comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sa beatitudine conquiescat. Cũ ꝗ huic in¬
tentioni mentis. que in reb et temporalib
& corporalib ꝓpt̃ actionis officiũ rationandi
u iuacitate u̾sat᷑. carnalis ille sensus uł ani¬
mał ingerit quandã illecebrã. fruendi se
idẽ. tanꝰquã bono quodã priuato ec pro¬
prio. non tamquã publico atq cõmuni
qđ ẽ in cõmutabile bonũ : tunc uelud
serpens alloquit᷑ feminã. Huic autẽ ille¬
cebre consentire de ligno ꝓhibito man¬
ducare ẽ. Sed iste consensus si sola cogi¬
tationis delectatione contentus ẽ. suꝑioris
uero auctoritate consilii. ita membra
retinent᷑. ut ñ exhibeant᷑ iniquitatis
arma peccato sic habendũ existimo uelud
cibũ uetitũ mulier sola comederit.
Si autẽ in consensione male utendi reb
que per sensũ corporis sentiunt᷑ ita de¬
cernit᷑ qđ cũq peccacũ ut si potestas
sit eciã corpore compleat᷑ intelligenda ẽ.

Expanded text:
sa beatitudine conquiescat. Cum ergo huic insa beatitudine conquiescat. Cum ergo huic intentioni mentis, quae in rebus temporalibus et corporalibus propter actionis officium ratiocinandi vivacitate versatur, carnalis ille sensus vel animalis ingerit quamdam illecebram fruendi se, id est tanquam bono quodam privato et proprio, non tanquam publico atque communi quod est incommutabile bonum, tunc velut serpens alloquitur feminam. Huic autem illecebrae consentire, de ligno prohibito manducare est. Sed iste consensus si sola cogitationis delectatione contentus est, superioris vero auctoritate consilii ita membra retinentur, ut non exhibeantur iniquitatis arma peccato ; sic habendum existimo velut cibum vetitum mulier sola comederit. Si autem in consensione male utendi rebus quae per sensum corporis sentiuntur, ita decernitur quodcumque peccatum, ut si potestas sit, etiam corpore compleatur; intelligenda est
Abbreviated transcription (Latin):
icut  in illo manifesto conuigio
duorũ hominũ qui primi facti
sutit non manducauit serpens de arbore
uenta s cantũmͦ manducandũ ꝑsuasit mu¬
lier aut̃ non manducauit solã: s uiro soo¬
dedit : et simul manducauerunt quãuis cũ
serpente sola locuta. et ab eo seducta sit ita
et in hocs eciã in homine uno gerit᷑. et di¬
noscit᷑ occulto quodã secrecoq coniugio
carnalis uł ut ita dicã qui incorporus sensu
ostendit᷑. sensualis anime motus qui nobis
peccoribq communis ẽ. seclusus ẽ. a ratio¬
ne sapientie. Sensu quippe corporis cor¬
poralia sentiunt᷑. et̃na uͦ et in comutabilia
spͣuali ratione sapientie intelligunt᷑. Ra¬
tioni autẽ scientie appetitus uicinus ẽ.
quandoquidẽ de ipsĩs corpotab que sensu
corporis senti unt᷑. rationat᷑ ea que scien¬
cia dr̃ actionis. si bene ut eã noticiã re¬
ferat ad finẽ sũmi botu. si aut̃ male: ut
eis fruat᷑ tanquã bonis talib in quib fal¬

Expanded text:
icut enim in illo manifesto conjugio duorum hominum qui primi facti sunt, non manducavit serpens de arbore vetita, sed tantummodo manducandum persuasit: mulier autem non manducavit sola, sed viro dedit, et simul manducaverunt; quamvis cum serpente sola locuta, et ab eo sola seducta sit : ita et in hoc quod etiam in homine uno geritur et dignoscitur, occulto quodam secretoque conjugio carnalis, vel, ut ita dicam, qui in corporis sensus intenditur, sensualis animae motus, qui nobis pecoribusque communis est, seclusus est a ratione sapientiae. Sensu quippe corporis corporalia sentiuntur: aeterna vero et incommutabilia spiritualia ratione sapientiae intelliguntur. Rationi autem scientiae appetitus vicinus est: quandoquidem de ipsis corporalibus quae sensu corporis sentiuntur, ratiocinatur ea quae scientia dicitur actionis; si bene, ut eam notitiam referat ad finem summi boni; si autem male, ut eis fruatur tanquam bonis talibus in quibus fal
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ñ se cogitat. ñ sic quidẽ in confpec¬
tu suo. nec de illi suus formet᷑ aspectꝰ.
sed tam̃ nouerit se tãquã ipsa sibi sit
memoria sui. sic̃ multarũ disciplina¬
rũ ꝑitus. ea que nouit eiꝰ memoria
conanent᷑. nec ẽ. inde aliqͥd inconsper¬
tu iñtis eiꝰ. nisi unde cogitat cetã in arcba¬
na quadã noticia sunt recondita que
memoria nuncupat᷑. Idõ trinitatẽ
sic comendabarnus : ut illud unde
format᷑ cogitantis obcutꝰ in memoriã
poneremus. ipsam uͦ conformationẽ
tanquã unaginẽ que inde impri-¬
mitur ad illud quo utrũq coniun¬
gitur. amorẽ seu uoluntatẽ. Mens
a qͣndo cogitatione se conspicit intel¬
ligit se et recognoscit. Gignit gͦ hunc
intellectũ et oognitionẽ suã.Res
quippe incorporea incellecta conspi¬
citur. et intelligendo cognoscit᷑. Nec ita
sane gignit istam noticiã suã mens qͣndo

Expanded text:
vero non se cogitat, non sit quidem in conspecvero non se cogitat, non sit quidem in conspectu suo, nec de illa suus formetur obtutus, sed tamen noverit se tanquam ipsa sit sibi memoria sui. Sicut multarum disciplinarum peritus ea quae novit, ejus memoria continentur, nec est inde aliquid in conspectu mentis ejus, nisi unde cogitat; caetera in arcana quadam notitia sunt recondita, quae memoria nuncupatur. Ideo trinitatem sic commendabamus, ut illud unde formatur cogitantis obtutus, in memoria poneremus; ipsam vero conformationem, tanquam imaginem quae inde imprimitur; et illud quo utrumque conjungitur, amorem seu voluntatem. Mens igitur quando cogitatione se conspicit, intelligit se et recognoscit: gignit ergo hunc intellectum et cognitionem suam. Res quippe incorporea intellecta conspicitur, et intelligendo cognoscitur. Nec ita sane gignit istam notitiam suam me
Abbreviated transcription (Latin):
membris nr̃is. qͥ s ocłi alia mẽbra nra conspi¬
cimus. que ĩnr̃o possunt eẽ conspectu.
qđ dici absurdius uł sentiri pocest:
Unde gͥ aufert᷑ mens. nͥ a se ipsa : Et ubi
ponit᷑ in conspectu suo nisi ante se ipsame
Non gͦ ibi ertt ubi erat qͣndo in conspec¬
tu suo ñ erat. quia hic posita inde subla¬
ta ẽ. Sed si conspicienda muigrau it con¬
spectura ubi manebit : An quasi gemi¬
natur. ut et illic sic et hic. id ẽ. et ubi
conspicere. et ubi conspici possit et inse
sic conspiciens. aute se conspicua: sli¬
chil hoꝵ nobis ueritas consulca respon¬
det. qm̃ qͣndo isto modo cogitamus. ñ
nisi corpoꝵ fictas imagines cogitamus. qđ
mentẽ non eẽ paucis cerassimũ ẽ m̃tib.
aquib potest. de hac re ueritas con¬
esuli. Proinde restat ut aliꝗd ꝑtinens
ad eius naturã sit conspectus eiꝰ. et in
eã qͣndo se cogitat. ñ quas ꝑ loci spaciũ
sed in corporea conũsione reuocet᷑. Cũ

Expanded text:
membris nostris, qui sunt oculi, alia membra nostra conspimembris nostris, qui sunt oculi, alia membra nostra conspicimus, quae in nostro possunt esse conspectu? Quid dici absurdius vel sentiri potest? Unde igitur aufertur mens, nisi a se ipsa? et ubi ponitur in conspectu suo, nisi ante se ipsam? Non ergo ibi erit ubi erat, quando in conspectu suo non erat; quia hic posita, inde sublata est. Sed si conspicienda migravit, conspectura ubi manebit? An quasi geminatur, ut et illic sit et hic, id est, et ubi conspicere, et ubi conspici possit; ut in se sit conspiciens, ante se conspicua? Nihil horum nobis veritas consulta respondet: quoniam quando isto modo cogitamus, non nisi corporum fictas imagines cogitamus, quod mentem non esse paucis certissimum est mentibus, a quibus potest de hac re veritas consuli. Proinde restat ut aliquid pertinens ad ejus naturam sit conspectus ejus, et in eam, quando se cogitat, non quasi per loci spatium, sed incorporea conversione revocetur: cum
Abbreviated transcription (Latin):
S anta ẽ enĩ cogitationis uis. ut
nec ipsa mens quodãm se in
conspectu suo ponat. nͥ quando
se cogitat : Ac ꝑhoc ita nichil in conspec¬
tu mentis ẽ. nisi unde cogitatur. ut nec
ipsa mens qua cogitat᷑. quic quic cogi¬
tatur. alit̃ possit eẽ. in consp̃ectu suo
nisi se ipsam cogitanqdo. Quomodo aũ
qͣndo se ñ cogitat. in conspectu suo
non sit. cũ sine se ipsa numquã nũquã¬
eẽ possit. quasi aliud sic ipsa. aliua
conspectus eius inuenire nonpossum.
Hoc quippe de oculo corporis non
absurde dr̃. Ipse quippe oculus Ioco
suo ẽ. fixus in corpore. Aspectus aut̃ ei
i ea que extra s̃ tendit᷑. et usq insidã
extendit᷑. nec ẽ. oculus in conspectu
suo quandoquidẽ ñ conspicit. se ipsum
nisi inspeculo obiecto. unde iã loquti
sumus. Qđ ñ fit utiq qͣndo se mens
in suo conspecta sui cogitatione con¬
sticuit. Numqͥd ꝙͦ alia sua parte aliam suã.¬
partẽ uidet. cũ se conspicit cogitando. sic̃ aliis

Expanded text:
 tamen cogitationis vis, ut nec ipsa mens quodam modo se in conspectu suo ponat, nisi quando se cogitat: ac per hoc ita nihil in conspectu mentis est, nisi unde cogitatur, ut nec ipsa mens, qua cogitatur quidquid cogitatur, aliter possit esse in conspectu suo, nisi se ipsam cogitando. Quomodo autem, quando se non cogitat, in conspectu suo non sit, cum sine se ipsa nunquam esse possit, quasi aliud sit ipsa, aliud conspectus ejus, invenire non possum. Hoc quippe de oculo corporis non absurde dicitur: ipse quippe oculus loco suo fixus est in corpore, aspectus autem ejus in ea quae extra sunt tenditur, et usque in sidera extenditur. Nec est oculus in conspectu suo; quandoquidem non conspicit se ipsum, nisi speculo objecto, unde jam locuti sumus : quod non fit utique quando se mens in suo conspectu sui cogitatione constituit. Numquid ergo alia sua parte aliam partem suam videt, cum se conspicit cogitando, sicut aliis
Abbreviated transcription (Latin):
ria condinent᷑. etiã si ñ cogitent᷑ qm̃
dicimꝰ hominẽ nosse litt̃as ediã cũ de
aliis reb ñ de litt̃is cogitat. Hec aũ
duo gignens. et genitu dilextione
t̃c̃ia copulant᷑. ꝗ̃ nichil ẽ aliud. quã
uoluntas fruendũ aliqͥd appetens
uł tenens. Idõq ettã illis trib nomi¬
nib insinuandã mentis putaui mꝰ
trinitatẽ memoria intelligentia. uolun

Expanded text:
ntinentur, etiamsi non cogitentur: quoniam dicimus hominem nosse litteras, etiam cum de aliis rebus, non de litteris cogitat. Haec autem duo, gignens et genitum, dilectione tertia copulantur, quae nihil est aliud quam voluntas fruendum aliquid appetens vel tenens. Ideoque etiam illis tribus nominibus insinuandam mentis putavimus trinit
Abbreviated transcription (Latin):
cretã ab eis que ñ sunt qd ipsa ẽ cir¬
ca eiꝰdẽ libri deximi finẽ diximꝰ que¬
rendũ ẽ. quonãm ad cogĩtatione̾
ꝑtineat. intellectꝰ. noticia uͦ cu iꝰq. rei
que in ẽ m̃ti. etiã qͣndo ñ de se ipsa
cogitat᷑. ad solã dicat᷑ memoriã ꝑtinere.
Sienĩ hoc itͣia ẽ. ñ habet hec cria. ut
et sui meminisset. et se indelligeret.
et amaret. s meminerat sui tantũ. et
postea cũ cogitare cepit. tunc se incel¬
lexit atq dilexit.

Expanded text:
 sunt quod ipsa est, circa ejusdem libri decimi finem diximus: quaerendum est quonam modo ad cogitationem pertineat intellectus; notitia vero cujusque rei, quae inest menti, etiam quando non de ipsa cogitatur, ad solam dicatur memoriam pertinere. Si enim hoc ita est, non habebat haec tria, ut et sui meminisset, et se intelligeret, et amaret: sed meminerat tantum sui, et postea cum cogitare se coepit, tunc se intellexit atque dilexit.
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ negamꝰ. dicendo ñ genitus. Ingenitꝰ
porro quid ẽ. nͥ ñ geliitus. Non gͦ re¬
ceditur a relatiuo p̾dicam̃to. cũ ingenitꝰ
s qđ ex genitore sit : ita cũ ar̃ ingenit᷑
ñ ad se ip̃sũ dr̃. s qđ ex genitore ñ
Qđ̾ aut̃ relaciue ꝑnunciat᷑ : ñ indicat¬

Expanded text:
autem negamus dicendo non genitus. Ingenitus porro quid est, nisi non genitus? Non ergo receditur a relativo praedicamento, cum ingenitus sed quod ex genitore sit, ita cum dicitur ingenitus, non ad se dicitur, sed quod ex genitore non Quod aut
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ filiꝰ dr̃. ille aut̃ ñ filius. sed ꝑat̾ ẽ. qr ñ
sic ad se dnr̃ pat̾ ⁊ filius : quomodo amici
⁊ uicini. Nelatiue quippe amicꝰ dr̃ ad ami¬
cum. Et si equalit̾ se diligunt : eadẽ in
utroq amictaa ẽ. Et relatiue uicinꝰ dr̃ ad
uicinũ: et qr equalit̃ sibi uicini sc̃. Quantũ
enĩ iste illi: tantũ ⁊ ille huic uicinat᷑ eadẽ
in utroq uicinitas. Qu ia uͦ filius ñ ad filiũ
relatiue dr̃ s ad patrẽ : ñ scđm hoc qđ a

Expanded text:
lius dicitur, ille autem non filius, sed pater est. Quia non sic ad se dicuntur pater et filius, quomodo amici aut vicini. Relative quippe amicus dicitur ad amicum; et si aequaliter se diligunt, eadem in utroque amicitia est: et relative vicinus dicitur ad vicinum; et quia aequaliter sibi vicini sunt quantum enim iste illi, tantum et ille huic vicinatur, eadem in utroque vicinitas. Quia vero Filius non ad Filium relative dicitur, sed ad Patrem; non secundum hoc quod ad
Abbreviated transcription (Latin):
oc si dicunt. ñ intelligunt de in¬
genito quidẽ aliqͥd se dicere
qđ diligentius ꝑ tͣctandũ sit. qr nec idõ
qͥsq pat̃ quiã ingenitꝰ nec ingenitus
idõ qͥr pat̃. ⁊ ꝓpterea ñ ad aliqͣuid. seit
ad se dici putat᷑ ingenitcis. Genitũ uͦ mira ce¬
citate ñ adũtunt dici ñ posse nͥ ad aliquid.
Idõ quippe filius: quia genitus. ⁊ qr filius:
utiq genitus. Sic̃ aut̃ filius ad patrẽ:
sic genitus ad genitorẽ refert᷑. Et sicut
pat̾ ad filiũ: ita genitor ad genitũ. Idõq.
alia nocio ẽ. qua intelligit᷑ genitor. alia
qđ nec illi negant. Hoc aut̃ qđ ingenicus
dr: ad se ipiũ dici ꝑhibent. Dicunt gͦ.
Si aliquid ad se iptũ dr̃ pat̾. qđ ad se ipsũ
ñ pocest dici fluis. ⁊ quicqͥd ad se ipsum
dr̃. scd̾m substantiã dr̃. ⁊ ad se ipsũ dr̃ in

Expanded text:
oc si dicunt, non intelligunt de ingenito quidem aliquid se dicere, quod diligentius pertractandum sit, quia nec ideo quisque pater quia ingenitus, nec ingenitus ideo quia pater, et propterea non ad aliquid, sed ad se dici putatur ingenitus: genitum vero mira caecitate non advertunt dici non posse, nisi ad aliquid. Ideo quippe filius quia genitus, et quia filius utique genitus. Sicut autem filius ad patrem, sic genitus ad genitorem refertur; et sicut pater ad filium, ita genitor ad genitum. Ideoque alia notio est qua intelligitur genitor, alia  dicitur; quod nec illi negant: hoc autem quod ingenitus dicitur, ad se ipsum dici perhibent. Dicunt ergo: Si aliquid ad se ipsum dicitur Pater, quod ad se ipsum dici non potest Filius, et quidquid ad se ipsum d
Abbreviated transcription (Latin):
do filius. substantialit̾ negarẽ dicendo ñ fi¬
lius. Quia gͦ relatiue aio cũ dico filiusẽ.
ad patrẽ enĩm refero: relatiue nego. si dico
ñ filius ẽ. ad parentẽ enĩ eandẽ negati¬
onẽ refero. uolens ostendere qđ̃ ei parens
Ñ sit. At siqͣntũ ualet qđ̃ dicit᷑ filius.

Expanded text:
do, Filius; substantialiter negarem, dicendo, Non Fido, Filius; substantialiter negarem, dicendo, Non Filius. Quia vero relative aio, cum dico, Filius est; ad patrem enim refero: relative nego, si dicam, Non filius est; ad parentem enim eamdem negationem refero, volens ostendere quod ei parens non si
Abbreviated transcription (Latin):
pedalis ẽ : scđm quantitatẽ negat. Candi¬
dus ẽ. scđm qualitatẽ aio. Non candidus
ẽ. scdm qualitatẽ nego: ꝓpinqus ẽ. scđ̾m
relatiuũ aio. Non propinqus ẽ: scđ̾m re¬
latiiũ nego. S cđ̾m sitũ aio cũ dico iacet.
scđ̾m sitũ nego cũ dico ñ iacet. Scđ̾m habi¬
tũ aio cũ dico armatus ẽ. scd̾m habitũ
nego. cũ dico ñ armatus ẽ. Tantundẽ aũ
ualet si dicã inhermis ẽ. Scđm tẽpus aio
cũ dico hestñꝰ ẽ. scđm tẽpus nego cũ dico
ñ hest̃nus ẽ. Et cũ dico rome ẽ: scđ̾m
locũ aio. et scđm locũ nego cũ dico
ñ rome ẽ. Scđ̾m id qđ ẽ. facere aio. cũ
dico cedit. si aũ dicĩ ñ cedit : scadm id qđ ẽ.
facere nego. ut ostendã ñ hoc facere. Et cũ
scđm qđ aliquid aiere uolumus: nisi ut
scđm id ipsũ p̃dicam̃tũ negare coniuncam᷑.
si p̃ponere negatiuã paraculam uoluerimꝰ.
Aue cũ ita sint: si substandalit̾ aierẽ dicen¬

Expanded text:
pedalis est, secundum quantitatem negat. Candipedalis est, secundum quantitatem negat. Candidus est, secundum qualitatem aio: Non candidus est, secundum qualitatem nego. Propinquus est, secundum relativum aio: Non propinquus est, secundum relativum nego. Secundum situm aio, cum dico, Jacet: secundum situm nego, cum dico, Non jacet. Secundum habitum aio, cum dico, Armatus est: secundum habitum nego, cum dico, Non armatus est. Tantumdem autem valet si dicam, Inermis est. Secundum tempus aio, cum dico, Hesternus est: secundum tempus nest. Et cum dico, Romae est, secundum locum aio: et secundum locum nego, cum dico, Non Romae est. Secundum id quod est facere aio, cum dico, Caedit: si autem dicam, Non caedit, secundum id quod est facere nego, ut ostendam non hoc facere. Et cum secundum quod aliquid aiere volumus, nisi ut secundum idipsum praedicamentum negare convincamur, si praeponere negativam particulam voluerimus. Quae cum ita sint, si substantialiter aierem, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit᷑ qđ ñ sit filius. Sed̾ genittis unge¬
nitus: cõmode dñr. Filiris aũ  relatiue dr̃.
s infilius ut dicat᷑: ñ admittit loquendi
confuetudo. Nichil tam̃ in tellectu i demit᷑.
dr̃ inimicus. Quã obrẽ ñ:ͤ in reb conside¬
randũ. qͥd uł sinat uł sinat dici usus sermo
Non gͦ iã dicamus ingenitũ quãuis dici
latine possit. s ꝓ ed dicamꝰ ñ genitũ : qđ
tantũ ualet. Nũ gͦ aliud dicim̾us quã
ñ filiũ : Negatiua porro ista particula: ñ
id efficit. ut qđ sine illa relatiue dr̃. eadẽ
p̃posita substantialit̃ dicat᷑. s id tantũ ne¬
gat᷑. qđ sine illa aiebat᷑. sic̃ in cet̾ĩs p̃di¬
cam̃tis. uelut cũ dicimus homo ẽ. substan¬
ciã designamus. Qui gͦ dic̃ ñhõ ẽ. ñ aliud
genꝰ p̾dicam̃ti enunciat. s tantũ illud
negat. Sic̃ gͦ scđm substantiã aio homo ẽ.
sic̾ scđ̾m substantiã nego cũ dico ñhõ ẽ.
Et cũ querit᷑ qͣntus sit. et aio quadrupe¬

Expanded text:
ostenditur, quod non sit filius: sed genitus et ingenitus commode dicuntur; filius autem latine dicitur, sed infilius ut dicatur non admittit loquendi consuetudo. Nihil tamen intellectui demitur, dicitur inimicus. Quamobrem non est in rebus considerandum quid vel sinat vel non sinat dici usus sermonNon ergo jam dicamus ingenitum, quamvis dici latine possit; sed pro eo dicamus non genitum, quod tantum valet. Num ergo aliud dicimus quam non filium? Negativa porro ista particula non id efficit, ut quod sine illa relative dicitur, eadem praeposita substantialiter dicatur; sed id tantum negatur, quod sine illa aiebatur, sicut in caeteris praedicamentis. Velut cum dicimus, Homo est, substantiam designamus. Qui ergo dicit, Non homo est, non aliud genus praedicamenti enuntiat, sed tantum illud negat. Sicut ergo secundum substantiam aio, Homo est: sic secundum substantiam nego, cum dico, Non homo est. Et cum quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
sunt dii: s etiã uerꝰ ds̃. Ergo patͥ & filio prs
eqͣlis. et in tͥnitatis unitate consubstantialis
et coet̃nꝰ. Mlaxime uͦ illo boco satis claret. qđ
dñr. qͥ simulacris eã seruitutẽ exibent: que¬
debet᷑ dõ. Scđ̾m hanc enĩ seruitutẽ dictũ ẽ:
dnm̃ dm̃ tuũ adorab̃. & illi soli seruies
Nã hoc distinctiꝰ in gca script᷑a inuenit᷑. latre.¬
usis enĩ habet. Porro si tali seruitute creat᷑e᷑
tuũ ad orabis & illi soli seriues: unde et apłs
detestat᷑ eo ᷤ qui coluerunt ec seruierunt creat᷑e
potiꝰ quã creatori: ñ ẽ utiq creat᷑a sp̃s sc̃s. cui
latreuntes. Pures enĩ codices eiã latini sic habent
qͥ spũi dĩ seruimꝰ. gc̃i aũ omt̃s. aut pene om̃s.
Inñnulł aũ exẽplarib latinis inuenimꝰ. ñ sp̃uui
dĩ seruimꝰ. s spũ dõ seruimꝰ. Sed qͥ in hoc errant
et auctoritati gͣuiori cede de trectant. ñnqͥdͥ
et illud uariũ in codicib reꝑiunt. nescitis qr

Expanded text:
Ergo Patri et Filio prorsus aequalis, et in Trinitatis unitate consubstantialis et coaeternus. Maxime vero illo loco satis claret, quotur exhibent seruitutem. secundum hanc enim seruitutem dictum est: dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies. nam hoc distinctius in graeca scriptura inuenitur ????? enim habet. porro si tali seruitute creaturae tuum adorabis et illi soli seruies; unde et apostolus detestatur eos qui coluerunt et seruierunt creaturae potius quam creatori—non est utique creatura sXatQetovreg; plures enim codices etiam latini sic habent: qui spiritui dei seruimus; graeci autem omnes ant paene omnes. in nonnullis autem exemplaribus latinis inuenimus non spiritui dei seruimus, sed spiritu deo seruimus. sed qui in hoc errant et auctoritati grauiori cedere detractant, numquid et illud uarium in codicibus reperiunt: nescitis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
in mortalitẽ. Ciꝰ enĩ uitę et̃nę & nos partici¬
pes facti. ꝓmodo nr̃o inmortales efficimur.
Sed aliud ẽ. ipsa cuiꝰ parcicipes efficim᷑ uita ȩt̃na:
aliud nos qͥ es paraicipatione uiuemꝰ in ęt̾nũ.
Si enĩ dixissec quẽ tẽporib ꝓpriis ostendit pat̾
beatꝰ et solus potensrex regũ et dñs dñantiũ.
qͥ solus habet inmortalitatẽ. nec sic inde seꝑatũ
filiũ oporteret intelligi. Neq enĩ qr ipse filius
alibi loquens uoce sapientie ipse ẽ. enĩ sapientia
dĩ. ait. girũ celi circuiui sola: seꝑauit ase pa¬
trẽ. Quanromagis gͦ ñ ẽ. necesse. ut tantũmͦ de
patre p̃t̃ filiũ intelligat᷑ qđ dictũ ẽ: solus ht̃¬

Expanded text:
immortalitatem. Ejus enim vitae aeternae et nos participes facti, pro modulo nostro immortales efficimur. Sed aliud est ipsa cujus participes efficimur, vita aeterna; aliud nos qui ejus participatione vivemus in aeternum. Si enim dixisset, Quem temporibus propriis ostendet Pater beatus et solus potens, rex regum et dominus dominantium, qui solus habet immortalitatem", nec sic inde separatum filium oporteret intellegi. neque enim, quia ipse filius alibi loquens uoce sapientiae — ipse est enim sapientia dei — ait: gyrum caeli circuiui sola, separauit a se patrem, quanto magis ergo non est necesse, ut tantummodo de patre praeter filium intellegatur q
Abbreviated transcription (Latin):
sentientis. ex corpore qđ in loco adiacet siue
cogitantis ex imagine corporis. que me¬
moria concinet᷑. Qđ̃ gͦ est ad corporis
sensum aliqđ corpu in loco. hoc ẽ. animi
a ciem similicudo corporis in memoria. Et
qđ ẽ aspicientis itisio ad eã speciẽ corpo¬
ris ex qua sensus format᷑. hoc ẽ uisio cogi¬
tantis ad imaginẽ cõrporis in memoriã
constitutã. ex qua format᷑ acies animi.
Et qđ ẽ uitentio uoluntatis ad corpus
uisũ. uisionẽq copulandã ut fiat ibi
quedã unitas truim. quãuis eoꝵ sit di¬
u̾sa nat᷑a : hoc ẽ. eadẽ uolurtatis intentio
ad copulandã imtaginẽ corporis. que inẽ
in memoria. et u̾isionẽ cogitantis. id ẽ.
formã quã cepit acies animi
iemoriã. ut fiat et hic
quia hoc totũ
intus est :¬

Expanded text:
sentientis ex corpore quod in loco adjacet, sive sentientis ex corpore quod in loco adjacet, sive cogitantis ex imagine corporis quae memoria continetur. Quod ergo est ad corporis sensum aliquod corpus in loco; hoc est ad animi aciem similitudo corporis in memoria: et quod est aspicientis visio ad eam speciem corporis ex qua sensus formatur; hoc est visio cogitantis ad imaginem corporis in memoria constitutam ex qua formatur acies animi: et quod est intentio voluntatis ad corpus visum visionemque copulandam, ut fiat ibi quaedam unitas trium, quamvis eorum sit diversa natura; hoc est eadem voluntatis intentio ad copulandam imaginem corporis quae est in memoria, et visionem cogitantis, id est, formam quam cepit acies animi memoriam: ut fiat et hic quia hoc totum intus est
Abbreviated transcription (Latin):
Exeode genere eͥffecctionis ẽ. eciã illua qđ
in sompnis ꝑ imagines ludimur. Sed plu¬
rimũ diffeit᷑ utrũ sopitis sensib corporis.
in eas que occutir imagines. siue ex me¬
moria. siue alia aliqua occulca u ꝑ quasclã
spũales mixturas similic spũalis: sichstanciȩ.
an sic̃ sanis atq uigilantib int̃dũ contingit.
ut cogitatione occupata. se uoluntas aũtat
a sensib atq ita formet animi aciẽ uarũs
umaginib rerũ sensibiliũ. tanqua ipsa sen¬
sibilia sentiant᷑. Non cantũ aũ cũ appetendo
in calia uoluntas intendit᷑. fiunt iste ip̃ssiones
i maginũ. s etiã cũ deuitandi et cauendi
causa rapit᷑ animꝰ. in ea c̃tuenda que fugiat.
Unde ñ solũ cupiendo s etiã uitando infert᷑.
uł sensus ipsis sensibilib uł acies animi
formanda imaginib sensibiliũ. Itaq aut
metus aut cupidicas quanto uehem̃tior
fuerit. tanto exp̃ssiꝰ format᷑ acies. si ue

Expanded text:
Ex eodem genere affectionis etiam illud est, quod Ex eodem genere affectionis etiam illud est, quod in somnis per imagines ludimur. Sed plurimum differt, utrum sopitis sensibus corporis, in eas quae occurrunt imagines, sive ex memoria, sive alia aliqua occulta vi, per quasdam spirituales mixturas similiter spiritualis substantiae; an sicut sanis atque vigilantibus interdum contingit, ut cogitatione occupata voluntas se avertat a sensibus, atque ita formet animi aciem variis imaginibus sensibilium rerum, tanquam ipsa sensibilia sentiantur. Non tantum autem cum appetendo in talia voluntas intenditur, fiunt istae impressiones imaginum; sed etiam cum devitandi et cavendi causa rapitur animus in ea contuenda quae fugiat. Unde non solum cupiendo, sed etiam metuendo, infertur vel sensus ipsis sensibilibus, vel acies animi formanda imaginibus sensibilium. Itaque aut metus aut cupiditas quanto vehementior fuerit, tanto expressius formatur acies, sive
Abbreviated transcription (Latin):
oluntas uͦi illa que hac atq.
hacfert. atq refert. aciẽ for¬
mandã. coniungitq formatã. si ad inc̾i¬
orem phantasiã tota defluxerit. atq
ap̃sentia corpor que circũ iacent
sensib atq ab ipsis sensib corporis. ani¬
mi aciẽ omino aũterit. atq. adeã que
intꝰ cernit᷑ imagiiẽ penitꝰ conũde¬
rit tanta offundit᷑ similicudo speciei
corporalis exp̃ssa ex memoria. ut nec
ipsa ratio discerue̾te sinat᷑. utrũ foris
corpus ipsũ uideat᷑. an itꝰ cale aliqͥd
cogitet᷑. Nã int̾dũ homines nimnia
cogitatione rerũ uisibiliũ uł illecti uł
t̃riti. etiã eiꝰ modi repente uoces edide¬
runt. quasi re uera in mediis talib ac¬
cionib seu passionib usarent᷑. Et me¬
mini me audisse a quodã qđ tã exp̃ssã
et solidã speciẽ feminei corporis in co¬
gicando cernere soleret. ut ei quasi se¬
misceri sentiens. etiã genitalib fiueret.
Tancũ habet uiriũ anima in corpus

Expanded text:
oluntas vero illa quae hac atque illac fert et refert aciem formandam, conjungitque formatam, si ad interiorem phantasiam tota confluxerit, atque a praesentia corporum quae circumjacent sensibus, atque ab ipsis sensibus corporis, animi aciem omnino averterit, atque ad eam quae intus cernitur imaginem penitus converterit; tanta offenditur similitudo speciei corporalis expressa ex memoria, ut nec ipsa ratio discernere sinatur, utrum foris corpus ipsum videatur, an intus tale aliquid cogitetur. Nam interdum homines nimia cogitatione rerum visibilium vel illecti, vel territi, etiam ejusmodi repente voces ediderunt, quasi revera in mediis talibus actionibus sive passionibus versarentur. Et memini me audisse a quodam, quod tam expressam et quasi solidam speciem feminei corporis in cogitando cernere soleret, ut ei se quasi misceri sentiens, etiam genitalibus flueret. Tantum habet virium anima in corpus
Abbreviated transcription (Latin):
et totũ unus animus. Sic̃ aũ cũ forma
& sp̃ẽs corporis interierit. non potest ad eam uo¬
luntas sensum reuocare cernentis. ita cũ imago
quam memoria gerit. obliuione deleta est.
non erit quo animi aciem formanda uolun¬
tas recordando retorqueat

Expanded text:
tum sanctum. Sicut autem cum forma et species corporis interierit, non potest ad eam voluntas sensum revocare cernentis: ita cum imago quam memoria gerit, oblivione deleta est, non erit quo aciem animi formandam voluntas recordando retorqueat
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃. Non potui uobis loqͥ qͣsi spũalib : s quasi
carnalib. Hoc gͦ int̾ illos nesciebat: qd ꝑ illũ
scire ñ porãt. Et hoc solũ se scire dicebat : qđ
eos ꝑ illũ scire oportebat. Deniq sciebat int̃
ꝑfectos: qđ int̾ paruulos nesciebat. Ibi qͥ ppe
ait. Sapientiã loquim᷑ int̾ perfectos. Eo nãq
genuit me. id ẽ añ om̃s altitudines creat᷑arũ.
Et᷑ ante luciferũ genuite id ẽ. ance oiã tẽpora
⁊ temporalia. Sc̾m aũ formã serui dictũ ẽ.
dñs creauit me in pͥncipio uiar̾ suarũ. Qiuia
scm formã dĩ dix̃. ego sũ ueritas ⁊ scđm foriã
serui. egosũ uia. Quia enĩ ipse ẽ. pͥmogem¬
tus amortuis: it̃ fecit eccłiȩ suȩ ad regnũ
dĩ aduitã ęt̾nã. cui caput ẽ. ad inmortalita

Expanded text:
alibus, sed quasi carnalibus. hoc ergo inter illos nesciebat quod per illum scire non poterant, et hoc solum se scire dicebat quod eos per illum scire oportebat. denique sciebat inter perfectos quod inter paruulos nesciebat; ibi quippe ait: sapientiam loquimur inter perfectos. eo namque genuit me, id est ante omnes altitudines creaturarum, et: ante luciferum genui te, id est ante omnia tempora et temporalia; secundum formam autem serui dictum est: dominus creauit me in principio uiarum suarum, quia secundum formam dei dixit: ego sum ueritas, secundum formam serui: ego sum uia. quia enim ipse est primogenitus a mortuis, iter fecit ecclesiae suae ad regnum dei, ad uitam aeternam, cui caput
Abbreviated transcription (Latin):
lis indicaret. sic̃ dictũ ẽ. ad abrahã. Nunc cog¬
noui. qr tunes dm̃. id ẽ nc̃ feci ut cognosceres :
qr ae ipse sibi iilla cẽptatione ꝓbatꝰ in notuit.
Nã &e illud utiq dicturus discipulis tẽpore opor¬
tuno. Detͦ fut᷑o tãquã p̃cito loquens ait. Iã ñ uos
dicã seruos. s amicos. seruus enĩ nesc̃ uoluntatẽ
dni sui. Uos aũ dixi amicos. qr oiã q̃ audiui
a pacre meo nota feci uobis. Qđ ñdũ fecerat :
s qr certo factiis erat. qͣsi iã fecisset loqutꝰ ẽ.

Expanded text:
lis indicaret, sicut dictum est ad Abraham: Nunc cognovi quia times Deum, id est, nunc feci ut cognosceres, quia et ipse sibi in illa tentatione probatus innotuit. nam et illud utique dicturus erat discipulis tempore opportuno, de quo futuro tamquam praeterito loquens ait: iam non dicam uos seruos, sed amicos; seruus enim nescit uoluntatem domini sui, uos autem dixi amicos, quia omnia, quae audiui a patre meo, nota uobis feci; quod nondum fecerat, sed quia certo fac
Abbreviated transcription (Latin):
spc̃ sc̃s glorificare filiũ quẽ glorificat pat̃. Qđ̃
si ille qui glorificat eo quẽ glorificat maior
ẽ: sinant ut equales sint. qui se inuicẽ glori¬
ficant. Scriptũ ẽ. aũ qđ ⁊ filiꝰ glorificet pa-¬
trem. Ego te inqͥt glorificaui suꝑ tertã.
qr glorificat filiũ quẽ glorificat pat̾. ipsũ
aut̃ nec apatre. ner afilio glorificari scriptũ¬

Expanded text:
ctus glorificare filium, quem glorificat pater. quod si ille qui glorificat eo quem glorificat maior est, sinant, ut aequales sint qui se inuicem glorificant. scriptum est autem, quod et filius glorificet patrem. ego, inquit, te glorificau i super terram. qui glorificat filium, quem glorificat pater, ipse autem nec a patre nec a filio glorificatur. CCX
Abbreviated transcription (Latin):
eruntam̃ hic euigilent si posst̃. qui
hoc etiã sibi suffragari putauerunt
qͣsi ad demonst̾ndũ patrẽ filio maiorẽ. qr dix̃
filiꝰ. pat̾ clarifica me: ecce et sp̃s sc̃s flarificat
et idõ de eo accipier. qr oiã que ht̃ pat̾ ipsiꝰ st̃:

Expanded text:
erumtamen hic evigilent, si possunt, qui hoc etiam sibi suffragari putaverunt, quasi ad demonstrandum Patrem Filio majorem, quia dixit Filius, Pater, clarifica me. Ecce et Spiritus sanctus clarificat et ideo de ejus accipiet quia omnia quae habet Pater ipsius sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
dicende tres substantie ut ñ dnr̃ tres ẽẽntiȩ
quẽ admodũ quia hoc ẽ. dõ eẽ qđ saꝑe sic̃ ñ
tres ẽẽntias. ita nec tres sapiencias. dicimus.
aliua ẽ. dõ eẽ. aliud subsistere. sic̃ aliua diñ
entẽ creaturã dr̃. relatiue ꝗͦ subsistit. sic̃ re¬
latiue gignit. et relatiue dñat᷑. Ita iã sub¬
stantia ñ erit substantia. qͥa relatiuũ erit.
Sic̃ enĩ ab eo qđ ẽ. eẽ. appellat᷑ eẽntia.
ita ab eo qđ ẽ. subsistere substantiã dicimꝰ.
Absurdũ ẽ. aut̃ ut substantia relatiue di¬
cat᷑. Om̃is enĩ res. ad se ipsam subsistit.
Quanto magis ds: Si tam̃ dignũ ẽ. ut ds̃
dicat᷑ subsistere.¬

Expanded text:
res substantiae, ut non dicuntur tres essentiae: quemadmodum quia hoc est Deo esse quod sapere, sicut non tres essentias, ita nec tres sapientias dicimus. aliud est Deo esse, aliud subsistere, sicut aliud Deo entem creaturam relatiue subsistit, sicut relatiue gignit et relatiue dominatur, ita iam substantia non erit substantia, quia relatiuum erit. Sicut enim ab eo quod est esse appellatur essentia, ita ab eo quod est subsistere substantiam dicimus. Absurdum est autem ut substantia relatiue dicatur. Omnis enim res ad se ipsam subsistit, quanto magis Deus? si tamen dignum est ut Deus dicatur subsistere.
Abbreviated transcription (Latin):
nalem m̃tẽ. ubi pocest eẽ agnitio dĩ. ho¬
minẽ factũ ad imaginẽ eius qui ere¬
auit eũ. Scđm hancꝰ aũ renouationẽ. effi.¬
cimur. etiã filii dĩ ꝑ babtismũ xp̃i. et in
alienet. cũ sintꝰ nobiscũ grẽ coheredes. et
alio loco apłs idem dicat᷑. om̃s enĩ filiĩ
dĩ estis ꝑ fidẽ in xp̃o iħu. quicũq enĩ in

Expanded text:
e agnitio Dei, hominem factum ad imaginem ejus, qui creavit eum. Secundum hanc autem renovationem, efficimur etiam filii Dei, per baptismum Christi, et indalienet, cum sint nobiscum gratiae cohaeredes, et alio loco idem Apostolus dicat: Omnes enim filii Dei estis, per fidem in Christo Jesu: Quicunque enim in
Abbreviated transcription (Latin):
clam auer̃. &e salui facti sunt in te sꝑa¬
uer̾ & ñ sũt confusi. Illos quippe pa¬
tres. int̾ inimicos suos uiuentes & dui¬
iꝰ implesti. ce̾ ab hostis eriusti gloriosas¬
q uictorias reportare fecisti . & de di¬
uersis. eos mortib lib̾asti. ꝓ alio subie¬
cisti ne fenret᷑ ariete aliũ de putre¬
dine sanũꝰ & ei dupla que amiserat

Expanded text:
clamauerunt et salui facti sunt; in te sperauerunt et non sunt confusi. illos quippe patres inter inimicos suos uiuentes et diuitiis implesti et ab hostibus eruisti gloriosasque uictorias\' reportare fecisti et de diuersis eos mortibus liberasti. pro alio subiecisti, ne feriretur, arietem; alium de putredine sanum et ei dupla, quae amiserat,
Abbreviated transcription (Latin):
laboriosũ aduiante domino t̾minare cura¬
ui. eosq emendatos. non ut uolui. s ut potui.
ne ab Sillis qui subrepti iã in manus homiñ
exierant plurimũ discreparent: ueneratio¬
ni tue ꝑfiliũ nrm̃ condiachonũ carissimũ
misi. et cuicũq audiendos. describendos¬
ietendosq ꝑmisi. In quib si seruari mea stisposicio potur¬
Iset ͣ essent ꝓfecto et si easde sententias habẽ.¬
tes : multo tam̃ enodatiores. atq planiores.
quantũ rerũ tantarũ explicandarũ difficul¬
tas et facułtas mã pateretur. Sunt autẽ qͥ
primos quatuor uł potiꝰqͥnq etiã sine ꝓemiis
habe.nt. & duodecĩ sine exxrema parte non
parua. S si hec eis editio potuerit in notesce-¬
re: omiã si uoluerint ot ualuerint : emenda.¬
bunt. Peto sane ut hanc epłam seorsũ quidẽ.
sed tam̃ ad caput̃ eoꝵdẽ libroꝵ iubeas añ¬

Expanded text:
laboriosum adiuuante domino terminare curalaboriosum adiuuante domino terminare curaui eosque emendatos, non ut uolui, sed ut potui, ne ab illis, qui subrepti iam in manus hominum exierant, plurimum discreparent, uenerationi tuae per filium nostrum condiaconum carissimum misi et cuicumqlegendosque permisi: in quibus si servari mea dispositio potuisset, essent profecto, etsi easdem sententias habentes, multo tamen enodatiores atque planiores, quantum rerum tantarum explicandarum difficultas et facultas nostra pateretur. Sunt autem qui primos quatuor vel potius quinque etiam sine prooemiis habent, et duodecimum sine extrema parte non parva: sed si eis haec editio potuerit innotescere, omnia si voluerint et valuerint, emendabunt. Peto sane ut hanc epistolam, seorsum quidem, sed tamen ad caput eorumdem librorum jubeas ant
Abbreviated transcription (Latin):
OaINO BEA¬
tissimo ET
SINCERISSI¬
MA CaruATE
UENERANDO
sc̃o fr̃i et
CONSACERDOTI
Paee AURelIO:
AUOUSTINUS
IN DÑO SALUTE
e trinitate quȩ deus sũmꝰ & uerus ẽ.
libros uiuenis inchoaui: senex edidi.
Omiserã quippe hoc opus postea qͣm
comperi p̃reptos mͥ eẽ siue subreptos. antequã eos
absoluerẽ: et retractatos ut mea fuerat dispositio
expolirẽ. Non enĩ singulatĩ. s om̃s simul edere
ea ratione decreueram. qm̃ p̃cedentib conse-¬
quentes inquisitione proficiente nectuntur.
Cũ gͦ per eos homines qui prius quã uellem ad
quosdã illoꝵ ꝑuenire potuerunt : dispositio
mea nequiuisset impleri: int̾ruptã dictationẽ
reliquerã. cogitans hoc ipsum in aliquib scrip.¬
tis meis conqueri. ut scirent qui possent non
ame fuissẽ eosdẽ libros editos: s ab latos prius.¬
quã mͥ editione mea digni uiderent᷑.
Uerũ multoꝵ fr̃m uehementissima postulatio.¬
ne. & maxime tua iussione cõpulsus: opꝰ tã

Expanded text:
OMINO BEATLSSIMO ET SINCERISSIMA CARITATE VENERANDO SANCTO FRATRI ET CONSACERDOTI PAPAE AURELIO AUGU- STINUS 1N DOMINO SALUTEM. De trinitate, quae deus summus et uerus est, libros iuuenis inchoaui, senex edidi. omiseram quippe hoc opus, posteaquam comperi praereptos mihi esse siue subreptos, antequam eos absoluerem et retractatos, ut mea dispositio fuerat, expolirem. non enim singillatim sed omnes simul edere ea ratione decreueram, quoniam praecedentibus consequentes inquisitione proficiente nectuntur. cum ergo per eos homines, qui, priusquam uellem, ad quosdam illorum peruenire potuerunt, dispositio mea nequiuisset impleri, interruptam dictationem reliqueram cogitans hoc ipsum in aliquibus scriptis meis conqueri, ut scirent, qui possent, non a me fuisse eosdem libros editos sed ablatos, priusquam mihi editione mea digni uiderentur. uerum multorum fratrum uehementissima postulatione et maxi-\' me tua iussione compulsus opus tam
Abbreviated transcription (Latin):
nõ me exaudiendo. longe factus es asa¬
lute mea. p̃senti scilicet salute huiꝰ
uitȩ. Ut alius sensus sit. uerba delic¬
toꝵ meoꝵ. Id ẽ ista quȩ dixi. uerba
corporis dicit: quod÷ eccła. Hec ex ꝑ¬
sona dicit infirmitatis carnis peccati
ꝗ transsigurauit in eã quã sumpsit
ex uirgine: similitudinẽ carnis pecca¬
ti. Hec̃ sponsus exꝑsona sponse loquit᷑.
quia uniuit eã sibi quodã modo. &
apud isaiã ubi dicit. Sicut sponso
alligauit michi mitrã : &e̾ sic̃ sponsã
ornauit me ornam̃to. Alliguauit mͥ
& ornauit me. tanq unius uoxẽ. Et
tam sponsii. & sponsam : xꝑm intelli.¬
gimus: & eccłam. S erunt duo in
carne una. Sacram̃tũ magnũ dixit

Expanded text:
non me exaudiendo longe factus es a salute mea praesenti scilicet salute huius uitae, ut alius sensus sit \'uerba delictorum meorum\', id est ista, quae dixi, uerba corporis dicit, quod est ecclesia; haec ex persona dicit infirmitatis carnis peccati, quam transfigurauit in eam, quam sumpsit ex uirgine. similitudinem carnis peccati; haec sponsus ex persona sponsae loquitur, quia uniuit eam sibi quodam modo. et apud Esaiam, ubi dicit: Sicut sponso alligauit mihi mitram et sicut sponsam ornauit me ornamento, \'alligauit mihi\' et \'ornauit me\' tamquam unius uox est et tamen sponsum et sponsam Christum intellegimus et ecclesiam. sed erunt duo in carne u
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ in xꝑo patie̾btis. dĩds̃ms. respicẽ¬
ui me quare me dereliquistiꝰ sicau¬
diuimus etiã xꝑi uocẽ. in eccła pa¬
tientis. saule saule. quid me ꝑsegeris:
ũ itaq nõ exaudimur ad tẽporalia
bona. retinenda. uł adipicenda.
exaudit: derelinquit nos: s ad potiora
concupiscamꝰ nõ nos derelinquit. Unde
sequitur psalmꝰ & dicit. Clamaui ad
te ꝑdiẽ nec exaudies. Et nocte. Et iã
hic subaudit᷑. nec exaudies. S uide qͥd
adiungit. Et non ad insipienciã michi.
Hoc gͦ dicit. Nõme quidẽ exaudies cla-
rũ hoc ñ michi ad insipienciã facies.
s potiꝰ ut sapiã. quid iã ꝑ noui gr̃am¬
testam̃ti. ã te expectarę. quid desida¬
re. quid poscere debea. clamabo quip¬
pe ego. ut mͥ bona tẽporalia nõ aufe¬
rantur : tu aut̃ in sc̃o habitas laus isrł.
Polo ut derelinquas c̃cupicenciã meã
quia carnalẽ felicitatẽ requiro. Uerũ
hec ẽ. in sordib uetustatis: tu aut̃ que-
mundiciã nouitatis. Nõ exaudiendo

Expanded text:
atientis: Deus, deus meus, respice me; quare me dereliquisti? sic audiuimus etiam Christi uocem in ecclesia patientis: Saule, Saule, quid me persequeris? Cum itaque non exaudimur ad temporalia bona retinenda uel adipiscenda, exaudit, derelinquit nos; sed ad potiora, concupiscamus, non nos derelinquit. unde sequitur psalmus et dicit: Clamaui ad te per diem nec exaudies et nocte — etiam hic subauditur nec exaudies\' —: sed uide\\ quid adiungit: et non ad insipientiam mihi. hoc ergo dicit: Non me quidem exaudies clamarum hoc non mihi ad insipientiam facies, sed potius ut sapiam, quid iam per noui testamenti gratiam a te eipectare, quid desiderare. quid poscere debeam. clamo quippe ego, ut mihi bona temporalia non auferantur, tu autem in sancto habitas, laus Israhel. nolo, ut derelinquas concupiscentiam meam, qua carnalem felicitatem requiro; uerum haec est in sordibus uetustatis, tu autem quaeris munditiam nouitatis; non exaudiendo
Abbreviated transcription (Latin):
Audi potius medicinȩ uocẽ qua sana¬
ris: ut uideas dm̃: quẽ tibi uiden¬
dũ distulit. Hominẽ aut̃ uidendũ
acculit. uidendũ obtulit : imitandũ
cõtulit. credendũ transtulit: ut ista
fide. ad uidendũ dm̃ m̃tis ocłis sana¬
retur. Quid gͦ dedignam᷑ audire
uocẽ. corporis. ex ore capitis: Eccła in
illo paciebatur quando in illo pacie

Expanded text:
udi potius medicinae uocem, qua sanaris, ut uideas deum, quem tibi uidendum distulit, hominem autem uidendum adtulit, occidendum obtulit, imitandum contulit, credendum transtulit, ut ista fide ad uidendum deum mentis oculus sanaretur. quid ergo dedignamur audire uocem corporis ex ore capitis? ecclesia in illo patiebatur, quando pro eccle
Abbreviated transcription (Latin):
patres nr̃i. quando com̃dahat ds̃
etiã trenȩ felicitatis. p̃t se nõ eẽ
aliũ largitorẽ.: Illa felicitas ad ue¬
terẽ homine̾ ꝑtinet: quȩ uetustas
a nouo noui estote. db ade homi¬
nes a xp̃o filii hominũ. Noenu
sine causa familiarissime dis in euan¬
gelio se filiũ hominis dicit magis

Expanded text:
tres nostri, quando commendabat deus etiam terrenae felicitatis praeter se non esse alium largitorem? illa felicitas ad ueterem hominem pertinet, quae uetustas a nouo noui estote; ab Adam homines, a Christo filii hominum. non enim sine causa familiarissime dominus in euangelio
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt tam̃ qui uicia sua oderint. & in quib¬
ipsi sibi displicent. nec ab aliis se laudari
uelint. gr̃as que aguant obuirgantiũ be¬
niuolentiȩ cũ id̾o uituꝑantur ut corrigant᷑
At si dixisset. om̃s beati eẽ. uultis miseri ee
non uultis. dixisset aliquid. qđ nullus in
sua non agnosceret uoluntate. Qu̾cquid
enim quisꝗ aliud latent̾ uelit. ab hac
uoluntate que om̃ib in omnib satis nota:¬

Expanded text:
Sunt tamen qui vitia sua oderint, et in quibSunt tamen qui vitia sua oderint, et in quibus sibi displicent ipsi, nec ab aliis se laudari velint, gratiasque agant objurgantium benevolentiae, cum ideo vituperantur ut corrigantur. At si dixisset, Omnes beati esse vultis, miseri esse non vultis; dixisset aliquid quod nullus in sua non agnosceret voluntate. Quidquid enim aliud quisquam latenter velit, ab hac voluntate quae omnibus et in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ũ qd̾ multo amplius erat. nec opinanti de-¬
disse. Quid si etiã sit. quisꝗ tanta nequicia
possessus. ut uilruendat q̃ dimiser̃ parentes.
&̾ caro emat que csũmunt libidines. non ẽ.
ut opinor incredibilis ista luxuries. Et siq̃¬
erant᷑ tales inueniantur aut etiã non q̃siti
fortassis occurrant. qui nequicia maiore quã
theatrica ꝓpositione uł ꝓnuntiationi theatricȩ
insultent magno p̾̃cio strupͣ em̃do paruoaut̃
rura uendendo. Largitionis etiã grã noui¬
mus. quosdã emisse frum̃ta carius : ce uiliꝰ
uendidisse suis ciuib. Illud etiam qđ uecuᷤ
poeta dixit. ennius. om̃s mortales sese laudari¬
exoptant. ꝓfecto & de se ipso. & de his quos
exꝑtus fuerat. coniecit in aliis. & iudetur
ꝓnunciasse. omniũ hominũ uoluntatẽ. De¬
niq si & minus ille dixisset. laudari om̃s iuͥ¬
tis. nemo uestrũ uult uituꝑari. similit̾ qđ
eẽt omniũ uoluntatis dixisse uideret᷑:

Expanded text:
um quod multo amplius erat, nec opinanti deum quod multo amplius erat, nec opinanti dedisse. Quid, si etiam sit quisquam nequitia tanta possessus, ut vili vendat quae dimiserunt parentes, et caro emat quae consumant libidines? Non est, ut opinor, incredibilis ista luxuries: et si quaerantur tales, reperiantur, aut etiam non quaesiti fortassis occurrant, qui nequitia majore quam theatrica, propositioni vel pronuntiationi theatricae insultent, magno pretio stupra emendo, parvo autem rura vendendo. Largitionis etiam gratia novimus quosdam emisse frumenta carius, et vilius vendidisse suis civibus. Illud etiam quod vetus poeta dixit Ennius, Omnes mortales sese laudarier optant; profecto et de se ipso et de iis quos expertus fuerat, conjecit in aliis, et videtur pronuntiasse hominum omnium voluntates. Denique si et mimus ille dixisset, Laudari omnes vultis, nemo vestrum vult vituperari; similiter quod esset omnium voluntatis dixisse videretur.
Abbreviated transcription (Latin):
quemquam latet. Qua tandẽ causa nisi
quia sunt quedam que non inconuenient᷑.
in aliis de se quisq coniciat conpatiente
uel conspirante uicio. seu natura: S ali¬
ud ẽ uidere uoluntatem suam aliud
quamuis cercissima comectura conicere
alienam. Nam conditam romã tã cer¬
tũ habeo in reb humanis quã constan¬
anopolim. cũ romã uiderĩ oculis meis.
de illa uero nichil nouerim nisi qđ
ali is testib credidi. Et mimus quidẽ
ille uł se ipsum intuendo. uł alios
quoq exꝑiendo ui li uelle emere et caro
uendere. omĩb id credidit ẽẽ cõmune.
Sed qm̃ reuera uiciũ est. potest quisq adi¬
pisci eiusmodi ustitiã. ł alicuiꝰ alt̾ius uicii
qđ huic contrariũ. est incurrere pestilen¬
tiam qͣ huic resistat &̾ uincat. Nam ipse
scio hominiẽ cũ uenalis codex ei fuisset obla¬
tus. p̃ciiq eius ignarũ & ideo quiddã exi¬
guũ poscentẽ cerneret uenditorẽ. iustũ p̃ci¬

Expanded text:
quemquam latet? Qua tandem causa, nisi quemquam latet? Qua tandem causa, nisi quia sunt quaedam quae non inconvenienter in aliis de se quisque conjiciat, compatiente vel conspirante vitio seu natura? Sed aliud est videre voluntatem suam, aliud, quamvis certissima conjectura, conjicere alienam. Nam conditam Romam tam certum habeo in rebus humanis quam Constantinopolim, cum Romam viderim oculis meis, de illa vero nihil noverim, nisi quod aliis testibus credidi. Et mimus quidem ille vel se ipsum intuendo, vel alios quoque experiendo, vili velle emere, et caro vendere, omnibus id credidit esse commune. Sed quoniam revera vitium est, potest quisque adipisci ejusmodi justitiam, vel alicujus alterius vitii quod huic contrarium est incurrere pestilentiam, qua huic resistat et vincat. Nam scio ipse hominem, cum venalis codex ei fuisset oblatus, pretiique ejus ignarum et ideo quiddam exiguum poscentem cerneret venditorem, justum preti
Abbreviated transcription (Latin):
Etquedam sane eiusdẽ nature
uiuentis. et ratione utentis tan¬
ta conspiratio. ut cũ laceat al¬
uoluntates om̃iũ. etiã singulis noꝗe. Et
cũ quisq homo nesciat quid homo
alius unus uelit. in quib dam reb pos¬
sic scire. quid om̃s uelint. Unde illa
cuiusdam minu scefssima p̃dicatur
urbanitas. Qui cũ se ꝓmisisset inthe¬
atro quid in animo haberent. et quid
uellent om̃s aliis ludis eẽ dicturum
atq addiẽ constitutũ ingenti expec¬
tatione maior multitudo conflu̾eret.
suspensis. et silentib om̃ib dixisse ꝓ¬
hibetur. Uili uultis emere: et carõ
uendere. In quo dicto leuissimi sceni¬
ci. om̃s tam̃ conscientias inuenerunt
suas eiq uera ante oculos om̃iũ con¬
stituta. et tam̃ in ꝓuisa dicenti ad mi¬
rabili fauore plauserunt. Cur autẽ
tam magna expectactio facta ẽ. illo ꝓmittente
omniũ uoluntatẽ. se ẽẽ. dicturũ. nisi qr la-¬
tent hominẽ alioꝵ hominũ uoluntates:
Sed nunquid latuit ista istũ. Nũquid

Expanded text:
quaedam sane ejusdem naturae viventis et ratione utentis tanta conspiratio, ut cum lateat alvoluntates omnium etiam singulis notae: et cum quisque homo nesciat quid homo alius unus velit, in quibusdam rebus possit scire quid omnes velint. Unde illa cujusdam mimi facetissima praedicatur urbanitas, qui cum se promisisset in theatro quid in animo haberent, et quid vellent omnes, aliis ludis esse dicturum, atque ad diem constitutum ingenti exspectatione major multitudo conflueret, suspensis et silentibus omnibus, dixisse perhibetur: Vili vultis emere, et caro vendere. In quo dicto levissimi scenici, omnes tamen conscientias invenerunt suas, eique vera ante oculos omnium constituta, et tamen improvisa dicenti, admirabili favore plauserunt. Cur autem tam magna exspectatio facta est illo promittente omnium voluntatem se esse dicturum, nisi quia latent hominem aliorum hominum voluntates? Sed numquid ista latuit istum? Numquid