comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ra statuta omnis multitudo monachoꝵ. qͥ
in illa heremo conuersabant᷑. Audiens autẽ
supradictus abbas isaac huiꝰcemodi consi¬
lium. fugit inegyptum. et abscondit se in
quodam agro inter frutecta: arbitrans in¬
dignum se esse honore presbiterii. Euaplu¬
rimi autem fr̃s monachi sequebant᷑: ut cõ¬
p̃henderent cũ. Cum autẽ applicuissent ad
uesperum ad eundẽ agrum ꝓlongius ut re¬
siderent fatigati de itinere: erat enĩ nox. di¬
miscrunt asellum qui eis sumptus porta¬
bat in itinere. ut pasceret. Cum autẽ pasce¬
retur asellus: ꝑuenit in locum ubi supͣdictꝰ
abbas isaac latitabat. Cumq illuxisset di¬
es: requirentes monachi asellum. ꝑuenerunt
ad eundẽ locum ubi senior se occultauerat.
Et aminirantes ualde dispensationẽ diuinã:
comp̃hendentes. ligare et constringere eũ uo¬
luerunt. et ita ꝑducere. Tenerabilis autẽ se¬
nior: non ꝑmisit dicens. Iam non possũ con¬

Expanded text:
ra statuta multitudo monachorum, qui ra statuta multitudo monachorum, qui in illa eremo conversantur . Audiens autem supradictus abbas Isaac hujuscemodi consilium, fugit in Aegyptum, et abscondit se in quodam agro inter fruteta, arbitrans indignum se esse honore presbyterii: quamplurimi autem fratres monachi sequebantur, ut comprehenderent eum. Cum autem applicuissent ad vesperam in eodem agro prolongius, ut reficerentur fatigati de itinere erat enim nox, dimiserunt asellum qui eis sumptus portabat in itinere ut pasceret. Cum autem pasceretur asellus, pervenit in locum ubi supradictus abbas Isaac latitabat. Cumque illuxisset dies, requirentes monachi asellum, pervenerunt ad eumdem locum ubi se senior occultaverat, et admirantes valde dispensationem divinam, comprehendentes ligare et constringere eum voluerunt, et ita perducere. Venerabilis autem senior non permisit, dicens: Jam non possum con
Abbreviated transcription (Latin):
sustinuit. Ita enim et apłs petrus p̃dicat
dicens. Xp̃s passus ẽ ꝓnobis. uobis relin¬
quens exemplum: ut sequamini uestigia
eiꝰ. Oportet igitur: ut patienter cũ humi¬
litate cunct̾a aduersa sustineamꝰ. Nam ser
tui sustinere: et ualde abhominatꝰ sũ:
quia heresis separatio adeo ẽ. Hereticꝰ enĩ sepa¬
ratur a deo uiuo et uero: et coniungit᷑ diabolo
et angłis eiꝰ. Alienatus enim a xp̃oiam ñ habet
dm̃ quem exoret ꝓpeccatis suis: quia ex omĩ
parte periit. Si autẽ conuersus fuerit ad ue¬
ram et catholicam sc̃e ȩcclesiȩ fidem: susci¬
piatur a bono et pio saluatore nro iħu xp̃o:
et reconiungit᷑ dõ uero creatori ac saluato¬
ri nrõ xp̃o. qui est in patre filius semꝑ eum
patres et omnes monachi habitantes in
heremo scythiȩ: et consenserunt ut beatꝰ pa¬
ter isaac presbiter eis ordinaret᷑ in eccłia quȩ
in ipsa heremo sita ẽ: ubi conuienit die et ho¬

Expanded text:
sustinuit. Ita enim et apostolus Petrus praedicabat, sustinuit. Ita enim et apostolus Petrus praedicabat, dicens: Christus passus est pro nobis, vobis relinquens exemplum, ut sequamini vestigia ejus . Oportet igitur ut patienter cum humilitate cuncta adversa sustineamus. Sermonetui sustinere, et valde abominatus sum, quia haeresis separatio est a Deo. Haereticus enim separatur a Deo vivo et vero, et conjungitur diabolo et angelis ejus. Alienatus enim a Christo, jam non habet Deum quem exoret pro peccatis suis, quia ex omni parte periit. Si autem conversus fuerit ad veram et catholicam sanctae Ecclesiae fidem, suscipitur a bono et pio Salvatore nostro Christo, et reconjungitur Deo vero creatori et Salvatori nostro Christo, qui est in Patre Filius semper cuPatres, et omnes monachi habitantes in eremo Scythi, et consenserunt ut Pater Isaac 500 presbyter eis ordinaretur in ecclesia quae in ipsa eremo sita est, ubi convenit die et ho
Abbreviated transcription (Latin):
mi affirmare uolunt. Hoc autem cũ audisset
senior: dixit eis. Licet in aliis multis pecca¬
tis obnoxius sim: tamenhereticus penitus
ñ sum. Absit hoc ab anima mea. Tunc oms
fr̃s qui ad eum uenerant ꝓstrauerunt se
in t̾ram ad pedes eiꝰ: obsccrantes eum ac di¬
centes. Precamur te abba. ut dicas nobis. cur
tanta uicia et peccata dicentib nobis de de.
innullo cõmotus es: de uerbo autẽ heretiei
ualde te cõmonuisti. et abhominatus es.
nec sufferre potuisti auditũ. Dixit eis senior.
Illas pͥores culpas atq peccata ꝓpter humi¬
litatem sustinui: ut peccatorem me esse crede¬
retis. Nouimus enim quia si custodiat᷑ hu¬
militatis uirtus: magna salus ẽ animȩ.Nã
multas contumelias et conuicia irrogassen
patienter cuncta tolerauit: ut nobis humi¬
litatis p̃beret exempla. Immissi etiam fal¬
si testes. multa aduersus eũ falsa dixerunt:
et usq ad mortem crucis patienter cuncta

Expanded text:
mi affirmare volunt. Hoc autem cum audisset mi affirmare volunt. Hoc autem cum audisset senior, dixit eis: Licet in aliis multis peccatis obnoxius sim, tamen haereticus penitus non sum: absit hoc ab anima mea. Tunc omnes fratres qui ad eum venerant, prostraverunt se in terram ad pedes ejus, obsecrantes eum, ac dicentes: Precamur te, abba, ut dicas nobis cur tanta vitia et peccata dicentibus nobis de te, in nullo commotus es; de verbo autem haeretici valde te commovisti, et abominatus es, nec sufferre potuisti auditum? Dixit eis senior: Illas priores culpas et peccata propter humilitatem sustinui, ut peccatorem me esse crederetis. Novimus enim quod si custodiatur humilitatis virtus, magna salus est animae. Namultas contumelias et convicia irrogassent, patienter cuncta toleravit, ut nobis humilitatis praeberet exempla. Immissi enim falsi testes, multa adversus eum falsa dixerunt, et usque ad mortem crucis patienter cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ tempore ꝑrexerunt ad uisitandũ eum
frẽs: audientes de eo qd̃ magnam humili¬
tatem haberet: uolentesq ꝓbare si uerȩ hu¬
militatis patientiam possideret. dixerunt ei.
Multi scandalirantur inte pader: quia nimis
suꝑbiȩ uicio tenearis. et ideo alios despicias
et pronchilohabeas: sed et detractiones ad¬
uersus fr̃s non cesses loqui. Affirmant etiam
quã plurimi. quod hȩc ideo agas.quia for¬
nicationis uicio tenearis: et ne solus uide¬
aris errare: iccirco ñ cessas aliis detrahere.
dixistiuicia in me esse cognosco: nec possũ
negare tantas iniquitates meas. Procidensꝙ
ꝓnꝰ m t̾rã: adorabat eosdem fr̃s dicens. Dep̃¬
cor uos fr̃s. ut intentius ꝓ me misero et mul¬
tis peccatis obnoxio xp̃m dnm exorare ñ
cessetis: ut indulgentiam tribuat iniqui¬
tatib meis multis ac malis. Adhec supra¬
dicti fr̃s addentes: dixerunt ei. Non te lateat
etiam hoc: quia hereticum te esse quã pluri¬

Expanded text:
autem tempore perrexerunt ad visitandum eum autem tempore perrexerunt ad visitandum eum fratres. Audientes enim de eo quod magnam humilitatem habuerit, volentesque probare, si vere humilitatis patientiam possideret, dixerunt ei: Multi scandalizantur in te, Pater, quia nimis vitio superbiae tenearis, et ideo alios despicias, et pro nihilo eos habeas, sed et detractiones adversus fratres non cesses loqui: affirmant etiam quamplurimi quod haec ideo agas, quia fornicationis vitio tenearis, et ne solus videaris errare, idcirco aliis non cesses detrahere. ae dixistis vitia in me esse cognosco, nec possum negare tantas iniquitates meas; procidensque pronus in terram, adorabat eosdem fratres, dicens: Deprecor vos, fratres, ut intentius pro me misero et multis peccatis obnoxio Christum Dominum exorare non cessetis, ut indulgentiam tribuat iniquitatibus meis multis ac malis. Ad haec supradicti fratres addentes, dixerunt ei: Non te lateat etiam hoc, quia haereticum te esse quampluri
Abbreviated transcription (Latin):
tus dolor fletus mei non flectit ad misericor¬
diam: Qm̃ ipsum unicũ filium habeo: quẽ
in periculo mortis uideo constitutũ. Tunc
senior mandauit ei ꝑ fr̃em qui ei ministra¬
bat dicens. Uade dic ei. Pemen filios non
genuit: idõ non dolet. Hȩc autẽ audiens
iudex: dixit amicis suis. Scribite adeũ. ut uł
epłam precatoriam faciat ad me: quatinꝰ pos¬
sim eum dimittere. Tunc iam quã plurimis
suadentibꝰ: sc̃s senior scripsit adiudicem di¬
cens. Iubeat nobilitas tua diligent̃ require¬
re causam illius: et siquid dignum morte ad¬
misit. moriat᷑. ⁊ quatinus in hoc p̃senti scło
exsoluat crimen peccati sui: ut euadat ȩter¬
nas ꝑpetuȩ gehennȩ penas. Sin autẽ nicħ
dignũ morte cõmisit: qd̾ iustum uidet᷑ le¬
gib. ita de eo iube disponere:
bit etiam de magnis patrib quidam se¬
nior nomine agathon: nominatissimus
inuirtute humilitatis et patientiȩ. Quodã

Expanded text:
tus dolor fletus mei non flectit ad misericortus dolor fletus mei non flectit ad misericordiam, quoniam unicum ipsum filium habeo, quem in periculo mortis video constitutum? Tunc senior mandavit ei per fratrem qui ei ministrabat, dicens: Vade, dic ei: Poemen filios non genuit, et ideo non dolet. Haec audiens judex, dixit amicis suis: Scribite ad eum, ut vel epistolam precatoriam faciat ad me, quatenus possim eum dimittere. Tunc jam quamplurimis suadentibus, sanctus senior scripsit ad judicem, dicens: Jubeat nobilitas tua diligenter requirere causam illius, et si quid dignum morte admisit, moriatur, quatenus in hoc praesenti saeculo exsolvat crimen peccati sui, ut evadat aeternas ac perpetuae gehennae poenas; sin autem nihil dignum morte commisit, quod justum videtur legibus, ita de eo jube discernere. 21. Fuit etiam de magnis patribus quidam senior, nomine Agathon, nominatissimus in virtute humilitatis et patientiae . Quodam
Abbreviated transcription (Latin):
uit autem huiꝰcemodi causam: qus̃ occasio¬
nem ei p̃beret uidendi eũ. Comp̃hendens
enĩ filiũ sororis beati pemẽnis.misit in car¬
cerem: ut ꝑ istam occasionem aut suscipe¬
ret. iudicem: aut certe ipse ueniret ad ro¬
gandum iudicem. Dixitq ad officiũ su¬
u. Ut non contristetur sc̃s senior: man¬
date ei. si uoluerit uenire ad me. necesse ẽ ut
ut statim educamus eum de carcere. Talis
enim ẽ causa eius: quȩ non possit impiine
transire. Audiens autem hȩc mater iuue¬
nis idest soror sanc̃ti pemienis: abiit in he¬
remũ ubi frater eius erat: stabatq ad osti¬
um cellulȩ eius cũ multo fletu et ululatu
rogans eum ut descenderet ad iudicem: et
rogaret ꝓ filio eius. Beatus autem pemen
ñ solum nichil ad eam dix̃: s nec ostium ei
aꝑuit ut ingrederet᷑ ad eum. Tunc illa cȩpit
maledicere er: ac dicere. Durissime et impi¬
issime et ferrea uiscera gerens: quomͦ te tan¬

Expanded text:
vit ergo hujuscemodi causam, quae occasiovit ergo hujuscemodi causam, quae occasionem ei praeberet videndi eum. Comprehendens enim filium sororis beati Poemenis, misit in carcerem, ut per istam occasionem aut susciperet judicem, aut certe ipse veniret ad rogandum judicem. Dixitque ad officium suum: ut non contristetur sanctus senior, mandate ei si voluerit venire ad me, necesse est ut statim educamus eum de carcere. Talis enim est causa ejus, quae non possit impune transire. Audiens autem haec mater juvenis, id est, soror sancti Poemenis, abiit in eremum ubi erat frater suus, stabatque ad ostium cellulae ejus cum multo fletu et ululatu, rogans eum ut descenderet ad judicem, et rogaret pro filio suo. Beatus autem Poemen non solum ad eam nihil dixit, sed nec ostium ei aperuit ut egrederetur ad eam. Tunc coepit illa maledicere ei, ac dicere: Durissime et impiissime, et ferrea viscera gerens, quomodo te tan
Abbreviated transcription (Latin):
bant alii scĩ semores: dicentes quia qͦ¬
dam tempore cũ aduenisset iudex ꝓuintiȩ:
audiensq scãm opinionẽ beati pemenis. de¬
siderarit uidere eũ: misit nuntiũ ad depre¬
candum ut susciꝑet cum. Beatus autem pe¬
men contristatus ẽ ualde: cogitans apud
semet ipsum: quia si ceperint ꝑsonȩ nobi¬
les uenire ad salutandum et honorandũ
me: manifestum ẽ quia iam et alii multi
etiam populares homines frequentabunt
me. et necesse est ut ꝑhec ꝑturbentur secreta
litatis grãm quam cũ tanto labore auxili¬
ante domino aiuuentute mea studui custo¬
dire. forsitan subripiente maligno diabolo
ꝑdam: et uanȩ gloriȩ incurram laqueos.
Hȩc ergo apud semetipsum ꝑtractans: defi¬
inuit quatinus magis excusaret et ñ susci¬
peret iudicem. Contristatus autẽ iudex qͥa
non eũ suscepisset: ait ad officiãsuũ. Qm̃
non merui uidere hominẽ dei: peccatis meis
imputo. Ueruntamen nimis desiderauit :¬
ꝑ quã occasionẽ uideret sc̃m uirũ. Excogita¬

Expanded text:
ores dicentes: Quia quodam tempore, cum advenisset judex provinciae, audissetque sanctam opinionem beati Poemenis, desiderabat videre eum, misitque nuntium ad deprecandum ut susciperet eum . Beatus autem Poemen contristatus est valde, cogitans apud semetipsum: Quia si coeperint personae nobiles venire ad salutandum et honorandum me, manifestum est quia et alii multi etiam populares homines frequentabunt me; et necesse est ut per hoc perturbetur secreta litatis gratiam, quam cum labore tanto, auxiliante Domino, a juventute mea studui custodire, forsitan surripiente maligno diabolo perdam, et vanae gloriae incurram laqueos. Haec ergo apud semetipsum pertractans, definivit quatenus excusaret magis, et non susciperet 499 judicem. Contristatus autem judex, quia non eum suscepisset, ait ad officium suum: Quoniam non merui videre hominem Dei, peccatis meis imputo. Verumtamen nimis desideravit per quamcunque occasionem videre sanctum virum. Excogita
Abbreviated transcription (Latin):
olent enim hii qui necdum sunt in illa quã ar¬
ripuerunt ꝓfessione fundati. cũ audierint
quosdam indiuersis studiis ac uirtutib p̃dicari.
ita eoꝵ laude succendi: ut imitari eoꝵ ꝓtinꝰ ge¬
stiant disciplinam: in quo irridos necessario ĩ¬
pedit conatus humana fragilitas. Impossibile
namq ẽ. unum eandẽq hominẽ simul uniu̾sis
quas suꝑius comp̃hendi fulgere uirtutib: quas
si quis uoluerit parit̃ affectare. iid incidere
eum necesse ẽ. ut dum om̃s sequit᷑. nullã inte¬
gre consequatur: magisq hac immutatione
ac uarietate dispendiũ capiat. quã ꝓfectum.
Multis enim uiis ad dm̃ tendit᷑: et idõ unusqͥsq
illam quã semel arripuit. in reuocabili cursus
sui intentione conficiat: ut si sit in qͣlib profes¬
sione perfectus.

Expanded text:
olent enim hi qui necdum sunt in illa quam arolent enim hi qui necdum sunt in illa quam arripuerunt professione fundati, cum audierint quoedam in diuersis studiis ac uirtutibus praedicari, ita eorum laude sucoeadi, ut imitari eorum. protinus gestiant disciplinam: in quo inritos necessario inpendit conatus humana frnamque est, unum eumdemque hominem simul universis quas superius comprehendi, fulgere virtutibus; quas si quis voluerit pariter affectare, in id incidere eum necesse est, ut dum omnes sequitur, nullam integre consequatur, magisque in hac immutatione ac varietate dispendium capiat, quam profectum; multis enim viis ad Deum tenditur, et unusquisque illam, quam semel arripuit, irrevocabili cursus sui intentione conficiat, ut sit in qualibet perfectione perfectus.
Abbreviated transcription (Latin):
ac sũmos uiros. ꝓfectu suo ac pietate uiguert̃.
uappt̃ hoc unieuiq utile atq conueniens ẽ.
ut scđm ꝓpositum quod elegit. siue grãm ꝙͣ.
accepit. sũmo studio ac diligentia. ad oꝑis arrep¬
ti ꝑfectionẽ ꝑuenire festinet: et alioꝵ quidẽ lau¬
dans admiransq uirtutes ncquaquã asua quã se¬
mel elegit ꝓfessione discedat: sciens scd̃m apłm
unum quidẽ ẽẽ corpus eccłiȩ. multa autẽ membra.
et habere eamdonationes. scđ̃m grãm quȩ nobis
data ẽ differentes: siue ꝓpħiam scdm rationẽ fidĩ
siue ministerium inministrando: siue qͥ docet in
doccrina: siue qui exhortat᷑ in exhortatione: qͥt̾¬
buit insimplicitate: qui p̃est insollicitudine: qͥ
miseret᷑ inhilaritate. Nec enim ulla m̃bra alioꝵ si¬
bi membroꝵ possunt ministeria uendicare: qͥa
nec oculi manuũ. nec nares auriũ utunt᷑ officio.
ctores: ñ om̃s grãm habent curationũ: ñ omnes
linguis loquunt᷑: non omnes int̃p̃tantur u.¬

Expanded text:
ac summos uiros pro affectu suo ac pietate uiguerunt. Quapropter hoc unicuique utile atque conueniens est, ut secundum propositum quod elegit siue gratiam quam accepit summo studio ac diligentia ad operis arrepti perfectionem peruenire festinet et aliorum quidem laudans admiransque MUtes nequaquam a sua quam semel elegit professione discedat, sciens secundum apostolum unum quidem esse corpus ecclesiae, multa autem membra, et habere eam donationes secundum gratiam quae nobis data est differentes, siue prophetiam secundum rationem fidei, siue ministerium hortatur in exhortatione, qui tribuit in simplicitate, qui praeest in sollicitudine, qui miseretur in hilaritate. nec enim ulla membra aliorum sibi membrorum possunt ministeria uindicare, quia nec oculi manuum nec nares aurium utuntur officio.ctores, non omnes gratiam habent curationum non omnes linguis loquuntur, non omnes interpretantur. S
Abbreviated transcription (Latin):
bonitatis potentiam.
Rat quidam fr̃ in heremo scytiȩ: promptꝰ
et alacer inoꝑe domini. et inspũali con¬
uersatione. Huic autem inimicus generis
humani diabolus misit in cogitationẽ. ut re¬
cordaret᷑ cuiꝰdam notȩ sibi mulieris pulchri¬
tudinem: et turbabat᷑ in cogitationib cor¬
dis sui uehement̃. Contigit autem ex dispen¬
satione domini: ut alius quidam fr̃ ueni
ut diceret ille fr̃ de egypto. quia mortua est
illa mulier. Ipsa autemerat: in curꝰ ꝑsona im¬
pugnabat᷑ supradictus frater. Hec autẽ cum
audisset ille: post paucos dies abiit ad locũ
illũ ubi positum erat corpus illius defuncte
mulieris: et aperuit noctu sepulchrũ eius:
et de palliosuo tersit sanĩem putredinis eiꝰ.
Et reuersus est ad cellam suam: ponebatq¬
illum fetorem in conspectu suo: et dicebat
cogitationib suis. Ecce habes desideriũ qͦd
querebas: sacia te ex eo. Et ita in illo fecore
cruciabat semet ipsum: usq quo cessaret ab

Expanded text:
bonitatis patientiam. 11. Erat quidam frater in eremo Scythiae promptus et alacer in opus Dei, et spiritali conversatione . Huic autem inimicus generis humani diabolus immisit cogitationes, ut recordaretur cujusdam notae sibi mulieris pulchritudinem, et conturbaretur in cogitationibus suis vehementer. Contigit autem, ex dispensatione Domini Jesu, ut alius quidam frater deut diceret ille frater de Aegypto: Quia mortua est illa mulier. Ipsa autem erat, in cujus amore impugnabatur supradictus frater. Haec cum audisset ille, post paucos dies abiit ad locum illum ubi positum erat corpus illius defunctae mulieris, et aperuit noctu sepulcrum ejus, et cum pallio suo tersit saniem putredinis ejus, et reversus est ad cellulam suam, ponebatque fetorem in conspectu suo, et dicebat cogitationibus suis: Ecce habetis desiderium quod quaerebatis, satiate vos ex eo, et ita in illo fetore cruciabat semetipsum, usquequo cessaret ab
Abbreviated transcription (Latin):
isse credenda ẽ. quȩ tantam temptatori temptan¬
di tribuit potestatem. quantã et illũ resistendi
nouerat habere uirtutẽ. et mentẽ: ñ eũ ab illiꝰ
impugnatione sic ꝓtegens. ut nullũ uirtuti hu¬
manȩ relinqueret locũ: s hoc totũ ꝓcurans. ne
iuolentissimus inimicus ammã ciꝰ amentẽ fa¬
ciens. et impotẽ sensu. impari eũ. atq iniqͦ cer¬
taminis pondere p̃grauaret. Qđ gͦ solcat int̾¬
dũ temptare dñs fidem nr̃am ut fortior. uel głosi¬
or fiat: cuangłici illius centurionis ed ocem᷑ exẽ¬
plo: cuiꝰ pucrũ cũ sciret utiq potestate sermonis
sui se dñs curaturũ: offerre maluit p̃sentiam cor¬
poralc̃ dicens. Ego ueniam: et curabo cũ. S illo
hanc eiꝰ oblationẽ ftruentioris fidei gr̃a suꝑgra¬
diente atq dicente. dnc̃ ñ sum dignꝰ ut intres sub
tectum ieũ. s tantũ dic uerbo et sanabit᷑ puer

Expanded text:
isse credenda sit, quae tantam tentatori tentanisse credenda sit, quae tantam tentatori tentandi tribuit potestatem, quantam et illum resistendi noverat habere virtutem, non eum ab illius impugnatione sic protegens, ut nullum virtuti humanae relinqueret locum, sed hoc tantum procurans ne violentissimus inimicus animam ejus amentem faciens, et impotem sensu, impari eum atque iniquo certaminis pondere praegrauaret. quod ergo soleat interdum temptare dominus fidem nostram, ut fortior uel gloriosior fiat, euangelici illius centurionis edocemur exemplo, cuius puerum cum sciret utique potestate sermonis sui se dominus curaturum, offerre maluit praesentiam corporalem dicens: ego ueniam et curabo eum. sed illo hanc eius oblationem feruentioris fidei flagrantia supergrediente atque dicente: domine, non sum dignus ut intres sub t
Abbreviated transcription (Latin):
cantem: ñ relinquit querentẽ: eripit de ꝑiculo
interdum etiam nescietem.
er quȩ euident̃ ostendit᷑. inscrutabilia et̃ iu¬
dicia dei. & inuestigabiles uias qꝰ: quibꝰ ad¬
salutem humanũ attrahit genus. Quod etiã
euangłicarũ uocationũ exemplis possumꝰ ad¬
ꝓbare. Andream nanq ac petrũ. ceterosq apłos.
nichil de salutis suȩ remedio cogitantes: spon¬
tanea gr̃ẽ suç dignatione p̃elegit. Tacheũ ad
conspectũ domini se fidelit̃ extendentẽ. exigu¬
itatem staturȩ suȩ sicomori celsitudine subleuan¬
tem. ñ solũ suscipit: uerũ etiam benedictione
attrahit paulũ. Alium p̃cipit fibi ita insepara¬
bilit̾ mherere: ut ei postulanti. breuissimas ꝓ
sepultura patris ñ concedat indutias. Cornelio
p̃eib et elemosinis infistenti. iugit̃ uelut remu¬
nerationis uice. uia salutis ostendit᷑: eiq angli
uistatione p̃cipit᷑. ut accersiens petrũ. uerba salu¬

Expanded text:
cantem, non relinquit quaerentem, eripit de periculo cantem, non relinquit quaerentem, eripit de periculo interdum etiam nescientem. Per quae euidenter ostenditur inscrutabilia esse iudicia dei et inuestigabiles uias eius, quibsalutem humanum attrahit genus. Quod etiam evangelicarum vocationum exemplis possumus approbare. Andream namque ac Petrum caeterosque apostolos, nihil de salutis suae remedio cogitantes, spontanea gratiae suae dignatione praeelegit . Zachaeum ad conspectum se Domini fideliter extendentem et exiguitatem staturae suae sycomori celsitudine sublevantem non solum suscipit, verum etiam benedictione attrahit Paulum . Alium ita praecepit sibi inseparabiliter inhaerere, ut ei postulanti brevissimas pro sepultura patris non concedat inducias . Cornelio precibus et eleemosynis jugiter insistenti, velut remunerationis vice via salutis ostenditur, eique angeli visitatione praecipitur ut accersiens Petrum, verba salu
Abbreviated transcription (Latin):
ipso autem didicimus. quȩ institutionũ
beatitudo gereretur intrinsecus. Duos aie¬
bat ẽẽ solos seniores uiros quibus ꝑmissa
est ingrediendi egrediendiq libertas:
qui opera fratrum dispensare. et quȩ ne¬
cessaria sunt inferre curarent:ceteros ue¬
ro ita esse insilentio et quiete. orationibꝰ
et religionis studiis oꝑam dantes. atq
animi uirtutibus pollentes: ut oms signa
faciant: et quod uere omniũ mirificum
signum sit. nullus eoꝵ egritudinẽ curꝰ¬
quam infirmitatis ineurrit: sed cum uni¬
cuiq uite finis aduenerit. omnimodis p̃¬
noscens. et indicans ceteris fr̃ibus suis.
bans. spm̃ letus emittit.
idimus apud eos et alium sũmȩ antiqͥ¬
tatis patrem. cronum nomine: in se¬
nectute bona et ꝑfecta ȩtate durantẽ. Cen¬
tum nanq et decem ȩtatisagebat annum
Hic ex discipulis adhuc beati antonii suꝑ¬
erat. Cuius inter cȩteras animi uirtutes.

Expanded text:
ipso autem didicimus, quae institutionum ipso autem didicimus, quae institutionum beatitudo gereretur intrinsecus. Duos aiebat esse solos seniores viros, quibus permissa est egrediendi ingrediendique libertas, qui opera fratrum dispensare, et quae necessaria sunt inferre curarent; ceteros vero ita esse in silentio et quiete, orationibus et religiosis studiis operam dantes, atque animi virtutibus pollentes, ut omnes signa faciant: et quod vere omnium mirificum signum sit, nullus eorum aegritudinem cujusquam infirmitatis incurrit, sed cum unicuique vitae finis affuerit, omnimodis praenoscens, et indicans ceteris fratribus suisbans, spiritum laetus emittit. idimus apud eos et alium summae antiquitatis patrem, Cronium nomine in senectute bona, et perfecta aetate durantem: centum namque, et decem aetatis agebat annos. Hic ex discipulis adhuc beati Antonii supererat: cujus inter ceteras animi virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
idimus et apud thebaydam etiam
ẏsidori nominatissimum monasteri¬
um. amplissimis spaciis circumsep¬
tum. muroq circundatum: mille in qͦ ha¬
bitantibus uiris larga prebebant᷑ habita¬
cula. Intrinsecus putei plures. horti irri¬
gui. omniũ quoq pomorum arborumq
paradysi. et quecunq necessaria usibus
erant sufficienter immo et abundanter
prouisa: obhoc ut nulli monachors intͥn
exeundi foras aliquid ad requirendum.
Senior quidam uir grauis et de pͥmis
electus ad ianuam sedens. hoc habebat
officii: ut aduentantes ea lege suscipiat. qͣ
ingressi ultra non exeant. Si ergo semel m¬
gredi placuerit:stat immobilis lex. Sed
quod est admirabiliꝰ. ingressos non iam le¬
gis necessitas. sed uitȩ beatitudo retinet et
ꝑfectio. Hic ergo senior in ianua ubi ipse
commanet adherentem sibi habet hospita¬
lem cellulam: in qua aduentantes hospitio
recipiat et omni humanitate refoueat:
Ut ergo et nos ab eo suscepti sumus: introe¬
undi quidem nobis nulla copia fuit: ab

Expanded text:
Vidimus et apud Thebaidam etiam Isidori nominatissimum monasterium, amplissimis spatiis circumseptum muroque circumdatum, in quo habitantibus viris, larga praebebantur habitacula. Intrinsecus putei plures, horti irrigui, omnium quoque pomorum arborumque paradisi, et quaecumque necessaria usibus erant, sufficienter, imo et abundanter provisa; ob hoc ut nulli monachorum habitexeundi foras ad aliquid requirendum. Senior quidam vir gravis, et de primis electus ad januam sedens, hoc habebat officii, ut adventantes ea lege suscipiat, qua ingressi ultra non exeant. Si ergo semel ingredi placuerit, stat immobilis lex: sed quod est admirabilius, ingressos non jam legis necessitas, sed vitae beatitudo retinet, ac perfectio. Hic ergo senior in janua, ubi ipse commanet, adhaerentem sibi habebat hospitalem cellulam, in qua adventantes hospitio recipiat, et omni humanitate refoveat. Ut ergo et nos ab eo suscepti sumus, introeundi nobis quidem copia nulla fuit, ab
Abbreviated transcription (Latin):
adhumana ꝑfũgia. s ad dm̃ conuersi: et abipso
tanquam apio patre poscentes: quȩ poposce¬
rint. ilico consecunt᷑. Tanta nanq fides ineis
est: qua etiam montib ut tranfferant᷑. ualeans
imꝑare. Unde et ñnullieoꝵ. irruptiones nili¬
fluuii. in ꝑniciem uicinarũ regionũ concitã¬
tas. orationibus rep̃sserunt: et pede inc̃e¬
dentes aluei eius ꝓfunda ingressi sunt: im
antiquitus gesta fuerant consummauert̃:
ut dubitari non debeat. ipsorum meritis ad¬
hucstare mundũ. S et illud ualde mirũ
est: cum semꝑ optima queꝙ rara sint et dif¬
ficilia: in illis tamen utrunq pariter con

Expanded text:
ad humana perfugia, sed ad Deum versi, et ab ipso ad humana perfugia, sed ad Deum versi, et ab ipso tamquam a patre poscentes, quae poposcerint illico consequuntur. Tanta namque in eis fides est, quae etiam montibus, ut transferantur, valeat imperare. Unde et nonnulli eorum, irruptiones fluvii in perniciem vicinarum regionum concitatas, orationibus represserunt Et pede 119-120 incedentes alvei ejus profunda digressi sunt, immrophetis antiquitus gesta fuerant, consummaverunt, ut dubitari non debeat, ipsorum meritis adhuc stare mundum. Sed illud valde mirum est, cum semper optima quaeque rara sint et difficilia, in illis tamen utrumque pariter con
Abbreviated transcription (Latin):
affectus: ut merito de eis dictum sit. Por multa
diligentib legem tuam domine. Cõmanent gͦ
ꝑheremũ disꝑsi. ⁊ separaticellulis: s caritate co¬
nexi. Obhoc autem dirimunt᷑ habitacłis: ut
silentii sui quicte. et intentione mentis. diuina
sectantes: nec uox aliqua. nec occursus ullus:
aut sermo aliquis ociosus obturbat. Intertis
gͦ in suo unusquisq loco animis. uelut boni
patres. xp̃i expectant aduentum: aut tanqͣ.
miles paratꝰ in castris imꝑatoris p̃sentiam:
uł fideles serui. aduentantem dñm sũstinent.
libertatem sibi pariter et munera largiturum.
Omnee gꝰ liii. innullo cibi. aut inddument. aut
ullius horum sollicitudinẽ gerunt. Sc unt
enimqͥa sicut scriptum ẽ. hec omniã gentes
cogitant. Ipsi uͦ iusticiam et regnũ dei reqͥtuns.
et hȩc omnia scđm promissionẽ saluatoris ap¬
ponunt᷑ eis. Deniq plurimi eoꝵ si inaliquo
forte necessariis ad ustis corporis eguerint: ñ

Expanded text:
affectus, ut merito de eis dictum sit: Pax multa affectus, ut merito de eis dictum sit: Pax multa diligentibus nomen tuum, Domine . Commanent autem per eremum dispersi et separati cellulis, sed caritate connexi. Ob hoc autem dirimuntur habitaculis, ut silentii quiete et intentione mentis divina sectantes, nec vox aliqua, nec occursus ullus, aut sermo aliquis otiosus obturbet. Intentis ergo suo quisque loco animis, velut boni patris Christi exspectant adventum: aut tamquam miles paratus in castris imperatoris praesentiam, vel ut fideles servi adventantem dominum sustinent, libertatem sibi pariter et munera largiturum. Omnes ergo hi nullam cibi aut indumenti, aut illius horum sollicitudinem gerunt. Sciunt enim, quia, sicut scriptum est, haec omnia Gentes cogitant . Ipsi vero justitiam et regnum Dei requirunt: et haec omnia secundum promissionem Salvatoris apponuntur eis. Denique plurimi eorum, si in aliquo forte necessariis ad usus corporis eguerint, non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtum nolui tanquã inuidus occuiltare: sed
quasi ꝓniultis inuentum. ꝓferre in mediũ.
et facere cõmiinẽ: certus qͦd quantũ plures
ex eo fuerint ditati: tantura mͥ ampltꝰ ad qͥ¬
ret᷑. Ego enimfiam locupletior: cũ alioꝵ sa¬
lus. mninisterii mei fuerit quesita mercimoni
te. omnia hȩc pietatis exercitia. apud egyp¬
a monachos habent᷑. Uidimts enĩ apud
eos multos patres. celestem uitam int̾ra posi¬
tos agentes: et nouos quosdam ꝓpħas. tam
uiitutib animi. quam uaticinandi officio
suscitatos: quib ad testimoniũ meritoꝵ. nec
signoꝵ quidem acꝓdigiorum deerat efficatia
Et merito. Cur enimhii qui nichil terrenũ.
nichilq carnale cupiunt: ñ accipiant cele¬
stium potestatẽ: Nonnullos nanq cor
defecatos: ut nec si aliquid mali adhuc gereret᷑
in scło. meminissent. Tanta meis erat tranqͥili¬
tas animi :ͥ tantusq in oleuerat in eis bontatis

Expanded text:
pertum nolui tamquam invidus occultare, sed pertum nolui tamquam invidus occultare, sed quasi pro multis inventum proferre in medium, et facere communem: certus quod quanto plures ex eo fuerint ditati, tanto mihi amplius acquiretur. Ego enim locupletior fiam, cum aliorum salus ministerii mei fuerit quaesita mercimonio. te omnia haec pietatis exercitia apud Aegypti monachos habentur. Vidimus enim apud eos multos patres caelestem vitam in terra positos agentes, et novos quosdam prophetas tam virtutibus animi, quam vaticinandi officio suscitatos, quibus ad testimonium meritorum, nec signorum quidem ac prodigiorum deerat efficacia: et merito. Cur enim hi, qui nihil terrenum, nihil carnale cupiunt, non accipiant caelestium potestatem? Nonnullos namque eordefaecatos, ut nec si aliquid mali adhuc gereretur in saeculo, meminissent. Tanta in eis inerat tranquillitas animi, tantusque inoleverat eis bonitatis
Abbreviated transcription (Latin):
nes saluos fieri. et ada¬
gitionem ueritatis
uenire: qui etiam nr̃m
iter duxit adegyptũ:
et ostendit nobis mirabilia magna. ad po¬
steritatis memoriam ꝓfutura: ex quibꝰ ñ
solũ nobis causa salutis oriret᷑ ⁊ uerũ et
tatis aptissima conderet᷑: quȩ uirtꝰ. iter
agere uolentib. gestors p̃cedentiũ fide am¬
plissimũ tramitẽ pandat. Quamiuis ad tan¬
tarũ rerũ narrationẽ minus idonei simus:
nec dignum uideat᷑. ingentiũ rerũ exiguos
ac paruos fieri auctores. p̃celsasq uirtutes.
humili narrare sermone: tam̃ qm̃ fratrum
pietatis. atq abstinentiȩ robur. qͦd in eis coram
iudimus. explicemus: p̃cib ipsoꝵ qͥ hoc im¬
perant. adiuuandũ me credens. ad grediar: ñ
tam ex stilolaudem requirens: quã ex narratio¬
ne rerum ȩdificationẽ futuram legentibꝰ spe¬
rans: dum gestorum untsqͥsq inflãmat᷑ ex ẽ¬
plis. horrescere quidem scłi illecebras. sectari
nis absconditum uasculis: quẽ thesaurii re¬

Expanded text:
nes salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire : qui etiam nostrum iter direxit ad Aegyptum, et ostendit nobis mirabilia magna ad posteritatis memoriam profutura: ex quibus non solum nobis caussa salutis oriretur, verum ex tatis aptissima conderetur, quae virtutis iter agere volentibus, gestorum praecedentium fide amplissimum tramitem pandat. Quamvis ad tantarum rerum narrationem minus idonei simus, nec dignum videatur, ingentium rerum exiguos ac parvos fieri auctores, praecelsasque virtutes humili narrare sermone: tamen quoniam fratrum pietatis, atque abstinentiae robur, quod in eis coram vidimus, explicemus: precibus ipsorum qui hoc imperant, juvandum me credens, aggrediar, non tam ex stylo laudem requirens, quam ex narratione rerum aedificationem futuram legentibus sperans, dum gestorum unusquisque inflammatus exemplis, horrescere quidem saeculi illecebras, sectari nis absconditum vasculis, quemque thesaurum re
Abbreviated transcription (Latin):
mundus: insolitudinib errantes: et montib et
speluncis: et incauernis t̃rȩ. Quid de filiisionadab
filii rechab dicam: quos iheremiȩ ꝓpħȩ offerenti
exp̃cepto dominiuinũ. ita legimus respondisse: ñ
usq in sempiternum: et domũ ñ edificabits: ⁊ se¬
mentẽ ñ seretis: et uieas non plantabitis. nec ha¬
bebitis: s intab̾naculis habitabitis cunctis die:
b urĩs: Vnde etiam ab codẽ ꝓpħa merent᷑ audire.
Hȩc dicit dominꝰ exercituum ds̃ isrł. Non deficiet
uir de stirpe ionadab filii rechab: stans inconspe

Expanded text:
mundus, in solitudinibus errantes, et montibus et mundus, in solitudinibus errantes, et montibus et speluncis et in cauernis terrae. quid de filiis Ionadab filii Sechab dicam, quos Hieremiae prophetae offerenti ex praecepto domini uinum ita legimus respondisse: non usque in sempiternum: et domum non aedificabitis, et sementem non seretis, et uineas non plantabitis, nec habebitis: sed in tabernaculis habitabitis cunctis diebus uestris? unde etiam ab eodem propheta merentur audire: haec dicit, dominus exercituum deus Israhel: non deficiet uir de stirpe Iona
Abbreviated transcription (Latin):
rat suppliciter offerendi. nchil penitus acqͥescit
attingere: fub diuini nominis testificatione pro¬
clamans. Extendo manũmeã ad dm̃ excelsũ. qͥ fe¬
cit cȩlũ et t̾ram: si afilo subtegminis.usq ad cor¬
rigiam calige accipiam de omnib quȩ dua sunt.
Sic dauid p̃cepta legis cognoscimus suꝑ gressum:
qui p̃cipiente moyse ut inmicis talio redderet᷑.
ñ solum hoc ñ fecit: uerũ etiam dilectione comple¬
xus ẽ ꝑsequentes: et ꝓhis dño pͥus supplicans. eti¬
am lugubrit̃ fleuit: et ultus c̃ int̾fectos. Ita heliã
quoq et iheremiam ꝓbamus ñ fuisse sublege :
quicũ licito uti comugio atq rep̃hensione potu¬
erint: uirgines tam̃ ꝑseuerare maluerunt. Sic
heliscum ac reliquos eiusdem ꝓposidiuiros: mo¬
saica legimus suꝑasse mandata. de quibꝰ apłs
ita dicit. Entuierunt in melotis. inpellibꝰ caprinis:¬
angustiati: afflicti.⁊ egentes: quibꝰ dignꝰ ñ erat

Expanded text:
rat suppliciter offerente, nihil penitus adquiescit rat suppliciter offerente, nihil penitus adquiescit adtingere, sab diuini nominis testificatione proclamans: extendo mtnam meam ad dominum excelsum, qui fecit caelum et terram, si a filo subteminis usque ad corrigiam caligae accipiam ex omnibus quae tna sunt sic Dauid praeeepta legis eognoedmus supergressum, qui praecipiente Moyse, ut inimicis talio redderetur, non solum hoc non fecit, uerum etiam dilectione conplexus est persequentes et pro his domino pie supplicans etiam lugubriter fleuit et ultus est interfectos. ita Heliam quoque et Hieremiam probamus non fuisse sub lege, qui cum licito uti coniugio absque reprehensione potuerint, uirgines tamen perseuerare maluerunt. sic Helisaeom ae reliquos eiusdem propositi uiros Moysaica legimus superasse mandata, de quibus apostolus ita dicit: circumierunt in melotis t in pellibangustiati, afflicti, egentes, quibus dignus non erat
Abbreviated transcription (Latin):
borib. & deliba ei de fructib iusticiȩ tuȩ: ut im¬
pleant᷑ horrea tua abundanda dritici: uinoau¬
transgredientes eam. reatũ ineuitabilit̃ ineurre¬
secrate. S primiciarũ hic erat modus: ut qͥnqͣ¬
gesima parsuł frugũ uł animaliũ. dempli. uł
sacerdotũ ministerio p̾beret᷑. Quã ad modũ depi¬
diores quiq infidelit̾ minuentes: religiosiores
uero etiam cumulantes: illz ex sexagesima : hi
autẽ ex quadragesima fructuũ suoꝵ parde pen¬
debant. Iusti autẽ quib lex ñ ẽ posita. sic pro¬
bant᷑ ñ eẽ sublege: ut iusticias legis ñ solũ
implere. uerum etiam suꝑare contendant: sitq deuio¬
tio cors legali maior imꝑio: quȩ obseruantiã cu¬
mulans p̾ceptoꝵ. uoluntaria addat debita. Qd̃
legimꝰ suꝑgressum: cũ suꝑatis quatuor regibꝰ de
spoliis sodomoꝵ quȩ sibi uelut uiccori ñ ĩmerito
debebant᷑: et quidem regi ipsi cuius spolia retule¬

Expanded text:
boribus, et deliba ei de fructibus justitiae tuae, ut imboribus, et deliba ei de fructibus justitiae tuae, ut impleantur horrea tua abundantia tritici, vino autransgredientes eam reatum inevitabiliter incurresecratae ; sed primitiarum hic erat modus, ut quinquagesima pars vel frugum vel animalium, templi vel sacerdotum ministerio praeberetur . Quem modum tepidiores quique infideliter minuentes, reliuero etiam cumulantes, illi ex sexagensima, hi autem ex quadragensima fructuum suorum parte pendebant. iusti enim, quibus lex non est posita, sic probantur non esse sub lege, ut iustitias legis non solum implere, uerum etiam superare contendant sitque deuotio eorum legali maior imperio, quae obseruantiam cumulans praeceptorum uoluntaria addat ad legimus supergressum, cum superatis quattuor regibus de spoliis Sodomorum, quae sibi uelut uictori non inmerito debebantur, et quidem rege ipso cuius spolia reduxe
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dictus tunc iuuenis aduenisset. deferens re¬
ligiosa munera int̃ cȩteros possessores. qͥ certaq̃ deci¬
mas uel pͥmitias frugum suarũ memorado sem de su¬
is substantiis offerebant: uideretq eos senex cũ mal
tis munerib ad se confluxisse. et deuotioni eoꝵ ui¬
cissitudinẽ cuꝑet recompensare: cepit eis scđm apo¬
stolũ. spãlia seminare. quoꝵ metebat dona carna
lia. Deniq ita sermonẽ adhortationis instituit:
oblationis cuiꝰ dispensatio mͥ credita ẽ gratant᷑ am¬
plector: qui fidelit̃ pͥmitias ur̃as ac decimas indigen
tium usib ꝓfuturas. uelut sacrificiũ dño bone sua¬
uitatis offertis: harũ scilicet oblatione plenitudi¬
nẽ quoq fructuũ. uniuer seq substantiȩ ur̃ẽ ex
qua hȩc domino delibastis. ubertim benedicen¬
dam credentes uos quoq scđm mandad illiꝰ fidẽ.
multiplici ubertate bonoꝵ omniũ ediam in hoc
scło cumulandos. honora dnm de tuis iustis la¬

Expanded text:
praedictus tunc iuuenis aduenisset deferens repraedictus tunc iuuenis aduenisset deferens religiosa donaria inter ceteros possessores, qui certatim decimas uel primitias frugum suarum memorato seni de suis substantiis offerebant, uideretque eos senex cum multis ad se muneribus confluxisse et deuotioni eorum uicissitudinem cuperet repensare, coepit eis secundum apostolum spiritalia seminare, quorum metebat dona carnalia. denique ita sermonem adhortationis instituit. oblationis, cuius dispensatio mihi credita est, gratanter amplector, quia fideliter primittium usibus profuturas velut sacrificium Domino bonae suavitatis offertis. Harum scilicet oblatione plenitudinem quoque fructuum universaeque substantiae vestrae, ex qua haec Domino delibastis, ubertim benedicendam credentes, vosque secundum mandati illius fidem multiplici ubertate bonorum omnium etiam in hoc saeculo cumulandos: Honora Deum de tuis justis la
Abbreviated transcription (Latin):
bacollationis huius habita
cũ summo uiro abbate cheo¬
na inespiamꝰ euoluere: neces¬
sarium reor. ut iniciũ conu̾si¬
oms eius breui sermone ꝑstringam: qͥa ex
hoc uł meritũ uiriuel grã euidentiꝰ poterit
patere lectorib. Hic gͥ adolescens. admodũ
parentũ studio imꝑioq connexus ẽ. uincło
comugali. Nam dũ pudicidiȩ eiꝰ religiosa se¬
dulitate ꝓspiciunt: et ancipitẽ lapsũ lu¬
bricȩ uerent᷑ etatis:. p̃ueniendos ad olescen¬
tiȩ motus licito nuptiarũ remedio credidert̃. Cũ gͦ
hic uniꝰ lustritempꝰ cũ coniuge ꝑegisset: uenit ad
abbatẽ ioħem: quitunc temporis merito scĩtatis
electus diaconiȩ p̃sidebat. Non enĩ adhunc gradũ
quilibet ꝓpria uoluntate aut ambitione ꝓuehi¬
dur: s is quẽ cunctoꝵ seniorũ cȩtus ȩtatis p̃roga¬
tua. ac fidei atq uirtutũ testimonio excellenti¬
orem omib sublimiorẽq censuerit. Ad hunc in¬
quam beatũ ioħem cum piȩ deuotionis studio

Expanded text:
ba conlationis huiusce habitae cum summo uiro abbate Theona incipiamus euoluere, necessarium reor ut initium conuersionis eius breui sermone perstringam, quia ex hoc uel meritum uiri uel gratia euidentius poterit patere lectori. hic igitur adulescens admodum parentum studio imperioque conexus est uinculo coniugali. nam dum pudicitiae eius religiosa sedulitate prospiciunt et ancipitem lapsum lubricae uerentur aetatis, praeueniendos adulescentiae motus licito nuptiarum remedio credidernnt cum ergo hic unias lostri tempus cum coniuge peregisset, uenit ad abbatem Iohannem, qui tunc teelectus diaconiae praesidebat. Non enim ad hunc gradum quilibet propria voluntate aut ambitione provehitur, sed is quem cunctorum seniorum coetus aetatis praerogatiua et fidei atque uirtutum testimonio excellentiorem omnibus sublimioremque censuerit. ad hane, inquam, beatum Iohannem cum piae deuotionis studio
Abbreviated transcription (Latin):
potestate: utrum sub euangłii gr̃ã. ansub
legis uelimus t̾rore consistere. Cuilibet enĩ par.
aggregari. Nam aut suꝑgredientes legem.
suscipit xp̃i grã: aut certe inferiores uelut debi¬
tores suos sibiq obnoxios. lex retentat. Reus
nanq legalium p̃ceptoꝵ nequaquã euangłi¬
cam ꝑfectionem ualebit attingere : quãuis
xp̃ianum se & domini grã liberatum ma¬
niter glet᷑. Non solum enĩhic credend̾ ẽ eẽ
bet obseruare contentus ẽ: ac nequaꝗͣ. uoca¬
tioni et gr̃e xp̃i condignos exhibet fructꝰ:
ubi ñ dicit᷑ decimas tuas et pͥmitias tuas offer
dño dõ tuo: s uade uende omnia quȩ habes
et da pauꝑib: et habebis thesaurũ in cȩlo.
et ueni sequere me: et ubi ob ꝑfectionis magni¬
ficentiam discipło postulanti. ne breuissimũ
qͥdẽ hore spaciũ ꝓ patris concedit᷑ sepultura.⁊¬
⁊ humanȩ caritatis officio diuini amoris uirtꝰ¬

Expanded text:
state, utrum sub euangelii gratia an sub legis uelimus terrore consistere: cuilibet enim parti  adgregari. nam aut supergredientes legem suscipit Christi gratia aut certe inferiores uelut debitores suos sibique obnoxios lex retentat. reus namque legalium praeceptorum nequaquam euangelicam perfectionem ualebit adtingere, quamuis Christianum se et domini gratia liberatum inaniter glorietur. non solum enim hic credendus est adbet obseruare contentus est ac nequaquam uocationi et gratiae Christi condignos exhibet fructus, ubi non dicitur: decimas tuas et primitias offeres domino deo tuo, sed: uade uende omnia. quae habes eet ueni sequere me, ubi ob perfectionis magnificentiam discipulo postulanti ne breuissimum quidem horae spatium pro patris conceditur sepultura et humanae caritatis officium diuini amoris uirt
Abbreviated transcription (Latin):
dabile ẽ si abillicitis. quam si etiam alicitis tẽ¬
peremꝰ: et his ꝓpter cius ituerentiam ñ utamur:
qtii ea nob̃ ꝓpter infirmitatẽ nr̃am utenda ꝑmi¬
sit. Itaq si cciam hi qui decimas fructuũ suoꝵ
fideliter offerentes p̃ccptis dni antiquioribꝰ fa¬
intilant᷑. necdũ possunt cuangłicũ culm̃ ascen¬
dere : illi quidẽ qui nec hȩc faciunt. quantũ
ab eo absint. manifestissime ꝑtuacuis. Nam ꝗͣ.¬
admodũ poterunt euangłicȩ gr̃ẽ eẽ participes:
qui consummare etiam lcuiora legis p̃cepta con¬
tempnunt. quoꝵ facilitatem usq ad co imꝑio¬
sa legis latoris uerba testant᷑. ⁊ ut etiam maled¬
ctum ñ implentib ꝓponat᷑: Maledictas enim
inquit omnis qui ñ ꝑmanserit in omnibꝰ. quȩ
scripta sunt in libro legis huiꝰ: ut faciat ca.
Hic autẽ ꝓsublimitate et excellentia dicit᷑ manda¬
torum. qui pot caꝑe capiat: illic legiferi tuolen¬

Expanded text:
dabile est si ab illicitis, quam si etiam a licitis temdabile est si ab illicitis, quam si etiam a licitis temperemus, et his propter ejus reverentiam non utamur, qui ea nobis propter infirmitatem nostram utenda permisit. Itaque si etiam hi qui decimas fructuum suorum fideliter offerentes praeceptis Domini antiquioribus famulantur, necdum possunt evangelicum culmen ascendere; illi qui ne haec quidem faciunt, quantum ab eo absint, manifestissime pervidetis. Nam quemadmodum poterunt evangelicae gratiae esse participes, qui consummare etiam leviora legis praecepta contemnunt? Quorum facilitatem usque adeo imperiosa legislatoris verba testantur, ut etiam maledictum non implentibus proponatur: Maledictus enim, inquit, qui non permanserit in omnibus quae scripta sunt in libro leghic autem pro snblimitate et eicellentia dicituru mandatorum: qui potest capere capiat. illic legiferi uiolen
Abbreviated transcription (Latin):
spuentes. semetipsos potius dõ ac suas animas
obtulerunt. ꝓquib nulla ab homine fieri com¬
mutatio potest: sicut dñs in euangłio ꝓdestat᷑ di
cens. Quam dabit homo cõmutationẽ ꝓ araima
sua: Quappter scire debemus nos aquibꝰ ñ iã exi¬
de omnia quȩ habes et dapauꝑib. et habebis thesau¬
rum incȩlo. et ueni sequere me: cum decimas de
substantiis nr̃is offerimꝰ dõ. adhuc qͦdãmͦ sublegis
sarcina detineri: et necdum ad euangłicũ illud
rantes sibi ñ tantum p̃sentis uitȩ beneficiis. sed
etiam futuris p̃miis munerat᷑. Lex enim factori¬
b suis ñ regnorũ celestium p̃mia: s uitȩ huiꝰ so¬
latia reꝓmisit dicens. Qui fecerit hec : unuet ieis.
res spũ. qm̃ ipsorum ẽ regnũ cȩloꝵ: et omĩs qͥ re¬
linquit domũ uel fr̃s. aut sorores. aut patrẽ. aut
matrẽ. aut uxorem. aut filios. aut agros ꝓpt̃ no¬
m̃ meũ: centuplũ accipiet. et uitam ȩdernam
possidebit. Nec immerito. Non enimtam lau¬

Expanded text:
spuentes, semetipsos potius Deo ac suas animas obtulerunt. Pro quibus nulla ab homine fieri commutatio potest: sicut Dominus in Evangelio contestatur: « Quam dabit homo commutationem pro anima sua? » . Quapropter scire debemus nos, a quibus non jam exide omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni, sequere me , cum decimas de substantiis nostris offerimus Deo, adhuc quodammodo sub legis sarcina detineri, et necdum ad evangelicum illud rantes sibi, non tantum praesentis vitae beneficiis, sed etiam futuris praemiis munerat. Lex enim factoribus suis non regnorum coelestium praemia, sed vitae hujus solatia repromisit, dicens: Qui fecerit haec, vivet in eisres spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum ; Et omnis qui reliquerit domum, vel fratres, aut sorortrem aut uxorem aut filios aut agros propter nomen meum, centuplum accipiet et vitam aeternam possidebit . » Nec immerito, non enim tam lau
Abbreviated transcription (Latin):
ioħis immo xp̃i ore ꝓlatam sententiam uirilit̃
app̃hendam: ut me abspiritalibono nulla car¬
nalis auellere possit affectio. Qui enim inqͥt ñ
oderit patrẽ. aut matr̃ẽ. et filios et fr̃s. et soro¬
res. et uxorem. et agros. insuꝑ et animã suã:
non potest incus eẽ discipulus. Cum gͦ his adq
huiꝰmodi uerbis muliebris ñ flecteret᷑ intentio.
et ineadẽ obstinationis duricia ꝑmaneret:
si ego te inquit beatus cheonas abstrahere ñ
possum: nec tume separabis axp̃o. Tutius est
autẽ & michicũ homine: quanicũ xp̃o hab̾e
diuortiũ. Aspirande itaq grã dei : diffinitionis
pescere ꝑaliquam moram desiderii sui ẽ passus
ardorem. Nam confestim omni mundana fa¬
cultate nudatus: ad monasteriũ ꝑuolauit.
Ubi breui. tanto splendore sc̃itatis sc̃itatis et
humilitatis eintuit: ut beatȩ memorie ioħe
ad dñm ex hac luce migrante. scõ quoq helia
uiro qui haud minor decessore suo fuit. summ¬

Expanded text:
Joannis, immo Christi ore prolatam sententiam viriliter Joannis, immo Christi ore prolatam sententiam viriliter apprehendam, ut me a spiritali bono nulla carnalis avellere possit affectio. Qui enim, inquit, non it, patrem et matrem et filios et fratres et sorores et uxorem et agros, insuper et animam suam, non p-otest meus esse discipulus. cum ergo his atque hninsmodi uerbis muliebris non flecteretur intentio et in eadem obstinationis duritia permaneret, si ego te, inquit beatus Theonas, abstrahere a morte non possum, nec tu me separabis a Christo: tutius est autem mihi cum homine quam cum deo habere diuortium. adspirante itaque gratia dei definitionis pescere per aliquam moram desiderii sui passus est ardorem; nam confestim omni mundana facultate nudatus ad monasterium pervolavit. Ubi in brevi tanto splendore sanctitatis et humilitatis enituit, ut beatae memoriae Joanne ad dominum ex hac luce migrante, sancto quoque Helia, uiro qui non minor decessore suo fuit, simi