comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uł distensione diffusum. s ubiq totum cogitare
te extendis. a uerte m̃tem ab om̃ib imaginib cor¬
porum quas humana cogitatio uoluere consu¬
cuit. Non cnim sic sapientia. ñ iusticia. non sic
deniq caritas cogitatur: de qua scͥptum ẽ. deus
caritas ẽ. Cum ũ eiꝰ habitationẽ cogitas. unita¬
tem cogita. congregationẽq sc̃oꝵ. maxime ĩ cęlis
ubi proptea precipue dicit᷑ habitare qr ibi fit
uoluntas eiꝰ. ꝑfecta coꝵ in quib habitat obedien¬
tia: deinde in terra. ubi edificans habitat domũ
suam. in fine scli dedicandam. Xp̃m autẽ dñm
nr̃m unigenitum dĩ filium. equalem patri. eun¬
demq hominis filium. quo maior ẽ pater. &
ubiq totum p̃sentem ẽẽ ñ dubites tanquã dm̃:
⁊in eodem templo dĩ ẽẽ tanquã in habitantem
dm̃. ⁊ in loco aliquo cęli propt̃ ueri corꝑis modũ
S cum me delectat loqui tecum: nescio utrũ ser¬

Expanded text:
uel distentione diffusum sed ubique totum cogitare uel distentione diffusum sed ubique totum cogitare te extendis, auerte mentem ab omnibus imaginibus corporum, quas humana cogitatio uoluere consueuit. non enim sic sapientia, non iustitia, non sic denique caritas cogitatur, de qua scriptum est: Deus caritas est. cum uero eius habitationem cogitas, unitatem cogita congregationemque sanctorum maxime in caelis, ubi propterea praecipue dicitur habitare, quia ibi fit uoluntas eius perfecta eorum. in quibus habitat, oboedientia; deinde in terra, ubi aedificans habitat domum suam in fine saeculi dedicandam. Christum autem dominum nostrum unigenitum dei filium aequalem patri eundemque hominis filium, quo maior est pater, et ubique totum praesentem esse non dubites tamquam deum et in eodem templo dei esse tamquam inhabitantem deum et in loco aliquo caeli propter ueri corporis modum. sed cum me delectat loqui tecum, nescio, utrum ser
Abbreviated transcription (Latin):
terit: ũbum caro factum ẽ. Nullus scõꝵ qualibet
p̃stantia gr̃e unigeniti nom̃ accepit. ut qd̾ ẽ ipsũ
dĩ ũbum ante scła. hoc simul cum assũpto hoĩe
diceretur. Singłaris gͦ ẽ illa susceptio. nec cum ho¬
minib aliquib scĩs quantalibet sapientia ⁊ scĩtate
p̃stantib ullo mͦ potest ẽẽ cõmunis: ubi diuine gr̃ȩ
satis ꝓspicuum clarumq docum̃tum ẽ. ¶ s enim
tam sit sacrilegus ut audeat affirmare aliqͣm posse
animã ꝑ meritum liberi arditrii ut alter sit xp̃c ef¬
ficere: Ut gͦ ad ꝑsonam uerbi unigeniti ꝑtin̾et. qͦ
pacto ꝑliberum arbitrium cõmunit̃ omnib ⁊ na¬
turaliter datum. una sola anima meruisset. nͥ hoc
singłaris gr̃a presticiset: Q uã sas ẽ predicare: de
qua nefas ẽ uelle iudicare. Hȩc si ꝓ uirib nr̃is qͣn¬
tum dñs adiuuit recte tractauimus. q̃ndm̃ ubiq
p̃sentem. ⁊ ñ spaciis distantib quasi aliqua mole

Expanded text:
terit: Verbum caro factum est, nullus sanctorum qualibet terit: Verbum caro factum est, nullus sanctorum qualibet praestantia gratiae unigeniti nomen accepit, ut, quod est ipsum dei uerbum aute saecula. hoc simul cum adsumpto homine diceretur. singularis ergo est illa susceptio nec cum hominibus aliquibus sanctis quantalibet sapientia et sanctitate praestantibus ullo modo potest esse communis. ubi diuinae gratiae satis perspicuum clarumque documentum est. quis enim tam sit sacrilegus, ut audeat adfirmare aliquam posse animam per meritum liberi arbitrii. ut alter sit Christus. efficere? ut ergo ad personam uerbi unigeniti pertineret, quo pacto per liberum arbitrium communiter omnibus et naturaliter datum una sola anima meruisset, nisi hoc singularis gratia praestitisset. quam fas est praedicare, de qua nefas est uelle iudicare? Haec si pro uiribus nostris, quantum dominus adiuuit. rite tractauimus, quando deum ubique praesentem et non spatiis distantibus quasi aliqua mole
Abbreviated transcription (Latin):
ex uirgine tanquã in templo habitat ds̃. Hinc
ẽenim qd̾ iudeis signũ petentib cũ dixisset sol¬
uite templum hoc & in triduo resuscitabo illud:
eugłista quid hoc eẽt consequent̾ exponens ait
Hoc autẽ dicebat de templo corꝑoris sui. Quidg̾ẽ:
Hoc interẽe arbittnur. int̾ caput ⁊ m̃bra cctera. qd̾
in quolibet quãuis p̃cipuo menbro uelut in aliqͦ
magno ꝓpħa aut apło quamuis diuinitas habiter.
s ñ tantus quantus in capite. tibi prorsusomnis ẽ
quinꝙ ptitus. Ibi cnim ⁊ uisus. ⁊ audit᷑. ⁊ olfactus.
ꝯgustus ⁊ tactus. incęt̾is autẽ solus ẽ tactus. An&̃
preder hoc qd̾ tanquam in templo in illo corpore
habitat omnis plenitudo diuinitatis. ẽ aliud quod
intersit inter illud caput ⁊cuiꝰlib& menbri excel¬
lentiam: Est plane. qd̾ singłari quadam suscepti¬
one hominis illiꝰ. una facta ẽ ꝑsona cum uerbo
De nulio enim scõꝵ dici potuit. aut potest. aut po¬

Expanded text:
ex uirgine, tamquam in templo habitat deus. hinc ex uirgine, tamquam in templo habitat deus. hinc est enim, quod Iudaeis signum petentibus cum dixisset: Soluite templum hoc et in triduo resuscitabo illud, euangelista. quid hoc esset. consequenter exponens ait: Hoc autem dicebat de templo corporis sui. Quid ergo est? hocine interesse arbitramur inter caput et membra cetera, quod in quolibet quamuis praecipuo membro uelut in aliquo magno propheta aut apostolo quamuis diuinitas habitet, sed non tantus quantus in capite. ubi prorsus omnis est quinquepertitus: ibi enim et uisus est et auditus et olfactus et gustus et tactus. in ceteris autem solus est tactus. an etiam praeter hoc, quod tamquam in templo in illo corpore habitat omnis plenitudo diuinitatis, est aliud. quod intersit inter illud caput et cuiuslibet membri excellentiam V est plane. quod singulari quadam susceptione hominis illius una facta est persona cum uerbo. de nullo enim sanctorum dici potuit- aut potest aut po
Abbreviated transcription (Latin):
habitat. quãuis ⁊ propt̃ multos in omnib gen¬
tibus ppło̾s fidelium quos aquarũ nomine apo¬
calipsis significat possit congruent̃ intelligi. dñs
diluuium inhabitat. Sequitur aute. ⁊ sedebit dñs
rex in ęt̾num: utiq in ipso templo suo. iã inuita
habitans. s intemplo suo cui ꝑ gr̃am benignus ẽ
⁊ppitiꝰ. lapit᷑ aut̃ habitãs ab alus amplius. ab aliis
minus. De ipso uͦ capite nr̃o apłs ait: qr ĩ ipso
Non idõ corporalit᷑ quia corporeus ẽ ds̃. s aut ũ¬
bo transtato usus ẽ. tanquã in templo manu fa-¬
cto ñ corporalit̃. s umbratilit̾ habitauerit. id ÷
p̃figurantib signis: Nam illas õs obseruationes
umbras fut᷑oꝵ uocat: etiã ipso trans lato uocabu¬
lo. Sũmus enim ds̃ sic̃ scͥptum ẽ. ñ in manufa-¬
ctis templis habitat. Aut certe corporalit̾ di¬
ctum ẽ. quia etiã in xp̃i corpore quod assũpsit

Expanded text:
habitat, quamuis et propter multos in omnibus genhabitat, quamuis et propter multos in omnibus gentibus populos fidelium, quos aquarum nomine Apocalypsis significat, possit congruenter intellegi \'dominus diluuium inhabitat\'. sequitur autem: Et sedebit dominus rex in aeternam. utique in ipso templo suo iam in uita habitans sed in templo suo, cui per gratiam benignus est et propitius: capitur autem habitans ab aliis amplius ab aliis minus. De ipso uero capite nostro apostolus ait: non ideo corporaliter, quia corporeus est deus, sed aut uerbo translato usus est, tamquam in templo manu facto non corporaliter, sed umbraliter habitauerit, id est praefigurantibus signis — nam illas omnes obseruationes umbras futurorum uocat etiam ipso translato uocabulo; summus enim deus, sicut scriptum est, non in manu factis templis habitat — aut certe corporaliter dictum est, quia et in Christi corpore, quod assumsit
Abbreviated transcription (Latin):
preter hebream gentẽ. in cet̾is etiã om̃ib gen-¬
tib constitutos ñdum fideles. ñdũ baptizatos.
Qͦ mͣ gͣ dĩ filios. nisi sedm p̃destinationẽ: Scd̾m
quam zapłs dicit. quod elegerit nos ds̃ in xp̃o
ante constitutionẽ mundi. Illa uͦ in unũ con¬
gregatio: factura eos erat filios dĩ. Neq enim
in unum dictum ẽ. aliquẽ corporalem locum:
cum de tali uocatione gentium ꝓpħa p̃dixerit.
adorabunt cum unꝰqͥsq de loco suo. om̃s in su¬
le gentiũ. s congregar& inunum dictum ẽ. in
unum sp̃m. ⁊ in unum corpus. cuiꝰ unũ caput
ẽ xp̃c. Talis congregatio: edificatio ẽ templi dĩ.
T alcm congregatione ñgeneratio carnalis: s ie¬
generatio sꝑitalis facit. Habitat itaq in singuł
ds̃ tanquã in templis suis. ⁊ mom̃ib simul in
unũ congregatis tanquã in templo suo. quod
tẽplum qͣndiu sic̃ archa noc in hoc scło fluctu¬
at. fit qđ in psalmo scͥptum ẽ. dñs diluuium in¬

Expanded text:
eam gentem in ceteris etiam omnibus gentibus constitutos nondum fideles. nondum baptizatos. quo modo ergo dei filios nisi secundum praedestinationem. secundum quam et apostolus dicit, quod elegerit nos deus in Christo ante constitutionem mundi? illa uero in unum congregatio factura eos erat filios dei. neque enim \'in unum\' dicturus est aliquem corporalem locum, cum de tali uocatione gentium propheta praedixerit: Et adorabunt eum unusquisque de loco suo omnes insulae gentium, sed \'congregaret in unum\' dictum est in unum spiritum et in unum corpus, cuius unum caput est Christus. talis congregatio aedificatio est templi dei. talem congregationem non generatio carnalis sed regeneratio spiritalis facit. Habitat itaque in singulis deus tamquam in templis suis et in omnibus simul in unum congregatis tamquam in templo suo. quod templum quamdiu sicut arca Noe in hoc saeculo fluctuat, fit, quod in psalmo scriptum est: Dominus diluuium in
Abbreviated transcription (Latin):
tatem carnis. Quȩ s̃ ista quib ꝯrationẽ sap̃iȩ
incẽ destatur magister ueritatis. ⁊ tam̃ ipsam ue¬
ritatem religionis mẽe abnegat: Ne forte de ta¬
lib loquit᷑ de quib ad thimotheum dic̃ haben¬
tes autẽ speciem pietatis. uirtutem autẽ eius ab¬
nogantes. Rogo ergo specialit̃ hȩc capitula duo
de coloscnsium epła ꝑsingula michi uerba dis¬
soluas. qr laudabilib execranda ꝑmiscuit. Quid
enim tam laudabile. quã ratio sapientiȩ: Et qͥd
tam execrabile. quam suꝑsticio erroris. Humili¬
tas quoq ⁊ dõ placita. ⁊ maxime inuera religiõe
laudabilis cũ ratione sapientiȩ ipsidatur. de qͦr
doctrinis zactib dicitur nobis. Nc tetigeritis.

Expanded text:
ta, quibus et rationem sapientiae inesse testatur magister ueritatis, et tamen ipsam ueritatem religionis inesse abnegat? ne forte de talibus loquitur, de quibus ad Timotheum dicit: habentes speciem pietatis, uirtutem autem eius abnegantes? rogo ergo specialiter haec capitula duo de Colosensium epistola per singula mihi uerba dissoluas, quia laudabilibus execranda permiscuit. quid enim tam laudabile quam ratio sapientiae? et quid tam execrabile quam superstitio erroris? humilitas quoque et deo placita et maxime in uera religione laudabilis cum ratione sapientiae ipsis datur, de quorum doctrinis et actibus dicitur nobis: ne
Abbreviated transcription (Latin):
istimo paruulos accipiendos manifestos carnis
filios. unde etiã scdm istam ñde porcina. s de fi¬
lus expositionẽ. manet illa sententia qua dixer̃t.
sangins eiꝰ suꝑ nos ⁊ suꝑ filios nr̃os. Ita enim reli¬
querunt oꝑum suoꝵ reliquias paruulis suis. In
quinto decimo autẽ psalmo qđ scͥptum ẽ mirifica¬
uit. uł mirificet omnes uoluntates suas int̃ illos:
nicħ prohibet intelligi. inmo ⁊ conuenientiꝰ uidet᷑
ñ interillos s millis. S ic enim ⁊ gͣci codices hñt.
Sepe autẽ qd̾ ht̃ illa lingua millis. nr̃i int̃p̃tant᷑
int̾ illos. ubi iudecur sentendiȩ conuenire. Accipi
suas in illis. qd pleriq codices hñt. ⁊ intelligamus
uoluntates eiꝰ munera gr̃e quȩ gratis cdada ẽ. id est
quia uoluit. ñ quia debebatur: im̃ ẽ. scuto bonȩ uo

Expanded text:
istimo paruulos accipiendos manifestos carnis istimo paruulos accipiendos manifestos carnis filios. unde etiam secundum istam non de porcina sed de filiis expositionem manet illa sententia. qua dixerunt: Sanguis huius super nos et super filios nostros; ita enim reliquerunt operum suorum reliquias paruulis suis. In quinto decimo autem psalmo quod scriptum est: Mirificauit uel: Mirificet omnes uoluntates suas inter illos, nihil prohibet intellegi, immo et conuenientius uidetur non\'inter illossed in illis\'.sic enim et Graeci codices habent; saepe autem, quod habet illa lingua in illis, nostri interpretinter illos, ubi videtur sententiae convenire. Accipiavoluntates suas in illis; quod plerique codices habent: et intelligamus, voluntates ejus, munera gratiae, quae gratis data est, id est, q
Abbreviated transcription (Latin):
tanquam inuentrem adimpletis̃. Bona opera.
bomi filii .s̃. unde ad sponsam ȩccłiam dr̃. Dentes
tui sic̃ grex deconsarum ascendens de lauachro:
quȩ omnes geminos creant. ⁊ sterilis ñ ẽ in illis.
In quo gemino fetu. geminum opus dilectionis
agnoscit᷑. dm̃ scilicet ⁊ ꝓximi: inquib duob p̃cep¬
tis tota lex pendet ⁊ propħȩ. Iste autẽ sensus quo
ita exponitur. qd̾ scͥptum ẽ. saturati s̃ filiis. ñ mͥ
occurrerat cũ ante rescriberem. s recensui breuissi¬
mam quandam eiꝰdem psalmi expositionem ꝗͣ
iam olim dictaueram: ⁊ hoc satis breuiter a me po¬
situm reppi. Inspexi etiã codices g̾cos utrũ datiuus
casus eẽt qd̾ dictum ẽ. filiis angenitiuus. quo illa
lingua utitur ꝓ ablatiuo.⁊ inueni genitiuũ. Q d̃
si ad u̾bum int̾p̃taretur: scͥptum ẽẽt saturati s̃ filii¬
eoꝵ. E recte interpres sententiam secutus ẽ. &
& reliquerunt reliquias suas paruulis suis. ex¬

Expanded text:
tamquam in uentrem adimpleti sunt; bona opera tamquam in uentrem adimpleti sunt; bona opera boni filii sunt, unde ad sponsam ecclesiam dicitur: Dentes tui sicut grex detonsarum ascendens de lauacro, quae omnes geminos creant et sterilis non est in illis. in quo gemino fetu geminum opus dilectionis agnoscitur, domini dei scilicet et proximi, in quibus duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. Iste autem sensus, quo ita exponitur, quod scriptum est: Saturati sunt filiis, non mihi occurrerat, cum ante rescriberem; sed recensui breuissimam quandam eiusdem psalmi expositionem, quam iam olim dictaueram, et hoc satis breuiter a me positum repperi. inspexi etiam codices Graecos, utrum datiuus casus esset, quod dictum est \'filiis\', an genetiuus, quo illa lingua utitur pro ablatiuo, et inueni genetiuum. quod si ad uerbum interpretaretur, scriptum esset: Saturati sunt filiorum; sed recte interpres sententiam secutus est et  sequitur: Et reliquerunt reliquias paruulis suis, ex
Abbreviated transcription (Latin):
S quod alii codices habent. ⁊uerius hab̾e ꝑhibẽ¬
tur. quia diligentiora exemplaria ꝑ accentus
notam eandem uerbi grã ambiguitatẽ greco scͥ¬
bendi more dissoluunt. obscurius ẽ quidem. sed
electiori sententiȩ uidetur aptiꝰ conuenire. Q d¬
autẽ dixerat.⁊ de absconditis tuis adimpletus est
uenter eoꝵ. quib uerbis occulia dĩ iudicia signi¬
ficata sunt. occulte qͥppe s̃ miscri. etiã qui gaudenł
in malis. quos tradidit ds̃ in concupiscentias cor¬
dis coꝵ. uelut quereretur unde possint cognosci.
qui in abscondito ira dĩ adimpleti s̃. ⁊ respondet᷑
qd̾ in eugłio dictum ẽ. ex fructib eoꝵ cognoscetis
gitur. Ecce parturiuit iniusticiã. concepit do¬
lorem. ⁊ peꝑit iniqͥtatem. & alibi . Dem concu¬
piscentia cũ conceꝑit: parit peccatum. Mali gͦ
filii. mala oꝑa. quib cognoscunt᷑. : qui de abscõ¬
ditis dĩ iudiciis internis cogitationum suarum

Expanded text:
sed quod alii codices habent et uerius habere perhibensed quod alii codices habent et uerius habere perhibentur, quia diligentiora exemplaria per accentus notam eandem uerbi Graeci ambiguitatem Graeco scribendi more dissoluunt, obscurius est quidem, sed electiori sententiae uidetur aptius conuenire. quia enim dixerat: Et de absconditis tuis adimpletus est uenter eorum, quibus uerbis occulta dei iudicia significata sunt — occulta quippe sunt miseris, etiam qui gaudent in malis, quos tradidit deus in concupiscentias cordis eorum —, uelut quae. reretur, unde possint cognosci, qui in abscondito ira dei adimpleti sunt, et responderetur, quod in euangelio dictum est: Ei fructibus eorum cognoscetis gitur: Ecce parturiuit iniustitiam, concepit dolorem et peperit iniquitatem et alibi: Dein concupiscentia cum conceperit, parit peccatum. mali ergo filii mala opera, quibus cognoscuntur et qui de absconditis dei iudiciis internis cogitationum suarum
Abbreviated transcription (Latin):
beati mites. qm̃ ipsi hereditate possidebunt t̾rã
Cum autẽ dictum eẽt. a paucis de t̾ra diuide eos.
additum ẽ in uita eorum: ut in manifesto fut᷑um
indelligeretur. dum hic uiuunt. Seꝑant᷑ enim
multi ab ȩccłã. s cum moriuntur. qui tam̃ cum
uiuunt ꝑ cõmunionẽ sacram̃toꝵ. unitatisq ca¬
tholicȩ udentur eccłȩ copulati. Isti gͦ diuisi st̃
a paucis qui ex illis credider̃ de terra quã sic̃
agrum suum excolit pat̃ agͣicola: Diuisi aut̃
in uita sua. id÷ hic in manifesto: sicut uidemꝰ
S equitur autẽ. ⁊ de absconditis tuis adimpletꝰ
ẽ uenter eoꝵ: id÷ propt̃ hoc quod in manifesto
diuisi s̃. etiam de abscondidis tuis que in occul¬
to reddis conscientiȩ maloꝵ. adimpletꝰ ẽ uent̃
eorum. Uentrem posuit ꝓint̾norum latenti¬
umq secretis. Q uod uͦ sequitur. saturati s̃ por¬
cina. iam quod michi uidetur ex hoc aperui

Expanded text:
Beati mites, quoniam ipsi hereditate possidebunt terram. Beati mites, quoniam ipsi hereditate possidebunt terram. cum autem dictum esset: A paucis de terra diuide eos, additum est in uita eorum\', ut in manifesto futurum intellegeretur, dum hic uiuunt. separantur enim multi ab ecclesia, sed cum moriuntur, qui tamen cum uiuunt, per communionem sacramentorum unitatisque catholicae uidentur ecclesiae copulati. isti ergo diuisi sunt a paucis, qui ex illis crediderunt, de terra, quam sicut agrum suum excolit pater agricola, diuisi autem in uita sua, id est hic in manifesto, sicut uidemus. sequitur autem: Et de absconditis tuis adimpletus est uenter eorum, id est praeter hoc, quod in manifesto diuisi sunt, etiam de absconditis tuis, quae in occulto reddis conscientiae malorum, adimpletus est uenter eorum; uentrem posuit pro internorum latentiumque secretis. Quod uero sequitur: Saturati sunt porcina, iam, quid mihi ei hoc uideretur, aperui.
Abbreviated transcription (Latin):
quedam quȩ iam me in ea respondisse lego ⁊ agnos¬
co. s ista ꝑ quem dixerim nescio. Scͥpta quippe
caritatis duȩ quib eam reddidi sic̃ etiam ipsa in di
ꝑdens de terra disꝑtire eos. alius sicut ipse posu¬
isti. a paucis de terra. Et illud quidem aꝑtum hĩ
sensum ꝑdens de terra quã eis dedisti disꝑtire eos
in gentib. quod ⁊ factum ẽ eis. cum graui bello
expugnati atq subueroi sint. Illud autẽ alterũ
quom accipiendum sit ñ michi occurrit. nͥ quia
in comꝑatione ꝑdite multitudinis eorũ reliquie
salue facte sunt. utiq in paucis. a quib cos dis¬
ꝑtiendos hoc ẽ diuidendos atq seꝑandos scͥpt᷑a
p̃nunciauit dicens. Dñe apaucis. id ÷ a reliquiis
quas ex illa gente saluas fecisti de terra disꝑtire
eos. ut t̾ram intelligamus eccłam. hereditatemq
fidelium. atq scõrum. quȩ dicitur ⁊ terra uiuen¬
tium.⁊ quȩ illo etiam loco recte intelligi potest

Expanded text:
quaedam, quae iam me in . ea respondisse lego et agnosquaedam, quae iam me in . ea respondisse lego et agnosco. sed istam per quem direxerim, nescio. scripta quippe caritatis tuae, quibus eam reddidi, sicut etiam ipsa indicaDomine. perdens de terra dispertire eos; alius, sicut ipse posuisti: A paucis de terra. et illud quidem apertum habet sensum, perdens de terra, quam eis dedisti, dispertire eos in gentibus, quod et factum est eis, cum graui bello expugnati atque subuersi sunt. illud autem alterum quo modo accipiendum sit, non mihi occurrit, nisi quia in comparatione salvae factae sunt, utique in paucis a quibus cos dispertiendos, hoc est dividendos atque separandos Scriptura praenuntiavit, dicens, Domine, a paucis, id est, a reliquiis quas ex illa gente salvas fecisti, de terra dispertire eos: ut terram intelligamus Ecclesiam haereditatemque fidelium. atque sanctorum, quae dicitur et terra uiuentium et quae illo etiam loco recte intellegi potest:
Abbreviated transcription (Latin):
gna parte lenuit: quia ꝑuectus & cõmendatus ẽ
carissimus homo. ñ solum bonis oꝑib. s etiã scĩs
orationib tuis. Int̾e sane uenerationis tuȩ ubi
multa quesisti.⁊ querenda ammouisti. ⁊ q̃rendo
docuisti. ad me ꝑuenerunt. s quas ipse continuo
rescͥpsi. ꝑ homines eorũdem sc̃oꝵ solaciorũ nr̃oꝵ
sic̃ his tuis recentiorib comꝑi. ñ sunt reddite ue¬
nerationi tuȩ. In quib quidẽ quatinus ad int̃¬
rogata responderim. recolere ñ eualui: nec earũ
exemplum cum reqͥsissem ubi hoc possem reco¬
gnoscere. inuem. Ia ñnulla me tam̃ respondisse
certus omnino sum:. ⁊ idõ ñ ad omnia quia ut ci¬
to finirem festinatio platoris urgebat. Simul õ
tati apud carthaginẽ de corporum resurrectione
scͥpseram: ubi de usu m̃biorum exorta erat questio
Nunc gͦ ⁊ hoc misi. ⁊ alt̾m alt̾ius. quia nec ipsã m manꝰ
tuas ꝑuenisse comeci. eo quod iterum in terrogasti.

Expanded text:
gna parte leniuit, quia peruectus et commendatus est gna parte leniuit, quia peruectus et commendatus est cai-issimus homo non solum bonis operibus sed etiam sanctis orationibus tuis.. Litterae sane uenerationis tuae, ubi multa quaesisti et quaerenda admonuisti et quaerendo docuisti, ad me peruenerunt. sed quas ipse continuo rescripsi per homines eorundem sanctorum solaciorum nostrorum, sicut his tuis recentioribus comperi, non sunt redditae uenerationi tuae. in quibus quidem quatenus ad interrogata responderim, recolere non eualui nec earum exemplum cum requisissem, ubi hoc possem recognoscere, inueni. ad nonnulla me tamen respondisse certus omnino sum et ideo non ad omnia, quia, ut cito flnirem, festinatio perlatoris urgebat. simul etiam tati apud Carthaginem de corporum resurrectione rescripseram, ubi de usu membrorum exorta erat quaestio. nunc ergo et hoc misi et alterum alterius; quia nec ipsam in manus tuas peruenisse conieci eo, quod iterum interrogasti
Abbreviated transcription (Latin):
inde multoꝵ cordium cogitationes reuelate st̃.
Expone gͦ hanc maximȩ de u̾bis symeonis clau¬
sulam michi: qr lucere ñ dubito sc̃e anime tuȩ
que de int̾ioris oculi puritate meruit illumina
illuminet uultum suum suꝑ me ꝑlucernam u̾bi
tui. sc̃ȩ dñe beatissime frater in dño xp̃o. unanime
magister meus infide ueritatis.⁊ susceptor meus
carissimo fr̃i & cocp̃o pau¬
lino: augustinus in dño sa¬
eo nauigauerunt. cito nos dñs exhilarauit nun¬
ciantib litt̾is sc̃itatis tuȩ. gr̃as agens ei qui recre¬
at afflictos. & humiles consolatur. & sinceritati
cordis tui. occasione filii ⁊ condiaconi nr̃i rufi¬
n quȩ ꝓxima occurrit. nunc rescripta ꝑsoluo.
De litore ipponiensi nanq ꝓfectus ẽ. &. approbo
miscdie consilium quod tibi dñs inspirauit.
michiq insinuare dignatus ẽ. Ipse & hoc ad¬
iuuet. ipse ꝓsperet. qui iam curam nr̃am ex ma¬

Expanded text:
inde multorum cordium cogitationes reuelatae sint? inde multorum cordium cogitationes reuelatae sint? expone ergo hanc maxime de uerbis Symeonis clausulam mihi, quia lucere non dubito sanctae animae tuae, quae de interioris oculi puritate meruit inluminatinluminet uultum suum super me per lucernam uerbi tui, sancte domine, beatissime frater in domino Christo unanime, magister meus in fide ueritatis et susceptor meus ARISSIMO FRATRI ET COEPISCOPO PAULINO AUGUSTINUS IN DOMINO SAeo nauigauerunt cito nos dominus exhilarauit nuntiantibus litteris sanctitatis tuae, gratias agens ei, qui recreat afflictos et humiles consolatur, et sinceritati cordis tui occasione filii et condiaconi nostri Rufini, quae proxima occurrit, nunc rescripta persoluo; de litore Hipponiensi namque profectus est. et adprobo misericordiae consilium, quod tibi dominus inspirauit mihique insinuare dignatus es. ipse et hoc adiuuet, ipse prosperet, qui iam curam nostram ex ma
Abbreviated transcription (Latin):
acies. ⁊ sc̃i ioseph olim ⁊ postea beatȩ mariȩ ãimã
ꝑtransiuit: Nam neq in illius neq in huius
corꝑe ferrum ꝑtransisse cognouimus. Atq ut
magis pateat ibi propħam ferrum ꝓu̾bi gladio
posuisse: statim subsequenti u̾siculo ait. Sermo
dm̃ igniuit illum. Sermo enim dĩ ⁊ignis gla¬
dius ẽ. uerbo ipso dõ utrunq dicente de se. Ig¬
nem enim inquit uem mittere in t̾ram.⁊ qͥd uolo
nisi ut accendatur: Item alibi dicit. Non ueni
pacem mittere. s gladium. Uides eũ unã uim
doctrine suȩ diu̾so ignis gladii nomine desi¬
gnasse. S quomͦ hȩc mariȩ illata ꝑ gladiũ pas¬
sio uł tribulatio p̃staretur. Itaq hoc seire cu¬
pio qͥd ad mariam ꝑtineret ut reuelent᷑ mul¬
torum cordium cogitationes: aut ubi apparu¬
it qr ex eo qd̾ animam eiꝰ siue carnalis inferro.
siuc sꝑitalis gladius in uerbo dĩ ꝑtransiut. ex¬

Expanded text:
acies et sancti Ioseph olim et postea beatae Mariae animam acies et sancti Ioseph olim et postea beatae Mariae animam pertransiuit? nam neque in illius neque in huius corpore ferrum transisse cognouimus. atque ut magis pateat ibi prophetam ferrum pro uerbi gladio posuisse statim subsequente uersiculo ait: sermo domini igniuit illum. sermo enim dei et ignis et gladius est, uerbo ipso deo utrumque dicente de se: ignem enim, inquit, ueni mittere in terram, et quid uolo nisi iam accendatur? item alibi dicit: non ueni pacem mittere sed gladium. uides eum unam uim doctrinae suae diuerso ignis et gladii nomine designasse. aut quomodo Mariae inlata per gladium passio uel tribulatio praestaret? itaque hoc scire cupio: quid ad Mariam pertineret, ut reuelarentur multorum cordium cogitationes, aut ubi apparuit, quia ex eo, quod animam eius siue carnalis in ferro siue spiritalis gladius in uerbo dei pertransiuit, ex
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ex ea uirgine natus eẽt. nec habuisse filiũ nec
habere. quia nec saluator tantoꝑe curam desola¬
tionis eiꝰ habuisset. si illi unicus ñ fuisset. S rede¬
amus ad u̾ba symeonis: in quoꝵ clausula intel¬
lectum neum caligare fateor. Et tuam inquit
animam ꝑtransibit framea uł gladius: ut reue¬
lentur multoꝵ cordium cogitationes. Scdm
litt̾am hoc michi penitus obscurum ẽ. qr nec
mariam beatissimam usquã legimus occisam:
ut de corporali gladio sc̃s ille fut᷑ã e passionem
propħasse uideatur. S quod subiecit ut reue¬
lentur multorum cordium cogitationes. scru¬
tans enim inquit corda ⁊ renes ds̃.⁊ de futuro
iudicio apłs ait. qr tunc manifestabit ds oꝑta
cordium.⁊ occulta tenebrarum. Itidemq apłs
u̾bum dĩ. de quo ad hebreos ait̃. Uuus est ser¬
mo dĩ ⁊ efficax. ⁊ penetrabilior omni gladio an¬
uerbi ignita uis ⁊ ancipitis gladii penetrabilior

Expanded text:
qui ex ea uirgine natus esset, nec habuisse filium nec qui ex ea uirgine natus esset, nec habuisse filium nec habere, quia nec saluator tantopere curam de solatio eius habuisset, si illi unicus non fuisset. Sed redeamus ad uerba Symeonis, in quorum clausula intellectum meum caligare fateor: Et tuam, inquit, animam pertransibit framea uel gladius, ut reuelentur multorum cordium cogitationes. secundum litteram hoc mihi penitus obscurum est, quia nec Mariam beatissimam usquam legimus occisam, ut de corporali gladio sanctus ille ei futuram passionem prophetasse uideatur. sed quod subiecit: ut reuelentur multorum cordium cogitationes -.scrutans, enim inquit, corda et renes deus —, et de futuro iudicio apostolus ait, quia tunc manifestabit deus operta cordium et occulta uerbum dei, de quo ad Hebraeos ait: uiuus est sermo dei et efficax et penetrabilior omni gladio anuerbi ignita uis et ancipitis gladii penetrabilior
Abbreviated transcription (Latin):
consistenti ecce mader tua. iã scilicet abhumana
fragilitate qua erat natus exfemina ꝑcrucis
mortem demigrans inȩt̾nitatem dĩ ut eẽt ingła
dĩ patris. delegat homini iura pietatis humane
⁊ ex discipulis adolescentior suis. adolescentiorẽ
elegit. ut conuement̃ assignet uirgni apło uir¬
ginem matrem. duo pariter in eadem sententia
docens. formã pietatis relinquens nob̾ cum est
de matre sollicitus. ut quã relinquebat corpor
ñ relinqueret cura. S nec corpore relictura: qr
quẽ uidebat morient̃e. mox erat usura recqui¬
uum. Et illud quod ad fidem omnium ptine¬
ret salutiferum pietatis suȩ saciam̃tum archa¬
na diuini ratione consilii sub hac noce designats.
ut ꝯ alii matrem delegaret ꝓmatre habendam:
uice sua consolandam. atq illi uicissim nouum
filium uice corporis sui traderet. mimout ita
dicam gigneret. quo ut ostendent cam p̃cer se

Expanded text:
consistenti: Ecce mater tua. iam scilicet ab humana consistenti: Ecce mater tua. iam scilicet ab humana fragilitate, qua erat natus ex femina, per crucis mortem demigrans in aeternitatem dei, ut esset in gloria dei patris, delegat homini iura pietatis humanae et ex discipulis suis adulescentior adulescentiorem elegit, ut conuenienter adsignet uirgini apostolo uirginem matrem duo pariter in eadem sententia docens, formam pietatis relinquens nobis, cum est de matre sollicitus, ut, quam relinquebat corpore, non relinqueret cura sed nec corpore relicturus, quia, quem uidebat morientem, mox erat uisura rediuiuum, et illud, quod ad fidem omnium pertineret, salutiferum pietatis suae sacramentum arcana diuini ratione consilii sub hac uoce designans, ut et alii matrem delegaret pro matre habendam et uice sua consolandam atque illi uicissim nouum filium uice corporis sui traderet, immo, ut ita dixerim, gigneret, quo ostenderet eam praeter se,
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis affectio continetur.⁊ doloris acuicus qͣsi
gladius oꝑatur: cũ aut aliqua carms suȩ iniuna
afficitur ut ioseph. qui ñ moras s miuriarum
ꝑtulit passiones inseruum uenditus. ⁊ nitum
uinculatus. ⁊ carceri datus. aut cũ affectionis m¬
ternȩ tristicia uł dolore cruciatur. ut inmaria
quã utiq ad crucem dm̃. in quo tunc su tantũ
corporis silium cogitabat. materna mens dure¬
rat. ut cũ eum uidisset mortuum humana infi¬
mitate lugeret. sepeliendumq colligeret. nicħ e
de ipsius resurrectione p̃sumens. quã subsecute
ammirationis fidem ioculis posita passionis
pena cecabat. quamuis candem adstantẽ cruci
suȩ dñs ñ morientis infirmitate trepidans cõsolat᷑
sit.s ipsam qua obibat uolens in potestatem ha¬
bens mortem. plena uirtute uiuentis. ⁊ constantia
resurrecturi de cruce admonet. dicens de apło be¬
ato ioħ̾e. mulier ecce filius tuus. itemq illi ibidẽ

Expanded text:
pietatis affectio continetur et doloris aculeus quasi pietatis affectio continetur et doloris aculeus quasi gladius operatur, cum aut aliqua carnis suae iniuria afficitur, ut Ioseph, qui non mortis sed iniuriarum pertulit passiones in seruum uenditus et in reum uinculatus et carceri datus, aut cum affectionis internae tristitia uel dolore cruciatur, ut in Maria, quam utique ad crucem domini, in quo tunc sui tantum corporis filium cogitabat, materna mens duxerat, ut, cum eum uidisset mortuum, humana infirmitate lugeret sepeliendumque colligeret nihil sibi de ipsius resurrectione praesumens, qua subsecuturae admirationis fidem in oculis posita passionis poena caecabat, quamuis eandem adstantem cruci suae dominus non morientis infirmitate trepidans consolatus sit, sed ipsam, qua obibat uolens, in potestatem habens mortem plena uirtute uiuentis et constantia resurrecturi de cruce admonet dicens de apostolo beato Iohanne: Mulier, ecce filius tuus itemque illi ibidem
Abbreviated transcription (Latin):
oraculo .ł. dĩ xp̃m agente sp̃u uenisset intẽ¬
plum.⁊ acceptum sim benedixit infantẽ dñm :
ait ad mariam. Ecce positus ẽ hic in ruinam ⁊
resurrectionẽ multoꝵ inisrł ⁊ in signum cui cõ¬
tradicetur. Q tuam ipsits animã ꝑtransibit gla¬
dius: ut reuclentur multoꝵ corchum cogitatiões
Nunquid de passione mariȩ quȩ nusquã sc̃pta ẽ
hoc propħasse credendus ẽ : an u̾ de materno ei
affectu quo postea in tẽpore passionis assistens
cruci qua hoc erat fixum quod ipsa pepererat.
maternoꝵ iiscerum dolore confixa ẽ. ⁊ animã illiꝰ
illa que cius scđ̾m carñe filium ipsaspectante cõ¬
foderat crucis rũphea penetrabat: Uideo enim
mpsalmis de ioseph ita dictum. humiliauer̃
in compedib pedes eiꝰ. ftrrum ꝑtransut animã
eiꝰ. sic̃ incugłio dixit symeon. & cuam ipsiꝰ aminã
ꝑtransibit gladius. Non ait carnẽ s animã. inqͣ

Expanded text:
oraculo dei Christum agente spiritu uenisset in temoraculo dei Christum agente spiritu uenisset in templum et acceptum sinu benedixisset infantem dominum. ait ad Mariam: Ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum in Israhel et in signum, cui contradicetur; et tuam ipsius animam pertransibit gladius, ut reuelentur multorum cordium cogitationes. numquid de passione Mariae, quae nusquam scripta est, hoc prophetasse credendus est? an uero de materno & eius affectu, quo postea in tempore passionis adsistens cruci, qua hoc erat fixum, quod ipsa pepererat, maternorum uiscerum dolore confixa est et animam illius illa, quae eius secundum carnem filium ipsa spectante confoderat, crucis rumphea penetrabat? uideo enim et in psalmis de Ioseph ita dictum: Humiliauerunt in compedibus pedes eius; ferrum pertransiit animam eius, sicut euangelio dixit Symeon: Et tuam ipsius animam pertransibit gladius. non ait carnem sed \'animam\', in qua
Abbreviated transcription (Latin):
dipsum tam̃ tuo sensu uolo tenere: ñ meo. Et
qd̾ ad mariam ait. noli me tangere. ñdum enim
ascendi ad patrem meũ. si cõminus stantem ñ
sinebatur attingere. quom eũ tangeret cũ ascen¬
disset ad patrem. nͥ forte fidĩ ꝓfectu ⁊ mentis as¬
censu qua ds̃ hominifit longinquus aut prim̾:
& illa dubitauerat de xp̃o. quẽ ortolanuim putaũat
idõ fortassis audire meruit. noli me tangere. In¬
digna enim iudicabatur ut tangeret manu rp̃o
quẽ necdum fide app̃henderat nec intellexerat
dm̃. cũ ortolanum putasset. de quo paulo ante
ab angłis aucherat. Qͥ d queritis uiuentem cum
mortis : Noli ergo me tangere. quia ñdum tibi
ascendi ad patrem. cui adhuc tantũ homo ude¬
or.Postea me tanges. cum ad cognoscendũ me
credendo conscenderis. De illis õ beatissum sy¬
meonis uerbis qͥd sentias eclissere michi. ut seq̃r
sensum tu um. quib cũ ad uidendum ex

Expanded text:
id ipsum tamen tuo sensu uolo tenere, non meo. Et id ipsum tamen tuo sensu uolo tenere, non meo. Et quod ad Mariam ait: noli me tangere, nondum enim ascendi ad patrem, si cominus stantem sinebatur adtingere, quo modo eum tangeret, cum ascendisset ad patrem, nisi forte fidei profectu et mentis ascensu, qua deus homini fit longinquus aut proximus? et illa dubitauerat de Christo, quem hortulanum putauerat; ideo fortassis audire meruit: Noli me tangere; indigna enim iudicabatur, ut tangeret manu Christum, quem necdum fide adprehenderat nec intellexerat deum, cum hortulanum putasset, de quo paulo ante ab angelis audierat: Quid quaeritis uiuentem cum mortuis? noli ergo me tangere, quia tibi nondum ascendi ad patrem, cui adhuc tantum homo uideor; postea me tanges, cum ad agnoscendum me credendo conscenderis.\' 20 De illis etiam beatissimi Symeonis uerbis quid sentias, edissere mihi, ut sequar sensum tuum, quibus, cum ad uidendum ex
Abbreviated transcription (Latin):
tibi inter libros tuos haberi spreta sit. renoua ẽã
michi codem sensu prõptam de thesauro cordis
dui. ⁊ mitte ad me inter alia responsa quȩ reddes
michi. ut spero prestante michi ac tibi comme¬
atum dierum xp̃o. ut ea quo labor tuus in me
fructificet accipiam. scdim hȩc capitula scͥpt᷑aꝵ.
e quib te qui uides quasi ꝑ dm̃ interrogaui.
ut audiam quid in te. uł ex te michi loquatur
ds̃. Hoc aute rogo lucere michi facias. quom̃
uł qua ratione dñs pꝰ resurrectionẽ uł mulicribꝰ
quȩ prime ad sepulchrum uenerunt. uł postea
illis duob in ua. dem̃ discipulis suis. ⁊ñ agiitus
sit ⁊ agnitus. In eodem enim corpore iesurrerit.
in quo ⁊ passus ẽ. Et quom̃ ñ eadem erat eĩdem
corporis forma quȩ fuerat. aut si eadem erat qͣm
ñ agnoscebatur abbis qui eam nouerant: Iuua
uͦ sacramenti ẽẽ credo: qd̾ qui mina ambulan¬
tib ñ fuerat agnitus in fractione panis reuelat̾ :

Expanded text:
tibi inter libros tuos haberi spreta sit, renoua eam tibi inter libros tuos haberi spreta sit, renoua eam mihi eodem sensu promptam de thesauro cordis tui et mitte ad me inter alia responsa, quae reddes mihi, ut spero, praestante mihi ac tibi commeatum dierum Christo, ut ea, quo labor tuus in me fructificet, accipiam, secundum haec capitula scripturarum, de quibus te, qui uides quasi per deum, interrogaui, ut audiam quid in te uel ex te mihi loquatur deus. Hoc autem rogo lucere mihi facias, quomodo uel qua ratione dominus post resurrectionem uel mulieribus, quae primae ad sepulchrum uenerunt, uel postea illis duobus in uia, deinde discipulis suis et non agnitus sit et agnitus. in eodem enim corpore resurrexit, in quo et passus est. et quomodo non eadem erat eiusdem corporis forma quae fuerat? aut si eadem erat, quomodo non agnoscebatur ab his, qui eam nouerant? illud uero sacramenti esse credo, quod qui in uia ambulantibus non fuerat agnitus in fractione panis reuelatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbrosa ẽ ñ partere corꝑi dixit scd̾m illud honesta¬
tis p̃ceptum. qd̾ alibi dicit. ut unꝰqͥsq suum uas
honorifice possidere nouerit. ut hostiam uiuã.
⁊ placentem dõ suum corpus exhibeat. Non in
saturitatẽ carnis. qr distensio corporis animȩ
sobrietatẽ necat. ⁊ inimica ẽ castitati. Re¬
stat ut aliqͥd ⁊ de cugłicis locis  s suggeram
beatitudim tuȩ. ñ quidem quanta legenti ꝑ
otium occurrere solent. Nec enim nunc uacabat
disꝑsa ꝑlibros querere. aut in reminiscendis me¬
moriam uentisare. s uł pauca quȩ ad horam di¬
ctationis huiꝰ in mentẽ ueniunt sciscitabor. De
resurrectionis forma ñ grandem s plenã fidei
instructione epłam qua sede consutationi meȩ
ddum carthagini exhicmarem rescͥpseras. si habes
relatam in scedis rogo ut mutas. aut certe rete
ras eam mͥ quod tibi facile ẽ. Nam ⁊si scriptura
ñ extat. quia si forde bicuis epła ut tumultuaria

Expanded text:
probrosa est, non parcere corpori dixit secundum illud honestaprobrosa est, non parcere corpori dixit secundum illud honestatis praeceptum, quod alibi dicit, ut unusquisque suum uas honorifice possidere nouerit, ut hostiam uiuam et placentem deo suum corpus exhibeat, non in saturitatem carnis, quia distentio corporis animae sobrietatem necat et inimica est castitati. Restat ut aliquid et de euangelicis locis beatitudini tuae, non quidem quanta legenti per otium occurrere solent — nec enim nunc uacabat dispersa per libros quaerere aut in reminiscendis memoriam uentilare —, sed uel pauca, quae ad horam dictationis huius in mentem ueniunt, sciscitabor. de resurrectionis forma non grandem sed plenam fidei instructione epistulam, qua secundae consultationi meae, dum Carthagini exhiemarem, rescripseras, si habes relatam in scxas eam mihi, quod tibi facile est. nam etsi scriptura non extat, quia forte breuis epistola ut tumultuaria
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ eẽ subiecta. S̾ cit enim cogitationes hominũ
qm̃ uane sunt. Qͣ lem humilitatẽ. qualemq ra¬
dionem sapientiȩ suꝑsticioni hominũ doctrinis
uenienti mẽe dicat requiro. Et quod ait ad non
parcendũ corpori. ñ in honore aliquo ad sac̾itatẽ
carnis. prors̾ hoc parum intelligo. qr in eadem
sententia magna michi uidetur eẽ discretio. Ar¬
bitror enim eũ de abstinentia qualiba ficta uł
iutili qualis solet abhereticis affectari hoc dicere:
ñ ad parcendũ corpori. Qd̾ autẽ adiecit ñ in hono¬
exercentes. nullius glȩ honore uł fructu agunt.
qd in magna erroris ꝑuersi rep̃hensione ꝯficiunt.
transfigurantes se in ministros iusticiȩ. S quod
adiecit ad satͣitatem carnis: cont̾rium mͥ udet᷑ illi
qd dicit ad ñ parcendũ corpori. Cidetur enim
Imseruitutẽ redigo. Aquo oꝑe saturitas carnis
alicna ẽ. nisi forte ⁊ ipsam saturandȩ carnis curã
que maximȩ obscruantiã religionis p̃tendentibꝰ

Expanded text:
iones hominum, quoniam uanae sunt. qualem humilitatem qualemque rationem sapientiae superstitioni hominum doctrinis uenienti inesse dicat, requiro. et quod ait: Ad non parcendum corpori, non in honore aliquo ad saturitatem carnis, prorsus haec parum intellego, quia in eadem sententia magna mihi uidetur esse discretio; arbitror enim eum de abstinentia qualibet ficta uel inutili, qualis solet ab haereticis affectari, hoc dicere \'ad non parcendum corpori\', quod autem adiecit \'non in honoexercentes nullius gloriae honore uel fructu agunt, quod in magna erroris peruersi reprehensione conficiunt, transfigurantes se in ministros iustitiae. sed quod adiecit: ad saturitatem carnis, contrarium mihi uidetur illi quod dicit: ad non parcendum corpori. uidetur enim in seruitutem redigo, a quo opere saturitas carnis aliena est. nisi forte et ipsam saturandae carnis curam, quae maxime obseruantiam religionis praetendentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ad se angłm uidet. auditq dicentẽ. qd̾ exaudite sĩt
orationes ciꝰ: ⁊ elemosine accepte. Agit enim hȩc
illa pͥusquã exiret de uulua sc̃ificatio iheremie.
quãquã nonnulli hoc in tẏpum saluatoris acci-¬
piant. qui regeneratione ñ egint:tam̃ etiã si de ip̃o
ꝓpħa accipiatur. potest ⁊ scd̾m p̃destinationem ñ
inconuenient̃ intelligi. sic̃ filio ᷤ dĩ appellat ȩugłm
ñdum regeneratos. ubi cayphas cum de domino
Hoc autẽ a semctipso ñdixit. s cũ eẽt pontifex anni
illius ꝓpħauit quia ib̾c moriturꝰ erat pro gente:

Expanded text:
ad se angelum uidit auditque dicentem, quod exauditae sint ad se angelum uidit auditque dicentem, quod exauditae sint orationes eius et elemosynae acceptae. agit enim haec illa, priusquam exiret de uulna. sanctificatio Hieremiae, quamquam nonnulli hoc in typum saluatoris accipiant, qui regeneratione non eguit, tamen, etiam si de ipso propheta accipiatur, potest et secundum praedestinationem non inconuenienter intellegi, sicut filios dei appellat euangelium nondum regeneratos, ubi Caiphas cum de domino Hoc autem a semet ipso non dixit: sed cum esset pontifex anni illius, prophetauit, quia Iesus moriturus erat pro g
Abbreviated transcription (Latin):
illis significationib figurata ẽ. unde dr̃ & uos
tanquã lapides uiui edificamini dom̃ sꝑitales.¬
item uñ scͥptum ẽ. nos enim templa dei uiuisu¬
mus sicut ds dicit qm in habitabo in illis ⁊ mã¬
bulabo. ⁊ ero illoꝵ ds̃. ⁊ipsierunt m plebs. Nec
mouere nos deb&: qd̾ ꝑ qͦsdam ad hoc tẽplum ñ
ꝑtinentes. uł ñdum ꝑtinentes. id ⁊ in quib ñ ha-¬
bitat. uł ñdum habitat ds̃ aliqͥd uirtutis oꝑatur.
sic̃ ꝑilũ qui in nomine. xp̃i expellebat demonia.
cum xp̃m ñ sequeretur. quẽ ꝑmitti iussit ꝓpter
multis utilem cõmendationẽ nominis sui. Mul¬
tos quoq ait sͥ innouissima die dicturos. innoĩe
tuo uirtutes multas fęcimꝰ: quib utiq ñ respon-¬
deret ñ uos noui. si adtẽplum dĩ qd̾ in habitando
beatificat ꝑtinerent. Cornelius etiã centurio añ¬
quã regeneratione incorporaret᷑ huic tẽplo. missũ

Expanded text:
illis significationibus figurata est. unde dicitur: Et uos illis significationibus figurata est. unde dicitur: Et uos tamquam lapides uiui aedificamini domus spia dei uiui sumus, sicut deus dicit, quoniam \'inhabitabo in illis et inambulabo et ero illorum deus et ipsi erunt mihi plebs\'. Nec monere nos debet. quod per quosdam ad hoc templum non pertinentes uel nondum pertinentes. id est in quibus non habitat uel nondum habitat deus, aliquid uirtutis operatur sicut per illum, qui in nomine Christi expellebat daemonia. cum Christum non sequeretur, quem permitti iussit propter multis utilem commendationem nominis sui. multos quoque ait sibi in nouissima die dicturos: In nomine tuo uirtutes multas fecimus, quibus utique non responderet: Non uos noui, si ad templum dei, quod inhabitando beatificat. pertinerent. Cornelius etiam centurio antequam regeneratione incorporaretur huic templo, missum
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut autẽ illi qñ idem sacͣm̃tum occultũ erat cre¬
debant xp̃i incarnationẽ fut᷑am: sic ⁊ nos credimꝰ
factam. E a nob̾ autẽ ⁊ abillis: fut᷑us expectatur
adiudicium eiꝰ aduentus. Non ẽ enim aliud dĩ
mysterium nͥ xp̃c. in quo oportet uiuificari mo¬
ituos in adam: qr sicut mnadam om̃s moriunt᷑.
sic ⁊ in xp̃o om̃s inuificabunt᷑ quc̃ admodũ suꝑiꝰ
disseruimus. Quã obrem ds̃ qui ubiq p̃sens ẽ. ⁊
ubiq totus. ñ in om̃ib habitat. s ieis tantum
quos efficit beatissimũ tẽplum suũ. uł beatissima
t̃pla sua. eruens eos apodestate tenebrarum: &
tranfferens in iegnum filii caritatis suȩ. qd incip̃
a regeneratione. Aliter autẽ dr̃ tẽplum eiꝰ in signi¬
ficatione. cũ fit ꝑ manus hominũ de reb inanima¬
tis. sic̃ tab̾naculum. lignis. uelis. pellib. atq huiꝰ
modi mobilib: sicuit etiã ꝑsalomonẽ irgt̃. tẽplum
lapidib. lignis. metallis. aliter uͦ re ipsa uera. quȩ

Expanded text:
sicut autem illi, quando idem sacramentum occultum erat, credebant Christi incarnationem futuram, sic et nos credimus factam. et a nobis autem et ab illis futurus expectatur ad iudicium eius aduentus; non est enim aliud dei my sterium nisi Christus, in quo oportet uiuificari mortuos in Adam. quia, sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur, quem ad modum superius disseruimus. Quam ob rem deus. qui ubique praesens est et ubique totus, non in omnibus inhabitat sed in eis tantum, quos effecit beatissimum templum suum uel beatissima templa sua eruens eos a potestate tenebrarum et transferens in regnum filii caritatis suae, quod incipit a regeneratione. aliter autem dicitur templum eius in significatione, cum fit per manus hominum de rebus inanimis sicut tabernaculum lignis, uelis. pellibus atque huius modi mobilibus, sicut etiam per Salomonem regem templum lapidibus, lignis, metallis, aliter uero re ipsa uera, quae
Abbreviated transcription (Latin):
dicat᷑. gr̃as agamus dño dõ nr̃o: a cuiꝰ sacrificii hu¬
militate. longe abest typhus & coturnus illoꝵ. &
idõ multum mirabilis resẽ. quẽ admodũ quorũdã
ñdum cognoscentiũ dm̃ sit inhabitator ds̃: & qͦꝵ¬
dam cognoscentiũ ñ sit. Nec illi enim ad dẽplũ
dĩ ꝑtinent. qui cognoscentes dm̃. ñ sicut dingło¬
rificauer̃. aut gr̃as egerunt:⁊ ad tẽplum dĩ ꝑtinent
paruuli sc̃ificati sacram̃to xp̃i. regenerati sp̃usc̃o.
qui certe ꝑȩtatẽ ñdum possunt cognoscere deũ:
Unde quẽ potuer̃ illi nosse nochab̃ȩ: isti potuer̃ hr̃ȩ
añquã nosse. B eatissumm autẽ sunt: quib hoc ẽ dm̃
habere quod nosse. Ipsa qͥppe noticia plenissima ue¬
rissima felicissima ẽ. Nic iam oportet eciã illã ꝗͣ¬

Expanded text:
dicatur: Gratias agamus domino deo nostro. a cuius sacrificii hudicatur: Gratias agamus domino deo nostro. a cuius sacrificii humilitate longe abest typhus et ęothurnus illorum. et ideo multum mirabilis res est, quem ad modum quorundam nondum cognoscentium deum sit inhabitator deus et quorundam cognoscentium non sit. nec illi enim ad templum dei pertinent, qui cognoscentes deum non sicut deum glorificauerunt aut gratias egerunt, et ad templum dei pertinent paruuli sanctificati sacramento Christi, regenerati spiritu sancto, qui certe per aetatem nondum possunt cognoscere deum; unde, quem potuerunt illi nosse nec habere, isti potuerunt habere antequam nosse. beatissimi sunt autem, quibus hoc est deum habere quod nosse; ipsa quippe notitia plenissima, uerissima, felicissima est. Hie iam oportet etiam illa
Abbreviated transcription (Latin):
densppria uncuiq put uult. Diuidens gͣ ñ ipse
diuisus. quia ipse unus atq idem. ille uͦ diuisiones
dictȩ sunt. sicut m̃broꝵ in corꝑe. quia ñ ide ualent
aures quod oculi. atq ita m̃bra cętera diu̾sis officiis
concordit̃ distributa. Quȩ tam̃ cũ sani sumꝰ. una
neq diu̾sa. nec alibi maiore. alibi minore. s cũ ipsa
sint disparia. commum & parili salute congaudeil.
Huiꝰ corꝑis. caput ẽ xp̃c. Huiꝰ corpis unitas. nr̃o sa¬
crificio cõmendatur: quod breuiter significauit
apłs dicens. Unus panis. unũ corpꝰ multi sumus.
ꝑcaput nr̃m reconciliamur deo. quia millo ẽ di¬
uinitas uingeniti facta particeps mortalitatis
nr̃ȩ: ut & nos participes ciꝰ immortalitatis cẽmus.
etiam dico sapientium. qui cognouer̃ dm̃: quia
cognoscentes dm̃ sicut dicit apłs. ñ sicut dm̃ glori¬
ficauer̃. aut gr̃as egerunt. Nosti autẽ in quo sacͥficio

Expanded text:
dens propria unicuique, prout uult; diuidens ergo, non ipse dens propria unicuique, prout uult; diuidens ergo, non ipse diuisus, quia ipse unus atque idem. illae uero diuisiones dictae sunt sicut membrorum in corpore, quia non idem ualent aures quod oculi atque ita membra cetera diuersis officiis concorditer distributa. quae tamen, cum sani sumus, una neque diuersa nec alibi maiore alibi minore sed, cum sint ipsa disparia, communi et parili salute congaudent. huius corporis caput est Christus, huius corporis unitas nostro sacrificio commendatur, quod breuiter significauit apostolus dicens: Unus panis is, unum corpus multi sumus. per caput nostrum reconciliamur deo. quia in illo est diuinitas unigeniti facta particeps mortalitatis nostrae, ut et nos participes eius inmortalitatis essemus. ;etiam dico sapientium, qui cognouerunt deum, quia cognoscentes deum, sicut dicit apostolus, non sicut deum glorificauerunt aut gratias egerunt. nosti autem, in quo sacrificio