comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtestatã fuit᷑. finit᷑ usus fructꝰ. an ai¬
Nã ⁊ simortuus fuit̃ fructuanus. hrdi
eiꝰ accõnẽ p̃titoꝵ dũ taxat fructuũ dãdũ.¬
fructuarii. uł exoꝑissius consittutꝰ
posessor debebit restitue. Sid si fortetꝑr
usus fructꝰ amissus alio ꝗd̾ possidente ꝑ¬
alio aut̃ liti se offerente. ñsussic̃ eũ usũ
fructũ iterũ tenouare. uerũ qq̃eũ de
gn̾ori dedit. ĩsq ꝗ abco pignon. accerit.
uir̃ uti ꝑhibet. debebat itaꝙ hab̾e ea¬
utũ. ¶Sicut fructuario inrẽ ꝯfesso¬

Expanded text:
testatam fuerit finitus usus fructus, an ulnam et si mortuus fuerit fructuarius, heredi eius actionem praeteritorum dumtaxat fructuum dandfructuarii uel ex operis suis consecutus est, possessor debebit restituere.Sed et si forte tempore usus fructus amissus est alio quidem possidente, alio autem liti se offerente, non sufficit eum usum fructum iterum renouare, uerum cauere quognori dedit isque ab eo qui pignori accepit iure uti prohibetur? debebit itaque habere cautum.Sicut fructuario in rem confesso
Abbreviated transcription (Latin):
dissolutũ: aut tnsfigatũ ex imguit
usũ fructũ. ¶ Innauis qͦ: usu.f.
sabinꝰ scribit. si q̃uid̾ ꝑ partes refecta
sit. usũ fructũ ñ mtrteeSinaut̃
dissolutasit. licet hiod̾ tabulis nulla

Expanded text:
dissolutum aut transfiguratum extinguit usum fructum.In nauis quoque usu fructu Sabinus scribit, si quidem per partes refecta sit, usum fructum non interire: si autem dissoluta sit, licet isdem tabulis nulla
Abbreviated transcription (Latin):
mat se usũ tm̃ habere. anusũ fruo¬
tũ retineat.⁊ si ꝗd̾sciẽs se usũ fructũ
haltre: tm̃ uti uelit : nicħ ominꝰ:
uti frui uidet᷑. Siuo ignoret puto
odestinꝰ. lib̾ .iiii. differentiaꝵ.
usus fructꝰ cuutati leget᷑.⁊ arateũ in
ea ducat᷑. cuittas eẽ desinit. ut pus

Expanded text:
met se usum tantum habere, an usum fructum retineat? et si quidem sciens se usum fructum habere tantum uti uelit, nihilo minus et frui uidetur: si uero ignoret, putoModestinus libro tertio differentiarum.Si usus fructus ciuitati legetur et aratrum in ea inducatur, ciuitas
Abbreviated transcription (Latin):
dioq tꝑr sit penes ħrdẽ. potẽ ħis usũ
fructũ alii legare. Que resfacit. ut
siꝯdictio extitt mei legati. usus fructꝰ
ab ħrde telictꝰ finiat᷑ Q si ego usũ . f.
amiseto ñ teũtet᷑ ad legatariũ ꝯatħr¬

Expanded text:
dioque tempore sit penes heredem, potest heres usum fructum alii legare: quae res facit, ut, si condicio extiterit mei legati, usus fructus ab herede relictus finiatur. quod si ego usum fructum amisero, non reuertetur ad legatariu
Abbreviated transcription (Latin):
sulegato dicendũ ẽ uxorẽ cũ iuid iymis¬
cuousu eas res habere posse¬
arius adħrdẽ tñ nec ipa inͣsit. nͣ nutẽdo
amittit᷑: nec capitis diminutionẽ iset x
fruccũ relictũ Es ⁊ fisic relict ꝰ sit illi dooꝰ

Expanded text:
su legato dicendum est uxorem cum uiro in promiscuo usu eas res habere possearius: ad heredem tamen nec ipsa transit nec non utendo amittitur nec capitis deminutione.Sed si fructum relictum.Sed si sic re
Abbreviated transcription (Latin):
tũ occupauit. d̾m̃ abeo recessit. uis
qͦ usꝰ mͥfructꝰ restitutũ eẽ labeoniui¬
det᷑. quiã id solũ uidet᷑ ppetuo euis d̾
uiris matifisse. Ita ioueꝵ puto si
flum̃ muntatioẽ ortũ occũpauit.
Nã ⁊ si alueo mutato iñ manare
sũmã t̾ra sublata ex fundo meo

Expanded text:
tum occupauit, deinde ab eo recessit: ius quoque usus fructus restitutum esse Labeoni uidetur, quia id solum perpetuo eiusdem iuris mansisset. ita id uerum puto, si flumen inundatione hortum occupauit: nam si alueo mutato inde manare Nec si summa terra sublata ex fundo meo
Abbreviated transcription (Latin):
areã tedacte sũts usus fructꝰ extinguif.
uerũ etiã sid̾molitis edib testatorab̾
nouas rescituit᷑ ¶Mlane siꝑpartes refi¬
ciat. licet oĩs noua factasit. aliuderit
nob̾ aicendũ. ¶Agri. ullocius f.¬

Expanded text:
e sint, usus fructus extinguitur, uerum etiam si demolitis aedibus testator alias nouas restituerit: plane si per partes reficiat, licet omnis noua facta sit, aliud erit nobis dicendum.Agri uel loci
Abbreviated transcription (Latin):
duob seꝑatĩ alc̃ais annis usus fruc¬
tꝰ relinquat᷑.: continius anis p̾etas
nuda ẽ cũ silegatariũ unũ substitu¬
asꝰ. cui alc̃nus amus legatꝰ fit usꝰ fru¬
ius fruendi legatario ñ ẽ CO d̾si exdu¬
sim᷑ nis fruendi habuit. fructꝰ a¬
missus ent. Qd̃ inimo legata no
ꝗ fructꝰ in ãnos singłos accepit defe¬
denclũ ẽ. ut ꝯmemoratio tꝑm re
pecitios̃ potestatẽ habeat.. ¶ Cũ
singłis fructꝰ alt̃nis antus legat

Expanded text:
atim alternis annis usus fructus relinquatur, continuis annis proprietas nuda est, cum, si legatarium unum substituas, cui alternis annis legatus sit usus fruius fruendi legatario non est. quod si ex duius fruendi habuit, fructus amissus erit: quod et in uno legatario, qui fructum in singulos annos accepit, defendendum est, ut commemoratio temporum repetitionis potestatem habeat.Cum singulis fructus alternis annis
Abbreviated transcription (Latin):
gatariũ cogendũ ꝓmittere. ¶ Fiito
aũt usufrnctu. siħrdes ẽx eiusa fidei¬
ussoris ꝯuenirent᷑ eos mandati ñactu¬
ros. ñ enĩ suscepisse mandatũ: s uolũ¬
tati paruisse. Demiq e uitiois legatolibi¬
tor te ilio. nec du trtanoũ fu̾it. scdm

Expanded text:
gatarium cogendum promittere. finito autem usu fructu si coheredes ex causa fideiussoria con- uenirentur, eos mandati non acturos: non enim suscepisse mandatum, sed uoluntati paruisse: denique cautionis legato liberatos. de illo nec diu tractandum fuit secundum
Abbreviated transcription (Latin):
uł cc̃. puto extingui. ¶ Cerit si silut
usufructu legato. sisilua cedua cesa
illic satioẽs fut̾nt facte: sine dubio
usus fructꝰ extrrguit᷑. ¶ Simasse
usus fructꝰ legit᷑. ex ea uasa sit facta

Expanded text:
vel contra, puto extingui. certe silvae usu fructu legato si silva caesa illic sationes fuerint factae, sine dubio usus fructus extinguitur. Si massae usus fructus legetur et ex ea vasa sint facta
Abbreviated transcription (Latin):
fructu legato: siuilla diruta sit. usus
fructꝰ ñ ex tinguit᷑. qr uilla fundi acces¬
fio ẽ. ñ magis quã si arbores decideit.
aulus. lib. iii. ad sab̾. Sed et eo ꝗq̃
solo. in quo fuit uilla uti frui potõ.¬

Expanded text:
fructu legato si uilla diruta sit, usus fructus non extinguetur, quia uilla fundi accessio est: non magis quam si arbores deciderint. 9 Paulus libro tertio ad Sabinum.Sed et eo quoque solo, in quo fuit, uilla, uti frui pot
Abbreviated transcription (Latin):
aut añ cedentẽ ꝗs capue minutꝰ est.
constat ñ amiti. ¶ Sit̾ siadꝰ ex
die legatꝰ f. ⁊ usũ fructũ mͥ rogatꝰ es
restituere: uidendũ erit si capite mi¬
nutꝰ fuõ: intͣ die legato tuo insertũ.
ne forie saluus sit michi usts fructꝰ
qĩ añ diẽ cedentẽ capitis diminutio
int̾ueniat. Od benigne dici potł us

Expanded text:
capite minutus est, constat non amitti.Si tibi fundus ex die legatus est et usum fructum mihi rogatus es restituere, uidendum erit, si capite minutus fuero intra diem legato tuo insertum, ne forte saluus sit mihi usus fructus, quasi ante diem cedentem capitis minutio in‹ter›ueniat: quod ben
Abbreviated transcription (Latin):
aut uut ciuni. aut uir gentiũ suos fa¬
cit. ¶Siunuanus incluse fere in ea
possone custodielunt᷑. qñus fiuctͦ ce¬
ꝑit. num excere eas fructu arius posst
occide ñpossit: Ał siquas m̾ino iticlu
sit̃ ł mclus as ruit oꝑis suis. uł post s¬
met ipẽ⁊ incidint: delapseue fui̾t

Expanded text:
tus› iure aut gentium suos facit. Si uiuariis inclusae ferae in ea possessione custodiebantur, quando usus fructus coepit, num exercere eas fructuarius possit, occidere non possit? alias si quas initio incluserit operis suis uel post sibimet ipsae inci
Abbreviated transcription (Latin):
tolo in alo faciat. Quãius ufus¬
fructuarius nee ccͣrus quidẽ mi¬
msliis. aut musitatis artificul eiꝰ
comrupert possit. nec seruũ ciocta¬
b deformare. ꝓpietanius aut̃: sertiuã¬

Expanded text:
dolo malo faciat: quamuis usufructuarius nec contrariis quidem ministeriis aut inusitatis artificium eius corrumpere possit nec seruum cicatricibus deformare. Proprietarius autem et
Abbreviated transcription (Latin):
ictat. ¶ Sicolono cuonsũ fructũ
sundi legauis: usũ fructũ uendi¬
cabit.⁊ cũ ħide tuo aget exꝯ duo
recipiat. U umũsoꝵ bonoꝵ an
singłaꝵ reꝵ usus fructꝰ legant᷑.
huctenꝰ inp̃ẽe puto. ꝙ siedes incen¬
se fumt. sisus finct᷑ spãlit̃ edtũ le

Expanded text:
ittar. Si colono tuo usum fructum fundi legaueris, usum fructum uindicabit et cum herede tuo aget ex condurecipiat. Uniuersorum bonorum an singularum rerum usus fructus legetur, hactenus interesse puto, quod, si aedes incensae f
Abbreviated transcription (Latin):
ip ub .i. adclio. Cun fructuariꝰ pa¬
ł ẽ. usũ fructũ oetelinqͣre. ñ ẽ cogend̾ do¬
inũ reficere. inqͣnib casib usufructua¬
rio hoc honꝰ mãibit. S ⁊ pꝰ acceptũ ccͣ eũ u¬
ditiũ paratofructuarionlinq̃re usũ fru¬
ctũ: Aicẽdũ ẽ ab solui eũ debere auidice.

Expanded text:
imo ad edictum. Cum fructuarius paratus est usum fructum derelinquere, non est cogendus domum reficere, in quibus casibus et usufructuario hoc onus incumbit. sed et post acceptum contra eum iudicium parato fructuario derelinquere usum fructum dicendum est absolui e‹u›m debere a iudice.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetuus fieret. qi n morit. d facile ca¬
fructu. S tñ placuit. dantã cẽ actionẽ.
Uñ seqñs dubitatio ẽ. qͦusq tuenoieeñt
incousufructu municipes. Et placuit.c.
annos cuenidos ẽẽ municipes ꝙ is sinis
uite longeui hoĩs est
legauit. idq pliũ aliqñdiu possessũ iega¬
tariꝰ ⁊ estitucie filio. ꝗ eãm inofficiosi te¬
stam̃ti recte ꝑtułat coactꝰ ẽ. Mansisse
fructꝰ us integrũ ex pꝰstõ apptruit.:
ta ub̃tis relicto. partuũ emolum̃tũ

Expanded text:
 perpetuus fieret, quia neque morte nec facile cfructu. sed tamen placuit dandam esse actionem. unde sequens dubitatio est, quousque tuendi essent in eo usu fructu municipes: et placuit centum annos tuendos esse municipes, quia is finis uitae longaeui hominis est. legauit, idque praedium aliquamdiu possessum legatarius restituere filio, qui causam inofficiosi testamenti recte pertulerat, coactus est: mansisse fructus ius integrum ex post facto apparuit. nta libertis relicto p
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃excepnone putronus sũmouerip̃oi:
siagat cũ reo: debedieiqi nulla acc̃osit.
q̃ exceptiõe repellitur. dedolo decer nedã:
itqu patronus tẽ sr̃mouet᷑.sinolit ex¬
ꝓmssorẽ ip̃i manumissũ accipezer
ꝓmisori planead u̾sus manumissũdã
debebit decolosaut si ssit soluendo exꝓ¬
mssor dñõ dabrtur. ¶S idolomalopeu¬
rator passosu. iuncereadu̾sariũ meũ
exteptide hac sicollusũ ẽ. ł sitalroqnde.

Expanded text:
m exceptione patronus summoueri potest, si agat cum reo, debere dici, quasi nulla actio sit quae exceptione repellitur, de dolo decernendam: atquin patronus tunc summouetur, si nolit expromissorem ipsum manumissum accipere. expromissori plane aduersus manumissum dari debebit de dolo: aut si non sit soluendo expromissor, domino dabitur. Si dolo malo procurator passus sit uincere aduersarium meum, exceptione hac 'si collusum est': alioquin de
Abbreviated transcription (Latin):
inq̃ col. ꝯmissus ẽ: ex qua de peculx
dareturacc̃o. mne inpeculiodandã.
Sĩueroeasit. exquanoral. hoc ꝙͦ no¬
xalefutur.¶Meritorãe cognito.¬
nẽ p̃tor inseruit: neꝙ enipissim
hec acc̃o indulgendaẽ nã eec̾e inp̾¬
nus simodicasumasit: Ntuaͫ¬

Expanded text:
 commissus est, ex qua de peculio daretur actio, et nunc in peculio dandam: sin uero ea sit, ex qua noxalis, hoc quoque noxale futurum. Merito causae cognitionem praetor inseruit: neque enim passim haec actio indulgenda est. nam ecce in primis, si modica summa sit,
Abbreviated transcription (Latin):
cã .ł. Iam is nullã iuidet᷑a cõonẽ ser¬
ħre cuĩ ꝑꝑ inoprã adu̾sirii inanis
accõnonsitsic excipit. qͣi res alio
mõ eiadquẽ eares ꝑturi salua eẽ non
pbtit: nec uidetur hiuc sne ad u̾sari

Expanded text:
ale. Nam is nullam uidetur actionem habere, cui propter inopiam aduersarii inanis actio non sit' sic excipit, quasi res alio modo ei ad quem ea res pertinet salua esse non poterit. nec uidetur huic sententi
Abbreviated transcription (Latin):
fenerator incuułr eustodiendo athl¬
aparitione p̃sidis int̃ ueniente sine
notione iudicis coactus ẽ dare: iuder
ineuułr extõtarestitui ab eoquirei
dãpnũ p̃stit̾it. iubeit.  sidebitis sa¬
tis fecit: simplici iꝰsione indncogni¬
tione habita: q̃uis nõ ertrordine

Expanded text:
faenerator inciuiliter custodiendo athlapparitione praesidis interueniente, sine notione iudicis, coactus est dare, iudex inciuiliter extorta restitui ab eo, qui rei damnum praestiterit, iubeat. quod si debitis satisfecit simplici iussione et non cognitione habita, quamuis non extra ordine
Abbreviated transcription (Latin):
te intlecutũ ẽe. ut siue aooõe uelli adlis
cãpanos exꝑiri. ẽẽppõitã. si uerceptioẽ
adu̾s petentes: ñde ẽe exceptione: ex
q̃ ꝯstitutioẽ collig̾. ui sine ꝑfectasiuei¬
Cuolentiaũditur ⁊ inire accoi mꝑsonã.

Expanded text:
te interlocutum esse, ut siue actione uellet aduersus Campanos experiri, esse propositam, siue exceptione aduersus petentes, non deesse exceptionem. ex qua constitutione colligitur, ut siue perfecta siue iUolenti autem datur et in rem actio
Abbreviated transcription (Latin):
idagi utsi ꝗ ccũ ueniatur: p̃se ismedo¬
lomalo aliudagi.aliud simnlari: ficuti
faci ũt ꝗ phuiꝰ moi dissimulatõe d̾ẜui¬
ant. ⁊ tuent᷑ ẜ suał aliena. Itaq ip̃e sic
diffant dolũmalũ ẽẽ eẽm calliditatẽ
fallĩtiã. machinationẽ: adcͥcũ uenien

Expanded text:
id agi, ut quis circumueniatur: posse et sine dolo malo aliud agi, aliud simulari, sicuti faciunt, qui per eiusmodi dissimulationem deseruiant et tuentur uel sua uel aliena: itaque ipse sic definiit dolum malum esse omnem calliditatem fallaciam machinationem ad circumuenien
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗdas euidẽi poscit subueniend̾ ẽ: ita¬
ꝙꝙ si aitatus non respondit. ⁊ ob hoc
more ꝓnutiatũ ẽ: confestĩamt ꝓr̾bu¬
nali tesodentẽ adut. er islimari põt. non
suaculpa s. pan erandita uoce p̃conis
de fusse. iõq restitin potsn intrihas
solũ spẽs ꝯsist⁊ huiꝰ gu̾is auriliũ. ⁊ nde

Expanded text:
as euidens poscit, subueniendum est. itaque si citatus non respondit et ob hoc more pronuntiatum est, confestim autem pro tribunali te sedente adiit: existimari potest non sua culpa sed parum exaudita uoce praeconis defuisse, ideoque restitui potest.' Nec intra has solum species consistet huiu
Abbreviated transcription (Latin):
iuꝯtinus p̃tor colũ dice̾. si adiecit ma¬
solertia hoc nom̃ accipiebãt: maxĩe si
merito p̃torita demũ hane accõnem
pollicet᷑ sialia nonsit: qm̃famosa. iccõ
ntentẽ debuit. ap̃tore decerni. si sit cuil

Expanded text:
entus pretor dolum dicere, sed adiecit masolertia hoc nomen accipiebant, maxime si merito praetor ita demum hanc actionem pollicetur, si alia non sit, quoniam famosa actio non temere debuit a praetore decerni, si sit ciuilis
Abbreviated transcription (Latin):
tnceictus uolui .s. ꝓp̾torẽ restituendaᷤᷤ
sũ. ut abstinẽdim potestas tbrat᷑. ¶s̃
coatus hrditaterepudiẽ: dupliciuia
p̃tor m̾surcurru. aut utiles acciones
q̃i irdidando. aut acciones metus cãp̃
stando. ut ẽ uiã ego elegero hecmpateit.

Expanded text:
uolui: sed per praetorem restituendus sum, ut abstinendi mihi potestas tribuatur. Si coactus hereditatem repudiem, duplici uia praetor mihi succurrit aut utiles actiones quasi heredi dando aut actionem metus causa praestando, ut quam uiam ego elegerim, haec mihi pateat.
Abbreviated transcription (Latin):
sit. non prro nasciobligatione ꝙ ẽ
uerissimũnꝰ talẽ ꝓmissionẽ dotis ullãẽe.
simetuccctus sim ab ẽptione locatiõ
discede. uidendũẽ. annichsitaetũ: ⁊ anti¬
qua obligatioremaneat. anhoe simile
sit accẽptilanoni qu anł łaerbona fid̾
obligatione p̃sumus uti. eũsutasit.: dũ
ad mittitur. ⁊ magẽ ut simał sp̃ẽs accep.

Expanded text:
sit, non puto nasci obligationem, quia est uerissimum nec talem promissionem dotis ullam esse. Si metu coactus sim ab emptione locatione discedere, uidendum est, an nihil sit acti et antiqua, obligatio remaneat, an hoc simile sit acceptilationi, quia nulla ex bonae fidei obligatione possimus niti, cum finita sit dum amittitur: et magis es
Abbreviated transcription (Latin):
tisint. p̃tor inĩponeresenõ debr.
reductus: om̃is itł repͥudiaueit᷑ hrdi¬
tare uł bonor. pꝰssessionẽ. siꝗdͤ oiamm̃¬
sint ormõ audiendus ẽ: siueroiã distr¬
ieta irditate. ⁊ negotus finitio ad ꝑa¬
rãpecuni ̃ laborib substitutiueniat.
repellendẽ multoq partiꝰerhuiccausi
b̾rdem minoris restituendũ eẽ ¶Sis

Expanded text:
versati sunt, praetor interponere se non debet. te ductus omiserit vel repudiaverit hereditatem vel bonorum possessionem, si quidemodo audiendus est: si uero iam distracta hereditate et negotiis finitis ad paratam pecuniam laboribus substituti ueniat, repellendus est: multoque parcius ex hac causa heredem minoris restituendum ess
Abbreviated transcription (Latin):
d.i.Inintegrũ uerorestitutiõẽ po¬
stulata adu̾sadinonẽ aminores
actã: siqͥ legatis expensuẽ. uł ptia
eer qui ad lib̾tat̃e aditione eus ꝑ¬
ad adeũdũ hronatẽ. que antegesta
erant ꝑcuritore bonoꝵr. dac̾ toptoris
ad distrahendabona s uĩt formã¬

Expanded text:
In integrum vero restitutione postulata adversus aditionem a minore factam, si quid legatis expensum est, vel pretia eorum qui ad libertatem aditione eius pad adeundam hereditatem, quae antea gesta erant per curatorem bonorum decreto praetoris ad distrahenda bona secundum
Abbreviated transcription (Latin):
uinduci mauditoriũ suũ eũ quiper
infirmitate etatis c aptũ seeẽ diegt.
dũ eã que ꝓca suasunt dictanoalle¬
gat. ł ab aduoeatiᷤᷤ ꝓdictũ queratur.
dͦiup glabinone aciliũ ouius serer᷑¬

Expanded text:
induci in auditorium suum eum, qui per infirmitatem aetatis captum se dicat, dum ea, quae pro causa sunt, dicta non allegat vel ab advocatis proditum queratur. denique Glabrionem Acilium divus Sever
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat: ut̃r creditorianfideuissori.
nãminor captꝰ neutriteneb̾r. ¶faci¬
liꝰ inm̾andatot dicendũ eñ nocebe
ei subuenĩ ħeni uebet ad firmator
fuit ⁊ suasor. utcũminore ce̾ heret᷑.

Expanded text:
eniat, utrum creditori an fideiussori: nam minor captus neutri tenebitur. facilius in mandatore dicendum erit non debere ei subvenire: hic enim velut adfirmator fuit et suasor, ut cum minore contraheretur.
Abbreviated transcription (Latin):
b ut puta dolo aliꝗͥ minor fecit inre
placi indelietis minorib nonsubue¬
niͣ nec ħ itacp subuenietur: ⁊ã isifur¬
tũfecit. ł dãpnũ iniuriadedit. none
⁊ subrenietur: s sicũ erdãpno daitoꝯ
fitͣi possitnedupli teneatu. malut
negire. in hoc solũ restituendus sit.
re ꝓconfesso lubeatur ergo ⁊ siporuit

Expanded text:
bus: ut puta dolo aliquid minor fecit in replacet in delictis minoribus non subueniri. nec hic itaque subuenietur. nam et si furtum feci subvenietur. sed si, cum ex damno dato confiteri possit ne dupli teneatur, maluit negare: in hoc solum restituendus sit, ut pro confesso habeatur. ergo et si potuit
Abbreviated transcription (Latin):
suocuritur eiut possit abstinẽ: nã⁊
ħcaptus ẽ. Id̾ ⁊ in bonor. possessione.
uł alia suocessioẽ¶ non solũ arã filĩ
mõrostitutionẽ impetrabit. ałtisif
uus sit cñ lib̾tate institutus: dicen¬
dũ em̃erit si senuseuit. p̾se ei subue¬
iurietatis benefitio: ut hãt bonori¬

Expanded text:
abstinere: nam et hic captus est. idem et in bonorum possessione vel alia successione. non solum autem filius, modo restitutionem impetrabit, veluti si servus sit cum libertate institutus: dicendum enim erit, si se miscuit, posse ei subveniri aetatis beneficio, ut hab
Abbreviated transcription (Latin):
arc ł Si duo colomalo fecĩt. inui¬
sichabendu qͣineꝙ dietũ neq ꝓmissũ
sit: Si uero decipiendi ẽptoris cã dictũ
ẽ. eq̃ sic hñdũẽ. ut nonnascatur ad¬
d̾ doloacero.
ntic̾ditorisuoessien. ut ip̃e lib̾etur.
hacepłac̾ditor deceptus aqlanasti¬
płatioẽ ⁊ acceptilatione liłiun de

Expanded text:
arum. Si duo dolo malo fecerint, inuisic habendum, quasi neque dictum neque promissum est. si uero decipiendi emptoris causa dictum est, aeque sic habendum est, ut non nascatur adde dolo actio. tti creditori suo effecit, ut ipse liberetur: hac epistula creditor deceptus Aquiliana stipulatione et acceptilatione libe
Abbreviated transcription (Latin):
aĩ Pilegenarius cui supramodũle¬
gis falcidielegitũẽ. hrdi adhus igno.¬
rãtisubstantiãħrditatis ultro ĩnrm¬
do. uł q̃dã alia fallatia ꝑsuasit. tãq̃si
tis habundeꝙ ad solida legatasolim̃¬
da suffitiathrditas: atpeomõsolia:

Expanded text:
i legatarius, cui supra modum legis Falcidiae legatum est, heredi adhuc ignoranti substantiam hereditatis ultro iurando vel quadam alia fallacia persuaserit, tamquam satis abundeque ad solida legata solvenda sufficiat hereditas, atque eo modo solida
Abbreviated transcription (Latin):
cunã ame accepit: ntͥ soluit: labo
ait decolomalo acõoẽm inte dandã:
qr necdepeculioutił sit: cũ inpeculao
cũ ob debitũ dñaacceꝑit. si psuaris
m̃nullã societate tibifrrisse cueociu¬

Expanded text:
mutuam a me accepit et tibi solvit: Labeo ait de dolo malo actionem in te dandam, quia nec de peculio utilis sit, cum in peculio cum ob debitum dominus acceperit. Si persuaseris mihi nullam societatem tibi fuisse cu
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ turele ħrditutoris dĩctaue¬
rat. mox factũẽ utñ fintoiudicio
iã eomaiore effecto.xxi. anis. in
toris ħre ab solutus ꝓponeret inin¬
tegrũ restiturio d̾sicabut᷑. celsus
iore eo facrolibaret᷑: neꝙ n extre¬
mo uꝗt urdicii die indet̃ solũdecep¬
tus h̾minor s totũ ħ st̃ruetuutori.

Expanded text:
iudicium tutelae heredi tutoris dictauerat: mox factum ut non finito iudicio iam eo maiore effecto uigintoris heres absolutus proponeretur: in integrum restitutio desiderabatur. Celsus iore eo facto liberaretur: neque enim extremo, inquit, iudicii die videtur solum deceptus hic minor, sed tot
Abbreviated transcription (Latin):
locum. aut tollẽ id qd̾ intulit. aut loci
p̃tiũ płare cogitur ꝑinfactũ actionem.
ꝑretua est ¶ aduers̃ti cũ qui matius aca
lapideam inqua adhucrnortuus noncta
conoitus. mortuu̾mułit. utuem actĩem
uł corpus. anliocat dño loci effott᷑ ueleru

Expanded text:
d intulit aut loci pretium praestare cogitur per in factum actionem, perpetua est.Aduersus eum, qui in alterius arcam lapideam, in qua adhuc mortuus non erit conditus, mortuum intulerit, utilem actionemvel corpus an liceat domino loci effodere vel eru
Abbreviated transcription (Latin):
missum pontificalẽ seuusionẽ principi
alioquin inuiriu. forte actionẽ ad uii¬
sits eũ qeiecit. ¶ Succureligiofusꝑ
puro uenisse diceͣtur. p̃tor infictũ ac̃c̾ionẽ
incum dat ei ad quc cartiptinet. que
actio ⁊ incbĩdẽ compeut. cũquasi exꝙ
to actionẽ contincat. ¶unlctũ publicis

Expanded text:
eu iussionem principis, alioquin iniuriarum fore actionem aduersus eum qui eiecit.Si locus religiosus pro puro uenisse dicetur, praetor in factum actionem in eum dat ei ad quem ea res pertinet: quae actio et in heredem competit, cum quasi ex empto actionem contineat.Si in locum publi
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ libro. Iccũ in quoseruus sepultus
est. religiosuẽt aristo ait. ¶quimortu
ictipe tebemus. snic in igto siue inelifio.
sed hic scrmo dño dat actiont̃. noult̃e sidĩ
possessori. Nãcũdicat in locũ alłuis apꝑate
et fructu atius inferrndo tenebitut dño¬
sotio intulãr tract u ppote. Est iam̃ ueruis
familie hercĩ cunte uł cõiduitoñdo con¬
ueniri eũposse. ¶ p̃tor ait siuebõ mortu¬
usossanc hõis mor tui locu̾purũ altiu
aut mid scpulctum in quoius nonfiũt
¶deea. auͣt illatione p̃tor sensit. que se

Expanded text:
dictum Locum in quo servus sepultus est religiosum esse Aristo ait. Qui mortuuaccipere debemus sive in agro sive in aedificio. sed hic sermo domino dat actionem, non bonae fidei possessori: nam cum dicat "in locum alterius", apparet et fructuarius inferendo tenebitu tractari potest: est tamen uerius familiae erciscundae uel communi diuidundo conueniri eum posse.Praetor ait: 'Siue homo mortuus ossaue hominis mortui in locum purum alterius aut in id sepulchrum, in quo ius non fuerit, r.De ea aut
Abbreviated transcription (Latin):
oporct̃. ¶ Conpent aũt ħ actio eicuus
ntͣsuit. filsum motũ renũt atũ nõ oeͣ.
atio offuit Ponponius tam̃scribit. siem
ter cẽ cumpossit condicere infisoluento¬
uenditor nũfuit. Lunc eñi insor tenebũ¬
S⁊ si uendirori uioiemmodũ tradidi᷑r ẜ
taudatus amensore. consequẽter. dicit põ¬
ponius nõ eẽ acuonẽ ad uersus insorẽ ꝗa

Expanded text:
 actio ei, cuius interfuit falsum modum renuntiatum non esse, atio offuit. Pomponius tamen scribit, si emteresse, cum possit condicere: nisi solvenuenditor non fuit: tunc enim mensor tenebitur.Sed si uenditor maiorem modum tradiderit fraudatus a mensore, consequenter dicit Pomponius non esse actionem aduersus mensorem,
Abbreviated transcription (Latin):
tunc nonpossi. ⁊ itauiliatusscribit. ali¬
as. auͣt inurto fructu. irio. locusreugiosid
ñfi. Sed siconsemi. at siucra arius. magiꝰ
eutiars religiosus fiat. ¶ lotñquiłe¬
ruut nemo regiosũ faci.It nͥcõ sentiat iscu¬

Expanded text:
tune non posset: et ita Iulianus scribit. alias autem invito fructuario locus religiosus non fiet: sed si consentiat fructuarius, magis est ut locus religiosus fiat. Locum qui servit nemo religiosum facit, nisi consentiat is cu
Abbreviated transcription (Latin):
tus uł alia ꝓbata ata iustaricione non
tenebitur. ¶ Siaiusdolomalo ꝑsuascrit
quid seruo quem libum putabat mibi
iutetur tenerieũ oꝑoitẽt. Oragisenim
aduersus facentẽ induplue quãuis aqua
ue fecisse dicetur. iuditiũ cũnoxe dedinoe red¬
ut manumis sus. nichilominꝰ iocũ babebit b̾.¬
tio. n&r extingit᷑ minumisfiõe semel nata. atioi¬

Expanded text:
tus uel a‹lia› probata atque iusta ratione, non tenebitur.Si quis dolo malo persuaserit quid seruo quem liberum putabat, mihi uidetur teneri eum oportere: maius enim aduersus fatentem in duplum est, quamuis Aquilia ue fecisse dicetur, iudicium cum noxae deditione redvel manumissus, nihilo minus locum habebit actio, nec extinguitur manumissione semel nata actio
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ pͥmo ãno nr̃as audiant ĩstitu¬
tõnes ex oĩ pene ueterũ ĩstitutõnũ
corpore climatas ⁊ ab õĩb turbidis
fontib ĩ unũ liqͥdum stagnũ coriua¬
tas tãꝑ tͥbrnianũ uirũ magnificũ ma¬
grãtũ ex q̃store sacri palati nt̃i rexosi¬

Expanded text:
o nostras hauriant institutiones ex omni paene veterum institutionum corpore elimatas et ab omnibus turbidis fontibus in unum liquidum stagnum conrivatas tam per Tribonianum virum magnificum magistrum et ex quaestore sacri palatii nos
Abbreviated transcription (Latin):
Quiꝰ anditores nolumꝰ uet̾e tã friuolo
quã rudiculo cognomine dispõdios
applłoni S sustĩanos nc uos nũcũ¬
optinere censemꝰ. ut hii qͥ rudes ad¬
huc legittĩe scĩe aspirent ⁊ scita prio ¶
pe mereant᷑ ꝙ illico tradendũ ẽ eis
onib ¶ Aña enĩ dignũ antiqͣ ꝯ fu¬
sione legũ cognom̃ hẽbant. cũ aũt le¬
ges iã clare ⁊ dilucide aĩmis coptͣaende¬

Expanded text:
cuius auditores non volumus vetere tam frivolo quam ridiculo cognomine dupondios appellari, sed Iustinianos novos nuncuoptinere censemus, ut hi, qui rudes adhuc legitimae scientiae adspirent et scita prioris en mereant, quia ilico tradendum eis est oribus. antea enim dignum antiqua confusione legum cognomen habebant: cum autem leges iam clare et dilucide prosten
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾o uolumĩe ĩutili ꝯstituto ꝙͣ ex illa
ĩ hiis młts ꝑtib legentib ĩ uiis ut po¬
te ñ ydoreis. S neq aꝑtissimis ad eru¬
ditõem estitutis ¶ In t̾cio aũt ãno
ꝙ ex utroq uolumine id ẽ de reb et
de iudiciis. In so año ñ erar traditũ ac¬
cipiebãt ẜ incissitudinẽ utusqr uolu¬

Expanded text:
ili constituto quam ex illa in his multis partibus legentibus inviis, utpote non idoneis neque aptissimis ad eruditionem constitutis. in tertio autem anno quod ex utroque volumine, id est de rebus vel de iudiciis, in secundo anno non erat traditum, accipiebant secundum vicissitudinem utriusque volu
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ. qͣs et et̾nas fieri optamꝰ explica¬
postea ꝓfessores legatĩe sciencie con¬
stitutos. ⁊̃ hoc oportuerat scire. quid
cruditissimi. efficiantur. et ideo p̾sentẽ
diuinã orõne ad nos p̃cipne faciendã¬

Expanded text:
tamus, expliciprofessores legitimae scientiae constitutos etiam hoc oportuerat scire, quid eruditissimi efficiantur: ideo praesentem divinam orationem ad vos praecipue facienda
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuẽtis q̃ ap̃ nuptias int̃rõĩ solz alia aduolũta¬
tẽ ꝑtinet᷑ ut mulier d̾ doceꝓmissa se alat ⁊ douͤ
nupsit dos a beañ petat᷑ aut c̃tã sũmã iuro p̃sta¬
qñ rerat᷑ q̃ amodũ reddat᷑. Inqb ñ sep̃udũtas
cẽhẽtiũ ẜuatur. cẽteꝵ si ꝯuenent nẽ oĩo dosꝑ
et̾ar᷑. no ĩ dotata eĩt mulier ssi mulierpacia
sit ne ap̃liꝰ q pars dimidia dõtis asepetatur.
⁊penã stipłita sit. mela ait alt̾urto eã ꝯtẽtã
ẽẽ oportẽ. łexceptioe pacti accȩptãfacẽ peñ
obligatiõe ł exsipsat agat negãdã eiexce¬
ꝑtio¶ I sifũdo extimato ĩ dotẽ anonita
sit mulier ut q̃topłis uenient id ĩ dotesit.

Expanded text:
uptias vel post nuptias interponi solent, alia ad voluntatem pertinent, ut mulier dote promissa se alat et donec nupta sit, dos ab ea non petatur, aut certam summam viro praesten semper uoluntas contrahentium seruatur. ceterum si conuenerit, ne omnino dos petatur, indotata erit mulier.Si mulier pacta sit, ne amplius quam pars dimidia dotis a se petatur et poenam stipulata sit, Mela ait alterutro eam contentam esse oportere: uel exceptione pacti et acceptl, si ex stipulatu agat, denegandam ei exceptionem.Si fundo aestimato in dotem dato pacta sit mulier, ut, quanto pluris uenierit, id in dote sit,
Abbreviated transcription (Latin):
tados mulieri eẽt qͦ casu si solꝰ pat pactꝰ eẽt
sm̃ filia. siũscꝰ ag̾at siũ adiũcta filie ꝑscã
ersoli nocebit ⁊ ꝓderit pactũ ꝯuẽtũ. nͨsisola
filiaegit: neq ꝓd̾it neq nocebit eis siuꝰsoli
filia pacra fu̾it qͦ pacto melior ꝯditio patͥs
dũ ẽ i patiẽdo siliã patͥs ꝯnioẽ detĩorẽface᷑¬

Expanded text:
os tum esset. quo casu si solus pater pactus esset sine filia, siue solus agat siue adiuncta filiae persona, ei soli nocebit et proderit pactum conuentum nec, si sola filia aget, neque proderit neque nocebit ei. si uero filia sola pacta fuerit, quo pacto melior condicio patris dum est paciscendo filiam patris condicionem deteriorem face
Abbreviated transcription (Latin):
rs indamꝰ. iuł departe tm̃ dotali loꝗt̃.⁊ ego di¬
x. ĩ auditorito illĩsolã dotalẽeẽ. ¶ Si mari¬
to donsnõe noĩesipłãti ꝓmisit periorẽ is ꝗ
exceptioe tutꝰ enit nͨ soluat coget᷑ eisoluere
⁊ bubebit ꝯdicidẽ adu̾sꝰ mulierẽ aut patrẽut̃
eõm delegauit obidꝙ ĩ debitũ mai̾to ꝓmisit

Expanded text:
ianus de parte tantum dotali loquitur, et ego dixi in auditorio illam solam dotalem esse.Si marito dotis nomine stipulanti promisit per errorem is qui exceptione tutus erat ne soluat, cogetur ei soluere et habebit condictionem aduersus mulierem aut patrem, uter eorum delegauit, ob id quod indebitum marit
Abbreviated transcription (Latin):
ded̾it. isꝙ tutelã int̾rĩ adminisfueritec
restitu ussaeẽ frditas: ougistratus.
neos creauer̃ post modũhriactores mnĩse
dus unt administrationes bonoꝵ ioꝙ
egerĩt si ne auetoritate ⁊ sine ꝯsensu¬
ꝓlutue ꝓtribunali anpita abintestato
sepnĩ legitimnꝰ ħ redefunctierutit Sier
his actorib unus non soluendo diessit⁊¬

Expanded text:
derit isque tutelam interim administrauerit nec restitui iussa esset hereditas, magistratus aneos creauerunt: postmodum hi actores inter se diuiserunt administrationem bonorum idque egerunt sine auctoritate et sine pro tribunali atque ita ab intestato Sempronius legitimus heres defuncti extitit: sed ex his actoribus unus non soluendo decessit
Abbreviated transcription (Latin):
sicut aũt innegotus in uoꝵ gestis. su¬
ffieit utiłr negotim gestũ ita. unbo¬
nis mortuor. ii e⁊ diu̾su sisecutus.¬
decessit. euis hrditatis eurationẽ susoe¬
pin impñdi .x. ceinde redactaeruntione
siñculpameaperierunt. Quesanẽ ar¬

Expanded text:
Sicut autem in negotiis uiuorum gestis sufficit utiliter negotium gestum, ita et in bonis mortuorum, licet diuersus exitusdecessit: huius hereditatis curationem suscepi et impendi decem: deinde reda‹c›ta ex uenditione ui: haec sine culpa mea perierunt. quae
Abbreviated transcription (Latin):
pit. nonut colũ aut erapã inẜiture
admissã mobligationẽreuoci itaq
siinuematur. uł malomore pecrmia
inẜuitutee rognalã ubitur.¶ Sili
utaliqͥd agat. nonfore cũeomandati¬
aoc̃one labo ait qr non libuuolũtate
erequitur rẽ sibi mancut̃: s qͣi erneceᷤ

Expanded text:
ut dolum aut culpam in seruitute admissam in obligationem reuocet: itaque si inueniatur uel malo more pecunia in seruitute erogata, liberabitur. Si ut aliquid agat, non fore cum eo mandatonem Labeo ait, quia non libera uoluntate exsequitur rem sibi mandatam, sed q
Abbreviated transcription (Latin):
ab sente negotiameagereres. in pru¬
deus remeamemisti. ⁊ ignoransusuce¬
pisti. m̾negõꝵ gestoꝵ. utrestituas
otligins nones s si anteqͣusucapras
cognoscas rẽmeã ẽẽ subicere debesali¬
tione: ioenim hoc facere debes: ne
acc̃one neg̃er gestoꝵ tenearis. ¶Nõ.

Expanded text:
absente negotia mea gereres, imprrem meam emisti et ignorans usucepisti: mihi negotiorum gestorum ut restituas obligatus non es. sed si, antequam usucapias, cognoscas rem meam esse, subicere debes alitione: ideo enim hoc facere debes, ne actione negotiorum gestorum tenearis. Non ta
Abbreviated transcription (Latin):
op̃xmegotia ab sentis ĩ ignorãtis.
noniinegotiũ ꝙ nonsit solitus absens
ciaere. tunoĩe eius geras. snuen ales
nouitios coemendo uł al. qũ anegoria¬
noreineundo: nã s ꝙ dãpnumereare
secutũfiu̾it. tesequitut: lucruuero
absemt̃e od̾ sunquibe daluerũ factũ

Expanded text:
. novum negotium, quod non sit solitus absens facere, tu nomine eius geras: veluti venales novicios coemendo vel aliquam negotiationem ineundo. nam si quid damnum ex ea re secutum fuerit, te sequetur, lucrum vero absentem: quod si in quibusdam lucrum factum
Abbreviated transcription (Latin):
necoragessero non mandatotuo: si
netutele udiciotenearis. negotior.
gestoꝵ. telubebo obligitũ ẜi ⁊ pupillĩ
torituonutuã pecrauãdederor tucc̃¬
teplatione. ut creditore tirũ. uł prorꝰ
tumliet. duersus tenogã gestoꝵ h¬

Expanded text:
negotia gessero non mandatu tuo, sed ne tutelae iudicio tenearis, negotiorum gestorum te habebo obligatum: sed et pupillum, tori tuo mutuam pecuniam dedero tui contemplatione, ut creditorem tuum uel pignus tuum liberet, aduersus te nego
Abbreviated transcription (Latin):
ficsunt accipienda. siũque. nĩ imulieres
negor gestor. agere p̾se iꝯuererinon
dubitatur. ¶ negotiasicaccipe. suit iatũ
siue plurasa alteruis inquid: ⁊ hoc adi
ũꝙ serũrefertur. ¶prꝙllus cine si ⁊ ne
nir ipot inidꝙ factuse locupletiora
gendo aũt ꝯ̃pñsationẽ eĩ qd̾gesfatt
titur eisifuriosi negoti agesserĩ. conpe¬
titm᷑ adu̾s eũ negotior. gesta acõ
scuritoriaũt fit riosi uł furtoseus
riũedicere. qm̃neq testatoris iad̾ funt
tr uẽꝙ łndioqui nondũ. adiit̾ he gõtiũgẽ¬
sisse iudetur s si paccessit pͥmorte rtpu¬
ta partus ise tus. ifrixtus. ił siqoẜuiad

Expanded text:
sic sunt accipienda 'siue quae': nam et mulieres negotiorum gestorum agere posse et conueniri non dubitatur. 'Negotia' sic accipe, siue unum siue plura. 'Alterius', inquit: et hoc ad utrumque sexum refertur. Pupillus sane si nen id quod factus est locupletior: agendo autem conpensationem eius quod gessit patitur. Et si furiosi negotia gesserim, competit mihi aduersus eum negotiorum gestorum actio: curatori autem furiosi uel furiosae rium edicere, quoniam neque testatoris iam defuncti neque heredis qui nondum adiit negotium gessisse uidetur. sed si quid accessit post mortem, ut puta
Abbreviated transcription (Latin):
posit md̾i earequeadiic in controitsi¬
anonsit. decretodatã ꝑsecutioneor
s hodie hec oiã ꝑsindicos solent ẜlocoꝵ
erceptio ei noceat. ⁊ puitosichoc accipiẽ¬
dũ. uerpmissauideatur curipmisa
durat. ¶actoruuulitatis siagar. con¬

Expanded text:
i de ea re, quae adhuc in controuersia non sit, decreto datam persecutionem. sed hodie haec omnia per syndicos solent secunduexceptio ei noceat? et puto sic hoc accipiendum, ut ei permissa uideatur, cui et permissa durat. Actor uniuersitatis si agat, co
Abbreviated transcription (Latin):
heoerigim ĩ eagesturus fuit. andici
debeat negonor gestor. accione eranie
riue scertesiquio a se erigtre debuit.
pera dubio hoc eimputabitur quaquã
m̃ihoc erimputari non posit. cur alri¬
os debitores nonconuenerit:. qm̃ĩcõ¬
ueniendieos indicio faltatẽnonhabu¬
it q nullã accõnẽ utendẽpotuit in
a semerpsocurnonereg erit hoc eum¬
putabiti: ⁊ sifetenonfiu̾t usura. i.¬
nũdebitũ: incipit eẽnsurirum. ia
diuus prꝰ flaito longino rescpsit nͥfce¬

Expanded text:
etiam ea gesturus fuit: an dici debeat negotiorum gestorum eum teneri uerius. certe si quid a se exigere debuit, procul dubio hoc ei imputabitur. quamquam enim hoc ei imputari non possit, cur alios debitores non conuenerit, quoniam conueniendi eos iudicio facultatem non habuit, qui nullam actionem intendere potuit: tamen a semet ipso cur non exegerit, ei imputabitur: et si forte non fuerit usurar‹i›um debitum, incipit esse usurarium, ut diuus P
Abbreviated transcription (Latin):
ueniunt. ⁊ idõ siquis inpensas
feterit consequatur. Si isinon
cũipso iocio agat ficu̾hͣr de sccii.
labeo recte exitunat inpensas ⁊ fric¬
tus adefũcto ꝑceptos uenire plane
frutius añt ꝑceptiquares cõmu¬
nus ẽẽt. uł suptus ante facti incom¬
unt. eacr ꝓpt̾ scribit uilianus. simn¬
issi mpossessionẽ tãpni nfecti siural

Expanded text:
ueniunt: et ideo si quis impensas fecerit, consequatur. sed si non cum ipso socio agat, sed cum herede socii, Labeo recte existimat impensas et fructus a defuncto perceptos uenire. plane fructus ante percept‹i›, quam res communis esset, uel sumptus ante facti in count.Eapropter scribit Iulianus, si missi in possessionem damni infe
Abbreviated transcription (Latin):
teneriquinõ habuit ratũ ⁊ nõ solũ
br̃dib stipulatoris acturũ. aquo
suĩt petitũ. ¶ Ufufructu utori
legato. donec e dos soluatur. ꝑ arbi¬
trũ fatilie herciscũte. tamt qdco¬

Expanded text:
teneri qui non habuit ratum et solum ex heredibus stipulatoris acturum a quo fuerit petitum. Vsu fructu uxori legato donec ei dos solvatur, per arbitrum familiae erciscundae tam id, quod co
Abbreviated transcription (Latin):
quemͥ ⁊ tibicominiserit. fundipartem
meam alicnaui teuide fimilic uerciscũ¬
de iudiciũ. intirnos acceytũ est ne¬
qr capars. que mea fuit inudicione¬
ni ⁊ cũ alienita dehr̃ditate exierit.
one me pariis etut de comumone.
Strum aũt unushr̃s partẽsu am nõ
alicsauit. irplures. michunt̃. sim̾o

Expanded text:
et tibi communis erat, fundi partem meam alienaui, deinde familiae erciscundae iudicium inter nos acceptum est. neque ea pars quae mea fuit in iudicio ueniet, cum alienata de hereditate exierit, one meae partis exit de communione. utrum autem unus heres partem suam non a
Abbreviated transcription (Latin):
trouersia sit place om̃s cos int̃qͣs
abit̃ cũtus sit. iagere iopusnouũ
cũ adiudicationes ab arburosiaẽsi
uni adiudicerur totusfuntus cau¬
erioportet. ut que exhis actionibus
recepta fũit raltantur. aut queme
fiũit. eũ sequi ĩregrã accionẽ cuito¬
diti aueniant. sunterea subrefe
suit. furti agẽ cos quoꝵ. isteresi¬

Expanded text:
s eos, inter quos arbiter sumptus sit, et agere et opus novum cum adiudicationes ab arbitro fiant, si uni adiudicetur totus fundus, caveri oportet, ut quae ex his actionibus recepta fuerint reddantur aut quae in fuerit, eum sequi integram actionem, cui toiudicia ueniant, si interea subreptae sint, furti agere eos, quorum istae res
Abbreviated transcription (Latin):
neritius scribit familie berciscũte.
iuditio eũ posse etꝑiri
ad eius soluis lucrũ ꝑmieãt. que it a
filicet cõsequetur uitex. siaut rẽputa¬
tones int̾eos fer̃t. aut sicuiauet̃t caũ

Expanded text:
Neratius scribit familiae erciscundae iudicio eum posse experirad eius solius lucrum pertineat. quae ita scilicet consequetur iudex, si aut reputationes inter eos fecerit aut s
Abbreviated transcription (Latin):
sua distͤaunt. ceteru̾siofitio distri¬
henus fũgitur nõ deb⁊ astringisno
magis quã siquis ad exequendũ
sententiã ap̃toredatus diflrabat.
nam ⁊ hic in eadẽ conditione est.
necogatur inplere: qd cogumtur. hi

Expanded text:
si officio distrahentis fungitur non debet adstringi, non magis quam si quis ad exsequendam sententiam a praetore datus distrahat: nam et hic in ea condicione est, ne cogatur implere quod coguntur hi
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ł. Sifamilie bertiscũte. ut cõi
diuidũto iuditium. agitur et diuisio
tandificilis sit. ut pcnc inpossibilis eẽ
uitentur. potest iutex inmurs ꝑsonã
totam comtẽpnationẽ confe̾re.⁊ adui¬
dicare ont̃s

Expanded text:
.Si familiae erciscundae uel communi diuidundo iudicium agatur et diuisio tam difficilis sit, ut paene inpossibilis esse uideatur, potest iudex in unius personam totam condemnationem conferre et adiudicare omnes
Abbreviated transcription (Latin):
quisq habi. siue ibebit solus susti¬
neret. posteaiusetsilus cũ petuni
ãminuaretur int̾ uenit pat̃ euis¬
q cousensu p̃di a quefilio adsigna¬
uerat. pignoridata sũt post mortẽ
patriseab p̃diatd̃ filiuspossedit ⁊
usuras soluit. quero aufamilie her¬
ciscũte iudito. sip̃dia pignonda¬
ta distrabat creditor. aliquidei a

Expanded text:
um habet siue habebit, solus sustineret: postea unus ex filiis cum pecuniam ‹m›utuaretur, interuenit pater eiusque consensu praedia quae filio adsignauerat pignori data sunt: post mortem patris eadem praedia idem filius possedit, usuras soluit: quaero, an familiae erciscundae iudicio, si praedia pignori data distrahat creditor, aliquid ei a
Abbreviated transcription (Latin):
quid musũ fructũ abimno extobrͣdi¬
b factũfit ħ qͦq inniditiumuenire
ponponius ait nã ⁊ oĩa quequis in
hr ditate dolo aut culpa fecif inui¬
dittum familiertiscũte uemũt ⁊ fic
tam̃ siquasi br̃s fecert. ⁊ ĩofiuiuo

Expanded text:
quid in usum fructum ab uno ex heredibus factum sit, hoc quoque in iudicium uenire Pomponius ait: nam et omnia, quae quis in hereditate dolo aut culpa fecit, in iudicium familiae erciscundae ueniunt, sic tamen, si quasi heres fecerit. et ideo si uiuo
Abbreviated transcription (Latin):
a quib gn̾alit bõlegatuse. quẽ ipsie¬
legerint᷑ noluerit conscrane. ut p̃ste¬
um: quẽ solui õib ex pedrebat. utõco
uerti. alegatario iudinoplur stãpnati
cũ ante alios ipse ad iri ħr̾ditatẽ. serui¬
tutes p̃dus brditariis. debitas passus est
non utendo amnti. ¶ Sifilius cũpa¬
trem de senderer condẽpnatus soluerit ꝑ
uiuo eo uł post mortẽ pot equrus dici E

Expanded text:
tus est quem ipsi elegerint, noluerit consentire, ut praestetur quem solui omnibus expediebat, et ideo conuenti a legatario iudicio pluris damnati cum ante alios ipse adisset hereditatem, seruitutes praediis hereditariis debitas passus est non utendo amitti.Si filius cum patrem defenderet condemnatus soluerit uel uiuo eo uel post mor
Abbreviated transcription (Latin):
os filios scrpfit hr̃des i cẽtos hoĩes.
unust phanũ cũ peculio. isuiuo te¬
statore manumissus. decessit dem̃
parie᷑. quesitũ est. anio quod in
petulio habuit stephanus pruisqͣ
manumitteretur ad uosq fili¬
os ꝑtineat muo ad eũ sobũ ciue
cuͣpetulio prelegatus suerit R dr

Expanded text:
os filios scripsit heredes et certos homines uni Stephanum cum peculio: is uiuo testatore manumissus decessit, deinde pater: quaesitum est, an id, quod in peculio habuit Stephanus priusquam manumitteretur, ad utrosque filios pertineat an uero ad eum solum, cui cum peculio praelegatus fue
Abbreviated transcription (Latin):
reliquie cũ adite quib religio ab tt̃i¬
q partib detetur. nã parentes quo¬
que eiuste pupille. ibisepulusunt̃.
si iutores distrahere fu̾dũ uolunt.
ex equi ui teligionis. quero antecre.a.¬
bitrũi cõmuni diui diuito ad bunc
finidũ partiendñ petã. aneuãis arbite¬

Expanded text:
quibus religio ab utriusque patribus debebatur, nam parentes quoque eiusdem pupillae ibi sepulti sunt: sed tutores distrahere fundum uolunt: exsequi ius religionis. quaero, an recte arbitrum communi diuidundo ad hunc fundum partiend
Abbreviated transcription (Latin):
iuana acttͦne petitelitł ex muatio obla¬
tasi ut i is. quiobrulert. Ad̾ uersus
dñm uendicante m excepnone tuen¬
tus sit contra quoq sũs hĩs cui adui
dicatũ pignus ẽ. uelit iõtum redcere
licet cebuor nolit au̾dienduis ẽ nõ itẽ:

Expanded text:
iana actione petita litis aestimatio oblata sit, ut et is qui optulerit aduersus dominum uindicantem exceptione tuendus sit. contra quoque si is heres, cui pignus adiudicatum est, uelit totum reddere, licet de
Abbreviated transcription (Latin):
muni diuidũto agi potest utres
oum taxat que corũ communes
fint. ⁊ tause erbisrebus pententes ui
iuditiũ uemiant. deceterts uero m
tegrũ sit familie ueritiscũ de iudici¬
um. ¶ Sifamilie hertiscũte uel
commumdiuidundo aciũsit. ad i¬
dicatione p̃tortuerur. ⁊ exceptiones
aut acciones danto. ¶Sicołr desa¬
bsent̾e unoco hr̃de remuenderũt ⁊
uieare tolomalo fecerunt quo plus
ad eos ꝑueniret. uł familie bertiscũuu¬

Expanded text:
muni dividundo agi potest, ut res dumtaxat quae eorum communes sint et causae ex his rebus pendentes in iudicium veniant, de ceteris vero in integro sit familiae erciscundae iudicium. Si familiae erciscundae vel communi dividundo actum sit, adiudicationes praetor tuetur exceptiones aut actiones dando. Si coheredes absente uno coherede rem vendiderunt et in ea re dolo malo fecerunt, quo plus ad eos perveniret, vel familiae erciscu
Abbreviated transcription (Latin):
ditariũ fundũ eẽ eosceꝑit. ¶ Quifã¬
milie hertiscũ ⁊ cõi dius dundo. ⁊ frmiũ
regundoꝵ. agũt ⁊ actones fũt. ⁊ rer aic̃o
unare debent. noncaline caułalitem
intẽdere. ⁊ ñcalũne tausa abuisiti iti¬
oues ure . ¶ quodex facto suo unus
ex quohĩdib exstipłatiõe br̃ditaria
p̃stet aquo hr̃de nrepetet ueluti si a se
hĩda suododũ malũ affuturũ desũc¬
tus spoponoit. uł neq ꝑse neti ꝑbr

Expanded text:
ui familiae erciscundae et communi diuidundo et finium regundorum agunt, et actores sunt et rei et ideo iurare debent non calumniae causa litem intendere et non calumniae causa ad infitias ire.Quod ex facto suo unus ex coheredibus ex stipulatione hereditaria praestat, a coherede non repetet: ueluti si a se heredeque suo dolum malum afuturum defunctus spopondit uel neque per
Abbreviated transcription (Latin):
Idit. sudcuito impluserogatũ eẽt. q̃d
ip̃ius quoq causa tefensaeẽt babendã
rationem sũptuu. S ⁊ et si om̃serit dolĩ
exceptionẽ⁊ gerepotest derecipienda
portione sũptuũ. ¶Itestato moriẽs
codicillis. prediama oĩa. ⁊ patrimoni

Expanded text:
o amplius erogatum esset, quod ipsius quoque causa defensa esset, habendam rationem sumptuum. sed et si omiserit doli exceptionem, agere potest de recipienda portione sumptuum. Intestato moriens codicillis praedia sua omnia et patrimoni
Abbreviated transcription (Latin):
dmnum. ido necessriũ fuit qõ ꝓ sono
actiomagis aꝑsonales inincẽ p̾stanõe
ptinet quã admuniũ rerũ diuisionẽ
demiq cessat commui duudundo ai¬
dĩciũ sires cõminis nonsit.

Expanded text:
icium ideo necessarium fuit, quod pro socio actio magis ad personal‹e›s inuicem praestationes pertinet quam ad communium rerum diuisionem. denique cessat communi diuidundo iudicium, si res communis non sit.
Abbreviated transcription (Latin):
ultratodiãntẽ portionis sue ut quatrã¬
tẽ illibatũ bãt. Intẽpne iguur cobrdo
suos pr̃at cauebit. ¶ Idẽ scribit ifi
silius mmnimerib publicis. in quib pat̾
eiconsentit illigatus ẽ. ⁊ ppartehĩs scrip¬

Expanded text:
ultra dodrantem portionis suae, ut quadrantem illibatum habeat: indemnes igitur coheredes suos praestare cauebit.Idem scribit et si filius in muneribus publicis, in quibus pater ei consentit, reliquatus est et pro parte heres scrip
Abbreviated transcription (Latin):
soluere. siuienondimsoluta ẽ pecinia.
nectlies uenit. ꝓfpiciendũ ẽ ꝑcauti¬
onẽ ut demdempnitate iscaueat
perquẽ factũ fucrit neom̃is pecura
soluertur. aut ut caueat se ciquiso¬
lidũ soluerit. partr̃ pr̃aturũ. Siue

Expanded text:
oluere, siue non‹d›um soluta est pecunia nec dies uenit, prospiciendum est per cautionem, ut de indemnitate caueat per quem factum fuerit, ne omnis pecunia solueretur, aut ut caueat se ei qui solidum soluerit partem praestaturum: siue