comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nutum eiꝰ. Quid aliud columpnas cȩli. quam uel
sanctos angelos. uel summos ȩccłiȩ predicatores
appellat ÷ suꝑquos in cȩlestibs crescens. uniuersa
spiritalis fabricȩ structura surrexit: Sicut alias
sancta scͥptura testatur dicens. Qui incerit: fa¬
ciam illum columpnam in templodei mei. Nam
si quis indei oꝑe recta intentione. firmat᷑ ⁊ colũp¬
na instructura fabricȩ spiritalis erigitur : ut in
hoc templo quod est eccł̃ia positus. et utilitati sit
et decori. Cos uero iob columpnas cȩli: quos apls
columpnas uocat. ȩccliȩ. dicens. Petrus et iacobus.
et iohes. qui uidebantur columpnȩ: ẽe: dextras
decłunt. michi. Possumus etiam columpnas cȩli.
et ipsas ȩccłias non inconuenient̃ acciꝑe: quȩ mul¬
tȩ unam catholicam faciunt toto terrarum orbe
diffusam. Unde et septem eccłiis scribit iohannes
apostolus: ut unam catholicam septiformis gr̃e
plenam sp̃u. designaret. Et de. domino nouimus
dixisse salomonem. Sapientia ȩdificauit sibi

Expanded text:
e.---Quid aliud columnas coeli quam vel sanctos angelos, vel summos Ecclesiae praedicatores appellat? Super quos in coelestibus crescens universa spiritalis fabricae structura surrexit, sicut alias sancta Scriptura testatur, dicens: Qui vicerit, faciam illum columnam in templo Dei mei . Nam quisquis in Dei opere recta intentione firmatur, columna in structura fabricae spiritalis erigitur, ut in hoc templo, quod est Ecclesia, positus, et utilitati sit et decori. Eos vero Job columnas coeli quos Apostolus columnas vocat Ecclesiae, dicens: Petrus, et Jacobus, et Joannes, qui videbantur columnae esse, dextras dederunt mihi . 43. Possumus etiam columnas coeli et ipsas Ecclesias non inconvenienter accipere, quae multae unam catholicam faciunt toto terrarum orbe diffusam. Unde et septem Ecclesiis scribit Joannes apostolus, ut unam catholicam septiformis gratiae plenam spiritu designaret . Et de Domino novimus dixisse Salomonem: Sapientia aedificavit sibi
Abbreviated transcription (Latin):
uenit: Quod est illud iudicium. quod immor¬
talis exeret÷ qui inuna uoce non potuit ferri
moriturus: Quis eiꝰ iram toleret. cuiꝰ et ipsa ñ
potuit mansuetudo tolerari: Consideret erggo
uir sanctus et dicat. Cum uix paruam stillam
sermonum eiꝰ audierimus: quis poterit. tonitru¬
um magnitudinis illius intuexi:

Expanded text:
venit? Quod est illud judicium quod immorvenit? Quod est illud judicium quod immortalis exerit, qui in una voce non potuit ferri moriturus? Quis ejus iram toleret, cujus et ipsa non potuit mansuetudo tolerari? Consideret ergo vir sanctus, et dicat: Cum vix parvam stillam sermonum ejus audierimus, quis poterit tonitruum magnitudinis illius
Abbreviated transcription (Latin):
ualde. ⁊ et quis sustinebit eum: S quam incom¬
prehensibilis sit. atꝙ in considerabilis. ila magu¬
tudo. qua in secunda ostensione uenturus est:
bene uttunq ꝑpendimus ⁊ si primi aduentꝰ pon¬
dera. sollicita consideratione pensamꝰ. Certe
ut nos a morte redimeret. mori dommꝰ uenit:
et defectum nr̃ȩ carins in suo corpore. penasq
tolerauit. Qui priusquam ad crucis patibulũ
ꝑueniret: teneri. conspu. illuidi. alapis cedi se ꝑ¬
tulit. Etce: ad quanta propt̃ nos uenire probra
consensit. Et tamen priusquam se teneri ꝑmitte.¬
ret: ꝑsecutores suos requisiuit dicens. Quem que.¬
ritis: Quiilico responcłunt. Iesum nararenum.
Quib cum repente. diceret ego sum: uocem so¬
lummꝰ initissimȩ responsionis edidit: et armatos
psecutores suos ꝓtiñ in terram strauit. Quid gͦ
facturus est cum iudicaturus uenerit ÷ qui una
uoce hostes suos ꝑculit. etiam cum uidicandus

Expanded text:
valde, et quis sustinebit eum ? Sed quam incomvalde, et quis sustinebit eum ? Sed quam incomprehensibilis sit atque inconsiderabilis illa magnitudo, qua in secunda ostensione venturus est, bene utcunque perpendimus, si primi adventus pondera sollicita consideratione pensamus. Certe ut nos a morte redimeret, mori Dominus venit, et defectum nostrae carnis in suo corpore poenasque toleravit. Qui priusquam ad crucis patibulum perveniret, teneri, conspui, illudi, et alapis caedi se pertulit. Ecce ad quanta propter nos venire probra consensit; et tamen priusquam se teneri permitteret, persecutores suos requisivit, dicens : Quem quaeritis? Cui illico responderunt: Jesum Nazarenum. Quibus cum repente diceret, Ego sum, vocem solummodo mitissimae responsionis edidit, et armatos persecutores suos protinus in terram stravit. Quid ergo facturus est, cum judicaturus venerit, qui una voce hostes suos perculit, etiam cum judicandus
Abbreviated transcription (Latin):
Sihumilitatis eiꝰ ammiranda uix ferimus: so¬
norum atꝙ terribilem maiestatis eiꝰ aduentum.
qua uirtute. toleramus: Hunc tonitruum ad¬
uentus illius: etiam clauid psalmista insonał.
dicens. Deus manifeste. ueniet. deus nr̃: et non
silebit. Ignis in conspectu eiꝰ ardebit: et incircuꝵ¬
tu es tempestas ualila. Hunc sophonias propha
denuntiat dicens. Iuxta est dies domini magiꝰi
iuxta ẽ. et uelox minis. Uox diei domini amara:
tribulabitur ibi fortis. Dies irȩ dies illa: dies tri¬
bulationis et angustiȩ : dies calamitatis et mise¬
riȩ : dies tenebrarum et caliginis ⁊ dies nebulȩ et
turbinis: dies tubȩ et. clangoris. Terrorem ergo
districti examinis. quem sophonias tubam: bea¬
tus iob. tonitruum appellat. Quem iohel quosy
considerans: ait. C onturbentur omnes habito¬
res terre: quia uenit clies domini: quia prope
est. Dies tenebrarum et caliginis: dies nubis et
turbinis. Magnus enim dies domini et t̾ribils

Expanded text:
Si humilitatis ejus admiranda vix ferimus, soSi humilitatis ejus admiranda vix ferimus, sonorum atque terribilem majestatis ejus adventum, qua virtute tolerabimus? Hunc tonitruum adventus illius etiam David psalmista insonat intonat, dicens: « Deus manifeste veniet, Deus noster, et non silebit; ignis in conspectu ejus ardebit, et in circuitu ejus tempestas valida . Hinc Sophonias propheta denuntiat, dicens: Juxta est dies Domini magnus, juxta et velox nimis. Vox diei Domini amara, tribulabitur ibi fortis. Dies irae dies illa, dies tribulationis et angustiae, dies calamitatis et miseriae, dies tenebrarum et caliginis, dies nebulae et turbinis, dies tubae et clangoris . Terrorem ergo districti examinis, quem Sophonias tubam, beatus Job tonitruum appellat. Quem Joel quoque considerans ait: Conturbentur omnes habitatores terrae, quia venit dies Domini, quia prope est dies tenebrarum et caliginis, dies nubis et turbinis: Magnus enim dies Domini, et terribilis
Abbreviated transcription (Latin):
uir sanctus aduentum illius narrat primum ⁊ sed
lassatur ad secundum: dicens. Eite hȩc ex parte¬
dicta sunt: iuarum eiꝰ. Et cum uix paruam stilã
sermonum eiꝰ audierimus: quĩ poterit. tomitruũ
magnitudinis eiꝰ intueri: Quid hoc loco uiarum
nomine. nisi actiones domini appellat: Inde. et
ꝑ propham dominꝰ clicit. Non enim sunt uiȩ mee:
sicut. uiȩ ur̃ȩ. Aduentum ergo dominitum nar¬
alia eiꝰ actio fuit. qua nos condidit: alia qua redle.¬
mit. eaitaq quȩ de domini actione narrauit. ex¬
tremi iudicii comꝑatione lẽuigans: ait. Ecce hȩc
ex parte clicta sunt uarum eius. Quod et paruã
stillam sermonum eiꝰ appellat: quia quicquid altũ.
quicquid terribile. in hac uita positi. de. eiꝰ consi-¬
deratione. cognoscimus: ex inmensitate. secreto¬
rum cȩlestium. uelut tenuis ad nos gutta suꝑni
liquoris emanat. Et quis poterit tonitruum
magnitudinis illiuis intueri: Acsi aꝑte dicat.

Expanded text:
vir sanctus adventum illius narrat primum, sed vir sanctus adventum illius narrat primum, sed lassatur ad secundum, dicens: CAPUTm ejus, et cum vix parvam stillam sermonum ejus audierimus, quis poterit tonitruum magnitudinis illius intueri? - Quid hoc loco viarum nomine, nisi actiones Domini appellari? Unde et per prophetam Dominus dicit: « Non enim sunt viae meae sicut viae vestrae . » Adventum ergo Dominicum naralia ejus actio fuit qua nos condidit, alia qua redmit. Ea itaque quae de Domini actione narravit, extremi judicii comparatione levigans, ait: Ecce haec ex parte dicta sunt viarum ejus. Quod et parvam stillam sermonum ejus appellat, quia quidquid altum, quidquid terribile in hac deratione cognoscimus, ex immensitate secretorum coelestium, velut tenuis ad nos gutta superni liquoris emanat. Et quis poterit tonitruum magnitudinis ejus intueri? Ac si aperte dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
quasi de leonum cubilib coronat᷑. Remuneratio
quippȩ uictoriȩ: corona ẽ. Totiens ergo coronam
fideles offerunt: quotiens hunc uicisse. mortem
ex resurrectione. confitent᷑. Leo ergo de. suis cubi
lib pellitur: quia obstetricante. manu domini.
tortuosus coluber in cauernis quȩ tenuerat. ha¬
bitare. prohibetur. llam uictus afidelium cordib
aduentus dominici ordinem retulit: pondera
expressit: quid ex eiꝰ incarnatione fieri potuit.
litate. ueniens: considerari non potest. cum qͣn¬
to terrore uenturus ẽ. in maiestatis suȩ fortitu¬
dine apparens. Oido primi aduent᷑ illius. pen¬
sari et conspici in tantum potuit: in quantum
adredimendos caruales ueniens. duunitatis suȩ
magnitudinem. carnalib oculis temꝑauit. Qs
uero eiꝰ celsitudinis terroremferat: cum secundi
aluentus potentiȩ ꝑignem iudicium exercens.
in potestatis suȩ maiestate candluerit: IInde

Expanded text:
quasi de leonum cubilibus coronatur. Remuneratio quasi de leonum cubilibus coronatur. Remuneratio quippe victoriae corona est. Toties ergo ei coronam fideles offerunt, quoties hunc vicisse mortem ex resurrectione confitentur. Leo ergo de cubilibus suis pellitur, quia, obstetricante manu Domini, tortuosus coluber in cavernis quas tenuerat habitare prohibetur. Nam victus a fidelium cordibus adventus dominici ordinem retulit, pondera expressit, quid ex ejus incarnatione fieri potuit litate veniens, considerari non potest cum quanto terrore venturus est, in majestatis suae fortitudine apparens. Ordo primi adventus illius pensari et conspici in tantum potuit, in quantum ad redimendos carnales veniens, divinitatis suae magnitudinem carnalibus oculis temperavit. Quis vero ejus celsitudinis terrorem ferat, cum secundi adventus potentia per 556 ignem judicium exercens, in potestatis suae majestate canduerit? Unde
Abbreviated transcription (Latin):
rum: Quia antiquus hostis. dum totum se in
eorum consensu contulit: quasi inforamine. pro¬
prio coluber tortuosus. sinus astutiȩ colligendo
glomerauit. Quem et. aspichs appellat. nomine.¬
occuite. seuientem: et reguli. aꝑte serientem.
Manum ergo suam dominus inforamine. regu¬
li atq aspilis misit: quando iniquorum corda
diuna potestate tenuit: et comprehensum ex¬
inde. aspidem uel regulum. il est captiuum dia¬
bolum traxit: ut inmonte sancto eiꝰ quod est
ȩccłia. electis fidelib non nocẽret. hinc nanq¬
in canticis canticorum sponsoueniente. dicit. Co¬
ronaberis de. capite. amana de uertice. sanyr. et
hermon. de cubilib leonum. Quid enim alud
leonum nomine. quam demonia designant᷑ ⁊ quȩ
ira contra nos atrocissimȩ crudelitatis inseuiunt :
Et quia peccatores ad fidem uocati sunt. quorum
quondam corda. leonum cubilia fuerunt: dum
uicisse mortem domuꝰ eorum confessione creditur:

Expanded text:
rum? Quia antiquus hostis dum totum se in rum? Quia antiquus hostis dum totum se in eorum consensum contulit, quasi in foramine proprio coluber tortuosus, sinus astutiae colligendo glomeravit. Quem et aspidis nomine appellat occulte saevientem, et reguli aperte ferientem. Manum ergo suam Dominus in foramine reguli atque aspidis misit, quando iniquorum corda divina potestate tenuit; et comprehensum exinde aspidem, vel regulum, id est captivum diabolum traxit, ut in monte sancto ejus, quod est Ecclesia, electis fidelibus non noceret. 52. in Canticis canticorum sponso veniente dicitur: Coronaberis de capite Amana, de vertice Sanir et Hermon, de cubilibus leonum . Quid enim aliud leonum nomine quam daemonia designantur, quae ira contra nos atrocissimae crudelitatis insaeviunt? Et quia peccatores ad fidem vocati sunt, quorum quondam corda leonum cubilia fuerunt, dum vicisse mortem Dominus eorum confessione creditur,
Abbreviated transcription (Latin):
quia dum nobis diuina gr̃a medetur ⁊ isqͥ noᷤ
tenuerat. antiquus anobis hostis eicitur: sic̃
incarnata ueritas dicit. Nunc princeps huiꝰ
mundi: eicietur foras. Uncle iam nunc sanctos
omnes non tenendo possidet: s temptanddo
psequitur. Nam quia non in eis intrinsecus re.¬
gnat: contra eos extrinsecus pugnat. Et qͥa
uitus dominium ꝑdidit: bella molitur foras.
Ile. enim eum de carnalib hominum cordib
expulit: qui propt̃ homines ad incarnationẽ
uenit. Dumq corda infidelium tenuit: qua¬
si manum ad latibula serpentis misit. Uude
recte ꝑ propħ̃am dicit᷑. Delectabit᷑ infans ab
ubere suꝑ foramine aspidis: et in cauerna re¬
guli. qui ablactatus fuerit. manum suam mit¬
tet. Non nocebunt et non occident: inumuer¬
somonte. sancto meo. Quem nanq infantem
abubere. uel eum qui ablactatus fuerit. nisi
deum appellat: Quid uero foramine aspitlis.
uel cauerni reguli. insi corda signauit inquo¬

Expanded text:
quia dum nobis divina gratia medetur, is qui nos quia dum nobis divina gratia medetur, is qui nos tenuerat antiquus a nobis hostis ejicitur, sicut incarnata Veritas dicit: Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras . Unde jam nunc sanctos omnes non tenendo possidet, sed tentando persequitur. Nam quia non in eis intrinsecus regnat, contra eos pugnat extrinsecus; et quia intus dominium perdidit, bella molitur foris. Ille enim eum de carnalibus hominum cordibus expulit, qui propter homines ad incarnationem venit; dumque corda infidelium tenuit, quasi manum ad latibula serpentis misit. Unde recte per prophetam dicitur: Delectabitur infans ab ubere super foramine aspidis; et in caverna reguli qui ablactatus fuerat manum suam mittet. Non nocebunt, et non occident in universo monte sancto meo . Quem namque infantem ab ubere, vel eum qui ablactatus fuerit nisi Dominum appellat? Quid vero foramine aspidis et cavernis reguli nisi corda signavit iniquo
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlorum. apte subiungitur. Et obstetricante.
manu eiꝰ: eductus est coluber tortuosus. Quis
enim colubri appellatur nomine ⁊ nisi antiquus
hostis et lubricus. et tortuosus. qui decipien¬
do homini. colubri ore locutus ẽ: De quo ꝑ
propham dicit᷑. Leuiathan. serpentem uectem
tortuosum. Qui ictirco loqui serpentis ore per¬
missus ẽ: ut ex ipsouase. eiꝰ homo cognosceret ⁊¬
qualis eẽt qui intus habitaret. Serpens quip¬
pe. non solum tortuosus ẽ: s etiam lubricus.
Quia ergo inueritatis rectitudine. non stetit:
tortuosum animal intrauit. Quia uero sug¬
gestioni eiꝰ. si primo non resistitur. repente. totꝰ
ad uiterna corlis clum non sentitur illabitur:
uerba ad hominem ꝑ animal lubricum fecit.
Cauernȩ uero huius colubri. corda fuerant
iniquorum: quȩ quia ad prauitatem propri¬
am traxit: quasiin eorum habitatione requi¬
euit. S obstetricante manu domini. tortuo¬
sus coluber de propriis cauernis expulsus ẽ:

Expanded text:
lis . » Sequitur: Et obstetricante manu ejus, eductus est coluber tortuosus. - Quis enim colubri nomine appellatur, nisi antiquuhostis, et lubricus, et tortuosus, qui decipiendo homini colubri ore locutus est? De quo per prophetam dicitur: Leviathan serpentem, vectem tortuosum . Qui idcirco loqui serpentis ore permissus est, ut ex ipso vase ejus homo cognosceret qualis esset qui intus habitaret. Serpens quippe non solum tortuosus est, sed etiam lubricus. Quia ergo in rectitudine veritatis non stetit, tortuosum animal intravit. Quia vero suggestioni ejus, si primae non resistitur, repente totus ad interna cordis dum 555 non sentitur illabitur, verba ad hominem per animal lubricum fecit. Cavernae vero hujus colubri corda fuerunt iniquorum. Quae quia ad pravitatem propriam traxit, quasi in eorum habitatione requievit. Sed obstetricante manu Domini, tortuosus coluber de propriis cavernis expulsus est,
Abbreviated transcription (Latin):
mentis sp̃s: subditur. Et sp̃u oris eiꝰ: omnis uir¬
tus eorum. Bene itaq dicit᷑. sp̃s eiꝰ ornauit. cȩ¬
los: quia predicatores sancti. nisi promissa pa-¬
racditi dona ꝑciꝑent ⁊ nullo fortitudinis deco-¬
re. claruissent. S quia sanctis apostolis uirtu¬
tum gr̃a decoratis. uitȩ predicatio contra in¬
fidelium corda conualuit ÷ et antiquus ho

Expanded text:
mentis spiritus subditur: Et spiritu oris ejus omnis virmentis spiritus subditur: Et spiritu oris ejus omnis virtus eorum. Bene itaque dicitur: Spiritus ejus ornavit coelos, quia praedicatores sancti nisi promissa Paracliti dona perciperent, nullo fortitudinis decore claruissent. Sed quia sanctis apostolis virtutum gratia decoratis, vitae praedicatio contra infidelium co
Abbreviated transcription (Latin):
ancillȩ ures requisitus expauit: uire principũ
cesus premit. Sancti enim iam sp̃s uirtute. so¬
lulatus. huiꝰ mundi altitudines. libertatis cal
ce. deprimebat: ut in imo ẽẽ cerneret : quicqͥd
contra creatoris gr̃am altum tumeret. Hȩc st̃
ornamenta cęlorum: hec sunt. dona sp̃s: quȩ
diuersis manifestari iurtutib solent. Quas
occultȩ dispensationis munere diuisas. paulus
enumerat: dicens. Alii quidem ꝑ sp̃m datur
sermosapientiş: alii autem sermo scientie. se¬
cundum eundem sp̃m. Atteri fides: in eodem
sp̃u. diii gr̃asanttatum: in uno sp̃u. Alii oꝑatio
iurtutum: alii prophetia. alii discretio sp̃uum.
Aui genera linguarum: aliiiterpretatio ser¬
monum. Quȩ. mox generali diffinitione. con¬
cludens: ait. hec autem omnia: oꝑatur unus
atq ilem sp̃s : diuidens singulis prout. uuit.
De his etiam celis: inpsalmo dictum ẽ. Nerbo
domini: celi firmati sunt. De his quoq orna-¬

Expanded text:
ancillae vires requisitus expavit, vires principum ancillae vires requisitus expavit, vires principum caesus premit. Sancti enim Spiritus jam virtute solidatus, hujus mundi altituce deprimebat, ut in imo esse cerneret quidquid contra Creatoris gratiam altum tumeret. Haec sunt ornamenta coelorum, haec sunt dona Spiritus, quae diversis manifestari virtutibus solent, quas occultae dispensationis munere divisas Paulus enumerat, dicens: Alii quidem per spiritum datur sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem spiritum, alteri fides  alii operatio virtutum, alii prophetia, alii discretio spirituum, alii genera linguarum, alii interpretatio sermonum . Quae mox generali definitione concludens, ait: Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult. De his etiam coelis in psalmo dictum est: Verbo Domini coeli firmati sunt . De his quoque orna
Abbreviated transcription (Latin):
deo: magis quam hominib. Scum actoritatem
predicantium. resistentium precepta non pre¬
merent: ad flagella ꝑuenitur. Nam subditur.
lunc principes sacerdotum cesis denuntiauert̃
ne loquerentur in nomine. iefu: et dimiserunt.
flagella ualuerunt: patent̃ ostenditur. cum ꝓ¬
tinus subinfertur. Et illi quidem ibant. gauden¬
tes a conspectu concilii qm̃ dignbabiti sunt pro
nomine iesu contumeliam pati. Mox etiam post.
flagellorum gaudia quid agerent: indicatur.
Omn autem die in templo. et circa domos non
cessabant docentes: et euuangelizantes iesum
xp̃m. Ecce ille. paulo ante. timidus: iam lin¬
gius loquit᷑ ÷ choruscat miratulis: infidelitatẽ.
sacerdotum ac principum. libera uoce increpat:
ad predicandum iesum. exemplum actoritatis
ceteris prestat. Ne in nomine. eiꝰ loqui debeat.
uerberib prohibetur: nec tamen compescitur.
Contempnit. flagella cedentium: qui paulo
ante requirentium uerba timuerat. Et qui

Expanded text:
Deo magis quam hominibus. Sed cum auctoritatem Deo magis quam hominibus. Sed cum auctoritatem praedicantium resistentium praecepta non premerent, ad flagella pervenitur, nam subditur: Tunc principes sacerdotum caesis denuntiaverunt ne loquerentur in nomine Jesu, et dimiserunt eflagella valuerunt, patenter ostenditur, cum protinus subinfertur: Et illi quidem ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Mox etiam post flagellorum gaudia quid agerent indicatur: Omni autem die in templo et circa domos non cessabant docentes et evangelizantes Christum Jesum. Ecce ille paulo ante timidus, jam linguis loquitur, coruscat miraculis, infidelitatem sacerdotum ac principum libera voce increpat, ad praedicandum Jesum, exemplum auctoritatis caeteris praestat, ne in nomine ejus loqui debeat verberibus prohibetur, nec tamen compescitur. Contemnit flagella caedentium, qui paulo ante requirentium verba timuerat; et qui
Abbreviated transcription (Latin):
deamus. Certe luca teste didicimus: contra
sacerdotes ac principes. quanta dominum acto¬
ritate precdicauit. Nam cum facto miraculo. qͦ¬
stio fuisset exorta: et sacerdotum principes. et̃¬
semores ac scribȩ. in apłorum ꝑsecutione concur¬
rerent: eos in medio statuentes: in qua uirtute.
miraculum fecerint. ꝑcunctari curauerunt
Quibꝰ: repletus sp̃u sancto petrus. dixit. Prin¬
cipes populi et seniores. si nos hodie. dnudicam᷑
in benefacto hominis infirmi. in quoiste saluus
factus ẽ: notum sit omnib uobis. et omni plebi
isrł. quia in nomine. iesu xp̃i narareni quem uos
trucifixistis. quem deus suscitauit. amortius :
in hoc iste astat coram nobis saluus. Cumq er¬
ga hec ꝑsequentium furor. extresceret ⁊ eosq sa¬
cerdotes ac principes iħ̾m predicare prohiberent:
contra iram principum qua actoritate. petrus
extreuerit indicat᷑: cum illic protinꝰ subditur.
Petrus uero et apli dixerunt. Ouedire. oportet.

Expanded text:
deamus. Certe, Luca testante, didicimus contra deamus. Certe, Luca testante, didicimus contra sacerdotes ac principes quanta Dominum auctoritate praedicavit. Nam cum facto miraculo quaestio fuisset exorta, et sacerdotum principes, seniores, ac Scribae in apostolorum persecutione concurrerent, eos in medio statuentes, in qua virtute miraculum fecerint percunctari curaverunt. Quibus, repletus Spiritu sancto, Petrus dixit: Principes populi et seniores, si nos hodie dijudicamur in benefacto hominis infirmi, in quo iste salvus factus est, notum sit omnibus vobis et omni plebi Israel, quia in nomine Jesu Christi Nazareni, quem vos crucifixistis, quem Deus suscitavit a mortuis, in hoc iste adstat coram vobis salvus . Cumque erga haec persequentium furor excresceret, eosque sacerdotes ac principes Jesum praedicare prohiberent, contra iram principum qua auctoritate Petrus excreverit indicatur cum illic protinus subditur: Petrus vero et apostoli dixerunt: Obedire oportet
Abbreviated transcription (Latin):
quam ignis: seditq supra singulos eorum. Et
repleti sunt. omnes sp̃u sancto: et ceꝑunt loqui
uariis linguis. prout sp̃s sanctꝰ dabat. ẽloqui
illis. Ex eo ergo acceꝑunt ornam̃ta uirtutis:
quos iminensa ante possederat feditas timoris.
Scimus enim quod ille. apłorum id est cȩlorum
primus. ante acceptam huiꝰ sp̃s gr̃am: quoti¬
ens dum mori timuit. uitam negauit. Qui
non penis. non asflictionib. non terribili
potestate. cuiusquam: s unius mancipii. sola ẽ
interrogatione. prostratus. Et̃ quidem manci¬
pium. ne sexus firmior. terribile. demonstraret:
ancilla est inquirente. temptatus. Rursuscy
ut. talis sexus infirmitas etiam officii sui deie.¬
ctione. uilesceret: non ab antilla tantummodo.
s ab hostiaria est ancilla requisitus. Etce. quam
uilis est ad temptandum ꝑsona requisita: ut
aꝑte proderetur. quantam ium timoris eiꝰ i¬
firmitas possidẽret : qui nec ante. uocem hostia¬
riȩ ancillȩ subsisteret. S iam hic paulo ante. ti¬

Expanded text:
m. Et repleti sunt omnes Spiritu sancto, et coeperunt loqui variis linguis, prout Spiritus sanctus dabat eloqui illis . Ex eo ergo acceperunt ornamenta virtutis, quos immensa ante possederat foeditas timoris. Scimus enim quod ille apostolorum, id est coelorum primus, ante acceptam hujus spiritus gratiam, quoties dum mori timuit, vitam negavit. Qui non poenis, non afflictionibus, non terribili potestate cujusquam, sed unius mancipii sola est interrogatione prostratus. Et quidem mancipium ne sexus firmior terribile demonstraret, ancilla est inquirente tentatus. Rursusque ut talis sexus infirmitas etiam officii sui dejectione vilesceret, non ab ancilla tantum, sed ab ostiaria est ancilla requisitus. Ecce quam vilis est ad tentandum persona requisita, ut aperte proderetur quanta eum timoris infirmitas possederit, qui nec ante vocem ostiariae ancillae subsisteret. Sed jam hic paulo ante ti
Abbreviated transcription (Latin):
dubio et. cor. nr̃mad querendum subleuat ⁊ et¬
tamen occulta mileratione. agitur: ut ipsa re¬
quisitionis suȩ inmensitate. repͥmatur. Inde.
scͥptum ẽ. Deditabissus uocem suam: ab altitu¬
dine. fantasiȩ. sui. Exclamare. enim mens huma¬
na in ammiratio e compellit᷑: ctum altitudine.
considerationis in requisitionib suis eo ipso qͦ
latius extenditir. angustatur. Nel certe quia
soluim dei ipsins sumus. uultum solii sui non
unmerito tenet dicit᷑: dum nr̃a scientia pro¬
gredi ad altiorꝓrobibet᷑. Suꝑ quod solium fu
um nebulam sum deus asꝑgere. dicit᷑: quia in¬
uisibilis maner. occulta suꝑnos iudicia exe¬
rit: ut et fiat i promptis quod uidere possimꝰ:
et tamen origo facti bateat iabilitis: ut cur
fiat nescire debeamus. Unde. et apte. subditur.¬

Expanded text:
dubio et cor nostrum ad quaerendum subledubio et cor nostrum ad quaerendum subletamen occulta moderatione agitur, ut ipsa requisitionis suae immensitate reprimatur. Unde scriptum est: Dedit abyssus vocem suam, ab altitudine phantasiae suae . Exclamare enim mens humana in admiratione compellitur, dum in altitudine considerationis in requisitionibus suis eo ipso quo latius extenditur, angustatur. Vel certe, quia solium Dei ipsi nos sumus, vultum solii sui non immerito tenere dicitur, dum nostra scientia progredi ad altiora prohibetur. Super quod solium suum suam nebulam Deus aspergere dicitur, quia invisibilis manens, occulta super nos judicia exerit, ut et fiat in promptis quod videre possimus, et tamen origo facti lateat in abditis, ut cur fiat, nescire debeamus. Unde et apte subditur
Abbreviated transcription (Latin):
canticis canticorum: absponsa dicit᷑. Fuge. idile¬
ctemi: suge. fugit. nos dicimꝰ: quotiens menti¬
nr̃e id quod remiisci uotumꝰ non occurrit. Fu¬
git nos diciꝰ: quando ud quod uolumꝰ memo¬
ria non tenemꝰ. Sancta ergo ȩccłia postquam
mortem ac resurrectionem domini ascensionẽq
descͥbit: clamat. ei propħico plena sp̃u. Fuge di¬
lecte mi: fuge. Acsidiceret. Iu qui ex carne
comprehensibilis factus es: ex diuinitate. tua
intelligentiam nr̃i sensus excẽde ⁊ et in te ip̃so
nobis incomprehensibilis ꝑmane. Tenet ergo¬
uultum solii sui: qui maiestatis suȩ potentiã
mortalib abscondit. S si eiꝰ solium angelicas
uirtutes accipimꝰ: ipsis quippe. uelut. sedi regiȩ
presidet: sui nobis solii uultum tenet. Quia qͦ¬
diuin hac mortali carne. subsistimꝰ quȩ quantaq
sint. illa anglorum mysteria non udemus. Et.
expanstit. iuꝑ illia nebulam suam: quia procul

Expanded text:
Canticis canticorum ab sponsa dicitur: Euge, dileCanticis canticorum ab sponsa dicitur: Euge, dilecte mi nostrae in quo reminisci volumus, non occurrit; fugit nos, dicimus, quando id quod volumus, memoria non tenemus. Sancta ergo Ecclesia postquam mortem ac resurrectionem Domini ascensionemque descripsit, clamat ei prophetico plena spiritu: Fuge, dilecte mi, fuge. Ac si diceret: Tu qui ex carne comprehensibilis factus es, ex divinitate tua intelligentiam nostri sensus excede, et in teipso nobis incomprehensibilis permane. Unde rvultum solii sui, quia majestatis suae potentiam mortalibus abscondit. Sed si ejus solium angelicas virtutes accipimus, ipsis quoque velut sedi regiae praesidet, sui nobis vultum solii tenet: quia quandiu in hac mortali carne subsistimus, quae et quanta sint illa angelorum ministeria non videmus. Et expandit super illud nebulam suam, quia procul
Abbreviated transcription (Latin):
terrena inhabitatio. sensum multa cogitantem.
Auidendo ergo eonebula asꝑgimur : quia ipsa
nĩȩ ignorantiȩ. obscuritate caligamꝰ. Unde re¬
cte ꝑ psalmistam dicit᷑. Caligo sub pedib eiꝰ ⁊
et ascendit suꝑ cherubin et uolauit: uolauit.
suꝑpennas uentorum. et posuit. tenebras lati¬
bulum suum. Caligo est. nanq ei sub pedib:
quia non ea claritate. abinferiorib cernit᷑. qua
in suꝑiorib dominat᷑. Ascendit enim suꝑ cheru¬
bin: et uolauit. Cherubin quippe: plenitudo
scientiȩ dicit᷑. Pioinde. suꝑplenitudinem scien-
tiȩ ascendisse phibetur. et uolasse: qͥa maiestats
eius celsitucdinem scientia nulla comprehendit.
Uolauit ergo: qui longe inaltum ab intellectu
nr̃o se rapuit. Uolauit suꝑ pennas uentorum:
quia scientiam transcendit animarum. Qui
posuit. tenebras latibulum suum: quia dum
caligine. nr̃ȩ infirmitatis obscuramur: ꝑ igno¬
rantiam nr̃am nobis abscondit᷑. ne a nobis modo

Expanded text:
terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . A videndo ergo eo nebula aspergimur, quia ipsa nostrae ignorantiae obscuritate caligamus. Unde recte per Psalmistam dicitur: Caligo sub pedibus ejus, et ascendit super cherubim, et volavit, vosuper pennas ventorum, et posuit tenebras latibulum suum . Caligo est namque ei sub pedibus, quia non ea claritate ab inferioribus cernitur, qua in superioribus dominatur. Ascendit enim super Cherubim et volavit. Cherubim quippe plenitudinem scientiae dicitur. Proinde super plenitudinem scitiae ascendisse perhibetur, et volasse, quia majestatis ejus celsitudinem scientia nulla comprehendit. Volavit igitur, quia longe in altum ab intellectu nostro se rapuit. Volavit super pennas ventorum, quia scientiam transcendit animarum. Qui posuit tenebras latibulum suum, quia dum caligine nostrae infirmitatis obscuramur per ignorantiam nostram nobis absconditur, ne a nobis modo
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Dignum quippe. ẽ. ut qui predicat. audi¬
entis mocdum consideret: quatinꝰ ipsa predicatio
cum auditoris sui incrementis crescat. Sic qͥppe.
agere. unusquisq predicator debet: sicut cum
illo diuinitus agit᷑ : ut nequaquam cuncta qͣ
sentit. infirmis insinuet: quia et quousq ipse
carne mortalitatis infirmus ẽ. ea quȩ suꝑna st̃
cuncta nonsentit. Predicare ergo rudib non de.¬
bet quantum cognoscit: quia et ipse. desuꝑnis
mysteriis cognoscere nonualet quanta sint. Hinc
est enim quod paulus apłs postquam mysteriis
cȩlestib interfuit: dicit. Hidemus nunc ꝑspecu¬
lum in enigmate: tunc autem facie ad faciem.
tus tenet᷑: quia a nobis in hac uita regni eiꝰ gloria.
non quanta intrinsecus habetur agnoscit᷑. Suꝑ
quo rette xxpandi nebulam dicit᷑: quia sicut. ẽ.
illa cȩlestis regni gła non uidet᷑. Nam corpꝰ quod
corrumpitur. aggrauat. animam: et dẽpͥmit.

Expanded text:
ret. Dignum quippe est ut qui praedicat audiret. Dignum quippe est ut qui praedicat audientis modum consideret, quatenus ipsa praedicatio cum auditoris sui incremen tis crescat. Sic quippe agere unusquisque praedicator debet, sicut cum illo divinitus agitur, ut nequaquam cuncta quae sentit infirmis insinuet, quia et quousque ipse carne mortalitatis infirmus est, ea quae superna sunt cuncta non sentit. Praedicare ergo rudibus non debet quantum cognoscit, quia et ipse de supernis mysteriis cognoscere non valet quanta sint. Hinc est enim quod Paulus apostolus, postquam mysteriis coelestibus interfuit, dicit: Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . tus tenetur, quia a nobis in hac vita regni ejus gloria non quanta intrinsecus habetur agnoscitur. Super quo recte expandi nebula dicitur, quia sicut est illa coelestis regni gloria non videtur. Nam corpus quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit
Abbreviated transcription (Latin):
uel infidelis accipitur: Qui ergo cisternã fodit.
cooꝑiat ne illuc bos uel asinus ruat÷ ul est qui
in sacro eloquio iam alta intelligit. sublimes sen
sus coram non capientib ꝑsilentium tegat: ne.
ꝑscandalum mentis. aut sidelem paruulum aut
infidelem qui credere potuisset. interunat. Ex
morte enim iumentorum debet precium: quia
illud scilicet amisisse coniuncit᷑ : unde ad agen¬
dam penitentiã reus tenet᷑. Oꝑienda ẽ itaq ci¬
sterna: quia coram paruulis mentib tegenda ẽ.
alta scientia: ne. unde. cor. docentium ad summa
attoliitur ⁊ inde infirmitas auditorum ad ima
elabatur. Dicat᷑ igit᷑ recte. Qui l igat. aquas in nu¬
bib: ut non erumpant. parit̃ deorsum. Pariter
nanq aquȩ erumꝑent: si coram infirinis audito¬
rib quanta est scientia ex ore. loquentis emana¬
ret ⁊ si simul se. omnis plenitudo predicationis ef¬
funderet: et nil sibi cum proficientib reserua¬

Expanded text:
vel infidelis accipitur? Qui ergo cisternam fodit, vel infidelis accipitur? Qui ergo cisternam fodit, cooperiat, ne illuc bos vel asinus ruat, id est, qui in sacro eloquio jam alta intesus coram non capientibus per silentium tegat, ne per scandalum mentis aut fidelem parvulum, aut infidelem, qui credere potuisset, interimat. Ex morte enim jumentorum debet pretium, quia illud scilicet admisisse convincitur, unde ad agendam poenitentiam reus tenetur. Operienda est itaque cisterna, quia coram parvulis 549 mentibus legenda est alta scientia, ne unde cor docentium ad summa attollitur, inde infirmitas auditorum ad ima dilabatur. Dicatur igitur recte: Qui ligat aquas in nubibus, ut non erumpant pariter deorsum. Pariter namque aquae erumperent, si coram infirmis auditoribus, quanta est scientia ex ore loquentis emanaret, si simul se omnis plenitudo praedicationis effunderet, et nil sibi cum proficientibus reserva
Abbreviated transcription (Latin):
Ascendit iħs in nauiculam petri: et rogauit ut
aterra reduceret pusillum. Et̃ ita sedens. predi¬
cabat turbis. ꝑnauem petri. quid aliud quam
commissa pet᷑ ȩccłia designatur: De qua ut.
ddominꝰ turbis confluentibs predicet: eam a t̾ra
paululum recdici iubet. Quam nec. in altum du-¬
ci et tamen aterra piecipit remoueri: ꝓfecto si¬
gnificans: predicatores suos rucdib debere popu-¬
lis. nec alta nimis de cȩlestib. nec tamen terrena
predicare. Aqua itaq ligatur in nubib: quia
predicatorum scientia infirmorum mentib loqͣns:
rumpitur : lingua docentium indiscretionis pe-¬
na multatur. Unde scͥptum ẽ. Siquis aꝑuerie. ci
sternam. et foderit. et non oꝑuerit eam: cecidĩtq
bos uel asinus inea: dominus cisternȩ. redlet pre.
nisi intellectu ualido scͥpturȩ sacrȩ archana pene.¬
trare: Quid autem ꝑbouem et asinum. id est
mundum immundumq animal: nisi fidelis qsq

Expanded text:
Ascendit Jesus in naviculam Petri, et rogavit ut Ascendit Jesus in naviculam Petri, et rogavit ut a terra reduceret pusillum, et ita sedens praedicabat turbis . Per navem Petri quid aliud quam commissa Petro Ecclesia designatur? De qua ut Dominus turbis confluentibus praedicet, eam a terra paululum reduci jubet. Quam nec in altum duci, et tamen a terra praecipit removeri, profecto significans praedicatores suos rudibus debere populis, nec alta nimis de coelestibus, nec tamen terrena praedicare. Aqua itaque ligatur in nubibus, quia praedicatorum scientia infirmorum mentibus loquens rumpitur, lingua docentium indiscretionis poena multatur. Unde scriptum est: Si quis aperuerit cisternam, et foderit, et non operuerit eam, cecideritque bos, vel asinus in eam, dominus cisternae reddet pretiunisi intellectu valido Scripturae sacrae arcana penetrare? Quid namque per bovem et asinum, id est mundum immundumque animal, nisi fidelis quisque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑent: auditores suos distillatione. uerborum
nutriens. nubes illa loquebat᷑ dicens. Nonpo¬
tui loqui uobis quasi spiritalib: s quasi carnali¬
bus. Et. tanquam paruulis in xp̃o. lac uobis po¬
tum dedi non escam. Quis enim ferre potuisset :
siraptus ad t̃cium cęlum. raptus in ꝑadisum. eti¬
am archana uerba audiens ⁊ quȩ dicere. homini
non licẽret. tam immensos suꝑnȩ scientiȩ sinus
aꝑiret: Aut cuiꝰ non uirtutem auditoris opprime¬
ret ⁊ si ea quȩ intͥnsecus haurire poterat. in quan¬
tum carnis lingua sufficeret. extrinsecus inundans
aquȩ. huius. immensitas emanasset: Ut uero au
rata predicationis clistillatione. foueant᷑: ligat.
deus aquas in nubib. ut non erumpant. pariter
deorsum: quia doctorum predicationem tem¬
perat: ut auditorum infirmitas. dictorum ro¬
re nutrita conualescat. Quod bene in euuange¬
lo mystica descͥptione narratur: dum dicitur.

Expanded text:
peret, auditores suos distillatione verborum peret, auditores suos distillatione verborum nutriens, nubes illa loquebatur, dicens: Non potui loqui vobis quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus, tanquam parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam . Quis enim ferre potuisset, si raptus ad tertium coelum, raptus in paradisum, etiam arcana verba audiens quae loqui homini non liceret, tam immensos supernae scientiae sinus aperiret ? Aut cujus non virtutem auditoris opprimeret, si ea quae intrinsecus haurire poterat, in quantum carnis lingua sufficeret, extrinsecus inundans aquae hujus immensitas emanasset 37. Rudes aurata praedicationis distillatione foveantur, ligat Deus aquas in nubibus, ut non erumpant pariter deorsum, quia doctorum praedicationem temperat, ut auditorum infirmitas, dictorum rore nutrita convalescat. Quod bene in Evangelio mystica descriptione narratur, dum dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
dum occultis sacramentis gr̃auidi. mysteria im¬
mensa gestarent: intuentium oculis eorum in¬
telligentia caligabant. Nubium ueronomine. qͥd
hoc in loco aliud quam predicatores sancti id est apo¬
stoli designant᷑: Qui ꝑmundi partes curunquaq
transmissi: et uerbis nõuerant pluere. et miracu¬
lis choruscare. Quos ysaias propha longe ante in¬
tuens: dixit. Qui sunt isti qui ut nubes uolant::
Quia igitur uir iste. propħico plenus sp̃u. in hac lo¬
cutione. sua. ad laudem dei. inicia nascentis ȩccliȩ
desiderat exordiri ÷ studet eiꝰ ordinem ab apłorum
predicatione. narrare: qui curauerunt. summoꝑe.
rudib populis plana et capabiliã. non summa atq
ardua predicare. Nam si scientiam sanctam quȩ
hic aque nomine. designat᷑. ut hauriebant corde.
ita ore funderent: immensitate eiꝰ. auditores suos
opprimerent potius quam rigarent. Unde relicta
intrinsetus scientia. ut non parit̃ deorsum erum¬

Expanded text:
dum occultis sacramentis gravidi, mysteria imdum occultis sacramentis gravidi, mysteria immensa gestarent, intuentium oculis eorum intelligentia caligabat. Nubium vero nomine quid hoc in loco aliud quam praedicatores sancti, id est apostoli, designantur, qui per mundi partes circumquaque transmissi, et verbis noverant pluere, et miraculis coruscare? Quos Isaias propheta longe ante intuens, dixit: Qui sunt 548 isti qui ut nubes volant? Quia igitur vir iste, prophetico plenus spiritu, in hac locutione sua ad laudem Dei initia nascentis Ecclesiae desiderat exordiri, studet ejus ordinem ab apostolorum praedicatione narrare, qui curaverunt summopere rudibus populis plana et capabilia, non summa atque ardua praedicare. Nam si scientiam sanctam, quae hic aquae nomine designatur, ut hauriebant corde, ita ore funderent, immensitate ejus auditores suos opprimerent potius quam rigarent. Unde religata intrinsecus scientia, ut non pariter deorsum erum
Abbreviated transcription (Latin):
mus. sancte eccłiȩ fructificatio designari. Uir
ergosanctꝰ. casum uidee ꝑeuntis aspiciat ⁊ et
gentilitatis merita adueniam redeuntis cer¬
nat : ac dicat. Qui extendit aquilonem super
uacuum: et appendit. terram suꝑnichili. Nam
quia uideorum corda afide. uacua. diabolo sunt
subdita: extendit. aquilonem suꝑuacuum.
Quia uero nullis existentib meritis. sicut dictũ
est pro nichilosaluos facies eos. suꝑ gentes do
pendit terram suꝑ nichili. Hoc uero qͦ ordine.
factum sit: mirifica subdens ratione contexit.
nisi scientiam ÷ quid nubes nisi predicatores ap¬
pellat: Nam quia insacro eloquio. aliquando
aqua scientia dicit᷑. salomone attestante. didici¬
mus: qui ait. Aqua prosunda. uerba ex ore ui¬
ri: et torrens redundans. fons sapientiȩ . Aqua
signari scientiam. dauid propħ̃a testatur dicens.
Tenebrosa aqua in nubib aeris: idest occulta sci¬
entia in propħis. Quia ante aduentum domini.

Expanded text:
mus, sanctae Ecclesiae fructificatio designari. Vir mus, sanctae Ecclesiae fructificatio designari. Vir ergo sanctus causam Judae pereuntis aspiciat, et gentilitatis merita adnat, ac dicat: Qui extendit Aquilonem super vacuum, et appendit terram super nihilum. Nam quia Judaeorum corda fide vacua diabolo sunt subdita, extendit Aquilonem super vacuum. Quia vero nullis existentibus meritis sicut dictum est: Pro nihilo salvos facies eos , super gentes Dompendit terram super nihilum. Hoc vero quo ordine factum sit, mirifica subdens ratione contexit. nisi scientiam, quid nubes nisi praedicatores appellat? Nam quia in sacro eloquio aliquando aqua scientia dicatur, Salomone attestante didicimus, qui ait: Aqua profunda verba ex ore viri, et torrens redundans fons sapientiae . Aqua signari scientiam David propheta testatur, dicens: Tenebrosa aqua in nubibus aeris . Id est, occulta scientia in prophetis, qui ante adventum Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
corda constringeret. dixit. Sedebo in monte
testamenti: in laterib aquilonis. Qui suꝑ ua¬
cuum extenditur: quia illa corda possidet. quȩ
diumni amoris gr̃ã non replentur. S tam̃ om̃ipo¬
tenti deo suppetit. etiam uasa diaboli cunctis
uirtutib uacua. suȩ gr̃ȩ munere implere: et¬
in eis diuini timoris soliditatem ponere. quos
nulla conspicit rectitudins actione. roborari.
Inde apte. subiungit᷑. Et appendit terram suꝑ
nichili. Quid enim terrȩ nomine. nisi sancta
ecłia designatur: Quȩ dum uerba predicatio¬
nis suscipit: fructum boni oꝑis reddit. De qua
ꝑ moysen dicit᷑. Audiat terra uerba ex ore meo:
quid ꝑnichilum. nisi gentiles populi designat᷑:
De quib ꝑproph̃am dicit᷑. Omnes gentes ue.¬
lut. nichilum et inane reputatȩ sunt. In eo ergo
nichilo terra suspendit᷑ : quod prius uacuum
abaquilone teuebat᷑: quia illa corda gentiliũ
repleta sunt caritate dei ÷ que pressa prius su¬

Expanded text:
cctestamenti in lateribus aquilonis. . Qui super vacuum extenditur, quia illa corda possidet, quae divini amoris gratia non replentur. Sed tamen omnipotenti Deo suppetit, etiam vasa diaboli cunctis virtutibus vacuae suae gratiae munere implere, in eisque divini timoris soliditatem ponere quos nulla conspicit rectitudinis actione roborari. Unde apte subjungitur: Qui appendit terram super nihilum. Quid enim terrae nomine, nisi sancta Ecclesia designatur. quae dum verba praedicationis suscipit, fructum boni operis reddit? De qua per Moysen dicitur: Audiat terra verba ex ore meo .quid per nihilum nisi gentiles populi designantur? De quibus per Isaiam dicitur: Omnes gentes velut nihilum et inane reputatnihilo terra suspenditur, quod prius vacuum ab Aquilone tenebatur, quia illa corda gentilium repleta sunt charitate Dei, quae pressa prius fu
Abbreviated transcription (Latin):
eis laborem etiam tolerant ponderis: dum pari¬
ter głam affectant. honoris. Unde cũ diceret. ecce gi¬
ganteᷤ gemũt subaquis: protmꝰ adiunxit. et qͥ¬
qui eorum glȩ ex delectatione sociant᷑. Ipsa aut̃
occupatio secularium dignitatũ. tanto facilio¬
rib uiciis premit᷑: quanto maiorib curis gra¬
uatur. Humanus nanq animꝰ: uidere et deui-¬
tare peccata utinam ualeat uel quietꝰ. Quia
ergo uidit desideratas rerum celsitudines. absq
peccatis ministrari non posse: et quia diuinȩ.
irȩ non absconditur ÷ quicquid illicitum ꝑpe¬
tratur: apte secutus adiunxit. Nudus est. in
ꝑditioni. Quod paulus quoq ait. apls. Omia
enim nuda et aꝑta sunt. oculis eiꝰ. Inferniuero
et ꝑditionis nomine. diabolum omnesq clamp-¬
nationis eiꝰ socios. designauit. Quis uero iste¬
Aquilonis nomine:. insacro eloquio appellari di¬
abolus solet. Quiut torporis frigore gentium

Expanded text:
eis laborem etiam tolerant ponderis, dum parieis laborem etiam tolerant ponderis, dum pariter gloriam affectant honoris. Unde cum diceret: Ecce gigantes gemunt sub aquis, protinus adjunxit: qui eorum gloria ex delectatione sociantur. Ipsa autem occupatio saecularium dignitatum tanto facilioribus vitiis premitur, quanto majoribus curis gravatur. Humanus namque animus videre et devitare peccata utinam valeat vel quietus. Quia ergo vidit desideratas rerum celsitudines absque peccatis ministrari non posse, et quia divinae irae non absconditur quidquid illicitum perpetratur, apte secutus adjunxit: CAPUT XXIII. est perditioni. - Quod Paulus quoque ait: « Omnia enim nuda et aperta sunt oculis ejus . » Inferni vero et perditionis nomine diabolum et omnes damnationis ejus socios designat. Sequitur: VE- Aquilonis nomine in sacro eloquio appellari diabolus solet, qui, ut torporis frigore gentium
Abbreviated transcription (Latin):
bissimos angłorum sp̃s premat: Si autem gigan¬
tum nomine. potentes huiꝰ scl̃i designant᷑: in aquis
possunt populi sigurari: iohanne. attestante qui
ait. Aquȩ enim sunt. populi. Bene autem contra
suꝑbientem dicit᷑. Ecce gigantes gemunt. sub
aquis: quia elati omnes dum in hac uita asseqͥ
honorum celsitudinem cupiunt: sub ponderib
populorum gemunt. Nam quanto quisq hic
altius erigitur : tanto curis grauiorib onerat᷑:
eisq ipsis populis. mente. et cogitatione suppo-¬
nitur ÷ quib suꝑpomt᷑ dignitate. Et bene his
uerbis ac breuit̃ indicat᷑ ⁊ quia omnis suꝑbia eo
ipso inimoiacet. quo in alta se. ẽrigit: ut inde.
magis cunctis supposita sit. unde cunctis appe¬
tit. suꝑesse. Homo quippe. in sublimib eleuatus.
tantos suꝑse sustinet: quantos suppositos regit.
hii autem qui talib sociantur: ipsi etiam iabo¬
ris eorum participatione. depͥmuntur. Nam cum

Expanded text:
bissimos angelorum spiritus premat? Si autem giganbissimos angelorum spiritus premat? Si autem gigantum nomine potentes hujus saeculi designantur, in aquis possunt populi signari, Joanne attestante, qui ait: « Aquae sunt populi . » Bene autem contra superbientem dicitur: Ecce gigantes gemunt sub aquis. Quia elati omnes dum in hac vita assequi honorum celsitudinem cupiunt, sub ponderibus populorum gemunt. Nam quantum quis hic altius erigitur, tanto curis gravioribus oneratur, eisque ipsis populis mente et cogitatione supponitur, quibus superponitur dignitate. Et bene his verbis breviter indicatur quia omnis superbia eo ipso in imo jacet quo in alta se erigit, ut inde magis cunctis supposita sit, unde cunctis expetit superesse. Homo quippe in sublimibus elevatus, tantos super se sustinet, quantos suppositos regit. Hi autem qui talibus sociantur, ipsi etiam laboris eorum participatione deprimuntur. Nam cum
Abbreviated transcription (Latin):
retunderet: et ꝑdoctnam postmodum ad ple¬
na mẏsteriis uerba transiret. Gigantes enim:
uel apostatas angelos. uel suꝑbos quosq homines.
nil obstat intelligi. Hinc enim ꝑ proph̃am dicit᷑.
Mortui non uiuent: gigantes non resurgent.
Quos nanq mortuos. isi peccatores nominat:
Et quos gigantes ⁊ nisi eos qui de peccato etiã
suꝑbiunt. appellat: Iili autem nonuinunt:
quia peccando uitam iusticiȩ ꝑdid̃unt. Isti etiã
resurgere. post mortem nequeunt: quia post
culpam suam inslati. ꝑ suꝑbiam. ad penitentiȩ
remedia non recurrunt. Hinc rursum scͥptumẽ.
Nir qui errauerit. auia doctne: incȩtu gigantum com¬
morabitur. Quia quisquis iter rectitudins deserit: ⁊¬
quorum se numero nisi suꝑborum sp̃uum iungit :
Bene autem contra elatos dicit᷑. Ecce. gigantes ge¬
munt sub aquis. Acsi apte. diceret᷑. Cur de scientia
homo suꝑbiat ÷ cum ignorantiȩ abissus. et ipsos suꝑ¬

Expanded text:
retunderet, et per doctrinam postmodum ad pleretunderet, et per doctrinam postmodum ad plena mysteriis verba transiret. Gigantes autem vel apostatas angelos, vel superbos quosque homines nil obstat intelligi. Hinc enim per prophetam dicitur: « Mortui non vivent, gigantes non resQuos namque mortuos nisi peccatores nominat? Et quos gigantes nisi eos qui de peccato etiam superbiunt appellat? Illi autem non vivunt, quia peccando vitam justitiae perdiderunt. Isti etiam resurgere post mortem nequeunt, quia post culpam suam inflati per superbiam, ad poenitentiae remedia non recurrunt. Hinc rursum scriptum est: Vir qui erraverit a via doctrinae, in coetu gigantum commorabitur ; quia quisquis iter rectitudinis deserit, quorum se numero nisi superborum spirituum jungit? Bene autem contra elatos dicitur: Ecce gigantes gemunt sub aquis. Ac si aperte diceretur: Cur de scientia homo su