comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minib potestates idoneas uariis effectib ccequendis
totum hoc ad eosdem ipsos demones ꝑtinet ludifica¬
tores animarum sibimet subditarum et uolupta¬
ria sibi ludibria de hominũ errorib exhibentes. Aut
gͦ reuera dubitans et inquirens ista porphiriꝰ. ea ta¬
men cõmemorat. quib conuineant᷑ et redarguan¬
tur. nec adcas potestates quȩ nob̃ adbeatam uitam
capessendamfauent. s ad deceptores demones ꝑti¬
nere monstrent᷑: aut ut meliora de philosopho sus¬
picemur. eo mͦ uoluit hominẽ egiptium talib erro¬
rib deditum. ⁊ aliqua magna se scire opinantem.
ñ suꝑba quasi auctoritate doctoris offendere. nec
aꝑte adũsantis alt̃catione turbare. sed quasi querentis
et discere cupientis humilitate adea cogitanda con¬
t̾itere: et quam sint contempnenda ł etiam deuitan¬
da monstrare. Deniq ꝓpe ad epłȩ finem. petit se abeo
doceri. quȩ fit adbcatitudinem tua. ex egiptia sapi¬

Expanded text:
minibus potestates idoneas uariis effectibus exsequendis, minibus potestates idoneas uariis effectibus exsequendis, totum hoc ad eosdem ipsos daemones pertinet ludificatores animarum sibimet subditarum et uoluptaria sibi ludibria de hominum erroribus exhibentes. Aut ergo re uera dubitans et inquirens ista Porphyrius ea tamen commemorat, quibus conuincantur et redarguantur, nec ad eas potestates, quae nobis ad beatam uitam capessendam fauent, sed ad deceptores daemones pertinere monstrentur; aut, ut meliora de philosopho suspicemur, eo modo uoluit hominem Aegyptium talibus erroribus deditum et aliqua magna se scire opinantem non superba quasi auctoritate doctoris offendere, nec aperte aduersantis altercatione turbare, sed quasi quaerentis et discere cupientis humilitate ad ea cogitanda conuertere et quam sint contemnenda uel etiam deuitanda monstrare. Denique prope ad epistulae finem petit se ab eo doceri, quae sit ad beatitudinem uia ex Aegyptia sapi
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ubi se etiam osyridis inenbra dissipaturum t̃ri¬
biliter dicit. si facere iussa neglererint. Hec atq huiꝰ
modi uana ⁊ insana hominem diis minari. ncc qͥb¬
libet s ipsis celestib et siderea luce fulgentib nec
sine effectu. s uiolenta potestate cogentem atq his
terrorib ad facienda quȩ uoluerit ꝑducentem. meri¬
to porphirius ammirat᷑: immou̾ sub spe ad mirantis
et causas rerum talium requirentis. dat intelligi illoᷤᷤ
hȩc agere sps̃. quorum genus supius sub aliorum
opinatione descripsit. nonut ipse posuit natura. sed
uicio fallaces quisimulant deos et animas defunctor.
Demones autem non uit ait ipse se simulant: s plane
sunt. Et quod eitudetur herbis et lapidib ⁊ animan¬
tib et sonis certis quib dam acuocib et figurationibꝰ
atq figmentis. quibusdam etiam obseruatis inceli
conuersione motib syderum. fabricari int̃ra abho¬

Expanded text:
tur, ubi se etiam Osiridis membra dissipaturum territur, ubi se etiam Osiridis membra dissipaturum terribiliter dicit, si facere iussa neglexerint. Haec adque huius modi uana et insana hominem dis minari, nec quibuslibet, sed ipsis caelestibus et siderea luce fulgentibus, nec sine effectu, sed uiolenta potestate cogentem adque his terroribus ad facienda quae uoluerit perducentem, merito Porphyrius admiratur; immo uero sub specie mirantis et causas rerum talium requirentis dat intellegi illos haec agere spiritus, quorum genus superius sub aliorum opinatione descripsit, non, ut ipse posuit, natura, sed uitio fallaces, qui simulant deos et animas defunctorum, daemones autem non, ut ait ipse. simulant, sed plane sunt. Et quod ei uidetur herbis et lapidibus et animantibus et sonis certis quibusdam ac uocibus et figurationibus adque figmentis, quibusdam etiam obseruatis in caeli conuersione motibus siderum fabricari in terra ab ho
Abbreviated transcription (Latin):
abstinere denuntient. ne uaporib ꝑfecto corporeis pol¬
luant᷑ ipsiu ⁊ aliisuaporibꝰ illiciant᷑⁊ nidorib hostiarũ
Cumq ad cadaueris contactu prohibeatur inspe¬
ctor:plerunq: illacadauerib celebrent᷑. Qa sit qdñ
demoni ł alicui aĩȩ defuncti. s ipsisoli⁊ lunȩ aut euiẽq
celestiũ hõ uicio cuilibet obnoxiꝰ itendit minas. eosq t̾ritat¬
falso. ut eis extorqueat ueritatem. Nam et celum se col¬
lidere cõminatur. ⁊ cetera similia homini impossi¬
bilia. ut illi dii tanquam insipientissimi pueris
falsis et ridiculis cõminationib tr̃iti. quodimpat᷑
efficiant. Dicit etiam scripsisse cerimonem quendã
talium sacrorum uel potius sacrilegiorum peritũ.
ca quȩ apud egiptios sunt celebrata rumorib uel de
yside uel de osẏride marito cius. marimam tum
habere cogendi deos ut faciant imꝑata: quando ille
qui carminib cogit ea sc ꝑdere uel cucrtere cõmina¬

Expanded text:
abstinere denuntient, ne uaporibus profecto corporeis polabstinere denuntient, ne uaporibus profecto corporeis polluantur, ipsi uero et aliis uaporibus inliciantur et nidoribus hostiarum, cumque a cadaueris contactu prohibeatur inspector, plerumque illa cadaueribus celebrentur; quid sit, quod non daemoni uel alicui animae defuncti, sed ipsi soli et lunae aut cuicumque caelestiufalso, ut eis extorqueat veritatem. Nam et coelum se collidere comminatur, et caetera similia homini impossibilia, ut illi dii tanquam insipientissimi pueri falsis et ridiculis comminationibus territi quod imperatur efficiant. Dicit etiam scripsisse Chaeremonem quendam, talium sacrorum uel potius sacrilegiorum peritum, ea, quae aput Aegyptios sunt celebrata rumoribus uel de Iside uel de Osiri marito eius, maximam uim habere cogendi deos, ut faciant imperata, quando ille, qui carminibus cogit, ea se prodere uel euertere commina
Abbreviated transcription (Latin):
firmat. s tam tenuiter suspicatur. aut dubitat. ut
hce alios asserat opinari. Difficile quippe fuit. tanto
philosopho cunctam diabolicam socictatem uel nos¬
E uel fidenter arguere. quam quelibet anicula xͥana
nec cunclatur eẽ. et liberrime decestatur: nisi forte
ist et psum ad quem scribit anubontem tanquã
talium sacrorum p̃clarissimum antistitem. et aliosta¬
lium opum tanquam diumoꝵ. et add deos colendos
ꝑtinentium admiratores uerecundat᷑ offendere. Se¬
quitur tam̃ et eauelut inquirendo cõmemorat: quȩ
sobriȩ considerata tribui non possunt. nisi mali¬
gnis et fallacib potestatib. Querit enim cur tã¬
quam meliorib inuocatis. quasi peiorib impet᷑
ut in iusta p̃cepta hominis exequant᷑: cur atcrecta¬
tum re ueneria non exaudiant imp̃cantẽ: cũ ipsi
ad incestos quosq concubitus quoslibet ducere ñ
morent᷑. Cur animantib suos antistitesoportere

Expanded text:
firmat, sed tam tenuiter suspicatur aut dubitat, ut firmat, sed tam tenuiter suspicatur aut dubitat, ut haec alios adserat opinari. Difficile quippe fuit tanto philosopho cunctam diabolicam societatem uel nosse uel fidenter arguere, quam quaelibet anicula Christiana nec cunctatur esse, et liberrime detestatur. Nisi forte iste et ipsum, ad quem scribit, Anebontem tamquam talium sacrorum praeclarissimum antistitem et alios talium operum tamquam diuinorum et ad deos colendos pertinentium admiratores uerecundatur offendere. Sequitur tamen et ea uelut inquirendo commemorat, quae sobrie considerata tribui non possunt nisi malignis et fallacibus potestatibus. Quaerit enim quur tamquam melioribus inuocatis quasi peioribus imperetur, ut iniusta praecepta hominis exsequantur; quur adtrectatum re Veneria non exaudiant inprecantem, cum ipsi ad incestos quosque concubitus quoslibet ducere non morentur; quur animantibus suos antistites oportere
Abbreviated transcription (Latin):
animȩ sint potentiores: an aliqui sp̃s extrinsecus
ueniant. ꝑ quos hȩc ualeant. Et potius uenire extͥn¬
secus conicit: eo qd lapidib et herbis adhibitis e
alligent quosdam. et aꝑiant clausa ostia. uel aliqͥd
eiusmodi mmrabiliter oꝑentur. Unde dicit alios opi¬
nari. eẽ qđ dam genus cui exaudire sit ꝓprium. na¬
tura fallax. omni formȩ. multimodum. simulans
deos ⁊ demones ⁊ animas defunctorum. ⁊ hoc eẽ qđ
efficiat hȩc omnia. quȩ uidentur bona eẽ ł praua ce¬
teruam circa ea quȩ tiere bona sunt nicħ opitulari.
imino uͦ ista nec nosse seaet mala conciliare. ⁊ insi¬
mulare atq impedire ñmnunquam untutis sedulos
sectatores. et plenum eẽ temeritatis ⁊ fastus. gauce
nidoribus. adulationib capi: et ceteraque de hoe ge¬
nere fallacium malignorumq spũum. qui extrinsecꝰ
in animam ueniunt. humanosq sensus sopitos ui¬
gilantes ue deludunt. non tam quam fibi ꝑsuasa con¬

Expanded text:
animae sint passiones an aliqui spiritus extrinsecus animae sint passiones an aliqui spiritus extrinsecus ueniant, per quos haec ualeant; et potius uenire extrinsecus conicit, eo quod lapidibus et herbis adhibitis et adligent quosdam, et aperiant clausa ostia, uel aliquid eius modi mirabiliter operentur. Unde dicit alios opinari esse quoddam genus, cui exaudire sit proprium, natura fallax, omniforme, multimodum, simulans deos et daemones et animas defunctorum, et hoc esse quod efficiat haec omnia quae uidentur bona esse uel praua; ceterum circa ea, quae uere bona sunt, nihil opitulari, immo uero ista nec nosse, sed et male conciliare et insimulare adque inpedire nonnumquam uirtutis sedulos sectatores, et plenum esse temeritatis et fastus, gaudere nidoribus, adulationibus capi, et cetera, quae de hoc genere fallacium malignorumque spirituum, qui extrinsecus in animam ueniunt humanosque sensus sopitos uigilantesue deludunt, non tamquam sibi persuasa con
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ om̃s demones reꝓbat. quos dicit ob impruden¬
tiam trahere humidum uaporem: et ideo ñ in echere
s in aere ẽc̃ subluna atq in ipso lunȩ globo. Uerun¬
tam̃ non audet om̃s fallacias et malicias ⁊ ineptias.
quib merito mouet᷑ omnib demonibꝰ dare. Quos¬
dam namq benignos demones more appellat alior.
cum om̃s generaliter imprudentes ẽẽ fateat᷑. Mirat᷑
autem. quod ñ solum dii alliciant᷑ uictimis: sed
etiam compellant᷑ atq cogantur facere. qđ homines
uolunt᷑ et si corpore et incorporalitate dii ademonibꝰ
distingunt᷑. quomͦ deos existimandum sit solem
⁊ lunam ⁊ uisibilia cetera incȩlo quȩ corpora eẽ ñ
dubitat ⁊ sidii sunt. quomodo alii benefiq aliima
lesici ẽẽ dicantur: et quomͦ incorporalib cum sint cor¬
porei coniungant᷑. Querit᷑ etiam ueluti dubitans.
utrum indiumantib ⁊ quedam mira facientib

Expanded text:
quidem omnes daemones reprobat, quos dicit ob imprudenquidem omnes daemones reprobat, quos dicit ob imprudentiam trahere humidum vaporem, et ideo non in aethere, sed in aere esse sub luna, atque in ipso lunae globo: verumtamen non audet omnes fallacias et malitias et ineptias, quibus merito movetur, omnibus daemonibus dare. Quosdam namque benignos daemones more appellat aliorum, cum omnes generaliter imprudentes esse fateatur. Miratur autem quod non solum dii alliciantur victimis, sed etiam compellantur atque cogantur facere quod homines volunt: et si corpore et incorporalitate dii a daemonibus distinguntur, quomodo deos esse existimandum sit solem et lunam, et visibilia caetera in coelo, quae corpora esse non dubitat; et si dii sunt, qulefici esse dicantur; et quo modo incorporalibus, cum sint corporei, coniungantur. Quaerit etiam ueluti dubitans, utrum in diuinantibus et quaedam mira facientibus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicanda purgatio. ubi plus imꝑat immunda
inuidentia: quam impetrat pura beneficientia:
Immo uͦ malignoꝵ spũum cauenda ⁊ detestanda
fallacia: et salutaris audienda doct̾rina. Quode
num quihas sordidas purgationes sacrilegis ritib
oꝑantur. quasdam mirabiliter pulchras sicut iste
cõmemorat uel angłorum imagͥnes uel deorum tan¬
quam purgato spũ uident᷑. si tam̃ uel tale aliquid
uident: illud ẽ quod apłs ceit quoniam satanas
transfigurat se inangłm lucis. Sius enim sunt illa
fantasmata. quimiseras animas multoꝵ falsoꝵq
deoꝵ fallacib sacris cupiens irretire. et auero uen
dei cultu quo solo mundant᷑ et sanant᷑ꝰ auerter
scut deꝓtheo dictum ẽ formas se uertit in om̃s. hosti¬
iter insequens. fallaciter subueniens. utrobiq no¬
cens. ¶Selius sapuit iste porphirius cumadanu¬
bontem scripsit egiptium. ubi consulenti similis
⁊ querenti. et ꝓdit artes sacrilegas. et euercit. Et ibi

Expanded text:
praedicanda purgatio! ubi plus imperat immunda praedicanda purgatio! ubi plus imperat immunda invidentia, quam impetrat pura beneficentia: imo vero malignorum spirituum cavenda et detestanda fallacia, et sanim qui has sordidas purgationes sacrilegis ritibus operantur quasdam mirabiliter pulchras, sicut iste commemorat, uel angelorum imagines uel deorum tamquam purgato spiritu uident si tamen uel tale aliquid uident, illud est, quod apostolus dicit: Quoniam satanas transfigurat se uelut angelum lucis. Eius enim sunt illa phantasmata, qui miseras animas multorum falsorumque deorum fallacibus sacris cupiens inretire et a uero ueri Dei cultu, quo solo mundantur et sanantur, auertere, sicut de Proteo dictum est, formas se uertit in omnes, hostiliter insequens, fallaciter subueniens, utrobique nocens. bontem scripsit Aegyptium, ubi consulenti similis et quaerenti, et prodit artes sacrilegas et evertit. Et ibi
Abbreviated transcription (Latin):
impeditor. Aut fi diis iustis homo ꝓquo agebat᷑ pur¬
gatione uidebatur indignus: non utiq ab inuidio
territi. nec sicut ipse dicit. ꝑmetum ualentioris nu¬
minis impediti. s iudicio libero id negare debucr̃
Mirum ẽ autem quod benignus ille chaldeꝰ qͥ cheur¬
gicis facris animam pirgare cupiebat. ñ inuenit
aliquem suꝑiorem dm̃. qui uel plus tereret. atq ad
benefaciendum cogeret territos ddeos: uel ab cis tr̃m¬
tem compesecret ut libere benefacerent. si tam̃ the¬
urgo bono sacra defuerunt. quib ipsos deos quosin¬
uocabat anime purgatores. pͥus ab illa timoris pestę
purgaret. Quid enim cause ẽ. cur ds̃ potentior ad¬
hiberi possit. a quo terreantur. nec possit aquo pur¬
gentur: An inuenit᷑ ds̃ qui exaudiat inuidum. ei
timorem dus incuciat. ne benefaciant: nec inueni¬
tur ds̃. qui exaudiat beniuolum. et timoremdiis
auferat ut benefaciant: Otheurgia p̃clara. oaĩȩ

Expanded text:
impeditor. Aut si diis justis homo, pro quo agebatur, purimpeditor. Aut si diis justis homo, pro quo agebatur, purgatione videbatur indignus, non utique ab invido territi, nec, sicut ipse dicit, per metum valentioris numinis impediti, sed judicio libero id negare debuerunt. Mirum est autem, quod benignus ille Chaldaeus, qui theurgicis sacris animam purgare cupiebat, non invenit aliquem superiorem deum, qui vel plus terreret atque ad benefaciendum cogeret territos deos, vel ab eis terrentem compesceret, ut libere benefacerent: si tamen theurgo bono sacra defuerunt, quibus ipsos deos, quos invocabat animae purgatores, prius ab illa timoris peste purgaret. Quid enim causae est, cur deus potentior adhiberi possit a quo terreantur, nec possit a quo purgentur? An invenitur deus qui exaudiat invidum, et timorem diis incutiat ne benefaciant; nec invenitur Deus qui exaudiat benevolum, et timorem diis auferat ut benefaciant? O theurgia praeclara! o animae
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ apud deos ⁊ apud homines disciplinam patietiã
deos. et adillas ꝑturbationes passionesq deduqi.
quas communiter demonib et hominib apuileiꝰ
attribuit. deos tam̃ abeis ethereȩ sedis altitudine si¬
parans. et platonis asserens in illa discretione sententa¬
Ecce nunc alius platonicꝰ. quem doctiorem ferunt un¬
phirius. ꝑ nescio quam theurgicam disciplinamer.
ipsos deos obstrictos passionib et ꝑturbationibꝰ d̃
qm̃ sacris precib adiurari tĩtriq potuerunt. ne
p̃starent animȩ purgationẽ. et ita t̃reri ab eo qͥ impa
bat malum. ut ab alio qui poscebat bonum pean¬
dem artem theurgican solui illo timore ñ possent
et addandum beneficium liberari. Quis ñuide¬
at hȩc omnia fallacium demonum comiñta eẽ nisi
eoꝵ miscrrimꝰ scruus. et agrã ueri liberatoris alienus:
Nam si hec apud deos agerentur bonos: plusibiut¬
q ualeret beneficus purgator animȩ. quammaliuoł

Expanded text:
et aput deos et aput homines disciplinam; pati etiam et aput deos et aput homines disciplinam; pati etiam deos et ad illas perturbationes passionesque deduci, quas communiter daemonibus et hominibus Apuleius adtribuit; deos tamen ab eis aetheriae sedis altitudine separans et Platonis adserens in illa discretione sententEcce nunc alius Platonicus, quem doctiorem ferunt, Porphyrius, per nescio quam theurgicam disciplinam etiam ipsos deos obstrictos passionibus et perturbationibus dicit, quoniam sacris precibus adiurari terrerique potuerunt, ne praestarent animae purgationem, et ita terreri ab eo, qui impbat malum, ut ab illo qui poscebat bonum, per eamdem artem theurgicam solvi illo timore non possent, et ad dandum beneficium liberari. Quis non videat haec omnia fallacium daemonum esse commenta, nisi eorum miserrimus servus et a gratia veri liberatoris alienus? Nam si haec apud deos agerentur bonos, plus ibi utique valeret beneficus purgator animae, quam malevolus
Abbreviated transcription (Latin):
uectante uel paululum atra possit eleuari quisq
post mortem. aliam uͦ uiam eẽ ꝑhibeat ad angłoꝵ
suꝑna consortia: cauendam tam̃ demonum societa¬
tem exp̃ssa quodammͦ confessione testat᷑. ubi dic̃
animam post mortẽ luendo penas.cultũ demonum
a quib circumueniebat᷑ horrescere. ipsamq theurgi¬
an quam uelut conciliatricem angłorum deoꝵq
commendat. apudtales agere potestates negare non
potuit. quȩ uel ipse inuideant purgationi anime. ł
artib seruiant inuidorum. querelam de hac re chal¬
dei nescio cuiꝰ exꝓmens. Conquerit᷑ inquit uir in
chaldea bonus purgandȩ anime magno in moli¬
mine frustratos sibi et̃ successus. cũ uir in eadem arte po¬
tens tactus miidia adiuratas sacris p̃cib potentias
alligasset. ne postulata concederent. Ergo ⁊ ligauit
ille inquit: et iste non soluit. Quo inditio dixit ap¬
parere theurgian eẽ tam boni conficiendi qͣm mali.

Expanded text:
uectante uel paululum a terra possit eleuari quisque uectante uel paululum a terra possit eleuari quisque post mortem, aliam uero uiam esse perhibeat ad angelorum superna consortia: cauendam tamen daemonum societatem expressa quodam modo confessione testatur, ubi dicit animam post mortem luendo poenas cultum daemonum a quibus circumueniebatur horrescere: ipsamque theurgian. quam uelut conciliatricem angelorum deorumque commendat, aput tales agere potestates negare non potuit, quae uel ipsae inuideant purgationi animae, uel artibus seruiant inuidorum, querelam de hac re Chaldaei nescio cuius expromens: \'Conqueritur, inquit, uir in Chaldaea bonus, purgandae animae magno in molimine frustratos sibi esse successus, cum uir ad eadem potens tactus inuidia adiuratas sacris precibus potentias adligasset, ne postulata concederent. Ergo et ligauit ille, inquit, et iste non soluit.\' Quo indicio dixit apparere theurgian esse tam boni conficiendi quam mali
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc enim dicit ꝑ quasdam consecrationes theur¬
gicas. quas teletas uocant. idoneam fieri atq aptam
susceptionispũum. ⁊ angłoꝵ. et adiudendos deos. Ex
quib tam̃ theurgicis cheletis. fatetur intellectuali
animȩ nichil purgationis accedere. quod eam faciat
idoneam aduidendum dm̃ suum: et ꝑspicienda ea
quȩ uere sunt. Ex quo intelligi potest qualium deoꝵ
uel qualem uisionem fieri dicat theuigicis consecratio¬
nib. inqua ñ eauident᷑ que ucre sunt. Deniq animã
rationalem siue quod magis amat dicere intellectua¬
lem. ui sua posse dicit cuadere etiam si quod ciꝰ spũa¬
le ẽ. nulla theurgiea fuerit arte purgatum. porro autẽ
a theurgo spũalem puigarihactenus. ut ñ exhoc ad
immortalitatem cernitatemq ꝑueniat. Quamqͣm
itaq discernat ademonib angłos aeria loca eẽ demo¬
num. etherea uiel emphiria disserens angłoꝵ.e am
moneat utendum alicuiꝰ demonisamicicia. qͦ sub¬

Expanded text:
Hanc enim dicit per quasdam conserationes theurHanc enim dicit per quasdam conserationes theurgicas, quas teletas uocant, idoneam fieri adque aptam susceptioni spirituum et angelorum et ad uidendos deos. Ex quibus tamen theurgicis teletis fateretur intellectuali animae nihil purgationis accedere, quod eam faciat idoneam ad uidendum Deum suum et perspicienda ea, quae uere sunt. Ex quo intellegi potest, qualium deorum uel qualem uisionem fieri dicat theurgicis consecrationibus, in qua non ea uidentur, quae uere sunt. Denique animam rationalem siue, quod magis amat dicere, intellectualem, in sua posse dicit euadere, etiamsi quod eius spiritale est nulla theurgica fuerit arte purgatum; porro autem a theurgo spiritalem purgari hactenus, ut non ex hoc ad inmortalitatem aeternitatemque perueniat. Quamquam itaque discernat a daemonibus angelos, aeria loca esse daemonum, aetheria uel empyrea disserens angelorum, et admoneat utendum alicuius daemonis amicitia, quo sub
Abbreviated transcription (Latin):
deditos alios damnabiles quos et malefi cosuulgꝰ appel¬
lat̃. hoseñ ad gethiã ꝑtineredicunt. alios aũt laudabiles
uideri uolunt. quib theurgian deputant. cum
sint utriq ritib fallacib demonum obstricti. stib
nominib angłor. Nam et porphirius quandam
quasi purgationem animȩ ꝑcheurgian cunctant̃
tamen et pudibunda quodammͦ disputatione ꝓ¬
mittit. Rcuersionem uero ad dm̃ hanc ardem p̾sta¬
re cuiquam negat: ut uideas eum uitiũ int̾ sacri¬
lege curiositatis et philosophiȩ ꝓfessionem sententiis
alternantib fluctuare. Nunc enimhanc artẽ tanꝗͣ
fallacem. et inipsa actione piculosam. et legib phi¬
bitam cauendam monet: nunc autem uelut eiꝰ lauda¬
torib cedens. utilem dicit ẽẽ mundande parti anime.
ñ quidẽ intellectuali quarerum intelligibiliũ ꝑcipi¬
tur ueritas. nullas habentium similitudines corpoꝵ:
s spũali. qua corporalium rerum capiunt᷑ imagines.

Expanded text:
deditos alios damnabiles, quos et maleficos uulgus appeldeditos alios damnabiles, quos et maleficos uulgus appellat hos enim ad goetian pertinere dicunt, alios autem laudabiles uideri uolunt, quibus theurgian deputant; cum sint utrique ritibus fallacibus daemonum obstricti sub nominibus angelorum. Nam et Porphyrius quandam quasi purgationem animae per theurgian, cunctanter tamen et pudibunda quodam modo disputatione promittit; reuersionem uero ad Deum hanc artem praestare cuiquam negat; ut uideas eum inter uitium sacrilegae curiositatis et philosophiae professionem sententiis alternantibus fluctuare. Nunc enim hanc artem tamquam fallacem et in ipsa actione periculosam et legibus prohibitam cauendam monet; nunc autem uelut eius laudatoribus cedens utilem dicit esse mundandae parti animae, non quidem intellectuali, qua rerum intellegibilium percipitur ueritas, nullas habentium similitudines corporum; sed spiritali, qua corporalium rerum capiuntur imagines.
Abbreviated transcription (Latin):
dantia fluenta fudisse serpentium morsus mortificos.
penam iustissimam peccatorum in ligno exaltato atq
ꝓspecto eneo serpente sanatos. ut et ppło subueniret᷑
afflicto. et mors morte destructa. uelut crucifixe mor¬
tis similitudine signarct᷑: Quem sane serpentem ꝓpt̃
facti memoriam reseruatum. cum postea ppłs errans
tanquam idolum colere cepisset: eechias rer religio¬
sa potestate deo seruiens. cum magna pictatis laude
contriuit. Hȩc ⁊ alia multa huiꝰcemodi quȩ omnia¬
cõmemorare nimis longum ẽ: fiebant ad cõmendan¬
dum unius ueri dei cultum ⁊ multorum falsoꝵq ꝓ
hibendum. fiebant autem simplici fide. atq fidu
tia pictatis. non incantationib ⁊ carminib nefarię
cunositatis arte compositis. quam uel magian uel
det estabiliore nomine geth ianuł honorabiliore theurgi¬
anuocant. qui qͣsi conant᷑ ista discernere et illicitis artibꝰ¬

Expanded text:
dantia fluenta, fudisse; serpentum morsus mortiferos, dantia fluenta, fudisse; serpentum morsus mortiferos, poenam iustissimam peccatorum, in ligno exaltato adque prospecto aeneo serpente sanatos, ut et populo subueniretur adflicto, et mors morte destructa uelut crucifixae mortis similitudine signaretur? Quem sane serpentem propter facti memoriam reseruatum cum postea populus errans tamquam idolum colere coepisset, Ezechias rex religiosa potestate Deo seruiens cum magna pietatis laude contriuit. CAcommemorare nimis longum est, fiebant ad commendandum unius Dei ueri cultum et multorum falsorumque prohibendum. Fiebant autem simcia pietatis, non incantationibus et carminibus nefariae curiositatis arte compositis, quam vel magiam, vel detestabiliore nomine goetiam, vel honorabiliore theurgiam vocant; qui quasi conantur ista discernere, et illicitis artib
Abbreviated transcription (Latin):
nitate crebuerunt. aquas quȩ bibi non poterant misso
ineas sicut ds̃ p̃ceꝑat ligno amaritudine caruisse. sici¬
entesq faciasse. manna esurientib uenisse de celo. et
cum ec̃t colligentib constituta mensura. quicqͥd ãpliꝰ
quisq collegerat. ex ortis uermib putruisse. ante diẽ
uero sabbati duplum collectum quia sabbato colli¬
gere non licebat. nulla putredine iuolatum. deside¬
rantib carne uesci quȩ tanto ppło nulla sufficere pos¬
se uidebatur. uolatilib castra completa. et cupiditatis
ardorẽ fastidium satictatis extinctum. obuios hostes
transitumq ꝓhibentes atq p̃liantes. orante moyse
manibq eius infigurã crucis extensis. nullo hebreoꝵ
cadente ꝓstratos. seditiosos inpopło dĩ. ac sese ab or¬
dinata diuinitꝰ societate diuidentes. ad exemplum ui¬
sibile inuisibilis pene uiuos t̃ra dehiscente submersos.
uirga ꝑcussam petram tantȩ multitudinis habun¬

Expanded text:
nitate crebuerunt: aquas, quae bibi non poterant, misso nitate crebuerunt: aquas, quae bibi non poterant, misso in eas, sicut Deus praeceperat, ligno amaritudine caruisse sitientesque satiasse; manna esurientibus uenisse de caelo et, cum esset colligentibus constituta mensura, quidquid amplius quisque collegerat, exortis uermibus putruisse, ante diem nero sabbati duplum collectum, quia sabbato colligere non licebat, nulla putredine uiolatum; desiderantibus carne uesci, quae tanto populo nulla sufficere posse uidebatur, uolatilibus castra conpleta et cupiditatis ardorem fastidio satietatis extinctum; obuios hostes transitumque prohibentes adque proeliantes orante Moyse manibusque eius in figuram crucis extentis nullo Hebraeorum cadente prostratos; seditiosos in populo Dei ac sese ab ordinata diuinitus societate diuidentes ad exemplum uisibile inuisibilis poenae uiuos terra dehiscente submersos; uirga percussam petram tantae multitudini abun
Abbreviated transcription (Latin):
moysen ꝓppło dei de iugo seruitutis eruendo megy¬
pto mirabiliter gesta sunt. ubi magi pharaonis hoc
est regis egipti quipopłm illum dominatione depͥ¬
mebat. adhoc facere quedam mira ꝑmissi sunt. ut
mirabilius uincerent᷑: Illi crum faciebant ueneficiis
⁊ incantationib magicis quib sunt angłi mali hoc
ẽ demones dediti: moyses autem tanto potentius qͣn¬
to iustius eius nomine qui fecit cęlum et t̃ram serui¬
entib angłis cosfacile suꝑauit. Deniq intercia pla¬
ga deficientib magis. decem plage ꝑmoysen magna
mnysteriorum dispositione completȩ sunt. quib ad
di ppłm dimittendum pharaonis ⁊ egyptioꝵ dura
corda cesserunt: moxq penituit. Et cum abscedentes
hebreos consequi conarentur: illis diuiso mari ꝑsie¬
cum transcuntib unda hinc atq hine inse redeun¬
te cooꝑti et opp̃ssi sunt. Quid de illis miraculis dicam.
quȩ cum indeserto idẽ ppłs ductaret᷑ stupenda diui¬

Expanded text:
Moysen pro populo Dei de iugo seruitutis eruendo in AegyMoysen pro populo Dei de iugo seruitutis eruendo in Aegypto mirabiliter gesta sunt, ubi magi Pharaonis, hoc est regis Aegypti, qui populum illum dominatione deprimebat, ad hoc facere quaedam mira permissi sunt, ut mirabilius uincerentur! Illi enim faciebant ueneficiis et incantationibus magicis, quibus sunt mali angeli, hoc est daemones, dediti; Moyses autem tanto potentius, quanto iustius, nomine Dei, qui fecit caelum et terram, seruientibus angelis eos facile superauit. Denique in tertia plaga deficientibus magis decem plagae per Moysen magna mysteriorum dispositione conpletae sunt, quibus ad Dei populum dimittendum Pharaonis et Aegyptiorum dura corda cesserunt. Moxque paenituit, et cum abscedentes Hebraeos consequi conarentur, illis diuiso mari per siccum transeuntibus unda hinc adque hinc in sese redeunte cooperti et obpressi sunt. Quid de illis miraculis dicam, quae, cum in deserto idem populus ductaretur, stupenda diui
Abbreviated transcription (Latin):
reuoluere uidebor quȩ miracula facta sint attestan¬
tia ꝓmissis dei. quib ante annoꝵ milia p̃dixit
abrahe quod insemine eiꝰ om̃s gentes benedictionẽ
fuerant habiturȩ. Quis enim non miret᷑ eidem
abrahe filium peꝑisse coniugem sterilem eo tempo¬
re senectutis quo parcre nec fecunda iamposset. atq
incusdem abrahe sacrificio flammã celitus factã
inter diuersas uictimas cucurrisse. cidemq abrahȩ
p̃dictum ab angłis celestȩ incendium sodomoꝵ. qͦs
angłos hominib similes hospicio susccꝑat. et ꝑ cos de
ꝓle uentura dei ꝓmissa tenuerat. ipsoq iam imminen
te incendio miram de sodomisꝑeosdem angłos lib̾a¬
dionem loth filii frĩs sui. cuiꝰ uror inuia retro aspiciens
atq in salera repente conuersa. magno ammonuit
sacram̃to. neminem inuia lib̾ationis suȩ p̃cerita desi¬
derare debere: Illa uͦ quȩ et quanta sunt quȩ iam ꝑ

Expanded text:
reuoluere uidebor, quae miracula facta sint adtestanreuoluere uidebor, quae miracula facta sint adtestantia promissis Dei, quibus ante annorum milia praedicit Abrahae, quod in semine eius omnes gentes benedictionem fuerant habiturae. Quis enim non miretur eidem Abrahae filium peperisse coniugem sterilem eo tempore senectutis, quo parere nec fecunda iam posset, adque in eiusdem Abrahae sacrificio flammam caelitus factam inter diuisas uictimas cucurrisse, eidemque Abrahae praedictum ab angelis caeleste incendium Sodomorum, quos angelos hominibus similes hospitio susceperat et per eos de prole uentura Dei promissa tenuerat, ipsoque inminente iam incendio miram de Sodomis per eosdem angelos liberationem Loth filii fratris eius, cuius uxor in uia retro respiciens adque in salem repente conuersa magno admonuit sacramento neminem in uia liberationis suae praeterita desiderare debere? Illa uero quae et quanta sunt, quae iam per
Abbreviated transcription (Latin):
participatione congaudent. cuiꝰ ȩternitate firmi.
cuius ueritate certi. cuius munere sc̃ĩ sunt. qm̃ nos
mortales ⁊ miseros ut inmortales beatiq simus.
misericorditer diligunt nolunt nos sibi lacrisi¬
cait: sedei cuiꝰ et ip̃si nob̾cum sacrificium se ẽẽ nouer̃t
Cumipsis enim sumꝰ una ciuitas dei: cui dicit᷑ in psal¬
mo. głosa dicta sunt de te. ciuitas dei. Cuiꝰ pars in
nob peregrinatur: pars in illis opitulat᷑. De illa qͥppe
suꝑna ciuitate ubi deiuoluntas intelligibilis atq
gerit᷑ slamq ibi cura de nob̾. ad nos ministrata ꝑ an¬
głos scã illa scriptura descendit: ubi legit᷑ sacrifi¬
cans diis eradicabitur. nͥ deo soli. Huic scripturȩ. hu¬
ic legi. p̃ceptis talib tanta sunt atcestata miracula.
ut satis appareat. cui nos sacrificare uelint. immor¬
tales ac beati. qui hoc nob̃ uolunt eẽ quod sibi. Nã¬
nimis uetera si commemorarem: longius quã satẽ.

Expanded text:
participatione congaudent, cuius aeternitate firmi, participatione congaudent, cuius aeternitate firmi, cuius ueritate certi, cuius munere sancti sunt, quoniam nos mortales et miseros, ut inmortales beatique simus, misericorditer diligunt, nolunt nos sibi sacrificari, sed ei, cuius et ipsi nobiscum sacrificium se esse nouerunt. Cum ipsis enim sumus una ciuitas Dei, cui dicitur in psalmo: Gloriosissima dicta sunt de te, ciuitas Dei; cuius pars in nobis peregrinatur, pars in illis opitulatur. De. illa quippe superna ciuitate, ubi Dei uoluntas intellegibilis adque geritur namque ibi cura de nobis ad nos ministrata per angelos sancta illa scriptura descendit, ubi legitur: Sacrificans dis eradicabitur, nisi Domino soli. Huic scripturae, huic legi, praeceptis talibus tanta sunt adtestata miracula, ut satis appareat, cui nos sacrificari uelint inmortales ac beati, qui hoc nobis uolunt esse quod sibi. CAnimis uetera si commemorem, longius quam satis est
Abbreviated transcription (Latin):
scło. s reformemur innouitate mentis nr̃ȩ. adꝓban¬
dum quȩ sit uoluntas dei. quod bonum et bene
placitum et ꝑfectum. quod totum sacrificium nos
ipsi sumus: dico enim inquit ꝑ grãm dĩ q̃ data est
mͥ omnib qui sunt in uobis. non plus saꝑe. quam
oportet saꝑe. s saꝑe ad temꝑantiam. sicut unictuq¬
ds partitꝰ ẽ mensuram fidei. Sicut enim in unocor¬
pore multa m̃bra habemus. omnia atitẽ m̃bra ñ
eosdem actus hñt: ita multi unum corpꝰ sumꝰ inxͦ.¬
singuli autem alter alterius m̃bra: habentes dona
diuersa. scđm grãm quȩ data est nobis. Hoc ẽ sacri¬
ficium xp̃ianorum: multiunum corpꝰ sumꝰ in xp̃o. Qd̃
etiam sacramento altaris fidelib noto frequentat
ȩccła: ubi ei demonstrat᷑. quod in ca re quam of¬
fert. ipsa offeratur. Gerito illi incelestib sedib¬
constituti. immortales et beati qui creatoris sui

Expanded text:
saeculo, sed reformemur in nouitate mentis nostrae: ad probansaeculo, sed reformemur in nouitate mentis nostrae: ad probandum quae sit uoluntas Dei, quod bonum et bene placitum et perfectum, quod totum sacrificium nos ipsi sumus: Dico enim, inquit, per gratiam Dei, quae data est mihi, omnibus, qui sunt in uobis, non plus sapere, quam oportet sapere, ses partitus est mensuram fidei. Sicut enim in uno corpore multa membra habemus, omnia autem membra non eosdem actus habent: ita multi unum corpus sumus in Christo; singuli autem alter alterius membra, habentes dona diuersa secundum gratiam, quae data est nobis. Hoc est sacrificium Christianorum: multi unum corpus in Christo. Quod etiam sacramento altaris fidelibus noto frequentat ecclesia, ubi ei demonstratur, quod in ea re, quam offert, ipsa offeratur. constituti inmortales et beati, qui creatoris sui
Abbreviated transcription (Latin):
gens: et nolite inquit conformari huic scło. s refor¬
mamini innouitate mentis ur̃ȩ ad ꝓbandum uos
quȩ sit uoluntasdei. qđ bonũ ⁊ bñplacitũ. et ꝑfectũ.
Cumgͥ uera sacrificia oꝑa sint miscdiȩ. siue in nos
mur. ac ꝑhoc ut beatisimus. quod ñ fit nͥ bono
illo de quo dictum ẽ mͥ autem adherere deobo.¬
num ẽ: ꝓfecto efficitur ut tota ipsa redempta ciui¬
tas. hoc ẽ congregatio societasq scoꝵ. uniu̾sale
sacrificium offeratur deo ꝑsacerdotem magnum
qui etiam se ipsum obtulit. inpassione ꝓnobis:
ut tanti capitis corpus cẽmus. scđm formam ser¬
iii. Hanc enim obtulit. in hac oblatus ẽ: quia scd̃m
hanc mediator ẽ: inhac sacerdos: in hac sacrificiũ ẽ.
Cum itaq nos hortatus eẽt apłs. ut exhibcamus
corpora nrã hostiam uiuam. scãm. dõ placentẽ.
rationabile obsequium nrm. & non conformem᷑ huie

Expanded text:
gens: Et nolite, inquit, conformari huic saeculo: sed reforgens: Et nolite, inquit, conformari huic saeculo: sed reformamini in novitate mentis vestrae, ad probandum vos quae sit uoluntas Dei, quod bonum et bene placitum et perfectum. Cum igitur uera sacrificia opera sint misericordiae siue in nos mur ac per hoc ut beati simus quod non fit nisi bono illo, de quo dictum est: Mihi autem adhaerere Deo bonum est: profecto efficitur, ut tota ipsa redemta ciuitas, hoc est congregatio societasque sanctorum, uniuersale sacrificium offeratur Deo per sacerdotem magnum, qui etiam se ipsum obtulit in passione pro nobis, ut tanti capitis corpus essemus, secundum formam serui. Hanc enim obtulit, in hac oblatus est, quia secundum hanc mediator est, in hac sacerdos, in hac sacrificium est. Cum itaque nos hortatus esset apostolus, ut exhibeamus corpora nostra hostiam uiuam, sanctam, Deo placentem, rationabile obsequium nostrum, et non conformemur huic
Abbreviated transcription (Latin):
quisq inse ipsum facit. Propterea scriptumẽ. Mi¬
serere animȩ tuȩ placens deo. Corpꝰ etiam nr̃m cũ
temꝑantia castigamus. si hoc quemadmodum
debemus ꝓpt̾̃ dm̃ facimus. ut non exhibeamus
membra nr̃a arma iniquitatis peccato. s arma iu¬
sticiȩ deo: sacrificium ẽ. Ad quod cxortans apł̃s
ait. Obsecro itaq uos fr̃s ꝑmiscdiam dei ut ex¬
hibeatis corpora ur̃a hostiam uiuam. scãm. deo
placentem: rationabile obsequium ur̃m. Si gͦ
corpus quo inferiore tanquam famulo ł tanꝗͣ
instrumento utit᷑ anima. cum eiꝰ bonꝰ ⁊ rectus¬
usus ad dm̃ refertur sacrificium ẽ: quantomagis
anima ipsa cumse refert ad dm̃. ut igne amoris eiꝰ
accensa formã concupiscentiȩ scłaris amittat. eiq
tanquam incõmutabili formȩ subdita reformet᷑.
hinc ei placens quod ex eiꝰ pulchricudine acceꝑit.
fit sacrificium: Quod idẽ apłs consequent̃ adun¬

Expanded text:
quisque in se ipsum facit. Propterea scriptum est: Miquisque in se ipsum facit. Propterea scriptum est: Miserere animae tuae placens Deo. Corpus etiam nostrum cum temperantia castigamus, si hoc, quem ad modum debemus, propter Deum facimus, ut non exhibeamus membra nostra arma iniquitatis peccato, sed arma iustitiae Deo, sacrificium est. Ad quod exhortans aposut exhibeatis corpora vestra hostiam vivam, sanctam, Deo placentem, rationabile obsequium vestrum. Si ergo corpus, quo inferiore tanquam famulo, vel tanquam instrumento utitur anima, cum ejus bonus et rectususus ad Deum refertur, sacrificium est; quanto magis anima ipsa cum se refert ad Deum, ut igne amoris ejus accensa, formam concupiscentiae saecularis amittat, eique tanquam incommutabili formae subdita reformetur, hinc ei placens, quod ex ejus pulchritudine acceperit, fit sacrificium? Quod idem apostolus consequenter adjun
Abbreviated transcription (Latin):
qd ab hominib appellatur facrificium. signum ẽ
ueri sacrificii. Porro autem misccłia. uerum sacrifici¬
um ẽ. Uñ dictum est ꝯ qđ paulo ante cõmemora¬
uii. Talib enimsacrificiis placetur deo. Quȩc̃q
gͥ in minsterio tab̃naculi siue templi. multismodis
de sacrificiis legunt᷑ diuinitꝰ ẽẽ p̃cepta: ad dilectio¬
nem dei et proximi. significando referuntur. In his
agitur. ut scã societate inhereamus dõ: relatum scili¬
cet ad illum finembom. quoueraciter beati c̃ẽ possi¬
mus. Unde ⁊ ipsa miscdia. quah omini subuenit᷑. si ñ
ꝓpter dm̃ fit: non est sacrificium. Et si enim abhoĩe
fit uel offertur. tamen sacrificium res diuina ẽ: ita
ut hoc quoq uocabulo id latim ueteres appellaue¬
rint. Unde ipse homo dei nomini consecratꝰ ẽ. et dõ
aeuotꝰ inquantum mundo morit᷑. ut deo uiuat:
sacrificium ẽ. Nam et hoc ad miscdiã ꝑtinet: qũa

Expanded text:
quod ab omnibus appellatur sacrificium, signum est quod ab omnibus appellatur sacrificium, signum est ueri sacrificii. Porro autem misericordia uerum sacrificium est; unde dictum est, quod paulo ante commemoraui: Talibus enim sacrificiis placetur Deo. Quaecumque igitur in ministerio tabernaculi siue templi multis modis de sacrificiis leguntur diuinitus esse praecepta, ad dilectionem Dei et proximi significando referuntur. In his agitur ut sancta societate inhaereamus Deo, relatum scilicet ad illum finem boni, quo ueraciter beati esse possimus. Unde et ipsa misericordia, qua homini subuenitur, si non propter Deum fit, non est sacrificium. Etsi enim ab homine fit uel offertur, tamen sacrificium res diuina est, ita ut hoc quoque uocabulo id Latini ueteres appellauerint. Unde ipse homo Dei nomine consecratus et Deo deuotus, in quantum mundo moritur ut Deo uiuat, sacrificium est. Nam et hoc ad misericordiam pertinet, quam
Abbreviated transcription (Latin):
et redde altissimo uota tua. et inuocame indie
tribulationis. et eximam te. et glorificabis me
Item apud alium ꝓpħam. In quo inquit appre¬
hendam dñm. assumam dm̃ meum ercelsum: S
app̃hendam illum inholocaustis inuitulis annicu¬
lis. si acceptauertt dñs inmilib arietum aut in deniᷤ
milib hẏrcorum pinguium: Si dedero pͥmogeni¬
ta mea ꝓimpietate mea. fructum uentris mei. ꝓpecca¬
to anime meȩ: Si annuntiatum ẽ tͥ homo bonũ.
in huiꝰ ꝓpħe uerbis titrumq distinctum ẽ. satisq
declaratum. illa sacrificia ꝑse ipsa non requirere dm̃:
quib significantur hȩc sacrificia quȩ requirit ds̃.
Inepła quȩ inscribitur adhebreos: benefacere inquit
et communicatores ẽẽ nolite obliuisci. Talib enim sa¬
crificiis placetur deo. Acꝑhoc uͥ scriptum ẽ misericor¬
diam uolo quam sacrificium: nicħ aliud quam sacͥ¬
ficium sacrificio p̃latum oportet intelligi qm̃ illud

Expanded text:
et redde Altissimo vota tua. Et invoca me in die et redde Altissimo vota tua. Et invoca me in die tribulationis, et eximam te, et glorificabis me . Item apud alium prophetam: In quo, inquit, apprehendam Dominum, assumam Deum meum excelsum? Si apprehendam illum in holocaustis, in vitulis anniculis? si acceptaverit Dominus in millibus arietum, aut in denis millibus hircorum pinguium? si dedero primogenita mea pro impietate mea, fructum ventris mei pro peccato animae meae? si annuntiatum est tibi, homo, bonum, in huius prophetae uerbis utrumque distinctum est satisque declaratum illa sacrificia per se ipsa non requirere Deum, quibus significantur haec sacrificia, quae requirit Deus. In epistula, quae inscribitur ad Hebraeos: Bene facere, inquit, et communicatores esse nolite obliuisci; talibus enim sacrificiis placetur Deo. Ac per hoc ubi scriptum est: Misericordiam uolo quam sacrificium nihil aliud quam sacrificium sacrificio praelatum oportet intellegi; quoniam illud,
Abbreviated transcription (Latin):
catur quod eum uelle subiecit. Sic itaq illa dm̃
nolle dixit. quomodo astultis eauelle creditur:
uelut suę grã uoluptatis. Nam ⁊ si ea sacrificia quȩ
uult quorum hoc unum ẽ. cor contritum et humi¬
liatum dolore penitentis. nollet eis sacrificiis signi¬
ficari. quȩ uelut sibi delectabilia desiderare putatꝰ ẽ:
nonutiq de his offtrendis in lege uederi precepisset.
Et idõ mutanda crant oportuno certoq iam tp̃re :
ne ipsi deo desiderabilia uel certe in nob̾ acceptabi¬
lia. ac non potius quȩ his significata sunt crederent᷑
Hinc et in alio loco psalmi alterius. Si esuriero in qͥt
non dicamtͥ: m̃s ẽ enim orbis t̃rȩ. et plenitudo ciꝰ.
Nunquid manducabo carnes taurorum: aut san
guinem hucorum potabo: Tanquam diceret.
utiq si michi eẽnt necessaria: non ate peterem q̃
habeo inpotestate. Deinde subiungens qͥd illa si¬
gnificent: immola inquit deo sacrificium laudis

Expanded text:
catur, quod eum uelle subiecit. Sic itaque illa Deum catur, quod eum uelle subiecit. Sic itaque illa Deum nolle dixit, quo modo ab stultis ea uelle creditur, uelut suae gratia uoluptatis. Nam si ea sacrificia quae uult quorum hoc unum est: cor contritum et humiliatum dolore paenitendi nollet eis sacrificiis significari, quae uelut sibi delectabilia desiderare putatus est: non utique de his offerendis in lege uetere praecepisset. Et ideo mutanda erant opportuno certoque iam tempore, ne ipsi Deo desiderabilia uel certe in nobis acceptabilia, ac non potius quae his significata sunt crederentur. Hinc et alio loco psalmi alterius: Si esuriero, inquit, non dicam tibi; meus est enim orbis terrae et plenitudo eius. Numquid manducabo carnes taurorum aut guinem hircorum potabo ? tanquam diceret, Utique si mihi necessaria essent, non a te peterem, quae habeo in potestate. Deinde subjungens quid illa significent: Immola, inquit, Deo sacrificium laudis,
Abbreviated transcription (Latin):
se quisquam dixerit consuluisse sibiberit: aut luci
siuiderit. Nec quod ab antiquis patrib alia sacrifi¬
cia. facta sunt inuictimispecorum. quȩ nc̃ deippłs
legit. non facit: aliud intelligendum ẽ nisi reb illis
eas res fuisse significatas. quȩ aguntur in nob̃ ad hoc
ut inhercamus deo: et ad eundem finem ꝓximo con¬
sulamus. Sacrificiumgͦ uisibile. inuisibilis sacri¬
ficii sacramentum. idest sacrum signũ ẽ. Unde
ille penitens apud ꝓpħam. uel ip̃se ꝓpħa querens
dm̃ peccatis suis habere ꝓpitium: si uoluisses in qͥt
sacrificium dedissem. utiq holocaustis ñ delecta¬
beris. Sacrificium dõ sp̃sn contribulatꝰ: cor con¬
tritum ethumiliatum ds̃ non sꝑnet. Intueamur
quemadmodum ubi dm̃ dixit nolle sacrificium:
ibi dm̃ ostendit uelle sacrificium. Non uult gͦ sacͥ¬
ficium trucidati pecoris. s uult sacrificium contri¬
ti cordis. Illo gͥ quod eum nolle dixit: hoc signifi¬

Expanded text:
se quisquam dixerit consuluisse, si biberit; aut luci, se quisquam dixerit consuluisse, si biberit; aut luci, si uiderit. Nec quod ab antiquis patribus alia sacrificia facta sunt in uictimis pecorum, quae nunc Dei populus legit, non facit, aliud intellegendum est, nisi rebus illis eas res fuisse significatas, quae aguntur in nobis, ad hoc ut inhaereamus Deo et ad eundem finem proximo consulamus. Sacrificium ergo uisibile inuisibilis sacrificii sacramentum, id est sacrum signum est. Unde ille paenitens aput prophetam uel ipse propheta quaerens Deum peccatis suis habere propitium: Si uoluisses, inquit, sacrificium, dedissem utique; holocaustis non delectaberis. Sacrificium Deo spiritus contribulatus: cor contritum et humiliatum Deus non spernet. Intueamur quem ad modum, ubi Deum dixit nolle sacrificium. ibi Deum ostendit uelle sacrificium. Non uult ergo sacrificium trucidati pecoris, sed uult sacrificium contriti cordis. Illo igitur quod eum nolle dixit, hoc signifi
Abbreviated transcription (Latin):
b deferrentur humanis. siue humilitate iumia. si¬
ue adulatione pestifera: tta tamenut quib ea defer¬
rentur. homines haberent᷑. qui dicuntur colendi et
uenerandi: si autem multum cis additur. et adoran¬
d. Quis uero sacrificandum censuit. nisi ei quem
dm̃ aut sciuit aut putauit. aut finrit: Quam por¬
ro antiquus sit insacrificando deicultus. duo illi
fr̃s caim et abel satis indicant: quorum maioris ds̃
repbauit sacrificium. minoris asperit. Quis autẽu
saria quȩ insacrificiis offeruntur: Quod cũ mul¬
tis locis diuinis scriptura testet: ne longum facia¬
mus. breue illud de psalmo commemorare stiffe¬
cerit. Diri domino ds̃ m̃s estu: qm̃ bonoꝵ meoꝵ
non eges. Non solum gͥ pecore uel qualibet alia re
corruptibili. atq terrena. s ne ipsa quidẽ iusticia
hominis ds̃ egere credendus ẽ: totumq quod recte
colit᷑ ds̃. homini ꝑdesse non dõ. Neq enim fonti

Expanded text:
bus deferrentur humanis, siue humilitate nimia sibus deferrentur humanis, siue humilitate nimia siue adulatione pestifera; ita tamen, ut, quibus ea deferrentur, homines haberentur, qui dicuntur colendi et uenerandi, si autem multum eis additur, et adorandi: quis uero sacrificandum censuit nisi ei, quem deum aut sciuit aut putauit aut finxit? Quam porro antiquus sit in sacrificando Dei cultus, duo illi fratres Cain et Abel satis indicant, quorum maioris Deus reprobauit sacrificium, minoris aspexit. CAPUT saria, quae in sacrificiis offeruntur? Quod cum multis locis diuina scriptura testetur, ne longum faciamus, breue illud de psalmo commemorare suffecerit: Dixi Domino, Deus meus es tu, quoniam bonorum meorum non eges. Non solum igitur pecore uel qualibet alia re corruptibili adque terrena, sed ne ipsa quidem iustitia hominis Deus egere credendus est, totumque quod recte colitur Deus homini prodesse, non Deo. Neque enim fonti
Abbreviated transcription (Latin):
adherere deo. Iamgͥ scienti diligere se ipsum cũ man¬
datur de ꝓrimo diligendo sicut se ipsum. qͥd aliud
mandat᷑. nisi ut ei quantum potest commendet
diligendum dm̃: Hic ẽ deicultꝰ hȩc uera religio.
hȩc recta pictas: hȩc tantum deo debita seruitus.
Quęcunq gͥ immortalis potestas. quantalibet uir¬
tute p̃dita. si nos diligit sicut scipsam. ei uult ẽẽ sub¬
dicosut beatisimus. cui ⁊ ipsa subdita beata ẽ. Si gͦ
ñ colit dm̃ misera ẽ. quia priuat᷑ deo. Si autem colit
dm̃ non uult se coli ꝑdeo. Illi enim potiꝰ diuinę sen¬
tentiȩ suffragatur. et dilectionis uirib fauet: qua
scriptum ẽ. Sacrificans diis cradicabit᷑ nisi dño soli.
amut alia nunc taceam quȩ ꝑtinẽt ad religionis
obsequium quo colitur ds̃: sacrificium certe nullꝰ
hominum ẽ qui audeat dicere deberi nͥ deo. Multa
deniq de cultu diuino usurpata sunt. quȩ honori¬

Expanded text:
adhaerere Deo. Iam igitur scienti diligere se ipsum, cum manadhaerere Deo. Iam igitur scienti diligere se ipsum, cum mandatur de proximo diligendo sicut se ipsum, quid aliud mandatur, nisi ut ei, quantum potest, commendet diligendum Deum? Hic est Dei cultus, haec uera religio, haec recta pietas, haec tantum Deo debita seruitus. Quaecumque igitur inmortalis potestas quantalibet uirtute praedita si nos diligit sicut se ipsam, ei uult esse subditos, ut beati simus, cui et ipsa subdita beata est. Si ergo non colit Deum, misera est, quia priuatur Deo; si autem colit Deum, non uult se coli tentiae suffragatur, et dilectionis viribus favet, qua scriptum est. Sacrificans diis eradicabitur, nisi Domino soli. Nam, ut alia nunc taceam quae pertinent ad religionis obsequium quo colitur Deus, sacrificium certe nullus hominum est qui audeat dicere deberi, nisi Deo. Multa deniq