comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cat et denuntiet. ueniente aũ
gladio taceat ille ex plorator.
et suꝑueniens glãdius pecca¬
tores occidat: peccator quidem
prosua iniquitate morietur:
sanguinẽ autem de manu ex¬
ploratoris inquiram. Si autẽ
uiderit gladium suꝑuenien¬
tem. et tuba cecinerit. ⁊ nuncia¬
uerit. ⁊ ille cui nuntiat. ñ ob¬
seruauerit: ille in sua iniqui¬
tate morietur: explorator autẽ
animam suam liberauit. Et
tu fili hominis. exploratorem
posui te filiis isrł. Ex posuit.
quid axerit gladium: ex po¬
suit. quid dixerit ex ploratorẽ:
exposuit quam dicerit mortẽ:
non nos ꝑmisit inobscurita¬
te loctionis excusare negligen¬
tiam nrãm. Posui ergo te ex
morte morieris. et tatueris. ⁊
ille inpeccato suo mortuis fue¬
rit: ille quidem in peccato suo
morietur digne ⁊ uiste: san¬
guinem autem eius de manu
tua requiram. Si autem tu
dixerit peccatori morte mori¬
eris. ⁊ille se non obseruauit.
ille inimquitate moriet᷑ : tu

Expanded text:
cat et denuntiet: si veniente autem cat et denuntiet: si veniente autem gladio taceat ille explorator, et superveniens gladius super peccatorem, occidat; peccapro sua iniquitate morietur, sanguinem autem ejus de manu exploratoris inquiram. Si autem viderit gladium supervenientem, et tuba cecinerit, et nuntiaverit, et ille, cui nuntiat, non observaverit, ille quidem in sua iniquitate morietur, explorator autem animam suam liberaverit. Et tu, fili hominis, exploratorem posui te filiis Israel . Exposuit quid dixerit gladium, exposuit quid dixerit exploratorem, exposuit quam dixerat mortem: non nos permisit in obscuritate lectionis excusare negligentiam nostram. Posui ergo te, inquit, Morte morieris, et tu tacueris, et ille in peccato suo mortuus fuerit, ille quidem in peccato suo morietur digne et juste, Sanguinem autem ejus de manu tua inquiram. Si autem tu dixeris peccatori: Morte morieris, et ille si non observaverit, ille in iniquitate sua morietur, tu
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ oculis loquor. inimo sub
cuius oculis cogito. non me.
tam delectari laudib popła¬
ribus: quam stimulari et angi
quomodo uuant qui me lau¬
ilant. Laudari autem a male
uiuentib nolo: ab orreo: de¬
testor: dolori michi ẽ. non uo¬
luntati. Laudari autem a bene
uiuentib si dicam nolo. men¬
tior: sidicam uolo. tueo ne
sim uanitatis appetentior. qmͣ
soliditatis Ergo quid dicam: nec
plene uolo: nec plene nolo. Nõ
plene uolo: ne in laude huma¬
na ꝑiclitur. Nonplene nolo:
ne ingrati sint quib predico.
modo aucustis: cum ierechiel
ꝓpħa legeretur. Parum ẽ. enim
quia dies ip̃e ammonet nos eã¬
dem sarciram cogitare. insuꝑ
etiam talis lectio recitatur. q̃
nob̾ incutiat magnum timo¬
rem. ut quid portemꝰ cogite¬
mus: quia nisi nob̾cum qui
imposuit portet. deficimus. Etce
audistis. Terra inquit suꝑquã
induxero gladium. ⁊ posuerit
sibi exploratorem qui uideat
gladium suꝑuenientem. ⁊ di¬

Expanded text:
cujus oculis loquor, imo sub cujus oculis loquor, imo sub cujus oculis cogito, non me tam delectari laudibus popularibus, quam stimulari et angi quomodo vivant qui me laudant. Laudari autem a male viventibus nolo, abhorreo, detestor: dolori mihi est, non voluptati. Laudari autem a bene viventibus, si dicam nolo, mentior: si dicam volo, timeo ne sim inanitatis appetentior quam soliditatis. Ergo quid dicam? Nec plene volo, nec plene nolo. Non plene volo, ne in laude humana pericliter: non plene nolo, ne ingrati sint quibus praedicomodo audistis, cum Ezechiel propheta legeretur. Parum est enim quia dies ipse admonet nos eamdem sarcinam cogitare: insuper etiam talis lectio recitata est, quae nobis incutiat magnum timorem, ut quid portemus cogitemus; quia nisi nobiscum qui imposuit portet, deficimus. Ecce audistis: Terra, inquit, super quam induxero gladium, et posuerit sibi exploratorem, qui videat gladium supervenientem, et di
Abbreviated transcription (Latin):
attentiꝰ cogi¬
tare sarcinam meam: de cuiˢ
pondere etiam simichi dies
noctesq cogitandum sit: nes¬
cio quo tamen modo anmuer¬
saruis dies iste impĩgit eam sen¬
sib meis. ut abea cogitanda
omnino dissimusare non pꝰ¬
sim. Et quantum anm acced̃t.
immo decedunt. nosq pro¬
pinquiores faciunt aiei ultimo.
utiq quandoq sine dubitatio¬
ne uenturo tanto michi est
acrior cogitatio. ⁊ stumulis
plenior. qualem domino deo
nr̃o rationem possim reddere
pro uob. Hoc enim inter ẽ. int̾
unum quemq ur̃m. et nos:
quod uos pene deuobis solis
rel ituri estis rationẽ: nos aũ
de nob̾ et de omnib uob̃. Id̾o
maior est sarcina: sed bene
portata maiorem comꝑat glo¬
riam. Infideliter autem gesta.
ad inmanissimam precipitat
penam. Quidergo michi ho¬
die maxime faciendum: nisi
ut commendem uob̃ periculũ
meum. ut sitis gaudium me¬
um: ꝑiculum autem meũ
ẽ. si attendam quomodo lau¬
datis : et dissimulem quomͦ
uiuatis. Ille autem nouit sub

Expanded text:
attentius cogitare sarcinam meam, de cujus pondere etiamsi mihi dies, noctesque cogitandum sit, nescio quo tamen modo anniversarius dies iste impingit eam sensibus meis, ut ab ea cogitanda omnino dissimulare non possim, et quantum anni accedunt, imo decedunt, nosque propinquiores faciunt diei ultimo, utique quandoque sine dubitatione venturo; tanto mihi est acrior cogitatio, et stimulus plenior, qualem Domino Deo nostro rationem possim reddere pro vobis. Hoc enim interest inter unumquemque vestrum et nos, quod vos pene de vobis solis reddituri estis rationem, nos autem et de nobis et de omnibus vobis. Ideo major est sarcina: sed bene portata majorem comparat gloriam; infideliter autem gesta ad immanissimam praecipitat poenam. Quid ergo mihi hodie maxime faciendum, nisi ut commendem vobis periculum meum, ut sitis gaudium meum? Periculum autem meum est, si attendam quomodo laudatis, et dissimulem quomodo vivatis. Ille autem novit, sub
Abbreviated transcription (Latin):
uitam: Tanto ẽ. miserior: qnͣto
⁊ misera ẽ. et non us finiri.
Minus ẽẽt misera:si non ama¬
retur. Qualis ẽ. beata uita.
quando sic amatur misera uitã
tantum quia uocatur uita :
Quare ergo tristis es anima
mea. et quare conturbas me:
Habes quid agas. Defecisti in
te: sꝑa indomino. Turbaris
inte: speraindomilno.qui te e¬
legit ante mundi constitutionẽ:
qui te predestinauit. qui te uo¬
cauit. qͥ te ĩpiã uistificauit qͥtͥ głifica¬
tionẽ sempit̾nã ꝓmisit. qͥ prode mor¬
dem non debitam sustulit qui
ꝓ te sanguinem fudit: qui te
inse tranffigurauit. quando
dixit. anima mea turbata ẽ.
Ad illum ꝑtines. ⁊ times. Et
aliquid tibi uociturus est mũ¬
dus: ꝓ quo mortuus ẽ. ꝑ quẽ
factus est mundꝰ.: Ad illum ꝑ¬
tines et tunes: Si deus pro

Expanded text:
vitam? Tanto est misericr, quanto vitam? Tanto est misericr, quanto et misera amata est, et non vis finiri: minus esset misera, si non amaretur. Qualis est beata vita, quando sic amatur misera vita, tantum quia vocatur vita? Quare ergo tristis es, anima mea? et quare conturbas me? Habes quid agas. Defecisti in te? Spera in Domino . Turbaris in te? Spera in Domino, qui te elegit ante mundi constitutionem, qui te praedestinavit, qui te vocavit, qui te impium justificavit, qui tibi glorificationem sempiternam promisit, qui pro te mortem non debitam sustulit, qui pro te sanguinem fudit, qui te in se transfiguravit, quando dixit, Anima mea turbata est. Ad illum pertines, et times? Et aliquid tibi nociturus est mundus, pro quo mortuus est, per quem factus est mundus? Ad illum pertines, et times? Si Deus pro
Abbreviated transcription (Latin):
ultimus dies quo ista ẽẽt uita
finienda. turbaretur ꝑ infir¬
mitatẽ. et de speraret salutẽ.
dem. ut nulla in illo ꝑturbatio
exhoriretur: nulla deistitia m̃¬
tem deuotissimam nubilaret.
Qm̃ ergo ꝑiclitarentur mem¬
bra eius dẽsperatione. quan¬
do ꝓpinquante morte aliqͥs
turbaretur nolens finire mi¬
seram uitam. piger inchoare
nunquam finiendam: ne er¬
go desꝑatione frangeremur.
ipsos infumos suos inten¬
dit: ip̃a membra sua ultima
non ualde fortia collegit insinũ
suum: ip̃a non ualde fortia. tã¬
quam gallina texit pullos su¬
os: et tanquam alloquitur eoᷤ.
Nunc anuna mea turbata ẽ.
Agnoscite uos in me: ut quan¬
do forte turbati fueritis non
desperetis: s adcaput ur̃m̃
reuocetis aspec̾tum. ⁊ dicatis
uobis. Quando dñs dicebat
anima mea turbataẽ. nos
in illo eramus nos significa¬
bamur. Turbamur: s non
perimus. Quare tristis es ani¬
ma mea: et quare conturbaᷤ
me: Nonuis finiri miseram

Expanded text:
ultimus dies, quo ista esset vita ultimus dies, quo ista esset vita finienda, turbaretur per infirmitatem, et desperaret salutem,  esset ad mortem, ut nulla in illo perturbatio exoriretur, nulla tristitia mentem devotissimam nubilaret. Quoniam ergo periclitarentur membra ejus desperatione, quando propinquante morte aliquis turbaretur, nolens finire miseram vitam, piger inchoare nunquam finiendam: ne ergo desperatione frangerentur, ipsos infirmos suos intendit, ipsa membra sua ultima non valde fortia collegit in sinum suum, ipsa non valde fortia tanquam gallina texit pullos suos; et tanquam alloquitur eos, Nunc anima mea turbata est. Agnoscite vos in me, ut quando forte turbati fueritis, non desperetis, sed ad caput vestrum revocetis aspectum, et dicatis vobis, Quando Dominus dicebat, Anima mea turbata est, nos in illo eramus, nos significabamur. Turbamur, sed non perimus. Quare tristis es, anima mea? et quare conturbas me? Non vis finiri miseram
Abbreviated transcription (Latin):
tellige: potestate natum ex uir¬
gine. Nonconditione: sed po¬
testate. Potestate mortuũ: potesta¬
te sic mortuum. Ad bonum suũ
utebatur nescientib malis:
et frementẽ popłm insanũ.
inusum sue uirtutis. ad no¬
stram beatitudiiem tranffe¬
rebat. ⁊ in his aquib morie¬
batur suos uicturos secum ui¬
debat: ⁊ uidens eos in insano po¬
pło adhuc insanos: pater in¬
quit. ignosce illis quia nesciũt
qͥd faciunt. Ego ĩqͥt. ego medicꝰ uenã
tango uenam. De ligno. egro¬
tos inspitio. Pendeo.⁊ tango:
morior. ⁊ uiuifico. Sanguinẽ
fundo: et de inimicis meis
medicamentum salutis con¬
fitio. Seuiunt. ⁊ fundunt:
dñs ⁊ saluator nr̃ caput eccłie
natus ex patre sine matre. ip̃e
posuit animam suam: pote¬
state resumpsit eam. Ad hanc
potestatem ꝑtinet ꝓprie: ani¬
ma mea turbata ẽ. Nos in se
tranffigurauit: nos uidit.
nos inspexit: nos fatigatos
suscepit. ⁊ fouit: ne forte quã¬
do ueniret alicui menbro eiꝰ

Expanded text:
tellige potestate natum ex virtellige potestate natum ex virgine, non conditione, sed potestate: potestate mortuum, potestate sic mortuum. Ad bonum suum utebatur nescientibus malis, et frementem populum insanum in usum suae virtutis ad nostram beatitudinem transferebat, et in his a quibus moriebatur, suos victuros secum videbat: et videns eos in insano populo adhuc insanos, Pater, inquit, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Ego, inquit, ego medicus tango venam, de ligno aegrotos inspicio; pendeo, et tango; morior, et vivifico; sanguinem fundo, et inde inimicis meis medicamentum salutis conficio. Saeviunt et fundunt: nus et salvator noster, caput Ecclesiae, natus ex Patre sine matre; ipse,posuit animam suam, potestate resumpsit eam. Ad hanc potestatem non pertinet proprie, Anima mea turbata est. Nos in se transfiguravit; nos vidit, nos inspexit, nos fatigatos suscepit et fovit; ne forte quando veniret alicui membro ejus
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quia in illo imago ẽ. nr̃e
infirmitatis: Poteffatem ha¬
beo ponendi animam meam.
et potestatem habeo iterum
inquam audis axp̃o: ip̃e est
inse. Quando anima eius mor¬
te appropinquante turbatur.
ip̃e inte. Et enim corpus eius
eccłia non eẽt: uisi et in nob̾ ip̃e
d̾ieam. Nemo dollit eamaine.
Ego dormuui.hoc eni dicit in
psalmo. Ego dormii. Tanqmͣ
diceret. Quid fremunt. quid
exultant. qͥd uentilantur leci¬
cia uidei. quasi ip̃i aliquid fece¬
rint: Ego dormiui. Ego inquit.
Ego qui potestatem habeo penen¬
di anumam meam. ponendo eã
dormuii: et sumpnum cepi. Et
quit suscepit me. Hec uerba
ubi ait. qm̃ dominus suscepit
me:non sic occurrant menti¬
tib ur̃is. quasi corpus suum
nĩ suscitauerit ip̃e xp̃c. Suscita¬
uit eum pater: suscitauit et
ip̃e se ip̃m. Unde docebimus
quia suscitauit ⁊ seip̃m: Reco¬
le quid dint uideis. Soluite
templum hoc: ⁊ intriduo sus¬
citabo illud. Sic ergo xp̃m in¬

Expanded text:
nisi quia in illo imago est nostrae nisi quia in illo imago est nostrae infirmitatis? Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum inquam, audis a Christo, ipse est in se: quando anima ejus morte propinquante, turbatur, ipse est in te. Etenim corpus ejus Ecclesia non esset, nisi et in nobis ipse ndi eam: nemo tollit eam a me. Ego dormivi: hoc enim dicit in Psalmo, Ego dormivi. Tanquam diceret: Quid fremunt? quid exsultant? quid ventilantur laetitia Judaei, quasi ipsi aliquid fecerint? Ego dormivi. Ego, inquit, ego qui potestatem habeo ponendi animam meam, ponendo eam dormivi, et somnum cepi. Et quit, suscepit me . Haec verba ubi ait, Quoniam Dominus suscepit me, non sic occurrant mentibus vestris, quasi corpus suum non suscitaverit ipse Christus. Suscitavit eum Pater, suscitavit et ipse se ipsum. Unde docebimus quia suscitavit et se ipsum? Recole quid dixit Judaeis: Solvite templum hoc, et in triduo suscitabo illud . Sic ergo Christum in
Abbreviated transcription (Latin):
dita in quam me: unmo au¬
dite pͥmum granum ꝑ me. Nõ
ametis in hoc seculo animas
urãs. Nolite amare si amatis. ut
ñ amãdo seruetis: qr ñ amando plꝰ
amatis. Qͥ amat in hoc scl̃o aĩã suã.
ꝑdec illã. Gramĩ loquit᷑. granũquod
in terram cecidit. ⁊ mortificatũ
est ut multiplicaret᷑. loquitur.
Audiatur: quia non mentitur.
Quod admonuit: ip̃e fecit. In¬
struxit precepto: precessit exem¬
plo. Non amauit xp̃c in hoc se¬
culo animam suam. Ideo uenit
ut hic ꝑderet eam. ꝓ nobis po¬
neret eam: et cum uellet resu¬
meret eam.S quia ip̃e sic erat
homo. ut et deus eẽt: xp̃c enĩ
est uerbum anima et caro. ds
uerus ⁊ uerus homo. s ho¬
mo sine pecc̃o. qui auferret mũ¬
di peccatum: maioris erat utiq
potestatis. ut posset ueraciter
dicere. Potestatem habeo ponẽ¬
di animam meam et potesta¬
tem habeo iterum sumendi
eam. Nemo dollit eam ame:
s ip̃e pono eam ame. ⁊ iterum
potestatis: quare dint. nunc

Expanded text:
dite, inquam, me; imo audite, inquam, me; imo audite primum granum per me. Non ametis in hoc saeculo animas vestras: nolite amare, si amatis; ut non amando servetis: quia non amando plus amatis. Qui amat in hoc saeculo animam suam, perdet eam . Granum loquitur, granum quod in terram cecidit, et mortificatum est ut multiplicaretur, loquitur: audiatur, quia non mentitur. Quod admonuit, ipse fecit: instruxit praecepto, praecessit exemplo. Non amavit Christus in hoc saeculo animam suam; ideo venit, ut hic perderet eam, pro nobis poneret eam, et cum vellet resumeret eam. Sed quia ipse sic erat homo, ut et Deus esset: Christus enim est Verbum, anima, et caro, Deus verus et verus homo; sed homo sine peccato, qui auferret mundi peccatum: majoris erat utique potestatis, ut posset veraciter dicere, Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam: nemo tollit eam a me; sed ipse pono eam a me, et iterum potestatis, quare dixit, Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
A
granum quod in
terram cecidit
et mortuũ mul¬
tiplicatum ẽ: Agnos inquam
hoc granum fides ur̃a. quia ip̃m
habitat inmente ur̃a. Hoc
enim quod de se ip̃o aixerit
S plane illograno mortuo et
multiplicato. multa grana
sunt sparsa in terram: ex qui¬
b est ⁊ beatus laurentius. cu¬
ius seminationem hodie cele¬
bramus. De illis autem gra¬
nis sparsis toto orbe terrarũ.
quanta pullulauerit seges.
uidemus. gaudemus. sumus:
si tamen et nos ꝑ illius grãm
ad horreum ꝑtinemus. Neq
enim ad horreum ꝑtinet. qͥe¬
quid in segete ẽ. Eadem quip¬
pe pluuia utilis et nutrito¬
ria: et triticum pascit ⁊ pale¬
am. Absit. ut simul udeum¬
q in horreo recondat᷑: quãuis
simł utrũq ĩ agͦ nutͥat᷑. ⁊ simł utr̃¬
q ĩ area tͥturet᷑. Nunc tempꝰ eligen¬
ai ẽ. Ante quam ueniat uen¬
tilatio. fiat morum separatio.
mundatione discernitur. nõ¬
dum uentilabro ultimo sepa
hic ẽẽ. ñ dubito. Nam si du¬
bito: nec ip̃e granum ero. Au¬

Expanded text:
a granum, quod in terram cecidit, et mortuum multiplicatum est. Agnoscit, inquam, hoc granum fides vestra, quia ipsum habitat in mente vestra. Hoc enim quod de se ipso dixerit Sed plane illo mortuo grano et multiplicato, multa grana sunt sparsa in terram: ex quibus est et beatus Laurentius, cujus seminationem hodie celebramus. De illis autem granis sparsis toto orbe terrarum, quanta pullulaverit seges videmus, gaudemus, sumus: si tamen et nos per illius gratiam ad horreum pertinemus. Neque enim ad horreum pertinet quidquid in segete est. Eadem quippe pluvia utilis et nutritoria, et triticum pascit et paleam. Absit ut simul utrumque in horreo recondatur; quamvis simul utrumque in agro nutriatur, et simul utrumque in area trituretur. Nunc tempus eligendi est. Antequam veniat ventilatio, fiat morum separatio: mundatione discernitur, nondum ventilabro ultimo separhic esse non dubito; nam si dubito, nec ipse granum ero: au
Abbreviated transcription (Latin):
daquas tabilitanã
ep̃o afferente pre¬
iecto reliquias mar¬
tyris głosissimi
stephani. ad euis
memoriam ueniebant mag¬
ne multrtudinis concursus
orauit: flores quos ferebat de¬
dit: recepit oculis ad mouit.
ꝓtinus udit stupentib qui

Expanded text:
Aquas-Tibilitanas episcopo afferente Praejecto reliquias martyris gloriosissimi Stephani, ad ejus memoriam veniebat magnae multitudinis concursus oravit: flores quos ferebat dedit; recepit, oculis admovit, protinus vidit. Stupentibus qui
Abbreviated transcription (Latin):
dyei ꝑsccutor: hoc tibi exobli¬
quo dicit occultus temptator.
fac tibi hoc remedium: ⁊ uiues.
Nonne hoc ẽ. sacrifica ⁊ iiues:
Si non feceris: morieris. Non¬
ne hoc ẽ. si non sacrificaueris
morieris : In uenisti parem pu¬
gnam: quere parem palmam.
Inlecto es: ⁊ in stadio es. Iaces:
et luctaris. ꝑ mane infide. ⁊ dũ
fatigatus e. iuncis. Habetis gͦ
orationum locum. Martyr
stephanus. hic honoretur: s
ineius honore coronator stepħi

Expanded text:
tyri persecutor, hoc tibi ex oblityri persecutor, hoc tibi ex obliquo dicit occultus tentator. Fac tibi hoc remedium, et vives: nonne hoc est, Sacrifica, et vives? Si non feceris, morieris: nonne hoc est, Si non sacrificaveris, morieris? Invenisti parem pugnam, quaere parem palmam. In lecto es, et in stadio es; jaces, et luctaris. Permane in fide; et dum fatigatus es, vincis. Habetis ergorationum locum. Martyr Stephanus hic honoretur: sed in ejus honore coronator Stephani
Abbreviated transcription (Latin):
inicium factum ẽ. pacĩ: et ꝓpt̃
illam morimur omnes. Quod
illa accepit in pena: hoc con¬
tempnunt martires ꝓuicto¬
ria. Mortem illis comminat᷑
ẽ. deus. ne pecrarent: mortẽ
martyrib inimicus commina¬
tus ẽ. ut peccarent. Ille ut mo¬
rerentur peccauerunt: mar¬
Tyres mortui sunt ne peccarẽt
Unde illis pena inflicta: inde
cer̾unt:s non pondem quo tnͣ¬
siere p̾tiderunt. et nrm̃ accessũ
ꝓhibuerunt. Patet cui placet:
nec qualem illi passi sunt. op¬
tanda est persetutio: s cotidi¬
ana ẽ. humane uite tempta¬
tio. Aliquando egrotat fideł
et ibi est temptator. ẜmitcit᷑ illi
ꝓsalute illicitum sacrificuims
noxa ⁊ satrilega ligatura: ne¬
fanda incantatio magica con¬
saratio. ẜ romitittur: eiq dr̃.
Ille et ille peuis te perilitati st̃:
et sic euaserunt. fac si uis uiu̾e.
Morieris: si non fec̾is. uide si ñ
est. Morieris: si xp̃m non nega¬
ueris. Quod dicebat aꝑte mar¬

Expanded text:
initium factum est peccati, et propter initium factum est peccati, et propter illam morimur omnes . Quod illa accepit in poena, hoc contemnunt martyres pro victoria. Mortem illis comminatus est Deus, ne peccarent: mortem martyribus inimicus comminatus est, ut peccarent. Illi ut morerentur, peccaverunt: martyres mortui sunt, ne peccarent. Unde illis poena inflicta, inde cerunt: sed non pontem quo transiere praeciderunt, et nostrum accessum prohibuerunt. Patet cui placet: nec qualem illi passi sunt, optanda est persecutio; sed quotidiana est humanae vitae tentatio. Aliquando aegrotat fidelis, et ibi est tentator. Promittitur illi pro salute illicitum sacrificium, noxia et sacrilega ligatura, nefanda incantatio, magica consecratio promittitur, eique dicitur: Ille et ille pejus te periclitati sunt, et sic evaserunt; fac, si vis vivere; morieris, si non feceris. Vide si non est, Morieris, si Christum non negaveris. Quod dicebat aperte mar
Abbreviated transcription (Latin):
liberatur et ille. Quid si et mo¬
rerentur⁊ nonne amplius li¬
berarentur. quando secirez co¬
ronarentur: Quare dixi. securi
coronarentur: Quia nulla
temptatio remaneret. Nam
et siliberata ẽ. susanna: ad¬
huc temptanda: et ip̃e ioseph
adhuc temptandus lib̾atus ẽ.
Unde temptandus: Quia temp¬
tatio est uita humana suꝑ ter¬
ram. Usq ad mortem dota tẽp¬
tacio: por mortem sola beatitu¬
do: s scõrum quorum mors
p̾ciosa in conspectu dnĩ. Et illa
ergo contra ꝓecẽm id est contͣ¬
catũ usq ad sangͥnẽ certauer̃t. Maiꝰ
ulterium ꝑ petrare. Adulteri¬
um carius est illicite concum¬
bere:. adulterium cordis ẽ ue¬
ritatem negare. Infide. inm̃¬
te: ibi debet eẽ. castitas. Pruna
ibi ẽ: prius eua corrupta. uis
nosse in illa corruptione mag¬
nitudinem iniquitatis: atten¬
de in nobis quimde natisumꝰ.
magnitudinem calamitatis.
uerbi huiꝰ mei. scãm scripturã
testem citabo. Amuliere inqͥt

Expanded text:
liberatur et ille. Quid, si et moliberatur et ille. Quid, si et morerentur, nonne amplius liberarentur, quando securi coronarentur? Quare dixi, securi coronarentur? Quia nulla tentatio remaneret. Nam etsi liberata est Susanna, adhuc tentanda; et ipse Joseph adhuc tentandus liberatus est. Unde tentandus? quia tentatio est vita humana super terram . Usque ad mortem tota tentatio: post mortem sola beatitudo; sed Sanctorum, quorum mors pretiosa est in conspectu Dei. Et illa ergo contra peccatum, id est contcatum, usque ad sanguinem certaveulterium perpetrare. Adulterium carnis est, illicite concumbere: adulterium cordis est, veritatem negare. In fide, in mente, ibi debet esse castitas. Prima ibi est parens Eva corrupta. Vis nosse in illa corruptione magnitudinem iniquitatis? Attende in nobis, qui inde nati sumus, magnitudinem calamitatis. Verbi hujus mei sanctam Scripturam testem citabo: A muliere, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
quod habes. Torqueo inquit.
ligo. occido. Hoc qui non tinu¬
it: mundum uicit. Certamen
qui usq ad ista certauerunt.
Hoc est quod dicit in epła ad he¬
breos. Nondum enim usq ad
sanguinem adu̾sus peccatum
certastis. Ipsi sunt ꝑfecti: qui
aduersus peccatum usq ad san¬
guinẽ certauerunt. Quid ẽ. ad¬
uersus peccatum: ad uersus mag¬
num peccatum: adu̾sus negatio¬
nen xp̃i. Nostis quomodo cer¬
tauerit aduersus peccatum su¬
sanna usq ad sanguinẽ. Sedne
sole femine hinc habeant conso¬
lationem: et uiri de numero suo
aliquid querant tale quale in
susanna extitit: nostis quemad¬
modum ioseph contra pettatũ.
usq ad sanguinẽ certauit. Si¬
milis ẽ. causa. ⁊ illa habuit
falios testes. eos ip̃os. quibus
consentire noluit. ne peccaret.
et ille eam ip̃am. cui noluit cõ¬
sentire. Utriq quib nonẽ. ad
peccatum consensum. falsum
dixerunt testimonisi: et qui
audiert̃ crediderunt. s deum
non uicerunt. Liberatur illa:

Expanded text:
quod habes. Torqueo, inquit, quod habes. Torqueo, inquit, ligo, occido. Hoc qui non timuit, mundum vicit. Certamen qui usque ad ista certaverunt. Hoc est quod dicit in Epistola ad Hebraeos: Nondum enim usque ad sanguinem adversus peccatum certastis . Ipsi sunt perfecti, qui adversus peccatum usque ad sanguinem certaverunt. Quid est adversus peccatum? Adversus magnum peccatum: adversus negationem Christi. Nostis quomodo certaverit adversus peccatum Susanna usque ad sanguinem . Sed ne solae feminae hinc habeant consolationem, et viri de numero suo aliquid quaerant tale, quale in Susanna extitit: nostis quemadmodum Joseph contra peccatum usque ad sanguinem certavit . Similis est causa. Et illa habuit falsos testes eos ipsos, quibus consentire noluit, ne peccaret; et ille eam ipsam, cui noluit consentire. Utrique quibus non est ad peccatum consensum, falsum dixerunt testimonium; et qui audierunt crediderunt: sed Deum non vicerunt. Liberatur illa,
Abbreviated transcription (Latin):
habes. Contempsit quod deles¬
tat: ⁊ non negauit. At ule ꝑ¬
secutor ad iecit. Nonius acciꝑe
quod non habes: touo quod ha¬
bes. Non sic sapit lucrum. quo¬
modo dolet dampnum: quia
faulius ẽ. non manducare qmͣ
nomere. Non acquisiuit: nõ
manducauit. Quod acquisie¬
eat ꝑdidit: quod manducau̾at
uomuit. In non manducando
gula fraudatur: in uomendo
stomachꝰ euertitur. Fortior est
ergo inconfessione xp̃i. qui dãp¬
na non timuit: quamqui lu¬
cra contempsit. Sz dampna e¬
qualia: Amissionem peccunie:
amissionẽ patrimonii: amissio¬
nem rerum omniũ quas habe¬
bat. S inimicus nondum ꝓxi¬
in accessit. Res ꝑierunt: que fo¬
rinsecus adiacebant. Si non st̾
amate cum haberentur: non
contristauerunt cum amitte¬
rentur. Et ut breuit̾ dicam:
quando amittuntur. tantum
meroris aimectunt. quantum
cumhaberentur amari potue¬
runt. S ꝑ secutori illorum tem¬
porum quando occidebantur
scĩ. parum fuit dicere: aufero

Expanded text:
habes: contempsit quod delechabes: contempsit quod delectat, et non negavit. At ille persecutor adjecit: Non vis accipere quod non habes? tollo quod habes. Non sic sapit lucrum, quomodo dolet damnum: quia facilius est non manducare, quam vomere. Non acquisivit, non manducavit: quod acquisierat perdidit, quod manducaverat vomuit. In non manducando gula fraudatur, in vomendo stomachus evertitur. Fortior est ergo in confessione Christi, qui damna non timuit, quam qui lucra contempsit. Sed damna qualia? Amissionem pecuniae, amissionem patrimonii, amissionem rerum omnium, quas habebat. Sed inimicus nondum proxime accessit. Res perierunt, quae forinsecus adjacebant. Si non sunt amatae cum haberentur, non contristaverunt cum amitterentur. Et ut breviter dicam, quando amittuntur, tantum moeroris dimittunt, quantum cum haberentur, amari potuerunt. Sed persecutori illorum temporum, quando occidebantur sancti, parum fuit dicere: Aufero
Abbreviated transcription (Latin):
caritati ur̃e et locus et dies: uir̃¬
q celebrandum in honore dei.
quem confessus ẽ. stephanus. Nos
enun in isto loco non aram fecimꝰ
stephano: sed dereliquiis stepha¬
ni aram deo. Grata sunt do huiꝰ¬
modi altaria. Queris quare. Qͥa
preciosa inconspectu dñi mors
scõrum eius. Redempti sunt sã¬
guine. qui sanguinem ꝓ redẽp¬
tore fuderunt. Ille fudit. ut eo¬
rum salus redimeret᷑. illi fude¬
runt. ut eugłm eius diffama¬
retur. Reddiclerunt uicem: s
nonde suo. Ut enu hoc possent
ille donauit: et ut fieret quod
ab ipsis fieri potuit. ille dona¬
uit. Exhibendo dignationem
dedit occasionem: factum est.
Passi sunt: calcauerunt mundũ.
Parum eis fuit contempnere di¬
uitias scłi: penas. minas. torm̃¬
ta uicerunt. ꝓconfessione enĩ
dei. contempnere quod delec¬
tat. ualde magnum: s minꝰ
est contempnere quod delec̾tat.
quam uincere quod molestat.
Constitue alicui dictum esse.
Iega xp̃m et do tibi quod ñ

Expanded text:
Charitati vestrae et locus et dies: utruCharitati vestrae et locus et dies: utrumque celebrandum in honorem Dei, quem confessus est Stephanus. Nos enim in isto loco non aram fecimus Stephano, sed de reliquiis Stephani aram Deo. Grata sunt Deo hujusmodi altaria. Quaeris quare? Quia pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus . Redempti sunt sanguine, qui sanguinem pro Redemptore fuderunt. Ille fudit, ut eorum salus redimeretur: illi fuderunt, ut Evangelium ejus diffamaretur. Reddiderunt vicem, sed non de suo: ut enim hoc possent, ille donavit; et ut fieret quod ab ipsis fieri potuit, ille donavit. Exhibendo dignationem, dedit occasionem. Factum est, passi sunt, calcaverant mundum. Parum eis fuit contemnere delicias saeculi; poenas, minas, tormenta vicerunt. Pro confessione enim Dei contemnere quod delectat, valde magnum: sed minus est contemnere quod delectat, quam vincere quod molestat. Constitue alicui dictum esse, Nega Christum, et do tibi quod non
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Reliquie
sunt peuni et beatissimi mrĩs
stephani. Audistis cum passio¬
nis eius lectio legeretur de li¬
bro canonico actuum apłoꝵ.
quemadmodum lapidatus sit
a uideis: et quemadmodũ dño
commendauerit sp̃m̃ suum:
quemadmodum etiam in extͤ¬
mo genib fixis orauerit pro
lapidatorib sius. huiꝰ corpuᷤ
ex ulo usq ad ista tempora la¬
tuit. Nuꝑ autem apparuit sic̃
solent apparere scõrum mrm̃
do placuit creatori. Sic ante a¬
liquot annos nobis iuuenibꝰ
apud mediolanum constitu
tis quod geruasius ⁊ ꝑthasiꝰ
longe posterius passi sunt. qmͣ
beatissimus stephanus. Qua¬
re ergo illorum prius ⁊ huiꝰ pꝰea.
Nemo disputet. uoluntas di
fulem quent: non q̃stionem.
Uerum autem reuelatum fuit
ei: qui res ip̃as inuentas mon¬
strauit. Orecedentib enim signiᷤ.
locus demonstratꝰ est: et quomo¬
do fuerat reuelatum sic et inuen¬
tumẽ. Multunde reliquias acce¬
perunt. quia d̾s uoluit: et huc
uenerunt. Commendatur ergo

Expanded text:
sit. Reliquiae sunt primi et beatissimi martyris Stephani. Audistis, cum passionis ejus lectio legeretur de libro canonico Actuum Apostolorum, quemadmodum lapidatus sit a Judaeis, quemadmodum Domino commendaverit spiritum suum, quemadmodum etiam in extremo genibus fixis oraverit pro lapidatoribus suis . Hujus corpus ex illo usque ad ista tempora latuit; nuper autem apparuit, sicut solent apparere sanctorum cordo placuit Creatori. Sic ante aliquot annos, nobis juvenibus apud Mediolanum constituttis quod Gervasius et Protasius longe posterius passi sunt, quam beatissimus Stephanus. Quare ergo illorum prius, et hujus postea? Nemo disputet: voluntas Dei fidem quaerit, non quaestionem. Verum autem revelatum fuit ei, qui res ipsas inventas monstravit. Praecedentibus enim signis locus demonstratus est; et quomodo fuerat revelatum, sic et inventum est. Multi inde reliquias acceperunt, quia Deus voluit, et huc venerunt. Commendatur ergo
Abbreviated transcription (Latin):
nuniquam peccare concessũ
est: Dicit enim apłs. In crepa
oportune importune argue.
Esto ergo inomnib subditꝰ
sacerdoti: siuis eum eẽ. man¬

Expanded text:
numquam peccare concessum est? dicit enim Apostolus: Increpa opportune, importune argue . Esto ergo in omnibus subditus sacerdoti, si vis cum esse man
Abbreviated transcription (Latin):
sit inuictus. Nam quanto pł
illum arriana ꝑfidia corporali¬
ter lacerabat: tanto magis eũ
catholica integritas sp̃italiter
refouebat. Quem quidem seala¬
rum ascensum atq descens um:
possumus dicere quod racob sõ¬
nians ꝓph̃aret. Et sicut ille uidit
etiam istas scalas abimo adce¬
lestia usq ꝑtingere: sic quidẽ
ꝑ has ⁊ eusebuis ascendit ad ce¬
lum: ⁊ arriani ad inferos descen¬
derunt. Unde frẽs. scm̃ eusebiũ
machabeorum martyrum cho¬
ib annumerandum putoͬ siqͥ¬
dem illi singulis memb̾s mar¬
tyrium ꝑtulerunt: hic autẽ
totius corporis passione. dnm̃
sit confessus. Nec eorum dis
una in martyrio copulauit.

Expanded text:
sit invictus. Nam quanto plus sit invictus. Nam quanto plus illum Ariana perfidia corporaliter lacerabat, tanto magis eum catholica integritas spiritaliter refovebat. 7. Quem quidem scalarum ascensum atque descensum possumus dicere, quem Jacob somnians prophetavit : et sicut ille vidit etiam istas scalas ab imo ad coelestia usque pertingere; sic quidem per has et Eusebius ascendit ad coelum, et Ariani ad inferos descenderunt. Unde, fratres, sanctum Eusebium Machabaeorum martyrum choro annumerandum puto. Siquidem illi singulis membris martyrium pertulerint, hic autem totius corporis passione Dominum sit confessus: nec disparem euna in martyrio copulavit.
Abbreviated transcription (Latin):
dentiores filios tenebrarum eẽ.
quam lucis: ecce hic ip̃is tenebs
prudentior filus lutis inuent
est. Tunc illi grauit᷑ in dignan¬
tes. ita nequitiam suam fuisse
delusam: nouis eum ꝑ constan¬
tinum principem passionibus
necauerunt. Nam post multas
inuirias. orientis plage illum
exilio religarunt: in quo tanta
passus ẽ. ut martyrii inuictam
głiam reportaret. Dicitur eñ
int̾ cetera passionum genera.
hoc penale passionis suppliciũ
ꝑtulisse. ut cum interrogaretur
ab arrianis. ⁊ se eorum commu¬
nicare ꝑfidie de negasset: scalaꝵ
ꝓcliui tractu supinis pedibus
ad unum usq ꝑtraheretur: ⁊ ite¬
rum reuocatus ad summum.
interrogatus denuo. cum eadẽ
respondisset. eadem pateretur:
ac sic frequenti in terrogatione.
frequenter huiꝰmodi suppliciũ
fuerit subsecutum. Inqua pas¬
sione sancti eu sebii martyris li¬
cet fu̾it quassatum caput: eli¬
sum corpus: membra confrac¬
ta: animus tamen fidei man¬

Expanded text:
dentiores filios tenebrarum esse dentiores filios tenebrarum esse quam lucis ; ecce hic ipsis tenebris prudentior filius lucis inventus est. 6. Tunc illi graviter indignantes, ita nequitiam suam fuisse delusam, novis eum per Constantium principem passionibus vexaverunt; nam post multas injurias orientis plagae illum exsilio relegarunt, in quo tanta passus est, ut martyrii invictam gloriam reportaret. Dicitur enim inter caetera passionum genera hoc poenale passionis supplicium pertulisse, ut dum interrogaretur ab Arianis, et se eorum communicare perfidiae denegasset, scalarum proclivi tractu supinis pedibus ad imum usque pertraheretur: et iterum revocatus ad summum, interrogatus denuo cum eadem respondisset, eadem pateretur, ac frequentem interrogationem frequenter hujusmodi supplicium fuerit subsecutum. In qua passione sancti Eusebii martyris, licet fuerit quassatum caput, elisum corpus, membra confracta; animus tamen fidei man
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotes. simplicitatẽ scĩ dioni¬
sii martyris captinassent. tta ut
subscriptionis eius uincłm retine¬
rent. qua illume manib eoꝵ
sapentia lib̾auit: sic̃ enĩ ait apo
stolus. factus sum uideis tanquã
uideus ut uid̾os lucrifacerem:lta
eusebius hereticis hereticum le ẽẽ.
mentitus ẽ. ut de heresi filium li¬
beraret. Dixit se enim eorum con¬
sentire ꝑfidie: hoc sibi placere qd̾
ailis: s quod sibi filium dionisiũ
insubscribendo p̾ponerent. gra¬
uiter se moueri. uos inquit qui
ilicitis filium dei patri deo equalẽ
eẽ non posse. cur michi filium me¬
um preculistis: Quia illi ratio¬
ne ꝑ moti statim scĩdionisii cyro¬
graphum deleuerunt: pͥorem
locum sub scribendi beato euse¬
bio deferentes. Quos ille incre¬
pans et irridens: ait. Neq ego
me ur̃is scelerib polluo.: neq fi¬
lium meum uobiscum participa¬
re ꝑmitto. Unde. cum dicat euan¬
głium. in hac geueratione pru¬

Expanded text:
sacerdotes simplicitatem sancti Dionysacerdotes simplicitatem sancti Dionysii martyris captivassent; ita ut subscriptionis ejus vinculum retinerent, qua illum e manibus eorum sapientia liberavit? Sicut enim ait sanctus Paulus: Factus sum Judaeis tamquam Judaeus, ut Judaeus lucrifacerem ; ita Eusebius haereticis haereticum se esse mentitus est, ut de haeresi filium liberaret. Dixit enim se eorum consentire perfidiae, hoc sibi placere, quod illis: sed quod sibi filium Dionysium in subscribendo praeponerent, graviter 469 se moveri: Vos enim, inquit, qui dicitis Filium Dei Patri Deo aequalem esse non posse, cur mihi filium meum praetulistis? Qua illi ratione permoti, statim sancti Dionysii chirographum deleverunt, priorem locum subscribendi beato Eusebio deferentes. Quos ille increpans et irridens ait: Neque ego me vestris sceleribus polluo, neque filium meum vobiscum participare permitto. Unde cum dicat Evangelium in hac generatione pru
Abbreviated transcription (Latin):
ciuium indm̃ ꝓuocauit affectũ.
Quia pontificii amministratio¬
ne fulgebat: plures eliscipulis¬
suis. sacerdotii sui elegit heredes.
Quãius gͥ non nulli liberis suis
relinquant auriargentiq the¬
sauros: nemo tamen scõ eusebio
ditiores reliquit: siquidẽ omnes
exciterunt aut sacerdotesz aut
martyros. Nam ut cetera tace¬
am. illud quam mirabile ẽ. qd̃
in hac scã eccłia eosdem monachoᷤᷤ
instiuit eẽ. qͦs clericos. atq his¬
dem penetralib sacerdotalia
officia contineri. quib ⁊ singu¬
laris castimonia conseruatur:
ut eẽt in ip̃is contemptꝰ rexũ ⁊
accuratio litterarum: ut si uides
monasterium lectulos. instar o¬
rientalis ꝓpositi iuidicare. Si de¬
uotionem cleri ꝑspiceros: angłi
ordinis obseruare gauderes. Il¬
lud autem tacendum omnino
non arbitror. quod cum arriano¬
rum dedestanda ꝑficłia totam c̃
uniuerso mundo italiam pertur¬
basset. atq eiusdem pestilentie

Expanded text:
civium in Deum provocavit affectum; civium in Deum provocavit affectum; quia pontificii administratione fulgebat, plures e discipulis sacerdotii sui elegit haeredes. Quamvis igitur nonnulli liberis suis relinquant auri argentique thesauros, nemo tamen sancto Eusebio ditiores reliquit; siquidem omnes exstiterunt aut sacerdotes, aut martyres. 4. Nam ut caetera taceam, illud quam admirabile est, quod in hac sancta Ecclesia eosdem monachos instituit esse, quos clericos; atque iisdem penetralibus sacerdotalia officia contineri, quibus et singularis castimonia conservatur; ut esset in ipsis viris contemptus rerum, et accuratio levitarum: ut si videres monasterii lectulos, instar orientalis propositi judicares: si devotionem clerici perspiceres, angelici ordinis observatione gauderes. 5. Illud autem tacendum omnino non arbitror, quod cum Arianorum detestanda perfidia totam cum universo mundo Italiam perturbasset, atque ejusdem pestilentiae
Abbreviated transcription (Latin):
uultib scm̃ quoq eusebium
uidere nos credimus: et quasi
in quodam speculo bonitatis il¬
lius ymaginẽ contuemur. Fa¬
S qm̃ contessionis illiꝰ simił
hunc gła comitat᷑: mauult
reticere laudes pat̾nas: ne ꝓpͥas
pariter iactare uideat᷑. Quid
ergo de martyris eusebii głia
p̾dicem: cuiꝰ tota plebs ista. sit
gła. Et cumdicit scriptura.
głia patris ẽ. filius sapiens: qnͣ¬
te huuis sunt głie. qui tantoꝵ
filiorum sapientia ⁊ deuotione
letatur : In ip̃o enim ihu. ꝑ euan¬
głm ip̃e nos genuit. Quigquid
ergo in hac scã plebe potest eẽ.
uirtutum igr̃e: in scĩ eusebii ma¬
gisterio reꝑitur. Ex hoc autem
quasi quodam iurtutum fonte
luesdissimo: riulorum hec pu¬
ritas emanauit. Nam quia ca¬
stitatis uigore pollebat.: ꝓposi¬
tum uiginitatis instituit. Qa
abstinentie głabatur angusti¬
il: monachorum urtrodunt for¬
te seruitium. Quia blandimentis
erat p̾ditus lenitatis: cunctorum

Expanded text:
vultu sanctum quoque Eusebium vultu sanctum quoque Eusebium videre nos credimus, et quasi in quodam speculo bonitatis illius imaginem contuemur; faoniam confessionis illius similis hunc gloria comitatur, mavult reticere laudes paternas; ne proprias pariter jactare videatur. 3. Quid ergo de martyris Eusebii gloria praedicem, cujus tota plebs ista sit gloria? Et cum dicat Scriptura: Gloria patris est filius sapiens ; quantae hujus sunt gloriae, qui tantorum filiorum sapientia et devotione laetatur! In Christo enim Jesu per Evangelium ipse nos genuit. Quidquid ergo in hac sancta plebe potest esse virtutum et gratiae, in sancti Eusebii magisterio reperitur. Ex hoc autem quasi quodam virtutum fonte lucidissimo rivulorum haec puritas emanavit. Nam quia castitatis vigore pollebat, propositum virginitatis instituit; quia abstinentiae gloriabatur angustiis, monachorum introduxit forte servitium; quia blandimentis erat praeditus lenitatis, cunctorum
Abbreviated transcription (Latin):
eusebii lau¬
dem. aliquid
addere uelle.
de cerpere ẽ.
Tam ineffa¬
bilium enim doctrinarum.
magister exticit: ut merita
eius facilius oꝑib cognos¬
ci possint. quam sermonibꝰ
ex pͥlicari. Tantum autem de
eo consciẽtia retinet: qnͣtum
oratio enarrare non preua¬
let. Igitur gesta illiuis non
uerbis adornãda sunt. s ꝑ stn¬
genda sententiis: p̾sertim quia
samus eam reni comere nos ñ
debere sermonib. quam uide¬
mus iam comptam eẽ. iuxtu¬
tib : cum dicat apłs regnum
dĩ non insermone eẽ. sẽd in uͥ¬
tute. Ergo ad merita eiꝰ addere
uelle. decerpere ẽ: me p̾cipue.
qui ⁊ ignarus rerum gestaꝵ
simn. ⁊ litderarum imꝑitꝰ sacra¬
rum: ⁊ rudis saceulotalium fũ¬
ctionum. Potussent autem pre¬
dicare sancti hec precessores mei
usu facilius: exꝑimento ꝓbatiꝰ.
Aoctrina p̾clarius. Omñ ⁊ patrẽ
specialiter beatum eruꝑantiũ
loquor. qui fuit eius muuster
insacerdotio: comes in marty¬
rio: particeps in labore. In cuiꝰ

Expanded text:
Eusebii laudem aliquid addere velle, decerpere est; tam ineffabilium enim doctrinarum magister exstitit, ut merita ejus facilius operibus cognosci possint, quam sermonibus explicari. Tantum autem de eo conscientia retinet, quantum oratio et narratio non praevalet. Igitur gesta illius non verbis adornanda sunt, sed perstringenda sententiis; praesertim quia nos scimus eam rem comere non debere sermonibus, quam videmus jam comptam esse virtutibus, cum dicat Apostolus: Regnum Dei non in sermone est, sed in virtute . 2. Ergo ad merita ejus aliquid addere velle, decerpere est, me praecipue, qui et ignarus rerum gestarum sim, et litterarum imperitus sacrarum, et rudis sacerdotalium functionum. Potuissent autem praedicare haec sancti praecessores mei usu facilius, experimento probatius, doctrina praeclarius: domnum et patrem specialiter beatum Exsuperantium loquor, qui fuit ejus minister in sacerdotio, comes in martyrio, particeps in labore. In cujus
Abbreviated transcription (Latin):
bo. ⁊ requiescam. Intelligebat
enim quod ad altiora facilius
penetratur simplicitete men¬
tis: qmͣ leuitate pennarum.
Uolauit hac die scs̃ eusebius.
Estimenus iam eius innocen¬
tiam de uolatu: ⁊ pietatem eiꝰ
de ipsa elatione uidicentus. Tan¬
quam columba enim in domo
degens. assumpsit sp̃itale pen¬
nas: et requieuit inmonte. Et
licet ip̃e de monte ad mondẽ
uolare se dixerit.: tamen inipa
tranlatione maiorem requiem
tusse significo. Qaidenẽ.
aliud de monte ad montẽ uola¬
re: nisi de saluatoris głia. ad

Expanded text:
bo, et requiescam ? Intelligebat bo, et requiescam ? Intelligebat enim quod ad altiora facilius penetratur simplicitate mentis, quam levitate pennarum. 4. Volavit ergo hac die sanctus Eusebius. Aestimemus jam ejus innocentiam de volatu, et puritatem ejus de ipsa elatione judicemus; tamquam columba enim in domo Dei degens, assumpsit spiritales pennas, et requievit in monte. Et licet ipse de monte ad montem volare se dixerit: tamen in ipsa translatione majorem requiem fuisse significo. Quid enim aliud est de monte ad montem volare, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
de corpore. In quo facto nescio qͥd
pͥmum sit ad mirandũ: utrum
quod meruit exitus sui finem
nosse: an quod scire potuerit q̃
illum post extum gracia ꝑ manet.
Dicit sc̃s̃ dauid. Notum fãc michi
añe finem meum. ⁊ numerum
dicrum meorum: et reliqua.
Etce quod ꝓpħa optauerat mar¬
tir accepit. Notitiam quam ille
exorat: iste consequitur. Iile e
etiam ultra finẽ quid futurus
buis. Sicut scimus. uolare nõ
potest nili quod purum. leue.
atq subtile ẽ: cuiꝰ nec sinceritaᷤᷤ
intemperantia retardatur. nͦ
alacritas. nec uelocitas mole gͣ¬
uatur. Grauari autem uolatũ
dico: non tam mole membroꝵ
quam pondere delictorum. Uñ
puto eciam in ip̃is auib id̾o ue¬
locius columbam pene p̾om̃ibꝰ
uolitare: quod alacritatem ĩno¬
centia comitet᷑. Deniq sanctꝰ
dauid cum puritate mentis uo¬
lare concupisceret: ñ alterus
animantis nisi columbe opta¬
uit alas dicens. Quis dabit mͥ
pennas sicut columbe: et uola¬

Expanded text:
de corpore. In quo facto nescio quid de corpore. In quo facto nescio quid primum sit admirandum, utrum quod meruit exitus sui finem nosse, an quod scire potuerit quae illum post exitum gratia permaneret. Dicit sanctus David: Notum fac mihi, Domine, finem meum, et numerum dierum meorum, et reliqua . Ecce quod Propheta optaverat, Martyr accepit: notitiam quam ille exorat, iste consequitur; nisi quetiam ultra finem quid futurus bius. Sicut scimus, volare non potest, nisi quod purum, leve, atque subtile est: cujus nec sinceritas intemperantia retardatur, nec alacritas, nec velocitas mole gravatur. Gravari autem volatum dico, non tam mole membrorum, quam pondere delictorum; unde puto etiam in ipsis avibus ideo velocius columbam pene prae omnibus volitare, quod alacritatem innocentia comitetur. Denique sanctus David cum puritate mentis volare concupisceret, non alterius animantis, nisi columbae optavit alas, dicens: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et vola
Abbreviated transcription (Latin):
tionem sciii
eusebii hodie celebra¬
mus. Quid ẽ. de positioͤ
Non illa utiq que sepeliendis
interra membrorum reliquuis.
clericorum manibus ꝓcuratur:
sed illa qua homo uinculis car¬
nalib absolutus. liber iturus
ad celum. terrenum corpꝰ exponit.
Ip̃a plane depositio ẽ. in qua con¬
cupiscere abicimus: cessamus
delinquere. peccare desinimus:
et totum quicquid saluti ẽ graue.
quasi ab iecta sartina onexis ex¬
pouimus. Nam ideo hec dres ꝓ
celebritate maxima ꝓcuratur :
quia hec õ sumia festiuitas. mor¬
tuum eẽ. uitiis: soliuiuere iusti¬
cie. Unde ⁊ depositionis ip̃a dies.
natał dicitur: quod delictorum
carcere liberati. libertati nascim᷑
saluatoris. S uideamus: sc̃s̃ ẽ¬
usebuis cumqua gła adhanc di¬
em depositionis aduenerit. Di¬
citur enum. ande aliquantum
demporis exitus sui. manifesta
reuelatione uidisse se kalendis
augustis de monte ad montem
uolare: ⁊ ꝓpħia quadam hoc in¬
terp̾tatuᷤᷤ ẽ. hac die extum se cẽ.

Expanded text:
tionem sancti Eusebii hodie celebramus. Quid est depositio? Non illa utique, quae sepeliendis in terra membrorum reliquiis clericorum manibus procuratur: sed illa qua homo vinculis carnalibus absolutus, liber iturus ad coelum, terrenum corpus exponit. Ipsa plane est depositio, in qua concupiscere abjicimus, cessamus delinquere, peccare desinimus, et totum quidquid saluti est grave, quasi abjecta sarcina oneris, exponimus. Nam ideo haec dies pro celebritate maxima procuratur; quia vere est summa festivitas mortuum esse vitiis, soli vigere justitiae; unde et depositionis ipsa dies natalis dicitur, quod delictorum carcere liberati, libertati nascimur Salvatoris. 2. Sed videatur sanctus Eusebius cum qua gloria ad hanc diem depositionis advenerit. Dicitur enim ante aliquantum temporis exitus sui manifesta revelatione vidisse se kalendis Augusti de monte ad montem volare, et prophetia quadam hoc interpretatus est hac die exiturum se esse
Abbreviated transcription (Latin):
qui orto sole graditur. clarius
quelibet opposita conspiẽ: quã
is qui ante lucem exurgit.
Et ditiorẽ. qui autunnalem ma
eo qui uerne ꝓpaginis ar¬
busta plantauit.Conuenien¬
ter igitur factumẽ. ut sicut
moysi. ita ⁊ iohannis glebã
omp̃c d̾s absconderet. ⁊ in
duob mirabilib uiris unũ
miraculum exhibere. Et no¬
tandum quam effectuose ꝙͣ

Expanded text:
qui orto sole graditur clarius qui orto sole graditur clarius quaelibet opposita conspicit quam is qui antelucanus exsurgit. Et ditior est, qui autumnalem fructuum eo qui vernae propaginis arbusta plantavit. Convenienter igitur factum est ut sicut Moysi, ita et Joannis glebam omnipotens Deus absconderet et in duobus mirabilibus veris unum miraculum exhiberet. Et notandum quam affectuose,
Abbreviated transcription (Latin):
non mox discessurus. s uerã
carnem suscepturꝰ impleuit.
non mansit subaeris caligine.
sed potius in lumine solis. sic̃
pͥopło: ecce iste quanto głosius
habet manna etiam in sepul¬
cro. Et quid plura: Iile faciẽ
iste etiam diuinitatis reuelat
essentiam. ut ds ab homini¬
b agnoscatur. Atq ut idem
repecam: ille splendoren sui
uultus obtenit ne ab illa ple¬
be conspiceretur:iste dei uer¬
bum quod ẽ. ymago patris.
dei filium quem iste p̃ mani¬
b habuit. cum quo duitissi¬
me conuersatꝰ ẽ. a quo unice
ac specialiter est dilectus. ille
quidem obiure ac desidera¬
biliter peciit dicens. obsecro
domine mitce quein missurꝰ
es: s impetrare non ualuit.
ueruntamen dum magnis sũ¬
misq apud deum meritis am¬
bo claruissent: uno ut̃q spũ
rio concordicer estuauit. Nec
nos alterum alt̾i preferre p̾¬
sumimus: s adiuersitatem
nitate pensamus. Duorum
quippe uiatorum nulla ocu¬
lorum uiuacitate disparium.

Expanded text:
non mox discessurus, sed veram non mox discessurus, sed veram carnem suscepturus implevit, non mansit sub aereae caligine nubis, sed potius in lumine solis, sicutpopulo; ecce quanto gloriosius habet iste manna etiam in sepulcro. Et quid plura? Ille faciem populo : iste etiam divinitatis revelat essentiam, ut Deus ab omnibus agnoscatur . Atque ut idem repetam, ille splendorem sui vultus obtexit, ne ab illa plebe conspiceretur; iste Dei Verbum, quod est imago Patris, Dei Filium, quem iste prae manibus habuit, cum quo diutissime conversatus est, a quo unice et specialiter dilectus, ille quidem obnixe ac desiderabiliter petiit, dicens: «Obsecro, Domine, mitte quem missurus es ;» sed impetrare non valuit. Verumtamen dum magnis summisque apud Deum meritis ambo claruissent, uno uterque spiritu rio concorditer aestuabat. Nec nos alterum alteri praeferre praesumimus, si diversitatem nitate pensamus. Duorum quippe viatorum nulla oculorum vivacitate disparium