comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ego sensi. nunquam om̃ino dixi.sicut
uos dicitis adam mortalem factum: qͥ
siue peccaret siue non peccaret. moriturꝰ
eẽt. Hec prorsus u̾ba obiecta sunt cęlestio.
in ep̃ali iudicio cartaginensi. Hȩc obiecta
sunt & pelagio: in ep̃ali iudicio palestino.
Hȩoqͥepe dehacre int̃ nos & uos uertit᷑
questio: utrum adam siue pecca¬
ret siue non peccaret moriturus ẽẽt. Nã
quis ignorat quia scđdm diffinitionẽ qua
immortalis ille dicit᷑ qui non pocest mori.
mortalis aũt qui potest mort. Adam po¬
tuit mori. quia potuit peccare: Q ido mo¬
rimerito culpe. non necessitate naturȩ:
scđm illã uero diffinitionẽ. quace ille im¬
mortalis dicitur. cuiꝰ ẽ in potestate non
mort᷑:. Quis neget adam huiꝰ ẽẽ conditũ
potestatis : qm̃ quihabebat potestatem
nunquam peccandi ꝓfecto habebat pote¬
statem nunquã moriendi. Illudgͦ ẽ qd̃
contra uos dicitur. hoc dogia ur̃m. qͦ
putatis adam siue peccaret siue non

Expanded text:
ego sensi, nunquam omnino dixi, sicut ego sensi, nunquam omnino dixi, sicut vos dicitis, mortalem Adam factum, qui sive peccaret, sive non peccaret, moriturus esset. Haec prorsus verba objecta sunt Coelestio in episcopali judicio Carthaginensi. Haec objecta sunt et Pelagio in episcopali judicio Palaestino . Haec quippe de hac re inter nos et vos vertitur quaestio, utrum Adam, sive peccaret, sive non peccaret, moriturus esset. Nam quis ignorat, quia secundum definitionem, qua immortalis dicitur ille qui non potest mori, mortalis autem qui potest mori, Adam potuit mori, quia potuit peccare; et ideo mori merito culpae, non necessitate naturae? Secundum illam vero definitionem, qua et ille immortalis dicitur cujus est in potestate non mori, quis neget Adam esse conditum hujus potestatis? Quoniam qui habebat potestatem nunquam peccandi, profecto habebat potestatem nunquam moriendi. Illud ergo est quod contra vos dicitur, hoc dogma vestrum, quo putatis Adam, sive peccaret, sive non
Abbreviated transcription (Latin):
rant: si nullum ibi peccatumeẽt exortum.
Hic tu aut preceps ibis. aut dogna muta¬
bis: aut fronte ꝑditꝰ. aut m̃te correctus.
Aut enim erumpnosa uitalocũ famosis¬
simȩ felicitatis in plebis. & non inuenies
oculos quib qualescũꝙ aspicert audcas
xp̃ianos: aut in abruͥta horribiliora deie¬
ctus alienȩ malȩ nature nobisq ꝑmixte.
has erũpnas hominis imputabis. & mani¬
chei tartarea ꝓfunditate sorbeb̃is: aut de
natura uiciata hanc crũpnarum penam iu¬
dicio dĩ pumentis existere confiteberis: oe
mauram catholicam respirabis. Qͥnetiam
dicis qđ quidam genus humanum per
ade peccatum mortale opinant᷑ effectum:
& adcdis idõ te dixisse quidam. quia ego
princeps eor hoc erubuerim dicere. s ad
marcellinum scͥpserim mortalem adam
factum uideri: quihec dua &e mea illa le¬
gerunt uel legunt: si pelagiam nonsunt
ꝑfecto uident. quẽ admodum linguatua¬
sit amplexa dolositatẽ. Nũ quam enĩ

Expanded text:
rant, si nullum ibi peccatum esset exortum. rant, si nullum ibi peccatum esset exortum. Hic tu aut praeceps ibis, aut dogma mutabis, aut fronte perditus, aut mente correctus. Aut enim aerumnosa vita locum famosissimae felicitatis implebis, et non invenies oculos quibus qualescumque aspicere audeas Christianos; aut in abrupta horribiliora dejectus, alienae malae naturae nobisque permixtae has aerumnas hominis imputabis, et Manichaei tartarea profunditate sorbeberis: aut de natura vitiata hanc aerumnarum poenam judicio Dei punientis existere confiteberis, et in auram catholicam respirabis. Quin etiam dicis, quod quidam genus humanum per Adae peccatum mortale opinantur effectum: et addis, ideo te dixisse, Quidam, quia ego princeps eorum hoc erubuerim dicere; sed ad Marcellinum scripserim mortalem Adam factum videri. Qui haec tua et illa mea legerunt vel legunt, si Pelagiani non sunt, profecto vident quemadmodum lingua tua amplexa sit dolositatem. Nunquam enim
Abbreviated transcription (Latin):
innascente peccatum. His gͦ quam attoni¬
tus occurram: haud facile metior. Tantũ
enim stimuloꝵ admouit in hoc loco ur̃a
opinio. ut uix digner ad certationẽ
moueri: plura quippe inhis obiecti-¬
onib incelligentiȩ sunt peccata. quã sillabȩ.
Auoꝰtinꝰ. Acrumpnas generis humani quã¬
libet dicax & facẽtus irrideas. uł irridere te
fingas: ipse te inhas angustias impulerunł.
utparadisũ dĩ etiam sinemo peccasset erũ¬
puosum futurum fuisse affirmare: cogal¬
ris: qđ siue retundatus facere
nolueris: ut facias tuo dogmate urgeberis:
qđ dogia nͥ correctus abieceris: istas p̃m̃tes
& inhorrendũ p̃cipitiũ contrudentes an¬
gustias non effugies. Querit᷑ enim abste:
has erũpnas quas & inmaiorib & inpar¬
uulis ẽẽ conspicimus. unde existimes e¬
manare: respondes ex tuo dogmate genꝰ
fut diuinitus institutum: referturq res¬
ponsiomcue: gͦ & in paradiso futurȩ fue¬

Expanded text:
in nascente esset peccatum. His ergo quam attoniin nascente esset peccatum. His ergo quam attonitus occurram, haud facile metior? tantum enim stimulorum admovit in hoc loco vestra opinio, ut vix digner ad certationem moveri; plura quippe in his objectionibus intelligentiae sunt peccata quam syllabae. AUG. Aerumnas generis humani quamlibet dicax et facetus irrideas, vel irridere te fingas, ipsae te in angustias has impulerunt, ut paradisum Dei, etiamsi nemo peccasset, aerumnosum futurum fuisse affirmare cogaris: quod si verecundatus nolueris facere, ut facias tuo dogmate urgeberis; quod dogma nisi correctus abjeceris, istas prementes et in horrendum praecipitium contrudentes angustias non effugies. Quaeritur enim a te, has aerumnas, quas et in majoribus et in parvulis esse conspicimus; unde existimes emanare. Respondes ex tuo dogmate, sui divinitus institutum. Referturque responsioni tuae. Ergo et in paradiso futurae fue
Abbreviated transcription (Latin):
bis calcaneum. Mulieri uͦ dixit. Multi¬
plicans multiplicabo tristicias tuas: et
gemitum tuum. Intristicia paries filios:
& ad uirũ tuum conu̾sio tua: & ipse cui
dñabit᷑. Ade aũt dixit. Qm̃ audistiuo¬
cem mulieris tuȩ. & mnanducasti de ligno
de quo preccꝑam tͥ de eo solo. ne mandu¬
cares ex eo: maledicta cerra in oꝑib tuis.
Incristicia manducabis eam om̃ib dieb
uite cuȩ. spinas &e tribulos edet tͥ s edes
fenum agritui. Insudore facieituȩ edes pa¬
nem tuũ. donec conũtaris intram de qua
sumptꝰ es: qm̃ terra es & int̾ram ibis. Has
gͦ sententias ad testimonium ingenite mi-¬
quitatis ad sumitis. concionamimniq non
fuisse inpariendo feminas dolicuras. nisi
ad eas cum peccato ȩuȩ. fecunditatis illius
erumpna transisset. Ipsum gͦ supplicium
feminarum meruit ꝑdelictum: nulla qͦq
sine eadem credat᷑ iniquitate sentire. Non
enim eẽt inquitis dolor in pariente: nͥ esset

Expanded text:
bis calcaneum. Mulieri vero dixit: Multibis calcaneum. Mulieri vero dixit: Multiplicans multiplicabo tristitias tuas et gemitum tuum; in tristitia pirum tuum conversio tua, et ipse tui dominabitur. Adae autem dixit: Quoniam audisti vocem mulieris tuae, et manducasti de ligno, de quo praeceperam tibi de eo solo ne manducares ex eo, maledicta terra in operibus tuis; in tristitia manducabis eam omnibus diebus vitae tuae; spinas et tribulos edein sudore faciei tuae edes panem tuum, donec convertaris in terram de qua sumptus es; quoniam terra es, et in terram ibis . Has ergo sententias ad testimonium ingenitae iniquitatis assumitis, concionaminique non fuisse in pariendo feminas dolituras, nisi ad eas cum peccato Evae fecunditatis illius aerumna transisset. Ipsum ergo suppliciu feminarum meruit per delictum, nulla quoque sine eadem credatur iniquitate sentire. Non enim esset, inquitis, dolor in pariente, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
lium crimen naturale credat᷑: cuiꝰ merito
ꝑtot incõmoda genus exerceat᷑ humanũ:¬
Qđ quidam ꝑade peccatum mortale opi¬
nantur effectum. Ido aũt dixi quidam:¬
quia princeps eoꝵ augustinus hoc quidẽ
erubint dicere. Demiq scribit ad marcelli¬
num mortalem adam factum uideri: sed
elsgantia solita. subdit mortem stipendiũ
iniquitatis fuisse. E quem fatet̾ mortalit̃
institutum: scdin naturã mori ñ potuisse
pronuntiat. Illegͦ adu̾sus nos que legunt᷑
ingenesi sententiȩ ꝓferri solent. quib adã
atq eua uexantur. De quib disserendi
iam tempus ẽ. Dixit inquit dñs ds̃ ser¬
penti. Quia fecisti hoc: maledictus cua
ab om̃ib pecorib & ab omib bestiis. quȩ
sunt suꝑ terram. Suꝑ pectus & uentrem¬
ambulabis. & terram manducabis om̃ĩb
dieb uitȩ tuȩ: & inimicitias ponã int̃ ce
& mulierem. & int sem̃tuum & sem̃ eius.
Ipsatuum captabit caput. & tuilliꝰ capta¬

Expanded text:
lium, crimen naturale credatur, cujus merito lium, crimen naturale credatur, cujus merito per tot incommoda genus exerceatur, quod quidam, per Adae peccatum, mortale opinantur effectum, etquia princeps eorum Augustinus hoc quidem erubuit dicere. Denique scribit ad Marcellinum, mortalem Adam factum videri: sed elegantia solita subdit, mortem stipendium iniquitatis fuisse: et quem fatetur mortaliter institutum secundum naturam, mori non potuisse pronuntiat. Illae ergo adversus nos, quae leguntur in Genesi, sententiae proferri solent, quibus Adam atque Eva vexantur, de quibus disserendi jam est tempus. Dixit, inquit, Dominus Deus serpenti: Quia fecisti hoc, maledictus tu ab omnibus pecoribus, et ab omnibus bestiis quae sunt super terram: super pectus anducabis omnibus diebus vitae tuae; et inimicitias ponam inter te et mulierem, et inter semen tuum et semen ejus. Ipsa tuum captabit caput, et tu illius capta
Abbreviated transcription (Latin):
riam. qui tantam dicis habere paruulaos
innocentiã: Qs tam̃ siqđ ipse sapis uerũ
ẽẽ sciret. graui iugo equitas ñ puniret.
Nec inficior ueritati. nec dm̃ criminors.
tupotiꝰ. Uerum enim dixit apłs. corpus
mortuum ẽ ꝓpt̃ peccatum: qđ cu negas.
Dm̃ uero quomodo non criminaris: cin
iniserias quas negare non potesimputas
paruuloꝵ. nullum habentiũ miseria di¬
gnum originale peccatum: ac ꝑhoc con¬
clusio tua que deformitatẽ nob̃ ingerit:
niuinis rationis sequit᷑ ueritatẽ. Iulianꝰ.
Uerum quid nos tam obstipe ueritatis
solius rationem sequendam putamus: cũ
imimicoꝵ nr̃oꝵ falanx ipsis innitatur
rerum periclis. & insurgat in nos erump¬
narum munita suffragus: uult quippe
pudore cocuntis. dolore parientis. sudore la
borantis. transmissionẽ culparum & pe¬
narum insemina comprobare: Ut his ui-¬
delicet signis. difficilium partuũ. agrico¬
larum sudantium. & dumosarum noua¬

Expanded text:
riam, qui tantam dicis habere parvulos riam, qui tantam dicis habere parvulos innocentiam; quos tamen, si quod ipse sapis, verum esse sciret, gravi jugo aequitas non puniret. Nec inficior veritati, nec Deum criminor; sed tu potius. Verum enim dixit Apostolus, Corpus mortuum est propter peccatum : quod tu negas. Deum vero quomodo non criminaris, cui miserias, quas negare non potes, imputas parvulorum, nullum habentium miseria dignum originale peccatum? Ac per hoc conclusio tua, quae deformitatem nobis ingerit, nullius rationis sequitur veritatem. XXV. JUL. Verum quid nos tam obstipe veritatis solius rationem sequendam putamus; cum inimicorum nostrorum phalanx ipsis innitatur rerum periculis, et insurgat in nos aerumnarum munita suffragiis? Vult quippe pudore coeuntis, dolore parientis, sudore lborantis, transmissionem culparum et poenarum in semina comprobare, ut his videlicet signis difficilium partuum, agricolarum sudantium, et spinosorum nova
Abbreviated transcription (Latin):
cum dõ: incessis in nocentiam: s cũ eqͥtatis
iniuria: inficiaris ueritati . s cum eius
criminatione. quem dm̃tuũ fatearis. Ac
ꝑhoc & si nos deficeremꝰ rationis auxilio:
abunde tam̃ tradux peccati. asscitorum
suoꝵ deformitate corrueret. Auõ. Tua
conuitiosa loquacitas: rabiem i obiecit
oris obseeni. Nunquid ego sum defensor
laudatorq libidinis: Nunqͥd ego ausus
sum concupiscentiam carnis. qua caro con¬
cupiscit adũsus sp̃m. paradisi etiam pos¬
sessionc ditare. in quem locũ tanti deco¬
ris & pacis. simul introduxisti aut bellũqͦ
ad peccandum impellenti laudabiliter
repugnatur: aut dedecus quo ei turpit
ceditur. Curgͦ tam contumeliose insurgis
inme. nec respicis te : Namego ã accusodm̃
s tu quidicis paruulos nullum exorigine
trahere peccatum: quib ille imposuit gra¬
ue iugum. Nec incesso innocentiam cũ
equitatis iniuria: s tu equitati facis in iui¬

Expanded text:
cum Deo; incessis innocentiam, sed cum aequitatis cum Deo; incessis innocentiam, sed cum aequitatis injuria; inficiaris veritati, sed cum ejus criminatione quem Deum tuum fateris. Ac per hoc, etsi nos deficeremus rationis auxilio, abunde tamen tradux peccati assertorum suorum deformitate corrueret. AUG. Tua conviciosa loquacitas rabiem mihi objecit oris obsceni. Numquid ego sum defensor laudatorque libidinis? Numquid ego ausus sum concupiscentiam carnis, qua caro concupiscit adversus spiritum, paradisi etiam possessione ditare? In quem locum tanti decoris et pacis, simul introduxisti aut bellum, quo ad peccandum impellenti laudabiliter repugnatur, aut dedecus, quo turpiter ei ceditur. Cur ergo tam contumeliose insurgis in me, nec respicis te? Nam ego non accuso Deum; sed tu, qui dicis parvulos nullum ex origine trahere peccatum, quibus ille imposuit grave jugum. Nec incesso innocentiam cum aequitatis injuria: sed tu aequitati facis inju
Abbreviated transcription (Latin):
cimus nullum ex propria uoluntate fecis¬
se. uerumetiam nullum dicis exorigine tra¬
xisse peccatum. in iustum ꝓcuidubio facis
dm̃. quod tͥ iam sepe dictum sepiusq di¬
cendumest: quid eis imposuit graue iu-¬
gum adie exitus de uentre matris ulorũ:
sane ut intelligas quomͦ paruuli ex adã
nati. & participatione peccati illius hoĩs
obligent᷑. & tamen ipsius reatui non eqͣnt᷑:
attende xp̃m quem legisti ẽẽ formã fut᷑i:
& uide quemadmodũ pariuili in illo re
quoq in huiꝰ oꝑis tui libro scđo. inadam
peccati formam. quia prior peccauit eua.
non primam dixisti eẽ s maximam: sicut
inxp̃o iusticiȩ formam non primameẽ
s maximam. quia fuerunt iusti & ante
ipsum. Qđa te dictum si oblitꝰ ñ fuisses.
non hic ade peccatum extenuares: in quo
maximam formam peccati extitisse con
lantia & rabies oris obscem. nec diuinitatis
honore frenet᷑: accusas enim paruulos. sed

Expanded text:
cimus, nullum ex propria voluntate feciscimus, nullum ex propria voluntate fecisse, verum etiam nullum dicis ex origine traxisse peccatum, injustum procul dubio facis Deum, quod tibi jam saepe dictum, saepiusque dicendum est, qui eis imposuit grave jugum a die exitus de ventre matris illorum. Sane ut intelligas quomodo parvuli ex Adam nati, et participatione peccati illius hominis obligentur, et tamen ipsius reatui non aequentur, attende Christum, quem legisti esse formam futuri ; et vide quemadmodum parvuli in illo renquoque in hujus operis tui libro secundo , in Adam peccati formam, quia prior peccavit Eva, non primam dixisti esse, sed maximam; sicut in Christo justitiae formam non primam esse, sed maximam, quia fuerunt justi et ante ipsum: quod a te dictum si oblitus non fuisses, non hic Adae peccatum extenuares, in quo maximam formam peccati exstitisse conflantia et rabies oris obsceni nec divinitatis honore frenetur? Accusas enim parvulos, sed
Abbreviated transcription (Latin):
maiestatis accusas: siut dicis non eruuntur
de potestate tenebrarum. cum baptirantur
paruuli. & illa priusquam baptizentur
exorcizat & exsufflat tot imagines dĩ. Nec
honorabiles nuptias depuco principi tene¬
brarum. quas purgo ab om̃i noxa libidinis:
si ea bene utunt᷑ intentione propaginis.
Tuuero malum quo caro concupiscit adũ¬
sus sp̃m. constituere in paradiso nonꝑhor¬
rescis. hocẽ in loco tantȩ pacis. tante quie¬
tis. tantę honestatis. tantȩ felicitatis. Nec
paruulos nonhabentes nisi originale pec¬
catum. om̃ib flagitiosis & sceleratis utea¬
lumpniaris iudico ẽẽ peiores. Aliudest.
enim a se commisso peccato grauari:ali¬
ud aliem quamlibet magnicontagione
resꝑgi. ꝓpt̃ quod paruuli adremissionẽ
peccatoꝵ. sicut ait penus pęna ur̃a cypri¬
anus. hoc ipso facilius accedunt: quod eis
remittunt᷑ non ꝓpria s: aliena peccata. Tu
aut̃ cum paruulos nonsolum qđ& nos di¬

Expanded text:
majestatis accusas, si, ut dicis, non eruuntur majestatis accusas, si, ut dicis, non eruuntur de potestate tenebrarum, cum baptizantur parvuli, et illa, priusquam baptizentur, exorcizat et exsufflat tot imagines Dei. Nec honorabiles nuptias deputo principi tenebrarum, quas purgo ab omni noxa libidinis, si ea bene utuntur intentione propaginis. Tu vero malum quo caro concupiscit adversus spiritum, constituere in paradiso non perhorrescis, hoc est, in loco tantae pacis, tantae quietis, tantae honestatis, tantae felicitatis. Nec parvulos non habentes nisi originale peccatum, omnibus flagitiosis et sceleratis, ut calumniaris, judico esse pejores. Aliud est enim peccato a se commisso gravari, aliud alieni quamlibet magni contagione respergi. Propter quod parvuli ad remissionem peccatorum, sicut ait Poenus, poena vestra, Cyprianus, hoc ipso facilius accedunt, quod eis remittuntur non propria, sed aliena peccata . Tu autem, cum parvulos, non solum, quod et nos di
Abbreviated transcription (Latin):
sieẽt neq peccasset. ꝓculdubio uiueret in
ȩternum: quã magna pena ẽ. tammagnũ
debemus intelligere peccatum qđ ea pena
dignum fuerat uindicari. Quid gͥagis ob¬
secrote. cum peccatum adȩ tanta extenua¬
re conaris instantia: nisi dm̃ arguisse im¬
manis horrendeq seuiciȩ. quihoc tanta
titatem culpȩ de qua homines iudicare
non possunt. iudicante iuidice incompara¬
bilit iusto. de penȩ granditate metiris: &
tuam linguam asacrilega loquacitate c̃¬
pescis : ego aut̃ iniquitatis non arguodm̃.
cuius dico iustum iugum suꝑ filios adã
a die exitus de uentre matris eoꝵ: s tu
potius imquum facis dm̃. qui putas eos
hoc ꝑpeti sine ullo merito qualiscũq pec¬
cati nec ꝓpt̾ opus quod fecit ds̃. s ꝓpt̃
uicium qđ inseuit inimicus. eos subeo¬
dem mimico ẽẽ dico. qui exprimo homi¬
ne nascunt᷑: si in scđo non renascuntur:
in quib tu ȩcclĩam catholicam erimine

Expanded text:
si esset, neque peccasset, procul dubio viveret in si esset, neque peccasset, procul dubio viveret in aeternum, quam magna poena est, tam magnum debemus intelligere peccatum, quod ea poena dignum fuerat vindicari. Quid igitur agis, obsecro te, cum peccatum Adae tanta extenuare conaris instantia, nisi Deum arguis immanis horrendaeque saevitiae, qui hoc tanta,titatem culpae, de qua homines judicare non possunt, judicante judice incomparabiliter justo, de poenae granditate metiris, et tuam linguam a sacrilega loquacitate compescis? Ego autem iniquitatis non arguo Deum, cujus dico justum jugum super filios Adam a die exitus de ventre matris eorum: sed tu potius iniquum facis Deum, qui putas eos hoc perpeti sine ullo merito qualiscumque peccati. Nec propter opus quod fecit Deus, sed propter vitium quod insevit inimicus, eos sub eodem inimico esse dico, qui ex primo homine nascuntur, si in secundo non renascuntur. In quibus tu Ecclesiam catholicam crimine
Abbreviated transcription (Latin):
audit scͥpturam sine ulla obscuritate uel
ambiguitate dicentem homini primopec¬
catori. terra es. & in terram ibis. Ubi eui¬
dent̃ ostenditur. non eum fuisse uł carne
moriturum. idest int̾ram unde caro eius
sumpta fuerat. morte ipsius carnis iturum:
nisi ꝓpt̃ peccatum hoc audire ꝑpetiq
meruisset. unde postea dixit apłs. corpus
quidem mortuum est ꝓpt̃ peccatum. Quis
non audiat. nisi qui tales aures nonbabet.
dicentem dm̃ de ipso adam. ne aliquando
extendat manum suam & sumat de ligno
uitȩ ce edat & uiuat in eternum. & dimisit
illum dñs de paradiso uoluytatis. ubi utiq
sine labore ac dolore ullo uiueret mȩternũ.
uoluptas quippe illa paradisi. quod neces¬
se ẽ fateamini. nisi xp̃ianum nom̃ nondũ
estis oblitu. non turpitudinis eogit sbeati¬
tudinis cogitanda est. Hec gͦ pena quam
meruit adam. ne uiueret in ȩternũ. & idõ
dimissus ẽ de loco tante beatitudinis. ubi

Expanded text:
audit Scripturam sine ulla obscuritate vel audit Scripturam sine ulla obscuritate vel ambiguitate dicentem homini primo peccatori, Terra es, et in terram ibis ? Ubi evidenter ostenditur, non eum fuisse vel carne moriturum, id est, in terram, unde caro ejus sumpta fuerat, morte ipsius carnis iturum, nisi propter peccatum hoc audire perpetique meruisset, unde postea dixit Apostolus, Corpus quidem mortuum est propter peccatum . Quis non audiat, nisi qui tales aures non habet, dicentem Deum de ipso Adam, Ne aliquando extendat manum suam, et sumat de ligno vitae, et edat, et vivat in aeternum; et dimisit illum Dominus de paradiso voluptatis ? Ubi utique sine labore et dolore ullo viveret in aeternum. Voluptas quippe illa paradisi, quod necesse est fateamini, si christianum nomen nondum estis obliti, non turpitudinis, sed beatitudinis cogitanda est. Haec ergo poena, quam meruit Adam, ne viveret in aeternum, et ideo dimissus est de loco tantae beatitudinis, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
angłoꝵ ministerium qđ ei facillimum
fuit.ante rapuit de incendio sodomoꝵ:
aut sicut tribus illis in camino uiris.:
in noxias eis flammas quib parentes
eoꝵ cremebantur. omĩps p̃buit. Ista con¬
sidera: ista diligent̃ & pie cogita: & ui¬
dens in hoc scło pusillos cum magnis pa¬
riter talib miseriis subiacere.quales nul¬
lomodo possent indĩ paradiso sinemo pec¬
casset existere: agnosce originale peccatũ.
& tustum graue iugum suꝑfilios adam a
die exitus de uentre matris eoꝵe: & noli eos
tua defensione amplius aggrauare. egrotis
uel mortuis saluatorem & inuificatorem
denegans xp̃m. Nam si queris quis michi
dixerit. quam magnum peccatum ꝑpe
trarit adam: ipse ẽ qui dixit & tͥ: s si ha¬
beas aures audiendi:audies eum. Habe¬
bis eas autem:si non illas arbitrio tuo tri¬
buas: s ab illo accipias qui dixit: dabo
eis cor cognoscendi me. & aures audientes.
Quis enim nisi quitalib auribus caret. ñ

Expanded text:
Angelorum ministerium, quod ei facillimum Angelorum ministerium, quod ei facillimum fuit, ante rapuit de incendio Sodomorum, aut sicut tribus illis in camino viris , innoxias eis flammas, quibus parentes eorum cremabantur, omnipotens praebuit. Ista considera, ista diligenter et pie cogita; et videns in hoc saeculo pusillos cum magnis, pariter talibus miseriis subjacere, quales nullo modo possent in Dei paradiso, si nemo peccasset, existere; agnosce originale peccatum, et justum grave jugum super filios Adam a die exitus de ventre matris eorum : et noli eos tua defensione amplius aggravare, aegrotis vel mortuis salvatorem et vivificatorem denegans Christum. Nam si quaeris, quis mihi dixerit quam magnum peccatum Adam perpetrarit, ipse est qui dixit et tibi: sed si habes aures audiendi, audies eum; habebis autem eas, si non illas tuas arbitrio tribuas, sed ab illo accipias qui dixit, Dabo eis cor cognoscendi me, et aures audientes . Quis enim, nisi qui talibus auribus caret, non
Abbreviated transcription (Latin):
moriturus: nec morte punitus est. qua so¬
lent humanis iudiciis talia crimina
uindicari. Ait quippe illids̃. Oꝑaberis
terram. & non adiciet uirtutem suam dare
tͥ: gemens & tremens eris suꝑ terram. Et
cum ille audiens terram ñ sibi daturam
fructum scđm laborem suum. & suꝑ eã
cum gemitu &e tremore miserum se futu¬
rum. magis mortis formi die quateretur:
nequis ei faceret qđ ipse fecerat fr̃i. posuit
ei ds̃ signum nequisquam eum cum inue¬
nissec occideret. Hic rursus uidet᷑ ingens
culpa. & leuis pęna. S hominũ iudiciis hoc
uidetur. qui nec mysteria ista cognoscunt:
& hominum culpas tam liquido atq inte¬
gro examine quam ds̃ pensare non posst̃:
sodomite sane fane igne suꝑ illam terrã
ueniente de celo pena sunt factis suis con¬
gruenit consũpti. S ibi erant & paruuli:
ce patrono puri & liberi abom̃i contagi¬
one peccati. Nec tamen iustus & miseri¬
cors ds̃ tot innocentes imagines suas. ꝑ

Expanded text:
moriturus, nec morte punitur est, qua somoriturus, nec morte punitur est, qua solent humanis judiciis talia crimina vindicari. Ait quippe illi Deus: Operaberis terram, et non adjiciet virtutem suam dare tibi; gemens et tremens eris super terram. Et cum ille audiens terram non sibi daturam fructum secundum laborem suum, et super eam cum gemitu et tremore miserum se futurum, magis mortis formidine quateretur, ne quis ei faceret, quod ipse fecerat fratri; posuit ei Deus signum, ne quisquam eum, cum invenisset, occideret . Hic rursus ingens culpa, et levis poena: sed hominum judiciis hoc videtur, qui nec mysteria ista cognoscunt, et hominum culpas tam liquido atque integro examine, quam Deus pensare non possunt. Sodomitae sane igne super illam terram veniente de coelo, poena suis factis congruente, sunt consumpti : sed ibi erant et parvuli, te patrono, puri et liberi ab omni contagione peccati, nec tamen justus et misericors Deus tot innocentes imagines suas per
Abbreviated transcription (Latin):
so mutauit in peius. quia multo ẽ grandiꝰ
quam iudicarem nos possumꝰ abom̃i na¬
scente trahit᷑. queris a me quis miobidixe¬
rit qđ peccatum a de multo fuerit grandrꝰ
quam cam. multo etiam quam sodomita¬
rum. Qđ ego quidẽ non ex pressi meis ũ¬
bis: s eatu sic intellexisti. Ego em̃ dixi
grandius quam iudicare nos possumus
illudẽe peccatum: non dixi grandius quã
cain uel sodomitarum. Phibiti eñi pomi
usurpatio. q̃m sic uindicata ẽ. ut natura
q̃ potestatẽ ñ moriendi habebat. haberet
moriendinecessitatem: ꝓculdubio iudicia
cuncta excedit humãna. Pomum qͥppe
lege dĩ uetitum manducare. leue uideret᷑
ẽẽ peccatum: sed quanti hoc existimaue¬
rit qui non potest falli satis apparet gran¬
ditate supplicii: cam uero fratricidȩ ap
paret om̃ib immane peccatum: & sclus
eẽ constat horrendum: qđsi ut tufacis po¬
mo illicite decerpto. ꝑhumanũ compare¬
t᷑ examenridicula comꝑatio iudicabitur.
Quitamen fratricida quamuis quandoq

Expanded text:
 mutavit in pejus, quia multo est grandius quam judicare nos possumus, ab omni nascente trahitur: quaeris a me quis mihi dixerit, quod peccatum Adae multo fuerit grandius quam Cain, multo etiam quam Sodomitarum. Quod ego quidem non expressi verbis meis, sed ea tu sic intellexisti: ego enim dixi grandius quam judicare nos possumus illud esse peccatum; non dixi grandius quam Cain vel Sodomitarum. Prohibiti enim pomi usurpatio, quoniam sic vindicata est, ut natura quae potestatem non moriendi habebat, haberet moriendi necessitatem, procul dubio judicia cuncta excedit humana. Pomum quippe lege Dei vetitum manducare, leve videretur esse peccatum: sed quanti hoc aestimaverit qui non potest falli, satis apparet granditate supplicii. Cain vero fratricidparet omnibus immane peccatum, et scelus esse constat horrendum: quod si, ut tu facis, pomo illicite decerpto, per humanum comparetur examen, ridicula comparatio judicabitur; qui tamen fratricida, quamvis quandoque
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectio mortuoꝵ non ẽ: nec xp̃e re
surrexit. Si aũt xp̃c ñ resurrexit: in anis ẽ
p̃dicatio nr̃a. & uacua ẽ fides ur̃a. Inueni¬
m̃ etiam falsi testes dĩ: quia testimoniũ
diximus adũsus dm̃. qđ suscitauerit xp̃m.
quem non suscitauit. Sienim mortui ñ
resurgunt: nec xp̃c resurrexit. Si aut̃ xp̃c
non resurrexit. uana ẽ fides ur̃a. quia ad¬
huc estis inpeccatis ur̃is: & qui dormiert̃
gͦ in xp̃o. perierunt. Sun hac uita in xp̃o
speramus tantum: miserabiliores sumꝰ
om̃ib hominib. Nunc aũt xp̃c ex mor¬
tuis resurrexit primitiȩ dormientium:

Expanded text:
resurrectio moresurrectio mosurrexit: si autem Christus non resurrexit, inanis est praedicatio nostra, et vacua est fides vestra; invenimur etiam falsi testes Dei, quia testimonium diximus adversus Deum, quod suscitaverit Christum, quem non suscitavit. Si enim mortui non resurgunt, nec Christus resurrexit: si autem Christus non resurrexit, vana est fides vestra, quia adhuc estis in peccatis vestris; et qui dormierunt ergo in Christo, perierunt. Si in hac vita in Christo speramus tantum, miserabiliores sumus omnibus hominibus. Nunc autem Christus ex mortuis resurrexit primitiae dormientium,
Abbreviated transcription (Latin):
inusum nob bonũ. penalia mala nr̃a
plinam. disciplina enim sicut scriptũ ẽ
ad p̃sens non gaudii uidetur eẽ s tristicie:
postea uͦ uberiorẽ fructum his qui ꝑ eam
certarunt reddit iusticiȩ. Tuaũt qͥ mor¬
tem corporis etiam in paradiso etiã pec-¬
cante nullo. futuram fuisse contendis: ho¬
stis es gr̃e dĩ. hostisq sc̃oꝵ. quoꝵ mors p̃¬
ciosa est. ꝑillam certantium intrare atq
habitare paradisum. Non enm mortẽ
solam idest resolutionẽ animȩ a corꝑe.
nolenci̾tam̃ spoliari s suꝑuestiri. ut ab¬
sorbeatur mortale a uita: s etiã om̃s mor¬
bos & omĩa genera maloꝵ quȩ homines
non ualendo ferre moriunt᷑. qͣntũ ad te
attinet in locũntantȩ felicitatis & quie¬
tis immĩtis. Qđ errore quantũ facias
uideo: s qua fronte nescio. Iuł. Uerum
totum contextum loci ipsius uentilemus.
surrexit: quomodoquidam dicunt inuo¬
b̵ quia resurrectio mortuoꝵ non ẽ  Siaũt

Expanded text:
in usum nobis bonum poenalia mala nostrin usum nobis bonum poenalia mala nostrplinam: Disciplina enim, sicut scriptum est, ad praesens non gaudii videtur esse, sed tristitiae; postea vero, uberiorem fructum, his qui per eam certarunt, reddit justitiae . Tu autem, qui mortem corporis etiam in paradiso, etiam peccante nullo, futuram fuisse contendis, hostis es gratiae Dei, hostisque sanctorum, quorum mors pretiosa est, per illam certantium intrare atque habitare paradisum. Non enim mortem solam, id est, resolutionem animae a corpore, nolentis tamen spoliari, sed supervestiri, ut absorbeatur mortale a vita ; sed etiam omnes morbos, et omnia genera malorum, quae homines non valendo ferre moriuntur, quantum ad te attinet, in locum tantae felicitatis et quietis immittis: quod errore quanto facias video, sed qua fronte nescio. XXXII. JUL. Verum totum contextum loci ipsius ventilemus. surrexit, quomodo quidam dicunt in vobis quia resurrectio mortuorum non est? Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
sic unus ẽ ille. Ac ꝑ hoc quia homo seđs
ẽ iste. homo primus ẽ ille. Scimꝰ adam si¬
cut commemoras hebrea lingua hominẽ
dici: s non hĩc efficitur. qđ impudentis¬
sime ꝑsuadere conaris. ut in eo qđ dixit
licet non in illo primo homine.s: in eo
qđ mortales sunt. existimemus om̃s mo¬
ri. Noli obscurare clara. recta ꝑuertere:im¬
plicare simplicia. In illo moriuntur õs
ꝑquem mors: sicut in illo uiuificant᷑ per
quem resurrectio mortuoꝵ. & quis ẽ iste:
nisi scds homo. Quis gͦ ẽ ille. nisi primꝰ
homo: Proinde quis iste: nisi unus ẽ xͦ:
Quis ille. nisi unus adam: Itaq sicut por¬
tauimus imaginem terrestris hominis:
ita portemꝰ etiam cȩlestis. Indicat᷑ illud: hoc
tamus autem interim spe: retiera portabi¬
mus eam p̃mio resurgendi. & beate iusteq
regnandi. Que cũ ita sint. mors quidem
hominis ita instituti. & meo constituti
locc. ut non moreretur nisi peccasset. sine
dubitatione penalis ẽ: s dõ ꝑ grãm suã

Expanded text:
sic unus est ille; ac per hoc, quia homo secundus est iste, homo primus est ille. Scimus Adam, sicut commemoras, hebraea lingua hominem dici: sed non hinc efficitur quod impudentissime persuadere conaris, ut in eo quod dixilicet non in illo primo homine, sed in eo quod mortales sunt, existimemus omnes mori. Noli obscurare clara, recta pervertere, implicare simplicia: in illo moriuntur omnes, per quem mors; sicut in illo vivificantur, per quem resurrectio mortuorum. Et quis est iste, nisi secundus homo? quis ergo est ille, nisi primus homo? Proinde quis iste, nisi unus est Christus? quis ille nisi unus Adam? Itaque sicut portavimus imaginem terrestris hominis, ita portemus etiam coelestis. Indicatur illud, hoc tamus autem interim spe, re vero portabimus eam praemio resurgendi, et beate justeque regnandi. Quae cum ita sint, mors quidem hominis ita instituti, et in eo constituti loco, ut non moreretur, nisi peccasset, sine dubitatione poenalis est: sed Deo per gratiam suam
Abbreviated transcription (Latin):
sius tam̃ eadem ipsa garrire. Quȩ tã
manifesta sunt. ut ctiam scͥpturarum
diuinarum locis plurimis lectitnt᷑:
illo anime aggrauatione uementia. Un¬
de & inscĩs in huius uitȩ agone luctan¬
tib caro concupiscit adusus spm. et

Expanded text:
sius, tamen eadem ipsa garrire, quae tam sius, tamen eadem ipsa garrire, quae tam manifesta sunt, ut etiam Scripturarum divinarum locis plurimis lectitenturillo animae aggravatione venientia. Unde et in sanctis, in hujus vitae agone luctantibus, caro concupiscit adversus spirit
Abbreviated transcription (Latin):
se contentus. ꝑ qd̃ adam bonȩ conditio¬
nis fueras appbare molicus. auõ. Cũ
mͥ adũsus manicheum certam̃ in eun¬
dum tͥq spectandum disserta cecitate
ꝓponis. partes tuas inꝑindus subruis:
Et quomͦ illam teterrimam luem quam
manicheo funestus error iuexit. tan¬
quam pestifero adiuues cuidogiatis
flatu: etiam his hominib qui suo tar¬
dant᷑ ingenio. ut possent intelligere
p̃stitisti. Nam cum illa quȩ de uite hu¬
uis mortalis corruptibilisq miseriis
copiose facundeq dixisti. audierit
quisq uel legerit: uera te fuisse ꝑsecu¬
cutum. Nonsolum intuo sermoneue¬
rum in ipsis quoq humanis rebus a¬
gnoscet. Manicheo quippe cui uelud
adũsus nos loquenti u̾ba fecisti. nichil
magnum aut difficile fuit in hac mor¬
taliuita quȩ & de felicitate paradisi
merito peceati eiecta atq de iecta est.
ista quȩ abste de illa dicta sunt intue¬
ri: & siue ut tu siue ub̃ius atq copio¬

Expanded text:
se contentus, per quod Adam conditionis bose contentus, per quod Adam conditionis bonae fueras approbare molitus. AUG. Cum mihi adversus Manichaeum certamen ineundum, tibique spectandum diserta caecitate proponis, partes tuas improvidus subruis; et quomodo illam teterrimam luem, quam Manichaeo funestus error invexit, tanquam pestifero adjuves dogmatis tui flatu, etiam his hominibus, qui suo tardantur ingenio, ut possent intelligere, praestitisti. Nam cum illa quae de vitae hujus mortalis corruptibilisque miseriis copiose et facunde dixisti, audierit quisque vel legerit, vera te fuisse prosecutum, non solum in tuo sermone, verum in ipsis quoque humanis rebus agnoscet. Manichaeo quippe, cui velut adversus nos loquenti verba fecisti, nihil magnum aut difficile fuit in hac mortali vita, quae et de felicitate paradisi merito peccati ejecta atque dejecta est, ista quae abs te de illa dicta sunt intueri; et sive ut tu, sive uberius atque copio
Abbreviated transcription (Latin):
ri.Om̃s gͦ homines de institutã dõ sexuũ
commixtione generatos. ado an adiabo¬
lo fieriputas: sia dõ. qui eos audes reos
malosq pronuntiare. cum unicũ dixeris
ec̃ testimoniũ adam fierimale ñ potuisse
naturȩ. quia conditꝰ adõ qui ẽ optimus
indicet᷑: Si gͦ argum̃tum forte c̃ ꝑ quod
credat᷑ primors hominũ rea ñ instituta
substantia. hoc ipsum quia ds̃ eã condi¬
dit quem bonum facemur: remanet illud
in exeidium traducis. ut & om̃s decon¬
uigio genitos iniquos condi ñ possi eo¬
dem testimonio compbet᷑: quia ds̃ eos
condit ꝗͣ bonum facem̃. Sinaũt & ptꝰ
hoc rabiens impudentia iurare ꝑsticerit
& adõ fieri paruulos. & tam̃ malos eos¬
ẽẽ naturalit᷑: Catholico quidem sicut
& dõ nr̃o nehil his m̃daciis p̃iudicu
cõꝑat᷑:. manicheum tam̃ constat auobis
oppiignatum non ec̃. qui libent̃ qđ dm̃
criminaris amplectitur. Illud tͥ peris¬

Expanded text:
ri. Omnes ergo homines de instituta a Deo sexuum ri. Omnes ergo homines de instituta a Deo sexuum commixtione generatos, a Deo, an a diabolo fieri putas? Si a Deo; qui eos audes reos malosque pronuntiare, cum unicum dixeris esse testimonium Adam fieri malae non potuisse naturae, quia conditus a Deo qui est optimus, indicetur? Si ergo argumentum forte est, per quod credatur primorum hominum rea non instituta substantia, hoc ipsum quia Deus eam condidit quem bonum fatemur; remanet illud in excidium traducis, ut et omnes de conjugio genitos iniquos condi non posse, eodem testimonio comprobetur, quia Deus eos condidit, quem bonum fatemur. Sin autem et post hoc rabiens impudentia jurare perstiterit, et a Deo fieri parvulos, et tamen malos esse eos naturaliter: catholico quidem, sicut et Deo nostro, nihil his mendaciis praejudicii comparatur: Manichaeum tamen constat a vobis oppugnatum non esse, qui libenter quod Deum criminaris amplectitur; illud tibi peris
Abbreviated transcription (Latin):
propͥis ac quiescunt: Nidentes non sebo¬
num qđ uolunt agere. s inalũ qđ exe¬
crant̾ opari. putant tam̃ in carne ñ ẽẽ
mali necessitatem. his gͦ tam inuidiose
dictis: congrediat᷑ traducianus si potest.
Ego interim spectator assisto: & ex itum
ur̃i conflictus oꝑior. Qͥd itaq responde¬
bis malam naturam etiam in pͥmis ho¬
minib fuisse iuur̃ati: sine dubio referes
dm̃ form atorẽ hominum. ñ potuisse
malum condere qđ creauit: E ido quia
ds̃ qui malum ñ facit homines fecit. ne¬
quaquam eos naturalit̃ malos pbari.
Dixisti aliqͥa & ueracit̃. S ide utrum
hoc me debueris audiente ꝑferre. Qua
ñ satis curo. Interim in mea totus uira tran¬
sisti. Captotͥ iam delectat illude excipio
quippe magno plausu ꝑfessionem tuã:
teq uit eiꝰ memineris admoneo. dignita¬
te enm auetoris idest dĩ qui malum ñ
facit. Pnuntiasti oꝑdcius bona deb̃e asse¬

Expanded text:
propriis acquiescunt, videntesque non se bopropriis acquiescunt, videntesque non se bonum quod volunt agere, sed malum quod exsecrantur operari, putant tamen in carne non esse mali necessitatem. His ergo tam invidiose dictis congrediatur Traducianus, si potest: ego interim spectator assisto, et exitum vestri conflictus opperior. Quid itaque respondebis malam naturam etiam in primis hominibus fuisse juranti? Sine dubio referes, Deum formatorem hominum non potuisse malum condere quod creavit, et ideo quia Deus qui malum non facit, homines fecit, nequaquam eos naturaliter malos probari. Dixisti aliquid, et varaciter: sed vide utrum hoc me debueris audiente proferre. Qua non satis curo: interim in mea totus jura transisti. Capto tibi jam delectat illudere; excipio quippe magno plausu professionem tuam, teque ut ejus memineris admoneo. Dignitate enim auctoris, id est Dei, qui malum non facit, pronuntiasti opera ejus bona debere asse
Abbreviated transcription (Latin):
teatur: Pessimȩ gͥ conditionis pessimȩq
nature caroista in ipsis primis hominib.
suum qđ ab exor dio cenebat exeruit. Hãc
aũt tam malam substantiam ds̃ bonus
fateamur alterum eẽ animȩ datorem al¬
terum luteoꝵ condicorem: stat certe ma¬
nichei cuiꝰ indueram ꝑsonam aciesor¬
dinata. Q̾dopiam̃ intelligis: uidelicet
ut qui ei adũsusc̃ consequenti id impu¬
gnatione demonstret. Igit̃ ur̃m cum eo
dogia confligat. Apparebis utrum sinc
ꝑnitiȩ sua. uel leuit̃ possit moueri. Pro¬
nuntiauit certe non solum nasciomĩs de
cõmixtione corpor criminosos: uerum
ipsum adam culpar⁊ necessitatẽ. de con¬
cretione uiscerum & limi ex quofactus
ẽ sordib atculisse. Natura inquit carnis
inpͥmis hominib fuit noxia: ipsam scui¬
tillam animi honestatis studio sublucen¬
tem. conelusit. madefecit. extinxit. In ep¬
tiunt prorsus catholici qui peccantiũ
testimoniis obnitunt᷑. & nec docum̃tis

Expanded text:
teatur? Pessimae igitur conditionis, pessimaeque teatur? Pessimae igitur conditionis, pessimaeque naturae caro ista in istis primis hominibus suum, quod ab exordio tenebat, exseruit. Hanc autem tam malam substantiam Deus bonus fateamur alterum esse animae datorem, alterum luteorum conditorem? Stat certe Manichaei, cujus indueram personam, acies ordinata. Quid opperiamur intelligis, videlicet ut qui ei adversus est, consequenti impugnatione id demonstret. Igitur vestrum dogma cum eo confligat: apparebit utrum sine pernicie sua vel leviter possit moveri. Pronuntiavit certe, non solum nasci omnes de commixtione corporum criminosos, verum ipsum Adam culparum necessitatem de concretione viscerum, et limi ex quo factus est sordibus attulisse. Natura, inquit, carnis in primis hominibus fuit noxia; ipsam scintillam animi studio honestatis sublucentem conclusit, madefecit, exstinxit. Ineptiunt prorsus Catholici, qui peccantium testimoniis obnituntur, et nec documentis
Abbreviated transcription (Latin):
tumq de rerum collatione metiendũ ẽ:
formidolosiores posteris eos opinamur
fuisse. quos pena necdum cuiquã cõꝑta
uexabat. Cur enim mortis intem tatio¬
ne qua terentur qui nesciebant qͥd incõ¬
modi affetret interitꝰ: sollicitabant᷑ nmi¬
rum suspitionib solis maloꝵ. Inqua ergo
ulle animus tranquillitare consisteret. quẽ
tam aspera hicis formidinis cõmouebat :
Porro ignorantia quam ꝑfunda: quamq pa¬
tiendi eius dura condicio. ut libari ab ea
nisi p̃uaricatione non posset. scientiam qͥp¬
pe bom maliq abq ausu condempnabili
nequaquam capessiturum:. hoc ita cecum
& erumpnosum animal inquies etiam
cupiditas innata reddebat: quam rei int̃¬
duictȩ & uenustas irritabat & suauitasd̾
totum uelut parum eẽt ad infelicitatem
illius exprimendam: impugnationi nature
suꝑioris exponit᷑. Qͥs gͦ adeo desipiat:
ut ibi quicquam boni fuisse arbitretur.
ubi tot miseriaꝵ instrum̃ta instituta fa¬

Expanded text:
tumque de rerum collatione metiendum est, tumque de rerum collatione metiendum est, formidolosiores posteris eos opinamur fuisse, quos poena necdum cuiquam comperta vexabat. Cur enim mortis intentatione quaterentur, qui nesciebant quid incommodi afferret interitus? Sollicitabantur nimirum solis suspicionibus malorum. In qua ergo ille animus tranquillitate consisteret, quem tam aspera hiems formidinis commovebat? Porro ignorantia quam profunda, quamque patiendi ejus dura conditio, ut liberari ab ea nisi praevaricatione non posset: scientiam quippe boni malique, absque ausu condemnabili nequaquam capessiturus. Hoc ita caecum et aerumnosum animal, inquies, etiam cupiditas innata reddebat, quam rei interdictae et venustas irritabat et suavitas. Quod totum velut parum esset ad infelicitatem illius exprimendam, impugnationi naturae superioris exponitur. Quis ergo adeo desipiat, ut ibi quidquam boni fuisse arbitretur, ubi tot miseriarum instrumenta instituta fa
Abbreviated transcription (Latin):
tatis obscens. de ꝑustis uiscerib exꝑicur.
Iam si lib̾alitatẽ munificentiȩ concupis¬
cat.a uariciȩ quȩ tegmine frãgilitatis
opit᷑. manicis & artissimis colligatur. E¬
nim uero si inȩquabili constantiȩ quadã
uoluerit serenitate consistere. obruitur
ilico grandine timoris. & doloris ꝓcellis:
atq ad omĩa exanguescens dubia. com¬
postti non sinit̾ manere consilii. Iunge
huc ignoratarum rerum noctem: qua
circumdat᷑ il luuie. Qͥd laudabilita¬
tis in eo suspicabimur animante. qͥ nec
addutiliũ electionẽ oculos habet ugen¬
tes: ce int̃ tempestates cuꝑiditatum atq
discriminum. naufragia suanumerare
n sufficit: nec tam̃ aliquis hec sponte de
ipsa primoꝵ hominũ insticutio his
erumpnis inuenit̃ obnoxia. Namut
hoc etiam moysi quẽ catholici uenerant᷑
testimonio comꝑbet᷑: exꝑiebant᷑ primi
homines carnifictnamtimoris. quos int̾e¬
tatiom si obedissent ꝑiculi t̾ritabatqͣn¬

Expanded text:
tatis obscenae de perustis visceribus experitur. tatis obscenae de perustis visceribus experitur. Jam si liberalitatem munificentiae concupiscat, avaritiae, quae tegmine frugalitatis operitur, manicis arctissimis colligatur. Enimvero si in aequabili constantiae quadam voluerit serenitate consistere, obruitur illico grandine timoris, et doloris procellis, atque ad omnia exsanguescens dubia, compos sui non sinitur manere consilii. Junge huc ignoratarum rerum noctem, qua circumdatur illuvie. Quid laudabilitatis in eo suspicabimur animante, qui nec ad utilium electionem oculos vigentes habet, et inter tempestates cupiditatum et discriminum sua naufragia numerare non sufficit? Nec tamen aliquis haec sponte depipsa primorum hominum institutio his aerumnis invenitur obnoxia. Nam ut hoc etiam Moysi, quem Catholici venerantur, testimonio comprobetur; experiebantur primi homines carnificinam timoris, quos intentatio, nisi obedissent, periculi territabat, quan
Abbreviated transcription (Latin):
ea gr̃a fict. ut cumanicheum si abeodis¬
sides. oppugnar cogaris. assertioni qͥp¬
pe m̃e nichil astutie in ẽẽ hoc ipso doce¬
bit᷑: cum traducianus non inuenit qͦ ma¬
nicheo possit obsistere Apparebit itaq¬
quanta int̃ uos coniuratio sit. quamꝑ
curetis inmutius cuncta compendus:
ostenderim: animo lectoris insidat. Nc̃
iam ꝑsonȩ quam assumimus oratiõe
fungam̃. Grant om̃ino. qui putant hãc
concretionẽ corporis habilem ẽẽ iustitis.
Om̃ib bonisstudus repugnat inlis nat᷑a
carnis &e sanguinis. Quicqͥd irirtam̃toꝵ
ẽ lenocinio sensuum. ad ꝑturbationẽ im¬
mo eũsionẽ m̃tis elabit᷑: que in hoc cȩnũ
nescio qua infelicitate deiecta. generosos
micatus luceo ꝑdit admixtu. Ipsa qͣn¬
tum in seẽ adlocum suum idest ad su¬
piora conat᷑: S teterrimo afflictat᷑ erga¬
stuso. Demq. cum ad pudicitiã uolue¬
rit subuolare: glutmȩt uiscum uolup¬

Expanded text:
ea gratia fiet, ut tu in Manichaeum, si ab eo disea gratia fiet, ut tu in Manichaeum, si ab eo dissides, oppugnare cogaris. Assertioni quippe nostrae nihil astutiae inesse hoc ipso dolebitur, cum Traduciamus non invenit, quo Manichaeo possit obsistere. Itaque apparebit quanta inter vos conjuratio sit, quam procuretis mutuis cuncta compendiis,ostenderim, animo lectoris insidat: nunc jam personae, quam assumimus, oratione fungamur. Errant omnino qui putant hanc concretionem corporis habilem esse justitiae: omnibus bonis studiis repugnat vilis natura carnis et sanguinis. Quidquid irritamentorum est lenocinio sensuum, ad perturbationem, imo eversionem mentis elabitur, quae in hoc coenum nescio qua infelicitate dejecta, generosos micatus luteo perdit admixtu. Ipsa quantum in se est ad locum suum, id est, ad superiora conatur: sed terreno afflictatur ergastulo. Denique cum ad pudicitiam voluerit subvolare, gluten et viscum volup
Abbreviated transcription (Latin):
temme sublege ferularum quȩ imminet
m̃bris meis: miser ego homo quis meli¬
babit dde corpore mortis huiꝰ: corpusem̃
corruptibise aggrauat animam: ut qd̾
uult. memoria tencre non possit & de
hoc corruptibili corpore quis lib̾at nisi
exuta redempta xp̃i sanguine anima re¬
quiescit. siue cum corruptibile hoc indu¬
et incorruptionẽ. & post erumpnas cor¬
poris mortui ꝓpt̃ peccatum. uunficabũ¬
t᷑ &e mortalia corpora nr̃a ꝑinhabitan¬
tem xp̃i sp̃m in nob̃: contra cuiꝰ grãm.
lib̾e uoluntatis arbitrium. peccati ancil¬
lamuoluntatem defenditis: Nos autem
amanichȩo longe sumꝰ. Quinature bo¬
ne siuie ingrandib siuc in paruulis &
uicium conficemur & medicum. Iuł.
ic disputaui hactenus: ut mos m̃ẽ fidei
postulabat. Uerum ñ hac solum parte
conten tꝰ agam tecum benigne. consul¬
toq Eammꝰ ꝑsonam induam quȩ p̃ccp¬
toris tui sententiȩ fauere udeat᷑. Hoc aũt

Expanded text:
tem me sub lege ferularum, quae imminet tem me sub lege ferularum, quae imminet membris meis? Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Corpus enim corruptibile aggravat animam, ut quod vult memoria tenere, non possit. Et de hoc corruptibili corpore quis liberat, nisexuta, redempta Christi sanguine anima requiescit, sive cum corruptibile hoc induet incorruptionem , et post aerumnas corporis mortui propter peccatum vivificabumortalia nostra per inhabitantem Christi Spiritum in nobis. Contra cujus gratiam, liberae voluntatis arbitrium, peccati ancillam voluntatem defenditis. Nos autem a Manichaeo longe sumus, qui naturae bonae sive in grandibus, sive in parvulis, et vitium confitemur et medicum. XIV. JUL. Sic disputavi hactenus, ut mos nostrae fidei postulabat: verum non hac solum parte contentus, agam tecum benigne, et consulto eam mihi personam induam, quae praeceptoris tui sententiae favere videatur. Hoc autem