comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re mortuos sepelirent. P pt̃ istos gͥ impietate
⁊ iniquitate in anima mortuos. uenit in qͥt ho¬
ra ⁊ nunc ẽ. qͣndo mortui audient uocẽ filii
di: ⁊ qͥ audierint uiuent. Qui audierint dr̃.
qui ob audierint. qu crediderint. ⁊usq in
finem ꝑ seuerauerint Nec fecit hic ullam
differentiam bonoꝵ ⁊ maloꝵ. Omnib enĩ
bonum ẽ. audire uocem eiꝰ et uiuere:⁊ adui¬
tam pietatis. ex impietatis morte transire. De
qua morte ait apłs paulus. Ergo om̃s mortui st̃
Et ꝓomnib mortuus ẽ: ut ⁊ qͥuiuunt iamñ
sibi uiuant s ei qͥ ꝓ ipsis mortuus ẽ. et resur¬
rexit Om̃s itaq mortui sunt in peccatis. ne¬
mine prorsus excepto siue originalibꝰ siue e¬
tiam uoluntate additis. uel ignorando uel
sciendo nec faciendo qđ iustum ẽ. Et põib
mortuis uiuus mortuus ẽ unus. id eꝰ niũ¬
lum habens omĩno peccatum: ut qͥ premis¬
sionem peccatorum uiuunt iam ñ sibi ui¬

Expanded text:
re mortuos sepelirent. propter istos ergo impietate re mortuos sepelirent. propter istos ergo impietate et iniquitate in anima mortuos: uenit, inquit, hora et nunc est, quando mortui audient uocem filii dei, et qui audierint uiuent. qui audierint dixit qui oboedierint, qui crediderint et usque in finem perseuerauerint". nec fecit hic ullam differentiam bonorum et malorum; omnibus enim bonum est audire uocem eius et uiuere ad uitam pietatis ex impietatis morte transeundo. de qua morte ait apostolus Paulus: ergo omnes mortui sunt; et pro omnibus mortuus est, ut et qui uiuunt iam non sibi uiuant, sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. Omnes itaque mortui sunt in peccatis, nemine prorsus excepto, siue originalibus siue etiam uoluntate additis, uel ignorando uel sciendo nec faciendo quod iustum est; et pro omnibus mortuis uiuus mortuus est unus, id est nullum habens omnino peccatum; ut, qui per remissionem peccatorum uiuunt, iam non sibi ui
Abbreviated transcription (Latin):
amen dico uõbis. quia qͥ uerbum meum au¬
dit et credit ei qui misit me: habet uitam et̃¬
nam. Et in iudicium non ueniet: s transist
a morte inuitam. Ecce hic dixit fideles suos
in iudicium non uenire. Quomͦ g piudiciũ
separabunt᷑ amalis et ad eiꝰ dexteram stabuns:
nisi quia hocloco iudieium ꝑ damnatione
posuit: Intale quippe iudicium non ue¬
nient. qui audiunt ũbum eiꝰ: et credunt
ei qui misit illum. Demde adiungit et dic̃
et qui audierint uiuent. Sicut enim pat̾
ht̃ uitam insemet ipso: sic dedit et filio ui¬
tam hab̾e insemet ipso. Nondum de scda
resurrectione idẽ corporum loquit᷑ que infi¬
ne futura ẽ: sedde pͥma quȩ nunc ẽ Hanc qͥp¬
pe ut distingueret ait Uenit hora et nunc ẽ
Non autem ista corpoꝵ. s animarum ẽ. Ha¬
bent enĩ et animȩ mortẽ suam. in impietate at¬
q peccatis: scđ̾m quam mortẽ mortui st̃. de qͥ¬
b idem dñs ait Sine mortuos sepelire mortu¬
os suos. Ut scilicet in anima mortui incorpo¬

Expanded text:
audit et credit ei qui misit me, habet uitam aeternam, et in iudicium non uenit, sed transiit a morte in uitam. Ecce hic dixit fideles suos in iudicium non uenire. Quo modo ergo per iudicium separabuntur a malis et ad eius dexteram stabunt, nisi quia hoc loco iudicium pro damnatione posuit? In tale quippe iudicium non uenient, qui audiunt uerbum eius et credunt ei, qui misit illum. CAPUT VI. qui. audierint uiuent. sicut enim pater habet uitam in semet ipso, sic dedit et filio habere uitam in semet ipso. nondum de secunda resurrectione, id est corporum, loquitur, quae in fine futura est, sed de prima, quae nunc est. hanc quippe ut distingueret, ait: uenit hora et nunc est; non autem ista corporum, sed animarum est. habent enim et animae mortem suam in impietate atque peccatis, secundum quam mortem mortui sunt de quibus idem ait: sine mortuos sepelire mortuos suos, ut scilicet in anima mortui in corpo
Abbreviated transcription (Latin):
illa inbasilicam ubi eramꝰ adducentes eã sanã
de mr̃is loco. Tum uͦ tantus ab utroq sexuadmi¬
rationis clamor exortusẽ: ut uox continuata
cũ lacrimis non uideret᷑ posse finiri. Educta
ẽ ad eum locum. ubi paulo ante steterat tremeis.
Exultabant eam similẽ fr̃i: cui doluerant re¬
mansisse dissimilẽ. Et nondum fusas p̃ces su
asꝑilla. iam tamen p̃uiam uoluntatẽ tam ei¬
to erauditam ẽẽ cernebant. Exultabant in
dei laudem uoce sine ũbis. tanto sonitu. qͣn¬
tum nr̃ȩ aures uix ferre possent. Quid erat in
ni sanguis effusus ẽ:¬
ui nisi huic fidei attestant᷑ ista miracula in
testimonium ꝑhibentes mundũ inimicissimũ
⁊ crudelissimum ꝑtulerunt. eũq ñ repugnan¬
dos moriendo uicerunt. Pista fide morttu st̃
qui hȩc ad nõ impetrare possunt: ꝓpt̃ cuiꝰ nom̃ occisi
sunt. Prohac fide p̃cessit eoꝵ mira patientia: ut in
his miraculis tanta ista potentia sequeret᷑. Hamsi

Expanded text:
illa in basilicam, ubi eramus, adducentes eam sanam illa in basilicam, ubi eramus, adducentes eam sanam de martyris loco. Tum vero tantus ab utroque sexu admirationis clamor exortus est, ut vox continuata cum lacrymis, non videretur posse finiri. Perducta est ad eum locum, ubi paulo ante steterat tremens. Exsultabant eam similem fratri, cui doluerant, remansisse dissimilem, et nondum fusas preces suas pro illa, jam tamen praeviam voluntatem tam cito exauditam esse cernebant, exsultabant in Dei laudem voces, sine verbis, tanto sonitu, quantum aures nostrae ferre vix possent. Quid erat in ni sanguis effusus eCui, nisi huic fidei, attestantur ista miracula, intestimonium perhibentes, mundum inimicissimum et crudelissimum pertulerunt, eumque non repugnando, sed moriendo vicerunt. Pro ista fide mortui sunt, qui haec a Domino impetrare possunt, propter cujus nomen occisi sunt. Pro hac fide praecessit eorum mira patientia ut in his miraculis tanta ista potentia sequeretur. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ cum ex dnĩco pasche dic tercio fieret: in gra¬
dib exedre inqua de suꝑiore loquebar loco.
fecistare ambos fr̃s cum eoꝵ legeret᷑ libellus.
Intuebat᷑ popłs uniuersus sexus utrĩq unũ stan¬
tem sine deformi motu: alteram membris õibꝰ
bant. Uidebant enim qͥd in illo gratulandũ.
qͥd ꝑ illa ec̃t orandum. Int̃ hȩc recitato eoꝵ
libello. de conspectu popłi eos abire p̃cepri
de tota ipsa causa aliquanto diligentiꝰ ceperã
disputare. cum ecce me disputante uoces aliȩ
de memoria mrĩs nouȩ gratulationis audi¬
unt᷑ Conuersi sunt eo qui me audiebant: ce¬
ꝑuntq concurrere. Illa enim ubi de gradib
descendit in quib steterat: ad sc̃m̃ mrẽm ora¬
re prexerat. Quȩ mox uit cancellos attigit: col¬
lapsa similit̃ uelut in somnũ. sana surrexit
Dum gͥ requireremꝰ qͥd factum fuerit. unde¬
ille strepitus letus extiterit: ingressi sunt cũ

Expanded text:
Quod cum et Dominico Paschae die tertio fieret in graQuod cum et Dominico Paschae die tertio fieret in gradibus exedrae, in qua de superiore loquebar loco, feci stare ambos fratres cum eorum legeretur libellus. Intuebatur populus universus sexus utriusque, unum stantem sine deformi motu, alteram membris omnibus bant. Videbant enim quid in illo gratulandum, quid pro illa esset orandum. Inter haec recitato eorum libello de conspectu populi eos abire praecepi; et de tota ipsa causa aliquanto diligentius coeperam disputare, cum ecce me disputante voces aliae de memoria martyris novae gratulationis audiuntur. Conversi sunt eo qui me audiebant, coeperuntque concurrere. Illa enim ubi de gradibus descendit in quibus steterat, ad sanctum martyrem orare perrexerat. Quae mox ut cancellos attigit collapsa similiter velut in somnum sana surrexit. Dum ergo requireremus quid factum fuerit, unde strepitus laetus exstiterit, ingressi sunt cum
Abbreviated transcription (Latin):
q post alterum: omĩs posterior quasi nouũ
qd̾ aliꝰ pͥus dixerat nuntiantes. Meq gau¬
dente ⁊ apud me deo grãs agente: ingredit᷑
etiam ipse cumplurib. Inclinat᷑ ad genua me¬
a. erigit᷑ adoscula mea. Procedimus ad ppłm.
plena erat ȩccła ꝑsonabat uocib gaudioꝵ dõ
grãs. deo laudes nemine tacente hinc atq in¬
de clamantium. Saĩitaui popłm: et rursus
eadem feruentiore uoce clamabant. facto tan¬
dem silencio: scripturarũ diumnarũ sunt le¬
cta sollempnia. Ubi autemuentum ẽ ad mei
sermonis locum: dixi pauca ꝓ tempore.⁊ꝑ il
liꝰ iocunditate leticiȩ. Magis enim eos in oꝑe
diuino quandã dei eloquentiã ñ audire s
considerare ꝑmisi. Nobiscum homo prandit
⁊ diligent̃ nobis omnẽ suȩ fr̃nęq ac mat̾ne ca¬
lamitatis indicauit historiam. Sequenti itaq
die post sermonem redditum. narrationis ciꝰ
libellum in crastinum popło recitandũ ꝓmisi.¬

Expanded text:
que post alterum, omnis posterior quasi nouum, que post alterum, omnis posterior quasi nouum, quod alius prior dixerat, nuntiantes; meque gaudente et aput me Deo gratias agente ingreditur etiam ipse cum pluribus, inclinatur ad genua mea, erigitur ad osculum meum. Procedimus ad populum, plena erat ecclesia, personabat uocibus gaudiorum: Deo gratias, Deo laudes ! nemine tacente hinc adque inde clamantium. Salutaui populum, et rursus eadem feruentiore uoce clamabant. Facto tandem silentio scripturarum diuinarum sunt lecta sollemnia. Ubi autem uentum est ad mei sermonis locum, dixi pauca pro tempore et pro illius iucunditate laetitiae. Magis enim eos in opere diuino quandam Dei eloquentiam non audire, sed considerare permisi. Nobiscum homo prandit et diligenter nobis omnem suae fraternaeque ac maternae calamitatis indicanit historiam. Sequenti itaque die post sermonem redditum narrationis eius libellum in crastinum pop
Abbreviated transcription (Latin):
Et illic. et quocunq ibant conuertebant inse
ciuitatis aspectum. Nonnulli qͥ eos alibi uide¬
rant. causamq: tremoris eoꝵ nouerant: aliis
ut cuiq poterant indicabant. uenit et pascha
atq: ipso die dñico mane cum iam frequenspo¬
pulus p̃sens eẽt. et locisc̃ĩ cancellos ubi marti¬
rium erat. idem iuuenis orans teneret: repen¬
te ꝓstratus ẽ et dormienti simillimꝰ iacuit.
ñ tamen tremens sicut etiam ꝑsomniũ sole¬
bat. Stupentib qui aderant atq aliis pauen¬
tib aliis dolentib: cum cum quidã uellent
erigere. nonnulli phibuerunt s potiꝰ exitũ
expectandum eẽ dixerunt. Et ecce surrexit et
non tremebat qm̃ sanatꝰ erat et stabat in co¬
lumis intuens intuentes. Quis gͦ se tenuit a lau¬
dib xp̃i: clamantium gratulantiũq uocib.
eccłausq quaq completa ẽ. Inde ad me curri¬
t᷑ ubi sedebam.iam ꝓcessurus. Irruit alt̃ quis¬

Expanded text:
Et illic et quacumque ibant conuertebant in se Et illic et quacumque ibant conuertebant in se ciuitatis adspectum. Nonnulli. qui eos alibi uiderant causamque tremoris eorum nouerant, aliis. ut cuique poterant, indicabant. Venit et Pascha, adque ipso die dominico mane, cum iam frequens populus praesens esset et loci sancti cancellos, ubi martyrium erat, idem iuuenis orans teneret, repente prostratus est et dormienti simillimus iacuit, non tamen tremens, sicut etiam per somnum solebant. Stupentibus qui aderant adque aliis pauentibus, aliis dolentibus, cum eum quidam uellent erigere, nonnulli prohibuerunt et potius exitum exspectandum esse dixerunt. Et ecce surrexit, et non tremebat, quoniam sanatus erat, et stabat incolumis, intuens intuentes. Quis ergo se tenuit a laudibus Dei? Clamantium gratulantiumque uocibus ecclesia usquequaque conpleta est. Inde ad me curritur, ubi sedebam iam processurus; inruit alter quis
Abbreviated transcription (Latin):
tam clarum atq illustre miracłm: ut nullum
arbitrer eẽ ipponensium qui hoc ł ñ uiderit
uel didicerit. nullum qͥ obliuisciulla ratione
potuerit. Decem quidam fr̃s quoꝵ septẽ sunt
mares.iii.feminȩ de cesarea capadocie suors
ciuium ñ ignobiles. maledicto matris recenti
patris eoꝵ obitu destitutȩ quȩ iniuriam sibi
ab eis factam acerbissime tulit. talipena sunt
diuinitus coherciti: ut horribiliter quaterent᷑
om̃s tremore membroꝵ. Inqua fedissima spe¬
cie oculos suoꝵ ciuium non ferentes: quaqua
uersum cuiq: ire uisum ẽ toto pene uagabant᷑
orbe romano. Exhis etiam ad nosuenerunt
duo.fr̃ et soror paulus et palladia. multis ali¬
is locis miseria diffamante iam cogniti. uenert̃
autem ante pascha ferme dies .xu. et ȩccłam co¬
tidie ingredientes. in ea memoriam głosissimi
stephani mr̃is frequentabant. orantes ut sibi
iam placaret᷑ ds̃. ⁊ salutem pͥstinam redderet.

Expanded text:
tam clarum adque inlustre miraculum, ut nullum tam clarum adque inlustre miraculum, ut nullum arbitrer esse Hipponiensium, qui hoc non uel uiderit uel didicerit, nullum qui obliuisci ulla ratione potuerit. Decem quidam fratres quorum septem sunt mares, tres feminae de Caesarea Cappadociae, suorum ciuium non ignobiles, maledicto matris recenti patris eorum obitu destitutae, quae iniuriam sibi ab eis factam acerbissime tulit, tali poena sunt diuinitus coherciti, ut horribiliter quaterentur omnes tremore membrorum; in qua foedissima specie oculos suorum ciuium non ferentes, quaqua uersum cuique ire uisum est, toto paene uagabantur orbe Romano. Ex his etiam ad nos uenerunt duo, frater et soror, Paulus et Palladia, multis aliis locis miseria diffamante iam cogniti. Venerunt autem ante Pascha ferme dies quindecim, ecclesiam cottidie et in ea memoriam gloriosissimi Stephani frequentabant, orantes ut iam sibi placaretur Deus et salutem pristinam redderet.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ostiis clausis ad discipulos ingressus ẽ cre¬
didit. Postremo ꝓpter quod omnia ista di¬
cunt᷑ a nobis ineum qͥ ascendit in cęlum cũ
carne inqua resurrexerat credidit: et ideo ꝑ
eum tanta fiunt qr ꝓista fide animam suam po-¬
suit fiunt gͦ etiam nunc multa miracula eo¬
dem dõ faciente ꝑ quos uult. ⁊ quẽ ad modũ
uult qͥ ⁊ illa quȩ legimꝰ fecit. S ista nec similiter
innotescunt: neq ut ñ excidant animo quasi
clarȩ a memoriȩ crebra lectione tundunt᷑. Nã
⁊ ubi diligentia ẽ quȩ nunc apud nos eẽ cepte
ut libelli eoꝵ quibeneficia ꝑcipiunt. recitent᷑
in popło. semel hoc audiunt qͥ ad sunt. plu.¬
resq ñ ad sunt: ut nec illi qui affuer̃ pꝰ aliqͦt
dies quod audierunt mente retineant. ⁊ uix
quisq reꝑiatur illoꝵ qui ei quẽ ñ affuisse co¬
gnouerit indicet quod audiuit. Unum ẽ apd̃
nos factum. non maiusquam illa quȩ dixi. s

Expanded text:
qui ostiis clausis ad discipulos ingressus est, crequi ostiis clausis ad discipulos ingressus est, credidit; postremo. propter quod omnia ista dicuntur a nobis, in eum, qui adscendit in caelum cum carne, in qua resurrexerat, credidit; et ideo per eum tanta fiunt, quia pro ista fide animam posuit. Fiunt ergo etiam nunc multa miracula eodem Deo faciente per quos uult et quem ad modum uult, qui et illa quae legimus fecit: sed ista nec similiter innotescunt neque, ut non excidant animo, quasi glarea memoriae, crebra lectione tunduntur. Nam et ubi diligentia est, quae nunc aput nos esse coepit, ut libelli eorum, qui beneficia percipiunt, recitentur in populo, semel hoc audiunt qui adsunt pluresque non adsunt, ut nec illi, qui adfuerunt, post aliquot dies quod audierunt mente retineant et uix quisque reperiatur illorum, qui ei, quem non adfuisse cognouerit, indicet quod audiuit. Unum est aput nos factum, non maius quam illa quae dixi, sed
Abbreviated transcription (Latin):
umculo insereret quo subomĩueste ad nuda
corporis cingeret᷑: qui anulus haberet sub gẽ¬
ma lapidem renib inuentum bouis. Hoc alli¬
gensut iter ꝑageret. ante pedes suos illum ia¬
centem anulum uidit et capillatiam zonam
qua fuerat alligatus mirata temptauit. Quã
cũ omĩno sius nodis firmissimis sic̃ fuerat
comꝑisset astrictam: crepuisse atq exiluisse
anulum suspicata ẽ. Qui etiam ipse cũ inte¬
gerrimꝰ fuisset inuentus. future salutis qͦdã
modo pignus de tanto miraculo se accepisse p̃¬
sumpsit: atq illud uinculum soluens. simul
cum eodem anulo proiecit influmen. Non cre¬
is clausis ingressum fuisse non credunt. Sz hoc
certe querant: et siuerum inuenerint illa cre¬
dant Clarissima femina ẽ nobilit̃ nata. no.¬
bilit̃ nupta. cartagini habitat: ampla quitas.
amplaꝑsona.rem querentes latere ñ sinit.
Martir certe ipse quo impetrante illa sanata ẽ.
infilium ꝑmanentis uirginis credidit In eũ

Expanded text:
vinculo insereret, quo sub omni veste ad nuda vinculo insereret, quo sub omni veste ad nuda corporis cingeretur: qui annulus haberet sub gemma lapidem in renibus inventum bovis. Hoc alligens ut iter perageret ante pedes suos illum iacentem anulum uidit et capillaciam zonam, qua fuerat adligatus, mirata tentauit. Quam cum omnino suis nodis firmissimis, sicut erat, conperisset adstrictam, crepuisse adque exsiluisse anulum suspicata est; qui etiam ipse cum integerrimus fuisset inuentus, futurae salutis quodam modo pignus de tanto miraculo se accepisse praesumsit adque illud uinculum soluens simul cum eodem anulo proiecit in flumen. Non creis clausis ingressum fuisse non credunt; sed hoc certe quaerant et, si uerum inuenerint, illa credant. Clarissima femina est, nobiliter nata, nobiliter nupta, Carthagini habitat; ampla ciuitas, ampla persona rem quaerentes latere non sinit. Martyr certe ipse, quo inpetrante illa sanata est, in filium permanentis uirginis credidit: in eum,
Abbreviated transcription (Latin):
bis certissimũ ẽ non datis libellis de his quę
mirabilit̃ facta sunt. illi ipsi qͥ dati sunt ad lxx.
ferme numerum ꝑuenerant. qñ ista conscͥpsi.
Chalame uͦ ubi⁊ ip̃sa memoria pͥꝰ eẽ cepit. et cre¬
briꝰ dantur. ⁊ incomparabili multitudine su¬
ꝑant. Uzali etiam quȩ colonia uticȩ uicina ẽ.
cuiꝰ ibi memoria longe pͥꝰ quam apud nosab
euodio epõ constituta ẽ. S libelloꝵ dandoꝵ ibi
consuetudo nonẽ ł potiꝰ iam non fuit. Namfor¬
tasse nunc ẽẽ cepit. Cum enim nuꝑ illic ẽẽmus:
lit̃ ex magno atq diuturno langore in qͦ me¬
dicoꝵ adiutoria cuncta defecerant langore sa¬
nata ẽ: hortati sumꝰ uolente supͣdictiloci epõ
ut libellum daret qͥ recitaret᷑ inpopło.⁊ obedi¬
entissime paruit. In qͦ posuit etiam qd̾ hic reti¬
cere ñ possumꝰ: quauis ad eaquȩ hoc opꝰ ur¬
gent festinare compellar.Aquodam iudeo di¬
xit sibi fuisse ꝑsuasum. ut anulum capillatio

Expanded text:
bis certissimum est, non datis libellis, de his quae bis certissimum est, non datis libellis, de his quae mirabiliter facta sunt, illi ipsi qui dati sunt ad septuaginta ferme numerum pervenerant, quando ista conscripsi. Calamae vero ubi et ipsa memoria prius esse coepit, et crebrius dantur, incomparabili multitudine superant. Uzali etiam, quae colonia Uticae vicina est,cujus ibi memoria longe prius quam apud nos ab episcopo Evodio constituta est. Sed libellorum dandorum ibi consuetudo non est, vel potius non fuit; nam fortasse nunc esse jam coepit. Cum enim nuper illic essemus, liter ex magno atque diuturno, in quo medicorum adjutoria cuncta defecerant, languore sanata est. Quam hortati sumus volente supradicto loci episcopo ut libellum daret qui recitaretur in populo; et obedientissime paruit. In quo posuit etiam quod hic reticere non possum, quamvis ad ea quae hoc opus urgent festinare compellar. A quodam Judaeo dixit sibi fuisse persuasum, ut annulum capillatio
Abbreviated transcription (Latin):
plenda ꝑmissio: ut ñ hic omĩapossim cõme¬
morare quȩ scio. Et ꝓculdubio pleriq nr̃oꝵ
cum hec legerint: dolebunt me p̃termisisse tã
multa quȩ utiq mecum sciunt. Quos iam nẽ
ut ignoscant rogo: et cogitent qͣm plixi labo¬
ris sit facere quod me hic ñ facere suscepti oꝑis
necessitas cogt. Si enim miracula sanitatum
ut alia taceam ea tantummͦ uelim scribere. quȩ
ꝑhunc mr̃em idẽ głosissimũ stephanum facta
sunt in colonia calamensi ⁊ in nr̃a: plurimi con¬
ficiendi sunt libri. Nec tamen omĩa colligipo¬
terunt: s tantum de quib libelli ddati sunt qͥ
recitarentur inpopłis. Id nanq fieri uoluimꝰ.
cũ uideremꝰ antiquis similia diuinarũ signa
uirtutum etiam nr̃is temporib frequentari:
⁊ ea non debere multoꝵ noticiȩ deꝑire. Non¬
dum ẽ autem bienniũ ex quo apud ipponẽ re¬
gium cepit ẽẽ ista memoria. Et multis qđ no¬

Expanded text:
plenda promissio, ut non hic possim omnia commeplenda promissio, ut non hic possim omnia commemorare quae scio: et procul dubio plerique nostrorum, cum haec legent, dolebunt me praetermisisse tam multa quae utique mecum sciunt. Quos jam nunc ut ignoscant, rogo, et cogitent quam prolixi laboris sit facere, quod me hic non facere suscepti operis necessitas cogit. Si enim miracula sanitatum, ut alia taceam, ea tantummodo velim scribere quae per hunc martyrem, id est, gloriosissimum Stephanum, facta sunt in colonia Calamensi, et in nostra, plurimi conficiendi sunt libri. Nec tamen omnia colligi poterunt, sed tantum de quibus libelli dati sunt, qui recitarentur in populis. Id namque fieri voluimus, cum videremus antiquis similia divinarum signa virtutum, etiam nostris temporibus frequentari, et ea non debere multorum notitiae deperire. Nondum est autem biennium ex quo apud Hipponem-Regium coepit esse ista memoria, et multis, quod no
Abbreviated transcription (Latin):
martyris orabat ꝓegrotante ac ꝑielitante fi¬
lia eoq secũ uestem eiꝰ detulerat: eum ecce pueri
de domo cucurrerunt qͥ ei mortuã nuntiarent
S cũ orante illo ab amicis eiꝰ exciperent᷑ phibue¬
runt cosilli dicere ne ꝑpublicum plangeret.¬
Qui cum domum redisset. iam suoꝵ eiulatib
ꝑsonantem.⁊ uestem filiȩ quamferebat suꝑ eã
piecisset: reddita ẽ uite. Rursus ibidẽ apud
nos hirenei cuiꝰdam collectarii filiꝰ. egritudine
extinctus ẽ. Cumq corpus iaceret exanimȩ atq
alugentib ⁊ lamentantib exequiȩ pararent᷑:
amicoꝵ eiꝰ qͥdam. int̾ alioꝵ consolantiũ u̾ba
suggessit. ut eiꝰdẽ mrĩs oleo corpꝰ ꝑungeret᷑ fa
ctum ẽ: ⁊ rcuixit. Itemq apud nos uir tͥbuni¬
tyris que in insuburbio eiꝰ ẽ. egritudine ex¬
animatum posuit infantulum filium: et pꝰ
orationẽ quammultis cũ lacrimis ibi fudit. ui¬
uentẽ leuauit. Qid faciam: Urget huiꝰ oꝑis im¬

Expanded text:
martyris orabat pro aegrotante et periclitante fimartyris orabat pro aegrotante et periclitante filia eoque secum uestem eius adtulerat, cum ecce pueri de domo cucurrerunt, qui ei mortuam nuntiarent. Sed cum orante illo ab amicis eius exciperentur, prohibuerunt eos illi dicere, ne Qui cum domum redisset jam suorum ejulatibus personantem, et vestem filiae quam ferebat, super eam projecisset, reddita est vitae. 18. Rursus ibidem apud nos Irenaei, cujusdam collectarii filius, aegritudine exstinctus est. Cumque corpus jaceret exanime, atque a lugentibus et lamentantibus exsequiae pararentur, amicorum ejus quidam inter aliorum consolantium verba suctum est, et revixit. Itemque apud nos vir tribunityrum, quae in suburbano ejus est, aegritudine exanimatum posuit infantulum filium suum, et post orationem, quam multis cum lacrymis ibi fudit, viventem levavit. Quid faciam? Urget hujus operis im
Abbreviated transcription (Latin):
se defunctus ẽ Sanati sunt illic peundẽ mar¬
tyrẽ etiam podagrici duo: unꝰ quis alter pe¬
grinꝰ. S ciuis omĩmodo: ꝑegrinꝰ autẽ ꝑ reue¬
lationem qͥd adhiberet quando doleret au¬
diuit et cũ hoc fecerit dolor continuo conqͥesc̃.
Audurꝰ nomen ẽ fundi. tibiẽ eccła: et in eadẽ
memoria mr̃is stephani. Pucrum qͥndã par¬
uulum cum marca luderet exorbitantes bo¬
ues quiuehiełm trahebant rota obtriuerunt:
⁊ confestim palpitauit expirans. Hunc mat̾
arreptum ad eandem memoriam posuit. ⁊
ñ solum reuixit: uerum etiã illes: apparuit
Scĩmonialis quedam in uicina possessione
quȩ aspaliana dicit᷑ cum egritudine labora¬
ret. ac desparet᷑: ad eandẽ memoriã tunica
eiꝰ allata ẽ. Que anteqͣm reuocaret᷑: illa de¬
functa ẽ. Hac tamentumca opuerunt cada¬
uer eiꝰ parentes: ⁊ recepto spũ salua facta ẽ. Apdd̃
ipponẽ bassus qͥdam sirus ad memoriam eiꝰ

Expanded text:
se defunctus est. Sanati sunt illic per eundem marse defunctus est. Sanati sunt illic per eundem martyrem etiam podagri duo ciues, peregrinus unus: sed ciues omni modo; peregrinus autem per reuelationem, quid adhiberet quando doleret, audiuit; et cum hoc fecerit, dolor continuo conquiescit Audurus nomen est fundi, ubi ecclesia et in ea memoria martyris Stephani. Puerum quendam paruulum, cum in area luderet, exorbitantes boues, qui uehiculum trahebant, rota obtriuerunt, et confestim palpitauit exspirans. Hunc mater arreptum ad eandem memoriam posuit, et non solum reuixit. uerum etiam inlaesus apparuit. Sanctimonialis quaedam in uicina possessione, quae Caspaliana dicitur, cum aegritudine laboraret ac desperaretur, ad eandem memoriam tunica eius adlata est; quae antequam reuocaretur, illa defuncta est. Hac tamen tunica operuerunt cadauer eius parentes, et recepto spiritu salua facta est. Aput Hipponem Bassus quidam Syrus ad memoriam eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
magnis lacrimis rogarent ut fieret xp̃ianꝰ: ꝓr¬
sus abnuit eosq a se turbida indignatione sũ¬
mouit. Uisumẽ gnõ eiꝰ ut iret ad memoriã scĩ
stephani. ⁊ illic quantum posset ꝑ eo oraret: ut
ds̃ illi daret mentem bonam qua credẽ ñ dif¬
ferret in xp̃m. fecit hoc ingenti gemitu ⁊ fle¬
tu. ⁊ sincerit̃ ardente pietis affectu. Demde ab¬
scedens aliquid de altari florum qd occurrit
tulit eiq cum iam nox eẽt ad caput posuit.
Tum dormitum ẽ. Et ecce ante diluculũ cla¬
mat ut adepm curreret᷑ qui forte mecũ tunc
erat apud ipponen. Cum gͦ cum audisset ab¬
sentem: uenire p̃sbiteros postulauit. Ueneruti¬
et statim credere se dix̃. Admirantib atq gau¬
dentib omnib baptratus ẽ. Hoc quam diu
hec ũba beatissimi stephani quando lapidatꝰ
ẽ a iudeis ultima fuisse nesciret: quȩ huic qͦ
ultima fuerunt. Nam ñ multo post etiam ip¬

Expanded text:
magnis lacrimis rogarent, ut fieret Christianus, prormagnis lacrimis rogarent, ut fieret Christianus, prorsus abnuit eosque a se turbida indignatione submouit. Visum est genero eius, ut iret ad memoriam sancti Stephani et illic pro eo quantum posset oraret, ut Deus illi daret mentem bonam, qua credere non differret in Christum. Fecit hoc ingenti gemitu et fletu et sinceriter ardente pietatis adfectu; deinde abscedens aliquid de altari florum, quod occurrit, tulit eique, cum iam nox esset, ad caput posuit; tum domitum est. Et ecce ante diluculum clamat, ut ad episcopum curreretur, qui mecum forte tunc erat aput Hipponem. Cum ergo eum audisset absentem, uenire presbyteros postulauit. Venerunt, credere se dixit, admirantibus adque gaudentibus omnibus baptizatus est. Hoc, quamdiu um meum1; cum haec uerba beatissimi Stephani, quando lapidatus est a Iudaeis, ultima fuisse nesciret; quae huic quoque ultima fuerunt; nam non multo post etiam ip
Abbreviated transcription (Latin):
nensi coloniȩ uicinum ẽ: eiꝰdem loci lucurꝰ
fistula cuiꝰ molestia iam diu laborauerat et
familiarissimi sui medic qͥ eum secaret opie¬
bat᷑ manꝰ: illius piȩ sarcine uectatione repente
sanata ẽ.Nam deinceps eam in suo corpore ñ
habuit. ¶Euchariꝰ ẽ p̃sbiter ex hispania. cala¬
me habitat. uetere morbo calculi laborabat: ꝑ
memoriam supͣdicti martyris quam possidiꝰ
illo aduexit ep̃s. saluus factus ẽ. Idem ipse
postea morbo alio p̃ualescente mortuus sic ia¬
cebat: ut euam pollices ligarent᷑. Opitulatio¬
ne memorati mrĩs cũ de memoria eiꝰ reporta¬
ta fuisset ⁊ suꝑiacentis corpꝰ missa ipsiꝰ p̃sbi¬
teri tumca: suscitatus ẽ. fuit ibruir in ordine
suo pͥmariꝰ nomine martialis. euoiam grauis:
s multũ abhorrens a religione xp̃iana. Habe¬
bat sane fidelem filiam. et generum eodẽ anno
baptiratum. Q cũ eum egrotantem multis et

Expanded text:
niensi coloniae uicinum est, eiusdem loci Luciliuniensi coloniae uicinum est, eiusdem loci LuciliuFistula, cuius molestia iam diu laborauerat et familiarissimi sui medici, qui eum secaret, opperiebatur manus, illius piae sarcinae uectatione repente sanata est; nam deinceps eam in suo corpore non inuenit. Eucharius est presbyter ex Hispania, Calamae habitat, uetere morbo calculi laborabat; per memoriam supradicti martyris, quam Possidius illo aduexit episcopus, saluus factus est. Idem ipostea morbo alio praevalescente, mortuus sic jacebat, ut ei jam pollices ligarentur: opitulatione memorati martyris, cum de memoria ejus reportata fuisset et super jacentis corpus missa ipsius presbyteri tunica, suscitatus est. 13. Fuit ibi vir in ordine suo primarius, nomine Martialis, et multum abhorrens a religione Christiana. Habebat sane fidelem filiam et generum eodem anno baptizatum. Qui cum eum aegrotantem multis et
Abbreviated transcription (Latin):
palpitantem uidit inlittore. eumq ilł fauen¬
tib atq adiuuantib app̃hendit. ⁊ cuidam
coco cattoso nomine bñ xp̃iano ad coquinã
conditariam indicans qͥd gestum sit trecen¬
tis follib uendidit. lanam comparare inde
disponens ut uror eiꝰ. quomͦ posset ei qͦ indu¬
eret᷑ efficeret. S cocus incidens piscem anulũ
aureum inuentriculo eiꝰ inuenit moxq mi¬
seratione flexus ⁊ religione ꝑterrit̾: homim
cum reddidit dicens. Ecce quom̾te .xx. mr̃es
afferente p̃iecto reliquias martẏris głosis¬
sims stephani: ad eiꝰ memoriam ueniebant ma¬
gnę multitudinis coneursꝰ ⁊ occursus. Ibi ce
ca mulier ut ad ep̃m scã portantẽ duceret᷑ or¬
uit: flores quos ferebat dedit recepit. ocłis ad¬
mouit. ꝓtinus uidit. Stupentib qͥ adcrant
preibat exultans. uiam carpens. ⁊ iuȩ ducem
ulttriꝰ ñ requirens. Memorati memoriã mar¬
tyris quȩ posita ẽ in castello sinitensi qd ippo¬

Expanded text:
palpitantem vidit in littore, eumque illis favenpalpitantem vidit in littore, eumque illis faventibus atque adjuvantibus apprehendit, et cuidam coquo Catoso nomine, bene christiano, ad coquinam conditariam, indicans quid gestum sit, trecentis follibus vendidit, lanam comparare inde disponens, ut uxor ejus quomodo posset, ei quo indueretur, efficeret. Sed coquus concidens piscem, annulum aureum in ventriculo ejus invenit, moxque miseratione flexus, et religione perterritus, homini eum reddidit, dicens, Ecce quomodo Viginti Marafferente Praejecto reliquias martyris gloriosissimi Stephani, ad ejus memoriam veniebat magnae multitudinis concursus et occursus. Ibi cca mulier, ut ad episcopum portantem duceretur, orauit; flores, quos ferebat, dedit, recepit. oculis admouit, protinus uidit. Stupentibus qui aderant praeibat exsultans, uiam carpens et uiae ducem ulterius non requirens. Memorati memoriam martyris, quae posita est in castello Sinitensi, quod Hippo
Abbreviated transcription (Latin):
catum ligatut orario: nec nisi post septem dies
putauit eẽ soluendũ. Quod cum fecisset sanissi¬
mum inuenit. Sanati sunt illie ⁊ alii. de qͥb di¬
cere longumẽ. Iꝓponensem quẽndã unginem
scio cumse oleo ꝑunxisset cui ꝑ illa orans presbit̃
instillauerat lacrimas suas: mox ademonio fu¬
isse sanatam.scio etiam ep̃m semel ꝓadolescen¬
te. quem ñ uidit orasse: illumq: ilico demone
caruisse. sErat quidam senex. florentiꝰ ipponen¬
sis nr̃ homo religiosus et pauꝑ. sartoris se arte
poͣscebat. Casulam ꝑdidat. ⁊ unde sibi emeret
ñhabebat. Ad .xx. martires quoꝵ memoriaa
pud nos ẽ celeberrima: clarauoce ut uestiret᷑
orauit. Audierunt eum adolescentes qͥ forte
ad erant irrisores. eumq discedentẽ exagitan¬
tes ꝓscquebant᷑ quasi qui a martyrib qͥnqͣde¬
nos follesunde uestimentũ emeret peduisset.
At ille tacitus ambulanseiectum grandẽ piscẽ

Expanded text:
catum ligauit orario nec nisi post septem dies catum ligauit orario nec nisi post septem dies putauit esse soluendum. Quod cum fecisset, sanissimum inuenit. Sanati sunt illic et alii, de quibus dicere longum est. Hipponiensem quandam uirginem scio, cum se oleo perunxisset, cui pro illa orans presbyter instillauerat lacrimas suas, mox a daemonio fuisse sanatam. Scio etiam episcopum semel pro adulescente, quem non uidit, orasse illumque ilico daemone caruisse. Erat quidam senex Florentius Hipponiensis noster, homo religiosus et pauper; sartoris se arte pascebat; casulam perdiderat et unde sibi emeret non habebat; ad uiginti martyres. quorum memoria est aput nos celeberrima, clara uoce ut uestiretur orauit. Audaderant, irrisores; eumque discedentem exagitantes prosequebantur; quasi a Martyribus quinquagenos folles, unde vestimentum emeret, petivisset. At ille tacitus ambulans, ejectum grandem piscem
Abbreviated transcription (Latin):
sum mouere non audens siue ñ ualens. tanꝗͣ
eo fuerit alligatꝰ auit affixus tenebat ⁊ cũ grandi
eiulatu parci sibi rogans confitebat᷑ ubi adolescen¬
tem ⁊ quando.⁊ quomͦ inuaserit fostremo se exi¬
turum ẽẽ denuntians: membra eiꝰ singula no¬
minabat quȩ se amputaturũ exiens minabat᷑
atq int̾ hȩc ũba discessit ab homine. S ołs eiꝰ
in maxillam fusus tenui uenula ab interiore qͣsi
radice pendebat: totumq eiꝰ medium qd̾ igel¬
lum fuerat albicauerat. Quo uiso qͥ aderant con¬
currerant autem etiam alii uocib eiꝰ acciti et se
om̃s ꝓ illo inoratione pstrauerant: quamuis e¬
um sana mente stare gauderent rursus tamen
ꝓpt̃ eiꝰ ocłm contristatimedicũ querendum eẽ
dicebant. Ibi maritus sororis eiꝰ qui etĩ illo detu¬
lerat: potens ẽ inquit ds̃ scõꝵ orationib qͥ fu¬
gauit demonem lumen reddere. Tunc sicut po¬
tuit oculũ lapsum atq pendentẽ. loco suo reuo¬

Expanded text:
sum mouere non audens siue non ualens, tamquam sum mouere non audens siue non ualens, tamquam eo fuerit adligatus aut adfixus, tenebat et cum grandi eiulatu parci sibi rogans confitebatur, ubi adulescentem et quando et quo modo inuaserit. Postremo se exiturum esse denuntians membra eius singula nominabat, quae se amputaturum exiens minabatur, adque inter haec uerba discessit ab homine. Sed oculus eius in maxillam fusus tenui uenula ab interiore quasi radice pendebat, totumque eius medium, quod nigellum fuerat, albicauerat. Quo uiso qui aderant concurrerant autem etiam alii uocibus eius acciti et se omnes in orationem pro illo strauerant, quamuis eum sana mente stare gauderent, rursus tamen propter eius oculum contristati medicum quaerendum esse dicebant. Ibi maritus sororis eius, qui eum illo detulerat: Totens est, inquit, Deus sanctorum orationibus, qui fugauit daemonem, lumen reddere.\' Tum, sicut potuit, oculum lapsum adque pendentem loco suo reuo
Abbreviated transcription (Latin):
uenimus. Cumq nobis omnia retulisset: eti¬
am hoc petiuit ut infoderet᷑ alicubi. atq
ibi orationum locus fieret. ubi etiam xp̃iani pos¬
sent ad celebranda quȩ dĩsunt congregar. Non
rusticanꝰ. Hoc audito petrait a parentib suis ut
eum ad illum locum scm̃ ñ cunctant᷑ afferrent
Quocum fuisset allatus: orauit atq inde conti¬
nuo pedib suis saluus abscessit. SUictoriana¬
dicit᷑ uilla quȩ ab ieppone regio nichilominus
triginta milib abest. Memoria mr̃m ibi ẽ medio¬
lanensium. ꝓthasi et geruasii. Portatus ẽ eoqͥdã
adolescens. quicum die medio tp̃r estatis equũ
ablueret influminis gurgite: demonem incur¬
mortuo. ad uesꝑtinos illuc̾ ymnos ⁊ orationes
cum ancillis suis ⁊ quibꝰdam scimonialibꝰ. ex
more domina possessionis intrauit: atq hym¬
nos cantare ceꝑunt. Quatioce ille quasi pcuss
excussus ẽ. ⁊ cum tribili fremitu altare comp̃hen¬

Expanded text:
uenimus. Cumque nobis omnia rettulisset. etiuenimus. Cumque nobis omnia rettulisset. etiam hoc petiuit, ut infoderetur alicubi adque ibi orationum locus fieret, ubi etiam Christiani possent ad celebranda quae Dei sunt congregari. Non rusticanus. Hillum ad eum locum sanctum non cunctanter afferrent. Quo cum fuisset allatus, oravit, atque inde continuo pedibdicitur uilla, ab Hippone Regio minus triginta milibus abest. Memoria martyrum ibi est Mediolanensium Protasii et Geruasii. Portatus est eo quidam adulescens, qui cum die medio tempore aestatis equum ablueret in fluminis gurgite, daemonem incurlimus mortuo, ad uespertinos illuc hymnos et orationes cum ancillis suis et quibusdam sanctimonialibus ex more domina possessionis intrauit adque hymnos cantare coeperunt. Qua uoce ille quasi percussus excussus est et cum terribili fremitu altare adprehen
Abbreviated transcription (Latin):
de quoꝵ fide dubitare non possemus. Nir tri¬
bunictꝰ herperiꝰ apud nos ẽ. Habet int̃ritorio
fussalensi fundum rubedi appellatũ. Ubi cũ
afflictione animaliũ et seruoꝵ suoꝵ. domũ
suam spũum malignoꝵ uim noxiam ꝑpeti
comꝑisset: rogauit nrõs me absente p̃brosut
aliquis eoꝵ illo ꝑgeret cuiꝰ orationib cederent.
Prexit unus obtulit ibi sacrificium corporis xͥ
orans quantum potuit ut cessaret illaueratio.
Dei ꝑtinus miseratione cessauit. Acceꝑat autẽ
ab amico suo tr̃am scãm de ierosolimis allatã
ubi sepultus xp̃s die tercio resurrerit eamq
suspenderat. incubiculo suo: neqͥd mali etiã
ipse pateret᷑. At eius uͥ domꝰ ab illa infestatione
purgata ẽ: quid de illa t̾ra fieret cogitabat.
quam diutius incubiculo suo reuerentiȩ cau¬
sa habere nolebat forte accidit ut ego et colle¬
ga tunc ms̃ ep̃s sc̃s sinitensis eccłe maximinꝰ
in proximo eẽmus. Ut ueniremꝰ rogauit. et

Expanded text:
de quorum fide dubitare non possemus. Vir tride quorum fide dubitare non possemus. Vir tribunicius Hesperius aput atur; ubi cum adflictione animalium et seruorum suorum domum suam spirituum malignorum uim noxiam perpeti conperisset, rogauit nostros me absente presbyteros, ut aliquis eorum illo pergeret, cuius orationibus cederent. Perrexit unus, obtulit ibi sacrificium corporis Christi, orans quantum potuit, ut cessaret illa uexatio: Deo protinus miserante cessauit. Acceperat autem ab amico suo terram sanctam de Hierosolymis adlatam, ubi sepultus Christus die tertio resurrexit, eamque suspenderat in cubiculo suo, ne quid mali etiam ipse pateretur. Ast ubi domus eius ab illa infestatione purgata est, quid de illa terra fieret, cogitabat, quam diutius in cubiculo suo reuerentiae causa habere nolebat. Forte accidit, ut ego et collega tunc meas, episcopus Sinitensis ecclesiae Maximinus, in proximo essemus; ut ueniremus rogauit, et
Abbreviated transcription (Latin):
tib pedes eiꝰ indolorem acerrimũ qualẽ nun¬
quam exꝑtus ẽ estuasset. magisq eos uincens
lauacro regenerationis ut uouerat ablui ñ
distulisset: inbaptismate ipso non solũ dolo¬
re quo ultra solitum cruciabat᷑ uerum etiam
podagra caruisse. nec ampliꝰ cum diu postea
uixisset pedes doluisse quis nouit: Nos tam̃
nouimꝰ. ⁊ paucissimi fr̃s ad quos id potuit ꝑue¬
nire. Ex mimo qͥdam eurubitanꝰ non solũ apa¬
ralisi uerum etiam ab informi pondere genita¬
lium cũbaptizaret᷑ saluus effectus ẽ. et hberatꝰ¬
et liberatus utraq molestia tanquam mali ni¬
chil habuisset incorpore de fonte regenerationis
ascendit. Quis hoc p̃ter curubin nouit ⁊ p̃ter ra-¬
rissimos aliquos qui hoc ubicunq audire po-¬
tuerunt: Nos autem cum hoc cõꝑissemus: iu¬
bente scõ epõ aurelio etiam ut ueni.et cartagi¬
nem fecimus quamius atalib pͥꝰ auderimus

Expanded text:
tibus pedes eius in dolorem acerrimum, qualem numtibus pedes eius in dolorem acerrimum, qualem numquam expertus est, aestuasset, magisque eos uincens lauacro regenerationis, ut uouerat, ablui non distulisset, in baptismate ipso non solum dolore, quo ultra solitum cruciabatur, uerum etiam podagra caruisse nec amplius, cum diu postea uixisset, pedes doluisse quis nouit? Nos tamen nouimus et paucissimi fratres ad quos id potuit peruenire. Ex mimo quidam Curubitanus non solum a paralysi, uerum etiam ab informi pondere genitalium, cum baptizaretur, saluus effectus est et liberatus utraque molestia, tamquam mali nihil habuisset in corpore, de fonte regenerationis adscendit. Quis hoc praeter Curubim nouit et praeter rarissimos aliquos, qui hoc ubicumque audire potuerunt? Nos autem cum hoc conperissemus, iubente sancto episcopo Aurelio etiam ut ueniret Carthaginem fecimus, quamuis a talibus prius audierimus,
Abbreviated transcription (Latin):
grande fecit xp̃s sanare cancrum qͥ quatridu¬
anum mortuum suscitauit: Hoc gͦ cũ audis¬
sem ⁊ uehementer stomacharer milla ciuita¬
te atq millaꝑsona nonutiq obscura factũ
tam ingens miracłm sic latere: hinc eam
admonendam ⁊ pene obiurgandã putaui.
Quȩ cũ mͥ respondisset nonse indetacuisse:
quesiui ab eis quas forte tunc matronas ami¬
cissimas secumhabebat utrum hoc antea scis¬
sent. Responderunt se omĩno nescisse. Eece in¬
quam quomͦ ñtacesut nec iste audiant quȩ
tibi tanta familiaritate iungunt᷑ : Et qr bre¬
uiter ab ea quesiueram: feciut illis audien¬
tib multumq mirantib ⁊ glorificantibus
dm̃ totum exordine quemad modũ gestũ
fuerit indicaret Mendicum quendam po
adbaptismum. et pͥdie quambaptiraret᷑ in
somnis apueris igris cirratis quos intellige¬
bat demones baptizari eodẽ annoꝓhibitus
fuisset. eisq non obtemꝑansetiam conculcan¬

Expanded text:
grande fecit Christus sanare cancrum, qui quadridugrande fecit Christus sanare cancrum, qui quadriduanum mortuum suscitauit?\' Hoc ego cum audissem et uehementer stomacharer in illa ciuitate adque in illa persona non utique obscura factum tam ingens miraculum sic latere, hinc eam et admonendam et paene obiurgandam putaui. Quae cum mihi respondisset non se inde tacuisse, quaesiui ab eis, quas forte tunc matronas amicissimas secum habebat, utrum hoc antea scissent. Responderunt se omnino nescisse. Ecce, inquam, quo modo non taces, ut nec istae audiant, quae tibi tanta familiaritate iunguntur. Et quia breuiter ab ea quaesiueram, feci ut, illis audientibus multumque mirantibus et glorificantibus Deum, totum ex ordine, quem ad modum gestum fuerit, indicaret. Medicum quendam podad baptismum et pridie quam baptizaretur in somnis a pueris nigris cirratis, quos intellegebat daemones, baptizari eodem anno prohibitus fuisset eisque non obtemperans etiam conculcan
Abbreviated transcription (Latin):
solum dmñ orando se curandam conu̾terat. Ad¬
monet᷑ in somnis ꝓpinquante pascha ut in
parte femmarũ obseruantium ad baptisteri¬
um quecunq illi baptirata pͥmitꝰ occurrisset:
signaret ei locum signo xp̃i. fecit. confestim
sanitas consecuta ẽ. Medicus sane qͥ ei dixe¬
rat ut nicħ curationis adhiberet. si paulo diu¬
tius uellet uiuere cum insperisset eã postea.
⁊ sanissimã comꝑisset quam pͥus habere ilłd
malum tali inspectione cognouerat: quesiuit
ab ea uehement̃ qͥd adhibuisset curationis cupieis
quantum intelligi dat᷑ nosse medicam̃tũ quo
yppocratis diffinitio uinceret᷑. Cumq ab ea qͥd
factum eẽt audissetꝰ uoce uelut contempnen¬
tis ⁊ uultu ita ut illa metueret ne ali qd con¬
tumeliosum uerbum ꝓferret in xp̃m: religio¬
sa urbanitate respondisse fert. Putabam in¬
quit magnum aliqͥd mͥte fuisse dicturam.
atq illa iam exhorrescente: mox addidit. Quid

Expanded text:
solum Deum se orando conuerterat. Adsolum Deum se orando conuerterat. Admonetur in somnis propinquante Pascha, ut in parte feminarum obseruanti ad baptisterium, quaecumque illi baptizata primitus occurrisset. -signaret ei locum signo Christi. Fecit, confestim sanitas consecuta est. Medicus sane, qui ei dixerat ut nihil curationis adhiberet. si paulo diutius uellet uiuere, cum inspexisset eam postea et sanissimam conperisset, quam prius habere illud malum tali inspectione cognouerat, quaesiuit ab ea uehementer quid adhibuisset curationis, cupiens, quantum intellegi datur. nosse medicamentum, quo Hippocratis definitio uinceretur. Cumque ab ea quid factum esset audisset, uoce uelut contemnentis et uultu, ita ut illa metueret, ne aliquod contumeliosum uerbum proferret in Christum, religiosa urbanitate respondisse fertur: Tutabam, inquit, magnum aliquid te mihi fuisse dicturam.\' Adque illa iam exhorrescente, mox addidit: Quid
Abbreviated transcription (Latin):
soluunt᷑ nodiligamentoꝵ. nudat᷑ locꝰ. inspicit
medicus. ⁊ secandum illum sinum armatꝰ atq
intentus inqͥrit. Serutat᷑ oculis digitisq con¬
trectat. Temptat deniq modis om̃ib inuenit
firmissimam cicatricem. Iam illa leticia et laus
atq et grãrum actio misc ⁊ omĩpotenti dõ
quȩ fusa ẽ ore om̃ium lacrimantiũ gaudiis:
ñ ẽ committenda meis uerbis. cogitet᷑ potiꝰ
quam dicat᷑. In eadem cartagne innocentia
religiossima femina de pͥmariis ipsius ciuitatis
in mãmilla cancrũ habebat: remsicut mediei
dicunt nullis medicamentis sanabilẽ. Aut gͦ
p̃cidi solet et a corpore separari membrũ ubi
nascit᷑: aut ut aliquanto diutiꝰ homo uiuat
tam̃ inde morte quãlibet tardiꝰ affutura scd̾m
yppocratis ut ferunt sententiam omĩs ẽ omie¬
tenda curatio. Hoc illa aꝑito medico ⁊ suȩ do¬
mui familiarissimo responsum acceꝑat. ⁊ ad

Expanded text:
soluuntur nodi ligamentorum, nudatur locus, inspicit soluuntur nodi ligamentorum, nudatur locus, inspicit medicus et secandum illum sinum armatus adque intentus inquirit Scrutatur oculis digitisque contrectat, tentat denique modis omnibus: inuenit firmissimam cicatricem. Iam laetitia illa et laus adque gratiarum actio misericordi et omnipotenti Deo, quae fusa est ore omnium lacrimantibus gaudiis, non est committenda meis uerbis: cogitetur potius quam dicatur. In eadem Carthagine Innocentia, religiosissima femina, de primariis ipsius ciuitatis, in mamilla cancrum habebat, rem. sicut medici dicunt, nullis medicamentis sanabilem. Aut ergo praecidi solet et a corpore separari membrum ubi nascitur, aut, ut aliquanto diutius homo uiuat, tamen inde morte quamlibet tardius adfutura, secundum Hippocratis ut ferunt sententiam omnis est omittenda curatio. Hoc illa a perito medico et suae domui familiarissimo acceperat et ad
Abbreviated transcription (Latin):
atq singultib succutientib omĩa membra eiꝰ
⁊ pene int̃cludentib spm quis ullis explicet
uerbis: Utrum orarent alii nec in hoc eoꝵ au̾te¬
retur intentio nesciebam. Egotamen prorsus
orare non poteram. Hoc tantummꝰ breuiter
incorde meo dixi. Domme quas tuoꝵ p̃ces exau¬
dis si has non exaudis: Nichil enim mͥ uide¬
batur addiiam possẽ. nisi ut expiraret orando.
Surrerimus itaq ⁊ accepta ab ep̃o benedictio
ne discessimus. rogante illo ut mane adeẽnt.
illis autemut equo animo adẽẽt hortantib: il¬
luxit dies qui metuebat᷑ Aderant serui dei sic̃
se affuturos eẽ ꝓmiserant. Ingressi sunt medicq
parant᷑ omnia quȩ hora illa poscebat Tremen¬
da ferramenta ꝓferunt᷑ atconitis suspensisq
omnib: eis autem quoꝵ erat maior auctoritas
defectum animi eiꝰ consolando erigentib: ad
manus secturi membra in lectulo componunt᷑

Expanded text:
atque singultibus succutientibus omnia membra ejus atque singultibus succutientibus omnia membra ejus et pene intercludentibus spiritum, quis ullis explicet verbis? Utrum orarent alii, nec in haec eorum averteretur intentio, nesciebam. Ego tamen prorsus orare non poteram: hoc tantummodo breviter in corde meo dixi, Domine, quas tuorum preces exaudis, si has non exaudis? Nihil enim mihi videbatur addi jam posse, nisi ut exspiraret orando. Surreximus, et ane discessimus. rogante illo ut mane adessent, illis ut aequo animo esset hortantibus. Inluxit dies qui metuebatur, aderant serui Dei, sicut se adfuturos esse promiserant, ingressi sunt medici, parantur omnia quae hora illa poscebat, tremenda ferramenta proferuntur adtonitis suspensisque omnibus. Eis autem, quorum erat maior auctoritas, defectum animi eius consolando erigentibus ad manus sectori membra in lectulo conponuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
et ex quib solus ẽ nunc in reb humanis iã
ep̃s cum honore a nobis debito nominandus
aureliꝰ. cum quo recordantesoꝑa inirabilia dei
de hac re sepe locuti sumus. eumq ualde me¬
minisse quod cõmemoramꝰ inuenimꝰ. Quicũ
eum sicut solebant uespere uisitarent: roga¬
uit eos miserabilib lacrimis ut mane digna¬
rent᷑ ẽẽ p̃sentes suo funeri potiꝰ quam dolo¬
ri. Iantus enim eum metus expͥorib inuaserat
pȩnis: ut se inter medicoꝵ manus ñ dubita¬
ret ec̃ moriturum. Consolati sunt eũ illi et hor¬
tati ut in dõ fideret: eiꝰq uoluntadem uirilit̃
ferret. Inde ad orationem ingressi sumꝰ. Ubi
nobis ex more genua figentib atq incumben¬
tib terre: ille se itaproiecit tanquam fuisset a
liquo grauiter impellente ꝓstratꝰ. et cepit ora¬
re.Quib modis quo affectu. quo motu ani¬
mi. quo fluuio lacrimarũ quib gemitibus

Expanded text:
et ei quibus solus est nunc in rebus humanis iam et ei quibus solus est nunc in rebus humanis iam episcopus cum honore a nobis debito nominandus Aurelius, cum quo recordantes mirabilia operum Dei de hac re saepe conlocuti sumus eumque ualde meminisse, quod commemoramus, inuenimus. Qui cum eum, sicut solebant, uespere uisitarent, rogauit eos miserabilibus lacrimis, ut mane dignarentur esse praesentes suo funeri potius quam dolori. Tantus enim eum metus ex prioribus inuaserat poenis, ut se inter medicorum manus non dubitaret esse moriturum. Consolati sunt eum illi et hortati, ut in Deo fideret eiusque uoluntatem uiriliter ferret. Inde ad orationem ingressi sumus; ubi nobis ex more genua figentibus adque incumbentibus terrae ille se ita proiecit, tamquam fuisliquo graviter impellente prostratus, et coepit orare: quibus modis, quo affectu, quo motu animi, quo fluvio lacrymarum, quibus gemitibus