comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sum : in luminatꝰ ab illo qͥlum̃ ẽ. De iohanne enĩdictũ ẽ. ñ erat ille lu-¬
m̃: sed ut testimoniũ ꝑhiber& delumine. Potest quidẽ dicilum̃ & be¬
ne dicit᷑ & ipselum̃ : sed in luminatũ ñ inluminans. Aliudẽ. enilum̃
qđ inluminat : aliudlum̃ qđ inluminat᷑. Nã & oculinr̃i lumina dicun-¬
gent. cosera ut luceant. Con fessus ẽ. ergo iobannes sic̃ audistis. qc
cũ discipulos multos facer& iħs: &ꝑ ferraeur adeũ uelut qͥ insti.¬
gar&ur. quasi inuido enĩ narrauer̃. Ecce ille facit plures dis¬
cipulos quãtu. Ille c̃fessus ẽ. quid ess& : & inde meruit ad ipsum ꝑti¬
nere. qc ñ ẽ. ausus sedicere quodẽ. ille. Hoc ergo dixit iohannes.
dixerim : egoñsum xp̃s : sed qc missus sum ante illum. Quihab&
sponsã sponsus ẽ. Amicꝰ aũ sponsi quistat & audit eũ : & gau¬
dio gaud&e ꝓp̃t uocẽ sponsi. Non sibaudiũ fecit dese q̃ui enĩ
uult gaudere dese : tristiserit. Quiaũ dedõ uult gaudere sẽ¬

Expanded text:
minatus ab illo qui lumen est. De Joanne enim dictum est, Non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine . Potest quidem dici lumen, et bene dicitur et ipse lumen; sed illuminatum, non illuminans. Aliud est enim lumen quod illuminat, et aliud lumen quod illuminatur: nam et oculi nostri lumina dicungent caetera ut luceant. 2. Confessus est ergo Joannes, sicut audistis, quia cum discipulos multos faceret Jesus, et perferretur ad eum veluti ut instigaretur; quasi invido enim narraverunt, Ecce ille facit plures discipulos quam tu: ille confessus est quid esset, et inde meruit ad ipsum pertinere, quia non est ausus se dicere quod est ille. Hoc ergo dixit Joannes, dixerim, Ego non sum Christus, sed quia missus sum ante illum. Qui habet sponsam, sponsus est: amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi » . Non sibi gaudium fecit de se. Qui enim vult gaudere de se, tristis erit: qui autem de Deo vult gaudere, sem
Abbreviated transcription (Latin):
sponsa &ibi intellegit̃ cuinouerit urgmitatẽ. Ibi mipsopsal¬
mo ubidic tũ ẽ. foder̃ manꝰ meas & pedes meos: dinumerauȩ.¬
runt om̃a ossamea: ubi passiodñi aper cissimne declata un
uipsasm omni anno legit᷑. nouissima ebdomade : intento uni¬
uerso populo. in minente passione xp̃i. Et a pud nos a apud illos
psaimꝰ istelegit᷑: intendite fr̃s mei quidibiemut. hrecitent cabul ed
cõmner tiales : quid ibiemit audite. Cõmemora bunt᷑ & c̃uertent᷑¬
adanm uniuersi finesterrȩ : &adorabunt inc̃spectu ei uniuere¬
s. patmiegentiũ : qm̃ ipsiuis ẽ. regnũ. xipse dominabit᷑ gentiul. tece
quidemit⁊ ecce qm̃ds̃ rexc om̃is t̃rȩds̃ ẽ. sponsus euus. Quiden
apamios uis deduci: talẽ diuitẽ agnosce totũ enut & tudic ispar¬
tẽ pachabeno oplacere sponso osiñ corrupta loquereo. Amas dic¬
rupta qđ peius e. corde ñ corpore: amas hominẽ prep̃o. amas dicen¬

Expanded text:
sponsa, et ibi intelligat cui voverit virginitatem. Ibi in ipso psalsponsa, et ibi intelligat cui voverit virginitatem. Ibi in ipso psalmo ubi dictum est, Foderunt manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea; ubi passio Domini apertissime declaratur: qui psalmus omni anno legitur novissima hebdomada intento universo populo, imminente passione Christi, et apud nos, et apud illos psalmus iste legitur. Intendite, fratres, quid ibi emit; recitentur tabulae commerciales; quid ibi emit, audite: Commemorabuntur et convertentrabunt in conspectu ejus universae patriae gentium: quoniam ipsius est regnum, et ipse dominabitur gentium . Ecce quid emit. Ecce quoniam rex omnis terrae Deus est sponsus tuus. Quid ergo ad pannos vis deduci talem divitem? Agnosce: totum emit, et tu dicis, Partem hic habes. O si placeres sponso, o si non corrupta loquereris, et corrupta, quod pejus est, corde, non corpore! Amas hominem pro Christo, amas dicen
Abbreviated transcription (Latin):
tui. suꝑ qua uestẽ missa ẽ. sors. Int̾roga euangeliũ : uide cuidesponsata
sis iude a qͦ arras accipias. Int̾rogã euangeliũ : uide quid tibi dicat.
n passione dñi erat ibi tunicã. Uidẽamꝰ qualis. de suꝑ texta. Tu¬
nicasit : quid significat. nisi caritatẽ. De suꝑ textatunica quid sig¬
nificat& nisi unitatẽ. hanc tunicã adtende: quã ner ꝑsecu¬
tores cp̃i diuiser. Ait enĩ. Dixer̃ int̃se. ñdiuidamꝰ eã ÷ seidsore¬
te suꝑeã muttamꝰ. Ecce unde audisti psalmũ : uestẽ plecutores
ñ esiuder : Miani eclȩsia diuidunt ⁊ sed quid dicã fr̃s
aꝑte uideam̃. quidemerit: ubiȩni emit ibi prceiu dedid
po quanto dedit ÷ sipa frica dedic simꝰ donatiste casñ a xpel¬
& hic ñ soli donatiste. Sed ñta cuit in conmertio suo quideme¬
rit fecit tabulas dõ gras ñ nos fefellit: opͥẽ. utaudiat illa

Expanded text:
tui. Super quam vestem missa est sors? Interroga Evangelium; vide cui desponsata tui. Super quam vestem missa est sors? Interroga Evangelium; vide cui desponsata sis, vide a quo arrhas accipias. Interroga Evangelium; vide quid tibi dicat in passione Domini. Erat ibi tunica: videamus qualis: desuper texta. nica quid significat, nisi charitatem? desuper texta tunica quid significat, nisi unitatem? Hanc tunicam attende, quam nec persecutores Christi diviserunt. Ait enim: Dixerunt inter se, Non dividamus eam, sed sorteni Ecclesiam dividunt. 14. Sed quid dicam, fratres? Aperte videamus quid emerit. Ibi enim emit, ubi pretium dedit. Pro quanto dedit? Si pro Africa dedit, simus Donatistae, et non appelt: quanquam et hic non soli Donatistae. Sed non tacuit in commercio suo quid emerit. Fecit tabulas: Deo gratias, non nos fefellit. Opus est ut audiat illa
Abbreviated transcription (Latin):
deam. sixp̃o ñdonato : uidemus cui seruat᷑ ista uirginitasici
toꝓbare potestis. Ecce ostendo sponsum. qx ipse sȩ ostendit : phi¬
b& illi testimoniũ iohannis. hic ẽ. qͥbaptitat. Otu uirgo sispon¬
so hiuic seruas uirginitatẽ tuã : quare curris adeũ. qͥdic̃ ego bap¬
tito : cũ amicꝰ sponsitudicat hicẽ qͥbaptitat . deinde sponsus
tuus totũ orbẽ ten& quare tum parte corrũperis. Quis ẽ. sponso
qm̃ rex omis t̃rȩ ds̃. Ipse sponsustuus totũ ten& : q totũ emit
ide quanti emerit. ut in tellegas quid emerit qđ p̃tiũ dederit. san¬
guinẽ dedit. Ubidedita ubi fudit sanguinẽ suũ in passione.
onne sponsotuo cantas aut cantare te fingisi quando empt᷑ ẽ.
totꝰ orbis foder̃ manus meas & pedes: dinumera uer̃t om̃a ossa
mea. Ipsi uero c̃siderauer̃. & conspexer me diuiser̃ sibi uestim̃ta
mea. & suꝑ uestẽ meã miser sortẽ. Sponsa es : agnosce uestẽ sponsi

Expanded text:
 non Donato: videamus cui servetur ista virginitas; cito probare poteritis. Ecce ostendo sponsum, quia ipse se ostendit: perhibet illi testimonium Joannes, Hic est qui baptizat. O tu virgo, si sponso huic servas virginitatem tuam, quare curris ad eum qui dicit, Ego baptizo; cum amicus sponsi tui dicat, Hic est qui baptizat? Deinde sponsus tuus totum orbem tenet; quare tu in parte corrumperis? Quis est sponsus? Quoniam rex omnis terrae Deus . Ipse sponsus tuus totum tenet, quia totum emit. Vide quanti emerit, ut intelligas quid emerit: quod pretium dedit? Sanguinem dedit. Ubi dedit, ubi fudit sanguinem suum? In passione. Nonne sponso tuo cantas, aut cantare te fingis, quando emptus est totus orbis: Foderunt manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea: ipsi vero consideraverunt, et conspexerunt me; diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestem meam miserunt sortem? Sponsa es, agnosce vestem sponsi
Abbreviated transcription (Latin):
uomodo ergo det̾ra loqͥt᷑. sed de homine dicebat: quãtũ adipsũ ho¬
minẽ ptin&: det̾ra ẽ. & det̾ra loqͥt᷑. Si aũ aliqua loqͥt᷑ diuna in¬
luminatꝰ ẽ adõ. Nã si ñ ess& inluminat᷑ t̃ra t̃rã loquer&ur. Er¬
go seorsũ ẽ. grã dĩ. seor sum natura hominis. Modonaturã homi¬
nis int̃rogã nascit᷑ & crescit usitata ista hominũ discit. Quid nouit
nisit̃ra det̃ra humana loqͥt᷑. humana nouit . humana sapit. Car-¬
nalis carnalit̃ ȩstimat. carnalit̾ suspicat᷑. Ecce ẽ. totus homo ue-¬
m̃tẽ humanã c̃uertat adlucẽ suã incipit iã dicere qđ dicit apłs.¬

Expanded text:
risto? Quomodo ergo de terra loquitur? Sed de homine dicebat. Quantum ad ipsum hominem pertinet, de terra est, et de terra loquitur: si autem aliqua loquitur divina, illuminatus est a Deo. Nam si non esset illuminatus, terra terram loqueretur. Ergo seorsum est gratia Dei, seorsum natura hominis. Modo naturam hominis interroga: nascitur et crescit, usitata ista hominum discit. Quid novit nisi terram de terra? Humana loquitur, humana novit, humana sapit; carnalis carnaliter aestimat, carnaliter suspicatur: ecce est totus homo. Vementem humanam, convertat ad lucem suam: incipit jam dicere, quod Apos
Abbreviated transcription (Latin):
beã. qđ & iste quo iã meliorsum. Ne ergo ceriux ista p̃cipi¬
tar&e qͦdã demeritis iustitiȩ suȩ plurimũ elatos baptita¬
ri uoluit dñs aseruo : tãquã adłoquens filios capitales. Quid
uos extollitis. quiderigitis ꝗc habebitis ille prudentiã : illȩ
doctrinã : ille castitatẽ: ille fortitudinẽ patientie  nũ¬
quid tantũ habere potestis quantũ ego quidedi: & tam̃
ego baptitatꝰ st̃ a seruo uos dedignam in idño: hoc ẽ. ut in¬
pleat᷑ om̃is iustitia. sed dic& aliquis. Sufficiebat ergout
baptitar&e dnm̃ iohannȩs: quid opꝰerat ut alii baptaeareꝵ
ne n acessae ista cogitatio hominib: qđ meliore ha bebat bap¬
tis mũ iohannes qua dñs. Dicerent enĩ usq adeo magnus
erat baptis in quẽ habuit iohannes : ut solus xp̃s illo fuerut
dignꝰ baptitari. Ergo ut ostenderet᷑. melior baptismͦ qũe
daturis erat dñs. & ille tãquã serui intellegeret᷑ ille tã¬

Expanded text:
beam quod et iste, quo jam melior sum? Ne ergo cervix ista praecipibeam quod et iste, quo jam melior sum? Ne ergo cervix ista praecipitaret quosdam de meritis justitiae suae plurimum elatos, baptizari voluit Dominus a servo; tanquam alloquens filios capitales: Quid vos extollitis? quid erigitis, quia habetis, ille prudentiam, ille doctrinam, ille castitatem, ille fortitudinem patientiae? Numquid tantum habere potestis, quantum ego qui dedi? Et tamen ego baptizatus sum a servo, vos dedignamini a Domino. Hoc est, Ut impleatur omnis justitia . 7. Sed dicet aliquis: Sufficiebat ergo ut baptizaret Dominum Joannes; quid opus erat ut alii baptizarentur ne, non deesset ista cogitatio hominibus, quod meliorem habebat baptismum Joannes quam Dominus. Dicerent enim: Usque adeo magnus erat baptismus quem habuit Joannes, ut solus Christus illo fuerit dignus baptizari. Ergo ut ostenderetur melior baptismus quem daturus erat Dominus, et ille tanquam servi intelligeretur, ille tan
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o utrũq dictũ ẽ. Ecce agnus dĩ. Quo modoleõ  uicit leo de
tribi uida. Ndiamꝰ iohannẽ baptitabat iħs. Diximꝰ ge bap¬
titabat iħs. Quomodo ibs qͦ modo dñs. quomodo dĩ filius. qͦ¬
modo uerbũ. sed uerbũ caro factũ ẽ. Erataũ & iohannes bap¬
erat. q aquȩ multȩ erant ibi. & ueniebant. & bãptitabant᷑.
ñdũ enĩ missus erat incarcerẽ ioh annes. si me ministis. ecce ite.¬
rũ dico. Dixiquare baptitabat iohannes. ꝗc opor tebat ut
dñs baptitaret᷑. Quare oportebat ut dñs baptitar&ur
qr multi c̃tẽpturi erant baptis mũ eo qđ iã maiore gracia
p̃diti uiderent᷑ quã uider̃ alios fideles. Uerbi gr̃a iãc̃ti¬
nent̃ uiuens catłcuminus c̃tẽpner& c̃iugatũ & diceroe se-
meliorẽ quã ille sit fidelis Ille caticumĩnus potest dicere
incorde suo. Quod michi opꝰẽ. baptismũ accipere ut hocha¬

Expanded text:
Christo utrumque dictum est: Ecce agnus Dei . Quomodo leo? Vicit leo de Christo utrumque dictum est: Ecce agnus Dei . Quomodo leo? Vicit leo de tribu Juda . 6. Audiamus Joannem: Baptizabat Jesus. Diximus quia baptizabat Jesus. Quomodo Jesomodo Verbum? Sed Verbum caro factum est. Erat autem et Joannes baperat? Quia aquae multae erant ibi, et veniebant, et baptizabantur. Nondum enim missus erat in carcerem Joannes. Si meministis ecce iterum dico, dixi quare baptizabat Joannes: quia oportebat ut Dominus baptizaretur. Et quare oportebat ut Dominus baptizaretur? Quia multi contempturi erant Baptismum, eo quod jam majore gratia praediti viderentur, quam viderent alios fideles. Verbi gratia, jam continenter vivens catechumenus, contemneret conjugatum, et diceret se meliorem quam ille sit fidelis. Ille catechumenus posset dicere in corde suo: Quid mihi opus est Baptismum accipere, ut hoc ha
Abbreviated transcription (Latin):
lum̃ ÷ & sidies ñ ẽ. accendis lucernã ut ad fontẽ ꝑuenias. Fons
ille ipsa ẽ. lux. Sitientib fonsẽ : cȩcoluxẽ. Xperiant᷑ oculi
ut uideant lucẽ: aperiant᷑ fauces cordis ut bibant fontẽ:
uodbibes. hoc uides. hoc audis : totũ tibi fit ds qc hora quȩ
diligis totũ tibiẽ. Siuisibilia ad tendas. nec panis ẽ .ds̃. nec
aqua ẽ. ds̃: nec lux ista ẽ.ds̃: nec uestis ẽ. deus: necdomꝰ ẽ.
ds̃. Om̃a enĩhȩc uisibilia st̃ & singula st̃ : qđ ẽ. panis ñ hoc ẽ. a¬
bilia enĩ st̃: ds̃ tibi totũ ẽ. sie surieris panis tibiẽ: sisitis
aquatibi ẽ. si inte nebris es. lum̃ tibiẽ. qc incorruptibilis
man& : sinudus es in mortalitate. uestis tibi ẽ: cũ corrup¬
tibile induerit incorruptionẽ. & mortale hoc induerit in¬
mort alitatẽ. Om̃a possunt dicidedõ: & nihil digne dicit᷑ de
atius hac inopia. Quȩris c̃gruũ nom̃ ñ inuenis.
ueris qͦmordo dicere om̃a inuenis. Quid simile agnꝰ & leo di

Expanded text:
s ille, ipsa est lux; sitienti fons est, caeco lux est: aperiantur oculi ut videant lucem, aperiantur fauces cordis ut bibant fontem; quod bibis, hoc vides, hoc audis. Totum tibi fit Deus; quia horum quae diligis, totum tibi est. Si visibilia attendis, nec panis est Deus, nec aqua est Deus, nec lux ista est Deus, nec vestis est Deus, nec domus est Deus. Omnia enim haec visibilia sunt, et singula sunt: quod est panis, non hoc est abilia enim sunt. Deus tibi totum est: si esuris, panis tibi est; si sitis, aqua tibi est; si in tenebris es, lumen tibi est, quia incorruptibilis manet; si nudus es, immortalitatis vestis tibi est, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem . Omnia possunt dici de Deo, et nihil digne dicitur de Deo. Nihil latius hac inopia. Quaeris congruum nomen, non invenis; quaeris quoquo modo dicere, omnia invenis. Quid simile, agnus et leo? De
Abbreviated transcription (Latin):
nec inmerito deus inquit. Egosũ ds̃ abrahã & ds isaac & ds̃ ia¬
cob. hoc mͥ. inquit nom̃ ẽ. in a&ernũ. Magis meminerimꝰ
quid pmissũ sit ipsi abrahe. hoc enĩ ꝓmissũ ẽ. isaac. hocꝓnus¬
sũ ẽ. iacob. Ouid inuenimꝰ  in sẽmini tuo benedicentur
om̃s gentes. Credidit tunc unus qđ ñ dũ uidebat. Uident ho
mines & excecant᷑. Cõpl&um .ẽ. ingentib qđ ꝓmissũ ẽ. uni :
& separant᷑ a cõmunione gentiũ. qͥ & qđ impletũ ẽ. uide¬
re nolunt. sed quid illis pꝰẽ. ꝗc uideͫ re nolunt  ĩudent.
uelint. nołint. Aꝑta ueritas & clausos oculos ferit. Respon¬
sũ ẽ. nico̾ demo. qͥc exeis erat quicre diderant in iħm & ĩpse
iħs ñ se credebat eis quib dã enĩ ñ secredebat. cũ iã in illũcre¬
didissent sic habes scriptũ. multi credider in nomine eiꝰ.
uidentes signa que faciebat: ipse aũ iħs ñcredebat semae

Expanded text:
nec immerito Deus inquit, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Janec immerito Deus inquit, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob: hoc mihi, inquit, nomen est in aeternum . Magis meminerimus quid promissum sit ipsi Abrahae: hoc enim promissum est Isaac, hoc promissum est et Jacob. Quid invenimus? In semine tuo benedicentur omines, et excaecantur. Completum est in gentibus quod promissum est uni: et separantur a communione gentium, qui et quod impletum est videre nolunt. Sed quid illis prodest quia videre nolunt? Vident, velint nolint; aperta veritas et clausos oculos ferit. 3. Responsum est Nicodemo, qui ex eis erat qui crediderant in Jesum, et ipse Jesus non se credebat eis. Quibusdam enim non se credebat, cum jam in illum credidissent. Sic habes scriptum: « Multi crediderunt in nomine ejus, videntes signa quae faciebat. Ipse autem Jesus non credebat seme
Abbreviated transcription (Latin):
a&ate redire rursus in mat̾na uiscera & nascu sed sic̃ ad natiui¬
tatẽ carnalẽ ualent muliebria uiscera adsemel pariendum.
sic ad natiuitatẽ spĩtalẽ. ualent uiscera ecclesiȩ. ut semel qͥsq
baptitetur: ꝓpt̃ ea nequis forte dicat. sediste inheresinatus
ẽ. & iste inscis mate natus ẽ : amputata st̃ omĩa si meministis:
quȩ uob̾ disputata st̃. d&erib patrib nr̃is. quoꝵ ds̃ diciuoluit.
ñ qr soli erant. sedq insolis expl&aẽ. in tegritas significan¬
di populi futuri. Inuenimꝰ tam̃ natũ de ançilla exheredita¬
tũ natũ delibere heredẽ. Rursũ inuenimꝰ natũ delibera
exheredatũ. natũ de ancilla heredẽ. Natus deancilla ex¬
hedatꝰ ismahel. natus delibera heres isaac. Nlatus delibere
exheredatus esau. natideancillis heredes filii iacob. In
illis itaq trib: patrib: omis futuri populi figura ꝑfectaẽ.

Expanded text:
aetate, redire rursum in materna viscera, et nasci. Sed sicut ad nativiaetate, redire rursum in materna viscera, et nasci. Sed sicut ad nativitatem carnalem valent muliebria viscera ad semel pariendum; sic ad nativitatem spiritualem valent viscera Ecclesiae, ut semel quisque baptizetur. Propterea ne quis forte dicat, Sed iste in haeresi natus est, et iste in schismate natus est; amputata sunt omnia, si meministis, quae vobis disputata sunt de tribus patribus nostris, quorum Deus dici voluit, non quia soli erant, sed quia in solis expleta est integritas significandi populi futuri. Invenimus enim natum de ancilla exhaeredatum, natum de libera haeredem: rursum invenimus natum de libera exhaeredatum, natum de ancilla haeredem. Natus de ancilla exhaeredatus Ismael , natus de libera haeres Isaac ; natus de libera exhaeredatus Esau , nati de ancillis haeredes filii Jacob . In illis itaque tribus patribus, omnis futuri populi figura perspecta est:
Abbreviated transcription (Latin):
Ex Eo qđ hesterno die intentã fecimꝰ caritatẽ urãm. in¬
telligimꝰ uos alacrius & numerosius c̃uenisse. sed interun
lectioni euangelice ordine sermonũ debitũ reddamꝰ si
placoe. De inde audice caritas ur̃a depace ecclesiȩ uł qͥd ege¬
rimꝰ uł quid achhuc agendũ speremꝰ. Nunc ergotata intẽntio
cordis ad euangeliũ referat᷑. nemo aliunde cogit&. sie nĩ qͥtot
ad est uix capit. qͥ sẽꝑ cogitationes diuersas diuidit. nonne
& qđ cȩperat fundit meminit aũ caritas ur̃a dominico p̃terito
quantũ dñs adiuiua s re dignatꝰ ẽ. disserus senos despĩtali
pleamꝰ. Regeneratiospĩtalis unaẽ. sic̃ generatio carnalis
una ẽ. & qđ nichodemꝰ dño ait. uerũ dix̃it. qc ñ pofesthomocũ
sit sex nex redire rursum inutero matris suȩ & nasci. Ille qͥdẽ
dixit. qr homocũ sit senex hoc ñ potest. quasi & si infans essae pͥos.¬
sae. Omnino enĩ ñ potest. siue recens abutero siue annosa iam

Expanded text:
Ex eo quod hesterno die intentam fecimus Charitatem vestram, intelligimus vos alacrius et numerosius convenisse: sed interim lectioni evangelicae ex ordine sermonem debitum reddamus, si placet; deinde audiet Charitas vestra de pace Ecclesiae vel quid egerimus, vel quid adhuc agendum speremus. Nunc ergo tota intentio cordis ad Evangelium feratur, nemo aliunde cogitet. Si enim qui totus adest, vix capit; qui se per cogitationes diversas dividit, nonne et quod ceperat fundit? Meminit autem Charitas vestra Dominico praeterito, quantum Dominus adjuvare dignatus est, disseruisse nos de spirituapleamus. 2. Regeneratio spiritualis una est, sicut generatio carnalis una est. Et quod Nicodemus Domino ait, verum dixit, quia non potest homo cum sit senex, redire rursum in uterum matris suae, et nasci. Ille quidem dixit, quia homo cum sit senex, hoc non potest, quasi, et si infans esset, posset. Omnino enim non potest, sive recens ab utero, sive annosa jam
Abbreviated transcription (Latin):
tudine ei. accipiunt. ille ẽ. fons. Illibibentes qͥbibunt fon¬
tẽ : & sitirȩ posst̃ & bibere. Fons nũquã sitit : fons se ipso¬
ñ eget. Fonte egent homines aridis uiscerib: aridis facib
currunt ad foñtẽ. ut reficiant᷑ : fons fluit ut reficiat : ita
dñs iħs. Uideamꝰ ergo quid responderit iohannes. Uene¬
r̃ adiohannẽ : &dixer̃ ei . Rabbi qͥerat tecũ transiordanen.
cuitu testimoniũ ꝓhibiustre Ecce hicbaptitat. & om̃s ueni¬
unt ad illũ. Hoc ẽ. quid dicis ñ st̃ ꝓhibendiut ad te potius ue¬
niat ⁊ respondit & dixcit. Non potest homo accipere quicquã.

Expanded text:
tudine ejus accipiunt, ille est fons, illi bibentes. Qui bibunt fontem, et sitire possunt et bibere; fons nunquam sitit, fons se ipso non eget. Fonte egent homines; aridis visceribus, aridis faucibus currunt ad fontem ut reficiantur: fons fluit ut reficiat; ita Dominus Jesus 9. Videamus ergo quid responderit Joannes: Venerunt ad Joannem, et dixerunt ei: Rabbi, qui erat tecum trans Jordanem, cui tu testimonium perhibuisti, ecce hic baptizat, et omnes veniunt ad illum: hoc est, Quid dicis? non sunt prohibendi, ut ad te potius veniant? Respondit, et dixit: Non potest homo quidquam accipere,
Abbreviated transcription (Latin):
abineulnte sate c̃seruant. aliȩ uirgiitatẽ suã diõ uouer̃
iuersa st̃ munera. sed om̃s istiuna uirgo ẽ. Ubusta uur
ẽ. & sidici uirginitas iniuris potest. paucorũ uirorũ scĩ tas.¬
ntegritas &iã corporis ẽ. in ecclesia. & honorabilius mem¬
brum ẽ. alia aũ membra ñ in corpore. sed om̃a inmente seruant
uirgmitatẽ. Que ẽ. iurgitas mentis : integra fides solida
spef. sincera caritas. haric uirgmitatẽ timebat ille qͥ telabat
sponso a serpente corrũpi. sicut enĩ m̃bra corporis iiolantur
in qͦdã loco : sic se ductio lingue iuolat uirginitatẽ cordis.
nm̃ tẽ ñ corrũ pant᷑ quȩ ñ uult sine causa tẽnere corporis uir¬
gmitatẽ. Quid ergo dicã fr̃s & heraeicihabent᷑ uirgines : &
multe sunt. uirgines heroeicorũ. Uideamꝰ sisponsum amant :¬

Expanded text:
ab ineunte aetate conservant, aliae virginitatem suam Deo voverunt; diversa sunt munera, sed omnes isti una virgo est. Ubi est t, et si dici virginitas in viris potest, paucorum virorum sancta integritas etiam corporis est in Ecclesia, et honorabilius membrum est: alia autem membra non in corpore, sed omnia in mente servant virginitatem. Quae est virginitas mentis? Integra fides, solida spes, sincera charitas. Hanc virginitatem timebat ille, qui zelabat sponso, a serpente corrumpi. Sicut enim membrum corporis violatur in quodam loco, sic seductio linguae violat virginitatem cordis. In mente non corrumpatur, quae non vult sine causa tenere corporis virginitatem. 13. Quid ergo dicam, fratres? Et haeretici habent virgines, et multae sunt virgines haere
Abbreviated transcription (Latin):
suo sponsã suã : peregre ꝓfectus ẽ. accipere regnũ sic̃ ipse
dic in euangelio : & tamen p̃sens ẽ. maiestate. fallatur amicꝰ
qͥ trans marẽ ꝓfectus ẽ. & si fallat᷑ uȩ illi qͥfallit. Quicũ fallere
conant᷑ : dm̃ intuentẽ omniũ corda. & omniũ secreta riman¬
tẽ: eocistit aliquis hereticꝰ & dic̃. E godo : egoscĩfico: egõ uist¬
fico : nolo eas ad illã sectã. Bene quidẽ tełat: seduide ciu :¬
tus ẽ . quẽ ñ baptito ñẽ. bãptitatũs : Audi amicũ spnsi : dis¬
ce zelare amicotuo. Audi uocẽ illius : hoc ẽ. qͥ baptizat.
uare tibiuis arrogare qđ tuũ ñ ẽ : usq adeo absens ẽ. qͥhic
reliquit sponsã suã. Hescis qc ille qͥ amortuis resurrexerit
addexcterã patris sed&  sic̃ tep̃ser eũ uidȩi in lignopenden.¬
tẽ : tuc̃ tẽnis incȩlo sedentẽ ⁊ nouerat caritas ur̃a magiiuiholo¬
rẽ mopati de haere. sedut dixit dimitto eodera eogrrtat autubius

Expanded text:
onsam suam, peregre profectus est accipere regnum, sicut dicit ipse in Evangelio , et tamen praesens est majestate. Fallatur amicus qui trans mare profectus est; et si fallitur, vae illi qui fallit! quid Deum fallere conantur, Deum intuentem omnium corda, et omnium secreta rimantem? Existit aliquis haereticus, et dicit: Ego do, ego sanctifico, ego justifico, nolo eas ad illam sectam. Bene quidem zelat, sed vide cui. Notus est, quem non baptizo non est baptizatus. Audi amicum sponsi, disce zelare amico tuo: audi vocem illius, Hic est qui baptizat. Quare tibi vis arrogare quod tuum non est? Usque adeo absens est qui hic reliquit sponsam suam? Nescis quia ille qui a mortuis resurrexit, ad dexteram Patris sedet? Si contempserunt eum Judaei in ligno pendentem, tu contemnis in coelo sedentem? Noverit Charitas vestra magnum dolorem me pati de hac re: sed, ut dixi, dimitto caetera cogitationibus
Abbreviated transcription (Latin):
carnis ur̃ȩ. Multihab& is c̃iuges: multi habere uultis :
multi & si ñ uultis habuistis : multi qͥ omnino c̃iuges habere
ultis. decoaugib: patrũ ur̃orũ natiestis. Nullũ cor ẽ. qđ
ñ iste tangat affectus : nullus in reb: humanis. tã auius age¬
re humano ẽ. qui qđ dico ñ sentiat : ponite aliquẽ peregre ꝓ¬
fectũ cõm̃das se amico suo sponsã suam. Uide quȩ sote carus
m̃s es neforte meabsente . ꝓ me aliquis amoe ur. Qualis ergoille
qͥcustodiens sponsã uł uxorẽ amicisui : dat qͥdã operã ut nulb
alius am&ur. Sedsise amari ꝑamico uoluerit. & uti uolue.¬
rit cõm̃data sibi : quã de testandus uniuerso generih uma¬
no apparde. Videat illã aliquanto petu. lantĩus ꝑ fenestrã
adtendere aut Iocari cũ aliquo: ꝓhib& tãquã tel&. Ui¬
deo ⁊ elantẽ. sed uideã cui ÷ utrũ amico absenti ansibi p̃sen

Expanded text:
carnis vestrae . Multi habetis conjuges, multi habere vultis, carnis vestrae . Multi habetis conjuges, multi habere vultis, multi etsi non vultis, habuistis; multi qui omnino conjuges habere non vultis, de conjugibus patrum vestrorum nati estis: nullum cor est quod non iste tangat affectus; nullus in rebus humanis tam avius a genere humano est, qui quod dico non sentiat. Ponite aliquem peregre profectum, commendasse amico suo sponsam suam: Vide, quaeso te, charus meus es, ne forte me absente pro me aliquis ametur. Qualis ergo ille, qui custodiens sponsam vel uxorem amici sui, dat quidem operam ut nullus alius ametur, sed si se amari pro amico voluerit, et uti voluerit commendata sibi, quam detestandus universo humano generi apparet? Videat illam aliquanto petulantius per fenestram attendere aut jocari cum aliquo, prohibet tanquam zelet: video zelantem, sed videam cu
Abbreviated transcription (Latin):
iud aũ tues qͥ nob̵ dicis qͥhaboe sponsã sponsus ẽ. ⁊ amicꝰ auspon-¬
si quistat aaudit eũ. gaudio gaudo ꝓpt̃ uocẽ sponsi. Aed
erit dñs ds̃ nt̃ ꝓ motu cordis meĩ. multo enĩ gemitu plenũ ẽ.
potuero uos cogitetis. Noui enĩ dolorẽ meũ ÷ ex primisa.¬
tis digne ñ põsse. Multos enĩ adulteros uideo ꝗͥspon¬
sam tanto p̃tio emptã : amatã foedã: ut pulchre fierae
illo emptore : illo liberatore : illodecoratore possidere uo¬
lunt : & ĩdagunt uerbis suis ut ꝓsponso am̃tur. De illo dic¬
tũẽ : hic ẽ. qͥbaptitat. Quis huc exit & dicit : egobaptito.
uis hut exit&dicit : ego qđ dedero hocẽ. scm̃. Qiuis huc
ꝓcedit & dicit. bonũ ẽ tibi ut nascaris eame & amicũ
sponsi audiamꝰ ñ adulteros sponsi. Audiamꝰ telantẽ sed
ñ sibi. Er̃s regredimini corde adurãs domos: carnalia
loquor: t̃renaloqͥor : humanũ dico ꝓpt̃ infirmitatem

Expanded text:
Quid autem tu es? Quid nobis dicis? Qui habet sponsam, sponsus est; amicus autem sponQuid autem tu es? Quid nobis dicis? Qui habet sponsam, sponsus est; amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaueus noster pro motu cordis mei, multo enim gemitu plenum est, icere non potuero, vos cogitetis; novi enim dolorem meum exprimi satis digne non posse. Multos enim adulteros video, qui sponsam tanto pretio emptam, amatam foedam ut pulchra fieret, illo emptore, illo liberatore, illo decoratore, possidere volunt; et id agunt verbis suis, ut pro sponso amentur. De illo dictum est, Hic est qui baptizat . Quis huc exit et dicit, Ego baptizo? quis huc exit et dicit, Ego quod dedero, hoc est sanctum? quis huc procedit qui dicit, Bonum est tibi ut nascaris ex me? Amicum sponsi audiamus, non adulteros sponsi: audiamus zelantem, sed non sibi. 11. Fratres, regredimini corde ad vestras domos, carnalia loquor, terrena loquor; humanum dico, propter infirmitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potest homo accipere quicquã. nisi fuerit eidatũ decȩlo. Ip¬
si uos mͥ testimoniũ ꝑhib&is qđ dixerim : ego ñ st̃ xp̃s. Taqua
dicens. Quiduos fallitis uos : ipsim quomodo ꝓposuistis
istã questionẽ. Quid mͥ. dixistis. rabbi qͥerat tecũ trans
iodanen. cuitutestimoniũ ꝑhibuisti. Nostis ergo quale tes¬
timoniũ illi ꝑhibui: mododicturus sũ ñ eẽ. illũm quẽ diait
eẽ. Ego qc aliquid accepi decȩlo ut aliquid essẽ: in anem me
uultis esse ut loquar c̃traueritatẽ  ñ potest homo accipere
quicquã ÷ nisi fuerit illi datũ decȩlo. Ipsiuos mͥ testimoni¬
uidex ẽ. & audi testimoniu multo uehem̃tius: multo exptęs¬
hoc dico ad tendamꝰ uocẽ iohannis. Poterat in illo errari :
poterat ipsi puta i ri qͥnerat: repuit ase falsũ honorẽ ut
teneat solidã ueritatẽ. Udoẽ quiddicat xp̃m: quid
se. Quihabae sponsã sponsus ẽ. Castiestote : sponsum amate.

Expanded text:
ei datum de coelo. Ipsi vos mihi testimonium perhibetis quod dixerim, Ego non sum Christus. Tanquam dicens, quid vos fallitis? vos ipsi mihi quomodo proposuistis istam quaestionem? Quid mihi dixistis? Rabbi, qui erat tecum trans Jordanem, cui tu testimonium perhibuisti. Nostis ergo quale testimonium illi perhibui: modo dicturus sum non esse illum quem dixi esse? Ergo quia aliquid accepi de coelo ut aliquid essem, inanem me vultis esse, ut loquar contra veritatem? Non potest homo accipere quidquam, nisi fuerit illi datum de coelo. Ipsi vos mihi testimonijudex est. Et audi testimonium multo vehementius, multo expreshoc dico, attendamus vocem Joannis. Poterat in illo errari; poterat ipse putari qui non erat: respuit a se falsum honorem, ut teneat solidam veritatem. Videte quid dicat Christum, quid se; Qui habet sponsam, sponsus est. Casti estote, sponsum amate.
Abbreviated transcription (Latin):
ũ. ut uiã iustitiȩ tener&e. & hac oculos uideo & hacocu¬
los intellego. & meliores oculidantis uitȩ c̃siliũ quã oculi
tenentis manũ : tales oculos quȩ rebat &e iħs. quando ait
philippo ł anto tẽpore uobiscũsũ & ñ cognouistisme aloa¬
us trẽ. Isoculi in intelligentia sunt: istioculi inm̃test:
Iadeo cũ dixissoe psalmꝰ : qm̃rex om̃ĩs t̃rȩds. sub¬
aẽ. iecit statim. psallite intellegent̾ : qđ enim dico.
psallite dõ nr̃o psallite. Dm̃ dico regẽ nr̃m sedregẽ nrm̃:
int̃ homines uidistis : tã quã hominẽ uidistis: pãs sum
crucifixũ : mortuũ : latebat aliquid in illa carne quã
oculis carneis uidere ñ potuistis. Quid ibi latebat a
psallite intellegent̃. Nolite oculis quęrere qđ m̃te conspi-¬
citur: psallite linguaq int̃ uos caro. Sed qͥc uerbũ caro
factũ ẽ. & habitauit in nobis. Reddite sonũ carni: reddite

Expanded text:
dabat, ut viam justitiae teneret. Et hac oculos video, et hac ocudabat, ut viam justitiae teneret. Et hac oculos video, et hac oculos intelligo. Et meliores oculi dantis vitae consilium, quam oculi tenentis manum. Tales oculos quaerebat et Jesus, quando ait Philippo, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Ta Patrem . Isti oculi in intelligentia sunt, isti oculi in mente sunt. Ideo cum dixisset Psalmus, Quoniam rex omnis terrae Deus; subjecit statim, Psallite intelligenter. Quod enim dico, Psallite Deo nostro, psallite; Deum dico regem nostrum. Sed regem nostrum inter homines vidistis tanquam hominem, vidistis passum, crucifixum, mortuum: latebat aliquid in illa carne quam oculis carneis videre potuistis. Quid ibi latebat? Psallite intelligenter; nolite oculis quaerere quod mente conspicitur. Psallite lingua, quia inter vos caro; sed quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, reddite sonum carni, reddite
Abbreviated transcription (Latin):
tis in ipso psalmo. recenti uersu modo cantato: psallige dõ nr̃o
tef. ne in una parte uelis intelleg̃ere cuipsallis : qm̃ rex om̃is
t̃raeds̃. Et qͦ modo ẽ. omis t̾rȩ ds̃ rex qͥusus ẽ. inuna parte t̾ra¬
rũ : in hiero soly ma in uidea. ambulans int̃homines: natꝰ sci¬
gens crescens. manducans bibens uigilans dormiens fati¬
tus adputeũ sedens : c̃p̃hensus. flagelłatꝰ sputis in litus sprnis
coronatꝰ : ligno sus pensus. lanceã ꝑcussus mortuus sepultꝰ
Quomodo ergore& om̃is t̾rȩ : qđ iudebat᷑ in loco. caroerat : ocũ-¬
us carneis caro apparebat : in carne mortali : maiestas in¬
mortalis occultabat᷑. & qͥb oculis maiestas in mortalis
penetrata c̃page carnis poterit intueri : est alius oculus:
ẽ in terior at  oculus ñ enĩ nullos oculos habebat & tͥobis:
quandocȩ  cus oculis corporeis filio dabat. p̃cepta uitȩ.¬
lle patri manũ tenebat ut pedib ambulara&: ile filio c̃sili

Expanded text:
tis in ipso Psalmo, recenti versu modo cantato? Psallite Deo nostro, ter. Ne in una parte velis intelligere cui psallis: Quoniam rex omnis terrae Deus . Et quomodo est omnis terrae rex, qui visus est in una parte terrarum, in Jerosolyma, in Judaea, ambulans inter homines, natus, sugens, crescens, manducans, bibens, vigilans, dormiens, fatigatus ad puteum sedens, comprehensus, flagellatus, sputis illitus, spinis coronatus, ligno suspensus, lancea percussus, mortuus, sepultus? quomodo ergo rex omnis terrae? Quod videbatur in loco, caro erat: oculis carneis caro apparebat; in carne mortali majestas immortalis occultabatur. Et quibus oculis majestas immortalis penetrata compage carnis poterit intueri? Est alius oculus, est interior oculus. Non enim nullos oculos habebat et Tobias, quando caecus oculis corporeis filio dabat praecepta vitlle patri manum tenebat, ut pedibus ambularet: ille filio consilium
Abbreviated transcription (Latin):
& demalis malos deancilla is maeł. & debonis malos esaude
rebecca. Demalis homos ubi imienimꝰ restat iacob. ut intri¬
b patri archis. quat tuor generũ istorũ ꝑ fectio c̃eluda¬
om̃s deqͥb natist. ñ om̃s deliberis. ñ om̃s deancillis. sedta¬
mom̃s eo cuno semine. Quidergo fr̃s mei: nũ quid qͥ nati st̃
de ancillis ñ simul possider̃ terrã ꝓmissionis cũ fratoibi
suisa inuenis ibibonos filios iacobnatꝰ deancillis & bonos
filios iacobnatos deliberis Flihil illis obfuit natiuuit as edr
uteris ancillarũ. quando in patre cognouer sem̃ suũ uot con¬
sequent segnũ cũ fratrib tenuer: Quo modoergo ifilus
iacob ñ obfuit illis qͥnatist de ancillis.: Quominꝰ tenerent nu

Expanded text:
et de malis malos, de ancilla Ismael: et de bonis malos, Esau de Rebecca. De malis bonos ubi inveniemus? Restat Jacob, ut in tribus patriarchis quatuor generum istorum perfectio concludaomnes de quibus nati sunt, non omnes de liberis, non omnes de ancillis: sed tamen omnes ex uno semine. Quid ergo, fratres mei? numquid qui nati sunt de ancillis, non simul possederunt terram promissionis cum fratribus suis? Invenimus ibi bonos filios Jacob natos de ancillis, et bonos filios Jacob natos de liberis. Nihil illis obfuit nativitas de uteris ancillarum, quando in patre cognoverunt semen suum, et consequenter regnum cum fratribus tenuerunt. Quomodo ergo in filiis Jacob non obfuit ill
Abbreviated transcription (Latin):
sieos parentes qͥ generant ad mortẽ ndũ nouecos eos apte¬
rentes qͥge nerant aduitã. Io nouerat nieos pauentes
qͥgenerant successuros ndũ nouera eos qͥsepiuuen uel
generant ꝑmansuros. Cũ ergosint duȩ natiutates ille
una utellegebat. Unaẽ. det̃ra. alia decȩlo Una ẽ de
carne alia de sp̃ũ. una ẽ. demortalitate : alia deet̃ ni¬
tate. Unaẽ amasculo & femina. alia dedõ & eccla
sedipse duȩ singulȩ st. nec illa potest rep&i nec illaco
Rcecte intellexit nichodemꝰ. sednatuoraetł coent nsehecle
teu intelice e natiuitate sp̃s. quo modo intellercit nichode¬
mnatiuitatẽ carnis. Quid nichodemꝰ intelleant rañũ¬
quid potest homo denuo inuentrẽ matiissue intias ex
nascio sic qͥcũq tibi dixcerit ut spiritalit uteroascat¬
ras Responde qđ diceit nichodemꝰ. Nũ quid potesttts

Expanded text:
si eos parentes qui generant ad mortem; nondum noverat eos parentes qui generant ad vitam: non noverat nisi eos parentes qui generant successuros; nondum noverat eos qui semper viventes generant permansuros. Cum ergo sint duae nativitates, ille unam intelligebat. Una est de terra, alia de coelo; una est de carne, alia de Spiritu; una est de mortalitate, alia de aeternitate; una est de masculo et femina, alia de Deo et Ecclesia. Sed ipsae duae singulae sunt; nec illa potest repeti, nec illa. Recte intellexit Nicodemus nativitatem carnis: sic et tu intellige nativitatem spiritus, quomodo intellexit Nicodemus nativitatem carnis. Quid Nicodemus intellexit? Numquid potest homo denuo in ventrem matris suae intrare, et nasci? Sic, quicumque tibi dixerit ut spiritualiter iterum nascaris, responde quod dixit Nicodemus, Numquid potest homo
Abbreviated transcription (Latin):
adiohannẽ. Q epo baptitabantur. Furbatist discipribi
iohannis : & ceper questionẽ tractare cũ iudeis. quo modo
sol& fieri. Intellegas dixisse uidȩos maiorẽ ẽẽ xp̃m. &ad
fendebant baptismũ iohannis : uentũ ẽ. ad ipsũ iohannẽ.
ut soluer& questionẽ. Intellegat caritas ur̃a &e bic uti¬
litas ipsa humilitas agnoscit᷑ : & ostendit᷑ utrũ in ipsa
quȩstione cũ errarent homines gloriari apud se uoluerit
iohannes. Fortasse enĩ dixit uerũ dicitis : rec te c̃tenditi
baptis mũs meus ẽ. melior. Nã ut noueritis qđ baptis mnis
ẽ melior : ipsũ xp̃m. ego baptitaui. Poterat hocdicere iohs
baptitato xp̃o. quantum se uell& extender& habebat
ubi se extender&. sed melius nouerat apud quẽ se humilia¬
r&e: quẽ se nouerat nascendo antecedere : illi uoluit c̃ fiden¬
do cedere : salutẽ suã intellegebat in xpõ esse. Iã dixerat
superius. nos om̃s deplenitud ine eiꝰ accepimꝰ ÷ & hoc c̃fite¬

Expanded text:
urbati sunt discipuli Joannis, et coeperunt quaestionem tractare cum Judaeis, quomodo solet fieri. Intelligas dixisse Judaeos majorem esse Christum, fendebant baptismum Joannis. Ventum est ad ipsum Joannem, ut solveret quaestionem. Intelligat Charitas vestra. Et hic utilitas ipsa humilitatis agnoscitur, et ostenditur utrum in ipsa quaestione cum errarent homines, gloriari apud se voluerit Joannes. Fortasse enim dixit: Verum dicitis, recte contenditis, baptismus meus est melior. Nam ut noveritis quod baptismus meus est melior, ipsum Christum ego baptizavi. Poterat hoc dicere Joannes, baptizato Christo. Quantum, se si vellet extendere, habebat ubi se extenderet? Sed melius noverat apud quem se humiliaret: quem se noverat nascendo antecedere, illi voluit confitendo cedere; salutem suam intelligebat in Christo esse. Jam dixerat superius, Nos omnes de plenitudine ejus accepimus : et hoc confite
Abbreviated transcription (Latin):
pasob : ancillas accepimus in malis liberas accipimꝰ inbo¬
nis Paruut liberebonos. sarra peperit isaac Pariunto
masui sar degite peperit ex minos unus erat bomiedec
malus. habes apte sriptura dicente diuo cẽ. sacobdiaeai
nui anc odohabui st osduos genuit rebecta ucobaesau¬
uterus unus diuersi qͥnatist̃: nũquit ñ libera peperit uaru¬
cob quȩ libera peperit esaua luctabant᷑ inuentib marris
sue. &cictũ ẽ. rebeccȩ cũ ibi luctarent᷑. duo popłisc̃ uui
tegotuo duo homines duo popłi bonus popłs malus ꝑopłs:
sed tam uniuno uentre luctant᷑. Quanti malist in eclaue
un uterꝰ portat donec infine discernant᷑. & boni aduer¬
sus malos clamant. & mali aduersus honos recla mant
&imunius iuscerib utriq luctant᷑. Nũ quid seꝑsimul
eranta in fine exit᷑ adlucẽ declarat᷑ natiuitas. quȩ hic in

Expanded text:
acob? Ancillas accipimus in malis, liberas accipimus in bonis: pariunt liberae bonos; Sara peperit Isaac : pariuntuxor Isaac: legite, peperit geminos, unus erat bonus, alter malus. Habes aperte Scripturam dicentem Dei voce, Jacob dilexi. Esau autem odio habui Istos duos genuit Rebecca, Jacob et Esau: uuterus unus, diversi qui nati sunt. Numquid non libera peperit Jacob, quae libera peperit Esau? Luctabantur in ventre matris suae, et dictum est Rebeccae, cum ibi luctarentur, Duo populi sunt in utero tuo . Duo homines, duo populi; bonus populus, malus populus: sed tamen in uno ventre luctantur. Quanti mali sunt in Ecclesia, et unus uterus portat, donec in fine discernantur: et boni adversus malos clamant, et mali adversus bonos reclamant, et in unius visceribus utrique luctantur. Numquid semper simul erun
Abbreviated transcription (Latin):
iuus tuussũ & fratrũ tuorũ. Cadere ergo sibi adpẽdes ho¬
minẽ angelus ꝓhibuit. Nonne manifestũ ẽ ꝗc suꝑ om̃s an¬
gelos ẽ cuitalis homo qͦmaior nesurreacit innatis mu¬
lierũ dicit indignũ seesse soluere corrigiã calciam̃ti:
Tam̃ aliquid eudentius dicat iohannes: q̃eds̃ ẽ. dñs nt̃ ihs

Expanded text:
vus tuus sum et fratrum tuorum . Cadere ergo sibi ad pedes hovus tuus sum et fratrum tuorum . Cadere ergo sibi ad pedes hominem angelus prohibuit. Nonne manifestum est quia super omnes Angelos est, cui talis homo, quo major nemo surrexit in natis mulierum, dicit indignum se esse solvere corrigiam calceamenti? 3. Tamen aliquid evidentius dicat Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
rit insuperiorib lectionib iohannes dnõ testimoniũ ut fili-¬
ũ dĩ qͥdẽ dicer&e : dm̃ ñ dicer&. nectam̃ negar&e. Iacue-¬
rat dm̃ ñ negauerat dm̃ : sed ñ omnino taciũt dm̃. fortas¬
sis enĩ inuenimꝰ hoc in hodierna lectione. Dixerat filiũ
dĩ. sed dictist̃ & homines filudĩ. Dixerat tante excellen¬
tiȩ illũ fuisse : ut ñ ess& ipse dignꝰ corrigiã calciam̃ti eiꝰ
soluere. Iã magnitudo ista multũ dat iñtelligi: cuiꝰ ñerat
dignꝰ corrigiã calciam̃ti soluere : ille qͦ nemo surrexe¬
rãt maior̃ innatis mulier̃ : plus enĩ erat omib: hominib:
& angelis. Nã angelũ inuenimꝰ ꝓhibuisse. nehomo illi ad
pedẽs cader&e. Cũm enĩ quȩdã inapoca lipsi angelus osten¬
der& iohanni qͥscripsit hoc euangeliũ : c̃territꝰ m̃agnitu¬
dine uisionis iobannes cȩcidit ad pedes angeli. F illessur¬
ge. Uide nefeceris hoc : illũ adora idẽ. dm̃ : nã ego c̃ser¬

Expanded text:
Filium Dei quidem diceret, Deum non diceret, nec tamen negaret: tacuerat Deum, non negaverat Deum, sed non omnino tacuit Deum: fortassis enim invenimus hoc in hodierna lectione. Dixerat Filium Dei: sed dicti sunt et homines filii Dei. Dixerat tantae excellentiae illum fuisse, ut non esset ipse dignus corrigiam calceamenti ejus solvere . Jam magnitudo ista multum dat intelligi, cujus non erat dignus corrigiam calceamenti solvere, ille quo nemo surrexerat major in natis mulierum. Plus enim erat omnibus hominibus et Angelis. Nam angelum invenimus prohibuisse, ne homo illi ad pedes caderet. Cum enim quaedam in Apocalypsi Angelus ostenderet Joanni, qui scripsit hoc Evangelium, conterritus magnitudine visionis Joannes cecidit ad pedes Angeli. Et ille: Surge, vide ne feceris hoc; Deum adora nam ego conser
Abbreviated transcription (Latin):
clamantis inheremo parate uiã dño rectas facite semitas eius.
Tale testimoniũ reddit dño suo : & qͥcille dignatꝰ ẽ. amico suo dñs¬
q. ipsius & amicus ipsius ꝑhibuit & ipse testimoniũ iohanni. Oixit
enĩ deiohanne. In matis mulier̃ : nemo ex surrexit ma-¬
maior illo ẽ. Minor natiuitate maior potestãte: Maior
diuinitate. maiestate claritate. Iã quã in principio era

Expanded text:
clamantis in eremo, Parate viam Domino, rectas facite semitas ejus . clamantis in eremo, Parate viam Domino, rectas facite semitas ejus . Tale testimonium reddidit Domino suo, et quia ille dignatus est amico suo: Dominusque ipsius et amicus ipsius perhibuit et ipse testimonium Joanni. Dixit enim de Joanne, In natis mulierum non exsurrexit mamajor est illo . Minor nativitate, major potestate, major divinitate, majestate, clarit
Abbreviated transcription (Latin):
Roo lectionis euangelicȩ scđm iohannẽ sic̃ potestis meminisse.
qͥcurã geritis ꝓuec tus ur̃i. Ita seqͥt᷑ ut hȩc quȩ modo lecta ẽ. ho¬
die nobis tractanda sponat᷑ ab ipso principio iusq adhodiernã
lectionẽ quȩ supͣ dictast̃. meministis iã esse tractata. & si forte
inde multa estis obliti. certe uł offitiũ nr̃m man& inuestra me¬
moria quȩ hinc audieritis debaptis mo iohannis. & siñ tenetis om̃a
audisse uos. tam̃ credo qđ teneatis quȩ dictast̃. &iã quare sp̃s sc̃s in
colũbȩ speciȩ apparuit : & qͦ modo illa nodosissima quȩstio solutasit :
qr nescio quid qđ nouerat didicit iohannes indño ꝑcolũbã : cũ eũ
iã noss& quando uenienti ut bapti terceur ait : ego ate debeobapti¬
tari & cuuenis adme: quando eidñs respondit. sine modo ut
inpleat᷑ omis iustitia. Hull ergo ad eundẽ ioħannẽ cogit nosor¬
do lectonis reuerti: ipse ẽ ille qͥ proph&atus ẽ.ꝑesãiam. Uox

Expanded text:
rdo lectionis evangelicae secundum Joannem, sicut potestis meminisse, qui curam geritis profectus vestri, ita sequitur, ut haec quae modo lecta est, hodie nobis tractanda proponatur. Ab ipso principio usque ad hodiernam lectionem, quae supra dicta sunt, meministis jam esse tractata. Et si forte inde multa estis obliti, certe vel officium nostrum manet in vestra memoria. Quae hinc audieritis de baptismo Joannis, etsi non tenetis omnia, audisse vos tamen credo quod teneatis: quae dicta sunt etiam, quare Spiritus sanctus in columbae specie apparuerit; et quomodo illa nodosissima quaestio soluta sit, quia nescio quid quod non noverat, didicit Joannes in Domino per columbam, cum jam eum nosset, quando venienti ut baptizaretur, ait, Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? Quando ei Dominus respondit, Sine modo, ut impleatur omnis justitia . 2. Nunc ergo ad eumdem Joannem cogit nos ordo lectionis reverti. Ipse est ille qui prophetatus est per Isaiam, Vox
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ ÷ sed ut saluet᷑ mundus ꝑ ipsũ. Ergo fr̃s lcarissimi¬
quantũ in medico ẽ : sanare uenit egrotũ . Ipse se interimit :
qui p̃cepta medici obseruare ñuult. Uenit saluator ad
mundũ. Quare saluator dictus ẽ. mundi ⁊ nisi ut salu&
mundũ ⁊ ñ ut uidic& mundũ saluari ñuis abipso: exte
uidicaberis. & quid dicã ⁊ uidicaberis: iude qđ ait. Qui
cresit in eũ ñ uidicat᷑. Quiaũ ñ credit: quid dicturũ

Expanded text:
sed ut salvetur mundus per ipsum. Ergo quantum in medico est, sanare venit aegrotum. Ipse se interimit, qui praecepta medici observare non vult. Venit Salvator ad mundum: quare Salvator dictus est mundi, nisi ut salvet mundum, non ut judicet mundum? Salvari non vis ab ipso; ex te judicaberis. Et quid dicam, judicaberis? Vide quid ait: Qui credit in eum, non judicatur; qui autem non cr
Abbreviated transcription (Latin):
mors: ꝑserpentis effugiaẽ figurataẽ. Morsus serpentis
l& alis : mors dñi uitalis Ad tendit᷑ serpens : ut nihil ua¬
leat serpens. Quid ẽ. hoca ad tendit᷑ mors : ut nihil ualeat
mors. Sed cuius mors : mors uitx. Sidicipotest morsui-¬
te : immo qc dicipotest mirabiliter dicitur : sed nũquid
ñerit dicendũ qđ fuit faciendũ & egodubitẽ dicere : qđ
dñs ꝓme dignatus ẽ. facere . Nonne uita xp̃s e &tam̃ in

Expanded text:
mors, per serpentis effigiem figurata est. Morsus serpentis mors, per serpentis effigiem figurata est. Morsus serpentis lethalis, mors Domini vitalis. Attenditur serpens, ut nihil valeat serpens. Quid est hoc? Attenditur mors, ut nihil valeat mors. Sed cujus mors? Mors vitae: si dici potest, Mors vitae; imo quia dici potest, mirabiliter dicitur. Sed numquid non erit dicendum quod fuit faciendum? Ego dubitem dicere quod Dominus pro me dignatus est facere?
Abbreviated transcription (Latin):
hominis ut om̃is qͥ credit in eũ ñ pereat: sedabeat uitã &ernã
ñ leger̃. uł qͥ forte lectum siue auditũ oblitist̃: prosterne¬
batur inheremo populus isrł. morsib serpentũ : fiebat mag.¬
na strages multorũ mortuorũ. Plaga enĩ qĩ erat corripieñ¬
tis & flagellantis ut erudir&e : de mõnstratũ ẽ ibi magnũ sa¬
cram̃tũ rei futurȩ : ipse dñs testat᷑ in haclectionẽ : ut nemo
possit aliud int̃pr&ari quã qđ ipsa ueritas dese indicat.
ictũ ẽ. enĩ ad no ad moysen. ut facer& ȩneũ serpentẽ. & exal-¬
tar&e in ligno in heremo : & ad monerae pło inisrł ut siqͥs morsus
essor. a serpente : illũ serpentẽ in ligno exaltatũ adtender&
actũ ẽ : mordebant᷑ homines : intuebant᷑ sanabant᷑. Quid st̃
serpentes mordentese peccata de mortalitate carnis. Quid
ẽ. serpens exaltatꝰ : mors dñĩ incruce. Quia enĩ a serpente

Expanded text:
hominis; ut omhominis; ut omnon legerunt, vel qui forte lectum sive auditum obliti sunt. Prosternebatur in eremo populus Israel morsibus serpentum, fiebat magna strages multarum mortium: plaga enim Dei erat corripientis, et flagellantis, ut erudiret. Demonstratum est ibi magnum sacramentum rei futurae, ipse Dominus testatur in hac lectione, ut nemo possit aliud interpretari quam quod ipsa veritas de se indicat. Dictum est enim ad Moysen a Domino ut faceret aeneum serpentem, et exaltaret in ligno in eremo, et admoneret populum Israel, ut si quis morsus esset a serpente, illum serpentem in ligno exaltatum attenderet. Factum est: mordebantur homines, intuebantur, et sanabantur . Quid sunt serpentes mordentes? Peccata de mortalitate carnis. Quis est serpens exaltatus? Mors Domini in cruce. Quia enim a serpente