comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iuncte. Qm tͥbum nc̃ hortat᷑ ꝓphicus sermo.
ne dm deserat ꝑcult᷑am idoloꝵ sic̃ fecerat isrł.
id est.xͨ. tͥb. adorando idola que fecerat ihero¬
boam filiꝰ nabath. Si fornicaris inquit tu isrł
qui cum meretͥcibꝰ te misisti. ita ut quicũq
impleret manum. uł sua offerendo. uł regi
munera dando.fieret idoloꝵ sacdos: saltem
tu iuda qͥ possides irłm. & habes ex lege sacer¬
dotes & leuitas. ac templumcum legalib ce¬
rimoniis. noli delinquere. ut eum imiteris
idola colendo. Et nolite ingredi in galgala.
Galgala locꝰ est ubi filiiisrł tnsito iordane. pͥ¬
mum castra metatist̃: ibiq scda circum cisiõe

Expanded text:
nunc hortatur propheticus sermo, ne Deum deserat per culturam idolorum, si cut fecerat Israel, id est decem tribus, adorando idola, quae fecerat eis Jeroboam, filius Nabath. Si fornicaris inquit tu Israel, qui cum meretricibus te miscuisti, ita ut quicunque impleret manum, vel suam, vel regis, munera dando fieret idolorum sacerdos. Saltem tu Juda, qui possides Hierusalem, et habes ex lege sacerdotes et Levitas, ac templum cum legalibus caeremoniis, noli delinquere ut eum imiteris idola colendo. « Et nolite ingredi in Galgala. » Galgala locus est ubi filii Israel, transito Jordane, primum castra metati sunt; ibique secunda circumcisione
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃alem ueterum intelligentiã. sic̃ nunc agit̃
inȩccłia a fidelib: & hec fuit illoꝵ spes uieto¬
rie. de qua hic dr. Et u.allem achor ad agien¬
dam spem: subaudis a suꝑiorib dabo. Et ca¬
net ibi iuxta dies iuuentutissue: & iuxta dic̃
ascensionissue de t̾ra egypti. Etiam ñẽ hysto¬
rie similitudinẽ conseruat. In exodolegit᷑.
quod submerso pharaone ce eqͥtatu illius
inmare rubrum . filiusrł cecinerunt dño¬
popłs infide ⁊ religione dei crescere cepit.
Nam ante idola colebant: idẽ uitulos egyy¬
tiorum Unde ⁊ postea uitulum fabricatift᷑.
dicentes. Istisunt dii tui israel: ⁊c̃. Et cõgrue

Expanded text:
alem verterunt intelligentiam, sicut nunc agitur in Ecclesia a fidelibus. Et haec fuit eorum spes victoriae, de qua hic dicitur: « Et vallem Achor ad aperiendam spem, » subauditur dabo. « Et canet ibi juxta dies juventutis suae, et juxta dies ascensionis suae de terra Aegypti. » Etiam nunc historiae similitudinem conservat. In Exodo legitur, quod submerso Pharaone et equitatu illius in mari Rubro, filii Israel cecinerunt Dopopulus in fide et religione cresceret Dei, nam ante idola colebant, id est vitulos Aegyptiorum. Unde postea vitulum fabricati sunt, dicentes: « Isti sunt dii tui, Israel, » etc. Et congrue
Abbreviated transcription (Latin):
lierem utiq ꝑtinet. que ao hoc conducit᷑.
ut fidem marito seruet. nec alio copulet᷑
illo tuuente. Cum autem dic̃ fodi eam mͥ:
inmuliere ostendit se uineam uelle signifi¬
care. quȩ siẽ ꝓpha testat᷑. dom̃ẽ isrł: de qua

Expanded text:
lierem utique pertinet, quia ad hoc conducitur, ut marito fidem servet, nec alio copuletur illo vivente. Cum autem dicit: Fodi eam mihi in mulierem, ostendit se vineam velle significare
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi saturabunt᷑. Iili scilicet. de quib ⁊ ꝓpħ̃a
dicit. Edent pauꝑes ⁊ saturabunt᷑. ⁊ c̃. Sicut
enim & iusticia sat᷑at. sic iniquitas substantiã
ñ habens. uana comedentes fraude deludit:
utos deuorantium uacuos derelinqͥt. idẽ sens.
fornicati st̃ ⁊ ñ cessauerunt. subaudit᷑ fornica¬
ri:qͥa uires ꝑusors hominum in fornicatione
deficiunt. & fornicandi desiderium ñqͥescit.
Et qͥa ñ audierunt. peccasti quiesce: audient
indie iudicii. discedite a me maledicti in ig¬
nem et̾num. ⁊ c̾. fornicate sunt etiam.xͨ. tͥbus
cũ idolis iheroboam filii nabath: & ñ cessauer̃t

Expanded text:
ipsi saturabuntur. » Illi scilicet de quibus Propheta ipsi saturabuntur. » Illi scilicet de quibus Propheta dicit: « Edent pauperes, et saturabuntur. » Sicut enim justitia saturat, sic iniquitas substantiam non habens, vana comedentes fraude deludit, et uteros devorantium vacuos derelinquit, id est sensus: « Fornicati sunt, et non cessaverunt. » Subauditur fornicari, quia utres perversorum hominum in fornicatione deficiunt, et fornicandi desiderium non quiescit. Et quia non audierunt: « Peccasti, quiesce, » audient in die judicii: « Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum. » Fornicatae sunt etiam decem tribus cum idolis sub Jeroboam, fili
Abbreviated transcription (Latin):
rum dogmata. Quoꝵ gła id est sapientiȩ et
xp̃ianitatis dignitas in ignominiam cõmu
errores tiarios labi ꝑmittunt᷑: ꝓ quibꝰ demũ
que ñ conueniunt. Qͥ peccata popli comedt̃:
q̃n ei placentia loquunt᷑: & ꝑ dulces sermonẽ
decipiunt corda audientium. ⁊ deuorant domͦ
uiduarum. Cum enim uidint alios delinquen¬
tes: aiunt. Nicħ aliud querit ds nͥ fidei u̾itatẽ:
qͣm si custodieritis. ñ curat qͥd agatis. Male in.¬
telligentes illud dñicum: qͥ credidit & baptizat᷑
fu̾it saluus erit. Dumq hec dict̃. in iniqͥtatib
eorum subleuant animas eoꝵ: ut ñ solum non
agant pęnitentiam. nec humilient᷑. s etiam
gaudeant inscelerib suis. ⁊ erecta gradiant᷑
ceruice. Unde &e popłs & sac̾dos id ẽ ⁊ hi qͥ doc¬
Et comedent & ñ saturabunt᷑. idẽ mala oꝑa
exercebunt.⁊ ñ implebunt᷑: qͥa luxuriosi ⁊ aua¬
rinunqͣm malicia suasat᷑ant᷑ Econtrario au¬
tem beati qͥ esuriunt & sitiunt iusticiam: q̃m

Expanded text:
rum quorum gloria, id est, sapientiae et Christianitatis dignitas in ignominiam commuterrores varios labi permittuntur, pro quibus demum quae non conveniunt. Qui peccata populi comedunt, quando et placentia loquuntur, et per dulces sermones decipiunt corda credentium, et devorant domos viduarum. Cum enim viderint alios delinquentes, aiunt, nihil aliud quaerit Deus, nisi fidei veritatem, quam si custodieritis, non curat quid agatis, male intelligentes illud Dominicum: « Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit. » Dumque haec dicunt, in iniquitatibus eorum sublevabunt animas eorum, ut non solum non agant poenitentiam nec humilientur, sed etiam gaudeant in sceleribus suis, et erecta gradiantur cervice. Unde et populus et sacerdos, id est, hi qui doc« Et comedent, et non saturabuntur; » id est, mala opera exercebunt, et non implebuntur: quia luxuriosi et avari nunquam malitia sua saturabuntur. Econtrario autem: « Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
Iuferet᷑ a uob regnum de ⁊ relinquet᷑ uobis
domus ur̃a deserta. Sollemnitatem eiꝰ. neomeni¬
ameiꝰ. sabb̃m eiꝰ. ⁊ omnia festa tempoꝵ eiꝰ. subau¬
ditur cessare faciam. Cum dic̃ sollemnitatem.
unã ꝓõĩb ponit: uł certe in hoc speciali nomi¬
ne uult intelligi festiuitatẽ pasche. qͣm uli in
memoriã sue lib̾ationis honorifice celebrare
solti erant. Neomeniã appellat innouationẽ
lune qm̃illi in mitiosingłoꝵ m̃sium. huiꝰmo¬
di festiuitates cũ gaudio colebant: insabbatis
q̃qr ua cabant otio &e epulis. Habebant etiam
alias festiuitates id ẽ pentecosten. sollemnita¬
tem tabnaclor. dedicationem templi. alia¬
ꝙ hissimilia: quȩ omĩa ablata st̃ ab eis. qͣndo
in captiuitate positi. nec p̃dict̾as festiuitates
cũ gaudio scđm ritum suum celebrare: nec o¬
tio uacare ꝑmittebant᷑. Que omnia abeis abla¬
corrumꝑamuineam eiꝰ. ⁊ ficum eiꝰ: gndine sci¬

Expanded text:
Auferetur a vobis regnum Dei. » et: « Relinquetur vobis Auferetur a vobis regnum Dei. » et: « Relinquetur vobis domus vestra deserta. » « Solemnitatem ejus, neomeniam ejus, sabbatum ejus, et omnis festa temporum ejus, » subauditur, cessare faciam. Cum dicit solemnitatem, unam pro omnibus ponit. Vel certe in hoc speciali nomine vult intelligi festivitatem Paschae, quam illi in memoriam suae liberationis honorifice celebrare consueverant. Neomeniam autem appellat innovationem lunae, quomodo illi in initio singulorum mensium hujusmodi festivitatem cum gaudio colebant. In sabbatis quoque vacabant otio et epulis. Habebant etiam et alias festivitates, id est, Pentecosten, solemnitatem Tabernaculorum, et dedicationem templi, aliaque his similia, quae omnia ablata sunt ab illis, quando in captivitate positi, nec praedictas festivitates cum gaudio secundum ritum suum celebrare, nec otio vacare permittebantur. Quae omnia ab illis ablacorrumpam vineam ejus, et ficum ejus, » grandine sci
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi eẽnt serui diaboli. lecirco dic̃ dñs ubabola¬
nam meã ⁊ linũ meum: ne abiniqͥs possideant᷑
dñis. Porro ignominia qͣm hec oꝑiebant. idola
eoꝵ intelligunt᷑: qͦꝵ altaria uario uestimentoꝵ
decorabant ornam̃to. Sp̃italit̾ uestimenta ista
sigcant dĩ auxiliũ & angłoꝵ custodiam. que
omnia aufert ab eis ds: ut qͥ ex his ñsens erant
ipsi in templo posuerant. Amatores aut̃ chal¬
deos. assyrios &e ydumeos dic̃: cum qͥbꝰ longo
cherubin &e idolum baal ceꝑunt dicere. Ecce
isrłite. sic̃ om̃s gentes idola uenerant᷑: quam
obrem meritosue iniqͥtatis. nr̃e subitiuntur
potestati.  uir ñ eruet eam de manu mea. hoc
est nuliꝰ ui aut fortitudine pot̾it libari de mea¬
potestate: s iusto iudicio t̃dam eamhostibus
a incaptiuitatẽ duci faciã  cessare faciã om̃e
gaudium eiꝰ: hoc ⁊ millis impletum ẽ. qui ab
assyriis & chaideis ducticaptiui omnẽ ꝑdide
runt iȩticiã: &e post in ulis qͥ a dño audiert̃.

Expanded text:
ipsi essent servi diaboli, idcirco dicit Deus: Liberabo linum meum et lanam meam, ne ab iniquis possideantur dominis. Porro ignominia quam haec operiebant, idola eorum intelliguntur, quorum altaria vario vestimentorum decorabant ornamento. Spiritualiter vestimenta ista significant Dei auxilium et angelorum custodiam, quae omnia aufert ab eis Deus, ut qui ex his non senserant ae in templo posuerant: amatores autem Chaldaeos vel Assyrios et Idumaeos appellat, cum quibus longo Cherubin et idolum Baal, coeperunt dicere: Ecce Israelitae, sicut omnes gentes, idola venerantur, quam ob rem merito suae iniquitatis nostrae subjiciuntur potestati. « Et vir non eruet eam de manu mea. » Hoc est, nullius vi aut fortitudine poterit liberari de manu mea, sed justo judicio tradam eam hostibus, et in captivitatem duci faciam. « Et cessare faciam omne gaudium ejus. » Hoc et in illis impletum est, qui ab Asetitiam: et post in illis qui a Domino audierant: «
Abbreviated transcription (Latin):
Post cuiꝰ int̾fectionem aꝑta ẽ filus isrł spes fu¬
ture uictorie: ꝑgentesq ceꝑunt opidũ hai.
int̾fectis habitatorib eiꝰ. & meror eorum in
gaudio mutatꝰ est. ibiq spem sumpserunt.
gͦ. qͥa sic̃ t̾e postqm int̾fectus ẽ acham. iudes
sumpserunt spemuincendi hostes. nec ea
frustrati st̃: sic nimirum postqͣm irłm de¬
structa est a romanis templumq succensũ.
& ipsi tudei int̾empti. ⁊ in totum st̃ mundũ

Expanded text:
Post cujus interfectionem aperta est filiis Israel spes viPost cujus interfectionem aperta est filiis Israel spes victoriae futurae, pergentesque ceperunt oppidum Hai, interfectis habitatoribus ejus; et moeror eorum in gaudium versus est, ibique spem sumpserunt uergo, quia sicut tunc postquam interfectus est Achar, Judaei sumpserunt spem vincendi hostes, nec ea frustrati sunt; sic nimirum postquam Hierusalem destructa est a Romanis, templumque succensum, et ipsi Judaei interempti et in totum mundum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃. Ninea dñi sabaoth: domꝰ isrł est: & dauio.
Uineam de egypto tͣnstulisti. ⁊ c̃. Huic uinito¬
res datist̃ pͥmum egͥdienti de egypto moyses
& aaron. ⁊ ceti qͥ tc̃ temporis u̾bo & exemylobo¬
ni oꝑis eandem excoluert̾ uineam. Deinde
regredienti de captiuitate chaldaica. ⁊ oroba
uentum optimos illi dedit uinitores. apłos
uidelicet qͥ om̃s ex eodem loco fuert̾. hoc ẽ ex
eadem isrlitiea plebe. Et uallem achor ad aꝑi¬
endam spem. Hic necesse ẽ. ut uet̾is recordem̃
hystoriȩ. Legim̃ qͥppe in libro ihunaue. qͦd
cum filii isrł cȩpissent iericho. anathematira
que splacita fuere. tulerit de anathemate.
Cũq ñ possent filiusrł hostib suis resistere.
iosue lapidari ab omnib filuis isrł. Locusq
occisionis illiꝰ uocatꝰ est uallis achor. hoc ẽ
uallis conturbationis: eo qͦd dixerat ios ue.
qͥa turbasti nos. exturbet te dñs indie hac.

Expanded text:
dicit: Vinea Domini sabaoth, domus Israel est. Et David: dicit: Vinea Domini sabaoth, domus Israel est. Et David: Vineam de Aegypto transtulisti. Huic vinitores dati sunt, primum egredienti de Aegypto Moyses et Aaron, et caeteri qui tunc temporis verbo et exemplo boni operatores eamdem excoluerant vineam, deinde regredienti de captivitate Chaldaica Zorobabelventu optimos illi dedit vinitores, apostolos videlicet, qui omnes ex eodem loco fuerunt, hoc est ex eadem Israelitica plebe. « Et vallem Achor ad aperiendam spem. » Hic necesse est ut veteris recordemur historiae. Legimus quippe in libro Jesu Nave, quod cum filii Israel cepissent Hierico, anathematizavit ia civitatis quae sibi placita fuere, tulerit de anathemate. Cumque non possent filii Israel hostibus resistere, Josue lapidari ab omnibus filiis Israel, locusque occisionis ejus vocatus est vallis Achor, hoc est vallis conturbationis, eo quod dixerit Josue: Quia conturbasti nos, exturbet te Dominus in die hac.
Abbreviated transcription (Latin):
tuum sic̃ monilia que ñ face̾nt: nisi diobli¬
uiscerent᷑. Ppt̾ hoc ecce ego lact̾abo eam: et
łdducã eam insolitudinem. Qa dñsmise¬
ricors est ⁊ miserator. licet suꝑiꝰ mala commi
diar illi. ut adme conu̾tat᷑. Unde est. peni¬
tentiam agite: appropinquabit enĩ regnum
Et ducam eam in solitudinẽ: id ẽ ub̃abo eam
it̾m de captiuitate. sic̃ pͥ eduxeram illam de
egyptia seruitute. Et sic̃ tunc ꝑ solitudinem
deserti eduxi illos. ꝓtegens ⁊ lib̾ans eos ab om̃i
hoste: sic faciam cumeos de t̾ra captiuitatis
feram: ut tͥsticiam eiꝰ gaudioreleuem. Hoc
enim sig̾cat loqui ad cor. Unde ẽ. locutꝰ est
sichen ad cor dinȩ. Et ioseph postqm a fr̃ĩbꝰ
recognoscit᷑: loqͥ ad eoꝵ eor dr̃. Tunc hoc im
suis discipłis ex ea gente inse credentibus.
Iamñ dicam uosseruos s amicos meos: quos
etiam filios uocat. filioli: adhuc modicum¬
uobcum sum. Et dabo ei uinitores ex eodem
loco. Que sit hec uuinea. ysaias ostendit: qͥ

Expanded text:
tuum sicut monilia, quae non facerent, nisi Dei obliviscerentur. « Propter hoc, ecce ego lactabo eam, et adducam eam in solitudinem. » Quia Dominus misericors est et miserator. Licet superius comminatdiar illi, ut ad me revertatur. Unde est: « Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum cam eam in solitudinem, » id est liberabo eam iterum de captivitate, sicut prius eduxeram eam de Aegyptiaca servitute; et sicut tunc per solitudinem deserti eduxi illos, protegens et liberans eos ab omni hoste, sic faciam cum eos de terra captivitatis roferam, ut tristitiam ejus gaudio relevem. Hoc enim significat loqui ad cor. Unde est: Locutus est Sichem ad cor Dinae; et Joseph, postquam a fratribus recognoscitur, loqui ad cor eorum dicitur. Tunc hoc impdiscipulis suis ex ea gente in se credentibus: Jam non dicam vos servos, sed amicos meos; quos etiam filios vocat, dicens: Filioli, adhuc vobiscum sum. « Et dabo ei vinitores ex eodem loco. » Quae sit haec vinea, Isaias ostendit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
factoremq cȩli ⁊ t̾rȩ deserens. uitulos aureos
uenerata est indan ce in bethel. Ideoq repulsa
ẽ. ne ẽẽnt ex ea sacerdotes indomodñi: spotꝰ
indelubͥs idolorum. Oblita eslegis deitur: que
ꝓhibet alienos deos adorari. Oblituscar filioꝵ¬

Expanded text:
Factoremque coeli et terrae deserens, vitulos aureos Factoremque coeli et terrae deserens, vitulos aureos venerata est in Dan et in Bethel, ideoque repulsa est, ne essent ex ea sacerdotes in domo Domini, sed potius in delubris idolorum. « Et oblita es legis Dei tui, » quae prohibet deos alienos adorare, « Obli
Abbreviated transcription (Latin):
ria.Et quidem duȩ tͥbus etiam in ipsa captiui¬
tate ce post habuerunt ꝓpħas. Decem uͦ pꝰͦquã
in generalitate appellat᷑ filii huius uel singłi
e ppło. uel hi qui ꝑ opida uillasq erant dispsi.
Innocte gͦ id est in tenebͥs captitutatis & mero¬
ris & p̃mentis angustiȩ. feci tacere matrẽ tuam:
qͥa non ẽ ausa dolere malumsuum corã ho¬
stib. Conticuit popłs m̃s eo qͦd ñ habuerit sci¬
entiam: hoc ẽ comp̃hensꝰ ab hostib. silentio ta¬
cuit ñ audens eis repugnare. Et reddit᷑ causa.
cur hoc factum sit ei: scilicet eo qͦd ñ habuerit
scientiam legis di. nec p̃cepta di seruauerit. ut
illi seruiret &e idola contemneret. Qͥa enim pꝰ¬
a dei laudib osclauserat: iuste ad hanc deue¬
nit miseriam: ut nec malum suum inter ho¬
stes deflere aucdet. Qͥa tu scientiam reppuilisti.
repellam te ne sacerdotio fungaris mͥ. Reppu¬
lit ipsaplebs scientiam hoc est dm̃. qnstultissi¬
ma m̃te opꝰ manuum suartim cepit adorare:

Expanded text:
ria. Et quidem duae tribus in ipsa captivitate et postea habuere prophetas. Decem vero, postquam in generalitate appellatur. Filii hujus matris vel singuli e populo, vel hi qui per oppida villasque erant dispersi. In nocte ergo, id est, in tenebris captivitatis et moeroris et prementis angustiae, feci tacere matrem tuam, quia non est ausa dolere malum suum coram hostibus. « Conticuit populus meus, eo quod non habuerit scientiam. » Hoc est, comprehensus ab hostibus silentio tabuit, non audens eis repugnare. Et redditur causa cur sanctum sit ei, scilicet eo quod non habuerit scientiam legis Dei, et praecepta Dei non servaverit, ut illi serviret et idola contemneret. Quia enim prius a laudibus Dei os clauserat, juste ad hanc devenit miseriam, ut nec malum suum inter hostes deflere auderet. « Quia tu scientiam repulisti, repellam te, ne sacerdotio fungaris mihi. » Repulit ipsa plebs scientiam, hoc est Deum, quando stultissima mente opus manuum suarum coepit adorare,
Abbreviated transcription (Latin):
quitib: id ẽ non in aliqͣ spe aut fortitudine hu¬
mana. uel in multitudine eqͥtum: s potius
in dño dõ suo. qͥ mittet angłm suum ut int̾fi¬
ciat õs inimicos eoꝵ. Si autem hoc ad eos qͥm
ipsi qͦq filia ⁊ ñ filiꝰ nominãt᷑: qͥa molliciẽ sue

Expanded text:
quis, id est, non in aliqua spe aut in fortitudine humana, vel in multitudine equitum, sed potius a Domino Deo suo, qui mittet angelum suum ut interficiat omnes inimicos illorum. Si autem hoc ad eos refeipsi quoque filia, et non filius nominantur, quia mollitiem suae
Abbreviated transcription (Latin):
inueniet sͥ ꝓpitios: ⁊ dicet. Uadam ⁊reuertar
aduirum meũ pͥorem: id ẽ redeam ad deum
oĩpotentem. qͥ me olim ꝑdatam legem desyõ
is affligor tͥbulationib. ipsa siqͥdem plebsisra¬
elica sepe ꝓsꝑis elata: recedebat a dõ. idola co¬
lendo. It̾m aut̃ afflict̾a calamitatib: reu̾teba¬

Expanded text:
ibi propitios. « Et dicet: Vadam et revertar ad virum meum priorem. » Id est, redeam ad Deum omnipotentem, qui me olim per datam legem despondis affligor tribulationibus. Ipsa siquidem plebs Israelitica saepe prosperis elata recedebat a Deo, idola colendo. Iterum autem afflicta calamitatibus, reverteba
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoris ñ impinguet caput meũ. Potꝰ etiam
illoꝵ scͥptura sacra intelligit᷑. qm illi male in¬
telligendo. turbidam reddunt. P pt hoc ecce
nes dolorum. & duricia adusitatis expͥmit᷑. Per
murum aut̃ obstacłm. ne qͦd querebat inueni¬
re posset. Sepiam inquit uiã tuam sꝑmis: id
ẽ actiones tuas. durissimis implicabo doloribꝰ.
Sepiam &̃ eã maceria: ut ad hoc qͦd uis neqͤas
ꝑuenire. Porro qͦd sequit᷑. & semitassuas ñ in¬
ueniet. idem ẽ sensꝰ: s more ꝓpħicouariatur
sermo: ut de alia ad aliam repente transeat
ꝑsonam.  sequet᷑ amatores suos. assyrios uł
chaldeos. querens ab eis aurilium p̃ssa tͥbula¬
tione gͣuissima: & ñ app̃hendet eos adhoc ut¬

Expanded text:
peccatoris non impinguet caput meum. Potus etiam illorum Scriptura sacra intelligitur, quam illi male intelligendo turbidam reddunt. « Propter hoc nes dolorum et duritia adversitatis exprimitur. Per murum autem obstaculum, ne quod quaerebat, invenire posset. Sepiam inquit viam tuam spinis, id est, tuas actiones durissimis implicabo laboribus, sepiam etiam maceria, ut etiam ad hoc quod vis nequeas pervenire. Porro quod sequitur, « et semitas suas non inveniet, » idem est sensus. Sed more variatur sermo, ut de alia ad aliam repente transeat personam. « Et sequetur amatores suos, » Assyrios vel Chaldaeos, quaerens ab eis auxilium pressa tribulatione gravissima. « Et non apprehendet eos, » ad hoc ut
Abbreviated transcription (Latin):
inquit illos dixit deos. ad qͦs sermodei fac̃¬
tus est: & cȩt̾a. Sic̃ gͦ d̾s loquendo homini¬
bus. facit illos deos: sic ipse qͥ est saluator fa¬
cit ut &e ipsi sint saluatores. Dicunt᷑ autẽ
sẽi dii uł saluatores ꝑ grãm: cum sit unus
saluator ce ds ꝑnaturam. Ubi notandum
scilicet sit sensꝰ qͣsi ꝑ illum sit factꝰ sermo dĩ¬
ad alium. s ad osee: ut ostendat᷑ ad ipsum
ꝓpͥe sermo confit̾i. ad quem dirigit᷑. Aluro
dm̃ in osce: aliud ad osee. In osee quippe
ñ ipse loquit᷑ osee. s ꝑ osee ad alios: sicut

Expanded text:
inquit Dominus dicitis deos, ad quos sermo Dei factus est, etc. Sicut ergo Deus loquendo hominibus facit illos deos, sic ipse Salvator facit ut et ipsi sint salvatores. Dicuntur autem sancti dii et salvatores per gratiam, cum sit unus Salvator et Deus per naturam. Ubi notandum scilicet sit sensus, quasi per illum fiat sermo ad alium, sed » ad Osee, » ut ostendatur ad illum proprie sermo conferri, ad quem dirigitur. Aliud m in Osee, aliud ad Osee. In Osee quippe non ipse loquitur Osee, sed per Osee ad alios sermo d
Abbreviated transcription (Latin):
iłim xp̃m sig̾cat: qͥ ueniens ꝑ incarnationis
mist̾ĩum. accepit uxorem fornicationum ple¬
bemscilicet udaicam. q̃ dm̃ unũ & uerum
relinquendo. uaria demonũ portenta uene¬
rabat᷑. Ex qͣ genuit filios formcationum: quia
om̃s ostendit ẽẽ sub pecc̃õ. Unde bene eadem¬
uxor fornicationũ gomer dr̃. qͦd nom̃ int̾ptat᷑
ꝑfecta. siue cõsũmata. inmalo uidelicet oꝑe:
doq etiam congrue filia debelaim ẽẽ ꝑhibet᷑.
qͥ uoluptas intptat᷑. qm̃ semꝑ seqͥ suam studu¬
it uoluptatem. Que genuit filiũ. idẽ fortem
nasci postea uoluit ex ea ꝑhumanitatem. Cui
sensui congruit int̾ytatio nominis: qͦ isdem
uocari p̃cipit᷑ filiꝰ. Nam iez rael: semen dĩ int̾¬
pretat᷑. Unde seqͥt᷑. Et dix̃ dñs ad eum. Uoca

Expanded text:
m significat. Qui veniens per Incarnationis mysterium, accepit uxorem fornicationum, plebem, scilicet Judaicam, qui Deum unum et verum relinquendo, varia daemonum portenta venerabatur. Ex qua genuit filios fornicationum, quia omnes ostendit esse sub peccato. Unde bene uxor fornicationum Gomer dicitur, quod nomen interpretatur perfecta, sive consumpta, in malo videlicet opere, e. Ideoque etiam congrue filiam Debelaim esse perhibetur, quae voluptas interpretatur, quae semper suam studuit sequi voluptatem. Quae genuit filium, hoc est fortem nasci voluit ex ea per humanitatem. Cui sensui congruit interpretatio nominis, quo idem vocari praecipitur filius, nam Jezrael semen Dei interpretatur. Unde sequitur: « Et dixit Dominus ad eum: Voca
Abbreviated transcription (Latin):
&e me obliuiscebat᷑ dic̃ dñs. Seruat adhue ꝑ¬
sonam meretricis mulieris que ornabat᷑ au¬
ro & gemiis ut placeat amatorib suis. & qͥc¬
qͥd pulchritudinis non ht̃ ꝑnaturam. arte
ẽ ꝓdieb qͥb baal coluit: adducam suꝑ eam
afflictionem tͥbulationis. Hic enim in malum
ponit᷑ uisitatio: ꝓ angustia uidelicet afflictio¬
nis uł int̾fcct̾ionis ⁊ captiuitatis. que ꝓpt̃ ido

Expanded text:
 mei obliviscebatur, dicit Dominus. » Servat adhuc p mei obliviscebatur, dicit Dominus. » Servat adhuc personam mulieris meretricis, quae ornatur auro et gemmis ut placeat amatoribus suis, et quidquid pulchritudinis non habet per naturam, arte ro diebus quibus Baal coluit, adducam super eam afflictionem tribulationis. Hic enim in malum ponitur visitatio, pro angustia scilicet tribulationis, interfectionis et captivitatis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
dis u̾sant᷑: de qͥbꝰ dix̃. Mercedes he meȩ suñ.
q̃s dedert̃ mͥamatores mei. Reddit causam
cur eis abstuierit bona siiꝰ dicta: eo quod
dixit. mercedes he mee st̃. ⁊ cȩta. Putabat enim
hec s a demonib dari ꝓmercede: qͥa colebat
idola. T ponam eã insaltum. ut iam ñ habeat
arbores pomiftras. s insolitudine pȩnitꝰ redi¬
gatur. qͦd ex parte qͥdem ab assyriis & chaldei
plemiꝰ tam̃ cõpletum constat a romanis. qͥ
psalmista dic̃. Ext̾mminauit eam aꝑde silua.
Ut certe hanc bestiam possumꝰ diabolumin
telligere. qͥ eos comedit. qͣndo ad suam traxit etil¬
turam: ꝓ qua ext̾minium postea passist̃. Quȩ de
iudeis dicta sunt: posst̾ ⁊ de hereticis accipi qͥ
dum de ȩccłia egrediunt᷑ a deo derelicti. eoꝵs
uelatur. & traditi bestiȩ id ẽ diabolo eiꝰ morsi¬
bus lacerati. ꝑpetua morte pumunt᷑. Et uisi¬
tabosuꝑ eam diesbaalim qͥb accendebat ĩ¬
censum. & ornabat᷑ inaure sua ⁊ monili suo:

Expanded text:
santur, de quibus dixit: « Mercedes hae meae sunt, quas dederunt mihi amatores mei. » Reddit causam cur superius abstulerit eis bona dicta, eo quod dixit, « Mercedes hae meae sunt, » etc. Putabat enim haec sibi a daemonibus dari pro mercede, quia colebat idola. « Et ponam eam in saltum » ut jam non habeat arbores pomiferas, sed in solitudinem penitus redigatur. Quod ex parte quidem ab Assyriis et Chaldaeis, plenius tamen completum constat a Romanis, qui Psalmista dicit: Exterminavit eam aper de sylva. Vel certe hanc bestiam possumus intelligere diabolum, qui eos comedit, quando ad suam traxit culturam, pro qua exterminium postea passi sunt. Quae de Judaeis dicta sunt, possunt et de haeriticis accipi, qui dum de Ecclesia egrediuntur a Deo derelicti, eorumet traditi bestiae, id est diabolo, ejus morsibus lacerati, perpetua morte puniuntur. « Et visitabo super eam dies Baalim, quibus accendebat incensum, et ornabatur in aure sua et monili su
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ãm. iudicate: q̃m ipsa ñ uxor mea. & ego non
dicent. id est redarguant matrem suã syna¬
gogam. qͦ de meret̾ce uxor effecta. pͥstmnos
amatorib suis. Iconsidanda patientia ⁊ cle¬
mentia huiꝰ uiri itmhortantis filios. ut suã
redarguant matrẽ: qͥa ipsis credentib ipsa
in infidelitate ꝑmansit. Hoc t̾e̾ impletum ẽ¬

Expanded text:
ram, judicate, quia non uxor mea, et ego non dicent, id est redarguant matrem suam Synagogam, quae de mere trice uxor effecta, pristinos amatoribus iterum. Et consideranda patientia et clementia hujus viri, iterum adhortantis filios suos ut suam redarguant matrem, quia ipsis credentibus, illa in infidelitate permansit. Hoc impletum e
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitate: tam̃ hominib innumerabiles sunt.
De qͥb ysaias diẽ. Si fuit numerꝰ filioꝵ israel
qͣsi arena maris: reliqͥe salue fient. Quod &
popłs isrł fu̾it disꝑsꝰ in toto orbe. & omnem
supputationem uicerit popłi multitudo: tunc
habebit licentiam isrł qͥhodie captiuatꝰ ẽ. Et
erit in loco ubi dr eis. ñ popłs m̃s uos: dicetur¬
eis filii deiuiuentis. Locum ubi ista dicebant᷑.
debemꝰ intelligere irłm: ubi plurimo tp̃r iude¬

Expanded text:
innumerabiles sunt, de quibus Isaias dicit: « Si fuerit numerus filiorum Israel quasi arena maris, reliquiae salvae fient. » Quod et populus Israel fuerit dispersus in toto orbe, et omnem supputationem vicerit populi multitudo, tunc habebit licentiam Israel, qui hodie captivus est. « Et erit in loco ubi dicetur eis: Non populus meus vos, » ut supra. Locum ubi ista dicebantur, debemus intelligere Hierusalem, ubi dicitur e
Abbreviated transcription (Latin):
se imp̃cati st̃ dicentes. Sanguis eiꝰ suꝑ nos & su¬
per filios nr̃os. Unde &e absq miscdia facti. tͣdi¬
tist̃ romanis. & eors ꝑpetua seruitute damna¬
ti: atq obliuioni tͣditi.Domͦ autem iuda qui
int̾ptat᷑ confessio. id est apłi cȩt̾iq credentes.¬

Expanded text:
 super nos et super filios nostros. » Unde et absque misericordia facti, traditi sunt Romanis, et eorum perpetua servitute damnati atque oblivioni traditi. Domus autem Juda, quae interpretatur confessio, id est, apostoli caete
Abbreviated transcription (Latin):
inbonũ uisitatio ponit᷑ ut est illud. uisita¬
uit nos oriens ex alto: & uisita nos in saluta¬
rituo. Et uisitabo inqͥt suꝑ eam. hauddub¬
um qͥn uideam diesbaalim: qͥb uidelicet
culino gne eadem idola nominant᷑. Ubicũq
enĩ in fine hebraici sermonis im syllabam le¬
gimus:. nũs pluralis ẽ gñis masculini. Ubi au¬
tem othut sabaoth: numerꝰ pluralis in gen̾e
feminino. Ubi cherubin ⁊ seraphin. plurals¬
baoth autem qͦd int̾ptat᷑ militiarum uł ex¬
ercituum. siue uirtutũ: nũo plurali genere
feminino. G & baalim. masculino genere.
numero scilicet plurali: licet qͥdam male le¬
gant gn̾e feminino. Ornabat᷑ autem plebs
iudaica inaure sua ce monili suo.ut placere
amatorib suis id ẽ demonib que ad hoc au¬
ideo gessit: qͥa sequendo demones dei oblita
est. qͥ eiꝰ uir ẽẽ debuerat. S & heretici immo¬
lant baalim incensum: qñ ꝑũsa doginata qͤ
ipsi sibi tanqͣm idola finxerunt sequunt᷑. Or¬

Expanded text:
 ut est illud: « Visitavit nos oriens ex alto; » et: Visita nos in salutari tuo. « Visitabo inquit super eam, » haud dubium quin Judaeam, « dies Baalim, » quibus videlicet culino genere eadem idola nominantur. Ubicunque enim in fine Hebraici sermonis im syllaba reperitur, numerus pluralis est generis masculini. Ubi autem oth, ut sabaoth, numerus pluralis est in genere feminino. Unde cherubim et seraphim pluralbaoth autem, quod interpretatur militiarum, vel exercituum, sive virtutum, plurali numero genere feminino. Ergo et Baalim masculino genere numero sunt pluralia, licet quidam male legant genere feminino. Ornabatur autem plebs Judaica in aure sua et monili suo, ut placeret amatoribus suis, id est daemonibus; quae ad hoc auideo gessit, quia sequendo daemones Dei oblita est, qui ejus vir esse debuerat. Sed haeretici immolabant Baalim incensum, quando perversa dogmata, quae ipsi sibi tanquam idola finxerunt, sequuntur. Or
Abbreviated transcription (Latin):
abiecer̃t cult̾am: isti autem ꝑfilii deinegati¬
onem & tͥditionem: qm̃ ñ habentes filium.
ñ possunt hab̾e patrem. Quamobrem et
cs illos abiecit. ne sint eiꝰ poyłs. s sertu efficiãt᷑
diaboli: dicat᷑q de eis. qͥa uos ñ popłs meus
ce ego non ero ũr ds.s indignos mea possessiõe¬
ce p̃sentia iudicans. abiciam uos in ꝑpetuũ.
QA& de ꝑsona hereticoꝵ potest accipi: qui
dm̃ abicientes. ꝑu̾sa de illo sentiendo. peni¬
tus ab illo repeilunt᷑. ne cum electis dic̃e
possint. dñs pars hereditatis mee. & cȩtͥa. Ierit

Expanded text:
abjecerunt, isti autem per Filii Dei abnegationem et traditionem, quoniam non habentes filium, non possunt habere patrem. Quam ob rem et Deus illos abjecit, ne sint ejus populus, sed servi efficiantur diaboli, dicaturque eis: Quia vos non populus meus, et ego non ero vester Deus, sed indignos vos judintia, abjiciamque vos in perpetuum. Quod et de persona haereticorum potest accipi, qui Deum abjicientes perversa de illo sentiendo, penitus ab eo repelluntur, ne cum electis dicere possint: « Dominus pars haereditatis meae. » Et erit
Abbreviated transcription (Latin):
hic nomine arcꝰ expͥmit᷑. Iuxta mysticos sensꝰ¬
om̃s qͥ de xp̃omale sentiunt. sic̃ heretici rece¬
dentes a domodđ id ẽ ab eccłia. isrłis nomi¬
ne in hoc locointelligunt᷑: qͥa pat̾ ñ iudicat¬

Expanded text:
hic nomine arcus exprimitur. Juxta mysticos vehic nomine arcus exprimitur. Juxta mysticos veomnes qui de Christo male sentiunt, sicut haeretici, qui recedentes a domo David, id est ab Ecclesia, Israelis nomine in hoc loco intelliguntur. In va
Abbreviated transcription (Latin):
litt̾am ciuitas fuit met᷑polis in regno.xͣ. tͥbuũ:
in qͣ int̾fectum legimꝰ naboth. Ob cuiꝰ sangui¬
nem uindicandum suscitatꝰ est ieu: qͥ dele¬
uit domũ achaba iczabelis. Uerum qͥa iyse
tuo qͥppe iheroboam ꝓnepote ieu. subqͦ pro¬
phetare cȩpit osee. successit filiꝰ eiꝰ ⁊acharias
lum. de alia generatꝰ styrpe. Statimq reges
assyrii ceperunt ruben a gad. & dimidiam
tͥbum manasse.que erant trans iordanẽ de¬
inde neptalim. ad extremum om̃s reliquaᷤ
tͥbus. fuert̾q a zacharia usq ad osee. subqͦ
sanguis inirłm fus uisitari dr. iudeos signi¬
ficat. a qͥb sanguis xp̃i fusus est: quẽ noĩe
tras captiui abducti. usq hodie a ꝓpͥis t̾ris exu
iezrael. Sup̃dicimꝰ ietrael ciuitatem fuisse
metropolim .xͨ. tͥbuum. iuxta quam ẽ ual¬
lis nimie uastitatis: que plusquam .x. mili¬
um tendit᷑ passib. In hac cõmisso certamine.
ab assyriis cesꝰ est isrł. id ẽ.x. tͥbꝰ: quoꝵ fortitudo

Expanded text:
t, civitas fuit metropolis in regno decem tribuum in qua interfectum legimus Naboth, ob cujus sanguinem vindicandum suscitatus est Jehu, qui delevit domum Achaz et Jezraelis. Verum quia ipse tuo quippe Jeroboam, pronepote Jehu, sub quo prophetare coepit Osee, sub quo filius ejus Zacharias lum de alia natus stirpe. Statimque reges Assyrii ceperunt Ruben et Gad, et dimidiam tribum Manasse, qui erant trans Jordanem, deinde Nephthalim, ad extremum omnes reliquas tribus. Fuerunt a Zacharia usque ad Osee, sub qusanguis in Jezrael fusus visitari dicitur, Judaeos significat, a quibus sanguis Christi fusus est, quem nominemnes terras abducti, usque hodie a propria terra exulJezrael. » Supra diximus Jezrael civitatem fuisse metropolim decem tribuum, juxta quam est vallis nimiae vastitatis, quae plus quam decem millium distenditur passibus; in hac commisso certamine ab Assyriis caesus est Israel decem tribuum, quorum fortitudo
Abbreviated transcription (Latin):
Iuidei qͥdãm̃lact̾e alebant᷑. quamdiu in t̾ra
suamanebant: legem cȩt̾asq legentes scͥpt᷑as.
Postqm autem ductist̾ in captiuitatẽ: cępert̾
uti cybis gentiliũ & idolotita comede: tinde
adhanc miseriã ꝑuenert̾. ut iysum parũ scĩe
qͦd habe uidebant᷑ amitcerent. Inde gͦ dr. ab¬

Expanded text:
Judaei quodammodo lacte alebantur, quandiu intra Judaei quodammodo lacte alebantur, quandiu intra suam manebant legem, caeterasque legentes Scripturas. Postquam autem ducti sunt in captivitatem, coeperunt pasci cibis gentilium et idolothyta comedere. Unde ad hanc miseriam pervenerunt, ut ipsum parum scientiae quod habere videbantur, amitterent, ut neque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ grãm suã elegit. S ce nomine filiȩ possumꝰ
acciꝑe hereticos. qͥ dogmata uanitatis seqͤn¬
uando emollire conantes. tͣdunt᷑ diabolo:
cuiꝰ ȩt̾na damnatione sine ulla miscdia p̃¬
mant᷑ ꝑpetualit̾ a deo obliti. Domꝰ autem
iuda. id ẽ eccłia catholica. quȩ fidelit sc̃ȩ
t̾uitatis fidem inseparabili unitate confitet᷑. sal¬
uatur in dñodosuo: ñ in ex̾citꝰ multitudine.
aut uiriũ suars fortitudine. Iablactauit eam
que erat absꝙ miscłia. Qui ablactat᷑ recedit
a matre: parentis lacte ñ uescit᷑: alim̃tis susten¬
tatur ext̾nis. Alos qͥppe fuit uet̾m: ut indie ab¬
lactationis infantum. id ẽ a lact̾e separatioĩs.
facerent conuiuiũ uniu̾sis uicinis & amicissuiᷤ.
Unde & mat̾ samuelis ascendente uirosuo ad
templum dñi dixit se ñituram donec ablae¬
taret᷑ infans. hoc ẽ ddonec ad eam ꝑueniret eta¬
tem qͥ eum a lacte remouere posset. Lac insacͣ
scͥptura ꝓsimplici intelligentia sepe pomi solet.

Expanded text:
am suam elegit. Sed et nomine filiae possumus accipere haereticos, qui dogmata vanitatis sequen depravantes, emollire conantes, traduntur diabolo, cujus aeterna damnatione sine ulla misericordia premantur, perpetualiter a Deo obliti. Domus autem Juda, id est Ecclesia catholica, quae fideliter sanctae Trinitatis fidem inseparabili unitate confitetur, salvabitur in Domino Deo suo, non in exercitus multitudine aut virium suarum fortitudine. « Et ablactavit eam quae erat absque misericordia. » Qui ablactatur, recedit a matre et parentis lacte non vescitur, sed alimentis sustentatur alienis. Mos quippe veterum fuit, ut in die ablactationis infantum, id est a lacte separationis, facerent convivium universis vicinis et amicis suis. Unde et mater Samuelis, ascendente viro suo ad templum Domini, se non ituram dixit donec ablactaretur infans, hoc est, donec ad eam veniret aetatem qua eum a lacte movere posset. Lac in sacra Scriptura pro simplici intellectu ponitur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
tudine a iudeis. nequaqͣm iam masculino
sexu nuncupant᷑ s feminino: qͣsi fragiles & imbe¬
cilles. Unde & bene filia nominat᷑ eadem plebͤ.
qͥa femineũ habuit animũ. quando dm̃ reliqͥt.¬
&e ꝓdo idola colere cepit: que absq misccłia ẽ.
&e obliuioni tͣdita: qm̃usq hodie ꝑsarum regi¬
bus seruiunt:⁊ nunqͣm ẽ eors soluta captiuitaᷤ.
Dom autẽ iuda cũ duab tͥbub sibisociatis.
miscđdiam consecuta ẽ: q̃n ꝓpt̾ confidentiam
qmͣ in do habuert̃. missꝰ est angłs. & ꝑcussit mul¬

Expanded text:
tudine a Judaeis, nequaquam jam masculino sexu nuncupantur, sed feminino, quasi fragiles et imbecilles. Unde et bene filia nuncupatur eadem plebs, quia femineum habuit animum; quando Deum dereliq idola vana colere coepit. Quae absque misericordia est et oblivioni tradita, quoniam usque hodie Persarum regibus serviunt, et nunquam est eorum absoluta captivitas. Domus autem Juda cum duobus tribubus sibi sociatis misericordiam consecuta est, quando propter confidentiam quam in Deo habuerunt, missus est angelus, et percussit exe
Abbreviated transcription (Latin):
in captiuitatem in montes medorum & ꝑ¬
sarum: a salmanasar rege chaldeorum
ost achar regnauit filiꝰ eiꝰ ez echias annis
entem captiuitatẽ luxisse. Et in dieb ihero¬
ñ debemꝰ autumare pͥmum regem xͣ. tͥbuũ.
simis regib ioram scilicet filio achab rege
ad peccata regum isrł. cito amisert regnum.
Principium loquendi dño mnosee. Hec u̾ba
duplicit̾ intelligi possunt: uł qͥa isti pͥmum
captiuitas.xͭ. tͥbuum nunciata ẽ. ante ysaiã

Expanded text:
in captivitatem in montes Medorum et Persarum a Salmanasar rege Chaldaeorum. Post Achaz regnavit filius ejus Ezechias annis entem captivitatem. In diebus Hiernon debemus autumare primum regem decem tribuum, impiissimis, Joram, scilicet filio Achab rege ad peccata regum filiorum Israel, cito amiserunt regnum. « Principium loquendi Domino in Osee. » Haec verba dupliciter intelligi possunt, vel quia isti primum captivitas decem tribuum nuntiata est, ante Isaiam
Abbreviated transcription (Latin):
dum dr̃ ei. Uade sume tͥ uxorem & cȩt̾a. Pro¬
phetauit autem his temporib qͥb ysaias. a¬
mos. micheas. iohel. abdias ce ionas. qͦd ex
nominib regum manifeste ꝓbat᷑: qui inti¬
tulis eordem ponunt᷑ ꝓpħarum.Unde in¬
telligimus eum & ante captiuitatem ce pꝰ
captiuitatem uaticinatum fuisse. Predixit
qͥppe captiuitatem decẽ tͥbuum: qm uisã
postea defleuit. filium beeri. Tradunt hebͤi
rum ponunt᷑. ipsi qͦq patres uel aui ꝓpħe fue¬
runt. Unde constat beeri ꝓpħam fuisse: cuiꝰ
filiꝰ osee extitisse refert᷑. Osee int̾ptat᷑ ut dixi¬
mus saluator. Ideoq dñm iħm xp̃m signifi¬

Expanded text:
ur ei: « Vade, sume tibi uxorem, » etc. Prophetavit autem iisdem temporibus quibus Isaias, Amos, Michaeas, Joel, Abdias et Jonas: quod ex nominibus regum manifeste probatur, qui in titulis eorumdem ponuntur prophetarum. Unde intelligimus eum et ante captivitatem et post captivitatem prophetasse. Praedixit quippe captivitatem decem tribuum, quam visam postea deflevit. « Filium Beeri. » Tradunt Hebrrum ponuntur, ipsi quoque patres vel avi prophetae fuerint. Unde constat Beeri prophetam fuisse, cujus filius Osee fuisse refertur. Osee interpretatur ut diximus salvator, ideoque Dom
Abbreviated transcription (Latin):
erat tales filios generabat. Confusa ẽ id ẽ ob¬
stupuit. & in ammirationẽ ẽ uersa: qͥa conce¬
pit eos. & filios diaboli effecit. Qͥa dix̃. Uadã
post amatores meos. qͥdant panes meos ⁊ aqͣs
ineas: lanã meam.⁊ linũ meum. oleum meũ
& potum meũ. Hoc dixert iuder dũ colerent
diusarum gentiũ deos. Hadam inqͥt post a¬
matores meos id ẽ fide ce dilectione sequar
deos: uł imitabor gentes quarum deos adoro.
qͥmͥ dant panẽ ⁊ aqͣm ce c̃. Omnia enĩbona
q̃ isdem ppłs cęlit᷑ a deo ꝑceꝑat. a demonibus
sc hab̾e putabat: & illis totum asscͥbebat. Qͦđ
etiam totũ sp̃alit̾ ad eos potest referri: qͥ nega¬
uerunt filium di. eligentes sͥ barrabã seditio¬
nis auet̾orem: & crucifixert dei filium. õĩum
bonoꝵ largitorem. Quappt̃ confusist̾. & ñ
solum se s cẽ posterossuos pessima imp̃catio¬
ne multatistidicentes. sanguis eiꝰ suꝑnos. &
suꝑ filios nr̃os. Possunt hec iuxta rectam expo¬

Expanded text:
eravit qualis ipsa erat. « Confusa est, » id est obstupuit, et in admirationem versa, « quae concepit eos » et filios diaboli effecit. « Quia dixit: Vadam post amatores meos, qui dant panem mihi et aquas meas, lanam meam et linum meum, oleum meum et potum meum. » Hoc dixerunt Judaei, dum colerent diversarum gentium deos. « Vadam inquit post amatores meos, » id est, fide et dilectione sequar deos, vel imitabor gentes, quarum deos adoro, qui mihi dant panem et aquam, etc. Omnia enim bona, quae idem populus coelitus a Deo perceperat, a daemonibus se habere putabat, illisque totum ascribebat. Quod etiam totum spiritualiter ad eos potest referri, qui negaverunt Filium Dei, eligentes sibi Barabbam seditionis auctorem, et crucifigentes Dei Filium, omnium bonorum largitorem. Quapropter confusi sunt, et non solum se, sed etiam posteros suos pessima imprecatione multati sunt, dicentes: « Sanguis ejus super nos et super filios nostros. » Possunt haec juxta litteram in expo
Abbreviated transcription (Latin):
nis: & fac filios fornicationũ: qͥa fornicans for¬
nicabit᷑ t̾ra a dño. Licet qͥdam hec iuxta litt̾ã
acta contendant. excusantes ꝓpħam a culpa
fornicationis. utpote qͥ dei p̃ceptis in hoc obȩ¬
lud: & it̾m dormies suꝑ latꝰ tuum dextrum

Expanded text:
filios fornicationum, quia fornicans fornicabitur terra a Domino. » Licet quidam haec juxta litteram acta contendant, excusantes prophetam a culpa fornicationis, utpote qui Dei praeceptis in hoc obeliud, et iterum dormies super latus aliud dextrum
Abbreviated transcription (Latin):
fidem relinquentib. & uaria doginata er¬
rorum corde u̾bo & oꝑe sequentib: qͥ nͥ peni¬
tentiam egerint. expoliati õibꝰ uirtutib que
in eccłia ꝑceꝑunt. redigent̾ ureta diem nati¬
uitatis suȩ. & effecti solitudo. ⁊ t̾ra inuia. pati¬
ent᷑ sitim. id ẽ ariditatem sacrȩ scͥpturȩ: ut
int̾fecit eos in deserto. filiorum auitẽ eorumini¬
sertus. & aduitam eosreseruauit. & t̾ram qͣm
patͥb eoꝵ ꝓmiserat reddidit. s mͦ minat᷑ ñ ita
se facturum & dic̃ . filiorum illiꝰ non misere¬
bor: s incaptiuitatẽ simul cũ patͥb scus ꝑgens.
ibiꝙ morient᷑. Et̾ram natiuitatis sue ñ uide¬
bunt ult᷑. qͥa filii forneationis ft̃. hoc est in
cult̾a idolorũ st̃ nati: qualem qͥppe fidem te¬
nebant pat̾s. talem tenere docebant filios. Un¬
de & subdit᷑. qͥa fornicata ẽ mat̾ eoꝵs. Sic̃ enĩ¬

Expanded text:
fidem relinquentibus, et varia dogmata errorum corde, verbo et opere sequentibus, qui nisi poenitentiam egerint, exspoliati omnibus virtutibus quas in Ecclesia perceperunt, redigentur juxta diem nativitatis suae, et effecti solitudo et terra invia, patientur sitim vel ariditatem sacrae Scripturae, ut interfecit eos in deserto. Filiorum autem ipsorum misertus, et ad vitam eos reservavit, et terram quam patribus eorum promiserat, dedit. Sed modo minatur non ita se facturum, dicens: Filiorum illius non miserebor, sed in captivitatem simul cum patribus pergent, ibique morientur, et terram nativitatis suae non videbunt ultra, quia filii fornicationum sunt, hoc est in cultura idolorum sunt nati. Qualem quippe fidem tenebant patres, talem docebant filios. Unde et subditur: « Quia fornicata est mater eorum. » Sicut eni
Abbreviated transcription (Latin):
co inimicas. ꝑgat ad eufraten. & ibi abscondat
lumbare qͦd possedat. qͥ nec int̾ suos positus
ad uenditionem sui agͥ exire potuit. s eo ꝑ¬
gens qͣsi ꝓditor & delator suoꝵ ciuiũ ab ipseᷤ
captꝰ e u̾batꝰ atq in carcere collocat᷑ ẽ. max¬
imeq cũ iam ab hostib irłm obsessa.⁊ undiq
uallata ẽẽt. Quantum autẽ ad litt̾am atci¬
net. uxor fornicationum ẽ: que multorũ pa¬
tet libidini. Adult̾a: que suꝑ uirum suum
induc̃ auenum. filii uͦ fornicationum st̃qui
de tali coniugionascunt᷑. labiit & accepit
gomer fili ã debelau. ce concepit ce peyit fi¬
lium. Qͥa hec omĩa ut suꝑiꝰ dict̾um ẽ sp̃italit̾¬

Expanded text:
co inimicas pergat ad Euphratem, et ibi abscondat lumbare quod possideret, qui nec inter suos positus ad venditionem sui agri exire potuit, sed eo pergens quasi proditor et delator suorum civium, ab ipsis captus et ligatus atque in carcerem collocatus est, maximeque cum jam ab hostibus Hierusalem obsessa et undique vallata erat. Quantum autem ad litteram pertinet, uxor fornicationum est; quae multorum patet libidini adultera, quae super virum suum inducit alienum. Filii vero fornicationum sunt, qui de tali conjugio nascuntur. « Et abiit, et accepit Gomer filiam Debelaim, et concepit et peperit filium. » Quia haec om
Abbreviated transcription (Latin):
dieb iheroboam. filii ioaᷤᷤ
regis isrł. Uerbum dñ il¬
lud debcm intelligere. de
quo ioħs in exordio euangłii sui dicit. qͦd
in pͥncipio erat ũbum. & cȩta. Hoc u̾bum ñ
est factum insuanat᷑a: s genitum a do pa¬
fact̾um est ut uerbum dñi id est sermo dei
patͥs fieret. hoc est loqueret᷑ ad osee. Loqͦn¬
do autem u̾bum dñi ad osee: fecit illũ dm̃
ac saluatorem popłi sui. Int̾ptatur enim
osee saluator: utpote qͥ doctͥna &e exemplo
scĩtatis. popłm ad quem mittebat᷑. saluum
facere curabat. Quod autem osee ceti pro¬

Expanded text:
eroboam filii Joas regis Israel. » Verbum Domini illud debemus intelligere, de quo Joannes in exordio Evangelii sui dicit: « In principio erat Verbum. » Hoc Verbum non dicit factum in sua natura, sed genitum a Deo PaFactum est verbum Domini, id est ut sermo Dei Patris fieret, hoc est loqueretur, ad Osee. Loquendo autem verbum Domini ad Osee, fecit illum deum et salvatorem populi sui. Interpretatur enim Osee salvator, ut pote qui doctrina et exemplo sanctitatis, populum ad quem mittebatur, salvum facere curabat. Quod autem idem Osee
Abbreviated transcription (Latin):
ilium: doctͥna legis & ꝓpħarum. & tutela
angłorum. Que omnia minat᷑ d̾s om̃ps se ez
touere. nͥ pęnitentiam agat. a ꝑpetratis scele¬
rib ut fiat nuda. plenaq ignominia: uelu¬
tiolim fuerat. Istatuam eam inqͥt scđm diẽ
natiuitatis sue: ut scilicet his careat omnib
sic̃ olim in egypto manens. Tponam eam qͣsi
solitudinem: & statuam uelut t̾ram inuiam.
Domꝰ insolitudinem redigit᷑. qn dñm ꝓpͥum¬
om̃s ad se. ut hanc aqͣm accipiant ab illo: qͥ
sitit inqͥens ueniat ad me & bibat: ⁊ de uentͤ

Expanded text:
ilium, doctrina legis et prophetarum, et tutela ilium, doctrina legis et prophetarum, et tutela angelorum. Quae omnia minatur Deus omnipotens se ei tollere, nisi poenitentiam agat a perpetratis sceleribus, ut fiat nuda plenaque ignominia, veluti olim fuit. Et statuam eam inquit secundum diem nativitatis suae ut scilicet his careat omnibus, sicut olim in Aegypto manens. « Et ponam eam quasi solitudinem, et statuam eam velut terram inviam. » Domus in solitudinem redigitur, quando semetipsum minatur quod relicturus eos sit, dicens: « Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta. » Facta est
Abbreviated transcription (Latin):
lier. que multorum patet libidini. uł suꝑuirũ
suum induẽ alienũ. E qͥauir amme ds ẽ. po¬
pulus isrłicꝰ plurimis forneationib se substͣ¬
uerat: qͥa relict̾o omnipotente dõ. multorum
portenta demonũ uenerabat᷑. Iccirconẽ dicit᷑.
ut auferat fornicationes suas a facie sua:id ẽ
cult̾am doꝵ remoueat ab amore ⁊ p̃sentia
sua: qͥa multors patebat libidini. dos õĩum
gentiũ colens. Auferat etiã adult̾ia sua de
medio ub̃um suoꝵ: hoc ẽ de corde qͦ malũ
opꝰ pͥmum concipit᷑. Cor qͥppe int̾ ub̃a ẽ: de qͦut
dñs manifestat exeunt cogitationes malȩ.
Iilli pꝰ malum in corde cogitabant: ce sie de
ꝓdire faciebant. Quaꝓpt̾ hortat᷑ eam ser¬
mo diuinꝰ. ut hec omnia a se remotieatmne
aꝓpt̾ ꝑpetrata scelera ꝑdat bona diuinitꝰ sibi
collata. Ne forte inqͥt expoliem eam nudã.
& statuam eã scđm diem natiuitatis suȩ ue¬
stis qͣ tegebat᷑ eadem plebs. intelligit᷑ di aux¬

Expanded text:
quae multorum patet libidini, vel super virum suum inducit alienum. Et quia vir animae Deus est, populus Israeliticus plurimis fornicationibus se substraverat, quia relicto omnipotente Deo, multorum portenta daemonum venerabatur. Idcirco nunc dicitur: « Ut auferat fornicationes suas a facie sua, » id est, culturam deorum removeat ab amore et praesentia sua, quia multorum patebat libidini, deos omnium gentium colens. Auferat adulteria etiam sua de medio uberum suorum, hoc est de corde, quo malum opus primum concipitur. Cor quippe inter ubera est, de quo ut Dominus manifestat exeunt cogitationes malae. Et illi prius malum in corde cogitabant, et sic demdire faciebant. Quapropter hortatur eam sermo divinus, ut haec omnia a se removeat, ne propter perpetrata scelera perdat bona divinitus sibi collata. « Ne forte, » inquit, « exspoliem eam nudam, et statuam eam secundum diem nativitatis suae. » Vestis qua tegebatur eadem plebs, intelligitur Dei aux
Abbreviated transcription (Latin):
memorati ft̾ qr ds̃ adiutor eoꝵ ẽ. ⁊ ds̃ excelsꝰ libttor¬
eoꝵ est. Et dilexert̃ eũ in ore fuo: & lingͣsua m̃ti¬
ti st̃ ei. cor autẽ eoꝵ ñ erat rectũ ẽ eo: nec fides ha¬
bita ẽ ilł in testam̃to eiꝰ. Nsimilit̾ iustis faciens.
inmalũ: nã ĩpiꝰ c̃ ĩ ꝓfungũ maloꝵ uen̾it cõtem¬
int. Unde subiungit᷑. P cogitationib aut̃ insen

Expanded text:
orum est. Et dilexerunt eum in ore suo, et lingua sua mentiti sunt ei, cor autem eorum non erat rectum cum eo, nec fides habita est in testamento ejus. Non similiter justis faciens. in malum . Nam impius cum in profundum malorum venerit, contemnit. Unde subjungitur: Pro cogitati