comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dhuc aut̃ iluis ñ credentib & mirantib pre
gaudio dixit. Habetis hic aliquid quod
manducetur : At illi obtulerunt ei partem
piscis assi: & fauũ mellis. Et cũ manducasset
coram eis: sumens reliquias dedit eis.
ie sentiendũ est. quia post resurrectionẽ
dñi cibi quos sumpsit nullũ sagine ad¬
uuñtum ei prebuert̃is: quomͦ in ignẽ missa
aqua absumit᷑. ita mox comest. sp̃uali eius
uirtute sunt absumpti. Profecto ñ indiguit
cibo post resurrectionẽ. sicut nec nos indi¬
gebimus. s ueram uitã uoluit ostende. ñ
imaginariam. Alit̃ enim absorbet aquam
terra sitiens: alit̃exsiccat solis radius can¬
dens. Iua absorbet indigentia: iste exsiccat
cat mediatorẽ nr̃m. qui latere digna¬
tus ẽ in aquis humanigeneris. & capi uo¬
luit la queo mortis. & assari tribulatione
passionis. S qui piscis assus fuit in passio¬
ne: fauus mellis extitit in resurrectione.

Expanded text:
dhuc autem illis non credentibus, et mirantibus prae dhuc autem illis non credentibus, et mirantibus prae gaudint ei partem piscis assi et favum mellis. Et cum manducasset coram eis, sumens reliquias, dedit illis. Pie sentiendum est quia post resurrectionem Domini cibi, quos sumpsit, nullam saginae adjumentum ei praebuerunt; sed quomodo in ignem missa aqua absumitur, ita mox comesti, spirituali ejus virtute sunt absumpti. Profecto non indiguit cibo post resurrectionem, sicut nec nos indigebimus, sed veram vitam voluit ostendere, non imaginariam. Aliter enim absorbet aquam terra sitiens, aliter exsiccat solis radius candens. Illa absorbet indigentia, iste exsiccat cat mediatorem nostrum, qui latere dignatus est in aquis humani generis, et capi voluit laqueo mortis, et assari tribulatione passionis. Sed qui piscis assus fuit in passione, favus mellis exstitit in resurrectione.
Abbreviated transcription (Latin):
cicatrices in corpore suo remanere. Prima
causa fuit. ut astrueret discipłis fidẽ suȩ
resurrectiõis. scd̾ã. ut patri ꝓ nob supplican.
quale genus mortis ꝑtulerit ꝑ homine sẽꝑ
ostendat. tercia. ut miscdiam suã nob̾ in¬
nouaret talib indiciis. quarta. ut in die
iudicii ostendat ꝑfidis. quam iuste damna¬
ridebeant in ignib et̃nis. Siquis miles
fortissimus iubente suo rege ꝓ salute suȩ
gentis hostem inĩficeret multis uulnerib
acceptis. & spolia suȩ genti reportaret ab ho¬
ste suꝑato. & interrogaretur a medico an
ita uellet curari. ut uestigia uulnerũ nulla
apparerent.an ita potius ut cicatͥces rema¬
nerent. sine aliqua deformitate: ipse respon¬
deret se uelle sanari ita ut ineo manerent
Signa triumꝑhi. si hoc absq corporis defor¬
mitate fieri posset. Sic ꝓfccto fecit dñs. Non
gͦ ex impotentia curandi cicatrices seruauit.
sut ꝑpetuũ uctoriȩ suȩ circũferret triũpbũ.

Expanded text:
cicatrices in corcicatrices in corcausa fuit, ut astrueret discipulis fidem suae resurrectionis. Secunda, ut Patri pro nobis supplicans, quale genus mortis pertulerit pro homine, semper ostendat. Tertia, ut misericordiam suam nobis innovaret talibus indiciis. Quarta, ut in die judicii ostendat perfidis, quam juste damnari debeant in ignibus aeternis. Si quis miles fortissimus, jubente suo rege, pro salute suae gentis hostem interficeret, multis vulneribus acceptis, et spolia suae gentis reportaret ab hoste superato, et interrogaretur a medico, an ita vellet curari ut vestigia vulnerum nulla apparerent, an ita potius, ut cicatrices remanerent sine aliqua deformitate; ipse responderet se velle sanari, ita ut in eo manerent signa triumphi, si hoc absque corporis deformitate posset fieri. Sic profecto fecit Dominus. Non ergo ex impotentia curandi cicatrices servavit, sed ut perpetuum victoriae suae circumferret triumphum.
Abbreviated transcription (Latin):
ctus passionis. Uidete manus meas & pedeꝰ
quia ipse ego sum. Palpate & uidete quia sp̃s
carnem & ossa ñ habet. sicut me uidetis ha¬
bere. LA Et cum hec dixisset: ostendit eis
manus. pedes. & latus. Augustine
d dubitanttum corda sanande: uulnerũ
sunt seruata uestigia.Beda.¬
ultis itaq docum̃tis ꝑsuadet resurre¬
ct̾ionem. prebendo se & ocłis uidendũ.
& manib contrectandũ. Qui dũ palpanda
ossa carnemq monstraret. statum sue uel
nr̃e resurrectionis significat. in qua corpus
nr̃m& subtile erit ꝑeffectũ spualis potentiȩ.
& palpabile ꝑueritatẽ naturȩ. Unde beatus
iob. Et rursum circumdabor pelle mea. & in
carne mea uidebo dm. Et sciendũ quia sic̃
discipulis dignatus ẽ dñs pandere loca cla¬
uorum & lanceȩ:. ita in die iudicii monstra¬
bit & eadem indicia suȩ passionis. & ipsam
pariter crucẽ. ut confundat suꝑboꝵ. infideli¬
tatem. Ob multas quippe causas uoluit

Expanded text:
nus meas et pedes, nus meas et pedes, quia ipse ego sum. Palpate et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere. L. A. Et cum haec dixisset, ostendit eis manus et pedes et latus. AUGUST.-BEDA. Ad dubitantium corda sananda, vulnerum sunt servata vestigia. Multis itaque documentis persuadet resurrectionem, praebendo se et oculis videndum et manibus contrectandum. Qui dum palpanda ossa carnemque monstrat, statum suae vel nostrae resurrectionis significat, in qua corpusnimirum et subtile erit per effectum spiritalis potentiae, et palpabile per veritatem naturae. Unde beatus Job: « Et rursum circumdabor pelle mea, et in carne mea videbo Deum . » Et sciendum quia sicut discipulis dignatus est Dominus pandere loca clavorum et lanceae, ita in die judicii monstrabit et eadem judicia suae passionis et ipsam pariter crucem, ut confundat superborum infidelitatem. Ob multas quippe causas voluit
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ĩc & stetit in medio discipłoꝵ. & dicit
eis. Pax uob̃. L Ego sum: nolite timere. Aũs.
Moli corporis ubi diuinitas erat: ostra
cdausa non obstiterunt. Bs o a. co¬
t ꝓculdubio intelligendũ ẽ. qđ inde
Ithomas exierat. antequã dñs apparu¬
isset aliis. Conturbati uͦ & conterritr. exi¬
stimabant se sp̃m uidere. Ambrosiuo¬
redebant apłi. s tam̃ turbabant᷑. pͥmo
quia paucoꝵ. opinionẽ sententia ma¬
ioris partis excludit. deniq quia petrus &
sicrederet resuscitatũ. turbari potuit quod
clausis ostiis dñs cũ corpore se imꝓuisus
die potuisse uerã carnẽ de sepulchro resur¬
gere. uł resuscitatũ clausis ranius ad eos
posse penetrare. Et dixit eis. Quid ttirba¬
tiestis. & cogitationes ascendunt in corda
ũra: Cogitationes ilȩ ñ destiꝑ descen
derunt.s de imo corde ascencłunt. sicut.
herba mala de terra. Fidem quã in uob̃
plantatui exigo qđ ex uob̾ ortũ ẽ condemino.
Si ñ est ueritas resurrectionis: ꝑditus ẽ fru

Expanded text:
venit Jesus et stetit in medio discipulorum, et dicit illis: Pax vobis. L. Ego sum, nolite timere. AUGUST. Moli corporis ubi divinitas erat, ostia clausa non obstiterunt. Et procul dubio intelligendum est, quod inde Thomas exierat, antequam Dominus apparuisset aliis. Conturbati vero et conterriti, existimabant se visum videre. » Credebant apostoli, sed non turbabantur: primo, quia paucorum opinionem sententia majoris partis excludit; denique quia Petrus, et si credit resuscitatum, turbari potuit, quod clausis ostiis Dominus cum corpore se improvisudie potuisse veram carnem de sepulcro resurgere, vel resuscitatum clausis januis ad eos posse penetrare. « Et dixit eis: Quid turbati estis, et cogitationes ascendunt in corda vestra? » Cogitationes illae non desuper dderunt, sed de imo corde ascenderunt, sicut herba mala de terra. Fidem quam in vobis plantavi, exigo; quod ex vobis ortum est condemno. Si non est veritas resurrectionis, perditus
Abbreviated transcription (Latin):
tici de furtis dñicis peculia feceruis.
nibus suis titulum illius posuert̃ ut predȩ
ipsoꝵ quasi defenderent᷑ ꝑtitulũ potentis.
Quid facit xp̃c quando tales conuertunt᷑.
qui foris iab ȩccła titulũ eius baptismatis
acceꝑunt: Eicit predatorẽ. titulũ ñ de-¬
ponit.possidet domum.quia inuenit
ibititulum suũ. Quid enm opus ẽ. ut mu¬
tet nom̃ suum: A. cͦc x x x.¬
icit ert̃cio. Symon iohannis amas

Expanded text:
tici de furtis Dominicis peculia fecerunt, nibus suis titulum illius posuerunt, ut praedae ipsorum quasi defenderentur per titulum potentis. Quid facit Christus, quando tales convertuntur, qui foris ab Ecclesia, titulum ejus baptismatis acceperunt? Ejicit praedatorem, titulum non deponit, possidet domum, quia ibi invenit titulum suum. Quid enim opus est ut mutet nomen suum? A. 230X Dicit ei tertio: Simon Joannis, amas
Abbreviated transcription (Latin):
uidero in manib eius fixurã clauoꝵ. &
mittam digitum meũ in locũ clauorũ.
& mutam manũ meã in latus eius: ñ cre¬
dam. Non casu s diuina dispensatione
gestum ẽ. ut ille discipłs tunc deesset. post
antẽ dubitans palparet. & palpans crederet.
Plus enm nob infidelitas thomȩ adsidem
ꝓfuit quam fides credentiũ. quia dum ad
fidem palpando reducitur: nr̃a mens us
t post dies octo: iterumerant discipłi¬

Expanded text:
ibus ejus fixuram clavorum, et mittam digitum meum in locum clavorum, et mittam manum meam in latus ejus, non credam. Non casu, sed divina dispensatione gestum est, ut ille discipulus tunc deesset, post autem dubitans palparet, et palpans crederet. Plus enim nobis infidelitas Thomae ad fidem profuit, quam fides credentium; quia, dum ad fidem palpando reducitur, nostra mens in t post dies octo iterum erant discip
Abbreviated transcription (Latin):
mare. Aliĩ aut̃ discipłi. nauigio ueneruiͭ.
Nonenim longe erant a terra:s quasi cu¬
bitis ducentis. trahentes rete piscram.
uod alibi duab nauiculis ꝓpter circũ¬
cisionem & p̃putiũ: hoc in isto loco
ducentis cubitis existimo figuratũ ꝓpt̃
utriusq generis electos circũcisionis &
p̃putii. tanquã centũ accentũ. quia de
sinistra centenarii numerus ad dexteram
Ut gͦ descenderunt interrã: uider̃ pru¬
nas positas. & piscem suꝑpositũ. ⁊ panẽ.

Expanded text:
 navigio venerunt. Non enim longe erant a terra, sed quasi cubitis ducentis, trahentes rete piscium. Quod alibi duabus naviculis propter circumcisionem et praeputium, hoc in isto loco ducentis cubitis existimo figuratum, propter utriusque generis electos, circumcisionis et praeputii, tanquam centum ac centum; quia de sinistra centenarii numerus ad dexteram ergo descenderunt in terram, viderunt prunas positas et pisce
Abbreviated transcription (Latin):
ruit symoni. Et ipsi narrabant q̃ gesta erans
in uia. & quomͦ cognouer̃ eũ in fractiõe panis:
Rnec illis credidunt. Hotandũ quia aliqͥ
fuerunt ibi qui ñ credicłunt illis duob. s hi
quib iam dñs apparuerat: ꝓfecto credider̃ eis.
uiris petro uisus ẽ pͥmo. Qđ & si ñ dicat¬

Expanded text:
ant in via, et quomodo cognoverunt eum in fractione panis, nec illis crediderunt. Notandum quia aliqui fuerunt ibi, qui non crediderunt illis duobus; sed hi quibus Dominus jam apparuerat, profecto crediderunt eis. uiris Petro uisus est primo mane. et Pa
Abbreviated transcription (Latin):
surgere a mortuis die t̾cia. & predicari in
nomine eius penitentiã. & remissionẽ pecca¬
torum in om̃s gentes. incipientib a ieroso¬
lima. Commendata sui corporis ueritate.
comindat unitatẽ eccłȩ. uult p̃dicari pęni¬
tentiam & remissionẽ peccatoꝵ in om̃s gen¬
tes. ita ut p̃dicaturi inciꝑent ab ierosoli¬
mis. ñ solũm p̃dicantes iudeis. s etiã pre¬
dicatio extenderetur ad gentiũ errores.
Uos aũt testes estis hoꝵ: & ego mittam ꝓ¬
missum pats meimuos. Uos qui udistis
& audistis. hoꝵ q̃ predicanda st̃ testes estis.

Expanded text:
n nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum in omnes gentes, incipiens ab Hierusalem. » Commendata sui corporis veritate commendat unitatem Ecclesiae, vult praedicari poenitentiam et remissionem peccatorum in omnes gentes, ita ut praedicaturi inciperent ab Hierosolymis: non solummodo praedicantes Judaeis, sed etiam praedicatio extenderetur ad gentium errores. « Vos autem testes estis horum, et ego mitto promissum Patris mei in vos. » Vos qui vidistis et audistis, horum quae praedicanda sunt testes e
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ huc. & uide manus meas. & affermanũ
tuam. & mute in latus meũ: & noli ẽẽ incre¬
dulus. s fidelis. Corpus dĩi intrauit ad
discipłos ianuis clausis: qđ ꝑ natiuitatem
clauso exiit utero uirginis. Nec mirũ si in
ȩt̾num uicturꝰ ad discipłos intrauit. qui
mira iuxta humanã rationẽ sͥ ualde con¬
traria dñs ostendit. dum post resurrectionẽ
corpus suũ incorruptibile & palpabile
demonstrauit. Nam & corrumpi necesse
ẽ qđ palpatim: & palpari ñ potest qđ ñ
corrumpitur. S miro mͦ redemptor noster
monstrando se incorruptibilẽ apparuit.
ut nos inuitaret ad p̃mium. & palpabilẽ se
prebuit. ut formaret ad fidem. demonstranᷤ
corpus suum & eiusdẽnaturȩ ẽẽ. & alteriuᷤ
głẽ. Diuinũ factũ ñ ẽ mirabile multũ. si
ratione capi queat. aut ratione ꝓbari.
Nec fidei merinis ẽcongruauis rationis.

Expanded text:
tuum huc, et vide manus meas, et affer manum tuam, et mitte in latus meum, et noli esse incredulus, sed fidelis. Corpus Domini intravit ad discipulos, januis clausis, quod per nativitatem clauso exiit utero virginis. Nec mirum si in aeternum victurus, ad discipulos intravit, qui mira juxta humanam rationem sibi valde contraria Dominus ostendit, dum post resurrectionem suam corpus suum incorruptibile et palpabile demonstravit. Nam et corrumpi necesse est quod palpatur, et palpari non potest quod non corrumpitur. Sed miro modo Redemptor noster monstrando se incorruptibilem apparuit, ut nos invitaret ad praemium, et palpabilem se praebuit ut formaret ad fidem, demonstrans corpus suum et ejusdem naturae esse et alterius gloriae. Divinum factum non est mirabile multum, Si ratione capi queat, aut ratione probari. Nec fidei meritis est congrua vis rationis.
Abbreviated transcription (Latin):
mittere in corda credentiũ. ut terrena
despiciant. suꝑna appetant. sp̃u sc̃o in¬
flammante. s ad hoc prius habeo bapti¬
zari hoc ẽ tingui & ꝑfundi baptismo. id
tinctione subaudis mei sanguiis. Qd̃ ẽ
dicere. Antequã miitam sp̃m sc̃m. dabo
me crucifigendũ. Unde illud. Non erat
sp̃s datus: quia uĩc ñdũ fuerat głificatus.
Coartor multũ usq dũ ꝑficiatur ipsa
passio. s nichil me potest cogere. quin
fiat qd̾ fieri statui de me. Quidã codices
habent angor ꝓ coartor. Qui in se nichil
habebat qd̾ doleret. nr̃is tam̃ angebatur
erumnis. ut se crucifigi dimitteret.

Expanded text:
mittere in corda credentium, ut terrena mittere in corda credentium, ut terrena despiciant, superna appetant, Spiritu sancto inflammante, sed ad hoc prius habeo baptizari, hoc est tingi et perfundi baptismo, id est tinctione, subaudis mei sanguinis. Quod est dicere: Antequam mittam Spiritum sanctum, dabo me crucifigendum. Unde illud: Non erat Spiritus datus, quia nondum Jesus fuerat glorificatus Coarctor multum usque dum perficiatur ipsa passio, sed nihil me potest cogere, quin fiat quod fieri statui de me. Quidam codices habent angor, pro coarctor. Qui in se nihil habebat unde doleret, nostris tamen angebatur aerumnis, ut se crucifigi dimitteret.
Abbreviated transcription (Latin):
platis aũt cõmittt᷑ cũ sua salute cura pa¬
scendi gregis. Itaq potentes potent᷑ tor¬
m̃ta patientur. hoc ẽ maiori gr̃a donatoᷤ
si deliq̃rint maior uindicta seq̃tur. Mi-¬
tissima aũt pena erit eoꝵ qui originali
peccato ꝓpͥum peccatũ ñ addidunt. &
in illis qui addidunt tanto tolerabilior
erit damnatio: qͣnto hic minorẽ habueri
onem ueni mittere in terrã. & quid uo¬
lo nisi ut accendatur. MasisteR¬
Descitis quia uolo ut ignis diuinꝰ in
cordib fideliũ accendat᷑ & ardeat:
Ne sitis gͥ ut seruus qͥ scit uoluntatẽ dñi
& ñ facit. s ex caritate in minmo & in
maiori fideles estote. B eo a¬
onem dicit sp̃s sci feruorẽ. qͥ secreta cor¬
dis illuminans. uicia qͣsi spinas & tribu¬
los comburit. aurea uasa ꝓbando & me¬
liorando. ligna. fenũ. stipulã consum̃do.
Baptismo aũt habeo baptizari. & qͦmͦ
coartor.usq dũ ꝑficiat᷑: Uem inqͥt ignẽ

Expanded text:
Praelatis autem committitur cum sua salute cura paPraelatis autem committitur cum sua salute cura pascendi gregis. BEDA. Itaque potentes potenter tormenta patientur , hoc est, majori gratia donatos, si deliquerint, major vindicta sequetur. Mitissima autem poena erit eorum qui originali peccato proprium peccatum non addiderunt, et in illis qui addiderunt, tanto tolerabilior erit damnatio, quanto hic minorem habuerint Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut accendatur? Nescitis quia volo ut ignis divinus in cordibus fidelium accendatur et ardeat? Ne sitis igitur sicut servus qui scit voluntatem domini et non facit, sed ex charitate in minino et in majori fideles estote. Ignem dicit Spiritus sancti fervorem, qui secreta cordis illuminans, vitis quasi spinas et tribulos comburit, aurea vasa probando et meliorando, ligna, fenum, stipulam consumendo. Baptismo autem habeo baptizari, et quomodo coarctor usque dum perficiatur: Veni, inquit, ignem
Abbreviated transcription (Latin):
minus uapulaturos. si nesciant
qͥd oꝑari debeant: auertunt aurẽ ne
audiant ueritatẽ. S cum possent scire si
uellent studiũ adhibere: ñ nescientes s con¬
temptores iudicant᷑. Qui aũt ñ cognouit
&e fecit digna. plagis uapulabit paucis.
Non cognoscere dicendus ẽ: qͥ app̃hendẽ
uult. s ñ ualet. Merito gͦ minus punit᷑.
cuiminꝰ cõmissum ẽ. Qui enĩ ignorans pec¬
cat. in noc̾te peccat. qui uͦ sciens: tanquã
in die peccat. Uiui gͦ descendunt in infer¬
num: qui scient peccant. Om̃i autẽ cui
multũ datumẽ: multũ queret᷑ ab eo. Et
cui cõm̃dauert̃ multũ: plus petent ab eo.
rdo ũborum ẽ. Ab om̃i aũt Masist̃¬
co cui multũ datũ ẽ: multũ queret᷑.
Quare adiecit et cui cõm̃dauert̃ multũ
subaudis diuina iudicia. nͥ quia ꝑ hoc
exponit qd̃ p̃dixerat: Uel forte utrunq
orhnẽ & rectoꝵ uidelicet & subditoꝵ in¬
nuit. Multis subiectis sepe dat᷑ & cogni¬
tio dñice uoluntatis: & facultas implendi.

Expanded text:
minus vapulaturos, si nesciant quid operari debeant, avertunt autem ne audiant veritatem. Sed cum possent scire, si vellent studium adhibere, non nescientes, sed contemptores judicantur. Qui autem non cognovit et fecit digna plagis, vapulabit paucis. Non cognoscere dicendus est, qui apprehendere vult, sed non valet. Merito ergo minus punitur, cui minus commissum est. Qui enim ignorans peccat, in nocte peccat; qui vero sciens, tanquam in die peccat. Vivi ergo descendunt in infernum, qui scienter peccant. Omni autem cui multum datum est, multum quaeretur ab eo; et cui commendaverunt multum, plusrdo verborum est: Ab omni autem cui multum datum est, multum quaeretur. Quare adjecit, et cui commendaverunt multum, subaudis divina judicia, nisi quia per hoc exponit quae praedixerat? Vel forte utrumque ordinem et rectorum videlicet et subditorum, innuit. Multis subjectis saepe datur et cognitio Dominicae voluntatis, et facultas implendi.
Abbreviated transcription (Latin):
umbos precingimꝰ
cũ carnis luxurrã ꝑ
continentiã coartamꝰ. Lucernas aut̃ in
manib tenemꝰ. cũ ꝑ oꝑa bona lucis exẽpla
monstramꝰ. Redemptori etenĩ nr̃o unum
nequaquã placet sine alt̾o.si aut is qͥ bona
agit. inqͥnam̃ta luxuriȩ ñ deserit: aut
is qͥ castitate p̃minet. ñdũ se ꝑ bona oꝑa
etercet Et uos similes hõib:expectantib

Expanded text:
umbos praecingimus, cum carnis luxuriam per continentiam coarctamus. Lucernas autem in manibus tenemus, cum per bona opera lucis exempla monstramus. Redemptori etenim nostro unum nequaquam placet sine altero, si aut is qui bona agit inquinamenta luxuriae non deserit; aut is qui castitate praeeminet non semper bona opera exercet. Et vos simi
Abbreviated transcription (Latin):
talis exiit: immortalis iam factus sepui¬
chro clauso exire potuit & exiit. Qđ aũt
t̃remotus resurgente dño sicut & mori¬
ente factus ẽ magnus: significat terrena
corda & celesti spe deiecta ꝑ fidẽ passionis
ac resurrectionis eiꝰ concutienda ad pęni¬
tentiam. ac salubrimo pauore ꝑmota ad
uitam sublimanda ꝑpetuam. Beda.¬
apidis aut̃ reuolutio reserationẽ sig¬
nificat sacram̃toꝵ. q̃ uelamine littere te¬
gebant᷑. Lexenim in lapide scͥptaẽ. cuius
ablato tagmine głã resurrectiõis ostensa ẽ.
RLEt respicientes uidunt reuolutũ
lapidẽ a monum̃to. & angłm sedentẽ suꝑ
eum. Erat aut̃ aspectus eius sicut fulgur.

Expanded text:
talis exiit, immortalis jam factus, sepultalis exiit, immortalis jam factus, sepulcro clauso exire potuit et exiit. Quod autem terraemotus, resurgente Domino, sicut et moriente factus est magnus, significat terrena corda et coelesti spe dejecta per fidem passionis ac resurrectionis ejus concutienda ad poenitentiam, ac saluberrimo pavore permota, ad vitam sublimanda perpetuam. Lapidis autem revolutio, reserationem insinuat sacramentorum, quae velamine litterae tegebantur. Lex enim in lapide scripta est, cujus ablato tegmine, gloria resurrectionis ostensa est. R. L. Et respicientes, viderunt revolutum lapidem a monumento, et angelum sedentem super eum. Erat autem aspectus ejus sicut
Abbreviated transcription (Latin):
telligenda ẽ. quia om̃ns ebdomada in sablatũ
& in quintã & in sextã sabbati diuidit᷑. Mac̾.
ñnunquã sabbatuĩ dicebat᷑. ut ibi. leuino
bis in sabbato. id in septimana. R Etorto
iam sole: dicebant adinucẽ. Quis reuoluet
nob̃ lapidẽ ab ostio monum̃ti: Erat qͥppe
qui nomine aurore appellari solet. Beba.¬
d mulieres ualde diluculo uenerun:
magnus feruor mueniendi dñm
ostenditim. Mystice uͦ nob̾ datur exẽplum.¬
ut decussis uicioꝵ tenebris ad dñi corpus
accedamꝰ. Nlam sepulchrũ altare dñcũ
designat. in quo carnis eiꝰ acsanguinis my¬
steria celebrant᷑. Aromata aũt quȩ muli¬
eres deferunt:. odorẽ uirtutũ & suauitatẽ
orationũ significant. cũ quib altari de¬
bemus apppinquare. MEt ecce terre
motus factus ẽ magnus. Angls enm dñi
descendit decelo. & accedens reuoliit lapi
lapidem. ñ ut egressuro dño ianuam
panderet. sut egressus eius iam fact indi¬
cium p̾staret. Qui enim clauso uteromor¬

Expanded text:
tellegenda est, quia omnis ebdomada in sabbatum m et quintam et sextam sabbati diuiditur, nonnunquam Sabbatum dicebatur, ut ibi: « Jejuno bis in Sabbato . » Id est in septimana. « Et orto jam sole dicebant ad invicem: Quis revolvet nobis lapidem ab ostio monumenti? Erat quippe qui nomine aurorae appellari solet. Quod mulieres valde diluculo venerunt, magnus fervor inveniendi Dominum ostenditut decussis vitiorum tenebris, ad Domini corpus accedamus. Nam sepulcrum altare Dominicum significat, in quo carnis ejus ac sanguinis mysteria celebrantur. Aromata autem quae mulieres deferunt, odorem virtutum et suavitatem orationum significant, cum quibus altari debemus appropinquare. Et ecce terrae motus factus est magnus. Angelus enim Domini descendit de coelo, et accedens revollapidem, non ut egressuro Domino januam panderet, sed ut egressus ejus jam facti indicium praestaret. Qui enim clauso utero mor
Abbreviated transcription (Latin):
ordo mutatꝰ ẽ. Aptissime quondã nox seq̃¬
batur diem. quia homo a luce paracdy si pec¬
cando lapsus. i huiꝰ scłi tenebras erumnasq
decidit. Aptissime nunc dies sequit᷑ noctẽ.
quando ꝑ fidẽ resurrectionis a peccati tene¬
bris & umbra mortis. ad lucẽ uite xp̃o lar¬
in corde terre sicut ionas fuit in uentre cȩti:
restat ut hoc mͦ loquendi quoa parte totũ
intelligitur accipiamꝰ. undelicet ꝑ extremã
partem diei parasceues qͦ sepultus ẽ dñs. totã
diem cũ sua nocte iam pret̾ita. & ꝑ notem se¬
quentẽ sabbatũ: t̾cium diem totũ T eronimꝰ¬

Expanded text:
ordo mutatus est. Aptissime quondam nox sequebatur diem; quia homo a luce paradisi peccando lapsus, in hujus saeculi tenebras aerumnasque decidit. Aptissime nunc dies sequitur noctem, quando per fidem resurrectionis, a peccati tenebris et umbra mortis ad lucem vitae, Christo larin corde terrae, sicut Jonas fuit in ventre ceti : restat ut hoc modo loquendi, quo a parte totum intelligitur, accipiamus: videlicet per extremam partem diei Parasceves, quo sepultus est Dominus, totam diem cum sua nocte jam praeterita, et per noctem sequentem, Sabbatum, t
Abbreviated transcription (Latin):
uriliter q̃ sunt appetenda cupimꝰ. aut
quȩ uitanda sc̃ utiliter p̃cauemus. unũ
tam̃ sunt in radice caritatis. quia om̃ia
in dilectione dĩ ⁊ ꝓximi facere debemꝰ. Ne¬
cte itaq dicit legem & ꝓpħas referri ad
duo mandata caritatis: quia totus deca¬
logus & monita ꝓpħarũ ibi habent finẽ.
Uideamus gͦ decaloguĩ. Sed quia qđ ca¬
pitur metro melius retinetur: ecce de¬
cem cordis resonat custodia legie.
Cunctipotens unus ñ ẽ alius deus ullus.
psius nullã caueas formare figuram.
Hoc nom̃ frustra ñ sumas. sabbata serua.
Q uatuor hȩc iussa conclusit pͥma tabella.
Cet̾a sex. tabulȩ sic st̃ inscripta secunde.
Longuis ut dures. habeas in honore parenteᷤ.
Ne ferias gladio. nesis mechus neq latro.
Non falsꝰ testis. ñ sis inhians alienis. R

Expanded text:
utiliter quae sunt appetenda cupimus, aut utiliter quae sunt appetenda cupimus, aut quae vitanda sunt utiliter praecavemus; unum tamen sunt in radice charitatis, quia omnia in dilectione Dei et proximi facere debemus. Recte itaque dicit, legem et prophetas referri ad duo mandata charitatis, quia totus Decalogus et monita prophetarum ibi habent finem. Videamus ergo Decalogum: Sed quia quod capitur metro melius retinetur, Ecce decem chordis resonat custodia concordia legis. Cunctipotens unus, non est alius Deus ullus. Ipsius nullam caveas formare figuram. Hoc nomen frustra non sumas, Sabbata serva. Quatuor haec jussa conclusit prima tabella. Caetera sex tabulae sic sunt inscripta secundae: Longius ut dures, habeas in honore parentes. Ne ferias gladio, nec sis moechus, neque latro, Non falsus testis, non sis inhians alienis. R
Abbreviated transcription (Latin):
sicut te ipsũ. In his duob mandatis: uni¬
uersa lex pendet & ꝓpħe. P rimum &
maximũ est unũ dm suꝑ om̃ia diligere.
& hoc aute om̃ia debemus quasi unicũ
pietatis fundam̃tum locare. Idõ ñ chix̃
cognosces s diliges. quia cognoscere unũ
dm̃ pene ꝓpͥum ẽ humanȩ naturȩ. dili¬
gere aũt religiosi cordis ⁊ recti. huic si¬
mile ẽ de dilectione ꝓximi.quia imago
ilectio indm origo ẽ dilectionis
in ꝓximum. & dilectio in ꝓximũ
cognitio ẽ dilectionis in dm̃. In tribus
maneat in homme qd ñ diuinȩ dilectiõi
subdatur. Nam dũ dr̃ dilige dm̃ ex toto
nem rationẽ indicat humanã. qua intelli¬
gimus & discernimꝰ in reb diuinis ẽẽ occu¬
pandam. Ubi aũt dicit ex tota uirtute:
bonũ ꝑseuerantiȩ iniungit. Item duo ft̃
erga ꝓximi dilectionẽ seruanda. ut &
beneficii impensione foueatur. & nulla
ut faciant uob̃ homines: & uoe facite
illis. Licet gͥ diu̾sa sint p̃cepta quib aut

Expanded text:
datis universa lex pendet et prophetae . Primum et maximum est, unum Deum super omnia diligere, et hoc ante omnia debemus quasi unicum pietatis fundamentum locare. Ideo non dixit, cognosces, sed diliges, quia cognoscere unum Deum, pene proprium est humanae naturae; diligere autem, religiosi cordis et recti. Huic simile est de dilectione proximi, quia imago lectio in Deum origo est dilectionis in proximum, et dilectio in proximum cognitio est dilectionis in Deum. In tribus maneat in homine quod non divinae dilectioni subdatur. Nam dum dicitur, dilige Deum ex toto nem rationem indicat humanam, qua intelligimus et discernimus, in rebus divinis esse occupandam. Ubi autem dicit, ex tota virtute, bonum perseverantiae injungit. Item duo sunt erga proximi dilectionem servanda, et ut beneficii impensione foveatur, et nulla ut faciant vobis homines, et vos facite illis . Licet igitur diversa sint praecepta, quibus aut
Abbreviated transcription (Latin):
flumina aquȩ uiuȩ fluent de uentre ciꝰ.
Nent̃ initioris hõis ẽ conscientia cordis.
flumina st̃ beniuolentia qͥ consulit ꝓximo.
ex aqua uiua. id÷ ex gr̃a purgante m̃tes ac
inuificante. Non enĩ fluit aqua uura de
uentre eiꝰ. qui qđ bibit putat sͥ soli debere

Expanded text:
flumina aquae vivae fluent de ventre ejus. flumina aquae vivae fluent de ventre ejus. Venter interioris hominis est conscientia cordis; flumina sunt benevolentia qua consulit proximo ex aqua viva, id est ex gratia purgante mentes et vivificante. Non enim fluit aqua viva de ventre ejus, qui quod bibit, putat sibi soli debere
Abbreviated transcription (Latin):
tis. & ubi sum uos ñ potestis uenire: Ne¬
sciuert̃ quid dixert̃.s quia dñs uoluit ꝓ¬
phecauert̃. Iturus erat dñs ad gentes. ñ
presentia corporis sui.s p̃dicatione apo¬
stoloꝵ. Impleturus erat dñs qd legebañ.
& ñ intelligebant. Populus quẽ ñ cognoui
seruunt mͥ. in auditu auris obȩdiuit mͥ.¬
Iui aũt ñ audierunt dũm in qͦꝵ oculis
fuit: illi aũt audier̃ in quoꝵ aurib sonu¬
it. In nouissimo aũt die magno festiui¬
tatis: stabat u̾c ⁊ clamabat dicens. Siqͥs
sitit: uenrat ad me & bibat. Qui credit
in me sicut dicit scͥptura:flumina deuen¬
tre eus fluent aquȩ uiuȩ. hoc aũt dixit
de spũ quẽ accepturi erant credentes in
Hic exponit adquẽ potum uoca Seum.¬
uerit sitientes. id refici desiderantes
amore diuino. Qui gͦ sitit ueniat affectu
amoris. passib fidei. recedendo ab amo¬
re muudi. & bibat sp̃m scm. quẽ cũ bib̾it.

Expanded text:
tis: et ubi sum, non potestis venire. Netis: et ubi sum, non potestis venire. Nesciverunt quid dixerunt, sed quia Dominus voluit, prophetaverunt. Iturus erat Dominus ad gentes, non praesentia corporis sui, sed praedicatione apostolorum. Impleturus erat Dominus, quod lPopulus quem non cognovi, servivit mihi, in auditu auris obaudivit mihi . Illi non audierunt Dominum, in quorum oculis fuit; illi audierunt, in quorum auribus sonuit. In novissimo autem die magno festivitatis, stabat Jesus et clamabat, dicens: Si quis sitit, veniat ad me lumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Hoc autem de Spiritu, quem accepturi erant credentes in eum. Hic exponit ad quem potum vocaverit sitientes, id est refici desiderantes amore divino. Qui ergo sitit, veniat affectu amoris, passibus fidei recedendo ab amore mundi, et bibat Spiritum sanctum, quem cum biberit,
Abbreviated transcription (Latin):
huc modicũ tempus uobiscũ sũ &
uado adeum qui me misit. Pondũ uo¬
lentem app̃hende ñ potuerunt.s docen¬
tem audierunt. Missio xp̃ia patre fuit
exinanitio eius. id ÷ apparitio eius interris.
reuersio aũt resurrectionis & ascensiõis
głificatio. qua mnotuit cordib hõium fu
fide uł corporalit̃. Sciendũ qͥa multi
cõpuncti post resurrectionẽ dm̃ c̃didet̃.
ita. Pater. ignosce illis. quia nesciunt
quid faciunt. Et ubi sum ego: uos ñ po¬
testis uenire. Hondixit ubi ero.s ubi
sum. quia sicuenit diuinitas ad nos. ut
de celo ñ recederet. Homo enĩ sccł̃m tẽpꝰ
in loco ẽ. & de loco migrat. & cũ ad aliũ
locum uenerit: in loco unde uenit ñ est.
ñ poteritis nedesꝑarent. s ñ potestis
dum tales estis. Ouxerunt gͦ iudȩi ad
se ipsos. Quo hic iturus ẽ quia ñ inuem¬
emus eũ: Nunquid in disꝑsionẽ gentiũ
iturus ẽ & docturꝰ gentes: Quis est hic
sermo quẽ dixit. q̃retis me & ñ inuenie¬

Expanded text:
huc modicum tempus vobiscum sum, et vado ad eum qui me misit. Nondum volentem apprehendere non potuerunt, sed docentem audierunt. Missio Christi a Patre, fuit exinanitio ejus, id est apparitio in terris; reversio autem resurrectionis et ascensionis glorificatio, qua innotuit cordibus hominum, fide vel corporaliter. Sciendum quia multi compuncti post resurrectionem Domini, credidita: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Et ubi sum ego, vos non potestis venire. Non dixit: ubi ero, sed: ubi sum; quia sic venit divinitas ad nos, ut de coelo non recederet. Homo enim secundum corpus in loco est, et de loco migrat; et cum ad alium locum venerit, in loco unde venit, non estnon poteritis, ne desperarent: sed, non potestis, dum tales estis. Dixerunt ergo Judaei ad seipsos: Quo hic iturus est quia non inveniemus eum? Nunquid in dispersionem gentium iturus est, et docturus gentes? Quis est hic sermo quem dixit? Quaeretis me, et non invenie
Abbreviated transcription (Latin):
nens illũ in uim̃tum suui. duxit in sta¬
bulum & curam eiꝰ egit. Ium̃tum caro eiꝰ
ẽ. in qua peccata nr̃a portauit suꝑ lignũ.
& iuxta aliã parabolã ouem erroneã re¬
portauit ad gregem. Itaq imponi um̃to
ẽ incarnationẽ xp̃i credere. eisq mystiis
tutari ab hostili incursione. Stabulũ uͦ
eccła p̃sens. ubi sꝑando reficiuint᷑ uiatoreᷤ.
in ȩt̾nam patriã redeuntes. S̾ abuli nomi¬
ne miserias & fȩtores huiꝰ uite signanter
insinuat. ne homo in hoc exilio tanquã
in patria gaudeat. Curam egit. neeger in
ȩccłam ductus p̃cepta q̃ acceꝑat dimitt̾et.
Et altera die ꝓtulit duos denarios: & de¬
dit stabulario. & ait. Curam illius habe: &
qd̾ cunq suꝑerogaueris. ego cũ rediero red¬
dam tͥ. Altera dies ẽ post dñi resurrectionẽ.
q̃ magis splendet quam tẽpus precedens.
Duo denarii st̃ duo testam̃ta. in quib
ȩterni regis nom̃ & imago continetun.

Expanded text:
nens illum in jumentum suum, duxit in stanens illum in jumentum suum, duxit in stabulum, et curam ejus egit. Jumentum caro ejus est, in qua peccata nostra portavit super lignum, et juxta aliam parabolam, ovem erroneam reportavit ad gregem. Itaque imponi jumento, est incarnationem Christi credere, ejusque mysteriis tutari ab hostili incursione. Stabulum est Ecclesia praesens, ubi sperando reficiuntur viatores in aeternam patriam redeuntes. Stabuli nomine miserias et fetores hujus vitae signanter insinuat, ne homo in hoc exsilio tanquam in patria gaudeat. Curam egit ne aeger, in Ecclesiam ductus, praecepta quae acceperat, dimitteret. Et altera die protulit duos denarios, et deditdcunque supererogaveris, ego, cum rediero, reddam tibi. Altera dies est post Domini resurrectionem, quae magis splendet quam tempus praecedens. Duo denarii sunt duo Testamenta, in quibus aeterni Regis nomen et imago continentur.
Abbreviated transcription (Latin):
faciens uenit secus eum. & uidens eum
misccłia motus ẽ. Samaritanus qui
custos int̾pretatur dñm significat: cui
ꝓpħa contra latrones istos ita supplicat.
Custodi me alaqueo quẽ statuer̃ mͥ: & ab
scandalis oꝑanitium iniquitatẽ. Ipse dñs
homo factus uitȩ p̃sentis iterarripuit.¬
& uenit secus uulneratũ cõpassionis nr̃ȩ
susceptione finitimus. & miscdiȩ collatiõe
uicinus. Lexenim ñ habuit miscdiam.
s iudiciũ ⁊ uindictã Et apppians alli¬
gauit uulnera euis: infundens olesĩ ⁊ ui¬
num Peccata enĩ q̃ i hominib inuenit.
redarguendo cohibuit. spem ueniȩ peni¬
tentib ꝓmittens. terrorẽ penȩ peccan¬
tib incutiens. Alligat uͦ uulnera dũ p̃¬
cipit penitentiã agite. infundit oleũ dũ
addit. apꝓpinquabit enĩ regnũ cȩlorũ.
infundit & uinũ dum dicit. om̃is arbor
quȩ ñ facit fructũ bonũ excidet᷑ ⁊ inigne
mitetur. Tel alligat uulnera in baptis¬

Expanded text:
faciens venit secus eum, et videns eum faciens venit secus eum, et videns eum misericordia motus est. » Samaritanus qui custos interpretatur Dominum significat, cui Propheta contra latrones istos ita supplicat. « Custodi me a laqueo quem statuerunt mihi, et a scandalis operantium iniquitatem . » Ipse Dominus homo factus vitae pet venit secus vulneratum, compassionis nostrae susceptione finitimus, et misericordiae collatione vicinus. Lex autem non habuit misericordiam, sed judicium et vindictam. Et appropians, alligavit vulnera ejus, infundens oleum et vinum. Peccata enim quae in hominibus invenit, redarguendo cohibuit, spem veniae poenitentibus promittens, terrorem poenae peccantibus incutiens. Alligat ergo vulnera, dum praecepit: Poenitentiam agite; infundit oleum, dum addit: Appropinquavit enim regnum coelorum ; infundit et vinum, dum dicit: Omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur . Vel alligat vulnera in baptis
Abbreviated transcription (Latin):
erunt aũt ñ ab insidiis aliquatenus ces-¬
sando. s carundẽ insidiarũ fraudes oc-¬
cultando. Semiuiuũ reliquer̃. quia rati-¬
onem eius abolere ñ ualuer̃. Ex quaemm
partesaꝑe & cognoscere dm̃ potest uiuit
homo. ex qua uͭ peccatis tabescit. lȩtifero
uulnere fedatus iacet. quasi mortuus:.
Iccidit aũt ut sacerdos quidã descendẽt
eadem uia: & uiso illo pret̾iit. Similit̃ &
transiit. Sacerdos ⁊ leuita qui sauciatũ
transierunt. sacerdotiũ ⁊ ministeriũ ue¬
teris testam̃ti significant. ubi mundi
languentis uulnera monstrari poterant.
ñ autẽ curari.Ait enĩ apłs. quia impossi¬
bile erat sanguine uituloꝵ & agnorũ &
nuncians dĩ legem in mundũ descenden¬
tem ꝑ moysen. nullam sanitatẽ contulit
homini. Sic & descensus leuitȩ qui typũ
ostendit ꝓpħarum nullũ sanat. s cũ pec¬
cata arguit ꝑtransit. quia indulgentiã
ñ largitur. S amaritanus aũt quidã iter

Expanded text:
erunt autem non ab insidiis aliquatenus ceserunt autem non ab insidiis aliquatenus cessando, sed earumdem insidiarum fraudes occultando. Semivivum reliquerunt, quia rationem ejus abolere non valuerunt. Ex qua enim parte sapere et cognoscere Deum potest, vivit homo; ex qua vero peccatis tabescit, lethifero vulnere foedatus jacet quasi mortuus. « Accidit autem ut sacerdos quidam descenderet eadem via, et viso illo praeterivit. Similiter ertransiit. Sacerdos et levita qui sauciatum transierunt, sacerdotium et ministerium Veteris Testamenti significant, ubi mundi languentis vulnera poterant monstrari, non autem curari. Ait enim Apostolus, quia impossibile erat sanguine vitulorum taurorum nuntians Dei legem in mundum descendentem per Moysen, nullam sanitatem chomini. Sic et descensus levitae qui typum ostendit prophetarum, nullum sanat; sed cum peccata arguit pertransit, quia indulgentiam non largitur. « Samaritanus autem quidam iter
Abbreviated transcription (Latin):
se iactaretur. int̾rogat dñm quid faceret.
 quia se ipsũ iustificare desiderat: Añs
temꝑauit responsũ suum. parabolice lo¬
quens ei. itaut & om̃is qui miscdiã facit
primus intelligatur. & specialit᷑ ipse dĩ fi¬
lius qui nob̃ ꝑ humanitatẽ ꝓximus factꝰ
c̃ designetur. Suspiciens aũt m̾c dix̃. ho¬
mo quidam descendebat ab ihrłm in ihe¬
rico: & incidit in latrone
omo iste adam intelligit᷑. ihrłm ciuitaᷤᷤ
cȩlestis. a cuius beatitudine lapsus est
in hanc uitam mortalẽ. Qd̃ bene iericho
quȩ luna int̃pretatur significat. uanis de¬
fectib incerta. Latrones intellige diabo¬
lum ⁊ angłos eius. in quos ñ incidẽt. nisi
prius intuis tumuisset. Pera ẽ enĩ senten¬
tia dicens. ante rumã exaltat᷑ cor. Qui
etiam despoliauer̃ eum: & plagis impositiᷤ
abierunt sennuiuo relicto. Despoliaue¬
runt eum gła immortalitatis. & uestem
nocentiȩ. Plage peccata sunt. quib natu¬
rȩ humanȩ integritas uiolata fuit. Abi¬

Expanded text:
etur, interrogat Dominum quod faceret, sed quia seipsum justificare desiderat. Dominus temperavit responsum suum, parabolice loquens ei, ita ut et omnis qui misericordiam facit, proximus intelligatur, et specialiter ipse Dei Filius, qui nobis per humanitatem proximus factus est, designetur. Suspiciens autem Jesus, dixit: Homo quidam descendebat ab Jerusalem in Jericho, et incidit in latrones. Homo iste, Adam intelligitur. Jerusalem, civitas coelestis, a cujus beatitudine lapsus est in hanc vitam mortalem. Quod bene Jericho, quae luna interpretatur, significat, variis defectibus incerta. Latrones intellige diabolum et angelos ejus, in quos non incideret, nisi prius intus tumuisset. Vera est enim sententia dicens: Ante ruinam exaltatur cor . Qui etiam despoliaverunt eum, et plagis impositis, abierunt, semivivo relicto. Despoliaverunt eum gloria immortalitatis et veste innocentiae. Plagae peccata sunt quibus naturae humanae integritas violata fuit. Abi
Abbreviated transcription (Latin):
da diligant. Hic aũt suꝑbus tẽptator
minus longe ẽ extra regnũ. quia iã ꝑ
scientiam euanglicȩ ꝑfectioni consensit.
Esset aũt in regno dĩ. si augeretur ei co¬
gnitio ueri & dilectio boni. ut xp̃m tam
lle aũt uolens iustificare se ipsũ: dixit
ad ĩm. Et quis ẽ m̃s ꝓximus Nemo
ꝓximior homini quã ds̃. qui intrinsecuᷤᷤ
& extrinsecus nouit. & om̃ia curare po¬
test. s om̃is incredulus uł tẽptator nes

Expanded text:
da diligant. Hic autem superbus tentator da diligant. Hic autem superbus tentator minus longe est extra regnum, quia jam per scientiam evangelicae perfectioni consensit. Esset autem in regno Dei, si augeretur ei cognitio veri, et dilectio boni, ut Christum tam lle autem, volens justificare seipsum, dixit ad Jesum: Et quis est proximus? » Nemo proximior homini quam Deus, qui intrinsecus et extrinsecus novit, et omnia curare potest. Sed omnis incredulus vel tentator nec
Abbreviated transcription (Latin):
scribas & pharisȩos fuisse questionẽ qd
ẽẽt maximũ mandatũ. quibdã hostias
& sacrificia laudantib. aliis fidei & dile¬
ctionis oꝑa p̃ferentib eõ qđ plures patre
ante legem absq om̃i uictunarũ & sacri¬
ficioꝵ consuetudine. ex fide tantũ quȩ ꝑ
dilectionẽ oꝑatur placuissent: nemoaũt
absq fide & dilectione ꝑ sacrificia. lot̃
mum mandatũ dicimus: quantũ ad
dignitatẽ. Alioquin utilitas om̃iũ man¬
datorum una ẽ. & sic om̃ia sͥ coherent. ut
mentum dicimꝰ melius ẽẽ. cũ tam̃ nec fun¬
dam̃tum sine edificatione. s nec ista sine
illo ẽẽ possit. Nongͥ fundam̃tũ ẽ utilius
edificatione s dignius. sicut caput est
digius membris. Iñc aũt uidens qͦd sa¬
pienter respondisset: dixit illi. Nones
longe a regno dĩ. Recte respondistr: hoc
fac & uiues. Quia salus nr̃a consistit
in cognitione ueritatis & amore urtu¬
tis. saducei longe sunt a regnodĩ. cum
nec cognoscenda cognoscant. nec diligen¬

Expanded text:
 Pharisaeos fuisse quaestionem, quod esset maximum mandatum, quibusdam hostias et sacrificia laudantibus, aliis fidei et dilectionis opera praeferentibus, eo quod plures patres ante legem absque omni victimarum et sacrificiorum consuetudine, ex fide tantum quae per dilectionem operatur, placuissent; nemo autem absque fide et dilectione per sacrificia. CHRYSO. mum mandatum dicimus quantum ad dignitatem. Alioquin utilitas omnium mandatorum una est, et sic omnia sibi cohaerent, ut amentum dicimus melius esse, cum tamen nec fundamentum sine aedificatione, nec ista sine illo esse possit. Non igitur fundamentum utilius est aedificatione, sed dignius, sicut caput est dignius membris Jesus autem videns quod sapienter respondisset, dixit illi: Non es longe a regno Dei. Recte respondisti: hoc fac et vives. Quia salus nostra consistit in cognitione veritatis et amore virtutis, Sadducaei longe sunt a regno Dei, cum nec cognoscenda cognoscant, nec diligen
Abbreviated transcription (Latin):
bi de manu arida tractat᷑ xp̃c ca. Sup
lumniatorib primũ sub quadã q̃stione
auctoritatẽ ꝓfert. deinde rationẽ. Hic
aũt prius rationẽ posuit dicens. in re-¬
surrectione enim neq nubent neq nu-¬
bentur: deinde auctoritatẽ. ego sũ ds̃ abra¬
ham. Hoc fecit ut calumniatorib prius
auctoritatẽ ꝓferamꝰ: deinde rationẽ. In¬
terrogantib aũt quocũq ꝓposito. pͥus
rationẽ exponamꝰ. postea auctoritate con-¬
firmemꝰ. Calummatores enĩ conuinci-
oportet. int̾rogatores aũt doceri.nam
calumniator etiã si rationẽ intelligat ñ
consentit.CxxUIII. ¶M.ccxxiiit.

Expanded text:
bi de manu arida tractatur, Christus calumniatoribus primum sub quadam quaestione auctoritatem profert, deinde rationem. Hic autem prius rationem posuit, dicens: In resurrectione enim neque nubent, neque nubentur, deinde auctoritatem, Ego sum Deus Abraham. Hoc fecit, ut calumniatoribus prius auctoritatem proferamus, deinde rationem. Interrogantibus autem quocunque proposito, prius rationem exponamus, postea auctoritate confirmemus. Calumniatores enim convinci oportet, interrogatores autem doceri; nam calumniator, etiamsi rationem intelligat, non consentit. CAPUT CXXVIII.
Abbreviated transcription (Latin):
Icebat in templo. ꝓpͥum cuiꝰ officiũ
ẽ cognitionẽ dĩ afferre. & intelligentã
nominis eius potestatisq p̃stare. Ad hoc
enim missus uenerat. ex ęt̃nitate deductꝰ.
Iopulus itaq suspensꝰ erat. Magitu
id÷ elongatus a sermone pͥncipũ. doctn¬
nam xp̃i confitens ẽẽ potiorem. & qua
ipsi principes damnationis causam in¬
Audierunt pharisei turbam de illo mur¬
murantẽ hȩc. A.LXXIXM .c.cc.

Expanded text:
templo, proprium cujus officium est cognitionem Dei afferre, et intelligentiam nominis ejus potestatisque praestare. Ad hoc enim missus venerat, ex aeternitate deductus. Populus itaque suspensus erat, id est elongatus a sermone principum, doctrinam Christi confitens esse potiorem, et quod ipsi principes damnationis causas nAudierunt Pharisaei turbam murmurantem de
Abbreviated transcription (Latin):
icet pharisei & saducei int̾ se con¬
trariĩ eẽnt. tam̃ pari m̃te consenseruns
ad temptandũ dñm. qđ legimꝰ fecisse
herodẽ & pilatum in nece dñi. Phariseis
sepe confutatis: malicia ⁊ liuor nutrit
taq nudi ã ueritate. multitudine se
armauerunt.dicentes apud se. Om̃s
loquam᷑ ꝑ unum. ut si fuerit uictus:
uideatur confusus. Magistrum uocat:
cuius ñ uult ẽẽ discipultis. Simplicissi¬
mus int̾rogator. & malignissimꝰ insidia¬
tor. de magno mandato interrogat. qͥ
nec minimũ obseruat. Iue enim debet
int̾rogare de maiori iusticia: qͥ minorẽ
compleuit. Nit illi ũc. Primum om̃ium

Expanded text:
isaei et Sadducaei inter se contrarii essent, tamen pari mente consenserunt ad tentandum Dominum, quod legimus fecisse Herodem et Pilatum in nece Domini. Pharisaeis saepe confutatis, malitia et livor nutrit di a veritate, multitudine se armaverunt, dicentes apud se: Omnes loquamur per unum, ut si fuerit victus, videatur confusus. Magistrum vocat, cujus non vult esse discipulus. Simplicissimus interrogator, et malignissimus insidiator, de magno mandato interrogat, qui nec minimum observat. Ille enim debet interrogare de majori justitia, qui minorem complevit.
Abbreviated transcription (Latin):
his qui euangłium anmnciant. de eu¬
angłio iuuere.s nos ñusi sumus hac po¬
testate. nequẽ ur̃m grauaremꝰ. Debitor
rediens reddet qđ ꝓmisit. cum dñs in
iudicio dicet. Quia suꝑ pauca fuisti fi¬
delis. supra multa te constituã. intram
t ꝓximus fuisse illi qui icidit in latͦnes:
At ille dixit. Qui fecit miscd̾iam in illũ.

Expanded text:
Evangelium annuntiant: de Evangelio vivere, sed nos non usi sumus hac potestate, ne quem vestrum gravaremus . » Debitor rediens reddet quod promisit, cum Dominus in judicio dicet: « Quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam: intra in tibi proximus fuisse illi qui incidit in latrones? At ille dixit: Qui fecit misericordiam in
Abbreviated transcription (Latin):
derata quesierant. & isti inde dolebant.
cũ ad summitatẽ uirtutũ ñ potentia s
humilitate ueniatur. BEda.
obis enim forma dat᷑. ne sequamur
dños scłares. s humiliemus nos inuicem.
& nob̃ cõmissos. Unde recte ꝑ quendã sa¬
pientem dr̃. Ducem te constituert̃. noli
cxtolli. s esto in illis quasi unus ex illis.
hinc etiã petrus. Non dominantes in
clero. s forma facti gregis. Et tam̃ ñnun¬
quam grauius delinquit᷑. si int̾ ꝑuersos
plus equalitas quã disciplina custodia¬
tur. Quia enĩ falsa pietate suꝑatus.
ferire heli delinquentes filios noluit: apd̃
districtũ iudicẽ se ipsum cũ filiis crudeli
damnatione ꝑcussit. Unde necesse ẽ. ut

Expanded text:
rata quaesierant, et isti inde dolebant, cum ad summitatem virtutum non potentia, sed humilitate veniatur. BEDA. Nobis enim forma datur, ne sequamur dominos saeculares, sed humiliemus nos invicem et in nobis commissos. Unde recte per quemdam sapientem dicitur: Ducem te constituerunt? noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex illis . Hinc etiam Petrus: Non dominantes in clero, sed forma facti gregis . Et tamen nonnunquam gravius delinquitur, si inter perversos plus aequalitas quam disciplina custodiatur. Quia enim falsa pietate superatus ferire Heli delinquentes filios noluit, apud districtum judicem semetipsum cum filiis crudeli damnatione percussit . Unde necesse est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ob similẽ feruorẽ quẽ ht̃. Fides enĩ pͥmo
quasi abiecta.⁊ amari saporis ꝓpter in¬
firmitatẽ xpi. s aduersis trita. grãm
suȩ uirtittis effundit. & odore suo circũ¬
stantes adimplet. dũ gła refurrectiõis
& ascensionis etiam post mortẽ p̃dicat᷑
gramina crescant. Qui bene dr̃ granũ
qd seuerit accepisse. quia dona quȩ cũ
patre nob tribuit ex diuinitate. nobis¬
cum accepit ex humanitate. Unde ild̃
Accepisti dona in hommib. Uirtus dĩ
ꝑ orbem crescit.⁊ in m̃te cuiꝰq credentis.
quia nemo repente fit summꝰ. Ascensi¬
ones inquit psalmista in corde eiꝰ dispo¬
suit. udebitur ds dõꝵ in syon. Uolucreᷤ¬

Expanded text:
lem fervorem quem habet. Fides enim primo quasi abjecta et amari saporis, propter infirmitatem Christi, sed adversis trita, gratiam suae virtutis effundit, et odore suo circumstantes adimplet, dum gloria resurrectionis et ascensionis etiam post mortem praedicatur gramina crescant. Qui bene dicitur granum quod severit, accepisse; quia dona quae cum Patre nobis tribuit ex divinitate, nobiscum accepit ex humanitate. Unde illud: Accepisti dona in hominibus . Virtus fidei per orbem crescit, et in mente cujusque credentis, quia nemo repente fit summus Ascensiones, inquit Psalmista, in corde ejus disposuit, videbitur Deus deorum in Sion . Volucre