comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bulabam hactenus fuerunt uerba orantis. nunc autem nartantis nonpenatentis. qui quasi
ĩpett is om̃ib confitetur in laude dĩ qualemfecit illumds̃. Et nota. et. coniunctionem inusi-¬
tatam. ⁊ quasunconsequentem. son enimait scdłm priora.i. scd̃m prioꝵ uerboꝵ formam. et custo¬
diam. ⁊ ambulabam. uł nonait optatiue. et utinamabulem: sicut dixerat. et ueniat. et neauferas
S att. et ambulabam sic uolensintelligi. quodnondir̃ .s. se auditũ. ⁊ subdit qualis factussit .q. d
hec predicta cum oraremeraudistime exauditus ambulabam inlatitudine .i. incaritate. inqua
a mandata tua exquisiui. petendo. querendõ. pulsando. is̃ qͥã sp̃m quo caritas incoidib nr¬
bulabam nequis memodo cepisse piccet. s sicut cepi: ita modo facere da. ambulabam dico:
in latitudine scĩe. quamquerendo consecitussum. Patulum enim coreẽ oportet. quod recipit

Expanded text:
ug. Hactenus fuerunt verba orantis, nunc narrantis, nunc petentis qui, quasi ug. Hactenus fuerunt verba orantis, nunc narrantis, nunc petentis qui, quasi impetratis peccatis omnibus, confitetur in laude Dei, qualem illum fecit Deus. Et nota, et, conjunctionem inusitatam, et quasi in consequentem. Non enim ait secundum priorum verborum formam, et custodiam, et ambulabo. Vel non ait optative, et ut ambulem sicut dixerat, et veniat, et ne auferas, sed ait, et ambulabam sic volens intelligi quod non dixit, id est se auditum, et subdit, qualis factus sit. Quasi dicat: Haec praedicta cum orarem exaudisti me, et exauditus, ambulabam in latitudine, id est in charitate, in qua a mandata tua exquisivi, petendo, quaerendo, pulsando, et Deus dat spiritum, bulabam, ne quis modo me coepisse putet; sed sicut coepi, ita modo facere da. Ambulabam dico, in latitudine scientiae, quam quaerendo consecutus est. Patulum enim oportet esse cor, quod recepit
Abbreviated transcription (Latin):
modis. s non decorde si einfixumest. et iõ: non ait decorde. sde ore. ne auferas dico: et hoc usq
flendõ est reꝑatus. Uł usq ualde sicut quidam codices hñt. hic orat corpus xp̃i .i. ecclłia. ⁊ hoc im¬
reꝑantur quia in iudiciistius .q. non auferas iõ. quia i iudicus tius .i. inflagellis quib corripiˢᷤ
supsꝑaui. Hoc uerbum ⁊ siminus usitate compositum est: tñimplet u̾itatis int̃pretande nec̃i¬
tatem. Attentius ergo loci huiusrirciandus estsensus. Qui enim ante dixetat sꝑaui insermonib¬
sꝑatur. Unde. Nonsunt condigne passiones huiustemꝑis adͥ futuram głam que reuelabitur ĩ
dit gr̃ãm. Ideoq ait. Et custodiam q. neauferas uerbum deore meo. ⁊ si non abstuleris. c̃¬
todiam legem tuam. non precepta legis mosaice s caritatem. ⁊ hoc semꝑ. Deinde: det̾minat̃

Expanded text:
modis, sed non de corde, si ei infixum est. Et ideo non ait de corde, sed de ore. Ne auferas dico, et hoc, usqmodis, sed non de corde, si ei infixum est. Et ideo non ait de corde, sed de ore. Ne auferas dico, et hoc, usqflendo est reparatus . Vel, usque valde, sicut quidam codices habent. Hoc orat corpus Christi, id est Ecclesia, et hoc imreparantur, quia in judiciis, quasi dicat, non auferas, ideo quia in judiciis tuis, id est flagellis, quibus corripis, supersperavi. Hoc verbum etsi minus usitate compositum est, tamen implet veritatis interpretandae necessitatem. Attentius ergo loci hujus rimandus est sensus. Qui enim ante dixerat, speravi in sermonibsperamus. Unde: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, etc. . diam. Aug. Quasi dicat: Ne auferas verbum de ore meo, et si non abstuleris, custodiam legem tuam, non praecepta legis Mosaicae, sed charitatem. Et hoc, semper. Deinde determinat
Abbreviated transcription (Latin):
at suꝑme mĩa. ⁊ sierit suꝑ me ut ꝓtector non conterens: respondebo exꝓbrantib michi uerbũ
Bene ait respondebo. quia parum est xp̃mhr̃e in corde. nisi exterius confiteatur ore. Corde e
qui non possunt retiꝑe tõnem: neuideantur suꝑiores. Ambiguum autem ẽ unt̃r dicatur.
dalumẽ uł stuticia. quod uerbum caro factum est. quoderat in principio apud dm̃. S si
.i. quia ulud ignorant qui crucem imꝓꝑant quia diuinitas eius ab eis non cognosettur cuĩ
infirmitas in cruce cortempnitur. melius dicitur: res gondebo u̾bum quod erat in principi
debo: quia hoc ꝑmisisti. Qiuia ergo multiurgentib malis negant: subdit. Et ne aufẽ¬
ras .i. neauferri sinas uerbum ũitatis deore meo. De ore tollitur: ẽt ꝑmalam conscĩam. M a¬
ip̃a enimobrutescit faclia: si egra sit conscientia. saueat ergo ne uerbis non congruant fc̃a.
et deforment inquitatisoꝑa: magistrum disciplinȩ. Tollitur etiãdeore: ab auib celi. ⁊multis

Expanded text:
a tua, et, si erit super me, ut protector, non conterens, respondebo exprobrantibus mihi verbum. Bene ait, respondebo, quia parum est Christum habere in corde, nisi exterius confiteatur ore. Corde enqui tamen possunt recipere rationem, ne videantur superiores: ambiguum tamen est utrum dicatur, ndalum est, vel stultitia , quia Verbum caro factum est, quod in principio erat apud Deum . Sed si illud ignorant, qui crucem improperant, quia Divinitas ab eis non cognoscitur, cujus infirmitas in cruce contemnitur, melius dicitur, respondebo verbum, scilicet quod erat indebo, quia hoc promisisti. Sed quia multi urgentibus malis negant, subdit: VERS. rri sinas de ore meo verbum veritatis; de ore tollitur etiam per malam conscientiam. MaIn ipsa enim obmutescit facundia, si aegra sit conscientia. Caveat ergo ne verbis non congruant facta, et ne deforment iniquitatis opera magisterium disciplinae. Tollitur etiam de ore ab avibus coeli, et multis
Abbreviated transcription (Latin):
rent pp̃laudes hominũ uł peccuniam. uł etiam uictum ⁊uestitum. quia pot̾amus alios
s̃phecbona oꝑatos suspicari subdit. Nolite iudicare. quod istease orat amputari. Deins
Subiuuẽ. ⁊ non iudicabimini. Unde et hic dicto amputa oppbrium meum quod surspi¬
meumquod suspicatussum Suum oppbrium dicit quod de aliis suspicatur. quia facilius
malo putat. quodinsesentit. Precatur ergo aufer ⁊ opꝑbrium: quod inse sentit. ⁊ in aluis
suspicatur. Maximum enim uicium humanitatis est suspicio. que alit̾ pitat quam sit
ũitas. ut demalis bona. ⁊ debonis maladicamus. que ducit in oꝑpbriũ alit̃putantes quã
sit res. Quam cilpam: a seoptat amoũi iste amator ũitatis. tiui placent iudicia dĩ. cuius uer¬
bumũm ẽ. et firma sententia. uñ subdit. quia uidicia tua ioconda .i. uera. Uã enim sunt ⁊¬

Expanded text:
rent, propter laudes hominum, vel pecuniam, vel etiam victum et vestitum; quia poteramus aliosrent, propter laudes hominum, vel pecuniam, vel etiam victum et vestitum; quia poteramus alios propter haec bona operatos suspicari, subdit: Nolite judicare , quod iste orat a se amputari. Deinde subjunxit: Et non judicabimini . Unde et hic dico: Amputa opprobrium meum quod suspiobrium quod suspicatus sum. Suum opprobrium dicit, quod de aliis suspicatur, quia facilius in alio putat, quod in se sentit. Precatur ergo auferri opprobrium quod in se sentit, et in aliis suspicatur. Cassiod. Maximum enim vitium humanitatis, est suspicio: quae aliter putat quam sit veritas, ut de malis bona, de bonis mala dicamus, quae ducit in opprobrium, aliter putantes quam sit res. Quam culpam a se optat removeri iste amator veritatis, cui placent judicia Dei, cujus verbum verum est et firma sententia. Unde subdit: Quia judicia tua jucunda. Aug., Ambr.
Abbreviated transcription (Latin):
enti. Statue ergo eloquium non mobuiter neelabatur ad quod ualet timor. uñ subdit. in
ter suscipiunt. itanquam afabulis declinant. S timor dĩ sc̃s quasibasis. inqua uerbũ
statuitur. ⁊ ip̃m uerbum disciplina timoris:. nesit ⁊elusdĩ s non scm sciãm. Nonẽ autẽ¬
timoristeseruilis. quo tm̃ pena timetur. s castus. quo timetur offensa. Alit̾ enĩ timet ad¬
ult̾a uirum. alit̾casta. Adult̾a: neueniat. casta: nedeserat. Hic est ergo timordñi. qui
lucres ⁊ auferant illud dde incuriosi et s imulantis affectu. Sequitur. Amputa oppħ̃¬
um meum. ⁊t ic sensus desuꝑiori ducitur. quia cuiꝰ oculus ui detuanttatem hoc et dealus
suspicatur. ut pp̃quod bona agit: credat alterum facere. Quia enimocculta hominũ ñ
uidentur: datus est locus suspitionib ut audeat homo falsaplerumq ⁊ siuera tñ incognita
timere suspitari. Iõq dñs cum define oꝑm preceptum sit hominib. ne . s. iusticiam suam face¬

Expanded text:
enti, statue ergo eloquium immobiliter ne labatur. Ad quod valet timor. Unde subdit, in ter suscipiunt, et tanquam a fabulis declinant; sed timor Dei sanctus, quasi basis est in qua verbum statuitur; et ipsum verbum disciplina timoris est, ne sit zelus Dei, et non secundum scienttimor servilis, quo tantum poena timetur; sed castus, quo timetur offensa. Aliter enim timet adultera virum, aliter casta; adultera, ne veniat; casta, ne deserat. Hic est timor Domini, quilucres, et auferant illud de incuriosi et simulantis affectu . VERS. 7 . Aug. Hic sensus de superiori dicitur, quia cujus oculus videt vanitatem, hoc et de aliis suspicatur, ut propter quod bona agit, credat alterum facere. Quia enim occulta hominum non videntur, datus est locus suspicionibus, ut audeat homo plerumque faset hominibus, ne scilicet justitiam suam face
Abbreviated transcription (Latin):
eistenefectus. salis enmdefectus indicat nmium desiderium bomi nundum a depti s aui¬
les antiphone ante natiuitatẽ cdñi s. Oradix dc. ⁊c̃. quib saluatoris aduentus petitur. q̃
omĩssunt scdĩthoni. quia ille inuocatur qui est ds̃ i homo. ⁊ sunt .uii. quia meo septiform
gre plenitudo. ⁊ nunc om̃s iusti eundẽ sccdõ uenturũ desid̾ant. seq hoc ecclie desicdium
ab inicio sclirequieuit aliquantulum nisi quã diuhic cumdiscipulis in carne conũsatus:
ut tetĩcopis xp̃iuox sit hec. Anima mea defetit.i. lassata ẽ diutina expectatione. ten dñs
deoiderus et studiis migrare. ⁊ quadã animi defectione tranffundi. Ecce curuato hũ¬
litatis. it ita. Anima m̾ea defecit ase .i. ab aĩalitatis appectu. tendens insaluta. tiuũ¬

Expanded text:
ergo defectus iste. Talis enim defectus indicat nimium desiderium boni nondum adepti, sed aviergo defectus iste. Talis enim defectus indicat nimium desiderium boni nondum adepti, sed aviles VII antiphonae, ante natale, O Adonai! O radix David! etc. quibus Salvatoris adventus petitur, quae omnes secundi toni sunt, quia ille invocatur, qui est Deus et homo. Et sunt VII, quia in eo septiformis gratiae plenitudo est. Et nunc omnes justi eumdem venturum desiderant. Neque hoc Ecclesiae desiderium ab iChristi vox sit haec: Anima mea defecit, id est lassata est diutina exspectatione, tenens desideriis migrare, etiam quadam animae defectione transfundi. Ecce curvatio humilitatis. Vel ita, Anima mea defecit a se, id est ab animalitatis suae appetitu, tendens in salutare tuu
Abbreviated transcription (Latin):
onib tuis Donata enim regñatione. adiuncła confessione. fusa orõne: hocfit. Ita fiat in i̾
desiderat. Primum. scd̾mantiquos patres. Scdm: quantum ad modernos. icñs
quantamhac expectatione tulerit asuꝑbis. ⁊ petens ut in mandatis dei ꝑseũet
ens dissolur reuertiadprincipium cuĩ paulo ante meminit. s tñ nonretuĩat ladorem
sinecesiariumẽ manere incarneꝑꝑ fr̃s.q. d. ueniant michimi. tu. ⁊ .iii. quia defecit in¬
salutare tuũ aĩamea. E st defectus laudabilis ⁊optabilis. ⁊ ẽ defectus culpabilis ⁊ damp¬
nabilis. Defectus abono mmalum: malus÷. Amalomnbonũ: bonus÷. Defectus autem
simpliciter sine adiectione. solec accipimmalo. sicut ꝓfectus inbono. nisi addatur inqͥs
ut cumdicitur ꝓficiunt inpeuis. & mncdicit᷑ defecit in salutare. non ad saluitem. Bonus ẽ

Expanded text:
ificationibus tuis, donata enim regeneratione, adjuncta confessione, fusa oratione, hoc sit. Ita fiat immacuificationibus tuis, donata enim regeneratione, adjuncta confessione, fusa oratione, hoc sit. Ita fiat immacudesiderat primum, secundum antiquos patres; secundum, quantum ad modernos, dicens: Quanta in hac exspectatione tulerit a superbis, appetens ut in mandatis Dei perseveret;  dissolvi, et reverti ad principium, cujus paulo ante meminit; sed tamen non recusat laborem si necessarium est manere in carne. Quasi dAlcuin., Aug., Ambr. Est defectus laudabilis et optabilis. Et est defectus culpabilis, et damnabilis. Defectus a bono in malum, malus est; a malo in bonum bonus est. Defectus autem simpliciter sine adjectione solet accipi in malo, sicut profectus in bono, nisi addatur aliquid, ut cum dicitur: Proficiunt in pejus. Et hic dicitur in salutare, non a salutari. Bonus est
Abbreviated transcription (Latin):
borẽs prenia dantur. Et nota quod aic. cognoui. non ait celidi. Alud est enĩ credere. a¬
luid agnoscere. fides tim̃tis ẽ. Agnitio sapientis. Qui enimtumm: tõnem non querit. :
fides est: non statim cognitio. uautẽ rognitio: fides p̾cedit. Ita ergoꝑfecte cognouit iste:
ut humiliaret᷑ in u̾itate. qđ est ad salutem humiliari. Sciebat enimpsꝑa ut adũsa adtẽ¬
non mictatur sensus. s ordo litte. ut consoletur me. In labore enim ꝑfectusiur nonfinem
laboris s ũbum consolationis petit. ut bñe ꝑferat. fiat dicoscdm eloqurũtuũ .i. scd̃m qd̃
tamento. quom̃ito: quialer tua meditatio mea÷. hec meditatio cogitatio amantis: q̃
cogitat ut ꝑdilectionem oꝑetur. net frigescat iniquitate suꝑboꝵ. hec ergo meditatio est infi¬
faciam etiam inimicis. Hoc ẽ remedium contra bachantes. ecce quod supra diyxit lextira

Expanded text:
labores praemia dantur. Et nota quod ait cognovi, non ait credidi. Aliud est enim credere, aliud agnoscere; fides timentis est, agnitio sapientis. Qui enim timet, rationem non quaerit. Ubi fides est, non statim cognitio; ubi cognitio est, fides praecedit. Ita ergo perfecte cognovit iste ut humiliaretur in veritate, quod est ad salutem humiliari. Sciebat enim prospera vel adversa ad tenNon mutatur sensus; sed ordo litterae: Ut consoletur me. In labore enim perfectus vir, non finem laboris, sed verbum consolationis petit, ut bene perferat. Fiat, dico, secundum eloquium tuum, id est sicut tamento. Quo merito 263 quia lex tua meditatio mea est. Haec meditatio, cogitatio amantis est, qua cogitat, ut per dilectionem operetur, nec refrigescat iniquitate superborum. Haec ergo meditatio est in fifaciam etiam inimicis. Hoc est remedium contra inimicos bacchantes. Ecce quod supra dixit, lex tua
Abbreviated transcription (Latin):
oionis. m non parum differt istius dilestio: adilectione infidelium. Diligitur enim ds̃ ĩ ab
infidelib quia bonacis dat. uñaliͥ. Confitebitur tͥ cum bñfec̃is ei. Diligitur audem ꝑfecte: c̃
animus adũsis nonmouetur. s spe incaritate magis accenditur. quẽmodũ iste exponit oͣ
sedicens. Dilexi ñ quia tegem fecit uł ꝓsꝑa dedit: s quiauocemorõnis met exaudietuł uit. ĩ¬
dilector. ⁊ ħ in dieb meis .i. in dieb mee miserie:. quosmichi fecipeccando. qui sunt pleni la-¬

Expanded text:
orationis meae non parum differt istius dilectio a dilectione infidelium. Diligitur enim Deus etiam ab infidelibus, quia bona eis dat. Unde alibi: Confitebitur tibi cum benefeceris ei . Diligitur autem perfecte, cum animus adversis non movetur, sed spe, in charitate magis accenditur, quem modum iste exponit de se dicens: Dilexi, non quia regem fecit; vel prospera dedit, sed quia vocem orationis meae exaudiet, vel dilector. Et hoc in diebus meis, id est in diebus meae miseriae, quos mihi feci peccando, qui sunt pleni la
Abbreviated transcription (Latin):
.i. in ꝓfundum iucioꝵ. quia pect̃or cumuen̾it in ꝓfundum maloꝵ.: contempnet. sicut alibidicit scͥp

Expanded text:
in profundum vitiorum, quia peccator cum venerit in profundum vitiorum, contemnet, sicut alibi dicit Scriin profundum vitiorum, quia peccator cum venerit in profundum vitiorum, contemnet, sicut alibi dicit Scri
Abbreviated transcription (Latin):
maiorib et terram inpusillis S quia hñpusilli c̃scendo fiunt celi. magni sic sunt celum terre
quam lacte simplicis doctrine nuttriunt. ut sint etiamcelum celi. dumeam sꝑant incelumũti.¬
qui fecit ea ilaudent. Alit̃ enimmorientur: ⁊ amortuo quasi non sit ꝑit confessio. Uñ conũsos
te diximus. quoꝵ m̃tes sic sublimauit. ut nulli hominum s ip̃idõ docibilesfierent. Quoꝵ cõ-¬
ꝑatione om̃e insibile .i. celumet terradicitur terra. quam dedit filiis hominum .i. minori¬
b ut eius consid̾atione coniciant cãtorem. quem infirmisineh oc amminiculo adhuc iud
sus ẽcum priori. t̃ram autem .i. om̃iauisibilia. dedit filushominum .i. infirmis. ut ꝑea cog¬
dedit filus hominum. ut iea sepurificent. ⁊ cumhec ita suit: odñe ñ mortui in pec̃cis. lauda.
te. quia non ẽspcciosa lausinore pecc̃oris. neq om̃s .i. aliquis om̃ium quidescendunt ininfernũ¬

Expanded text:
s coelum in majoribus, et terram in pusillis: sed quia et hi pusilli crescendo fiunt coeli magni, sic sunt coelum terrae: quam lacte simplicis doctrinae nutriunt, ut sint etiam VERS. 25.-- « Coelumqui fecit ea, et laudent; aliter enim morientur, et a mortuo quasi non sit perit confessio. Unde converste diximus, quorum mentes sic sublimavit, ut nulli hominum sed ipsi Deo dociles fierent, quorum comparatione omne visibile, id est coelum et terra, dicitur terra, quam dedit filiis hominum, id est minoribus, ut ejus consideratione conjiciant Creatorem, quem infirmi sine hoc adminiculo adhuc videsus est cum priori. Terra autem, id est omnia visibilia, dedit filiis hominum, id est infirmis, ut per ea cogdedit filiis hominum, ut in ea se purificent. Cum haec ita sint, o Domine, non mortui in peccatis, laudabunt te, quia non est speciosa laus in ore pecc
Abbreviated transcription (Latin):
le noncolere i p̃a cosꝑa. s que illis tegencuis psident numina. ut iouem m̃curium ihiuus¬
mõi queom̃iadampnat apłe dicens Qui commutaũ unt ũ̾itatem dimĩndacium. ⁊sr̃ae¬
loq ii quodiẽpprium hominis. hbelius commune addit ut ꝑ bestisintelligas dictum ⁊
cetera que supia dixit bestũs communranonad homin esieftras. solum. namet uidett. Aau¬
diuntetolfacunt. ⁊ambulant. ut nonsolum homines s ⁊̃ beluas simulachius p̃poneadas
cognoscas t sipudet adorare bestiam hom̃iahiñtem multa magispudcatadorare mutũ.
et cartusuita sceusuq simuilachrum. Sequit. S itules illis fiant.q. quia taliasunt

Expanded text:
se non colere ipsa corpora, sed quae illis regendis praesident numina, ut Jovem, Mercurium, et hujusse non colere ipsa corpora, sed quae illis regendis praesident numina, ut Jovem, Mercurium, et hujusmodi, quae omnia damnat Apostolus dicens: Qui commutaverunt veritatem Dei in mendacium, et servieloqui, quod est proprium hominis, hoc belluis commune addit, ut pro bestiis intelligas dictum, etc., quae supra dixit belluis communia, non solum ad homines referas; nam et vident et audiunt, et olfaciunt, et ambulant, ut non solum homines, sed etiam belluas simulacris praeponendas cognoscas: ut si pudet adorare bestiam haec omnia habentem, multo magis pudeat, te adorare mutum et carens vita sensuque simulacrum. VERS. 16.-- « Similes illis fiant qui faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
deo. quemsiquis ꝓsĩohomine etiam mamiciciam reciꝑet: insaniret Sunt ergo oꝑa man.
hominum quiamanuhominũ sunt formata. ẜ ñ hñt mbroꝵ officia. uiñsubdit . Eis hĩt
⁊nonloquentiur homoillis melior: qui loquitur. hocenimppriumẽ homini.sLoquideta
scras simulachis anteponendas plus autemualet in affectionib misõꝵ formauiuenti si
¶lanifesta et euidũtissimasunthet. Quis enim puer int̾rogatus non hc̃tumce respondet.
Surgͦ sꝑescs̃ addeoiculcat in multisscͥpture locis que sunt om̃ib nota: quia effigi esuiuenti
demorna a dpossidenclasimmlacra inuitant. quor p̃sidñtium uaria fallatia. montifiri
seminanturet multiplicanturetrores hec autem alibidampnat ꝓpħa dicens Osdiigerti¬
umdemonia. prudentiores ũo dicunt se necidola net ineis demõnia colere squeꝑidola
significantur. ut ꝑh. aertmi ꝑ illud terram. ⁊ cet̾a buĩmõi. hostranseunt et alũ dicentes.

Expanded text:
Deo, quem, si quis pro vero homine, etiam in amicitia reciperet, insaniret. Sunt ergo, opera manuum hominum, quia manu hominum sunt formata; sed non habent membrorum officia. Unde subdit: VERS. 13.-- « Os habent et non loquenturDeo, quem, si quis pro vero homine, etiam in amicitia reciperet, insaniret. Sunt ergo, opera manuum scias simulacris esse anteponendas. Plus autem valet in affectibus miserorum forma, viventi et evidentissima sunt haec. Quis enim puer interrogatus non hoc certum esse responderet us sanctus a Deo inculcat in multis Scripturae locis, quae sunt omnibus nota, quia effigies viventi daemonia ad possidenda simulacra invitant, quorum praesidentium varia fallacia, mortiferi seminantur, et multiplicantur errores. Haec autem alibi damnat Propheta, dicens: Omnes dii gentium daemonia , prudentiores vero dicunt se nec idola, nec in eis daemonia colere; sed quae per idola significantur, ut per hoc aerem, per illud terram, etc., et hujusmodi: Hos transeunt et alii dicentes
Abbreviated transcription (Latin):
mons: in quoddataẽ lex. et uit᷑ pretatur mandatum. in quo ĩpleto requiescit dñs. qr ĩ
scĩs mandatis impletis: dĩp̃sentia solet contucri. uł ita. diłs ẽmeis .i. instĩs qui in¬
dignitate. Qui enim p̃p̃ noserudiendos descendit. ascendit in altũ suꝑ otũs celos
addexteram patris. et cepi. prĩquã ascenderes. capti .i. eosqui apud inferos captiui¬
apatre. donamhõib. suscipiendis .i. hõĩessuscipiendo .i. homines accepistidonã
ia accepisti .d. a patre in hõib.s. donanda susceptis hominib .i. quedonares bus
xp̃m ułita contiñ. accẽpistidona in hominib. etenim .i. quia accepistietiam
cessit faciet nos sequi. Uñ. bñdictus sit dñs. ecce laus de criũpho. die condie. ł
dedie indiẽ alia litt̃a. ꝙ ide ualet .i. iugiter. quia cotidieraptiuat soptiuo sa
usq insinem. et quia currũ illũ ducit infine. addit. ꝓsꝑtniter. aaseeundifaci

Expanded text:
mons est, in quo data est lex, et interpretatur mandatum, in quo impleto requiescit Dominus, quia in sanctis mandatis impletis, Dei pdignitate. Qui enim propter nos erudiendos descendit, ascendit in altum super omnes coelos ad dexteram Patris. Et cepisti, priusquam ascenderes, captivitatem, id est eos qui apud inferos tenebana Patre dona in hominibus suscipiendis, id est homines suscipiendo, id est homines accepisti dona. Vel, accepisti dona a Patre il ita continua: Accepisti dona in hominibus, etenim, id est quia accepisti, etiacessit faciet nos sequi, unde benedictus sit Dominus. Ecce laus de triumpho, die quotidie, vel de die in diem, alia littera, quod idem valet, id est jugiter, quia quotidie captivat captivos usque in finem. Et quia currum illum ducit in finem, addit prosperum iter ad se eundi fac
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ uł conuerteris. ut pestiuis intin. insang.i. ut qui priꝰ erant inmici. fiant pestuus
dunt de micis. canes laudabiles ñ detestabiles. uñ. ñ tm̃dixit canũ. s canũtu. nec eoꝵ dñ¬
tes. s lingua laudata ẽ. qm̃ ñutiq frustra. nec sine magno sacram̃to. Gedeon eos solos
uissus ẽ ducẽ. qui fluminis aquã sicut canes lambent. talesq ñ ampli quã trecenti: ĩ
p̾dicant et quimanib oꝑm exequuntur. ꝙ oredocent. uñ inleuitico. osturturis recorque¬

Expanded text:
s ut intinguatur pes tuus in sanguine, id est ut qui prius erant inimici fiant pes tuus, dunt de micis . Canes laudabiles, non detestabiles. Unde non tantum dixit canum, sed canum tuorum, nec eorum dentes, sed lingua laudata est, quoniam utique non frustra, nec sine magno sacramento. Gedeon eos solos jussus est educere, qui fluminis aquam sicut canes lamberent, talesque non amplius quam trecenti in praedicant, et qui in manibus operum exsequuntur quod ore docent. Unde in Levitico: Os turturis retorque
Abbreviated transcription (Latin):
ut etiam capillos ꝑscrutariuid eantur. ũticẽ dico hoĩum ꝑambłantiũ in delic. sins. ħ
ñmutat᷑. ꝯfringet capita. quia Dñs dix̃. uł sic contiñ. confringet dñs capita udõ¬
rũ. exgentib etiã conũter multos. quia dñs dixit. ego conu̾tã homines exbasan .i. ex
confusione pecc̃oꝵ. quia confundit depecc̃is: quipeis orat. basan enĩ: int̾pr᷑ confusio.
quia conũtitur ds̃ hiis qui confundunt᷑ de pecc̃o. uł qui sicci: imbrem gr̃e desidant. ⁊ scõ

Expanded text:
ut etiam capillos perscrutari videantur. Verticem dico hominum perambulantium in delictis suis. Hoc non mutatur. Confringet capitaorum, ex gentibus etiam convertet multos, quia Dominus dixit: Ego convertam homines ex Basan, id est ex confusione peccatorum, quia confunditur de peccatis qui pro eis orat. Basan enim interpretatur confuquia convertitur Deus his qui confunduntur de peccato, vel qui sicci imbrem gratiae desiderant. Et secundum
Abbreviated transcription (Latin):
appetentemscire s nimia i edia deficientem. satiauitbonis. ⁊ loquitur ꝑsimile. sicut solet
continge alicuinimia fame confecto. ut manducait nonappetat. s nimra mediadeficiat
Et notadiligent̃ in hactemptatione seruatum ordinem prescriptum. ¶ Sedentes.
.ui.p. uͥponitur scła temptatio. que est difficultas uincendarum contupiscentiarum. lã
enimistepositusiniua di. scit quomodo uiueredebeat. quodante iterrore nesciebat. et sico-¬
natur efficere quodnouit ligatus consuetudine praua nequit. son ergo sius iurib conet᷑.
s clamet addm ⁊ amerit facile quoderat difficile .s. abstinert amalis. Dot̃at hoc dñs da¬
illos dicouinctos in m̃dicitate quia ipierant mendici ꝑ indigentiamboni. ⁊ ferro. qr
uincula pectoꝵ que ligant ees: ferrea e t iumncibilra sunts. Quia cracerbaucit¬

Expanded text:
m, id est non appetentem scire, sed nimia inedia deficientem. Satiavit bonis, et loquitur per simile, sicut solet contingere alicui nimia fame confecto, ut manducare non appetat, sed nimia inedia deficiat. Aug. Et nota diligenter in hac tentatione servatum ordinem praescriptum. PARS.i ponitur secunda tentatio, quae est difficultas vincendarum concupiscentiarum. Jam enim iste positus in via Dei, scit quomodo vivere debeat, quod ante in errore nesciebat; et si conatur efficere quod novit, ligatus consuetudine prava nequit. Non ergo suis viribus conetur, sed clamet ad Dominum, et jam erit facile quod erat difficile, scilicet abstinere a malis. Poterat hoc Dominus daIllos dico, vinctos in mendicitate, quia ipsi erant mendici per indigentiam boni, et ferro, quia vincula peccatorum quae ligant eos ferrea et invincibilia sunt. VER
Abbreviated transcription (Latin):
.s. in quo nonẽdolus. quia se accusat cũsit pecc̃or. ⁊ corde tenet quod ore confitecut. Dolus est ut cum sit
pecc̃or iustũ quis se p̾dicet. Qui u̾oseactusat: dolo caret. Talis erat nathanael de quo dñs dix̃ ecceue
isrłita in quo dolus nor ẽ. ⁊ publicanꝰ ille humilis quidicebat. ꝓpiciꝰesto ds̃ nuchi pecc̃ori. ⁊c̃ Seqͣr. Q m̃¬
onem pecc̃i inuet̾aũunt ossa mea .i. int̾i̾or fortitudo deficit. si contra feciss: in nouaretur utus ro-¬
b̾tam dño. Sienim clamass peccata: inueniretur inse infirmꝰ. s fieret indñofirmus. Nc̃ aũ pũse ta
gͦ contrariũ ꝙ ait. tatui. dũ clamarẽ. Tacuit enĩquedã. non tacuit quedã. Tacuit un̾ ꝓfice̾t. ñ tacuit un¬

Expanded text:
scilicet, in quo non est dolus. Quia se accusat cum sit peccator, corde tenet quod ore fatetur. Dolus est, ut cum sit peccator, justum qui se praedicet. Qui vero se accusat, dolo caret: talis erat Nathanael, de quo Dominus dixit: Ecce verus Israelita, in quo dolus non est ; et publicanus ille humilis, qui dicebat: Propitius esto, Deus, mihi peccatori . VERS. onem peccati. Inveteraverunt ossa mea, id est interior fortitudo defecit, si contra fecisset, innovaretur virtus robusta in Domino. Si enim clamassem peccata, inveniretur in se infirmus; sed fieret in Domino firmus. Nunc autem perverse tacst contrarium quod ait, tacui dum clamarem. Tacuit enim qu
Abbreviated transcription (Latin):
remisse sunt iniquitates. ⁊ c̃ Et agit psalmͦ iste maxime cͣcuiciũ hominũ qui uł pecrata sua nesciunt.
gr̃edĩ atibuamꝰ. Cont᷑ uiciũ gͦhominũ hic p̃s opponitur. nequis putet dõ absconditũ ꝙ in conscĩa ht̃ oc-¬
quid intelligẽ debeas si ũe penitenses. uł penitere ius. Prmmo: intelligas tepecc̃orẽ. post: siceꝑis bonum
liumdiũsus apͥmo. In pͥmo enĩ penttens timore iudicii plorat. in isto: peccor qui tacuerat afflictus cogit᷑
gentiã dĩ. seuõ sequentẽ illud uiciũ hominũ fuisse miserũ. ẜ ꝑmanum dĩ conu̾sum ad ũm intellectum¬
ad quẽ oportuniꝰ erꝑtus casum alios deceptos reuocat. inquo ⁊ stantes confirmat: Scdõ: agit de confessi-¬

Expanded text:
rum, etc. Alcuin. Et agit iste Psalmus maxime contra vitia hominum, qui vel peccata sua nesciunt, gratiae Dei attribuamus. Contra vitia ergo hominum hic psalmus opponitur, ne quis putet Deo absconditum, quod in conscientia habet ocquid intelligere debeas, si vere poenitens es, vel poenitere vis. Aug. Primo, intelligas te peccatorem esse, post si coeperis bonum lium, diversus a primo. In primo enim poenitens timore judicii plorat. In isto peccata quae tacuerat, graviter afflictus cogiturgentiam Dei, se vero sequentem illud vitium hominum fuisse miseruad quem opportunius expertus casum alios deceptos revocat, in quo et stantes confirmat. Secundo agit de confessi
Abbreviated transcription (Latin):
situ es simũbo tuo pot̾o ꝙ potes. ⁊ ait illi. Ueni. ⁊ ad ubũ iubentis facta ẽ potestas audientis. descen¬
dit enĩ. ⁊ cep̃ire intrepidiis. tanquã millo sꝑans. Uidens autẽuentũ uandũ uenientẽ timuit. ⁊ c̃¬
cepiss ñgi clamauit. dñe. ꝑeo. ⁊ hoc ẽ ꝙ istrait. Ego dixi mn excessu .m. m .p. s . a. f. o.t. & bẽ ꝙ in
a contẽplatione luminis dĩ. Et quia hic humilit̾ plangit. ⁊ amissum in pͥmo parente bonũ reddi sͥ¬
p̃catur: iõ exaudituradõ. Uñ subdit. iõ exaudisti uocemo.m. Diligite dñm. ħ ẽ ccło hortato¬

Expanded text:
si tu es, si in verbo tuo potero quod potes. Et ait, veni, et ad verbum jubentis facta est potestas audientis. Descendit enim et coepit ut intrepidus tanquam in illo sperans. Videns autem ventum validum venientem, tubentis facta est potestas audientis. Descendit enim et coepit ut intrepidus tanquam in illo sperans. Videns autem ventum validum venientem, timua contemplatione luminis Dei. Et quia hoc humiliter plangit, et amissum in primo parente bonum sibi reddi precatur, ideo exauditur a Deo. Unde subdit; ideo exaudisti vocem orationis meae,
Abbreviated transcription (Latin):
tio dercere. que tm̃bonoꝵ ÷. illa ẽbñdictio sinistre. que cõmuius ẽ bonis et mͣ¬
Ꝙsi solism alisdaret: tim̃et infirinus addm̃ conũti. ne hecdeẽent sibi. quẽ nu¬
itrit piꝰ agricola: ñ subtrahñdo ista. Datgͦ bonuis ut consoletut intrantes. dat et
malis ut discant boni quererealia. ñ cõmunia mał. tollit caet bonis. ut ꝓbent
se fortes. sicut iob tollit eamał. ut infirmus ñtimeat ꝑdẽ. que ꝑdit et malus. cu
ab eo capiamus lucẽ. quianemo pot̾ eum uide. nͥ qui claritate eiꝰ ꝑfusus ẽ. ñ iõgͥdic̃¬

Expanded text:
tum bonorum est. Illa est benedictio sinistrae, quae communis est bonis et maesse Deum. Quod si solis malis daret, timeret infirmus ad Deum converti, ne haec deessent sibi, quem nutrit prius agricola, non subtrahendo ista. Dat ergo bonis, ut consolentur intrantes; dat et malis, ut discant boni quaerere alia non communia malis. Tollit ea bonis, ut probent se fortes sicut Job; tollit ea malis, ut infirmus non timeat perdere quae perdit, et malus cui ab eo capiamus lucem, quia nemo potest eum videre, nisi qui claritate vel c
Abbreviated transcription (Latin):
atq etiãmultiplicet. ds̃ sꝑc.s. ꝑ hoc enimꝙ ter dicitur ds̃: notatur trinitas ꝑso¬
narum ꝑ hocꝙ dicit eum: non eos: notaturunitas. uñ sequitur. et metuant
sum. Eccemetus dr̃ int̃ bñficia postulatur. ut tradita caute custodiant. Timordĩ
incipit et consummat. quitim̃e nouit: amare ũ desinit. Yps̃ iste: inmatuti¬
nis laudib illi ps̃o adiungitur: qui t̃cio loco cantatur. quiam ħ ps̃o: bñdictiotͥ¬
nitatis imploratur. ciĩ una eadẽq sine diũsitate ẽ ec̃ntia. In p̃so qͦq illo . s. ds̃ ds̃¬

Expanded text:
t Deus Spiritus sanctus; per hoc enim quod ter dicitur Deus, notatur trinitas personarum; per hoc quod dicit eum, et non eos notatur unitas. Unde sequitur: Et metuant sum. Ecce metus Dei inter alia beneficia postulatur, ut credita caute custodiantur, timor Dei incipit et consummat. Qui timere novit, amare non desinit. Psalmus iste in matutinis laudibus illi psalmo adjungitur, qui tertio loco cantatur, quia in hoc psalmo benedictio Trinitatis imploratur, cujus una eademque est sine diversitate essentia. In psalmo quoque illo, s
Abbreviated transcription (Latin):
facio. et ouosgentes om̃suenite fide. et audite m̃te. et narrabo. uos dico quitimetiͤ
dm̃. Si enim dm̃ñtimetis non narrabo. necuos audietis. quia timordĩaures aꝑ¬
et ẽ. clamaui. et ex.i. ip̃mpublicepredicaui. et insecreto confessussum. ꝙ iore: ħ
in cordehũi. lñ holocausta sunt medullata. hiis duob: ꝑfectus ẽxꝑianus. ⁊ ħ¬
ꝙ ñ suggeratur ei. s namatur.i. si dilexi mniquitatem incordemeo. Multienĩ ap̃se
amant cũ aliisdampnent. erubescentes fortepphomines. sun quã asperi: ñexaudi:¬
me dñs. quiasic .i. ñ aspiciendo iniquitatẽ puritas orõnis auditur. Et ñalit̃. Et nota ꝙ ait.
quam premiũ querant. Inde depremiosubdit. Exaudiuit.q. quia imquitatẽ ñ aspe
o: conexasunt siñ suspendit᷑ orõ: ñ ptelatur mĩa.¬

Expanded text:
facio, et, o vos gentes omnes, venite fide, et audite mente, et narrabo. Vos dico qui timetis Deum. Si enim Deum non timetis, non narrabo, nec vos audietis, quia timor Dei aures apet exaltavi, id est ipsum publice praedicavi, et in secreto confessus sum quod in ore, hoc in corde habeo. Inde holocausta sunt medullata: his duobus perfectus est deo dicit hoc quod non suggeratur ei, sed non amatur, id est non dilexi iniquitatem in corde meo. Multi enim apud se amant quod in aliis damnant, erubescentes forte propter homines. Si, inquam, aspexi iniquiminus, quia sic, id est non aspiciendo iniquitatem, puritas orationis auditur, et non aliter. Et nota quodquam praemium quaerant. Inde de praemio subdit: VERS. 18.-- « Propterea o connexa sunt: si non suspenditur oratio, non protelatur mi
Abbreviated transcription (Latin):
potestatem uerbi dĩ actipientes: cumdũo iudicabunt sedentes suꝑ .xii. sedes. & tunc: ũe fiẽt undicta. ⁊ ĩ¬
uia ad portandũ. et que ñpossunt rumpi.s. torm̃ta gehentie. et sicfiet iudiciũ conscriptũ. lñ subdit.
ut plurib locis scͥpture memoratũ. Dequo aitaplt. Nescitis quia augelos iudicabimus. & neputes

Expanded text:
potestatem verbi Dei accipientes cum Domivia ad portandum, et quae non possunt rumpi, scilicet tormenta gehennae, et sic fiet judicium conscriptum, ut faciant. turae locis memoratum. De quo Apostolus: Nescitis quia angelos judicabimus? Et ne putes
Abbreviated transcription (Latin):
cib sic letantur incubilib. sicȩxuitabunt ingła. sic cantant canticũnonum. sicdñt aulelura. corde. o¬

Expanded text:
cibus, sic laetantur in cubilibus, sic exsultabunt in gloria, sic cantant canticum novum, sic dicunt alleluia corde, ocibus, sic laetantur in cubilibus, sic exsultabunt in gloria, sic cantant canticum novum, sic dicunt alleluia corde, o
Abbreviated transcription (Latin):
Et insolubilia. ut est illud. Udeus comunxit: homononsepet. Q itẽ Alligatus esutori.
noli querere solictionẽ. His uinculis: ligantur gentũreges: ⁊ nobiles scłi ab infirmis
⁊ contemptibilib huꝰmundi. quoselegit dñs: ut fortia queq confunderet. ip̃osq imi
pleuit spuscõ. ⁊dedit eis frameas bis acutas. ut xꝑitimore nobiliũ corda conuerterent.
⁊ sclati nobilitate contempta: pauꝑtatẽ elig̃at. ⁊ nobilitaie in xp̃o. Holiut etuĩ ꝑdeẽ¬
imꝑatori de piscatone ñ piscatoni de ĩꝑatore. Phosgͦ ligar t᷑ reges ⁊ nobiles uinculis ferreis. nepg̃dent᷑ adilli¬
cita. ⁊ hoc est iudiciũ ꝗ faciunt scĩ ꝑom̃sgentes. unde subdit. U tfaciant. q. ad hoc habent gladiosĩ¬
manib: ut faciant in eis iudiciũ conscriptum .i. apatrib sancituni. Ista enim antea scͥptas̃.
et mͦ complentur. Legebartur enim aliqñ nec fiebant. modo fiunt. et condudit ita. gła hec est om̃ib

Expanded text:
t illud: Quod Deus conjunxit, homo non separet . Et item: Alligatus es uxori, noli quaerere solutionem . His vinculis ligantur gentium reges et nobiles saeculi ab infirmis et contemptibilibus hujus mundi, quos elegit Dominus, ut fortia confunderet, ipsosque implevit Spiritu sancto, et dedit eis frameas bis acutas ut ad Christi timorem nobilium corda converterent, et saeculari nobilitate contempta paupertatem eligerent et nobilitatem in Christo. Voluit enim prodeeratori, de piscatore, non piscatori de imperatore. Per hos ergo ligavit reges et nobiles vinculis ferreis, ne progrederentur ad illicita. Et hoc est judicium quod faciunt sancti, per omnes gentes. Unde subdit: 316 VERS. 9.manibus, ut faciant in eis judicium conscriptum, id est a Patribus sancitum. Ista enim antea scripta sunt, et modo complentur. Legebantur enim aliquando nec fiebant; modo fiunt. Et concludit ita: Gloria haec est om
Abbreviated transcription (Latin):
Het est sc̃ificõi srł ꝑ quã deueti factus est nours. Intentione: monet adlaudem. Modus. Biꝑti¬
tꝰ est psalm̃. Primo: muttis modis monet laudare. regẽ qui eibniuolus ⁊ bñeficusest. Scło
agit degaudisscõꝵ et potestate .i. Exultabunt. Exhortansitaq fideles ad nonũcanticũ:
cantare hoc canticum: diligat etñaut fiat nouus. Uetus erum homo: canticũ uetus cantat
Quisquis em̃ sequitur uetem anmositatẽ non nonam caritatem: nouũ canticũncantat. d̾¬

Expanded text:
 quam de veteri factus est novus. Intentio: Monet ad laudem. Modus: Bipartitus est psalmus. Primo multis modis monet laudare regem, quia eis benevolus et beneficus est. Secundo agit de gaudiis sanctorum et potestate ibi, exsultabunt. Exhortans itaque fideles ad novum canticum, cantare hoc canticum, diligat aeterna ubi fiat novus. Vetus enim homo canticum vetus cantat Quisquis enim sequitur veterem animositatem, non novam charitatem, novum canticum non cantat. D
Abbreviated transcription (Latin):
quia timpanũ ⁊ psattiũ fuit eis hic. Tuncenĩ exultatioerit scĩs de timpano. ⁊ psaltio. nõ
głia. Głia ẽ bonoꝵ auctuũ frequens landatio. dequa iust lecabuntur. ubi: nonertra in po¬
grãm. imm̃etis: uitã eteruã. fatuus extra in fabulis hominũletatur.Scs u̾o hic modus g̃au¬
dii est: ut adillũ teferant bona quidedit. Sequitur. E xultatõnes dĩ non sui erunt¬
ingutt᷑e uł faucib eoꝵ .i. in lingua. Sicenim letantur incubilib ut faucib .i. incorde et lĩ¬
gua. ⁊ non sibi tribuant ꝗ bonisutit s dõ. aquo accepunt ꝗ sunt. ⁊ sꝑant idꝗ nundũ sunt¬
fundi: exponendo det̾minat .i. ad faciendas increpationes. ut oburgationes inppłis¬

Expanded text:
quia tympanum et psalterium fuit eis hic. Tunc enim exsultatio erit sanctis de tympano et psalterio, non gloria. Gloria est bonorum actuum, frequens laudatio, de qua justi laetabuntur. Ubi? non extra in poam, immeritis vitam aeternam. Fatuus extra in fabulis hominum laetatur; sanctis vero hic modus gaudii est, ut ad illum referant bona qui dedit. VERS. 6.-- « Exsultationes Dei in guin gutture vel faucibus eorum, id est in lingua. Sic enim laetantur in cubilibus et faucibus, id est in corde et lingua, ut non sibi tribuant, quod boni sunt, sed Deo a quo acceperunt quod sunt, et sperant id quod nfundi exponendo determinat, id est ad faciendas increpationes, vel objurgationes, in p
Abbreviated transcription (Latin):
sit duratura. ct illosquidicunt eccłiam aliqñdesitutam ꝑmanehit gͦ cumsole .i. quã¬
diitemꝑa uoluuntur ꝑmanebit in ecdia et tum eccłia que ẽ torpꝰ eiꝰ. et autelunã. po¬
et ip̃e ꝑman̾et añlunam .i. añ om̃ia mortalia sua ĩmortalitate precedit. Deniq expon
gñationum. quetnͣseunt decessione et accessione mortalium. Uł ita ut ꝑsolem acci¬
piatur ds̃ pat̃. cum quo ꝑmanet filius. qui ẽ quasi splendor et radius solis. et est.
humiliabit et uincet diabolum inpassione. et uicto diabolo: ꝑmanebit splendor
num tñseuntem. uł gñatio gñationum dicitur gñatio futura qua immortalit̃ ge¬

Expanded text:
tra illos qui dicunt Ecclesiam aliquando desituram. Permanebit ergo cum sole, id est quandiu tempora volvuntur permanebit in Ecclesia, et cum Ecclesia, quae est corpus ejus. Et ante lunam, poEt ipse permanebit ante lunam, id est omnia mortalia sua immortalitate praecedit. Deinde exponit generationum, quae transeunt decessione et accessione mortalium. Vel ita, ut per solem accipiatur Deus Pater, cum quo permanet Filius, qui est quasi splendor et radius solis. Et est humiliabit, et vincet diabolum in passione. Et victo diabolo, permanebit splendor, id num transeuntem. Vel generatio generationum dicitur, generatio futura, qua immortaliter ge
Abbreviated transcription (Latin):
exposumus. iudicab.p. ꝑ .i. eos qui pauꝑes sunt in ppͦ. in quo boniet mali cõmix ti
sunt. sic iudicabit. et .i. quia saluosfaciet .i. disc̾tosabini quis filiospauꝑm. idem
sunt quipauꝑes. sicut eacdẽtiuitas ẽ sion et filia sion. uł distingue uit̃ filiospaupe¬
ꝓficiut. quos om̃s sic iudicabit dñs: ut saluosfaciat. et humili. inp̃senti calumpuiato.
.i. diabolũ. dum enim gr̃a sua niuat. ut gratis colat homo dm̃: humiliatur diabolus
quidicit. nunquid gratiscolitiobdin: uł humiliatꝰ est diabolus inpassione xꝑi. qñ¬
ꝑ calumpnias uidoꝵ eum occidit. in quonichiliuris hũit. uñm̃tto eos amisit in quibꝰ
here nititur. ꝙ ẽ calumpniari huncaũ humiliauit xp̃e in passione. s nundũpenitꝰ

Expanded text:
populi, id est eos qui pauperes sunt in populo, in quo boni et mali commisti sunt. Sic judicabit, et, id est quia salvos faciet, id est discretos ab iniquis filios pauperum: idem sunt qui et pauperes, sicut eadem civitas est Sion, et filia Sion. Vel distingue inter filios paupeproficiunt. Quos omnes sic judicabit Dominus, ut salvos faciat. Et humiliabit in praesenti calumniatorem, id est diabolum Dum enim gratia sua vivat, ut gratis colat Deum homo, humiliatur diabolus qui dicit: Nunquid gratis colit Job Deum? Vel humiliatus est diabolus in Christi  calumnias Judaeorum cecidit, in quo nihil juris habuit, unde merito eos amisit, in quibuhere nititur, quod est calumniari. Hunc autem humiliavit Christus in passione, sed nondum penitus est
Abbreviated transcription (Latin):
lntentionemonetut tꝑmũm regem c̃damꝰ. Modus .uii. sunt partitiones. pmo
agit demidicio. optando illud dari filio. Sccło agit dceodẽ. affirmando ꝙ optau̾at
ibi ludicabit pau. Tercio dicit. quiset qualis ante ueniet rexille. infuturo uidica¬
turus. ibi. descendet sicut plu. Quatto agit de oꝑib eus. ibi. Quia lib. Quinto
agit dehonorificentia regis .iͥ. ⁊ uiuz.Sextomonet om̃s laudeseidicere. ibi. Sit no¬
m̃ eius Septimo a sua parte laudat iͥ Bñdic.d. ꝓpħa gͦ ad patrem loquens de

Expanded text:
et verum hominem regem credamus. Modus: Septem sunt partitiones. Primo agit de judicio optando illud dari Filio. Secundo agit de eodem affirmando quod optaverat, ibi, judicabit pauperes. Tertio dicit quis, et qualis anteveniet rex ille in futuro judicaturus, ibi, descendet sicut pluvia. Quarto agit de operibus ejus, ibi, quia liberabit. Quinto agit de honorificentia regis, ibi, et vivet. Sexto monet omnes laudes dicere ei, ibi, sit nomen ejus. Septimo a sua parte laudat, ibi, benedictus Dominus. Propheta e
Abbreviated transcription (Latin):
mentis. ⁊ paleis. dico eraudiet me. et non solum exaudiet me orantem ꝑme exaltã
ꝑuersitate. in scumate moriuntur. quia non mutantur in mełius s in peiꝰ
nec cum hic sunt. nec inresurrectione. quia sensus ꝑfidoꝵ in cominutabilis ẽ
rire uolentis. qui manuseleuai uĩ grauiis impinguat. et hoc: inrecribuendo
mine tuo bñedicentur om̃s gentes. quod polluit qui contradicit. uł conta.

Expanded text:
amentis, vel paleis. VERamentis, vel paleis. VERersitate; in schismate moriuntur, quia non mutantur in melius, sed in pejus: nec cum hic sunt, nec in resurrectione, quia sensus perfidorum incommutabilis est. rire volentis, qui manus elevat ut gravius impingat: et hoc in retribuendo, mine tuo benedicentur omnes gentes , quod polluit qui contradicit. Vel, conta
Abbreviated transcription (Latin):
occulto. sic et nosinter malos cumisto oremus. plangamus. securi ddicamus.¬
Redimet inpace.q.d. ita exaudiet. quia redimet animammeam. col¬
locandammpace eterna.hoc contrailos quinon amant pacem. Ideo a¬
nunamea inpace: quia amauit pacem. Redimet dico abhus qui appinqnͣt
ergonomine non numine.corꝑenonmente: numero nonmerito ⁊ uere app-¬
pinquant qm̃inter multos erant mecum. uł inmultis .s. sacram̃tis .i. in bap̃ẽ
in euangelui lectione. in festis. ⁊ huiusmodi s nonin pauciserant metum. in
erant mecum. non in granis que pauca sunt .i. nonin paricis electis mecum
erant. Erant enum de multitudine palearum uocatoꝵ. s non depaucitate
electoꝵ. & beneatt mecuni. namet ꝓpe est palea tͥtico. Deuno enim semme
nascuntur. inuno agroradicantur. unapluuia nuttriuntur. subeoden
messore colliguntur. eadem trituratione utuntur. eandem uentilationem ex¬
pectant. s nõnin unum horreum intrant. ita ulli sunt metum in multis sac̃¬

Expanded text:
rto et occulto. Sic et nos inter malos cum isto oremus, plangamus, securi dicamusdicat: Ita exaudiet, quia redimet animam meam collocandam in pace aeterna. Haec contra illos qui non amant pacem, ideo anima mea in pace, quia amavi pacem. Redimet dico ab his qui appropinqergo nomine, non numine; corpore, non mente; numero, non merito. Et vere appropinquant, quoniam inter multos erant mecum. Vel in multis saclectione, in festis et hujusmodi; sed in paucis non erant mecum; in Erant mecum, non in granis, quae pauca sunt, id est non cum paucis electis mecum erant. Erant enim de multitudine vocatorum, non de paucitate electorum . Et bene ait, mecum; nam et prope est palea tritico; de uno enim semine nascuntur, in uno agro radicantur, de una pluvia nutriuntur: sub eodem messore colliguntur, eadem trituratione utuntur, eamdem ventilationem exspectant, sed non in unum horreum intrant: ita et illi sunt mecum, in multis sacr
Abbreviated transcription (Latin):
tas di que inscripturis continetur appinquauit. siusficdelib. ut .s. intelligat
eius uoluntadem. quia illis precisis a catholica fide compungunt bonos. mag̃
boni excitantur qui ꝓbati sunt. et intelligitur inscripturis quelatebat dei
uoluntas. Uñ aubi. Conggatio tauroꝵ inuaccis ppłoꝵ ut excludant᷑ .i. emi¬
neant et appareant qui ꝓbati sunt argento diuini eloquii. ucre appinquaũ
quia Molliti sunt sermones ciusdei suꝑ oleum quia que inscripturisdur¬
sunt: exposita molliuntur. et usq adossa penetrant. unde sequitur. ⁊ipsi ser¬
mones sunt iacula. quia mollitinon ꝑdunt uirtutem s euanglisteeis ar-¬
mantur. i ferunt corda hominum ad amorem pacis. et aꝑplexis questionib
hereticoꝵ liberant infirmos. Dico molliti sunt sermones. s si tibi puero qui
lacte ninoris doctrine nuttriris adhuc durisunt: ne irascaris uberib ec
naui nonp̃ortus fiuctuantim scło. ⁊ipse te enuttriet lacte simplicissensus.

Expanded text:
in Scripturis continetur, appropinquavit suis fidelibus, ut scilicet intelligamus ejus voluntatem, qua illis praecisis a Catholica fide, compungit bonos, et boni magis excitantur qui probati sunt; et intelligitur in Scripturis, quae latebat Dei voluntas. Unde alibi: Congregatio taurorum in vaccis populorum, ut excludantur id est emineant et appareant, qui probati sunt argento divini eloquii . VERS. 24.-- « Molliti sunt sermones ejus sudura exposita molliuntur, et usque ad ossa penetrant. Unde sequitur: Et ipsi sermones sunt jacula, quia molliti non perdunt virtutes, sed evangelistae eis armantur et feriunt corda hominum ad amorem pacis, et a perplexis haereticorum quaestionibus liberant infirmos. Dico, molliti sunt sermones, sed si tibi puero qui lacte minoris doctrinae nutriris, adhuc duri sunt, ne irascaris uberibus Ecnavi, non portus fluctuanti in saeculo; et ipse te enutriet lacte simplicis sensus,
Abbreviated transcription (Latin):
lum. quierat fortior hoĩe. quẽ ip̃e uicit. egenũ ⁊ pauꝑem a diripientib eũ .s. diabolo. et
m̃bris eiꝰ. I accipit᷑ ꝑ in opati. ⁊ egenũ ⁊ pauꝑem genus humanũ quasi unus inops. ege
nus ⁊ pauꝑ. In obs: quia mortale. Egerais: quia insudore uult̾ sui querit panen. Pauꝑ: qͥ¬
tates passi sunt. s etrã ego. quia surgentes .q. subito ⁊ ĩmod. te testes iniqui quia cont̾aqitu
testabantur. int̾rogabant me. ñ conuncebant. ea .s. que ignorabam auctu. Pecc̃a sunt
ea quex ꝑcignorabat facere. quia sicut usudr̃ de aliquo. non nouit bñe facere quia ñ

Expanded text:
Aug. qui erat fortior homine, quem ipse vicit egenum et pauperem a diripientibus eum, id est a diabolo et membris ejus. Idem accipitur nus et pauper: Inops, quia mortalis; egenus, quia in sudore vultus sui quaerit panem ; pauper, quio alii calamitates passi sunt, sed etiam ego, quia surgentes, quasi subito et immoderate testes iniqui, iniqui, quia contra aequum testabantur, interrogabant me, non convincebant ea, scilicet quae ignorabam actu, peccata sunt ea quae Christus ignoravit facere, sicut usu dicitur de aliquo: Non novit benefacere, quia non