comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerit uoluntatẽ eiꝰ facere: hoc ẽ
credere. S quia cognoscit ħ est
intelligit om̃s intelligunt. Quia
uͦ quod ait. si quis uoluerit i¬
luntatẽ euis facere. hoc ꝑtin
ad credere: ut diligentius n¬
nr̃o ex positore: ut indicet nꝰ
utrum uere ad credere ꝑti¬
at. facere uoluntatẽ patrise
Quis nesciat hoc ẽẽ facere uo.
io qd̾ illi placet: Ip̃se autem.
dñs aꝑte alio loco dicit. Hu
ẽ opus dĩ ut credatis in eũ
quem ille misit. Ut credatis
in eum: non ut credatis ei
Non autẽ continuo qui crar
ei: credit in eum. Nam &di.¬
mones credebant ei: & non
credebant in eum Pursũ
aut̃ de apostolis eius possu.¬
mus dicere. Credimus po¬
lo: s non credimus in pau¬
lum. Credimus petro: sec
non credimus in petrũ. C¬
denti in eũ qͥ ustificat imn¬
piũ: deputat᷑ fides eius ad
iusticiam. Quio ẽ gͦ crede
in eũ: credendo am̃are: cr¬
denoo diligere: credendo
ad eũ ire. euis m̃bris incor¬
ꝑari. Ipsa ÷ gͦ fides quã dl

Expanded text:
oluntatem ejus facere, » hoc est credere: sed quia cognoscit, hoc est intelligit, omnes intelligunt. Quia vero quod ait: « Si quis voluerit voluntatem ejus facere, » hoc pertinet ad credere, ut diligentius innostro expositore, ut indicet nobis utrum revera ad credere pertineat facere voluntatem Patris ejus. Quis nesciat hoc esse facere volu, id est, quod illi placet? Ipse autem Dominus aperte alio loco dicit: Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem ille misit . Ut credatis in eum, non ut credatis ei. Non autem continuo, qui credit ei, credit in eum. Nam et daemones credebant ei, et non credebant in eum. Rursus etiam de apostolis ipsius possumus dicere: Credimus Paulo, sed non credimus in Paulum; credimus Petro, sed non credimus in Petrum. Credenti in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam. Quid est ergo credere in eum? Credendo amare, credendo diligere, credendo ad eum ire, et ejus membris incorporari. Ipsa est ergo fides quam de
Abbreviated transcription (Latin):
labat iħs in galileã. Non
enĩ uolebat in uideã am¬
bulare: q querebãt eum
iudei int̾ficere. Hoc in¬
firmitati nr̃ȩ p̃bebat exẽp li
Non ipse ꝑdiderat potestatem.
s niãm consolabat᷑ fragilitatẽ.
Futurũ enĩ erat ut dixxi. ut
aliquis fidelis eius absconde¬
ret se. ne a ꝑsecutoribus in¬
ueniret᷑. Et ne illi pro crimi¬
ne obiceret᷑ latibulũ: p̾cessit
in capite. qđ in menbris con¬
beo ponendi animã meã.
& potestatẽ habeo iterũ su¬
mendi eam. Hanc potesta¬
tem ostendit dũ uoluit.
dũ ad uocẽ illius retro ceci¬
derunt. qͥ eũ cũ armis uene¬
rũt ad p̾hendere. Frat aut̃
in proximo dies festus ui¬
deoꝵ scenophegie. Scenop¬

Expanded text:
s in Galilaeam. Non  volebat in Judaeam ambulare, quia quaerebant eum Judaei interficere. « Hoc infirmitati nostrae praebebat exemplum. Non ipse perdiderat potestatem, sed nostram consolabatur fragilitatem. Futurum enim erat, ut dixi, ut aliquis fidelis ejus absconderet se, ne a persecutoribus inveniretur; et ne illi pro crimine objiceretur latibulum, praecessit in capite, quod in membris conbeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam . Hanc potestatem ostendit dum voluit, cum ad vocem illius retro ceciderunt qui eum cum armis venerunt apprehendere. Erat autem in proximo dies festus Judaeorum Scenop
Abbreviated transcription (Latin):
ta fuerunt scõm scripturas
nato capite tradidit sp̃m.
Dum uͦ uoluit. consũmata fi¬
erũt que de eo scripta sũt.
et consũmatis om̃ibus. potes¬
tate ꝓpria emisit sp̃m. De¬
turba autẽ multi crediderũt
in eum. Humiles & pauꝑes
saluos faciebat dñs. Principes
insaniebant: & ido medicum
non solũ non agnoscebant.
s etiam occidere cupiebant.
Frat quedam turba quȩ suam
egritudinẽ cito uidit. et illiuꝰ
medicinam sine dilatione
cognouit: que commota mi¬
raculis credidit: pͥncipibus
in infidelitate manentibus.
Idõ audita multitudinis fide

Expanded text:
ta fuerunt secundum Scripturas nato capite tradidit spiritum . Dum vero voluit, consummata fuerunt quae de eo scripta sunt; et consummatis omnibus, potestate propria emisit spturba autem multi crediderunt in eum. Humiles et pauperes salvos faciebat Dominus : principes insaniebant, et ideo medicum non solum non agnoscebant, sed etiam occidere cupiebant. Erat quaedam turba, quae suam aegritudinem cito vidit, et illius medicinam sine dilatione cognovit, quae commota miraculis credidit, principibus in infidelitate manentibus. Ideo audita multitudinis fide
Abbreviated transcription (Latin):
s unus ds̃. pat̾ & filius: Sp̃s
sc̃s de patre ⁊ filio proceoens.
& ipse ds̃: Sicut pat̾ ds̃: sicut
tura: una maiestas: una et̃¬
nitas: una magnitudo: una
potentia: una bonitas. Uidit
tia hoc tam ꝓfundũ archa¬
nũ non om̃s intellecturos:
in consequenti dedit consiliũ.
Intellegere uis. crede. D̃s enĩ
ꝑ ꝓphetam dixit. Nisi credi¬
deritis. non intellegetis. Ad
hoc ꝑtinet: quod hic etiam
dñs secutus aduinait. Siqͥs
uoluerit uoluntatẽ eius fa¬
cere. cognoscet de doctrina
utrũ ex dõ sit: an ego ame
ipso loquor. Quid ẽ hoc. siqͥs
uoluntatem eius uoluerit
facere: s ego dixeram: si quis
crediderit. Et hoc consiliũ
dederam. Si non intellexis¬
ti inquam: crede. Intellectꝰ
enĩ: merces ÷ fidei. Ergo noli
querere intellegere ut cre¬
das: s crede ut intellegas:
Om̃ nisi credideritis. nõn in¬
tellegetis. Cum eͥgo ad pos¬
sibilitatẽ intellegendi con¬
xisse in consequenti senten¬
tia: inuenimus eũ diccisse.

Expanded text:
s Pater et Filius. Spiritus sanctus de Patre et Filio procedens, et ipse Deus; sicut Pater Deus, sicut tura, una majestas, una aeternitas, una magnitudo, una potentia, una bonitas. Vidit tia hoc tam profundum arcanum non omnes intellecturos, in consequenti dedit consilium. Intelligere vis! crede. Deus enim prophetans dixit: Nisi credideritis, non intelligetis . Ad hoc pertinet quod hic etiam Dominus secutus adjunxit: Si quis voluerit voluntatem ejus facere, cognoscit de doctrina utrum ex Deo ipso loquor. » Quid est hoc « si quis voluntatem voluerit facere? » Sed ego dixeram: si quis crediderit, et hoc consilium dederam: si non intellexistis, inquam, credite; intellectus enim merces est fidei. Ergo noli quaerere intelligere ut credas, sed crede ut intelligas, quoniam nisi credideritis, non intelligetis. Cum ergo ad possibilitatem intelligendi, conum conjunxisse, in consequenti sententia invenimus eum dixisse: «
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ mea: s mea doctrina non
ẽ mea. Quo mͦ mea & non
mea : questio ẽ. quomͦ fieri pos¬
sit utrũq. & mea. & non mea.
sienĩ diligent̃ intueamͣ qđ
ipse in exordio dicit sc̃s eu¬
angelista. in pͥncipio erat
& ds̃ erat u̾bũ: inde pendit
huius solutio questionis.¬
ue ẽ gͦ doctrina patris. nisi
S quia u̾bũ non potest ẽẽ nul¬
luis s alicuius. & suã doctri¬
nã dicit se ipsũ: & non suã.

Expanded text:
 mea doctrina non est mea. Quomodo mea et non mea, quaestio est, quomodo fieri possint utrumque, et mea, et non mea? Si enim diligenter intueamur quod ipse in exordio dicit sanctus evangelista: In principio erat et Deus erat Verbum : inde pendet huQuae est ergo doctrina Patris, nisi Sed quia verbum non potest esse nullius, sed alicujus: et suam doctrinam dixit, seips
Abbreviated transcription (Latin):
xerint. Transi hinc. & uade
in uideam: ut & discipłĩ tui
uideat oꝑa tua quȩ facis.
Oꝑa dñi discipłos non latebãt:
s istos latebant. Isti enĩ fr̃s.
id÷ consanguinei. xp̃m con¬
sanguineũ hab̾e potuerut.
credere aut̃ in eũ. ipsa. ꝓpin¬
qͥtate fastioierunt.Idẽo con¬
tinuo ȩuangłista secutus est.
Neque enĩ frͣs eius credebant
in eum. Quare in eũ noncre¬
debant: quia humanã głam
reqͥrebant. dicentes ad eũ:
Transi hinc. & uade inuideã:
ut & discipłi tui uideãt oꝑa
tua. Nemo qͥppe in occulto a-¬
liqͥd facit: & querit ipse pa¬
lã eẽ. Si hec facis: manifesta
te ipsũ mundo. Nam his u̾b̾
ostendit᷑. gl̾am illius carnali¬
t̃ querere eos quasi dixcissẽt.
Facis mirabilia: s abscondite.
Transi in uideam: ut pͥncipa¬
tus gentis. et ciuitas caput
regni uideãt mirabilia tua.
In notesce: appare hominibus:
ut laudari possis abhomini¬
bus. Quid gͦ ad hec dñs iħs
dicit: meũ tempus nondũ

Expanded text:
xerint: « Transi hinc, et vade xerint: « Transi hinc, et vade in Judaeam, ut discipuli tui videant opera tua quae facis. » Opera Domini discipulos non latebant, sed istos latebant. Isti enim fratres, id est, consanguinei Christum consanguineum habere potuerunt: credere autem in eum ipsa propinquitate fastidierunt; ideo continuo evangelista secutus est: Neque enim fratres ejus credebant in eum. Quare in eum non credebant? Quia humanam gloriam requirebant, dicentes ad eum: Transi hinc et vade in Judaeam, ut et discipuli tui videant opera tua. Nemo quippe in occulto aliquid facit, et quaerit ipse palam esse. Si haec facis, manifesta teipsum mundo. Nam his verbis ostenditur gloriam illius carnaliter quaerere eos, quasi dixissent, Facis mirabilia, sed abscondite. Transi in Judaeam, ut principatus gentis, et civitas caput regni videant mirabilia tua. Innotesce, appare omnibus, ut laudari possis ab omnibus. Quibus ergo ad haec Dominus Jesus dicit: Meum tempus nondum
Abbreviated transcription (Latin):
dei mense septimo in tab̾na¬
culis sub ramis arboꝵ ha¬
bitare diebꝰ septem iubeb¬
ant᷑. ad memoriam habita¬
tionis illoꝵ in heremo. Iste
erat dies festus. quđm udei
magna sollempnitate cele¬
brabant: uelut reminiscen¬
tes beneficioꝵ dñi: qui eos
edurit de t̾ra egẏpti. Dies festꝰ
more uideoꝵ dicit᷑ non unus
dies: s qͦt qͦt illius festiuitatis
fuerut: quasi unũ diem festũ.
ꝓpt̾ unius festiuitatis consue¬
tudinem. nominare solebat.
Dixerunt gͦ ad eũ. fratres eius.
Pransi hinc & uade in iuideam.
Fratres dñi. usitatissimo scẽ scrip¬
ture more. consanguinei scẽ
mariȩ semꝑ uirginis. diceban¬
tur. Nam abraham et loth fra¬
tres sũt dicti: cũ abraham pa¬
truus ẽẽt loth:. It laban. et ia¬
cob fratres sunt dicti: cũ ẽẽt
laban auunculus iacob. Cũ
gͦ au dieritis fratres dñi: ma¬
riȩ cogitate consanguinitatẽ:
non iterũ parientis ullam
ꝓpaginem. Dixcimus. fr̃s qͥ
fuerint. audiamus quid di¬

Expanded text:
ei mense septimo in tabernaculis sub ramis arborum habitare diebus septem jubebantur, ad memoriam habitationis illorum in eremo. Iste erat dies festus, quem Judaei magna solemnitate celebrabant, ut reminiscerentur beneficiorum Domini, qui eos eduxit de terra Aegypti. Dies festus more Judaeorum, dicitur non unus dies, sed quotquot illius festivitatis fuerunt, quasi unum diem festum, propter unius festivitatis consuetudinem nominare solebant. « Dixerunt ergo ad cum fratres ejus: Transi hinc, et vade in Judaeam, » Fratres enim Domini usitatissimo sanctae Scripturae more, consanguinei sanctae Mariae semper virginis dicebantur. Nam Abraham et Lot fratres sunt dicti, cum Abraham patruus esset Lot. Et Laban et Jacob fratres sunt dicti, cum esset Laban avunculus Jacob. Cum ergo audieritis fratres Domini, Mariae cogitate consanguinitatem, non iterum parientis ullam propaginem. Diximus fratres qui fuerint, audiamus quid di
Abbreviated transcription (Latin):
dȩoꝵ. qui dicebãt bonus ẽ. ñ qͥ dicebãt
seducit turbas. Sonitus eoꝵ appare¬
bat tamquam aridoꝵ folioꝵ. Sedu¬
cit turbas clarius sonabant bonus ẽ
pressius susuraabant. Modo autẽ
fr̃s quanuis nondum uenerit illa
gloria xp̃i quȩ nos ȩternos factu¬
ra est. Modo tamen tta crescit
ecclesia eius. ita eam dignatus
est per cuncta diffundere ut
etiam susurretur seducit
citurbas. s clarius ꝑsonet.
bonus ẽ. Nam noua heresis
in angulis occulte susurrat.
bilant quoq serpentino ore.
xp̃s nuncupatiuus ẽ ds̃. sed
p̃ssius: Firmiusq fidelium

Expanded text:
aeorum. Qui dicebant, Bonus est. Nam qui dicebant, aeorum. Qui dicebant, Bonus est. Nam qui dicebant, Seducit turbas, sonitus eorum apparebat tanquam aridorum foliorum. Seducit turbas, clarius sonabant. Bonus est, pressius susurrabant. Modo autem, fratres, quamvis nondum venerit illa gloria Christi, quae nos aeternos factura est, modo tamen ita crescit Ecclesia ejus, ita eam dignatus est per cuncta diffundere, ut etiam susurretur, Seducit turbas, sed clarius personet, Bonus est; nam nova haeresis in angulis occulte susurrat, bilant quoque serpentino ore, Christus nuncupativus est Deus, sed expressius firmiusque fidelium
Abbreviated transcription (Latin):
adhũc. id ÷ quẽ uos uultis. pͥ¬
mũ. uel scd̃m diem. Ascendit
aut̃ postea ut euangelium
loqͥtur. mediato die festo: id÷
cũ iam illius diei festi tot dies
p̾terissẽt. qt remansissent.
Ipsam enĩ festiuitatẽ quantũ
intellegendũ ẽ. diebus plu¬
rimis cȩlebrabant. Dicebãt
gͦ. Ubi ẽ ille. It mur mur
multus de eo erat in tͣba.
Inde murm᷑: de contentione.
Que fuit contentio: quidã
enĩ dicebant q bonus ẽ alii
aut̃ dicebant non. s seducit
turbas. De omĩbus eius ser¬
uis. hoc dicit᷑ modo: Quicũq
eminet in aliꝗͣ gratia: alii
amatoribus: qđ tũc passus
ẽ. a uideoꝵ murmuratoribus.
Nec dũ frum̃tũ a paleis seggatũ
ẽ. ut gͣna frumͣti congregent᷑
in horreum: & palee cõburant᷑
igni et̾no. Quod dictum ẽ gͦ
de dño: ualet ad consolationẽ.
dequocũq hoc dictũ fuerit
xp̃iano. Nemo tamen palam
loquebat᷑ de illo: ꝓpt̾ metũ ui-¬

Expanded text:
ad hunc, id est, ad quem vos vultis, prad hunc, id est, ad quem vos vultis, primum vel secundum diem. Ascendit autem postea, ut Evangelium loquitur, mediato die festo, id est, cum jam illius diei festi tot dies praeterissent, quot remansissent. Ipsam enim festivitatem, quantum intelligendum est, diebus plurimis celebrabant. Dicebant ergo: Ubi est ille? et murmur multus de eo erat in turba. Unde murmur? De contentione. Quae fuit contentio? Quidam enim dicebant: Quia bonus est; alii autem, Non, sed seducit turbas. De omnibus ejus servis hoc dicitur modo. Quicunque eminet in aliqua gratia, alii amatoribus, quod tunc passus est a Judaeorum murmuratoribus; necdum frumentum a paleis segregatum est, ut grana frumenti congregentur in horreum, et paleae comburantur igne aeterno. Quod dictum est ergo de Domino, valet ad consolationem de quocunque hoc dictum fuerit Christiano. Nemo tamen palam loquebatur de illo, propter meum Jud
Abbreviated transcription (Latin):
& ipse mansit in galilea. Ut au¬
tẽ ascendert̃ fr̃s eius. tũc & ip¬
se ascendit ad diem festũ: non
manifeste. s quasi in occul¬
to.Idõ non ad diem festum
rigere hoĩes: de die festo et̃¬
no ammonere: a morẽ abhoc
re. Quid ÷ aut̃: qͥuasi latent̃
ascendit ad diem festũ: non
uacat & hoc dñi opus. Nã
om̃s dies festi uideoꝵ: in fi¬
gura fuerut᷑. Idõ xp̃s latẽ¬
t̃ ascendebat in eis. qr xp̃s
latuit in illis. Populo uͦ pͥ¬
ori occultus. mͦ uͦ meliori po¬
pulo manifestus: Quia qͦd
ille populus in umbra a¬
gebat: nos uͦ manifesta lu¬
ce facimus. Licet quidam
intellegere uelit. hãc dñi
responsionẽ qua ait. ego
uitate scenophegie. s inf¬
estiuitate paschali qͣ agnuꝰ
occidi solebat. crucẽ ascẽdit.
Iudei aut̃ querebãt eũ in die
festo. antequã ascend̾et. Prio¬
res enĩ frͣs ascenoert̃. & non
tũc ascendit ille: quando illi
putabant & uolebãt. Ut etiã
hoc impleret᷑ quod ait. Non

Expanded text:
ea. Ut autem ascenderant fratres ejus, tunc et ipse ascendit ad diem festum, non manifeste, sed quasi in occulto. Ideo non ad diem festum rigere homines, de die festo aeterno admonere, amorem ab hoc  quasi latenter ascendit ad diem festum? Non vacat et hoc Domini opus. Nam omnes dies festi Judaeorum, in figura fuerunt. Ideo Christus latenter ascendebat in eis, quia Christus latuit in illis: populo vero priori occultus, modo vero meliori populo manifestus. Quia quod ille populus in umbra agebat, nos vero manifesta luce facimus. Licet quidam intelligere velint, hanc Domini responsionem, qua ait: « Egvitate scenopegiae, sed in festivitate paschali, qua agnus occidi solebat, cruce ascendit. « Judaei autem quaerebant eum in die festo, » antequam ascenderet. Priores enim fratres ascenderunt, et non tunc ascendit ille quando illi putabant et volebant, ut jam hoc impleretur quod ait, Non
Abbreviated transcription (Latin):
ille qͥ latebat docebat. & pa¬
lam loquebat᷑. et non tenebi
Illud enĩ ut lateret. erat erĩ¬
pli: hoc potestatis. S cũ doc.¬
ret: mirabant᷑ uidei. Om̃t
quidem quantũ arbitror
mirabant᷑. s non om̃s conũ¬
tebant᷑. Unde ad miratio: q
multi nouerãt ubi natꝰ. et
quẽadmodũ fuerit educatꝰ.
Numquã eũ uioerãt litteras
discentẽ: audiebãt tamen
de lege disputantẽ. legis
testimonia ꝓferentẽ: Que
nemo potest. ꝓferre. nisi le¬
gisset. nemo legere. nͥ lite¬
ras didiscisset. It ido mira¬
bant᷑. Eoꝵ aut̃ ammiratue
magistro facta ẽ insinuan&
altius ueritatis occasio Pa
eoꝵ quippe ammiratione et u̾b̾.
dixit dñs aliquid ꝓfundum:
& diligentius inspiciendum.
Quid gͦ respondit dñs eis admi¬
rantibus. quomͦ sciret litteras.
quas non didicerat: Mea in¬
qͥt doctrina non ẽ mea. s euiꝰ
qͥ misit me. Hec ẽ enĩ ꝓfun¬
ditas. Uidetur enĩ paucis u̾¬
bis quasi contraria locutus.

Expanded text:
Ille qui latebat, docebat et palam loquebatur, et non timebat. Illud enim, ut lateret, erat exempli, hoc potestatis, sed cum doceret mirabantur Judaei. Omnes quidem quantum arbitror mirabantur, sed non omnes convertebantur. Unde admiratio? quia multi noverant ubi natus, quemadmodum fuerit educatus; nunquam eum viderant litteras discentem, audiebant tamen de lege disputantem, legis testimonia proferentem, quae nemo potest proferre nisi legisset, nemo legerit nisi litteras didicisset, et ideo mirabantur. Eorum autem admiratione magistro facta est insinuandae altius veritatis occasio. Ex eorum quippe admiratione et verbis dixit Dominus ailquid profundum, et diligentius inspiciendum. Quid ergo respondit Dominus eis admirantibus quomodo sciret litteras, quas non didicerat! Mea, inquit, doctrina, non est mea, sed ejus qui misit me. Haec est enim profunditas. Videtur enim paucis verbis
Abbreviated transcription (Latin):
trina non ẽ mea. ac si dice¬
ret. Igo non sumame ipso.
Quam uis enĩ filium patri dica¬
mus et credamus equalem. nec
ullam in eis ẽẽ nature uł sub¬
stantie distantiam: nec inter
generantẽ atq generatũ aliqđ
inter fuisse inter uallũ: tam̃
hoc seruato & custodito ista di¬
cimus qͦd ille pat̾ ẽ. ille filius:
pater aut̃ non ẽ. si non habeat
filium: filius non ẽ. si non ha¬
beat patrem. S tamen filius
ds̃ de patre: pat̾ autẽ ds̃. sed
non de filio: Patersnon d̾s̃ de filo:¬
des. filius uͦ ds̃ de dõ. lum̃ de
lumine: Pater lum̃. filius lum̃:
Non duo lumina: s unũ lum̃:¬

Expanded text:
trina non est mea, » ac si diceret: Ego non sum a meipso. Quamvis enim Filium Patri dicamus et credamus aequalem, nec ullam in eis esse naturae vel substantiae distantiam, nec inter generantem atque generatum aliquod interfuisse intervallum, tamen hoc servato et custodito, ista dicimus quod ille Pater est, ille Filius. Pater autem non est, si non habeat Filium: Filius non est, si non habeat Patrem. Sed tamen Filius s de Patre; Pater autem Deus, sed non de Filio. Pater non Deus de Deo, Filius vero Deus de Deo, lumen de lumine. Pater lumen, Filius lumen. Non duo lumina, sed unum lum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ hec locutus ẽ: quod illi
uident᷑ querere: qͥ ei suade¬
bat ire in uioeã: miracłã
facere. mundo innotesce¬
re: ne latens. ignobilis putart
Sed ille uoluit altitudinẽ hu¬
militate p̃cedere: et ad ipsan
celsitudinẽ. ꝑ humilitatis ui¬
am ꝑuenire. Tempꝰ aut̃ ur̃n¬
Erit enĩ tẽpus gle̾. Et qͥuenit
in humilitate: ueniet in al¬
tituoine. Qui uenit uidican¬
dis: ueniet iudicaturus.
Qui uenit occidi a mortuis.
ueniet udicare de uiuis&
mortius. Uos ascendite ad
diem festũ hunc. Quid est
hunc: ubi głam humanã
queritis. Suid ẽ unc: uͥer¬
tendere uultis carnalia ga¬
dia: non ȩt̃na cogitare. Igo
non ascendo ad diem festum
hunc: qr meũ tempꝰ. nondũ
impletũ ẽ. In diem festum.
głam uos humanã quer¬
non dum uenit. Ipse erit
dies festus m̃s: non diebus
istis ꝑcurrens & transiens:
s ꝑmanens in et̃nũ. Ipsa ers
festiuitas. gaudiũ sine fine
ȩt̃nitas sine labe: serenitat

Expanded text:
cum haec locutus est. Quid illi videntur quaerere, qui ei suadebant ire in Judaeam, miracula facere, mundo innotescere? Ne latens, ignobilis putaretur. Sed ille voluit altitudinem humilitatem praecedere, et ad ipsam celsitudinem per humilitatis viam pervenire. Tempus auterit enim tempus gloriae. Qui venit in humilitate, veniet in altitudine. Qui venit judicandus, veniet judicaturus. Qui venit occidi a mortuis, veniet judicare de vivis et mortuis. Vos ascendite ad diem festum hunc. Quid est hunc? Ubi gloriam humanam quaeritis. Quid est hunc? Ubi extendere vultis carnalia gaudia, non aeterna cogitare. Ego non ascendo ad diem festum hunc, quia meum tempus nondum impletum est. In diem festum gloriam vos humanam quaernondum venit. Ipse erit dies festus meus non diebus istis percurrens et transiens, sed manens in aeternum. Ipsa erit festivitas, gaudium sine fine, aeternitas s
Abbreviated transcription (Latin):
torem.
Quare gͦ dicit᷑ nisi signa & ꝓ¬
digia uideritis non creditis:
qr ante credidit quã signum
uideret : sed mem̃totẽ quid
petit: & aꝑte cognoscetis. qr
in fide dubitauit. Poposcit
namq ut descenderet. & sa¬
naret filiũ eus. Corpora¬

Expanded text:
torem. Quare ergo dicitur: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis, qui ante credidit quam signum videret? Sed mementote quid petiit, et aperte cognoscetis quia in fide dubitavit. Poposcit namque ut descenderet, et sanaret filium ejus. Corpora
Abbreviated transcription (Latin):
mone iħu: & idõ sanitatem
meruit filii. Et qͥ ex parte du¬
buis uenit. fidelis recessit. &
idõ sanitatẽ meruit filii.
Ta serui occurrert̃ ei: nũtian¬
tes qͦd filius eiꝰ uiueret. Int̾¬
rogaũg horã: in qua meliuꝰ habue¬
rat. Diocerut ei. Heri hora
septima: reliquit eũ febris.
Septenarius numerus sc̃ifica¬
tus ÷ in donis scĩ sp̃s in qͦ sa¬
nitas omĩbus credentibus
constat: quia in scõ spũ qͥ est
donũ dĩ. remissio ẽ omĩum pec¬
catoꝵ credentibꝰ. Septenarius¬
qͦq numerus si diuidit᷑ in tra
& .iiͦiͦi. scãm triuitatẽ significat
in trinario numero: et om̃iũ
creaturarũ ꝑfectionẽ. in quat¬
nario: ꝓpt̾ quatuor elem̃ta ple¬
nalia. & quatuor plagas mun

Expanded text:
mone Jesu, et ideo sanitatem mone Jesu, et ideo sanitatem meruit filii; et qui ex parte dubius venit, fidelis recessit; et ideo sanitatem meruit filii. Jam servi occurrerunt ei nuntiantes quod filius ejus viveret. Interrogavit ergo horam in qua melius habuerat; et dixerunt ei: Heri, hora septima reliquit eum febris. Septenarius numerus sanctificatus est in donis sancti Spiritus, in quo sanitas hominibus credentibus consdonum Dei, remissio est omnium peccatorum credentibus. Septenariusque numerus si dividitur in tria et quatuor, sanctam Trinitatem significat. In trinario numero, et omnium creaturarum perfectionem, in quaternario propter quatuor elementa plenaria, et quatuor plagas mun
Abbreviated transcription (Latin):
bus ñ naturã qua adimagi¬
nem dĩ facti sunt. s bonores
& diuitias ueneramur: Cũq.
pensamus que circa eos sũt.
ꝓfecto interiora minime ꝑ¬
uidemus. Dũ ea considera¬
mus que in corporibus dispec¬
ta st̃. neglegimus pensare
qͦd st̃. Redemptor uero nr̃ ut
ostend̾et q quȩ alta st̃ homi¬
nũ. scĩs dispicienda sũt. & quȩ
dispecta sũt hominũ dispici¬
enda non sunt.: ad filiũ reguli
ire noluit: ad seruũ centurio¬
nis ire paratꝰ fuit. Increpata
ẽ gͦ suꝑbia nr̃a. quȩ nescit pen¬
sare homines ꝓpt̾ homines.
Sola ut diccimus quȩ curcũs¬
tat hominibꝰ pensat. naturã
non aspicit: honorẽ dĩ in ho¬
minibꝰ non agnoscit. ꝑce ire
non uult filius dĩ ad filiũ re¬
glĩ: & tam̃ uenire paratus ẽ
ad salutẽ serui. Hoc ẽ qͦd a¬
postolus ait. Infirma mun¬
di elegit d̾s: ut confundat
fortia. Credidit homo ser¬
monẽ quẽ dix̃ ei ih̃s et ibat.
Incipit enĩ fide̾ habere inser¬

Expanded text:
bus non naturam, qui ad imagibus non naturam, qui ad imaginem Dei facti sunt, sed honores et divitias veneramur; cumque pensamus quae circa eos sunt, profecto interiora minime pervidemus. Dum ea consideramus quae in corporibus despecta sunt, negligimus pensare quid sunt. Redemptor vero noster, ut ostenderet quia quae alta sunt hominum sanctis despicienda sunt, et quae despecta sunt hominum despicienda non sunt, ad filium reguli ire noluit, ad servum centurionis ire paratus fuit. Increpata est ergo superbia nostra, quae nescit pensare homines propter homines, sola, ut diximus, quae circumstant hominibus pensat. Naturam non aspicit, honorem Dei in hominibus non agnoscit. Ecce ire non vult Filius Dei ad filium reguli, et tamen venire paratus est ad salutem servi. Hoc est quod Apostolus ait: Infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia . Credidit homo sermoni quem dixit ei Jesus, et ibat. Incipiebat enim fidem habere in ser
Abbreviated transcription (Latin):
salutẽ dare. nisi p̾sens ẽẽt &
corpore. Si enĩ ꝑfecte cre¬
didisset. ꝓcul dubio sciret.
qr non ẽẽt locus. ubi non es
non dedit maiestati. s p̃sen¬
tie corporali. It salutem
itaq. filio petiit. et tamen
in fide dubitauit: qr eum
ad quem uenerat. et poten¬
tem ad curandum credidit:
et tamen morienti filio. ẽẽ
absentem putauit dm̃. S
dñs qͥ rogatur ut uadat. qr
non desit ubi inuitat᷑ indi¬
cat. Solo uissu salutẽ redoi.¬
dit: qͥ uoluntate om̃a creaũ.
Oua in re: hoc ẽ nobis sollerter in¬
tuendũ. quod sicut alio euan¬
gelista teste didicimus: centu
tinus respondetur. Ego ueniã.
& curabo eum. Quid ẽ quod
regulus rogat ut ad eius filiũ
ueniat. & tamen corporalit̃ ire
recusat: ad seruũ uͦ centurio¬
nis non inuitat᷑ et tamen cor¬
poralit᷑ ire pollicetur: reguli
filio ꝑcorꝑalẽ p̾sentiam non
dignatur ad ẽẽ: centurionis
seruo non dedignat᷑ occur¬
rere. Quid ÷ hoc nͥ qͦd suꝑbia
nr̃a retundit᷑ qui in homini¬

Expanded text:
 dare, nisi praesens esset et corpore. Si enim perfecte credidisset, procul dubio sciret quia non esset locus, ubi non essnon dedit majestati, sed praesentiae corporali: et salutem itaque filio petiit, et tamen in fide dubitavit, quia eum ad quem venerat et potentem ad curandum credidit, et tamen morienti filio esse absentem putavit Deum . Sed Dominus qui rogatur ut vadat, quia non desit ubi invitatur, indicat: solo jussu salutem reddidit, qui voluntate omnia creavit. Qua in re hoc est nobis solerter intuendum, quoniam, sicut, alio evangelista attestante, didicimus, centurtinus respondetur: Ego veniam, et curabo eum . Quid est quod regulus rogat ut ad ejus filium veniat, et tamen corporaliter ire recusat; ad servum vero centurionis non invitatur, et tamen se corporaliter ire pollicetur? Reguli filio per corporalem praesentiam non dignatur adesse, centurionis servo non dedignatur occurrere. Quid est hoc, nisi quod superbia ra retunditur, qui in homini
Abbreviated transcription (Latin):
sumus. Credidit ipse & do¬
mus eius tota: qr nuntiatꝰ eiͣ cͥ
filius eius sanus. Ad solũ gͦ
sermonẽ: crediderunt plures
samaritani:. Ad illũ autẽ
miraculũ. sola domus illa
credidit. Quȩ res protendit
in multitudine fidẽ gentiũ:
& in paucitate fidẽ uideoꝵ.
Gentes uero solo sermone io:
p̾dicatione. apostolica creoi¬
derunt: uidei uͦ signa uide¬
runt ipsũ dĩ filiũ facientẽ:
⁊ tamen pauci credidert̃ ex

Expanded text:
 credidit ipse, et domus ejus tota. Quia nuntiatus est ei filius sanus, ad solum ergo sermonem crediderunt plures Samaritani, ad illud autem miraculum, sola domus illa credidit, quae res protendit in multitudinem fidem gentium, et in paucitate fidei Judaeorum. Gentes vero solo sermone, id est, praedicatione apostolica crediderunt, Judaei vero signa viderunt ipsum Dei filium facientem, et tamen pauci crediderunt ex
Abbreviated transcription (Latin):
illo non ambulabant. Pace
uidissent quȩ fecerat hiero¬
folymis in die festo: et ipsi
ascenderunt ad diem festũ:
Porte miraculoꝵ curiositate
incitati. non uolunta te p̃¬
dicationis eiꝰ audienda.
Tenit gͦ iterũ iħs in cana gali¬
lee: ubi aquã uinũ fecit. Qua¬
si diceret. Quã uis plena do
rũ xp̃s: tamen pauci credioe¬
runt in eum. dicente ȩuang¬
elista et crediderunt in eum
disciplĩ eius. Et forsitan ad
uerecundiam dictũ ẽ cuuũ
suoꝵ & ad laudem alienarũ.
Nam galiler ciues fuerunt .xͥ.
et samaritant aliengene
fuerũt: ut in sacra legitur
regulus. cuiꝰ filius infirma¬
batur capharnaũ. Regulus¬
uͦ diminutiuũ nomen ẽ are¬
ge. Ut idõ forsitan regulus
dicit᷑ iste qui salutẽ popos¬
cit filio suo: qr plenã non ha¬
buit fidem: habuit & non
habuit. Icdeo auoiuuit. Nisi sig¬
na et ꝓdigia uideritis: ñ crẽ¬
ditis. Qui enĩ salutẽ quere.¬

Expanded text:
illo non ambulabant . Cum illo non ambulabant . Cum vidissent quae fecerat Hierosolymis in die festo, et ipsi ascenderunt ad diem festum; forte miraculorum curiositate incitati, non voluntate praedicationis audiendae. Venit ergo iterum Jesus in Cana Galilaeae, ubi aquam vinum fecit. Quasi diceret: Quamvis plena domit Christus, tamen pauci crediderunt in eum, dicente evangelista: Et crediderunt in eum discipuli ejus. Et forsitan ad verecundiam dictum est civium suorum, et ad laudem alienigenarum; nam Galilaei cives fuerunt Christi, et Samaritani alienigenae fuerunt, ut in sacra legitur regulus, cujus filius infirmabatur Capharnaum. Regulus diminutivum nomen est a rege; et ideo forsitan regulus dicitur iste, quia salutem poposcit filio suo, qui plenam non habuit fidem, habuit et non habuit. Ideo audivit: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis. Qui enim salute
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse enim iħs testimoniũ ꝑ¬
hibuit. quia ꝓph̃a in sua pa¬
tria honorem non habet. Con¬
firmatis enĩ samaritanis in
fide & caritate idẽ gentibus.
reuertitur nouissimis diebꝰ
huius scli in patriã in qua
neccdũ honorẽ habuit. de qͣ
ipse in hoc loco testat᷑. qr ꝓpheta
in sua patria honorẽ non ha¬
bet. In patria uͦ miracula fecit:
⁊ non crediderut in eũ. In sam¬
aria non fecit: tamen credider̃¬
unius femine testimonio in¬
citati. Uundus credidit apos¬
tolice ecclȩ p̾dicatione quȩ:
una columba. incitatꝰ. patriȩ
uͦ terrenȩ nec ipso xp̃o p̾dic¬
ante nisi pauci crediderũt.
me: oꝑa quȩ ego facio & ipse
faciet: et maiora hoꝵ faciet
Maiora oꝑa fuerũt totius mũ¬
di fides. ꝑ apostolicã p̾dicatio¬
nem: quã xp̃i qui in uidea
paucos ad modũ saluauit.
In tantũ paucos. ut disciplĩ
sui pene om̃s p̃ter duodecĩ
dimiserut eũ sicut dictũ:
R&x hoc multi discipłoꝵ eius
abierunt retro: & iam cum

Expanded text:
Ipse enim Jesus testimonium perhibuit quia propheta in sua patria honorem non habet. Confirmatis vero Samaritanis in fide et charitate, id est, gentibus, revertitur novissimis diebus hujus saeculi in patriam, in qua necdum honorem habuit; de qua ipse in hoc loco testatur quia propheta in sua patria honorem non habet. In patria vero miracula fecit, et non crediderunt in eum; in Samaria non fecit, tamen crediderunius feminae testimonio incitati. Mundus credidit apostolicae Ecclesiae praedicatione, quae est una columba, incitatus; patriae vero terrenae, nec ipso Christo praedicante, nisi pauci crediderunt. me, opera quae ego facio, et ipse faciet, et majora horum faciet . Majora opera fuerunt totius mundi fides per apostolicam praedicationem, quam Christi; qui in Judaea paucos admodum salvavit, in tantum paucos, ut discipuli sui pene omnes, praeter duodecim, dimiserint eum, sicut dictum est: Ex hoc multi discipulorum ejus abierunt retro, et jam cum
Abbreviated transcription (Latin):
in penitentiam. Quidam aut̃
diccerunt exx ipsis. Non pote¬
rat hic qui apperuit oculos ceci
facere: ut hic non moreretur:
qui noluit facere ut non more¬
retur: plus est quod facturus
est. ut mortuus suscitetur. Ih̃s
rursus fremet in semet ipso.
uenit ad monumentum. ꝑre¬
mat & inte: si disponis reuiuis¬
cere. Omni homini dicitur:
qui pͣmitur pessima consue¬
tudine. Uenit ad monumen¬
tum. Erat autem spelunca:
& lapis suꝑ positus erat ei.
PPortiuis sub lapide: reus sub
lege. Scitis enim quia le& quȩ
data est uideis: in lapide scrip¬
ta est. Omͣs autem rei sub lege.
sunt.: Bene uiuentes enim in
remouere: gratiam predicare.
Apostolus enim paulus. minis
trum se dicit noui testamenti
non littera sed spiritu. Nam
litera inquit occidit: sp̃s aut̃
uiuificat. Littera occidens:¬
uete inquit lapidẽ: remouete legis
pondus gratiam predicate Dicit
ei martha soror eius qͥ mortuus fuãt
Domine iam fetet. quatriduanus
enim est. Dicit eilh̾s. Nonne

Expanded text:
Quidam autem dixerunt ex ipsis: Non poterat hic qui aperuit oculos caeci, facere ut hic non moreretur? Qui noluit facere ut non moreretur, plus est quod facturus est, ut mortuus suscitetur. Jesus rursus fremens in semetipso, venit ad monumentum. Fremit et in te, si disponis reviviscere. Omni homini dicitur, qui premitur pessima consuetudine: Venit ad monumentum. Erat autem spelunca, et lapis superpositus erat ei. Mortuus sub lapide, reus sub lege. Scitis enim quia lex, quae data est Judaeis, in lapide scripta est . Omnes autem rei sub lege sunt: bene viventes enim in removere? Gratiam praedicare. Apostolus enim Paulus mitrum se dicit Novi Testamenti, non littera, sed spiritu. Nam « littera, inquit, occidit, spiritus autem vivificat . » Littera occidens,vete, inquit, lapidem, » removete legis pondus, gratiam praedicate. « Dicit ei Martha, soror ejus qui mortuus fuerat: Domine, jam foetet, quatriduanus enim est. Dicit ei Jesus: Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
noui: Hon uos uideo in luce
mea: non uos uideo in illa
iusticia quam noui. Sic et
hic tam quam nesciens talẽ
peccatorem: dicit. Ubi posu¬
istis eum: Talis est uox do¬
quia sie ꝑditum hominẽ qͣ neseit as̃.¬
mini in paradiso: postea quam bomo
peccauit: adam ubi es: Dicunt
ei.Dñe ueni & uide. Quidest
uide : miserere. Tidet enĩ dñs:
quando miseretur. Inde illi di-

Expanded text:
vos? Non vos video in luce vos? Non vos video in luce mea, non vos video in illa justitia quam novi. Sic et hic tanquam nesciens talem peccatorem, dixit, Ubi posuistis eum? Talis est vox Dquia sic perditum hominem, quasi nescit DeusDei in Paradiso, posteaquam homo peccavit: Adam, ubi es? Dicunt ei: Domine, veni et vide. Quid est; Vide? miserere, videt enim Dominus quando miseretur. Dixerunt
Abbreviated transcription (Latin):
euangelium audiui & con¬
tempsi. dic dic lacrimando.
baptiratus sum: et iterum
ad eadem reuolutus sum.
Quid facio: quo eo: unde eua¬
do: quando ista dicis. iam
fremit xp̃s: quia fides fremit
In uoce frementis: apparet
spes resurgentis. Ipsa fides
intus. ibi est xp̃s fremens.
Si fides in nobis: xp̃s in nobs
Siud enim aluid ait apostol.
habitare xp̃m ꝑ fidem: in cor¬
quem uenit resuscitaturus.
Quare enim fleuit: nisi quia
hominem flere docuit. opp̃s¬
sum pondere peccatoꝵ: qua-¬
re fremuit & tur bauit semet¬
ipsum: nisi quia fides homi¬
nis sibi merito displicentis.
fremere quodam modo
debet in accusationem ma¬
lorum operum. ut uiolen¬
tie penitendi caedat consue¬
tudo peccandi: Et diocit. Ubi
posiustis eum: Scit quia mor¬
tuus sit & ubi sit sepultus ig¬
noras: & ista significatsest: quia sic
ꝑditũ hominẽ quasi nescit ds̃: Non
unde hoc probamꝰ dñm audi dictu¬
rum in iudicio. Non noui uos disce¬
dite ame. quid est non uos

Expanded text:
Evangelium audivi, et conEvangelium audivi, et contempsi. Dic, dic lacrymando, baptizatus sum, et iterum ad eadem revolutus sum: quid facio? quo eo? unde evado? Quando ista dicis, jam fremit Christus, quia fides fremit. In voce frementis apparet spes resurgentis. Ubi ipsa fides intus, ibi est Christus fremens; si fides in nobis, Christus in nobis. Quid enim aliud ait Apostolus: Habitare Christum per fidem in corquem venit resuscitaturus. Quare enim flevit, nisi quia hominem flere docuit, oppressum pondere peccatorum? Quare fremuit et turbavit semetipsum, nisi quia fides hominis sibi merito difremere quodammodo debet in accusatione malorum operum, ut violentiae poenitendi cedat consuetudo peccandi? 20. Et dixit: Ubi posuistis eum? Scisti quia mortuus sit, et ubi sit sepultus ignoras? Et ista significatio est, quia sic perditum hominem quasi nescit Deus. Non aUnde hoc probamus? Dominum audi dicturum in judicio, Non novi vos; discedite a me . Quid est, Non novi
Abbreviated transcription (Latin):
potestate erat : sic uł sic affici.
uel non affici uerbum enim
animam suscepit & carnem:
totiꝰ hominis sibi coaptans inꝑso¬
ne unitatȩ naturam. Nam &
anima pauli apłi: uerbo inlust¬
ma petrr uerbo inlustrata ẽ.
Auioꝵ apostoloꝵ. scoꝵ prophe¬
tarum uerbo inlustrate sũt
anime: sed de nulla dictum
est. uerbum caro factum est:
de nulla dictum est: ego &
pater unum sumus. Anima¬
xp̃i et caro xp̃rcum uerbo dĩ uni
persona est: unus xp̃s est. Acp
hoc ubi summa potestas. secu¬
dum uoluntatis nutũ turbat᷑
infirmitas. Hoc est turbauit
semet ipsum. Dicit potestate
adtendite significationem.
Magnus reus est: quem mortis
quatriduane & et illa signifi¬
cat sepultura. Quid est ergo
quod turbat semet ipsum
xp̃s. nisi ut significet tibi qͦ¬
modo turbari tu debeas cum
tanta mole peccati grauaris
et premeris: Adtendisti enit
tu udisti te reum: computas.¬
ti tibi. illud feci & peꝑcit ds̃
illud cõmisi: et distulit me

Expanded text:
potestate erat sic vel sic affici, potestate erat sic vel sic affici, vel non affici. Verbum enim animam suscepit et carnem, totius hominis sibi coaptans in personae unitate naturam. Nam et anima Apostoli Verbo illustma Petri Verbo illustrata um Apostolorum, sanctorum Prophetarum Verbo illustratae sunt animae: sed de nulla dictum est, Verbum caro factum est ; de nulla dictum est, Ego et Pater unum sumus . Anima et caro Christi cum Verbo Dei una persona est, unus Christus est. Ac per hoc ubi summa potestas est, secundum voluntatis nutum tractatur infirmitas: hoc est, turbavit semetipsum. 19. Dixi potestatem, attendite significationem. Magnus reus est, quem mortis quatriduum et illa significat sepultura. Quid esquod turbat semetipsum Christus, nisi ut significet tibi quomodo turbari tu debeas, cum tanta mole peccati gravaris et premeris? Attendisti enim te, vidisti te reum; computasti tibi: Illud feci, et pepercit Deus; illud commisi, et distulit me;
Abbreviated transcription (Latin):
uidissent mariam quia cito
surrexit & eixiit: secuti sunt eã:
dicentes. quia uadit ad mo¬
numentum ut ploret ibi.
Quare hoc ꝑtinuit ad euange¬
listam narrare: Ut uideamus
que occasio fecerit. ut plures
ibi essent.: quando lararus re¬
suscitatus est. Putantes enim
uidei propterea illam festina¬
re ut doloris sui solacium la¬
crimis quereret: secuti sunt
eam: ut tam grande miracu¬
lum quatriduani mortui re¬
surgentis. testes plurimos in¬
ueniret. Maria ergo cum
uenisset ubi erat iħs:uidens
eum cecidit ad pedes eius. &
diarit ei. Dne.si hic fuisses. fr̃¬
mͣs non esset mortuus. Hs ergo
ut uidit eam plorantem. et ui¬
deos qui cum illa erant ploran¬
tes: fremuit sp̃ur et turbauit
se ipsum. & dixit. Ubi posuistis
eum: Aliquid nobis insinua¬
uit fremendo spu: et turban¬
do se ipsum. Quis enim eum
posset. nisi se ipse tur bare: Ita¬
q primo hic adtendite potes¬
tatem: et sic inquirite signifi¬
cationem. Turbaris tu nolens:
turbatur.xp̃s quia uoluit.

Expanded text:
dissent Mariam quia cito surrexit et exiit, secuti sunt eam dicentes, quia vadit ad monumentum, ut ploret ibi. Quare hoc pertinuit ad evangelistam narrare? Ut videamus quae occasio fecerit ut plures ibi essent, quando Lazarus resuscitatus est. Putantes enim Judaei propterea illam festinare, ut doloris sui solatium lacrymis quaereret, secuti sunt eam, ut tam grande miraculum quatriduani mortui resurgentis testes plurimos inveniret. Maria ergo cum venisset ubi erat Jesus, videns eum, cecidit ad pedes ejus, et dixit ei: Domine, si hic fuisses, frameus non esset mortuus. Jesus ergo ut vidit eam plorantem, et Judaeos qui cum illa erant, plorantes, fremuit spiritu, et turbavit semetipsum, et dixit: Ubi posuistis eum? Aliquid nobis insinuavit fremendo spiritu, et turbando seipsum. Quis enim eum posset, nisi se ipse, turbare? Itaque primo hic attendite potestatem, et sic inquirite significationem. Turbaris tu nolens, turbatur Christus quia voluit.
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. Ego sum ds̃ abraham.
ds̃ mortuorum: sed uiuoꝵ.
Omnes enim illi uiuunt. Qre¬
de ergo: & si mortuus fueris
uiues. Si autem non credis
& cum uiuis. mortiuis es. In¬
de est ergo mors in anima:
quia non est fides in ea. In¬
de est mors in corpore: quia
non est ibi anima. Ergo ani¬
me tue anima: fides est. Si¬
cut anima corporis. uita est
corporis. ita fides animȩ. uita
est anime: Qui credit inme
inquit: etiam si mortuus fu¬
erit in carne uiuet in ani¬
ma: donec resurgat caro
num quam postea morituia¬
Hoc est qui credit in me: licet mo¬
riatur uiuet. It omnis qui ui¬
uit in carne: & credit in me: Et¬
simoriẽtur ad tempus propt᷑
mortem carnis: non moriet᷑
in eternum. propter uitam
spiritus: et in mortalitatem
resurrectionis. Hoc est quod

Expanded text:
dedit: « Ego sum Deus Abraham, dedit: « Ego sum Deus Abraham, Deus mortuorum, sed vivorum. Omnes enim illi vivunt. Crede ergo, et si mortuus fueris, vives: si autem non credis, et cum vivis mortuus es. Unde est ergo mors in anima? Quia non est fides in ea. Unde est in corpore? Quia non est ibi anima. Ergo animae tuae vita, fides est. Sicut anima corporis, vita est corporis; ita fides animae, vita est animae. « Qui credit in me, etiam si mortuus fuerit in carne, vivet in anima, » donec resurgat caro nunquam postea moritHoc est, qui credit in me, licet moriatur, vivet. « Et omnis qui vivit » in carne, « et credit in me, » etsi morietur ad tempus propter mortem carnis, « non morietur in aeternum » propter vitam spiritus, et immortalitatem resurrectionis. Hoc est quod
Abbreviated transcription (Latin):
non esset mortuus. Sed &nc̃
scio. quia quecumq poposceris
a dõ. dabit tibi ds̃. Non dixit e:
sed & modo rogo te ut suscites
fratrem meum. Unde enim
sciebat. si frater eius resurge¬
ret: quod utile fuerat. hoc tan
Siuis. facis. Utrum autem fa
tionis meȩ. Sed & nunc scio
quia quȩcumq poposceris a
deo. dabit tibi ds̃. Dicit illi iħs.¬
Resurget frater tuus. Dicit ei
martha. Scio quia resurget
in resurrectione: in nouissimo
die. De illa resurrectione secu¬
ra sum: de hac incerta sum.
Dicit ei ihs. Ego sum resurrec
tio. Dicis: resurga frater m̃s
in nouissimo die: uerum est.
Sed per quem tunc resurget.
potest & modo resurgere: qr
ego sum resurrectio e uita. Ideo
resurrectio quia uita. Q credit in
credit in me non morietur in
eternum. Quid est hoc: qui
credit in me: & iam si mortuus
fuerit iuet. sicut lazarus
mortiuis ẽ & uiult: quia non
est ds̃ mortuoꝵ. sed uiuoꝵ.
De olim mortius patribus. hoc
est de abraham. de isaac. de¬
iacob: tale responsum uideis

Expanded text:
on esset mortuus. Sed et nunc scio, quia quaecunque poposceris a Deo, dabit tibi Deus. « Non dixit: Sed et modo rogo te, ut suscites fratrem meum. Unde enim sciebat si frater ejus resurgeret, quod utile fuerat  Al., utsi vis, facis: utrum autem factionis meae. Sed et nunc scio, quia quaecunque poposceris a Deo dabit tibi Deus. Resurget frater tuus. Dicit ei Martha: Scio quia resurget in resurrectione in novissimo die. De illa resurrectione secura sum, de hac incerta sum. Dicit ei Jesus: Ego sum resurrectio et vita. Dicis: resurget frater meus in novissimo die. Verum est; sed per quem tunc resurget, potest modo resurgere, quia ego sum resurrectio et vita. Ideo resurrectio, quia vita, quia qui credit in credit in meaeternum. » Quid est hoc, « Qui credit in me, etiam si mortuus fuerit, vivet? » Sicut Lazarus mortuus est et vivet? Quia non est Deus mortuorum, sed vivorum. De olim mortuis patribus, hoc est Abraham, Isaac, Jacob, tale responsum Judaeis
Abbreviated transcription (Latin):
eternum. Credis hoc: ait illi.
Itique dñe. Igo credidi: quia
tues xp̃s filius dĩ: qui inmũ
credidi quia tues resurrectio.
credidi quia tu es uita: credi¬
di quia qui credit in te. et si
moriatur uiriet. Et qui ui¬
uit & credit in te: non mori¬
etur in eternum. It cum hec
dixisset: abiit et uocauit ma¬
riam sororem suam silentio
dicens. Nagister ad est: et uo¬
cat te. Aduertendum est.quẽ¬
admodum suppressam uocẽ
silentium nuncupauit. Nam
quomodo siluit que dixit.
magister ad est & uocat te:
Aduertendum etiam. quem¬
admodum euangelista non
dixerit. ubi. uel quando. uel quo¬
modo mariam dñs uocauerit. ⁊¬
ut hoc in uerbis marthe poti¬
us intellegeretur. narrationis
uit: surgit cito & uenit ad eum.
Non dum uenerat iħs in castellũ:
sed erat adhuc in illo loco ubi

Expanded text:
27.-- Credis hoc? Ait illi: Utique, Domine. Ego credidi quia tu es Christus Filius Dei, qui in hunc credidi quia tu es resurrectio, credidi quia tu es vita, credidi quia qui credit in te, et si moriatur, vivet; et qui vivit et credit in te, non morietur in aeternum. Et cum haec dixisset, abiit et vocavit Mariam sororem suam silentio, dicens: Magister adest, et vocat te. Advertendum est, quemadmodum suppressam vocem silentium nuncupavit. Nam quomodo siluit, quae dixit: Magister adest, et vocat te? Advertendum est etiam quemadmodum evangelista non dixerit, ubi vel quando vel quomodo Mariam Dominus vocaverit. Ut hoc in verbis Marthae potius intelligeretur, narrationis vit, surgit cito, et venit ad eum. Nondum venerat Jesus in castellum, sed erat adhuc in illo loco
Abbreviated transcription (Latin):
riam et uideruͣnt que fecit
iħs: crediderunt in eum.
Quidam autem exx ipsis abi¬
erunt ad phariseos: & dixce¬
runt que fecit iħs. Non om¬
nes ex uideis qui conuene¬
rant ad mariam credidert:
s tamen multi. Quidam u̾
ex eis siue ex iudeis quicon¬
uenerant. siue ex eis quicre¬
diderant abierunt ad pha¬
riseos. & dixerunt que fecit iħs.
Siue adnuntiando ut ipsi cre¬
derent: siue potius prodendo.
ut seuirent. Sed quomodo¬
lib&. et aquibis libet ad pha¬
riseos ista ꝑlata sunt : xxuiiii.

Expanded text:
it Jesus, crediderunt in eum: quidam autem ex ipsis abierunt ad Pharisaeos, et dixerunt eis quae fecit Jesus. Non omnes ex Judaeis qui convenerant ad Mariam, crediderunt, sed tamen multi. Quidam vero ex eis, sive ex Judaeis qui convenerant, sive ex eis qui crediderant, abierunt ad Pharisaeos, et dixerunt eis quae fecit Jesus: sive annuntiando, ut et ipsi crederent; sive potius prodendo, ut saevirent. Sed quomodolibet et a quibuslibet, ad Pharisaeos ista perlata sunt. 26.
Abbreviated transcription (Latin):
etiam lex diuinitus ꝑ famulũ
non occides: non mechaberis:
non falsum testimonium di¬
ces: honora patrem & matrem.
non concupisces rem proxi¬
mi tui. Ecce lex scripta est:
restat: Uenit & euangelium.⁊
predicatur regnum celorum:
diffamatur ubiq xp̃s: mina-¬
tur gehennam: uitam pro¬
mittit eternam: et ipse con¬
tempnitur: transgrediunt᷑
homines euangelium. Icce
quartus dies mortis. Merito
iam putet. Num quid & tali¬
bus neganda ẽ misericordia:
absit. Etiam dñs ad tales
excitandos non dedignatur
accedere. Nulti autẽm eox
iudeis uenerant ad martham &
mariam: ut consolarentur eas de
fratre suo. Martha ergo ut cogͣ

Expanded text:
etiam lex divinitus per famulum etiam lex divinitus per famulum Non occides; non moechaberis; non falsum testimonium dices; honora patrem et matrem; non concupisces rem proximi tui . Ecce lex scripta est, restat? Venit ad Evangelium, praedicatur regnum coelorum, diffamatur ubique Christus, minatur gehennam, vitam promittit aeternam, et ipse contemnitur. Transgrediuntur homines Evangelium: ecce quartus dies mortis. Merito jam putet. Nunquid et talibus neganda est misericordia? Absit. Etiam ad tales Dominus excitandos non dedignatur accedere. Multi autem ex Judaeis venerant ad Martham et Mariam, ut consolarentur 575 eas de frat