comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ractantes suꝑiore libro. de in¬
differente nat᷑a dĩ patris. ⁊ dĩ fi¬
lii. et id qd̃ dictũ ẽ. ego et pat̃.
unum sumꝰ. demõftͣntes non adsoli¬
tariũ dm̃ ꝓfic̾e. s ad dĩ unitatẽ idis¬
cretȩ natȩ scd̃m gen̾ationẽ duunita¬
tis. dũ neq aliũde qͣm ex dõ ds̃ natꝰ¬

Expanded text:
ractantes superiore libro de indifferenti natura Dei patris et Dei filii, et id quod dictum est, Ego et Pater unum sumus , demonstrantes non ad solitarium Deum proficere, sed ad unitatem indiscretae secundum generationem divinitatis; dum neque aliu
Abbreviated transcription (Latin):
cordiȩ credet᷑. Sed beato apło pꝰmul
plenitudinẽ in xp̃o docente. Absci¬
sa ẽ. om̃is impiȩ tem̾itatis assertio:
cũ nat᷑alem unitatẽ. incorꝑał diui¬
nitatis. habitatio corꝑał effic̾et. ut
id quod non solus ẽ. filiꝰ. s qd̃ in eo ma¬
net pat̾. neq solũ manet: s oꝑat᷑ et
loqͥt᷑. Neq solũ oꝑat᷑ et loqͥt᷑: s et ui¬
det᷑. non sint nũcupatiua: s uera. dũ

Expanded text:
cordiae crederetur. Sed beato Apostolo, pcordiae crederetur. Sed beato Apostolo, pplenitudinem in Christo docente, abscissa est omnis impiae temeritatis assertio, cum naturalem unitatem incorporalis divinitatis habitatio corporalis efficeret: ut id quod non solus est Filius, sed quod in eo manet Pater; neque solum manet, sed et operatur et loquitur; neque solum operatur et loquitur, sed et videtur, non sin
Abbreviated transcription (Latin):
ipso inhabitat o̾is plenitudo duimi¬
tatis corꝑalit᷑. In qͦ ꝑ corꝑalit̾ habitan¬
tem in eo diuinitatis plenitudinem.
monstrari docuimꝰ. ita ut habitans
plenitudo. nec diu̾sũ intellig̾et᷑ sig̾ca¬
re: neq unicũ: cũ et incorꝑal dĩ cor¬
porał habitatio. ꝓpͥetatẽ nat᷑ał unita¬
tis in dõ. qͥ ex deo substicis doc̾et. et
habitans in xp̃o d̃s. subsistentis xp̃i
natiuitatẽ dũ eiꝰ ẽ. habitator osten¬
deret. ꝑ qd̃ impietati eoꝵ satis suꝑq
arbitror fuisse responsũ. qͥ qd̃ ad nõ
Et ego et pat̾ unũ sumꝰ. ⁊ o̾ia quȩ pa¬
tris sũt mea fũt: ad unitatẽ et cõcor¬
diã uolũtatis referrent. ut qr dicti
fides man̾et: dicti t̾n intelligentiam
fallacis doctnȩ religio emĩtita: corrũ¬
ꝑet. Et cũ negari non possit in his
uolũtatũ assensus. in qͥb nat᷑ȩ unitaᷤᷤ
p̾dicat᷑: ad abolendã t̾n eam quȩ scd̃m
natiuitatẽ ẽ. unitatẽ. societas t̾m cõ¬

Expanded text:
ipso inhabitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter . In quo, per corporaliter habitantem in eo divinitatis plenitudinem, monstrari docuimus: ita ut habitans plenitudo nec diversum intelligeretur significare, neque unicum: cum et incorporalis Dei corporalis habitatio proprietatem naturalis unitatis in Deo qui ex Deo substitisset doceret; et habitans in Christo Deus, subsistentis Christi nativitatem, dum ejus est habitator, ostenderet. Per quod impietati eorum satis superque arbitror fuisse responsum, qui id, quod aet, Ego et Pater unum sumus ; et, Omnia quae Patris sunt, mea sunt , ad unitatem et concordiam voluntatis referrent: ut quia dicti fides maneret, dicti tamen intelligentiam fallacis doctrinae religio ementita corrumperet; et cum negari non posset in his voluntatum assensus, in quibus naturae unitas praedicatur, ad abolendam tamen eam quae secundum nativitatem est unitatem, societas tantum con
Abbreviated transcription (Latin):
firmitate nr̃a. sed uiuit ex uirtute
dei. mortẽ infirmitatis humanȩ. ui¬
tam uͦ dei uirtutis ostenoens. Et
aliud ad romanos. Quod enĩ mor¬
tuus ẽ. peccato. mortuus ẽ. semel.
qd̾ aut̃ iniuit: uiuit deo. Sed et
uos deputate uosmet ipsos mortu¬
osqͥdem peccato: uiu̾e aut̃ deo in
pori nr̃o ascribens. uitã aut̃ dõ. cui
ẽ. natale qd̃ uunt. Et ꝑ id nos cor¬
pori nr̃o mori oportet. ut dõ uiua¬
mꝰ in xp̃o ibu. qui peccati nr̃i cor¬
pꝰ assumens. totꝰ iam deo uiuit na¬
turȩ nr̃ȩ societate. in cõmunione
stranda ame paucis fuerũt ut u¬
triꝰq nat᷑ȩ ꝑsonã tractari in dño

Expanded text:
 sed vivit ex virtute Dei , mortem infirmitatis humanae, vitam vero Dei virtutis ostendens: et illud ad Romanos, Quod enim mortuus est peccato, mortuus est semel: quod autem vivit, vivit Deo. Sic et vos deputate vosmetipsos mortuos quidem esse peccato, vivere autem Deo in pori nostro adscribens, vitam autem Deo, cui est naturale quod vivit, et per id nos corpori nostro mori oportere, ut Deo vivamus in Christo Jesu, qui peccati nostri corpus assumens, totus jam Deo vivit, naturae nostrae societate in communionem stranda a me paucis fuerunt, ut utriusque naturae formam tractari in Domino
Abbreviated transcription (Latin):
coticib arboꝵ. seu uiciũ. quasi caudex. qd̾ in se multitudine libroꝵ qͣi ramorũ ꝯ¬
tineaz. Dolunien lib̾ ẽ a uoluendo dictꝰ sic ap̃ hebreos uolumina legis. uolumi¬
na ꝓpħarũ. liber ẽ int̾i̾or tunca corticis que ligno choerez. De qdo uirgiliꝰ. Ilec
sicca immoriẽs alta lib̾arox inulmo. Unde et lib dr̃ in quo scribimꝰ. qr ante usũ
zcatte uł membranarũ de libris arboꝵ uolumina fiebant. idẽ compaginabant᷑:
brarios antea bibliopolas dictos. Librũ em̃i grecibiblum uocant. Librarii.
ũt idem et antiq̃ris uocant᷑. Soe librarii sunt qui et noua seribu̾t ex uetera.
antiq̃ru qui tantũ mͦ uet̾a. unde et nom̃ sumpser. Ascribendo aũt scriba nom̃
accepit. oft̾iciũ exprimẽs uocabuli qualitate. Instrum̃ta scribe. calimꝰ. ex pẽ

Expanded text:
caudicibus arborum, seu vitium, quasi caudex, quod in se multitudinem librorum quasi ramorum ccaudicibus arborum, seu vitium, quasi caudex, quod in se multitudinem librorum quasi ramorum contineat. Volumen liber est a volvendo dictus, sicut apud Hebraeos volumina Legis, volumina Prophetarum. Liber est interior tunica corticis, quae ligno cohaeret. De quo Vergilius sic Ecl. 10, 67: Alta liber haeret in ulmo. Unde et liber dicitur in quo scribimus, quia ante usum cartae vel membranarum de libris arborui antea bibliopolae dicti. Librum enim Graeci biblum vocant. Librarii autem, id est, antiquarii vocantur: sed librarii sunt, qui et nova scribunt et vetera: antiquarii, qui tantummodo vetera: unde et nomen sumpserunt. Ascribendo autem scriba nomen accepit, officium expr
Abbreviated transcription (Latin):
eucharisti uiriditas reficiat ocłos. Nam et qui nũmulariã discun denarioꝵ formis¬
ĩ morte hos pannos subiciũt. et gẽmarũ sculptores scarabeoꝵ t̾ga quib nichil ẽ uiri¬
pura s̃. Candida naturalit̾ existunt. Luteũ membranũ bicolor ẽ. qd̾ a confectore una
Purpurea uͦ inficiunt᷑ colore purpureo. in quib aurũ et argentũ li quescẽs patescat
modulo scribebant᷑: et nõ solũ in cirta uł membranis. soe &̾ et mom̃tis elepha¬
ntinis. tertilibq maluarũ foliis. atq palmarũ. Cuiꝰ gn̾is cuina sic meminit.
Hec tibi aratis multũ in iga lata lucernis. Carmina qui signes nominis aerioᷤ.
cidi libros sicilie primũ increbuit. nã inicio primicabant᷑: Unde et catulꝯ art̃. Cui
Nono lepidũ nouum libellũ. arido modo pumice expolitum.xͦ. De libroꝵ uocabłis.

Expanded text:
et Carystei viriditas reficiat oculos. Nam et qui nummulariam discunt, denariorum formiset Carystei viriditas reficiat oculos. Nam et qui nummulariam discunt, denariorum formis myrteos pannos subiciunt, et gemmarum sculptores scarabaeorum terga, quibus nihil est viripurea sunt. Candida naturaliter existunt. Luteum membranum bicolor est, quod a confectore una Purpurea vero inficiuntur colore purpureo, in quibus aurum et argentum liquescens patescat e maiori modulo scribebantur, et non solum in carta vel membranis, sed etiam et in omentis elephantinis textilibusque malvarum foliis atque palmarum. Cuius generis Cinna sic meminit 11: Haec tibi Arateis multum invigilata lucernis carmina, quis ignis novimus aerios, cidi libros Siciliae primum increbuit. Nam initio pumicabantur. Unde et ait Catullus: Cui dono lepidum novum libellum Arido modo pumice expolitum? CAPUT XIII. 260 De libr
Abbreviated transcription (Latin):
libuna. ob honorẽ libie ꝓuincie. Tercia hieretica dicta. qd ad sacros libros elige ba¬
t᷑ sumlis auguste. soc sb̾colorata. Quarta teneoteci. a loco alexaudrie qͥ ita uocatur
fielut. Qiuinta saltici. ab opido salo. Sexti corneliana. a conelio gallo prefecto egipti
primũ ꝯfecta. Septima empontici. qd̾ ea m̃ces ĩuoliuuut᷑. cum sit scriptis niiꝰ idonei.
nde et pargunenarũ nom̃ huc usq tradente sͥ posteritate. suatũ ẽ. Hec et mẽbra¬
na dñr. qi ex mẽbris pecudũ detrahuntur. Fiebant au̾ primũ coloris lutei. id crocei.
Postea uͦ rome candida mẽbrana reꝑta s. q apparuit ĩ habile ex̃. qd̾ er facile sorde s cant̾.
aciemq legentiũ leflant. cũ ꝑitiores architecti neq aurea lacunaria ponenda ĩ bibli¬
othecis putent. neq panim̃ta alia quã eucharisteo marmore qd auri fulgor hãbetas

Expanded text:
Libyana, ob honorem Libyae provinciae. Tertia hieratica dicta eo quod ad sacros libros eligebaLibyana, ob honorem Libyae provinciae. Tertia hieratica dicta eo quod ad sacros libros eligebatur, similis Augusteae, sed subcolorata. Quarta Taeneotica, a loco Alexandriae qui ita vocatur, ubi fiebat. Quinta Saitica, ab oppido Sai. Sexta Corneliana, a Cornelio Gallo praefecto Aegypti primum confecta. Septima emporetica, quod ea merces involvuntur, cum sit scripturis minus idonede et pergamenarum nomen hucusque tradente sibi posteritate servatum est. Haec et membrana dicuntur, quia ex membris pecudum detrahuntur. Fiebant autem primum coloris lutei, id est crocei, postea vero Romae candida membrana reperta sunt; quod apparuit inhabile esse, quod et facile sordescant, aciemque legentium laedant; cum peritiores architecti neque aurea lacunaria ponenda in bibliothecis putent neque pavimenta alia quam e Carysteo marmore, quod auri fulgor hebetat
Abbreviated transcription (Latin):
studiũ primi greci tradidisse ꝓduntꝰ. Greci aut̾ et tusci primũ ferro ĩceris: m̃tis.¬
scripser. pꝰea romani usser̃ ne grafiũ ferreũ quis he̾roe. Unde et apud scribas di¬
cebatur. Cerĩ ferro ne cedito. Postea institutũ ẽ ux cerã ossib scrib̾ent. sic indici
uita in satiri dicens. Uertamꝰ uomerẽ incerã mucroneq aremꝰ. osseo. Grifiũ aĩ
gtece: latine scriptoriũ dr̃. Hlan graphia scriptura dr̃ .ii. De Cartis. nui.¬
Sartarum usũ primũ egiptꝰ ministraiut ceptũ aps nemphiticã urbẽ. ꝯzẽphis
bibula memphitis carta papiro. Bibulã aũit papirũ dix̃ qd̾ humorẽ bibat. Carta
au̾̃t dicti. qd̾ trpti papiri teginen decerptũ glutinat᷑. cui gn̾a quã plra s̃. Prim̃
et p̾cipua augusta regia maions forme. in honorẽ octauiani iugusti appellati. Scda

Expanded text:
tudium primi Graeci tradidisse produntur. Graeci autem et Tusci primum ferro in ceris tudium primi Graeci tradidisse produntur. Graeci autem et Tusci primum ferro in ceris scripserunt; postea Romani iusserunt ne graphium ferreum quis haberet. Unde et apud scribas dicebatur: 'Ceram ferro ne caedito.' Postea institutum ut cera ossibus scriberent, sicut indicat Atta in Satura dicens12; Vertamus vomerem in cera mucroneque aremus osseo. Graphium autem Graece, Latine scriptorium dicitur. Nam γραφή scriptura est. § 10 De cartis. Cartarum usum primum Aegyptus ministrbibula Memphitis carta papyro. Bibulam autem papyrum dixit quod humorem bibat. Carta autem dicta quod carptim papyri tegmen decerptum glutinatur. Cuius genera quam plura sunt. Prima et praecipua Augustea regia, maioris formae in honorem Octaviani Augusti appellata. Secunda
Abbreviated transcription (Latin):
et problemata nominib suisundicant altius semꝑ scrutari oportere. Parabola qͥppe
alicuiꝰ rei similitudinẽ ꝑ se geri̾t. qđ licet siz uocablin grecũ. iam tam̃ ꝓ latino usur¬
patꝰ: et notũ ẽ qd in parabolis que dñr rerũ similitudines. reb de quib agit᷑ cõꝑan¬
t᷑. ꝓblemata aut que latine appellant᷑ ꝓpositõnes. q̃stiones s̃ hñtes aliquid qd̾ dis¬
putatõne soluendũ siz. Questio aũt ẽ qͣsitio. cũ querit᷑ an sit an quid siz. an quale
sit. Argumentũ uͦ dictũ qͣsi argutũ. uł qd̾ sit argute inuentũ ad ꝯpbandas res. ⁊ pis¬
tolĩ ꝓpue greci uocint. ⁊ int̾pretit᷑ latine missa. Scola em̃i siue srili missa. uel
anissio. Ante carte et mẽ brinarũ usũ. indedolatis ex ligno codicelb eplaro
alloquia scribebant᷑. unde et portitores earũ tabularios uocauer̃. uo eplaru

Expanded text:
et problemata nominibus suis indicant, altius se perscrutari oportere. Parabola quippe et problemata nominibus suis indicant, altius se perscrutari oportere. Parabola quippe alicuius rei similitudinem prae se gerit. Quod licet sit vocabulum Graecum, iam tamen pro Latino usurpatur. Et notum est quod in parabolis quae dicuntur rerum similitudines rebus, de quibus agitur, conparant. Problemata autem, quae Latine appellantur propositiones, quaestiones sunt habentes aliquid quod disputatione solvendum sit. Qusit. Argumentum autem dictum, quasi argutum, vel quod sit argute inventum ad comprobandas res. Epistolam proprie Graeci vocant, quae interpretatur Latine, missa. Styla enim seu styli, missa vel missi ante membranarum usum in dedolatis ligneis codicellis epistolarum alloquia scribebantur: unde portitores earum tabellarios vocaverunt. Codex mu
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt᷑. q de regib et ꝯsulib editis. proemiũ ẽ unciũ dicẽdi. Sunt em̃ ꝓenua pͥn¬
cipia libꝵ libroꝵ que ante cause narrationẽ ad instruendas audientiũ aures coaptin¬
tꝰ. Cuiꝰ nom̃ pleriq latinitatis periti. sine tr̃aslatione posuer̃. Hoc au̾t uocabłim
apud nos int̾pretatũ prephato nuncupat᷑ quasi p̾loquutõ. Precepta s̃ que aui
qͥd faciendũ aut quid nõ faciendũ sit docent. Quid faciendũ. ut diliges dñm dm̃
tuũ. et honora parrẽ nuũ et matrẽ tuã. Quid nõ faciendũ: ut nõ mechaberis. noͣ
furtũ facies. Similit̾ ez gentiliũ precepta uł iubent uł uetãt. Iubent faciendũ. ut
midus ara. sere nudꝰ. uetant: ur neue int̾ uites corilũ sere. neue flagella. Suma
pͥmꝰ precepta cõposuit. ex quib ẽ illud. Postremꝰ dicas. primꝰ taceas. Parabole qͥppe

Expanded text:
dicuntur, quia de regibus et consulibus editi sunt. Prooemium est initium dicendi. Sunt enim prooemia prindicuntur, quia de regibus et consulibus editi sunt. Prooemium est initium dicendi. Sunt enim prooemia principia librorum, quae ante causae narrationem ad instruendas audientium aures coaptantur. Cuius nomen plerique latinitatis periti sine translatione posuerunt. Hoc autem vocabulum apud nos interpretatum praefatio nuncupatur, quasi praelocutio. Pquid faciendum, aut quid non faciendum sit, docent: quid faciendum, ut: Dilige Dominum Deum tuum ; et: Honora patrem tuum et matrem tuam ; quid non faciendum, ut: Non maechaberis; non furtum facies . Similiter et geNudus aras, sere nudus: vetant, ut, Neve inter vites corilum sere, neve flagella Summa primus praecepta composuit, ex quibus est illud: Postremus dicas, primus tactas agas . Parabola
Abbreviated transcription (Latin):
in duabapicib uetꝰ et nouũ testamentũ signaret᷑ quib exprimit᷑ uerbis sacra¬
mentiĩ sanguine passionis effusũ. Dictꝰ auĩt calamꝰ q̃ licorẽ ponat. Unde et ap̃
nautas calare ponere dr̃. Pẽna aũt a pendendo uocata. idẽ uolando. ẽst emi ut
diximꝰ auiũ. Folie anͣt libroꝵ appellate siue ex similitudine folioꝵ arboꝵ. seuqr
er follib fiunt. id ẽ expellib. que de occisis pecudib detrahi solent. Cuiꝰ partes
pagine dicunt᷑. eo qd̾ sͥ inuicẽ ꝯpingant᷑. Nersus aũt uocati uulgo. qr sic scribe bãt
ontiqͥ sic̃ aratur tr̾a. A sinistra enĩ ad dext̾im priinũ deducebant stilũ. deinde ꝯu̾te¬
bant᷑ ab inferiore. ex rursꝯ ad dert̾am. Dersus quos etꝰ hodie rustici uorsus uocãt
scela ẽ. qd̾ ad huc em̃datꝰ: et nec dũ in libris redactũ ẽ. et ẽ nonĩgrecũ sic̃ et tomꝰ.
De canonib eigłioꝵ.

Expanded text:
us apicibus Vetus et Novum Testamentum signaretur, quibus exprimitur verbi sacramentum sanguine Passionis effusum. Dictus autem calamus quod liquorem ponat. Unde et apud nautas calare ponere dicitur. Pinna autem a pendendo vocata, id est volando. Est enim, ut diximus, avium. Foliae autem librorum appellatae sive ex similitudine foliorum arborum, seu quia ex follibus fiunt, id est ex pellibus, qui de occisis pecudibus detrahi solent; cuius partes paginae dicuntur, eo quod sibi invicem conpingantur. Versus autem vulgo vocati quia sic scribebant antiqui sicut aratur terra. A sinistra enim ad dexteram primum deducebant stilum, deinde convertebantur ab inferiore, et rursus ad dexteram versus; quos et hodieque rustici versus vocant. Scheda est quod adhuc emendatur, et necdum in libris redactum est; et est nomen Graecum, sicut et tomus. De canonibus evangeliorum
Abbreviated transcription (Latin):
ex hebrea lingua ꝑ.lxx. int̾pretes ꝑferre curauit. quas in alexãdrina bibliotheca
ur nichil in alicuiꝰ eoꝵ codice inuentũ eẽt. qd̾ in cetĩs uł in uerboꝵ ordine cdiscrepa¬
rer. Fuer̃ et alii int̾pietes qui ex hebrei lingua ĩ grecum sacra eloqͥa transtuler̃. sic̃ aqͥli
Summachus. et theodosion. sic̃ & ex uulgaris illa int̾pretatio cuiꝰ auctor ñ apparet.¬
nẽ origenes miro labore repꝑit. et cũ ceteris editionib cõꝑauit. P̾sb̾r quoq iero
nunꝰ triũ linguarũ ꝑitus ex hebreo in latinũ eloquiũ easdẽ scriptas ꝯuertit. elo¬
qͣnt̾q transfundit cuiꝰ int̾pretatõ merito ceteris antefert᷑. Nam ẽ et uerboꝵ te¬
natior. et ꝑspicuitate sentencie clarior.iii. qui primũ Romã libros. adduxer̃¬
cas simul atq latinas. additis auctoꝵ imaginib. in atrio quod de omnib magni¬

Expanded text:
ex hebrea lingua per LXX interpretes transferre curavit; quas in alexandrina bibliotheca ex hebrea lingua per LXX interpretes transferre curavit; quas in alexandrina bibliotheca etati sunt, ut nihil in alicuius eorum codice inventum esset, quod a ceteris vel in verborum ordine discreparet. Fuerunt et alii interpretes, qui ex Hebraea lingua in Graecum sacra eloquia transtulerunt, sicut Aquila, Symmachus et Theodotion, sicut etiam et vulgaris illa inteditionem Origenes miro labore reperit et cum cenymus trium linguarum peritus ex Hebraeo in Latinum eloquium easdem Scripturas convertit, eloquenterque transfudit. Cuius interpretatio merito ceteris antefertur; nam est et verborum tenacior, et perspicuitate sententiae clarior atque, utpote a Christiasus. Rome primus librorum copiam advexit Emilius Paulus Persa, Macedonum rege devicto: de
Abbreviated transcription (Latin):
pitie. et calir̃ niabiles lacrime. Soe utrũq pro licenciosa amons presũ¬
ne. ñ aũt prarrogantie temeritite. S&x iĩ ausã exordiar. Seprini. nisi

Expanded text:
lacrymae. Sed utrumque pro licentiosa amoris praesumptione, non autem pro arrogantiae temeritate. Sed jam causam exordiar. Septimum, ni f
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ nat᷑am. credamꝰ mortuũ ẽẽ. Ut
qr uere mortuus ẽ dignitatis sit
nat᷑e u̾bi honorẽ dare inmortali¬
tatis. & nat᷑e carnis ueritatẽ ad¬
scribere mortis. Ita utrũq uniꝰ
suȩ. & non mori scđm naturã dius¬
Sediam ultimũ decreti capitu¬
lum uideamꝰ. & decreto synodi cal¬
fuse inconu̾tibilit᷑. indiuise. inse
pitulo hoc eis displicet cur dixĩnt
salua ꝓpͥetate utriꝰq nat᷑e. uł non e¬
uacuata nat᷑arũ diffẽncia. quȩ in¬
sirma ẽẽ ꝑdoceant. consueta u̾boꝵ
ꝓlixitate. & in ani adsercione uten¬
ces. mulca de cyrilli capitulis int̾.¬
ponunt testimonia. q ad ille qe du

Expanded text:
suae naturam credamus mortuum esse. Ut suae naturam credamus mortuum esse. Ut quia vere mortuus est, dignitatis sit naturae Verbi, honorem dare immortalitatis; et naturae carnis, veritatem ascribere mortis: ita ut utrumque usuae, et non mori secundum naturam diviSed jam ultimum decreti capitulum videamus ex decreto synodi Chalfuse, inconvertibiliter, indivise, inseppitulo hoc eis displicet quod dixerint, salva proprietate utriusque naturae, vel non evacuata naturarum differentia: quae ut infirma esse perdoceant consueta verborum prolixitate, et inani assertione utentes, multa de Cyrilli capitulis interponunt testimonia, quibus ille non du
Abbreviated transcription (Latin):
mana. ut nich acommini mortaltũ
fragilitate distare uiceant᷑. quedã
ita diina quȩ nulli aiĩ nisi illi
in effabili nature conueniant dĩtatiꝰ.
Perit humani intellectꝰ angastia. &
tante admiracionis stupore ꝑculsa
quo declinet quid tenea quo se con¬
uertat ignoiat. hominẽ putãt de¬
uicto mortis regno cum spoliis rede¬
untem amortuis cernit ꝓt̃ qd̃ cum
om̃i metu ce reuerencia ontemplã¬
dum ẽ. ut in uno eodemq. ita utriꝰq
nat᷑e ueritas demonstraret. ut neq
aliqͥd indignũ & indecens indiuina
illa &r inesfabili substancia senciat᷑.
neq rursus que gesta sunt falsis in¬
lusa imaginib ȩstimetur qua hĩe
exitur quorursum euadicur qͥb
commentis. qͥb argum̃toꝵ p̃stigiis
tante potest aucboricatis ueritas
obumbrari. Ita om̃s ȩccliastici trac.¬
tatores inutriꝰq nat᷑e ꝓpͥetace con¬
senciunt. ut muno eodemq xp̃o.
nich indignũ. nicħ falsũ. estimet.
nicħ indignum. ne filiũ dei dm̃

Expanded text:
mana, ut nihil a communi mortalium fragilitate distare videantur, quaedam ita divina, quae nulli alii, nisi illi ineffabili naturae conveniant Deitatis, haeret humani intellectus angustia, et tantae admirationis stupore perculsa, quo declinet, quid teneat, quo se convertat, ignorat. Si hominem putet, devicto mortis regno cum spoliis redeuntem a mortuis cernit. Propter quod cum omni metu et reverentia contemplandum est, ut in uno eodemque ita utriusque naturae veritasaliquid indignum et indecens in divina illa et ineffabili substantia sentiatur; neque rursus quae gesta sunt falsis illusa imaginibus aestimentur. Qua hinc exitur? quo rursus evaditur? quibus commentis, quibus argumentorum praestigiis tantae potest auctoritatis veritas obumbrari? Ita omnes ecclesiastici tractatores, in utriusque naturae proprietate consentiunt, ut in uno eodemque Christo nihil indignum, nihil falsum existimetur. Nihil indignum, ne Filium Dei Deum
Abbreviated transcription (Latin):
gebatur. catholicoꝵ celtiuea iinpecu
exagitacũ. inrepatabiut cecion.
dem dõ głam ce honorem cuiꝰ mu¬
uere uel dono uictoria conceditur
ce falsicas suꝑatur. Siquid sane in
hii opuscłii defensionũ minuia
nobis. aut secus qũã oportuit dic¬
cũ ẽ ueniam postulamꝰ aut etin
iserbor nos copia de sexit ut id qd¬

Expanded text:
estium impetu exagitatum irreparabiliter cecidit, demus Deo gloriam et honorem, cujus munere vel dono victoria concedit, et falsitas superatur. Si quid sane in his opusculis defensionum, minus a nobis aut secus quam oportuit dictum est, veniam postulamus. Aut enim verborum nos copia defecit, ut id q
Abbreviated transcription (Latin):
quantum iniplis ẽ dẽi siliũ u̾br̃
eẽ tancum conficẽtur: ꝓdeantẽ
scilicet loquentis ore sermonem.
ut deo patri istius modi sit u̾bũ
silius: cuiꝰmodi ꝑinsitã nob loquẽ¬
di nalutam tibum om̃e ꝓserdur
inuocem.: fraus ergo hȩc omĩs in
dampnacione ẽ que dm̃ uerbum
quod inpͥncipio apud dñi erat:
canquã uerbum eẽ insice ac ꝓlaui

Expanded text:
quantum in ipsis est, Dei filium, verbum esse tantum confitentur, prodeuntem scilicet loquentis ore sermonem, ut Deo patri istius modi sit verbum Filius, cujusmodi per insitam nobis loquendi naturam verbum omne profertur in vocem. Fraus ergo haec omnis in damnatione est: quae Deum Verbum, quod in principio apud Deum erat, tanquam verbum esse insi
Abbreviated transcription (Latin):
laticudinẽ sub̃e eiꝰ filiũ nominet:
sentencia &r sunde mutabilem
dm̃ docere uoluerit ad hanc se
tam̃ sequentẽ heresim p̃parauit.
Quidam enim ausi sunt innasci
sube dilatacione ꝓtende: ut lac¬
ticudo deducta quodam nat᷑ȩ
suȩ tractum adsumensq hoĩem
silius nuncupet᷑: neq filius ance
scła ꝑfectus ds̃ natꝰ: idem postea

Expanded text:
 ejus Filium nominet: sententia, etsi indemutabilem Deum docere voluerit, ad hanc se tamen sequentem haeresim praeparavit. Quidam enim ausi sunt innascibsubstantiae dilatatione protendere : ut latitudo deducta quodam naturae suae tractu assumensque hominem filius nuncuparetur; neque Filius ante saecula perfectus Deus natus, idem
Abbreviated transcription (Latin):
filius natus. Non aliunde qͣm ex
deo habeat ẽẽ quod ds̃ ẽ:  indif¬
ferenti eiꝰ qui genitꝰ ẽ abeo qui ge¬
nuit eẽnciam non pocest nonin¬
differentis unum nom̃ ẽẽ nat̾e:
&r uel ineo quidem maxime nons
comparat̃ nec coequatur filius
patri: dum subditꝰ ꝑobediencie
obsequelam ẽ. dum pluuit dñs
adño: ne ase ip̃e scd̃m focinum
aut sabellium pluuerit  dñs a
dño. Dum addext̾am dei tũ con¬
sedit cum sibi ut consecderet dic¬
tum sit: dum mititur dũ acci¬
pit: dũ inomĩb uoluntati eius
qui semisit obsequit᷑. Sed pietatiꝰ
subieccio non eẽncie deminucio:
nec religionis officiũ degenerẽ
efficit naturam: cum ꝑid quod
cũ & innascibilis pat̾ ds̃ ẽ: & uns¬
genitus filius dei ds̃ sit: ds̃ tamen
unus sic. Et subieccio filii doceat᷑
& dignitas : dũ ce ipsi illi nomini fi¬
lius nuncupandus subicitur. Qd̾
cũ dei pacris sit: tam̃ sibi ex nac᷑a
sit nom̃ habens nom̃: sed eius cuiꝰ
& filius ẽ: & fit patri & obsequio¬

Expanded text:
us natus, non aliunde quam ex Deo habeat esse quod Deus est: et indifferenti ejus qui genitus est ab eo qui genuit essentia, non potest non indifferentis unum nomen esse naturae. Et vel in eo quidem maxime non comparatur nec coaequatur Filius Patri, dum subditus per obedientiae obsequelam est, dum pluit Dominus a Domino, ne a se ipse secundum Photinum aut Sabellium pluerit, ut Dominus a Domino; dum ad dexteram Dei tum consedit, cum sibi ut consideret dictum sit; dum mittitur, dum accipit, dum in omnibus voluntati ejus qui se misit obsequitur. Sed pietatis subjectio non est essentiae diminutio, nec religionis officium degenerem efficit naturam: cum per id, quod cum et innascibilis pater Deus est, et unigenitus filius Dei Deus est, Deus tamen unus sit; et subjectio filii doceatur et dignitas, dum et ipsi illi nomini Filius nuncupandus subjicitur, quod cum Dei patris sit, tamen sibi ex natura sit nomen. Habens nomen, sed ejus cujus et filius e
Abbreviated transcription (Latin):
bet᷑ ex causa. Ita et aminꝰ humanꝰ
nisi ꝑ fidem donũ sp̃s hauserit. habe¬
bit quidẽ naturã dm̃ intelligendi. sed
lum̃ scientiȩ non habebit. Nuisꝰ aut̃¬
num. Et qd̾ ubiq non deest. in tan¬
tum dat᷑: in qͣntum qͥs uolet sume¬
re. In tantũ residet. in qntum quis
uoluerit ꝓmereri. Hoc usq in consum¬
mationẽ scłi nobiscũ. hoc expectatio¬
nis nr̃e solaciũ. hoc in donorũ oꝑatio¬
nib fut᷑ȩ spei pignꝰ ẽ. hoc m̃tuim lu¬
men. hic splendor auimorũ ẽ. Igit᷑
et deinceps p̃ceptorũ fide. atq obserua¬
difficultatẽ dicti quo dñs att ego in
patre et pat̾ in me. multis exẽplis
ad intelligentiȩ fidem coaptat. ita ut
neq: non credendũ de se deo fit. neq
opinandũ extra rationẽ fidei ẽẽ. intel¬
ligentiam potestatis : Explic̃ lib̾ .ii. Inc

Expanded text:
betur ex causa: ita et animus humanus betur ex causa: ita et animus humanus nisi per fidem donum Spiritus hauserit, habebit quidem naturam Deum intelligendi, sed lumen scientiae non habebit. Munus autnum: et quod ubique non deest, in tantum datur in quantum quis volet sumere; in tantum residet, in quantum quis volet promereri. Hoc usque in consummationem saeculi nobiscum, hoc exspectationis nostrae solatium, hoc, in donorum operationibus futurae spei pignus est hoc mentium lumen, hic splendor animorum est. Hic eet deinceps praeceptorum fide atque observadifficultatem dicti, quo Dominus ait, Ego in Patre, et Pater in me, multis exemplis ad intelligentiae fidem coaptat: ita ut neque non credendum de se Deo sit; neque opinandum, extra rationem fidei esse intelligentiam potesta
Abbreviated transcription (Latin):
alii dona sanitatũ in uno sp̃u. alii
oꝑatio uirtutũ. alii ꝓpħtia. alii sepa¬
ratio sp̃uum. Alii genera linguarũ.
alii int̾pretatio sermonũ. Om̃ia aut̃
hec oꝑatur umnꝰ atq idem sp̃s. Habemꝰ
igit᷑ doni istiꝰ causami. habemꝰ e ffectꝰ.
et nescio qͥd de eo ambiguitatis sit.
cuiꝰ in absoluto sit et causa. ⁊ ratio.
et potestas. Utamͣ ergo tam liberali
b domis. ⁊ usũ maxime necessariimu¬
neris expetamꝰ. Ait enĩ ut iam fuꝑiꝰ
ostendimꝰ apłs. Nos aut̃ non sp̃m huiꝰ
mundi accȩpimꝰ. sed sp̃m qui ex deo.
ẽ. ut sciamꝰ quȩ adeo donata fũt nob̾.
Accipit᷑ ergo obscientiã. Ut eni na¬
tura humani corporis. cessantib offi¬
cii fui causis erit ociosa. nã ocłis insi
lum̃ ac dies sit. nullus ministerii erit
usus. ut aures insi uax sonꝰ uȩ redoat᷑.
mimꝰ suũ non recognoscent. ut nares
nsi odor flagrauerit. in quo officio
erunt: nescient. Non quod his defici¬
et natura. ꝑ causam. sed munꝰ ha¬

Expanded text:
alii dona sanitatum in uno Spiritu, alii operatio virtutum, alii prophetia, alii separatio spirituum: alii genera linguarum, alii interpretatio linguarum. Omnia autem haec operatur unus atque idem Spiritus . Habemus igitur doni istius causam, habemus effectus, et nescio quid de eo ambiguitatis sit, cujus in absoluto sit et causa, et ratio, et potestas. 35. bus donis et usum maxime necessarii muneris expetamus. Ait enim, ut jam superius ostendimus, Apostolus: Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Accipitur ergo ob scientiam. Ut enim natura humani corporis cessantibus officii sui causis erit otiosa; nam oculis, nisi lumen aut dies sit, nullus ministerii erit usus; ut aures, nisi vox sonusve reddatur, munus suum non recognoscent; ut nares, nisi odor fragraverit, in quo officio erunt nescient; non quod his deficiet natura per causam, sed usus ha
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus. sapientiȩ sapientia. gła: gloriȩ.
imago inusibilis dei. forma patris in¬
geniti. Quam autẽ ꝓgeniẽ opinabim̃
unigeniti ab ingenito: Clamat enim
sepe numero de celis pat. Hic est filiũ
meus dilectus. in quo bene complacui.
Non est abscisio: aut diuisio. Impassi¬
bilis est enun ille qui genuit. et ima¬
go unusibilis dei est: ille qui natus ẽ.
et testat᷑ qr pat̾ in me. et ego in patre.
Non est assũptio. Uerus enim filiꝰ dei ẽ.
Clamat. qui me uidet: uidet et pa¬
trem. Sed neq esse ut cet̾a iussus ẽ.
Namq unicus ex uno est. et inseha¬
bet uitam. ut habet inse uttamille
qui genuit. Ait enĩ. Sicut habet
pat̾ uitam insemer ipso: ita dedit fi.¬
lio habere uitam uisemet ipso. Sed
neq pars patris infilio est. Testatur
enimfiliꝰ. Omĩa quȩ patris sũt: mea
sunt. Et rursum. Et mea omnia
tua sunt: et tua: mea. Testat᷑ apłs.¬

Expanded text:
virtus, sapientiae sapientia, gloria gloriae, virtus, sapientiae sapientia, gloria gloriae, imago invisibilis Dei, forma patris ingeniti. Quam autem progeniem opinabimur unigeniti ab ingenito? Clamat enim saepe numero Pater de coelis: Hic est filius meus dilectus, in quo bene complacui . Non est abscissio, aut divisio: impassibilis est enim ille qui genuit, et imago invisibilis Dei est ille qui natus est; et testatur: Quia Pater in me, et ego in Patre . Non est assumptio: verus enim filius Dei est, et clamat: Qui me vidit, vidit et Patrem . Sed neque esse ut caetera jussus est: namque Unigenitus ex uno est, et in se habet vitam, ut habet in se vitam ille qui genuit; ait enim: Sicut habet Pater vitam in semetipso, ita dedit Filio habere vitam in semetipso . Sed neque pars Patris in Filio est; testatur enim Filius: Omnia quae Patris sunt, mea sunt : et rursum: Et mea omnia tua sunt, et tua mea ; et:
Abbreviated transcription (Latin):
naxiꝰ. Hec solum id est. qd̃ ꝑ enunci¬
ationẽ uerbi huiꝰ uindicat᷑ ab alt̾o.
Si quod in comp̃h ensibilis est: nus¬
qͣm ergo erit. qd̾ negaret᷑ attingi.
Si quod iniusibilis ẽ: caret se ipso.
quicqͥd non extat ad uisum. Defi¬
cit ergo in muicupatione confessio.
et qͥcqͥd illud sermonũ aptabit᷑. dm̃
ut est. qͣntusq est: non loquet᷑. Fer qͣ¬
fecta scientia est. sic dm̃ scire: ut licce
non ignorabilem. tam̃ in comp̾hen
sibilem. uł inenarrabilem scias. Cre¬
dendꝰ est. intelligendꝰ ẽ. adorandus
cti de importuosis locis. in altum
turbato mari sumꝰ. et nec regredi
nec ꝓgredi sine ꝑicło licet. plus ta¬
men difficultatĩ in emetiendis est.
qͣm emensis. Est pat̾ ut est. et
ut est. ẽẽ. credendꝰ ẽ. Filiũ mens
conft̾natur attingere. et trepidat
om̃is sermo se ꝓdere. Est enun ꝓge¬
nies ingeniti. unꝰ ex uno. uerus a uero.
uiuus a uiuo. ꝑfectus aꝑfecto. uirtutĩ

Expanded text:
noxius: nec solum id est, quod per enuntinoxius: nec solum id est, quod per enuntiationem verbi hujus vindicatur ab altero. Si quod incomprehensibilis est: nusquam ergo erit, quod negatur attingi. Si quod invisibilis est, caret se ipso quidquid non exstat ad visum. Deficit ergo in nuncupatione coet quidquid illi sermonum aptabitur, Deum ut est, quantusque est, non loquetur. Perfecta scientia est, sic Deum scire, ut licet non ignorabilem, tamen inenbilem, tamen inenarrabilem scias. Credendus est, intelligendus est, adorandus cti de importuosis locis in altum turbato mari sumus, et nec regredi, nec progredi sine periculo licet: plus tamen difficultatis in emetiendis est, quam emensis. Est Pater ut est, et ut est esse credendus est. 32 Filium mens consternatur attingere, et trepidat omnis sermo se prodere. Est enim progenies ingeniti, unus ex uno, verus a vero, vivus a vivo, perfectus a perfecto, virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
sed pat̾ t̾m est. Non enim humano
modo habet aliunde qd̃ pat̾ est: ip¬
se ingenitus. et̾mus. habens in se sẽꝑ
ut semꝑsit. Soli filio notus. quia
patrẽ nemo nouit: nsi filiꝰ. ⁊ cuiuo¬
luerit filiꝰ reuelare: neq filiũ nisi
pat᷑. Illis scientia mutua est. illis
uicissim cognitio ꝑfecta. Et quia
patrem nemo nouit isi filiꝰ. de pa¬
tre una cum filio. reuelante filio
qͣm dixerim. Nam me non fugit
quod ad ea que eius sunt eloqnda :
et sensus significatio. et quedamcir¬
cuinscriptio opinandi. Sed naturȩ
sermo succumbit. et rem ut ẽ: uer¬
ba non explicant. Namq quod in
se ipso sit. cum audias: ratio huma¬
ue absolutionis occurrit. Habere enĩ
haberiq discerint᷑. Et erit alterũ
quod ẽ: alt̾um in quo ẽ. Si rursuo
quod asemet ipso sit accipias. nemo
sibi ipse et munerator. et mumꝰ est.
Si quod inmortalis est: ergo est a¬
liqͥd non ab eo. eui alt̃ non fiat ob¬

Expanded text:
sed pater tantum est. Non enim humano sed pater tantum est. Non enim humano modo habet aliunde quod pater est. Ipse ingenitus, aeternus, habens in se semper ut semper sit. Soli Filio notus: quia Patrem nemo novit nisi Filius, et 31 cui voluerit Filius revelare; neque Filium nisi Pater: illis scientia mutua est, illis vicissim cognitio perfecta. Et quia Patrem nemo novit nisi Filius, de Patre una cum revelante Filio,quam dixerim: nam me non fugit, quod ad ea quae ejus sunt eloquenda, set sensus significatio, et quaedam circumscriptio opinandi, sed naturae sermo succumbit, et rem ut est verba non explicant. Namque quod in semetipso sit cum audias, rationi humanae absolutio non occurrit; habere enim haberique discernitur, et erit alterum quod est, alterum in quo est. Si rursum quod a semetipso sit accipias; nemo sibi ipse et munerator et munus est. Si quod immortalis est; ergo est aliquid non ab eo, cui alter non fiat ob
Abbreviated transcription (Latin):
locum eiꝰ intendere. ita tibi est. ut
ei eẽ. sine fine ẽ. Sermo in eo defi¬
ciet. non nat᷑a claudet᷑. It̾m reuol¬
ue tempora: ẽẽ semꝑ inuemes. Et
defecerit: deo tam̃ semꝑ ẽẽ. non de¬
ficit. Intelligentiã cõmoue. ⁊ totũ
m̃te complectere: nichil tenes. Co¬
tum hoc habet reliquum. Reliqũ
autẽ hoc: semꝑ in toto est. Ergo
neq totum ei. cui reliquũ est: ne¬
q reliquũ est. cui ẽ. om̃e quod to¬
tum ẽ. Reliquum ei porcio est.
om̃e uero qd̃ totũ est. Deusaut̃ et
ubiq est: et totus. ubicũq est. Ita
regionẽ intelligentiȩ excedit. ex tra
quã nichil ẽ. et cui est semꝑ. ut sẽꝑ
sit. Hec ueritas ẽ. saciam̃ti dei. hoc
inꝑsꝑicabilis nat᷑ȩ nom̃ in patre.
Deus inuisibilis. meffabilis. infinitꝰ.
Ad quẽ et eloquendũ sermo sileat.
et inuestigandũ sensus hebetetur.
intelligentia coartet᷑. Habet tamẽ
ut diximꝰ nat̾e suȩ nom̃ in patre.

Expanded text:
locum ejus intendere 584 ita tibi est, ut locum ejus intendere 584 ita tibi est, ut ei esse sine fine est. Sermo in eo deficiet, non natura claudetur. Iterum revolve tempora, esse semper invenies: et defecerit, Deo tamen semper esse non deficit. Intelligentiam commove, et totum mente complectere; nihil tenes. Totum hoc habet reliquum, reliquum autem hoc semper in toto est. Ergo neque totum est, cui reliquum est; neque reliquum est, cui est omne quod totum est. Reliquum enim, portio est; omne vero, quod totum est. Deus autem et ubique est, et totus ubique est. Ita regionem intelligentiae excedit, extra quem nihil est, et cujus est semper ut semper sit. Haec veritas est sacramenti Dei, hoc imperspicabilis naturae nomen in Patre. Deus invisibilis, ineffabilis, infinitus: ad quem et eloquendum sermo sileat, et investigandum sensus hebetetur, intelligentia coartetur. Habet tamen, ut diximus, naturae suae nomen in patre:
Abbreviated transcription (Latin):
Posuit naturȩ nomina. patreen.
filiũ. sp̃m scm̃. Extra significan¬
tiam sermonis ẽ. extra seusus
intentionẽ. extra in telligentiȩ
conceptionem. Quicqͥd ultra q̃ni¬
tur: non enunciat᷑. non attingit᷑.
non tenet᷑. Uerborũ significantiã
rei ipsiꝰ natira consumit: sensus
contemplationẽ: inꝑspicabile lu¬
men obcȩcat. intelligentiȩ capacita.¬
tem. qͥcqͥd fine nullo continet᷑: ex ce¬
dit. Sed nos necessitatis huiꝰ. ab eo
qui hȩc om̃ia est. ueniam dep̾can¬
tes: audebimꝰ. queremꝰ. loquem. et
quod solum in tanta rerum q̃stione
ꝓmittimꝰ. ea quȩ erũt significata
credemꝰ. Pater est. ex quo om̃e qd̃
est: consistit. Ipse in xp̃o et ꝑ xp̃m
quod ẽ. ex se. atq in se optinens. In¬
finitus: qr non ipse in aliquo. sed in¬
tra eum om̃ia semꝑ. Extra locum:
quid ei putas ultimũ eẽ: eũ semꝑ
inuenies. quia cum semꝑ intendas.
semꝑ est quod intendas. Semꝑaut̃

Expanded text:
Posuit naturae nomina, Patrem, Posuit naturae nomina, Patrem, Filium, Spiritum sanctum. Extra significantiam sermonis est, extra sensus intentionem, extra intelligentiae conceptionem, quidquid ultra quaeritur, non enuntiatur, non attingitur, non tenetur. Verborum significantiam rei ipsius natura consumit, sensus contemplationem imperspicabile lumen obcaecat, intelligentiae 30 capacitatem quidquid fine nullo continetur excedit. Sed nos necessitatis hujus ab eo, qui haec omnia est, veniam deprecantes, audebimus, quaeremus, loquemur: et, quod solum in tanta rerum quaestione promittimus, ea quae erunt significata credemus. est consistit. Ipse in Christo et per quod est, ex se atque in se obtinens; infinitus, quia non ipse in aliquo, sed intra eum omnia; semper extra locum, quid ei putas ultimum esse, eum semper invenies: quia cum semper intendas, semper est quod intendas. Semper autem
Abbreviated transcription (Latin):
tata. ueritatẽ rerũ ꝑ nature not̾a
eludit. nos naturas nominũ ꝓfera¬
mus. Et editis ꝓut in uerbis ha¬
bebimꝰ dignitate. atq officio patͥs.
filii. sp̃s scĩ: non frustrent᷑ nat᷑e
ꝓprietatib nomina. s intra nat᷑e
significationem nominib cohar¬
tent᷑. Et nescio quid de his reb
alit̃ sentientib animi sit. uerita¬
tem corrũpentib tenebras lu-¬
mini inferentib insecabilia dese.¬
cantib incorrupta scindentib in¬
potestati. modũ cireũscribere infi¬
nito. Michi certe de his respondẽ¬
ti: in curis estus est. in sensu labe̾
est. in intelligentia stupor. ẽ. In
sermone aut̃ non iam infiriita¬
ten. sed filentiũ confite bor. Et cer¬
te miehi extorquet᷑ hoc uelle. dũ
et audaciȩ resistit᷑: et errori cõsu¬
litur: et ignorantiȩ ꝓuidet᷑. Imũ¬
sum ẽ. aut̃ qd̾ exigit᷑. incomp̃heu¬
sibile est quod audet᷑. ut ultra. p̃¬
finitione dei: sermo de deo fit.

Expanded text:
tata veritatem rerum per naturae nomina tata veritatem rerum per naturae nomina eludit, nos naturam nominum proferamus; et editis, prout in verbis habebimus, dignitate atque officio Patris, Filii, Spiritus sancti, non frustrentur naturae proprietatibus nomina, sed intra naturae significationem nominibus coartentur. Et nescio quid de his rebus aliter sentientibus animi sit, veritatem corrumpentibus, tenebras luci inferentibus, insecabilia desecantibus, incorrupta scindentibus, inpotestati, modum circumscribere infinito: mihi certe his respondenti in curis aestus est, in sensu labes est, in intelligentia stupor est; in sermone autem non jam infirmitatem, sed silentium confitebor. Et certe mihi extorquetur hoc velle, dum et audaciae resistitur, et errori consulitur, et ignorantiae providetur. Immensum est autem quod exigitur, incomprehensibile est quod audetur; ut ultra praefinitionem Dei, sermo de Deo sit.
Abbreviated transcription (Latin):
tam communib moluit᷑. patrẽ
negando. dumfilio quod est filiꝰ
dimmi et usum et auctorem eiuꝰ
ignorant. Ita et imꝑitos ꝑdunt.
dum rationem p̾dicationis huiꝰ
affirmant: et audientes fallũt.
dum naturam nominib adimũt.
qr nomina non possunt aufer¬
re naturȩ. Pret̾mitto reliqua
humani ꝑicłi nomina. Ualenti¬
nos. martionistas. manicheos.
pestesq cet̾as. quȩ int̾dum imꝑ¬
itorum m̃tes occupant. et ipso
contagio conersationis infici¬
unt. fitq om̃ium lues una. dũ
in audientiũ sensum. p̃dicantiũ
ꝓtrahit. ut necesse sit de tantis
ac tam reconditis reb aliqͥd ultra
p̃scriptum cȩleste ꝓferre: Dixe¬
rat cdnis baptizandas gentes in
nomine patris. et filii. et sp̾s scĩ.
Forma fidei certa est. Sed qͣntũ
ad hereticos: om̃is senfus incertꝰ
est. Ergo non preceptis aliqͥd ad¬
dendum est. sed moxꝰ est constitu¬
endꝰ audaciȩ: ut qr malignitas in¬
stinctu diabolice fraudulentiȩ exci¬

Expanded text:
tam communibus moliuntur: Patrem negando, dum Filio quod est filius dum et usum et auctorem ejus ignorant. Ita et imperitos perdunt, dum rationem praedicationis hujus affirmant; et audientes fallunt, dum naturam nominibus adimunt, quia nomina non possunt auferre naturae. Praetermitto reliqua humani periculi nomina, Valentinos, Marcionitas, Manichaeos pestesque caeteras, quae interdum imperitorum mentes occupant, et ipso contagio conversationis 29 inficiunt: fitque omnium lues una, dum in audientium sensum praedicantium protrahit, ut necesse sit de tantis ac tam reconditis rebus aliquid ultra praescriptum coeleste proferre. Dixerat Dominus baptizandas gentes, In nomine Patris et Filii et Spiritus sancti. Forma fidei certa est: sed quantum ad haereticos omnis sensus incertus est. Ergo non praeceptis aliquid addendum est, sed modus est constituendus audaciae: ut quia malignitas instinctu diabolicae fraudulentiae exci
Abbreviated transcription (Latin):
circũscribit᷑. nec tenet᷑. qr ꝑ natͣe suȩ
iurtutẽ ubiq ẽ. neq usqͣm ab est. in
om̃ib om̃is exhuberans. Hos igit᷑ ue¬
ros ẽẽ. adoratores. qui in sp̃u et ueri¬
tate suit adorat᷑i. Adoratis audem in
sp̃u: diñ sp̃m. Alter in officio. alter
in honore ẽ. qr discretũ ẽ. in quo qͥsq
sit adorandꝰ. Non enĩ tollit scĩ sp̃s
et nom̃ et donũ. qr dictũ ẽ. deus
sp̃s ẽ. Responsũ aut̃ est mulieri.
dm̃ templo et monte claudenti.
ẽẽ. omĩa in deo. dm̃ insemet ipso.
Et inuisibilem atq in comp̃hensi¬
bilem. in his quȩ iniusibilia et in¬
comp̃hensibilia sunt ad orandum.
atq ita nat᷑a et muneris et honoriᷤ
cuit adorandũ. et libertatem ac sei¬
entiã adorantiũ. ladorandi infunta¬
tem. dũ insp̃u deus sp̃s adoratur:
ostendens. simule huic etiam illud
ẽ. neq eadem significatio continet
eum.atq eiꝰ. Ita cum ait deus sp̃s¬

Expanded text:
circumscribitur, nec tenetur, qui per naturae suae virtutem ubique est, neque usquam abest, in omnibus omnis exuberans: hos igitur veros esse adoratores, qui in Spiritu et veritate sint adoraturi. Adoraturis autem in Spiritu Deum Spiritum, alter in officio, alter in honore est; quia discretum est in quo quisque sit adorandus. Non enim tollit sancti Spiritus et nomen et donum, quia dictum est, Deus Spiritus est. Responsum autem est mulieri Deum templo et monte claudenti, esse omnia in Deo, Deum in semetipso, et invisibilem atque incomprehensibilem in iis quae invisibilia et incomprehensibilia sunt adorandum. Atque ita natura et muneris et honoris cuit adorandum, et libertatem ac scientiam adorantium, et adorandi infinitatem, dum in Spiritu Deus Spiritus adoratur, ostendens. 32. Simile huic etiam illud est, neque eadem significatio continet eum atque ejus. Ita cum dicit, Dominus Sp
Abbreviated transcription (Latin):
a se erat. ui sua ac potestate p̾sũpsit.
atq ut ne quid ꝑ imbecillitatem hu¬
mani corporis dissiderer. uirtus
attissimi uirginẽ obumbrauit.
infirmitatẽ eiꝰ uelut ꝑ umbram
circũfusa confirmans. ut ad sem̃ti¬
uam ineuntis sp̃s efficatiam. sub:¬
stantiã corporalẽ. diuinę uirtutis
mumbratio temꝑaret. Hec concepti¬
onis ẽ. dignitas. Uiocamꝰ partũ. ua¬
gitu. ⁊ cunas. dignitas quȩ sequa¬
tur. Loquit᷑ ad ioseph angłs: paritu¬
ram uirginẽ. et eũ qui natꝰ fuerit
uocandũ heminanuelem. id est no¬

Expanded text:
a se erat, vi sua ac potestate praesumpsit. a se erat, vi sua ac potestate praesumpsit. Atque ut ne quid per imbecillitatem humani corporis dissideret, virtus altissimi Virginem obumbrat, infirmitatem ejus velut per umbram circumfusam confirmans, ut ad sementinam ineuntis Spiritus efficaciam substantiam corporalem divinae virtutis inumbratio temperaret. Haec conceptionis est dignitas. Videamus partum, vagitum et cunas, dignitas quae sequatur. Loquitur ad Joseph angelus parituram Virginem, et eum, qui natus fuerit, vocandum Emmanuelem, id est: No
Abbreviated transcription (Latin):
est. contumelia eiꝰ: honor nr̃ est.
Quod ille deus in carne consistens.
hoc nos uicissim in dñi ex carnere¬
nouati. Sed ne forte detineant scru¬
pulosas m̃tium cogitationes. cunȩ.
uagitus. partus. atq conceptio redden¬
da est: singłis dei. cdignitas. ut uo¬
luntatis humilitatẽ. potestaris am¬
bitio p̃cedat. nec digntͣtate᷑ dignitas
derelinquat. Uiocamꝰ igit᷑ quȩ sunt
minist̾ia concȩpt̾. Angłs zacharie
loquit᷑. sterili partus affert᷑. de incen¬
si loco. sacerdos mutus egredit᷑. ioħs
in uocẽ adhuc ut̾o matris detentus
erumpit. Mariam angł̾s benedicit.
matrem filii dei uirginẽ pollicetur.
illa uirginitatiᷤᷤ suȩ conscia difficul¬
tate facti cõmouet᷑. angłs ei efficien¬
tiam diuinȩ oꝑationis exponit. Ait
Sp̃s sc̃s desuꝑ ueniens. uirginis inte¬
riora scificauit. et in his spirans. qr
ubi uult sp̃s spirat. naturȩ se huma¬
ne carnis imniscuit. et id qd̃ alienũ

Expanded text:
est, contumelia ejus honor noster est. est, contumelia ejus honor noster est. Quod ille Deus in carne consistens, hoc nos vicissim in Deum ex carne renovati. Sed ne forte detineant scrupulosas mentium cogitationes, cunae, vagitus, partus atque conceptio, recolenda est in singulis Dei dignitas, ut voluntatis humilitatem potestatis ambitio praecedat, nec dignationem dignitas derelinquat. Videamus igitur quae sint mysteria conceptus. Angelus Zachariae loquitur, sterili partus affertur. De incensi loco sacerdos mutus egreditur. Joannes in vocem adhuc utero matris detentus erumpit. Mariam angelus benedicit, matrem Filii Dei virginem pollicetur. Illa virginitatis suae conscia, difficultate facti commovetur. Angelus ei efficientiam divinae operationis exponit; ait Spiritus sanctus desuper veniens Virginis interiora sanctificavit, et in his spirans, qui ubi vult Spiritus spirat, naturae se humanae carnis immiscuit. Et id quod alienum
Abbreviated transcription (Latin):
imisibilis. pudorẽ humani exordis
non recusauit. Et ꝑconceptionem.
artũ. uagitũ. cunas. om̃s nature
nr̃e contumelias tͣnscueurrit. Wid
tandẽ dignũ a nobis. tantȩ digna¬
tionis affectiu rependet᷑ Inenaria¬
bilis a deo originis. unꝰ unigenttus.
deus. in corpusculi humani formã
scẽ uirginis utero insertꝰ accrescit.
Qui om̃ia. continet. et intra quem
et ꝑ quẽ cuncta sunt: humanipar¬
tus lege ꝓfert᷑. Et ad cuiꝰ uocem
iusibitis. et in comp̃bensibilis ẽ. nõ
uisu. sensu. tactuq moderandus.
cunis ẽ. obuolutꝰ. Hec siqͥs indig¬
nando recolet. tanto se maioris beue.¬
ficii obnarium confitebit᷑: qͣnto.
minus hec dei conuenerunit ma¬
iestati. Non ille eguit homo effici.
ꝑ quẽ homo factus ẽ. sed nos eguimꝰ¬
ut deus caro fieret. et habitaret in
nobis. idest assũptione carnis imuiꝰ.¬
int̾na uniuerse carnis incoleret. Hu¬
militas eiꝰ. nrã humilit nobilitas

Expanded text:
invisibilis pudorem humani exordii invisibilis pudorem humani exordii non recusavit, et per conceptionem, partum, vagitum et cunas, omnes naturae nostrae contumelias 1385 transcurritandem dignum a nobis tantae dignationis affectui rependetur? Inenarrabilis a Deo originis unus unigenitus Deus, in corpusculi humani formam sanctae Virginis utero insertus accrescit; qui omnia continet, et intra quem et per quem cuncta sunt, humani partus lege profertur, et ad cujus vocem invisibilis et incomprehensibilis est, non visu, sensu tactuque moderandus, cunis est obvolutus. Haec si quis indigna Deo recolit, tanto se majoris beneficii obnoxium confitebitur, quanto minus haec Dei convenerint majestati. Non ille eguit homo effici per quem homo factus est; sed nos eguimut Deus caro fieret et habitaret in nobis, id est assumptione carnis unius universae carnis interna incoleret. Humilitas ejus nostra nobilitas