comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ .i. aptũ ⁊ idoneũ corpus
modisti. quia sine peccato.
et passibile ⁊ mortale quod
ualeat offerri et in redẽpti¬
onẽ om̃iũ. ablata gͦ st̃ signa
quia exibita c̃ ueritas. tẽ cũ
tẽpus fuit ut illa aufe̾rent᷑
et ueritas uenire. Nec ũquã
in odorib iłł delectatus ẽ dñs
nͥ infice et desiderio offerẽ¬
tis p̃cepit tñ ħ sibi offerripo¬
tius ꝗͣ offerent᷑ ydolis ĩposu¬
itq inẜuitutẽ ñ imustifica¬
tionẽ ⁊ ut figura cẽnt futuri.
Deqͦꝵ reꝓlutioẽ adhuc addit
dic̃s. holocaustomata que a¬
liis sacͥficiis digoramndebã¬
tur q̃ tota cõburebantur.et
cetis erant digͥora ñtͥ placuert̃ ex qͦueritas uenit.

Expanded text:
 est aptum et idoneum corpus mihi dedisti, quia sine peccato; et passibile et mortale, quod valeat offerri in redemptionem omnium. Ablata ergo sunt signa quia exhibita est veritas tunc cum tempus fuit, ut illa auferrentur, et veritas veniret. Nec unquam in odoribus illis delectatus esn fide et desiderio offerentis. Praecepit tamen haec sibi offerri potius quam offerrentur idolis, imposuitque in servitutem nec in justificationem, et ut figura essent futuri, de quorum reprobatione adhuc addit, dicens: Holocautomata, quae aliis sacrificiis digniora videbantur quae tota comburebantur, et teris erant digniora, non tibi placuerunt, ex quo veritas venit.
Abbreviated transcription (Latin):
inponorib bonis non enĩ
iterũlaborare. et uterũ offer¬
re eget. Bene enĩ potest cõ¬
sũmare. quia sic meruit
tans non itaut aliquid ꝓsu
a uel suoꝵ inperfectione
patiatur. s sñ sui passione dif¬
appareant subiectiei. hoc et
mͦ põt facere: s patitur usq
uere scabellũ pedũ eius er̃t.
quia et simͦ repugnant ei.
et ñuidcãtur subiei tẽ om̃ab
apparebunt ei subiecti cuiuᷤ
inperio suberunt penis.U¬
hostiam. quia una obla. et
Una enim apeccatoscificauit electos et

Expanded text:
potioribus bonis, non enim iterum laborare, et iterum offerre eget. Bene ergo potest consummare qui sic meruit tans, non ita ut aliquid pro sua vel suorum imperfectione patiatur, sed sine sui passione difappareant, subjecti ei. Hoc et modo potest facere; sed patitur usque vere scabellum ejus erunt, quia et si modo repugnant ei, et non videantur subjici tunc omnibus apparebunt ei subjecti cujus imperio suberunt poenis. Uhostiam, quia una oblatio est, et a peccato sanctificavit electos. Et
Abbreviated transcription (Latin):
lies peocãt: ñ indigẽt. alia.¬
quia suffic̃ aboĩa. ci omnẽ
mentũ. cũ fuerit forte:
et salutis efficax. ⁊ ualens¬
cunctã ualitudinẽ repłe̾
semel ĩpõitu. totũ oꝑatur
indiciũ ẽ. ñ ꝯnilisse salutẽ:¬
sic quia ilł sacͥficiis nemo
cinabatur frequent᷑ offe¬

Expanded text:
llies peccant, non indigent alia,quia sufficit ad omnia et omnem mentum cum fuerit forte, et salutis efficax, et valencunctam valetudinem replere semel impositum, totum operatur; indicium est non contulisse saluteque quia illis sacrificiis nemo abatur, frequenter offe
Abbreviated transcription (Latin):
qĩ nonsolum notat hec aucto.¬
ritas ueteres hostias non fecis¬
se ꝑfectos. s solã hostiam xp̃i.
uerũ etiã abolitionẽ ueteris.
.t. et constitutionẽ noui sidi

Expanded text:
 Non solum notat haec auctoritas veteres hostias non fecisse perfectos, sed solam hostiam Christi; verum etiam ablationem Veteris Testamenti, et constitutionem Novi, si
Abbreviated transcription (Latin):
Nc autem
unã ꝓpecca¬
tis offerens
hostiã insen¬
piternum
sedet index¬
terã dei de
cetero expec¬
tans donec
ponantur
inimicieiꝰ
scabellũpe¬
sanguis ꝑpontifices se mel
inannooblatus. minꝰ ꝓfius¬
cerdores ꝑ fectos facere. Hoc

Expanded text:
c autem unam pro peccatis offerens hostiam, in sempiternum sedet in dextera Dei, de caetero exspectans donec ponantur inimici ejus scabellum pesanguis per pontifices semel in anno oblatus minus profuiscerdotes facta perfectos facere, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Inqua uo.i. si oblationẽ scd̾m
uoluntatẽ dĩ factã scĩficati
sumus .i. facta peccatorum
statuitur primum cadit.¬
ti sum ꝑobla quia hoc non potuit pre¬
stare::

Expanded text:
in sui oblatione secundum voluntatem Dei facta, sanctificati sumus, id est peccatorum statuto primum cadit, quia hoc non potuit praestare.
Abbreviated transcription (Latin):
oblatione̾.
et holocau¬
peccato no¬
luisti nunc
placita sũt
tibi que scd
legẽ offerũ¬
tur. tunc
dixi ecceue¬
mo ut faci¬
am uolun¬
tatẽ tuam.¬
sigͥcabatur.q. multis uerbuna
res diceretur ut sine fastidio
multũ cõmendaretur huic
sũmo ueroq sacͥficio cuncta sa

Expanded text:
oblationes, et holocaupeccato noluisti, nec placita sunt tibi quae secundum legem offeruntur, tunc dixi: Ecce venio, ut faciam voluntatem tuamficabatur, quasi multis verbis una res diceretur, ut sine fastidio multum commendaretur. Huic summo veroque sacrificio cuncta sac
Abbreviated transcription (Latin):
pert̃ illadysplice̾ ante nĩꝗͣ eã destrux̃ s iullis sub¬
ditꝰ fuit dũ intẽplocũ hostiis p̃sentatꝰ fuit. Infi¬
guris ilł ueritas p̃nuntiabat᷑. Celebrabant figu¬
ras future rei. multi scientes: s plures igͦrates
que cessare debebant: re echibita. Uñ subdit.¬

Expanded text:
displicere. Ante nunquam ea destruxit, sed illis subditus fuit, dum in templo cum hostiis fuit praesentatus. In figuris illis veritas praenuntiabatur. Celebrabant figuras futurae rei, multi scientes, sed plures ignorantes, quae cessare debebant re exhibita. Unde subdit
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ ut inpiciura u̾q¬
quoponat qĩ colores ubrã
stratio eñi ẽ ũbra quedam.
non imago. Cũ uero flo¬
res ipõs colorũ quis in po¬
suerit. tc̃ imago efficitur
imaginẽ: iũiquã põt face̾
ꝑfecros uirtutib ⁊ bcatos
pontifices accedentes ꝑsin¬
gulos an nos in sca̾ scõrum
cũ idẽ iꝑsis hostiis qua̾lex
p̃cipit. quas offerunt in¬
nenter offerrent et sẽꝑ facerent:
lioquin cessas cessassent ille hostie¬
offerri. Idõ utiq ꝙ. cultoreᷤ
semel .i. ꝑfecte unahostia¬
mundati. nul.h.ꝯ.p.s. ilł

Expanded text:
 ut in pictura usquequo ponat quis colores, tractio enim umbra quaedam non imago, cum vero flores ipsos colorum quis imposuerit, tunc imago efficitur. imaginem, nunquam potest facere perfectos virtutibus, et beatos pontifices accedentes, per singulos annos, in Sancta sanctorum, cum iisdem hostiis, quas lex praecipit, quas offerunt innenter offerrent et semper facerent. i fierent, cessassent illae hostiofferri. Ideo utique quod cultores semel, id est perfecte una hostiamundati
Abbreviated transcription (Latin):
ciebut: offerebatur ⁊ alia.
qr ꝓeis offeruntur. ⁊ ita cõstat hr̃e pec̃c of¬
ferentes illas hostias inquib ẽ ꝯmemorat̃õ
peccatoꝵ. ñ ablutio insirmitans accusatio.
ñuͥtunis ostensio. pp̃ĩ firmittẽ gͦ ostendẽdã.
et ũ memoria peccatoꝵ fiera. inꝑauit illa
d̃s̃ sẽꝑofferri. Quid gͦnos: Nõne ꝑsingulos

Expanded text:
batur et alia. m, quia pro eis offeruntur. Et ita constat habere peccatum offerentes illas hostias in quibus est commemoratio peccatorum, non absolutio infirmitatis; accusatio non virtutis ostensio. Propter infirmitatem ergo ostendendam, et ut memoria peccatorum fieret, imperavit Deus illa semper offerri. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
rumauferri
peccata. Idõ
ingrediens
mundum
dicit.:
ostiam et
oblationem
noluisticor¬
pus autẽ ap¬
tasti michi
holocausto¬
catonontibi

Expanded text:
rum, auferri peccata . Ideo ingrediens mundum, dicit: Hostiam et oblationem noluisti, corpus autem aptasti mihi. Holocaustucato non tibi
Abbreviated transcription (Latin):
da peccata:¬
habenslex
bonorũ fu¬
turorũ non
ipsã iagi¬
singulosan¬
nos eis dem
ipsis hostiis
quas offer̃t
in desinẽt̃
accedentes

Expanded text:
 peccathabens lex bonorum futurorum non ipsam imagisingulos annos eisdem ipsis hostiis, quas offerunt indesinenter, accedentes
Abbreviated transcription (Latin):
Et tc̃ unicuiq bene agenti uel¬
It tuc lalis cogitanti eñ ꝓmodosuo laũ
erit unicuiq ad õ. nescit᷑ quissit laude

Expanded text:
tunc unicuique bene agenti, vel cogitanti erit pro modo suo laus, eo. Hic autem nescitur quis sit laude
Abbreviated transcription (Latin):
crudelitas fallit̾.s. cauendũ est
neꝑnitiosa mopatione falla¬
mur. ut quia nõ possumꝰ ho¬
minũ indagare consc̃iãdeip̃iᷤᷤ
reb habeamus uerã certãq¬
sententiã.hoc modout sinesci¬
pudicuspudicꝰ uł iustus. siue
tiã ⁊ inpudicitiã ⁊ iustitiã et

Expanded text:
credulitas fallitur. Sed cavendum est ne perniciosa opinatione fallmur, ut quia non possumus hominum indagare conscientiam, de ipsis rebus habeamus veram certamqsententiam, hoc modo, ut si nescipudicus pudicusve, vel justus, sive tamen impudicitiam et injustitiam; et
Abbreviated transcription (Latin):
cordismei. uł alioꝵ. udi care. Tanta enĩ ꝓfunditas¬
ẽ credenda ẽẽ in hoĩe que lateat etiã ip̃m hoĩem in qͦ
ẽ. ut inpetro ꝓfunditas infirmitatis latebat. cũse
cũ oño morituꝵ. temẽ ꝓmittebat. Cũ ergo dese quiᷤ
q: aut nõ oĩo aut uix possit uerã fere sententiã quõ

Expanded text:
cordis mei, vel alioru credenda est esse in homine quae lateat etiam ipsum hominem in quo est, ut in Petro profunditas infirmitatis latebat, cum se Domino commoriturum temere promittebat. Cum ergo quisque se aut non omnino aut vix possit ve
Abbreviated transcription (Latin):
struet illustra¬
tione aduen¬
tus sui. eũ cuiꝰ lẽ.o
ẽ. aduentus
nẽ. sathane.in
om̃nuirtute
et signis. et ꝓ¬
cligiis menda¬
cductione im¬
quitatis his
quiꝑeunt.eo
quod caritatẽ
ueritatis rece¬
ꝑunt et saliui
fierent et idõ

Expanded text:
et inlustratione adventus sui eum cuius est adventus nem Satanae in omni virtute et signis et prodigiis mendaseductione iniquitatis his qui pereunt eo quod caritatem veritatis non receperunt ut salvi fierent id
Abbreviated transcription (Latin):
ctis. terre faciẽs uos. qĩ in¬
stet dies dm̃. ñ qͥnuelit illõ
eẽ ꝑatos ut haĩt succinctos
die isto quisq montur ta¬
lis in die illo uidicabitur
et iõuigilare debet oĩs xͥa¬
nus. ne ĩꝑatũ eũ inueni¬
at dñiaduentus. Inꝑatũ

Expanded text:
ctis terrefaciens vos, quasi instet dies Domini. Non quin velit illos esse paratos, ut habeant succinctos die isto quisque moritlis in die illo judicabitur. Et ideo vigilare debet omnis Christianus ne imparatum eum inveniat Domini adventus. Imparatum
Abbreviated transcription (Latin):
nec uelemus p̃sertĩ quia et illa queaddidit. hũc
dixit᷑. me fateoriignorare. suspitiones. tñ hosti¬
ũ. quaslege̾ uelaudire potiut nontacebi .o. qͥdũ¬
AD
suopicantur: hecde ĩꝑio: dicta fuisse romano. et
ĩo apłm non ĩo apte scribere uolut̾ necalũpniã¬

Expanded text:
nec ualemus, praesertim quia et illa quae addidit hunc dixerit me fateor ignorare; suspiciones tamen hominum quas legere vel audire potui non tacebo. Quidam suspicantur hoc de imperio dictum fuisse Romano, et ideo Apostolum non id aperte scribere voluisse, ne calumnia
Abbreviated transcription (Latin):
tãt. s potiꝰsubtractĩ. ut putaret᷑ occisus. ⁊ uuũi
occultari ĩuigore ip̃ins etatis in qu̾a fuit ẽc̃det᷑
extinctus donec tp̃r suo reueletur. ⁊ restituatur
in regnõ smultũ miraẽ mͥhec oppinantiũtãta
p̃sũptio illudtñ ꝙ ait. ꝙut. qͥtenet. ⁊ c̃. ñ absurde
beromanoĩpio credatur dicut. donec tollatur.
ut su sensus tantũ hoc restat antequ̾a reuelef᷑
munditoliatur illa potestas. quia õs undiq ro¬

Expanded text:
subtractum, ut putaretur occisus, et vivum occultari, in vigore ipsius aetatis in qua fuit cum crederetur exstinctus, donec tempore suo reveletur et restituatur in regnum. Sed multum mira mihi est haec opinantium tanta praesumptio. Illud tamen quod ait, ut qui tenet, etc., non absurde de Romano imperio creditur dictum donec tollatur, ut sit sensus: Tantum hoc restat antequam reveletur mundi tollatur illa potestas, quia omnes undique Ro
Abbreviated transcription (Latin):
insuo tp̃r cõpleta eniacces¬
plenitudo gentiũ intrat ad fidẽ ⁊ reuelabitur dĩ
scessio asioe qñ refrigescet er aturas multorũ ⁊
abiindalnit inquitas. et tẽueniet antixp̃s ⁊ sic
creta iniquitatis oꝑatur.i. ma¬
etas nõie palliata ut uelint ha¬
ita uẽ leuabitur. Nãdiabolus
iã oꝑatur mastiũ iniqͥtatiᷤ. mi¬

Expanded text:
. Suo tempore. Completa accesplenitudo gentiscessio a fide quando refrigescet charitas multorum et abundabit iniquitas, et tunc veniet Antichristus, et sic creta iniquitas operatur, pietatis nomine palliata, ut velint haita: Vere revelabitur. Nam, diabolus operatur mysterium iniquitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
fabrica. Ergo funoamentu et lapis angulani
xõs c̃. et abi mosurgens. sũmitatẽ tenet. qui
dicitur lapis. pp̃ firmitatẽ quia firmiter susti¬
net. et sũmo.quia consũmat. et angularis.
quia duosparutes dediuet souenientes u¬
deorum .s. et gertim conpaginat. Unde¬

Expanded text:
f. pareat: ergo fundamentum et lapis angularis Christus est, et ab imo surgens summitatem tenet, qui dicitur lapis propter firmitatem, quia firmitatem sustinet, et summus, quia consummat, et angularis, quia duos parietes de diverso venientes, Judaeorum scilicet, et gentium compaginat. Au
Abbreviated transcription (Latin):
uidĩs sicut olimrecepti in lege¬
ciues sc̃oꝵ. non carnalis isrł .i.
eiusõe iuris et dignitates indo¬
mopĩ. cuscĩs et domestici .i. fa¬
lat. qĩ debabiloma trans lauestĩ¬

Expanded text:
s, sicut olim recepti in legecives sanctorum, non carnalis Israel, ejusdem juris et dignitatis in domo Dei cum sanctis, et domestici, id lat
Abbreviated transcription (Latin):
crescit ꝑaugmentũ iur¬
tutum. Nemo enĩtã ꝑfe¬
ctus ẽ. qñ possit crescere
crescit dico. intẽplum¬
scm̃ remotione uitiorum. et¬

Expanded text:
crescit per augmentum tutum. Nemo enim tam perfectus est qui non possit esse Crescit dico, in templumtum, remotione vitiorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ctione dĩ.⁊ ꝓximi illud faciã.⁊ ex lib̃a uoluntate.
ñ ẽ michigła apud dm̃ ⁊ uẽ de hoc solo nõ est
michi gła. quia necesse ẽ boc ꝓiniunctione. ꝙ
ita ait. Necessitas enĩ p̃cepti michi in cũbit. nec
audo omitẽ quia. ue erit Unde subdit. Ue enĩ
tiut ex dilectione p̃dicẽ. habeo mercedẽ et̃nã fiaũt
si mercedem nõ babeo aliis tñ. dispenso. ⁊ ꝓficio.
Manifestũ ẽ enĩ quia nemo recipit remunerati¬
facit. dignus ẽ mercede. quia consentit dõ⁊ ꝙ uo
luntate fit melius fit.ꝙ. auã indeuołs aliquiofacit.
nõ uoluntate s necessitate facit. quia facit in uitus
ꝙ sibi preceptũ ẽ. uł ita abillo loco. Nã si ubi dicit
głam euacuari suã siꝓsũptib quib sustentetur pre¬
dicet. ꝙ utiq uideret᷑ sinõ abstinẽt ubi etpediret. qĩ¬

Expanded text:
ctione Dei et proximi illud faciam, et ex libera voluntate, non est mihi gloria apud Deum. Et vere de hoc solo non est gloria, quia necesse est hoc pro injunctione; quod ita ait: Necessitas enim praecepti mihi incumbit: nec audeo omittere, quia vae erit mihi. Unde subdit: Vae enim ti, ut ex dilectione praedicem, habeo mercedem aeternam. Si autem si mercedem non habeo, aliis tamen dispenso et proficio. Manifestum est enim quia nemo rius, dignus mercede est; quia consentit dominoluntate fit, melius fit. Qui autem indevotus aliquid facit, non voluntate, sed necessitate facit, quia facit invitus quod sibi praeceptum est. Vel ita, ab illo loco, nam si, ubi dicit gloriam evacuari suam si pro sumptibus quibus sustentetur praedicet, quod utique videretur si non abstineret, ubi expediret:
Abbreviated transcription (Latin):
lo meo nõ euangelicabo. quia fame cruciabor.
:unde uiuã nõ habeo. hec ẽ ergo necessitas que mͥ
incumbit ut euangłiçẽ. quia unde uiuã nõ babeo.
uel ut ad quirã tp̃alẽ fructũ depredicatione eter¬
noꝵ. sic enĩ necessitas ẽ in euangłicando nõ uolũ
tas. Si aũt uolens .i. si nõulla necessitate buiꝰ uite
hoc ago. mercedẽ habeo sẽpit̾nã. Siaũt inuitus ħ
ago ut qui necessitate. huius uite cogatur. oispen¬
satio michi credita ẽ .i. aliisꝓidõ nõ michi. ⁊ ẽ sen¬
sus. Si coactꝰ in opiã eaꝵ rerũ. que tp̃alis uite sunt ne¬
cessarie p̃dico euangłiũ. alii ꝑ me habebt mercetẽ.¬

Expanded text:
lo meo non evangelizabo, quia fame cruciabor, et unde vivam non habebo. Haec est ergo necessitas quae mihi incumbit ut evangelizem, quia unde vivam non habeo. Vel ut acquiram temporalem fructum de praedicatione aeternorum. Stas. Si autem volens, id est sine ulla necessitate hujus vitae, hoc ago, mercedem habeo, sempiternam; si autem invitus hoc ago, ut qui necessitate hujus vitae cogar, dispensatio est mihi credita, id est aliis provideo, non mihi. Et est sensus: Si coactus inopia earum rerum quae temporali vitae sunt necessariae, praedico Evangelium, alii per me habebunt merce
Abbreviated transcription (Latin):
statẽ hab̾e accipiendi
ꝑsimilitudinẽ sacerdo¬
turat rõ consentit. ut nec leue faciat nec oNosũ
ꝙ tantis testimoniis conm̃dat qĩuẽ licet michi¬
acciꝑe. ꝙ ꝑhoc patet. qm̃ qui insacrario .i. intẽ¬
plo oꝑantur. ut artifices. que de sacrificiis sunt
edent. ⁊ qui altario descruũt. ut sacerdotes cum
altari participant᷑. quia partẽ hñt dehis que offe¬

Expanded text:
statem habere accipiendi, per similitudinem sacerdoturalis ratio consentit, ut nec leve faciat, nec otiosum quod tantis testimoniis commendat. Quasi dicer hoc patet, quoniam qui in sacrario, id est templo, operantur, ut artifices, quae de sacrario sunt edunt, et qui altario deserviunt, ut sacerdotes, cum altario participant, quia partem habent de his quae offe
Abbreviated transcription (Latin):
filius ministret quisq euangłiũ s tanquã seruuᷤ
cui dispensatio credita ẽ. ut tanquã alienũ eroganᷤ
nichil in de ipse capiat p̃t̾ cibaria. alibi tñ. ⁊ se dis¬
pensatorẽ dicit. apłs. pot̃ enĩ. ⁊ seruus infilioꝵ nu¬
mero adopratus eandẽ rẽ inqua coħendi sorteo
meruit fidelit̃ dispensare participib suis. hic aũt
dispensatio talis intelligitur. ut qĩ seruus alienũ
dispens. ⁊ unde ip̃ nichil capiet pret̃ cibaria. ali¬
bi uero ut dictũ ẽ dispensator dicit᷑. qui ut filius
ministrat euangliũ cohereoib suis. Ergo si plici
corde debemꝰ oꝑari bonũ. nõ ergo debemꝰ. idõ eu

Expanded text:
ius ministret quisque Evangelium, sed tanquam servus cui dispensatio credita est, ut tanquam alienum erogans, nihil inde ipse capiat praeter cibaria. Alibi tamen et se dispensatorem dicit Apostolus. Potest enim et servus 90 in filiorum numero adoptatus eamdem rem, in qua cohaeredi sortem meruit, fideliter dispensare participibus suis. Hic autem dispensator talis intelligitur, ut quasi servus alienum dispenset, unde ipse nil capiet praeter cibaria. Alibi vero, ut dictum est, dispensator dicitur, qui ut filius ministrat Evangelium cohaeredibus suis. Ergo simplici corde debemus operari bonum. Non ergo debe
Abbreviated transcription (Latin):
Oscripsi ut accipiã. quia
sisumerẽ ꝑderẽ głam.⁊ bo¬
nũ ẽ michi mag̾ mori.l.
malo ego mori. uł uoloego
mag̃ moria. affligi.quã
ẽẽt siacciperem.uł si euan¬
głicarẽ: ut acciperẽ. głam
suam dicit: quã ht̃ apuo
dm̃ infirmis conpatiens
quisquis enĩ eoq sibi de¬
bet᷑ uti nõ uult. ãplius im¬
pendit eccłe. maumã igit᷑
głam habebat apłs apuo
dm̃ nõ exigendo stipendi¬
ũ debitũ ab infirmis.s de
suis laborib tnsigendo co¬
tidianũ uictũ hoc ẽ ꝙ stabu¬
lario ad quã uulneratus
ille qui incioit in latroneᷤ
ꝑductus ẽ dñs ait siquis
do repellebat. apredica¬
tione nõ accipiendoqui
di pseudo apłis rapacib
nã si. qĩ quereret aliqs
credi licares ut itahec inte fierẽt:
respond utiq. quia nõ ex

Expanded text:
o scripsi ut accipiam, quia si sumerem perderem gloriam. Et bonum est mihi magis mori, id est malo ego mori; vel volo magis mori, id est affligi, quam et si acciperem, id est evangelizarem ut acciperem. Gloriam suam dicit, quam habet apud Deum infirmis compatiens. Quisquis enim eo quod sibi debetur uti non vult, amplius impendit Ecclesiae. Maximam igitur gloriam habet Apostolus apud Deum, non exigendo stipendii debitum ab infirmis, sed de suis laboribus transigendo quotidianum victum. Hoc est quod stabulario, ad quem vulneratus ille qui incidit in latrones perductus est, Dominus ait: Si quid do repellebat a praedicatione non accipiendo, qudi pseudo apostolis rapacibus. Nam si. Quasi quaereret aliquis: ngelizares, ut ita haec in te fierent? Respondet: Utique, quia non ex
Abbreviated transcription (Latin):
głio. Ut ergo regule x¬
ane uis manẽt licita: q̃i
illicita fecit. Uł id̃õ hoc¬
dicit. quia forsan. ⁊ hii
auari erant. ⁊ idõ apłm¬
odirent. si quicquam
abeis acciꝑet. uł hoc iõ¬
dicit: quia si acciperet
ab eis. putarẽt se emis¬
se licentiã peccandi
ita libt̾atẽ arguendi¬
apłs inminueret. ne¬
scitis. ⁊ c̃. redit rursus
ad illud ꝙ. inceperat
etiã atq: etiã cõmen¬
stendens ꝗ liceat acci

Expanded text:
 Ut ergo regulae Cae jus maneret, licita quasi illicita fecit. Vel ideo hodicit, quia forsan et hi avari erant, et ideo Apodirent, si quidquam ab eis acciperet. Vel hoc idicit, quia si acciperet ab eis, putarent se emise licentiam peccandi, et ita libertatem arguendilus minueret. Nescitis, etc. Redit rursus d illud quod inceperat, etiam atque etiam commenstendens, quod sibi liceat acci
Abbreviated transcription (Latin):
multos exhi̾ hoĩes ante laptismũde peccĩs
suis pͥorib ita tñ ut etiã buptiçentur sicut petrũ¬
penitentiam et baptret᷑̃
unus quisq ur̃m in nõie¬
dñiet c̃. agunt etiã hoĩes
penitentiã si post luptiunũ¬
ita peccauerint. ut ex com¬
municari. et post reconci.¬
humiliũ fideliũ pene coti
diana in qua pectoratundt̃
tiquauis parua tñ crebra subrepunt. que sicol¬
lecta contranos fuerint ita nos grauabunt et
oppͥment sicut urĩ aliquod eoꝵ grande peccatũ.¬
Quid eñunter ẽ. ad naufragiũ aut uno grandi
fluctu nauis oꝑiat᷑ ⁊ obruatur. anpaulatĩ subre¬

Expanded text:
iam ante baptismum de peccatis suis prioribus, ita tamen ut etiam baptizarentur, sicut Petruoenitentiam, et baptizetur unusquisque vestrum in nomini, etc. . Agunt etiam homines poenitentiam, si post baptismuita peccaverint, ut excommunicari, et post reconchumilium fidelium pene quotdiana, in qua pectora tundimti, quamvis parva, tamen crebra subrepunt; quae si collecta contra nos fuerint, ita nos gravabunt et oppquid enim interest ad naufragium, utrum uno grandi fluctu nauis operiatur et obruatur, an paulatim subre
Abbreviated transcription (Latin):
simortui non resurgunt.
et si ip̃ non resurrexit.¬
tunc inbap̃o non fit re¬
missio peccatorũ. quasi
resurgent mortui. Ali¬
rectio mortuoꝵ futura.¬
lendis. uel ꝓsemortuis faciendis adsimilitudinẽ
mortis xp̃i. Quid facient: cũ nõsint uit̾a habituri:
Iterat id̃e aliis ubi̾dicens.Simortui omnino nõ
resurgunt ut nec etiam xp̃s resurrexit.
tquid ⁊̃. bapticantur
pillis .i. ꝓpeccatis. cum
ipsa nõdimittantur.
sixp̃s ñ resurrexit. ⁊uel¬
itaalioquin: fuerumt¬
quida imꝑiti quibapti¬
uita sine bap̃o discesse¬
rant. putantes illis ꝓdẽt.
Timebant eñi neaut.

Expanded text:
n resurgent, et si ipse non resurrextunc in baptismo non fit remissio peccatorum. Quasi Resurgunt mortui, Alirectio mortuorum futuradelendis, vel, pro se mortuis faciendis, ad similitudinem mortis Christi, quid facient, cum non sint vitam habituri? Iterat idem aliis verbis dicens, si mortui omnino non resurgunt, ut nec etiam Christus resurrexit, ut quid etiam baptizantur id est pro peccatis, cum ipsa non dimittantur, si Christus non resurrexit? ita, alioquin: Fueruam imperiti qui baptivita sine baptismo discesserant, putantes illis prodesse. mebant enim ne aut illi
Abbreviated transcription (Latin):
unsatientur. om̃ĩa ergo erit que honeste desidant᷑.
quia deus erit. ⁊ uta. ⁊ salus. ⁊ uirtus. et copia. et
gła. et honor. et pax. et finis desiderioꝵ. et om̃iabõa
et hoc erit in om̃ib. in quibdã et̾nis põt ẽẽ aliqua di
stantia. ip̃a aũt ẽternitas: absq diuersitate ẽ men

Expanded text:
satientur. Omnia ergo erit, quae honeste desiderantur, quia Deus erit vita, et salus, et virtus, et copia, et gloria, et honor, et pax, et finis desideriorum, et omnia bona. Et haec erit in omnibus. In quibusdam aeternis potest aliqua esse distantia, ipsa a
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ. xͥ aũt caput ẽẽ dm̃. non tantũ erit umis deus
in om̃ib.i. in confessiõe om̃ium. s etiã om̃is crea¬
tura fitebitur ip̃m c̃e ex quosunt om̃na. quia om̃ia
ex ip̃osunt᷑. Siuerodixisset ut sit d̃s̃ in om̃ib intelli¬
geretur in om̃ib quid̃e ẽẽ. uel ꝑaffectũ. uel ꝑcomu¬
ñe sensũ. non tam̃ om̃ia exipõ ẽẽ. s cũ dixerit oĩa¬

Expanded text:
tantum erit unus Deus, in omnibus, id est in confessione omnium, sed etiam omnis creatura fatebitur ipsum esse ex quo sunt omnia, quia omnia ex ipso sunt. Si vero dixisset ut sit Deus in omnibus, intelligeretur in omnibus quidem esse vel per affectum, vel per communem sensum, non tamen omnia ex ipso esse. Sed cum dixit
Abbreviated transcription (Latin):
pauperũ. nõ diuitu. qui reddant. Et nota quod
ait distribuero. ꝑ hoc enĩ cautela elemosine do¬
quod ⁊ iactant̃ fit aliquando caritat᷑e. aũt. ñhĩ ĩo
nichil michi ꝓdest. sine caritate quippe hoc
sui. s excaritate plus uel minu ꝓsunt. In p̃ar
quid̃e facultas ẽ. multũ uel parũ danti. s ñ in¬
par ẽ caritas ⁊ iõot m ẽ dare calicẽ aque qũatũ
diffunditur d̃s̃ caritas. ꝑ que nos tota in habitat
caritas idõ diguor ẽ. quia hec bona affert. Caritã
eñipatiens ẽ. habitu patientie inanima benigna
ẽ .i. larga egenis. Caritas nõ emulatur.i. nõn inui¬
det.quia ñ eã aliena ꝯtristat felicitas. s alterius
bonũ diligit ut suũ. Non agit ꝑ .i. ꝑuerse. Nonĩ¬

Expanded text:
pauperum, non divitum qui reddunt. Et nota quod ait, distribuero. Per hoc enim cautela eleemosynae doQuod et jactanter fit aliquando. Charitatem autem non habuero, nihil mihi prodest. Sine charitate quippe hoc sui, sed ex charitate plus vel minus prosunt. Impar quidem facultas est multum vel parum danti, sed non impar charitas, et ideo tantum est dare calicem aquae, quantum diffunditur Deus charitas, per quem nos tota inhabitatcharitas ideo dignior est, quia haec bona affert. Charitas enim patiens est, habitu patientiae in anima, benigna est, larga egenis. Charitas non aemulatur, id est non invidet. Quia non eam aliena contristat felicitas, sed alterius bonum diligit ut suum, non agit perperam, i
Abbreviated transcription (Latin):
non querit. que .s. sunt .i. ablata sibi non repetit.
quia non ẽ am atrix pecume. Nõ irritatur.i. nõ
ꝓueritate. sicut in noe
apparet. qui multa susti¬
nuit. Om̃ĩa credit. que
ueritas suadet. sicut in ha¬
brahã apparuit. qui cre¬
didit dõuocanti ꝓmitte¬
omnia sustinet.ti. Et nota quod ait oĩa
credit nõdicit om̃ibus¬
Om̃ia sperat que ueritas ꝓmittit ut apparet in an¬
tiquis patrib.i. inppło

Expanded text:
sibi non repetit, quia non est amatrix pecuniae. Non irritatur, id est non pro veritate, sicut in Noe apparet, qui multa sustinuit, omnia credit, quae veritas suadet, sicut in Abraham apparuit, qui credidit Deo vocanti et promittenti. Et nota quod ait, omnia credit, non dicit omnibusomnia sperat, quae veritas promittit, ut apparet in tiquis patribus, id
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ habebit. qũa
sinõ habu̾it: sine spũ sc̃o
erit. et sicut corpus sñ
mma mortuũ ẽ. sic
aĩa sñ caritate mõtua de pu¬
tabitur. hec ẽ. uestĩ nup¬
tialis. qua induti cõuiue
securi discubent. hac ue¬
ste pelut̃ frigus quofri¬
gebat petrus cale faci¬
ens se ad prunas cayphe.
hẽc sola est que diuidit
int̾ filios regni. ⁊ filios
Nisi ergo tm̃ inꝑtiatur
nistra nõ transferturad
dñs ait. Quiht̃ dabitur
qui ht̃ caritatẽ addet̃

Expanded text:
m habebit; quam si non habuerit, sine Spiritu sancto erit. Et sicut corpus sine anima mortuum est, sic anima sine charitate mortua deputabitur. Haec est enim vestis nuptialis qua induti convivae securi discumbunt. Hac veste pellitur frigus, quo frigebat Petrus calefaciens se ad prunas Caiphae. Haec sola est quae dividit inter filios regni et filios Nisi ergo tantum impertiatur nistra non transfertur adDominus ait: Qui habet dabitur qui habet charitatem, addetur
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ꝑꝑ ꝓmissiones patrib fuctas. quia dilectio A¬
dĩ in his exsuscitat᷑ memoria bonoꝵ. patrũ
quor p̃rogatiua płima ad eo beneficia ꝑcepe¬
runt. clecti ergo sunt dilecti ꝑꝑ patres. quib ħ
ꝓmissa sunt. Ecce ostensũ ẽ in his uerbis p̃dic¬
tis qr̃ pars iudor excecata ẽ .s. suouitio ⁊ ꝑꝑg̃s

Expanded text:
 promissiones patribus factas, quia dilectio Dei in his exuscitatur memoria bonorum patrum, quorum praerogativa plurima a Deo beneficia perceperunt. Electi ergo sunt dilecti propter patres, quibus haec promissa sunt. Ecce ostensum est in his verbis praedictis, quare pars Judaeorum excaecata est, scilicet s
Abbreviated transcription (Latin):
bene uti nouit etiã malis. quod ei nõꝓsint s ꝗa
ip̃o illis beneutente ꝓsint electis. Est gͦ inma¬
loꝵ petestate peccare. ut aũt peccando. hoc uel
hec malitia faciãt nõ ẽ in eor potestate. s deiꝑ
mittentis. Ex se gͥ possũt inimicari ꝙ ꝓficit᷑
euangelio. dõ utente malis adbonũ. ut cũ faci¬

Expanded text:
bene uti novit, etiam malis non quod eis prosint, sed ipso illis bene utente, prosunt electis. Est ergo in malorum potestate peccare, ut autem peccando hoc, vel hoc, illa malitia faciant, non est in eorum potestate, sed Dei permittentis. Ex se ergo possent inimicari, quod proficit Evangelio Deo utente malis ad bonum, ut cum faci
Abbreviated transcription (Latin):
helis⁊ enochcõuertentur
uidĩ.Unde ꝑmalachiã dicit᷑¬
Mntã uobis heliã thesbitẽ
qui con uertet corda prm̃¬
tres. adpatres. ut etiã filiiin¬

Expanded text:
Enoch convertentur Judaei. Unde per Malachiam dicittam vobis Eliam Thesbiten qui convertet corda porum ad patres, ut etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
dona et uo uocantur clecti. ad quã ꝗ
q̃ uocatio ẽ.sine penitentia.i. sine mutatioe
quia qui andit aparre uenit ad filiũ ꝗ non
ꝑdit quicquã deoĩ dato. quisquis uo̾ ꝑit ñ
na .i ꝓmissiones. ⁊ uocatiodĩ .i. electio dĩ. ab

Expanded text:
illa qua vocantur electi, ad quam qune mutatione, quia qui audit a Patre venit ad Filium, qui rdit quidquam de omni dato; quisquis vero perit, non id est promissiones, et vocatio Dei, id est electio Dei ab
Abbreviated transcription (Latin):
potensẽ
inserere.⁊ uere. Nã in se¬
rent᷑. ⁊ hoc ꝓbat ãmino¬
riloquens ad gentilem
qĩ uẽ inserent᷑. Nã tuogẽ
.i. ritib gentiliũ steriliũ¬

Expanded text:
potens inserere et vere. Nam inserentur, et hoc a minot loquens ad gentilem, quasi vere inserentur. Nam tu, est ritibus gentilium steriliu
Abbreviated transcription (Latin):
suũ dedisse discipuł ut ostenderet ueteris legis sa¬
cramenta cessata. int̃ que p̃cipuũ etat agrpaschal
sactamentũ.⁊ noue legis sacram̃da sustinenda inter
que excellit dñici corporiᷤ sacramentũ. Ioeo etiã pꝰ.
lia oedit. ut mnemorie discipulorũ tenatiꝰ m figet᷑ gere

Expanded text:
suum dedisse discipulis, ut ostenderet veteris legis sacramenta cessatura inter quae praecipuum erat agni paschalis sacramentum, et novae legis sacramenta instituenda inter quae excellit Dominici corporis sacramentum. Ideoque etiam post alia dedit, ut memoriae discipulorum tenacius infigere
Abbreviated transcription (Latin):
corpus xp̃i. ꝓpͥũ quoo deuirgine sũpsit. Quiasicut corpꝰ
inmunib ꝯstat. ita ⁊ unitas eccłastica exmultis
albe spine subilla siłia. Ecce qr in hac sp̃ẽ  dedit.
Cũ aũt totus xp̃s subspecie panis. totus sub sp̃eium
sumat᷑. cur ñ una s ĩduab dedn: Ideout osten¬
deretur xp̃s. ⁊ tot̃a humaña natura.i. ⁊ aĩa ⁊ corpꝰ as¬
sũpsisse. ut utr̃ũq redimerit. panis eñi ad corpus
refertur. uinu ad aĩm. Quia uinu oꝑatur sanguinẽ
in quo sedes aĩe apħicis ẽẽ dicit᷑. Iõ ergo induab sp̃ẽb
celebratur hoc sacram̃tũ. ut aĩe ⁊ carnis susceptiom¬

Expanded text:
corpus Christi proprium de Virgine sumptum; quia ut corpus s constat, ita societas ecclesiastica ex multis albae spinae similia. Ecce quare in hac specie dedit. Cum autem totus Christus sub specie panis, totus sub specie vini sumatur, cur non in una, sed in duabus dedit? Ideo ut ostenderetur Christus totam humanam naturam, id est animam et corpus assumpsisse, ut utrumque redimeret. Panis enim ad corpus refertur, vinum ad animam, quia vinum operatur sanguinem, in quo sedes animae a physicis esse dicitur. Ideo ergo in duabus speciebus celebratur hoc sacramentum, ut animae et carnis susceptio
Abbreviated transcription (Latin):
passibile ⁊ mortale.Preterea querisolet.s no ẽ
ibi substantia uł ꝯuersio ut quib dã placet. s quodã f¬
millud eo .s. quod sub illis accidentib sumatur.subq¬
erat suba panis uł uini. ꝗͥde ip̃a sub̃a panis uł uinifactĩ
sit. Ad ꝙ illi respõdẽt. uł ip̃a iacẽtẽ matͣiã resolutã
uel innichilũ redact̃a quod põt ille facere. qui
denichilo cuncta creauit. ¶ Solet etiã queri

Expanded text:
le. Praeterea quaeri solet si non est ibi substantialis conversio uti quibusdam placet, sed quodam  in illud, eo scilicet quod sub illis accidentibus sumatur, subactum sit. Ad quod illi respondent, vel in praejacentem materiam resolutam, vel in nihilum redactam, quod potest ille facere qui de nihilo cuncta creavit. Solet etiam quaeri
Abbreviated transcription (Latin):
his patet. quod ⁊ sc̃ã
obsunt malis in bonĩ¬
sunt adsalutẽ. in mał
adiudiciũ. utiq factu¬
rũ ẽ. quod accipimus
nec ideo reus ẽ qui ac¬
cipit. ꝗa illa res mala ẽ
quã accipit s quia ille¬
malus male accipit
quod accipit. Quã ca¬
uendu ẽ igitur male
acciꝑe bonu. quia ma¬
le acceptũ obẽ malis.
sicut econuerso mala
patient portata ꝓ¬
sunt bonis. ut paulo
quodait. Quimandu
man ducat et
cat.⁊ bi. indi.indignuᷤᷤ
ẽ. qualit̃ celebrã mi¬

Expanded text:
his patet quod sancta obsunt malis, in bonsunt ad salutem, in malis ad judicium. Utiqutum est quod accipimus, nec ideo reus est qui aca illa res mala est quam accipit, sed quia illmalus male accipit, quod accipit. Quam cast igitur male accipere bonum, quia me acceptum obest malis, sicut ediverso, mala nter portata prosunt bonis, ut Paulo quod ait: Qui manducat et bibit indigne. Indignus est qui aliter celebrat m
Abbreviated transcription (Latin):
fide̾ herit meritũ que noẽ debis que uident̃ quia
tu.⁊ ne abhorreret oculus quod tene ret manus
⁊ ne ab increduł nob̃ insultaretur. In hac ãu sp̃e
tradidit. quia res huiꝰ sp̃ei expressam habet simili¬
tudinẽ cũ utraq re huius sacramenta ꝯtẽpta .s.¬

Expanded text:
meritum quae non est de his quae videntur, quia Et ne abhorreret oculus quod teneret manus, et ne ab incredulis nobis insultaretur; in hac enim specie tradidit 99 quia res hujus speciei expressam habet similitudinem cum utraque re hujus sacramenti, contenta s
Abbreviated transcription (Latin):
partes de illo facimus.⁊ quidẽ insacramentosic
fit. Ite unus quisq parte sũa accipit. ꝑ partes¬
enĩ manducatur et manet integer:Eece exhis
patet. quod integrũ ⁊ incorruptum corpus x
manducatur.⁊ si fractouel partit̾o ibi sit ñ in
ip̃o s insacramento ẽẽ uidetur alii dicunt quod
ip̃i sit fractio. ⁊ nullius rei. quia nichil ibi fran¬
gitur. quia sicut eñi sunt ibi accidentia sine sub¬
misteriũ. Unde ãbrosius. Qu̾id queris nature
mittͥe mn. ¶ Sciendu etiã quodlicet di¬
uerse sint ibi sp̃ẽs panis. ⁊ uim. ñ tnduo sac̃m̃ta
dicidebent s unũ. quia sub utraq sp̃e idem su¬
mitur. E Sciendũ etiã quodiplatiõe illoꝵ
uerboꝵ hoc ẽ. corpus meũ. ⁊ ħẽ calixmift̾iũ cõsũ¬

Expanded text:
partes de illo facimus, et quidem in sacramento sic partes de illo facimus, et quidem in sacramento sic fit. Item: Unusquisque partem suam accipit, per partes manducatur et manet integer. Ecce ex his patet quod integrum et incorruptum corpus Christi manducatur, et si fractio vel partitio ibi est, non in ipso est, sed in sacramento esse videtur. Alii dicunt quod ibi fit fractio et nullius rei, quia ibi nihil frangitur. Sicut enim sunt ibi accidentia sine submysterium. Unde Ambrosius: Quid quaeris naturaemittimur. Sciendum etiam quod licet diversae sint ibi species panis et vini, non tamen duo sacramenta dici debent, sed unum, quia sub utraque specie idem sumitur. Sciendum etiam quod in prolatione illorum verborum: Hoc est corpus meum, et, hi
Abbreviated transcription (Latin):
corpus afficiũmec in eo fund̾atur.Siũo q̃r ubi
quã in suboͬ. ¶ De fractiõe illa etiã queri
solet que ibi fieri uiderur. Cuius rei uel inqu
re sit. cũque nonsit ibi alia suba qua corpus
eꝯtra cũ ip̃m corpus incorruptibile sit quia ĩ¬
mortale ẽ. ⁊ ĩ passibile: in ip̃o non posse ẽẽ ui¬
detur. Uñ ⁊ xp̃s redarguit carnalẽ sensũ disci¬
puloꝵ. qui putabant xp̃i carne sicut aliã inpar¬
tes eẽ duudend̃a.⁊ morsib lacerand̃a. Ideo plu
tantũ. quib obicit᷑ quodait ãbrosius. Nichil
falsũ putand̃u ẽ insacramento altaris. uel sicut
fit in magoꝵ p̃ stigiis ubi delusiõe quẽd̃a fallũ.¬
tur oculi. ut urdeatur ẽẽ quodñ ẽ. ad quodilli
dñt. Nõ fallit nos uisus. nec fallitur quod ẽẽt
si crederetur sic frangi ut uideretur. nec illusioẽ
quia adutilitat̃ẽ fidei. nõ ad deceptionẽ sic
fit. Aliidicunt quod ibi fit fractio. nõ ꝗdẽ in cõpe

Expanded text:
corpus afficiunt, nec in eo fundantur. Si vero quaercorpus afficiunt, nec in eo fundantur. Si vero quaerquam in subjecto. De fractione etiam illa quaeri solet, quae ibi fieri videtur cujus rei vel in qua re sit, cumque ibi contra, cum ipsum corpus incorruptibile sit, quia immortale est et impassibile, in ipso non posse esse videtur. Unde et Christus redarguit carnalem sensum discipulorum, qui putabant Christi carnem sicut aliam in partes esse dividendam et morsibus laceratantum. Quibus objicitur, quod Ambrosius ait: Nihil falsum putandum est in sacrificio veritatis, vel sicut fit in magorum praestigiis, ubi delusione quadam falluntur oculi, ut videant esse quod non est. Ad quod illi dicunt: Non fallit nos visus nec fallitur: quod esset, si crederetur sic frangi, ut videtur; nec illusio est, quia ad utilitatem fidei, non ad deceptionem sic fit. Alii dicunt quod ibi fit fractio, non quidem in corp
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ me crucifigẽt. s sac̾mentũ aliquod ꝯm̃daui
uob̾. Exhis uerb̃ calũpmatores ueritatis audaciã
sumunt oblatͣndi nobis. quib neħeamꝰ errare lice¬
at: illud in uolutũ euoluius. Non hoc corpꝰ.¬
⁊ cetera.i. ñinhac sp̃e manducaturi estis. s in
sacramento.ñmorsib disceptũ. ⁊ laceratum ut
putatis. s integrũ et illesum. ¶ Cum aut parũ
uel uinu ascĩs dicatur ⁊acunctis fidelib credat᷑
transire insub̃am corporis ⁊ sanguinis. Quesit
illa ꝯuersio anformalis ansubalis. querisolet.
quod aũt fomalis non sit. manifestiui ẽ. quia for¬
augeatur nec ꝯcedunt quod hec ẽe illa. uere
dici possit. Alii aũt sic dñt. hanc in illã tͣnsire.
ex auctoritatib cͣtunẽ ꝓfitemur. s. subam pani̾¬
Modu uero ꝯuersionẽs ignorare fateri ñ erube¬
scimus. Deprioriaũt substantia. quedam re¬
manent .s. color. sapor. forma. pondus. que pͥ¬
oris sube accidentia fuerunt. que nec ip̃m xp̃i

Expanded text:
 me crucifigent, sed sacramentum aliquod commendavi vobis. Ex his verbis calumniatores veritatis audaciam sumunt oblatrandi nobis, quibus ne amodo errare liceat, illud involutum evolvimus. Non hoc corp est non in hac specie manducaturi estis, sed in sacramento non morsibus discerptum et laceratum, ut putatis, sed integrum et illaesum. Cum autem panis vel vinum a sanctis dicatur, et a cunctis fidelibus credatur transire in substantiam corporis et sanguinis, quae sit illa conversio an formalis an substantialis quaeri solet. Quod autem formalis non sit manifestum est, quia foraugetur, nec concedunt quod haec esse illa vero dici possit. Alii autem sic dicunt hanc in illam transire ex auctoritatibus certum est profitemur, scilicet modum vero conversionis ignorare non erubescimus fateri. De priori autem substantia quaedam remanent, scilicet color, sapor, forma, pondus, quae prioris substantiae accidentia fuerunt, quae nec ipsum Christi
Abbreviated transcription (Latin):
manducat. ⁊ bibit.ca .d. indigne.ui.si. manducat. ⁊
bi. ꝑ quoddocem. qua sit cauendũ male acciꝑe bonũ.
Ecce eñi factũ ẽ malũ dũmale accipitur bonũ sicut¬
e contra apło. factũ ẽ bont̃i cũ bene accipitur malũ
i. dustimulus sathane eidatur ⁊ patienter portat̃.
Ecce ex his scõꝵ testimoniis loq̃r uerũ xp̃i corpus
ẽẽ inaltari. ⁊ nõ modo abonis uerũ etiã amał sumi.
tu ⁊ rẽ sacramenti. malis uerosacramentũ.⁊ ñorẽ.
ad quod dñs sacram̃tu hic appellar corpus dñide¬

Expanded text:
nducat et bibit. Per quod docemur quam sit cavendum male accipere bonum. Ecce enim factum est malum, dum male accipitur bonum, sicut contra Apostolo factum est bonum, cum bene accipitur malum, id est dum stimulus Satanae ei datur, et patienter portatur. Ecce ex his sanctorum testimoniis liquet verum Christi corpus esse in altari, et non modo a bonis, verum etiam a malis sumi. entum et rem sacramenti, malus vero sacramentum et non rem. Ad quod dicemus sacramentum hic appellar
Abbreviated transcription (Latin):
spũał. que cũ reuerentia de¬
gustato purifica sibi deuotũ
⁊ memoria ẽ nĩt redẽptionis.
ut redẽptoris nr̃i memores
maiora abeo conseꝗ merea¬
mur.: quiam morte xp̃iliłu¬
non manducandu ẽẽ sanguinẽ lexp̃cepit ⁊
quĩa decorꝑe xp̃i.plemor hic tractatus orcurrit.
br quedesacramento corporis. ⁊ sanguinis sciendas
inuisibilia paterne maiestatis transiturus cele
agñu. inultimo corpussuũ ⁊ sanguinẽ sub specie
panis⁊umi tradidit discipłis suisubi diligent̃ am̃ad¬
uertendu ẽ. qualit pꝰtipici agni sacramentũ sui
alia sp̃e ⁊ cũ subalia qr potiꝰ subista cũ subista. qr sub
dupplici. dem̃ qr̃ aqua misceatur. pꝰꝗd abonis. ⁊ ꝗd amał

Expanded text:
s est, quae cum reverentia degustata purificat sibi devotum, et memoria est nostrae redemptionis, ut Redemptoris nostri memores, majora ab eo consequi mereamur. Et quia in morte Chrinon manducandum esse sanguinem lex praecipit. Et quia de corpore Domini plenior hic tractatus occurrit, breviter quae de sacramento corporis et sanguinis scienda sinvisibilia aeternae majestatis transiturus celebum in ultimo corpus suum et sanguinem in specie panis, vini tradidit discipulis. Ubi diligenter animadvertendum est quare post typici agni sacramentum sui alia specie; et cum sub alia, quare potius sub ista; et cum sub ista, quare sub duplici. Deinde quare aqua admisceatur, pos
Abbreviated transcription (Latin):
Triforme ẽ corpus xp̃i. Pars oblata in calic̃e miꝰ¬
sa corpus xp̃i quodĩa surrexit monstrat. Con
mesta pars. ambulantẽ adhuc suꝑtra pars in al¬
tari. usq adfinẽ misse remanens. corꝑa sc̃orũ¬
tiabitis .i. representabitis. quodutiq faciẽdũ
ẽ. donec dñs ueniat. ad iudiciũ quia hoc ñ mu¬
tabitur usq tunc sicut sacramenta udeorum
⁊ quia in cõmemoratiõe mortiꝰ debet sumi
taq quicũq man.¬

Expanded text:
Triforme est corpus Christi. Pars oblata, in calicem missa, corpus Christi quod jam surrexit, monstrat; pars comesta, ambulantem adhuc super terram; pars in altari usque ad finem missae remanens, corptiabitis, id est repraesentabitis quod utique faciendum est, donec Dominus veniat ad judicium, quia hoc non mutabitur usque tunc, sicut sacramenta Judaeorum, et quia in commemoratione mortis debet sumi. Itaque quicunque man
Abbreviated transcription (Latin):
amsi orẽ lin¬
gua sp̃s meus
orat. mens aũt
mea sine fruc¬
orabo sp̃u. ora¬
bo et mente.
Psallã sp̃u. psal¬
lã et mente. ce¬
terũ siquid be¬
ned ixeri sp̃u
quid supplet
locũ idiote.
quomododic̃
am̃ suꝑ tuã be¬
nedictionem
nescit. Nã tu
quide bene
gr̃as agis sed
al t̃ ñ edifica¬
tur. Gr̃ãs ago
do meo quod
om̃iũ uestru
lingua loquor.

Expanded text:
si orem lingua spiritus meus orat mens autem mea sine frucorabo spiritu orabo et mente psallam spiritu psallam et mente ceterum si benedixeris spiritu qui supplet locum idiotae quomodo dicet amen super tuam benedictionem nescit. Nam tu quidem bene gratias agis, sed alter non aedificatur. Gratias ago Deo meo quod omnium vestrum lingua loquor.
Abbreviated transcription (Latin):
Supradictũ ẽ quia ꝑ ip̃mfecit: oĩa. hiceinẽ sũma.
mutabilẽ cõẜuantur. Creatoris aut̃ oĩpotentia.
cã ẽ subsistendi: oĩcatẽ que uirtus siab eis que
condidit regendis aliquando cessaret. simuloiũ
rerũ spẽs. ⁊ natura ꝯcide̾t. iõꝙ dñs ait. p̃r meus
usq nẽ oꝑatur. et ego oꝑor ilło. cõtinuanoẽ ꝗͣdũ¬

Expanded text:
Supra dictum est quia per ipsum fecit omnia. Hic 233 ei nunc summam mutabilem conservantur. Creatoris autem omnipotentia causa est subsistendi omni creaturae: quae virtus si ab eis quae condidit regendis aliquando cessaret, simul omnium rerum species et natura concideret. Ideoque Dominus ait: Pater meus usque nunc operatur, et ego operor
Abbreviated transcription (Latin):
n cliui Ibonitatẽ eiꝰ Copiosa ẽ bonitã
dĩ que multis peccantib multa¬
tias boni bonaministrat. blandient ut
Sadpenitentiã ad trahat ⁊ c̃tepniᷤ
.d. patientie .i. copiosã patientirã
dĩ. que tot ⁊ tanta peccantes¬
et. patien sustinet nec cito eos punit sub¬
dit.⁊ cõtẽpnis cditias longa

Expanded text:
m bonitatem ejus. Copiosa est bonitas Dei quae multis peccantibus multa bona ministrat, blandiens ut ad poenitentiam attrahat. Et contemnis ias patientiae, id est copiosam patientiam Dei, quae tot et tanta peccantes sustinet, nec cito eos punit. Subdit, et contemnis divitias, longa
Abbreviated transcription (Latin):
ñ reuocat᷑ aduitã nisitimo¬
re.⁊ attende inhis tͥb ũsib
trespecc̃oꝵ gradus annota¬
punitatẽ ꝓmittis ꝙ ibi notat᷑. Existimas a. ⁊c̃
Itẽ grauius peccas. ꝗa contẽpnis bonũ di. Un

Expanded text:
non revocatur ad vitam nisi timoEt attende in his tribus versibus tres peccatorum gradus adnotampunitatem promittis: quod ibi notatur, existimas autem, etc. Item, gravius peccas, quia cont
Abbreviated transcription (Latin):
et egosicut uos hõsũ. quide errore correctus sũ.
ita ⁊ uos potestis corrigi. uelita. estote sicut ego
qũia ⁊ ego quilegẽ habui. sinelege sũmͦ. sicut

Expanded text:
et ego sicut vos, homo sum qui de errore correctus sum, ita et vos potestis corrigi. Vel ita, estote sicut et ego, quia ego qui legem habui, sum modo sine lege sicut
Abbreviated transcription (Latin):
mundi. et infernifecerat.
lũ reducuntur. Ipsositaq¬
na hominib. hõies appellauit captuutatẽ.
quia captiui tenebantur subdi abolo sicut militia
cũ dicitur. intelliguntur quimilitant. eandẽ capti¬
uitatẽ axp̃o captiuatã dicit. ut sit captiuitas felix.
Possunt enĩhomines adbonã capi. Uñ petrodictũ
ẽ. ex hoc ĩahoĩes eris capiens. captiuati gͥ dicuntur.
quia capti.et captiquia sub iugati .i. subleui iugo
missi. lib̾ati apeccato sui factido uistitie. et dedit

Expanded text:
mundi et inferni fecerat.reducuntur. Ipsos itaque homines appellavit captivitatem, quia captivi tenebantur sub diabolo, sicut militia cum dicitur, intelliguntur qui militant. Eamdem captivitatem a Christo captivam dicit, ut sit captivitas felix. Possunt enim homines ad bonum capi. Unde Petro dictum est: Ex hoc jam eris homines capiens . Captivati ergo dicuntur quia capti, quia subjugati, sub leve jugum missi, liberati a peccato, servi facti justitiae. Et dedit
Abbreviated transcription (Latin):
in .i.uptamensurã. unni scu¬
ri.ꝑgratiam sibi datam. et ue
nexum. qui a ip̃e facit augm̃tũ
corꝑis.i. augmentat illos qui
quinon sunt corpus. edificat.
insuam ciuitatẽ: uel societatẽ
et hoc totũ facit incaritate .i. r̃x
dilectiõe quo ꝑacto erit men¬
suraetatis.
Hoc ergohic ãmonet ephesios
ut caueant sibi. a consuetu¬
dine antiquagentilitatis. qĩqr
suiincarita ds̃ totauilia dedit ad custo.¬
liã unitatis. et quia c̃seere potestis ⁊ ei
que ãbulant. inua. sensus. sui.
quia transitoria amant. que
sensuali itas suggerit hñtes
minus mirũ ẽ. sunuanitatẽ
ãbulant qũa deuob quiestis
illuminatiet sp̃euite habetĩ.
om̃is quiintelligit quadã
luce intĩore illustratur ẽ
qui non intelligunt gentile̾
dico alienati. uta dĩ.i. sine¬
pus. sic animamoritur. side
plus repellitur alumine
ueritatis. et intenebrosade¬
ignorantiã .i. quia ignorant. uitã di q̃ignoratia

Expanded text:
st juxta, mensuram uniuscuper gratiam sibi datam. Et verctum et connexum, quia ipse facit augmentum corporis, id est augmentat illos qui qui non sunt corpus, aedificat in suam civitatem vel societatem, et hoc totum facit in charitate, id est ex dilectione. Quo peracto erit mensura aetatis. Hoc. Hic admonet Ephesios ut caveant sibi a consuetudine antiquae gentilitatis. Quasi dicat: Quia Deus tot auxilia dedit ad custodiam unitatis, et quia crescere potestis et  ambulant in vanitate sensus sui, quia transitoria amant: quae sensualitas suggerit. Habentminus mirum est si in vanitate ambulant, quam de vobis qui estis illuminati, et spiritum vitae habetis. Omnis qui intelligit quadam luce interiore, illustratur. Est qui non intelligunt. Gentiles, dico, alienati a fide Depus; sic anima moritur, si deplus repellitur a lumine veritatis, et in tenebrosa deignorantiam, id est quia ignorant vitam Dei quae ignorantia
Abbreviated transcription (Latin):
teries: ut aliquis exea. nonpeat. et ꝙ alidu de¬
fuerit. ille suppleat. quide nichilo fecit quoduo¬
luit.et siquidinparte aliquid enormiter habun¬
dauit ꝑtotũ spargetur. Indeco quippe nicherit ibi.
s quicquio futurũ ẽ. hoc decepit. Resurgent¬
differenai agnitiõe filidĩ. uel iiu¬

Expanded text:
teries, ut aliquid ex ea non pereat, et quod alicui defuerit, ille suppleat qui de nihilo fecit quod voluit; et si quid in parte aliqua enormiter abundavit, per totum spargetur. Indecorum quippe ibi nihil erit, sed quidquid futurum teries, ut aliquid ex ea non pereat, et quod alicui defuerit, ille suppleat qui de nihilo fecit quod vo