comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorũ nefanda delectatione consenti¬
unt. Quaꝓpter merito dicunt᷑ in uns do¬
mini non ambulare. qui oꝑantͣ iniqui¬
catem. O ꝑatio enim iniquitatis est con¬
sensus malorũ. qui tamen a scõrum on¬
dib dono dnĩ ꝓbatur alienus. Nam⁊
ipse apls hoc monet. Non gͦ regnet pec¬
catum in ur̃o mortali corpore ad obedi¬
endum desideriis eius. nec exhibeatis m̃¬
bra ur̃a arina iniquitatis peccato. Et sa¬
lomon: post concupiscentias cordis tui
ne abieris. O bedientiã gͦ peccati uetuit
non suggestiones. quas caro ꝓprus uiri¬
b uitare non preualet. Respiciamus
autẽ cur hic uias plurali numero posu¬
it :i suꝑuis singłariter dixit. beati im¬
maculati in uia. Ibi significat dnm sal¬
uatorem. qui certa uia est ad patrem
uenientium. Sicut ipse dixit. nemo ua¬
dit ad patrem nisi ꝑ me. Nam qđ hic
dixit inuiis. designat ꝓpħas ⁊ aplos. uel¬

Expanded text:
peccatorum nefanda delectatione consentipeccatorum nefanda delectatione consentiunt. Quapropter merito dicuntur in viis Domini non ambulare, qui operantur iniquitatem. Operatio enim iniquitatis est consensus malorum, qui tamen a sanctorum cordibus dono Domini probatur alienus. Nam et ipse Apostolus hoc monet: Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore ad obediendum desideriis ejus; nec exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato . Et Salomon: Post concupiscientias cordis tui ne abieris . Obedientiam ergo peccati vetuit, non suggestiones quas caro propriis viribus vitare non praevalet. Respiciamus autem cur hic vias plurali numero posuit, et superius singulariter dixit: Beati immaculati in via. Ibi significat Dominum Salvatorem, qui certa via est ad Patrem venientium, sicut ipse dixit: Nemo vadit ad Patrem, nisi per me . Nam quod hic dixit, in viis, designat prophetas e
Abbreviated transcription (Latin):
uoce dissoluit᷑. Sunt eiũ illicita deside¬
ria. que originalis peccati necessitate
coͣmitimus s in eis consensu animi nͣ
moremur. In istis mens beata ñ ambu¬
lat. que dono dnĩ cordis ꝓbitate suꝑãt᷑.
ut uerbi grã. repente pulchrũ aliqͥd con¬
cupiscere. cibum desideranter expetere.
bonis odorib cõmoueri. iniqua subito
suggestione confundi. ⁊ his similia quȩ
oratione scã ⁊ crucis signaculo destruun¬
tur. ita fit ut peccata scĩ suggestione car¬
nis habeant: ⁊ tam̃ dum eis minime re¬
laxatur effectus. ea non oꝑari ueraciter
estiment᷑. Hȩc enĩ pauli apłi testimoniis
euidentius approbant᷑. Ambulauit in
catum autẽ non uoluntariũ faciebat.
qñ clamabat. Non enim qđ uolo bonũ
hoc facio. s qđ nolo malum hoc ago.
Sequitur eius expositio. quȩ omne ne¬
uum dubitationis abstergit. Si autẽ qd
nolo inquit illud facio.iani non ego opor
illud. s qd habitat in me peccatum. Ui¬
des tantũ illos accusatos. qui oꝑationib

Expanded text:
voce dissolvitur. Sunt enim illicita desideria quae originalis peccati necessitate committimus, sed in eis consensu animi non tenemur: in istis mens beata non ambulat, quae dono Domini cordis probitate superantur; ut verbi gratia repente pulchrum aliquid concupiscere, cibum desideranter expetere, bonis odoribus commoveri, iniqua subito suggestione confundi, et his similia quae oratione sancta et crucis signaculo destruuntur. Ita fit ut et peccata sancti suggestione carnis habeant, et tamen dum eis minime relaxatur effectus, ea non operari veraciter aestimentur. Haec enim Pauli apostoli testimoniis evidentius approbantur: ambulavit in catum autem non voluntarium faciebat, quando clamabat: Non enim quod volo bonum, hoc facio, sed quod nolo malum hoc ago . Sequitur ejus expositio quae omnem naevum dubitationis abstergit: Si autem quod nolo, inquit , illud facio, jam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Vides tantum illos accusatos qui operationibus
Abbreviated transcription (Latin):
saluum me fac. o dne bene ꝓsꝑare. Int̾¬
iectiones iste desiderium magne petici¬
onis ostendunt. ut ⁊ hinc de mundi
istius clade liberent᷑. ⁊ ibi ꝓsꝑrima sorte
ad dexteram collocent᷑. Ouo enim ista
sunt quȩ fidelis expetit xp̃ianus. ut ⁊¬
hic eripiatur apeccatorum morte .⁊ illic
collocet᷑ in requiem sempiternam. Nã
istas afflictiones quas hic patiunt᷑. istos
dolores quos hic amore dnĩ sustinent.
ibi sine dubio ꝓsꝑant. quando iam ad
gaudia eterna ꝑueniunt. P rõperarienĩ
est aliquid asꝑm facere cranquillũ. ut

Expanded text:
salvum me fac! o Domine, bene prosperare! Intesalvum me fac! o Domine, bene prosperare! Interjectiones istae desiderium magnae petitionis ostendunt, ut et hic de mundi istius clade liberentur, et ibi prosperrima sorte ad dexteram collocentur. Duo enim ista sunt quae fidelis expetit Christianus, ut et hic eripiatur a peccatorum morte, et illic collocetur in requie sempiterna. Nam istas afflictiones quas hic patiuntur, istos dolores quos hic amore Domini sustinent, ibi sine dubio prosperantur, quando jam ad gaudia aeterna perveniunt. Prosperari enim, est aliquid asperum facere tranqu
Abbreviated transcription (Latin):
domino s dũ memorat factum. natura
humanitatis ostendit᷑ que icreata ẽẽ
monstrat᷑. Sic ⁊ apłs act. In similitudinẽ
hominũ factus. ⁊ habitu inuentus utt
homo. Et alibi. qui factus est ei ex semine
dauid scđin carnem. Iste quippe lapis
qui est fabrice decora copulatio. fibula
parietũ. in fundamentis ꝑpetua forti¬
cudo. mirabilis est in ocłis fideliũ qui
non solum eum corporaliter uilent. ue¬
rum etiam illuminata mente conspici¬
unt. Uiderunt enĩ ⁊ iudei. s ñ mira¬
bilem quia solam intuebant᷑ carnem¬
quam uidebant esse cõmunem. Fĩdeliũ
autem sensib qui eum filium dei esse
ꝓfessi sunt. mirabilis ⁊ terribilis appa¬
rebat. sicut petro apło qui dixit. tues xꝰ
are credulitas. Nam licet ds cunctos
dies creauerit. singłariter tamen diem
tus est. In quo merito exultare conue
nit ⁊ letari. qm̃ in eo ⁊ diabolus ius ꝑ¬
didit: ⁊ salutẽ mundus accepit. O dnẽ

Expanded text:
Domino. Sed dum memorat factum, natura Domino. Sed dum memorat factum, natura humanitatis ostenditur, quae et creata esse monstratur. Sic et Apostolus ait: In similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo . Et alibi, Qui factus est ei ex semine David secundum carnem . Iste quippe lapis qui est fabricae decora copulatio, fibula parietum, in fundamentis perpetua fortitudo, mirabilis est in oculis fidelium, qui non solum eum corporaliter vident, verum etiam illuminata mente conspiciunt. Viderunt enim et Judaei, sed non mirabilem, quia solum intuebantur carnemquam videbant esse communem. Fidelium autem sensibus, qui eum Filium Dei esse professi sunt, mirabilis et terribilis apparebat, sicut Petro apostolo, qui dixit: Tu es Chare credulitas! Nam licet Deus cunctos dies creaverit, singulariter tamen diem tus nit et laetari, quoniam in eo diabolus jus perdidit, et salutem mundus accepit. 24 O Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
runt edificantes. hic factus est in caput
anguli. Sub allusione fabricantiũ expo¬
nitur in anis oꝑa iudeorum. Soli qͥppe
hominũ adhuc in mundo unũ dm̃ colentes
edificare uidebant̃. dum cetere nationes
y dolorum se cultura destruerent. E difi¬
pleatur. Iudei uero fide sue fabricã
minime ꝑfeccrunt. qm̃ ipsum qui erat la¬
pis fortissimus angularis more demen
ris locis constat expositum. i deo lapis
đr angularis. quia duos ad se popłos e
diuerso uenientes gentilium atq iude¬
orum. tamquam geminos parietes in u¬
nam soliditatis gr̃am colligauit. De hoc
lapide ꝓpħȩ. de hoc apli. de hoc diuersi
multa dixerunt. Angulus enĩ tractus ẽ
conformi qualitate constituit. Nam
apud grecos originẽ sui nominis inde¬
riuationib omnino eustodit. ut trago¬
nus petagonus: i his similia. A dño fac¬
tus est hic ⁊ est mirabilis in oculis nr̃is.
Ne lapidem istum saxeis montib putares
excisum. in salutẽ mundi factũ dicti a

Expanded text:
runt aedificantes, hic factus est in caput anguli . Sub allusione fabricantium exponitur inanis opera Judaeorum. Soli quippe hominum adhuc in mundo unum colentes aedificare videbantur, dum caeterae nationes idolorum se cultura destruerent. Aedifipleatur. Judaei vero fidei suae fabricam minime perfecerunt: quoniam ipsum, qui erat lapis fortissimus angularis, more dementris locis constat expositum ideo lapis dicitur angularis: quia duos ad se populos a diverso venientes, Gentilium atque Judaeorum, tanquam geminos parietes in unam soliditatis gratiam colligavit. De hoc lapide prophetae, de hoc Apostoli, de hoc multi diversa dixerunt. Angulus enim tractus est conformi qualitate restituit. Nam apud Graecos originem sui nominis, in derivationibus omnino custodit, ut tetragonus, pentagonus, et his similia. Culminatum est hoc mirabile  in oculis nostris. Ne lapidem istum saxeis montibus putares excisum, in salutem mundi factum dicit a
Abbreviated transcription (Latin):
impugnauit euentus. quando uir sc̃s
in omnib aduersis dnõ grãs actitauit
dentes continentiȩ se lege moderati sunt
ut hominũ magis quam dñi iudicio
complacerent: s isti oꝑam suam uano
studio ꝑdiderunt. qm̃ scͥptum eͣ ne fa¬

Expanded text:
impugnavit eventus, quando vir sanctus impugnavit eventus, quando vir sanctus in omnibus adversis Domino gratias actitavit. dentes continentiae se lege moderati sunt, ut hominum magis quam Domini judicio 404 complacerent. Sed isti operam suam vano studio perdiderunt; q
Abbreviated transcription (Latin):
uideat᷑. Nam cum dicit ipsam uolui.
noui cestament spiritalem grãm ꝓbat᷑
expetere ꝑ quam se ad cȩlorum regna no¬
ri cor suum petit intestimonia dĩ uͥ
non ꝑ rapacem auariciã .s. ꝑ laudabilẽ
humilitatẽ p̃stante dnõ ꝑuenit᷑. I neli¬
nati enĩ melius conspicimus. que ante
nrõs oculos esse monstrant᷑. Nam illi
qui erect ⁊ uanitate supini sunt. neqͥꝙͣ
possunt subiecta oculis intutri. Aa di¬
dit:⁊ non in auariciam. Sciens cohors
illa scõrum auariciã capacẽ esse uiciorũ.
hanc a se expetit amoueri. ut potuisset
toto corde ad scͥpturas sacratissimas sa¬
lubriter inclinari: Auaritia enĩ ẽ: tepo¬
raliũrerslagrans omnino desiderium.
Unde ⁊ pͥmus homo peccauti ⁊ suis po¬
steris uicia incentiua dereliqͥt. Hinc
⁊ di abolus accusauit iob. dicens ꝓpter
diuicias quas illi dederat. non propt
contemplationem quabonus est. ab eo
dñm fuisse dilectum: Quod sequens

Expanded text:
videatur. Nam cum dicit: Ipsam volui, videatur. Nam cum dicit: Ipsam volui, Novi Testamenti spiritualem gratiam probatur expetere, per quam se ad coelorum regna noin testimonia Domini, ubi non per rapacem avaritiam, sed per laudabilem humilitatem praestante Domino pervenitur. Inclinati enim melius conspicimus quae ante oculos nostros esse monstrantur; nam illi qui erecti et vanitate supini sunt, nequaquam possunt subjecta oculis intueri. Addidit, et non in avaritiam. Sciens illa cohors sanctorum avaritiam capacem esse vitiorum, hanc a se expetit amoveri, ut potuisset toto corde ad Scripturas sacratissimas salubriter inclinari. Avaritia enim est temporalium rerum flagrans omnino desiderium, unde et primus homo peccavit, et suis posteris vitia incentiva dereliquit. Hinc et diabolus accusavit Job, dicens : Propter divitias quas illi dederat, non propter ipsam contemplationem qua bonus est, ab eo Dominum fuisse dilectum. Quod sequens
Abbreviated transcription (Latin):
in nobis ꝑmanere iugiter postulamus.
pse enim ꝑscritat᷑ hanc legem. cui in¬
tellectus prestat᷑ adnõ. Et ut constan¬
tiam pie ꝑfectionis ostenderet: eam se
dicit in coto corde suo diuinitatis mu¬
uere custodire. declarans ꝑ uniuersas
subtilesq minutias omne bonũ ⁊ a do¬
mino tribui. ⁊ ꝑ ipsum seruari. ⁊ eius
grã semꝑ augeri. Et uide quam pul¬
chio ordine cuncta descendant. Prius
petit ut lex ei poneret᷑ id est noui testa¬
menti. quia ueteris iam tenebat. Dein¬
de ut legis ipsius intentionẽ cognosce¬
re meruisset. quatinus eam cordis in
Cum in quarta littera cucurrisse se dicat
uiam mandatorũ. hic se in eandem de-¬
duci iterum postulauit s mandata
ista noui testamenti debemus accipere.
uͥ se ꝑduci magnope pircabat᷑. qmͣ uete¬
ris testamenti cucurrerat. Ita fit ut ⁊¬
fidei compleat᷑ desiderata ꝑfectio: ⁊ scã
scͥptura nichil sibi contrarium dixisse

Expanded text:
in nobis permanere jugiter postulamus. in nobis permanere jugiter postulamus. Ipse enim perscrutatur hanc legem, cui intellectus praestatur a Domino. Et ut constantiam piae perfectionis ostenderet, eam se dicit in toto corde suo Divinitatis munere custodire: declarans per universas subtilesque minutias omne bonum et a Domino tribui, et per ipsum servari, et ejus gratia semper augeri. Et vide quam pulchro ordine cuncta descendant. Prius petit, ut lex ei poneretur, id est Novi Testamenti, quia Veteris jam tenebat; deinde, ut legis ipsius intentionem cognoscere meruisset, quatenus eam cordis intCum in quarta littera cucurrisse se dicat viam mandatorum, hic se in eamdem deduci iterum postulavit. Sed mandata ista Novi Testamenti debemus accipere, ubi se perduci magnopere precabatur, quoniam Veteris Testamenti cucurrerat. Ita fit, ut et fidei compleatur desiderata perfectio, et sancta Scriptura nihil sibi contrarium dixisse
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ duẽ. uiam iustificationum cuarum:
et exquiram eam semꝑ. Ad quintã litterã
plebs beata ꝓcessit. multis modis expetens.
ut in lege duĩ eius debeat munere custo¬
diri. Inquirendum plane quam sibi le¬
gem pecit popls iste constitui. qͥ supius
dixtt. in lege tua miserere mei. Illud di¬
ctum est de ueteri testamento. nunc aut̃
nouam legẽ postulat sibi debere pom.
ueniente scilicet dño xp̃o. utt illo aduen¬
De sron exuitt lex. ⁊ uerbum dni de ieru¬
salem. Deniq iugit̃ se eam dix ex quirere:
illd̃ enim desiderio in ardescente semꝑ
exquirit᷑. qđ uenire magnis precib po
stulat᷑. Damͥ intellectũ.⁊ scrutabor legẽ
tuam. ⁊ custodiam illam ui toto corde
meo. Considerandũ est qͥd sibi uelit.
quod iterum petit que prius se accepis¬
se memorauti. idest uiam mandatorum
tuorum cucurri. scilicet quia dona do¬
mini continue sunt pettuda. Semꝑ e
nim prestat. qui donata conseruat. et
ꝓbali desiderio continue petimus. qd

Expanded text:
 viam justificationum tuarum, et exquiram eam semper. Ad quintam litteram plebs beata processit, multis modis expetens ut in lege Domini ejus debeat munere custodiri. Inquirendum plane quam sibi legem petat populus iste constitui, qui superius dixit, et in lege miserere mei. Illud dictum est de Veteri Testamento; nunc autem novam legem postulat sibi debere poni, veniente scilicet Domino Christo; ut illo advenDe Sion exibit lex, et verbum Domini de Jerusalem . Denique jugiter se eam dicit exquirere. Illud enim desiderio inardescente semper exquiritur, quod venire magnis precibus pos. 34. Da mihi intellectum, et scrutabor legem tuam; et custodiam illam in toto corde meo. Considerandum est quid sibi velit quod iterum petit, quae prius se accepisse memoravit, id est, Viam mandatorum tuorum cucurri; scilicet quia dona Domini continue sunt petenda. Semper enim praestat qui donata conservat; et probabili desiderio continue petimus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
cumire. ut legit᷑. aduersarius ur̃ sic̃ leo
cireuit querens quẽ deuoret. petit se
quaq uersus uridiq custodiri. ne possit
locum nocendi hostilis atroeitas iueni¬
rs. ñe uideamꝰ quidlitt̃a scd̾a ꝯtineat.

Expanded text:
cumire, ut legitur: Adversarius vester sicut leo cumire, ut legitur: Adversarius vester sicut leo circuit quaerens quem devoret , petit se quaquaversus undique custodiri, ne possit locum nocendi hostilis atrocitas invenire. Nunc videamus quid littera secunda contineat.
Abbreviated transcription (Latin):
est qualis fucrit. Qui autẽ ꝑspexerit in
lege ꝑfecta: iꝑmanserit non auditor o¬
bliuiosus factus s factor oꝑis: hic bea¬
tus in facto suo erit. T̃ales gͦ lauddant᷑
a quorum conspectu mandata dñ non
decet popłin dicere beatorum. durxccio
cordis est fidei catholice scã regula. quia
cum confiteri non potest hereticorũ dis¬
torta uersutia. In eo quod dicit didici. in¬
dicat a beatis patrib sibi traditam dis¬
ciplinam. non autẽ ut quidam faciunt
studio ꝑuersitatis inuentam. Iudicia
uero iusticie sunt. qua famulos suos
liberare dignat᷑ diabolica ꝑsecutione la¬
borantes. Iustificationes cuas custodiã.
non me derelinquas usquaquaq Per¬
fecta est ꝓposite beatitudinis decora con¬
structio. Petit enim a dño ut iustificati¬
onib concessis dignet᷑ deuotũ popłm
suo munere custodire. Iustificationes
enim quid significent: in quarto uer¬
su suꝑiore iam dictum est. Et qm̃ noue¬
rat temptationes diabolicas undiq eir¬

Expanded text:
pexerit in legem perfectam et permanserit, non auditor obliviosus factus, sed factor operis, hic beatus in facto suo erit . Tales ergo laudantur a quorum conspectu mandata Domini ndecet populum dicere beatorum. Directio cordis est fidei catholicae sancta regula, quia eum confiteri non potest haereticorum distorta versutia. In eo, quod dicit, didici, indicat a beatis Patribus sibi traditam disciplinam, non autem ut quidam faciunt studio perversitatis inventam. Judicia vero justitiae Dei sunt, quia famulos suos liberare dignatur a diabolica persecutione laborantes. Vers. 8. Justificationes tuas custodiam: non me derelinquas usquequaque. Perfecta est propositae beatitudinis decora constructio. Petit enim a Domino ut justificationibus concessis dignetur devotum populum suo munere custodire. Justificationes enim quid significent, in quarto versu superiore jam dictum est. Et quoniam noverat tentationes diabolicas undique cir
Abbreviated transcription (Latin):
ad psentem cxlu. forte ut sieut in hac
ebdomada peccamus quã mundi istius
temporis ductus excurrit. ita ⁊ in eodõ
numero remedialis penitentie munere
saluarem. Illud autẽ sic̃ sepe monium
magnoꝑe contuendum est. quia psal¬
mi ipsi ab afflictionib inchoant. ⁊ in
gaudiis desinunt. ne qͥs de uenia des¬
paret. quõ in ipsis p̾cib positã esse cog¬
nosceret: oratores scĩssimi. celestes patro¬
ni. qͥ peccatorũ nexib implicatis. salutis
iter aperiunt. s cum isti sĩgillatĩ de¬
lieta nrã nos deflere cõmoneant. ⁊ ad
spem gaudiorũ dnĩ ꝓmissione ꝑducant
Extat tam̃ ⁊ illud niniuitarũ efficac issi¬
mũ supplicationis exemplũ. uͥ cuncta¬
etas ingemuit uͥ sensit pecus omne ie¬
uniũ: ⁊ tantũ ualuit afflictio generalis.
ut ueritatẽ potuisset ꝓpbici suꝑare ser¬
monis. Fa̾cti sunt enĩ de formidantib
securi. de tristib let.:⁊ uite sunt redditi qͥ
ꝓbabant᷑ morte dampnati. Quaꝓpter

Expanded text:
 secundum. Forte ut, sicut in hac hebdomada peccamus, quam mundi istius temporis ductus excurrit, ita et in eodem numero remedialis poenitentiae munere salvaremur. Illud autem sicut saepe monuimus magnopere contuendum est, quia psalmi ipsi ab afflictionibus inchoant, et in gaudiis desinunt: ne quis de venia desperaret, quam in ipsis precibus positam esse cognosceret. Oratores sanctissimi, coelestes patroni, qui peccatorum nexibus implicatis salutis iter aperiunt. Sed cum isti singillatim delicta nostra nos deflere commoneant, et ad spem gaudiorum Domini promissione perducant, exstat tamen et illud Ninivitarum efficacissimum supplicationis exemplum, ubi cuncta aetas ingemuit, ubi sensit pecus omne jejunium; et tantum valuit afflictio generalis, ut veritatem potuisset prophetici superare sermonis. Facti sunt enim de formidantibus securi, de tristibus laeti; et vitae sunt redditi, qui probabantur morte damnati. Quapropter
Abbreviated transcription (Latin):
hinc potest intelligi. ut tale nomen aoce¬
ꝑuit. Nam qui dilectus dei dr: eterna
Ut ostenderet se ꝓpħa de fidelib xp̃i suꝑi¬
ora dixisse uenit ad scđm modũ inqͦ iamde¬
monstrat ipsum dnm̃ xp̃m. Dicit enuim.
ecce hereditas dni. Filii scilicet ȩccłe ex
aqua ⁊ spũ scõ generati. qui hereditas do¬
mini esse noscunt᷑. Et qui sitit. isti filii
consequenter exponicur. merces fructus
uentris Huius fructus uentris. il est
uteri uirginalis partus. merces est omĩs
eius hereditas. quȩ resurgens in celorũ
possessionẽ mutitur: ⁊ ȩterna cum dũo
felicitate gaudebit. Oo erces enĩ huma¬
nitati reddita dicit᷑. de qua ⁊ scd̃s psal¬
mus ait. Postula a me :⁊ dabo tͥ gentes
hereditatem tuam. Ec apłs dicit pꝰ alia.
ꝓptr quod exaltauit eum ds ⁊ dedit illi
nomen qd est suꝑ omne nomen Ceterũ
aiunitatis eius nichil accepit unde cres¬
cart s mundo contulit. unde ꝑiculum mor¬

Expanded text:
hinc potest intelligi, ut tale nomen accehinc potest intelligi, ut tale nomen acceperint; nam qui dilectus Dei dicitur, aeterna Ut ostenderet se propheta de fidelibus Christi superiora dixisse, venit ad secundum modum, in quo jam demonstrat ipsum Dominum Christum. Dicit enim: Ecce haereditas Domini, filii scilicet Ecclesiae, ex aqua et Spiritu sancto generati, qui haereditas Domini esse noscuntur. Et qui sint isti filii, consequenter exponitur: Merces fructus ventris. Hujus fructus ventris, id est uteri virginalis partus, merces est omnis ejus haereditas, quae resurgens in coelorum possessionem mittitur, et aeterna cum Domino felicitate gaudebit. Merces enim humanitati reddita dicitur, de qua et secundus psalmus ait: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Et Apostolus dicit post alia: Propter quod exaltavit illum Deus, et dedit illi nomen, quod est super omne nomen . Caeterum divinitas ejus nihil accepit unde cresceret, sed mundo contulit unde periculum mor
Abbreviated transcription (Latin):
niri. Sic ambo ꝓpħe aduentũ dnuĩ utrũ¬
q tetigerunt. Qui manducatis panẽ
doloris. cum dederit dilectis suis som¬
nũ Declarauit quib dixerit in uanũ
uobis est ante lucẽ surgere. qñ ipso teste
panẽ doloris ꝑfecti cõmedunt xp̃iani.
De quib alius psalmus ait. fu̾erunt mͥ la¬
erime meȩ panes die ac nocte. Et alibi:
cibabis nos pane lacrimarum ⁊ potum da¬
bis nobis in lacrimis in mensura. Quib
est. cum se de afflictione reficiunt. ⁊ de
mundana pena consolant᷑. Panis enĩ ꝑti¬
net ad nutrimentũ. quod in illa purita¬
te contingit. quando fideles sibi dari pe¬
nas non ad interitũ estimant. s ad salutẽ
Sequitur quando debeant surgere qui
prius iussi sunt sedere. illo scilicet tem¬
pore. cum fideles suscipiunt᷑ in requiem.
quib mors somnus est:⁊ secura pausatio.
Dilecti enim dei sunt. qui eum nunia cari¬
tate ꝑquirunt. s quanta illis p̾stantur

Expanded text:
niri. Sic ambo prophetae adventum Domini utrumniri. Sic ambo prophetae adventum Domini utrumque tetigerunt. Vers. 4. Qui manducatis panem doloris: cum dederit dilectis suis somnum. Declaravit quibus dixerit: In vanum vobis est ante lucem surgere, quando, ipso teste, panem doloris perfecti comedunt Christiani, de quibus alius psalmus ait: Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte . Et alibi: Cibabis nos pane lacrymarum, et potum dabis nobis in lacrymis in mensura . Quibus est, cum se de afflictione reficiunt, et de mundana tristitia consolantur. Panis enim pertinet ad nutrimentum, quod in illa puritate contingit, quando fideles sibi dari poenas non ad interitum aestimant, sed ad salutem. Sequitur quando debeant surgere, qui prius jussi sunt sedere; illo scilicet tempore cum fideles suscipiuntur in requiem, quibus mors somnus est, et secura pausatio. Dilecti enim Dei sunt qui eum nimia charitate perquirunt. Sed quanta illis praestantur,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊iter suum ꝓpter obscuritatẽ ex pedire
non preualet. Sie ⁊ illi sunt qͥ hie degere
sub securitate contendunt. antequam re
miliationẽ sustinete:⁊ postquascensum
p̃mia querite gaudiorũ. Hic enim sessio
humilitatẽ siguificat non honore. Quod
sic esse omnimodis sentiendũ. sequens
uersus ostendit. Nam ut capitis nr̃i eui¬
dentius instruam᷑ exemplis. sedit qnͣdo
dixit. tristis est anima mea usq ad mor¬
tem. Surrexit cum ait. data est mͥ omĩs
potestas in celo ⁊ in terra. Legitur ⁊ in bo¬
no ante lucem ut iheremias ait. Ego aũ
locutus sum ad uos ante lucẽ ⁊ non au¬
distis me ⁊ misi ad uos omnes seruos
meos ꝓpb̃as ante lucẽ dicens. reuertimi¬
ni unusqͥsi a uia sua maligna. S si a¬
ciem mentis intendas: uterq de xp̃o lo.¬
quit᷑ quãuis uideat᷑ esse diuisũ. Ore¬
dicit esse presumendum Iheremias uero
ne possint in tortuosis itinerib inue¬

Expanded text:
et iter suum propter obscuritatem noctis expedire et iter suum propter obscuritatem noctis expedire non praevalet: sic et illi sunt qui hic degere sub securitate contendunt, antequam resmiliationem sustinete, et post ascensum praemia quaerite gaudiorum. Hic enim sessio humilitatem significat, non honorem. Quod sic esse omnimodis sentiendum sequens versus ostendit. Nam ut capitis nostri evidentibus instruamur exemplis, sedit quando dixit: Tristis est anima mea usque ad mortem . Surrexit cum ait: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra . Legitur et in bono, ante lucem; ut Jeremias ait: Ego autem locutus sum ad vos ante lucem, et non audistis me. Et misi ad vos omnes servos meos prophetas ante lucem, dicens: Revertimini unusquisque a via sua maligna . Sed si aciem mentis intendas, uterque de Christo loquitur, quamvis videatur esse divisum. Praedicit esse praesumendum. Jeremias vero,ne possint in tortuosis itineribus inve
Abbreviated transcription (Latin):
at. nec in eccła scã iactantia ꝑnitiosa pͣ¬
ualeat. Cuutas enĩ dnĩ iħerłm intelli¬
gitur cȩlestis. cuius adhuc pars ꝑegri¬
natur in terris. in qua epĩ uigilare con¬
tendunt. ut cõmissũ sibi gregem ꝑuigi¬
xiis cogitationib incitentur. ⁊ credant
aliquid humanas uigilias preualere.
cũ sola diuinitas incursionis ꝑicula
possit arcere. Intelligimꝰ quã sit impu-¬
denis pelagiana quã iniqua p̾sumptio.
ut contra eam decreuerit totiens sp̃s
sc̃s dicere. qđ tamen ipsa passa non sit
Adhuc ipsos doctores alloquit᷑. ut efficaciꝰ
popli corrigantur.cum etiam magistros
uiderint esse p̃monitos. Dicit enĩ inuanũ
est uobis ante lucẽ surgere. Surgit scili¬
cet ante lucẽ. qui in hoc scło desiderat
beatitdinẽ ꝓmereri. cum uera lux id
crucis patibulum ꝓ nr̃a salute dignatꝰ
fuerit ꝑuenire. quod in pulcherrima cõ¬
paratione monstratum est. Nam qͥ ante
lucẽ surgit: ad huc in tenebris ambulat.

Expanded text:
ec in Ecclesia sancta jactantia perniciosa praevaleat. Civitas enim Domini Jerusalem intelligitur coelestis, cujus adhuc pars peregrinatur in terris, in qua episcopi vigilare contendunt, ut commissum sibi gregem pervigixiis cogitationibus incitentur, et credant aliquid humanas vigilias praevalere, cum sola Divinitas incursionis pericula possit arcere. Intelligimus quam sit impudens Pelagiana, quam iniqua praesumptio, ut contra eam decreverit toties Spiritus sanctus dicere, quod tamen ipsa passa non sit Adhuc ipsos doctores alloquitur, ut efficacius populi corrigantur, cum etiam magistros viderint esse praemonitos. Dicitur enim: In vanum est vobis ante lucem surgere. Surgit scilicet ante lucem qui in hoc saeculo desiderat beatitudinem promereri, cum vera lux, id salute dignatus fuerit pervenire. Quod pulcherrima comparatione monstratum est. Nam qui ante lucem surgit, adhuc in tenebris ambulat,
Abbreviated transcription (Latin):
uolumus esse excussorum. Ibi enĩ dum̃
reppiemus: si hec ueraciter excutere me
Uam sit magnificus nonus gradus:
numerus ipse declarat. qui trina
triplicatione ꝓtecͥtus. scm̃ nobis trinita¬
Itis culmen ostendit. S cum timorẽ dnĩ
legerimus iniciũ sapientiȩ: querendũ
est cur ꝓpħa in tali loco eum iudicaue¬
rit esse memorandum. Ouo timores sũt
qui corda nrã compungunt: unꝰ huma¬
nus ꝑ quẽ timemꝰ aut ꝑicula carnis pa¬
ti. aut mundi bona deserere.S: iste cog¬
noscitur ceporalis: qͣm tam diu
hec metuimus. quam diu in huiꝰ seli con¬
uersatione uersamur Diumus autẽ ti¬
mor ꝑ omnes ꝓuectus in hac uita nob̾cũ
semꝑ ascendit. Nam cũ illa huiꝰ seli for¬
mido in pͥmo gradu cum mundo dese¬
ratur. iste semꝑ nobiscum manet:⁊ in
omni ascensu quasi fidelissimꝰ comes
assumit᷑. sicut in centesimo octauo deci¬
mo psalmo iam dictum ẽ. Infige tuno¬
re tuo carnes meas: a uidiriis enĩ tuis

Expanded text:
esse volumus excussorum; ibi enim Dominum esse volumus excussorum; ibi enim Dominum reperimus, si haec veraciter excutere mernticum graduum. Quam sit magnificus nonus gradus, numerus ipse declarat, qui trina triplicatione protentus, sanctum nobis Trinitatis culmen ostendit. Sed cum timorem Domini legerimus initium sapientiae , perquirendum est cur propheta in tali loco eum judicaverit esse memorandum. Duo timores sunt qui corda nostra compungunt: unus humanus, per quem timemus aut pericula carnis pati, aut mundi bona deserere. Sed iste cognoscitur temporalis, quoniam tandiu haec metuimus, quandiu in hujus saeculi conversatione versamur. Divinus autem timor per omnes provectus in hac vita nobiscum semper ascendit. Nam cum illa hujus saeculi formido in primo gradu cum mundo deseratur, iste semper nobiscum manet, et in omni ascensu quasi fidelissimus comes assumitur; sicut in centesimo decimo octavo psalmo jam dictum est: Infige timore tuo carnes meas: a judiciis enim tuis
Abbreviated transcription (Latin):
centiã introeuntes celorum regna possi¬
deant.S ⁊ illud ꝑscrutandum ẽ. qua¬
re calis locus predicatorib est electus. sci¬
licet itt qͥ non credit exeat qͥ adqͥescit uiceat.
Cali gͦ loco pius predicator ⁊ infideles exire
facit: ⁊ deuotos introire ꝑmitait. Siue qr
publica uox est que in porcaloquitur.
lem quasi helias alter ascendit. non
currũ igneo subuectus. s uirtutũ gradib
eleuatus. Nec enim auras motu corporis car¬
pens. s anmo scm̃ culmen ascendens gla
dnõ saluatori. qui in serius suis diuersa
miracula monstrauit. Iter enim habuit
ꝑ aera illius mortale corpꝰ ꝓpħȩ. terram
non deserens ad suꝑna conscendit. Roge¬
mus ut pennis miscdiȩ suȩ nos euehat.
qui carnis fragilitate depͥmim᷑. Nichil
illi difficile est: nͥ cum boni aliquid ñ
putatur posse implere. Perscrutemur
gͦ sedule scͥpturas diuinas. reuoluamꝰ
libros noui ⁊ ueteris testamenti. si filii

Expanded text:
tentiam introeuntes, coelorum regna possitentiam introeuntes, coelorum regna possideant. Sed et illud perscrutandum est quare talis locus praedicatoribus est electus; scilicet ut qui non credit exeat, qui acquiescit introeat. Tali ergo loco pius praedicator et infideles exire facit, et devotos introire permittit; sive quia publica vox est, quae in porta loquitur, lem quasi Elias alter ascendit, non curru igneo subvectus, sed virtutum gradibus elevatus, nec auras motu corporis carpens, sed animo sanctum culmen ascendens! Gloria Domino Salvatori, qui in servis suis miracula diversa monstravit. Iter habuit per aera illius mortale corpus, propheta terram non deserens ad superna conscendit. Rogemus ut pennis misericordiae suae nos evehat, qui carnis fragilitate deprimimur. Nihil illi difficile est, nisi cum boni aliquid non putatur posse hoc implere. Perscrutemur ergo seduli Scripturas divinas: revolvamus libros Novi et Veteris Testamenti, si filii
Abbreviated transcription (Latin):
generati sunt. Nam generationẽ quondã
ex doetrina descendere beatus paulus ab¬
solute testatur. dicens. filioli mei quos ite¬
idest apłi desiderium illud habuerunt.
ut seruiret dnõ credens popls xp̃ianus
Hos gͦ beatos dicit. cum eorũ labor ad gło¬
sa uota ꝑueniat. Siue magis qm̃ ipsi de¬
siderauerunt atria dnĩ festinanter intͣ¬
cum est. Sicut oeruus desiderat ad fontes
aquarum: ita desiderat anima mea ad te
ds. Sic ⁊ apłs ipso desiderio flamabatur.
cum diceret. cupio dissolui. ⁊ esse cũ xp̃o.
Quaꝓpter ter quaterq beati sunt: qͥ ꝑueni¬
re ad talia uota meruerunt. Quod tam̃
desiderium non est humana festinatiõe
completũ. s ille concitat tale uotum. qui
donat effectum. Non confundent cum
loquentur inmicis suis in poita. Et hoc
ad filios ꝑtinet excussorũ. qui mundi cer
nim loquit᷑ qui recta predicat de dnõ
saluatore ut ꝑ eius baptismũ acq peni¬

Expanded text:
generati sunt. Nam generationem quamdam generati sunt. Nam generationem quamdam ex doctrina descendere beatus Paulus absolute testatur, dicens: Filioli mei, quos iteid est apostoli, desiderium illud habuerunt, ut serviret Domino credens populus Christianus. Hos ergo beatos dicit, cum eorum labor ad gloriosa vota pervenerit; sive magis, quoniam ipsi desideraverunt atria Domini festinanter intrtum est: Sicut desiderat cervus ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus . Sic et Apostolus ipso desiderio flammabatur cum diceret: Cupio dissolvi et esse cum Christo . Quapropter ter quaterque beati sunt qui pervenire ad talia vota meruerunt. Quod tamen desiderium non est humana festinatione completum; sed ille concitat tale votum, qui donat effectum. Vers. 8. Non confundentur cum loquentur inimicis suis in porta. Et hoc ad filios pertinet excussorum, qui mundi termnim loquitur, qui recte praedicat de Domino Salvatore, ut per ejus baptismum atque poeni
Abbreviated transcription (Latin):
excussorum. Sagrta telum est. quȩ ⁊ cito
ꝑuenit add destinata: ⁊ ꝑuolat omnino
rectssim e. Hec quando egreditur de ma¬
nu potentis:⁊ magna uelocitate discurrit.
iappetita ꝑcutit. Non enim potens est ille
qui dirigit. si sagite cursus errauerit. Qua¬
ꝓpter aaditum est de manu potentis ut
nec de effectu dubitares. nec de celeritate
difideres. His bene apli cõparant̾. qui de
manu potentis idest dnĩ saluatoris trans¬
missi celeriter ad destinata ꝑducci sunt.
niussa fideliter impleueriunt. Nam̾ itt ħ¬
hoc eui denter aduerteres: sequit᷑. ita ⁊ filu
arcussorũ. Excussores recte dicimus ꝓphas.
qui penetralia dñi ꝑquirentes. ꝓphaue¬
runt poplis stupenda miracula Exeu¬
tere enim est. cectum aliquid inquirere.
palanq facere quod illis accidisse non
dubium est. qui uita ꝓbabili meruert̃
scĩ luminis ueritate compleri. Istorum
filii merito dicunt᷑ apłi. quorũ predica¬
tione credentes. eorum quodam mͦ fide

Expanded text:
xcussorum. Sagitta telum est, quae et cito pervenit ad destinata, et pervolat omnino rectissima. Haec quando egreditur de manu potentis, et magna velocitate discurrit, et appetita percutit. Non enim potens est ille qui dirigit, si sagittae cursus erraverit. Quapropter additum est, de manu potentis, ut nec de effectu dubitares, nec de celeritate diffideres. His bene apostoli comparantur, quia de manu potentis, id est Domini Salvatoris transmissi, celeriter ad destinata perducti sunt, et jussa fideliter impleverunt. Nam ut hoc evidenter adverteres, sequitur, ita et filii excussorum. Excussores recte dicimus prophetas, qui penetralia Domini perquirentes, prophetaverunt populis stupenda miracula. Excutere enim est tectum aliquid inquirere, palamque facere; quod illis accidisse non dubium est, qui vita probabili meruerunt sancti luminis veritate compleri. Istorum filii merito dicuntur apostoli, quorum praedicatione credentes, eorum quodammodo fide
Abbreviated transcription (Latin):
non uaccore quod ⁊ isti citulo nis.¬
salomonis quoq nomen adiunctum est.
cuiꝰ interptatio in latina lingua pacific̾
est. Et cui aptius hoc uocabulum poterit
conuenire. nisi qui popłmn cucumcisionis
⁊ preputu unitatis grã colligauit. ⁊ quasi
angularis lapis uenientes ad se diuersos
parietes stabilitatis robore solidauit: De qͥ
finem gradalium ẽ. qui numerus ꝑtinet
ad resurrectionẽ dnĩ xp̃i de quo omnino
locuturus est. indicans nouũ testamen.¬
tum. ad quod hȩc p̃dicta misteria referun
ter distinctionẽ testamentorũ. salomonis
nomen constat ascriptũ. ut utraq sibi as¬
sonare cognoscas. OIUISI0
noui testamenti gr̃am p̃tudisset & ne
aitt sibi aut alus de tanto munere forsiton
subriꝑet ꝑniciosa presumptio. pͥmo ingres¬
su docet scissimos uiros ne quis ꝓpriis ui¬
cum omnia in diuina potestate sint po¬
sita. nec precurrere quis uelit cempꝰ. quod

Expanded text:
non vacare quod et isti titulo Salomonis quoque nomen adjunctum est, cujus interpretatione in Latina lingua pacificus est. Et cui aptius hoc vocabulum poterit convenire, nisi qui populum circumcisionis et praeputii unitatis gratia colligavit; et quasi angularis lapis venientes ad se e diverso parietes stabilitatis robore solidavit; de quofinem gradalium est, qui numerus pertinet ad resurrectionem Domini Christi, de quo omnino locuturus est: indicans Novum Testamentum, ad quod haec praedicta mysteria referuntter distinctionem Testamentorum Salomonis nomen constat ascriptum, ut utraque sibi assonare cognoscas. Divisio Novi Testamenti gratiam praevidisset, ne aut sibi aut aliis de tanto munere forsitan surriperet perniciosa praesumptio, primo ingressu docet sanctissimos viros, ne quis propriis vicum omnia in divina potestate sint posita: nec
Abbreviated transcription (Latin):
Sedificauerit domum: in uanũ la¬
borauerunt qui edificant eam. Planũ
est ad quosdam edificatores psalmistã
loqui .s non est dignum ut credamꝰ hoc
destructorib cementorũ aut saxorũ qua¬
dratoruis dictũ. s illos potuis edificato¬
res debemus acciꝑe. qui unũquemq xp̃i¬
anũ uerttate fidei fabricare contendunt.
psi sunt enim domus quib dicit apl̃s.
uos enĩ estis templũ dei. ⁊ sp̃s dei habi¬
tat in uobis. S istos si homines suis ui¬
rib edificare contendunt: laborare ui¬
deutur in uacuum. nisi grã domini
donet uerissime credulitatis effectum.¬
dat ds. Debemus enĩ ad hec facienda
studium cõmodare. s ita ut dñm creda¬
mus posse ꝑficere. ne uanis p̃sũptionib
elusi. auccorẽ ⁊ ꝑfectorẽ rerum in nram
ꝑniciem p̃cermutere uideam᷑ Memine.¬
rimus autẽ hunc ⁊ alterũ uersũ subar¬
gumento diccos. qđ dr a necessario. Ne¬
cessaria quippe est dnĩ edificatio. sine

Expanded text:
aedificaverit domum, in vanum laboraverunt aedificantes eam. Planum est ad quosdam aedificatores Psalmistam loqui; sed non est dignum ut credamus hoc de structoribus caementorum, aut saxorum quadratariis dictum; sed illos potius aedificatores debemus accipere, qui unumquemque Christianum veritate fidei fabricare contendunt. Ipsi enim sunt domus, quibus dicit Apostolus: Vos enim estis templum Dei, et Spiritus Dei habitat in vobis . Sed si isti homines suis viribus aedificare contendunt, laborare videntur in vacuum, nisi gratia Domini donet 442 verissimae credulitatis affectum7. Debemus enim ad haec facienda studium commodare, sed ita ut Dominum credamus posse perficere, ne vanis praesumptionibus elusi, Auctorem et Perfectorem rerum in nostram perniciem praetermittere videamur. Meminerimus autem hunc et alterum versum sub argumento dictos quod dicitur a necessario. Necessaria quippe est Domini aedificatio, sine
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotes dnĩ salutarẽ głam induti sunt.
ita inimici eius confusionis uelamine
uestiunt᷑ quando illi audiunt. uenire
benedicti patris mei. istis uͦ dr̃ ite in ig¬
nem eternũ & ut agnosces hoc & patrem
facere qd filius oꝑatur. hic patrẽ dicit
mimicos eius confundere. qdđ filiũ con¬
stat esse facturũ. Ipse enim in eugłio di¬
cit Pater non iudicat quẽquam: ẜomẽ
uidicium dedit filio. s patris cestimonio
filii gła decenter exponitur. Nam ⁊ alibi
de unitate cooꝑationis dr. pater meus us¬
intelligi debere non dubium est. Sepee
tatis potentia sentiatur. Sequit᷑. suꝑ ipsũ
autẽ efflorebit scĩficatio mea. Florebit
ad expͥmendam scĩtatem głose incarna¬
cionis edicitur. quȩ sic floruit. sic̃ dicit
apłs. ut omne ei genu flectat᷑ cȩlestium
cerrestrium ⁊ infernorũ. ⁊ omĩs lingua

Expanded text:
cerdotes Domini salutari gloria induti sunt, cerdotes Domini salutari gloria induti sunt, ita inimici ejus confusionis velamine vestiuntur, quando illi audient: Venite, benedicti Patris mei; istis vero dicetur: Ite in ignem aeternum . Et ut agnosceres hoc et Patrem facere quod Filius operatur, hic Patrem dicit inimicos ejus confundere, quod Filium constat esse facturum. Ipse enim in Evangelio dicit: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Sed Patris testimonio Filii gloria decenter exponitur. Nam et alibi de unitate cooperationis dicitur: Pater meus usintelligi debere non dubium est. Saepe eitatis potentia sentiatur. Sequitur, super ipsum autem florebit sanctificatio mea. Florebit ad exprimendam sanctitatem gloriosae incarnationis edicitur, quae sic floruit, sicut dicit Apostolus, ut omne genu flectatur caelestium, terrestrium et infernorum; et omnis lingua
Abbreviated transcription (Latin):
nec potestate. nec natura diuiditur. sequit᷑
ꝓducam cornu dauid. Et hic dauid in tel¬
ligendus est sicut supra diximus dñs sal¬
uator. cuius cornu id est fortitudo potesta¬
tis in illa iudicatione monstranda ẽ ubi
ab ipso scĩs eterna premia conceduntur.
Neq enim hoc de se poterat dauid dicere qͥ
i ipse inter reliquos beatos non daturus ẽ
munus. s a dño accepturus est premiũ.
Et ut dñm xp̃m debuisses aduertere: seqͥt᷑.
paraui lucernam xp̃o meo. id est lumen
predicationis baptiste ioħis. qui fuit reue¬
ra lucerna xpi. mundams cenebris celes¬
ce lumen ostendens. De quo ipse dñs ait.
ille erat lucerna ardens ⁊ lucens. Lu cerna
sine dubio lucens. quȩ non carnalib ocłis
s spiritalib appareret. ⁊ in toto mundo e.¬
muteret de dnĩ sui oleo saginatã copio¬
ficatio mea. Inimicos eius hereticos significat
& paganos: uelqͥ contra ipsiuis institu¬
ta uixerunt. Eius autẽ qđ sequit᷑. xpĩ do¬
mini designat aduersarios. Et sicut sa¬

Expanded text:
Sequitur, producam cornu David. Et hic David intelligendus est sicut supra diximus Dominus Salvator, cujus cornu, id est fortitudo potestatis in illa judicatione monstranda est, ubi ab ipso sanctis aeterna praemia conceduntur. Neque enim hoc de se poterat David dicere, qui et ipse inter reliquos beatos non daturus est munus, sed a Domino accepturus est praemium. Et ut Dominum Christum debuisses advertere, sequitur, paravi lucernam Christo meo, id est lumen praedicationis Baptistae Joannis, qui fuit revera lucerna Christi, mundanis tenebris coeleste lumen ostendens; de quo ait ipse Dominus: Ille erat lucerna ardens et lucens . Lucerna sine dubio lucens, quae non carnalibus oculis, sed spiritualibus appareret, et in toto mundo emitteret de Domini sui oleo saginata copiobit sanctificatio mea. Inimicos ejus, haereticos significat et paganos, vel quicunque contra ipsius instituta vixerunt. Ejus autem quod sequitur, Christi Domini designat adversarios. Et sicut sa
Abbreviated transcription (Latin):
priore conditione lib̾ata. nuptias celestes
alua castitate ꝓmeruit. Quam compara¬
aonẽ ⁊ apłs fecit dicens anignoratis fr̃s.
tientib enimlegem loquor qm̃ lex diiabi¬
cir homim in quant ỹtemporis uiu it:
us enim sub marito est mulier: uiuo ma¬
rico uincta est lege. Si autẽ mortuus fue¬
rit maritus. euacuata est alege martti.
igo uuente marito adultera uocabit.
si ungatur alio uiro. ⁊ cetera. Incenda¬
mus etiam qđ dicit. benedicens benedi¬
cam: qui semel benedicit. in ea tantum
se testatur benedietione desinere. Bene¬
dicens autẽ benedicit: qui iugi benedicti¬
one seĩficat. modo in istã partẽ mͦ in aliã
grãm suȩ donatioĩs indulgẽs. qd̾ argu¬
mentum dr aconiugatis. qm̃ nominuni

Expanded text:
priori conditione liberata, nuptias coelestes priori conditione liberata, nuptias coelestes salva castitate promeruit. Quam comparaa sit, docet dicens: an ignoratis, fratres — scientibus enim legem loquor—,quoniam lex dominatur homini, in quantum temporis uiuit? quae enim sub marito est mulier, uiuo marito uincta est legi. si autem mortuus fuerit maritus, euacuata est a lege mariti. ergo uiuesi jungitur cum alio viro, etc. . Intendamus etiam quod dicit, benedicens benedicam. Qui semel benedicit, in ea tantum se testatur benedictione desinere; benedicens autem benedicit, qui jugi benedictione sanctificat, modo in istam partem, modo in aliam gratiam suae donationis indulgens. Quod argumentum
Abbreviated transcription (Latin):
quauis ubiq cota sit. beatorũ pectora pos¬
sidens habitacula sibi facit. quȩ suadue
inisedie uirture p̃legerit. Ipsa est enim
requies dnĩ. ipsum speciale tabernaculũ.
in hominum religi osissimis pectorib in si¬
dere. ⁊ sic ubiq esse. ut in his dicatur imm̃
dano. solam spem suã ponit ĩ dño: patit᷑q
quod uidua. imꝓbitates malorum. direp¬
tiones crudelissimas impiorum:i tamꝙͣ
maritali auxilio destituta. semꝑ meret
semꝑ atteritur. s mentis castissime frui¬
tur indemutata constantia. Ad euiꝰ si¬
militudinẽ uiduam laudat apls dicens
a auttem iuidua est ⁊ desolata: spauit indo¬
mino. Hec qũauis ⁊ coniugitas ⁊ uirgines
idio destituta scłari. spem suam in cȩlesti
ponso reposuit. qui eam fecit de fusca pul¬
dran. de erronea rectam. de crudeli piã.
de caduca firmissimam. Siue ut quibdã
am marito tenebat᷑ obnoria: ueniente
ꝙã xpo est sine dubio copulata. ⁊ quasi a

Expanded text:
quamvis ubique tota sit, beatorum pectora posquamvis ubique tota sit, beatorum pectora possidens, habitacula sibi facit, quae suae misericordiae virtute praeelegerit. Ipsa est enim requies Domini, ipsum speciale tabernaculum in hominum religiosissimis pectoribus insidere, et sic ubique esse, ut in his dicatur immendano, solam spem suam ponit in Domino, patiturque quod vidua improbitates malorum, direptiones crudelissimas impiorum; et tanquam maritali auxilio destituta semper moeret, semper atteritur, sed mentis castissimae fruitur indemutata constantia. Ad cujus similitudinem viduam laudat Apostolus, dicens: Quae autem vidua est, et desolata, speret in Dominum . Haec quamvis et conjugatas et virgines idio destituta saeculari, spem suam in coelesti Sponso reposuit, qui eam fecit de fusca pulchram, de erronea rectam, de crudeli piam, de caduca firmissimam. Sive ut quibusdaam marito tenebatur obnoxia, veniente gratia Christo est sine dubio copulata; et quasi a
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩ dilabit᷑. qui ⁊ participes eius regni eẽ
meruerunt. sicut in eugłio ipse dicit.
Pater uolo ut ubi sum ego :⁊ ipsi sint me¬
cum. Et ne ambigeres quib esset dandũ:
illos scilicet dicit. qui cestamentũ dnĩ ⁊
cestimonia omnẽq doctrinã pura deuo¬
tione eustodiunt .s. ne hoc p̃miĩ putaref ẽẽ
forsitan cemporale. dicit usq in selm scli sele¬
bunt suꝑ sedem cuam. Cuius sełi non ertt
sinis. quia omne p̾mium ibi incõmuta¬
bili eternitate ꝑdurat. Qm̃ elegit dñs s¬
preelegi eam. Hoc sedin licteram nullatenꝰ
uindicatur. cum sciamus iherłm uetustã
euersiones desolationesq frequentissime
ꝑtulisse. De qua scͥptum est. syon sic᷑ ager
arabit᷑ S ꝑ hoc uocabulũ iherłm suꝑna
declaratur. concors in popłis unita uirtu¬
te caritatis. purificata ꝑ grãm remissionis
quȩ diuinitate eiis eius atq pocentia eter¬
na speculatione ꝑfruitur. Illa enim maie¬
stas sũme bona. sime beata. sũme potens.

Expanded text:
participes ejus regni esse meruerunt, sicut in Evangelio ipse dicit: Pater, volo ut ubi sum ego, et ipsi sint mecum . Et ne ambigeres quibus esset dandum, illis scilicet dicit qui testamentum Domini et testimonia, omnemque doctrinam pura devotione custodiunt. Sed ne hoc praemium putares esse forsitan temporale, dicit, usque in saeculum saeculi sedebunt super sedem tuam. Cujus saeculi non erit finis, quia omne praemium ibi incommutabili aeternitate perdurat. Vers. 13. Quam praeelegi eam. Hoc secundum litteram nullatenus vindicatur, cum sciamus Jerusalem vetustam eversiones desolationesque frequentissime pertulisse: de qua scriptum est: Sion sicut ager arabitur . Sed per hoc vocabulum Jerusalem superna declaratur, concors in populis, unita virtute charitatis, purificata per gratiam remissionis, quae divinitate ejus atque potentia aeterna speculatione perfruitur. Illa enim majestas summe bona, summe beata, summe potens,
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ esuriunt. sicut in supiore psalmo di¬
etum est. Oiuites eguerunt ⁊ esurieruns.
inquirentes aucẽ anm non deficient om¬
in bono. Ipsi sunt gͦ paupes xpĩ qui cerre¬
nis reb quidem indigent. s celesti copia
uatorẽ sũma fidei incegritate recipiunt.¬
⁊ ipsius honorabili misedia uestiuntur.
Sicut de baptitatis apls dicit: omnes qui
in xp̃o baptirati estis: xpm̃ induistis
Unde licet ꝓrime direrimus. non piget ca¬
men repetere quod nobis prestet diuina
im steria. ĩ ales enim oportet esse doctores.
ut pͥmo ipsi in reprehensibiles sint. ⁊ sic re¬
liquorũ instruant corda sidelium. sicut
añs in euglio dicit. Qui autẽ docuerit ⁊
fecerit sic. magnus uocabitur in regno ce
lorũ. Nam qđ dicit exultatione crultabĩ.
ꝑpetuam leticiam uult significare scõrũ.
quando eos non solum erultare. s leticia
dictt gaudere ꝑpetua. Pocest enĩ quilibet
in magã auii iocunditatẽ ꝓsilire. ⁊ ite¬
rum aliquando desinere. Erultatione au

Expanded text:
iori psalmo dictum est: Divites eguerunt et esurierunt; inquirentes autem Dominum non deficient omni bono . Ipsi sunt ergo pauperes Christi, qui terrenis rebus quidem indigent, sed coelesti copia vatorem summa fidei integritate recipiunt, et ipsius honorabili misericordia vestiuntur; sicut de baptizatis Apostolus dicit: Omnes qui in Christo baptizati estis, Christum induistis . Unde licet proxime dixerimus, non piget tamen repetere quod nobis potest divina mysteria declarare. Tales enim oportet esse doctores, ut primo ipsi irreprehensibiles sint, et sic reliquorum instruant corda fidelium, sicut Dominus in Evangelio dicit: Qui autem docuerit, et fecerit sic, magnus lorum . Nam quod dicit, exsultatione exsultabunt, perpetuam laetitiam vult significare sanctorum, quando eos non solum exsultare, sed laetitia dicit gaudere perpetua. Potest enim quilibet in magna animi jucunditate prosilire, et iterum aliquando desinere; exsultatione aut