comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iħc: ut illud qđ dicerat om̃s homines
uult saluos fieri. nullo alio mͦ intelligatur
p̃stari nͥ ꝑmediatorem non dm̃. quod sẽ
ꝑerat uerbum: s hominẽ iħmxꝑ̃m: cũ
tur ne cum agnoscerent. Et marcus appa¬
riuit inquit eis in alia effigie: exeodẽ libro
questionum ad paulinm.
e eugłio inquisitio tua solet mul¬
tos mouere. quomodo dominus
post resurrectionẽ. cum in eodem
corpore resurrexit. aquib dam qui eũ
nouerant utriusq sexus hominibus.
& agnitus ñ sit. & agnitus sit. Ubi pͥmũ
queri solet. utrum in eius corpore: anpo¬
tius in illorum ocnus aliquid factum sit.
quo ñ posset agnosci. Cum enĩ legit᷑ tene¬
bantur oculi eorũ ne agnoscerent eũ: un¬
pedim̃tum quod dam agnoscendi iidetur
e: utiq in ip so corpore. cuus
alia erat effigies. aliquid factũ fuisse.
quo impeduñto tenerentur. idẽ. morani
agnoscendi paterentur oculi eorũ. Sed
ego miror cum duo sint incorpore quib

Expanded text:
 ut illud, quod dixerat omnes homines  ut illud, quod dixerat omnes homines uult saluos fieri\', nullo alio modo intellegatur praestari nisi per mediatorem non deum, quod semper erat uerbum, sed hominem Christum tur ne eum agnoscerent, et Marcus: Apparuit, inquit, eis in alia effigie ex eodem libro Quaestionum ad Paulinum. De Evangelio inquisitio tua solet multos movere, quomodo Dominus post resurrectionem, cum in eodem corpore resurrexerit, a quibusdam qui eum noverant utriusque set agnitus non sit et agnitus sit. ubi primum quaeri solet, utrum in eius corpore an potius in illorum oculis aliquid factum sit, quo non posset agnosci. cum enim legitur: tenebantur oculi eorum, ne agnoscerent eum, impedimentum quoddam agnoscendi uidetur e, utique in ipso corpore, cuius alia erat effigies, aliquid factum fuisse, quo impedimento tenerentur, id est moram agnoscendi paterentur oculi illorum. sed ego miror, cum duo sint in corpore, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
concludit: Quam in his etiam uerbis. ulti¬
mam cõm̃ cdauit apłs: hec aũt causa p̃cipu¬
a fuit ista dicendi. ut his breuit prescriptis
atq significatis. ñ putaretur neglegendũ¬
eẽ quod sequitur. ꝓ om̃ib bominibus.
pro regib & his qui insublimitate sunt:
ut quietam & tranquillã uitã agamus.
in omĩ pietate & caritate.⁊ ne quisquam
sicut se habet humane cogitationis in¬
firmitas. estimaret non ẽẽ ista facienda.
ꝓhis aquib ꝑsecutionẽ patiebatur eccł̃ia:
cum m̃bra xp̃i ex omni essent hominum
gne colligenda. Unde adiungit & dicit.
Hoc enim bonum ẽ. & acceptum coram sal¬
uatore nr̃o doqͥ om̃s homines uult saluõ
fieri. & inagniti onẽ ueritatis uenire. Et
nequisquam diceret posse eẽ salutis uiã
mbona conũsatione. & unius dĩomni¬
potentis cultu sine participatione cor¬
poris & sanguinis xꝑĩ: unus enĩ dĩ ĩqͥt.
& unus mecdiator dĩ & hominũ hõ xꝑ̃c

Expanded text:
concludit, quam in his etiam uerbis ulticoncludit, quam in his etiam uerbis ultimam commendauit apostolus. haec autem causa praecipua fuit ista dicendi, ut his breuiter perscriptis atque significatis non putaretur neglegendum quod sequitur: pro omnibus hominibus, pro regibus et his qui in sublimitate sunt, ut quietam et train omni pietate et charitate, ne quisquam, sicut se habet humanae cogitationis infirmitas, aestimaret non esse ista facienda pro his a quibus persecutionem patiebatur Ecclesia, cum membra Christi ex omni essent hominum genere colligenda. Unde adjungit et dicit: Hoc enim bonum est et acceptum coram Saluatore nostro deo, qui omnes homines uult saluos fieri et ad agnitionem ueritatis uenire. et ne quisquam diceret posse esse salutis uiam in bona conuersatione et unius dei omnipotentis cultu sine participatione corporis et sanguinis Christi: unus enim deus, inquit, et unus mediator dei et hominum, homo C
Abbreviated transcription (Latin):
maledicere: Dep̃cari aut̃. malã precãdo
de pellere. s usitatum iam loquendi mo¬
dum potius sequamur : & siue p̃cati¬
ones suie dep̃ cationes Inuenerimus
quas greci deesis uocant: ñ putemus
aut̃ eẽ enĩdandum. Multa hinc dici
possunt que imꝓbanda ñsuit: s eligo
in his uerbis hoc intelligere. quod om̃s
uel pene omĩs frequentat eccłia: ut p̃ca¬
ciones accipiamus dictas quas facimꝰ
in celebratione sacram̃torũ. ante quã
illud qđ ẽ in dnĩ m̃sa incipiat bene¬
dici: Orationes cum benedicit᷑ & sc̃ĩfi
catur. et addistribuendũ cõminuit᷑.
Quam totam peticionẽ: fere omĩs eccłia¬
a dominica oratione concludit. Inter¬
pellationes aut̃. siue ut ur̃ĩ codices ha
bent postulationes: fuint cumpopłs benedr̃.
Tunc enim antistites uelut aduocati suscep¬
tos suos ꝑmanus impositionẽ miscđissime
offerunt᷑ potestati. Quib ꝑactis & parti¬
cipato tanto sacram̃to. gr̃arũ actio cuncta

Expanded text:
maledicere; deprecari autem mala, precando maledicere; deprecari autem mala, precando depellere. Sed usitatum jam loquendi modum potius sequamur, et sive precationes, sive deprecationes invenerimus, quas Graeci δεήσεις vocant, non putemus esse emendandum. Multa hinc dici possunt quae improbanda non sint, sed eligo in his verbis hoc intelligere, quod omnis vel pene omnis frequentat Ecclesia, ut precationes accipiamus dictas, quas facimus in celebratione sacramentorum, antequam illud quod est in Domini mensa incipiat benedici; oracatur, et ad distribuendum comminuitur, quam totam benedictionem fere omnis Ecclesia Dominica oratione concludit; interpellationes autem, sive, ut vestri codices hbent postulationes fiunt, cum populus benedicitur; tunc enim antistites uelut aduocati susceptos suos per manus impositionem misericordissimae offerunt potestati. quibus peractis et participato tanto sacramento gratiarum actio cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
cas. Pastores aut̃ & doctores qͦs ma¬
xime ut disterneremus uoluisti eosdẽ
prito ẽẽ sic̃ ⁊ tͥ uisũ ẽ: ut ñ alioᷤ pastores alios doc¬
tores intelligamꝰ: s ido c̃ p̃dixisset pastore ᷤᷤ subum¬
tisse doctoreᷤᷤ. ut intellig̾e̾nt pastoreᷤᷤ ad officiũ suũ
nis gnẽ distingueret. dicen do quosdã apło
nes orationes postulationes grarum ac¬
tiones quas adtimotheum dicit apłs.
ex eodem libro ad paulinum.
Illa plane difficillime discernunt᷑. ubi
adtimotheum scribens ait. Obsecro
itaq primũ omĩum fieri obsecratio¬
nes: orationes: int̾pellationes: grãrum
actiones: precationẽ. & dep̃cationẽ mul¬
ti nr̃i hoc idem putant: & hoc cotidia¬
no risu iam omnino preualuit. quiaũ
distinctius latine locutisunt: p̃cationi¬
bus utebantur in optandis bonis: Dep̃¬
cationibus uͦ. inde uitandis malis. Pre¬
cari enĩ dicebant eẽ. p̃cando bona opta¬
re: inp̃cari mala. quod uulgo iamdr̃

Expanded text:
cas. pastores autem et doctores, quos macas. pastores autem et doctores, quos maxime ut discernerem uoluisti, eosdem puto esse, sicut et tibi uisum est, ut non alios pastores. alios doctores intellegamus; sed ideo, cum praedixisset pastores, subiunxisse doctores, ut intellegerent pastonis genere distingueret, dicendo, Quosdam apostnes, orationes, postulationes, gratiarum actiones quas ad Timotheum Apostolus; ex eodem libro ad Paulinum. Illa plane difficillime discernuntur, ubi ad Timotheum scribens ait: Obsecro itaque primum omnium fieri obsecrationes, orationes, interpellationes, gratiarum actiones: precationem et deprecationem multi nostri hoc idem putant, et hoc quotidiano usu jam omnino praevaluit; qui autem distinctius latine locuti sunt, precationibus utebantur in optandis bonis, deprecationibus vero in devitandis malis. Precari enim dicebant esse, precando bona optare, imprecari mala, quod vulgo jam dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
commnemorauitq̃ mancdata. Ubi ea scili¬
cet peccata uitantur. quibus nescio qͦmͦ
salus ȩt̃na promittit᷑. ꝓpt̃ fidem sine o¬
peribus mortuam. De his tribus questi¬
onibus satis quantum existimo dispu¬
taui. demonstrauiq sic tolerandos in¬
ȩccłia malos. ut ñ negligatur eccłastica
disciplina.: Sic catheazandos eos qui
baptis mum petunt. ut ñ solũ audiãt
atq suscipiant. quid credere. uerũeniã
qualit̃ uiuere debeant. Sic promittifi¬
delibus uitam eternam. ut ñ etiam
ꝑfidem mortuã quȩ sine oꝑib saluare
ñ potest adeam se quisq ꝑuenire posse
arbitretur: s ꝑ illam fidem grẽ que ꝑ
dilectionem operatur. cciiii. Qui sint
exlibro questionum ad paulinum no
dit ds ineccłia apłos quosdam
autem ꝓpħas: hoc intelligo quod ipse
scripsisti: ꝓpħas eos dictos esse isto loco.
ex quib agabus erat: ñ illos qui uen
ñ legimus: sic̃ fuerunt marcus &e lu¬

Expanded text:
commemorauit, quae mandata, ubi ea scilicommemorauit, quae mandata, ubi ea scilicet peccata uitantur, quibus nescio quomodo salus aeterna promittitur propter fidem sine operibus mortuam. de his tribus quaestionibus satis, quantum existimo, disputaui demonstrauiqEcclesia malos, ut non negligatur ecclesiastica disciplina; sic catechizandos eos qui baptismum petunt, ut non solum audiant atque suscipiant quid credere, verum etiam qualiter vivere debeant, sic promitti fidelibus vitam aeternam, ut non etiam per fidem mortuam, quae sine operibus salvare non potest, ad eam se quisque pervenire posse arbitretur, sed per illam fidem gratiae, quae per dilectionem operatur. CAPUT CCIV. Qui sint ex libro Quaestionum ad Paulinum Nolcit Deus in Ecclesia Apostolos, quosdam autem prophetas, hoc intelligo quod ipse scripsisti. Prophetas eos dictos isto loco ex quibus Agabus erat, non illos, qui uentnon legimus, sicut fuerunt Marcus et Lu
Abbreviated transcription (Latin):
stea uͦ iam baptizatos docendos esse de
moribus. S satis demonstratum esł
nisi fallor. tunc magis ꝑtinere adcurã
speculatoris. cũ om̃s qui fideliũ cõpe¬
tun sacram̃tum omĩa quȩ dicuntur
intentius & sollicinus audiunt. non
tacere de pena quam male uiuẽtib
dominus comminatur : ne in ipso ba¬
ptismo rei sint grauissimorum erimi¬
num: quo ueniunt. ut remutat᷑ reatiis om¬
nium peceatorũ. Tercia quȩstio ẽ. ꝑicło¬
sissima: qua parum considerata. & non
scđm diuinum eloquiũ ꝑtractata. Tota
illa opinio mͥ udetur ex orta. inqua pro¬
mittitur scelestissimȩ tui pissimȩq uiuẽ¬
tib. etiam si comͦ  uiuere ꝑseue¬
rent. & tantũmodo credant inxꝑ̃m eiꝰq
sacram̃ta ꝑcipiant. eos ad salutem ui¬
tamq eternam eẽ uenturos: contra a¬
ꝑtissimam domini sententiam. qui desi¬
deranti uitam et̃nam. Respondit. Siuis
uenire aduitam: serua mandata. Et

Expanded text:
stea uero iam baptizatos docendos esse de stea uero iam baptizatos docendos esse de moribus. sed satis demonstratum est, nisi fallor, tunc magis pertinere ad curam speculatoris, cum omnes, qui fidelium competunt sacramentum, omnia quae dicuntur intentius et sollicitius audiunt, non tacere de poena, quam male uiuentibus dominus comminatur, ne in ipso baptismo rei sint grauissimorum criminum, quo ueniunt, ut remittatur reatus omnium peccatorum. tertia quaestio est periculosissima, qua parum considerata et non secundum diuinum eloquium pertractata tota illa opinio mihi uidetur exorta, in qua promittitur scelestissime turpissimeque uiuentibus, etiam si eo modo uiuere perseuerent et tantummodo credant in Christum eiusque sacramenta percipiant, eos ad salutem uitamque aeternam esse uenturos, contra apertissimam domini sententiam, qui desideranti uitam aeternam respondit: si uis uenire ad uitam, serua mandata; et
Abbreviated transcription (Latin):
quam scueritas diligentie. ut quasi bo¬
nos amalis ꝑnefaria scismata separare
presumat. Neq enim ꝑhas similitudi¬
nes & p̃nunciationes consilium desidie
bonis datum ẽ. quod neglegant qđ ꝓ
hibere clebent: s patientiẽ. qua ꝑferant
salua doctrinauieritatis. quod em̃dare
ñualent. Nec quia scriptum ẽ. introis¬
se ad noę in archam etiam inmunda ani¬
malia: idõ p̃positi uetare ñdebent.
siqui in mundissimi ad baptismum ue¬
lint intrare saltantes quod ẽ certe mi¬
tius: s. ꝑhanc figurã rei geste p̃nuncia¬
tum ẽ. inmundos in eccłia futuros. ꝓpt̃
tolerantiȩ rationẽ. non ppter doctrme
corruptionem uel disciplinȩ dissolutio¬
nẽ. Non enim quacunq libuit intra¬
uerunt inmunda animalia arcȩ com¬
page confracta. s ea integra ꝑunum
atq idẽ ostium quod artifex fecerat.
Altera quęstio ẽ. in qua ei uisum ẽ fidẽ
solam baptizandis eẽ tradendam: po¬

Expanded text:
quam seueritas diligentiae, ut quasi boquam seueritas diligentiae, ut quasi bonos a malis per nefaria schismata separare praesumat. neque enim per has similitudines et praenuntiationes consilium desidiae bonis datum est, quo neglegant quod prohibere debent, sed patientiae, qua perferant salua doctrina ueritatis quod emendare non ualeant. nec quia scriptum est introisse ad Noe in arcam etiam immunda animalia, ideo praepositi uetare non debent, si qui immundissimi ad baptismum uelint intrare saltantes, quod est certe mitius; sed per hanc figuram rei gestae praenuntiatum est immundos in ecclesia futuros propter tolerantiae rationem, non propter doctrinae corruptionem uel disciplinae dissolutionem. non enim quacumque libuit intrauerunt immunda animalia areae compage confracta, sed ea integra per unum atque idem ostium, quod artifex fecerat. altera quaestio est, in qua eis uisum est fidem solam baptizandis esse tradendam, po
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriȩ penitentes uoeantur. s quib¬
dam correptionũ medicam̃tis. ñ dice¬
rer ipse dñs. Corripe eumint̃ te & ip
sum. Et site audierit: lucratus es fra¬
trem tuũ. Postremo nͥeeñt quȩdam
sine quib hec tuta ñagit᷑: ñ cotidia¬
nam medelam poneret. in oratione
quam docuit ut dicamus dimute no¬
bis debita nr̃a. sicut & nos dimitti¬
mus debitorib nr̃is. Iam satis qͣntũ
arbitror de illa tota opinione quid
mͥ uderetur exposui: uͥ tres quęstiones mo¬
uerunt unam de ꝑmixtione ineccłia bo¬
norum & malorum. tanquam tritici &
titaniorum. Ubi cauendum ẽ. ne ideo pu¬
temus ẽẽ ppositas istas similitudines. uł
hanc ues de inmundis in arcͥa anmalib
uel quȩcunq alia idẽ signi ficant. ut dor¬
miat eccłie disciplina. De qua infigura
illius mulieris dictum ẽ. seuere sunt con¬
uersationes domus eius. S ut ñ eo usq
progrediatur dem̃tiȩ potius temeritas

Expanded text:
proprie poenitentes vocantur, sed quibuproprie poenitentes vocantur, sed quibusdam correptionum medicamentis, non diceret ipse Dominus, Corripe eum inter te et ipsum solum, et si te audierit, lucratus es fratrem tuum. Postremo, nisi essent quaedam sine quibus haec vita non agitur, non quotidianam medelam poneret in oratquam docuit, ut dicamus: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Iam satis, quantum arbitror, de illa tota opinione quid mihi uideretur exposui. ubi tres quaestiones mouerunt: una de permixtione in ecclesia bonorum et malorum tamquam tritici et zizaniorum; ubi cauendum est, ne ideo putemus esse propositas istas similitudines uel hanc uel de immundis in arca animalibus uel quaecumque alia, quae idem significant, ut dormiat ecclesiae disciplina, de qua in figura illius mulieris dictum est: seuerae sunt conuersationes domus eius, sed ut non eo usque progrediatur dementiae potius temeritas
Abbreviated transcription (Latin):
regnum: cȩlorum. De illis quippe ait. Scͥ
be & pharisci super cathȩdram moysi
sedent: que dicunt facite. que aũt faci¬
unt facere nolite: dicunt enim & non
faciunt. Ergo iustitia eoꝵ ẽ dicere. et
non facere:Ac ꝑhoe nrã ẽẽ uoluit ha¬
bundantem supillorum. docere & facere.
Que. si non fuerĩt: non intrabitur in reg¬
num cȩlorum. Non quia quisquam ita
debet extolli: ut ñ dicam apud alios ia¬
ctare. s apud seipsum putare audeat
se in hac utta ẽẽ sine peceato. S nͥ essẽt
quedam ita grauia. ut etiam excõmu¬
nicatione plectenda sint: ñ diceret a¬
dere huius modi sathane in interitũ
carnis: ut spẽ saluus sit in diẽ dñi ihũ.
Unde etiam dicit. ne lugeam multos ex-
his qui ante peccauerunt: & ñ egerũt
penitentiã. suꝑ immundicia & forni¬
catione quam gesserunt. Item nisiessẽt
quedã. ñ ea humilitate penitentie sa¬
nanda. qualis inȩccłia datur eis. qui

Expanded text:
regnum regnum ibae et Pharisaei super cathedram Moysi sedent: quae dicunt, facile; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim et non faciunt . Ergo justitia eorum est, dicere et non facere: ac per hoc nostram esse voluit abundantem super illorum, dicere et facere; quae si non fuerit, non intrabitur in regnum coelorum. Non quia quisquam ita debet extolli, ut, non dicam apud alios jactare, sed apud se ipsum putare audeat se in hac vita esse sine peccato: sed nisi essent quaedam ita gravia, ut etiam excommunicatione plectenda sint, non diceret Adere ejusmodi satanae in interitum carnis, utUnde etiam dicit: Ne lugeam multos ex his qui ante peccaverunt, et non egerunt poenitentiam super immunditia et fornicatione quam gesserunt. Item nisi essent quaedam non ea humilitate poenitentiae sananda, qualis in Ecclesia datur eis qui
Abbreviated transcription (Latin):
diligentie seuiamus. Ceiii. Non facien¬
dos homines maie securos. ut ꝓꝑter re¬
ctam fidẽ etiam si in eriminib ꝑmanse¬
in adiitorio domini dei nri.
ñ facere homines male securos.
Adicentes eis. quod si fuerint in
xꝑ̃o baptirati quomͦlibet in ea fide uxe¬
rint. eos ad salutem ȩternã eẽ uenturos.
ne sic faciamus xꝑ̃ianos. quomͦ udei
ꝓselitos. quib dñs ait. Ue uob̃ scribe &
pharisei: qui circuitis mare & terram.
facere unũ ꝓselitum. Cum aut̃ feceritis.
facitis eum filium gehenne duplo quã
uosestis. S potius sanam doctrina dei
magistri in utroq teneamus : ut scõ baptis¬
mo. consona sit iuta xꝑ̃iana: Nec cuiquã
homini. si utrum libet defuerit. uita ꝓ¬
mutat᷑ eterna. Quienĩ dixit. Nisi quis
renatus fueris ex aqua ce sꝑ̃ũ scõ. ñ in¬
trabit in regnum celorum: ipse etiã dixit.
Nisi habundauerit iustitia urã suꝑ scri¬
barum & phariseorum: ñ intrabitis in

Expanded text:
diligentiae saeviamus. CAPUT CCIII. Non faciendiligentiae saeviamus. CAPUT CCIII. Non faciendos homines male securos, ut propter rectam fidem, etiamsi in criminibus permansein adiutorio domini dei nostri non facere homines male securos, dicentes eis quod, si fuerint in Christo baptizati, quomodolibet in ea fide uixerint, eos ad salutem aeternam esse uenturos, ne sic faciamus christianos quomodo Iudaei proselytos, quibus dominus ait: uae uobis, scribae et pharisaei, qui circuitis mare et terram facere unum proselytum; cum autem feceritis, facitis eum filium gehennae duplo quam uos estis; sed potius sanam doctrinam dei magistri in utroque teneamus, ut sancto baptismo consona sit uita christiana nec cuiquam. homini, si utrumlibet defuerit, uita promittatur aeterna. qui enim dixit: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu sancto, non intrabit in regnum caelorum, ipse etiam dixit: nisi abundauerit iustitia uestra super scribarum et pharisaeorum, non intrabitis in
Abbreviated transcription (Latin):
nrm impia & ꝑnitiosa p̃sumptio. qua exi¬
stimemus nos abhis eẽ separandos. ut pec¬
catis eorum ñ inquinemur: atq tta post
nos there conentur ueluti mundos scõsq di¬
scipłos abunitatis cõpagi. quasi amalorum
consortio segregatos. Ueniant inm̃tẽ descrip
certissima exempla. quib p̃monstratum
& p̃nunc iatum ẽ malos in eccłia ꝑmpctos
bonis usq ad finem scłi tempus q iudi¬
ci futuros: & nichil bonis unitate ac
participatione sacram̃torum. qͥ eoꝵ factiꝰ
ñ consenseruit obfuturos. Cum uõ eis ꝑ
quos eccłia regitur adẽ pace salua pote¬
stas discipline adũsus imꝓbos. aut nefa¬
rios exercende :Tunc rursus ne socordra
segnitiaᷤ ferñdꝰ dormiamꝰ. aliis aculeis pre¬
ceptorũ. que ad seueritatẽ cohercitionis ꝑ¬
tinent excitandi sumus.: Ut gressus nros
inuia domini ex utrisq testimoniis illo
duce atq adiutore disigentes: nec pati¬
entie nomine torpescamus. nec obtentu

Expanded text:
nostrum impia et perniciosa praesumtio, qua exinostrum impia et perniciosa praesumtio, qua existimemus nos ab his esse separandos, ut peccatis eorum non inquinemur, atque ita post nos trahere conemur ueluti mundos sanctosque discipulos, ab unitatis compage quasi a malorum consortio segregatos. ueniant in mentem illae certissima exempla, quibus demonstratum et praenuntiatum est malos in ecclesia permixtos bonis usque in finem saeculi tempusque iudicii futuros et nihil bonis unitate ac participatione sacramentorum, qui eorum factis non consenserint, obfuturos. cum uero eis per quos ecclesia regitur adest pace salua potestas disciplinae aduersus improbos aut nefarios exercendae, tunc rursus, ne socordia segnitiaque dormiamus, aliis aculeis praeceptorum, quae ad seueritatem cohercitionis tinent, excitandi sumus, ut gressus nostros in via Domini ex utrisque testimoniis, illo duce atque adjutore dirigentes, nec patientiae nomine torpescamus, nec obtentu
Abbreviated transcription (Latin):
lorumq cõmixtionẽ in eccłia demon¬
stratam. uel p̃dictã eẽ ꝑspexerint. & paci¬
entie precepta didicerint. que nos firinis¬
simos reddunt. ut etiã si uident᷑ in eccłia
cẽ zrrania. ñ tam̃ impediat᷑ aut fides
ẽẽ cernimus. ipsi de eccłia recedamus.
D estituendam putantes eccłie disciplinã.
quandam ꝑuersissimã securitatem p̃po¬
sitis tribu entes. ut ad eos ñ ꝑtincat nisi
dicere quid cauendum quid ue faciẽdũ
sit: quod libet aut quisq faciat non
curare. Nos uͦ ad sanã doetrinã ꝑtinere
arbutramur ex utrisq testimoniis uitã
sententiaq moderari: ut &e canes in eccłia
ꝓpt̃ pacem eccłie toleremꝰ: & cambus
scm̃ ubiẽ pax eccłie tõta ñ demus. Cũ
aliquam excu sabilẽ necessitatẽ. siue poc¬
cultas obreptiones inuenimus in ȩccłia maloᷤ
quos eccłiasti ca disciplina corrigere aut co¬
hercere ñpossumus: tẽ ne ascendat in cor

Expanded text:
lorumque commixtionem in ecclesia demonlorumque commixtionem in ecclesia demonstratam uel praedictam esse perspexerint et patientiae praecepta didicerint — quae ita nos firmissimos reddunt, ut, etiamsi uidentur in ecclesia esse zizania, non tamen inpediatur aut fides se in ecclesia cernimus, ipsi de ecclesia recedamus — destituendam putant ecclesiae disciplinam, quandam peruersissimam securitatem praepositis tribuentes, ut ad eos non pertineat nisi dicere, quid cauendum quidue faciendum sit, quodlibet autem quisque faciat non curare. Nos uero ad sanam doctrinam pertinere arbitramur ex utrisque testimoniis uitam sententiamque moderari, ut et canes in ecclesia propter pacem ecclesiae toleremus et canibus sanctum, ubi est pax ecclesiae tuta, non demus. cum aliquam excusabilem necessitatem siue per occultas obreptiones inuenimus in ecclesia malos, quos ecclesiastica disciplina corrigere aut cohercere non possumus, tunc ne ascendat in cor
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ualentes auferre uitia nisi eis econt᷑¬
rio uel tanta uel maiora succederent. sic
etiam in hac causa que habet̾ inmanibus
quidam intuentes precepta seueritatis qͥb
ammonemur corripere inquietos: ñ dare
scm̃ canib ut echiicũ habere eccłie con¬
temptorẽ: a compage corporis quod scan¬
dalrzat euellere: ita ꝑturbant eccłie pacẽ.
ut conent᷑ ante tempus separare ⁊itana:
Atq hoc errore cęcati. ipsi potius axp̃i u
nitate separentur: qualis nob causa ẽ. ad
uersus scisma donati: Et hoc ñ cũ illis qͥ
nouerant cȩcilianũ. ñ ueris s calũpniosĩ
criminibus appetitũ & ꝑniciosã sentẽtiã
suam mortistro pudore ñ descrunt:. s cũ¬
illis quib dicimus etiã si mal fuissent
ꝓpt̃ quos in ȩccłia ñ estis. Uos tam̃ eos feren¬
do. quos em̃cdare aut segͥgare minime po¬
teratis. in eccłia ꝑmanere debiustis: qͥ dã
uͦ econtrario ꝑiclitantes. cũ bonoruĩ ma¬

Expanded text:
sibi ualentes auferre uitia, nisi eis e contrasibi ualentes auferre uitia, nisi eis e contrario uel tanta uel maiora succedetiam in hac causa, quae habetur in manibus, quidam intuentes praecepta seueritatis, quibus admonemur corripere inquietos, non dare sanctum canibus, ut ethnicum habere ecclesiae contemtorem, a compage corporis, quod scandalizat, euellere, ita perturbant ecclesiae pacem, ut conentur ante tempus separare zizania atque hoc errore caecitatis ipsi potius a Christi unitate separenversus scismata Donati, et non cum illis, qui noverunt Cecilianum non veris, sed calumniosis criminibus appetitum, et perniciosam sententiam suam mortifero pudore nillis, quibus dicimus: etiamsi mali fuissent, propter quos in ecclesia non estis, uos tamen eos ferendo, quos emendare aut segregare minime poteratis, in ecclesia permanere debuistis. quidam uero e contrario periclitantes cum bonorum ma
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ de qua nc̃ questio ẽ. s. etiã inali¬
is multis. Nam quidam intuentes
diuinarum testimonia litterarũ quib
uniis ds colendus insinuat᷑. eundem
Alii rursus ueluti morbo contrario labo¬
rantes. cum attenderent ea quib trini¬
tas declaratur: nec ualerent intelligere.
quomͣ dicit᷑ unus ds. cũ & pat ñ sit filiꝰ
nec filius sit pat̃̾. nec spc̃ sc̃s aut filuis
aut pater: diuersitates etiam sub stanti¬
arum asserendas putarunt. Qudam
intuentes in scripturis scẽ uirginitatis
laudem: connubia dãpnauerunt. Quida
rursus eatestimonia consectantes qͥb
casta conuigia p̃dicant᷑: uirginitatẽ nup¬
tus equauerunt. Quidam cũ legerent.
bibere uinum. & ñ nulla similia: creatu¬
ram di & quas uoluerunt escas inmini¬
das eẽ senserunt. Quidã ũ legentes. omnis
creatura dĩ bona est. & nichil abiciendũ
quod cum grãrum actione accipit᷑. inuo¬
racitatem uinolentiamq collapsi sunt. N

Expanded text:
tantum, de qua nunc quaestio est, sed etiam in alitantum, de qua nunc quaestio est, sed etiam in aliis multis. nam quidam intuentes diuinarum testimonia litterarum, quibus unus deus colendus insinuatur, eundem alii rursus ueluti morbo contrario laborantes, cum adtenderent ea, quibus trinitas declaratur, nec ualerent intellegere, quomodo sit unus deus, cum et pater non sit filius nec filius sit pater nec spiritus sanctus aut filius aut pater, diuersitates etiam substantiarum asserendas putauerunt. quidam intuentes in scripturis sanctae uirginitatis laudem conubia damnauerunt; quidam rursus ea testimonia consectantes, quibus casta coniugia praedicantur, uirginitatem nuptiis aequauerunt. quidam cum legerent: bibere uinum et nonnulla similia, creaturam dei et quas uoluerunt escas inmundas esse senserunt; quidam uero legentes: omnis creatura dei bona est et nihil abiciendum, quod cum gratiarum actione percipitur, in uoracitatem uinolentiamque conlapsi sunt, non
Abbreviated transcription (Latin):
peccantes coramom̃ibus argue. domino
dicentt corripe eum int te & ipsũ solum:
ex libro de fide & operibus
nohibet dominus. scm̃ dari eanib
nee contrarius ẽ apłs domino quia
di eit. peccantes coram om̃ib argue
ut ceteri timorem habeant. cũ illecsicat.
corripe eum int̃ te &e ipsum. Utrumq
enim faciendum ẽ. sicut infirmitatis di¬
uersitas ammonet eorum. Quos utiq
ñ ꝑdendos. s corrigendos curandosq
suscipimus. Et alius sic: alius aũt sic.
sanandusẽ. Ita etiam ẽ ratio disimulã¬
di & tolerandi malos in eccłia: & est
rursus ratio castigandi. corripiendi.
ñ amittendi uł a communio ne remo¬
uendi. Errant aut̃ homines ñ seruan¬
tes modũ. Et cũ in unam partem ꝓ¬
cliuiter ire ceperint. ñ respiciunt diui¬
ne auctoritatis alia testimonia. quib
possint ab illa intentione reuoeari. Et
in ea que ex utͥsq tempataẽ. ueritate ac
moderatione consistere. Nec in hac re

Expanded text:
Peccantes coram omnibus argue, Domino Peccantes coram omnibus argue, Domino dicente: Corripe eum inter te et ipsum solum; ex libro de Fide et operibus. Prohibet Dominus sanctum dari canibus; nec contrarius est Apostolus Domino, quia dicit: Peccantes coram omnibus argue, ut caeteri timorem habeant; cum ille dicat: Corripe eum inter te et ipsum. Utrumque enim faciendum est, sicut et infirmitatis diversitas admonet, eorum quos utique non perdendos, sed corrigendos curandosque suscipimus, et alius sic, alius autem sic sanandus est. Ita etiam est ratio dissimulandi et tolerandi malos in Ecclesia, et est rursus ratio castigandi, corripiendi, non admittendi uel a communione remouendi. Errant autem homines non seruantes modum; et cum in unam partem procliuiter ire coeperint, non respiciunt diuinae auctoritatis alia testimonia, quibus possint ab illa intentione reuocari et in ea, quae ex utrisque temperata est, ueritate ac moderatione consistere, nec in hac re
Abbreviated transcription (Latin):
futurus sit. qui hodit malus ẽ. Nec eoꝵ
ames iniustitiam. s ipsos idõ ames. ut
apprehendant iustitiã: Quia ñ solũ no¬
bis dilectio dĩ precepta ẽ. s etiam dilecti¬
o proximi. In quibus duob preceptis.
tota lex pendet & ꝓpħe. Quam ñ implet
nisi qui donum acceperit sꝑm̃ scm̃ pa
nitas ds ẽ. In quo dõ. spes om̃is ponen¬
daẽ. Nam in homine nonẽ ponenda.
qualiscũq ille fuerit. Aliud est eiũ ille
a quo iustificamur: aliud illi cũ qͥb
ustificamur. Non autem solũ ꝑcupi¬
ditates diabolus temptat: s etiã ꝑterro¬
res insultationũ & dolorum. & ipsius
mortis. Quic quid homo aut̃ passus fu¬
& ꝑmanens tolerauerit. maior ei mer¬
ces dominabitur: quia si cesserit diabo
lo. cum illo dampnabit᷑. s opera mi¬
scđie. cum pia humilitate impetrant
adño. ut ñ ꝑmutat seruos suos tem¬
ptari. ultra quam possunt sustinere.
ccii. Quod ñ sit contrarur apłs dicens.

Expanded text:
futurus sit qui hodie malus est. nec eorum futurus sit qui hodie malus est. nec eorum ames iniustitiam, sed ipsos ideo ames, ut apprehendant iustitiam, quia non solum nobis dilectio dei praecepta est sed etiam dilectio proximi, in quibus duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. quam non implet nisi qui donum acceperit spiritum sancnitas deus est. in quo deo spes omnis ponenda est. nam in homine non est ponenda, qualiscumque ille fuerit. aliud est enim ille a quo iustificamur, aliud illi cum quibus iustificamur. non autem solum per cupiditates diabolus temtat sed etiam per terrores insultationum et dolorum et ipsius mortis. quidquid homo autem passus fu aeternae et permanens tolerauerit, maior ei merces donabitlo, cum illo damnabitur, sed opera misericordiae cum pia humilitate impetrant a Domino, ut non permittat servos suos tentari ultra quam possunt sustinere. CAPUT CCII. Quod non sit contrarius Apostolus dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
eos imiteris: s potius conuingaris
bonis. quos in uenturus es facile. siet
tu talis fueris: ut simul colatis. & dili¬
gatis dm̃ gratis. Quia totum p̃mium
nr̃m ipsi erit: ut in illa et̾na uita bonitate eiꝰ
& pulchritudine ꝑfruamur. S amandꝰ
c̃. ñ sicut aliquid quod iudet᷑ oculis. sed
sicut amatur sapientia & ueritas. & san¬
ctitas & iustitia &e caritas. & siquid ali¬
ud tale dicitur: Non quẽ admodũ st̃
ista in hoĩb s quemadmodũ ft̃ ĩ ipso fonte ĩcor¬
ruptibił ⁊ incõmutabilis sapientiȩ. Qͦscũq
gͦ uideris hec amare illis conungere. ut ꝑ
xp̃m qui hõ factus ẽ. ut eẽt mediator
dĩ &e hominum reconciliaris do. Ho¬
mines aut̃ puersos etiam si intrent pari¬
etes eccłie: non eos arbitreris intratu¬
ros in regnũ cęlorum: quia suo tem pore
separabuntur. si se in melius ñ cominuta¬
uerꝑnt. Homines gͦ bonos unicare: ma¬
los tolera.. Om̃s ama. quia ñscis quidcͣs

Expanded text:
eos imiteris, sed potius coniungaris eos imiteris, sed potius coniungaris bonis, quos inuenturus es facile, si et tu talis fueris, ut simul colatis et diligatis deum gratis, quia totum praemium trum ipse erit, ut in illa aeterna uita bonitate eius et pulchritudine perfruamur. sed amandus est non sicut aliquid, quod uidetur oculis, sed sicut amatur sapientia et ueritas et sanctitas et iustitia et caritas et si quid aliud tale dicitur; non quemadmodum sunt ista in hominibus, sed quemadmodum sunt in ipso fonte incorruptibilis et incommutabilis sapientiae. quoscumque ergo uideris haec amare, illis coniungere, ut per Christum, qui homo factus est, ut esset mediator dei et hominum, reconcilieris deo. homines autem peruersos, etiam si intrent parietes ecclesiae, non eos arbitreris intraturos in regnum caelorum, quia suo tempore separabuntur, si se in melius non commutauerint. homines ergo bonos imitare, malos tolera, omnes ama, quia non scis quid cras
Abbreviated transcription (Latin):
restituere sicut erant. Om̃s aut̃ fideles
regnaturi cum xꝑ̃o ita resurgent in eodẽ
corpore. ut etiam commutari mereant᷑.
ad incorruptionẽ angłi cã: ut fiant eqͣ¬
les angłidi. sicut dñs ipse ꝑmisit. et
laudent eum sine aliquo defectu. & sine
ali quo fastidio Nemꝑ uuentes in illo ce
de illo: cum tali gaudio & beatitudine.
qualis nec dici nec cogitari ab hominib
potest. Tu itaq credens ista caue temp¬
tationes: quia diabolus querit. qͥ secũ
pereant. ut non solum ꝑ eos qui extra
ccłiam sunt siue pagani siue uidei si¬
uc herctici. ñ te hostis ille seducat: s
etiam qͦs in ipsa eccłia catholica uide¬
ris male iuuentes aut immoderatis
uoluptatib uentris & gutturis. aut
impudicos. aut uanis curiositatib
uel illicitis deditos. sine spectaculorũ
seu remediorum. aut diuinationum
diabolicatum. suie in pompa & inty¬
po auaritie. atq suꝑbie. siuie aliqua
uita. quam lex dãpnat & punit. non

Expanded text:
restituere sicut erant. Omnes autem fideles restituere sicut erant. Omnes autem fideles regnaturi cum Christo ita resurgent, in eodem corpore, ut etiam commutari mereantur, ad incorruptionem angelicam, ut fiant aequales angelis Dei, sicut Dominus ipse promisit, et laudent eum sine aliquo defectu, et sine aliquo fastidio, semper viventes in illo, et de illo, cum tali gaudio et beatituqualis nec dici nec cogitari ab hominibus potest." „Tu itaque credens ista caue temtationes, quia diabolus quaerit qui secum pereant, ut non solum per eos qui extra ecclesiam sunt siue pagani siue Iudaei siue haeretici non te hostis ille seducat, sed etiam quos in ipsa ecclesia catholica uideris male uiuentes aut immoderatis uoluptatibus uentris et gutturis aut impudicos aut uanis curiositatibus uel inlicitis deditos sine spectaculorum sine remediorum aut diuinationum diabolicarum, siue in pompa et in tyfo auaritiae atque superbiae sine in aliqua uita, quam lex damnat et punit, non
Abbreviated transcription (Latin):
Regesq ipsos terrȩ qui antea ꝑsequebãt᷑.
xp̃ianos iamxp̃i nominę subuigatos.
Predietum ẽ etiam quod scismat̾a. et
hereses. ex euis eccłia eeñt exiture: & sub
eius nomine ꝑloea ubi possent suã non
xpĩ głam que siture: & ista completasũt.
N unquil g̃ ulla que restant ñ sunt uen¬
tura: manifestum. quia sicut ista p̃dicta
uenerunt. sic etiam illa uentitra sunt. Q¬
cũq iustorum tribulationes ad hue re¬
stant. & iudicii dies qui separabit õs
impios a iustis in resurrectione mortu¬
orum: & ñ solum eos qui sunt extra ec¬
cłiam. s etiam ipsuis eccłie paleas qͦs
oportet usq ad nouissimam uentila¬
tionẽ pacientissime sufferat. ad ignẽ
debitum segregabit. Qui aut̃ irrident
resurrectionem. putantes quod earo ista
quia putrescit resurgere ñ pot̃. ⁊ ad pe¬
nas in ea resurrecturi sunt: & ostendet
eis ds̃. quia qui potuit hec corpora fac̾e
antequam ẽẽnt. possit postea momento

Expanded text:
regesque ipsos terrae, qui antea persequebantur regesque ipsos terrae, qui antea persequebantur Christianos, iam Christi nomini subiugatos. praedictum est etiam, quod schismata et haereses ex eius ecclesia essent exiturae et ex eius nomine per loca, ubi possent, suam, non Christi gloriam quaesiturae; et ista completa sunt." "Numquid ergo illa quae restant non sunt uentura? manifestum est, quia, sicut ista praedicta uenerunt, sic etiam illa uentura sunt, quaecumque iustorum tribulationes adhuc restant, et iudicii dies, qui separabit omnes impios a iustis in resurrectione mortuorum, et non solum eos qui sunt extra ecclesiam, sed etiam ipsius ecclesiae paleas, quas oportet usque ad nouissimam ueutilationem patientissime sufferat, ad ignem debitum segregabit. qui autem irrident resurrectionem putantes, quod caro ista, quia putrescit, resurgere non potest, ad poenas in ea resurrecturi sunt et ostendet eis dantequam essent, potest ea in momento
Abbreviated transcription (Latin):
natat. & ꝑlignum erucis xꝑ̃i asubmer¬
sione liberatur. Predictum ẽ abrahȩ
fideli seruo dĩ uni homini quod de illo
eẽt popłs nasciturus qui coleret unum
dm̃ inter cȩteras gentes quȩ ydola eo¬
lebant: & omĩa que illi populo uentura
ex semine ipsius. abraham scđm carnẽ
quam assumpsit : ut om̃s etiam filii es¬
sent abrahe uolunt qui fidem eius imi¬
tarent᷑ & sicẽ factum. Natus ẽ.xp̃e de
eẽt abeodem popło uidõrum. de eiuuꝰ
gne scđm carnem ueniebat: & sic est¬
factum. Predictumẽ quod resurrectu¬
rus eẽt: resurrexit. Et scđm ipsa p̃di¬
a prophetis. s etiam ab ipso dño iħuxpo.
q disseminata: &e tun predictum qndo
adhuc nom̃ eius. & latebat gentes. et
ubi notum erat ridebat᷑: & tam̃ in uir¬
tutib mira culorum eius. sine que ꝑse
ipse. siue que ꝑseruos suos fecit. Uũ
annunciantur hȩc &e credunt᷑. iam in¬
demus quod predictum ẽ eẽ eopletum

Expanded text:
natat, et per lignum crucis Christi a submernatat, et per lignum crucis Christi a submersione liberatur. Praedictum est Abrahae fideli servo Dei, uni homini, quod de illo esset populus nasciturus, qui coleret unum deum inter ceteras gentes, quae idola colebant; et omnia, quae illi populo uentura ex semine ipsius Abraham secundum carnem, quam assumsit, ut omnes etiam filii essent Abrahae, qui fidem eius imitarentur; et sic est factum. natus est Christuesset ab eodem populo Iudaeorum, de cuius genere secundum carnem ueniebat; et sic factum est. praedictum est, quod resurrecturus esset; resurrexit. et secundum ipsa praedia prophetis, sed etiam ab ipso Domino Iesu Cque disseminata: et tunc praedictum, quando adhuc et nomen eius latebat gentes: et ubi notum erat, irridebatur: et tamen virtutibus miraculorum eius, sive quae per se ipse, sive quae per servos suos fecit, dum annunciantur haec, et creduntur. iam videmus, quod praedictum est, esse completum:
Abbreviated transcription (Latin):
ricordie creatoris sui: misit unigenitũ
filium suũ hocẽ uerbum suũ equale
sibi: ꝑ quod condidit omĩa & manẽs
quidem insua diuinitate. & ñ recedẽs
apatre. nec in aliquomiitatus. Assu
mendo tam̃ hominem &e incarne mor¬
tali hominib apparendo uenit ad ho¬
mines: ut quem ad modum ꝑunum
hominẽ qui prius factus ẽ. idẽ. adam
mors intrauit ingenus humanum.
quia consensit mulieri sue seducte a
diabolo ut preceptum dĩ transgrede¬
rentur: sic ꝑ unum hominẽ qui etiã
peccatis preteritis. credentes in eũ om̃s
inetͣ̃nam uitam ingrederent᷑. Omnia
enim quȩ nunc uides mȩccłiadĩ. & sub
xꝑĩ nomine ꝑtotum orbem terrarum
geriante scła iam p̃dicta sunt: & sicis
ea legimus. ita ce uudemus: c inde
edificamur infidem. Factum est aliqndo
diluiuum ꝑtotam terrã. ut peccatores
delecfentur: & tam̃ illi qui euaserunt in
archa. sacram̃tum future eccłie demon¬
strabant. que nunc influctibus scli

Expanded text:
ricordiae creatoris sui, misit unigenitum ricordiae creatoris sui, misit unigenitum filium suum, hoc est uerbum suum, aequalem sibi, per quod condidit omnia. et manens quidem in sua diuinitate et non recedens a patre nec in aliquo mutamendo tamen hominem, et in carne mortali hominibus apparendo, venit ad homines: ut quemadmodum per unum hominem qui prius factus est, id est Adam, mors intravit in genus humanum, quia consensit mulieri suae seductae a diabolo, ut praeceptum Dei transgrederentur: sic per unum hominem, qui etiam peccatis praeteritis, credentes in eum omnes, in aeternam vitam ingrederentur. Omnia enim quae nunc vides in Ecclesia Dei, et sub Christi nomine per totum orbem terrarum geri, ante saecula jam praedicta sunt, et sicut ea legimus, ita et videmus, et inde aedificamur in fidem. Factum est aliquando diluvium per totam terram, ut peccatores delerentur, et tamen illi qui evaserunt in arca, sacramentum futurae Ecclesiae demonstrabant, quae nunc in fluctibus saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
respondisse. tali fortasse a nob̾ instrue¬
retur alloquio. Dõ grãs fr̃. ualde tibigͣ¬
tulor. & gaudeo dete. quod intantis
& ꝑiculosis huius scłi tempestatib de
aliqua uera & certa securitate cogitasti.
Nam &e inhac uita homines magͥis labo¬
ribus requiem querunt & securitatẽ.
s prauis cupiditatib ñ inueniunt. Uo¬
lunt enim requies cere in reb inquietis
& non ꝑmanentib: & quia ille tẽpore
subtrahiuit᷑ & transeunt: timoribus
& doloribus eos agitant: necquietos e¬
os ꝑmutunt. Si enim indiureiis uelut
homo requies cere: magis suꝑb efficitia
ra beatitudo ẽ. quȩ infuturo scło scĩs
promittitur. Omĩa rero uisibilia tnͣ¬
seunt. de om̃s huiꝰ scłi pompe & delitȩ
& curiositas interibunt: & secũ ad inte¬
ritum trahunt amatores suos. A quo
interitu. hocẽ. penis sempit̃nis dĩ misi¬
ricors uolens homines liberare sisibi
ipsi ñ sint inimici. & ñ resistant mise¬

Expanded text:
respondisse: tali fortasse a nobis instruerespondisse: tali fortasse a nobis instrueretur alloquio. Deo gratias, frater: valde tibi gratulor, et gaudeo de te, quod in tantis ac tam periculosis hujus saeculi tempestatibus de aliqua vera et certa securitate cogitasti. Nam et in hac vita homines magnis laboribus requiem quaerunt et securitatem, sed pravis cupiditatibus non inveniunt. Volunt enim requet non permanentibus. et quia illa et tempore subtrahuntur et transeunt, timoribus eos et doloribus agitant nec quietos eos permittunt. si enim in diuitiis uelit homo requiescere, magis superbus efficitra beatitudo est, quae in futuro saeculo sanctis promittitur. omnia uero uisibilia transeunt et omnes huius saeculi pompae et deliciae et curiositas interibunt et secum ad interitum trahunt amatores suos. a quo interitu, hoc est poenis sempiternis, deus misericors uolens homines liberare, si sibi ipsi non sint inimici et non resistant mise
Abbreviated transcription (Latin):
te gaudeamus : ut inde illud quod
exarserat opprimatur: nisi forte tam
stulti sumus. ut alacrius arbitremur.
cum pane currendum. quo uentrem
esurientis impleamus : quam cum ũ¬
bo dĩ quo m̃tem studentis instruamus.
Huc accedit. quia sitantũm ꝓdeẽt hoc
facere. ñ facere aũt nichil õbesset: in¬
felictter. In ꝑicło salutis ñ iam pro¬
ximi s. nr̃ẽ oblatum remedium sper¬
neremus. Cum uero exore domini tã
minacit̃ sonet. serue nequã & piger.¬
qui ñ dares peccunlam meã nũmula¬
riis: que tandẽ dementia ẽ. qm̃ pec¬
catum nr̃m nos angit. idõ rursum
uelle peceare ñ dando petumã dñicã
uolenti & petenti: cci. Quem adino
dum eathetizandus sit qui uult fie¬
ed faciã aliquem uenisse ad nos
qui uult eẽ xp̃ianus. & degnẽ¬
quidem idiotarum. ñ tam̃
rusticanorũ. s urbanorum:
quales apud eartaginẽ plures exꝑiri
sꝑat᷑ xp̃ianꝰ ẽẽ desideret ꝓpt̾ futurã reqͥẽ

Expanded text:
te gaudeamus, ut inde illud quod te gaudeamus, ut inde illud quod 5 exarserat opprimatur. nisi forte tam stulti sumus, ut alacrius arbitremur cum pane currendum, quo uentrem esurientis impleamus, quam cum uerbo dei, quo mentem studentis instruamus. huc accedit, quia, si tantummodo prodesset hoc facere, non facere autem nihil obesset, infeliciter in periculo salutis, non iam proximi, sed nostrae oblatum remedium sperneremus. cum uero ex ore domini tam minaciter sonet: serue nequam et piger, dares pecuniam meam nummolariis, quae tandem dementia est, quoniam peccatum nostrum nos angit, ideo rursus uelle peccare non dando pecuniam dominicam uolenti et petenti? CXC. EX EODVM CATECIZANDVS SIT QVI VVLT FIEed faciam aliquem uenisse ad nos, qui uult esse christianus, et de generquidem idiotarum, non tamen rusticanorum, sed urbanorum, quales aput Carthaginem plures experiri stianus esse desiderat, propter futuram requiem
Abbreviated transcription (Latin):
cedunt. Cur gͦ nos dolemꝰ homines a
domino dõ fanto potiore p̃cedi: ut eo
ipso quo nr̃m amamus ordinẽ in ordi¬
nati eẽ cupiamus: Nemo enim meliꝰ
ordinat quid agat. nisi qui patatior:
ñ agere quod diuina potestate phibe¬
tur. quam cupidior agere quod hu¬
mana cogitatione mecditatur. Quia
multȩ cõgitationes sunt incorde ui¬
ri: consilium aũt̃ domini manet in
et̃num. Si aut̃ de aliquo etratii nrõ
uel peccato nos mestitudo comp̃hendit.
non tantum memi nerimus saerificiũ
dõ sꝑ̃m ẽẽ contribulatum: s etiã illud
quia sicut aqua ignẽ. sic elemosina
extinguit peccatum: Et quia miscdiã
inquit uolo quam sacrificiũ. Sicutgͦ
sipericlitaremur incendio. ad aquam
utiq curceremꝰ quo posset extingui.¬
& gratii laremur. siquis eã depximo
offerret: ita & side nr̃o feno aliqua
peccati flamma surrexit. & ꝓꝑterea
contͣbam᷑ cdata occasione misericor¬
dissimi operis. tanquam de oblato fon¬

Expanded text:
ocedunt. cur ergo nos dolemus homines a ocedunt. cur ergo nos dolemus homines a domino deo tanto potiore praecedi, ut eo ipso, quo nostrum amamus ordinem, inordinati esse cupiamus ? nemo enim melius ordinat quid agat, nisi qui paratior est non agere quod diuina potestate prohibetur, quam cupidior agere quod humana cogitatione meditatur, quia multae cogitationes sunt in corde uiri, consilium autemis domini manet in aeternum. Si autem de aliquo errato nostro uel peccato nos maestitudo comprehendit, non tantum meminerimus sacrificium deo spiritum esse contribulatum, sed etiam illud, quia sicut aqua ignem, sic elemosyna extinguet peccatum, et: quia misericordiam, inquit, uolo quam sacrificium. sicut ergo, si periclitaremur incendio, ad aquam utique curreremus, quo posset extingui, gratularemur, si quis eam de proximo offerret: ita et, si de nostro faeno aliqua peccati flamma surrexit et propterea conturbamur, data occasione misericordissimi operis tamquam de oblato fon
Abbreviated transcription (Latin):
sio. & ꝓpterea tristis in suauit̃ cathetrra:
Cogitare debes excepto quod scimus mi¬
sericordit̃ nob agendum eẽ quicquid
cum hominib agimꝰ. & exofficio sinceriᷤ¬
simocaritatis: Hoc ergo excepto incertũcẽ
quid utilius agamus: & quid oportuntꝰ
aut int̾ mitamꝰ aut omnino omittamꝰ:
quia eram merita hominum ꝓquib agi¬
mus qualia sint apud dm̃ ñ nouimus.
quid eis adtempus expediat aut nulla
aut tenuissima & ineertissima conie¬
cturas suspicamur potiꝰ. quam comp̃¬
hendimus. Qua ꝓpt̃ res quidẽ agendas
pro nrõ captu ordinare debemus : quas
eomͦ quos tatuimus si ꝑagere potuerimꝰ.
non idõ gaudeamus quia nob̾. s quia
rit necessitas. qua nr̃ ile ordo turbet᷑
Flectamiis facile ne frangamur: utquẽ
enim ut nos euis. quam ut uie nr̃a uolũ¬
tatem sequatur. Quia & otdo agendaꝵ
rerum. quem nr̃o atbitrio tenere uolumꝰ
ine utiq approbandusẽ. uͥ potiora p̃¬

Expanded text:
sio: et propterea tristis insuaviter catechizas, sio: et propterea tristis insuaviter catechizas, cogitare debes, excepto quod scimus misericorditer nobis agendum esse, quidquid cum hominibus agimus, et ex officio sincerissimae charitatis. Hoc ergo excepto, incertum esse quid utilius agamus, et quid opportunius aut intermittamus, aut omnino omittamus; quia enim merita hominum pro quibus agimus, qualia sint apud Deum non novimus, quid eis ad tempus expediat, aut nulla, aut tenuissima aut incertissima conjectura suspicamur potius, quam comprehendimus; quapropter res quidem agendas pro nostro captu ordinare debemus, quas eo modo quo statuimus, si peragere potuerimus, non ideo gaudeamus, quia nobis, sed quia rit neceflectamur facile, ne frangamur, ut, queenim, ut nos eius quam ut ille nostram uoluntatem sequatur, quia et ordo agendarum rerum, quem nos pro arbitrio tenere uolumus, ille utique approbandus est, ubi potiora pr
Abbreviated transcription (Latin):
inuitet decurtata. & mutilata uerba
immurmurare : et tam̃ optant homi¬
nes habere infantes quib id exhibeat᷑.
Et suauuis ẽ matri. minuta mansa iu¬
spuere paruulo filio: quam ipsãman¬
clere acdeuorare grandiora. Non ergo
recedat de pectore etiam & cogitatio
galline illius quȩ languidulis plumis
teneros fetus operit. & su surantes pullos
confracta uoce ad uocat. Cuis blandaᷤ
Alas refugientes suꝑbi: preda fiunt ali¬
ibus Slenim intellectus delectat in pe¬
netrabilibus sincerissimis: hocetiã in¬
delligere delectet. quomͦ caritas quto
ofsiciosius descendit in infuna: tanto ro¬
bustius recurrit in intina ꝓbona con¬
scientiam nichil querendi abeis ad qͥͦs
descendit. preter eorum sempit̃ nam salutẽ.
CC. Destatutis nr̃is sine tristitia si ueces¬
sitas euenerit immutandis. excodẽ libͦ.
i confregit animum tuũ alterius
actionis. cuitanquam magis ne¬
cessariae iam suspensus eras omis¬

Expanded text:
inuitet, decurtata et mutilata uerba inuitet, decurtata et mutilata uerba immurmurare? et tamen optant homineet suavius est matri minuta mansa inspuere parvulo filio, quam ipsam mandere ac devorare grandiora. Non ergo recedat de pectore etiam cogitatio gallinae illius, quae languidulis plumis teneros fetus operit, et susurrantes pullos confracta voce advocat, cujus blandas alas refugientes superbi, praeda fiunt alitibus. Si enim intellectus delectat in penetralibus sincerissimis, hoc etiam intelligere delectat, quomodo charitas quanto officiosius descendit in infima, tanto robustius recurrit in intima, per bonam conscientiam, nihil quaerendi ab eis, ad quos descendit, praeter eorum sempiternam salutem. CAPUT CC. De statutis nostris, sine tristitia, si necessitas evenerit, immutandis; ex eodem libro. Si confregit animum tuum alterius actionis, cui tanquam magis necessariae jam suspensus eras, omis