comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conuenient̃ accipit᷑: quia dũ ꝑuerse
fulciunt᷑ quasi in uerbis se diuites os-¬
tendunt: quã eo sca ȩccła non quęrit.
quo hanc sp̃uali intellectu transcen¬
dit. Sepe uͦ heretici cum ꝑuersa de
fide asserunt: ñnulla contra antiquũ
hostem subtilia de carnis temptatio¬
nib loquunt᷑. Nam nñqͣm eo in se
quasi sana m̃bra oꝑationis ostendt̃.
quo in fide uulnerati serpentis mor¬
su in capite tenent᷑. Sed scã ȩccła au¬
dire ab his subtilia de temptationib
ñ uult: quia dũ uera quȩdã de con¬
uersatione asserunt: ad falsa ꝑfidie ꝑ¬
dixi. afferte mͥ. & de substantia ur̃a
donate mͥ: uel liberate me de manu
hostis. & de manu robustoꝵ eruite
me: Manũ quippe hostis sathanȩ
fortitudinẽ uocat: & manũ robustoꝵ
uires malignoꝵ spuũ appellat. Qͦsͦ
ideirco robustos memorat: quia dũ
absq carnis infirmitate sunt conditi.
prauis eoꝵ adnisib imbecillitas ad-¬
iuncta ñ obuiat. Hoc uͦ qͦd subdit᷑.¬

Expanded text:
ccipitur, qua dum perverse fulciuntur, quasi in verbis se divites ostendunt; quam eo sancta Ecclesia non quaerit, quo hanc spiritali intellectu transcendit. Saepe vero haeretici, cum perversa de fide asserunt, nonnulla contra antiquum hostem subtilia de carnis tentationibus loquuntur. Nam nonnunquam eo in se quasi sana membra operationis ostendunt, quo in fide vulnerati serpentis morsu in capite tenentur. Sed sancta Ecclesia audire ab his subtilia de tentationibus non vult, qui dum vera quaedam de conversatione asserunt, ad falsa perfidiae pixi: Afferte mihi, et de substantia vestra donate mihi? vel: Liberate me de manu hostis, et de manu robustorum eruite me? Manum quippe hostis Satanae fortitudinem vocat, et manum robustorum vires malignorum spirituum appellat. Quos idcirco robustos memorat, quia dum absque carnis infirmitate sunt conditi, pravis eorum adnisibus imbecillitas adjuncta non obviat. Hoc vero quod subdit
Abbreviated transcription (Latin):
ratur: quia cũ suꝑnȩ spei fiduciam
concipit. quid mens nr̃a aliud quam
gaudiũ parit: Curandũ itaq ẽ. ne
aut necessitatis metas cura carnis
transeat: aut in eo qͦd moderate exse¬
quit᷑ de se p̃sumat. Sepe uͦ animꝰ fal¬
litur: ut qͦd uoluptuose appetit. ne¬
cessariũ suspicet᷑: quatinꝰ om̃e qͦd lib&
uitȩ debitũ utilitatẽ put&. & sepe qͥa
effectus ꝓuidentiã sequit᷑. in sui fidu¬
cia mens leuat᷑: cumq sibi adest quod
deesse cȩtĩs uid&: cogitatione tacita de
magnitudine suȩ ꝓuisionis hy larescit.
tantoq iam a uera ꝓuisione longe fit.
quanto ipsam qͦq elationẽ quã patit᷑
nescit. Unde sollerti semꝑ custodiae
intentione pensandũ. ẽ uel qͥd opere
agimus. uel qͥd corde uersamꝰ: ne aut
m̃tem p̃pediens foras se t̾rena cura
multiplic&: aut saltẽ de eiꝰ moderami¬
ne intus se cogitatio exalt&: ut cum
diuina uidicia temporali circũ specti¬

Expanded text:
ratur, quia cum supernae spei fiduciam ratur, quia cum supernae spei fiduciam concipit, quid mens nostra aliud quam gaudium parit? Curandum itaque est ne aut necessitatis metas cura carnis transeat, aut in eo quod moderate exsequitur, de se praesumat. Saepe vero animus fallitur, ut quod voluptuose appetit, necessarium suspicetur, quatenus omne quod libet vitae debitam utilitatem putet. Et saepe quia effectus providentiam sequitur, in sui fiducia mens levatur. Cumque sibi adest quod deesse caeteris viderit, cogitatione tacita de magnitudine suae provisionis hilarescit; tantoque jam a vera provisione longe fit, quanto ipsam quoque elationem quam patitur nescit. Unde solerti semper custodiae intentione pensandum est vel quid opere agimus, vel quid corde versamus, ne aut mentem praepediens, foras se terrena cura multiplicet, aut saltem de ejus moderamine intus se cogitatio exaltet; ut cum divina judicia temporali circumspecti
Abbreviated transcription (Latin):
scilic& intellectꝰ. deb& in cognitione
trinitatis daustra carnis excedere. &
quasi habitationis infimȩ ianuã exi-¬
re: cura autẽ carnis. ut femina foras
ñ appareat. & uideri iactant̃ erube¬
scat: ut quasi post tergũ uiri sub dis-¬
cretione sp̃c solis necessariis intenta.
neqͣ qͣm sciat ꝓcacit̃ detegi. s uere¬
cunde moderari. Cui tam̃ sepe cũ
dr̃. ut de se minime p̃sumat. s totã
se in diuinȩ speciei fiduciã transferat:
despicit: & cessante studio. ad eẽ sibi
uite subsidia posse diffidit: unde &
hec eadẽ sarra ꝓmissiones dĩ audiens
rid&: s ridens corripit᷑ correpta aut̃
ꝓtinus fecundat᷑ & quȩ iuuentute ui¬
gens fecundari ñ potuit. annis fracta
semilib. utero marcescente concepit:
quia cũ cura carnis. sui confidentiam
habere desierit. contra spem ex diui-¬
na ꝓmissione accipit. qͦd habituram
se ex humana ratione dubitauit. Un
de bene & ysaac. idest risus dr̃ qͥ gene¬

Expanded text:
scilicet intellectus, debet in cognitione scilicet intellectus, debet in cognitione Trinitatis claustra carnis excedere, et quasi habitationis infimae januam exire; cura autem carnis, ut femina, foras non appareat, et videri jactanter erubescat, ut quasi post tergum viri sub discretione spiritus, solis necessariis intenta, nequaquam sciat procaciter detegi, sed verecunde moderari. Cui tamen saepe cum dicitur ut de se minime praesumat, sed totam se in divinae spei fiduciam transferat, despicit, et, cessante studio, adesse sibi vitae subsidia posse diffidit. Unde et haec eadem Sara promissiones Dei audiens ridet, sed ridens corripitur, correpta autem protinus fecundatur; et quae juventute vigens fecundari non potuit, annis fracta senilibus, utero marcescente, concepit, quia cum cura carnis sui confidentiam habere desierit, contra spem ex divina promissione accipit quod habituram se ex humana ratione dubitavit. Unde et bene Isaac, id est risus, dicitur qui gene
Abbreviated transcription (Latin):
abscidit᷑. s ut discrete animo seruiat
temꝑatur. Nam quia sollicitos nos
ẽẽ ueritas in crastinũ ꝓhib&: habere
utcũq curam in p̃sentib ñ negat:
quam tendi ad tempꝰ qͦd seqͥt᷑ uetat.
Et nimirũ paulus cũ curam carnis
fieri in concupiscentia ñ sinit: ꝓcul
dubio in necessitate concedit. Discre¬
tione gͦ magni moderaminis. carnis
cura frenanda. ẽ. ut seruiat. & mini¬
me principetur: ne qͣsi domina ani-¬
mum uincat: s subacta m̃tis dominio.
quasi ancilla famulet᷑ ut iussa assit:
atq ad nutũ cordis repulsa dissiliat:
ut iuix a tergo scẽ cogitationis appare¬
at: & nũqͣm contra faciẽ recta cogita¬
ntis obsistat. Quod bene nobis hysto¬
ria sacrȩ lectionis innuit᷑: cũ abrahã
trib angłis occurrisse memorat᷑. Ipse
quippe uenientib extra ostiũ occurrit:
sarra uͦ post ostiũ substitit: qͥa uideli¬
cet ut uir ac dñs domus sp̃ualis. nr̃

Expanded text:
absciditur, sed ut discrete animo serviat, absciditur, sed ut discrete animo serviat, temperatur. Nam quia sollesse Veritas in crastinum prohibet, habere utcunque curam in praesentibus non negat, quam tendi ad tempus quod sequitur vetat. Et nimirum Paulus cum carnis curam fieri in concupiscentiis non sinit, procul adhuc dubio in necessitate concedit. Discretione ergo magni moderaminis carnis cura frenanda est, ut serviat et minime principetur, ne quasi domina animum vincat, sed, subacta mentis dominio, quasi ancilla famuletur, ut jussa adsit, atque ad nutum cordis repulsa dissiliat, ut vix a tergo sanctae cogitationis appareat, et nunquam contra faciem recta cogitantis obsistat. Quod bene nobis historia sacrae lectionis innuitur, cum Abraham tribus angelis occurrisse memoratur . Ipse quippe venientibus extra ostium occurrit, Sara vero post ostium stetit, quia videlicet ut vir ac dominus domus spiritalis, noster
Abbreviated transcription (Latin):
rumq se ad uiam rectitudinis animꝰ
accingit: torporẽ decutit: tantoq in
cȩlestib desiderio rapit᷑ ut pęne nil
ex eo inferiꝰ remansisse uideat᷑: & tam̃
cum ad carnis curam reducit᷑. sine qͣ
p̃sentis uicȩ uia nullo mͦ explet᷑. ita
nunc inferius dep̃ssũ ten& ac si adhuc
de summis nulla contigisset. Auditis
uerbis celestis oraculi. in amorẽ cȩle
stis patriȩ erigit᷑. s resurgentẽ p̃sen¬
tis uitȩ studio. sub t̃renȩ curȩ aggere
sepelitur: atq in derra cordis. neqͣqͣm
suꝑnȩ spei sem̃ ꝓficit: qͥa cogitationis
infimȩ spina densescit: qͣm uidelic&
spinã ꝑ sems ipsam ueritas manu scẽ
exhortationis eradicat dicens. nolite
solliciti ẽẽ in crastinũ. Contra hanc
ceritis in concupiscentiis. S in his ni¬
mirũ ducis ac militis uerbis agnosci¬
mus. quia tẽ ab ea mortifero uulnere
animus pungit᷑: cũ in ea m̃surȩ ȩqͥtas
non tenet᷑ Neq enim mortali adhuc
in carne uiuentib funditꝰ cura carnis

Expanded text:
rumque se ad viam rectitudinis animus accingit, torporem decutit; tantoque in coelestibus desiderio rapitur, ut pene nil ex eo inferius remansisse videatur; et tamen cum ad carnis curam reducitur, sine qua praesentis vitae via nullo modo expletur, ita hunc inferius depressum tenet, ac si adhuc de summis nulla contigisset. Auditis verbis coelestis oraculi in amorem patriae coelestis erigitur, sed resurgente praesentis vitae studio sub terrenae curae aggere sepelitur. Atque in terra cordis nequaquam supernae spei semen proficit, quia cogitationis infimae spina densescit. Quam videlicet spinam per semetipsam Veritas manu sanctae exhortationis eradicat, dicens: Nolite solliciti esse in crastinum . Contra hanc ceritis curam in concupiscentiis . Sed in his nimirum ducis ac militis verbis agnoscimus, quia tunc ab ea mortifero vulnere animus pungitur, cum in eo mensurae aequitas non tenetur . Neque enim mortali adhuc in carne viventibus funditus cura carnis
Abbreviated transcription (Latin):
cce quȩ maneat dãpnatos poena
cognouimꝰ: & instruente nos sacro
eloquio. quantꝰ in dãpnatione ignis.
qͣnta in igne obscuritas. quantꝰq in
obscuritate pauor sit. nullatenꝰ ambigi¬
mus. Sed quid ꝓdest ista p̃nosse: si ñ
contingat euadere: Tota gͦ intentio¬
ne curandũ. ẽ ut cũ uacationis tẽpꝰ
accipimus: bene uiuendi studio malo¬
rũ ultricia torm̃ta fugiamꝰ. Hinc qͥp¬
pe ꝑ salomonẽ dr̃. Quodcũq potest
manus tua facere instant̃ oꝑare: quia
nec opus. nec ratio. nec scientia. nec

Expanded text:
cce quae maneat damnatos poena cognovimus; et instruente nos sacro eloquio, quantus in damnatione ignis, quanta in igne obscuritas, quantusque in obscuritate pavor sit, nullatenus ambigimus. Sed quid prodest ista praenosse, si non contingat evadere? Tota ergo intentione curandum est ut, cum vacationis tempus accipimus, bene vivendi studio, malorum ultricia tormenta fugiamus. Hinc quippe per Salomonem dicitur: Quodcunque potest manus tua facere, instanter operare, quia ne
Abbreviated transcription (Latin):
i uero hoc quibd̃a displicet. qđ bo¬
na sua ipse narrauit: sciendũ est
qͥa int̾ tot rerũ dãpna. int̾ tot cor¬
poris uulnera. int̾ tot pignerũ fune¬
ra. amicis ad consolationẽ uenien¬
tib. & ad increpationẽ ꝓrũpentib
de uita sua desꝑare cogebatur: &
quẽ tot detrim̃ta afflixerant. con-¬
tumeliosa insuꝑ increpantiũ uerba
feriebant. Hii nãq qui ad consolan¬
dũ uenerant. dũ quasi eiꝰ iniustitiȩ
exꝓbrabant: desꝑare eũ de semet¬
ipso funditꝰ compellebant. Qđ ergo
bona sua ad m̃tẽ reuocat. ñ se ꝑ ia¬
ctantiã eleuat: sed quasi collapsum
int̾ uerba & iuilnera. ad sp̃e animũ
reformat. Graui enĩ desꝑationis te
ꝓbriis urget᷑. Beatus gͥ iob tot do¬
loꝵ iaculatione confossus. dũ labe.¬
factari ꝑ obꝓbria timuit: ad statũ
se fidutiȩ ex anteacta uita confir¬
mando reuocauit. Neq̃qu̾a gͦ in ar¬
rogantiȩ uiciũ cecidit: quia contra
int̾nũ desꝑationis impulsũ. ꝑ exte

Expanded text:
i vero hoc quibusdam displicet, quod bona sua ipse narravit, sciendum est quia inter tot rerum damna, inter tot corporis vulnera, inter tot pignorum funera, amicis ad consolationem venientibus, et ad increpationem prorumpentibus, de vita sua desperare cogebatur; et quem tot detrimenta afflixerant, contumeliosa insuper increpantium verba feriebant. Hi namque, qui ad consolandum venerant, dum quasi ejus injustitiae exprobrabant, desperare eum de semetipso funditus compellebant. Quod ergo bona sua ad mentem revocat, non se per jactantiam elevat; sed quasi collapsum inter verba et vulnera ad spem animum reformat. Gravi enim desperationis telarum opprobriis urgetur. Beatus igitur Job tot dolorum jaculatione confossus, dum labefactari per opprobria timuit, ad statum se fiduciae ex anteacta vita confirmando revocavit. Nequaquam ergo in arrogantiae vitium cecidit, quia contra internum desperationis impulsum, pe
Abbreviated transcription (Latin):
amicoꝵ ut dictũ ẽ se linguis arma¬
uit: qui qͥdẽ quia seniores erant. de
eoꝵ uerbis minꝰ fortasse doleri pote¬
rat. helyud iunior subrogat᷑: ut
scm̃ pectꝰ tanto acriori uulnere ꝑcu¬
teret. quanto contͣ illud ictus bra¬
chii uilioris excitaret. Ecce ad feri¬
endũ iniictissimũ robur inimicꝰ
seuiens. qͦt tẽptationũ iacula inue.¬
nit: ecce qͦt obsidionũ machinam̃¬
ta circũposuit. ecce qͦt ꝑcussionũ
tela transmisit: sed in his om̃ibus
mansit mens imꝑt̾rita: stetit ci¬
uitas inconcussa.

Expanded text:
amicorum, ut dictum est, se linguis armaamicorum, ut dictum est, se linguis armavit. Qui quidem quia seniores erant, de eorum verbis minus fortasse doleri poterat. Heliu junior subrogatur, ut sanctum pectus tanto acriori vulnere percuteret, quanto contra illud ictus brachii vilioris excitaret. Ecce ad feriendum invictissimum robur inimicus saeviens, quot tentationum jacula invenit; ecce quot obsidionum machinamenta circumposuit; ecce quot percussionum tela transmisit: sed in his omnibus mansit mens imperterrita, stetit civitas inconcussa.
Abbreviated transcription (Latin):
plagas inferens. quasi foras exercitũ
admouit: animũ uͦ uxoris in uerbiᷤᷤ
malȩ ꝑsuasionis accendens. qͣsi intꝰ
ciuiũ corda corrupit. Ex bellis enĩ
exteriorib discimꝰ: quid de interiori¬
b sentiamꝰ. Inimicꝰ nãq seuiens. &
urbẽ circũfusis exercitib uallans. si
eiꝰ munimina inuicta circũ spexerit.
ad alia se pugnandi argum̃ta conu̾¬
tit: ut intꝰ etiã quoꝵdã ciuiũ corda
corrũpat: quatinꝰ cũ extrinsecꝰ impu¬
gnatores admouerit. internos quo¬
q habeat adiutores: atq increscen¬
te belli foras certamine. de quoꝵ intꝰ
fide confidit᷑. eoꝵ ꝑfidia urbs desti.¬
constituto. murũ ciuitatis istiꝰ tot icti.¬
b ꝑculit. qͦt uicib aduersa nuntia.¬
uit: intꝰ autẽ quasi cuuiũ corda cor¬
rupit: dũ fortia urbis huiꝰ munimi¬
na ꝑsuasione destruere conugis stu¬
duit. Foras itaq admouit impetũ
belli: intꝰ uenena consilii: ut tantõ

Expanded text:
plagas inferens, quasi foras exercitum plagas inferens, quasi foras exercitum admovit; animum vero uxoris in verbis malae persuasionis 12 accendens, quasi intus civium corda corrupit. Ex bellis enim exterioribus discimus quid de interioribus sentiamus. Inimicus namque saeviens, et urbem circumfusis exercitibus vallans, si ejus munimina invicta conspexerit, ad alia se pugnandi argumenta convertit, ut intus etiam quorumdam civium corda corrumpat; quatenus cum extrinsecus impugnatores admoverit, internos quoque habeat adjutores, atque increscente belli foras certamine, de quorum intus fide confiditur, eorum perfidia urbs desticonstituto, murum civitatis istius tot ictibus perculit, quot vicibus adversa nuntiavit. Intus autem quasi civium corda corrupit, dum fortia urbis hujus munimina persuasione destruere conjugis studuit. Foras itaque admovit impetum belli, intus venena consilii: ut tanto c
Abbreviated transcription (Latin):
ed iã nunc ipsũ ordine̾ tẽptatio¬
Unis eiꝰ exequam᷑. In imicꝰ seuiens.
& scĩ uiri ualidissimũ pectus debel¬
lare contendens. cunctas contra eũ
tẽptationũ machinas erexit. Abstulit
substantiã: int̾fecit filios: ꝑcussit cor¬
pus. instigauit uxorẽ: amicos ad con¬
solationẽ adduxit. sed in asꝑitatẽ in¬
crepationis excitauit: aliũ quoq a¬
micũ duriꝰ increpantẽ in extrema
& acriori inuectione seruauit: ut
saltẽ crebriꝰ feriendo cor attingeret:
qđ nouo uulnere semꝑ iteraret. Quia
enĩ in scło potentẽ uidit: dãpnis sub¬
stantiȩ eũ moueri credidit: qu̾e non
concussũ ex filioꝵ morte pulsauit
Uidens autẽ quia ad augm̃tũ diui¬
nȩ laudis. etiã ex uulnere creuit or¬
bitatis: petiit feriendã salutẽ corꝑis.
Intuens etiã quia ꝑ dolorẽ corporis
ꝑuenire neqͥuerit ad passionẽ m̃tis:
instigauit uxorẽ. Ciuitatẽ quippe
qua expugnare appetiuit. nimis
munitã uidit: & idcirco exteriꝰ tot

Expanded text:
ed jam nunc ipsum ordinem tentationis ejus exsequamur. Inimicus saeviens, et sancti viri validissimum pectus debellare contendens, cunctas contra eum tentationum machinas erexit; abstulit substantiam, interfecit filios, percussit corpus, instigavit uxorem, amicos ad consolationem adduxit; sed in asperitatem increpationis excitavit: alium quoque amicum durius increpantem, in extrema et acriori invectione servavit, ut saltem crebrius feriendo cor attingeret, quod novo vulnere semper iteraret. Quia enim in saeculo potentem vidit, damnis substantiae eum moveri credidit, quem non concussum ex filiorum morte pulsavit. Videns autem quia ad augmentum divinae laudis etiam ex vulnere crevit orbitatis, petiit feriendam salutem corporis. Intuens etiam quia per dolorem corporis pervenire nequiverit ad passionem mentis, instigavit uxorem. Civitatem quippe, quam expugnare appetiit, nimis munitam vidit; et idcirco exterius tot
Abbreviated transcription (Latin):
mortalib ignoret᷑. Sed hȩc ipsa sapi-¬
entiȩ illius secreta conspicere. utcũq
incõp̃hensibilitatis eiꝰ.ẽ. potentiam ui-¬
dere: quia & si in ipsa consilioꝵ eiꝰ inqui¬
sitione deficimꝰ: deficiendo tam̃. ueriꝰ
discimus. quẽ timeamꝰ. Ad hȩc se paulꝰ
sapientiȩ illius secreta tetenderat cũ
dicebat. O altitudo diuitiarũ sapien¬
tiȩ & scientiȩ dĩ: quã incõp̃hensibilia
sunt iudicia eiꝰ. & inuestigabiles uiȩ
eiꝰ. Quis enĩ cognouit sensũ dñi. Uel
quis consiliariꝰ eius fuit: Qui suꝑiꝰ
etiam ex ipsa inquisitione lassescens.
s tam̃ ad cognitionẽ infirmitatis ꝓpriȩ
lassescendo ꝓficiens. p̃mittit dicens. O
homo: tu qͥs es qui respondeas dõ: Nũ¬
quid dicit figm̃tũ ei qui se fuxit qͦre
me fecisti sic: Qui igit᷑ occulta dei
ꝑtingere ñ ualens. ad infirmitatis suȩ
cognitionẽ rediit. atq ad eruditio¬
nem se ꝓpriã deficiendo reuocauit.

Expanded text:
mortalibus ignoretur. Sed haec ipsa sapimortalibus ignoretur. Sed haec ipsa sapientiae illius secreta conspicere utcunque jam incomprehensibilitatis ejus est potentiam videre, quia etsi in ipsa consiliorum ejus inquisitione deficimus, deficiendo tamen verius discimus quem timeamus. Ad haec se Paulus sapientiae illius secreta tetenderat, cum dicebat: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus. Quis enim cognovit sensus Domini? vel quis consiliarius ejus fuit ? Qui superius etiam ex ipsa inquisitione lassescens, sed tamen ad cognitionem infirmitatis propriae lassescendo proficiens, praemittit dicens: O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Nunquid dicit figmentum ei qui se finxit: Quare me fecisti sic ? Qui igitur ad occulta Dei pertingere non valens ad infirmitatis suae cognitionem rediit, atque ad eruditionem se propriam deficiendo revocavit,
Abbreviated transcription (Latin):
Publica sapientiȩ suꝑnȩ sunt oꝑa. cũ
omp̃s ds̃ regit qͦs creat: ꝑficit bona
quȩ inchoat: & aspirando adiuuat.
quos uisitationis suȩ lumine illus¬
trat: s ͤ cunctis liqu& quia qͦs gratis
condidit. benigne disponit: & cũ spũ-¬
alia dona largit᷑ ipse ꝑficit. qͦd ipse¬
ex munere suȩ benignitatis inchoauit.
Secreta uͦ sapientię suꝑnȩ sunt oꝑa. cũ
ds̃ quos creauit deserit: cũ bona quȩ
p̃ueniendo ceꝑat. nequa qͣm ꝓsequendo
consũmat: cum claritate nos suȩ illu-¬
strationis illuminat: & tam̃ ꝑmissis
carnis temptationib. tenebris cecita-¬
tis pulsat: cum dona quȩ contulit. mi-¬
nime custodit: cum & m̃tis nr̃ȩ ad se
desideria excitat: & tam̃ occulto iudi¬
cio difficultatẽ nr̃ȩ imbecillitatis an-¬
gustat. Quȩ nimirũ secreta eiꝰ sapi¬
entiȩ. pauci ualent inquirere. s nullꝰ
inuenire: quia qͦd suꝑ nos de nobis¬
ab immortali sapientia ñ iniuste dis¬
ponit᷑. iustũ ꝓfecto ẽ ut a nobis adhuc

Expanded text:
Publica sapientiae supernae sunt opera, cum omnipotens Deus regit quos creat, perficit bona quae inchoat, et aspirando adjuvat quos visitationis suae lumine illustrat. Cunctis etenim liquet quia quos gratis condidit benigne disponit. Et cum spiritalia dona largitur, ipse perficit qex munere suae benignitatis inchoavit. Secreta vero sapientiae supernae sunt opera, cum Deus quos creavit deserit; cum bona quae praeveniendo coeperat, nequaquam prosequendo consummat; cum claritate nos suae illustrationis illuminat, et tamen permissis carnis tentationibus, tenebris caecitatis pulsat; cum dona quae contulit minime custodit; cum et mentis nostrae ad se desideria excitat, et tamen occulto judicio difficultatem nostrae imbecillitatis angustat. Quae nimirum secreta ejus sapientiae pauci valent inquirere, sed nullus invenire. Quia quod suab immortali sapientia non injuste disponitur, justum profecto est ut a nobis adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
culta cognosceres: tam ꝓcaces contra
illũ sententias ñ sonares.u.¬
t quia omp̃s ds̃ cumad conside¬
randa nos sua iudicia subleuat.
ignorantiȩ nr̃ȩ ꝓtinus cecitatem fu¬
gat: quȩ aꝑtis eius labiis ad nos eru¬
ditio ꝓdeat. ꝓtinꝰ adiungendo mani-¬

Expanded text:
culta cognosceres, tam procaces contra culta cognosceres, tam procaces contra illum sententias non sonares. Et quia omnipotens Deus cum ad consideranda nos sua judicia sublevat, ignorantiae nostrae protinus caecitatem fugat, quae apertis ejus labiis, ad nos eruditio prodeat, protinus adjungendo mani
Abbreviated transcription (Latin):
est in cęlis. Quid aut̃ dĩ labia. nisi
iudicia eius accipimꝰ: Clausis nãq
labris uox p̃mit᷑. & sensus tacentis ig¬
norat᷑: aꝑtis aut̃. dum sermo ꝓmitur.
animus loquentis inuenit᷑. Labia
itaq sua ds̃ aꝑit: cũ uoluntatẽ suã
hominib ꝑ aꝑta iudicia ostendit.
Quasi enĩ reserato ore loquit᷑: cum re¬
mota obscuritate dispositionis inti¬
mȩ. renuit occultare qͦd uult. Nam
uelut clausis labris sensũ nobis suũ
ñ indicat: cum ꝑ occulta iudicia cur
quid faciat celat. Sophar itaq beatũ
iob ut de carnali intellectu redargu¬
at. seq ipsũ qͣntȩ sit benignitatis osten-¬
dat. ei bona optat: quȩ & cũ habentur
ignorat. dicens. atq utinã ds̃ loquere¬
tur tecũ. & aꝑir& labia sua tͥ: acsi pa¬
tent̃ dicat. Imperitiȩ tuȩ potiꝰ quã
penȩ compatior: quia sola carnis pru-¬
dentia p̃ditũ. a ueritatis te spũ uacu¬
um agnosco. Si enim dĩ iudicia oc-¬

Expanded text:
 in coelis est . Quid autem Dei labia nisi  in coelis est . Quid autem Dei labia nisi judicia ejus accipimus? Clausis namque labiis vox premitur, et sensus tacentis ignoratur; apertis autem sermo dum promitur, animus loquentis invenitur. Labia itaque sua Deus aperit cum voluntatem suam hominibus per aperta judicia ostendit. Quasi enim reserato ore loquitur, cum remota obscuritate dispositionis intimae renuit occultare quod vult. Nam velut clausis labiis sensum nobis suum non indicat, cum per occulta judicia cur quid faciat celat. Sophar itaque beatum Job ut de carnali intellectu redarguat, seque ipsum quantae sit benignitatis ostendat, ei bona optat, quae et cum habentur ignorat, dicens: Atque utinam Deus loqueretur tecum et aperiret labia sua tibi! Ac si patenter dicat: Imperitiae tuae potius quam poenae compatior, quia, sola carnis prudentia praeditum, a veritatis te spiritu vacuum agnosco. Si enim Dei judicia oc
Abbreviated transcription (Latin):
ctu tuo. Qui beati iob dictoꝵ memi¬
nit: quam falso hoc uoci illius impin¬
gatur agnoscit. Quomͦ enĩ mundum
se dicere potuit qui ait. si iustificare
me uoluero. os meũ condempnabit me:
Sed hab& hoc prauoꝵ malicia: ut cum
uera in se flere mala renuit. fingat ali¬
ena: nam quasi solatio facinoris utit᷑.
si falsis uocib & uita corripientis in
plerumq ꝑuersi uerbotenꝰ bona
optant. ut mala cẽ quȩ in p̃sentib
habentur ostendant: & quasi fauentes
ꝓsꝑa expetunt ut benigni uideant᷑.
Unde & sophar ꝓtinus subicit dicens.¬
labia sua tͥ. Ipse quippe sibi homo loqͥt᷑.
cum ꝑ hoc qͦd sentit neqͦquã diuinita¬
tis spũ. a carnalis prudentiȩ intelle¬
ctu separat᷑: cum caro sensũ exerit.
& m̃tẽ quasi ad intelligentiam ꝓuo¬
cans foras mittit. Vnde & adhuc pe¬
tro t̃rena sapienti ueritas dicit. Non
enĩ sapis quȩ dĩ sunt: s quȩ hominũ.
Cui tam̃ recta confitenti dr̃. Caro et
sanguis ñ reuelauit tͥ: s pat̃ ms qui¬

Expanded text:
t. --Qui beati Job dictorum meminit, quam falso hoc voci illius impingatur agnoscit. Quomodo enim mundum se dicere potuit, qui ait: Si justificare me voluero, os meum condemnabit me ? Sed habet hoc pravorum malitia, ut cum vera in se 339 flere mala renuit, fingat aliena. Nam quasi solatio facinoris utitur, si falsis vocibus et vita corripientis inplerumque perversi verbotenus bona optant, ut mala esse quae in praesentibus habentur ostendant; et quasi faventes prospera expetunt, ut benigni videantur. Unde et Sophar protinus subjicit, dicenssibi. --Ipse quippe sibi homo loquitur, cum per hoc quod sentit nequaquam Divinitatis spiritu a carnalis prudentiae intellectu separatur; cum caro sensum exerit, et mentem, quasi ad intelligentiam provocans, foras mittit. Unde et adhuc Petro terrena sapienti Veritas dicit: Non enim sapis quae Dei sunt, sed quae hominum . Cui tamen recta confitenti dicitur: Caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui
Abbreviated transcription (Latin):
uocem culpa detegit᷑. p̃sentis głȩ opinio
fedat᷑. Hinc quippe in laude iusti ꝑ sa-¬
stinabit acciꝑe. Hinc prauoꝵ contuma¬
ciam despicit dicens. Qui erudit de¬
risorẽ: ipse sibi facit iniuriã. Nã fit
plerumq. ut cũ correpta in se mala de¬
fendere nequeunt. ex uerecundia pe-¬
iores fiant: acsic in sua defensione su-¬
ꝑbiant. ut quȩdam uicia contra uitã
corripientis exquirant: & eo se crimi-¬
nosos ñ estimant. si crimina & aliis
imponant: quȩ cũ uera inuenire ne¬
queunt fingunt: ut ipsi qͦq habeant.
qͦd ñ impari iusticia increpari uide¬
antur. Unde & sophar quia qͣsi irri¬
deri se ꝑ increpationẽ doluit ꝓtinus¬

Expanded text:
vocem culpa detegitur, praesentis gloriae opinio vocem culpa detegitur, praesentis gloriae opinio foedatur. Hinc quippe in laude justi per Sastinabit accipere . Hinc pravorum contumaciam despicit, dicens: Qui erudit derisorem, ipse sibi facit injuriam . Nam fit plerumque ut cum correpta in se mala defendere nequeunt, ex verecundia pejores fiant; ac sic in sua defensione superbiant, ut quaedam vitia contra vitam corripientis exquirant; et eo se criminosos non aestimant, si crimina et aliis imponant. Quae cum vera invenire nequeunt, fingunt, ut ipsi quoque habeant quod non impari justitia increpare videantur. Unde et Sophar, quia quasi irrideri se
Abbreviated transcription (Latin):
ris: Imnperita ut diximꝰ. ueritatis sen¬
tentias grauit̃ tolerat: & silentiũ pęnã
studiũ contradictionis excitat᷑. Ferre
uocẽ ñ ual&: quia tacta in uulnere sui
reatus dolet: & ꝑ hoc qͦd generalit̃ con¬
tra ꝑuersos dr̃. se impeti specialit̃ sus-¬
picat᷑. Quod enim intus ęgisse se me-¬
minit. audire foras erubescit: unde
mox se ad defensionẽ p̃parat: ut reatꝰ
sui uerecundiam. ꝑ uerba prauȩ refu¬
tationis tegat. Sicut enĩ recti de qͥb¬
dam quȩ ab eis ñ recte gesta st̃ correp¬
tionis uocem. ministeriũ caritatis esti¬
mant: sic ꝑuersi contumeliã derisio¬
nis putant. Illi se ꝓtinꝰ ad obȩdiendũ
sternunt: isti ad insaniã suȩ defensioniᷤ
erigunt᷑. Illi correptionis adiutoriũ. ui-¬
tȩ suȩ patrociniũ deputant: ꝑ qͦd dũ
p̃sentis uice culpa corripit᷑. uenturi u-¬
dicis ira temperat᷑: isti cũ se impeti re¬
dargutione conspiciunt. gladiũ ꝑcus-¬
sionis credunt: quia dũ ꝑ correptionis

Expanded text:
rita mens, ut diximus, veritatis sententias graviter tolerat, et silentium poenam studium contradictionis excitatur. Ferre vocem non valet, quia tacta in vulnere sui reatus dolet, et per hoc quod generaliter contra perversos dicitur, se impeti specialiter suspicatur. Quod enim intus egisse se meminit, audire foris erubescit. Unde mox se ad defensionem praeparat, ut reatus sui verecundiam per verba pravae refutationis tegat. Sicut enim recti de quibusdam quae ab eis non recte gesta sunt correptionis vocem, ministerium charitatis aestimant, sic perversi contumeliam derisionis putant. Illi se protinus ad obedientiam sternunt, isti ad insaniam suae defensionis eriguntur. Illi correptionis adjutorium vitae suae patrocinium deputant, per quod dum praesentis vitae culpa corripitur, venturi judicis ira temperatur; isti cum se impeti redargutione conspiciunt, gladium percussionis credunt, quia dum per correptionis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ capillos. nisi defluentes animi co-¬
gitationes accipimꝰ: Unde & alias
eccłȩ dicit᷑. Sicut uitta coccinea
labia tua sponsa: & eloqͥũ tuũ dul¬
ce. Uitta quippe crines capitis astrin¬
git. Labia gͦ sponsȩ sicut uitta st̃.
qͥa exhortatione sc̃ẽ ȩccłȩ cunctȩ
in auditoꝵ m̃tib diffusȩ cogitati
ones ligant᷑: ne remisse defluant:
ne sese ꝑ illicita spargant: ne spar¬
sȩ cordis oculos deprimant: s qͣsi
ad unã se intentionẽ colligant. dũ
uitta eas sc̃ȩ p̃dicationis ligat.
Quam recte & coccineã asserit: quia
flamme̾scit. Quid uͦ ꝑ caput nisi
ea quȩ principale uniꝰ cuiꝰq actioniᷤ
est. mens ipsa signat᷑: Unde & alias
dicit᷑. & oleũ de capite tuo ñ defi¬
ciat. Oleum qͥppe in capite: ẽ. ca¬
ritas in m̃te: & a capite oleũ defi¬
cit: cũ caritas a m̃te discedit.

Expanded text:
per capillos, nisi defluentes animi cogitationes accipimus? Unde et alias Ecclesiae dicitur: Sicut vitta coccinea labia tua, sponsa, et eloquium tuum dulce . Vitta quippe crines capitis astringit. Labia ergo sponsae sicut vitta sunt, quia exhortatione sanctae Ecclesiae, cunctae in auditorum mentibus diffusae coones ligantur, ne amissae defluant, ne sese per illicita spargant, ne sparsae cordis oculos deprimant, sed quasi ad unam se intentionem colligant, dum vitta eas sanctae praedicationis ligat. Quam recte et coccineam asserit, quia flammescit. Quid vero per caput, nisi ea quae principale uniuscujusque actionis est, mens ipsa signatur? ut et alias dicitur: Et oleum de capite tuo non deficiat . Oleum quippe in capite est charitas in mente, et a capite oleum non deficit, cum charitas a mente non discedit.
Abbreviated transcription (Latin):
unc surrexit iob. Sedere enĩ qui¬
Iescentis. ẽ: at surgere decertantis.
Auditis gͦ aduersis surgere. ẽ exꝑtis
tẽptationib m̃tẽ ad certamuna ro¬
bustius reparare. Quib nimirum
temptationib etiam discretio ꝓfi¬
cit: qͥa ut uirtutes a uiciis subtilius
distinguat agnoscit. Unde & bene
stim̃ta scindimꝰ. eũ discernendo nr̃a
oꝑa retractamꝰ. Si enĩ apud dm̃ nr̃a
nos oꝑa qͦsi uestim̃ta ñ tegerent: ne¬
qͦquã uoce angłica diceret᷑. Beatus
qui uigilat & custodit uestim̃ta sua
ne nudatꝰ ambulet: & uideant tur¬
pitudinẽ eius. Turpitudo enĩ nr̃a
dẽ cernitur: cũ uita rep̃hensibilis
ante iustoꝵ oculos in iudicio neqͣꝗͣ
subsequentis boni oꝑis degmine ue¬
latur. S qͥa cũ culpa temptamur.
ad lam̃ta accendim᷑: atq ipsis la-¬
m̃tis excitati. ad ꝑspiciendã lucẽ
iusticiȩ subtiliꝰ ocłos m̃tis aperimꝰ.
quasi in dolore uestim̃ta scindimꝰ:
qͥa ex fletu discretione crescente

Expanded text:
us proficit. --Sedere enim, quiescentis est; assurgere, decertantis. Auditis ergo adversis surgere, est expertis tentationibus mentem ad certamina robustius parare. Quibus nimirum tentationibus etiam discretio proficit, quia ut virtutes a vitiis subtilius distinguat, agnoscit. Unde et bene stimenta scindimus, cum discernendo nostra opera retractamus. Si enim apud Deum nos opera nostra quasi vestimenta non tegerent, nequaquam voce angelica diceretur: Beatus qui vigilat, et custodit vestimenta sua, ne nudus ambulet, et videant turpitudinem ejus . Turpitudo enim nostra tunc cernitur, cum vita reprehensibilis ante justorum oculos in judicio, nequaquam subsequentis boni operis tegmine velatur. Sed quia cum culpa tentamur, ad lamenta accendimur; atque ipsis lamentis excitati, ad perspiciendam lucem justitiae subtilius oculos mentis aperimus, quasi in dolore vestimenta scindimus, quia ex fletu, discretione crescente,
Abbreviated transcription (Latin):
consortiũ iunxit. ab eo ꝓcul dubio uin¬
dictam de culpȩ reatu ñ expetit: quẽ
sub eius uenia. spes. fides & caritas abs¬
condit. Citius gͦ culpa dimittit᷑ quȩ
neqͦquã maliciȩ studio ꝑpetrat᷑. Vnde
& sophar. iniquũ uocat. quẽ sententia
suꝑna laudauerat: nec tam̃ a uenia
reꝓbatꝰ excludit᷑: quia ad uerba contu¬
meliȩ diuini amoris zelo ꝑmouet᷑.
ui pro eo quod beati iob UIII.¬
merita ñ agnoscit: ex imperita
adhuc irrisione subiungit. dicens.¬
Forsitan uestigia dĩ cõprehendes: &usq
ad ꝑfectũ om̃ipotentẽ reꝑies. Qͥd dei
uestigia: nisi benignas illiꝰ uisitatio¬
nes uocat: Quib nimirũ ꝓgredi ad
suꝑna ꝓuocam᷑. cũ eius sp̃ũs afflatu
tangimur: & extra carnis angustias
subleuati ꝑ amorẽ cognoscimꝰ conte

Expanded text:
consortium junxit, ab eo procul dubio vinconsortium junxit, ab eo procul dubio vindictam de culpae reatu non expetit quem sub ejus venia spes, fides et charitas abscondit. Citius ergo culpa dimittitur quae nequaquam malitiae studio perpetratur. Unde et Sophar iniquum vocat quem superna sententia laudaverat; nec tamen a venia reprobatus excluditur, quia ad verba contumeliae divini amoris zelo promovetur. Qui pro eo quod beati Job merita non agnoscit, ex imperita adhuc irrisione subjungit, dicensForsitan vestigia Dei comprehendes, et usque ad perfectum Omnipotentem reperies? - Quid vestigia, nisi benignitatem illius visitationis vocat? Quibus nimirum progredi ad superna provocamur, cum ejus spiritus afflatu tangimur, et extra carnis angustias, sublevati per amorem, agnoscimus Auct
Abbreviated transcription (Latin):
imus: quotiens cũ quolib& ꝓximo ad
intuenda delicta nr̃a conuertimur:
& simplicit̃ ligna succidimꝰ: cũ delin¬
quentiũ uicia pia intentione resecamꝰ.¬
S securis manũ fugit: cũ sese increpa¬
tio plus qͦm necesse. ẽ. in asꝑitatẽ ꝑtra¬
hit: ferrumq de manubrio prosilit
cũ de correptione sermo durior exce¬
dit: & amicũ ꝑcutiens occidit: qͥa au¬
ditorẽ suũ ꝓlata contumelia ab spũ
dilectionis int̃ficit. Correpti nanq
mens repente ad odiũ ꝓruit: si hanc
immoderata increpatio plus qͣm de-¬
buit addicit. S is qui incaute ligna
ꝑcutit. & ꝓximũ extinguit. ad tres ne¬
cesse. ẽ. urbes fugiat. ut in una earũ
defensus uiuat: quia si ad penitentiȩ
lam̃ta conuersus in unitate sacram̃¬
ti sub spe. fide. & caritate absconditur.
reus ꝑpetrati homicidii non tenetur:
eumq extincti ꝓximus & cũ inuene¬
rit ñ occidit: quia cũ districtꝰ iudex
uenerit. qui sese nobis ꝑ naturȩ nr̃e

Expanded text:
imus, quoties cum quolibet proximo ad intuenda delicta nostra convertimur. Et simpliciter ligna succidimus, cum delinquentium vitia pia intentione resecamSed securis manu fugit cum sese increpatio plus quam necesse est in asperitatem pertrahit. Ferrumque de manubrio prosilit cum de correptione sermo durior excedit; et amicum percutiens occidit, quia auditorem suum prolata contumelia ab spiritu dilectionis interficit. Correpti namque mens repente ad odium proruit, si hanc immoderata increpatio plus quam debuit addicit. Sed is qui incaute ligna percutit, et proximum exstinguit, ad tres necesse est urbes fugiat, ut in una earum defensus vivat, quia si, ad poenitentiae lamenta conversus, in unitate sacramenti sub spe, fide et charitate absconditur, reus perpetrati homicidii non tenetur; eumque exstincti proximus et cum invenerit non occidit, quia cum districtus judex venerit, qui sese nobis per naturae nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
ctoria in cunctis suppeteret: priꝰ tam̃
de uno certamine hostis ad dñm uictꝰ
rediret: tuncq ei aliud iterũ uincendo
concederet: quatinꝰ fidelis famulus eo
mirabiliꝰ uictor existeret. quõ uictus ho¬
stis se contra illũ iterũ ad noua bella
repararet. Sequitur.

Expanded text:
ctoria in cunctis suppeteret, prius tamen ctoria in cunctis suppeteret, prius tamen de uno certamine hostis ad Dominum victus rediret: tuncque ei aliud iterum vincendo concederet, quatenus fidelis famulus eo mirabilius victor existeret, quo victus hostis se contra illum iterum ad nova bella repararet. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
Snu tua st̃: tantũ in eũ ne extendaᷤᷤ ma-¬
Snũ tuã. Substantiã ꝓdit. sed tam̃ cor
pus ꝓtegit: qđ quidẽ postmodũ tẽpta¬
tori traditurus ẽ: sed tam̃ ñ simul ad
om̃ia relaxat hostẽ: ne undiq feriens
frangat ciuẽ. Mala enĩ cũ multa ele-¬
ctis eueniunt. mira conditoris gr̃a ex
tẽpore dispensant᷑: ut quȩ coaceruata
ꝑimerent. possint diisa tolerari. Hinc
paulus ait. Fidelis autẽ ds̃. qui ñ pati¬
etur uos tẽptari supra qua potestis. s
faciet cũ tẽptatione etiã exitũ ut pos¬
sitis sustinere. Hinc dauid ait. Proba
me dñe & tẽpta: me. Acsi aꝑte dicat.
Prius uires inspice: & tunc ut ferre
ualeo tẽptari ꝑmitte. Hoc tam̃ qđ
dr̃. ecce uniuersa quȩ ht̃ in manu tua
st̃. tantũ in eũ ne extendas manũ tuã.
intelligi & alit̾ potest: quia fortẽ quidẽ
pugnatorẽ suũ dñs nouerat: sed tam̃
diuidere ei certamina contra hostẽ uo¬
lebat: ut quanus robusto bellatori ui¬

Expanded text:
eum ne extendus manum tuam. Substantiam prodit, sed tamen corpus ejus protegit, quod quidem postmodum tentatori traditurus est; sed tamen non simul ad omnia relaxat hostem, ne undique feriens frangat civem. Mala enim cum multa electis eveniunt, mira conditoris gratia ex tempore dispensantur; ut quae coacervata perimerent, possint divisa tolerari. Hinc Paulus ait: Fidelis Deus, qui non patietur vos tentari supra id quod potestis, sed faciet cum tentatione etiam exitum, ut possitis sustinere . Hinc David ait: Proba me, Domine, et tenta me . Ac si aperte dicat: Prius vires inspice, et tunc ut ferre valeo, tentari permitte. Hoc tamen quod dicitur: Ecce universa, quae habet, in manu tua sunt, tantum in eum ne extendas manum tuam, intelligi et aliter potest, quia fortem quidem pugnatorem suum Dominus noverat, sed tamen dividere ei certamina contra hostem volebat; ut quamvis robusto bellatori vi
Abbreviated transcription (Latin):
Snisi in faciẽ benedirerit tibi: Acsi
aꝑte dicat. Ea quȩ dedisti substrahe:
nã si accepta ꝑdiderit. respectũ tuȩ
gr̃ȩ ablatis reb tẽporalib ñ requirit.
Si enĩ ea in quib delectat᷑ non habue¬
rit: fauorẽ tuũ etiã maledicendo con¬
tẽpnit. Cuiꝰ petitione callida neqͣqũa
ꝓuocata ueritas uincit᷑: sed ad decepti¬
onẽ suã hosti concedit᷑: qđ fideli famu¬
lo ad augm̃tũ muneris suffragetur.¬
ss Unde mox subditur. Dixit gͦ dñs ad¬

Expanded text:
Nisi in faciem benedixerit tibi. Ac si dicat: Ea quae dedisti subtrahe, nam si accepta perdiderit, respectum tuae gratiae sublatis temporalibus non requirit. Si enim ea in quibus delectatur non habuerit, favorem tuum etiam maledicendo contemnet. Cujus petitione callida nequaquam provocata Veritas vincitur, sed ad deceptionem suam hosti conceditur, quod fideli famulo ad augmentum muneris suffragetur. Unde mox subditur: CAPUT XI
Abbreviated transcription (Latin):
getis culmi ꝓficiunt. minori ple¬
nitudine spicarũ grana turges¬
cunt: unde & ipsã loquendi ar¬
cẽ quã magisteria disciplinȩ ex.¬
terioris insinuant. seruare des¬
pexi. Nã sicut huiꝰ quoq episto.¬
lȩ tenor enuntiat. ñ metacismi
collisionẽ fugio. ñ barbarismi
confusionẽ deuito: situs motusq
etiã p̾positionũ casus seruare
contẽpno: quia indignũ uehem̃ter
existimo. ut uerba cęlestis oraculi
restringã sub regulis donati. Ne¬
q enĩ hȩc ab ullis int̾pretib in scͥp¬
turȩ sacrȩ auctoritate seruata st̃:
ex qua nimirũ quia nr̃a expositio
oritur. dignũ ꝓfecto ẽ. ut quasi
edita soboles speciẽ suȩ matͥs imi¬
tet᷑. Nouã uero translationẽ dis¬
sero: sed cũ ꝓbationis causa me¬
exigit. nc̃ nouã. nc̃ ueterẽ ꝑ testi¬
monia assumo: ut quia sedes
apłica. cui dõ auctore p̾sideo ut̃ꝙ
utit᷑. mei quoq labor studii ex
utraq fulciatur.

Expanded text:
getis culmi proficiunt, minori plegetis culmi proficiunt, minori plenitudine spicarum grana turgescunt. Unde et ipsam loquendi artem, quam magisteria disciplinae exterioris insinuant, servare despexi. Nam sicut hujus quoque epistolae tenor enuntiat, non metacismi collisionem fugio, non barbarismi confusionem devito, situs motusque et praepositionum casus servare contemno, quia indignum vehementer existimo, ut verba coelestis oraculi restringam sub regulis Donati. Neque enim haec ab ulus interpretibus, in Scripturae sacrae auctoritate servata sunt. Ex qua nimirum quia nostra expositio oritur, dignum profecto est ut quasi edita soboles speciem suae matris imitetur. Novam vero translationem dissero; sed cum probationis causa exigit, nunc novam, nunc veterem per testimonia assumo; ut quia sedes apostolica, cui Deo auctore praesideo, utraque utitur, mei quoque labor studii ex utraque fulciatur.
Abbreviated transcription (Latin):
qd carnis uirtꝰ cũ locutionis mi¬
nisteriũ exhibere uix sufficit meis
digne ñ potest intimare qđ sentit.
Quid nãq officiũ corporis: nisi
organũ cordis: Et quãlibet peri¬
tus cantandi artifex explere arcẽ
ñ ualet. nͥ ad hanc sibi & ministe.¬
ria exteriora concordent: quia ni¬
mirũ canticũ qđ docta manꝰ un¬
perat. quassata organa ꝓprie ñ
resultant. nec artẽ flatus expͥmit.
si scissa rimis fistula stridet. Quan¬
to itaq gͣuius expositionis meȩ
qualitas p̃mit᷑: in qua dicendi
grãm sic fractura organi dissipat.
ut hanc peritiȩ ars nulla cõpo¬
nat: Queso autẽ ut huiꝰ operis
dicta ꝑcurrens. in his uerboꝵ fo.¬
lia ñ requiras: quia ꝑ sacra eloqͥa
ab eoꝵ tractatorib infructuosȩ
loqͣcitatis leuitas studiose cõpes¬
cit᷑: dũ in tẽplo dĩ nemꝰ plantari
ꝓhibet᷑. & cuncti ꝓculdubio scimꝰ
quia qͦtiens in foliis malȩ lete se.¬

Expanded text:
quod carnis virtus cum locutionis miquod carnis virtus cum locutionis ministerium exhibere vix sufficit, mens digne non potest intimare quod sentit. Quid namque est officium corporis, nisi organum cordis? Et quamlibet peritus sit cantandi artifex, explere artem non valet, nisi ad hanc sibi et ministeria exteriora concordent: quia nimirum canticum, quod docta manus imperat, quassata organa proprie non resultant; nec artem flatus exprimit, si scissa rimis fistula stridet. Quanto itaque gravius expositionis meae qualitas premitur, in qua dicendi gratiam sic fractura organi dissipat, ut hanc peritiae ars nulla componat? Quaeso autem ut hujus operis dicta percurrens, in his verborum folia non requiras, quia per sacra eloquia ab eorum tractatoribus infructuosae loquacitatis levitas studiose compescitur, dum in templo Dei nemus plantari prohibetur . Et cuncti procul dubio scimus, quia quoties in foliis male laetae se
Abbreviated transcription (Latin):
Quã uidelicet expositionẽ recen¬
sendã tuȩ beatitudini: ñ quia ue¬
lut dignã debui. sed quia te pe-¬
tente me memini ꝓmisisse. trans¬
misi: in qua qͥcquid tua sc̃itas te¬
pidũ incultũq reppererit. tan¬
to mͥ celerrime indulgeat: ꝗͣto
hoc me egrũ dicere non ignorat.
Nã dũ molestia corpꝰ atterit᷑: af.¬
flicta mente etiã dicendi studia
languescunt. Multa qͥppe annoꝵ
iã curricula deuoluunt᷑. quo cre¬
bris uiscerũ dolorib crucior. ho.¬
ris mom̃tisq om̃ib fracta stoma¬
chi uirtute lassesco: lentis quidẽ
sed tam̃ continuis febrib hanelo:
int̾q hȩc dũ sollicitus penso quia
scriptura teste om̃is filiꝰ qui a do
recipit᷑. flagellat᷑: quo malis p̃sen¬
tib duriꝰ deprimor. eõ de ęterna
certiꝰ p̃sumpsione respiro. Et for.¬
tasse hoc diuinȩ ꝓuidentiȩ consi¬
liũ fuit. ut ꝑcussũ iob ꝑcussus ex
ponerẽ: & flagellati mentẽ meliꝰ
in hoc molestia corporalis obsistit:

Expanded text:
Quam videlicet expositionem recensendam tuae beatitudini, non quia velut dignam debui, sed quia te petente memini promisisse, transmisi. In qua quidquid tua sanctitas tepidum incultumque repererit, tanto mihi celerrime indulgeat, quanto hoc me aegrum dicere non ignorat. Nam dum molestia corpus atteritur, affecta mente etiam dicendi studia languescunt. Multa quippe annorum jam curricula devolvuntur, quod crebris viscerum doloribus crucior, horis momentisque omnibus fracta stomachi virtute lassesco, lentis quidem, sed tamen continuis febribus anhelo. Interque haec dum sollicitus penso quia, Scriptura teste, Omnis filius qui a Deo recipitur, flagellatur , quo malis praesentibus durius deprimor, eo de aeterna certius praesumptione respiro. Et fortasse hoc divinae providentiae consilium fuit, ut percussum Job percussus exponerem, et flagellati mentem meliusin hoc molestia corporalis obsistit,
Abbreviated transcription (Latin):
facta miscdȩ uacuamꝰ. Diuinus
& enĩ sermo sicut mysteriis pru¬
dentes exercet: sic plerũq suꝑfi¬
cie simplices refouet. Hab& in
publico unde paruulos nutriat:
seruat in secreto unde mentes
sublimiũ in admiratione suspen¬
dat. Quasi quidã qͥppe ẽ fluuius.
ut ita dixerĩ planꝰ & altus: in quo
& agnꝰ ambulet. & elephans natet
Ut gͦ unuiscuiꝰq loci oportuni¬

Expanded text:
facta vacuamus. Divinus etenim sermo sicut mysteriis prudentes exercet, sic plerumque superficie simplices refovet. Habet in publico unde parvulos nutriat, servat in secreto unde mentes sublimium in admiratione suspendat. Quasi quidam quippe est 6 fluvius, ut ita dixerim, planus et altus, in quo et agnus ambulet, et elephas natet. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
citate tua: Benedic dõ & morere. Q
ait ad illã. Quasi una de stultis muli¬
erib locuta ẽs. Si bona suscepimꝰ de
manu dñi: quare mala ñ sustineamus:
In om̃ib bis ñ peccauit iob labiis suis.
Igit᷑ audientes ires amici iob om̃e malũ
qđ accidiss et ei. uenert̃ singuli de loco
suo. eliphat themanites. & baldad sui

Expanded text:
o et morere qui ait ad illam quasi una de stultis locuta es si bona suscepimus de manu Domini quare mala non suscipiamus in omnibus his non peccavit Iob labiis suis igitur audientes tres amici Iob omne malum quod accidisset ei venerunt singuli de loco suo Eliphaz T
Abbreviated transcription (Latin):
re non in uulua mortuus sũ: egressus
ex utero non statim perii: Quare ex
ceptus genibus: Cur lactatus uberib:
N unc enim dormiens silerẽ. & somno
meo requiescerẽ cum regibus & consu¬
libus terrȩ. qui edificant sibi solitudi¬
nes. aut cum principib qui possident
aurũ. & replent domos suas argento:
aut sicut abortiuũ absconditũ non
subsisterẽ. uel qui concepti non uide.
runt lucem: Ibi impii cessauerunt a
tumultu: & ibi requienerunt fessi ro¬
bore. Et quondã uincti pariter sine
molestia: non exaudierunt uocem
exactoris. Paruus & magnus ibi sunt:
& seruus liber ã dño suo. TExtꝰ u. lib̾.¬

Expanded text:
re non in uulua mortuus sum? egressus ex utero non stceptus genibus? cur lactatus uberibus? Nunc enim dormiens silerem; et somno meo requiescerem: Cum regibus et consulibus terrae, qui aedificant sibi solitudines: Aut cum principibus, qui possident aurum, et replent domos suas argento: Aut sicut abortivum absconditum non subsrunt lucem. Ibi impii cessaverunt a tumultu,  et ibi requieverunt fessi robore. Et quondam vincti pariter sine molestia,  non exaudierunt vocem exactoris. Parvus et magnus ibi sunt, s et liber a domino suo.
Abbreviated transcription (Latin):
infuderit. ad sermonis ꝓpositi al¬
transcurrimꝰ: & ꝑ allegoriã quedã
typica inuestigatione ꝑscrutam᷑:
quȩdã ꝑ  allegoricȩ moralitatis in¬
strum̃ta discutimꝰ: nonnulla autẽ
ꝑ cuncta simul sollicitius exquiren¬
tes triplicit᷑ indagamꝰ. Nã primũ¬

Expanded text:
infuderit, ad sermonis propositi alinfuderit, ad sermonis propositi altranscurrimus, et per allegoriam quedam typica investigatione perscrutamur. Quedam per sola allegorice moralitatis instrumenta discurrimus, nonnulla autem per cuncta simul sollicitius exquirentes, tripliciter indagamus. Aliqu