comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
opponere credidisti. uel in isto libro cu¬
inunc respondeo. uł inhis quos ad mar¬
cellinim scͥpseras. tunc transisse pecca¬
tum quando om̃s homines ut tuis
u̾bis utar ille unus fuerunt. sine dif¬
ficultate ueritas deterit: & irrisioni
cuiꝰte prudentis exponit. Nam taliar¬
gum̃to pret̃ impietatem tuã nichil a¬
liud indicat᷑ impietatem inquã qua
credis ita eẽ animarum traducẽ. int̃¬
tulliani olim &e manichei ꝓphanitate
dampnatã:. sicut est etiam tradux cor¬
porum: qđ tam nefarium est. ut cum
a nobis inea epła quã ad orientẽ misi¬
mus uob̃ fuisset obiectum: cu inhis libris
quos nuꝑ adbonffacium misisti negã¬
do ate ꝓpulsare coneris.Ais em̃. Di¬
cunt nõs aũt animarum tr̃aducem con¬
fideri: qd̃ incuiꝰ libris legerint nescio. ut ade
uidelicet nicħ dici tale de iures. Porto ut fal¬
homines illũ unũ fuisse : Si eñ ñcrediᷤ
partẽ anime seminib illigatã. quoore

Expanded text:
opponere credidisti, vel in isto libro, cui nunc respondeo, vel in his quos ad Marcellinum scripseras, tum transiisse peccatum, « quando omnes homines, » ut tuis verbis utar, « ille unus fuerunt » ; sine difficultate veritas deterit, et irrisioni cujusce prudentis exponit. Nam tali argumento praeter impietatem tuam nihil aliud indicatur; impietatem, inquam, qua credis ita esse animarum traducem, in Tertulliani olim et Manichaei profanitate damnatam, sicut est etiam corporum tradux: quod tam nefarium est, ut cum a nobis in ea epistola, quam ad Orientem misimus, vobis fuisset objectum, tu in his libris, quos nuper ad Bonifacium misisti, negando a te propulsare coneris. Ais enim, « Dicunt autem nos animarum traducem confiteri; quod in cujus libris legerint nescio » : ut a te videlicet nihil dici tale dejeres. Porro, ut falhomines illum unum fuisse? Si enim non credis partem animae seminibus illigatam; quo ore
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ iniquitatem uoluntariam tamcii.
uel uaria sunt etate consumpti. Regna¬
uit & post legem: inhis quos reos pre¬
uaricationis inuenit.atiõ. Qm̃ mortẽ
nisi et̃nam siuis eẽ penalem: si mors pe¬
nalis nonẽ que a corpore ammã separat:
cur eamtimet natura. quam siclaudas
ut neges eẽ uitiatam. Qͥdcause ẽ. ut
infans uͥ paululũ ab infantia ꝓgredi
cȩpit.ĩa formidet occidiꝰ Cur non ita
ut in somnum. sensus est ꝑcliuis in mor¬
tem. Cur magni habentur qui mortẽ
non metuunt᷑. hiq tam rari sunt.u
men spoliari s suꝑuestiri. ut absorbeat᷑
mortale a uita. Ut quid petro dictũ ẽ
deipso głosofine. alt̃ te cinget. & feret quo
tu ñuis: Si gͦ frustra mors timetur: ipse
timor eiꝰ ẽ pena. Si autem anima sepa-¬
rari ãcorpore naturalit̃ ñ uult: ipsa
mors pena ẽ. quamuis eam in usũ bonũ

Expanded text:
propter iniquitatem, voluntariam tamen, propter iniquitatem, voluntariam tamen, vel varia sunt aetate consumpti, regnavit: et post legem, in his quos reos praevaricationis invenit. AUG. Quoniam mortem nisi aeternam non vis esse poenalem; si mors poenalis non est, quae a corpore animam separat, cur eam timet natura, quam sic laudas, ut neges esse vitiatam? Quid causae est ut infans ubi paululum ab infantia progredi coeperit, jam formidet occidi? Cur non ita ut in somnum, sensus est proclivis in mortem? Cur magni habentur qui mortem non metuunt, hique tam rari sunt? Cmen spoliari, sed supervestiri, ut absorbeatur mortale a vita ? Utquid Petro dictum est de ipso glorioso fine, Alter te cinget, et feret quo tu non vis ? Si ergo frustra mors timetur, ipse timor ejus est poena: si autem anima separari a corpore naturaliter non vult, ipsa mors poena est, quamvis eam in usum bonum
Abbreviated transcription (Latin):
qui peccauerunt quidẽ. s s̃ insimilitu¬
dinẽ p̃uaricationis ade peccauerunt:
neminẽ scđm uos inuenitis: quia õs
qui peccauerunt. in similitudinẽ eius
peccasse. idest exemplũ eiꝰ secutos esse
contenditis. Fouea gͥ uulpecula. ex utͣq
parte conclusa ẽ. Non ẽ quia intret.
ut lateat. Aut si iam ibi lateat. ñ ẽ qua
gressi: rei aut̃ conuincant᷑. qm̃ negligen¬
tes rationẽ quã ꝓprii in unoquoq ꝓ¬
testant᷑ affectus. uł humane societatis
uel pudoris iura temerauerint: atq
idõ mutua quidem imitatione. ñ tam̃
legis quȩ necdum lata erat dicuntur
trans gressione peccasse. Usq ad legem
gͦ peccatum fuit: ñ p̃uaricatio. Poiꝰt le¬
gem autem. ñ solum peccatũ: s etiam
puaricatio. Regnauit aut̃ mors ȩterna:
quam ade si peccasset a̾scripturũ se
ds̃ spoponderat. Igit᷑ illa mors peccato
cdebita mors pęnalis. regnauit & ante
legem in eos qui peccauerunt. sicut in
sodomitis: & inhis qui diluuii tempore

Expanded text:
qui peccaverunt quidem, sed non in similitudinem praevaricationis Adae peccaverunt; neminem secundum vos invenitis, quia omnes qui peccaverunt in similitudinem ejus peccasse, id est, exemplum ejus secutos esse contenditis. Fovea igitur vulpeculae ex utraque parte conclusa est: non est qua intret, ut lateat; aut si jam ibi latebat, non est qua gressi; rei autem convincantur, quoniam negligentes rationem, quam proprii in unoquoque protestantur affectus, vel humanae societatis vel pudoris jura temeraverint; atque ideo mutua quidem imitatione, non tamen legis, quae necdum lata erat, dicuntur transgressione peccasse. Usque ad legem ergo peccatum fuit, non praevaricatio: post legem autem, non solum peccatum, sed etiam praevaricatio. Regnavit autem mors aeterna, quam Adae, si peccasset, adscripturum se Deus spoponderat. Igitur illa mors peccato debita, mors poenalis, regnavit et ante legem, in eos qui peccaverunt, sicut in Sodomitis, et his qui diluvii tempore
Abbreviated transcription (Latin):
ise tudiciᷤ. os om̃o ꝑadã pecc̾o naturali ad ius
diaboli ꝑtinere. Ambigi ñ potest. int̃
te & apłm magnam eẽ pugnam. auõ.
Om̃s dicit. eosdẽq multos: ñ multos
dicendo negat om̃s. he sibi sit ipse con¬
trarius. sicut ur̃a aut fauit imꝓbitas.
aut fallit cecitas. Quia enim utrũq
ñ int̃ se duo ista pugnare: quia ipsiom̃s
idõetiam multi sunt dictr: quia om̃s
aliquando dicunt᷑ & pauci. Tu aũt
dicendo nonom̃s. quos om̃s dixitapłs.¬

Expanded text:
s omnino per Adam peccato naturali ad jus diaboli pertinere: ambigi non potest, inter te et Apostolum magnam esse pugnam. AUG. Omnes dicit, eosdemque multos; non multos dicendo negat omnes, ne sibi sit ipse contrarius, sicut vestra aut fallit improbitas, aut fallitur caecitas. Quia enim utrumquenon inter se duo ista pugnare; quia ipsi omnes, ideo etiam multi sunt dicti, quia omnes aliquando dicuntur et pauci: tu autem dicendo non omnes, quos omnes dixit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
potens estͦ facere. ꝓpt̃ quod & reputa¬
tum est illi ad iusticiam. auoꝰ Hec te
cõmemorare ñ pudet. qͥ oppugnas
grãm: qua ista ꝓmissa complentur:¬
contra dm̃ enim loquimini dicendo.
nos facimꝰ. qđ ille se facturũ eẽ ꝓmi¬
sit. In ysaac quippe qui abrahe pro¬
missus ẽ filius. hic p̃figurati sunt ñ
qui se ipsos iustos. s quos ds̃ fuerat ip

Expanded text:
ens est et facere: propter quod et reputatum est illi ad justitiam . AUG. Haec te commemorare non pudet, qui oppugnas gratiam qua ista promissa complenturContra Deum enim loquimini, dicendo, Nos facimus: quod ille se facturum esse promisit. In Isaac quippe, qui Abrahae promissus est filius, hi praefigurati sunt, non qui se ipsos justos, sed quos Deus fuerat ips
Abbreviated transcription (Latin):
int. ꝓpt̃ quod uigilant̃ inculeauit.
Multomagis gr̃adĩ & donum unius
hominis iħuxp̃i in plures abundauit:
ut illa suꝑior coequatio esꝰ ętatis que
ratione utitur. in contrariis studiis in¬
dicet imitationem:. Hec aũt in gr̃e lar¬
gitate p̃latio. consecratos & ꝓuectos ap¬
probet innocentes. Que cũm ita sint:
eum arma ferre cognoscito: qui dogma
tuum p̃ceptorisq tui fausti. aquo es
uelut prima manu tinctus. hoc uno
sicetera deẽent uehement euerterent:
quia dicit ꝑuniꝰ inobedientiã multos
ñ õs peccores constitutos fuisse. & puniꝰobe

Expanded text:
pter quod, vigilanter inculcavit, Multo magis gratia Dei et donum unius hominis Jesu Christi in plures abundavit : ut illa superior coaequatio ejus aetatis quae ratione utitur in contrariis studiis indicet imitationem; haec autem in gratiae largitate praelatio, consecratos et provectos approbet innocentes. Quae cum ita sint, eum arma ferre cognoscito, qui dogma tuum, praeceptorisque tui Fausti, a quo es velut prima manu tinctus, hoc uno, si caetera deessent, vehementer everteret, quia dicit per unius inobedientiam multos, non omnes, peccatores constit
Abbreviated transcription (Latin):
repromisit. auõ. Restituet plane etiã
hoc ipsum ut fideles sint. quia fidem
gentium ꝓmisit abrahȩ: & quidam
magnus fidelis dicit. misericordiam
consecutus sum. ut fidelis ec̃m. Iuł.
Qui enim filio suo ñ peꝑcit. s. ꝓ nob
om̃ib tradidit eum. ꝑ quẽ nos oꝑati¬
one scĩsp̃s consecrauit: ꝓculdubio

Expanded text:
repromisit. AUG. Restituet plane etiam repromisit. AUG. Restituet plane etiam hoc ipsum, ut fideles sint; quia fidem gentium promisit Abrahae: et quidam magnus fidelis dicit, Misericordiam consecutus sum, ut fidelis essem . CLXIX. JUL. Qui enim Filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, per quem nos operatione sancti Spiritus consecravit, procul dubio
Abbreviated transcription (Latin):
quã de suo ase sibi parto głanti hõi:
dicitur. Qͥd enim habes. qđ ñ accepi¬
sti. Siaut̃ accepistĩ quid głaris qͣsi
non acceꝑis. Ꝙ tamen głam̃. ñ sic
quasi non acceꝑimꝰ: s głamur in illo
ut qͥd eã quęso ur̃ error oppugnat:
sunt pmissa conspicimus. presentis
uiteͣ int̾ ludicra omĩno omĩa bona
malaq numeramꝰ. Fidem pollicita¬
tionis dei. de magnitudine in nos
caritatis illiꝰ estimantes. Neq enim
confutabit spem nrãmȩternoꝵ fru¬
stratio cõmodoꝵ:Quandoquidem
uadem beatitudinis futurȩ dĩ carita¬
tem tenemꝰ. quȩ effusa ẽ incordib nr̃is
ꝑ spm̃ scm̃ qui datus est nob̃. idest. ꝑ
doua scĩ sp̃s. amorẽ suum ds̃ circage¬
nus ꝓbauit humanum. auõ Nonius
eẽ int̾hȩc dona etiam non peccare. sed
confidens inuirtute tua. hoct᷑ tuipse
uis dare. Noli irasci obsecro: maledictꝰ
om̃is qui spem habet in homine. Iul
Restituet gͦ totum fidelit̃. qđ fidelib

Expanded text:
quam de suo a se sibi parto glorianti homini quam de suo a se sibi parto glorianti homini dicitur, Quid enim habes quod non accepisti? Si autem et accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Et tamen gloriamur, non sic quasi non acceperimus; sed gloriamur in illo utquid eam, quaeso, vester error oppugnat, sunt promissa, conspicimus; praesentis vitae inter ludicra omnino omnia bona malaque numeramus, fidem pollicitationis Dei de magnitudine in nos charitatis illius aestimantes. Neque enim confutabit spem nostram aeternorum frustratio commodorum; quandoquidem vadem beatitudinis futurae Dei charitatem tenemus, quae effusa est in cordibus nos sanctum, qui datus est nobis: id est, per dona sancti Spiritus, amorem suum Deus circa genus probavit humanum. AUG. Non vis esse inter haec dona, etiam non peccare: sed confidens in virtute tua, hoc tibi tu ipse vis dare. Noli irasci obsecro: Maledictus omnis qui spem habet in homine . CLXVIII. JUL. Restituet ergo totum fideliter, quod fidelibus
Abbreviated transcription (Latin):
qui datus ẽ nob̃. Idest. nonsolũ nob̃
hec beneficia contulerunt. ut amplitu¬
dine quandoq munerum gaudeamꝰ.
s ĩa inp̃sentiarum. in mediis angoꝵ
estibus constituti alacres sumꝰ ipsius
possessione uirtutis: & de ꝑsequentiũ
furore ridemꝰ. impioꝵ crudelitatem
eruditionẽ patientiȩ magis quam per¬
turbationẽ letitiȩ iudicantes: Ut non
solum ꝓpt̃ p̃ima ñ peccemus. s hoc ipsũ
non peccare p̃mium censeamus. auoꝰ.
Si p̃miuinẽ non peccare: quis dat hoc
premiũ: Puto quia ñ dicturus es. ipse
sibihomo: quãuis hoc te cogat dicere
ꝑu̾sitas heresis ur̃ȩ. Sigͦ ds̃ dat hoc p̃¬
miũ ut homo non peccet: donũ potius
uideo dicendum eẽ quã p̃mium: Nec
aliqua merita p̃cessisse uideantur. cũ
eosquidicunt grãmdĩ scđm merita nr̃a
dari. Pelagiꝰ quoq ipse dampnauĩt.
Quomͦ aũt detur hoc donum id est non
peceare. &. tu paulo ante dixisti. apłi uer
Quia & hoc accepimus. Alioquin tã¬

Expanded text:
qui datus est nobis . Id est, Non solum nobis haec beneficia contulerunt, ut amplitudine quandoque munerum gaudeamus: sed jam in praesentiarum, in mediis angorum aestibus constituti, alacres sumus ipsius possessione virtutis, et de persequentium furore ridemus, impiorum crudelitatem, eruditionem patientiae magis, quam perturbationem laetitiae judicantes; ut non solum propter praemia non peccemus, sed hoc ipsum non peccare praemium censeamus. AUG. Si praemium est non peccare, quis dat hoc praemium? Puto quia non dicturus es, Ipse sibi homo: quamvis hoc te cogat dicere perversitas haeresis vestrae. Si ergo Deus dat hoc praemium, ut homo non peccet; donum potius video dicendum esse, quam praemium, ne aliqua merita praecessisse videantur: cum eos qui dicunt gratiam Dei secundum merita nostra dari, Pelagius quoque ipse damnaverit. Quomodo autem detur hoc donum, id est, non peccare, et tu paulo ante dixisti, Apostoli quia et hoc accepimus: alioquin tan
Abbreviated transcription (Latin):
potes. adhanc ex multis delicłis iusti¬
ficantem grãm cum ad baptisma ue¬
niunt ꝑtinere. Muita gͦ delicta st̃¬
totiꝰ popłi: in quo sunt & paruuli. Ad
quem popłm ciuitatis dĩ. cũ ꝑuenit
gr̃a ex multis delictis iustificans: inue¬
nit ibi & multa aliquoꝵ. & pauca ali¬
or. & singła pariiloꝵ. Que simul
utiq multa sunt omnia: & multitu¬
dine sua redarguunt multa & inani¬
tas nullum delictum habent paruuli:
& scđice etiam ꝑ ipsis mortuus est
xp̃s: Unus enim ꝓ omib mortuus
est. Ergo omnes mortui sunt: et pro
omib mortuus ẽ. Iuliane. non hoc au
his qui iam motu ꝓpͥȩ uoluntatis u¬
tuntur. auoꝰ. Di ge̾ crapulã conten¬
tionis. & exꝑgiscere. & intellige delictũ
& uniꝰ & unũ. de quo dictumest.Si
enim obumꝰ delictum multi mortui
sunt. Multi quippe isti. ipsi st̃ om̃s
de quib alio loco dicit.Sicut inadã
om̃s morunt᷑: & ibi uidebis & paruu¬
los: quia & ꝓipsis etiam te confitente

Expanded text:
potes ad hanc ex multis delictis justipotes ad hanc ex multis delictis justificantem gratiam, cum ad Baptisma veniunt, pertinere. Multa ergo delicta stotius populi, in quo sunt et parvuli; ad quem populum civitatis Dei cum pervenit gratia ex multis delictis justificans, invenit ibi et multa aliquorum, et pauca aliorum, et singula parvulorum; quae simul utique multa sunt omnia, et multitudine sua redarguunt multa et inanitas, nullum delictum habent parvuli; mortuus est Christus: Unus enim pro omnibus mortuus est; ergo omnes mortui sunt; et pro omnibus mortuus est . Juliane, non hoc Aughis qui jam motu propriae voluntatis utuntur. AUG. Digere crapulam contentionis, et expergiscere, et intellige delictum, et unius, et unum, de quo dictum est, Si enim ob unius delictum multi mortui sunt : multi quippe isti ipsi sunt omnes, de quibus alio loco dicit, Sicut in Adam omnes moriuntur : et ibi videbis et parvulos, quia et pro ipsis etiam, te confitente,
Abbreviated transcription (Latin):
tare ñuultis: Non obaliud: nisi ut
abea paruulos impie separetis: uob̃¬
q ꝑnities pessimȩ iniquitatis incũ¬
bat:ut ab illa etiam grandiores pri¬
mum peccare incipientes. ñdumq
habentes multa s singła uel pauca
dogina cõmunit. auoͦ. Immo ur̃in
dogina subũtit: quia isfa gr̃a quam
peccato pretulit. ex multis delictis iu¬
stificat: & ido ꝑtinens ad pusillos cũ
magnis. nec ullum p̃terit pusilloꝵ
qui remittit omĩa om̃ium suorum.
ut qm̃ fides tua sͬ capit remedia p̃lata
uulnerib. saltem capiat inangustũ
ñ excedentia cõparationem redacta
qđ si scͥptum uspiam repꝑires. paulũ
tam̃ abhac constabit abhorresẽ senten¬
tia. E ut compendio totus apłi sensꝰ
eluceat: ait. grã ex multis delictis in
ustificationẽ. Musta aut̃ delicta
nec scđm te Paruuli habent: qͥ scđm¬
apłm nullum habent. auoͦ Multa
delicta nec scdm de habent. qͥ primum
peceare ceperunt: ce tam̃ eos negare ñ

Expanded text:
tare non vultis, non ob aliud, nisi ut tare non vultis, non ob aliud, nisi ut ab ea parvulos impie separetis; vobisque pernicies pessimae iniquitatis incumbat, ut ab illa etiam grandiores primum peccare incipientes, nondumque habentes multa, sed singula, vel pauca dogma communit. AUG. Imo vestrum dogma subvertit: quia ista gratia quam peccato praetulit, ex multis delictis justificat, et ideo pertinens ad pusillos cum magnis, nec ullum praeterit pusillorum, qui remittit omnia omnium suorum, ut quoniam fides tua non capit remedia praelata vulneribus, saltem capiat in angustum non excedentia comparationem redacta: quod si scriptum uspiam repereris; Paulum tamen ab hac constabit abhorrere sententia: et ut compendio totus Apostoli sensus eluceat, ait, Gratia ex multis delictis in justificationem: multa autem delicta nec secundum te parvuli habent, qui sullum habent. AUG. Multa delicta nec secundum te habent, qui primum peccare coeperunt: et tamen eos negare non
Abbreviated transcription (Latin):
ligentum in his remissionẽ peccatorum
fieri. inquib possunt multa dep̃hendi.
idest motuꝓpriȩ uoluntatis attracta.
In quib autem ñ sit hic motus ꝓpͥȩ uo¬
luntatis. idest in paruulis. non minꝰ
nulla ẽẽ. quã multa. auõ. Nulla gͦ
ad eos saluatoris ꝑtinet medicina: &
xp̃c ñ est eis iħs. E tu qui hocdicis:
audes uocar ixꝑ̃ianus: Deinde si ut
diffinis. in his fit remissio peccators.
in quib possunt multa dep̃hendi. q̃m
sic accipis qđ ait apłs. grã ex multis
delictis in iustificationem: ñ ꝑtinent
ad remissionem peccatoꝵ qui scd̃m
uos ñ habentes originale peccatum. ad
lauachrum regenerationis cum singłis
ueniunt paucisue peccatis. Uidete qͤ
dicitis: & ñ erubescitis. ñ ex pauescitis.
ñ tacetis. Si aũt homines peccare in¬
cipientes. & ñdum habentes multa de¬
licta ꝑcipiunt tam̃ grãm ex multis
iustificantem delictis: cur in eisdem
multis.etiam singła quoꝵ libet cõpu¬

Expanded text:
ligentium in his remissionem peccatorum ligentium in his remissionem peccatorum fieri, in quibus possunt multa deprehendi, id est, motu propriae voluntatis attracta: in quibus autem non sit hic motus propriae voluntatis, id est, in parvulis, non minus nulla esse, quam multa. AUG. Nulla ergo ad eos Salvatoris pertinet medicina, et Christus non est eis Jesus: et tu qui hoc dicis, audes vocari christianus! Deinde, si, ut definis, in his fit remissio peccatorum, in quibus possunt multa deprehendi; quoniam sic accipis quod ait Apostolus, Gratia ex multis delictis in justificationem: non pertinent ad remissionem peccatorum, qui, secundum vos, non habentes originale peccatum, ad lavacrum regenerationis cum singulis veniunt paucisve peccatis. Videte quae dicitis; et non erubescitis, non expavescitis, non tacetis? Si autem homines peccare incipientes, et nondum habentes multa delicta, percipiunt tamen gratiam ex multis justificantem delictis; cur in eisdem multis etiam singula quorumlibet compu
Abbreviated transcription (Latin):
uos destruit. qui eis adhibetis inimicã
defensionẽ: cum destruit inimnicum et
defensorem. Iuł. Inde grãm ostendit eẽ
laudabilẽ: si ei ꝑomĩa conueniret qđ
dixit. iudicium ex uno incondempna¬
tionẽ: gr̃a aũt ex multis delictis in iu¬
stificationẽ: qua tu gͦ licentia gr̃am xp̃i
ea laudatione fraudabis. qua illam
apłs uoluit p̃dieari: Tuͣ deicias titu¬
lum dignitatis: ꝑ quem solum. honorẽ
eiꝰ uas electionis uoluit agnosci : ausꝰ.
Hȩc ad paruulos ñ ꝑuenit. sinullo de¬
licto scđm uos obligati sunt. S quia
obligati sunt: ꝓfecꝰto gr̃a ex multis deli¬
ctis multitudinẽ fidelium suoꝵ iustifi¬
cans. etiam ad unũ delictum sanandũ
ꝑuenit coꝵ: ut exore infantiũ. destruat
ora fallentium inimicoꝵ & defensoꝵ.
Iuł. Ille dixit. gr̃a ex multis delictis in
iustificationẽ: ille peccatis efficientie.
medicine copiam pretulit: qui sensꝰ
catholicoꝵ doginati congruit. intel¬

Expanded text:
vos destruit, qui eis adhibetis inimicam vos destruit, qui eis adhibetis inimicam defensionem, cum destruit inimicum et defensorem. CXXX. JUL. Inde gratiam ostendit esse laudabilem, si ei per omnia conveniret quod dixit, Judicium ex uno in condemnationem, gratia autem ex multis delictis in justificationem. Qua tu ergo licentia gratiam Christi ea laudatione fraudabis, qua illam Apostolus voluit praedicari; ut dejicias titulum dignitatis, per quem solum honorem ejus vas electionis voluit agnosci? AUG. Haec ad parvulos non pervenit, si nullo delicto, secundum vos, obligati sunt: sed quia obligati sunt, profecto gratia ex multis delictis multitudinem fidelium suorum justificans, etiam ad unum delictum sanandum pervenit eorum, ut ex ore infantium destruat ora fallentium inimicorum et defensorum. CXXXI. JUL. Ille dixit, Gratia ex multis delictis in justificationem: ille peccati efficientiae medicinae copiam praetulit; qui sensus Catholicorum dogmati congruit, intel
Abbreviated transcription (Latin):
siqͥsqͥs sapit. in effabilit̃ desipit: agno¬
sce xp̃m ex multis delictis iustificantẽ.
saliũiq facientem popłm suum: et in
eisdẽ multis intelligens posse quoꝵli¬
bet & pauca & singula computari. noli
ob hoc popło sortem subtrahere paruui¬
loꝵ. Ꝙiã ipsis crede necessarium esse
sequent: nichil apłm de manichea tra¬
duce suspicatum. Ostendit quippe ad
grauem iniuiriam ꝑtinere mysteriorũ.
si compararentur ꝑcuncta peccatis:id
est si non efficatiꝰ ꝓdeẽt gr̃ã. quã culpe
forma nociisset. Maximam gͦ xp̃i¬
anȩ fid̃i dignitatem. in eo magister gen-¬
tium collocauit. qđ eam offirmauit
ante stare delictis. Obhoc illicurȩ fuit:
ut morbis ueterib medicine p̃ferret
effectum. auo anc mediciniã negatis
pariuuilis: qͦs falsa & inimica defensiõe
saluos ẽẽ contenditis. S ds̃ eoꝵ. qui
exore infantium atq lactantium me¬
dicine sue ꝑficit laudem. ꝓfecto et

Expanded text:
si quisquis sapit, ineffabiliter desipit. Agnosi quisquis sapit, ineffabiliter desipit. Agnosce Christum ex multis delictis justificantem, salvumque facientem populum suum, et in iisdem multis intelligens posse quorumlibet et pauca et singula computari, noli ab hoc populo sortem subtrahere parvulorum; etiam ipsis crede necessarium esse sequenter nihil Apostolum de Manichaea traduce suspicatum: ostendit quippe ad gravem injuriam pertinere mysteriorum, si compararentur per cuncta peccatis, id est, si non efficacius prodesset gratia, quam culpae forma nocuisset. Maximam ergo christianae fidei dignitatem in eo Magister Gentium collocavit, quod eam affirmavit antestare delictis: ob hoc illi curae fuit, ut morbis veteribus medicinae praeferret effectum. AUG. Hanc medicinam negatis parvulis, quos falsa et inimica defensione salvos esse contenditis. Sed Deus eorum, qui ex ore infantium atque lactentium medicinae suae perficit laudem, profecto et
Abbreviated transcription (Latin):
totum tuis octo libris insecteris: nmi¬
um ꝑfusa et luxuriosa ẽ parsimonia
tua. S si hac tenus parce egisti: quare
in tam multis contra ueritatem clamãs.
sa scilicet disputatione ꝓbare contentus.
te quoq qui nob̃ seditionem ꝑhoc ma-¬
ximã concitabas dicere. remissionis pec¬
cator non incunctis unam constare
rationẽ: ut etiã siunum hoc naturale
peccatũ ꝑsuadere possis. tam̃ liqueret
necessario dici. ñ semꝑ accedentem ad
grãm unum statũ eẽ: & hoc apłi dictũ.
ex multis delictis in iustificationẽ. in
adulta solum. non aũt etiam in prima
etate cõpleri. auoꝰ. Scđmtua uaniloqͥa
nec inadulta etate complentur: qm̃
multi adulti habent singła. etiã si scd̃m
uos ñ habent originalia. quib contigit
uenire adbaptismum quando peccare
ceperunt:aliqui habent etiam paucis¬
sima. non tam̃ multa. Non gͦ ꝑtinebt̃
illa iustificat que non habent isti qđ

Expanded text:
totum, tuis octo libris insecteris; nimitotum, tuis octo libris insecteris; nimium profusa et luxuriosa est parcimonia tua. Sed si hactenus parce egisti; quare in tam multis contra veritatem clamans, sa scilicet disputatione probare contentus, te quoque qui nobis seditionem per hoc maximam concitabas, dicere remissionis peccatorum non in cunctis unam constare rationem; ut etiamsi unum hoc naturale peccatum persuadere posses, tamen liqueret necessario dici, non semper accedentium ad gratiam unum statum esse; et hoc Apostoli dictum, ex multis delictis in justificationem, in adulta solum, non autem etiam in prima aetate compleri. AUG. Secundum tua vaniloquia, nec in adulta aetate completur: quoniam multi adulti habent singula etiamsi secundum vos non habent originalia, quibus contigit venire ad Baptismum, quando peccare coeperunt; aliqui habent etiam paucissima, non tamen multa: non ergo pertinebunt ailla justificat, quae non habent isti: quod
Abbreviated transcription (Latin):
grã ex multis delictis in iustificationẽ¬
mittit: cum salũ facit iħs popłm suũ
ã peccatis eoꝵ in eisdem multis. in ue¬
nit etiam singła paruuloꝵ. Quẽadmo¬
dum etiam si peccata originalia nulla
eent. ineisdem multis in ueniret peccare
incipientiũ. etiã singła grandiorum:
quib ad xp̃i baptisma uenientib nul
lomͦ diceretur. ñ potestis mͦ baptirari.
quia ñdum habetis multa delicta: grã
enim ex multis delictis mittit in iusti¬
ficationem. Uerissime qͥppe responde¬
rent. In multitudine delictoꝵ ex quib
iustificat gr̃ã. etiam nr̃a delicta sunt
singła: uͥhabent aliqui plura. aliqui
pauciora: que simul cum singłis nrĩs
in adoptione qͥdem ꝑ om̃s etates grẽ ẽ
equalis effectus.In remissione uͦ pecca¬
toꝵ. non in omib ẽ una taxatio: s egi
hactenus parce nimis:atq patienter.
auoꝰ. Sitam multa loqueris parce lo¬
quens. utunum meum librum. ne ipsum

Expanded text:
Gratia ex multis delictis mittit in justificationeGratia ex multis delictis mittit in justificationem, cum salvum facit Jesus populum suum a peccatis eorum. In eisdem multis invenit etiam singula parvulorum: quemadmodum etiamsi peccata originalia nulla essent, in eisdem multis inveniret peccare incipientium etiam singula grandiorum, quibus ad Christi Baptisma venientibus nullo modo diceretur, Non potestis modo baptizari, quia nondum habetis multa delicta; gratia enim ex multis delictis mittit in justificationem. Verissime quippe responderent, In multitudine delictorum, ex quibus justificat gratia, etiam nostra delicta sunt singula, ubi habent aliqui plura, aliqui pauciora, quae simul cum singulis nostrin adoptione quidem per omnes aetates gratiae est aequalis effectus: in remissione vero peccatorum non in omnibus est una taxatio. Sed egi hactenus parce nimis atque patienter: AUG. Si tam multa loqueris parce loquens, ut unum meum librum, nec ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
re iudiciis. legis suę auctoritate dam¬
pnauerit. auõ In eiꝰ lege scͥptum est:
animam paruuli si die octauo ñcir¬
cum᷑ dat᷑. interituram de popłõ suo.
amplexabaris fuit: Quȩ quidem
nichil habens mom̃ti. tam̃ uelut qͣdã
tabula uidebat᷑. quam intanto nau¬
fragio contineres: quã uictis remisisti
sero licet laceratis. Ut enim res repeci¬
tione clarescat: idõ manicheus crede¬
baris ab ineptis quibq colerandus:
deretur. Ad hoc tununt sine adactu
nr̃o expositionis tue ꝓcessib intulisti:
dicens apłi sententiam que ait. gr̃ã aũt
ex muitis delictis iniustificationẽ. in ho¬
minib quidẽ maioris ȩtatis posse. in
paruulis uͦ ñ posse compleri: s ẽẽ in par¬
uulis aliud breuius. exiliꝰ. egentiꝰ: quod
licet tu excogites. tam̃ nequaquã dixisse
apłm confiteris. aug̃. Relegat᷑ qđ t̾
responsum ẽ. ut intelligatur te nichildi¬
cere: &e tam̃ tacere ñ posse. homo lingose:

Expanded text:
re judiciis, legis suae auctoritate damre judiciis, legis suae auctoritate damnaverit. AUG. In ejus lege scriptum est, animam parvuli, si die octavo non circumcidatur, interituram de populo suo : amplexabaris fuit? Quae quidem nihil habens momenti, tamen velut quaedam tabula videbatur, quam in tanto naufragio contineres, quam victis remisisti, sero licet, lacertis. Ut enim res repetitione clarescat: ideo Manichaeus credebaris ab ineptis quibusque tolerandus, deretur: ad hoc tu nunc, sine adactu nostro, expositionis tuae processibus intulisti, dicens Apostoli sententiam, quae ait, Gratia autem ex multis delictis in justificationem, in hominibus quidem majoris aetatis posse, in parvulis vero non posse compleri; sed esse in parvulis aliud brevius, exilius, egentius; quod licet tu excogites, tamen nequaquam dixisse Apostolum confiteris. AUG. Relegatur quod tibi responsum est, ut intelligatur te nihil dicere, et tamen tacere non posse, homo linguose.
Abbreviated transcription (Latin):
Que autẽ ratio fuit. ut primo in nocẽ¬
tiã crimine sauciares alieno dehinc
rem studioꝵ. misce̾re seminib conare¬
ris: auo Eadem ꝑeadem dicis:S pro¬
culdubio sunt uana que dicis. Natura
bona sunt semina: s uitiant᷑ et semina:
eisq uiciatis. ꝓpagant᷑ & uitia. Saltẽ
species te corpoꝵ doceat. Quoꝵ cũ sit
opifex summe bonus. & nullo uitio de¬
prauatus.: uitiosa tam̃ multa nascunt᷑.
& utiq sinemo peccasset: nulla inpara¬
diso talia nascerent᷑. Iuliꝰ. It baptis¬
mati ueritatem ꝓprie oꝑationis aufer¬
res: ut dõ qui dotus equitas ẽ. qui sine
iusticia ds ẽẽ non potest. ꝑspicue ini¬
quitatis crim̃ ascͥberes. auoꝰ Cos hoc
potiꝰ facitis: qm̃ si paruuli sine ullius
peccati merito p̃muntur graui iugo:
iniquus ẽ ds̃. S quia ille ñ ẽ iniquus.
tues calũpniosus et cȩcus. Iuł. Tam
inquam ꝑspicue.ut ipse hanc iniusti¬
ciȩ spetiem. quam eiꝰ mentiris adhere¬

Expanded text:
Quae autem ratio fuit, ut primo innocenQuae autem ratio fuit, ut primo innocentiam crimine sauciares alieno, dehinc rem studiorum miscere seminibus conareris? AUG. Eadem per eadem dicis: sed procul dubio sunt vana quae dicis. Natura bona sunt semina, sed vitiantur et semina, eisque vitiatis propagantur et vitia. Saltem species te corporum doceat, quorum cum sit opifex summe bonus et nullo vitio depravatus, vitiosa tamen multa nascuntur: et utique si nemo peccasset, nulla in paradiso talia nascerentur. CXXIV. JUL. Ut Baptismati veritatem propriae operationis auferres? ut Deo, qui totus aequitas est, qui sine justitia Deus esse non potest, perspicuae iniquitatis crimen adscriberes? AUG. Vos hoc potius facitis: quoniam si parvuli sine ullius peccati merito premuntur gravi jugo, iniquus est Deus: sed quia ille non est iniquus, tu es calumniosus et caecus. CXXV. JUL. Tam, inquam, perspicuae, ut ipse hanc injustitiae speciem, quam ejus mentiris adhaere
Abbreviated transcription (Latin):
onis uoluptatem sexuũ. que tam in ho¬
minib quam in pecorib uigens. auctorẽ
suũ cũ quem corpoꝵ indicat conditorẽ.
diaboli opus & fructicem uocares: aug.
E rubesce. Tues ille laudator libidinis.
Erubesce inquam libido ista quȩ tͥ
multũ placet. contra quã necesse est ut
pugnet. qui ñ uult ei sollicitanti consen¬
tiendo ꝑpetrare peccatũ. ñ erat in para¬
diso ante peccatum. Aut gͦ nulla ibi
erat: aut uoluntatem mentis nec prece-¬
debat. nec excedebat. Non ẽ talis modo.
Hoc in seipso sentit omis homo. & tu
homo es. Cohibe renitendi studium: et
agnosce uicium. unde trahitͤ origina¬
le peccatum. Hoc in hominib ꝓpagatis
inuenerunt nuptie. ñ fecerunt᷑: hoc neces¬
sitate utunt᷑. castitate bene utunt᷑. idcir¬
conulla ratione culpant᷑. Hoc in pecca¬
torib idõ ñ ẽ malum: quia ñ in eis caro
concupiscit adũsus sp̃m. Qdmalũ in
hominib sanandũ ẽ bonitate diuina:

Expanded text:
onis voluptatem sexuum, quae tam in hoonis voluptatem sexuum, quae tam in hominibus quam in pecoribus vigens, auctorem suum eum quem corporum indicat conditorem, diaboli opus et fruticem vocares? AUG. Erubesce: tu es ille laudator libidinis. Erubesce, inquam: libido ista, quae tibi multum placet, contra quam necesse est ut pugnet, qui non vult ei sollicitanti consentiendo perpetrare peccatum, non erat in paradiso ante peccatum. Aut ergo nulla ibi erat, aut voluntatem mentis nec praecedebat, nec excedebat. Non est talis modo: hoc in se ipso sentit omnis homo; et tu homo es. Cohibe renitendi studium, et agnosce vitium unde trahitur originale peccatum. Hoc in hominibus propagatis invenerunt nuptiae, non fecerunt: hoc necessitate utuntur, castitate bene utuntur, idcirco nulla ratione culpantur. Hoc in pecoribus ideo non est malum, quia non in eis caro concupiscit adversus spiritum: quod malum in h
Abbreviated transcription (Latin):
Atq adhoc quamuis reluc̾tareris attra¬
ctus es: ut non ȩqualit̃ in diu̾̃sis ȩtatib¬
grãm faterere u̾sari auoꝰ Iam responsũ ẽ:
uana loqueris. Głosaẽ gr̃ã dĩ. etiã cum
dimittit singła quoꝵq peccata: quia
& ipsa singła ad eam multitudinẽ ꝑti¬
nent peccatorum. ex qua iustificat ho¬
mines. qui saliũi facit popłm suum
a peccatis eoꝵ. ad quem popłm dignis¬
sime ñ ꝑtinetis. quia paruulos ad eũ
ẽ ate. apparuit nullam fuisse necessita¬
tem. nature humanę calũpniã concitã¬
di: Obhoc solum. ne baptismatis magis
grã uarios habere ꝓ ętatib diceret᷑ effe¬
ctus. Quo ꝑsuasionis colore sublato.
siqͥd neruoꝵ habes. siqͥd ingenii. siqͥd
iuitutis. annitere ꝓbare naturale pec¬
catum: qđ uides ratione. auctoritate. e¬
quitate destructum. Quo enim es deceptꝰ
in tuitu: ut cõmixtionẽ corpoꝵ quẽ ds̃
instituit. & conciliatricem ipsiꝰ cõmixti¬

Expanded text:
atque ad hoc, quamvis reluctareris, attraatque ad hoc, quamvis reluctareris, attractus es, ut non aequaliter in diversis aetatibutiam faterere versari. AUG. Jam responsum est: vana loqueris. Gloriosa est gratia Dei, etiam cum dimittit singula quorumque peccata; quia et ipsa singula ad eam multitudinem pertinent peccatorum, ex qua justificat homines qui salvum facit populum suum a peccatis eorum : ad quem populum dignissime non pertinetis, quia parvulos ad eum m receptum est a te, apparuit nullam fuisse necessitatem naturae humanae calumniam concitandi, ob hoc solum, ne Baptismatis magis gratia varios habere pro aetatibus diceretur effectus. Quo persuasionis colore sublato, si quid nervorum habes, si quid ingenii, si quid virtutis, annitere probare naturale peccatum, quod vides ratione, auctoritate, aequitate destructum. Quo enim es deceptus intuitu, ut commixtionem corporum, quam Deus instituit, et conciliatricem ipsius commixti
Abbreviated transcription (Latin):
& scriptura scã multiformem dicit gra¬
tiam dĩ: & aliud ẽ grãm remissionis pec¬
catoꝵ. pariuilis denegare. eosq in ȩccł̃ia
ueritatis. si ñ eruunt᷑ de potestate tene¬
brarum. mñdacit exorcit᷑ari ex sufflariq
contendere: cum magna in iuria creato¬
ris. siñ indigent auxilio saluatoris. ut
Ego enim hoc contentus sum. qđ mes
tu dare cõpulsus: quia qđ p̃dicauit
apłs in liberalitate gr̃ȩ. ñ possit cunctis
equalit̃ etatib conuenire: tu siquid̃at¬
tuleris. qđ & in pͥmanascentum ętate
remissioneꝰ confirmes exsequi: illud
tam̃ ñ admouisti. quia ñ cõpleat᷑ in
nam mysterii. peccato primi hominis
quem formam fuisse docebat seqͤntibus
anteferret: ait: iudicium ex uno delicto
in condempnationẽ: gr̃a aut̃ ex multis
delictis iniustificationẽ. Illud gͦ ꝑ qd̾ p̃culit
grãm quia ex multis uidelicet delictis iusti¬
ficationẽ oꝑat᷑: nec scđm te conͤtat inparuuł.

Expanded text:
et Scriptura sancta multiformem dicit graet Scriptura sancta multiformem dicit gratiam Dei ; et aliud est gratiam remissionis peccatorum parvulis denegare, eosque in Ecclesia veritatis, si non eruuntur de potestate tenebrarum, mendaciter exorcizari exsufflarique contendere, cum magna injuria Creatoris, si non indigent auxilio Salvatoris, ut . JUL. Ego enim hoc contentus sum, quod mihi es tu dare compulsus, quia quod praedicavit Apostolus in liberalitate gratiae, non possit cunctis aequaliter aetatibus convenire: tu si quid attuleris, quod et in prima nascentium aetate remissionem confirmes exsequi; illud tamen non admovisti, quia non compleatur in nam mysterii, peccato primi hominis, quem formam fuisse docebat, sequentibus anteferret, ait, Judicium ex uno delicto in condemnationem, gratia autem ex multis delictis in justificatioam, quia ex multis videlicet delictis justificationem operatur, nec secundum te constat in parvulis;
Abbreviated transcription (Latin):
seriam generis humani. a fletib inciꝑe
paruulorum.Iniustam facitis etiã
dĩ legem: quȩ ocłauo die ñ circũcisi a¬
nimam dampnat infantis. Uanum
quoq iudicatis ẽẽ p̃ceptum: nͥ sacͥficiũ
ꝓpeccato. infante nato iubet᷑ offerri.
Siaũt reatus iste originis. & scͥptura
scã ꝓditur. &e ipse se ꝑdit: etĩa hoc pec¬
catum int̾ illa ẽ multa peccata. ex quib
iustificat gr̃a. quȩ paruulos quoq ex
hac miseria beatificat. E hoc ñ isto
ẽẽ penale. ex quo primos homines foras
de paradisi felicitate dimisit. s in fut᷑o
relictum loci. si inferas. magnam quidẽ
s in remissione peccatoꝵ eẽ distantiã:
ut & siunũ. peccatũ tam̃ inueniat qđ
remittat. Uerum. nichil hac argum̃ta¬
tione ꝓmoues. Neq enim refert. in qua
spetie uarios uniꝰ gr̃ẽ fatearis effectꝰ
dum mͦ uarios posse ẽẽ fateare. auoͦ.
Aluid ẽ uarios effectus gr̃ẽ dicere. quia

Expanded text:
seriam generis humani a fletibus incipere seriam generis humani a fletibus incipere parvulorum? Injustam facitis etiam Dei legem, quae octavo die non circumcisi animam damnat infantis : vanum quoque judicatis esse praeceptum, ubi sacrificium pro peccato, infante nato, jubetur offerri . Si autem reatus iste originis, et Scriptura sancta proditur, et ipse se prodit; etiam hoc peccatum inter illa est multa peccata, ex quibus justificat gratia, quae parvulos quoque ex hac miseria beatificat. Et hoc non in nibus voluit esse poenale, ex quo primos homines foras de paradisi felicitate dimisit; sed in futuro relictum loci, si inferas, magnam quidem, sed in remissione peccatorum esse distantiam; ut etsi unum peccatum, tamen inveniat quod remittat. Verum nihil hac argumentatione promoves: neque enim refert in qua specie varios unius gratiae fatearis effectus, dummodo varios posse esse fateare. AUG. Aliud est varios effectus gratiae dicere, quia
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ. & hoc tudicis inparuulis quidẽ
non posse constare. in illisaut qui iam
ꝑfecte etatis sunt solis idõ impleriqͥa
ad unum illud alia quoq motu ꝓpriȩ
uoluntatis ad diderint. confiteris sine
sitate uenientum. In his aũt quipye qͥ
motu propͥȩ uoluntatis utunt᷑. suppecit᷑
et materiam głandi. qui ex multis cri¬
minib in iustificationẽ quos ad opta¬
rite ducit. In paruulis aut̃ scđm te ie
gna. nec medicina idonea. nec honestate
salua. nec pudore securo. unum illud
peccatũ se ꝑmittit auferre. qđ nec de¬
buit imputare. & ex hoc uno quoslib̾at
iniustificationẽ conat᷑ emittere. auoꝰ.
Iam responsum ẽ. Eadem multum di¬
cis. non inueniendo qͥd dicas. Cũ dicitis
nullum peccatum paruulis imputan¬
dum. in ustum facitis dm̃: qui eis gra¬
ue iugum a die exitus de uentre matris
imposuit. Qđ & si scͥptura ñ diceret:
quis tam cȩcus ẽ mente. qui ñ uideat mi¬

Expanded text:
onem, et hoc tu dicis in parvulis quidem onem, et hoc tu dicis in parvulis quidem non posse constare; in illis autem, qui jam perfectae aetatis sunt, solis ideo impleri, quia ad unum illud alia quoque motu propriae voluntatis addiderint; confiteris sine rsitate venientium. In his quippe, qui motu propriae voluntatis utuntur, suppetit ei materia gloriandi; quia ex multis criminibus in justificationem, quos adoptarit, educit: in parvulis autem, secundum gna, nec medicina idonea, nec honestate salva, nec pudore securo, unum illud peccatum se promittit auferre, quod nec debuit imputare; et ex hoc uno, quos liberat, in justificationem conatur emittere. AUG. Jam responsum est: eadem multum dicis, non inveniendo quid dicas. Cum dicitis nullum peccatum parvulis imputandum, injustum facitis Deum, qui eis grave jugum a die exitus de ventre matris imposuit . Quod etsi Scriptura non diceret, quis tam caecus est mente, qui non videat mi
Abbreviated transcription (Latin):
sit iustum.ut paruuli nulla sua. nul¬
la plerũq etiam suoꝵ culpa. sine bap¬
tismate mortui. a parentib & ꝓpinqͥs
fidelib separentur & ad dĩ regnum ñ
ad mittantur: nec int̃ uasa facta in ho¬
norem sicut alii paruuli baptirati.s
int̃ uasa facta in contumeliam. quia
plicet enĩ hereticȩ prudentiȩ ur̃e. quod
catholica fides credit: Postea quã iert̃
om̃s ex uno incondempnationẽ. in aliis
fieri miscđiam gr̃e. in aliis iudicium
ueritatis manere ꝑmuestigabiles dni
ritas. Iuł Id gͦ totũ. ꝑ qđ stulticia
sordentes decipiebas animos: tua ex¬
positione euanuisse manifestum est.
aug᷑ Euanuisti. s tu: qui uidere uel
confiteri ñ uis. remissionẽ peccatoꝵ
etiã ad illos ꝑtinere qui unũ habent.
ad quam mẽdicinalem gram ñ ꝑti¬
nent paruuli. si nullum habent Quios
impie necatis: quia eis saluatorem ne¬
gatis. Iuł. Nam cum apłs ꝓnuntiat.
gr̃a aut̃ ex multis delictis iniustificati¬

Expanded text:
sit justum ut parvuli nulla sua, nulsit justum ut parvuli nulla sua, nulla plerumque etiam suorum culpa, sine Baptismate mortui, a parentibus et propinquis fidelibus separentur, et ad Dei regnum non admittantur, nec inter vasa facta in honorem, sicut alii parvuli baptizati, sed inter vasa facta in contumeliam quia plicet enim haereticae prudentiae vestrae, quod catholica fides credit, posteaquam ierunt omnes ex uno in condemnationem, in aliis fieri misericordiam gratiae, in aliis judicium veritatis manere, per investigabiles Domini I. JUL. Id ergo totum, per quod stultitia sordentes decipiebas animos, tua expositione evanuisse manifestum est. AUG. Evanuisti, sed tu, qui videre vel confiteri non vis remissionem peccatorum etiam ad illos pertinere, qui unum habent: ad quam medicinalem gratiam non pertinent parvuli, si nullum habent: quos impie necatis, quia eis salvatorem negatis. CXIX. JUL. Nam cum Apostolus pronuntiat, Gratia autem ex multis delictis in justificati
Abbreviated transcription (Latin):
ta ꝑuerterit: nisi his qui scientiã non
habent. alienȩ conscientie crim̃ imꝑe¬
gerit. Postremo nichil eam efficere. si
ñ in om̃ib uniformit̃ p̃dicetur oꝑari auõ.
Quid qđ acum̃ non incum s om̃ium
catholicorum disputadorum. cum qͥb
inconcussum deneo. qđ frustra labefa¬
ctare conamini: pistulo comparandum
putasti: An qđ uos fragiles conterat.
sentire cȩpisti: E tam̃ qui uelut defen¬
sione iusticiȩ dĩ. niteris ut eũtas qđ de
paruuloꝵ ñ regeneratoꝵ dampnatione
tota xp̃i sentit ecclia. nũ quam dicturus
es gͣue iugũ suꝑ paruulos uñsit iustũ: si
ñ trahunt originale peccatũ. Nec aduertĩ
uos potiꝰ ꝑuertere instituta iusticie. &. hoc
õipotentis dĩ: a quo uł sub qͦ istã penã sine ullo
merito. innumerabilib om̃iũ ominũ
milib hoc ẽ imaginum dĩ. adie exitꝰ
de uentre matris eoꝵ dicitis irrogariz
postremo nunquam dicturus es unde

Expanded text:
ta perverterit, nisi his qui scientiam non ta perverterit, nisi his qui scientiam non habent, alienae conscientiae crimen impegerit; postremo nihil eam efficere, si non in omnibus uniformiter praedicetur operari. AUG. Quid est quod acumen, non meum, sed omnium catholicorum disputatorum, cum quibus inconcussum teneo, quod frustra labefactare conamini, pistillo comparandum putasti? An quod vos fragiles conterat, sentire coepisti? Et tamen qui velut defensione justitiae Dei niteris, ut evertas quod de parvulorum non regeneratorum damnatione tota Christi sentit Ecclesia, nunquam dicturus es grave jugum super parvulos unde sit justum, si non trahunt originale peccatum. Nec advertis, vos potius pervertere instituta justitiae, et hoc omnipotentis Dei, a quo vel sub quo istam poenam sine ullo merito innumerabilibus omnium hominum millibus, hoc est, imaginum Dei, a die exitus de ventre matris eorum, dicitis irrogari. Postremo, nunquam dicturus es, unde
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmeuitate felices. ꝓ nullo oꝑe malȩ uo¬
luntatis arguere: cuiꝰ apud eos nouit
exꝑientiã ñ fuisse. aub̃. Odem̃tiã
singłarem: hoc disputare ẽ. an insanire:
Cum miseria senatos ẽẽ pariuili flendo
testant̾. quos non uis xp̃m habere iħm:
& felices eos dicis. quos tam̃ eiꝰ ñ admit¬
tis in regnum. Qđ regnum sixp̃iana
caritate diligereᷤ: ab illo separari magnã
eẽ miseriam iudicares. Iuł. Sed debo¬
no facere meliores: Atq ad uũ quidẽ
coilem om̃s quos susceꝑit scĩficationis
uehere: s non om̃s in eadem uitioꝵ pa¬
lude dep̃hendere. Uerum alios inueni¬
ri instatu innocentum: alios instudiis
noxioꝵ. Hoc gͦ quia dicimꝰ. qđ fidei
sanitate p̃sidio rationis. atq intelligen¬
tu dicis auctoritatẽ nutare sacram̃ti.atq
acumine pistillo omni obtusiore asseris
auferri auctoritatẽ gr̃e . nͥ ei calũpniandi
flagitium ascribat᷑: msi iustitie institu¬

Expanded text:
primaevitate felices, pro nullo operae malae voprimaevitate felices, pro nullo operae malae voluntatis arguere, cujus apud eos novit experientiam non fuisse? AUG. O dementiam singularem! Hoc disputare est, an insanire? Cum miseria se natos esse parvuli flendo testantur, quos non vis Christum habere Jesum; et felices eos dicis, quos tamen ejus non admittis in regnum: quod regnum si christiana charitate diligeres, ab illo separari magnam esse miseriam judicares. CXVII. JUL. Sed de bono facere meliores: atque ad unum quidem collem omnes, quos susceperit, sanctificationis evehere, sed non omnes in eadem vitiorum palude deprehendere; verum alios invenire in statu innocentium, alios in studiis noxiorum. Hoc ergo quia dicimus, quod fidei sanitate, praesidio rationis, atque intelligentu dicis auctoritatem nutare Sacramenti, atque acumine pistillo omni obtunsiore asseris, auferri auctoritatem gratiae, nisi ei calumniandi flagitium adscribatur, nisi justitiae institu
Abbreviated transcription (Latin):
serit. sic dixit apls. gr̃a ex multis delictis
iniustificationẽ: ut totiꝰ popłi peccata
uoluerit qui ꝑillam iustificantur intel¬
ligi. aliis illic habentib plura. aliis pau¬
ciora. aliis etiam singula. quȩ ita quͣe
multa sunt omnia. Iuł. Uerum tali
ex positione. qua quidem nec ꝑ uercere
sensum. nec subfugere ualebis: tam̃ non
solum p̃stigias tuas. s. etiã illiꝰ quã in nos
inflãmabas figm̃tum inuidiȩ ꝑdidisti.
Grauit qͥppe nos infidem cõmissesse ia¬
ctabas. qui dicimꝰ grãm quidẽ xp̃i uni¬
formit᷑ eẽ tradendam. nec debere u̾ba eiꝰ
& insticuta concuti. s equalit cunctis a
se imbutis. ad optionis & scĩficationis &
ꝓmotionis dona conferre: Herum non
om̃s accedentes in unis reatib inuenire.
s: eos quidem qui ꝓͥa uoluntate pecca¬
uerint. sine cuiꝰ oꝑe nullũ potest esse
peccatum. lib̾are de reatu. & de malis
facere bonos. Innocentes aut̃ infucata

Expanded text:
serit; sic dixit Apostolus, Gratia ex multis delictis serit; sic dixit Apostolus, Gratia ex multis delictis in justificationem, ut totius populi peccata voluerit, qui per illam justificatur, intelligi, aliis illic habentibus plura, aliis pauciora, aliis etiam singula, quae utique multa sunt omnia. CXVI. JUL. Verum tali expositione, qua quidem nec pervertere sensum, nec subfugere valebis, tamen non solum praestigias tuas, sed etiam illius, quam in nos inflammabas, figmentum invidiae perdidisti. Graviter quippe nos in fidem commisisse jactabas, qui dicimus gratiam quidem Christi uniformiter esse tradendam, nec debere verba ejus et instituta concuti; sed aequaliter cunctis a se imbutis adoptionis et sanctificationis et promotionis dona conferre: verum non omnes accedentes in unis reatibus invenire; sed eos quidem qui propria voluntate peccaverint, sine cujus opere nullum potest esse peccatum, liberare de reatu, et de malis facere bonos; innocentes autem infucata
Abbreviated transcription (Latin):
tantũmodo ꝑtinere. quoꝵ sunt multa
pecc̾a: Hac quippe ratione. uel potius
m̃tis excecatione. ñ solos huic gr̃e sub¬
ducitis paruulos. quos nullum exorigi¬
ne reatum trahere existimatis. s om̃s om¬
nino qui multa peccata non habent:
Qm̃ sic putatis intelligendum qđ ait
apłs. grã aut̃ ex multis deliclis in iusti¬
ficationẽ: ut ad istam grãm nemo ꝑti¬
neat. nͥ cui dimutit multa peccata. Ac
ꝑ hoc. qm̃ nullum peccatum sicut opina¬
mini paruulus habet. ꝓfecto cum cre¬
uerit & peccare iam ceꝑit. ñ dico si pau¬
ca peccata. s si adhuc unum forte cõmi¬
serit. & ad xp̃i baptismum uenerit. nul
lomͦ adistam grãm ꝑtinebit: quia ñ
ex multis delictis in iustificationẽ mit¬
titur. s ex uno puto qđ nonusq ad eo
cordis in uob̃ preualet surditas: ut in¬
uos hȩc tanta erubescere non cõpellat
absurditas. Porro si ꝑtinet ad istam
grãm. etiam cui unum peccatum dimi-¬

Expanded text:
tantummodo pertinere, quorum sunt multa tantummodo pertinere, quorum sunt multa peccata? Hac quippe ratione, vel potius mentis excaecatione, non solos huic gratiae subducitis parvulos, quos nullum ex origine reatum trahere existimatis, sed omnes omnino qui multa peccata non habent: quoniam sic putatis intelligendum quod ait Apostolus, Gratia autem ex multis delictis in justificationem , ut ad istam gratiam nemo pertineat, nisi cui dimittit multa peccata. Ac per hoc, quoniam nullum peccatum, sicut opinamini, parvulus habet, profecto cum creverit, et peccare jam coeperit, non dico si pauca peccata, sed si adhuc unum forte commiserit, et ad Christi Baptismum venerit, nullo modo ad istam gratiam pertinebit; quia non ex multis delictis in justificationem mittitur, sed ex uno. Puto quod non usque adeo cordis in vobis praevalet surditas, ut vos haec tanta erubescere non compellat absurditas. Porro, si pertinet ad istam gratiam etiam cui unum peccatum dimi