum
esset de suꝑ. Patrandi ergo sceleris potestatẽ
ꝑfidis dat d̾s. nec daret nisi uellet. Quare etã
dr pat̃ filiũ tradidisse. nisi quia uoluit ut
traderet᷑ : Aꝑsecutorib quolibet mͦ occidi. ñqͣm
At occidere scõs: nemo nescit flagitium. qͥcru¬
ciamenta p̃uidet occidentiũ. Uelit gͥ qͣs ut
enim ille cuiꝰ sine uoluntate nichil fic bene.
omĩa autẽ fiunt male. uult ut a malis occi¬
dant᷑ boni. ut coronetur patientia: ita ñ uult

Expanded text:
qualiter id fieret non habuisse? At improvidae fuqualiter id fieret non habuisse? At improvidae fuit hoc voluntatis, non divinae, praesertim cum non occidi, sed occidere saepius vitio soleant deputare; ergo quem mori voluit, cum nulla culpa sit, voluerit et occidi. Si autem a Judaeis Jesum occidi voluit, nonne ut Judaei Jesum occiderent velle oportuit? Nam quomodo id perfidi potuissent, nisi ipse voluisset, dicente Jesu Pilato: Non haberes in me potestatem, nisi tibi datum esset desuper? Patrandi ergo sceleris potestatem perfidis dat Deus; nec daret nisi vellet. Quare etiam dicitur Pater Filium tradidisse, nisi quia voluit ut traderetur? A persecutoribus quolibet modo occidi, nunquam At occidere sanctos nemo nescit esse flagitium, qui cruciamenta praevidet occidentium. Velit igitur Deuenim ille cujus sine voluntate nihil fit bene, omnia autem fiunt male, vult ut a malis occidantur boni, ut coronetur patientia; ita non vult
Abbreviated transcription (Latin):
deum uelle. ñ omĩa que si fierent bona appa¬
rerent: si. que uel non dum existentia facit
subsistẽ. uel iam subsistentia ñ sinit ꝑire.Simi¬
liter ea solum mala ip̃m nolle nouimꝰ. unde
suos ꝓuidꝰ ne accidant: seruat. uel si acciderĩt.
misericors ip̃e liberat. Non tamen ignorainus
quecumq ꝓbat ratio. quecunq diuinꝰ p̃cipit
sermo deo placita. cet̾a uͦ que uel rationi uel
auctoritati aduersant᷑: in grata repucari. con¬
suecudinis iudicio ñ imꝓbando. Hec nimir̃
do displicentia qu̾a ꝓhibet et displicere facit
mentib scõꝵ. illa dicunt᷑ cara. quia precepit.
et sanctis facit eẽ amabilia. Nonne do̾ mori
ih̾m placuit. cuiꝰ in sanguine redimendũ
tatis patient᷑ ornĩa tulic ad crucẽ. Quod si patͥ
filiũ mori placuit. ñ niũ a iudeis occidi uolu¬
it: ne aliud frustra uoluerit. quia ñ aliud
euenit. Dicerem ne patrem de filio tantum.
ut moreret᷑ uoluisse. in uoluntate autem

Expanded text:
Deum non velle omnia, quae si fierent, bona appaDeum non velle omnia, quae si fierent, bona apparerent; sed ea quae vult nondum existentia, facit subsistere; vel jam subsistentia, non sinit perire. Similiter ea solum mala ipsum nolle novimus, unde suos providus ne accidant servat, vel si acciderint, misericors ipse liberat. Non tamen ignoramus quaecunque probat ratio, quaecunque divinus praecipit sermo, Deo placita; caetera vero quae vel rationi vel auctoritati adversantur, ingrata reputari, consuetudines judicio non improbando. Haec nimirum Deo displicentia, quia prohibet et displicere facit mentibus sanctorum; illa dicuntur chara quia praecipit et sanctis facit esse amabilia. Nonne Deo Jesum mori placuit, cujus in sanguine redimendum tatis patienter omnia tulit usque ad crucem? Quod si Patri Filium mori placuit, nonnisi a Judaeis occidi voluit, ne aliud frustra voluerit, quia non aliud evenit. Dicemusne Patrem de Filio tantum ut moreretur voluisse, in voluntate autem
Abbreviated transcription (Latin):
uelle: oĩo. nolle autẽ: ñ om̃ino negabimus.
Nam tam et si non nolit scõs peccare. quod fit
ad humilitatis ꝓuec̃tum: at tamen ñ uuslt
eos in peccato ꝑseuerare. Sic̃ enim eo nolente ñ
contingeret peccare. ita eo uolente a malo contin¬
git enatare. bona quippe sũme bonum uelle. uo¬
luntatẽq eiꝰ efficacẽ eẽ: nulli dubium puto. nͥ
qui nesciat om̃e donũ ꝑfectum desursum ẽẽ. descẽ¬
dens a patre luminũ. Quic̃q igitur subuersus
corruit: ip̃m erigi ñ ille uoluit. euiꝰ uoluntas
frustrari nequit. S qm̃ io ne quaqͣm eũ uelle
uidemus. nũ nolle aseremuꝯi Sed si pecator̃
nolit conuerti: uelit ñ ouerti. Utrumq uͦ ne¬
qͥssimum. utrumq qͥsdubitet diabolicum:
Sceleratum namq ñ ꝯuerti tam ẽ iniquũ: quã
conuerti equum. Q enim pio. qͥa conuerti eleg̃:
ipse impio qr ñ conuerni maluit: sortissue ui¬
cissitudinẽ equa lance appendit. Constat itaq

Expanded text:
velle, omnino, nolle autem, non omnino negabimus: velle, omnino, nolle autem, non omnino negabimus: nam tametsi non nolit sanctos peccare, quod fit ad humilitatis provectum; attamen non vult eos in peccato perseverare: sicut enim, eo nolente, non contingeret peccare, ita, eo volente, a malo contingit enatare. Bona quippe summe bonum velle, voluntatemque ejus efficacem esse, nulli dubium puto, nisi qui nesciat Omne donum perfectum desursum esse, descendens a Patre luminum . Quicunque 49 igitur subversus corruit, ipsum erigi non ille voluit, cujus voluntas frustrari nequit. Sed quoniam id nequaquam eum velle videmus, num nolle asseremus? Sed si peccatorem nolit converti, velit non converti? utrumque vero nequissimum, utrumque quis dubitet diabolicum? Sceleratum namque non converti tam est iniquum, quam converti aequum. Qui enim pio, quia converti elegit, ipse impio, quia non converti maluit, sortis suae vicissitudinem aequa lance appendit. Constat itaque
Abbreviated transcription (Latin):
agunt: apud eum bene faciunt. ac ꝑ hoc falso
mali głificant᷑ ut boni. Ded nos auctoritate et
ratione ducti: pleraq certisumꝰ iniq agi. Que
autẽ inique agunt᷑: deo placere ñ possunt. dicente
ꝓpħa ad eum: Non deus uolens inquitatẽ tu es.
& alibi inducit dm̃ arguentẽ iniquũ. Existunasti
inique quod ero tui simił: Iniquo certe simił
eẽt: si sibi ut iniquo iniquitas placeret. Sermo
igitur diuinus quotiens deo uidetur in uirius
qm̃ ut putat᷑ deo iniqua conciliat: sic circumspe¬
c̃ta uestigatione  temꝑandus est. ut ꝙ sibi numiͣ.
dissonet: et honestati ꝑ omĩa concordet. Quare in¬
temptator malorum ds̃ neminẽ induut intẽptati¬
onẽ. adiuuans in malo. s ñ iuuans in bono. Iustũ
quiꝑpe ẽ ut qui in sordib ẽ sordescat adhuc. Nulli
imꝑtit malitiã: s retinet gr̃ãm. sine qua: nil
nisi ruina restat. Itaq dñm nẽm scelera nr̃a

Expanded text:
agunt, apud eum bene faciunt, ac per hoc falso agunt, apud eum bene faciunt, ac per hoc falso mali glorificantur ut boni? Sed nos auctoritate et ratione ducti, pleraque certi sumus inique agi. Quae autem inique aguntur, Deo placere non possunt, dicente Propheta ad eum: Non Deus volens iniquitatem tu es ; et alibi inducit Deum arguentem iniquum: Existimasti inique, quod ero tui similis . In quo certe similis esset, si sibi ut iniquo iniquitas placeret: sermo igitur divinus quoties Deo videtur injurius, quoniam, ut putatur, Deo iniqua conciliat, sic circumspecta vestigatione contemperandus est, ut et sibi nunquam dissonet, et honestati per omnia concordet. Quare intentator malorum Deus neminem inducit in tentationem, adjuvans in malo, sed non juvans in bono. Justum quippe est ut Qui in sordibus est, sordescat adhuc : nulli impertit malitiam, sed retinet gratiam, sine qua nihil nisi ruina restat. Itaque Dominum nostrum scelera nostra
Abbreviated transcription (Latin):
In eis que ad mundum. que post ponenda st̃.
ꝓficiunt. in eis que ad dm̃i. que preferenda sũt:
deficiunt: et sicut stipulã ante faciem uenti:
idẽ redde eos tales: qui ñ obsistant tẽptatori.
Non id peteret᷑ a milite: si sciret regi suo displi¬
cere. Di ita se hñt supradicta: fieri ds̃ uult
malai que autem uult fieri: ꝓfecto placent s.
Placent gͥ deo qui inique agunt. qͥppe eius uo¬
luntatẽ ita faciunt: ut in nullo dissentiant.
An in hoc arguunt᷑ deo contrarii. qͥa dei nolunted
facientes ñ ꝑficiunt. dum ñ ipsi s sibi placere qui¬
runt: Hoc autẽ querere: plane ẽ male agere. Q
autẽ male agunt: dõ scd̃m predicta ita uolenti
obedrunt. Quare qui dũ male agunt uolum¬
tatẽ dei faciunt: dum in malo ac̃tu głantur:
uoluntatẽ dei ꝑficiunt. Aut gͥ qui iniquus
ẽẽ ñ potest ds. iniquus ẽ: dum sͥ ante placentes.
punit male agentes. Aut qui apud nos male

Expanded text:
in eis quae ad mundum, quae postponenda sunt, in eis quae ad mundum, quae postponenda sunt, proficiunt; in eis quae ad Dominum, quae praeferenda sunt, deficiunt: Et sicut stipulam ante faciem venti , id est, redde eos tales qui non obsistant tentatori: non id peteretur a milite, si sciret id regi suo displicere. Si ita se habent supradicta, fieri Deus vult mala; quae autem vult fieri, profecto placent sibi: placeant ergo Deo qui inique agunt, quippe ejus voluntatem ita faciunt, ut in nullo dissentiant. An in hoc arguuntur Deo contrarii, quia Dei voluntatem facientes non proficiunt, dum non ipsi, sed sibi placere quaerunt? Hoc autem quaerere, plane est male agere; qui autem male agunt, Deo, secundum praedicta, ita volenti obediunt; quare qui dum male agunt voluntatem Dei faciunt, dum in malo actu gloriantur, voluntatem Dei perficiunt. An igitur qui iniquus esse non potest Deus, iniquus est, dum sibi ante placentes, punit male agentes, auf qui apud nos male
Abbreviated transcription (Latin):
ĩne faciunt si queunt: Nolentem itaq uolun¬
tas comitat᷑. Nam ñ aliud estimauerim nosle:
nisi ad quod ꝑtinuerit et uelle. Aut gͥ nichel
aut parum differunt: nolle quid ẽẽ. et uelle
id ñ eẽ. Non est autera idem: nolle. et uelle.
Nam quod ñ uelint quitqͣm manimata:
rec̃te dicimꝰ. Quod autem nolit: non recte.
Que gͦ fiunt in mundo inique: patet deũ
nequaquã nolle. Nam si nollet: eẽ ñ sineret.
Si enĩ nollet fieri: uellet ñ fieri. & quia uolun¬
tas eius in efficax ñ quã est: ꝓculdubio ñ fierent.
Que gͦ dm̃ nolle ñ licet dr̃e: dicemꝰ licenter ĩp̃m
ea uelle. & quidem ad eum cotidie sic oramus.
Et ne nos inducas in temptationẽ. Ne quaꝙͣ
id rogaretur. nisi inducturus timeret᷑. et in
ꝓpha ad eum de seruo dicit᷑. Destruxisti eum
ab emundatione. idẽ ꝑ flagella mundum
fecisti. Et item de inimicis. Pone illos ut rotã.
idest qͣntum retͦ surgentes: tantũ ante cadentẽ.

Expanded text:
nonne faciunt si queunt? nolentem itaque volunnonne faciunt si queunt? nolentem itaque voluntas comitatur: nam non aliud aestimaverimus nolle, nisi ad quod pertinuerit et velle. Aut igitur nihil, aut parum differunt, nolle quid esse, et velle id non esse. Non est autem idem nolle, et non velle: nam quod non velint quidquam inanimata, recte dicimus; quod autem nolint, non recte. Quae ergo fiunt in mundo inique, patet Deum nequaquam nolle; nam si nollet, esse non sineret; si enim nollet fieri, vellet non fieri. Et quia voluntas ejus inefficax nunquam est, procul dubio non fierent. Quae ergo Deum nolle non licet dicere, dicemus licenter ipsum ea velle? Et quidem ad eum quotidie sic oramus: Et ne nos inducas in tentationem . Nequaquam id rogaretur, nisi inducturus timeretur. Et in Propheta ad eum de servo dicitur: Destruxisti eum ab emendatione , id est, per flagella mundum fecisti. Et item de inimicis: Pone illos ut rotam , id est, quantum retrosurgentes, tantum ante cadentes,
Abbreviated transcription (Latin):
dices. Multa uolunt priꝰ que ñ uult mͦ. sicut
dñm iħm mori uoluit olim. ñ autẽ mͦ s iu
uere. S quẽ olim uoluit mori tc̃. et mine uult
mortuũ fuisse tunc. ñ autẽ mori nunc. Nam
nunquam uoluit dñm mori nc̃. semꝑ autẽ
uoluit eum mori tẽ. Sic semꝑ uult dñs que
fiunt fieri qͣndo fiunt. nunqͣm uult fieri
qͣnto ñ fiunt. d nunquid ita uult fieri que
fiunt. ut etiam uelit que male fiuint: Nam
si eum ea nolle dixerim. quomͦ ẽẽ pot̾it qd̾ is no¬
luerit qui solo nutu quid uis fac̾e sufficit: Nõne
sicut omĩa que uoluit ẽẽ fecit. ita omĩa que
nolit ñ ẽẽ facit: Si gͥ quid nolit oip̃e. cur ñ
impedit ue fiat qd̾ displiceat. atꝙ ideo unde do¬
leat: Quomͦ namq quicq̃m quis noluerit. nͥsͥ
displicuerit: quomͦ uͦ displicebit. nͥ si fiat piguer̃.
plus minus ue ꝓut displicuerit: Nonne quic̃q
nolunt quid eẽ uolunt id ñ eẽ: quod autẽ uolt̃.

Expanded text:
dices: Multa voluit prius quae non vult modo, sicut dices: Multa voluit prius quae non vult modo, sicut Dominum Jesum mori voluit olim, non autem modo, sed vivere. Sed quem olim voluit mori tunc, et nunc vult mortuum fuisse tunc, non autem mori nunc: nam 48 nunquam voluit Dominum mori nunc, semper autem voluit eum mori tunc; sic semper vult Dominus quae fiunt, fieri quando fiunt, nunquam vult fieri, quando non fiunt Sed nunquid ita vult fieri quae fiunt, ut etiam velit quae male fiunt: nam si eum ea nolle dixerimus, quomodo esse poterit quod is noluit, qui solo nutu quidvis facere suffieit? Nonne sicut omnia quae voluit esse, fecit; ita omnia quae nolit non esse, facit? Si igitur quid nolit Omnipotens, cur non impedit ne fiat quod displiceat, atque ideo unde doleat? Quomodo namque quidquam quis noluerit, nisi sibi displicuerit? quomodo vero displicebit, nisi si fiat piguerit, plus minusve, prout displicuerit? Nonne quicunque nolunt quid esse, volunt id non esse: quod autem volunt,
Abbreviated transcription (Latin):
& furor. habentis ẽ passio et conturbatio. minor
et maior. iuxta illud. Tnrbatus est a furore
ocułꝰ m̃s. et illud. Ira enim uiri iusticiam dei
ñ oꝑatur. Non minus autẽ odiũ amorq
ab intuͥtu rectitudinis aciem menris au̾tunt
unde salustius: abira. odio. ab amicicia. et mĩa.
magis odio mens affligit᷑. Ds̃ autẽ in tranqͥllitate
iudicat. Nullis enĩ affectuũ ꝑturbationib mu¬
tabilitati subiectus: estuat. Solito gͥ nob̃ more:
nec odit nec diligit. nec irascit᷑. nec miseret᷑. Mi¬
seret᷑ tamen. s cordis sine anxietate: cum mi¬
sero subuenit. Irascit᷑: s cora̾ sine tumore: cũ
penã ingerit. Odit: cui uult iehennã. Diligit:
cui uult uitã. Utrumq tam iuste quã occulte.
uolens: absq estu. uoluntate ñ cõmota qr ñ est
subita: s eterna. Transeunt quidẽ tempora: ñ
transeunte ipsa. Nam quod uoluit ut esset
modo: uult ut sit mͦ. uolet ut fuerit mͦ. Sed

Expanded text:
et furor habentis est passio et conturbatio, minor et furor habentis est passio et conturbatio, minor et major juxta illud: Turbatus est a furore oculus meus . Et illud: Ira enim viri justitiam Dei non operatur . Non minus autem odium amorque ab intuitu rectitudinis aciem mentis avertunt. Unde Sallustius ab ira et odio, ab amicitia et misericmagis odio mens affligitur. Deus autem in tranquillitate judicat; nullis enim affectuum perturbationibus, mutabilitati subjectus aestuat. Solito igitur nobis more, nec odit, nec diligit, nec irascitur, nec miseretur. Miseretur tamen, sed cordis sine anxietate, cum misero subvenit. Irascitur, sed cordis sine tumore, cum poenam ingerit. Odit cui vult gehennam; diligit cui vult vitam, utrumque tam juste quam occulte volens absque aestu, voluntate non commota; quia non est subita, sed aeterna; transeunt quidem tempora non transeunte ipsa: nam quod voluit ut esset modo, vult ut sit modo, volet ut fuerit modo. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ab origine regnum parauit: Aut quomͦ sine
odio. diabolo. et menbris eius ignem et̾num
p̃parauit : ꝓfecto sicut piis celum. et impiis
infernũ destinauit: ita e conuerso fecisset. nisi
quia cui uult miseret᷑: et quem uult indurat.
An p̃taxate satis faciemꝰ questioni. penã coronãq
asserentes tantũmͦ existentis eẽ et ꝓmerentis.
et uel de dolore gementis. uł de gaudio iocundem¬
dis: Non absurde tamen dicet᷑. õs ꝑdendũ qͦq di¬
ligere. dum manet is in bonitate: Annon ama¬
ret. cuiꝰ scã uita sibi placet: Nonne et inꝑdendo
scãm uitam amplectit᷑. qͣmͦ in saluando malã
in aĩo uoluit. ut pꝰ depͣuatum ꝑdat ÷ amat q̃r̃a
ita se int̾im erga eum habet. quẽ admodũ erga
uirum bonum oportet. Sed hic amor abit: qͣndo
malitia subit. Non autẽ e contͣ iniquũ semper
odit: cui mitiꝰ qͣm sint m̾ita plerumq retͥbuit.
morat: ita eiꝰ iram ce furorẽ manifestat. Ira autẽ

Expanded text:
ab origine regnum paravit, aut quomodo sine ab origine regnum paravit, aut quomodo sine odio diabolo et membris ejus ignem aeternum praeparavit? Profecto sicut piis coelum, et impiis infernum destinavit, ita e converso fecisset, nisi quia cui vult miseretur, et quem vult indurat . An praetaxatae satisfaciemus quaestioni, poenam coronamque asserentes tantummodo existentis esse et permanentis, et vel de dolore gementis, vel de gaudio jucundantis. Non absurde tamen dicetur Deus perdendum quoque diligere, dum manet is in bonitate. Annon amaret, cujus sancta vita sibi placet? Nonne et in perdendo sanctam vitam amplectitur, quomodo in salvando malam in animo volvit, ut post depravatum perdat? amat, quoniam se ita interim erga eum habet, quemadmodum erga virum bonum oportet, sed hic amor abit quoniam malitia subit. Non autem econtra, iniquum semper odit, cui mitius quam sint merita, plerumque retribuit. morat, ita ejus iram et furorem manifestat. Ira autem
Abbreviated transcription (Latin):
reddam ultionem hostib meis. Iam & sanguinẽ
seruorum suorum ulciscet᷑. et uindictam recͥbuet
in hostes eorum. utiq sĩc prescit: ita p̃uult. que
facturus est. qͥa quod factumẽ in ip̃o uita erat:
qui sic fecit que futura sunt. An qd̾ de iniquo
ante qͣm fieret. de bono dum in bonitate staret.
ne quaqͣm uoluit: malis pꝰ meritis ꝓuocatꝰ uel¬
le cepit. quod pꝰmodum fecit: Nec enĩ qͥcqͣm
nolens ĩmo uolens facit. at mͦ uelle mͦ nolle:
diuine ñ ꝯpetit constantie. Nam sapiens ñ pe¬
nicebit. Sed sic refragari scͥpture uidebim: que
asserit dm̃. neminẽ punire ance reatum. ne¬
minẽ coronare ante meritum. An ñ ẽ dei odiũ
grauis pena: eiꝰ amor desiderabił corona: Dicemꝰ¬
ne gͥ nec odisse quem qͣm ante meritũ. nec dile¬
xisse: Sed angit nos dñsin iuditio bonis dicturꝰ.
uenite beneditti patͥs mei. ꝑcipite regnum qd̾
paratum ẽ uob̃ ab origine mundi. Quom ab

Expanded text:
Reddam ultionem hostibus meis : nam et sanguinem Reddam ultionem hostibus meis : nam et sanguinem servorum suorum ulciscetur; et vindictam retribuet in hostes eorum . Utique sicut praescit, ita praevult quae facturus est: quia Quod factum est in ipso vita erat . Qui sic fecit, quae futura sunt. An quod de iniquo antequam fieret, de bono dum in bonitate staret, nequaquam voluit; malis post meritis provocatus velle coepit, quod postmodum fecit? Nec enim quidquam nolens, imo volens facit. At modo velle, modo nolle divinae non competit constantiae: nam Sapiens non poenitebit. Sed sic refragari Scripturae videbimur, quae asserit Deum punire neminem ante reatum, neminem coronare ante meritum. Annon est Dei odium gravis poena; ejus amor desiderabilis corona? Dicemusne igitur nec odisse quemquam ante meritum, nec dilexisse? Sed angit nos Dominus in judicio bonis dicturus: Venite, benedicti Patris mei; percipite regnum quod paratum est vobis ab origine mundi . Quomodo ab
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse bonus. uxta illud. a nob̃ exierunt. s
de nob̾ nunqͣm suerunt: De ruimero scõꝵ
nunqͣm fuerunt predestinatione. fuerunt
nec ne similitudine.S et quẽ odit ds̃ esau. ab
illa quã solam habebat originali macula. incir¬
cumcisione: et om̃is reꝑb in infantia regene¬
odit ds̃: Aut siẽ bonꝰ. qͦmͦ eũ odit uidex iustus.
presertim cũ si infra annos discretionis id est
dum adhuc ẽ bonꝰ obiret. et si eum nc̃ odit: tc̃
carum saluaret ds. quia ẽ iustus: Damꝑ¬
nandũ gͥ ñ solum dum innocentia nitet. sed
etiam anteqͣm fieret. dñs odit: quia semꝑ aĩnũ
uãpnandi habuit. Quare: Ob culpã qͣm p̃nouit.
Non enĩ ꝑsonã accipit. s m̾ita prescit: et scd̾m
ea dampnare disponit. Sic arteqͣm fieret: esaui
odio hũit. An ñ odio habuit quẽ eternis pe¬
nis deputauit. quẽ scilicet dãpnare uoluit:
Nisi enim prius uoluiss: ñ post puniret. An¬
ñ ipse punit. Certe malos male ꝑdet. qr ip̃e dicit.

Expanded text:
fuisse bonus juxta illud: A nobis exierunt; sed de nobis numquam fuerunt? De numero sanctorum nunquam fuerunt praedestinatione, fuerunt necne similitudine? Sed et quem odit Deus Esau, ab illa, quam solam habebat, originali macula in circumcisione, et omnis improbus in infantia regeneodit Deus? aut si est bonus, quomodo eum odit Judex justus? praesertim cum sit infra annos discretionis, id est, dum adhuc est bonus, obiret; et si eum nunc odit, tunc charum salvaret Deus, quia est justus. Damnandum igitur, non solum dum innocentia nitet, sed et antequam fieret, Dominus 47 odit; quia semper animum damnandi habuit. Quare? ob culpam quam praenovit. Non enim personam accipit, sed merita praescit, et secundum ea damnare disponit. Sic antequam fieret Esau, odio habuit. Annon odio habuit quem aeternis poenis deputavit, quem scilicet damnare voluit? Nisi enim prius voluisset, non post puniret. Annon ipse punit? certe malos male perdet ; quia ipse dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
xilium: merito cecidit. alter eo ueneranter
arrepto: inu̾itate stecit. sine quo: uterq
corruiss. cum qͦ: uterq ꝑstitisse posset. Q
autẽ ꝑstitit. qͥa exemplum recusauit aũsi:
auẽtori suo obnixiꝰ meruit conuerti. & ꝓp̃t
ruinam alterius: ipse ẽ in u̾itate confir¬
matus.U. bonos confirmauit uisio dei qua

Expanded text:
xilium merito cecidit, alter eo veneranter xilium merito cecidit, alter eo veneranter arrepto in veritate stetit: sine quo uterque corruisset, cum quo uterque perstitisse posset. Qui autem perstitit, quia exemplum recusavit aversi, auctori suo obnoxius meruit converti, et propter ruinam alterius ipse est in veritate confirmatus. CAPUT V. Bonos confirmavit visio Dei, qua
Abbreviated transcription (Latin):
eam indidit. & in angło qui ꝑseuerauit.
Qͥ enĩ potuit transgredi nec uoluit: cõ¬
sirmari ꝑmeruit. Premio qͥppe ñ satis
dignus diceret᷑. si qͥa p̃uaricari neqͥret:
culpa cessaret. Reuerentia utiq ꝓpt̾
dignitatẽ sui honorandꝰ. mercẽde autẽ aut
parua. aut potiꝰ nulla: ꝓ bono suo donandꝰ.
bonũ gͥ fuit quod delinquere poruit:
malum autem quod deliqͥt. Habuit enĩ
quod deliquit ex se: quod potuit ex con¬
aitore. Ipse igitur sͥ causa extitit mali. cõ¬
ditor autem boni. Unde gͦ miraris. si qd̾
potuit sp̃c ille fecit: Potuit malũ. fecit
malũ. Quod malum: Auctori in gratus.
excellenti de natura intumuit. in t̃m:
ut dño equari uoluerit. bonus ipse ꝓpt̾
bonum nat᷑e: sponte se extulit. iam non
bonus. qͥa ꝑ elationem ẽ malꝰ. qui ante
erat bonus. & ita gr̃am que utͥq ꝓposita
imminebat: iste securꝰ ẽ asꝑnat᷑. alter gratant̃¬
amplexus. Alter diuinum contẽpnens au¬

Expanded text:
eam indidit, et in angelo qui perseveravit. eam indidit, et in angelo qui perseveravit. Qui enim potuit transgredi, nec voluit, confirmari promeruit. Praemio quippe non satis dignus diceretur, si quia praevaricari nequiret, culpa cessaret. Reverentia utique propter dignitatem sui honorandus, mercede autem aut parva aut potius nulla pro bono suo donandus. Bonum igitur fuit quod delinquere potuit, malum 65 autem quod deliquit: habuit enim quod deliquit ex se, quod potuit ex Conditore: ipse igitur sibi causa exstitit mali, Conditor autem boni. Unde ergo miraris, si quod potuit Spiritus ille fecit. Potuit malum, fecit malum. Quod malum? Auctori ingratus excellenti de natura intumuit, intantum ut Domino aequari voluerit. Bonus ipse propter bonum naturae sponte se extulit: jam non bonus; quia per elationem est malus, qui ante erat bonus. Et ita gratiam quae utrique proposita imminebat, ipse securus est aspernatus, alter gratantamplexus. Alter divinum contemnens au