comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
m a ueltt. se uora quod non ait faciet si uolet monitus qqi uanat¬
fib. belle un ꝑticiendi in andata desit facultas. qiula pcr. est la iit¬
ibi bone uoluntatis. et si non adeo ꝓfiiat hoino in eis implenai.
enua sepota tao est uttã sta humana suꝑ t̾ram. sicut at ioplltie
Urprat od sarrũ pidie aggriuat qiuimã: et terrena intiabitat co
depmit sensum multa cogitantẽ. ꝓ oteno. et indue quia cunet¬

Expanded text:
 Aug. Et nota quod non ait, faciet, sed, volet multum, quia sufficit velle si perficiendi mandata desit facultas, quia pax est hominibus bonae voluntatis , et si non adeo proficiat homo in eis implendis, quia tentatio est vita ista humana super terram, sicut ait Job : Et corpus quod corrumpitur, aggravat animam; et terrena inhabitatio dep
Abbreviated transcription (Latin):
Nore nr̃o loquitur ꝓpħa. cum ait. dixit. ut homo scilicet instruat᷑
meus est. etiam scm quod homo. id est ipse homo. non tamen ex
eo quod homo. ꝑ hoc quod dicit dñs año. idem nomen repetendio
ꝑsonas discerne et unam naturam et potentiam ꝑsonarũ acci¬
pe. Item quod ait dño meo. hoc deitatis indicrum est. Quod si
esce. et conregna scđm quod homo. sede nonsolum in alto. ut ex
ñ est merces fidei. nisi latet quod credimus. Substrati aut̃e scili¬
cet. qui hic inferius sunt. et nondũ sursum sꝑant et credunt
quod non uident. hec est iustitia fidei: de qua dñs dicit in euan¬
głio. ł um uenerit paraclitꝰ arquet mũdũ de pecc̃o quia ñ credit. et
de iꝰtitia quia ad patrẽ uado. et iam non uidebitis me. id ẽ hȩc erit ititia
tat. scilicet eum post passionis laborem quiescere et conregnare
bonis. Uel sede adextris meis. id est conregna equalis michi ut¬

Expanded text:
nostro loquitur Propheta, cum ait: Dixit, ut homo, scilicet instruatur;  Filio qui Dominus meus est, etiam secundum quod homo, id est ipse homo, non tantum ex eo quod homo per hoc quod dicit, Dominus Domino, idem nomen repetendo personas discerne, et unam naturam, et potentiam personarum accipe. Item quod ait: Domino meo hoc deitatis indicium est. Quod veresce, et conregna secundum quod homo. Sede, non solum in alto, ut excnon est merces fidei, nisi lateat quod credimus. Subtracti autem, scilicet qui hic inferius sunt, et nondum sursum sperant, et credunt quod non vident. Haec est justitia fidei, de qua Dominus in Evangelio: Cum venerit Paracletus, arguet mundum de peccato, quia non credit; et de justitia, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me , id est haec erit justitia tat, scilicet eum post passionis laborem quiescere et conregnare,bonis. Vel, sede a dextris meis, id est conregna in mea
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ medietatẽ sue carnis uocauit in et̾nitatem. et in nobis regnat
cuiuis tamen nou erit finis. Incipit autẽ in ierłm. Unde ipse do¬
minus ait. Oportebat xp̃m pati et resurgere a mortuis. et predi¬
care in nomine eius penitentiã et remissionẽ peccatoꝵ ꝑ om̃s gen
potestatis. qua sustentant᷑ boni. franguntur mali. Et nota quod

Expanded text:
per medietatem suae carnis vocavit in aeternitatem, et in nobis regnat, per medietatem suae carnis vocavit in aeternitatem, et in nobis regnat, cujus tamen non erit finis. Incipit autem a Jerusalem. Unde ipse Dominus ait: Oportebat Christum pati, et resurgere a mortuis, et praedicabitur in nomine ejus poenitentia et remissio pepotestatis, qua sustentantur boni, et franguntur mali. Et nota quod
Abbreviated transcription (Latin):
nec ponam. quasi sede occultus: donec regnes manifestus. Et
hoc est donec ponam mimicos tuos scabellum pedum tuoꝵ. ia
est subiectos ꝑ fidem tuȩ diuinitati: asimili loquitur cum ait
et ꝑagitur inconuersis. uel accipitur. donec ꝓ et̾no. et est sede. do¬
nec ponam municos tuos. id est ȩt̃naliter. sicut ȩt̃naliter ponã
inimicos ttios uolentes uel nolentes. scabellum pedum tuorũ
id est tibi subiectos ex uoluntate uel necessitate. Incipit aitem
ex sxon. idest ex iuideis regnum xp̃i. unde subdit. Uirgam uir
nit ad ipsum in sua ꝑsona loquens. et ordinem incipiendi regni
ostendens. quod auideis incepit. et ad gentes transiit in quib
consumatur et sic usq ad finem psalmi decurrit ꝓpħa. loquens
in ꝑsona sua. quasi diceret. dñs ponet inimicos tuos scabellum pe¬
dum tuoꝵ quod ita fiet. scilicet quia incipiet a iudeis. et hoc est do¬
minꝰ emittet uirgam uirtutis tuȩ ex syon. id est regnum potentie

Expanded text:
 Quasi dicat: Sede occultus, donec regnes manifestus. Et hoc est, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum, id est per fidem subjectos tuae divinitati a simili loquitur, cum ait,et peragitur in conversis. Vel accipitur, donec, pro aeterno. Et est, sede donec ponam, id est aeternaliter, sicut aeternaliter, ponam inimicos tuos, volentes vel nolentes, scabellum pedum tuorum, id est tibi subjectos, ex voluntate vel necessitate. Incipit autem ex Sion, id est ex ad ipsum in sua persona loquens, et ordinem incipiendi regni ostendens, quod a Judaeis incoepit, et ad gentes transiit, in quibus consummatur. Et sic usque ad finem psalmi decurrit Propheta loquens in sua persona. Quasi dicat: Dominus ponet inimicos tuos scabellum pedum tuorum, quod ita fiet, scilicet quod incipiet a Judaeis. Et hoc est, Dominus emittet virgam virtutis tuae ex Sion, Hier. id est regnum potentiae
Abbreviated transcription (Latin):
quod exꝓbrauerunt tibi dñe. id est fac ut ꝓiniuirus et obꝑbriis quȩ
tibi fecerunt reddant laudes. que est głoriosa uindicatio: quando
et oues pascuȩ tue. id est doctrina tua pasti. hee sunt reliquie iudeoꝵ a
mathatia congregate. uel generaliter de om̃i genere pioꝵ. ac uerorum
xp̃ianoꝵ accipiendũ est: ut etiam xp̃ianus popłs ibi sit mixtus. Incẽ¬
grex ꝓ quo orauit ne diutius irasceretur. Nos inquã conficebimur cibi.
id est laudabimꝰ te in nobis: et hoc in seculũ. quia usq in fiuem seculi ũ
delebitur eccłia: ut putatur. Et. Ingeneratione et generationẽ. id ẽ¬
laudem tuam. quȩ ut taceretur. nos finire conati sunt: uel de futuro. il¬
lud accipi potest. in generatione et geueiationẽ: ilest in futuro seculo
anmntiabimꝰ laudem tuam. ñ ꝑ alioꝵ instruccione. s ꝓ debito honore:¬

Expanded text:
quod exprobraverunt tibi, Domine, id est fac ut pro injuriis et opprobriis, quae quod exprobraverunt tibi, Domine, id est fac ut pro injuriis et opprobriis, quae tibi fecerunt reddant laudes, quae est gloriosa vindicatio, quando et oves pascuae tuae, id est doctrina tua pasti: hae sunt reliquiae Judaeorum a Mathathia congregatae . Vel generaliter de omni genere piorum ac verorum Christianorum accipiendum est, ut etiam Christianus populus ibi sit mistus. Cgrex pro quo oravit ne diutius irasceretur. Nos, inquam, confitebimur tibi, id est laudabimus te in nobis. Et hoc in saeculum, quia usque in finem saeculi non delebitur Ecclesia, ut putatur. VERS. 15.-- « In generatione laudem tuam, quae ut taceretur, nos finire conati sunt. Vel de futuro illud accipi potest; in generatione et generationem, id est in futuro saeculo, annuntiabimus laudem tuam, non pro aliorum instructione
Abbreviated transcription (Latin):
redae. Item non optat. sed uera ꝓpħat dicens. redde uicins nr̃is. de qͥb
supra dixit. inter quos est eccłia usq ad separationẽ futuram. septu¬
plum. Septenario nuinero. id est septupla retributione. ꝑfectionem pene
significat. quia hoc numeio plenitudo siguificari solet. sicut et de bo¬
nis cum dicitur. Septuplũ accipiet in hoc seculo. quod positum est pro
id est in occultis nunc in hac uita. ut postea innocescat in nationib co¬
ram oculis nr̃is. homo nãq cum datur in reꝓbum sensum: in interiori
scilicet uꝓperiũ eoꝵ. quod exꝓbrauerunt tibi dñe. id est ꝓ isto obpto¬
bonũ accipi. et dicit optando. H. edde uicinis nris. et si corporaliter
redlit deus: salus tamen est aĩȩ eoꝵ. Unde subdit septuplũ ꝑ qd̃ ꝑfec¬
tionem doni cȩlestis significat. quando spũ scõ complemur. et hoc in
sinu eoꝵ. id est secreto aminoꝵ. ubi sit conuersio. et redde eis imꝑium

Expanded text:
 Item non optat, sed vera prophetat, dicens: Redde vicinis, de quibus supra dixit, inter quos est Ecclesia, usque ad separationem futuram, septuplum. Septenario numero, id est septupla retributione, perfectionem poenae significat, quia hoc numero plenitudo significari solet, sicut et de bonis, cum dicitur centuplum accipiet in hoc saeculo , quod positum est proid est in occultis nunc in hac vita, ut postea innotescat in nationibus coram oculis nostris. Homo namque cum datur in reprobum sensum in interiori scilicet improperium ipsorum quod exprobraverunt tibi, Domine, id est pro isto opprobono accipi, et dicit optando, redde vicinis nostris. Etsi corporaliter reddit Deus, salus est tamen animae eorum, unde subdit, septuplum, per quod perfectionem doni coelestis significat, quando Spiritu sancto complemur. Et hoc, in sinu eorum, id est in secreto animorum, ubi sit conversio. Et redde eis improperium
Abbreviated transcription (Latin):
re. et respice de celo et uide. et uisita uisita uineam istam. hec non
mutantur. Et ꝑfice eam quã plantauit dextera tua. id est ꝓpiti¬
atio tua. S ubi ꝑfice: ꝑfice eam suꝑ te fundatã. et suꝑ filiũ homi

Expanded text:
rtere, respice de coelo, et vide, et visita vineam istam. Haec non rtere, respice de coelo, et vide, et visita vineam istam. Haec non mutantur. Et perfice eam quam plantavit dextera tua, id est proatio tua. Sed ubi
Abbreviated transcription (Latin):
cendunt. arbusta nominautur. ꝑ quȩ minores in eccł̃ia accipiunt᷑.
Eedri dei sunt non suꝑbi: s qui in ȩccłia alti sunt ut dei martire¬
quia etiam hos eccłia ꝓtegit. quasi in gremio suo. quia eius aue¬
toritate corroborant: quod dicunt aliter enim non habetur catho¬
licum: nisi uniu̾salis eccliȩ contestatione sirmetur. Extendit. Ex¬
posita altitudine: exponit latitudinẽ uineȩ dicens. Extendit pal
eius. id est filios regenerationis. usq ad flum en iordanis a quo
manauerunt. Ibi enm cepit regula baptismi. it quia talis est uinea.
ergo. utquid destruxisti maceriam eius: Miratut cur huic tali subtra¬
cta est dñi defensio. S hoc dicit de eccłia non ꝓ bonis: quia nouit dñs
qui sunt eius: s ꝓ infidelib. qui sunt in ea: nomine non numine.
numero non merito. Seqͥtur. Et uindemiant eam om̃s qui pretͣgre¬
diuntur uiam. idest demones. exponit qualiter. Ert̃minauit
suꝑb diabolus. de pastus est eam. S cu dñe deus uirtutũ conu̾te¬

Expanded text:
cendunt arbusta nominantur, per quae minores in Ecclesia accipiuntur. Cedri Dei sunt non superbi; sed qui in Ecclesia sunt alti ut sunt Dei martyrequia etiam hoc Ecclesia protegit, quasi in gremio suo, quia ejus auctoritate corroborant quod dicunt. Aliter enim non habetur Catholicum, nisi universalis Ecclesiae contestatione firmetur. Extendit palmites suos. Exposita altitudine exponit latitudinem vineae dicens; Extendit palms ejus, id est filios regenerationis, usque ad flumen Jordanis, a quo manaverunt, ibi enim coepit regula baptismi . Et quia talis est vinea, ergo, ut quid destruxisti maceriam ejus? miratur cur huic tali subtracta est Domini defensio, sed hoc dicit de Ecclesia non pro bonis, quia novit Dominus qui sunt ejus , sed pro infidelibus qui sunt in ea, nomine, non numine, numero, non merito. Et vindemiant eam omnes qui praetergrediuntur viam, id est daemones. Exponit qualiter: Exterminavit superbus diabolus, depastus est eam. Sed, tu, Domine, Deus virtutum, conve
Abbreviated transcription (Latin):
luitur in deficientib. quos ꝑsecutores ad negandum xp̃m. terrendo
uel excrutiando coegerunt. atq ut ad ydola applicarent uehementer
instando. feceriuit. Unde hic dicit. polluerunt tẽplum scm̃ tuum.
Unde apłe. T emplum dei scm̃ est. quod estis uos. Ipsa eudem eccłia:
est etiam ierłm libera mater nr̃a: de qua ysaias. Letare sterilis que ñ
paris. erumpe et clama quȩ non parturis: qm̃ multi filũ deserte mag̃

Expanded text:
luitur in deficientibus, quos persecutores ad negandum Christum, terrendo luitur in deficientibus, quos persecutores ad negandum Christum, terrendo vel excruciando coegerunt, atque ut ad idola applicarent, vehementer instando fecerunt. Unde hic dicit, polluerunt templum sanctum tuum. Unde Apostolus: Templum Dei sanctum est, quod estis vos . Ipsa eadem Ecclesia est etiam Jerusalem, libera mater nostra , de qua Isaias: Laetare, sterilis quae non paris; erumpe et clama, quae non parturis, quoniam multi fil
Abbreviated transcription (Latin):
occurrit inuiria tẽpli. in quo est contumelia dei. hic arguit eos de
sacrilegio. et nota quia nondũ erat tẽplum. quaudo hȩc ꝓpħa dice¬
bat. et narrat quasi prec̾ita: quȩ in spũ uidit futura. Iam uero eui¬
denter sunt impleta. Sequit᷑. posuerunt ierłm in pomoꝵ custodia.
id est desertionem. ut collectis pomis custo die deseruntur. Unde
ysaias. Reliunq̃tur filia syonficut umbraculũ in uinea. et sicut
tuguriũ in cucumerario. Ueinde post sac̾rilegiũ homicidia. addit
uentes seuiunt: sed et in mortuos. S epelire pietatis est: abicere crudeli¬
tatis est. Itã hec ad lict̾am deuastatione facta. sub antiocho accipiunt᷑.
S siquis accipit hec post resurrectionẽ et asceusionem xp̃i facta de hi
que ydolatre martyrib intulerunt: accipiatur. quando eccłia in tã
uenerunt gentes non credendo fead ꝑsequendo. i est eam inuaserunt
uoluntate delendi: et penitus ꝑdendi. Ipsa est cemplũ dei. quod pol¬

Expanded text:
occurrit injuria templi: in quo est contumelia Dei. Hic arguit eos de sacrilegio. Et nota quod nondum erat templum, quando haec Propheta dicebat; et narrat quasi praeterita, quae in spiritu vidit futura; jam vero evidenter sunt impleta. Sequitur: Posuerunt Jerusalem in pomorum custodiam, id est, in desertionem, ut collectis pomis, custodiae deseruntur. Unde Isaias: Relinquetur filia Sion sicut umbraculum in vinea, et sicut tugurium in cucumerario deinde post sacrilegium, homicidia addit ventes saeviunt, sed in mortuos. Sepelire pietatis est, abjicere crudelitatis est. Ita haec ad litteram de vastatione facta sub Antiocho accipiuntur. Sed si quis accepit haec, post resurrectionem et ascensionem Christi facta: de his quae idololatrae martyribus intulerunt accipiantur, quando Ecclesia interenerunt gentes, non credendo, sed persequendo, id est eam invaserunt in voluntate delendi, et penitus perdendi; ipsa est etiam templum Dei, quod pol
Abbreviated transcription (Latin):
dubitari: donec xp̃c uenit. sed tunc impleta est ꝓmissio. nec ultra ab¬
eo discedit ȩccłia: sponso coniuncta. Nicit ergo. fiat manus tua suꝑ¬

Expanded text:
dubitari, donec Cdubitari, donec C discedit ab eo Ecclesia sponso conjuncta. Dicit ergo: Fiat manus,
Abbreviated transcription (Latin):
que ueniunt extimore male humilianti. humiliat enĩ timor ut̃q
ꝑibunt ab increpatione uultus tui. ul est filii tui. hȩc est facies quȩ
peccata ilelet. Quid eĩ increpauit xp̃c. nisi peccata: uelita. Incen¬
sa dicuntur mala: que igne cupiditatis fuint. quod conuenit cũ
p̃dicta sententia: suffossa. st̃ occulta mala. dũ alii parat᷑ insidiose
fouea. Hec autẽ ꝑibunt in futuro. ilum ꝓ eis dampnabunt᷑ mali.
quib dicetur. Ite maledicti in ignem et̾num. Ut autẽ hȩc omnia
sidicẽt. Quãdiu mali erimꝰ. donec saluator adueniat. ideo: fiat manꝰ
tua deus suꝑ uirũ dexterȩ tuȩ. ostendat semiscđia tua. fac bene cũ
umea tua. demonstrata facie tua. id est uerbo tuo: suꝑ uirum dexte
tuȩ. scilicet filiũ uirginis. Grande sacramentũ hic notatur. et
magnũ munus dei ostenditur. quia tam dui salus isrł potuit

Expanded text:
quae veniunt ex timore male humilianti: humiliat enim timor uterque. quae veniunt ex timore male humilianti: humiliat enim timor uterque. Peribunt ab increpatione vultus tui, id est Filii tui. Haym. Haec est facies quae peccata delet. Quid enim increpabat Christus nisi peccata? Vel ita, incensa dicuntur mala, quae igne cupiditatis fiunt, quod convenit cum praedicta sententia. Suffossa sunt occulta mala, dum alii paratur insidiose fovea. Haec autem peribunt in futuro, dum pro eis damnabuntur mali, quibus dicetur: Ite, maledicti, in ignem aeternum . Ut autem haec omniasi dicat: Quandiu mali erimus? donec Salvator adveniat. Ideo fiat manus tua, o Deus, super virum dexterae tuae. Ostendat se misericordia tua, fac bene cum vinea sua demonstrata facie tua, id est verbo tuo. Super virum dexterae tuae, id est filium Virginis. Grande sacramentum hic notatur, et magnum munus Dei ostenditur, quia tandiu salus Israel potuit
Abbreviated transcription (Latin):
fundamentũ. et sic erit. quia. Incensa igni et suffossa. id est pecca¬
ta. ab increpatione uultus tui ꝑibũt. Incens a et suffosa pecca dic̃. s
incensa sunt peccata illa: quȩ facit ardens cupiditas. suffossa uͦ. q̃
ta fiunt uel ꝓpter cupiditatẽ. uel ꝓpter timorem. Quẽ non capit
cupiditas. uincit timor. ꝑscrutamini conscientias. int̾rogate cor¬
dla ur̃a. utrum possint eẽ peccata: nisi aut tim̃do aut cupiendo.
Omĩa ergo peccata duȩ res faciunt in homme. scilicet cupiditas
et tunor. Sicut econtra amor ilei et timor euis ducũt ad omne
ñ in seculo. Uterq amor incendit. uterq timor humiliat s. alit
et aliter. De bono colonts timore int̾cedens ꝓ arbore. quȩ fruccũ
non dabat: ne subũterecur ait. fodiam circa illam et mittã ster¬
cera. fossa significat piam humilitatẽ timentis: stercora sordes uti
male incendenti: incendit enim amor ut̃q. et suffossa. id est peccata

Expanded text:
ultus tui peribunt. » Incensa igni et suffossa, Aug. id est peccata ab increpatione vultus tui peribunt. Incensa et suffossa peccata dicit. Sed incensa sunt peccata illa quae facit ardens cupiditas; suffossa vero, qta fiunt, vel propter cupiditatem, vel propter timorem quem non capit cupiditas; vincit timor. Perscrutamini conscientias, interrogate corda vestra utrum possint esse peccata, nisi aut timendo, aut cupiendo. Omnia ergo peccata, duae res faciunt in homine, scilicet cupiditas et timor: sic econtra amor Dei et timor ejus ducunt ad omne n Deo, non in saeculo. Uterque amor incendit, uterque timor humiliat; sed aliter, et aliter de bono timore colonus intercedens pro arbore quae fructum non dabat, ne subverteretur ait: Fodiam circa illam et mittam stercora . Fossa significat piam humilitatem timentis; stercora, sordes utimale incendenti: incendit enim amor uterque. Et suffossa, id est peccata
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad finem mundi: dum cotidie aliqui conu̾tuntur. Notandũ qd
breutt̃ egit de inceptione uinee cũ dixit. Uineam de egipto tran¬
stulisti hoc autẽ de ꝑfectione eiꝰdẽ uineȩ dictũ est: et ĩpleuit ter
tes. pꝰea ile ꝑfectione eiusdem reptit. Ibi. Et ꝑfice eam. quȩ ꝑfectio
est facta gentib abiectis uideis: una tam̃ uinea cuius uineȩ cõm¬
moratio in hoc psalmo caliginẽ facere solet. minus intentis. In¬
cendamꝰ ergo ne caligo inuoluat oculos nr̃os. Quasi diceret mo¬
do uinea impleuit t̾ram. sed pͥus umbra eius uineȩ quȩ modo
impleuit t̾ram: oꝑuit montes. d ontes sunt ꝓpħe quos oꝑit um¬
bia: quia obscure locuti sunt in figuris. Umbra enĩ eius. est cir¬
cuncisio sabbatũ. et huiꝰ modi. quȩ ꝓpħȩ locuti ft̃. Oberua sabbatũ
Octaua die circũcide infantẽ. offer sacrificiũ ariteis. uituli et alioꝵ

Expanded text:
usque ad finem mundi, dum quotidie aliqui convertuntur. Notandum quod usque ad finem mundi, dum quotidie aliqui convertuntur. Notandum quod breviter egit de incoeptione vineae, cum dixit, vineam de Aegypto transtulisti. Hoc autem ad perfectionem ejusdem vineae dictum est, et implevit terrtea de perfectione ejusdem repetit, ibi: Et perfice eam. Quae perfectio est facta gentibus abjectis Judaeis. Una tamen vinea, cujus vineae commemoratio in hoc psalmo caliginem facere solet minus intentis. Intendamus ergo, ne caligo involvat oculos nostros, quasi dicat: Modo vinea implevit terram, sed prius umbra ejus vineae, quae modo implevit terram, operuit montes. Montes sunt prophetae, quos operuit umbra, quia locuti sunt in figuris. Umbra enim ejus est circumcisio, Sabbatum, hujusmodi , quae prophetae locuti sunt: Observa Sabbatum, octava die circumcide infantem, offer sacri
Abbreviated transcription (Latin):
det principiũ. altera ꝑfectionem. De huius ergo inceptione umee
inceptione agens: dicit. Uineam et cet̾a. Quasi dicẽt. nos salui eri¬
mus. sed iudeos quib tot fecisti destrues. qui non ꝓleui culpa. sed
cis collecta. quia uineam de egipto transtulisti. in t̾ram ꝓmissionis. eie¬
cisti. De terra ꝓmissionis. gentes. id est amorreos. iebuseos. et alios po¬
pulos. et plantasti. ut agricola eam uneam. Ibi. Dix̃. Unde uinea
quantũ ereuerit. quid occupauerit dicens. post ut uinea or¬
bem cõprehendet. Dux itiueris fiusti inconspectu eius. appa¬
rens eis uisibilis. carne assumpta: Unde. ñ sum missus nisi ad
oues quȩ ꝑierunt domus isrl. uel sodin aliam litt̃am. et dirigi¬
tur sermo ad din patrem. Ui am fecisti inconspectu eius. id est
rp̃m uisibilem eis misisti. qui dicit. Ego sum uia et ueritas et ui¬
et sic: illa uinea modo. impleuit t̾ram. totã. quȩ impletio sit

Expanded text:
det principium, altera perfectionem. De hujus ergo vineae det principium, altera perfectionem. De hujus ergo vineae incoeptione agens, dicit: Vineam, etc. Quasi dicat: Nos salvi erimus, sed Judaeos, quibus tot fecisti, destrues, quod non pro levi culpa; sed eis collata, quia vineam de Aegypto transtulisti in terram promissionis, ejecisti de terra promissionis gentes, id est Amorrhaeos, Jebusaeos, et alios populos; et plantasti, ut agricola, eam vineam, ibi. VERS. 10.-- « Dux quantum creverit, quid occupaverit dicens: Post, ut vinea orbem comprehenderet, dux itineris fuisti in conspectu ejus, apparens ei visibilis, carne assumpta. Unde: Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Vel secundum aliam litteram, et dirigitur sermo ad Deum Patrem: viam fecisti in conspectu ejus, id est Christum visibilem ei misisti, qui dicit: Ego sum via, veritas et viEt sicut illa vinea modo implevit terram totam, quae impletio fit
Abbreviated transcription (Latin):
plena. sead et hȩc cib est: dum non sic extinguimur. sed erudimur. da¬
dit etiam: quod ip̃a ẽ et potus dicens. Et potum ilabis nobis in lacri¬
mis. Ideo hec duo ponit: quia hȩc duo sunt quib uiuit om̃is bomo.¬
est a lacrimis uacuũ: Q uas tam̃ lacrimas: as in mensura. ul est di¬
stributo modo. Unde fidelis ds̃ qui ñ patit᷑ uos teptari. Demae ex
ponit lacrimas dicens. Posuisti nos in contradictionẽ uicinus no¬
stris: et inunici nr̃i subsannauer̃t nos. Ium uicini qui sunt de nobis
contra nos siuit: irrident nos inimici. a quib om̃ib ut salui simus:
Deus unrtutũ conuerte nos: et ostende faciem tuani. id est xp̃m: et sai¬
iu erimus. Quineam. Scda pars: agit hic de unea ostendens quo¬
mͦ incepta et ꝑfecta sit: uineam autẽ dicit eccliam. quȩ nicepit aui¬
deis: et ꝑficitur in gentib. Una tam̃ et umea est eadem: et si alt̾a geus

Expanded text:
plena. Sed et haec cibus est, dum non sic exstinguimur, sed erudimur. Adplena. Sed et haec cibus est, dum non sic exstinguimur, sed erudimur. Addit etiam quod ipsa est et potus dicens: Et potum dabis nobis in lacrymis. Ideo haec duo ponit, quia haec duo sunt quibus vivit omnis homoest a lacrymis vacuum? quas tamen lacrymas das? In mensura, id est distributo modo. Unde: Fidelis Deus qui non permittet vos tentari , etc. Deinde exponit lacrymas dicens: Posuisti nos in contradictionem vicinorum nostrorum, et inimici nostri subsannaverunt nos. Dum vicini qui 181 sunt de nobis, contra nos sunt, irrident nos inimici, a quibus omnibus ut salvi simus, Deus virtutum, converte nos, et ostende faciem tuam, id est Christum, et sauin. Secunda pars. Agit hic de vinea, ostendens quomodo incoepta et perfecta sit. Vineam autem dicit Ecclesiam quae incoepit a Judaeis et perficitur in gentibus; una tamen et eadem vinea est, et si altera gens
Abbreviated transcription (Latin):
Um̃ uirtritũ dicit. quẽ nouit as aph. in se et in alus hominib mira¬
cula facturũ. Ipse enim solus est: qui ab infidelitate liberat hommeᷤ.
Tuinquã deus: conu̾te nos distortos. et conuersis ostende faciẽ tuã.
quia conuersos solet deus respicere. einde querit. quare tam aliu
differat aduentum quam dilationem: iram dei contia sereputat
diceus. I ñe deus uirtutũ quousq irasceris suꝑ orationẽ serui tui.
ut non facias iam ꝓmissa: hoc as aph illo tẽpore iam dicebat. quo eũ
uenire pecebat. quo ad huic differebatur aduentus consilio dei. Iracũ
dicit. quia tardat. Ecce quȩ pietas. et quantũ desideriũ petentis. ido
ita clamat: quia sciebat differti. Eibabis. Enumerat quȩ mala m¬
terim ante aduentũ patiantur. Quasi dicẽt. T am dni quousq ue¬
nias. cibabis nos pane lacrimarũ. Panis lacrimarũ est uita dolorib

Expanded text:
Deum virtutum dicit quem novit Asaph, et in se et in aliis hominibus miraDeum virtutum dicit quem novit Asaph, et in se et in aliis hominibus miracula facturum, ipse enim solus est qui ab infidelitate liberat homines. Tu, inquam, Deus, converte nos, distortos, et conversis ostende faciem tuam, quia conversos solet Deus respicere. Deinde quaerit, quare tandiu differat adventum, quam dilationem iram Dei contra se reputat dicens: Domine Deus virtutum quousque irasceris super orationem servi tui, ut non facias jam promissa? Hoc Asaph illo tempore dicebat, quo eum venire petebat, quo adhuc differebatur adventus, consilio Dei. Iratum dicit quia tardat. Ecce quae pietas et quantum desiderium petentis. Ideo ita clamat, quia sciebat differri. Cibabis; enumerat quae mala interim ante adventum patiebantur, quasi dicat: Tandiu quousque venias, cibabis nos pane lacrymarum; panis lacrymarum est vita doloribus
Abbreviated transcription (Latin):
hoc factum est: de as aph enini electi sunt qui irent ad gentes. et p̃di¬
carẽt ingentibꝰ xp̃m. qͥb contradicebatur a dicentib. Quis est iste
nouoꝵ demonioꝵ nuntiator: Et inde suut cibati lacriniis: predica¬
bant enim mortuũ insurrexisse. noua res. sed incredibili rei fidem mi¬
racula faciebant: ergo contradicebatur eis. sed contradictor unicebat᷑.
et excontradutore fidelis efficiebatur. Confregit enĩ sanson molas le¬
onis qui sibi occurrit. eiuiti ducere uxorem: de alienigenis. Sequit᷑.
Orat potentiam miraculoꝵ. quȩ deus fecit in ueteri popło excitari. q̃
eituata est ex hibita re. quã pre signabant. id est ueniente ueritate. p̃¬
cans ergo aduentũ: ait. Ueni cu ipse deus et excita potentiã tuam. sci¬
licet potentiam miraculoꝵ quȩ olim fecisti. quoꝵ potentia sopita est.
donec res eoꝵ appareat. Lico ueni. ut saluos facias nos. Ecce quantam¬
enĩ uota hec sufficiunt petere ᷑. Seqͥtur. Iñe deus uirtutũ. Alia litt̃a

Expanded text:
hoc factum est. De Asaph enim electi sunt qui irent ad gentes, et praedicarent in gentibus quibus contradicebatur a dicentibus: Quis est iste novorum daemoniorum nuntiator? Et inde sunt cibati lacrymis. Praedicabant enim mortuum resurrexisse. Nova res, sed incredibili rei fidem miracula faciebant. Ergo contradicebatur eis, sed contradictor vincebatur, et ex contradictore fidelis efficiebatur. Confregit enim Samson molas leonis, qui sibi occurrit eunti ducere uxorem de alienigenis. Et orat potentiam miraculorum, quae Deus fecit in veteri populo excitari, quae excitata est exhibita re quam praesignabant, id est veniente veritate. Precans ergo adventum Christi ait: Veni, tu ipse Deus. Et excita populum tuum, scilicet miraculorum, quae olim fecisti, quorum potentia sopita est, donec res eorum appareat. Dico veni, ut salvos facias nos. Ecce quantame Deus virtutum, alia littera:
Abbreviated transcription (Latin):
dit icens. Nux itineris suisti. dũ eam ducit spũali itiuiere. ꝑ hoc
desertũ seculi. et plantasti radices eius id est prophetas
id est sublimiores uita et scientia obumbrat. id est umbra gr̃e

Expanded text:
dit dicens: Dux itineris fuisti, dum eam ducit spirituali itinere per hoc dit dicens: Dux itineris fuisti, dum eam ducit spirituali itinere per hoc desertum saeculi, et plantasti radices ejus, id est Ecclesiaeid est sublimiores vita et scientia obumbrat, id est umbra spiri
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt enĩ similitudines quȩ non sunt mistice. Quasi dicet. Sal¬
ui erimus: quia ita presignasti ulim: quando uineã de egipto tu¬
subisti hoc ad litt̾am ita ut pͥus accipitur eiecisti gentes et planta¬
st eam nec hoc mutatur ad ystoriam. da litt̃am enim uinea est
gens uideoꝵ. in tẏpo ȩcclie. quȩ mistice ꝑ uineam accipitur quia
inter turbas umbratiles peccantiũ: fruge scõꝵ ornatur. sicitt iunea
fructu ornatur interfolia. et fossa tribulationib et margyrio puta¬
ta: plus crescit sicut uinea et secularis pressure torcularib eliquata
ignorantiȩ et cecitatis transtulisti. eiccisti gentes uitioꝵ. et planta¬
sti eam in uirtutib. Seqͥtur. Qux itineris fust in conspectu eiꝰ.
ad litc̃am dum irent. in colũpna nubis et ignis p̃cedebat eos. et
plantasti radices eius. id est pͥncipes udeoꝵ. et impleruit terram.
ꝓmissionis. Neinde sequentia scdm ystoriam ñ mutantur. Mistice

Expanded text:
Sunt enim similitudines, quae non sunt mystice, quasi dicat: SalSunt enim similitudines, quae non sunt mystice, quasi dicat: Salvi erimus, quia ita praesignasti olim, quando vineam de Aegypto transtulisti, hoc ad litteram, ita ut prius accipiatur, ejecisti gentes et plantasti eam, nec hoc mutatur ad historiam. Ad litteram enim vinea est gens Judaeorum in typo Ecclesiae, quae mystice per vineam accipitur; quia inter turbas umbratiles peccantium fruge sanctorum ornatur, sicut vinea fructu ornatur inter folia et fossa tribulationibus, et martyrio putata plus crescit sicut vinea, et saecularis pressurae torcularibus eliquata ignorantiae et caecitatis, transtulisti et ejecisti gentes, vitiorum; et plantasti eam, in virtutibus, dux itineris in conspectu ejus: ad litteram, dum irent in columna nubis et ignis, praecedebat eos. Et plantasti radices ejus, id est principes Judaeorum, et implevit terram promissionis. Deinde sequentia secundum historiam non mutantur. Mystice
Abbreviated transcription (Latin):
dem accipitur aper et fecus. Nam singłaris ferus ipse est aper:
qui uastauit scilicet romanus exercitus. S quo fructu hec passi
sumus: Ut sic sanemur. et conu̾tamur. et hoc dicit orando. oOs̃¬
uirtutũ et cetera. uelita continua. Ita uastata est uinea. s ut re¬
cõmutatis in melius: hoc remediũ precatur asaph et uide. quibus¬
hȩ. in quo benedicuntur om̃s gentes. ibi est radix quȩ portat ole¬
astrũ. ꝑfice dico: quia cecitas ex parte contigit in isrl. ut plenitu¬
do gentiũ intraret. et sic om̃is isrł saluus fieret. quã plantauit.
dici. ita ut pͥus fundamentũ hẏstoriȩ de iudeis iaciatur. Nein¬
de edificium spũalis intelligentiȩ de ecclia addatur.Pmisticas
em̃ similitudines quȩ gesta sunt dicit. id est ita dicit ea quȩ ad
littam facta sunt de iudeis. sub similitudine uneȩ et palnitũ
et huiꝰmodi. quod etiam mist̾iuim. id est misticũ sensum in nuit.

Expanded text:
dem accipitur, aper et ferus. Nam singularis ferus, ipse est aper, dem accipitur, aper et ferus. Nam singularis ferus, ipse est aper, qui vastavit, scilicet Romanus exercitus. Sed quo fructu haec passi sumus? ut sic sanemur et convertamur. Et hoc dicit orando, oint., Haym. Vel sic continua: Ita vastata est vinea, sed ut recommutatis melius. Hoc remedium precatur Asaph. Et vide quibushae, in quo benedicentur omnes gentes . Ibi est radix quae portat oleastrum . Perfice dico, quia caecitas ex parte contigit in Israel, ut plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fiet . Quam plantavit, dici ita, ut prius fundamentum historiae de Judaeis jaciatur; deinde aedificium spiritualis intelligentiae, de Ecclesia addatur. Per mysticas enim similitudines quae gesta sunt, dicit, id est ita dicit ea quae ad litteram facta sunt de Judaeis sub similitudine vineae et palmitum, et hujusmodi, quod etiam mysterium, id est mysticum sensum innuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ita adilatata est uinea: inde quia ei acadit: fuersa est gens illa et
hoc est. aestruxristi maceriam eius. id est mnunitionẽ. Maceria est que
de solis lapidib fit circa uineas. Et uindemiant. id est spoliant et
diripiunt eam. om̃s qui pret̾grediuntur uiam. id est legem uel
xp̃m. scilicet gentes que idola colunt. Uł uiã transeuntes st̃ qͥ cũq
tẽporalit̃ dñantes. Et utqͥd accidit hoc ei: quia suꝑba fuit ad u̾sus
plantatorẽ. et struos occidit ad se mis̃os. et etiã filiũ ħedem. Id̾o des¬
inde exponit qualiter uindemiauerit. Eit̃min auit eam. id est
bus. Aper est uespasiauus. fortis et seiuis eis. et contrarius illis. id est
iudeis. qui inter cet̾a hoc animal habent immundũ. qui uenit
de silua Gentes enĩ siluȩ erant. sola gens illa uinea erat. s quan¬
de pastionei consitmpsit. qui dicitur singłaris. id est. suꝑb. Nicit
enim om̃is suꝑb. Ego sum ego sum. et nemo alius: uel pro eo¬

Expanded text:
dit? eversa est gens illa. Et hoc est, destruxisti maceriam ejus, id est munitionem. Maceria est, quae de solis lapidibus fit circa vineas. Et vindemiant, id est spoliant, et diripiunt eam omnes qui praetergrediuntur viam, id est legem vel Christum, scilicet gentes quae idola colunt. Vel viam transeuntes sunt quicunque temporaliter dominantes. Et ut quid accidit hoc ei? quia superbia fuit etiam adversus plantatorem; et servos occidit ad se missos, et etiam filium haeredem. Ideo desinde exponit qualiter vindemiaverunt. VERS. 14.-- « Extbus. Aper est Vespasianus fortis et saevus eis, et contrarius illis, id est Judaeis, qui inter caetera hoc animal habent immundum, qui venit de silva . Gentes enim silvae erant. Sola gens illa vinea erat, sed quandepastione consumpsit. Qui dicitur singularis, id est superbus. Dicit enim omnis superbus: Ego sum, ego sum, et nemo alius. Vel pro eo
Abbreviated transcription (Latin):
dros dei: quia sunt cedri euertende. scilicet suꝑbi. qui sunt celti
nea hec impleuit terram. s hic dicit: quod primo gens uidea fuit
uinea ista quȩ regnauit usq ad mare. quod ibi uicinũ erat. et
usq adflumen iordanis: trans iordanem enĩ aliqui iudeoꝵ erãt
id ẽ duȩ crib et dimidia. S insra iordanem tota gens erat. hoc er¬
go est initium uinee. de quo hic agitur. cuius uinee ꝑfectio est
quã predixerat ꝗ bi. Impleuit t̾ram ꝑ uiam xp̃m. hoc est quod alibi¬

Expanded text:
dros Dei, quia sunt cedri evertendae, scilicet superbi qui sunt cedri nea implevit terram. Sed hic dicit quod prima gens Judaea fuit vinea ista, quae regnavit usque ad mare, quod ibi vicinum erat, et usque ad flumen Jordanis. Trans Jordanem enim aliqui Judaeorum erant, id est duae tribus et dimidia, sed infra Jordanem tota gens erat . Hoc ergo est initium vineae, de quo hic agitur. Cujus vineae perfectio est, quam praedixerat, ibi, implevit terram,
Abbreviated transcription (Latin):
cum iacob preualuit angelo: ipso quidem angelo uolente. et
tamen uictus angłs benedixit uictorem. Tenuit namq homo
uictor angłm et dixit. Non dimittã: nisi benedixeris michi. Bene¬
dicit itaq uictus uictorẽ. sed et claudum fecit eundem. Tetigit
enĩ neruũ femoris eius: et aruit. dlagnum in hoc sacramentum.
te: resurge ex uirtute. Nico ueni. Ad quid: ut saluos facias nos. sic
conu̾timur. nisi tu facis. I einde loquens ad patrẽ ait. et ostende.
uel illumina faciem tuam. nube cariuis oꝑtam. id est filiũ tuum.
qui est ymago tua. Hȩc facies uelata fuit asaph: cẽpore infirmita¬
tis xp̃i. et tunc egrotauit azaph: non ualens intueri uelatũ nubȩ.
Nequa dicitur. Ascendet dñs suꝑ nubem leuem: et ddescendet in egip
dit. et ita saluamur. Unde subdit. et saluierimus. Conuersis tamen
ad xp̃m etiam post xp̃i aduentũ: restat ira in corpore quidem. non in

Expanded text:
cum Jacob praevaluit angelo, ipso quidem angelo volente, et cum Jacob praevaluit angelo, ipso quidem angelo volente, et tamen victus angelus benedixit victorem. Tenuit namque homo victor angelum, et dixit: Non te dimittam, nisi benedixeris mihi . Benedixit itaque victus victorem, sed claudum fecit eumdem. Tetigit enim nervum femoris ejus, et aruit. Hoc est magnum sacramentum.te, resurge ex virtute . Dico, veni, ad quid? ut salvos facias nos. Sic convertimur nisi tu facias. Deinde loquens ad Patrem ait: Et ostende, vel illumina, faciem tuam nube carnis coopertam, id est Filium tuum, qui est imago tua. Haec facies velata fuit Assaph tempore infirmitatis Christi, et tunc aegrotavit Asaph non valens intueri velatum nube de qua dicitur; Ascendet Dominus super nubem levem, et intrabit Aegyptdit. Et ita salvamur. Unde subdit: Et salvi erimus. Conversis tamen ad Christum, etiam post Christi adventum restat ira, in corpore quidem, non in
Abbreviated transcription (Latin):
erat. faciens meis has u̾tutes. que his nominib significautur. effraĩ¬
niiii. dexterȩ filius. manasses obliuio. ut posterioꝵ obliti: in aut̾iora
se excendant sed et iuxta int̃pretationem nominũ potest legi sic. Qui¬
rubii int̾pretatur plenitudo scientie. manifestare coram effraim. id
est coram fructificatione. et beniamin. id est filio dexterȩ. ut nos simꝰ
plenitudo scientiȩ. quod potest cẽ ꝑ caritatẽ. que est deus. Unde ds
caritas est. quã qui scit quid nescit: ⁊̃ aritas enĩ nomen est et dei et¬
to ut iam illi uenias inmentẽ. iuxta illud. Reminiscent᷑ et conu̾tent᷑
orauerat ordo talis. Ueni tu ipse in carnem. et excita potentiã tuam
id est ostende potentiã tuam in resurrectione. quia uisus es infirmꝰ
in passione: dum dicitur. Si filius dei es: descende de cruce. Nichil
ualere uidebaris: p̃ualuit suꝑ te ꝑsecutor. quod presignatum est:

Expanded text:
erat, faciens in eis has erat, faciens in eis has ilius dexterae, Manasses oblivio, ut posteriorum obliti in anteriora se extendant. Sed et juxta interpretationes nominum, potest sic im interpretatur plenitudo scientiae, manifestare coram Ephraim, id est coram fructificatione, et Benjamin, id est filio dexterae, ut et nos simus plenitudo scientiae; quod potest esse per charitatem, quae est Deus. Unde Deus charitas est: quam qui scit, quid nescit? Charitas enim nomen est Dei etto ut jam illi venias in mentem juxta illud: reminiscentur et convertentur erat. Ordo talis: Veni, tu ipse in carnem, et excita potentiam tuam, id est ostende potentiam tuam in resurrectione, quia visus es infirmus in passione, dum dicitur: Si Filius Dei es, descende de cruce . Nihil valere videbaris; praevaluit super te persecutor, quod praesignatum est
Abbreviated transcription (Latin):
auctus est multus popłs dei. coniunctis in angłari lapide xp̃o.
duob parietib. scilicet iudeoꝵ et gentiũ. id est isrł et ioseph. de¬
ducis ad caulas dei. tanquã oues. ad pascua. hee sunt oues illȩ
de quib dñs ineuangłio. Alias oues habeo que ñ funt ex hoc oui¬
li: et illas oportet me adducere. et fiet unũ ouile et unus pastor.
Nota quia ꝓpria singulis uerba reddit. Regitur enim isrł tanquã
maior. ducit᷑ ioseph. id est deuotus popłs. Qui sedes. Quasi dicẽt.¬
Intende ita otu qui sedes suꝑ cherubin. id est suꝑ illas sublimes po¬
testates celoꝵ: manifestare coram effraim beniamin et manasse. id
est coram gente udeoꝵ: ubi hee trib sunt. Quasi cu qui es angelis
notus: in notesce hominib. Rogat as aph: ut dei filius qui in secre¬
to maiestatis erat: ꝑ incarnationẽ appareat corã iudeis ut ꝓmissum

Expanded text:
auctus est multus populus Dei. Conjunctis in angulari lapide Christo auctus est multus populus Dei. Conjunctis in angulari lapide Christo duobus parietibus , scilicet Judaeorum et gentium, id est, Israel et Joseph, deducis ad caulas Dei, tanquam oves, ad pascua. Hae sunt oves illae, de quibus Dominus in Evangelio: Alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et fiet unum ovile et unus pastor . Nota quia propria singulis verba reddit. Regitur namque Israel, tanquam major; ducitur Joseph, id est devotus populus. VERS. Intende ita, o tu qui sedes super cherubim, id est super illas sublimes potestates coelorum, manifestare coram Ephraim, Benjamin et Manasse, id est coram gente Judaeorum ubi hae tribus sunt. Quasi dicat: Tu qui es angelis notus, innotesce hominibus. Rogat Asaph ut Dei Filius, qui in secreto majestatis erat, per incarnationem appareat coram Judaeis ut promissum
Abbreviated transcription (Latin):
recte fidei. his i est fuꝑbis est cestimoniũ ꝑfidie. Intentione monet.
neris humani. Scdo agit de uinea dicens. quomodo inceꝑta et ꝑfec¬
ta sit. Ibi. uineam de egypto. As aph ergo qui supra inp̃cedentibꝰ psal¬
inis ꝓ peccatis s nage trepidus orabat: iam de illius conu̾sione pre¬
sumit. et cõmutatis in melius: testimoniũ dat de aduentu xp̃i. quẽ
est admite filium. et scđ̾m hoc: dingitur sermo ad dm̃ patr̃e. uel potiꝰ
ad filium ilirigitur sermo: qui desideratur et expectatur. et inuoca¬
cur ut ueniat. quẽ ꝑ actus diffinit dicens. Odeus qui regis ifrł. id ẽ
iudeos spũaliter uidentes te: intende. ul est lum̃ pietatis suꝑ nos in¬
funde. ut ate simus lari: qui ꝑ nos sumus tenebrosi. Qui d educis
iosepli. ip̃sum scilicet signisicatũ ioseph. id est fidelem popłm de gen¬
tib. Ioseph enĩ int̾pretatur augmentũ. et mortuo grano frumenti:

Expanded text:
rectae fidei; his, id est superbis perfidiae. Intentio: Aug. Monet rectae fidei; his, id est superbis perfidiae. Intentio: Aug. Monet neris humani. Secundo agit de vinea, dicens, quomodo incoepta et perfecta, ibi, vineam de Aegypto. Asaph ergo qui supra in praecedentibus psalmis pro peccatis Synagogae trepidus orabat, jam de illius conversione praesumit, et commutatis in melius testimonium dat de adventu Christi, quem est mitte Filium tuum: et secundum hoc dirigitur sermo ad Deum patrem: Vel potius ad Filium dirigitur sermo qui desideratur et exspectatur et invocatur ut veniat, quem per actus diffinit, dicens: o Deus, qui regis Israel, id est Judaeos spiritualiter videntes te, intende, id est lumen pietatis super nos infunde, ut a te simus clari, qui per nos sumus tenebrosi; qui deducis Joseph, ipsum scilicet significatum Joseph, id est fidelem populum de gentibus. Joseph enim interpretatur augmentum, et mortuo grano frumenti ,
Abbreviated transcription (Latin):
bunt᷑ ꝓ assy rus testimonuun a saph.
Saph illuminatus. agit hic de pͥmo aduentu xp̃i. et
le uinea eius. et hoc est bonum testimoniũ de capite¬
ipso et corpore cius. rege. et plebe. pastore et grege hic enim loquitur
Maph de aduentu xp̃i qui hominem cont̾itit. et uineam eductã de egi¬
pto solidat: et est sensus tituli. pͥsalmus iste dirigens nos in finem. idest
in xp̃m. est cestimoniũ acaph illuminati ꝓ his qui cõmutabuntur. et
ꝓ assiris. id est ꝓ his qui cõmutabuntur in melius. ut iamnon sint
generatio quȩ non diexit cor suum. sea dirigens se ad xp̃m. assirii em̃
Uel distingue inter cõmutandos et assirios. ut ꝑ cõmutandos: accipia¬
mus conutendos. ꝑ assirios iudeos. Nam psalmus iste sicut agit de
cõmutandis: ita et de uideis. qui se dirigunt contra xp̃m ꝑ lib̾um
nagoge tendens in finem est testimoniũ ꝓ his qui cõmutantur. et ꝓ ass¬
rus id est conũtendis. et suꝑbis. his id est conu̾tendis est testimoniũ

Expanded text:
us pro Assyriis, testimonium Asaph. Aug. Asaph illuminatus agit hic de primo adventu Christi, et de vinea ejus. Est hoc bonum testimonium de capiteipso et corpore ejus, rege et plebe, pastore et grege. Hic enim loquitur Asaph de adventu Christi, qui hominem convertit, et vineam de Aegypto eductam solidat. Et est sensus tituli: Psalmus iste dirigens nos in finem, id est in Christum, est testimonium Asaph illuminati pro his qui commutabuntur, et pro Assyriis, id est pro his qui commutabuntur in melius, ut jam non sint generatio quae non direxit cor suum, sed dirigens se ad Christum. Alcuin.Vel distingue inter commutandos et Assyrios, ut per commutandos accipiamus convertendos; per Assyrios, Judaeos. Nam psalmus iste sicut agit de commutandis, ita et de Judaeis, qui se dirigunt contra Christum, per nagogae tendens in finem, est testimonium, pro his qui commutabuntur, et pro Assyriis convertendis et superbis. His, id est convertendis est testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
tui. et partim utiq transit ira a seruo. ñ ut ñ flagellet ut pater: si ne
dampnet: et conu̾sis enim durat ira: s corrigens. Flagellat em̃ oinẽm
filium quẽ recipit. Cibabis. Exponit hic passiones. quas sci tempore
aduentuis passuri sunt. Quasi dic̾et: et si optem xp̃i aduentum. tam̃
eo tẽpore inutta passuri sumus. quia cibabis nos deus pane lacrima¬
rum. alia similitudine idem dicit. et potũ dabis nobis in lacrimis:
tionem. que lacrimȩ erunt in m̃sura. id est. ꝓuirib tuis. ut erudiaris

Expanded text:
ue irasceris? Transit ira a servo, ut non flagellet ut patet, sed ne damnet: et conversis enim durat ira, sed corrigens. Flagellat enim omnem filium quem recipit . VERS. 6.-- Cibabis Exadventus passuri sunt. Quasi dicat: Et si optem Christi adventum, tamen eo tempore multa passuri sumus, quia cibabis nos, Deus, pane lacrymarum. Alia similitudine idem dixit: Et potum dabis nobis in lacrymis. tionem. Quae lacrymae erunt in mensura, id est pro viribus tuis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
orant ut eccłia in frĩb non deficiat. et sieos pena consiunit. Secun¬
tat ostendit. hoc eiũ pecebat gemitus illoꝵ. posside. ne aliquo errore
matulentur u el recipe in adoptionẽ. alia litt̾a filios. id est posteros
gius eoꝵ. ut inde cresceret seges: unde putabatur ꝑitura. et est ista
pia p̃catio: ne filios eoꝵ ꝓiciat qui ꝓ eo punta sunt. seil multiplicet.

Expanded text:
orant ut Ecclesia in fratribus non deficiat, etsi eos poena consorant ut Ecclesia in fratribus non deficiat, etsi eos poena constat ostendit; hoc enim petebat gemitus illorum. VERS. 12.-- « Semaculentur, vel, recipe in adoptionem, alia littera, filios, id est posteros,guis eorum, ut inde cresceret seges, unde putabatur peritura. Et est ista pia precatio, ne filios eorum projiciat, qui pro eo puniti sunt, sed multiplicet.
Abbreviated transcription (Latin):
tatio ñ ferenda. Ultio sanguinis seruoꝵ tuoꝵ qui effusus est. Ul¬
tio tẽporalis est: scilicet ut et̃nam euadant. in noteseant in nationib
coram oculis nr̃is. scilicet cito fiat: ut uideamus. i est uideamꝰ illos
conu̾sos qui modo ꝑsequuntur. et accipitur hoc in bono de ultione
p̃senti. uel de pena et̾̃na potest accipisic. Ultio sanguinis set uoꝵ tu¬
me uiudictam ae malis. qui fuderunt sangumẽ tuoꝵ: in fine. et ita
fit. quia uel hie cum conuersis ꝑunitur iniquitas quod ante opta¬
uerat. uel in fine ꝑeunt quod hic dicit: non optando fed ꝓphando qͥa¬
troeat autẽ inconspectii uel inconspectũ. tuo ueltuũ gemitus cõpedito¬
rum. corruptibilitate carnis quȩ aggrauat aĩam. ꝑ quã preualet ali¬
quando ꝑsecutor: has cõpedes non sentiunt nisi qui ingenuscunt gra¬
p̃cepta dei quib colligantur sc̃i. quȩ patienter sustentata: in ornam̃¬
ta u̾tuntur. Unde dicitur. Mitte pedem cuũ in cõpedes eus. uelaad lit¬

Expanded text:
 » Ultio sanguinis servorum tuorum qui effusus est. Ultio temporalis, scilicet ut aeternam evadant. Innotescant in nationibus coram oculis nostris, scilicet cito fiat ut videamus illos conversos, qui modo persequuntur, et accipiatur hoc in bono de ultione praesenti, vel de poena aeterna potest accipi sic: Ultio sanguinis servorum tume vindictam de malis, qui fuderunt sanguinem tuorum, et in fine ita fiet, quia vel hic in conversis perimitur iniquitas, quod ante optaverat. Vel in fine pereunt: quod hic dicit non optando, sed prophetando, qtroeat autem in conspectu tuo, vel tuum gemitus compeditorum corruptibilitate carnis, quae aggravat animam, per quam praevalet aliquando persecutor. Has compedes non sentiunt, nisi illi qui ingemiscunt grapraecepta Dei, quibus colligantur sancti: quae patientur subtentata in ornamenta vertuntur. Unde dicitur: Injice pedem tuum in compedes ejus . Vel ad lit
Abbreviated transcription (Latin):
nos. id est eruit nos a malis ileus. cum adiuuat nos ad faciendam
iustitiam. et ꝓpitius est peccatis sine quib hie non uiuitur. Unde
subdit. et ꝓpitius esto peccatis nr̃i ꝓpter nomen cuum. hec fac nobis.

Expanded text:
nos, id est eruit a malis Deus, cum et adjuvat ad faciendam nos, id est eruit a malis Deus, cum et adjuvat ad faciendam justitiam, et propitius est peccatis, sine quibus hic non vivitur, unde subdit: Et propitius esto peccatis nobis propter nomen tuum, haec