comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uid. & unfinem: cȩtera ita diuersa sunt. ut ille
habeat humilitatẽ dauid. iste fortitudinem
ille fugam: iste uictorias. et tam̃ existoꝵ duoꝵ
posteriorib partib. quoꝵ tam du̾si tituli sunt
psalmus iste componitur: ubi significatur ad
finib in hoc uno. cuiꝰ est citulus. cãticũ psalmi
ipsi dauid. neutro illi titulo similis. preter
partib. & multis modis. sicut adhebreos epła lo:¬
rentur eloquia ꝓpħarum: Quot quot enim ꝓ¬
missiones dĩ uillo etiam Explicit de p̃so.c¬
Salmum istum dexp̃i

Expanded text:
in finem;» caetera ita diversa sunt, ut ille habeat humilitatem David, iste fortitudinem; ille fugam, iste victorias. Et tamen ex istorum duorum posterioribus partibus, quorum tam diversi tituli sunt, psalmus iste componitur. Ubi significatur ad finibus in hoc uno, cujus est titulus, «Canticum psalmi, ipsi David;» neutro illi titulo similis, praeter partibus et multis modis, sicut ad Hebraeos Epistola lorentur eloquia Prophetarum: «Quotquot enim promissiones Dei, in illo etiam» . IN PSALMPsal
Abbreviated transcription (Latin):
ficiebant: et deduxit eos inuiam rectam: ut
irent inciuitatẽ habitationis. Quomͦ subuen̾it
fame̾ & siti nondum dic̃ s et hoc expectate:
Confiteant᷑ dño miscrationes eius: & mirabilia
eius filiis hominũ Dicite exꝑti inexꝑtis. iam
inuia positi. iam adciuitatem inueniendam
directi: iam deniq afame & siti liberati Qm̃
Quid aliud excipit: qm̃ conaris & suꝑaris:
Sedentes intenebris & ĩ ũbra mortis: compeditos
inmendcitate & ferro: Unde hoc. nisi quia tͥ
tribuebas: quia grãm dĩ non agnoscebas: quia
consilium dñi circa te reꝓbabas: Nam uide qͥd
acerbauerunt. ethumiliatũ ẽ in laborib cor
eoꝵ: Et nunc pugna contra concupiscentiã:
deo desistente abadiutorio. Laborare potes:
uincere non potes Et cum fueris pressus con¬
suetudine tua praua. humiliabit᷑ in laborib
cor tuũ ut iam corde humiliato discas clama¬
re. Infelix ego homo quis me liberabit decorpore

Expanded text:
ficiebant, «Et deduscit eos in viam rectam, ut ficiebant, «Et deduscit eos in viam rectam, ut irent in civitatem habitationis.» Quomodo subvenerit fami et siti, nondum dicit, sed et hoc exspectate. «Confiteantur Domino miserationes ejus, et mirabilia ejus filiis hominum.» Dicite experti inexpertis, jam in via positi, jam ad civitatem inveniendam directi, jam denique a fame et siti liberati: «QuoQuid aliud excipit, quoniam conaris et superaris? «Sedentes in tenebris et in umbra mortis, compeditos in mendicitate et ferro.» Unde hoc, nisi quia tibi tribuebas, quia gratiam Dei non agnoscebas, quia consilium Domini circa te reprobabas? Nam vide quid acerbaverunt. Et humiliatum est in laboribus cor eorum.» Et nunc pugna contra concupiscentiam. Deo desistente ab adjutorio, laborare potes, vincere non potes. Et cum fueris pressus consuetudine tua prava, humiliabitur cor tuum in laboribus; ut jam corde humiliato discas clamare: «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore
Abbreviated transcription (Latin):
affuctio ꝓpt̃ supbiam quib extinctis erec¬
ta ẽ ȩccłia: Et ꝓpter insidias quasdã dimanuti¬
onis abhereticis. ⁊detrimentorũ quodammꝰ
domesticoꝵ. Cexhis circa ȩccłiam diuina be¬
neficia & psalmi conclusio legimꝰ iã mag̃ ꝗͣ
disseramꝰ. Dicant qͥ redempti sunt adomino
qͦs redemit demanu inimicoꝵꝰ deregionibus
be conuocati Errauerunt insolitudine. in
siccitate: uiam ciuitatiᷤᷤ habitonis ñĩueneriN.
frrorẽ miserabilem audiuimus quid demopia:
Esurientes & sitientes erant: anima eoꝵ inipsis
defecit Sed quare defecit: Cui bono: Non enim
crudelis ẽ ds̃: sed se commendat qđ expedit
nob̾. ut nob̃̾ deficientib rogetur: & ut subueni¬
ens ametur Et ideo posthunc errorem. & fam̃
& sitim: exclamauerunt addominũ cum tri¬
bularentur. & denecessitatib eoꝵ eripuit eos Et
qͥd illis prestitit quia errabant: Et dedux̃
eos inuiam rectam. uiam ciuitatis habitatio¬
nis ñinueniebant. fame et siti estuabant. et de¬

Expanded text:
afflictio propter superbiam; quibus exstinctis, erecta est Ecclesia: et propter insidias quasdam deminutionis ab haereticis, et detrimentorum quodammodo domesticorum, et ex his circa Ecclesiam divina beneficia; et Psalmi conclusio. Legamus jam magis quam disseramus. 9. «Dicant qui redempti sunt a Domino, quos redemit de manu inimicorum; de regionibus be convocati. «Erraverunt in solitudine, in siccitate, viam civitatis habitationis non invenerunt.» Errorem miserabilem audivimus: quid de inopia? «Esurientes et sitientes, anima eorum in ipsis defecit.» Sed quare defecit? cui bono? Non enim crudelis est Deus; sed se commendat, quod expedit nobis, ut nobis deficientibus rogetur, et ut subveniens ametur. Et ideo post hunc errorem et famem et sitim, «Et clamaverunt ad Dominum, cum tribularentur; et de necessitatibus eorum eripuit eos.» Et quid illis praestitit, quia errabant? «Et deduxit eos in viam rectam.» Viam civitatis habitationis non inveniebant, fame et siti aestuabant, et de
Abbreviated transcription (Latin):
abba pat̾: cum aliud nichil sit abba. quã pat̃
Nontamen frustra dixit apłs in quo clamamus
abba pater: nͥ quia unus quidẽ paries ueniẽs
ad lapidẽ angłarem clamat abba. alius exalio
latere clamat pat̃: Inillo utiq lapihe angłari. qͥ
ẽ par nr̃a: qui fecit utraq unum: Nideamus
gͦ hic quid admoneamur: & unde gratulemur.
& unde gemamus: & unde auxilium postulem᷑:
unde deseramur: unde nob̾ subueniatur qͥd
suꝑbia conteratur utilluis grã. glonficetur. ilni¬
cuiq hominum qđ dicturas sum si fieri pot̃
occurrat inse Loquor autẽ hominib qui am¬
bulant inuia dĩ: & constituti sunt inaliquo ꝓ¬
fectu spiritali Inde si qui forte ꝓpter hoc minꝰ
me intelligunt: inueniant ubi sibit: & ꝓficiendo
adintellectum festinent: Non autem arbitror de¬
seiturum dm̃ conatum nr̃mꝰ ut ad om̃s ꝑueniat
qđ loquimur: suie exꝑtos siue inexꝑtos: ut exꝑti

Expanded text:
«Abba, Pater.» Cum aliud nihil sit «Abba,» quam «Pater:» «Abba, Pater.» Cum aliud nihil sit «Abba,» quam «Pater:» non tamen frustra dixit Apostolus, «In quo clamamus, Abba, Pater» : nisi quia unus quidem paries veniens ad lapidem angularem, clamat, «Abba;» alius ex alio latere clamat, «Pater;» in illo utique lapide angulari, qui est pax nostra, qui fecit utraque unum . Videamus ergo hic quid a unde gemamus, unde auxilium postulemus, unde deseramur, unde nobis subveniatur, quod superbia conteratur, ut illius gratia glorificetur. Unicuique hominum quod dicturus sum, si fieri potest, occurrat in se. Loquor autem hominibus qui ambulant viam Dei, et constituti sunt in aliquo provectu spirituali: unde si qui forte propter hoc minus me intelligunt, inveniant ubi sint, et proficiendo ad intellectum festinent. Non autem arbitror deserturum Deum conatum nostrum, ut ad omnes perveniat quod loquimur, sive expertos, sive inexpertos, ut experti
Abbreviated transcription (Latin):
nobis. ꝓbatas innobis: & ideo exꝑtis
ẽ dulcior Et mirum si poterit sua¬
uis eẽ cuilibet. nͥ illi qui qđ inisto psal¬
mo audit. ĩ se didicit. Non tam̃ uni
alicui uel duob. sed popło dĩ conscriptus est.
et adse agnoscendum tanquã inspeculo ꝓ po¬
situs: cuius titulus. non nunc tractandus est.
st enum alleliua. & bis alleluia: qđ nobis can¬
tare certo tempore. sollempniter moris est. scđm
hoc sine sacramento: certis dieb cantamus al¬
leltua Certis quidẽ dieb cantamus: sed om̃i
ducdogitamus. Si enim hoc uerbo significa¬
tur laus di: & si non inore carnis. certe inore cor¬
dis semꝑ laus euis in ore meo: Q uod autem non
semel sedbis habet allelina titulus iste. ñhuiꝰ
psalmi ꝓprium ẽ S &e alius suꝑior sic habet:
et quantum apparet ereuis tertu cantatus ẽ ille
depopulo isrł: cantatur autẽ iste deuniuersa
eccłia. dissusa toto orbe terrarum: Forte non in¬
merito bis habet alleliuna: ꝓptẽr qđ clamamꝰ a

Expanded text:
nobis, probatas in nobis, et ideo expertis est dulcior. Et mirum si potuerit suavis esse cuilibet, nisi illi qui id quod in isto psalmo audit, in se didicit. Non tamen uni alicui vel duobus, sed populo Dei conscriptus est, et ad se agnoscendum tanquam in speculo propositus. Cujus titulus non nunc tractandus est: est enim, «Alleluia,» et bis «Alleluia.» Quod nobis cantare certo tempore solemniter moris est, secunenim et hoc sine sacramento certis diebus cantamus. Alleluia certis quidem diebus cantamus, sed omni die cogitamus. Si enim hoc verbo significatur laus Dei, etsi non in ore carnis, certe in ore cordis, «Semper laus ejus in ore meo» . Quod autem non semel, sed bis habet «Alleluia» titulus iste, non hujus psalmi proprium est, sed et alius superior sic habet. Et quantum apparet ex ejus textu, cantatus est ille de populo Israel; cantatur autem iste de universa Ecclesia Dei diffusa toto orbe terrarum. Forte non immerito bis habet «Alleluia:» propter quod clamamus et
Abbreviated transcription (Latin):
generaliter in hoc psalmo consequenter ipsa
commendatur eccł̃ia. ut euidentissimȩ noue¬
ritis de qua psalmus ab exordio loquebatur.
Commendatur autem ita. ut innobis om
nib dei gr̃a predicetur. qui suꝑbis resistit.
humilib autem dat gratiam: quia ideo
ille uenit ut qui non uident uideant. &
qui uident ceci fiant: quia omnis uallis im¬
plebitur et omnis mons &collis humiliabi¬
tur. Quo commendato. dicitur aliquid qd
etiam de hereticis intelligatur: quib tanqͣ
cuulib bellis quatitur eccłia: et concluditur
psalmus quem iam exposui breuius fortasse
quã putabatis. Nam usq ad eo me istum totũ
psalmũ aliquantũ ꝓlixum. exposusse arbi¬
tror: ut iam officiũ ame ñ expectetis disputa¬
toris. s pene lec̾toris: si denetis quȩ dixi. Puto
enĩ sunt ante ocłos nr̃os constituta: s ut melius
commendent᷑ breuit̃ replicent᷑. Prima tẽptatio
errori ᷤᷤ ⁊ famis u̾bi: scd̃a difficultatis uincendaꝵ

Expanded text:
generaliter in hoc psalmo consequenter ipsa generaliter in hoc psalmo consequenter ipsa commendatur Ecclesia; ut evidentissime noveritis, de qua Psalmus ab exordio loquebatur. Commendatur autem ita ut nobis in omnibus Dei gratia praedicetur, qui «superbis resistit, humilibus autem dat gratiam» : quia ideo ille venit, «ut qui non vident, videant, et qui vident, caeci fiant» ; quia «omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur» . Quo commendato, dicitur aliquid, quod etiam de haereticis intelligatur, quibus tanquam civilibus bellis quatitur Ecclesia; et concluditur Psalmus, quem jam exposui, brevius fortasse quam putabatis. Nam usque adeo me istum totum psalmum aliquantum prolixum exposuisse arbitror, ut jam officium a me non exspectetis disputatoris, sed pene lectoris, si tenetis quae dixi. Puto enim, sunt ante oculos vestros constituta; sed ut melius commendentur, breviter replicentur. Prima tentatio erroris et famis verbi; secunda difficultatis vincendarum
Abbreviated transcription (Latin):
illas tres temptationes exꝑiri potest omnis prꝰ
fidelis inpopulo dĩ. quarta ista nr̃a ẽ Quanto
eium plus honoramur: tanto plus pilitamua.
Metuendum est neauertat aliquem ur̃m aueri¬
tate. periculum erroris. Metuendum est ne
iuncat unumquemq cupiditas sua: eteligat
eam sequi. quam exeius difficultatib exclama¬
re adcleum. Metuendum est enim ne unus¬
quisq ur̃m minus sapiat uerbum dei: & fa¬
stitlio moriatur. Temptatio uero gubernan¬
di: temptatio periculorum in regenda eccłia:
nos potissimum tangit. Sed quomodo &uos
alieni eritis: si nauis dota periclitabitur:
Quod ideo dixi. ne in hac quarta temptatione
sitis: et pronobis minus oretis. Quid enim fr̃s:
Quia adeadem gubernacula non sedetis: Non
ineadem naue nauigatis: Opus est ut abora¬
tionib non desistatis: nam uos primo naufra¬
exclamationes: quatuor liberationes: quatu¬
or miserationum dominiearum confessiones:

Expanded text:
tres illas tentationes experiri potest omnis pius tres illas tentationes experiri potest omnis pius fidelis in populo Dei; quarta ista nostra est. Quanto enim plus honoramur, tanto plus periclitamur. Metuendum est ne avertat aliquem vestrum a veritate periculum erroris; metuendum est ne vincat unumquemque cupiditas sua, et eligat eam sequi, quam ex ejus difficultatibus exclamare ad Dominum; metuendum est ne unicuique vestrum minus sapiat verbum Dei, et fastidio moriatur: tentatio vero gubernandi, tentatio periculorum in regenda Ecclesia nos potissimum tangit. Sed quomodo et vos alieni eritis, si tota navis periclitabitur? Quod ideo dixi, ne in hac quarta tentatione, sitis, et pro nobis minus oretis. Quid enim, fratres, quia ad eadem gubernacula non sedetis, non in eadem navi navigatis? tionibus non desistatis, nam vos primo naufraexclamationes, quatuor liberationes, quatuor miserationum dominicarum confessiones,
Abbreviated transcription (Latin):
ulla querela maloꝵ morum: excipitur demptatio¬
ne tercia tedii cuiusdã inmora huius uitȩ: ita ut
aliquando eum nec legere nec orare delectet. Tercia
demp̃tatio. priori contraria. Prius enim ꝑielitabat᷑
fame: postea fastidio.yndẽ & hoc nisi dequodam
languore anime ẽ:iam mentem non illicit ad¬
ulterium: nec tamen delectat dĩ uerbum. Iã post
bus de euasisse letatus es: uide ne tedium. fastidi¬
umq de necet. Non est & ista leuis temptatio. agno¬
sce temilla. et exclama ad dm: ut de necessitatib
tuis etiam hic liberet te et dehac temptatione
liberatus cum fueris. confiteantur illi miseratio¬
nes eius. liberatus autẽ aberrore. liberatus a difficui¬
tate bene oꝑandi: liberatus atedio fastidioq u̾b
dĩ: fortasse dignus eris cui popłs commutatur con¬
stituaris ingubernaculis nauis recturus eccłiam.
bi quarta temptatio. ẽempestates maris quati¬
entes eccłiam: turbant gubernatorem. Deniq

Expanded text:
ulla querela malorum morum, excipitur tentatioulla querela malorum morum, excipitur tentatione tertia taedii cujusdam in mora hujus vitae, ita ut aliquando eum nec legere nec orare delectet. Tertia tentatio priori contraria: prius enim periclitabatur fame, postea fastidio. Unde et hoc, nisi de quodam languore animae? Jam non te illicit adulterium, nec tamen delectat Dei verbum. Jam post bus te evasisse laetaris, vide ne taedium fastidiumque te necet. Non est et ista levis tentatio: agnosce te in illa, et exclama ad Dominum, ut de necessitatibus tuis etiam hic liberet te; et de hac tentatione liberatus cum fueris, confiteantur illi miserationes ejus. 7. Liberatus autem ab errore, liberatus a difficultate bene operandi, liberatus a taedio fastidioque verbi Dei, fortassis dignus eris cui populus committatur; constituaris in gubernaculis navis, recturus Ecclesiam. Ibi quarta tentatio. Tempestates maris quatientes Ecclesiam, turbant gubernatorem. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
tia uenisse aduentatem: aberrore aduiã: a fame
sapientiȩ aduerbum fidei: Deinde multi luctan¬
tur cum difficultatib uiciorum suoꝵ: & adhuc
consuetudine colligati. gemunt tanquã inclau¬
sura & compedib. agnoscunt & istam temptati¬
onem: quãus iam dicant. si forte dicãnt. Infelix
ego homo quis me liberabit de corpore mortis
huius: Nam uide artissima uincula. Caro in¬
quit concupiscit aduersus sp̃m: et sp̃s aduersus
carnem: ut non ea q̃uultiᷤᷤiuia faciatis. e inde qui
iam ẽ adiutus sp̃u. ut quem admodum noluit ẽẽ adutt̃
sic non sit. quomͦ noluit fur eẽ sic non sit. et cȩtera illa
omnia quȩ uolunt homines uincere. & sepe inflexi
suꝑantur. ut exclament ad dñm. et denecessitatibus
eoꝵ eruat eos. etliberati confiteant᷑ dño miseratio¬
nes eius: quisquis gͦ talis ẽ et uincit illas difficulta¬
des. & ꝓbabilit iam conuersatur int̃ homines sine

Expanded text:
tia venisse ad veritatem, ab errore ad viam, a fame tia venisse ad veritatem, ab errore ad viam, a fame sapientiae ad verbum fidei? Deinde multi luctantur cum difficultatibus vitiorum suorum, et adhuc consuetudine colligati gemunt tanquam in clausura et compedibus. Agnoscunt et istam tentationem, quamvis jam dicant, si forte dicunt: «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus» ? Nam vide arctissima vincula: «Caro,» inquit, «concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem; ut non ea quae vultis, illa faciatis» . Proinde qui jam est adjutus spiritu, ut quemadmodum noluit esse adulter, sic non sit; quomodo noluit esse fur, sic non sit; et caetera illa omnia, quae volunt homines vincere, et saepe inflexi superantur, ut exclament ad Deum, ut de necessitatibus eorum eruat eos, et inde liberati confiteantur Domino miserationes ejus: quisquis ergo talis est, et vicit illas difficultates, et probabiliter jam conversatur inter homines, sine
Abbreviated transcription (Latin):
denecessitatib. Rumpit uincula difficultatiᷤ.
constituit in operatione equitatis. Incipit
ei iam facile esse qđ difficile fuerat: abstinere
amalis: non adulterare: non furtum facere:
non homitidium: non sacrilegium: non alie¬
num concupiscere: facta est facultas quȩ an¬
te fuerat difficultas. Potuit enim hoc dominꝰ
sine difficultate prestare. Sed si hoc sine difficul¬
tate haberemus: largitorem huius boni non ag¬
nosccremus. Si enim primitus cum uellet pos¬
set & non sentiret aduersus se obnitentes cupi¬
ditates. nec uinculis siuis grauata anima cosli¬
deretur: sius uirib tribueret quod se posse
sentiret: et non confiterentur dño miserationes
eius. Post has duas temptationes: primã erroriᷤ
atq in opiȩ ueritatis. socłam difficultatis bene
oꝑandi: tercia temptatio excipit hominem. fi
loquor qui iam transiit has duas. Nã istȩ duȩfateor
multis notȩ sunt. Quis enim nescit se abignorã¬

Expanded text:
de necessitatibus, rumpit vincula difficultatis, de necessitatibus, rumpit vincula difficultatis, constituit in operatione aequitatis. Incipit ei jam facile esse quod difficile fuerat, abstinere a malis, non adulterare, non furtum facere, non homicidium, non sacrilegium, non alienum concupiscere: facta est facultas quae fuerat antea difficultas. Potuit hoc Dominus sine difficultate praestare; sed si hoc sine difficultate haberemus, largitorem hujus boni non agnosceremus. Si enim primitus, cum vellet, posset, et non sentiret adversus se obnitentes cupiditates, nec vinculis suis gravata anima collideretur; suis viribus tribueret quod se posse sentiret, et non confiterentur Domino miserationes ejus. 6. Post has duas tentationes, primam erroris atque inopiae veritatis, secundam difficultatis bene operandi, tertia tentatio excipit hominem: ei loquor qui jam transiit has duas. Nam istae duae, fateor, multis notae sunt. Quis enim nescit se ab ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
tus exclamauerit ad dñm. ꝑducitur aduam fi¬
dei: unde incipiat ꝑgere ad ciuitatem quietis.
non numquam multum sibi tribuendo. et qͣsi
de siuis urib presumendo. incipit confligere
uelle contra peccata: & propter suꝑbiam suꝑari.
Inuenit ergo se ligatum difficultatib cupidita¬
tum: & non posse uiam ꝓpter compedes am¬
bulare. Inclusum se sentit difficultate uicioꝵ.
& tanquam muro impossibilitatis erecto. por¬
tisq clausis qua euadat ut recte uiuat non
inuenit. Iam scit quomodo uiuere debeat: pͥꝰ
enim inerrore erat: & famem ueritatis patie¬
batur. Accepit autem iam cybum ueritatis.
& positus est inuia: audit. uiue bene secundũ
quod nosti. Ante non noueras quemadmodũ
uiueres: modo accepisti & nosti. Conatur: non
potest: ligatum se sentit: erclamat addominũ.
Secunda ergo temptatio est difficultatis inbe¬
ne operando: sicut illa prua erroris & famis.
Exclamet & inhac ad dominum: liberat dñs

Expanded text:
tus exclamaverit ad Deum, perducitur ad viam fitus exclamaverit ad Deum, perducitur ad viam fidei, unde incipiat pergere ad civitatem quietis. nonnunquam multum sibi tribuendo, et quasi de suis viribus praesumendo, incipit confligere velle contra peccata, et propter superbiam superari. Invenit ergo se ligatum difficultatibus cupiditatum, et non posse viam propter compedes ambulare: inclusum se sentit difficultate vitiorum; et tanquam muro impossibilitatis erecto, portisque clausis, qua evadat ut recte vivat, non invenit. Jam scit quomodo vivere debeat: prius enim in errore erat, et famem veritatis patiebatur; accepit autem jam cibum veritatis, et positus est in via: audit, Vive bene, secundum quod nosti; antea enim non noveras quemadmodum viveres, modo accepisti et nosti. Conatur, non potest; ligatum se sentit, exclamat ad Dominum. Secunda ergo tentatio est difficultatis in bene operando, sicut illa prima erroris et famis. Exclamat et in hac ad Dominum: liberat Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
numero quantum domino adiuuante scruta¬
ri ualiumus: significat nobis quatuor qͣs dã
temptationes: ex quib nos liberat. cui confiten¬
tur sue miserationes. Fac enim hominem pri¬
mo nichil querentem: scđm uitam ueterem
seductoria securitate uiuentem: nichil putantẽ
aliud esse post hanc uitam quandoq finiendã:
negligentem quendam & socordem: obrutum
cor habentem illecebris mundi. & mortiferis de¬
lectationib consopitum: ut excitetur iste ad
querendam gr̃ãm di. ut fiat sollicitus. et tanquã
de somno eiugilet. Nonne manus dĩ excitat eum:
Sed tamen a quo sit excitatus ignorat. Incipit
autem esse iam dei cum cognouerit ueritatis fi¬
dem: sed ante quam cognoscat dolet errorem
suum. Inuenit enim se merrorem: uult cogno¬
scere ueritatem. Pulsat ubi potest: temptat qd
potest: uagatur qua potest. famen etiam patit᷑.
ipsius ueritatis. Prima ergo temptatio est
erroris & famis. Ubi inhac temptatione fatiga¬

Expanded text:
numero, quantum Domino adjuvante scrutanumero, quantum Domino adjuvante scrutari valuimus, significat nobis quatuor quasdam tentationes, ex quibus nos liberat cui confitentur suae miserationes. Fac enim hominem primo nihil quaerentem, secundum vitam veterem seductoria securitate viventem, nihil putantem aliud esse post hanc vitam quandoque finiendam; negligentem quemdam et socordem, obrutum cor habentem illecebris mundi, et mortiferis delectationibus consopitum: ut excitetur iste ad quaerendam gratiam Dei, ut fiat sollicitus, et tanquam de somno evigilet, nonne manus Dei excitat eum? Sed tamen a quo sit excitatus, ignorat. Incipit autem esse jam Dei, cum cognoverit veritatis fidem. Sed antequam cognoscat, dolet errorem suum. Invenit enim se in errore, vult cognoscere veritatem, pulsat ubi potest, tentat quod potest, vagatur qua potest, famem etiam patitur ipsius veritatis. Prima ergo tentatio est erroris et famis. Ubi in hac tentatione fatiga
Abbreviated transcription (Latin):
tingebant illis: scripta sunt autem ad correptionẽ
nram: in quos finis scłorum obuenit. Nos uͦ non
simul om̃s sed paulatim sigillatimq credentes
congregamur. inunam quandã ciuitatẽ. & in
unum popłm dĩ: sed inuno qͦ nr̃m etiã singła
contingunt. hec quȩ scripta sunt: contingunt
inpopło. Et enim popłs desingłis: non singuli
depopło. Nunquid enĩ unus homo expopu¬
lis: sed popłs ex singłis hominib constat. Qc¬
quid ergo cum loquor agnoueris inte qͥs qͥs
exꝑtus es. noli cogitando quasi remanere inte.
& putare qđ insolo te contingit: sed crede ista
contingere aut momnib aut ꝓpe inomnib
qui ueniunt adhuc populum: et de manu ini¬
mitorum precioso sanguine redimuntur. Re
petiturus ẽ enim assidue quod eantauimus¬
sericordiȩ eius: & mirabilia eius filiis hominũ.
Ist. uersus quantum animaduertere potui:
quod potestis et uos. quater repetiti sunt: in qͦ

Expanded text:
tingebant in illis; scripta sunt autem ad correptionem tingebant in illis; scripta sunt autem ad correptionem nostram, in quos finis saeculorum obvenit» . Nos vero non simul omnes, sed paulatim singillatimque credentes congregamur in unam quamdam civitatem, et in unum populum Dei; sed in unoquoque nostrum etiam singulo contingunt haec quae scripta sunt, contingunt in populo. Etenim populus de singulis, non singuli de populo: numquid enim unus homo ex populis? Sed populus ex singulis hominibus constat. Quidquid ergo, cum loquor, agnoveris in te, quisquis expertus es, noli cogitando quasi remanere in te, et putare quod in solo te contingit; sed crede ista contingere aut in omnibus, aut prope in omnibus qui veniunt ad hunc populum, et de manu inimicorum pretioso sanguine redimuntur. 4. Repetiturus est enim assidue quod cantavimusserationes ejus, et mirabilia ejus filiis hominum.» Istos versus, quantum advertere potui, quod potestis et vos, quater repetit; in quo
Abbreviated transcription (Latin):
iunciȩ regiones sunt. aꝑte dicat. Aboriente
&& occasii: abaquilone ⁊ mari Istos gͦ iam redem¬
ptos intelligimus: in toto orbe terrarum Ppłs
hic dĩ demagna & lata egẏpto liberatus. tanꝗͣ
ꝑmare rubrum ducitur: ut in baptismum
funat immicos. Sacramento enĩ tanquã rubri
maris. baptismo scilicet. xp̃i sanguine conse¬
crato insequentib egyptiis peccata delentur:
a&te euadente nullus qui te premebat relinqͥt̃
inimicus. Isti gͦ dicant hȩc. et audiamus iam
incongregatione omium gentium redempta
ꝑxp̃m: non quasi simul contingãt hec quȩ
cantantur inomnib gentib sed insingłis qͥbꝰq
credentib. Inpopło autem illo aliter. Totus enĩ
popłs tota illa gens exsemine abrahȩ sccđm car¬
nem: tota multitudo domus isrł. semel educta
ẽ exegypto semel ꝑmare rubrum ducta: semel ad
terram ꝓmissionis ꝑducta. Simul enĩ om̃s erant ĩ
quib hȩc contingebant. hȩc autem infigura con¬

Expanded text:
vinciae regiones sunt. Aperte dicat: «Ab oriente vinciae regiones sunt. Aperte dicat: «Ab oriente et occasu, ab aquilone et mari.» Istos ergo jam redemptos intelligimus in toto orbe terrarum. Populus hic Dei de magna et lata Aegypto liberatus, tanquam per mare Rubrum ducitur, ut in Baptismo finiat inimicos. Sacramento enim tanquam rubri maris, Baptismo scilicet Christi sanguine consecrato, insequentes Aegyptii, peccata delentur; et te evadente, nullus qui te premebat, remanet inimicus. Isti ergo dicant haec; et audiamus jam,in congregatione omnium gentium redempta per Christum: non quasi simul contingant haec quae cantantur, in omnibus, sed in singulis quibusque credentibus; in populo autem illo aliter. Totus enim populus, tota illa gens ex semine Abrahae secundum carnem, tota multitudo domus Israel semel educta est ex Aegypto, semel per Rubrum mare ducta, semel ad terram promissionis perducta; simul enim omnes erant in quibus haec contingebant: «Haec autem omnia in figura con
Abbreviated transcription (Latin):
confitemini: qm̃ suauis ẽ: Si
gustastis: confitemini: Non po¬
test autem confiteri: qui gusta¬
re noluit Inde enim dicturꝰ
Oẽ suaue ẽcqd̾ nescit: Uos au¬
tem sigustastis qͣm suauis ẽ dominus: confite¬
mini domino qm̃ suauis ẽ. Sigustastis auidi¬
tate: confessione eructate: Inscłm enim miseri¬
cordia eius: id ÷ in ȩternum: Hic enĩ ita positũ ẽ.
& non ineternum: cum ideo sit suꝑ homines ħ¬
pius quidẽ iudetur & popłs isrł deterra egypti
demanu seruitutis: ex laborib infructuosis: ex
oꝑib luteis. Hideamus tam̃ utrum ipsi sint qͥ
hȩc dicunt qui ab egypto liberati sunt adño. ñ
ita ẽ Sedqui sunt istiqͦs redemit demanu in¬
imicorum. Adhuc potest quisq & illos acci¬
pere redemptos de manu inimicorum
hoc est egiptiorum: Proprie exprimantur:
qui sint ꝓpt̃ qͦs hȩc uult psalmus iste cantari.
Deregionib congregauit eos Possunt eẽ adhuc
regiones egypti: Multȩ enim etiam unius pro¬

Expanded text:
confitemini, quoniam suavis est: si gustastis, confitemini. Non potest autem confiteri qui gustare noluit: unde enim dicturus est suave esse quod nescit? Vos autem si gustastis quam suavis est Dominus , «Confitemini Domino, quoniam suavis est:» si gustastis aviditate, confessione eructate. «In saeculum» enim «misericordia ejus,» id est, in aeternum. Hic enim ita positum est,et non in aeternum; cum ideo sit super homines ptus quidem videtur et populus Israel de terra Aegypti, de manu servitutis, ex laboribus infructuosis, ex operibus luteis: videamus tamen utrum ipsi sint qui haec dicunt, qui ab Aegypto liberati sunt a Domino. Non ita est. Sed qui sunt isti? «Quos redemit de manu inimicorum.» Adhuc potest quisque et illos accipere redemptos de manu inimicorum, hoc est, Aegyptiorum. Proprie exprimantur qui sint propter quos haec vult psalmus iste cantari. «De regionibus congregavit eos.» Possunt esse adhuc regiones Aegypti, multae enim etiam unius pro
Abbreviated transcription (Latin):
conclusit scriptura omnia subpeccato: ut ꝓmissio
exfide iħ̃u xxp̃i daret᷑ c̾dentib. Lexauit̃ subint᷑¬
uit utabundaret delictum. Accepisti uerbũ: ac¬
cepisti preceptum: nec desinis facere qđ male facie¬
bas Et accepto precepto anges peccata: ꝑ preuari¬
cationẽ suꝑbie. Si te ignorabas uł disce te humi¬
liatus clamabis: anecessitate liberab̃̾is. liberatus.
miserationes diũ confiteb̃is. E t exclamauert̃
addominum cum tribularentur. & denecessitatibꝰ
eoꝵ saluos fecit eos Lib̃ati sunt descda temptati¬
one: restat tedii atq fastidii Sed primo qͥd istis
prestitit lib̾atis uidete. E teduxit eos detenebͥs
et umbra mortis.  uincula eorum dirupit. Con¬
fiteantur dño miserationes eius. ⁊ mirabilia er

Expanded text:
omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus» . «Lex autem subintravit, ut abundaret delictum» . Accepisti verbum, accepisti praeceptum, nec desinis facere quod male faciebas; et accepto praecepto, auges peccata per praevaricationem. Superbe, si te ignorabas, vel disce te humiliatus: clamabis, a necessitate liberaberis; liberatus miserationes Domini confiteberis. «Et clamaverunt ad Dominum, cum tribularentur, et de necessitatibus eorum salvos fecit eos.» Liberati sunt de secunda tentatione, restat taedii atque fastidii. Sed primo quid istis praestitit liberatis, videte. «Et eduxit eos de tenebris et umbra mortis, et vincula eorum disrupit. Confiteantur Domino miserationes ejus, et m
Abbreviated transcription (Latin):
sigñ. dita tota ꝯpluta sit ⁊ solũ uellꝰ siccũ ĩuenit hfactũ.
Nonne orb terrarũ: Quid uellus: tanquã gens iudea
inmedio orbe terrarum. habens gr̃ȩ sacram̃tũ. ñ
inmanifestatione sed innube secreti tanꝗͣ ĩuelam̃to
pluuiã ĩuellẽ. Ueñ tp̃s qñ reuelaret᷑ pluuia. Inarea mani¬
festata ẽ nonoꝑta. Factum ẽ ergo qđ dictum ẽ.
Confiteantur tͥ dñe om̃s reges terrȩ. qm̃ audierũt¬

Expanded text:
signum: «Area tota compluta sit, et solum vellus siccum inveniatur.» signum: «Area tota compluta sit, et solum vellus siccum inveniatur.» Nonne orbis terrarum? Quid vellus? Tanquam gens Judaea in medio orbe terrarum, habens gratiae sacramentum, non in manifestatione, sed in nube secreti, tanquam in velamento pluviam in vellere. Venit tempus quando revelaretur pluvia in area; manifestata est, non operta. Factum est ergo quod dictum est, «Confiteantur tibi, Domine, omnes reges terrae; quoniam audier
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s reges terre S et ipsi tͥ cum confitentur: cum
laudant te: non terrena desiderant ate Iuidem̃
desideraturi sunt reges t̾re: Nonne iam habent
usq adimꝑium ẽ desidium eius: Quid amplius
potest: altior sublimitas necessaria nonẽ: s for¬
tasse qͣnto altior. tanto periculosior Ideoq reges
quanto sunt inmaiori felicitate terrena: tantoma¬
gis humiliari dõ debent: Ut quid faciant: Dm̃
audicrunt omnia uerba oris tui Odñe: omĩa
uerba oris tui in nescio qua gente abscondita
deoꝵ sola erat u̾ba oris tui oĩa. Quã gentẽ laudãs
apłs ait. Quid ergo ampliꝰ est. iudeo: aut quȩ
utilitas circumcisionis: multum ꝑomnẽ modũ.
rimum quidẽ: quia credita sunt illis eloquia dĩ
bi erant uerba dĩ S damͥ ulum gedeon: quen¬
dam uirũ scm̃ tempore iuidicum: uidete quale
signum petiuit adño Ponam inquid uellus in
arta: compluatur uellus: area sicca sit Et fac

Expanded text:
omnes reges terrae.» Sed et ipsi cum tibi confitentur, cum omnes reges terrae.» Sed et ipsi cum tibi confitentur, cum laudant te, non terrena desidehabent usque ad imperium est desiderium ejus. Quid amplius potest? Altior sublimitas necessaria est. Sed fortasse quanto altior, tanto periculosior. Ideoque reges quanto sunt in majore sublimitate terrena, tanto magis humiliari Deo debent. Utquid faciunt? «Quoniam audierunt omnia verba oris tui!» O Domine, «omnia verba oris tui!» Nescio in qua gente abscondita daeorum sola erant «omnia verba oris tui:» quam gentem laudans Apostolus ait, «Quid ergo amplius est Judaeo? aut quae utilitas circumcisionis? Multum per omnem modum. Primum quidem, quia credita sunt illis eloquia Dei» . Ibi erant verba Dei. Sed da mihi illum Gedeon quemdam sanctum virum tempore Judicum; videte quale signum petivit a Domino: «Ponam,» inquit, «vellus in area; compluatur vellus, area sicca sit.» Et fac
Abbreviated transcription (Latin):
uicia Ille tantummͦ auarus ẽ: ule tantum modo
& luxuriosus multiplicatus ẽ inanima sua: s ma¬
lo suo Multiplicatio ista egestatis ẽ nonuberta¬
tis Ergo quid tu. qui dixisti cito exaudi me ⁊
te abstulisti abomni corporea. abomni terrena
re. abomni desidio seculariᷤ ut diceres dõ multi¬
plicabis me inanima mea: adhuc explana qͥd
desideres Muitiplicabis meinquit inanima
mea uittutem Expressum uotum: exp̃ssũ
desidium: ab omni confusione circumcisum Si
diccres multiplicabis meterrena nescio que co¬
gitares. addit inanima mea. Rursꝰ ne inaĩa uicia co¬
gitares addit iuitutẽ. Nicħ ẽ qd̃ ampliꝰ adõ desid̾es:
siuis bona ⁊uera fronte dict. cito exaudi me
onfiteantur tͥ dñe om̃s reges terre Ita fut: & ita
fit Cotidic fit Etostenditur ñfrustra dictum:
nͥ quia dñs erat futurum Confiteantur tͥ dñe

Expanded text:
vitia. Ille tantummodo avarus est, ille tantummodo vitia. Ille tantummodo avarus est, ille tantummodo perbus, et luxuriosus: multiplicatus est in anima sua, sed malo suo. Multiplicatio ista egestatis est, non ubertatis. Ergo quid tu qui dixisti, «Cito exaudi me,» et te abstulisti ab omni corpore, ab omni terrena re, ab omni desiderio saeculari, ut diceres Deo, «Multiplicabis me in anima mea?» Adhuc explana quid desideres, «Multiplicabis me,» inquit, «in anima mea, virtute.» Expressum votum, expressum desiderium, ab omni confusione circumcisum. Si diceret, «Multiplicabis me;» terrena nescio quae cogitares: addidit, «in anima mea.» Rursus, ne in anima vitia cogitares, addidit, «virtute.» Nihil est quod amplius a Deo desideres, si vis bona et vera fonfiteantur tibi, Domine, omnes reges terrae.» Ita fiet, et ita fit, et quotidie fit; et ostenditur non frustra dictum, nisi quia erat futurum. «Confiteantur tibi, Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
ille his omnib: Multȩ sunt t̾rene multiplicati¬
ones: felicior autem filiorum tanquã hominib
plerõq ad ĩpietatẽ coegit. ut obliuiscerent᷑ qđ paren¬
tes eent: omniq affectu humanitatis expolia¬
ti. exponerent filios suos & eos facerent alienos:
piceret quȩ peꝑit: colligeret quȩ non peperit:
illa contempneret illa diligeret: ila frustra ma¬
ter carne: illa uerior uoluntate. Cum gͦ sint
multȩ multiplicationes & multa genera mul¬
tiplicationum: quam multiplicationem q̃rit
qui dixit. cito exaudi me: Ait enim: multipli¬
cabis me Expectamꝰ audire inquib. Audi gͦ
nanima mea Nonincarne mea: s inanima m̃a
Nultiplicabis me inanima mea. Est ne adhuc quos
addatur: ne forte et multiplicatio inanima non
continuo felicitatem significet: Et enĩ curis ho¬
mines inanima muluplieantur multiplicatꝰ
uidetur manima: inquo etiam multiplicata st̃

Expanded text:
ille his omnibus. Multae sunt terrenae multiplicatiille his omnibus. Multae sunt terrenae multiplicationes; felicior autem filiorum: quanquam hominibus plerosque ad impietatem coegit, ut obliviscerentur quod parentes essent, omnique humanitatis affectu exspoliati, exponerent filios suos, ut eos facerent alienos; projiceret quae peperit, colligeret quae non peperit; illa contemneret, illa diligeret; illa frustra mater carne, illa verior voluntate. Cum ergo sint multae multiplicationes, et multa genera multiplicationum, quam multiplicationem quaerit qui dixit, «Cito exaudi me?» Ait enim, «Multiplicabis me.» Exspectamus audire in quibus. Audi ergo: «In anima mea.» Non in carne mea, sed «in anima mea: Multiplicabis me in anima mea.» Estne adhuc quod addatur, ne forte et multiplicatio in anima non continuo felicitatem significet? Etenim curis homines in anima multiplicantur. Multiplicatus videtur in anima, in quo etiam multiplicata sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nulia sunt bona: Inmo uero ibi sola sunt bonañ
malis mixta. bona sccuritatiᷤᷤ inqͥb gaudeas qͣntũ uis
inemo tibi dicat tempera te:. Hic autem de
bonis t̾renis gaudere molestum ẽ: et periculosũ
nimis ne sic gaudeas ut hereas: et gaudendo ma¬
le pereas. Nam unde ds̃ miscet tͥbulationes gau¬
dus t̾renis: nͥ ut tͥbulationẽ sentientes & amari¬
tudinẽ. discamus ettrnam desidare dulcedinem:
Quid ergo petit. uideamus: quo merito dixent cito
exaudime. Quid enim petis: ut cito exaudiaris:
Multiplicabis me Multis modis multiplicatio ĩ¬
telligi potest Est multiplicatio t̾renȩ generati
te t̾ram. & dominamini eius: Sic illene uolebat
multiplicari qͥ dicebat cito exaudi me: ⁊ista plane mł¬
tiplicatio fructuosa ẽ: et nonuenit nͥ exbenedic¬
tione di Iam quid dicamus dealiis multipli¬
cationib: multiplicatus ẽ ille auro: ille argen¬
to: ille pecore: ille familia: ille possessionib:

Expanded text:
nulla sunt bona? Imo vero ibi sola sunt bona, non nulla sunt bona? Imo vero ibi sola sunt bona, non malis mixta bona; securitates in quibus gaudeas quantum vis, et nemo dicat tibi, Tempera te. Hic autem de bonis terrenis gaudere molestum est, et periculosum nimis; ne sic gaudeas ut haereas, et gaudendo male pereas. Nam unde Deus miscet tribulationes gaudiis terrenis, nisi ut tribulationem sentientes et amaritudinem, discamus aeternam desiderare dulcedinem? 8. Quid ergo petit, videamus; quo merito dixerit, «Cito exaudi me.» Quid enim petis, ut cito exaudiaris? «Multiplicabis me.» Multis modis multiplicatio intelligi potest. Est multiplicatio terrenae generatite terram, et dominamini ejus» . Sicne ille volebat multiplicari, qui dicebat, «Cito exaudi me?» Et ista plane multiplicatio fructuosa est, et non venit nisi de benedictione Domini. Jam quid dicam de aliis multiplicationibus? Multiplicatus est ille auro, ille argento, ille pecore, ille familia, ille possessionibus,
Abbreviated transcription (Latin):
petis: Audiam̃ et noᷤ. Pructuet gͦ peticionem suam:
et uideamus qͥd petat: et discamus ꝑeum pettre.
ut mereamur acciꝑe Ueneras adęccłiam: nescio
qͥd hodic petiturus Quid putamus ueneras pe¬
titurus: Ueneras cum defidio tuo nescio quo:
utinam innocenti: & si carnali S remoue in
iquitatem: disce quid petas Quid hodie celebras.
celebras: & forte felicitatem terrenam desideras. Ii¬
la ꝓpter desidium scm̃ dimisit felicitatẽ ꝗͣ habebat
int̾ra: dimisit filios flentes. ⁊tanquã crudelẽ matrẽ.
dolentes: quia uelut ꝑdiderat humanam mise¬
ricordiam: quȩ ad diuinam festinabat coronam.
esciebat uero illa qͥd desideraret: qͥd calcaret: Immo
uͦ nouerat psallere coram angłis dĩ. eorumq deside¬
rare consortium: amiciciã scãm et puram: uͥ ult̾iꝰ
ñmoreretur: uͥ uidicem nosset. apud quem ualere¬
non posset mendatium: Quid ergo: Inilla uita

Expanded text:
petis? Audiamus nos, eructet petitionem suam, petis? Audiamus nos, eructet petitionem suam, et videamus quid petat; et discamus per eum petere, ut mereamur accipere. Veneras ad Ecclesiam, nescio quid hodie petiturus, Quid putamus veneras petiturus? Veneras cum desiderio tuo, nescio quo, utinam innocenti, etsi carnali. Sed remove iniquitatem, remove carnalitatem; disce quid petas, quid hodie celebres celebras, et forte felicitatem terrenam desideras. Illa propter desiderium sanctum dimisit felicitatem quam habebat in terra; dimisit filios flentes et tanquam crudelem matrem dolentes, guia velut perdiderat humanam misericordiam, quae ad divinam festinabat coronam. Nesciebat vero illa quid desideraret, quid calcaret? Imo vero noverat psallere coram Angelis Dei, eorumque desiderare consortium, amicitiam sanctam et puram, ubi ulterius non moreretur, ubi judicem nosset apud quem non valere posset mendacium. Quid ergo? in illa vita
Abbreviated transcription (Latin):
ficauit nomen suũ scm̃ suꝑ abrabã. Credidit enĩ
abraham dõ: et reputatum ẽ illi adiusticiam:
etere om̃s gentes ydolis immolabant: demonib
seriuebant:. Natus ẽ. ex habraham. ysaac: magni¬
ficatus c̃. suꝑillam domum ds̃: Inde iacob. magni¬
ficatus ẽ ds̃ qͥ dicit Ego sũ ds̃ abrahã. et ds̃ ysaac
et ds̃ iacob Inde duodecim filii: inde popłs isrł
lib̾atus abegypto: ductus ꝑmare rubrũ exercita¬
tus inheremo. eiectis gentib int̾ram ꝓmissionis
collocatus: Magnificatum ẽ. nomen dñi suꝑ
predicare ꝑgentes: agite penitentiam apppinqͣ¬
uit enim regnum celoꝵ Et ecce magnificauit
xisti: adhuc te loquente. dicam ecce adsum: Quare
cito: quia iam non peto felicitatem t̾renam: didi¬
t̾ram: ñfecunditatem carnalemꝰ ñ salutem tem¬
poralem: ñ inimicoꝵ subiectionem: ñdiuitias.
ñ honores: Hichil hoꝵ peto. ideo cito exaudi me:
qͥa docuisti qͥd petã da ꝙ peto. Dicamꝰ huic. Ed tale

Expanded text:
m super Abraham. Credidit enim Abraham Deo, et deputatum est illi ad justitiam . Caeterae omnes gentes idolis immolabant, daemonibus serviebant. Natus est ex Abraham Isaac; magnificatus est super illam domum Deus: inde Jacob; magnificatus est Deus, qui dicit, «Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob» : inde duodecim filii, inde populus Israel liberatus ab Aegypto, ductus per mare Rubrum, exercitatus in eremo, ejectis Gentibus in terra promissionis collocatus est. Magnificatum est nomen Domini super praedicari per gentes, «Agite poenitentiam, appropinquavit enim regnum coelorum» : et ecce magnificavit xisti, «Adhuc loquente te dicam, Ecce adsum» . Quare, «cito?» Quia jam non peto felicitatem terrenam, diditerram, non fecunditatem carnalem, non salutem temporalem, non inimicorum subjectionem, non divitias, non honores; nihil horum peto: ideo «cito exaudi me.» Quia docuisti quid petam, da quod peto. Dicamus huic: Tale aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
redemit nocentes acaptiuitate qua detinebamur
adiabolo: donando nob̃ delicta. & ipso precio nr̃o
sanguine suo delens cyrographum quo debitores
tenebamuꝵ: Ipse ẽ rector. et sponsus: & redemptor
eccłiȩ caput nr̃m: Etutiq si caput est: habet corpꝰ
Corpꝰ autẽ eius. scã eccłia. quȩ etiã conuiuix tuis: cui dicit
exiuro facta c̃ & adiurũ ꝑtinet. Et dictum ẽ depͥ¬
mo conuigio: erunt duo incarne una Hoc autẽ
admysterium interpretat᷑ apłs: ñ frustra ẽẽ dictum
illis duob hominib: quia ineis iam figurabatur

Expanded text:
redemit nocentes a captivitate, in qua detinebamur redemit nocentes a captivitate, in qua detinebamur a diabolo, donans nobis delicta, et ipso pretio nostro sanguine suo delens chirographum quo debitores tenebamur . Ipse est rector et sponsus et redemptor Ecclesiae, caput nostrum. Et utique si caput est, habet corpus. Corpus autem ejus sancta Ecclesia, quae etiam conjux ejus; cui dicit de viro facta est, et ad virum pertinet; et dictum est de primo conjugio, «Erunt duo in carne una» . Hoc autem ad mysterium interpretatur Apostolus non frustra esse dictum de illis duobus hominibus, nisi quia in eis jam figu
Abbreviated transcription (Latin):
Salmum nobis breuem parauera¬
mus quẽ mandaueramus canta¬
ri alectore: sed adoram quantũ
uidetur ꝑturbatus: alterum ꝓ
altero legit. Maliumus nos in
errore lectoris sequi uoluntatem
dĩ: quam nrãm in nr̃o ꝓposito:
Siergo uos ineuis plixitate aliquamdiu tenue¬
runus nob̃non imputetis: s credatis dm̃ nosipõ
infructuose laborare uoluisse Neq eram frustra
inpͥmo peccato nr̃o penam accepimꝰ: ut insudore
uultus nr̃i panem manduccmus: Tantum si pa¬
tum habemus in euangłio: ipsum queramus &
inꝓpħis Hunc ibi non uident. suꝑ quoꝵ corad¬
huc uelamen positum ẽ: unde audiuit caritas
ur̃a hesterno dic Hob̾ autem qͥa sacrificium ue¬
sꝑtinum crucis dm̃i conscidit uelum: ut pate¬
sona capitis nr̃i. qui ẽ ipse xp̃c saluator sedess
ab dexteram patris. qui etiam ꝓpt̃ nos natib
de uirgine. & subpontio pilato qualia nostis passꝰ
est: fuso innocenti sanguine. qđ ẽ precium nr̃m.

Expanded text:
salmum nobis brevem paraveramus, quem mandaveramus cantari a Lectore; sed ad horam, quantum videtur, perturbatus, alterum pro altero legit. Maluimus nos in errore Lectoris sequi voluntatem Dei, quam nostram in nostro proposito. Si ergo vos in ejus prolixitate aliquandiu tenuerimus, nobis non imputetis; sed credatis Deum nos non infructuose laborare voluisse. Neque enim frustra in primo peccato nostro poenam accepimus, ut in sudore vultus nostri panem manducemus . Tantum si patum habemus in Evangelio, ipsum quaeramus et in Prophetis. Hunc ibi non vident super quorum cor adhuc velamen positum est , unde audivit Charitas vestra hesterno die. Nobis autem quia sacrificium vespertinum crucis Domini conscidit velum , ut patepersona capitis nostri, qui est ipse Christus salvator, sedens ad dexteram Patris; qui etiam propter nos natus de virgine, et sub Pontio Pilato, qualia nostis, passus est; fuso innocente sanguine, quod est pretium nostrum,
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando autem. & natus exereatura Duimitatẽ¬
aitẽ illam credamus. & quantum possumus in¬
telligamus equalem patri: sedilla dnunitas cq̃lis
patri. facta ẽ particeps mortalitatis nr̃ȩ non de suo
sed de nr̃o: ut et nos efficeremur participes diui¬
nitatis eius. non de nr̃o sed de ipsius:

Expanded text:
aliquando autem et natus ex creatura. Divinitaliquando autem et natus ex creatura. Divinitatem illam credamus, et quantum possumus, intelligamus aequalem Patri. Sed illa divinitas Patri aequalis, facta est particeps nostrae mortalitatis, non de suo, sed de nostro; ut et nos efficeremur participes divinitatis ejus, non de nostro, sed de ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
tis eua facta ẽ. sic exlatere domini dormientis id:
inpassione morientis et incruct ꝑcussi delancea:
manauerunt sacram̃ta quib formaret᷑ ȩccłia Nã
defutura eadem passione sua: sic dic̃ in alio psal
qm̃ dñs suscipiet me. Ergo dormitio intelligit᷑
passio. fua delatere dormientis.: eccłia delatere pa¬
sic̃ dictum ẽ erunt duo incarne una Un dedicit
et ipse dñs ineuuangłio: cum de conuigio loqueret.
gitur iam non sunt duo: seduna caro Una caro:
quia de nr̃a mortalitate carnem suscipit hon au¬
tem una diuinitas: quia ille creator. nos creatura
Suicquid gͥ dñs loquitur exꝑsona susceptȩ carnis.
et adillud caput ꝑtinet qđ iam ascendit incelum:
et adista menbra quȩ adhuc interra peregrinatio¬
ne laborant: ꝓquib laborantib menbris. cũ ea
saulus in sequeretur clamauit decelo: Saule saule
psalmi. longe antequam dñs demaria nasceretur
ñ ante qͣm dñs esset. Semꝑenim creator om̃iũ

Expanded text:
tis Eva facta est , sic ex latere Domini dormientis, id est, in passione morientis, et in cruce percusso de lancea , manaverunt Sacramenta, quibus formaretur Ecclesia. Nam de futura eadem passione sua sic dicit in alio psalm quoniam Dominus suscipiet me» . Ergo dormitio intelligitur passio. Eva de latere dormientis, Ecclesia de latere pasicut dictum est, «Erunt duo in carne una.» Unde dicit et ipse Dominus in Evangelio, cum de conjugio loqueretur: «Igitur jam non sunt duo, sed una caro» . Una caro, quia de nostra mortalitate carnem suscepit: non autem una divinitas; quia ille Creator, nos creatura. Quidquid igitur Dominus loquitur ex persona susceptae carnis, et ad illud caput pertinet quod jam ascendit in coelum, et ad ista membra quae adhuc in terrena peregrinatione laborant: pro quibus laborantibus membris, cum ea Saulus insequeretur, clamavit de coelo, «Saule, Saule, Psalmi longe antequam Dominus de Maria nasceretur, non antequam Dominus esset: semper enim Creator omnium;
Abbreviated transcription (Latin):
fecit dextera tua. Domine retribues ꝓme fgo
non retribuo: retribues ꝓme: Seuiant inimici q̃n¬
enim nob̾ exemplum ut sequamur uestigia eius:
qͥ peccatũ non fecit. nec inuentus ẽ dolus inore en.
qͥcũ malediceretur ñ remaledicebat dicens: dñc
retribues ꝓme. Cum udicaretur ñ comminabatuꝵ:
qui querat & uidicet Hon uos met ipsos uidicantes

Expanded text:
fecit dextera tua.» fecit dextera tua.» non retribuo; tu retribues pro me Saeviant inimici, quanenim nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus. «Qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in or malediceretur, non remaledicebat» dicens, «Domine, retribues pro me: cum judicaretur, non comminabatur; qui quaerat et judicet» . «Non vosmetipsos vindicantes