comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
urĩs: cet̾a tamen ibi p̃cepta. ꝓpͥe ficut p̃cepta sunt. si¬
ne ulla figurata significatione obseruamꝰ. Nam
et idola non colere manifeste didicimꝰ. et ñ accipere
piscere ullam rem pcrimi. ñ figurate aliud p̾tendt̃
et mistice aliud significant. s sic obseruantur ut so¬
nant. Obseruari tam̃ diem sabbati ñ iubenuur
ad litt̾am scdm ocium ab oꝑe corporali. sicut ob¬
seruant uidei.: et ipsa eorum obscruatio que ita p̃¬
cepta ẽ. nisi quandam aliam sp̃alem requiẽ signi¬
ficet. ridenda uidicatur. unde ñ inconuenient̃ in¬
telligimꝰ ad amorem excitandum. q̃ ad requiẽ ten¬
dimus. ualere omina que figurate in scͥpturis di¬
cuntur: qnͣdoquidem id solum indecalogo figu¬
rate p̃cipitur ubi reqiues comm̃datur que ubiq
amatur: si insolo dõ sancta et certa inuenttur. Dies t̃n
dm̃icus ñuideis. s xp̃ianis inresur rectione dm̃ decla¬

Expanded text:
uestris, cetera tamen ibi praecepta proprie, sicut praecepta sunt, siuestris, cetera tamen ibi praecepta proprie, sicut praecepta sunt, sine ulla figurata significatione obseruamus. nam et idola non colere manifeste didicimus et non accipere ipiscere ullam rem proximi non figurate aliud praetendunt et mystice aliud significant, sed sic obseruantur, ut sonant. obseruare tamen diem sabbati non iubemur ad litteram secundum otium ab opere corporali, sicut obseruant Iudaei; et ipsa eorum obseruatio quia ita praecepta est, nisi aliam quandam spiritalem requiem significet, ridenda iudicatur. unde non inconuenienter intellegimus ad amorem excitandum, quo ad requiem tendimus, ualere omnia, quae figurate in scripturis dicuntur, quando quidem id solum in decalogo figurate praecipitur, ubi requies commendatur, quae ubique amatur, sed in solo deo sancta et certa inuenitur. Dies tamen dominicus non Iudaeis sed Christianis resurrectione domini decla
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑallegoriam significationem intimatum. plus
tissime diccretur. Credo qd̾ ipse annne motus. ꝙͣ
du adhuc reb t̾rens implicatur pigriꝰ in flãmat᷑¬
si si feratur ad similitudines corporales et inde re¬
feratur adsꝑitalia que illis similitudinib figu¬
rantur ipso quasi transitu uegetatur. et tanquam
infatula ignis agitatus accenditur: et ardentiore di¬
lectione rapitur ad quictem. Idõq inter omnia de¬
cem illa precepta solum ibi qd̃ de sabbato positũ ẽ
figurate obseruandum p̃cipitur. qmͣ figuram noᷤ
intelligendam ñ etiam ꝑocium corporale celebran¬
dam sũspicinur. Cũ eñ sabbato significetur sꝑi¬
talis requies. demq dictum ẽ inpsalmo uacate
abipso domino dicente. uenite ad me om̃s qui labo¬
ratis et honerati estis. et ego refitiam uos. tollite ui
gum meum suꝑ uos. & discite ame quia mitis sũ
et humilis corde. et inuemetis requiem animab

Expanded text:
per allegoricam significationem intimatum plus per allegoricam significationem intimatum plus ertissime diceretur. credo, quod ipse animae motus. quam diu rebus adhuc terrenis implicatur, pigrius inflammatur; si feratur ad similitudines corporales et inde referatur ad spiritalia, quae illis similitudinibus figurantur, ipso quasi transitu uegetatur et tamquam in facula ignis agitatus accenditur et ardentiore dilectione rapitur ad quietem. Ideoque inter omnia decem illa praecepta solum ibi, qfigurate obseruandum praecipitur. quam figuram nos intellegendam, non etiam per otium corporale celebrandam suscepimus. cum enim sabbato significetur spiritalis requies - de qua dictum est in psalmo: uacateab ipso domino dicente : uenite ad me omnes, qui laboratis et onerati estis, et ego uos requieum super uos et discite a me, quia mitis sum et humilis corde, et inuenietis requiem animabus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ea dicitur omĩs creatura uanitati subiecta. qm̾
natura uniũsi etiam inparte monstratur: neqͥsqm
filium di u̾bum ꝑ qd facta sunt oĩa putaret esse
creaturam. scquitur aliud p̃ceptum. Non accipia ᷤᷤ
bis requies illa tribuitur: quã ubiq amamꝰ s m¬
si dm̃ amando ñ inuenimꝰ. cũ caritas eiꝰ diffundit᷑
sc̃ĩficauit ds̃ diem septimũ in quo requieuit. t̾cio
iꝰ. s ut omnia que bene oꝑamur. ñ habeant in¬
tentionem. nisi in futuram requitin sempit̾nã.
spe salui facti sumꝰ. spes autẽ que uidetur ñ ẽ spe ᷤᷤ
ad ipsum autem ignem amoris nutricudum et flã¬
dum quodam modo. quo tanquam ponde sursum
us introrsum feramur adrequiem: omĩa ista ꝑti¬
nent que figurate nob̾ insinuantur. Plus enĩ mo¬
uent et accendunt amorẽ: qmͣ si nuda sine ullis
sacram̃torũ similitudinib ponentur. Cuiꝰ rei cau¬
sam difficile ẽ dicẽ: s tam̃ ita se habet ut aliquid

Expanded text:
propterea dicitur: Omnis creatura uanitati subiecta est, quoniam propterea dicitur: Omnis creatura uanitati subiecta est, quoniam natura uniuersi etiam in parte monstratur, nequisquam filium dei uerbum, per quod facta sunt omnia,. iam putaret esse creaturam, sequitur aliud praeceptum: Non accipias inbis requies illa tribuitur, quam ubique amamus, sed nisi deum amando non inuenimus, cumcaritas eius diffunditur sanctificauit deus diem septimum, in quo requieuit, tertio mus, sed ut omnia, quae bene operamur, non habeant intentionem nisi in futuram requiem sempiternam. spe salui facti sumus; spes autem quae uidetur, non est spes. Ad ipsum autem ignem amoris nutriendum et flatandum quodam modo, quo tamquam pondere sursum uel introrsum referamur ad requiem, omnia ista pertinent, quae figurate nobis insinuantur; plus enim mouent et accendunt amorem. quam si nuda sine ullis sacramentorum similitudinibus ponerentur. cuius rei causam difficile est dicere: sed tamen ita se habet, ut aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
riꝓbona uoluntate: nec requiescere pot̾imus post
omma oꝑanrã bona que in hai uita germius. nisi
eiꝰ dono adet̾nitatem sc̃ificati atq porretti: ꝓpt̾ea de
ipso dõ dicitur quia cum feciss omnia oꝑa ualde
bona. septimo die requieuit abomnib oꝑib eiꝰ que
fecit. fitturam enĩrequiem significabat: qmͣ post
bona oꝑa daturus erat hominib. Sicut enĩ cũ bñ
oꝑamur. ipse dicitur oꝑari innob̾. ciĩ muncit bene
oꝑamur: ita cum requiescimus ipse requiescere d̃r
ponitur. Cet̾a enĩ septem ad ꝓrimum ꝑtinent idẽ
adhoiẽm. quia in duob p̃ceptis tota lexpendet. Et
t̃cium ibi de obseruatione sabbati positum ẽ ut
inpͥmo p̃cepto patrem intelligamus. ubi ꝓhibetur
coli aliqua infigm̃tis hominum dĩ similitudo. ñ
qr ñ habeat imaginem d̃s: s quia nulla imago¬
eiꝰ coli debeat nifi illa que hoc ẽ quod ipse. nec ipsa
pillo s cum illo. Et quia creatura mutabilis ẽ ac

Expanded text:
pro bona voluntate , nec requiescere poterimus post omnia bona opera nostra quae in hac vita gerimus, nisi ejus dono ad aeternitatem sanctificati atque perfecti; propterea de ipso Deo dicitur quia cum fecisset omnia opera valde bona, septimo die requievit ab omnibus operibus suis quae fecit . Futuram enim requiem significabat, quam post bona opera daturus erat nobis hominibus. Sicut enim cum bene operamur, ipse dicitur operari in nobis, cujus munere bene operamur: ita cum requiescimus, ipse requiescere dicitur, etera enim septem ad proximum pertinent, id est ad hominem, quia in duobus praeceptis tota lex pendet —, tertium ibi de obseruatione sabbati positum est, ut in primo praecepto patrem intellegamus, ubi prohibetur coli aliqua in figmentis hominum dei similitudo, non quia non habet imaginem deus, sed quia nulla imagoeius coli debet nisi illa, quae et noc est, quod ipse, nec ipsa pro illo sed cum illo; et quia creatura mutabilis est ac
Abbreviated transcription (Latin):
libris. Nam et ipsi postea qmͣ occiso anno pascha¬
celebrau̾unt. qnqͣgita dies numerantur usq in
diem qͦ lexdata ẽ inmonte syna famulo dĩ moysi.
digito dei scͥpta. In libro autem euangłii aꝑtissime
diclaratur digitum dĩ significare sp̃m scm. Cũ cnĩ
hoc idem ita dixit inspũ dĩ eitio demonia. Quis hãc
letitiã diuinorũ sacram̃torũ cum sane docteine lu¬
ce clarescunt: ñ p̃ferat umũsis mundihitiꝰ imꝑtiis.
etiã inusitata felicitate pacaturis: Nonne tanꝙͣ duo
seraphin clamant ad inuicem continentia. laudes
testamta fidelit̾̃ recordantia. satratam concinunt
ĩitatem. Occiditur oius. celebratur pascha: et int̃¬
positis qnquaginta dieb dat᷑ adtimorem lex sc̃p

Expanded text:
libris. nam et ipsi, posteaquam pascha occiso agno celebrauerunt, quinquaginta dies numerantur usque in diem, quo lex data est in monte Sina famulo dei Moysi digito dei scripta, in libris autem euangelii apertissime declaratur digitum dei significare spiritum sanctum. choc idem ita dixit: In spiritu dei eicio daemonia. quis hanc laetitiam diuinorum sacramentorum, cum sanae doctrinae luce clarescunt, non praeferat uniuersis mundi huius imperiis etiam inusitata felicitate pacatis? nonne tamquam duo Seraphin clamant ad inuicem concinentia laudes testamenta fideliter concordantia sacratam concinunt ueritatem. occiditur ouis, celebratur pascha et interpositis quinquaginta diebus dat
Abbreviated transcription (Latin):
tatem: qutia oĩs creatura dĩbona ẽ et nich abitien¬
dum qd̃ cum grar̃ accione ꝑcipitur. Sc̃ificatur enĩ
pũbum csi et orationẽ. Et alio loco dehis reb loqͥtur.
Oĩa inqͥt munda mundis: inmundis autẽ et in¬
fidelib nichilẽ mundum. s polluta sunt eoꝵ et
mens et conscientia. lu ipse lege cet̾a et recita quib
potes ne insc irritam fatiant grãm d̾̃i qua inlib̾tate uo¬
catistimus. tantũ ne lib̾tatem in occasionẽ assumãt.

Expanded text:
et nihil abiciendum, quod cum gratiarum actione percipitur; sanctificatur enim per uerbum dei et orationem. et alio loco de his rebus loquitur: Omnia, inquit, munda mundis; inmundis autem et infidelibus nihil est mundum, sed polluta sunt eorum et mens et conscientia. tu ipse lege cetera et recita, quibus potes. non in se inritam faciant gratiam dei, quia in libertate uocati sumus; tantum ne libertatem in occ
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ siuc deorsum u̾sus siue sursum donec ad locum
quo nititur uenicus conquiescat: pondus quippe o¬
lei si mittatur maerem deorsum. si autem sub aquis
sursum mutur: sic anime ad ea que amant ꝓptea
nituntur ut ꝑuenicndo requiescant. Et multa qͥdẽ
pios delectant. s ñ ẽ meis et̾na requies. nec saltem
diuturna. et ꝓpt̾ea magis sordidaut auimã et gra¬
uant potius. ut sincerum eiꝰ pondus quo insuꝑna
huc suꝑba ẽ. quia seꝓsummo habet. cum suꝑior
reqͥem qmͣ maliis querebat. nec inueniebat: ꝑ inde
ad monetur inpsalmo. Delectare in dño. et dabit tͥ
petitiones cordis tui. Quia gͦ caritas dĩ diffusa ẽ in

Expanded text:
dere siue decrsum uersus siue sursum uersus, donec ad locum, dere siue decrsum uersus siue sursum uersus, donec ad locum, quo nititur, ueniens conquiescat — pondus quippe olei si dimittatur in aere, deorsum, si autem sub aquis, sursum nititur —. sic animae ad ea. quae amant, propterea nituntur, ut perueniendo requiescant. et multa quidem per corpus delectant, sed non est in eis aeterna requies nec saltem diuturna; et propterea magis sordidant animam et grauant potius, ut sincerum eius pondus. quo in supehuc superba est, quia se pro summo habet. cum superior requiem, quam in aliis quaerebat nec inueniebat. proinde admonetur in psalmo: Delectare in domino et dabit tibi petitiones cordis tui. Quia ergo caritas dei diffusa est in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑunam sabbati quẽ diem dñicũ dicimꝰ sigurat᷑
Quare septem dies ingenesĩ lege et inuemes septi¬
mũsine uesꝑe: quia requiem sine fine significat.
Prima gͥ inta ñ funit sempit̾na peccanti: reqͥes autẽ
ultima semptĩna. ac ꝑhoc et octauus sempit̾nã bea¬
titudinẽ habebit. quia requies illa que sempit̾na ẽ
excipitur: ab octauo ñ extingintur: neq enĩ alit̃ sep̃i¬
t᷑̃na. Ita gͦ exit octauus qui pͥm᷑: ut pͥmauita s et̾̃na
reddatur. Sabbatum tam̃ cõm̃datum ẽ pͥori ppło
m ocio corporalit̾ celebrando: ut figura eet̃ sc̃ificatio¬
nis in reqiie. sps̃ sci. Numqm enĩ leginus ingene¬
si scĩficationẽ ꝑ omnes pͥores dies: s ocsolo sabbato
dictum c̃ et scificauit diem septinum: Amare enĩ re¬
quiem. siue pie anime si ue miquie. s que ꝑueniant ad
id qd̾ amant plurime nescitint: nec aliquid appetũt
etiam ipsa corpora ponderib suis. nisi qd̾ anime a¬
morib suis. Nam sicut corpus tam diu intitur pon¬

Expanded text:
uem diem dominicum dicimus, figuratur. quaere septem dies, Genesim lege: inuenies septimum sine uespere, quia requiem sine fine significat. prima ergo uita non fuit sempiterna peccanti, requies autem ultima sempiterna est ac per hoc et octauus sempiternam beatitudinem habebit, quia requies illa, quae sempiterna est, excipitur ab octauo, non extinguitur; neque enim esset aliter sempiterna. ita ergo erit octauus, qui primus, ut prima uita sed aeterna reddatur. Sabbatum tamen commendatum est priori populo in otio corporaliter celebrando, ut figura esset sanctificationis in requiem spiritus sancti. numquam enim legimus in Genesi sanctificationem per omnes priores dies, sed de solo sabbato dictum est: Et sanctificauit deus diem septimum. amant enim requiem siue piae animae siue iniquae; sed qua perueniant ad id, quod amant, plurimum nesciunt; nec aliquid appetunt etiam ipsa corpora ponderibus suis, nisi quod animae amoribus suis. nam sicut corpus tam diu nititur pon
Abbreviated transcription (Latin):
et qui uenit inplenitudine tempoꝵ qͥ potestatem
habebat ponendi ammã suã et it̾um rccipiendi eã :¬
et ido ñ fatalem s oportunã sacram̃to qd cõm̃dare
instituerat. horam expectabat cum diceret. ñ dũ ue¬
nnt hora mea: ut manniu̾saria passionis eĩ celebra¬
cionc aposteris seuaretur. Qd enim nc̃ ut suꝑitis
dixi. fide acspe ꝑegrinamtr atq ut ad id ꝑuenia¬
niꝰ chilectione satagimus: requies ẽ quedam ab oĩ
labore oĩum molestiaꝵ scã atq ꝑpetua. In eam nob̾
reqͥe ñ desidiosa segnitia: s quedam meffabilis tran¬
quillitas accionis ociose. Sic enim abhuiꝰ utteoꝑi
deatur. S talis accio indi laude agitur. sine labore
m̃brorũ sine languorecuraꝵ Non ad eam sic tran¬
fitur ꝑ quietem requiẽ ut ipsi labor succedat: id ẽ ñ
adlabores et turas: s ꝑmanet inactione qd̾ ad quie¬
tẽ ꝑtinet. nec moꝑ elaborare. nec incogitatione fluc¬
tuare. Quia gͦ ꝑ requiem ad p̾mã uitã reditur un¬

Expanded text:
venit in plenitudine temporum, et qui potestatem habebat ponendi animam suam et iterum recipiendi eam et ideo non fatalem, sed opportunam sacramento quod commendare instituerat, horam exspectabat, cum diceret, Nondum venit hora mea , in anniversaria passionis ejus celebratione a posteris servaretur . 17. Quod enim nunc, ut superius dixi, fide ac spe gerimus, atque ut ad id perveniamus dilectione satagimus, requies est quaedam ab omni labore omnium molestiarum sancta atque perpetua: in eam nobisrequie non desidiosa segnitia, sed quaedam ineffabilis tranquillitas actionis otiosae. Sic enim ab hujus vitae deatur. Sed quia talis actio in Dei laude agitur, sine labore membrorum, sine angore curarum; non ad eam sic transitur per quietem, ut ipsi labor succedat, id est noad labores et curas; sed permanet in actione quod ad quietem pertinet, nec in opere laborare, nec in cogitatione fluctuare. Quia ergo per requiem ad primam vitam reditur, un
Abbreviated transcription (Latin):
et hoc terre. idẽ qui terrena sapiunt deterius uide¬
tur. unde illi impii postremo infruituosam agẽ¬
tes penitentiam: etiam hoc int̾ multa dicturi st̃.
hi sunt quos aliqnͣdo habuimꝰ inderisum. et insi
militudinẽ impꝑii: nos insensati uitam illorũ
sacram̃ta similitudinẽ enis. transitum illum de
aliauita maliam uitã quđ pascha nominatur agrͣ
tadecima lima uoluit obscruari. ut ñ solum ꝓpt̃
tempus t̾cium qd supra cõmemoraui qͥa indc in¬
cipit ebdomada t̾cia. s etiam ꝓpt̾ ipsum conũsionẽ¬

Expanded text:
et hoc terrae, id est eis, qui terrena sapiunt, deterius uideet hoc terrae, id est eis, qui terrena sapiunt, deterius uidetur. unde illi impii postremam infructuosam agentes paenitentiam etiam hoc inter multa dicturi sunt: Hi sunt, quos aliquando habuimus in risum et in \' similitudinem improperii; nos insensati uitam illorsacramenta similitudinem ducens transitum illum de alia uita in aliam uitam, quod pascha nominatur, a XIIII luna uoluit obseruari, ut non solum propter tempus tertium — quod supra commemoraui, quia inde incipit hebdomada tertia —
Abbreviated transcription (Latin):
in quo om̃s peccau̾unt: Anima quippe humana
recedens a sole iustitie. ab illa scilicet int̾na contẽ¬
platione incõmutabilis ũitatis. oms uires suas
iut̾ram conũtit: et co magis magisq obscuratur
inintiorib ac suꝑiorib suus. S cum redire ceꝑit ad
illam incõmutabilẽ sapientiam: qnͣto magis eis
ꝓpinquat affectu pietatis. tanto magis homo erti
or corrumpitur. s nit̾ior renouatur de die indiẽ. oĩsq
lux illa ingemi que ad inferiora urgebat ad supio
hiric scło moriatur: et uita ciꝰ abscondatur cum xp̃o
indeo. Mutatur gͦ indet̾ius. adext̾ĩora ꝓgrediens. &
inuita sua ꝓitiens intima sua et hoc t̾re idẽ cis qui
t̃rena sapuint melius uidetur. cum laudatur pecca¬
tor idesid̾iis anime sue: et qui iniqua gerit benedi¬
citur Mutatur autem in melius. cũ intentionẽ et
głam suam aterrens que in hoc seculo apparint
patilatim aũtit. et ad supiora atq int̾iora conĩtitur.

Expanded text:
in quo omnes peccauerunt? anima quippe humana in quo omnes peccauerunt? anima quippe humana recedens a sole iustitiae, ab illa scilicet interna contemplatione incommutabilis ueritatis, omnes uires suas in terrena conuertit et eo magis magisque obscuratur in interioribus ac superioribus suis: sed cum redire coeperit ad illam incommutabilem sapientiam, quanto magis ei propinquat affectu pietatis, tanto magis exterior homo corrumpitur, sed interior renouatur de die in diem omnisque lux illa ingenii, quae ad inferiora uergebat, ad superhuic saeculo moriatur et uita eius abscondatur cum Christo in deo. Mutatur ergo in deterius ad exteriora progrediens et in uita sua proiciens intima sua; et hoc terrae, id est eis, qui terrena sapiunt, melius uidetur, cum laudatur peccator in desideriis animae suae et, qui iniqua gerit, benedicitur. mutatur autem in melius, cum intentionem et gloriam suam a terrenis, quae in hoc saeculo apparent, paulatim auertit et ad superiora atque interiora conuertit;
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ris donec totam ostenderet quasi augm̃tata mõ¬
strare. dum ñdatur qd̾ deerat. s ꝓdatur qd̾ in erat:
acrursus paulatim abscond̾e quod patebat. et ido
de crescere. S quodlibet duorum hoꝵ sit. illud cer¬
te manifestum ẽ et cuiuis adu̾tenti facile cognitũ
qd̃ lima ñ augeatur ad oclos nr̃os. nisi asolẽ rece¬
dendo. neq minuatur nisi adsolem exparti aliꝗͣ ꝓ¬
piens sicut sol ꝑmanet: stultus autem ficut luna
de quo dicitur ortꝰ ẽ m sol iustitie. et quẽ sibi ñ fuisse
ortum in die nouissima plangentes impii dicturi
sunt et iustitie lum̃ ñ illuxit nob̾ et sol ñ ortus ẽ
nob̾: Nlam istum carneis oculis trisibilem solem
oriri facit suꝑ bonos et malos ds̃: qui ctiam pltite
suꝑ sustos et miustos. Ducuntur autem semꝑ extebꝰ
tusibilib ad minsibilia congrue similitudniss. Qͥs
ẽ gͦ ille stultus q̃ tanqͣ luna mutatur: nisi adam

Expanded text:
terris ostenderet, donec totam ostenderet, quasi augmenta monterris ostenderet, donec totam ostenderet, quasi augmenta monstrare, dum non addatur, quod deerat, sed prodatur, quod inerat, ac rursus paulatim abscondere, quod patebat, et ideo uideri decrescere. sed quodlibet horum duorum sit, illud certe manifestum est et cuiuis aduertenti facile cognitum, quod luna non augeatur ad oculos nostros nisi a sole recedendo neque minuatur nisi ad solem ei parte alia prpiens sicut sol permanet, stultus autem sicut luna de quo dicitur: Ortus est mihi iustitiae sol, et quem sibi non fuisse ortum in die nouissima plangentes impii dicturi sunt: Et iustitiae lumen non inluxit nobis et sol non ortus est nobis? nam istum carnis oculis uisibilem solem oriri facit super bonos et malos deus, qui etiam pluit super iustos et iniustos. ducuntur autem semper ex rebus uisibilibus ad inuisibilia congruae similitudines. quis ergo est ille stultus, qui tamquam luna mutatur, nisi Adam,
Abbreviated transcription (Latin):
et lunc ñsolum cur ficrent s cciam qnͣdo futuri eeñt
longe ante p̃dic̾ent. xx eos det̾imnatis int̾ uallis tẽp¬
um. canonica supputatione p̃figerent litt̾isq man¬
darent: quas modo qui legunt atq intelligunt. i¬
chilominus eos p̃dicunt. aut alit̃ aut alias accibinit
cum p̃dicunt. lales gͦ quib ñ ẽ ignoscendum sicut sc̃a
scͥptura dicit. quia cum tantum ualerent ut scłm pos
que asole aũsa recedit. siue crescentib siue detrescenti¬
b comiecerunt uł sole illustrari. et qnͣto magis ab
to recederet. tãto magis abea parte que t̾ris appartt
radios eiꝰ exciꝑe: quanto autem ad eum pꝰ dimidium
m̃sem ex alio semicirculo ꝓpinquaret. tautomagis
asuꝑiorc parte illustratam. ab ea parte quam t̾ris ũ¬
teret ñ posse cxciꝑe radios et ꝓpt̃ea uideri decrescere
uł si habet siuim lum̃ id habere ex una parte me
mispio. quam partem cum reted̾et asole paulatim

Expanded text:
et lunae non solum cur fierent, sed etiam quando futuri essent, et lunae non solum cur fierent, sed etiam quando futuri essent, longe ante praedicerent et eos determinatis interuallis temporum canonica supputatione praefigerent litterisque mandarent, quas modo qui legunt atque intellegunt, nihilo minus eos praedicunt nec aliter aut alias accidunt, quam praedicunt, tales ergo, quibus non est ignoscendum, sicut scriptura sancta dicit, quia, cum tantum ualerent, ut possent quae a sole auersa sunt, siue crescentis siue decrescentis coniecerunt uel a sole inlustrari et, quanto magis ab eo recederet, tanto magis ab ea parte, quae terris apparet, radios eius excipere, quanto autem ad eum magis post dimidium mensem ex alio semicirculo propinquaret, tanto magis a superiori parte inlustratam ab ea parte, quam terris aduerteret, non posse excipere radios et propterea uideri decrescere, uel, si haberet suum lumen, id habere ex una parte in hemisphaerio, quam partem cum recedens a sole paulatim
Abbreviated transcription (Latin):
globi eꝰ coniecerunt: ñ qd aliquid substantie accidat
ei cum angetur. uel recedat cum minuitur. Qd̃ de¬
lirat imꝑitia. Manichei oꝑmantes repleri eam dix¬
erunt. sicut repletur nauis ex fugitiua d̃i parte. qmͣ
cõmixtam p̾ncipib tenebraꝵ et eorũ sordib inqui¬
natam. corde atq ore sacrilego et cred̃e et loqui non
dubitant hinc gͦ impleri lunam dicunt. cũeadẽ
chĩpars magiis laborib abinqͥnam̃to purgata. de
tomunbo usq abominib eloacis fugiens. redditur.
dõ lugenti dum redeat. Repleri uero ꝑm̃sem dimi¬
dium: et alio dimidio insolem refundi uelut in
aliam nauem. Nec tam̃ int̾ istas anathematitandaᷤ
blasphemnias aliquid umquam fingere potuerẽ.
cur uł incipiens lucere uł desmens cornculato lu¬
mine fulgeat. aut cur adimidio m̃se incipiat mi¬
nui: et ñ ad fimendum plena ꝑueniat. Illi atitẽ qui
hec ecictis numeris indagarunt. ita ut defectus solis

Expanded text:
globi eius coniecerunt, non quod aliquid substantiae uel accedat globi eius coniecerunt, non quod aliquid substantiae uel accedat ei, cum augetur, uel recedat, cum minuitur, quod delira inperitia Manichaei opinantes repleri eam dixerunt, sicut repletur nauis, ex fugitiua dei parte, quam commixtam principibus tenebrarum et eorum sordibus inquinatam corde atque ore sacrilego et credere et loqui non dubitant. hinc ergo impleri lunam dicunt, cum eadem pars dei magnis laboribus ab inquinamento purgata de toto mundo atque ab omnibus cloacis fugiens redditur deo lugenti, dum redeat; repleri uero per mensem dimidium et alio dimidio in solem refundi uelut in aliam nauem. nec tamen inter istas anathemandas blasphemias aliquid umquam fingere potuerunt, cur uel incipiens lucere uel desinens corniculato lumine fulgeat aut cur a dimidio mense incipiat minui et non ad refundendum plena perueniat. Illi autem, qui haec certis numeris indagarunt, ita ut defectus solis
Abbreviated transcription (Latin):
tributus ẽ. Nam et ipse dicitur m̃sis nouorũ. Quia
uͦ intoto temꝑe scłi. nunc t̃cium tempꝰ appartut.
ioõ resurrectio domini triduana ẽ primum entm
tempus ẽ ante legem. sccd̾m sublege. tc̃ium sub gr̃a.
ubiiam manifestatio sacram̃ti ẽ ptiꝰ occulti inꝓphe¬
tico eingiate: hoc gͦ et inlunari numero significat᷑
Quia enim septenanus numerus solit inscripturis
adquandam ꝑfectionem mistictis apparere. t̾tia
ebdomada lue pascha celebratur: qui dies occurrit
aquarta dectina inuicesimam pͥmã. Est illic et ali¬
ud sacram̃tum. Qd̃ si t̾ obscurum fuit quia intali¬
b inquisitionib minus cruditus es. ñ contristeris.
nec ido me putes meliorem: quia instuduis pueri¬
lib didici Quuenm głatur in domino głctur:
scue. et intellig̾e. qm̃ ego sum dñs. Non nulli g̾
studiosi talium itrum quesierunt multa demi¬
meris et motib sidum. et qui subtilius ista scru¬
tatisunt increm̃ta et detrim̃ta lunaria exconũsione

Expanded text:
ipse dicitur et mensis nouorum. quia uero ill toto tempore saeculi nunc tertium tempus apparuit, ideo resurrectio domini triduana est. primum enim tempus est ante legem, secundum sub lege, tertium sub gratia, ubi iam manifestatio est sacramenti prius occulti in prophetico aenigmate. hoc ergo et in lunari numero significatur; quia enim septenarius numerus solet in scripturis ad quandam perfectionem mysticus apparere, tertia hebdomade lunae pascha celebratur, id est qui dies occurrit a quarta decima in uicesimam primam. Est illic et aliud sacramentum, quod si tibi obscurum fuerit, quia in talibus inquisitionibus minus eruditus es, non contristeris nec ideo me putes esse meliorem, quia haec in studiis puerilibus didici; qui enim gloriatur, in domino glorietur scire et intellegere. quoniam ego sum dominus. nonnulli ergo studiosi talium rerum quaesiuerunt multa de numeris et motibus siderum et, qui subtilius ista scrutati sunt, incrementa et decrementa lunaria ex conuersione
Abbreviated transcription (Latin):
expectantes umnob̾met ipsis ingemistimꝰ. Unde ẽ¬
& illud Spe gaudentes:. intribulatione pacientes.
Hec gͥ innouatio uite nre ẽ quidam transitus de
morte aduitam. qui fit pͥmo ꝑ fidemut inspe gau¬
deamꝰ et intribulatione patientes simus. dum ad
gantes uetꝰ ferm̃tũ ut simus noua consꝑsio qm̃

Expanded text:
expectantes in nobismet ipsis ingemescimus. unde esexpectantes in nobismet ipsis ingemescimus. unde est illud: Spe gaudentes, in tribulatione patientes. Haec igitur innouatio uitae nostrae est quidam transitus de morte ad uitam, qui fit primo per fidem, ut in spe gaudeamus et in tribulatione patientes simus, dum adhgantes uetus fermentum, ut simus noua consparsio, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
euꝰnuob̾. Hoc gͥ unũsa eccl̃a que inꝑegͥnatione
mortalitatis ẽ inuenta. expectat infinem seculi.
qd̃ indomini nri iħu xpi corpore p̃mõstratum
ẽ. qui ẽ pͥmogenitus amortuis: quia et corpus
eiꝰ cui caput ẽ ipse ñ nisi eccła ẽ. Non nulli enĩat¬
tendentes u̾ba que assidue dicit apłs. quia et mor¬
tui sumꝰ cum xpo. et resurreximꝰ cum eo. nec intelli¬
gentes quatinus dicatur: arbitrati sunt iam factã
resur rectionem nec ullã ult̾ius infine tẽpoꝵ esse
sꝑandam. Exquib ẽ inquit hẏmenẽ et philetus
qui circa u̾itatem aberrau̾unt. dicentes resurrec¬
tionẽ iam facta ẽẽ: et fidem quorũdam subu̾tert̃.
Idem apłs eos arguens eos detestatur: qui tam̃
dicit nos resurrexisse cum xp̃o. unde insi quia hoc
ꝑfidem et spem et dilectionẽ. factam eẽ in nob̾ dic̃.
spes: item si qd̃ ñuidemus sꝑamus ꝓpatientiam
expectamꝰ: restat utiq redemptio corporis nr̃i qm

Expanded text:
in uobis. hoc igitur uniuersa ecclesia, quae in peregrinatione mortalitatis inuenta est, expectat in fine saeculi, quod in domini nostri Iesu Christi corpore praemonstratum est, qui est primogenitus a mortuis, quia et corpus eius, cui caput est ipse, non nisi ecclesia est. Nonnulli enim adtendentes uerba, quae assidue dicit apostolus, quia et mortui sumus cum Christo et resurreximus cum eo, nec intellegentes, quatenus dicantur, arbitrati sunt iam factam esse resurrectionem nec ullam ulterius in fine temporum esse sperandam, ex quibus est, inquit, Hymenaeus et Philetus, qui circa ueritatem aberrauerunt dicentes resurrectionem iam factam esse et fidem quorundam subuertunt. idem apostolus eos arguens detestatur, qui tamen dicit nos resurrexisse cum Christo. unde, nisi quia hoc per fidem et spem et dilectionem factum esse dicit spes et ideo, si, quod non uidemus, speramus, per patientiam expectamus, restat utique redemptio corporis nostri, quam
Abbreviated transcription (Latin):
infine resurrectionis it głe cum corruptibile
hoc. id ẽcaro. in q̃ gemimꝰ modo. induet incortup¬
tionẽ: et mortale hoc induet immortalitatẽ. sc̃
em̃iam quidem habemus ꝑ fidem pͥmitias sp̃c:¬
s ad huc innobis ipsis in gemiscimꝰ. ad optionẽ
expectantes redemtionem corporis nr̃i. Spe enim
salui facti sumꝰ. In hac spe cumsumꝰ. corpus qͥdẽ
ciam. S uide quid sequitur Si autem sp̃s eiꝰ in

Expanded text:
in fine resurrectionis et gloriae, cum corruptibile in fine resurrectionis et gloriae, cum corruptibile hoc, id est caro ista, in qua gemimus modo, induet incorruptionem et mortale hoc induerit inmortalitatem. nunc enim iam quidem habemus per fidem primitias sped adhuc in nobis ipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri: spe enim salvi facti sumus. In hac spe cum sumus, corpus quidem tiam. Sed vide quid sequitu
Abbreviated transcription (Latin):
cam dedit: cum uidiss inquit iħc quia uenit
hora ut transiret de mundo ad patrem. Tranfitꝰ
gͦ de hac mortali uita maliam uitã immortalẽ.
hoc ẽ demorte aduitam: inpassione et resurrecti¬
one domimi cõm̃datur. Hic transitus a nob̾ mo¬
do agitur ꝑfidem que nobis ẽ inremissione pecca-¬
torũ inspe uite et̾ne diligentib dm̃ et ꝑximum:¬
quia fides ꝑ dilectionem oꝑatur. et iustus exfide
uiuit. Spes autem que uidetur: ñ ẽ spes. Qd̾ enĩ
iudet quis quid sꝑat: Si autem qd̾ ñ iudemus
sꝑamꝰ: ꝑpacientiam expectamꝰ: scđm hanc fidẽ
& spem et dilectionem qua cepimꝰ ẽ subgratia.
iam cum mortui sumus cum xpo et consepul
ti ꝑ baptismum sicut dicit apłs. quia et uetus
mul sed̾c fecit incelestib. Unde ẽ et illa exhortatio.¬
Que sursum sunt sapite: ñ que suꝑ t̾ram. d qd̾
sequitur et dicit. mortui enim estis et uita ur̃a

Expanded text:
cam dedit: Cum uidisset, inquit. Iesus, quia uenit cam dedit: Cum uidisset, inquit. Iesus, quia uenit hora, ut transiret de hoc mundo ad patrem. transitus ergo de hac uita mortali in aliam uitam inmortalem, hoc est enim de morte ad uitam in passione et in resurrectione domini commendatur. Hic transitus a nobis modo agitur per fidem, quae nobis est in remissionem peccatorum, in spe uitae aeternae diligentibus deum et quia fides per dilectionem operatur, et iustus ex fide uiuit. spes autem, quae uidetur, non est spes. quod enim uidet quis, quid sperat? si autem quod non uidemus s, per patientiam expectamus. secundum hanc fidem et spem et dilectionem, qua coepimus esse sub gratia, iam commortui sumus cum Christo et consepulti illi per baptismum, sicut dicit apostolus: Quia et uetus mul sedere fecit in caelestibus. unde est et illa exhortatioQuae sursum sunt sapite, non quae super terram. sed quia sequitur et dicit: Mortui enim estis et uita uestra
Abbreviated transcription (Latin):
rei geste cõmemoratio ita fit. ut aliqͥd &̃ significare ĩ¬
telligatur. qd scẽ accipiendum ẽ. Co itaq modo
agimus pascha ut ñ solum qd̃ factum c̃ inmemo¬
riam reuocemꝰ id qd̾ mortuus ẽ xpc̃ et resurrexit
s etiã cetera que ea aitestantur. ad sacram̃toꝵ signi
in illa passione domini et resurrettione sacratus ẽ.
Nam etiam uo cabulum ipsũ qd̾ pascha dr̃ ñ gro¬
cum sicut uulgo uideri solet: s hebreum eẽ dicunt.
qui linguã utrãq nou̾unt Neq eñ apas¬
sione qm̃ pascha in greco dicitur pati. s ab eo qd̾
transitus ut dixi amorte ad uitam hebreo ũbo
res appellata ẽ in quo eloquio pasca transitꝰ dicit᷑.
sicut ꝑhibent qui hec scuint. Qõ uoluit et ipse
dominꝰ tang̃e cum ait qui credit inme tnͣsiet a
morte ad uitam. et maxime idem euangłista hoc
intelligetur expͥmere uoluisse. cũ celebraturo do¬
mino pascha cũ discipulis ubi cenam eis misti¬

Expanded text:
rei gestae commemoratio ita fit, ut aliquid etiam significare inrei gestae commemoratio ita fit, ut aliquid etiam significare intellegatur, quod sancte accipiendum est. eo itaque modo agimus pascha, ut non solum quod factum est in memoriam reuocemus, id est quod mortuus Christus et resurrexit, sed etiam cetera, qin illa passione domini et resurrectione sacratus est. nam etiam uocabulum ipsum, quod " pascha dicitur, non Graecum, sicut uulgo uideri solet, sed Hebraeum esse dicunt, qui linguam utramque nouerunt. neque enim a passione, quoniam xobastv Graece dicitur pati, sed ab eo, quod transitur, ut dixi, a morte ad uitam, Hebraeo uerbo res appellata est. in quo eloquio pascha transitus dicitur, sicut perhibent, qui haec sciunt. quod uoluit et ipse dominus tangere, cum ait: Qui credit in me, transiit a morte ad uitam. et maxime idem euangelista hoc intellegitur exprimere uoluisse, cum celebraturo domino pascha cum discipulis, ubi cenam eis mysti
Abbreviated transcription (Latin):
gustinus. Lettis litt̾is tius ubime cõ¬
monuisti ut debitum redderem de resi¬
dius enodandis questionib quas iam longe
ante quesiueras. gratissimum mͥ atq km̃m de
potiti: et qmͣ̃uis inmedio a ceritis occupationũ
mearũ hanc feci p̃cipuam. ut ad ea que int̾ro ga¬
sti respondem tͥ Duitius autem detua epłã dĩs¬
putare nolo: ne hoc me ip̃m impediat iam tan¬
dem redd̃e quod debeo. Queris quecausa sit cur
amnũsarius dies celebrande dĩce passionis nĩ
adeundem redeat anni diem. sicut dies qua tra¬
ditur natus: et deinde obiungis si hocfit ꝓpter
sabbatum et lunam. quid sibi uelit in hac te ob
seruatio sabbati et lune. Hinc ꝓͥpͥtim oportet¬
ut noueris diem natalis dm̃ ñ insacram̃to cele-¬
bri. s tantum inmemoriã reuocari qd̾ natus
sit: ac ꝑ hoc nichil opus erat. insi reuolutũ diẽ
anm quo ipsa res acta ẽ. festa deuocione signari.
Sacram̃tum autem in aliqua celebrationecum

Expanded text:
SECUNDUS. Lectis litteris tuis, ubi me commonuisti, ut debitum redderem de residuis enodandis quaestionibus, quas iam longe ante quaesiueras, gratissimum mihi atque carispotui et quamuis in mediis aceruis occupationum mearum hanc feci praecipuam, ut ad ea, quae interrogasti, responderem tibi. diutius autem de tua epistula disputare nolo, ne hoc ipsum me impediat iam tandem redhibere, quod debeo. Quaeris, quae causa sit, cur anniuersarms dies celebrandae dominicae passionis non ad eundem redeat anni diem sicut dies, qua traditur natus, et deinde subiungis, si hoc fit propter sabbatum et lunam, quid siseruatio sabbati et lunae?" hic primum oportet noueris diem natalis domini non in sacramento celebrari, sed tantum in memoriam reuocari, quod natus sit; ac per hoc nihil opus erat nisi reuolutum diem anni, quo ipsa res facta est, festa deuotione signari. sacramentum est autem in aliqua celebratione, cum
Abbreviated transcription (Latin):
rium. et fiunt quinquaginta: tanqͣ merces laboris
et continentie. neq enim frustra ipse dñs et quadra¬
guita dies post resurrectionẽ in has t̾ra. & in hac ui¬
ta cum discipulis conũsatus ẽ. & postea qm ascendit
incelum. decem dieb int̾positis ꝓmissũ misit spm̃
sc̃m. cõpleto die pentecostes: qui dies habet alt̾um
fiunt. Et cum reditur ad initium qti ẽ octauus qͥ &
pͥmus dies. quinquaginta complentur: qui celebrã¬
t̃ pꝰ diũ resurrectionem. iam in figuram. ñ laboris.
s quiete letitie. ꝓpt̾ hoc ieuinia relarantur: et stan¬
tes oramus. qd e signum resurrectionis. unde etiã
dicbi omnib dominicis adaltate obsenuatur. et alła
caintur qd significat actionem nr̃am futuram ñ ẽẽ

Expanded text:
rium et fiunt quinquaginta tanquam merces laboris rium et fiunt quinquaginta tanquam merces laboris et continentiae. Neque enim frustra ipse Dominus et quadraginta dies post resurrectionem in hac terra et in hac vita cum Discipulis conversatus est, et posteaquam ascendit in coelum, decem diebus interpositis promissum misit Spiritum sanctum, completo die Pentefiunt et, cum reditur ad initium, quod est octauus, qui et primus dies, quinquaginta complentur, qui celebrantur post domini resurrectionem iam in figura non laboris sed quietis et laetitiae. propter hoc ieiunia relaxantur et stantes oramus, quod est signum resurrectionis. unde etiam diebus omnibus dominicis ad altare obseruatur et alleluia canitur. quod significat acti
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. testimonium habens alege et ꝓphetis. Inqͣ
qͦ parte anni congruentiꝰ obseruatio quadragesime
constitueretur: nisi que confinis atq continua
dñice passionis ẽ: Quia mea significatur hec uita
laboriosa cui opus ẽ continentia. ut abipstus mt̃¬
di amicicia ieiunetur: que utiq fallacit blandiri.
et illecebraꝵ fucos sparg̃e atq iactare ñcessat. Numõ
autẽ quadragenaro uitam istam ꝓpt̾ea significari
arbitror: quia denariꝰ inqͦ ẽ ꝑfectio beatitudins nr̃ẽ.
ficut moctonario quia redit ad pͥmũ: ita in hoc qa
creatura que septenario figuratur ad heret creato¬
ri inqͦ declaratur unitas trinitatis. ꝑ unũsum mun¬
dũ temꝑalit̃ adnuntiatꝰ ẽ: quia mundꝰ et a quatuor uẽ¬
tis crigitur: et quatuor temporũ uicib uariatur. Decẽ¬
autẽ quat̃ inquadraginta consũmantur. Quadrage¬
nariꝰ autẽ suis partib computatus. addit ipsum de na¬

Expanded text:
apostolus: Testimonium habens a lege et prophetis. in qua apostolus: Testimonium habens a lege et prophetis. in qua ergo parte anni congruentius obseruatio quadragesimae constitueretur nisi confinis atque contigua dominicae passionis, quia in ea significatur haec uita laboriosa, cui opus est continentia, ut ab ipsius mundi amicitia ieiunetur, quae utique fallaciter blandiri et inlecebrarum fucos circumspargere atque iactare non cessat? numero autem quadragenario uitam istam propterea figurari arbitror, quia denarius, in quo est perfectio beatitudinis nostrae — sicut in octonario, quia redit ad primum, ita in hoc, quia creatura, quae septenario figuratur, adhaeret creatori, in quo declaratur unitas trinitatis —, per uniuersum mundum temporaliter adnuntiatus est, quia mundus et a quattuor uentis autem quater in quadraginta consummantur, quadragenarius autem partibus suis computatus, addit ipsum dena
Abbreviated transcription (Latin):
talia corꝑa uĩa ꝑ inhabitantem spm eiꝰ inuob̾. Hec
& exanctoritate diumaꝵ scpͥturaꝵ et untũse eccłiȩ
que toto orbe diffunditur consensione ꝑ anniu̾sa¬
rium pascha celebrantur: inmagno utiq ficut
iã intelligis sacram̃to. Et inscͥpturis quidem uet̾ib
ad agendum pascha. ñ ẽ preceptum tempꝰ nisi exm̃¬
se nouorũ. luna quartadecima. tisq ad uicesimã pri¬
mã. cuangłio tam̃ quia manifestũ qͦ etiã die dñs
crucifixus sit et insepultura fũit et resur rexit: ad itic̃¬
tum ẽ etiam ipsorũ dierũ obseruatio ppatrum cõ¬
cilia et orbi umiũso xpĩano ꝑ suasum eo modo pas¬
cha celebrari oportere. Quadragesima sane icumoꝵ
habet auctoritatem. et muct̾ib libris exicuitno mo¬
ysi ec helye. & exeuangłio quia totidem diebi dñs
ietunauit. demonstrans euangelium ñ dissentire ale¬
ge et ꝓphetis. In ꝑsona qiuippe moysi lex inꝑsona he¬
apparuit. ut euidentius emineret qd̃ de illo dicit

Expanded text:
c et ex auctoritate diuinarum scripturarum et uniuersae ecclesiae, quae toto orbe diffunditur, consensione per anniuersarium pascha celebrantur in magno utique, sicut iam intellegis, saci-amento. et in scripturis quidem ueteribus ad agendum pascha non est praeceptum tempus nisi ei mense nouorum luna quarta decima usque ad uicesimam primam; ex euangelio tamen, quia manifestum est, quo etiam die dominus crucifixus sit et in sepultura fuerit et resurrexerit, adiuncta est etiam ipsorum dierum obseruatio per patrum concilia et orbi uniuerso Christiano persuasum eo modo pascha celebrari oportere. Quadragesima sane ieiuniorum habet auctoritatem et iu ueteribus libris et ex ieiunio Moysi et Heliae et ex. euangelio, quia totidem diebus dominus ieiunauit demonstrans euangelium non dissentire a lege et prophetis. in persona quippe Moysi lex. in persona Heapparuit, ut euidentius emineret, quod de illo dicit
Abbreviated transcription (Latin):
apprehendisse conftcetur. fr̃s inquit ego me ñ
arbitror app̃hendisse. S tam̃ qtua ipsa spes exꝓmissio¬
ne u̾itatis certa nob̃ ẽ. cum diceret consepulti sumꝰ cũ
illo pbaptismũ inmortẽ: subuinxit. et aii ut qͦmodo¬

Expanded text:
adprehendisse confitetur: Fratres, inquit, ego me non adprehendisse confitetur: Fratres, inquit, ego me non arbitror adprehendisse. sed tamen quia ipsa spes ex promissione ueritatis certa nobis est, cum diceret: Consepulti ergo sumus illi per baptismum in morte, subiunxit et ait: Ut, q
Abbreviated transcription (Latin):
Spe ciĩ salui facti sumꝰ. Spes enĩ que uidetur ñ est
spes. Qd̃ enĩ uidet quis. quid sꝑat: Si autẽ qd̾ ñ
uidemus sꝑam᷑: ꝑpacientiam expectamus. Quod
m̃ito sepe cominemoro. Neq iam nunc mista ui¬
ta nos beatos fieri deb̾e arbitremur: et abomĩb
difficultatib lib̾ari: ac sic in angustus rerum tẽp¬
alium adũsum dm̃ ore sacrilego murmuitmꝰ. qͣsi
entes. Noua gͦ uita nunc fide inchoatur. et spe ge¬
ritur: nam tunc erte cum ab sorbebitur mors in
uictoria cum illa nouissima ininnea destruetur
mors: cum immutati fuerimꝰ et equales angłis ef¬
fecti. Om̃s inquit resurgemus: s ñ om̃s iminuta¬
bim᷑. Et dñs. crunt inquit equales angłis dĩ App̃¬
hensi enĩ sumus mͦ intimore ꝑ fidem: tc̃ autẽ ap
p̃hendemur incaritate ꝑspeciem. Qm̃ diu enĩ sumꝰ
incorpore: ꝑegrinamur adomino. ꝑfidem enĩ ani¬
bulamꝰ: ñꝑspeciem. Ipse itaq apłs quidicit. ut
app̃hendam sicut et app̾hensus sum: apte se nõ

Expanded text:
uidetur, non est spes; quod enim uidet quis, quid et sperat? si autem, quod non uidemus, speramus, per patientiam expectamus. Quod memento quam saepe commemorem. neque iam nunc in ista uita nos beatos fieri debere arbitremur et ab omnibus difficultatibus liberos ac sic in angustiis rerum temporalium aduersus deum ore sacrilego murmuremus, quasentes. noua ergo uita in fide nunc inchoatur et spe geritur; nam tunc erit, cum absorbebitur mors in uictoriam, cum illa nouissima inimica destruetur mors, cum inmutati fuerimus et aequales angelis facti: Omnes enim, inquit, resurgemus, sed non omnes inmutabimur, et dominus: Erunt, inquit, aequales angelis dei. adprehensi enim sumus modo in timus in caritate per speciem. quam diu enim sumus in corpore, peregrinamur a domino; per fidem enim ambulamus, non per speciem. ipse itaque apostolus, qui dicit: Ut adprehendam, sicut et adprehensus sum, aperte se non
Abbreviated transcription (Latin):
get sapientia. postulet adeo quidat omnib affluent᷑
et non inꝓpat. et dabitur ei. Potens ẽ autem d̾s qͥet
uob̃ donet et nob̃. ut deur᷑a pace et pia consensione
nũtus celertimis gatudeamꝰ. Saluto uos non solũ¬
meo nomine. sed cuiã frm̃ qui mecum s̃. et rogo ut
ꝓ nobis concordit̾ atq instant̾ oretis. Sit uobis cum
dominus.

Expanded text:
get sapientia. postulet a deo. qui dat omnibus affluenter et non inproperat, et dabitur ei. potens est autem dominus, qui et nobis donet et nobis, ut de uestra pace et pia consensione nuntiis celerrimis gaudeamus. saluto uos non solumeo nomine sed etiam fratrum. qui mecum sunt, et rogo, ut pro nobis concorditer atque instanter oretis. sit uobiscum dominus.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut et cet̾as scpͥturas ad ꝓpͥum suũ interitum: Caue¬
te gͣ qd̃ tantus apłs tam t̾ribilter dicit. et ubi senti¬
tis non nos intelligere anterim credite diuinis elo-¬
quiis. qr et ub̃um hominis ẽ arbitrum et gr̃a dci
sine cuiꝰ ad uitorio lib̾um arbit̾um nec. conu̾̃ti potest
add̾m nec ꝑficere indeo: et qd̃ pie treditis ut iam sapi¬
ent̃ intelligatis orate. Et adhoc ipsum enĩ idẽ ut sa¬
pient̃ intelligamus. ẽ utiq lib̃um arbitrium. Nisi
enim libero arburio intelligeremꝰ atq sapemꝰ. non
nob p̃ciꝑetur dicente scͥptura. Intelligite gͦ qui insi-¬
pientes estis inpopsõ. et stulti aliquando sapite. Lo ip̃o
sapiamus. obedientiam nr̃am requirit. que nulla
potest tẽ sine libero arbitrio. Sed siposset hoc ipsum
ligeremus atq saꝑtinus non diceret᷑ dõ. da michi in¬
telleccum ut discam mandata tua. neq in euͣgłio

Expanded text:
sicut et ceteras scripturas ad proprium suum inter itum. Cauesicut et ceteras scripturas ad proprium suum inter itum. Cauete ergo, quod tantus apostolus tam terribiliter dicit, et, ubi sentitis non uos intellegere, interim credite diuinis eloquiis. quia et liberum hominis est arbitrium et gratia dei, sine cuius adiutorio liberum arbitrium nec cad Deum, nec proficere in Deo. Et quod pie creditis, ut etiam sapienter intelligatis orate. Et ad hoc ipsum enim, id est, ut sapienter intelligamus, est utique liberum arbitrium. Nisi enim libero arbitrio intelligeremus atque saperemus, non nobis praeciperetur dicente Scriptura: Intelligite ergo qui insipiensapiamus, obedientiam nostram requirit, quae nulla potest esse sine. libero arbitrio. Sed si posset hoc ipsum ligeremus atque saperemus, non diceretur Deo: Da mihi intellectum ut discam mandata tua ; nec in E
Abbreviated transcription (Latin):
tas eorum satis indicabat nichil illos nobis potuisse
configere. Ioeo autem festinauerunt. ut apuo uos a¬
gerent pascha: quopossit aduiuante dño tam sc̃s
dies ur̃am pacem qmͣ dissensionem potiꝰ inuenite.
Melĩ autem facitis. qd multum rogo: supsũ aquo di
cunt se fuisse turbatos ad me mitt̾e non grauemi¬
ni. dut enĩ non intelligit librum meũ: aut forte ip
se. non intelligit᷑ qm̃ difficillimam questionẽ et
paucis intelligibilẽ soluere atq enodare conatur. Ip¬
sa ẽ enim questio de grã di: que fecit ut homines non
intelligentes putarent apłm paulum dicere. faciamꝰ
mala ut ueniant bona. unde apls petrus. inscła
agite muiolati et inmaculati apud eum reppiri in
pace et domini nr̃i pacientiã salutem existimantes.
sicut et dilectissimꝰ fr̃ nrͣ paulus scłm eam quedata¬
epłis: meis dehis in quib st̃ quedam difficilia intel¬
lectu. queindocti et instabues homines ꝑu̾tunt.

Expanded text:
tas eorum satis indicabat nihil illos nobis potuisse tas eorum satis indicabat nihil illos nobis potuisse confingere. ideo autem festinauerunt, ut apud uos agerent pascha, quo possit adiuuante domino tam sanctus dies uestram pacem quam dissensionem potius inuenire. Melius acunt se fuisse turbatos, ad me mittere non gravemini. Aut enim non intelligit librum meum, se non intellegitur. quando difficillimam quaestionem et paucis intellegibilem soluere atque enodare conatur. ipsa est enim quaestio de gratia dei, quae fecit, ut homines non intellegentes putarent apostolum Paulum dicere: Faciamus mala, ut ueniant bona. unde apostolus Petrus in agite inuiolati et inmaculati apud eum reperiri in pace et domini nostri patientiam salutem existimate, sicut et dilectissimus frater noster Paulus secundum eain eis de his. in quibus sunt quae dam difficilia intellectu, quae indocti et instabiles homines peruertunt
Abbreviated transcription (Latin):
datum optimum et omẽ donũ ꝑfectum desur sum
c̃. descendens apatre luminũ. ne quisqͣm dicat. meri¬
tis oꝑum suorum. us meritis orationũ suarũ. uel
meritis fidei sue sibi traditam di gr̾am et puteturr
uerum ẽẽ qd̃ illi heretici dicunt gr̃am dei scđm me¬
rita nr̃a dari. qd̃ omnino faisissimum ẽ non quia¬
nullum ẽ meritum uł bonum pioꝵ. uł malum
impiorũ: alioqum quomodo iudicabit d̃s mundum:
ded miscil̃ia et grã d̃ conũtit hominẽ dequa psalmus
tum bonum qd̃ dñs coronabit. qnͣdo iudicabitur
mundus. Multa erant que uob̃ mitt̃e cupiebam:
qͥb lectis. totam ipsã causã que conciliis ep̃alibus
et plenĩ nosse possctis. Sed festinaũunt fr̃s qui ex nu¬
mero uestro ad nos uenerunt. ꝑ quos uob̃ non rescͥpsi¬
mͦ ista sed scpͥsimus: Nullas enim ad nos ur̃e carita¬
tis litteras attulerunt: tam̃ suscepimꝰ eos. qm̃ simplici¬

Expanded text:
datum optimum, et omne donum perfectum desursum datum optimum, et omne donum perfectum desursum est, descendens a patre luminum ; ne quisquam dicat meritis operum suorum, vel meritis orationum suarum, vel meritis fidei suae, sibi traditam Dei gratiam, et putetur verum esse quod illi haeretici dicunt, gratiam Dei secundum merita nostra dari; quod omnino falsissimum enullum est meritum, vel bonum piorum, vel malum impiorum; alioquin quomodo judicabit Deus mundum? sed misericordia et gratia Dei convertit hominem, de qua Psalmus tum bonum, quod Dominus coronabit, quando judicabitur mundus. 5. Multa erant quae vobis mittere cupiebam, quibus lectis, totam ipsam causam quae conciliis episcopalibus et plenius nosse possetis, sed festinauerunt fratres, qui ex numero uestro ad nos nenerant, per quos uobis non rescripsimus ista, sed scripsimus, nullas enim ad nos uestrae caritatis litteras adtulerant; tamen suscepimus eos, quoniam simplici