comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sabiliter. Eternam uitã tͥ daturus ẽ. ds. Co¬
gita qͣnto labore emenda sit. Intendite fr̃s.
Uenale ẽ. uenale ẽ qđ habeo dic̃ mͥ ds̃: eme
illud. Quid habet uenale: Requiẽ uenalẽ
habeo: eme illam. delabore. Intendite: ut
simus innomine xpi fortes xp̃iani. Iã mo¬
dicũ ẽ. qd restat inpsalmo: ñ fatigemura.
Quomͦ fortis poterit ẽẽ. infaciendo: qͥ defic̃
inaudiendo: Aderit dñs: ut uobis quod
reliquũ ẽ explicemus. Attendite. Quodã¬
mͦ ds̃ ꝓposuit uenale regnũ celoꝵ. Dicis illi.
Quantum ualet: Precium ipsius labor est
quomͦ si diceret p̃cium illius aurũ ñ suf¬
ficeret hoc solũ dicere. sed quereres qͣntum
aurum. Nam et solidius aurum ẽ. et semi¬
uncia & libra: & tale aliquid. Ideo dicit p̃¬
cium: ne laborares querere quandiu huiꝰ¬
futurus sit labor istȩ: ut quantũ laboris de
te exigatur: illud dicit tͥ ds̃. Ego ostendo
qͣnta sit illa requies: tu iudiea qͣnto labore
emenda sit. Dicat gͦ ds̃: quanta futura sit

Expanded text:
rus est Deus: cogita quanto labore emenda sit. 24. Intendite, fratres; venale est. Venale est quod habeo, dicit tibi Deus; eme illud. Quid habet venale? Requiem venalem habeo; eme illam de labore. Intendite, ut simus in nomine Christi fortes christiani: jam modicum est quod restat in Psalmo, non fatigemur. Quomodo enim fortis poterit esse in faciendo, qui deficit in audiendo? Aderit Dominus ut vobis quod reliquum est, explicemus. Attendite: quodammodo Deus proposuit venale regnum coelorum. Dicis illi: Quantum valet? Pretium ipsius labor est: quomodo si diceret, Pretium ipsius aurum est, non sufficeret hoc solum dicere, sed quaereres quantum aurum. Nam et solidus aurum est, et semiuncia, et libra, et tale aliquid. Ideo dixit pretium, ne laborares quaerere quamdiu ifuturus sit labor iste, vel quantum laboris de te exigatur: illud tibi dicit Deus, Ego ostendo quanta sit illa requies; tu judica quanto labore emenda sit. Dicat ergo Deus quanta futura sit
Abbreviated transcription (Latin):
repellit: Uidemus homines infiliis suis
facere illud. Aliquando lam desꝑatos filios
suos: dimittunt uiuere quomͦ uolunt. Cos
qui spem habent flagellant: illos uͦ quos
omnino uiderint sine spe et indomitos
eẽ: dimittunt ut faciant qđ uolunt. Iam
quidem dimittit facere qđ uult: s. ñuult
admittere adhereditatem. Eũ autẽ flagel¬
lat filiũ: cui ipsam hereditatem seruat. Cũ
autem flagellat d̃s filiũ: currat sub manu
patris flagellantis. Quia flagellat. adhere¬
ditatẽ erudit : abhereditate ñ repellit. filiũ
suũ quẽ castigat. s ideo flagellat ut recipi¬
at. Non sit tam uano sensu et pucrili ut di¬
cat. Plus amat pat̃ ms frẽm ncũ cui p¬
mittit facere quicquid uult: ego si me moue¬
ro contra iussionẽ patris mei flagella inue¬
nio. Tu gaude subflagellis: quia tͥ seruat᷑
hereditas: qͥa ñ repellit ds̃ plebẽ suã. Ad tp̃s
emendant: non inȩternum dampnat. Iiis

Expanded text:
repellit? Videmus homines in filiis suis repellit? Videmus homines in filiis suis facere illud: aliquando jam desperatos filios suos dimittunt vivere quomodo volunt; eos qui spem habent, flagellant; illos quos omnino viderint sine spe et indomitos esse, dimittunt ut faciant quod volunt. Jam quem dimittit facere quod vult, non vult admittere ad haereditatem suam: eum autem flagellat filium cui ipsam haereditatem servat. Cum autem flagellat Deus filium, currat sub manu Patris flagellantis; quia qui flagellat, ad haereditatem erudit: ab haereditate non repellit filium suum quem castigat; sed ideo flagellat, ut recipiat. Non sit tam vano sensu et puerili, ut dicat: Plus amat pater meus fratrem meum, cui pmittit facere quidquid vult; ego si me movero contra jussionem patris mei, flagella invenio. Tu gaude sub flagellis; quia tibi servatur haereditas, «Quia non repellet Dominus plebem suam.» Ad tempus emendat, non in aeternum damnat: i
Abbreviated transcription (Latin):
cedit adõ: in ꝓfundum it. At contra cor hu¬
mile decelo adducit dm̃: ut ꝓrimus fiat. Cer¬
te altus ẽ. ds̃: suꝑ om̃s cȩlos ẽ ds̃: transcendit
om̃s angłos. Quantum habes erigi: ut at¬
tingas illum excelsum: Nolo te rumpas: ex¬
tendendo te. Alud consilium tͥ do: ne inista
extensione forte crepes ꝑsuꝑbiam. Certe altꝰ
uimus quare parcat malis: hoc ipsũ fossa
ipsorũ ẽ. Dicit tͥ ds̃. Quomͦ illis fodit᷑. et qͣre
illis foditur fouea. ñ ẽ tuũ cognoscere: s exlege
mea disce patientem te ẽẽ debere: donec fo¬
diatur peccatori fouca. Et quid de me inqͥs.
qui laboro: & laboro inter ipsos peccatores:
Respondetur tͥ qd̃ sequitur. Quia ñ repellet
dñs plebem suã. Exercet: non repellit: qͦmͦ
dicit alio loco scriptura: qm̃ quẽ diligit ds̃
corripit: flagellat autem omnẽ filiũ quẽ
recipit. Iule flagellatum recipit: tu dicis qͥa

Expanded text:
cedit a Deo, in profundum it. Contra, cor hucedit a Deo, in profundum it. Contra, cor humile de coelo adducit Deum, ut proximus fiat. Certe altus est Deus, super omnes coelos est Deus, transcendit omnes Angelos: quantum habes erigi, ut attingas ad illum excelsum? Nolo te rumpas extendendo te; aliud consilium tibi do, ne in ista extensione forte crepes per superbiam: certe altus17. «vers.» 14. Audivimus quare parcat malis; hoc ipsum fossa ipsorum est. Dicit tibi Deus: Quomodo illis foditur, et quare illis foditur fovea, non est tuum cognoscere; sed ex lege mea disce patientem te esse debere, «donec fodiatur peccatori fovea.» Et quid de me, inquis, qui laboro, et laboro inter ipsos peccatores? Respondetur tibi quod sequitur: «Quia non repellet Dominus plebem suam.» Exercet, non repellit. Quomodo enim dicit alio loco Scriptura? «Quoniam quem diligit Deus, corripit; flagellat autem omnem filium quem recipit» . Ille flagellatum recipit, tu dicis quia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓte ille fudit sanguinẽ: qͥ et te et illum ad suũ
ꝑducturus ẽ examen. Et si tanta prerogauit
cum esses impius: qͥd seruat fideli: Hinc mi¬
tesce: Quẽadmodũ mitescis: Cũ dicisqr ds hoc
uult. ideo florent mali. Parcere uult malis: ad
penitentiã adducit eos quib parcit. S illi
ñ corriguntur. Nouit ille quomͦ de illis iudi¬
cet. Immitis autẽ ẽ quisq: cũ uult contradi¬
cers. aut bonitati dñi aut patientiȩ. aut po¬
testati. aut iusticiȩ iudicis. Crigit᷑ suꝑb indm̃:
mergit illum ds̃. Et in eo ipso mergi᷑: quo eri¬
gitur indm̃. Nam ialio psalmo sic ait. Beie¬
cisti eos dum extollerentur. Non dixit deiecisti
eos qͥa elati sunt: aut deiccisti eos postea quã
elati sunt. ut aliud sit tempꝰ elationis: aliud
tempꝰ deiectionis. sed in eo ipso qͦ extolleban¬
tur: ibi deiciebantur. Quantũ enĩ suꝑbũ¬
ẽ. cor hominis: tantum recedit adeo. Et si re¬

Expanded text:
pro te ille fudit sanguinem, qui et te et illum ad suum est pro te ille fudit sanguinem, qui et te et illum ad suum est perducturus examen: et si tanta praerogavit, cum esses impius, quid servat fideli? Hinc mitesce. Quemadmodum mitescis? Cum dicis: Quia Deus hoc vult, ideo florent mali; parcere vult malis, ad poenitentiam adducit eos quibus parcit, sed illi non corriguntur: novit ille quomodo de illis judicet. Immitis est autem homo, cum vult contradicere aut bonitati Domini, aut patientiae, aut potestati, aut justitiae judicis. Erigitur superbus in Deum, mergit illum Deus; et in eo ipso mergitur, quo erigitur in Deum. Nam in alio psalmo sic ait: «Dejecisti eos, dum extollerentur» . Non dixit, Dejecisti eos, quia elati sunt; aut, Dejecisti eos, posteaquam elati sunt; ut aliud sit tempus elationis eorum, aliud tempus dejectionis: sed in eo ipso quo extollebantur, ibi dejiciebantur. Quantum enim superbum cor hominis, tantum recedit a Deo; et si re
Abbreviated transcription (Latin):
occulta iusticia sua: et hoc ipsum qđ ei parcit
ds̃: ꝑimpunitatẽ facit eum elatum. Ille se altũ
putat: & cadit. Ineo ipso cadit: quo se altũ pu¬
tat. Hoc se ille putat subluntter irȩ: & ds̃ hoc
fossam uocat.Fossa adima tendit: non adcę¬
lum. Peccatores autẽ suꝑbi qͣsi incelum eunt
& interram mergunt᷑ At contra humiles qͥsi
interrã deprimunt se: & incęlũ ascendunt
Mitesce gͦ quisqͥs es fidelis. si eruditus es exlege
dĩ : ut sit cor tuum infirmamento cęli: qͥa ds̃
fec̃ luminaria qͣrto die qui dicitur quarta sab¬
bati: unde titulum psalmꝰ istȩ ꝑcepit. Quomͦ
uides luminaria cũ tota patientia dirigere
cursus suos: & non curare quȩ inse dicant ho¬
mines: sic & tu ñcures quicqͥd tͥ fecerit earo.
Omĩs enim homo: caro & sanguis ẽ Non enim
uilis es incomparatione alteriꝰ carnis. aqua
iuderis premi. qͥa ꝓte ille suscepit carnem: &

Expanded text:
occulta justitia sua; et hoc ipsum quod ei parcit occulta justitia sua; et hoc ipsum quod ei parcit Deus, per impunitatem facit eum elatum. Ille se altum putat, et cadit: in eo ipso cadit, quo se altum putat. Hoc se ille putat sublimiter ire, et Deus hoc fossam vocat. Fossa ad ima tendit, non ad coelum: peccatores autem superbi quasi in coelum eunt, et in terram merguntur. Contra, humiles quasi in terram se deprimunt, et in coelum ascendunt. Mitesce ergo, quisquis es fidelis, si eruditus es ex lege Dei, ut sit cortuum in firmamento coeli: quia Deus fecit luminaria quarto die, qui dicitur «quartu sabbati,» unde titulum psalmus iste percepit. Quomodo vides luminaria cum tota patientia dirigere cursus suos, et non curare quae in se dicant homines; sic et tu non cures quidquid tibi fecerit caro. Omnis enim homo caro et sanguis est. Non enim vilis es in comparatione alterius carnis, a qua videris premi; quia pro te ille suscepit carnem, et
Abbreviated transcription (Latin):
dieh malignis. Maligni enim sunt dies: qt
uidentur florere peccatores: & laborait uisti
S labor iustoꝵ flagellũ patris ẽ: et felicitas pec¬
catoꝵ: fouea ipsorum ẽ. Quia enĩ mitigat uos
ds̃ adieb malignis. donec fodiat᷑ peccatori fo¬
uea: ñ cogitetis qͥa mͦ inaliqͦ loco stant angłi¬
etdo cũ uidentibꝰ et fodiunt istã foueã magnam.
quȩ possit caꝑe om̃e genus iniquoꝵ. Etquia
uidetis multos ẽc iniquos. et dicatis uob̃ car¬
naliter: reuera tantã multitudinẽ iniquoꝵ.
tantã turbã peccantiũ quȩ fouea potest caꝑe:
Quando foditur talis fouea quȩ om̃s capiat:
qͣndo exhauntur: Ideo parcit ds̃. Non est hoc
fossa peccatoꝵ. Ipsa felicitas impioꝵ: fossa ipsoꝵ¬
ẽ. In illã enim cadent: tanquã infoueã. Inten¬
dite fr̃s: quia magna res ẽ ut felicitas fouea
dicatur: donec fodiat᷑ peccatori fouea. Parcit
enim illi ds̃. quẽ nouit peccatorẽ & impium:

Expanded text:
diebus malignis. Maligni enim sunt dies quibus diebus malignis. Maligni enim sunt dies quibus videntur florere peccatores et laborare justi; sed labor justorum flagellum est Patris, et felicitas peccatorum fovea ipsorum est. Quia enim mitigat vos Deus a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea; non cogitetis quia modo in aliquo loco stant Angeli cum bidentibus, et fodiunt istam foveam magnam quae possit capere omne genus iniquorum; et quia videtis multos esse iniquos, et dicatis vobis carnaliter: Revera tantam multitudinem iniquorum, tantam turbam peccantium quae fovea potest capere? quando foditur talis quae omnes capiat, quando exhauritur? ideo parcit Deus. Non est hoc: fossa peccatorum, ipsa felicitas peccatorum est; in illam enim cadent tanquam in foveam. Intendite, fratres, quia magna res ut felicitas fovea dicatur: «Donec fodiatur peccatori fovea.» Parcit enim illi Deus, quem novit peccatorem et impium,
Abbreviated transcription (Latin):
homo: Ipsa ẽ humilitas quȩ displicet paga¬
nis: unde nob insultant. Qualem dm̃ colitis.
qͥnatus ẽ Qualem dm̃ colitis. qͥcrucifixus ẽ:
Humilitas. xp̃i suꝑbis displicet: tibi autẽ xp̃ĩa¬
no si placet imitare. Si imitatus fueris: non
laborabis: qͥa ipse predirit: uenite adme c̃s
qͥ laboratis & honerati estis: & discite ame qm̃
mitis sum et humilis corde. Hȩc ẽ. disciplina
xp̃iana. Nemo facit aliqͥd bene: nͥ gr̃a iplius.
Qđ facit homo male: ipsuis hominis ẽ. Qd̾ fac̃
bene: de beneficio dĩ facit. Cum cȩꝑit benc fa
ccit non sibi tribuat. Cum non sibi tribuertt.
grãs agat ei aquo accepit. Cum autẽ bencfa¬
cit: non insultet illi quid illud ñ facit: aut
extollat se suꝑ eum. Non enim millo finitas
grã dĩ: ut adilium ñ ꝑueniat. Ut mitiges eĩ
adieh malignis: donec fodiatur peccatorifo¬
uea. Mitis ergo esto. quisqͥs. x pĩanus es:a

Expanded text:
homo. Ipsa est humilitas quae displicet Pagahomo. Ipsa est humilitas quae displicet Paganis; unde nobis insultant: Qualem Deum colitis qui natus est? qualem Deum colitis qui crucifixus est? Humilitas Christi superbis displicet: tibi autem christiano si placet, imitare. Si imitatus fueris, non laborabis; quia ipse dixit, «Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et discite a me, quoniam mitis sum et humilis corde» . Haec est ergo disciplina christiana: nemo facit aliquid bene, nisi gratia ipsius. Quod facit homo male, ipsius est hominis: quod facit bene, de beneficio Dei facit. Cum coeperit facere bene, non sibi tribuat: cum non sibi tribuerit, gratias agat ei a quo acceperit. Cum autem bene facit, non insultet illi qui illud non facit, aut extollat se super eum: non enim in illo finita est gratia Dei, ut ad alium non perveniat. 16. «Ut mitiges eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea.» Mitis ergo esto, quisquis christianus es, a
Abbreviated transcription (Latin):
illuminauit. Ergo istȩ iã ꝑfectus c̃ Non. Ad¬
huc de c̃ illi aliqͥd. Quid illi deẽ: Ut ñsupbiat
suꝑ eos qͥ nondum sic uiuunt: qͦmͦ ipse uiuit
Qui talis fuerit securus sit: ñilli redditur retri¬
butio de qua dictum ẽ. redde retributionẽ su¬
ꝑbis: non ẽ. inter illos quib foditur fouca
Nam uidete illum qͥ dicebat: grãs tͥ ago. qͥa non
sum sic̃ ceteri homines iniusti. raptores. adul¬
teri: sic̃ et publicanus iste qͣntum se extollit ẽ
dic̃ qͥa ñ sum sic̃ et publicanus hic. Ille autẽ
elisa facie ꝑcutiebat pectus suũ dicens: ds̃ ꝓ
pitiꝰ esto mͥ peccatori. Iue suꝑb erat inbonis
factis: ille humilis inmalis factis. Uidete fĩs:
placuit deo magis humilitas in malis factis:
quam suꝑbia inbonis factis. Sic odit ds̃ suꝑ¬
bos: et ideo sic conclusit. Amen dico uobis:
descendit iustificatus publicanus magis quã
bitur. fr̃s mei: uł hinc solum ñ dicum̃. qͥa hu¬
militatem nos . xp̃c docuit: quia ds̃ factus est

Expanded text:
adhuc deest illi aliquid. Quid illi deest? Ut non superbiat super eos qui necdum sic vivunt, quomodo ipse vivit. Qui talis fuerit, securus sit; non illi redditur retributio de qua dictum est, «Redde retributionem superbis:» non est inter illos quibus foditur fovea. Nam videte illum qui dicebat, «Gratias tibi ago, quia non sum sicut caeteri homines, injusti, raptores, adulteri, sicut et Publicamus iste:» quantum se extulit, cum dicit, «Quia non sum sicut et Publicanus iste?» Ille autem elisa facie, percutiebat pectus suum, dicens: «Deus, propitius esto mihi peccatori.» Ille superbus erat in bonis factis, ille humilis in malis factis. Videte, fratres, placuit Deo magis humilitas in malis factis, quam superbia in bonis factis: sic odit Deus superbos. Et ideo sic conclusit: «Amen dico vobis, descendit justificatus Publicanus magis quam bitur» . Fratres mei, vel hinc solum nos discimus quia humilitatem nos docuit Christus, quia Deus factus est
Abbreviated transcription (Latin):
traditoris. Iudas quippe tradidit adpassionẽ
filiũ dĩ: et ꝑpassionem filii dĩ om̃s gentes re¬
dempte sunt ad salutem: nec tam̃ ꝓsalute gen¬
tium merces reddita ẽ iudȩ: sed ꝓeiꝰ malicia
debitum supplicium retributum õ Nã si tradi¬
cio xp̃i & ñtradentis animꝰ considerandus est.

Expanded text:
traditoris. Judas quippe tradidit ad passionem traditoris. Judas quippe tradidit ad passionem Filium Dei, et per passionem Filii Dei omnes gentes redemptae sunt ad salutem: nec tamen pro salute gentium merces reddita est Judae, sed pro ejus malitia debitum supplicium retributum est. Nam si traditio Christi, et non tradentis animus considerandus est,
Abbreviated transcription (Latin):
ces: Quousq peccatores dñe. usq quo pecca¬
tores głantur. Psalmus uoces tuas habet: mͦ
gͦ tu habeto uoces psalmi. Quȩ sunt uoces
dicitur. ñbeneficia eoꝵ. Certe de malis erer¬
cet nos: flagellat nos. Ad quam rẽ flagellat:
Utiq adregnum cȩlorum. Flagellat enum om¬
nem filium quẽ recipit. Et q̃uis ẽ. filius:
cui ñ det disciplinam pat̃ er: Qđ cũ fac̃ ds̃ :¬
adhereditatẽ sempiternã nos crudit: et hoc nob̃
prestat sepe demalis hominib: inquib exer¬
cet et ꝑficit dilcc̾tionem nrãm: quã uult exten¬
di usq adinimicos. Neq enim ẽ ꝑfecta dilec¬
ꝗte inimicos ur̃os: benefacite his qͥuos odert̃.
et orate ꝓeis qui uos ꝑsecuntur. hinc ipse diabo¬
lus uincitur: hinc uictoriȩ corona ꝑcipitur. Ecce
qͣnta nobis prestat ds̃ de malis hominib: nec
tam̃ sccm id qđ deillis nobis prestat: s sccłm
maliciam eoꝵ retribuet illis. Uidete enim qͣnta
nob prestitit de ipso immanissimo scclere iudę

Expanded text:
quo peccatores, Domine, usquequo peccatores gloriabuntur?» Psalmus voces tuas habebat: modo ergo tu habeto voces Psalmi. Quae sunt voces dicitur, non beneficia eorum. Certe enim de malis exercet nos, flagellat nos. Ad quam rem flagellat? Utique ad regnum coelorum. «Flagellat» enim «omnem filium quem recipit: et quis est filius cui non det disciplinam pater ejus ? 9. ad haereditatem sempiternam nos erudit; et hoc nobis praestat saepe de malis hominibus, in quibus exercet et perficit dilectionem nostram, quam vult extendi usque ad inimicos. Neque enim est perfecta dilecgite inimicos vestros, benefacite his qui vos oderunt, et orate pro eis qui vos persequuntur» . Hinc ipse diabolus vincitur, hinc victoriae corona percipitur. Ecce quanta nobis Deus praestat de malis hominibus: nec tamen secundum id quod de illis nobis praestat, sed secundum malitiam eorum retribuet eis. Videte enim quanta nobis praestitit de ipso immanissimo scelere Judae
Abbreviated transcription (Latin):
regłam: & dirigatur indm̃ cor tuum: quod
in homine ceꝑat eẽ. prauum. Sic ergo dñs
te ostendens dirit: Tristis ẽ anima mea usq
admortem: & dixit. pat si fieri potest trans¬
eat ame calir iste. S statim fac: qd ideo fec̃
ut te doceret. Nerum non qd ego uolo:s qd̃
tu uis pater. Si enim hoc feceritis: iusticiã
habebitis. Si iusticiam habebitis: rectũ corẽ.
Si rectum ẽ cor. iusticia illa quȩ mͦ tolerat
conũtetur iniudicium: et postea iudieante
dño tuo ñsolum ñ expauesces mala: s etiã
głaberis decorona. Tunc uides quomͦ ꝓfec̾it
patientia dĩ: uel adillorum penã: uel ad tu¬
am coronã. Modo nondum uides: crede qd̃¬

Expanded text:
regulam, et dirigatur in Deum cor tuum, quod regulam, et dirigatur in Deum cor tuum, quod in homine coeperat esse pravum. Sic ergo Dominus te ostendens dixit, «Tristis est anima mea usque ad mortem;» et dixit, «Pater, si fieri potest transeat a me calix iste.» Sed statim fac quod ideo fecit ut te doceret: «Verum, non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater.» Si enim hoc feceritis, justitiam habebitis: si justitiam habebitis, rectum est cor; si rectum est cor, justitia illa quae modo tolerat, convertetur in judicium, et postea judicante Domino tuo, non solum non expavesces mala, sed etiam gloriaberis de corona. Tunc videbis quomodo profecerit patientia Dei, vel ad illorum poenam, vel ad tuam coronam: modo non
Abbreviated transcription (Latin):
apꝓpinquaret ipsa passio: quomͦ exultabat:
& tristis ẽ. ille coraonaturus: Gaudet sic apłs:
eat hic calix: S tristiciam sic assumpsit: qͦ¬
mͦ carnem. Nolite enim putare quia hoc di¬
cimus: non fuisse tristem dñm. Si enim hoc
dixerimus quia ñ erat tristis. cum eugłium
dicat tristis ẽ anima mea usq admortem:
ducauit ih̾s. ñmanducauit iħs. subrepit uer¬
miculus putredinis: & nicħ sanum relinquet:
dicens. quia & corpus non erat uerũ: et car¬
nem ueram non habuit. Quicqͥd ergo deil¬
lo scriptum ẽ fr̃s: factum ẽ: uerum ẽ frgo
tristis fuit: Prorsus tristis: s uoluntate su¬
scipiens tristiciã: quomͦ uoluntate susci¬
piens carnem. Quomͦ uoluntate carnẽ ue¬
ram: sic uoluntate tristiciã ueram. Sic gͦ¬
tristiciam uoluntate ostendit inse: ut si for¬
te surrepserit tͥ humana infirmitas: & cȩ¬
ꝑit aliud uelle quã ds̃ uult: uideas prauita¬
tem cordis tui extra regłam: figas illud ad

Expanded text:
appropinquaret ipsa passio, quomodo exsultabat! appropinquaret ipsa passio, quomodo exsultabat! et tristis, est ille coronaturus: gaudet sic Apostoeat hic calix.» Sed tristitiam sic assumpsit quomodo carnem. Nolite enim putare quia hoc dicimus, non fuisse tristem Dominum. Si enim hoc dixerimus, quia non erat tristis, cum Evangelium dicat, «Tristis est anima mea usque ad mortem»ducavit Jesus , non manducavit Jesus: subrepit vermiculus putredinis, et nihil sanum relinquit, ut dicatur quia et corpus non erat verum, et carnem veram non habuit. Quidquid ergo de illo scriptum est, fratres, factum est, verum est. Ergo tristis fuit? Prorsus tristis, sed voluntate suscipiens tristitiam, quomodo voluntate suscipiens carnem; quomodo voluntate carnem voram, sic voluntate tristitiam veram. Sic ergo voluntate ostendit in se, ut si forte subrepserit tibi humana infirmitas, et coeperit aliud velle quam Deus vult, videas pravitatem cordis tui extra regulam, figas illud ad
Abbreviated transcription (Latin):
indeo tanquam luminare infirmamento. ha¬
bitans corde inubro di: locuta es inquit tanquam
rectus ẽ ds̃: quando in illo figis cor. forma tͥ
sit ut sit tͥ cor rectum. Fige ergo cor tuum in
illo: et rectum cor erit. S si subrepat uolun¬
ias humana nescio qͥd decarnis infirmitate
lactans mentem tuã: noli iam desperare. Te
p̃signauit dñs insua infirmitatt: nonse Non
enim timebat dñs pati: tercio die resurrec¬
turus. Si prorsus quomͦ homo pateretur. &
non quomͦ ds̃ pati ueniret: et si seiret se post
triduum resurrecturum: nullomͦ formidaret
moriturus: qd ñ formidauit apłs paulus: in
fine scłi resurrecturus. Ait enim. Compellor
autẽ ex duob: concupiscentiã habens dissol¬
ui et ẽẽ cũ xp̃o: multo enim magis opti¬
mum: manere incarne necessariũ ꝓpt̃ uos.
Tedium enim illi erat manere inearne. Ex duo¬
bus patiebatur ardorẽ: dissolui et ec̃ cũ xp̃o.

Expanded text:
in Deo tanquam luminare in firmamento, hain Deo tanquam luminare in firmamento, habitans corde in libro Dei: «Locuta es,» inquit, «tanrectus est Deus, quando in illo figis cor, forma tibi sit, ut sit tibi cor rectum. Fige ergo cor tuum in illo, et rectum cor erit. Sed subrepebat voluntas humana; nescio quid de carnis infirmitate lactabat mentem tuam: noli jam desperare. Te praesignavit Dominus in sua infirmitate, non se: non enim timebat Dominus pati, tertio die resurrecturus. Si prorsus quomodo homo pateretur, et non quomodo Deus pati veniret, et si sciret se post triduum resurrecturum, nullo modo formidaret moriturus, quod non formidavit apostolus Paulus, in fine saeculi resurrecturus. Ait enim: «Compellor autem ex duobus: concupiscentiam habens dissolvi et esse cum Christo, multo enim magis optimum; manere in carne necessarium propter vos» . Taedium enim illi erat manere in carne, ex duobus patiebatur ardorem; dissolvi et esse cum Christo,
Abbreviated transcription (Latin):
uentus ẽ. iob. qͥ ait: dñs dedit dñs abstulit
sic̃ dño placuit ita factũ ẽ: sit nom̃ dñi bene¬
dictum. Ecce rectum cor. Iterum ingraui uul¬
nere qͥd dixit uxori: quã ꝓpterea reliquerat
diabolus et ñ occiderat ut ipse haberet adiu¬
tricem: ñut maritus consolatricem: Memine¬
rat enun ꝑ illã ȩuam deceptus erat adã: et ne¬
cessariã sibi putabat hanc euam. Accessit ad
iob illa: tanquã ȩua. S adã melior fuit inster¬
core uictor: quã uictus inparadiso. Quid enĩ
respondit illi mulieri: Uide cor paratum
uide cor rectum. Nunquid ñ patiebatur ꝑse¬
cutiones. et graues: Et om̃s xp̃iani patiun¬
tur. Et si ñ seuunt homines: seuit diabol
Et̃ si xp̃iani facti sunt imperatores: nunquid
diabolus factus ẽ. xp̃ianus: Intendat gͦ scĩ
tas uĩa: quid sit cor rectum. Accessit adeũ:⁊
ait. Dic aliquid indm̃: et morere. Et nume¬
rauit om̃s erumpnas ipsius uel suas: dic ali
euam: redire uolens unde lapsꝰ ẽ: fixo corde

Expanded text:
ventus est Job, qui ait: «Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Ecce rectum cor. Iterum in gravi vulnere quid dixit uxori, quam propterea reliquerat diabolus et non occiderat, ut ipse haberet adjutricem, non ut maritus consolatricem? Meminerat enim quia per illam Evam deceptus erat Adam , et necessariam sibi putabat hanc Evam. Accessit ad Job illa, tanquam Eva; sed Adam melior fuit in stercore victor quam Adam victus in paradiso: quid enim respondit illi mulieri? Vide cor paratum, vide cor rectum. Numquid non patiebatur persecutiones, et graves? Et omnes Christiani patiuntur; et si non saeviunt homines, saevit diabolus: et si christiani facti sunt imperatores, numquid diabolutas Vestra quid sit rectum cor. Accessit ad eum, et ait: «Dic aliquid in Deum, et morere.» Enumeravit omnes aerumnas vel ipsius vel suas: «Dic aliEvam, redire volens unde lapsus est, fixo corde
Abbreviated transcription (Latin):
inprecepto. Facit mͥ de malicia maloꝵ tribu¬
lationem. punctus tribulatione. cȩpi querere
refugium: qđ in illa felicitate scłari desierã
querere. Quis enim facile recordat᷑ dm qui
semꝑ felix ẽ et spe p̃fenti gaudet: Recedat
spes scłi: & accedat spes dĩ: ut possit dicere
Et factus ẽ. mͥ dñs inrefugium. Adhoc doleã:
ut fiat mͥ dñs in refugium. Et ds̃ m̃s in auri¬
lium spci meȩ. Modo cnĩ dñs spes. Quandiu
cnim hic sumus. in spe sumus. nondum inre.
S ne inspe deficiamus: ad ÷ ꝓmisor erigens noᷤ.
et temꝑans ipsa mala que patimur. Non enĩ
frustra dictum ẽ. fidelis ds̃ qui non sinit uos
temptari supra quã potestis ferre: s faciet
cum temptatione etiã exitum: ut possitis
sustinere. Sic intrat infornacem tribulatio¬
nis. ut coquatur uas: ñ ut frangatur. Et fac¬
tus ẽ mͥ dñs in refugium: et ds̃ m̃s inauxili¬

Expanded text:
in praecepto. Facit mihi de malitia malorum, tribuin praecepto. Facit mihi de malitia malorum, tribulationem; punctus tribulatione coepi quaerere refugium quod in illa felicitate saeculari desieram quaerere. Quis enim facile recordatur Deum, qui semper felix est, et spe praesenti gaudet? Recedat spes saeculi, et accedat spes Dei; ut possis dicere, «Et factus est mihi Dominus in refugium:» ad hoc doleam, ut fiat mihi Dominus in refugium. «Et Deus meus in auxilium spei meae.» Modo enim Dominus spes quamdiu enim hic sumus, in spe sumus, nondum in re. Sed ne in spe deficiamus, adest promissor erigens nos, et temperans ipsa mala quae patimur. Non enim frustra dictum est, «Fidelis Deus, qui non sinet vos tentari supra quam potestis ferre; sed faciet cum tentatione etiam exitum, ut possitis sustinere.» , sic mittat in fornacem tribulationis, ut coquatur vas, non ut frangatur. «Et factus est mihi Dominus in refugium, et Deus meus in auxili
Abbreviated transcription (Latin):
mittis iusticiam. Timens gͦ ignem sempit̃nũ:
contempnis dolores temporales. Et ꝓeo qđ ꝓ
misit ds̃: contempnis demporalẽ felicitatem.
Promisit requiem: patere molestiam. Minat᷑
ignem ȩternum: contempne dolores tempo¬
rales: et euigilante. xp̃o tranquilletur cor tu¬
um: ut ad portum qͦ ꝑuenias. Num enim
ñ p̃parat portũ qͥ p̃parauit nauim: Nunqͥd
adheret tͥ sedes iniquitatis. qui fingis dolorẽ
inprecepto: De hominib malis exercet nos:
et de illoꝵ insecutionib nos erudit. De mali¬
cia mali flagelletur bonus: et de seruo emen¬
datur filius. Ita fingitur dolor inp̃cepto. Qd
illos posse ds̃ ꝑmittit: hoc faciunt mali
Quare captabunt: quia uerum crumen ñ in¬
ueniunt qd obiciant. Quid cnĩ captauerunt
indño: Concunauerunt falsa crimina: qͥa
uera inuenire ñ potuerunt. Et sanguinẽ in¬
nocentem condempnabunt. Quare hoc to
tale refugium: si ñꝑiclitareris. S ideo ꝑieli¬
tatus es: ut quereres quia ille fingit dolorem

Expanded text:
m sempiternum, contemnis dolores temporales; et pro eo quod promisit Deus, contemnis temporalem felicitatem. Promisit requiem; patere molestiam: minatur ignem aeternum; contemne dolores temporales: et evigilante Christo tranquilletur cor tuum, ut ad portum quoque pervenias. Non enim non praepararet portum, qui paravit navem. «Numquid adhaeret tibi sedes iniquitatis, qui fingis dolorem in praecepto?» De hominibus malis exercet nos, et de illorum insecutionibus nos erudit. De malitia mali flagellatur bonus, et de servo emendatur filius: ita fingitur dolor in praecepto. Quod illos posse Deus permittit, hoc faciunt mali Quare captabunt? Quia verum crimen non inveniunt quod objiciant. Quid enim captaverunt in Domino? Concinnaverunt falsa crimina , quia vera invenire non potuerunt. «Et sanguinem innocentem condemnabunt.» Quare hoc tottale refugium, si non periclitareris: sed ideo periclitatus es, ut quaereres; quia ille fingit dolorem
Abbreviated transcription (Latin):
ret principi iniquitatis diabolo: & angłis er
ratur peccatorib: hoc ẽ. paulominꝰ habitaue¬
rat ininferno anima mea. Quia iã nutabat.
iam ꝓpe consentiebat: resperit addñm: ut pu¬
ta uerbi gr̃a insultabatur illi ut faceret iniqͥ¬
tatem. Aliquando enĩ congregant se mali . &
insultant bonis: marimȩ si fuerint illi plures.
etceꝑint illum unum: quomͦ aliquando mul¬
ta palea ẽ cirea unum granum: tune ñerior
simul cũ fuerit massa uentilata: capitur ur̃
multos iniquos ille: insultatur illi: circumue¬
nit᷑: suꝑponcre se uolunt illi: ex agitant qͣsi
iustum: & insultant qͣsi de ipsa iusticia. ma¬
do helias. Faciunt homines ista: ita ut aliq̃n
attendens adlinguam humanam: erubescat
ẽẽ. bonus inter malos. Resistat gͦ malis: s non
deuirib suis: ne efficiatur suꝑb cum uult eua¬
dere suꝑbos: & augeat numerum suꝑboꝵ. S.
quid dicat: Quis exuget mͥ aduersus malig¬

Expanded text:
ret principi iniquitatis diabolo, et angelis ejus, ret principi iniquitatis diabolo, et angelis ejus, ratur peccatoribus: hoc est, «paulo minus in inferno habitaverat anima mea.» Quia jam nutabat, jam prope consentiebat, respexit ad Dominum. Ut puta, verbi gratia, insultabatur illi, ut faceret iniquitatem. Aliquando enim congregant se mali, et insultant bonis; maxime si fuerint illi plures, et ceperint illum unum, quomodo aliquando multa palea est circa unum granum tunc non erunt simul cum fuerit massa ventilata: capitur inter multos iniquos ille, insultatur illi, circumvenitur; superponere se volunt illi, exagitant quasi justum, et insultant quasi de ipsa justitia: Mado Elias. Faciunt homines ista, ita ut aliquando attendens ad linguam humanam, erubescat esse bonus inter malos. Resistat ergo malis; sed non de viribus suis, ne efficiatur superbus, cum vult evadere superbos, et augeat numerum superborum. Sed quid dicat? «Quis exsurget mihi adversus malig
Abbreviated transcription (Latin):
quid dese: Ideo uide quid dieat. Respon¬
det enim. Quid mͥ ꝓdest qͥa mͦ mͥ facio reme¬
dia: et lucror paucos dies: Exeo hinc deisto
scło: et uado addñm meum: et mittet me
inignem: quia p̃posui paucos dies uitȩ fu¬
turȩ: mittet me ingehennas. Quas gehenna:
Eterm iudicii dĩ. Uere putas quia ds̃ curat
quomͦ uiuant homines: Et hoc forte non
inplatea tͥ dicit amicus: s indomo uxor:
aut forte maritus uxori fideli bonȩ et sc̃ȩ̃:
deceptor ipsuis. Si mulier marito: eua est.
Si uir uxori: diabolus ẽ illi. Aut ipsa tͥ ȩua
ẽ aut tu illi serpens es. Aliquando uult
conuertere pat̃ cogitationẽ suã uł adfiliũ.
inuenit &ipsum malũ nequissimũ. Estuat: fluc¬
tuat: querit qͦmͦ uincat: ꝓpe sorbet᷑: ꝓpe consentit:
s assit ds̃. Audite gͦ psalmũ. Quis exuiget mͥ
inquit aduersus malignantes: Lam multi sunt.
quocunq respicio ipsi occurrunt. Quis occur¬

Expanded text:
quid de se? Ideo vide quid dicat. Responquid de se? Ideo vide quid dicat. Respondet enim, Quid mihi prodest quia modo mihi facio remedia, et lucror paucos dies? exeo hinc de isto saeculo, et vado ad Dominum meum, et mittet me in ignem; quia praeposui paucos dies vitae futurae, mittet me in gehennas. Quas gehennas? Aeterni judicii Dei. Vere, nisi putas quia Deus curat quomodo vivant homines? Et hoc forte non in platea tibi dicit amicus, sed in domo uxor, aut forte maritus uxori fideli bonae et sanctae, deceptor ipsius. Si mulier marito, Eva est illi; si vir uxori, diabolus est illi: aut ipsa tibi Eva est, aut tu illi serpens es. Aliquando vult convertere pater cogitationem suam vel ad filium: invenit et ipsum malum, nequissimum; aestuat, fluctuat, quaerit quomodo vincat, prope sorbetur, prope consentit, sed adsit Deus. Audite ergo Psalmum: «Quis exsurget mihi,» inquit «adversus malignantes?» Tam multi sunt; quacumque respicio, ipsi occurrunt. Quis occur
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus malignantes. aut qͥs consistet mͥ ad¬
uersus oꝑantes iniquitatem: Persuadent
multi multa mala: susuriare serpensñdesumt
ut facias iniquitatem. Quocunq te conuer¬
teris forte si ꝓfecisti: queriscũ qͦbene uiucre: et
ñinuenis. Multi mali te circumdant: quia
pauca grana multã paleam habent. Hec area¬
habet grana sua pauca: s adhuc laborant.
Separata gͦ apalea tota massa: grandis erit
Pauea grana sunt. s incomꝑatione palearum:
multa autem inse. Ergo cum undiq mali ꝑ¬
strepant et dicant quare sic iuuis: tu solus xͥa¬
nus es quare ñ facis qd faciunt et alii: quare
ñ spectas quemadinodũ &alii: quare non re¬
media et ligaturas adhibes: quare non mathe¬
maticos & auruspices consulis sic̃ et alii: et
tu signas te. & dicis xp̃ianus sum. ut repel¬
las istos nescio qͦs: s aduersarius premit:
urget qđ peius ẽ exemplo. xp̃ianoꝵ: suffo¬
cat. xp̃ianos: sudatur: estuatur: tribulat᷑
anima p̃iana: uincere habet tam̃. S nun¬

Expanded text:
adversus malignantes? aut quis consistet mihi adversus operantes iniquitatem?» Persuadent multi multa mala, susurrare serpens non desinit, ut facias iniquitatem: quacumque te converteris, forte si profecisti, quaeris cum aliquo bene vivere, et vix invenis; multi mali te circumdant, quia pauca grana, multa palea. Habet haec area grana sua, sed adhuc laborant. Separata ergo a palea tota massa grandis erit: pauca grana sunt, sed in comparatione palearum; multa autem in se. Ergo cum undique mali perstrepant, et dicant, Quare sic vivis? tu solus christianus es? Quare non facis quod faciunt et alii? quare non spectas, quemadmodum et alii? quare non remedia et ligaturas adhibes? quare non mathematicos et aruspices consulis, sicut et alii? et tu signas te, et dicis, Christianus sum, ut repellas istos nescio quos: sed adversarius premit, urget; quod pejus est, exemplo christianorum suffocat christianos. Sudatur, aestuatur; tribulatur anima christiana: vincere habet tamen; sed num
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ suꝑbus: Qui illa ipsa pauea quȩ uidet᷑
cordiȩ dei. Quis ẽ suꝑbus: Qui etiam si dõ
tribuat bona quȩ facitꝰ insultat tam̃ his qͥ
illa ñfaciunt: & extollit se suꝑ ulos. Nã &
ule phariseus grãs tͥ ago inquit. Non dixit.
ego facio. Dehis quȩ faciebat: grãs dõ agebat.
Sentiebut gͦ & bene se facere: & abillo se facere.
Unde gͦ imꝓbatus ẽ: Quia insultabat publi¬
cano. Ut ꝓficiatis adtendite. Primo p̃cedere.
debet siuc uirum siue feminã confessio pec¬
catorum: salubris pęnuentia: quȩ ualeat ad
corrigendum hominẽ ñ adirridendũ deum.
cum autem post penitentiã bene uiuere cȩ¬
pent: habet adhũc qd cogitet. ne sibi tribu¬

Expanded text:
est superbus? Qui illa ipsa pauca quae videtur est superbus? Qui illa ipsa pauca quae videtur cordiae Dei. Quis est superbus? Qui etiamsi Deo tribuat bona quae facit, insultat tamen eis qui illa non faciunt, et extollit se super illos. Nam et ille Pharisaeus, «Gratias tibi ago,» inquit: non dixit, Ego facio. De his quae faciebat, gratias Deo agebat: sentiebat ergo et bene se facere, et ab illo se facere. Unde ergo improbatus est? Quia insultabat Publicano. Ut perficiamini attendite. Primo praecedere debet, sive virum, sive feminam confessio peccatorum, salubris poenitentia quae valeat ad corrigendum hominem, non ad irridendum Deum: cum autem post poenitentiam bene vivere coeperit, habet adhuc quod cogitet, ne sibi tribu
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Beat̾ uir quem tu erudieris dñe: et ex
lege tua docueris eum. yt mitiges eũ adieb
malignis: donec fodiatur peccatori fouea.
Ecce habes consilium dĩ: qͣre parcat malis. Fõ¬
ditur fouea peccatori: tu iã ius illũ sepelire.
Adhuc fouea illi fodit᷑: noli festinare sepelire.
Quid. ẽ donec fodiatur peccatori fouea: Aut
quẽ ponit peccatorem: Unũ hominc̃: Non.
Qͥd ergo : Om̃e genus hominũ peccatoꝵ. s
onem suꝑbis. Nam et ille peccator fuit pub¬
licanus qui ocłos eliserat interram: & ꝑcu¬
tiebat pectus suũ dicens. Ds̃: ꝓpitiꝰ esto mͥ
peccatori.S quia ñ suꝑb erat: ds̃ autẽ red¬
det retributionem suꝑbis: non illi s. talib
foditur fouea: donec reddat retributionem
suꝑbis. Ergo qđ ait donec fodiat᷑ peccato¬
ri fouea: suꝑbos intellige. Quis ẽ suꝑbus:
Qui inconfessione peccatoꝵ ñ agit pęniten¬
ciam: ut sanari ꝑhumilitatem possit. Quis

Expanded text:
eris, Domine,» «et ex eris, Domine,» «et ex lege tua docueris eum: ut mitiges eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea.» Ecce habes consilium Dei, quare parcat malis: foditur fovea peccatori. Tu jam vis illum sepelire: adhuc fovea illi foditur; noli festinare sepelire. Quid est, «donec fodiatur peccatori fovea?» Aut quem ponit peccatorem? unum hominem? Non. Quid ergo? Omne genus hominum peccatorum, sonem superbis.» Nam et ille peccator fuit Publicanus, qui oculos eliserat in terram, et percutiebat pectus suum, dicens, «Deus, propitius esto mihi peccatori:» sed quia non superbus erat, Deus autem reddet retributionem superbis; non illi, sed talibus foditur fovea, donec reddat retributionem superbis. Ergo quod ait, «Donec fodiatur peccatori fovea,» superbos intellige. Quis est superbus? Qui non confessione peccatorum agit poenitentiam, ut sanari per humilitatem possit. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
gistrum: ut reddamus om̃s preteritas nr̃as.
id÷ ut rationem reddamus de his omnibus
quȩ nobis mͦ erogantur. Audi apłm dicentẽ.
scit qui te fecit scirȩ: qui docet hominẽ sci
nes dĩ qm̃ iustȩ sunt: ille tamen scit cogita¬
tiones hominũ qm̃ uanȩ sunt. Et homines
scierunt cogitationes dĩ. S quib lã amicus
factus ẽ: ꝓdit consilium suũ. Et uos fr̃s mei.
nolite contempnere uos. Si cum fide accedi¬
tis ad dñm: auditis cogitationes dĩ. Fas mͦ
disciis: hoc uobis dicitur. et adhoc instrui¬
mini qͣre parcat ds̃ malis: ne murmuretis
aduersus dm: qui docet hominẽ scientiã.
Dñs scit cogitationes hominũ: qm̃ uanȩ suñ.
Relinqͥte gͦ cogitationes hominũ qm̃ uanȩ s̃.
ut comprehendatis cogitationes dĩ quȩ sa¬
pientes sunt.S quis ẽ. qui comp̃hendit co¬
gitationes dei: Qui ponit᷑ infirmam̃to celi.
Iam hoc cantauimꝰ: iã hoc diximꝰ. et exposui

Expanded text:
gistrum, ut reddamus omnes praeteritas nostras, gistrum, ut reddamus omnes praeteritas nostras, id est, ut rationem reddamus de his omnibus quae nobis modo erogantur. Audi Apostolum dicenscit qui te fecit scire; «qui docet hominem scienes Dei, quoniam justae sunt; ille «scit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt.» Et homines scierunt cogitationes Dei: sed quibus jam amicus factus est, prodit consilium suum. Et vos, fratres mei, nolite vos contemnere: si cum fide acceditis ad Dominum, auditis cogitationes Dei; eas modo discitis, hoc vobis dicitur, et ad hoc instruimini quare parcat modo Deus malis, ne murmuretis adversus Deum, «qui docet hominem scientiam. Dominus scit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt.» Relinquite ergo cogitationes hominum, quae vanae sunt; ut comprehendatis cogitationes Dei, quae sapientes sunt. Sed quis est qui comprehendit cogitationes Dei? Qui ponitur in firmamento coeli. Jam hoc cantavimus, jam hoc diximus et exposui
Abbreviated transcription (Latin):
sapite. Qui plantauit aurem non audiet:¬
Et non habet unde audiat: qui tͥ fecit unde
audias: Qui plantauit aurem ñ audiet: aut
qͥ finxit ocłm non considerat: Qui erudit gc̃s
gentes. Ideo misit uerbũ suũ ꝑ orbẽ terrarum
iudicem. Misit et ipsum uerbũ suũ: misit
et ipsum filiũ suĩ: misit seruos filii sui: etin
ipsis seruis filiũ suũ. Ptotũ orbẽ terraꝵ p̃di¬
catur ubiq uerbũ dĩ. Ubi ñdicitur hominib
relinquite iniquitates ur̃as priores: conũtite
uos aditinera recta: Ideo parcit. ut uos corri¬
gatis: ideo ñuindieauit heri ut hodie bene
uiuatis. Erudit gt̃s. Non gͦ audiet. ñ audi¬
turus ẽ. quos ẽrudit: ñ iudicaturus ẽ quib
sermonem p̃misit & p̃seminauit: Inscola
si esses: acciꝑes & non redderes: Ttiq qͣndo
accipis: amagistro erudiris. Committit tͥ
magister quando prebet: et ñ exigeł qñ reddis
Aut cũ ceꝑis reddere. sine metu eris plagarũ:
Modo gͦ accipimus: postea statuemur ante ma¬

Expanded text:
 Qui plantavit aurem, non audiet?» Non habet unde audiat, qui tibi fecit unde audias? «Qui plantavit aurem, non audiet? aut qui finxit oculum, non considerat? Qui erudit gentes, gentes: ideo misit verbum suum per orbem terrarum judicem. Misit et ipsum Verbum suum, misit et ipsum Filium suum; misit servos Filii sui, et in ipsis servis Filium suum. Per totum orbem terrarum praedicatur ubique verbum Dei. Ubi non dicitur hominibus: Relinquite iniquitates vestras priores, convertite vos ad itinera recta? Ideo parcit, ut vos corrigatis; ideo heri non vindicavit, ut hodie bene vivatis. Erudit gentes; non ergo arguet? non auditurus est quos erudit? non judicaturus est quibus sermonem praemisit et praeseminavit? In schola si esses, acciperes, et non redderes? Utique quando accipis a magistro, erudiris: committit tibi magister quod praebet; et non exiget quando reddis? aut cum coeperis reddere, sine metu eris plagarum? Modo ergo accipimus; postea statuimur ante ma
Abbreviated transcription (Latin):
subreꝑe uoluntas humana dicens: osi occi¬
das dõ istum inimicũ meũ. et non me psequat
osi posset fieri ut ñ abillo paterer tanta: lã si
ꝑscueraueris et hoc tͥ placuerit: & uides quia
hoc ñuult ds̃: prauus es corde. ñ habes iusti¬
ciam quȩ conu̾tatur iniudicium. Qui enm

Expanded text:
subrepere voluntas humana, O, si occisubrepere voluntas humana, O, si occidat Deus inimicum istum meum, ut non me persequatur! o, si posset fieri ut non ab illo paterer tanta! jam si perseveraveris, et hoc tibi placuerit, et vides quia non hoc vult Deus, pravus corde es, non habes justitiam quae convertetur in
Abbreviated transcription (Latin):
cere qđ ds̃ uuit. Quomͦ autem complexus est
dñs exduab uoluntatib unã. fact̾am inhomi¬
ne quem portabat: Prefigurans incorpe suo
id÷ in eccłia sua futuros quosdã qui uolunta¬
tem suã uellent facere: s sequerentur postea
dĩ: infirmos quosdã ostendit qđ adipsũ ꝑti¬
neant: & eos prefigurauit inse. Nam ideo e
toto corꝑe sanguinẽ sudauit: quia incorꝑe
suo id÷ ineccłia sua martyrum sangiunem¬
suum ostendit Toto corꝑe sanguis exibat.
ita eccłia eius habet martyres. ꝑtotum corpꝰ
eius fusus ẽ sanguis. Quosdam enim infir¬
mos inse prefigurans. id÷ incorpore suo: ex
ꝑsona infurmoꝵ compatiens illis: ait Pater.
si fieri potest: transeat ame calix istȩ. Osten¬
dit hominis uoluntatem. Si inipsa uolun¬
tate ꝑmaneret: iam prauum cor uideretur
ostendere. S si compassus ẽ. tibi. et te librat
inse: imitare qđ sequit᷑ dicens: ueruntamen
ñ qd ego uolo: s qđ tu uis pat̃. Si ceꝑit tibi

Expanded text:
eus vult. 19. Quomodo autem complexus est Dominus ex duabus voluntatibus unam factam in homine quem portabat? Praefigurans in corpore suo, id est in Ecclesia sua, futuros quosdam qui voluntatem suam vellent facere, sed sequerentur postea Dei; quia infirmos quosdam ostendit quod ad ipsum pertineant, et eos praefiguravit in se. Nam ideo et toto corpore sanguinem sudavit , quia in corpore suo, id est in Ecclesia sua, martyrum sanguinem ostendit. Toto corpore sanguis exibat: ita Ecclesia ejus habet martyres; per totum corpus ejus fusus est sanguis. Quosdam ergo infirmos in se praefigurans, vel in corpore suo; ex persona infirmorum, compatiens illis, ait: «Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste.» Ostendit hominis voluntatem: si in ipsa voluntate permaneret, jam pravum cor videretur ostendere. Sed si compassus est tibi, et te liberat in se; imitare quod sequitur, dicens: «Verum, non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater» . Si coeperit tibi
Abbreviated transcription (Latin):
nunqͥd quomͦ illoꝵ ocłos uitamꝰ uitare posse¬
mus ocłos der: Ergo placent ista dõ. Ideo in
alio psalmo peccatori dicitur: hȩc fecisti &
tacin: suspicatus es iniquitatem qđ ero tui si¬
milis. Quid. ẽ ero tibi similis: Ut quomͦ tibi
placet factum tuũ malũ: sic putes quia & mͥ
placet. Et minatur inposterum. Arguam tt.
Ergo non tacet qui dixit. tacui. Cum dicit. hec
fecisti & tacui. suspicatus es iniquitatem qd̃
ero tibi similis: non tacet. Cum enim nos lo¬
quimur: ille non tacct. Cum enim lector legit.
iueñ tacet. Cum psalmus ista cantat: ille
non tacet. Et istȩ om̃s uoces dĩ: ꝑorbem ter¬
rarum fiunt. Quomͦ ergo tacet: quomͦ non
tacet: Non tacet inuerbo: tacet inuindicta.
Quid. ẽ. gͦ hȩc fȩcisti & tacui: Hȩc fecisti & ñ
uindicaui: suspicatus es iniquitatem quod
ero tibi similis. De ipsa uindicta & tacitur¬

Expanded text:
numquid quomodo illorum oculos vitamus, vitare possenumquid quomodo illorum oculos vitamus, vitare possemus oculos Dei? Ergo placent ista Deo. Ideo in alio psalmo peccatori dicitur, «Haec fecisti, et tacui; suspicatus es iniquitatem, quod ero tibi similis.» Quid est, «ero tibi similis?» Ut quomodo tibi placet factum tuum malum, sic putes quia et mihi placet. Et minatur in posterum: «Arguam te» . Ergo non tacet qui dixit, «tacui.» Cum diceret, «Haec fecisti, et tacui; suspicatus es iniquitatem, quod ero tui similis;» et non tacuit. Cum enim nos loquimur, ille non tacet cum enim lector legit, ille non tacet; cum Psalmus ista cantat, ille non tacet: et istae omnes voces Dei per orbem terrarum fiunt. Quomodo ergo tacet, quomodo non tacet? Non tacet in verbo, tacet in vindicta. Quid est ergo, «Haec fecisti, et tacui?» Haec fecisti, et non vindicavi. «Suspicatus es iniquitatem, quod ero t
Abbreviated transcription (Latin):
psalmus & sp̃s dĩ utiq omĩa sciens. querit
tecum: qͣsi uerba tua dicit. Usq quo pecca¬
tores dñe. usq quo peccatores głabuntur:
respondent et loquentur iniquitatem: lo¬
quentur om̃s qui oꝑantur inusticiã: Qd
loquentur. nͥ contra dm̃ qui dicunt: quid
nobis ꝓdest quia sic iitimus: Quid dicturus
es: Nere curat ista quȩ facimus ds̃: Quia
enĩ uiuunt: putant. dm nescire qđ faciunt.
U ide quid mali illis contingat: quia si statio¬
narius sciret teneret illos: & ideo uitant ocłos
stationarii: ne statim teneantuꝵ. Oculos enim
ł̃i uitare nemo potest: quia ñsolum in cubicu¬
lo uident: s et intima cordis tui. Cogitant &¬
ipsi quia nichil potest latere dm̃: et quia faci¬
unt et scuint quid fecerunt. & uident se iuue¬
re. sciente. deo: qui non uiuerent sciente sta¬
tionario: dicunt sibi: ista placent deo: et reue¬
ra si illi displicerent facta nr̃a: quomͦ displicẽt

Expanded text:
Psalmus et Spiritus Dei, utique omnia sciens, quaerit Psalmus et Spiritus Dei, utique omnia sciens, quaerit tecum, quasi verba tua dicit. «Usquequo peccatorerespondent, et loquentur iniquitatem; loquentur omnes qui operantur injustitiam?» Quid loquentur, nisi contra Deum, qui dicunt: Quid nobis prodest quia sic vivimus? Quid dicturus es? Vere curat ista quae facimus Deus? Quia enim vivunt, putant Deum nescire quod faciunt. Vide quid mali illis contingat! Quia si stationarius sciret, teneret illos; et ideo vitant oculos stationarii, ne statim teneantur: oculos enim Dei vitare nemo potest; quia non solum in cubiculo videt, sed et intima cordis tui. Cogitant et ipsi quia nihil potest latere Deum; et quia faciunt, et sciunt quid fecerunt, et vident se vivere sciente Deo, qui non viverent sciente stationario, dicunt sibi: Placent ista Deo; et revera si illi displicerent facta nostra, quomodo displic