comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd saluator ait. Qd me dicitis bonum : Nemo bonus: nͥ
solus ds. Hanc itẽ ꝓpositionem omnino ñ soluit. s oppo¬
suit uelut ex adu̾so alia testimonia. qͥb ꝓbaret ẽẽ & homi¬
nẽ bonũ. Dix enĩ ẽẽ respondendũ. qͥd ioem dns alibi ait.
bonus homo de bono thesauro cordis sui ꝓfert bona. L iter̃
Qͥ solẽ suũ oriri fac̃ suꝑ bonos & malos. Et alibi scͥptũ
ẽ inquit. Bona bonis creata st̃ ab initio. Et iter̃. Q st̃ bo¬
ni: erunt habitatores t̾re. Cui sic respondendũ ẽ. ut &
illud intelligatur quomͦ dictũ sit. nemo bonꝰ. nͥ unus d̾s.
Siue qr omia quȩ creata sunt. qͣnis ea ds fecerit bona ual¬
de.creatori tam̃ cõparata nec bona st̃. cui cõparata nec st̃.
Altissimo qͥppe & ꝓpͥo m̃ qͦdã. de se ipso dix̃. Ego sũ qͥ sũ.
Sic dictũ ẽ. nemo bonus nͥ unꝰ ds. quẽ adinodũ de ioh̃e dic¬

Expanded text:
quod saluator ait: quid me dicis bonum? nemo bonus nisi solus deus\'. hanc item propositionem omnino non soluit, sed opposuit uelut ex aduerso alia testimonia, quibus probaret esse et hominem bonum. dixit enim esse respondendum quod idem dominus alibi ait: bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona, et iterum: qui solem suum oriri facit super bonos et malos. <et alibi scriptum est\', inquit, <bona bonis creata sunt ab initio, et iterum: qui sunt boni, erunt habitatores terrae\'. cui sic respondendum est, ut et illud inteliegatur quomodo dictum sit: nemo bonus nisi unus deus. siue quia omnia quae creata sunt, quamuis ea deus fecerit bona ualde, creatori tamen comparata nec bona sunt, cui comparata nec sunt — altissime quippe et proprio modo quodam de se ipso dixit: ego sum qui sum. sic dictum est: nemo bonus n
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝗͣ nos ea ꝓculerimus. dilignt̾ audiamꝰ. in deutero¬
nomio. Cu aut̃ ꝑfectus eris: corã dño dõ tuo. Itẽ illic.
Iñ erit inconsummat᷑. in filiis isrł. Itẽ saluator in
euangłio. Estote ꝑfecti. quia pat̾ ur̃ qui in celis õ ꝑsectꝰi.

Expanded text:
tamquam nos ea protulerimus, diligenter audiamus. \'in Deuterotamquam nos ea protulerimus, diligenter audiamus. \'in Deuteronomio: tu autem perfectus eris coram domino deo tuo; item illic: et non erit inconsummatus in filiis Israel; item saluator in euangelio: est
Abbreviated transcription (Latin):
quis caro c̃cupiscere đr. quia carnalit̾ anima c̃cupisait.
Cunc erit iustus sine ullo omnino peccato. qr nulla lex
erit in menbris eiꝰ repugnans legi m̃tis eiꝰ. s prorsus to
tio. ꝗͣuis eam in hac uita nemo habeat: Non enĩ rect
curritur. si qͥ currendũ ẽ nesciatur. Quomͦ aũ sciretur.
si nullis p̃ceptis ostenderet᷑: Sic gͦ curramꝰ. ut comp̃benda¬
mus. Om̃s enĩ qui recte currunt: cõprehendent. ũ sic̃ĩ
agone theatrico. Om̃s qͥdẽ currunt: s unus accipit pal¬
mam. Curramꝰ credendo. sꝑando. desiderando. Curramꝰ
corpꝰ castigando. & elemosinas in bonis dandis. maliꝰq
ignoscendis hilarit̾ & excorde faciendo. & currentiũ ui¬
res ut adiuuent᷑ orar lo. & sic audiamꝰ p̃cepta ꝑfectiõis
ne currere negligamus ad ꝑfectionem caritatis. his
p̃missis ea testimonia quȩ posuit iste cui respondem᷑

Expanded text:
quamuis caro concupiscere dicatur, quia carnaliter anima concupiscit. quamuis caro concupiscere dicatur, quia carnaliter anima concupiscit. tunc erit iustus sine ullo omnino peccato, quia nulla lex erit in membris eius repugnans legi mentis eius, sed prorsus totomini ista perfectio. quamuis eam in hac uita nemo habeat? non enim recte curritur, si quo currendum est nesciatur. quomodo autem sciretur, si nullis praeceptis ostenderetur? sic ergo curramus, ut conprehendamus. omnes enim qui recte currunt, conprehendent, non sicut in agone theatrico omnes quidem currunt, sed unus accipit palmam. curramus credendo, sperando, desiderando; curramus corpus castigando et elemosynas in bonis dandis malisque ignoscendis hilariter et ex corde faciendo et currentium uires ut adiuuentur orando et sic audiamus praecepta perfectionis, ne currere neglegamus ad plenitudinem caritatis. His praemissis ea testimonia quae posuit iste cui respondemus,
Abbreviated transcription (Latin):
hinc dic̃ apł̃s. łs quia iã acceꝑim: aut iã ꝑfectus sim.¬
fr̃s ego me ñ arbitror apprehendisse. Unũ autẽ. que
retro oblitus. in ea quȩ ante sunt extentꝰ. scđm intenti¬
currimus. hoc sapiamꝰ qͦd ñdum ꝑfecti sumus. ut illic
ꝑficiamur qͦ ꝑfecte adhuc currimus. ut cũ uenerit
qͦd ꝑfectum ẽ. qͦd ex parte ẽ destruat᷑. id est ñ iã exparte
sit. s ex toto. quia fidĩ & spei iã res ipsa ñ quȩ credat᷑ &¬
trib maior ẽ. ñ auferat᷑. s augeat᷑ & impleat᷑. c̃cẽplata
qͦd credebat. & qͦd sꝑabat adepta. In qua plenitudine
caritatis. p̃ceptum illud implebitur: diliges dñm dĩn
tuum ex toto corde tuo. & ex tota anima tua. & ex totu
mente tua. Nam cũ ẽ adhuc aliquid carnalis c̃cupi¬
scentiȩ. qͦd uł continendo frenet᷑. ñ omĩmͦ ex tota ani¬
ma diligit᷑ d̾s. Non enim caro sine anima c̃cupiscit.

Expanded text:
hinc dicit apostolus: non quia iam acceperim aut iam hinc dicit apostolus: non quia iam acceperim aut iam fratres, ego me non arbitror apprehendisse; unum autem, quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intenticurrimus, hoc sapiamus, quod nondum perfecti sumus, ut illic perficiamur, quod perfecte adhuc currimus: ut cum venerit quod perfectum est, quod ex parte est destruatur; id est, non jam ex parte sit, sed ex toto; quia fidei et spei jam res ipsa, non quae credattribus major est, non auferatur, sed augeatur et impleatur: contemplata quod credebat, et quod sperabat adepta: in qua plenitudine charitatis, praeceptum illud imptuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua. nam cum est adhuc aliquid carnalis concupiscentiae, quod uel continendo frenetur, non omni modo ex tota anima diligitur deus. non enim caro sine anima concupiscit,
Abbreviated transcription (Latin):
uł parũ in eis ꝓficit qͦd benignitatis ac laboris impendit᷑.
subrepit tedium quo fuscetur hilaritas. in qua datorẽ
diligit d̾s. subrepit autẽ tantomag̾. qͣnto minꝰ quisq:
& tanto miuꝰ quanto mag̾ ꝓfecerit: his atq huiusmodi
c̃sideratis: merito in oratiõe dicimꝰ. dimitte nob̃ debita
nr̃a. sic̃ & nos dimittimꝰ debitorib nr̃is. sitam̃ qͦd dicimꝰ
faciamus. ut uł ipsi cẽ diligant᷑ inimici. uł si quis ꝗͣ ad¬
huc in xp̃o paruulus. hoc ñdum fac̃. penitenti tam̃ qͦd
in eum quisq peccauit. & ueniam petenti ex intimo cor¬
dis ignoscat. si uult ut qꝰ orationẽ pat̾ celestis exaudiat.
In qua oratione si contentiosi ẽẽ nolumus. satis nob
ꝓpositum speculũ ẽ. uͥ inspiciat᷑ uita iustoꝵ qui ex fide
uinunt. & ꝑfecte currunt. qͣuis sine peccato ñ sint. un¬
de dicunt. dimitte nob̾. quia ñdum qͦ currit᷑ ꝑuenert̃.

Expanded text:
uel parum in eis proficit, quod benignitatis ac laboris impenditur, uel parum in eis proficit, quod benignitatis ac laboris impenditur, subrepit taedium, quo fuscetur hilaritas, in qua datorem diligit deus, subrepit autem tanto magis, quanto minus quisque, et tanto minus, quanto magis profecerit — his atque huius modi consideratis merito in oratione dicimus: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; si tamen quod dicimus faciamus, ut uel ipsi etiam diligantur inimici uel, si quisquam adhuc in Christo paruulus hoc nondum facit, paenitenti tamen quod in eum quisque peccauit et ueniam petenti ex intimo cordis ignoscat, si uult ut eius orationem pater caelestis exaudiat. In qua oratione si contentiosi esse nolimus, satis nobis propositum speculum est ubi inspiciatur uita iustorum, qui ex fide uiuunt et perfecte currunt, quamuis sine peccato non sint. unde dicunt: dimitte nobis, quia nondum quo curritur peruenerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nolite facere iusticiam urãm corã hominib. ut uide¬
amini ab eis. ne istũ nr̃m cursũ fine humane głe me¬
tiremur. ñ ẽ in expositione ipsius iusticiȩ exsecutꝰ. nͥ ista
tria. iciuniũ. elemosinas. orationes. Ieiunio scilicet: uni¬
u̾sam corporis castigationem significans. E lemosinis
omnẽ beniuolentiã & benificientiã uł dandi. uł igno¬
scendi. & oratione insinuans om̃s regulas sc̃i desiderii.
Ut q̃m in castigatione corporis frenatur c̃cupiscentia.
quȩ ñ frenari. s omnino eẽ ñ deb&. nec erit in illa per¬
fectione iusticiȩ. ubi nullũ erit omnino peccatũ. &e sepe
in usu rerũ ẽ c̃cessarum atq licitarum exerit ĩmod̾atio¬
nẽ suam. in ipsa uͦ beneficientia qua iustus c̃sulit ꝓximo.
quedam fiunt quȩ obsint cũ ꝓdesse putata sint: & aliq̃n
ꝑ infirmitatẽ. uł cum minꝰ sufficitur necessitatib alioꝵ.

Expanded text:
nolite facere iustitiam uestram coram hominibus, ut uidenolite facere iustitiam uestram coram hominibus, ut uideamini ab eis, ne istum nostrum cursum fine humanae gloriae metiremur, non est in expositione iustitiae ipsius exsecutus nisi tria ista: ieiunium, elemosynas, orationes; ieiunio scilicet uniuersam corporis castigationem significans, elemosynis omnem beneuolentiam et beneficientiam uel dandi uel ignoscendi et oratione insinuans omnes regulas sancti desiderii: ut quoniam in castigatione corporis frenatur concupiscentia, quae non frenari, sed omnino esse non debet nec erit in illa perfectione iustitiae, ubi nullum erit omnino peccatum, et saepe in usu rerum etiam concessarum atque licitarum exserit immoderationem, suam in ipsa uero beneficientia, qua iustus consulit proximo, quaedam fiunt quae obsint, cum prodesse putata sint, et aliquando per infirmitatem, uel cum minus sufficitur necessitatibus aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
uitã merces ꝑficiens reddit᷑. s eis tantũ a quib in hac
uita eiusdem mercedis m̾itũ comꝑat᷑. Non eiũ ad sa¬
turitatẽ iusticiȩ. cum huic exierit quisq ꝑueniet.
nͥ ad cam cum hic ẽ esuriendo &e sitiendo cucurrerit.
Beati quippe qui esuriunt & sitiunt iusticiã. qͣm ipsi
saturabunt᷑. Quãdiu gͦ ꝑegrinantes a dño. ꝑ fidẽ ambu¬
dinemq iusticiȩ. uͥ in specie decoris eiꝰ iã plena &e ꝑfecta
caritas erit. Nunc ipsius cursus rectitudine & ꝑfectione
tendamus. castigando corpus nr̃m & seruituti subicien¬
do. & elemosinas in dandis bnficiis & dimittendis quȩ
in nos st̃ cõmissa peccatis hilarit̾ & ex corde faciendo.
& orationib indesinent̾ insistendo. & hȩc faciendo in
doctrina sana qua edificat᷑ fides recta. spes firma. caritaᷤᷤ
pura. hȩc ẽ nunc nr̃a iusticia. qua currimꝰ esurientes
stea saturemur. Unde d̾ns in euangłio. cum dixisset

Expanded text:
uitam merces perficiens redditur, sed eis tantum, a quibus in hac uitam merces perficiens redditur, sed eis tantum, a quibus in hac uita eiusdem mercedis meritum comparatur. non enim ad saturitatem iustitiae, cum hinc exierit, quisque perueniet, nisi ad eam cum hic est esuriendo et sitiendo cucurrerit; beati quippe qui esuriunt et sitiunt iustitiam, quoniam ipsi saturabuntur. Quamdiu ergo peregrinantes a domino per fidem ambudinemque iustitiae, ubi in specie decoris eius iam plena et perfecta caritas erit, nunc ipsius cursus rectitudine et perfectione tendamus castigando corpus nostrum et seruituti subiciendo et elemosynas in dandis beneficiis et dimittendis quae in nos sunt commissa peccatis hilariter et ex corde faciendo et orationibus indesinenter instando et haec faciendo in doctrina sana, qua aedificatur fides recta, spes firma, caritas pura. haec est nunc nostra iustitia, qua currimus esurientes stea saturemur. unde dominus in euangelio cum dixisset:
Abbreviated transcription (Latin):
minũ nr̃m. Qd ut ꝑficiatut. & nc̃ in ꝓficientib agitur.
& omĩmꝰ implebit᷑ contentiõe mortis absumpta. & ca¬
ritate quę credendo & sꝑando nutritur. uidendo & obtinẽ¬
do ꝑfecta. Deinceps instituit diuinis testimoniis ag̾e qͦd
intendit. Qod quale sit diligñtiꝰ adu̾tamui. Lestimonia
inquit quib ꝓbat᷑ preccptum ẽẽ homini. ut absq pec¬
cato sit. Ad hoc respondemus. ñ utrii p̾ceptũ sit querit᷑.
qͦd ualde manifestum ẽ: s hoc ipsum qͦd p̃ceptũ ẽẽ
c̃stat. utrum in corpore mortis huiꝰ possit impleri. ubi
ñ om̃is lib̾atur. qui finit hanc uitam. s qͥ in hac ui¬
ta susceꝑit gram. & ne inuanũ suscipiat. bonis oꝑib
egerit. Aliud ẽ enim exire de hoc corpore. qͦd om̃s ho¬
mines dies uitȩ huiꝰ ultimꝰ cogit. aliud ẽ aut̃ lib̾ari
de corpore mortis huius. qͦd sola d̃i gr̃a ꝑ iħ̃m xp̃m¬
dñm nr̃m. sc̾is & fidelib eius imꝑtit. Post hanc aut̃

Expanded text:
minum nostrum. quod ut perficiatur, et nunc in proficientibus agitur et omni modo implebitur contentione mortis absumpta et caritate quae credendo et sperando nutritur uidendo et obtinendo perfecta. Deinceps instituit diuinis testimoniis agere quod intendit. quod quale sit, diligentius aduertamus. \'testimonia\', inquit, \'quibus probatur praeceptum esse homini ut absque peccato sit. ad hoc respondemus: non utrum praeceptum sit quaeritur, quod ualde manifestum est; sed hoc ipsum, quod praeceptum esse constat, utrum in corpore mortis huius possit impleri, ubi non omnis liberatur qui finit hanc uitam, sed qui in hac uita susceperit gratiam et ne in uanum suscipiat bonis operibus egerit. aliud est enim exire de hoc corpore, quod omnes homines dies uitae huius ultimus cogit, aliud est autem liberari de corpore mortis huius, quod sola dei gratia pnostrum sanctis et fidelibus eius impertit. post hanc autem
Abbreviated transcription (Latin):
det. Ipse tu. Qͦd si dix̾is inquit ego eẽ ñ possum: respon¬
dendũ ẽ. Cuius culpa: Qd si dix̾is mea: dicendũ ẽ. Ec
quomͦ tua ẽ. si ipse sine peccato eẽ ñ potes: Iterũ fac̃ se
int̾rogari. & dici sͥ. Tu ipse sine peccato es. qui dicis ho¬
minẽ sine peccato ẽẽ posse: Et respond&. Qͦdñ sum si¬
ne peccato. cuiꝰ culpa ẽ÷ Od si dix̾is inquit tua ẽ: respon¬
dendum ẽ. Quomͦ mea si eẽ ñ possum: Hos respondemꝰ

Expanded text:
det: Ipse tu, Quod si dixeris, inquit, Ego esse non possum: respondet: Ipse tu, Quod si dixeris, inquit, Ego esse non possum: respondendum est, Cujus culpa est? Quod si dixeris, Mea: dicendum est, Et quomodo tua est, si esse non potes? Iterum facit se interrogari et dici sibi: Tu ipse sine peccato es, qui dicis hominem sine peccato esse posse? Et respondet: Quod non sum sine peccato, cujus culpa est? Quod si dixerit, inquit, Tua est: respondendum est, Quomodo mea, si esse non possum? No
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Et si ẽ ali quod peccatum qͦd uitari ñ possit. qͦmͦ
cui ñ imputauit dñs peccatum. Non enĩ imputat his:
qui fidelit̾ ei dicunt. Dimit te nob̾ debita nr̃a. sic̃ & nos
dimittimꝰ debitorib nr̃is. Et iuste ñ inputat: quia
iustum ẽ qͦd ait. In qua m̃sura mensi fueritis: in ea¬
dem remetietur uob̃. Peccatum ẽ aut̃. cũ uł ñ ẽ cari¬
tas quȩ esse deb&. uł minor ẽ ꝗͣ deb&. siue hoc uitari
uoluntate possit. siue ñ possit. Qͥ a si pot̾: p̾sens uo¬
luntas hoc fac̃. Si autẽ ñ pot̃: p̾terita uoluntas hoc
dir. s quando humilis adiuuat᷑. Post hȩc ille qui ista
conscripsit. introdncit ꝑsonam suã quasi cũ alło dis
putantẽ. & fac̃ se int̾rogari. & quasi ab int̾rogante sibi
dici. Das mͥ hominẽ sine peccato: Et respondet. Dotͥ qͥ eẽ
possit. Et rursum ab int̾rogante đr ei. Qs ẽꝰ Et respon¬

Expanded text:
tum. et si est aliquod peccatum, quod uitari non possit, quomodo tum. et si est aliquod peccatum, quod uitari non possit, quomodo cui non imputabit dominus peccatum. non enim imputat his qui fideliter ei dicunt: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. et iuste non imputat, quia iustum est quod ait: in qua mensura mensi fueritis, in eadem remetietur uobis. peccatum est autem, cum uel non est caritas quae esse debet uel minor est quam debet, siue hoc uitari uoluntate possit siue non possit; quia si potest, praesens uoluntas hoc facit, si autem non potest, praeterita uoluntas hoc tur, sed quando humilis adiuuatur. Post haec ille qui ista conscputantem, et facit se interrogari, et quasi ab interrogante sibi dici: Da mihi hominem sine peccato. Et respondet: Do tibi qui esse possit. Et rursus ab interrogante dicitur ei: Quis est? Et respon
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Iter̃ ait q̃rendum ẽ. si natura hominis bona ẽ.
qͦd nullus negare nͥ marchion aut manicheus aude¬
bit. Quomͦ gͥ bona ẽ. si malo ei ñ ẽ carere possibile:
om̃e enim ꝑeccatũ malum ẽẽ qͥs dubitet: Respondemꝰ
& naturã hominis bonã ẽẽ: & eã malo carere posse.
Nam idõ clamamus lib̃a nos amalo: qͦd ñ ꝑficit᷑ ꝗͣdiu
corpꝰ qͦd corrumpit᷑ aggrauat animã. S hoc agit᷑ gr̃a ꝑ¬
fidem. ut aliqn dicatur. ubi ẽ mors contentio tuaꝰ ubi
ẽ mors aculeus tuus : Aculeus autẽ mortis peccatum ẽ:
uirtꝰ uͦ peccati lex. Qm lex ꝓhibendo auget percati cupi¬
ditatem. nͥ oiffundat sp̃c caritatẽ. quȩ plena & ꝑfecca
t̾t erit: cum uidebimus facie ad faciẽ. Et hoc inqͥt
dicendũ c̃. Certe iustꝰ ẽ ds. Negari enim ñ pot̾. Imputat
aut̾ d̃s homini om̃e peccatum. Et hoc qͦq c̃fitendum
puto. Qͥa neq peccatũ ẽ. quicqͥd ñ imputabit᷑ in pecca¬

Expanded text:
it, \'quaerendum est, si natura hominis bona est, quod nullus negare nisi Marcion aut Manicheus audebit: quomodo igitur bona est, si malo ei non est carere possibile? omne enim peccatum malum esse quis dubitet?\' respondemus et naturam hominis bonam esse et eam malo carere posse. nam ideo clamamus: libera nos a malo. quod non perficitur, quamdiu corpus, quod corrumpitur, adgrauat animam. sed hoc agitur gra ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? aculeus autem mortis peccatum, uirtus uero peccati lex, quoniam lex prohibendo auget peccati cupiditatem, nisi diffundat spiritus caritatem quae plena et perfecta tunc erit, cum uidebimus facie ad faciem. \'Et hoc\', inquit, dicendum est: certe iustus deus — negari enim non potest — imputat autem deus homini omne peccatum. et hoc quoque confitendum puto, quia neque peccatum est quicquid non imputabitur in pecca
Abbreviated transcription (Latin):
tas. & plenitudo legis ẽ caritas. graue ñ cẽ qͦd diligñdo
fit. ñ timendo: Laborant aut̃ in d̾i p̃ceptis. qui ea tim̃¬
do conant᷑ implere. s ꝑfecta caritas foras mittit timorẽ.
& fac̃ p̃cepti sarcinan leuem. ñ solũ ñ pͥm̃tẽ onere pon¬
derum. uer̃ &ẽ subleuantẽ uice pennarũ. Quȩ tam̃ cari¬
tas ut habeat᷑ ẽ tanta quanta in corpore mortis huius
hab̃i pot̾. parum ẽ nr̃ȩ uoluntatis arbitriũ: nͥ adiuuet

Expanded text:
tas et plenitudo legis est caritas — graue non esse quod diligendo tas et plenitudo legis est caritas — graue non esse quod diligendo fit, non timendo? laborant autem in dei praeceptis, qui ea timendo conantur implere; sed perfecta caritas foras mittit timorem et facit praecepti sarcinam leuem, non solum non prementem onere ponderum, uerum etiam subleuantem uice pinnarum. quae tamen caritas ut habeatur etiam tanta quanta in corpore mortis huius haberi potest, parum est nostrae uoluntatis arbitrium, nisi adiuuet
Abbreviated transcription (Latin):
bi. & ero inmaculatꝰ cum eo. & alibi. ẜcati in maculati
in uia: qui ambulant in lege dñi. ltẽ apud salomonẽ.
Diligit ds scã corda: accepti sunt illi om̃s inmaculati.
Horũ testimoniorum aliqua: currentes exhortant᷑ ut
ꝑfecte currant. aliqua ipsum finẽ cõmemorant. qͦ cur¬
rendo ꝑtendant. Ingredi autem sine macula ñ absur
onem inrep̃hensibilit̾ currit. carens criminib damp¬
nabilib atq ipsa peccata uenialia ñ negligens elcino¬
dimus ad ꝑfectionẽ: munda mundat oratio. Munda
ẽ aut̾ oratio. uͥ ueracit̾ đr. dimitte nob̃. sic̃ &e nos dimit¬
timꝰ. Ut dũ ñ rep̾hendit᷑ qͦd imputat᷑. sine rep̃hensione
hoc ẽ sine macula nr̃ ad ꝑfectionẽ cursus habeat᷑. in qͣ
ꝑfectione. cũ ad eam uenerimus. iã ñ sit omnino qͦd ig¬
noscendo mundet᷑. Deinde iste adhibae testimonia: qͥb
ostendat ñ eẽ grauia diuina p̃cepta. Qͥs aut̾ nesciat cũ
p̃ceptum generale sit caritas. quia finis p̃cepti ẽ cari¬

Expanded text:
eo; et alibi: beati inmaculati in uia, qui ambulant in lege domini; item apud Salomonem: diligit dominus sancta corda; accepti sunt autem illi omnes inmaculati\'. horum testimoniorum aliqua currentes exhortantur, ut perfecte currant, aliqua ipsum finem commemorant, quo currendo pertendant. ingredi autem sine macula non absuronem inreprehensibiliter currit, carens criminibus damnabilibus atque ipsa peccata uenialia non neglegens mundadimus ad perfectionem, munda mundat oratio; munda est autem oratio, ubi ueraciter dicitur: dimitte nobis, sicut et nos dimittimus, ut, dum non reprehenditur quod non imputatur. sine reprehensione, hoc est sine macula noster ad perfectionem cursus habeatur, in qua perfectione, cum ad eam uenerimus, iam non sit omnino quod ignoscendo mundetur. Deinde iste adhibet testimonia, quibus ostendat non esse grauia diuina praecepta. quis autem nesciat, cum praeceptum generale sit caritas — quia finis praecepti est cari
Abbreviated transcription (Latin):
scm qui datꝰ ẽ nob̃. Hec aliam ob causam scriptura com¬
inemorat. ñ ẽẽ grauia p̃cepta diuina. nͥ ut anima quȩ il¬
la grauia sentit. intelligat ñdum se accepisse uires. qͥb
talia sint p̃cepta dñi. qualia comm̃dant᷑. leuia scilicet
atq suauia. & oret gemitu uoluntatis. ut impetret do¬
nũ facilitatis. Qͥ enim dic̃. fiat cor meũ inmaculatum.
& itinera mea dirige scđ̾m u̾bum tuũ. & ne dñet᷑ mei

Expanded text:
m qui datus est nobis. nec aliam ob causam scriptura commemorat non esse grauia praecepta diuina, nisi ut anima quae illa grauia sentit intellegat nondum se accepisse uires, quibus talia sint praecepta domini qualia commendantur, leuia scilicet atque suauia, et oret gemitu uoluntatis, ut impetret donum facilitatis. qui enim dicit: fiat cor meum inmaculatum, et: itinera mea dirige secundum uerbum tuum, et n
Abbreviated transcription (Latin):
diuina. Unus enĩ ds. & unus mediator dĩ & hominũ hõ¬
xp̃c iħo. sine cuiꝰ grã nemo a c̃dempnatione lib̾atur. siue
quã traxit ex illo in qͦ om̃s peccauert̃. siue quã postea suis in¬
iquitatib addidit. Quale ẽ autẽ illud qͦd iste posuit in ex¬
tremo. siquis dix̾it: pot̾ fieri ut homo uł in u̾bo ñ pecc&.
respondendũ ẽ inquit: si uult ds. pot̾. Uult enim d̾s : gͦ po¬
test. Itẽ ait. Siquis dix̾it. fieri pot̾ ut hõ ñ in cogitatiõe
delinquat: respondendũ ẽ. Si uult d̾s: pot̃. uult enĩ d̃s:
gͦ pot᷑. Uidete quẽ admodũ uoluerit dicere: si d̃s adiu¬
uet pot̃: cui đr. adiutor m̃s esto ne derelinquas me.
Nutiq ad corporalia bona capessenda & mala cauen¬
da: s ad gerendam ꝑficiendamq iusticiã. Propt̾ qͦd di¬
cimus. ne nos inferas intemptationẽ. s lib̾a nos a ma¬
lo. Nec adiuuat᷑ nisi qͥ &e ipse aliquid agit. Adiuuatur

Expanded text:
diuina. unus enim deus et unus mediator dei et hominum, hodiuina. unus enim deus et unus mediator dei et hominum, ho sine cuius gratia nemo a condemnatione liberatur, siue quam traxit ex illo in quo omnes peccauerunt siue quam postea suis iniquitatibus addidit. Quale est autem, quod iste posuit in extremo, si quis dixerit: potest fieri ut homo uel in uerbo non peccet? \'respondendum est\', inquit, \'si uult deus, potest; uult enim deus, ergo potest\'. item ait: si quis dixerit: fieri potest ut homo non in cogitatione delinquat? respondendum est: si uult deus, potest; uult enim deus, ergo potest\'. uidete quemadmodum noluerit dicere: si deus adiuuet, potest, cui dicitur: adiutor meus esto, ne derelinquas me, non utique ad corporalia bona capessenda et mala cauenda, sed ad gerendam perficiendamque iustitiam. propter quod dicimus: ne nos inferas in temptationem, sed libera nos a malo. nec adiuuatur, nisi qui et ipse aliquid agit; adiuuatur
Abbreviated transcription (Latin):
nis gr̃a posita ẽ: donec ueniret semen cui ꝓmissum est.
Unde sub intrauit ut abundaret delictum. Et uͥ abun-¬
dauit delictum: suꝑ abundauit gr̃a. idest ut acciperae
hõ p̃cepta. suꝑbe de suis uirib fidens. in quib deficiens
& factuis &ẽ p̃uaricator. lib̾atorẽ saluatoremq reqͥreret.
atq eũ ita timor legis humilem factum. tãꝗͣ pedagogͦ
ad fioem grãmq ꝑduceret. Ita multuiplicatis infirmita¬
tib postea accelerauerunt. quib sanandis oportune xp̃c
aduenit. In cuiꝰ grãm aẽ iusti antiqui credidert̃. eadem ipsa
grã eiꝰ adiuti. ut eum gaudentes p̃noscerent. & qͥdã ẽ pre¬
nuntiarent ẽẽ uenturũ. uł in illo popło isrł sicut moyses
& ihesusnaue. & samuel. & dauid. & cȩt̾i tales. uł extra ip-¬
sum popłm sic̃ iob. uł ante ipsum popłm sic̃ abraham. sic̃
noe. & quicũq alii sunt. qͦs uł cõmemorat uł tacet script᷑a

Expanded text:
nis gratia posita est, donec ueniret semen cui promissum est, nis gratia posita est, donec ueniret semen cui promissum est, unde subintrauit ut abundaret delictum; et ubi abundauit delictum, superabundauit. gratia: id est ut acciperet homo praecepta superbe de suis uiribus fidens, in quibus deficiens et factus etiam praeuaricator liberatorem saluatoremque requireret atque ita eum timor legis humilem factum tamquam paedagogus ad fidem gratiamque perduceret. ita multiplicatis infirmitatibus postea accelerauerunt, quibus sanandis oportune Christus aduenit. in cuius gratiam etiam iusti antiqui crediderunt eadem ipsa gratia eius adiuti, ut gaudentes eum praenoscerent et quidam etiam praenuntiarent esse uenturum, uel in illo populo Israel, sicut Moyses et Iesus Naue et Samuhel et Dauid et ceteri tales, uel extra ipsum populum, sicut Iob, uel ante ipsum populum, sicut Abraham, sicut Noe et quicumque alii sunt, quos uel commemorat uel tacet scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
&e ꝑtransies ab initio fidĩ. Et quisq ita eligit bonũ. sicut
unicuiq ds partitꝰ ẽ m̃surã fidi. Et nemo pot̾ ad me ue¬
nire ait pͥnceps fidĩ: nisi pat̾ qui misit me traxerit cũ.
Qed de fide diccum ẽt̃ qua in eum credit᷑. postea satis euid̾n¬
ter explanat. uͥ dic̃. Uerba quȩ ego locutus sum uob̃: sp̃c
&e uita sunt. S sunt quidã ex uob̃. qui ñ credunt. Sciebat
enim ab mitio iħc qui eẽnt credentes. & qͥs traditurꝰ eẽt
cum: & dicebat. Propt̾ea dixi uob̃: q nemo pot̾ uenire
adͥ me. nisi fuerit ei datum a patre meo. Magnũ autem
aliquid ꝓ sua causa se inuenisse arbitrat᷑ ẽ apud isaiã
bona sunt t̾re mandiicabitis. Si aut̃ nolueritis & ñ audi¬
eritis me: gladiꝰ uos comed&e. Os enim dñi locutũ ẽ hȩc.
Quasi ñ lex tota huiusmodi conditionib plena sit: aut
ob aliud suꝑbis p̃cepta ista data sint. nͥ qr lex p̃uaricatio¬

Expanded text:
et pertransies ab initio fidei, et quisque ita eligit bonum, sicut et pertransies ab initio fidei, et quisque ita eligit bonum, sicut unicuique deus partitus est mensuram fidei, et: nemo potest ad me uenire, ait princeps fidei, nisi pater qui misit me traxerit eum. quod de fide dictum esse qua in eum creditur postea satis euidenter explanat, ubi dicit: uerba, quae ego locutus sum uobis, spiritus et uita sunt. sed sunt quidam ex uobis qui non creduntraditurus esset eum. et dicebat: propterea dixi uobis, quia nemo potest uenire ad me, nisi fuerit ei datum a patre meo. Magnum autem aliquid pro sua causa se inuenisse arbitratus est apud Esaiam is; si autem nolueritis et non audieritis me, gladius uos comedet; os enim domini locutum est haec. quasi non lex tota huius modi condicionibus plena sit aut ob aliud superbis praecepta ista data sunt, nisi quia lex praeuaricatio
Abbreviated transcription (Latin):
apł. ut ñ quasi ex necessitate bonum eꝰ eẽt s uoluntari¬
um. quasi alit̾ sit uoluntarium bonum nͥ cũ d̾s oꝑat᷑ in
nob̾ & uelle & oꝑari ꝓbona uoluntate. aut qi in deutero¬
nomio scriptũ ẽ. uitã & mortẽ deoit ante faciẽ hominiᷤ
bonum & malũ. & ammonuit ut elig̾et uitã. quasi & ip¬
sa ammonitio ñ de miscdia ueniat. uł aliqͥd ꝓdeẽt dig̾e
uitam. nͥ ds eligendi caritatẽ inspiraret. & electã hab̃e pre¬
staret. de qͦ dictum ẽ q̃m ira in indignatione eiꝰ & inta
in uoluntate aꝰ. aut qr dictũ ẽ. si uoles p̃cepta seruabuñ
te. quasi ñ debeat dõ agere gr̃as qr p̃cepta uoluit. qui deser¬
tus omi lumine u̾itatis hȩc uelle ñ poss&e. Positis ante homi¬
nem igne & aqua: quo uult quidẽ porrigat manũ. S
altior ẽ qui uocat. altius ꝗͣ omnis humana cogitatio. q̃n¬
doqͥdẽ initium corrigñdi cor.fides ẽ sic̃ scriptũ ẽ. Uenies

Expanded text:
apostolus: ut non quasi ex necessitate bonum eius esset, sed uoluntariapostolus: ut non quasi ex necessitate bonum eius esset, sed uoluntarium, quasi aliter sit uoluntarium bonum, nisi cum deus operatur in nobis et uelle et operari pro bona uoluntate; aut quia in Deuteronomio scriptum est: uitam et mortem dedit ante faciem hominis, bonum et malum et ammonuit ut eligeret uitam, quasi et ipsa ammonitio non de misericordia ueniat, uel aliquid prodesset eligere uitam, nisi deus eligendi caritatem inspiraret et electam habere praestaret, de quo dictum est: quoniam ira in indignatione eius et uita in uoluntate eius; aut quia dictum est: si uoles praecepta, seruabit te, quasi non debeat deo agere gratias, quia praecepta uoluit, qui desertus omni lumine ueritatis haec uelle non posset. positis ante hominem igne et aqua, quo uult quidem porrigit manum, sed altior est qui uocat altius quam omnis humana cogitatio, quandoquidem initium corrigendi cor fides est, sicut scriptum est: uenies
Abbreviated transcription (Latin):
temptationẽ. s lib̾a nos a malo. Ut qͥd enĩ ista orando tan¬
to gemitu petimꝰ. si uolentis hominis & currentis ñ mise¬
rentis ẽ dĩ : Non qr hoc sine uoluntate nr̃a agit᷑. s quia
uoluntas ñ implet qͦd agit: nisi diuinitꝰ adiuuet᷑. Hȩc ẽ
fid̃i sanitas. quȩ nos fac̃ querere ut inueniamꝰ. petere ut
accipiamꝰ. pulsare ut aꝑiatur nob̵. Contra istã qͥ dis¬
putat: contra se ipsum claudit ostium miscđiȩ dĩ. No¬
lo plura dicere de re tanta. qi meliꝰ eam cõmitco fideliũ
gemitib q̃ sermonib meis. Uidete tam̃ obserto quali
sit id̃o uolenti & currenti miscdłiam dĩ ñ necessariã. quȩ
illum aẽ preuenit ut curreret. qi de qͥdam ait apłs. quod
uult faciat. ibi ut arbitror ubi sequitur & dic̃. ñ peccat¬
si nubat. quasi ꝓ magno habñdũ sit uelle nub̾e. ubi de
marem feminãq coniungat. aut qm̃ ad filemonẽ scripsit

Expanded text:
temptationem, sed libera nos a malo. ut quid enim ista orando tantemptationem, sed libera nos a malo. ut quid enim ista orando tanto gemitu petimus, si uolentis hominis et currentis, non miserentis est dei? non quia hoc sine uoluntate nostra agitur, sed quia uoluntas non implet quod agit, nisi diuinitus adiuuetur. haec est fidei sanitas, quae nos facit orare: quaerere, ut inueniamus, petere, ut accipiamus, pulsare, ut aperiatur nobis. contra istam qui disputat, contra se ipsum claudit ostium misericordiae dei. nolo plura dicere de re tanta, quia melius eam committo fidelium gemitibus quam sermonibus meis. Videte tamen, obsecro, quale sit ideo uolenti et currenti misericordiam dei non necessariam, quae illum etiam praeuenit, ut curreret. quia de quodam ait apostolus: quod uult faciat, ibi, ut arbitror, ubi sequitur et dicit: non peccat, nubat — quasi pro magno habendum sit uelle nubere, ubi de marem feminamque coniungat — aut quoniam ad Philemonem scripsit
Abbreviated transcription (Latin):
num tuũ eẽt. s uoluntariũ. Itẽ in deuteronomio. uitã
& mortẽ dedi ante faciẽ tuã: bonum & malũ. Elige ui¬
tam ut uiuas. Itẽ ap̃salomonẽ. Ds ab initio c̃stituit ho¬
minẽ: & reliquit eũ in manu c̃silii sui. Adiecit ei man¬
data & p̃cepta. Si uoles p̾cepta seruabunt te. & inposter̃
fidem placitã facere. apposuit tͥ aquam & ignẽ. Ad qͥduis
porrige manum tuam. Ante hominẽ bonũ & malũ. ui¬
ta &e mors. pauꝑtas & honestas. a dño dõ st̃. Itẽ ap̃ isaiã.
Et si uolueritis & audieritis me. quȩ bona st̃ t̾rȩ man¬
ducabitis. Si autẽ nolueritis. nec obaudieritis me: gladiꝰ
uos comedet. Os enim dñi locutũ ẽ hȩc. Hic uͦ quantũ libet
isti obtegant. aꝑiunt᷑. declarant enim se contͣ dĩ grãm uł
miscđiã disputare. quã uolumꝰ impetrare cũ dicimꝰ fiat
uoluntas tua sic̃ in cęlo ita & in t̾ra. uł ne inferas nos ĩ

Expanded text:
num tuum esset, sed uoluntarium. item in Deuteronomio: uitam num tuum esset, sed uoluntarium. item in Deuteronomio: uitam et mortem dedit ante faciem tuam, bonum et malum. elige uitam, ut uiuas. item apud Salomonem: deus ab initio constituit hominem et reliquit eum in manu consilii sui. adiecit ei mandata et praecepta: si uoles praecepta, seruabunt te et in posterum fidem placitam facere. apposuit tibi aquam et ignem; ad quod uis porrige manum tuam. ante hominem bonum et malum, uita et mors. paupertas et honestas a domino deo sunt. item apud Esaiam: et si uolueritis et audieritis me, quae bona sunt terrae manducabitis; si autem nolueritis nec obaudieritis me, gladius uos comedet; os enim domini locutum est haec\'. hic uero, quantumlibet isti obtegant, aperiuntur. declarant enim se contra dei gratiam uel misericordiam disputare, quam uolumus impetrare cum dicimus: fiat uoluntas tua sicut in caelo ita et in terra. uel: ne nos inferas in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ reliquias infiriitatis ñdũ apparuit qͥd erimꝰ. Scim̾
qm cũ apparuerit similes ei crimus. q̃m uidebimꝰ eũ sicuti
ẽ. Iunc peccatũ nullũ erit. qr infirmitas nec int̾ior nec ex¬
terior ulla remanebit. Ec omĩs qui ht hanc spẽ in eũ. scifi¬
cat se. sic̃ & ipse sc̃s ẽ. Sc̃ificat enim se ñ ꝑ se ipsũ. s crelen¬
do in illum. & inuocando illum qͥ scͥificat scõs suos. Cuiꝰ
sc̃ificationis ꝑfeccio quȩ nc̃ ꝓficit & crescit de die in dic̃
om̃s infirmitatis reliquias ablatura ẽ. Itẽ dicunt inqͥt.
Non uolentis neq currentis. s miserentis ẽ dĩ. Qib respõ¬
dendũ ẽẽ dic̃. qͦd idem apls alibi de qͦdam ait. Od uult
faciat. Itẽ inquit ad filemonẽ de onesimo. Quẽ ego uo¬
luetã apud me detinere. ut ꝓ te mͥ ministraret. s sine
c̃silio tuo nicħ uolui fac̾e. ut ñ quasi ex necessitate bo¬

Expanded text:
propter reliquias infirmitatis nondum apparuit quod erimus. scimus propter reliquias infirmitatis nondum apparuit quod erimus. scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum sicutest. Tunc peccatum nullum erit, quia infirmitas nec interior nec exterior ulla remanebit, et omnis qui habet hanc spem in eum, sanctificat se sicut et ipse sanctus est. Sanctificat enim se, non per seipsum, sed credendo in illum, et invocando illum, qui sanctificat sanctos suos. Cujus sanctificationis perfectio, quae nunc proficit, et crescit de die in diem, omnes infirmitatis reliquias ablatura est. XVII.rrentis, sed miserentis est dei\'. quibus respondendum esse dicit, quod idem apostolus alibi de quodam ait: quod uult faciat. \'item\', inquit, \'ad Philemonem de Onesimo: quem ego uolueram apud me detinere, ut pro te mihi ministraret; sed sine consilio tuo nihil uolui facere, ut non quasi ex necessitate bo
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ qr peccatũ ñ habemꝰ nos ipsos seducimus & u̾itas in
nob̃ ñ ẽ. Quomͦ enim uerũ ẽ. omĩs qui peccat ñ uidit
eum nec cognouit eũ. cũ scđ̾m uisionẽ & cognitionem
quȩ erit in specie. nemo eũ in hacuita uideat. atq cog¬
noscat. scđm uisionẽ autẽ & cognitionẽ quȩ ẽ in fide
multi sunt qͥ peccent: ccite ipsi apostate. qͥ tam̃ in cum
aliquando credidert̃ ut de nullo eoꝵ dici possit scł̃m iusio¬
nẽ & cognitionẽ quȩ adhuc in fide ẽ. ñ uidit eum neq cog¬
nouit eũ÷ S intelligñdum arbitror. qi renouatio ꝑficien¬
da uidet & cognoscit: infirmitas uͦ absum̃da nec uidet nec
cognoscit eum. in cuiꝰ quantiscumq reliquiis int̾ius consti¬
tutis. si diximꝰ qr peccatũ ñ habemꝰ. nos ipsos seducimꝰ & ueri¬
tas in nob̾ ñ ẽ. Cum gͦ ꝑ gram renouationis filii dĩ simꝰ. tam̃

Expanded text:
mus quia peccatum non hmus quia peccatum non h enim uerum est: omnis qui peccat non uidit eum neque cognouit eum, cum secundum uisionem et cognitionem quae erit in specie nemo eum in hac uita uideat atque cognoscat? secundum uisionem autem et cognitionem quae est in fide multi sunt, qui peccent, certe ipsi apostatae, qui tamen in eum aliquando crediderunt, ut de nullo eorum dici possit: secundum uisionem et cognitionem, quae adhuc in fide est, non uidit eum neque cognouit eum. sed intellegendum arbitror, quia renouatio perficienda uidet et cognoscit, infirmitas uero absumenda nec uidet nec cognoscit eum, in cuius quantiscumque reliquiis interius constitutis si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et ueritas in nobis non est. cum ergo per gratiam renouationis filii dei simus, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
am̃i nunc filii dĩ sumꝰ. & ñdum apparuit qͥd erimꝰ. Sci¬
mus qm̾ cũ apparuerit similes ei erimꝰ. qm uidebimus
eum sicuti ẽ. Et om̃is qui ht̃ spem hanc in eũ. sc̃ificat
se: sic̃ &e ipse sc̾s ẽ. Et tam̃ cum hȩc om̃ia testimonia
uera sint. uerum ẽ & illud qͦd ꝓposuit & ñ soluit. Qo si
dix̾imus quia peccatum ñ habemꝰ nos ipsos seducimꝰ &
co qui apparuit ut peccata toller&. idest in xp̃o manemꝰ
& ñ peccamus. Hoc ẽ autẽ qͦd int̾ior renouat᷑ de die indiẽ.
Scđm autẽ qͦd de homine illo nati sumꝰ ꝑ quẽ peccatum
intrauit in inundũ & ꝑ peccatũ mors. & ita in om̃s ho¬
mines ꝑtransiit. sine peccato ñ sumͦꝰ: qr sine illiꝰ infirmi¬
tate ñdum sumꝰ. donec illa renouatione quȩ fit de die
sanet᷑: in qua ex pͥmo homine nati sumꝰ. & in qua sine
peccato ñ sumꝰ. Cuiꝰ reliquiis in homine int̾iore manẽ¬
tib. ꝗͣuis de die in diẽ minuant᷑ in ꝓficientib. si dixeri¬

Expanded text:
d erimus. scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est. et omnis qui habet spem hanc in eum sanctificat se, sicuti et ipse sanctus est.5 et tamen cum haec omnia testimonia uera sint, uerum est et illud quod proposuit et non soluit quod si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, eo qui apparuit, ut peccata tolleret, id est in Christo manemus et non peccamus — hoc est autem, quod interior renouatur de die in diem — secundum autem quod de homine illo nati sumus, per quem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, sine peccato non sumus, quia sine illius infirmitate nondum sumus, donec illa renouatione, quae fit de diesanetur, in qua ex primo homine nati sumus et in qua sine peccato non sumus. cuius reliquiis in homine interiore manentibus, quamuis de die in diem minuantur in proficientibus, si dixeri
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd gͦ dĩ lege ꝓhibemur. & quicqͥd iubemͥ facere. ad hoc
ꝓhibemur & iubemur: ut duo ista complcamꝰ. Et fort
gen̾alis ꝓhibitio ẽ. ñ concupisces: & gen̾alis uissio. diliges
Unde breuit̾ & apłs paulus. quodam loco utrũq cõple&xĩ
Prohibitio ẽ enĩ. nolite conformari huic scło. Iussio autẽ.
s reformamini in nouitate m̃tis ur̃ȩ. Illud ꝑtinet ad non
c̃cupiscere: hoc ad dilig̾e. Illud ad c̃tinentiam: hoc ad iu¬
sticiam. Illud ad declinandum a malo: hoc ad faciendũ
bonum. Non c̃cupiscendo enim uetustate expoliam᷑. e
nouitate induimur diligñdo. S nec quisꝗͣ eẽ pot̾ c̃tincul¬

Expanded text:
go dei lege prohibemur et quicquid iubemur facere, ad hoc prohibemur et iubemur, ut duo ista compleamus. et forte generalis prohibitio est: non concupisces, et generalis iussio: diliges. unde breuiter et apostolus Paulus quodam loco utrumque complexus est. prohibitio est enim: nolite conformari huic saeculo, iussio autem: sed reformamini in nouitate mentis uestrae. illud pertinet ad non concupiscere, hoc ad diligere; illud ad continentiam, hoc ad iustitiam; illud ad declinandum a malo, hoc ad faciendum bonum. non concupiscendo enim uetustate expoliamur et nouitate induimur diligendo. sed nec quisquam esse potest c
Abbreviated transcription (Latin):
in libro legis huius. si conu̾sus fueris ad dñm dm̃ tuũ
ex toto corde tuo. & ex tota anima tua. qr mandatum
hoc qͦd ego mando tͥ hodie. ñ ẽ graue. noq longe ate est.
Non ẽ in cęlo ut dicas. quis ascenda in celum & accipiae
illud nob̃: & audientes faciemꝰ. Non ẽ trans mare. ut di¬
cas. quis transfretabit mare. & accipiae illud nob̾: & au¬
dientes faciemꝰ. Iuxta ẽ enim u̾bum in ore tuo. in corde:⁊

Expanded text:
in libro legis huius: si conuersus fueris ad dominum deum tuum in libro legis huius: si conuersus fueris ad dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua. quia mandatum hoc, quod ego mando tibi hodie, non est grane neque longe a te est. non est in caelo, ut dicas: quis ascendet in caelum et accipiet illud nobis et audientes faciemus? non est trans mare, ut dicas: quis transfretabit mare et accipiet illud nobis et audientes faciemus? iuxta te est enim uerbum in ore tuo, in c
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra. & ne nos inferas intemptationẽ. & cȩt̾a huiꝰ modi. q̃
cõmemorare longum ẽ. hoc utiq orat. ut p̃cepta dĩ fa¬
ciat. Quȩ ut fierent nec iuberet᷑ si nicħ ibi nr̃a uolun¬
tas ag̾et. nec oraret᷑. si sola sufficeret. Comindant᷑ gͦ ñ
ẽẽ grauia. ut cui grauia sunt. intelligat ñdũ se accepisse
donũ quo grauia ñ suit. nec arbitret᷑ ea se ꝑficere. quan¬
do ita facit ut grauia sint. hilarẽ enĩ datorẽ diligit d̃s.
Hec tam̃ cum ea grauia sentit. desꝑando frangat᷑. s ad
q̃uendũ. petendũ. pulsandumq cogat᷑. audiamꝰ gͦ & in his
testimonus quȩ deinde posuit. dm̃ sua p̾cepta ñ grauia
comindantẽ. qͦd dĩ mandata inqͥt ñ mͦ inpossibilia non
sint. uerũ ne grauia qͥdẽ: in deuteronomio. Et conu̾tet᷑
dñs ds̃ tuus epulari in te suꝑ bonis. sic̃ epulatꝰ ẽ suꝑ pa¬
tres tuos. Si audieritis uocẽ dñi dĩ ur̃i. custodire & fac̾e
omĩa mandata eius & iusticias. & iudicia q̃ scripta st̃

Expanded text:
ationem et cetera huius modi, quae commemorare longum est, hoc utique orat, ut praecepta dei faciat, quae ut fierent, nec iuberetur, si nihil ibi nostra uoluntas ageret, nec oraretur, si sola sufficeret. commendantur ergo non esse grauia, ut cui grauia sunt intellegat nondum se accepisse donum, quo grauia non sint, nec arbitretur ea se perficere, quando ita facit, ut grauia sint — hilarem enim datorem diligit deus — nec tamen, cum ea grauia sentit, desperando frangatur, sed ad quaerendum, petendum pulsandumque cogatur. Audiamus ergo et in his testimoniis, quae deinde posuit, deum sua praecepta non grauia commendantem. \'quod dei mandata\', inquit, non modo inpossibilia non sint, uerum ne grauia quidem. in Deuteronomio: et conuertetur dominus deus tuus epulari in te super bonis, sicut epulatus est super patres tuos, si audieritis uocem domini dei uestri custodire et facere omnia mandata eius et iustitias et iudicia quae scripta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sisse ab om̃i peccato qͦd in illa ꝑfectione tc̃ erit.S tam̃ &
qui iã recessit. & qui adhuc recedit: ñ ẽ negandꝰ facere boñ.
Quom gͦ dictum ẽ. ñ ẽ qͥ faciat bonũ. ñ ẽ usq ad unũ.
qd ille ꝓposuit. & ñ solutũ reliquit. nͥ qr ppłm quendam
psalmus ille culpat. in quo nec unus erat qui faceret boñ
dũ uolunt remanere filii hominũ. & ñ eẽ filii dĩ. ciiꝰ grã
hõ fit bonꝰ ut faciat bonũ : De illo enĩbono dictũ debemꝰ¬

Expanded text:
sisse ab omni peccato, quod in illa perfectione tunc erit. sed tamen et sisse ab omni peccato, quod in illa perfectione tunc erit. sed tamen et qui iam recessit et qui adhuc recedit, non est negandus facere bonum. quomodo ergo dictum est: non est qui faciat bonum, non est usque ad unum, quod ille proposuit et non solutum reliquit, nisi quia populum quendam psalmus ille culpat, in quo nec unus erat qui faceret bonum, dum uolunt remanere filii hominum et non esse filii dei, cuius gratia homo fit bonus, ut faciat bonum? de illo enim bono dictum hic debem
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ñ ostendit quẽ admodũ dictũ sit. ñ ẽ qui faciat bonũ
q faciebant. de quib dictum ẽ: nͥ ẽ qui faciat bonũ . ñ est
usq ad unum. Ait cẽ dixisse sc̃m tobin. Holi timere fili
pauꝑem uitam gessimus. s multa bona habebimꝰ. si timu¬
erimus dm̃. & recesserimus ab omĩ peccato. & fecerim̾ bene.
Uerissime tunc erunt homini multa bona. cũ recesserit
ab omĩ peccato. Tunc enĩ ei nulla erunt mala: ut ñ opꝰ
habeat dicere lib̾a nos amalo. Quãuis & nunc omis qui
ꝓficit recta intentione ꝓficiens. recedit ab om̃i peccato.
&e tanto inde fit longinquior. quanto plenitudini iusti¬
ciȩ ꝑfectioniq ꝓpinquior. Quia & ipsa c̃cupiscentia qͥo ẽ
peccatum habitans in carne nr̃a. & si manet adhuc in
m̃bris mortalib. minui tam̃ ñ desinit in ꝓficientib.
Aliud ẽ gͦ reced̾e ab om̃i peccato. qͦd nc̃ in oꝑe ẽ. aliud reces¬

Expanded text:
autem non ostendit quemadmodum dictum sit: non est qui faciat bonum, autem non ostendit quemadmodum dictum sit: non est qui faciat bonum, que faciebant, \'de quibus dictum est: non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. ait etiam dixisse sanctum Tobin: noli tin.ere, fili; pauperem uitam gessimus, sed multa bona habemus, si timuerimus deum et recesserimus ab omni peccato et fecerimus bene. uerissime tunc erunt homini multa bona, cum recesserit ab omni peccato; tunc enim ei nulla erunt mala, ut non opus habeat dicere: libera nos a malo. quamuis et nunc omnis qui proficit recta intentione proficiens recedit ab omni peccato et tanto inde fit longinquior, quanto plenitudini iustitiae perfectionique propinquior, quia et ipsa concupiscentia. quod est peccatum habitans in carne nostra, etsi manet adhuc in membris mortalibus, minui tamen non desinit in proficientibus. aliud est ergo recedere ab omni peccato, quod nunc in opere est, aliud reces
Abbreviated transcription (Latin):
dati st̃. Ecce nos ut ualuimus exposuimꝰ. qͦmͦ accipi¬
enda eẽnt testimonia: quȩ ꝓ sua causa cõmemorauit.
Ipse autẽ quomꝰ sit accipiendum qͦd scriptũ ẽ. omis hõ
m̃dax. omnino ñ soluit. nec solu̾e pot̾it. nͥ correcto erro¬
re qͦ credit hominẽ sine adiutorio gr̃e dĩ ꝑ solam ꝓpͥã
uoluntatẽ posse ẽẽ ueracẽ. Sic aliam q̃stionẽ quȩ seqͥt᷑
ꝓposuit. nec soluit. immo uͦ auxit. & difficiliorẽ reddi¬
dit. ꝓpouendo adu̾sum se ꝓlatum testimoniũ. ñ ẽ qͥ
faciat bonum. ñ ẽ usq ad unũ. & quasi contraria testi¬
monia referendo. quib ostenderet ẽẽ homines qui faci¬
unt bonum. qͦd qͥdem ostendit. S aliud ẽ ñ facere bonũ¬
& aliud ñ eẽ sine peccato: &̃ si homo faciat multa bo¬
ua. Quapropt̃ ea testimonia que poluit. ñ st̾ contͣ
illuo qͥd łr. ñ eẽ in hac uita hominẽ sine peccato. Ipse

Expanded text:
dati sunt. ecce nos, ut ualuimus, exposuimus quomodo accipidati sunt. ecce nos, ut ualuimus, exposuimus quomodo accipienda essent testimonia, quae pro sua causa commemorauit. ipse autem quomodo sit accipiendum quod scriptum est: omnis homo mendax. omnino non soluit nec soluere poterit nisi correcto errore, quo credit hominem sine adiutorio gratiae dei per solam propriam uoluntatem posse esse ueracem. Sic aliam qposuit, nec solvit: imo vero auxit, et difficiliorem reddidit, proponendo adversum se prolatum testimonium, Non est qui faciat bonum, non est usque ad unum ; et quasi contraria testimonia referendo, quibus ostenderet esse homines qui faciunt bonum. Quod quidem ostendit: sed aliud est, non facere bonum; aliud, non esse sine peccato, etiamsi homo faciat multa bona. Quapropter ea testimonia quae posuit, non sunt contra itur non esse in hac uita hominem sine peccato. ipse
Abbreviated transcription (Latin):
& ordine menbroꝵ carnis laudat apłs: in om̃iũ ani¬
malium carne inuenis & inaximoꝵ & minimoꝵ: cũ
om̃is caro in bonis terrenis ac ꝑ hoc minimis deputet᷑.
tẽ quia cuiq culpȩ qualis & quanta pena debet᷑ diuini
iudicii ẽ ñ humani: sic scriptum ẽ. O alaitudo diuiti¬
arum sapientiȩ & scientiȩ dĩ. ꝗͣ inscrutabilia st̃ iudi¬
cia eius. & inuestigabiles uiȩ eiꝰ. Item quia bonitate¬
dĩ donantur peccata conu̾sis. hoc ipsum qͦd xp̃c mis¬
sus ẽ. satis ostendit. quia ñ in sua natura qua ds ẽ. s in
nr̃a quã de femina assumpsit ꝓ nob̃ mortuus ẽ. Quã dĩ
bonitatem circa nos & dilectionẽ sic p̃dicat apłs. Commñ¬
dat inqͥt suam caritatẽ ds in nob̃. qm̃ cũ adhiic peccato

Expanded text:
et ordine membrorum carnis laudat apostolus, in omnium aniet ordine membrorum carnis laudat apostolus, in omnium animalium carne inuenis, et maximorum et minimorum, cum omnis caro in bonis terrenis ac per hoc minimis deputetur. Item quia cuique culpae qualis et quanta poena de-. beatur. diuini iudicii est, non humani, sic scriptum est: o altitudo diuitiarum sapientiae et scientae dei! quam inscrutabilia sunt iudicia eius Dei donantur peccata conversis, hoc ipsum quod Christus missus est, satis ostendit; qui non in sua natura qua Deus est, sed in nostra quam de femina assumpsit, pro nobis mortuus est: quam Dei bonitatem circa nos et dilectionem sic praedicat Apostolus: Commendat, inquit, suam charitatem Deus in nobis, quoniam cum adhuc