comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
palmorũ lib. qui libris quinq constatͣ᷑ ꝑhibetur nã ubi¬
cunq scriptunẽ. fiat. fiat. ibi fines libroꝵ eẽ. dicunt:
postomia quȩ cantaita sunt ultime alleliua clauderetur:
Nec ꝓpt̃ finem centesimi. ⁊ quinqua gesum psalim. necesse
eẽ. uideo: ut om̃s alleluiatici psalmi infinẽ habeant al¬
leluta Cumuͦ incapite p̃almi geminatur allelina:
cur dñs aliquando sernel. aliquando bs. dicat. am̃. ⁊iqͦmͦ¬
non possit aliquando semel. aliquando bis. allelua dici
iscio: p̃sertim quia pꝰmimeri notã. quod psalmus uiscri¬
bitur: quot᷑ sit. uelut iste centesimus quintus: utruq
alleluia positumẽ. Debuit aut̃ unũ pomi. ante ipsũ mi¬
merum si ad finem ꝑtinet suꝑioris: ⁊ post numerũ palim
scribi altum alleluia. quod ad psalmũ ipsius nimeri ꝑti¬
net. Sed fortasse ⁊ ihoc unꝑita p̃ualuit consuetudo.i
aliquid afferri potest quod adhuc ignoramus. unde

Expanded text:
Psalmorum liber, qui libris quinque constare perhibetur nam ubiPsalmorum liber, qui libris quinque constare perhibetur nam ubi scriptum est, «Fiat, fiat,» ibi fines librorum esse dicunt, post omnia quae cantata sunt, ultimo Alleluia clauderetur: nec propter finem centesimi et quinquagesimi psalmi necesse esse video, ut omnes Alleluiatici psalmi in fine habeant Alleluia. Cum vero in capite psalmi geminatur Alleluia, cur Dominus aliquando semel, aliquando bis dicit «Amnon possit aliquando semel, aliquando bis «Alleluia» dici, nescio: praesertim quia post numeri notam, quo psalmus inscribitur quotus sit, veluti iste centesimus quintus, utrumque Alleluia positum est. Debuit autem unum poni ante ipsum numerum, si ad finem pertinet superioris; et post numerum Psalmi scribi alterum Alleluia, quod ad Psalmum ipsius numeri pertinet. Sed fortasse et in hoc imperita praevaluit consuetudo, et aliquid afferri potest, quod adhuc ignoramus, unde
Abbreviated transcription (Latin):
eiimipse p̃notatur alleluia:
⁊ hoc duplicit᷑. Sed quidam di¬
cunt unũ alleluia. ꝑtinere ad
adhuius principͥum. x hoc asserunt quod om̃s alleluiatici
psalmi. habent infinem alleluia: non om̃s in capite.
Unde quicunq psalmus non hab& infinem alleluia. nec
in capite eum uolunt habere. quod aut̃ ineius capite ui¬
detur eẽ. adfinem suꝑioris ꝑtinere. Sed nos quousq nob̃
aliquibus certis docuñtis id uerũ er̃. ꝑsuaddeant. multoꝵ
consuetudinem sequemur: qui ubicimq legunt alleliua
eidem psalmo adtribuunt. in cuiꝰ boc capite inueniut.
Paucissim enĩ codices sunt. quod quidem in nullo grecoꝵ
repꝑi. quos inspicere potui: qui habeant alleluia infinem:¬
p̃t̃ centesum iquinquagesum psalmi. post quẽ iam millꝰ
ẽ. qui adeundem canonem ꝑtineat. Sed neq hoc poss&
p̃scribere consuetudim. & iam si om̃s codices ia haberent.
Fieri eĩ potuit. ut aliqua ratione laudationes dĩ totus

Expanded text:
ipse praenotatur, «Alleluia:» et hoc dupliciter. Sed quidam dicunt unum Alleluia pertinere ad ad hujus principium. Et hoc asserunt quod omnes Alleluiatici psalmi habeant in fine Alleluia, non omnes in capite: unde quicumque psalmus non habet in fine Alleluia, nec in capite volunt eum habere; quod autem in ejus capite videtur esse, ad finem superioris pertinere. Sed nos quousque nobis aliquibus certis documentis id verum esse persuadeant, multorum consuetudinem sequimur, qui ubicumque legunt Alleluia, eidem psalmo attribuunt, in cujus hoc capite inveniunt. Paucissimi enim codices sunt quod quidem in nullo graecorum reperi, quos inspicere potui, qui habeant Alleluia in fine centesimi et quinquagesimi psalmi; post quem jam nullus est qui ad eumdem canonem pertinet. Sed neque hoc posset praescribere consuetudini, etiamsi omnes codices id haberent. Fieri enim potuit ut aliqua ratione laudationis Dei totus
Abbreviated transcription (Latin):
in nob̾. ⁊ uelle .ioꝑari ꝓbona uoliuitate. Iaõ cum possã
dicere oimã mandata eius. uel onñã oꝑa mandatoꝵ
eius. maluit dicere laudes eiꝰ. quia ut dictum ẽ. in
quantũ funt ipsc laudandus ẽ. Iuas tiĩi laudes.
quisnã sufficit auditaᷤ ficere. idest cũ audite fuerint
iudicium: ⁊ faciunt iustitiã inomĩ tempore. Etiq
cx quo incipiunt. ⁊ uuiunt in tẽpore. Qui enĩ ꝑseue¬
rauerit usq infinẽ: hic saluus erit. Potest. aut̾ uidi
eiusdem sententię. repetitio: ut hoc sit facere iusti¬
tiam. quod ẽ. custodire uditium: ut &iam insuꝑi¬
ori uersu subaudiatur momĩ tempore. sic̃ inpostiore
subauditur beati. ⁊ reddlitis quę subuidiuntur. ita dic ant᷑.
B eati qui custodiunt iudicium moniĩ tempore: beati qui
ficiunt iustitiam inonĩ tempore. Sed nͥ aliquid int̾eet.
int̃ iudiciũ ⁊ iustitiam. ñ in alio psalmo diceretur. quo¬
adusq iustitia conuertatur inudicium. Amat quidem

Expanded text:
erari, pro bona voluntate» . Ideo cum posset dicere, Omnia mandata ejus, vel, omnia opera mandatorum ejus; maluit dicere, «laudes ejus:» quia, ut dictum est, in quantum fiunt, ipse laudandus est. Quas tamen laudes, quisnam sufficit auditas facere? id est, cum auditae fuerint, judicium, et faciunt justitiam in omni tempore:» utique ex quo incipiunt et vivunt in tempore. Qui enim perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Potest autem videri ejusdem sententiae repetitio, ut hoc sit facere justitiam, quod est custodire judicium: ut etiam in superiore versu subaudiatur, «in omni tempore;» sicut in posteriore subauditur, «beati;» et redditis quae subaudiuntur, ita dicatur, «Beati qui custodiunt judicium» in omni tempore, beati qui «faciunt justitiam in omni tempore.» Sed nisi aliquid interesset inter judicium et justitiam, non in alio psalmo diceretur, «Quousque justitia convertatur in judicium» . Amat quidem
Abbreviated transcription (Latin):
scłm miscda ciꝰ : laus utiq dĩ ẽ. atq ieiꝰ laude c̃fessio.
quãquam &ĩm cum sua confitetur quisq peccata: cũ
dĩ laude confiteri deb&. Noc alit̾ pia ẽ. confessio peccatoꝵ.
siue insolo affectu cum hoc credit. Nam ⁊ ille publica¬
mus. citiꝰ sola illa uerba cõmemorata sunt. anẽ. ꝓpiti¬
es. uł aliquia huiꝰmodi. ñ tm̃ illud dicer&. nͥ hoc crede¬
re: qm̃ cum spe orauit. que sine illa fide eẽ. ñ posset.
Potest gͦ cẽ. laus dĩ uera ipia: ubi ñ sit confessio pecratoꝵ.
uę laus: multo crebrius inscripturis confessio uocatur.
Hulla ẽ. aut̃ peccatoꝵ confessio. pia. riitilis. ubi ñ laudat᷑
dc̃. siue corde. siue &lam ore. atq sermone. Quod aut̃

Expanded text:
laus utique Dei est, atque in ejus laude confessio. Quanquam etiam cum sua quisque confitetur peccata, cum Dei laude confiteri debet; nec aliter pia est confessio peccatorum sive in solo affectu, cum hoc credit. Nam et ille publicanus, cujus sola illa verba commemorata sunt, «Domies, vel aliquid hujusmodi; non tamen illud diceret, nisi hoc crederet; quoniam cum spe oravit, quae sine illa fide esse non posset. Potest ergo esse laus Dei vera et pia, ubi non sit confessio peccatorum; quae laus multo crebrius in Scripturis confessio vocatur: nulla est autem peccatorum confessio pia et utilis, ubi non laudatur Deus, sive corde, sive
Abbreviated transcription (Latin):
Non coturm̾ces concupier̃. s carnes. Quia uͦ ⁊ coturnix
caro ẽ. ⁊inisto psalmo ñ loquitur de amaricatione illoꝵ
in quibus ñ ẽ. beneplacitum dõ: s de fide electoꝵ quodẽ.
uerum sem̃ abrahȩ. ipsi intelligendi sunt petisse ut inue¬
nir&e unde amaricantiũ murimuira p̾merentur. Qlam
inuersu qui sequitur: ⁊ pane celi saturauit eos. manna
quidem ñ nominauit. s nulli obscurũ ẽ. qui illas litt̃as
flumina. Et hoc fictum tam cito intelligitur. quã legit᷑.¬

Expanded text:
Non coturnicem concupiverunt, sed carnes. Quia vero et coturnix caro est, et in isto psalmo non loquitur de amaricatione illorum in quibus non est beneplacitum Deo, sed de fide electorum, quod est verum semen Abrahae; ipsi intelligendi sunt petisse ut veniret unde amaricantium murmur opprimeretur. Jam in versu qui sequitur, «Et pane coeli saturavit eos,» manna quidem non nominavit, sed nulli obscurum est qui illas litterasflumina.» Et hoc factum tam cito intelligitur, quam legit
Abbreviated transcription (Latin):
nutriens. Mem̃tote inquit mirabilia eiꝰ quȩ fecit. ꝓ.¬
digia erus ⁊iudicia oris eius. Qui locus uidetur sumił
illi loco ubi admoysen querentẽ quis er̃t̃. cũ dixiss&
ego sum qͥ sũ. ⁊dices filiis ifrł. qͥ ẽ. misit mne ad uos. qd
exquantulacunq particula pura mens capiat. dem¬
ceps nom̃ suum cõmemorans. erga homines gram̃.
suam misericordit᷑ temꝑauit dicens. Ego suindc̃ abra¬
ham. nds̃ isaac. ⁊ ds̃ iacob. hoc mͥ nom̃ ẽ. iȩt̾nũ. Uln
intelligiuoluit. nillos quoꝵ se dm̃ dix̃ uiuere secũ
inȩt̃nũ. ⁊ hoc dix̃ quod capi &lam aparuulis possi̾t.
ut ego sum qui sũ illi ꝓcaptu intelligerent. qui grin¬
dioribus uiribus caritatis noisent querere faciem eius
semꝑ. Si gͦ quod ẽ. multũ ẽ. aduos uł uidere uł quere¬
re : i nem̃tote mirabiliũ eiꝰ que fecit. ꝓcligia eiꝰ niu

Expanded text:
nutriens. «Mementote,» inquit, «mirabilium ejus quae fecit, prnutriens. «Mementote,» inquit, «mirabilium ejus quae fecit, prodigia ejus et judicia oris ejus.» Qui locus similis videtur illi loco, ubi ad Moysen quaerentem quis esset, cum dixisset, «Ego sum qui sum, et, Dices filiis Israel, Qui est, misit me ad vos:» quod ex quantulacumque particula rara mens capit: deinceps nomen suum commemorans, erga homines gratiam suam misericorditer temperavit, dicens, «Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob; hoc mihi nomgi voluit, et illos quorum se Deum dixit, vivere secum in aeternum, et hoc dixit quod capi etiam a parvulis posset: ut, «Ego sum qui sum,» illi pro captu intelligerent, qui grandibus viribus charitatis nossent quaerere faciem ejus semper. Si ergo quod est ipse, multum est ad vos vel videre quaerere, «Mementote mirabilium ejus quae f
Abbreviated transcription (Latin):
derelinquat impius uiassuas. ⁊ uir miquus cogi¬
tationes suas. Itẽ si fide inuentus ñ ad huc eẽt ꝑ qui¬
rendus. ñ diceretur. Sienĩ quod ñ uidemus sꝑamus.
ꝑpacientiam expectamus. Et quod ioħes ait. scimus
quia cum apparuerit simuiles ei erimus. q̃m̃ uide¬
bimius eumsicuti ẽ. Anforte aim cumfacie ad faciẽ
uiderimus eũ sicutiẽ: ad huc ꝑquirendus erit: nsme fine
querentus quia sine fine amanctus. Dicimus
enĩ alimp̃senti alicui. ñ te quero. id .ẽ. ñ te chiligo: ac
ꝑhoc qui cdiligitur &ĩam p̃sens queritur. dũ caritate
ꝑpetua nefiat absenis agitur. Pxonide quẽ quisq dili
hocẽ. semꝑ querit eẽ. p̃sentem. Et nimirũ hoc ẽ. qͤrite
faciem eius semꝑ: ut ñ huic inquisitioni qͥ significatur
Tamor. finẽ p̃st̃ inuentio: ħ amore crescente inquisi.¬
tor iste ardens ⁊ ad capatia uerba descendit: infirmũ
amorem atq lactentem temporalib dĩ mirabilibus

Expanded text:
«Derelinquat impius vias suas, et vir iniquus cogi«Derelinquat impius vias suas, et vir iniquus cogitationes suas» . Item si fide inventus, non adhuc esset perquirendus, non diceretur, «Si enim quod non videmus, speramus, per patientiam exspectamus» : et quod Joannes ait, «Scimus quia cum appruerit, similes ei erimus; quoniam videbimus eum sicuti est» . An forte etiam cum facie ad faciem viderimus eum sicuti est, adhuc perquirendus erit, et sine fine quaerendus, quia sine fine amandus? Dicimus enim etiam praesenti alicui, Non te quaero; id est, non te diligo. Ac per hoc qui diligitur, etiam praesens quaeritur, dum charitate pesemper quaerit esse praesentem. Et nimirum hoc est, «Quaerite faciem ejus semper,» ut non huic inquisitioni, qua significatur amor, finem praestet inventio, sed amore crescente inquisitor iste ardens, et ad capacia verba descendit; infirmum amorem atque lactentem temporabilus Dei mirabilibus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ confortamim. Querite inquit faciem eius semper.
QIuȩ c̃. ficies dm̃. isi p̃sentia dĩ sic̃ facies uenti ⁊ fa.¬
cies ignis: Dictumẽ. enĩ sic̃ stipulam ante faciem uen
ti. nsic̃ fluit cera a facie ignis: imucta talia ponit
scriptura. nichil aliud quã earũ rerum p̃sentiam uo¬
lens intelligi. quarum nominat faciẽ. Sad quid est
querite faciem ciussemꝑ: Scio quidem quia mͥ ad¬
herere dõ bonum ẽ. s si semꝑ queritur: quando in¬
uenitur. Ansemꝑ dix̃. intota uita quabic uruiturᷤ
ex quo id nos facere debere agnouimus: quando ⁊ in¬
uentus querendus ẽ. lam quippe illũ uni̾ert fi.¬
des. sed ad huc cũ querit spes. Caritas aut̃ imuenit
eum ꝑfidem: ⁊ cũ querit habere ꝑspeciem. Ubi
tunc sic iuenietur. ut susficiat nob̾. ⁊ ult̾ius non
queratur Nisi enĩ eũ inista uita inuenira fides.
ñ diceretur querite dnñ: ⁊ cum inueneritis eũ

Expanded text:
et corroboramini. Quaerite,» inquit, «faciem ejus semper.» et corroboramini. Quaerite,» inquit, «faciem ejus semper.» Quae est facies Domini, nisi praesentia Dei? Sicut facies venti, et facies ignis: dictum est enim, «Sicut stipulam ante faciem venti» ; et, «Sicut fluit cera a facie ignis» . Et multa talia ponit Scriptura, nihil aliud quam earum rerum praesentiam volens intelligi, quarum nominat faciem. Sed quid est, «Quaerite faciem ejus semper?» Scio quidem quia mihi adhaerere Deo bonum est ; sed si semper quaeritur, quando invenitur? An «semper» dixit, in tota vita ista qua hic vivitur, ex quo id nos facere debere cognovimus, quando et inventus quaerendus est? Jam quippe illum invenit fides, sed adhuc eum quaerit spes. Charitas autem et invenit eum per fidem, et eum quaerit habere per speciem: ubi tunc sic invenietur, ut sufficiat nobis, et ulterius non quaeratur. Nisi enim eum in ista vita inveniret fides, non diceretur, «Quaerite Dominum;» et cum inveneritis eum,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ipsi uideantur abeis. s ut uideant bona oꝑa eoꝵ
iglorificent patrem eoꝵ qui incelis ẽ. hoc ẽ. lauda¬
ri innomine scõ eius. Ende ⁊malio psalmo legitur
ndño laudabitur anima mea: audiant mites nocun¬
dentur. Quod ihic quodammͦ seqͥt᷑. Letetur cor que¬
rentiũ dnm̃. Sic enĩ mites iocundant᷑. qui ñ amaro
zelo cosum bene oꝑ intes emulantur. Querite anm̃.
& confirmamuin. hoc enĩ de greco exp̃ssius int̾p̃tatũ
c̃: quamus uerbũ mins latinũ indeatur. Unde
alii codices habent confirmamim: alii corroboramini.
Ei qͥppe dr̃i. fortitudo mea. nfortitudinẽ meã ad te custo¬
diam. ut eũ querendo. atq ad eũ accedendo. ⁊illumi¬
nemͣ. nconfortemur. nececitate quid faciendum sit
ñ uideanius. aut infirmmitate ñ faciamus etiam quod
uidemus. Quod gͦ ẽ. ad uidendum. accedite ad eum
uillunimaniim. hoc ẽ. ad faciendum. querite dnm̃

Expanded text:
ut ipsi videantur ab eis, sed ut videant bona opera eorum, ut ipsi videantur ab eis, sed ut videant bona opera eorum, et glorificent Patrem eorum, qui in coelis est . Hoc est laudari in nomine sancto ejus. Unde et in alio psalmo legitur: «In Domino laudabitur anima mea; audiant mites, et jucundentur» . Quod et hic quodammodo sequitur, «Laetetur cor quaerentium Dominum:» sic enim mites jucundantur, qui non amaro zelo eos jam bene operantes aemulantur. 3. «vers.xpressius interpretatum est, quamvis verbum minus latinum videatur: unde et alii codices habent, «confirmamini;» alii, «corroboramini.» Et quippe dicitur, «Fortitudo mea» ; et, «Fortitudinem meam ad te custodiam» : ut eum quaerendo atque ad eum accedendo, et illuminemur et confortemur; ne caecitate quid faciendum sit non videamus, aut infirmitate non faciamus etiam quod videmus. Quod ergo est ad videndum, «Accedite ad eum, et illuminamini» ; hoc est ad faciendum, «Quaerite Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
psalt̾io aut̃ hoc ẽ. mamibus palitur. Harrate omiã
mirabilia eius. laudamim innomine scõ eius. Posst̃
In duo uersus. exduob uerbis suꝑiob dicti. non
absurde uideri: ut quod ait. narrate omĩa mirabi¬
lia eius. referatur adid quod dictum ẽ. cantate ei.
quod uͦ setr̃ laudamim innomine sc̃o eius. refera¬
tur adid quod dictum ẽ. ⁊psallite ei: illua scilicet
aduerbum bonum qued cantatur ei. marrantur
omĩa mirabilia etus. illud aut̃ adopus bonũ qͦuot
psallitur ei. Ne uolit quisq deoꝑe bono tanquam
insua uirtute laudari: idõ cũ doxiss& laudamini.
quod utiq bene oꝑantes merito possunt. adclidit
imomine sc̃o euis: ut qui głatur in dño glorietur.
Iui gͦ ñ sibi. s ei uolunt psallere. caueant facere iusti¬
tiam suam coram hominib ut uideantur ab eis.
Alioqum mercedem ñ habebt̃ apud patrẽ qui incęł
est. sed luceant oꝑa eoꝵ corã hominibus. ñ eo fine

Expanded text:
hoc est manibus, psallitur. «Narrate omnia mirabilia ejus: laudamini in nomine sancto ejus.» Possunt hi duo versus ex duobus verbis superioribus dicit non absurde videri: ut quod ait: «Narrate omnia mirabilia ejus,» referatur ad id quod dictum est, «Cantate ei;» quod vero sequitur, «Laudamini in nomine sancto ejus,» referatur ad id quod dictum est, «Et psallite ei:» illud scilicet ad verbum bonum, quo cantatur ei, et narrantur omnia mirabilia ejus; illud autem ad opus bonum, quo psallitur ei, ne velit quisque de opere bono tanquam in sua virtute laudari. Ideo cum dixisset, «Laudamini,» quod utique bene operantes merito possunt; addidit, «in nomine sancto ejus:» ut qui gloriatur, in Domino glorietur . Qui ergo non sibi, sed ei volunt psallere, caveant facere justitiam suam coram hominibus, ut videantur ab eis; alioquin mercedem non habebunt apud Patrem, qui in coelis est : sed luceant opera eorum coram hominibus, non eo fine
Abbreviated transcription (Latin):
bona dat ds̃. referenda sinit ad gratuitũ cultumeius:
ipse aut̃ cultus erus ñ ẽ. referendus ad alia bona qͤdat iz̃.
unc mi crit gratuitus. Ad quod certam̃ ꝓuocnis hos
dm̃: Porro si inseritum uenundatus ẽ. ioseph. ⁊ humi¬
liatus ⁊ exaltatus. locũ fecit adtẽporalia bona ppło dei.
ut firmaretur suꝑ municos eus: quante magis iis uenun¬
datus. ⁊ humiliatus afr̃ibus suis. scdni carnẽ. ⁊exilta¬
tus in cęlis locũ fecit adet̾̃na bona. ppło dĩ triũphan¬
ti dediabolo ⁊ migłis eius: Audi tͦ sem̃ abrihe. ñ de car¬
ne głans s iͥnntans fidem audite serui dĩ ielectidĩ. ꝓ¬
missionem habentes uite p̾sentis. i futurę. Si tẽptitiones
dure sunt in hoc scło. iosepli incarcere. xXpͣm uicruce

Expanded text:
bona dat Deus, referenda sunt ad gratuitum cultum ejus: ipse autem cultus ejus non est referendus ad alia bona, quae dat Deus; tunc enim erit gratuitus. Ad quod certamen provocans hostb I, 9? Porro si in servum venundatus Joseph, et humiliatus, et exaltatus, locum fecit ad temporalia bona populo Dei, ut firmaretur super inimicos ejus; quanto magis Jesus venundatus et humiliatus a fratribus suis secundum carnem, et exaltatus in coelis, locum facit ad aeterna bona populo Dei, triumphanti de diabolo et angelis ejus? Audi ergo, semen Abrahae, non de carne glorians, sed imitans fidem; audite, servi Dei, et electi Dei, promissionem habentes vitae praesentis et futurae . Si tentationes durae sunt in ho
Abbreviated transcription (Latin):
dabo t̾ram cm̃am. suincłm hereditatis ur̃ȩ. Que omĩa
ꝓmodulo ineo quemadinodum accipiencla eẽnt ex¬
posui. hnc occurrebat animo pariiulȩ fidĩ. Sigͦ ds̃ gra¬
tis colendus ẽ. ⁊ testam̃ti ȩt̃ni hereditas ipse asc ipsore¬
quirendus. mortalẽ istam uitam cux p̾stat querenti¬
uus eum. ⁊ temporales necessitates. Anmpsas sue mi
te quid p̃stiterit patribus nr̃is. uł in quibus fidĩ exẽ.¬
pla constituit: uł qui exilloꝵ carne ꝓpagiti. &iã fidẽ
imitati sunt. Cũ eeñt numero breui: paucissum &

Expanded text:
um haereditatis vestrae.» Quae omnia, pro modulo meo, quemadmodum accipienda essent, exposui. 37. Hic occurrebat animo parvulae fidei: Si ergo Deus gratis est colendus, et testamenti aeterni haereditas ipse a seipso requirendus; mortalem istam vitam quaerentium eum, et temporales necessitates, an et ipsa suaete quid praestiterit patribus nostris, vel in quibus fidei exempla constituit, vel qui ex illorum carne propagati etiam fidem imitati
Abbreviated transcription (Latin):
c̃tcomedit omẽ fenum init̾ra eoꝵ : ⁊ comedit omnẽ fruc¬
tum t̾rȩ toꝵ. Et fęmini fructus ẽ: sic̃ lequi scriptura con¬
sueuit: quȩ fenũ appellat & iam segetes frugum. sed ut
duo dicerae : duobus fortasse quȩ dixerat. nuimero uoluit
consonare. idx̃. locustę ⁊ brucho. hoc aut̃ totum ꝑtin& ad
elocutionis uarietatem medentem fastidio: non ad diu̾¬

Expanded text:
omnem fructum terrae eorum.» Et fenum fructus est, sicut loqui Scriptura consuevit, quae fenum appellat etiam segetes frugum, sed ut duo diceret, duobus fortasse quae dixerat, numero voluit consonare, id est, locustae et brucho. Hoc autem totum pertinet ad elocutionis varietatem medentem fastidio, non ad dive
Abbreviated transcription (Latin):
reqͥdituris. ireadituris rarum uargentum petentibus cõ¬
mod auer̃: silitata ẽ. e.giptus inꝓfectione ebꝵ. Sed intelli.¬
genctum ẽ. post illam ultimã egiptioꝵ. morten. ⁊ tantã
stragem ininari rubro tam magni exercitus ꝑseqͣntis.
egiptios timuisse residuos ne redirent. hebroi: ⁊eor reli¬
quias magna ficilitate contererent. Tunc impletũ ẽ. quod
suꝑius cum dixisset ⁊ aux̃ popłm suũ uehem̃it̃. mex ad¬
didit: ⁊ firmauit eum suꝑ immicos enis. hanc aut̃ sen¬
tontiam uno uersiculo ꝓpositam. ut explicarae quomo
clo fictumsit. adiunxit cec̾a quȩ inhac laude narriuit
usq adistii locum ubi ait: letata ẽ. egiptus inꝑfec tione
eoꝵ : quia incubuit timor eoꝵ suꝑ eos. uelut ad signans qd̵

Expanded text:
redituris et reddituris aurum et argentum petentibus comredituris et reddituris aurum et argentum petentibus commodaverunt, si «laetata est Aegyptus in profectione eorum?» Sed intelligendum est, post illam ultimam Aegyptiorum mortem, et tantam stragem in mari Rubro tam magni persequentis exercitus, Aegyptios timuisse residuos ne redirent Hebraei, et eorum reliquias magna facilitate contererent. Tunc impletum est quod superius, cum dixisset, «Et auxit populum suum vehementer,» mox addidit, «Et firmavit eum super inimicos ejus.» Hanc enim sententiam uno versiculo propositam ut explicaret, quomodo id factum sit, adjunxit caetera quae in hac laude cladis narravit, usque ad istum locum, ubi ait, «laetata est Aegyptus in profectione eorum, quia incubuit timor eorum super eos;» velut assignans quod
Abbreviated transcription (Latin):
sine aliquo ꝓfectui animȩ carnalis. quod ihis fecerunt
qui talia iurę passi sunt. Et quamus ꝑ dolũ abiniqͥs
hominibus: tm̃ quod sibi reddi debuit abstulerunt.
ic̃ enĩ egiptioꝵ iniquitate: sic istoꝵ infirinitate ad id
quod opis erat. illis factis. figurandum ip̃nuntian.¬
dum diuinę ususidĩ. Et edux̃ eos in argento ⁊. auro.
Et ista locutio scripturarum ẽ. Pro eo quippe dictũ ẽ.
margento ⁊ auro: ac si diceretur cũ argento ⁊ auro.
Et ñ erat intribubus eoꝵ infirinus: s corpore ñ animo.
Etiam hoc magnum dĩ beneficium fuit: ut uullane
cessessitate migrandi nullus eẽt. egrotus. Letata est¬
egiptus imꝑfectione eoꝵ : quia incubuit timor ẽoꝵ
suꝑ eos. Timor utiq hebreoꝵ suꝑ egiptios. Non em̃ti.¬
mor eoꝵ quo timebant hebrei: s quo timebantur. Di¬
c&e aliqͥs. Quomͦ gͦ nolobant eos dimitere egiptii:
Q uomꝰ tanquã redituros dimiser̃. Iuomͦ tanquam

Expanded text:
sine aliquo provectu animae carnalis, quod et his fecerunt sine aliquo provectu animae carnalis, quod et his fecerunt qui talia jure passi sunt, et quamvis per dolum, ab iniquis hominibus tamen quod sibi reddi debuit, abstulerunt. Sicut autem Aegyptiorum iniquitate, sic istorum infirmitate, ad id quod opus erat illis factis figurandum et praenuntiandum divine usus est Deus. «Et eduxit eos in argento et auro.» Et ista locutio Scripturarum est. Pro eo quippe dictum est, «in argento et auro,» ac si diceretur, cum argento et auro. «Et non erat in tribubus» «eorum infirmus:» sed corpore, non animo. Etiam hoc magnum Dei beneficium fuit, ut in illa necessitate migrandi nullus esset aegrotus. 29. Aegyptus in profectione eorum, quia incubuit timor eorum super eos.» Timor utique Hebraeorum super Aegyptios. Non enim «timor eorum,» quo timebant Hebraei, sed quo timebantur. Dicet aliquis: Quomodo ergo nolebant eos dimittere Aegyptii? quomodo tanquam redituros dimiserunt? quomodo tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
primogenita peccoꝵ. dictum arbitror. Quę plagę cũsint
decẽ. nec om̃s cẽmemoratę sunt: nec eodem orditie qͦ
ibni facte leguntur. Libera c. enĩ iaudatio. alege narran¬
tis: ⁊ texentis historiam. Cuiꝰ laudationis auctor ⁊dictor
cũ ꝑppħam sp̃e sos̃. cadem utiq auctoritate qua per
eum egit hominem qui illam scripsit historiam. ⁊ com¬
memorat aliquid fictum quod ibi ñ legitur: ⁊ quod
quod argento nauxo ditatos isrłitas eduxit de egypto:
quia ⁊npsi tales erant qui nundum possent contempne¬
re laboꝵ suoꝵ. lice temporalem. tiñ debitam uistãq
mercedem. Nec ineo quod egiptios qͥeceper̃. aquibus
sibi ut cõmoclarentur. aurũ argenꝙͣ petier̃: putandꝰ ẽ
ds̃ hninumedi dolose eis qui sursum cor habent. uel
iii. uere. uł si fecerint. ad ꝓbare. Magis enĩ ꝑilla dĩ
uerba utiq abillo qui cor eoꝵ indebat. ⁊ cupiditates
examnabat. ꝑmissi sunt facere ista quã iussi: ñ tam̃

Expanded text:
primogenita pecorum, dictum arbitror. Quae plagae cum sint decem, nec omnes commemoratae sunt, nec eodem ordine quo ibi factae leguntur. Libera enim est laudatio a lege narrantis et texentis historiam. Cujus laudationis auctor et dictor sanctus; eadem utique auctoritate qua per eum egit hominem qui illam scripsit historiam, et commemorat aliquid factum quod ibi non legitur, et quoquod argento et auro ditatos Israelitas eduxit ex Aegypto; quia et ipsi tales erant, qui nondum possent contemnere laborum suorum licet temporalem, tamen debitam justamque mercedem: nec in eo quod Aegyptios deceperunt, a quibus sibi ut commodaretur aurum argentumque petiverunt, putandus est Deus hujusmodi dolos, eis qui sursum cor habent, vel jubere, vel, si fecerint, approbare. Magis enim per illa Dei verba, utique ab illo qui cor eorum videbat et cupiditates examinabat, permissi sunt facere ista, quam jussi: non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
lossunt: S non colligent nisi cum dederis. Ante diabolii
ẽ. nũ cumile dedisse. Ate expectant: cum decis ilis cos¬
ligent. Si ñ decdis non colligent. Et quid nos fr̃s: Iuem
cibum habemus: Sequitur ⁊ decibo nr̃s. Apiente aut
te manmituam: untuersa implebuntur bonitate. liud¬
ẽ añe. qued apis manũ tuã : lanus tua xp̃e ẽ. Et bixͥihi.¬
um dm̃ cui reuelatum ẽ: Cui reuelatur. ĩlli apitur.
R euelatio eñ: aꝑtio ẽ. lpiente aũ te manum tua. inmis¬
nitatem. Namilli quando bom: Robatur alis. duer¬
tente aũ te ficiem tuã: turbabuntur. Multi repleti.
bonttate. sibi tribuer᷑ quocl habebant.: nuoluer głari

Expanded text:
los sunt; sed non colligent, nisi cum dederis. Ante diabolum los sunt; sed non colligent, nisi cum dederis. Ante diabolum est, nisi cum ille dedisset. «A te exspectant: cum dederis eis, colligent;» si non dederis, non colligent. 12. Et quid nos, fratres? quem cibum habemus? Sequitur et de cibo nostro. «Aperiente autem te manum tuam, universa implebuntur bonitate.» Qune, quod aperis manum tuam? Manus tua Christus est. «Et brachium Domini cui revelatum est» ? Cui revelatur, illi aperitur: revelatio enim apertio est. «Aperiente autem te manum tuam, univenitatem; nam aliquando probatur illis: «Avertente autem te faciem tuam, turbabuntur.» Multi repleti bonitate, sibi tribuerunt quod habebant, et voluerunt glori
Abbreviated transcription (Latin):
manducandum draconi: noli eẽ. cib draconis: idest
noli relinquere ubũ dĩ. Ubi enĩ dictum ẽ. draconi.
t̾ram manducab̾: ibi iam dictum erat. ip̃uaricatori :¬
t̾ra es. it int̾ram ibis. Cibus serpentis eẽ. ñ uis. noli eẽ.
tra. uomͦ inquis ñ ero t̃ra: Si t̾rena ñ sapias. Audi
apłm. itt nonsis t̾ra. Nam corpus quod geris t̾ra c̃. Eed tu
nolieẽ. t̾ra. Quidẽ. hoc : Si resurrexistis inquit cum xp̃o.
quȩ sirsum sunt querite: ubi xp̃c ẽ. indext̾a dĩ sedens. que
sursum sunt sapite: non quȩ super t̾ram. Siñ sapis trana.
non es tir̃a. Si ñ es t̾ra: non manducaberis aserpente eiu
cibus data ẽ. tra. Cibum suũ dat d̃ ferpenti. quando uuil¬
ei quem uult. Bene aut iudicat. falli ñ pottit. Non ei dat
airum ꝓt̾ra. Onĩa ate expertant adnõ: ut aes illis cibum
intempore oportuno. Cum dederis illis colligent. Ante il¬

Expanded text:
manducandum draconi; noli esse cibus draconis, id est, manducandum draconi; noli esse cibus draconis, id est, noli relinquere verbum Dei. Ubi enim dictum est draconi, «Terram manducabis;» ibi jam dictum erat et praevaricatori, «Terra es, et in terram ibis» . Cibus serpentis esse non vis? noli esse terra. Quomodo, inquis, non ero terra? Si terrena non sapias. Audi Apostolum, ut non sis terra. Nam corpus quod geris terra est, sed tu noli esse terra. Quid est hoc? «Si resurrexistis,» inquit, «cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextra Dei sedens; quae sursum sunt sapite, non quae super terram» . Si non sapis terrena, non es terra; si non es terra, non manducaris a serpente, cui cibus data est terra. Cibum suum dat Deus serpenti, quando vult, quem vult: bene autem judicat, falli non potest, non ei dat aurum pro terra. «Omnia a te exspectant, Domine, ut de illis cibum in tempore opportuno. Cum dederis eis, colligent.» Ante il
Abbreviated transcription (Latin):
capit xp̃m. Repelle caput draconis. suggestiom erus no¬
li consentire: a tua uita noli labi. Praco hic quẽ fixisti.
adinludendum ei. Nam uis uidere quam ñ tibi noceat¬
nisi ꝑmissus. Dnmã inquit ate expectant añe. ut des ilł
cibum intempore oportuno. Et iste chraco. manducare
uult. s ñ manducat quẽ uult. Dnña ate expectant ut¬
des illis cibim intempore opaetuno. Omĩa repentia quoꝵ
non ẽ. numerꝰ ⁊ animalia pusilla rimagna. Et ipse dra¬
co. ⁊om̃is creatura tua. qua implesti t̾ram: omĩa a te
expectant: ut des ilł çibum intempore oportuno. Umi.¬
cuiq cibumi suum. habes cibũ tuum: habet ipse draco
cibũ suum. Sibene uixeris. xp̃m cibum habebis. Si
axp̃o recesseris: cibus draconis eris. Omiã ate expectint
ut des illis cibum intempore oportuno: quoͥa dictum ẽ.
ipsi dracom. t̾ram mantucabis omnib diebus uitae¬
tuae. Abdisti cibum draconis. Nonuis ut det te ds̃

Expanded text:
caput Christum; repelle caput draconis, suggestioni ejus nocaput Christum; repelle caput draconis, suggestioni ejus noli consentire, a via tua noli labi. «Draco hic quem finxisti ad illudendum ei.» 11. nisi permissus? «Omnia,» inquit, «a te exspectant, Domine, ut des illis cibum in tempore opportuno.» Et iste draco manducare vult, sed non manducat quem vult. «Omnia a te exspectantdes illis cibum in tempore opportuno. Omnia:» et repentia quorum non est numerus, et animalia pusilla et magna, et ipse draco, et omnis creatura tua, qua implesti terram; «Omnia a te exspectant ut des illis cibum in tempore opportuno,» unicuique cibum suum. Habes cibum tuum, habet et draco cibum suum. Si bene vixeris, cibum Christum habebis; si a Christo recesseris, cibus draconis eris. «Omnia a te exspectant ut des illis cibum in tempore opportuno.» Quid dictum est ipsi draconi? «Terram mantuae.» Audisti cibum draconis. Non vis ut det te Deus
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrantur: quia quid ꝑdiderit nesciunt. Et tm̃ frs̃
mei. hostiarius ille dequo dixi ad similitudinẽ domus:
magne huiꝰ t̾renȩ potest aliquid facere nesciente anõ
suo: ⁊ turbare aliquẽ illo ñ uidente. Iste aut̃ nec ad illã
ianua. qua intratur in hoc scłm: iama quedã morta¬
litatis: circa ista infirma carnis huiꝰ decrũta. ⁊ sup.¬
plem̃ta. Adistam iamiam quasi quidam hostiarius
e hic hab& potestatẽ inisto mari qua naues comine¬
ant. s ñ tantũ ut faciat aliquid nesciente aut nolen
it dño suo: ne forte aliquis dicat. Eclidit quidem ille
magnam potestatem suꝑioꝵ apparituum. s ego inbis in¬
fimis sum. hic me potest habere inpotestatem. Opis est
ut seruiam illi. Noli falli. Nouit te añs dĩ tuus. ⁊ sic te no¬
uit. ut capillos tuos habeat mimeratos. Quid gͦ times:
Temptiturus c̃. forte carnem tuam. Fagellum ẽ. dm̃ tui:
non potestas temptatoris tui. Quit nocere saluti que

Expanded text:
arbitrantur, quia quid perdiderit nesciunt. Et tamen, fratres arbitrantur, quia quid perdiderit nesciunt. Et tamen, fratres mei, ostiarius ille de quo dixi, ad similitudinem domus magnae hujus terrenae, potest aliquid facere nesciente domino suo, et turbare aliquem illo non jubente: iste autem nec ad illam janua, qua intratur in hoc saeculum, janua quaedam mortalitatis: circa ista infirmae carnis hujus detrimenta et supplementa, ad istam januam quasi quidam ostiarius est; hic habet potestatem in isto mari, qua naves commeant, sed non tantam ut faciat aliquid nesciente aut nolente Domino suo. Ne forte aliquis dicat: Perdidit quidem ille magnam potestatem superiorum apparatuum; sed ego in his infimis sum, hic me potest habere in potestate, opus est ut serviam illi. Noli falli; novit te Dominus tuus, et sic te novit, ut capillos tuos habeat numeratos . Quid ergo times? Tentaturus est forte carnem tuam: flagellum est Domini tui, non potestas tentatoris tui. Vult nocere saluti quae
Abbreviated transcription (Latin):
illi puta esse as sedes quia ñ nosti sedes angłorum
litudinẽ accipite breuit᷑: quia reuera magnũ aliqͥs
ẽ. hoc nosse ntelligere. Domum magnam aliqua:
putate totam istam administrationẽ creaturȩ. Do¬
mus ista magna. hali& dnm. haba seruos. nimpsis.
seruis haba circa se ꝓximos sibi. inapparatibus me¬
lioribus uestium: thesaurorum. horreorum: magna¬
rum possessionum. hab& &ĩam seruos iinfam mi¬
nisteriis. ita subditis sibi potestatibus: ut quosdam
nabeat ad munclandas cloacas. Asuminis itaq pro¬
curatoribus usq ad extrema ista nuinfima ministeria:
quam multi sunt gradus: Si gͦ aliquis magius ꝓcu¬
rator offendit. ⁊ipena dmñ sui u̾bi grã fiat hostiarius.
maliquo loco extremo se exercens sibi datã potestatẽ.¬
ut uolentes intrare uł exire ꝑturba& sc̃m modum po.¬
testatis quẽ accepit adño: illi aut̃ nesciunt eũ fuisse aliꝙ¬
do magnum ꝓcuratorem: magnã potestatem illtus eẽ.

Expanded text:
illi putas esse has sedes, quia non nosti sedes Angelorum illi putas esse has sedes, quia non nosti sedes Angelorum Similitudinem accipite breviter; quia revera magnum aliquid est hoc nosse et intelligere. Domum magnam aliquam putate totam istam administrationem creaturae: domus ista magna habet dominum, habet servos, et in ipsis servis habet circa se proximos sibi in apparatibus melioribus vestium, thesaurorum, horreorum, magnarum possessionum; habet etiam servos in infimis ministeriis, ita subditis sibi potestatibus, ut quosdam habeat et ad mundandas cloacas: a summis procuratoribus usque ad extrema ista et infima ministeria quam multi sunt gradus. Si ergo aliquis magnus procurator offendat, et poena domini sui, verbi gratia, fiat ostiarius in aliquo loco extremo; si exercens sibi datam potestatem, volentes intrare vel exire perturbet, secundum modum potestatis quem accepit a domino, illi autem nesciant eum fuisse aliquando magnum procuratorem; magnam potestatem illius esse
Abbreviated transcription (Latin):
noceat. Prepositi enĩ sunt angłi celoꝵ suꝑ potestates
aͣre as. unde ꝓcedit uerbumi quodfit hic. Intuentur
enim legem fixam: legem ęt̾nã iubentẽ sine scriptu¬
ra. sine sine sillabiꝰ. sine strepitu: fixam semꝑ. istantẽ.
Intuentur angłi corde mundo. ⁊ exilla fitiunt qͥcqͥo
hic fit. & potestates ex illa. ordinantur a sumimis usq
adima. & si potestates sũmoꝵ celoꝵ reguntur u̾bodĩ.
quanto magis inferiores atq t̾rȩne.: Reman&e gͦ in
malis. sola nocendi cupiditas. hanc gͦ hali&s homo in
nciem. Si aut̃ cuiquam nocere potuerit ñ glorietur.
ñ ipse nocuit. Data ẽ. ei potestas. Semel dictum es ł.
sententia firma ẽ. Non ẽ. potestas nͥ adõ. Quid gͦtimes:
I naquis sit draco. inmarisit draco: illac transituruis es.
Sic ẽ. factus. ut illudatur inc. Ad hunc locum orclina¬
tus ẽ. in his ettebrs deputatus c̃. Si magium aliquid

Expanded text:
noceat. Praepositi enim sunt Angeli coelorum super potestates noceat. Praepositi enim sunt Angeli coelorum super potestates aereas, et inde procedit verbum quod fit hic. Intuentur enim legem fixam, legem aeternam, jubentem sine scriptura, sine syllabis, sine strepitu, fixam semper et stantem; intuentur Angeli corde mundo, et ex illa faciunt quidquid hic fit, et potestates ex illa ordinantur a summis usque in ima. Et si potestates summorum coelorum reguntur verbo Dei, quanto magis inferiores atque terrenae? Remanet ergo in malis sola nocendi cupiditas. Hanc habet homo in iciem. Si autem cuiquam nocere potuerit, non glorietur; non ipse nocuit, data est ei potestas. Semel dictum est, sententia firma est: «Non est potestas, nisi a Deo» . Quid ergo times? In aquis sit draco, in mari sit draco; illac transiturus es. Sic est fictus ut illudatur, hic ad hunc locum ordinatus est, in his sedibus deputatus est. Magnum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
quid ꝑdiderit ñ uident maiestatis. Ipse aut̃ sci iob
inuerbis suis misticis nalte secretis dicens de ista po
multis modis infiguris. sumilitudinẽ exponens quid
ille fit. uł quid ualeat. hoc quoq ait. Nonẽ. quicꝗͣ
simile factum suꝑ t̾ram. ad illudendum ei aban¬
sunt. Cui tetimomo congruit hoc inpsalmo. Cũ enĩ
dicerx demari spatioso ⁊ ⁊ magno. ubi aminalia pus¬
illa ⁊ magna: ubi repentia quoꝵ ñẽ. numerus ubi
naues nauigant ligno tute. ait. Braco lc que funcis¬
ti adilludendum ei. Si adilludendũ: quomͦ ds̃ inludit
illi: Antradidit eum adilludendum: hocẽ ut illu¬
ditur: Putaremus quod as̃ illi inludet: nisi scriptu¬
m iob soluis& questionem. Ibi enĩ dictũ ẽ. adilludẽ.¬
dum ei. ab argłis m̃is. Uis illudẽ dracom: esto angłs.
dĩ. Sedmindum es angłs dĩ: donͤe itsis. sieũ cursũ
tenes ut sis. Sunt angłi qui illudant draconi. netibi

Expanded text:
quid perdiderit, non vident. Ipse autem sanctus Job quid perdiderit, non vident. Ipse autem sanctus Job in verbis suis mysticis et alte secretis, dicens de ista potmultis modis in figuris similitudinum, exponens quid ille sit, vel quid valeat, hoc quoque ait: «Non est quidquam simile ei factum super terram, ad illudendum ei ab Ansunt» . Cui testimonio congruit hoc in Psalmo. Cum enim diceret de mari magno et spatioso, ubi animalia pusilla et magna, ubi repentia quorum non est numerus, ubi naves navigant ligno tutae, ait: «Draco hic quem finxisti ad illudendum ei.» Sed si ad illudendum, quomodo Deus illi illudit? An tradidit eum illudendum, hoc est, ut illudatur? Putaremus quod Deus illi illuderet, nisi Scriptura Job solvisset quaestionem; ibi enim dictum est: «Ad illudendum ei ab Angelis meis.» Vis illudere draconi? Esto angelus Dei. Sed nondum es angelus Dei. Donec sis, si eum cursum tenes ut sis, sunt angeli qui illudant draconi, ne tibi
Abbreviated transcription (Latin):
tare iustum quidem uirum fuisse iob. ante tep¬
tationem: intemptatione aut̃ graui defecisse n
lapsum ec̃. insicrilegam blaspheniam. funtis om̃ib
ser momibiis. i ipsius iob Namicorum eius aquibus
ci consolatio reddebatur: dicit dñs testimoniũ. illos
non uerum Locutos. sic̃ seruus cius iob. Nlon enim
locutr estis inquit coram me uerum quicquam:
sicut seruis m̃s iob. Deide iub& ut ille ꝓeis offe¬
curus transire hoc mare. quia necesse ẽ. habitet hic
serpens iste: nut dicere cęꝑam lapsus di abolus ẽ.
celo hunc locum accepit. obseruet caput eius
atimore scłi. ⁊ acupiditate scłi. hic enĩ suggerit
aliquid aut unde times: aut unde cupis. Aut
annorem tuũ tẽptat: aut timorem. Tu situmi¬
eris gehermas: amaueris regnũ dĩ: obseruabis
caput eius. xuitato capite. securus eris. Nec ille
lapsum tuũ tenebit: nec de tua ruma gnuidebit.
N emo aut̃ dicat ut dixi. magiã habet potestatem.
Sident cm̃ homines quasi quantũ acceꝑit potestato.

Expanded text:
um quidem virum fuisse Job ante tentationem, in tentatione autem gravi defecisse, et lapsum esse in sacrilegam blasphemiam; finitis omnibus sermonibus, et ipsius Job, et amicorum ejus a quibus ei consolatio reddebatur, dicit Dominus testimonium, illos non verum locutos, sicut servum ejus Job. «Non enim locuti estis,» inquit, «coram me verum quidquam, sicut servus meus Job.» Deinde jubet ut ille pro eis offecurus transire hoc mare; quia necesse est habitet hic serpens iste, et, ut dicere coeperam, lapsus diabolus de coelo hunc locum accepit; observet caput ejus, a timore saeculi, et a cupiditate saeculi. Hinc enim suggerit aliquid, aut unde times, aut unde cupis; aut amorem tuum tentat, aut timorem. Tu si timueris gehennas, amaveris regnum Dei, observabis caput ejus. Evitato capite, securus eris; nec ille lapsum tuum tenebit, nec de tua ruina gaudebit. Nemo autem dicat, ut dixi: Magnam habet potestatem. Vident enim homines quasi quantum acceperit potestatis;
Abbreviated transcription (Latin):
res. Nonc. nom̃ inscripturis usitatum eoꝵ qui lic&e
iuste ac laucdabilit̃ uiuant. ñ tm̃ st̃ sine peccato.
Magis enĩ sic̃ int̾ ÷ nt̾ irridentes mnrrisores: int̾ mur¬
murantes. imurniuratores. int̾ scribentes. iscrip¬
tores. ⁊ ceta simlia: ita scriptura peccatores apellare
consueint ualde inques. ⁊ grauibus peccatoꝵ sarcinis
honeratos. Et fecer̃ uitulum inoreb: ⁊ adorauerunt

Expanded text:
est hoc nomen in Scripturis usitatum eorum, qui licet juste ac laudabiliter vivant, non sunt sine peccato. Magis enim sicut interest inter irridentes et irrisores, inter murmurantes et murmuratores, inter scribentes et scriptores, et caetera similia; ita Scriptura peccatores appellare consuevit valde iniquos et grandibus peccatorum sarcinis oneratos. 19. «ver
Abbreviated transcription (Latin):
tiones. Nocauit inquit fainẽ suꝑ t̾ram: quasi fimes
aliqua ꝑsona sit. uł aliquod anmatum corpuis. uł aliquis
sp̃s. qui obedirt posset. uocanti: cum sit fiines exinedia
contracta ꝑmities: atq itep ita sit ineis qui eain pitiũ.¬
tur. ut aliquis morbus. Sicut enĩ morb ut eẽ. desi¬
nat. fit plerunq ꝑmedicamentii. sic i fames sanatur

Expanded text:
am:» quasi fames aliqua persona sit, vel aliquod animatum corpus, vel aliquis spiritus qui obedire posset vocanti; cum sit fames ex inedia contracta pernicies, atque ita sit in eis qui eam patiuntur, ut aliquis morbus. Sicut enim morbus ut esse desinat, fit plerumque per medicamentum;
Abbreviated transcription (Latin):
tiones. Nocauit inquit fomẽ suꝑ t̾ram: quasi fimes
aliqua ꝑsona sit. uł aliquod ammatum corpiis. uł aliquis
sp̃s. qui obedire posset. uocanti: cuni sit fames exinedia
contracta ꝑnities: atq iter ita sit meis qui eam pitiũ.¬
tur. ut aliquis morbus. Sicut enĩ morb ut eẽ. desi¬
nat. fit pleriinq ꝑmedicimentũ. sic ⁊ fames sanatur

Expanded text:
inquit, «famem super terram:» quasi fames aliqua persona sit, vel aliquod animatum corpus, vel aliquis spiritus qui obedire posset vocanti; cum sit fames ex inedia contracta pernicies, atque ita sit in eis qui eam patiuntur, ut aliquis morbus. Sicut enim morbus ut esse desinat, fit plerumque per medicamentum; si
Abbreviated transcription (Latin):
generationes ꝓpt̾ nuimeri perfectionem ꝓom̃ib intel¬
Uigende sunt. id ẽ. quam diu generatio generationi
sequendo succedit. Iam diu mandatum ẽ. uiuendum
exfide: quod obseruat popłs dĩ. filii ꝓmissionis: nͥascen¬
do uenientes. ⁊ moriendo abeuntes. donec om̃is generatio
finatur. Quod millenario mimero significatum est .
quia denarii numeri quadratũ solidũ decẽ decies:
i hoc decies. admille ꝑͥuenit. Quod disposuit inquit ad
abrabam: ⁊ iuram̃ti sui adisaac. Et statiuit illud ucob.

Expanded text:
generationes,» propter numeri perfectionem, pro omnibus intelligendae sunt; id est, quamdiu generatio generationi sequendo succedit, tamdiu mandatum est vivendum ex fide. Quod observat populus Dei, filii promissionis nascendo venientes, et moriendo abeuntes, donec omnis generatio finiatur; quod millenario numero significatum est, quia denarii numeri solidum quadratum decem decies, et hoc decies, ad mille pervenit. «Quod disposuit,» inquit, «ad Abraham, et juramenti sui ad Isaac. Et statuit illud Jacob,»
Abbreviated transcription (Latin):
buit timor eoꝵ siꝑ eos. Ecce quomͦ popłm fitũ firmauit
suꝑ mimicos eius. Cum aut̃ immicis eoꝵ ista mali.
iustitia eiꝰ inflixerit: queipsis largita sint. &iam tempo¬
ralia miscdã eiꝰ: accipite. Expandit nubem in ꝓtectionẽ
eoꝵ: Nignẽ ut lucera eis ꝑnoctem. Petier̃ carnem. ⁊ue¬
nit coturnix: ⁊ pane celi saturaiut eos. Disrupit petram
⁊ fluxer̃ aque. abier̃ insicco flumina  qm̃ memorfint

Expanded text:
os.» Ecce quomodo populum suum firmavit super inimicos ejus. 40. Cum autem inimicis eorum ista mala justitia ejus inflixerit; quae ipsis largita sit etiam temporalia misericordia ejus, accipite: «Expandit nubem in protectionem eorum, et ignem ut luceret eis per noctem. Petierunt, et venit coturnix, et pane coeli saturavit eos. Disrupit petram, et fluxerunt aquae; abierunt in si
Abbreviated transcription (Latin):
uisis. uł &iam ꝑ angłm exp̃ssa. Llam irer gerare nrer
egyptiorum. chiuinitus admoniti sunt ne nocerent
abrahȩ: nrex alius ne nocer&e isaac. ⁊ alii ne nocerent
iacobe Cum cent paucissmi incolȩ. antequã adincolen¬
dam egiptũ cũ filussuis transure iacob: Quodint elli¬
tur meo cõmemoratũ qd̃ att. tenisier degente ingen

Expanded text:
m expressa. Nam et rex Gerarum et rex Aegyptiorum divinitus admoniti sunt ne nocerent Abrahae , et rex alius ne noceret Isaac , et alii ne nocerent Jacob ; cum essent paucissimi et incolae, antequam ad incolendam Aegyptum cum filiis suis transiret Jacob: quod intelligitur in eo commemoratum, quod ait, «Transierunt de gente
Abbreviated transcription (Latin):
filii iacob electieiꝰ. Uossem̃ abralię. uos filii iacob:
mem̃tote mirabiliũ eiꝰ quȩ fecit: ꝓdigia eius ⁊ iudi¬
tia oris eius. Nequis aut̃ uni genti hoc tribuerae ifrłi¬
tarum scđm carnẽ: ⁊ñ intelliger&e magis eẽ. sem̃
abrabȩ filios ꝓmissionis quam filios carnis. quibus
apłs dic̃. cũ gentib loqueretur. uos ꝓͦ abrahȩ semen
ostis. scłm ꝓmissionem heredes. seqr̃ ⁊ dicit. Ipse dñs¬

Expanded text:
vos filii Jacob, «mementote mirabilium ejus quae fecit, prodigia ejus et judicia oris ejus.» Ne quis autem uni genti hoc tribueret Israelitarum secundum carnem, et non intelligeret magis esse semen Abrahae filios promissionis quam filios carnis, quibus Apostolus dicit, cum Gentibus loqueretur, «Vos ergo Abrahae semen estis, secundum promissionem haeredes» ; seq
Abbreviated transcription (Latin):
eis. lso dictume. quia unam gentem uoluit intelligi
ꝑtinentem ad som̃ abrahȩ. quȩ uocata ẽ. quidem ex om̃ib
gentibus. ⁊ sic mea dicuntur om̃s gentes. ut una sit gens.
madoptionem uocata. Extra istam nulli genti manifes¬
tauit uidicia sua: qm̃ qui ea ñ eredider̃. &iam si anmin¬
tiata sunt. manifesta eis utiq ñst̃: qui nͥ eredant ñ in¬
tellent. Memor fuit insołm testam̃ti sui. Alii codices ba¬
bent mȩt̾nũ: quod exambiguo greco factũ e. Sedsi mhoc
scło intelligendum ẽ. ñ inet̾num: quomͦ exponens cuiꝰ
testam̃ti memor fuerit. adiungit.idicit: uerbi quod
mandauit inmille generationes: Quod adhuc cũ aliquo
fine potest intelligi: sed deinde dicit. Iuod disposuit ad
abraham. muram̃ti sui adisaac. ⁊ statuit illud iacob in p̃¬
ceptum. ⁊isrł intestam̃tũ ȩt̃num. Ubi millus ẽ. ambi¬
õnĩon ȩtnale dixer̃. insi forte quia ac̃ona familiarius in¬
uelint. luod neminẽ ausũ fuisse cõmemini. Si. aut̾ hoc

Expanded text:
eis» . Ideo dictum est, quia unam gentem voluit intelligi pertinentem ad semen Abrahae; quae vocata est quidem ex omnibus gentibus, et sic in ea dicuntur omnes gentes, ut una sit gens in adoptionem vocata. Extra istam nulli genti manifestavit judicia sua: quoniam qui ea non crediderunt, etiamsi annuntiata sunt, manifestata eis utique non sunt; quia ni Memor fuit in saeculum testamenti sui.» Alii codices habent, «in aeternum;» quod ex ambiguo graeco factum est. Sed si in hoc saeculum intelligendum est, non in aeternum; quomodo exponens cujus testamenti memor fuerit, adjungit et dicit: «Verbi quod mandavit in mille generationes?» Quod adhuc cum aliquo fine potest intelligi; sed deinde dicit: «Quod disposuit ad Abraham, et juramenti sui ad Isaac; et statuit illud Jacob in praeceptum, et Israel in testamentum aeternum.» Ubi nullus est ambiνιον aeternale dixerunt. Nisi forte quia αἰῶνα familiarius invelint; quod neminem ausum fuisse commemi