comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lius est ut uites uiciũ quã ut emẽ¬
des. ne forte cum incurreris reuo¬
care nõ possis. usus enĩ difficile uĩ¬
cit᷑ consuetudinis uincula iux sol¬
uũtur. solita diu tardius corrigũt᷑

Expanded text:
lius est ut vites vitium quam ut emendes, ne forte cum incurreris, revocare non possis. 63. Usus enim difficile vincitur. Consuetudinis vincula vix solvuntur, inolita diu tardius corrigunt
Abbreviated transcription (Latin):
iuine sapiencie¬
subtilitas. sicut
pph̾e quia ip̃e est cestis et
iudex. Miserere dñe misero
ydoro ysidoro indigna agẽ¬
ti et digna pacienti assidue
peccanti et cua flagella
coccidie sustinenti: ordina¬
ta est miseratõ dei. que pͥus
hic hoiẽm ꝑ flagella apocĩs
eñĩ dat et post ab et̾no sup¬
plicio lib̾at. elc̃s eñi dei do¬
qm̃ ꝑcc̃orem aut flagello temꝑa¬
li ad purgacionẽ ferit aut udicio
eterno pimiendum relinquis aut
in se ip̃o homo penitendo punit qd
male admisit ac ꝓinde est qd̾ d̾s
delinquenti nõ partit. Iusto tem¬
poralia flagella ad et̾na ꝓficiũt
gaudia ideoq et iustus in penis
gand̾e debet et impius in prosꝑi¬
tatib tim̾e debet. Neq iusto neq
afflictionẽ iudicat. et illic remu

Expanded text:
ivinae Sapientiasubtilitas, sicut prophetae: Quia ipse est et testis et judex . Miserere, Domine, misero Isidoro, indigna agenti, et digna patienti, assidue peccanti, et tua flagella quotidie sustinenti. 2. Ordinata est miseratio Dei, quae prius hic hominem per flagella a peccatis emendat, et postea ab aeterno supplicio liberat. Electus enim Dei doquoniam peccatorem aut flagello temporali ad purgationem ferit, aut judicio aeterno puniendum relinquit, aut ipse in se homo poenitendo punit quod male admisit; ac proinde est quod Deus delinquenti non parcit. 259 4. Justo temporalia flagella ad aeterna proficiunt gaudia; ideoque et justus in poenis gaudere debet, et impius in prosperitatibus timere. 5. Neque justo, neque afflictionem judicat, et illic remu
Abbreviated transcription (Latin):
eu miserum me spem ꝑdid̾am
fiduciam amiseram diffida̾m
animo fractus fu̾at animus in des¬
peracione pene considãt animus.
Iam regessus spem sum ad spem
iam recepi fiduciam spem indul¬
gencie spem habeo iam: de preta¬
te dei spero de pietate dei nõ dubito
habitabo iam in spe: erexit me
si in auxilium mͥ accesserit si ad
implendo quod cupio ad inuerit h
facere decreui. hoc statui defixum
hoc in animo meo est: euelle hoc
ab animo meo non potest racio¬
eus optata tͥ tribuat d̾s uo¬
tis tuis faueat : deus notorũ
tuorum te compotem faciat deus
uoluntatem tuam in bouo ꝑficiat.
deus uota tua confirmet deus uo¬
tis tuis suffragetur omĩa deo fa¬
uente agas. Eͥgo age dum licet
secra non taceas erumpe in uocez¬
exclama fortiter plange iniquita¬
tes tuas mala scelerum tuorum
deplora quia praue gessisti fleti¬
bus dilue que i licite cõmisisti la

Expanded text:
eu miserum me! spem perdideram, fiduciam amiseram, diffideram animo, fractus fuerat animus, in desperationem pene conciderat animus. Jam regressus sum ad spem, jam recepi fiduciam, spem indulgentiae jam habeo, de pietate Dei spero, de bonitate Dei non dubito, habitabo in spe, erexit me si in auxilium mihi accesserit, si ad implendum quod cupio adjuverit, hoc facere decrevi, hoc statui, defixum hoc in animo meo est, evelli hoc ab animo meo non potest. 56. Deus tibi optata tribuat, Deus votis tuis faveat, Deus votorum tuorum te compotem faciat, Deus voluntatem tuam in bono perficiat, Deus vota tua confirmet, Deus votis tuis suffragetur, 489 Devente agas; ergo age dum licet, secra, ne taceas, erumpe in vocem, clama fortiter, plange iniquitates tuas, mala scelerum tuorum deplora, quae prave gessisti fletibus dilue; quae illicite commisisti, la
Abbreviated transcription (Latin):
tus quoq sidu̾m uł occasus hãc
mathematici seqũtur. Methanica
est quedam pericia uł doct̾ua ad
qmͣ subtłr fabricã rerũ oĩu con¬
curre̾ dicunt. Medicina ẽ sciencia
curacionũ ac temꝑam̃tum corꝑis

Expanded text:
tus quoque siderum uel occasus. Hanc tus quoque siderum uel occasus. Hanc mathematici secuntur. Mechanica est quaedam peritia, uel doctrina, ad quam subtiliter fabricam rerum omnium concurrere dicunt. Medicina est scientia curationum, ad temperamentum cor
Abbreviated transcription (Latin):
tam. fisica naturalis est. ethi¬
ca moralis. logica. moralis racio¬
nalis. harum pͥma nature ⁊ cõ¬
templacione deputatur. scd̃a in
actione ⁊ causa recte uiuendo
u̾satur t̾cia in disc̾nendo uera
a falsis opponitur / quod tͥmod̾
philosophie genus. iuxͣ sapien¬
tes mũdi in ꝑtib suis ita distĩ¬
guitur ad fiscam ꝑtin̾e aiunt
disciplinas septem: quaꝵ pͥma
est arithinetioa: scd̃a geometri¬
mia. qͥnta astrologia. sexta me¬
canica. septima medicina. Ratõ
aut̃ earũdem disciplinaꝵ breui¬
ca est disciplina magnitudinis ⁊
futaroꝵ notis linea mẽtis que
ꝓpͥis distincta uł formis. Dicta
ant̃ geometͥoa ad dimẽsionẽ t̾re
pectabilis uocem uł gesta hñs
in se numeroꝵ. Hec soni c̾tam
diĩsionem cum sciencia ꝑfcẽ
modulacoĩs hec constat ex tri¬
b modis idest sono u̾bis ⁊ nui¬
meris. astronomia ẽ lex astroꝵ
astrologia est utͣq conu̾sacionũ
celi ⁊ signoꝵ defun̾etꝰ potestatis or¬

Expanded text:
cam. Fisica, naturalis est; ethica, moralis; logica, rationalis. Harum prima naturae et contemplationi deputatur, secunda in actione et causa recte uiuendi uersatur, tertia in discernendo uerum a falsis opponitur. Quod trimodum philosophiae genus iuxta sapientes mundi in partibus suis ita distinguitur: ad fisicam pertinere aiunt disciplinas septem, quarum prima est arithmetica, secunda geometrimia, quinta astrologia, sexta mechanica, septima medicina. Ratio autem earumdem disciplinarum breviia est disciplina magnitudinis, et figurarum notis lineamentisque propriis distincta, vel formis. Dicta autem Geometria a dimensione terrae, pectabilis uoce gestu habens in se numerorum ac soni certam dimensionem cum scientia perfectae modulationis. Haec constat ex tribus modis, id est sono, uerbis et numeris. Astronomia est lex astrorum. Astrologia est ratio quae conuersionem caeli et signorum definit, potestates or
Abbreviated transcription (Latin):
lmguẽ uiciũ detrahendi alienã
uitani non lateres de malo alieno
os tuũ nõ comquines non detra¬
has peccanti s condole. et in alium
detrahens in te pocius ꝑtimesce
decractio gnͣde uicium est. detrac¬
cͥmen est detractio gnͣdis dampna¬
cio est. hoc om̃s rep̾hendunt h
onĩs uituperant: hoc fedius ncħ
est hoc sũe turꝑitudiuis est qñ
mordes tua pocã redargue si ius de¬
trahere ad tua te peccata retorque
quam detrahes. s te bñ respex̾is. de
tua ꝙͣ correctione esto sollicitus.
de tua salute ⁊ emendacione esto
actentus decrahentes nõ audias
susurrantib audicum nõ p̾beas
pari ritu detrahentes ⁊ auoierts
tenentur. utriusq simile discri¬
men impendit. ⁊ qui detrahentẽ
ꝑtinet noli quere quod inter
selocuntur homines cognostere
nũqmͣ desideres: noli querere quid
causam tuam nõ ꝑtinet. Nulla
curiositas animũ tuũ capiat̾ nul¬
la te concupiscencia de testande
curiositatis subripiat: nec oblitus

Expanded text:
ingua vitium detrahendi. Alienam vitam non laceres, de malo alieno os tuum non coinquines. Non detrahas peccanti, sed condole; quod in alio detrahis, in te potius pertimesce. Detractio grave vitium est, detraccrimen est, detractio gravis damnatio est. Hoc omnes reprehendunt, hoc omnes vituperant, hoc foedius nihil est, hoc summae turpitudinis est. 51. mordes, tua peccata redargue; si vis detrahere, ad tua te peccata retorque; quam detrahes, si te bene perspexeris; de tua igitur correctione esto sollicitus; de tua salute et emendatione esto attentus, detrahentes non audias. Susurrantibus auditum non praebeas. 52. Pari reatu detrahentes et audientes tenentur, utrisque simile discrimen impenditur. Qui detrahentem pertinet noli quaerere, quid inter se loquantur homines cognoscere nunquam desideres. Noli quaerere quid causam tuam non pertinet. Nulla curiositas animum tuum capiat, nulla te concupiscentia detestandae curiositatis subripiat, nec, oblitus
Abbreviated transcription (Latin):
Erit aut̃ ille apdꝰ dm̃ ꝯdempna¬
tus qui adu̾sus innocentẽ falsũ
testimonium uł dicit uł dicenti¬
b credit. Nam nõ solum ille rens
est qui falsum de alis ꝓfert. S
qui metu potestatis u̾tatẽ oc¬
tultat eandem u̾itatis iracundi¬
am qͥ celitus prouocat quia plꝰ
ꝑtimescit hominem quã diuinã
trepidat indiguacionẽ. Beatus¬
cuiꝰ est testimonio innocens ab
scełe obiecto purgatus impius
tur. Neq eĩ decet xp̃ianũ morti
obnoxium prod̾e et ad effundend̾
sanguinẽ infelicem uocem testi¬
ficatoĩs p̾b̾e̾ ẜmo enĩ iusti hoĩs
tantum ad ministeriũ debet eẽ
salutis: Ira em̃ indignatoĩs ⁊ tri¬
bulatoĩs ⁊ iinmissiones ꝑ angłos

Expanded text:
rit autem ille apud Deum condemnatus, qui adversus innocentem falsum testimonium vel dicit, vel dicentibus credit. Nam non solum ille reus est, qui falsum de alio profert, sed ebet. 7. Qui metu potestatis veritatem occultat, ejusdem veritatis iracundiam sibi coelitus provocat, quia plus pertimescit hominem quam divinam trepidat indignationem. Beatuscujus testimonio innocens ab scelere objecto purgatur; impius, mitur. Neque enim decet Christianum morti obnoxium prodere, et ad effundendum sanguinem infelicium vocem testificationis praebere. Sermo enim justi hominis tantum ad ministerium debet esse salutis; ira enim indignationis et tribulationis, et immissiones per angelos
Abbreviated transcription (Latin):
ui recte iudicat: ne ꝑsonar¬
p̃mium inde remuneratoĩs ex¬
pectat fraudem in deo ꝑꝑetrat qui
iusticiam qmͣ gͣtis imꝑtiri debuit
accepcione pecunie uendit. Bono
male utuntur qui iuste pro tem
ꝑali lucro iudicant. Tales quip¬
pe ad u̾tatem non iusticie defensio
s amor p̾mii prouocat. Quibus
si spes mĩmi subtͣhitur ꝯfestim a
iusticie defensione recedunt accep¬
unde et pro iusto dicitur qui excu
tit manus suas ab om̃i munere
iste in excelsis hĩcat diues mune¬
rib tito corrumpit iudicẽ pauꝑ
aut̃ dum nõ ht̃ quod offerat nẽ
solum audiri ꝯtẽp̃nitur s eciã
et contͣm̾tatẽ oppͥmitur. Cito ui¬
olatur auro iusticia nulla ẽ que
reus ꝑtimescit culpam redimere
nũmis existimat plux enĩ ob¬
tinet m̃tem ꝯsensoris amor lucͥ
quam equitas iudicii. Tres sunt
mimerũ accepciones quib ꝯtͣ
iusticiam humana uanitas mili¬
tat idest fauor amiciciaꝵ adhu¬
lacõ laudis et corꝑalis accepcio
muni̾s facilius aut̃ ꝑu̾titur ani¬

Expanded text:
ui recte judicat, et praemium inde remunerationis exspectat, fraudem in Deum perpetrat, quia justitiam, quam gratis impertiri debuit, acceptione pecuniae vendit. Bonis male utuntur qui juste pro temali lucro iuste iudicant. Tales quippe ad veritatem non iustitie defensio, sed amor premii provocat quibus si spes nummi subtrahitur, confestim a iustitie confessione recedunt. AccepUnde et pro iusto dictit manus ab omni munere, iste in excelsis habitat. Dives muneribus cito corrumpit judicem, pauper autem dum non habet quod offerat, non solum audiri contemnitur, sed etiam et contra veritatem opprimitur. Cito violatur auro justitia, nullamque reus pertimescit culpam, quam redimere nummis existimat. Plus enim obtinet mentem censoris amor lucri, quam aequitas judicii. Tres enim sunt munerum acceptiones, quibus contra justitiam humana vanitas militat, id est, favor amicitiarum, adulatio laudis, et corporalis acceptio muneris. Facilius autem pervertitur ani
Abbreviated transcription (Latin):
t si mendaciũ gͣcis dicit᷑ qnͣto
magis si uenale queratur:
Neq enĩ deerit multiplex con¬
uentus falsorum si tantum pͥsen¬
fallit postremo innocenti quẽ
ꝯinctis tarde mendatii falsitas
reꝑitur. Quod si seꝑati fuerint
examin iudicantis cito mani¬
festantur sicut in unitate pra¬
uorum gnͣdis est fortitudo ita
in seꝑatione maior infirmitas
fraudulencie. Cito rep̾henditur
hũt ⁊ qui falsitatem promit et
et qui suppͥmit i̾tatẽ quia ⁊ ille

Expanded text:
t si mendacium gratis dicitur, quanto magis si venale quaeritur? Neque enim deerit multiplex conventus falsorum, si tantum praesenfallit; postremo innocenti, quem conjunctis tarde mendacii falsitas reperitur. Quod si separati fuerint, examine judicantis cito manifestantur. Nam sicut in unitate pravorum grandis est fortitudo, ita in separatione major infirmitas. 5. Fraudulentiae cito reprehenditur habent, et qui falsitatem promit, et qui supprimit veritatem, quia ille
Abbreviated transcription (Latin):
te negocium sequantur terre¬
nũ. S quia ꝑ rarum est ut int̾
uirgantes caritas maneat. post¬
ponenda est rei causatõ ut ꝑde¬
neret dilectio. antiqui forensẽ
eloquentiam caninã facundiã
ñucupabant eo quod causidici

Expanded text:
ium sequantur terrenum. Sed quia perrarum est ut inter jurgantes charitas maneat, postponenda est rei causatio, ut perseveret dilectio. 2. Antiqui forensem eloquentiam caninam facundiam nuncupabant, 350 eo quod causidici
Abbreviated transcription (Latin):
rogantib deseri a deo quatinꝰ sue
infirmitatis conscii ad humilitatẽ
redeant et humiles post casũ exis¬
tant. Non nulli falsa opinone ar¬
rogancie se eẽ ꝑstõs existimant :
dum ñ sint qui obortis temptatoĩb
innotescunt. Tanto quisq fit ui¬
tate uicinior qnͣto se esse longius
abea fui̾t arbitͣtus. ħ enĩ hũilita¬
tis ẽ que deo hominẽ iũgit cecera¬
hanc iactanciam oculos quib d̾s
ind̾e pot̾i̾t clandit sicut solis radiꝰ
dim ꝯspicitur acies oculi librntar
ꝯio et qui ĩmoderate alca de se sceu¬
tatur ab intentione ueri obcũ dit᷑.
Sicut aquila ex alto ad escas cđ la¬
bitur. Sic homo de alco bone ꝯu̾sa
toĩs ꝑ carnalem appeticũ ad inferi¬
ora demergitur de ypocͥsi

Expanded text:
rogantibus deseri a Deo, quatenus suae rogantibus deseri a Deo, quatenus suae infirmitatis conscii ad humilitatem redeant, et humiles post casum existant. 15. Nonnulli falsa opinione arrogantiae se esse perfectos existimant, dum non sint qui obortis tentationibus innotescunt. 16. Tanto quisque fit veritati vicinior, quanto se esse longius ab ea fuerit arbitratus. Hoc enim humilitatis est, quae Deo hominem jungit. Caeterum jactantia oculos, quibus Dvideri poterit dividit. Sicut solis radius dum conspicitur, acies oculi hebetatur, sic et qui immoderate altiora sibi scrutatur, ab intentione veri obtunditur. Sicut aquila ex alto ad escas collabitur, sic homo de alto bonae conversationis per carnalem appetitum ad inferiora demergitur. De c
Abbreviated transcription (Latin):
ut significaret dei ẜuũ uirtutes su
minos fac̾e sicut ille ꝑ ostentacionẽ
chaldeo᷑ rerum suarum dños fecit
Oꝑtima est illa discrecio ut ⁊ nota
sint oꝑa nr̃a ad dei augendã gła.
et occulta pro electione uitanda hu¬
mana. Ille aut̃ debet publicare
bonũ quod agit qui ꝑfecta humi¬
licate fundatus nulla iam elatione
ꝯtingit᷑. Nam is qui se intelligit
adhuc amore landis pulsari ftã
boua in occulto agat ne forte qd̾
punt funditꝰ suam mutabilita¬
tem corrige aliqũ tumore tangũtͤ
elacoĩs sue conscii actione iusticie
s ab huiꝰ supreptoĩs malo humili¬
tatis cõpunctione purgantur. di
ri sci nõnũqmͣ quosdam de se audi¬
entes instrut̾ et tñ in hiis alta se
consideracione custodiũt. ne dũ ali¬
os a terrena incencione etigũt. ip̃i
in terrene laudis appetitu demer¬
.. gantur. Quidam ꝑ incautã uirtu¬
tum iactanciã relabuntur ad iuicia.
et quidam dum uiciorum impulsũ

Expanded text:
ut significaret Dei servum virtutes suaut significaret Dei servum virtutes suaminos facere, sicut ille per ostentationem Chaldaeos rerum suarum dominos fecit. 10. Optima est illa discretio, ut et nota sint opera nostra ad Dei augendam gloriam, et occulta pro elatione vitanda humana. Ille autem debet publicare bonum, quod agit, qui, perfecta humilitate fundatus, nulla jam elatione contingitur. Nam qui se intelligit adhuc amore laudis pulsari, facta bona in occulto agat, ne forte quod piunt funditus suam mutabilitatem corrigere, aliquando tumore tanguntur elationis suae conscii 312 actionis justitiae, sed ab hujus subreptionis malo humilitatis compunctione purgantur. 12. Viri sancti nonnunquam quosdam de se audientes instruunt, et tamen in his alta se consideratione custodiunt, ne dum alios a terrena intentione erigunt, ipsi in terrenae laudis appetitu demergantur. 13. Quidam per incautam virtutum jactantiam relabuntur ad vitia; et quidam, dum vitiorum impulsum
Abbreviated transcription (Latin):
dibus. s tunc recte: sim deo nõ
ise quisq laudetur sicut scͥptimm
est. in dño laudabitur aĩa mea. Sepe
uanam głam ꝯcep̃nẽdo in aliud ge¬
nus elacois inciditur. dum in se
sum tantũdem bñ ag̾e ⁊ fructim
boni oꝑis nõ hab̾e quod ip̃i s anfeᷤ¬
runt ꝑ studiũ humane iactanciẽ.
Temꝑ suam aspiciant feditatem
qui uane głe fauores diligunt ⁊
ꝑdidisse bonũ opus doleant quod
ꝓ humana ostentacione fecerim:
amator uane głe ude possit semꝑ
laudari ag̾e non quiestit ⁊ subinde
illi uires uanitatis pͣuus appeti¬
tus anget. Honi oꝑis inchoaciõ
nõ debet ꝑalam cicius ad homi¬
nũ cognitionẽ uenire ne dũ boni
inchoacio humanis ocłis reserat᷑
a uirtuce ꝑfectoĩs manescat in¬
ceptõ scĩcatis : añ macuritatis enĩ
tempus messe florentes pereunt
genigmina q inutilia fiunt. uir
Sicut ezechias rex qui diuicias su¬
as caldeis ꝑ iactanciam ꝓdidit et

Expanded text:
dibus, sed tunc recte, si in Deo, non dibus, sed tunc recte, si in Deo, non in se, quisque laudetur. Sicut scriptum est: « In Domino laudabitur anima mea . » Saepe vanam gloriam contemnendo in aliud genus elationis inciditur, dum in se sum est tantum bene agere, et fructum boni operis non habere, quem ipsi sibi auferunt per studium humanae jactantiae. Semper suam aspiciant foeditatem qui vanae gloriae favores diligunt, et perdidisse bonum se opus doleant, quod pro humana ostentatione fecerunt. Amator vanae gloriae unde possit semper laudari agere non quiescit, et subinde illi vires vanitatis pravus appetitus auget. Boni operis inchoatio non debet palam citius ad hominum cognitionem venire, ne dum boni inchoatio humanis oculis reseratur, a virtute perfectionis inanescat coeptio sanctitatis. Ante maturitatis enim tempus messes florentes cito pereunt, semina quoque inutilia fiunt. VirtSicut Ezechias rex, qui divitias suas Chaldaeis per jactantiam prodidit, et
Abbreviated transcription (Latin):
post renũtiacionem ad mũdi amo¬
rem reduxit᷑ ⁊ maxime ꝑ cenodoxi¬
am subic̾it s diabolus mouachum
morem retin̾e nõ potuit ab humi¬
litatis culmine subtͣhat et ꝑ super¬
biam et cimorem sͥ subdicum faci¬
at. Dei ẜuus semꝑ fallentes dia¬
boli pͥuid̾e debet insidias et magis
in bonis oꝑibus cordis adhibere
ꝑdat semet ipm ac ꝑeat cuuctaq
bona amittat que recte agendo ob¬
magis quam deo plad̾e̾ ⁊ laudem
ab hoĩb comꝑare. Uanus ⁊ erroris
est animus plenus. famam appe¬
t̾e ⁊ ad capiendam terrenã laudem
studium dare. Circũspice temet ip¬
sum homo. nicħ q tibi arroges eoꝵ
que in te sunt preter pocm̃ nõ de¬
clinat ad dexteram qui non sibi s
deo tͥbuit bona que agit. Neq ad
sinistram se u̾tit qui de diuina ĩdul¬
gencia pͦcandi licenciam non pre¬
sumit. Hoc est quod ꝓph̾a ait hoc
uiã ambulate in ea neq ad dextam
natura expectat delectari in lau¬

Expanded text:
post renuntiationem ad mundi amopost renuntiationem ad mundi amorem reduxerit. Et maxime per cenodoxiam subjicit sibi diabolus monachum, rem retinere non potuit, ab humilitatis culmine subtrahat, et per superbiae tumorem sibi subditum faciat. 9. Dei servus semper fallentis diaboli praevidere debet insidias, et magis in bonis operibus cordis debet adhibere perdat semetipsum, ac pereat, cunctaque bona amittat quae recte agendo obgis quam Deo placere, et laudem ab hominibus comparare. 2. Vanus, et erroris est animus plenus, famam appetere et ad capiendam terrenam laudem studium dare. Circumspice temetipsum, homo, nihilque tibi arroges, quae in te sunt praeter peccatum. Non declinat ad dexteram, qui non sibi, sed Deo tribuit bona quae agit; neque ad sinistram se vertit, qui de divina indulgentia peccandi licentiam non praesumit. Hoc est, quod Propheta ait: Haec via, ambulate in ea, neque ad dexteram, natura exspectat delectari in lau
Abbreviated transcription (Latin):
re somnii depͥmitur ille enĩ ad
bonũ nouit redire et uoluptatũ
fascibus nõ sinit᷑ Iste em̃ melius
eligit iugilare. s soporis tempore
tenetur abono indeterius lapsos
suꝑ carbones frigidos si̾ nigores qr
ꝑ corporem m̃tis ab igne caritatis
dei extincti sunt et ꝑmũdi appeti¬
tum luce suꝑne illuminatoĩs ꝓri¬
uati ingredine pcc̃oꝵ fuscant᷑. Qͥ
dam intencionem bone oꝑatoĩs .
metu extingunt inopiẽ nec per¬
mittuntur infirma mente deside¬
rata ꝑfice̾ et cum indige̾ in mũdo
metiuit᷑ agła suꝑna semet ipõs
abscidunt. Multis consilioꝵ argu¬
mentis insidiatur diabolus in ac¬
quirendo pluxima his qui ĩ pancis
et in modicis deuouerant esse cõ
hab̾e plura iuide sibi egenis que
sufficiãt quatenus hic intentiõ
mẽtem reducat. Multis argumẽ¬
tis insidiatur diabolus eis qui re¬
nũciant scło ut eius se iterũ amo¬
ri ꝓsternant. Gramus aut̃ illos
in concupiscentiis scłi ferit. quos

Expanded text:
re somni deprimitur. Ille enim ad re somni deprimitur. Ille enim ad bonum novit redire, et voluptatum facibus non sinitur. Iste melius eligit vigilare, sed soporis torpore tenetur. 5. A bono in deterius lapsos supra carbones frigidos fieri nigriores, rporem mentis ab igne charitatis Dei exstincti sunt, et, per mundi appetitum a luce supernae illuminationis privati, nigredine peccatorum fuscantur. 6. Quidam intentionem bonae operationis metu exstinguunt inopiae, nec permittuntur infirma mente desiderata perficere; et cum indigere in mundo metuunt, a gloria superna semetipsos abscindunt. 7. Multis consiliorum argumentis insidiatur eis diabolus in acquirendo plurima qui paucis et modicis voverant esse conthabere plura, unde sibi egenisque sufficiat, quatenus his blandimentmentem reducat. 8. Multis argumentis insidiatur diabolus eis qui renuntiant saeculo, ut ejus se iterum amori substernant. Gravius autem illos in concupiscentiis saeculi ferit, quos
Abbreviated transcription (Latin):
eorum impedim̃ta que nob̾ ab itiu̾e
recto p̃p̃ediunt. Dum tñ dñs ita p̾ce¬
pit a nobis parentib odiri sicut
et renũcianciũ scło uaccas desinare
allophiloꝵ archam dirigẽtes . Nã
sicut ille pignoꝵ affectibus arecto
itin̾e minme digcesse sunt. ita ⁊
uir mũdo renũcians parentele ob¬
centu nõ debet a bono p̃pediri ꝓpo¬
dei s timent carere oblectam̃to
mundi prouocat quidem eos amor
xp̃i s reuocat cupiditas scł̃i qui ꝓ¬
inde obliuiscuntur uoci quia capi¬
untur illecebris uanitatis Que¬
mũdi inuolueris lignum conscen¬
de crucis ut a mari idest tẽpestate
huiꝰ scłi lib̾eris. Nam nullus te a la
nis reatu astͥngitur si uocũ muta¬
u̾it atrociter enĩ in discussione di¬
uini iudicii arguendi sunt qui qde
ꝓfessione spoponderant implere o¬
similitudo a uoluptatib mundi co¬
uantis redii ad deum retinentib
eum cupiditatib mundi ei qui dor¬
mitat et surg̾e̾ conatur et sopo¬

Expanded text:
eorum impedimenta, quae nos ab itinere eorum impedimenta, quae nos ab itinere recto praepediunt, dum tamen Dominus ita praecipiat nobis parentes odire, sicut  renuntiantium saeculo vaccas designasse Allophylorum, arcam Dei gestantes. Nam sicut illae pignerum affectibus a recto itinere minime digressae sunt, ita et vir mundo renuntians, parentelae obtentu non debet a bono praepediri pDei, sed timent carere oblectamentis mundi. Provocat quidem eos amor Christi, sed revocat cupiditas saeculi. Qui proinde obliviscuntur voti, quia capiuntur illecebris vanitatis. 2. Quaejus involveris, lignum conscende crucis, ut a mari, id est, tempestate hujus saeculi libereris. Nam nullus te a lacnis reatu astringitur, si votum mutaverit. Atrociter enim in discussione divini judicii arguendi sunt, qui, quod professione spoponderant, implere osimilitudo a voluptatibus mundi conanti redire ad Deum, retinentibus eum cupiditatibus saeculi, ei qui dormitans exsurgere conatur, et sopo
Abbreviated transcription (Latin):
plicantur qnͣto se xerum studiis
nis parere curis et diuinis ex̾ce
student utrũq compleriᷤ simul ñ
ualent. Nam duas curas ꝑiter
inesse pectori humano ñ posse et
duobus seruientem dm̃is uni pla¬
c̾e diffĩcile esse. Nisi pͥus a secretio¬
rib cordis expellatur inportuna
scłarium multitudo curarum anima
d̾acionem sui se nullatenus colli¬
git redarguit᷑ eoꝵ torpor qui deo
uacare uolentes et mũdo remĩciãt
ac curas ꝓpͥas asꝑnãtur. S dum
ꝓpinquoꝵ utilitates ꝓcurant ab
amore dei. se separant uir spiri¬
talis ita prodesse deb sue ꝓpinqui¬
tari ut dum illis grãm carnis
choꝵ amore parentum nõ solum
terrenis curis s etiam forensibus
negatur parenti quod prestatur
extͣneo ut nou̾is nõ pietatis ꝓhi
beri officium s negare carualita¬
tis asscm̃ parẽtib em̃ carnaliter
prestatur quod exͣneis pie impri
est auima s eius carnales odio de¬
beinis asfectus habe̾ ita nec parẽ¬
tes odio a nobis habendi sunt. S

Expanded text:
plicantur, quanto se rerum studiis nis 308 parere curis et divinis exerceri student, utrumque complecti simul non valent. Nam duas curas pariter inesse pectori humano non posse; et duobus servientem dominis, utrique placere difficile est. 2. Nisi prius a secretioribus cordis expellatur importuna saecularium multitudo curarum, anima, derationem sui se nullatenus colligit. 3. Arguitur eorum tepor qui, Deo vacare volentes, et mundo renuntiant, et curas proprias aspernantur; sed dum propinquorum utilitates procurant, a Dei amore se separant. 4. Vir spiritualis ita prodesse debet suae propinquitati, ut dum illis gratiam carnis chorum amore parentum non solum terrenis curis, sed etiam forensibus negatur proximo quod praestatur extraneo, ut noveris, non prohiberi pietatis officium, sed negari carnalitatis affectum. Proximis enim carnaliter praestatur, quod extraneis pie impendest anima, sed ejus carnales affectus odio debemus habere, ita nec parentes odio a nobis habendi sunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
malo deinde ex̾cendum bonũ. h
deinde inserende uͥtutes. Nam coe¬
re et coniunge̾ non potest u̾tas
cum mẽdacio pudor cum petulan¬
cia fides cum ꝑfidia castitas cũ
luxuria. Quedam sunt sũme uͥ¬
tuces quedam u̾o medie. Nam fi¬
des spes et caritas sũme uͥtutes
sunt. nam aquib hñtur utiq
u̾o uͥtutes medie sunt quia ⁊ ad
utilitatem et ad ꝑniciem possunt
habĩ si dehis arrogant᷑ quisq tu¬
muerit ut puta doct̾na ieuinuiz
castitas sciencia siue temꝑales di¬
uicie de quib scil et bñ oꝑari pos¬
sumꝰ et male. Quisquis ex det̾io
re iam melior ẽẽ cepit caueat de
acceptis extolli uͥtutib ne gͣuius
ꝑ u̾tutes corruat quã pͥus ex lap¬
su uicioꝵ iacebat. Quẽdã deus iusti¬
ficat ne iteꝵ se de u̾tutib erigat
quedam illi uͥtutum dona tͥbuit
Quedam retrahit ut dumi mens
nequaqmͣ habe̾ cognoscitur ad iuir
tutes erigitur si forte moderantis
dei maniu aliqua adu̾sitate repri¬

Expanded text:
malo, deinde exercendum bonum. Homalo, deinde exercendum bonum. Hodeinde inserendae virtutes. Nam cohaerere et conjungi non potest veritas cum mendacio, pudor cum petulantia, fides cum perfidio, castitas cum luxuria. 7. Quaedam sunt summae virtutes, quaedam vero mediae. Fides, spes et charitas summae virtutes sunt. Nam a quibus habentur, utique vero virtutes mediae sunt, quia et ad utilitatem et ahaberi, si de eis arroganter quisque intumuerit, utputa doctrina, jejunium, castitas, scientia sive temporales divitiae, de quibus scilicet et bene operari possumus et malere jam melior esse coepit, caveat de acceptis extolli virtutibus, ne gravius per virtutes corruat, quam prius ex lapsu vitiorum jacebat. 9. Quem Deus justificat, ne iterum se de virtutibus erigat, quaedam illi virtutum dona tribuit, quaedam retrahit, ut dum mens nequaquam habere cognoscitur hututes erigitur, si forte moderantis Dei manu aliqua adversitate repri
Abbreviated transcription (Latin):
labore dilabimur. Ista enim ꝓua
illa ardua sunt. grandes enĩ sudo¬
res ꝑꝑetimur ut ad celum cõsten¬
d̾e ualeamus. Quemadinodum ad
u̾tutum tendentes culimen nõ a
sũmis inchoant s a modicis ut
sensi in ad alciora ꝑtingant ita ⁊
qui delabuntur ad uicia nõ statim
a magnis cͥm̃ibus incipiut̃ s a mo¬
dicis assuescunt et sic in maxĩs
ꝓriuit̃. Sicut paulatim homo a
m̃imis uiciis in maximis ꝓruit
ita moditis uͥtutibus gradatim ad
ea que sunt excelsa contendit qͥ
aut̃ in ordine u̾tutes ꝯp̾hendere
nititur cito ꝑiclitatur. Heo ẽ can¬
sa in rerum natura ut quetumq
uelociter ad profectum tendunt
sine dubio celeriter finiantur sic̃
ħbe que tanto festinius pereunt:
qͣnto celerius crescunt at uero
contͣ arbores alta radice fundate
ideo ꝑdurant diucius quia gͣdatim
ad profectum ꝑueniunt. Nichil ꝓ¬
dest admixco malo ag̾e aliquid
bonũ s pͥus est cohibendum a

Expanded text:
labore dilabimur. Ista enim prona, labore dilabimur. Ista enim prona, illa ardua sunt. Grandes enim sudores perpetimur ut ad coelum conscendere valeamus. 2. Quemadmodum ad virtutum tendentes culmen, non a summis inchoant, sed a modicis, ut sensim ad altiora pertingant, ita et qui dilabuntur ad vitia, non statim a magnis criminibus incipiunt, sed a modicis assuescunt, et sic in maximis proruunt. 3. Sicut paulatim homo a minimis vitiis in maximis proruit, ita a modicis virtutibus gradatim ad ea quae sunt excelsa contendit. 4. Qui autem inordinate virtutes comprehendere nititur, cito periclitatur. Haec est causa in rerum natura, ut quaecunque velociter ad profectum tendunt, sine dubio celeriter finiantur; sicut herbae, quae tanto festinius pereunt, quanto celerius crescunt. At vero contra arbores alta radice fundatae ideo perdurant diutius, quia gradatim ad profectum perveniunt. 5. Nihil prodest, admisto malo, agere aliquod bonum; sed prius est cohibendum a
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tus hũilitatis quod tñ uiciũ est ti¬
moris s et ꝓcacitas uocis pro u̾ta¬
tis libertate accipitur et uiciũ pigͥ¬
cie quietis uirtutem imitatur por¬
ro uicium in quietud̾is uͥtucem se
uult uocare sollicitud̾is et p̃cipita¬
toĩs fallacitas feruor boni studii
creditur et bñ agendi tarditas con¬
silii mora esse iudetur dñ tñ ista
sit uirtus illa uiciũ. tali gͥ exẽplo
uicia spẽs uͥtucum imitantur et inide
se nõ nulli esse uistos confidunt un¬
de maxime reprobantur. Aptum
exemplum uicioꝵ de latronis spe¬
cie sumitur nam sicut ex insidiis
latro prodit seq iter agentib iũ¬
git. fingens se sociũ donec decipiat
ĩprouisum et dum subito eruꝑit
ad exiciũ latro manifestus ostendit᷑
ita se miscent int̾dum ꝑiculose uͥ¬
tutibus uicia quousq omem̃ boĩ
oꝑis efficaciam in sius usib rapi¬
ant ut aiã que sͥ erat placens
de uirtutib deceptam se conspici

Expanded text:
virtus humilitatis, quod tamen vitium est tivirtus humilitatis, quod tamen vitium est timoris. Sed et procacitas vocis pro veritatis libertate accipitur, et vitium pigritiae quietis 238 virtutem imitatur. Porro vitium inquietudinis virtutem se vult vocari sollicitudinis, et praecipitationis facilitas fervor boni studii creditur, et bene agendi tarditas consilii mora esse videtur, dum tamen ista sit virtus, illa vitium. Tali igitur exemplo vitia species virtutum imitantur; et inde se nonnulli esse justos confidunt, unde maxime reprobantur. 4. Aptum exemplum vitiorum de latronis specie sumitur. Nam sicut ex insidiis latro prodit, seque iter agentibus jungit, fingens se socium, donec decipiat improvisum, et dum subito eruperit, ad exitium latro manifestus ostenditur: ita se miscent interdum periculose virtutibus vitia, quousque omnem boni operis efficaciam in suis usibus rapiant, et anima quae sibi erat placens de virtutibus deceptam se conspicia
Abbreviated transcription (Latin):
uedam uicia spẽs uͥtutũ p̃fert̃
ideoq ꝑuiciosius suos sectato¬
res decipuit qr se sub uelamine
uͥtutum tegunt. Nam uicia q̃ sta¬
tim uirtutum contͣria apparent
cito dum in palam uenerint em̃¬
dantur ꝓpt̾ quod sequaces eoꝵ de
talib cͥm̃ibus erubescunt. Car¬
uales aut̃ pleꝵq ꝑ insensualita¬
tem mentis nõ agnoscunt uitiũ
eẽ culpabile quod dignũ uidet dep̃¬
nacione. Item quedam uitia spẽs
uirtutũ ẽẽ uidentur s tñ uirtu¬
tes nõ sunt. Nam int̾dum sub p̃¬
textu iusticie crudelitas agit᷑ et
putat᷑ esse uirtus quod nimirum ẽ
niciu sicut remissa segnities mãsu¬
etudo esse creditur et quod agit tor¬
pens negligentia putatur esse indul¬
gencia pietatis. Non nũ qmͣ etiam
uirtutem largitatis imitatur uitiũ
ꝓdige effusionis et uirtutem par¬
citatis tͥstis tenacitas imitatur. Et
uicium ꝑtinacie abstonditur. sub
uͥtute constancie. item timor sub uͥ¬
tute obediencie occultatur et dicit᷑

Expanded text:
edam vitia species virtutum praeferunt, ideoque perniciosius suos sectatores decipiunt, quia se sub velamine virtutum tegunt. Nam vitia, quae statim virtutibus contraria apparent, cito, dum palam venerint, emendantur, propter quod sequaces eorum de talibus criminibus erubescunt. 2. Carnales autem plerumque per insensualitatem mentis non agnoscunt viquod dignum videtur damnatione. 3. Item quaedam vitia species virtutum esse videntur, sed tamen virtutes non sunt. Nam interdum sub praetextu justitiae crudelitas agitur, et putatur esse virtus quod nimirum est vitium, sicut et remissa segnities mansuetudo esse creditur, et quod agit torpens negligentia putatur agere indulgentia pietatis. Nonnunquam etiam virtutem largitatis imitatur vitium prodigae effusionis, et virtutem parcitatis tristis tenacitas imitatur, et vitium pertinaciae absconditur sub virtute constantiae. Item timor sub specie obedientiae occultatur, et dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
ne se detergunt dum ab eis ꝯtͣ
singła uicia uͥtutes singule op¬
ponũtur int̾dum uicia cũ uirtu¬
tib ad utilitate confligunt ut
ip̃o c̾tamine uł mens ex̾ceatur
uł ab elacione concursus animꝰ
rest̾ͥngatur. Adu̾sus impetus
nicioꝵ contͣriis titutib ẽ pug¬
nandum. Contͣ luxuriã enĩ
cordis est adhibenda mundicia
iracundiam paciencia ꝓponẽ da
est. porro cont᷑ timorez fiducie
ad hibenda est uͥtus contͣ torpo¬
rem zeli p̃liũ tristicͥe quoq gau¬
dium aocidie fortitudo auaricie
largitas suꝑbie hũilitas oppo¬
nenda est. Sic q uirtutes sin¬
gule nastencia contͣ seuicia
repͥmũt ac temptacionũ motꝰ
uirtute diuine caritatis extĩ
gunt libidinem abstinencia do¬
mat nam qnͣtum corpus media
frangitur tanto mẽs ab illicito
appetitu reuocatur adu̾sus iram
tolerancia dimioat ira aut̃ sein¬
ipam necat sustinendo aut̃ paci¬
encia uictoriam portat tristicie
merorẽ spes et̾m gaudii suꝑat

Expanded text:
dum ab eis contra singula vitia virtutes singulae opponuntur . Interdum vitia cum virtutibus ad utilitatem confligunt, ut ipso certamine, vel mens exerceatur, vel ab elatione concussus animus restringatur. Adversus impetus vitiorum contrariis virtutibus est pugnandum. Contra luxuriam enim cordis est adhibenda munditia, iracundiam patientia proponenda est; porro contra timorem fiduciae adhibenda est virtus, contra torporem zeli praelium. Tristitiae quoque gaudium, accidiae fortitudo, avaritiae largitas, superbiae humilitas opponenda est. Sicque singulae virtutes nascentia contra se vitia reprimunt, ac tentationum motus virtute diviguunt. 3. Libidinem abstinentia domat. Nam quantum corpus inedia frangitur, tantum mens ab illicito appetitu revocatur. 4. Adversus iram tolerantia dimicat; ira autem semetipsam necat, sustinendo autem patientia victoriam portat. 5. Tristitiae moerorem spes aeterni gaudii superat;
Abbreviated transcription (Latin):
st̃s est audiuimus. Dixit q eis in quo
gͦ baptizati estis. at illi dixunt in io¬
hannis baptisimatisiate. ait autez
paulus iohẽs baptizauit baptismũ
penitentie plebi dicens in eum qͥ uen¬
turus est post ipm̃ ut creden̾t hoc ẽ¬

Expanded text:
tus est audivimus. Dixitque eis: In quo ergo baptizati estis? At illi dixerunt: In Joannis baptismate. Ait autem Paulus: Joannes baptizavit baptismo poenitentiae populum, dicens, in eum qui venturus est post ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓph̾ant Item alio loco. Cum audis¬
sent aut̃ qui erãt iherosolimis apłi¬
qd accepisset samaria u̾bum d̾i mi¬
serunt ad illos petrum ⁊ iohem̃ qui
cum audissent orauerunt pro illis
ꝑe possumꝰ s ut detur dmñ inuocamꝰ
hoc aut̃ a quo potissimũ fiat quẽ ad¬
modũ sc̃s̃ ppͣ innocentuis scͥpserit
sac̾dotes pontificatus aut̃ tñ apicẽ
beri ut uł ꝯsignent uł ꝑaclitum spm̃
tradant. Qd̾ nõ solum consuetudo
eccłiastica demonstrat uerum et su¬
ꝑior lectõ actuũ apłorum que assĩt
petrum uł iohamĩe esse directos qui
iurã baptizatis traden̾t spm̃ scm̃¬
mate baptizatos unguere nõ lecet
S qd̾ ab epmñ fu̾i̾t consecratum nõ
tũ frontem ex eodem oleo signare
qdꝰ solis debetur epĩs cum tradut̃
quibda in locis a nobis int̾eẽ nostũtꝰ¬

Expanded text:
 Item alio loco: Cum audissent apostoli qui erant Jerosolymis quia recepisset Samaria verbum Dei, miserunt ad illos Petrum et Joannem. Qui cum venissent, oraverunt pro ipsis  possumus, sed, ut detur, Dominum invocamus. Hoc autem a quo potissimum fiat, quemadmodum papa sanctus Innocentius scripserit, sacerdotes, pontificatus tamen apicem beri ut vel consignent, vel Paraclitum Spiritum tradant, non solum consuetudo ecclesiastica demonstrat, verum illa lectio Actuum apostolorum quae asserit Petrum et Joannem esse directos, qui jam baptizatis tradant Spiritummate baptizatos unguere licet, sed quod ab episcopo fuerit consecratum; non tamen frontem ex eodem oleo signare, quod solis debetur episcopis, cum tradunt quibusdam in locis a nobis interject
Abbreviated transcription (Latin):
antiqua in galliarũ ꝓuincia
pͥme belgice sita iocunditate fui¬
minũ sacis amena uineaꝵ ac ne¬
moꝵ uberrima montibus cõspi¬
cabilis uicinaꝵ uenis salinarum
illustrior cet̾i̾s urbibus salubris
aere sub ip̃o littore statuta moselle
de qua fortunatus inquit urbs mu¬
nita nimis quã cingit murus et
anuis. Nec ꝓsitri in diu̾sis causis
uẽientib eminͣe cernitur turri
bus ⁊ edificiis. mediomatritus
quoq uocatur a circumpositaꝵ
urbiũ situ ht̃ namq treuiros me¬
tropolim ab aquilone tullũ a
meridie uirdunũ ab occidente
int̾ quas floret qͣiͣ media mat̾
Mettis etiam a quodam suo uic¬
tore metio noĩe applłatur scd̾m
illud suffectus dederat nom̃ cui
mecius urbe. Et iixta illud di¬
sticon quod in defossis terra la-¬
pidib sculptũ imꝑ fuit inuen¬
tum temꝑe quo cesar sua gallis
intulit arma tunc mediomatri¬
cami deuicit metius urbeni. ro¬
mana siquidem uctoria urbibꝰ
sͥ a se subiectis noĩa suoꝵ maio¬

Expanded text:
antiqua in Galliarum provincia primae Belgicae sita, jocunditate fluminum satis amoena, vinearum ac nemorum uberrima, montibus conspicabilis, vicinarum venis salinarum illustrior urbibus ceteris, salubris aere, sub ipso littore statuta Mosellae; de qua Fortunatus inquit: Urbs munita nimis, quam cingit murus et amnis. Haec pro situ et diversis causis venientibus eminere cernitur turris et aedificiis. Mediomatricus quoque vocatur a circumpositarum urbium situ. Habet namque Treviros metropolim ab aquilone, Tullum a meridie, Virdunum ab occidente; inter quas floret quasi media mater. Mettis etiam a quodam suo victore Metio nomine, appellatur secundum illud: Suffectus dederat nomen cui Metius urbe; et juxta illud disticon, quod in defossis terra lapidibus sculptum nuper fuit inventum: Tempore quo Caesar sua Gallis intulit arma, Tunc Mediomatricam devicit Metius urbem. Romana siquidem victoria urbibus sibi a se subjectis nomina suorum majo
Abbreviated transcription (Latin):
surgens nõ ad racionabilia a racio¬
nabilibus surgens ad erracorem
intelligibilia per se co llaudant
deum in racionabilia ⁊ insensibilia
nõ ꝑ se s ꝑ nos dum ea consideran
tes deum laudamꝰ. S ideo dicuncur
laudare deum ipã quia eandem lau¬
dem earum parturit causa. Dixunt
antiqui quod nicħ tam hebessit quod
sensum nõ habeat in deum huic est
illud quod ex silice duro scintilla ex¬
cuctitur ⁊ si ignis ⁊̃ saxo cititur ibi
sensus sentitur ubi se uita nõ sencit

Expanded text:
surgens ad rationabilia; a ratiosurgens ad rationabilia; a rationabilibus surgens ad Creatorem. Intelligibilia per se collaudant Deum, irrationabilia et insensibilia non per se, sed per nos, dum ea considertes Deum laudamus. Sed ideo dicuntur laudare ipsa, quia eamdem laudem earum parturit causa. Dixerunt antiqui quod nihil tam hebes sit quod non sensum habeat in Deum. Hinc est illud quod ex silice duro scintilla excutitur. Et si ignis in saxo, utique ibi sensus sentitur ubi se vita non sentit
Abbreviated transcription (Latin):
apostolum qui ait. Quis eñi cogno¬
uit sensum dñi aut quis consilia¬
nitudinem creaturarum corporea
magnitudo componitur ut magna
conside̾ntur ex paruis ⁊ ex iusibili¬
bus inuisibilia existimentur atq
ex pulcͥtudine factoꝵ effector ope¬
rum agnoscatur ñ tñ parilitate cõ¬
similis s ex quadam subdita ⁊ cre¬
ata specie boni sicut ars in arti¬
ficem retorquet laudem ita reru
creator ꝑ creaturã suã laudatur ⁊
quãto sit excellencior ex ip̃a oꝑis
condictione monstratur ex pulc¬
tudine cͥcũstͥpte creature pulcͥtu¬
dinem suam que cͥcũscribi nequit
facit deus intelligi ut ipĩs uesti¬
giis reu̾tatur homo ad deum qͥb
adusus est ut qr ꝑ amorẽ pulcͥtu¬
diuis creature a creatoris forma
se abstulit rursum ꝑ creature deco
incelligencie per creaturã progͤ¬
ditur homo ad intelligẽdũ deu
creatorem id est ab in fensibilib
surgens ad sensibilia a sensibis¬

Expanded text:
Apostolum, qui ait: Quis enim cognoApostolum, qui ait: Quis enim cognovit sensum Domini, aut quis consilianitudinem creaturarum corporea magnitudo componitur, ut magna considerentur ex parvis, et ex visibilibus invisibilia aestimentur, atque ex pulchritudine 121 factorum effector operum agnoscatur, non tamen parilitate consimili, sed ex quadam subdita et creata specie boni. 2. Sicut ars in artificem retorquet laudem, ita rerum Creator per creaturam suam laudatur; et quanto sit excellentior, ex ipsa operis conditione monstratur. Ex pulchritudine circumscriptae creaturae pulchritudinem suam, quae circumscribi nequit, facit Deus intelligi, ut ipsis vestigiis revertatur homo ad Deum, quibus aversus est, ut qui per amorem pulchritudinis creaturae, a Creatoris forma se abstulit, rursum per creaturae decorintelligentiae per creaturam progreditur homo ad intelligendum Deum creatorem, id est, ab insensibilibus surgens ad sensibilia; a sensibi
Abbreviated transcription (Latin):
ui de d̾o loquens scͥptura
plerumq dicat ecce deus nõ qͣsi
uisibilem ostendit s ubiq ẽẽ p̾sen¬
tem significat ꝑ id quod dicit ecce
deus uł quod magnitudinem diui¬
nitatis eius nõ nullus possit sensus
atting̾e eciam nec angłicus quãuis
usꝙ ad parilitatem angłicam huma¬
nã post resurrectionem natura ꝓfici¬
at ⁊ ad cõcemplandum deum in defes¬
sa consurgat uid̾e tũ eius essenciam
plane uon ualet qmͣ nec ip̃a ꝑfectio
angłica in totum accingit scure secũ¬
dumi apostolum qui ait pax dei que
exsupat omem̃ sensum ut subaudias
eciam angłorum sola em̃ tͥnitas
sͥ uitegre noca est ⁊ humanitas a
xp̃o suscepta que tertia est in tͥni¬
tate ꝑsona incelligibiliter quoda
nuro modo dei essencia sciri pocest
dum esse creditur opus uero eius
quod utiq equari ei nõ pocest et
iudicia a nullo penitus sciancur:
dei secreta iudicia nou posse sensu
tumdem uenerari ea opus est ⁊ ti¬
mere nõ discut̾e aut inquire̾ scd̾m

Expanded text:
um de Deo loquens Scriptura plerumque dicit: Ecce Deus, non quasi visibilem ostendit, sed ubique esse praesentem significat. 120 Per id quod dicit: Ecce Dominus, vel quod magnitudinem divinitatis ejus nullus possit sensus attingere, etiam nec angelicus, quamvis usque ad parilitatem angelicam humana post resurrectionem natura proficiat, et ad contemplandum Deum indefessa consurgat, videre tamen ejus essentiam plene non valet, quam nec ipsa perfectio angelica in totum attingit scire, secundum Apostolum, qui ait: Pax Dei, quae exsuperat omnem sensum , ut subaudias, etiam angelorum. Sola enim Trinitas sibi integre nota est, et humanitas a Christo suscepta, quae tertia est in Trinitate persona: 2. Intelligibiliter quodam miro modo Dei essentia sciri potest, dum esse creditur. Opus vero ejus, quod utique aequari ei non potest, atque judicia a nullo penitus sciuntur. Dei secreta judicia non posse sensu tumdem venerari ea opus est, et timere, non discutere, aut inquirere, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ita et pro dei u̾bo os ponitur quia mos
est ut u̾ba ore formentur ⁊ si uolm̾s
gen̾e locutoĩs illo demonstrare quo
cie ad faciem quibq elcĩs p̃sentabi¬
N ꝯcemplentur cuiꝰ mĩc uestigia cõp¬
hend̾e conãtur hoc est quem uidere

Expanded text:
ita pro Dei verbo os ponitur, quia mos ita pro Dei verbo os ponitur, quia mos est ut verba ore formentur. Et si volueris genere locutionis illo demonstrare, quo cie ad faciem quibusque electis praesentabiemplentur, cuius nunc vestigia conprehendere conantur, hoc est, quem videre
Abbreviated transcription (Latin):
iuuenis corpus reuocante aiã reꝑa
uit. Bibens letiferum haustum ñ
solum euasit ꝑiculum. s eodem ꝓstra¬
tis poculo uiuentẽ parauit statum
hic autem anno sexagesimo octa
uo post passionem dñi saluatoris
tustantem. semio fessu̾m cum diem
tnͣsmigratoĩs sue ĩminere sentir
sibi. uississe fertur effodire sibi sepł¬
crum: atq inde uale dicens frĩbus
facta oratione uiuens cumulum
introiit. Deinde tanquam ĩ lectu¬
lo in eo requieuit/ uñ accidit. ut
quidam eum uiue̾ asserant: nec
mortuum eum in sepulcro s dormi¬
entem iacere ꝯtendunt: Maxime
pro eo ulic terra sensim ab imis soa¬
turiens. ad suꝑficiem sepulcri cõsten

Expanded text:
juvenis corpus rejuvenis corpus reravit. Bibens lethiferum haustum, non solum evasit periculum, sed et eodem prostratos poculo in vitae reparavit statum. Hmo post passionem Domini Salvatoris tustatis senio fessus, cum diem transmigrationis suae imminere sibi sentiret, jussisse fertur effodi sibi sepulcrum, atque inde vale dicens fratribus, facta oratione vivens tumulum introivit, deinde tanquam in lectulo in eo requievit. 130. Unde accidit ut quidam eum vivere asserant, nec mortuum in sepulcro, sed dormientem jacere contendant, maxime quod illic terra sensim ab imo scaturiens, ad superficiem sepulcri conscen
Abbreviated transcription (Latin):
Ohannes apostolus et euuange¬
lista filius ⁊ ebedei. frater iacobiur¬
go electus a domino. atq int̾ ceto̾s
magis dilectus. qui etiam supra pͦ¬
tus magrĩ reconbens. et euuangelii¬
sui fluenta de ip̃o sacro dm̃ti pecto¬
ris fonte potauit. et quasi unus
de paradisi fluminibus. uerbi dei
graciã in toto terrarum orbe diffu
cessit. dum sustipiens matrem ma¬
grĩ discipulus eciam ip̃e pro xp̃o al¬
cer quodam modo derelictus est filiuꝰ:
ret᷑ a domiciano cesare in pachinos in¬
sula metallo relegatur: ubi eciam posi¬
tus apocalipsim scripsit. interfecto at̃
a senatu domiciano exilio resolutus.
recessit ephesum: ibiq ob hexeticoꝵ
refutandas u̾sucias efflagitatus ab
asie epĩs. euuangelium nouissimus
edidit. Cuiꝰ quidem int̾ alias uir¬
tauit in aurum siluestris frondiũ
iurgas liccorea q saxa in gẽmasĩ
Item gẽmarum fragmina: in ꝓpͥa re¬
formanit natura. uiduam quoq p̾
p̾cepto ppłis suscitauit: et rediuiuũ

Expanded text:
angelista, filius Zebedaei, frater Jacobi, virgo electus a Domino, atque inter caeteros magis dilectus, qui etiam super pectus Magistri recumbens, et Evangelii fluenta de ipso sacro dominici pectoris fonte potavit, et quasi unus de paradisi fluminibus, verbi Dei gratiam in toto terrarum orbe diffudcessit, dum suscipiens matrem Magistri discipulus, etiam ipse pro Christo alter quodammodo derelictus est filius. ret, a Domitiano Caesare in Pathmos insulam metallo relegatur, ubi etiam positus Apocalypsim scripsit. Interfecto autem a senatu Domitiano, exsilio resolutus, recessit Ephesum, ibique ob haereticorum refutandas versutias, efflagitatus ab Asiae episcopis Evangelium novissimus edidit. 128. Cujus quidem inter alias virc fuit. Mutavit in aurum sylvestres frondium virgas littoreaque saxa in gemmas. Item gemmarum fragmina in propriam reformavit naturam, viduam quoque ad precem populi suscitavit, et redivivum
Abbreviated transcription (Latin):
moꝵ Sophronius in temꝑe istĩ¬
rosolimis excepto patͥarcha et¬
rus plia. Georgius. Thomas
Basilius. Sergius. Leontos acha
nasins. Cristodolus. agathonus.¬

Expanded text:
 Sophronius, in temrusalem excepto Patriarcha erus, Ilia, Gregorius, Thomas, Basilius, nasius, Christodolus, Tho
Abbreviated transcription (Latin):
dñicum a iudiciis aliisq cansis
⁊ in eo tantum oracoĩb occupari.
milnos er̃at in nłu. lege ꝓ hibu̾it
imaiginibus hoc signũ iussit sẽꝑ¬
inscribi ⁊ figurari: quodã testãt

Expanded text:
ncivit a judiciis aliisque causis  in eo tantum orationibus occupari. manos erat in usu, lege prohibuit. in imaginibus hoc signum jussit inscribi semper et figurari, ut testant
Abbreviated transcription (Latin):
lorum magistratuũ siue iudicum
leges que usq ad duo milia pene
libros erant extense ⁊ intra mune
digestorum siue pandectaꝵ uoca¬
bulo trũcupauit. Quatuor eciam
institucionũ libros composuit. in
quibus breuiter uniu̾sarũ legũ
textus comp̃henditur in eosdem

Expanded text:
lorum magistratuum, sive judicum leges, quae usque ad duo millia pene libros erant extensae, intra quinqDigestorum, sive Pandectarum, vocabulo nuncupavit. Quatuor etiam Institutionum libros, in quibus breviter universarum legum textus comprehenditur, noviter