comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
infuna quȩq desideria sꝑnentẽ. & celestiũ
contemplationi semꝑ intentã uurt e ny
pacientiȩ singulariter excellentẽ noure¬
congriie demonstrat. Aur anttẽ hamine
que marmori aut tabulis sunt abiedies
suꝑ posite apsa est laticudo cartiase⁊ ĩe co¬
derpuro. & conscientia bona. & fide nõ fie¬
ta Pue sicut autũ aluis preciosins estrue
tallis. ica cetis eximior u̾tutib in templo
i singulari luce refulget. De quo conse¬
quent᷑ subiungit᷑. Porro aurũ erat ꝓbuis¬
sinum de cuius lamminis texit domim
rietes templ salomon auro texit: eum re¬
ciemptor noster cȩtum fideliũ lumiuie sa¬
pientie ato caritatis inlustraurti& trale
cum sanctos doctores se eodem sapientie li¬
mine  atq. contemplationis & dilectioniis ho¬
more precipue sublimauit. Eexit postes &e
ostia⁊eum aditum ficdi ipso dño pandeu¬
ce qua uertate reluceat ommib in ecclia
intiantib ostendit. Ostium gͦ templi cins ẽ
quia nemo uenit ad patrem nisi ꝑ alum &ᷤ¬

Expanded text:
a quoque desideria spernentem, et coelestium contemplationi semper intentam, virtute quoque patientiae singulariter excellentem non incongrue demonstrat. Auri autem laminae, quae marmori aut tabulis sunt abiegnis superpositae, ipsa est latitudo charitatis de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . Quia sicut aurum aliis pretiostas caeteris eximior virtutibus in templo Dei singulari luce refulget. De quo consequenter subjungitur: Porro aurum erat probatissimum, de cujus laminis texit domum,rietes templi Salomon auro texit, cum Redemptor caecum filium lumine sapientiae atque charitatis illustravit; et trabes, cum sanctos doctores eodem sapientiae lumine atque contemplationis et dilectionis honore praecipue sublimavit. Texit postes et ostia, cum adytum fidei, ipso Domino pandente qua veritate reluceat, omnibus in Ecclesiam intrantibus ostendit. Ostium ergo templi Dominus est, quia nemo venit ad Patrem, nisi per
Abbreviated transcription (Latin):
designat. De diuetsis ergo gentib quadrigȩ
& equi spiritales uero salomoni adhibentur.
quia ex omni natione quȩ sub celo est eccłia
eius congregat᷑. Uñ iuxta psalmiste uocẽ
¶Adorabunt eũ om̃s reges t̾re: omnes gentes

Expanded text:
designat. De diversis ergo gentilibus quadrigae et equi spirituales vero Salomoni adhibentur, quia ex omni natione, quae sub coelo est, Ecclesia ejus congregatur. Unde, juxta Psalmistae vocem, adorabunt eum omnes rege
Abbreviated transcription (Latin):
dicauit ioħ̃s. iħm a nararech. quomͦ uuxit
siuit bene faciendo & sanando omnes op¬
pressos a cliabolo: quoniã ds̃ etat cum illo.
Quem ds̃ ꝑat̾ magnificaiit: hoc est in ex.¬
celsum exaltauit. & dedit illinom̃ qdͣ est
suꝑ omne nomen. Precepitꝙ salomon u¬
niuerso israheli tribunis. & centurionib
& ducib & iudicib omni israhel. a pͥncipib
familiarum: & abiit cum uniu̾sa multait¬
dine. in excelsum gabaon. uͥ erat tab̾nacu¬
lum fed̾is dñi. qđ fecit moyses famulis
di in solitudine. Archam autẽ d̾i addux̃at

Expanded text:
unxit sivit benefaciendo et sanando omnes oppressos a diabolo, quoniam Deus erat cum illo. Quem Deus Pater magnificavit , hoc est in excelsum exaltavit; et dedit illi nomen, quod est super omne nomen . Praecepitque Salomon universo Israeli, tribunis et centurionibus et ducibus et judicibus omnis Israel, et principibus familiarum, et abiit cum universa multitudine in excelsum Gabaon, ubi erat tabernaculum foederis Domini, quod fecit Moyses famulus D
Abbreviated transcription (Latin):
cum credulitate transmittunt ad baptis¬
matis ꝑceptionẽ. solus tamen est ueri pa¬
cifici nostri uidelicet redemptoris. ut a¬
bluendo peccata ꝑ celestia sacramenta. u¬
nitati illos sc̃ȩ inserat eccłie. Unde ioh̾s
in euuangelio ait. Qui misit me baptira¬
re in aqua: ille michi dixit. Suꝑ quem
uideris sp̃m descendentẽ & manentem

Expanded text:
cum credulitate transmittunt ad baptiscum credulitate transmittunt ad baptismatis perceptionem. Solius tamen est veri Pacifici, nostri videlicet Redemptoris, ut abluendo peccata per sacramenta coelestia, unitati illos sanctae inserat Ecclesiae. Unde Joannes in Evangelio ait: Qui me misit baptizare in aqua, ille mihi dixit: Super quem vide
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiȩ claritatẽ. Argentum. eloquii nito¬
rem. & predicationis sonoritatẽ. ferrũ fid̾i
firmitatem. Marmor: uirtutũ decorẽ. Ligna
bonorũ oꝑm. iuiriditatẽ. Purpura: ꝑ marꝙ̃¬
num sanguinis effusionem. Iacinctus: geles¬
t̾em conuersationẽ. Bissus: corꝑis castita¬
tem. Coccinꝰ: caritatis plenitudinẽ. In hisgͦ
omnib hẏram spiritalis scit oꝑari: quia in
ecelesia dei in singulis his speciebus nouit
strenuus & utilis fieri. quatinꝰ omnis or¬
natus domus łi condigno splendore corã
oculis hominum ad instructionẽ eorũ ful¬
geat:  bonȩ uoluntatis odore ante conspec¬
tũt diuinitatis acceptabilis fiat. Qd̃ autẽ
dicit hẏram ad salomonẽ. nos autem ce¬
demꝰ ligna de libano. quot necessarium
habueris. & applicabimꝰ ea ratib ꝑ mare
in ioppen. tuum erit transferre eã in ihe¬
rusalem: Significat qd gentes audita fa¬
ma ȩuuangelii cliuersas hominũ ꝑsonas.

Expanded text:
sapientiae claritatem, argentum eloquii nitosapientiae claritatem, argentum eloquii nitorem, aes praedicationis sonoritatem, ferrum fidei firmitatem, marmor virtutum decorem, ligna bonorum operum viriditatem, purpura per martyrium sanguinis effusionem, hyacinthus coelestem conversationem, byssus corporis castitatem, coccinus charitatis plenitudinem. In his omnibus Hiram spiritalis scit operari, quia in Ecclesia Dei in singulis his speciebus novit strenuus et utilis fieri, quatenus omnis virtus domus Dei condigno splendore coram oculis hominum ad instructionem eorum fulgeat, et bonae voluntatis odore ante conspectum divinitatis acceptabilis fiat. Quod autem dicit Hiram ad Salomonem: Nos autem caedemus ligna de Libano, quod necessarium habueris, et applicabimus ea ratibus per mare in Joppen, tuum erit transferre ea in Hierusalem, significat quod gentes, audita fama Evangelii, diversas hominum personas
Abbreviated transcription (Latin):
tibi uirum prudentem & scientissimũ fabrũ
hyram patrem meum filium mulieris de fi¬
liab dan. cuius pater tẏrius fuit: ostendit
eum ex progenie esse salomith de tͥbu dan.
de quo in ubro numeroꝵ scriptum reperit᷑.
Patrem uero eiꝰ tradunt hebrei fuisse ȩbreu̾.
de ꝓgenie ooliab de tribu dan: qui in here¬
mo cum beseleel operatus est. Qđ uero eũ
tyrim hic uocat : aunt hebrei hoc transla¬
tione factum fuisse. Uel ochri enim lingua
eorum plasmatio intelligitur. Tyrus eium
quam illi zor uocant: in quibdam locis an¬
gustia. in quibusdã plasmatio intelligiso¬
lec. Idcuro uocat hẏram fabrum ꝑatrem
suum : quia ad eum de terra israhel ad pere¬
grinandũ ꝑfectus. docuit illum timorem
dñi. & addu̾xit ad cognitionẽ dei. Mistice
autem hẏram significat doctores ex gentib
quos misit genulitas ad ȩcclesiam. Isti no¬
runt oꝑari in auro & argento q ere. & ferro.
lignis. & marmore: in purpura quoq &
iacincto. & bisso. & coccino. Aurum. significat

Expanded text:
tibi virum prudentem et scientissimum, Hyram patrem meum, filium mulieris de filiabus Dan, cujus pater Teum ex progenie esse Salomith de tribu Dan, de quo in libro Numerorum scriptum reperitur . Patrem vero ejus tradunt Hebraei fuisse Hebraeum de progenie Ooliab de tribu Dan, qui in eremo cum Beseleel operatus est . Quod vero eum Tyrium vocat, aiunt Hebraei hoc translatione factum fuisse. Zochri enim lingua eorum plasmatio intelligitur. Tyrus enim, quem illi Ozor vocant, in quibusdam locis angustia, in quibusdam plasmatus intelligi solet. Idcirco vocat Hiram patrem suum, quia ad eum de terra Israel ad peregrinandum profectus docuit illum timorem Domini, et adduxit ad cognitionem Dei. Mystice autem Hiram significat doctores ex gentibus, quos misit gentilitas ad Ecclesiam. Isti norunt operari in auro, et argento, et aere, et ferro, et lignis, et marmore, in purpura quoque, et hyacintho, et bysso, et coccino. Aurum significat
Abbreviated transcription (Latin):
s est ergo salomonfi¬
lius dauid in regno suo: & dñs
ds suus erat cum eo. & magni¬
ficauit eum in excelsũ. Quid ẽ
qł confortatũ dicit salomonẽ.
filiũ dauid in regno suo: nisi qđ ostendit
saluatorẽ nostrum. cuius salomon in noĩe
& in edificatione domꝰ d̾i typum preferebat
firmissimũ hr̃e imꝑiũ: Qui licet scdm̃ auu¬
nitatem sempit̾nũ cum patre & spiritu sancto
habeat regnum: tamen sedm dispensationẽ
suscepte humanitatis. tunc dicit eum cõfie¬
matum esse in regno suo: quando ꝑ passionẽ
crucis de auctore mortis tͥumphautt. & ieg¬
num celeste atꝙ terrestre sib ad qͥsuut. Uñ
resurgens a mortuis apparensꝙ discipuilis suis
att. Data est michiomnis potestas: in celo &¬

Expanded text:
s est ergo Salomon, filius David, in regno suo, et Dominus Deus suus erat cum eo, et magnificavit eum in excelsum. Quid est, quod confortatum dicit Salomonem filium David in regno suo, nisi quod ostendit Salvatorem nostrum, cujus Salomon in nomine et in aedificatione domus Dei typum praeferebat, firmissimum habere imperium. Qui licet secundum divinitatem sempiternam cum Patre et Spiritu sancto habeat regnum, tamen secundum dispensationem susceptae humanitatis tunc dicit eum sic consecratum esse in regno suo, quando per passionem crucis de auctore mortis triumphavit, et regnum coeleste atque terrestre sibi acquisivit . Unde resurgens a mortuis, apparensque discipulis suis, ait: Data est mihi omnis potestas
Abbreviated transcription (Latin):
umerauit igitur rex salomon om̃s
uiros ꝑselitos qui erant in terra is¬
iheł: post᷑ dinumerationẽ quam dinu¬
merauerat dauid pater eius: & inuenti
tib ced̾ent: tria milia autem &̾ sexcentos
p̃positos oꝑum populi. ꝓseliti autem uo
cabantuiꝰ grece: qui ex aliis nationib
ꝓgenit in fidem. ꝙ consoraum popitli d̾i
accepta eirrumcisione transierunt. fuerõ¬
itaq operarũ domus dñi de filis israhel:
fuerunt de proselitis. fuerunt de gentib.
De filiis uidelicet israhel illi.xxͣx. milia. qͥ¬
ad precidendos de libano cȩdros missi fc̃:¬
istis de quib nunc locuti sumꝰ. lãꝑidũ ce¬
sores. De gentib: hyram ipse & serui eius
qui cum seruis salomonis ligna cedebãt.
de libano. Omne igitur hominũ genus
ꝑ quos edificanda erat ȩcclesia: in edificio
templi precessit. Iudei namꝙ proseliti & gẽ¬
tiles conu̾si ad fidem ȩuuagelii unã eandẽꝙ

Expanded text:
umeravit igitur Salomon omnes viros proselytos qui erant in terra Israhel post dinumerationem quam dinumeravit David pater eius et inventi tibus caederent tria milia autem et sescentos praepositos operum populi et cocabantur Graece qui ex aliis nationibus progeniti, in fidem et consortium populi Dei, accepta circumcisione, transierunt. Fuertaque operarii domus Domini de filiis Israel, fuerunt de proselytis, fuerunt de gentibus. De filiis videlicet Israel illi triginta millia ad praecidendas de Libano cedros missi isti sunt, de quibus nunc locuti sumus, lapidum caesores; de gentibus Hiram ipse et servi ejus, qui cum servis Salomonis ligna caedebant de Libano. Omne igitur hominum genus, per quod aedificanda erat Ecclesia, in aedificatione templi praecessit. Judaei namque, proselyti et gentiles conversi ad veritatem Evangelii
Abbreviated transcription (Latin):
tos. Domus dei quam edificauit rex salomõ
in iherłm. in figurã facta est sancte uniu̾sał
eccłiȩ: que apͥmo ȩlecto usq ad ultimũ qͥ in
fine mundi nasciturꝰ est. cotidie ꝑ grãm regi
pacifici sui uidelicet redemptoris edificatur.
Quȩ partim adhuc ꝑegrinatur ab illo int̃¬
ris. partim euasis peregrinandi ȩxũꝑnis.
cum illo regnat iam in cęlis : ubi ꝑacto ulti¬
mo iudicio tota est regnatura cum illo. Ad
hanc domum ꝑtinent electi angeli: quoꝵ
nobis similitudo in futura uita ꝑmittitur
dicente dño. Iili autem qui digni habebunt᷑
scło isto &̾ resurrectione ex mortiuis: neq nu¬
bunt neq ducunt uxores. neq enim ultra

Expanded text:
o. Domus Domini quam aedificavit rex Salomon in Hierusalem, in figura facta est sanctae universalis Ecclesiae, quae a primo electo usque ad ultimum, qui in fine mundi nasciturus est, quotidie per gratiam regis pacifici sui, videlicet Redemptoris aedificatur; quae partim adhuc peregrinatur ab illo in terris, partim evasis peregrinandi aerumnis, cum illo jam regnat in coelis, ubi peracto ultimo judicio tota est regnatura cum illo. Ad hanc domum pertinent electi angeli, quorum nobis similitudo in futura vita promittitur, dicente Domino: Illi autem qui digni habentur saeculo illo et resurrectione ex mortuis, neque nubunt, neque ducunt uxores; neque enim ultra
Abbreviated transcription (Latin):
doctrina noui testamenti illos nutrit. Qui
constituti erant in urbib quadrigarũ. hoc
est in custodia disciplinarũ: & ubierat rex
in iherłm in uisione uidelicet ꝑacis. Distau¬
tia locoꝵ: discretionẽ ostendit ꝑfectuũ. Sicut
enim illi qui in urbib quadrigarũ constitut
erant. illos significant qui diuersis discipli¬
nis eccłiȩ subditi. ꝑ magistros spiritales ad¬
uere religionis conseruantiam erudiunt᷑. ita
illi qui iam eruditi omni doctrina uͥtutũ ha¬
biles sunt. usui regis cȩlestis. presentiam ueri
pacifici. & uicinitatẽ hr̃e merent᷑ : de quib
scriptum est. Currus di. dece̾ milib multiplex

Expanded text:
doctrina Novi Testamenti illos nutrit. Qui doctrina Novi Testamenti illos nutrit. Qui constituti erant in urbibus quadrigarum, hoc est, in custodia disciplinarum; et ubi erat rex in Hierusalem, in visione videlicet pacis. Distantiae locorum discretionem ostendunt profectuum. Sic enim qui in urbibus quadrigarum constituti erant, illos significant qui diversis disciplinis Ecclesiae subditi per magistros spirituales adverae religionis observantiam erudiuntur: ita illi qui jam eruditi omni doctrina virtutum, habiles sunt usui regis coelestis, praesentiam veri pacifici et vicinitatem habere merentur, de quibus scriptum est: Cu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc solumm aꝑpetit. ut ad conspectum gloriȩ
eius ꝑueniat. cui ꝑ prophetã dicitur. Tibi
uus inquit desid̾at ad fontes aquarũ. ita
desiderat anima mea ad te deus. Et singu¬
li deferunt ei inuña: dum unus quisq scdm̃
id qđ uires sibi suppetunt. in uerbo seu factiᷤ
obsequiũ student prestare deo. Habuit qͦq
ruum equitumq . xͦliͫ.milia: constituitꝙ eos
in urbib quadrigarũ. & uͥ erat rex in iheru¬
salem. Quid ꝑ quadragenariũ nuimerũ. nͥ
tempora legis priscȩ designant᷑: Quia & mo¬
uero numerus ꝑresens tempꝰ significat: in
quo apostolica doctrina noui testamenti po¬
pulum nutrit. Bene ergo ꝑ quadragenati¬
um numerum ȩqui salomonis numerant᷑
in stabulis collocati: quia duricia legis ue¬
tens constricta atꝙ cohercita fuerat inso¬
lencia pͥoris populi. Duodenarius ueto nu¬
merus presens tempꝰ significat: in quo apos¬
tolica auctoritas possidendo populis gentiũ.

Expanded text:
hoc solummodo appetit, ut ad conspectum gloriae hoc solummodo appetit, ut ad conspectum gloriae ejus perveniat, cui per prophetam dicitur: Tibi vus, inquit, desiderat ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus. Et singuli deferent ei munera, dum unusquisque secundum id quod vires sibi suppetunt, in verbo seu factis obsequium studet praestare Deo. Habuit quoquruum equitumque duodecim millia, constituitque eos in urbibus quadrigarum, et ubi erat rex in Hierusalem. Quid per quadrtempora legis priscae designantur? Quia et Movero numerus praesens tempus significat, in quo apostolica doctrina Novi Testamenti populum nutrit. Bene quoque per quadragenarium numerum equi Salomonis numerantur in stabulis collocati, quia duritia legis veteris constricta atque coercita fuerat insolentia prioris populi. Duodenarius vero numerus praesens tempus significat, in quo apostolica auctoritas praesidendo populis gentium
Abbreviated transcription (Latin):
mati eas solius dei amore gerere discunt:
tunc iamȩt̃ni regis deliciis ꝑ omnia apti fuĩt.
agnificatus est igitur salomon suꝑ õs
reges terrȩ diuitiis & gloria: om̃sꝙ re¬
ges terrarũ desid̾abant faciem uidere salo¬
monis. ut audirent sapientiam quam de¬
derat ds̃ in corde eiꝰ: & deferebant ei munera.¬
& cet̾a. Bene ergo dictum est. qm̃ magnifi¬
catus sit rex salomon suꝑ om̃s reges terrȩ:
quia pacificus noster suꝑ omnem celsitudi¬
nem sanctorum. qui uere reges dicuntur. ex¬
altatur. & nullus ei coequare potest. Qm̃ qͥs
in nubib ȩquabitur dño. aut quis similis
silio sanctorũ : magnus & metuendus super
om̃s qui in circuitu eius sunt. Q item. Mag¬
nus dñs noster. & magna uirtus eius: & sapi¬
entiȩ eiꝰ non est numerus. Unde & iohannes
unigeniti a patre: plenum gracia & uerita¬
te. Q uniu̾sa terra desid̾at uidere uultum
regis nostri: quia uniu̾sa ecclesia sanctorũ

Expanded text:
mati eas solius Dei amore gerere discunt, mati eas solius Dei amore gerere discunt, tunc jam aeterni regis deliciis per omnia apti sunt. agnificatus est igitur Salomon super omnes reges terrae divitiis et gloria omnesque reges terrarum desiderabant faciem videre Salomonis ut audirent sapientiam quam dederat Deus in corde eius et deferebant ei muneraca. » Bene ergo dictum est quod magnificatus sit rex Salomon super reges terrae, quia Pacificus noster super omnem celsitudinem sanctorum, qui vere reges dicuntur, exaltatur, et nullus ei coaequari potest. « Quoniam quis in nubibus aequabitur Domino, aut quis similissilio sanctorum, magnus et metuendus super omnes qui in circuitu ejus sunt . » Et item: « Magnus Dominus noster, et magna virtus ejus, et sapientiae ejus non est numerus. » Unde et Joannes unigeniti a Patre, plenum gratia et veritate. Et universa terra desiderat videre vultum regis nostri, quia universa Ecclesia sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
semel in annis trib. & deferebant inde
aurum . ꝙ argentum. & ebur. & sunias. &¬
doctores euuangelii de populo iudaico cũ
illis predicatorib quos de plebe gentiũ ele¬
git. trina confessione. s una fide mittit
in mundum. ut indie ei deferant in cre¬
dentium ꝑ sonis aurum sapientiȩ. argen¬
tum eloquentiȩ. & eburꝰ castitatis adferãt
simul. & simias. & pauos: Sẏmia enim in¬
geniosum est animal: & hominis in qui¬
busdam imitatur actus. Qd non inconue¬
nient᷑ phylosophorum ꝑsone per figurã
aptatur: qui racionabiles uerȩ sapientiȩ
aliquando imitantur sensus. & in disci¬
pulis suis moralis uitȩ disserunt actus
Hii cum ꝑ p̃dicatorũ sollerciã ad fidem A
conuertunt᷑: gratum munꝰ uęroerunt pa¬
cifico. Similiter & pauones qui uarietatem
colorũ quam in pennis ostendunt: illos
possunt significare. qui ob laudem humanã
species uariarum uͥtutũ in suꝑficie oftendt᷑.
S hii cum doctorũ studio uitus ꝑ fidẽ refor¬

Expanded text:
t inde aurum et argentum, et ebur, nisi doctores Evangelii de populo Judaico cum illis praedicatoribus quos de plebe gentium elegit, trina confessione, sed una fide mittit in mundum? ut inde ei deferant in credentium personis aurum sapientiae, argentum eloquentiae, et ebur castitatis? afferant simul et simias et pavos. Simia enim ingeniosum est animal et hominis in quibusdam imitatur actus. Quod non inconvenienter philosophorum personae per figuram aptatur, qui rationabiles verae sapientiae aliquando imitantur sensus, et in disciplinis suis moralis vitae differunt actus. Hi cum per praedicatorum solertiam ad fidem Christi convertuntur, gratum munus vero erunt pacifico. Similiter et pavones, qui varietate colorum quam in pennis ostendunt, illos possunt significare, qui ob laudem humanam species variarum virtutum in superficies ostendunt, sed hi cum doctorum studio intus per fidem refor
Abbreviated transcription (Latin):
quisq non ualendo tolerare. uel queq
asꝑa. uel aliena peccata se ipse int̾e merit.
Magis enim mens infirma dep̾henoit᷑.
que ferre non potest. uel duram sui coꝵ¬
poris seruitutem. uel stultam uulgi opi¬
nionẽ: maiorꝙ animꝰ merto dicendus
est. qui uitam ȩxumpnosã magis potest
ferre qͣm fugere. &̃ humanũ iudicium
maximeq uulgare: qđ plerumq cali¬
gine erroris inuoluitur ꝑre conscientiȩ
luce ac puritate contempnere.

Expanded text:
quisque non ualendo tolerare uel quaeque quisque non ualendo tolerare uel quaeque aspera uel aliena peccata se ipse interemerit. Magis enim mens infirma deprehenditur, quae ferre non potest uel duram sui corporis seruitutem uel stultam uulgi opinionem, maiorque animus merito dicendus est, qui uitam aerumnosam magis potest ferre quam fugere et humanum iudicium maximeque uulgare, quod plerumque caligine erroris inuoluitur, prae conscientiae luce ac puritate contemnere.
Abbreviated transcription (Latin):
te punierunt. Q abraam non solum non
est culpatus crudelitatis crimine: uexũ
etiam laudatus est nomine pietatis. qđ
uoluit filium neqͣqͣm scęlerate. s obedi¬
enter occidere. Q merito quęritur. utrũ
ꝓ iussu di sit habendum. qł ieꝑte filiã
quȩ patri occurrit occidit: cum id se uo¬
uisset unmolaturum deo. qđ ei redeunti
de prelio uictori primum occurrisset. Hec
sanson aliter accusatur. qd se ipsum cum
hostib ruma domꝰ oppressit. nisi quia spi¬
ritus latenter hoc usserit. qui ꝑ illum
miracula faciebat. His igitur exceptis. qͦs
uel lex iusta gen̾aliter. uel ipse fons ius¬
ticiȩ ds̃. specialiter occidi iubet: quisqͥs
hominem uel se ip̃m. uel quemlibet oc¬
cidit. homicidii crimine innectitur. Q¬
quicumq in se ipsis hoc ꝑpetrauerunt.
anuni magnitudine fortasse mirandi. nͦ
sapientiȩ sanitate laudandi sunt: qͣqͣm
si racionem diligentiꝰ consulas. ne ipsa qͥ¬
dem animi magni recte nominatur. uͥ

Expanded text:
te punierunt; et Abraham non solum non te punierunt; et Abraham non solum non est culpatus crudelitatis crimine, uerum etiam laudatus est nomine pietatis, quod uoluit filium nequaquam scelerate, sed oboedienter occidere; et merito quaeritur utrum pro iussu Dei sit habendum, quod Iephte filiam, quae patri occurrit, occidit, cum id se uouisset immolaturum Deo, quod ei redeunti de proelio uictori primitus occurrisset; nec Samson aliter excusatur, quod se ipsum cum hostibus ruina domus obpressit, nisi quia spiritus latenter hoc iusserat, qui per illum miracula faciebat — his igitur exceptis, quos uel lex iusta generaliter uel ipse fons iustitiae Deus specialiter occidi iubet, quisquis hominem uel se ipsum uel quemlibet occiderit, homicidii crimine innectitur. quicumque hoc in se ipsis perpetrauerunt, animi magnitudine fortasse mirandi, non sapientiae sanitate laudandi sunt. Quamquam si rationem diligentius consulas, ne ipsa quidem animi magnitudo recte nominabitur, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
monuit. ut eo modo sui ex hac uita migͣ¬
rent. quib migrantib se mansiones eter¬
nas preparaturũ esse pmisit. quȩlib&̾ ex¬
empla opponant gentes quȩ ignorant
deum. manifestum est hoc non licere
colentib unum deum uerum: restat ut de
homine intelligamꝰ qđ dictum est. non oc¬
cides. nec alt̾um ergo nec te. Neq enim qͥ
se occidit. aliud qͣm hominem occidit: qͣs¬
dam uero exceptiones ȩadem ipsa fecit̾¬
diuina auctoritas ut non liceat hominẽ
occidi. S his exceptis quosdeus occicd ui¬
bet. siue data lege. siue ad ꝑsonã ꝓ tem¬
pore expressa iussione. Non autem ipse
occidit. qui miisteriũ debet iubenti. sicut
adminiculum gladius utenti. & ideo neqͣ
qͣm contra hoc preceptum fecerunt. qđ dic̾¬
tum est non occides. quideo auctore bel¬
la gesserunt. aut ꝑsonam gerentes pu¬
blicȩ potestatis secundum eiꝰ leges hoc ẽ
iustissime racionis imꝑium. scȩletatos mor¬

Expanded text:
monuit, ut eo modo sui ex hac vita migrmonuit, ut eo modo sui ex hac vita migrarent, quibus migrantibus se mansiones aeternas praeparaturum esse promisit, quaelibet exempla opponant gentes quae ignorant Deum, manifestum est hoc non licere colentibus unum verum Deum. Restat ut de homine intelligamus, quod dictum est, Non occides, nec alterum ergo, nec te, neque enim qui se occidit aliud quam hominem occidit. Quasdam vero exceptiones eadem ipsa fecit auctoritas, ut non liceat hominem occidi. Sed his exceptis, quos Deus occidi iubet siue data lege siue ad personam pro tempore expressa iussione, non autem ipse occidit, qui ministerium debet iubenti, sicut adminiculum gladius utenti; et ideo nequa.. quam contra hoc praeceptum fecerunt, quo dictum est: Non occides, qui Deo auctore bella gesserunt aut personam gerentes publicae potestatis secundum eius leges, hoc est iustissimae rationis imperium, sceleratos mor
Abbreviated transcription (Latin):
proprio actu aliquomͦ inferendam esse mor¬
tem. qͣm incicdendũ uiuũ in manꝰ peccatoꝵ:
utile fore arbitratus sum. ut ex dictis uene¬
randi patris augustini huic oꝑi nr̃o aliqua
insererem. unde lector sobrius quid sibi de
talib rebus faciendum sit intelligat. Refeit
autem memoratus pater̾ in pͥmo suo libro
de ciuitate dei. ubi utrum: alicui liceret
semet ipsum interficere. copioso tractatu
disputauit ita dicens. At enim mulq se
interemerunt: ne in manus hostium per
uenirent. Non modo querimꝰ utru᷑ sit fac¬
tum. s utrum fuerit faciendum. Sana qͥꝑ¬
pe racio etiam exemplis ante ponenda est:
cui quidem & exempla concordant. s illa
quȩ quanto digniora sunt imitacione.
tanto excellentiora pietate. Non fecerunt
terentur. fugere ad monuit de ciuitate in
ciuitatem. potuit admonere ut sibi manꝰ
inferrent: ne in manus ꝑsequentiũ per¬
uenrent. Porro si hoc ille non iussit. aut

Expanded text:
proprio actu aliquo modo inferendam esse morproprio actu aliquo modo inferendam esse mortem quam incidendum vivum in manus peccatorum, utile fore arbitratus sum ex dictis venerandi Patris Augustini huic operi nostro aliqua inserere, unde lector sobrius quid sibi de talibus rebus agendum sit intelligeret; refert autem memoratus Pater in primo suo libro de Civitate Dei, ubi utrum alicui liceat seipsum interficere copioso tractatu disputavit ita dicens: Multi se interfecerunt ne in manus huenirent. Non modo quaerimus utrum sit factum, sed utrum fuerit faciendum. Sana quippe ratio etiam exemplis anteponecui quidem exempla concordant, sed illa quae tanto digniora sunt imitatione, quanto excellentiora pietate. Non fecerunt terentur, fugere admonuit de civitate in civitatem, potuit admonere ut sibi manus inferrent, ne in manus persequentium pervenirent. Porro si hoc ille non jussit aut
Abbreviated transcription (Latin):
eligens nobiliter mori potius qͣm subdlitus
fier peccatorib & contra natales suos padig¬
nis iniurus agi. S cum ꝑ festinationẽ non
certo ictu plagam dedisset. & turbȩ intra os¬
tia irrumꝑent: recurrens audacter ad mu¬
rum. precͣipitauit semet ip̃m uiriliter in
turbas. Quib uelocit̾ locum dantib ca¬
sui eius. uenit ꝑ mȩdiam ceruicem. Qe
cum adhuc spiraret: accensus animis surrex̃.
cum & sanguis eius magno fluxu deflueret.¬
bam ꝑtransiit. Et stans suꝑ petrã quandã p̃¬
ruptam. & iam ex sanguis effectus. cõplexꝰ
in testina sua utrimꝙ manib ꝓiecit suꝑ tur¬
bas. inuocans dominatorem uitȩ ac sꝑiritus.
ut hec illi tt̃m redderet. atq ita uita defunc¬
& inuenientes ibi scriptum. qđ raxias ꝓpͥa
manu sibi inferens mortem elegisset nobi¬
liter mori potius. qͣm subditus fieri peccato¬
rib. & contra natales suos indignis iniuri¬
is agi. neforte simpliciores anun credant
cum necessitas arguerit potius sibimet ipsis¬

Expanded text:
quam subditus fieri peccatoribus et contra natales suos indignis iniuriis agi sed cum per festinationem non certo ictu plagam dedisset et turbae intra ostia inrumperent recurrens audenter ad murum praecipitavit semet ipsum viriliter in turbas quibus velociter locum dantibus casui eius venit per mediam cervicem et cum adhuc spiraret accensis animis surrexit cum et sanguis eius magno fluxu deflueretbam pertransiit et stans super petram quandam praeruptam et iam exsanguis effectus conplexus intestina sua utrisque manibus proiecit super turbas invocans Dominatorem vitae ac spiritus ut haec illi iterum redderet atque ita vita defuncet invenientes ibi scriptum quod Razias, propria manu sibi inferens mortem, elegisset nobiliter mori potius quam subditus esse peccatoribus, et contra natales suos indignis injuriis agi: ne forte simplicioris animi credant, cum necessitas urserit, potius sibi
Abbreviated transcription (Latin):
maximus elefantorũ cum hisqui suꝑpositi
erant. in pͥori narracione manifestius ex¬
pͥmitur. ubi refertur qđ eleararꝰ filius sau
ra. uidens unam de bestiis loricatam lori¬
cis regiis. ꝙ eminentem suꝑ cȩt̾as bestias. cũ
estimaret qđ in ea esset rex: irrumpens in
legionem subter pedes ȩlephantis cucurr̃ĩt:
eumq int̾fecerit. Qui cadens suꝑ ipsum. põ¬
dere suo eum oppressit. ꝙ mortuus est. Cuius
significatio spiritalis. ꝙ ibi explanata est. cũ
iactantia suꝑboꝵ ꝓpͥo nisu contrita demons¬
tratur: dicente scriptura. Omnis arrogan¬
tia abhominatio est apud deum. & item.
Ante ruinam exaltatur cor: & ante gloriã
humiliabitur. Et alibi. Suꝑbis autem ds
resistit: ꝙ humilib dat grãm. & in euuͣ

Expanded text:
positi erant, in priore narratione manifestius exprimitur, ubi refertur quod Eleazarus filius Saura, Judaeus, videns unam de bestiis loricatam loricis regis eminentem super caeteras bestias, cum existimaret quod in ea esset rex, irrumpens in legionem subtus pedes elephantis cucurrerit eumque interfecerit; qui cadens super ipsum pondere suo eum oppressit, et mortuus est: cujus significatio spiritalis ibi explanata est, cum jactantia superborum proprio nisu contrita monstratur, dicente Scriptura: Omnis arrogans abominatio est apud Deum ; et item: Ante ruinam exaltatur cor et ante gloriam humiliatur ; et alibi: Deus superbis resistit, humilibus
Abbreviated transcription (Latin):
gorie autem sensus iuxta modum ingeniol
noftri. de hac eadem re ibi expositus est. nec
rosolimis delatus est nichanori. uira¬
mator ciuitatis ꝙ ualde bene audiens. qui
ꝑ affectu pater iudeorum appellabatur. Hic
multis temporib continentię ꝓpositum tenu¬
it in uidaismo. corpus & anim̾am tradere cõ¬
tentus ꝑ ꝑseuerantia. Uolens autem nicha¬
nor manifestare odium qđ habebat in uide¬
os. misit milites quingentos: ut eum com¬
prebenderent. Putabat enim si illum dece¬
pisset. Cladem se maximã iudeis illatutũ.
Turbis autem irruentib domum eiꝰ. ⁊t panũ
dirumpete. atq ignem admouere cupienti

Expanded text:
goriae autem sensus juxta modum ingenioli goriae autem sensus juxta modum ingenioli mei de hac eadem re ibi expositus est, nec rosolymis delatus est Nicanori vir amator civitatis et bene audiens qui pro adfectu pater Iudaeorum appellabatur hic multis temporibus continentiae propositum tenuit in iudaismo corpusque et animam tradere contentus pro perseverantia volens autem Nicanor manifestare odium quod habebat in Iudaeos misit milites quingentos ut eum conprehenderent putabat enim si illum decepisset se cladem maximam Iudaeis inlaturum turbis autem inruere domum eius et ianuam disrumpere at
Abbreviated transcription (Latin):
esse iuder. qui semꝑ cultui diuino insuda¬
bant. ab assiduitate uocati. dictiq assidei qͣ¬
si assidui. quales uidas q sui auxiliatores in
cultura di. & obseruatione legis ipsius fuere
Alii uero assideos a mundicia uocatos esse¬
asserunt. quasi mundos sudeos. eo qđ se at
emetrius autẽ audita relatione alchi
accusatione fauebant. Statim nichanorem
p̃positum elephantoꝵ ducem. misit in iude¬
am cdatis mandatis. ipsum quidem iudam
capere. eosꝙ qui cum illo erant disꝑgere: q
ut constitueret alchimum maximi templi
suminum sacerdotem. Qui iudeam ueniens.
uelle. Postea manifesta inimicitia. monstra¬
uit se esse hostem nȩquissimum inagis qͣm
fidelem amicum. S diuina uirtute ꝓstratꝰ
blasphemiȩ contra deum plate. & ꝑtinaciȩ
sue penas luit: quȩ omnia in prioris libri hys¬
toria continentur: licet aliqua quȩ ibi ꝓpt
festinationẽ narrantis omissa sunt. in huiꝰ
narracione libri inserta reperiantur. Alle¬

Expanded text:
illi esse Judaei qui semper cultui divino insisteilli esse Judaei qui semper cultui divino insistebant, ab assiduitate vocati dictique Assidaei, quasi assidui; quales Judas et sui auxiliatores in cultura Dei et observatione legis ipsius fuere. Alii vero Assidaeos a munditia vocatos asserunt, quasi mundos Judaeos, eo quod se Demetrius autem, audita relatione Alcimi accusatione favebant, statim Nicanorem praepositum et elephantorum ducem misit in Judaeam, datis mandatis ut ipsum quidem Judam caperet, et eos qui cum illo erant dispergeret, et ut constitueret Alcimum maximi templi summum sacerdotem. Qui in Judaeam veniens, velle; postea manifestata inimicitia monstravit se esse hominem nequissimum magis quam fidelem amicum. Sed divina virtute prostratus, blasphemiae contra Deum prolatae et pertinaciae suae poenas luit; quae omnia in prioris libri historia continentur; licet aliqua quae ibi propter festinationem narrantis omissa sunt, in hujus narratione inserta reperiantur: alle
Abbreviated transcription (Latin):
qui summꝰ sacetdos fuȩrat. s uoluntarie co¬
inquinatꝰ est temꝑe cõmixtionis. consid̾anᷤ
nullom̾ sibi esse salutẽ. neq accessum ad
altare uenit ad regem demetͥum centesi¬
mo qͣdragesimo anno. offerens es auream
coronam & palinã suꝑ hec & tallos qui
templi esse uidebant᷑. & ipsa quidem die
siluit. Tempꝰ autem opertunum dementie
sue nactus. conuocatus a demetͥo ad con¬
silium. & interrogatus quib reb & consiluᷤ
uuidei mitent᷑ respondit. Ipsi qͥ dicunt᷑
assicłei uideorum. quib preest iudas macha¬
beus. bella nutͥunt. q sediciones mouert
necpaciuntur tegnum esse quictum. a cet̃a¬
corona aurea a ꝑalma alcbimus ob¬
tulisse. offendit qdđ ei regni dignitatem &
iuctoriam hostium simul cum templicul¬
tu ꝑ inditium munerum suorum portenden
fertoria iuxta modum turrium facta: cum
quib in precipuis festiuitatib offerebant:
quorum similitudo hactenꝰ in quibusdã lo¬
cui suetum assides autem isl dicuntur

Expanded text:
qui summus sacerdos fuerat sed voluntarie coinquinatus est temporibus commixtionis considerans nullo modo sibi esse salutem neque accessum ad altare venit ad regem Demetrium centesimo quinquagesimo anno offerens ei auream coronam et palmam super haec et tallos qui templi esse videbantur et ipsa quidem die siluit tempus autem oportunum dementiae suae nanctus convocatus a Demetrio ad consilium et interrogatus quibus rebus et consiliis Iudaei niterentur respondit ipsi qui dicuntur Asidei Iudaeorum quibus praeest Iudas Macchabeus bella nutriunt et seditiones movent nec patiuntur regnum esse quietum nam et ecorona aurea, et palmam Alcimus obtulisse, ostendit quod ei regni dignitatem, et victoriam hostium, simul cum templi cultu, pro indicio munerum suorum portando fertoria esse, juxta modum turrium facta, cum quibus in praecipuis festivitatibus offerebant; quorum similitudo hactenus in quibusdam locis habentur. Assidaei autem dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ista ꝓclesse. Non enim omnib ꝓsunt. El
quãre non omnib ꝑꝓsunt: nisi ꝑꝑter diffe¬
rentiam uitȩ. quamꝰ quisq gessit in corꝑe.
Cum ergo sacͥficia siue altaris siue quarũ¬
cumq elemosinarum ꝑ baptiratis defunc¬
tis omnib offeruntur. pro ualde bonis
graciarum actiones sunt. ꝑ non ualde ma¬
lis ꝓpiciationes sunt. ꝑ ualde malis ȩtiam¬
sinulla sunt adiumenta mortuoꝵ: quales¬
cumꝙ uiuorũ consolationes sunt. Quibus
autem ꝓsunt. aut ad hoc prosunt. ut sit¬
plena remissio: aut certe ut tolerabilior
fiat dampnatio:¬
orro rex mente effrenatus ueniebat:
bus iudas cognitis. precepit ꝑopulo. ut die
ac nocte dñm inuocarent. quod sicut sem¬
ꝑ. & nunc adiuuaret eos: quippe qui lege
& patͥa. sanctoꝙ templo pͥuari uererentur
ac populum. quia paululum nuꝑ respi¬
rasset. ne sineret blasphemiis rursum na¬
cionib subdi. Historia hec quȩ bellum

Expanded text:
ista prodesse. Non enim omnibus prosunt; et ista prodesse. Non enim omnibus prosunt; et quare non omnibus prosunt, nisi propter differentiam vitae quam quisque gessit in corpore? Cum ergo sacrificia sive altaris sive quarumcumque eleemosynarum pro baptizatis defunctis omnibus offeruntur, pro gratiarum actiones sunt; pro non valde malis propitiationes sunt; pro valde malis, etiamsi nulla sunt adjumenta mortuorum, qualescunque vivorum sunt consolationes. Quibus autem prosunt, aut ad hoc prosunt, ut t remissio, aut ut tolerabilior fiat damnatioSed rex mente effrenatus veniebat uibus Judas cognitis, praecepit populo, ut die ac nocte invocaret Dominum, quod sicut semper et nunc adjuvaret eos, quippe qui lege, et patria, sanctoque templo privari vererentur; ac populum, qui nuper paululum respirasset, ne sineret blasphemiis rursus nationibus subdi, etc. Historia quae bellum
Abbreviated transcription (Latin):
ȩcclesia fiunt: s eis hȩc ꝓsunt. qui cumui
uerent. hec sibi ut postea possent ꝑdesse me¬
ruerunt. Est enu quidam uiuendi modus.
nec tam bonus. ut non reqͥrat ista post mortẽ:
tec tam malus. ut ei non prosint ista post
mortem: nec tam malus ut ei non ꝓsint ista
pꝰ mortem. Est ergo talis in bonõ: ut hec nõ
requirat. Q est rursus talis in malis. ut nec
his ualeat cum hec uita transierit adiu¬
uari. Quo cica hiic omne meritum cõpara¬
tur: quo possit post hanc uitam releuari.
quispiam uel grauari. Nemo autem se pre¬
paret.: qł hic neglexerit. cum obierit dñm
tis commendandis frequentat ecclesia. illi
apostolicȩ sunt aduersa sentenciȩ qua dic̃¬
tum est. Omnes enim stabimꝰ ante tribunal
xp̃i. ut referat unusquisq sedm ea quȩ per
corpus gessit. siue bonum siue malum. Qͥa
etiam hoc meritum sibi quisq cum in cor¬
pore uiueret comparauit: ut ei possint

Expanded text:
Ecclesia fiunt. Sed eis haec prosunt, qui cum Ecclesia fiunt. Sed eis haec prosunt, qui cum verent, haec sibi ut postea prodesse possent, meruerunt. Est enim quidam vivendi modus, nec tam bonus ut non requirat ista post mortem, nec tam malus ut ei non prosint ista post mortem; nec tam malus ut non ei prosint ista post mortem: est vero talis in bono, ut ista non requirat; et est rursus talis in malo, ut nec his valeat, cum ex hac vita transierit, adjuvari. Quocirca hic omne meritum comparatur, quo possit post hanc vitam relevari quispiam vel gravari. Nemo se autem speret, quod hic neglexerit, cum obierit, apudtis commendandis frequentat Ecclesia, illi apostolicae sunt adversa sententiae, qua dictum est, Omnes enim astabimus ante tribunal Christi, ut referat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, sive bonum, sive malum ; quia etiam hoc meritum sibi quisque dum in corpore viveret comparavit, ut ei possint
Abbreviated transcription (Latin):
rit contra spm sc̃m : non remittetur ei. neq
in hoc seculo. neq in futiuo. Cum enim dix¬
illud unum inremissibile esse peccatum: ostẽ¬
dit alia tam in p̃senti. qͣm etiam in futura
uita posse remitii. Qualiter autem ꝓ defunc¬
torum salute agendum sit: ostendunt sanc̃¬
ħ patres in scriptuns suis. unde ꝑlacuit u¬
num caꝑitulum de opusculis sancti augusti¬
ni huic oꝑi inserendum: lectori uiam dantes
his similia in aliorum ꝑatrum dictis requi¬
renda. Refert enim memoratus pater in o¬
pere. qd ad laurentiũ de fide & spe. & cari¬
tate conscripsit. ita dicens. Temꝑꝰ autem qd̃
inter hominis mortem & ultimam resurrec¬
tionem interpositum est: animas ablitis
receptaculis continet: sicut una quȩq dig¬
na est. uel requie uel erumpna. ꝓ ẽo qđ sor¬
tita est in carne cum uiueret. Neq negan¬
dum est defunctorum animas pietate suoꝵ
uiuentium releuari. cum ꝑ illis sacͥficium
mȩdiatoris offertur. uel elemosinȩ quȩ in

Expanded text:
 non remittetur ei, neque in hoc saeculo, neque in futuro . Cum enim dixerit unum illud irremissibile peccatum, ostendit alia tam in praesenti quam et in futura vita posse remitti. Qualiter autem pro defunctorum salute agendum sit, ostendunt sancti Patres in scriptis suis. Unde placuit unum de opusculis sancti Augustini huic operi inserendum, lectori mandantes his similia in aliorum Patrum dicta requirenda; refert enim memoratus Pater in opere quod ad Laurentium de Fide, Spe et Charitate conscripsit, ita dicens: Tempus autem quod inter hominis mortem et ultimam resurrectionem interpositum est, animas abditis receptaculis continet, sicut unaquaeque digna est vel requie vel aerumna, pro eo quod sortita est in carne cum viveret. Neque negandum est defunctorviventium revelari, cum pro illis sacrificium mediatoris offertur, vel eleemosynae in
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdos uirum bonum & benignũ. uerecũ¬
dum uisu. modestum morib. & eloquio de¬
corũ. & qui a puero in uͥtutib exercitatus
sit. manus ꝑtendentẽ orare ꝓ omni popu¬
lo iudeorũ. Post hec apparuisse alium ui¬
rum etate ce gloria mirabilem. & magni de¬
coris habitudine circa illum. Responden¬
tem uero oniam dixisse. Hic est fratrum
amator. & populi isra hel. hic est qui mul¬
tum orat pro populo. & uniu̾sa sancta ciui¬
tate iheremias ꝓpheta. Extendisse autem
uide gladium aureum dicentẽ. Accipe gla¬
dium sc̃m munus a deo: quo deities adũ¬
sarios populi mei israhel.

Expanded text:
sacerdos virum bonum et benignum verecundum visu modestum moribus et eloquio decorum et qui a puero in virtutibus exercitatus sit manus protendentem orare pro omni populo Iudaeorum post haec apparuisse et alium virum aetate et gloria mirabilem et magni decoris habitudine circa illum respondentem vero Onian dixisse hic est fratrum amator et populi Israhel hic est qui multum orat pro populo et universa sancta civitate Hieremias propheta Dei extendisse autem Iudae gladium aureum dicentem accipe sanctum gladium munus a Deo quo deicies adversarios populi mei Israhel
Abbreviated transcription (Latin):
t uero fortissimꝰ iudas hortabatur popu¬
lum conseruare se sine peccato: sub oculiᷤs
uidentes quȩ facta sint ꝓ peccato eorum. qui
ꝓstrat sunt. Q facta collatione misit xͦii. milia
draginas argenti iherosolimã offerri ꝑ peccato

Expanded text:
t vero fortissimus Iudas hortabatur populum conservare se sine peccato sub oculis videntes quae facta sint pro peccato eorum qui prostrati sunt et facta conlatione duodecim milia dragmas argenti misit Hierosolymam offerri pro pecca
Abbreviated transcription (Latin):
exitum uitȩ presentis ꝓ fidelium peccatis ex¬
orandum sit. & elemosinarũ opus agendũ.
qͣtinꝰ hui ꝓ quoꝵ remedio res agit᷑ a ꝑec̃tis sol¬
uant᷑. & ꝑresens locus ostendit. & in euuan¬
gelio dñs. ubi de spiritus sancti blasphemia¬
disputauit. in remissibile peccatum istud esse¬
ostendens ait. Qui cdixerit uerbum contra fili

Expanded text:
exitum vitae praesentis pro fidelium peccatis exorandum sit, et eleemosynarum opus agendum, quatenus hi pro quorum remedio res agitur a peccatis solvantur, et praesens locus ostendit, et in Evangelio Dominus, ubi de Spiritus sancti blasphemia, irremissibile peccatum illud ostendens, ait: Qui dixerit ve
Abbreviated transcription (Latin):
los eccłie significarẽ puto : tamqͣm in unitate
illius aree. sic & in illo uno homine bonos
in granis. malos in paleis. aut in unitate
umius segetis bonos in tͥcico. malos in rua¬
eum sesac rex egypti hierosolimam ueniens
coangustauit. auferens thesauros domus dñi
&̾ domus regis.

Expanded text:
los Ecclesiae significare puto: tanquam in unitate los Ecclesiae significare puto: tanquam in unitate illius arcae, sic et in illo uno homine bonos in granis, malos in paleis; aut in unitate unius segetis, bonos in tritico malos in zizam Sesach rex Aegypti, Hierosolymam veniens, coangustavit, auferens thesauros domus Domini et domus regis.
Abbreviated transcription (Latin):
atq condempnat. Nichilq de penitencia
eius. uel in eum indulgentie dei omnino
cominemorat: Licet hebrei autument li¬
brum ȩcclesiasten in penitencia sua illum
conscripsisse. Nec prorsus occurrit. quid sal
tem in allegoriam boni significet hȩc deflẽ¬
do subm̾sio: nisi forte dicat quis mulieres
aliengenas. quarum amore exarserat. sig¬
nificare ecclesias ȩlectas ex gentib. Possẽt
hoc fortasse non absurde intelligi: si ille
propter salomonẽ desererent deos suos &
colerent dm̃ eiꝰ. Cum uero ipse proꝑt̃ illas of¬
fendit dm̃i suum. & coluit deos earum. Nõ
est quid inde boni comiectari possit. nec tm̃
nichil arbitror significare. s malum: sicuti
ra submersio. Quod igitur in illo diuersis
temporib exstitit. prius bonum & poste¬
riꝰ malum : hoc in eccłia in isto adhuc scło¬
simul in uno tempore ostenditur. Nam bo¬
na illuis bonos eccłie. mala autem illius ma¬

Expanded text:
atque condemnat, nihilque de poenitentia atque condemnat, nihilque de poenitentia ejus, vel in eum indulgentia Dei omnino commemorat. Licet Hebraei autument librum Ecclesiasten in poenitentia sua illum conscripsisse. Ntem in allegoria boni significet haec ejus flenda submersio, nisi forte quis dicat mulieres alienigenas, quarum amore exarserat, significare ecclesias electas ex gentibus? Posset hoc fortasse non absurde intelligi, si illae propter Salomonem desererent deos suos; et colerent Deum ejus. Cum vero ipse propter illas, offendit Deum suum, et coluit deos earum; non est quid inde boni conjectari possit. Nec tamen nihil arbitror significari, sed malum, sicut ra submersio. Quod igitur in illo diversis temporibus exstitit prius bonum et posterius malum: hoc in Ecclesia in isto adhuc ssimul in uno tempore ostenditur; nam bona illius bonos Ecclesiae, mala autem illius ma
Abbreviated transcription (Latin):
sentia cunctis gratissima bonis. auctoritas
ad reuincendos. confutandosq eos quiue¬
ritati resistunt constantissima: qui &̾ in ha
uita & in futura singulari pre cȩt̾is sanc¬
tis eminentia fulgent. Reliqua uero oꝑe¬
rum salomonis prioꝵ & nouissimoꝵ scͥpta
sunt in uerbis nathan ꝓphetȩ. & in libris
ahiȩ silonitis. In uisione quoꝙ iaddo ui
dentis contra iheroboam filium nabath.
Regnauit autem salomon in ierusalẽ suꝑ
omnẽ israhel .xl. annis: dormiuitꝙ cum
patrib sins. & sepelierunt eum in ciuita
te dauid. Quod uero dicit scͥptura oꝑa ꝑͥ¬
oram salomonis. ea demonstrat oꝑa quȩ
gessit anteqͣm preuaricaretur ut fuert̃
ȩdificatio temꝑli. & oblationũ uarietas.
habent. ut supra ostendimus. Nouissima
gressus est legem dei.ducens alienigenas ux¬
ores. quȩ eum ad iololatͥam usq perduxe¬
runt. De his ergo oꝑib salomonis quid
dicam. quȩ uehement̃ arguit sc̃a scͥptura

Expanded text:
sentia cunctis gratissima bonis, auctoritas sentia cunctis gratissima bonis, auctoritas ad revincendos confutandosque eos qui veritati resistunt constantissima, qui et in hac vita, et in futura singulari prae caeteris sanctis eminentia fulgent. Reliqua autem operum Salomonis priorum et novissimorum, scripta sunt in verbis Nathan prophetae, et in libris Ahiae Sdentis contra Hieroboam filium Nabath regnavit autem Salomon in Hierusalem super omnem Israhel quadraginta annis dormivitque cum patribus suis et septe David. Quod vero dicit Scriptura opera priora Salomonis, ea demonstrat opera quae gessit antequam praevaricaretur, ut fuerunt aedificatio templi, et oblationum varietas, habent, ut supra ostendimus. Novissima gressus est legem Dei, ducens alienigenas uxores, quae eum ad idololatriam usque perduxerunt. De his ergo operibus Salomonis quid dicam? quae vehementer arguit sacra Scriptura,
Abbreviated transcription (Latin):
catȩ sunt quȩ lapides coluerunt: quia scͥp¬
tum est. Similes illis fiant qui faciunt
ea: & omnes qui confidunt in eis. De quib
nimirum lapidib iohannes baptista in
euuangelio ait. Potens est ds̃. de lapidib
istis suscitare filios abrahȩ. Filii abrahȩ
de lapidib suscitati sunt: quia cum corda
dura gentilium in abrahe semine credide¬
runt. eius fili facti sunt. cuiꝰ semini sunt
uniti. Unde &e eisdem gentib ꝑ egregiũ p̃
des. Similit̾ ꝑacificꝰ nr᷑ in iherusalem pre
appetentes in altum se erig̾ẽ non ualebãt.
ad fecunditatẽ bonoꝵ oꝑum. & celsitudi¬
nem ꝑuexit uitutum. Diximꝰ suꝑiꝰ. & nc̃
eadẽm cominemorando repetimꝰ: qͣuia cedrꝰ
arbor est inputribilis naturȩ. odoris iocun¬
c. aspectus nitidi. serpentes accensa nido¬
re fugans ac perimens. Quȩ uniũsa ꝑfec¬
t̃is quib ꝙ conueniunt: quoꝵ insuꝑabilis
est pacientia. fama uirtutum exim̾ia. Pre¬

Expanded text:
catae sunt, quae lapides coluerunt, quia scripcatae sunt, quae lapides coluerunt, quia scriptum est: Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis. De quibus nimirum lapidibus Joannes Baptista in Evangelio ait: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae: filii Abrahae de lapidibus suscitati sunt, quia cum dura corda gentilium in Abrahae semine crediderunt, ejus filii facti sunt, cujus semini sunt uniti. Unde et eisdem gentibus per egregium des. Similiter pacificus noster in Jerusalem praebappetentes in altum se erigere non valebant, ad fecunditatem bonorum operum et celsitudinem pervexit virtutum. Diximus superius, et nunc eadem commemorando repetimus, quod cedrus arbor est incomputribilis naturae, odoris jucundi, aspectus nitidi, serpentes accensa nidore fugans ac perimens: quae universa perfectis quibusque conveniunt, quorum insuperabilis est patientia, fama virtutum eximia, prae