comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
primere pingiq: colorib plasticen aũt̃
dictũ grec̃ qđ latine .ẽ fingere t̃rauel
gỹpsosimilitudines nã & in p̃ssa argilla
formã aliquã facere. plastis est.
unde & ꝓto plaustus dictus homo qui exlimo
primus est conditus.
platanus. a latitud ine foliarũ dicta uel qđ ipsa
arbor patula sit & ampla. nã platus grẽclatũ
uocant ex pressit aut̃ huius arboris scriptura
& nom̃ & formã dicens quasi platenꝵ dilatata sũ
in plateis est aut̃ tenerrimis folus ac mollib:
& uitium similis.

Expanded text:
primere pingique coloribus. Plastice autem dictum Graece, quod Latine est fingere terra vel gypso similitudines. Nam et inpressa argilla formam aliquam facere plastis est. Unde et protoplastus est dictus homo qui ex limo primus est conditus. Platanus a latitudine foliorum dicta, vel quod ipsa arbor patula sit et ampla; nam platos Graeci latum vocant. Expressit hujus arboris Scriptura et nomen et formam, dicens: « Quasi platanus dilatata sum in plateis. » Est autem tenerrimis foliis ac mollibus et vitium similis.
Abbreviated transcription (Latin):
tes̃ rapte dearborib: plantariũ uero
quȩ ex seminib: natis aecũ radicibia t̃ra
ꝓpria transferuntur
plante aplanitie ñ cupate quia ñ rotunde
ut inquadrupedib: neis tañ possit bipesbo¬
mosed plane atq: longiores formate s̃
ut stabilẽ corpus efficerent.¬

Expanded text:
tae sunt de arboribus; plantaria vero, quae ex seminibus nata sunt cum radicibus et a terra propria transferunturPlantae a planitie nuncupatae, quae non rotundae, ut in quadrupedibus, ne stare non possit bipes homo, sed planae atque longiores formatae sunt, ut stabile corpus efficerent.
Abbreviated transcription (Latin):
sustentationem superior um
aquerum
Deseptem planetis.
quaedam stelle ideo planete dicuntur
iđ erranites quia pertotum minidũ
uario motu discurrunit. uNide proco
quod erranit raro gradantur uel
anomola efficiuntur id est quando
particulas addunit & detrabunit:¬

Expanded text:
sustentationem superiorum sustentationem superiorum aquarumDe stellis planetis . Quaedam stellae ideo planetae dicuntur, id est errantes, quia per totum mundum vario motu discurrunt. Unde pro eo, quod errant, retrograda dicuntur, vel anomala efficiuntur, id est, quando particulas addunt et detrahunt
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlũ anplures contẽptionẽ dũ aliqͥmultos
ẽẽ asseranT. Alii aut̃ p̃t̃ unũ ahos eẽ
negent. philosophia aut̃ mundi septẽ
cȩlos id ẽ plan&as globoꝵ consonomo¬
tum troduxer̃ quoꝵ orbib: conexa
memorant omnib: qđ sibi innexus
uelud inisertus uersa moero
& eo conitrario certis mor¬
tis fieri arbitranitur. siqui¬
dem &mnastias libris & cae.
caelorum leguntur & paulus a postolus
usꝙ ad tertium caelum fuisse senitelligit
raptum sed denumero eorum nibil sibi
praesumat bumariũ temeritas. fecit aut̃
eos ds̃ non ini formes uelin confusos.
ris circuli caelum ꝓprio discroco terminũ
aequalibus uNidiq spaciis collectum exteni¬
dit atq ineo uirtutes spiritalium creatu¬
rarum. constituit cuius quidem caȩliNa¬
turam artifex muridi ds̃ aquis tempera¬
bit. Ne conflagratio superioris ignis
inferiora elemenita suc cenderenit
de hic circulum iniferioris caeli nonum¬
formi sed multiplici motu solidabit.
nuni cupans eum firmameni tum ꝓpt̃

Expanded text:
coelum an plures, contentio est. Dum alii maltos esse asserant, alii autem praeter unum, alios esse . Philosophi autem mundi septem coelos, id est, planetas globorum consono motu introduxerunt, quorum orbibus connexa memorant omnia, quos sibi innexos et velut insertos versari retro et e contrario certis motibus ferri arbitrantur. esiasticis libris, et coeli coelorum leguntur, et apostolus Paulus usque ad tertium coelum fuisse se intelligit raptum. 25 Sed de numero eorum nihil sibi praesumat humana temeritas. Fecit autem eos Deus non informes, vel confusos, ris circuli coelum proprio discretum termino, et aequalibus undique spatiis collectum ostendit, atque in eo virtutes spiritualium creaturarum constituit. Cujus quidem coeli naturam artifex mundi Deus aquis temperavit, ne conflagratio superioris ignis inferiora elementa succenderet. Dehinc circulum inferioris coeli, non uniformi, sed multiplici motu solidavit, nuncupans eum firmamentum propter
Abbreviated transcription (Latin):
tiat bonum & malum prorsus & hoc
ligaium uisibile & corporale sicut & ar¬
bores cacere : quod ergo lignum esset
non .ẽ. dubitanidum. sedcur hoc nomen
acceperit requirendum arbor itaque¬
illa non erat mala sed appellata t̃ stien¬
tiae dinos ceriti bonum ed malum quasi
post ꝓlabitionem exilla bemo non aedera
Nulla est p̃cepti futura trans gressio in
qua homo ꝑ experimeritum poene discer&
quiditer & inter oboedientue bonum
& inoboedieritiae malum. ꝓinde ex hoc
infigurae edictum seduere quoddam lignit
accipienidum ẽ. cin non defruetuuł pomo
quod inde nas cer&ur sed ipsore inomen
Paradoxon. ẽ. cumdicimus inopinatum
laudis p̃dicator esse debuerit eius peri¬
culi de praecatorem eẽ. factum
Paragoge .E. appositio ad finem dictionis
litterae aut syllabae ut magis ꝓmage
ut potestas ꝓpotest hanic alo ꝓspera¬
lemsin appellarit sicut & urgilius
adseparanidas res arebus quar in conexu
concurrunt quemadmodum in catalogo
praeinia a praemis cestamina adiuer¬

Expanded text:
di bonum et malum. Prorsus et hoc lignum erat visibile et corporale sicut arbores caeterae. Quod ergo lignum esset, non est dubitandum, sed cur hoc nomen acceperit, requirendumilla non erat mala, sed appellata est scientiae dinoscendi bonum et malum, quia, si post prohibitionem ex illa homo ederet, in illa erat praecepti futura transgressio, in qua homo per experimentum poenae disceret, quid interesset inter oboedientiae bonum et inoboedientiae malum. proinde et hoc non in figura dictum, sed uere quoddam lignum accipiendum est, cui non de fructu uel pomo quod indidem nasceretur, sed ex ipsa re nomen Paradoxon est, cum dicimus inopinatum laudis praedicator esse debuerit, eius periculi deprecatorem esse factumparagoge est adpositio ad finem dictionis litterae aut syllabae, ut magis pro mage et potestur pro potest. hanc alii prosparalemsin appellant; sicut et Vergilius: ad separandas res a rebus quae in connexu concurrunt, quemadmodum in catalogo praemia a praemiis, certamina a diver
Abbreviated transcription (Latin):
isđł. Papauer: herba semimifera dequa uir gilius
la &heo ꝑfusa papauera somno soporem
emm lariguentibus facitenis. alia t. usu¬
alis. alia agrestis ex qua fluit sucus quem
oppion appellnit.

Expanded text:
31. Papaver herba somnifera. De qua Virgilius: Lethaeo perfusa papavera somno. Soporem enim languentibus facit. Eius alia est usualis, alia agrestis, ex qua fluit sucus quem opion appellant.
Abbreviated transcription (Latin):
Ihabere Nam paralesis ab eoquod
medicm pocstem tesecet.
Sienim omnes partes teneot a po¬
plexicm iudicabis. Nam mub ex¬
Paralrpo menon grecie dicitur lłs
quod nos p̃termissorum uel relio¬
torum dicere possumus. quio aur̃us
ea qua ualege uel regum libris
uel omnia uel non plene relata sunł
nusto summatim oec breuiter
explicinitur.

Expanded text:
e; nam paralysis ab eo quod mediam partem teneat, si enim omnes partes teneat, apoplexiam iudicabis. Rhazes LiParalipomenon Graece dicitur, quod nos praetermissorum, vel reliquorum dicere possumus, quia ea quae in lege vel in Regum libris, 243 vel omissa, vel non plene relata sunt, in isto summatim et breviter explicantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tus a consolatione dictur mil n¬
para dytus enim latine conselatio appolla¬
tur xp̃s enum cum apostolis lugentibus
misit post quam ab corum oculis ꝓse incie:¬
lum asceridit: consolat erm tristiliso
mittitur secu idu illam eius demdit
Item paradytus proco quod cosolato
pracstac anumabus quete guudium ti¬
raleamittuntdiitdaid
Ali paradygum latne orntemtab aduoi¬
catum̃ inter pra&antr: ipst enen sp̃t̃
st̃ dicit ipse doc& ꝑ ipsumditur sir mo

Expanded text:
tus, a consolatione dicitur. Paraclisis enim Latine consolatio appellatur. Christus enim eum apostolis lugentibus misit, postquam ab eorum oculis ipse in coelum ascendit. Consolator enim tristibus mittitur secundum illam ejusdem Domini Item Paracletus pro eo quod consolationem praestet animabus quae gaudium temporale amittunt. Alii Paracletum Latine oratorem, vel advocatum interpretantur. Ipse enim Spiritus sanctus dicit, ipse docet, per ipsum datur sermo
Abbreviated transcription (Latin):
Papillace capita mamillarum sunt quasi
sugentes conp̃hendanit & dictie papillȩ
quod eas iniftantes quasi pappanit.
dum la suguNT prouide mamilla est
omnis eminantia uberis papillax uero
breue illud ondelac trabitur iag¬

Expanded text:
Papillae capita mammarum sunt, quas sugentes comprehendunt. Et dictae papillae, quod eas infantes quasi pappant, dum lac sugunt. Proinde mamilla est omnis eminentia uberis, papilla vero breve illud unde lac trahitur
Abbreviated transcription (Latin):
Papiapopiee. subocta uiano ciesaere subfecti
conisule papius &popius. legem tuleruNT
que cnominibus eorum appellatur papia
popia coratinens patrum protmie pro
sus cipiendis. liberis.

Expanded text:
am et sub Octaviano Caesare suffecti consules Papius et Poppaeus legem tulerunt, quae a nominibus eorum appellatur Papia, Poppaea, continens patrum praemia pro suscipiendis liberis.
Abbreviated transcription (Latin):
Quedam&iam leges dicuntur abhis qui condider̃
uc consselares tribuniceiuliȩ corndiȩ Na
& sub occaui ano cessaresuffacti consules papiis
& pomptius legestulerunt q̃uod a nominib:
eorum appellantur : papia pompta conti¬
nens patrum premia : ꝓsuscipiendis liberis
sub codem quoq impr falcidius tribunus
plebis. legem fecitnequis plus in extrancis
testamenta ligar& quamsut quarta pars.
supcress& heredibus ex cuius nomine lex
est quȩ depburibus simulrebus doquitur
dicta acopiartrum & quasi a saturitat eunde
& satura scriberitẽ. poemata uaria concede
reutoratii iuuenalis. & persul ex neuella
*Rodis leges naualium commerciorum sunt
ab insula rodo cognominatȩ Inqua anti¬
quitus mercatorumusus fuit

Expanded text:
Quaedam etiam leges dicuntur ab iis, qui condiderunt, ut consulares, tribuniciae, Juliae, Corneliae. Nam et sub Octaviano Caesare suffecti consules Papius et Poppaeus legem tulerunt, quae a nominibus eorum appellatur Papia Poppaea, continens patrum praemia pro suscipiendis liberis. Sub eodem quoque imperatore Falcidius tribunus plebis legem fecit, ne quis plus extraneis in testamento legaret, quam ut quarta pars superesset heredibus, ex cujus nomine lex est, quae de pluribus simul rebus loquitur, dicta a copia rerum et quasi a saturitate: unde et satiram scribere est poemata varia condere, ut Horatii, Iuvenalis et Persii; lex novella. Rhodie leges navalium commerciorum sunt, ab insula Rhodo cognominate, in qua antiquitus mercatorum usus fuit
Abbreviated transcription (Latin):
laudabilis ẽ cius quilaudatur. Lauda¬
tio eius qui laudat item laus ẽ ipsauirtus
enitens. laudatio ipsa laudantis oratio
laudatio rei cuius que prredicatio ẽ : ad¬
miniculo onitionis ornata.

Expanded text:
Laus est eius qui laudatur, laudatio eius qui laudat. Item laus est ipsa uirtus enitens, laudatio ipsa laudantis oratio.laudatio uero rei cuiusque praedicatio est adminiculo orationis ornata.
Abbreviated transcription (Latin):
idcustodiendum commendo hinquenit
oienemoriq: releganta d carmentis
sic in sola rdigant
silui Legumina a legendodicta quasi dectah&e¬
res eniniꝰ meliora quȩ quelegebant si ue
tionem requirant. Leguminum plu¬
rima genera ex quibus faualenticula pisa
fasclum ficer lupinum gratiora inusu
hominum uidentur

Expanded text:
id est custodiendum commendo: hinc uenit riae nemorique relegat», et de armentis sic, «in sola relegants. 1. Legumina a legendo dicta, quasi electa. Veteres enim meliora quaeque legebant, sive tionem requirant. 2. Leguminum plurima genera, ex quibus faba, lenticula, pisum, faselus, cicer, lupinus gratiora in usum hominum videntur
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quod rex ł impenitor ediat cons¬
titutio ueledictum uocatur Insticutio
acquitatis duplex est nuncin legibus
nuncimoribus Interlegem autem:
& mores hocͥint̃ẽ quod lexs cripta est:
mos uero  tue custate probata consu&u¬
do siuelex nonscripta. Nam lexale¬
gendouocata quia scriptaest. cos

Expanded text:
Nam quod rex aut imperator edicit, constitutio vel edictum vocatur. Institutio aequitatis duplex est, nunc in legibus, nunc in moribus. Inter legem autem et mores hoc interest, quod lex scripta est; mos vero est vetustate probata consuetudo, sive, lex non scripta; nam lex a legendo vocata, quia scripta est.
Abbreviated transcription (Latin):
Lentic&st uestigia macularum paruula
in rotunditate formata abspeciaelenti¬
tus oleum desudat cortex resinamq̃ mas¬
tix appellatur cuius plurima &mndiorim
io insula gignitur

Expanded text:
Lentigo est vestigia macularum parvula, in rotunditate formata a specie lentitus oleum desudat, cortex resinam, quae mastix appellatur, cujus plurima et melior in Chio Insula gignitur.
Abbreviated transcription (Latin):
itła Legio sexmilium armatorum ÷. ab deccõ
uocata quasilecti iđ armis clecti propriȩ
autem macedonum lingua falanx Eallo¬
rum Kateruanntꝰ legiodicitur legiohab&
sexaginta centurias manipulos xax co¬

Expanded text:
ia. Legio sex milium armatorum est, ab electo vocata, quasi lecti, id est armis electi. Proprie autem Macedonum phalanx, Gallorum caterva, nostra legio dicitur. Legio habet sexaginta centurias, manipulos
Abbreviated transcription (Latin):
Lanus fliuius ferturultra danubium a quo¬
alanidicti sunt sicut & ꝓopuli in habitan¬
tes unxta lemannum ffluuium alomanni
uocantur: dequibus luctinus : descruere
cauotentoria fixalemanno u deror¬

Expanded text:
Lanus fluvius fertur ultra Danubium, a quoAlani dicti sunt, sicut et populi inhabitantes iuxta Lemannum fluvium Alemanni vocantur. De quibus Lucanus 1, 396: Deseruere cavo tentoria fixa Lemanno.
Abbreviated transcription (Latin):
Lacicus cirtulus uiaqͦ insperauid&ur
quasi albaquemaliidicunt animis:
hcremum antiquorum sefestur tẽ ct
meritor esplendert aliuuerquiam. et̃.
quamcis cuit sol & exsplendoris psun
transitu i talucre

Expanded text:
Lacteus circulus, uia, quae in sphaera uidetur quasi alba. Quem alii dicunt animis heroum antiquorum refertum esse et merito resplendere, alii uero uiam esse, qua circuit sol, et ex splendoris ipsius transitu ita lucere.
Abbreviated transcription (Latin):
lostice siue pluter
lecti. de quo salicuis
lecticis utebat᷑. sponda
daitẽ exterior pars
lecti. pluteus interior.

Expanded text:
Lecticae, sive plutei lecti. De quo Rutilius lecticis utebatur.' Sponda autem exterior pars lecti, pluteus interior.
Abbreviated transcription (Latin):
silus Laurus auerbolaudis dicta hacenimcum
laudibus uictorum capita coronabantur
apud antiquosaut̃ laudea nominabatur
postra .d littera sublata & subrogata p
Dica ẽ laurus ut inauriculis quae initio au¬
diculȩdice sunt & medidies quȩ nuncmeri¬
dies dicitur h ancarboremgriti dasnem
uocant quod num quam deponat uiridita¬
tem Indeilla potius uictores coronantur. so¬
laquoq: hacc arboiuulgofulminariminime

Expanded text:
 Laurus a verbo laudis dicta; hac enim cum laudibus victorum capita coronabantur. Apud antiquos autem laudea nominabatur; postea D littera sublata et subrogata R dicta est laurus; ut in auriculis, quae initio audiculae dictae sunt, et medidies, quae nunc meridies dicitur. Hanc arborem Graeci δάφνην vocant, quod numquam deponat viriditatem; inde illa potius victores coronantur. Sola quoque haec arbor vulgo fulminari minime
Abbreviated transcription (Latin):
ł Latus dictum quiaiacentibus
nobis lato estoipileuapars corporis
lextur autem lacris abilior motus est
lcuȩ fortior & honeribus ferendo ad commo¬
daitor unde & leua nuncupata quod aptior
sit ad leuandum aliquid & portandum:
ipsa cnim gestat᷑ clipcum ensem phar& rami
& reliquaonera. ut expedita sit dextraada genđũ¬

Expanded text:
. Latus, quia jacentibus nobis latet: est enim laeva pars corporis. Dextro autem lateri habilior motus est, laevo fortior, et oneri ferendo accommodatior. Unde et laeva nuncupata, quod aptior sit ad levandum aliquid et portandum. Ipsa enim gestat clypeum, ensem, pharetram et reliqua onera: ut expedita sit dextra ad agendu
Abbreviated transcription (Latin):
quasituba ex altauo cemtua: Iotiquip¬
pedum ordinantur primum deeorum con¬
uersatione ep̃s uerbum facitadpopulu
de in decoram plebetnid& eis codicem apicũ
diumorum ad đi uerbum ad nuntiandum:¬
porrouox letoris simplexerit & dara&
ad omnegenus pronuntiationis ad como¬
dataplena suct auiria grestẽ & subrusticũ
effugiens sonum non humilis nccadeo sub¬
limis : non fracta uł tenera nihilꝰ que fe¬
mincum sonans : ne qͦue ommotu corporis:
sed tantum cum grauitatis specicie auribus
enim & cordibus consulere deb& lator ñ
oculis ne potius exipso expeciatores magis
quã auditores sticiat. Vetius opinio est
letore pronunti andicausa praccipuan cu¬
ram uocis habuis seut exaudiruntum ultu
possortunde edudum lectores pcsones ł
prodamatores uocabantur

Expanded text:
quasi tuba exalta vocem tuam . Isti quippe, dum ordinantur, primum de eorum conversatione episcopus verbum facit ad populum. Deinde coram plebe tradit eis Codicem apicum divinorum ad Dei verbum annuntiandumPorro vox lectoris simplex erit, et clara, et ad omne pronuntiationis genus accommodata, plena succo virili, agrestem, et subrusticum effugiens sonum, non humilis, nec adeo sublimis, non fracta, vel tenera, nihilque femineum sonans, neque cum motu corporis, sed tantummodo cum gravitatis specie. Auribus enim et cordi consulere debet lector, non oculis, ne potius ex seipso spectatores magis quam auditores faciat. Vetus opinio est lectores pronuntiandi causa praecipuam curam vocis habuisse, ut exaudiri in tumultu possent. Unde et dudum lectores praecones vel proclamatores vocabantur
Abbreviated transcription (Latin):
paulaitim aucem anciqueleges ueusta¬
te atqͦue incuria exr̃ollcrunt : quarũ
& sinullus iamusus ẽ. notitia tamen ne¬
cessaria uidodur Nouea a constantinocesa¬
receperunt. & rcliquis succodentibus
erantq permixtac & in ordinate : pos¬
teaheodosius minor augustus ad simi¬
litudinem gregoriani& hermogenia¬
ni codicem fadtum consticutionum a cons¬
tantini temporibus sub proprio cuiusq
imperatoris ticulo, disposuitquẽ a suo
nomine theodosianum uocauit
Ocñs autem legis autdiuine sunt aut ha¬
manȩ diuinenatura : bumanbus
moribus constant: Ideoq: hacedis¬
crepant qͣrmñ aliȩ aliis gentibus plact
fas lexdiuina ẽ iuslex humana transi
species. Ius autemdictum dictum quia
iustum ẽ omne autemius logibus &
moribus constat
Lex ÷ consticutio scripta : mosẽ ugas¬
tate ꝓbata consueudo : siue lex non scrip¬
ta : nam lexalegendo uocata quia scrip¬
demoribus tracta tancundem consueu¬
do autem estius quod dam moribus ins¬
titutum quod prolege suscipitur cumde¬

Expanded text:
Paulatim autem antiquae leges vetustate atque incuria exoluerunt; quarum etsi nullus jam usus est, notitia tamen necessaria videtur. 7. Novae a Constantino Caesainceperunt cesare et reliquis succedentibus erantque permixte et inordinate. Postea Theodosius minor augustus, ad similitudinem Gregoriani et Hermogeniani, codicem factum constitutionum, a Constantini temporibus, sub proprio cuiusque imperatoris titulo disposuit, quem a suo nomine Theodosianum vocavitOmnes autem leges aut divinae sunt, aut humanae. Divinae natura, humanae moribus constant; ideoque haec discrepant, quoniam aliae aliis gentibus placent. Fas lex divina est, ius lex humana. Transirspecies. Ius autem dictum, quia iustum est. Omne autem ius legibus et moribus constat. Lex est constitutio scripta. Mos est vetustate probata consuetudo, sive lex non scripta. Nam lex a legendo vocata, quia scripde moribus tracta. Consuetudo autem est ius quoddam moribus institutum, quod pro lege suscipitur cum de
Abbreviated transcription (Latin):
oc̃: quicdienum aliquid subtrhit
furest : qui furatur & occidit latro
est. propriae autem latro alati¬
tendo in insidiis dictus. fur autem
a furuo uocatur iđ ni granam noc¬
tis utitur tempus pulcbreaut̃ plaus¬
tus cuiusdam qui furabatur ait :
tutrium litterarum homo idẽ fur.

Expanded text:
 alienum aliquid subtrahit fur est, qui furatur et occidit latro est. Proprie autem latro a latitando in insidiis dictus, fur autem a furuo uocatur, id est nigro, nam noctis utitur tempus. Pulcre autem Plautus cuidam qui furabatur ait: «Tu trium litterarum homo», id est, fur.
Abbreviated transcription (Latin):
Leges ina Morses gentis hebreae
primus hominum diuinas. legessa¬
cris litris explicduit foroncos rex
grcis primus leges iudiciaq consti¬
tuit Mercurius trimegistus pri¬
mus leges ogyptiis tradidit : solon
primus leges atheniensib dedit
Liguris primus lacedemonis iura
exapolions auccoritate confinxit : nu¬
ma pampilius qui romulo successit m
regno primus legesromanis edidit
Deind etm populus seditiosos magistratꝰ
ftrre non poss& decem uiros legibus
scribendis creauit . quileges exlibris
Hiappius : claudius: genucius uote¬
rius : iulius manilius sulplicius sex¬
tus curatius romilius. postumius.
Hi deceni uiri legum conscribendaru
dacti sunt. leges autemredigercinli¬
bris primus consulpompeus institu¬
ercuoluit. sed nonpers euentuit ob¬
trauium metu dcinde caesarcoepit
id facere sed anteinter fectus ẽ : pau

Expanded text:
legum . Moyses gentis Hebraeaeo primus omnium divinas leges sacris litteris explicavit. Phoroneus rex Graecis primus leges iudiciaque constituit. Mercurius Trimegistus primus leges Aegyptiis tradidit. Solon primus leges Atheniensibus dedit. Lycurgus primus Lacedaemoniis iura ex Apollinis auctoritate confinxit. Numa Pompilius, qui Romulo successit in regno, primus leges Romanis edidit; deinde cum populus seditiosos magistratus ferre non posset, Decemviros legibus scribendis creavit, qui leges ex libris t autem hi: Appius Claudius, Genucius, Veterius, Iulius, Manlius, Sulpicius, Sextius, Curatius, Romilius, Postumius. Hi Decemviri legum conscribendarum electi sunt. Leges autem redigere in libris primus consul Pompeius instituere voluit, sed non perseveravit obtrectatorum metu. Deinde Caesar coepit id facere, sed ante interfectus est. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
scripturis positumest interproatis
scruitutem. sed es cruitus que deb&homi¬
nibus secundum quã p̃cepit apłsser¬
uos dominissuis subditosec̃ debere:
alio nomine grecenuncu parisol&. la
ter aut pocne sempereadicitur scruitꝰ
qua e pestin& ad colendum dmꝰ¬
Latria grecenuncupatur quod lati¬
ne interpnecatur seruitus sed ea qua

Expanded text:
um positum est, interpretati sunt seruitutem. Sed ea seruitus, quae debetur hominibus, secundum quam praecipit apostolus seruos dominis suis subditos esse debere, alio nomine Graece nuncupari solet; Xater ut paene semper ea dicitur seruitus, quae pertinet ad colendum Draece nuncupatur, et Latine interpretatur servitus, sed ea qua
Abbreviated transcription (Latin):
Latinc loquitur qui uerbarerum uera &
naturalia persequitur neca sermone
atq: cultu presentis temporis discrepat.
huic non sitsettis uidere quid dicat ꝑisie
id quđ quȩ apte & suauiter dicere uł
quidem tantum nisi id quoddicat & fa¬
cere

Expanded text:
tem loquitur qui verba rerum vera et naturalia persequitur, nec a sermone atque cultu praesentis temporis discrepat. Huic non sit satis videre quid dicat, nisi id quoque aperte et suaviter dicere; ne id quidem tantum, nisi id quod dicat et facete
Abbreviated transcription (Latin):
rexcui hoc nomen a castello lari¬
icino inditumẽ ex quatabulȩ
tegulis ad fixs flamiam se¬
pellunt neque ex se carbonem ambuste
efficiunt

Expanded text:
Larex, cui hoc nomen a castello Laricino inditum est, ex qua tabulae tegulis adfixae flammam repellunt, neque ex se carbonem ambustae efficiunt
Abbreviated transcription (Latin):
lexs cribitur unde a uirgilius iunedabat
leges qiuiris interẽloges humanȩ iura diui¬
na sunt. ideo que & iuntmentum dicitur iđ
sacnementum iidõ Hinc &uirgilius sas
mihi grachorum sacrit solucreiura.
dn L egescemores hocinterẽ. lexẽ scriptis edita :
mos automlex quedamuiuendi nullo uinculo
adstriccto siud ex non scripta sed iamencui
usu r&enta
refertur lecutare ad frequentiã interdum
&iam logerenauticum uerbum est. quia &
nauis dicitur legerẽ quicquideransit¬

Expanded text:
lex scribitur; unde et Vergilius: «Iura dabat legesque uiris». Item leges humanae, iura diuina sunt. Ideoque et iuramentum dicitur, id est, sacramentum in deo; hinc et Vergilius: «Fas mihi Graiorum sacrata resoluere iura». er leges et mores. Lex est scriptis edita, mos autem lex quaedam uiuendi nullo uinculo adstricta, siue lex non scripta, sed tantum aeui usu retentarefertur, lectitare ad frequentiam. Interdum etiam legere nauticum uerbum est, quia et nauis dicitur legere quidquid transit
Abbreviated transcription (Latin):
non tonđentur aurtum & iamullus a qua
nuerie& lanã innemoratis peciem me¬
talligignunt littora : cuius colorem
nullus ad huccorum qui fucis diuersis
obducunt uelłare imitari potuit ad co
naturȩ maria megnitiam humana
implerinescit industria : scimus quau
sollicitudine uelleraouium &iammi¬
nus priciosa curentur suntdic& obtima¬
nequaquã tamen his fucus innascitur
statunidis colorẽ. quemnullus ad huo fu¬
cus aquauit. hoc quoque piscis ẽ uellus
sed ipsimurices qui in signedant regium
sunt mariam a quae pratorum uelortorũ
amenitas potest cerulei maris ȩquipentre
picturamudut aurũ lic & in pratis flores
refulgeant acriꝰ quoquẽ fulgore in marina
lanares plend& ctillicitomascescunt is tadiu
enimprimam lane fitiiusum monstrasse
hanc &iamtdam ordisse & colorcisse lanas
perhibent

Expanded text:
olliguntur. Aureum etiam vellus aqua nutrit, et lanam in memorati speciem metalli gignunt littora, cujus colorem nullus adhuc eorum qui fucis diversis obducunt vellera, imitari potuit; adeo naturae maritimae gratiam humana implere nescit industria! Scimus qua sollicitudine vellera ovium etiam minus pretiosa curentur: sint licet onequaquam tamen his fucus innascitur. hic naturalis color est, quem nullus adhuc fucus aequauit. hoc quoque piscis est uellus. sed et ipsi murices, qui insigne dant regium, sunt maritimi. et quae pratorum gratia uel hortorum amoenitas potest caeruli maris aequiperare picturam? uolatus licet in pratis flores refulgent, auri quoque fulgorem in substitutum lana resplendet, et illi cito marcescunt, ista diu enim primam laneficii usum monstrasse. Hanc etiam telam ordisse, et colorasse lanas perhibent
Abbreviated transcription (Latin):
siła La tini a latino uocati sunt : nam latinus
italiaerex fuit qui ex suo nominelatinos
appellauit: quipostearo maninuncu¬
patisunt hi & quirites.
Latini ante romam conditam apudla¬
tinos fiebant : num quam pertestam̃¬
tum sedd ogepis colam libertatem sum̃¬
tes. Inde percestamentum fonfibant
nectestamento aliquid capere : nec suos
heredes facere potonent

Expanded text:
a Latino LATINI vocati sunt. Nam Latinus Italiae rex fuit, qui ex suo nomine Latinos appellavit, qui postea Romani nuncupati sunt. Hi et Quirites Latini ante Romam conditam apud Latinos fiebant, numquam per testamentum, sed per epistolam libertatem sumentes. Inde quia per testamentum non fiebant, nec ex testamento aliquid capere, nec suos heredes facere poterant
Abbreviated transcription (Latin):
Lamec hinter pra&atur percutiens iste
enim percussit qinter fecit Kam quod
&iamipse postea perp& nts sescuxorib:
purali. lamentus aut̃ genere masculino
dicunt iuda ei &eorum filisci mices nonle¬
tigeniales sed sananda pileam phitrtam¬

Expanded text:
LAMECH interpretatur percutiens: percussit enim et interfecit Cain, quod et ipse postea perpetrasse uxoribus plurali. Lamentus autem genere masculino dicunt Iudaei et eorum filii cimices non lecti genialis, sed sandapilae amphithea
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura Anratione consistat quando
& legem ratio cominend& porrosiratione
lex constat. lexcrit omneiam quodrati¬
one constuerit dunitaxat quod religioni
conguat : quod discipline conueniat

Expanded text:
scriptura an ratione consistat, quando et legem ratio commendat. Porro si ratione lex constat, lex erit omne jam quod ratione constiterit, duntaxat quod religioni congruat, quod disciplinae conveniat,
Abbreviated transcription (Latin):
silai Laquearia sunt quecameram subtogunt
cornant quac& lacunari a dicuntur : qđ¬
lacus quosdam quadnaito suł rotundos
ligno uel gipso uel coloribus habeant pie¬
coscum signis in termicantibuss principali
ter autem lacus dicitur uda cius rsultant
edesq lacus queuius diminutio lacunar facit
ut oratii ineque aureuminca rerin&indo¬
molacinar indefitalia diminutio lacuna¬
rium & perantisticonlaquearium facit.¬

Expanded text:
st. Laquearia sunt, quae cameram subtegunt et ornant, quae et lacunaria dicuntur: lacus quosdam quadratos, vel rotundos, ligno, vel gypso, vel coloribus, habeant pictos, cum signis intermicantibus. Princter autem lacus dicitur, ut Lucilius: resultant aedesque lacusque: cujus diminutio lacunar facit, ut Horatius: Neque aureum mea renitet in domo lacunar. Inde fit alia diminutio, lacunarium, et per antistichon laquearium facit.
Abbreviated transcription (Latin):
lus dicitur
tes transtulcruntinfinem : magis pro
uictoria continent : a quilaenĩ inerp̃tatꝰ ẽ¬
Hocẽ eiqui preb&uictoriam simmachus.
triumphum palmamq significat

Expanded text:
lis ponitur transtulerunt, in finem, magis pro victoria continent. Aquila enim interpretatus eshoc est, ei qui praebet victoriam. Symmachus triumphum palmamque significat
Abbreviated transcription (Latin):
isđ . Lacus sunt quedammaria que non
miscuntur occani fluctbus : autma¬
rimagno : & dicuntꝰ lacusstagnat.
lacus benacusa lAnus ecceteri quos
tes labuntur influuiis: fluminamn
freca discurrunt lacus stat in loco
conuenit : nam dictumẽ stagnum ab
coquodillic aquast& nac decurrat

Expanded text:
Sunt autem et quaedam maria, quae non miscentur Oceani fluctibus aut mari Magno, et dicuntur lacus et stagna. lacus Benacus, et caeteri, quos tes labuntur in fluvios, flumina in freta discurrunt. Lacus stat in loco, convenit. Nam dictum est stagnum ab eo quod illic aqua stet, nec decurrat
Abbreviated transcription (Latin):
Lacerna pallium fimbriatum quõdolĩ
solimilites utebantur: unde &in distin¬
guenda cnestrens prbana qua curba
hostogatos illos lacernatosuocabant.
inde ãutem lacernȩ quasi amputatis¬
ĩ capitius fimbriarum neq: ita laxi s uts
penularum

Expanded text:
Lacerna pallium fimbriatum quod olim soli milites utebantur; unde et in distinguenda castrensi urbanaque turba hos togatos, illos lacernatos vocabant. Inde autem lacernae quasi amputatis capitibus fimbriarum, neque ita laxis ut sunt paenularum
Abbreviated transcription (Latin):
mentur circum aptismundiq quaituor
tabulis.
Lateresautem crudisunt lign eis
Qui& ipseindie nominati quodlatis li ncis
formis efficiuntur quorum cnites dicuntꝰ
in quib: lutum prois dem laterib: crudis
portare solent suncenim connexionescan¬
narum: dicdiei poto cratin id quodse in¬
uicamtencant

Expanded text:
mentur circumactis undique quatuor tabulis. Lateres autem crudi sunt, qui et ipsi inde nominati, quod lati ligneis formis efficiuntur, quorum crates dicuntur, in quibus lutum pro iisdem lateribus crudis portare solent. Sunt enim connexiones cannarum, dicti apo tou cratein, id est, quod se invicem teneant
Abbreviated transcription (Latin):
rebus ut inter stimulum calces dũ sig¬
Nficant aduersis resistendum. tem
sicum lupus prior uiderit utide
& subito tacendi dicitur lupus infabu
mater & filia uxat urami¬
P ara moton. Ecum ab isdem litteris
diuersa uerba sumuntur. ut otitaauite ał¬
tatacbi tanta tyranne tulisti.
non toto uersu utitur hauc figuram
ut ennius sednc inprincipio uersus
noħ infine ut sunt hn seuase dens suꝑ arma
canebat.¬
Paronomasia .t. Insignificatione
diuersa dictio poent ipsa. ut illuel.
abire a nobire te conuenit. Id est
exulem fieri anmori

Expanded text:
Rebus, ut: 'Contra stimulum calces', dum significatur adversis resistendum. Temsi eum lupus prior uiderit; unde et cum subito tacenti dicitur istud prouerbmater, et filia Vulgataparhomoeon est cum ab isdem litteris diuersa uerba sumuntur, ut: o Tite tute Tati tibi tanta tyranne tulisti Enon toto uersu utitur hac figura, ut Ennius, sed nunc in principio uersus, nunc in fine, ut sunt hi: saeua sedens super armcanebatParonomasia est in significatione diversa dictio pene ipsa, ut illud: 'Abire an obire te convenit?' id est exulem fieri, an mori
Abbreviated transcription (Latin):
uaru autem obseruar itiae
oppinionum paschalis festunta¬
tis interdum trrore gigruit.
latmi tamque a tertio non as
martus usque intertiononis aprilis.
primi merisss liiam iniquirunt. & si
quinta decina luria die dominico pro¬
uenierit. In abo dominico pas cha
protraburit. grea primi merisis.
luriam ab octiuo iđ maslias. usquet
indie nonas aptilis obseruanit. & ni
quinta decima luna indie dominico
currerit. sc̃mpascha caelebranT
hinus modi ergo dis cerasio int̃utrosq:
pas chalem regulam turbant
Pascha. festiuitatum omnium prima
est. decuius uocabulo iam superius dictũs t̃¬
Irrini Pascha. quod haebraicae dicitur pliase.¬
arbi traritur
cucrie Pascha Trariscensus haebreum non grecũ
trans cenisus uero id cr̃to dictus. Ei quod
haebrti. ab aegypto terram reprtomis sis¬
nus transcenderat: certe pascbar Q¬
nos trum .ẽ. quod saluator nosterrabiniq¬
feris resurgetsiuneaelorum regria
trans ceriderit nba

Expanded text:
a autem observantia opinionum paschalis festivitatis interdum errorem gignit. Latini namque a tertio Nonas Martii usque in tertium Nonas Aprilis primi mensis lunam inquirunt: et si quinta decima luna die Dominico pervenerit, in alio die Dominico pascha protrahunt. Graeci primi mensis lunam ab octavo Idus Martii usque in diem Nonarum Aprilis observant: et si quinta decima luna die Dominico incurrerit, sanctum pascha celebrant. Hujusmodi ergo dissensio inter utrosque paschalem regulam turbatPascha festivitatum omnium prima est, de cuius vocabulo iam superius dictum ascha. Pascha, quod Hebraice dicitur phasarbitranturur. Pascha transcensus, Hebraeum est, non Graecum. transcensus uero idcirco dictus est, quod Hebraei ab Aegypto in terram repromissionis transcenderint; certe pascha nostrum est, quod saluator ab infernis resurgens caelorum regna transcenderit
Abbreviated transcription (Latin):
uirgilius: Niue etim quae parora
ggiuit marmor candidis simum
quod parium dicunT ipsa t̃ & melos¬
Parotides sunt. duritiae uel collec¬
tionies quae ex febribus aut ex ali¬
quid aliud nas cantur in auriun
uicinitates unde & pro cides su
appellate ota erum graect auri¬
e alla dr¬

Expanded text:
Virgilius: Niveamque Paron; gignit enim marmor candidissimum, quod Parium dicunt: mittit eParotide sunt duritie vel collectiones, que ex febribus, aut ex alio aliquo nascuntur in aurium vicinitate. Unde et parotide sunt appellate: ota enim grece, auriculasunt duritie vel collec
Abbreviated transcription (Latin):
Venator dictus quasi uenabulator
auenaitione stilic& qđ uestias p̃mit
quattuor autẽ sunt utnatoꝵ
offitia uestigatores indagatores
a latores pressores

Expanded text:
vehitur. Venator, quasi venabulator, a venatione scilicet, quo bestias premit. Quattuor autem sunt venatorum officia: vestigatores, indagatores, alatores, pressores
Abbreviated transcription (Latin):
Venabula dictt quasiuenatiui
abilic uł quia uenientẽ
ex cipiunt. quasi excipilia
excipiuntenĩ a prtis expectant¬
que leones htrant ursas sit cantũ
firma manus
Venactus lacus italie inuen&ia
de quo fluuius nastitur mintius
quilacus magnitudine sue tempestatos
imitatur marinas

Expanded text:
Venabula dicta, quasi venatui habilia; vel quia venientem excipiunt, quasi excipiabilia. Excipiunt enim apros, exspectantque leones, intrant ursos, sit tantum firma manusenacus lacus Italiae in Venetia, de quo fluvius nascitur Mincius; qui lacus magnitudine sui tempestates imitatur marinas
Abbreviated transcription (Latin):
Oblaqueatio uitibus interctra magis
ita conueniunt. oblaquecitio potatioꝑ
paginatio fossi noblaqueare est circa
codicem terrarum apcrire etue lud lacus
efficere. hocaliqui ex codicare appellant

Expanded text:
tunt. 30. Vitibus inter caetera magis ista conveniunt, oblaqueatio, putatio, propaginatio, fossio. 31. Oblaqueare est circa codicem terram aperire, et velut lacus efficere. Hoc aliqui excodicare appellant
Abbreviated transcription (Latin):
simplices sunt ut columbae alice
a stut eut ꝑdix. aliac admanum
ut accipiter aliae reformidan
bus homines domicilus delectant᷑¬
uthirundo alice secr&am inde¬
sertis uitam diligunt quaerequi¬
tur. Aliae solo semine reꝑto
pascuntur ut cnser aliae car¬
nes edunt & rupinas intendunt
utmiluus. aliae incuriaequaema¬
nent in locis semꝑ ut strutio.
aliae aduentitiae quae ꝓpriis
tem poribus reuertuntur. utcico¬
niae & hirundines alice congre¬
ge idẽ gregatim uolantes ut stur¬
ni& cornices aliae soliuage idẽ
tiam sortium plurimorum his er
prateriugale consortium. Ergo
ẽuitae & quaecum queitas. aliue
uocibus tantum ut hirundo. alie
cantus edunt. dulcissimos ut cignꝰ
& merula. aliae exinstitione¬
surum uocum obloquuntur dis¬
crimine ut hominem putes locutũ

Expanded text:
simplices sunt, ut columbae; aliae astutae, ut perdix; aliae ad manum t accipiter; aliae reformidant, bus homines domiciliis delectantur, aliae secretam in desertis uitam diligunt, quae requitur; aliae solo semine reperto pascuntur, ut anser; aliae carnes edunt et rapinis intendunt, ut milvus; aliae enchoriae, quae manent in locis semper, ut struthio; aliae adventiciae, quae propriis temporibus revertuntur, ut ciconiae, hirundines; aliae congregae, id est gregatim volantes, ut sturni et coturnices; aliae solivagae, id est tia consortium plurimorum —, deinpraeter iugale consortium. ergo et quaecumque ita sunt; aliae vocibus strepunt, ut hirundo; aliae cantus edunt dulcissimos, ut cygnus  natura, aliae ex institsarum vocum obloquuntur discrimina; ut hominem putes locutum,
Abbreviated transcription (Latin):
abcuiditu ꝑ inmutationem litte¬
racauris quasi audis nuncuncu¬
patisunt uox enim reꝑcussa ꝑ an¬
fractos carum sonum facit quo
sensum excipiant audi en disum¬
ma pars auris pinnula ab acu¬
minedicta penum enim anti¬
qui acutum dicebatt unde &
bi pennis & penna

Expanded text:
uditu. Per immutationem enim litterae aures, quasi audes, nuncupatae sunt. Vox enim repercussa per anfractus earum sonum facit, quo sensum excipiant audiendi. Pinnula, summa pars auris, ab acumine dicta. Pinnum enim antiqui acutum dicebant; unde et bipennis et pinna
Abbreviated transcription (Latin):
capit. Domus intrinsecus quater¬
gemina habitationes minacipro¬
ceritate mirabiles
fundauit. hanc semiramis regina
assrriorum amplicuit. murumq
urbis bitumine & cocto latero fecit
Uocabulum aut̃ sumpsit a confusio¬
ne. coquodibi confusaesint. atque
ꝑmixte linguae aedificantium tur
babiloniac regionis caput babilon
urbs ẽ a quo & nuncuputa tam
nobilis utchaldea & as sprican eius

Expanded text:
capit. domus intrinsecus quatercapit. domus intrinsecus quatergeminae habitationis minaci proceritate mirabilesfundavit. Hanc Semiramis regina Assyriorum ampliavit murumque urbis bitumine et cocto latere fecit. Vocabulum autem sumpsit a confusione, eo quod ibi confusae sint atque permixtae linguae aedificantium turrim . Babyloniae regionis caput Babylon urbs est, a qua nuncupata, tam nobilis, ut Chaldaea, et Assyria, et
Abbreviated transcription (Latin):
catur. In hocdo cocumturrem
quondum homines aedificaretad¬
uersum caelum adgressissent.
dis ꝑsi s̃ inmissa diuinitus confusior
pliasbubilonia principaleciuitatis nom̃
ẽ ut troia
babi loniauero diriuatiuum ut sidicas
gens aliqua species. ut troia tro .i. ia¬
dicimus
bubillonem urbem anebrothgigante
fundatam anino uel semirumi dere¬
paratum. multiꝑdirehact campi
planitiacundiq conspicunatura
loci ladissima castrorum facie
moenibus paribus ꝑquadrum dis¬
positamurorum eius uix credibilis
relutu firmitas & magnitudo
idẽ latudine. cubitorum quinqua.¬
ginta. altitudine quae tertan¬
tum c&erum ambitus eius qua¬
dringentis octoginta stadiis cir¬
uenitur. marus coctili latere atq
int̃ fusobitumine conpactus fossa
extrinsecus. late patens uice amnis
circum fluit a frontemurorum
centum porte aurecie. ipsa aut̃ la¬
titudo in consum matione pennarũ
utroque latere habitaculis desen¬
sorum. acque dispositis media
int capede sui iunctas qua drigas

Expanded text:
catur, in hoc loco cum turrem quondam homines aedificare aduersum caelum adgressi essent, dispersi sunt inmissa diuinitus confusione i. Babylona principale ciuitatis nomen est, ut Troia. Babylonia uero derivatiuum, ut si dicas ‘gens’ aut ‘aliqua species’, ut Troia troiadicimus. Babylonam a Nebrot gigante fundatam, a Nino uel Samiramide reparatam multi prodidere. haec campi planitie undique conspicua, natura loci laetissima, castrorum facie moenibus paribus per quadrum disposita. murorum eius uix credibilis relatu firmitas et magnitudo, id est latitudine cubitorum quinquaginta, altitudine quater tanta. Geterum ambitus eius quadnngentis octoginta stadiis circumuenitur. murus coctili latere atque interfuso bitumine conpactus, fossa extrinsecus late patens uice amnis circumfluit. a fronte murorum centum portae aereae. ipsa autem latitudo in consummatione pinnarum utroque latere habitaculis defensorum aeque dispositis, media intercapedine sui citas quadrigas
Abbreviated transcription (Latin):
& consu&udinem latos habent
pedes & mem branaquudum
illos digitos pedum sibi copula¬
cos. atque coniuntos inquo &¬
mirabilis pat&rationature
ut & illuaduo landum uł adrtpi¬
endum cibum usuad commodo
fulciuntur &ista ad natundũ
a dium̃ta habeat conp&entia
quom lius aquis possint suꝑ¬
natare & qua siiremis quibus dã
ita pedibus sius membranae illi¬
us extensione lutioribus aquarũ
& ingestu & in motu & inuolit¬
tituta: oscines aues uocantur
quae ore canu quac auspicium
faciunt utioruus cornixpicus¬
alius quacuolatu ostendere futu¬
raui dentur qua esiaduersces
s in hi beredicuntur quod inhibeas
& idõp̃p&es quicom̃s aues pri¬
orcip&unt uolantes tercum
facint speciem auguriorum
in auibus quem conmunem uo¬
cant ex utroque ꝑmixito id ẽcum
generti uolu crumbis ncscuntur
Primum enimgua gignuntur
indecalorematni corporis for¬
mantur & animantur

Expanded text:
et consuetudinem, latos habent et consuetudinem, latos habent pedes et membrana quadam illos digitos pedum sibi copulatos atque coniunctos. in quo admirabilis patet ratio naturae, ut et illa ad uolandum uel ad rapiendum cibum usu adcommodo fulciantur et ista ad natandum adiumenta habeant conpetentia, quo melius aquis possint supernatare et quasi remis quibusdam ita pedibus suis membranae illius extensione latioribus aquarum et in gestu et in motu et in volatituta. Oscines aves vocant, quae ore cantuque auspicium faciunt, ut corvus, cornix, picusAlites, qua volatu ostendere futura videntur, qua si adversae sunt, inhebae dicuntur, quod inhibeant, et ideo praepetes, quia omnes aves priora petunt volantes. Tertiam faciunt speciem auguriorum in avibus, quam communem vocant, ex utroque permistam, id est, genera volucrum bis nascuntur. Primum enim ova gignuntur. Inde calore materni corporis formantur et animantur
Abbreviated transcription (Latin):
gant aues quoque a criuolatli¬
bus suclut aquis in natant & qua¬
siquuedam extendun brachia
caudaquo que seulerl sapcricoa sub¬
rigunt ul ad instrioru demergur
unde qm̃ in non nullis idemusis &
species Id eodeaquis utrius quo
peneris natiuitts diuinap̃ceptione
pecssit: Dix̃ enim ds̃ ꝓducant aq
reptiliu animarum uiuentiumn
secundum genus & uolatilia uolan¬
qui aadetiquis genus utrumq ꝓdu¬
citur nutundi ꝓpri&as utriusq¬
subpeditat. pisces plerique sinc
pedibussunt nullum auium genꝰ
pedum officio car& qui comnibus
uictus & erris & id eopedum munc¬
refulciuntur. quia huius modi
a descam quac rendum indigenT
int̃sedi uersitatem habetł conside¬
remus in uenimus enim cornicis
pedes uelud quibusdum digitis
distuntibus sepuratos atque
diuersos coruorum quoque atq¬
pullorum aliter eticm formato ana¬
tura pedes auium quac carneues¬
cuntur qua sincuruos atque insi¬
dicitos uelud ad p̃dam parcitos ca
uero quaenatandi habentusũ

Expanded text:
gant. aues quoque aeri uolatigant. aues quoque aeri uolatibus suis uelut aquis innatant et quasi quaedam extendunt brachia, cauda quoque se uel ad superiora subrigunt uel ad inferiora demergunt. unde quoniam in nonnullis idem usus et species, ideo de aquis utriusque generis natiuitas diuina praeceptione processit. dixit enim deus: producant aquae reptilia animarum aliquantum secundum genus et uolatilia uolanquia de aquis genus utrumque producitur, natandi i proprietas utrisqut pisces plerique sine pedibus sint, nullum auium genus pedum officio caret, quia omnibus uictus e terris. et ideo pedum munere fulciuntur, quia huiusmodi ad escam quaerendam indigent diversitatem habeant consideremus. Invenimus enim cornicis pedes velut quibusdam digitis distantibus separatos atque divisos, corvorum quoque atqpullorum aliter etiam fonnatoaformatos a natura pedes, auium quae carne uescuntur quasi incuruos atque illud, uelut ad praedam paratos. ea uenustior, quae natandi habent usum
Abbreviated transcription (Latin):
seruitio sed & alic sicut genert it ac
& moribus innumertbilia num
uolucrum quod genera sint inueni¬
re quisq ñ posse nequeenim om̃s
indicie & & hiophice aut scithicie
de serta quis pen&rtirepotuit.
Qui carum genus uł differentias
noss&. Auium nomina multa a sono¬
uocis constat et̃ composita. ut grus
coruus cignus. pauo miluus ulula
cuculus graculus & c&era. uaridus
enim uocis carum docuit homines qđ
u su natandi & munere delectatur¬
& rłq unde prima cognatiouida
auibus istis ct̃ cumpiscibus qm̃na
tundi communes quaedum uiden¬
tur utrius que generis eẽ consortia
secunda quoque cognatio omnibus
auibus & piscibus ẽ coquod uolan¬
tis usus speues sit natandi sicutenĩ
auis a cremuo latu. celeri secatat¬
que utrius que generi similit caudȩ
supp&it alarum que remigium. ut
pisces ad priora secdis subrigant at¬
que adultiora ꝓcedant. caudue
quo que guberna culo uł quouel¬
in sefacile conuertunt uł impou
quodam cregione. Itersuum diri¬

Expanded text:
pica. Sed alia sicut genere, ita et moribus innumerabilia; nam volucrum quot genera sint invenire quemque non posse. Neque enim omnis Indiae et Aethiopiae aut Scythiae deserta quis penetrare potuit, qui earum genus vel differentias nosset. Avocis constat esse conposita: ut grus, corvus, cygnus, pavo, milvus, ulula, cuculus, graculus et cetera. Varietas enim vocis eorum docuit homines quid usu natandi et munere delec. Unde prima cognatio videtur avibus istis esse cum piscibus; quoniam natandi communia quaedam videntur utrique generi esse consortia. Secunda quoque cognatio omnibus avibus et piscibus est; eo quod volantis usus species sit natantis. Sicut enim avis aerem volatu celeri secat. Atque utriqusuppetit alarumque remigium, ut pisces ad priora se freno subrigant atque ad ulteriora procedant, caudae quoque gubernaculo uel quo uelint se facile conuertant uel impetu quodam e regione iter suum diri
Abbreviated transcription (Latin):
Aaricalcum dictum. quod splendo¬
remauri. & duritiam aeris possi¬
decit ẽ aut̃ nom̃ compositum ex lin¬
gua latina & greca. aes enim uu¬
sermonegrecorum. calco uocatur
fit enim & aere & igne multo ac
medicaminibus ꝑducitur adaure¬
um colorem

Expanded text:
Aurichalcum dictum, quod et splendorem auri et duritiam aeris possideat. Est autem nomen compositum ex lingua Latina et Graeca. Aes enim sermone Graecorum χάλκος vocatur. Fit autem ex aere et igne multo, ac medicaminibus perducitur ad aureum colorem
Abbreviated transcription (Latin):
adlm B udium equum antiquiuuadium
dicebantquod intꝰ c& era animalia
fortius uadat ipse ẽ & spadix
quem fenicatam uocant & dictus
spadix ypocrucis a colore palmȩ
quam siculi spadicam uocant

Expanded text:
 Badium autem antiqui vadium dicebant, quod inter caetera animalia fortius vadat. Ipse est et spadix, quem phoenicatum vocant, et dictus spadix a colore palmae, quam Siculi spadicam vocant
Abbreviated transcription (Latin):
csidu A urum abcuradictum idestab
splendore. coquodreꝑcusso acre
ra refulsit. hocẽ splendor auri
naturti leenim ẽutm & allorum
splendor plus fulgeat. luccali¬
enarepertus sus. hinc& cura¬
rudica. quorum fulgor splendi¬
dos redditobridium aurum
dictum quod obradi& splen¬
dore ẽ enim coloris optimi. qđ¬

Expanded text:
ro . Aurum ab aura dictum, id est ab splendore, eo quod repercusso aere ra refulsit, hoc est splendor auri. Naturale enim est ut metallorum splendor plus fulgeat luce alia repercussus. Hinc et aurarii dicti, quorum fulgor splendidos reddit. Obryzum aurum dictum quod obradiet splendore; est enim coloris optimi, q