comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illa die iustus uidex. Cu redđae coro¬
nã uistus uidex. si ñ donass& grãm. mi¬
sericoiᷤᷤ pat̃: Et quomͦ eẽt ista corona
iusticiȩ: nis p̃cessiss&e grã. quȩ iustifi¬
cat impum: Quomͦ ista debita reddet᷑:
nisi prius illa gratuita donaretur : ł in¬
bone. nulla ẽent. At tendite itaq quio
de ipsis cogitationib dicat. Ait enĩ seri¬
bens at cornthios. Nonquia idonei sumꝰ
cogitare aliquit tanquã ex nob̾ m& ipsis.
s sufficientia nr̃a ex dõ. ẽ. Deinde sin¬
głã inspiciamus. Bonũ inquit certamen
çertaui. Quero qua uirtute certauerit.
Utrũ quȩ illi ex semce ipso fuerit: anquę
desuꝑ data sit. Si absit ut tantus doctor¬
gentium ignorauerit legẽ dei: cuius uox
.ẽ. inderteronomio. ne dicas incorde
tuo. fortitudo mea. & potentia manus
ineȩ. fecit mͥ uirtutẽ magnã hanc. Sed
memorabis dñ dĩ tu: quia ipse tib
dat fortuuidinẽ facere uircut̾e. Iuto
autẽ ꝓdest bonum cercam̃ : nisi sequatus

Expanded text:
e justus judex . Cui redderet coronam justus judex, si non donasset gratiam misericors pater? Et quomodo esset ista corona justitiae, nisi praecessisset gratia quae justificat impium? Quomodo ista debita redderetur, nisi prius illa gratuita donaretur? 15. Sebonae, nulla essent. Attendite itaque quid de ipsis cogitationibus dicat: ait enim scribens ad Corinthios, Non quia idonei sumus cogitare aliquid a nobis, tanquam ex nobismetipsis; sed sufficientia nostra ex Deo est . Deinde singula inspiciamus: Bonum, inquit, certamen certavi. Quaero qua virtute certaverit; utrum quae illi ex semetipso fuerit, an quae desuper data sit. Sed absit ut tantus doctor ignoraverit legem Dei, cujus vox est in Deuteronomio: Ne dicas in corde tuo, Fortitudo mea et potentia manus meae fecit mihi virtutem magnam hanc: sed memoraberis Domini Dei tui, quia ipse tibi dat fortitudinem facere virtutem . Quid autem prodest bonum certamen, nisi sequatur
Abbreviated transcription (Latin):
tiones seruorum dĩ. uł infirmitates oꝑ¬
solum ꝑmittit apłs scõrũ indigentian
suppleri a bonis fide lib: s etiam salibn¬
sine tẽptatione ñ ꝓuehit: nee aibi quie¬
quã in notescit. nisi ꝓbationis exramine.
nec coronabit᷑ nisi uicerit:. neq uinca
nisi certalit. Iuis autẽ certat. nisi ini¬
micum habens. & tẽptationi resisteno¬

Expanded text:
 infirmitates corsolum permittit apostolus sanctorum indigentias suppleri a bonis fidelibus, sed etiam saluberrisine tentatione non provenit; nec sibi quisquam innotescit, nisi probationis examine; nec coronabitur, nisi qui vicerit; nec vincet, nisi qui certaverit. Quis autem certat, nisi inimicum habens, et tentationi resisten
Abbreviated transcription (Latin):
cium. N ouit erum dñs. qui sunt eius. Ho¬
uit qui ꝑmaneant ad coronam: qui ꝑma¬
neant ad flãmã. N ouit inarea sua triticũ:
nouit paleam: nouit segetem: nouit ÷ tza¬
niam. Nodo enum corpus eni xp̃i miactũ
.ẽ. tanquam area: s nouit dñs qui sunt
eius. Si tu nosti quod trituras qr ibi . ẽ.
latens massa: nec consumit trituratio.
quot purgatura. ẽ. uentilatio. Certi simꝰ
fr̃s. quia om̃s qui sumus incorpore dñi.
&e manemus in illo ut &e ipse maneat
innobis: in hoc scło necesse habemus us¬
q infinem int̃ malos iuuere. Non inter
illos dico malos qui blasphemant xp̃m:
raro enim iam inueniuntirꝰ qui lingua
blasphemant. si multi qui uita. Necesse :
gͦ ut int̾ illos usq infinem uiuamus.¬

Expanded text:
ium. Novit Dominus qui sunt ejus, novit qui permaneant ad coronam, et qui permaneant ad flammam; novit in area sua triticum suum, novit et paleam, novit et segetem, novit zizanta. Modo enim corpus Christi mixtum est tanquam in area: sed novit Dominus qui sunt ejus . Si tu nosti quid trituras, quia ibi est latens massa, nec consumit trituratio quod purgatura est ventilatio; certi sumus, fratres, quia omnes qui sumus in corpore Domini, et manemus in illo, ut et ipse maneat in nobis, in hoc saeculo necesse habemus usque in finem inter malos vivere. Non inter illos dico malos, qui blasphemant Christum: rari enim jam inveniuntur qui lingua blasphemant, sed multi qui vita. Necesse est ergo ut inter illos usque in finem vivamus.
Abbreviated transcription (Latin):
hos autem semꝑ ambulãmus inua:
donec eo ꝑueniamus quo ducit uia. Nusꝗͣ
in illa remaneamus. donec ꝑueniamus ubi
maneamus: atq ita & querendo tendimꝰ.
& inueniendo ad aliquid ꝑuenimꝰ. & ad
id quod restat querendo & inueniendo
transimus: quousq ibi fiat sinis querendi.
ubi ꝑfectioni ñ suꝑ& intentio ꝑficiendi.

Expanded text:
Nos autem semper ambulemus in via donec eo veniamus quo ducit via; nusquam in illa remaneamus, donec perducat ubi maneamus, atque ita et quaerendo tendimus,  inveniendo ad aliquid pervenimus, et ad id quod restat quaerendo et inveniendo transimus, quo usque ibi fiat finis quaerendi, ubi perfectioni non superest intentio proficiendi.
Abbreviated transcription (Latin):
pedit uobis. Iudistis fr̃s mei cu
epła ad hebreos legeretur. Obedite p̃po.¬
sitis ur̃is & subditiꝰ estote: quia ipsi uigi¬
lant ꝓ animab ur̃is. tanquã rationẽ rad¬
diturs ꝓ uobis: Ut cum gauoio hoc facir
⁊ ñ cum tristicia. Non enĩ expedit uobi
in agro. quando attendit arborẽ. & frue¬
tum uid&. Quando attertoit segiten¬
laborauit : Non sine causa dorsũ cur uaus
Non sine causa manus at triuit. Nonsi¬
ne causa frigus ⁊ ȩstus tolerauit. Hocq̃¬
quoo ait. Ut cũ gautio hoc faciant &s¬

Expanded text:
emus. Audistis, fratres mei, cum Epistola ad Hebraeos legeretur: Obedite praepositis vestris, et subditi estote; quia ipsi vigilant pro animabus vestris, tanquam rationem reddituri pro vobis: ut cum gaudio hoc faciant, et non cum tristitia; non enim expedit vobis in agro? Quando attendit arborem, et fructum videt; quando attendit segetelaboravit, non sine causa dorsum curvavit, non sine causa manus attrivit, non sine causa frigus aestusque toleravit. Ideo ait, ut cum gaudio hoc faciant
Abbreviated transcription (Latin):
altera. atq illa rursus ex altero semine.
Aliquando autẽ ⁊ arbor ex arbore. cũ surcu¬
lus demitur atq plantatur. Ergo & sem̃
ex arbore: & arbor ex semine: & arbor
ex arbore. semen ex semine nullomoto:
niss arbor inter ueniat prius. Arbor uͦ
ex arbore: etiam s semen ñ int̾̃ ueniat. al¬
ternis gͥ successionib alterũ ex altero: sed
utrũq ex terra. nec iͣpsis terra. Prior gͥ
eoũ parens terra. sicut autẽ inpso grano.
in uisibilit̃ erant om̃ia simul que ꝑ tẽpora
in arborẽ surgerent: Ita ipse munotis cogi¬
tandus. ẽ. cũ ds̃ simul omĩa creauit. ha.¬
buisse simul omĩa quȩ millo cũ illo facta
nibus. quorũ species manet motu notabili.
& terra et abẏssus. quȩ uelut inconstantes
motus patiuntur. atq inferius aouincta
partẽ alterã mundo confer̃: s etiã ea
quȩ aqua ⁊ terra ꝓduxit. potentialit̃ atq
causalit̾ prius quã ꝑ tempoꝵ moras ita ex¬

Expanded text:
altera, atque illa rursus ex altero semine. altera, atque illa rursus ex altero semine. Aliquando autem et arbor ex arbore, cum surculus demitur atque plantatur. Ergo et semen ex arbore, et arbor ex semine, et arbor ex arbore. semen autem ex semine nullo modo, nisi arbor interueniat prius; arbor uero ex arbore, etiamsi semen non interueniat. alternis igitur successionibus alterum ex altero, sed utrumque ex terra nec ex ipsis terra; prior igitur eorum parens terra. sic et aninuisibiliter erant omnia simul, quae per tempora in arborem surgerent, ita ipse mundus cogitandus est, cum deus simul omnia creauit, habuisse simul omnia, quae in illo cum illo facta ribus, quorum species manet motu rotabili, et terram et abyssos, quae uelut inconstantes motus patiuntur atque inferius adiuncta partem alteram mundo conferunt, sed etiam illa, quae aqua et terra produxit potentialiter atque causaliter, priusquam per tem- . porum moras ita ex
Abbreviated transcription (Latin):
dib pomis hȩc species ñ utiq repente tat
ac tanta excorta. ẽ: s quo etiam oroine no¬
uimus. Surrexit en̾i a radice. quã terrȩ
geriñ priũ inficit: atq inde om̃ia ulla
formata & distincta creuerunt. Porro illuo
germ̃ in semine. In semine gͦ illa om̃ia pri¬
mitus fuerunt: Ñ mole corporee magnitu
dinis. s ui potentiaq causal. Nã illa mag.¬
nitudo copia terrȩ humorisq congesta. eꝰ:
s illa in eriguo grano mirabilior prestantiorq
ius. ẽ. qua ualuit adiacens humor cõmiatꝰ
terrȩ. tanquã materies uerti inligni illius
qualitatẽ: in ramorũ diffasionẽ: in folioꝵ
uirit itatẽ ac figuram: in fructuũ formas
& opulentiã: om̃iumq ordinatissimã distiune¬
tinctionẽ. Quit eñ ex arbore illa surgit
aut pend&. quod ñ ex quodã occulto the¬
sauro seminis illuis. extractũ atq depintũ
.ẽ: at illito sem̃ ex arbore: licae ñ illa seo

Expanded text:
dibus, pomis: haec species non utique repente tanta dibus, pomis: haec species non utique repente tanta ac talis exorta est. sed quo etiam ordine nouimus. surrexit enim a radice. quam terrae primum germen infixit, atque inde omnia illa formata et distincta creuerunt. porro illud germen ex semine: in semine ergo illa omnia primitus fuerunt dinis, sed vi potentiaque causali. Nam illa magnitudo, copia terrae humorisque congesta est. Sed illa in exiguo grano mirabilior praestantiorque vis est, qua valuit adjacens humor commixtus terrae tanquam materies verti in ligni illius qualitatem, in ramorum diffusionem, in foliorum viriditatem ac figuram, in fructuum formas et opulentiam, omniumque ordinatissimam distinctionem. Quid enim ex arbore illa surgit aut pendet, quod non ex quodam occulto thesauro seminis illius extractum atque depromptum est? At illud semen ex arbore, licet non illa sed
Abbreviated transcription (Latin):
clĩ creature multa ñ nouimus: siue quȩ in
cęlis sunt altius quã ut nr̃ sensus ea possit
at tingere: siue quȩ in regionib terrarũ
fortassis in habitabilib : siue quȩ deorsũ
latent. uł in ꝓfundo abyss uł in occultis
finib terrȩ. Hȩc gͥ antequã fierent. utiq
ñ erant: quomodo gͦ dõ nota erant quȩ
ñ erant. & rursus ꝯuomodo ea faceret.
quȩ sib nota erant: Ñ enĩ quirquã fecit:
ignorans. Nota gͦ fecit: ñ facta cognouit.
T̾ roinde: antequã fierent. ⁊ erant & nor
erant. Erant in dĩ scientia: ñ erant in
sua natura. Ipsi autẽ deo ñ audeo dicere
aliomͦ innotuisse cum ea fecissae. quã illo
quo ea norat ut facerae: A pud quẽ ñ.ẽ.
ipsis itaq oꝑib dei. eodẽ adutuante inda¬
gare conemur. ub hec simul creauenrt.
cũ a consũmatis suis oꝑib requieuit. Ino¬
rum species ꝑ ordinẽ temporũ usq nuno
oꝑatur. Considẽmus gͦ cuiuslib& arbo¬
ris pulchritudinẽ. in robore. ramis. fron¬

Expanded text:
dei creaturae multa non nouimus, siue quae in caelis sunt altius, quam ut noster sensus ea possit adtingere, siue quae in regionibus terrarum fortassis inhabitabilibus siue quae deorsum latent uel in profundo abyssi uel in occultis sinibus terrae. haec igitur antequam fierent, utique non erant. quomodo ergo deo nota erant, quae non erant? et rursus quomodo ea faceret, quae sibi nota non erant? non enim quidquam fecit ignorans. nota ergo fecit, non facta cognouit.Proinde antequam fierent et erant et non erant. Erant in Dei scientia, non erant in sua natura. Ipsi autem Deo non audeo dicere alio modo innotuisse, cum ea fecisset quam illo quo ea noverat ut faceret. Apud quem non est ipsis quoque operibus dei eodem adiuuante indagare conemur, ubi haec simul creauerit, cum a consummatis suis operibus requieuit, quorum species per ordinem temporum usque nunc operatur. consideremus ergo cuiuslibet arboris pulchritudinem in robore, ramis. fron
Abbreviated transcription (Latin):
olun⁊ terra dȩ aqua: & ꝑ aquã constitu¬
ta dei uerbo. Per quȩ qui tunc erat
mundus. aqua in undatus deꝑiit. Qui
autẽ nunc sunt cęli & terra. eodẽ uer¬
bo reposit sunt: igni reseruand indiẽ
urdicii. & ꝑditionis hominũ impiorum.

Expanded text:
olim et terra de aqua, et per aquam constituta Dei uerbo, per quae. qui tunc erat mundus, aqua inundatus deperiit. Qui autem nunc sunt caeli et terra, eodem uerbo repositi sunt, igni reseruandi in diem iudicii et perditioni
Abbreviated transcription (Latin):
bile uidebatur hominib quod ꝓmitte¬
bat ds ex hac mortalitate. corruptione.
abiectione. informitate. puluere. ⁊ ciñe.
futuros homines iequalͤs anglĩs dĩ iñ so¬
lũ scripturã cũ hominib fecit ut credent:
s etiam fibe sue posuit meditͥorẽ. Non
queliba principẽ. aut quelib& angłm. uł
archangłmꝰ. s unicũ filium: Ut qua uia
nos ꝑducturus eẽt ad illum finẽ quẽ pro¬
misit: ꝑ eum ipsum filiũ suum & ostende¬
r&. et p̃beret.: Parũ enĩ erat deo: si fili¬
um suum faceret demonstraraeᷤᷤ uiȩ. E ũ
ipsum uiam fecit: ut ꝑ illum ires regen
bilem immortalitatẽ: & cũ angłis eius
aequalitatẽ. Quã longe eramns. Iuã
ille sursumͥ quã nos deorsũ: Quãille
insũmo. quã nos uiimo desꝑati iacebamꝰ:
Sine expectatione salutis egrotabamus:
Missus . ẽ. medicus: quẽ ñ cognouit
ȩgrotus. Si enĩ cognoussent: nũ quã dnm̃
gle crucifiacissent. S & hoc quoq ualu¬
it ad egroti medicamentũ : quod medicum

Expanded text:
bile videbatur hominibus quod promittebat Deus, ex hac mortalitate, corruptione, abjectione, infirmitate, pulvere et cinere futuros homines aequales Angelis Dei; non solum Scripturam cum hominibus fecit, ut crederent; sed etiam fidei suae posuit mediatorem, non quemlibet principem, aut quemlibet angelum vel archangelum, sed unicum Filium: ut qua via nos perducturus esset ad illum finem quem promisit, per eum ipsum Filium suum et ostenderet et praeberet. Parum enim erat Deo si Filium suum faceret demonstratorem viae; eum ipsum viam fecit, ut per illum ires regentbilem immortalitatem, et cum Angelis ejus aequalitatem. Quam longe eramus? quam ille sursum, quam nos deorsum? quimo desperati jacebamus? Sine exspectatione salutis aegrotabamus: missus est medicus, quem non cognovit aegrotus. Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Sed hoc quoque valuit ad aegroti medicamentum, quod medicum
Abbreviated transcription (Latin):
dã illi salutare meum. Salutare uĩ xp̃c
ẽ. Quẽ infantẽ sẏmeon sener cũ ag¬
nouisset in sp̃u: eumq sũpsissae in manꝰ
Nunc dimittis inquit dñe serĩ tuũ
scdm uerbum tuũ in paceꝰ Qm̃ uder̃
oeul mei salutare tuum. Beneficien¬

Expanded text:
dam illi salutare meum. salutare dei Christus dam illi salutare meum. salutare dei Christus est, quem infantem Symeon senex cum agnouisset in spiritu eumque sumpsisset in manus: Nunc dimittis. inquit, domine, seruum tuum secundum uerbum tuum in pace, quoniam uiderunt oculi mei salutare tuum. Qui e
Abbreviated transcription (Latin):
Iui timetis dñm laudate eu: Ut dm̃ ñ
seruiliter. s libere colatis. Amare discitẽ
qu̾e timetis: & poteritis laudare quoo
amatis. Timentes enĩ dm̃ homines uete¬
ris testamenti. ꝓpt̃ litteram terrentem
& occtoentẽ. ñdum habentẽ spm uiuifi¬
cantẽ: Currebant cũ sacrificiis adtem¬
plũ. Et quauis infigurã futuri sanguinis
quo redẽpti sumus: tam̃ nescientes quid ꝑ
eos p̃figuraretur: cruentas uictimas im¬
molabant. Nunc uͦ in gr̃a testam̃t no¬
u qui timetis dñm laudate eũ. Ipse quip¬
pe in alio psalmo mutanda illa p̃nunti¬
ans quȩ tunc inumbra futuri offerebant᷑.
Hon accipiam inquit de manu tua ui¬
tulos. neq de gregib tuis hyrcos: Et
paulopost. ut ostender& sacrificiũ nou
testam̃ti. quando illa fuerant cessatura:
Immola inquit deo sacrificiũ laudis.
& redde altissimo uota tua: Et infine
ciusdẽ psalmi. Sacrificiũ inquit laudis
gloificabit me: & illic uia. ẽ. quo osten¬

Expanded text:
ui timetis dominum, laudate eum. ut deum non seruiliter sed libere colatis, amare discite, quem timetis, et poteritis laudare, quod amatis. timentes enim deum homines ueteris testamenti propter litteram terrentem et occidentem nondum habentes spiritum uiuificantem currebant cum sacrificiis ad templum et quamuis in figuram futuri sanguinis, quo redempti sumus, tamen nescientes, quid per eas praefiguraretur, cruentas uictimas immolabant. nunc uero in gratia testamenti noui qui timetis dominum. laudate eum. ipse quippe in alio psalmo mutanda illa praenuntians, quae tunc in umbra futuri offerebantur: Non accipiam, inquit, de manu tua uitulos neque de gregibus tuis hircos. et paulo post, ut ostenderet sacrificium noui testamenti, quando illa fuerant cessatura: Immola, inquit, deo sacrificium laudis et redde altissimo uota tua. et in fine eiusdem psalmi: Sacrificium, inquit, laudis glorificabit me et illic uia est, qua osten
Abbreviated transcription (Latin):
ntͣ eus. Donec domemur & ꝑdome.¬
mur. io. ẽ. ꝑficiamur: dominatorẽ feramꝰ.
Plerũq em̃ ꝓfert dominator nr̃ & iam fla.¬
gella. Si eñi ao domanda iumenta tua.
ꝓͦfers uirgã. ꝓfers flagellum : ds̃ ñ ꝓfert
ad domanda umnenta sua. quod sumus
nos qui de uimentis suis faci& filios suos
Domas ȩquũ tuũ. quid daturus es ȩquo
tuo. cũ te cȩꝑit portare mansuetus. ferre
disciplinã tuam: obedire imꝑio tuo: ẽẽ
uim̃tũ. hoc. ẽ. adium̃tũ infirmitatis tuȩ.
Quto e retribuis: que nec saltim sepelis
cu̾ mortiuis fuerit. s discerpenoũ uolatilib
ꝓhicis. Dimitto tibi. Ds̃ hereditatẽ seruat.
quod.ẽ. ipse ds̾. Et ad tempiis mortuum¬
resuscitat te. Carnẽ tuam do numerũ ca¬
pillorũ redd&e tib: & constitu& cum anglis
inȩternum: ub iam ñ idigeas domari. s
tantũmodo apiissimopossider. Erit em̃
tunc ds̃ om̃ia inom̃ib. Nec erit ulla infelici¬
tas quȩ nos exerceat: s: felicitas sola quȩ

Expanded text:
 et donec domemur et perdomemur, id est, perficiamur, domitorem feramus. Plerumque enim profert domitor noster etiam flagella. Si enim tu ad domanda jumenta tua profers virgam, profers flagellum; Deus non profert ad domanda jumenta sua, quod sumus nos, qui de jumentis suis faciet filios suos? Domas equum tuum: quid daturus es equo tuo, cum te coeperit portare mansuetus, ferre disciplinam tuam, obedire imperio tuo, esse jumentum, hoc est, adjumentum infirmitatis tuae? Quid ei retribuis, quem nec saltem sepelis cum mortuus fuerit, sed discerpendum volatilibus projicis? Domito tibi Deus haereditatem servat, quod ete. Carnem tuam usque ad numerum capillorum reddet tibi: et constituet te cum Angelis in aeternum, ubi jam non indigeas domari, sed tantummodo a piissimo possideri. Erit enim tunc Deus omnia in omnibus : nec erit ulla infelicitas quae nos exerceat, sed felicitas sola quae
Abbreviated transcription (Latin):
anniculis. Si acceptauerit dñs in milib
arietũ. aut in denis milib hyrcorũ pus¬
guium: Si ded̾o primogenita me& impi¬
etatis. fructũ uentris meͦi ꝓ peccato ani¬
mȩ meȩ : Si annuntiatũ. ẽ. tib homo
bonũ. aut quto dñs ex quirat a te. niss
facere udicium ⁊ diligere miscdĩam.
ꝓpħȩ uerbis utrũq distinctũ. ẽ. fatisq
declaratum. Illa sacrificia ꝑ se ipsa ñ rẽ¬
quirere dm̃: quib significant᷑ hec sac¬
ficia quȩ requirit dg̃ in epła quȩ scrͥ

Expanded text:
anniculis? si acceptaverit Dominus in millibus anniculis? si acceptaverit Dominus in millibus arietum, aut in denis millibus hircorum pinguium? si dedero primogenita mea pro impietate mea, fructum ventris mei pro peccato animae meae? si annuntiatum est tibi, homo, bonum, aut quid Dominus exquirat a te, nisi facere judicium, et diligere misericordiam, prophetae uerbis utrumque distinctum est satisque declaratum illa sacrificia per se ipsa non requirere Deum, quibus significantur haec sacrificia, quae requirit Deus. In epistu
Abbreviated transcription (Latin):
Sacrificiũ deo sp̃s contritus: cor contritũ
&̃ humiliatũ ds̃ ñ sꝑn&. Intueam᷑ quẽao
modũ tibi dm̃ dixxit nolle sacrificiũ: ibi
dm̃ dixit uelle sacrificiũ. Nonuult gͦ
sacrificiũ trucidat pecoris: & uult sacrifi¬
cium contriti cordis. Illo gͥ quod eũ nolle
dixit: hoc significatur. quod eum uelle
quomͦ abstultis ea uelle creditur: uelut
su& gr̃a uoluptatis. Nam s ea sacrificia
quȩ uult. quoꝵ hoc unũ. ẽ. cor contritũ
& humiliatũ dolore pęnitend. nollet
eis sacrificiis significari. quȩ uelut sib
delectabilia desidãre putatus. ẽ: ñ utiq
de his offerendis in lege ueteri p̾cepiss&.
Et ido mutanda erant oportuno certoq
um tẽpore. ne ipsi dõ desidãbilia. uł cer¬
te innob acceptabilia. ac ñ potius quȩ
his significata sunt crederentur. Item
apud aliũ ꝓpħam. Inquo inquit app̃hen¬
dam dñmꝰ. assumã dm̃ineũ excelsũs S
app̾hendã illum in holocaustis. inuitulis

Expanded text:
cium Deo spiritus contribulatus: cor contritum et humiliatum Deus non spernet. Intueamur quem ad modum, ubi Deum dixit nolle sacrificium. ibi Deum ostendit uelle sacrificium. Non uult ergo sacrificium trucidati pecoris, sed uult sacrificium contriti cordis. Illo igitur quod eum nolle dixit, hoc significatur, quod eum uelle , quo modo ab stultis ea uelle creditur, uelut suae gratia uoluptatis. Nam si ea sacrificia quae uult quorum hoc unum est: cor contritum et humiliatum dolore paenitendi nollet eis sacrificiis significari, quae uelut sibi delectabilia desiderare putatus est: non utique de his offerendis in lege uetere praecepisset. Et ideo mutanda erant opportuno certoque iam tempore, ne ipsi Deo desiderabilia uel certe in nobis acceptabilia, ac non potius quae his significata sunt crederentur. apud alium prophetam: In quo, inquit, apprehendam Dominum, assumam Deum meum excelsum? Si apprehendam illum in holocaustis, in vitulis
Abbreviated transcription (Latin):
glõs. Recepit gͦ eos lothnesciens quod
angł. ẽẽnt: cognoscens tam̃ sicut ipso de
monstrante cognoscere potuut: quis in eis
ẽẽt. Et abraham in trib. &e loth in
duob uiris dñm agnoscebant: cui ꝑ singłã¬
rem numerũ loquebantur: etiã cũ eos ho¬
mines. eẽ. arbitrarentur. N eq eñ aliam
ob causam sic eos susceꝑunt: ut tanqũ
mortalib & humana refectione in ti¬
gentib ministrarent. S erat ꝓfecto ali¬
ꝗd quo ita excellebant. licae tanquã ho¬
mines. ut in eis. eẽ. dñm. sicut. eẽ. assola
in ꝑph̃is. hi qui hospitalitatẽ illis exhibe¬
bant. dubitare ñ possent. Atq idõ &ip.¬
sos aliquando pluralit̃: ⁊ in eis dñm ali¬
quando singlãrit̃ appellabant. Angłos
autẽ fuisse scriptura testatur: Non solum
ingenesis libro. ubi hȩc gesta narrantatꝰ
uerum etiam in epła ad hebreos. ub cumn
hospitalitas lautaretur: ꝑ hanc inquit
etiam quidam nescientes. hospitio receper

Expanded text:
gelos . Receptis ergo eis Loth, nesciens quod gelos . Receptis ergo eis Loth, nesciens quod angeli essent, cognoscens tamen sicut ipso Domino demonstrante cognoscere potuit, quis in eis , quod et Abraham in tribus et Loth in duobus uiris Dominum agnoscebant, cui per singularem numerum loquebantur, etiam cum eos homines esse arbitrarentur; neque enim aliam ob causam sic eos susceperunt, ut tamquam mortalibus et humana refectione » indigentibus ministrarent; sed erat profecto aliquid, quo ita excellebant, licet tamquam homines, ut in eis esse Dominum, sicut esse adsolet in prophetis, hi, qui hospitalitatem illis exhibebant, dubitare non possent; adque ideo et ipsos aliquando pluraliter et in eis Dominum aliquando singulariter appellabant. Angelos autem fuisse scriptura testatur, non solum in hoc genesis libro, ubi haec gesta narrantur, uerum etiam in epistula ad Hebraeos, ubi, cum hospitalitas laudaretur: Per hanc. inquit, etiam quidam nescientes hospitio receper
Abbreviated transcription (Latin):
N egauit sarra dicens ñ risi: tinuit em̃. Quo¬
modo intelligebant dm̃. eẽ. qui loquebatur.
cum etiam negare ausa sit sarra quod rise¬
rit. tanquã ille hoc posse ignorare: Nisi
forte sarra homines eos putabat. Abra¬
ham uͦ dm̃ intelligebat: S etiam ipse
illa humanitatis officia p̃bendo. quȩ ne
mirũ nisi homines prius arbitratus. ẽ.
S fortassis in quib dm̃ loqui iutellexit:
quibdam diuinȩ maiestatis existentib
ac apparentib signis: sicut in hominib
dĩ sepe apparuisse scriptura testatur.
S rursus queritur si ita .ẽ. unde ange¬
los postea fuisse cognouerint. Nis for¬
te cum eis uidentib in cęlos issent: Dd̃¬
receperunt angłos. E xhibuit itaq
hospitalitatẽ quomͦ scĩs hominib ch̃: in
quib. eẽ. dm̃ cognouit: cũ eos sicut etiam
ipse abraham angłos. eẽ. nescirae. Ni enĩ
patriarchȩ sunt scificat in epła aohebresᷤ:
ubiͦ Hospitalitate loquens ait. E hanc
quidã nescientes hospicio receperunt an¬

Expanded text:
Negauit Sarra dicens: non risi; timuit enim. quomodo intellegebant deum esse qui loquebatur, cum etiam negare ausa sit Sarra quod riserit, tamquam ille hoc posset ignorare? nisi forte Sarra homines eos putabat, Abraham uero deum intellegebat. sed etiam ipse illa humanitatis officia praebendo, de quimirum nisi hsed fortassis, in quibus Deum loqui intellexit, quibusdam divinae majestatis existentibus et apparentibus signis sicut in hominibus Dei saepe apparuisse Scriptura testatur. Sed rursus quaeritur: Si ita est, unde angelos postea fuisse cognoverint, nisi forte cum, eis videntibus, in coelum issent? uod occurrit Lot angelis et adorauit in faciem, hospitalitatem quomodo sanctis hominibus Dei, in quibus Deum esse cognovit, cum eos, sicut etiam ipse Abraham, angelos esse nesciret. Hi enim Patriarchae sunt significati in Epistola ad Hebraeos, ubi de hospitalitate loquens ait: Per hanc quidam nescientes, hospitio receperunt an
Abbreviated transcription (Latin):
pellent: Sicut isti decẽ steterunt alonge.
& leuaueruint uocẽ dicentes. Ih̃u p̃ceptor
miserere nr̃i. Nam & quod pͣceptorẽ uocant.
quo nomine nescio utrũ quisquã dnm int̃¬
pellauerit ꝓ medicina corporali: satis pu¬
to significare. Lepr̃a falsam. eẽ. doctrinã:
quã bonus preceptor absterg&e. ꝑ ipsum¬

Expanded text:
steterunt a longe, et levaverunt vocem, dicentes: Jesu praeceptor, miserere nostri. Nam et quod praeceptorem vocant, quo nomine nescio utrum quisquam Dominum interpellaverit pro medicina corporali, satis puto significare lepram falsam esse doctrinam, quam bonus praeceptor abstergit. S
Abbreviated transcription (Latin):
pecato: ñ tam̃ sine flagello. Quicqͥt¬
acciderit iusto. uoluntat diuinȩ depitt&.
ñ potestat mimici. Seuire ille potest: feri¬
re si ille noluerit potest. Et sulle uolue¬
rit ut feriat: nouit suum quẽ adm odum
excipiat. Quẽ em̃i diligit dñs corripit:
flagellat autẽ omnẽ filium quẽ recipit.
Quto sib gͦ plautoit iniquus: quia flagellũ
sib de illo fecit pat̾ meus: Illũ assumit
ad ministeriũ: me erudit ato patrimonium.
Nec attendere debemus. quantũ ꝑmittit
inuistis: s quantũ reserua& ustis. S debe-¬
mus optare etiam illis ꝑ quos flagellamur.:
ut conuertanͭ & flagellentur. Sic enum
suos fideles erudiebat: quando de saulo¬
sib flagellũ fecerat. S postea conuertit

Expanded text:
peccato, non tamen sine flagello. Upeccato, non tamen sine flagello. Uacciderit justo, voluntati divinae deputet, non potestati inimici. Saevire ille potest: ferire, si ille noluerit, non potest. Et si ille voluerit ut feriat, novit suum quemadmodum excipiat: Quem enim diligit Dominus, corripit: flagellat autem omnem filium quem recipit . Quid sibi ergo plaudit iniquus, quia flagellum sibi de illo fecit Pater meus? Illum assumit ad ministerium, me erudit ad patrimonium. Nec attendere debemus quantum permittat injustis, sed quantum servet justis. 5. Sed debemus optare etiam illis per quos flagellamur, ut convertantur, et flagellentur. Sic enim suos fideles erudiebat, qui de Saulo flagellum sibi fecerat, sed postea convertit
Abbreviated transcription (Latin):
In xp̃o sit. queius. eẽ. xp̃ianũ. attendat
ao passiones xp̃ indignas: at tendat illũ
sine ullo peccato. quȩ ñ rapuit ex soluentẽ:
attentat scripturã dicentẽ sibi. flagellat
omnẽ filiũ quẽ recipit: ⁊ tu dicis forte ex
ceptus eris: Si exceptiis a passione fla¬
gellorum: exceptus a numero filiorum. Itã¬
natus. ȩqualis patri informa dz: uerbũ ꝑ
quod facta sunt om̃ia: ñ habebat uͥnde fla¬
gellaretur. Ad hoc cͥarne indutus. ẽ: ut
sme flagello ñ. eẽt. Qui gͦ flagellat uni¬
cumsine peccatoꝰ relinquit cum peccato ad
apłs dicit. adoptionẽ filiorũ accepimus:
ut. ẽẽmus unico coheredes: eẽmꝰ etiam he¬
rditas eius. Postula ame. ⁊ dabo tib gñs
hereditatẽ tuã. Exẽplũ nob̃ ꝓposuit in
nẽ filium quẽ recĩpit: ne te sine flagello
speres futurũ: nisi forte cogitas ex heredari.
Flagellat omnẽ filium que recipit. itane
omnẽ: Ub te uolebas abscondere: Omnem:
& nullus exceptus: nullus sine flagello erit.

Expanded text:
isto sit, quem vis esse Christianum. Attendat ad passiones Christi indignas: attendat illum sine ullo peccato, quae non rapuit, exsolventem: attendat Scripturam dicentem sibi: Flagellat omnem filium quem recipiceptus eris? Si exceptus a passione flagellorum, exceptus a numero filiorum. Itanatus, aequalis Patri in forma Dei, Verbum per quod facta sunt omnia, non habebat unde flagellaretur. Ad hoc carne indutus est, ut sine flagello non esset. Qui ergo flagellat unicum sine peccato, relinquit cum peccato adoApostolus dicit: Adoptionem filiorum accepimus, ut essemus unico cohaeredes, essemus etiam haereditas ejus . Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Exemplum nobis proposuit in nem filium quem recipit . Nec te sine flagello speres futurum, nisi forte cogitas exhaeredari. Flagellat omnem filium quem recipit. Itane omnem? Ubi te volebas abscondere? Omnem: et nullus exceptus, nullus sine flagello erit.
Abbreviated transcription (Latin):
dies uidicii: s unus cuiusq hominis dies
ultimus. longe. eẽ. ñ potest. Et quia bre¬
uis. ẽ. uitaꝰ &e quia ipsa breuitas semꝑiti¬
certa : quando sit diesultimus tuus nescis.
Corrige te hodie ꝓpt̾ cras. ł sit tib & nͦ
in setreto correptio. Sint mores sine aua¬

Expanded text:
dies judicii: sed uniuscujusque hominis dies ultimus longe esse non potest; quia brevis est vita. Et quia ipsa brevitas semper incerta, quando sit dies tuus ultimus, nescis. Corrige te hodie, propter cras. Prosit tibi et modo in secreto correptio. Palam enim
Abbreviated transcription (Latin):
mortiferum. quod aliquando qui cõmit.¬
tunt nescio qua ꝑuersitate contendunt:
& nescio unde sib testimonia nulla &
uana conquirunt dicentes. Peccata carns
nicatores ⁊ adulteros iudicabit ds: Ecce¬
quod attendas: quisquis tali morbo la¬
boras. Qutͦo dicit ds̃ aitor. Non quodtͥ
dicit fauens peccatis tius amius tius. aut
eadem tecũ iniquitatis cathena ligatus
amicus tuus: uł potuis inunicus: & tuus

Expanded text:
mortiferum: quod aliquando qui committunt, nescio qua perversitate contemnunt; et nescio unde sibi testimonia nulla et vana conquirunt, dicentes, Peccata carnis nicatores et adulteros judicat Deus? Ecce attende, quisquis tali morbo laboras. Quod dicit Deus audi: non quod tibi dicit favens peccatis tuis animus tuus, aut eadem tecum iniquitatis catena ligatus amicus tuus, vel potius inimicus tuus
Abbreviated transcription (Latin):
stuatur indiem uidicii. & ꝑditionis ho¬
minum unpiorũ. Nam&e hominũ ꝓpter
nagnam quandam commutationẽ. ñ du.¬
htat dicere ꝑditionẽ futurã: Cũ tamen
num quauis in eternis pęnis. sit mansura
nxura. Multa de iudicio nouissimo. i
de fine huuis scł aꝑtissime ibi dictũ. ẽ. ne¬
quaquã silentio p̃teribo. Principio terram
difundasti dñe: ⁊ oꝑa manuum tuarũ
sint cel. Ips ꝑibunt tu autẽ ꝑmanes:
i om̃s sicut uestimentum ueterescent. Et

Expanded text:
seruatur in diem iudicii et perditionis hoseruatur in diem iudicii et perditionis hominum inpiorum. Nam et hominum propter magnam quandam commutationem non dubitat dicere perditionem futuram, cum tamen eorum quamuis in aeternis poenis sit mansura natura. de fine huius saeculi apertissime ibi dictum est, nequaquam silentio praeteribo. Principio terram tu fundasti, Domine, et opera manuum tuarum sunt caeli. Ipsi peribunt, tu autem permanes; et omnes sicut uestimen
Abbreviated transcription (Latin):
apls. Qlb etiam cõmemorans factũ ante
diluuium. Utoetur admonuisse quodã
modo: quatenus infine huius scħ. mun¬
dũ istum ꝑiturũ. ẽẽ. credamus. Nam&e
illo tempore ꝑisse dixit qui tunc erat
mundũ. Nec solũ orbẽ terre. uerũ etiã
cȩlos. quosutiq istos aerȩos intelligimꝰ.
Quorũ locũ ac spaciũ. tunc aqua cres¬
cendo suꝑauerat. Ergo totus. aut pȩnȩ
totus aer iste uentosus. quod cęlũ uł
potius cęlos uocat. s utiq istos imos. ñ
illos suprȩmos. ub sol & luna et hỹdera
cnstituta sunt. conuersus fuerat in hu¬
nitam qualitatẽ: Atq hoc modo cum
terra ꝑierat. Cuius terrȩ utiq prior
facies fuerat deleta diluino. Qui aute
minc sunt inquit cęli & terra: eodem
nerbo repositi sunt. igni reseruand indiẽ
idiciz: ce ꝑditionis hominũ impiorum.
A ide qui celi & quȩ terra. id.ẽ. qui mun¬
duis ꝓeo mundo qui diliuuo ꝑut. ex eadẽ
iqua repositus. ẽ: ipse igni nouissimore¬

Expanded text:
s. Ubi etiam commemorans factum ante diluuium uidetur admonuisse quodam modo, quatenus in fine huius saeculi mundum istum periturum esse credamus. Nam et illo tempore perisse dixit, qui tunc erat, mundum; nec solum orbem terrae, uerum etiam caelos, quos utique istos aenos intellegimus, quorum locum ac spatium tunc aqua crescendo superauerat. Ergo totus aut paene totus aer iste uentosus quod caelum uel potius caelos uocat, sed utique istos imos, non illos supremos, ubi sol et luna et sidera constituta sunt conuersus fuerat in umidam qualitatem adque hoc modo cum terra perierat, cuius terrae utique prior facies fuerat deleta diluuio. Qui autem nunc sunt, inquit, caeli et terra, eodem uerbo repositi sunt, igni reseruandi in diem iudicii et perditionis hominum inpiorum. Proinde qui caeli et quae terra, id est, qui mundus pro eo mundo, qui diluuio periit, ex eadem aqua repositus est, ipse igni nouissimo re
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura: linguȩ diuisȩ uelut ignis. Nũ¬
quto de longinqno ueniens territans absit:
Naminsedit suꝑunũ quẽq eorum. Insedit
suꝑunũ qũeq eoꝵ. ⁊ cȩperunt linguis loqu
sicut sp̃s dabat eis ꝓnuntiare. Aud lin¬
gua loquentẽ. ⁊ intellige sp̃m: ñ in lapi¬
de. s incorde scribentẽ. S accessistis ad¬

Expanded text:
Scriptura, linguae divisae, velut ignis. NumScriptura, linguae divisae, velut ignis. Numquid de longinquo territans? Absit. Nam insedit super unumquemque eorum, etumquemque eorum, et coeperunt linguis loqui, sicut Spiritus dabat eis pronuntiare . Audi linguam loquentem, et intellige Spiritum, non in lapide, sed in corde scribentem. Lex ergo spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
Cum autẽ uenir& hora ut tiansir& iħc
de hoc mundo ad patrẽ cȩlebratur gͦ
pascha: resurrerit dñs: facit transitũ a
morte ad uitam. Quid gͦ pꝰ pascha. Nu
merantur quinquaginta dies:⁊ uenit sp̃s¬
hic quomͦ. Ib plebs longe stabat: timor
erat.: amor ñ erat. Namusq at eotimuer̃:
ut dicerent admoyseis. Loquere tu ad
nos. & ñ aonos loquatur dñs ne moriam.
Descenoit gͦ sicut scriptũ.ẽ. ds insina.
inigne :S plebẽ longe territans stantẽ:¬
⁊ digito suo scribens in lapide. ñ incorde.
Hđc autẽ quond ouenit sp̃s scs. congrega¬
t erant fideles inunũ: nec in monte t̾ru.¬
it: si intrauit indomũ. De cęlo quidẽ fac¬
tus. ẽ. subito soinis quasi ferretiu flatꝰ
uehemens. sonuit: s nullus expauit. Audi¬
sti sonũ ũroe ⁊ ignem: quia ⁊ in monte utrũq
erat. & ignis et sonttus. S ilic etiam fumꝰ:
hic ignis sereniis. Uisȩ sunt eñ inquit illa

Expanded text:
Cum autem veniret hora ut transiret Jesus Cum autem veniret hora ut transiret Jesus de hoc mundo ad Patrem . Celebratur ergo Pascha, resurgit Dominus, facit transitum a morte ad vitam, quod est Pascha; et numerantur quinquaginta dies, et venit Spia. Ibi plebs longe stabat, timor erat, amor non erat. Nam usque adeo timuerunt, ut dicerent ad Moysen: Loquere tu ad nos, et non ad nos loquatur Dominus, ne moriamur . Descendit ergo, sicut scriptum est, Deus in Sina in igne; sed plebem longe stantem territans, et digito suo scribens in lapide , non in corde. Huc autem quando venit Spiritus sanctus, congregati erant fideles in unum: nec in monte terruit, sed intravit in domum. De coelo quidem factus est subito sonus, quasi ferretur flatus vehemens: sonuit, sed nullus expavit. Audisti sonum, vide et ignem; quia et in monte utrumque erat, et ignis et sonitus; sed illic etiam fumus, hic vero ignis serenus. Visae sunt enim illis, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
et nocẽ uerboꝵ: quã qui airoierunt. excu¬
sauerant se ne eis fier&e uerbum: non
em̃ portabant quot dicebatur. Et si be
terribile erat quod iubebatur. Moy¬
ses dixit. Ex territus sum ⁊ treme buntoꝰ.
N magno mysterio uidete concordiã hui¬
dete distantiã: concordiã legis: distantiã
plebis. Celebrabatur pascha inueteri po¬
pło sicut nostis. occisione agn cũ azimis:
Ib occisio ouuis cxp̃m significat.: At ima
autẽ uitam nouã: Hoc. ẽ. sine uecustate
fermenth. Unde nob̃ apłs dicit. Ex¬
purgate uecus fermentũ. ut sitis noua
conspsio: sicut estis azimi. Pascha enim
nr̃m immolatus. ẽ. xp̾c. Cȩlebratũ. ẽ. gͦ
pascha mn illo uetere ppło. ñdum inluce
fulgente: s inumbra significante cęle¬
brantoũ. ẽ. Et post quinquaginta dies
acȩlebratione paschȩ. sicut computans
inueniet qui uoluent. datur lex inmon¬
Tiansitus eñĩ interp̃tatur hebraicȩ pas¬
cha: quoo ecep̃ssit ȩuangłista dicens.

Expanded text:
ocem verborum; quam qui audierunt, excusaverunt se, ne et eis fieret verbum. Non enim portabant quod dicebatur; et si besterribile erat quod videbatur. Moyses dixit: Exterritus sum et tremebundus.n magno mysterio videte concordiam, videte distantiam; concordiam Legis, distantiam plebis. Celebratur Pascha in veteri populo, sicut nostis occisione agni cum azymis: ubi occisio ovis Christum significat, azyma autem novam vitam, hoc est, sine vetustate fermenti. Unde nobis Apostolus dicit: Expurgate vetus fermentum, ut sitis nova conspersio, sicut estis azymi: Pascha enim nostrum immolatus est Christus . Celebratum est ergo Pascha in illo veteri populo, nondum in luce fulgente, sed in umbra significante celebratum est: et post quinquaginta dies a celebratione Paschae, sicut computans inveniet qui voluerit, datur Lex in mona morte ad vitam. Transitus enim interpretatur hebraice Pascha: quod expressit evangelista dicens,
Abbreviated transcription (Latin):
timore gehennȩ ñ facis malũ: ẽ quioe in¬
te froes : quia credis futurũ des. eẽ. utoici¬
um. Gaitdeo fides tuȩ: s ad huc tuneo
aliuto amare iusti ciam. Amor caftuis inte
.ie. deb&: Quo amore desides uidere
Noncelum & terrã. nͥ campos liquidos
maris. ñ spectacula migatoria. ñ fulgores
ntoresq geminarũ B desidera utoere
ãm tuumꝰ. amare dm̃ tuum. quia dictũ. ẽ.
Duectissimi filii dei sumus: & ñdũ appa¬
nit quod erimus. Scimus autẽ quia cum
ipparuerit similes e erimus: qm̃ utdebimꝰeũ
milum. Si eñi amas utoere dm̃ tuũ: si in
hac ꝑegrinatione illo amore suspiras : Ecce
ybat te dñs ds̃ tuus. Quas dicat tibi:
Ecce fac quod uis: imple cuproitates tuaᷤᷤ:
extenoe nequitiamꝰ dilata luxuriam:
Quicquto libuerit licitũ puta. N on
tehinc pumo. nͣte in gehennas mitto:
faciẽ meam tib tantũ negabo: Si expa-¬
usti. amasti s hoc quod dictũ. ẽ. faciẽ

Expanded text:
timore gehennae non facis malum, est quidem vitimore gehennae non facis malum, est quidem vitae fides, quia credis futurum Dei judicium. Gaudeo fidei tuae, sed adhuc timeo aliud est, amare justitiam. Amor castus in te esse debet, quo amore desideres videre, non coelum et terram, non campos liquidos maris, non spectacula nugatoria, non fulgores nitoresque gemmarum: sed desidera videre Deum tuum, amare Deum tuum; quia dictum est: Dilectissimi, filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus: scimus autem quia cum apparuemalum. Si enim amas videre Deum tuum, si in hac peregrinatione illo amore suspiras; ecce probat te Dominus Deus tuus, quasi dicat tibi: Ecce fac quod vis, imple cupiditates tuas, extende nequitiam, dilata luxuriam, quidquid libuerit, licitum puta; non hinc te punio, non te in gehennas mitto, faciam meam tantum tibi negabo. Si expavisti, amasti; si hoc quod dictum est, Faciem
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscamur quia filii euis sumus. Nec
agnoscimur: nis pacifici fuerimus. Nã
unde uideamus dm̃ ñ habebimus: si con¬
tendendo. in nob̃ ipsũ oculũ eaxctinxerimꝰ.¬
om̃ib & scificationẽ: sine qua tiemo potĩt
uidere đm. Quomͦ terruit amatores:
Non terruit isi amatores. Nñqm diã.
Pacẽ sectamini cũ om̃ib & scĩficationẽ:
quã qui ñ habuerit in ignẽ mittetur.
ȩterno igne cruciabitur. infatigabilibus
formidatorẽ mali: Et ex eo ipso quoo de¬
sidabas. inde te terruit. Quã stulti
.ẽẽnt duo. uolentes uidere solẽ oriturũ.
si contenderent int̃̾ se qua parte oriturꝰ
ẽẽt: & quomͦ uideri poss&: Et nata int̾
se controuersia litigarentꝰ lttigando se
cȩderent: cedendo oculos suos eiuerent:
ut illũ ortũ uidere ñ possent. Ergout
dm̃ uroere possimus: fide corda muntemꝰ.
caritate sanemus: pace firmemus: qr
hoc ipsum unde inuicẽ diligimus. iã ex
illo. ẽ. quẽ uidere desideramus. Si

Expanded text:
agnoscimus quod ejus filii sumus, nec agnoscimur, nisi pacifici fuerimus. Nam unde videamus Deum non habebimus, si contendendo in nobis ipsum oculum exstinxerimomnibus, et sanctificationem, sine qua nemo poterit videre Deum . Quomodo terruit amatores? Non terruit nisi amatores. Numquid dixit, Pacem sectamini cum omnibus, et sanctificationem, quam qui non habuerit, in ignem mittetur, aeterno igne cruciabitur, infatigabilibus formidatorem mali: et ex eo ipso quod desiderabas, inde te terruit. Deum viessent duo volentes videre solem oriturum, si contenderent inter se qua parte oriturus esset, et quomodo videri posset, et nata inter se controversia litigarent, litigando se caederent, caedendo oculos suos exstinguerent, ut illum ortum videre non possent? Igitur ut Deum videre possimus, fide corda mundemus, charitate sanemus, pace firmemus, quia hoc ipsum unde invicem diligimus, jam ex illo est, quem videre desideramus.
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ hoc. ẽ. testam̃tũ quod constituã domin
isrł pꝰdies illos dicit dñs: dabo leges meas
in mentẽ eorum. ⁊ incordib eorũ scribam
eas. Ecce quomͦ uoluit iste legẽ sib poni
adño. Non sicut inuistis ⁊ ñ subditis do
uetus testamentũ ꝑtinentib posita. ẽ. in
tabulis lapideis: S sicut scĩs filus libere.

Expanded text:
stituam domui Israel: Post dies illos, dicit Dominus, dabo leges meas in mentibus eorum, et in cordibus eorum scribam eas» ? Ecce quomodo vult iste legem sibi poni a Domino; non sicut injustis et non subditis, ad vetus testamentum pertinentibus posita est, in tabulis lapideis; sed sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nulli ex greco. ep̃istemen interp̃tat sunt.
disciplina. ẽ: quȩ utiq a discendo nom̃
accepit. Unde et scientia dic potest.
Ad hoc enĩ queq res discitur ut sciat᷑:
quãuis alianoticione in his quȩ ꝓpeccatis
suis mala unusquisq patitur ut corrigat᷑.
die soleat ĩnsciplina. Unde illito. ẽ. in
epła ad hebreos. Quis enĩ . ẽ. filius. cui
ñ dee disciplinam pat̃ ei.is. Et illud
eam certarunt redd&e iusticie. Pacẽ se¬

Expanded text:
 interpretati sunt, disciplina quae utique a discendo nomen accepit, unde et scientia dici potest. Ad hoc enim quaeque res discitur, ut sciatur. Quamvis alia notione, in iis quae pro peccatis suis mala quisque patitur ut corrigatur, dici soleat disciplina. Unde illud est in Epistola ad Hebraeos, Quis enim est filius, cui non det disciplinam pater ejus? et illud eam certarunt, reddet justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
catores. eẽ. nolite obluuse. Talib nĩ
sacrificiis ꝓmẽretur d̾s. Ac ꝑhoc u
scriptum. ẽ. miscđiam uolo quã sacrifici
Nichil aluto quã sacrificiũ sacrsficos
latum oportae intelligi: Qm̃ illito qua
ab hominib appellatur sacrificiũ. sis.¬
nũ. ẽ. ueri sacrifici. P orro autẽ misatũs
uerũ sacrificium.ẽ. Unde dictũ. ẽ. qo
paulo atite commemoraui: Talib cũ
sacrificiis placetur deo. Quȩcũq igtar
in ministerio tab̃nacħ. siue templmuibis
modis de sacrificũs leguntur diumits
.eẽ. precepta: ad dilectionẽ ch̃ & pxtmni
significantõ referuntur. In his eñi duob
p̃ceptis ut scriptũ. c̃: tota lex pende ip¬

Expanded text:
catores esse nolite obliuisci; talibus enim sacrificiis placetur Deo. Ac per hoc ubi scriptum est: Misericordiam uolo quam sacrificium nihil aliud quam sacrificium sacrificio praelatum oportet intellegi; quoniam illud, quod ab omnibus appellatur sacrificium, signum est ueri sacrificii. Porro autem misericordia uerum sacrificium est; unde dictum est, quod paulo ante commemoraui: Talibus enim sacrificiis placetur Deo. Quaecumque igitur in ministerio tabernaculi siue templi multis modis de sacrificiis leguntur diuinitus esse praecepta, ad dilectionem Dei et proximi significando referuntur. In his enim duobus praeceptis, ut scriptum est, tota lex pende
Abbreviated transcription (Latin):
hac uita ñ dum in re. S ipsa spes tam
cita. ẽ. ut om̃ib huius scħ delicus p̃po¬
nenda sit. Scriptum. ẽ: delectare in dño.
Et ne putares iamte hab̃e quod ꝓmittit:
subiecit statim & dabit tibi peticiones
cordis tui. Si gͦ ñdum habes peticiones
cotois: unde delectaris .ir.dño. nis quia
ꝓmittendo debitorẽ: Huius gͥ dep̃cati¬
onis. ut maneat nob̃cum spes nr̃a . & in¬
troducamurinto quod ꝓmisit dĩ. Illuc gͦ¬
nem. Exultent suꝑb de p̃senti felicitate:
Tumeant honorib fulgeant auro: re¬
dundent familiis: obsequis dientium coꝵ¬
stipentur: pretereunt ista. tͣnseunt tanꝗͣ
umbra. Cum ille finis uenerit. ub om̃s
qui mͦ incdño sꝑant gaudent: tunc illis ueni¬
et sine fine tristicia. Quando acceperint
humiles quod irrtoent suꝑbi: Tunc suꝑ¬
borum tẏpus conuertetur in luctum.

Expanded text:
hac vita, nondum sunt in re; sed ipsa spes tam hac vita, nondum sunt in re; sed ipsa spes tam certa est, ut omnibus hujus saeculi deliciis praeponenda sit, sicut scriptum est, Delectare in Domino. Et ne putares te jam habere quod promittit, subjecit statim, Et dabit tibi petitiones cordis tui . Si ergo nondum habes petitiones cordis tui, unde delectaris in Domino, nisi quia promittendo debitorem? Hujus igitur deprecationis ut permaneat nobiscum spes nostra, et introducamur in id quod promisit Dnem. Exsultent superbi de praesenti felicitate; tumeant honoribus, fulgeant auro, redundent familiis, obsequiis clientium constipentur: praetereunt ista; transeunt tanquam umbra. Cum ille finis venerit, ubi omnes qui modo in Domino sperant gaudeant, tunc illis veniet sine fine tristitia. Quando acceperint humiles quod irrident superbi, tunc superborum typhus convertetur in luctum.
Abbreviated transcription (Latin):
felicitatẽ: an sempiternã uitam.: Quid
minatur ds. Sẽpit̾nã pęnan. Quio
ꝓmittit d̾s. sempiternã requiẽ. In quo
Flagellat ds̃ bonos: temporale. ẽ. In quo
parcit mtalis temparale . ẽ. N eq quis¬
quã suꝑbe de se p̾fumat : neq quis qu̾a
humilis. de dño desꝑae. Est eñĩ ꝑmissio
dei. rata. certa. fira. & inconcussa fidelis.
& om̃i dubitatione carens: quȩ consolat᷑
afflictos. Tota eñi uita suꝑ terram sicut
scrptũ. ẽ. temptatio. ẽ: nec quasi ꝑꝑa eli¬
genda. ẽ. ⁊ sola aduersa deuitanta. Sȩd
utraq cauenda. ẽ: illa ne corrũpat: illa ne
frangat : ut rinicuiq hominũ quocunq
staturerũ in hac uita egerit. ñsit refugiũ
nis ds̃ . nec ullũ gauoiũ nis in ꝓmissis e.
Uita eñihȩc. qualib& reduntans felicitate
multos fallit: d̾is neminẽ. Quia gͦ om̃
homini conuerso ad dm̃ mutatur delectatio:
mutantur deliciȩ. Non eñi subtrahunt᷑:
s mutantur. Om̃s autẽ deliciȩ nr̃ȩ in

Expanded text:
 an sempiternam vitam? Quid minatur Deus? Sempiternam poenam. Quid promittit Deus? Sempiternam requiem. In quo flagellat bonos, temporale est: in quo parcit malis, temporale est. «Quiquam superbe de se praesumat, ne quisquam humilis de Domino desperet. Est enim promissio Dei rata, certa, fixa et inconcussa, fidelis et omni dubitatione carens, quae consolatur afflictos. Tota enim vita humana super terram, sicut scriptum est, tentatio est . Nec quasi prospera eligenda est, et sola adversa devitanda: sed utraque cavenda est; illa ne corrumpat, ista ne frangat; ut unicuique hominum, in quocumque statu rerum in hac vita egerit, non sit refugium nisi Deus, nec ullum gaudium nisi in promissis ejus. Vita enim haec qualibet redundans felicitate multos fallit; Deus neminem. Quia ergo omni homini converso ad Deum mutatur delectatio, mutantur deliciae non enim subtrahuntur, sed mutantur: omnes autem deliciae nostrae in