comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotis diram constantiam: educit gla¬
dium ut ꝑimat filium. Quid uidetis fr̃s:
Nichil hic sentimus humanũ: quia totũ
cognoscimus diuinum.S et ille filius
qui paulo ante ouem requirebat: sub
ingenti silentio talia inse fieri sentit: et ita
patiens inuenitur:⁊ tanquam iam ille eẽt
qui sicut ouis ad immolandum ductus est:
et tanquam agnus coram tondente se sine
uoce. sic non aperuit ossuum. O et tu scẽ
ysaac: indica nobis silentu huiꝰ tui tam
grande secretum. Paulo ante nichil inte
fieri sentiebas: et apatre arietem require¬
bas. Nunc autem manibus ligaris: ma¬
ram imponeris: ligno quodãmͦ suspen¬
deris⁊ et modotaces: Taceo inquit. Dic
quare: obsecro nouerimus. Uultis nosse
ait quare modotaceo: Quia figurã illiꝰ
gesto. qui uoluntate ponit animã suam:
non necessitate. In hoc tam grandi misti
co fidei sacramento. et abraham sc̃s appa¬
ruit ꝓbatus: et filius in p̃sentiẽ liberat᷑.¬

Expanded text:
sacerdotis diram constantiam, educit glasacerdotis diram constantiam, educit gladium, ut perimat filium. Quid videtis, fratres? Nihil hic sentimus humanum, quia totum cognoscimus divinum. Sed et ille filius, qui paulo ante ovem requirebat, sub ingenti silentio talia fieri in se sentit: et ita patiens invenitur, tanquam jam ille esset, qui sicut ovis ad immolandum ductus est, et tanquam agnus coram tondente se sine voce, sic non aperuit os suum . O et tu, sancte Isaac, indica nobis silentii hujus tam grande secretum. Paulo ante nihil in te fieri sentiebas, et a patre arietem requirebas: nunc autem manibus ligaris, in aram imponeris, ligno quodam modo suspenderis; et modo taces. Taceo, inquit. Dic quare: obsecro, noverimus. Vultis nosse, ait, quare modo taceo? Quia figuram illius gesto, qui voluntate ponit animam suam, non nececo fidei sacramento et Abraham sanctus apparuit probatus, et filius in praesenti est liberat
Abbreviated transcription (Latin):
landum ⁊ filius tuus inisto sacrificio ñ
cremat᷑: quia resurrectio filio dĩ seruat᷑.
Merito abrahe huiꝰ uiri fidem cõmemorais
iacobus apłs ait. Credidit abraham dõ :⁊ et
deputatum ẽ illi ad iusticiam: et amicus
dei appellatus ẽ. Amicos ut nouimꝰ comun¬
ctio animoꝵ facit. Unde quidam sapiens
huius mundi ait. Idem uelle atq idem nolle:
ea demum firma amicicia ẽ. Ergo amicos
ut nouimus: coniunctio animoꝵ facit̃.
dõ. ut eius amicus appellaret᷑. uultis nosse:
Sicut enim ds̃ pater unico filio non peꝑcit.
s ꝓ nobis omnib tradidit illum: ita et iste
unico filio non peꝑeit: s iubente ut immo¬
laretur ei qui dederat eum: de toto corde ob
Huiꝰ hystorie plenam uobis reddere notio¬
nem. Postquam relictis pueris ad locũ sa¬
crificii pater cũ filio uenit: aram constru¬
it: ligna componit: manus filioligat:
imponit cum in ara supra ligna: deponit
humana paternȩ pietatis indicia. Induit

Expanded text:
landum filius tuus in isto sacrificio non landum filius tuus in isto sacrificio non crematur, quia resurrectio Filio Dei servatur. Merito Abrahae hujus viri fidem commemorans Jacobus apostolus ait: Credidit Abraham Deo, et deputatum est illi ad justitiam, et amicus Dei appellatus est . Amicos, ut novimus, conjunctio animorum facit: unde quidam sapiens hujus mundi ait, Idem velle atque idem nolle, ea demum firma amicitia est . Ergo amicos, ut novimus, conjunctio animorum facit. Qit Deo, ut ejus amicus appellaretur, vultis nosse? Sicut enim Deus Pater unico Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum ; ita et iste unico filio non pepercit, sed jubente ut immolaretur, ei qui dederat eum devoto corde obthujus historiae plenam vobis reddere rationem. Postquam relictis pueris, ad locum sacrificii pater cum filio venit, aram construit, ligna componit, manus filio ligat, imponit eum in aram supra ligna, deponit humana paternae pietatis indicia, induit
Abbreviated transcription (Latin):
quam immolaturus es: Et pater respondit.
Ds̃ ꝓuidebit sibi ouem ad sacrificium fili
mi. Magnum hic et grande ui deo sacram̃¬
tum. Aliud abraham corde gestabat: ali¬
ud filio ꝓmittebat. S neq quȩ ꝓmittebat.
filium fallebant: neq aliqua infirmitas
cor eius aꝓposito immutauerat. Quid plu¬
ribus: ꝑgit uiam.⁊ uidet locum delon¬
ge: et statuens pueros suos. ibi eis talla
uerba ꝓfert dicens. Sedete hic cũ asina:
ego autem et puer ibimus usq illuc: et
cũ adorauerimus. reuertemur ad uos. O scẽ
abraham. quid ẽ quod dicis: cũ aliud ti¬
bi de puero agendum sit: Nunquid aut
te aut tuos fallis: Noninquit: sed quȩ pro¬
pheticȩ uł dico uł gero ⁊ uirtus caritatis
in me manens quȩ omnia credit. et facit.
Et dicit. Audio enim eam sine strepitu uo¬
cis. intus ad cor loquentem: et dicentẽ mͥ.
Tu quidem licet resurrecturum credens
pleno et ꝑfecto uoto. puerum ducas ĩmo¬

Expanded text:
quam immolaturus es ad holocaustum? Et pater respondit: quam immolaturus es ad holocaustum? Et pater respondit: Deus providebit sibi ovem ad sacrificium, fili mi. Magnum hic et grande video sacramentum. Aliud Abraham corde gestabat, aliud filio promittebat: sed neque quae promittebat, filium fallebant; neque aliqua infirmitas cor ejus a proposito immutaverat. Quid pluribus? Pergit viam, videt locum de longe, et statuens pueros suos ibi, eis talia verba profert dicens: Sedete hic cum asina; ego autem et puer ibimus usque illuc, et cum adoraverimus, revertemur ad vos. O sancte Abraham, quid est quod dicis, cum aliud tibi de puero agendum sit? Numquid aut te, aut tuos fallis? Non, inquit: sed quae prophetice vel dico vel gero, virtus charitatis in me manens quae omnia credit, et facit et dicit. Audio enim eam sine strepitu vocis intus ad cor loquentem et dicentem mihi, Tu quidem licet resurrecturum credens, pleno et perfecto voto puerum ducas immo
Abbreviated transcription (Latin):
tat.:⁊ amplius diligit: suscipit filiũ ex con¬
iuge sterili. quam spe pariendi. destitutã
sterilitas etasq iam fecerat: atq in illo be¬
nedictionẽ omniũ gentium ꝓmissam fir
bat. ꝓbatumq commendat: et quẽad mo¬
dum nichil dõ p̃ferat. posteris monstrat.
Uocat eum dns de cȩlo dicens. Abraham.
abraham. Et ille tanquam seruus obedi¬
ens: ecce adsum ait. E dñs. Accipe filium
tuum illum quemdiligis ysaac: et uade
in terram excelsam: et offeres eum holocau¬
stum in unũ montiũ quem monstrauero¬
tibi. Ne hac quidem iussione turbat᷑ aut
frangitur seruus fidelis: ad est enim eiuir¬
tus caritatis. quȩ omnia credit. Surgit: do¬
mum ꝑgit: asinam sternit: ligna conci¬
dit⁊ gladium et ignem sumit: puerum
simul adducit: et ꝑgit ad locũ. Tunc inten¬
tus factus ysaac: patrem interrogat dicers.
Pater. Et ille. Quid ẽ fili: Et filius. Ecce
ait ignis et ligna: ubi ouis ad holocaustũ

Expanded text:
tat, amplius diligit, suscipit filium ex contat, amplius diligit, suscipit filium ex conjuge sterili, quam spe pariendi destitutam sterilitas aetasque jam fecerat, atque in illo benedictionem omnium gentium promissam firmbat, probatumque commendat, et quemadmodum nihil Deo praeferat, posteris monstrat. Vocat eum Dominus de coelo dicens: Abraham! Abraham! Et ille tanquam servus obediens: Ecce sum, ait. Et Dominus: Accipe filium tuum illum quem diligis Isaac, et vade in terram excelsam, et offeres eum holocaustum in unum montium quem tibi dixero. Nec hac quidem jussione turbatur aut frangitur servus fidelis: adest enim ei virtus charitatis quae omnia credit. Surgit, domum pergit, asinam sternit, ligna concidit, gladium et ignem sumit, puerum simul adducit, et pergit ad locum. Tunc intentus factus Isaac, patrem interrogat dicens: Pater. Et ille: Quid est, fili? Et filius: Ecce, ait, ignis et ligna: ubi est ovis
Abbreviated transcription (Latin):
q tibi ostendero. Nec apud se iste sc̃s cogi¬
tauit aut dixit. quo eam ⁊ eui me cõmittã:
in quam tram uadam: sed statim ut audit.
surgit :⁊ currit: festinat. accelerat. Terrã
pinissam non uidet: sed credendo eamfir¬
miter retinet. Ambulat recto itinere: na
oberrantibus uestigiis. alibi quam debu¬
it declinauit: quia qui eũ ad ignotam t̃¬
ram mittebat: ipse qui mittebat. ñ dimit¬
tebat: nec eum ipse fefellit. Redditur mer¬
ces credenti: ad terramꝑuenit: dilatatur:
multiplicatur:⁊ ex pauꝑe efficitur diues:
ex ignobili potens: ditat᷑ omnib bonis:
et in illo impletur quod dñs in euangłio
suis discipulis ꝓmisit dicens. Siquis dimi¬
serit domum. aut agrum. aut parentes. cau¬
sa nominis mei : et in hac uita centuplũ
accipiet: et infuturo seculo uitam conseqͦ¬
tur ȩternam. Cumulatur adhuc huiꝰ fide
merces: et senꝓmitct᷑ filius. Ad est uitꝰ
caritatis quȩ omnia credit. Audit: exul¬

Expanded text:
que tibi ostendero : nec apud se iste sanctus cogique tibi ostendero : nec apud se iste sanctus cogitavit aut dixit, Quo eam? cui me committam? in quam terram vadam? sed statim ut audit, surgit, currit, festinat, accelerat. Terram promissam non videt; sed credendo eam firmiter retinet. Ambulat recto itinere, nec oberrantibus vestigiis alibi quam debuit, declinavit: quia qui eum ad ignotam terram mittebat, ipse qui mittebat non dimittebat. Nec eum ipse fefellit: redditur merces credenti. Ad terram pervenit, dilatatur, multiplicatur: ex paupere efficitur dives, ex ignobili potens, ditatur omnibus bonis; et in illo impletur quod Dominus in Evangelio suis discipulis promisit, dicens: Si quis dimiserit domum, aut agrum, aut parentes causa nominis mei, et in hac vita centuplum accipiet, et in futuro saeculo vitam consequetur aeternam . Cumulatur adhuc hujus fidei merces, et seni promittitur filius. Adest virtus charitatis quae omnia credit. Audit, exsul
Abbreviated transcription (Latin):
giant licet.fremant dentib.atq ipsam
arcam confringere conent᷑: non expaue¬
scas. Finito diluuio. illos rapiet manis
ac spinosa silua: te fertilis suscipit t̾ra.
Post finem seculi impii rapient᷑ ad tene¬
bras exteriores. ubi ẽ fletus et stridor
dentium : pios suscipit terra uiuentiũ.
Nam et ipse sc̃s noe post finem diluui
obtulit sacrificium dõ: sed de animali¬
bus mundis. non de immundis. Simul
enĩ et munda et immunda animalia in ar¬
ca natare potuerunt: sed mala ad sacrifici
um dei non ꝑuenerunt. S iam hine ali¬
quando transeamus: ut cetera ꝑscrutari
ualeamus. Procedat in medio sẽs ille abra¬
ham: et suos nos doceat exemplo possidere
uirtutem caritatis quȩ omnia credit: qui
non est cunctatus ad unam uocationẽ. re¬
linquere patriam sedem. domũ. familiã.
Omnia relinquuntur: ut domino p̃cipien¬
ti pareat᷑. Exi inquit ei ds̃ de domo tua. et
de cognatione tua: et ueni in t̾ram quãcun¬

Expanded text:
giant licet, fremant dentibus, atque ipsam giant licet, fremant dentibus, atque ipsam arcam confringere conentur, non expavescas: finito diluvio, illas rapiet inanis ac spinosa silva, te fertilis suscipit terra: post finem saeculi, impii rapientur ad tenebras exteriores, ubi est fletus et stridor dentium; pios suscipit terra viventium . Nam et ipse sanctus Noe post finem diluvii obtulit sacrificium Deo; sed de animalibus mundis, non de immundis . Simul enim et munda et immunda animalia in arca natare potueum Dei non pervenerunt. Sed jam hinc aliquando transeamus ut caetera perscrutare valeamus. Procedat in medium sanctus ille Abraham, et suo nos doceat possidere exemplo virtutem charitatis quae omnia credit; qui non est cunctatus ad unam vocationem relinquere patriam, sedem, domum, familiam. Omnia relinquuntur ut Domino praecipienti pareatur. Exi, inquit ei Deus, de domo tua, et de cognatione tua, et veni in terram quamcum
Abbreviated transcription (Latin):
dientia conditori. Expectat et tolerat sc̃s
iste finem diluuii: nec antequã finiat᷑.
causa ferarum archa relinquit᷑. Tolerat
bonus mala: et donec infine etiam corpo¬
re separentur. intus manens.corde ñ cor
possidere uirtutem caritatis quȩ omnia
tolerat: relinque mundũ: confuge ad
crucis lignum: non metuas ꝓcellas et tͣ¬
bines huiꝰ diluuii. Non mergeris: si li¬
gno portaberis. Nouit gubnare: qui
dignatus ẽ creare. Tantum ad sit uirtus
caritatis quȩ omnia tolerat: nulla res te
ab archȩ soliditate euellat. ꝑmane bonus:
et tolera malos.Melius ẽ enim ut intus
positus ꝓpt̾ bonos toleres malos: quã
foras exiens et ꝑiens: et bonos relinquas
et malos. Si ergo sunt tecum ferȩ⁊ id ẽ
si tecum sunt in ȩccłia praua docentes. fal¬
sa sentientes. heretici uł scismatici. aut eti¬
am ipsi mali catholici. more ferarũ animas
deuorare querentium: tolerent᷑ usq ad
finem scłi. tanquam finem diluuii. Ru¬

Expanded text:
dientia Conditori. Exspectat et tolerat sanctus dientia Conditori. Exspectat et tolerat sanctus iste finem diluvii: nec antequam finiatur, causa ferarum arca relinquitur . Tolerat bonus mala: et donec in fine etiam corpore separentur, intus manens, corde, non cpossidere virtutem charitatis quae omnia tolerat, relinque mundum, confuge ad crucis lignum, non metuas procellas et turbines hujus diluvii: non mergeris si ligno portaberis; novit gubernare qui dignatus est creare, tantum adsit virtus charitatis quae omnia tolerat. Nulla res te ab arcae soliditate evellat. Permane bonus, et tolera malos: melius enim est ut intus positus propter bonos toleres malos, quam foras exiens et periens, et bonos relinquas et malos. Si ergo sunt tecum ferae, id est, sunt tecum in Ecclesia prava docentes, falsa sentientes, haeretici vel schismatici, aut etiam ipsi mali catholici, more ferarum animas devorare quaerentium; tolerentur usque ad finem saeculi, tanquam finem diluvii. Ru
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbreuitate temporis et ꝓsermone suscep¬
to. ita p̃termissos esse cognoscite: ut ta¬
men certissime noueritis oms̃ eẽ in xp̃o:
ad modum sc̃s noe possederit. uł possessꝰ
sit uirtute caritatis. quȩ omnia tolerat.
Predixit ei ds̃: quod iniquitate hominũ
crescente. diliuio ꝑderet mundũ. Statim
ille admonitus. confugit ad lignum: et
post campoꝵ amenoꝵ faciem. angustiis
se recludit arche. Tolerat cȩli fremitũ⁊ so¬
nitum aquarum: fragores nimboꝵ: et
post ista omnia. qui solet gaudere consor¬
tio hominũ: socius quodammꝰ efficit᷑
serpentium ac ferarum. Nec expauescit
uir iste. quod cum eo sint fere in archa: im¬
mo ibi agnoscit ordinem suum feritas. qͥa
se cognouit humanitas: et iubenti ho¬
mini obediunt : quia hominẽ suꝑiori do¬
mino obedisse cognoscunt. Ostensum ẽ in
noe quid adam p̾ceptũ contemnendo ꝑdi¬
derit: et demonstratum ẽ.posse homines
bestiis etiam dominari: si subdant se obe¬

Expanded text:
pro brevitate temporis et pro sermone susceppro brevitate temporis et pro sermone suscepto ita praetermissos esse cognoscite ut tamen certissime noveritis omnes esse in Christo admodum sanctus Noe possederit vel possessus sit virtute charitatis, quae omnia tolerat. Praedixit ei Deus quod iniquitate hominum crescente, diluvio perderet mundum. Statim ille admonitus confugit ad lignum, et post camporum amoenorum faciem, angustiis se reclusit arcae, tolerat coeli fremitum, sonitum aquarum, fragorem nimborum; et post ista omnia, qui solet gaudere consortio hominum, socius quodam modo efficitur serpentium ac ferarum. Nec expavescit vir iste, quod cum eo sint ferae in arca: imo ibi agnoscit ordinem suum feritas, quia se cognovit humanitas; et jubenti homini obediunt, quia hominem superiori Domino obedisse cognoscunt. Ostensum est in Noe quid Adam praeceptum contemnendo perdiderit: et demonstratum est posse homines bestiis etiam dominari, si subdant se obe
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃itati ur̃e: delectatq p̾mitus intueri. quẽ¬
admodũ uelut quatuor cardines orbis. to¬
tum continens possederit mundũ. Reqͥ¬
ramus igit᷑ si placet aliquorum exempla
scõꝵ⁊ eorum scilicet quihis uirtutibus
sc̃ẽ caritatis possessi sunt: et eis ita singuł¬
singulas tribuamus.⁊ ut om̃s in omnib
c̃ẽ noscamus: quoniamomnis qui pie to¬
lerat. recte credit :⁊ et omnis qui recte cre¬
dit. aliquid sꝑat: et qui sperat. fustinet.
ne abspe cadat.S iam quinam istisunt
uideamus: quoꝵ fidem inquantũ desuꝑ
adiuuamur. assequi ualeamus. Uirtus
caritatis quȩ omnia tolerat: emicuit in
scõ noe. Que omnia credit: inscõ abrahã.
Que omnia spat:⁊ in patrib nr̃is. id est in
populo isił: unde ipse nr̃ exortꝰ est dñs.
Que omnia sustinet:⁊ in ipso capite dño
quam cadit. Nec cęteros scõs abhis uir¬
tutib ur̃a caritas deputet alienos: quos

Expanded text:
Sanctitati vestrae, delectatque primitus intueri, quemSanctitati vestrae, delectatque primitus intueri, quemadmodum velut quatuor cardines orbis continens, totum possederit mundum. Requiramus igitur, si placet, aliquorum exempla sanctorum, eorum scilicet, qui his virtutibus sanctae charitatis possessi sunt: et eis singulis ita singula tribuamus, ut omnes in omnibus esse noscamus: quoniam omnis qui pie tolerat, recte credit; et omnis qui recte credit, aliquid sperat; et qui sperat, sustinet, ne ab spe cadat. Sed jam quinam isti sint videamus, quorum fidem, in quantum desuper adjuvamur, assequi valeamus. Virtus charitatis quae omnsancto Noe: quae omnia credit in sancto Abraham: quae omnia sperat in patribus nostris, id est in populo Israel, unde ipse Dominus exortus est; quae omnia sustinet, in ipso capite Dominuae nunquam cadit. Nec caeteros sanctos ab his virtutibus vestra charitas deputet alienos quos
Abbreviated transcription (Latin):
tia sacras litteras didicisti. Sed nec uobis ex¬
cusatus ẽẽ potero: quorum corda ista me sua
uoce pulsabunt. Quid metuis ꝑferre uerbũ:
Si etas reuocat: paulus timotheo iuueni p̃¬
cipiebat dicens. Nemo adolescentiam tuam
contemnat: p̃dica uerbum. Si sermo de est:
pete et accipies. Non enim uos estis qui lo¬
quimini: sed qđ donatur uobis. hoc mini¬
stratis nobis. His coartatus angustiis:⁊
quo meconferam.nisi ad scã uestigia cari¬
tatis: Eamq deprecor ut donet michi ali¬
quid dignum de se dicere: quod et meũ sup¬
pleat ministerium: et ur̃m saciet deside¬
tas non emulatur.⁊ non agit ꝑperam:⁊
non irritatur. ⁊ noncogitat malum et cete¬
ra: inultimo. quatuor eius uirtutes. breui¬
ter comp̃hendit dicens. Omnia tolerat:⁊
omnia credit : omnia sperat.: omĩa sustinet:
caritas nunquam excidit. Ex his gͥ quatu¬
or uirtutib sc̃e caritatis loqui conuenit

Expanded text:
tia sacras Litteras didicisti . Sed nec sic vobis extia sacras Litteras didicisti . Sed nec sic vobis excusatus esse potero, quorum corda ista me sua voce pulsabunt: Quid metuis proferre verbum? Si aetas revocat, Paulus Timotheo juveni praecipiebat, dicens: Nemo adolescentiam tuam contemnat . Praedica verbum . Si sermo deest, pete, et accipies: non enim vos estis qui loquimini; sed quod donatur vobis, hoc ministratis nobis. His coarctatus angustiis, quo me conferam, nisi ad sancta vestigia charitatis? eamque deprecor, ut donet mihi aliquid dignum de se dicere, quod et meum suppleat ministerium, et vestrum satiet desidetas non aemulatur, non agit perperam, non inflatur, non cogitat malum, et caetera: in ultimo quatuor ejus virtutes breviter comprehendit, dicens, Omnia tolerat, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet; charitas nunquam excidit. Ex his igitur quatuor virtutibus sanctae charitatis loqui convenit
Abbreviated transcription (Latin):
esiderium carita Critatis:
tis ur̃e: a nobis exigit de¬
bitum sermonis officium.
S tanta sunt quȩ terreant
et reuocant animũ nr̃m: ut si uelimus pa¬
rere desiderio ur̃o: non sit sine ꝑiculo nr̃o.
Primũ quod iuuenis loqui cogar. p̃sentib
sensibus: deinde temerariũ ẽẽ arbitror. lo¬
qui uelle imꝑitia. inter eos quos roborauit
antiqua doctrina. Optabam gͦ silentio p̃te¬
rire et illum locum tutissimum eligere: audi¬
re potius quam aliquid dicere.S quid facio:
Instat ur̃ amor: reuocat nr̃ pudor. Cogit sc̃oꝵ
patrum iussio: a quibus si uelim obsecrans
ueniam petere dicens.ignoscite sci patres.
ignoscite. parcite nr̃e uerecundie÷ parcite
nr̃e ȩtati : maxime cum recolam uobis fuisse
p̃ceptum. loquimini seniores. decet enĩ uos:
ipsa scã caritate qua p̃ualent. respondebunt
michi. Loquere iuuenis: delectat enim nos.
Quib si repetam. sc̃i patres. quid loquar:
rursus michi respondebunt. Quod a nob̃
sepe audisti. Memento fili: quia ab infan¬

Expanded text:
esiderium Charitatis vestrae a nobis exigit debitum sermonis officium. Sed tanta sunt quae terreant et revocent animum nostrum; ut si velimus parere desiderio vestro, non sit sine periculo nostro: primum, quod juvenis loqui cogar praesentibus senibus; deinde, temerarium esse arbitror loqui velle imperitiam, inter eos quos roboravit antiqua doctrina. Optabam ergo silentio praeterire, et illum locum tutissimum eligere, audire potius quam aliquid dicere. Sed quid facio? Instat vester amor, revocat noster pudor; cogit sanctorum patrum jussio, a quibus si velim obsecrans veniam petere dicens, Ignoscite, sancti patres, ignoscite; parcite nostrae verecundiae, parcite nostrae aetati, maxime cum recolam vobis fuisse praeceptum, Loquimini, seniores; decet enim vos : ipsi sancta charitate qua praevalent, respondebunt mihi, Loquere, juvenis; delectat enim nos. Quibus si repetam, Sancti patres, quid loquar? rursum mihi respondebunt, Quod a nobis saepe audisti, memento, fili, quia ab infan
Abbreviated transcription (Latin):
pollinaristas apollinaris instituit. qui
de anima xp̃i a catholica dissenserunt.
dicentes sicut arriani dm̃ xp̃m carnẽ solam
sine anima suscepisse. In qua questione. te¬
stimoniis euangłicis uicti: mentẽ qua ra¬
tionalis ẽ animahominis defuisse animȩ
xp̃i. sed prohac ipsum uerbum in eo fuisse
dixerunt. De ipsa uero eius carne. sic a re¬
cta fide dissensisse ꝑhibentur. ut dicerent
carnem illam et uerbum unius eiusdẽq
substantiȩ. contentiosissime asseuerantes.
uerbum carnẽ factum. hoc est uerbi aliqͥd
in carnem fuisse conuersũ atq mutatũ

Expanded text:
POLLINARISTAS Apollinaris instituit, qui de anima Christi a Catholica dissenserunt, dicentes, sicut Ariani, Deum Christum carnem sine anima suscepisse. In qua quaestione testimoniis evangelicis victi, mentem, qua rationalis est anima hominis, defuisse animae Christi, sed pro hac ipsum Verbum in eo fuisse dixerunt. De ipsa vero ejus carne sic a recta fide dissensisse perhibentur, ut dicerent carnem illam et Verbum unius ejusdemque substantiae, contentiosissime asseverantes, Verbum carnem factum, hoc est, Verbi aliquid in carnem fuisse conversum atque mutatum,
Abbreviated transcription (Latin):
Reatura omnis corporea: angłi et omnes
Icelestes uirtutes. corpore licet non carne
subsistant. Ex eo autem corporeas eẽ cre
dimus intellectuales naturas. qđ localit̃
circum scribuntur: Sicut et anima huma¬
na quȩ carne clauditur: et demones qui
naturas. quia carne carent. nechabent
quod cadat: ut resurrectione egeant post
ruinam necessaria:

Expanded text:
 CAPUT XII. Creatura omnis corporea est, angeli et omnes  CAPUT XII. Creatura omnis corporea est, angeli et omnes coelestes virtutes corporeae, licet non carne subdimus intellectuales creaturas, quod localiter circumscribuntur; sicut et anima humana, quae carne clauditur, et daemones, qui naturas, quia carne carent, nec habent quo cadant, ut resurrectione egeant post ruinam necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
damus restitutionem futuram. quam¬
origenes delirat: ut demones uł impii hoĩes.
post tormenta quasi suppliciis expurgati. uł
illi in angłicam quacreati sunt redeant di¬
gnitatem. uł isti iustoꝵ societati donentur:
eo qđ diuinȩ conueniat pietati. ne quid ex
rationalibus percat erfaturis. sed quolibet
modo saluentur. Nos credamus ipsi iudici
omniũ et retributori iusto. qui dixit. ibunt
impii insupplicium ȩternum ⁊ iusti autẽ
inuitam ȩternam: ut ꝑcipiant fructum
operum suorum:
aquam: ex nichilo. Et cum adhuc tenebre ip¬
sam aquam occultarent. et aqua terram ab¬
sconderent: facti sunt angłi et omnes cele¬
stes uirtutes. ut non eẽt ociosa dei bonitas:
sed haberet in quib ꝑmulta ante spacia bo¬
nitatem suam ostenderet: et ita hic uisibi¬
credendum. nisi solum dm̃: id est patrẽ
e filium et sp̃m sc̃m. Qui ideo recte incor¬
poreus creditur. quia ubiq ẽ. et omnia im¬
plet. atq constringit: ideo inuisibilis om

Expanded text:
damus restitutionem futuram, quarigenes delirat, ut daemones vel impii homines post tormenta, quasi suppliciis expurgati, vel illi in angelicam, qua creati sunt, redeant dignitatem, vel isti justorum societate donentur, eo quod hoc divinae conveniat pietati ne quid ex rationalibus pereat creaturis, sed quolibet modo salvetur. Sed nos credamus ipsi judici omnium et retributori justo, qui dixit: Ibunt impii in supplicium aeternum, justi autem in vitam aeternam , ut percipiant fructum operum suorum. aquam, ex nisam aquam occultarent, et aqua terram absconderet, facti sunt angeli et omnes coelestes virtutes, ut non esset otiosa Dei bonitas, 8 sed haberet in quibus per multa ante spatia bonitatem suam ostenderet: et ita hic visibicredendum, nisi solum Deum, id est Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum. Qui ideo recte incorporeus creditur, quia ubique est, et omnia implet atque constringit. Ideo et invisibilis
Abbreviated transcription (Latin):
et creuerat. iam xp̃c surgens amortuis se¬
debat in cęlo: et ille adhuc inparentũ su¬
oꝵ cecabatur mendatio. qͦd eum discipłi
eius furati fuerant de sepulchro. Sic et
ego de eccłia catholica doto orbe diffusa. eir¬
cũtundebar diumarum uocibus littera¬
rũ: et me surdum faciebant aparentibus
intentata falsa crimina traditorum. Non
me pauli meritis comparo. s peccatis. Etiã¬
si tam bonus ẽẽ non merui:ñ tamen sine
medicina correptionis tam malus fui. Nec
ille sponsum agnoscebat in libris quos le¬
gebat: nec ego sponsam. Qui reuelauit illi
de xp̃i clarificatione quod scriptum ẽ. exal¬
tare suꝑ cȩlos ds̃: ipse reuelauit mͥ de ȩccle
effusione quod sequitur. suꝑ omnẽ tram
gła tua. Utraq testimonia aꝑta sunt uiden¬
tibus: s clausa cȩcis. Illi oculos aꝑuit ba

Expanded text:
et creverat, jam Christus surgens a mortuis seet creverat, jam Christus surgens a mortuis sedebat in coelo; et ille adhuc in parentum suorum caecabatur mendacio, quia eum discipuli ejus furati fuerant de sepulcro. Sic et ego de Ecclesia catholica toto orbe diffusa circumtundebar divinarum vocibus Litterarum; et me surdum faciebant a parentibus intentata falsa crimina traditorum. Non me Pauli meritis comparo, sed peccatis. Etiamsi tam bonus esse non merui, non tamen sine medicina correptionis tam malus fui. Nec ille sponsum agnoscebat in Libris quos legebat, nec ego sponsam. Qui revelavit illi de Christi clarificatione quod scriptum est, Exaltare super coelos, Deus; ipse revelavit mihi de Ecclesiae effusione quod sequitur, Super omnem terram gloria tua . Utraque testimonia aperta sunt videntibus, sed clausa caecis. Illis ocu
Abbreviated transcription (Latin):
bam.Magno sudore spargebam. quan¬
do tibi non colligebã. Grãs plantatori
tuo: apud quem manet merces oparioꝵ
etiam hora nouissima uocatoꝵ. Serus ad¬
uenio.sed denarium non despero. Qui pͥus
fui blasphemus et ꝑsecutor. et iniuriosus
aduersum te: s miscđiam consecutus sum.
quia ignorans feci. Tenebam enim uerba
parentũ meoꝵ: non patriarcharum. non
meȩ. Non ad quieui carni et sanguini: sed
adquieui superatus ueritati: et requieui
redditus unitati. Nunquid non easdem sc̾¬
pturas legebam quas et nunc lego: Sed
etiam ille doctor gentium uas electionis.
ex saulo paulus. ex elatominimus. exprȩ¬
done pastor. exlupo aries. hebreus erat ex
hebreis. scđ̾m legemphariseus: ad pedes
gamalielis doctoris legis eruditus. Et
tamen xp̃i quem legebat inꝓpħis. nec sede¬
re nouerat in celis: nec coli ꝑmittebat int̃¬
ris. fidempassionis et resurrectionis eius
nesciens ore cantabat: seuienserrore ua

Expanded text:
bam. Magno sudore spargebam, quanbam. Magno sudore spargebam, quando tibi non colligebam. Gratias plantatori tuo, apud quem non manet merces operariorum etiam hora novissima vocatorum. Serus advenio, sed denarium non despero . Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus adversum te: sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci . Tenebam enim verba parentum meorum, non Patriarcharum, non meae. Non acquievi carni et sanguini; sed acquievi superatus veritati, et requievi redditus unitati. Numquid non easdem Scripturas legebam, quas et nunc lego? Sed etiam ille doctor Gentium vas electionis, ex Saulo Paulus, ex elato minimus, ex praedone pastor, ex lupo aries, Hebraeus erat ex Hebraeis, secundum legem Pharisaeus , ad pedes Gamalielis doctoris legem eruditus : et tamen Christum, quem legebat in Prophetis, nec sedere noverat in coelis, nec coli permittebat in terris. Fidem passionis et resurrectionis ejus nesciens ore cantabat, et saeviens errore va
Abbreviated transcription (Latin):
Non uis habere maculam: Fac quod scͥp¬
tum ẽ. Lauamini mundi estote: auferte
nequitias de cordib ur̃is.Non uis habe¬
re rugam: Extendere incruce. Non enĩ
tantum opus ẽ ut laueris. sed etiam ut ex¬
tendaris: ut sissine macula aut ruga. Per
lauacrũ enim auferunt᷑ peccata: ꝑ extensi¬
onem fit desiderium futuri scłi: ꝓpt̃ quod
Noninquit exoꝑibus iusticie quȩ nos feci¬
mus: sed scđm suam miscđiam saluos nos
fecit. ꝑ lauacrum regenerationis. Audi eun¬
dem extensum. Ea inquit quȩ retro sunt
oblitus. in ea que ante sunt extensus:secun¬
dum intentionem sequor ad palmã suꝑnȩ
usdem ad uigilias maximiani. de qͦdam
donatista. qͥ reuersus ẽ ad eccłiam.
eo grãs fr̃s. congratulamini frĩ
ꝑe dignatus est redeuntem. Hȩc ẽ uinea
ubi non oꝑabar: et uires meas in alieno
consumpseram. Ouinea dilecta dño meo.
non solum labor ms̃ nichil tibi ꝓderat:
uerũ etiam contra te tuo inimico seruie¬

Expanded text:
Non vis habere maculam? Fac quod scripNon vis habere maculam? Fac quod scriptum est; Lavamini, mundi estote, auferte nequitias de cordibus vestris . Non vis habere rugam? Extendere in crucem. Non enim tantum opus est ut laveris, sed etiam ut extendaris, ut sis sine macula aut ruga. Per lavacrum enim auferuntur peccata: per extensionem fit desiderium futuri saeculi, propterNon, inquit, ex operibus justitiae quae nos fecimus, sed secundum suam misericordiam salvos nos fecit, per lavacrum regenerationis . Audi eumdem extensum: Ea, inquit, quae retro suoblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor ad palmam supernae CCCLX . Ad vigilias Maximiani , de quodam Donatista qui reversus est ad Ecclesiam. Deo gratias, fratres, congratulamini fratri pere dignatus est redeuntem. Haec est vinea, ubi non operabar, et vires meas in aliena consumpseram. O vinea dilecta Domino meo, non solum labor meus nihil tibi proderat, verum etiam contra te inimico tuo servie
Abbreviated transcription (Latin):
recte illis diceret᷑. ue illis qui ꝑdiderunt
patientiam: Quomodo enim iustũ patien
tiȩ p̃mium reddit᷑. si et impatiens passio
coronatur: fut quomodo innocens iu¬
dicabit᷑ cui dictum ẽ. dilige proximũ tu¬
um tanquam te ipsum: si homicidiũ cõ¬
mittit in seipso. quod committere ꝓhibet᷑ in ꝑ¬
ximo: Audiant gͦ scĩ de scripturis scĩs p̃cepta
patientiȩ. fili accedens ad seruitutem dĩ. sta in
iusticia et timore: et p̃para animam tuã ad tẽp

Expanded text:
recte illis diceretur: uae his qui perdiderunt recte illis diceretur: uae his qui perdiderunt patientiam! quomodo enim iustum praemium patientiae redditur, si et inpatiens passio coronatur? aut quomodo innocens iudicabitur, cui dictum est: diliges proximum tuum tamquam te ipsum, si homicidium committit in se ipso, quod committere prohibetur in proximo? Audiant ergo sancti de scripturis sanctis praecepta patientiae: fili, accedens ad seruitutem dei sta in iustitia
Abbreviated transcription (Latin):
reret᷑. atq eẽt inter illos de quib dictum ẽ.
ue his qui ꝑdiderunt patientiam: et augẽt
potius quam euaderet penas: qui post sui
corporis mortem. siue ad blasphemoꝵ siue ad
homicidarum. uł etiam plusquam parrici¬
darũ supplicia raꝑet᷑. Si enim parricida eo
sceleratior ẽ. quam quilibet homicicida. qͥa
ñ tantũ hominẽ uerũ etiam ꝓpinquũ necat.
inq ipsis parricidis quanto ꝓpinquiorem
quisquis ꝑemerit. tanto iudicat᷑ immanior.
sine dubio peior ẽ qui se occidit: quia nemo
ẽ homini se ipso ꝓpinquior. Quid gͦ miseri
faciunt : qui cum et hic sibimet ingestas.⁊
postea ñ solũ impietatis aduersus dm̃. s etiã
ipsius quam inse exercuerunt crudelitatis
luant debitas penas. insuꝑ quęrunt et
martyrũ głas: cum etiam si prouero. xp̃i
testimonio ꝑsecutionẽ paterent᷑. et se int̾fi¬
cerent. ne aliquid a ꝑsecutorib paderent᷑.

Expanded text:
reretur atque esset inter illos de quibus dictum est: reretur atque esset inter illos de quibus dictum est: uae his qui perdiderunt patientiam. et augeret potius quam euaderet poenas, qui post sui corporis mortem siue ad blasphemorum siue ad homicidarum uel etiam plus quam parricidarum supplicia raperetur. si enim parricida eo sceleratior est quam quilibet homicida, quia non tantum hominem, uerum etiam propinquum necat, inque ipsis parricidis, quanto propinquiorem quisque peremerit, tanto iudicatur inmanior: sine dubio peior est, qui se occidit, quia nemo est homini se ipso propinquior. quid ergo miseri faciunt, qui cum et hic sibimet ingestas et postea non solum inpietatis aduersus deum, sed etiam ipsius quam in se exercuerunt crudelitatis luant debitas poenas, insuper quaerunt et martyrum glorias? cum etiamsi pro uero Christi testimonio persecutionem paterentur et se interficerent, ne aliquid a persecutoribus paterentur,
Abbreviated transcription (Latin):
quando querunt᷑ ad uitam: et sibi auferen¬
do p̃sentem. ab negant et futuram. Qui si
ad xp̃m negandum. uł aliquid contra iu¬
sticiam faciendum sicut ueri marty res
cogerent᷑: omnia potius patient̃ ferre. quã
sibi impatienter mortem inferre debuerant.
Quod si fugiendoꝵ maloꝵ causa recte fieri
posset. iob sc̃s se ipse ꝑimeret: ut tanta mala
in rebus suis. et infiliis suis. in membris su¬
is diabolice crudelitatis effugeret. Non aut̃
fecit. Absit enim. ut inse committeret ipse
uir sapiens: quod nec mulier suggessit in¬
sipiens. Quia et si suggessisset: merito et
hic illud audisset quod audiuit. suggerendo
blasphemiam. Loquuta esquasi una ex insi¬
pientibus mulierib. Si bona suscepimꝰ de
manu domini:mala non sustinebimꝰ: Et ip¬
sam quippe patientiam ꝑdidisset. siue blas¬
phemando sicut illa uoluerat:siue se inter¬
ficiendo quod nec illa ausa fuerat dicere. mo¬

Expanded text:
quando quaeruntur ad uitam et sibi auferenquando quaeruntur ad uitam et sibi auferendo praesentem abnegant et futuram. qui si ad Christum negandum uel aliquid contra iustitiam faciendum, sicut ueri martyres, cogerentur, omnia potius patienter ferre quam sibi inpatienter mortem inferre debuerunt. quod si fugiendorum malorum causa recte fieri posset, Iob sanctus se ipse perimeret, ut tanta mala in rebus suis, in filiis suis, in membris suis diabolicae crudelitatis effugeret. non autem fecit. absit enim, ut in se committeret ipse uir sapiens, quod nec mulier suggessit insipiens. quia et si suggessisset, merito et hic illud audisset, quod audiuit suggerendo blasphemiam: locuta es tamquam una ex insipientibus mulieribus. si bona percepimus de manu domini, mala non sustineamus? et ipsam quippe patientiam perdidisset, siue blasphemando, sicut illa uoluerat. siue se interficiendo, quod nec illa ausa fuerat dicere, mo
Abbreviated transcription (Latin):
nec ferebat opem aliquam uiro: s in dm̃
blasphemiam suggerebat. Non enim eam
diabolus cum etiam filios abstulisset. tanquã
nocendi imꝑitus reliquerat. qui quantum
ẽẽt necessaria temptatori. iam in eua didice¬
rat: sed modo alterum adam quem ꝑmulierẽ
caperet. non inuenerat. Cautior fuit iste in
dolorib quam ille innemorib. Ille uictus
ẽ in delicus: iste uicit in penis. Consensit ille
oblectamentis: non cessit iste tormentis. Ad e¬
rant et amici. non ut amalis consolarent᷑:
s ut malum suspicarent᷑. Neq enĩ eũ qui
tanta patiebat᷑ innocentem eẽ credebant.
Nec tacebat eorum lingua. quod illiꝰ consci¬
entia non habebat: ut int̃ immanes crucia¬
tus corporis. etiam falsis animus cederet᷑
obpbris. At ille sustinens incarne dolores
suos. incorde errores alienos:coniugis cor¬
ripiebat insipientiam. amicos docebat sa¬
pientiam: seruabat ubiq patientiam.
Hunc intueant᷑ qui sibi ingerunt mortẽ

Expanded text:
nec ferebat opem aliquam uiro, sed in deum nec ferebat opem aliquam uiro, sed in deum blasphemiam suggerebat. non enim eam diabolus, cum etiam filios abstulisset, tamquam nocendi inperitus reliquerat, qui quantum esset necessaria temptatori iam in Eua didicerat. sed modo alterum Adam, quem per mulierem caperet, non inuenerat. cautior fuit iste in doloribus quam ille in nemoribus: ille uictus est in deliciis, iste uicit in poenis; consensit ille oblectamentis, non cessit iste tormentis. aderant et amici, non ut in malis consolarentur, sed ut mala suspicarentur. neque enim eum, qui tanta patiebatur, innocentem esse credebant nec tacebat eorum lingua, quod illius conscientia non habebat, ut inter inmanes cruciatus corporis etiam falsis animus caederetur obprobriis. at ille sustinens in carne dolores suos, in corde errores alienos coniugis corripiebat insipientiam, amicos docebat sapientiam, seruabat ubique patientiam. Hunc intueantur, qui sibi ingerunt mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
retur aliquid. hisamissis ꝓpt̃ quȩ illum
colere putabatur. Percussus etiam omniũ
subita orbitate filiorum: ut quos singilla¬
tim susceꝑat simul ꝑderet: tanquã eoꝵ
numerositas non unde felicitas oriret᷑
extiterit: s unde calamitas augeret᷑. Ubi aũt
ista ꝑpessus. in deosuo mansit immobilis:
eius affixus ẽ uoluntati quẽ non posset a¬
mittere nisi ꝓpria uoluntate: et ꝓhis quȩ
ꝑdidit. eum qui abstulit tenuit: in quo in¬
ueniret quod nunquã ꝑiret. Neq enĩ ille
abstulerat. qui nocendi habuit uoluntatẽ.
s ille. qui dederat potestatem. Aggressus ẽ
immicus et corpus: nec ea quȩ homini ex¬
trinsecus inerant. sed ipsumiam hominẽ
in qua potuit parte ꝑcussit a capite usq ad
pedes. Ardebant dolores: scatebant uermes:
sanies defluebat. Manebat inputrido corpo¬
re animus integer:horrendosq cruciatus
carnis contabescentis. inuiolata pietate et
incorrupta patientia ꝑferebat. Aderat uxor.

Expanded text:
eretur aliquid his amissis, propter quae illud eretur aliquid his amissis, propter quae illud colere putabatur, percussus etiam omnium subita orbitate filiorum, ut quos singillatim susceperat, simul perderet, tamquam eorum numerositas non unde felicitas ornaretur extiterit, sed unde calamitas augeretur. ubi autem ista perpessus in deo suo mansit inmobilis, eius adfixus est uoluntati, quem non posset amittere nisi propria uoluntate; et pro his quae perdidit eum qui abstulit tenuit, in quo inueniret quod numquam periret. neque enim ille abstulerat, qui nocendi habuit uoluntatem, sed ille, qui dederat potestatem. Aggressus est inimicus et corpus nec ea, quae homini extrinsecus inerant, sed ipsum iam hominem in qua potuit parte percussit. a capite usque ad pedes ardebant dolores, scatebant uermes, sanies defluebat: manebat in putri corpore animus integer horrendosque cruciatus carnis contabescentis inuiolata pietate et incorrupta patientia perferebat. aderat uxor
Abbreviated transcription (Latin):
inclusi sunt. fame ac siti affectist̃ tortift̃. se¬
ctist̃. dilaniatist̃. incensi ft̃. trucidati st̃: ⁊ pie¬
tate immobili subdidert̃ dõ m̃tẽ c̃ paterent᷑
in carne. quicqͥd exquirenti crudelitati ue¬
nit inmentẽ. Maius sanȩ patientie ẽ certa¬
men. quando ñ uisibilis inimicus ꝑseqͣndo
atq seuiendo urget in nefas. qui palam et
aꝑte a non consentiente uincitur. s ille dia¬
bolus qui etiam ꝑfilios infidelitatis tanꝙͣ.
ꝑ sua uas a filios lucis insequit᷑. ꝑse ipsũ
occultus impugnat: seuiendo instans ut
contra dm̃ fiat aliquid uel dicat᷑. Talem
illum iob sẽs exꝑtus ẽ. utraq temptatione
uexatus: s in utraq stabili patientiȩ robore.
et armis pietatis inuictus. Nam pͥmus ille¬
so corpore cuncta quȩ habebat amisit: ut
animus ante suȩ carnis cruciatum subtra¬
ctis rebus quas magni pendere homines¬
assolent. frangeret᷑. et aduersus dm̃ loq̃¬

Expanded text:
inclusi sunt, fame ac siti affecti sunt, torti sunt, seinclusi sunt, fame ac siti affecti sunt, torti sunt, secti sunt, dilaniati sunt, incensi sunt, trucidati sunt — et pietate inmobili subdiderunt deo mentem, cum paterentur in carne quidquid exquirenti crudelitati uenit in mentem. Maius sane patientiae certamen est, quando non uisibilis inimicus persequendo atque saeuiendo urget in nefas, qui palam et aperte a non consentiente uincatur, sed ipse diabolus, qui etiam per filios infidelitatis tamquam per sua uasa filios lucis insequitur, per se ipsum occulte occultus oppugnat, saeuiendo instans, ut contra deum fiat aliquid uel dicatur. Talem illum Iob sanctus expertus est, utraque temptatione uexatus, sed in utraque stabilis patientiae robore et armis pietatis inuictus. nam prius inlaeso corpore cuncta quae habebat amisit, ut animus ante suae carnis cruciatum subtractis rebus, quas magni pendere homines solent, frangeretur et aduersus deum loqu
Abbreviated transcription (Latin):
oportet auferri. Huius et ipse patientie
p̾buit et demonstrauit exemplum: quando
ante passionem corporis sui. diabolũ iudã
prius quam ostenderet traditorem ꝑtulit
furem: & ante exꝑimentũ uinculoꝵ. & crucis
& mortis. labiis eiꝰ dolosis non negauit oscu¬
lum pacis. Hec omnia et siqua alia sunt q̃
commemorare longum ẽ. ad eum patientiȩ
modũ ꝑtinent. quo animus non sua peccata
sed quȩcunq extrinsecus mala patient̃ su¬
stinet inse ipso: suo prorsus corpore illeso.
Alius ẽ autem patientiȩ modus: quoidem
ipse animus quȩcunq molesta et grauia
in sui corporis passionib ꝑfert. ñ sicut
stulti uel maligni homines ꝓpt̃ adipiscen¬
da uana. uł scelera ꝑpetranda. s sicut a do¬
mino diffinitum ẽ. ꝓpt̃ iusticiam. Utroq
modo. scĩ martyres certauerunt. Nam et
impioꝵ obprobriis saturati sunt. ubi animꝰ
corpore intacto quoͬsdam ueluti plagas suas
integer sustinet: et incorporib uincti st̃.

Expanded text:
oportet auferri. huius et ipse patientiae oportet auferri. huius et ipse patientiae praebuit et demonstrauit exemplum, quando ante passionem corporis sui diabolum ludam, priusquam ostenderet traditorem, pertulit furem et ante experimentum uinculorum et crucis et mortis labiis eius dolosis non negauit osculum pacis. haec omnia et si qua alia sunt, quae commemorare longum est, ad eum patientiae modum pertinent, quo animus non sua peccata, sed quaecumque extrinsecus mala patienter sustinet in se ipso suo prorsus corpore inlaeso. Alius est autem patientiae modus, quo idem ipse animus quaecumque molesta et grauia in sui corporis passionibus perfert non sicut stulti uel maligni homines propter adipiscenda uana uel scelera perpetranda, sed, sicut a domino definitum est, propter iustitiam. utroque modo sancti martyres certauerunt — nam et inpiorum obprobriis saturati sunt, ubi animus corpore intacto quasdam ueluti plagas suas integer sustinet, et in corporibus uincti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tiam sustinemus. etiam cũ corpore sani su¬
mus: qͦd int̾ huius scłi scandala beatitudo
nr̃a differtur. Unde dictum ẽ. qͦd paulo ante
cõmemoraui. Si quod non uidemus sꝑamꝰ.
ꝑ patientiam expectamus. Hac patientia.
sc̃s dd conuiciantis opprobria tolerauit: et
cum facile posset ulcisci non solum non fec̃.
uerũ et alium ꝓse dolentem cõmotumq cõ¬
pescuit: et potestatem regiam magis ac ma¬
gis adhibuit ꝓhibendo. quam exercendo
uindictam. Neq tunc eius corpus aliquo
morbo affligebat᷑. aut uulnere: s humilita¬
tis tempus agnoscebat᷑. ac ferebat᷑ uolun¬
tas dei: ꝓpt̾ quam patientissimo animo a¬
maritudo contumeliȩ bibebat᷑. Fanc pati¬
entiam dñs docuit: quando cõmotis zira¬
niorum ꝑmixtione scruis. et uolentib ea
colligere. dixit respondisse patrẽ familias.
Sinite utraq crescere usq ad messem. Opor¬
tet enim patient̃ ferri: quod festinant᷑ ñ

Expanded text:
tiam sustinemus, etiam cum corpore sani sutiam sustinemus, etiam cum corpore sani sumus, quod inter huius saeculi scandala beatitudo nostra differtur. unde dictum est, quod paulo ante commemoraui: ei quod non uidemus speramus, per patientiam expectamus. hac patientia sanctus Dauid conuiciantis obprobria tolerauit et, cum facile posset ulcisci, non solum non fecit, uerum etiam alium pro se dolentem commotumque conpescuit et potestatem regiam magis adhibuit prohibendo quam exercendo uindictam. neque tunc eius corpus aliquo morbo affligebatur aut uulnere, sed humilitatis tempus agnoscebatur ac ferebatur uoluntas dei, propter quam patientissimo animo amaritudo contumeliae bibebatur. hanc patientiam dominus docuit, quando commotis zizaniorum permixtione semis et uolentibus ea colligere dixit respondisse patrem familias: sinite utraque crescere usque ad messem. oportet enim patienter ferri, quod festinanter non
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitas. comparat᷑. Unde dñs iħe ad
patientiam exhortans mr̃es suos: etiam ip¬
sius corporis integritatẽ futuram sine cuiꝰ¬
quam nondicam inembri. sed et capilli amissio¬
ne ꝓmisit. Amen dico uobis inquit: capillus
capitis ur̃i non ꝑibit. Ut qm̃ nemo unquam
sicut apłs dicit carnem suam odiohabuit:
magis homo fidelis ꝑpatientiam quã ꝑ im¬
patientiam. ꝓstatu suȩ carnis uigilet. et fu¬
turȩ incorruptionis in estimabili lucro qͣn¬
talibet eius p̃sentia damna compenset. Qũa¬
uis autẽ patientia uirtus sit animi: partim
tamen ea uutur animus inse ipso: partim
uero in corpore suo. Inse ipso utit᷑ patientia.
quando illeso et intacto corpore. aliquid qͦd
non expediat uł non deceat facere aut dicere.
quib libet aduersitatibus aut feditatibus
rerum seu uerborum stimulis incitat᷑. et pa¬
tienter mala omnia tolerat: ne ipse mali ali¬
quid oꝑe uł ore committat. ꝑhanc patien¬

Expanded text:
mortalitas comparatur. unde dominus Iesus ad mortalitas comparatur. unde dominus Iesus ad patientiam exhortans martyres suos etiam ipsius corporis integritatem futuram sine cuiusquam, non dicam, membri, sed capilli amissione promisit. amen dico uobis, inquit, capillus capitis uestri non peribit, ut quoniam nemo umquam, sicut apostolus dicit, carnem suam odio habuit, magis homo fidelis per patientiam quam per inpatientiam pro stratu suae carnis inuigilet et futurae incorruptionis inaestimabili lucro quantalibet eius praesentia damna conpenset. Quamuis autem patientia uirtus sit animi, partim tamen ea utitur animus in se ipso, partim uero in corpore suo. in se ipso utitur patientia, quando inlaeso et intacto corpore aliquid, quod non expediat uel non deceat, facere aut dicere quibuslibet aduersitatibus aut foeditatibus rerum seu uerborum stimulis incitatur et patienter mala omnia tolerat, ne ipse mali aliquid opere uel ore committat. Per hanc patien
Abbreviated transcription (Latin):
penas et mortem corpori cõminando.ut ani¬
ma et corpus ingehenna occidat᷑ impellant:
Quanquam et ipsi corpori tunc ꝓuidentius
consulat᷑. si temporalis salus eius ꝓiusticia con¬
temnat᷑. et pena uel mors eius. patientissime
ꝓ iusticia sufferat᷑. De corporis quippe redẽ¬
ptione quȩ infine futura ẽ: loquit᷑ apłs ubi
ait. Et ipsi in nob̃met ipsis ingemiscimus.
adoptionem filioꝵ expectantes redemptionẽ
corporis nr̃i. Deinde subiunxit. Spe enim
salui facti sumus.Spes autem quȩ uidet᷑.
non est spes. Quod autẽ uidet quis. qͥd sꝑat:
Si autem quod non uidemꝰ speramus: ꝑpa
tientiam expectamus. Cum gͦ torquent ali¬
qua mala. s non extorquent oꝑa mala: ñ
solũ anima ꝑpatientiam possidet᷑. uerũ
etiam cũ ꝑpatientiam corpus ipsũ ad dem¬
pus affligit᷑ uł amittitur. in et̃nam stabi¬
litatẽ salutemq resumit᷑: et ei ꝑ dolorem
et mortem inuiolabilis sanitas et felix im¬

Expanded text:
poenas et mortem corpori comminando, ut anipoenas et mortem corpori comminando, ut anima et corpus in gehenna occidatur, inpellant. Quamquam et ipsi corpori tunc prouidentius consulatur, si temporalis salus eius pro iustitia contemnatur et poena uel mors eius patientissime pro iustitia sufferatur. de corporis quippe redemptione, quae in fine futura est, loquitur apostolus, ubi ait: et ipsi in nobismet ipsis ingemescimus adoptionem expectantes redemptionem corporis nostri. deinde subiunxit: spe enim salui facti sumus; spes autem, quae uidetur, non est spes. quod enim uidet quis, quid et sperat? si autem quod non uidemus speramus, per patientiam expectamus. Cum ergo torquent aliqua mala, sed non extorquent opera mala, non solum anima per patientiam possidetur, uerum etiam, cum per patientiam corpus ipsum ad tempus affligitur uel amittitur, in aeternam stabilitatem salutemque resumitur, et ei per dolorem et mortem inuiolabilis sanitas et felix in