comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ seuerat. Quaꝓpter desinant
heretici dicerẽ. aliquando dia¬
uolum cum sequacibꝰ suis ad ga¬
tiam posse reuocari: qͣndo sic eis¬
denter audiunt eos inẽtnum e
in seculum scłi esse dampnandoˢ.
ut nec nominis eorum possit reni
cum sonitu. Inimici genituius
casus ẽ: id÷ diaboli cuius frameã
defecisse testat᷑. Framea enim he¬
braicus sermo ẽ: significans gla¬
dium quo hosti ille bacchatur:
Quod aittem dixit in finem. cõ¬
summatio scłi datur intelligi.
qͣndo uirtus diaboli omipotenti
illo gladio probatur interimi:
De quo dixit in septimo psalmo
Nisi ꝯuertamini gladium suum
iubrabit: ⁊ cęt̾a Cuutates aut̃e
dicit destructaᷤ. ppłos infideles ul¬
tima dni xp̃i manifestatione con¬
uictos: quoꝵ pectora diabolus in
hoc scło tanquam suȩ cuutatis
mȩnia possidebat. Periit autem
memoria eoꝵ cum sonitu Cum
sonitu uͦ. cum clamore maximo
dicit: quod fieri solet qndo res
ꝓsperȩ grauissimo fine claudunt᷑:

Expanded text:
perseverat. Quapropter desinant perseverat. Quapropter desinant haeretici dicere, aliquando diabolum cum sequacibus suis ad gratiam posse revocari, quando sic evidenter audiunt eos in aeternum, et in saeculum saeculi esse damnandos, ut nec nominis eorum possit remanemoria eorum cum sonitu. Inimici, genitivus casus est, id est diaboli, cujus frameas defecisse testatur. Framea enim Hebraicus sermo est significans gladium quo hostis ille bacchatur. Quod autem dixit, in finem, consummatio saeculi datur intelligi: quando virtus diaboli omnipotenti illo gladio probatur interimi, de quo dixit in septimo psalmo: Nisi convertamini, gladium suum vibrabit , etc. Civitates autem dicit destructas, populos infideles ultima Domini Christi manifestatione convictos, quorum pectora diabolus in hoc saeculo, tanquam suae civitatis moenia, possidebat. Periit autem memoria eorum cum sonitu. Cum sonitu vero, cum clamore maximo dicit; quod fieri solet quando res prosperae gravissimo fine clauduntur,
Abbreviated transcription (Latin):
Iudicaturus ẽ ȩquitatem: cũ
ad disceptandum post finem
mundi reluxerit. Quȩ figura
dicit᷑ idea: cum speciẽ rei future
uelut oculiᷤ offerentes motum ãi
concitamus Hoc etiam in subse¬
quentibus latius explicabitur.
scłi Hinc iam sacratissimus dñi
secundus aduentus exponitur:
qͣndo increpabunt᷑ gentes in cre¬
dulȩ. ⁊ diabolus cum machinati¬
onibus suiᷤᷤ ꝑibit inȩ̃tnum. Tune
enim ñ remanebit eius tempestu¬
osa ꝑuersita ᷤᷤ: qͣndo erunt omĩa
dño prestante tranquilla: N am
quiᷤ ulterius in regno dm̃ aut
diabolum nominet aut eius se¬
quaces: tum dñicam ciuitatem
nec adu̾sitas concutiat nec ullũ
hostiᷤ inuadat: Quid sit quoq
nulla ętate nullo tempr̃ finiet᷑.
Et ne possis aliqua ꝑmixtione
quo nunc utimur subsequi
Istud enim sibi redeundo succe¬
dit: ⁊ temporibus exemptis annu¬
is reuolitionibꝰ iteratur Illud
autẽ non ad initium redit: sed
sine aliqua mutatione uigiter

Expanded text:
Judicaturus est enim aequitatem, cum Judicaturus est enim aequitatem, cum ad disceptandum post finem mundi reluxerit. Quae figura dicitur idea, cum speciem rei futurae velut oculis offerentes, motum animi concitamus. Hoc etiam in subsequentibus latius explicabitur. saeculi. Hinc jam sacratissimus Domini secundus adventus exponitur, quando increpabuntur gentes incredulae, et diabolus cum machinationibus suis peribit in aeternum. Tunc enim non remanebit ejus tempestuosa perversitas, quando erunt omnia, Domino praestante, tranquilla. Nam quis ulterius in regno Domini aut diabolum nominet, aut ejus sequaces, cum Dominicam civitatem nec adversitas concutiat, nec ullus hostis invadat? Quid sit quoque nulla 38 aetate, nullo tempore finietur. Et ne possit aliqua permixtione t hujus quo nunc utimur subsequium. Istud enim sibi redeundo succedit, et temporibus exemptis, annuis revolutionibus iteratur; illud autem non ad initium redit, sed sine aliqua mutatione jugiter
Abbreviated transcription (Latin):
fȩcisti uidicium meũ ⁊ causam me¬
am: sedes suꝑ thronum qͥ uidicas
equitatem: Cum duo ex diu̾sa
parte confligunt: necesse est unũ
offendere. cum alt̾m contigerit
obtinere. Probata gͦ ꝓphetiȩ causa
odium fuisse constat adu̾si: quia
non poterat ꝑsecutor placere. cum
decreuerit dñs eum qui impie
p̃mebatur eriꝑe. S cum dicit. ui¬
dicium meũ ⁊ causam meã ꝓs-¬
peram sibi testatur fuisse senten¬
tiam: Sic ⁊ nauigantes suum
uentum dicunt: quando illiᷤ euen¬
tus ꝓsperitatis arriserit. Sedeᷤ
suꝑ thronum. dño dicitur xp̃o.
qui munc sedet ad dexteram pa¬
tris: unde uenturus ẽ uidicare
uiuoᷤ ⁊ mortuoᷤ Sedes autem.
ꝓphetiȩ uirtite presens dictum
est ꝓ futuro. Nam sessionem istã
ad in carnationem dñi ꝑtinere
manifestum ẽ: quȩ adhuc illo
temp̾r non uidebat᷑ effecta: Tro¬
num significat tribunal fittͣ
tis sue hon orabili potestate ses¬
surus est. Iudicaᷤᷤ equitatem⁊
hic tempꝰ presens ꝓ futuro dix̃:

Expanded text:
fecisti judicium meum et causam meam: sedes super thronum qui judicas aequitatem. Cum duo ex diversa parte confligunt, necesse est unum offendere, cum alterum contigerit obtinere. Probata ergo prophetae causa, odium fuisse constat adversi: quia non poterat persecutor placere, cum decreverit Dominus eum qui impie premebatur eripere. Sed cum dicit, judicium meum et causam meam, prosperam sibi testatur fuisse sententiam. Sic et navigantes suum ventum dicunt, quando illis eventus prosperitatis arriserit. Sedes super thronum: Domino dicitur Christo, qui nunc sedet ad dexteram Patris, unde venturus est judicare vivos et mortuos. Sedes autem, prophetiae virtute, praesens dictum est pro futuro. Nam sessionem istam ad incarnationem Domini pertinere manifestum est, quae adhuc illo tempore non videbatur effecta. Thronum significat tribunal futuri tis suae honorabili potestate sessurus est. Judicas aequitatem. Et hic tempus praesens pro futuro dixit.
Abbreviated transcription (Latin):
ex altatiue ꝓpłia se conu̾tit ad qͥn¬
tam: supplicans ficri qđ tamen
sciebat ẽẽ uenturum Exsurge
dicitur citius surge: hoc ÷ celeri¬
ter ueni Exaltetur manus tua.
Manus: oꝑationem significat:
S ista dei oꝑatio: iudicurm est
qd̃ expectamus ẽẽ uenturum
Illud enim desiderabat uenire:
ubi iste suꝑbus possit occumbere
Ne obluuscaris pauperum in fuĩe
Contra quod impius dicebat: Au̾¬
tit faciem suam ne uideat usq
infinem. Nune rogat ne secundũ
uotum antixp̃i obliuiscatur pau¬
perum infinem scłr: ubi futura ẽ
enim in corde suo. non requiret.
In noc u̾su mirabili breuitate ⁊ scisci¬
tatio p̾mititur: ⁊ responsio apta cõ¬
sequit᷑. Iũtrogatiue enim pronun¬
tiandum ẽ ꝓ̃pter quid irritauit
impius dm̃: Deinde respondendũ
est Dix̃ enum in corde suo non re¬
quiret Constat quippe ideo dñm
irritatum: qm̃ eum impius facta
sua ñ putabat posse requirere:S

Expanded text:
exaltative propheta se convertit ad quinexaltative propheta se convertit ad quintam: supplicans fieri quod tamen sciebat esse venturum. Exsurge dicitur, citius surge, hoc est celeriter veni. Exaltetur manus tua: manus operationem significat: sed ista Dei operatio judicium est, quod exspectamus esse venturum. Illud enim desiderabat venire, ubi iste superbus posset occumbere. Ne obliviscaris pauperum in finem. Contra quos impius dicebat: Avertit faciem suam, ne videat usque in finem. Nunc rogat ne secundum votum Antichristi obliviscatur pauperum in finem saeculi, ubi futura estenim in corde suo, non requiret. In hoc versu mirabili brevitate et sciscitatio praemittitur, et responsio apta consequitur. Interrogative enim pronuntiandum est: Propter quid irritavit impius Deum? Deinde respondendum est: Dixit enim in corde suo, non requiret. Constat quippe, ideo Dominum irritatum, quoniam eum impius facta sua non putabat posse requirere. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
copia crapulatꝰ cum in aliquod
otium. post sc̃orum pęnas afflicti¬
onesq ꝑuenerit: Tunc gͦ de sua
p̃sumptione nequissim us cadet:
qͣndo illi cũ suis sequacibus suꝑ¬
uen erit repentinus interitus. Fi̾¬
nem quippe seculi nescit: qm̃ eũ
dñs in sua potestate constituit.
Dixit enim in corde suo oblitus
est ds̃: auertit faciem suã ne ui¬
deat usq in finẽ: Nimi stulta eo¬
gitatio: crediturus ÷ dm̃ dissimu¬
lare. cui honorem sacrilegus conat᷑
eripere: Putans eum fideles suos
nolle respicere: cum ꝓpter ipsum
doccantur omnia pęnalia susti¬
nere Ignarus ueritatiᷤ contraria
suspitione mouebrt᷑: nec intelligeit
quod sequit᷑. Ne obliuiscaris pau¬
perum in finem: Non enim dicit
nichil cos ẽẽ. passuros: s nullatenꝰ
usq in finem ẽẽ deserendos E x¬
surge dñe ds̃ m̾s. ⁊ ex altetur manꝰ
tuã. ne obliuiscaris pauꝑm infiñe.
Decursis quatuor partibus. nunc

Expanded text:
copia crapulatus, in aliquod copia crapulatus, in aliquod otium post sanctorum poenas afflictionesque pervenerit. Tunc ergo de sua praesumptione nequissimus cadet, quando illi cum suis sequacibus supervenerit repentinus interitus. Finem quippe saeculi nescit, quoniam eum Dominus in sua potestate constituit.Dixit enim in corde suo: Oblitus est Deus: avertit faciem suam, ne videat usque in finem. Nimis stulta cogitatio. Crediturus est Deum dissimulare, cui honorem sacrilegus conatur eripere, putans eum fideles suos nolle respicere, cum propter ipsum doceantur omnia poenalia sustinere. Ignarus veritatis contraria suspicione movebitur; nec intelliget quod sequitur: Ne obliviscaris pauperum in finem. Non enim dicit nihil eos esse passuros, sed nullatenus usque in finem esse deserendos. surge, Domine Deus meus, et exaltetur manus tua: ne obliviscaris pauperum in finem. Decursis quatuor partibus, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit. Rapere uͦ pauperem. sig¬
nificat subitum ꝑiculum animȩ:
ad quod ille nefandissimus trahe¬
re nititur in nocentes: Beinde ad
expositionem priorum: sequitur
decora repetitio. Nam ut non
putares pauꝑem raptum aut fici
debito aut int̃pellatione causȩ
ciuilis: geminauit rapere pauꝑem
Et mox causam ꝑsecutioniᷤᷤ annecͤ¬
tit: dum attrahit eum. id dun
illum a ueritate culture ad nomi¬
nis sui uenerationem moltt ad¬
duccre: Et ne adhuc istud attra¬
hit eum dubium habere potuisseᷤ:
addidit. in laqueo suo humilia¬
uit eum. Laqueus significat do¬
lum. quo simplicium corda capi¬
unt᷑: i ueluit nodo ꝑuersitatis la¬
mentabilit̾ alligantur. Humi¬
liauit aut̃ẽ benedictum ẽ: qm̃
de uera religione sine dubio cad̃t.
de ipso tyranno dicit᷑: qui in dei
seruoᷤ ꝑmissa potestate crassabit᷑.
Inclinabit se id: cum animum
suum nimia ꝑditorum adqͥsiti¬
one remiserit: ⁊ quasi malorum

Expanded text:
ostendit. Rapere vero pauperem sigostendit. Rapere vero pauperem significat subitum periculum animae, ad quod ille nefandissimus trahere nititur innocentes. Deinde ad expositionem priorum sequitur decora repetitio; nam ut non putares pauperem raptum aut fisci debito, aut interpellatione causae civilis, geminavit rapere pauperem; et mox causam persecutionis annectit, dum attrahit eum, id est, dum illum a veritate culturae ad nominis sui venerationem molitur adducere. Et ne adhuc istud, attrahit eum, dubium habere potuisses, addidit: In laqueo suo humiliabit eum. Laqueus significat dolum, quo simplicium corda capiuntur, et velut nodo perversitatis lamentabiliter alligantur. Humiliabit autem, bene dictum est: quoniam de vera religione sine dubio cadunt,de ipso tyranno dicitur, qui in Dei servos permissa potestate grassabitur. Inclinabit se, id est, cum animum suum nimia perditorum acquisitione remiserit, et quasi malorum
Abbreviated transcription (Latin):
dicit oculos eius in pauperem res¬
picere: non respicit ut prospiciat
sidiatur in occulto: sicut leo un cu¬
bili suo: Leonem incubili suo an¬
fatum dieit antixp̃m: qui atrocit¬
⁊ dolose laceraturus ẽ ppłos xp̃i:
Inter initia enim ꝑsecutio ȩccłiȩ
iuolentia tantum fuit: cum a pa-¬
ganis ꝓscriptionibus. tormentis.
cȩdibus xp̃iani ad idolorum sac̾¬
ficia cogebant᷑. Altera fraudulen¬
ta: quȩ nunc ꝑ hereticoᷤ ⁊ falsos
agitur xp̃ianos: N ouissima suꝑ ÷.¬
qua nichil ꝑiculosius: q̃m erit uio¬
lenta nimis ex potestate regni sin¬
gularis:i deceptiosa miraculis.
ut sicut dñs in euangelio dicit.
se ducat si fieri potest etiam elecͤ¬
tos: Proinde ad ium ꝑtinet quod
positum est leo: addolos quod
ait in cubili suo. Sic utręq mi¬
intimant᷑. Insidiat᷑ ut rapiat
pauperem:raꝑe pauperem dum
attrahit eirm In laqueo suo hu¬
miliauit eum. Iteratio insiddiarũ
nimietatem callidi insidiatoris

Expanded text:
dicit, oculos ejus in pauperem resdicit, oculos ejus in pauperem respicere, non respicit, ut prospiciat;t. Vers. 29. Insidiatur in occulto, sicut leo in cubili suo. Leonem in cubili suo antefatum dicit Antichristum, qui atrociter et dolose laceraturus est populum Christi. Inter initia enim persecutio Ecclesiae violenta tantum fuit, ut a paganis, proscriptionibus, tormentis, caedibus, Christiani ad idolorum sacrificia cogerentur. Altera fraudulenta, quae nunc per haereticos et falsos agitur Christianos. Novissima suqua nihil periculosius, quoniam erit violenta nimis ex potestate regni singularis, et deceptiosa miraculis; ut sicut Dominus in Evangelio dicit: Seducat etiam, si fieri potest, electos. Proinde ad vim pertinet, quod positum est leo, ad dolos quod ait, in cubili suo: sic utraeque iniVers. 30. Insidiatur ut rapiat pauperem: rapere pauperem, dum attrahit eum. In laqueo suo humiliabit eum. Iteratio insidiarum, nimietatem callidi persecutoris
Abbreviated transcription (Latin):
noxios: dolor cum martyres faciet:
qm sine labore ⁊ dolore corporis. con¬
sum mari non potest corona marty¬
rii. Sic uniu̾sa quȩ cogitat uł quȩ
loquit᷑: pari fece polluta sunt. Se
det in insidus cum diuitibus in oc¬
cultiꝰ ut int̾ficiat in nocentem.
culi eus in pauꝑem respiciunt.
Cum dic̃ sedet in insidiis. actus
antixp̃i latronum consuetudini
comparauit: qui occultaᷤᷤ uiaᷤ in¬
sident ut int̃ficiant innocentes:
Iuȩ figura dicit᷑ fantasia: quotiẽs
in ꝯeipiendi ᷤᷤ futis uisionibus ani¬
mus ꝑducit᷑ audientis. Tale enĩ
antixp̃i regnum dicit futurum:
quod ad martyrum corouam et
uifidelium runam constat esse
ꝑmissum. Sequit᷑. cum diuitibꝰ.
hic significat multitudinem ma¬
lorum: Sepe enum in scripturis
diuiniᷤ diuites in malo accipiunt᷑:
sicut pauꝑes in bono. In t̾ficere uͦ
unocentem ẽ de religioso facere
sacrilegum: eiusq animam ꝑpe¬
tua morte dampnare. Nã cum

Expanded text:
noxios; dolor cum martyres facit, noxios; dolor cum martyres facit, quoniam sine labore et dolore corporis consummari non potest corona martyrii. Sic universa quae loquitur vel cogitat, pari faece polluta sunt. Vers. 28. Sedet in insidiis cum divitibus in occultis, ut interficiat innocentem. Oculi ejus in pauperem respiciunt. Cum dicit, Sedet in insidiis, actus Antichristi latronum consuetudini comparavit, qui occultas vias insident, ut interficiant innocentes. Quae figura dicitur phantasia, quoties in concipiendis futuris visionibus animus perducitur audientis. Tale enim Antichristi regnum dicit futurum, quod ad martyrum coronam, et infidelium ruinam constet esse permissum. Sequitur: Cum divitibus. Hic significat multitudinem malorum. Saepe enim in Scripturis divinis divites in malo accipiuntur, sicut pauperes in bono. Interficere vero innocentem est de religioso facere sacrilegum, ejusque animam perpetua morte damnare. Nam cum
Abbreviated transcription (Latin):
famulant᷑ arbitrio: qm̃ scriptum
ẽ. Imitantur gͦ illum qui sunt ex
parte ipsius qui sibi ipsi malitia
faciente dicturus ẽ. N ullam gen¬
tem intactam relinquam: sed
de ista natione me ulciscens add
aliam gentem it̾m tͣnsferar uin¬
dicandus: ut om̃s stud̃io prauo
possit affligere. qui euis uisist̃
nisibus obuiare Actus uͦ suos
uno u̾bo definiuit: qͣndo se sine
Cuius os maledictione ⁊ amaritu¬
dine plenum ẽ. sub lingua eius
labor ⁊ dolor Nequitia eius dupli¬
ci ꝑuersitate describit᷑. In ore qͥppe
habebit blasphemiam maledicti¬
onum: cum se dei filium menti¬
etur: Amaritudinem. quando
resultatoribus suiᷤ pęnam morti
indicet: ⁊ ad supplicia uibebit
puenire. qui eum tanquam
Hȩc habebit inore: quȩ locutur
ẽ publice Sub lingua uͦ quod
ait. designat eum cogitationes
habere seuissimaᷤ: ut cũ ipse sa
ꝑditus ꝑdere cuncta festinet: quarũ
rerum diffinitio: labor ⁊ dolor ẽ: La¬
bor cum aiu̾sĩ cladibus affliget in¬

Expanded text:
famulantur arbitrio, quoniam scriptum est: Imitantur ergo illum, qui sunt ex parte ipsius . Qui sibi ipsi malitia faciente dicturus est, nullam gentem intactam relinquam: sed de ista natione me ulciscens, ad aliam gentem iterum transferar vindicandus; ut omnes studio pravo possit affligere, qui ejus visi sunt nisibus obviare. Actus vero suos uno verbo definivit, quando se sine ers. 27. Cujus os maledictione et amaritudine plenum est: sub lingua ejus labor et dolor. Nequitia ejus duplici perversitate describitur; in ore quippe habebit blasphemam maledictionem, cum se Dei Filium mentietur; amaritudinem, quando resultatoribus suis poenam mortis indicet, et ad supplicia jubebit pervenire, qui eum tanquam Haec habebit in ore quae locuturus est publice. Sub lingua vero, quod ait, designat eum cogitationes habere saevissimas; ut cum ipse sit perditus, perdere cuncta festinet. Quarum rerum definitio labor et dolor est: labor cum diversis cladibus affligit in
Abbreviated transcription (Latin):
mum ẽẽ. in quo aduentus ꝓphetat᷑
antixp̃i: Num erus quoq presen
⁊ illud occultum ꝓbatur aꝑire:
quod nona hora dñs emisit sp̃m.
Nam cum int̾ abia ⁊ de passione
ipsius ꝑsalmus iste locutus sit: me¬
rito ⁊ ꝑ calculum suum transitriᷤ
eius horam annuntiat quando
ȩtiam crucis ipsius noscitur nar¬
rasse mysteria: Explicit psalmꝰ¬
intitulis positum uideat᷑ infi

Expanded text:
mum in quo adventus prophetatur mum in quo adventus prophetatur Antichristi. Numerus quoque praesens et illud occultum probatur aperire, quod hora nona Dominus emisit spiritum. Nam cum inter alia et de passione ipsius psalmus iste locutus sit, merito, et per calculum suum transitus ejus horam annuntiat, quando etiam crucis ipsius noscitur narrasse mysteria. EXPOSITIO IN PSALMtitulis po
Abbreviated transcription (Latin):
tate uesciret. Quod si maiestatem
illam quod dici nefas ẽ. texisse ig¬
norantiam suspicem᷑: fortior utiq
inueniretur ignorantia. qͣm diui¬
na nat᷑a. quȩ ut stultȩ dicã. oppͥmẽ
ualuit prouidentiam. ꝑ quam om̃ia
sunt creata. S cum hȩc nimis docean¬
tur absurda: credere dignum ẽ. tot̾ã
trinitatem eiri una atq ommipotets
natura ẽ. omnium rerum indefec̃
filii occulta miracula. O ingentes
⁊ addmi rabiles cause quȩ qͣmut
exposi um tȩ uideant᷑. adhuc tam̃
sine dici dubitatione secretȩ sut̃.
Nam cum p̾dicuntur non habent᷑
incognttę: dum ignorant᷑ quando
ueniant adhuc ob̾trusȩ ẽe. monstnͣ¬
tur: S ⁊ secretum ẽ. quod dicitur:
⁊ credentibus nontacetur Quappt
effusius dño supplicemus. ut nobi ᷤ
emendationem saluberrimam cõ¬
ferre dignetur: quia sine excusati¬
one peccat. cui retributio meritor
predicitur ẽẽ. uentura Mente qͦq
retinendum ẽ: hunc psalmum pri¬

Expanded text:
tate nesciret. Quod si majestatem tate nesciret. Quod si majestatem illam, quod dici nefas est, texisse ignorantiam suspicemur, fortior utique inveniretur ignorantia quam divina natura, quae, ut stulte dicam, opprimere valuit providentiam, per quam omnia sunt creata. Sed cum haec nimis doceantur absurda, credere dignum est totam Trinitatem, cui una atque omnipotens natura est, omnium rerum indefectaFilii occulta miracula. O ingentes et admirabiles causae, quae quamvis expositae videantur, adhuc tamen sine dubitatione secretae sunt! Nam cum praedicuntur, non habentur incognitae; dum ignorantur, quando veniant, adhuc obstrusae esse monstrantur. Sic et secretum est quod dicitur, et quaerentibus non tacetur. Quapropter effusius Domino supplicemus, ut nobis emendationem saluberrimam conferre dignetur; quia sine excusatione peccat, cui retributio peccatorum praedicitur esse ventura. Mente quoque retinendum est, hunc psalmum esse pri
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dicit. Omnia quȩ habet pater
mea funt. Utiq patris om̃ia non ha¬
beret: si quod pãt nosset ille nescir&.
S ita salutarĩt ac ueracĩt credendũ
ẽẽ. docuerunt. ut ꝑfiguram meto¬
nomiam id÷ transnominationem
quȩ in scripturiᷤᷤ sacris pon sepus
inuenitur debeat intel is: Nigi: qͦd
utiliter suos faciat nescirẽ subiectoᷤ.
Nam in genesi ad abraham ds̃ dic̃.
Nune cognoui qm̃ times dñm deũ
tuum: Id ÷ nunc te cognoscere fȩci:
Sic ⁊ hic positum ẽ. nescio Ia ÷ nesci¬
re uos facio. Nam ipse dñs alibi si¬
militer dicit. nescio uo  cum utiq
quos dampnabit ignorare non pot̾it.
Deniq int̃rogatus de ipso capitulo
dicit. Non est uestrum scire tempr̾a
uł momenta. Non enim dixit. non
ẽ. meum uł non ẽ. nr̃m: s ait. non
est ur̃m scire Sic utrumq serua¬
tum ẽ: ut ⁊ homines ignorarent q̃
illoᷤᷤ non oportebat agnoscere. ⁊ hoc
dei filius nequaqͣm carnis infirmi¬

Expanded text:
Dominus dicit: Omnia quae habet Pater, Dominus dicit: Omnia quae habet Pater, mea sunt ; utique Patris omnia non haberet, si quod Pater nosset, ille nesciret. Sed ita salutariter ac veraciter credendum esse docuerunt, ut per figuram metonymiam, id est transnominationem, quae in Scripturis sacris saepius invenitur, debeat intelligi, quod utiliter suos faciat nescire subjectos. Nam in Genesi Abraham Deus dicit: Nunc cognovi quoniam times Dominum Deum tuum , id est nunc te cognoscere feci. Sic et hic positum est, nescio, id est nescire vos facio. Nam ipse Dominus alibi similiter dicit: Nescio vos ; cum utique quos damnabat ignorare non poterat. Denique interrogatus de ipso articulo dicit: Non est vestrum scire tempora vel momenta ; non enim dixit, non est meum, vel non est nostrum, sed ait: Non est vestrum scire. Sic utrumque servatum est, ut et homines ignorarent quae 43 illos non oportebat agnoscere, et hoc Dei Filius nequaquam carnis infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
humiliᷤ dicitur: iustissimus approba¬
tur Sequit᷑ quoq definitiua pro¬
missio: ⁊ deo illa quȩ dicta sunt fieri.
ut ulterius a nullo hominum ꝑmit¬
tatur excedi. Tunc quidem omma
mala fuenda sunt: qͣndo auctor om¬
nium peccatorum cum sua plebe dã¬
pnabitur. Hȩc sunt occulta filii: que
psalmi huius titulus canit Nam licos
ꝑ quȩdam inditia frequent̃ uideant᷑
edicta: qͣndo tamen ueniant nomi¬
nibus incognita habentur: De ipso
enim die dñs in euangelio dicit: De
die autem illa ⁊ hora nemo scit. neq
angeli celoeum. neq filius. nisi pat
solus: De quo loco beatissimi patres
hylarius ⁊ augustinus ęccłiȩ sc̃a lu¬
mina. plurima ⁊ luculenta dixer̃t:
iudicantes esse nefarium. si illa
omnipotens u̾bi humanatio aliqͥa
de futuris ignorasse putaretur. quod
patrem scire p̃dicauit Nam cum pe¬
trus in euangelio dicit. dñe tu oĩa
nosti tu scis quia amo te.. Item ipse

Expanded text:
humilis dicitur, justissimus approbahumilis dicitur, justissimus approbatur. Sequitur quoque definitiva promissio, ideo illa quae dicta sunt fieri, ut ulterius a nullo hominum permittatur excedi. Tunc siquidem omnia mala finienda sunt, quando auctor omnium peccatorum cum sua plebe damnabitur. Haec sunt occulta filii, quae psalmi hujus titulus canit. Nam licet per quaedam indicia frequenter videantur edicta, quando tamen veniant, hominibus incognita habentur. De ipso enim die Dominus in Evangelio dicit: De die autem illa et hora nemo scit, neque angeli coelorum, neque Filius, nisi Pater solus . De quo loco beatissimi Patres Hilarius et Augustinus Ecclesiae sancta lumina, plurima et luculenta dixerunt: judicantes esse nefarium, si illa omnipotens Verbi humanatio aliquod de futuris ignorasse putaretur, quod Patrem scire praedicavit. Nam cum Petrus in Evangelio dicat: Domine, tu omnia nosti, tu scis quia amo te : item ipse
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑm exaudiuit dñs: concupiscẽ¬
tiam cordi eorum exaudunt auts
tua. Bene uota iustorum u̾bis con¬
grius exprimunt᷑ Dicit enim. desi¬
derium pauꝑm. quod fȩcit semper
amore p̃misso: ut illic eum euident̃
uidere cupiant. ubi nunc ętiam
mentiᷤᷤ lumine transferuntur Se¬
quit᷑. concupiscentia cordi eorum:
Hoc u̾bum constat ẽe. iuolentiuᷤ.
Concupiscentia enim ibi dicit᷑: ubi
conuiratiᷤᷤ quodam mͦ animȩ uiribꝰ
aliquid ardore mentis appętitur.
Sequit᷑. exaudiuit auris tua: qđ̃
regulariter debemus adĩtere. nich
in deo corporalium ẽe. membrorũ:
s uirtuti eius effectus. qua audit
auris uocatur. qua uidet oculus. qua
ta condantur: ne quia crebro reppe¬
rienda sunt nos ipsa repȩtendo. fasti
Ecce auctoritate ꝓpħica commone¬
mur: non solum quemilibet pupil¬
lum. s pupillum ⁊ humilem deo ẽe.
gratissimum: Nam cum diett iudi¬
care pupillo ⁊ humili: significat pro
ipso ferri sententiam posse: S cum

Expanded text:
s, concupiscentiam cordis eorum exaudivit auris tua. Bene vota justorum verbis congruis exprimuntur. Dicit enim, desiderium pauperum, quod fit semper amore praemisso, ut illic eum evidenter videre cupiant, ubi nunc etiam mentis lumine transferuntur. Sequitur, concupiscentiam cordis eorum. Hoc verbum constat esse violentius. Concupiscentia enim ibi dicitur, ubi conjuratis quodammodo animae viribus aliquid ardore mentis appetitur. Sequitur, exaudivit auris tua. Quod regulariter debemus advertere, nihil in Deo corporalium esse membrorum, sed virtutis ejus effectus, qua audit, auris vocatur; qua videt, oculus; qua ta condantur memoriae, ne, quia crebro repetenda sunt, nos ipsa repetendo fastidEcce auctoritate prophetica commonemur, non solum quemlibet pupillum, sed pupillum et humilem Deo esse gratissimum. Nam cum dicit: Judicare pupillo et humili, significat pro ipso ferri posse sententiam. Sed cum
Abbreviated transcription (Latin):
tas conquiescat: nec ulteritis formi¬
dentur insidis. quas magis sc̃s uir
in hoc mundo cogitur sustinere.
Gentes autem posuit peccatores ⁊ un¬
pios: qui feraliter iuirunt. nec dñi
legibus obsequunt᷑. De t̾ra eius reg¬
num significat dñi saluatoriᷤ. quo

Expanded text:
tas conquiescat, nec ulterius formitas conquiescat, nec ulterius formidentur insidiae, quas magis sanctus vir in hoc mundo cogitur sustinere. Gentes autem posuit peccatores et impios, qui feraliter vivunt, nec Domini legibus obsequuntur. De terra illius, regnum significat Domini Salvatoris, quo
Abbreviated transcription (Latin):
gniter impia faciebat. Et hoc no
men singularit ab eo meruit qm̃
in sceleribus similem non habe¬
bit: Malignus: quia iniquus dis¬
suasor erit. ut quoᷤ terrore non
potest ꝑuertere. saltim conetur
ꝑ noxia p̃mia dectinare Delic̃¬
tum autem eius dicit cõmissã
ꝑperam. Quod licet singłariter
pnuntiatum sit: in numerabilia
tam̃ eius extabunt sine dubita¬
tione peccata: Om̃ia siquidẽ fac̾¬
ta iꝑsius ad dicta sunt. cuius u¬
niuersa uita delictum uocat᷑.
Addit. nec inueniet᷑: quia dubi¬
um non ẽ. perire scelestam pote¬
statem. cuius dampnandum c̃õ
inȩternum ⁊ in seculum seculi:
ꝑibitiᷤᷤ gentes de t̾ra illius. Ex¬
tincta clade generali. ad futurum
rerum ordinem uenit: qm̃ interfe¬
cto antixp̃o. dñi regnum ȩternũ.
pium munificum qͥ: uenturũ
est. Permititur enim nimis pre¬
currere scelestum malum: ut gratiꝰ
regnum dñi suscipiatur optatum:
ubi iam beatorum adepta securi¬

Expanded text:
gniter impia faciebat; et hoc nomen gniter impia faciebat; et hoc nomen ab eo singulariter meruit, quoniam in sceleribus similem non habebit. Malignus, quia iniquus dissuasor erit; ut quos terrore non potest pervertere, saltem conetur per noxia praemia declinare. Delictum autem ejus, dicit commissa perperam; quod licet singulariter pronuntiatum sit, innumerabilia tamen ejus exstabunt sine dubitatione peccata. Omnia siquidem facta ipsius ac dicta peccata sunt, cujus universa vita delictum vocatur. Addit, nec invenietur, quia dubium non est perire scelestam potestatem, cujus damnandum in aeternum et in saeculum saeculi: peribitis, gentes, de terra illius. Exstincta clade generali, ad futurarum rerum ordinem venit: quoniam interfecto Antichristo, Domini regnum aeternum, pium, munificumque venturum est. Permittitur enim nimis praecurrere scelestum malum, ut gratius regnum Domini suscipiatur optatum: ubi jam beatorum adepta securi
Abbreviated transcription (Latin):
datur: Qm̃ hoc ÷ pio principi
dimitti: qͦd bonis omnibus tra¬
di: Pauꝑ enim dictus ÷ a paulu-
lare. Relictum gͦ dicit pauperẽ
deo: ut om̃s uideant quȩ bona
possint de eius reportare uidicio:
Pupillum uͦ dicit. non euuis ge¬
nitor carnał occubuit: s cui pat
sepultus ẽ mundus: Nam mul-¬
tos pupilloᷤᷤ inuenies or batos patre
ufibili. ⁊ sunt blasphemi ab li¬
gurritores: et quod in illa ętate
creberrimum ẽ. luxuriosi. Lhii
a dño probantur alieni: S ab
illis pupillis diuidi non potest
aduitorium dei: quorum pat
diabolus in actione facinorum¬
probatur extinctus. Et intende
quod dicit tu eriᷤ adiuitor. ut cũ
carnaliter affligi uideas eos non
dubites esse liberandoᷤ. Cont̾e
etur Ante oculo ꝓphetȩ antixp̃i
nequitia redit: ⁊ rogat ne illi ba¬
chari diutius liceat in sanguine
beatorum Contere: id ÷ ad nichi¬
lum redige Brachium eiꝰ
dicit potentiam qͣ peccato¬
res male utebant᷑: qui a insi¬

Expanded text:
datur, quoniam hoc est pio principi datur, quoniam hoc est pio principi dimitti, quod bonis omnibus tradi. Pauper enim dictus est a paululo lare. Relictum ergo dicit pauperem Deo, ut omnes videant quae bona possint de ejus reportare judicio. Pupillum vero dicit, non cujus genitor carnalis occubuit, sed cui pater sepultus est mundus. Nam multos pupillos invenies orbatos patre visibili, et sunt blasphemi, abliguritores, et quod in illa aetate creberrimum est, luxuriosi, et hi a Domino probantur alieni. Sed ab illis pupillis dividi non potest adjutorium Dei, quorum pater diabolus in actione facinorumprobatur exstinctus. Et intende quod dicit: Tu eris adjutor; ut cum carnaliter affligi videas eos, non dubites esse liberandos. Vers. 3etur. Ante oculos prophetae Antichristi nequitia redit; et rogat ne illi bacchari diutius liceat in sanguine beatorum. Contere, id est ad nihilum redige. Brachium ejus dicit potentiam qua peccatores male utebantur: quia insi
Abbreviated transcription (Latin):
lingua eius labor ⁊ dolor Hȩe nẽ
u̾ba repetit. Nideᷤᷤ quia laborem
⁊ dolorem consideras: quȩ ⁊ ille
ꝑfidus dum sub lingua sua hab̾&
id ÷ in cogitatione reuolueret. co¬
gnosci penitus non credebat.
Consideraᷤᷤ profecto quando in
tui ᷤᷤ manibus id: iudicio traditꝰ
non euadit: s digna factiᷤᷤ recip̃
qui uacandum ab sceleribus non
putauit. Sic om̃ĩs potesta ᷤ pęnes
dm̃ ẽẽ declaratur: qui peccatoreᷤᷤ
ipse sibi ⁊ tradit ⁊ punit: Nam
quod ꝑministro cius geritur.
ipsius uirtitte sine dubitatione c̃õ¬
pletur: Quo fugiat quem tanta
uirtus insequitur ÷ Committat
licet scelera et diu̾sorum hominũ
subu̾sione pascatur: quicqͥd fȩcerit
non erit impunitum. cum ȩt̾na
dampnatione torquebitur: Tibi
tis impiis. atq ꝯuicti. redit ad
uisto. ut sicut illi digna
factis recipiant. ita isti ꝓ¬
missa prȩmia consequant᷑
Nam cum dicit tibi derelictus:
pauper: ostendit. qͣm qui illi de¬
relinquit᷑ nulla utilitate frau¬

Expanded text:
a ejus labor et dolor; haec nunc verba repetit: Vides quia laborem et dolorem consideras, quae et ille perfidus dum sub lingua sua haberet, id est in cogitatione revolveret, cognosci penitus non credebat. Consideras profecto, quando in tuis manibus, id est judicio traditus non evadit; sed digna factis recipit, qui vacandum ab sceleribus non putavit. Sic omnis potestas penes Deum esse declaratur, qui peccatores ipse sibi et tradit et punit. Nam quod per ministros ejus geritur, ipsius virtute sine dubitatione completur. Quo fugiat, quem tanta virtus insequitur? Committat licet scelera, et diversorum hominum subversione pascatur; quidquid fecerit non erit impunitum, cum aeterna damnatione torquebitur. Vers.tis impiis atque convictis, redit ad justos; ut sicut illi digna factis recipiunt, ita isti promissa praemia consequantur. Nam cum dicit: Tibi derelictus est pauper, ostendit quoniam qui illi derelinquitur, nulla utilitate frau
Abbreviated transcription (Latin):
fieri non posse: ut canticum silen¬
tii ẽẽ uideatur: S res ista: deter¬
minationem quȩ in p̃fatione po-¬
sita est omnino nil impedit: Hic
enim canticum. non int̾ruptio¬
nem u̾borum tollit: s futuram
uidetur indicare lȩticiam Cõ¬
uertantur peccatores in infernũ:
omnes gentes quȩ obliuiscuntur
dm̃ Uenit ad terciam sectionẽ:
in qͣ peccatoribus finem sub alacri¬
tate animi ꝓnuntiat ẽẽ uenturũ:
Conu̾tantur dicit. ab huius mun¬
di delectatione tollantur: ne diu¬
tius possint in sua uoluptate gau¬
dere. Sequit᷑. ir infernum: ne se
crederent alibi esse mittendos:
Infernus aut̃ẽ dictus ẽ ab eo qͦd
illic animȩ iugĩt inferantur: siue
ut quidam uolunt a parte inferi¬
ori. S hic infernum uult intelli¬
gi ꝑpetuam mort̾e: ad qͣm sine
dubio ꝑuenturi sunt. qui dñi p̾¬

Expanded text:
fieri non posse ut canticum silenfieri non posse ut canticum silentii esse videatur. Sed res ista determinationem quae in praefatione posita est, omnino nil impedit: hic enim canticum non interruptionem verborum tollit, sed futuram videtur indicare laetitiam. peccatores in infernum: omnes gentes quae obliviscuntur Dominum. Venit ad tertiam sectionem, in qua peccatoribus finem sub alacritate animi pronuntiat esse venturum. Convertantur, dicit; ab hujus mundi delectatione tollantur, ne diutius possint in sua voluptate gaudere. Sequitur, in infernum, ne se crederent alibi esse mittendos. Infernum autem dictum est ab eo quod illic animae jugiter inferantur: sive, ut quidam volunt, a parte inferiore. Sed hic infernum vult intelligi perpetuam mortem, ad quam sine dubio perventuri sunt qui D
Abbreviated transcription (Latin):
angeł eius ⁊i illud u̾mis eorum
non moriet᷑. ⁊ igniᷤᷤ corum not
extinguet᷑: Non enĩ hic loca te ĩtes
negat peccatoribus dari: s ꝑ quali¬
tates oꝑm suorum eos dicit ẽẽ tor¬
quendos: Sentiamus gͦ locum pec¬
catorum suppliciis ẽẽ p̃paratum: in¬
telligamus extrinsecus penale ma-¬
lum. quod sceleratis legimus imini¬
uere: Nã ut reuera cõgnoscamus
beatitudinem a dampnationibus
quibusdam t̃minis ẽe diuisam:
recordemur diuitẽ oculos subleuaᷤ¬
se: pauperemq lararum in sinu
abrahȩ fuisse conspectum: se aut̃e
flaminiᷤᷤ ultricibus deputatum:
Inde ordo iste ueritatiᷤ nullatenꝰ
diceret᷑: si peccatores maloꝵ recorda¬
tio sola torqueret: Hȩe sunt occul¬
ta filii: quȩ titulus prȩdixit: Can¬
ticum diapsalmatis. Nouũ
diapsalma eui suꝑ positum ꝓbatũ¬
ꝓbatur ⁊ canticum: unde non nul¬
los hȩc res fecit adutere diapsalma
silentium non putare: Auunt enĩ

Expanded text:
angelis ejus . Et illud: Vermis eorum angelis ejus . Et illud: Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur . Non enim hic loca tormentorum negat peccatoribus dari, sed per qualitates operum suorum eos dicit esse torquendos. Sentiamus ergo locum peccatorum suppliciis esse praeparatum, intelligamus extrinsecus poenale malum, quod sceleratis legimus imminere: nam ut revera cognoscamus beatitquibusdam terminis esse divisam, recordemur divitem oculos sublevasse, pauperemque Lazarum in sinu Abrahae fuisse conspectum, se autem flammis ultricibus deputatum . Unde ordo iste veritatis nullatenus diceretur, si peccatores malorum recordatio sola torqueret. Haec sunt occulta filii, quae titulus praedixit. Canticum diapsalmatis. Novum diapsalma, cui superpositum probatur et canticum: unde nonnullos haec res fecit advertere, diapsalma silentium non putare; aiunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
dñs iudicia facere. quando peia¬
toribus dabit᷑ ȩterna cruclatiõ
t&e queri. Hic enim quia sunt
eis libera scelera: relinqui ereau¬
tur forsitan impunita S ubi
dies ille manifestatioĩs aduene¬
rit. ⁊ throno maiestatiᷤ suȩ dñs
saluator insederit: tunc genera¬
liter agnoscetur oꝑari iudicia
sua. quando hirmanum genus
siue a sinistris. siue adextris.
eius fucrit arbitrio segregatum
Hoc ÷ enim iudicia uere facere
unius cuiꝰq merita sine aliqua
ꝯfusione discernere: Sequitur
sententie huius aꝑta declaratio
Dic̃ enim. unde cognoscetur aso¬
minum uera iudicia facere: sci¬
licet quando nexuosis operibus
sui peccator ad stringitur: et
scđm actirum qualitatem dig¬
nam recipit ultionem Ham sen¬
sus ille omnino uitandus ẽ.: qui
putat peccatorem sola delictorũ
suoꝵ recordatione cruciandum
Nam si hoc tantum sufficeret:
quare diceretur ite in ignẽ eter¬
num dui paratus ẽ diabolo et

Expanded text:
Dominus judicia faciens, quando peccaDominus judicia faciens, quando peccatoribus dabit aeterna cruciatione torqueri: hic enim, quia sunt eis libera scelera, relinqui creduntur forsitan impunita; sed ubi dies ille manifestationis advenerit, et throno majestatis suae Dominus salvator insederit, tunc generaliter agnoscetur operari judicia sua, quando humanum genus, sive a sinistris, sive a dextris ejus fuerit arbitrio segregatum: hoc est enim judicia vere facere, uniuscujusque merita sine aliqua confusione discernere. Sequitur sententiae hujus aperta declaratio. Dicit enim unde cognoscitur Dominus vere judicia facere, scilicet quando nexuosis operibus suis peccator astringitur, et secundum actuum qualitatem dignam recipit ultionem. Nam sensus ille omnino vitandus est, qui putat peccatorem sola delictorum suorum recordatione cruciandum. Nam si hoc tantum sufficeret, quare diceretur: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et
Abbreviated transcription (Latin):
catorum patenter exponttur: qr
ꝓpria unusquisq iniquitate tor¬
quȩ timore dñi non tenentur:
s quibusdam clauis peccator
ualeant exeutere: quas dura
uidentur ligamina cohibere:
quod ad uidȩo ᷤᷤ non imꝓbe di¬
cimus ꝑtinere: ut ita sint mał
suis affixi. qͣm admodũ in
cruce clauis dñm infigere de¬
creuerunt: Laqueum uͦ occul¬
tauerunt: quantum ad eorũ
dicitur uotum: Nam xp̃o ce¬
latum ẽẽ nichil potuit: qui
passionem suam innumera
denuntiatione prȩdixit. Com¬
p̃hensus ẽ pes corum. Perseuȩ¬
rauit in metaphora laquei: qͣm
suꝑius dixit: Comp̃hensos
enim illos dicimus: quos captio
nodosa constringit: Des autẽ
significat gressus animi. ⁊ de¬
siderium prauum. quod eos
ambulare fęcit ad uicium: sic̃
salomon in ꝓuerbiis dicit. Pe¬
des eoꝵ in malitiam currunt: ⁊
ueloceᷤ sunt ad effundendum
iudicia faciens: in oꝑibus manuũ
suarum comp̃hensus ⁊ peccator
Uera nimis ⁊ absoluta sententa:
qm̃i tunc manifeste cognosestur

Expanded text:
tenter exponitur: quia propria unusquisque iniquitate torquae timore Domini non tenentur: sed quibusdam clavis peccatorum valeant excutere, quas dura videntur ligamina cohibere. Quod ad Judaeos non improbe dicimus pertinere, ut ita sint malis suis affixi, quemadmodum in cruce clavis Dominum infigere decreverunt. Laqueum vero occultaverunt, quantum ad eorum dicitur votum; nam Christo celatum esse nil potuit, qui passionem suam innumera denuntiatione praedixit. Comprehensus est per eorum. Perseveravit in metaphora laquei, quem superius dixit. Comprehensos enim illos dicimus, quos captio nodosa constringit. Pes autem significat gressus animi, et desiderium pravum, quod eos ambulare facit ad vitium; sicut Salomon in Proverbiis dicit: Pedes eorum in malitiam currunt, et veloces sunt ad effundendum judicia faciens: in operibus manuum suarum comprehensus est peccator. Vera nimis et absoluta sententia, quoniam tunc manifeste cognoscetur
Abbreviated transcription (Latin):
do imꝓbum iustior apparebat:
Et cum prius inimicũ numero
dixerit singulari: hic dicit infir¬
mabunt᷑: quia rex ꝑsecutor erat
qui uoluntates suas multis famu¬
lantibus exerebat. qua ꝓp̃t congru¬
e dictum ẽ infirmabuntur: ꝙ
dei uoluntate om̃s in efficaces ge¬
neralĩt extiterunt. Et ꝑient a fa¬
cie tua: Dũ ego ad te deuota m̃¬
te confugio. Iniquus enim ante

Expanded text:
do improbum justior apparebat. do improbum justior apparebat. Et cum prius inimicum dixerit numero singulari, hic dicit infirmabuntur: quia rex persecutor erat, qui voluntates suas multis famulantibus exerebat. Quapropter congrue dictum est infirmabuntur, quia Dei voluntate omnes inefficaces generaliter exstiterunt. Et perient a facie tua, dum ego ad te devota mente confugio. Iniquus enim ante
Abbreviated transcription (Latin):
rum est. ꝑ synecdochen figuram
quȩ significat a toto partẽ. diceri
omnia: dum comp̃hendi nequeãt
uniu̾sa: S ut de multi unum di¬
cere uideamur. quid mirabilius
qͣm ꝓ salute humani generis dm̃
in confusibilit humanatum: et
qui hic iudicatus ẽ. ipsum ad or
seculo ubi lȩtifera lȩticia ẽ. non
in ambitionibus mundi ubi peccata
amare suaiua sunt: s in te ubi secu¬
rum gaudium semꝑ siuntt augm̃¬
tum Pius ẽ enim exultare qua
lȩtari. Exultare ẽ enim: anrini et
eorporis maiore motu iocundissima
libertate gaudere: E ratias quoq
se acturum pollicet᷑ altissimo. qui
supͣ omnia ꝓbatur excelsus. quod
cum ab iimicis suis siue carnalibꝰ
siue spiritalibus liberare dignatꝰ
tua Quãuiᷤᷤ multoᷤᷤ inimicoᷤ habu¬
erit. tam̃ hic modo saulem conue¬
nient̃ adu̾timus: Retroesum enĩ
dixit: quia ñ potuit obtinere quod
uoluit: S magis quanto ille neqͥ¬
ter ꝑsequębatur: tanto iste toleran¬

Expanded text:
rum est per synecdochen figuram, rum est per synecdochen figuram, quae significat a toto partem, dicere omnia, dum comprehendi nequeant universa. Sed ut de multis unum dicere videamur, quid mirabilius quam pro salute humani generis Deum inconfusibiliter humanatum, et qui hic judicatus est, ipsum ad orbsaeculo, ubi lethifera laetitia est; non in ambitionibus mundi, ubi peccata amara suavia sunt; sed in te, ubi securum gaudium semper sumit augmentum. Plus est enim exsultare quam laetari. Exsultare est enim animi et corporis majore motu jucundissima libertate gaudere. Gratias quoque se acturum pollicetur Altissimo, qui supra omnia probatur excelsus quod eum ab inimicis suis, sive carnalibus, sive spiritualibus, liberare dignatus tua. Quamvis multos inimicos habuerit, tamen hic modo Saulem convenienter advertimus. Retrorsum enim dixit, quia non potuit obtinere quod voluit; sed magis quanto ille nequiter persequebatur, tanto iste toleran
Abbreviated transcription (Latin):
eos de portis mortis: Tercia. pecca¬
toribus cum anti xp̃o malorum
finem dicit ẽe uenturum: Quar¬
ta malorum ipsorum nimietate
ꝑ motus conu̾sus ad dñm. quasi
recessisse illum dic̃ a defensione
pauꝑm. eum mał datur licentia
presumptionis suȩ. Qiuinta deprȩ¬
catur. ut tremendi illius iudicii ten¬
pus adueniat: quatinus hȩe om̃ia
fine celeri transigant᷑: nee cuuis¬
libet hominiᷤ iniquitas ultͣ preua¬
leat: Taliᷤ enim malignitaᷤᷤ illius
temporis erit: ut nemo fidelium
optet mundi tempra differri. in qͥ
tanta mala cognouerit actitari.
dñm. qui nullis mundaniᷤ cogita¬
tionibus fluctuat: quod ꝑfectoꝵ
ẽẽ non dubium ẽ: qui ⁊ originali
peccati uitia. ⁊ suggestionis ꝑu̾se
spirituum malorum dño prestante
uicerunt: Sequit᷑. Narrabo om̃ia
in irabilia tua: Iuis rogo potest
omnia mirabilia diuina narrare
quę cotidie in cęlo ⁊ in t̾ra uirtus
eius operatur: S usus scriptura¬

Expanded text:
eos de portis mortis. Tertia peccaeos de portis mortis. Tertia peccatoribus cum Antichristo malorum finem dicit esse venturum. Quarta malorum ipsorum nimietate permotus, conversus ad Dominum, quasi necessisse illum dicit a defensione pauperum, cum malis datur licentia praesumptionis suae. Quinta deprecatur ut tremendi illius judicii tempus adveniat, quatenus haec omnia fine celeri transigantur: ne cujuslibet hominis iniquitis ultra praevaleat. Talis enim malignitas illius temporis erit, ut nemo fidelium optet mundi tempora differri, in quo tanta mala cognoverit actitari. Dominum, qui nullis mundanis cogitationibus fluctuat; quod perfectorum esse non dubium est, qui et originalis peccati vitia et suggestiones perversas spirituum malorum, Domino praestante, vicerunt. Sequitur, narrabo omnia mirabilia tua. Quis, rogo, potest omnia mirabilia divina narrare, quae quotidie in coelo et in terra virtus ejus operatur? Sed usus Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
in cȩlo ⁊ in t̾ra. Simili mͦ in euan¬
gelio dictum ẽ. Si uos filius libau̾it.
tunc uere liberi eritis: Non enim
ibi secutum ẽ. dei: s tantum uo¬
cabulum ipsum purum sine aliqͣ
adiectione sufficit: Pro occultis
autem positum ẽ. numero plu¬
rali: quia ñ unum s duplex hic
cognoscitur ẽẽ mysterium: Signi¬
ficat enim incarnationem dñi
⁊ futurum uidicium: de quibus
psalmꝰ iste dicturus ẽ. S iam
humanitaᷤ xp̃i manifestata dinosci¬
tur: cuiꝰ adhuc iudictum sustinet᷑.
S cũ audimꝰ ꝓoccultiᷤ prebere de¬
bemus intentum animũ lectioni:
ut nobis iuuante dño reserentur.
que p̾dicuntur occulta Diuisio
Ia ꝑsona ꝓphete depromit᷑:
Prima ꝓfessione lȩtum se dicit do¬
mino psalliturum: qm̃ ꝯfundit
diabolum. cuiꝰ culturam aduentꝰ
sui pia dispensatione destruxit.
Secunda. commonet fideles. ut psal¬
lant dño qͥ habitat in syon: qͥ uin¬
dicat sanguinem pauꝑm. ⁊ exaltat

Expanded text:
in coelo et in terra. Simili modo in Evanin coelo et in terra. Simili modo in Evangelio dictum est: Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis . Non enim ibi secutum est, Dei, sed tantum vocabulum ipsum purum sine aliqua adjectione sufficit. Pro occultis autem positum est numero plurali, quia non unum, sed duplex hic cognoscitur esse mysterium; significat enim incarnationem Domini et futurum judicium, de quibus psalmus iste dicturus est. Sed jam humanitas Christi manifestata dignoscitur, cujus adhuc judicium sustinetur. Sed cum audimus pro occultis, praebere debemus intentum animum lectioni: ut nobis, juvante Domino, reserentur, quae praedicuntur occulta. Divisio a persona prophetae depromitur. Prima professione laetum se dicit Domino psalliturum, quoniam confudit diabolum, cujus culturam adventus sui pia dispensatione destruxit. Secunda commonet fideles ut psallant Domino, qui habitat in Sion, qui vindicat sanguinem pauperum et exaltat
Abbreviated transcription (Latin):
Iste autem numerus ẽ. quẽ arith¬
metici actu primum quadran¬
tal appellant: quẽ philolaus py¬
tagoricus. armoniam geometricã
uocat. eo qͦd omnes in ipso uideant᷑
armonice conuenire rationes.
uiiII infinẽ ꝓ occultis filii. psal
inis iste quid signi Smus sp¬
ficet sepe iam dictum ẽ: non
in quo deficit᷑ s in qͦ crescit᷑:
Ex quo uere reparamur: qui nob̾¬
Sinitium bonorum ter minus
ẽ. malorum. Ad quẽ uidȩi non
ꝑuentunt: qm̃ sua in credulitate
deficiunt. Pro occultiᷤᷤ filii. ꝑ sonã
significat dũi saluatoriᷤᷤ. Nam cũ
nomen aliquod ad quẽ ꝑtineat
ñ pontt᷑: necesse ẽ. ut hoc dictum
de sum mitate aliqua sentiatur.
Supͣ enim ubi uoluit absalon intel¬
ligi. ꝓmuntiauit filii sui. Hic uͦ
quod ad unigeniti u̾bi referri de¬
siderauit: excellentissimam sumi¬
tatem filii tantum dix̃. Sui ẽ. om¬
nipotens atq in enarrabilĩt filius
coȩternus patri. faciens quȩ uult

Expanded text:
Iste autem numerus est quem arithIste autem numerus est quem arithmetici actu primum quadrantal appellant, quem Philolaus Pythagoricus harmoniam geometricam vocat; eo quod omnes in ipso videantur harmonicae convenire rationes. UM IX. In finem pro occultis filii psalmus David. Finis iste quid significet saepe jam dictum est, non in quo deficit, sed in quo crescitur, ex quo vere reparamur, qui nobis initium bonorum, terminus est malorum; ad quem Judaei non perveniunt, quoniam sua incredulitate deficiunt. 37 Pro occultis filii, personam significat Domini Salvatoris. Nam cum nomen aliquod ad quem pertineat non ponitur, necesse est ut hoc dictum de summitate aliqua sentiatur. Supra enim ubi voluit Absalom intelligi, pronuntiavit filii sui; hic vero quod ad unigeniti Verbi referri desideravit excellentissimam summitatem, Filii tantum dixit, qui est omnipotens atque inerrabiliter Filius, coaeternus Patri, faciens quae vult
Abbreviated transcription (Latin):
formã serui fuerit uenire dignatꝰ
ut mors cũ auctore suo diabolo
uinceret᷑. qͥ mundũ suis uinculiᷤ
tenebat obnoxium: Unde beatuᷤ
ambrosius hẏmnum nataliᷤᷤ dñi.
eloquentiȩ suȩ pulcherrimo flore
compinxit: ut pius sacerdos festi¬
uitati tantę. dignum munus
offerret. Ait enim procedat etha¬
lamo suo pudoriᷤᷤ aula regia. ge¬
mine gygas substantię. alacris ut
currat uiã: Et cęt̾a quȩ supͣ hu¬
manum uigeniũ uir sc̃s excoluit:
Nam ⁊ ip̃se numerus ogdoali
inscripturiᷤ diuiniᷤ. magnarum
rerum sacramenta continere di¬
noscitur: Octo ⁊ enim animę in¬
gressȩ sunt inarcham noe: quȩ
mundo ꝑeunte saluatȩ sunt. Octa¬
uus filius iesse dauid fuit: quem
a dño constat electum. Octauo ętiã
die circumcisio purificabat hebres
Octauo idd÷ dominico die dñs resur¬
rexit a mortuis: in quo humani
generis spes ab impiorum infer¬
no incęlorum ẽ elcuata fastigrũ:

Expanded text:
formam servi fuerit venire dignatus, formam servi fuerit venire dignatus, ut mors cum auctore suo diabolo vinceretur, qui mundum suis vinculis tenebat obnoxium? Unde beatus Ambrosius hymnum Natalis Domini eloquentiae suae pulcherrimo flore compinxit , ut pius sacerdos festivitati tantae dignum munus offerret. Ait enim: Procedens de thalamo suo pudoris aula regia, geminae gigas substantiae, alacris ut currat viam, et caetera quae supra humanum ingenium vir sanctus excoluit. Nam et ipse numerus ogdoadis in Scripturis divinis magnarum rerum sacramenta continere dignoscitur. Octo etenim animae ingressae sunt in arcam Noe, quae mundo pereunte salvatae sunt: octavus filius Jesse, David fuit, quem a Domino constat electum; octavo etiam die circumcisio purificabat Hebraeos; octavo, id est dominico die Dominus surrexit a mortuis, in quo humani generis spes ab impiorum inferno in coelorum est elavata fastigium.