comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝑte resistens. hereseos inuidiam
sustineres An iccirco testis contra
te ẽẽ non poterit: quia accusator tui
ẽ: Antequam sc̃s epiphanius uenir&
ierosolimã. et ore quidem et osculo
tͥ pacem daret. mala autẽ et dolos in
suo corde seruaret: antequ̾ã nos ei in¬
sugillationem tui epłas dictaremus.
ut hereticum scriberet quem osculis
abisset. sensisset baculũ. ñ litterarum
sed dexterȩ tuȩ: quo tu canes abigere
dulas suscepisti: Quare post int̃p̃tatio¬
nem meã ausus es in libris ꝑiarchon
stilum figere: Aut si erraueram ut
homo: debiusti me pͥuatis litteris cõ¬
uenire: et sic mͥ blandiri. quomodo
hec tota mea culpa ẽ: quare subdolis
laudib accusatus. purgari me uolui.
et hoc sine inuidia nominis tui: ut
quod tu solus accusaueras. ad multos
referrem: ñ tibi heresim obitiens.
sed ame repellens: Nunquid sciui qd
irascereris si contra hereticos scriberẽ:

Expanded text:
aut aperte resistens, haereseos invidiam aut aperte resistens, haereseos invidiam sustineres. An idcirco testis contra te esse non poterit, quia accusator tui est? Antequam sanctus Epiphanius venisset Hierosolymam, et ore quidem et osculo tibi pacem daret, mala autem et dolos in suo corde servaret; antequam nos ei suggillationem tui epistolas dictaremus, ut haereticum scriberet, quem osculis abiisset, sensisset baculum non litterarum, sed dexterae tuae, quo tu canes abigere dulas suscepisti? Quare post interpretationem meam, ausus es in libris περὶ Ἀρχῶν stylum figere? num si erraveram ut homo, debuisti me privatis litteris convenire, et sic mihi blandiri, quomodo » Haec tota mea culpa est, quare subdolis laudibus accusatus, purgare me volui, et hoc sine invidia nominis tui: ut quod tu solus accusaveras, ad multos referrem, non tibi haeresim objiciens, sed a me repellens. Numquid scivi quod irascereris, si contra haereticos scriberem?
Abbreviated transcription (Latin):
interp̃tandum dicas ratione cõmotũ.
ne uir illustris de te sõnium ꝑderet:
hic ẽ om̃is conatus tuus: si me ꝑiurũ
conciliatas amicicias me infidelitatis
accusat: fateor. inter cuncta maledicta
repellendum ẽ: quam fraus. dolus. infi¬
delitas: Peccare enim hominis ẽ: insidi¬
as tendere diaboli Ergo ideo in anas¬
tasii immolato agno dexteras iunximꝰ.
ut tuas romȩ scedulas furarem᷑. ut
immissi canes in em̃datas cartulas te
dormiente conroclerent: et hoc cre¬
dibile ẽ ante nos accusatores parasse
quam tu crimen admitteres: Scilicet
noueramus quid in animo uolueres:
quid alius dete sõniaturus eẽt. ut
sus doceret mineruam Si eusebiũ
bii contra te et ceteroꝵ rabiem conei¬
tauit: Nonne iste ẽ qui et me here¬
ticum ex tuis amnciciis iudicabat:
Cui cum satisfecissem dampnationis
dogmatum origenis: tu clausus do¬
mi nunquam eum uidere ausus es:
ne aut dampnares quod nolebas:

Expanded text:
interpretandum dicas ratione commotum, interpretandum dicas ratione commotum, ne vir illustris de te somnium perderet. Hic est omnis conatus tuus; si me perjurium conciliatas amicitias, me infidelitatis accusas. Fateor, inter cuncta maledicta, repellendum est, quam fraus, dolus, infidelitas. Peccare enim hominis est: insidias tendere, diaboli. Ergo ideo in Anastasi immolato agno dexteras junximus, ut 561 tuas Romae schedulas furaremur? Ut immissi canes inemendatas chartulas, te dormiente, corroderent? Et hoc credibile est, ante nos accusatores parasse, quam tu crimen admitteres? Scilicet noveramus quid in animo volveres? quid alius de te somniatus esset? Ut isus doceret Minervam. Si Eusebium bii contra te et caeterorum rabiem concitavit? Nonne ille est, qui et me haereticum ex tuis amicitiis judicabat? Cui cum satis fecissem damnatione dogmatum Origenis, tu clausus domi, nunquam eum videre ausus es, ne aut damnares quod nolebas,
Abbreviated transcription (Latin):
sufficiat. te exigere adormiente qđ
numquam uigilans prestitisti Mag¬
ni criminis reus sum. si puelle et uͥ
dos: et me in sõnis cõmonitũ ꝓmisis¬
se. ne legerem Tua nauis romanȩ
urbis reuelatione ꝓmissa. aliud pol¬
licet᷑: et aliud efficit: Mathematico¬
rum uenerat soluere questionẽ: et
soluit fidem xp̃ianoꝵ: Quȩ ꝑ ioniũ
et egeum. adriaticum atq tyrrenũ
portu naufragium fȩcit: Non te pu¬
det istiꝰmodi deliramenta conquire¬
re: et mͥ similia obiciendi imponere
necessitatem: Esto alius de te sõm¬
um uiderat głosum: uerecundiȩ
tuȩ fuerat et prucientiȩ dissimula¬
re qđ audieras: et ñ quasi magno tes¬
timonio alteriꝰ sõnio głari Uide qͥd
inter tuum et meũ sit sõnium: Ego
me humiliter rep̾hensum refero:
tu iactanter laudatum te ẽẽ conge¬
minas: nec dicere potes. nichil mea
refert quid aliud uiderit: cum in
luculentissimis libris tuis hac te ad

Expanded text:
sufficiat, te exigere a dormiente quod sufficiat, te exigere a dormiente quod numquam vigilans praestitisti. Magni criminis reus sum, si puellis et vidos, et me in somnis commonitum promisisse ne legerem. Tua navis Romanae urbi revelatione promissa, aliud pollicetur, et aliud efficit. Mathematicorum venerat solvere quaestiones, et solvit fidem Christianorum. Quae per Ionium et Aegeum, Adriaticum atque Tyrrhenuportu naufragium fecit. Nonne te pudet istiusmodi deliramenta conquirere, et mihi similia objiciendi imponere necessitatem? Esto, alius de te somnium viderat gloriosum; verecundiae tuae fuerat et prudentiae dissimulare quod audieras, et non, quasi magno testimonio, alterius somnio gloriari. Vide quid inter tuum et meum intersit somnium. Ego me humiliter reprehensum refero, tu jactanter laudatum te esse congeminas. Nec dicere potes, Nihil mea refert quid alius viderit, cum in luculentissimis libris tuis, hac te ad
Abbreviated transcription (Latin):
ante corpora fuerint. quod uult orige¬
nes. et egerint aliquid ꝓpter quod sint
corporib illigatȩ: an in morẽ glirium
torpentes consopiteq dormierint: hȩc
taces quȩ omnes flagitant: et ad illa
respondes quȩ nullus inquirit: fumos
quoq meos frequenter irrides. eo qđ
simulẽ me scire quod nesciam: et enu
mineus. qui in loquendo fulminas: et
flãmas ore conceptas tenere non potes:
Atq ut ille barchohabas auetor. seditionis
iudaicȩ stipulam inore succensam an¬
helitu uentilabat. ut flãmas euomere
putaret᷑. ita tu nobis alter salmoneus
omĩa ꝑ quȩ incędis illustras: et nos fu¬
mosos arguis. de quib forte dicat᷑. qui
tangit montes & fumigant: nec ĩtel¬
ligis quod fumus in ꝓpb̃a significet lo
custarũ: et quod pulchritudo oculoꝵ
tuoꝵ amaritudinem fumi nr̃i ferre
me remittis ad codicem tuũ. ꝙ ex
magna parte in aliis libris tibi calpur.¬
nioq respondi: nunc breuiter dixisse

Expanded text:
ante corpora fuerint, quod vult Origeante corpora fuerint, quod vult Origenes, et egerint aliquid, propter quod sint crassis corporibus alligatae: an in morem glirium torpentes consopitaeque dormierint. Haec taces, quae omnes flagitant: et ad illa respondes, quae nullus inquirit. 31. Fumos quoque meos frequenter irrides, eo quod simulem me scire quod nesciam, et enummineus, qui in loquendo fulminas, et flammas ore conceptas tenere non potes, atque ut ille Bar-Chochabas, auctor seditionis Judaicae, stipulam in ore succensam anhelitu ventilabat, ut flammas evomere putaretur: ita et tu nobis, alter Salmoneus, omnia per quae incedis illustras, et nos fumosos arguis, de quibus forte dicatur, Qui tangis montes, et fumigant: nec intelligis quid fumus in Propheta significet 560 locustarum; et quod pulchritudo oculorum tuorum, amaritudinem fumi nostri ferre nme remittis ad codicem tuum, et ex magna parte in aliis libris, tibi, Calpurnioque respondi, nunc breviter dixisse
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ aliqͥd in quo ueritas sit. et in tribus
istis mendaciũ: an de tribus unũ esse
qd uerum sit: Si ẽ aliud: cur disputã¬
tium libertatem angusto fine conclu¬
dis: Et cum m̃dacia ꝓtuleris: de ueri¬
tate taces. Sinautẽ e trib imũ uerũ
ẽ & reliqua duo falsa: cur simili ignora.¬
tiõe honoras falsa cum ueriss An iccir¬
co uerũ dissimulas: ut tͥ tutũ sit eum
uolueris defendere: hi sunt fumi᷑ he
caligines: quib ex oculis hominũ cona¬
ris lumen auferre Aristippꝰ nr̃i tẽporis
qui plenam cunctarũ merciũ nauem
romano inuehis portu et sella publice
posita. anchoram nobis et gurgiã exhi¬
bes. leontinũ dũ nauigare festinas:
unius questiunculȩ mercimonium
in oriente oblitus es Et iterum cla¬
mitas. & aquileiȩ atq alexandriȩ di¬
dicisse te iactas: quod sit ds̃ et̃ ãuima¬
questio uentilat᷑. utrũ ds̃ an diabolus
animas fecerit:: et non utrum animȩ

Expanded text:
esse aliquid in quo veritas sit? et in tribus esse aliquid in quo veritas sit? et in tribus istis mendacium? An de tribus unum esse quod verum sit? Si est aliquid, cur disputantium libertatem angusto fine concludis; et cum mendacia protuleris, de veritate taces? Sin autem e tribus unum verum est, et reliqua duo falsa sunt: cur simili ignorantia ignoras falsa cum veris? An idcirco verum dissimulas, ut tibi tutum sit, cum volueris, falsa defendere? Hi sunt fumi, hae caligines, quibus ex oculis hominum conaris lumen auferre. Aristippus nostri temporis, qui plenam cunctarum mercium navem Romano invehis portui, et sella publice posita, Hermagoram nobis, et Gorgiam exhibes Leontinum; dum navigare festinas, unius quaestiunculae mercimonium in oriente oblitus es. Et iterum clamitas, et Aquileiae atque Alexandriae te didicisse jactas, quod sit Deus et animaquaestio ventilatur, utrum Deus, an diabolus animas fecerit; et non utrum animae
Abbreviated transcription (Latin):
animarũ statum: debueras in apologia
tua omĩũ rerum ignorantiam confi¬
teri. et a calũpmiatorib querere. cur
ate unum impudent expeterent. cũ
ipsi tanta nescirent: Otrierem locu¬
pletissimã: quȩ orientalib et egiptiis
mercib romane urbis ditare uenãt
qui nobis scribendo restitius rẽ: Ergo
nͥ de oriente uenisses eruditissimus uir.
error. eẽt adhuc inter mathematicos:
et omnes xp̃iani quid contra fatũ dice
de astrologia et celi ac siderum cursu:
detulisti: fateor pauꝑtatem ñ sumit. aut
tui in oriente dictus: Te multo tempo
ammab ẽẽ sententias: Unam quã seqͥ¬
tur origenes: alteram. quam tertullia¬
nus et lactantius. licet de lactantio aper¬
tissime mentiaris: terciam. quã nos si¬
plices et fatui homines non intelligimꝰ.
Q uod si ita sit: iniustus a nobis arguatur
ds̃ Et post hȩc iuras. te nescire quid ue¬
rũ sit: Dic oro te. putasne extra hec tͥa

Expanded text:
animarum statu, debueras in Apologia animarum statu, debueras in Apologia tua omnium rerum ignorantiam confiteri, et a calumniatoribus quaerere, cur a te unum impudenter expeterent, cum ipsi tanta nescirent? O triremem locupletissimam, quae Orientalibus et Aegyptiis mercibus Romanae urbis ditare venerat qui nobis scribendo restituis rem. Ergo nisi de oriente venisses, eruditissimus vir haereret adhuc inter mathematicos, et omnes  Al. homines christiani quid contra fatum dicerde astrologia, et coeli ac siderum cursu, plenam navem detulisti. Fateor paupertatem, non sum ita ut tu in oriente ditatus. Te multo temporanimabus esse sententias. Unam, quam sequitur Origenes. Alteram, quam Tertullianus et Lactantius licet de Lactantio apertissime mentiaris; tertiam, quam nos simplices et fatui homines, qui non intelligimus, quod si ita sit, injustus a nobis arguatur Deus. Et post haec juras te nescire quid sit verum. Dic, oro te: putasne, extra haec 559 tria
Abbreviated transcription (Latin):
in eo qui frumenta furatꝰ ẽ: iccircoq
terra ñ debeat gremio suo semina con¬
fouere. quia sator immunda ea ꝓiece¬
rit manu: hinc ẽ et illa tua archana
interrogatio. quare moriantur infan¬
tes: cum ꝓpt̾ peccata corpora acceꝑint:
Extat liber didim adte: quo sciscitan¬
ti tͥ respondit. non eos multa peccas¬
seꝰ & icleo corpoꝵ carceres tantum
eis tetigisse sufficere: Magister m̃s
et tuus. eo tempore quo tu ab eo ista
querebas tres explanationũ in oseȩ
ꝓpħa libros ad me. me rogante dicta
uit: ex quo apparet. quid te quid me
natura rerum: si eẽt locus. possem tͥ
uel lucretii opimones iuxta epicu¬
rũ. uel aristotelis iuxta ꝑipateticos.
uel platonis atq zenonis scđm acha¬
demicos & stoicos dicere: Et ut ad ec¬
cłam transeam. uͥ norma ẽ ueritatis¬
multa et genesis. & ꝓpħarũ libri. & eccle¬
siastes nobis de huiꝰcemodi questionibꝰ
suggert̃: Aut si hȩc ignoramus. quomͦ

Expanded text:
in eo qui frumenta furatus est; idcircoque in eo qui frumenta furatus est; idcircoque terra non debeat gremio suo semina confovere, quia sator immunda ea projecerit manu. Hinc est et illa tua arcana interrogatio, 558 quare moriantur infantes; cum propter peccata, corpora acceperint. Exstat liber Didymi ad te, quo sciscitanti tibi respondit, non eos multa peccasse, et ideo corporum carceres tantum eis tetigisse sufficere. Magister meus et tuus eo tempore, quo tu ab eo ista quaerebas, tres explanationum in Osee prophetam libros ad me, me rogante, dictavit. Ex quo apparet, quid me, quid tenatura rerum. Si esset locus, possem tibi vel Lucretii opiniones juxta Epicurum, vel Aristotelis juxta Peripateticos, vel Platonis atque Zenonis secundum Academicos et Stoicos dicere. Et ut ad Ecclesiam transeam, ubi norma est veritatismulta et Genesis et Prophetarum libri ac Ecclesiastes nobis de hujusce modi quaestionibus suggerunt. Aut si haec ignoramus, quomodo de
Abbreviated transcription (Latin):
tã mͥ phisicam opponis: ut frustra socͣ¬
tes ad ȩthicã transiens dixerit. quȩ
supra nos nichil ad nos: Ergo nͥ tibi
rationem reddidero. quare formica
paruũ animal & punctũ ut ita di-¬
cam corporis sex pedes habeat. cum
elefantus tanta moles .iii. pedibus
incedat: cur serpentes & colubri uen¬
tre labant᷑ & pectore cum uermiculus
quem uulgus millepediã uocat. tanto
pedum agmine scateat: de animarũ
statu scire ñ potero Queris a me quid
fuero. statĩ tẽ inuadas. Et si dixero il¬
lud eccłasticum. cotidie ds̃ oꝑat᷑ aĩas.
et in corpore eas mitti nascentur ilico
magistri tendicula ꝓferas Et uͥ ẽ iusti¬
cia deiꝰ ut de adulterio incestuq nas¬
centib anmas largiatur: Ergo coo¬
ꝑator ẽ maloꝵ hominũ. & adulteris se¬
minantib corpora et ipse fabricabit᷑
ammas: quasi uicium sementis intri¬
tico sit. quod furto dr̃ ẽẽ sublatũ. & ñ

Expanded text:
tam mihi Physicam opponis ut frustra Socratam mihi Physicam opponis ut frustra Socrates ad ethicam transiens dixerit: Quae supra nos, nihil ad nos. Ergo nisi tibi rationem reddidero: quare formica parvum animal, et punctum, ut ita dicam, corporis, sex pedes habeat, cum elephantis tanta moles quatuor pedibus incedat: cur serpentes et colubri ventre labantur et pectore: cur vermiculus quem vulgus millepedam vocat, tanto pedum agmine scateat, de animarum statu scire non potero? Quaeris a me quid fuero, statim invadas. Et si dixero illud Ecclesiasticum, Quotidie Deus operatur animas, et in corpore eas mittit nascentium, illico magistri tendiculas proferas: et ubi est justitia Dei, ut de adulterio incestuque nascentibus animas largiatur? Ergo cooperator est malorum hominum, et adulteris seminantibus corpora, ipse fabricatur animas? quasi vitium sementis in tritico sit quod furto dicitur esse sublatum, et non
Abbreviated transcription (Latin):
ror. quomodo oblitus sis illos uersi¬
culos ponere: unde tremor. terris.
qua ui maria alta tumescant obici¬
bus rupis. rursusq in se ipsa residãt.
ber et ignes arcturum pluuasq hia¬
cdas. geminosq triones. quid tantũ
ꝓꝑent oceano se tingere soles hyber¬
ni. uel quȩ tardis mora noctib obs¬
tet: Uein celestia deserens. et ad ter¬
rena descendens: in minorib philo¬
sopharis: Interrogas enimme: Dic
nobis que fontiũ ratio. quȩ uento¬
rum. quid grando. quid pluuiȩ.qͥd
mare salsũ. quid flumina dulcia. qͥd
nubes. aut ymbres. fulgura et tom¬
trua aut fulmina: ut postquã me
hec nescire respondero. totum tibi
de animabꝰliceat ignorare: et umus
rei scientiam. tantarum rerũ igno¬
ratione cõpenses: Tu qui ꝑ singu¬
las paginas fumos meos uentilas ÷
numintelligis uidere nos caligines
tuas et turbines: Nam ut tͥ sciolus
ẽẽ uidearis. et apud calpurmanos
discipulos doctrinȩ głam teneas. to¬

Expanded text:
ror quomodo oblitus sis illos versiror quomodo oblitus sis illos versiculos ponere: Unde tremor terris, qua vi maria alta tumescant, Obicibus ruptis, rursusque in seipsa residant: ber et ignes, Arcturum, pluviasque hyadas, geminosque Triones. Quid tantum Oceano properent se tingere soles Hiberni, vel quae tardis mora noctibus obstet. Deinde coelestia deserens, et ad terrena descendens, in minoribus philosopharis. Interrogas enim me: « Dic nobis quae fontium ratio? quae ventorum? Quid grando? quid pluviae? quid mare salsum? quid flumina dulcia? quid nubes, aut imbres, fulgura, aut tonitrua, aut fulmina? » Ut postquam me haec nescire respondero, tuto tibi liceat de animabus ignorare; et unius rei scientiam, tantarum rerum ignoratione compenses. Tu qui per singulas paginas, fumos meos ventilas, non intelligis videre nos caligines tuas et turbines? Nam ut tibi sciolus esse videaris, et apud Calpurnianos discipulos doctrinae gloriam teneas, to
Abbreviated transcription (Latin):
testimonio repugnare Cum frẽm
et collegam dicis. amicicia tua dig¬
num faterisꝰ cum eloquentẽ pre¬
dicas. imꝑitiȩ ultra ñ arguis: cũ
catholicũ in omĩb ꝓfiteris. herese¬
os mͥ non poteris crimen impingere:
Extra hȩc tria si quid in me rep̃hen¬
deris: non tibi uideberis ẽẽ contra¬
rius: Ex qua supputatione. illa sũ¬
ma nascitur: et te errare ea inme
rep̃hendentem quȩ pͥus laudaueras:
et me ñ eẽ in uicio: si in eisdem ho¬
minib et laudanda p̃dicẽ. ꝙ uitu¬
ꝑanda rep̃hendam: Transis ad am
inarũ statum. et ꝓlixiꝰ fumos meos
increpas: atq ut tibi liceat ignora¬
re qd̾ consulto te scire dissimulas.
queris ame pͥmum de cęlestibus.
quomͦ angłi quomͦ archangłi sint:
quȩ eis uel qualis habitatio: quȩ¬
ue inter ipsos differentia. aut
si nulla omĩno: quȩ solis sit ratio: un¬
de augmenta lunçꝰ unde defectus:
qui uel qualis sit siderũ cursus Mi¬

Expanded text:
testimonio repugnare. Cum fratrem testimonio repugnare. Cum fratrem et collegam dicis, amicitia tua dignum fateris. Cum eloquentem praedicas, imperitiae ultra non arguis. Cum catholicum in omnibus profiteris, haereseos non poteris mihi crimen impingere. Extra haec tria si quid in me reprehenderis, non tibi videberis esse contrarius. Ex qua supputatione illa summa nascitur, et te errare ea in me reprehendentem, quae prius laudaveras; et me non esse in vitio, si in eisdem hominibus et laudanda praedicem, et vituperanda reprehendaimarum statum, et prolixius fumos meos increpas; atque ut tibi liceat ignorare, quod consulto te scire dissimulas, quaeris a me primum de coelestibus, quomodo Angeli, quomodo Archangeli sint? quae eis, vel qualis habitatio? quaeve inter ipsos differentia, aut si nulla omnino? quae solis sit ratio; unde augmenta lunae, unde defectus; quis vel qualis sit siderum cursus? Mi
Abbreviated transcription (Latin):
rim: Audi gͦ uir sapientissime. & ro¬
mane dialetice caput: ñ ẽẽ uicii ho¬
minẽ unum laudare in aliis. ꝙ in aliis
accusare: sed eandem rem et ꝓbare ꝙ
imꝓbare: Ponam exemplũ: ut quod
non intelligis. prudens tecũ lector in¬
telligat: In tertulliano laudamus
ingemum: sed dampnamꝰ heresim:
norigene miram̃ scientiã scriptarũ.
et tam̃ dogmatum ñ recipimus falsita¬
tem: Indidimo uͦ et memoriã p̃dicamꝰ.
et suꝑ trimtate fidei puritatẽ: sed ĩ
cȩteris quȩ origeni male credidit.
nos ab eo retrahimus: Magistrorum
enim ñ uicia imitanda sunt: sed uͥ¬
tutes: Gramaticũ quidã afrũ romȩ
habuit. uirum eruditissimũ: et in
eo se ȩmulũ p̃ceptoris putabat.⁊ si
stridorẽ linguȩ eius. et iucia tan¬
tum oris expͥmeret: In p̃faciuncu¬
collegam dicis eloquentissimũ: fid̾i
mee p̃dicas ueritatem: his tribus
detrahere non poteris:: cȩtera car¬
pe ut libet: ne uidearis tuo de me

Expanded text:
rim. Audi ergo, vir sapientissime, et Rorim. Audi ergo, vir sapientissime, et Romanae dialecticae caput, non esse vitii hominem unum laudare in aliis, et in aliis accusare; sed eamdem rem probare et improbare. Ponam exemplum; ut quod non intelligis, prudens mecum lector intelligat. In Tertulliano laudamus ingenium, sed damnamus haeresim. In Origene miramur scientiam Scripturarum, et tamen dogmatum non recipimus falsitatem. In Didymo vero et memoriam praedicamus, et super Trinitate fidei puritatem; sed in caeteris quae Origeni male credidit, nos ab eo retrahimus. Magistrorum enim non vitia imitanda sunt, sed virtutes. Grammaticum quidam Afrum habuit Romae virum eruditissimum; et in eo se aemulum praeceptoris putabat, si stridorem linguae ejus et vitia tantum oris exprimeret. In Praefatiuncucollegam dicis eloquentissimum, fidei meae praedicas veritatem. His tribus detrahere non poteris; caetera carpe ut libet, ne videaris tuo de me
Abbreviated transcription (Latin):
nescire:ͥ paulisꝑ attende. me ñ pauca
in te uerba rephendere. alioquin no¬
minis tui scͥptura delenda ẽ: sed uolu¬
isse ostendere discipulis tuis. quos mag¬
no studio nichil scire dociusti. ut in¬
telligerent cuiꝰ sit uerecundiȩ doc̾e
qđ nesciasꝰ scribere quod ignores: et
eandem magistri sapientiam etiã in
sensib quererent: Quodq addis. pec¬
cata putere non uerba. mendaciũ.
calũpniã. detractionẽ. falsa testimonia.
et uniu̾sa conuicia. ꝙ os quod m̃ti¬
tur occidit ammã. monesq ne iste
fetor. nares meas penetret: crederẽ
dicenti. nisi facta contraria dep̃hen¬
derem: quasi fullo & coriarius mone¬
ant pigmentariũ. ut narib obtura¬
tis tabernas suas p̃tereat: faciã quod
p̃cipis: claudam nares meas: ne ueri¬
tatis et benedictionum tuarũ suauis¬
detractione inea quia uarius extitisti.
miro acumine argum̃tatus es: sic tͥ
mum rephendere. quos ante laudaue¬

Expanded text:
nescire: paulisper attende, me non pauca nescire: paulisper attende, me non pauca in te verba reprehendere, alioquin omnis tibi Scriptura delenda est; sed voluisse ostendere discipulis tuis, quos magno studio nihil scire docuisti, ut intelligerent, cujus verecundiae sit, docere quod nescias, scribere quod ignores, et eamdem magistri sapientiam etiam in sensibus quaererent. Quodque addis, « peccata putere, non verba, mendacium, calumniam, detractionem, falsum testimonium, et universa convicia, et Os quod mentitur occidit animam , » monesque « ne ille fetor nares meas penetret, » crederem dicenti, nisi facta contraria deprehenderem, quasi si fullo et coriarius moneant pigmentarium, ut naribus obturatis, tabernas suas praetereat. Faciam ergo, quod praecipis, claudam nares meas, ne veritatis et benedictionum tuarum suavisdetractione mea, quia varius exstitisti, miro acumine argumentatus es, sic tibi mum reprehendere, quos ante laudave
Abbreviated transcription (Latin):
am ipsa exemplaria uertere. quȩ ueris¬
sime confitentur. ut si quando adu̾sus
eos xp̃ianis disputatio ẽ. ñ habeant sub¬
terfugiendi diu̾ticula. sed suomet po¬
tissimũ mucrone feriantur: Plemꝰ
sitꝑ hoc & in multis aliis locis. ꝙ in fi¬
ne scdi libri uͥ accusationi tuȩ respon¬
di. scripsisse me memini: et popula¬
ritatem tuam qua michi inuidiam
apud simplices et imꝑitos niteris con¬
citare. ꝑspicua ratione compescui: il¬
intactum p̃terire ñ patiarꝰ nec doleas
falsatorem scedularum tuarum confes¬
soris apud me głam possidere: cũ tu
eiꝰdẽ criminis reus. post alexandrinũ
exilium et tenebrosos carceres. orige¬
nis sectatorib martyr et apłs nomi¬
neris Suꝑ excusationẽ imꝑitie tuȩ.
iam tͥ respondi S qͥa eadẽ repetis et qͣli
suꝑioris tuȩ defensionis oblitus. rut¬
sum admones. ut sciamus te ꝑ .xxx. an¬
nos gͦcis uoluminib deuoratis latina

Expanded text:
am ipsa exemplaria vertere, quae ipsi verisam ipsa exemplaria vertere, quae ipsi verissima confitentur, ut si quando adversum eos Christianis disputatio est, non habeant subterfugiendi diverticula, sed suomet potissimum mucrone feriantur? Plenius super hoc et in multis aliis locis, et in fine secundi libri, ubi accusationi tuae respondi, scripsisse me memini; et popularitatem tuam, qua mihi invidiam apud simplices et imperitos niteris concitare, perspicua ratione compescui, ilintactum praeteriri non patiar, ne doleas falsatorem schedularum tuarum, confessoris apud me gloriam possidere, cum tu ejusdem criminis reus, post Alexandrinum exsilium et tenebrosos carceres, a cunctis Origenis sectatoribus martyr et apostolus nomineris. Super excusatione imperitiae tuae, jam tibi respondi. Sed quia eadem repetis, et quasi superioris tuae defensionis oblitus, rursum admones, ut sciamus te per triginta annos Graecis voluminibus devoratis, Latina
Abbreviated transcription (Latin):
audacia : Alienũ crimen sibi obiecit:
ut nos finxisse uideamur: Qd abs¬
q nomine dictum ẽ in se refert:.
et purgans externa peccata. tantũ
de sua securus ẽ innocentia Iurat
enim se epłam ñ scripsisse ad afros
sub nomine meo: in qua confitear
inductũ me a iudeis mendacia trans¬
tulisse: & mitrit libros eadẽ omĩa con¬
tinentes quȩ necisse iurat: Et miror
quomͦ prudentia eius cũ alterius ne¬
quitia conuenerit: ut qđ alius in afri¬
ca mentitus ẽ. hic concordiȩ uerũ di¬
ceret: stiliq eius elegantiam nescio
qͥs imꝑitus possit imitari Tibi soli licet
hereticoꝵ uenena transferre. et de ca¬
lice babylonis cunctis gentib ꝓpinare.
tulatinas scͥpta̾s de gc̃o emendabis. et
aliud eccłiȩ tradis legendum. quã qͦd
semel ab apłis susceꝑunt: mͥñ licet pꝰ¬
Lxx. editionẽ quã diligentissime emen¬
datã ante annos płimos meȩ linguȩ ho¬
minib dedi. ad confutandos iudeos eti¬

Expanded text:
audacia? Alienum crimen sibi objecit, audacia? Alienum crimen sibi objecit, ut nos finxisse videamur. Quod absque nomine dictum est, in se dictum refert, et purgans externa peccata, tantum de sua securus est innocentia. Jurat enim se epistolam non scripsisse ad Afros sub nomine meo, in qua confitear inductum me a Judaeis, mendacia transtulisse; et mittit libros eadem omnia continentes, quae nescisse se jurat. Et miror quomodo prudentia ejus cum alterius nequitia convenerit, ut quod alius in Africa mentitus est, hic concorditer verum diceret, stylique ejus elegantiam, nescio quis imperitus posset imitari. Tibi soli licet haereticorum 555 venena transferre; et de calice Babylonis, cunctis gentibus propinare. Tu Latinas Scripturas de Graeco emendabis; et aliud Ecclesiis trades legendum, quam quod semel ab Apostolis susceperunt; mihi non licebit p editionem, quam diligentissime emendatam, ante annos plurimos meae linguae hominibus dedi, ad confutandos Judaeos, eti
Abbreviated transcription (Latin):
heretici Uolo tamen scire quȩ sit
illa iacula uenenata: quȩ pꝰ tergũ
ur̃m nos iecisse conquereris Nu¬
centius. paulimanꝰ. eusebiꝰ. rufinus.
prb̃i Quoꝵ uincentius multo tem¬
pore ante uos romã uenit: paulim¬
anus et eusebius pꝰ annũ ur̃e naui¬
gationis ꝓfecti sunt: rufinus incau¬
sa claudii pꝰ biennium missus᷑ õs
ingrediens romã uir nobilis sõnia¬
ret nauim plenam mercibꝰ. inflatis
intrare uelis: qđ om̃s aduersũ fatu¬
um quȩstiones non fatua solueret
interp̃tatio: quod librum eusebii ꝓ
pamphili uerteres: qd tuũ quasi o¬
ꝑculum uenenatȩ patellȩ impone¬
res: quod famosissimũ opus ꝑiarchon
eloquii tui maiestate tranfferres:
Nouum calũpniȩ genus: Ante accu¬
satores misimꝰ. quam tu accusanda
cõmitteres: Non fuit. ñ fuit inquã
nr̃i consilii. sed dei ꝓuidentiȩ. ut
missi ad aliud. contra nascentem he¬
resim dimicarent: et in morẽ ioseph
famẽ futuram ficłi ardore subleua

Expanded text:
eretici. Volo tamen scire, quae sint ista jacula venenata, quae post tergum vestrum nos jecisse conquereris. Vincentius, Paulinianus, Eusebius, Rufinus, presbyteri: quorum Vincentius multo tempore ante vos Romam venit: Paulinianus et Eusebius post annum vestrae navigationis profecti sunt: Rufinus in causa Claudii post biennium missus: omneingrediente te Romam, vir nobilis somniaret navim plenam mercium, inflatis intrare velis? Quod omnes adversus fatum quaestiones, non fatua solveret interpretatio? Quod librum Eusebii pro Pamphili verteres? quod tuum quasi operculum venenatae patellae imponeres? quod famosissimum opus περὶ Ἀρχῶν eloquii tui majestate transferres? Novum calumniae genus ante accusatores misimus, quam tu accusanda committeres. Non fuit, non fuit, inquam, nostri consilii, sed Dei providentiae, ut missi ad aliud, contra nascentem haeresim dimicarent; et in morem Joseph, famem futuram, fidei ardore sublevar
Abbreviated transcription (Latin):
non suꝑflua laboro formidine. neq
inan timore sollicitor Michicurȩ
ñ deerit. eugłii fidem circa meos popu¬
spacia diuersa terrarũ quantis possũ
litteris conuenire: ne qua ꝓphanȩ int̾
p̃tationis origo surrepat. quȩ deuotas
mentes. ĩ missa sui caligine labefactare
conet᷑: Illud quoq quod euenisse gaud eo.
tacere ñ potui. beatissimoꝵ. nr̃oꝵ pͥnci¬
pum manasse responsa. quib unusqͥsq
do seruiens. ab origenis lectione reuoce¬
tur: dãpnatumq sententia pͥncipum.
quem lectio rerũ ꝓpħana ꝓdiderit. hac¬
tenus sententiȩ meȩ forma ꝓcesserit:
Quod te uͦ uulgi de rufino querela solli¬
citat. ut quosdã uagis suspicionibus
ꝑsequaris: hãc tuam opinionem con¬
stringam diuinȩ lectionis exemplo:
sicut scͥptũ ẽ: Non sic homo: ut deus
Nam ds̃ uidet in corde: homo in facie: Ita
cta in latinũ transtulit ac ꝓbauit: nec
dissimilis a reo ẽ. qui alienis uiciis

Expanded text:
non superflua laboro formidine, neque non superflua laboro formidine, neque inani timore sollicitor. Mihi certe cura non deerit Evangelii fidem circa meos cusspatia diversa terrarum, quantum possum, litteris converpretationis origo subrepat, quae devotas mentes, immissa sui caligine, labefactare conetur. 10. Illud quoque, quod evenisse gaudeo, tacere non potui: beatissimorum nostrorum principum manasse responsa, quibus unusquisque Deo serviens ab Origenis lectione revocetur; damnatumque sententia principum, quem lectio reum profana prodiderit, hactenus sententiae meae forma praecesserit. 11. Quod te vero vulgi de Rufino querela sollicitat, ut quosdam vagis suspicionibus persequaris, hanc tuam opinionem constringam divinae lectionis exemplo. Sic enim scriptum est: Non sic homo, ut Deus; nam Deus videt in corde, homo in facie . 12.cta in Latinum transtulit ac probavit, nec dissimilis a reo est qui alienis vitiis
Abbreviated transcription (Latin):
rum maloꝵ consensũ prȩstat. et legẽ¬
da ꝓdit in populos: nichil aliud su
oꝑa laboris extruxit: nisi ut ꝓpriȩ
uelut mentis arbitrio. hec quȩ so¬
la que pͥma quȩ apud catholicos xp̃i¬
anos. mera fide iam exinde ab apłis
in hoc usq tempꝰ tenent᷑. in opinatȩ
titulo assertionis euerteret: Absit
hȩc ab eccłia romana catholica. disci¬
plina: Nunquã ꝓfecto eueniet: aliqua
ut hec admittamus ratione. quȩ iure
meritoq dampnamus: Quappt̃ illo to¬
to orbe xp̃i dei nr̃i diffusa ꝓuidentia
ꝓbare dignabitur acciꝑe nos omĩno ñ
posse quȩ ȩccłiam maculent: ꝓbatos
mores euertant: aures circũstantiũ
uulnerent: iurgia. iras. dissensionesq
disponant: Qua re moti. qualẽ epłam
ligentiori cura ꝑspectam paruitas nr̃a
transmiserit: ex subditis poteris com¬
ꝓbare Uñ gͥ habeat secũ ille qui tͣn¬
stulit. seruetq sibi hãc conscientiam:

Expanded text:
rum malorum consensum praestat, et legenrum malorum consensum praestat, et legenda prodit in populos, nihil aliud sui opera laboris exstruxit, nisi ut propriae veluti mentis arbitrio, haec quae sola, quae prima, quae apud catholicos Christianos vera fide jam exinde ab Apostolis in hoc usque tempus tenentur, inopinatae titulo assertionis everteret. 5. Absit hoc ab Ecclesiae Romanae catholica disciplina. Nunquam profecto eveniet aliqua, ut haec admittamus ratione, quae jure meritoque damnamus. Quapropter illa toto orbe Christi Dei nostri diffusa providentia probare dignabitur, accipere nos omnino non posse quae Ecclesiam maculent, probatos mores evertant, aures circumstantium vulnerent, jurgia, iras, dissensionesque disponant. Qua re moti, qualem epistoligentiori cura perscriptam parvitas nostra transmiserit, ex subditis poteris comprobare. Unde igitur habeat secum ille qui transtulit, servetque sibi hanc conscientiam,
Abbreviated transcription (Latin):
enim me causa constringit: ne con¬
sacerdotis tui sensib aut dolorem
falsa laus ingerat. aut pudorem ue¬
ra succendat: Sed ad causam reuer¬
tar: Rufinus de quo me consulere
dignatus es. conscientiȩ suȩ habet
arbitrem maiestatem : apud quam
se integro deuotionis officio ipse in¬
derit qualiter debeat approbare:
Origenes autẽ cuiꝰ in nrãm linguam
composita diriuauit. ante quis fuexit.
in quȩ ꝓcesserit uerba: nrm̃ ꝓposi¬
tum nescit: Quod uero sit animi
mei studium: cum tua paulisꝑ suꝑ
hoc conferam scĩtate: Hoc gͥ mente
concȩpi. quod urbis nr̃e populis de
translatis origenis lectio patefecit.
quandam puris mentibus ueluti
isse dissoluere: Dicere hoc loco libet:
quid agit in romanã linguam ista
translatio Approbo si accusat aucto¬
rem. et execrandũ factum exosum¬
popłis ꝓdit: ut iustis tandem odiis
teneatur. quem iã dudum fama con¬
strinxerat: Si uero interpres tanto¬

Expanded text:
enim me causa constringit, ne conenim me causa constringit, ne consacefalsa laus ingerat, aut pudorem vera succendat. 2. Sed ut ad caussam revertar: Rufinus, de quo me consulere dignatus es, conscientiae suae divinam habet arbitram majestatem; apud quam se integro devotionis officio ipse viderit, qualiter debeat approbare. 3. Origenes autem, cujus in nostram linguam composita derivavit, antea et quis fuerit, et in quae processerit verba, nostrum propositum nescit. Quod vero sit animi mei 410 studium, cum tua paulisper super hoc conferam sanctitate. Hoc igitur mente concepi, quod Urbis nostrae populis de translatis Origenis lectio patefecit, quadam puris mentibus velut nisse dissolvere. 4. Discere hoc loco libet, quid agat in Romanam linguam ista translatio. Approbo, si accusat auctorem, et exsecrandum factum populis prodit, ut justis tandem odiis teneatur, quem jam dudum fama constrinxerat. Si vero interpres tanto
Abbreviated transcription (Latin):
Robate quidem affectio
te sacerdos loquaris: ꝓ
tanto gͥ preconio quod in
merita mea effusissimũ contulisti:
ut amori tuo grãs ago. ita splendorẽ
tuȩ scĩtatis et earum quas in dño ha¬
bes untutes. sub inde quodamͦ par¬
uitatis nr̃e fauorabilis sermo ꝓseqͥt᷑.
Lam eminente uir omĩum p̃stantis¬
sime laudum tuarũ fulges intore
conspicuus: ut par ẽẽ meritis ser¬
mo non possit: Porro autem tanto
tituloꝵ tuoꝵ rapior incitam̃to:
ut ꝙ̃ quod impetrare nequeo. au¬
dere non desinam: Iam hoc de lau.¬
dib tuis ẽ: quod tantum me de cę¬
lestiᷤᷤ istius animi serenitate lauda¬
sti Tui et enim ep̃atꝰ ordo ꝑspicitꝰ
ꝑ diuersum orbem uelut radians:
etiam ad nos splendoris sui detulit
claritatem: In me quippe totũ ami¬
ciciȩ tribuis: exammi nichil relinqͥs:
Aut si iure me laudas : tu quoq si¬
milit̃ ñ relaudandus es: Obsecro gͥ
ob utrumq: ut memet ipsum apud
me laudare iam desinas: Nuplex et¬

Expanded text:
robatae quidem affectionte sacerdos loquaris. Pro tanto igitur praeconio, quod in merita mea effusissimum contulisti, ut amori tuo gratias ago, ita splendorem tuae sanctitatis, et eas quas in Domino habes virtutes, subinde quodam modo parvitatis nostrae favorabilis sermo prosequitur. Tam enim, vir omnium praestantissime, laudum tuarum fulges nitore conspicuus, ut par esse meritis sermo non possit. Porro autem tanto titulorum tuorum rapior incitamento, ut etiam quod impetrare nequeo, audere non desinam. Jam hoc de laudibus tuis est, quod me tantummodo de coelestis istius animi serenitate laudasti. Tui etenim episcopatus ordo perspicuus per diversum orbem velut radians, etiam ad nos splendoris sui detulit claritatem. In me quippe totum ipse amicitiae tribuis, examini nihil relinquis. Aut si jure me laudas, tu quoque similiter non relaudandus es? Obsecro igitur ob utrumque, ut me ipsum apud me laudare jam desinas; duplex et
Abbreviated transcription (Latin):
monib consolariz Alienati sunt pec¬
catores a uulua: errauerunt ab ute¬
ro. locuti sunt falsa: Furor. illis scdm
similitudinem serpentis: sicut aspi¬
dis surdȩ et obturantis aures suas.
quȩ non exaudiet uoces incantantis¬

Expanded text:
monibus consolari: Alienati sunt pecmonibus consolari: Alienati sunt peccatores a vulva, erraverunt ab utero. Locuti sunt falsa, furor illis secundum similitudinem serpentis: sicut aspidis surdae, et obturantis aures suas, quae non audi
Abbreviated transcription (Latin):
uanum ñ suꝑueniet ulli: Noli res¬
pondere imprudenti ad impruden¬
tiam eiꝰ. ne similis ei fias: sed respon¬
de stulto ad stulticiam eiꝰ. ne sibi sa¬
piens ẽẽ uideat᷑ Qui insidiat᷑ amicis
suis: cum uisus fuerit. dicet. ludens
fȩci Craticula carbonib. & ligna igni.
& uir maledicꝰ ad tumultum rixe:
Si te rogauerit mimicus tuus parcẽs
uoce magna. ne consentias ei: septẽ
nequiciȩ st̃ in anma eius Grauis
ẽ lapis. & ux portabilis harena: sed
ira stulti utraq grauior: Crudelis
ẽ indignatio. & acuta ira: & zelus
impatiens est: Impius calumpniat᷑
pauꝑes: & qui fidit in cordis auda
ꝓfert insipiens: sapiens dispensat in
partes filius malus malos gladios
dentes habet. & cultros molas: ut cõ¬
mordentem: nec uicem talionis im¬
plocde: maluiq insaniam excantare
furibundi: et unius libri antidotũ
uenenato pectori infundere: Sedue
cum cantare cõpellar: et his me ser¬

Expanded text:
vanum non superveniet illi. Noli resvanum non superveniet illi. Noli respondere imprudenti ad imprudentiam ejus, ne similis ei fias: sed responde stulto ad stultitiam ejus, ne sibi sapiens esse videatur. Qui insidiatur amicis suis, cum visus fuerit, dicit: Ludens feci. Craticula carbonibus, et ligna igni, et vir maledicus ad tumultum rixae. Si te rogaverit inimicus tuus, parcens voce magna, ne consentias ei: septem enim nequitiae sunt in anima ejus. Gravis est lapis, et vix portabilis arena; sed ira 572 stulti gravior utroque, crudelis est indignatio, et acuta ira et zelus impatiens est. Impius calumniatur pauperes: et qui confidit in cordis audacprofert insipiens: sapiens dispensat in partes. Filius malus gladios dentes habet, et cultros molas, ut conmordentem, nec vicem talionis implodere: maluique insaniam excantare furibundi, et unius libri antidotum venenato pectori infundere  Al. icum cantare compellar, et his me ser
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnunciat malũ: Uir animosus parit
rixas: et inmundus ẽ apud dm̃ omĩs
qui exaltat cor suum: Mlanus inferens
iniuste: non erit impunitus Qdili¬
git uitam parcit ori suoz Ante con¬
tritionem p̃cedit contumelia: ꝙ an¬
te ruiam mala cogitatio Qui offir¬
mat oculos suos cogitat ꝑuersa: et
ꝓuocat labiis suis omĩa mala labia
stulta ducunt eum in mala: et au¬
dax mortẽ inuocat: Malignus uir.
multa detrim̃ta patietur: Melius
ẽ pauꝑ iustus:quam mendax diues:
Gła ẽ. uiro qui auertit se a maledic¬
tis: qui autem stultus ẽ. talibus se
obligat: Noli amare detrahere:ne
eradiceris Suauis ẽ homini panis
menclacii: postea implebitur os eiꝰ
laqueos mortis. In aure stulti noli
qͥcquam dicere: ne forte irricleat
sapientes sermones tuos: Claua et
gladius & sagnta ꝑniciosa sunt:
sic & uir qui contra amicũ suũ fal¬
sum dicit testimonium: Sicut aues
auolant & passeres: ita maledictũ

Expanded text:
pronunciat malum. Vir animosus parat pronunciat malum. Vir animosus parat rixas: et immundus est apud Deum omnis qui exaltat cor suum. Manus manui inferens injuste, non erit impunitus. Qui diligit vitam, parcit ori suo. Ante contritionem praecedit contumelia, et ante ruinam mala cogitatio. Qui obfirmat oculos suos, cogitat perversa, et provocat labiis suis omnia mala. Labia stulti ducunt eum in mala, et os audax mortem invocat. Malignus vir multa detrimenta patietur. Melior est pauper justus, quam mendax dives. Gloria est viro, qui avertit se a maledictis: qui autem stultus est, talibus se obligat. Noli amare detrahere, ne eradiceris. Suavis est homini panis mendacii; postea implebitur os ejus laqueos mortis. In aure stulti noli quidquam dicere, ne forte irrideant sapientes sermones tuos. Clava et gladius et sagitta perniciosa sunt; sic et vir, qui contra amicum suum falsum dicit testimonium. Sicut aves avolant, et passeres; ita maledictum
Abbreviated transcription (Latin):
cit errare: ꝑambulabat aridum ac de¬
sertum:et congregat manib suis steri¬
litatem: Os ꝓcacis appropiat contritio¬
m: et qui ꝓfert maledicta. stultissimꝰ ẽ
Anima benidicta omĩs simplex: uir am¬
mosus inhonestꝰ ẽ: ꝑdelicta labioꝵ: in¬
cidit in laqueum peccatoꝵ: Itmera stul¬
toꝵ: recta in conspectu suo Stultus
eadem die ostendit iram suã Ab omina¬
tio ẽ dño. labia mendacia Qui custo¬
dit os suũ seruat animã: et qui temera¬
riꝰẽ labis. terrebit sem& ipsũ Malus cũ
contumelia agit mala: & insipiens ex¬
pandit maliciam suam: Queres apud
malos sapientiã et ñ inuenies: suis itine¬
rib saturabitur temerarius: Sapiens
timendo declinat malũ: stultus confi¬
dens miscet᷑ ei: Longanimis uir. multꝰ
in prudentia ẽ: pusillanimis ualde
inprudens ẽ Qui calũpniatur pau¬
perem: lacessit factorẽ eius: l.ingua
sapientium bona nouit: et os stultoꝵ

Expanded text:
cit errare. Perambulat aridum ac decit errare. Perambulat aridum ac desertum, et colligit manibus suis sterilitatem. Os procacis appropiat contritioni; et qui profert maledicta, stultissimus est. Anima benedicta omnis simplex vir: Animosus inhonestus est. Per delicta labiorum incidit in laqueum peccator. Itinera stultorum recta in conspectu suo. Stultus eadem die ostendit iram suam. Abominatio est Domino, labia mendacia. Qui custodit os suum, servat animam suam. Et qui temerarius est labiis, terrebit seipsum. Malus cum contumelia agit mala, et insipiens expandit malitiam suam. Quaeres apud malos sapientiam, et non invenies. Suis itineribus saturabitur temerarius. Sapiens timendo declinat malum. Stultus confidens miscetur ei. Longanimus vir 571 multus in prudentia est: pusillanimus valde imprudens est. Qui calumniatur pauperem, lacessit factorem ejus. Lingua sapientium bona novit, et os stultorum
Abbreviated transcription (Latin):
ut parcã hereticis. & me catholicum
ñ ꝓbem Si ista ẽ causa discordiȩ: mo¬
ri possũ. tacere non possũ: Debueram
quidem de ommi scͥptura tuȩ insaniȩ
respondere. et diuinis uocib in modũ
dauid eitharitans. lenire furorem pec¬
toris tui: sed contentus ero uniꝰ libri
paucis testimoniis. et opponam sapien¬
tiam stulticie: ut si humana contep¬
nis. saltem diuina ñ negle̾gas. Audi
gͥ quid de te et de omĩb inuidis ac ma¬
ledicis et contumeliosis loquat᷑ salomon
Insipientes dum iniuriis cupidi sunt.
impii facti odert̃ sensũ: Ne fabriceris
in amicũ tuum mala: & ue mimice¬
ris aduersũ hominẽ sine causa Impii
exaltant contumeliã Circũcide a te
prauũ os: et iniqua labia longe repel¬
le abste: Oculus contumeliosi lingua
iniquiꝰ manꝰ effundentes sanguinem
iustiꝰ cor fabricans cogitationes malas.
et pedes festinantes ad malefatiendũ:
Qui nititur mendacio pascit uentos: et

Expanded text:
ut parcam haereticis, ut me catholicum ut parcam haereticis, ut me catholicum non probem. Si ista est causa discordiae, mori possum, tacere non possum. Debueram quidem de omni Scriptura tuae insaniae respondere, et divinis vocibus in modum David citharizantis lenire furorem pectoris tui; sed contentus ero unius libri paucis testimoniis, et opponam sapientiam stultitiae; ut si humana contemnis, saltem divina non negligas. Audi igitur, quid de te, et de omnibus invidis, ac maledicis et contumeliosis loquatur sapiens Salomon: Insipientes dum injuriis cupidi sunt, impii facti oderunt sensum. Ne fabriceris in amicum tuum mala. Et ne inimiceris adversum hominem sine causa. Impii exaltant contumeliam. Circumcide a te os pravum, et iniqua labia longe repelle abs te: oiniqua, manus sunt effundentes sanguinem iusti, et pedes festinantes ad malefaciendum. Qui nititur mendacio, pascit ventos, et
Abbreviated transcription (Latin):
puli tui uł magistri. nc̃ de eiusdem
eccłiȩ sacerdote confingunt: & auro id
ẽ. tuis tuoꝵ. q uirib oppugnant fidei
ueritatem: Quid loquar de hereticis:
qͥlicet foris sint. tam̃ se nominant xp̃ia¬
nos : Adu̾sũ impiissimos celsum atq
porphirium quanti scͥpsere nr̃oꝵ: Q
omissa causa. in suꝑflua criminũ obie¬
ctione uersatꝰ ẽ. quȩ ñ cartȩ ȩccłastice
s libelli debent iudiciũ continere:
Aut quid refert si causa cadas: et cri¬
mine suꝑes: Non necẽe ẽ ut cum
ꝑicło tui capitis accuses: Uno ꝑcusso¬
re conducto: satispotes facere desidio
tuo Et scandalum timere te simulas.
qͥ dudũ frẽm. nẽ accusatũ. semꝑ ini¬
inicus es paratꝰ occidere: Et tamen
miror. quomͦ homo prudens furore
p̃uentus. uelis mͥ beneficium tͥbuere.
ut educas de carcere animã meã: et
non patiaris tecum in tenebris huiꝰ
sem: Depone gladiũ: et ego scutũ abi¬
ciam: In uno tibi consentire ñ potero:

Expanded text:
puli tui et magistri nunc de ejusdem puli tui et magistri nunc de ejusdem Ecclesiae sacerdote confingunt: et auro, id est, tuis tuorumque viribus oppugnant fidei veritatem. Quid loquar de haereticis, qui licet foris sint, tamen se nominant Christianos? Adversum impiissimos, Celsum atque Porphyrium, quanti scripsere nostrorum? Quis omissa causa, in superflua criminum objectione versatus est? Quae non chartae Ecclesiasticae, sed libelli debent judicum continere. Aut quid refert, si causa cadas, et crimine superes? Non necesse est, ut cum periculo tui capitis accuses. Uno percussore conducto, satis potes facere desiderio tuo. Et scandalum timere te simulas, qui dudum fratrem, nunc accusatum, semper inimicum, es paratus occidere. Et tamen 570 miror, quomodo homo prudens, furore praeventus, velis mihi beneficium tribuere, ut educas de carcere animam meam, et non patiaris tecum in tenebris hujusses. Depone gladium, et ego scutum abjiciam. In uno tibi consentire non potero,
Abbreviated transcription (Latin):
ei aduersũ quem disputant obie¬
cerint: Sic te docuerunt magistͥ
tui. talib institutus es disciplinis:
ut cui respondere non potueris ca¬
put auferas. et linguam quȩ tacere
ñ potest. seces: Nec magnoꝑe głeris.
si facias quod scorpiones possunt face¬
re et cantarides: fecerunt hoc et
fuluia in ciceronem. et herodias in
iohannem. qͥa ueritatẽ ñ poterant
audire:et linguam ueriloqũa cͥmi¬
nali acu confodiebant: Canes latrãt
marcionẽ. ualentinum. arrium.
et eunomiũ: A quo eis obiecta ẽ tur¬
pitudo: Nonne toti in conuincen¬
dam heresim incubuerunt: Istȩ
machinȩ hereticorũ. id ẽ. magis¬
troꝵ tũoꝵ sunt: ut conuiet de
ꝑfidia. ad maledicta se conferant.
Sic eustachius antiochenus ep̃s. filium
dum nescit inuenit: sic athanasius
alexandrinȩ urbis pontifex. t̾ciam ar¬
seini amputauit manũ: Iuas enimqͥ
pͥmũ mortuus fingebat᷑. uiuens pꝰea
habere monstratꝰ ẽ: Talia et condisci¬

Expanded text:
ei, adversum quem disputat, objeei, adversum quem disputat, objecit? Sic te docuerunt magistri tui? Talibus institutus es disciplinis, ut cui respondere non potueris, caput auferas; et linguam quae tacere non potest, seces? Nec magnopere glorieris, si facias quod scorpiones possunt facere et cantharides. Fecerunt haec et Fulvia in Ciceronem, et Herodias in Joannem: quia veritatem non poterant audire, et linguam veriloquam discriminali acu confoderunt. Canes latrant Marcionem, Valentinum, Arium, et Eunomium. A quo eis objecta est turpitudo? Nonne toti in convincenda haeresi incubuerunt? Istae machinae haereticorum, id est, magistrorum tuorum sunt, ut convicti de perfidia, ad maledicta se conferant. Sic Eustathius Antiochenus episcopus, filios dum nescit, invenit. Sic Athanasius Alexandrinae urbis pontifex, tertiam Arsenii amputavit manum. Duas enim qui mortuus prius fingebatur, vivens postea habere monstratus est. Talia et condisci