comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰunum erat in duob cheru¬
bin. Duoerant facti chertibin
ꝓpt̾ consortium eiꝰdem de qua
loquim̃ caratatis significandũ.
qͥa minꝰ qm int̃ duos caratas ñ
potest stare. Unde ⁊ saluator bi¬
nos ad p̃dicandum discipulos
mittere curauit: ut tacite do¬
ceret. eis qͥu̾bum ficłi p̾dicareñ.
uirtutem dilectionis ante oĩa¬
⁊ oꝑiserant duo cherubin: qͥa
disparilitas uoluntatum. suie
cogitatiuum in suꝑna patria
tur. Posuitq cherubin in me¬
dio templi int̾ioris : & extende¬
bant alas suas cherubin: ce
tangebat una ala parietem :¬
& ala cherub scdi tangebat
parietem alt̾um. Ale autem
altȩ in medio pariete templi
se inuicem contingebant. Ma¬
nnfestum ẽ ex his q̃ p̃dict̃a fc̃
quare cherubin in mediotẽ¬
pli int̾ioris sint positi: quoꝵ
habitatio semꝑ est in celis. Extende¬
bant autem alas cherubin qͣsi ad
uolandum: qͥa sp̃s angłici semper
habent animum ad obsequium
diuinȩ uoluntatis paratum. sũ

Expanded text:
opus unum erat in duobus cheruopus unum erat in duobus cherubin. Duo erant facti cherubin propter consortium ejusdem, de qua loquimur, charitatis significandum, quia minus quam inter duos stare charitas non potest. Unde et Salnos ad praedicandum discipulos mittere curavit , ut tacite doceret eis qui verbum fidei praedicarent virtutem dilectionis ante omet operis erant duo cherubim, quia disparilitas voluntatum sive cogitationum in superna patria tur. Posuitque cherubim in medio templi interioris. Extendebant autem alas suas cherubim, et tangebat ala una parietem, et ala cherub secundi tangebat parietem alterum. Alae autem alterae in medio pariete templi se invicem contingebant. Manifestum est ex his quae praedicta sunt, quare cherubim in medio templi interioris sint positi, quorum habitatio semper est in coelis. Extendebant autem alas cherubim, quasi ad volandum, quia spiritus angelici semper habent animum ad obsequium divinae voluntatis paratum. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm grãm demonstrant ꝑpetuȩ
ce indefectiuȩ felicitatis eorum.
qui semꝑ in cȩlestib in minist̾io
sui ꝑsistunt auctoris: uel certe
qͥa leuitate sp̃ialis nat᷑ȩ st̃ p̃diti.
ita ut ubicunq uolu̾int statum
qͣsi uolando ꝑueniant: ⁊ hic cũ
alis figati: & ꝓpħis st̾ cum alis
ostensi. Bene aut̃ dr. qͥa quinq
cubitors fu̾it ala cherubuna. ⁊
qͥnq cubitoꝵ ala cherub altera:
cum uirtutes angłicȩ legem di
que in qͥnq libs scͥpt a ẽ inde¬
fessa deuotione custodiunt: di
enim legis: caritas ẽ. Lximi aut̃
eoꝵ ⁊ ipsi ad inuicem ft̃ angłici
sp̃s: ⁊ homines electi. eorũ eque
conciues. Unde utͣq ala eiꝰdem
eadem ipsa deuotione qͣ sese al
terutrum in deo diligẽ. plenã
quoq ad se ascendentium socie¬
tatem desidant: sicq simul
ale.xͤ. cubitos complent: cum
in gemina caritatis exhibitione.
angłi de conditoris p̾sentia le¬
tantur. Decemuͦ cubitoꝵ erat
cherub. scd̾̃s mensura pari. de

Expanded text:
am demonstrant perpetuae et indefectivae felicitatis eorum qui semper in coelestibus in ministerio sui persistunt auctoris? Vel certe, quia levitate spiritalis naturae sunt praediti, ita ut ubicunque voluerint, statim quasi volando praeveniant; et hic cum alis figurati, et prophetis cum alis ostensi. Bene autem dicitur, quod quinque cubitorum ala cherub una, et quinque cubitorum ala cherub altera, quoniam virtutes angelicae legem Dei, quae in quinque libris descripta est, indefessa devotione custodiunt, dilenim legis est charitas. Proximi autem eorum, et ipsi adinvicem sunt angelici spiritus, et homines electi eorum aeque concives. Unde utraque ala ejusdem eadem ipsa devotione, qua sese in alterutrum in Deo diligunt, nostram quoque ad se ascendentium societatem desiderant. Sicque simul alae decem cubitos complent cum in geminae charitatis exhibitione angeli de Conditoris sui praesentia laetantur. Decem quoque cubitorum erat cherub secundus mensura pari, et
Abbreviated transcription (Latin):
ne ce sanguie agni fiebat. se¬
lebramꝰ autem hodie pascha
scdm: quod in corpore ce san¬
gumne redẽptoris nr̃i.a quo
quesiti & mundatisumus
act̾am ẽ. In qͦ aut̃ loco tẽplũ
sit edificatum. manifestius
inlibro paralipomenon osten¬
ditu:. ubi scͥptum est. Et cȩp̃
salomon edificare domum

Expanded text:
ne et sanguine Agni fiebat. Celebramus autem hodie Pascha secundum, quod in corpore et sanguine Redemptoris nostri, a quo quaesiti et mundati sumus, actum est. In quo autem loco templum sit aedificatum, manifestius in libro Paralipomenon ostenditur, ubi scriptum est: Et coepit Salomon aedificare domum
Abbreviated transcription (Latin):
strandos a dño.atq infilios ec¬
clesiȩ commutandos ostendit:
qͥb merito diẽ apłs. fuistis aliqͣn¬
do tenebre: nẽ aut̃ lux in dño.
Iebꝰ. eadem ẽ ciuitas. qͦ ⁊ irłm. Et
iebꝰ quidem int̃p̃tat᷑ conculcata:
irłm autem uisio pacis. In qͣ.
holocausti emerat. cum salomon
nes cia ꝑdurabat. conculcabat᷑
& illudebat᷑ ab immundis sp̃ib¬
ad simulacͣ muta ꝓut ducebat᷑
seqͤns. Eumuͦ illam gr̃a sui con¬
ditoris respexit: continuo paciᷤ
inse celocum inuenit ce nom̃.
dicente de ipsa dño. Beati paci¬
ficr: qm̃ filii deiuocabunt᷑. sum
gͦ ornanin hac ciuitate regnũ
adhuc hab̾et iebꝰ uocabat᷑. at
cum locum areȩ suȩ cum bubꝰ
insua obstinatione gentilitas
conculcabat᷑. qͥa uił. ⁊ abiecta
a malignis sp̃ib. Porrocũ omĩa
fua uende ac uero regi offerre
didiẽ: ñ ultͣ conculcari a de¬
monibꝰ ac uitiis potuit: s int̃

Expanded text:
strandos a Domino atque in filios Ecstrandos a Domino atque in filios Ecclesiae commutandos ostendit, quibus merito dicat Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Jebus eadem est civitaebus quidem interpretatur conculcata, Jerusalem autem visio pacis. In qua  locum holocausti emeret, cum Salomon nescia perdurabat, conculcabatur  illudebatur ab immundis spiritibus, simulacra muta prout ducebatur sequens; cum vero illam gratia sui Conditoris respexit, continuo pacis in se et locum invenit et nomen dicente de ipsa Domino: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . Cum ergo Ornan in hac civitate regnum adhuc haberet, Jebus vocabatur; at cum locum areae suae cum bubus in sua obstinatione gentilitas conculcabatur, quasi vilis et abjecta, a malignis spiritibus. Porro cum omnia sua vendere ac vero regi offerre didicit, non ultra conculcari a daemonibus ac vitiis potuit, sed int
Abbreviated transcription (Latin):
ac deuota mente susciꝑent.
Hinc etenim dñs de paratis
ad credendum sibi popłis: ait
discipłis. Leuate ocłos ur̃os.⁊
uidete regiones:qͥa albe sunt
lam ad messem. Et qui metit
m̃cedem accipit. & congregat
fructum inuitam et̃nam: ut
qui seminant simul gaudeat
&e qͥ metit. Quasi aliis ũbis de
edificatione templ diceret.
Leuate ocłos ur̃os. & uidete lo¬
cum qͥ paratꝰ est iam ad ȩdifican¬
dam domum domini: ce qͥ edifi
ce qͥ congregat lapides p̃ciosos
in uitam ȩt̾nam. Ut qͥ parat lo¬
cum edificationis simul gaui¬
deat. ce qͥ edificat. id est ꝓpħe
mientem p̃dicantes dm̃ auna si¬
mul in illo mercede potiantur.
Bene idem locꝰ in area erat ornan
iebus ei. qͥa eccłia areȩ uocabło
solet designari. dicente ioħe
de dño. Cuiꝰ uentilabrum in
manu sua: & ꝑmundabit areã
suã. Ornan qͥ int̃p̾tat᷑ ullumina¬
tus. ce erat natone iebus eus.
natione qͥdem gentiles signifi¬
cat: nomine autẽ eos dem illu¬

Expanded text:
ac devota mente susciperent: ac devota mente susciperent: hinc etenim Dominus de paratis ad credendum sibi populis, ait discipulis: Levate oculos vestros, et videte regiones, quia albae sunt jam ad messem; et qui metitmercedem accipit, et congregat fructum in vitam aeternam, ut qui seminat, simul gaudeat et qui metit . Quasi aliis verbis de aedificatione templi diceret: Levate oculos vestros, et videte locum, quia paratus est jam ad aedificandam domum Domini. Et qui docent, et congregat lapides pretiosos in vitam aeternam, ut et qui parat locum aedificio, simul gaudeat et qui aedificat; id est propheta ientem praedicans Dominum una simul in illo mercede potiantur. Bene idem locus in area erat Ornan Jebusaei, quia ecclesia areae vocabulo solet designari, dicente Joanne de Domino: Cujus ventilabrum in manu sua, et permundabit aream suam . Ornan, qui interpretatur Illuminatus, et erat natione Jebusaeus, natione quidem gentiles significat, nomine autem eosdem illu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ubi dñs ait. tolle filium
tuum unigenitum quẽ di.¬
ligis ysaac. & uade in t̾ram
uisionis. atq offer eum in
holocaustum: ꝓ t̾raiuisionis
in hebreo. t̾ra morian ht̃. Et
quia immolatio ysaac. typꝰ
dñicȩ passionis extitit. recte
in loco eiꝰdem immolationis
templum edificat᷑: qͥa ꝑfidẽ
& mist̾ia dñicȩ passionis.
ȩccłia dedicat᷑: & crescit in
templum sc̃m in domino. De qͦ
monte bñsubdit᷑. qͥ demonsttꝰ
fuerat dauid patͥ eiꝰ. Ostensus
uocatam de gentib ecclesiam.
ꝑsacram̃ta eiꝰdem suȩ incarna¬
tionis ablueret a peccatis: atq
in domum sibi fidelem dilectã¬
q cons ecraret. Bñ aut̃ adoitur.
in loco quem p̃parauerat dd.
Preparauerat nanq dauid.
psallendo: parauerunt alii ꝓ¬
phete uaticinando locum dño.
uͦ utiq salomoni. in qͦ domum
ȩdificaret: qͥa corda auditorũ
suoꝵ.fide t̾iitatis instituerunt.
sedule ammonentes. ut ueni¬
entem in carne dei filium. fide

Expanded text:
quo Dominus ait: Tolle filium quo Dominus ait: Tolle filium tuum unigenitum, quem diligis Isaac, et vade in terram Visionis, atque offer eum in holocaustum . Pro terra Visionis, in Hebraeo terram Moria habet. Et quia immolatio Isaac typus Dominicae passionis exstitit, recte in loco ejusdem immolationis templum aedificatur, quia per fidem et mysterium Dominicae passionis Ecclesia dedicata, crescit in tempmonte bene subditur: Qui demonstratus fuerat David patri ejus. Ostensus , qui vocatam de gentibus ecclesiam, per sacramenta ejusdem suae incarnationis ablueret a peccatis, atque in domum sibi fidelem dilectamque consecraret. Bene autem additur: In loco quem paraverat David. Paraverat namque David psallendo, paraverunt alii prophetae vaticinando locum Domino, vero utique Salomoni, in quo domum aedificaret, quia corda auditorum suorum fide veritatis instituerunt, sedulo admonentes ut venientem in carne Dei Filium fideli
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tium ds ñ ẽ. s factus est in
pace locus eiꝰ. & habitatio eiꝰ
in syon. Q edificat᷑ in monte.
uidelicet in ipso dño saluato.¬
re. de qͦ ysaias ait. Et erit in
nouissimis dieb p̃paratus
mons domꝰ dñi in uertice
montium. Et ipse de se in
eugłio. Non potest inquit
ciuitas abs condi: sup̃ mon¬
temposita. Ipse est mons
montium: qͥ de t̾ra quidem
ꝑ originem assumpte carnis
ortꝰ ẽ: s omnium t̾rigenarũ
potentiam. ac sc̃itatem. singła¬
ris eulmine dignitatis trans¬
cendit. In qͦ nimirum monte.
ciuitas siue domꝰ domini con¬
struct̾a ẽ: quia siñ in illa ra¬
dicem figat. spes ce fides nr̃a
nulla. Qui recte mons moria.
id est uisionis uocat᷑: quia
electos suos qͦs ad ȩt̾nam fue
claritatis uisionem conser¬
uat. in hac int̾im uita labo¬
rantes uide ⁊ adiuuare dig.¬
natur. Ipse est enim locꝰ in qͦ
obtulit abraham ysaae filiũ
suum dño: ac deuocione obe¬
dientiȩ uide ab illomeruit.
unde ce nomen accepit. Den.

Expanded text:
ium Deus non est, sed factus est in pace locus ejus, et habitatio ejus in Sion. Aedificatur in monte, videlicet in ipso Domino Salvatore, de quo Isaias ait: Et erit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in vertice montium . Et ipse de se in Evangelio: Non potest, inquit, civitas abscondi super montem posita ; ipse enim est mons montium, qui de terra quidem per originem carnis assumptae ortus est, sed omnium terrigenarum potentiam ac sanctitatem singularis culmine dignitatis transcendit. In quo nimirum monte civitas sive domus Domini constructa est, quia si non in illo radicem figat, spes et fides nostra nulla est. Qui recte mons Moria vocatur, id est, Visionis, quia electos suos quos ad aeternam suae claritatis visionem conservat, in hac interim vita laborantes videre et adjuvare dignatur: ipse est enim locus in quo obtulit Abraham Isaac filium suum Domino, ac devotione obedientiae videri ab illo meruit. Unde et nomen accepit, de
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ uł u̾ba salutaria. ad exem¬
plum uite ꝓposita. semꝑ in diui¬
nis paginis qͥs quib querit inue¬
nit. Unde apte idem panes in ex-¬
odo duodecim fieri p̃cepti sunt:
menti condita ẽ: & instrumenti
uetis donante deo reuelata mi¬
steria. Quonimirum numero
ñ tantum idem apłi: s c om̃s sc̃i¬

Expanded text:
 verba salutaria ad exemplum vitae proposita, semper in divinis paginis, quisquis bene quaerit, invenit. Unde apte iidem panes in Exodo duodecim fieri praecepti suntiptura Tesmenti condita est, et Instrumenti Veteris, donante Domino, revelata mysteria. Quo nimirum numero non tantum iidem apostoli, sed omnes su
Abbreviated transcription (Latin):
salomon altare aurcum.
additum est continuo ⁊ mensã
suꝑ quam ponerent᷑ panes ꝓpo¬
sitionis auream. Mensa autem
aurea scriptura ẽ sacra: sp̃ualis
intelligentiȩ claritate fȩcunda.
De qua psalmista domino.La¬
rasti inqͥt in conspectu meo m̃sã:
adũsus eos qui tribulant me.
Ne enim nos adu̾sarii tͥbulan¬
tes ad errorem inflectant: m̃sam
nob̾ conditor nr̃ scientiȩ ꝑ quã¬

Expanded text:
Salomon altare aureum, additum est continuo: Et mensam, super quam ponerentur panes propositionis, auream. Mensa autem aurea Scriptura est sacra spiritualis intelligentiae claritate fecunda; de qua Psalmista Domino: Parasti inquit in conspectu meo mensam, adversus eos qui tribulant me . Ne enim nos adversarii tribulantes ad errorem inflectant, mensam nobis Conditor noster scientia
Abbreviated transcription (Latin):
litum cursum custodiens. us
q kl̃. septemb̃. A.kł. enim sep¬
temb. hoc anno quousq tͣns¬
ilies saltus diem. quem mul

Expanded text:
litum cursum custodiet usque in Kal. Septembris. A Kal. enim Septembris hoc anno, quousque transilias saltus diem, quem mul
Abbreviated transcription (Latin):
ad .xxiͣ. eẽ querendum. Uerũ
ne nos amatores uictorii te¬
mere illum agg̃ssos ẽẽ lacerẽt:
legant librum doctissimi ⁊
scĩssimi uiri uictoris uidelic̾
capuani ep̃i de pascha. quod

Expanded text:
am esse quaerendum. Verum ne nos amatores Victorii temere illum aggressos esse lacerent, legant librum doctissimi et sanctissimi viri, Victoris videlicet Capuani episcopi, de Pascha, quod
Abbreviated transcription (Latin):
qu adrantis dicimus oriri. ñ
ante nr̃e tempꝰ mt̃calationis
que fit. Si. klars martiarum
die. in compoto lune uel ea¬
rumdem festiuitate dierum
potest cum nr̃i anni circulo
ꝑcipere concordiam. sed ide
sabbati. apudillos t̾cia sabb̃i
computant᷑ ⁊ cetera in hunc
modum.xii. De mensib roma

Expanded text:
uadrantis dicimus oriri, non ante nostrae tempus intercalationis, quae fit sexto Cal. Martiarum die, in computo lunae vel earumdem festivitate dierum potest cum nostri anni curriculo recipere concordiam; sed idem Sabbati, apud illos tertia Sabbati computantur, et caetera in hunc modum. CAPUT XII. De mensibus Roma
Abbreviated transcription (Latin):
lectionis. St̃ uͦ alii claui timo¬
ris. qͥbꝰ incipientes qͥq. ⁊ necdũ
ad ꝑfectionem ꝑuenientes. il¬
lecebras uitioꝵ. carnaliumq
uoluptatum mortificant: illi
uidelicet sermones ueritatis.
quoꝵ insticutione carnẽ nĩa
crucifigere cum uitiis & concupi¬
scentiis edocem᷑. Quas habere de¬
siderabat ꝓpħa cum ait. Confige
clauis a timore tuo carnes meas:
a iudiciis enim tuis dimui. Qui
rursum ad ꝑfectiora ueniens.
dic̃ de clauis dilectionis. M au¬
tem adherere do. bonum ẽ. Nich̃¬
ꝓrsꝰ erat in templo: quod ñ auro

Expanded text:
moris, quibus incipientes quique et necdum ad perfectionem pervenientes, illecebras vitiorum, carnaliumque voluptatum mortificant: illi videlicet sermones veritatis, quorum institutione carnem nostram crucifigere cum vitiis et concupiscentiis edocemur: quos habere desiderabat Propheta, cum ait: « Confige clavis a timore tuo carnes meas, a judiciis enim tuis timui . » Qui rursum ad perfectiora perveniens, dicit de clavis dilectionis: « Mihi autem adhaerere Deo bonum est . » « Nihilque erat in
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ sca̾scoꝵ. ubi erat archa. int̾¬
nam scõꝵ uitam in conspectu sui
conditoris ⁊ redemptoris signifi¬
cat. iuxta illud psalmiste. abscon¬
des eos in abscondito uultꝰ tui a
conturbatione hominum: ita
cȩnacłm in alto eandem uitam
hoc est in cęlis ẽẽ. ⁊ ñ in hoc mun¬
do designat dicente apło. Que
sursum sunt querite. ubrxp̃s
ẽ in dext̾a di sedes: quȩ surfum

Expanded text:
 sanctorum ubi erat arca, internam sanctorum vitam in conspectu sui Conditoris et Redemptoris significabat, juxta illud Psalmistae: « Abscondes eos in abscondito vultus tui, a conturbatione hominum : » ita coenaculo in alto, eamdem vitam, hoc est in coelis esse, et non in hoc mundo designat, dicente Apostolo: « Quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens. Quae sursum
Abbreviated transcription (Latin):
oracłm auro tecta est: qͥa ꝑfecti
quiq iusti in hac uita. ubi nec¬
dum palam de patre audire.
id est necdum palam uidere
queunt: ꝑ fidem &e opꝰ iusticiȩ
diuino ornant᷑ amore: ꝑquẽ
ce plenam dei cognitionem me
multifarie pietatis: quas in
obsequtum uł sui creatoris. uł
fr̾nȩ necessitatis amor castus
exhibet. Claui aurei quibus
erant affixe lamine. ipsa st̃ p̃¬
ercicio studioq uirtutum ne de
ficiamus donante xp̃i gr̃a conti.¬
nemur. Unde bñ de eisdem cla¬
uis in libro paralipomenonscͥp¬
tum ẽ. S &e clauos fecit aureos:
ita ut singłi claui siclos quinqͣ¬
genos appendent. Quinq̃gena¬
tentie: & remissionis qͥnquage¬
simus annꝰ iubileꝰ: qͥnqͣgesima
die post pascha. sp̃s sc̃s adueni¬
cles iam. Et qͥnquagenoꝵ erant
sieloꝵ claui singłi. qͥb laminȩ
aureȩ affigebant᷑ in parietib
domꝰ dñi: quianimirum u̾ba
cȩlestia. qͥb in amore bonorum
oꝑum ꝓficimꝰ. ⁊ conseruamur.
ueniam nob̃ ꝓmittunt pecca¬

Expanded text:
oraculum auro tecta est, quia perfecti quique justi in hac vita, ubi necdum palam de Patre audire, id est, necdum palam Patrem videre queunt, fidem et opus justitiae divino ornant amore, per quem ad plenam Dei cognitionem mermultifariae pietatobsequium vel sui Creatoris, vel fraternae necessitatis, amor castus exhibet. Clavi aurei quibus erant affixae laminae ipsa sunt prercitio studioquficiamus, donante Christi gratia, continemur. Unde bene de eisdem clavis in libro Paralipomenon scriptum est, Sed et clavos fecit aureos, ita ut singuli clavi siclos quinquagenos appenderent. Quinquagenatentiae et remissionis; quinquagesimus annus jubilaeus; quinquagesima die post Pascha Spiritus sanctus adveniecravit; et quinquagenorum erant siclorum clavi singuli, quibus laminae aureae affigebantur parietibus domus Domini, quia nimirum verba coelestia, quibus in amore bonorum operum proficimus et conservamur, veniam nobis promittunt pecca
Abbreviated transcription (Latin):
texit auro. Supͣ de altari dectũ
est. Plemꝰ uͦ hȩc in libro paralipo¬
menon explicant᷑: uͥ porticꝰ qͦoy
erat ante frontem templi deau
& in hoc scło & in fut᷑o. p̃ cȩteris
uirtutib deo placitis. dono ca¬
ritatis abundat: solaq hec sin
gularit̾ eminens. cȩt̾as celare

Expanded text:
ltari dictum est. Plenius vero in libro Paralipomenon haec explicantur, ubi Porticus quoque erat ante frontem templi deauret in hoc saeculo et in futuro, prae caeteris virtutibus Deo placitis dono charitatis abundat; et sola haec quasi singulariter eminens, caeteras caelare
Abbreviated transcription (Latin):
nere diximꝰ: ubi ita redemp¬
toris nr̃i amore flagramus.
ut necdum ipsum uidere
facie ualeamꝰ ad faciem. Un
de apte domus hec auro qͥdẽ
ta erat. medio pariete ab ora¬
culo secreta. Oracłm nanq uocat᷑:
cum diuina hominibꝰ tił angłica
allocutio. cum secretoꝵ quorũq
reuelatione concedit᷑. Unde bñ
oracłm in abditis. hoc est in int̾i¬
orem domum factum ẽ: quia in
suꝑna patria. & angłoꝵ nobis
uisio atq allocutio. & ipsa dei p̃

Expanded text:
nere diximnere diximtoris nostri amore flagramus, ut necdum ipsum videre facie valeamus ad faciem. de apte domus haec auro quidem to erat medio pariete ab oraculo secreta. Oraculum namque vocatur, cum vel divina hominibus, vel angelica allocutio cum secretorum quorumque revelatione conceditur. Unde bene oraculum in abditis, hoc est, in interiore domo factum est, quia in superna patria et angelorum nobis visio et allocutio, i
Abbreviated transcription (Latin):
uestiuit cȩdro. Altare dic̃
tymiamathis. qͦd erat ante o¬
raculum: de qͦ paulopꝰ fubin¬
fertͣ. s &e totum altare oracł
terit auro. Unde intelligi dat᷑
qͥa idem altare de lapide qͥdẽ
fu̾it factum. ⁊ cȩdro uestitum:
ac deinde auro cooꝑtum. Sig¬
nificat autẽ typice ꝑfectorũ
uitam iustoꝵ. qui qͣsi inuici¬
nia oracłi st̃ positi: qͥ desertis
infimis delectationib de solo
regni cȩlestis ing̾ssu. curam
omnem impendunt. Unde
bñ in hoc altari. non carnes
uictimaꝵs s sola incendebañ
tymiamatha: qͥa tales non ad¬
huc peccata carnis. ⁊ illecebͣs
cȩlestium desidioꝵs odoram̃¬
ta. ꝑ ignem amoris in conspec.¬
tu sui conditoris offerunt. Qd
autem in huiꝰmodi altari. la¬
pis. cȩdrꝰ. & aurum figurent.
ex his qͤ suꝑiꝰ dicta st̃̾ facile po¬
test intelligi. Domum quoq
ante oracłm oꝑuit auro pu-¬
rissimo: & fixit laminas cla¬
uis aureis. Domum ante ora¬
cłm p̃sentis eccłiȩ typum de¬

Expanded text:
stivit cedro. » Altare dicitur thymiamatis, quod erat ante oraculum, de quo paulo post subinfertur: « Sed totum altare oraculi texit auro. » Unde intelligi datur quod idem altare de lapide quidem fuerit factum, et cedro vestitum, ac deinde auro coopertum. Significat autem typice perfectorum vitam justorum, qui quasi in vicinia oraculi sunt positi, quia, desertis infimis delectationibus, de solo regni coelestis ingressu curam omnem impendunt. Unde bene in hoc altari non carnes victimarum, sed sola incendebantur thymiamata, quia tales non adhuc peccata carnis et illecebras coelestium desideriorum odoramenta, per ignem amoris in conspectu sui Conditoris offerunt. Quid autem in hujusmodi altari lapis, cedrus et aurum figurarent, ex his quae superius dicta sunt, facile potest intelligi, Domum quoque ante oraculum operuit auro purissimo, et fixit laminas clavis aureis. Domum ante oraculum praesentis Ecclesiae typum te
Abbreviated transcription (Latin):
dies in eo quipositꝰ est sol sig¬
no moraturꝰ sit: ex predicta
partum summa. qͥbꝰ partibꝰ
lunam a sole remotam inue¬
nerifipsum numerum sumens.
dab̃ eidem signo ad explendum
in eoit̾ solis: reliqͦs uͦ qͥ suꝑ fue¬
rint de summa partium. seqͤn¬
tib ꝑ ordinem signis disꝑties
fuerint: in eolunam ẽẽ. nou̾̃is
intota ipsiꝰ parte quot illi sig¬
no ex p̾fata summa ꝓuenerint.
Quod sim summa partium.
tot solumm inueneris. quot
adhuc dies in eo qͦpositꝰ ÷ sig¬
no.degere habetaut aliquot
minꝰ in eodem signo lunam
cum sole ẽẽ scito. Qd solet acci¬
dere pͥma uł .ii. luna:. posito
sole inpͥorib cuiꝰq signi par¬
tibus. Sin autem in tantum¬
ipse numerus partium ex¬
creuerit ut illosigno in qͦ
ẽ sol expleto. reliqͥs oĩbꝰ signis

Expanded text:
dies in eo quo positus est sol sigdies in eo quo positus est sol signo moratus sit, ex praedicta partium summa, in quibus partibus lunam a sole remotam inveneras, ipsum numerum sumens dabis eidem signo ad explendum iter solis; reliquos vero qui superfuerint de summa partium, sequentibus per ordinem signis per tricefuerint, in eo lunam esse noveris in tota ipsius parte, quot illi signo ex praefata summa provenerint. Quod si in summa partium tot solummodo in veneris quot adhuc dies in eo quo est signo degere habet, aut aliquid minus, in eodem signo lunam cum sole esse scito; quod solet accidere prima vel secunda luna, posito sole in prioribus cujusque signi partibus. Sin autem intantum numerus ille partium excreverit, ut illi signo in quo est sol expleto, reliquis omnibus signis
Abbreviated transcription (Latin):
N quo signo. luna moret᷑ .xxiii.¬
cotidie:. uł quot partib a so¬
le. ꝑ singłos dies elonget᷑. hoc
ordine uestigabis. dume sẽp
etatem eiꝰ lune. quotacunq fu̾it
& multiplica quat̾: ipsum q
rurs numerum t̾ ducito. ⁊ qͦt
insumma reꝑies. tot partibus
lunam a sole noius dissipars:
id est in eo loco degere: ad ꝙͤ
uenturꝰ sit sol pꝰ totidem dies.
Partes emmistas nichil aliud
dicimꝰ: quam cotidianos ꝑzo¬
diacum solis ꝓgͥssus. Item. si eo¬
dem argumento ꝓbare conten¬
dis. in quo signoluna eodem
die constat: pͥmum uideto in
qͦ sol moret᷑ die. ⁊ in quota ipsiꝰ
signi parte.i. qͦt ibidem dies
exactos habeat. E quia unũ¬
quodq signum ꝑlabit᷑ sol
.xxx. diehrursꝰ uideto qͦt ab
eo die remanent.usq. xxx: id
est ad completionem signi. Q
inuentu facillimum est: cum
sol singła signa non solumm
certis m̃sib. s ⁊ certis ips orum
mensium adeat dieb p̃cipue
ingrediens arietem. Cumq
inuentum fu̾it. quot adhuc

Expanded text:
n quo signo luna moretur quotidie, vel quot partibus a sole per singulos dies elongetur, hoc ordine investigabis. Sume semper aetatem lunae, quotacunque fuerit, et multiplica quater, ipsumque rursus numerum ter ducito; et quot in summa reperis, tot partibus eam a sole noveris disparari, id est, in eo loco degere ad quem venturus sit sol post totidem dies. Partes enim istas nihil aliud esse dicimus quam quotidianos per zodiacum solis progressus. Item in eodem argumento probare contendis, in quo signo luna eodem die consistat? Primum videto in quo sol ipso moretur die, et in quota ipsius signi parte, id est, quot ibidem dies exactos habeat? Et quia unumquodque signum perlabitur sol XXX diebus, rursus videto quot ab eo dies remaneant usque ad XXX, id est ad completionem signi? Quod inventu facillimum est, cum sol singula signa non solummodo certis mensibus, sed et certis ipsorum mensium adeat diebus, praeciingrediens, id est Arietem. Cumque inventum fuerit quot adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ꝯstat. ¶ ħ accide solet. xxuiii. ł xxix.
luna: sole inpostremis signi
partib degente. S illud suꝑiꝰ
in recessione asole:Hoc uero
contingit in reproximatione
lune aosolem. Quantum .N
ꝑsingłos dies elongat᷑ ab eo
recebens ex tina parte circħ
tenet tantum deinceps eidem
reꝓximat ex alt̾a parte:donec
ad idsignum.immo ad eandem
ipsius signi pardem ueniat ubi
eum reliquerat:toto ꝑagrato
rodiaco. Quodut dictum est
ꝑficit. S quia tam ibisolem ñ
inuenit: ut pote .xxuiii. partibꝰ.
inquib ipsa zodiacum lustra¬
uerat. exinde elongatum pꝰ
circuitum signiferum. duob
diebꝰ ⁊ .iiiiͦ. horis ꝑficiens. quod
UIII. ꝑegerat: rursꝰ eum luna
consequit᷑:eiq succedens. pe¬
nitus obscurat᷑. ⁊ xxͣx. efficit᷑.
Qui etiam dies ⁊ interluniũ
solet appellari: quia int̾defec

Expanded text:
e constat. Et hoc accidere solet XXVIII vel XXIX luna, sole in postremis signi partibus degente. Sed illud superius in recessione a sole, hoc vero contingit in reproximatione lunae ad solem. Quantum enim per singulos dies elongatur ab eo, recedens ex una partes circuli tantum tenet deinceps eidem soli proximans ex altera parte, donec ad signum, imo ad eamdem ipsius signi partem veniat, ubi eum reliquerat toto peragrato zodiaco, quod, ut dictum est perficit. Sed quia jam ibi solem non invenit, utpote XXVII partibus, in quibus ipsa zodiacum lustraverat, exinde elongatum, post circuitum signiferum duobus diebus et IV horis perficiens, quod horis peregerat, rursum eum luna consequitur, et eidem succedens penitus obscuratur, et XXXa efficitur; qui etiam dies interlunium solet appellari, quod inter defec
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnta ignorantia homo tegat᷑
agnoscit. Uultui nanq palli-¬
um suꝑducere est: ne altiora
mens querere audeat. Hanc
consideratione ꝓpͥe infirmi¬
tatis uelare: ut nequaquam
intelligentie ocłos ultra se p̃.¬
cipitanter aꝑiat: s ad hoc qd
app̃endere non ualet. reu̾ent̾
claudat. Qui hec agens: in
spelunce ostiostetis se descri¬
bit᷑. Qͥd namq spelunea nr̃a
est. nisi hȩc corruptionis ha¬
bitatio: in qua adhuc ex uie¬
tustate retinem᷑: S cum aliqͥd
ꝑciꝑe de cognitione diuinita¬
tis incipimus: quasuam in
speluncȩ nr̃ȩ ostiostamus.
Quia enim progredi ꝑfecte
ñpossumus: ad cognitionẽ
tamenueritatis inhiantes. lam
aliquid de lib̃tatis aura captamꝰ.
In ing̾ssugͦ speluncȩ stare ẽ: rep̃s¬
so nr̃e corruptionis obstaculo
ad cognitionem uerteatis inci¬
pere exire. Unde ⁊ nube in tab̃.¬
naculum descendente. israeli¬
de elonginqͦ cernentes in papili¬
onum suoꝵs ostiis stetisse me¬

Expanded text:
quanta ignorantia homo tegatur, quanta ignorantia homo tegatur, agnoscit. Vultui namque pallium superducere est ne altiora mens quaerere audeat; hanc ex consideratione propriae infirmitatis velare, ut nequaquam intelligentiae oculos ultra se praecipitanter aperiat, sed ad hoc quod apprehendere non valet, reverenter claudat. Qui haec agens in speluncae ostio stetisse describitur, quid namque spelunca nostra est, nisi haec corruptionis habitatio, in qua adhuc ex vetustate retinemur? Sed cum aliquid percipere de cognitione divinitatis incipimus, quasi jam in speluncae nostrae ostio stamus: Quia enim progredi perfecte non possumus, ad cognitionem tamen veritatis inhiantes, jam aliquid de libertatis aura captamus. In ingressu ergo speluncae stare, est represso nostrae corruptionis obstaculo, ad cognitionem veritatis incipere exire. Unde et nube in tabernaculum descendente, Israelitae e longinquo cernentes in papilionum suorum ostiis stetisse me
Abbreviated transcription (Latin):
p̃s ante dñm euertit mon¬
tes. ⁊ petras conterit: quia
pauor qui ex aduentu eiꝰ irru¬
it.⁊ altitudinem cordis nostri
deicit: ce duriciam liquefacit.
S sp̃ui commotionis ⁊ ignis.
non inẽe dominus d̃r ÷ ẽẽ uͦ in
sibilum aurȩ tenius ñ negat᷑.
qͥa nimirum mens. cumin
contemplacionis sublimitate
suspendit᷑: quicquid ꝑfecte
conspicere p̃ualet. d̾s non ẽ.
Cum uͦ subtile aliquid con
spicit: hoc est quod de incom¬
prehensibili substantia et̾ni¬
tatis audit. Quasi ͤ ꝯͣ ibilum
tenuis aure ꝑcipimus: cum
saporem incircumscrapte ue¬
ritatis contemplatione suibi¬
ta subtilit̾ degustamꝰ. Tc̃ gͦue.
rum est. qͦdde deo cognos cimꝰ:
cum plene nos aliquid de illo
cognoscere non posse sentimꝰ.
Unde bñ illic subdit᷑. Quod
cum uidisset helẏas operuit
uultum suum pallio: &e in¬
gressus stetit in ostio spelun
ce. Post aurȩ deniuis sibilum.
uultum suum ꝓpħa pallio
oꝑuit: qͥa in ipsa subtilissima
contemplatione ueritatis.

Expanded text:
s ante Dominum evertit montes et petras conterit, quia pavor qui ex adventu ejus irruit, et altitudinem cordis nostri dejicit, et duritiam liquefacit. Sed spiritui commotionis et igni non inesse Dominus dicitur; esse vero in sibilo aurae tenuis non negatur, quia nimirum mens cum in contemplationis sublimitate suspenditur, quidquid perfecte conspicere praevalet Deus non est. Cum vero subtile aspicit, hoc est quod de incomprehensibili substantia aeternitatis audit Quasi enim sibilum tenuis aurae percipimus, cum saporem incircumscriptae veritatis contemplatione subita subtiliter degustamus. Tunc ergo verum est, quod de Deo cognoscimus cum plene nos aliquid de illo cognoscere non posse sentimus. Unde bene illic subditur: Quod cum audisset Elias, operuit vultum suum pallio, et ingressus stetit in ostio speluncae Ibidem. Post aurae tenuis sibilum, vultum suum propheta pallio operuit, quia in ipsa subtilissima contemplatione veritatis,
Abbreviated transcription (Latin):
tum. de ꝓductis e lat̾e suosa¬
cramentis celestib. spons amgͥ
scificare eccłiam. qͣ uideł die
pͥmum atam patrem uideł
humani generis ipse creaue¬
rat. eiq de lat̾e costam tollens.
edificauit mulierem. cuius
adiutorio gentis ꝓpagaret
p̾tes ante natum sethposuere
annos. ce xxx. postea. ce. Sech
inter pretatur resurrec̃tio:
Significans res urrectionem
xpisti a mortuis euius mor¬
tem illatam a iideis signifi¬
cat abel. qui dicitur luctꝰ
a fratre cain occisus. &e re¬

Expanded text:
tum, de productis e latere suo Satum, de productis e latere suo Sacramentis coelestibus sponsam sibi sanctificare Ecclesiam, qua videlicet die primum Adam, patrem videlicet humani generis, ipse creaverat, eique, de latere costam tollens, aedificavit mulierem, cujus adjutorio genus propagaret  interpretes ante natum Seth posuere annos CCXXX, postea DCC. Seth interpretatur resurrectio, significans resurrectionem Christi a mortuis, cujus mortem illatam a Judaeis significat Abel, qui dicitur luctus, a fratre Cain occisus.
Abbreviated transcription (Latin):
tis. pͥma hurus die. fecte
ds̃ lucem ꝙͣ appellauit diem.
Scda. firmam̃tum celi in me¬
dio librauit aqͦꝵ. ipsis aquis ac
t̾ra cum celo suꝑiori. ac uirtu¬
tib que in eo conditorẽ lauda¬
rent. ante hoꝵ ui. dierum ex¬
ordium creatis. Tercia die cõ¬
gregatis in suum locum aqͥs
qͤ cuncta contexerant: aridam
iussit apparere. Quarta: syda
in firmam̃to celi posuit. qͣ nẽ
qͣntum eqͥnoctii coniectura
creauit ammantia. Sexta a¬
nimalia t̾resta.⁊ ipsum hõiẽ
formauit adam. decuiꝰ lat̾e
dormientis. matrẽ omnium
uruentium ꝓduxit euam.
le.xͥ.R̾. apͥł. dies appellatur.
Unde m̾ito credit᷑. si n̾ uerior
sententia uincit. ꝙ beatus
theophilꝰ ẽ cęt̾is ñ solum pa¬
lestine s ⁊ ꝑmultis aliarum
regionum ep̃is. de pascha
disputans scͥpsit eodem .xͦ. N.¬
apͥł die. dñm fuisse erucifixũ.
Decebat enĩ una eademq ñso¬
lum ebdomadiᷤ s ⁊ mͣsis die se¬
cundum abam ꝓgn̾is huma¬
ni salute uiuifica morte sopi¬

Expanded text:
tis, prima hujus die, fecit Deus lucem quam appellavit diem. Secunda, firmamentum coeli in medio libravit aquarum, ipsis aquis ac terra cum coelo superiore ac virtutibus quae in eo conditorem laudarent, ante horum sex dierum exordium creatis. Tertia die, congregatis in suum locum aquis quae cuncta contexerant, aridam jussit apparere. Quarta, sidera in firmamento coeli posuit, quae nunc, quantum aequinoctii conjectura creavit animantia. Sexta, animalia terrestria, et ipsum hominem formavit Adam, de cujus latere dormientis matrem omnium viventium produxit Evam, lendarum Aprilium dies appellatur. Unde merito creditur, si non verior sententia vincit, quod beatus Theophilus, cum caeteris, non solum Palaestinae, sed et permultis aliarum regionum episcopis de Pascha disputans, scripsit eodem  die Dominum fuisse crucifixum. Decebat enim una eademque non solum hebdomadis sed et mensis, die, secundum Adam pro generis humani salute, vivifica morte sopi
Abbreviated transcription (Latin):
sumpsit exordium: qͥ &̃ pater
gentiũ constitutꝰ ẽ: qn muta¬
tum nom̃ accepit. Qrta a dd̃¬
nis. annos hñs tuxta hebraieã
tͣnslationem .xii. ampliꝰ. gnatio¬
nes iuxta utͦsq codices.xuii.
sterii grã .xiiii. ponte: aqua¬
uelut iuuenili ȩtate in popło
di regum tempora cȩꝑunt.
hec nanq in hõib ȩtas: apta
gubnando solet existere regno.
carnẽ. gnationibꝰ ⁊ ipsa .xiiii.
Porro annis. d.lxxxix. extenta.
in qͣ ut gͣuu senectute fessama¬
lis crebͥoril plebs hebrea qͣssat᷑.
Sexta q̃ nẽ agit᷑ etas. nulla ge¬
nerationum uł tempoꝵ serie
certa: s ut etas decrepita. ip¬
sa totiꝰ mundi morte consum̃¬
da. Has ertimnosas plenasq
laborib mundi etates. quiq
felici morte uicert̃. Septima
iã sabbi ꝑhennnis ȩtate suscepti.
uiii. beate resurrectionis eta

Expanded text:
sumpsit exordium, qui etiam pater gentium constitutus est, quando mutatum nomen accepit. Quanis, annos habens, juxta Hebraicam inta translationem XII amplius, generationes, juxta utrosque Codices, XVII. mysterii gratia XIV ponvelut juvenili aetate, in populo Dei regum tempora coeperunt. Haec namque in hominibus aetas apta gubernando solet existere regno. carne, generationibus et ipsa XXIV, porro annis DLXXXIX extenta. In qua, ut gravi senectute fessa, malis crebrioribus plebs Hebraea quassatur. Sexta, quae nunc agitur, aetas nulla generationum vel temporum serie certa: sed, ut aetas decrepita ipsa, totius saeculi morte consumenda. Has aerumnosas, plenasque laboribus, mundi aetates quique felici morte vicerunt, septima jam sabbati perennis aetate suscepti octavam beatae resurrectionis aeta
Abbreviated transcription (Latin):
uerba d audire in sacͦ eloqͥo
noluit ut trena despiceret.
celestia amaret. illud deo iu¬
dice ex ꝓpħe sui ore audiatun¬
de amplius obligatꝰ cadat. dũ
spe t̾renȩ głe delectatꝰ pascit᷑.
suis desidiis ad ima semper ꝑ-¬
ducitur. Neq autem bonus
fuit ille sp̃s: qui mendax esse
appetiit in ore ꝓpħarum. Unde
⁊ p̃missum est: qͥa exercitus
cȩli stetit a dextͥs ⁊ simstris eiꝰ.
Ds enim qui incircumscͥpta ẽ
ueratas. in illa et̾na beatitudi¬
ne quȩ dext̾a eiꝰ dr. simstram
non habet: qͥa nicħ ibi ẽ quod
displicere potest. S quia si¬
mul omnia contuet᷑. simul
cuncta aspicit. ea ui in quabonꝰ¬
gamus apłos electos: ꝑ sinistrã
uero sp̃s reprobos. Nec moue¬
re debet. quod exercitꝰ cȩli cẽ
repulsi angłi uocent᷑: quia¬
& ipsi quamuis ab etheneo ee¬
lo expulsi st̃. adhuc tamen m
aerio cȩlo demorant᷑. sic̃ apłs
ait. Contͣ sp̃ualium nequicraᷤᷤ
pheta. qͦd ad deceptionem a¬
phetarum eiꝰ ora impleret :

Expanded text:
erba Dei audire in sacro eloquio noluit; ut terrena despiceret, coelestia ambiret, illud divino judicio ex prophetae ore audiat, unde amplius obligatus cadat, ut dum spe terrenae gloriae delectatus pascitur, suis desideriis ad ima semper ducatur. Neque autem bonus ille fuit spiritus, qui mendax esse appetiit in ore prophetarum. Unde praemissum est, quia exercitus coeli stetit a dextris et a sinistris ejus. Deus enim, qui incircumscripta est veritas, in illa aeterna beatitudine quae dextra ejus dicitur sinistram non habet, quia nihil esse quod displiceat potest. Sed quia simul omnia contuetur, simul cuncta aspicit ea vi, in quagamus angelos electos, per sinistram vero spiritus reprobos; nec movere debet, quod exercitus coeli etiam repulsi angeli vocantur, quia ipsi quamvis ab aethereo coelo expulsi sunt, adhuc tamen in aereo coelo demorantur, sicut Paulus ait: contra spiritalia nequitiae propheta qui ad deceptionem Acrophetarum ejus ora impleret,
Abbreviated transcription (Latin):
clamet. &e auariciaquȩ ẽ ido¬
lorum seruit᷑. qͥs qͥs adhuc a¬
uaricie subiect᷑ ẽ. a cultu ido¬
lorum liber non ẽ. Si gͦ is qui
auaricie estib anhelat. in fide
quidem positꝰ ẽẽ uidet᷑. s alie.¬
na ambit acciꝑe: honores

Expanded text:
clamet: « Et avaritia, quae est idoclamet: « Et avaritia, quae est idolorum servitus , » quisquis adhuc avaritiae subjectus est, a cultu idolorum liber non est. Sic ergo is qui avaritiae aestibus anhelat, in fide quidem positus esse videtur, sed aliena ambit accipere, honores
Abbreviated transcription (Latin):
s qui uitam reprobam¶tant.¬
ñ mutat. ⁊ aꝑpetͣndis pecca¬
tis animum ñ au̾tit: eum a
ꝓpħa aliquid requirit. illa
audit deo disponente. que me¬
ret᷑ audire damnandus. Eece
enim ut unum aut duo ex
multis loquamur ab omni¬
potentis dei cultu domꝰ isrł
sub idoloꝵ seruitute recesse
decipi consueuerat. Sepe ue¬
niebat ꝓsꝑa requirens. Cumuͦ
perna iudicia agebant. nisi
ut peccator popłs in suo corde
caperet᷑. quatinus qͥ ꝑfidiam
sequendo. deliquerat: sic ꝓpħa¬
rum suorum blandis sermoni¬
sceret quia deliquisset: ⁊ tan¬
to post duriꝰ raꝑet᷑ ad pęnam.
quantonẽ diutiꝰ uiueret in
culpa:S ecce iam largiente
omnipotente deo abidoloꝵ
blice confitet᷑: subdi lignis ce
lapidiluł euilibet creaturȩ
inoratione renuit. Securꝰ gͦ
situs consulit: qͥa hoc auditu¬
rus est quod audire fidelem
decet. fident̾ dicam: si abim¬
mundicis aliis. atq pratus
actib recesserit. securtis ẽ. Nam
cum paulus egregiꝰ p̾dicator

Expanded text:
s qui vitam reprobam non mutat, nec a perpetrandis peccatis animum non avertit, cum a propheta aliquid requirit, illa audit, Deo disponente, quae merebitur audire damnandus. Ecce enim, ut unum vel duo ex multis loquamur, ab omnipotentis Dei cultu domus Israel sub idolorum servitute recesserquibus decipi consueverat, saepe veniebat prospera requirens. Cum veperna judicia agebant, nisi ut peccator populus in suo corde caperetur? Quatenus qui perfidiam sequendo deliquerat, sic prophetarum suorum blandis sermonisceret quia deliquisset, et tanto post durius raperetur ad poenam, quanto nunc securius viveret in culpa. Sed ecce jam largiente omnipblice fatetur, subdi lignis et lapidibus vel cuilibet creaturae in adoratione renuit. Securus ersitus consulat, quia hoc auditurus est, quod audire fidelem decet. Fidenter dicam si ab immunditiis aliis atque a pravis actibus recepisset, securus esset. Nam cum Paulus, egregius praedicator,
Abbreviated transcription (Latin):
nium in diem indegrum col¬
landi. hȩc est rͣatio. quia sol
annuum celi ambitum. id ẽ
.xii. signa circłi ⁊ odiaci notis¬
sima. non in.ccc.lxu. diebus
s suꝑ additis .ui. horis adim¬
plere cognoscit᷑. Unde fit ut
si u̾bi gr̃a nc̃ equinoetialem
celi locum mqne oriens intͣ¬
uerit: in hune annoseqͤnti
in exordu diei. utpode cõple¬
to diei toti circuitu recurrat.
Sicq necess ario diem suꝑ¬
fluum ammoneat ubilibet
plenitudini ẽẽ copulandum.
Quem egyptii anno sug sol¬
septembͥum. romani autẽ
⁊ bissextum uocant. int̾kala¬
re consuerunt. Qd siquis
om̃s se annos agere debere
putauerit: magnum sib
mox inueniet annui cireu¬
itus occurrisse diopendrũ:
uaut pꝰ aliquot annorum

Expanded text:
nium in diem integrum collandi haec est ratio, quia sol annuum coeli ambitum, id est, XII signa circuli zodiaci notissima, non in CCCLXV diebus, sed superadditis VI horis adimplere cognoscitur; unde fit, ut si, verbi gratia, nunc aequinoctialem coeli locum mane oriens intraverit, in hunc anno sein exortu diei, utpote completo diei totius circuitu recurrat, sicque necessario diem superfluum admoneat ubilibet plenitudini esse copulandum. Quem Aegyptii anno suo soSeptembrium, Romani autem et bissextum vocant intercalare consueverunt. Quod si quis ue diebus omnes se annos agere debere putaverint, magnum sibi mox inveniet annui circuitus occurrisse dispendium, ita ut post aliquot annorum
Abbreviated transcription (Latin):
mas ⁊ clies iices sant̃ adim¬
uerunt. qͣlit eadem particła¬
crescat. ulque sit caus a qͤ¬
ue ratio inerementi ipsius.
qͥdue nasceret᷑ erroris iͣnfesti.
si ñ ipse dies bissexti. suo uyx¬
ta morẽ necessanium mpogptet᷑¬
laret᷑ in ordine. Bissextꝰ gͥ
ex qͣ drantis ratione ꝑ qua¬
duiemnium conficit᷑. Qua¬
drantem nanq solent appel¬
lare. qͣrtam partem cuiushi.¬
bet rei. u̾bi gr̃a. pecunie tẽ¬
poris. loci. ⁊ ideo.iiii. pans di¬
ei.qͥ. xxiiii. horis cum sua
nocte complet᷑. id ẽ hore .ui.
qͣdrans cons uete uocat᷑. ¶a¬
drantis aut̃ hiniꝰce ꝑ qͣdrien.¬

Expanded text:
as, et dies incessantes adimverint qualiter eadem particurescat, vel quae sit causa quaeve ratio crementi ipsius, quidve nasceretur erroris infesti, si non ipse dies bissexti suo juxta morem necessarium intercalaretur in ordine. Bissextus igitur ex quadrantis ratione per quadriennium conficitur. Quadrantem namque solent appellare quartam partem cujuslibet rei, verbi gratia, pecuniae, temporis, loci, et ideo quarta pars diei, qui XXIV horis cum sua nocte completur, id est, horae VI quadrans consuete vocatur. Quadrantis autem hujusce per quadrien
Abbreviated transcription (Latin):
natum. addita insuper expo¬
cũm cremento lacis tem poꝰ¬
iarie concipi simul ⁊ nasci de¬
ceret: penitentie uͦ p̃conem

Expanded text:
natum; addita insuper expocum cremento lucis temporariae concipi simul et nasci deceret. Poenitentiae vero praeconem
Abbreviated transcription (Latin):
nit. ut eo die semꝑ appareat.s
mͦ tanoiꝰ modo celerus. excer¬
tis causis uideri solet. Contig̃

Expanded text:
nit ut eo die semper appareat, sed modo tardius, modo celerius, ex certis causis videri solet, contig
Abbreviated transcription (Latin):
obliquas. fenestrȩ templi.
tib deo. archana sec̾toꝵ cele¬
stium specialiꝰ cȩt̾is uid̾e con¬
cedit᷑. Qui dumea que in oc¬
culto uident. publice fideli¬
b pandt̃: quasi suscepto lu¬
mine solis. fenestrȩ cuncta
templi penetralia replent.
unde eedem fenestrȩ obliqͤ
id est intꝰ latiores fuiese ꝑ¬
hibentur: quia nimirum ne¬
plationis iubar uel ad mom̃¬
tum ꝑceꝑit: mox sinum cordiᷤ
ampliꝰ castigando dilatet: atq
ad maiora capess enda soller¬
tiexercitatione preparet.

Expanded text:
mpli tibus, Deo arcana secretorum coelestium specialius caeteris videre conceditur. Qui, dum ea quae in occulto vident, publice fidelibus pandunt: quasi suscepto lumine solis, fenestrae juncta templi penetralia replent. Unde bene caedem fenestrae obliquae, id est intus latiores fuisse perhibentur: quia nimirum neplationis vel ad momentum perceperit, mox sinum cordis amplius castigando dilatet, atque ad majora capessenda solerti exercitatione praeparet.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiixͣ. parte diuidens. qͦd reli¬
quum foret teneret.Porro ad
inuestigandum qͦt st̃ epact̾e
lunares. annos dm̃ rite sumẽ.
diuide. muluplicare. Item
diuide s nullo dempto uel
sedo decennouenalis ciclian¬
no inmienes epaete admue¬
niendum suũ statum addi
qͥd. ł demi de annis domini
qͥ secũ inchoauerant. minime
pos cebant. Itẽ si uelimꝰ scire
adiectiones soł. id ẽ coneur¬
rentes septimane dies. sume
annos domim iubet ⁊ addeta
semꝑ adicere clocet. ac sic
tano e iii. partini. quia

Expanded text:
imam partem dividens, quod reliquum foret teneret; porro ad investigandum quot sint epactae lunares, annos Domini rite sumere, dividere, multiplicare. Item dividere, sed nullo dempto vel secundo decennovenalis cycli anno, incipientes epactae, ad inveniendum suum statum, addi quid vel demi de annis Domini qui secum inchoaverant, minime poscebant. Item si velimus scire adjectiones solis, id est, concurrentes septimanae dies, sumere annos Domini jubet, et addita djicere docet, ac sic tandem per VII partiri, quia
Abbreviated transcription (Latin):
to redeuntis lnei dep
pasche tp̃r ꝑdocet. s ⁊ idem
inapocalips isua. Damel
idem designat. Sc̃a siquidem
romana ⁊ apłiea eccłia
hanc se fidem tenere ⁊ ipsiᷤ
testat᷑ indicħs. que sius in
cereis annuatim scͥbere solet.
utp̃s dñice passionis popłis
inmemoriam reuocans. nu
incarnatione dyonis iuspo¬
nit annotat. Demq anno ab
niꝰ incarnatione iuxta dyon¬
sium septingentes imo pͥmo.
tali lm̃i incereis sc̃e oꝯarie

Expanded text:
to redeuntis Paschae pore perdocet, sed et idem in Apocalypsi sua. Daniel tice designat. Sancta siquidem Romana et apostolica Ecclesia hanc se fidem tenere et ipsis testatur indiculis, quae suis in cereis annuatim scribere solet, ubi tempus dominicae passionis in memoriam populis revocans, numincarnatione Dionysius ponat, adnotat. Denique anno ab ejus incarnatione juxta Dsium septingentesimo primo, tali Domini in cereis sanctae Mari
Abbreviated transcription (Latin):
rarit annectere. Hiogituse uai¬
bentib annum passionis dñice
diligent̃ inqͥre. Nec ignota qͣ¬
rendiuia ẽ siñ compotꝰ errat
alicubi. Habet enim in fallor
eccłie fidẽs dñm in earne
paulo płqͣm .xxxii. annos
usq ad sue tp̃ra passionis
uixisse. qͥa uideł.xxx. anno

Expanded text:
runt annectere. His ibentibus, annum passionis dominicae diligenter inquirere, nec ignota quaerendi via est, si non computus errat alicubi. Habet enim, ni fallor, Ecclesiae fides, Dominum in carne paulo plus quam XXXIII annis usque ad sua tempora passionis vixisse, quia videlicet XXX anno
Abbreviated transcription (Latin):
nius semꝑ dodrante.⁊ semnuntia
trans missa est diuisio unius hore. spa
ter .uͦiͦ. dodrans dr. Semel uͦ q̃drans.
⁊ hoc ÷ qͦd aitlumꝰ hore dodrante ẽ.
muntiarum ab quadrantem ꝑtinen¬
tium: und uoluit adiungi dodranti:
ut eẽnt xͣ. ⁊ ix. semuntie: qͥ estꝰ occeani
cotidie tardiꝰ ueniret. tardiq recederit.

Expanded text:
e dodrante et semiuncia transmissa, id est, divisio unius horae spatter VI, dodrans dicitur, semel vero quadrans, et hoc est quod ait unius horae dodrante, miunciarum, ad quadrantem pertinentium, unam volvit adjungi dodranti, ut essent XIX semiunciae, quo aestus Oceani quotidie tardius veniret, tardiusque recederet.
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis paruissimȩ imꝑio. ac fra¬
terne utilitati deseruisse ꝓut
fuit studio possibile. Cotidiana
clericꝰ impime ignorauerit. un¬
decunq collecta. ⁊ plamore qͣm
sunt ab aliis sermone eclita con¬
gessi. de meo nicħ addens. s que
ab aliis eo obscuriꝰ quo sunt ꝓ¬
lata uenustiꝰ rusticano sermone
enucleatiꝰ edisserens ut siquis
ab omni ita fu̾it serio feriatus.¬
ut legere ista dignet᷑: facilius
illa doctorum sublimiora re¬
meTUR.

Expanded text:
ritatis paruisse imperio, ac fraritatis paruisse imperio, ac fraternae utilitati deservisse, prout fuit studio possibile. Quotidianaclericus impune ignoraverit, undecunque collecta, et planiore, quam sint ab aliis, sermone edita, congessi, de meo nihil addens, sed quae ab aliis eo obscurius, quo sunt prolata venustius, rusticano sermone enucleatius edisserens; ut si quis ita ab omni fuerit serio feriatus, legere ista dignetur, quo facilius illa doctorum sublimiora rimetur.