comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nge iasone collecta multitudine eiꝰ quȩ
pasim uagabat᷑ armeniã cepit. et ex suo
nomine nuncupauit. Sita est autẽ inter tau¬
rum et caucasum. a capadocia usq ad caspi¬
ũ mare ꝓtensa habens a septemtrione cetau¬
nos montes. ex cuiꝰ collib tigris fluiiꝰ nascit᷑.
et in cuiꝰ montib archa post diluiuĩ sedisse
ꝑhibet᷑. Duplex est autẽ armenia suꝑior et in
serior. sicut duȩ pannoniȩ Iberia regio est.
Ipe pontũ armeniȩ uincta inhac herbe tine¬
turȩ utiles nascuntꝰ. Cappadotiã urbs ꝓpria
nominauit. Hec incapite siriȩ sita aborien¬
te armeniã tangit ab occasu asiam minorem.
ab aquilone mare cimericũ. et hemicirios cã¬
pos quos habuere amazones. A meridie u̾
taurũ montẽ. cui subiacet cilicia et hisauria.
usq ad ciricũ sinũ qͥ expectat contra insulã
ciprũ. Terra eius ante alias nutrix ẽ equor..
alis. annis. ꝑ eam fluit. qͥ quondam lidie reg¬

Expanded text:
rege Jasone, collecta multitudine ejus, quae rege Jasone, collecta multitudine ejus, quae passim vagabatur, Armeniam cepit, et ex suo nomine nuncupavit. Sita est autem inter Taurum et Caucasum a Cappadocia usque ad Caspium mare protensa, habens a septentrione Ceraunios montes, ex cuius collibus Tigris fluvius nascitur, et in cuius montibus arca post diluvium sedisse perhibetur. Duplex eferior, sicut duae Pannoniae. Hiberia regio Asiae est, prope Pontum Armeniae iuncta. In hac herbae tincturae utiles nascuntur. Cappadociam urbs propria nominavit. Haec in capite Syriae sita ab oriente Armeniam tangit, ab occasu Asiam minorem, ab aquilone mare Cimmericum et Themiscyrios campos, quos habuere Amazones; a meridie vero Taurum montem, cui subiacet Cilicia et Isauria usque ad Cilicium sinum, qui spectat contra insulam Cyprum. Terra eius ante alias nutrix equorum. Halys amnis per eam fluit, qui quondam Lydiae reg
Abbreviated transcription (Latin):
iruces carnib humanis et eorũ sanguine ui¬
uunt. Sitiȩ plures gͣentes sunt locupletes in¬
lubitabiles tamen plures. Nlam dũ in pleris¬
s locis auro et gẽmis affluunt: griforũ in¬
nanitate accessus hominũ rarus ẽ. Tmarag¬
uis autẽ optimis hec patria ẽ. Cianeus qͦ
lapis et cristalus purissimus sitiȩ ẽ. Habet
habens ab oriente caspiũ mare ameridie ar¬
maeniam. a septemtrione albaniã. ab occa¬
siberiam. Est autẽ siluis asꝑa copiosa un
nanib feris. tigrib panterisq et pardis. De
qua uirgiliꝰ. urcaneq admorunt ubera tigͣs
albania acolore populi nuncupata eo qđ
albo crine nascantur. Hec ab oriente subma¬
re caspiũ surgens ꝑ ora occeani septẽtriona¬
ls usq ad meotides paludes ꝑ deserta et
meulta extenditur. Huius terrȩ canes in¬
gentes sunt tanteq feritatis. ut tauros pre¬
nant leones ꝑimant. Armenia ñcupata.
bbarmeno iasonis tessali comite: qͥ amisso

Expanded text:
truces carnibus humanis et eorum sanguine vitruces carnibus humanis et eorum sanguine vivunt. Scythiae plures terrae sunt locupletes, inhabitabiles tamen plures; nam dum in plerisque locis auro et gemmis affluant, gryphorum inmanitate accessus hominum rarus est. Smaragdis autem optimis haec patria est: cyaneus quoque lapis et crystallus purissimus Scythiae est. Habhabens ab oriente mare Caspium, a meridie Armeniam, a septentrione Albaniam, ab occasmanibus feris, tigribus, pantherisque, ac pardis; de qua Virgil.: Hyrcanaeque admorunt ubera tigres. 34. Albania a colore populi nuncupata, eo quod albo crine nascantur: haec ab Oriente sub mare Caspium surgens, per oram oceani Septentrionalis usque ad Maeotides paludes per deserta et inculta extenditur. Huic terrae canes ingentes sunt, tantaeque feritatis, ut tauros premant, leones perimant. 35. Armenia nuncupata ab Armeno, Jasonis Thessali comite, qui amisso
Abbreviated transcription (Latin):
flectitur. nobilib frondib fercilis equiba
lera decerpunt᷑. quȩ oeterarũ gentuĩ seił
ad usum uestiũ uendunt Bactrie rgil
ꝓprius ãinis bactros uocabulũ dedu.
tes huius quȩ planȩ sunt ꝓpansis iugle
erminantur. reliqua meludit hoccus fluuius.
Mitiit baetria fortissimos camelos nunquã a¬
terentes pedes Sitia sicut et gocia a magog fi¬
lo iafech fertur cognominata. cuiꝰ terraolum
ingens fuit. nã aboriente indie a septentrioẽ
ypaludes meotides inter danubiũ et occea-¬
nũ usq ad germaniȩ fines porrigebat᷑. Postea
uͦ minor effecta adextra or ientis parte qua oc¬
canus sericus cenditur. usq ad mare caspiũ.
qu est add occasum. Deinde a meridie usq ad
cuicasi ugũ deducta est. cui subiacet irrania
ib occasu habentes pariter gentes multas ꝓpt̃
trrarũ infecunditatẽ late uagantes. ex quib
quedã agros incolunt. quedã portentuosȩ ac

Expanded text:
nflectitur, nobilibus frondibus fertilis, e quibus nflectitur, nobilibus frondibus fertilis, e quibus vellera decerpuntur, quae ceterarum gentium Seres ad usum vestium vendunt. Bactriae regionis proprius amnis Bactros vocabulum dedit. Partes huius quae pone sunt Propanisi iugis terminantur; reliqua includit Ochus fluvius. Mittit Bactria fortissimos camelos numquam adterentes pedes. Scythia sicut et Gothia a Magog filio Iaphet fertur cognominata. Cuius terra olim ingens fuit; nam ab oriente India, a septentrione per paludes Maeotides inter Danubium et Oceanum usque ad Germaniae fines porrigebatur. Postea vero minor effecta, a dextra orientis parte, qua Oceanus Sericus tenditur, usque ad mare Caspium, quod est ad occasum; dehinc a meridie usque ad Caucasi iugum deducta est, cui subiacet Hyrcania ab occasu habens pariter gentes multas, propter terrarum infecunditatem late vagantes. Ex quibus quaedam agros incolunt, quaedam portentuosae ac
Abbreviated transcription (Latin):
inter uideã et arabiã. et surgens ab eufrato.
in mare rubrũ porrigit᷑. et est pars arabiȩ.
Egiptus que prius aeria dicebat᷑ ab anpto
danai fre postea ibi regnante nomĩ accepit.
Hec aboriente sirie ac rubro mari comũe¬
ta ab occasu libiã habet. a septemtrione m¬
re magnũ ameridie uͦ introrsus recedit ꝓti¬
dens usq ad etiopas. regio celi imbrib idi¬
eta. et pluuiarũ ignara. nilus solus eã cutĩ¬
fiuens inrigat. et in undatione sua ferimnds
unde et ferax frugib multã partẽ cerrarũ
frum̃to alit. cȩterorũ quoq negociorũ adeo
copiosa ut impleat necessariis mercib tui
orbem terrarũ finis egipti Canopea a cari¬
pe menelai gubernatore. sepulto inea mli¬
la quȩ libie principiũ et ostiũ nili faet. s¬
res. oppidum orientis. a quo et gens sericall.
et regio nuncupata est. Hec abscitico ocbs¬
no et mari caspio ad occeanũ orientalem l¬

Expanded text:
inter Judaeam et Arabiam, et surgens ab Euphrate inter Judaeam et Arabiam, et surgens ab Euphrate in mare Rubrum porrigitur, et est pars Arabiae. 27. Aegyptus, quae prius Aeria dicebatur, ab Aegypto Danai fHaec ab oriente Syriae ac Rubro mari coniuncta, ab occasu Libyam habet, a septentrione mare Magnum, a meridie vero introrsus recedit, pertendens usque ad Aethiopas; regio caeli imbribus insueta et pluviarum ignara. Nilus solus eam circumfluens inrigat, et inundatione sua fecundat; unde et ferax frugibus multam partem terrarum frumento alit; ceterorum quoque negotiorum adeo copiosa ut inpleat necessariis mercibus etiam orbem terrarum. Finis Aegypti Canopea a Canope Menelai gubernatore, sepulto in ea insula quae Libyae principium et ostium Nili facit. Seres oppidum orientis, a quo et genus Sericum et regio nuncupata est. Haec ab Scythico Oceano et mari Caspio ad Oceanum orientalem i
Abbreviated transcription (Latin):
eius natura corsintilis nec ullo differens a
uidea¶ alilea regio palestine uocata. qđ
gignat candidiores homines quã palesti¬
na. Hec autẽ duplex est. suꝑior et inferior.
sibi tamen conȩxe. sirie et senicie adheren¬
tes. derra earũ opima et ferar. et fructibus
satis fecunda ¶ ꝑentapolis regio in confi¬
nio arabie et palestine sita. dicta aquing a
uitatib impiorũ quȩ celesti igne consũptes.
terra ampliꝰ a ierosolimis olim uberrima
autẽ deserta atq exusta. Nam ꝓscelere medli¬
rũ de celo descendit ignis. qͥ regionẽ illamii
cineres eternos dissoluit. cuius umbra q̃da¬
est et species in fauillis et arborib ipsis etia
adhuc uidet᷑. Nascuntur enĩ ibi poma ui¬
rentia sub tanta specie maturitatis ut ee¬
di desidium gignant. si carpas fatescunt as
resoluunt᷑ incinerẽ. fiũq exalant quasi al¬
huc ardeant.¶Nabatea regio sarracenorum.
a nabath filio ismabel nuncupata. Lacet aut̃

Expanded text:
ejus natura consimili, nec ullo differens a ejus natura consimili, nec ullo differens a Judaea. 23. Galilaea regio Palaestinae vocata, quod gignat candidiores homines quam Palaestina. Haec autem duplex est, superior et inferior, sibi tamen connexae, Syriae et Phoeniciae adhaerentes. Terra earum opima, et ferax, et fructibus satis fecunda. nio Arabiae et Palaestinae sita, dicta a quinque civitatibus inpiorum quae caelesti igne consumptae sunt. Terra amplius ab Hierosolymis olim uberrima, nunc autem deserta atque exusta; nam pro scelere incolarum de caelo descendit ignis, qui regionem illam in cineres aeternos dissolvit. Cuius umbra quaedam et sadhuc videtur. Nascuntur enim ibi poma virentia sub tanta specie maturitatis, ut edendi desiderium gignant. Si carpas, fatiscunt, ac resolvuntur in cinerem, fumumque exhalant, quasi adhuc ardeant. 26. Nabathaea regio, a Nabath filio Ismael nuncupata. Jacet autem
Abbreviated transcription (Latin):
neorum gentib quib expulsis eamdẽ ter¬
ram iudei possederunt. Iniciũ longitudi¬
nis eius a uico arfa usq ad uicũ iuliadem
porrigitur. in quo iudeorũ pariter actirio¬
rũ cõmunis habitacio est. Latitudo autẽ
eius a monte libani usq ad tiberiadis la¬
cũ extenditur. In medio autẽ uideȩ ciui¬
tas iherosolima est.quasi umbilicus regio¬
nis tocius terrȩ. uariarũ opum chues. frugib
fertilis aquis illustris opima balsamis. unde
scdm elementorũ grãm existimauerunt
uidei. eam ꝓmissam patrib cerrã fluentem
lacte et melle. cũ hie dr̾ illis resurrectionis
prerogatiuã polliceret᷑ Famaria rogio pales¬
tine: ab oppido quondam nom̃ accepit. qđ
uocabatur samaria ciuitas quondã regał
in isrł. quȩ nunc ab augusti nomine saba¬
stea nuncupat᷑: Hȩc regio inter iudeã et ga¬
lileã media iacet. incipiens auico cui no¬
men ẽ eleas. deficiens interra acrabat sitꝰ

Expanded text:
naeorum gentibus, quibus expulsis, eamdem ternaeorum gentibus, quibus expulsis, eamdem terram Judaei possederunt. Initium longitudinis ejus a vico Arfa usque ad vicum Juliadem porrigitur, in quo Judaeorum pariter, et Tyriorum communis habitatio est. Latitudo autem ejus a monte Libani 148 usque ad Tiberiadis lacum extenditur. 21. In medio autem Judaeae civitas Hierosolyma est, quasi umbilicus regionis totius. Terra variarum opum dives, frugibus fertilis, aquis illustris, opima balsamis. Unde secundum elementorum gratiam existimaverunt Judaei eam promissam patribus, terram fluentem lacte et melle, cum hinc illis Deus resurrectionis praerogativam polliceretur. 22. Samaria regio Palaestinae ab oppido quodam nomen accepit, quod vocabatur Samaria, civitas quondam regalis in Israel, quae nunc ab Augusti nomine Sebastia nuncupatur. Haec regio inter Judaeam, et Galilaeam media jacet, incipiens a vico, cui nomen est Eleas, deficiens in terra Agrabat. Situs
Abbreviated transcription (Latin):
sarracenis et nabateis ¶Cõmagena pͥma ꝓ
uincia siriȩ. auocabulo cõmage urbis ñ¬
cupata. quȩ quondam ibi inetropolis ha¬
bebatur. Huius est a septemtrione. ab ortu
mesopocamia a meridie siria. ab occasu
mare magnũ ¶Fẽnix cathini frat̃. de thebis
egiptiorũ in siriam ꝓfectus apud sidonem
regnauit. eamq ꝓuinciã ex suo nomine
feniciã appellauit. Ipsa est ubi ẽ tirus. ad
quã : saias loquitur. Habet autẽ ab ori¬
ente arabiam. ameridie mare rubrum Pale
stina ꝓuincia philistum. urbem metropolĩ
habuit. que nunc dr ascalon. ex qua crurta¬
te omnis cura eam regio palestina est nun¬
cupata. Huiꝰ ab oriente mare rubrũ occur¬
rit.a meridiano latere iudea excipitur.
a septemtrionali plaga tiriorũ finib clau¬
ditur. ab occasu egiptio limite terminat᷑.
ludea regio palestine ex nomine uide ap¬
pellata. excuius tribi reges habuit. Hec pͥ
canaan dicta a filio cam. siue a decẽ cana¬

Expanded text:
SarSarrovincia Syriae, a vocabulo Commagenae urbis nuncupata, quae quondam ibi metropolis habebatur: hujus est a Septentrione Armenia, ab ortu Mesopotamia, a meridie Syria, ab Occasu mare Magnum. Phoenix Cadmi frater de Thebis Aegyptiorum in Syriam profectus apud Sigonem regnavit, eamque provinciam ex suo nomine Phoeniciam appellavit. Ipsa est urbs ubi est Tyrus, ad quam Esaias loquitur. Habet autem ab oriente Arabiam, a meridie mastina provincia Philistim urbem metropolim habuit, quae nunc dicitur Ascalon, ex qua civitate omnis circa eam regio Palaestina est nuncupata. Huius ab oriente mare Rubrum occurrit, a meridiano latere Iuda septentrionali plaga Tyriorum finibus clauditur, ab Occasu Aegyptio limite terminatur. 20. Judaea regio Palaestinae ex nomine Judae appellata, ex cujus tribu reges habuit. Haec prius Chanaan dicta, a filio Cham, sive a decem Chana
Abbreviated transcription (Latin):
bia appellata id est sacra. hoc enĩ significa.¬
re interp̃tat᷑. eo quod sit regio turifera odo¬
res creans. Hinc enĩ greci eodemon. nrĩ bea¬
tã nominauerunt. Incuiꝰ saltib et mirra
et cinnamũ ꝓuenit. Ibi nascitur auis fe¬
nix sardonix gẽma. et tirus molocides et
pedorota ibi inuenitur. Ipsa est et saba ap¬
pellata a filio chus. qui nuncupatus ẽ sabba.
Hec autẽ angusto terix̧ tractu ad orientem
uersus ad ꝑsicũ sinum extenditur. cuus
septemtrionaliᷤᷤ a caldea cludit᷑. oocasum
sinus arabicus. Siriam sirus quidã ꝑhibe¬
tur indigena a suo uocabulo nuncupasse.
Hec aboriente. eufrate. ab occasu. mari nr̃o.
et egipto terminatur. tangens aseptẽtrio¬
ne armeniã et capadociam. ameridie si¬
nũ arabicũ. situs eius porrectus inĩmen¬
sam longitudinẽ. in lato angustior. Habet
autẽ uise ꝓuincias cõmagenã. feniciã. et
palestinam. cuius pars est in iudea absq

Expanded text:
bia appellata, id est sacra; hoc enim significabia appellata, id est sacra; hoc enim significare interpretatur; eo quod sit regio turifera, odores creans: hinc eam Graeci εὐδαίμων, nostri beatam nominaverunt. In cuius saltibus et myrrha et cinnamum provenit: ibi nascitur avis phoenix, sardonyx gemma, et iris, molochites et paederota ibi invenitur. Ipsa est et Saba, appellata a filio Chus, qui nuncupatus est Saba. Haec autem angusto terrae tractu ad orientem versus ad Persicum sinum extenditur, cuius septentrionalia Chaldaea claudit, occasum sinus Arabicus. Syriam Syrus quidam perhibetur indigena a suo vocabulo nuncupasse. Haec ab oriente fluvio Euphrate, ab occasu mari nostro et Aegypto terminatur, tangens a septentrione Armeniam et Cappadociam, a meridie sinum Arabicum. Situs eius porrectus in inmensam longitudinem, in lato angustior. Habet autem in se provincias Commagenam, Phoeniciam et Palaestinam, cuius pars est Iudaea absque
Abbreviated transcription (Latin):
redicã arborẽ gignit. quã alia regio mini¬
ne parturit. Sunt autẽ mediȩ duȩ ma¬
n et minor. Persida tendens abortu usq
indos. ab occasu rubrũ mare habet. ab aqͥ¬
lone uero meridiem tangit. ab austro car¬
maniã que ꝑside adnectitur. quib ẽ susa
ippidũ nobilissimũ. In ꝑside pͥmũ orta est
ars magica. ad quã nembroth gigans post
unfusionẽ linguarũ abrit. ibiq ꝑsas ignẽ
ulere docuit. Nam omnes in illis partibus
bolem colunt. qui ipsorũ lingua el dicitur.
Mesopotamia grecã ethimologiã possidet.
plod duob fluinis ambiatur. Nam ab
oriente tigrim habet: ab occiduo eufratem.
Incipit autẽ a septemtrione. inter montem
taurũ et caucasũ. cuius ameridie sequit᷑
babilonia. deinde caldea. nouissime ara¬
bia eodemon Babiloniȩ regionis caput
babilon urbs est. aqua et nuncupata tã no¬
bilis ut caldea et assiria et mesopotamia.
in eius nomen aliquando transierint Ara¬

Expanded text:
medicam arborem gignit, quam alia regio minimedicam arborem gignit, quam alia regio minime parturit. Sunt autem Mediae duae: major et minor. Persida tendens ab ortu ad Indos ab occasu Rubrum mare habet, ab Aquilone vero Mediam tangit, ab Austro Carmaniam, quae Persidae adnectitur, quibus est Susa oppidum nobilissimum: in Perside primum orta est ars magica, ad quam Nembroth gigas post confusionem linguarum abiit, ibique Persas ignem colere docuit. Nam omnes in illis partibus solem colunt, qui ipsorum Mesopotamia Graecam etymologiam possidet, quod duobus fluviis ambiatur; nam ab oriente Tigrim habet, ab occiduo Euphraten. Incipit autem a septentrione inter montem Taurum et Caucasum; cuius a meridie sequitur Babylonia, deinde Chaldaea, novissime Arabia εὐδαίμων. Babyloniae regionis caput Babylon urbs est, a qua et nuncupata, tam nobilis ut Chaldaea et Assyria et Mesopotamia in eius nomen aliquando transierint. Ara
Abbreviated transcription (Latin):
chiam parti ab scithia uenientes occupaue¬
runt. cãq ex suo noĩe uocauerunt. Huius
ameridie mare rubrũ est a septemtrione
huranũ saltũ. ab occidua solis plaga media.
Nogna in ea dec̃e et octo sunt. porrecta acas¬
polittore usq ad terras scitarum ¶Assiria
uocata ab assur filio sem. qui eam regionem
post diluiuiũ primus incoluit. Hec ab ortu
indiam. ameridie mediã tangit. ab occidu¬
otigrim. a septẽtrione montẽ caucasum.
ubi porte caspie sunt. In hac regione pͥmus
usus inuentus ẽ purpurȩ. inde pͥmũ cri¬
nũ et corporũ unguenta uenerunt. et odo¬
is quib romanorũ atq grecorũ efflurit
luxuria.¶Media et ꝑsida a regib medo et
pso cognominate. qui eas ꝓuincias bellan.¬
do aggressi sunt. ex quib media ab occasu¬
tansuersa parthia regna amplectit᷑. a septẽ¬
rione armenia circumndatur. abortu cas¬
pos uidet. ameridie ꝑsidam. Huius terra

Expanded text:
thiam Parthi ab Scythia venientes occupavethiam Parthi ab Scythia venientes occupaverunt, eamque ex suo nomine vocaverunt. Huius a meridie Rubrum mare est, a septentrione Hyrcanum salum, ab occidui solis plaga Media. Regna in ea decem et octo sunt, porrecta a Caspio litore usque ad terras Scytharum. Assyria vocata ab Assur filio Sem, qui eam regionem post diluvium primus incoluit. Haec ab ortu Indiam, a meridie Mediam tangit, ab occiduo Tigrim, a septentrione montem Caucasum, ubi portae Caspiae sunt. In hac regione primus usus inventus est purpurae, inde primum crinium et corporum unguenta venerunt et odores, quibus Romanorum atque Graecorum effluxit luxuria. Media et Persida a regibus Medo et Perso cognominatae, qui eas provincias bellando adgressi sunt. Ex quibtransversa Parthia regna amplectitur, a Septentrione Armenia circumdatur, ab Ortu Caspios videt, a Meridie Persidem. Hujus terra
Abbreviated transcription (Latin):
ronbestiam. siptacũ auẽ. ebenũ quoq lig¬
num et cunamũ. et piper. et calamũ aroms¬
ticũ mittit. et ebur: lapides quoq precios
berillos. crisoprasos. et ad amantẽ. carbun¬
culos. lignites. margaritas. et unones qli
nobiliũ feminarũ ardet ambicio. Ibi suã
et montes aurei. quos adire ꝓpter dracons
et grifas. et inmensorũ hominũ monstra
impossibile est. arthia ab indiȩ finihuls
ad mesopotamiã generaliter nominatil.
ꝓpt̾ in uiecã enĩ uirtutẽ parthorũ et i¬
et reliquȩ ꝑxime regioues eius nomenl
xerunt sS̾unt enĩ in ea aracusia. parthias
siria. media. et ꝑsida. que regiones inuicdl
sibi com umnete iniciũ ab indo flumins ł¬
munt. tigri clauduntur. locis montuosis
a asꝑiorib site. babentes fluuios iꝰaspemet
arbem. Sunt enĩ inter se finib suis discre¬
te nomina aꝓpriis auetorib ita trabentes.
Aracusia ab oppido suo nuncupata. par¬

Expanded text:
ron bestiam, psittacum avem, ebenum quoque ligron bestiam, psittacum avem, ebenum quoque lignum et cinnamum, et piper, calamum aromaticum, mittit et ebur, lapides quoque pretiosos, berillos, chrysoprasos, et adamantem, carbunculos, lychnites, margaritas et uniones, quibus nobilium feminarum ardet ambitio. Ibi sunt et montes aurei, quos adire propter dracones et gryphes, et immensorum hominum monstra impossibile est. Parthia ab Indiae finibus usque ad Mesopotamiam generaliter nominatur; propter invictam enim virtutem Parthorum et et reliquae proximae regiones in eius nomen transierunt. Sunt enim in ea Aracusia, Parthia, Assyria, Media et Persida, quae regiones invicem sibi coniunctae initium ab Indo flumine sumunt, Tigri clauduntur, locis montuosis et asperioribus sitae, habentes fluvios Hydaspem et Arbem. Sunt enim inter se finibus suis discretae, nomina a propriis auctoribus ita trahentes. Aracusia ab oppido suo nuncupata. Par
Abbreviated transcription (Latin):
est muro igneo accinctus. ita ut eius pene
cȩlo iungat incendui. Cherubin quoq ĩ
est angłorum presidiũ arcendis sꝑitibni
lis suꝑ rũpheȩ flagrantia ordinatũ est.
ut homines flãmȩ. angłos uero malos an¬
głi submoueant ne cui carni uel spͣui tͣns¬
gressionis aditus paradisi pateat Undliaus¬
cata abindo flumine quo ex parte occiclei¬
tali claudit᷑. Hȩc a meridiano mari pora
ta usq ad ortum solis. et a septemtrione
usq ad montẽ caucasũ ꝑuenit. habensgu¬
tes multas et oppida. insulã quoq taplu¬
nem gẽmis et elefantis refertã. Orisam c
arigirem auro argentoq fecundas. utilẽ
quoq arborib foliis nũquã carentib bi¬
bet et fluuios. gangen et nidã et ipanem.
illustrantes indos. Terra indie fauonu si
saluberrima in anno bis mecie fruges uce
hiemis estates patit᷑. Gignit autẽ tinctio¬
loris homines. elefantos ingentes. monoe¬

Expanded text:
est muro igneo accinctus, ita ut eius cum est muro igneo accinctus, ita ut eius cum caelo pene iungat incendium. Cherubin quoque, id est angelorum praesidium, arcendis spiritibus malis super rompheae flagrantiam ordinatum est, ut homines flammae, angelos vero malos angeli submoveant, ne cui carni vel spiritui transgressionis aditus Paradisi pateat. India vocata ab Indo flumine, quo ex parte occidentali clauditur. Hecta usque ad Ortum solis, et a Septentrione, usque ad montem Caucasum pervenit, habens gentes multas et oppida: insulam quoque Taprobane gemmis et elephantis refertam, Chrysam et Argyrem auro argentoque fecundas, Tylem quoque arborum foliis nunquam carentem. Habet et flavios Gangen et Indum et Hypasin illustrantes Indos. Terra Indiae Favonii spiritu saluberrima; in anno bis metit fruges, vice hiemis Etesiis potitur; gignit autem tincti coloris homines, elephantes ingentes, monoce
Abbreviated transcription (Latin):
Sia ex nomine cuiusdã mulieris est
appellata. quȩ apud antiquos tenuit
imꝑium orientis. Hȩc intercia orbis parte di¬
sposita. ab oriente: ortu solis: ameridie. occeano.
ab occiduo. niõ mari finit᷑. a septemtrione:
meotidi lacu. et tanai fluuio terminatur.
Habet autẽ ꝓuincias multas et regiones qua¬
rũ breuiter noiã et situs expediam. sumpto
inicio a paradiso PParadisus est locus inorien¬
tis partib constitutus. cuiꝰ uocabulũ ex greco
in latinũ uertit᷑ ortus. Porro ebraice eden dr̾.
quod in nrã lingua deliciȩ interpretat᷑. quod
utrũq iunctũ. facit ortũ deliciarũ. Est enĩ
omni genere ligni et pomiferarũ arborũ con¬
situs. habens etiã et lignũ uitȩ. non ibi frigꝰ.
non estas: s ꝑpetua aeris temꝑies. Ecuiꝰ medio
fonsprũpens cotũ nemus iurigat diuidit᷑q
inquatuor nascentia flumina. Cuius loti
post peccatũ hominis ad itus interclusnst
Septus est enim undiq rũphea flãmea id

Expanded text:
ia ex nomine cuiusdam mulieris est appellata, quae apud antiquos imperium tenuit orientis. Haec in tertia orbis parte disposita, ab oriente ortu solis, a meridie Oceano, ab occiduo nostro mare finitur, a septentrione Maeotide lacu et Tanai fluvio terminatur. Habet autem provincias multas et regiones, quarum breviter nomina et situs expediam, sumpto initio a Paradiso. Paradisus est locus in orientis partibus constitutus, cuius vocabulum ex Graeco in Latinum vertitur hortus: porro Hebraice Eden dicitur, quod in nostra lingua deliciae interpretatur. Quod utrumque iunctum facit hortum deliciarum; est enim omni genere ligni et pomiferarum arborum consitus, habens etiam et lignum vitae: non ibi frigus, non aestus, sed perpetua aeris temperies. E cuius medio fons prorumpens totum nemus inrigat, dividiturque in quattuor nascentia flumina. Cuius loci post peccatum hominis aditus interclusus est; septus est enim undique romphea flammea, id
Abbreviated transcription (Latin):
etia est. Peloponensis scda pars elladis. a
pelope rege nata atq uocata ¶lessalia a tes¬
salo rege cognominata que ad meriianã
plagam macedoniȩ coniuncta ẽ. cuiꝰ at̃go
piria est. Multa intessalia flumina et op-¬
pida. inter quȩ precipue tessalonica et te¬

Expanded text:
eotia est. Peloponnesus secunda pars Helladis, a eotia est. Peloponnesus secunda pars Helladis, a Pelope regnata atque vocata. 12. Thessalia a Thessalo rege cognominata, quae a meridiana plaga Macedoniae conjuncta est, cujus a tergo Pieria est. Multa in Thessalia flumina, et oppida, inter quae praecipue Thessalonica, et T
Abbreviated transcription (Latin):
media iacet. archadie a septemtrionali par.¬
te conuincta. ipsa ẽ et uera gratia ubi fuit
athenaᷤ ciuitas. mater lib̾alium litterarũ.
et philosophorũ nutrix. qua melul habuit
gretia clarius atq nobilius. In ea est et ma¬
ratoniꝰ campꝰ opinione quondam prdui
cruentissimus. Elladies autẽ due sunt ꝓ¬
uincie. boctia. et peloponensis. Boetia autẽ
dicta hac excausa. dum cathinꝰ agenoris fi¬
lius. europam sororẽ aioue raptã. ex p̃cepto
genitoris quereret. nec reꝑiret. patris irã for¬
midans confirmato auimo elegit exilium.
Nam bouis forte conspecte secutus uestigia.¬
amplerus est sedem ubi illa recubauerat. sic¬
q locum de nomine bouis boetiã nomina¬
uit. Ubi et cebas urbem construxit. in qua
olim ciuilia bella decomierunt et ubi sũt
nati apollo et ercules. maior ille tebanus.
eadem et eonia uocata a fonte quodã apol¬
lim et musis consecrato qui in eadem bo¬

Expanded text:
media iacet, Arcadiae a septentrionali parmedia iacet, Arcadiae a septentrionali parte coniuncta. Ipsa est et vera Graecia, ubi fuit Athenae civitas, mater liberalium litterarum et philosophorum nutrix, qua nihil habuit Graecia clarius atque nobilius. In ea est et Marathonius campus opinione quondam proelii cruentissimus. Helladis autem duae sunt provinciae: Boeotia et Peloponnensis. Boeotia autem dicta hac ex causa. Dum Cadmus Agenoris filius Europam sororem a Iove raptam ex praecepto genitoris quaereret nec reperiret, patris iram formidans confirmato animo elegit exilium. Nam bovis forte conspectae secutus amplexus est sedem ubi illa recubuerat, sicque locum de nomine bovis BOEOTIAM nominavit: ubi et Thebas urbem construxit, in qua olim civilia bella detonuerunt, et ubi nati sunt Apollo et Hercules major ille Thebanus. Eadem est Aonia vocata, a fonte quodam Apollini et Musis consecrato, qui in eadem Bo
Abbreviated transcription (Latin):
ueraliter omnis grecia est: Dalmatia a
uains maxima eiusdem ꝓuincie ciuitate
iuxisse nomen existimat᷑. Adheret autẽ
aboriente macedoniȩ a septẽtrione misie.
A occasu istria terminatur. ameridie uͦ
ariatico sinu clauditꝰ E pirus a pirro a¬
dillis filio cognominata. euiꝰ pars caonia.
quȩ antea molossia dicta ẽ a moloso filio
biri. quẽ de andromaca habuit. s postqͣ
erisus ẽ pirrus horestis insidus. androma¬
m helenus suscepit. tenuitq regnuĩ pri¬
lign qui successerat patri. aquo molosia
leca est pars epirri. quã elenus post ea frẽ
caone quem inuenatu ꝑ ignorantiam dr̃ oc¬
cidisse: eaoniam nominauit. quasi ad solaci¬
um frĩs extincti. Elladas dicta a rege ellana.
deucalionis et pirre filio. a quo pͣrius greci el¬
lenias nuncupatisunt. Ipsa est et atcica tra.
atte prius dicta. nam granus quidã grecie in¬
digena excuius filia attis nomine accica t̾ra
uocata est. Hec inter macedoniam et achaiã

Expanded text:
generaliter omnis Graecia. Dalmatia a generaliter omnis Graecia. Dalmatia a Delmi maxima eiusdem provinciae civitate traxisse nomen existimatur. Adhaeret autem ab oriente Macedoniae, a septentrione Moesiae, ab occasu Histria terminatur, a meridie vero Adriatico sinu clauditur. Epirus a Pyrrho Achillis filio cognominata. Cuius pars Chaonia, quae antea Molosia dicta est, a Moloso filio Pyrrhi quem de Andromacha habuit. Sed postquam occisus est Pyrrhus Orestis insidiis, Andromacham Helenus suscepit tenuitque regnum privigni qui successerat patri; a quo Molosia dicta est pars Epiri, quam Helenus postea a Chaone, quem in venatu per ignorantiam dicitur occidisse, Chaoniam nominavit, quasi ad solacium fratris extincti. Hellas dicta a rege Hellene, Deucalionis et Pyrrhae filio, a quo et prius Graeci Hellenes nuncupati sunt. Ipsa est et Attica terra Acte prius dicta. Nam Granus quidam Graeciae indigena fuit, ex cuius filia Attis nomine Attica terra vocata est. Haec inter Macedoniam et Achaiam
Abbreviated transcription (Latin):
occasu istrie copulat᷑ Post misiã patinonia ẽ.
inde noricus ager frigidiis. et partius fructu¬
osus. Postquãm reticus. frugib ferar. qui excipit
gilliam belgicamTracie. tiras iafeth filius ue¬
mens nomen dedisse ꝑhibet᷑. Alii a seuicia in¬
olarum traciam appellatam direrunt. Huic
aboriente ꝓpontis et urbs contantinopolis
opposita est. a septentrione uͦ ister obcendi¬
tur. a meridie uero egeo mari aderet. ab oc¬
esi macecdonia illi subiacet. Cuius regionẽ
scite: et alie plimȩ nationes incoluerunt.
Ampla est enim. ideoq plurimas continu
i gentes¶. Ebrum fluuiti tracia fundit. qͥ
uam gentes barbarorũ plurimas cangit.
Gi recia agreco rege uocata. qui cunctã eã
ngionẽ regno incoluit. Sunt autẽ ꝓuin¬
ce grecie septẽ pͥma quarũ ab occidente
dalmatia. inde epirꝰ. inde elladas. inde tes¬
salia. inde macedonia. inde achaia. et duȩ
inmari. creta et ciclades. illiricus autem

Expanded text:
occasu Istriae copulatur. Post Moesiam autem Pannonia est, occasu Istriae copulatur. Post Moesiam autem Pannonia est, inde Noricus ager frigidus et parcius fructuosus, post quem Rheticus frugibus ferax, qui excipit Galliam Bellicam Belgicam. Thraciae Thiras Japhet filius veniens nomen dedisse perhibetur: alii a saevitia incolarum Thraciam appellatam dixerunt. Huic ab oriente Propontis et urbs Constantinopolis opposita est. A septentrione vero Ister obtenditur, a meridie vero Aegaeo mari adhaeret, ab occasu Macedonia illi subjacet, cujus regionem Scythae et aliae plurimae nationes incoluerunt. Ampla est enim, ideoque plit gentes. Ebrum fluvium Thracia fundit, qui etiam gentes barbarorum plurimas tangit. Graecia a Graeco rege vocata, qui cunctam eam regionem regno incoluit. Sunt autem provinciae Graeciae septem: quarum prima ab occidente Dalmatia, inde Epirus, inde Hellas, inde Thessalia, inde Macedonia, inde Achaia, et duae in mari, Creta et Cyclades. Illyricus autem
Abbreviated transcription (Latin):
dr Huiuis pars pͥma alania ẽ. quȩ ad mea¬
des paludes ꝑtingit. Post hanc datia ubit
gotia. deinde germania. uͥ płimã parte sut¬
ui incoluerunt. Germania post scitiã ułe¬
riorẽ a danubio inter renũ fluuiũ occcañ¬
q conclusa cingit᷑. a septemtrione et ocal
occeano. ab ortu uero danibio a meridient¬
no flumine dirunit᷑. Terra diues iuriull
ac populis numerosis. et ĩmanib undes
ꝓpt̾ fecunditatẽ gignendorũ poplorũ Es¬
mania dicta est. Gignit aues irtamass
rũ penne nocte ꝑlucent. in sontes qͦ fecas
et uros atq alces parturit. Mittit et gẽd̾
cristalũ. et sucĩnũ. callaticũ qͦ uiridẽ.
cerauniũ candidũ. Duȩ sunt autẽ geril¬
inferioi cura renũ ¶ Prouincias autẽ
danubius ab arbarico ad iedit̃aneĩ hd̃s
seclusit. prima est mnisia. amesium ꝓuentu uoca¬
ta. unde et eam ueteres cereris horreum nuncu¬
pibant. Hec autẽ ab oriente hostus danubii uĩ¬
st ab euro uͦ tracie. ameridie macedoniȩ ab

Expanded text:
 Huius pars prima Alania est, quae ad Maeotidis paludes pertingit; post hanc Dacia, ubi et Gothia; deinde Germania, ubi plurimam partem Suevi incoluerunt. Germania post Scythiam inferiorem a Danubio inter Rhenum fluvium Oceanumque conclusa cingitur a septentrione et occasu Oceano, ab ortu vero Danubio, a meridie Rheno flumine dirimitur. Terra dives virum ac populis numerosis et inmanibus; unde et propter fecunditatem gignendorum populorum Germania dicta est. Gignit aves Hyrcanias, quarum pinnae nocte perlucent; bisontes quoque feras et uros atque alces parturit. Mittit et gemmas, crystallum et sucinum, callaicum quoque viridem, et ceraunium candidum. Duae sunt autem Germainferior circa Rhenum. Provincias autem, quas Danubius a barbarico ad Mediterraneum mare secludit, prima est Moesia, a messium proventu vocata. Unde et eam veteres Cereris horreum nuncupabant. Haec autem ab Oriente ostiis Danubii jungitur, ab Euro vero Thraciae, a meridie Macedoniae, ab
Abbreviated transcription (Latin):
considerat quantitatẽ: Abstracta enu qͣn
uł ab aliis accidentibus. ut est. par. impar.¬
nomia: Arithinetica ẽ disciplina quanti¬
tatis. numerabilis scđm se Musica ẽ disci¬
plina. quȩ denumeris loquit᷑ quinueniũt᷑
insonis.: Geo metria est disciplina magni¬
tudinis ⁊ formarum: Astronomia ẽ disci¬
plina. que cursus celestium syderum. atq
figuras comtemplat᷑. atq habitudines stellar̃
Quas disciplinas. de inceps paulo latius in

Expanded text:
considerat quantitatem. « Abstracta » enim «vel ab aliis accidentibus, ut est, par, impar,nomia. Arithmetica est disciplina quantitatis numerabilis secundum se. Musica est disciplina quae de numeris loquitur, qui inveniuntur in sonis. Geometria est disciplina magnitudinis et formarum. Astronomia est disciplina quae cursus coelestium siderum atque figuras contemplatur, atque omnes habitudines stellarum. Quas disciplinas deinceps paulo latius ind
Abbreviated transcription (Latin):
credentes impleti. linguis omniũ gentium
loquebant᷑. In tantũ autẽ donũ di ẽ. inqͣ¬
tũ datur eis qui ꝑ eũ diligunt dđm. Apud
se autẽ deus est. apud nos autẽ donum eł.
S sempit̾ne salutis sp̃s sc̃s donũ est: distri¬
et se unum cũ eis esse ostendit. uel qi in nob̾
id agit. ut in deo maneamꝰ et ipse in nobis.
iñ et in donis di nil maiꝰ est caritate. et nul¬
lum ẽ maiꝰ donũ di. quam sp̃s sc̃s. Ipse ẽ et
uina gratis dat᷑. inde gr̃a nuncupat᷑. Sicut
autẽ unicũ di uerbũ ꝓpͥe uocamꝰ nomine
sapientiȩ. cũ sit uniuersaliter et sp̃s sc̃s. et
unuersaliter caritas. Sp̃s sc̃s̃ digitꝰ dei ẽẽ
in libris ȩuuangelii aꝑtissime declarat᷑. Cũ
enĩ unus euuangelista dixisset. in digito dĩ
cicio demonia. aliꝰ h idem ita dixit. in spũ
dĩ eicio demoniũ: Uns in digito dĩ scͥpta lex
ẽdata die qͥnqͣgesimo. ab occisione agni. ⁊ die
qͥn qͥgesimo uenit sp̃s sc̃s a passione dñi nr̃i iħu¬

Expanded text:
credentes impleti, linguis omnium gentium loquebantur. In tantum donum Dei est in quantum datur eis qui per eum diligunt Deum. Apud se autem t. Sempiterne enim Spiritus sanctus donum est, distriet se unum cum eis esse ostendit; sive quia in nobis id agit, ut in Deo maneamus, et ipse in nobis. Unde et in donis Dei nihil majus est charitate, et nullum majus donum Dei quam Spiritus sanctus. Ipse est et atur, inde gratia nuncupatur. Sicut autem unicum Dei Verbum proprie vocamus nomine Sapientiae, cum sit universaliter et Spiritus sanctus et universaliter caritas. Spiritus sanctus Digitus Dei esse in libris Evangelii apertissime declaratur. Cum enim unus Evangelista dixiejicio daemonia , » alius hoc idem ita dixit: « In Spiritu Dei ejicio daemonia . » Unde et digito Dei scripta est lex data die quinquagesimo ab occisione agni , et die quinquagesimo venit Spiritus sanctus a passione Domini
Abbreviated transcription (Latin):
labuntur. Ipseenĩ dixit. Tunc lugebint ni
sponsi.: cũ abeis ablatus fuerit sponsus. len
paraclitꝰ. pro eo quod consolationẽ prestet an
mab quȩ gaudiũ temporale amittunt. di
cant᷑. Ipse enĩ sps scĩ dicit. ipse docet. ꝑ ipsũ
datur sermo sapientiȩ. ab ipso scã seriptura
inspirata ẽ. Sp̃s sc̃s ido septiformis nunci¬
patur. ꝓpter dona.quȩ de unita eius plenitu¬
dine. particulatĩ quiq ut digni sunt conse.¬
qui ꝓmerent᷑. Ipse enĩ sp̃s sapientiȩ et inte¬
lectus. sp̃s consilii et fortitudinis. sp̃s scientis
palis in psalmo qͥnquagesimo legit᷑. ubi q
tellexerunt. quia scriptũ est. Dñs spiritꝰ eat.
Quod enĩ non ẽ corpus. et tamen ẽ. uiactur
restare ut sp̃s sit. Intelligunt gͦ ibi ñmilli
trinitatẽ significari. In spũ principali pi¬

Expanded text:
labuntur , ipse etiam dixit: Tunc lugebunt filii labuntur , ipse etiam dixit: Tunc lugebunt filii sponsi, cum ablatus ab eis fuerit sponsus . 12. Item Paracletus pro eo quodimabus, qui gaudium temporale amittunt. Alitantur. Ipse enim Spiritus sanctus dicit; ipse docet; per ipsum datur sermo sapientiae; ab ipso sancta Scriptura inspirata est. Spiritus sanctus ideo septiformis nuncupatur, propter dona quae de unitatis eius plenitudine particulatim quique, ut digni sunt, consequi promerentur. Ipse enim Spiritus sapientiae et intellectus: Spiritus consilii et fortitudinis: Spipalis in psalmo quinquagesimo legitur, ubi qtellexerunt, ideo quia scriptum est: Deus Spiritus est. Quod enim non est corpus, et tamen est, videtur restare ut spiritus sit. Intelligunt ergo ibi nonnulli Trinitatem significari: in Spiritu principali Pa
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝙͣ. scĩtas coessentiał et consubstantialis am
nitate filii suspicent᷑. Idõ non p̃dicat᷑ ingenitꝰ
ne duo patres in ipsa trinitate credantur. Pro
adhuc habeo. quȩ uobis loquar s non potestis
illa mͦ audire: Neniet autẽ sp̃s ueritatis. qui ã
patre. ꝓcedit. et de meo accipiet. ille uobis in¬
dicabit omnia. Hic autẽ non solũ natura pro¬
cedit. s sẽꝑ ad ꝑagenda oꝑa trinitatis indesi¬
nenter. ꝓcedit. Koc autẽ inter ẽ inter nascentẽ
filuĩ et ꝓcedentẽ sp̃m scm̃. quod filiꝰ ex uno na-
bit uobis. Et utiq angłs grece: latine nuntius
interp̃tatur. Nñ et duo anglłi apparuert̃ loth. in
quib dñs singularit̃ appellat᷑. quos incelligimꝰ
filiumm et sp̃m sc̃m. Niam pater nũquã legtdar
appellat᷑: xp̃c enĩ eum apłis lugentib mst.
postꝙ̃ ab eorũ ocłis ipse in celum ascendit sa
solator enĩ tristib mittit᷑: scd̃m illã eiusden
dñ sententiã. Beati lugentes: qm̃ ipsi conso¬

Expanded text:
am sanctitas coessentialis et consubstantialis ambnitate Filii suspicentur. Ideo non praedicatur ingenitus, ne duo Patres in ipsa Trinitate credantur. Procadhuc habeo quae vobis loquar, sed non potestis illa modo audire. Veniet autem Spiritus veritatis, qui a Patre procedit, et de meo accipiet: ille vobis indicabit omnia.' Hic autem non solum natura procedit, sed semper ad peragenda divinitatis opera indesinenter procedit. Hoc autem interest inter nascentem Filium, et procedentem Spiritum sanctum, quod Filius ex uno nascbit vobis'; et utique angelus Graece, Latine nuntius interpretatur. Unde et duo angeli apparuerunt Loth, in quibus Dominus singulariter appellatur, quos intellegimus Filium et Spiritum sanctum, nam Pater numquam legitur appellatur. Christus enim eum apostolis lugentibus misit, postquam ab eorum oculis ipse in coelum ascendit. 11. Consolator enim tristibus mittitur, secundum illam ejusdem Domini sententiam: Beati lugentes, quoniam ipsi conso
Abbreviated transcription (Latin):
ido predicat᷑ ds. qr ex patre filioq proce¬
dit. et substantiã eorũ ht̃. Neq enĩ aliud de
patrȩ pceleie potuit. quã quod ipse ẽ pat̾. Sp̃s¬
sc̃s autẽ: dr̃ scđm id qͦd ad aliqͥd refertur.
spiratꝰ ⁊ inspiran. utiq sp̃u inspirans inspirat᷑c̃
ex eo appellatus sp̃s est. Proprio autẽ mͦ quodã¬

Expanded text:
ideo praedicatur Deus, quia ex Patre Filioque procedit, et substantiam eius habet. Neque enim aliud de Patre procedere potuit quam quod ipse est Pater. Spiritus autem dictus secundum id quod ad aliquid refertur spiratus; et spirans utique spiritu inspirans est, et ex eo appellatus Spiritus est. Proprio autem modo quoda
Abbreviated transcription (Latin):
moratur. id causȩ ẽ ut intelligat᷑ ꝑplures ñ fuis¬
se diuisus. s mansisse in singulis totus. sicut
nis accensus. ut quanti ad eũ. quanti ad cri-¬
nẽ purpurei splendoris aspexerint: tantis ui-¬
sũ suȩ lucis imꝑtiat. tantis ministeriũ sui
muneris tribuat. et ipse nichilominꝰ in sui
cente. Si quis sitit ueniat ad me et bibat. qͥ
credit in me flumina aquȩ uiuȩ fluent de
uentrȩ eius. E uuangelista autẽ exposuit.
unde diceret. Sequutꝰ enĩ ait. Hoc enim di¬
cebat de spũ quẽ accepturi erant credentes
in eum. S aliud ẽ aqua sacramenti uisibi¬
lis: aliud aqua quȩ significat sp̃m di. Aqua
enim sacram̃ti uisibilis ẽ: aqua sp̃s. inuisibił
est. Ista abluit corpꝰ. et significat quod fit in
anima: ꝑ illũ autẽ sp̃m scm ipsa anima mun-¬
suꝑfertꝰ omni liquori. ita in pͥncipio suꝑfere¬
batur sp̃s sc̃s aquis. Uñ et dñs oleo exultati.¬
onis. hoc est spũ scõ fuisse legitur unctus.

Expanded text:
moratur, id causae est, ut intelligatur per plures non fuisse divisus, sed mansisse in singulis totus, sicut abet ignis accensus, ut quanti ad eum, quanti ad crinem purpurei splendoris aspexerint, tantis visum suae lucis impertiat, tantis ministerium sui muneris tribuat, et ipse nihilominus in sui cente: Si quis sitit, veniat ad me, et bibat. Qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus. Evangelista autem eunde diceret. Secutus enim ait: 'Hoc enim dicebat de Spiritu, quem accepturi erant credentes in eum.' Sed aliud est aqua sacramenti, aliud aqua quae significat Spiritum Dei. Aqua enim sacramenti visibilis est: aqua Spiritus invisibilis est. Ista abluit corpus, et significat quod fit in anima: per illum autem Spiritum sanctum ipsa anima munsuperfertur omni liquori, ita in principio superferebatur Spiritus sanctus aquis. Unde et Dominus oleo exsultationis, hoc est, Spiritu sancto fuisse legitur unctus.
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰ partes. paginȩ dicunt᷑. eoqdͥ sibi inuicem
conpingant᷑ Uersus aũ. uulgo uocati quia
sic scribebant antiqui. sic̃ arat᷑ terra Adsinis¬
tra enĩ ad dexterã. pͥmũ deducebant stilum.
tum ẽ. ꝙ est nom̃ grecum. sicut ꝙ thomus:
I De canonibꝰ euuangłioꝵ.¬

Expanded text:
cuius partes paginae dicuntur, eo quod sibi invicem cuius partes paginae dicuntur, eo quod sibi invicem conpingantur. Versus autem vulgo vocati quia sic scribebant antiqui sicut aratur terra. A sinistra enim ad dexteram primum deducebant stilum, tum est; et est nomen Graecum, sicut et tomus. § 15 De canonibus evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
& antiquarii uocant᷑: S librarii sunt. qͥ & no¬
ua seribrint & uetera: Antiquarii. qui tantũ¬
modo uetera: Inde & nom̃ sumpserunt:
a scribendo aut̃. scriba nomen
accepit. officium expͥmens. uoca¬
buli qualitate: De in strumentis¬
Nstrumenta seribȩ. calamꝰ & penna Exhis
enĩ. uerba paginis infigunt᷑. S calamus.
arboris ẽ Penna. auis . Cuiꝰ acum̃ induo di¬
uidit᷑: in toto corpore unitate seruata Credo
ꝓpt̃ misterium. ut induobus apicibꝰ uetus &
nouũ testamentũ signaret᷑. qͥbꝰ expͥmit᷑ uerb
sacramentũ. sanguine passionis effusum: Dictꝰ
aut̃ calamꝰ. qđ liquorẽ ponat Unde & apud
nautas. calare. ponere dicit᷑. Penna aut̃. apen¬
dendo uocata. idẽ uolando Est enĩ ut diximꝰ
auiũ: folia aũ libroꝵ. oppellata. siue exsimili¬
tudine folioꝵ arboꝵ. siue qr exfollibꝰ fiunt.
idẽ expellibꝰ qͤ deoccisis pecudibꝰ detrahi solent.

Expanded text:
et antiquarii vocantur: sed librarii sunt qui et noet antiquarii vocantur: sed librarii sunt qui et nova scribunt et vetera; antiquarii, qui tantummodo vetera, unde et nomen sumpserunt. Ab scribendo autem scriba nomen accepit, officium exprimens vocabuli qualitate. Instrumenta scribae calamus et pinna. Ex his enim verba paginis infiguntur; sed calamus arboris est, pinna avis; cuius acumen in dyade dividitur, in toto corpore unitate servata, credo propter mysterium, ut in duobus apicibus Vetus et Novum Testamentum signaretur, quibus exprimitur verbi sacramentum sanguine Passionis effusum. Dictus autem calamus quod liquorem ponat. Unde et apud nautas calare ponere dicitur. Pinna autem a pendendo vocata, id est volando. Est enim, ut diximus, avium. Foliae autem librorum appellatae sive ex similitudine foliorum arborum, seu quia ex follid est ex pellibus, qui de occisis pecudibus detrahi solent;
Abbreviated transcription (Latin):
tis modulis conficiebantur:. ħ reuiori for¬
in aluarum folus. atq palmarum. cuiꝰ gnieris.
eima sic meimuit Hec tibi areceis multũ
inigilata lucernis carmina. quis igues no¬
uimꝰ derios. letꝰ ł leuis maridulo maluȩ des¬
cripta libelo. prustacauexi munera naui¬
cła Circũcid libros siciliae pͥmum inere¬
buit. Nã iuinicio punncabant᷑: Vnde &
catulsꝰ ait. Cuidono lepidũ nouũ libellum.
acõdicibiis arboꝵ. seu uicium. quasi caudex.
qđ inse multitudinẽ libroꝵ. quasi ramoꝵ.
contineat. Uolum̃. liber ẽ auoluendo dictus.
sic̃ apud hebreos. uolumina legis. ł ꝓphetarũ:
mulino Unde & liber dicit᷑. in qͦ fcribimus.
qr aute usũ carte uł m̃branarum. de libris
arboꝵ uoliumua fiebant. idẽ compaginabant᷑:
Unde & scriptores. alibris arboꝵ. librarios
uocauerunt: de librarus. ui.
ibrarios. antea. bibliopolas dictos Libru
enĩ greci. biblum uocant Librarii aut̃. idẽ

Expanded text:
tis modulis conficiebantur. Breviori fortis modulis conficiebantur. Breviori forue malvarum foliis atque palmarum. Cuius generis Cinna sic meminit11: Haec tibi Arateis multum invigilata lucernis carmina, quis ignis novimus aerios, levis in aridulo malvae descripta libello Prusiaca vexi munera navicula. Circumcidi lbros Siciliae primum increbuit. Nam initio pumicabantur. Unde et Catullus ait1, 1: Cui dono lepidum novum libellum a codicibus arborum seu vitium, quasi caudex, quod ex se multitudinem librorum quasi ramorum contineat. Volumen liber est a volvendo dictus, sicut apud Hebraeos volumina Legis, volumina Propin ulmo. Unde et liber dicitur in quo scribimus, quia ante usum cartae vel membranarum de libris arborum volumina fiebant, id est conpaginabantur. Unde et scriptores a libris arborum librarios vocaverunt. De librariis et eorum instrumentis . Librarios antea bibliopolas dictos. Librum enim Graeci βίβλον vocant. Librarii autem iidem
Abbreviated transcription (Latin):
rgameni reges cum carta indigerẽt
nbranã primi ex cogitauer. Unde &.
pargamenorum nom̃. huc usq tradente
sibi posteritate feruatum ẽ: Hec & iñbran&
dicunt᷑. qi ex mñbris pecudum detrahuntur.
fiebant aut̃ pͥmũ. coloris lutei. idẽ crocei:
ostea uͦ romȩ candida m̃brana reꝑta sunt.
qd apparuit in abile eẽ. qđ ꝙ facile sordes¬
cant. aciemq legencium ledant. cum peri
ciores architecti. neq aurea lacunaria po¬
nenda inbibliotecis putent. neq pauimen¬
ta alia. quã eucaristeo marmore. qđ auri
fulgore hebetãt. & eucaristi uiriditas reficiat
ocłos Nam & qui nuimmulariã di̾cunt.
denarioꝵ formas. in mirteos pannos subi¬
ciunt. ꝙ gemimaꝵ scultores. scarabeoꝵ t̃ga.
quibꝰ nichil est uiridiꝰ. sub inde respiciunt.
dida. aut purpurea st̃. Candida. naturalit¬
existunt: lateũ menbranum. bi colorẽ.
qd̾ a confectore una tinguit᷑ parte. idẽ
m̃brana capillis. Purpurea uͦ. inficnuntur
colore purpurto. inquibꝰ aurũ & argentum

Expanded text:
rgameni reges cum charta indigerent, membranas primi excogitaverunt: unde et pergamenarum nomen hucusque tradente sibi posterirate servatum est: hec et membrana dicuntur, quia ex membris pecudum detrahuntur. Fiebant primum coloris lutei, id est crocei. Postea vero Rome candida membrana reperta sunt, quod apparuit inhabile, eo quod et facile sordescant, aciemque legentium ltiores architecti neque aurea lacunaria ponenda in bibliothecis putent neque pavimenta alia quam e Carysteo marmore, quod auri fulgor hebetat et Carystei viriditas reficiat oculos. Nam et qui nummulariam discunt, denariorum formis myrteos pannos subiciunt, et gemmarum sculptores scarabaeorum terga, quibus nihil est viridius, subinde respiciunt, dida aut lutea aut purpurea sunt. Candida naturalitexistunt. Luteum membranum bicolor est, quod a confectore una tinguitur parte, id eitis bicolor membrana capillis. Purpurea vero inficiuntur colore purpureo, in quibus aurum et argentum
Abbreviated transcription (Latin):
pbatissimi auctores. eufebiꝰ cesariensis. theo¬
philus. alexandrinꝰ. ꝓsꝑ quoq natione equi¬
tanꝰ. atq uictoriꝰ amplificatis. eiusdem festi¬
uitatis racionibus. multiplices eireulos edi¬
derunt. Cuius quidem racionẽ. beatissi mus
quinqͥes decẽ nouies caleulans. quoto hł die.¬
ł luna. debeat paschalis sollempnitas celebra¬
ri: sũma breuitate notauit: Ciclum aũ
uocatum. eo qđ in orbe digestum sit. & qua¬
si incirculo dispositũ. odiẽ complectat᷑
anoꝵ. fine uarretate. & sine ulla arte: Un.¬
de factiun ẽ ut cuiꝰq materiȩ carmiia. sip̃li¬
ei farinitate facta. cyclica uocarent᷑. Hinc̾
& lat̾eulum dictum. qđ ordinem habeat
stractum annoꝵ:..

Expanded text:
probatissimi auctores Eusebius Caesariensis, Theophilus Alexandrinus, Prosper quoque natione Aquitanus atque Victorius, amplificatis eiusdem festivitatis rationibus, multiplices circulos ediderunt. Cuius quidem rationem beatissimus Cyquinquies decem novies calculans, quoto Kal. vel luna debeat paschalis sollemnitas celebrari, summa brevitate notavit. Cyclum autem vocatum eo quod in orbe digestum sit, et quasi in circulo dispositum ordinem conplectat annorum sine varietate et sine ulla arte. Unde factum est ut cuiusque materiae carmina simplici formitate facta cyclica vocarentur. Hinc et laterculum dictum, quod ordinem habeat stratum annorum.