comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seu̾itati. Non quia reo parc̃e ñ potͥat.
uerumqr magis castigare oporte¬
bat. Ex homine gͦ reatus. ex iudice ꝓ¬
diit cruciatus .xxxi. Uno sorduit pecco
hominum tota multitudo.
ed qm̃ pecẽm parentum toti sue ꝓ¬
pagatiomi paulo ante diximus
ẽe transfusum: unde forsan & origina¬
le nuncupat᷑: inquirendum autumo
unum nesit anplura. unde hominum
tota multitudo. hereditario iure cor¬
rupta: ip̃a quasi ex radice deprauet᷑
responsum. qd̾ tota hominum massa
simul ce semel sorduit. dum adamin
paradiso. ad huc enim om̃s erant ille
unus: peccauit. Ergo ne homines pec¬
caũnt anteqͣm extiterunt. S uir pͥ¬
mus cum ꝯiuge inparadiso deliqͥt.
causalit̾ seminalit̾q coarctabant᷑:
peccauit. cuius de pec̃t̃o semel ad mis¬
so. parit̾ om̃s reatum contherent.
Unde suꝑ illum locũ in iohe. ecte agnꝰ
dĩ. ecce qui tollit pec̃cm mundi. hu¬
ius modi expositio repꝑit᷑. Peccatum

Expanded text:
severitati; non quia reo parcere non poterat, severitati; non quia reo parcere non poterat, verum quia magis castigare oportebat. Ex homine ergo reatus, ex Judice prodiit cruciatus. CAPUT XXXI. Uno sorduit peccato hominum tota multitudo. Sed quoniam peccatum parentum toti suae propagationi paulo ante diximus esse transfusum, unde forsan et originale nuncupatur; inquirendum autumo unumne sit an plura, unde hominum tota multitudo haereditario jure corrupta, ipsa quasi ex radice depravetur? responsum, quod tota hominum massa simul et semel sorduit, dum Adam in paradiso adhuc enim omnes erant ille unus peccavit. Ergone homines peccaverunt antequam exstiterunt? Sed vir primus cum conjuge in paradiso deliquit, causaliter omnes seminaliterque coarctabantur, peccavit, cujus de peccato semel admisso, pariter omnes reatum contraherent. Unde secundum illum locum in Joanne: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi , hujusmodi expositio reperitur: Peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
tota doloꝵ seges emñserit. ⁊ qͦs nate importat
corruptio: et quos auctoris indignatio.
placet quippe dõ. ut hinc inide
metamus dolorem. qr nob̃ haut dis¬
plicuit seminasse iniquitatẽ. Iniqͥ¬
tas quia feda ẽ. nunqmͣ dõ placet. ẜe¬
naquia iusta ẽ. nunqmͣ displicet. Et
hoc ẽ qd̾ absq eo ẽculpa: ꝑ eumpena
Si gͦ ex pocentia qͦd donum dĩ ẽ pro¬
dit pec̃cm. & ex pecc̃o pena: planeliqͤt
originem traxisse pͥmum ex bono ma¬
lum. deide exmalo malum. Qm̃ enĩ
natura inqui compos ñ ẽ: srie autẽ
uoluntatis compos ẽ: dum liboe ad
illicitũ:. ex sese declinat. meiitabili
iam obnoxia culpe. Quippe ex auc¬
toris mun̾e obtinuit: ut insua inte¬
gͥtate ꝑseuerante. sui uiris foret. Qd̾
si de ꝑfectionis culmine labi inp̃ceps
mallet: regredi sue facultatis mini¬
me estuaret: potiꝰq se hanc haberet.
tate pecc̃o se implicuit: necessario de¬
tineat᷑ inpec̃co. Sontem aut̃ effugere¬
impunitum: iudicis eque contibat

Expanded text:
tota dolorum seges emerserit, et quos naturae importat corruptio, et quos auctoris indignatio. Placet quippe Deo ut hinc inde metamus dolorem, quia nobis haud displicuit seminasse iniquitatem. Iniquitas, quia foeda est, nunquam Deo placet; poena, quia justa est, nunquam displicet; et hoc est quod absque eo est culpa, per eum poena. Si 93 ergo ex potentia quod bonum Dei est, prodit peccatum, et ex peccato poena, plane liquet originem traxisse primum ex bono malum, deinde ex malo malum. Quoniam enim natura iniqui impos non est, suae autem voluntatis compos est, dum libet ad illicitum ex sese declinat, inevitabili jam obnoxia culpae: quippe auctoris munere obtinuit, ut in sua integritate perseverante sui juris foret. Quod si de perfectionis culmine labi in praeceps mallet, regredi suae facultatis minime aestimaret, potius se hanc haberet qtate peccato se implicuit, necessario detineatur in peccato: sontem autimpunitum, judicis aeque contraibat
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑuidi ut par ẽ: corqueant᷑. ad iustoꝵ
cautelam. Tales gͦ sunt fcĩ: ut possint
peccare. penamq exciꝑe. Quare mi¬
rum ñẽ. ut &e antea dictum ẽ. si id a¬
gunt qd̃ possunt. Nam ex posse qd̃ uti¬
q ẽ nature bonum. uenunt ultͦ ad
uelle. qd̾ ẽ nature uicium. Uoluntas
aut̃ mala: suos sͥ ꝯformat actus .S

Expanded text:
improvidi, ut par est, torqueantur ad justorum improvidi, ut par est, torqueantur ad justorum cautelam. Tales ergo sunt facti, ut possint peccare, poenamque excipere. Quare mirum non est, ut et antea dictum est, si id agunt quod possunt: nam ex posse, quod utique naturae bonum, veniunt ultro ad velle, quod est naturae vitium. Voluntas autem mala suos s
Abbreviated transcription (Latin):
s delinquit᷑ actualit᷑. Qd̃ quidem aue¬
toritati inimicum: refutat᷑. Qmobrem
anima usq ad discretionem actualium
exsors. solo participat originali. in rea.
eque iuste. qm̃ occulte. Iudicia enĩ di: a¬
byssus multa. S cum nos p̃sentia sua
minus ait. In illo die me ñ int̾rogabitis
qͥcqͣm. Int̾im aut̃ ignorantiam nr̃e
fragilitati debitam pie recognoscentes
nicħ de occultis filii ꝯtendamꝰ. qͦadusq
manifestet occulta cordium. & abscon¬
dita tenebrarum .xxx. Unde malũ.
& quid sit eius premium.
ed qm̃ certissimus auctor om̃ium
tam corpori qmͣ m̃ti expetendoꝵ
d̃s ẽ. eisdem unde origo mali: Angłm
&e hominem ds̃ tales fecit. ut si uel¬
lent &e peccarent. Peccantes aut̃ pe¬
nam subuent. Angłs casum. ħomortẽ
& infernum. Posse peccare declit. ut m̃i¬
to coronet᷑. quisqͥs peccare possit. nͨ tñ
uelit. Rõni obiecit penam. ut &e cͥcuns¬
pecti cerreant᷑ ꝓpͥam ad eustodliam: &

Expanded text:
sed delinquitur actualiter: quod quidem aucsed delinquitur actualiter: quod quidem auctoritati inimicum refutatur. Quamobrem anima usque ad discretionem actualium exsors, solo participat originali, inde rea aeque juste quam occulte: Judicia enim Dei abyssus multa . Sed cum nos praesentia sua minus ait: In illo die me non interrogabitis quidquam . Interim autem ignorantiam nostrae fragilitati debitam pie recognoscentes, nihil de occultis filii contendamus, quoad usque manifestet occulta cordium et abscondita tenebrarum. CAPUT XXX. Unde malum, et quid sit ejus praemium. Sed quoniam certissimus auctor omnium tam corpori quam menti expetendorum Deus est, eisdem unde origo mali? Angelum et hominem Deus tales fecit, ut si vellent et peccarent; peccantes autem poenam subirent; angelus casum, homo mortem et infernum. Posse peccare dedit, ut merito coronetur quisquis peccare possit, nec tamen velit. Rationi objecit poenam, ut et circumspecti terreantur ad propriam custodiam, et
Abbreviated transcription (Latin):
ne cmarcuerunt atq anima. nt᷑biq
uirib pene ad usq defectum infirma¬
tis adeo: ut nequeat. sp̃c exprtendam
ꝯting̾e puritatem in corꝑe. qm̃ neq̃at
corpus int̃m mundari. ut nicħ reti¬
neat. unde hospitem ledat. Unde du¬
plex otagio. nascentib subrepit. Alt̾a
carn: aica molesta ẽ iñti Contagio qͥ¬
dem duplex. s pecc̃m simplex. q̃ inheret
carni solum contagione. Contagione aũ
ex hac que mẽ m̃ti: contagio parit̾ ac pec¬
catum ẽ. Tales iam erant innati. tales
quoq ab innatis ꝓcreati .xxix. Anma
ex originali primo est rea
ed caro m̃ito fortasse edat corrupta:
corruptam. uerum anima unde
corrumpat᷑. fortasse satis liquet. S an
uiste corrumpi debeat: ñ satis liquet. nͥ
atur: Quomͦ aũt̃ aut exmacła reatum.
aut ex reatu suppliciũ. mninfantia uire
suscipiat absq rõne: Qd̃ si r̃onis excul¬
pa puerilis. macła seu ꝯsentiendo ꝑce¬
dit. seu negligendo: si iam originalit̾.

Expanded text:
ne emarcuerunt, atque anima utrobique ne emarcuerunt, atque anima utrobique viribus pene ad usque defectum infirmatis, adeo ut nequeant spiritus expetendam contingere puritatem in corpore, quoniam nequeat corpus in tantum mundari ut nihil retineat, unde hospitem laedat. Unde duplex contagio nascentibus subrepit, altera carni, altera molesta est menti: contagio quidem duplex, sed peccatum simplex, quae inhaeret carni solum contagione, contagione autem ex hac quae inest menti: contagio pariter ac peccatum est. Tales jam erant innati, tales quoque ab innatis procreati. CAPUT XXIX. Anima ex originali primo est rea. Sed caro merito fortasse edat corrupta corruptam. Verum anima unde corrumpatur, fortasse satis liquet: sed an juste corrumpi debeat, non satis liquet, nisatur? Quomodo autem aut ex macula reatum, aut reatu supplicium, in infantia jure suscipiat absque ratione? quod si rationis ex culpa puerilis macula, seu consentiendo procedit, seu negligendo, non jam originaliter
Abbreviated transcription (Latin):
rit. añ libidinẽ defuit. Nam si & antea
defuiss: inim̾ito ex libidine ortũpnun¬
tiaret᷑. Qd̾ aut̃ naturã minime comi¬
tans ex tempore accedit: qm̃ ex auis mi¬
nime ꝓfluxit. adusq nepotes minime
ꝑflux̾it. Oriens aut̃ exgen̾atione. ge¬
n̾atis ita eos macłat. ut ad ab eisdem
gñatos macłam haut ꝑfãt. Nisi for¬
cequis illud id̾o gn̾ale astruxre. qm̃
nemo nascit᷑. nͥ inmundo de semine ota¬
minet᷑.S iam homines pͥmi nr̃a haut
lege nati. qm̃ carent gu̾atione. carent
&̃ gn̾andi inquinatione S humani
gñis corruptela. ab ip̃is & in ip̃is orta
totam debuit ꝓpagari inpost̾itatem.
& qͦd suꝑius quoq diximus. preter
macłam qm libido fedat. alt̾am na¬
tura importat. Unde dũ unũ huma¬
ni gñis uitium inquirimꝰ: germina¬
mines ante coitum depͣuet. qd̾q totã
ad ꝓcreationẽ cransinigret. Ip̃i nanq
utiam clicta ꝑauus repetamus. car¬

Expanded text:
rit ante libidinem defuit: nam si et antea rit ante libidinem defuit: nam si et antea infuisset, immerito ex libidine ortum pronuntiaretur: quod autem naturam minime comitans ex tempore accedit, quoniam ex avis minime profluit, ad usque nepotes minime profluxerit, oriens autem ex generatione generatis, ita eos maculat, ut ad ab eisdem generatos maculam haud perferat, nisi forte quasi illud ideo generale astruxerit, quoniam nemo nascitur, nisi immundo de semine contaminatur. 92 Sed jam homines primi nostra haud lege nati, quoniam carent generatione, carent et generandi inquinatione. Sed humani generis corruptela, ab ipsis et in ipsis orta, totam debuit propagari in posteritatem, et quod superius quoque diximus, praeter maculam quam libido foedat, alteram natura importat. Unde dum unum humani generis vitium inquirimus, geminamines ante coitum depravet, quodque totam ad procreationem transmigret. Ipsi namque, ut jam dicta paucis repetamus, car
Abbreviated transcription (Latin):
qͣncum ad mentẽ. indies fit inuetita
ꝓpendentior induudicandis tardior
Tempestate utiq nr̃a mirũ in modum
hebes: dum ꝓfutura indagat ingeni¬
osanimis: dumuana attrectat. Et qͥ¬
dem nr̃a ꝑsenatura: iriunam festinat.
festinantem uͦ ds dum irascit᷑. p̃cipitat.
Nichil tñ dampnationis urẽ scĩs. qͥ¬
b qnͣtum liboe infirmatis. & gr̃a reme¬
diat᷑. & uirtus minfirmitate ꝑficit᷑.
Ec quidem sunqͥnam̃toꝵ utrunq in
naturam Assumit᷑. q̃ diximꝰ uidebunt᷑
ꝯsecutura. Sin aũt̃ neutrũ deputari
nature debet. neutrũ putet᷑. ł ap̃deces¬
sorib traductũ: ł successorib traducen¬
dum. Nlamid solum qd̾ naturale ẽ nat᷑e
ꝓpagationẽ relinquere incomitatam:
nefas ẽ. Curgͦ langorem gn̾antium ge¬
neratis qͣsi hereditaxium. nͥ unꝰ euadit:
Qd̾ si altutrum uis sͥ defendit qd̾ totam
nascentium numositatẽ sue adigat o¬
ditioni utrũ duoꝵ Aut qͦd libido pa¬

Expanded text:
quantum ad mentem in dies fit in vetita quantum ad mentem in dies fit in vetita propendentior, in dijudicando tardior tempestate utique nostra mirum in modum hebes dum profutura indagat, ingeniosa nimis dum vana attrectat: et quidem nostra per se natura in ruinam festinat, festinantem vero Deus dum irascitur praecipitat. Nihil tamen damnationis inest sanctis, quibus quantumlibet infirmatis, et gratia remediatur, et virtus in infirmitate perficitur . Et quidem si inquinamentorum utrumque in naturam assumitur, quae diximus videbuntur consecutura; sin autem neutrum deputari naturae debet, neutrum putetur, vel a praedecessoribus traductum, vel a successoribus traducendum. Nan id solum quod naturale est, naturae propagationem relinquere incomitatam nefas est; cur ergo languorem generantium generatis quasi haereditarium, nec unus evadit? quod si alterutrum jus sibi defendit, quod totam nascentium numerositatem suae adigat conditioni, utrum duorum? at quod libido pa
Abbreviated transcription (Latin):
salit infundat semini. gen̾ationem
corrumpendo. Nam qua parentes ac¬
cidentalit̾ inquinant᷑. ł ex arbito. ut
crapula. ut petulantia. ł depͣuata cõ¬
plexione: ut lepͣ. rõ macłam ñ cogit
trans fundli successioni: licet ꝑ sepe id
fieri osentiat. d bis uiciato exsemine.
formatus quoq ħo. bis uiciat᷑. Bina
aut̃ hec inquinam̃ta: reputant᷑ aut
utraq innaturam: aut neut᷑. aut sin¬
stat utrunq constat qͦq ip̃m natura¬
lit̾ luis corruptiorem parentib. gen̾a¬
turum sobolem. se se quoq innatura
fecliorem. Ip̃e enim ad macłam nat᷑e
parentalis comitem. ut ꝑ sepe cliximꝰ
ex immunclicia ꝯceptionis: alt̾am re
cia quoq ad iecta quam libido in fli¬
git. crescit macła originalis iuresq
adquirit: dum transie. Uñ ut iamp̃¬
fati sumus.tanto quis natura corrup
euenit fortasse qd̃ humana natura si¬
cut succedendo ꝑceclit: ita qͦq qͣntum
ad corpꝰ. etate. rõbore. qnͣtitate decrescit.

Expanded text:
saliter infundat semini, generationem saliter infundat semini, generationem corrumpendo. Nam quia parentes accidentaliter inquinantur, vel ex arbitrio, et crapula, et petulantia, vel depravata complexione, ut lepra, ratio maculam non cogit transfundi successioni, licet persaepe id fieri consentiat. Sed bis vitiato ex semine formatus quoque homo bis vitiatur; bina autem haec inquinamenta reputantur, aut utraque in naturam, aut neutra, aut sinonstat utrumque, constat quoque ipsum naturaliter suis corruptiorem parentibus generaturum sobolem, se quoque in natura foediorem: ipse enim ad maculam naturae parentalis comitem, ut persaepe diximus, ex immunditia conceptionis, alteram retia quoque adjecta quam libido infligit, crescit macula originalis, viresque acquirit dum transit. Unde, ut jam praefati sumus, tanto quis natura corruptst, inde evenit fortasse quod humana natura sicut succedendo procedit, ita quoque quantum ad corpus, aetate, robore, quantitate decrescit;
Abbreviated transcription (Latin):
pe iob. dum seminis eũ germine ĩ mun¬
diciam deplorat. libiclinem unde im¬
mundicia de fluit accusandã insinu¬
at. Quare natura suam. libido alt̾am
importat sordem: Nam utq unã impu¬
tare. aut alti suam derogare. ignoro cõ¬
petent. Neq enim dicendũ puto. aut
ex massa corrupta incorruptam ꝓdux
portionẽ. licet lascuuam semoueas:
aut ex libidinis feditate feditatis ni¬
cħ emanare. licet nature uicium sepo¬
nas. Macłam aut̃ eandem. qͦm am¬
bab nͥcum dampno pudoris astruxe¬
rim. qñ rõne duce alt̾am alt̾i repperĩ
Particła gͦ asuo disiuincta toco. ui ge¬
nerationis: pret macłam qm ħt ex o¬
rigine. alt̾am excipit ex gen̾atione
Neq enum sinit ratio qd̾ libido suꝑue¬
uat. uiciumq siaugeat. ł quod deicen¬
dat nicħ aborigine: diriuet᷑ aut̃ totũ
ex libidine. Dum ad ħspecto: pͥpo corrup¬
tio uidet᷑. pars toto. eo usq: ut tota pa¬
rentum naturalis corruptio: sese cau¬

Expanded text:
pe dum seminis cum germine immunpe dum seminis cum germine immunditiam deplorat, libidinem unde immunditia defluit accusandam insinuat. Quare natura suam, libido alteram importat sordem: nam utrique unam imputare, aut alteri suam derogare, ignoro competenter. Neque enim dicendum puto, aut ex massa corrupta incorruptam prodire portionem, licet lasciviam semoveas; aut ex libidinis foeditate, foeditatis nihil emanare, licet naturae vitium seponas: maculam autem eamdem quomodo ambabus nisi cum damno pudoris astruxerim, quoniam ratione duce alteram alteri repererim? particula ergo a suo disjuncta toto vi generationis praeter maculam, quam habet ex origine, alteram excipit ex generatione. Neque enim sinit ratio, quod libido superveniat vitiumque non augeat, vel quod descendat nihil ab origine, derivetur autem totum ex libidine. Dum ad haec specto, proprio corruptior videtur pars toto, eo usque ut tota parentum naturalis corruptio, sese cau
Abbreviated transcription (Latin):
na obtineret. Nimirum exquo eiectis
pͥmis. ianuam paraclisi igneꝰ muni¬
uit glacdius: neminem reor reatri pͥmo
ꝓhibente. ineum more pͥmi ferendum.
nisi forte duos. helyam &e enoch. quib
id contulit m̾itum uite: &e p̃cipue ratio
dispensationis diuine. Aut gͦ p̃dictus
homouiuit absq usu ligni uite: aut
morit᷑ absq m̾ito pene. S qm̃ neutro
uidet᷑ ratio prebere assensum. & hunc
unde tractamus. fatendum puto to¬
tius masse naturam attͣxissesͥ. ut con¬
ceptio. caste licet ex lumbis parentum
egressa: icõ tñ morbum trabat. qm̃ ex
morbidis ꝓdeat. At cuius mͦi morbũ:
Talem unde homo sit pec̃co ꝓnus. sit
leto letiq p̃nuntiis obligatus. Huic
autẽ conceptioni cuius mͦ castitas fe¬
tum parentalis exp̃ssit corruptioĩs
si libido unmunda accedit. minundã
reddit. adeo: ut uixta querimoniã iob
ex natura nequeat fieri mundus. qui
de immundo semine. sit conceptꝰ. Qͥp¬

Expanded text:
ni obtineret. Nimirum ex quo ejectis ni obtineret. Nimirum ex quo ejectis primis januam paradisi igneus munivit gladius, neminem, reor, reatu primo prohibente, in eum more primi ferendum, nisi forte duos Eliam et Enoch, quibus id contulit meritum vitae, et praecipue ratio divinae dispensationis. Aut ergo praedictus homo vivit absque usu ligni vitae; aut moritur absque merito poenae. Sed quoniam neutri videtur ratio praebere assensum, et hunc, unde tractamus, fatendum puto totius massae naturam attraxisse sibi, ut conceptio caste licet ex lumbis parentum egressa, ideo tamen morbum trahat, quoniam ex morbidis prodeat. At cujusmodi 91 morbum? talem unde homo sit peccato pronus, sit letho lethique praenuntiis obligatus. Huic autem conceptioni, cujus modo castitas fetum parentalis expressit corruptionis, si libido immunda accedit, immundam reddit, adeo ut juxta quaerimoniam Job, ex natura nequeat fieri mundus qui de immundo semine sit conceptus, quip
Abbreviated transcription (Latin):
ne concedat᷑. Qͥs enim m̾ito cruciet᷑
pena. nisi precesserit inquinatio ex
culpa. Unde dominꝰ q̃ ñ rapuit ex sol¬
uit. dumñ obsua. s nr̃a ꝑculsus ẽ fa¬
cinora. paulo minor illo. qui qr aluce
conceditur alienus: apena quoq de¬
bet ẽẽ intactus. Donec enim adam rec¬
te se ħuit. bene s fuit. Ex quo seinfle¬
xit ad inuiriam: indilate excepit pe¬
nam. Cuicunq parentalis culpa tra¬
ducit᷑. culpe quoq debita pena irrogat᷑
Pena aut̃ sꝑatur collenda. cumin ho
pena cariturus. nͥ forte more ade ad¬
mittendo culpam. accisc̾et &e penã. Ce¬
tum talem uirum. quippe uiciorum
incentuus haut ꝑculsum. ꝓfecto restat
nulla ex parte impot̾ẽ. natiua inpuri¬
tate ꝑpetem ꝑseuerare. Qm̃ uͦ int̾mi
nate compos sit innocentie: sit & uite.
S eñ extͣ paradisum situs. acꝑhoc a
ligno uite seclusus: uitam absq mor¬
te in manu ħe. qm nec pmus homo
inparadiso: absq eiusdem b̃nficio lig¬

Expanded text:
nae concedatur? Quis enim merito crucietur nae concedatur? Quis enim merito crucietur poena, nisi praecesserit inquinatio ex culpa? Unde Dominus, quae non rapuit exsolvit, dum non ob sua, sed nostra percussus est facinora; paulo minor illo, qui quia a lue conceditur alienus, a poena quoque debet esse intactus. Donec enim Adam recte se habuit, bene sibi fuit; ex quo se inflexit ad injuriam, indilate excepit poenam. Cuicunque parentalis culpa traducitur, culpae quoque debita poena irrogatur; poena autem speratur tollenda, cum in hompoena cariturus, nisi forte mors Adae admittendo culpam, ascisceret et poenam. Caeterum talem virum, quippe vitiorum incentivis haud perculsum, profecto restat nulla ex parte impotem, nativa in puritate perpetem perseverare. Quoninatae compos sit innocentiae, sit et vitae. Sed tamen extra paradisum situs, ac per hoc a ligno vitae seclusus, vitam absque morte in manu habet, quam nec primus homo in paradiso absque ejusdem beneficio lig
Abbreviated transcription (Latin):
huiuscemodi partus conspicuus ne
foret puritate. qm̃ ꝯceptus p̃cepisi
absq ardore: S fluxa quomͦ ex mat̾ia
firma ꝯstaret fabrica Maxime eñ do¬
minus iħe singłarit modo p̃dicto ge¬
nitus. mat̾ne concedens nature. re¬
liquos acciuit defectus. a natura dis¬
cedens: nature macłam excluste. ut
sic u̾itatem susciꝑet hominis: ne qͥd
obeẽt consilio redemptionis. Huma¬
ne siquidem nature uniũsalis dum
uolentia ex insolito illata ẽ hauit
indebita auctori: at necessaria peccan¬
usq eo purgauit. ut causa relicta mo¬
riendi: causa pelleret᷑ delinquendi.
idõq qd̾ nascebat᷑ sc̃m̃: ꝑsonalit̾ uniri
meruit filio cłi. Si gͥ filius hominis
ñ natura s uirtute altissimi ĩiunis
factus ẽ apec̃co: tm̃ idõ ut digna fierre
hostia ꝓ pect̃o: qͦmͦ quis. licet absq ue¬
nere genitus ponat᷑. sola natura absq
causa. purus ex impuris ꝓcreet᷑: Si
t̃nerꝑs culpe concedit᷑: exꝑs quoq pe¬

Expanded text:
hujusmodi partus conspicuusne hujusmodi partus conspicuusne foret puritate, quoniam conceptus processisset absque ardore? Sed fluxa quomodo ex materia firma constaret fabrica? Maxime cum Dominus Jesus singulariter modo praedicto genitus, maxime concedens naturae reliquos accivit defectus a natura discedens, naturae maculam exclusit, ut sic veritatem susciperet, hominis ne quid obesset consilio redemptionis humanae: siquidem naturae universalis dum violentia ex insolito illata est, haud indebita auctori, at necessaria peccanusque eo propagavit, ut causa relicta moriendi, causa pelleretur delinquendi. Ideoque quod nascebatur sanctum, personaliter uniri meruit Filio Dei. Si ergo filius hominis non natura, sed virtute Altissimi immunis factus est a peccato, tantum ideo, ut digna fieret hostia pro peccato, quomodo quis, licet absque venere genitus ponatur, sola natura absque causa purus ex impuris procreetur; si tamen expers culpae conceditur, expers quoque poe
Abbreviated transcription (Latin):
mine uiciatus exsurgit fructus. ho
.s. sius assimilat᷑ parentib. Que porti¬
o cum corrupta sit exorigine: corrup¬
tior fit ex generatione. Nam gñatio
quoq: ex pec̃co macłam trahit lascuu¬
ẽ. Ardore cuius elicitũ sem̃ oe effusum:
mat̾iam ꝓcreanclis. estu malo decolora
tio ex massa debet᷑. exgñatione cumula¬
tur: nũ qm̃ massa portio corruptior ui¬
det᷑. ex portione qͦq natũ. corrutiꝰ recte
dicat᷑. ut sit quisq tanto corruptior qͣn¬
to pmo aparente remotior: Tam si
quia causa seminał ẽ corrupta. corrup¬
tum requirit effectũ: cur ñ qr corrupti¬
or ẽ. corruptiorẽ requirat. At qͥpars.
qd̃ ẽ sem̃. suo impuriꝰ ẽẽ toto uidet᷑. Li¬
cet enim homo ꝯcutiat᷑ totꝰ libidine:
p̃cipuatñ eius uis eo tend̾e cernit᷑ ut
pars a toto separata. alt̾am se uertat
infaciem. Et qm̃ s maxime intendit.
maxime & tabefacit. Qd̃ si homo ꝑce
tera fedatus. absq libidine. gn̾aret:

Expanded text:
mine vitiatus exsurgit fructus, homo, mine vitiatus exsurgit fructus, homo, sed suis assimilatus 90 parentibus. Quae portio, cum corrupta sit ex origine, corruptior fit ex generatione. Nam generatio quoque ex peccato maculam trahit lasciviae, ardore cujus elicitum semen et effusum, materiam procreandis aestu malo decolorattio ex massa debetur, ex generatione cumulatur. Num quoniam massa portio corruptior videtur, ex portione quoque natum corruptius recte dicatur, ut sit quisque tanto corruptior, quanto a primo parente remotior? Nam si quia causa seminalis est corrupta, corruptum requirit effectum, cur non quia corruptior est, corruptiorem requirat? atqui pars quod est semen, suo impurius esse toto videtur: licet enim homo concutiatur totus libidine, praecipua tamen ejus vis eo tendere cernitur, ut pars a toto separata, alteram se vertat in faciem. Et quoniam sibi maxime intendit, maxime et tabefacit. Quod si homo per caetera foedatus absque libidine generaret,
Abbreviated transcription (Latin):
tilis repͥmit᷑. Eͥd ẽ qͦd dico: Sumna
asꝑnat᷑. qͦd ꝑ reliq̃ attingit. qͣntunili¬
boe malum siuiuat: amplexat᷑. caligi
ne ꝑhoc obductus. excessu impurus.
nͥcum suffragia auctoris: utͣbiq defe¬
spũ corpꝰ labefactari. & ex labefacto. qm̃¬
plura sͥ incommoda referri .xxuiii.
Quales pͥmi. tales & ab ip̃is ꝓgeniti.
ed qm̃ pͥmis inparentib tota fili¬
orum numerositas in arctum
tractam se se cohibebat. ñ qͦd singłi
singłas obtinerent inibi particłas.
nec enum capacitati tante homines
bini uident᷑ suffecisse. uerũ qd̾ semina¬
lem om̃ium causam ad modũ utiq
paucam duo illi insese. ꝯtinebant. pau¬
cissimos quippe filios ex se ꝓcrearũt.
unde succedenter ꝓpagata reliquoꝵ
multitudo dilatatur. quales erant
duo pͥmi. tales ab ip̃is oportebat nas¬
ci. Nam porciuncłam corrupte masse
detiactam: ip̃am quoq necẽe ẽ ẽẽ cor¬
ruptam. Ex qua: quas uiciato ex se¬

Expanded text:
tilis reprimitur. Quid est quod dico? summam tilis reprimitur. Quid est quod dico? summam aspernatur; quod per reliqua attingit quantumlibet malum, si juvat, amplexatur, caligine per hoc obductus, excessu impurus, nisi cum suffragia auctoris utrobique defespiritu corpus labefactari, et ex labefacto quamplura sibi incommoda referri. CAPUT XXVIII Quales primi, tales et ab ipsis progeniti. Sed quoniam primis in parentibus tota filiorum numerositas in arctum contracta sese cohibebat, non quod singuli singulas obtinerent inibi particulas nec enim capacitati tantae homines bini videntur suffecisse verum quod seminalem omnium causam admodum utique paucam, duo illi in sese continebant paucissimos quippe filios ex se procrearunt unde propagata reliquorum multitudo dilatatur. Quales erant duo primi, tales ab ipsis oportebat nasci. Nam portiunculam corruptae massae detractam, ipsam quoque necesse est esse corruptam; ex qua quasi vitiato ex se
Abbreviated transcription (Latin):
ñ queas.S originis radix nociua.
unde nocuuor actualium pullulatio
succrescit: ui nulla extirpat᷑. nͥ forte cũ
iuta. Reatus gͦ originis. licet ñ habeat
unde diluat᷑. h̃t unde excuset᷑. Nam gr̃a
mediatoris remedio ẽ infirmatis. ut
langor nicħ obsit saluti. ꝓsit humili¬
tati. Ergo am̃te carnis apta corrup¬
tio inferebat᷑. acarne quoq m̃ti nõ in¬
digna se refundebat᷑. Un anima ce
ꝯtagium sumit: & robur munit. Ra¬
tio quam decebat toti familie ꝑ pru¬
denuam ꝓuidexe. ꝑ pͥncipatum reg̃e:
ce regno pͥriuat᷑ & ꝯsilio. ut plerunq
aut ueritas lateat: aut cognita tor¬
pescat. Ira dum effrenat᷑: ꝯturbat.
eupiscentia dum inflaminat᷑: ener¬
uat. Utraq modestie lim̃ excedens.
inheram inreu̾enter insurgens dũ
assensu pellicit. seruitio innectit. Sen¬
sus dẽ quinq suis eum instrum̃tis
imaginatio quoq inde nata. uanitati
communĩt ꝓna: rationi captuuande

Expanded text:
nequeas. Sed originis radix nociva nequeas. Sed originis radix nociva unde nocivior actualium pullulatio succrescit vi nulla exstirpatur, nisi forte cum vita. Reatus ergo originis, licet non habeat unde diluatur, habet unde excusetur: nam gratia Mediatoris, remedio est infirmatis, ut languor nihil obsit saluti, prosit humilitati. Ergo a mente sibi apta corruptio inferebatur, a carne quoque menti non indigna se, refundebatur. Unde anima et contagium sumit, et robur amittit, ratio quam decebat toti familiae per prudentiam providere, per principatum regere, et regno privatur et consilio, ut plerumque aut veritas lateat, aut cognita torpescat. Ira dum effrenatur, conturbat; concupiscentia dum inflammatur enervat, utraque modestiae limen excedens, in heram irreverenter insurgens; dum assensu pellicit, servitio innectit. Sensus etiam quinque suis cum instrumentis, imaginatio quoque inde nata vanitati communiter prona, rationi captivandae
Abbreviated transcription (Latin):
do effecit: ut orta occasione. sup̃dicta
uitare caro ñ posut. ce qd̾ om̃ium mi¬
serrimum sp̃m sͥ infusum ex necessi¬
tate reddat impurum. Utiq miser¬
rimum ñ tñ iniurium. Nlam qr corpo¬
ri macłam acciuit ultroneus. exilla
homo mendax. Nampost patratum
originale pec̃em. ut sit homo sine pecc̃o:
posse homini deẽ. dõ ñ de ẽ. Id homonõ
pot̃. e plerunq querit. Ds potest & nũ¬
qm facit. Eo tendit homo salubrit ꝑ
borat. satisfit religioni. Dum retarda¬
tur. humilitati. Ds̃ dat. scis suis pon¬
dus. ne facilitate agendi. insolescat &e
corruat animus. Pecc̃o nanq qd origi¬
nale dicunt: om̃is homo detinet᷑. euiꝰ
iugo q n quisqͣm . nͥ unqͣm se expedit.
Actualium opp̃ssionem. ut pote fa¬
mulantium originali. ad unguem
nemo euincit. Poces enim caritatis
expiatione totam actualium. uel
ad horam effugare cat̾uam. qmuis
tam purgato instatu originali mor¬
bo reuocatus ad morem: dui ꝯsist̾e

Expanded text:
do effecit ut, orta occasione, supradicta do effecit ut, orta occasione, supradicta vitare caro non possit, et quod omnium miserrimum, spiritum sibi infusum ex necessitate reddat impurum. Utique miserrimum, non tamen injurium; nam quia corpori maculam accivit ultroneus, ex illa  Omnis enim homo mendax . Nam post patratum originale peccatum, ut sit homo sine peccato, posse homini deest, Deo non deest. Id homo non potest, et plerumque quaerit: Deus potest et nunquam facit; eo tendit homo salubriter;borat, satisfit religioni; dum retardatur, humilitati. Deus dat sanctis suis pondus, ne facilitate agendi insolescat, et corruat animus: peccato namque quod orginale dicunt, omnis homo detinetur, cujus jugo quia nec quisquam nec unquam se expedit, actualium oppressionem, utpote famulantium originali, ad unguem nemo evincit. Potes enim charitatis expiatione totam actualium vel ad horam effugare catervam, quamvis tam purgato in statu, originali morbo revocatus ad morem, diu consistere
Abbreviated transcription (Latin):
suadebat. qr nicħ iuiurie acceꝑat. Ue¬
rum uͥ sp̃e initum rupit fedus. carmq
suos infudit defectꝰ. qm̃ egͥtudo illata
urere nunqͣm cessat: qsi minus ultam
se semꝑulciscendam putat. Nec imm̾i¬
to. Nam qui suo suum imꝑatori sub¬
traxit obsequium: cui imꝑabat iure
auctori obedire. cogit᷑ mancipio deser¬
uire. Quo spectant ista: Dicam clariꝰ.
Animus. obedientia dñi spreta. cor¬
pore canqͣm instrum̃to abutens ad
praua corpꝰ firmum flebilit̾ labefe¬
cit. & ex labefc̃o incõmoda multa susce¬
pit. Corpus labefit: aut oe cadit. qm̃
sͥ uariis morbis maciem. uariam in¬
t̃dum feditatẽ. ñ nunqmͣa uͦ partiũ aut
attritionẽ aut abscisionẽ atq demũ
totiꝰ quoq necem. reliquis eũ defectib.
uenenato p̃uaricationis pocło mens
arrepta furore. carni: solum ut turpe¬
t᷑. sibi. ut et cruciet᷑ seminalit̾. causałr¬
q infudit. Mens quippe id p̃uarican¬

Expanded text:
suadebat, quia nihil injuriae acceperat; vesuadebat, quia nihil injuriae acceperat; verum ubi spiritus initum rupit foedus, carnique suos infudit defectus; quoniam aegritudo illata urere nunquam cessat, quasi minus ultam se semper ulciscendam putat. Nec immerito: nam qui suo suum imperatori subtraxit obsequium, cui imperabat jure auctori obedire, cogitur mancipio deservire. Quo spectant ista? dicam clarius. Animus obedientia Domini spreta, corpore tanquam instrumento abutens, ad prava corpus firmum flebiliter labefecit et ex labefacto incommoda 89 multa suscepit. Corpus labefit, aut etiam cadit, quoniam sibi variis morbis maciem, variam interdum foeditatem, nonnunquam vero partium aut attritionem aut abscissionem, atque demum totius quoque necem reliquis cum defectibus venenato praevaricationis poculo, mens arrepta furore, solum ut temperetur sibi, ut et crucietur, seminaliter causaliterque infundit. Mens quippe id praevarican
Abbreviated transcription (Latin):
ri:. illa demoni iuuacit̾ restitissent. ue¬
rum nanq ẽ qd̾ ante glam cor humili¬
at᷑. Seruata gͦ humilitate. głam obti¬
nuissent uictorie. Qͦd si solus uir iuriłr
egiss. muliere ut metus aliis eautela¬
q incuteret᷑ dampnata: alt̾a uro iocian¬
da. exemplumq poris figurata: plasmãn¬
daerat Sin aut̃ id minime oportuiss:
iuxta sententiam dñi. morte datis pe¬
nis. pͥma iuiro resuscitanda uidet᷑. nt sca
cum scõ generaret: inparadiso. ne id eẽ
mitum fieret. aut amalo ibi. aut abono
alibi. Quippe absq conubio. q̃ erat nas¬
centium ꝓpagatio. S quia ut̾q peccauit:
ut̾q penas dedit. Nam qm̃ carnem pu¬
ram. impurus sp̃c luc ꝓpͥa infecit: infec¬
ta caro. infectori suo.: iucem uigit repen¬
dit. desideriis q suis illumiam inquie¬
ta illicit. qui se quietam: gustui mortifo
ꝑmouit. Antea nanq. has int̾ naturas:
pax om̃imoda fuerat. Caro nichil illiciti

Expanded text:
ri, illa daemoni vivaciter restitissent: veri, illa daemoni vivaciter restitissent: verum namque est, quod ante gloriam cor humiliatur : servata ergo humilitate, gloriam obtinuissent victoriae. Quod si solus vir viriliter egisset, muliere ut metus aliis cautelaque incuteretur damnata, altera viro socianda, exemplumque prioris figurata, plasmanda erat. Sin autem id minime oportuisset, juxta sententiam Domini, morte datis poenis, prima viro resuscitanda videtur, ut sancta cum sancto generaret in paradiso, ne id contra meritum fieret aut a malo ibi, aut a bono alibi. Quippe absque connubio quae erat nascentium propagatio? Sed quia uterque peccavit, uterque poenas dedit: nam quoniam carnem puram impurus spiritus lue propria infecit, infecta caro infectori suo vicem jugiter rependit, desideriisque suis illum jam inquieta illicit, qui se quietam gustu mortifero permovit: antea namque has inter naturas pax omnimoda fuerat; caro nihil illiciti
Abbreviated transcription (Latin):
ñdum caꝑe ualebant. Alioquin: Audibi¬
li uisibilis u̾bo hominis opꝰ nĩ erat. Am¬
bulabant gͦ ꝑfidem: ñdum ꝑ spẽm. fidẽ
originali macła caligaturam. gr̃a reme¬
diante. pꝰ modum illustrandam. Sp̃em:
expleto obsequii numo ꝑcipiendã. Uñ
liquet paradisum colonos optinuisse
mecliocres. longe infi̾ores se se celestib.
longe suꝑiores se se exulib. Peccantes gͥ
m̃ito decreuerunt etate. uirib ingenii.
puritate int̾iori. decore ext̾iori gratuita
reformandi auctoris mĩa. qnͣtum ad
pus. ñ nisi infuturo. Hec ẽ resurrectõ
ce prima .xxuii. Uir peccans suecribu¬
it mulieri & subdit᷑ pena percati
ed adhuc ruinam parentum in¬
trieamur. Quippe uir dum inca¬
put suum qui ẽ xp̃c. sese elat᷑ erexit.
uxori cuius caput ẽẽ debuit. pͣua ma¬
chinanti succribuit. Nisi enĩ tumore.¬
& lapsu repͥmendo. se intͥnsecꝰ depͣuassent:
ꝓculdubio extͥnsecus temptanti ille uxo¬

Expanded text:
nondum capere valebant, alioquin audibinondum capere valebant, alioquin audibili visibilis verbo hominis opus non erat. Ambulabant ergo per fidem, nondum per speciem, fidem originali macula caligaturam, gratia remediante postmodum illustrandam. Speciem expleto obsequii numero percipiendam. Unde liquet paradisum colonos obtinuisse mediocres, longe inferiores sese coelestibus, longe superiores sese exsulibus. Peccantes igitur merito decreverunt aetate, viribus ingenii, puritate interiori, decore exteriori, gratuita reformandi auctoris misericordia quapus, nonnisi in futuro, Haec est resurrectio et prima. CAPUT XXVII. Vir peccatis succubuit mulieri, et subditur poena peccati. Sed adhuc ruinam parentum intueamur: quippe vir dum in caput suum, qui est Christus, sese elatus erexit, uxori, cujus caput esse debuit, prava machinanti succubuit. Nisi enim tumore, lapsu reprimendo, se intrinsecus depravassent, procul dubio extrinsecus tentanti ille uxo
Abbreviated transcription (Latin):
risq genitalia attendebat. ueritus ue¬
recundum inpudendis notari motum.
Unde ꝑiroma ficulnum ꝯtexuisle ꝑhi¬
betur: fortasse genicaliũ fugiens. ita de¬
formitatẽ: ut motũ. Qui fedissimꝰ ip̃e. fe¬
dissima fortasse assiduitate sua. nõto¬
landa uisu. p̃cet̾is m̃bris fedabat. Qm¬
obrem ꝯspectum sexus ex duob offen¬
debat. motus importune: indeq nata de¬
formitate.xxui. Quali sp̃e dominꝰ ꝑam¬
bulauit inparadiso.
irum. nisi sp̃e uisibili. &e maxime hu¬
mana. d̃ns sese intuendum exhibu¬
erit. cum i̾itos faciem deambulantis
homines. humane pꝰculpam qͦq cõpel¬
lau̾it. Quippe deambulatio uisibilem
locutio hominem exigebat. Tale enim
decuisse uidet᷑ colloquium. qͣi hominis
ad homiros. licet ñ ip̃e ds̃. s loco dĩ angłs
humana in sp̃e anullo appariusse nes¬
ciat᷑. Locutionem enimillam spũalem
quaintͥ se & ad dm̃. spũalia colloquunt᷑.

Expanded text:
risque genitalia attendebat, veritus verisque genitalia attendebat, veritus verecundum in pudendis notari motum: unde perizoma ficulneum contexuisse perhibetur, fortasse genitalium fugiens ita deformitatem ut motum: quae foedissimus ipse foedissima fortasse assiduitate sua non toleranda visu, prae caeteris membris foedabat. Quamobrem conspectum sexus ex duobus offendebat, motu importuno, indeque nata deformitate. CAPUT XXVI. Quali specie Dominus perambulavit in paradiso. Mirum nisi specie visibili et maxime humana Dominus sese intuendum exhibuerit, cum veritos faciem deambulantis homines humane post culpam quoque compellaverit. Quippe deambulatio visibilem, locutio hominem exigebat: tale enim decuisse videtur colloquium, quasi hominis ad homines, licet non ipse Deus, sed loco Dei angelus humana in specie a nullo apparuisse nesciatur: locutionem enim illam spiritualem, quae inter se et ad Deum spiritalia loquuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
alia item alit̾. humane spẽm serenita¬
cis int̾turbat: &e tñ natura uti antea
erat: & p̾modum ꝑseuerat. Entomag̃
gͦ pͥmordialis noxa. que er qͦ inuaserat
uisq adeonaturã immutabat. ut qͥ pau
deformitatis quoq offensam octis op¬
tulisse uidet᷑. Quomͦ enim exiuta ad
mortem. ex salute ad integcatẽ. ex
integritate demum in incorruptionẽ
complerione irreꝑabilit̾ dissipata.
ꝑmutat᷑ ꝑfectioni obnoxiam. decoris
Sgruentiam cet̾is amissis. solam re¬
seruasse credatur. Quomͦ inqm̃ tͥ cito
suadeam. ad tantam otͥtionẽ hoĩem
offendisse cũ tanto sui dampno corru¬
isse. abiq poris detͥmento decoris: Si
tñ ita placuit do: utiq &e ħo cecidit. &e de¬
corꝑmansit Sin aut̃ spes quoq flagitio
ꝑcussa. ꝯtabuit. qͥd mirum si sese ins¬
pecto iam noxius ꝯfundit᷑. quunde¬
core suo nichil confundebat᷑. Maxime
aut̃ tunc obstupescebat. cum sua cõpa¬

Expanded text:
alia item aliter humanae speciem serenitaalia item aliter humanae speciem serenitatis interturbat, et tamen natura uti antea erat, et postmodum perseverat. Quanto magis ergo primordialis noxa quae ex quo invaserat usque adeo naturam immutabat, ut qui pauexistat: deformitatis quoque offensam oculis obtulisse videtur. Quomodo enim ex vita ad mortem, ex salute ad integritatem, ex integritate demum incorruptionem, complexione irreparabiliter dissipata permutatus perfectioni obnoxiam deceris congruentiam, caeteris amissis, solam reservasse credatur? quomodo, inquam, tibi cito suadeam ad tantam contritionem hominem offendisse, cum tanto sui damno corruisse, absque prioris detrimento decoris? Si tamen ita placuit Deo, utique et homo cecidit, et decor permansit. Sin autem species quoque flagitio percussa contabuit, quid mirum si sese inspecto jam noxius confunditur, qui in decore suo nihil confundebatur? 88 Maxime autem obstupescebat, cum sua compa
Abbreviated transcription (Latin):
saltem ingruentia: reliquũ dec deco¬
lorat. Sinit: dum ut exemplum ponã
aut incuria genitoꝵ m̃struate conci¬
piunt. Aut rõnabilit̾ ꝯcepto iniuria
qualiba p̃gnantes officiunt. talẽ pa¬
riture fetum: unde m̾ito p̃sumptioĩs¬
pigeat utrumius parentũ. ꝑ om̃ia dis¬
pensatione clĩ. tam apud se iusta. qm
apud nos plerunq occulta. Quare si
ab ira dĩ plaga aut filiali ad humili¬
andum. aut crudeli ad deponendum.
natiuia sp̃e ad modum fuscata. hꝰ modi
in commoda. toti successioni infligunt᷑.
qͥd ẽ absurdi pͥmam qͦq nr̃m originẽ
aucumare. ereationis sue nitorem pre¬
uaricando decolorasse. ut se tã inuen̾it
deformiorem. qmͣ det̾iorem: S dices of¬
fensam spualit̾ macłare. carnẽ nichi¬
lominꝰ integri decoris ꝑmanere. Utiq
offensa pleraq carnẽ nicħ conficit. &
ñ nulla facit. Naminuiclia: inacie ue¬
nus: pallore. arrogantia. indignatiõe.

Expanded text:
saltem incongruentia reliquum decus decosaltem incongruentia reliquum decus decolorat; sinit dum, ut exemplum ponam, aut incuria genitorum menstruatae concipiunt, aut rationabiliter concepto injuria qualibet praegnantes officiunt talem pariturae fetum: unde? merito praesumptionis utrumvis parentum; per omnia dispensatione Dei tam apud se justa, quam apud nos plerumque occulta. Quare si ab ira Dei, plaga aut filiali ad humiliandum, aut crudeli ad deponendum, nativa specie admodum fuscata hujusmodi incommoda toti successioni infliguntur, quid est absurdi primam quoque nostrum originem autumare, creationis suae nitorem praevaricando decolorasse, ut se tam invenerit deformiorem, quam deteriorem? Sed dices: Offensam spiritualiter maculare; carnem nihilominus integri decoris permanere. Utique offensa pleraque carnem nihil conficit, et nonnulla facit. Nam invidia macie, venus pallore, arrogantia indignatione,
Abbreviated transcription (Latin):
na .xxu. Ante pecẽm ũ erat opꝰ uestium.
Rimos homines uestiri ñ oportuit.
quib nicħ dedecoris merat. nͨi ca¬
loris. aut frigoris uehem̃tia nocit᷑a e¬
rat. quas aeris uicissitudines. tum
Inatura. ec̃ huiꝰ modi muuta: tũ loci
q̃ sua amenitatis uidet᷑ temꝑies: re¬
pellebat feditatis aut̃ nichil sinebat
inoꝑe suo. decus auctoris. maxime in
meq genitalium. Quare: Qm̃ mutu¬
O de conspectu mutua exestuans las¬
cuua ruborem insoliti gr̃a ministra¬
tura. titillationeq carnis latebras q̃¬
situra: cunc pͥmum inuaserat. Qcqͥo
enorme inmenbris obtutib se nr̃is in¬
gerit. ꝯstat ab ira plasmatoris ꝓflu¬
xisse. Iuxta illud. Pcussus sum ut feñ.
Nam pace seruata. naturaliꝰ se ag̾ent
om̃ua. hominũ absolutionẽ pͥmoꝵ. ab¬
solutione ꝓsecuta reliquoꝵ. Auctor gͦ
aut sinit aut facit. int̾ m̃bra uitia co¬
alesc̾e iratus: que utiq ꝓpuliss pla¬
catus. facit. dum aut carnem nr̃am
u̾bi gr̃a leꝑͣ uariat. aut qͣ ius una

Expanded text:
 XXV. Ante peccatum non erat opus vestium. Primos homines vestiri non oportuit, quibus nihil dedecoris inerat, nec caloris aut frigoris vehementia nocitura erat: quas aeris vicissitudines, tum natura contra hujusmodi munita, tum loci quae sua amoenitatis videtur temperies, repellebat. Foeditatis autem nihil sinebat in opere suo decus auctoris, maxime in me genitalium. Quare? quoniam mutuo de conspectu mutua exaestuans lascivia ruborem insoliti gratia ministratura, titillationeque carnis latebras quaesitura tunc primum invaserat. Quidquid enorme in membris obtutibus se nostris ingerit, constat ab ira plasmatoria profluxisse, juxta illud: Percussus sum ut fenum : nam pace servata naturalius se gererent omnia hominum absolutionem primorum, absolutione prosecuta reliquorum. Auctor ergo aut sinit aut facit inter membra vitia coalescere iratus, quae utique propulisset placatus: facit dum aut carnem nostram verbi gratia lepra variat, aut quaevis una
Abbreviated transcription (Latin):
cum ꝑditis ẽ deputandus. nisi siqui
int̾ multos paucissimi. xͥana ꝑfecti¬
one eminebant. Uerum adu̾sari u¬
det᷑ qd̃ peculiaris ille ppłs dĩ legem
sͥ latam nͥdum t̾minandam scdm
instituta sua obseruans. uire pierit.
cum uentilata. & fauentib scͥptis fulta
sententia contineat legem tp̃r suo ob¬
temꝑanti ualuisse ad salutẽ. Uñ apłs
Circumcisio quidem ꝓdest: si legem ob¬
serues. Namsi circuncisi lege serua¬
ta ꝑissent: malum fortasse minuiss.
iusticia ur̃a. plusqmͣ scͥbarium & pha¬
riseorum. ñ intrabitis in regnũ celoꝵ¬

Expanded text:
utandus, nisi si qui, inter multos paucissimi, Christiana perfectione eminebant. Verum adversari videtur, quod peculiaris ille populus Dei legem sibi latam, necdum terminandam, secundum instituta sua observans jure perierit, cum ventilata et faventibus scriptis fulta sententia contineat, legem tempore suo obtemperanti valuisse ad salutem. Unde Apostolus: Circumcisio quidem prodest, si legem observes . Nam si circumcisi lege servata periissent, malum fortasse minuisset,justitia vestra plusquam Scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum coelo
Abbreviated transcription (Latin):
aue ẽ. &onus leue. cuius intentio ẽ
legis inicia ꝯsuminare. Lex gͦ legem.
nouauet̾em. secuta ẽ. tanto ꝑfectior
qͣnto aꝑfectiore lata ẽ. sine qua qr sa¬
lus ñ ẽ: om̃ib mandat᷑. Nam sicut uet̾i
testam̃to stante. & ext. salus erat: ita
nouo dato. ñ nͥint᷑. Uñ lex pͥma om̃ib
indici ñ debuit. ut mea om̃ium salu¬
tem muinime queramꝰ: que mundo ñ to¬
ti s parti deputat᷑. S scdã dum mundo
toti imponit᷑ mundo coti salutifa̾ insi¬
nuat᷑. Et añ. & mosayce legis tp̃r: salus
ẽ gentib Unde: Utiq ñ ex lege. Salus

Expanded text:
us intentio est, legis initia consummare. Lex ergo legem, nova veterem secuta est, tanto perfectior quanto a perfectiore lata est; sine qua quia salus non est, omnibus mandatur. Nam sicut Veteri Testamento stante et extra salus erat, ita Novo dato nonnisi intra. Unde lex prima omnibus indici non debuit, ut in ea omnium salutem minime quaeramus, quae mundo non toti, sed parti deputatur. Sed secunda, dum mundo toti imponitur, mundo toti salutifera insinuatur. Et ante, et Mosaicae legis tempore, salus est ex gentibus. Unde? utique non ex lege salus
Abbreviated transcription (Latin):
ham & extͣ legem. ut iob. plerisq
sub lege constitutis. u̾itatis future
longe capaciores Sicut &e inlege:ꝑ¬
pħarum chorus nr̃e u̾itatis plus
multo hausre. qmͣ nos. nr̃a in lege
minus eruditi. uix summã xp̃iane
doctͥne capientes. Ds̃ quippe tẽ locu¬
tus ẽ inuisione sc̃is suis qm̃ q̃ p̃di¬

Expanded text:
ham, et extra legem ut Job, plerisque ham, et extra legem ut Job, plerisque sub lege constitutis veritatis futurae longe capaciores: sicut et in lege prophetarum chorus nostrae veritatis plus multo hausit, quam nos nostra in lege minus eruditi vix summam Christianae doctrinae capientes: Deus quippe tunc locutus est in visione sanctis suis
Abbreviated transcription (Latin):
Susciꝑe aut̃ si nollent: iam excusa¬
tionem ñ ħrent inpecco suo. Itẽ. Ne
homo licet torpore sopitus. ercitante
doctrina melius ad studium. facile
uideret᷑. ꝑ se exꝑrecturꝰ: lexẽ lata q̃
bene quidem doceret. s auxilium ñ
ferret. Tendimꝰ inuetitũ semꝑ. Qd
minus añ placuit: cum ꝓhibitione
cepit magis placere. Gi᷑a quippe des¬
litutis ꝓpͥum ẽ ut inꝓhibita in ardes¬
cant unde sese graciosi refrenant. Lex
utiq ꝓponit᷑.S hii gr̃a ꝓ moti. dum
obediunt. meliores fuint. Illi eadem
gr̃a derelicti dum resistunt: det̾iores
necessario recedunt. Ergo homines
tp̃r rõnis mali post tp̃r legis peiores
sunt fc̃i Nont̃ñ om̃s. Siquidem qͣs¬
dam sͥ reliquias inutroq tp̃r d̃ns re¬
seruauit. fide uenturi illustrans m̃¬
ces. Ante legem: paucioꝵ atq minus
sub lege. plurium. atq plus. sic̃ tp̃r.
gr̃e. longe plurimoꝵ atq copiosiꝰ. fu¬
ere tñ ñnullioe añ legem: ut abra¬

Expanded text:
suscipere autem si nollent, jam excusasuscipere autem si nollent, jam excusationem non haberent in peccato suo. Item ne homo, licet corpore sopitus, excitante doctrina melius ad studium facile videretur per se experrecturus, lex est lata quae bene quidem doceret, sed auxilium non ferret. Tendimus in vetitum semper. Quod minus ante placuit, cum prohibitione coepit magis placere: gratia quippe destitutis proprium est, ut in prohibita inardescant, unde sese gratiosi refrenant. Lex utrisque proponitur. Sed hi gratia promoti, dum obediunt, meliores fiunt. Illi eadem gratia derelicti, dum resistunt deteriores necessario recedunt. Ergo homines tempore rationis mali, post tempore legis pejores sunt facti: non tamen omnes; siquidem quasdam sibi reliquias in utroque tempore Dominus reservavit, fide venturi 97 illustrans mentes. Ante legem pauciorum atque minus; sub lege plurium atque plus; sicut tempore gratiae longe plurimorum atque copiosius. Fuere tamen nonnulli et ante legem ut Abra
Abbreviated transcription (Latin):
lis originalit̾ decoloratũ. in
ad ultis ex inquiecatione ori¬
ginis. & actualit deprauatum:. it
qd̃ celo natura debebat. aditu inter¬
dicto retorquens: ad infernum ce¬
lerato gradu tͣnsmigrabat. repa¬
tauit. atq curatos. iam reserata ce¬
li ianua: domum recluxit. si qͥdem
statim. Quippe dum distulit. ut u¬
ualitudinem suam exꝑti. minꝰ ingͣti
suo exist̾ent lib̃atori. Nam ne ni¬
mis libo inarbito confisi p̃sump¬
tuose s arrogarent. qd̾ ꝑse declina¬
re amalo acfac̾e bonum. atq utͣm¬
q rem nosse ualerent: cũ fortis sit
nimium attͥte. Hec alii qmͣ dõ un¬
putare: ut quid possent ꝑse exꝑuñ¬
to discent. longo sͥ temꝑe relicti
sunt. Iugit᷑ gͦ indet̾iora ꝓlapsi. mi¬
rum in modum uita sorduerunt.
rõne ealigau̾nt. S ne indigentes cu¬
ratore. piesentem ex ignorantia
atq dicta multiplici descͥptione ex¬
plicarent. Unde egroti ce fitt᷑um sꝑa¬
rent: ceueniente cuꝑidi susciꝑent.

Expanded text:
lis originaliter decoloratum, in lis originaliter decoloratum, in adultis ex iniquitate originis et actualiter depravatum, iter quod coelo natura debebat interdicto retorquens, ad infernum celerato gradu transmigrabat, repatavit, atque curatos jam reserata coeli janua domum reduxit. Non quidem statim: quippe diu distulit, ut invaletudinem suam experti minus ingrati suo existerent liberatori. Nam, ne nimis in libero arbitrio confisi praesumptuose sibi arrogarent, quod per se declinare a malo ac facere bonum atque utramque rem nosse valerent, cum frontis sit nimium attritae, haec alii quam Deo imputare; ut quid possent per se, experimento discerent, longo sibi tempore relicti sunt: jugiter ergo in deteriora prolapsi mirum in modum vita sorduerunt, ratione caligaverunt. Sed ne indigentes curatore, praesentem ex ignorantia atque dicta multiplici descriptione explicarent: unde aegroti et futurum sperarent, et venientem cupidi susciperent;