comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tens ẽ. de lapidib susc itare filios abraa¬
he. Quadraginta annis offensus fui
gat: ipsi cam̃ semꝑ cordde errauert̃. Qͥ¬
draginta dieb dñs in deserto ieiuna¬
uit ut triumpharet de eo ꝑqu̾e illi qͦ¬
draginta annis murmurauer̃t contra
dm̃ inheremo. Postꝰ consũmatã in pas¬
sione & resurrectione uictoriȩ głam ⁊ qͦ¬

Expanded text:
tens est de lapidibus suscitare filios Abrahtens est de lapidibus suscitare filios Abrahae. Quadraginta annis offensus fui gans; ipsi tamen semper corde erraverunt. Quadraginta diebus Dominus in deserto jejunavit, ut triumpharet de eo, per quem illi quadraginta annis murmuraverunt contra Deum in eremo. Post quam consummatam in passione et resurrectione totam
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ añs reqͥeuit ab oꝑib suis. scdmͣ in pale¬
erant ex miseria multa & laborib Tercia
quȩ uera ẽ reqͥes hoc est regnũ celorũ. Ad
qũa qͦs ꝑuenire contigerit: reuera reqͥes¬
ẽt a laborib & difficultatib suis. De qua
hic ꝓpħa loqͥtur aduiros israhelitas di¬
cens. hodie si uocẽ eius audieritis nolite
obdurare corda ur̃a: ne similia pacia
enĩ audiert̃ patres ur̃i uoc̃e illiꝰ ꝑ moy¬
sen & obdurati sunt. Ergo tc̃ ꝑ p̃conẽ
locutus ẽ qͣndo obdurastis corda ur̃a:
ꝑ se nc̃ loqͥtur: At mollescant corda ur̃a.
Ap̃cones añse mittebat: ipse ꝑuenire dig̃¬
natus ẽ. Ore suo hic loqͥtur qͥloquebat᷑¬
misit ꝙ nc̃ ꝑse clamat: nolite obdurare cor-
missam : sed amaricati murmurantes con¬
tra dm̃ ꝑiert̃. Patres ur̃i erant. sed si imi¬
tati eos ñ fueritis pr̃es ur̃i ñ erunt qũa¬
uis deeis nati sitis: scientes qr d̃s po¬

Expanded text:
qua Dominus requievit ab operibus suis; secundam in Palequa Dominus requievit ab operibus suis; secundam in Paleerant ex miseria multa et laboribus; tertiam, quae vera est requies, hoc est, regnum coelorum, ad quam quos pervenire contigerit, revera requiescunt a laboribus et difficultatibus suis; » de qua hic propheta loquitur, adversus Israelitas dicens. Hodie si vocem ejus audieritis, ne obduretis corda vestra, ne similia patiamenim audierunt patres vestri vocem illius per Moysen, et obdurati sunt. Ergo tunc per praeconem locutus est, quando obdurastis corda vestra. Per se nunc loquitur; mollescant corda vestra. Qui praecones ante se mittebat, ipse venire dignatus emisit, et nunc per se clamat, nolite claudere corda  in requiem promissam; sed amaricati murmurantes contari eos; patres vestri erant; sed si imitati eos non fueritis, patres vestri non erunt, quamvis de eis nati sitis, scientes quia Deus po
Abbreviated transcription (Latin):
toria uͦ qͣm ꝓpħa hic rememorat notissi¬
ma ẽ. Cũ enĩ egressi eẽnt de terra egipti
x mult̾a uiã ꝑambulassent. & multa pi¬
dicia uirtutis dei accepissent in egipto.
in mari rubro. in heremo. consiliũ fecert̃
mittere speculatores qͥ deberent inspicere
naturã terre que ꝓmissa ẽ eis. Iili uero
ꝑgentes reuersi sui. Terrã qͥdẽ ualde
ẽẽ dicebant. sed uirorũ in expugnabiliũ
eẽ illã ꝓuinciã & fortium. Israbelite uͦ
ingrati & insensati qͦs oportebat ut re¬
cordarent᷑ cantoꝵ beneficiorũ. Et qͦmͦ
eos clausos inmedio tanti exercitus ȩ¬
giptiorũ eripuit de ꝑicłis. & fluuiorũ fon¬
tes sine defectu donauit. ꝙ. manna tribu
aliqͥd rememorati sunt sed timore ꝑter
ciorũ dei mirabiliũq eius. iurauit ut
ñ intraret gñatio illa in reqͥem ꝓmissã
olĩ patrib. & sic om̃s ꝑierunt inheremo
pret̃ duos tantũ modo. Tres itaq reqͥes
apłs memorat in hac ȩpła. Unã sabbati

Expanded text:
tissima est: « Cum enim egressi essent de terra Aegypti, et multam viam perambulassent, et multa judicia virtutis Dei accepissent in Aegypto, in mari Rubro, in eremo, consilium fecerun mittere speculatores, qui deberent inspicere naturam terrae, quae promissa est eis: illi vero pergentes reversi sunt, terram quidem valde esse dicebant; sed virorum inexpugnabilium esse illam provinciam et fortium. Israelitae vero ingrati et insensati, quos oportebat, ut recordarentur tantorum Dei beneficiorum, et quomodo eos clausos in medio tanti exercitus Aegyptiorum eripuit de periculo; et fluviorum fontes sine defectu donavit, et manna tribuialiquid rememorati sunt, sed timore perterrciorum Dei, mirabiliumque ejus, juravit ut non intraret generatio illa in requiem promissam olim patribus; et sic omnes perierunt in eremo, praeter 674 duos tantummodo. Tres itaque requies Apostolus memorat in hac epistola: unam sabbati,
Abbreviated transcription (Latin):
iacens: peccatoꝵ uincłis ligatũ. morti
obnoriũ tyrannidẽ paciens & misertus
ẽ eius sicut fidelis pontifex fidelis dic̃.
hoc ẽ uerus & potens. Ministeriũ scilicet
sacerdotis ẽ. fidelẽ e̾ẽ ut possit eos qͦrũ
ẽ. sacerdos liberare apeccatis. Pind̾e de
eiꝰ potentia subsecutus adiunxit. In eo
eñi inquo passus ipse tẽptatus potens
ẽ eis qui tẽptant᷑ auxiliari. In eo id ẽ. ho¬
mine inqͦ passus ẽ: potens ẽ uinctos li-¬
berare tẽptatosq adiuriare ne uincan-¬
tur qr tẽptationes tr̃as ñ solũ sicut
deus sed etiã sicut homo inse ipso ꝑͤsꝑi¬
mentũ cognouit. Licet deus in sua nat᷑a
sit in passibilis. tam̃ in nr̃a qͣm assũp¬
sit idẽ dei filius ꝓassibilis fuit nr̃ȩ na¬
ture cõ similis. Inea uͦ carne ꝙͣ suscepit̃

Expanded text:
acens, peccatorum vinculis ligatum, morti obnoxium, tyrannidem patiens, et misertus est ejus sicut fidelis pontifex. Fidelis, dicit, hoc est, verus et potens. » Ministerium scilicet sacerdotis est, fidelem esse, ut possit eos quorum est sacerdos, liberare a peccatis. Proinde pro ejus potentia subsecutus adjunxit: In eo enim, in quo passus est, ipse tentatus potens est eis qui tentantur, auxiliari. In eo, id est, homine in quo passus est, potens eberare tentarosque adjuvare ne vincantur, quia tentationes nostras non solum sicut Deus, sed etiam sicut homo in seipso per experimentum cognovit; licet Deus in sua natura sit impassibilis, tamen in nostra quam assumpsit, idem Dei Filius passibilis fuit nostrae naturae c
Abbreviated transcription (Latin):
credentib ꝓmissa ẽ. qũauis obscure dis¬
putaret. Itẽ inqͥt terminat diem qu̾edam
hodie in dauid dicendo sicut post tan¬
tũ temporis supra dic̾tũ ẽ. hodic siuocẽ
eius audieritis nolite obdurare corda uĩa.
Nã si eis iħc reqͥem prestitisset. Nũqũa de
alia loquęretur. hic ostendit etiã quãdam
ce̾ reqͥem de qua daud dixit hodie. ñ
illã significans ad qͣm iħc popłm indro¬
dieit: sed aliã qͣndã ẽe̾ multo excellen¬
tiorẽ illi. ad qͦm ũ typicꝰ sed uerus iħc
introdux it eos. Qsunt eius audiamus
iterũ dicit dauid. Hodie siuocẽ eiꝰ audi¬
eritis nolite oblurare corda ur̃a. Si enĩ
queretur postea. Certũ ẽ gͦ qr futurũ

Expanded text:
credentibus promissa est, quamvis obscure, disputare: Item, inquit, terminat diem quemdam, hodie in David dicendo, sicut post tantum temporis supra dictum est; hodie si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra. Nam si eis Jesus requiem praestitisset, nunquam de alia loqueretur. Hic ostendit tertiam 676 quamdam esse requiem, de qua David dixit: Hodie. Non illam significans ad quam Jesus populum introduxit, sed aliam quamdam esse multo excellentiorem illi, ad quam non typicus, sed verus Jesus introduxit eos qui sunt ejus. « Audiamus iterum dicit David: Hodie si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra. Si enim queretur postea. Certum est quia futurum
Abbreviated transcription (Latin):
b ab institutione mundi factis. Drxit
enĩ quodã loco dedie septima sie. &
requieuit ds̃ die septima ab om̃ib ope¬
rib suis. Confestinq scđo subiunxit quȩ
ꝓmissa ẽ ppło dei. Et in ssta inqͥt rur¬
sũ siintroibunt in requiẽ meã. Siuͦ con¬

Expanded text:
bus ab institutione mundi factis. Dixit bus ab institutione mundi factis. Dixit enim quodam loco de die septima sic: Et requievit Deus die septima ab omnibus operibus suis. Confestimque de secunda subjunxit quae promissa est populo Dei: Et in ista, inquit, rursum: Si introibunt in requiem mea
Abbreviated transcription (Latin):
fid̃e habentib : eã tam̃ quȩ ꝑdilectio¬
nẽ oꝑat᷑. ñ credentib itaq penã perpe¬
tuã. Neforte relicta pollicitatione qͣm
dedimꝰ deo in baptismo. iterũ reuer¬
dentes ad oꝑa infidelitatis que abdica¬
uimꝰ corã multis testib: unusqͥsq ꝓ se¬
ipso laboraet ne forte minus dignus
inuematur introeundi in requiẽ dei.
et em̃ nobis nũciatũ ẽ. qͦmͦ intrare debe¬
amus in requiẽ dei. sicut & illis. Nobista-
men ꝑfiliũ. illis uero ꝑfamulũ. Confes-¬
tiq uerba exhortationis subiungit apłs
qũeadmodũ dixit quib uraui mnira mea
si introibunt in requiem meam. Nos uero
hortat᷑ intrare in requiẽ. ne forte nobis
aliã e̾e̾ requiẽ ad qũa uocati sumꝰ idẽ
cȩlorũ. Nec nos dicit illã quȩ inpalasti¬
na ẽ. intraturos sed illos ñ intraturos
ꝓpter obdurationẽ cordis sui nec in pa¬
lastina nec inreqͥem celestẽ. Addidit itaq
depͥmareqͥe loqͥ dicens. E quidẽ oꝑi¬

Expanded text:
dilectionem operatur; non credentibus itaque, poenam perpetuam. Ne forte relicta pollicitatione quam dedimus Deo in baptismo, iterum revertentes ad opera infidelitatis quae abdicavimus coram multis testibus. Unusquisque pro seipso laboret, ne forte minus dignus inveniatur introeundi in requiem Dei. Etenim nobis nuntiatum est, quomodo intrare debeamus in requiem Dei, sicut et illis; nobis tamen per filium, illis vero per famulum. Confestimque verba exhortationis subjungit Apostolus, quemadmodum dixit: « Sicut juravi in ira mea: Si introibunt in requiem meam. » Nos vero hortatur intrare in requiem, ne forte nobis aliam esse requiem, ad quam vocati sumus, id est, coelorum; nec nos dicit illam quae in Palaestina est intraturos; sed illos non intraturos, propter obdurationem, nec in Palaestinam nec in requiem coelestem. Addidit itaque de prima requie loqui, dicens: Et quidem operi
Abbreviated transcription (Latin):
gatione posita ẽ. posita ẽ. ubi ait. ꝓpter
incredulitatẽ illorũ iurasse dm̃ ñ in¬
troire eos inrequiẽ ꝓmissã. Addidit
si introibt̃ idẽ ñ introibt̃. Hic uͦ pot̃ in¬
telligi ꝓcõfirmatione positũ ẽẽ: quasi
diceret si introibunt: bene habebt̃. Ido

Expanded text:
gatione posita est, ubi ait propter incredulitatem illorum jurasse Deum, non introire eos in requiem promissam, addidit: Si introibunt, id est, non introibunt; hic vero potest intelligi pro affirmatione positum esse, quasi diceret: Si introibunt, bene habebunt; ideo
Abbreviated transcription (Latin):
hinc se ad altiora eius narranda conuer
tit. Amplioris enĩ głȩ iste p̃ moyse dignꝰ
habitus ẽ: qͣnto ampliorẽ honor̃ẽ habet
domus qͥ fabricauit illã. Non dixit qͣn¬
to maiorẽ habet honorẽ ab oꝑib artifex:
sed qũa domꝰ qͥ construrit eã. Uides qm
tute sibiq in domũ ad qͥsunt. Om̃is nãq
domꝰ fabricat᷑ ab aliqͦ qui aũ om̃ia crea¬
uit ds̃ ẽ: hic factorẽ a factura discernit:
utriusq domus auctorẽ dm̃ e̾ẽ intelligi
uolens. Sed aliter illiꝰ cui moyses p̃fuit
tur. Ideo subsecutꝰ ait. Et moyses qͥdẽ
fidelis erat in tota domo eius canqͣm
famulus incestimoniũ eorũ quȩ dicen-¬
aa erant. Xp̃c uͦ tanqͣm filius in domo¬

Expanded text:
hinc se ad altiora ejus narranda converhinc se ad altiora ejus narranda conver« Amplioris enim gloriae iste prae Moyse dignus habitus est, quanto ampliorem honorem habet domus, qui fabricavit illam. » Non dixit, quanto majorem habet honorem ab operibus artifex, sed, quanto domus, qui construxit eam. Vides quoniam tute, sibique in domum acquisivit. « Omnis namque domus fabricatur ab aliquo; qui autem omnia creavit, Deus est. » Hic factorem a factura discernit, utriusque domus auctorem Deum esse intelligi volens: sed aliter illius, cui Moyses praefuit;tur. Ideo subsecutus ait: « Et Moyses quidem fidelis erat in tota domo ejus, tanquam famulus, in testimonium eorum quae dicenda erant;
Abbreviated transcription (Latin):
De humanitate dicit eius qͥ factus ẽ. ex se¬
mine dauid scđ̾m carnẽ ñ de diuinita¬
te quȩ facta ñ ẽ. sed genita ã patre. uniꝰ
substantiȩ cũ eo. Sicut moyses ait fide¬
lis ẽ. in domo sua. p̃positurus eũ moysi
scdm cõparationẽ in lege sacerdocii: hẽ
sermonẽ induxit. adserens eũ fidelẽ e̾e̾ in
domo sua. fidelẽ. iddẽ deuotũ. defenden¬
tẽ ea quȩ sunt eius ñ ꝑmittentẽ corrũ¬
pi. Que domꝰ nos sumꝰ sicut in consequen¬
tib dicit : sicut moyses fidelis fuit indo¬
mo sua idẽ ppło pͥore. Confestĩq consecu¬
tus ostendit. qͦmͦ domꝰ illiꝰ e̾ẽ debeamus.
Ait eni. Quȩ domus sumus nos.si fiduciã¬
& głamsusq ad finẽ firmã retineamꝰ Quia
qͥ ꝑseuerauerit usq in finẽ hic saluus erit.
Domũ enĩ dicit. ꝓhis qͥ cũ uocant᷑ in eccłia.
Intulit: dei domus sumꝰ nos id est factura¬
dei creati in xp̃o iħu. Nẽ usq cõꝑationẽ
fecit de incarnatione xp̃i cũ moyse. De¬

Expanded text:
manitate ejus dicit, qui factus est ex semine David secundum carnem; non de divinitate, quae non est facta, sed genita a Patre, unius substantiae cum eo. « Sicut Moyses, ait, fidelis est in domo sua. Praepositurus eum Moysi, secundum comparationem in lege sacerdotii, hunc sermodefendentem ea quae sunt ejus, non permittentem corrumpi; quae domus nos sumus, sicut in sequentibus dicit: sicut Moyses fidelis fuit in domo sua, id est, populo priore. Confestimque assecutus ostendit quomodo domus illius esse debeamus. Ait enim: « Quae domus sumus nos, si fiducia usque ad finem firmam retineamus; quia qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Domum enim dicit, pro his qui convocantur in ecclesia. Intulit, Dei domus sumDei, creati in Christo Jesu. Huc usque comparationem fecit de incarnatione Christi cum Moyse. De
Abbreviated transcription (Latin):
spei infinẽ firmã retineamꝰ. Iste autẽ
idẽ iħc inpaternas res sicut filius in
rui. Domꝰ qͥype erimꝰ si fiduciã sper
&e głam tisq in finẽ firmã retineamꝰ. Be¬
tiem ꝑueniant ꝑfecte beatitudinis. S pe
enĩ salui factisumis bona eñ quȩ nobis
possumꝰ nͥ in spe: & illa pacient̃ expec¬
tantes usq ad finem firiã. Q ꝓpter sic̃¬

Expanded text:
 finem firmam retineamus. » Iste autem, id est Jesus, in paternas res, sicut filius ingrui. Domus quippe Dei erimus, si fiduciam spei, et gloriam usque in finem firmam retineamus. Beciem perveniant perfectae beatitudinis: « Spe enim salvi facti sumus . » Bona enim, quae nobis possumus nisi in spe, et illum patienter exspectantes, usque ad finem firmam spem
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ suã ñ introisse inreqͥem meã. Loqui
dm̃ magnũ ẽ. qͣntomagis iurare. Iura¬
tionẽ confirmationẽ fieri uoluit. Pque
iurat deus nisi ꝑsemet ipsum. N enim
mat minas suas. Sicuit uerũ ẽ. qđ ꝓmic¬
tit: siccertũ ẽ. qđ minat᷑. Iurauit ut ñ
tis nos intrabimꝰ. qr si aliqͥ ex ramis ꝓp̃t
dissimilitudinẽ & infidelitatẽ fracti suñ:
eñi exhortatio apłica ad popłm. de
requie introeunda. Dicit enĩ. Uidete
frẽs ne forte sit in aliquo ur̃m cor ma¬
lũ incrudelitatis discedendã a deo ui-¬

Expanded text:
requiem meam. Loqui Deum, magnum est; quanto magis jurare. Jurationem confirmationem voluit fieri. Per quem jurat Deus, nisi per ipsum? Non enim mat minas suas. Sicut verum est quod promittit, sic certum est quod minatur. Juravit ut non tis, nos intrabimus; quia si aliqui ex ramis propter dissimilitudinem et infidelitatem fracti sunt, enim exhortatio apostolica ad populum de requie introeunda. Dicit enim: « Videte, fratres, ne forte sit in aliquo vestrum cor malum incredulitatis, discedendi a Deo vi
Abbreviated transcription (Latin):
tebat sꝑare hec passi sunt quȩ leguntur
in historia cuiꝰ ante me morauimꝰ & ꝑiert̃
indeserto ꝓpter duri ciã cordif: Mul¬
to amplius uobis talia timenda sunt
sicut illis accidert̃. Ad illos enĩ sermo
iste factus ẽ qͥ in pͣsentia fuerunt uł
futuri sunt: ideo dicit hodie. Hodie
nãq semꝑ ẽ. donec constat mundus.
Intratem̃ plus dicere de hodie & sub¬
iungit dicens. Sed ad hortamini uos¬
met ipsos ꝑsingłos dies donec hodie
cognominatur ut ñobduret᷑ qͥs exuob̾
fallatia peccati. hoc ȩdificate iniricẽ¬
⁊ corrigite uos ipsos. Ne contingant uo¬
bis similia ne obduret᷑ qͥsqũa ex uobis
decipiente peccato infide.Atten
enĩ infidelitas malignã uitã ꝓcreat:
sic etiã anima qͣndo in ꝓfundũ ma¬
loꝵ uenerit contẽpnit. Contẽptus autẽ
neq credere patitur: ut se a timore
mortis ꝑpetua liberet. Dem̃ infertapłs.¬

Expanded text:
tebat sperare, haec passi sunt, quae leguntur in historia, cujus ante memoravimus, et perierunt in deserto propter duritiam cordis: multo amplius vobis talia timenda sunt, sicut illis acciderunt. Ad illos enim sermo iste factus est, qui in praesentia fuerunt, vel futuri sunt. Ideo dicit, « hodie. » Hodie namque semper est, donec constat mundus. Intrat enim plus dicere, de « hodie » subjungens: « Sed adhortamini vosmetipsos per singulos dies, donec hodie cognominatur, ut non obduretur quis ex vobis fallacia peccati. » Hoc est, aedificate invicem, corrigite vos ipsos, ne contingant vobis similia, ne obduretur quisquam ex vobis, decipiente peccato infidelitatisenim infidelitas malignam vitam procreat, sic etiam anima, cum in profundum malorum venerit, contemnit : contemnens autem, neque credere patitur, ut se a timore mortis perpetuae liberet. Deinde infert Apos
Abbreviated transcription (Latin):
affirmat cestimonio. T le quasi noũ pu¬
caretur. & ñ multũ añ p̃dictũ: ait enĩ.
Nũciabo nom̃ tuũ fr̃ib meis. Sost sacram
passionẽ & resurrectionẽ: dicit głam qͥi¬
uinitatis toto orbe uulgandã. Nũciabo
enĩ dicit id ẽ. narrare facio. Sicut in e¬
uangłio mulierib dixit ite dicite fr̃ib
meis. fr̃s aũ dicunt᷑ & qͥ diligt̃ & qͥ diligun¬
tur. Addidit uͦ. In medio ȩccłiȩ lauda¬
bo te. In medio sc̃oꝵ laus dñi resonat ꝑ
eum qͥ ait confitebor tibi pat̃ celi & ter¬
rȩ qͥ abscondisti hȩc asapientib & reue¬
lasti ea paruulis. Laus eñ dñi uera ñ
solũ ore sed etiã corde amantis & ꝑfici¬
entis precepta dñ narratur. Et iterũ.
Ego ero fidens in eum. De suscepto ho¬
mine hoc dictũ ẽ:cuiꝰ confitentiã totã
indeo patre ee̾ ñ dubiũ ẽ. Sicut in euã¬
głio ipse ait. ꝓ qͥb supplicabat: uolo¬

Expanded text:
o, ne quasi novum putaretur, et non multo ante praedictum; ait enim: Nuntiabo nomen tuum fratribus meis. Post sacram passionem et resurrectionem dicit gloriam Divinitatis toto orbe vulgandam. Nuntiabo enim, dicit, id est, narrare facio; sicut in Evangelio mulieribus dixit: Ite, dicite fratribus meis . Fratres autem dicuntur, et qui diligunt, et qui diliguntur. Addidit vero: In medio Ecclesiae laudabo eum qui ait: Confiteor tibi, Pater coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus, et revelasti ea parvulis . Laus enim Domini vera non solum ore, sed etiam corde amantis et perficientis praecepta Domini narratur. Et iterum: Ego ero fidens in eum. De suscepto homine hoc dictum est, cujus confidentia tota in Deo Patre esse non dubium est, sicut in Evangelio ipse ait, pro quibus supplicabatu
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑius qm̃ gͦ pueri cõmunicauert̃ car¬
ni & sanguini & ipse similiter partici¬
pauit eisdẽ: exseqͥtur amplius hc̃ sensũ.
unde participaret caruem & sanguinẽ.
deo ait. Nem̃ qũeqͣm angłorũ apprehen¬
dit. Idẽ. ñ cuius libet angłi naturã sus¬
cepit: sed sem̃ abrahȩ apprehendit. Non
enĩ angłis una dignitas donada ẽ. ut in
unã ꝑsonã dei filiꝰ eoꝵ nature conun¬
geretur : sed honorẽ & hanc dignitatẽ
humane creature deus dei filiꝰ concessit.
ut deus & homo una ẽẽt ꝑsona. Quare
q̾ixit apprehendit : qr nos qͣsi receden¬
tes abeo & longe fugientes. insecutus
apprehendit: &‸ unã ꝑsonã nr̃ȩ fragili¬
tatis naturã sibi contẽꝑauit. Mira con¬
runctio: dũ ęternus & ĩmortalis. morta¬
li & tẽꝑali adunatus est. Qͦmͦ uͦ hoc
ẽẽt. confestim subiunxit dicens. Unde
debuit ꝑ om̃ia fr̃ib similari. Qͥd ẽ ꝑ

Expanded text:
s ait: Quia pueri communicaverunt carni et sanguini, et ipse similiter participavit iisdem. Exsequitur amplius hunc sensum, unde participaret carnem et sanguinem. Ideo ait, non enim quemquam angelorum apprehendit, id est, non cujuslibet angeli naturam suscepit, sed semen Abrahae apprehendit. Non enim angelis una dignitas donata est, ut in unam personam Dei Filius eorum naturae conjungeretur, sed honorem et hanc dignitatem humanae naturae Deus Dei Filius contribuit, ut Deus et homo una esset persona. Quare dixit apprehendit? quia nos quasi recedentes ab eo et longe fugientes insecutus apprehendit, et in unam personam nostrae fragilitatis naturam sibi contemperavit. Mira conjunctio dum aeternus et immortalis mortali et temporali adunatus est! Quomodo vero hoc esset, confestim subjunxit dicens: Unde debuit per omnia fratribus similari. « Quid est, per
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ fidelis ẽ qͥ fecit illũ sicut & moyses in
om̃i domo illiꝰ. Adhuc etiã de incarna¬
cionis xp̃i loqͥtur misterio. Nã in euangłio
sus dicit᷑. Cognoscite qͥd ẽ iħc sacerdos
& qualis. & ñ habetis opus consolatione a
lia neq solatio. Pontificẽ enĩ aixit confes¬
sionis nr̃e idẽ fidei nr̃e : cui iste ppłs no
uus cõmissus ẽ. sicut & moysi pͥor ppłs in
regnnũ datus ẽ. Sed huic maiora uł lon¬
ge meliora cõmissa sunt. Uult eñ beatꝰ
paulus erigere animas israbelitarũ adex¬
cellentiã ꝓmissionũ deiut intente parens
se acciꝑe qđ ds̃ benigne illis ꝓmisit af¬
ferre : nominans eos frẽs carissimos. ad cȩ¬
lestia uocatos. participes cũ xp̃o heredes

Expanded text:
yses in omni domo illius. Adhuc etiam de incarnationis Christi loquitur ministerio. Nam in Evangelio sus dicitur. Cognoscite quid est Jesus sacerdos, et qualis, et non habetis opus consolatlia, neque solatio. Pontificem eum dixit confessionis nostrae, id est fidei nostrae, cui iste populus novus est commissus, sicut Moysi prior populus in regimen datus est. Sed huic majora, vel longe meliora commissa sunt. Vult enim beatus Paulus apostolus erigere animos Israelitarum ad excellentiam promissionum Dei, ut intente parent se accipere, quod Deus benigne illis promisit afferre, nominans eos fratres charissimos, ad coelestia vocatos, participes cum Chris
Abbreviated transcription (Latin):
nire adme talium ẽ. enĩ regnũ celorũ.
Quia gͦ pueri cõmunicauerunt carm &
sanguini & ipse similit̃ participauit e¬
is dẽ. Hic astruit fr̃nitatẽ uerã & huma¬
nitatẽ in xp̃o ñ fictã. Sicut pueri car¬
& ille participauit carm & sanguini.
ut haberet unde gustaret mortẽ ꝓ pue¬
rorũ salute. Cuius dispensationis affa¬
tĩ causã subiungens. Ut ꝑ mort̾e inqͥt
destrueret eũ qͥ habebat mortis imꝑtũ
hoc ẽ diabolũ. hic ãmirabile qͦdã demõs
trat. qr ꝑ qd pogestatẽ habebat diabol
ꝑhoc uictus ẽ: arma que fuerant illi for
qui uicit insinuat: ostendo qͣntũ bonã
oꝑaret᷑ mors. ut liberaret inqͥt eos qui
timore mortis ꝑtotã uitã obnoxii erant
dẽpnata ẽ : ĩa terribilis ñ ẽ. sed optabi¬
lis. q̃uasi laboꝵ finis & requiei initium.
Curait timore mortis ꝑtotã uitã obno¬
xii erant seruituti: serui siqͥdẽ om̃s fue¬
rant mortis qr mortẽ timebant: nec dũ
erant soluti atimore mortis ciuiꝰ legib

Expanded text:
egnum coelorum. Quia ergo pueri communicaverunt carni et sanguini, et ipse similiter participavit iisdem. Hic astruit fraternitatem veram et humanitatem in Christo non fictam: sicut pueri car ille participavit carni et sanguini, ut haberet unde gustaret mortem pro puerorum salute, cujus dispensationis affatim causam subjungens: Ut per mortem, inquit, destrueret eum qui habebat mortis imperium. Hoc est diabolum. Hitrat, quia per quod potestatem habuit diabolus, per hoc victus est; arma, quae fuerunt illi fortqui vicit, insinuat ostendendo quantum bonum operaretur mors. Ut liberaret, inquit, eos qui timore mortis per totam vitam obnoxii erant demnata est? Jam terribilis non est, » sed optabilis, quasi laborum finis et requiei initium. Cur ait: Timore mortis per totam vitam obnoxii erant servituti? Servi quidem omnes fuerant mortis, quia mortem timebant; necdum erant soluti a timore mortis, cujus legibus
Abbreviated transcription (Latin):
lis ẽẽt fr̃ib qͥ huiꝰ modi conditiom sub¬
iecti sunt. Suꝑiꝰ eñĩ dicit splendorẽ me
eũ głȩ e paternȩ substantiȩ figurã ꝑqͣm
singła fecit. Iste tantus est &tã mirabilis
& tã głosus tant̃a ñȩ salutis curã habuit :
dã mͦ reliqͥt aliasq celoꝵ uirtutes: ut nos
apprehenderet oũe ꝑditã passionis sue
inuentã humeris inpositã reportaret ad
celestẽ patriã. Hic uͦ tantus & talis sacer¬
dos nr̃ uoluit apud patr̃e se ipsũ offer-
re ꝓnobis. Pinde secutus ẽ & infert. Ut
misericors fieret & fidelis pontifex ad
dm̃ ut reppiciaret delicta ppłi. Nec itaq¬
alia fuit causa illi ꝑ om̃ia fr̃ib assi mi¬
lari: nisi ut fidelis pontifex ẽet in nobsᷤ.
nr̃isq ꝓpitiaret peccatis. Nẽ alt̾a tocns¬

Expanded text:
subjecti sunt. Superius enim dicit splendorem eum gloriae, et paternae substantiae figuram, per quem saecula fecit. « Iste tantus et tam mirabilis et tam gloriosus tantam nostrae salutis curam habuit, uodammodo reliquit, aliasque coelorum virtutes, » ut nos apprehenderet, ovem perditam, passionis suae inventam, humeris impositam reportaret ad coelestem patriam. Hic vero tantus voluit apud Patrem, seipsum offerens pro nobis. Proinde secutus et infert: Ut « misericors fieret, et fidelis pontifex a Deo, ut repropitiaret delicta populi. » alia fuit causa illi per omnia fratribus assimilari, nisi ut fidelis pontifex in nobis, nostrisque propitiaret peccatis. 33. LAN
Abbreviated transcription (Latin):
siue quȩ interris. restaurata sunt: ꝑ que
etiã & om̃ia creata sunt. Uides qͣntũ
ẽ in media nr̃m e ipse filiꝰ  nos filii. Il¬
le ꝓprius: nos adoptat. Sed ille saluat
& nos saluam̃. Uides qͦmͦ nos & coniun¬
git & discernit. Multos filios in qͥt indu¬
cens ingłam. hic comunxit auctorẽ inqͥt
salutis eoꝵ. hicdiscreuit qͥ em̃ sc̃ĩficat
& qͥ sc̃ĩficãtur ex uno om̃s. Ecce iterum
eos ẽe dicit. Deĩn muniens sermonẽ suũ
Exuno om̃s. Unus ẽ. eñ ds̃ aquo om̃iã. sed
ille aliter aliter & nos. Ille quasi ꝓpriꝰ fi¬
lus: nos uero quasi adoptiui. At tam̃
unũ habemꝰ patr̃e dm̃. Ille quasi ꝓpriuᷤ
filius sc̃ificat: nos sicut adoptui sc̃i

Expanded text:
sive quae in terris restaurata sunt, per quem sive quae in terris restaurata sunt, per quem etiam omnia creata sunt. Vides quantum est in medio nostrum, et ipse Filius et nos filii, ille proprius, nos adoptati: sed ille salvat et nos salvamur. Vides quomodo nos et conjungit et discernit: multos filios, inquit, inducens in gloriam, hic conjunxit, auctorem, inquit, salutis eorum, hic discrevit. Qui enim sanctificat, et qui sanctificantur, ex uno omnes. Ecce iterum eos esse dicit. Deinde muniens sermonem suum ex uno omnes. Unus est enim Deus a quo omnia; sed ille aliter, aliter et nos; ille quasi proprius Filius, nos vero quasi adoptivi. Attamen unum habemus Patrem Deum; ille quasi proprius Filius sanctificat, nos sicut adoptivi
Abbreviated transcription (Latin):
iecisti subpedib enis. Suꝑius de gła eiꝰ
& honore narratũ ẽ. ñc ponitur & potes¬
tas ut cognoscatur xp̃i dñi maiestatis
ꝑfectissima plenitudo. Dicendo em̃ sup
oꝑa manuũ tuarũ. Om̃is illi creatura sub¬
iecta monstratur. Ꝙ sicut a dñi ope
nichil ẽ exceptũ: ita nec a potestate xp̃i a
liqͥd ꝓbatur ẽẽ diuisũ. In eo eñi qđ ei om¬
nia subiecit. nichil dimisit ñ subiectũ ei.
Dicendo eñi om̃ia nec terrena uidet᷑ exce¬
pisse nec celestia: qu̾e prius ꝓpt̾ humili¬
tatẽ carnis paulommꝰ ab angłis dixerat
ẽẽ minoratũ. Post ascensionẽ dicitspedi¬
b eius om̃ia fuisse subiecta: ut ista dis¬
tinctio & dubietat̾ẽ titubantib auferat
& głam su& incarnationis ostenddat. sub¬
sub pedib ait ut om̃is creatura merito
ipsũ colat atq adorare uideatur. Hc̃
aũ nec dũ uidemꝰ om̃ia fubiecta ei. hoci¬
caq ait de ñ credentib meũ qr nec dũ

Expanded text:
jecisti sub pedibus ejus. Superius de gloria ejus jecisti sub pedibus ejus. Superius de gloria ejus et honore narratum est; nunc ponitur et potestas, ut agnoscatur Christi Domini majestatis perfectissima plenitudo. Dicendo enim, Super opera manuum tuarum, omnis illi creatura subjecta monstratur; quia sicut a Domini opere nihil est exceptum, ita nec a potestate Christi aliquid probatur esse divisum; in eo enim quod ei omnia subjecit, nihil dimisit non subjectum ei. Dicendo enim, omnia, nec terrena videtur excepisse, nec coelestia. Quem prius propter humilitatem carnis paulo minus ab angelis dixerat esse minoratum, post ascensionem dicit pedibus ejus omnia fuisse subjecta, ut ista distinctio et dubietatem titubantibus auferat, et gloriam suae incarnationis ostendat. Sub pedibus, ait, uipsum colere atque adorare videatur. « Nunc autem necdum videmus omnia subjecta ei. » Hoc itaque ait de non credentibus in eum, quia necdum
Abbreviated transcription (Latin):
cit aũuisitas. Memor fuit cũ patriarchis
decȩlo misertus ẽ. uisitauit cũ u̾bỹ caro
factũ ẽ. & habitauit in nobis. Nã uisita¬
re dieit᷑ qͣndo medicus ad infirmos ingre¬
ditur: q& in aduentu reuera dñi constat
saluatoris humilitas narratur & gła. Mi¬
noratus ẽ enĩ ñ necessitate ministratoria:
sed pietatis suȩ spontanea uoluntate.
Sicut apłs ait semetipsũ exinaniuit foermã
serui accipiens. Sequit᷑. Paulominꝰ aban¬
głis qͥ eruc̃ẽ som̃iũ salute suscepit. Erea
siquidẽ parte creator angłoꝵ minor
factus ẽ angłis. Bene aũ dixit paulomuꝰ
qi & si mortale corpꝰ assũpsit cũ peceatĩ
post resurrection̾e niniis mirabilẽ mun¬
di credulitatẽ Deus in eo qđ homo factus
ẽ. exaltatus accepit. Gła coronatus ẽ. inre¬
surratione & ascensione: &e honore. incon¬
sessiõe paterne maiestatis. Et conscitu¬
isti eũ suꝑ oꝑa manuũ tuarũ. Om̃ia sub¬

Expanded text:
bjecit autem, « visitas. » Memor fuit, cum patriarchis bjecit autem, « visitas. » Memor fuit, cum patriarchis de coelo misertus est: visitavit, cum « Verbum caro factum est et habitavit in nobis . » Nam visitare dicimus, quando medicus ad infirmos ingreditur, quod in adventu Domini revera constat Salvatoris humilitas narratur et gnoratus est enim non necessitate ministratoria, sed pietatis suae spontanea voluntate, sicut Apostolus ait: Semetipsum exinanivit formam servi accipiens . Sequitur: Paulo minus ab angelis; quia crucem pro omnium salute suscepit. Ex ea siquidem parte Creator angelorum minor factus est angelis. Bene autem dixit: Paulo minus, quia etsi mortale corpus assumpsit, tamen peccata post resurrectionem nimis mirabilem, mundi credulitatem Deus in eo quod homo factus est, exaltatus accepit. Gloria coronatus est in resurrectione et ascensione; et honore in confessione paternae majestatis. Et constituisti eum super opera manuum tuarum. Omnia sub
Abbreviated transcription (Latin):
meus estu ego hodie genuite. Postula
ame ⁊ dabo tibi gentes hereditatẽ cuã.
Et hoc ꝓpħcis confirmat exemplis dicens:
testatus ẽ. in quodã loco qͥ s dicens. Cur
ñ ipsũ nom̃ ꝓpħȩ posuit sed abscondit:
facit hoc etiã inaliis testimoniis sicut
sup dictum ẽ. Existimo ñ absconden¬
tis ẽffectu: sed ostendentis intuitu eos
multã hr̃e scientiã scͥpturarũ ⁊ut nec o¬
pus haberet nom̃ posuisse dicentis. s
ueluti diceretinanifesta & inprõptucon¬
stituta. in duceret testimoniũ. Qͥd ẽ bomo
qł memor es eiꝰ aut filius hominis qm̃
uisitas eũ: qͥd ẽ homo cũ despectu ꝓ¬
nnciandũ ẽ. idẽ fragilis & caducus adę
sequar. qͥ in ueteri peccato gn̾ali praui¬
tate deuinctus huius memor ẽ. deus qͣndo
gitur. Aut filius hominis qm̃ uisitas eũ.
duob hominib natus ẽ. sed ex sp̃u sc̃o.
&e beate mariȩ semꝑ uirginis utero: tan¬
qũa sponsus de głoso thalamo ꝓcessit.

Expanded text:
es tu, ego hodie genui te; postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam. Et hoc propheticis confirmat exemplis dicens: Testatus est autem in quodam loco quis, dicens: « Cur non ipsum nomen prophetae posuit, sed abscondit? Facit hoc etiam in aliis testimoniis, sicut supra dictum est. Existimo non abscondentis affectu, sed ostendentis intuitu, eos multam habere scientiam Scripturarum, ut nec opus haberet nomen posuisse dicentis; sed veluti de re manifesta et in promptu constituta induceret testimonia. » Quid est homo, quod memor es ejus, aut Filius hominis, quoniam visitas eum? Quid est homo, cum despectu ronuntiandum est, id est, fragilis et caducus Adae sequax, et in veteri peccato generali pravitate devinctus. Hujus memor est Dominus, quando gitur. « Aut Filius hominis, quoniam visitas eum? » duobus hominibus natus est, sed ex Spiritu sancto et beatae Mariae semper virginis utero, tanquam sponsus de glorioso thalamo processit.
Abbreviated transcription (Latin):
cepisse. ut unctus singłariter ceteros un-¬
guere debuisset. In illo eñi fons ẽ bene
u̾sos electos cõpetenter emanat. Sed hȩc
om̃ia carni conueniunt cui ꝑfectissimũ
&e głosissimũ uerbũ unitũ ẽ ꝓsalute sc̃oꝵ¬

Expanded text:
cepisse, ut unctus singulariter caeteros uncepisse, ut unctus singulariter caeteros ungere debuisset. In illo enim fons est beneit, per universos electos competenter emanat. Sed haec omnia carni conveniunt, cui piissimum et gloriosissimum Verbum unitum est pro salute c
Abbreviated transcription (Latin):
iniqͥtatis quȩ premia sunt reddita. subt̃
exponit dicens. Propt̾ea uuxit te ds̃
ds tuus. Unetus xp̃c & regẽ significat.
& sacerdotẽ: qr dignitates iste sumeban¬
tur ꝑ sacratissimas unctiones. Nã & ip
tione ꝙ natus & mortuus & resurrexis¬
se ueracit᷑ dicit᷑. xp̃c. Ceterũ deitas eius
nullo munere nullo honore indiguit
adiuuari. Nepetitioiũ ista quȩ dicit̃.
Deus deus. p̃coniũ magne auectionis
ostendit. Oleo exultationis p̃partici¬
pib tuis. Duplici mͦ unctione illã scãm.
ꝓuenisse significat. Oleũ lȩticia ẽ. pec¬
cati macłam ñ habere: unde se consci¬
entia semꝑ ex hilarat quando nulla tecorcda¬
tioins asperitate mordet᷑. Pix participib
tuis: infiliis hominũ dicit qͦs ⁊ ipse inȩtĩa¬
głio fr̃s appellat. Ideo aũi dictũ ẽ p̃parti¬
cipib tuis. qm hanc benedictionẽ supra
om̃e humanũ genus siue reges siue sa¬
cerdotes in ueteri testamento siue etiam

Expanded text:
iniquitatis, quae praemia sint reddita, subter iniquitatis, quae praemia sint reddita, subter exponit, dicens: Propterea unxit te Deus, Deus tuus. Unctus Christus et regem significat et sacerdotem, qtur per sacratissimas unctiones. Nam et iptione et natus et mortuus, et resurrexisse veraciter dicitur Christus; caeterum deitas ejus nullo munere, nullo honore indiguit adjuvari. Repetitio autem ista, quod dicit: Deus, Deus, praeconium magnae dilectionis ostendit. Oleo exsultationis prae participibus tuis. Duplici modo unctionem illam sanctam provenisse significat. Oleum laetitiae est peccati maculam non habere, unde se conscientia semper exhilarat, quando nulla recordationis asperitate mordetur. Prae participibus tuis. In filiis hominum, dicit quos et ipse in Evangelio fratres appellat. Ideo autem dictum est, prae participibus tuis, quoniam hanc benedictionem supra omne humanum genus, sive reges, sive sacerdotes in Veteri Testamento; sive etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ facere qr filius hominis ẽ. Hic enim
thronus dei adiudiciũ ꝑtinet futurũ:
in qͦ forma seri uidebit᷑ iudex in uoꝵ
& mortuoꝵ. Et qͦ iudicio om̃ia ueraci¬
ter xp̃c moderatur exanimat. atq iudi¬
cat: In scłm scłi. art: qr nonissimũ iudici¬
um inter bonos & malos ȩterna discreti¬
one stabit. Eo ipso cestante mȩuangłio
qͥ iudicaturꝰ ẽ. Tẽ ibunt hi in ign̾e ȩter¬
nũ iustiaũ in uitã ęternã. Uirga eqͥta¬
tis uirga regni tui. Uirga uͦ regulã diui¬
dicitur qi nulla prauitate curuat᷑.
ga fortitudo ẽ. inuicta: ȩqͥtas rectissima.
inflexibilis disciplina. Hanc enĩ uirgam
regi honoris insigne. sceptrũ dicebat᷑.
antiquitꝰ designans in ea. uirtutũ re¬
ȩqͥtatẽ odisse neqͥtiam. Nlemo enĩ ꝑfec¬
te diligit iustitiã. nisi qͥ & actus pessimoᷤᷤ
abhominat᷑. qr uertias amor odiũ ẽ falsi¬
tatis: sed huic amori bonitatis &otio

Expanded text:
cium facere, quia Filius hominis est . Hic enim cium facere, quia Filius hominis est . Hic enim thronus Dei ad judicium pertinet futurum, in quo forma servi videbitur, judex vivorum et mortuorum; et quo judicio omnia veraciter Christus moderatur, examinat atque dijudicat. In saeculum saeculi, ait, quia novissimum judicium inter bonos et malos aeterna discretione stabit, eo ipso testante in Evangelio, qui judicaturus est: Tunc ibunt hi in ignem aeternum, justi autem in vitam aeternam . Virga aequitatis virga regni tui. Virgam vero regulam dividicitur, quia nulla pravitate curvatur. ga, fortitudo est invicta, aequitas rectissima, inflexibilis disciplina. Hanc enim virgam regii honoris insigne, sceptrum dicebat antiquitas, designans in ea virtutum Reaequitatem et odisse nequitiam. Nemo enim perfecte diligit justitiam, nisi qui et actus pessimos abominatur; quia veritas amor, odium est falsitas. Sed huic amatori bonitatis et odio
Abbreviated transcription (Latin):
głs grece latinȩ nuntiꝰ dicitur. Sicut hõ
nom̃ ẽ. natuiȩ. miles uͦ nom̃ officii: sic
enĩ qͥ erant iã sp̃s conditi a creatore deo
facit eos angłos mittendo eos nũciare
qđ iusserit: & ministros flãmã ignis. Le¬
gimꝰ apparuisse ignẽ in rubo. Legimꝰ etiã
missũ ignẽ desuꝑ: & implesse qđ p̃cep¬
cũ ẽ. Podest dici qͣndo lema nuntiare
mittuntur angłos ẽe. qͣndo aduindic¬
tã mittuntur iinistros ẽe idẽ igne arden¬
tẽ. Sunt etiã hȩc officia ineccłia p̃senti
nã p̃dicatores scĩ qͣndo spiritalia predi¬
cant. & gaudia regni dei annuntiant:
angłi dicunt᷑. Quando uͦ terrorẽ gehen¬
ne ignis p̃dicant ministri sunt. ut terre¬
ant peccatores in cõminatione ignis illiꝰ
qͥ nũꝗͣ extinguetur. Aa filiũ aũ: chronꝰ
carnẽ. Deqͦ etiã ipse dñs in euangłio ait.
ater ñ iudicat quẽꝙͣ. sed om̃e iudicium
dedit filio ut om̃s honorificent filiũ.
Et paulo post. Potestatẽ dedit ei iudi¬

Expanded text:
lus Graece, Latine nuntius dicitur: sicut homo nomen est naturae, miles vero nomen officii. Sic enim qui erant jam spiritus conditi a creatore Deo, facit eos angelos mittendo eos nuntiare quod jusserit. Et ministros suos flammam ignis. Legimus apparuisse ignem in rubo; legimus etiam missum ignem desuper et implesse quod praeceptum est. Potest dici quando lenia nuntiare mittuntur, angelos esse; quando ad vindictam mittuntur, ministros esse, id est, ignem ardentem. Sunt etiam haec officia in Ecclesia praesenti; nam praedicatores sancti, quando spiritualia praedicant, et gaudia regni Dei annuntiant, angeli dicuntur; quando vero terrorem gehennae ignis praedicunt, ministri sunt, ut terreant peccatores in comminatione ignis illius, qui nunquam exstinguetur. Ad Filium autem: Thronus angelio ait: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio, ut omnes honorificent Filium . Et paulo post; Potestatem dedit ei judi
Abbreviated transcription (Latin):
custodientẽ iustã mercedis retributiõem
accepisse testatur. Qr dixit merced
retributionẽ : merces mbono ponisolet.
uł in bono dicunt᷑ uł quȩ in malo ꝓ al¬
terutro ponere. Sicut alibi dixit. Incap¬
tiuitatẽ redigentẽ om̃en sensũ adobe¬
diendy xp̃o. Et hic merced retribu¬
dionẽ ꝓsupplitio posuit. Et qͦmͦ nos effu¬
giemus si tantã neglexerimꝰ salutẽ ꝑhȩc
uerba significat quia ñ erat tanta salus
inueteri testam̃to. qͣnta ẽ. in gr̃a dei qͣm
dei filiꝰ nobis attulit. Neñi nobis nõsicut
illis terrȩ diuitias sed cęli grãm ꝓmisit
ds̃. Nuindictã de terrenis hostib: sed
de spiritalib concessit. N uitã felicit̃
tẽporalẽ sed ꝑpetuã ȩternalit̾ beatam
donauit. hȩc quippe om̃ia breuit̃ inti¬
mauit dicens. Si tantã neglex̾imꝰ salutẽ.
Uem̃ suꝑ eminentiã eorum que ꝑ filium¬
dei dicta sunt adiruixit. Que cũ untium

Expanded text:
custodientem, justam mercedis retributionem custodientem, justam mercedis retributionem accepisse testatur. « Quare dixit, mercedis retributionem? Merces enim in bono poni solet;el quae in bono dicuntur, vel quae in malo pro alterutro ponere; sicut alibi dixit: In captivitatem redigentem omnem sensum ad obediendum Christo . Et hic mercedis retributionem pro supplicio posuit. » Et quomodo nos effugiemus, si tantam neglexerimus salutem? « Per haec verba significat, quia non erat tanta salus in Veteri Testamento, » quanta est in gratia Dei, quam Dei Filius nobis attulit. Non enim nobis nunc, sicut illis, terrae divitias, sed coeli gratiam promisit Deus; non vindictam de terrenis hostibus, sed de spiritualibus concessit; non vitam feliciter temporalem, sed perpetuam aeternaliter beatam donavit. « Haec quippe omnia breviter intimavit dicens: Si tantam neglexerimus salutem. » Deinde supereminentiam eorum quae per Dei Filium dicta sunt, adjunxit: Quae cum in
Abbreviated transcription (Latin):
one angłi dñi mulierib apparueruñ:
ris. Intelligite gͥ ñc̃ qͣntus honor nobis
existit: ut sicut ad amicos ita minis¬
tros angłos suos destinat deus. his ita
introduetis de angłoꝵ ministerio ꝑqͦs
etiam ipsa lex ministrata ẽ mox subiun¬
arit de excellentia gr̃ȩ quȩ ꝑdĩ filium
solebamꝰ audire. Hortatur itaq eos di¬
ligentius his intendere quȩ ꝑ dei filium
audiert̃ qũa eis qnȩ ꝑangłos dicta suñ:
muro suo suã illis comungens ꝑsonã in
eo qđ dixit. Audiuimꝰ atq ꝑeffluamus
nolens ab auditis ꝑmania effluere audi¬
entiũ sensus. Qd̃ ȩtiã sequentis uerbis ple¬
niꝰ explicauit dicendo. Si eñi qͥ ꝑangłos
dictus ẽ. sermo faccus ẽ firmꝰ & om̃is p̃¬
uaricatio & in obedientia accepit iustã¬
mꝰ: uidelicet uerus. Tanꝗͣ. diceret fidelis
uii oportunio tempore. Uolens intelli
mit̃ custodiendã. Nã legẽ ꝑ angłos datã
ẽẽ plurimos ostendit᷑ in locis. At tam̃ ñ

Expanded text:
angeli mulieribus apparuerunt; ntur. Intelligite igitur nunc quantus honor nobis existit, ut sicut ad amicos ita ministros angelos suos destinet Deus. » His ita introductis de angelorum ministerio, per quos etiam et ipsa lex ministrata est, mox subjunxit de excellentia gratiae, quae per Dei Filium solebamus. » Hortatur itaque eos diligentius his intendere quae per Dei Filium audierunt, quam eis quae per angelos dicta sunt, more suo suam illis conjungens personam in eo quod dixit audivimus, atque, pereffluamus, nolens ab auditis per inania effluere audientium sensus; quod etiam sequentibus verbis plenius explicavit dicendo: Si enim qui per angelos dictus est, sermo factus est firmus, et omnis praevaricatio et inobedientia accepit justamus? Videlicet verus: tanquam diceret: fidelis in opportuno tempore. » Volens intelligmiter custodiendam. Nam legem per angelos datam esse, plurimis ostenditur in locis. Attamen non
Abbreviated transcription (Latin):
ab angłis adoratũ. Ut discerneret autẽ
maiestatẽ filii ab angłoꝵ ministratiõe:
mox secutus adiunxit. Qui facit angboᷤᷤ
suos sp̃s: e mimstros suos flamã ignls.
Nem̃ solos angłos hoc sermone sigaificat
om̃s uirtutes minsteria suꝑna fungen¬
tes. Sciendũ uero ẽ qđ angłi nom̃ ẽ. officii
ñ naturȩ. qͥ etiã semꝑ sunt sp̃s sed ñ semꝑ
angłi uocari possunt. Quęris huius nat᷑e

Expanded text:
ab angelis adoratum. Ut discerneret autem majestatem Filii ab angelorum ministratione, mox secutus adjunxit: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos flammam ignis. « Non enim solos angelos hoc sermone significat, sed omnes virtutes ministeria superna fungentes. » Sciendum vero est quod angeli nomen est officii, non naturae, qui etiam semper sunt spiritus, sed non semper angeli voc
Abbreviated transcription (Latin):
cat sue in carnationis aduentũ. Paulus
aũ introitũ nominat ex metafora here¬
ditantiũ. Etius dñandi maliqua posses¬
sione sumentiũ. Dicendo enĩ it̾m Antro¬
durit pͥmogenitũ in orbem terrarĩr: hoc
significat cũ ei cõmitcit orbẽ terrarum.

Expanded text:
cat suae incarnationis adventum. Paulus cat suae incarnationis adventum. Paulus autem introitum nominat, ex metaphora haereditantium, et jus dominandi in aliqua possessione sumentium; dicendo enim: Iterum introducit primogenitum in orbem terrarum, hoc significat, cum ei committit or
Abbreviated transcription (Latin):
co xp̃e incarnationẽ suã exitũ uocat. qđ
paulus hic introitũ nominat. Querendum
ẽ quare unã rẽ diuersis nominib ap̃c et
paulus noĩare uoluissent. Significatio¬
nes quidẽ dictorũ manifeste sunt: & scđm
qͥd alterutrũ dicat᷑ apparet. xp̃c qͥdem
merito exitũ uocat foris enĩ eramꝰ a dõ:
sicut qͥ suis extra regales aulas inum¬
cłis colligati. Et qͥ habent apud regẽ ꝓcul¬
pis offensam: huiꝰ modi qͥppe regali aula
foris erclusi sunt. Qenĩ uoluerit istis ueni¬
am impetrare : ñ pͥmũ ipsos in aułã regis
inducit. sed ipse foris egreditur ibiq eũ
eis cõmiscet sermocinandi i negotiũ
usq dũ eos correctos reddat & dignos
efficiat qͦ regis uultui representari mere¬
antur: sic aetiã xp̃c effecitE gressus qͥp¬
pe ad nos hoc ẽ carnẽ sumens & conlocu¬
tus nobis cũ precepta regis innotuit: &¬
sic nos apeccatis emendans & ad dm̃ con¬
uertens. maulã regalẽ uelut mediator

Expanded text:
Christus incarnationem suam exitum vocat, quod Paulus hic introitum nominat. Quaerendum est quare unam rem diversis nominibus Christus et Paulus nominare voluissent. « Significationes quidem dictorum manifestae sunt, et secundum quid alterutrum dicatur, apparet; Christus quidem merito exitum vocat: foris enim eramus a Deo, sicut qui sunt extra regales aulas in vinculis colligati, et qui habent apud regem pro culpis offensam. Hujusmodi quippe a regali aula foris exclusi sunt; qui enim voluerit istis veniam impetrare, non primum ipsos in aulam regis inducit, sed ipse foras egreditur, ibique cum eis commiscet sermocinationis negotium, usque dum eos correctos reddat, et dignos efficiat quo regis vultui repraesentari mereantur. Sic etiam Christus efficit. Egressus quippe ad nos, hoc est, carnem sumens, et collocutus nobiscum praecepta regis innotuit, et sic nos a peccatis emundans, et ad Deum convertens in aulam regalem velut mediator
Abbreviated transcription (Latin):
quit᷑. Qui eñi dixit aliqͣndo angłoꝵ filnis
meus estii ego hodie genuite : Et rursũ.¬
go ero illi in patrẽ & ipse erit mͥ infiliũ.
Hoc enĩ absq illa dubitatione de incarna¬
tione filii dicit᷑. Ideo uerbũ futuri tꝑis
posuit ero illi in patr̃e & ipse erit mͥ in
sit genitus. Idõ p̃senti tp̃e posuit hodie:
qr deo nichil p̃teritũ uł futurũ ẽ. seo
semꝑ p̾sentia sunt cuncta. Pot̃ enĩ & se¬
cundũ carne hoc accipi dictũ: qr caro
cõmunicat altiorib sicut & diumnitas hu-¬
milib cõmunicare dignata ẽ. Hoc itaq
loco ꝑspicue duas naturas in xp̃o osten¬
dit. Hec uͦ salutis nr̃ȩ exempla referamꝰ.
Sieñi ipse cũ d̃s e̾ẽt & dñs deiq filiꝰ ñ respu¬
it formã serui susciꝑe: multo ampliꝰnos
oportet cuncta ꝑficere quȩ iussa sunt
nobis & humilia queq colerare. Recor

Expanded text:
quitur: Cui enim dixit aliquando angelorum: Filius quitur: Cui enim dixit aliquando angelorum: Filius meus esgo ero ei in Patrem, et ipse erit mihi in Filium . » Hoc enim absque ulla dubitatione de incarnatione Filii dicitur, ideo verbum futuri temporis posuit: « Ero illi in Patrem, et ipse erit mihi in sit genitus; ideo praesenti tempore posuit hodie, quia Deo nihil praeteritum vel futurum est, sed semper praesentia cuncta. « Potest enim et secundum carnem hoc accipi dictum, quia caro communicat altioribus, sicut et divinitas humilibus communicare dignata est. » Hoc itaque loco perspicue duas naturas in Christo ostendit. Haec vero salutis nostrae exempla referamus; « si enim ipse, cum Deus esset et Dominus, Deique Filius, non respuit formam servi suscipere, multo amplius nos oportet cuncta perficere quae jussa sunt nobis, et humilia quaeque tolerare. 667
Abbreviated transcription (Latin):
monuisset crucis passioniᷤᷤ eiusdẽ filii P
quẽ nobis purgatio peccatoꝵ ininistrata
ẽ confestim de resurrectione atq ascen¬
sione eius instituit nos ad cȩlestia erige¬
re & intueri menarrabilẽ eius głam Ait
enĩ. Sedet addexterã maiestatis in excel¬
sis. ꝑ dexterã ñ dm̃ corꝑalic̃ deformauit:
sed magnitudinẽ demonstrauit honoris.
Dũ dixit in excelsis. ostendit eũ om̃ib al¬
tiorẽ & suꝑ eminentẽ ẽẽ : qͥ etiã usq ad
ipsum ꝑuenit. soliũ paternȩ claritatis.
Sicut gͦ pater nr̃ in excelsis est ⁊ sic & filiꝰ.
Consessus enĩ nichil demonstrat aliud.
nͥ honoris ȩqualitatẽ. Si enĩ inmorati¬
onẽ uelit ostendere: nũqͣm diceret a dex¬
tris sed potius a simstris eũ sedere. Ad¬
huc excellentiã eiusdẽ filii ostendere
hereditauit. Angłi sunt ministri & famri¬
liille qͥdẽ filius & heres. Tanto inqͥt me¬
lior angłis effectus. hoc ẽ honorabilior atq
p̃clarior. qͣnto meliꝰ hereditauit nom̃. Se¬

Expanded text:
monuisset crucis et passionis ejusdem Filii, per quae nobis purgatio peccatorum ministrata est, confestim de resurrectione atque ascensione ejus instituit nos ad coelestia erigere et intueri inenarrabilem ejus gloriam; ait enim: Sedet ad dexteram majestatis ejus in excelsis. Per dexteram non Deum corporaliter deformavit, sed magnitudinem demonstravit honoris. Dum dixit: In excelsis, ostendit eum omnibus altiorem et supereminentem esse, « qui etiam usque ad ipsum pervenit solium paternae claritatis. Sicut ergo Pater in excelsis est, sic et Filius. Consessus enim nihil demonstrat aliud nisi honoris aequalitatem. Si enim minorationem vellet ostendere, nunquam diceret, a dextris, sed potius a sinistris » eum sedere. Adhuc excellentiam ejusdem Filii ostendere haereditavit. Angeli sunt ministri et famuli; ille quidem filius et haeres. Tanto, inquit, melior angelis effectus, hoc est, honorabilior atque praeclarior, quanto melius haereditavit nomen. Se