comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
esse moris solet. in scrip¬
turis semꝑ exempla patrum
precedentium. quibus ad me¬
liora ꝓficiant. quibus agintis
de suis accibus humilientur
inquirere: sic econtrario reꝓbi.
si quid forte in electis rep̃hen¬
sibile reꝑiunt: quasi suas ex
eo nequicias obtecturi aut
ꝓiusto defensuri. libentissime
solent amplecti. Ideoq mul¬
to ardentius legunt. quod fa¬
cta est contentio inter disci¬
pulos xp̃i. quis eorum indere¬
tur esse maior: quã quod mul¬
ditudinis credentium erat cor
unum et anima una. Multo
recolunt tenacius. quod facta
est disensio inter barnabam
et paulum. ita ut discedent
paulus ait. cũ enĩ sit int̾ uos
zelus et contentio. ñne carnales
estis. ñne homines estio ⁊ qͣsi
nob̃ infirmitas scõꝵ iitanda
ꝓponatur. et non illud potiꝰ
quia conualuerunt de infir¬
mitate. fortes facti sunt in bel¬
lo: hoc maxime in loco. ubi
et ipsa contentionis eorum
causa est nobis incognita.
qͥa iuxta hoc quod
tendite intrare ꝑ angustam

Expanded text:
esse moris solet, in Scripturis semper exempla Patrum praecedentium, quibus ad meliora proficiant, quibus agnitis de suis actibus humilientur, inquirere, sic e contrario reprobi, si quid forte in electis reprehensibile reperiunt, quasi suas ex eo nequitias obtecturi, aut pro justo defensuri, libentissime solent amplecti. Ideoque multo ardentius legunt quod facta est contentio inter discipulos Christi quis eorum videretur esse major, quam quod multitudinis credentium erat cor unum, et anima una . Multo recolunt tenacius quod facta est dissensio inter Barnabam et Paulum, ita ut discederenPaulus ait: Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis? nonne homines estis ? quasi nobis infirmitas sanctorum imitanda proponatur, et non illud potius quia convaluerunt de infirmitate, fortes facti sunt in bello , hoc maxime in loco, ubi et ipsa contentionis eorum causa est nobis incognita. uia juxta hoc quod tendite intrare per angustam
Abbreviated transcription (Latin):
bant nomen eius mariã. Cum¬
qz triũ anioꝵ circulus uolucre¬
tur: et ablactatioins tempus
completũ esset : adtempbã dm̃
uiginc̃ cran oblationib adou¬
xerunt. Erant autẽ ante tem¬
plum. ieta quinoccun graduũ
psalmos: quindecin asceusioius
gradus. Nan quia templum¬

Expanded text:
bant nomen ejus Mariam. VII. Cumque trium annorum circulus volveretur, et ablactationis tempus completum esset, ad Templum Domini virginem cum oblationibus adduxerunt. Erant autem circa Templum, juxta quindecim graduum psalmos, quindecim ascensionis gradus. Nam quia Templum
Abbreviated transcription (Latin):
mam amnã uxoren tuã: que
de tuc regressioms tardatione. mo¬
do sollicita. tunc in conspectu tuo
gandebit: His dictis: discessit
euide apparuit et anne
uxori cius. diccus. Nou
sum angelus. qui preces ⁊ elemo¬
ram esse filiam: que maria uo¬
gratia pleua. trib ablactar ouis
suc anus. in como paterna ma¬
nebit. Postea seruicio dũi man¬
cipata: a templo donce ad intelli¬
gibiles annos ꝑuencrit. non di
cognoscet ÷ sed sola sinc crẽplo.
sinc maculatione. sine corrupti¬
onc. sine uirili cõmictione. uir¬
go filum. famula dñi egregia

Expanded text:
viam Annam uxorem tuam, quae de tuae regressionis tardatione modo sollicita, tunc in aspectu tuo gaudebit. His dictus angelus discessit nde apparuit Annae uxori ejus dicens: Ne sum angelus ille qui preces uesram uobis filiam que Maria uogratia plena, tribus ablactationis suae annis in domo paterna permanebit. Postea servitio Domini mancipata, a Templo usque ad intelligibiles annos non discognoscet: sed sola sine exemplo, sine macula, sine corruptione, sine virili commixtione, virgo filium, ancilla Domi
Abbreviated transcription (Latin):
tucrant. Cumq ipsi uestimẽta
que i uere habeuant gruerent
ne ita s̃ nbit ut ꝑfecte ctati
putares. Ian quippe dũs ui uir¬
guns sue infaritia. magnũ quie
operabatur: quãta futura esset.
huiꝰ mreaculi indicio p̾mon¬
strabat. Igitur sacrificio scd̃n¬
legis consuetudinẽ celebrato:
et uoto suo ꝑfecto: uirgiẽ ratra

Expanded text:
tuerunt. Cumque ipsi vestimenta quae in itinere habuerant, exuerent, nu ita ascendit, ut perfectae aetati putares. Jam quippe Dominus in virginis suae infantia magnum quid operabatur: et quanta futura esset, hujus miraculi indicio praemonstrabat. Igitur sacrificio secundum consuetudinem legis celebrato, et voto suo perfecto, Virginem intra
Abbreviated transcription (Latin):
seruis tuis. qui ambulant co¬
ram te in toto corde suo: qui
custodisti seruo tuo dauid pa¬
tri meo que locutus es ei. Ore
locutus es. et manib ꝑfecisti:
ut hec dies ꝓbat. Nunc igit᷑
tuo dauid patri meo. que lo¬
cutus es ei dicens. Non aufere¬
tur de te uir corã me. qui sede

Expanded text:
nt coram te in toto corde suo. Qui custodisti servo tuo David patri meo quae locutus es ei. Ore locutus es, et manibus perfecisti, ut haec dies probat. Nunc igitur, famulo tuo patri meo quae locutus es ei, dicens: Non auferetur d
Abbreviated transcription (Latin):
uid patrem meũ. Qͦd cogitasti
in corde tuo edificare domũ no¬
mini meo: bene fecisti. hoc ip̃
sum mente tractans. Uerunta¬
men tu ñ edificabis mͥ domũ: s
filius tuus qui egredietur de re¬
nibus tuis. ipse edificabit domũ
nomini meo Confirmauit do¬
minus sermonẽ suũ quem locu¬
tus ẽ: stetiq ꝓ dauid patre meo.
& sedi sup thronũ isrł sicut lo¬

Expanded text:
uid patrem meum: quod cogitasti in corde tuo aedificare domum nomini meo, bene fecisum mente tractans. Verumtamen tu non aedificabis domum, sed filius tuus, qui egredietur de renibus tuis, ipse aedificabit domum nomini meo. Confirmavit Dominus sermonem suum, quem locutus est, stetitque pro David patre meo, et sedi super thronum Isr
Abbreviated transcription (Latin):
stolicinatalis gau
tri et Pauli. quo¬
rum hodie beatissimis passi¬
onib iocundamur: letior ꝑ
unuersũ mundũ xpi exul¬
tat eccła. Que licet omĩum
scõꝵ martyriocerta sit ador¬
quidem uidet de hoc seculo
ipsos fidei patres et magists¬
martẏrũ triumphasse. Q uidd
enim insignius petro. qui in
carne positus mensurã carnis
omĩum adhuc mortaliũ pecc̾
latebat. pͥma petri lingua. no¬
uo est sermone confessa:
Qud fr̃s mei magnificen

Expanded text:
stolici natalis gaudtri et Pauli, quorum hodie beatissimis passionibus jucundamur, laetior per universum mundum Christi exsultat Ecclesia; quae lisanctorum martyrio certa sit adorquidem videt de hoc saeculo ipsos fidei patres et magistmartyrum triumphasse. Quid enim insignius Petro, qui in carne positus, mensuram carnis omnium adhuc mortalium pectus latebat, prima Petri lingua novo est sermone confessa. Quid, fratres mei, magnificen
Abbreviated transcription (Latin):
x confessione sorcitur¬
apłs uocabulũ. quod re¬
uelationẽ ex spũ scõ habeat:
curus et filius appellandꝰ sit.
Siquidem bariona in lingua
nra sonat filiꝰ columbe. Alu
simpliciter accipiunt. quod
sẏmon idest petrus. filiꝰ sit
ioħis. iuxta alterius loci int̃¬
rogationẽ. symon ioħis dili¬
gis me.qui respondit. dnẽ tu
scis: et uolunt scͥptorũ uitio
deprauatũ:ut ꝓ bariohanna.
hoc ẽ filio ioħis. bariona scͥp¬
tum sit. una detracta sillaba.
Iohanna autẽ. interp̃tatur

Expanded text:
e sortitur vocabulum, quod revelationem ex Spiritu sancto habeat, cujus et filius appellandus sit. Siquidem Barjona in lingua nostra sonat, filius columbae. Alii simpliciter accipiunt quod Simon, id est Petrus, filius sit Joannis, juxta alterius loci interrogationem: Simon Joannis, diligis me? qui respondit: Domine, tu scis. Et volunt scriptorum vitio depravatum, ut pro Bar Joanna, hoc est, filius Joannis, Barjona scriptum sit, una detracta syllaba. Joanna autem interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
& sanguis ñ reuelauit tibi.
aplicȩ narrationi compari.
in qua art. continuo non ac¬
quieui carni et sanguini. car¬
nem ibi & sangumẽ iudeos
significans: ut hic quoq: sub
alio sensu demonstraret. qđ
ei ñ ꝑ doctrinam phariseoꝵ
reuelatus sit. Et ego dico tibi.
Quid ẽ qđ art. & ego dico tibr
Ouia tu mͥ qixisti. tu es xp̃c
filius diurm: et ego dico tibi.
ñ de sermone casso & nullum
habente opus. s dico tibi. qͥa
meũ dixisse. fecisse ẽ: quia tu
es petrus. & suꝑ hanc petrã
edificabo  ȩccłam meã.¬

Expanded text:
sanguis non revelavit tibi, Apostolicae narrationi comparatur, in qua ait: Continuo non acquievi carni et sanguini , carnem ibi et sanguinem, Judaeos significans, ut hic quoque sub alio sensu demonstretur, quod ei non per doctrinam PharisaeorDei Filius revelatus sit. Et ego dico tibi. Quid est quod ait: Et ego dico tibi? Quia tu mihi dixisti: Tu es Christus Filius Dei vivi: et ego dico tibi, non sermone casso, et nullum habente opus, sed dico tibi: quia meum dixisse, fecisse est. Quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
opinantib: uos qui dii esti.
quẽ me esse dicitis: Petrus.
tetur. Tu es xp̃c. filius dei
uiii. Deũ uiuum appellat.
ad cõparationẽ hoꝵ deorũ.
qui putant᷑ dii. s mortui st̃:
saturnũ. iouem. cererem. li¬
berũ. herculem. et cetera ydo
lorum portenta significans.
atus es sẏmon bariona: qͥa
caro et sanguis ñ reuelauit tͥ:
sed pater m̃s qui est in cȩlis.
Testimonio de se apłi. reddi¬
dit uicem. Petrus aixerat. tu
es xp̃e filius dei uiur: mercedẽ
recepit uera confessio. Beatus
es symon bariona.Quare:
Ouia ñ reuelauit tibi caro et
et sanguis reuelare ñ potuit:¬

Expanded text:
opinantibus, vos qui dii estis, opinantibus, vos qui dii estis, quem me existimatis? Petrus tetur: Tu es Christus filius Dei vivi. Deum vivum appellat, ad comparationem deorum eorum, qui putantur dii, sed mortui sunt, Saturnum, Jovem, Cererem, Liberum lorum portenta significans. atus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus, qui in coelis est. Testimonio de se Apostoli reddit vicem. Petrus dixerat: Tu es Christus Filius Dei vivi; mercedem recepit vera confessio: Beatus es, Simon Barjona. Quare? quia non revelavit tibi caro et et sanguis revelare non potuit
Abbreviated transcription (Latin):
filium hommis: quia qui de
filio hominis loquuntur. ho¬
mines sunt: qui uͦ de diumita¬
te eiꝰ intelligunt. ñ homines
s dii appellant᷑. At illi dixert̃.
Alii iohem baptistã: alii hely¬
am: alii uͦ iheremiam: aut u¬
num ex ꝓpħis. Miror quos¬
dam interpretes.causas erroꝵ
inquirere singłoꝵ. & disputa¬
tionẽ longissimã dexere: qua¬
iohem putauerint. alii heliã.
alii uͦ iheremiam. aut unum
ex ꝓpħis: cum sic errare potu¬
erint in helia. et iheremia.
quomͦ herodes errauit in iohe
dicens. Quem ego decollaui
iohem. ipse surrexit a mortu¬
is: & idõ uirtutesoꝑant᷑ in illo.
Uos autẽ quẽ me eẽ dicitis:
Respondit symon petrus.
Tu es xp̃c filius dei uiui. Pru¬
dens lector atcende: quod ex
consequentib textuq sermo¬
nis.apłi nequaquã homines.
sed dii appellantur. Al.
um dixisset iħc. quem
dicunt homines ẽẽ fili-¬
um hominis: subiecit. Uos
autẽ. quẽ me esse dicitis: Illiᷤ
qui homines sunt humana

Expanded text:
filium hominis? Quia qui de filium hominis? Quia qui de filio hominis loquuntur, homines sunt. Qui vero divinitatem ejus intelligunt, non homines, sed dii appellantur. Et illi dixerunt: Alii Joannem Baptistam, alii Eliam, alii vero Jeremiam, aut unum ex prophetis. Miror quosdam interpretes causas errorum inquirere singulorum et disputationem longissimam texere, quaJoannem putaverunt, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex prophetis, cum sic errare potuerint in Elia et Jeremia, quomodo Herodes erravit in Joanne, dicens: Quem ego decollavi Joannem, ipse surrexit a mortuis, et virtutes operantur in illo . Vos autem, quem me dicitis? Respondit Simon Petrus: Tu es Christus filius Dei vivi. Prudens lector attende, quod ex consequentibus textuque sermonis apostoli nequaquam homines, sed dii appellentur. Cum enim dixisset: Quem dicunt homines esse filium hominis, subjecit: Vos autem, quem me esse dicitis? illis quia homines sunt, humana
Abbreviated transcription (Latin):
frater herodis. de quo
supra diximꝰ tetrarcha ituree
et traconitidis regionũ: qui
in honorem tyberii cesaris cȩ¬
neas dicitur appellauit. & est
in ꝓuintia phenicis: imitatꝰ
herodem patrẽ. qui in hono¬
rem augusti cesaris appella¬
uit cesaream. quȩ pͥus turris
stratonis uocabatur: et ex no¬
mine filiȩ eiꝰ. lebiadem trans
iordanem extruxit. Iste locus
est cesaree philippi. ubi iordã
nis ad radices oritur libam:
et habet duos fontes. unũ no¬
mine ior. & alterũ dan: qui
simul mixti. iordanis nomen
efficiunt. Et interrogabat
discipłos suos dicens. Quem
dicunt homines esse filiũ ho¬
minis: Non dixit. quem me
dicunt eẽ homines. s filum
hominis: ne iactanter de se que¬
rere uideretur.Et nota quod
ubicunq scriptũ est in ueteri
testamento filius hominis: in
hebreo positũ sit. filius adam.
Illudq qđ in psalmolegimꝰ filii
hominũ usq qͦ graui corde: in
hebreo dicitur.filii adam.
ulchre dñs interrogat.
quẽ dicunt homines esse

Expanded text:
frater Herodis, de quo supra diximus. Tetrarcha Ithureae et Trachonitidis regionum, qui in honorem Tiberii Caesaris Caeneas dicitur appellatum, et est in provincia PhHerodem patrem, qui in honorem Augusti Caesaris appellavit Caesaream, quae prius Turris Stratonis vocabatur, et ex nomine ejus filiae Lubiadem trans Jordanem exstruxit. Iste locus est Caesareae Philippi, ubi Jordanis oritur ad radices Libani, et habet duos fontes, unum nomine Jor, et alterum Dan, qui simul misti Jordanis nomen efficiunt. Et interrogabat discipulos suos, dicens: Quem dicunt homines esse filium hominis? Non dixit: Quem me dicunt homines esse, sed filium hominis, ne jactanter de se quaerere videretur. Et nota quod ubicunque scriptum est in Veteri Testamento filius hominis, in Hebraeo positum sit filius Adam; illudque quod in psalmo legimus: Filii hominum usquequo gravi corde , in Hebraeo dicitur, filii Adam. Pulchre autem interrogabat: Quem dicunt homines esse
Abbreviated transcription (Latin):
duplici corde.
e fueris hypocrita in con¬
Apectu hominũ: & ñ scan¬
dalizeris labus tuis. Atcende
in illis ne forte cadas. & ponas
scandalũ anime tue. & addu¬
cas inhonorationẽ tibi: et reue¬
let cłs absconsa tua. & in medio¬

Expanded text:
duplici corde. Ne fueris hypocrita in conspectu hominum, et non scandalizeris labiis tuis. Attende in illis, ne forte cadas, et ponas scandalum animae tuae, et adducas inhonorationem tibi et revelet Deus absconsa tua. Pro fi
Abbreviated transcription (Latin):
pescitur a murmuratione. Nec
hec agentes: retribui nob̃ p̃sen
ro labore patientiȩ bona
sꝑanda sunt sequentis
uite: ut tune premiũ nr̃i la¬
boris incipiat: quando omĩs
iam labor funditus cessat. Uñ
et ꝑ psalmistã dicitur. Non in
finẽ obluno erit pauꝑis: pa¬
tientia pauꝑum ñ peribit in
finẽ. Quasi enĩ perisse patien¬
dia pauꝑum cernit᷑: cũ mchil
ꝓilla in hac uita humilib re
tione. Nullũ ur̃m ad odiũ ꝓ¬
ximi contumeliosa uerba com¬
moueant: nulla periturarũ
rerũ damna ꝑturbent Siem̃
fixa mente mansura damna
ꝑtimescitis: damna rerũ tran¬
seuntiũ grauia ñ putatis. Si
eternȩ retributionis głam con¬
spicitis: de temporali iniuria
ñ doletis. Tolerate gͦ aduersa¬
rios urõs: sed ut fr̃s diligite qͦs
toleratis. Eterna premia pro
damnis temporalib querite.
Nec quisquã urm̃ suis se uiri¬
bus hanc implere posse confi¬
dat: s optinete precib ut ip
se qui imperat pre¬
stet.Et scimus qͥa petentes li¬

Expanded text:
pescitur a murmuratione. Nec haec agentes, retribui nobis bona pro labore patientiae bona speranda sunt sequentis vitae, ut tunc praemium nostri laboris incipiat, quando omnis jam labor funditus cessat. Unde et per Psalmistam dicitur: Non in finem oblivio erit pauperis, patientia pauperum non peribit in finem . Quasi enim perisse patientia pauperum cernitur, cum nihil pro illa in hac vita humilibus retione. Nullum vestrum ad odium proximi contumeliosa verba commoveant, nulla periturarum rerum damna perturbent. Si enim fixa mente mansura damna pertimescitis, damna rerum transeuntium gravia non putatis; 1618 si aeternae retributionis gloriam conspicitis, de temporali injuria non doletis. Tolerate ergo adversarios vestros, sed ut fratres diligite quos toleratis. Aeterna praemia pro damnis temporalibus quaerite. Nec quisquam vestrum suis se viribus hanc implere posse confidat, sed obtinete precibus ut ipse hanc qui imperat praestet. 1619 Et scimus quia petentes li
Abbreviated transcription (Latin):
faciebat. Suꝑius enĩ hoc dix̃.
Cum autẽ esset iherosolimis
in pascha in die festo: multi
crediderunt in nomine eius.
Quare credidert̃: Sequit᷑ et
dicit. Uidentes signa eiꝰ que faci¬
ebat. Et de nichodemo quid
dicitur: Erat pͥnceps iudeoꝵ
nomine nichodemus. Uenit
ad eum nocte: et ait illi. Rab¬
bi: scimus quia a deo uenisti
magister. Et iste gͦ crediderat
in nomine eiꝰ. Et ipse unde
crediderat: Sequitur. Nemo
enim potest hec signa facere

Expanded text:
s enim hoc dixit: Cum autem esset Jerosolymis in Pascha in die festo, multi crediderunt in nomine ejus. Quare crediderunt? sequitur et dicit, videntes signa ejus quae faciebat. Et de Nicodemo quid dicit? Erat princeps Judaeorum, nomine Nicodemus: hic venit ad eum nocte, et ait illi, Rabbi, scimus quia a Deo venisti magister. Et iste ergo crediderat in nomine ejus. Et ipse unde crediderat? Sequitur, Nemo enim potest haec signa facere
Abbreviated transcription (Latin):
tione concluduntur illa diio
precepta: maiortamen dicta
est esse non sola.
e fide igitur. nob̾ quã
multa mandata sunt:
quammulta de spe.Quis po¬
test cuncta colligere : qͥse nu¬
merando sufficere: Sed intu¬
camur. quod ait idemapłs.
Plenitudo legis est caritas.
Ubi gͦ caritas ẽ. qͥd ẽ qͦd possit
deessed autẽ. nõ ẽ. qͥd ẽ quod

Expanded text:
tione, concluduntur duo illa praecepta, major tamen dicta est esse, non sola. De fide igitur nobis quam multa mandata sunt, quam multa de spe, quis potest cuncta colligere? quis enumerando sufficere? Sed intueamur quod ait idem Apostolus: Plenitudo legis charitas . Ubi ergo charitas est, quid est quod possit deesse? Ubi autem non est, quid
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾. Uitem se dixit esse iħc:
et discipłos suos palmites: &
agricolam patrem. Unde iã¬
pridem sicut potuimus dis:¬
putatum est. In hac autem
lectione. cũ adhuc de se ipso
qui ẽ uitis. & de suis palmiti¬
bus hoc ẽ discipłis loqueret᷑
manete inquit in me. & ego
in uob̾. Non quomͦ illi in ip¬
so.sic ipse in illis: utrunq e
nim ꝓdest. ñ ipsi sed illis.
Ita sunt quippe in uite pal¬
mites. ut uiti ñ conferant:
s inde accipiant unde ui¬
uant. Ita uero uitis est in
palmitib. ut uitale alim̃tũ
subministret eis: ñ sumat
ab eis. ꝑ hoc gͦ. & manentẽ
in se habere xpm. & manere
in xpõ: discipłis ꝓdest utrũ¬
q:. ñ xpo. Nam p̃ciso palmite:
potest de uiua radice alius
pullulare. Qui autem prẽci¬

Expanded text:
. Vitem se dixit esse Jesus, et discipulos suos palmites, et agricolam Patrem: unde jampridem sicut potuimus disputatum est. In hac autem lectione, cum adhuc de seipso qui est vitis, et de suis palmitibus, hoc est discipulis loqueretur: Manete, inquit, in me, et ego in vobis. Non eo modo illi in ipso, sicut ipse in illis. Utrumque autem prodest non ipsi, sed illis. Ita quippe in vite sunt palmites, ut viti non conferant, sed inde accipiant unde vivant: ita vero vitis est in palmitibus, ut vitale alimentum subministret eis, non sumat ab eis. Ac per hoc et manentem in se habere Christum, et manere in Christo, discipulis prodest utrunon Christo. Nam praeciso palmite, potest de viva radice alius pullulare: qui autem praeci
Abbreviated transcription (Latin):
fratres mei quid habetis: secl
quid estis. Hubtis audire quid eftis
Propħa iudicat dicens. Nere fenum
est ppłs. Si emm fenum ppłs non
est. ubi sunt illi qui ea que hocdie
colimus. uobiscum tnsacto anno b̃i
felicis natalitia celebrauerunt: O qͣn¬
ta et qualia de presentis uite proui¬
sione cogitabant. Sed subripiente
mortis articulo repente in his que
preuidere nolebant innenti sunt:
⁊ cuncta simul demporalia que tras¬
tata qͣi stabiliter tenere uidebantur.
amiserunt. Si ergo tͣnsacta multitu¬
do gen̾is humani. ꝑ natuntatem
uiruit in carne: ꝑ mortem aruit in
puluete: indelite tenum funt. Qa
igitur momentis suis hore fu

Expanded text:
attendere quid habetis, sed attendere quid habetis, sed quid estis. Vultis audire quid estis? Propheta indicat, dicens: Vere fenum est populus . Si enim fenum populus non est, ubi sunt illi qui ea quae hodie colimus nobiscum transacto anno beati Felicis natalitia celebraverunt? O quanta et qualia de praesentis vitae provisione 1485 cogitabant, sed, subripiente mortis articulo, repente in his quae praevidere nolebant inventi sunt, et cuncta simul temporalia quae congregata quasi stabiliter tenere amiserunt. Si ergo transacta multitudo generis humani per nativitatem viruit in carne, per mortem aruit in pulvere; videlicet fenum fuit. Quia igitur momentis suis horae fu
Abbreviated transcription (Latin):
ntudine. etiam exhortatio subinfer¬
tr: cum licitur. Et uos estote pa¬
iasi: quia qua hora non putatis. fi¬
lus hominis ueniet. Nesciente eñ
pefamilias. fur domum ꝑfodit. qͥa
dum a sui custodia sp̃c dormit. ĩ¬
nouisa mors ueniens. carnis nr̃e
labitaculum irrumpit: ⁊ eum qͤm
lominum domus iuem̾it dormi¬
ntem necat. quia cum uentura dã¬
ia sp̃c minime preuilet: hunc morͤ
ad supplicium nescientem rapit. Furi
antem resifteret si ingilaret:⁊ qͥd
aduentum uidicis. qui occulte an¬
nam rapit precauens. ei penitendo
ut dum illam preuidere non possu¬
mus ad illam sine intermissione p̃¬
haremur. Proinde fr̃s mei in concli¬
une mortalitans ñr̃e. mentis oclos
figite: uenienti uos uidici. ꝑ flecus
certa mors maneat omnibus: noli¬
te de temporalis uite prouidentia
incrrta cogitare. Cerrenarum rerũ
uos cura non aggrauet. Qntislibet
enim auri ⁊ argenti molibus circũ¬
detur. quibussibet preciosis uestib
induatur caro: quid est aliud qͣm

Expanded text:
ortatio subinfertur, cum dicitur: Et vos estote parati, quia qua hora non putatis Filius hominis veniet. Nesciente enim patrefamilias fur domum perfodit, quia dum a sui custodia spiritus dormit, improvisa mors veniens carnis nostrae habitaculum irrumpit, et eum quem dominum domus invenerit dormientem necat, quia cum ventura damna spiritus minime praevidet, hunc mors ad supplicium nescientem rapit. Furi autem resisteret, si vigilaret, quia adventum judicis, qui occulte animam rapit, praecavens, ei poenitendo ut dum illam praevidere non possumus, ad illam sine intermissione praeparemur. Proinde, fratres mei, in conditione mortalitatis vestrae mentis oculos figite, venienti vos judici per fletus certa mors maneat omnibus, nolite de temporalis vitae providentia incerta cogitare: terrenarum rerum vos cura non aggravet; quantislibet enim auri et argenti molibus circumdetur, quibuslibet pretiosis vestibus induatur caro, quid est aliud quam
Abbreviated transcription (Latin):
emo dei longaumitaitem
negligat: quia tanto districtiorem
iusticiam in uidicio exiget: qͣito
longiorem patientiam ante inci¬
cium prerogauit. Hinc et eñ pou¬
lus dicit. Ignoras. qm̃ benignitas
dei ad penitentiam̃ te aclducit. Se
cundum durmam autem tuam.
⁊ cor impenitens: thesaurizas tibi
iram indie ire. ⁊ reuelationis uisti
uidicii dei. Hinc psalmista ait
Dens uidex iustus. fortis ⁊ longanu¬
nus. Dicturus quippe longanimen
premisit iustum: ut quem uides
peccata delinquentium diu paten¬
ter ferre: scias hunc qñq etiam
districte iudicare. Hinc ꝑ qrend̃ã
sapientem dicitur. Altissimus est
enim patiens recditor. Parieni enm
recdiditor dicitur: quia peccata homi¬
num ⁊ patitur ⁊ recddit. Ilam qͥͦs
diu ut conuertantur tolerat non cõ¬
d excutiendam mentil noste
desidiam. etiam lamna pss
tociam suscitetur. Nam dicmisl
Hoc antem scitote: quia si sciret p̃r¬
familias qua hora fur uenrret: ingi¬
laret utq et non sineret ꝑfodi do

Expanded text:
ejus longanimitatem negligat, quia tanto districtiorem justitiam in judicio exiget, quanto longiorem patientiam ante judicium praerogavit. Hinc etenim Paulus dicit: Ignoras quoniam benignitas Dei ad poenitentiam te adducit? Tu autem secundum duritiam tuam et cor impoenitiram in die irae et revelationis justi judicii Dei . Hinc Psalmista ait: Deus, judex justus, fortis et longanimis . Dicturus quippe longanimem, praemisit justum, ut quem vides peccata delinquentium diu patienter ferre, scias hunc quandoque etiam districte judicare. Hinc per quemdam sapientem dicitur: Altissimus est enim patiens redditor . Patiens enim redditor dicitur, quia peccata hominum patitur et reddit. Nam quos diu ut convertantur tolerat, non conAd excutiendam vero mentis nostrae desidiam, etiam exteriora todiam suscitetur. Nam dicitur: Hoc autem scitote. Quoniam si sciret paterfamilias, qua hora fur veniret, vigilaret utique, et non
Abbreviated transcription (Latin):
declarauit.
otandum est qͦd helyas
in curru legitur ascendis¬
se: ut uidelicet aꝑte monstra¬
retur.quia homo purus.adiu¬
torio indigebat alieno. Peran
gelos quippe illa facta & osten
isunt adiumenta: quia nec
ad celũ quidem aerium ꝑ se
ascendere poterat. quẽ naturȩ
sue infirmitas grauabat. Re¬
demptor autem nr̃ ñ curru. ñ
angelis subleuatus legitur: qͥa
is qui fecerat omnia. nimirum
suꝑ omĩa. sua uirtute ferebat᷑.
Illo etenĩ reuercebatur uͥ erat:¬
& inde redibat ubi remanebat:
quia cũ ꝑ humanitatẽ ascen¬
deret in celum: ꝑ diuinitatem
suam & terrã pariter contine¬
bat & celũ. Sicut autẽ ioseph

Expanded text:
declaravit. Notandum quoque est quod Elias in curru legitur ascendisse, ut videlicet aperte demonstraretur quia homo purus adjutorio indigebat alieno. Per angelos quippe illa facta et ostensa sunt adjumenta, quia nec ad coelum quidem aereum per se ascendere potuit, quem naturae suae infirmitas gravabat, Redemptor autem noster non curru, non angelis sublevatus legitur: quia is qui fecerat omnia, nimirum super omnia sua virtute ferebatur. Illuc enim revertebatur ubi erat; et inde redibat ubi remanebat: quia qui per humanitatem ascendebat in coelum, per divinitatem et terram pariter continebat
Abbreviated transcription (Latin):
ultra cunctarũ altitudinẽ po¬
testatũ. ad dei patris est proue¬
cta consessum. Quo ordine ope¬
rum diumorũ. nos fundati. nos
edificati sumus: ut mirabilior
fieret gr̃a di. cum remotis a con¬
spectu hominũ. que merito re¬
uerentiam sui sentiebantur in¬
dicere: fides ñ diffideret: spes

Expanded text:
ultra omnium altitudinem poultra omnium altitudinem potestatum ad Dei Patris est provecta consessum. Quo ordine operum divinorum nos fundati, nos aedificati sumus: ut mirabilior fieret gratia Dei, cum remotis a conspectu hominum, quae merito reverentiam sui sentiebantur indicere, fides non diffideret, spes
Abbreviated transcription (Latin):
cramentum di¬
lectissimi salutis
nr̃e. quam p̃cio
sanguinis sui.
uniuersitatis conditor estima¬
uit: a die corporalis ortus usq
ad exitũ passionis. ꝑ dispensa¬
donem humilitatis impletũ ẽ.
Et licet multa. etiam in forma
serui diumitatis signa radiaue:¬
rint: ꝓprie tam̃ illius tẽporis
actio. ad demonstrandã suscep¬
ti hominis ꝑtinint ueritatem.
Post passionẽ nanq ruptis mor¬
tis uinculis. que uim suam in
cũ qui peccati erat nescius in¬
cedendo ꝑdiderat: infirmitaᷤᷤ
in uirtutem. mortalitas ine:¬
ternitatẽ. contumelia transi
mentis. multorũ declarauit as¬
pectur: donec triumphũ ui¬
coriȩ quẽ reporcarat a mortu¬
is. inferret et celis.
icut in sollemntate pascha¬
li resurrectio nobis fuit
causa lȩtandi: ita ascensio eius
in celũ. presentium nobis est
materia gaudiorũ: recolentibꝰ
illũ diem & rite uenerantibus.
quo natura nr̃ę humilitatis in
xp̃o supra omnẽ cęli militiam.
supra om̃s ordines angłorũ. &

Expanded text:
cramentum, dilectissimi, salutis nostrae, quam pretio sanguinis sui universitatis 293 conditor aestimavit, a die corporalis ortus usque ad exitum passionis, per dispensationem humilitatis impletum est. Et licet multa etiam in forma servi Divinitatis signa radiaverint, proprie tamen illius temporis actio ad demonstrandam suscepti hominis pertinuit veritatem. Post passionem vero, ruptis mortis vinculis, quae vim suam in eum qui peccati erat nescius incedendo pandiderat: infirmitas in virtutem, mortalitas in aeternitatem, contumelia transivmentis , multorum declaravit aspectibus, donec triumphum victoriae, quem reportarat a mortuis, inferret et coelis. Sicut ergo in solemnitate paschali resurrectio Domini fuit nobis causa laetandi, ita ascensio ejus in coelos praesentium nobis est materia gaudiorum, recolentibus illum diem et rite venerantibus, quo natura nostrae humilitatis in Christo super omnem coeli militiam, supra omnes ordines angelorum, et
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾. ut in bonis oꝑib nemo
sit segnis. nemo sit stẽrilis: ne¬
mo presentiũ delectatione.
futura contemnat: nemo e¬
terna despiciens.sola tempo¬
rilia ꝑuersus aspiciat: ne¬
mo spiritalib corporalia p̃¬
ferat: nemo terrena cȩlestibꝰ
anteponat. Thesaurũ nrm
simus. Necesse ẽ enĩ. ut quo
p̃cesserit dilectionis thesaunꝰ:
illuc etiam cogitationis seqͣ¬
tur affectus. Ideo ueritas ait.
Ubi enim est thesaurus du
us: ibi & cor tuũ erit. Ut gͦ in
cȩlis thelaurirmꝰ. celestia di¬
ligamus. Uis nosse ubi thes¬
auricas: Aterde qđ amas.
Uis nosse qd amo: Attende
quid cOgDIS Hfiec ut thes¬
aurũ tuum : ⁊o amore eo¬
gnoscas: & ammẽ tuiuĩ indicio
tuȩ cogitationis intelligas.

Expanded text:
nobis, ut in bonis operibus nemo nobis, ut in bonis operibus nemo sit segnis, nemo sit sterilis, nemo praesentium dilectione futura contemnat, nemo aeterna despiciens, sola temporalia perversus aspiciat; nemo spiritalibus corporalia praeferat, nemo terrena coelestibus anteponat. Thesaurum nostsimus. Necesse est enim ut quo praecesserit dilectionis thesaurus, illuc etiam cogitationis sequatur affectus. Ideo Veritas ait: Ubi enim thesaurus vester est, ibi et cor vestrum erit . Ut ergo in coelis thesaurizemus, coelestia diligamus. Vis nosse ubi thesaurizas? attende quid amas. Vis nosse quid amas? attende quid cogitas. Ita fiet ut thesaurum tuum ex tuo amore cognoscas, et amorem tuum indicium tuae cogitationis intel
Abbreviated transcription (Latin):
a dño. ut omĩa quȩ in
mundo sunt cȩlestis regni
amore contemnat: quȩ habet
uendat. & egenis expendat.
Qui uͦ tantę uirtutis nondũ
est: de his que habet in quan¬
tum habet elemosinã faciat.
Cantũ opetur bona uolun¬
tas: quantũ suppetit facułtas
Perfectus possideat primũ
untutis locũ: imꝑfectus. sal¬
tim ꝑueniat ad secundũ.
Officiatur ille głose indigus:
sit iste laudabiliter largus.
Sit ille scẽ pauꝑtatis arden¬
tissimus amator: sit iste scõꝵ
pauperũ prissimꝰ consolator.
Habeat iste apud dm̃ patro¬
nos pauꝑes: quos ille segau¬
det uirtutis habere consorteᷤ.
Sit ille talis qui cũ deo iudi¬
caturus sedeat: sit iste talis
qui ad dexterã iudicandus
assistat. Sit ille talis. qͥ eter¬
na tabernacula ꝑpetuo iu¬
re possideat: sit iste talis quẽ
illa recipiant. Nmmonet e¬
nim nos dñs dicens. Facte
uob amicos de mamimona
iniquitatis: qui uos recipiant
ieterna tabernacula. Hoc¬
ͦ fr̃s necessariũ est omĩbus

Expanded text:
no ut omnia quae in mundo sunt coelestis regni amore contemnat, quae habet vendat, et egenis expendat. Qui vero tantae virtutis nondum est, de his quae habet, in quantum habet, eleemosynam faciat. Tantum operetur bona voluntas quantum suppetit facultas. Perfectus possideat primum virtutis locum, imperfectus saltem perveniat ad secundum. Efficiatur ille gloriose dignus, sit iste laudabiliter largus. Sit ille sanctae paupertatis ardentissimus amator, sit iste sanctorum pauperum piissimus consolator. Habeat iste apud Deum patronos pauperes, quos ille se gaudet virtutis habere consortes. Sit iste talis qui cum Domino judicaturus sedeat; sit ille talis qui ad dexteram judicandus assistat. Sit ille talis qui aeterna tabernacula perpetuo jure possideat; sit iste talis quem ille recipiat. Admonet enim nos Dominus dicens: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, qui vos recipiant in aeterna tabernacula res, necessarium est omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
lumbi ur̃i precinetr: & lucer¬
nȩ ardentes. Si istum dñi
sermonẽ. scdm litterã uelimꝰ
acciꝑe: nichil in eo cõmodi
spiritalis possumꝰ inuenire.
Quid enim ꝑficit ad anime
salutem ⁊ si aliquis corpora¬
liter aut lumbos suos pre¬
cingat. aut lucernã accen¬
dat: Alia gͦ in precincꝰtis
lumbis & lucernis ardentib
querenda ẽ intelligentia spi¬
ritalis: que scilicet diuino
sit p̃cepto condigna : quę
nr̃e saluti congrua reperiat᷑
et commoda. Neq enim fru¬
stra. quodã loco ipse añs ait.
Uerba que ego locutus sum
uob: sp̃s & uita sunt. In lũ¬
bis itaq concupiscentia car¬
nalis ostenditur: in lucer¬
nis uͦ. fidos & caritas xpĩa¬
dñs. lumbos nrõs precingi:
concupiscentias carnis. sine
dubio precipit refrenari.

Expanded text:
lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes . 9. Si istum Domini sermonem secundum litteram velimus accipere, nihil in eo commodi spiritalis possumus invenire. Quid enim proficit ad animae salutem, si aliquis corporaliter, aut lumbos praecingat, aut lucernam accendat? Alia ergo in praecinctis lumbis et lucernis ardentibus quaerenda est intelligentia spiritalis, quae scilicet divino sit praecepto condigna, quae nostrae saluti congrua reperiatur et commoda. Neque enim frustra quodam loco ipse Dominus ait: Verba quae ego locutus sum vobis, spiritus et vita sunt . In lumbis itaque 550 concupiscentia carnalis ostenditur, in lucernis vero fides et caritas ChristDominus lumbos nostros praecingi, concupiscentias carnis sine dubio praecipit refrenari.
Abbreviated transcription (Latin):
que nobis ꝓmittunt᷑ in celis:
uilescunt animo. omnia que
habent᷑ in terris. Terrena nã¬
ꝙ substantia. suꝑne felicitati
comparata: pondus est non
subsidium. Temporalis uita
eterne uite comparata: morᷤ
est potius dicenda qͣm uita.
Ipse enim cotidianus defe

Expanded text:
quae nobis promittuntur in coelis vilescunt animo omnia quae habentur in terris. Terrena namque substantia supernae felicitati comparata pondus est, non subsidium. Temporalis vita aeternae vitae comparata mors est potius dicenda quam vita. Ipse enim quotidianus defe
Abbreviated transcription (Latin):
moꝑis mercede teneantur: Eudi¬
te quid sapiens salomon dicat.
Quocdcumq potest manus tua
facere. instanter oꝑare: quia nec
opus. nec ratio. nec scientia. nec
sapientia. erunt apud inferos qͦ
mortis tempus ignoramus: et
pꝰ mortem oꝑari ñ possumus.
suꝑest ut ante mortem tempora
indulta rapiamus. Sic enimͥ morᷤ
ip̃a cum uenerit uicraur: si pri¬
Iusqͣm ueniat. semper timeatur.¬

Expanded text:
is mercede teneantur. Audite quid sapiens Salomon dicat: Quodcunque potest manus tua facere, instanter operare: quia nec opus, nec ratio, nec scientia, nec sapmortis tempus ignoramus, et post mortem operari non possumus, superest ut ante mortem tempora indulta rapiamus. Sic enim sic mors ipsa cum venerit vincetur, si priusquam veniat semper timeatur
Abbreviated transcription (Latin):
enim post hyemalis rigoris fri¬
gidam quod ammꝰ sepulturam.
pullulare elementa omĩa festi¬
nant: ut resurgente dño. & ipsa
resurgere uideantur. Nã utiq
ex resurrectione xp̃i ihu. aer
salubrior:sol candidior: terra¬
est fecundior Ex eo surculus
uirescit in fruticem: herba cres¬
cit in segetem: uinea dila¬
tatur in palmitẽ. Si gͥ cum re¬
florescit xp̃i caro omĩa florib¬
uestiuntur: necesse ẽ ut homo.¬

Expanded text:
enim post hiemalis rigoris frigidam quo- dammodo sepulturam pullulare elementa 188 omnia festinarunt, ut, resurgente Domino, et ipsa consurgerent. Nam utique ex resurrectione Christi aer salubrior est, sol candidior, terra fecundior: ex eo surculus crescit in fruticem, herba crescit in segetem, vinea pubescit in palmitem. Si igitur cum reflorescit Christi caro, omnia floribvestiuntur: necesse est, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
ua oꝑa. ad concupiscendas
mundi pompas dilapsus est.
Uideamus si iam seit plangere.
quod errauit. Apud misericor¬
dem nanq: iudicem. nec ille
fallax habebitur. qui ad ueri¬
tatem reuertitur. etiam post¬
quam mentitur: quia omp̃s
ds̃ dum libenter nr̃am peni¬
tentiam suscipit: ipse suo iu¬
dicio hoc qd errauimꝰ abscon¬

Expanded text:
va opera, ad concupiscendas va opera, ad concupiscendas mundi pompas, dilapsus est; videamus si jam scit plangere quod erravit. Apud misericordem namque judicem nec ille fallax habebitur, qui ad veritatem revertitur, etiam postquam mentitur, quia omnipotens Deus dum libenter nostram poenitentiam suscipit, ipse suo judicio hoc quod erravimus abscon
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit: saluus erit. Qui uͦ
ñ crediderit: condemnabitur.
quisq dicat. Ego iam credidi:
saluus ero. Uerum dicit: si fidẽ
oꝑibus teneat. Ueri etenĩ fides
est: quȩ in hoc qd̃ uerbis dicit.
morib ñ contradicit. Hinc est
enim. quod de quibusdã falsis
fidelib. paulus dicit. Qui confi¬
tentur se nosse dm̃: factis autẽ
negant. Hinc ioħsait. Qui di¬
cit se nosse dm̃. & mandata eiꝰ
ñ custodit: mendax est. Quod
cum ita sit: fidei nr̃e ueritatem.
in uite nr̃ę consideratione de¬
bemus agnoscere. Tunc enim
ueraciter fideles sumꝰ: si quod
uerbis ꝓmittimꝰ. oꝑibꝰ implemꝰ.
In die quippe baptismatis:
omĩbus nos antiqui hostis oꝑi¬
bus. atq omnib pompis abre¬
nuntiare ꝓmisimus. Itaq unꝰ¬
quisq urm. ad considerationẽ
suam mentis oculos redueat:
& si seruat post baptismũ. qd
ante baptismum spopondit:
certus iam quia fidelis ẽ. gau¬
deat. S ecce qd̃ ꝓmisit mini¬
me seruauit: ad exercenda pra¬

Expanded text:
fuerit, salvus erit: qui vero non crediderit, condemnabitur. etipsum dicat: Ego jam credidi, salvus ero; verum dicit, si fidem operibus tenet: vera etenim fides est quae in hoc quod verbis dicit moribus non contradicit. Hinc est enim quod de quibusdam falsis fidelibus Paulus dicit, qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Joannes ait: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Quod cum ita sit, fidei nostrae veritatem in vitae nostrae consideratione debemus agnoscere. Tunc enim veraciter fideles sumus, si quod verbis promittimus operibus implemus. In die quippe baptismatis omnibus nos antiqui hostis operibus atque omnibus pompis abrenuntiare promisimus. Itaque unusquisque vestrum ad considerationem suam mentis oculos reducat; et si servat post baptismum quod ante baptismum spopondit, certus jam quia fidelis est, gaudeat. Sed ecce quod promisit minime servavit, si ad exercenda pra
Abbreviated transcription (Latin):
pentes dollent. Et si mortife¬
rum quid biberint: non eis
nocebit. Suꝑ egros manus im
ponent: & bene habebunt.
Nunquidnam fr̃s mei quia
ista signa ñ facitis. minime
credits: S hȩc necessaria in
cxordio eccłe fuerunt. Ut enim¬
ad fidem cresceret. miraculis
fuerat nutrienda: quia & nos
cum arbusta plantamꝰ: tam¬
diu eis aquã fundimꝰ. quousq
ea in terra conualuisse uideamꝰ
At si semel radicemfixerint: ab

Expanded text:
entes tollent; et si mortiferum quid biberint, non eis nocebit; super aegros manus 1571 imponent, et bene habebunt. Nunquidnam, fratres mei, quia ista signa non facitis, minime creditis? Sed haec necessaria in exordio Ecclesiae fuerunt. Ut enim fides cresceret, miraculis fuerat nutrienda, quia et nos cum arbusta plantamus, tandiu eis aquam infundimus, quousque ea in terra jam convaluisse videamus; et si semel radicem fixerint, in
Abbreviated transcription (Latin):
rificatio domi¬
resurgendo. et¬
pleta est. Resurrectionis diem
ipsius pasche dñi celebrauimꝰ:
ascensionis uͦ diem hodie cele¬
bramꝰ. Festus nobis dies uterq¬
illuxit. Ideo enim resurrȩxit¬
xp̃e. ut nobis exemplũ resurre¬
ctionis ostenderet: & ideo ascen¬
florescentes arbores & candentia
lilia. carnẽ iam mortuã reflores¬

Expanded text:
rificatio Domiresurgendo etpleta est. Resurrectionem ipsius Paschae Dominico celebravimus: ascensionem hodie celebramus. Festus nobis dies uterque. Ideo enim resurrexit, ut nobis exemplum resurrectionis ostenderet: et ideo ascenflorentes arbores et candentia lilia, carne jam mortua reflores
Abbreviated transcription (Latin):
N die illa sanctificauit rex
mediũ atrii: quod erat ante
domũ dñi. Fecit quippe
ibi holocaustũ & sacrificiũ
Iet adipem pacificorũ: quia¬
I. Faltare ȩneum quod erat co¬

Expanded text:
n die illa sanctificavit rex medium atrii quod erat ante domum Domini fecit quippe ibi holocaustum et sacrificium et adipem pacificorum quia altare aereum quod erat co
Abbreviated transcription (Latin):
incarnari deus potuit. iogi¬
tandus. Omiis ciũ qui re¬
demptoreni nr̃m purum ho¬
minem credit : quid iste ali¬
ud ꝙͣ agni carnes crudas co¬
medit. quas uidelicet coq̃re
per duunitatis cius intelli¬
gentiam noiuit: Omuis
uero qui inicarnationis eiꝰ
mysteria iuxta humanã
sapientiam biscutere cona¬
tur  carnes agni aqua uult
coquere: id est dispensatioĩs
cius mysterium per dissolu¬
tam uult scientiã penctrare.

Expanded text:
incarnari Deus potuit cogiincarnari Deus potuit cogitandus. Omnis enim qui Redemptorem nostrum purum hominem credit, quid iste aliud quam agni carnes crudas comedit, quas videlicet coquere per divinitatis ejus intelligentiam noluit? Omnis vero qui incarnationis ejus mysteria juxta husapientiam discutere conatur, carnes agni aqua vult coquere, id est dispensationis ejus mysterium per dissolutam vult scientiam penetrare.
Abbreviated transcription (Latin):
grestibus sunt edende: ut ai
corpus redemptoris accipunꝰ
nos pro peccatis nr̃is in fli¬
tib affligamus: quatus
ipsa amaritudo penitentie ab
stergat a mentis stomacho.
peruerse humorem uite. Obi¬
co crudum quid: nec coctũ
aqua. Ecce iam nos ip̃a uer¬
ba hystorie: ab intellectu hy¬
storico repellunt. Nunquid
fratres karissimi isracliticus
ille populus in egypto cõsti¬
tutus. comedere agnũ cru¬
dum consueuerat: ut ei lex
dicat. nou comedetis ex eo
crudum quid: Ubi et ad¬
ditur Aeq coctum aqua.
Sed quid aqua ⁊ insi hu¬
manam scientiã designat:
Iuxta hoc quod per salomo¬
non suli hereticorũ uece dici¬
me. Aque furtiue: dulcio¬
res sunt. Quid crude agni
sarnes ⁊ nusi inconsideratã
as sine reucrentia cogitatio¬
nis relictam illius huma
mente coquimus. Eed ag¬
ni caro. nec cruda edenda est.
nec aqua cocta ÷ quia redẽptor
noster. neq purus homo esti¬
mandus est: neq per huma¬
nam sapientiam. qualiter

Expanded text:
grestibus sunt edendae, ut cum grestibus sunt edendae, ut cum corpus Redemptoris accipimus, nos pro peccatis nostris in fletibus affligamus, quatenus ipsa amaritudo poenitstergat a mentis stomacho peruerse humorem uite’. Quaeo crudum quid, nec coctum aqua . Ecce jam nos ipsa verba historiae ab intellectu historico repellunt. Nunquid, fratres charissimi, Israeliticus ille populus in Aegypto constitutus comedere agnum crudum consueverat, ut ei lex dicat: Non comedetis ex eo crudum quid? Ubi et additur: Nec coctum aqua. Sed quid aqua, nisi humanam scientiam designat, juxta hoc quod per Salomonem sub haereticorum voce dicitur: Aquae furtivae dulciores sunt . Quid crudae Agni carnes 1535 nisi inconsideratam ac sine reverentia cogitationis relictam illius humanmente coquimus. Sed agni caro nec cruda edenda est, nec aqua cocta, quia Redemptor noster nec purus homo aestimandus est, neque per humanam sapientiam qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
ex igne agitur: ut solidetur.
nitatis christi. uelut
tista exaruit: quia ab igne
passionis. ad uirtutem ĩcor¬
ruptioius creuit. Sz sola re¬
demptoris uri percepta sacra¬
icnta ad ueram solẽnitaten
mentis nõ sufficiunt: iusi
cis quoqz et bona opeia uin¬
gantur. Quid eñ prodest cor¬
pus et sanguinẽ illius ore ꝑ¬
cipere ⁊ it ci peruersis morib
contraire: Unde bene adhuc
ad comedendum lubditur. Et
Mimos panes: cũ lactucis a¬
grestibz. Panes quippe sine
fermento comedit ÷ qui recta
opera sinc corruptione uane
glo ie exercet. qui mandaia
nuscricordie line admixtic̃e
peccati exhibet ⁊ ne peruerse di¬
ripiat. quod quasi recte di¬
spensat Hoc quoqz peccati fa¬
mcutum. bone sue actioni
miscuerant: quib prophet
uoce per ncrepationẽ domm̃
dicebat. Uenite ad bethel: a
impie agite. Atq post pan¬
ca. Et sacrificate de firmel¬
tato laudem. De fernictato
uãq laudem inmolat:
deo sacrificiũ de rapina pa¬
amare sunt. Cariss
ergo agni. cum lactucis a¬

Expanded text:
ex igne agitur ut solidetur. nitatis ejus velut testa exaruit, quia ab igne passionis ad virtutem incorruptionis crevit. Sed sola Redemptoris nostri percepta sacramenta ad veram solemnitatem mentis non sufficiunt, nisi eis quoque et bona opera jungantur. Quid enim prodest corpus et sanguinem illius ore percipere, et ei perversis moribus contraire? Unde bene adhuc ad comedendum subditur: Et azymos panes cum lactucis agrestibus . Panes quippe sine fermento comedit, qui recta opera sine corruptione vanae gloriae exercet, qui mandata misericordiae sine admistione peccati exhibet, ne perverse diripiat quod quasi recte dispensat. Hoc quoque peccati fermentum bonae suae actioni miscuerant, quibus prophetae voce per increpationem Dominus dicebat: Venite ad Bethel, et impie agite . Atque post pauca: Et sacrificate de fermentato laudem . De fermentato namque laudem immolat, qui Deo sacrificium de rapina paamarae sunt. Carnes ergo Agni cum lactucis a
Abbreviated transcription (Latin):
minus nauiculȩ: turbati sufs
pre timore discipli. et xxela¬
mauerunt. putantes fantas.¬
ma eẽ. Q uib dñs ait. Habete
fiduciam: ego sũ. nolite time¬
re. Quid ẽ ego sum: Non sũ
fantasma quod putatis: ag¬
noscite quẽ uidetis. Ad hanc
uocem exiliit petrus: et ait.
Dñe: situ es. iube me uenire
ad te suꝑ aquas. Si tu es: non
miror qđd solidã carnem suꝑ
liquentis elementi terga sus¬
pendis. Quid enĩ mirum. si
conditori suo.creatura famu¬
latur: Hoc gͦ ñ miror: fac qd̃
mirer: ambulet petrus. Fac¬
quit. Nec dubitauit petrus.
Audiuit dnĩ uerbũ: et mox
cueurrit ad uerbũ. Etto cre¬
didit: qͥa fidelis homo erat.
uit: fide iterũ surrexit. Non
atubaret si bene crederet: sed
nec clamaret si ñ crederet. Do¬
mine inquit. saluũ me fac.
Et dñs extendit manũ: le¬
uauit eũ: et ait illi. Modice
fidei. quare dubitasti: Mare¬
calcaueras: fluctus presseras:
uentũ uiceras: quare dubita¬
cõmunis omĩum nr̃m consi¬
pingere: clamemꝰ ad xpm̃.

Expanded text:
naviculae, turbati sunt prae timore discipuli, et exclamaverunt, putantes phantasma esse. Quibus Dominus ait: Habete fiduciam; ego sum, nolite timere. Quid est, Ego sum? Non sum phantasma quod putatis, agnoscite quem videtis. Ad hanc vocem exsiliit Petrus et ait: Domine, si tu es, jube me venire ad te super aquas. Si tu es, non miror quod solidam carnem super liquentis elementi terga suspendis. Quid enim mirum, si Conditori suo creatura famulatur? Hoc ego non miror: fac quod mirer, ambulet Petrus. quit. Nec dubitavit Petrus; audivit Domini verbum, et mox cucurrit ad Verbum: cito credidit, quia fidelis homo erat. vit, fides iterum resurrexit. Non titubaret, nisi crederet: sed nec clamaret, nisi crederet. Domine, inquit, salvum me fac! Et Dominus extensa manu levavit eum; et ait illi, Modicae fidei, quare dubitasti? calcaveras, fluctus presseras, ventos viceras; Quare dubitacommunis omnium nostrum consigere, clamemus ad Christum.
Abbreviated transcription (Latin):
nes tuas uolatilibus celi et be¬
stus terre.Dixit autem dauid
ad philisteum. Tu uenis ad
me cum gladio & hasta et
clipeo: ego autem uenio ad tẽ
in nom me dñi exercituũ dei
agminum isrł. quib exꝓbra¬
sti hodie: et dabit te dñs in
manu mea. & percutiam te.
et auferam caput tuum a te:
& dabo cadauera castrorum
philistiim hodie uolatilibus
celi et bestus terre: ut sciat
omnis terra qͥa ẽ ds̃ in isrł:
et nouerit uniuersa eccła hec.
quia ñ in gladio nec in ha¬
sta saluat dñs. Ipsius ẽ enim¬

Expanded text:
nes tuas volatilibus coeli et benes tuas volatilibus coeli et bestiis terrae. Dixeum: Tu venis ad me cum gladio, et hasta, et clypeo: ego autem venio ad te in nomine Domini exercituum, Dei agminum Israel, quibus exprobrasti hodie, et dabit te Dominus in manu mea, et percutiam te, et auferam caput tuum a te: et dabo cadavera castrorum Philisthinorum hodie volatilibus coeli et bestiis terrae: ut sciat omnis terra, quia est Deus in Israel. Et noverit universa haec, quia non in gladio, nec in hasta salvavit D