comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& hic. idẽ & ubi conspicere oe ubi
conspici possit:ut inse sit cons¬
piciens. ante se conspicua: Nicħ
horum nob ueritas consulta re
non nisi corpoꝵ fictas unagines
cogitamus: Qd̃ mentem ñ eẽ. pau¬
cis certissimum ẽ mentib: aquib
potest de hac re ueritas consuli.
Proinde restat ut aliquid ꝑtinens
adeius naturam sit eius conspectus:
⁊ in eã quando secogitat. ñ quasi ꝑ
loci spacium. s incorporea cõnusio¬
ne reuocetur Cum uͦ non se cogitat.
nonsit quidem inconspectu suo.
nec de illa sius formetur obtutus:
sed tamen nouerit se tanquã ipsa
sibi sit memoria sui. Sicut multaꝵ
disciplinarum ꝑitus. ea quȩ noũ
eus memoria continentur:nec ẽ
inde aliquid inconspectu eiuis m̃¬
tis. nisi unde cogitat: cetera in ar-¬
chana quadam noticia s̃ rec̃dita.
que memoria nuncupatur: Ideo
trinitatem sic commendabamus.
ut illud unde formatur cogitantiᷤ
obtutus. in memoria poneremus.

Expanded text:
et hic, id est, et ubi conspicere, et ubi et hic, id est, et ubi conspicere, et ubi conspici possit; ut in se sit conspiciens, ante se conspicua? Nihil horum nobis veritas consulta resgitamus, non nisi corporum fictas imagines cogitamus, quod mentem non esse paucis certissimum est mentibus, a quibus potest de hac re veritas consuli. Proinde restat ut aliquid pertinens ad ejus naturam sit conspectus ejus, et in eam, quando se cogitat, non quasi per loci spatium, sed incorporea conversione revocetur: cum vero non se cogitat, non sit quidem in conspectu suo, nec de illa suus formetur obtutus, sed tamen noverit se tanquam ipsa sit sibi memoria sui. Sicut multarum disciplinarum peritus ea quae novit, ejus memoria continentur, nec est inde aliquid in conspectu mentis ejus, nisi unde cogitat; caetera in arcana quadam notitia sunt recondita, quae memoria nuncupatur. Ideo trinitatem sic commendabamus, ut illud unde formatur cogitantis obtutus, in memoria poneremus;
Abbreviated transcription (Latin):
ud conspectus eius inuenire nõ
hossumus: hoc quippe deoculo
corpr̃is non absurde dr̃ Ipseqͥppe
oculus locosuo ẽ fixus incorpore.
aspectus aũt eiꝰ inca que extras̃
tenditur. & usq insidera extendit᷑:
nec ẽ ocłs inconspectu suo. qͣndo¬
quidem ñconspicit se ipsum. nis
speculo obiecto: unde iam locuti
sumus: Quod non fit utiq quan¬
do semens insuo conspectu. sui co¬
gitatione constituit: Numqͥd eͦ
alia sui parte. aliam suam partem
uidet. cum se conspicit cogitando.
sic̃ aliis m̃bris nr̃is qui sunt ocłi.
alia nr̃a membra conspicimus. q̃
in nr̃o possunt ẽẽ ꝯspectu: Quid
dici absurdius uł sentiri potest:
Unde igitur aufertur m̃s nisi a
se ipsa. & ubi ponitur inconspec¬
tu suo. nisi ante se ipsam: T ergo
ibierit ubi erat. quando inc̃spec¬
tu suo ñ erat: quia hic posita inde
sublata ẽ S si conspicienda migͣ¬
uit. conspectura ubi manebit :
An quasi geminatur ut & illic sit

Expanded text:
ud conspectus ejus, invenire non ud conspectus ejus, invenire non possum. Hoc quippe de oculo corporis non absurde dicitur: ipse quippe oculus loco suo fixus est in corpore, aspectus autem ejus in ea quae extra sunt tenditur, et usque in sidera extenditur. Nec est oculus in conspectu suo; quandoquidem non conspicit se ipsum, nisi speculo objecto, unde jam locuti sumus : quod non fit utique quando se mens in suo conspectu sui cogitatione constituit. Numquid ergo alia sua parte aliam partem suam videt, cum se conspicit cogitando, sicut aliis membris nostris, qui sunt oculi, alia membra nostra conspicimus, quae in nostro possunt esse conspectu? Quid dici absurdius vel sentiri potest? Unde igitur aufertur mens, nisi a se ipsa? et ubi ponitur in conspectu suo, nisi ante se ipsam? Non ergo ibi erit ubi erat, quando in conspectu suo non erat; quia hic posita, inde sublata est. Sed si conspicienda migravit, conspectura ubi manebit? An quasi geminatur, ut et illic sit
Abbreviated transcription (Latin):
Quod autem aliud sit ñ se nosse. a-¬
luid non secogitare. iam ineodem
uolumine ostendimus:S hanc
itatẽ omittamus. quȩ nec int̾roga¬
ripot̃ quid inse agatur: & nos ipsi
cius ualde obliti sumus: Hinc tm̃
certos nos eẽ suffecerit. qd cum hõ
de animi sui natura cogitare po¬
tuerit. atq inuenire qd uerum est:
alibi non inueniet ꝗͣ penes se ipsũ:
nueniet aũt non qd nesciebat. s
unde ñ cogitabat: Quid enim sci¬
mus. si qd ẽ in nr̃a m̃te nescimus.
cum om̃ia que scimus. ñ nisi m̃te
scire possimus:¬
anta ẽ tamen cogitationis uis.
Iut nec ipsa mens quodammꝰ
se inconspectu suo ponat. nisi qñ
secogitat: Ac ꝑħ ita nicħ in c̃spec¬
tumentis ẽ. nisi unde cogitatur:
ut nec ipsa mens quacogitatur.
quicquid cogitatur. alit̃ possit eẽ
in conspectri suo: nisi se ipsam co¬
gitando: Quomodo aũt quando
se non cogitat inconspectu suo ñ
sit cum sine se ipsa numquam
cẽ possit: quasi aliud sit ipsa ali¬

Expanded text:
Quod autem aliud sit non se nosse, aQuod autem aliud sit non se nosse, aliud non se cogitare, jam in eodem volumine ostendimus . 8. Sed hanc aetatem omittamus, quae nec interrogari potest quid in se agatur, et nos ipsi ejus valde obliti sumus. Hinc tantum certos nos esse suffecerit, quod cum homo de animi sui natura cogitare potuerit, atque invenire quod verum est, alibi non inveniet, quam penes se ipsum. Inveniet autem, non quod nesciebat, sed unde non cogitabat. Quid enim scimus, si quod est in nostra mente nescimus; cum omnia quae scimus, non nisi mente scire possimusanta est tamen cogitationis vis, ut nec ipsa mens quodam modo se in conspectu suo ponat, nisi quando se cogitat: ac per hoc ita nihil in conspectu mentis est, nisi unde cogitatur, ut nec ipsa mens, qua cogitatur quidquid cogitatur, aliter possit esse in conspectu suo, nisi se ipsam cogitando. Quomodo autem, quando se non cogitat, in conspectu suo non sit, cum sine se ipsa nunquam esse possit, quasi aliud sit ipsa, ali
Abbreviated transcription (Latin):
se pot̃. sed cogitare ᷤ non pot̃. Qnta
porro intentione in ista que foris
s̃ sensibilia feratur. uł hinc solum
conici pot̃: qd lucis huius hauri¬
endȩ sic auida ẽ. ut siquisꝗͣ minꝰ
cautus aut nesciens quid inde pos¬
sit accidere. nocturnum lum̃ po¬
suerit ubi iacet infans. in ea parte
ad quam iacentis ocłi possint re¬
torqueri. nec ceruix possit inflecti.
sic eius inde non remoueat᷑ aspec¬
tus. ut nonnullos ex ħ etiam stra¬
bones fieri nouĩmus: Eam formã
tenentib oculis. quam tenis et
mollibus. consuetudo quodammͦ
infixit: Ita ce malios corporis
sensus. quantum sinit illa etas
intentione se qͣsi cartant anime
paruulorum: ut quicqͥd ꝑcarnẽ
offendit aut allicit. hoc solum¬
aut abhorreant uehement̃ aut
appetant: Sua uͦ int̾iora ñ cogi¬
tont nec possunt ammoneri ut
hoc faciant: quia nondum am¬
monentis signa nouer̃: ubipti¬
cipuum locũ uerba obtinent᷑:
quȩ sicut in alia prorsus nesciũt:

Expanded text:
se potest, sed cogitare se non potest? Quanta se potest, sed cogitare se non potest? Quanta porro intentione in ista quae foris sunt sensibilia feratur, vel hinc solum conjici potest, quod lucis hujus hauriendae sic avida est, ut si quisquam minus cautus aut nesciens quid inde possit accidere, nocturnum lumen posuerit ubi jacet infans, in ea parte ad quam jacentis oculi possint retorqueri, nec cervix possit inflecti, sic ejus inde non removeatur aspectus, ut nonnullos ex hoc etiam strabones fieri noverimus, eam formam tenentibus oculis, quam teneris et mollibus consuetudo quodam modo infixit. Ita et in alios corporis sensus, quantum sinit illa aetas, intentione se quasi coarctant animae parvulorum, ut quidquid per carnem offendit aut allicit, hoc solum abhorreant vehementer aut appetant: sua vero interiora non cogitent, nec possint admoneri ut hoc faciant; quia nondum admonentis signa noverunt, ubi praecipuum locum verba obtinent, quae sicut alia prorsus nesciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
inuestigare. & scđm sapientiam q̃
ab illo ẽ. aliquid inuenire: S ea q̃
insuꝑiorib libris. &e maxime uT
decimo. de anima humana uł m̃te
diximus. si lectoris uł memoriate.¬
neantur. atq recolantur. uł diligen¬
tia in eisdem locis in quib conscͥp¬
ta sunt recenseant᷑ non hic desidã¬
bit ꝓlixiorem de rei tantȩ inquisi¬
tione sermonẽ: Inter cetera gͦ ii
libro decimo diximus. hominis
mentẽ nosse semetipsam: Nichil
enum tam nouit mens. quam id
quod sͥ presto ẽ Hec m̃ti magis qͥc¬
quam p̃sto ẽ: quamipsa sͥ: Ce alia
quantum satis uisum ẽ adhibiumꝰ
documenta: quib hoc certissime
fantis m̃te. ita adhuc paruulz
& intam magna dimersi rerum
ignorantia. ut illius m̃tis tenebiaᷤ.
mens hominis quȩ aliquid nouit
exhoritat. an etiam ipsa se nosse
credenda ẽ: S intenta nimis uz
eas res. quas ꝑcorporis sensus tan¬
tomaiore. quanto nouiore cepit
delectatione sentire :ñignorare

Expanded text:
investigare, et secundum sapientiam quae investigare, et secundum sapientiam quae ab illo est aliquid invenire: sed ea quae in superioribus libris, et maxime in decimo, de anima humana vel mente diximus, si lectoris vel memoria teneantur atque recolantur, vel diligentia in eisdem locis in quibus conscripta sunt, recenseantur, non hic desiderabit prolixiorem de rei tantae inquisitione sermonem. 7. Inter caetera ergo in libro decimo diximus, hominis mentem nosse semetipsam . Nihil enim tam novit mens, quam id quod sibi praesto est: nec menti magis quidquam praesto est, quam ipsa sibi. Et alia, quantum satis visum est, adhibuimus documenta, quibus hoc certissime fantis mente, ita adhuc parvuli et in tam magna demersi rerum ignorantia, ut illius mentis tenebras mens hominis quae aliquid novit exhorreat? An etiam ipsa se nosse credenda est, sed intenta nimis in eas res quas per corporis sensus tanto majore, quanto noviore coepit delectatione sentire, non ignorare
Abbreviated transcription (Latin):
eius miserans diuina scͥptura. quã¬
quam inquit in imagine ambulat
homo tñ uane conturbatur: Thesau¬
rizat &e nescit cui congregat eaz:N
itaq uanitatem imagini dĩ tribue¬
ret. nisi deformem cerneret factam:
Nec tantum ualere illã deformita¬
tẽ. ut auferat qđ imago ẽ satis osten¬
dit dicendo. quamꝗͣ inimagine
ꝑambulat homo: Quappt̃ exut᷑ͣq
parte ueraciter ꝓnunciari pot̃ ista
sententia: ut quemadmnodũ dictũ
est. quamquam inimagine ꝑambu¬
lat homo. tamen uane conturbat᷑:
ita dicatur quamꝗͣ uane conturbat᷑
homo. tamen imagine ambulat:
Quamquam enim magna nat᷑a sit.
tamen uiciari potuit: quia sũma
non ẽ: Et quamꝗͣ uiciari potuit.
quia summa ñẽ: tam̃ quia sũmȩ¬
nature capax ẽ. & eẽ particeps pot̃.
magna natura ẽ: Queramus gͥ in
hac imagine dĩ. quandam sui ge¬
neris trinitatẽ: adiuuante ip̃so qͥ
nos fecit ad imaginem suam: Nõ
enim aliter possumus hȩc salubrit

Expanded text:
ejus miserans divina Scriptura, Quanejus miserans divina Scriptura, Quanquam, inquit, in imagine ambulat homo, tamen vane conturbatur: thesaurizat, et nescit cui congregabit ea . Non itaque vanitatem imagini Dei tribueret, nisi deformem cerneret factam. Nec tantum valere illam deformitatem, ut auferat quod imago est, satis ostendit, dicendo, Quanquam in imagine ambulat homo. Quapropter ex utraque parte veraciter pronuntiari potest ista sententia, ut quemadmodum dictum est, Quanquam in imagine ambulat homo, tamen vane conturbatur; ita dicatur, Quanquam vane conturbatur homo, tamen in imagine ambulat. Quanquam enim magna natura sit, tamen vitiari potuit, quia summa non est: et quanquam vitiari potuerit, quia summa non est, tamen quia sumnaturae capax est, et esse particeps potest, magna natura est. Quaeramus igitur in hac imagine Dei quamdam sui generis trinitatem, adjuvante ipso qui nos fecit ad imaginem suam. Non enim aliter possumus haec salubriter
Abbreviated transcription (Latin):
imago dei ẽ. quȩ tunc nonerit: sed
ca ẽ inuenienda in anima homi¬
nis. idẽ rationali siuie intellectual
unago creatoris: quȩ immortalit̃
immortalitati cius ẽ insita: iII.¬
am sic̃ ipsa immortalitas ani-
habet quippe & anima mortẽ suã
cum uita beata caret. quȩ uera
animȩ uita dicenda ẽ. s immor¬
talis ideo nuncupatur. qm̃ qua¬
licumq uita &̃ cum miserrima
ẽ numꝗͣ desinet uiuere: ita qͣus
ratio uł intellectus. nunc in ea
sit sopitus. nunc paruus nunc
magnus appareat: num quam
nisi rationalis & intelleetualis
ẽ anima humana: Ae ꝑhoc si scdm
hoc facta ẽ ad imaginem dĩ. quod
uti ratione atq intellectu. ad intel¬
ligendum & conspiciendum dm̃
pot̃ ꝓꝓfecto abinicio quo eẽ cepit
ista tam magna & mira natura. si¬
ue ita obsoleta sit hȩc imago. ut
pene nulla sit. siue obscura atq de¬
formis. siueclara & pulchra sit semꝑ
est: Deniq deformitatem dignitatis

Expanded text:
imago Dei est, quae tunc non erit: sed imago Dei est, quae tunc non erit: sed ea est invenienda in anima hominis, id est rationali, sive intellectuali, imago Creatoris, quae immortaliter immortalitati ejus est insita. Nam sicut ipsa immortalitas animae habet quippe et anima mortem suam, cum vita beata caret, quae vera animae vita dicenda est; sed immortalis ideo nuncupatur, quoniam qualicumque vita, etiam cum miserrima est, nunquam desinit vivere: ita quamvis ratio vel intellectus nunc in ea sit sopitus, nunc parvus, nunc magnus appareat, nunquam nisi rationalis et intellectualis est anima humana; ac per hoc si secundum hoc facta est ad imaginem Dei quod uti ratione atque intellectu ad intelligendum et conspiciendum Deum potest, profecto ab initio quo esse coepit ista tam magna et mira natura, sive ita obsoleta sit haec imago, ut pene nulla sit, sive obscura atque deformis, sive clara et pulchra sit, semper est. Denique deformitatem dignitatis
Abbreviated transcription (Latin):
imago rei corpr̃alis iam transacte
atq preterite remanet inmemore
unde informetur recordantis ob¬
tutus. atq utrumq tercia uolun¬
tate ungatur. eadem trinitas ẽẽ
dicenda ẽ. quȩ fuerat quando spe¬
cies in loco positi corporis uidcba¬
tur: Nonutiq sed prorsus alia:
Nam preter quod illa erat extrin¬
secus. hec intrinsecus. illam ꝓfecto
faciebat syecies presentis corptis
hanc imago preteriti: sicut ce in
in animo nr̃o ẽ. uelut illud cos
n loco dum tenetur. aspicitur. a¬
matur: quandã efficit trinitatem:
Sed non ipsaerit quando fides ħ
manimo. sic̃ corpus illud in loco
um nonerit: Que uͦ tuncerit. qn
cam recordabimur in nob fusse.
non eẽ. alla ꝓfectoerit: Hanc enim
quȩ nunc ẽ. facit res ipsa presens: et
animo credentis affixa: At illamq̃
tunc erit. faciet rei preterite imagi¬
natio. in recordantis memoria dere¬
licta: Nec illa igitur trinitas quȩ
nunc non ẽ imago dĩ erit: nec ista

Expanded text:
imago rei corporalis jam transactae imago rei corporalis jam transactae atque praeteritae remanet in memoria, unde informetur recordantis obtutus, atque id utrumque tertia voluntate jungatur, eadem trinitas esse dicenda est, quae fuerat quando species in loco positi corporis videbatur? Non utique, sed prorsus alia: nam praeter quod illa erat extrinsecus, haec intrinsecus; illam profecto faciebat species praesentis corporis; hanc, imago praeteriti. Sic et in in animo nostro est, velut illud corpus in loco, dum tenetur, aspicitur, amatur, quamdam efficit trinitatem: sed non ipsa erit, quando fides haec in animo, sicut corpus illud in loco jam non erit. Quae vero tunc erit, quando eam recordabimur in nobis fuisse, non esse, alia profecto erit. Hanc enim quae nunc est, facit res ipsa praesens et animo credentis affixa: at illam quae tunc erit, faciet rei praeteritae imaginatio in recordantis memoria derelicta. nunc non est, imago Dei erit; nec ista
Abbreviated transcription (Latin):
uł ab exteriorib ad interiora in¬
gredientes: primam reppiebamus
trinitatem incorpore qd uidetur.
& acie uidentis. que cum uidet
inde formatur: & inuoluntatis ĩ¬
dentione quȩ utrumq coniungit:
Huic trinitati similem constitu¬
amus. cum fides que nunc in est
nobis. tanquam corpus illud iN
loco. ita in nr̃a memoria constitu¬
ta ẽ. de qua informatur cogitatio
recordantis: sicut ex illo corpore
acies intuentis. Quib duobus.
ut trintas impleatur. annumera¬
tur tercia uoluntas: quȩ fidem
in memoria constitutam.⁊ qͣndũ
cius effigiem in contuitu recordi¬
tionis impressam. conectit luing̃
Sicut in illa corporalis trinitate
uisionis. formam corpr̃is qd uide¬
tur.⁊ conformationẽ que fit ini
cernentis aspectu: coniungit in¬
tentio uoluntatis: Faciamus gͦ cor¬
pus illud qd cernebatur interisse
dilapsum. nec euis remansisse ali¬
quid inullo loco: ad qd uidendum
recurrat aspectus: Numqͥd quia

Expanded text:
vel ab exterioribus ad interiora invel ab exterioribus ad interiora ingredientes, primam reperimus trinitatem in corpore quod videtur, et acie videntis quae cum videt, inde formatur, et in voluntatis intentione quae utrumque conjungit. Huic trinitati similem constituamus, cum fides quae nunc inest nobis, tanquam corpus illud in loco, ita in nostra memoria constituta est, de qua informatur cogitatio recordantis, sicut ex illo corpore acies intuentis: quibus duobus, ut trinitas impleatur, annumeratur tertia voluntas, quae fidem in memoria constitutam et quamdam ejus effigiem in contuitu recordationis impressam connectit et conjungit; sicut in illa corporalis trinitate visionis, formam corporis quod videtur, et conformationem quae fit in cernentis aspectu, conjungit intentio voluntatis. Faciamus ergo corpus illud quod cernebatur, interisse dilapsum, nec ejus remansisse aliquid in ullo loco, ad quod videndum recurrat aspectus: numquid quia
Abbreviated transcription (Latin):
habuisse memoria tenebimus &
recolemus: & hoc utrumq tercia
uoluntate iungemus: eadem tri¬
nitas ꝑmanebit Im̃ si nullum
in nob quasi uestigium transiens
reliquerit. ꝓfecto nec inmemoria
nr̃a eius aliquid habebimus quo
recurramus. eam p̃teritã recordan¬
tes. adq id utrumq intentione
tereia copulantes: & qd̵ erat scił
in memoria ñ inde cogitantib nob̃.:
et quod inde cogitatione format᷑:
s qui hoc dicit. non discernit aliã
nunc eẽ trinitatem. qn presentem
fidem tenemus. uidemus. amamꝰ.
in nob̃ aliam tunc futuram. qͣndo
ñ ipsam s eius uelut imaginarium
uestigium. inmemoriam rec̃ditum.
recordatione contuebimur: Eduo
ħ.id est quoderat inmemoria reci¬
pientis. & qd inde imprimitur in
acie recordantis tercia uoluntate
iungemus: Qd ut possit intelligi.
sumamus exemplum de corpralib
rebus: de quib in libro undecimo
satis locuti sumus: Hempe abin¬
feriorib adsuꝑiora ascendentes.

Expanded text:
habuisse memoria tenebimus, et habuisse memoria tenebimus, et recolemus, et hoc utrumque tertia voluntate jungemus, eadem trinitas permanebit. Quoniam si nullum in nobis quasi vestigium transiens reliquerit, profecto nec in memoria nostra ejus aliquid habebimus quo recurramus eam praeteritam recordantes, atque id utrumque intentione tertia copulantes, et quod erat scilicet in memoria, non inde cogitantibus nobis, et quod inde cogitatione formatur. Sed qui hoc dicit, non discernit aliam nunc esse trinitatem, quando praesentem fidem tenemus, videmus, amamus in nobis; aliam tunc futuram, quando non ipsam, sed ejus velut imaginarium vestigium in memoria reconditum, recordatione contuebimur, et duo haec, id est, quod erat in memoria retinentis, et quod inde imprimitur in acie recordantis, tertia voluntate jungemus. Quod ut possit intelligi, sumamus exemplum de corporalibus rebus, de quibus in libro undecimo satis locuti sumus . Nempe ab inferioribus ad superiora ascendentes,
Abbreviated transcription (Latin):
minc inciusdem fidei presentis
icmanentis memoria. contuitu.
llectione consistit: tunc transac¬
A&e preterita repꝑictur eẽ ñ per¬
manens. Ex quo colligitur. ut
siam imago dei ẽ ista trinitas.
dam ipsa non ieis quȩ semꝑs̃.¬
bsit autem ut cum .I.¬
anime natura sit immortalis.
nec  ab inicio quo creata ẽ umquã
deinceps eẽ desistat: id quo nichil
meliuis habet. non cum eius immor¬
talitate ꝑdurce: Quid uͦ melius iN
eius natura creatum ẽ ꝗͣ qd ad sui
creatoris imaginẽ facta ẽ: Non gͥ
infidei retentione. contemplatione.
dilectione. quȩ ñerit semꝑ. s in eo
qd̃ semꝑ erit inuenienda ẽ : quã dici
oporteat imaginem dĩ.: An adhuc
ita se res habeat. aliquanto diligen¬
tius atq abstrusuis ꝑscrutabimur:
Dici enim potest ñ ꝑire istamtͥnita¬
tẽ. &̃ cum fides ipsa transierit: quia
sicut nunc eam & memoria tenemꝰ.
⁊ cogitatione cernimꝰ. ⁊ uoluntate
diligimus: ita &e tunc. cum eã nos

Expanded text:
nunc in ejusdem fidei praesentis nunc in ejusdem fidei praesentis ac manentis memoria, contuitu, dilectione consistit, tunc transacta et praeterita reperietur esse, non permanens. Ex quo colligitur, ut si jam imago Dei est ista trinitas, etiam ipsa non in eis quae sembsit autem ut cum animae natura sit immortalis, nec ab initio quo creata est, unquam deinceps esse desistat, id quo nihil melius habet, non cum ejus immortalitate perduret. Quid vero melius in ejus natura creatum est, quam quod ad sui Creatoris imaginem facta est ? Non igitur in fidei retentione, contemplatione, dilectione, quae non erit semper, sed in eo quod semper erit, invenienda est quam dici oporteat imaginem Dei. 5. An adhuc utrum ita se res habeat, aliquanto diligentius atque abstrusius perscrutabimur? Dici enim potest, non perire istam trinitatem, etiam cum fides ipsa transierit: quia sicut nunc eam et memoria tenemus, et cogitatione cernimus, et voluntate diligimus; ita etiam tunc cum eam nos
Abbreviated transcription (Latin):
ineiusdem fide tempr̃ał ietenti¬
one. contemplatione. dilectione
nondum talis ẽ trinitas. ut des
imago dicenda ẽ sit: ne in rebus
tempĩalib constituta uideat᷑.
constituenda ẽ meternis. Alas
quippe humana cum fidem suã
udet qua credit qd̃ ñ uidet. non
aliquid sempiternum uidet. Nõ
cum semꝑ hoc erit: Qd utiq nõ
crit. quando ista ꝑegrinatione
sinita qua peregrinamur a dño.
ut ꝑ fidem ambulare necesse sit. spe¬
ues illa succedet ꝑ quam uidebi¬
mus facie ad faciem: sicut modo
ñuidentes. tamen quia credimus
uidere merebimur: atq ad speciẽ
nos ꝑfidem ꝑductos cẽ gaudebinꝰ:
heq enim iam fides erit qua cre¬
aantur quȩ non uidentur. s spe-¬
ues qua uideantur quȩ credeban¬
aur: Tunc gͦ & siuitȩ huius mor¬
talis transactȩ meminerimus. et
redidisse nos aliquando quȩ non
rider in preteritis atq transactis
leputabitur fides ista. ñ inp̃sen¬
ibus rebus semꝑq manentib:
dephoc etiam trinitas ista. quȩ

Expanded text:
temporalis retentione, contemplatione, dilectione, nondum talis est trinitas, ut Dei jam imago dicenda sit: ne in rebus temporalibus constituta videatur, quae constituenda est in aeternis. Mens quippe humana cum fidem suam videt, qua credit quod non videt, non aliquid sempiternum videt. Non enim semper hoc erit, quod utique non erit, quando ista peregrinatione finita, qua peregrinamur a Domino, ut per fidem ambulare necesse sit, species illa succedet, per quam videbimus facie ad faciem : sicut modo non videntes, tamen quia credimus, videre merebimur, atque ad speciem nos per fidem perductos esse gaudebimus. Neque enim jam fides erit, qua credantur quae non videntur; sed species, qua videantur quae credebantur. Tunc ergo etsi vitae hujus mortalis transactae meminerimus, et credidisse nos aliquando quae non luerimus, in praeteritis atque transactis deputabitur fides ista, non in praesentibus rebus semperque manentibus: ac per hoc etiam trinitas ista quae
Abbreviated transcription (Latin):
ritate ac breuitate disserui: quas¬
doquidem rem tam multiplic̃
atq copiosam. multoꝵ atq mas¬
norum disputationib multi:
magnisq celebratam. uno strictm
uolumine inclusi: ostendens etiã
iipsa trinitatem. s nondum q̃ dez

Expanded text:
ritate ac brevitate disserui: quanritate ac brevitate disserui: quandoquidem rem tam multiplicem atque copiosam, multorum atque magnorum disputationibus multis magnisque celebratam, uno strictim volumine inclusi, ostendens etiam in ipsa trinitatem, sed nondum quae
Abbreviated transcription (Latin):
aũt nunc dico intelligentiã qua
intelligimus cogitantes. idẽ qͣñ
eis reꝑtis quȩ memoriȩ p̃sto fue¬
rant s non cogitabantur. cogitato
nr̃a formatur: & eam uoluntatẽ.
siue amorem. uł dilectionẽ quȩ istã
prolem parentemq coniungit. et
quodammodo utriq cominunis ẽ
hinc factum ẽ. ut etiam ꝑ exterio¬
ra sensibilia quȩ ꝑoculos carnss
uidentur: legentium ducerẽ tar¬
ditatem. inundecimo scił libro.
atq inde cum eis ingrederet adho¬
minis interioris eam potentiam
qua ratiocinatur de temporalib
reb: differens illam principalit̃
dominantẽ qua contemplatur
eternitas. atq: id duob uolumi¬
nib egi. duodecimo utrumq dis¬
cernens. quorum unum ẽ suꝑrꝰ
altium inferiꝰ. qđ suꝑiori subdi¬
tum ẽẽ debet: Terciodecumo aũt
de munere inferioris. quohuma¬
narum rerum scientia salubris
continetur. ut inhac temporal
uita idagamus qua consequa¬
mur eternam. quanta potui ue¬

Expanded text:
autem nunc dico intelligentiam, qua autem nunc dico intelligentiam, qua intelligimus cogitantes, id est, quando eis repertis quae memoriae praesto fuerant, sed non cogitabantur, cogitatio nostra formatur; et eam voluntatem, sive amorem, vel dilectionem, quae istam prolem parentemque conjungit, et quodam modo utrisque communis est. Hinc factum est ut etiam per exteriora sensibilia quae per oculos carnis videntur, legentium ducerem tarditatem, in undecimo scilicet libro; atque inde cum eis ingrederer ad hominis interioris eam potentiam qua ratiocinatur de temporalibus rebus, differens illam principaliter dominantem qua contemplatur aeternas: atque id duobus voluminibus egi, duodecimo utrumque discernens, quorum unum est superius, alterum inferius, quod superiori subditum esse debet; tertio decimo autem de munere inferioris, quo humanarum rerum scientia salubris continetur, ut in hac temporali vita id agamus quo consequamur aeternam, quanta potui ve
Abbreviated transcription (Latin):
tueri. magna cecitate cordis et
tenebris ignorantiȩ demersꝰ. altiꝰ
& mirabiliore diuina ope indiget.
gitatione adhibere qualecumq do¬
cumentum: qͦ posset ostendi. quo¬
modo ex his que memoria conti¬
nentur. recordantis acies informet᷑.
& tale aliquid gignatur ubi homo
cogitat. quale in illo erat ubi ante
cogitationem meminerat: qr faci¬
lius dinoscitur qd tempore acci¬
dit. & ubi parens prolem spatiotẽ¬
poris antecedit: Nam sinos refera¬
mus ad int̾iorem m̃tis memoriã
qua sui meminit ⁊ int̾iorẽ intelligẽ¬
tiã qͣ se intelligit. nt̾iorẽ uolũtatẽ qͣse di¬
fuerunt. ex quo ẽẽ ceper. siue cogi¬
tarentur suie non cogitarentur.
uidebitur quidem imago illius
trinitatis. & ad solam memoriam
tione non potest: cogitamꝰ enĩ onĩe
qd̃ dicimus: etiam illo interi¬
ore uerbo. qd ad nullius gentis ꝑ¬
tinet linguã. in trib potius illis
imago ista cognoscitur. memoria
scił intelligentia. uoluntate. Hanc

Expanded text:
tueri, magna caecitate cordis, tueri, magna caecitate cordis, tenebris ignorantiae demersus est altius, et mirabiliore divina ope indiget, gitatione adhibere qualecumque documentum, quo posset ostendi quomodo ex iis quae memoria continentur, recordantis acies informetur, et tale aliquid gignatur ubi homo cogitat, quale in illo erat ubi ante cogitationem meminerat: quia facilius dignoscitur, quod tempore accedit, et ubi parens prolem spatio temporis antecedit. Nam si nos referamus ad interiorem mentis memoriam qua sui meminit, et interiorem intelligentiam qua se intelligit, etfuerunt ex quo esse coeperunt, sive cogitarentur, sive non cogitarentur; videbitur quidem imago illius trinitatis et ad solam memoriam tione non potest cogitamus enim omne quod dicimus, etiam illo interiore verbo quod ad nullius gentis pertinet linguam, in tribus potius illis imago ista cognoscitur, memoria scilicet, intelligentia, voluntate. Hanc
Abbreviated transcription (Latin):
tricam de qua disputat cogitat:
Hinc ammonem᷑ ẽẽ nob in abdito
m̃tis. quarundã rerum quasdam
noticias. & tunc quodamm ꝓcedẽ
inmedium.atq inconspectũ m̃tis
uelut aꝑtius constitui: quando co-¬
gitantur: Tunc enim se ipsa meis.
& meminisse. & intelligere. & ama¬
re inuenit. etiamunde ñ cogitabat:
quando aliunde cogitabat: S uñ
du non cogitauerimus.⁊ unde co¬
gitare nisi commoniti ñ ualemus.
id nos nescio quo codemq miromͦ.
si potest dici scire nescimus: Deni¬
q recte ab eo qui commemorat.
ei quem cõmemorat dr̃. scis hoc.
sed scire te nescis: Commemorabo
& uruenies te scientem: qd te nes¬
cire putaueras Idagunt & litt̾e.
que de his rebus conscripte sunt:
quas res duce ratione ueras ẽẽ in¬
uenit lector. non quas ueras eẽ
credit ei qui scͥpsit. sicut legitur
historia: sed quas ueras ẽẽ etiam
ipse inuenit. siue apudse. siue
in ipsa mentis luce ueritate: ui
uͦ nec ammonitus ualet ista con¬

Expanded text:
tricam de qua disputat, cogitat. tricam de qua disputat, cogitat. Hinc admonemur esse nobis in abdito mentis quarumdam rerum quasdam notitias, et tunc quodam modo procedere in medium, atque in conspectu mentis velut apertius constitui, quando cogitantur: tunc enim se ipsa mens, et meminisse, et intelligere, et amare invenit, etiam unde non cogitabat, quando aliud cogitabat. Sed unde diu non cogitaverimus, et unde cogitare nisi commoniti non valemus, id nos nescio quo eodemque miro modo, si potest dici, scire nescimus. Denique recte ab eo qui commemorat, ei quem commemorat dicitur: Scis hoc, sed scire te nescis; commemorabo, et invenies te scientem quod te nescire putaveras. Id agunt et litterae, quae de his rebus conscriptae sunt, quas res duce ratione veras esse invenit lector: non quas veras esse credit ei qui scripsit, sicut legitur historia; sed quas veras esse etiam ipse invenit, sive apud se, sive in ipsa mentis luce veritate. Qui vero nec admonitus valet ista con
Abbreviated transcription (Latin):
ua ꝓpt̃ diligentius illud con¬
sideremus exemplum qd adhi¬
buimus. ubi ostendẽtur aliud eẽ
rem quamq ñ nosse. aliud ñcogi¬
tare: fieriq posse ut nouerit hõ
aliquid qd cogitat ñ. quando ali¬
unde. noninde cogitat. Duarum
cͦ uł plurium disciplinaꝵ ꝑitus.
q̃n unam cogitat: aliam uł allas
ctiam si ñ cogitat: nouit tamen:
S num quid recte possumus di¬
cere. iste musicus nouit quidem
musicam:⁊ s nunc eã ñ intelligit.
quia non eam cogitat: Intellig̃
autem nc̃ geometricam : hanc e¬
ium nunc cogitat: Absurda est
quantũ apparor ista sententia:
Quid cẽ illa si dicamus. iste mu¬
sicus nouit quidem musicam. s
nunc eam ñ amat. qñ ñ eã cogitat.
cogitat: nonne similit̃ absurda
c̃: Rectissime uͦ dicimus. istequẽ
ꝑspicis de geometrica disputan¬
tem: etiam ꝑfectus ẽ musicus.
Nam & meminit eius disciplinȩ:
or intelligit &x diligit eam: sed
quamius eandem nouerit & ame.
nunc illam ñ cogitat: qm̃ geome¬

Expanded text:
uapropter diligentius illud consideremus exemplum, quod adhibuimus, ubi ostenderetur aliud esse rem quamque non nosse, aliud non cogitare; fierique posse ut noverit homo aliquid quod non cogitat, quando aliunde, non inde cogitat. Duarum ergo vel plurium disciplinarum peritus, quando unam cogitat, aliam vel alias etiam si non cogitat, novit tamen. Sed numquid recte possumus dicere, Iste musicus novit quidem musicam, sed nunc eam non intelligit, quia eam non cogitat; intelligit autem nunc geometricam, hanc enim nunc cogitat? Absurda est, quantum apparet, ista sententia. Quid etiam illa, si dicamus, Iste musicus novit quidem musicam, sed nunc eam non amat, quando eam non cogitat; nc ipsam cogitat: nonne similiter absurda est? Rectissime vero dicimus, Iste quem perspicis de geometrica disputantem, etiam perfectus est musicus; nam et meminit disciplinae ejus, et intelligit eam et diligit: sed quamvis eam noverit et amet, nunc illam non cogitat, quoniam geome
Abbreviated transcription (Latin):
mus antequam nossemus:maxi¬
meq dum eadem noticia. etiam
placida digneq amata. uerbum
est. fit aliqͥ dĩ similitudo: illa noti¬
cia tamen inferior ẽ.quia inin¬
feriore natura ẽ: Creatura qͥppe
animus:creator ds̃ autem: Ex quo
colligitur quia cum se mens ipsa
nouit atq approbat. sicẽ eadem
noticia uerbum eius. ut ei sit par¬
&x omnino. & equale. atq: identidem:
quia neq inferioris eẽntie noticia
est sicut corporis:neq suꝑioris.
sicut dĩ Ꝙ cum habeat noticia
similitudinem adeamrem quam
nouit. hoc est cuius noticia ẽ: hec
habet ꝑfectam & equalem qͣ mens
ipsa que se nouit est nota: Id̃oq
et imago & uerbum est. quia de
illa exprimitur: cum cognoscen¬
do. eidem coequatur: & est gig¬
nenti equale. quod genitum ẽ.

Expanded text:
mus antequam nossemus, maximus antequam nossemus, maximeque cum eadem notitia etiam placita digneque amata verbum est, fitque aliqua Dei similitudo illa notitia: tamen inferior est, quia in inferiore natura est; creatura quippe animus, Creator autem Deus. Ex quo colligitur, quia cum se mens ipsa novit atque approbat, sic est eadem notitia verbum ejus, ut ei sit par omnino et aequale, atque identidem: quia neque inferioris essentiae notitia est, sicut corporis; neque superioris, sicut Dei. Et cum habeat notitia similitudinem ad eam rem quam novit, hoc est, cujus notitia est; haec habet perfectam et aequalem, qua mens ipsa, quae novit, est nota. Ideoque et imago et verbum est, quia de illa exprimitur, cum cognoscendo eidem coaequatur, et est gignenti aequale quod genitum e
Abbreviated transcription (Latin):
Est enum alia noticia secundum
priuationem: quam cum impro¬
bamus & loquimur. & hec pri¬
uationis improbatio. spẽm lau¬
dat.: id eoq approbatur:.xi.¬
abet ergo animus non nullã
speciei notȩ similitudinem:
siue eum ea placet: suie cum euis
priuatio displicet: Quo circa iN
quantum dm̃ nouimus: simi¬
les ei sumus: S non adequalita¬
tem similes: quia nec tantum
cum nouimus. quantum ipse se:
& quemadmodum cum ꝑ sensus
corpr̃is discimus corpora. fit
aliqua eorum similitudo in a
nimo: quȩ phantasia memorie ẽ.
Non enimom̃ino ipsa corpr̃a iN
animo sunt. cumea cogitamus:
sed eorum similitudines: Itaqꝙ
cumeas pro illis approbamus:er¬
ramus Error est namq: pro alio
alterius approbatio. Melior ẽ tam̃
imaginatio corpr̃is in animo: ꝗͣ
illa species corprĩs: Inquantum
hec inmeliore natura ẽ. idẽ u
substantia uitali: sicuti ẽ animus:
Itacum dm̃ nouimus. quamuis
meliores efficiamur quam era¬

Expanded text:
Est enim alia notitia secundum Est enim alia notitia secundum privationem, quam cum improbamus, loquimur. Et haec privationis improbatio speciem laudat, ideoque approbatur. Habet ergo animus nonnullam speciei notae similitudinem, sive cum ea placet, sive cum ejus privatio displicet. Quocirca in quantum Deum novimus, similes sumus: sed non ad aequalitatem similes, quia nec tantum eum novimus, quantum ipse se. Et quemadmodum cum per sensum corpaliqua eorum similitudo in animo nostro, quae phantasia in memoria est. Non enim omnino ipsa corpanimo sunt, cum ea cogitamus; sed eorum similitudines: itaque cum eas pro illis approbamus, erramus; error namque est pro alio alterius approbatio: melior est tamen imaginatio corporis in animo, quam illa species corporis, in quantum haec in meliore natura est, id est, in substantia vitali, sicuti animus est: ita cum Deum novimus, quamvis meliores efficiamur quam era
Abbreviated transcription (Latin):
cet. sed ipsa uicia: Nam placet mͥ
quod noui. & diffinio. quid sit in¬
temꝑantia: & hoc est uerbum eius:
Sicuti sunt in arte nota uicia. &
recte approbatur eorum noticia:
cum discernit cognitor speciem.
Sic aire &e negare. & ẽẽ & non eẽ:
At tamen uirtute priuari. atq
ĩllicium deficere: dampnabile ẽ:
Et definire intemꝑantiam. ubũq
cius dicere: ꝑtinet ad artem moꝵ:
Esse autem intemꝑantem. ad id
ptinet: quod illa arte culpatur.
sieut nosse ac definire qͥ dsit
solocxismus. ꝑtinet ad artem loq̃n¬
di: lacere autem: uicim ẽ quod
ladem arte reprehenditur. Uerbũ¬
est igitur. quod nunc discernere
et insinuare uolumus. cum amo¬
re noticie: Cum itaq se mens no¬
uit oramat: lungitur ei amore
uerbum eius: & quoniam amat
noticiam. & nouit amorem: ce uer¬
bum in amore est & amor inubo.
et utrumq in amante. atq dicen
te: s om̃is secundum speciem no¬
ticia. similis ẽ eirei quam nouit:

Expanded text:
cet, sed ipsa vitia. Nam placet mihi cet, sed ipsa vitia. Nam placet mihi quod novi et definio quid sit intemperantia; et hoc est verbum ejus. Sicuti sunt in arte nota vitia, et recte approbatur eorum notitia, cum discernit cognitor speciem sicut aiere et negare, esse et non esse: attamen virtute privari atque in vitium deficere, damnabile est. Et definire intemperantiam, verbumque ejus dicere, pertinet ad artem morum: esse autem intemperantem, ad id pertinet quod illa arte culpatur. Sicut nosse ac definire quid sit soloecismus, pertinet ad artem loquendi: facere autem, vitium est quod eadem arte reprehenditur. Verbuest igitur, quod nunc discernere ac insinuare volumus, cum amore notitia. Cum itaque se mens novit et amat, jungitur ei amore verbum ejus. Et quoniam amat notitiam et novit amorem, et verbum in amore est, et amor in verbo, et utrumque in amante atque dicene. Sed omnis secundum speciem notitia, similis est ei rei quam novit.
Abbreviated transcription (Latin):
Iecteergo queritur. utrum õĩs
Inoticia uerbum i antantum
amata noticia: Nouimus enim&e
ea que odimus. sed nec concepta
nec parta dicenda sunt animo:
que nob displicent: Non enimoia
gunt. concipiuntur ut tantum
nota sint: non tamen uerbadi¬
mus: Aliter enim dicuntur uba
que spacia temporum sillabis
tenent. siie pronuncientur sius
cogitentur: aliter omne qd̾ notum
ẽ. uerbum dr̃ animo impressum
quam diu de memoria proferti
cedefinir: potest. quamuis res
ipsa displiceat: aliter cum plact
quod mente concipitur: scd̃mas
genus uerbi accipiendumẽ quod
ut apł̃s. nemo dicit dominus iħ̃c.
nisi insp̃u scõ: cum secundum ali¬
amuerbi notionem. dicant hoco
illi de quibus ipsedominus ait:
non omnis qui dicit michi dñe
domine. intrabit in regnum ce¬
lorum. Ueruntamen cum& illa
quȩ odimus recte displicent. recte¬
q improbantur. approbatur eoꝵ
imꝓbatio: & placet & uerbum est:
sleq uiciorum noticia nob̃ displi¬

Expanded text:
Recte ergo quaeritur, utrum omnis notitia verbum, an tantum amata notitia. Novimus enim et ea quae odimus: sed nec concepta, nec parta dicenda sunt animo, quae nobis displicent. Non enim omnia gunt, concipiuntur: sed alia ut tantum nota sint, non tamen verba dimus. Aliter enim dicuntur verba quae spatia temporum syllabis tenent, sive pronuntientur, sive cogitentur; aliter omne quod notum est, verbum dicitur animo impressum, quamdiu de memoria proferri et definiri potest, quamvis res ipsa displiceat; aliter cum placet quod mente concipitur. Secundum quod genus verbi accipiendum est quod ait Apostolus, Nemo dicit, Dominus Jesus, nisi in Spiritu sancto : cum secundum aliam verbi notionem dicant hoc et illi, de quibus ipse Dominus ait, Non omnis qui dicit mihi, Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum . Verumtamen cum et illa quae odimus, recte displicent, recteque improbantur, approbatur eorum improbatio, et placet, et verbum est. Neque vitiorum notitia nobis displi
Abbreviated transcription (Latin):
i etiam resurrectionem car¬
nis nos credere reprehendt̃.
sibiq potius etiam de his rebus
credi uolunt: quasi uero qr p̃celsã
incommutabilemq substantiã.
ꝑ illa quȩ facta sunt intelligere
potuerunt. ꝓpterea de conu̾sione
rerum mutabilium. aut decon¬
texto scłorum ordine: consulendi
s̃: Numqͥd enim qr uerissime dis¬
putant. & documentis certissim

Expanded text:
Hi etiam resurrectionem carnis nos credere reprehendunt, sibique potius etiam de his rebus credi volunt. Quasi vero, quia praecelsam incommutabilemque substantiam per illa quae facta sunt intelligere potuerunt , propterea de conversione rerum mutabilium, aut de contexto saeculorum ordine consulendi sint. Numquid enim quia verissime disputant, et documentis certissim
Abbreviated transcription (Latin):
peccare aut non curatur. aut pa¬
rumcuratur. non mori autem
quamuis non obtineatur uehem̃¬
ter satagitur: iute mediator osten¬
dens quam ñsit mors timenda. q̃
ꝑhumanam conditionem iame¬
uadi non pot̃. sedpotius impietas
que ꝑ fidem caueri potest: occurrit
nob̾ ad finem qͦuenunus. s non qͣ
uenimus: Nos enim ad mortẽ per
peccatum uenimus: ille ꝑiusticiã:
& ideocum sit mors nr̃a pena pecci:
mors illius facta est hostia ꝓpecc̃o:¬

Expanded text:
peccare, aut non curatur, aut papeccare, aut non curatur, aut parum curatur; non mori autem quamvis non obtineatur, vehementer satagitur; vitae Mediator ostendens, quam non sit mors timenda, quae per humanam conditionem jam evadi non potest, sed potius impietas, quae per fidem caveri potest, occurrit nobis ad finem quo venimus, sed non qua venimus. Nos enim ad mortem per peccatum venimus; ille, per justitiam: et ideo cum sit mors nostra poena peccati, mors illius facta est hostia pro
Abbreviated transcription (Latin):
in quo om̃s peccauerunt: Huius
U
fut.: ꝑsuasor peccati. & precipita¬
cor inmortem: Nam &e ipse ado¬
ꝑandam duplam mortem nr̃am:
simplam attulit suam: P impie¬
tatem namq mortirus in sp̃ũ: tar¬
ne utiq mortuus non est: Nob̃
autem & impietatẽ ꝑsuasit: & ꝓpt̃
hanc ut inmortem carnis uenire
mereremur effecit: Unum gͦ appe¬
tiumus iniqua suasione: alterũ
nos secutum ẽ usta dampnatione:
Propterea quippe scriptumẽ: Ds̃
mortem ñ fecit. quia causa mortis
ipse ñ fuit: sed tamen ꝑeius retri-¬
butionem ustissimã. mors irroga¬
ia est peccatori. sicut supplicium
udex irrogat reo.⁊ causatamen
supplicii non est iusticia iudicis.
sed meritum criminis: Quo gͦ nos
mediator mortis transmisit & ipse
occulta et nimis archana ordina¬
done diuine alteq iusticie: Ut gͦ
sic̃ ꝑunum hominem mors. ita ꝑ
unum hominẽ fieret resurrectio
mortuoꝵ: qr magis uitabant ho¬
mines qd euitare ñ poterant. mor

Expanded text:
in quo omnes peccaverunt . Hujus in quo omnes peccaverunt . Hujus us fuit, persuasor peccati, et praecipitator in mortem. Nam et ipse ad operandam duplam mortem nostram, simplam attulit suam. Per impietatem namque mortuus est in spiritu, carne utique mortuus non est: nobis autem et impietatem persuasit, et per hanc ut in mortem carnis venire mereremur effecit. Unum ergo appetivimus iniqua suasione, alterum nos secutum est justa damnatione: propterea quippe scriptum est, Deus mortem non fecit , quia causa mortis ipse non fuit; sed tamen per ejus retributionem justissimam mors irrogata est peccatori. Sicut supplicium judex irrogat reo, causa tamen supplicii non est justitia judicis, sed meritum criminis. Quo ergo nos mediator mortis transmisit, et ipse occulta et nimis arcana ordinatione divinae altaeque justitiae. Ut ergo sicut per unum hominem mors, ita et per unum hominem fieret resurrectio mortuorum , quia magis vitabant homines quod evitare non poterant, mort
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯciliant᷑ dõ: q falsus mediator ñ
traicit ad suꝑiora: sed pocus ob¬
sidens intercludit uiam. ꝑ affect
quos tanto maligniores. qͣnto su¬
ꝑbiores suȩ societatis inspirat:
Qui non possunt ad euolandum
pennas nutrire uirtutum. s poti
ad demergendum pondera exag¬
gerare uitiorum. tanto grauius
animȩ ruiture: qͣnto sͥ iudetur
euecta sublimius Pinde sic̃ magi
fecerunt diuinitus moniti. quos
adhumilitatem dñi adorandam
stella ꝑduxit: ita & nos ñ qua
uenimus. s ꝑ aliam uiam inpa¬
triam redire debemus. ꝗͣ rexhuml
docuit: & quam rex suꝑb humi¬
li regi aduersarius. obsidere non
possit: Et nob enim ut adoremus
humilem xp̃m celi enarraueruis
głam dĩ: cum in omnẽ terram
exiit sonus eorum. & infines
orbis terre uerba eorum: Uiano.¬
bis fuit ad mortem ꝑ peccatum
inadam. Punum quippe homi¬
nem peccatum intrauit in hunc¬
mundum. & ꝑ peccatum mors.
et ita inom̃s homines ꝑtͣnsiit.

Expanded text:
conciliantur deo, quia falsus mediator non conciliantur deo, quia falsus mediator non traicit ad superiora, sed potius obsidens intercludit uiam per affectus, quos tanto maligniores quanto superbiores suae societati inspirat, qui non possunt ad euolandum pinnas nutrire uirtutum, sed potiad demergendum pondera exaggerare vitiorum, tanto gravius anima ruitura, quanto sibi videtur evecta sublimius. Proinde, sicut Magi fecerunt divinitus moniti , quos ad humilitatem Domini adorandam stella perduxit; ita et nos, non qua venimus, sed per aliam viam in patriam redire debemus, quam rex humilis docuit, et quam rex superbus humili regi adversarius obsidere non possit. Et nobis enim, ut adoremus humilem Christum, coeli enarraverunt gloriam Dei, cum in in omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Via nobis fuit ad mortem per peccatum in Adam. Per unum quippe hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit,
Abbreviated transcription (Latin):
facere que caro mi retur. aut õe
occultis inspirationibus ad illu¬
dendos humanos sensus. phan¬
tasmata imaginum machinari.
quibus uigilantes dormientesue
decipiat. uł furentes exagitet:
Sed ficut fieri potest. ut homo
uita ac moribus melior.spectet ne¬
quissimos homines. uł infune am¬
bulantes. uł multimodis motib
corporum. multa incredibilia faci¬
entes: nec ullomodo talia facere
concupiscat. nec eos ꝓpterea sͥ p̃p̃o¬
nendos existimet:sic anima fide¬
lis et pia. nonsolum siuideat. ue¬
rum etiam si ꝓpter fragilitatem
carnis exhorreat miracula demo¬
num: ñ idõ tamen aut ñ seposse
talia dolebit. aut obhoc illos meli¬
ores eẽ iudicabit: cum sit p̃sertun
in societate sc̃orum. qui ꝑ uirtutẽ
dei. cui cuncta subiecta sunt. et
minime fallacia & multo maiora
fecerunt: suie homines siue angłs
similitudines & impias cu¬
riositates. & magicas conse¬
crationes. animȩ purgantur & re¬

Expanded text:
facere quae caro miretur aut etiam facere quae caro miretur aut etiam occultis inspirationibus ad inludendos humanos sensus phantasmata imaginum machinari, quibus uigilantes dormientesque decipiat uel furentes exagitet? sed sicut fieri potest ut homo uita ac moribus melior: spectet nequissimos homines uel in fune ambulantes uel multimodis motibus corporum multa incredibilia facientes nec ullo modo tale aliquid facere concupiscat nec eos propterea sibi + praeponendos existimet: sic anima fidelis et pia non solum si uideat uerum etiam si propter fragilitatem carnis exhorreat miracula daemonum, non ideo tamen aut non se posse talia dolebit aut ob hoc illos meliores esse iudicabit, cum sint praesertim in societate sanctorum qui per uirtutem dei, cui cuncta subiecta sunt, et minime fallacia et multo maiora fecerunt, siue homines siue angeli similitudines et impias curiositates et magicas consecrationes animae purgantur et re
Abbreviated transcription (Latin):
regnum exercet: Sic hominem ꝑ
elationis typum. potentiȩ ꝗͣusticiȩ
cupidiorem. aut ꝑfalsam philoso¬
phiam magis inflans. aut ꝑsacͣ
sacrilega inretiens. inquibus etiã
magice fallaciȩ curiosiores. suꝑ¬
bioresq anunas deceptas illusasq
precipitans. subditum tenebat. pol-¬
licens etiam purgationem animȩ
ꝑ eas qͣs teletas appellant. transfi¬
gurando se in angłm lucis ꝑmul-¬
tiformem machinationem. insignis
oe prodigus mendacii. De facilita¬
te ludificationum. quib homines¬
acile est enim spiritibus ne¬
quissimis. ꝑaeria corpora
facere multa. quȩ mirentur ani¬
mȩ terrenis corpr̃ib aggrauatȩ
etiam melioris affectus: Si enim
corpr̃a ipsa terrena nonnullis ar¬
tibus & exercitationibus modifi¬
cata. in spectaculis deatricis tanta
miracula hominib exhibent. ut
hi qui numquam talia uideriuł.
narrata uix credant: qͥd magnũ
est diabolo & angłis eius. decor¬
poreis edementis ꝑaeria corpr̃a¬

Expanded text:
regnum exercet, sic hominem per regnum exercet, sic hominem per elationis typhum potentiae quam iustitiae cupidiorem aut per falsam philosophiam magis inflans aut per sacra sacrilega inretiens, in quibus etiam magicae fallaciae curiosiores superbioresque animas deceptas inlusasque praecipitans subditum tenet, pollicens etiam purgationem animae per eas quas τελεὰς appellant, transfigurando se in angelum lucis per multiformem machinationem in signis et prodigiis mendacii. DE FACILITATE LVDIFICATIONVM, QVIBVS HOMINESFacile est enim spiritibus nequissimis per aeria corpora: facere multa quae mirentur animae terrenis corporibus adgrauatae etiam melioris affectus. si enim corpora ipsa terrena nonnullis artibus et exercitationibus modificata in spectaculis theatricis tanta miracula hominibus exhibent, ut hi qui numquam talia uiderunt narrata uix credant, quid magnum est diabolo et angelis eius de corporeis elementis per aeria corp