comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
amꝰ ex utraq parte acutam.
Scio ubi habitas. ubi sedes est
sathane. ⁊ tenes nomen meũ
⁊ ñ negasti fidem meam. ⁊ in
dieb antiphas testis meus fi¬
delis. qui occisus est apud uos:
ubi sathanas habitas. S ha¬
beo adu̾sus te pauca: quia ba¬
bes illic tenentes doctrmam
balaam. qui decebat balach i¬
mittẽ scandalum coram filiis

Expanded text:
 ex utraque parte acutum: scio ubi habitas, ubi sedes est satanae; et tenes nomen meum et non negasti fidem meam in diebus. quibus Antiphas testis meus fidelissimus, qui occisus est apud uos, ubi satanas habitat. sed habeo aduersus te pauca, quia habes illic tenentes doctrinam Balaam, qui docebat Balaac mittere scandalum sub oculis
Abbreviated transcription (Latin):
cioso sangume quasi agni inconta¬
minati et immacłati ih̃u xp̃i. Et
euglm:qui dilexit nos inquit ⁊ la¬
on solum iħx lauit nos xͣ¬
a peccatis nr̃is in sanguine
suo. quando sanguinem suũ dedit
in cruce ꝓ nobis: uł quando qͥsq
nr̃m mysterio sacrosc̃e passionis.
illiꝰ baptisii aquis ablutus ẽ: ue¬
rum etiam cotidie tollit pecc̃a inũ¬
di. lauatq nos a pcc̃is nr̃is cotidia¬
nis in sanguine suo: cum eiusdem
beate passionis adaltare memoria
replicatur: cum panis et uini cre¬
atura in sacramentum carnis et
sanguinis eius. ineffabili sp̃c san¬
ctificatione tranffertur.: Sicq cor¬
puset sangus illius ñ infidelium
manib ad ꝑnitiem suam fundit᷑
et occiditur: s fidelium ore suam
sumitur in salutem.

Expanded text:
tioso sanguine quasi agni incontatioso sanguine quasi agni incontaminati et immaculati Jesu Christi . Et lus: Qui dilexit nos, inquit, anon solum autem lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo, quando sanguinem suum in cruce pro nobis, vel quando quisque nostrum in mysterium sacrosanctae passionis illius baptismi aquis ablutus est, verum etiam cotidiae tollit peccata mundi lavatque nos a peccatis nostris cotidianis in sanguine suo, cum eiusdem beatae passionis ad altare memoria replicatur, cum panis et vini creatura in sacramentum carnis et sanguinis eius ineffabili Spiritus sanctificatione transfertur. Sicque corpus et sanguis illius non infidelium manibus ad pernitiem suam funditur et occiditur, sed fidelium ore suam sumitur in salutem.
Abbreviated transcription (Latin):
N illo R̾: uidit iohannes ih̾m ueni¬
ente ad se: et ait. Ecce agnus d̃i ecce qͥ
tollit pecc̃a mundi. Et Re. bede:¬
Ghannes baptista et precursor dñi
saluatoris. quem dui uenturũ ppłis
uerbo p̾dicauerat: ip̃m iam uenientẽ
ad se. sicut ex lestione sc̃i euglii frẽs¬
k̃mi modo cum legeret᷑ audistis. mor
digito de monstrauit dicens. Ecce agnꝰ
derecce qui tollit pecc̃a mundi. Ecce
agnus dei ecce innocens. et ab omni
pecc̃o immunis: ut pote qui os qͥdem
de ossib adam et carnem de carne a¬
dam. si nullam de carne peccatrice tͣ¬
rit maculam culpe. Ecce qui tollit poc¬
cata mundi. Ccce qui iustus inter pec¬
catores: mitis int̾ impios. loc ẽ quasi
agnus inter lupos apparens: etiam
peccatores et impios iustificandi ha¬
bet potestatem. Quomͦ aũt peccata
mundi tollat. quo ordine iustificet
impios: Apłs petrus ostendit qͥ ait.
Non corruptibilib argento uł̃ auro
redemptiestis. de uana ur̃aconuer
satione pater ne traditionis: s pre¬

Expanded text:
nes Jesum venientem ad se, et ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi, etc. Joannes Baptista, et praecursor Domini Salvatoris, quem diu venturum populis verbo praedicaverat, ipsum jam venientem ad se, sicut ex lectione sancti Evangelii, fratres, modo cum legeretur, audistis, mox digito demonstravit, dicens: Ecce agnus Dei! Ecce qui tollit peccata mundi! Ecce agnus Dei! Ecce innocens et ab omni peccato immunis! utpote qui os quidem de ossis Adam et carnem de carne Adam, sed nullam de carne peccatrice txit maculam culpae. Ecce qui tollit peccata mundi! Ecce qui iustus inter peccatores, mitis inter impios, id est quasi agnus inter lupos, apparens, etiam peccatores et impios iustificandi habet potestatem! Quomodo autem peccata mundi tollat, quo ordine iustificet impios, apostolus Petrus ostendit, qui ait: Non corruptibilibus argento vel auro redempti estis de vana vestra conversatione paternae traditionis, sed pre
Abbreviated transcription (Latin):
celis hodie ascendendo. cõple¬
ta est Resurrectionis diẽ ipsiꝰ
paschȩ dñi celebrauim: ascen¬
sionis uͦ diem hodie celebramꝰ:
Festus nobis dies uterq illurit:
Ideo enim resurrexit xp̃c. ut no¬
bis ercemplũ resurrecti onis ostẽ¬

Expanded text:
leta est. Resurrectionem ipsius Paschae Dominico celebravimus: ascensionem hodie celebramus. Festus nobis dies uterque. Ideo enim resurrexit, ut nobis exemplum resurrectionis osten
Abbreviated transcription (Latin):
emalis rigoris frigidam quo
dammꝰ sepulturã. pullulare ele¬
menta omnia festinant: ut re¬
surgente dño. & ipsa resurgere¬
uideantur. Nã utiq ex resur¬
rectione xp̃i iħu. aer salubrior:
sol candidior: t̾ra est ferun¬
dior: Ex eo surculus uirescit
infruticem ⁊ herba crescit in
segetem: iinea dilatatur in
palmitẽ Si gͥ cum reflores¬
cit axp̃i caro. omnia fiorib ues¬
tiuntur: necesse est ut homo.¬

Expanded text:
emalis rigoris frigidam quo- dammodo sepulturam pullulare elementa 188 omnia festinarunt, ut, resurgente Domino, et ipsa consurgerent. Nam utique ex resurrectione Christi aer salubrior est, sol candidior, terra fecundior: ex eo surculus crescit in fruticem, herba crescit in segetem, vinea pubescit in palmitem. Si igitur cum reflorescit Christi caro, omnia floribus vestiuntur: necesse est, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
oimittemini. Date ⁊ dabi¬
tur uobis. Dunittere nos in¬
iurias dare beneficia uibet. ut¬
⁊ nõbis pectata dimittantur:
⁊ uita detur eterna. Qua sen¬
tentia breui s exunia: cuncta
que letissime de conu̾sando cũ
inumnicis mandauerat comp̃¬
hendendo coneludit. Mensurã
bonam ⁊ confertam. ⁊ coagita¬
tem ⁊ suꝑeffiuentem: dabũt

Expanded text:
dimittemini, date et dabitur vobis. Dimittere nos injurias, dare beneficia jubet, ut nobis peccata dimittantur, et vita detur aeterna. Qua sententia brevi, sed eximia, cuncta quae latissime de conversando cum inimicis mandaverat, comprehendendo concludit. Mensuram bonam, et confertam, et coagitat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ gr̃a faucib tius. Tunc ambu¬
labis fiducialiter in uia tua:
⁊ pestuus ñ impinguet. Si dor¬
mieris ñ timebis: quiesces et
suaius erit sompnus tuus. Ne
paueas repentino terrore: ⁊ ir¬
ruentes tibi potentias impioꝵ
Dominus enimerit in laters
tuo: ⁊ custodiet pedemtrũ ne
capiaris. Noli ꝓhitece eum qͥ¬

Expanded text:
ucibus tuis. Tunc ambulabis fiducialiter in via tua, et pes tuus non impinget. Si dormieris, non timebis: quiesces, et suavis erit somnus tuus. Ne paveas repentino terrore, et irruentes tibi potentias impiorum. Dominus enim erit in latere tuo, et custodiet pedem tuum, ne capiaris. Noli prohibere
Abbreviated transcription (Latin):
Tu uenis ad me cum gladio &
hasta & clipeo: ego autẽ uenio
ad te in nomine dñi exercituũ
dei agminũ isrł. quib expro¬
hodie uolatilib cęli & bestus
t̃rȩ ⁊ ut sciat omnis t̾ra quia
ẽ ds̃ in isrł: & nouerit uniu̾¬
sa ȩccła hȩc. quia ñ in gladio
nec in hasta saluat dñs: Ipsius
est enim bellũ: & tradet uos in
manus nr̃as: Cumgͦ surrexisset
philisteus. & ueniret & appropi¬
quaret contra dauid: festinauit
dauid. & cucurrit ad pugnam
ex aduerso philistei:. Et misit
manũ suã in peram. tulitq u

Expanded text:
gladio, et hasta, et clypeo: ego autem venio ad te in nomine Domini exercituum, Dei agminum Israel, quibus exprohodie volatilibus coeli, et bestiis terrae: ut sciat omnis terra, quia est Deus in Israhel et noverit universa ecclesia haec quia non in gladio nec in hasta salvat Dominus ipsius est enim bellum et tradet vos in manus nostras cum ergo surrexisset Philistheus et veniret et adpropinquaret contra David festinavit David et cucurrit ad pugnam ex adverso Philisthei et misit manum suam in pera
Abbreviated transcription (Latin):
ausus est maledicere exercitũ
Dñs qui eruit me de manu leo¬
nis. ꝙ de maniiursi: ipse libe¬
rabit me de manu phylistei
Huius.
ixit saul ad dauid. Uade.
& dñs tecum sit. Et indu¬
it saul dauid uestimentis su¬
is: ꝙ imposuit galeam ȩre¬
am suꝑ caput eius: & uesti¬
uit eum lorica. Accinctus gͦ
dauid gladio eius suꝑ uestẽ suã:
cepit temptare si armatus pos¬
set incedere: Non enim habebat
consuetudinẽ: Dixitq dauid
ad saul: Non possum sic ince¬
dere: quia nec usum habeo:
Et deposuit ea. & tulit baculũ
suũ quem semꝑ habebat in
manib: & elegit sibi quinq
linpidissimos lapides de tor¬
rente. & misit eos inperã pasto¬
ralẽ quã habebat secũ: & fun¬
dam manu tulit: & ꝓcessit
aduersum philisteum. Ibat autẽ
philisteus incedens. & appropin¬
quans aduersum dauid: & armi¬
ger eius ante eum: Cumq inspe¬
xisset philisteus. & uidisset da¬
uid: despexit eum: Erat enim
adolescens: rufus. & pulcher
aspectu: & dixit philisteus ad

Expanded text:
ausus est maledicere exercitui Dominus qui eruit me de manu leonis, et de manu ursi, ipse liberabit me de manu Philisthaei hujus. autem Saul ad David: Vade, et Dominus tecum sit. Et induit Saul David vestimentis suis, et imposuit galeam aeream super caput ejus, et vestivit eum lorica. Accinctus ergo David gladio ejus super vestem suam, coepit tentare si armatus posset incedere, non enim habebat consuetudinem. Dixitque David ad Saul: Non possum sic incedere, quia nec usum habeo. Et deposuit ea, et tulit baculum suum, quem semper habebat in manibus, et elegit sibi quinque limpidissimos lapides de torrente, et misit eos in peram pastoralem, quam habebat secum, et fundam manu tulit, et processit adversum Philisthaeum. Ibat autem Philisthaeus incedens, et appropinquans adversum David, et armiger ejus ante eum. Cumque inspexisset Philisthaeus, et vidisset David, despexit eum. Erat enim adolescens, rufus, et pulcher aspectu. Et dixit Philisthaeus ad
Abbreviated transcription (Latin):
act̾um est postqͣm
mortuus ẽ saul. ut da¬
uid reuerteret᷑ a cede
amalech: & maneret in sichelech
dies duos: In die autem tercia
apparuit homo ueniens de cas¬
tris saul. ueste conscissa: & pul¬
uere aspersus caput: Et ut ue¬
nit ad dauid: cecidit super fa¬
ciem suam. & adorauit: Dixit¬
q ad eum dauid: Unde uenis:

Expanded text:
 postquam mortuus est Saul, ut David reverteretur a caede Amalec, et maneret in Siceleg dies duos. In die autem tertia, apparuit homo veniens de castris Saul, veste conscissa, et pulvere aspersus caput, et ut venit ad David, cecidit super faciem suam, et adoravit. Dixitque ad eum David: Unde venis?
Abbreviated transcription (Latin):
erelinquens dauid uasa
que attulerat sub manu
custodis ad sarcinas ⁊ cucur¬
rit ad locum certaminis: &
int̾rogauit si omnia recte age¬
rentur erga fr̃s suos:Cumq
adhuc ille loqueret᷑ eis ⁊ appa¬
ruit uir ille spurius ascendens
goliath nomine. philisteus de
auhinit dauid: Om̃s autem
isrłitȩ cum uidissent uirum.
fugerunt a facie eius: tim̃tes
piam de isrł: Num indistiui¬
rum hunc qui ascendit:ad
exꝓbrandũ enĩ isrł ascendit:
Uirum gͦ qui ꝑcusserit eũ. dita¬
bit rex diuitus magnis ⁊ &¬

Expanded text:
David vasa, quae attulerat, sub manu custodis ad sarcinas, cucurrit ad locum certaminis, et interrogabat si omnia recte agerentur erga fratres suos. Cumque adhuc ille loqueretur eis, apparuit vir ille spurius ascendens, Goliath nomine Philisthaeus, de audivit David. Omnes autem Israelitae, cum vidissent virum, fugerunt a facie ejus, timentespiam de Israel: Num vidistis virum hunc qui ascendit? ad exprobrandum enim Israeli ascendit. Virum ergo qui percusserit eum, ditabit rex divitiis magnis,
Abbreviated transcription (Latin):
tributo inisrł Et ait dauid
Quid dabit᷑ uiro qui ꝑcusserit phi¬
listeũ hunc. & tulerit obꝓbrium
de isrł: Quis ẽ enĩ hic philisteus
incircuncisus : qui expbrauit
acies dei uiuentis: Beferebat ei¬
autẽ popłs. eundem sermonẽ.

Expanded text:
d quid dabitur viro qui percusserit Philistheum hunc et tulerit obprobrium de Israhel quis est enim hic Philistheus incircumcisus qui exprobravit acies Dei viventis referebat autem ei populus eundem sermonem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potest sua benignitate pri¬
uari. pͥmam pictatis suȩ dis¬
pensationem sacramento oc¬
cultiore compleret: & homo
diabolicȩ iniquitatis uersutia
actus in culpam. contra dei
ꝓpositum ñ periret. Ingredit᷑
gͦ hec mundi infima filius
dĩ. de celesti sede descendens:
& a paterna glia ñ recedens:
nouo ordine. noua natiuitate
generatꝰ. Nouo ordine:quia in¬
uisibilis in suis. uisibilis factꝰ
ẽ in nr̃is. In comp̾hensibilis:
uoluit comp̾hendi. Ante tem¬
pora manens: esse cȩpit ex tp̃r.
Inuersitatis dñs: seruilem for¬
mam obumbrata maiestatis
suȩ dignitate suscepit. In pas¬
sibilis ds. ñ dedignatꝰ ẽ homo
esse passibilis: & immortalis.
mortis legib subiacere. Noua
aũt natiuitate generatꝰ: quia

Expanded text:
non potest sua benignitate prinon potest sua benignitate privari, primam pietatis suae dispositionem sacramento occultiore compleret, et homo diabolicae iniquitatis versutia actus in culpam, contra Dei propositum ergo haec mundi infima Filius Dei, de coelesti sede descendens, et a paterna gloria non recedens: novo ordine, nova nativitate generatus. Novo ordine, quia invisibilis in suis, visibilis factus est in nostris; incomprehensibilis voluit comprehendi; ante tempora manens, esse cepit ex tempore; universitatis Dominus servilem formam, obumbrata majestatis suae dignitate, suscepit; impassibilis Deus non dedignatus est homo esse passibilis, et immortalis mortis legibus subjacere. Nova autem nativitate genitus est,
Abbreviated transcription (Latin):
myesterium: ut quod magno
di munere agit᷑ magnis ȩccłiȩ
gaudiis celebretur. Ds̃ enim
omp̃s & clemens cuiꝰ natura
bonitas: cuiꝰ uoluntas poten¬
tia. cuiꝰ opꝰ miscdia ẽ: statim
ut nos diabolica malignitas
ueneno suȩ mortificauit min¬
dis p̾parata renouandis mor¬
talib. pietatis suȩ remedia
inter ipsa mundi pͥmordia
pͥsignauit: denuntians ser¬
penti futurum semen mu¬
lieris. quod noxii capitis
cans: qui natus ex uirgine.
uiolatorem humanȩ ꝓpagi¬
nis incorrupta natiuitate
dampnaret. Nam quia glo¬
riabatur diabolus hominẽ
sua fraude deceptum. diuimꝰ
caruisse munerib. & immor¬
talitatis dote nudatum du¬
ram mortis subisse sententiã
seq in malis sras quoddã
de preuaricatoris consortio
inuenisse solatium:dm̃ qͦq
dione. erga hominem quem
tanto honore condiderat. an¬
tiquam mutasse sententiam:
opͦ fuit dilectissim secreta dis¬
pensatione consilii: ut incom¬
mutabilis ds. cuiꝰ uoluntas

Expanded text:
mysterium, ut quod magno mysterium, ut quod magno Dei munere agitur, magnis Ecclesiae gaudiis celebretur. Deus enim omnipotens et clemens, cujus natura bonitas, cujus voluntas potentia, cujus opus misericordia est, statim ut nos diabolica malignitas veneno suae mortificavit invidiae, praeparata renovandis mortalibus suae pietatis remedia inter ipsa mundi primordia praesignavit; denuntians serpenti futurum semen mulieris quod noxii capitis cans, qui natus ex Virgine violatorem humanae propaginis incorrupta nativitate damnaret. Nam quia gloriabatur diabolus, hominem sua fraude deceptum divinis caruisse muneribus, et immortalitatis dote nudatum duram mortis subiisse sententiam, seque in malis suis quoddam de praevaricatoris consortio invenisse solatium; 68 Deum tione, erga hominem, quem in tanto honore condiderat, antiquam mutasse sententiam: opus fuit, dilectissimi, secreti dispensatione consilii, ut incommutabilis Deus, cujus voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
cepit: Neq enim ut tempora¬
lis quidam aut qui ante non
fuerit de femina nobis repen¬
tinus emersit: sed qui semꝑ
erat cum patre deus semꝑq
regnabat : nouo ꝑ uirginem
uoluit mortalib apparere
mysterio: Nouus quidem ho¬
mo: sed dñs sempiternus: No-¬
Ipse est enim in fine temporum
natus ex maria: qui ante om̃ia
scła unigenitus ꝓcessit a patre.
hic ẽ predictus a patriarchis: a ꝓ¬
phecis p̾dicatus: annuntians ab
angłis: ab apłis appbatus. De
uno eodemq legis: in pͥncipio e¬
rat u̾bum. & u̾bum caro factum
ẽ. Gaude gͦ nunc. & exulta ad
dm̃ tuum tandem conuers a
gentilitas: ꝑcepisti donum qͦd
abraham in sp̃u se uidisse lȩtatꝰ
xulteonud in domino
dilectissimm & spiritali
iocunditatȩ lȩtemur: quia illux̃
Reparatur enim nob̃ salutis nr̃ȩ
annua reuolutione sacram̃tum:
ab initio ꝓmissum: in fine red¬
ditum: sine fine mansurum.
In quo digiam ẽ sursum erecꝰ
tis cordib diuinum. adorare

Expanded text:
cepit. Neque enim ut temporacepit. Neque enim ut temporalis quidam, aut qui ante non fuerit, de femina nobis repentinus emersit; sed qui semper erat cum Patre Deus, semperque regnabat, novo per virginem voluit mortalibus apparere mysterio: novus quidem homo, sed Dominus sempiternus; novIpse est in fine temporum natus ex Maria, qui ante omnia saecula Unigenitus processit e Patre. Hic est praedictus a patriarchis, a prophetis praedicatus, annuntiatus ab angelis, ab apostolis approbatus. De uno eodemque legis: In principio erat Verbum, et Verbum caro factum est . Gaude ergo nunc et 37 exsulta ad Deum tuum tandem conversa gentilitas. Percepisti donum quod Abraham in spiritu se vidisse laetatus ultemus in Domino, dilectissimi, et spiritali jucunditate laetemur, quia illuxit aeternae. Reparatur enim nobis salutis nostrae annua revolutione sacramentum, ab initio promissum, in fine redditum, sine fine mansurum. In quo dignum est nos erectis sursum cordibus divinum adorare
Abbreviated transcription (Latin):
suis: & adepti participationem
generationis xp̃i. carnis renunti¬
emus oꝑib: Agnosce o xp̃iane
dignitatem tuam: & diuine cõ¬
sors factus naturȩ. noli in uete¬
rem uilitatem degeneri conuer¬
satione recidere: Memento cuĩ
capitis & cuius sis corporis mẽ
brum: reminiscere. quia erutus
de potestate tenebrarũ trans¬
tantum habitatorem prauis de
te actib effugare ⁊ & diaboli
quia precium tuum sanguis
est xp̃i: quia ueritate te iudi¬
cabit. qui miscdia te redemit.¬
loꝵs amen: Sermobeati maximi¬
credidistis semper & creditis. re¬
paratio est salutis humanȩ: uir
do.carnis nr̃ȩ infirma suscipi¬
ens: nouus natus est homo:
Hodie refulsit scd̾s ille adam.
non incola sed dñs paradisi:
quem interdictȩ arboris pul¬
chritudo non fallat ⁊ serpens
non decipiat: mulier non sedu¬
cat: Hodie exortum in tenebriᷤᷤ
lumen: hodie illud qđ cȩlum
& cȩli cȩlorum se habere gaude¬
bant. mundus dum nescit ac¬

Expanded text:
suis ; et adepti participationem suis ; et adepti participationem generationis Christi, carnis renuntiemus operibus. Agnosce, o Christiane, dignitatem tuam, et divinae consors factus naturae, noli in veterem vilitatem degeneri conversatione redire. Memento cujus capitis et cujus corporis sis membrum. Reminiscere quia erutus de potestate tenebrarum, transtantum habitatorem pravis de te actibus effugare, et diaboli quia pretium tuum sanguis est Christi; quia in veritate te judicabit, qui in misericordia te redemit,loi, sicut credidistis semper et creditis, reparatio est salutis humanae, virtdo, carnis nostrae infirma suscipiens, novus natus est homo. Hodie refulsit secundus ille Adam, non incola, sed dominus paradisi, quem interdictae arboris pulchritudo non fallat, serpens non decipiat, mulier non seducat. Hodie exortum est in tenebris lumen. Hodie illud quod coelum, et coeli coelorum se habere gaudebant, mundus, dum nescit, ac
Abbreviated transcription (Latin):
erito uirgineȩ integritati.
Anichil corruptionis intulit
partus salutis:quia custodia
pudoris. fuit editio ueritatis:
Talis gͦ dilectissimi natiuitas de¬
cuit dei uirtutẽ & dei sapienti¬
am xp̃m: qua nobis & huma¬
nitate congrueret ⁊ & diuinita¬
te precelleret: Nisi esset deus
uerus: non afferret remediũ:
N isi esset homo uerus: non pre¬
beret exemplum: Ab exultan¬
tib angelis nascente dño gła
in exelsis deo canitur: & pax
in terra bonȩ uoluntatis ho¬
minib nuntiatur: Wident
enim cȩlestem iherłm: ex om¬
nib mundi gentib fabricari:
De quo menarrabili diuinȩ pi¬
etatis opere. quantum lȩtari
debet humibt as hominũ:
cum tantum gaudeat subli¬
mitas angelorum:. Agamus¬
ꝑ filium eius in sp̃u sc̃o: qui
propter multam miscđiam suã
qua dilexit nos misertus est nr̃i:
& cum essemus mortui peccatis.
conuiuificauit nos. xp̃o: ut esse¬
mus in ipso noua creatura no¬
uumq figmentum. Deponamꝰ
gͦ ueterem hominem cum actib

Expanded text:
r virgineae integritati nihil corruptionis intulit partus salutis: quia custodia fuit pudoris, editio veritatis. Talis igitur, dilectissimi, nativitas decuit Dei virtutem et Dei sapientiam Christum, qua nobis et humanitate congrueret, et divinitate praecelleret. Nisi enim esset, Deus verus non afferret remedium; nisi esset homo verus, non praeberet exemplum. Ab exsultantibus ergo angelis nascente Domino, Gloria in excelsis Deo canitur, et pax in terra bonae voluntatis hominibus nuntiatur . Vident enim coelestem Jerusalem ex omnibus mundi gentibus fabricari: de quo inenarrabili divinae pietatis opere, quantum laetari debet humilitas hominum, cum tantum gaudeat sublimitas angelorum? CAper Filium ejus, in Spiritu sancto, qui propter multam misericordiam suam, qua dilexit nos, misertus est nostri; et cum essemus mortui peccatis, convivificavit nos Christo , ut essemus in ipso nova creatura, novumque figmentum. Deponamus ergo veterem hominem cum actibus
Abbreviated transcription (Latin):
tio corpusculi maneat: cepimus
tunc in xp̃o et̾na uita iam uiu̾e.
Unde quanuis fragilitatem nr̃am
acceleret unmature mortis occa¬
sio: insaluatore tunc didicimꝰ priꝰ
resurgere qm perire. Ante enun
futurus homo resurrexit iux p̃o:
qͣm uitam sortiretur in scło. Ui

Expanded text:
tio corpusculi maneat, coepimus tio corpusculi maneat, coepimus tunc in Christo aeterna vita jam vivere; unde quamvis fragilitatem nostram acceleret immaturae mortis occasio, in Salvatore tamen didicimus prius resurgere quam perire: ante enim futurus homo resurrexit in Christo quam vitam sortiretur in saecu
Abbreviated transcription (Latin):
occidit. Quantos enim hac uoce
ad conscientiam facinoris uocant:
quos scientia criminis ñ tenebat᷑.
Crudelis in quam impietas quod
posteros ante in reatum uocat. qͣ
ꝓoucat inlucem: ut prius futĩs
contigeret peccare qm uiuere. Cru¬
enti plane genitores:qui ante par¬
ricide fc̃i sunt qͣm parentes: ⁊ an¬
te eos socios sius scelersb assumpse¬
runt quos utrum sanguinis par¬
ticipes possent habere nescirent.
Non igitur mirandum est. si m
saluatore tam crudeles fuerunt:
qui extiterunt in suos posteros
tam crudeles.
on immerito in hac die sc̃s
dauid sine exceptione exul¬
tandum p̃cepit ⁊ letandum: in
qua die tocius mundi gaudia ce¬
lebrantur. Omnib enim letand̾
est: quia om̃ib ꝓdest. Cuntlis
exultandum est. quia cunftis ẽ
salutare: ⁊ ideo ñ adulatoria ad
hybenda. nec fucata leticia. Qͥsq
enim in xp̃i resurrettione letat᷑.
ip̃e surrexit. Inallo eñi nr̃a portis
nr̃a condicio ⁊ mortem ꝑtulit: et
reuxit. Et licet nos adhuc resolu¬

Expanded text:
occidit. Quantos enim hac voce ad conscientiam facinoris vocant, quos scientia criminis non tenebat! crudelis, inquam, impietas, quod posteros ante in reatum vocat, quam producit in lucem: ut prius futuris contingeret peccare, quam vivere. Cruenti plane genitores, qui ante parricidae facti sunt quam parentes: et ante eos socios suos sceleribus assumpserunt, quos utrum sanguinis participes possent habere, nescirent. Non igitur mirandum est, si in Salvatorem tam crudeles fuerunt, qui exstiterunt 474 in suos posteros tam crudeles. Non immerito in hac die sanctus David sine exceptione exsultandum praecipit et laetandum, in qua die totius mundi gaudia celebrantur. Omnibus enim laetandum est, quia omnibus prodest; cunctis exsultandum est, quia cunctis est salutare, et ideo non adulatoria est adhibenda, nec fucata laetitia. Quisquis enim in Christi resurrectione laetatur, ipse resurrexit: in illo enim nostra portio, nostra conditio, et mortem pertulit et revixit. Et licet nobis adhuc resolu
Abbreviated transcription (Latin):
exeum. Et gloria dñi israel as¬
sumpta ẽ de cherub: quȩ erat
super cum adlimen domus.
euocauit uirum qui uii.¬
indutꝰ erat lineis. & atramen¬
tarium scͥptoris habebat ĩlum¬
mediam ciuitatẽ. in medio ierłm :
& signa c̃au suꝑ frontem uirorũ
gementium. &e dolentium super
cunctis abominationib ꝗͤ fiunt
ĩ medio eiꝰ. Et ilt dix̃: audiente me.
& ꝑcutite: ñ parcat ocłs ũr neq
misereammi. senem. adolescen¬
tulum. & uirginem. paruulum.
& mulieres. interficite usq ad i¬
dernitionem. Omnem autem
super quem uideritis tau. ne
occidatis: et a sanctuario meo
Ceperunt gͦ a uiris semiorib qͥ erãt
antefaciem domus. et dix̃ ad eos.Con¬
taminate domum: & implete atͥa
interfectis. Elgredimini. Et egres¬
si sunt: &e ꝑcuciebant eos qui erãt

Expanded text:
est: Et gloria Domini Israel assumpta est de cherub, quae erat subter eum ad limen domus, et vocavit virum qui indutus erat lineis, et atramentarium scriptoris habebat in lummediam ciuitatem in medio Hierusalem, et signa thau super frontem uirorum gementium et dolentium super cunctis abominationibus, quae fiunt in medio eius. et illis dixit audiente me: et percutite: non parcat oculus vester, neque misereamini. Senem, adolescentulum, et virginem, parvulum, et mulieres, interficite usque ad internecionem: Omnem autem, super quem videritis thau, ne occidatis, et a sanctuario meo eperunt ergo a viris senioribus, qui erant ante faciem domus. Et dixit ad eos: Contaminate domum, et implete atria interfectis: egredimini: Et egressi sunt, et percutiebat eos qui erant
Abbreviated transcription (Latin):
toris hoc ẽ peruersi heretici
qui cotidie in illo tanquam
milites manus impias ingert̃.
pro sua sibi druidunt uolun¬
tate: & unius corporis uesti¬
menta per uaria membra
distribuunt: atq spoliantes
Idominum. sua falza doginata
domini quod non erat con¬
sutum. sapientiam eius cȩles¬
tem possumus approbare:
quia erat de superiori contex¬
tum. Nostra enim sapientia
hoc ẽ humana: consintur. As¬
situr enim cum liberos da¬
mus ad studia gramaticis:
tradimus philosophis: eru¬
dimus. ut sapientia millis qͥ
ñerat acquiratur. Domini au¬
tem sapientia non assuta est:
non quesita. Non enim didi¬
cit a magistro: sicut ipsi iu¬
dei dicunt. Quomodo hic lit¬
teras nouit: cum ñ didicerit:
Et ipse dicit. Mea doctrina non
ẽ de hoc mundo: s eius qui mi
sit me. Hoc est quod ait: de
superiori contextum. Quo
uestimento uel quib: omnib
uestimentis. ȩcclesia catholica
semper amicta est: sicut pro¬
pheta ait. Astitit regina a

Expanded text:
toris, hoc est 140 perversi haeretici, toris, hoc est 140 perversi haeretici, qui quotidie in illo tanquam milites manus impias ingerunt, hoc pro sua sibi dividunt voluntate, et unius corporis vestimenta per varia membra distribuunt, atque spoliantes Dominum, sua falsa dogmata v ejus, quod non erat consutum, sapientiam ejus coelestem possumus approbare: quia erat de superiore contextum. Nostra autem sapientia, hoc est humana consuitur; assuitur enim cum liberos damus ad studia grammaticis, tradimus philosophis, erudimus eos, ut sapientia in illis, quae non erat, acquiratur. Domini autem sapientia non assuta est, non quaesita; non enim didicit a magistro, sicut ipsi Judaei dicunt: Quomodo hic litteras novit, cum non didicerit, et ipse dicat: Doctrina mea non est de hoc mundo, sed ejus qui me misit . Hoc est, quod ait de superiore contextum, quo vestimento, vel quibus omnibus vestimentis Ecclesia catholica semper amicta est, sicut propheta ait: Astitit regina a
Abbreviated transcription (Latin):
tderi testamento. Manna enim
illis contra diuina precepta
tractantib. uermes effecti sunt:
id: contumaciȩ ultores & indices.
Quȩ similitudo xp̃m indicat do¬
minꝰ: quem qui suauem ey¬
bum & dulcem potum hau¬
rire neglexerit: iudicem patie¬
tur. sicut ipse ait. Neq enim
pater iudicat quemquam: s
omne iuditium dedit filio .uii.
uod dicitur. diuiserunt
sibi uestimenta mea. & suꝑ ues¬
tem meam miserunt sortem:
hoc factum in ęuuangelio re¬
perimus: quod milites qua¬
tuor qui crucifixerunt salua¬
torem. in quatuor partes. eiꝰ
sibi diuiserunt uestimenta:
uestimentum uero eius quod
assutum non erat. sed erat
de superiori contextum sor¬
te perceperunt. Quȩ igitur
ista uestimenta sunt uideamꝰ:
qui milites: quodue etiam
uestimentum. Uestimenta
puto esse prophetias: uel
scripturarum cȩlestium lec¬
tiones. quibus xp̃i domini
annuntiatum est sacrameN¬
tum. Quas prophetias unum
canentes. & unum per omma
nuntiantes: aduersarii salua¬

Expanded text:
t in Testamento. Manna enim illis contra divina praecepta tractantibus, vermes effecti sunt; id est contumaciae ultores et judices. Quae similitudo Christum indicat Dominum: quem qui suavem cibum et dulcem potum haurire neglexerit, judicem patietur, sicut ipse ait: Neque enim Pater judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Quod autem dicit: Diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestimentum meum miserunt sortem : hoc factum in Evangelio reperimus, quod milites quatuor, qui crucifixerunt Salvatorem, in quatuor partes ejus sibi diviserunt vestimenta; vestimentum vero ejus, quod assutum non erat, sed erat de superiore contextum, sorte perceperunt. Quae igitur ista vestimenta sunt, videamus; qui milites, quodve etiam vestimentum. Vestimenta esse puto prophetias, vel Scripturarum coelestium lectiones, quibus Christi Domini annuntiatum est sacramentum: quas prophetias unum canentes, et unum per omnia nuntiantes adversarii Salva
Abbreviated transcription (Latin):
uermis nulla extrinsecus am¬
mixtione alieni corporis. s de
sola & pura terra ꝓcreatur. ido
illum comparatum dño: qm̃ &
o ia generatur.ui.
gł GidauS in libris moysi:
de manna uermiculos ꝓcrea
Digna plane: & iusta comparatio.
diquidem de manna uermiculꝰ
ꝓcreatur: quin potius ipsam
caniacs manna dixerim: qͥa
ẽ subtilis. splendida. suauis. &
uirgo: quȩ uelut cȩlitus ueniens.
cunctis ȩcclesiarum populis cy
bum dulciorem melle defluxit
Quem qui edere ac manducarr
neglexerit. uitam in semet ipso
habere ñ poterit: sicut ipse do¬
minus ait. nͥ quis manducaue¬
rit carnem meam. & biberit
sanguinem meum. ñ habebit

Expanded text:
vermis nulla extrinsecus advermis nulla extrinsecus admistione alieni corporis, sed de sola et pura terra procreatur: ideo illum comparatum Domino, quonMaria generatur. Legimus et in libris Moysi de manna vermiculos procreatos . Digna plane et justa comparatio. Siquidem de manna vermiculusirgine procreatur; quin potius ipsam Mariam mannam dixerim, quia est subtilis, splendida, suavis et virgo. Quae velut coelitus veniens, cunctis Ecclbum dulciorem melle defluxit, quem qui edere et manducare neglexerit, vitam in semetipso habere non poterit, sicut ipse Dominus ait: Nisi quis manducaverit meam carnem, et biberit meum sanguinem, n
Abbreviated transcription (Latin):
modo uideatur. dicens qs om¬
mum. qui es ds meus:cur me
enim nesciebat peccatum: nec
erat dolus in ore eiꝰ. Hec autem
dicit. ut manifestaret ꝓpt̾ nos
se ẽẽ derelictum quorum pec¬
cata portabat: ac uidentes dis¬
ceremus & nos pro ipso sanc¬
to & iusto mori:cum pro pet¬
catorib ille moreretur.
oMINud hac uoce in pas¬
sione usus est: sicut m ȩ
uuangelio legimus. Heli. heli.
lamasabactaniꝰ hoc est. Deus
meus:ds meus: quare me de¬
reliquisti: Hac inquam uoce
usus ẽ: ut quod ꝓphetia annun¬
tiauerat. rei exitus approbaret.
At qm̃ sequentia pene manifesta
sunt: illum inspiciamus uersi¬
culum in quo ait. Ego aũ sum
uermis: & ñ homo. Cur totius
ds creaturȩ. uermiculo se uolu¬
it comparari: possumus hoc qͥ¬
dem humilitati primitus assig¬
nare quȩ sanctorum uirtus ẽ
maxima: sicut sanctus moyses
ante dm̃ animal se irrationabi
le ꝓfitetur: dauid. pulicem
sepe commemorat. S magis.
illud accipiendum puto: qm̃

Expanded text:
modo videatur, dicens: Deus ommodo videatur, dicens: Deus omnium, qui es Deus meus, cur me  prophetam nesciebat peccatum, nec erat dolus in ore ejus. Haec autem dicit, ut manifestaret propter nos se esse derelictum, quorum peccata portabat, ac videntes disceremus et nos pro ipso sancto et justo mori, cum pro peccatoribus et ille moreretur. Denique hac voce in passione usus est, sicut in Evangelio legimus: Eli, Eli, lamma sabacthani? hoc est: Deus meus, Deus meus, quare me dereliquisti ? Hac, inquam, voce usus est, ut quod prophetia annuntiaverat rei exitus approbaret. Et quoniam sequentia pene manifesta sunt, illum inspiciamus versiculum in quo ait: Ego autem sum vermis et non homo . Cur totius Dominus creaturae vermiculo se voluerit comparari, possumus hoc quidem humilitati primitus assignare, quae sanctorum virtus est maxima, sicut sanctus Moyses ante Dprofitetur; David se pulicem saepe commemorat: sed magis illud accipiendum puto, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
lex spiritalis ẽ. & spiritali¬
bus spiritalia comparanda st̃.
solem hic iustitiȩ arbitror de¬
lestis doctrinȩ suȩ lumen infu¬
dit: & quos ñ habebamꝰ oculos
cordis inseruit: & uelut radios
quosdam apl̃os suos misit. qui
nos de nocce teterrimȩ delinqͥn¬
dȩ liberarent: & paulatim reso¬
lutis in nob tenebris peccatorũ.
matutina susceptione consuesce¬
rent. ut ꝑfecti facilius possem
tolerare solis ardorem: hoc ẽ ut
primum nos p̾ceptis simplici¬
orib erudirent: quo capatiores
efficerent cęlestium secretorum.
matutino. peccatorum ca¬
ligo tota perimitur: sicut pp¬
matutim: interficiebam om̃s
peccatores te rȩ:hoc ẽ oriente
in nob̃ sole iustitiȩ qui habitacu¬
lum d̃i sumus: omnis cogitatio
iniqua subuertitur. Totus aũt
na domini saluatoris: quippe
cum plura de eo in nouo sint
posita testamento. Dicit itaq.
Ds̃ d̃s meus respice in me: &e reliqͣ.
Quare assumpti hominis agit
causam:ut interrogare quodã¬

Expanded text:
Lex spiritualis est, et spiritualiLex spiritualis est, et spiritualibus spiritualia comparanda sunt , solem hic justitiae arbitror delestis doctrinae suae lumen infudit; et quos non habebamus, oculos cordis inseruit, et velut radios quosdam apostolos suos misit, qui nos de nocte teterrima delinquentiae liberarent, et paulatim, resolutis in nobis tenebris peccatorum, matutina nos susceptione consuescerent; ut perfecti facilius possimus tolerare solis ardorem, hoc est primum nos praeceptis simplicioribus erudirent, quo capaciores efficerent coelestium secretorum. matutino, peccatorum caligo tota perimitur, sicut ipmatutinis interficiebam omnes peccatores terrae . Hoc est: oriente in nobis sole justitiae, qui habitaculum Domini sumus, omnis cogitatio iniqua subvertitur.  138 Huc una Domini Salvatoris, quippe cum plura de eo in Novo sint posita Testamento. Dicit itaque: Deus, Deus meus, respice in me: et reliqua. Quare assumpti hominis agit causam, ut interrogare quodam
Abbreviated transcription (Latin):
primi qui lectꝰ
ẽ seriem decur¬
suri:diligenter
prius debemus
intendere quid in suꝑscriptione
contineat: ut cognita cius ori¬
gine intelligentiam ipsius faci¬
lius consequamur: & manifesto
capite. possint rectius menbra
distribui. Inscribitur enim ita.
n finem ꝓ susceptione matutina:
psalmus ipsi dauid.
IS fallor susceptio matu¬
tina. solis ortum semper
anteuenit: & priusqͣm orbem
radiorum clarus splendor il¬
luminet. matutinum noctium
tenebris terminum ponit: ac
resoluta sensim caliginum cȩ¬
citate. rebus cunctis facies que¬
dam ac lumen infunditur:
& cum ueluti sub una mat̾ie
tenebrarum. mundus in con¬
fusione iacuerit. interuemente.
matutino diuersa specierum
uarietate distinguitur: hoc
ẽ cum omina cȩca fuerint. o¬
culi omnium reparantur
ox enim quodammodo au¬
fert oculos mundo: aurora
restituit: atq: ita ante matu¬
tina susceptione ꝑfruimur.
ut gloriosius postmodum solis
splendore potiamur. iii.
uoniam sicut dicit apl̃s.

Expanded text:
primi, qui lectus est seriem decursuri, diligenter prius debemus intendere quid in superscriptione contineat, ut, cognita ejus origine, intelligentiam ipsius facilius consequamur, et manifestato capite, possint rectius membra distribui. Inscribitur enim ita: In finem pro susceptione matutina psalmus ipsi David. Nisi fallor, susceptio matutina solis ortum semper antevertit, et priusquam orbem radiorum clarus splendor illuminet, matutinum noctium tenebris terminum ponit; ac resoluta sensim caliginum caecitate, rebus cunctis facies quaedam ac lumen infunditur; et cum veluti sub una materie tenebrarum mundus in confusione jacuerit, interveniente matutino, diversa specierum varietate distinguitur; hoc est, cum omnia caeca fuerint, oculi omnium reparantur. Nox enim quodammodo aufert oculos mundo, aurora restituit; atque ita ante matutina susceptione perfruimur, ut gloriosius postmodum solis splendore potiamur. Sed quoniam, sicut dicit Apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ dñs qui ascendere nos fecit
de terra egypti: qui trans dux̃
nos ꝑ desertum. ꝑ terram in¬
habitabilem & inuiam: ꝑ ter¬
ram sitis. & ymaginem mor¬
tis: ꝑ terram in qua ñ ambũ¬
lauit uir. neq habitauit ho:
at induxi uos in terram carmeli:
ut comederetis fruccum eius.
contaminastis terram meam:
& hereditatem meam posuistis
in abominationem. Sacerdotes
Et pastores pręuaricati sunt in
me: ce ꝓphetȩ ꝓphetauerunt
in baal. & ydola secuti sunt.

Expanded text:
dere nos fecit de terra Aegypti: qui transduxit nos per desertum, per terram inhabitabilem et inviam; per terram sitis, et imaginem mortis; per terram, in qua non ambulavit vir, neque habitavit homo? Et induxi vos in terram Carmeli, ut comederetis fructum ejus, contaminastis terram meam, et haereditatem meam posuistis in abominationem. Sacerdotes et pastores praevaricati sunt in me: et prophetae prophetaverunt in Baal, et idola secuti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ustȩ sunt: & ñ ẽ qui inhabitet
in eis. filii quoq menpheos &
taphiies. constuprauerunt te.
usq ad uerticem. Nunquidnon
istud factum ẽ tͥ. quia dereliq¬
uisti dominum deum tuum ÷¬
eo tempore quo ducebac te ꝑ
uiam: Et nunc quid tibi uis
fluminis: Arguet te malicia
tua: & auersio tua increpabit

Expanded text:
 qui habitet in eis. Filii quoque Mempheos et Taphnes constupraverunt te usque ad verticem. Numquid non istud factum est tibi, quia dereliquisti Dominum Deum tuum eo tempore, quo ducebat te per viam? Et nunc quid tibi vis fluminis? Arguet te malitia tua, et aversio tua increpabit
Abbreviated transcription (Latin):
liantib non resistit : cedentib
non repugnat: Deniq sicut ius¬
sit dñs. etiã orat ꝓmimicis:
auferenti tunicã. relinquit &
pallium : uerberanti maxillam.
prebet & alteram: nisi quod
in hoc melior est xp̃i infantia
quam natura: Illa enim peccare
nescit: ista contempnit: Illa ꝑ
infirmitatẽ innoxia est: ista
est innocens ꝑ uirtutẽ Atq i¬
deo laudi magis ascribendum
est. non tam male facere non
posse: quam nolle. Ergo sicut
diximus: etates quedam st̃
meritoꝵ: Nam & senectus mo¬
rum. inuenitur in pueris: & in¬
nocentia infantium. reperitur
in senib. Deniq quod in iuniori¬
b senectus quedam sit honesta¬
uenerabilis est.non diuturna:
nec numero annoꝵ computata:
Cani sunt enim: sensus hominis:

Expanded text:
liantibus non resistit, caedentibus liantibus non resistit, caedentibus non repugnat. Denique, sicut jussit Dominus, etiam orat pro inimicis, auferentibus tunicam relinquit et pallium, verberantibus maxillam praebet et alteram; nisi quod in hoc melior est Christi infantia quam naturae; illa enim peccare nescit, ista contemnit; illa per infirmitatem innoxia est; ista est innocens per virtutem. Atque ideo laudi magis ascribendum est, non tam malefacere non posse quam nolle. Ergo, sicut diximus, aetates quaedam sunt meritorum; nam et senectus morum invenitur in pueris, et innocentia infantum reperitur in senibus. Denique quod in junioribus senectus quaedam sit honestauenerabilis est non diuturna, nec numero annorum conputata: cani sunt enim sensus hominis
Abbreviated transcription (Latin):
& mirabile donũ
concessit nobis
deus. hunc phas¬
cȩ salutarem
diem⁊ in quo resurgens dñs.
resurrectionẽ presticit uniuer¬
sis: & de imis ad altiora cons¬
cendens. nos quoq ad suꝑiora
de inferiorib in suo corpore
subleuauit: Sumus enim se¬
ni: corpus. xp̃i & membra.
Resurgente igitur .xp̃o: omnia
necessario cum eo sua uiscera
surrexerunt: Dum enim ille
ab inferis transit ad superos:
nos de morte transire fecit
ad uitam: Pascha enim hebra¬
ice transitus dicitur. uel pro¬
fectus: scilicet quia ꝑ hoc my¬
sterium. de peiorib ad melio¬
ra transitur: Bonus transitꝰ
est. transire de peccatis ad ius¬
ticiam : de uitiis ad uirtutes:
ad infantiam de senec̾tute: Infan¬
tiam autẽ dixerim: non ȩtatis.s
simplicitatis: Habent enim &
eramus. senio peccatoꝵ: resur
simplicitas : infantiam suam:
Sicut enim infans nescit irasci ⁊
fraudare non nouit : referire ñ
audet: ita & xp̃ianitatis infan¬
ta ledentib non irascitur ⁊spo-¬

Expanded text:
 mirabile donum concessit nobis Deus, hunc Paschae salutarem diem, in quo resurgens Dominus resurrectionem praestitit universis; et de imis ad altiora conscendens, nos quoque ad superiora de inferioribus in suo corpore sublevavit. Sumus enim seni corpus Christi et membra , resurgente igitur Christo omnia necessario cum eo sua viscera surrexerunt. Dum enim ille ab inferis transit ad superos, nos de morte transire fecit ad vitam. Pascha 183 enim Hebraice transitus dicitur, vel profectus, scilicet quia per hoc mysterium de pejoribus ad meliora transitur. Bonus transitus est transire de peccatis ad justitiam, de vitiis ad virtutes, ad infantiam de senectute; infantiam autem dixerim, non aetatis, sed simplicitatis; habent enim et eramus senio peccatorum; resuristiana simplicitas infantiam suam; sicut enim infans nescit irasci, fraudare non novit, referire non audet; ita et Christianitatis infantia laedentibus non irascitur; spo
Abbreviated transcription (Latin):
liis ur̃is disceptabo. Kansite
ad insulas cȩchim. & uidete: &
in cedar mittite. & considerate
uehementer: & uidete si factum
ẽ huiuscemodi: si mutauit g¬
ens deos suos: & certe ñ sunt
dii. Populus uͦ meus: mutauit
gloriam suam in ydolum. Ob¬
stupescite celi suꝑ hoc: & port
eius desolamini uehementer.
dicit dñs. Duo enim mala:
fecit populus meus. Me dert¬
liquerunt. fontem aquȩ uius.
& foderunt sibi cisternas dis¬
sipatas. quȩ continere ñ ua

Expanded text:
sceptabo. Transite ad insulas Cethim, et videte: et in Cedar mittite, et considerate vehementer: et videte si factum est hujuscemodi. Si mutavit gens deos suos, et certe ipsi non sunt dii: populus vero meus mutavit gloriam suam in idolum. Obstupescite coeli super hoc, et portae ejus desolamini vehementer, dicit Dominus. Duo enim mala fecit populus meus: Me dereliquerunt fontem aquae vivae, et foderunt sibi cisternas dissipatas, quae continere non va
Abbreviated transcription (Latin):
ad cȩlum subuectus ẽẽ memora¬
tur: ut ueniret postmodũ qui
nec translatus nec subuectus.
cȩlũ ethereũ sua uirtute pene¬
traret: Qui nobis inse creden¬
tib quia carnis quoq mun¬
diciam largiret᷑ ⁊ & sub eo ꝑ
incrementa tempoꝵ uirtus
castitatis excresceret: in ipsa
quoq eoꝵ translatione. qui
ascensionẽ dominicã ut uide.¬
licet famuli designauerunt :¬
& in seipso qͥ ad celũ ascendit
dñs ostendit. Nã enoch quidẽ
uxorem & filios habuit: hehas¬

Expanded text:
ad coelum subvectus esse memoraad coelum subvectus esse memoratur , ut veniret postmodum qui nec translatus, nec subvectus, coelum aethereum sua virtute penetraret. Qui nobis in se credentibus quia carnis quoque munditiam largiretur, et sub eo per incrementa temporum virtus castitatis excresceret, in ipsa quoque eorum translatione qui Ascensionem dominicam ut videlicet famuli designaverunt, et in seipso qui ad coelum ascendit, Dominus ostendit. Nam Enoch quidem uxorem et filios habuit
Abbreviated transcription (Latin):
otandum est quod helyas
in curru legitur ascendis¬
se: ut in delicet aꝑte demonstra¬
ret᷑. quia homo purus adiutorio
indigebat alieno: Pangelos
quippe illa facta &e ostensa st̃
adiumenta: quia nec ad celum
quidem aerium ꝑse ascendere
poterat: quem naturȩ suȩ in¬
firmitas grauabat: Redemp¬
tor autem nr̃ ñ curru. ñ angłis
subleuatus legitur: quia is
qui fecerat omnia. nimirum suꝑ
dũ sua uirtute ferebat᷑. Illo et enĩ
reuertebat᷑ ubi erat ÷& inde re¬
dibat ubi remanebat: quia
cum per humanitatẽ ascende
a fr̃ib uenditus. uenditionem
nr̃i redemptoris figurauit:
sic enoch translatus. atq ad
celum aeriũ helyas subleuatꝰ.
ascensionẽ dominicã designauit:
prenuntios & testes habuit:
unum ante legem. aliũ sub le¬
ge: ut qͣndoq ueniret ipse qui
ueracit᷑ celos penetrare potuisset:
Unde & ipse ordo. in eoꝵ quoq u¬
trorumq subleuatione: ꝑ que¬
dam increm̃ta distinguitur:
dam enoch translatus. helyas uͦ

Expanded text:
oque est quod Elias in curru legitur ascendisse, ut videlicet aperte demonstraretur quia homo purus adjutorio indigebat alieno. Per angelos quippe facta illa et ostensa sunt adjumenta, quia nec in coelum quidem aereum per se ascendere poterat, quem naturae suae infirmitas gravabat. Redemptor autem noster non curru, non angelis sublevatus legitur, quia is qui feomnia sua virtute ferebatur. Illuc etenim revertebatur ubi erat, et inde redibat ubi remanebat. Quia cum per humanitatem ascendera fratribus venditus venditionem nostri Redemptoris figuravit : sic Enoch translatus, atque ad coelum aereum Elias sublevatus, Ascensionem dominicam designavit. praenuntios et testes habuit, unum ante legem, alium sub lege, ut quandoque veniret ipse qui veraciter coelos penetrare potuisset. Unde et ipse ordo in eorum quoque utrorumque sublevatione per quaedam incrementa distinguitur. Nam Enoch translatus , Elias vero
Abbreviated transcription (Latin):
tam dixerat. ⁊ ab eadem alligatione
soluebat. comꝑauit uimento qd̃ solui¬
tur. ut ad aquam ducatur. Et bene u¬
troq loco bouem posuit ⁊ asinum: qr
siuc sapientes quosq ⁊ hebetes. siue
ut supeadistum ẽ. utrumq ppłm eos¬
significare sentiamus: eum uidelicet
cuuis ceruicem uiguns legis atrriuit.
atq eum quem quilibet sedustor re¬
perit. quass brutum animal. ⁊ nulla
ratione renitens quo uõluit errore sg¬
substrauit. om̃s saluator aduemens
sathane uinculis astristos omnes in
umo concupiscentie putco demersos
inuenit. Non est enu distinctio. Os̃
eñi peccauerunt. ⁊ egent gła dei iusti¬
ficati gratis ꝑ grãm ip̃uis. ꝑ redemp

Expanded text:
tam dixerat, et ab eadem alligatione tam dixerat, et ab eadem alligatione solvebat, comparavit jumento quod solvitur, ut ad aquam ducatur. Et bene utroque loco bovem posuit et asinum, quia sive sapientes quosque et hebetes, sive ut supra dictum est, utrumqsignificare sentiamus, eum videlicet cujus cervicem jugum legis attrivit, atque eum quem quilibet seductor reperit, quasi brutum animal, et nulla ratione renitens, quo voluit errore subtraxit, omnes Salvator adveniens, Satanae vinculum adstrictos, omnes in imo concupiscentiae puteo demersos invenit. Non est enim distinctio, omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei, justificati gratis per gratiam ipsius, per redem
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i sabbo peccora curant. Ip̃e uero
aꝓp̃hensum sanauit ac dimisit.
Rouida dispensationex
dominus antẽ legis ꝑitos et
phariseos ydropicum curat: ⁊ mox
contra auaritiam disputat: ut uide¬
licet ꝑ eius egritudinem corporis. in
illis exprimeretur egritudo cordis.
Deniq post multa disputationis eiꝰ
hortamenta: subiunctum est. Audi¬
ebant aũt omnia pharisei qui esãt
auari: ⁊ deridebant illum. Idropi¬
cus quippe quo ampluis biberit am¬
plius sitit: ⁊ omnis auarus sitim
młtiplicat: qui cum ea que appetit
adeptus fuerit. ad appetenda alia ã¬
plius anbeiat. Et respondens dixit¬
uatores suos phariseos coniuncit:
ut eosdẽ. etiam auaritie condẽpnet.
Si uos inquit in sabbo asinũ aut
bouem aut aluid quodlibet animal
in puteum decidens eripere festina¬
tis. ñ ammali s ur̃e auaricie cõsulen¬
.s. quanto magis ego hominem qͥ
multo melior est pecore. debeo liberare:
humore enĩ laborabat. sicut illam mu¬
lierem quam decem ⁊ octo annis alliga¬

Expanded text:
ipsi Sabbato pecora curant. Ipse vero apprehensum sanavit ac dimisit. Provida dispensatione Dominus ante legisperitos et Pharisaeos hydropicum curat, et mox contra avaritiam disputat, ut videlicet per hujus aegritudinem corporis, in illis exprimeretur aegritudo cordis. Denique post multa disputationis ejus hortamenta, subjunctum est: Audiebant autem omnia haec Pharisaei, qui erant avari, et deridebant illum . Hydropicus quippe quo amplius biberit, amplius sitit. Et omnis avarus sitim multiplicat, qui cum ea quae appetit adeptus fuerit, ad expetenda alia amplius anhelat. Et respondens vatores sui Pharisaeos convincit, ut eosdem etiam avaritiae condemnet. Si vos, inquit, in Sabbato asinum aut bovem, aut aliquid quodlibet animal in puteum decidens eripere festinatis, non animali, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto magis ego hominem, qui multo melior est pecore, debeo liberare? humore enim laborabat. Sicut illam mulierem, quam decem et octo annis alliga