comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
captuuitatis. De sedechia.
t constituit nabuchodo¬
donosor regẽ in ierłm: pa¬
truum ioach̃i: mathaniã. ut
seruiret ei sub tͥbuto. int̾posita
religione iurisurandi. & muta¬
to nomine: uocauir eũ sedechiã
uicesimũ pͥmũ etatis annũ age¬
bat sedechias: cũ regnare cepis¬
set. ⁊ .xi. annis regnauit in ierłm
s fecit malũ corã dño: sic̃ ioa¬
chĩ frat̾ eiꝰ. Erat enĩ suꝑb. cogi¬
tans ut adhereret regi egypt¬
oꝵ ⁊ ñ seruaret iusiurandũ regi
babilonis. Decipiebant enĩ eum
ꝑseudo ꝓpħ̃ȩ.dicentes:in ꝓximo
babilonios uincendos ẽe ab egyp¬
tiis. sũꝙ dice̾t ei ieremias: ut sp̃ẽ
ad eũ dñs. Descende in domũ fi¬
guli. ⁊ ibi audies u̾ba mea. Et
descendit. ⁊ ip̃e figulus faciebat
opꝰ suꝑ rotã. & dissipatũ ẽ uas in
manib eiꝰ. & conu̾sus: fecit de eo¬
dem luto alterũ uas. sic̃ placuit
in ocłis eiͦ. s dix̃ dñs ad ieremiã
Dic domui iuda. ħ dic̃ dñs. Nũ¬

Expanded text:
. De Sedecia. « Et constituit Nabuchodonosor regem in Jerusalem patruum Joakim Mathaniam , » ut serviret ei sub tributo, interposita religione jurisjurandi, et mutato nomine « vocavit eum Sedeciam. Tricesimum primum aetatis annum agebat Sedecias cum regnare coepisset, et undecim annis regnavit in Jerusalem, et fecit malum coram Domino, sicut Joakim frater ejus. » Erat enim superbus, cogitans ut adhaereret regi Aegyptiorum, et non servaret jusjurandum regi Babylonis. Decipiebant autem eum pseudoprophetae dicentes in proximo Babylonios vincendos ab Aegyptiis. Cumque diceret ei Jeremias, ut spem pad eum Dominus: « Descende in domum figuli, et ibi audies verba mea. Et descendit. Et ipse figulus faciebat opus super rotam, et dissipatum est vas in manibus ejus, et conversus fecit de eodem luto alterum vas sicut placuit in oculis ejus. Et dixit Dominus ad Jeremiam: Dic domui Juda: Haec dicit Dominus: Nun
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ .i. potestatẽ imꝑandi iniqua.
s pauens undiq captiuus du¬
ceris in babilonẽ. & orauit iere
tionem ex eis: tͥ enĩ reuelaui cau¬

Expanded text:
edinem, id est potestatem imperandi iniqua, sed pavens undique captivus duceris in Babylonem, et oravit Jeremideam ultionem ex eis; tibi enim revelavi cau
Abbreviated transcription (Latin):
& id̃o rediit.⁊ obsecht ierłm s ad
uocẽ ieremie egressus ẽ ioachim
ad eũ cũ matrẽ. ⁊ om̃i domo sua
⁊ pͥncipib eiꝰ. & suscepit eos rex
babilonis: anno octauo regni sui.
⁊ tulit uniu̾sa uasa aurea de do¬
mo dñi. ⁊ thesauros domꝰ regie
s transtulit in babilonẽ cũ re¬
ge ⁊ matre eiꝰ: de domo regia: cir

Expanded text:
 Sed ad vocem Jeremiae « egressus est Joakim ad eum cum matre, et omni domo sua, et principibus ejus. Et suscepit eos rex Babylonis anno octavo regni sui, et tulit universa vasa aurea de domo Domini, et thesauros domus regiae, et transtulit in Babylonem cum rege, et matre ejus. » De domo cir
Abbreviated transcription (Latin):
actum ẽ cũ p̃fecisset rex ba¬
Q bilonis godoliã reliqͥis t̾rȩ
uener̃t ad eũ om̃s qͥ euaserant
manꝰ hostiũ ⁊ int̾ finitimas gen¬
tes latuerant. uł quibꝰcũq lati¬
bulis saluauant animas suas.
erat cobabitatio samantanoꝵ
fuert̾ etiã int̃ eos qͥdam de pͥn¬
cipib t̾re. Iohanna filiꝰ caree. sa¬
reas. ⁊ iechonias. & dix̃ godolias
ad eos. Nolite time̾ habitare in
tra.⁊ seruite regi babilonis. et
bñ erit uob̃ Ego habito in ma¬
phat: ut respondeã p̃cepto chal¬
deoꝵ: qͥ mittent᷑ ad uos. ut in nul¬
lo uos grauemini. sũq ħ utram̃¬
to firmasset. dimisit eos ad ꝓuin¬
ciȩ loca: q̃ qͥsq sͥ delegisset. Porro:
de gn̾e regio erat qͥdam hismael
uir malignꝰ qͥ dũ obsideret᷑ ierłm:
ad regẽ euasit amonitaꝵ⁊ ibi mo¬
rabat᷑. E ait iohanna filiꝰ coree.¬

Expanded text:
autem cum praefecisset rex Babylonis Godoliam reliquiis terrae, venerunt ad eum omnes qui evaserant manus hostium, et inter finitimas gentes latuerant, vel quibuscunque latibulis salvaverant animas suas: erat cohabitatio Samaritanorum . Fuerunt etiam inter eos quidam de principibus terrae Johanan filius Caree, Sareias, et Jeconias. Et dixit Godolias ad eos: « Nolite timere, habitate in terra, et servite regi Babylonis, et ne erit vobis. Ego habito in Masphat, ut respondeam praecepto Chaldaeorum, qui mittentur ad nos, ut in nullo vos gravemini. » Cumque hoc juramento firmasset, dimisit eos ad provinciae loca, quae quisque sibi delegisset. Porro de genere regio erat quidam Ismahel vir malignus. Qui dum obsideretur Jerusalem ad regem evasit Ammonitarum, et ibi morabatur. Et ait
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatẽ:⁊ gabelũ habitantẽ
in ea: intͦdux̃ eum ad patͤm su¬
um ⁊ salutauit eũ iuuenis di¬
cens. Gaudiũ sit tͥ semꝑ. Qͥ res¬
pondit. Quale gaudiũ erit mͥ.
qͥ lum̃ cȩli ñ uideo: Cui iuuenis.
forti animo esto in ꝑximo ẽ: ut
a d̾o cureris. & ait tõbias. Potis
ꝑduc̾e filium meũ ad gabelũ:
Q respondit. Ego ducã eũ: ⁊ redu¬
cam ad te. Cumq quereret tobi¬
as ab eo tribum eiꝰ: ⁊ domũ. ⁊ no¬
men: respondit. Ex filiis isrł ego
sum ararias: ananie magni filiꝰ.
Qd̃ totũ: scd̾m int̾p̃tationẽ no¬
minũ uerũ erat Erat enĩ de an¬

Expanded text:
civitatem, et Gabelum habitantem civitatem, et Gabelum habitantem in ea, introduxit eum ad patrem suum, et salutavit eum juvenis, dicens: « Gaudium sit tibi semper. Qui respondit: Quale gaudium erit mihi, qui lumen coeli non video? Cui juvenis: Forti animo esto; in proximo est ut a Deo cureris. Et ait Tobias: Poteris perducere filium meum ad Gabelum? » Qui respondit: « Ego ducam eum, et reducam ad te. » Cumque quaereret Tobias ab eo tribum ejus, et domum, et nomen, respondit: « Ex filiis Israel ego sum, Azarias, Ananiae magni filius; » quod totum secundum interpretationem nominum verum erat
Abbreviated transcription (Latin):
raret ambos Igit᷑ cum tobias pu
me.⁊ honorẽ habebis matris tuȩ
dum uixit. Mortuã cͥca me sepe¬
lies eam. Sẽꝑ in m̃te habeto do¬
minũ fili mi.⁊ serua mandata
eiꝰ. De substancia tua fac elemo¬
sinas: qͥa elemosina ab om̃i pec¬
cato liberat.⁊ magnã prestat fi¬
duciã corã dõ om̃ib facientib
eam. Attende tͥ fili mi ab omni
fornicatione.⁊ a suꝑbia. a qua
sũpsit iniciũ om̃is ꝑditio. Con¬
silium a sapiente ꝑquire. a pec¬
catorib declina. Merces merce¬
narii ñ maneat apud te. Noli ti¬
mere fili: qͥa pauꝑem uitã g̾imꝰ
s multa bona habebimꝰ. si timu¬
erimꝰ d̾m. Pret̾ea scito: qͥa dedi
gabelo.x.talenta argenti:in ra¬
ges. cuiꝰ cirographumpenes me
habeo. Pquire ergo tͥ fidelẽ uirũ:
qͥ tecum eat salua mercede sua.
ut restituas gabelo cirographũ
uenem succinctũ ⁊ qͣi ad it̾ pa¬
ratũ. ignorans qd̃ angłs dĩ esset
Cũq accepisset ab eo qd̾ omnẽ

Expanded text:
raret eos. « Igitur cum Tobias putraret eos. « Igitur cum Tobias putme, et honorem habebis matri tuae, dum vixerit. Mortuam circa me sepelies eam; semper in mente habeto Dominum, fili mi, et serva mandata ejus, de substantia tua fac eleemosynas, quia eleemosyna ab omni peccato liberat, et magnam praestat fiduciam coram Deo omnibus facientibus eam. Attende, fili mi, ab omni fornicatione, et a superbia a qua sumpsit initium omnis perditio. Consilium a sapiente perquire, a peccatoribus declina. Merces mercenarii non maneat apud te. Noli timere, fili mi, quia pauperem vitam egimus, sed multa bona habebimus, si timuerimus Deum. Praeterea scito, quia dedi Gabelo decem talenta argenti in Rages, cujus chirographum penes me habeo. Perquire ergo tibi fidelem virum, qui tecum eat, salva mercede sua, ut restituas Gabelo chirographumvenem succinctum, et quasi ad iter paratum, ignorans quod angelus Dei esset . » Cumque accepisset ab eo quod omnem
Abbreviated transcription (Latin):
na uͦ uxor eiꝰ ibat ad textͥnũ opͦ
cotidie. ⁊ de labore manuũ suaꝵ
qd conseqͥ potãt: deferebat. Fa¬
ctum ẽ aũt. ut edum accipiens
detulisset domi. ciiꝰ balatũ uir
audiens: ait. Uidete ne furtiuus
it tobias cum lacͥmis. dicens. &t
ritũ meũ. Expedit enĩ mͥ mori
magis: qͣm uiu̾e. E adẽ die conti¬
git: ut sara filia raguel in ciuita¬
te medoꝵ audiret imꝑꝑiũ ab u¬
na ancillaꝵ suaꝵ quam increpa¬
bat: dicenti s Interfectrix uiroꝵ
tuoꝵ nũqͥd occidere me ius. sic̃
occidisti.uii. uiros: fuerat enim
tͣdita .uii. uiris. ⁊ demoniũ noĩe
asmodeus occidebat eos: moxut
ingressi fuerant ad eam. Ascen¬
dit gͦ sara in suꝑiꝰ cubiculũ domꝰ
suȩ.⁊ trib dieb ⁊ noctib ñ man¬
ducans nec bibens: in orõne ꝑsi¬
stens aiebat. Peto dñe d̾s patrĩ
absoluas me. aut c̾te desuꝑ t̾rã
eripias me. In illo tp̃r exaudite
st̃ preces amboꝵ in conspectu d̾i.
⁊ missus ẽ angłs raphael ut cu¬

Expanded text:
na uxor ejus ibat ad textrinum opus quotidie, et de labore manuum suarum, quod consequi poterat deferebat. Factum est autem ut haedum accipiens, detulisset domi, cujus balatum vir audiens, ait: « Videte ne furtivus it Tobias cum lacrymis dicens: Et ritum meum. Expedit enim mihi mori, magis quam vivere. » Eadem die contigit, ut Sara, filia Raguel, in civitate Medorum, audiret improperium ab una ancillarum suarum, quam increpabat, dicente sibi: Interfectrix virorum tuorum, nunquid occidere me vis, sicut occidisti septem viros? Fuit enim tradita septem viris, et daemonium nomine Asmodeus occidebat eos, mox ut ingressi sunt ad eam. Ascendit ergo Sara in superius cubiculum domus suae, et tribus diebus et noctibus non manducans, nec bibens in oratione persistens aiebat: « Peto, Domine Deus patrum absolvas me, aut certe de super terram eripias me. » In illo tempore exauditae sunt preces amborum in conspectu Domini. Et missus est angelus Raphael, ut cu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ astamꝰ an dnm. Q cũ audisseñ.
trem̃tes cecidert̃ in facies suas.
& ait angłs. Par uob̃. nolite ti
ab hominib uideri ñ potest. Tẽ¬
pus ẽ ut reu̾tar ad eũ qͥ misit
in faciẽ: benedixerunt d̾m. ⁊ ex¬
surgentes: narrauert̃ om̃ia mi¬
rabilia eiꝰ. Aꝑiensq tobias senior
os suũ: bñdix̃ dñm ⁊ dix̃. Mag

Expanded text:
 astamus ante Dominum. Qui cum audissent, trementes ceciderunt in facies suas. Et ait angelus: Pax vobis; nolite timab hominibus videri non potest. Tempus est ut revertar ad eum, qui misit in facies suas benedixerunt Deum, et exsurgentes, narraverunt omnia mirabilia ejus . Aperiensque Tobias senior os su
Abbreviated transcription (Latin):
lud. & arguebant eũ ꝓximi sui
dicentes. Huiꝰ rei causa interfiqi
iussus es. ⁊ tt̾m sepelis mortuos:
S tobias magis timens d̾m qͣn
regem: sepulturȩ occisoꝵ sollicitꝰ
instabat. Contigit aũt: ut qͣdã
die fatigatꝰ a sepultura redieis¬

Expanded text:
lud; et arguebant eum proximi sui lud; et arguebant eum proximi sui dicentes: « Hujus rei causa interfici jussus es, et iterum sepelis mortuos. Sed Tobias, magis timens Deum quam regem, sepulturae occisorum sollicitus instabat. Contigit autem ut, quadam die, fatigatus a sepultura
Abbreviated transcription (Latin):
lem suũ gabelũ: egentẽ. ⁊ reli¬
qͥt ei sub cirogͣpho : x. talenta
argenti. q̃ habebat ex his inqͥb
a rege fuerat honorat᷑. Mortuo
aũt salmanasar: cũ filiꝰ eiꝰ sen¬
nacherib filios isrł habẽt exo¬
sos: tobias consolabat᷑ eos.⁊ ege
ens manũ dñi: iratꝰ multos he¬
breoꝵ fecit occidi. quoꝵ corꝑa
tobias sepeliebat. Qd̾ cũ nunci¬
atũ ẽẽt regi: tulit omnẽ sub¬
stantiã eiꝰ ⁊ eũ ussit occidi. To¬
rex a filiis sius: rediit tobias
in domũ suã. ⁊ restituta st̃ ei
ablata. Porro: in qͦdã die festo
cũ paratũ ẽẽt prandiũ apud
tobiam: dix̃ filio suo. Uade.⁊ ad¬
duc aliqͦs de tribu nr̃a: timenteᷤᷤ
d̃m. ut comedant nobiscũ. Qui
reu̾sus: nunciauit unũ ex he¬
breis iugulatũ. iacere in platea
E exiliens tobias ieunꝰ: tulit oc¬
culte corpꝰ in domũ suã ⁊ come¬
dit panem in luctu ⁊ tremore.
⁊ cũ sol occubuisset: sepeliuit il¬

Expanded text:
lem suum, Gabelum egentem, et relilem suum, Gabelum egentem, et reliquit ei sub chirographo decem talenta argenti, quae habebat ex his in quibus fuerat a rege honoratus. Mortuo autem Salmanasar, cum filius ejus Sennacherib filios Israel haberet exosos, Tobias consolabatur eos, et egenens manum Domini, iratus multos Hebraeorum fecit occidi, quorum corpora Tobias sepeliebat. Quod cum nuntiatum esset regi, tulit omnem substantiam ejus, et eum jussit occidi. Torex a filiis suis rediit Tobias in domum suam, et restituta sunt ei ablata. Porro in quodam die festo, cum paratum esset prandium apud Tobiam, dixit filio suo: « Vade, et adduc aliquos de tribu nostra timentes Deum, ut comedant nobiscum . » Qui reversus nuntiavit unum de Hebraeis jugulatum jacere in platea, et exsiliens Tobias jejunus, tulit occulte corpus in domum suam, et comedit panem in luctu et tremore, et cum sol occubuisset, sepelivit il
Abbreviated transcription (Latin):
orro: tobias ex tribu neptal̃
fuit. Cũꝙ cetĩ ad uitulos au¬
teos qͦs fecãt ieroboã irent: ipse
ascendebat in ierłm ut adora¬
ret dmisrł. Primitua ⁊ decimaᷤᷤ
fidelit̾ offerebat. rta ut in t̾cio
anno ꝓselitis ⁊ aduenis omnẽ
ministraret decimationẽ. ⁊ in
om̃ib legẽ dĩ puer obseruabat.
factꝰ aũt uir: accepit sͥ uxorem
annam: de tͥbu sua. ⁊ susceptũ
ex ea filiũ: nomine suo uocauit
tobiã. Captꝰ qͥdẽ cũ uxore ⁊ filio
habitauit in niniue. ⁊ custodi¬
uit animã suã ne contamina¬
ret᷑ in cibis gentiliũ. S ⁊ contͥ¬
bules suos ñ custodientes se.: gͣ¬
uit̾ arguebat. &̃ dedit illi d̃s grã
in ocłis salmanasar Qͥ dedit ei pote¬
statẽ qͦcũq uellet ad concaptiuos¬
ire. ⁊ cͥca eos facere q̃ cũq uoluis¬
set. Cũq deambularet ꝑ regionẽ
concaptiuis dans monita salu¬
tis: deuenit in rages ciuitatẽ me¬
doꝵ ⁊ inuenit in ea quẽdã ꝯtͥbu¬

Expanded text:
orro Tobias ex tribu Nephtalim fuit . Cumque caeteri ad vitulos aureos, quos fecerat Jeroboam , irent, ipse ascendebat in Jerusalem, ut adoraret Deum Israel, primitiva et decimas fideliter offerebat, ita ut in tertio anno proselytis et advenis omnem ministraret decimationem, et in omnibus legem Dei puer observabat. Factus autem vir accepit sibi uxorem Annam de tribu sua, et suscepit ex ea filium, quem nomine suo vocavit Tobiam. Captus quidem cum uxore et filio, habitavit in Ninive, et custodivit animam suam ne contaminaretur in cibis gentilium, sed et contribules suos non custodientes se graviter arguebat et dedit illi Dominus gratiam in oculis Salmanasar. Qui dedit ei potestatem, quocunque vellet ire ad captivos, et circa eos facere quaecunque voluisset. Cumque ambularet per regionem cum concaptivis, monita dans salutis, devenit in Rages civitatem Medorum invenitque in ea quemdam contribu
Abbreviated transcription (Latin):
ocłis eiꝰ statĩꝙ uisũ recepit. Et gli¬
ficabant om̃s d̾m. & ait tobias
Bñdico te d̃s isrł. q̃m castigasti
me. ⁊ sanasti me. ⁊ ecce uideo to¬
biam filiũ meũ. Ingressa ẽ etiã
post dies .uii. sara uxor eiꝰ cũ om̃i
substantia sua⁊ pecunia quã
receꝑant a gabelo. E conuenert
otͥbules ⁊ uicini ad tobiã. ⁊ ꝯgra¬
tulabant᷑ ei .ꝑ.uii. dies epulan¬
tes cũ gaudio. sũq narrasset to¬
bias patͥ suo ꝑ ordinẽ bona que
fecerat ei angłs in uia: tulert̃
angłm in partẽ. rogantes: ut
dignaret᷑ dimidiã partẽ omm̃iũ
q̃ attulerant: acceptã hab̾e. Tc̃
dix̃ eis angłs occulte. Bñdicite

Expanded text:
oculis ejus, statimque visum recepit, et glorioculis ejus, statimque visum recepit, et glorificabant omnes Deum. Et ait Tobias: Benedico te, Deus Israel, quoniam castigasti me, et sanasti me; et ecce video Tobiam filium meum. Ingressa est et post septem dies Sara uxor ejus cum omni substantia sua, et pecunia, quam receperat a Gabelo; et convenerunt contribules, et vicini ad Tobiam, et congratulabantur ei per septem dies epulantes cum gaudio . » Cumque narrasset Tobias patri suo, per ordinem, bona, quae fecerat ei angelus in via, tulerunt angelum in partem, rogantes, ut dignaretur dimidiam partem omnium quae attulerant acceptam habere. Tunc dixit eis angelus occulte: « Benedicite
Abbreviated transcription (Latin):
terent᷑: ꝑuenert̃ ad carrã q̃ ẽ in
medio itin̾e. E ait angls ad to¬
biam. Precedamꝰ nos duo. ⁊ se¬
quant᷑ nos lento gradu: uxor
tua.⁊ familia cũ animalib. Et
tolle tecũ de felle piscis. ⁊ linies
ex eo ocłos patͥs tui. ⁊ recipiet ui¬
sum. Porro: anna sedebat secͦ uiã
cotidie. in suꝑcilio montis: un
respic̾e potãt de longinqͦ. ss cog¬
noscens alonge filiũ uenientẽ.:
cucurrit ad uirũ diceis. Ecce fili
tiis uenit. Canis qͦꝙ qͥ simul fu¬
erat in iuia p̾cucurrit.⁊ quas¬
Di
nunci blandim̃to caudȩ: gaude¬
bat. Tc̃ exsurgens cecꝰ data ma¬
nu puero ꝓcessit obuiã filio suo.
& osculantes filiũ p̃ gaudio fle¬
uert̃. Cũq adorassent d̾m: conse¬
derunt. Tc̃ tobias de felle piscis
liniuit ocłos patͥs ⁊ sustinuit qͣi
dimidiã horã ⁊ cepit egredi al¬
bugo ex ocłis eiꝰ qͣi mẽbranũ oui.
Qt apphendens tobias traxit ab

Expanded text:
rterentur venerunt ad Charam, quae est in rterentur venerunt ad Charam, quae est in medio itinere. Et ait angelus ad Tobiam: Praecedamus nos duo, et sequentur nos lento gradu uxor tua et familia cum animalibus; et tolle tecum de felle piscis, et linies ex eo oculos patris tui, et recipiet visum. Porro Anna sedebat secus viam quotidie in supercilio montis, unde respicere poterat de longinquo. Et cognoscens a longe filium suum venientem, cucurrit ad virum suum dicens: Ecce filius tuus venit. Canis quoque, qui simul fuerat in via praecucurrit, et quasi nuntius blandimento caudae gaudebat. Tunc exsurgens caecus, data manu puero, processit obviam filio suo, et osculantes filium prae gaudio fleverunt. Cumque adorassent Deum consederunt. Tunc Tobias de felle piscis linivit oculos patris, et sustinuit quasi per dimidiam horam et coepit egredi albugo de oculis ejus, quasi membranum ovi. Quod apprehendens Tobias, traxit ab
Abbreviated transcription (Latin):
nia: dux̃ eũ secũ ad nuptias. Et
ingressus gabelus. inuenit eos
discũbentes. ⁊ bñdix̃ eis. Cũq õs
dixissent am̃: cũ timore dñi nup¬
tiaꝵ coniuuiũ exercebant Porro
cum tobias morã face̾t in nuꝑ¬
tiis: sollicitꝰ erat ꝓ eopat̾̃ eiꝰ: qd̾
ad diem det̾minatã ñ redierat
Mat̃ uͦ lacͥmis in remediabilib
flebat: dicens. Heu me fili mi
utqͥd te misimꝰ ꝑ egrinari. lum̃¬
ocłoꝵ nr̃oꝵ. baculũ senectutis
nr̃e. ir aũt eiꝰ consolabat᷑ eã.
Porro: raguel dicebat ad gene¬
rũ suũ. Mane hic.⁊ ego mittam
nunciũ salutis tue ad patrẽ
tuũ. Cũq ille ñ adqͥesce̾t: tͣdidit
ei saram ⁊ dimidiũ substantiȩ
suȩ: in pueris. in puelł. in pecu¬
dib in camelis. in uaccis. in pe¬
cunia multa. Parentes uͦ mo¬
nuert̃ filiã suã honorare socrũ.
dilig̾ẽ maritũ. regere familiam
gubernare domum. se ip̃am in¬
rep̾hensibilem exibere. Cũq reu̾¬

Expanded text:
nia, duxit eum secum ad nuptias. Et nia, duxit eum secum ad nuptias. Et ingressus Gabelus invenit eos discumbentes, et benedixit eis. Cumque omnes dixissent, Amen, cum timore Domini nuptiarum convivium exercebant. Porro cum Tobias moram faceret in nuptiis, sollicitus erat pro eo pater ejus, quod ad diem terminatam non redierat, mater vero lacrymis irremediabilibus flebat dicens: « Heu me! fili mi, ut quid te misimus peregrinari, lumorum, et baculum senectutis nostrae? Vir autem ejus consolabatur eam. Porro Raguel dicebat ad generum suum: Mane hic, et ego mittam nuntium salutis tuae ad patrem tuum. » Cumque ille non acquiesceret, tradidit ei Saram, et dimidium substantiae suae, in pueris, in puellis, in pecudibus, in camelis, in vaccis, in pecunia multa. Parentes vero monuerunt filiam suam honorare socerum suum, diligere maritum, regere familiam, gubernare domum, seipsam irreprehensibilem exhibere. » Cumque reve
Abbreviated transcription (Latin):
miserere nob̃. ⁊ consenescamꝰ am¬
bo parit̾ sani. Porro: c̾ca pulloꝵ
cantũ: fecit raguel parari sepul¬
chrũ. ut sepeliret eum: pͥusquam
illu cescẽt. & misit unã de ancilł
ad uidendũ: si iã obisset. Q reu̾sa:
nunciauit eos incolumes ẽẽ. ⁊
secũ parit̾ dormientes. Et lauda¬
uerunt om̃s d̃m. & repleuerutł
serui foueã quã fecãnt: priqͣm
lucescẽt. & parauert̃ sollẽpne ꝯ¬
uiuiũ om̃ib uicinis ⁊ amicis su¬
is. Et adiurauit raguel tobiam:
ut duas ebdomadas maneret
apud eũ. & dedit ei mediã par¬
tem om̃iũ q̃ possidebat. faciens
scͥpturã: ut reliqͣ pars q̃ suꝑerat:
post obitũ suum deueniret ad
tobiam. Tc̃ ait tobias ad angłm
quẽ hominẽ estimabat. Azaria
parentib meis. obsecro:ut eas
ad gabelum. ⁊ reddes ei cirogͣphũ
suum. ⁊ recipies ab eo pecunã.
⁊ monebis eum uenire ad nupti¬
as. Tc̃ assumens raphael .iiii. de
seruis raguelis: ⁊ duos camelos
uenit ad gabelũ. ⁊ recepta pecu¬

Expanded text:
miserere nobis, et consenescamus ambo pariter sani. » Porro circa pullorum cantum fecit Raguel parari sepulcrum, ut sepeliret eum, prius quam illucesceret, et misit unam de ancillis ad videndum si jam obisset. Quae reversa, nuntiavit eos incolumes esse, et secum pariter dormientes. Et laudaverunt omnes Deum, et repleverunt servi foveam quam fecerant prius quam lucesceret, et paraverunt solemne convivium omnibus vicinis, et amicis suis. Et adjuravit Raguel Tobiam, ut duas hebdomadas maneret apud eum, et dedit ei mediam partem omnium quae possidebat, faciens scripturam, ut reliqua pars quae supererat, post obitum suum deveniret ad Tobiam. Tunc ait Tobias ad angelum, quem hominem aestimabat : « Azarparentibus meis, obsecro ut eas ad Gabelum, et reddes ei chirographum suum, et recipies ab eo pecuniam, et monebis eum venire ad nuptias. » Tunc assumens Raphael quatuor de servis Raguelis et duos camelos, venit ad Gabelum, et accepta pecu
Abbreviated transcription (Latin):
Et feccrt conscͥptionẽ coniugii.
⁊ comedert̃. bñdicentes d̾m. Post
cenã uͦ: intͦduxert̃ iuuenẽ in cu¬
biculũ uͥginis. & ꝓtulit tobias
de cassilide suo partẽ iecoris ⁊ po¬
suit suꝑ prunas. Tc̃ raphael app̾¬
hendit demoniũ. ⁊ religauit illud
in deserto suꝑioris egypti. Tẽ tobi¬
as ait ad u̾ginẽ. Sara: dep̃cem᷑ d̾m

Expanded text:
onjugii, onjugii, et comederunt benedicentes Deum. » Post coenam vero introduxerunt juvenem in cubiculum virginis , et protulit Tobias de cassilide suo, partem jecoris, et posuit super prunas. Tunc Raphael apprehendit daemonium, et religavit illud in desertum superioris Aegypti. Tunc Tobias ait ad virginem: « Sara, deprecemur Deum
Abbreviated transcription (Latin):
libidine ductꝰ. ut in semine abra¬
he bñdictionẽ in filiis conseqͣris.
Tandem ingressi st̃ ad raguelem.
Cũꝙ dicet raguel uxori suȩ: qͣms¬
milimũ ẽẽ iuuenẽ hc̃ tobie con¬
sobrino suo: dix̃ ad eũ angłs. hic
ẽ filius illiꝰ. & letatꝰ ẽ raguel ⁊ in¬
staurauit conuiuium. Tẽ ait to¬
bias. Ñ manducabo neq bibam:
nͥ priꝰ petitionẽ meã confirmes.
ꝓmittas mͥ dare sarã filiã tuã.
Quo audito: expauit raguel.Et
hesitanti de responso: dix̃ angłs
Noli tim̾e̾ dare eã sͥ coniugẽ. Huic
enĩ debet᷑. : ꝓpt̾ea aliꝰ ñ potuit ha¬
bere eã. Tc̃ ait raguel.Scio q̃m
a d̾o uenistis. ⁊ qd̃ exaudiuit dñs
p̃ces ⁊ lacͥmas meas: ut conuin¬
geret᷑ ħ filia mea cognationi suȩ.
scdm legẽ moysi. & app̃hendens
pat̾ dextãm filie: tradidit eam
dext̾e tobie dicens. Ds̃ patrum
nr̃oꝵ sit uobiscũ. ⁊ coniungat uoͤ.
⁊ impleat bñdictionẽ suã in uob̾.

Expanded text:
libidine ductus, ut in semine Abralibidine ductus, ut in semine Abrahae benedictionem in filiis consequaris. » -- « Tandem ingressi sunt ad Raguelem . » Cumque diceret Raguel uxori suae, quam simillimum esse juvenem hunc Tobiae consobrino suo, dixit ad eum angelus: « Hic est filius illius. » Et laetatus est Raguel, et instauravit convivium. Tunc ait Tobiasnisi prius petitionem meam confirmes, et promittas mihi dare Saram filiam tuam. Quo audito expavit Raguel, et haesitanti de responso, dixit ei angelus: Noli timere dare eam sibi conjugem. Huic enim debetur, et propterea alius non potuit habere eam. Tunc ait Raguel: Scio quoniam a Deo venisti, et quod exaudivit Dominus preces, et lacrymas meas, ut conjungeretur haec filia mea cognationi suae secundum legem Moysi. Et apprehendens pater dexteram filiae, tradidit eam dexterae Tobiae dicens: Deus patrum nostrorum sit vobiscum, et conjungat vos, et impleat benedictionem suam in vob
Abbreviated transcription (Latin):
eandẽ ium hab̾e ꝑhibeat᷑. Cũq
quesisset tobias ubi manerent
nocte illa: respondit angls. Est
hic raguel ꝓpinquus tuus. ha¬
bias. Audio: qͥa tͣdita ẽ uiris .uii.
⁊ occisist̾ a demone. Et respon¬
dit angłs. Noli tim̾e. Suꝑ petu¬
lantes ⁊ d̾m ñ timentes: potesta¬
tẽ demoniũ ħt. Tu aũt cũ acce¬
ꝑis eam: tͥb dieb continebis ab
ea. ⁊ denocte uacabitis ambo ora¬
tionib. Prima nocte: incenso ie¬
core piscis: p̾cib ur̃is fugabit᷑ de¬
moniũ. Scd̾a nocte: in copulati¬
one scõꝵ patarchaꝵ admitteris.i
orabitis dm: ut in participiũ scĩ¬
tatis ⁊ pudicicie pat̾archaꝵ adinit¬
tat uos. Tercia nocte: bñdictionẽ
consequeris. ut filii ex uob ꝓcre¬
entur incolumes. Hanc bñdicti¬
onẽ p̾stabat: uł sac̾dos. uł aliqͥs
maior int̾ eos uicẽ sac̾dotis g̾ens
Quarta nocte: accipies eã cũ ti¬
more di. amore filioꝵ magis qͣm

Expanded text:
eamdem vim habere perhibeatur. Cumque eamdem vim habere perhibeatur. Cumque quaesivisset Tobias ubi manerent nocte illa, respondit angelus: « Est hic Raguel propinquus tuus habias: Audio quia tradita est viris septem, et occisi sunt a daemone. Et respondit angelus: Noli timere; super petulantes, et Deum non timentes, potestatem daemonium habet. Tu autem cum acceperis eam, tribus diebus continebis ab ea, et de nocte vacabitis ambo orationibus. Prima nocte incenso jecore piscis precibus vestris fugabitur daemonium. Secunda nocte in copulatione sanctorum patriarcharum admitteris, id est orabitis Deum, ut in participium sanctitatis et pudicitiae patriarcharum admittat vos. Tertia nocte benedictionem consequeriset incolumes. » Hanc benedictionem praestabat, vel sacerdos, vel aliquis major inter eos, vicem sacerdotis gerens. « Quarta nocte accipies eam cum timore Dei, amore filiorum magis quam
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt pecunia illa: ꝓ qͣ misisti eũ.
Sufficiebat nobis pauꝑtas nr̃a.
ut diuitias cõputaremus. qd̾
uidebamꝰ filium nr̃m. sẜ ait to¬
illi duo pͥma mansione man¬
sert̃ iuxta fluuiũ tigrĩ. & exiuit
tobias ut lauaret pedes suos.
& piscis immanis egrediebat᷑:
ut deuoraret eũ. & timens to¬
bias clamauit: dicens. Dñe. in¬
uadit me. E ait angłs. App̃hen¬
de branchiã eiꝰ ⁊ tͣhe eum ad te.
Et extͣrit eũ in sicco. ⁊ palpita
calicem hc̃ a me. Tẽ dix̃ angłs
ad tobiã. Exentera piscẽ hẽ ⁊ cor
eiꝰ. ⁊ fel: ⁊ iecur: repone tͥ. ualeis
enĩ ad medicam̃ta. Tẽ tobias
partẽ piscis assauit. ⁊ comedert̃.
partẽ salsam secũ tulit. sũq
simul ꝑgerent: ait tobias. Ara¬
ria fr̾. qd̃ remediũ hñt q̃ de pis¬
ce seruare dixisti: Qͥ respondit.
Particula cordis supͣ prunas
posita: fumo suo extricat om̃e¬
genꝰ demonũ: a uiro uł a mulie¬
re. Nec suꝑ hoc mirari debemꝰ
cũ fumꝰ cuidam arboris adustȩ:

Expanded text:
sisti eum; sufficiebat nobis paupertas nostra, ut divitias computaremus, quia videbamus filium nostrum. Et ait Toilli duo prima mansione manserunt circa fluvium Tigrim . « Et exivit Tobias, ut lavaret pedes suos, et piscis immanis egrediebatur, ut devoraret eum, et timens Tobias clamavit dicens: Domine, invadit me. Et ait angelus: Apprehende branchiam ejus, et trahe eum ad te, et extraxit eum in sicco, et palpitabcalicem hunc a me . » Tunc dixit angelus ad Tobiam: « Exentera piscem hunc, et cor ejus, et fel, et jecur repone tibi, valent enim ad medicamenta. » Tunc Tobias partem piscis assavit, et comederunt, partem vero salsam secum tulit. Cumque simul pergerent, ait Tobias: « Azaria frater, quod remedium habent quae de pisce servari dixisti? Qui respondit: Particula cordis super prunas posita fumo suo extricat omnegenus daemonum a viro vel muliere. » Nec super hoc mirari debemus, cum fumus cujusdam arboris adustae
Abbreviated transcription (Latin):
ximi. Cũq uide̾t obitũ sͥ immi¬
nere: uocauit filiũ suũ ad se. ⁊.uii.
filios eiꝰ. dix̃q eis. Ppe erit int̾it᷑
inniniue. Uideo: quia iniqͥtas
eiꝰ finẽ dabit ei. Ñ enĩ excidet u̾¬
isrł: reu̾tent᷑ ad eam ⁊ replebit᷑.
⁊ domꝰ dĩ q̃ in ea incensa ẽ it̾m
rredificabit᷑. Hoc tñ magis u¬
det᷑ ꝓpħali certitudine ꝑ t̾iba p̃¬
titi temꝑis p̃dixisse qͣm rem ge¬
stam narrasse. Adhuc enĩ stabat
ierłm. ⁊ templũ in ea. Cũꝙ mo¬
nuisset eos de dilectionẽ di ⁊ ti¬
more: ⁊ elemosinis faciendis: ut
⁊ ip̃i eadẽ mandarent filiis su¬
is: ad didit. Uos aũt nolite ma¬
nere hic. s qͣcũq die sepelieritsᷤ
matrẽ uĩam circa me in uno
sepulchro: ex ea dirigite gress
uros: ut eatis hinc st mortuus
ẽ tobias ⁊ postmodũ: uxor eiꝰ.
& abscessit tobias ex niniue. cũ
uxore ⁊ filiis ⁊ nepotib. Et reu̾s
ẽ ad socõs suos ⁊ inuenit eos in
bona senectute.⁊ curã eoꝵ gessit.¬

Expanded text:
 imminere, vocavit filium suum ad se, et septem filios ejus, dixitque eis: « Prope erit interitus in Ninive. Video quia iniquitas ejus finem dabit ei. Non enim excidet veIsrael, revertentur ad eam, et replebitur, et domus Dei, quae in ea incensa est, iterum reaedificabitur. » Hoc tamen magis videtur prophetali certitudine per verba praeteriti temporis praedixisse, quam rem gestam narrasse. Adhuc enim stabat Jerusalem, et templum in ea. Cumque monuisset eos de dilectione Dei, et timore, et eleemosynis faciendis, et ut ipsi eadem mandarent filiis suis, addidit: « Vos autem nolite manere hic; sed quacunque die sepelieritis matrem vestram circa me in uno sepulcro, ex eo dirigite gressus vestros, ut eatis hinc. Et mortuus est Tobias, et postmodum uxor ejus. Et abscessit Tobias ex Ninive cum uxore sua, et filiis, et nepotibus, et reversus est ad soceros suos. Et invenit eos in bona senectute, et curam eorum gessit, et
Abbreviated transcription (Latin):
ierosolimoꝵ: tollentes ramos oli¬
uaꝵ: ꝓcessert̃ e obuiam. & qui
p̾cedebant:⁊ qui sequebant᷑: cla¬
mabant. osanna filio dauid. Et
est osanna hebreũ u̾bũ. cõpositũ
ex corrupto ⁊ integro. Os enum: so¬
nat: salua: uł saluifica. anna: est
int̾iectio obsetrantis. sic̃ pape: ad¬
mirantis. Que qͥa in latino eloqͥo
secro. Est gͦ osanna: qͣi osianna: sal¬
ua obsecro. ⁊ est una dictio: ut dixi¬

Expanded text:
s ramos olivarum, processerunt ei obviam. Et qui praecedebant, et qui sequebantur clamabant: Osanna filio David. Et est Osanna verbum Hebraeum, compositum ex corrupto et integro. Osi enim sonat salva, vel salvifica. Anna est interjectio obsecrantis, sicut papae admirantis. Quae quia in Latino eloquiosecro. Est ergo Osanna, quasi osi anna, salva obsecro. Et est una dictio, ut dixi
Abbreviated transcription (Latin):
t cum aꝑpinquaret iħc ad de¬
scensum montis oliuet: multi
descendentiũ cũ eo: substernebant
uestim̃ta sua in uia. Alii cedebaũ
ramos de arborib:⁊ sternebant
in uia. Turba au̾t multa q̃ uenãt¬

Expanded text:
t cum appropinquasset Jesus ad descensum montis Oliveti, multi descendentium cum eo substernebant vestimenta sua in via, alii caedebant ramos de arboribus, et sternebant in via . Turba autem multa, qua
Abbreviated transcription (Latin):
unc ioseph qui cognomina¬
tus est barnabas ab apłis. q̃d
est int̾pretatũ filius consolatio¬
nis. leuites. ciprius genere. cum
haberet agrũ uendidit illũ. et
Uide quia cũ dixisset leuites. ne
uideret᷑ ñ habere ꝓpriũ. quia
leuite ñ habebant hereditatem
in terra: additũ est cypriꝰ gen̾e.
ut ostenderetur natus in disꝑ
ñ illũ qui cũ mathia statutꝰ ẽ.
quando eecidit sors suꝑ mathiã.
quia quidã arbitrantur ut di¬
cit bedo minus intuentes quia
unde lucas nominis int̾preta¬
tionẽ scieut addidit. ut huuis
ad illũ differentiã insinuaret.
¶ De morte ananie & saphire
ir autẽ quidã nomine ana¬
mias eũ saphira uxore sua uo
luit esse in collegio iustors. ut
haberet necessaria uite sine la¬
bore. & ita lucratiue uoluit sͥ
acquirere prebendã. & cũ uo¬
uisset totũ p̃ciũ agͥ uenditi po¬
sibi reseruans. reliꝗͣ ad pedes
apostoloꝵs ponens. Quod statĩ
fraudasti de p̃cio agri:. Non esmẽ¬

Expanded text:
utem qui cognominatus est Barnabas ab apostolis, quod est interpretatum filius consolationis, levites Cyprius genere, cum haberet agrum vendidit illum, etUnde cum dixisset levites, ne videretur, non habere proprium, quia levitae non habebant haereditatem in terra, additum est. Cyprius genere, ut ostenderetur, natus in dispenon illum qui cum Matthia statutus est, quando cecidit sors super Matthiam, et quidam arbitrantur, ut dicit Beda, minus intuentes; quia Unde Lucas nominis interpretationem scienter addidit, ut hujus ad illum differentiam insinuaret. CAP. XXII. De morte Ananiae, et Saphirae. « Vir autem quidam nomine Ananias, cum Saphira uxore sua , » voluit esse in collegio justorum, ut haberet necessaria vitae sine labore, et ita lucrative voluit sibi acquirere praebendam. Et cum voluisset totum pretium agri venditi posibi reservans, reliquam ad pedes apostolorum ponens. Quod statim fraudasti de pretio agri? Non es men
Abbreviated transcription (Latin):
tatis iudeos ꝑseuerare in uoluntatẽ
me lapidandi : Sic̃ hore motabiles st̃.
sic ⁊ affectꝰ hominũ. ⁊ etiã sepiꝰ mu¬
tat᷑ in die cor hoĩs: qͣm hore. Et qui
ambulat in die .i. in pace. sicut ego:
uos: ñ offendit aliquẽ ⁊ id̾o: securi ea¬
mꝰ. t addidit. lararus mortuus ẽ. Gau¬
deo ꝓpt̾ uos: qͥa ñ eram ibi. qͥa dum
longe posita indicat: roborat᷑ fides
stellum. Et aduocata maria: multis
ierosolimitis p̃sentib qͥ uenant ad ꝯ¬
solũ suscitat ẽ. s ꝓdiit: licet ligatus
institis. Multi gͦ de iudis abieruis
Mult enim iam ascencdant ad diẽ
festum: ut scĩficarent se. Credit᷑ enĩ
hoc ẽe factum ea die: qͣ legit᷑ in qua¬
dragesima .s. sexta feria: ante ist st̃
dies. pͥma .s. die mensis pͥmi: scd̃m

Expanded text:
in voluntate me lapidandi. Sicut horae mutabiles sunt, sic et affectus hominum. Et etiam saepius mutatur in die cor hominis quam horae. Et qui ambulat in die, id est in pace, sicut et ego, et vos, non offendit aliquem, et ideo securi eamus. Et addidit: « Lazarus mortuus est, et gaudeo propter vos, quia non eram ibi, » quia dum eis longe posita indicat, roboratur fidesstellum. Et advocata Maria, multis Hierosolymitis praesentibus, qui venerant ad consolum suscitatus est, sed prodiit licet ligatus institis. Multi ergo de Judaeis Multi enim jam ascenderant ad diem festum ut sanctificarent se. Creditur enim hoc esse factum ea die qua legitur in Quadragesima, scilicet sexta feria ante. Isti sunt dies; prima scilicet die mensis primi, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhibent de me. sũq dixisset. ego ⁊ pa¬
ter unũ sumꝰ: sustulert uidi lapides
ut lapidarent eũ. Et cũ dixissent se
uelle eum lapidare ꝓ blasphemia: qͥa
cum eẽt homo. d̾m se faciebat: dixit.
qͥa ⁊ scͥptura homines dix̃ d̃os ibi. Ego¬

Expanded text:
 dixisset: Ego et Pater unum sumus, sustulerunt Judaei lapides, ut jacerent in eum. Cumque dixissent se velle eum lapidare pro blasphemia, quia, cum esset homo, Deum se faciebat, dixit: Quia Scriptura homines dicit deos,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ luminũ apud uudos. qd̾ ⁊ iosephꝰ
testat᷑. Etiam sub machabeis uocant
hunc diem diẽ luminũ. Et ambula¬
bat iħc intẽplo in porticu salomonis.
Nomine templi. sepe uocant᷑. porticꝰ
templi. ut hic. In tẽplum eñ ñ ascen¬
debant: nͥ ministri tẽpli. Porticꝰ autẽ
illa dicebat᷑ salomonis: in qͣ solebat sa¬
lomon stare ad orandũ. in qͣ in die
dedicationis erexit colũpnam ereã.
suꝑ quã ⁊ orauit flexis genib. cũ tũ
iudei soleant stare cũ orant. Et dixert̾
iud̃i. Quousq animas nr̃as tollis: s̾i
tues xp̃c. dic nobis palam. Id̾o q̃ruĩ.¬

Expanded text:
estum Luminum apud Judaeos, quia et Josephus estum Luminum apud Judaeos, quia et Josephus testatur, etiam sub Machabaeis vocatum hunc diem, diem Luminum. « Et ambulabat Jesus in templo in porticu Salomonis. » Nomine templi saepe vocatur porticus templi, ut hic: In templum enim non ascendebant nisi ministri templi. Porticus ante illa dicebatur templum Salomonis, in quo solebat stare ad orandum, in qua in die dedicationis erexit columnam aeream, supra huam oravit, flexis genibus, cum tamen Judaei soleant stare cum orant. « Et dixerunt Judaei: Quousque animas nostras tollis? si tu es Christus, dic nobis palam? » Ideo qu
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ aliqua: aut uas: aut uestis: a com¬
muni usu: ad celebrem ⁊ diuinum
usum: subuehit᷑. qd̃ latmꝰ dicit: decd¬
cationẽ. Tam̃. hebreus dedicationem¬
uocat: inchoationẽ usus noue rei. ut
cũ pͥmo inhabitamꝰ nouã domũ. aut
indumꝰ nouã uestẽ. Hic aũt encenia
uocant᷑ festum dedicationis dempli.
qd̾ annuatĩ fiebat. Hoc aũt festum:
tionẽ spectabat. s ad t̃ciam. Prima
enĩ fuit in autũpno. qͥa salomon de¬
dicauit tẽplum: decima die septebͥs.
⁊ usq ad templi illiꝰ eu̾sionẽ: fiebant
tẽplum a redeuntib de babilone. de¬
dicatũ ẽ in uere. duodecuna die mar¬
thioc̃ epyphanes polluisset templũ
sordib idoloꝵ: ⁊ ꝓfanasset utensilia
eiꝰ: iudas machabeus filiꝰ asamonei:
de gn̾e sacerdotali: mundauit dem¬
plum ⁊ iestituit utensilia in loci suis.
⁊ qͣi dedicauit illud. qͥnta die decẽbs
⁊ hec dedicatio: in dieb iħu obserua¬
bat᷑ in hyeme. forte: adhuc hoc festũ¬

Expanded text:
mus, aut vas, aut vestis a communi usu ad celebrem et divinum usum subvehitur, quod Latinus dicit dedicationem. Tamen Hebraeus vocat dedicationeem, inchoationem usus novae  domum, aut induimus novam vestem. Hic autem Encaenia vocantur, festum dedicationis templi, quod annuatim fiebat. Hoc autem festum, tionem templi spectabat, sed ad tertiam. Prima enim fuit in autumno, quia Salomon dedicavit templum decima die Septembris, et usque ad templi illius eversionem fiebant tum fuit templum a redeuntibus de Babylone, dedicatum est in vere 12 die Martiochus Epiphanes polluisset templum sordibus idolorum, et profanasset utensilia ejus, Judas Machabaeus, filius Asamonaei, de genere sacerdotali, mundavit templum, restituit utensilia in locis suis, et quasi dedicavit illud 25 die Decembris. Et haec dedicatio, in diebus Jesus, observabatur in hieme. Forte adhuc hoc est f
Abbreviated transcription (Latin):
alexander.⁊ pompei:⁊ alii:uenãti
st̃ ip̃m ⁊ reges ꝑsaꝵ. ⁊ egypti. Hic aũ
homo docet sacra nr̃a abolenda. ⁊
uana. Ergo romani sicientes opes tẽ¬
pli:tollent eas. audientes. impune
tollendas. Tunc cayphas qͥa pontifex:¬

Expanded text:
Alexander, et Pompeius, et alii venerati sunt ipsum, et reges Persarum et Aegypti. Hic autem homo docet, sacra nostra abolenda et vana. Ergo Romani scientes opes templi, tollent eas, audientes, impune tollendas. « Tunc Caiphas, quia pontifex
Abbreviated transcription (Latin):
ten longe a ciuitate: ꝑ plures
riuos. ut alueũ qͥ influebat in
ciuitatẽ uadabilẽ face̾t. ⁊ ꝑ ip̃m
ingressi st̃ hostes in ciurtatẽ sub
muro. Et int̾fectꝰ ẽ balthasar.:
successit ei dari in regnũ. annos
aũt eadẽ nocte uisionis capta
sit cuutas. apparet in ysaia. qui
loquens ad balchasar: art. Pone
m̃sam. contẽplare in specła. co¬
medentes ⁊ bibentes surgite pͥn¬
cipes. arripite clipeos. Quidam

Expanded text:
tem longe a civitate per plures tem longe a civitate per plures rivos, ut alveum, qui influebat in civitatem, vadabilem faceret, et per ipsum ingressi sunt hostes in civitatem sub muro, et interfectus est Baltassar, et successit ei Darius in regnum, annos autem eadem nocte visionis capta sit civitas, apparet in Isaia qui loquens ad Baltassar ait: « Pone mensam, et contemplare in specula comedentes, et bibentes, surgite principes, arripite
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ supͣ. Qui respondit. Mun̾a tua
sint tͥ. uł alt̾ da. Scͥ ꝑturã autẽ
legã tͥ rex. ⁊ exponã. Nosti: qͥa d̃s
excelsus dederat regnũ patͥ tuo.
& ñ cognouit. ẜpt̾ea: fenũ ut bos
comedit: donec cognosce̾t. Ty qͦq
cũ scires ħ om̃ia: adu̾sus d̾m cęl
dens ea manib inmundis. ⁊ bi¬
bens in eis dõs laudast qͥ nec ui¬
uunt. nec sentiunt. Dm̃ uͦ qͥ fla¬
tũ tuũ in manu sua ht̃: ñ głifica¬
sti ꝓpt̾ea ista corã te exarata st̃.
mane ⁊ hechel. Phares. qd̾ sonat:
numerꝰ. appensio. diuisio. ⁊ ẽ sensꝰ
humerauit ds̃ regnũ tuũ .i. com¬
pleuit illut. & ẽ dictũ ꝑ simile pe¬
cunie. q̃ num̾ata tollit᷑ ⁊ abscon¬
uit᷑. appensus eᷤᷤ in statera: ⁊ inuen¬
tus eᷤᷤ minꝰ habens .i. iusto di iu¬
diciominꝰ uiues qͣm putabas.
Nam phares: fragm̃tũ significat.
& tradidit iex muna danieli: q̃
ꝓmiserat. Eadẽ nocte: capta est
babilon. Nã cyrꝰ diuiserat eufra¬

Expanded text:
respondit: « Munera tua sint tibi, vel alteri da. Scriptura autem legam tibi, rex, et exponam. Nosti quod Deus excelsus dederat regnum patri tuo, non cognovit. Propterea fenum, ut bos, comedit, donec cognosceret. Tu quoque cum scires haec omnia, adversus Deum coeli dens ea manibus immundis, et bibens in eis, deos laudasti; qui nec vivunt, nec sentiunt, Deum vero qui statum tuum in manu sua habet, non glorificasti, propterea ista coram te exaltata sunt: MANE, THECEL, PHARES, quod sonat numerus, appensio, divisio. Et est sensus: « Numeravit Deus regnum tuum, » id est complevit illud, et est dictum per simile pecuniae, quae numerata tollitur, et absconditur, « appensus es in statera, et inventus es minus habens, » id est justo Dei judicio minus vives, quam putabas,  regnum tuum: nam Phares fragmentum significat. Et tradidit rex munera Danieli, quae promiserat. Eadem nocte capta est Babylon. Nam Cyrus diviserat Euphra
Abbreviated transcription (Latin):
cessores. de qͥb suo loco dicemus.
De uno ex eis: egressũ ẽ cornu mo¬
dicũ. ⁊ factũ ẽ grande. hic ẽ an¬
tiochꝰ epiphanes. descendens a
seleuco. q dũ ẽẽt obses rome: e¬
titudinem cęli .i. filios isrł. & de
iecit de stellis. ⁊ conculcauit eas.
⁊usq ad pͥncipẽ fortitudiniᷤᷤ mag¬

Expanded text:
cessores, de quibus suo loco dicemus. « De uno ex eis egressum est cornu modicum, et factum est grande. » Hic est Antiochus Epiphanes descendens a Seleuco. Qui dum esset obses Romae, etitudinem coeli, » id est filios Israel. « Et dejecit de stellis, et conculcavit eas, et usque ad principem fortitudinis,
Abbreviated transcription (Latin):
oculi hominis erant in eo .i. alta
⁊ mirabilis scientia. qͥa magice
miracła faciet ⁊ inueniet the
gentia. Qa d̾m se dicet. cͥcũcidet
se. dicet se messiam ẽẽ. conflueñ
ad eũ iudei. reedificabit templõ
⁊ soliũ suum ponet in eo. Conu̾¬
tet ad se homines: t̃rore. muni¬
b miracłis. helyam ⁊ enoch in¬
solus in throno sedet uestim̃tõ
eiꝰ significant. T hronꝰ eiꝰ. flãme
ignis. Notȩ eiͦ: ignis accensus:
pidus egrediebat᷑ a facie eius
Celeritatẽ iudicii notat quã
culi futurã. Milia miliũ mini¬
strabant ei. ⁊ decies centena mi¬
ad exercitꝰ angłoꝵ refert᷑ Iudiq¬
um sedit. ⁊ libri aꝑti st̃ .i. etiam
iudicib sedentib conscientiȩ
singłoꝵ patebunt. sẜ uidi qd̾ in¬

Expanded text:
oculi hominis erant in eo, » id est alta oculi hominis erant in eo, » id est alta et mirabilis scientia, quia magice miracula faciet, et inveniet thesgentia, » quia Deum se dicet, et circumcidet se, dicet se Messiam esse, confluent ad eum Judaei, reaedificabit templum, et solium suum ponet in eo, convertet ad se homines terrore, muneribus, miraculis. Eliam, et Enoch insolus in throno sedet . » -- « Veejus significant. « Thronus ejus flammae ignis. Rotae ejus ignis accensus: pidus egrediebatur, a facie ejus; » quod celeritatem judicii notat, quamculi » futuram. « Millia millium ministrabant ei, et decies centena miad exercitus angelorum refertur. « Judicium sedit, et libri aperti sunt, » id est judicibus sedentibus, conscientiae sing
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ribilis ⁊ fortis. dentes ferreos ha¬
bens. comedens reliqͣ. ⁊ pedibꝰ con¬
culcans. hoc ẽ regnũ romanoꝵ.
qd̾ nulli bestiȩ cõparauit danel.
ut qͥcqͥd ferociꝰ in bestiis cogitamꝰ.
intelligamꝰ in romanis. Hebreus
tñ dicit: similẽ fuisse apro. scdin
illud psalmi. Uastauit eã aꝑ de
silua ⁊ singłaris ferꝰ depastꝰ ẽ eam.
Hoc regnũ cet̾a conculcauit. Qd̃
sequit᷑. ⁊ habebat cornua .x: respi¬
cit ad finẽ mundi. qͥa tc̃ regnum
romanoꝵ diuidet᷑ in x. regna. Qd̾
significatũ ẽ ꝑ .x. soles in uatici¬
loco babilonie nasciturꝰ.Ex semi¬
nib quidẽ parentũ concipiet᷑.
s post conceptũ: sp̃c malignus
descendet in uterũ matͥs. cuius
u̾tute deinceps puer alet᷑. nasce¬
tur. adolescet. uñ filiꝰ ꝑditionis
dicit᷑ & tria de cornib pͥmis e¬
uulsa st̃ a facie eiͦ .i. tres reges de
gypti ⁊ etbiopie. Tc̃ alii .uii. uicto¬
ri colla submittent. Et ecce: quasi

Expanded text:
terribilis, et fortis, dentes ferreos haterribilis, et fortis, dentes ferreos habens, comedens, et reliqua pedibus conculcans, » hoc est regnum Romanorum, quod nulli bestiae comparavit Daniel, ut quidquid ferocius in bestiis cogitamus, intelligamus in Romanis. Hebraeus tamen dicit « similem fuisse apro, » secundum illud Psalmistae: « Vastavit eam aper de silva, et singularis ferus depastus est eam . » Hoc regnum caetera conculcavit. Quod sequitur « et habebat cornua decem, » respicit ad finem mundi, quia tunc regnum Romanorum dividetur in decem regna; quod significatum est per decem soles in vaticiloco Babyloniae nasciturus. Ex seminibus quidem parentum concipietur, sed post conceptum spiritus malignus descendet in uterum matris, cujus virtute deinceps puer aletur, nascetur, adolescet; unde filius perditionis dicitur. « Et tria de cornibus primis evulsa sunt a facie ejus, » id est tres reges de gypti, et Aethiopiae. Tunc alii septem victori colla submittent. « Et ecce quasi
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ⁊ dentib ⁊ dicebant ei. Surge.
comede carnes plurimas. Hoc ẽ
patientiã laboris ⁊ uictꝰ ĩparcita¬
tem. Nam ꝓ pulm̃to: sale utunt᷑¬
⁊ cardamomo. S similis fuit ur¬
so in parte: ñ ex toto. qͥa in ppłm
d̾i nicħ crudeht̾ egit. Uñ: in xa¬
charia dicunt᷑: equi albi. Tres or¬
dines dentiũ habuit .i. tͥa regna
.s. uiginti satrapas. Qd̃ dicebanł
ei. comede carnes plurimas: hoc
refert᷑ ad assuerũ. cui dix̃ aman
ut occide̾t udeos. Tercia bestia
qͣi pardꝰ. ⁊ habebat alas auis. ⁊
.iiͦiͦi. capita erant in ea. ⁊ potestas
data ẽ ei. Hoc ẽ regnũ grecoꝵ: qd̾
cõparat᷑ pardo: qui saltu ruit in
mortẽ. ꝓpt̾ impetũ alexandri. ⁊
uario colore diu̾sa sub eo regna
significat. Alas habuit: qͥa nicħ
uelocꝰ iuctoria alexandii. atuor
capita eiꝰ . uͦii. st̃ alexandri succes¬
sores. Nec hanc potestatẽ habuit
a se alexand̾. s fuit uͥga furoriᷤ dñi in
filios pestilentes. Quarta bestia

Expanded text:
es, et dicebat ei: Surge, comede carnes plurimas, hoc est patientiam laboris et victus parcitatem. Nam pro pulmento sale utebantur, et cardamomo, sed similis fuit urso in parte, non ex toto, quia in populum Dei nihil crudeliter egit, unde in Zacharia dicuntur equi albi . Tres ordines dentium habuit, id est tria regna centum viginti satrapas. Quod dicebant ei, « comede carnes plurimas, » hoc refertur ad Assuerum, cui dixit Aman, ut occideret Judaeos . « Tertia bestia quasi pardus, et habebat alas avis, et quatuor capita erant in ea, et potestas data est ei; » hoc est regnum Graecorum, quod comparatur pardo, qui saltu ruit in mortem propter impetum Alexandri. Et varii colores, diversa sub eo regna significant. Alas habuit, quia nihil velocius victoria Alexandri; quatuor capita ejus quatuor sunt Alexandri successores. Nec hanc potestatem habuit a se Alexander, sed fuit virga furoris Domini in filios pestilentes. « Quarta bestia
Abbreviated transcription (Latin):
riꝰ obsid̾ent balthasar in babilo¬
ne. Balthasar uͦ fecit grande con¬
iuuiũ optimatib suis. mille. ⁊
fecit ut afferrent᷑ uasa q̃ aspor¬
tauãt nabuchodonosor auus
eiꝰ de templo dñi. E bibebant in
eis rex ⁊ optimates. ⁊ uxores.⁊ ꝯ
cubine eiꝰ ⁊ laudabant dõs suos.
Scd̃m iosepbũ: sollẽpnitas erat
in babilone instituta obtuitio¬
nẽ urb̃ fabulant᷑ hebrei. qd bal¬
fluxisse. ⁊ tñ hebre ñ erant liba¬
ti a uiris ditione sua. Uñ exulta¬
bat. ⁊ diis suis grãs agebat. Sane
illa annoꝵ septuagena ñdum
fluxãt. s septima decas iã cur¬
rebat. In eadẽ hora: apparuit otͣ
cũ manꝰ scͥbens in pariete.Cũq
rex uidisset ⁊ manũ ⁊ scͥpturam:
inc̾tum ẽ utrũ astantes iudisseã
manũ. scͥpturã qͥdẽ uiderẽ. Post¬

Expanded text:
 obsiderent Baltassar in Babylone. » Baltassar vero fecit grande convivium optimatibus suis mille, et fecit ut afferrentur vasa, quae asportaverat Nabuchodonosor avus suus de templo Domini, et bibebant in eis rex, et optimates, et uxores, et concubinae ejus, et laudabant deos suos . » Secundum Josephum, solemnitas erat in Babylone instituta ob tuitionem urbis. Fabulantur Hebraei quod Balfluxisse, et tamen Hebraei non erant liberati a jurisdictione sua; unde exsultabat, et diis suis gratias agebat. Sane illa annorum septuagena nondum fluxerat, sed septima decas jam decurrebat. In eadem hora apparuit contra eum manus scribens in pariete. Cumque rex vidisset, et manum et scripturam, incertum est utrum astantes vidissent manum, scripturam quidem
Abbreviated transcription (Latin):
Iñ scd̃m ordinẽ libri eiꝰ s se¬
cundũ hystoriã. In qͣ uidit scd̾m
q̃ uidat nabuchodonosor in sta¬
tua qͣdriformi.S additũ ẽ: de
antixp̃o. ⁊ die iudicii. Porro: an¬
no pͥmo balthasar uidit dani¬
el somniũ. Cuiꝰ suminã scͥbens.
ait uidebã ⁊ ecce .uii. uenti pug¬
nabant in medio mari. Hȩ sutł
angłicȩ potestates: q̃ laborant

Expanded text:
sed secundum historiam, in qua vidit secundum quae vidit Nabuchodonosor in statua quadriformi; sed additum est de Antichristo, et die judicii. Porro anno primo Baltassar vidit Daniel somnium, cujus summam scribens ait: « Videbam, et ecce quatuor venti pugnabant in medio mari . » Hae sunt angelicae potestates, quae laborant