comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mortis uecustatem attulit uitȩ no-¬
uitatem: ipse contra uetꝰ peccatum.
re mandato nouo: extingue cupi¬
ditatẽ. et amplectere caritatẽ. Sic̃
enim radix omĩũ maloꝵ cupiditas:
ita radix omĩũ bonoꝵ caritas. Io¬
tam magnitudinẽ diuinoꝵ eloqͥoꝵ
secura possidet caritas: ꝗ dñm
ꝓximũq diligimꝰ. Docet enim nos
celestis unꝰ magister: et dicit. Di¬
liges dñm dm̃ tuum. ex toto corde
tuo. et ex tota anima tua. et ex
tota mente tua. Et diliges ꝓximũ
tuum tanquã te ipsũ. In his du-¬
ob p̃ceptis: tota lex pendet et ꝓpħȩ.
Si gͦ non uaçcat om̃s paginas scãs
ꝑscrutari. omã in uolucra sermonũ
euoluere. omã scͥpturaꝵ secreta pe¬
netrare: tene caritatẽ. ubi pendent
omnia. Ita tenebis qd̃ ibi didicisti:
tenebis etiam qđ̵ nondũ didicisti.
Sienim nosti caritatẽ. aliquid nosti:
unde et illud pendet qd̃ forte non
nosti. Et in eo qđ in scͥptis intelli¬
gis. caritas patet: et in eo qd non

Expanded text:
mortis vetustatem attulit vitae novitatem, ipse contra vetus peccatum re, mandato novo exstingue cupiditatem et amplectere charitatem. Sicut enim radix omnium malorum cupiditas , ita radix omnium bonorum charitas. Tot latitudinem divinorum eloquiorum secura possidet charitas, qua Deum proximumque diligimus. Docet enim nos coelestis unus Magister, et dicit: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua: et diliges proximum tuum sicut te ipsum. In his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. si ergo non uacat omnes paginas sanctas perscrutari, omnia inuolucra sermonum euoluere, omnia scripturarum secreta penetrare, tene caritatem, ubi pendent omnia: ita tenebis quod ibi didicisti, tenebis etiam quod nondum didicisti. si enim nosti caritatem, aliquid nosti, unde et illud pendet quod forte non nosti: et in eo quod in scripturis intellegis caritas patet et in eo quod non
Abbreviated transcription (Latin):
corde suo. qui forte ñ audet lingua
sua. Quis nos separabit acaritate
xp̃i : Tribulatio. an angustia. an
persecutio: Possunt & auari di¬
cere auro: ꝓpt̃te occidimur tota
die. Optime gͦ dicunt scĩ martyres
tribulationẽ meã. Tribulationem¬
auari:. discerne angustias meas. Pa-¬
meam. P auro moriuntur & aua
cret᷑a causa. Ubi gͦ discreta cau¬
insolempnitate martyrum a¬
mamus: a memus in eis ñ passio¬
nes. s causam passionum. Nã
siama uerimus passiones tantũ
multos inuenturi sumus: qui
peiora pociuntur in causis ma¬
lis. Sed causam attendamꝰ. Cru

Expanded text:
corde suo, qui forte non audet in lingua corde suo, qui forte non audet in lingua sua: Quis nos separabit a cupiditate auri? Tribulatio? an angustia? an persecutio? Possunt et avari dicere auro: Propter te occidimur tota die. Optime ergo dicunt sancti martyres tribulationem meam: tribulanavari. Discerne angustias meas; patmeam; pro auro moriuntur et avacreta causa. Ubi ergo discreta caumi, solemnitatem martyrum amamus, amemus in eis non passiones, sed causas passionum. Nam si amaremus passiones, multos inventuri sumus qui pejora patiuntur in causis malis. Sed causas attendamus. Cru
Abbreviated transcription (Latin):
morare:cui blanditur mundus. Qua¬
re: Quia certamina martyrũ ħnũ¬
ciabat. Illa certamina: uibi uicerunt
ꝑsccutionem. famem. sitim. egestatẽ
ignominiam. ad extremum timorẽ
mortis. et hostem seuissimum. Sed¬
iuidete fratres: quia totum ars xͥ
facit. Ammonet nos apłs: ut pre¬
feramus caritatem dĩ mundo. Qnͣ¬
tas angustias paciuntur. qui uo¬
lunt res raꝑe alienas: Anꝑsecu¬
tio ait: & ipsa non frangit. Auari¬
tia tenetur auarus: rapit &ͣ timet
penam: estuat inrapinam. Multi
enim famem: paciuntur: dum
acquirunt & faciunt lucra. Qui¬
b p̃cipunus ieinare: & excusant
de stomacho. Uacat illos tota die
solidos numerare: et ieium dormi¬
unt. Annuditas: Et quid dicã
de nuditate: Cottidie negotiatores
de naufragio nudi euadunt: & iterũ
nauigant. Ad ꝑiculum uñ cotidie
falsitas: & tam̃ comminuit᷑ heredi¬
tas. Sigͦ hoc meretur temporalis cu¬
piditas: quare ñ mereatur beatitudi¬
nem xp̃i hereditas: Auarus dicet in

Expanded text:
morare, cui blanditur mundus. Quamorare, cui blanditur mundus. Quare? Quia certamina martyrum praenuntiabat, illa utique certamina, ubi vicerunt persecutionem, famem, sitim, egestatem, ignominiam, ad extremum timorem mortis et hostem saevissimum. videte, fratres, quia totum ars Christi facit. Admonet nos Apostolus, ut praeferamus charitatem Christi mundo. Quantas angustias patiuntur, qui volunt rapere res alienas? An persecutio, ait? Et ipsa non frangit. Avaritia terretur, avarus rapit ac timet poenam, aestuat in rapinam. Multi etiam famem patiuntur, dum acquirunt et faciunt lucra, quibus praecipimus jejunare, et excusant se stomacho. Vacat illis toto die solidos numerare, et jejuni dormiunt. An nuditas, ait? quid dicam de nuditate? Quotidie negotiatores de naufragio nudi evadunt, et iterum navigant ad periculum. Unde quotidie falsitas, et tamen comminuitur haereditas. Si ergo hoc meretur temporalis cupiditas, quare non mereatur Christi haereditas? Avarus dicit in
Abbreviated transcription (Latin):
mus paulo ante. Lȩtamini in do¬
mino: & exultate usti in deo. Si iu¬
sti in dño lȩtantur: in uisti ñ noue¬
runt letari nisi in hoc scło. Sed ip¬
saest prima aties debellanda. Pri¬
mo uncendȩ sunt delectationes: &
postea dolores. Quomodo potest
suꝑare mundum seuientem: qui ñ
potest suꝑare blandientẽ: Blan-¬
ditur hic mundus: pollicendo ho¬
nores. diuitias. uoluptates. Mi¬
natur hic mundus: intentando
dolores. egestates. humilitates.
Quis non contempnet quod pollice¬
tur: Quis non suꝑare pot̃ quod
minatur: Habere delectationẽ
suam diuitias. quis non nouit:
Sed plus habet delectare athleta. di
ut duo ueniant intemptatione.
diuitie scilicet & iustitia. ut non
possis habere utrumq: sed simise¬
ris manus ad diuitias. necesse est
uideamus: sinon sine causa can¬
tasti. Letammi in domino: et exul¬
tate uisti. Modo uideam us. siñ
sine causa audisti: quis nos separa¬
bit a caritate xp̃i:: Et quidẽ pret̃¬
misit omĩa quib blandit᷑ te comme¬

Expanded text:
 Laetamini in Domino, et exsultate, justi . Si justi in Domino laetantur, injusti non noverunt laetari nisi in saeculo. Sed ipsa est prima acies debellanda: primo vincendae sunt delectationes, et postea dolores. Quomodo potest superare mundum saevientem, qui non potest superare blandientem? Blanditur hic mundus, pollicendo honores, divitias, voluptates: minatur hic mundus, intentando dolores, egestates, humilitates. Qui non contemnit quod pollicetur, quomodo superare potest quod minatur? Habent delectationem suam divitiae: quis nesciat? Sed plus habet delectationis justitiaut duo haec veniant in tentationem, divitiae et justitia, et non possis habere utrumque, sed si miseris manum ad divitias, necesse est videamus si non sine causa cantasti, Laetamini in Domino, et exsultate, justi: modo videamus si non sine causa audisti, Quis nos separabit a charitate Christi? Et quidem praetermisit omnia, quibus blanditur m
Abbreviated transcription (Latin):
sibi uelit ipsa sententia. Puto enim¬
illam. aliquod misterum continere.
Qsi uero non sufficeret in mare homi¬
ni demergendo saxum qualecũq.
non magnum aut enorme. s molȩ
asinarie. lapis ei religetur ad collũ:
ut cum ꝑituro homine. ꝑ eat res usui
necessaria. Sed puto hoc magis esse.
quod inscripturis. asini figura po¬
pulus gentiliũ nuncupatur. qui cla¬
usis oculis. circa ignorantie molam
erroris sui giro ꝑtrahitur:& sine ul¬
lacursus directione uestigiis inse
sepe redeuntib. inuitus usui labo¬
rat alieno. Nonne enim tibi uidet᷑
unculis alligatus. ut uerbum dei
molat. dominũ celi querat. sed oꝑ¬
te mentis cecitate suffusus. uultum
animi crigere ad dñm. cordis ocu¬
los leuare non possit ad celum: Sed
qm̃ molam asinariam saxum esse
constat: uideamus sice paganorum
talis ẽ mola. Talis ẽ plane. Sarea
enim mola ẽ paganorũ. iupiter.
Herculesq lapideus: circa quos cȩcis

Expanded text:
sibi velit ipsa sententia; puto ensibi velit ipsa sententia; puto enim aliquod mysterium continere: quasi vero non sufficeret in mare homini demergendo saxum qualecumque non magnum aut enorme, sed molae asinariae lapis ei relegetur ad collum, ut cum perituro homine pereat res usui necessaria. Sed puto hoc magis esse, quod in Scripturis asini figura populus gentilium nuncupatur, qui clausis oculis circa ignorantiae molam erroris sui gyro pertrahitur, et sine ulla cursus directione vestigiis in se saepe redeuntibus invitus usui laborat alieno. Nonne enim tibi videturvinculis alligatus, ut verbum Dei molat, Dominum coeli quaerat, sed opertae mentis caecitate subfusus vultum animi erigere ad Deum, cordis oculos levare non possit ad coelum. Sed quoniam mola asinaria saxum esse constat; videamus si et paganorum talis est mola. Talis est plane; saxea enim mola est paganorum Jupiter, Herculesque lapideus, circa quos caecis
Abbreviated transcription (Latin):
honestas mentes nuditas ipsa uestita.
icut enimapud nequam homines E¬
pis cogitatio a concupiscentia uesti¬
b ñarcetur: ita apud scõs uiros ho¬
nesta simplicitã ad concupiscendũ
nuditate nontrahitur. Sed sicut
uitiosis ad corruptelam nuda sunt
omĩa: ita religiosis ad eastimoniã
oꝑta sunt uniuersa. Quid autẽ ait
eugłi calectio: Qui scandaliraue¬
rit ununde pusillis istis quimme
credunt. expedit eiut sus pendatur
mola asinaria in collo euis. & mer¬
gatur in ꝓfundũ maris. Pusillos
hic ñ ȩtate pueros. s malitia par¬
nulos dicit. sic̃ apłs att. M alitia
pariuili estote: ut sensib ꝑfecti si¬
tis. Qui sunt isti: nisi clerici idonei.¬
& monachi religiosi. uel laici: Qs¬
quis igirur his irreuerens aut con¬
tumeliosus extiterit. hac beluina pena
plectetur: ut in formi saxo religato il¬
li adcollum precipitetur in mare. Sed
uideamus cur scandaliz antib xp̃ia¬
nos. ista pena decretasit. aut quid

Expanded text:
honestas mentes nuditas ipsa vestita. honestas mentes nuditas ipsa vestita. Sicut enim apud nequam homines turpis cogitatio a concupiscentia vestibus non arcetur, ita apud sanctos viros honesta simplicitas ad concupiscendum nuditate non trahitur; sed sicut vitiosis ad corruptelam nuda sunt omnia, ita religiosis ad castimoniam operata sunt universa. Quid autem ait evangelica lectio? Qui scandalizaverit unum de pusillis 287 istis, qui in me credunt: expedit ei, ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, et mergatur in profundum maris . Pusillos hic non aetate pueros, sed malitia parvulos dicit; sicut Apostolus ait: Malitia parvuli estote, ut sensibus perfecti sitis . Qui sunt isti nisi clerici ido nei, monachi religiosi, vel laici? Quisquis igitur his irreverens, aut contumeliosus exstiterit, hac belluina poena plectetur, ut informi saxo relegato illi ad collum praecipitetur in mare. Sed videamus cur scandalizantibus Christianos ista poena decreta sit, aut quid
Abbreviated transcription (Latin):
uende omĩa tua. & da pauꝑibus li¬
q: ad eo nuda uirtus apta celoẽ: ut
quamius uistus. quamuis sc̃s. an¬
rum uel duutias possidens. ñ pos¬
sit ẽẽ ꝑfectus. Talem enĩ uoliurad¬
olescentem illum dñs ad paradisum
redire.: qualis adam fuerat de pari¬
disi sublunitate deiectus. Nudus
enim incola adam paradisi fuit. di¬
niq post peccatum. nuditatẽ suã
uidens: folio pudenda contexit. Pñ
enim quam peccaret. honestatis:
rat colore uestitus. Atq i deo null¬
tatem in honestam non natura in.¬
stituit: sed delicli reatus inuenit. Nã
&e scĩ angl̃i insplendissimo habitu con¬
sticuti: nunquid tunicis oꝑiuntur
& palliis. Sedcum in illis natiuita¬
ussue sit nuda substantia: uestiti ui¬
dentur esse. quod sancti sunt. Sic igit᷑¬
& adam custodiens honestatis angłicȩ
dignitatem. erat quidem nudus mun¬
danis uestibus: sed immortalitatis
erat splendore uestitus. Nil prauum
respitiebãt eius oculi: non cor eius
turpe aliquid cogitabat. Erat apd̃

Expanded text:
vende omnia tua, et da pauperibus. Usque adeo enim nuda virtus apta coelo est, ut, quamvis justus, quamvis sanctus, aurum vel divitias possidens, non possit esse perfectus. Talem enim voluit adolescentem illum Dominus ad paradisum redire, qualis Adam fuerat de paradisi sublimitate dejectus; nudus enim Adam incola paradisi fuit: denique post peccatum nuditatem suam pervidens, folio puden la contexit. Prius enim quam peccaret honestatis erat colore vestitus; atque ideo nuditatem inhonestam non natura instituit, sed delicti reatus invenit. Nam et sancti angeli in splendidissimo habitu constituti, nunquid tunicis operiuntur et palliis? Sed cum sit in illis nativitatis suae nuda substantia, vestiti videntur esse, quod sancti sunt. Sic igitur et Adam custodiens honestatis angelicae dignitatem, erat quidem nudus mundanis vestibus, sed immortalitatis erat splendore vestitus. Nihil pravum respiciebant ejus oculi; non cor ejus turpe aliquid cogitabat; erat apud
Abbreviated transcription (Latin):
tentior constituet᷑ in regno. Non
enim ad imꝑiũ cȩloꝵ ꝑuenttur su¬
ꝑbia. diuitiis prefectura: sed humi¬
litate pauꝑie. lȩnitate. Arta enim
& angusta uia ẽ.: quȩ ducit ad regnũ.
Quis quis gͦ honorib inflatus fuerit.
et auri thesauris dilatatus.: tanquã
onustum & impeditum animal. ꝑ
angustum regni it̃ transire ñ poterit.
Simuletiam ut se estimat ꝑuenisse.
sartinam euis exigua porta ñ capiens.
reꝑcussam limine retrorsum redire
compellet. Tam enun angusta ẽ diui¬
ti. porta cȩlestis: quam ẽ camelo acũ
foramen exiguum. Unde ait dñs. fa¬
cilius ẽ camelum ꝑ foram̃ acus tran¬
sire: quam diuitem intrare in regnũ
a cauerna preterire non patitur: ita
& diuitẽ auarum atq m̃dacem. aita
cȩli ianua minime intrare ꝑmittu.
Nam ideo nudi in hoc scło nascimur̃.
ut nudi quoq & expediti ad celi
ianuam properemus. Quam autt̃
incongriũ & absurdum ẽ: ut quẽ

Expanded text:
tentior constituetur in regno; non tentior constituetur in regno; non enim ad imperium coelorum pervenitur superbia, divitiis, praefectura, sed humilitate, pauperie, lenitate. Arcta enim et angusta est via quae ducit ad regnum . Quisquis ergo honoribus inflatus fuerit, et auri thesauris dilatatus, tanquam onustum et impeditum animal, per angustum regni iter transire non poterit; simul etiam ut se existimat pervenisse, sarcinam ejus exigua porta non capiens, repercusso limine, retrorsum abire cogetur; tam enim angusta est diviti porta coelestis, quam est camelo acus foramen exiguum; unde ait 286 Dominus: Facilius est camelum per foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum a caverna praeterire non patitur; ita et divitem avarum atque mendacem arcta coeli janua minime intrare permittit. Nam ideo nudi in saeculo nascimur, net nudi quoque, et expediti ad coeli januam properamus. Quam autem incongruum et absurdum est ut, quem
Abbreviated transcription (Latin):
i diligenter audistis eugłi¬
eam lectionem: intelligere
potestis quȩ ministris ac
sacerdotib dĩ reuerentia
debeatur: uił qua ipsos clericos in
nure. Ait enĩ dñs ꝑcunctantib disci¬
płis quis eorum in regno cȩlorum
maior esset futurus: statuto coram
omitub paruulo. Quicũq humi¬
liauent se sicut puer iste: hic maior
erit in regno cȩlorum. Unde intelligi¬
mus. quod humilitate ꝑuenitur ad re¬
gnum: simplicitate penetrat᷑ celum.
Quisquis gͦ cupit diumitatis tenere fa¬
stigia: humilitatis ima sectetur. Quic̃¬
ꝙ uult fratrem p̃uenire regnando:
prius illum preueniat obseqͣndo.
sicut ait apłs. honore inuicem p̃ue¬
nientes. Uincat eum officiis: ut pꝰ¬
sit iuncere sanctitate. Si enĩ te nou
lesit frat: obsequium meretur ut
diligas. Quod si forsitan lesit: ma¬
gis obsequium meretur ut iuncas
Hȩc enim nr̃ȩ xꝑianitatis summac
ut amantibus uicissitudinẽ: ledẽ¬
tibus parientiam rependamus. Q
gͦ fuerit pacientior ad in uiriam: po¬

Expanded text:
Si diligenter audistis evangelicam lectionem, intelligere potestis quae ministris ac sacerdotibus Dei reverentia debeatur, vel quia ipsos clericos invvenire. Ait Dominus percunctantibus discipulis quis eorum in regno coelorum major esset futurus, statuto coram omnibus puerulo: Quicunque humiliaverit se sicut puer iste, hic major erit in regno coelorum ; unde intelligimus quod humilitate pervenitur ad regnum, simplicitate penetratur ad coelum. Quisquis ergo cupit Divinitatis tenere fastigia, humilitatis ima sectetur; quicunque vult fratrem praevenire regnando, prius illum praeveniat obsequendo, sicut ait Apostolus: Honore invicem praevenientes , vincat eum officiis, ut possit vincere sanctitate. Si enim te non laesit frater, obsequium meretur, ut diligas: quod si forsitan laesit, magis officium meretur, ut vincas. Haec enim nostrae Christianitatis summa est ut amantibus vicissitudinem, laedentibus patientiam rependamus. Qui ergo fuerit patientior ad injuriam, po
Abbreviated transcription (Latin):
corpus suũ non suscitauerit ipse
xꝑ̃c. Suscitauit eũ pat̃: suscitauit¬
& ip̃se se ipsum. Unde docebimꝰ.
quia suscitauit & seipsũ: Recole
quid dixit uideis. Soluite tẽplũ
hoc. & intriduo suscitabo illud
Sic ergo xp̃m intellige: potestate
natum ex uirgine. Non conditio¬
ne: sed potestate. Potestate mor¬
tuũ: potestate sic̃ mortuũ. Ad
bonũ suũ utebatur nescientib
malis : & frem̃tẽ popłm in sanuim
in usum suȩ urtutis ad nostram
beatitudinẽ trans ferebat.⁊ in his

Expanded text:
corpus suum non suscitaverit ipse corpus suum non suscitaverit ipse Christus. Suscitavit eum Pater, suscitavit et ipse se ipsum. Unde docebimus quia suscitavit et se ipsum? Recole quid dixit Judaeis: Solvite templum hoc, et in triduo suscitabo illud . Sic ergo Christum intellige potestate natum ex virgine, non conditione, sed potestate: potestate mortuum, potestate sic mortuum. Ad bonum suum utebatur nescientibus malis, et frementem populum insanum in usum suae virtutis ad nostram beatitudinem transferebat, et in his
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ potestatis . quare dixit. nunc a¬
nua mea tͦbataẽ : homo ds̃ tantȩ
potestatis. quare turbat᷑: nisi quia
in illo imago ẽ nr̃e infirmitatis: Po¬
testatem habeo ponendi animã meã.
Q potestatem habco itm̃ sum̃di eam.
Quando hoc inquam audis a xꝑ̃o:
ipse ẽ inse. Quando anima eiu̾s
morte apppinquante turbat᷑: ipse
ẽ in te. Et enim corpus euis eccła
ñ eẽt: nisi & in nob̃ ipse eẽt. Atten
nendi animam meã: & potestatẽ
habeo iterum sum̃di eam. Nemo
tollit eã ame. Ego dormiui. Hoc
enim dicit in psalmo. Ego dormi¬
ui. Tamquam diceret. Quid fre¬
munt. Quid exultant: quid uen¬
tilantur. letitia uidci. quasi ipsi
aliquid fecerint: Ego dormii.
Ego inquit. Ego qui potestatem ha¬
habeo ponendi animã meã. ponẽ¬
do eam dormiui: & somnũ cȩpi
Et qm̃ potestatẽ habebat iterum
sum̃di eam: ad ninxit. Et exur¬
inquit suscepit me. Hec uerba. u
sic occurrant m̃tib urĩs. quasi

Expanded text:
tae potestatis, quare dixit, Nunc atae potestatis, quare dixit, Nunc anima mea turbata est ? Homo Deus tantae potestatis quare turbatur, nisi quia in illo imago est nostrae infirmitatis? Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. quando hoc, inquam, audis a Christo, ipse est in se: quando anima ejus morte propinquante, turbatur, ipse est in te. Etenim corpus ejus Ecclesia non esset, nisi et in nobis ipse esset. nendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam: nemo tollit eam a me. Ego dormivi: hoc enim dicit in Psalmo, Ego dormivi. Tanquam diceret: Quid fremunt? quid exsultant? quid ventilantur laetitia Judaei, quasi ipsi aliquid fecerint? Ego dormivi. Ego, inquit, ego qui potestatem habeo ponendi animam meam, ponendo eam dormivi, et somnum cepi. Et quoniam potestatem habebat iterum sumendi eam, adjunxit, Et exsurinquit, suscepit me . Haec verba ubisic occurrant mentibus vestris, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dubito. Nam si dubito: nec
ipse granũ ero. Audite in quã
me: unmo audite primum
granũ ꝑme. Nonametis in hoc scło
animas ur̃as. Nolite amare si ama¬
tis. ut ñ amando seruens: quia ñ
amando plus amatis. Qui amat ĩ
hoc scło animam suam: ꝑdet illã.
Granũ loquit᷑ : granũ quod interrã
cecidit. ⁊ mortificatũ ẽ multi¬
plicaretur. loquit᷑. Audiat᷑. quia
non m̃tit᷑. Quod admonuit. ipse fe¬
cit. Instruxit precepto: p̃cessit exem¬
plo. Non amauit xp̃c in hoc scło
anunam suã. Ideo uenit ut hic ꝑdẽt
eam: ꝓ nob poneret eã: & cũ uellet
resumeret eã. Sed quia ipse sic erat
bum anima& earo. deus uerus et
uerus homo. sed homo sine peccato.
qui auferret mundi peccatũ: maio¬
ris erat utiq potestatis. ut posset
ueracit dicere. Potestatem habeo po¬
nendi animam meã: & potestatem
habeo iterum sum̃di eã. Nemo tollit
eam ame: sed ipse pono eam a me
& iterũ sumo eam. Cum eẽt ergo tã¬

Expanded text:
non dubito; nam si dubito, nec non dubito; nam si dubito, nec ipse granum ero: audite, inquam, me; imo audite primum granum per me. Non ametis in hoc saeculo animas vestras: nolite amare, si amatis; ut non amando servetis: quia non amando plus amatis. Qui amat in hoc saeculo animam suam, perdet eam . Granum loquitur, granum quod in terram cecidit, et mortificatum est ut multiplicaretur, loquitur: audiatur, quia non mentitur. Quod admonuit, ipse fecit: instruxit praecepto, praecessit exemplo. Non amavit Christus in hoc saeculo animam suam; ideo venit, ut hic perderet eam, pro nobis poneret eam, et cum vellet resumeret eam. Sed quia ipse sic erat bum, anima, et caro, Deus verus et verus homo; sed homo sine peccato, qui auferret mundi peccatum: majoris erat utique potestatis, ut posset veraciter dicere, Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam: nemo tollit eam a me; sed ipse pono eam a me, et iterum sumo eam . Cum esset ergo tan
Abbreviated transcription (Latin):
Gnoscit fides ur̃a granum
quod interram cȩcidit. &
mortuũ multiplicatũ ẽ:
agnoscit inquam hoc
granum fides ura. quia ipsum
habitat in mente urã. Hoc enĩ qđ
de se ipso dixerit xp̃c: nullus ambi¬
git xp̃ianus. Sed plane illo grano
mortuo & multiplicato. multa
grana sunt sparsa interrã: exqͥb ẽ
& beatus laurentiꝰ. cuiꝰ seminati¬
onem hodie cęlebramus. De illis
autem granis sparsis toto orbe
terrarum. quanta pululauerit se¬
ges. uidemꝰ. gaudemus. sumus:
si tam̃ & nos ꝑ illius grãm ad hor¬
reũ ꝑtinemus. Neq enĩ ad horre¬
um ꝑtinet: quicquid insegete ẽ.
Eadem quippe pluiuia utilis & nu¬
tritoria: & triticũ pascit & palcã.
absit. ut simul utrũq in horreo
recondat᷑ : quamius simul utrũ¬
q in agro nutriatur : et simul
utrũq in area trituretur. Nunc
tempus eligendi ẽ. Ante quam
ueniat uentilatio. fiat morum
huc mundatione discernitur. ñ¬
dũ uentilabro ultimo seꝑatur.
audite me grana scã que hic ẽt̃

Expanded text:
gnoscit fides vestra granum, quod in terram cecidit, et mortuum multiplicatum est. Agnoscit, inquam, hoc granum fides vestra, quia ipsum habitat in mente vestra. Hoc enim quod de se ipso dixerit Christus, nullus ambigit Christianus. Sed plane illo mortuo grano et multiplicato, multa grana sunt sparsa in terram: ex quibus est et beatus Laurentius, cujus seminationem hodie celebramus. De illis autem granis sparsis toto orbe terrarum, quanta pullulaverit seges videmus, gaudemus, sumus: si tamen et nos per illius gratiam ad horreum pertinemus. Neque enim ad horreum pertinet quidquid in segete est. Eadem quippe pluvia utilis et nutritoria, et triticum pascit et paleam. Absit ut simul utrumque in horreo recondatur; quamvis simul utrumque in agro nutriatur, et simul utrumque in area trituretur. Nunc tempus eligendi est. Antequam veniat ventilatio, fiat morum huc mundatione discernitur, nondum ventilabro ultimo separatur. Audite me, grana sancta, quae hic esse
Abbreviated transcription (Latin):
meruit. quod nec lingua hominis
loqui possit. nec quisquã mereret᷑
audire : Et cum tantȩ sint subli-¬
mitatis illa quȩ docuit. ut compre¬
hendere ea mens humana non pos-¬
sit: quantȩ illud putamius. eẽ. gratiȩ.
quod ꝓdere sͥ asserit non licere:
Quid etiam de petro referam: cuiꝰ
tanta adeo approbata iusticia. tan-¬
taq ei potestas attributa est udi¬
candi. ut in arbitrio eius poneret᷑
cęleste iudicium : ꝑ spicite ergo et
honore reuerendꝰ: cuiꝰ sententiam
in t̾ris prolatam. sempiterni uidicis
equitas non repellit. Ꝙ ideo dili¬
genter intendite. quȩ sit eius gloriȩ
magnitudo: cui dum claues regni
cõmittunt᷑ eterni. cȩlum illi claude
hodie passio celebrat᷑: horum hodie
concursu letissimo excolit roma mar¬
tirium: et quoꝵ dudum impia ꝑse-¬
quuta est sanguinem: eoꝵ nunc
peculiari deuota patrocinio glori-¬

Expanded text:
meruit quod nec lingua hominis meruit quod nec lingua hominis loqui possit, nec quisquam mereretur audire? Et cum tantae sint sublimitatis illa quae docuit, ut comprehendere ea mens humana non possit; quantae illud putamus esse gloriae quod prodere sibi asserit non licere? Quid etiam de Petro referam, cujus tanta a Deo est approbata justitia, tantaque ei potestas attributa judicandi, ut in arbitrio ejus poneretur coeleste judicium? Perspicite ergo, et honore reverendus, cujus sententiam in terris prolatam sempiterni judicis aequitas non repellit. Et ideo diligenter intendite quae sit ejus gloriae magnitudo, cui dum claves regni committuntur aeterni, coelum illi clauderhodie passio celebratur: horum hodie concursu laetissimo excolit Roma martyrium; et quorum dudum impia persecuta est sanguinem, eorum nunc peculiari devota patrocinio glori
Abbreviated transcription (Latin):
posset aspectum. Quanti gͥ meriti
apud dñm suum petrus erat ÷ ut
ei post nauiculȩ paruȩ remigium.
totius ȩccd̃ȩ gubernacula tradent᷑
Aut quantum in apłatus sui ministe¬
rio complacuisse xp̃o credimus pau-¬
lũ & qͥ tãtũ placere potuit ꝑsecutor:
lacuit enim: quia non iniqui pecto¬
ris studio. s simplicis ignorantiȩ
incauta deuotione certabat. Deniq
ut primum sensib euis sp̃s ueritatis
infusus est: ostendit continuo non
legis quasi innocenter errasse. De qͦ
quid ego potissimum dicam. cum
fidelissimus ipse s̃ sit testis: qui nec
suas uelit iactare laudes. et xp̃i an
cundiꝰ. quod in segestum est confitet᷑
Ait enim. uelut de altero quodã. Scio
diso: et auduiit archana uerba. quȩ
non licet homini loqui. Quid hoc
apło magnificentius: cui in medio
mortalium constituto. et supra cȩ¬
los ire datum. et ad t̾ras redire con¬
cessum est: Qͥd hoc uiro beatius ÷
qui inter secreta paradysi ediscere

Expanded text:
possit aspectum. Quantum igitur meriti possit aspectum. Quantum igitur meriti apud Deum suum Petrus erat, ut ei post naviculae parvae remigium totius Ecclesiae gubernacula traderentur? Aut quantum in apostolatus sui ministerio complacuisse Christo credimus Paulum, cui tantum placere potuit persecutor? Placuit enim, quia non iniqui pectoris studio, sed simplicis ignorantiae incauta devotione certabat. Denique, ut primum sensibus ejus Spiritus veritatis infusus est, ostendit continuo, non legis innocenter errasse. De quo quid ergo potissimum dicam? cum fidelissimus ipse sibi sit testis: qui cum nec suas velit jactare laudes, et Christi ecundius quod in se gestum est confitetur. Ut enim velut de altero quodam: Scio disum, et audivit arcana 226 verba, quae non licet homini loqui . Quid hoc Apostolo magnificentius, cui in medio mortalium constituto, et supra coelos ire datum, et ad terras redire concessum est? Quid hoc beatius viro, qui inter secreta paradisi ediscere
Abbreviated transcription (Latin):
bat imꝑii: ibi regni sui pͥncipes collo¬
eatissimoꝵ apłoꝵ petri et paul¬
li inseparabilem fidem. passis¬
nemq germanã omni nos
deuotione fr̃s necesse est ce¬
lebrare: quia et laudabilis oz
uita. ad gloriosissimũ ꝑduxit occa¬
sum: et mirificus obitus ꝑpetuam
transmisit ad uitam. E licet in pe¬
tro fides emineat. in paulo doccri¬
na precellat: et magisterium tam̃
pauli. fidei plenitudoͭ. et cre. delitas
petri. doctͥnȩ est fundam̃tum. Quos
tanta cȩlestis electionis dignatio ui¬
sitauit: ut hic fieret de piscatore do¬
ctor: ille de ꝑsequutore defensor. S
in hoc omnipotentis dei attollenda
maiestas est: qui inspiratione mira¬
bili. docendi gr̃am tribuit imꝑito:
et iniquum fȩcit amare quod oderat:
et fidem quam impugnabat assere¬
re. Illius piscationem non abstulit s
mutauit: huius cecauit ocłos. ut
purgatiore recepto lumine. clarissima
mentis acie. ultra humanum uidere

Expanded text:
bat imperii, ibi regni sui principes collobat imperii, ibi regni sui principes colloeatissimorum apostolorum Petri et Pauli inseparabilem fidem, passionemque germanam omni nos devotione, fratres, necesse est celebrare, quia et laudabilis eos vita ad gloriosissimum perduxit occasum, et mirificus obitus perpetuam transmisit ad vitam. Et licet in Petro fides emineat, in Paulo doctrina praecellat; et magisterium tamen Pauli fidei plenitudo est, et credulitas Petri doctrinae est fundamentum; quos tanta coelestis electionis dignatio visitavit, ut hic fieret de piscatore doctor, ille de persecutore defensor. Sed in hoc omnipotentis Dei attollenda majestas est, qui inspiratione mirabili 225 docendi gratiam tribuit imperito, et inimicum fecit amare quod oderat, et fidem, quam impugnabat, asserere. Illius piscationem non abstulit, sed mutavit; hujus caecavit oculos ut, purgatiore recepto lumine, clarissimae mentis acie ultra humanum videre
Abbreviated transcription (Latin):
est. apłatus eius consecraretur. in celis:
Et post omnia: hic est paulus qui cer¬
uicem suam quã aduersus xp̃i nom̃
suꝑb erexerat: ꝑfidorum cedendam
gladio. humillimꝰ ꝓ xp̃i honore
submisit. Nec piguit eum ꝓ illo
mori: quem se ꝓbauerat uiuere et
regnare pꝰ mortem. Atq ita factum
est: ut głosissimũ paulum. qui in
diuersis gentib ꝓ fide xp̃i. multo
certamine dimicando innumera
bella ꝑegerat. uelut uictorẽ mundi
roma susciꝑet ad triumphũ. Hii gͦ
sunt beatissim petrus et paulus:
qui sacram̃tũ cęlestis regns uno spĩ.
p̃dicantes: sub uniꝰ passione diei. do¬
etrinã suam pio sangume. et mor¬
te fortissima consecrarunt: qͥetam
tanꝗͣ eccł̃arũ omĩum pͥncipes facci
dispensatione cȩlesti romam petentes
sacratissima sua corpora in illius
urbis arce reconderent. quȩ totius
mundi obtinuerat pͥncipatũ: quati¬
nus potentiam uirtutis suȩ. xp̃s
ostendens. ubi mundus caput habe¬

Expanded text:
st, apostolatus ejus consecraretur in coelo. st, apostolatus ejus consecraretur in coelo. Et post omnia, hic est Paulus, qui cervices suas, quas adversum Christi nomen superbus erexerat, perfidorum caedendas gladio humillimus pro Christi honore submisit; nec piguit 221 eum pro illo mori quem saepe probaverat vivere et regnare post mortem. Atque ita factum est ut gloriosissimum Paulum, qui in diversis gentibus pro fide Christi multo certamibella peregerat, vel victorem mundi Roma susciperet ad triumphum. Hi ergo sunt beatissimi Petrus et Paulus, qui sacramentum coelestis regni uno spiritu praedicantes, sub unius passione diei doctrinam suam pio sanguine et morte fortissima consecrarunt; qui etiam tanquam Ecclesiarum omnium principes facti dispensatione coelesti, Romam petentes sacratissima sua corpora in illius urbis arce recondiderunt, quae totius orbis obtinuerat principatum: quatenus potentiam virtutis suae Christus ostendens, ubi mundus caput habe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutio habebit effectum: Nunqͥd
nocere mͥ quicquã poteris: quẽ non
potes intueri: Ego enim sum iħc
nazarenus quem tu ꝑsequeris:
qui t̾ras cęlo. crucem regno. mortem
ꝑpetuitate mutaui. De quib omĩb
non te debere cunctari: & ereptus tͥ
nunc. et post paululum. redditus
suadebit aspectus. At beatissimus
paulus repentina quidem cecitate
coercitus: intellecta tamen maiestate
loquentis e celo. continuo fidelis ef
fectus. et a ꝑsequutione destitit: et
nouos intuendi xp̃m ocłos adqui¬
siiit. Hic est paulus: qui ꝓ suarũ
remuneratione uirtutum. ultra
humana merita tercium raptus ad
celum. cȩlestia secreta cognouit: ut
eccłarum futurꝰ doctor. int̾ angłos
disceret. quod int̾ homines p̃dicaret:
Aut quis ei impiine ultra ñ credat:
qͥ de sacramentis dñicis non solum
audita loquit᷑. s et uisa testat᷑ Qnͣ¬
ta hoc fr̃s dei nr̃i actum est gr̃a: ut
qui de celestib in apłatũ uocatus e¬

Expanded text:
persecutio habebit effectum? Nunquid persecutio habebit effectum? Nunquid nocere mihi quidquam poteris, quem non potes intueri? Ego enim sum Jesus Nazarenus, quem tu persequeris, qui terras coelo, crucem regno, mortem perpetuitate mutavi. De quibus omnibus non te debere cunctari, et ereptus tibi nunc, et post paululum redditus suadebit aspectus. At beatissimus Paulus repentina quidem caecitate coercitus, intellecta tamen majestate loquentis e coelo, continuo fidelis est effectus, et a persecutione destitit, et novos intuendi Christum oculos acquisivit. Hic est Paulus, qui pro suarum remuneratione virtutum ultra humana merita tertium raptus ad coelum, coelestia secreta cognovit ; ut Ecclesiarum futurus doctor inter angelos disceret quod inter homines praedicaret. Aut quis ei impune ultra non credat, qui de sacramentis dominicis non solum audita loquitur, sed et visa testatur? Quanta hoc, fratres, Dei nostri actum est gratia, ut qui de coelestibus in apostolatum vocatus e
Abbreviated transcription (Latin):
lum malignȩ mentis ꝓposito plebẽ
dominicã ꝑsecutum: nec xp̃m latu¬
isse quem eligeret in paulo. Nic est
paulus. qui xp̃i uocib inclamatus
ẽ cęlo. ocłis in se iudaicȩ infidelitatis
obtusis. uidendi aciem non ꝑdidit.
s mutauit. Amisit ocłos. et recepit:
ut uno eodemq tp̃r. et in ꝑseq̃ntẽ
cecitatis uindicta ꝓcederet: et uo¬
cantis dei gr̃a illuminaret electum.
cur me ꝑsequeris saule: Quȩ mea
odium erga me tuum excitauit
iniquitas: Nunquid qr illumina¬
ui cecosł quia sanaui egros: qr fuga¬
ui demones: quia esurientes popłos
quinq panib paui: An quia de
tumulis mortuos suscitaui: An for-¬
te mnagis. quia fidelib meis regnum
cȩleste ꝓmisis s si pr̃are me posse du¬
bitas quȩ ꝓmitto: aspice si tamen po¬
tes. unde te uel qualis appello. Sed
quare me ꝑsequeris saule: Aut quid
me ꝑsequendo ꝓficies: Nunquid ad¬
uersus regnantem in cęlo. ullũ tua

Expanded text:
lum malignae mentis proposito plebem lum malignae mentis proposito plebem dominicam persecutum, nec Christum latuisse quem eligeret in Paulo. 220 Hic est Paulus, qui, Christi vocibus inclamatus e coelo, oculis in se Judaicae infidelitatis obtusis, videndi aciem non perdidit, sed mutavit; amisit oculos, et recepit: ut uno eodemque tempore et in persequentem caecitatis vindicta procederet, et vocantis Dei gratia illuminaret electum; cur me persequeris, Saule? Quae mea odium erga me tuum excitavit iniquitas? Nunquid quia illuminavi caecos, quia sanavi aegrotos, quia fugavi daemones, quia esurientes populos quinque panibus pavi? An quia de tumulis mortuos suscitavi? An forte magis quia fidelibus meis regnum coeleste promisi? Sed si praestare me posse dubitas quae promitto, aspice, si tamen potes, unde te vel qualem appello? Sed quare me persequeris, Saule? Aut quid, me persequendo, proficies? Nunquid adversus regnantem in coelo ullum tua
Abbreviated transcription (Latin):
das oues suas tuendasq cõmisit: cui
nouerat in nutriendo grege dñico.
nec studium deesse nec fidem. Hic est
petrus: qui dum ad crucem tanquã
crucifixi discipłs duceret᷑: uerso se
poscens corpore crucifigi. passionem
non renuit. s equalitatem crucis
dñicȩ declinauit: ut ostenderet uni¬
uersis ammirandȩ se humilitatis uir-¬
tutẽ. nouiq mysterii disciplinã. et
int̾ tormenta seruasse. Quam securꝰ
repulso timore mortis. moriendi ordi¬
nem tam acerba in passione quesuiit:
Quid etiam de gloriosissimo referam
paulo: in quo dñs fidem nominis su.
dum ipsam fidem ꝑsequeret᷑ elegit:
Qui dum uelut acerrimꝰ ꝑsequutor xp̃i¬
auam uastat ȩccłam: inimico adhuc
eius in pectore. amicũ sibi cor xꝑc
inuenit. Dumq corporalia capit ad
supplicia xp̃ianos: ipse perpetuam
captus ad gl̃am. factus est subito pa-¬
stor ex lupo: ex predone custos: ex
hoste defensor. Unde patuit. nec pau¬

Expanded text:
das oves suas tuendasque commisit, cui das oves suas tuendasque commisit, cui noverat in nutriendo grege dominico nec studium deesse nec fidem. Hic est Petrus, qui dum ad crucem tanquam crucifixi discipulus duceretur, verso se poscens corpore cnon timuit, sed aequalitatem crucis dominicae declinavit, ut ostenderet universis admirandae se humilitatis virtutem novique mysterii disciplinam et inter tormenta servasse. Quam securusrepulso timore mortis, moriendi ordinem tam acerba in passione quaesivit! Quid etiam de gloriosissimo referam Paulo, in quo Dominus fidem nominis sui, dum ipsam fidem persequebatur, elegit? Qui dum velut acerrimus persecutor Christianam vastat Ecclesiam, inimico adhuc ejus in pectore amicum sibi cor Christus invenit; dumque temporalia capit ad supplicia Christianos, ipse perpetuam captus ad gratiam, factus est subito pastor ex lupo, ex praedone custos, ex hoste defensor; unde patuit nec Pau
Abbreviated transcription (Latin):
bare formido. Clamando enĩ dũ mer¬
gitur. dñe libera me: de se diffisue
non de dño dubitauit. Ne quis gͦ
timorem hunc gl̃osissimi pet̾ dues
in uicium: qm̃ timor iste quãuis eius
dentiam tamen in eo reꝑatȩ creduli-¬
tatis ornauit. Hic est petrꝰ: cui xp̃e¬
dñs cõmunionem sui nominis liben¬
ter indulsit. Ut enim sicut apłs pau¬
lus edocuit. petra erat xp̃s: ita per
xp̃m petrus factus est per̾a: dicente
ei dño. Lu es petrus: et suꝑ hanc pe¬
tram edificabo eccłam meam. Nam
sicut in deserto. dñico sitienti popło
aqua fluxit e petra: ita uniu̾so mun¬
do. ꝑfidiȩ ariditate lassanti. de ore
petri fons salutiferȩ confessionis emer¬
sit. Hic est pecrus: cui xp̃s ascensurꝰ
ad patrem. pascendas ouicłas suas.
agnosq cõmendat: ut qͦs ille pieta¬
tis miseratione redemerat: hic fidei
suȩ uirtute seruaret. Et recte sane
ei arbiter occultoꝵ dei filius. pascen¬

Expanded text:
bare formido: clamando enim dum merbare formido: clamando enim dum mergitur, Domine, libera me , de se diffisus est, non de Domino dubitavit. Ne quis ergo timorem hunc gloriosissimi Petri ducat in vitium: quoniam timor iste quamvis primam dentiam tamen in eo reparatae credulitatis ornavit. Hic est Petrus, cui Christus communionem sui nominis libenter indulsit. Ut enim, sicut apostolus Paulus edocuit, petra erat Christus; ita per Christum Petrus factus est petra, dicente ei Domino: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Nam sicut in deserto, dominico sitienti populo, aqua fluxit e petra, ita universo mundo perfidiae ariditate lassanti, de ore Petri fons salutiferae confessionis emersit. Hic est Petrus, cui Christus ascensurus ad Patrem, pascendas oviculas suas agnosque commendat: ut quos ille pietatis miseratione redemerat, hic fidei suae virtute servaret. Et recte sane ei arbiter occultorum Dei Filius pascen
Abbreviated transcription (Latin):
ait eis. Quoꝵ remiseritis peccata re¬
missa erunt: et quoꝵ detinueritis
detenta erunt. Hic est petrus: quẽ
xp̃i. eẽ. confidentissimũ. subiecta ue¬
stigiis eius maria ꝓbauerunt. Hã
a dño suo. nouos sͥ dari influctib gri
sus. ut fidelis poposcit: et ut dilectus
emeruit. Qui ob hoc solum trepidas¬
se uisus est: ut fragilitas humana
cognosceret. quanta. ẽẽt. int̾ dñin ser¬
uumq distantia: dum aggrauata
peecatis caro mergit᷑. et immaculati
nescit planta subsidere. Simul et
illud: ne dum suꝑ aquas petrus am
bulans. pede intrepido ꝑuenisset ad
S quid illum tantoꝑe dicimus tre¬
pidasse cum pia trepidatio sua.
maiorem ꝓfȩcisset ad fidem: Ut
enim credidit petrus imꝑio dñi sui
posse a fluctib sustentari: ita nichi¬
lominꝰ dum mergitur. credidit ipsius
dñi se uirtute saluandum. Uere beat
petri et dum trepidat mirabilis fides
quam nec ꝑurgentis ꝑicł̃i potuit cus¬

Expanded text:
ait eis: Quorum remiseritis peccata, reait eis: Quorum remiseritis peccata, remissa sunt, et quorum detinueritis, detenta sunt . Hic est Petrus, quem Christi esse confidentissimum subjecta vestigiis ejus maria probaverunt; nam a Domino suosus, ut fidelis poposcit, et ut dilectus emeruit: qui ob hoc solum trepidasse visus est, ut fragilitas humana cognosceret quanta esset inter Dominum et servum distantia, dum aggravata peccatis caro mergitur, et immaculati nescit planta desidere: simul et illud, ne, dum super aquas ambulans Petrus pede intrepido pervenisset ad Sed quid illum tantopere dicimus trepidasse, cum pia trepidatio sua majorem profecit ad fidem? Ut enim credidit Petrus imperio Domini sui posse se a fluctibus sustentari, ita nihilominus dum mergitur, credidit ipsius Domini sui se virtute salvandum. Vere beati Petri et dum trepidat mirabilis fides, quam nec urgentis periculi potuit tur
Abbreviated transcription (Latin):
equiꝑare possit eloquio: a nobis
adorandȩ diuinitatis fides & cępit
et ꝑmanet: Quid tanto głosius
uiro. qui fidem secreti inscrutabilis.
loquendo edidit: uiuendo docuit:
patiendo firmauit: Ut aũt confes¬
sionis huiꝰ qnͣta. eẽt. maguntudo sal¬
uator ostenderet: ait ei. Deatus es
symon bariona: quia ñ caro et san¬
guis reuelauit tͥͥ s pater m̃s qui
carne natum. omnipotentis patris
esse filium sentire potuisset: nͥ ꝓpitiꝰ
hoc ipse pater ꝑ petrum nob reuelas¬
set e cęlo: Hȩc illi confessio dedit: ut
ante claues regni cȩlestis acciꝑet. quã
cęli ianuas introifset. S ne qua uos
fr̃s de creditis petro clauib regni:
more nr̃arũ lauium cogitatio t̾rena
ꝑmoueat. Clauis enim cęli lingua est
petri: quia sin głoꝵ merita censendo.
apłs unicuiq regnũ celi aut claudit
aut aꝑit. Non est gͦ clauis ista mor.¬
talis artificis aptata manu: s data
a xp̃o potestas est udicandi. Deniq

Expanded text:
aequiparare possit eloquio, a quo nobis aequiparare possit eloquio, a quo nobis adorandae Divinitatis fides et coepit et permanet? Quid tanto gloriosius viro, qui fidem secreti inscrutabilis loquendo edidit, vivendo docuit, patiendo firmavit? Ut autem confessionis hujus quanta esset magnitudo Salvator ostenderet, ait ei: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui carne natum omnipotentis Patris esse Filium sentire potuisset, nisi propitius hoc ipse Pater per Petrum nobis revelasset e coelo? Hoc illi confessio dedit ut ante claves regni coelorum acciperet quam coeli januas introiret. Sed ne qua vos, fratres, de creditis Petro clavibus regni more nostrarum clavium cogitatio terrena permoveat. Clavis enim coeli lingua est Petri: quia singulorum merita censendo, apostolus unicuique regnum coelorum aut claudit aut aperit. Non est ergo clavis ista mortalis artificis aptata manu, sed data a Christo potestas est judicandi. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
et mori lucrum: quia tali morte uitã
sͥ mercabant᷑ ȩternam. Erat eis mori
lucrum: quoꝵ corruptioni. incorrup¬
tio succedebat: et dampna p̃sentium
tempoꝵ lucra ꝑpetua sequebantur.
ariditas linguȩ nr̃e. ingeniiq tenui¬
tas patit᷑: immo ut misericors deus
annuit. ꝓloquamur. Nic itaq ille
nobis credendi fundam̃ta constituit.
Nam ꝑcunetanti dño quis. eẽ. ab ho¬
minib diceret᷑: respondit. Tu es xp̃s
filius dei uiui: idest tu dñe de carne
uirginis factus es xp̃s: qui uiui dĩ¬
es filius sempiternus. Tu dñe hoĩb
natus es homo: qui coequali maies¬
tate ds̃ es apud dm̃. Tu es xp̃s: qui
pro redemptione nr̃a ad passionem
ueniens. impassibilis ꝑmanes apud
patrem. Quis gͥ unquã in tantum
hoc incomp̃hensȩ dĩtatis archanum.
humani sensus attollere potuisset
obtutũ ÷ nͥ ab ore petri. salutaris huiꝰ
fidei ueritas radiasset. Iuis me-¬
ritoꝵ eius głam: quãuis magno

Expanded text:
et mori lucrum, quia tali hac morte vitam et mori lucrum, quia tali hac morte vitam sibi merebantur aeternam; erat eis mori lucrum, quorum corruptioni incorruptio succedebat, et damna praesentium temporum lucra perpetua sequebantur. ariditas linguae nostrae ingeniique tenuitas patitur, imo ut misericors Deus annuit, proloquamur. 2. Hic itaque ille invictaque nobis credendi fundamenta constituit. Nam percunctanti Domino quis esse ab hominibus diceretur, respondit: Tu es Christus Filius Dei vivi ; id est, tu, Domine, de carne Virginis factus es Christus, qui vivi Dei Filius es sempiternus; tu, Domine, hominibus natus es homo, qui incogitabili majestate Deus es apud Deum. Tu es Christus, qui pro redemptione nostra ad passionem veniens, impassibilis permanes apud Patrem. Quis igitur unquam in tantum hoc incomprehensae Deitatis arcanum humani sensus attollere potuisset obtutum, nisi ab ore Petri salutaris hujus fidei veritas radiasset? Quis meritorum ejus gloriam quamvis magno
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianȩ fidei principes. annu
religione ueneram᷑. Apłi namq: la¬
tino sermone dicuntur missi. Qui
gͦ honorant missos. manifestum est
eos honorare mittentem: qm̃ digni-¬
tas que defertur ministris. illi sine
dubio euius ministri sunt exhibetur:
ut ait ipse saluator ad discipłos suos.
Qui uos audit: me audit. Et qui uos
recipit: me recipit. Here beata apłoꝵ
merita: in quib se xp̃s et recipi pre¬
dicat et audiri. Beati nicħominus &
ili: quorum deuocio delata apłis. re¬
eurrit in xp̃m. Tenentes itaq fratres
tantȩ huius ꝓmissionis fidem. de sup-¬
quoniam qui de mr̃m morte letant᷑:
mrẽs non dubitant cum xp̃o regna¬
re post mortem. Nos uero eccłaꝵ omĩ¬
um reuerentissimos patres. petrum
dico et paulum. piissimis studiis ho¬
est hodie de morte natalis ÷ quib sinis
uitȩ uiuendi initium dedit: quib
et mori lucrum. Erat utique eis xͨ
uiuere: quib uita non erat sine xp̃o.
ciebat eccłiis quod uiuebãt. Erat eis

Expanded text:
nae fidei principes annuisreligione veneramur. Apostoli namque Latino sermone dicuntur missi; qui ergo honorant missos, manifestum est eos honorare mittentem; cum dignitas quae defertur ministris, illi sine dubio cujus ministri sunt exhibetur, ut ait ipse Salvator ad discipulos suos: Qui vos audit me audit, et qui vos recipit me recipit . Vere beata apostolorum merita, in quibus se Christus et recipi praedicat et audiri; beati nihilominus et illi quorum devotio delata apostolis recurrit in Christum. Tenentes itaque, fratres, tantae hujus promissionis fidem, de supquoniam qui de martyrum morte laetatur, martyres non dubitat cum Christo regnare post mortem. Nos vero Ecclesiarum omnium reverendissimos patres, Petrum dico et Paulum, piissimis studiis hotia, factus est hodie de morte natalis; quibus finis vitae vivendi initium dedit; quibuset mori lucrum. Erat utique eis Christus vivere, quibus vita non erat sine Christo; ciebat Ecclesiis quod vivebant, Erat eis
Abbreviated transcription (Latin):
timeat laboriosam uitã: qui deside¬
rat talem patriam. Tempus ait
merito immolandum te. eẽ. letaris:
Suꝑest enim tͥ corona iusticie Adhuc
imminet a maritudo passionis: sed
transit eam passuri cogitatio. Ergo
fidem seruasti ex miscđia dei: non ex
fortitudine tua. De cȩtero gͦ suꝑ est
tͥ corona iusticiȩ: quam reddet tibi
dñs in illa die iustus uidex. S etiã¬

Expanded text:
timeat laboriosam viam, qui talem desidetimeat laboriosam viam, qui talem desiderat patriam. Tempus, inqmerito te immolandum esse laetaris: superest enim tibi corona justitiae. Adhuc imminet amaritudo passionis, sed transit eam passuri cogitatio, fidem servasti ex misericordia Dei, non ex fortitudine tua. De caetero ergo superest tibi corona justitiae, quam reddet tibi Dominus in illa die justus judex. Meri
Abbreviated transcription (Latin):
cia:. Non amatis petrũ et paulũ:
Ego in uob̾ illis loquor: qui hic ñ st̃.
Ham uob̃ ago grãs: quia uel uos ue¬
nistis. Et potest anima cusꝰquam
xp̃ian non amare petrũ et paulũ:
Si adhuc frigidus est: legat. et amet.
Si adhuc non amat: sagittã uerbi in
cor accipiat. De ipsis apłis dictum est.
Sagitȩ tuȩ acutȩ: potentissime. Quib
sagittis factũ est quod sequit᷑ Popłi
sub te cadent. Dona sunt talia uulne¬
ra. Uulnus amoris: salubre est. Spon¬
sa xp̃i cantat in cantico canticoꝵ.
Uulnerata caritate ego sum. Uulmis
hoc sanat᷑. quando satiat᷑ in bonis
desiderium nr̃m. felix mutatio: sc̃a¬
migratio: quam beata mansio. fides
bi ubi bene est. Queris amplius:
Non nosti locum: cogita meritum.
bicunq sint: cum deo sunt. Iustoꝵ
animȩ in manu dei sunt: et ñ tan-¬
get illos tormentum maliciȩ. S ad
locum sine tormento ꝑ tormenta
transierunt: ad locum latitudinis
ꝑ angustias ꝑuenerunt. Non ergo

Expanded text:
ia? Non amatis Petrum et Paulum? ia? Non amatis Petrum et Paulum? Ego in vobis illis loquor qui hic non sunt. Nam vobis ago gratias, quia vel vos venistis. Et potest animus cujusque christiani non amare Petrum et Paulum? Si adhuc frigidus est, legat et amet: si adhuc non amat, sagittam verbi in cor accipiat. De ipsis enim Apostolis dictum est, Sagittae tuae acutae, potentissimae. Quibus sagittis factum est quod sequitur, Populi sub te cadent . Bona sunt talia vulnera. Vulnus amoris salubre est. Sponsa Christi cantat in Cantico canticorum, Vulnerata charitate ego sum . Vulnus hoc quando sanatur? Quando satiabitur in bonis desiderium nmigratio. Quam beata mansio, fides Ibi ubi bene est. Quid quaeris amplius? Non nosti locum, sed cogita meritum. Ubicumque sunt, cum Deo sunt. Justorum animae in manu Dei sunt, et non tanget illos tormentum . Sed ad locum sine tormento per tormenta transierunt: ad locum latitudinis per angustias pervenerunt. Non ergo