comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
emimus: & bonoꝵ uasoꝵ figulum dm̃
nr̃m ẽẽ om̃ium conditorem. ꝓpha teste
monstramimus. auõ. Illictͥ responsumẽ.
& quantum aberraueris ã ueritate. mon¬
stratum. Iuł. His gͥ maxime actis in
primo libro. quor unum aliqđ abun¬
de sufficit ad uictoriam ucritatis. ex abũ¬
danti quidem: suꝑ est tam̃. ut magistri gen¬
tium qua ꝑunum hominẽ peccatũ dix̃
intrasse in mundum sententiam dispu¬
temus. & diffinitionib qͣs p̃misimꝰ cum
necesse fuerit aduuandi. & ꝓbaturi n¬
chil rationẽ fuisse mentitam. s iniusticie
ẽẽ crimen. alioꝵ studia. alioꝵ ortubus
imputare. Hoc que ipsum qđ iniquũ
ẽ. quamuis nemo hinc dubitare debue¬
rit. tam̃ dõ displicere. & ab eodẽ ꝓhiberi.
testimoniis legis uel in hoc libro. uel in
sequenti docebimus. Ex quib necessa¬
rio conficitur. & nos rectissime defende
neminẽ cum peccato nasci. & dm̃ reos ñ
posse iudicare nascentes: ac ꝑhoctam

Expanded text:
emimus, et bonorum vasorum figulum Deum emimus, et bonorum vasorum figulum Deum nostrum esse omnium conditorem, propheta teste monstravimus. AUG. Illic tibi responsum est, et quantum aberraveris a veritate monstratum. XX. JUL. His igitur maxime actis in primo libro, quorum unum aliquod abunde sufficit ad victoriam veritatis; ex abundanti quidem, superest tamen, ut Magistri Gentium, qua per unum hominem peccatum dixit intrasse in mundum , sententiam disputemus: et definitionibus, quas praemisimus, cum necesse fuerit, adjuvandi; et probaturi nihil rationem fuisse mentitam; sed injustitiae esse crimen, aliorum studia aliorum ortibus imputare; hocque ipsum quod iniquum est, quamvis nemo hinc dubitare debuerit, tamen Deo displicere, et ab eodem prohiberi, testimoniis legis, vel in hoc libro, vel in sequenti docebimus. Ex quibus necessario conficitur, et nos rectissime defendere, neminem cum peccato nasci, et Deum reos non posse judicare nascentes: ac per hoc, tam
Abbreviated transcription (Latin):
auoꝰ. Hoc ẽ om̃ino peccatum primiho¬
minis: unde in homines mali origo de¬
scendit ei quippe ualde liberum fuit.
ab eo qđ praue appetiuerat abstinere:
quia ñdum erat uicium. quo caro con¬
cupisceret adũsus sp̃m. Nondũ dicebat
non qđ uolo ago: ñdum positus incarne
peccatiullum necessarium habebat au¬
uł. Ac ꝑhoc illustrissimo testimonio ꝑ¬
doctum ẽ. in nascentib ñ eẽ peccatum: qd
inhis usus uoluntatis ñ pocerat inucniri.
aucꝰ. Et unde graue iugum: nͥ quia ita non
habent uoluntatis usum. ut obnoxiȩ ta¬
men habeant originis uinculum : Iuł.
iberum auitem arbitrium negari abhio
quidicunt peccata ẽẽ naturalia: lucida ẽ
disputatione monstratum. Quod quidẽ
penus non suo sermone. ne minus pondis
haberet: s eugłii testimonio quasi auctora-¬
tius denegauit. Qđ nos exponendo. eu¬
glice reddidimꝰ dignitati. Apłi quoq pau-¬
li cestimonium. la queis calũpniatoris ex¬

Expanded text:
AUG. Hoc est omnino peccatum primi hoAUG. Hoc est omnino peccatum primi hominis, unde in homines mali origo descendit. Ei quippe valde liberum fuit, ab eo quod prave appetiverat abstinere: quia nondum erat vitium, quo caro concupisceret adversus spiritum: nondum dicebat, Non quod volo, ago: nondum positus in carne peccati ullum necessarium habebat auVIII. JUL. Ac per hoc illustrissimo testimonio perdoctum est, in nascentibus non esse peccatum, quod in his usus voluntatis non poterat inveniri. AUG. Et unde grave jugum, nisi quia ita non habent voluntatis usum, ut obnoxiae tamen habeant originis vinculum. XIX. JUL. Liberum autem arbitrium negari ab his qui dicunt peccata esse naturalia, lucida est disputatione monstratum. Quod quidem Poenus, non suo sermone, ne minus ponderis haberet, sed Evangelii testimonio, quasi auctoratius, denegavit, quod nos exponendo, evangelicae reddidimus dignitati. Apostoli quoque Pauli testimonium laqueis calumniatoris ex
Abbreviated transcription (Latin):
ria eius idest iniusticia sinitur uirtutis
acquirere ac ꝑhoc. quod ratio arguit: ñ
potest auctoritas uindicare: deinde pro¬
batum ẽ. dm̃ nobis notum ẽẽ uirtutib
Huius gͦ iusticiam. ut omĩpodentiam con¬
ficendam. cuiꝰ si admittatur excidium.
maiestatis incipiet tota nutare: Quia ita
ds̃ iustus ẽ. ut si ꝓbaretur iustus non eẽ.
conuinceretur ds ñ ẽẽ. Conclusũq est.
nos dm̃ equissimum intrinitate uencra
ri: & in refutabilit̃ apparuit. ñ posse ab
eo peccatum alieuum paruulis imputari.
auo. Quare non fateris. abomĩpodente
iusto. graue iugum suꝑfilios adam adie
exitus deuentre matris eoꝵ. sine ullo pec¬
cati merito ñ potuisse constitui: Iulianꝰ
Sed ut de diffi nitiõ eiusticie. ita etiam de pec¬
cati conditione dissertum est: quod pec¬
catum apparuit nichil ẽẽ aliud quã
malam ẽẽ uoluntatem: cui eẽt liberum. ab
eo quod praue appeciuerat abstinere.

Expanded text:
ria ejus, id est, injustitia sinitur virtutis ria ejus, id est, injustitia sinitur virtutis acquirere: ac per hoc, quod ratio arguit, non potest auctoritas vindicare. Deinde probatum est, Deum nobis notum esse virtutibus: hujus ergo justitiam ut omnipotentiam confitendam; cujus si admittatur excidium, majestas incipiet tota nutare; quia ita Deus justus est, ut si probaretur justus non esse, convinceretur Deus non esse: conclusumque est, nori; et irrefutabiliter apparuit, non posse ab eo peccatum alienum parvulis imputari. AUG. Quare non fateris ab omnipotente justo grave jugum super filios Adam a die exitus de ventre matris eorum, sine ullo peccati merito non potuisse constitui. XVII. JUL. Sed ut de definitione justitiae, ita etiam de peccati conditione dissertum est, quod peccatum apparuit nihil esse aliud quam malam voluntatem, cui esset liberum ab eo quod prave appetiverat abstinere.
Abbreviated transcription (Latin):
ego oꝑor illud: & hoc uelis fieri uirib
ꝓpriȩ uoluntatis. cum uideas quam sit
uoluntas ciꝰ infirma. qui dicit. non quod
uoloagoIstum saltem quęso ꝑmittite
diuinũ poscere auxilium: in quo defecis¬
sccernitis. suȩ uoluntatis arbitrium.
Iuł. Uerum inbecillũ cȩcȩ opinionis pa¬
trocinium: multiplicat peccata ñ mi¬
nuit. Hic igit᷑ miseroꝵ pruritꝰ & sponte
egrescentium. nullum contra ipsam ra-¬
tionẽ ualebit pondus afferre: s quia ñ¬
nullis scͥpturarum locis. & maxime a¬
płi pauli sermonibus. confirmari asse¬
runt naturale peccatũ. quoꝵ expositio¬
nem in scđm uolum̃ dutuli. eiꝰq redden¬
de tempꝰ ẽ. breuit̃ priꝰ ut fiat lector in¬
structior. & quȩ sint acta. & que sint
agenda distinguã. Ostensumẽ ergo
nichil posse ꝑscãs scripturas ꝓbar qđ iu-
sticia non possit tueri: quia sun lege dĩ est
ꝑfecꝰta forma iustitiȩ. nichil ꝑ eam adu̾sa-¬

Expanded text:
ego operor illud: et hoc velis fieri viribus ego operor illud: et hoc velis fieri viribus propriae voluntatis; cum videas quam sit voluntas ejus infirma qui dicit, Non quod volo, ago. Istum saltem, quaeso, permittite divinum poscere auxilium, in quo defecisse cernitis suae voluntatis arbitrium. XVI. JUL. Verum imbecillum caecae opinionis patrocinium multiplicat peccata, non minuit. Hic igitur miserorum pruritus et sponte aegrescentium, nullum contra ipsam rationem valebit pondus afferre: sed quia nonnullis Scripturarum locis, et maxime apostoli Pauli sermonibus confirmari asserunt naturale peccatum, quorum expositionem in secundum volumen distuli, ejusque reddendae tempus est; breviter prius ut fiat lector instructior, et quae sint acta, et quae sint agenda distinguam. Ostensum est ergo, nihil posse per sanctas Scripturas probari, quod justitia non possit tueri: quia si in lege Dei est perfecta forma justitiae, nihil per eam adversa
Abbreviated transcription (Latin):
ceat᷑. luceis tam̃ delicta uoluntatis imputare
naturȩ. & infamatione seminũ. morum
petulantiã ułndicare: ut nũquam quis
emendare conetur: quod sperat in seipso
alterum ꝑpetrare. auõ. Quis tͥ dixit
qđ alt̃ ꝑpetret peccatum cuiꝰquã. qͣndo¬
quidẽ etiam ille qui dicit. iam ñ ego oꝑor
illud. s id qđ ime habitat peccatũ. con¬
tinuo subiciens. scio eni quia ñ habi¬
tat in me. hoc ẽ incarne mea bonũ. osten¬
dit suum ẽẽ quicquid illudest. Quia
& ipsa caro ad eum ꝑtinet. qui ex carne
constat & spũ: & tamen ñ uis cum am¬
brosio saꝑe. quod hoc malũ quo caro
concupiscit adũsus sp̃m. p̃uaricatio¬
nem primi hominis innaturã u̾terit.
S & tucum dicere soleas. in his aplicis
u̾bis uiolentiam malȩ consuetudinis
exprimi: quid ẽ qđ mͦ dicere uoluisti.
ut nũquã qui sem̃ dare conetur. quod
scit in sealterum ꝑpetrare.cum uelis u¬
tiq se ipsum em̃dare eum qui dicit. ñ

Expanded text:
ceat, luteis tamen delicta voluntatis imputare ceat, luteis tamen delicta voluntatis imputare naturae, et infamatione seminum morum petulantiam vindicare: ut nunquam quis emendare conetur, quod sperat in se ipso alterum perpetrare. AUG. Quis tibi dixit, quod alter perpetret peccatum cujusquam? Quandoquidem etiam ille qui dicit, Jam non ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum: continuo subjiciens, Scio enim quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum ; ostendit suum esse quidquid illud est: quia et ipsa caro ad eum pertinet, qui ex carne constat et spiritu. Et tamen non vis cum Ambrosio sapere, quod hoc malum, quo caro concupiscit adversus spiritum, praevaricatione primi hominis in naturam verterit . Sed et tu cum dicere soleas in his apostolicis verbis violentiam malae consuetudinis exprimi, quid est, quod modo dicere voluisti, « Ut nunquam quis emendare conetur, quod scit in se alterum perpetrare? » Cum velis utique se ipsum emendare eum qui dicit, Non
Abbreviated transcription (Latin):
adũsus hoc malum. diuinũ poscit au¬
xilium: sacra testimonia ut hoc fiat
humanum admonent ammũ. Iul Et
quidem quam nichil habeant traducia¬
ni. quod ui qua ꝑterunt᷑ rationis oppo¬
nant. ut alia eorum scͥpta. itahi contra
quos agimus testant᷑ libelliqui directi
admilitarẽ uirũ. quod etiam ipse ꝓfite¬
ri potest aliis magnis negotiis quã litte¬
ris occupatum. impotentiȩ contra nos
precantur auxilium: ac ꝑse sursum de¬
orsum plebecularum aut ruralium
aut theatralium scita cõm̃dant: Quȩ
quo sint ꝓmulgata concilio. hystoria
nulla cõmemorat. auoꝰNon impocentie
contra uos p̃cam̃ auxiliũ: s ꝓ uob̃ potiꝰ.
ut ab ausu sacͥ lego cohibeamini xp̃ianȩ
potentiȩ laudamꝰ officium. Uide sane
quemadmodum rurales & theatrales
dicas cyprianum & ambrosium: & tot
eruditos in regno dĩ scribas socios eoꝵ.
Iuł. Illud tam̃ nequaquã inficiari pos¬
sumus. qđ pluri mum ut dixi Ebis pla¬

Expanded text:
adversus hoc malum, divinum poscit auadversus hoc malum, divinum poscit auxilium: sacra testimonia, ut hoc fiat, humanum admonent animum. XIV. JUL. Et quidem quam nihil habeant Traduciani, quod vi qua proteruntur, rationis opponant, ut alia eorum scripta, ita hi contra quos agimus testantur libelli, qui directi ad militarem virum quod etiam ipse profiteri potest, aliis magis negotiis quam litteris occupatum, impotentiae contra nos precantur auxilium, ac pro se sursum deorsum plebecularum, aut ruralium, aut theatralium scita commendant, quae quo sint promulgata consilio, historia nulla commemorat. AUG. Non impotentiae contra vos precamur auxilium: sed pro vobis potius, ut ab ausu sacrilego cohibeamini, christianae potentiae laudamus officium. Vide sane quemadmodum rurales et theatrales dicas, Cyprianum, et Ambrosium, et tot eruditos in regno Dei scribas socios eorum. XV. JUL. illud tamen nequaquam inficiari possumus, quod plurimum, ut dixi, turbis pla
Abbreviated transcription (Latin):
ere. Iul̃. Namsi ut & suꝑior sermo pa¬
te fecit. & secuturus docebit. qcqͥd ratio
ẽ. quieqͥd eruditio. qͥcqd iꝰticia. qͥcquid
pietas. qͥeqͥd testimonioꝵ sacroꝵ huie
quod tuem̃ dogiati suffragat᷑: nichil ali¬
ud inmici nr̃i coto adipiscunt᷑ conatui.
quam ut doctis quibq impudentissi¬
mi. scĩs contumacissimi. indm̃ ꝓfanis¬
simi comꝑbentur auqͦ Sed falsa loq̾ris.
Nam neqͣ ratio. neq sana eruditio. neq
iusticia. neq pietas. neq sacra testimoni
a. urõ doginati suffragant᷑: immo hȩc
om̃ia sicuthi qui recte intelligunt u¬
dicant. ur̃m dogma subũtunt. Ratio
quippe cernit: uix ad aliquid ueri se pos¬
se ꝑuenire. tarditate impediente nat᷑e.
Eruditio penam laboris habet: in eadẽ
tarditate nature. Iusticia clamat. ñ ad
se ꝑtinere. ut adam filii graui iugo prȩ¬
mantur. ã die exitus deuentre matris
suȩ: sine ullomerito peccatoꝵ. Pietas

Expanded text:
XIII. JUL. Nam si, ut et superior sermo paXIII. JUL. Nam si, ut et superior sermo patefecit, et secuturus docebit, quidquid ratio est, quidquid eruditio, quidquid justitia, quidquid pietas, quidquid testimoniorum sacrorum, huic quod tuemur dogmati suffragatur: nihil aliud inimici nostri toto adipiscuntur conatu, quam ut doctis quibusque imprudentissimi, sanctis contumacissimi, in Deum profanissimi comprobentur. AUG. Sed falsa loqueris: nam neque ratio, neque sana eruditio, neque justitia, neque pietas, neque sacra testimonia vestro dogmati suffragantur; imo, haec omnia, sicut hi qui recte intelligunt judicant, vestrum dogma subvertunt. Ratio quippe cernit vix ad aliquid veri se posse pervenire tarditate impediente naturae: eruditio poenam laboris habet in eadem tarditate naturae: justitia clamat non ad se pertinere, ut Adam filii gravi jugo premantur a die exitus de ventre matris suae, sine ullo merito peccatorum: pietas
Abbreviated transcription (Latin):
tiendo. magna ruina factiestis. Unde
ꝓ uob̾ ipsum rogamꝰꝰ atq utinam sic
etiam dede. quemadmodum de fr̃e tur¬
bantio. nos exaudire dignet᷑. Iul Hacͥgͥ
fidei consolatione gaudentes. imminea¬
mus cepto oꝑi. & disputationũ ꝓmissa
reddamꝰ:. Non ambigentes hõc ipsum
max umam cẽ p̃mii partem. quia in eiꝰ
doginatis arce constitimꝰ: qđ cum tam
multoꝵ liuor. s plurium error oppu¬
gnet: tam̃ ita supra casus euasit ancipi¬
tesut inuincibilis cluat possessione
uictorie.aubsps̃e tͥ das palmã contra
tot antistites deiqͥ ande nos ea que oppu¬
gnas ineccłia. xp̃i didicerunt atq docu¬
erunt: bibentes & ministrandes de fontib
isrł: hoc gͦ qđ facis. nonẽ uictoriȩ pos¬
sessione cduere: ẜ in odiosȩ arrogantiȩ clo¬
acam deformiter flucre. Cluere quippe:
pollere est. Quomͦ aut̃ potes inctorie
possessione pollere: qui conaris catho¬
lica dogmata antiqua et inuicła poslii

Expanded text:
tiendo, magna ruina facti estis. Unde tiendo, magna ruina facti estis. Unde pro vobis ipsum rogamus: atque utinam sic etiam de te, quemadmodum de fratre Turbantio, nos exaudire dignetur. XII. JUL. Hac igitur fidei consolatione gaudentes immineamus coepto operi, et disputationum promissa reddamus: non ambigentes hoc ipsum maximam esse praemii partem, quia in ejus dogmatis arce constitimus, quod cum tam multorum livor, sed plurium error oppugnet; tamen ita supra casus evasit ancipites, ut invincibilis cluat possessione victoriae. AUG. Ipse tibi das palmam contra tot antistites Dei, qui ante nos, ea quae oppuguas, in Ecclesia Christi didicerunt, atque docuerunt, bibentes et ministrantes de fontibus Israel . Hoc ergo quod facis, non est victoriae possessione cluere, sed in odiosae arrogantiae cloacam deformiter fluere. Cluere quippe, pollere est: quomodo autem potes victoriae possessione pollere, qui conaris catholica dogmata, antiqua, et invicta polluere?
Abbreviated transcription (Latin):
charetur: nob̃ quanto honestior tanto
durior. tuendȩ ueritatis causa facła est:
Quia contra p̃cipites popłos. & suis re¬
mediis infensos. non multũ ualet raritas
oratione medicantium. Quidigit. hor¬
ne intuitu. receptui canere debebimus. et
contumelias nras ultum ire silentio: ac
deconscientie portu alioꝵ ridere nau¬
fragia : Uerum contradicit huic odio. pͥ¬
mo benignitas quam generi debemꝰ hu¬
mano. deinceps spes & fides quam habe¬
mus in dm̃. Qui extra id qđd freqͤnt̃ de¬
sꝑatas temporum leuauit ruinas. con-¬
stantiam tam̃ quã usq ad mortis horã
exerceri uoluit. etiam si nullus inp̃senti¬
arum sequeretur effectus. eterna remune¬
ratione donauit. auoꝰ. Quomodo le¬
uat ds̃ runas malarum uoluntatum.
ꝑquas utiq tempora uituꝑant᷑ qndo
recte uituꝑantur. nͥ bonas uoluntates
oꝑando incordib hominum ᷑. aut si pos¬
sunt. ipsȩ leuent: sicut dem̃tissime sen¬

Expanded text:
charetur: nobis quanto honestior, tanto charetur: nobis quanto honestior, tanto durior tuendae veritatis causa facta est. Quia contra praecipites populos et suis remediis infensos, non multum valet raritas oratione medicantium. Quid igitur? horumne intuitu, receptui canere debebimus, et contumelias nostras ultum ire silentio, ac de conscientiae portu aliorum ridere naufragia? Verum contradicit huic odio, primo benignitas quam generi debemus humano; deinceps spes, fides, quam habemus in Deum, qui extra id quod frequenter desperatas temporum levavit ruinas; constantiam tamen quam usque ad mortis horam exerceri voluit, etiamsi nullus in praesentiarum sequeretur effectus aeterna remuneratione donavit. AUG. Quomodo levat Deus ruinas malarum voluntatum per quas utique tempora vituperantur, quando recte vituperantur, nisi bonas voluntates operando in cordibus hominum? Aut si possunt, ipsae se levent, sicut dementissime sen
Abbreviated transcription (Latin):
tulant̃ audire: s tudebes in talibus la¬
cerandis. & humana erubescere. & diui¬
na iudicia formidare. Iuł. Hȩc mnutͦq
sexi positos inimicos nr̃os urtica com¬
mouit: quȩ olun quidem uicio malȩ con¬
suetudinis mordax. tam̃ exhortationũ
salutarium uelut quib dam curabatur
unguentis. auõ. Artica pungente pru¬
rit: s qui libidinem laudat. Si aũt ꝓpt̃
malam consuecudinem sicut sapis cla-¬
mat homo. ñ qđ uolo facio bonũ. sed
qđ nolo malum hocago: certe uel in isto
fatemini. humanam uoluntatem uires
bonoꝵ oꝑum ꝑdidisse: cui nͥ diuinȩ
gr̃e subueniat ad iutorium. quid ei ꝓd
copiosum & ornatum cuiꝰ libet ex hor¬
tantis eloquium: Iuł. At nunc pꝰtquã
ꝓ medica mine cȩpit offerri. & delectati¬
oni accessit auctoritas. ut consensu pe¬
ne mundi. menbripotens regina m̃tiũ
ex pugnatrix honestatis. & inuicta ani-¬
morum om̃iũ captiuatrix. turpitudo ba¬

Expanded text:
tulanter audire: sed tu debes in talibus latulanter audire: sed tu debes in talibus lacerandis et humana erubescere et divina judicia formidare. X. JUL. Haec in utroque sexu positos inimicos nostros urtica commovit, quae olim quidem vitio malae consuetudinis mordax, tamen exhortationum salutarium velut quibusdam curabatur unguentis. AUG. Urtica pungente prurit, sed qui libidinem laudat. Si autem propter malam consuetudinem, sicut sapis clamat homo, Non quod volo, facio bonum; sed quod nolo malum, hoc ago : certe vel in isto fatemini humanam voluntatem vires bonorum operum perdidisse, cui nisi divinae gratiae subveniat adjutorium, quid ei prodest copiosum et ornatum cujuslibet exhortantis eloquium? XI. JUL. At nunc postquam pro medicamine coepit offerri, et delectationi accessit auctoritas, ut consensu pene mundi, membripotens regina mentium, expugnatrix honestatis, et invicta animorum omnium captivatrix turpitudo bac
Abbreviated transcription (Latin):
uiris & feminis magnisq pontificib
originalis passio nuncupat᷑. aug. Re¬
spondec tͥ ambrosiꝰ pontifex magnus.
heresiarchȩ ur̃i excelent̃ ore laudatꝰ. et
dicit: male eua parturiuit: ut partus
relinqueret mulierib hȩreditatem: atq
unusquisq concupiscentie uoluntate
concretus. & genitalib uiscerib in fu¬
sus. & coaguiatus in sanguine. ĩ pan¬
nis inuolutus. priꝰ subiret delictoꝵ
contagium. quam uitalis sp̃s munus
hauriret. Sananda ẽ itaq uliane
humana dõ mniserante natura: non te inani¬
ter declamante. tanquam sana laudanda.
Iul̃. Hȩc gͦ manicheoꝵ scorta dogmatũ
inpurissimoꝵ: lenocinant᷑ aurib. auõ
Ambrosium si audes. criminare maniche¬
um. Attende in quem dicas. qđ ins uide¬
ri tanquam in me dicere. Ꝙ si ullus tͥ uel
ditimor uelhumanus pudor ẽ. conti¬
cesce. Me oporcet cum talib. tua conui¬
cia non solum patient. uerum etiã gra¬

Expanded text:
viris et feminis magnisque pontificibus viris et feminis magnisque pontificibus originalis passio nuncupatur. AUG. Respondet tibi Ambrosius pontifex magnus, haeresiarchae vestri excellenter ore laudatus, et dicit: « Male Eva parturivit, ut partus relinqueret mulieribus haereditatem, atque unusquisque concupiscentiae voluptate concretus, et genitalibus visceribus infusus, et coagulatus in sanguine, in pannis involutus, prius subiret delictorum contagium, quam vitalis spiritus munus hauriret » . Sananda est itaque, Juliane, humana, Deo miserante, natura: non, te inaniter declamante, tanquam sana laudanda. IX. JUL. Haec ergo Manichaeorum scorta dogmatum impurissimorum lenocinantur auribus. AUG. Ambrosium, si audes, criminare Manichaeum. Attende in quem dicas, quod vis videri tanquam in me dicere: et si ullus tibi vel Dei timor, vel humanus pudor est, conticesce. Me oportet cum talibus tua convicia, non solum patienter, verum etiam gra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdidit se. & om̃s uise. Unde nunc ñ ẽ
in potestate filioꝵ hominis. ãma lo lib̃ari:
nisi grã dĩ det potestatem filios dĩ ficri.
ꝓpt̃ hoc. ñhis qui flagitia sicut dicis
in necessitatem carnis refundunt. sed
his qui ut intemptationes flagitiorũ
non inferant᷑. p̃ces dõ fundunt. figit᷑
aculeus sollicitudinis & timoris: ne con¬
sentiant suꝑbissimis & dõ ingratissimis
eccłiis quȩ magnum honorem & mag¬
num popłm possideant. p̃dicari tantã
iuim ẽẽ peccati. ut ante menbroꝵ formã.
ante inicium aduentumq anime. iactis
seminib suꝑuolans insecretũ matris.
inuadat & reos faciat nascituros. or¬
tuq ipso antiquior expectet culpa
substantiam: que lex peccati habitans
deinceps in menbris. captiuũ hominẽ
cogat seruire criminib. ñ castigatio¬
ne inturpitudinib s miscd̃ia dignio¬
rem: Quandoquidẽ qđ nos uitia pra¬
uȩ uoluntatis eẽ dic̾amꝰ. id in ęccłia a

Expanded text:
perdidit se, et omnes in se. Unde nunc non est perdidit se, et omnes in se. Unde nunc non est in potestate filiorum hominis a malo liberari, nisi gratia Dei det potestatem filios Dei fieri . Propter hoc, non his qui flagitia, sicut dicis, in necessitatem carnis refundunt; sed his qui ut in tentationes flagitiorum non inferantur, preces Deo fundunt, figitur aculeus sollicitudinis et timoris, ne consentiant superbissimis et Deo ingratissimis Ecclesiis quae magnum honorem et magnum populum possideant, praedicari tantam vim esse peccati, ut ante membrorum formam, ante initium adventumque animae, jactis seminibus supervolans, in secretum matris invadat, et reos faciat nascituros, ortuque ipso antiquior exspectet culpa substantiam; quae lex peccati habitans deinceps in membris, captivum hominem cogat servire criminibus, non castigatione in turpitudinibus, sed misericordia digniorem: quandoquidem quod nos vitia pravae voluntatis esse dicimus, id in Ecclesia a
Abbreviated transcription (Latin):
rasceris. qui em̃dationis effectũ tanto
certius appetimus: quanto fidelius
cum ã domino petimus  fr̃ustra infla¬
tam linguam. uoce suꝑbiente dilatas.
Nolumus ꝓrsus. nolumꝰ ȩis ad nume¬
rari: qui confidunt in uirtute sua. Am
mant̃a dõ sitit: cui dicit. Diligamte
dñe uirtus mea. Potest enim homo bo¬
num uelle: s p̃parat᷑ uoluntas a dño
Inmalum uero libens ũgit uitiata: ꝓpt̃
qđ est sananda natura. Iuł. Uanos uͦ
hominum hereticosq sermones: qui
asserant dm̃ iustum adbonum opus
liberum hominẽ condidisse. & ẽẽ inu¬
nius cuiꝰq potestate recedere amalo.
ac stuidiis splendere uirtutis: ut his qͥ
flagitia in necessitatem carnis refun¬
dunt. sollicitudinũ & timorũ aculeus
infigat᷑ auoꝰ Nondicimꝰ hominũ uanos
hereticosq sermones: qui asserunt dm̃
iustum adbonum opus liberum homi¬
nem condidisse. Talem quippe adam
condidit. in quo fuimꝰ om̃s: s peccando

Expanded text:
irasceris, qui emendationis effectum tanto irasceris, qui emendationis effectum tanto certius appetimus, quando fidelius eum a Domino petimus? Frustra inflatam linguam voce superbiente dilatas: nolumus prorsus, nolumus eis annumerari qui confidunt in virtute sua . Anima nostra Deo sitit , cui dicit, Diligam te, Domine, virtus mea . Potest enim homo bonum velle; sed praeparatur voluntas a Domino : in malum vero libens vergit vitiata, propter quod est sananda natura. VII. JUL. Vanos vero hominum haereticosque sermones, qui asserant Deum justum ad bonum opus liberum hominem condidisse, et esse in uniuscujusque potestate recedere a malo, ac studiis splendere virtutis, ut his qui flagitia in neccessitatem carnis refundunt, sollicitudinum et timorum aculeus infigatur. AUG. Non dicimus hominum vanos haereticosque sermones, qui asserunt Deum justum ad bonum opus liberum hominem condidisse. Talem quippe Adam condidit, in quo fuimus omnes: sed peccando
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a subtilit. & idõ cuiuscemodi hoĩes
passim sibi ea ꝓfitentur placere. me tam̃
aliquotiens dixisti nichil magis agere.
quam ut non intelligar. Quomͦ ergo
id quod defendo multitudini placet:
nisi quia multitudo ista catholica est.
cuimerito ur̃a heresis displicet:Iuł.
Delectat enim prorsus subantes animas.
infamare quicquid uinquam & usquã
sc̃oꝵ fuit: ne claroꝵ oꝑum castigentur
exemplis. ausꝰ Subantes gͦ animȩ pt̾ ce
potiꝰ currunt: qui libidinem laudas. Nã
castȩ amimȩ uituperando arguunt: qd̃
expugnando laudant᷑. Iuł Delectat ꝓr¬
sus & penitus afficit. causari in becillita¬
tem nature: dicere carnem congenitis
obnoxiam ẽẽ peccatis. nec in uoluntate
hominis em̃dationis effectum locare.
s studioꝵ crimina. officia uocare men¬
bror ⁊̃. Catholicam hanc fidem ẽẽ. ut
liberum conficeatur arbitrium: s ꝑ qd
homomalum facere cogat᷑. bonum
uelle non possit. auoꝰ. Quid nobis

Expanded text:
nostra subtiliter, et ideo cujuscemodi homines nostra subtiliter, et ideo cujuscemodi homines passim sibi ea profiteantur placere. Me tamen aliquoties dixisti, nihil magis agere, quam ut non intelligar: quomodo ergo id quod defendo, multitudini placet, nisi quia multitudo ista catholica est, cui merito vestra haeresis displicet? V. JUL. Delectat enim prorsus subantes animas, infamare quidquid unquam et usquam sanctorum fuit, ne clarorum operum castigentur exemplis. AUG. Subantes ergo animae post te potius currunt, qui libidinem laudas: nam castae animae vituperando arguunt, quod expugnando laudantur. VI. JUL. Delectat prorsus et penitus afficit, causari imbecillitatem naturae, dicere carnem congenitis obnoxiam esse peccatis, nec in voluntate hominis emendationis effectum locare, sed studiorum crimina officia vocare membrorum: catholicam hanc fidem esse, ut liberum confiteatur arbitrium, sed per quod homo malum facere cogatur, bonum velle non possit. AUG. Quid nobis
Abbreviated transcription (Latin):
uulgi officit: qđ accessio erroris ẽẽ ren¬
niumus. Uulgi inquam: qui sententiȩ
meritum de ꝓsꝑitatib ponderans. eam
ueriorem estimat. quam plurib placere
conspexerit. auõ. Nunquid manicheus
plurib lacet : Nonne sicut parricidȩ.
& pauci & pessimi sunt: Nolite gͦ de
paucitate głari. & quod ẽ uanius. dice
qđ pluribus placeat dogina nr̃m: et
obicere nob̃ detestabilium dogina pau
manifesto argum̃to ñ dici illa subtilit̃.
qđ cuiꝰcemodi homines passim sibi ea
ꝓfitentur placere: idisti sicut omĩa mo
re ꝑu̾so ad sapientie putant testimo¬
nium ꝑtinere. auõ. Sed cullium uicit
atq conuicit in hac sententia: ille qͥdicit.
Laudate dñm om̃s gentes: laudate cum
om̃s popłi. Quos tuqueris non ueracit̃
docere. s subtilit̃ fallere aliquos eorum.
& ur̃ȩ addere paucitati. subtilitatẽ pau¬
coꝵ phy losophoꝵ scłarium p̃dicando.
& nos rep̃hendendo qđ non dicantur

Expanded text:
vulgi officit, quod accessio erroris esse renvulgi officit, quod accessio erroris esse renuimus; vulgi, inquam, qui sententiae meritum de prosperitatibus ponderans, eam veriorem aestimat, quam pluribus placere conspexerit. AUG. Numquid Manichaeus pluribus placet? nonne sicut parricidae, et pauci, et pessimi sunt? Nolite ergo de paucitate gloriari; et, quod est vanius, dicere quod pluribus placeat dogma nostrum, et objicere nobis detestabilium dogma paucomanifesto argumento non dici illa subtiliter, quod cujuscemodi homines passim sibi ea profitentur placere. Id isti, sicut omnia, more perverso, ad sapientiae putant testimonium pertinere. AUG. Sed Tullium vicit atque convicit in hac sententia ille qui dicit, Laudate Dominum, omnes gentes; laudate eum, omnes populi . Quos tu quaeris, non veraciter docere, sed subtiliter fallere aliquos eorum, et vestrae addere paucitati, subtilitatem paucorum philosophorum saecularium praedicando, et nos reprehendendo quod non dicantur
Abbreviated transcription (Latin):
& tuam. qua nomine manicheor eos
popłos quos iudices refugis. reddere no¬
bis conaris infestos: quasi possint po¬
płi tua loquacitate decepti. manicheũ
dicere ambrosiũ. manicheum dicere
cyprianũ: qui ꝓpt̃ salutem etiã paruu¬
loꝵ docuerunt ẽẽ originale peccatũ. Ta¬
les aut̃ popłos non fecit s inuenit ãbro¬
sius: non fecit s inuenit ip̃se ẽtiã cypria¬
nus. Tales popłos in ȩccłia inuenit etiã
pat̾ tuus: quando baptriatus es ut dicit᷑
paruulus. Tales postremo poplõs catho¬
licos. inuenistis & uos. Compescite uos.
fatemur dogma nr̃mee popłare: quia
popłs eius sumus. quiꝓpt̃ea ẽ appellatꝰ
iħs. quia saluum facit popłm suum ã
peccatis eoꝵ. A quo popłõ. cum separare
paruulos uultis: uos ipsos potiꝰ separatis.
Iulianꝰ. Ita cum prudentib parũ licet .ui¬
libus aũt quod libet etiam lecet: sediti¬
onum decreto. exclusa c̃ de eccłiis censu-¬
ra uirtutum. Nobisq hoc apud hoĩes

Expanded text:
et tuam, qua nomine Manichaeorum, eos et tuam, qua nomine Manichaeorum, eos populos quos judices refugis, reddere nobis conaris infestos; quasi possint populi tua loquacitate decepti Manichaeum dicere Ambrosium, Manichaeum dicere Cyprianum, qui propter salutem etiam parvulorum docuerunt esse originale peccatum. Tales autem populos non fecit, sed invenit Ambrosius; non fecit, sed invenit etiam ipse Cyprianus: tales populos in Ecclesia invenit etiam pater tuus, quando baptizatus es, ut dicitur, parvulus; tales postremo populos catholicos invenistis et vos. Compescite vos; fatemur dogma nostrum esse populare: quia populus ejus sumus, qui propterea est appellatus Jesus, quia salvum facit populum suum a peccatis eorum : a quo populo cum separare parvulos vultis, vos ipsos potius separatis. III. JUL. Ita cum prudentibus parum licet, vilibus autem quodlibet etiam licet; seditionum decreto exclusa est de Ecclesiis censura virtutum: nobisque hoc apud homines
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ortus inuicio ẽ: ut his u̾bis suis.
xp̃m saluatorem hoc est iħmostendẽt
paruulis necessarium. Cui tu cum
contradicis: fatendum tͥ ẽ. ita te hab̃e
uelle iuidices eruditos:ut nolis habere
iudices. catholicos xp̃ianos. Iul̃. Et qͥa
obcollendi in eccłiarum salutem tropei
dampna ꝑpetimͣ. quod bone causȩ pru¬
dentia cognitorum miserat de latura suf
fraguis. uel nichil aliud contumelias
nr̃as uulgi ualeret assensio. Dehis
gͦ quas dixi hominum partib una nob
ꝓdeẽt. altera nichil noceret: si aut illa
potestatem obtineret. aut ista uerecun¬
diam. Uerum quia rerum ẽ magna
confusio. & stolidorum maxima multi¬
tudo: eripiunt᷑ eccłic. gub̃nacła rationis:
ut erecꝰto cornu uelificet dogina popłare.
auo᷑. Si hoc qđ asserimus dogma po¬
płare ẽ: non ẽ gͦ dogma manicheorum.
hoc qđ in popłis. xp̃ianis. m̃te ꝑdita ob¬
pugnas. Manicheoꝵ quippe dem̃tiã
in paucis merito contempnis: s habes

Expanded text:
ipse ortus in vitio est » : ut his verbis suis, ipse ortus in vitio est » : ut his verbis suis, Christum Salvatorem, hoc est, Jesum ostenderet parvulis necessarium: cui tu cum contradicis, fatendum tibi est, ita te habere velle judices eruditos, ut nolis habere judices catholicos christianos. II. JUL. Et quia obtollendi in Ecclesiarum salutem tropaei damna perpetimur, quod bonae causae prudentia cognitorum mfragiis; vel nihil aliud ad contumelias nostras vulgi valeret assensio. De his ergo, quas dixi, hominum partibus una nobis prodesset, altera nihil noceret, si aut illa potestatem obtineret, aut ista verecundiam. Verum quia rerum est magna confusio, et stolidorum maxima multitudo; eripiuntur Ecclesiae gubernacula rationis, ut erecto cornu velificet dogma populare. AUG. Si hoc quod asserimus, dogma populare est; non est ergo dogma Manichaeorum hoc, quod in populis christianis mente perdita oppugnas. Manichaeorum quippe dementiam in paucis merito contemnis: sed habes
Abbreviated transcription (Latin):
ques quaribat prael hoc non est consequutus. electio autim consiquuta est
sed superius nypice quolii electio. ubi ait nli quio pir electione gratiae
fodosant. si ouren gratia. sam non ea operibus. et hoe nfere ad illridinde
disporitatio Ssta presitta est cum enim nondum nati essent ne que ali quide
egissent beni aut mali. ut sicundum etectionem propisitum dei maneret non ca
operbus haec est elecho gratiae non en opeisꝰ quo fiuns daso in henorem
facultas: aut quia hoc interim negatur. uł
nullo imꝑitoꝵ obũberarcm᷑ tumulcu.
augꝰ. Tales certe eruditos iudices queris.
quinisi fucrint exculti &e ornati lib̾alib
disciplinis. neq ignorauerint quid
senserint etiam huimodi phylosophi: lu
detuis dictis iudicare ñ possint. Talis
hic erat ambrosius: quem iudicem si ñ
refugis: dubitare ñ debes. iustissime de
ec̃ dampnatum. Ille cnim dixit. Om̃s
homines sub peccato nascimur. quoꝵ

Expanded text:
Quod quaerebat Israel, hoc non est consecutus: electio autem consecuta est. Quod quaerebat Israel, hoc non est consecutus: electio autem consecuta est. Sed superius respice qualis electio, ubi ait: Reliquiae per electionem gratiae factae sunt: si autem gratia, jam non ex operibus. Et hoc refert ad illud, unde disputatio ista profecta est: Cum enim nondum nati essent, neque aliquid egissent boni aut mali, ut secundum electionem propositum Dei maneret; non ex operibus. Haecfacultas; aut quia hoc interim negatur, vel nullo imperitorum obverberaremur tumultu. AUGUSTINUS. Tales certe eruditos judices quaeris, qui nisi fuerint exculti et ornati liberalibus disciplinis, neque ignoraverint quid senserint etiam hujus mundi philosophi, de tuis dictis judicare non possint. Talis hic erat Ambrosius, quem judicem si non refugis, dubitare non debes, justissime te esse damnatum. Ille enim dixit. « Omnes homines sub peccato nascimur quorum
Abbreviated transcription (Latin):
offenderunt in lapidem offensionis. seputur es dicit fratns bona uoluntas quide
cordis mei et depriratio adeDeum pro illis in Salutem tastimonium enim pohisco
illios quia zelum dei habent. sed non secundum escientium. Inorantos enin
Dei iasticiam. la suam i nsticiam quarentos constituere. qusticror Dei nen clunt
sutiecti. quod omnino et uos facitis. Iusticiom quippe uearam Uattis
constituenre. cui deus Ceus secundum merila retaibuat gratiam. nec dultis.
gratiam Dei pracedere quae uos faciat habere iustitiam. deinde conndia
sibiret sone disputationis ad illud peruenit Obi art. dic engo nii quid
Geus repulit plito suam absit nam et ego sroelita Sum coo semine Ahaha
ea tribu Beniamin. non ripulie Deus plebem sud qua prrescusit eln nescites
millia uiroris qui non curuauerunt genu ante Poal. Sie ergo es in hoc
tempore reliquice per eleclione gratice facto sunt. Si auten gratia. lam non en
opiribus. alioquin gnatiestren est. Seinde uide quid adiunqas. quid ergo in quet

Expanded text:
unt in lapidem offensionis, sequitur, et dicit: Fratres, bona voluntas quidem cordis mei, et deprecatio ad Deum pro illis in salutem: testimonium enim perhibeo illis quia zelum Dei habent, sed non secundum scientiam. Ignorantes enim Dei justitiam et suam justitiam quaerentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Quod omnino et vos facitis: justitiam quippe vestram vultis constituere, cui Deus secundum merita retribuat gratiam; nec vultis gratiam Dei praecedere, quae vos faciat habere justitiam. Deinde connexa sibimet serie disputationis, ad illud pervenit, ubi ait, Dico ergo, Numquid repulit Deus plebem suam? Absit: nam et ego Israelita sum, ex semine Abraham, ex tribu Benjamin: non repulit Deus plebem suam, quam praescivit, An nescitis  "Reliqui mihi septem millia uirorum, qui non curuauerunt genua ante Baal." Sic ergo et in hoc tempore reliquiae secundum electionem gratiae fquid adjungat. Quid ergo, inquit?
Abbreviated transcription (Latin):
nius mobedientiam peccatores consti¬
tuti sunt multrita & pumus obedien¬
tiam. iusti consticuent᷑ multi. Adhuc
querat: ꝑ quid peccatum inueniatur
in paruulo.Respondent ei paginȩ
apłieẽ ꝑaginas confitemur: ñ obaliud
nisi quia rationi. pietati. fidĩ. congru¬
entes. erudiunt nos. & dm̃credere inui¬
olabilis equitatis. & oꝑa eiꝰ bona ho¬
nestaq defendere: & p̃ceptis eius mode¬
rationẽ. prudentiam.iusticiã. uetdi¬
care. auo Ipsa te comuncit in paruu

Expanded text:
unius inobedientiam peccatores constiunius inobedientiam peccatores constituti sunt multi, ita et per unius obedientiam justi constituentur multi . Adhuc quaerat per quid peccatum inveniatur in parvulo. Respondent ei paginae Apostoli esse paginas confitemur, non ob aliud, nisi quia rationi, pietati, fidei congruentes, erudiunt nos et Deum credere inviolabilis aequitatis, et opera ejus bona honestaque defendere, et praeceptis ejus moderationem, prudentiam, justitiam vindicare. AUG. Ipsa te convincit
Abbreviated transcription (Latin):
pnata: ã quo uitio & dampnatione. so¬
la sanat & liberat gr̃ã. Quare em̃ iustꝰ
uix saluus erit: nunquid liberare iu¬
stum labor ẽ dõ.  Absit. S ut osten¬
dat᷑ quo merito fuerit dampnata na¬
tura. non uult facile de tanto malo
nec ipse omĩps liberare: ꝓpt̃ qđ & pec¬
cata ꝑcliua st̃. & laboriosa iusticia nͥ
amãntib. S caritas quȩ hos a mantes
gior: ꝑgamus adreliqua. auõ ta hoc
dicis. quasi alibi breuior sis futurus ꝗͣ cũ
loquacissime inquiras.quẽ ad modum
aplĩ manifestissimis u̾bis nebulas inge
ferat xp̃c ad uitam. S om̃s dixit atq
om̃s: quia sicut sine adam nullus ad
mortem. ita sinc xp̃o nullis aciuitam.
Sicut dicimꝰ de litterarum magistro:
sunciuitate solus ẽ. Om̃s iste hic litteras
docet: ñ quia om̃s discunt. s quia nemo
nisi abipso. Quos aũt om̃s dixerat.
multos postea dixit.eosdem tam̃ om̃s
multosq significans. Sicut enim pu-

Expanded text:
mnata: a quo vitio et damnatione somnata: a quo vitio et damnatione sola sanat et liberat gratia. Quare enim justus vix salvus erit ? Numquid liberare justum labor est Deo? Absit: sed ut ostendatur, quo merito fuerit damnata natura, non vult facile de tanto malo, nec ipse Omnipotens liberare; propter quod, et peccata proclivia sunt, et laboriosa justitia, nisi amantibus: sed charitas, quae hos amantes gior, pergamus ad reliqua. AUG. Ita hoc dicis, quasi alibi brevior sis futurus; cum loquacissime inquiras quemadmodum Apostoli manifestissimis verbis nebulas ingersferat Christus ad vitam: sed omnes dixit atque omnes, quia sicut sine Adam nullus ad mortem, ita sine Christo nullus ad vitam. Sicut dicimus de litterarum magistro, si in civitate solus est, Omnes iste hic litteras docet: non quia omnes discunt, sed quia nemo nisi ab ipso. Quos autem omnes dixerat, multos postea dixit; eosdem tamen omnes multosque significans. Sicut enim per
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗis constet nocuisse peccati quã ꝓfuisse
paulum nichil sensisse de traduce. s eiꝰ
sententia tracducianos cum manicheis
magistris suis parit̃ fuisse destructos.
aus̃. Nondixit a płs paulus. multo
inplures abundasse beneficia: quam ir¬
repsisse dispendia: ñ hoc dixit: ꝓrsus
falleris: si ipse non fallis. Multomagis
enim abundasse grãm dixit inmulcos.
non inmagis multos. s magis abun¬
dasse in comparatione nãq ꝑeuntiũ.
paueisunt qui saluantur: sine aũtẽ¬
cõp̃aratione ꝑ euntium: & ipsi multist̃.
S quare sinĩlli plures quã illi. consiliũ
dĩ uelle nosse muldoꝵ ẽ: nosse aut̃ uel
paucissimoꝵ hominũ. uel omnino nul
omĩum rerum p̃scius malos futuros
ignorare ñ posset: nͥ uti etiã malis plu¬
rib optime optimus posset. Unde nos
aliquid apls docuit: idest. ut iram suã
potentiãq monstraret in eis que acculit
homine tota ẽ massa uitiata &e cotadã¬

Expanded text:
gis constet nocuisse peccata, quam profuisse gis constet nocuisse peccata, quam profuisse stolum Paulum nihil sensisse de traduce, sed ejus sententia Traducianos cum Manichaeis magistris suis pariter fuisse destructos. AUG. Non dixit apostolus Paulus, « multo in plures abundasse beneficia, quam irrepsisse dispendia: » non hoc dixit; prorsus falleris, si ipse non fallis. Multo magis enim abundasse gratiam dixit in multos, non in magis multos; sed magis abundasse. In comparatione namque pereuntium pauci sunt qui salvantur; sine comparatione autem pereuntium et ipsi multi sunt. Sed quare sint illi plures, quam illi, consilium Dei velle nosse multorum est: nosse autem vel paucissimorum hominum, vel omnino nullomnium rerum praescius malos futuros ignorare non posset, nisi uti etiam malis pluribus optime optimus posset: unde nos aliquid Apostolus docuit, id est, ut iram suam potentiamque monstraret in eis, quae attulihomine tota est massa vitiata, et tota da
Abbreviated transcription (Latin):
auoꝰ. Iam responsum ẽ.cum de distan
ullo ex terno & interno. meffabili ac
sempiterna pace ꝑfruem̾. Quisqͥs gͦ
omnia quȩ ibi habenda sunt. hic uult
habere: fidem se uidicat ñ habere. Iuł
Ostendit aũt int̃ hec ueritas. quia ce¬
si ꝑdẽet effusa generalit̃ medicina
motib atq mortalib. illis quoq qͥ eã
nullo studio nec ulla intentione me¬
ruissent: ñ tam̃ continuo noceret cul¬
ꝑa nascentib. qui nichil adeã asc̾en¬
sionis admouere potuissent. Ac phoc.
& si equalis eẽt gr̃e peccatiq taxatio:
clarebat tam̃. netum quidem etꝰmodi
acẜpensionẽ eo usq constare. ut quis¬
quam nasci ꝓbaretur reus. auõ In illo
graui iugo quo etiã paruuli p̃mũt᷑.
quom ẽ iustus ds̃: si nullus nascitur
reus: Iul. Nunc aũt cum apls̃ non
solum non post posuerit culpe grãm . lle¬
rumetiam p̃posuerit. dicens multo in plu¬
res abundasse beneficia ͣrepsisse dispen¬
dia. popinionẽ aũt traducis. multoma¬

Expanded text:
stantullo externo et interno, ineffabili hac sempiterna pace perfruemur. Quisquis ergo omnia quae ibi habenda sunt, hic vult habere, fidem se indicat non habere. CXLI. JUL. Ostendit autem inter haec veritas, quia etsi prodesset effusa generaliter medicina motibus atque mortalibus, illis quoque qui eam nullo studio nec ulla intentione meruissent; non tamen continuo noceret culpa nascentibus, qui nihil ad eam assensionis admovere potuissent. Ac per hoc, etsi aequalis esset gratiae peccatique taxatio; clarebat tamen, ne tum quidem ejusmodi appensionem eo usque constare, ut quisquam nasci probaretur reus. AUG. In illo gravi jugo, quo etiam parvuli premuntur, quomodo est justus Deus, si nullus nascitur reus? CXLII. JUL. Nunc autem, cum Apostolus non solum non postposuerit culpae gratiam, verum etiam praeposuerit, dicens multo in plures abundasse beneficia, quam irrepsisse dispendia; per opinionem autem traducis, multo ma
Abbreviated transcription (Latin):
ita ẽẽ conuincta. ut alterũ sine altero te¬
neri nequeat: s infamia naturȩ pariat
negationẽ gr̃ẽ: ce laus gr̃e pariat p̃dica¬
tionẽ naturȩ. Ista enimin quãuis sibi
partẽ recipcari possunt. Bene gͦ dixisti:
natura humana si malũ eẽt saluanda
Malam uidelicet carnis naturã. nec. pos¬
se saluari ꝑ grãm nec debere. Auoꝰ. Sed
illi sic dicunt malã carnis naturam. ut
eam malũ ẽẽ dicant. ñ malũ habere: qͥa
ipsum uiciũ. ñ substantiȩ accidens. sed
substantiã putant eẽ. Iuł. Sed pꝰhȩc¬

Expanded text:
ita esse conjuncta, ut alterum sine altero teita esse conjuncta, ut alterum sine altero teneri nequeat; sed infamia naturae pariat negationem gratiae, et laus gratiae pariat praedicationem naturae: ista enim in quamvis sibi partem reciprocari possunt. Bene ergo dixisti, Natura humana si malum esset, salvanda malam videlicet carnis naturam, nec posse salvari per gratiam, nec debere. AUG. Sed illi sic dicunt malam carnis naturam, ut eam malum esse dicant, non malum habere; quia ipsum vitium non substantiae accidens, sed substantiam putant esse. CXC. JUL. Sed p
Abbreviated transcription (Latin):
uerum ẽẽ potest. hoc ñ potest. sicut. ui¬
ciosus ẽ iste homo sidicimꝰ. uerũ ẽẽ po¬
test: si aũ dicimꝰ. uicium ẽ iste homo. ue¬
rum ñ potest ẽẽ. Proinde noli errare uł
mittere homines in errorẽ: & sic medi¬
xisse intellige. natura humana simalũ
regn̾anda: ac si dixissẽ. natura humana siui¬
ciũ ẽẽt ñ e̾e̾t generanda. siuiciũ ñ haberet. ñ
eẽt regeneranda. Itẽ qd seqͥt᷑. uͥ me adunum
uibũ dixi uttũq condudẽ: ita diri. natura
humana si maliicẽt saluanda ñ eẽt. si ei ma-
li nichil ineẽt saluanda ñ ec̃t: tanquã di¬
ccrẽ. Natura humana siuicium eẽt. sal¬
uanda non ec̃t. si eiuitii nichil ineẽt. saluã¬
da non eẽt. E cce feci u̾ba mea planiora:
Non ut inuenires qđ contra diceres: sed
ut intelligereris. ñ potuisse iucnire qd
adũce. Non adherere negationẽ gr̃e. lau¬
dihumanȩ naturȩ. Q̾nimmo hec qͣtuor

Expanded text:
verum esse potest, hoc non potest. Sicut, Viverum esse potest, hoc non potest. Sicut, Vitiosus est homo iste, si dicimus, verum esse potest: si autem dicimus, Vitium est iste homo, verum non potest esse. Proinde noli errare, vel mittere homines in errorem, et sic me dixisse intellige, Natura humana si malum regeneranda: ac si dixissem, Natura humana, si vitium esset, non esset generanda; si vitium non haberet, non esset regeneranda. Item quod sequitur, ubi me ad unum verbum dixi utrumque concludere, ita dixi, Natura humana si malum esset, salvandicerem, Natura humana si vitium esset, salvanda non esset; si ei vitii nihil inesset, salvanda non esset. Ecce feci verba mea planiora, non ut invenires quod contra diceres; sed ut intelligereris non potuisse invenire quadverte: non adhaerere negationem gratiae laudi humanae naturae; quinimo haec quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
nichei. qui malã dicunt naturã. desiꝑent
xp̃iani qui malȩ naturȩ remediũ baptis¬
matis crederent ad mouendũ: & idõ. qui
malam confirmat hominũ naturam:
grãm negare cõpellit᷑. qdq ita recurrit:
ut qui grãm confirmat. hominũ lauidet
naturam: cuiꝰ saluti eã intelligit fuisse ꝓ¬
uisam. augꝰ. Nonẽ uerum qđ dicis. fal¬
lisaut falleris. Non enim qui malã s qͥ
malũ confirmat hominum eẽ naturã.
idest ñ qui eã malã ẽẽ s qui eã malũ essc
confirmat: grãm negare cõpellit᷑. Nã uͥ
mala est: ibi magis indiget gr̃ã. Mala ẽ¬
quippe natura malus homo: qm̃ homo
sine dubitatione natura est: sic mala na-
tura ẽ mala mulicr: qm̃ mulier utiq: na¬
tura est. Quomͦ gͦ qui hoc dicit. grãm
negare cõpellitur: cũ gr̃ã naturis malis
idest hominib malis. ut mali cẽ desinãt.
opituletur: S alit dicimꝰ malus est
iste homo: alit̃. malũ ẽ iste homo. Illud

Expanded text:
nichaei, qui malam dicunt naturam, desiperent nichaei, qui malam dicunt naturam, desiperent Christiani, qui malae naturae remedium Baptismatis crederent admovendum: et ideo qui malam confirmat hominum naturam, gratiam negare compellitur; quod ita recurrit, ut qui gratiam confirmat, hominum laudet naturam, cujus saluti eam intelligit fuisse provisam. AUG. Non est verum quod dicis: fallis, aut falleris. Non enim qui malam, sed qui malum confirmat hominum esse naturam, id est, non qui eam malam esse, sed qui eam malum esse confirmat, gratiam negare compellitur. Nam ubi mala est, ibi magis indiget gratia. Mala quippe est natura malus homo; quoniam homo sine dubitatione natura est: sic mala est natura mala mulier; quoniam mulier utique natura est. Quomodo ergo, qui hoc dicit, gratiam negare compellitur; cum gratia naturis malis, id est, hominibus malis, ut mali esse desinant, opituletur? Sed aliter dicimus, Malus est iste homo; aliter, Malum est iste homo: illud