comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ brutis ⁊ aĩalib cõpaciendi
fectũ freꝙ̃ter indulsit. Unde qͥtas
qui gramaticus cognomieat ͭ
eremit. Sz quicũq tales sums
qui nullũ genus cõmendacõis
apd̾ illd̃ ex nr̃a iusticia habemꝰ nõ
plus nobis aliud miraculũ ꝙͣuis
maiorem potentiã mnistotũ mõ¬
strat ꝓpensiorẽ miserendi affectũ
S quid de brutis aĩalib diciis.
cũ abip̃is qͦ hr̃ticis maxinigla¬
si ab hoim inbestacr̃e essaret uem¬
am poslicitus sit. Qd̾ eqͥdẽ idcirco
ille exponelat a desꝑatione retrahe¬
ret. Itaq hec ⁊ hu̾nodi alia recolẽ¬

Expanded text:
qui brutis etiam animalibus compatiendi qui brutis etiam animalibus compatiendi affectum frequenter indulsit? Unde quidam, qui Grammaticus cognominabatur, exemit. Sed quicunque tales sumus, qui nullum genus commendationis apud illum ex nostra iustitia habemus, non plus nobis aliud miraculum, quamuis maiorem potentiam, in isto tamen monstrat propensiorem miserendi affectum. Sed quid debilitatis animalibus dicimus, cum ab ipsis quoque hæreticis Maximi glasi ab hominum infestatione cessaret, veniam pollicitus sit? Quod equidem idcirco ille exponebat, a desperatione retraheret. Itaque haec et hujusmodi alia recolen
Abbreviated transcription (Latin):
opus suscepit. ut facet opus suũ.
Pati ei et mriden et morr. ailiemĩ
est a deo. Saluare aũt: opꝰ eius ẽ.
S illd̾ qd̾ alienũ est a deo peccãti
honini debebut᷑. Qd̾ tñ aliemũ opꝰ
suscepit ut opus susi fac̾et:qr mo¬
ii dignatus ẽ ut morte dignos
saluaret. Dideamꝰ aũt an ĩmar¬
tinotale aliqͥd fu̾it. An nõ istaca¬
ntas hunc urgebat qñ clamudẽ
pauꝑi diuisit. De duab quippe
tuntis pceptũ est: ut haꝵ alta ñ
habenti donetur. S iste nõ solũ
secursi illiq magis dolere qͥ latro
tis non poss reu̾ti. ꝓpace tñ inter
csicos restituenda ꝓficiscilongius
nõ dubitauit. Et tũc qͥlibet alius
⁊ p̾sentes pot̾nt obliuisci. Nã eadẽ
cinitas infine qd̃ est decẽtissimũ
papue feruebat: cũ celeste regnũ
qd̃ ab infancia suspiriuat. ⁊ laĩp
ip̃am xp̃i p̾senciaur quo ad ip̃e nel¬
let disferri s hu ꝓamore discp o¬
nõ recusala In mopio estilla
caritas ant hõĩem qñ neglig̾it

Expanded text:
opus susceperit, ut faceret opus suum. Pati enim, et irrideri, et mori alienum est a Deo: salvare autem, ejus opus est. Sed illud quod alienum est a Deo, peccanti homini debebatur. Et tamen alienum opus suscepit, ut opus suum faceret, quia mori dignatus est, ut morte dignos salvaret. Videamus autem an in Martino tale aliquid fuerit. An non ista charitas hunc urgebat, quando chlamydem pauperi diuisit? De duabus quippe tunicis præceptum est, vt harum altera non habenti donetur. Sed iste non solum securum, illique magis dolere, qui latrtis non posset reuerti, pro pace tamen inter clericos restituenda proficisci longius non dubitauit. Et tunc quilibet alius etiam præsentes poterat obliuisci. Nam eadem caritas in fine, quod est decentissimum, præcipue feruebat, cum cœleste regnum quod ab infantia suspirauerat, & insuper ipsam Christi præsentiam, quoad ipse vellet, di An modica est illa charitas? Aut hominem quando negligeret,
Abbreviated transcription (Latin):
tis nimor ⁊ uicinas ⁊ remo¬
es quasq ꝓuincias de repẽte
ꝓuolauit: ingens meror ⁊ luctus
oĩm corda ꝑstrrrrxit. ita ut sic̾ no¬
bis relatũ est non solũ quilibet ru¬
sticam qui bm̃i uirũ qiͣ peculiari

Expanded text:
tis rumor, & vicinas & remotiores quasque Prouincias derepente peruolauit, ingēs mœror & luctus omnium corda perstrinxit, itaut, sicut nobis relatum est, non solum quilibet rusticani, qui beatum virum quasi peculiari
Abbreviated transcription (Latin):
cenam p̾parabantur. sine igne fer¬
uere. Tanta ius solis est: ut qͥb¬
libet coquis. eciam ad galloꝵ pul¬
menta sufficiat. Post cenã autẽ
inclinante iam nespera iuitat
nos ad arborem paliam. cuius
niternum poniis uti solebat: q̃
fere duobr milibr aberat. Nam
he tantum inheremo arbores: li¬
cet raro habentur. Qd̾ tam̃ utrũ
sollers antiquitas ꝓcurauerit
an solis natura gignat. ignoro:
nisi si deus p̾scius habitandam
quandoq a sanctis heremum.
hec seruis sius parauit. Ex ma¬
iore enun paite. qui intra illa se¬
creta consistunt: cum alia ibi ger¬
mina nulla succedunt. istaꝵ ar¬
boꝵ pouus aluntur. Ergo ubi
ad illam ad quam nos hospitis
Quo uiso ego et ille dux meus
intremuiis. Sanctus u̾o ille:
icunictant̾ accessit. Nos licet tre¬
pidi: secuti sumus. Eera paulu
lum cerneres imperatam a deo

Expanded text:
enam praeparabantur, sine igne fervere: tanta vis solis est, ut quibuslibet coquis etiam ad Gallorum pulmenta sufficiat. Post coenam autem jam inclinante vespera invitat nos ad arborem palmam, cujus interdum pomis uti solebat, quae fere duobus millibus aberat: nam hae tantum in eremo arbores, licet raro, habentur tamen. Quod utrum solers antiquitas procuraverit, an soli natura gignat, ignoro: nisi si Deus praescius habitandam quandoque a sanctis eremum, haec servis suis paraverit: ex majore enim parte, qui intra illa secreta consistunt, cum alia ibi germina nulla succedant, istarum arborum pomis aluntur. Ergo ubi ad illam ad quam nos humanitasquo viso, ego et ille dux meus intremuimus; sanctus vero ille incunctanter accessit: nos, licet trepidi, secuti sumus. Fera paululum ut cerneres imperatam a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
mam. et u̾tutes ubiqr uulgatas:
turonicani ciurtatem. Accedens q
ad basilicam sc̃i: per dies multos
ienmans et orans recepto lũe
pristine restitintur sospitati. Erat
er̃ ingenius gen̾e. Audiens ãt
leodastis qui tunc turonicũ gere¬
lat comitatũ ꝙ talis artifer ẽẽt:
lumpinar cepit dicens. Refuga
es tu dñoꝵ: nec tibi licebit ultrã
ie custodiendũ dirigit. Si nec
ibidem de fint uirtus angl̾ici con¬
sissoris. Nam cum app̾leus is su¬
merat craitatur. Et cum pessime
agẽt. uidens comes nichil se in eũ
p̾ualere posse: relaratum a mucu¬
lis liberũ absced̾e iubet. Ille quoq
ad basilicam reg̾ssus: sanatus ẽ
denuo.

Expanded text:
ma et virtutes ubique vulgatas, Turonicam expetit civitatem; accedensque ad basilicam sancti, per dies multos ieiunans et orans, recepto lumine, praestinae restituitur sospitati. Erat enim ingenuus genere. Audiens autem Leodastis, qui tunc Turonicum regebat comitatum, quod talis artifex esset, calumniari coepit, dicens: 'Refuga es tu dominorum, nec tibi licebit ultra suae custodiendum diregit. Sed nec ibidem defuit virtus angelici confessoris. Nam cum adprehensus furuerat, coartatur; et cum pessime ageret, videns comes, nihil se in eum praevalere posse, relaxatum a vinculis liberam abscedere iubet. Ille quoque ad basilicam regressus, sanatus est denuo.
Abbreviated transcription (Latin):
fuissent os cius uͥtus scĩ antistitis
reserauit. Qui ertensis ad celũ ma¬
nibr: loqutus ẽ diceus. Gras t̾ ago¬
omp̾c ds: q̃ me boc it sulcare iussisti.
Iam eĩ pusꝙͣ templũ sc̃i tui uideam:
cius bñficus sum refertus. Quibr
uaiguntibr: burdegale urbi apul¬
sist̾. Egssus q hic de nau. ad basui¬
cã scĩ accedẽs ac notũ suũ ersoluens
que scripsimꝰ ab ip̃iꝰ ore relata cegͦni
maurellus q̃dã ex domo ponticonc̃s
ẜuus agun ducis. q̃ mense maitio
ꝑ incursionẽ nescio ꝙͣ unus popli¬
tis ꝑdid̾at usũ. et g̾ssu fige n ua¬
lens. adhibito sibi adgeniculu fu¬
ste ut mos claudor ẽ affuit. Is cũ ꝑ
die qd̾ est in crastinũ defestuntate.
genu directo sanus abscessit. Post
pancos aũt dies. hõies qui cart̾is
iuncłis tenebant diuinitus abso

Expanded text:
fuissent, os ejus virtus sancti Antistitis fuissent, os ejus virtus sancti Antistitis reseravit. Qui extensis ad coelum manibus locutus est, dicens: Gratiaotens Deus, qui me hoc iter sulcare iussisti. Iam enim, priusquam templum sancti tui videam, eius beneficiis sum refertus'. Quibus navigantibus, Burdigala urbe adpulsi sunt; egressusque hinc de navi, ad basilicam sancti accedens ac votum suum exsolvens, quae scripsimus ab ipsius ore relata cognoviratur, Maurellus quidam ex domo Ponticonensi, servus Agini ducis, qui mense Martio per incursionem nescio quam unius poplitis perdiderat usum, et gressum figere non valens, adhibito sibi ad geniculum fuste, ut mos claudorum est, adfuit. Is cum per die, quod est in crastinum de festivitate, genu directo, sanus abscessit. Poet paucos autem dies homines qui carceris vinculis tenebantur divinitus abso
Abbreviated transcription (Latin):
gastulo ꝯclusiss. lauitantibus
iũctis. uͥtus bĩ ꝯfessoris apparinit
Que disruptis ĩculis cõpeditor
libos inbasilicam abie pmisit.
Sic qr et hii a idice relarati: ad
ꝓpria abscesserunt.
Didam mregione cantabuie¬
iaunumnus noie. mane a
lectiilo ꝯsurgens. cũ de domo egre¬
dit᷑: insũ est ei qĩ ab aliqͦ pussus
fint inc̾uice. Qui ꝑtinus ruens
die aꝑtis ocłis: nichil pot̾at loqui.
Ablata eĩ ei fu̾at. fandi facultas.
Tudatis eĩ hĩ martun miraculis
ens cũ supplicacc̃e. ut eũ ad bĩ anti¬
stitis templu deferrẽt. Quibr a beuu¬
tibr: ille ad domũ suã reu̾sus indit
ante pedes suos aureũ. in silitudine
triantis. Quo assũpto pensatoqr
unis solidi appensus est ponde. Qd̾
illec̾nens: dixit intin se Reddidit
qd eius templo direxi. Et accensus
desiderio: noluit in unã atq aliã
nauem ꝯscend̾e s a pentibr est retẽ¬
tus. Repta aut t̾cia nau: retun pe¬
nitus nõ potuit. Qua ascensa. cũ
impellente uento altũ mare igssi

Expanded text:
clusisset, lamentantibus vinctis, virtus beati confessoris apparuit, quae, disruptis vinculis compeditorum, liberos in basilicam abire permisit. Sicque et hii a iudice relaxati, ad propria abscesserunt. Quidam Mauranus nomine, mane a lectulo consurgens, dum de domo egreditur, visum est ei quasi ab aliquo percussus fuerit in cervicem. Qui protinus ruens die apertis oculis nihil poterat loqui. Ablata enim ei fuerat fandi facultas. Auditis autem beati Martini miraculis, ens cum supplicatione ut eum ad beati Antistitis templum deferrent. Quibus abeuntibus, ille ad domum suam reversus, vidit 1137 ante pedes suos aureum in similitudinem triantis. Quo assumpto, pensatoque, unius solidi appensus est pondere. Quod ille cernens, dixit intra se: Reddidit quod ejus templo direxi. Et accensus desiderio voluit in unam atque aliam navim conscendere, sed a parentibus est retentus. Reperta autem tertia navi, retineri penitus non potuit. Qua ascensa, cum impellente vento altum mare ingressi
Abbreviated transcription (Latin):
On post multos dies. cum
sollempnitatẽ sci dies cm¬
us retulisset nos arege regressi
festiuitati affiumꝰ. In qua quatuor
ceci liue recepto regssi sunt. duo in¬
ergunm mũdati: duo palitici cõ¬
tracti. restitutis g̾lubz incolumes
redierunt.

Expanded text:
on post multos dies, cum solemnitatis sanctae dies annuus recurrisset, nos a rege regressi, festivitati ejus adfuimus, in qua quatuor caeci lumine recepto regressi sunt, duo energumeni mundati, duo paralytici contracti, restitutis gressibus, incolumes redierunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mei diuites
mopem: eio¬
quentesn¬
guem. Nam
qr nup basili¬
sam dompni
m̃i martimi flãma denuo uora¬
uit. et hac occasione quidã qͣi fide
uacillant. quidam insuꝑ stulti
gartiunt cut incendii ñ rep̾sfit.
dolor qui de pͥori adustione nobis¬
ꝯtig̾at renonatus ẽ. Et obhoc exi¬
gitis ut q̃dam qͣi si cem uboꝵ uo¬
bis ꝯficiatur: que mentib ꝓprne¬
tur et illis al quatenue succen¬
seat Qd̾ quidem egodui cũctat᷑
refugi. Martinus et eĩ cuiꝰ obse¬
quio debet iste ẜmo samulari: ma¬
Iior est qmͣ dici queat. Quem sic̾
de es phabetur usq quaq d̾s mui¬
sicans ⁊̃ in hoc glificat: ꝙ õs qui
de illo uł ꝓsarce uł metiio: siuri
rrhinice scripserũt. et sc̃i et penti
fuisse et dul̾ci dmodũ atas cõp¬
to elcquꝯ uoscunt᷑ q̃ ꝓtulerũt
edidisi. Et murirũ si uibenti¬
um auctoritas et rei recessitas
qui dehoane uł niebil habet uł
cõmunem cordis ccłcẽs
cura mauoribz nõ deseret hoc qd̾ obe¬

Expanded text:
mei, divites inopem, eloquentes elinguem. Nam quia nuper basilicam domni nostri Martini flamma denuo voravit, et hac occasione quidam quasi fide vacillant, quidam insuper stulti garriunt, cur incendium non represserit; dolor qui de priori adustione contigerat, nobis renovatus est, et ob hoc exigitis, ut quaedam quasi sicera verborum vobis conficiatur, quae moerentibus propinetur, et illis aliquatenus succenseat. Quod quidem ego diu cunctatus refugi. Martinus etenim, cujus obsequio debet iste sermo famulari, major est quam dici queat. Quem, sicut de eo perhibetur, usquequaque Deus mirificans, etiam in hoc glorificat, quod omnis qui de illo et prosaice et methmice scripserunt, et sancti et periti fuisse, et dulci admodum atque compto eloquio noscuntur, quae pertulerunt edidisse. Et nimirum, nisi jubentium auctoritas et rei necessitas qui de homine et nihil habet, et communem cordis oculos ret majoribus, non desereret hoc quod obe
Abbreviated transcription (Latin):
pudparisius u̾o dũ portã¬
ciuitatis illius magnis se¬
cum turbis euntibr introiret: le¬
ꝓsum unserabili facie horrentib¬
cunctis osculatus est atq benedi¬
xit. Statimq omim malo enun

Expanded text:
pud Parisios vero, dum portacivitatis illius magnis secum turbis euntibus introiret, leprosum miserabili facie horrentibcunctis osculatus est atque benedixit: statimque omni malo emun
Abbreviated transcription (Latin):
quiescebat. Quid pluras Post or¬
dinationem meã aduenit turonis.
et ad crcursũ antistitis sc̃i. uł causa
desideriimei. Cumq ibidem ꝑduos
aut tres menses cõmorata fuissz.
assidue beati pontificis auxilium
prabatur. Tandem respiciente mmi¬
serntione ꝯsueta. discessit dolor a
tibia: qui ꝑ trignita quatuor am¬
nos feminã fatigau̾at. .xi.

Expanded text:
quiescebat. Quid plura? Post ordinationem meam advenit Turonis vel ad occursum Antistitis sancti, vel causa desiderii mei. Cum hic igitur per duos aut tres menses commorata fuisset, et assidue beati Pontificis auxilium precaretur; tandem respiciente miseratione consueta, discessit dolor a tibia, qui per triginta quatuor annos feminam fatigaverat.
Abbreviated transcription (Latin):
dem cellule ꝓximus. de oleo ceci
cculos atrigit: qui ꝓtinus uisũ
accepit. S et cũ multos mergu¬
minos exinde restituisset sainta¬
ti: uni qui ⁊ticciorem ut credo de¬
monem betat. suꝑ s caput de
oleo posuit: ilico demonẽ ꝑfluxũ
uentris egessit. Et alti mungula
poslicis demoniũ descendis: quo
iuiso ꝓb̾r suꝑdigitũ oleum
infudit. NNox q disrupto corio.
sangũie defluente discessit. Hec
de oleo retulit.

Expanded text:
eci oculos attigit, qui protinus visum recepit. Sed et cum multos energumenos exinde restituisset sanitati, uni qui atrociorem, ut credo, daemonem habebat, super caput de oleo posuit: illico daemonem per fluxum ventris egessit; et alteri in ungula pollicis daemonium descendit. Quo viso presbyter super digitum oleum infudit, moxque disrupto corio, sanguine defluente, discessit. Haec ille de oleo retulit.
Abbreviated transcription (Latin):
tanta accipienciũ caritas ut qui
fuit in labore nouissimꝰ iueniat᷑
in acceptione pͥmus : Erũt inqͥt
nouissimi pͥmi. et pͥmi nouissum.
An cculus tuus neꝙͣ est qr bonus

Expanded text:
tanta accipientium caritas, vt qui fuit in labore nouissimus, inueniatur in acceptione primus? Erunt, inquit, nouissimi primi, & primi nouissimi. An oculus tuus ne
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓser ãnnos uidendi usus
suredens: multo tempe ieumius ⁊
oronib uacans. creiliũ beati im¬
plorat antistitis. Demq aduem¬
ente sacroscã festiuitate. ppłis mis¬
saꝵ sellempnici specrantibz. huic
uisus est redditus. Rediit qr in pa¬
triam uideus: qui ad sc̃am lnsilicã
alio ducente puen̾at. Pro tante
pietatis gaudio: nouit se ibidem
tonsorari. Qd̃ postea rediens de¬
notus impleuit.

Expanded text:
sex annos videndi usus accedens, multoque tempore ieiuniis et orationibus vacans, auxilium beati implorat antistitis. Denique adveniente sacrosancta festivitate, populis missarum solemnia spectantibus, huic visus est redditus; rediitque in patriam videns, qui ad sanctam basilicam alio deducente pervenerat. Pro tantae pietatis gaudia vovit se ibidem tonsorari, quod postea rediens devotus implevit.
Abbreviated transcription (Latin):
Omur serenati hoĩs m̃i cũ
de cultura imro p̾misso redi¬
ret. subitont̾ mainis delapsa cõ¬
untautiũ. fre corruit. ligata q lin¬
gua: nillũ u̾bum ex ore potens
ꝓferre obuiutuit. Intea accedetib
aniolis. ac dicentibr eam mendia¬
in demomi nicursũ pati. liganima
rebant. s nichil medicamns urẽ¬
morem ꝯ ferre pot̾ant periture
Cũ q familisi mieto ululatu ꝑ¬
surperet. filius eius ad neptem
nr̃am eusteman anbelus accur¬
nt. nũtians matrem suã extreme
uite t̾minũ attigisse. Que adue¬
mens ad egrotam. eãq uisitãs:
amotis ligamnib q̃ stulti indi
dolodirepto egra ꝯualint xxxuiii.

Expanded text:
ux Serenati hominis nostri, cum de cultura, viro praemisso rediret, subito inter manus dilapsa comitantium terrae corruit, ligataque 1135 lingua, nullum verbum ex ore potens proferre, obmutuit. Interea accedentibus ariolis, ac dicentibus eam meridiani daemonii incursum pati, ligamina rebant; sed nihil medicaminis iuxtmorem conferre poterant periturae. Cumque familia mixto ululatu perstreperet, filius eius ad neptam nostram Eusteniam anhelus occurrit, nuntians, matrem suam extremae vitae terminum attigisse. Quae adveniens ad aegrotam camque visitans, amotis ligaminibus quae stulti indiddolo dirempto, aegra convaluit.
Abbreviated transcription (Latin):
S tempe quo talia apd̾ ur¬
bem turonicam g̾ebantur.
legati de hispaniis. id est florentiꝰ
et eruperius. ad chilpenicũ regem
uemebant. Quos cũ ad cõuium
eccł̃ie recepissem. epulantibz nobis.
eoꝙ se assererent ẽẽ catholicos. flo
rentius qui erat etate semor. sossi¬
cite flagitat aliqua de bĩ uiri uͥtute
cognosc̃e. At ego gr̃as deo agens:
int̾rogo si uel nomen eius m illis
regionibz audiretur. nel inta illuis
leg̾etur ab aliquo. Hec me int̾ro¬
gante: ait. magnifice n illis locis
bonorari nomeu eius. S et se pr¬
culiarem alũpnum antistitis nar¬
rat: diceus sup se magnam euis
u̾tutem ostensam fuisse. Nuus in¬
quit eus aute multoꝵ amor cur¬
ricula: basilicami i honorẽ ꝯstrixit
bĩ martimi antistitis. ꝑfectam qr
ac eleganti oꝑe exornatam. turois
clicos religiosos destinauit. erpetẽs
pontificis reliquias: ut scilicet locũ
ꝙ̃ ieius nõie edificau̾at. eius reli¬
quiis ꝯsecraret. Qd̾ cũ fecisset: ꝑ sin¬

Expanded text:
 tempore quo talia apud urbem Turonicam gerebantur, legati de Hispaniis, id est Florentius et Exsuperius, ad Chilpericum regem veniebant. Quos cum ad convivium ecclesiae recepissem, epulantibus nobis, eo quod se assererent esse carentius, qui erat aetate senior, sollicite flagitat aliqua de beati viri virtute cognoscere. At ego gratias Deo agens, interrogo, si vel nomen eius in illis regionibus audiretur, vel vita illius legeretur ab aliquo. Haec me interrogante, ait, magnifice in illis locis honorari nomen eius; sed et se peculiarem alumnum antistitis narrat, dicens, super se magnam eius virtutem ostensam fuisse. 'Avus', inquit, 'eius ante multorum annorum curricula basilicam in honore construxit beati Martini antistitis; perfectamque ac eleganti opere exornatam, Turonus clericos relegiosos distinat, expetens pontificis reliquias, ut scilicet locum, quem in eius nomine aedificaverat, eius reliquiis consecraret. Quod cum fecisset, per sin
Abbreviated transcription (Latin):
Ratũ arbitratus sum. i il .ii.¬
lud ñ omitt̾e: qd̃ mͥ in libro
antiore excessit. Nam cũ de cercolis
li. aquibz et tempestates sedatas:
et alias infirmitates ꝓhibitas dixi.
mecũ detiñem: iustinus uir sororic
mee inualitudinẽ irruit. ⁊ muales¬
cente febre cũ doloribr m̃broꝵ õm.
ualde ad extrema agi cepit. Nuntius
hec ad me delatus retulit: efflagitãs
ut si qͥd medicam̃ti repire possẽ mo¬
rituro tñsimitẽm ne obiret. At ego
oĩpotentiã antistitis. nt ei succurrat.
¶Rusus aũt puer: qd̾ ded̾am de porm¬
unt. Quo accenso aute lectũ egroti:
cultro eradunt. Delutam ꝙ aqͣ egr¬
to porrigunt ad bibendũ. Ntillent
colins q reddicus: nobis postra
qualit̾ sibi u̾tus bĩ antistitis sõ

Expanded text:
ratum arbitratus sum et illud non omittere, quod mihi in libro anteriore excessit. Nam cum retulerim deli, a quibus et tempestates sedatas et alias infirmitates prohibitas dixi, mecum detenerem, Iustinus, vir sororis meae, in valitudine inruit et, invalescente febre cum doloribus membrorum omnium, valde ad extremis agere coepit. Nuntius haec ad me dilatus retulit, efflagitans, ut, ei quid medicamenti repperire possim, morituro transmitterem, ne obiret. At ego omnipotentiam antestitis, ut ei succurrat'. Missus autem puer quod dederam deporavit. Quo accenso ante lectum aegroti, cultro eradunt, dilutumque aqua aegroto porrigunt ad bibendum. At ille ut columisque redditus est. Nobis postea quali
Abbreviated transcription (Latin):
Ed ne boc reticebo: qͥd insua¬
festinitate opatus sit hic pa¬
tronus. Calatina quedã puella
paralisis humore prussa. usũ g̾slu¬
um male redacta ꝑdid̾ãt: itant cõ¬
tinctis inpoplitib nerius. calca¬
neos ad crura ꝯũget. Quam pat̾
turoms defẽns: ante pedes lrati
martim deuotus exposuit. Ibiq tri¬
br m̃sib iacens: stipem a p̾t̾eunti¬
br postulabat. Eaccũ est auĩt in die
iisignis sollẽpnitatis bĩiurr: ut
illa nobis missam dicentibz ĩ loco
ꝙ̃ supius nõiauimꝰ fidelit̾ eroraret.
Cũqr nos rite sacrosc̃a sollẽpinace¬
lebrantes. ꝯtestatõnẽ desc̃i dõpni
u̾tutibr narraremꝰ: subito illa noci¬
ferare cepit ⁊ flere. indicans se torq̃¬
ri. At ubi expedita ꝯtestatõne oĩs
ppłs scũs in laudẽ dm̃i ꝓclamauit:
statim dissoluti sũt nerui qͥ ligati
erant. ⁊ stecit super pedes suos. cũcro¬

Expanded text:
ed nec hoc reticebo, quid in suafestivitatem operatus sit hic patronus. Palatina quaedam puella paralisi umore percussa, usum gressuum male redacta perdiderat, ita ut, contractis in poplitibus nervis, calcaneos ad crura coniungeret. Quam pater Turonus deferens, ante pedes beati Martini devotus exposuit, ibique tribus mensibus iacens, stipem a praetereuntibus postulabat. Factum est autem in die insignis solemnitatis beati viri, ut illa, nobis missas dicentibus, in loco quem superius nominavimus fideliter exoraret. Cumque nos rite sacrosancta solemnia celebrantes, contestationem de sancti domini virtutibus narraremus, subito illa vociferare coepit et flere, indicans se torqueri. At ubi, expeditam contestationem, omnis populus Sanctus in laudem Domini proclamavit, statim dissoluti sunt nervi, qui ligati erant
Abbreviated transcription (Latin):
Sarie stephs orare nõ pot̾at ut ꝓ
lapidatorib moreret᷑ qm̃ ip̃i hũc
inmortem irgebant: nnĩtñ eis
qd̾ superat impendens. ne statuas
inquit illis hx pot̾m. S qͥd de ser¬
uis dicimus. qnͥ quidẽ ip̃e dñs om̃m

Expanded text:
s orare non poterat, vt pro lapidatoribus moreretur, quoniam ipsi hunc in mortem vrgebant: vnum tamen eis quod supererat impendens, Ne statuas, inquit, illis hoc peccatum. Sed quid de seruis dicimus, quandoquidem ipse Dominus omnium
Abbreviated transcription (Latin):
Do ceci er bitiigo uemẽtec
irefactis palpebris ⁊ glutino
deculabant. Factũ est añt indie fesu¬
uitatis suc astarite ppss. dũ uͥtutes
de uita illius leg̾entir: frus est sr̃
illos splendor choruscosimilis. Et
ꝯfrnccis ligaturis que palpebras
obsemũant. defluente ex crulis
sangume: late uisu patente. cũcta
ceruere meruerunt.

Expanded text:
o caeci ex Biturigo venientes, arefactis palpebris, et glutino decubabant. Factum est autem in die festivitatis suae, adstante populo, dum virtutes de vita illius legerentur, factus est super illos splendor corrusco similis, et confractis ligaturis, quae pobseraverant, defluente ex oculis sanguine, lateque visu patente, cuncta cernere meruerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sufficimꝰ a dimplere : Ipe est eĩ laus
illius: cuiꝰ laus ab eius ore nũꝙͣ
recessit. Nam nos utinã irel sim

Expanded text:
sufficimus adimplere? Ipse est enim laus illius, cuius laus ab eius ore numquam recessit. Nam nos utinam vel sim
Abbreviated transcription (Latin):
cis. Scitis qr post boc triduũ natatis
ep̾atus eius esse ꝯsueu̾it: et forsitã
mbac die se transferte nos admo¬
gi psallentio die nectuq insisten

Expanded text:
 scitis quia post hoc triduum natalis episcopatus ejus esse consueverat: et forsitan in hac die se transferri debere vos admogi psallentio Ed., silentio die noctuque insisten
Abbreviated transcription (Latin):
sucebat. edem beati ꝯfessoris adi¬
uit. Digilata cũ reliqͥs nocte. illu¬
cescente celo. dum de basilica ꝓce¬
dit. uisum ꝙ̃ olim ꝑdid̾at reciꝑe
meruit. In ecidem u̾o festiuitate
tres merguinim multil se colli¬
dentes ac bĩn antistitẽ declaman¬
tũ nescio quid ex ore ꝓiciĩt. et sic
u̾tute sc̃i mundati sunt .xxxu.

Expanded text:
arcebat, aedem beati Confessoris adivit. Vigilata cum reliquis nocte, illucescente coelo, dum de basilica procedit, visum, quem olim perdiderat, recipere meruit. In eadem vero festivitate tres energumeni multum se collidentes, ac beatum Antistitem declamantum nescio quid ex ore projiciunt, et sic virtute Sancti mundati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qua ncce: Hec sac̾dote loquente:
notatũ tempus archidiaconus.
turonus misit uelocit᷑ qui hec dili¬
gent̾ inquireret. Qui ueniens eo
die hora qz manifestissime cogno¬
uit transisse bñi uirsi quo scũs se¬
uerinus audunt psallentiũ choꝵ¬
S et si ad seueri recurramꝰ histo¬
nam: ip̃a hora eum sibi scripsit cũ
libro uite sue fuisse reuelatũ.u.

Expanded text:
iqua nocere?' Haec sacerdote loquente, iqua nocere?' Haec sacerdote loquente, notatum tempus, archidiaconus Turonus misit velociter qui haec diligenter inquireret. Qui veniens, eum diem horamque manifestissime cognovit transisse beatum virum, quo sanctus Severinus audivit psallentium chorum. Sed si ad Severi recurramus historiam, ipsa hora eum sibi scripsit cum libro vitae suae fuisse revelatum.
Abbreviated transcription (Latin):
dum dic dm̃ica loca sca er ꝯsuetu¬
dine post matutinos cũ sins cł̾icic¬
circũrret: illa hora qua uir b̃s obnt
audunt choꝵ canentiũ ĩ sublum.
Docatoq archidiacono: in t̾ro¬
gat si aures eius pout̾ent uoces
qͣs ille attentius audiret. Rendit.
Nequaꝙͣ. Tunc ille. Diligent̾ in¬
quit ausculta. Archidicconus aũt
cepit suisũ collum extend̾e. aures
eng̾e: et sup sũmis articulis lacu¬
lo sustentante stare. S credo eñ ñ
fuisse equalis m̃iti: a quo bec non
merebantur audiri. Tũc ꝓstrati fre
ut hor ei diuina pietas audire per¬
mitt̾et. Erectis ant: ruisũ int̾rrgat
sener. Quidairois: Quui ait. Do¬
ces psallentiũ tamꝙͣ in celo audio:
s ꝙͥ sit ꝓrsus ignoro. Cui ille. Ego
sũ. Et ut parũper mora eẽt ut bec
audirentur: dyabolus eũ cum mmi¬
quis angłis retin̾e tẽptauit. snich̾¬
qr suũ in eodem reꝑiens: cõfusus
abscessit. Qͥd gͦ de nobis pccorib
erit: si tm̃ sac̾dotem. uoluit ps im¬

Expanded text:
dum die Dominica loca sancta ex consuetudine post matutinos hymnos ccircuiret, illa hora qua vir beatus obiit audivit chorum canentium in sublimi. Vocatoque archidiacono, interrogat, si aures eius percuterent voces, quas ille adtentus audiret. Respondit: 'Nequaquam'. Tunc ille: 'Diligenter', inquid, 'ausculta'. Archidiaconus autem coepit sursum collum extendere, aures erigere et super summis articulis, baculo sustentante, stare. Sed credo, eum non fuisse aequalis meriti, a quo haec non merebantur audiri. Tunc prostrati teut hoc ei divina pietas audire permitteret. Erectis autem, rursum interrogat senes: 'Quid audis?' Qui ait: 'Voces psallentium tamquam in caelo audio, sed quid sit prorsus ignoro'. Cui ille: 'Ego sum. Et ut parumper mora esset, ut haec audirentur, diabolus eum cum iniquis angelis retenere temptavit, nihilque suum in eundem repperiens, confusus abscessit. Quid ergo de nobis peccatoribus erit, si tantum sacerdotem voluit para in
Abbreviated transcription (Latin):
madefecit t̾ram fletib: tepuit q
suspirus eius uen̾abile lignũ can¬
celli. Lu cescente aũt die: reseratis
caturacris lumuũ. lumien uidere
ꝓmeruit. Quid unꝙͣ tale fecere
cum ce:tamentis medici. cũ plus
negeit doloris ererant ꝙͣ me¬
dele. cum distentũ transfixũ qr spi¬
culis crulũ. prius mortis torm̃ta
figurent. ꝙ̃ lumen apiant. In quo
si cautela fefellerit: et̾nam mise¬
ro p̾parant cecitatem. Huic autẽ
brato ꝯfessori uoluntas ferramẽ¬
tum est: ⁊ sola u̾tus unguentum.

Expanded text:
madefecit terram fletibus, tepuitque suspiriis eius venerabile lignum cancelli; luciscente autem die, reseratis cataractis luminum, lumen videre promeruit. Quid umquam tale fecere cum ferramentis medici, cum plus negotium doloris exserant, quam medellae, cum, distentum transfixumque spiculis oculum, prius mortis tormenta figurant, quam lumen aperiant? In quo si cautela fefellerit, aeternam misero praeparat caecitatem. Huic autem beato confessori voluntas ferramentum est, et sola virtus unguentum.
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃e ingiobo igned suꝑ martim ca¬
put dũ sacram̃ta offerret oster
tulit. ita tñ singulari flãma di¬
iuni amoris igniuit eũ : ut ⁊ ni¬
uens in corꝑe ꝑ cordis caritatẽ
totus igneus esset. Et postꝙͣ mi¬
grauit incorpe: aliquorens nisi¬
balit̾ totus ignens apareret. Huic
osteusus eit. et ad excquias pela¬
gie matris arediz abbis globus
igneus totam illustrans ecclian
te ielo uenit clamantib mergn¬
uisse maitiarĩ. Non dissimiliter
gregor io turonensi eiꝰ reliquias
ĩ uonã lasilicã infẽnti apparuit.
bii ignemin ꝑ eccl̃ie suꝑiora discur¬
eie potius ind̾e ꝯsueuit. Non est gͥ
mari. Qui gͦ exignorutia mar¬
tim m̾itis detrahit: intueat᷑ egat
⁊ discut drsm non solũ de aplis. s
pat̾: ut ubi egosum illie ⁊ lli sint¬

Expanded text:
 in globo igneo super Martini caput, dum Sacramenta offerret, ostentulit: ita tamē singulari flamma diuini amoris igniuit eum, vt & viuens in corpore, per cordis caritatem totus igneus esset; & postquam migrauit a corpore, aliquotiens visibiliter totus igneus appareret. Hinc ostensus est, & ad exequias Pelagiæ matris Aredij Abbatis globus igneus, totam illustrans Ecclesiam, de cœlo venit: clamantibus energunisse Martinum. Non dissimiliter Gregorio Turonensi eius reliquias in nouam basilicam inferenti apparuit. bum igneum per Ecclesię superiora discurrere, sæpius videre consueuit. Non est igimari. Qui ergo ex ignorantia Martini meritis detrahit, intueatur, legat, & discat, Dominum non solum de Apostolis, sed Pater, vt vbi ego
Abbreviated transcription (Latin):
E dolore fautiũ meaꝵ. .ii.
De puella debilisanata .iii.
De hõie ĩ cuiꝰ manu fustis adhesit.
De contracto sanato.
De ceco illuminato¬
e debili sanato.
De eo qͥ clauẽ die diñco faciebat .uii.
De mortus suscitato. .uiii.¬
De eoqͥ pedem debilẽ hũit. .ix.
De tibia matris mee.
De mulieris manu sanata. .xi.
De puero aualituose sanate . xii.
De theodanis pede sanato. .xiii.
Ne homine inclinato.
De gundulfo debile.
De ceco illuminato.
De sigonis refe̾ndari aure .xuii.
Ne infututate pecor. .xuiii.

Expanded text:
e dolore faucium mearum. 2. De puella debili sanata. 3. De homine, in cuius manu fustis adhaesit. 4. De contracto sanato. De caeco inluminatoDe debile sanato. 7. De eo qui clavem die dominico faciebat. 8. De mortuo suscitato. De eo qui pedem debilem habuit. 10. De tibia matris meae. 11. De mulieris manu sanata. 12. De puero a valitudine sanato. 13. De Theodanis pede sanato. 14. De homine inclinato. De Gundulfo debile. De caeco inluminato. De Siggonis referendarii aure. 18. De infirmitate pecorum.
Abbreviated transcription (Latin):
rali cura in corꝑe positus gub̾na¬
uit: asserens filiũ cum patre ⁊ scõ
sp̃u equali substancia uel om̃ipo¬
tencia uen̾ari. S et nũc celi sede
locatus: assiduis bñficiis ñ cessat
plebi ꝓprie ꝓuid̾e. Qui ait. Si hec
uera sunt q̃ profertis: discurrant
usq ad eius templũ fideles amnci
multa mun̾a deportantes. Et si
obtinent mei infantuli medicinã
inquisita fide catholica q̃ ille credi¬
dit credani. Pensato gͦ auro arge¬
toqz ad filii sui pondus: tnͣsmisit
aduen̾abilem locũ sepulcri. Quo
plati: oblatis munerib. exorant
ad bm̃ tumulum ꝓ egroto. S in¬
l. dente adhuc mpatus pectore sec¬
ta: nõ ꝯtinuo integram recipe me¬
rnt medicinã. Ren̾si aũt inrnci.
nannunt iegi se multas uͥtutes
adbĩ tumulũ uidisse: dicentes.
Cur nõ saluau̾it filiũ tuũ: ignora¬
mus. At ille intelligens ñ ante pos¬
patre cred̾et xp̃m: in honorẽ bĩ mar¬

Expanded text:
rali cura in corpore positus gubernavit, adserens, Filium cum Patre et sancto Spiritu aequali substantia vel omnipotentia venerari; sed et nunc caeli sede locatus, assiduis beneficiis non cessat plebi propriae provideri'. Qui ait: 'Si haec vera sunt quae profertis, discurrant usque ad eius templum fideles amici, multa munera deportantes; et si obtenent mei infantuli medicinam, inquisita fide catholica, quae ille credidit credam'. Pensato ergo auro argentoque ad filii sui pondus, transmisit ad venerabilem locum sepulchri. Quo perlati, oblatis muneribus, exorant ad beatum tumulum pro aegroto. Sed insedente adhuc in patria pectore sectam, non continuo integram recipere meruit medicinam. Reversi autem nuntii narraverunt regi, se multas virtutes ad beati tumulum vidisse, dicentes: 'Cur non sanaverit filius tuus, ignoramus'. At ille intellegens, non ante sanPatre crederet Christum, in honorem b
Abbreviated transcription (Latin):
Ncola u̾o anderauensis urbis:
tubatis m̃bris morbo. ca put cõ¬
u̾tit adlectulũ. Dehinc ꝑ singu¬
los dies inualescente febie: cũctis
catubr destitutis. auditu ⁊ elcqe¬
tione pͥnatur. Post paucos nero¬
dies cum de febre cõualuisset. et
sine uoce man̾et: ablata sibi a fr̃ib
facultatis pte de domo pat̾na pro¬
icitur. dicentib fr̃bz. Hic amens
effectus est: non patiatur d̾s qt̾
ingenni: et possessionem ꝓpͥam ĩ¬
colentes S nichil cogirantes de
huis que cei erant. ereterũt mutũ ⁊

Expanded text:
ncola autem Andegavensis urbis, turbatis membris morbo, caput convertit ad lectulum: dehinc per singulos dies invalescente febre, cunctis artubus destitutus, auditu et locutione pdies cum de febre convaluisset, et sine voce maneret, ablata sibi a fratribus facultatis parte, de domo paterna proicitur, dicentibus fratribus: Hic amens effectus est. Non patiatur Deus, quingenui et possessionem propriam incolentes: sed nihil cogitantes de his quae Dei erant, ejece
Abbreviated transcription (Latin):
sensura tñ fi corde reu rchnt. Porro
autem app̃bensis manu tabulis
et int̾ se collisis: nocemquerẽtis
nuitabatur. Cum ho enĩ artificio

Expanded text:
sensum tamen in corde retinebat. Porro autem apprehensis manu tabulis, et inter se collisis, vocem quaerentis imitabatur. Cum hoc enim artificio
Abbreviated transcription (Latin):
uidecnt᷑ incredibilia. qr no¬
minai singuloꝵ non sunt in pa¬
guns p̾notara. facit hoc hec cã.
qr cum a sc̃o dei incolimtati sue¬
tnt reddici. datim reredũt: nt ali¬
quoriens. ita clam redeunt. ut si
dici fus est a uemine uidecitur.

Expanded text:
ideantur incredibilia, quia nomina singulorum non sunt in paginis praenotata, facit hoc haec causa, quia, cum a sancto Dei incolomitati fuerint redditi, statim recedunt et aliquotiens ita clam redeunt, ut, si dici fas est, a nemine videantur.
Abbreviated transcription (Latin):
li. primus ille parcus sꝑe sedu¬
ctus mam coaidit: confestim ex¬
ul et perditus omne genus ra¬
dicem malic̾ie et pc̃titñͣsduxit.
et qd̃ est nequius. om̃ib cultibͣ

Expanded text:
li parens ille primus spe seductus inani cecidit, confestim exsul, et perditus in omni genere suo radicem malitiae et peccati transduxit, et, quod est nequius, omnium cultibus
Abbreviated transcription (Latin):
eis de adu̾sitate nichil in p̾senti ob¬
te remanebit. Magis gͦ necessari¬
um est magisqz nobis optandũ¬
ut id impet id ꝓuideat qd̾ ad aĩaꝵ
ꝓficiat salutem: ꝙͣ id qd̾ faciat et¬
plausũ ⁊ adminitionẽ. Illi sane qͥ
murmurant q̃relantes cur b̃s mar¬
tinus solita sibi miracula iam nõ
frequentet. hoc nichilonimꝰ adun¬
gunt: ꝙ erga nos nõ sit ꝓnus ⁊d
unserandũ sit̾ nr̃s añcessorib fuit.
S hns u̾bis cordis sui diff̃drm ã
sił ⁊ insipienciã ꝓdunt: hec uerba
quippe ñ sonant disciplinã: s ita
sonant qͣi ⁊ u̾tus bĩ martim aut ca¬
ritus defectũ incurrent. Dutus inde¬
licet ut iuinorẽ patrandoꝵ miracło¬
iũ efficaciã habeat: caritas u̾o
qd̃ absit oblitus sit miseri. uih
nec signa querendo iudayz are de¬
bent. Que iidelicet signa in exor¬
dio nascentis ecclie adfidẽ astru¬
endam nccͣa fu̾nt. Piscatores nã¬
q ⁊ de uilib artib assumpti cruci¬

Expanded text:
eis de adversitate nihil in praesenti obprosperitate remanebit. Magis ergo necessarium est, magisque nobis optandum, id imperet, id provideat, quod ad animarum proficiat salutem, quam id quod faciat plausum et admirationem. Illi sane qui murmurant querelantes, cur beatus Martinus solita sibi miracula jam non frequentet, hoc nihilominus adjungunt, quod erga nos non sit pronus ad miserandum, sicut nostris antecessoribus fuit. Sed his verbis cordis sui diffidentiam simul et insipientiam produnt. Haec verba quippe non sonant disciplinam, sed ita sonant, quia aut virtus beati Martini, aut charitas defectum incurrerit: virtus videlicet, vt minorem patrandorum miraculorum efficaciam habeat; caritas vero, vt, quod absit, oblitus sit misereri. Quib. nec signa quærendo ludaizare debent. Quæ videlicet signa in exordio nascentis Ecclesiæ ad fidem astruendam necessaria fuerunt. Piscatores namque & de vilibus artibus assumpti, cruci
Abbreviated transcription (Latin):
Nummũ id quidem in illius uͥtu¬
tibr. S credas ueli. non solum
uanitati: s causis r atq occasio¬
nib uanitatis. neminem fortuis
repugnasse. Parua quidem. sed
non p̾tereunda dictinus sum: qr
et ille laudandus est. qui sũma
p̾ditus potestate. tam religiosã
ad reu̾entiam beati uni ostendit
uoluntatem. ¶emim uincen¬
tium p̾fectum inrũ egregium:
et quo nullus sit intra gallias oĩ
uͥtutum gen̾e p̾stantior. dum tu¬
ronus p̾teriret. a martino sepiuis
poposcisse. ut ei comuinum in suo
monasterio daret. in quo qui dẽ
eremplum beati ambrosu ep̃i p̾
ferebat. qui eo temꝑe consules ⁊ p̾¬
fectos subuide pasc̾e fe̾batur: s ii¬
rũ altioris ingemii. ne qua ex hor
uanitas atq inflacio obreꝑet. no¬
luisse. ¶rgo fatearis necesse ẽ
in martino oĩm illoꝵ qͦs enuie¬
rasti fuisse untutes: martimaũt
i illis omnibz non fuisse. Quid
tu inquit postuianus. ita metũ
quasi non eadem tecum sentiam:

Expanded text:
minimum id quidem in illius uirtuminimum id quidem in illius uirtutibus, sed credas uelim, non solum uanitati, sed causis etiam adque occasionibus uanitatis neminem fortius repugnasse. parua quidem, sed non praetereunda dicturus sum, quia et ille laudandus est, qui summa praeditus potestate tam religiosam ad reuerentiam beati uiri ostenderit uoluntatem. memini Vincentium praefectum, uirum egregium et quo nullus sit intra Gallias omni uirtutum genere praestantior, dum Turonos praeteriret, a Martino saepius pomonasterio daret in quo quidem exemplum beati Ambrosii episcopi praeferebat, qui eo tempore consules et praefectos subinde pascere ferebatur; sed virum altioris ingenii, ne qua ex hoc vanitas atque inflatio obreperet, noluisse. Ergo fatearis necesse est, in Martino omnium illorum quos enumerasti, fuisse virtutes; Martini autem in illis omnibus non fuisse. XXVI. Quid tu, inquit Postumianus, ita mecum? quasi non eadem tecum sentiam
Abbreviated transcription (Latin):
potest esse pir głia. Tamencum
sti mortuum suscitatum. Quo u¬
iio utiq te necesse est confiteri
martino neminem ꝯferendum.
Nam si admmirandũ est qd̃ illum
egyptium flamma non actigit:
hic quoq sepius imꝑauit ncen¬
dus. Si reuoluas ꝙ anachoretis
feritas bestiaꝵ uicta succubuit:
hc fumiliarit̾ et rabiem bestiaꝵ
et serpentium uenena cõpescuit.
Qd̾ si illum conferas qui mimm¬
dis spiritib obsessos u̾bi imperio
aut ⁊ fimbriaꝵ initute curabat:
ne in bac quidem ꝑte inferiorem
fuisse martinũ multa docum̃ta
sut. Si ⁊̃ ad illũ recuitas. qui setis
suis pro ueste contectus. putatur
ab angelis insitari: cum isto an¬
geli cotidie loquebãtur. Iam uero
adu̾sus uanitatem atq iactanci¬
am ita inuctum sp̃m gessit. ut
illa uicia fortius nemo ꝯtempfit:
cum quidem minundis spiritib
afflatos absens plerumq cum¬
u̾it. nec solum countibr aut p̾fec¬
tis. s ip̃is eciam regibr imparet.

Expanded text:
potest omnium esse par gloria. tamen cum potest omnium esse par gloria. tamen cum sti mortuum suscitatum: quo uno utique te necesse est confiteri Martino neminem conferendum. XXV. Nam si admirandum est, quod illum Aegyptium flamma non attigit; hic quoque saepius imperavit incendiis. Si revolvas quod anachoretis feritas bestiarum victa succubuit; hic familiariter et rabiem bestiarum et serpentium venena compescuit. Quod si illum conferas qui immundis spiritibus obsessos verbi imperio ac etiam fimbriarum virtute curabat; ne in hac quidem parte inferiorem fuisse Martinum multa documenta sunt. Si etiam ad illum recurras qui setis suis pro ueste contectus putabatur ab angelis uisitari, cum isto angeli cotidie loquebantur. iam uero aduersus uanitatem adque iactantiam ita inuictum spiritum gessit, ut illa uitia fortius nemo contempserit, cum quidem inmundis spiritibus adflatos absens . plerumque curauerit, nec solum comitibus aut praefectis, sed ipsis etiam regibus imperaret.
Abbreviated transcription (Latin):
Ed sicut nullius imꝙͣ xuii.
cum illius uiri meritis ꝓ¬
fiteor conferendam esse untutẽ.
ita et illud ammadũti decet mi¬
qua illum cum heremitis uel ⁊
anachoretis condicione ꝯferri.
Illi enim ab omni impedim̃to
liberi: celo tm̃ atq angelis testi¬
b. plane admirabilia docentur
oꝑari. Iste in medio cetu ⁊ ꝯu̾satio¬
ne ppłoꝵ. inter cł̾icos dissidentes
int̾ ep̃os seuientes. cum fere coti¬
diams scandalis hinc atqz in de
pͥmeretur: in expugnabili tam̃
adu̾sus omiia untute fundatꝰ
stetit. et tanta oꝑatus est. qnͣta
ne illi quidem. quos a te audiui¬
mus esse in heremo uel fuisse fece¬
runt. Ac si illi paria fecissent. qͥs
uidex tam esset inuistus. ut non
istum esse potiorem merito iudi¬
caret: Puta enim istum fuisse
militem: qui pugnau̾it ĩ iniquo
loco. et tamen uictor euaserit. Il¬
los autem eque compone militi¬
b: sed qui ex cquo loco. aut eciã
de suꝑiore ceitau̾nnt. Qͥd ergo:
Et si õĩmi una uictoria est: non

Expanded text:
ed sicut nullius umquam cum illius uiri meritis profiteor conferendam esse uirtutem, ita illud animaduerti decet, iniqua illum cum eremitis uel etiam anachoretis condicione conferri. illi enim ab omni inpedimento liberi, caelo tantum adque angelis testibus, plane admirabilia docentur operari: iste in medio coetu et conuersatione populorum, inter clericos dissidentes, inter episcopos saeuientes, cum fere cotidianis scandalis hinc adque inde premeretur, inexpugnabili tamen aduersus omnia uirtute fundatus stetit et tanta operatus est, quanta ne illi quidem, quos ante audiuimus esse in eremo uel fuisse, fecerunt. ac si illi paria fecissent, quia iudex tam esset iniustus, ut non istum esse potiorem merito iudicaret? puta enim istum fuisse militem, qui pugnauerit in iniquo loco et tamen uictor euaserit, illos autem aeque conpone militibus, sed qui ex aequo loco aut etiam de superiore certauerint. quid ergo? etsi omnium una uictoria est, non
Abbreviated transcription (Latin):
dices. Propt̾ iimicos meos ene
me Id est. Per mecs ercepcionẽ in¬
subtilitatẽ in de sꝑau̾it: maĩfestat
subdens. Dt requiescam indie tri¬
bulacõis. Aeflictus qͦ iob: hec ĩqͥt
erit mͥ ꝯsolacio ut affligens me do
bile archurũ mibi audient. s poci

Expanded text:
dicens Propter inimicos meos eripe me. Id est, per meam ereptionem invtilitatem inde sperauerit, manifestat, subdens, vt requiescam in die tribulationis. Afflictus quoque Iob, Hæc, inquit, erit mihi consolatio, vt affligens mebile arcanum inibi audierit; sed poti
Abbreviated transcription (Latin):
S isti queruli qui muruelu seꝑ
quenũt: baanc dispensacõm attẽd̾e
nesciunt. Nam supbi et nam hx
sempfieri gestiunt: mde ruor
ppłaris et maris głia crescat. S
quicũq timorati sũt hoc magis
desid̾ant unde uł purgacio pcc̃oꝵ fi¬
at uł mens si si̾bia defendat᷑. Nlam
si martinꝰ sibi patencia ꝯsucta flam¬
ma depulisset: utiq ultio pcc̃is de¬
bita uestigia restaret. ⁊ unpietas qĩ
impunita ẜ uet succresc̾et Sin aũt
ex hoc qd̃ sõ ciulibet inp̾senti accide

Expanded text:
Sed isti queruli, qui miracula semper quaerunt, hanc dispensationem attendere nesciunt. Nam superbi et vani hoc semper fieri gestiunt, unde rumor popularis et inanis gloria crescat. Sed quicunque timorati sunt, hoc magis desiderant, unde vel purgatio peccatorum fiat, et mens a superbia defendatur. Nam si Martinus sibi potentia consueta flammam depulisset, utique ultio peccatis debita restaret, et impietas quasi impunita forte succresceret. Sin autem ex ho
Abbreviated transcription (Latin):
a quo legitur ceptus. In quo cum
qͥnquagnita nouemi u̾tutes descrp¬
sissem. et seragesumam adhuc at¬
tencius p̾stolarer: subito mͥ sim

Expanded text:
a quo legitur coeptus. In quo cum quinquaginta novem virtutes descripsissem, et sexagesimam adhuc attentius praestolarer, subito mi
Abbreviated transcription (Latin):
moiucino sũme bonitatis
ac sc̃ĩtatis. quadã uice dũ mecũ re¬
sid̾et in cellula: sollicitus ẽẽ cepi
si aliqua moratorio miracła ubi
reliquias bĩ antistitis collocau̾at
ostendentur. Qui ita retulit. ꝙ tẽ¬
pore quo b̃s eufromus erat ep̃c ad
turonicã urbem uenit. in qua diu
cõmoratus. plenã ampullam
olei de sepulcro sc̃i antistitis ah¬
stulit. Ressus ad domũ. dum fa-¬
tigatus ex itiñe resid̾et. et me la¬
bores matui refciret. subito ficta
putitur tam grauit̾ nt nec ane¬
litũ resum̾e posset: Com̾sus u̾o
ad oratorisi in quobĩ antistitis
reliquie tenebant᷑: deductam in
nigiliis noctem mane de oleo qd
attulerat post locũ infirmitatis ĩ¬
unctũ sedato dolore ꝯualuit. Post
ħ quidam manũ inflatã aspina

Expanded text:
o, vir summae bonitatis ac sanctitatis, quadam vice dum mecum resideret in cellula, sollicitus esse coepi, si aliqua in oratorio miracula ubi reliquias beati Antistitis collocaverat ostenderentur. Qui ita retulit, quod tempore quo beatus Eufronius erat episcopus, ad Turonicam urbem venit, in qua diu commoratus plenam ampullulam olei de sepulcro sancti Antistitis abstulit. Regressusque ad domum, dum fatigatus ex itinere resideret, et viae labores matri referret, subito ficta percutitur tam graviter, ut nec anhelitum resumere posset. Conversus vero ad oratorium in quo beati Antistitis reliquiae tenebantur, deductaque in vigiliis nocte, mane de oleo quod attulerat, locum infirmitatis inunxit, sedatoque dolore convaluit. Post haec quidam manum inflatam ab spina
Abbreviated transcription (Latin):
se illi arriane secte una cum inco¬
lis loci subdid̾at. S et regio illa
plus solito ꝙͣ alie ꝓuincie alepra
sordebat. Cumq rer uid̾et urgeri
filiũ in extremis: dicit suis. Mar¬
tinus ille ꝙͣ in galliis dicũt mul¬
tis uͥtutib effulg̾e: cuius queso

Expanded text:
se illius Arrianae sectae una cum incolis loci subdiderat. Sed et regio illa plus solito, quam aliae provintiae, a lepra sordebat. Cumque rex videret, urgueri filium in extremis, dicit suis: 'Martinus ille, quem in Galliis dicunt multis virtutibus effugere, cuius, quaeso
Abbreviated transcription (Latin):
mine. ueꝵ ⁊̃ norialis criminuis
malo dediti. cultũ reu̾ent᷑ redd̾e
auncis dei. Que res. non solũ in
p̾senti seculo tribuit bñficium:
ueꝵ eciam p̾stat et refrigerium
in futuro. Nam cũ sepe iudeamus

Expanded text:
mine, verumetiam noxialis criminis malo dediti, cultum reverenter reddere amicis Dei: Quae res non solum in praesenti saeculo tribuit beneficium, verumetiam praestat et refrigerium in futuro. Nam cum saepe videamus
Abbreviated transcription (Latin):
sis in hoc iac̾et ut sp̃m erbalaret.
atq omius familia pstrepet mor¬
dem ꝯdoleus patromi. uel funcris
ne cessaria p̾pararet: uenit in men¬
tem pb̃ro. ut de aqua bĩ putei in
ore functuri gutã inferret. Qua

Expanded text:
alaret, atque omnis familia perstreperet, mortem condolens patroni, vel funeris necessaria praepararet, venit in mentem presbitero, ut de aqua beati putei in ore functuro guttam inferret. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
Lius qͦ qui multa ferͣat sce¬
lera. et copmctus a deo. pe¬
intenciam ꝓmalis q̃ gesserat a¬
gelat. app̾leusus sine causa. sini
nece dampnatur: muctans sẽp
brati confessoris airciliũ. Qui
cum appensus fuisset. difruptis
uinculis illesus ad terram ruit.
S mala mens hõmn. itez appeu¬
dit: ꝙ̃ deus enpuit. Qd̾ audieus
alba mouasterii loco ꝓxiui: cur¬
rit ad comitem. rrgaturus pro eo.
Erat enĩ ex in de quasi trib milib.
Obtentaq cum eo rei huiꝰ uita. re¬
diit: uiuũ qr reperit. Quo a suspẽ¬
dio deposito. addirxit ad mona¬
sterisi: ꝓfitentem atq dicentem.
qr sensi uͥtutem sc̃i martim que
me enpuit.

Expanded text:
lius quoque qui multa fecerat scelera, et, compunctus a Deo, poenitentiam pro malis quae gesserat agebat, apprehensus sine causa, simili nece damnatur, invocans semper sancti Confessoris auxilium. Qui cum appensus fuisset, disruptis vinculis illaesus ad terram ruit. Sed mala mens hominum iterum appendit quem Deus eripuit. Quod audiens abbas monasterii a loco proximi, currit ad comitem, rogaturus pro eo; erat enim longe exinde quasi tribus millibus, obtentaque cum eo rei hujus vita, rediit, vivumque reperiit. Quo a suspendio deposito, adduxit ad monasterium profitentem atque dicentem: Quia sensi virtutem sancti Martini qui me eripuit.