comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et mansi i ont̃ apud cũ faciemus:
eleuat: quis quis auaritiȩ estibus
anhelat: quisqͥs se luxuriȩ inqui¬
nationib polluit : cordis ostium
contra ueritatẽ claudit: & ne ad se
dñsueniat. claustra animi. seris
uitioꝵ dampnat. Sed adhue qͥ
missi sunt ꝑcunctantur: Quid eͦ
neꝙ ꝓpħa: Qã quia ñ studio cog¬
noscende ueritatis .s. malicia ex¬
ercende emulationis dicitur:
euangelista tacite in notuit. qͥ
subiunxit dicens Et qͥ missi
fuerant: erant ex phariseis. Ac
si aꝑte dicat. Illi ioħem de sus
actib requirunt: qui doctrina
neseiunt querere sed inuidęre
ed sc̃s quisq etiã cũ aꝑuersa
mente requiritur: a bonitatis
sue studio ñ mutat᷑. Unde io¬
hannes qͦq aduerba inuidiȩ:
p̃dicamenta respondit uitȩ
Nam ꝓtinꝰ adiungit. Ego bap¬
tizo in aqua: medius autem
ur̃m stetit quẽ uos nescitis. Io¬
hannes ñ sp̃u.s. aqua baptitui¬
quia peccata soluere ñ ualens.
baptizatoꝵ corpora ꝑ aquã la¬

Expanded text:
et mansionem apud eum faciemus. elevat, quisquis avaritiae aestibus anhelat, quisquis se luxuriae inquinationibus polluit, cordis ostium contra veritatem claudit, ne ad se Dominus veniat claustra animi seris vitiorum damnat. Sed adhuc qui missi sunt percontantur. Quid ergo eta? Quod quia non studio cognoscendae veritatis, sed malitiae exercendae aemulationis dicitur, evangelista tacite innotuit, qui subjunxit, dicens: Et qui missi fuerant, erant ex Pharisaeis. Ac si aperte dicat: Illi Joannem de suis actibus requirunt, qui doctrinam nesciunt quaerere, sed invidere. Sed sanctus quisque etiam cum perversa mente requiritur, a bonitatis suae studio non mutatur. Unde Joannes quoque ad verba invidiae praedicamenta respondit vitae. Nam protinus adjungit Ego baptizo in aqua, medius autem vestrum stetit, quem vos nescitis. Joannes non spiritu, sed aqua, baptiquia peccata solvere non valens, baptizatorum corpora per aquam la
Abbreviated transcription (Latin):
sint speciosa cernentib: s ita ut
de illis gr̃e referant᷑ auctori: et
adoretur ds̃ qͥ hȩc condidit: ñ
creatura quȩ seruit: Laudate
gͥ dñm dilectissimi: in om̃ib
oꝑibꝰ eiꝰ atq iudiciis: Sit in uob̾
indubitata credulitas uirgmee
integritatis et partus: reforma¬
tionis humanȩ sacrũ diuinũ¬
q mysteriũ scõ atq sincero ho¬
norate seruicio: Amplectim ini

Expanded text:
sint speciosa cernentibus; sed ita ut sint speciosa cernentibus; sed ita ut de illis gratiae referantur auctori, et adoretur Deus, qui condidit, non creatura, quae servit. Laudate igitur Deum, dilectissimi, in omnibus operibus ejus atque judiciis. Sit in vobis indubitata credulitas virgineae integritatis et partus. Reformationis humanae sacrum divinumque mysterium sancto atque sincero honorate servitio. Amplectimini
Abbreviated transcription (Latin):
głaris. reconciliationis huiꝰ
grãm. nisto ꝑpende iudicio
ibi enĩ qͦnda ubiecto tͥ extrub
potestas data ẽ: ut delonginꝰ
add cuũ reuertaris auetorei.
recognoseas parentẽ: liber et¬
ciaris ex seruo. de extraneo ꝓ¬
ueharis infiliũ: ut qͥ ex corts¬
tibili carne natus es. ex dĩ sp̃u rena¬
scaris: et obtineas ꝑ gram. qđ non
de qua fundati estis stabiles per¬
manete: ne idẽ ille tẽptator euiꝰ
is et hec ipsa p̾sentis diei gaudia
fallacie suȩ arce corrupat. illu
tam de natiuitate xp̃i quã de
ineremento uere lucis aliena
sunt: Trahunt᷑ enĩ adhuc stul¬
tissimis gentilitatis errorib:
pulchritudinẽ: adorandã ta¬
men ñ habent ditatẽ. Illa gͦ
uirtus. illa sapientia. illa est
umuersitatẽ mundi creauit
ex nichilo: et inquas uoluit for¬
mas atq mensuras. terrenã
celestẽ q substantiã om̃ipoten¬
ti ratione ꝓduxit: Sol. luna.
et sidera sinc cõmoda utentibꝰ:

Expanded text:
gloriaris, reconciliationis hujus gloriaris, reconciliationis hujus gratiam justo perpende judicio. Tibi enim quondam abjecto, tibi extruso potestas data est, ut de longinquo ad tuum revertaris auctorem, recognoscas parentem, liber efficiaris ex servo, de extraneo proveharis in filium; ut qui ex corruptibili carne natus es, ex Dei Spiritu renascaris, et obtineas per gratiam quod non de qua fundati estis, stabiles permanete; ne idem ille tentator, cujusis, et haec ipsa praesenti diei gaudia suae fallaciae arte corrumpat, illudtam de nativitate Christi, quam de incremento verae lucis aliena sunt; trahuntur enim adhuc stultissimis gentilitatis erroribus, pulchritudinem, adorandam tamen non habent Deitatem. Illa ergo virtus, illa sapientia, illa est universitatem mundi creavit ex nihilo, et in quas voluit formas atque mensuras terrenam coelestemque substantiam omnipotenti ratione produxit. Sol, luna et sidera sint commoda utentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
augnientis: Int̾ hec intulit con¬
tuielias: multiplicauit inui¬
rias. adhibuit maledic̃ta: obꝓ¬
bria. blasphemias. conuitia:
Omnẽ postremo in ipsii ium fu¬
roris effuidit: omĩa temptam̃tor.
genera ꝑeurͣtit: et sciens qđ hu¬
manã naturã infecisset ueneno.
nequaqua credidit trangressio¬
nis exorte: que tcot documtis
didicit. eẽ. mortalẽ: Psistit ergo
imꝓbus p̃do. et auarꝰ ex actor.
ineũ qͥ nichil ipsiꝰ babebat insur¬
gere: et dũ uitiate originis p̃¬
iudiciũ generale ꝑsequit᷑. eẏro¬
graphũ quo nitebat᷑ excedit.: abil
miquitatis exigeni penã. in quo
nullã repperit culpa. Soluitur
itaq letifere pactionis male¬
mundi pͥncipe. captiuitatis ua¬
sa rapiunt᷑. Redit in honorẽ
suii. ab antiquis contagus
purgata natura: Mors mora
destruitꝰ: natiuitas natiuitate
reparatꝰ: qm simul et redeptio
aufert seruitutẽ. et regeneratio
inttat originẽ. et fides iustifi¬
ano nomine pie et fideliter

Expanded text:
augmentis. Inter haec intulit conaugmentis. Inter haec intulit contumelias, multiplicavit injurias, adhibuit maledicta, opprobria, blasphemias, convicia, omnem postremo in ipsum vim furoris sui effudit, omnia tentamentorum genera percurrit; et sciens quo humanam naturam infecisset veneno, nequaquam credidit primae transgressionis exsortem, quem tot documentis didicit esse mortalem. Perstitit ergo improbus praedo et avarus exactor in eum qui nihil ipsius habebat insurgere, et dum vitiatae originis praejudicium generale persequitur, chirographum quo nitebatur excedit, ab illo iniquitatis exigens poenam, in quo nullam reperit culpam. Solvitur itaque lethiferae pactionis malemundi principe, captivitatis vasa rapiuntur. Redit in honorem suum ab antiquis contagiis purgata natura, mors morte destruitur, nativitas nativitate reparatur: quoniam simul et redemptio aufert servitutem, et regeneratio mutat originem, et fides justifiliter
Abbreviated transcription (Latin):
pleret: et homo diabolice iniqͥ¬
cans uersutia actus inculpam.
contra dei ꝓpositũ ñ ꝑieret. In¬
gralitur ergo hec mundi infima
filiꝰ dĩ. de cȩlesti sede descendens.
et apaterna gła ñ recedens: nouo
ordicie. noua natiuitate gene¬
ratus. Nouo ordine: q inuisibi¬
lis insuis uisibilis factus ẽ in

Expanded text:
pleret: et homo, diabolicae iniqupleret: et homo, diabolicae iniquitatis versutia actus in culpam, contra Dei propositum non periret. Ingreditur ergo haec mundi infima Filius Dei, de coelesti sede descendens, et a paterna gloria non recedens: novo ordine, nova nativitate generatus. Novo ordine, quia invisibilis in suis, visi
Abbreviated transcription (Latin):
tũ: ab initio ꝓ missũ: infine iea¬
ditũ: sine fine mansurii. Inque
dignũ ẽ sursũ erecꝰtis cordibus
diuinũ adorare mysteriũ. uł
qđ magno dĩ munere agitur
magnis eccłiȩ gaudiis celebit
eui opus miscđia ẽ: statĩ ut nos
diabolica malignitas ueneno suȩ
mortificauit inindiȩ p̃parata
renouandis mortalib pietatis¬
suȩ remedia int̾ ipsa mundi pͥ¬
mordia p̃signauit: denuntians
serpenti futurũ sem̃ mulieris.
qđ norii capitis elationẽ sua
natiuitate dampnaret. Nlã qͥa
głabatur diabolus hominem
sua fraude deceptũ diuinis caruis¬
se munerib et ĩmortalitatie do¬
te nudatũ durã mortis subisse
sententiã. seqimalis suis quodda
dep̾uaricatoris consortio inue¬
ruatis exigente ratione. erga ho¬
minẽ que tanto honore condi¬
derat antiqua mutasse senten¬
tũ: opus fuit dilectissimi secre¬
ta dispensatione consilii. ut in
c̾mutabilis ds̃. cuiꝰ uoluntas ñ
potest sua benignitate priuari.
nem sacramento occultiore com¬

Expanded text:
io promissum, in fine redditum, sine fine mansurum. In quo dignum est nos erectis sursum cordibus divinum adorare mysterium, ut quod magno Dei munere agitur, magnis Ecclesiae gaudiis celebretur. us opus misericordia est, statim ut nos diabolica malignitas veneno suae mortificavit invidiae, praeparata renovandis mortalibus suae pietatis remedia inter ipsa mundi primordia praesignavit; denuntians serpenti futurum semen mulieris quod noxii capitis elationem sua nativitate damnaret. Nam quia gloriabatur diabolus, hominem sua fraude deceptum divinis caruisse muneribus, et immortalitatis dote nudatum duram mortis subiisse sententiam, seque in malis suis quoddam de praevaricatoris consortio inveae severitatis exigente ratione, erga hominem, quem in tanto honore condiderat, antiquam mutasse sententiam: opus fuit, dilectissimi, secreti dispensatione cocommutabilis Deus, cujus voluntas non potest sua benignitate privari, spensationem sacramento occultiore com
Abbreviated transcription (Latin):
Hisde enĩ referentib hudẽq aue¬
torib de dño saluatore quȩ hu¬
milia & que glosa fẽ didicisti.
unniersa que adsalutis tuȩ myst¬
iũ ꝑtinebant. sacra tibi euangelia
ꝓdiderunt: Habes inhis unde
dñm iħm et natũ hominẽ cre¬
das: & deũ ẽẽ dubitare ñ possis

Expanded text:
Iisdem enim referentibus, iisdemque aucIisdem enim referentibus, iisdemque auctoribus, de Domino Salvatore, quae humilia, et quae gloriosa sunt didicisti; universa, quae ad salutis tuae mysterium pertinebant sacra tibi Evangelia prodiderunt. Habes in his unde Dominum Jesum et natum hominem credas, et Deum esse dubitare non possis
Abbreviated transcription (Latin):
titit die. Hoc uͦ nullis antea uide
scłis datũ. ẽ: ut unigenitus altis¬
simi quẽ trementes archangłoꝵ.
suscipiunt potestates. hominem
se hominib exhiberet: et carne
quã sũpsit ab homine transfor¬
maret in deũ: Amplectere ergo
dignationẽ maiestatis ȩt̾ne : et
ne archanã dĩ tui discutias uolun¬
tatẽ: q om̃ib quidẽ natus es ł¬
xp̃c. s. fidelib dat salutẽ. Qđ si tͥ
sensuũ tuoꝵ fragilitate minus
dignũ uidet᷑ filiũ dĩ natũ de fe¬
mina credere: uirginẽ cogita
pepisse: Si tͥ panni qͥbꝰ obuolutꝰ
est fortasse uilescunt: anglos col¬
laudantes. et multitudinẽ cele¬
stis exercitus admirare: Si p̾se¬
pe in qͦ infans iacuit despicis:
erige paulisꝑ oculos: et nouã
incelo stellam ꝓtestantẽ mundo
natiuitatẽ dñcã contuere: Si ere¬
dis uilia: crede mirifica: Si de
his que humilitatis sunt dispu¬
tas: que alta st̃ &e cȩlestia uenerar.

Expanded text:
titit diem . Hoc vero nullis antea videre titit diem . Hoc vero nullis antea videre saeculis datum est, ut Unigenitus Altissimi, 38 quem trementes archangelorum suscipiunt potestates, hominem se hominibus exhiberet, et carnem, quam assumpsit ab homine transformaret in Deum. Amplectere ergo dignationem majestatis aeternae, et ne arcanam Dei tui discutias voluntatem: quia omnibus quidem natus est Christus, sed fidelibus dat salutem. Quod si tibi sensuum tuorum fragilitate minus dignum videtur, Filium Dei natum de femina credere: virginem cogita peperisse. Si tibi panni, quibus obvolutus est, fortasse vilescunt: angelos collaudantes, et multitudinem coelestis exercitus admirare. Si praesepe in quo infans jacuit despicis, erige paulisper oculos, et novam in coelo stellam protestantem mundo nativitatem dominicam contuere. Si vilia credis, crede mirifica. Si de iis quae humilitatis sunt disputas, quae alta sunt et coelestia venerare.
Abbreviated transcription (Latin):
din tuũ tañdẽ conuersa gentili¬
tas: ꝓcepisti domĩ qđ abraham
Tuens enĩ ilił et tremens mira¬
batur ut legimꝰ: qđ moyses po¬
puli princeps reconditus it
nube. et in uertice montis altis¬
simi solus cũ dño loqueretur.
se nob dignatione concessit. ut
loqueretur omib. et ab omib uide¬
retur: Adillũ cunc montẽ syna
quicũq accessisset ex populo. p̃sen¬
ti pumebatur interitu: adhune
uero montẽ qͥ hodie natus. ẽ mun¬
do. quicunq ñ accesserit morietͥ.
& tunc quidẽ unus populus erudie¬
bat᷑ ad fidẽ: minc uͦ onĩs gentes
uocant᷑ ad uitã. Uiderunt uene¬
rabiles patres nr̃i. innumera
magnaq mirabilia: çȩlii illis an¬
gelicas rorauit escas: dulcia po¬
cula lapis durissimus ministra¬
uit. Iordanis ꝓpetẽ meatũ suũ
retorsit infontẽ: ualidissimi ho¬
stiũ muri tubarũ strepitu cor¬
ruerunt: Sol qͦq cõmoratꝰ in celo
longiorẽ triumphanti popło p̃s¬

Expanded text:
Deum tuum tandem conversa gentiliDeum tuum tandem conversa gentilitas. Percepisti donum quod Abraham timens enim Israel et tremens mirabatur, ut legimus, quod Moyses, populi princeps, reconditus in nube, et in vertice montis altissimi solus cum Domino loqueretur . se nobis dignatione concessit, ut loqueretur omnibus, et ab omnibus videretur. Ad illum tunc montem Sina quicunque accessisset ex populo, praesenti puniebatur interitu: ad hunc vero montem, qui hodie natus est mundo, quicunque non accesserit, morietur. Et tunc quidem unus populus erudiebatur ad fidem: nunc vero omnes gentes vocantur ad vitam. Viderunt venerabiles patres nostri innumera magnaque mirabilia. Coelum illis angelicas roravit escas; dulcia pocula lapis durissimus ministravit ; Jordanis perpetem meatum suum retorsit in fontem; validissimi hostium muri tubarum strepitu corruerunt; sol quoque commoratus in coelo longiorem triumphanti populo praes
Abbreviated transcription (Latin):
dñs nr̃ in quo diuinitatis ẽ ple¬
nitudo. carnis nr̃ȩ infirma sus¬
eipiens: nouus natus ẽ homo
odie refulsit seđs ille adã. non
incola s. dñs paradysi: quȩ̃ int̃¬
dicte aboris pulchritudo non
fallat: serpens ñ decipiat. mu¬
lier ñ seducat Hodie exortũ ẽ in
tenebris lumen: hodie illud qđ
celĩ et çeli celoꝵ se habere gaude¬
bant. mundus dũ neseit accep̃.
Neq enĩ ut temporalis quidã auit
qui ante ñ fuerit de femina uo¬
bis repentinꝰ emersit: s qͥ semꝑ
erat cũ patre ds̃ semꝑq regnabat.
nouo ꝑ uirginẽ uoluit morta¬
lib apparere mysterio Houus
quidẽ homo: s dns sempiterniꝰ.
pse .ẽ. eni in fine temporũ natꝰ
ex maria: qui ante omĩa scła
unngenitus ꝓcessit apatre. Hic
ẽ p̃dictus a patriarchis: a ꝓphe¬
tis prdicatus: annuntiatꝰ ab an¬
gelis: ab aplis approb atus. De
uno eodeq legis: In principio
erat uerbii. et uerbũ caro factũ
est Gaude gͦ munc. et exulta ad

Expanded text:
noster, in quo divinitatis est plenitudo, carnis nostrae infirma suscipiens, novus natus est homo. Hodie refulsit secundus ille Adam, non incola, sed dominus paradisi, quem interdictae arboris pulchritudo non fallat, serpens non decipiat, mulier non seducat. Hodie exortum est in tenebris lumen. Hodie illud quod coelum, et coeli coelorum se habere gaudebant, mundus, dum nescit, accepit. Neque enim ut temporalis quidam, aut qui ante non fuerit, de femina nobis repentinus emersit; sed qui semper erat cum Patre Deus, semperque regnabat, novo per virginem voluit mortalibus apparere mysterio: novus quidem homo, sed Dominus sempiternus; um. Ipse est in fine temporum natus ex Maria, qui ante omnia saecula Unigenitus processit e Patre. Hic est praedictus a patriarchis, a prophetis praedicatus, annuntiatus ab angelis, ab apostolis approbatus. De uno eodemque legis: In principio erat Verbum, et Verbum caro factum est . Gaude ergo nunc et 37 exsulta ad
Abbreviated transcription (Latin):
lia oꝑa tua dñe hanima mea no¬
ut ualde. Ualde enĩ sciebat
anima ꝓphetalis: oꝑa dĩ oei
mecu cationẽ humane mencis
excedere: Propt̾ qd sapientissimꝰ
patriarcha. mortalis sensus con¬
clusus angustus. quȩ inuesti¬
gare ñ poterat mirabat᷑:. Quis
gͦ hominũ discutere aut inqͥ¬
rere audeat: tantus qđ ꝓpħa
miratur: Mirabilia inquit
oꝑa tua: ⁊anima mea noũ ualde:
oc ipiĩ enĩ qđ incõphensibilis
ẽ ds̃. anima eiꝰ nouerat: caro cꝰ¬
sentire ñ poterat: Omĩs gͦ qui
oꝑa dei magis uult examina
deo natus ẽ. s. credamꝰ : nec re¬
tractemꝰ pardiĩ uirginis s mire¬
n: ut umgenitũ dei. deũ et ho¬
minẽ confitentes. in offensã te¬
neamus celestis fidei ueritatem

Expanded text:
lia opera tua, Domine, et anima mea novit valde . Valde enim sciebat anima prophetalis opera Dei omnem meditationem humanae mentis excedere, propter quod sapientissimus patriarcha, mortalis sensus conclusus angustiis, quae investigare non poterat, mirabatur. Quis ergo hominum discutere aut inquirere audeat, tantus quod propheta miratur? Mirabilia, inquit, opera tua, et anima mea novit valde. Hoc ipsum enim quod incomprehensibilis est Deus, anima ejus noverat, caro sentire non poterat. Omnis ergo, qui opera Dei magis vult examinarDeo natus est, sed credamus; nec retractemus partum virginis, sed miremur, ut Unigenitum Dei Deum et hominem confitentes inoffensam teneamu
Abbreviated transcription (Latin):
ta ñ erat illi locus indiuersorio
Ne quẽ fr̃s ista ꝑmoueant. quia
omĩs hec in saluatore uilitas.
p̾ciosissimũ nr̃e salutis. ẽ. sacra¬
mentũ. Uidete enĩ quanta sapi
pi: qui gemina quadã gr̃a. hu¬
man generis et esca erat fut᷑us
& pastor: Qui bene in p̾sepio po¬
nitur: ut ad pabula ꝑhennis
uite. sp̃ualiũ ouiũ greges agni
celestis balatus inuitet: Non
erat inquit ei locꝰ indiuersorio.
Nunqͥd cante illiꝰ erant angustiȩ
mansionis: ut nati sub ora par¬
uuli menbra ñ caperet: Sed
iccirco mystico refert᷑ sermone
ñ inueniri locũ in diuersorio:
qr ingressus mundũ xp̃e. fidi
inqua possit requiescere ñ in¬
uenit: ut ait ipse in euangłio
dicens filiꝰ autẽ hominis: non
habet uͥ caput suũ reclinet:
Unde aduertimꝰ: quia unicus
d̾i filiꝰ ñ in spatiosis domibus
auratisq laquearib. s. infide
credentiũ requiescit: Hunc gͦ¬

Expanded text:
ta, Non erat illis locus in diversorio ta, Non erat illis locus in diversorio . Ne quem, fratres, ista permoveant, quia omnis haec in Salvatore vilitas pretiosissimae nostrae salutis est sacramentum. Videte enim quanta sapieraesepe, qui gemina quadam gratia humani generis et esca erat futurus, et pastor. Qui bene in praesepio ponitur, ut ad pabula perennis vitae spiritualium ovium greges agni coelestis balatus invitet. Non erat, inquit, eis locus in diversorio. Nunquid tantae illius erant angustiae mansionis, ut nati sub hora parvuli membra non caperet? Sed idcirco mystico refertur sermone, non invenire locum in diversorio; quia ingressus mundum Christus fidem, in qua possit requiescere, non invenit, ut ait ipse in Evangelio, dicens: Filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet . Unde advertimus quia unicus Dei Filius non in spatiosis domibus auratisque laqueariis, sed in fide credentium requiescit. Hunc
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ mexordio mundi om̃ĩpotenti
manu de masculo oꝑatꝰ ẽ feminã.
s̃ hanc humilitatẽ nascendi. uirgi¬
nalis matris sublimat integri¬
tas: E quãuis natus xp̃e femi¬
neo ut infans lacte pascat᷑. ut re¬
rũ potens uirgineis nutritur
uberib atq ut̃ pͥmũ illũ in has
sełi ꝓcellas et fluctuantis sentina
mundi. uterꝰ maternus effudit.
uilissimis circũdat᷑ pannis Pan
cȩlũ syderib adornauit: & ignea
solẽ claritate uestiuit:. Obuoluit
quidẽ pannis: s hi panni noua
stella radiante munerant᷑ a ma¬
gis: & ab exultantib angelis ho¬
norantur. Qut nouerimꝰ uni¬
uersa hec ꝑ mysteriũ uel fieri
uel diciꝰ. hic qui pannis cireũ¬
uoluit᷑. p̾dicatꝰ ab initio de sinu
patris et̾noq thalamo salutari
ũ nuptiarũ sponsus uenit ecelo:
sic̃ ait uenerandus dauid Ipse
tanꝗͣ sponsus: ꝓcedens de thala¬
mo suo. Beinde ut legit᷑ ponit̾
in p̃sepi: quia ut ait euangelis¬

Expanded text:
qui in exordio mundi omnipotenti qui in exordio mundi omnipotenti manu de masculo operatus est feminam. Sed hanc humilitatem nascendi virginalis matris sublimat integritas. Et quamvis natus Christus femineo, ut infans, lacte pascatur; tamen ut rerum potens virginibus nutritur uberibus, atque ut primum illum in has saeculi procellas, et fluctuantis sentinam mundi uterus maternus effudit, vilissimis circumdatur pannis. Panncoelum sideribus adornavit, et ignea solem claritate vestivit. Obvolvitur quidem pannis, sed hi panni nova stella radiante munerantur a magis et exsultantibus angelis honorantur. Et ut noverimus universa haec per mysterium vel fieri vel dici, hic qui pannis circumvolvitur, praedicatus ab initio de sinu Patris, aeternoque thalamo salutarium 32 nuptiarum sponsus venit e coelo, sicut ait venerandus David: Ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo . Deinde ut legitur ponitur in praesepe, quia, ut ait evangelis
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃: Atq ut aduertamꝰ noui ac
ueteris testam̃ti unũ eẽ. consen¬
sũ unũq consiliũ: ait etiã beatis¬
simus lucas dnncȩ generationis
relator egregiꝰ. dicens: Anssus
e angłs gabrihel adeo ad uir¬
ginẽ desponsatã uiro eui nom̃
erat ioseph: et ait adillã: Ecce
uator dicitur: Ecce qualit̾ inui¬
cẽ concordantib sententiis. testi¬
monia diuina confirmant᷑: & cũ
p̃dicantiũ diuersa sint tẽpora:
ñ tain diuersa narratio: Nam
partũ uirginis que ille p̾dixe¬
rat: iste cestat᷑. Quis gͥ de diui¬
nitate xp̃i. quis de redẽptione
cunctetur.: quẽ & ysaias ꝓfitetꝰ
dm. et gabriel annuntiat salua¬
torẽ: Quis intacꝰtȩ puerpere
aluũ dubitet floruisse : qđ uno
pene ore atq eodẽ spũ ꝓlocunt᷑.
euangelista. angłs. et ꝓpheta:
bi tanti tales q testes funt: non
erubescit ueritas: s auditor incre¬
quibͦue rursus imurie illȩ uir¬
tutibꝰ decorent᷑. & ante omina.
femineo ͤ sexu concipi patitur.

Expanded text:
 Atque, ut advertamus Novi ac Veteris Testamenti unum esse consensum unumque consilium, ait etiam beatissimus Lucas dominicae generationis relator egregius dicens: Missus est angelus Gabriel a Deo ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph, et ait ad illam: Eccevator dicitur. Ecce qualiter se invicem concordantibus sententiis testimonia divina confirmantur, et cum praedicantum diversa sint tempora, non diversa narratio. Nam partum virginis, quem ille praedixerat, iste testatur. Quis igitur de divinitate Christi, quis de redemptione cunctetur, quem et Isaias profitetur Deum, et Gabriel annuntiat Salvatorem? Quis intactae puerperae alvum dubitet floruisse, quod uno pene ore, atque eodem spiritu proloquuntur evangelista, angelus et propheta? Ubi tanti talesque sunt testes, non erubescit veritas, sed auditor increquibusve rursus injuriae illae virtutibus decorentur; et ante omnia femineo sexu se concipi patitur,
Abbreviated transcription (Latin):
mine. Quid hoc ẽ miraculi fr̃s:
ascitur caro de carne ñ tam̃
generata ꝑ carnẽ: et sec reto
quodã in cõp̃hensoq conceptu.
ꝓcedit de mortali femina di¬
uina ꝓgenies Nec mirũ sane
sertitit diuia natiuitas. ubi
ñ erat humana conceptio: aut
si illã matrẽ ñ uolauit partus. ꝗ̃
coitus ñ fedauit. Ait ille quondã
sutoꝵ consciꝰ ysaias: popłis et gen¬
tib signũ nouȩ salutis aꝑiemꝰ.

Expanded text:
mine. Quid hoc est miraculi, fratres? mine. Quid hoc est miraculi, fratres? Nascitur caro de carne, non tamen generata per carnem, et secreto quodam incomprehensoque conceptu procedit de mortali femina divina progenies. Nec mirum sane, si exstitit divina nativitas, ubi non erat humana conceptio, aut si illam matrem non violavit partus, quam coitus non foedavit. Ille quondam futurorum conscius Isaias populis et gentibus signum novae salutis aperiens:
Abbreviated transcription (Latin):
ystissime fr̃s festiuitate p̾sentis
diei in om̃e se gaudiũ totus u̾s
suscitat mundus: qr hodie ꝓ¬
missus a scłis uniuerso orbi
iudex natꝰ ẽ. et redemptor.
et necesse. ẽ ut incõmune nos
om̃s qui futi examinis resurre¬
ctionisq ꝓmissȩ salutarẽ fusce¬
pimus fidẽ. habeamus metũ
quidẽ de iudice: s. de redẽpto¬
re leticiã: Omĩs nãq fidelis
anima timore corrigit᷑: cor¬
reptione letatur: Q in hoc
km̃i quanta erga humanum
genus om̃ĩpotentis patris dis¬
pensatio. ẽ. quanta ue benigni¬
tas. ut quẽ iudicẽ p̃parabat in¬
credulis. hunc credituris p̾mit¬
teret redeptorẽ: quatinꝰ p̃eur¬
rens miscđia. seueritatẽ adue¬
mientis iudicis p̾ueniret: Hodic
tate eiꝰ nr̃a omniũ habet uita
natalẽ: quia qͥ priuilegia pͥmę
natiuitatis amisimus. usican¬
te nos xp̃o sanctiore partu re¬
dimus aduitã: Hodie peꝑit
maria: s. ipsa suũ parturiuit
auetorẽ: Hodie edidit mundo
hominẽ: que ñ suscepit ab ho¬

Expanded text:
stissime, fratres, festivitate praesentis diei in omne se gaudium totus ubique suscitat mundus, quia hodie promissus a saeculis universo orbi judex ortus est, et redemptor. Et necesse est, ut in commune nos omnes qui futuri examinis resurrectionisque promissae salutarem suscepimus fidem, habeamus metum quidem de judice, sed de redemptore laetitiam. Omnis namque fidelis anima timore corrigitur, correctione laetatur. Et in hoc, carissimi, quanta erga humanum genus omnipotentis Patris dispensatio est, quantave benignitas, ut, quem judicem praeparabat incredulis, hunc credituris 30 praemitteret redemptorem: quatenus, praecurrens misericordia, severitatem adventantis judicis praeveniret. Hodie tate ejus nostra omnium habet vita natalem: quia, qui privilegia primae nativitatis amisimus, visitante nos Christo, sanctiore partu redimus ad vitam. Hodie peperit Maria, sed ipsa suum parturivit auctorem. Hodie edidit mundo hominem quem non suscepit ab ho
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimi hodie natus est.
gaudeamꝰ: Neq enĩ locũ fas est
esse tristicie. ubi natalis.ẽ. uitȩ:
que consũpto mortalitatis tuno¬
re. ingerit nobis de ꝓmissa et¬
nitate leticiã. Nemo ab huius
alacritatis participatione seaet¬
nitut. Una cunctis leticie cõmu¬
nis. ẽ. ratio: quia dñs ñr peccati
mortisq destructor. sic̃ nullũ
areatu liberũ repperit. ita libe¬
randis om̃ib uenit Exultet
sẽs: quia appropinquat ad pal¬
mã: Gaudeat peccator: qͥa inui¬
tatur adueniã. Animet᷑ gentił:
quia uocat᷑ aduitã Dei namq
filiꝰ scđm plenitudinẽ temporis.
quã diuim consilii inserutabilis
altitudo disposuit: reconcilian¬
dam auctori suo nat᷑am gene¬
ris assũpsit humani: ut inuen¬
tor mortis diabolus ꝑ ipsã quã
uicerat uinceret᷑. In quo confli¬
ctu ꝓ nob̾ inito. magno et m
rabili ȩquitatis iire certatũ ẽ
ei eandẽ formam. eandẽq nat̾¬
am: mortalitatis quidẽ nr̃e

Expanded text:
ctissimi, hodie natus est, gaudeamus. Neque enim locum fas est esse tristitiae, ubi natalis est vitae, quae consumpto mortalitatis timore ingerit nobis de promissa aeternitate laetitiam. Nemo ab ejus alacritatis participatione secernitur, una cunctis laetitiae communis est ratio: quia Dominus noster, peccati mortisque destructor, sicut nullum a reatu liberum reperit, ita liberandis omnibus venit. Exsultet sanctus, quia propinquat ad palmam. Gaudeat peccator, quia invitatuquia vocatur ad vitam. Dei namque Filius secundum plenitudinem temporis, quam divini consilii inscrutabilis altitudo disposuit, reconciliandum auctori suo naturam generis assumpsit humani, ut inventor mortis diabolus, per ipsam quam vicerat vinceretur. In quo conflictu pro nobis inito, magno et mirabili aequitatis jure certatum estei eamdem formam eamdemque naturam, mortalitatis quidem nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
Agͥamꝰ gͦ gr̃as dilectissimi deo pa¬
tri ꝑ filiũ eius in sp̃u sc̃o: qui
lexit nos misertus ẽ nr̃i: Et cũ
essemus mortui peccatis. conui¬
uificauit nos. xp̃o: ut essemꝰ in
ipso noua ereatura nouũq fig¬
mentũ: Deponamꝰ gͦ ueterem
hominẽ cũ actib suis: & adep¬
ti participationẽ generationis
xp̃i. carnis renuntiemꝰ oꝑib
Agnosce o xp̃iane dignitatem
tuã: & diuinȩ consors facꝰtus
nat᷑e. noli in ueterẽ uilitatem
degeneri conuer satione recidere
Memento cuiꝰ capitis et cuiꝰ sis cor¬
poris menbrii: reminiscere. q
erutus de potestate tenebrarũ
trans latus es in dĩ regniĩ et lu

Expanded text:
Agamus ergo gratias, dilectissimi, Deo PaAgamus ergo gratias, dilectissimi, Deo Patri per Filium ejus in Spiritu sancto, quia lexit nos, misertus est nostri; et cum essemus mortui in peccatis, convivificavit nos in Christo, ut essemus in ipso nova creatura novumque figmentum. Deponamus ergo veterem hominem cum actibus suis, et adepti participationem generationis Christi, carnis renuntiemus operibus. Agnosce, o Christiane, dignitatem tuam et divinae consors factus naturae, noli in veterem vilitatem degeneri conversatione recedere. Memento capitis tui, et cujus sis corporis membrum reminiscere, qui erutus de potestate tenebrarum, translatus es in Dei lu
Abbreviated transcription (Latin):
debitũ natura inuiolabilis na¬
ture. ẽ. unita passibili: ds̃ q uerꝰ.
homo uerus. mnunitate dñii cẽꝑ¬
atur: ut qđ nr̃is remediis
congruebat. unus atq idẽ dei
hominũq mediator. & mori
posset ex uno: & resurgere pos¬
ser exaltero. Merito uirginee
integritati. nichil corruptionis
intulit partus salutis: quia custo
dia pudoris. fuit editio ueritatiᷤᷤ.
alis gͦ dilectissimi natiuitas de¬
cuit dei uirtutẽ & dĩ sapientiã
xp̃m: qua nobis & humanitate
congrueret: & diuinitate p̃celle¬
ret: Nisi enĩ esset ds̃ uerus: ñ
afferret remediũ: Nisi essec ho¬
mo uerus: ñ p̾beret exemplum:
Ab exultantib angelis nascente
dño gła inexcelsis deo canitur:
& pax in terra bonȩ uoluntatis
hominib nuntiatur. Uident
enĩ cęlestẽ iherłm: ex om̃ibus
mundi gentib fabricari. De
quo menarrabili diuine pieta¬
tis oꝑe. quantũ letari debet
humilitas hominũ : cũ tantũ
gaudeat sublimitas angelorũ:¬

Expanded text:
lis naturae est unita passibili, Deusque verus et homo verus, in unitatem Domini temperatur; ut quod nostris remediis congruebat, unus atque idem Dei hominumque mediator , et mori posset ex uno, et resurgere posset ex altero. Merito igitur virgineae integritati nihil corruptionis intulit partus salutis: quia custodia fuit pudoris, editio veritatis. Talis igitur, dilectissimi, nativitas decuit Dei virtutem et Dei sapientiam Christum, qua nobis et humanitate congrueret, et divinitate praecelleret. Nisi enim esset, Deus verus non afferret remedium; nisi esset homo verus, non praeberet exemplum. Ab exsultantibus ergo angelis nascente Domino, Gloria in excelsis Deo canitur, et pax in terra bonae voluntatis hominibus nuntiatur . Vident enim coelestem Jerusalem ex omnibus mundi gentibus fabricari: de quo inenarrabili divinae pietatis opere, quantum laetari debet humilitas hominum, cum tantum gaudeat sublimitas angeloru
Abbreviated transcription (Latin):
ui formã ei formę inqua deo
patri .ẽ. equalis uniret: & tanto
federe naturã utrãq consereret.
ut nec inferiorẽ consumeret
glorificatio: nec suꝑiorẽ minue¬
ret assũptio: Salua gͥ ꝓprietate
utriꝰq substantiȩ. et in unã coe¬
unte ꝑsonã. suscipitur a ma ie¬
state humilitas: a uirtute infir

Expanded text:
vi formam ei formae in qua Deo vi formam ei formae in qua Deo Patri est aequalis uniret , et tanto foedere naturam utramque consereret, ut nec inferiorem consumeret glorificatio, nec superiorem minueret assumptio. Salva igitur proprietate utriusque substantiae, et in unam coeunte personam, suscipitur a majestat
Abbreviated transcription (Latin):
uniꝰ diei uita suꝑ terrã Nichil
in istã singłarẽ natiuitatẽ de
carnis concupiscentia transiuit.
nichil de peccati lege manaũ.
irgo regia dauitice stirpis eligi¬
tur. que saero grauidanda fetu.
diuinã humanãq ꝓlẽ prius con¬
ciꝑet mente quã corpore. Qe ne
suꝑni ignara consilii admusita¬
tos paueret affatus: qđ in ea oꝑ¬
andũ erat a sp̃u sc̃o. colloquio
discit angelico: Nec dãpnum
credit pudoris: dei genitrix
mox futura. Cur enĩ de concep¬
tionis nouitate desꝑet: cui effi¬
cientia de altissimi uirtute ꝓ¬
mittit᷑: Confirmatꝰ credentis
fides. etiã p̃euntis atcestatione
miraculi: donat᷑q elisabeth in¬
opinata fecunditas: ut qͥ concep¬
tũ dederat sterili. daturus non
dubitaretur et uirgini. Uerbũ
erat apud dm ꝑ quẽ fac̾ta sunt
omĩa. et sine quo factũ ẽ. nichil.
susceptionẽ humilitatis nr̃e sine
diminutione suę maiestatis in¬
clinans: ut manens qđ erat as¬
sumensq qđ non erat. uerã ser¬

Expanded text:
diei vita super terram . Nihil ergo in istam singularem nativitatem de carnis concupiscentia transivit, nihil de peccati lege manavit. Virgo regi Davidicae stirpis eligitur, quae sacro gravidanda fetu divinam humanamque prolem prius conciperet mente quam corpore. Et ne superni ignara consilii ad inusitatos paveret effectus, 65 quod in ea operandum erat a Spiritu sancto, colloquio discit angelico. Nec damnum credit pudoris, Dei genitrix mox futura. Cur enim de conceptionis novitate desperet, cui efficientia de Altissimi virtute promittitur? Confirmatur credentis fides etiam praeuntis attestatione miraculi, donaturque Elizabeth inopinata fecunditas; ut qui conceptum dederat sterili, daturus non dubitaretur et virgini. CAP. IIerat apud Deum, per quem facta sunt omnia, et sine quo factum est nihil , susceptionem humilitatis nostrae sine diminutione suae majestatis inclinans, ut manens quod erat, assumensque quod non erat, veram ser
Abbreviated transcription (Latin):
admirantis ẽ. tanti misterii mag¬
nntudinẽ: ut om̃s uelut a sõno
suscitans. ad hoc dictũ eiugilent.
Ecce uirgo inquit in utero accipiet
& pariet filiũ: ad colligandũ illũ
fortẽ armatũ : ad coneulcandum
serpentis impii caput: ad conte¬
rendas uires eiꝰ. ad p̾dã eiꝰ diripi¬
endã: atq captiuitatẽ sui popłi
conuertendã: Pariet filiũ ad de

Expanded text:
admirantis est tanti mysterii magadmirantis est tanti mysterii magnitudinem, ut omnes velut e somno suscitans, ad hoc dictum evigilent. Ecce virgo, dicit, in utero accipiet, et pariet Filium. Ad colligandum illum fortem armatum, ad conculcandum serpentis impii caput, ad conterendas vires ejus, ad praedam ejus diripiendam, atque captivitatem populi sui convertendam, pariet f
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ totũ factũ ẽ: ad totiꝰ mundi
salutẽ. Hoc totũ factũ ẽ: ut unũ
cõpleretur. & unũ consumaretur:
uid: Illud qđ uirgo genuit: qđ
uirgo ꝑmansit: qđ mater fuit.
& intacta uirgo ꝑseuerauit: Ecce
uirgo in utero accipiet. Audite
quid dicit om̃s filiȩ euȩ : audite
om̃s uos quȩ hereditatẽ doloris
& tristiciȩ post illã et ex illius
condẽpnatione sũpsistis: uos quȩ
in tristicia generatis filios: uel
magis uos quȩ concupiscentiam
corruptibilẽ ñ tenustis: Audite
& letamim: audite & consolami¬
ni: audite qđ uirgo in utero ac¬
cipiet. Non ex desiderio partũ
concipiens. neq serpentis ꝑsuasio¬
ne decepta ẽ. neq eiꝰ afflatibus
uenenosis infecta: s uirgo mnuto
accipiet: p̾dicationẽ angeli susci¬
piens: ꝓphetarũ testimonia assir¬
mens.Ungo in utero accipier:
ut dm̃ dignanter incarnatum
ad imundi pariat salutẽ: E cce
inquit: Hoc ipsũ qđ dicit. ecce.

Expanded text:
enim totum factum est ad totius mundi enim totum factum est ad totius mundi salutem: hoc totum factum est, ut unum compleretur, ut unum consummaretur. Quid illud? Quod virgo genuit, quod virgo permansit, quod mater fuit, et intacta virgo perseveravit. Ecce virgo in utero accipiet. Audite quod dicit, omnes filiae Evae: audite, omnes vos qui haereditatem doloris et tristitiae post illam et ex illius condemnatione sumpsistis; vos quae in tristitia generatis filios, vel magis vos quae concupiscentiam corruptibilem non timuistis. Audite et laetamini, audite et consolamini, audite quod virgo in utero accipiet, non ex desiderio partum concipiens. Neque serpentis persuasione decepta est, neque ejus afflatibus venenosis infecta est, sed virgo in utero accipiet, praedicationem angeli suscipiens, prophetarum testimonia assumens. Virgo in utero accipiet, ut Deum dignanter incarnatum ad mundi pariat salutem. Ecce, inquit. Hoc ipsum quod dicit, ecce,
Abbreviated transcription (Latin):
& qđ populus eiꝰ ab ipso saluan¬
dus iã tunc annuntiabat᷑. Et
ideo dictũ ẽ ipse saluũ faciet
populũ siui a peccatis eoꝵ. ut
uere deus: Dei eniꝰ. ẽ. uirtu a
peccato saluare: uel peccata mit¬
tere: Iste gͦ filius dei habens po¬
pulũ suũ : ipsũ uenit ut dictũ ẽ
liberare apeccatis atq saluare. si¬
ue ex uideis. siue ex gentib: de
quo ipse iã ꝑ ꝓphetã fuerat elo¬
cutus dicens. Diis dixit ad me
filius meus es tu. ego hodie ge¬
nui te: pete a me & dabo tibi
gentes hereditatẽ tuã: & posses
sione tuã termminos terre: Ipse
saluabit popłm suiĩ a peccatis
eor: sanguine uidelicer suo cun¬
ctos redimens. morte sua de mor¬
tis eos liberans potestate: Ipse sal¬
uabit: hoc ẽ saluator omnium
hominũ fideliũ atq credentiũ.
Foc autẽ totũ factũ ẽ Quid totũ:
oc de unigeniti descensione: hoc
de ista dñi mearnatione: hoc
de angeli ad uirginẽ destinati¬
one: hoc de ipsius uirginis de¬
sponsatione uel castitate: Hoc

Expanded text:
 populus ejus ab eo salvandus jam tunc annuntiabitur. Et ideo dictum est: Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum, ut vere Deus. Dei enim est virtutis, a peccatis salvare vel peccata dimittere. Iste ergo Filius Dei habens populum suum, ipsum venit ut dictum est liberare a peccatis atque salvare, sive ex Judaeis, sive ex gentibus, de quo ipse jam per prophetam fuerat elocutus, dicens: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te . Postula a me, et dabo tibi gentes haeredisionem tuam terminos terrae. Ipse salvabit populum suum a peccatis eorum, sanguine videlicet suo cunctos redimens, morte sua de mortis eos liberans potestate. Ipse salvabit, hoc est, salvator omnium hominum fidelium atque credentium. Hoc autem totum factum est. Quod totum? Hoc de Unigeniti descensione, hoc de ista Domini incarnatione, hoc de angeli ad Virginem destinatione, hoc de ipsius Virginis desponsatione, vel castitate. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tempore ꝑ angelũ nehilominus
apparuit colluctans cũ eo: qͥq¬
se ab eo suꝑari ꝑmisit. ut hunc
mundi cordẽ merito benediceret
atq israel nominaret᷑. nobiscũ
ds̃ amplius. magis q ꝓ nobis
magnificũ certamen adimpleis.
& usq ad mortẽ accedens. ut
morte sua mortẽ occideret. et
benedicꝰtionẽ atq ĩ mortalitate
mundicordi popło condonare.
qui fiducialiter diẽ nobiscũ dẽ:

Expanded text:
per angelum nihilominus per angelum nihilominus apparuit colluctans cum eo , quique ab eo superari permisit ut hunc mundicordem merito benediceret, atque Israel nominaret. Nobiscum Deus, amplius magis pro nobis magnificum certamen adimplens, et usque ad mortem accedens, ut morte sua mortem occideret, et benedictionem ac immortalitatem mundo corde populo condonaret, qui fiducialiter dicit, Nobiscum Deus
Abbreviated transcription (Latin):
uocabunt nomen eiꝰ emmanubel:
qd̃ ẽ interpretatũ nobiscũ deus
ocant nomen eiꝰ prius angeli
psallentes in eiꝰ generatione atq¬
pacis ad homines uenientẽ: de¬
ide apłi unigeniti dĩ dñationẽ
atq uirtutẽ om̃nib gentib p̃di¬
cantes: adhuc et scĩ martires con¬
tra ignes & gladios usq ad mortẽ
resistentes: deinde cunc̾ti creden¬
tes hoc ipsũ nom̃ usq in consũma¬
tionẽ scłi memorantes atq laudan¬
ces. Q uocabunt nom̃ eiꝰ emma¬
nuhel: qđ ẽ interpretatũ nobisc̃
ds. Qui uocabunt: nisi isti quoꝵ
uocabitur in terra nom̃ nouũ ñ
sic̃ prius infiguris. et imagiib
sed facie ad faciẽ apparentem
nobiscũ dm̃: Abrahe patri cre¬
dentiũ. trib horis temporis. licet
non ꝑ ipsam mesfabilẽ deitatis¬
suȩ substantia. s. pocius ꝑ angeli¬
cam speciẽ. ad meridiẽ uisus est:
nobis triginta trib annis in t̾ra
apparuit. et cũ hominib conuer¬
sari dignatus ẽ. Iacob etiã breui¬

Expanded text:
Et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod est interpretatum, Nobiscum Deus. Vocant nomen prius angeli, psallentes in ejus generationpacis, ad homines venientem. Deinde apostoli, Unigeniti Dei dominationem atque virtutem omnibus gentibus praedicantes. Adhuc et sancti martyres, contra ignes et gladios usque in mortem resistentes. Deinde cuncti credentes, hoc ipsum nomen usque ad consummationem saeculi memorantes atque laudantes. Et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod est interpretatum, Nobiscum Deus. Qui vocabunt, nisi justit quorum vocabitur in terra nomen novum, non sicu, prius in figuris et in imaginibus, sed facie ad faciem apparentem? Nobiscum Deus. Abrahae patri credentium tribus horis temporis, licet non per ipsam ineffabilem deitatis substantiam, sed potius per angelicam speciem a meridie visus est : nobis triginta tribus annis in terra apparuit, et cum hominibus conversari dignatus est. Jacob etiam
Abbreviated transcription (Latin):
de iherłm. solue uincla colli tui
captiua filia syon: quia hȩc dic̃
dns: Gratis uenundati estis. et
sine argento redimemini Quia
hȩc dicit dñs ds. In egyptũ descen¬
dit popłs meus in principio. ut
colonus essec ibi: et assur absq
ulla causa calũpniatus ẽ. eum:
Enuinc quid mͥ ẽ hic. dicit dñs:¬

Expanded text:
la colli tui captiba filia Syon. Quia haec dicit Dominus, gratis venumdati estis: et sine argento redimemini. Quia hec dicit Dominus Deus, in Egypto descendit populus meus in principio ut colonus esset ibi: et Assur absque ulla causa calumniatus est eum. Et nunc: quid mici
Abbreviated transcription (Latin):
cuit eũ semitã uuticie. & erudi¬
uit eũ scientia. & uiã prudentię
ostendit illi: Ecce gentes quasi
stilla situle: & quasi momentum
statere reputate sunt. Ecre insulȩ
quasi puluis exiguus: et libanꝰ
non sufficiet ad suecẽdendũ: et
animalia eiꝰ ñ sufficient adholo¬
caustũ. Om̃s gentes quasi ñ sint.

Expanded text:
et erudibit eum scientia: et viam prudentie ostendit illi. Ecce gentes quasi stille situle: et quasi momentum instatere reputate sunt. Ecce insule quasi pulvis exiguus et Libanus non sufficiet ad succendendum: et animalia eius non sufficient ad holocaustum. Omnes gentes quasi
Abbreviated transcription (Latin):
liȩ dr̃: qr sicut helias sod̾m dñi aduen¬
tũ p̃ueniet. ita iołis p̃uenit primũ:
Sicut ille p̾cursor uenturus ẽ iudi¬
cis ita iste p̾cursor factus est¬
redemptoris:
helias ñ erat. Qđ gͦ diis fatetur
de sp̃u. hoc ioħs denegar de ꝑsona.
quia et iustũ sic erat. ut et disci¬
pulis diis sp̃ualẽ de ioħe sententiã
diceret: et ioħis isdẽ turbis carna¬
libus ñ de suo sp̃ũ. s i de corpo¬
re responderet. Con trarium¬
nuit: s. tam̃ a ueritatis tramite
nĩ recessit: Qui cũ se etiã ꝓpħã ne¬
gat: quia uidelicet ñ solũ poterat
redemptorẽ predicere. sed etiã de¬
monstrare: quisnã sit continuo
exprimit dũ subur ꝗit. Ego uor
clamantis indeseito Scitis fr̃s
km̃i. quia unigenitus filiꝰ. uerbũ¬
M ex ipsa ur̃a locutione cognoscitis.
quia prius uox sonat: ut uerbum
postmodũ possit audiri. Ioħis gͦ
uocẽ se esse asserit: quia uerbum

Expanded text:
ut Elias secundum Domini adventum praeveniet, ita Joannes praevenit primum. Sicut ille praecursor venturus est judicis, ita iste praecursor est factus Redemptoris. Elias non erat. Quod ergo Dominus fatetur de spiritu, hoc Joannes denegat de persona, quia et justum sic erat, ut et discipulis Dominus spiritalem de Joanne sententiam diceret, et Joannes idem turbis carnalibus non de suo spiritu, sed de corpore responderet. Contrarium sed tamen a veritatis tramite non recessit. 2. Qui cum se etiam prophetam negat, quia videlicet non solum poterat Redemptorem praedicare, sed etiam demonstrare, quisnam sit continuo exprimit, dum subjungit: Ego vox clamantis in deserto. Scitis, fratres charissimi, quia unigenitus Filius Verbu. Ex ipsa nostra locutione cognoscitis quia prius uox sonat ut uerbum postmodum possit audiri. Iohannes ergo uocem se esse asserit quia uerbum
Abbreviated transcription (Latin):
rdo p̾posterꝰ: s necessarie com¬
mutatꝰ. Si eni pͥmũ posuiss
abrahã. & postea dauid: rursꝰ
ei repetendus fuerat abrahã.
ut generationis series texeret᷑: Idõ
autẽ cetexis p̃t̾missis. horũ filiũ
nuncupauit: quia adhos tantũ
ẽ facta de. xp̃o reꝓmissio: Ad abra¬
ham. in semine inquit tuo bene¬
dicentur om̃s gentes: qđ ẽ xp̃c:¬
otandii. ingenealogia saluator is
millã scãrũ assumi mulierũ: sed
eas quas scriptura rep̾hendit: ut
qui ꝓpt̾ peccatores uenerat. de pec¬
catricib nascens. om̃iũ peccata
deleret. Unde & ĩ consequentibus
ruth moabitis ponit᷑: et bethiabee
fuxor uriȩ. Naason aute: genu¬

Expanded text:
rdo praeposterus, sed necessario commutatus. Si enim primum posuisset Abraham, et postea David: rursus ei repetendus fuerat Abraham, ut generationis series texeretur. Ideo autem, caeteris praetermissis, horum filium nuncupavit; quia ad hos tantum est facta de Christo repromissio, ad Abraham: In semine, inquit, tuo benedicentur omnes gentes , otandum in genealogia Salvatoris nullam sanctarum assumi mulierum; sed eas quas Scriptura reprehendit, ut qui propter peccatores venerat, de peccatoribus nascens, omnium peccata deleret. Unde et in consequentibus Ruth Moabitis ponitur, et Bethsabee uxor Uriae. Naasson autem genu
Abbreviated transcription (Latin):
ut oꝑationẽ maiestatis ĩmense
inter exigua corruptibilis oris
nr̃i conemur uerba concludere.
Quomꝰ enĩ comp̃hendere potest
homo dm̃n: factus ingenitum.
mortalis ȩternũ. Si inuestiga¬
re niceris qualiter ds̃ inhoĩem.
uel homo trãsiunit in deũ. inue¬
stiga prius si potes qͦmͦ ex nichi¬
lo factus. ẽ. mundus: cȩlã unde
resplenduit: aquarũ liquor.
terre soliditas. qua ratione sub¬
sistunt: qͦmͦ etia de terra homo.
de masculo femina. itẽq ꝑ femi¬
nã masculus: quid illud. ẽ post
omnia. qđ lumen gignit ac
cenebras. qđ uitã facit ac mortẽ.
Di gͦ te ipsũ ohomo et que ꝓpter
te facta st̃ qualiter. aut unde
sint facta comphendere ñ uales
qua p̃suptione qua ue stulticia
tuũ ipsius atq omniũ discutis
eieatorẽ. Natũ gͦ de deo patre
sta Tunc enĩ parte ex aliqua
indefimte maiestatis eiꝰ pote¬
rimꝰ ĩmensa rimari: si aduer¬
tamꝰ quantꝰ qualis ue sit ds̃ an¬

Expanded text:
ut operationes majestatis immensae ut operationes majestatis immensae inter exigua corruptibilis oris nostri conemur verba concludere. Quomodo enim comprehendere potest homo 28 Deum, factus ingenitum, mortalis aeternum? Si investigare niteris, qualiter Deus in hominem, vel homo transivit in Deum; investiga prius, si potes, quomodo ex nihilo factus est mundus, coelum unde resplenduit, aquarum liquor, terrae soliditas qua ratione subsistunt; quomodo etiam de terra homo, de masculo femina, itemque per feminam masculus; quid illud est post omnia, quod lumen gignit ac tenebras, quod vitam facit ac mortem? Si ergo te ipsum, o homo, et quae propter te facta sunt, qualiter, aut unde sint facta comprehendere non vales: qua praesumptione quave stultitia tuum ipsius, atque omnium discutis Creatorem? Natum ergo de Deo Patre sta. Tunc enim parte ex aliqua indefinitae majestatis ejus poterimus immensa rimari si advertamus quantus qualisve sit Deus, a n
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ E uerbũ caro factũ ẽ. Igit᷑
ds qui apud deũ erat ꝓdiuit adõ.
& caro dĩ quȩ indõ ñ erat. ꝓcessit
ex femina. Ita uerbii caro factũ
ẽ: ñ ut ds uacuaret᷑ in hominẽ.
s ut homo glorificaret᷑ in deum:
taq nob natus ẽ ds s ex duabus
natiuitatibꝰ. idest dĩ et hominis
se ipsũ unigenitus patris atq in
se se homine. unii eẽ. uoluit
dm. Generationẽ gͦ eiꝰ qͥs enarra¬
bit: fr̃s: generatio xp̃i si narra¬
ri ñ potest: credi potest̃: Si lingua
deficit: fides ꝓficit Magnꝰ enĩ
ꝓfectus fidi ẽ. cũ tantũ de deo suo
concipit. quantũ sermo ñ potest
parturire Cauete dilecꝰtissum
ne quando uos de his increduli¬
tas moueat: quia si homo ñ ualet
explicare qđ sentit: ds sine dubio
potuit implere qđ uoluit. Se per¬
absurdũ. ẽ fr̃s: ut ineffabilẽ deũ
infirmissimo fragilitatis nr̃ȩ ser¬
mone pensemꝰ: Dementiȩ res ẽ:

Expanded text:
iterum: Et Verbum caro factum est. Igitur iterum: Et Verbum caro factum est. Igitur Deus, qui apud Deum erat, prodivit a Deo, et caro Dei, quae in Deo non erat, processit ex femina. Ita Verbum caro factum est: non ut Deus vacuaretur in hominem, sed ut homo glorificaretur in Deum. Itaque non bis natus est Deus, sed ex duabus nativitatibus, id est Dei, et hominis seipsum Unigenitus Patris, atque sese hominem unum esse voluit Deum. Generationem ergo ejus quis enarrabit ? Fratres, generatio Christi si narrari non potest, credi potest. Si lingua deficit, fides proficit. Magnus enim profectus est fidei, cum tantum de Deo suo concipit, quantum sermo non potest parturire. Cavete, dilectissimi, ne quando vos de his incredulitas moveat, quia si homo non valet explicare quod sentit, Deus sine dubio potest implere, quod voluit. Et perabsurdum est, fratres, ut ineffabilem Deum infirmissimo fragilitatis nostrae sermone pensemus. Amentiae res est,