comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
̃ scriptum ẽ & apłicȩ disci¬
plic̾e robustissima auctorita¬
te firmatum. quia iustus ex
fide uiuit. eaq fides officiũ
a nob̃ exigit cordis & linguȩ:
ait enĩ apłs.corde creditur adiusticiam.o¬
re autẽ confessio fit ad salutẽ: oportet nos
eẽ iusticie memores & salutis: quando qui¬
dem insempiterna iusticia regnaturi. a
presenti scło maligno salui fieri ñ possumꝰ.
nisi & nos ad salutem ꝓximoꝵ nitentes.
etiam ore ꝓfiteamur fide. quã corde ge¬
stamus. Que fides ne fraudulentis callidi¬
tatib hereticoꝵ possit in nobis aliqua ex
parte uiolari:pia. cautaq uigilantia ꝓ¬
uidendumẽ. Est autem cãtholica fideᷤᷤ
in symbolo. nota fidelib. memoriȩq
mandata. quanta res passa ẽ breuitate
sermonis. ut incipientib atq latentibus
eis qui in xp̃o renati sunt. & nondum scrip¬
turarũ diuinarũ diligentissima & sp̃itali
tractatione atq cognitione roboratis. pau¬
cis uerbis credendum constitueretur. qͦd

Expanded text:
 scriptum est et apostolicae disciplinae robustissima auctoritate firmatum. quia iustus ex fide uiuit, eaque fides officium a nobis exigit et cordis et linguae — ait enim apostolus: corde creditur ad iustitiam, ore autem confessio fit ad salutem — oportet nos esse et iustitiae memores et salutis, quandoquidem in sempiterna iustitia regnaturi a praesenti saeculo maligno salui fieri non possumus, nisi et nos ad salutem proximorum nitentes etiam ore profiteamur fidem, quam corde gestamus: quae fides ne fraudulentis calliditatibus haereticorum possit in nobis aliqua ex parte uiolari, pia cautaque uigilantia prouidendum est. est autem catholica fides in symbolo nota fidelibus memoriaeque mandata quanta res passa est breuitate sermonis: ut incipientibus atque lactantibus eis, qui in Christo renati sunt, nondum scripturarum diuinarum diligentissima et spiritali tractatione atque cognitione roboratis paucis uerbis credendum constitueretur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
quecũq sapiens ẽ. Qu. pter etiam similitu¬
do dĩ ꝑ quã facta sunt ouĩa ꝓprie dicitur
similitudo. quia ñ particpatione alicuuᷤ
similitudinis similis ẽ. s ipsaẽ pͥma simili

Expanded text:
quaecumque sapiens est. quapropter etiam similituquaecumque sapiens est. quapropter etiam similitudo dei, per quam facta sunt omnia, proprie dicitur similitudo, quia non participatione alicuius simili
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Sicut inspeculo & pictura. Quiana¬
gi nes sunt etia similes sint. tam̃ si alt e al¬
tiro nanis ñe. nullus eoꝵ imago alteriꝰ dic
porest. Imago enĩ tunc ẽ cumde aliquo erio¬
mitur. Cur gͦ cum dictum eet ad imagine.
additumẽ & similitudinẽ. quasi possit᷑ eee
anago disumilis: Sufficeret gͦ ad imaginẽ
dicere An aliude simile aliud similitudo. sic
auro ẽ castiuis &e aliud castitas. aliud fortis au¬
uofortitudo. ut queadmodũ quȩ cũq sunt
cortia fortitudine sunt fortia. & quer̃o ca
simill. ine sunt similia: Non aute imago
nr̃a satͥi ie dicitur similitudo nr̃a eẽ. cum
tam̃ ꝓprit atur similis nob̾ ẽẽ. Ut ibi sit
ea similitud. ua similia sunt quȩcũq sumi¬
lia. ubi ẽ & ca.as. qua casta sunt. quęcũo
casta sunt. Cal as autẽ nullius participa
etiam illa sapientia uę non participando
sapiens ẽ .s cuiꝰ partic atione sapiens ẽ aia

Expanded text:
ejus: sicut in speculo et pictura, quia imaejus: sicut in speculo et pictura, quia imagines sunt, etiam similes sunt; tamen si alter ex altero natus non est, nullus eorum imago alterius dici potest. Imago enim tunc est, cum de aliquo exprimitur. cur ergo, cum dictum esset: ad imaginem, additum est: et similitudinem, quasi possit esse imago dissimilis? sufficeret ergo ad imaginem dicere. an aliud est simile, aliud similitudo, sicut aliud est castus, aliud castitas, aliud fortis, aliud fortitudo, ut, quemadmodum quaecumque sunt fortia fortitudine sunt fortia et quaecumquesimilitudine sint similia? non autem imago nostra satis proprie dicitur similitudo nostra esse, cum tamen proprie dicatur similis nobis esse, ut ibi sit ea similitudo, qua similia sunt quaecumque similia, ubi est et castitas, qua casta sunt quaecumque sunt casta. castitas autem nullius participatetiam illa sapientia, quae non participando sapiens est, sed cuius participatione sapiens est anima
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ ẽ. Considerandum etiã illud qͦd incete¬
ris dixit ds . fiat: &e factum ẽ: Hic autẽ dixit
as. faciamus: Ut hoc quoq modo uolueru
dicebatur incęt̾is fiat: omĩa eni ꝑ ipsum fa¬
cta sunt &e sine ipso factun ẽ nichil. Si quid
putamꝰ aliter ddictum eẽ fiat. nisiut ipse face¬
ret uuissu patris: & aliterfaciam̃. nist ut ema¬
bo pariter facerent: Anomĩa que facit pa¬
ter ꝑfilium facit. &e ideo nẽ faciamus dietũ
Eut ion homini ꝓpter que scriptura ipsafa¬
cta e. ita inse ipso demonstraretur. ea que fi¬
lrus dicente patre facit. etiam ipsum patrẽ
facere. ut quod in cȩteris dicebatur fiat & fac¬
Num e hic orponatur n separatim fuisse di¬
ctione. & separatim effectione. s utrũꝙ simul
cũ hc dicitur. faciamꝰ: ce dixitds. faciarnu
homine ad imaginẽ & similitudinẽ nr̃am.
Smisrr ago similis e ei cuiuis imagoe. Sice
tam̃ om̃e quod simile ẽ alicui. etia imagoẽ

Expanded text:
bonum est. Considerandum etiam illud, quod in cetebonum est. Considerandum etiam illud, quod in ceteris dixit deus: fiat. et factum est; hic autem dixit deus: faciamus, ut hoc quoque modo uoluerit  Fiat? Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Sed quid putamus aliter dictum esse, Fiat, nisi ut ipse faceret jussu Patris; et aliter, Faciamus, nisi ut ambo pariter facerent? An omnia quae facit Pater, per Filium facit, et ideo nunc Faciamus dictum est, ut ipsi homini, propter quem Scriptura ipsa facta est, ita in seipso demonstraretur ea quae Filius dicente Patre facit, etiam ipsum Patrem facere; ut quod in caeteris dicebatur, Fiat, et factum est, hic exponatur, non separatim fuisse dictionem et separatim effectionem, sed utrumque simul, cum hic dicitur, Faciamus? 57. Et dixit Deus, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Omnis imago similis est ei cujus imago est; nec tamen omne quod simile est alicui, etiam imago est
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa quadrupedia indomita: pecora uͦ qua¬
drupia que non oꝑando adiuuant: s dant
aliquẽ fructum pascentib. & fecit ds̃ besti¬
as terre scđm genus: & pecora scđm genus.
e omi serpentia terre scđigenus. Hec ite¬
ratio qͦd dictum ẽ. & fecit ds̃ cum iam dictũ
cĩt. & factum ẽ sic. scđm puriorẽ regula con¬
sideretur. Sane hic pecoꝵ nomine omĩa pu¬
to sicnficata eẽ quadrupedia quȩ subeu¬
ra hominũ uiuunt. Q uidit ds quia bonũ
e solite accipiendũ. Et dixit ds. faciamus
hominẽ ad inaginẽ & similitudinẽ nr̃am.
&e hic animaduertenda quȩdã & comune¬
tio &e discretio ammantiũ. Nam code die fa¬
Ctum hominẽ dicit quobestias. Sunt eñi si¬
inul omĩa t̾rena animantia &e tam ꝓpter ex¬
cellentiã rationis. scdm qua ad imaginie dei
& similitudinẽ efficitur homo separatunde
ulo ddicitur postquã de cęteris t̾rems animan¬
tib solite conclusum ẽ dicendo: & uidit ds̃ qe

Expanded text:
omnia quadrupedia indomita, pecora uero quaomnia quadrupedia indomita, pecora uero quadrupedia, quae non operando adiuuant, sed dant aliquem fructum pascentibus. Et fecit deus bestias terrae secundum genus et pecora secundum genus et omnia serpentia terrae secundum genus. haec iteratio quod dictum est: et fecit deus, cum iam dictum esset: et factum est sic, secundum superiorem regulam consideretur. sane hic pecorum nomine omnia puto significata esse quadrupedia, quae sub cura hominum uiuunt. et uidit deus quia bonum est: solite accipiendum. Et dixit deus: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. et hic animaduertenda quaedam et coniunctio et discretio animantium. nam eodem die factum hominem dicit, quo bestias; sunt enim simul omnia terrena animantia. et tamen propter excellentiam rationis, secundum quam ad imaginem dei et similitudinem efficitur homo, separatim de illo dicitur, postquam de ceteris terrenis animantibus solite conclusum est dicendo: et uidit deus quia
Abbreviated transcription (Latin):
facta erant ꝑsuccessionem conseruabantur.
& ideo nec illud dictum ẽ. & uidit ds̃ quia
bonum ẽ. Iam enĩ resipsa placuerat.: quȩ tan¬
tum seruanda erat infetib. Nichil hic ita¬
ꝙ repetitum ẽ nisi quod ait. & factum ẽ sic.
Statimq subiectum de uesꝑa & mane. Qui¬
b nominatis. transacta oꝑa informi mate¬
ria &e specie quȩ imponitur significari dictũ
c̃ nisi forte aliquid melius atq sublimius oc¬
currerit querentib. & dixit ds̃. Ciciat t̾ra
anima uiuam. scđm suũ genus quadrupe¬
dum et serpentiũ & bestiarũ terre. scđ̾ige
niis. & pecora scđm genꝰ. & de solita conclusio¬
ne qua dicitur. & factum ẽ sicut suꝑius trac¬
tatum ẽ consideranda & accipienda sunt.
Cum autẽ in latina lingua nomine bestia¬
rũ onĩc urationale animal generaliter sig¬
nificetur: hic tam̃ distinguendȩ sunt speci¬
es: ut quadrupedes accipiamus omĩa ium̃¬
ta serpentes.omia repentia bestias uel feras.

Expanded text:
facta erant per successionem conseruabantur. facta erant per successionem conseruabantur. et ideo nec illud dictum est: et uidit deus quia bonum est; iam enim res ipsa placuerat, quae tantum seruanda erat in fetibus. nihil hic itaque repetitum est, nisi quod ait: et factum est sic; statimque subiectum de uespera et mane: quibus nominatis transacta opera de informi materia et specie quae inponitur significari dictum est. nisi forte aliquid melius atque sublimius occurrerit quaerentibus. Et dixit deus: eiciat terra animam uiuam secundum suum genus: quadrupedum et serpentium it" secundum genus" et de solita conclusione qua dicitur: et factum est sic, sicut superius tractatum est, consideranda et accipienda sunt. cum autem in latina lingua nomine bestiarum omne inrationale animal generaliter significetur, hic tamen distinguendae sunt species, ut quadrupedes accipiamus omnia iumenta, serpentes omnia repentia, bestias uel feras
Abbreviated transcription (Latin):
nma gnificatis ꝑuesꝑam & ma¬
ne materia & specie. quȩ utiq dm̃ fecisse iam
dictum erat. cum ipsũ defectũ tam̃. id ẽ cũ de
specie ad materiã & ad nichilũ tenditur siħ
noctis nomine recte insinuatũ putamꝰ. non
dixerit factum. s tantũ ordinatũ adeo. cũ
ait suꝑius. diuisit ds̃ inter lucẽ & tenebraᷤ.
Ut uesꝑe uocabulo significetur informis
materia. quȩ quãuis ex nichilo facta ẽ ẽ tñ:
& habet capacitatem specierũ atq formarũ.
Accipi potest tenebrarũ nomine. ipsum õĩno
nichilum qͦd non fecit ds̃. & unde fecit quȩ¬
cimq facere ꝓ sua in effabili bonitate digna¬
tus ẽ cum sit omps: qui etiã de nichilo tan¬
ta fecit. & facta est. uesꝑa. & factum ẽ mane.
dies quintus. Hic postquã dixit. & sic ẽ fac¬
tũ. non subdidit sicut solet executionẽ qua¬
si iterum facta sint. Iam enĩ dictum erat. Nec
ea benedictione quȩ adgignendam ꝓlem ꝑti¬
net aliqua noua natura fabricabatur. s quȩ

Expanded text:
ma significatis per uesperam et mane materia et specie, quae utique deum fecisse iam dictum erat, cum ipsum defectum tamen, id est cum de specie ad materiam et ad nihilum tenditur, si hoc noctis nomine recte insinuatum putamus, non dixerit factum sed tantum ordinatum a deo, cum ait superius: diuisit deus inter lucem et tenebras: ut uesperae uocabulo significetur informis materia, quae quamuis ex nihilo facta est, est tamen et habet capacitatem specierum atque formarum. accipi etiam potest tenebrarum nomine ipsum omnino nihilum, quod non fecit deus et unde fecit quaecumque facere pro sua ineffabili bonitate dignatus est, cum sit omnipotens, qui etiam de nihilo tanta fecit. Et facta est uespera et factum est mane dies quintus. hic postquam dixit: et sic est factum, non subdidit sicut solet executionem, quasi iterum facta sint; iam enim superius dictum erat. nec ea benedictione, quae ad gignendam prolem pertinet, aliqua noua natura fabricabatur; sed quae
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ &e castitas. cuius participatione caste srun
anune & sapientia. ciuiꝰ participatione sa¬
pentes sunt añe: ce pulchritudo ciui partu¬
patione pulcdna sunt quecuꝙ puulchra sun
Siemi tantum similitudine diceret. nonsigo¬
ficaret ab ipso ee genitã. Si ante tantĩ mo
oimagine diceret:. significaret quide abii¬
so genitam:s: ñ significo ret ita sumłe. at nꝰ
tantu siummilis.s. ipta sirnlitudo ẽetrstant
nichu castius ipsa castitate & ichil saprtĩ
poso sapientia. &e moh pulchrĩ ipsa pulo n¬
tidie. ita nicdnl se nilius ipsa similitum
dici. aut cogitari. ait ee om̃mo potest u¬
Ae intelligitur ita patri ee sumlẽ suo di¬
dime suam. ut cius natura plenislime : dis¬
simeot umpleat. Q uantũ autẽ ad soea eb
amoonenda ualeat cn similitido. n
tacta sunt onia. quaqua humano qrra¬
tiones altisume suꝑet. licet tam uti d
Senrientib siueque ratiocinantib ou reeri
similib: int se partib seruare uraint etsi¬
giem Namer sapientia dĩ sapente oc¬

Expanded text:
e castae sunt animae, et sapientia, cuius participatione sapientes sunt animae, et pulchritudo, cuius participatione pulchra sunt quaecumque sunt pulchra. si enim tantum similitudinem diceret, non significaret ab ipso esse genitam; si autem tantummodo imaginem diceret, significaret quidem ab ipso genitam, sed non significaret ita similem, ut non tantum similis sed ipsa similitudo esset. ut autem nihil castius ipsa castitate et nihil sapientius ipsa sapientia et nihil pulchrius ipsa pulchritudine, ita nihil similius ipsa similitudine dici aut cogitari aut esse omnino potest. unde intellegitur ita patri esse similem similitudinem suam, ut eius naturam plenissime perfectissimeque inpleat. Quantum autem ad speciem rebus inponendam ualeat dei similitudo, per quam facta sunt omnia, quamquam humanas cogitationes altissime superet, licet tamen utcusentientibus siue quae ratiocinantibus occurrerit, similibus inter se partibus seruare uniuersitatis effigiem. nam ex sapientia dei sapientes uoc
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo in primis solis corpus occurrit. & in eo
nonnulli remanent: aliqui & lunȩ splendorẽ
religione dignum putant. E st enim nob ut
phibetur propinquior. unde uicimorẽ spẽm
ħabere sentitur. Ahi etia cet̾orũ sẏdum corꝑa
adiungunt. & totum celum cũ stellis suis. Alu
celo ethereo cõpulant acrẽ: & istis duob suꝑi

Expanded text:
Ergo in primis solis corpus occurrit, et in eo Ergo in primis solis corpus occurrit, et in eo nonnulli remanent. Aliqui et lunae splendorem religione dignum putant: est enim nobis, ut perhibetur, propinquior; unde viciniorem speciem habere sentitur. Alii etiam caeterorum siderum corpora adjungunt, et totum coelum cum stellis suis. Alii coelo aethereo cop
Abbreviated transcription (Latin):
existiment eẽ. & ardem & artificẽ. hinc oritur¬
dampnatoꝵ pro peccatis suis. Non enuntm̃
scrutari ereatam cont̾ preceptum di & ea frui
potius quã ipsa lege. & ueritate uolunt. quod
primi hominis peccatum dep̾hendit᷑ male
utentis lib̾o arbitrio: s hoc quoq in ipsa dãp¬
natione addunt ut non modo diligant .s &̃
seruiant creature potius quã creatori. & eam
colunt per partes eius asiĩmis usq ad ima
uementes. S aliqui se in hoc tenent. ut pro
sumo do animã colant. & pͥmam intellectualẽ
ereatãm quã ꝑ ueritat̾ẽ pater fabricauit. ad ipsa
uentatẽ semꝑ intuendam. & se ipsum ꝑ ipsam:
quia omnimꝰ ci simillima ẽ. Deinde ueniunt ad
uitam genitalem. ꝑ qua creat᷑am. uisibilia & tẽ¬
poralia gignentia cis et̾nus & incõmutabilis
oꝑatur. Hinc ad ammalia. & inde ad ipsa cor¬
pora colenda delabunt᷑. & in his primo elig ̃
puschriora. in quib celestia maximȩ excellune

Expanded text:
existiment esse et artem et artificem. CAPUT XXXVexistiment esse et artem et artificem. CAPUT XXXVdamnatorum pro peccatis suis. Non enim tantum scrutari creaturam contra praeceptum Dei, et ea frui potius quam ipsa lege et veritate volunt, quod primi hominis peccatum deprehenditur, male utentis libero arbitrio; sed hoc quoque in ipsa damnatione addunt, ut non modo diligant, sed etiam serviant creaturae potius quam Creatori , et eam colant per partes ejus, a summis usque ad ima venientes. Sed aliqui se in hoc tenent, ut pro summo Deo animam colant, et primam intellectualem creaturam, quam per Veritatem Pater fabricavit, ad ipsam Veritatem semper intuendam, et se per ipsam, quia omni modo ei simillima est. Deinde veniunt ad vitam genitalem, per quam creaturam visibilia et temporalia gignentia Deus aeternus et incommutabilis operatur. Hinc ad animalia, et inde ad ipsa corpora colenda dilabuntur; et in his primo eligunt pulchriora, in quibus coelestia maxime excellunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩcumq similia sunt. Ut gͦ ueritas forma ue¬
rorum ẽ: ita similitudo forma similium. Qꝓp
sunt. in tantum autẽ sunt in quantũ princi¬
palis unius similia sunt: ea forma ẽ omnium
quȩ sunt. quȩ summa similitudo principii &
ueritas ẽ. quia sine ulla dissimilitudine est.
unde falsitas oritur. non rebus ipsis fallenti¬
bus quȩ nicħ aliud ostendunt sentienti quã
spẽm suam. quã pro suȩ pulchritudinis ac¬
ceꝑunt gradu: neq ipsis fallentib sensibus
qui pro nat᷑a sui corporis affecti. non aliud
quam suas affectiones presidenti animo mun¬
ciant. So peccata. animas fallunt. eĩl uerum
querunt. relicta & neglecta ueritate. Namqm
opera magis quã artificem atto ipsam ardem
dilexerunt. hoc errore puniunt᷑. ut inopibus
artificem artemq conquirant. & cũ iuenire
nequiuerint. ads enim non corꝑalib sensibus
subiacet. s ipsi menti suꝑeminet. ipsa opera

Expanded text:
quaecumque similia sunt. Ut ergo veritas forma vequaecumque similia sunt. Ut ergo veritas forma verorum est, ita similitudo forma similium est. sunt; in tantum autem sunt, in quantum principalis unius similia sunt: ea forma est omnium quae sunt, quae est summa similitudo Principii; et Veritas est, quia sine ulla dissimilitudine est. 67. Unde falsitas oritur, non rebus ipsis fallentibus, quae nihil aliud ostendunt sentienti quam speciem suam, quam pro suae pulchritudinis acceperunt gradu; neque ipsis sensibus fallentibus, qui pro natura sui corporis affecti, non aliud quam suas affectiones praesidenti animo nuntiant: sed peccata animas fallunt, cum verum quaerunt, relicta et neglecta veritate. Nam quoniam opera magis quam artificem atque ipsam artem dilexerunt, hoc errore puniuntur, ut in operibus artificem artemque conquirant; et cum invenire nequiverint Deus enim non corporalibus sensibus subjacet, sed ipsi menti supereminet, ipsa opera
Abbreviated transcription (Latin):
imitari.aquo principio unum ẽ quicquid ẽ.
ad cuius similitudinẽ quicqͥd nititur nat᷑alit̃
approbamus. quia natͣalit imꝓbamus qͥcquid
ab unitate discedit. atq in eius dissimilitu¬
dinẽ tendit: datur intelligi ẽẽ aliquid quod
illius unius solius aquo principio unum ÷
quicqͥd aliquo modo unum ẽ. ita simile sit
ut hoc omnino impleat. ac sit id ipsum. Et
hec ÷ ueritas: & u̾bum in principio. & u̾bum
ds apud dm̃. Si enim falsitas ex his ẽ quȩ imi¬
tantur unum. ñ in quantum id imitantur.
s in quantum implere ñ possunt: illa ẽ ucrita ᷤ
quȩ id implere potuit. & id eẽ quod illud est.
ipsa ẽ que illud ostendit sicut ẽ: unde & u̾bũ
eius. & lux eius rectissime dr̃. Cetera illius unrꝰ
similia dici possunt in quantũ sunt: in tantũ
enim & uera sunt. Hȩc ẽ autẽ ipsa cius simi¬
litudo: & ido ueritas. Ut enim ueritate sunt
uera quȩ uera sunt: ita similitudine simmilia s̃

Expanded text:
imitari, a quo Principio unum est quidquid est, imitari, a quo Principio unum est quidquid est, ad cujus similitudinem quidquid nititur, naturaliter approbamus; quia naturaliter improbamus quidquid ab unitate discedit, atque in ejus dissimilitudinem tendit: datur intelligi esse aliquid, quod illius unius solius, a quo Principio unum est quidquid aliquo modo unum est, ita simile sit ut hoc omnino impleat ac sit idipsum; et haec est Veritas et Verbum in Principio, et Verbum Deus apud Deum. Si enim falsitas ex iis est quae imitantur unum, non in quantum id imitantur, sed in quantum implere non possunt; illa est Veritas quae id implere potuit, et id esse quod est illud; ipsa est quae illud ostendit sicut est: unde et Verbum ejus et Lux ejusci possunt in quantum sunt, in tantum enim et vera sunt: haec est autem ipsa ejus similitudo, et ideo Veritas. Ut enim veritate sunt vera, quae vera sunt; ita similitudine similia sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ris & uolubilitatis: constantẽ unitatẽ uidere ñ
sinunt. Loca offerunt quod amemus: tempora
subripiunt quod amamus: & relinqunt in aĩa
turbas phantasmatũ. quib in aliud atq aliud
cupiditas incitetur. Ita fit inquietus atq erũp¬
nosus animus: frustra denere aquibus denetur
exoptans. Socatur ergo ad ocium: id: ut ista
non diligat quȩ diligi sine labore non possunt.
Sic enim eis dominabit᷑: si non denebit᷑. s dene¬
bit. Iugum enim meũ inquit leue ẽ. Huic u¬
go qui subiectus ẽ: subiecta hab&. cet̾a. Nongͦ
laborabit: nonenim resistit quod subiectum ẽ.
S miseri amici huiꝰ mundi cuiꝰ dñi erunt si
filii di ẽẽ uoluerint: qm̃ dedit eis potestatẽ filios
di fieri. Amici gͦ huius mundi tam timent ab
eius amplexu seꝑari: ut nicħ eis sit laboriosius
intelligit eam eẽ ueritatẽ quȩ ostendit id qd̃ ÷.
At si corpora intantum fallunt in quantum
non implent illud unum quod iuncuntur

Expanded text:
ris et volubilitatis, constantem unitatem videre non ris et volubilitatis, constantem unitatem videre non sinunt. Loca offerunt quod amemus, tempora surripiunt quod amamus, et relinquunt in anima turbas phantasmatum, quibus in aliud atque aliud cupiditas incitetur. Ita fit inquietus et aerumnosus animus, frustra tenere a quibus tenetur, exoptans. Vocatur ergo ad otium, id est, non diligat, quae diligi sine labore non possunt. Sic enim eis dominabitur, sic non tenebitur, sed tenebit. Jugum meum, inquit, leve est . Huic jugo qui subjectus est, subjecta habet caetera. Non ergo laborabit; non enim resistit quod subjectum est. Sed miseri amici hujus mundi, cujus domini erunt, si filii Dei esse voluerint, quoniam dedit eis potestatem filios Dei fieri ; amici ergo hujus mundi tam timent ab ejus amplexu separari, ut nihil eis sit laboriosius, intelligit eam esse veritatem, quae ostendit id quod est. At si corpora in tantum fallunt, in quantum non implent illud unum quod convincuntur
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationis ꝑgo quo lib&. loquor cũ quo libet.
falsa sunt hȩc: nec quis quã intelligit falsa. Non
ergo intelligo: cum ista contemplor. & satͣis credo
quia uerum ẽẽ opordet: quod indellectu contem¬
plor. Numquid forte ista sunt quȩ fantasmata
dici solent: Sñ ergo impleta ÷ anima mea illu¬
sionibus: Ubi ÷ uerum quod mente conspicit᷑:
Ita cogitanti iam dicipodest. Illa lux uera est.
qua hec omnia non ẽẽ uera cognoscis. Per hanc
illud unum uides quo iudicas unum eẽ. quicqͥd
aliud uides: nec tam̃ hoc ẽẽ quod illud ẽ qͥc¬
tat mentis aspectus: quiescite. nolide certare:
nisi cum consuetudine corporum. Ipsam uinci¬
te: uicta erunt omnia. Unum cerde querimus
quo simplicius nicħ ẽ. Ergo in simplicitate cor¬
dis queramus illum. Agite ocium inquit: &
agnoscetis quia ego sum dñs. Non ocium de¬
sidiȩ. s ocium cogitationis: ut a locis ac tempo¬
ribus uacetis. Hec enim phantasmata tumo¬

Expanded text:
cogitationis pergo quo libet, loquor cum quo libet. cogitationis pergo quo libet, loquor cum quo libet. Falsa sunt haec; nec quisquam intelligit falsa. Non ergo intelligo, cum ista contemplor, et istis credo; quia verum esse oportet quod intellectu contemplor: numquid forte sunt ista quae phantasmata dici solent? Unde ergo impleta est anima mea illusionibus? Ubi est verum, quod mente conspicitur? Ita cogitanti jam dici potest: Illa lux vera est qua haec non esse vera cognoscis. Per hanc illud unum vides, quo judicas unum esse quidquid aliud vides, nec tamen hoc esse quod illud est, quitat mentis aspectus, quiescite; nolite certare, nisi cum consuetudine corporum: ipsam vincite, et victa erunt omnia. Unum certe quaerimus, quo simplicius nihil est. Ergo in simplicitate cordis quaeramus illum. Agite otium, inquit, et agnoscetis quia ego sum Dominus : non otium desidiae, sed otium cogitationis, ut a locis et temporibus vacet. Haec enim phantasmata tumo
Abbreviated transcription (Latin):
non impleat. Qͥ uideat date. ñ qui litiget: ñ qͥ
uideri uelit se uidere quod non uidet. Date
qui resistat sensibus carnis. & plagis quib ꝑ
illos mnanima uapulauit: qui resistat consue¬
tudimi hominum. resistat laudib hominum.
qui compungat᷑ in cubili suo. qͥ resculpat sp̃m
suum. qui ñ foris diligat uanitates. & querat
mendatia. qui iam sͥ nouerit dicere. si una ro¬
ma ẽ. quam circa tẏberim nescio quis romulꝰ
dicit᷑ condidisse: falsa ÷ ista quam cogitans fin¬
go. Non enim ÷ ipsa: nec ibi sum modo: Nam
quid ibi agatur. modo utiq scirem. Si unus :
sol: falsus ẽ iste quẽ cogitans fingo. Nam ille
curricula sua certis locis & temporib peragit:
istum ego ubi uolo & quando uolo constituo:
Siunus ÷ ille amicus meus: falsus ÷ iste quem
cogitans fingo. Nam ille ubi sit nescio: iste ibi
fingitur ubi uolo. Ego ipse certe unus sum. &
hoc loco cẽ sentio corpus meũ: & tam̃ figmento

Expanded text:
non impleat. Qui videat date, non qui litiget, non qui non impleat. Qui videat date, non qui litiget, non qui videri velit se videre quod non videt. Date qui resistat sensibus carnis, et plagis quibus per illos in anima vapulavit: qui resistat consuetudini hominum, resistat laudibus hominum, qui compungatur in cubili suo, qui resculpat suum spiritum, qui non foris diligat vanitates, et quaerat mendacia ; qui jam sibi noverit dicere: Si una Roma est, quam circa Tiberim nescio quis Romulus dicitur condidisse, falsa est ista quam cogitans fingo: non enim est ipsa, nec ibi sum animo; nam quid ibi agatur modo, utique scirem. Si unus est sol, falsus est iste quem cogitans fingo: nam ille curricula sua certis locis et temporibus peragit; istum ego ubi volo, et quando volo constituo. Si unus est ille amicus meus, falsus est iste quem cogitans fingo: nam ille ubi sit nescio; iste ibi fingitur, ubi volo. Ego ipse certe unus sum, et hoc loco esse sentio corpus meum; et tamen figmento
Abbreviated transcription (Latin):
in nouissimis prima querimus. a primis inteR
nouissima numeremur. Qd̾ nicħ ipsis nouissimis
obest: s nob̃ plurimum. Nec i̾o diuinȩ ꝓuiden¬
tie amministratio minus decora fit: quia & in¬
iusti iuste. & fedi pulchix ordinant᷑. Et si ꝓpt̾ea
nos fallit rerum uisibilium pulchritudo quia u¬
ntate continet᷑. & non implet unitate: intelliga¬
mus si possumus non ex eo quod ÷ nos falli. sed
ex eo quod non ẽ. Omne quippe corpus uerum
corpus ẽ: s falsa unitas. Non enim sũme unũ
ẽ a. t in tantum id imitatur ut impleat: & t̾n
nc corpus ipsum eẽt. nisi ut cumq unum eẽt.
Pormo ut cumq unum ẽẽ non posset: nisi ab eo
quod summne unum ẽ. id haberet. O animȩ ꝑ¬
uicaces. datȩ michi qui uideat sine ulla imagi¬
natione uisorum carnalium: date michi qui
uideat omnis unius principium. ñ eẽ nisi unũ
solum a quo sit om̃e unum. siue idimpleat siue

Expanded text:
in novissimis prima quaerimus, a primis inter in novissimis prima quaerimus, a primis inter novissima numeremur. Quod nihil ipsis novissimis obest, sed nobis plurimum. Nec ideo divinae providentiae administratio minus decora fit; quia et injusti juste, et foedi pulchre ordinantur. Et si propterea nos fallit rerum visibilium pulchritudo, quia unitate continetur, et non implet unitatem; intelligamus, si possumus, non ex eo quod est nos falli, sed ex eo quod non est. Omne quippe corpus verum corpus est, sed falsa unitas. Non enim summe unum est, aut in tantum id imitatur ut impleat: et tamen nec corpus ipsum esset, nisi utcumque unum esset. Porro utcumque unum esse non posset, nisi ab eo quod summe unum est, id haberet. 64. O animae pervicaces, date mihi qui videat sine ulla imaginatione visorum carnalium. Date mihi qui videat omnis unius principium non esse, nisi unum solum a quo sit omne unum, sive illud impleat,
Abbreviated transcription (Latin):
debeamus ignoro. Tolle itaq uanitantes: et
nulla erit uanitas. Si quis remum in aqua frã
gi opinat᷑. & cum inde aufertur integrari. non
malum habet int̾nuncium. s malus ẽ iudex.
Nam ille pro sua natura non potuit alider in
aqua sentire. nec aliter debuit. Si enim aliud
ẽ aer. aliud aqua. iustum ÷ ut alit̾ in aere. alit̃
in aqua sentiat᷑. Quare uidet oculus recte. ad
hoc enim factus ẽ ut tantum ualeat: s animꝰ
ꝑuerse iudicat. cui ad contemplandam sũmã
pulchritudinẽ mens ñ oculus factus ẽ. Ille aũ
uult mentẽ comĩtere ad corpora: ocłos ad am̃
Q uerit enim intelligere carnalia. & uide sp̃ĩtalia:
genda ẽ: quia si fecerit quod sursum ÷ deorsum:
& qd̾ deorsum: sursum: regno cȩlorum aptus
non erit. Non ergo sumina queramus in infi¬
mis: nec ipsis infimis inuideamus. Iudicemus
ea. ne cum ipsis iudicemur. id÷ tantum eis tri¬
buamus quantũ sp̃es meretur extrema.: ne cum

Expanded text:
debeamus ignoro. Tolle itaque vanitantes, et debeamus ignoro. Tolle itaque vanitantes, et nulla erit vanitas. Si quis remum frangi in aqua opinatur, et cum inde aufertur integrari; non malum habet internuntium, sed malus est judex. Nam ille pro sua natura non potuit aliter in aqua sentire, nec aliter debuit: si enim aliud est aer, aliud aqua, justum est ut aliter in aere, aliter in aqua sentiatur. Quare oculus recte; ad hoc enim factus est ut tantum videat: sed animus perverse, cui ad contemplandam summam pulchritudinem mens, non oculus factus est. Ille autem vult mentem convertere ad corpora, oculos ad Deum. Quaerit enim intelligere carnalia, et videre spiritualia; genda est, quia nisi fecerit quod sursum est deorsum, et quod deorsum est sursum, regno coelorum aptus non erit. Non ergo summa quaeramus in infimis, nec ipsis infimis inhaereamus. Judicemus ea, ne cum ipsis judicemur; id est, tantum eis tribuamus, quantum species meretur extrema, ne cum
Abbreviated transcription (Latin):
cam ñ assequunt᷑. Nam si assequerent᷑: qd imi¬
tantur implerent. di aũ ĩplerent: om̃ino eẽnt simi¬
lia. Si omnino eẽnt similia: nichil int̃ illam na¬
duram & istam int̾ eẽt. Qd̾ si ita eẽt: non ea men¬
tirentur. Id enim eẽnt quod illa ẽ. Nec menti¬
untur tam̃ diligentius considantib: quia ille
mentitur qui uult uideri quod non ẽ. Qd̾ aut̃
non uolens aliud putatur quã ÷: non mentit᷑.
s falit tam̃. Nam ita discernit᷑ mentiens a fal¬
iente: quod inest omni mentienti uoluntas fal¬
lendi. etiã si ñ ei credatur. Fallens autẽ ẽẽ non
potest. qui non fallit. E igo corporea sp̃es quia
nullã uoluntatẽ habet: non mentitur. Si uero
etiã non putet᷑ eẽ quod non ẽ: nec fallit. Sꝰ ne
ipsi quide oculi fallunt. Nlon enim renunciare
possunt animo. nisi affectionẽ suam. Quod si
non solum ipsi soomnes corporis sensus ita nũ¬
ciant ut afficiunt᷑: quid ab eis amplius exige

Expanded text:
eam non assequuntur. Nam si assequerentur, quod imieam non assequuntur. Nam si assequerentur, quod imitantur implerent. Si autem implerent, omnino essent similia. Si omnino essent similia, nihil inter illam naturam et istam interesset. Quod si ita esset, non eam mentirentur: id enim essent quod illa est. Nec tamen mentiuntur diligentius considerantibus: quia ille mentitur qui vult videri id quod non est; quod autem non volens aliud putatur quam est, non mentitur, sed fallit tantum. Nam ita discernitur mentiens a fallente, quod inest omni mentienti voluntas fallendi, etiamsi non ei credatur: fallens autem esse non potest, qui non fallit. Ergo corporea species, quia nullam voluntatem habet, non mentitur: si vero etiam non putetur esse quod non est, nec fallit. 62. Sed ne ipsi quidem oculi fallunt; non enim renuntiare possunt animo nisi affectionem suam. Quod si non solum ipsi, sed etiam omnes corporis sensus ita renuntiant ut afficiuntur; quid ab eis amplius exigere
Abbreviated transcription (Latin):
non cẽtis: recte illi da: Unde istam nosti unitatẽ
scdm quam udicas corpora: quam nisi uideres
udicare iñ posses quod eam non impleant: Si
autẽ his corporeis oculis eam uideres: ñ uene
diceres. quamquam eius uestigio teneant᷑. lon¬
qe tam̃ ab ea distare. Nam istis oculis non nisi
corporalia uides. Mlente gͥ cam uidemus. So u
uidemus: Si hoc loco ẽet ubi corpus nr̃mẽ. ñ
eam uideret qui hoc modo in oriente de corpo¬
ribus iudicat. Nongͦ ista continet᷑ loco. &. cũ
adest ubicumq uidicanti. nusquam ẽ ꝑspatia
locorum. & ꝑ potentiam nusquã non ẽ. Quod si
eam corpora mentiunt᷑ non ÷ credendum men¬
tientibus. ne incidamus in uanitates uanitan¬
tium: ss querendum potius cum ido mentiant᷑
quia eam uidentur ostendere oculis carneis. cũ
illa mente pura uideatur: utrum in tantũ men¬
dantur. in quantum ei similia sunt. an in q̃ntũ

Expanded text:
non essetis; recte illi dicitur, Unde illam nosti unitatem, non essetis; recte illi dicitur, Unde illam nosti unitatem, secundum quam judicas corpora, quam nisi videres, judicare non posses quod eam non impleant: si autem his corporeis oculis eam videres, non vere diceres, quanquam ejus vestigio teneantur, longe tamen ab ea distare? nam istis oculis corporeis non nisi corporalia vides: mente igitur eam videmus. Sed ubi videmus? Si hoc loco esset ubi corpus nostrum est, non eam videret qui hoc modo in Oriente de corporibus judicat. Non ergo ista continetur loco; et cum adest ubicumque judicanti, nusquam est per spatia locorum, et per potentiam nusquam non est. eam corpora mentiuntur, non est credendum mentientibus, ne incidamus in vanitates vanitantium: sed quaerendum potius est, cum ideo mentiantur, quia eam videntur ostendere oculis carneis, cum illa mente pura videatur, utrum in tantum mentiantur, in quantum ei similia sunt, an in quantum
Abbreviated transcription (Latin):
subiciam utrum iđo quia similes s pardes s̃.
& aliqua copulatione ad unam conueniendã
redigunt᷑. Qd̾ cum ita ẽẽ comꝑerit ant̾rogabo
utrum hanc ipsam unitatẽ quam conuincunt᷑
appetere summe impleant. an longe infia iace¬
ant. & eam quodammꝰ mentiant᷑. Qd̾ si ita est.
nam quis ñ admonitus uideat. neq ulla sp̃em
neq ullum omnino ẽẽ corpus quod ñ habe¬
at unitatis qualecumq uestigium ineq qͣntũ¬
uis pulcherrimũ corpus cum interuallis locoꝵ
necessario aliud alibi habeat. posse assequi eam
quam sequitur unitatem: quare sihoc ita est:
Nagiabo ut respondeat ub uideat ipse unitatẽ
hanc. aut unde uideat. Quã si ñ uideret: unde
cognosceret. & quid imitaret᷑ corꝑum spẽs & qͥd
implere non posset: Nunc uͦ cum dicit corporibꝰ
uos quidem nisi aliqua unitas contineret. nich
essetis: Ss rursus si uos ec̃tis ipsa unitas corꝑa

Expanded text:
subjiciam, utrum ideo quia similes sibi partes sunt, subjiciam, utrum ideo quia similes sibi partes sunt, et aliqua copulatione ad unam convenientiam rediguntur. 60. Quod cum ita esse compererit, interrogabo utrum hanc ipsam unitatem, quam convincuntur appetere, summe impleant, an longe infra jaceant, et eam quodammodo mentiantur. Quod si ita est nam quis non admonitus videat, neque ullam speciem, neque ullum omnino esse corpus quod non habeat unitatis qualecumque vestigium; neque quantumvis pulcherrimum corpus, cum intervallis locorum necessario aliud alibi habeat, posse assequi eam quam sequitur unitatem?: quare si hoc ita est, flagitabo ut respondeat, ubi videat ipse unitatem hanc, aut unde videat: quam si non videret, unde cognosceret et quid imitaretur corporum species, et quid implere non posset? Nunc vero cum dicit corporibus, Vos quidem nisi aliqua unitas contineret, nihil essetis, sed rursus si vos essetis ipsa unitas, corpora
Abbreviated transcription (Latin):
delectatio: nec uolunt tendere adsuꝑiora. ut iu¬
dicent cur ista uisibilia placeant. Itaq si q̃ram
ab artifice uno arcu constructo. cur alt̾m parẽ
contra in alt̾a parte moliatur: respondebit cre¬
do ut paria paribus edificii membra respondean
Porro siꝑgam querere id ipsum cur eligat: dic&
hoc decere. hoc eẽ pulchrum. hoc delectare cer¬
nentes. Nichil audebit amplius. Inclinatus
enim recumbit oculis: & unde pendeat ñ intel¬
ligit. At ego uirum intrinsecus oculatum. &
inuisibilit uidentẽ non desinam commonere
cur ista placeant: ut iudex ẽẽ audeat ipsius de¬
lectationis humane. Ita enim suꝑfertur ill
nec ab ea denetur. dum ñ scđm ipsã. s ipsã ui¬
dicat. Et prius queram utrum ido pulchra
sint quia delectant: an ido delectent quia pul¬
chra sunt. Hic michi sine dubitatione respon¬
debit. ido delectare quia pulchra sunt. Querã
ergo deinceps quare sint pulchia: & si dtubabii.

Expanded text:
delectatio, nec volunt tendere ad superiora, ut judelectatio, nec volunt tendere ad superiora, ut judicent cur ista visibilia placeant. Itaque si quaeram ab artifice, uno arcu constructo, cur alterum parem contra in altera parte moliatur; respondebit, credo, ut paria paribus aedificii membra respondeant. Porro si pergam quaerere, idipsum cur eligat; dicet hoc decere, hoc esse pulchrum, hoc delectare cernentes: nihil audebit amplius. Inclinatus enim recumbit oculis, et unde pendeat non intelligit. At ego virum intrinsecus oculatum, et invisibiliter videntem non desinam commonere cur ista placeant, ut judex esse audeat ipsius delectationis humanae. Ita enim superfertur illi, nec ab ea tenetur, dum non secundum ipsam, sed ipsam judicat. Et prius quaeram utrum ideo pulchra sint, quia delectant; an ideo delectent, quia pulchra sunt. Hic mihi sine dubitatione respondebitur, ideo delectare quia pulchra sunt. Quaeram ergo deinceps, quare sint pulchra; et si titubabitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tade quod intelligit diligit. Ita etiã quantum
potest lex ipsa etiam ipse fit scm quã iudicat
omnia. & de qua iudicare nullus potest: sic̃
in his temporalib legibus. quãquã de his ho¬
mines iudicent cum eas instuuunt. tam̃ cum
fũint institutȩ atq firmate. ñ licebit iudici de
ipsis iudicare. s scđm ipsas. Conditor tamen
legum temporaliũ si uir bonus ẽ & sapiens:
illam ipsam consulit et̾̃nam. de qua nulli aĩe
iudicare datum ẽ: ut scđm eius incõmutabiles
regłas quid sit pro tp̃ iubendum. uetandũq
discernat. E ternam gͥ legem mundis animis
fas : cognoscere: iudicare non÷ fas.Hoc autẽ
interẽ quod ad cognoscendũ satis ÷. ut uidea¬
mus ita ẽẽ aliqͥd. uł non ita. Ad iudicandũ uͦ
addimus aliquid quo significemꝰ posse eẽ &
alit̃: uelut cũ dicimus ita ẽẽ debet. aut ita
cẽ debuit. aut ita eẽ debebit. ut in suis oꝑib
artifices faciunt. S multis finis ẽ humana

Expanded text:
tate, quod intelligit, diligit. Ita etiam, quantum tate, quod intelligit, diligit. Ita etiam, quantum potest, lex ipsa etiam ipse fit, secundum quam judicat omnia, et de qua judicare nullus potest. Sicut in istis temporalibus legibus, quanquam de his homines judicent cum eas instituunt, tamen cum fuerint institutae atque firmatae, non licebit judici de ipsis judicare, sed secundum ipsas. Conditor tamen legum temporalium, si vir bonus est et sapiens, illam ipsam consulit aeternam, de qua nulli animae judicare datum est; ut secundum ejus incommutabiles regulas, quid sit pro tempore jubendum vetandumque discernat. Aeternam igitur legem mundis animis fas est cognoscere, judicare non fas est. Hoc autem interest, quod ad cognoscendum satis est ut videamus ita esse aliquid vel non ita: ad judicandum vero addimus aliquid quo significemus posse esse et aliter; velut cum dicimus, Ita esse debet, aut, ita esse debuit, aut, ita esse debebit; ut in suis operibus artifices faciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quando eidem coheremus.sola ipsa ueritas iu¬
dicat. De ipsa uͦ nec pater. Non enim minus ẽ qͣ
ipse: & ido que pater iudicat. ꝑ ipsam iudicat. Oĩa
enim quȩ appetunt unitatem. hanc habeant re¬
nem. quo alio uerbo dici se sinit:qm̃ sola eius simi¬
litudinẽ a quo ẽẽ accepit impleuit. si tam̃ accepit
non incongrue dr̃ pro ea significatione qua fi¬
lius appellatur. quia non de se ipso ẽ. s de pͥmo
summoq principio qui pater da: ex quo om̃ĩs
paternitas in cȩlo & interra nominatur. Pater
ergo ñ iudicat quẽquam. s omne iudicium
dedit filio: & sp̃italis homo iudicat omnia.
ipse audẽ ancmine iudicat᷑. id÷ a nullo hõie.
s a sola ipsa lege scđin quã iudicat omnia: qm̃
& illud uerissime dictum ẽ. Opordet nos om̃s
exhibi ande tribuhal xp̃i. Omnnia gͦ iudicat. qr
suꝑ omnia ẽ. quando cum deo ẽ. Cum illo est
autẽ quando purissime intelligit: & tota cari¬

Expanded text:
quando eidem cohaeremus, sola ipsa Veritas juquando eidem cohaeremus, sola ipsa Veritas judicat. De ipsa vero nec Pater, non enim minor est quam ipse, et ideo quae Pater judicat, per ipsam judicat. Omnia enim quae appetunt unitatem, hanc habent re quo alio verbo dici se sinit; quoniam sola ejus similitudinem a quo esse accepit, implevit: si tamen, accepit, non incongrue dicitur, pro ea significatione, qua Filius appellatur, quia non de seipso est, sed de primo summoque principio, qui Pater dicitur; ex quo omnis paternitas in coelo et in terra nominatur . Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio : et, spiritualis homo judicat omnia, ipse autem a nemine judicatur , id est a nullo homine, sed a sola ipsa lege secundum quam judicat omnia; quoniam et illud verissime dictum est, Oportet nos omnes exhiberi ante tribunal Christi . Omnia ergo judicat, quia super omnia est, quando cum Deo est. Cum illo autem est, quando purissime intelligit, et tota chari
Abbreviated transcription (Latin):
se anima sentiat nec corporũ spẽm motumq
iudicare. scd̃m se ipsam:simul oportet agnoseat
prestare suã naturã ei nature de qua iudicat:
prestare autẽ sib eam naturam scđm quã iudi¬
cat. & de qua iudicare nullomͦ potest. Possum
enim dicere quare similia sͥ ex utraq parte res¬
pondere menbra cuiusq corporis debeant. qͥa
summa ȩqualitate delector.quã non oculicopo¬
ris. s mente contueor. Quapropt̃ tando meliora
eẽ iudico que oculis cerno: quanto prosui natura
uiciniora s̃ his quȩ animo intelligo. Quare aut̃
illa ita sint: nullus potest dicere. Nec ita eẽ deb̃e
quisquã sobrie dixerit: quasi possint ẽẽ non ita
Quare autẽ nobis placeant & cur ea quando me¬
lius sapimus uehementissime diligamus: ne id
quide quisquã si ea rite intelligit. dicere audebit.
Utenim nos & om̃s animȩ rationales scđm ue
ridatẽ de inferiorib recte iudicamus: sic de nob̃

Expanded text:
se anima sentiat nec corporum speciem motumque se anima sentiat nec corporum speciem motumque judicare secundum seipsam, simul oportet agnoscat praestare suam naturam ei naturae de qua judicat; praestare autem sibi eam naturam, secundum quam judicat, et de qua judicare nullo modo potest. Possum enim dicere quare similia sibi ex utraque parte respondere membra cujusque corporis debeant; quia summa aequalitate delector, quam non oculis corporis, sed mentis contueor: quapropter tanto meliora esse judico quae oculis cerno, quanto pro sua natura viciniora sunt iis quae animo intelligo. Quare autem illa ita sint, nullus potest dicere: nec ita debere esse quisquam sobrie dixerit, quasi possint esse non ita. 58. Quare autem nobis placeant, et cur ea, quando melius sapimus, vehementissime diligamus, ne id quidem quisquam, si ea rite intelligit, dicere audebit. Ut enim nos et omnes animae rationales, secundum veritatem de inferioribus recte judicamus; sic de nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
maiora. ⁊unc ũ eum sedłm totam quadiacõ
legem iudicetur. & forum quadratum. & lapis
quadratus. & tabella. & gemma quadrata : rursꝰ
scđm totam equalitatis legem iudicent᷑ conueni¬
re sͥ motus pecdum currentis formicȩ. & scđm eã
gradientis elephanti: quis eã dubitet locorũ
interuallis ac temporũ nec maiorẽ ẽẽ nec mino¬
rem. cum potentia suꝑet omnia: Hec autem
omnium lex artium cum sit omnino in cõmu¬
tabilis. mens uͦ humana cuitalem legem uidẽ
concessum ẽ mutabilitatẽ patipossit crroris:
satis apparet supra mentẽ nr̃am ẽẽ legem que
ueritas dẽ. Nec iam illud ambigendum ẽ incõ¬
mutabilem nat᷑am quȩ supra rationalẽ animã
sit. dm̃ ẽẽ: & ibi ẽẽ primã uitam. et primã essen¬
tiam. ubi ÷ prima sapiendia. Nam hec ÷ illa incõ¬
mutabilis ueritas. quȩ lex om̃ium ardium re¬
cte dã: & ars omnipotentis artificis. Itaq cũ

Expanded text:
majora. Nunc vero cum secundum totam quadraturae majora. Nunc vero cum secundum totam quadraturae legem judicetur et forum quadratum, et lapis quadratus, et tabella et gemma quadrata; rursus secundum totam aequalitatis legem judicentur convenire sibi motus pedum currentis formicae, et secundum eam gradientis elephanti: quis eam dubitet locorum intervallis ac temporum, nec majorem esse, nec minorem, cum potentia superet omnia? Haec autem lex omnium artium cum sit omnino incommutabilis, mens vero humana cui talem legem videre concessum est, mutabilitatem pati possit erroris, satis averitas dicitur. Nec jam illud ambigendum est, incommutabilem naturam, quae supra animam rationalem sit, Deum esse: et ibi esse primam vitam, et primam essentiam, ubi est prima sapientia. Nam haec est illa incommutabilis veritas, quae lex omnium artium recte dicitur, et ars omnipotentis art
Abbreviated transcription (Latin):
nec instabilis tempore. Non enim recte dici
potest scłm eam iudicari rotundum cantirmi.
& ñ scdm eam rotundum uasculum: aut scđm
cam rotundum uasculum. & ñ scđm eã rotũdũ
aenariũ Similit̃ in t̃cporib atq motibus corporum
ridicule dẽ scđm eam iudicari equales annos.
& ñ scdm eã equales menses: aut scđm eã ȩq̃les
menses & ñ scđ̃m eã ȩquales dies. S siue ꝑ hec
spatia. siue ꝑhoras. siue ꝑbreuiora momenta
conuenient̃ moueat᷑ aliquid: eadem una & in¬
commutabil equalitate iudicat᷑. Qd̾ si maiora
& minora spatia figurarum atq motionum
scdm eandem legem parilitatis uł similitudi¬
nis. uł congruentiȩ iudicant᷑: ipsa lex maior ẽ
his om̃ib. s potentia. Ceterum spatio aut
loci aut temporis. nec maior nec minor: quia
si maior eẽt non scđ̾m totam uidicaremꝰ mino¬
ra. si aute minor eẽt non scd̾m eam iudicarem

Expanded text:
nec instabilis tempore. Non enim recte dici nec instabilis tempore. Non enim recte dici potest secundum eam judicari rotundum canthum, et non secundum eam rotundum vasculum; aut secundum eam rotundum vasculum, et non secundum eam rotundum denarium. Similiter in temporibus atque in motibus corporum, ridicule dicitur secundum eam judicari aequales annos, et non secundum eam aequales menses; aut secundum eam aequales menses, et non secundum eam aequales dies. Sed sive per haec spatia, sive per horas, sive per breviora momenta convenienter moveatur aliquid, eadem una et incommutabili aequalitate judicatur. Quod si minora et majora spatia figurarum atque motionum secundum eamdem legem parilitatis, vel similitudinis, vel congruentiae judicantur, ipsa lex major est his omnibus, sed potentia. Caeterum spatio aut loci aut temporis, nec major nec minor: quia si major esset, non secundum totam judicaremus minora; si autem minor esset, non secundum eam judicaremus
Abbreviated transcription (Latin):
temq appetat. uł similitudine pariũ partũ.
uł gradatione disparium: qͥs ÷ qui summã eqͣ¬
litatẽ uł similitudinẽ in corporib inueniat
audeatq dicere cũ diligent̃ considauit qdlibas
ca obtinentib ꝑque inspacia diu̾sa diuidunt᷑:
P orro ipsa uera ȩqualitas ac similitudo. ad .
ipsa uera & prima unitas: ñ oculis carneis neq
ullo tali sensu.s mente intellecta conspicitur:
n enim qualiscũq in corporib appeteretus
cqualitas. aut un comunceret᷑ longe plurimũ
differre a ꝑfecta: nisi ea quȩ ꝑfecta ẽ mente ui¬
detur: si tam quȩ facta non ẽ. ꝑfecta dicenda ẽ
Et cũ omnia quȩ sensibilit pulchia sunt. siue
natura edita siue artibus elaborata locis &. de¬
poribus pulchia sint̃. ut corpus & corporis mo¬
tus alla equalitas & unitas menti tantummͦ
cognita. scdm quã de corporea pulchritudine
sensu intnuncio iudicatur. nec loco tumida ẽ.

Expanded text:
temque appetat, vel similitudine parium partium, temque appetat, vel similitudine parium partium, vel gradatione disparium: quis est qui summam aequalitatem vel similitudinem in corporibus inveniat, audeatque dicere, cum diligenter consideraverit quodlibet ca obtinentibus, per quae in spatia diversa dividuntur? Porro ipsa vera aequalitas ac similitudo, atque ipsa vera et prima unitas, non oculis carneis, neque ullo tali sensu, sed mente intellecta conspicitur. Unde enim qualiscumque in corporibus appeteretur aequalitas, aut unde convinceretur, longe plurimum differre a perfecta, nisi ea quae perfecta est, mente videretur? si tamen quae facta non est, perfecta dicenda est. 56. Et cum omnia quae sensibiliter pulchra sunt, sive natura edita, sive artibus elaborata, locis et temporibus sint pulchra, ut corpus et corporis motus; illa aequalitas et unitas menti tantummodo cognita, secundum quam de corporea pulchritudine sensu internuntio judicatur, nec loco tumida est,