comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tas. animositas inprudentis:
offenzio minorans urtutem.
tur contra nos ebriosi et mur¬
murant. Et quamuis non desint
qui irascantur: do tam̃ ꝓpicio.
multi erunt qui libenter salu¬
bre consilium audientes. de isto
tam graui peccato ꝑ d̃i miseri¬
cordiam liberentur. Ipsi tamen
qui contra alumpnã & amicam
sibi ebrietatem loquentibꝰ ira¬
scuntur: libera uoce a nob̃ audi¬
ant Quia quicumq ebriosus
penitentiam ꝓ ipsa ebrietate
melius faciunt ut non nobiss:
sibi pociꝰ irascantur.  cũ di
aditorio de luto fecis se exeu¬
tere uel de cloaca ebrietatis dũ
adhuc tempꝰ penitentiȩ ẽ. festi¬
nent quanta possunt celerita¬
te deo auxiliante consur¬
gere.  & totis anime ui¬
ribus cum ꝓpħa supplicantes
domino dicant. Fripe me de
lu do: ut non inheream. Et
illud. non me demergat
tempestas aque. neq absorbe¬
at me ꝓfundum: neq urgeat
suꝑ me puteus os suũ. Ebri etaᷤ
enim quasi inferni puteus. qͦs¬

Expanded text:
tatis animositas, imprudentis tatis animositas, imprudentis offensio, minorans virtutem, tur contra nos et murmurant ebriosi. Et quamvis non desint qui irascantur, Deo tamen propitio multi erunt qui libenter salubre consilium audientes, de isto tam gravi peccato per Dei misericordiam liberabuntur. Ipsi tamen qui contra coalumnam et amicam suam ebrietatem loquentibus irascuntur, libera a nobis voce audiant: quia quicumque ebriosus poenitentiam pro ipsa ebrietate melius faciunt, ut non nobis sed sibi potius irascantur, et cum Dei adjutorio de luto faecis se excutere, vel de cloaca ebrietatis, dum adhuc tempus poenitentiae est, festinent quanta possunt celeritate, Deo auxiliante, consurgere: et totis animae viribus cum propheta supplicantes Domino dicant, Eripe me de luto, ut non inhaeream ; et illud, Non me demergat tempestas aquae, neque absorbeat me profundum, neque urgeat super me puteus os suum . Ebrietas enim quasi inferni puteus, quos
Abbreviated transcription (Latin):
Vinum inquit & mulieres. apoᷤ¬
tatare faciunt. etiam sapientes:
& arguunt sensatos. E iterũ
Non intuearis uinum qñ flaue
scit: cum splenduerit iniuitro
color eius. Ingredietur blande
s innouissimo mordebit ut
coluber et quasi regłs uene¬
na diffundet. Ocl̃i tui uide¬
bunt extraneos: cor tuum
loquetur ꝑuersa. Paulꝰ etiã
apłs contra ebrietatis malum
nos ammonet: dicens. Nolite
inebriari uino: in quo est lux¬
uria. lterum atq iterũ quid
mali in se habeat ebrietas. eis
qui illam diligunt: sc̃arum
scͥpturarũ testimoniis euidenter
ditabitur: Iterum. Noli regibꝰ
dare uinum: quia nullum secre¬
tum ẽ ubi regnat ebrietas: ne for¬
te bibant & inebriati obluuiscan¬
tur uidicium di: & mutent eau¬
te: eris sobrius. Item illic. Ginũ
iniocunditate creatum ẽ: non in
ebrietate. Abinicio. exultatio ani-¬
me & cordis: uinum moderate
potatum. Infirmitas corporis &
malas facit. amaritudo anime:
uinum multum potatũ. Ebrie¬

Expanded text:
Vinum, inquit, et mulieres aposVinum, inquit, et mulieres apostatare faciunt sapientes, et arguunt sensatos ; et iterum, Ne intuearscit, cum splenduerit in vitro color ejus. Ingreditur enim blande: sed in novissimo mordebit ut coluber, et quasi regulus venena suffundet. Oculi tui videbunt extraneas, et cor tuum loquetur perversa . Paulus etiam apostolus contra ebrietatis malum nos admonet, dicens, Nolite inebriari vino in quo est luxuria . Iterum atque iterum quid mali in se ebrietas habeat, eis qui illam diligunt sanctarum pturarum testimoniis evidenter ditabitur ; et iterum, Noli regibus dare vinum, quia nullum secretum est ubi regnat ebrietas; ne forte bibant, et obliviscantur judiciorum Dei, et mutent caute, eris sobrius : item illic, Vinum in jucunditatem creatum est, non in ebrietatem ab initio. Exsultatio animae et cordis, vinum moderate potatum: infirmitas animae et cmultas facit. Amaritudo animae vinum multum potatum, ebrie
Abbreviated transcription (Latin):
hibere nolint: illi et duplum et
mplum quam eis oporcet potũ
accipiunt. E unde tribꝰ aut qua¬
uior diebꝰ refec̾tionem rationabi¬
lim poterant habere. iina die cũ
grandi peccato suo contendunt
ꝑdere potius quam expendẽ.¬
E atq utinam po tum
tantummͦ perderent. & non
mali inse habeat ebrietas: etiam
uloth et filiabꝰ eiꝰ eudn¬
s ostensum est. Nam uino mne¬
bnatus: cum ipzis filiabꝰ suis ne¬
sciens concubuit Pharao quoq
nebriatus: magistrum pistorũ
ineruce appendi fec̃. Populꝰ autẽ
udeorum. de quo scptum est.
sedit populus manducare & bibere.
& surrexerunt ludere postea quam
uinum plus quam oportebat acce¬
pit. Sdola sͥ fabricari pecut: et in
honore ipsorum idoloꝵ cepit cho¬
ros ducere: & more frenetico di¬
uersis saltationibus menbra tor¬
quere. Herddes quoq ubi nimio
uino concaluit: ad uniꝰ puelle sai¬
tationem scm iohannem baptis¬
tam interfici uissit. Quid adhuc
de ebrietatis malo nascatur sp̃c

Expanded text:
bibere nolint, illi et duplum et bibere nolint, illi et duplum et triplum quam eis oportetpiunt. Et unde tribus aut quatuor diebus refectionem rationabilem potuerant habere, uno die cum grandi peccato suo contendunt perdere potius, quam expendere: atque utinam vel potum tantummodo perderent, et non mali in se habeat ebrietas, etiam in Loth et filiabus ejus evidenter ostensum est. Nam vino inebriatus cum ipsis filiabus suis nesciens concubuit . Pharao quoque inebriatus magistrum pistorum in cruce appendi fecit . Populus autem Judaeorum, de quo scriptum est, Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere ; posteaquam vinum plus quam oportebat accepit, idola sibi fabricari petiit, et in honore ipsorum idolorum coepit choros ducere, et more phrenetico diversis saltationibus membra torquere. Herodes quoque, ubi nimio vino concaluit, ad unius puellae saltationem sanctum Joannem Baptistam interfici jussit . Quid adhuc de ebrietatis malo nascatur, Spir
Abbreviated transcription (Latin):
quam oportet cogunt bibere. &
ante ostium pauperibꝰ petentib
uel unum calicem dissimulant
dare. nec attendunt. qͥa illud
quod luxuriosis uidentur in¬
gerere: xp̃c inpauperib debert
accipere qui dixit. Quam duife¬
cistis uni exminimis istis: michi
fecistis. Sed qui tales sunt qͣndo
alios nimio potu sepelunt. pau¬
peribus elemosinam petentibuᷤ
dicunt. Sade inantea: det tibi
ds. E utiq cum ambulauerit.
homo ei daturus ẽ. Quid ẽ ergo
quod dicit uade inantea et det
tͥ ds̃: nisi uade ad illum hominẽ
qui habet dm̃ quia ipse tibi da¬
turus ẽ: Ac sic ipse mre suo con¬
fitetur apud se dm non eẽ. quo
ipirante possit aliquid paupe¬
quando equi uel reliqua anima¬
ua ducuntur ad aquam. ubi sa¬
iauerint sitim suam: etiam si
siꝑ ipsam aquam duiciꝰ tenean¬
tur: repleta siti bibere nec uolunt
omnino nec possunt. Considerẽt¬
rigo ebriosi. si nonpeiores anima¬
ibus iudicandi sunt. cum anima¬
la iam amplius qͣm illis opus ẽ

Expanded text:
quam oportet cogunt bibere: et quam oportet cogunt bibere: et ante ostium pauperibus petentibus vel unum calicem dissimulant dare; nec attendunt quia illud quod luxuriosis videntur ingerere, Christus in pauperibus deberet accipere, qui dixit: Quamdiu fecistis uni ex minimis meis, mihi fecistis ! Sed quia tales sunt qui quando alios in nimio potu sepeliunt, pauperi eleemosynam petenti dicunt, Vade, vade in ante, dat tibi Deus: et utique cum ambulaverit homo, ei daturus est. Quid est ergo quod dicit, Vade in ante, et dat tibi Deus; nisi, Vade ad illum hominem qui habet Deum, quia ipse tibi daturus est? Ac sic ore suo ipse confitetur, apud se Deum non esse, quo inspirante possit aliquid paupequando equi vel reliqua animalia ducuntur ad aquam, ubi satiaverint sitim suam, etiamsi super ipsam aquam diutius teneantur, repleta siti bibere nolunt omnino nec possunt. Considerent ebriosi, si non pejores animalibus judicandi sunt. Cum enim animalia amplius quam eis opus est
Abbreviated transcription (Latin):
in illis ocłorum caligo. uertigo.
tus: menbrorum om̃ium tremor:
anime ac mentis stupor. Intali¬
bus impletur illud: quod ꝑsalo¬
patri ue. cui rire: cui sine causa
uulnera: cui suffusio ocłorum:¬
nonne his qui morantur inui¬
no. et student calicibꝰ epotandi¬
Sed illi qui tales esse uolunt:
miserabiliter se excusare conan¬
tur dicentes. Ingratum habeo
amicum meũ: si quociens illum
ad conuiuium euocauero: potũ
ei quantum uoluerit ipse noN
dedero. Non sit tibi amicus: qͥa
te et alium inebriare uolueris:¬
habebis hominem amicum ha¬
bebis et ãm inimicum. & iam
sapienter considera. si iustum
sit ut te adõ separes: dum te
ebrioso coniungis. Ad extrem̃s̃
tu noli eum adiurare. noli co¬
gere: sed inpotestate illiꝰ dimit¬
te ut quantum ipsi placuerit
bibat: ut si se mnebriare uoluent.
uel solus pereat. & non ambopec¬
cetis. O infelicitas generis huma¬
ni: quam multi inueniunt᷑ qui
ebriosos et luxuriosos amplius

Expanded text:
in illis oculorum caligo, vertigo, in illis oculorum caligo, vertigo, tus, membrorum omnium tremor, animae ac mentis stupor. In talibus impletur illud quod spatri vae? cui rixae? cui sine causa vulnera? cui suffusio ocNonne his qui commorantur in vino, et student calicibus epotandismiserabiliter se excusare conantur, dicentes: Ingratum habeo amicum meum, si quoties illum ad convivium vocavero, potum ei quantum voluerit ipse non dedero. Et non sit tibi amicus, qui te et alium inebriavoris, hominem amicum habebis, et Deum inimicum: et ideo sapienter considera, si justum sit ut te a Deo separes, dum te ebrioso conjungis. Ad extremum tu eum noli adjurare, noli cogere; sed in potestate illius dimitte ut quantum ipsi placuerit bibat: ut si se inebriare voluerit, vel solus pereat, et non ambo pereatis. O infelicitas generis humani! Quam multi inveniuntur qui ebriosos et luxuriosos amplius
Abbreviated transcription (Latin):
tantum ut annis singłis incen¬
dio concrementur. Uidete quia
quod de ebrietate nascitur: igni
stare non possunt etiam cum uidn¬
tur ẽẽ ieiuni: quorum sensꝰ tar¬
di. graues. obtunsi. & quodam mͦ
iam sepulti. Deniq frequenter
inipsa ebrietate nec se ipsos nec
alios cognoscunt. nec ambulare
ualent. nec stare: nec dicere aliqͥd
uel audire quod adrationem ꝑti¬
neat omnino possunt. frequent
etiam usq aduomitum se ingur¬
gitare non erubescunt: & obmen¬
suram sine mensura bibere. Maiora
enim pocula ꝓuidentur. Certe
bibendi lege contenditur. Qui po¬
terit uincere. laudem merebitur
ex crimine. Inde lites & rixe nas¬
cuntur: inde diuersis et horren¬
dis saltationibꝰ menbra torquent᷑
Inde adultena: & nonnum quam
homicidia ꝑpetrantur. Et quoti¬
ens numium potum accipiunt.
tam qͣm inparalisim resoluti. dũ
sius pedibꝰ ambulare nonposst̃.
fedissima latura aliorum mani¬
bus portantur ad lect̾os. Qͤ est

Expanded text:
tantum ut annis singulis incentantum ut annis singulis incendio concrementur. Videte quia quod de ebrietate nascitur, igni stare non possunt etiam cum videntur esse jejuni; quorum sensus tardi, graves, obtusi, et quodam modo jam sepulti. Denique frequenter in ipsa ebrietate nec se ipsos nec alios recognoscunt, nec ambulare valent nec stare; dicere aliquid vel audire quod ad rationem pertineat, omnino non possunt. Frequenter etiam usque ad vomitum ingurgitare se non erubescunt, et ad mensuram sine mensura bibere. Majora enim pocula providentur, certa bibendi lege contenditur; qui potuerit vincere, laudem meretur ex crimine. Inde lites et rixae nascuntur, inde diversis et horrendis saltationibus membra torquentur, inde adulteria et nonnunquam homicidia perpetrantur. Et quoties nimium potum accipiunt, tanquam in paralysim resoluti, dum suis pedibus ambulare non possunt, foedissima latura aliorum manibus portantur ad lectos. Et est
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃itualem culturã accipere. nec
fructus anime necessarios pote¬
rit exhibere. E ideo quomͦ om̃s
homines ita sufficientem pluuiã
inagris siuis accipere desiderant
ut et culturam ualeant exercere.
& de fruct̾us ubertate gaudere
ita et inagro corporis. hoc tantũ
debent bibere quod oportet: ne ꝑ
nimiam ebrietatem ipsa corpori
terra uelut inpaludem conuersa.
magis uermes et serpentes uici¬
orum generare: quam fructꝰ bo¬
norum operum possit afferre.
Omnes ebriosi tales sunt: qualeᷤ
paludes eẽ uidentur: Quid enĩ
inpaludibꝰ nascatur: nonigno¬
rat caritas ur̃a. Totum enim qd
ibi nascitur: nullum fruc̾tũ ha¬
bere cognoscitur. Hascunt᷑ enĩ
ibi serpentes: sanguisuge. nas¬
cuntur rane & diuerza genera
uermium: que magis possint
horrorem generare. quã aliquid
quod aduictum proficiat exhib̃e.
Ipse enim herbe uel arbores que
aut in ipsis paludib. aut cirea
ripas earum nasci solent. nichil
utilitatis habere uidentur: in

Expanded text:
spiritualem culturam accipere, nec spiritualem culturam accipere, nec fructus animae necessarios poterit exhibere. Et ideo quomodo omnes homines ita sufficientem pluviam in agris suis accipere desiderant, ut et culturam valeant exercere, et de fructuum ubertate gaudere: ita et in agro corporis hoc tantum deberent bibere quod oportet; ne per nimiam ebrietatem ipsa corporis terra velut in paludem conversa, magis vermes et serpentes vitiorum generare, quam fructus bonorum operum possit afferre. Omnes enim ebriosi tales sunt, quales paludes esse videntur. Quid enim in paludibus nascatur, non ignorat Charitas vestra: totum enim quod ibi nascitur, nullum fructum habere cognoscitur. Nascuntur ibi serpentes sanguisugae: nascuntur ibi ranae et diversa genera vermium, quae magis horrorem possunt generare, quam aliquid quod ad victum proficiat exhibere. Istae enim herbae vel arbores, quae aut in ipsis paludibus aut circa ripas earum nasci solent, nihil utilitatis habere videntur, in
Abbreviated transcription (Latin):
uos ebrietatis malum uelut infer¬
ni foueam expauescere. ut nonso¬
lum ipsi nonuelitis bibere. sed
nec alios adiurare uel cogere plꝰ
quam oportet accipere. tam̃ qͥa
non potest fieri ut non sint aliqͥ
negligentes qui sobrii eẽ nonue¬
lint: uos qui semꝑ conuiuia so¬
bria exhibetis: nolite adur̃am
iniuriam reuocare. quia nobis
necesse ẽ aliquos ebriosos argu¬
malum. nimium sit graue et di
aplurib ut abillis qui dĩ preces¬
ta cognoscere nolunt. iam non
putetur aut credatur eẽ peccati
intantum ut inconiuuuiis suis
irrideant eos qui minus bibere
possunt: et ꝑ inimicam amiti¬
ciam adiurare homines nonel¬
bescunt: ut potum ampliꝰ qͣm
oportet accipiant. Qui enĩ altẽ¬
rum cogit ut se plus quam opꝰ
ẽ bibendo inebriet: minꝰ malii
neraret: quam animã eiꝰ ꝑ ebsi¬
nimium grandis et duiturna fue¬
rit ita terra infunditur & inlutũ
resoluitur. ut nulla mea cultura
fieri possit: sic et caro nr̃a qͣndo
nimio potu fuerit in ebriata. nec

Expanded text:
vos ebrietatis malum velut inferni foveam expavescere, et non solum ipsi non velitis amplius bibere, sed nec alios adjurare vel cogere plus quam oportet accipere: tamen quia non potest fieri ut non sint aliqui negligentes, qui sobrii esse non velint, vos qui semper convivia sobria exhibetis, nolite ad vestram injuriam revocare, quia nobis necesse est alios ebriosos argumalum nimium sit grave vitium et Deo est, ut ab illis qui Dei praecepta cognoscere nolunt, jam nec putetur aut credatur esse peccatum: in tantum ut in conviviis suis irrideant eos qui minus bibere possunt et per inimicam imicitiam adjurare homines non erubescant, ut potum amplius quam oportet accipiant. Qui enim alterum cogit ut se, plus quam opus est bibendo, inebriet: minus malum neraret gladio, quam animam ejus per ebrinimium grandis et diuturna fuerit, ita terra infunditur et in lutum resolvitur, ut nulla in ea cultura possit fieri: sic et caro nostra, quando nimio potu fuerit inebriata, nec
Abbreviated transcription (Latin):
que ostendit quod abinicio scłi
omnes scͥpture humiles benedi¬
erint: et eos qui ꝑseuerant in su¬
biam maledixerint.
sabiliter pauꝑes benedicuntur:
& peccatores maledici uidentur.
Primum gͦ sicut frequent̃ ipsi &¬
legendo et psallendo cognostits
qualiter scͥpturȩ diuine pauꝑes
benedicunt. paucis sententiis. ca¬
ritati ur̃ȩ suggero: & postea qͥd
de peccatorib legatur. insinuo. De
pauꝑibus enim dicit᷑ Iste pauꝑ
clamauit: & dominꝰ exaudiuit
qm̃ ipsorum ẽ regnum celorum.
dominus. De peccatorib uero dr.
Conũtantur peccatores ininfer¬
num: omnes gentes que obliuis¬
tores peribunt. E itẽ. Conteres
brachium peccatoris & maligni.
¶ illud. Calix inmanu domini
uni meri plenus est mixto: bi¬
bent exeo om̃s peccatores derre.
Et illud. Om̃ia cornua peccator
confringam. In om̃ib enim scͥp¬
duris huius cemodi sententie ha¬
bundanter inueniunt᷑: quib pau¬
peres conlaudant᷑. & econtra in¬

Expanded text:
quae ostendit quod ab initio saeculi omnes Scripturae humiles benedixerint, et eos qui perseverant in superbia maledixerint. sabiliter pauperes benedicuntur, et peccatores maledici videntur. Primum ergo, sicut ipsi frequenter et legendo et psallendo cognoscitis, qualiter Scripturae divinae pauperes benedicunt, paucis sententiis Charitati vestrae suggero; et postea quid de peccatoribus legitur insinuo. De pauperibus enim dicitur, Iste pauper clamavit, et Dominus exaudivit m ipsorum est regnum coelorum ; Dominus . De peccatoribus vero dicitur, Convertantur peccatores in infernum, omnes gentes ; et itores peribunt ; et iterum, Conteres brachium peccatoris et maligni ; et illud, Calix in manu Domini vini meri plenus mixto, bibent ex eo omnes peccatores terrae ; et iterum, Omnia cornua peccatorum confringam . In omnibus enim Scripturis hujuscemodi sententiae abundanter inveniuntur, quibus pauperes collaudant
Abbreviated transcription (Latin):
tortum uiderit corrigit. & non
speculum frangit: ita et unus¬
qͥsq uestrum quociens in aliqͣ
predicatione cognoscit feditatẽ
suam. iustum est ut magis se
corrigat: quam contra predica¬
tionem uelut contra speculum
uelit irasci. Sicut et illi qui
aliquas plagas accipiunt: ma¬
gis uolunt uulnera curare. qͣm
medicamenta contempnere.Ne
ergo etiam ex hoc aliquis dup¬
pliciter peccet si contra spirita¬
lia merlicamenta irasci uolue¬
rit: non solum pacienter. sed
etiam libenter accipiat que di¬
cuntur: Quia iam ex alia parte
a malo cognoscitur declinare.
qui salubrem castigationem uo¬
luerit libenter accipere: & cui
mala sua displicent. iam illi &
que bona sunt placeant. Ac sic
quantum se auicuis separau̾it.
tantum se uirtutibꝰ ꝓpinqͣbit
quod ipse prestare dignetur
qui cum patre & sp̃u sc̃o uiuit
et regnat in secula scłoꝵ. ameni.

Expanded text:
totum viderit corrigit, et non totum viderit corrigit, et non speculum frangit, ita et unusquisque vestrum quoties in aliqua praedicatione cognoscit foeditatem suam, justum est ut magis se corrigat quam contra praedicationem velut contra speculum velit irasci. Sicut et illi qui aliquas plagas accipiunt, magis volunt vulnera curare quam medicamenta contemnere; ne ergo etiam ex hoc aliquis dupliciter peccet, si contra spiritualia medicamenta irasci voluerit, non solum patienter, sed etiam libenter accipiat quae dicuntur: quia jam ex alia parte a malo cognoscitur declinare, qui salubrem castigationem voluerit libenter accipere; et cui mala sua displicent, jam illi et quae bona sunt placeant, ac sic quantum se a vitiis separaverit, tantum se virtutibus propinquabit, quod ipse praestare dignetur qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat in saecula saeculorum. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc sine ulla uerecundia qͣzi ex
lege committat. Deniq ex hoc
etiam cognoscimus non leue ẽẽ
peccatum: ut quos cumq ipse
concubine conceperint. non libe¬
ri sed serui nascantur. Snde
etiam post acceptam libertatẽ.
hereditatem patris nulla lege
& nullo ordine ꝑmittuntuꝵ
habere. Eiam uidete utrum
sine peccato ẽẽ pos sit: ubi decũ¬
generosi sanguinis ita humili¬
atur: ut de hominibus nobiliᷤ¬
simis serui nascantur. Namin
tantum graue peccatum ut in
ciuitate romana qui uoluerit
uxorem ducere. si se uirginem
non eẽ cognoscit: ad accipien¬
dam benedictionem nupcialẽ
uenire penitus non presumit. ꝙ
iam uidete qͣm durum sit ut
cum illa qͣm optat ducere. b̃n¬
dictionem non mereatur acci¬
pere. Sed qͣndo suggerimꝰ ista:
timeo ne sint aliqui qui nobis
pocius quam sibi uelint irasci.
Sermo enim noster q̃si speculũ
caritati uestre ꝓponitur. ẜ iõ
quomͦ matrona quando specu¬
lum attendit. inse pocius ꝙ

Expanded text:
hoc sine ulla verecundia quasi ex hoc sine ulla verecundia quasi ex lege committit. Denique etiam ex hoc cognoscimus non leve esse peccatum, ut quoscunque ipsae concubinae conceperint, non liberi sed servi nascantur, unde enim post acceptam libertatem haereditatem patris nulla lege et nullo ordine permittuntur habere? Etiam videte utrum sine peccato esse possit, ubi generosi decus sanguinis ita humiliatur, ut de hominibus nobilissimis servi nascantur. Nam in tantum grave peccatum est, ut in civitate Romana qui voluerit uxorem ducere, si se virginem non esse cognoscit, ad accipiendam benedictionem nuptialem venire penitus non praesumit; et jam videte quam durum sit ut cum illa quam optat ducere, benedictionem non mereatur accipere. Sed quando suggerimus ista, timeo ne sint aliqui qui nobis potius quam sibi velint irasci. Sermo enim noster quasi speculum charitati vestrae proponitur; et ideo quomodo matrona, quando speculum attendit, in se potius quod
Abbreviated transcription (Latin):
teri inquit regnum di possi¬
debunt. Quid tibi prodest in
ulterui aregno di excludi me
quicumq uxores accepturi st̃.
uirginitatem usq ad nupcias
custodiant: quia quomͦ nulbꝰ
ẽ qui sponsam iuolatam uelit
accipere: sic nullus se debet
ante nupcias adulterina com¬
mixtione corrumꝑe. S quod
peius ẽ. plures sunt qui sͥ con¬
cubinas adhibent: antequã ux¬
ores accipiant. Et quia gͣndis
multitudo ẽ ex communi eare
om̃s. non potest episcopus. sed
cum gemitu et multis suspirũ
tolerat et expectat: si forte piꝰ
& misericors dñs det illis fru¬
ctuosam penitentiam: ꝑ quã
possint ad indulgentiam ꝑ¬
uenire. Et quia hoc malum
in consuetudine ẽ missum. ut
putetur non ẽẽ peccatum: ec¬
ce coram do et scĩs eius ꝓfite¬
& quia siue ante uxorem. si¬
ue post uxorem quicumq sͥ
concubinam adhibuerit. ad¬
ulterium committit: et hoc
peius ẽ adulterium: quia cũ
nulla ratione liceat. publice

Expanded text:
teri regnum Dei possiteri regnum Dei possidebunt. Quid tibi prodest, infulterii a regno Dei excludi merquicunque uxores accepturi sint, virginitatem usque ad nuptias custodiant; quia quomodo nullus est qui sponsam violatam velit accipere, sic nullus se debet ante nuptias adulterina commixtione corrumpere; sed quod pejus est, plures sunt qui sibi concubinas adhibent, antequam uxores accipiant, et quia grandis multitudo est, excommunicare omnes non potest episcopus, sed cum gemitu et multis suspiriis tolerat, et exspectat si forte pius et misericors Dominus det illis fructuosam poenitentiam per quam possint ad indulgentiam pervenire. Et quia hoc malum in consuetudinem est missum, ut putetur non esse peccatum, ecce coram Deo et sanctis ejus profiteor quia, sive ante uxorem, sive post uxorem, quicunque sibi concubinam adhibuerit, adulterium committit; et hoc pejus est adulterium: quia, cum nulla ratione liceat, publice
Abbreviated transcription (Latin):
enim etiam uxorem excepto de¬
siderio filiorum agnoscere pecca¬
tum sit quid de se cogitant aut
quam spem sibi ꝓmittere possũ
qui conuigia habentes ꝑ adul¬
terium hoc sͥ preparant unde
ad inferni ꝓfunda descendant
nec uolunt apłm audire dicen¬
tem tempus breue ẽ reliquum
suꝑ est: ut qui habent uxores
tanqͣm non habentes sint: &
ulud. ut sciat unusquisq suũ
uas possidere inhonore et scifi¬
catione: non inpassione desideru
sicut et gentes que ignorant
đm: Considerate quia qui uxo¬
ribus excepto desiderio filiorũ
utuntur: si assiduas elemosinaᷤ
non dederint sine peccato ẽẽ non
possint. & si hoc de matrimonio
legitimo dicitur: putas quid de
illis futurum sit indiem uidi¬
cu. qui aut publiea aut occul¬
ta adulteria committere sine
ulla diuini consideratione timo¬
ris presumunt: De quibꝰ scͥp¬
tum ẽ Peccatores et adulterõ.
iudicabit ds. et illud apłi qd̃
iam supra dic̾tum: neq adul¬

Expanded text:
enim etiam uxorem, excepto deenim etiam uxorem, excepto desiderio filiorum, agnoscere peccatum sit, quid de se cogitant, aut quam spem sibi promittere possint, qui conjugia habentes per adulterium hoc sibi praeparant unde ad inferni profunda descendant, nec volunt Apostolum audire dicentem, Tempus breve est; reliquum superest, ut qui habent uxores tanquam non habentes sint; et illud, Ut sciat unusquisque vas suum possidere in honore et sanctificatione, non in passione desiderii, sicut et gentes quae ignorant Deum. Considerate quia qui uxoribus, excepto desiderio filiorum, utuntur, si assiduas eleemosynas non dederint, sine peccato esse non possint, et si hoc de matrimonio legitimo dicitur, putas quid de illis futurum sit in die judicii, qui aut publica aut occulta adulteria committere sine ulla divini timoris consideratione praesumunt? de quibus scriptum est, Peccatores et adulteros judicabit Deus; et illud Apostoli quod jam supra dictum est, Neque adul
Abbreviated transcription (Latin):
nec licere poterit. S quia infelix
intromissa ẽ consuetudo. ut si
uror inuenta fuerit cum seruo
puniatur si autem uir cum mł¬
tis ancillis inlibidinis eloaca
uolutatur. nonsolum punituꝵ:
uerum etiam asuis similibꝰ col¬
laudatur: & sͥ inuicem loq̃ntes
qͥs ampluis hoc fecerit. cũ risu
et cachinno stultissimo confitẽ¬
tur S istorum risus indie uidi¬
cii uertetur inplanctum: et eorũ
ioca uertentur inuulnera s hoc
illi faciunt: qui futurum iudici¬
um nec credunt om̃ino nec me¬
tuunt. Ego enim cum libera con¬
scientia clamo. pariter et conte¬
stor quia quicumq habens ux¬
orem adulteria commiserit nͥ
ei penitentia ꝓlixa et uberes ele¬
mosine subuenerint. & apecca¬
to ipso noncessauerit: et si quo¬
modo solet fieri. subito mortuuᷤ
fuerit: ineternum peribit. Nec
illi nomen xp̃ianum ꝓderit: qͥa
non solum non ꝑfecit qͦd dominꝰ
precepit: uerum etiam contra eiꝰ
precepta scelera ꝑpetrauit. Cum

Expanded text:
nec licere poterit; sed quia infelix nec licere poterit; sed quia infelix intromissa est consuetudo ut si uxor inventa fuerit cum servo, puniatur; si autem vir cum multis ancillis in libidinis cloaca volutatur, non solum non punitur, verum etiam a suis similibus collaudatur, et sibi invicem loquentes, quis amplius hoc fecerit cum risu et cachinno stultissimo confitentur. Sed istorum risus in die judicii vertetur in planctum, et eorum joca vertentur in vulnera. Sed hoc illi faciunt qui futurum judicium nec credunt omnino, nec metuunt. Ego enim cum libera conscientia clamo pariter et contestor, quia quicunque habens uxorem, adulteria commiserit, nisi ei poenitentia prolixa et uberes eleemosynae subvenerint, et a peccato ipso non cessaverit, et si quomodo fieri solet, subito mortuus fuerit, in aeternum peribit. Nec illi nomen Christianum proderit, quia non solum non perfecit quod Dominus praecepit, verum etiam contra ejus praecepta scelera perpetravit. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
retur. Cum enim illi de quibus
loquimur uxores suas castas esse
uelint. qua conscientia nefanda
adulteria committunt. & dicuis
sibi licere quod eis om̃ino noN
licet. qͣsi alia precepta dederit
ds̃ uiris. alia feminis: Dicat qͥ¬
cumq ille est qua lege ꝑmitten¬
te cͥmina ista committat: cum
a diuina et humana lege omne
adulterium puniatur: Ideo
tamen hoc malum non ꝓhibet᷑
quia amultis committit᷑. Sed
qͣnto ab hominib minus distͥn¬
gitur: tanto magis diuino uidi¬
cio grauius uindicatur. Nam
illud quale ẽ quod aliqui qui
inhanc impudentiam ꝓrum¬
punt. ut dicant tam crudelia
mala uris licere. et feminis ñ
licere. nec attendunt quod &
iur et femina equaliter sunt
xp̃i sanguine redempti: & si¬
mul sacro sc̃o lauacro sunt ab¬
luti: Sangiunem domini sit
accipiunt. et non ẽ apud dm
discretio masculi et femine.
nec est ꝑsonarum acceptor ds.
frgo quod feminis non licet:si¬
militer et uiris non licuit umꝗͣ

Expanded text:
retur. Cum enim illi de quibus retur. Cum enim illi de quibus loquimur uxores castas esse velint, qua conscientia nefanda adulteria committant, et dicunt sibi licere quod eis omnino non licet, quasi alia praecepta dederit Deus viris, alia feminis? Dicet quicunque ille est qua lege permittente crimina ista committat, cum a divina et humana lege omne adulterium puniatur. Ideo tamen hoc malum non prohibetur, quia a multis committitur, sed quanto ab hominibus minus distinguitur, tanto magis divino judicio gravius vindicatur. Nam illud quale est quod aliqui qui in hanc impudentiam prorumpunt, ut dicant haec tam crudelia mala viris licere, et feminis non licere; nec attendunt quod et vir et femina regulariter sunt Christi sanguine redempti; et simul sacrosancto lavacro sunt abluti, sanguinem Domini simul accipiunt, et non est apud Deum discretio masculi et feminae, nec est personarum acceptor Deus. Ergo quod feminis non licet, similiter et viris non licuit unquam,
Abbreviated transcription (Latin):
& infinito gemitu clamo. Uos
uero si et aur̃is & ab alienis
peccatis liberi ẽẽ uultis: nolite par¬
cere talibꝰ Aut si uos secretius &
frequentius ammonentes audire
noluerint: facite hoc ad humili¬
tatis nr̃e noticiam ꝑuenire. scd̾m
illud quod dominus de peccato¬
ribꝰ ineuuangłus dixit. Corripe
illum inder te et ipsum solum
Si te audierit. lueratus eris fra¬
trem tuum. Si autem non te
audierit. dic eccłie. id÷ pone in
noticiam sacerdotis. Si nec ec¬
cłiam audierit: sit tibi tam qͣm
ethuicus et publicanus. S qd̃
peius ẽ dum illi qui tantum
malum committunt ab aliqͥbꝰ
non solum corripiuntur. uerũ
etiam palpantur et blande ac¬
cipiuntur. ideo ipsa sacrilega
crimina nutriuntur: et sine
ullo timore ac uerecundia ꝑ¬
petrantur. S nos timere de¬
bemus illud qđ de achar qui
de ierico regłam auream furat᷑
fuerat scͥptum ẽ quando ꝓuniꝰ
di apopulo: donee ille qui malũ
fecerat. domino iubente contere¬

Expanded text:
et infinito gemitu clamo; vos et infinito gemitu clamo; vos vero si et a vestris et ab alienis peccatis liberi esse vultis, nolite parcere talibus; aut si vos secretius et frequentius admonentes audire noluerint, facite hoc ad humilitatis nostrae notitiam pervenire, dum illud quod Dominus de peccatoribus in Evangeliis dixit, Corripe illum inter te et ipsum solum, si te audierit, lucratus eris fratrem tuum; si autem non te audierit, dic Ecclesiae, id est, pone in notitiam sacerdotis: si nec Ecclesiam audierit, sit tibi tanquam ethnicus et publicanus. Sed quod pejus est, dum illi qui tantum malum committunt, ab aliquibus non solum non corripiuntur, verum etiam palpantur et blande accipiuntur, ideo ipsa sacrilega crimina nutriuntur et sine ullo timore ac verecundia perpetrantur; sed nos timere debemus illud quod de Achar, qui de Jerico regulam auream furatus fuerat, scriptum est, quando pro unius furor Dei a populo donec ille qui malum fecerat, Domino jubente, contere
Abbreviated transcription (Latin):
te. Et si uos audire noluerint:
nec colloquium cum illis habete.
nec ad ur̃m eos conuiuium con¬
uocetis: nec in allorum mensis ci¬
bum cum illis sumatis: scđm hoc
quod talib ait apłs. Cum hur¬
cemodi hominib nec cibum su¬
mere: ut uel sic erubescant. dum
se uident abhonestis et dm dim̃¬
tibus execrari. Si enim qd̃ sug¬
gero non fuerit fact̾um. quic̃q
ille ẽ qui frẽm suum aut uici¬
num adulteria committere
nouit. si illum arguere nolue¬
rit: particeps illius erit. scd̃m
illud quod scͥptum ẽ. Si uide¬
bas furem simul currebas cum
eo: & cum adulteris portionẽ
tuam ponebas. Ꝙ illud qͦd ait
apłs. Non solum qui faciunt
ea. sed et qui consentiunt fa¬
cientibus ea. Illi autem qui adis¬
teros nec ipsi arguunt. nec in
noticiam sacerdotis secretiꝰ pi¬
nunt: suspitionem nobis faci¬
unt: quod illos ido non arguũt
quia et ipsi talia peceata com¬
mittunt. Michi enim sufficit.
qͦd cum grandi dolore anime

Expanded text:
te, et si vos audire noluerint, te, et si vos audire noluerint, nec colloquium cum illis habete, nec ad vestrum eos convivium convocetis, nec in aliorum mensis cibum cum illis sumatis; secundum hoc quod talibus ait Apostolus, cum hujuscemodi hominibus nec cibum sumere, ut vel sic erubescant, dum se vident ab honestis et Deum timentibus exsecrari. Si enim quod suggero non fuerit factum, quicunque ille est qui fratrem suum aut vicinum adulteria committere noverit, si illum arguere noluerit, particeps illius erit, dum illud quod scriptum est, Si videbas furem simul currebas cum eo, et cum adulteris portionem tuam ponebas; et illud quod Apostolus ait, Non solum qui faciunt ea, sed et qui consentiunt facientibus ea; illi autem qui adulteros nec ipsi arguunt nec in notitiam sacerdotis secretius ponunt, suspicionem nobis faciunt quod illos ideo non arguunt, quia ipsi talia peccata committunt; mihi enim sufficit quod cum grandi dolore animae
Abbreviated transcription (Latin):
concubitores: regnum di pos¬
sidebunt. & uiud. neq adul¬
teri. neq ebriosi: regnum di pꝰ¬
sidebunt. S quod peius est:
multi sunt qui uxores uident᷑
habere. et ꝑsuadente diabolo
castitatem dissimulant custo¬
dire. sed ut cum suis aut cum
alienis ancillis libidinis furo¬
re succensi. ita ut adulteria
committere non erubescant:
ut nec dm̃ timeant. nec homi¬
nem reuereantur. S iustum
erat fr̃s ut apud illos qui ta¬
les sunt deberent tam frequen¬
des et tot annorum ammoni¬
tiones nr̃e ꝓficere. ut nec de
medicamentis sibi uulnera fa¬
cerent. nec inde se occiderent:
unde se uiuificare potuerant.
Quia castigatio sacerdotis. sic̃
obedientibus ad głam: ita in¬
obedientib erit ad penam. Q
quia illi sicut iam dixi. nec dm̃
reuerentur. nec hominem me¬
tuunt: uos qui xp̃o inspiran¬
te et fidem & castitatem fide¬
liter custoditis. si quando ali¬
quos tam sacrilega peccata
committere cognoueritis: &
semel et scdo et tercio castiga¬

Expanded text:
i possidebunt; et illud: Neque adulteri, neque ebriosi regnum Dei possidebunt; sed quod prius est, multi sunt qui uxores videntur habere, et persuadente diabolo castitatem dissimulant custodire, sed ut cum suis aut cum alienis ancillis, libidinis furore succensi, ita adulteria committere non erubescant, ut nec Deum timeant, nec hominem revereantur; sed justum erat, fratres, ut apud illos qui tales sunt deberent tam frequentes et tot annorum admonitiones nostrae proficere, ut nec de medicamentis sibi vulnera facerent, nec inde se occiderent unde se vivificare potuerant; quia castigatio sacerdotis sicut obedientibus ad gloriam, ita inobedientibus erit ad poenam; et quia illi, sicut jam dixi, nec Deum reverentur nec hominem metuunt, vos qui Christo inspirante et fidem et castitatem fideliter custoditis, si quando aliquos tam sacrilega peccata committere cognoveritis, et semel et secundo et tertio castiga
Abbreviated transcription (Latin):
ebus sufficiente potu reficeret: ut
nec illum potum ꝑderet. nec ami¬
cum ddeciperet: aut certe quod ẽ
melius quicquid innimio potu ꝑ¬
ditura erat gula. pauꝑib daret᷑
inelemosina: ut et caro racionabi¬
liter bibendo reficeretur: & per
miscđiam pauperum anime re¬
demptio pararetur. E nos qͥdẽ
hanc castigationẽ non propt̃ eos
qui sunt honesti & sobru diximꝰ
quia do ꝓpitio multos nouinꝰ.
parca et sobria coniuiua p̾parare.
& ideo uos qui amore di hoc tan¬
tum bibitis quod oportet: & qd̃
stis ita castigate & corripite ebri¬
osos: ut eis nunqͣm liceat uobis
p̃sentib amplius bibere. quã opor¬
tet. Nam dum & ipsi sobrietatẽ
diligitis. & alios ꝑ ur̃am ammo¬
nitionem ab ebrietatis ꝑditione
reuocatis: non solum ꝓur̃a. s etiã¬

Expanded text:
ebus sufficiente potu reficeret; ut ebus sufficiente potu reficeret; ut nec ille potum perderet, nec amicum deciperet: aut certe, quod est melius, quidquid nimio potu perditura erat gula, pauperibus daretur in eleemosynam; ut et caro rationabiliter bibendo reficeretur, et per misericordiam pauperum animae redemptio praepararetur. Et nos quidem istam castigationem non propter eos qui sunt honesti et sobrii diximus: quia Deo propitio multos novimus parca et sobria convivia praeparare. Et ideo vos qui pro Dei amore hoc tantum bibitis quod oportet, satagite ut quod stis, ita castigate et corripite ebriosos, ut eis nunquam liceat vobis praesentibus amplius bibere quam oportet: ut dum et ipsi sobrietatem diligitis, et alios per vestram admonitionem ab ebrietatis perditione revocatis, non solum pro vestra
Abbreviated transcription (Latin):
usq gentib et paganis inebrita¬
tis turpitudinẽ uos uoluistis simi¬
les exhibere. E iõ quia dõ ꝓpi¬
tio dissimiles estis infide: similẽ
esse in ebrietate penitus non debe¬
tis. Quia etiam si reliqua pecca¬
ta xp̃iani non admittant. sola eoᷤ
si frequens fuerit ebrietas & emen¬
datio ac penitentia non subuenerit.
in inferni ꝓfunda p̃cipitat: scđ̾m
illud quod iam dictum ẽ. neq ebͥ¬
osi regnum di possidebunt. S dic̃
aliqͥs. Ego regnum nolo: eternã
tantũ requiẽ obtinere desidero.
Nemo se decipiat fratres. Duo .N.
loca sunt: tercius non ẽ ulla Qui
cum xp̃o regnare non meruerit:
suo nimiũ ꝓpinando in anima
efficit᷑ inimicus: & corpꝰ eius de¬
bilitare. & animã ꝓbatur occiðe.
Melius erat ut ullud quod una die¬
plus eum acciꝑe cogit quam ex¬
pedit: ꝑ duos aut tres dies ipsum
amicum ad suum conuuium re¬
uocaret. & unde una die nimiũ¬
eum bibendo debilitat. in aliis di¬

Expanded text:
usque Gentibus et Paganis in ebrietausque Gentibus et Paganis in ebrietatis turpitudine vos voluistis similes exhibere. Et ideo quia Deo propitio illis dissimiles estis in fide, similes esse in ebrietate penitus non debetis: quia etiamsi reliqua peccata Christiani non admittant, sola eos, si frequens fuerit, ebrietas, et emendatio ac poenitentia non subvenerit, in inferni profunda praecipitat, secundum illud quod jam dictum est, Neque ebriosi regnum Dei possidebunt. Sed dicit aliquis: Ego regnum Dei nolo, aeternam tantum requiem obtinere desidero. Nemo se decipiat, fratres: duo enim loca sunt, et tertius non est ullus. Qui cum Christo regnare non meruerit, suo nimium propinando in anima efficitur inimicus, et corpus ejus debilitare, et animam probatur occidere. Melius erat ut ex illo quod una dieplus eum accipere coegit quam expedit, per duos aut tres dies ipsum amicum ad suum convivium revocaret; et unde eum una die nimium bibendo debilitat, ipsum in aliis di
Abbreviated transcription (Latin):
minib incipiunt bibe. nonsolũ
impendant: si se millorum no¬
minib nuia ebrietate sepeli¬
ant: ignorantes quod nullꝰ tam
grauem iniuriam scĩs angłis uł
sanctis hominib agnoscitur ir¬
rogare. quam illi qui in eoꝵ no¬
minib bibendo ꝑ ebrietates. suã
animas ꝓbantur occidere. Sunt
enim aliqui qui hac sola ex cau¬
sa aliqua salsa cibaria sibi or¬
dinant fieri: ut ꝑ ipsam salsedi¬
nem nimia se possint ebrietate
obruere. Hoc si pagani qui dm̃
ignorant faciant. nec mirandũ
est nec nimis dolendum: quia &
indo spem non habent: & anti¬
quam parentũ suorũ consuetu¬
dinem seruant. Xp̃iani uero qͦs
d̾s de tenebͣs reduxit ad lucem
sobrietatem diligere: quare tur¬
piosimas illorum ebrietateᷤ imi¬
tantur. de quorum ꝑfidia libera¬
ri ꝑdi grãm meruerunt: E ideo
uos adiuro: ut quantum potestiᷤ:
ebrietatis malum auxiliante do¬
mino fugiatis. E iam uobis inci¬
piat uerecundum ẽẽ. quod huc

Expanded text:
minibus incipiunt bibere, non solminibus incipiunt bibere, non solimpendant, si se in illorum nominibus nimia ebrietate sepeliant: ignorantes quod nullus tam gravem injuriam sanctis Angelis vel sanctis hominibus agnoscitur irrogare, quam illi qui in eorum nominibus bibendo per ebrietatem suas animas probantur occidere. Sunt enim aliqui qui sola ex causa aliqua salsa cibaria sibi ordinant fieri, ut per ipsam salsitudinem nimia se possint ebrietate obruere. Haec enim si Pagani qui Deum ignorant faciant, nec mirandum est, nec nimis dolendum; quia et in Deo spem non habent, et antiquam parentum suorum consuetudinem servant. Christiani vero quos Deus de tenebris reduxit ad lucem,sobrietatem diligere quare turpissimas illorum ebrietates imitantur, de quorum perfidia liberari per Dei gratiam meruerunt? Et ideo vos adjuro, ut et quantum potestis, ebrietatis malum auxiliante Domino fugiatis, et jam vobis incipiat verecundum esse, quod huc
Abbreviated transcription (Latin):
Nolite inebriari uino: in quo ẽ
luxuria. & ideo definat ac de¬
liberet unusqͥsq apud se ebrie¬
tatem. graue peccatum eẽ. & aut
num quã aut difficile eum ebri¬
etas poterit suꝑare. Cum enun
nonsolum infuturo scło propder
ebrietatem torquendi sint homi
etatem multis frequenteꝵ infir¬
mitatib fatigentur. uel morbũ
corporis timeant. qui de anime
salute non cogitant: ocłorũ suf¬
fusionem atq caliginem. men¬
supplicia non formidant. & hoc
quidem nonsolum laicis. s etũ
clericis dicimus: quia quod per
est multi sunt etiam maioris or¬
dinis clerici. qui cum alus sobn¬
etatis bonum deberent iugiter
predicare: nonsolum hoc not
faciunt: s etiam & se et alios
inebriare nonerubescunt. nec
metuunt. S agnoseant & do¬
leant quicumq tales sunt. qui
ro quale est quod iam transacđ
coniuuio. & expleta siti cũ am¬
plius bibere nonpossint. nec de¬
beant: tunc q̃si nouelli & qui ip̃¬
sa hora suꝑuenerint. diu̾sis no¬

Expanded text:
Nolite inebriari vino, in quo est luxuria . Et ideo definiat ac deliberet unusquisque apud se, ebrietatem grave peccatum esse: et tunc aut nunquam aut difficile eum ebrietas poterit superare. Cum enim non solum in futuro saeculo propter ebrietatem torquendi sint hominetatem multis frequenter infirmitatibus fatigentur, vel morbum corporis timeant, qui de animae suae salute non cogitant, oculorum suffusionem atque caliginem,supplicia non formidant. Et hoc quidem non solum laicis, sed etiam clericis dicimus: quia quod pejus est, multi sunt etiam majoris ordinis clerici, qui cum aliis sobrietatis bonum deberent jugiter praedicare, non solum hoc non faciunt, sed etiam et se et alios inebriare non erubescunt nec metuunt. Sed agnoscant et doleant quicumque tales sunt, quia ro quale est, quod jam transacto convivio et expleta siti, cum amplius bibere nec possint nec debeant; tunc quasi novelli, quasi et qui ipsa hora supervenerint, diversis no
Abbreviated transcription (Latin):
de ebrietate nascantur assidue
noluerint predicare. Qui ergo
credit ebrietatem paruum esse
peccatum: S se non emendaue¬
rit. & ꝓipsa ebrietate penitenti¬
am dignam nonegerit: cũ adul¬
teris & homicidis eterna illum¬
pena sine remedio cruciabit: se¬
cundum illud quod ipsi bene
nostis beatum apłm predicasse.
Neq inquit fornicarii. neq ydo¬
us seruientes. neq: molles. neq:
mascłorum concubitores. neq
auari. neq adulteri. neq ebrio

Expanded text:
de ebrietate nascantur, assidue de ebrietate nascantur, assidue noluerint praedicare. Qui ergo credit ebrietatem parvum esse peccatum, si se non emendaverit, et pro ipsa ebrietate poenitentiam non egerit; cum adulteris et homicidis aeterna illum sine remedio poena cruciabit, secundum illud quod ipsi bene nostis beatum Apostolum praedicasse, Neque, inquit, fornicarii, neque idolis servientes, neque molles, neque masculorum concubitores, neque avari, neque adulteri,
Abbreviated transcription (Latin):
fratres km̃i quicumq dominus
habet plures seruos: si uel unum
ex illis uelit fieri ebriosum: Sine
dubio nullus ẽ. qui hoc uoluerit ali¬
quando aut uelit. & qua fronte
qua ue conscientia qui seruum
non uult habere ebriosum: ipse
uult fieri ebriosus: fcce de doniꝰ
di Tu habes seruum: & te habet
ds seruum. Qualit̃ uis ut tibi ser¬
uiat seruus tuus: talit̃ & tu serui
uum sobrium: & ds habeat ebri¬
um: Acsi dignum udicas te cui
seruus sobrius seruiat: dm̃ indig¬
num putas cui tu sobrius seruire
debeas: Hec ergo fratres km̃i di
ligenter attendite. & considera¬
te. quia non ẽ dignum ut faciamꝰ
te dices: quomodo facio do: quod
michi fieri nolo: audĩ quomodo.
Tibi non placet seruum ebriosum
habere: & tu nonuis do seruire:
litate se inebriant homines: quia
putant ebrietatem aut paruum.
aut nullum esse peccatum. Sed
ꝓ ista ignorantia maxime sacer¬
dotes indiem uidicii reddituri
sunt rationẽ: sed commissis sͥ
populis que uel quanta mala

Expanded text:
fratres charissimi, quicumque dominus habet plures servos, si vel unum ex illis velit fieri ebriosum? Sine dubio nullus est qui hoc voluerit aliquando aut velit. Et qua fronte, qua conscientia qui servum non vult habere ebriosum, ipse vult ebriosus fieri? Ecce de donis Dei tu habes servum, et te habet Deus servum: qualiter vis ut tibi serviat servus tuus, taliter et tu servire vum sobrium, et Deus habeat te ebriosum. Ac sic te dignum judicas, cui servus sobrius serviat; et Deum indignum putas cui tu sobrius servire debeas. Haec ergo, fratres charissimi, diligenter attendite et considerate, quia non est justum ut faciamus te dices: Quomodo Deo facio quod mihi fieri nolo? Audi quomodo. Tibi non placet servum ebriosum habere; et tu non vis sobrius litate se inebriant homines, quia putant ebrietatem aut parvum aut nullum peccatum esse. Sed pro ista ignorantia maxime sacerdotes in die judicii reddituri sunt rationem, si commissis sibi populis, quae vel quanta mala
Abbreviated transcription (Latin):
serit. & ad bibendum aut ipse
ꝓnus fuerit. aut conuiuas suoᷤ
adiurare uel cogere uoluerit:
& ꝓse et ꝓ illis indie iudicui
reus erit. E quia quod perꝰ ẽ¬
iam aliqui elerici qui hoc debe¬
rent ꝓhibere. ipsi cogunt aliqͥᷤ
plus qͣm expedit bibere.
amodo incipiant et seipsoᷤ
corrigere. & alios castigare
ut cum ante tribunal xp̃i
uenerint: non de sua uel
illorum ebrietate incurrant
supplicium s magis dum et
ipsi se emendant. et alios casti¬
gare non cessant. ꝑuenire ad
eternum premium mereantur.

Expanded text:
aut ipse pronus fuerit, aut convivas suos adjurare vel cogere voluerit; et pro se et pro illis in Dei judicii reus erit. Et quia, quod pejus est, aliqui etiam clerici, qui hoc deberent prohibere, ipsi cogunt aliquos plus quam expedit bibere, amodo incipiant et se ipsos corrigere, et alios castigare: ut cum ante tribunal Christi venerint, nec de sua nec de aliorum ebrietate incurrant supplicium; sed magis dum et ipsi se emendant, et alios castigare non cessant, pervenire ad eternum praemium mereantur.
Abbreviated transcription (Latin):
sandas excusationes inpecca¬
tis. ista p̃tendunt: et quod im¬
plere nolunt. non potuisse se di¬
ueniretur ut tibi diceretur. als
bibes aut morieris: meluis erat ut
caro tua sobria occideretur:: quã
pebrietatem anima moreretur
s excusatio ista. falso obicit᷑. Ipsi
enim reges & quicumq alii sunt
potentes quia do ꝓpitio et xp̃ia¬
ni sunt & prudentes et sobrii. &
toto corde dm timentes. si de uide¬
tur irasci. postea uero ingrandem
admirationẽ suscipiunt dicente.
Quantum cum illo egim᷑ quan¬
tis eum minis & terrorib fatiga¬
umus. & tamen num ꝗͣ eum a so¬
brietate seꝑare potumꝰ. Nam &
d̃s qui de uidet ꝓ suo amore ineb̾¬
ari non uelle: ipse tibi grãm eti¬
am illorum dabit: qui te ut am¬
plius biberes uidebantur hortari.
quod inistis demporib martyres
non sint: cottidie marty res fiunt.
Martyr & enim: testis interpre¬
tatur. Quicumq & enim ꝓueri¬
date destimonium dederit. & om̃
causas cum iusticia iudicauerit

Expanded text:
sandas excusationes in peccatis ista praetendimus; et quod implere nolumus, non potuisse nos diveniretur, ut tibi diceretur, Aut bibes aut morieris; melius erat ut caro tua sobria occideretur, quam per ebrietatem anima moreretur. Sed excusatio ista falso objicitur. Ipsi enim reges et quicumque alii sunt potentes, quia Deo propitio et christiani sunt et prudentes, et sobrii, et toto corde Deum timentes, si te videtur irasci, postea vero te in grandi admiratione suscipiunt, dicentes: Quantum cum illo egimus, quantis eum minis et terroribus fatigavimus; et tamen nunquam eum a sobrietate separare potuimus! Nam et Deus, qui te videt pro suo amore inebriari non velle, ipse tibi gratiam etiam illorum dabit, qui te ut amplius biberes videbantur hortari quod in istis temporibus martyres non sint; quotidie martyres fiunt. Martyr enim, Testis interpretatur. Quicumque ergo pro veritate testimonium dederit, et omnes causas cum justitia judicaverit,