comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pleno. ⁊ filio proclitõnis extincto oratione ab ip̃is apl̃is facta sorte
dominice electionis nũs compleretur. sic qued paulus consum¬
mationem apłicis actib daret quam dui contra stimulumre¬
calcitrantem dominus elegiss. ꝙ legentibus ac querentib d̃m
agricolam oportet primum defructib suis etere urtairmus
publicam turiositatem ne non tam uolentibus deum demõ¬
strare uideremur: quam fastidientib prodesse ⁊ prediclisse.

Expanded text:
pleno, et filio perditionis exstincto: oratione ab ipsis apostolis facta, sorte Domini electionis numerus compleretur. Sicque Paulus consummationem apostolicis actibus daret: quamdiu contra stimulum recalcitrantem Dominus elegisset. Quod et legentibus ac requirentibus Deum: agricolam oporteat primum de fructibus suis edere, vitavimus publicam curiositatem: ne non tam volentibus Deum demonstrasse videremur, quam fastidientibus prodidisse.
Abbreviated transcription (Latin):
timuit cor meum.⁊ inquarto facies mea¬
Super mortem omĩa grauia dolor cordis
⁊ luttus doloris iulier ⁊ elotipa. In mu

Expanded text:
timuit cor meum, et in quarto facies mesuper mortem omnia gravia; dolor cordis et luctus, mulier zelotypa. tuit. Delaturam civitatis, et collecti
Abbreviated transcription (Latin):
uenit anicum ad animum suum. Bilige ꝓximum ⁊ coniungere fide
cum illo. Quod si denudaueris absconsa illius. nonpsequeris pꝰ eum.
sicut enim homo qui perclit amicum suum. sic qui perclit amiciciam
ꝓximi sui ⁊ sicut qui dimittit auem demanu sua sic reliquisti proxi¬
mum tuumi.⁊ non eum capies. Non illum sequeris qͣm longe ab est.
Effugit enim quasi caprea delaqueo qm̃ uulnerata est anima enus.
ultra eum non poteris colligare. s masecfitti est coacordatio. Denuda¬
re autem aniti mist̾ia desperatio est anime infelicis. Annuens ocło.
fabricat iniqua ⁊ nemo eum abitiet. In tonspectu oculorran tuoꝵ.¬
conculcabit os suum. ⁊ super sermones tuos ad̃mirabitur. Nouissime
autem peruertet os suum. ⁊ in u̾bis suis dabit scandalum. Multa
audiui. ⁊ non coequaui ei.⁊ dominus odiet illum. Qui maltum mi

Expanded text:
et amicum ad animam suam. dilige proximum et coniungere fide cum illo: quod si denudaueris abscondita illius, non per-. sequaris eum. sicut enim homo qui perdet amicum suum,. sic qui perdet amicitiam proximi sui. et sicut qui dimittit auem de manu sua, sic reliquisti proximum tuum, Effugit enim quasi caprea de laqueo, quoniam vulnerata est anima ejus. ultra eum non poteris colligare. Et maledicti est concordatio. Denudare autem amici mysteria, desperatio est animae infelicis. Annuens oculo fabricat iniqua, et nemo eum abjiciet. In conspectu oculorum tuindulcabit os suum et super sermones tuos admirabitur: nouissime autem peruertet os suum et in uerbis tuis dabit scandalum. multa odiui et non coaequaui ei, et dominus odiet illum. Et post I
Abbreviated transcription (Latin):
Ad huo doctrinam ⁊ c̃. Significat
huius huis bperis seͥptor ubrum ẽẽ
misticum ⁊ utilem ad legendum
historie enim moralitatem docet
⁊ allegorice fidei sacramentum.
doctor non solum sibi s ⁊ alus
sc̃bendo ⁊ docendo ꝓficit. Uñ qui

Expanded text:
Adhuc doctrinam. Significat hujus operis scriptor librum esse mysticum, et utilem ad legendum. Historice enim moralitatem docet, et allegorice fidei sacramentum. doctor non solum sibi, sed et aliis scribendo et docendo proficit: unde, Qui
Abbreviated transcription (Latin):
accipers qui suntunore ⁊ dilectione
dei consenserint ⁊ quic quid pecierĩt
fiet eis. Uñ si duo consenseruit ex
nobis fiet illis.
Tres sp̃es ⁊ c̃ possunt ħ addiabolũ

Expanded text:
accipere, qui si in timore et dilectione Dei consenserint, quidquid petierint fiet eis, unde: Si duo consenserint ex vobis, fiet illis Tres species. Possunt haec ad diabolum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ insensatum Que iniuuentite ⁊uã
non congregasti: quomodo inuenies in¬
senectute tua. Quam speciosum canicie
iuditium. Et p̾bris cognoscere consiliũ
Qm speciosa ueteranis sap̃ia ⁊ gloriosus
intellectus ⁊ consilium corona senium
multa pericia ⁊ gła illoꝵ timor domini.

Expanded text:
t insensatum in iuventute tua non congregasti et quomodo invenies senectute tua quam spjudicium, et presbyteris cognoscere consilium! Quam speciosa veteranis sapientia, et gloriosis et consilium! Corona senum multa peritia, et gloria illorum timor Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
omnes doruentes ⁊ illuminabo omnes
ꝓphetiam effundam. ⁊ relinquam illamq̃¬
rentibus sap̃iam ⁊ non desinã inprogenies
illorum usq ineuum sc̃m. Uidete qm̃ non
solum michi laboraui s om̃ib exquirenti¬
bus ueritatẽ. In tribus placitum est sp̃ui¬
meo. que sunt ꝓbata coram deo ⁊ homini¬
bus. Cdncordia fratrum. ⁊ amor proxiinoꝵ.¬

Expanded text:
 omnes phetiam effundam et relinquam illam quaerentibus sapientiam et non desinam in progenies illorum usque in aevum sanctum videte quoniam non soli mihi laboravi sed omnibus exquirentibus veritatem in tribus placitum est spmeo, que sunt probata coram deo et hominibus; concordia fratrum, amor proximo
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c purgauit pecc̃a ip̃ius. ⁊ exaltauit inefnum cornu eiꝰ. Et ded̾ illi
testam̃tum regum. ⁊ sedem głe insierł. Post ip̃m surrexit filius sensa¬
tus. ⁊ ꝓp illum deiecit omnẽ potẽtiam inimicoꝵ Salomon impauit ĩ
diebnis paͣcis cui subiecit d̾s om̃s hostes ut condet domu iunore suo.
Et repsest in comꝑacionib enigmata ad insulas longe duiuilgatu¬
est nom̃ tuũ ⁊ dilectus es inpace tua. Incantilenis ⁊uꝑꝑuerbiis ⁊ cõ¬
pacionibus. ⁊ intemp̃taconib muate sunt t̾re. ⁊ in nõie dñi cui ẽ
cognomen deus iscł. colleguti qͣi auricalcum aurum ut plũbum
complesti argentum. ⁊ inclinasti femora tua mulieribꝰ porestatein

Expanded text:
ius et dedit illi testamentum regum et sedem gloriae in Israhel post ipsum surrexit filius sensatus et propter illum deiecit omnem potentiam inimicorum Salomon imperavit in diebus pacis cui subiecit Deus omnes hostes ut conderet domum in nomine suo et replesti in conparationibus enigmata ad insulas longe distulisti nomen tuum et dilectus es in pace tua in cantilenis et proverbiis et conparationcognomen Deus Israel, collegisti quasi aurichalcum aurum, et ut plumbum complesti argentum, et reclinasti femora tua mulieribus. Potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
tollendo manũ insazcofunde deiecit exulta¬
cionem golie. ubi inuocauit dñm om̾ipotẽ¬
tem ⁊ dedit indextera eius tollere hominem
fortem inbello ⁊ exaltare cornu gentis sue.
Sic indecem milib głificauit eiun ⁊ lauda¬
uit eum inbñdictionib dñi in offerendo il¬
cos undiq ⁊ exstirpauit phylistum ccͣrios.
usq inhodiernũ diem. Conturt cornu ip̃o¬

Expanded text:
anum, in saxo fundae dejecit exsultationem Goliae. Nam invocavit Dominum omnipotentem, et dedit in dextera ejus tollere hominem fortem in bello, et exaltare cornu gentis suae. Sic in decem millibus glorificavit illum, et laudavit illum in benedictionibus Domini, in offerendo ilcos undique, et exstirpavit Philisthiim contrarios usq
Abbreviated transcription (Latin):
Oculos ⁊ ẽ. Enumerat .ui. capitãlia
cͥmina. que tñ comꝑacõe distordiã
aseminantis ꝙͣ minora deponit. ꝙ
tanter oculos extollere liigua m̃ti¬
ri homicidio pollui ⁊ mala. ꝓxcano
machinari. aliis scelenbꝰ menbra
subd̾e falsum contra quempiã testi¬
moniũ ꝓferre ad̾ ñ idem ẽẽ ꝑitan¬
dum est. qd̾ fupra lingam m̾oacẽ
nõrat. pocest enĩ m̃dacium. set ñ

Expanded text:
cordias. Enumerat sex capitalia crimina quae tamen comparatione discordias seminantis, quasi minora deponit, qujactanter extollere, lingua mentiri, homicidio pollui, mala proximo machinari, aliis sceleribus membra subdere, falsum contra quempiam testimonium proferre, quod non idem esse putandum est, quod supra linguam mendacem nominat: potest enim
Abbreviated transcription (Latin):
secretum est uͥ
regnat ebrietas.¬
nec forte bibatit¬
⁊ obluuscantur
filiorum pauperis. Date siceram me¬
rentibus ⁊ uinum his qui amaro sunt
animo. Bibant ⁊ obliuicͤantur egesta¬
tis sue.⁊ dolores non recordertur am¬
plius. Aperi os tuum mrgto ⁊ cansis

Expanded text:
secretum est ubi regnat ebrietane forte bibat et obliviscatur filiorum pauperis date siceram maerentibus et vinum his qui amaro sunt animo bibant ut obliviscantur egestatis suae et doloris non recordentur amplius aperi os tuum muto et causis
Abbreviated transcription (Latin):
peceatis eius. Una hora tecũ ꝑmaneb̾ Sia declinaue¬
ru n subporrabit te. In labiis suis inbulcat inimi¬
tus. ⁊ incorde suo insidiantur. ut subuertat te in
foueam. Inoculis suis lacͥmatur inimicꝰ ⁊ si ĩue¬
nerit tempus ñ saciabitur sanguine. Si incurre¬
tunt tͥ mala inuenies eum illic priorem. Inocłis

Expanded text:
declinaveris non subportabit in labiis suis indulcat inimicus et in corde suo insidiatur ut subvertat te in foveam in oculis suis lacrimatur inimicus et si invenerit tempus non satiabitur sanguine si incurrerint tibi mala invenies eum illic priorem in oculis
Abbreviated transcription (Latin):
Infigura pontificali xp̃m futurum
p̾noscebat s quia non uiderat
hominem purum credidit. Unde
si cognouissent nunquam dñm
⁊ tanquamagni exultauerunt magni¬
ficantes te domine.qui liberasti eos.
Memores enim adhuc erant illorum
que incolatu illorum fatta fuerant quemadmodum ꝓnatione
animalium produxit terra muscas. ⁊ pro piscibis eructauit

Expanded text:
in figura pontificali, Christum futurum praenoscebat, sed quia viderat hominem purum credidit; unde: Si cognovissent, nunquam Dom tanquam agni exsultaverunt, magnificantes te, Domine, qui liberasti illos. Memores enim erant adhuc eorum quae incolatu illorum facta fuerant, quemadmodum pro natione animalium eduxit terra muscas, et pro piscibus eructavit
Abbreviated transcription (Latin):
mpiis autem ⁊ c̃. nimicis pͥꝑ dei
nindicta usq ad consumpnitionẽ
inperuenit quia nec uitam nec mo¬
res correxerunt fictis enint argu¬
nentis simulabant penitentiam ⁊ iõ
non meruerunt indulgentram uũ
pharao. cumplagis afflittus ppłm
dei se dimissurum ꝓmitteret pau¬
lium respirans ad domesticam cru¬
delitatem reuersus est doneͤ i
maris flittibuis sub mersus est. ꝑ¬
secutores eium xp̃iani nominis
si ꝑstiteruit mialicia sua sentiẽt¬

Expanded text:
mpiis autem, etc. Inimicis populi Dei: vindicta usque ad consummationem supervenit, quia nec vitam nec mores correxerunt, fictis enim argumentis simulabant poenitentiam, et ideo non meruerunt indulgentiam. Unde Pharao cum plagis afflictus, populum Dei se dimissurum promitteret, paululum respirans ad domesticam crudelitatem reversus est, donec in mari Rubro fluctibus submersus est. Persecutores enim Christiani nominis si perstiterint in malitia sua
Abbreviated transcription (Latin):
medio ẽ appułatur rationale rati¬
onie enum cunita sunt plena ⁊ terre¬
terrenoꝵ ⁊ tẽpoꝵ caloris i frngorit.
dupplex inter utraq temꝑies deceli
cursu ratione descendit. doñ ratio¬
nale cum ephot fortius stringitur

Expanded text:
medio est, appellatur Rationale; ratione enim cuncta sunt plena, et terreterrenorum et temporum, caloris et frigoris, et duplex inter utraque temperies, de coeli cursu et ratione descendit. Unde et Rationale cum Ephod fortius stringitur
Abbreviated transcription (Latin):
aduescendum conferre est incol
oꝓbrio auene uite se mebriant
perte tͦq cibos adnescendums:
consumentur qr om̃is detrattor
eradicabitur westietur enim pã¬
aliene uite exquirendo cri¬
mina detrattationi sue lango
occuꝑant.

Expanded text:
ad vescendum conferre est in opprobrio alienae vitae se inebriant. parte sua cibos ad vescendum, um est: Omnis detractor eradicabitur. Vestietur autem panalienę vitę exquirenda crimina detractionis suę langor occupavit.
Abbreviated transcription (Latin):
qui recta u̾ba respondet. prepara foris opꝰ
tuum ⁊ diligenter exerte agrum tuum.
ut post ea edifites domum tuam: ne sis tes¬
tis frustra contra proximum tuum.ne
latces quemquam labistius. Nedicas quo-¬
modo fecit mͥ sic faciam ei ⁊ reddam unicui

Expanded text:
qui recta verba respondet. Praepara foris opus tuum, et diligenter exerce agrum tuum: ut postea aedifices domum tuam. Ne sis testis frustra contra proximum tuum, actes quemquam labiis tuis. Ne dicas: Quomodo fecit mihi, sic faciam ei: reddam unicui
Abbreviated transcription (Latin):
spine ⁊ maceria lapidum destrutta
erat. Quod cum uidissem posui intor¬
de meo. ⁊ exemplo didici disciplinam.
usquequo piger dormis.: uisquequo
de sompno consurges. parum inquam
dormies. Modicum dormitab̾: pusil¬
lum manus conseres ut quiescas. ⁊¬
⁊ ueniet tibi quasi cursor egestas tua

Expanded text:
spinae, et maceria lapidum destructa erat. Quod cum vidissem, posui in corde meo et exemplo didici disciplinam . Usquequo piger dormis, usquequo de somno non consurgis? Paululum dormies, modicum dormitabis, pauxillum manus conseres ut quiescas, et veniet quasi cursor egestas tua
Abbreviated transcription (Latin):
edificat qui primum a¬
grium corporis aspiuis ui¬
tioꝵ purgat ne si deside
turum fabrica famare
bomi crescente destruatur.

Expanded text:
aedificat, qui primum agrum corporis a spinis vitiorum purgat, ne si desidertutum fabrica fame boni excrescente destruatur.
Abbreviated transcription (Latin):
pacis ⁊ amoris signum¬
est. Qui ergo recteres
one ꝑsonaꝵ sola iusticie
uerba sequitur insipien
⁊ austerus muitos tamen
cumqnuibus pacem hat. mł¬
cum amore complectantur

Expanded text:
pacis et amoris est signum, qui ergo recta resone personarum sola justitiae verba sequitur, iste ets austerus, multos tamen, cum quibus pacem habeacum amore amplectentur,
Abbreviated transcription (Latin):
dei uidicium landantib ł de
prioris uersus antiqua e¬
ditio manifeste posuit ꝯre¬
cia circundant peditẽ. s
ex aligno enim greco utr̃¬

Expanded text:
udicium laudantibus vel de prioris versiculi antiqua editio manifeste posuit, Retia circumdat pedibus suis. Ex ambiguo enim Graeco
Abbreviated transcription (Latin):
incaueam. ⁊ ut capeea inlaqͥum sic ⁊ cor suꝑboꝵ
⁊ sicut ꝓspector uidens casum ꝓximmi sui. So
eninmala conuertens insidiatur. ⁊ in electis
imponit maculam. abscrllla iua augeatur
ignis. ⁊ ab uno doloso augetur sanguis. homo
enĩ pecc̃or sangumi insidiatur. attende tͥ a pe¬
stifero. fabricat enĩ muala. ne forte inducat sr̃¬

Expanded text:
am, et ut caprea in laqueum, sic et cor superborum; et sicut prospector videns casum proximi sui. Bona enim in mala convertens insidiatur, et in electis imponet maculam. Ab scintilla una augetur ignis, et ab uno doloso augetur sanguis. Homo vero peccator sanguini insidiatur. Attende tibi a pestifero; fabricat enim mala: ne forte inducat s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eo ad pectores sunt. noli cõi¬
cate. sicut qͥ mitͥunt hystrio
ñ qi peccõr est. s qr homo est.
ñ pecc̾orem s uistura nutrit.
qr culpam ñ diligit s naf᷑am

Expanded text:
 eo quod peccatores sunt, noli communicare; sicut qui nutriunt histrionnon quia peccator est sed quia homo est, non peccatorem sed justum nutrit: quia culpam non diligit, sed n
Abbreviated transcription (Latin):
c̃. dicit ectͣrio de stultis ꝙ
sapĩam recti doginats .i.
disciplinam pure conuer¬
sationis. ñ mͦ ñ asseci¬
tur s ⁊ nosse cõtẽpnũt.

Expanded text:
. Dicit e contrario de stultis, quia sapientiam recti dogmatis et disciplinam purae conversationis non modo non assequantur, sed et nosse contemnant.
Abbreviated transcription (Latin):
npiens: ostend̾ neminẽ tam sapi¬
entem iihat uita qͥ ñ possit sapi¬
encior ẽẽ ⁊̃ dictis minoꝵ. Andiurt
regina sabba salomonem. minor
niorem ⁊ sapiencior rẽdiit audi¬
uit moyses secrum młto infiorẽ
⁊ sapientiorfr̃s est.

Expanded text:
ntior. Ostendit neminem tam sapientem in hac vita, qui non possit sapientior esse etiam dictis minorum. Audivit regina Saba Salomonem minor majorem, et sapientior rediit. Audivit Moyses socerum multo inferiorem, et sapientior factus est.
Abbreviated transcription (Latin):
Parabole grece latine similituor¬
nes qd̾ uocabulũ ito salomõ huic
oꝑi imposuit. ut ñ uxͣ litteram
intelligamus que dicit. Inqͦ dñm
ꝑ abolice turbis locuturũ sig̾cat¬
situt ⁊ nõie suo ⁊ regno pacifico

Expanded text:
παράβολη Graece, Latine similitudines; quod vocabulum ideo Salomon huic operi imposuit, ut non juxta litteram intelligamus quae dicit: in quo Dominum parabolice turbis locuturum sigmine suo regno pacifico,
Abbreviated transcription (Latin):
tum gemet popłs. Uir qui amat sapientiam. letificat patrem
srium. Qui autem nutrit scortum. perdet substantã. Rex iudut
rete expandit gressibus eius. peccantem
iurum iniquum inuoluet laqueus ⁊ ius¬
tus laudabit atq gaudebit. Nouit iustus
causam pauperum impius ignorat scĩam.

Expanded text:
tum, gemet populus. Vir, qui amat sapientiam, laetificat patrem suum: qui autem nutrit scorta, perdet substantiam. Rex justurete expandit gressibus ejus. Peccantem virum iniquum involvet laqueus: et justus laudabit, atque gaudebit. Novit justus causam pauperum: impius ignorat sci
Abbreviated transcription (Latin):
ciens ⁊ postea redditio iocunditatis.
Bonus sensus usꝙͣ attempore abscon¬
det uerba illius ⁊ labia mutorum:
Enarrabunt sensum illius. Inthe¬
sauris sapientie significatio discipli¬
ne.execratio autem peccatori cultu¬
ra dei. fili concupiserns sapientiam.
conserua iusticiam ⁊ deus prebebit
sp̃ualis sapientia ⁊ exercenda bona
opera inornibꝰ ẽ religio uera.

Expanded text:
iens, et postea redditio jucunditatis. Bonus sensus usque ad tempus abscondet verba illius, et labia multorum enarrabunt sensum illius. In thesauris sapientiae significatio disciplinae; exsecratio autem peccatori cultura Dei. Fili, concupiscens sapientiam, serva justitiam, et Deus praebebit ritualis sapientia, et exercenda bona opera, in quibus est religio vera.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Meum est consilium ⁊c̃. Non se extollat
hũana p̃sumpcio plenitudinẽ uututũ
sola dei sapĩa possidet. abhac hũana in¬
firmitas qͥcqͥd ht̃ uͥtutis accipit.
celsas duit. ut celestia dona sig̾cet. Gre
nas secum ẽẽ dicit. qr quicqͥꝰ donoꝵ fi
delibus delicus datur. cunctis mudi
t̾renas opes ⁊ głam sepuis hñt ĩtusti.
Nos aũ in resurrectone sicut petrꝰ ait
nonos celos ⁊ nouam t̾ram ⁊ ꝓmissa
ip̃uis exspectamus. inquibus est ui

Expanded text:
Meum est consilium. Non se extollat humana praesumptio: plenitudinem virtutum sola Dei sapientia possidet, ab hac humana infirmitas, quidquid habet virtutis, accipit. celsas dicit, ut coelestia dona significet, Gnas secum esse dicit, quia quidquid donorum coelitus fidelibus datur, cunctis mundi terrenas opes et gloriam saepius habent injusti, nos autem in resurrectione, sicut Petrus ait, novos coelos et novam terram et promissa ipsius exspectamus , in quibus justi
Abbreviated transcription (Latin):
more plenus itimore ꝑcussi illisque
non uidebatur faciei estimabarit det̾io¬
ra ẽe que nonuidebantur. Et magice
artis appositi erant derisus.⁊sapientie
gła correctio cum contumelia. illi enĩ
qui ꝓmittebant timores ⁊ per turbati¬
se expellere ab anima languente hii
cum de risu pleni timore langnebant.
Nam ⁊si nil illos exmonstris ꝑtur¬
babat. transitu animalium⁊ serpen

Expanded text:
more plenus et timore percussi illius quae non videbatur faciei aestimabant deteriora esse quae videbantur et magicae artis adpositi erant derisus et sapientiae gloriae correptio cum contumelia illi enim qui promittebant timores turbationes expellere se ab anima languente hi cum derisu pleni timore languebant nam et si nihil illos ex monstris perturbabat transitu animalium et serpen
Abbreviated transcription (Latin):
enim que continebat illos spelunca sine
timore custodiebat qm̃ sonitus descen¬
dens perturbabat illos ⁊ persone tristes
illis apparentes pauorem p̃stabant. ⁊ ig¬
nuis quid̃ nullauis poterat illis lumen
p̾bere. nec siderum limprde flamine illu¬
minare poterant illam nottem horendẽ.

Expanded text:
enim quae continebat illos spelunca sine timore custodiebat: quoniam sonitus descendens perturbabat illos, et personae tristes illis apparentes pavorem illis praestabant. Et ignis quidem nulla vis poterat illis lumen praebere, nec siderum limpidae flammae illuminare poterant illam noctem horrendam.
Abbreviated transcription (Latin):
ti atienciai. Iacebunt mali anͣ bonos. ⁊ ĩ¬
pii ante portas iustoꝵ. etiam ꝓcio suo pa¬
uper odiosus erit. amici uͦ diuitum multi.
Qlũ despicit ꝓcimũ suũ peccat. Qui an mi¬
seretur paupi beatus erit. Qui credit indño.¬

Expanded text:
cientiam: Jacebuut mali ante bonos: et impii ante portas justorum. Etiam proximo suo pauper odiosus erit: amici vero divitum multi. Qui despicit proximum suum, peccat: Qui autem miseretur pauperis, beatus erit. Errant qui o
Abbreviated transcription (Latin):
tunt ꝑtussus obiurui ⁊ nũc inbethleem põtauis au¬
gustiore uidelicet ciuitate.⁊ illuis memorie ⁊ nob reddo qd debeo. hocbreuiter ã¬
tum consuetidomi me coaptaui. inhis dum taxat q̃ ñ multun ab hẽbraicis dis¬
crepabant. Int̾dum aquie qͦ ⁊ symachi ⁊ teddocionis recordittus sum. ut si noui¬
tate nimia lectoris studium det̾rerem nec iusũ conita consclam nieam fonte
ueruans omiso. opinionũ riuulos consectarer. Eeplic ꝓlogu¬
cionator dr᷑. Inconcione uͦ sñia ꝓpõitur ꝑ qͣm tumultuose trabe dedicio compͥma¬
tur. ⁊ cum multi diuersa senciunt. ꝓconcionantis r̾onem ad unam snĩam ꝑ¬
ducintur. hic gͥ liber id̾o concionator d̾r. qr in eosalomon tumultuantis tur¬
be sensũ sustipit. ut ꝑ inqͥsicionem dicat que fortasse ꝑ temptac̃õnem imper¬
ita mens senciat. Nam quot sũias ꝑ inqͥsicionem mouet. tot ꝑsonas in se sus¬

Expanded text:
sus obmutui: nunc in Bethleem positus, augustiori videlicet civitate, et illius memoriae, et vobis reddo quod debeo. Hoc breviter adtum consuetudini coaptavi: in his dumtaxat, quae non multum ab Hebraicis discrepabant. Interdum Aquilae quoque et Symmachi, et Theodotionis recordatus sum, ut nec novitate nimia lectoris studium deterrerem, nec rursum contra conscientiam meam, fonte veritatis omisso, opinionum rivulos consectarer. COcionator dicitur: in concione vero, sententia promitur, per quam tumultuosae turbae seditio comprimatur, et cum multi diversa sentiant, per concionantis rationem ad unam sententiam perducuntur. Hic igitur liber idcirco Concionator dicitur, quia Salomon in eo quasi tu sensum, ut ea per inquisitionem dicat quae fortasse per tentationem imperita mens sentiat. Nam quot sententias per inquisitionem movet, quasi tot in se
Abbreviated transcription (Latin):
tuta. cuiꝰ eo tp̃r apłi custodes
fuerunt. s fc̃a ꝑsetucione dis¬
persi sunt in regionibꝰ uidee.
⁊ samarie. p̃ter apłos. ⁊ sie con¬
lacius nolentes ⁊ unã ꝑ sequẽ¬
do multas constitui fecerunt.
Cum gͦ dixisset se affliclam
parricidiali odio synagoge
mox subicit qͣntũ ꝑ hanc affu¬
ctionem ꝓfecerit addeus ex
ꝑsona illoꝵ quibꝰ p̾dicandi cu¬
ra cõmissa est posuerũt me

Expanded text:
odes fuerunt: sed facta persecutione dispersi sunt in regionibus Judaeae et Samariae praeter apostolos, et sic conlatius nolentes, et unam persequendo, multas constitui fecerunt. Cum ergo dixisset se afflictam parricidiali odio Synagogae, mox subjicit, quantum per hanc afflictionem profecerit: addens ex persona illorum, quibus praedicandi cura commissa est: Posuerunt me
Abbreviated transcription (Latin):
Sinis altendere ad cantitũ canticorum
necesse est egredi de egypto. ut post tran¬
situm maris rubri subm̃sis inunicis pͥmũ¬
Set qr adhͣ longe es acantico canticoꝵ per¬
iordanis ad ripam constitutus sdd̾m canti¬
tum canas. Andite celi que loquor ⁊ c̃. ⁊ cũ
umiũsa tnͣsieris ad alciora conscende ut
possis anima decora cur sponio. ⁊ hoc ca¬
nere canticum canticorum.
manere concupiscit. qd̾ miskieribꝰ ꝯuenit.
ip̃e. qd̾ masculoꝵ est ad forniseca iuncaꝵ¬
ecc̃a sifieri posset intłiquillitate pacis. do¬
mino sobolem educare desid̾at. at ip̃e
pera contingant. incolati p̃sentis seculi
łexilũ delectata minꝰ ad celestem suspi¬
ret patriam
Omnes anie mociones unũsitatis
conditor deus creauit ad bonũ s usu nr̃o
dum male his abutimur nos deducant¬
ad pecc̃m. Unus ex aĩe motibus amor est.
Gynagoga congregacio qd̃ ⁊ lapidum
ecc̃a conuocacio qd̾ r̾onabilium. Utraq ã
tando uenturũ ista suscipiendo presen¬

Expanded text:
Si vis ascendere ad Canticum canticorum, necesse est de Aegypto egredi, ut post transitum maris Rubri, submersis inimicis, primuSed quia adhuc longe es a Cantico canticorum, perquenter Jordanis ad ripam constitutus, secundum canticum canas, Audite coeli quae loquor, etc. . Et cum universa transieris, ad altiora conscende, ut possis anima decora cum sponso, et hoc canere Canticum canticorum. manere concupiscit: quod mulieribus congruit. Ipse quod masculorum est, ad forinseca vineaEcclesia, si posset fieri in tranquillitate pacis Domino sobolem educare desiderat. At ipsepera contingant, incolatu praesentis saeculi vel exsilii delectata, minus ad coelestem suspiret patriamOmnes animae motiones, universitatis conditor Deus creavit ad bonum: sed usu nostro sunt, dum male his abutimur, nos ad peccatum deducant. Unus ex animae motibus amor est, Synagoga congregatio, quod et lapidum: Ecclesia convocatio, quod rationabilium. Utraque autando venturum, ista suscipiendo praesen
Abbreviated transcription (Latin):
foigus quomode inmue solet
adueniat ꝙ incendia solis au¬
quando refrig̾et sudorem la¬
latur fidelis quia mentem enis
quise msit prudenter agen¬
do repausatt
dem ur ne lattes quemquam labiis
fuscipias ⁊ non complendo decipias

Expanded text:
frigus quomodo in nive solet, adveniat, quod incendia solis aliquantum refrigeret, sudorem lagatus assimilatur fidelis, quia mentem ejus qui se misit prudenter agendo repausat. , Ne lactes quemquam labiis suscipias, et non complendo decipias
Abbreviated transcription (Latin):
plenda ⁊ ei mandata curreris
diant. timebisn
Nam q̃ cumq in pͣua actione
desudant offendicłm ĩ medio
cursu ĩueniũt. qr extimplo
dũ ñ ꝓuident rapiunt᷑ ad pe¬

Expanded text:
plenda Dei mandata cucurreris, diant timebis: nam quicunque in prava actione desudant, offendiculum in medio cursu reperiunt, quia extemplo, dum non praevident, rapiuntur ad p
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ intam ĩnumera hec pestis se fund̾
utinera. ut penitꝰ que siit ĩuestiga¬
re nequeat. at catholica ueritas ua¬
ga ⁊ ĩuestigabilis non est. qr una
eadem q cunctis est agnita ꝑ totum
orbem fidelibus
Nedes alienis ⁊ c̃. nehonorem qͦ ad y¬
maginem dei creatus es ĩmundorũ
spĩum uoluntatibꝰ subdas neq ac¬
cepta uuiendi spacia adlibitum
aduersarĩ crudelis expendas.
Et gemas ⁊ c̃. Idest id̾o te castum
custodi neforte inpenis gemere co¬
garisꝰ. qñ ñ solum carnales illecebͤ
tñseunt. s ⁊ ip̃o corꝑe derelicto aĩa
q ꝑ corpus gessit cuncta redd̾e com¬
pellitur. ⁊ inhac uita sepe contin¬
git ut qui mn ab adolectencia luxu¬
riose uiuendo sua disperserant.
re uinentutis marcestente rebuis

Expanded text:
 in tam innumera haec pestis se fundit itinera, ut penitus quot sint investigari nequeant. At catholica veritas vaga et investigabilis non est, quia una eademque cunctis est agnita, totum per orbem, fidelibusNe des, etc. Ne honorem, quo ad imaginem Dei creatus es, immundorum spirituum voluntatibus subdas neque accepta vivendi spatia ad libitum adversarii crudelis expendas.Et est sensus: Ideo te castum custodi, ne forte in poenis gemere cogaris, quando non solum carnales illecebrae transeunt, sed et ipso corpore derelicto, anima, quae per corpus gessit, cuncta reddere compellitur. Verum in hac vita saepius contingit ut qui in adolescentia luxuriose vivendo, habita disperserant, re juventutis marcescente, rebus
Abbreviated transcription (Latin):
Torcularia ⁊ c̃. qi uit̾na suauitas
et̾uoꝵ corda cunctoꝵ fidelium in
laude sui conditoris accendit. huic
⁊ eñ dicit ut edatis ⁊ bibatis suꝑ
m̃sam .i. in reg.ii.

Expanded text:
torcularia vino, quia interna suavitas aeternorum corda cunctorum fidelium in laude sui conditoris accendit; hinc etenim dicit, ut edatis et bibatis super mensam meam in regno
Abbreviated transcription (Latin):
se. ⁊ om̃ia iuissa eius ad pacem du¬
cunt et̾nam. Om̃ia q̃ iicarne ges¬
sit ad reconciliandos deo morra¬
les. ad patificand̾ cum angelis genꝰ hu¬
manum ad demonstranda sitis seruã¬
da ad inuicem paus ⁊ dilectionis e¬
xempla ꝑtinẽt
Ałr sapła eruperunt abyssi cum
toꝵ celestium fidelibus ĩnotescunt.

Expanded text:
sae, et omnia jussa ejus ad pacem ducunt aeternam. Omnia quae in carne gessit, ad reconciliandos Deo mortales, ad pacificandum cum angelis genus humanum, ad demonstranda suis servandae ad invicem pacis et dilectionis exempla pertinentapientia erumpunt abyssi, cum sacramentorum coelestium fidelibus innotescunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quaris qui miuidet huma¬
ne faluti malens deciꝑe
ita heretitus que non utel¬
ligit inscͥpturis ut libet
interpretatur.¬

Expanded text:
quaris, quia invidet humanae saluti, malens deciperita haereticus, quae non intelligit in Scripturis, prout libet interpretar
Abbreviated transcription (Latin):
aures tue aduerba scĩe. Noli subtra¬
here apuero disciplinam. Si enim per¬
cusseris eum cum uirga non moriet᷑.
tu uirga percutis eum ⁊ animam eiꝰ
de inferno liberabis. fili mi si saptẽs
fuerit animus tuus gaudebit
tecum cormeum ⁊ exultabunt

Expanded text:
aures tuae ad verba scientiae. Noli subtrahere a puero disciplinam: si enim percusseris eum virga, non morietur. Tu virga percuties eum: et animam ejus de inferno liberabis. Fili mi, si sapiens fuerit animus tuus, gaudebit tecum cor meum: et exultabunt
Abbreviated transcription (Latin):
neratio que pro dentibrs gladios ht.
i cumandit molaribus ut comedat ĩ¬
opes detrnt pauperes ex hominibus.
Sanguisuge due sunt filie dicertes
afer afer. Tria sunt insaturabilia
⁊ quartum quod nunquam dicit suf¬
ficit. Infernus ⁊ os nulue ⁊ terraq̃
nunquam dicit sufficit. Oculum qui
subsannat ꝑatrem ⁊ qui despicit par¬
tum matris sue suffodiant eum corui
de torrentibris ⁊ comedant eum filii
aquile. Tria sunt difficilia michi.
⁊ quartum penitus ignoro. Uiam
aquurs incelo. uiam colubri super pe¬
tram. uam nauis inmedio mari.
⁊ uiami uiri in adolescentia. balis est
uertens intuitum ad contẽplandã
pranoꝵ nequitiam quantis hec sit
inuoluta miserus quam longe aue¬
non defert parentib perdit .

Expanded text:
neratio, quae pro dentibus gladios habet, et commandit in molaribus suis, ut comedat inopes de terra, et pauperes ex hominibus. sugae duae sunt, filiae dicentes: Affer, affer. Tria sunt insaturabilia, et quartum, quod numquam, dicit: Sufficit, Infernus, et os vulvae, et terra, ulum, qui subsannat patrem, et qui despicit partum matris suae: Effodiant eum corvi de torrentibus, et comedant eum filii aquilae. Tria sunt difficilia mihi, et quartum penitus ignoro: Viam aquilae in coelo, viam colubri super petram, viam navis in medio mari, et viam viri in adolescentia. Talis est vertens subito intuitum ad contemplandam pravorum nequitiam, quantis haec sit involuta miseriis, quam longe a venon defe
Abbreviated transcription (Latin):
uitfui meo necc̃ia ne forte saciatus il¬
itar adneganttum ⁊ clicaom. siuis est dominus: eges¬
state compulsus furer.⁊per iurem nomem dei mei.Ne accu¬
ses seruum addominum suum ne forte maledicat tibi ⁊ corru¬
as. Generatio que patri suo maledit¬
cit ⁊ que matri sue non beneditit. Ge¬

Expanded text:
iatus illiciar ad negandum, et dicam: Quis est Dominus? et egestate compulsus furer, et perjurem nomen Dei mei. Ne accuses servum ad Dominum suum, ne forte maledicat tibi, et corruas Generatio, quae patri suo maledicit, et quae non benedicit
Abbreviated transcription (Latin):
adultera quoq meus ut ea. que
ꝯmemorauit semper uaga est. q̃
ubi celare peccata poterit negat
se ocłis aliosuid petrasse mali.
que uiualida qr iniurias suas ulcici
dic̃ c̾ psalmista. Esto michi inla¬
pidem fortissimũ ⁊ indomũ mu¬
iutionis ut salties me. q petra
mea ⁊ mutritio nea est u¬

Expanded text:
dultera quoque mens ut ea quae commemoravit, semper vaga est, quae ubi celare peccata poterit, negat se aliquid patrasse mali.quae invalida, quia injurias suas ulciscidicit cum Psalmista: Esto mihi in lapidem fortissimum, in domum munitam, ut salves me, quia petra mea et munitio mea es
Abbreviated transcription (Latin):
dicit sufficit. sAui ĩ fernũ dũt diablin
qui nũqm satiat᷑ seductione hũna os unl
iudicia rep̃hendunt subsanant pa
increpandos uincunt quasi oełm nefandi corui de torrentibꝰ efso¬
confitentur filii aquile quia ꝑ gr̃am eius sunt renati qui in
carne ad celum transnolauit. qui alibi filiz sponsi dicuntur.

Expanded text:
dicit, sufficit; alii infernum dicunt diabolum, qui non satiatur seductione humana. VERS.judicia reprehendunt, subsannant Patincrepando revincunt, quasi oculum nefandum corvi de torrentibus effoconfitencarne ad coelum transvolavit, qui alibi filii sponsi dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm satuo confidenti sibi instult̾icia
sua. Quireooit mala ꝓbonis ñ recedet¬
malum de domo eiuis. Quidurtit
aqͣm caput et urgioꝵ ⁊ añ qͣm paciatur cõ¬
trmeluam iũi dicũ m desrit. et qͣui iustitidt i n pnm rui

Expanded text:
m fatuo confidenti sibi in stultitia sua qui reddit mala pro bonis non recedetmalum de domo eius qui dimittit aquam caput est iurgiorum et antequam patiatur contumeliam iudicium deserit et qui iustificat impium
Abbreviated transcription (Latin):
uł meta .i.ut sis similis u̾is pastorib q y
pochrite sequi bonos mdentur uiros
tatõ quantum differt meus equitans. ab
equis phonis tanto melior ẽ oĩbus aliis
filiab.¬

Expanded text:
 est ut sis similis veris pastoribus, quia hypocritae sequi bonos videntur virostatio . Quantum ergo differt meus equitatus ab equis Pharaonis, tantum melior es omnibus aliis filiab
Abbreviated transcription (Latin):
Maꝵ .ocͣ. uinice nr̃e actiones sũt qͣs nsu
cotidiani laboris excolimus. s custodes in ui¬
neis positi. rarĩm uineam ñ custõdimus.
quiã dum extraneis actionibus implicam᷑
minist̾ium actionis nr̃e nogligerimus.
Dum plures custodirem uineas ut alios lucti¬
fac̾em in quibꝰ dam dampna sustinui.
Ascribitas ꝑsetucionis filioꝵ synagoge fecit
me uineam meã ñ custodire. qr relicta e¬
uiangelica doclrina adlegalium obseruaco¬
num differencias cogebant.
centes. Etce hio xp̃c. ecce illic. exorat ut pos¬
sit discernere uiquoꝵ ꝓfessione ⁊ oꝑe pos¬
sit ĩuenu. Indica mͥ pastorẽ meũ quem
tota aĩa diligo. ⁊ inquibꝰ requiẽ ⁊ pastua

Expanded text:
. Vineae nostrae, actiones sunt, quas usu quotidiani laboris excolimus. Sed custodes in vineis positi, nostram vineam non custodimus: quia dum extraneis actionibus implicamur, ministerium actionis nostrae negligimus. Dum plures custodirem vineas, ut alios lucrifacerem, in quibusdam damna sustinui. Acerbitas persecutionis filiorum Synagogae fecit me vineam meam non custodire, quia, relicta evangelica doctrina, ad legalium observationum differentias cogebant. centes: Ecce hic Christus, ecce illic; exorat ut possit discernere, in quorum professione et opere possit inveniri. Indica mihi, pastorem meum, quem tota anima dili
Abbreviated transcription (Latin):
Quia dum sponsa auxila presencie dei
requreret. intribulat̾onibus ex ꝑ infir¬
mam̃tum subiunxerat. ne uagari incipi¬
am statim eandem trepidac̃onem illiꝰ spõ¬
siis imploratus benigna increpacõe redar
inferuore dengratam te conq̃reris. s e¬
go ꝑ tͥbulacões te piicorem effic̾e consti¬
tui. qd siforte hoc ignoras nͨ reminusc̾is
ꝗd̾ nemo coronatur nͥ qui legitune certa¬
uerit egrede ameo consorcio.

Expanded text:
Quia sponsa dum auxilia praesentiae Dei requireret in tribulationibus, ex persona infirmantium subjunxerat, Ne vagari incipiam: statim eamdem trepidationem illius sponsus imploratus benigna increpatione redarin fervore denigratam te conquereris: sed ego per tribulationes te pulchriorem efficere constitui. Quod si forte hoc ignoras, nec reminisceris quod nemo coronatur, nisi qui legitime certaverit, egredere a meo consortio.
Abbreviated transcription (Latin):
Inmuirenuł scriptura scã que auro sp̃itali.¬
um sensirum fulget int̾nis ⁊ argento celes¬
tis eloquii splendet ex teriꝰ ꝑ doctorum edifi¬
catõnem fit custodia sobrietatis ⁊ ꝑdiuine
scripture meditatõm¬

Expanded text:
murenulis Scriptura sancta, quae auro spiritualium sensuum fulget interius, et argento coelestis eloquii splendet exterius; per doctorum aedificationem fit custodia sobrietatis, et per divinae Scripturae meditat
Abbreviated transcription (Latin):
rib phonis ꝑterritus ẽ s celesti
ꝓtectione saluatus ⁊ ꝑ aquas sub¬
m̃sis hostib᷑ int̾rã ꝓmissionis in¬
introductꝰ. sicunda mortis q̃ cintuͤ
uoccusura ẽ mortalib pͣuos rapit
im̃t̾itũ. piis reserat it̃ ad salitẽ.
⁊ cet̾a oĩa q̃ obi corporalit ħ com¬
plentur sp̃ualitea.
Que sit hiꝰ sobrietatis custodien¬
hicimus incorpꝰ refittend̾. ⁊ u̾¬
ba ꝓfecimus quib secreta cordĩ
ꝑtimis declaramus .i. doctores
qui ⁊ u̾b̾ instruunt ⁊ cibum sa
ter inserat manũ.
Murenulas alia translatõ siłitu¬
diues aurt fabrefaciem̃ tͥ cum diᷤ¬
tinctõnib argenti qͦ adusq rex
in accubitu suo est. ꝙ ẽ anr̃ .i.¬

Expanded text:
itus est, sed coelesti protectione salvatus, et per aquas submersis hostibus in terram promissionis introductus est: sic unda mortis, quae cunctis occursura est mortalibus, pravos rapit in interitum, piis reserat iter ad salutem, et caetera omnia, quae ibi corporaliter, hic complentur spiritualiter. Quae sit hujus sobrietatis custodienjicimus in corpus reficiendum, et verba proferimus, quibus secreta cordis proximis declaramus, id est, doctores qui et verbis instruunt, et cibum salter inserat manum. VERS. 10.-- Murenulas. Alia translatio. Similitudines auri fabrefaciemus tibi cum distinctionibus argenti, quoadusque rex in accubitu suo est. Quod est,
Abbreviated transcription (Latin):
ignorare se ipam s diligent attẽ¬
de quid donoꝵ acceꝑit quid pati
debeat seqñter pꝰ ꝯminatõnem
ꝑbñfitia mea tͥ collata que tur¬
bari non debeas.

Expanded text:
ignorare seipsam, sed diligenter attendere quid donorum acceperit, quid pati debeat, consequenter post comminationem per beneficia mea tibi collata, quae turbari non debeas.
Abbreviated transcription (Latin):
gant ne eis inmoderate frena rela¬
xant nesadent inturpitudine ni¬
rus ⁊ filius remissus euadet p̾ceps: latta fi¬
lium ⁊ pauentem te faciet. lude tum eo.
⁊ contristabit te. Ne conrideas illi. ne condoleas. ⁊ innouis¬
simo obtupescent dentes tui. non des illi potestatem in iuuentute ⁊ ne
despitias cogitatus illius. Eurua ceruicem eius iniuuentute ⁊ tũde
latera eius dum infans est ne forte inclueret ⁊ noncredat tibi. ⁊
erit tibi dolor anime. Doce filium tuum ⁊ operare in illo. ne inturpi¬
tuclmẽ illuis offendas. Melior est pͣauper sanus ⁊ fortis uiribus qm̃¬

Expanded text:
gant; ne eis immoderate frena relaxent, ne cadant in turpitudinerus, et filius remissus euadet praeceps. lacta fi pauentem te faciet: lude cum eo, et contristabit te. non conrideas illi, ne doleas: et in nouissimo obstupescent dentes tui. non des illi potestatem in iuuentute et ne despicias cogitatus illius. curua ceruicem eius in iuuentute et tunde latera eius, dum infans est, ne forte induret et non credat tibi, et erit tibi dolor animae. doce filium tuum et operare in illo, ne in turpitudine illius confundaris. melior est pauper sanus et fortis uiribus q
Abbreviated transcription (Latin):
frugalitarẽ docet. ⁊ hospitalitatẽ. et
ut temꝑantes simus inuctu et uesti¬
tri honesti moribus largi in stiscipi¬
endis fr̃ibus. Inpͥncipio enim nõ fu
ambicio uestium et turrium. et pa¬
holeribus herbar̃ iuuebant antiqui
⁊ dominus pͥmis ꝑentibus tunicas pel-¬
liceas post pecc̃m fecit.
didas epulas cum facigatõe ĩ mõtis
locisquerere. allegorice u melior est
betur qm ambiciose delicie philo

Expanded text:
Frugalitatem docet et hospitalitatem, et ut temperantes simus in victu et vestitu, honestioribus largiri suscipiendis fratribus. In principio non fuambitio vestium, et turrium et paet oleribus herbarum vivebant antiqui, et Dominus primis parentibus tunicas pelliceas post peccatum fecit.didas epulas cum fatigatione in incertis locis quaerere. Allegorice. Melior est betur, quam, ambitiosae deliciae philo
Abbreviated transcription (Latin):
derei noluerunt. Uñ cognoscetur
dominus iudicium faciens in operibꝰ
mannũ suaꝵ comprehensus ẽ pcc̃or.
Uñ iboħs. Qui ht̃ spem ineo. sancti¬
ficat se sicut ulle sc̃s est ⁊ om̃is qui
ĩneo manet non peceat.¬

Expanded text:
Cognoscetur Dominus judicia faciens, in operibus manuum suarum comprehensus est peccator ; unde Joannes: Qui habet spem in eo, sanctificat sicut et ille sanctus est: et omnis qui in eo manet, non peccat
Abbreviated transcription (Latin):
nenretis s cum deum illudere se ex¬
timant uiet̾uam mortem semet iꝑ¬
sos p̾cipitant hereticiam erroꝵ suoꝵ
simulacra colentes perditionis sue c̃t
fuint quoꝵ ⁊ doctrua falsa uita inuis¬
ta leticiainsana mors nefanda qr cum
inuiste uirant in ydolo nec sperant
aut affettui aut regibus. desermentes homines. Incõmunitabile t¬
nomen lapidibus ⁊ ligius inposuerunt ⁊¬

Expanded text:
juretis ; sed cum Deum illudere se aestimant, in aeternam mortem semetipsos praecipitant. Haeretici autem errorum suorum simulacra colentes, perditionis suae causa fiunt, quorum et doctrina falsa, vita injusta, laetitia insana, mors nefanda: quia cum injuste jurant in idolo, nec sperant aut affectui, aut regibus deservientes homines, incommunicabile nomen lapidibus, & lignis imposuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
filios suos sacrisicantes. aut obscura sacri¬
ficiti fatierites. aut insanias plenas iugilias
hñtes. neq uitam neq iptias mundas
iam custodiunt. S alius alium per inui¬
diam occidit. aut adulterans contristat.
⁊ omnia comnuxta est. Sangius. homi¬
cidium furtum ⁊ fictio. corruptio. infeli
titas turbatio ⁊ periurium tumultus
bonorum domini. Inmeroratio anima¬
rum inquinatio natiuitatis. innutatio
nuptiaꝵ inconstantia in ordinatio me¬
thie. ⁊ inpudicicie. Infaridoꝵ enim ydo¬
lorum cultura omnis mali causa est.
⁊ mitium ⁊ finis aut enim duin letan¬
falsa aut uiuunt iniuste aut periu¬
rant cita. Dum enun confiount in
sunt. male iurantes noceri se non spe¬
rant. Utraq ergo illis euenient dig¬
ne quoman male senserunt de des.¬
attendentes ydolis ⁊ iiuiste iurauerunt
in ydolo contempnentes iusticiam. Non
enim iurantium est uirtus s peccantiũ
pena per ambulant semper inuistorum¬
preuaricationem. Tn artem deus ur sua¬

Expanded text:
tes aut obscura sacrificia facientes aut insaniae plenas vigilias habentes neque vitam neque nuptias mundas iam custodiunt sed alius alium per invidiam occidit aut adulterans contristat et omnia commixta sunt sanguis homicidlitas, turbacio, periurium, tumultus, bonorum domini immemoraciorum inquinatio, nativitatis immutatio, nuptiarum inconstantia, inordinatio moechiae et inpudicitia infandorum enim idolorum cultura omnis mali causa est et initium et finis aut enim dum laetanfalsa, aut uiuunt iniuste, aut periurant cito. dum enim confidunt in , male iurantes laedi se non sperant utraque ergo illis evenient digne quoniam male senserunt de Dadtendentes idolis et iniuste iuraverunt in dolo contemnentes iustitiam non enim iurantium est virtus sed peccantium poena perambulat semper inevaricationem tu autem Deus nos
Abbreviated transcription (Latin):
Ant obscura sacri ⁊c̃ sicut unsaufest
ysidis egypte ⁊ certris eleu sine faciebãt
tium tedarum iattanone celebrantur
simiłr in sacris liberis patris insani¬
unt ⁊ matris magne ubi ad exem¬
plum deoꝵ qui infestinitate saci¬
ati nottem luxib totam duxerũt

Expanded text:
Aut obscura sacrificia. Sicut in Isidis Aegyptiae, et Cereris Eleusinae faciebant.tium taedarum jactatione celebrabantur. Similiter in sacris Liberi patris insaniunt, et magnae matris, ubi ad exemplum deorum qui in festivitate satiati, noctem luxibus totam duxerunt
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uepotes deuide omnes posteros in¬
buernnt ⁊ hu tñ summi reges obce¬
iebritatem nominis in ꝓuuicus om̃tbꝰ
ꝯcelebrabantur priuati uero singłi pͥ
gentis aut urbis sine conditores ł ui
ros fortitudine insignes ł feminas casti¬
tate mirabiles summa ueneratione cobu
⁊ regiones uaria sacra snscepta sunt
serant płimuni contulit aderrorem
qui ut diuina stirpe nati iuderent
diuinos honores ꝑentibus detulerũt¬
nomen qui solui est incõprrhensibilis
insensibili ⁊ fragili mat̾ie ẏmagini ascͥp¬
serunt.
Aut filios ⁊ c̃. Sicut insacris saturni

Expanded text:
c nepotes, deinde omnes posteros imbuerunt. Et hi tamen summi reges ob celebritatem nominis in provinciis omnibus colebantur. Privatim vero singuli populi gentis aut urbis sue conditores, seu viri fortitudine insignes erant, seu femine castitate mirabiles, summa veneratione colueatque regiones varia sacra suscepta sunt, serant, plurimum contulit ad errorem; qui ut divina stirpe nati viderentur divinos honores nomen; qui solus est incomprehensibilis, insensibili et fragili materiae vel imagini ascripserunt. Aut enim filios suos. Sicut in sacris Saturni
Abbreviated transcription (Latin):
eu ehim hominum hec adinuenit inor¬
bemiterraꝵ ⁊ ideꝯ breuis illoꝵ finis est inuẽ
tus. Acerbo enim luctu dolens pr̃ cito sibi
rapti filii fecit ymaginem.Et illum qui
tunc quasi homo mortuuis fuerat. nunc
tanquam deuni colere cepit. ⁊ constituit
inter seruos suos sacra ⁊ sacrificia de inide
interuerente tempore conualescente ini¬
qua consuetudine. hic error tauouam
lex custoditus est. ⁊ tyrannorum imꝑio
colebetnitur figmenta. hos quos inpalam
homines honorare non poterant. propter
quod longe eẽnt in longiiquo figura il¬
lorum allã euidentem ymaginem regis
quem honorare uolebarit fecerunt. ut il¬
lum qui aberat tanquam presentem co¬
lerent sua sollicitudine. ꝓuexit autem ad
horum culturam ⁊ hos qui ignorabant
artiticis eximia diligentia. Ille autem uo¬
lens plus placere illi qui se assumpsit ela¬
borauit arte sua ut similitudinẽ inmelias
figuraret. Multitudo autem hominum

Expanded text:
itas enim hominum hoc adinvenit in orbem terrarum; et ideo brevis illorum finis inventus est. Acerbo enim luctu dolens pater, cito sibi rapti filii fecit imaginem; et illum, qui tunc quasi homo mortuus fuerat, nunc tanquam deum colere coepit, et constituit inter servos suos sacra et sacrificia. Deinde interveniente tempore, convalescente iniqua consuetudine, hic error tanquam lex custoditus est, et tyrannorum imperio colebantur figmenta. Et hos quos in palam homines honorare non poterant, propter hoc quod longe essent, e longinquo figura illorum allata, evidentem imaginem regis, quem honorare volebant, fecerunt: ut illum qui aberat, tanquam praesentem colerent sua sollicitudine. Provexit autem ad horum culturam, et hos, qui ignorabant, artificis eximia diligentia. Ille enim volens placere illi qui se assumpsit, elaboravit arte sua, ut similitudinem in melius figuraret. Multitudo autem hominum
Abbreviated transcription (Latin):
propter hoc ⁊ ydolis
nationum non er̃t
respettus quoniam
creature dei inodiũ
fatte sunt ⁊ intemp.¬
tationem anime
hominum ⁊ musci¬
pulam pedibus insi¬
gientium. initium
erum fornicationis
est exquisitio ydolor
⁊ maduentio illoꝵ¬
Simulacrum ⁊ sculꝑtriras
farsoꝵ deoꝵ diabolus enimĩn
punietur ł sibi diuinum ho¬
norem usurpat᷑ ⁊ hõ qui pro
creatore creat̾o el honocat.
lignum uero sepe hominem
significat. Genedictus ergo hõ
qui ueritatẽ dicit ⁊ facit here¬
ticus auteni qui fimentasua
colit maledittus ẽ qui ⁊ ꝑditio¬
nis deditus ⁊ opus .i. doctrina eiꝰ.
Initium pessimum eninige¬
nus est formcationis quo aĩa
recedit adeo ⁊ formcatur cum¬
cum ydolis ł diuuini dogmatis
ueritatẽ relinquit ⁊ sequitur
falsitatem heretice prauitatis
łoppinionis huit paulus aua¬
riciam ydoioꝵ seruttutem. ap¬
pellat uñ constan omenima¬
lam contupiscentiam fornca
tate turpi naturaꝵ quasi m̃ae

Expanded text:
propter hoc et idolis nationum non erit respectus quoniam creaturae Dei in odium factae sunt et in temptationem animis hominum et in muscipulum pedibus insipientium initium enim fornicationis est exquisitio idolorum et adinventio illoSimulacrum et cultura falsorum deorum. Diabolus enim inde punietur, quod sibi divinum honorem usurpat; et homo, qui pro Creatore creaturam honorat. Lignum vero saepe hominem significat. Benedictus ergo homo, qui veritatem dicit et facit. Haereticus autem, qui figmenta sua colit, maledictus est, et perditioni deditus, et opus, id est, doctrina ejus. Initium. Pessimum enim genus est fornicationis, quo anima recedit a Deo, et fornicatur cum idolis, vel divini dogmatis veritatem relinquit, et sequitur falsitatem haereticae pravitatis, vel opinionis. Hinc Paulus avaritiam idolorum servitutem appellat. Unde constat, omnem malam concupiscentiam fornicatate, turpi naturarum quasi me