comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reuelet ñ audiri pacienter debe sed
om̃ia dicta exanimari & sic iudica¬
ri. ne forte grãm datã fr̃i dũ respu¬
unt auctori repugnent. Om̃ia ergo
quȩ dicentur ꝓbanda monet & qͥcqͥd
sobrie & benedictũ fuerit retinen
tis congruunt ea benedicta haben¬
da sunt & retinenda: abhis autẽ
quȩ inimica fidei uident᷑ abstinen¬
aũ. Soler em̃ ip̃i munc̾i fallaciter
qͣssi ꝑimitationẽ dic̾e bona & inder
hec sub inducere pͣuaut ꝑ hec quę
bona sunt acccpto ferant᷑ & mala:
⁊ quia unius sp̃c dicta putant᷑ ñ dis¬
cernant᷑ aͥd inuicẽ. sed ꝑ id qdđ licitũ
ẽ cõmendet᷑ illicitũ. auctoritate no¬
minis ñ rone uirtutis. Solent enĩ
docere & adu̾sa: idõq om̃ia ꝓban¬
da monet qr ñ possunt eloquia
dere sed ꝓbade sp̃c si exdeo suis: qͥa
si nrulta bona dicat in aliqͦ aũ qđ̃
fidei adu̾sũ ẽ. ꝓmat.sciat᷑ ñ ee̾ sp̃i

Expanded text:
revelet, non audiri patienter debere: sed revelet, non audiri patienter debere: sed omnia dicta examinari, et sic judicari; ne forte gratiam datam fratri dum respuunt, auctori repugnent. Omnia ergo quae dicuntur, probanda monet; et quidquid sobrie et bene dictum fuerit, retinentis congruunt, ea bene dicta habenda sunt et retinenda: ab his autem quae inimica fidei videntur, abstinendum. Solet enim spiritus mundi fallaciter quasi per imitationem dicere bona, et inter 284 haec subinducere prava, ut per haec quae bona sunt, accepto ferantur et mala; ut quia unius spiritus dicta putantur, non discernantur ab invicem: sed per id quod licitum est, commendetur illicitum auctoritate nominis, non ratione virtutis. Solent enim docere et adversa; ideoque omnia probanda monet, quia non possunt eloquia dere: sed probate spiritus, si ex Deo sunt , quia si multa bona dicat, in aliquo autem quod fidei adversum est, promat, sciatur non esse Spi
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o iłm m  iob̾. Qm necee̾ ẽ.
qͦsdã ẽẽ in plebe in modestos qͦsdã
aut̾e pusillammes. Hoc ẽ timidos. qͦs¬
dã uͦ fide infirmos Iõq hos qͥ mod̾a¬
ci sunt pͦ magnamimes. et fide fun¬
dati hortatur cũ prece ut his consu¬
butio fit malorũ peiores se fiant.
idcirco nichil aliud qũa bonũ sec¬
candũ hortant᷑.Asolũ in causa fr̃m
sed & in om̃nim. Posst̃ enĩ bonis oꝑibꝰ
attrahi infideles ad credulitatẽ. exqͣ
semꝑ gaudeat᷑ in dño. Hoc ẽ in boñ:
orandũ aũ sine intermissione. Se-¬
dule enĩ preces ꝓuocant animũ iu¬
tribuit doctrinã in xp̃o iħu dño
bonũ ẽ tenete: abom̃i sp̃e inala ab¬
stinete uos. hoc dic̃ ut ñ facile ali¬
cui ꝑsp̃m loquenti inter dicat᷑. ex¬
tinguitur eni si incipientis loqͥ fer-¬
uor contͣdicꝰtione sopit᷑. ne forte ñ
intelligentes dici abeo sp̃ialia in¬
iuriã faciant sp̃ui sc̃o & peccent ꝑig.
norantiam. neq aliqu̾ẽ qͥ qͣsi scͥptura ᷤᷤ

Expanded text:
m necesse est quosdam esse in plebe immodestos, quosdam autem pusillanimes, hoc est, timidos, quosdam vero fide infirmos: ideo hos, qui modesti sunt, et magnanimes, et fide fundati, hortatur cum prece, ut his consubutio fit malorum, pejores se fiant. Idcirco nihil aliud quam bonum sectandum hortatur non solum in causa fratrum, sed in omnium. Possunt enim bonis operibus attrahi infideles ad credulitatem, ex qua semper gaudeatur in Domino, hoc est, in bonum. Orandum autem sine intermissione. Sedulae enim preces provocant animum jutribuit doctrinam in Christo bonum est, tenete: ab omni specie mala abstinete vos. Hoc dicit, ut non facile alicui per spiritum loquenti interdicatur exstinguitur enim, si incipientis loqui fervor contradictione sopitur ne forte non intelligentes dici ab eo spiritalia, injuriam faciant Spiritui sancto, et peccent per ignorantiam: neque aliquem qui quasi Scripturas
Abbreviated transcription (Latin):
głs dicit᷑: cũ aũ in tuba dei descendĩt
ãs ẽ. Ꝙ utrũq continent scripturȩ. sic̃
mexodo qũe angłm inflamina ap¬
paruisse moysi legimꝰ statĩ ipsũ in
subiectis ee̾ dm̃ agnoscimꝰ idẽ filiũ dei.
Dicente eadẽ scrit᷑a e accedens inqͥt moy¬
ses au̾tit se qr ñ potuit considerare in
faciẽ dei. Ds̃ gͦ ẽ qͥa filiꝰ dĩ uerus ẽ.

Expanded text:
s dicitur. Cum autem in tuba Dei descendet, Deus est; quia utrumque continent Scripturae, sicut in Exodo, quem angelum in flamma apparuisse Moysi legimus, statim ipsum in subjectis esse Deum agnoscimus, id est, Filium Dei, dicente eadem Scriptura: Et accedens, inquit, Moyses avertit se; quia non potuit considerare in faciem Dei . Deus ergo est, quia Filius Dei verus est
Abbreviated transcription (Latin):
laborant in uerbo & doctrina. Pot̃ enĩ
pigere eum qui inopiam patitur exer¬
ciuum fac̾e qd ꝓsit audientibꝰ qͥd eñi
ꝓ dest honorẽ sine fructu hr̃e. aut qͥd
magnũ ẽ offerre ei carnalia qui tͥbuit
sp̃ialia : Sic̃ eñi diiciȩ negligentiã
pariunt salutis: ita egestas dũ satu¬
rari quęrit a iusticitia declinat. Hinc
salomon nec nuis diuitẽ se pecit fi¬
eri nec egestosũ hoc ipsũ tñ incari¬
tate fieri deb̾e ut honorificentia sa¬
cerdotis non de timore magis sĩ. sed
de amore ut etiã illi ꝓficiat qͥ facit.
Resem̃ que sponte ñ fit ad effectum
ñ ꝑuenit. Qũauis enĩ ad p̾sens proficiat
sumenti nichil tñ ꝓderit in futuro
dant & qr dissenłio multa gn̾at ma¬
firmis. pacientes estote ad oñis. Uide¬
te ne qͥs malũ ꝓmalo redlat alicui.¬

Expanded text:
laborant in verbo et in doctrina. Potest enim laborant in verbo et in doctrina. Potest enim pigere eum, qui inopiam patitur exercitium facere, quod prosit audientibus. Quid enim prodest honorem sine fructu habere? Aut quid magnum est offerre ei carnalia, qui tribuit spiritalia? Sicut enim divitiae negligentiam pariunt salutis, ita egestas, dum saturari quaerit, a justitia declinat. Hinc Salomon nec nimis divitem se petit fieri, nec egestosum . Hoc ipsum tamen in charitate fieri debere, ut honorificentia sacerdotis non de timore magis sit, sed de amore, ut etiam illi proficiat, qui facit. Res enim, quae sponte non fit, ad effectum non pervenit. Quamvis ad praesens proficiat sumenti, nihil tamen proderit in futuro danti. Et quia dissensio multa generat mafirmis, patientes estote ad omnes. Videte ne quis malum pro malo alicui
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. qui mortuus est ꝓnobis. ut siue
uiuamꝰ: ꝓpt̃ quod exhortamim mui¬
c̃ẽ & edificate alterutr̃i sic̃ & facitis.
Aꝑtũ ẽ. qđ dic̃ cõmonet enĩ ne securi
de noie saluatoris negligenter agamꝰ:
debere id ẽ. fidei & spei. & caritatis. dũ
eñĩ fides manet sp̃e excitat: spes autẽ
necessario sollicita ẽ deꝓmissione nec
dorinit.Caritas aũ deuotũ offerec dõ
nichil enĩ aduersum admittit cari¬
tas. Idcirco enĩ mortuus ẽ. ꝓnob̾ dñs
uuimꝰ siue dormiamꝰ. idẽ moriam̃
una cũ illo eterna uita fruam᷑. Hoc
ẽ qđ supͣ dixit qr fideles in aduentu
dñi ta mortui quã uiui obinã col¬
lent᷑ dño & semꝑ iuuent cũ eo in hoc
meditandũ docet ut inuic̃e se in isto
cognoscatis eos qui laborant in uobis
& presunt uobis in dño. & monent uos.
ut illis sũmũ honorẽ habeatis in cari¬
tate: ꝓpt̾ oꝑa ipsorũ pacẽ habece iter
uos. Hoc ẽ. qđ dicit in alia epła pres
bit̾os duplici honore honorandos qͥ

Expanded text:
m, qui mortuus est pro nobis; ut sive vivamus. Propter quod exhortamini invicem, et aedificate alterutrum, sicut et facitis. Apertum est quod dicit; commonet enim, ne securi de nomine Salvatoris, negligenter agamus: debere, id est, fidei, et spei, et charitatis. Dum enim fides manet, spem excitat: spes autem necessario sollicita est de promissione, nec dormit: charitas autem devotum offert Deo; nihil enim adversum admittit charitas. Idcirco enim mortuus est pro nobis Dus, sive dormiamus, id est, moriamur, una cum illo aeterna vita fruamur. Hoc est quod supra dixit quia fideles in adventu Domini tam mortui, 283 quam vivi obviam tollentur Domino, et semper vivent cum eo. In hoc meditandum docet, ut invicem se in isto res, ut cognoscatis eos, qui laborant in vobis, et praesunt vobis in Domino, et monent vos; ut illis summum honorem habeatis in charitate propter opera ipsorum: pacem habete inter vos. Hoc est, quod dicit et in alibyteros duplici honore honorandos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nebris ut dies ille uos tanꝙͣ fur c̃õpre¬
hendat om̃s eñĩ uos filii luminis estis &
filii diei. ñ estis noctis neq tenebrarum.
Intenebris ignorantiã significat & menda¬
tium. In die aũ scientiã & ueritatẽ: id¬
cuco. xp̃ianos ñ intenebris ẽẽ dic̃. Gen¬
tiles aũ uł in credulos tudeos filios deue¬
brarĩi qr cultores sunt mendatii. Qũa¬
obr̃e fideles securos ẽẽ deb̾e significat qr
ñ ignorant fut᷑ũ aduentũ dñi. s expec¬
tant solliciti ut uemat. Qͥaũ ignorant
diffidentes de eo: repente illos cõprehen¬
aet in ꝓuidos. & interficiet. Igͥ ñ dornu¬
amꝰ sĩcut & cet̾i s uigilemus & sobrũ si¬
mus. Hiem̃ qͥ dornnunt noete dormi

Expanded text:
nebris, ut dies ille vos tanquam fur comprehendat: Omnes enim vos filii luminis estis, et filii Dei; non estis noctis, neque tenebrarum. In tenebris ignorantiam significat et mendacium; in die autem, scientiam et veritatem. Idcirco Christianos non in tenebris dicit; gentiles autem, vel incredulos Judaeos, filios tenebrarum, quia cultores sunt mendacii. Quamobrem fideles securos esse debere significat, quia non ignorant futurum adventum Domini, sed exspectant solliciti ut veniat. Qui autem ignorant diffidentes de eo, repente illos comprehendet improvidos, et interficiet. Igitur non dormiamus, sicut et coeteri, sed vigilemus, et sobrii simus
Abbreviated transcription (Latin):
nubes: ita & bis qͦs fr̃s suos appellare¬
Iipso enĩ raptu mors ꝓueniet: & quasi
ꝑsoporẽ: ut egressa anima in montt¬
mento reodat᷑. cũ enĩ tollent᷑ morient᷑:
ut ꝑuenientes ad dñm presentia dñi
recipiant aĩas qui cũ deo mortui e̾e
c̃ẽ iubet eos qui ad huc more gentili
carorũ suorũ excessũ putabant lugendũ.

Expanded text:
appellarein ipso enim raptu mors proveniet et quasi per soporem, ut egressa anima in momento reddatur. Cum enim tollentur, morientur; ut pervenientes ad Dominum, praesentia Domini recipiant animas; quia cum Deo mortui essecem jubet eos, qui adhuc more gentili charorum suorum excessum putabant lugendum.
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͥ in scło stulti habiti sunt ꝓpt̃ fidem:
uideant᷑ prudentes ꝓuidert̃ eñi sibi głã:¬
Hist̃᷑ qͥsss̾m id ẽ sub spe fidei huiꝰ exeuntes
adducentur cũ eo inaduentũ eiꝰ ut ab
hõĩb uideant᷑. Cũ ipse tñ defuncti ex¬
cessum lugendũ ꝓhibeat: alibi dic̃. ne dri¬
sticiam hr̃em sed iam suo loco solutũ ẽ.
oc enĩ uobis dm̃s in uerbo dm̃ qr nos
qui uiuimius qͥ sub relicti sumꝰ maduen

Expanded text:
ut qui in saeculo stulti habiti sunt propter fidem, ut qui in saeculo stulti habiti sunt propter fidem, videantur prudentes; providerunt enim sibi gi per Jesum, id est, sub spe fidei hujus exeuntes, adducentur cum eo in adventu ejus; ut ab hominibus videantur. Cum tamen ipse defuncti excessum lugendum prohibeat, ipse alibi dicit: Ne tristitiam haberem . Sed jam suo loco solutum est. Hoc enim vobis dicimus in verbo Domini, quia nos qui vivimus, qui subrelicti sumus in adven
Abbreviated transcription (Latin):
dare & qͣuie sce. & ur̃m negotiũ agere ꝙ
opari manib ur̃is sicut uob precepimꝰ.
et honeste ambuletis adeos qͥ foris sunt¬
tatur ut data oꝑa abundent bonis ac¬
tib ut enĩ significet uere ħ eẽ q placet dõ: fre¬
quent̾ hoc monet. Iusti eñ uia tenenda
res suñ sub stantia manib laborent: ut
ipsa intentione tollant᷑ a uulgari inqui¬
etudine & praua cogitatione ut disciplina
eorũ etiã ab infidelib laudetur & pos
sint ꝓuocari ad fidẽ. Nolumus autẽ
uos ignorare fr̃s de his qͥdormiunt ne
contristemini sicut & cet̾i qͥspẽ ñ habent.
Iã sicredimꝰ qđ iħc mortuus ẽ. & resurrer̃.
sic & ds̃ illos qͥ dormierunt ꝑ iħm addu¬
cet cũ eo. Manifesta ẽ ratio: qr resurrec¬
tio credit᷑ mortuoꝵ fut᷑a. ñ sim lugendi
qͥ cũ signo erucis exeunt: lugendi aũ
uere sus infideles qͥ hinc tͣnseunt inge¬
hennã: ut ediscant uerũ ee̾ qđ cred̾e no¬
luerunt fideles aũ resurgent ad głam.

Expanded text:
rum negotium agere, et operari manibus vestris, sicut vobis praecepimus; ut honeste ambuletis ad eos qui foris sunt, ettatur, ut data opera abundent bonis actibus; ut enim significet vere hoc esse, quod placet Deo, frequenter hoc monet. Justitiae enim via tenenda res substantia, manibus laborent; ut ipsa intentione tollantur a vulgari inquietudine, et prava cogitatione, ut disciplina eorum etiam ab infidelibus laudetur, et provocari ad fidem possint. Nolumus autem vos ignorare, fratres, de iis qui dormiunt; ne contristemini, sicut et caeteri qui spem non habent. Nam si credimus quod Jesus mortuus est et resurrexit, sic et Deus illos, qui dormierunt per Jesum adducet cum eo. Manifesta est ratio, quia si resurrectio creditur mortuorum futura, non sunt lugendi, qui cum signo crucis exeunt. Lugendi autem vere sunt infideles, qui hinc transeunt in gehennam; ut ediscant verum esse, quod credere noluerunt. Fideles autem resurgent ad gloriam,
Abbreviated transcription (Latin):
bripsi em̃ diligenter scitis quia dies dm̃
ut fur noctu ita ueniet. Cũdix̾int par & secu
ritas: tẽ repentinus illis suꝑueniet inte¬
ritus quead modũ dolor partꝰ pregnanti
& ñ effugient: hoc ẽ qđ in euangło dñs
locutus ẽ. dicens uigilate qr nescitis horã
diẽit ecce hic xp̃c aut ecce illic: nolite cre¬
dere. subito eñ & exinsꝑato apparebit sicut
choruscatio apparet aboriente inocciden¬
tẽ hñs secũ miliciã exercitus. dei patris ad
ꝑditionẽ añxp̃i & sacellitũ eius. cũ eñi se¬
curi fuerint ꝑfidi de regno diaboli: inter¬
fectis scĩs idẽ. enoch. & helia leti deuicto¬
ria inuic̃e sibi mitentes mim̾a sic̃ dicit
apocalipsis tẽ illis subito ueniet repen¬

Expanded text:
Ipsi enim diligenter scitis, quia dies Domini, ut fur noctu, sic veniet. Et cum dicit; pax, et firmitas, tunc repentinus illi superveniet interitus, quemadmodum dolor partus praegnanti, et non effugient. Hoc est, quod in Evangelio Dominus locutus est, dicens: Vigilate, quia nescitis horam, dixerit: ecce hic Christus, aut ecce illic, nolite credere . Subito enim, et ex insperato apparebit, sicut corruscatio apparet ab oriente in occidentem, habens secum militiam exercitus Dei Patris, ad perditionem Antichristi et satellitum ejus. Cum enim securi fuerint perfidi de regno diaboli, interfectis sanctis, id est, Enoch, et Elia, et laeti de victoria invicem sibi mittentes munera, sicut dicit Apocal
Abbreviated transcription (Latin):
innubib obuiã dño xp̃o in aera: & sic
semꝑ cũ dño erimꝰ. Qt̃ consolamini uos
inuicẽ in bis uerbis sensu dñi loqͥ ꝓfi
surrectionis sc̃is ꝓmisse demonstret : or¬
spe qͥ caros suos premiserunt ñ doleaũ.
addicentes quia in aduentu dñi pͥores
resurgent qui in . xp̃o moriuntur. Ipse
mus angłs de exercitu cę̧lesti: sicut
continetur in apocalipsi ioħis apłi des¬
cendet decelo ad gerendũ bellũ noĩe
dei contra antixp̃m. qͦ extincto iussu eiꝰ
resurgent mortui. Hoc ẽ gͦ in tuba dei
descendere: nõie dei bollũ gerere: ẽ enĩ
ut ipse dixit ad ibm filiũ naue dux¬

Expanded text:
in nubibus obviam Domino in aera, et sic semper cum Domino erimus. Quare consolamini vos invicem in his verbis. Sensu Domini loqui ssurrectionis sanctis promissae demonstret, orspe qui charos suos praemiserunt, non doleant, addiscentes quia in adventu Domini priores resurgent, qui in Christo moriuntur. Ipse imus angelus de exercitu 282 coelesti, sicut continetur in Apocalypsi Joannis apostoli , descendet de coelo ad gerendum bellum nomine Dei contra antichristum. Quo exstincto, jussu ejus resurgent mortui. Hoc est ergo in tuba Dei descendere, nomine Dei bellum gerere; est enim, ut ipse dixit ad Jesum filium Nave
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. dñs de his om̃ib sicut & predicauimus
uobis & cestificati sumus qͣmins laudec
eos in tota epła. tñ cõmonet ne aliqua sub¬
reptione ad illicita deducantur: et incur¬
rant uindictã qm ultriceni malorũ didi¬
cerunt ⁊ scientes hoc deo plac̾e simcorpa
sua intaminata custodiant. sed & cũ fr̃ib
siplicit̾ agant: ne similes gentib mienti
adoptionis noĩe abdicent᷑. Non enim
uocat nos deus in ĩmundiciã sed in sc̃i¬
sed dm̃ qͥd edit sp̃m sc̃m in uobis. Ut fortuis
adstringat adea que docet. dei int̾ponit
psonã: dicens ñ hoiẽn speruit qͥđ pret̾it
precepta sed dm̃. Qũe ido dic̃ sp̃m sc̃m
nobis dedisse ut sc̃siuuamuf q̃uia in corꝑe
subdito peccatis ñ habitat sp̃c sc̃s. De affec¬
tione aũi fr̃nitatis ñ debenuis necessitatem
seribendi uobis: ipsi enĩ uos a deo docti estis
adhoc ut uos inuicem diligatis. na & facitos¬
Alud in om̃s fr̃s ꝑinuniu̾sã machedoniam.

Expanded text:
est Dominus de his omnibus, sicut et praedicavimus vobis et testificati sumus. Cum laudet eos in tota Epistola, tamen commonet ne aliqua subreptione ad illicita deducantur, et incurrant vindictam, quam ultricem malorum didicerant, scientes hoc Deo placere, si corpora sua incontaminata custodiant; sed et cum fratribus simpliciter agant, ne similes gentibus inventi, adoptionis nomine abdicentur. Non enim vocavit nos Deus in immunditia, sed in sanctised Deum, qui dedit Spiritum sanctum in nobis. Ut fortius astringat ad ea, quae docet, Dei interponit personam, dicens: Non hominem spernit, qui praeterit praecepta, sed Deum. Quem ideo dicit Spiritum sanctum nobis dedisse, ut sancte vivamus; quia in corpore subdito peccatis non habitat Spiritus sanctus . De affectione autem fraternitatis non habemus necessitatem scribendi vobis; ipsi enim a Deo edocti estis, ad hoc ut vos invicem diligatis . Nam et hoc facitis in omnes fratres per universam Macedoniam.
Abbreviated transcription (Latin):
ut quẽadmodũ accepistis ã nobis qͣliter
oporteat uos ambulare &e placere deo siẽ
et ambulatis ut habundetis magis. Hoc ẽ.
qđ supra dixi adcumulandũ gaudiũ suũ
crescere illos unlt ĩ bonis oꝑib scd̾m mãdata
apłica. Scitis enim que precepta dederĩ

Expanded text:
admodum accepistis a nobis qualiter oporteat vos ambulare et placere Deo, sicut et ambulatis, ut abundetis magis. Hoc est, quod supra dixi, quia ad cumulandum gaudium suum, crescere illos vult bonis operibus secundum mandata apostolica. Scitis enim quae praecepta dederim
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃am & suppleamꝰ que de sun fidiur̃ȩ:
Nichil dic̃ tã dignũ qͦd sufficere pos¬
sit ad cõpensationẽ ad quisite salutis
magis cupit eos uide eͤa q̃ ad ꝑfec
menta scilicet rerũ spiritaliũ que facile
publicari ñ debent: ut scirent quis & qͣm
ĩmensus ẽ. ille qũe rauidicẽ sꝑabant. Ali¬
ud ẽ. eñi fidẽ acciꝑe & aliud expositionẽ
fidei. alt̾a enĩ disputatio ẽ. de natura pa¬
tris & filii: & alia de ꝑsonis. Pat̃ ingenitꝰ
uersũ uidet᷑. cũ sic indiuidua unitas nat᷑e.
Qͥ gͦ de scđa ꝑsona ñ ambigũ admittit
& certiã. Ipse aũ deus & pat̾ ñr & dñs

Expanded text:
quae desunt fidei vestrae. Nihil dicit tam dignum, quod sufficere possit ad compensationem acquisitae salutis magis cupit eos videre; ut ea quae amenta scilicet rerum spiritalium, quae facile publicari non debent; ut scirent quis et quam immensus est ille, quem judicem sperabant. Aliud est enim fidem accipere, et aliud expositionem fidei; altera enim disputatio est de natura Patris, et Filii, et alia de personis. Pater ingenitus versum videtur, cum sit individua unitas naturae. Qui ergo de secunda persona non ambigit, admittit et tertiam. Ipse autem Deus, et Pater
Abbreviated transcription (Latin):
famatus ẽ. sermo dñi ñ solum in macedo¬
nia & mnachaia. s in om̃ẽ locũ fides ur̃a
que ẽ. ad dm̃ ꝓcessit. Tale ẽ. hoc quale &
illud ad romanos cũ dicit: quia fides
ur̃a predicatur ininiuerso mundo. sed
inhis amplius quia non solũ fides s opꝰ
fidei illorum ꝑuenit in om̃em locũ. Itaut
ñ uecesse habeamus nos aliquid eloqui.
ipsi eñi de nobis anuuntiant qualẽ intro¬
itum habuerimꝰ ad uos: & quomͦ conu̾si
estis ad dm̃ abidolis ad seriuiendũ deo ui¬
uo & uero. & adexpectandũ filium eius de
celis qu̾ẽ suscitauit ex mortuis iħ̾m qui
cripuit nos ab ira uemente. Sic ꝑagrasse
dicunt fama introitus sui & conuersati¬
onis eorum cũ predicatione euangłir utt
ũ ẽe̾t nece̾e̾ ea dicere. Suꝑfluum ẽ em̃ ea
fari que nota sunr ad oñs eñ incutuitu
ꝑuen̾at ita ut annuntiarent cct̾is. qua de¬
uodione susceꝑant apłos: & quia ad onña
que audierant ab eis fuerant ꝓmptiores
relinquentes deos mortuos expectarent aũ

Expanded text:
atus est sermo Domini non solum in Macedonia et in Achaia, sed et in omnem locum fides vestra, quae est ad Deum, processit. Tale est hoc, quale et illud ad Romanos, cum dicit: Quia fides vestra praedicatur in universo mundo . Sed in his amplius; quia non solum fides, sed opus fidei illorum pervenit in omnem locum. Ita ut non necesse habeamus nos aliquid eloqui. Ipsi enim de nobis annuntiant, qualem introitum habuerimus ad vos: et quomodo conversi estis ad Deum ab idolis, ad serviendum Deo vivo et vero, et ad exspectanducoelis, quem suscitavit ex mortuis Jesum, qui eripuit nos ab ira veniente. Sic peragrasse dicunt famam introitus sui, et conversationis eorum cum praedicatione Evangelii, ut non esset necesse ea dicere. Superfluum est enim ea fari, quae nota sint. Ad omnes enim in circuitu pervenerat, ita ut et annuntiarent caeteris qua devotione susceperant apostolos. Et quia ad omnia, quae audierant ab eis, fuerant promptiores, relinquentes deos mortuos, exspectarent autem
Abbreviated transcription (Latin):
spu repꝑiri: sed ꝑ exercitum eloquii
quidasp̃italia quedã uͦ carnalia q
om̃us error carni deputat᷑. aut certe
cõmento qͦdã astudiȩ bona fingit:
ut his inserat mala sic̃ supͣ memo¬
raui. queadmodũ in muntano et
pͥscilla & maximilla ꝓphetiscata fri¬
gis sp̃s mundi initatione qͤdã. boni
simulauit ut ꝑ multa u̾i similia nec¬
Ipse aũ as pacis sc̃ificet uos ꝓom̃ia

Expanded text:
 reperiri. Sed per exercitium eloquii quaedam spiritalia, quaedam vero carnalia; quia omnis error carni deputatur, aut certe commento quodam astutiae bona fingit; ut his inserat mala, sicut supra memoravi: quemadmodum in Montano, et Priscilla, et Maximilla prophetis cataphrygarum spiritus mundi imitatione quadam boni simulavit; ut per multa verisimilia, necIpse autem Deus pacis sanctificet vos per omnia
Abbreviated transcription (Latin):
as in gła sua in xp̃o iħu. Idõ dis¬
creuit dicens ds̃ m̃s. ut scdm ea
q̃ p̃stabat meritis eiꝰ axilia ad essent
& desidiis eoꝵ. in copia magnitu¬
dinis bonitatis sue. in gła xp̃i
scđm euangłicã disciplinã. Dõ au¬
tẽ ⁊ patri nr̃o gła: in scła scłoꝵ

Expanded text:
as in gloria in Christo Jesu. Ideo discrevit, dicens: Deus meus; ut secundum ea quae praestabat meritis ejus, auxilia adessent, et desideriis eorum, in copia magnitudinis bonitatis suae in gloria Chsecundum evangelicam disciplinam. Deo autem et Patri nostro gloria in saec
Abbreviated transcription (Latin):
bis & par trium quidem ep̃orũ noĩe
litt̾e continentur: s sensus & uerba so¬
lius apłi sunt. Quia eñi cõmuni gau¬
dio exultant in ꝓfectu illor: ex consen¬
su ad plebẽ ȩpła scribitur in exultati
semꝑ ꝓ om̃ib uobis memoriam ur̃i fa-¬
cientes in or̾onib nr̃is sine incerinissio¬
ne : memores oꝑis fidei ur̃ȩ & laborum

Expanded text:
bis, et pax. Trium quidem episcoporum nomina litterae continent. Sed sensus et verba solius Apostoli sunt. Quia enim cum magno gaudio exsultant in profectu illorum, ex consensu ad plebem Epistola scribitur in exsultatisemper pro omnibus vobis memoriam vestri facientes in orationibus nostris sine intermissione
Abbreviated transcription (Latin):
Imunicauerit in racione dandi
I& accipiendi. nisi uos soli. quia
ram. s requiro sructũ crescentẽ inra¬
cione ur̃a. Hec iccuco cõmemorat.
ut audientes in memoria &. laude
eẽ oꝑa sua. ñ dubitent illa accepto fer¬

Expanded text:
municaverit in ratione dandi municaverit in ratione dandi et accipiendi, nisi vos soli; quia ram, sed requiro fructum crescentem in rationem vestram. Haec idcirco commemorat, ut audientes in memoria et laude esse opera sua, non dubitent illa accepto fer
Abbreviated transcription (Latin):
bita sollertia opꝰ pristinũ iterart.
memores facti apłi sui. ut fructꝰ
suos ad eũ mitterent condendos
in h orreo celesti: ubi neq tinea
neq erugo ext̃minant. Non qua¬
si ꝓpt̾ penuriã dico. Ego enĩ cog¬
noui in quib sum sufficiens ẽẽ.
Scio ⁊ habundare. scio ⁊ humili¬
ari. Ubiq ⁊ in omib imbutus
sum. & saturari & esurire. & ha¬
bundare & penuriã pati: otia
possũ in eo qui me confortat. Nõ
se sui causa in hoc eoꝵ oꝑe gau¬
dere. s in ꝓfectu eoꝵ ipsoꝵ. se autẽ
om̃ia ꝯtentũ deo adiuuante testa¬
tur: ut neq de penuria ꝯtristare¬
tur. neq de habundantia exulta¬
ret: sciens qr ⁊ habunduntia fre¬
quent̾ extollit.⁊ tolerata penuria
diuicias celestes acquirit. Hoꝵ tñ
oꝑa in se benigna declarat: multoꝵͤ
enĩ necessitatib ꝓfuit. Scitis autẽ
⁊ uos philippenses. qr in principio
eũgłii cum ꝓfectus sum a mace¬
Idoma. nulla michi eccłia com¬

Expanded text:
bita solertia, opus pristinum iterarunt, bita solertia, opus pristinum iterarunt, memores facti Apostoli sui; ut fructus suos ad eum mitterent condendos in horreo coelesti, ubi neque tinea, neque rubigo exterminant . Non quasi propter penuriam dico; ego enim cognovi in quibus sum sufficiens esse. Scio et abundare, scio et humiliari ubique et in omnibus imbutus sum et saturari, et esurire, et abundare, et penuriam pati: omnia possum in eo, qui me confortat. Non se sui causa in hoc eorum opere gaudere, sed in profectu eorum ipsorum se ante omnia contentum, Deo adjuvante, testatur; ut neque de penuria contristaretur, neque de abundantia exsultaret, sciens quia et abundantia frequenter extollit, et tolerata penuria divitias coelestes acquirit. Horum tamen opera in se benigna declarat; multorum enim necessitatibus profuit. Scitis autem et vos, Philippenses, quia in principio Evangelii, cum profectus sum a Macedonia, nulla mihi Ecclesia com
Abbreviated transcription (Latin):
tis ⁊ accepistis ⁊ audistis ⁊ iudistis
in me. Hec agite: ⁊ ds̃ pacis erit
uob̾cũ. In conclusione que reliqͦ
erant ad imitationem ꝑfectioĩs
eiponit: ut ea que non solum in
ustuꝑationem ñ cadunt. uerum
etiã laude digna sunt. & cogitan¬
tes ⁊ agentes. secuti formã apłi
dm̃ pacis habeant sedum. Ds
nr̃ uere ds̃ pacis ẽ: qui ñ rogat᷑
quasi potens. ñ timidꝰ quasi infir¬
mus ad pacẽ hortatur. intantum
ut ⁊ ꝑeccata in se cõmissa conce¬
dat. cũ possit utiq terrorem ma¬
nifestare potentie & meffabilis
magnitudinis sue. & etiã inuito ᷤᷤ
non ad pacem cogere s ad subiec¬
tionẽ: s huiꝰmodi pax mundi ẽ
ñ dei: cuiꝰ ipsa natura pax est.
Gauisus sum autẽ in dño magni¬
fice. quod tandẽ aliquando reflo¬
riustis ad hoc ut ꝓ me sentiatis.
in quo ⁊ sentiebat̾is: occupati enĩ
eratis. Nunc alacritatẽ suam pro¬
pensiorẽ factã oftendit. quia in qͦ
negligentiores facti fuerant. adhi¬

Expanded text:
epistis, et audistis, et vidistis in me; haec agite, et Deus pacis erit vobiscum. In conclusione, quae reliqua erant, ad imitationem perfectionis exponit; ut ea quae non solum in vituperationem non cadunt, verum etiam laude digna sunt, et cogitantes et agentes, secuti formam Apostoli, Deum pacis habeant secum. Deus noster vere Deus pacis est, qui non rogatus quasi potens, non timidus quasi infirmus ad pacem hortatur, in tantum ut et peccata in se commissa concedat; cum possit utique terrore manifestatae potentiae, et ineffabilis magnitudinis suae etiam invitos non ad pacem cogere, sed ad subjectionem. Sed hujusmodi pax mundi est, non Dei, cujus ipsa natura pax est. Gavisus sum autem in Domino magnifice, quod tamdem 262 aliquando refloruistis ad hoc, ut pro me sentiatis, in quo et sentiebatis; occupati enim eratis. Nunc alacritatem suam propensiorem factum ostendit; quia in quo negligentiores facti fuerant, adhi
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. hostiã acceptabilẽ. placentem
dõ. Non ociose cõmonet debere fieri
aut negligentꝰ aut minꝰ copiose sic̃
solebat ab eis fieri faccũ uidebati:
ut reminiscentes prioꝵ oꝑum. sci¬
rent se minꝰ fecisse quam ceꝑant.
Licet enĩ non imꝓbet factum:
s significat deuotiores illos aute
in oꝑe hoc fuisse. Se tñ gratũ ẽẽ et
acceptũ ferre deo quasi sacrificiũ

Expanded text:
tatis, hostiam acceptabilem, placentem Deo. Non otiose commonet debere fieri,aut negligentius, aut minus copiose, sicut solitum erat ab eis fieri, factum videbatur; ut reminiscentes priorum operum, scirent se minus fecisse, quam coeperant. Licet enim non improbet factum, sed significet devotiores illos ante in opere hoc fuisse; tamen gratum esse, et accepto ferre Deu
Abbreviated transcription (Latin):
hilemon nuilla erat ȩccłiastice orai¬
nationis predicus aignitate: sed uir
laudabilis uniis ex plebe cin causa one¬
simi serui eius familiares licteras facit.
ut ñ solũ ignoscat ei seo & deo gras aga
qtalem illum recepit ut ñ seruũ estimet
sed dilectissimũ frẽm.

Expanded text:
hilemon nulla erat ecclesiasticae ordinationis praeditus dignitate, sed vir laudabilis, unus ex plebe. Cui causa Onesimi servi ejus familiaris, litteras facit; ut non solum ignoscat ei, sed et Deo gratias agat; quia talem illum recepit, ut non servum aestimet, sed dilectissimum fr
Abbreviated transcription (Latin):
tia.ẽ. uerũ etiã fingere pacẽ in facie
& in animo meditari discordiam.
Estote autẽ inuicẽ benigni miscd̾es do
miscd̾es inuicẽ fieri exhortat᷑ sicut
& ddñs. E stote inqͥt miscđes ut simi¬
les sitis patris uri qͥ in cęlis. ẽ. S¬
quanto magis serui ipsi inuicẽ su de¬
beant misereri & donare si alter inal¬
terum peccet: Hȩc precepta eiꝰ sunt
qui miseratꝰ. ẽ. Qui simhis contẽptꝰ
fuerit sine dubio reuocabit sencenti¬
uum suum impiꝰ depͣhensus. Estore

Expanded text:
tia est, verum etiam fingere pacem in facie, tia est, verum etiam fingere pacem in facie, et in animo meditari discordiam. Estote autem invicem benigni, misericordemisericordes invicem fieri exhortatur, sicut et Dominus: Estote, inquit, misericordes, ut similes sitis Patris vestri, qui in coelis est quanto magis servi ipsi invicem sui debent misereri, et donare, si alter in alterum peccet? Haec praecepta ejus sunt, qui miseratus est: qui si in his contemptus fuerit, sine dubio revocabit sententiin conservum suum impius deprehensus est .
Abbreviated transcription (Latin):
statum dic̃. nr̃i causa hoc signi¬
ficat: qͥa deserit nos eo qͦd leseri¬
mus eum contẽpnendo monita eiꝰ.
Contristatio itaq eiꝰ inignitas
nr̃a᷑ quȩ filios nos dĩ ꝓhibet ap¬
ficat filios dĩ manens innobis.
Om̃is amaritudo. et ira & indig¬
natio. et cĩamor. & blasphenna.
auferat᷑ a uobis cũ om̃i malitia.
Omnia quę hȩc ꝑnitiẽ possunt p̾s¬
tare animis: amouenda memorat:
ꝑiram eñi indignatio fit: ꝑ indi¬
gnationẽ clamor quasi uox in sa¬
nientis quȩ aliena.ẽ. adĩ seruo.
Per clamorem subripit blasphe¬
mia: quȩ ñ potest non mala. ẽẽ.
Hȩc amaram prestat uitam trahens
admortem: idoq abhis omnib ca¬
uendum. Timor em̃ dĩ tẽꝑare debet:
& modũ ĩponere accidentib causis.
Sed qͥa possunt aliqͥ p̾ssa manimo
ira & clamore recinere malitiam
a dretributionẽ acta occasione Ia¬
cireo subiecit hȩc auferri cũ omni ma¬
licia: qͥa non solũ blasphemare mali¬

Expanded text:
statum dicit, nostri causa hoc signistatum dicit, nostri causa hoc significat; quia deserit nos eo quod laeserimus eum, contemnendo monita ejus. Contristatio itaque ejus indignitas nostra est, quae filios nos Dei prohibet apui sanctificat filios Dei, manens in nobis. Omnis amaritudo, et ira, et indignatio, et clamor, et blasphemia auferatur a vobis cum omni malitia. Omnia haec quae perniciem possunt praestare animis, amovenda memorat; per iram enim fit indignatio, per indignationem clamor, quasi vox insanientis, quae aliena est a Dei servo: per clamorem subrepit blasphemia, quae non potest non mala esse, Haec amaram praestat vitam, trahens ad mortem: ideoque ab his omnibus cavendum; timor enim Dei temperare debet et modum imponere accidentibus causis. Sed quia possunt aliqui pressa, in animo ira et clamore, retinere malitiam ad retributionem nacta occasione; idcirco 245 subjecit haec auferri cum omni malitia; quia non solum blasphemare mali
Abbreviated transcription (Latin):
seruo om̃ia bona debent uderi.
Nec ex aliqͣ parte puritas eiꝰ debet ma¬
culari. Quid em̃ ꝓdest mundam
uitam habere & os sordidum cũ di¬
cat dominꝰ. Qͦd imusqͥsq uerbis su¬
is aut iustificabit᷑ aut cõ dẽpnabit᷑:
Nec credibile potest uideri bene ui¬
uere eum qͥ male loquat᷑. Male
eñi loqui. admulta trahit uitia.
Potest eñi loqui male qui turpit
fatur. Eit qui detrahit bonis &¬
horrorem prestant. Bone em̃ & so¬
briȩ fabulȩ dant gratum exẽplũ
audientib: ut honorificent dm̃
t̾ nolite constritari sp̃m sc̃m dei
in qͦ signati estis indiem redẽptio¬
nis. Cum bene agimꝰ gaudec in
nobis sp̃c sc̃s datus nobis uidens¬
monita sua pfisc̾e utilitatib nr̃is.
sicut dictum. ẽ. adño. Ita gaudiũ
erit incȩlo in uno peccatore peni¬
ei non fuerimꝰ contristatur. quia
eni nos ꝑtinere aduitã. Non t̾n
sic contristat᷑ ut paciat᷑. qͥppe cũ
ĩpassibilis sit. sed cũ eum contri¬

Expanded text:
servo omnia debent bona videri, servo omnia debent bona videri, nec ex aliqua parte puritas ejus debet maculari. Quid enim prodest mundam vitam habere, et os sordidum; cum dicat Dominus quod unusquisque verbis suis aut justificabitur, aut condemnabitur ? Nec credibile potest videri bene vivere eum, qui male loquatur; male enim loqui ad multa trahit vitia. Potest enim male loqui, qui turpiter fatur, et qui bonis detrahit, et qant; bonae enim et sobriae fabulae dant gratiam, et exemplum audientibus; ut honorificent Deum in Et nolite contristare Spiritum sanctum Dei, in quo signati estis in diem redemptionis. Cum bene agimus, gaudet in nobis Spiritus sanctus, datus nobis, vidensmonita sua proficere utilitatibus nostris, sicut dictum est a Domino: Ita gaudium erit in coelo in uno peccatore poeniei non fuerimus, contristatur, quia enim nos pertinere ad vitam. Non tamen sic contristatur, ut patiatur, quippe cum impassibilis sit: sed cum eum contri
Abbreviated transcription (Latin):
dccipit hominẽ factũ aduitam. Qͥ a
hominis cogitare. ẽ. diaboli implere.
Qui furabatur iã non furet᷑ magis
autẽ laboret oꝑando manib quod
bonũ. ẽ. ut habeat unde tribuatꝰ
necessitatẽ pacientib Ut noui ho¬
minis conu̾satio maneat hortatur
ne rur sum adpͣterita uitia & pec¬
cata redeat᷑. & nichil ꝓłit nouum
dici. quando uetꝰ homo malis oꝑib
adꝓbat᷑. Non solum gͦ. xp̃iand̾s alie¬
nam ñ tollere iubet᷑ s & ac labore
suo penuriã ꝑacientib subministrare:
ut bonis oꝑib deditꝰ. rependar quȩ
pͥus abstulerat & de cetero thesauri¬
rec sibi infuturũ. Qui eñ cessat
a furto ueniam potest habere non
głam. Quid eñi magnũ ac cuiꝰ meri¬
ti . c̃. ab alienis temꝑare: Admeritũ
cm̃ ꝓficit: cũ qͥs de ꝓpͥaͦ tribuit egenis.
Omnis sermo malus de ore ur̃o non
ꝓcedat. s si quis bonꝰ adęficationem
fici ut det gram audientib Indĩ

Expanded text:
decipit hominem factum ad vitam; quia decipit hominem factum ad vitam; quia hominis cogitare est, diaboli implere. Qui furabatur, jam non furetur: magis autem laboret, operando manibus quod bonum est; ut habeat, unde tribuat necessitatem patientibus. Ut novi hominis conversatio maneat, hortatur ne rursum ad praeterita vitia et peccata redeatur; nam nihil proderit novum dici, quando vetus esse homo malis operibus approbatur. Non solum ergo christianus aliena non tollere jubetur, sed et de labore suo penuriam patientibus subministrare; ut bonis operibus deditus, rependat quae prius abstulerat, et de caetero thesaurizet sibi in futurum; qui enim cessat a furto, veniam potest habere, non gloriam. Quid enim magnum, aut cujus meriti est ab alienis temperare? Ad meritum enim proficit, cum quis de proprio tribuit egenis. Omnis sermo malus de ore vestro non procedat; sed si quis bonus ad aedificationem fidei, ut det gratiam audientibus. In Dei
Abbreviated transcription (Latin):
docet ut ipsa ira cũmoderatione sit
neq nimiũ qͥs iustũ se pͣbeat delin¬
quenti. qͥa solent qͥdam sic peccare.
ut tantis plagis afficiendi uidean¬
tur. quantas non possunt ferre: &
qui poterat forte corrigi. tollit᷑ de
uita non sine peccato irascentis. Hinc
est unde salamon noli inqͥt iustus
ẽẽ. multũ: qͥa. ẽ. qͥ ꝑit in suo iusto.
S imitatores dĩ. eẽ. debemꝰ qͥ tempe¬
ratam habet iusticiam. Cũ. em̃
iustum. ẽẽt. plecti inquos pacien¬
tia sua suffert eos. ut aliqui ex eis
corrigantur: nos ipsos seruos suos pec¬
cantes patit᷑ nec cito aliquẽ ꝑcutit.
Sol non occidat suꝑ iracundiam u̾rã.
nolite locum dare diabolo. Iram
transire uult nec retineri inpectore
ut dic orta cũ die decidat qͥa su
amino manserit dat occasionem
diabolo głandi. Necesse. ẽ. eñi iratꝰ
animꝰ mala cogitet: qd cupit diabo¬
lus. Inuenit enĩ mentem paratam
admalũ: cui se inserens effectu suo

Expanded text:
docet, ut ipsa ira cum moderatione sit docet, ut ipsa ira cum moderatione sit neque nimium quis justum se praebeat delinquenti: quia solent quidam sic peccare, ut tantis plagis afficiendi videantur, quantas non possunt ferre: et qui poterat forte corrigi, tollitur de vita, non sine peccato irascentis. Hinc est unde Salomon: Noli, inquit, justus esse multum; quia est qui perit in suo justo . Sed imitatores Dei esse debemus qui temperatam habet justitiam; cum enim justum esset plecti iniquos, patientia sua suffert eos, ut aliqui ex eis corrigantur. Nos ipsos servos suos peccantes patitur, nec cito aliquem percutit. Sol non occidat super iracundiam vestram: nolite locum dare diabolo. Iram transire vult, nec retineri in pectore, ut die orta, cum die decidat, quia si in animo manserit, dat occasionem diabolo gloriandi. Necesse est enim iratus animus mala cogitet, quod cupit diabolus; invenit enim mentem paratam ad malum, cui se inserens, affectu suo
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. in qͦ sapit. Eit id̾o qͥa ueritas & in¬
sticia dĩ agentilib ignoratur. Cumm
em̃ credentes dm̃ agnoᷤcunt creato¬
rem: seruantes mandata eiꝰ ĩ iusti¬
cia & ueritate creant᷑ Propt qd̃ de¬
posito mena̾iatio ĩoqͥmin ueruatt̃
umnꝰ qͥsq cũ ꝓximo suo: qm sumus
in uicem menbra. Quia in uerita¬
te & iusticia creati sumꝰ renati inbap¬
tismate idcirco ut in eo maneamus.
mendatiũ deponere iubem᷑ ad sũp¬
ta ueritate. nec dolo aliquid cũ fix
agere: ut qͥa uniꝰ corꝑis menbra su¬
mus causis nr̃is inueritate inuid
faueamꝰ. Irascimini & nolite peccas.
Qm̃ irasci qͥs non potest ꝓhiberi. q¬
pe. cũ ira motꝰ sit naturał. concepᷤ
ex causis qͥ solet ad ꝓfectũ ꝑtinere
delinquentis. idcirco irascendũ dicis
ses cõmoner ne ꝑ iram peccit᷑. Solemꝰ
eñ modũ egredi dũ rascimui. s
inucm᷑ ipsi peccare qͥ peccantes argui¬
mꝰ: dũ plus irascun᷑ & ampliꝰ onera¬
mus peccantẽ quam meret᷑. hoc gͦ

Expanded text:
est, in quo sapit; et ideo veritas et justitia Dei a gentilibus ignoratur. Cum enim credentes Deum agnoscunt creatorem, servantes mandata ejus, in justitia et veritate creantur. Propter quod deposito mendacio, loquimini veritatem unusquisque cum proximo suo ; quoniam sumus invicem membra. Quia in veritate et justitia creati sumus, renati in baptismate; idcirco ut in eo maneamus, mendacium deponere jubemur, assumpta veritate, nec dolo aliquid cum fratre agere; ut quia unius corporis membra sumus, causis nostris in veritate invicem faveamus. Irascimini et nolite peccare. Quoniam irasci quis non potest prohiberi quippe cum ira motus sit naturalis, conceptus ex causis, qui solet ad profectum pertinere delinquentis 244 idcirco irascendum dicit , sed commonet ne per iram peccetur. Solemus enim modum egredi, dum irascimur et invenimur ipsi peccare, qui peccantes arguimus, dum plus irascimur, et amplius oneramus peccantem, quam meretur. Hoc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ p̾sentiũ ñ spem futurorũ ad¬
sercnidam iudicantes: id̾o uenit suꝑ
hos uindicta de cȩlis: ut sciant uerũ¬
ẽẽ: discretos ne participes fiant pene
illorum. uistis aliquando teue¬
bre ñc aut̃ lux indomino. Penebrt
ignorantia sunt qͥa nemo uidet in
tenebris. Ignorantia uero gentilites
ẽ. siue ꝑfidia: aqͣ dĩ gr̾a adfidems
Etisunt. Facti lux id ẽ. ueritas qull
in luce mainfestant᷑ quȩ sunt. Dciq
pagam intenebris mistica sua celeba

Expanded text:
rationem praesentium, non spem futurorum asrationem praesentium, non spem futurorum asserendam judicantes. Ideo venit super hos vindicta de coelis, ut sciant veruere discretos esse, ne participes fiant poenae illorum. Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino. Tenebrae ignorantia sunt; quia nemo videt in tenebris: ignorantia vero gentilitas est, sive perfidia a qua Dei gratia ad fidem tracti sunt, facti lux, id est, veritas; quia in luce manifestantur, quae sunt. Denique pagani in tenebris mystica sua celeb
Abbreviated transcription (Latin):
ea quȩ dĩ sunt sibi usurpat & re¬
cundit auarꝰ. ut quȩ usib om̃ium
deneget: quando idcirco hȩc con¬
qͣgat apd̾ se. ne alii utant᷑. quȩ res
facit ut caro uenundet᷑. nee pau¬
peres iuuant: si eni minine recun¬
dent᷑: abundantia om̃iũ rerũ fa-¬
ceret uilitatem. Deniq apud ue¬
teres quia auaritia non erat nec cari-¬
tos ledit: creatori similicer inimica.
Uult em̃ ds ac iubet de his quȩ crea¬
uit subueniri pauꝑib: auaritia con¬
tra dicet. Uidȩan sine diabolo. ẽe. pos¬
sit. Nemo uos seducat manib uer¬
bis. ꝓpt̃ ea em̃ uenit ira dĩ infilios dif¬
fidentiȩ. Nolite gͦ effici participes
eorum. In anes sermones uam sunt.
Uanitas autẽ idolorum cultura. ẽ. qui
utiq non ex deo mitiũ habet sed de
errore. Docet gͦ ne horum uerbis ad¬
sensus p̃beat᷑ ꝑstrep̃t eñi semꝑ & se¬
ductione quadã fallatiȩ contra fidẽ.
Consuetudinẽ antiqͥtatis obtendunt:

Expanded text:
ea quae Dei sunt, sibi usurpat et reea quae Dei sunt, sibi usurpat et recondit avarus; ut quae usibus omnium deneget; quando idcirco haec congregat apud se, ne alii utantur; quae res facit, ut caro venumdentur, ne pauperes vivant; si enim minime reconderentur, abundantia omnium rerum faceret utilitatem: denique apud veteres quia avaritia non erat, nec charitos laedit. Creatori similiter inimica; vult enim Deus ac jubet de iis quae creavit, subveniri pauperibus, avaritia contradicit. Vide an sine diabolo possit esse. Nemo vos seducat inanibus verbis; propterea enim venit ira Dei in filios diffidentiae. Nolite ergo effici participes eorum. Inanes sermones vani sunt; vanitas autem idolorum cultura est, quae utique non ex Deo initium habet, sed de errore. Docet ergo ne horum verbis assensus praebeatur; perstrepunt enim semper, et seductione quadam fallaciae contra fidem consuetudinem antiquitatis obtendunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficiant nr̃am & dĩ laudem. inciuꝰ
legem edi meditandũ. ẽ. die ac no¬
ete sicut scriptũ. ẽ. inpsalmo pͥmo.
Ex conuersatione eñi & moribus
dĩ serui. eẽ: tacentes intelligendi
sunt: ut quatitũ distat uerũ afal¬
so tantũ dista̾nt dĩ serui aseriuis
aiaboli. Hoc eñi scitote qd̾ om̃is
forncator aut inmundus. autꝰ
auarꝰ qd̾. ẽ. idolatria ñ habet he¬
reditatem in regno dĩ & xp̃i. Qua
causa amouenda st̃ hȩc. ostendit:
qͥa qͥ tał fuerit parte̾ in regno cȩ¬
lors non habedit qd̃. ẽ. patris etꝰ
fiuir: ut auaritiam tamen rem ꝑi¬
cłosam. ẽẽ. doc̾et : idolatriam hãc
non cupat qua nullũ peccatũ ma¬
ius. ẽ. łideamꝰ gͦ cur auaritia ido¬
latria ddicat᷑: idolatͥa di honorifi¬
centiam usurpat & uindicat crea¬
turȩ. cum in nomine ditatis qd̃ con¬
ditori soli cõpetit participẽ illi ad¬
serunt eiꝰ facturam. Auaritia. aut̃
ia circo huic exeqͣta. ẽ. qͥa similiter

Expanded text:
proficiant nostram, et Dei laudem, in cujus proficiant nostram, et Dei laudem, in cujus lege meditandum est die ac nocte; sicut scriptum est in psalmo . Ex conversatione enim et moribus Dei servi etiam tacentes intelligendi sunt; ut quantum distat verum a falso, tantum distent Dei servi a servis diaboli. Hoc enim scitote, quod omnis fornicator, aut immundus, aut avarus, quod est idololatria, non habet haereditatem ic, ostendit; quia qui talis fuerit, partem in regno coelorum non habebit, quod est Patris et Filii. Ut avaritiam tamen rem periculosam esse doceret, idololatriam hanc nuncupat, qua nullum peccatum majus est. Videamus ergo cur avaritia idololatria dicatur. Idololatria Dei honorificentiam usurpat, et vindicat creaturae, cum in nomine deitatis, quod soli conditori competit, participem illi asserit ejus facturam. Avaritia autem idcirco huic exaequata est, quia similiter
Abbreviated transcription (Latin):
nec nominet᷑ inter uos sicut decet
scõs. Manifesta sunt quȩ dicis qͣm
tam̃ grauis res sic auaritia. aq
dissimulamꝰ quando fornicatiom
& inmunditiȩ cõꝑatur. Et sic a nob̾
udet᷑ qͣsi quȩdã culpa nullimo
m̃ti cũ sit graue peccatum. Sc̃i gͦ
es se. non possunt: in qͥbus aliqͥo
horp quȩ ꝓhibet fuerit reptũ.
turpitudo. aut stulti loqͥum aut
scurrilitas. quȩ adrẽ ñ ꝑtinet: sed ma¬
gis grarũ actio. Qm̃ quidã solerł
aliqͥo turpe agere aut stulti loqͥis
ioc̃ mouere qͣsi ñ sit peccatũ: hoc ꝓ¬
desti debent indĩ. ꝑstultulo qͥa em̃
peccat᷑. Undc salamon. Stultus inqͥs
prisum agit mala. Et dommꝰ m
ȩuangło dicit qͥa omne uerbum
occiosum qd̾ locuti fuerint homines
readdent de co rationẽ inchie uichicuz¬
nec multa possunt discerm. quȩ id¬
circo dicunt᷑ ut aͦliciuꝰ ꝑtineant con¬
tumeliã ⁊ dõ adrem salucarẽ non ꝑ¬
tinent hȩc. Quare hȩc agenda et
loquenda monet quȩ aducilitatẽ

Expanded text:
r vos, sicut decet sanctos. Manifesta sunt quae dicit. Quam tamen gravis res sit avaritia, a qua dissimulamus, quando fornicationi et immunditiae comparatur, et sic a nobis videtur, quasi quaedam culpa nullius momenti, cum sit grave peccatum. Sancti ergo esse non possunt, in quibus aliquid horum quae prohibet, fuerit repertum. Aut turpitudo, aut stultiloquium, aut scurrilitas, quae ad rem non pertinent; sed magis gratiarum actio. Quoniam quidam solent aliquid turpe agere, aut stultiloquiis jocum movere, quasi non sit peccatum, hoc pdesti debent videri; per stultiloquia enim peccatur. Unde Salomon: Stultus, inquit, per risum agit mala . Et Dominus in Evangelio dicit: quia omne verbum otiosum quod locuti fuerint homines, reddent de eo rationem in die judicNec inulta possunt discerni, quae idcirco dicuntur, ut ad alicujus pertineant contumeliam; ideo ad rem salutarem non pertinent haec. Quare haec agenda et loquenda monet, quae ad utilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
incelos in duxit. Eix quib ali¬
quanti resurgentes incorꝑib mul¬
tis apparuerunt intestimonium
euicte mortis. Ut qͥ forte xp̃i resur¬
rectionem credituri non. cẽnt. exhorũ
resurrectione quos mortuos scirent
reifierent: hos eiũ uiderunt quos
agnoscerent dudũ uixisse: quanius
captiuiinuiti & alieni dĩcant᷑ Salua¬
tor tam̃ & suos diͣxit & uoluntarios:
apparentia eñi sua dũ lacessit deside¬
rantes lib̾art cepisse illos dicit᷑. Qͦꝰ aut̃
descendit qͥa. ẽ. nͥ quia etiã descendit
cendit ut ascendet: & non sic̃ homines
qui adhoc descenderunt ut illic re¬
manerent. Ex sententia eni teneban¬
tur apud inferos quȩ sententia salua¬
torem tenere non poterat: quia uicit
peccatum. Niumpho gͦ diabolo des¬
cendit in corde terre ut ostensio eiuis
predicatio. erut mortuorur᷑ & qͦt qͦt cu¬
pidi eiꝰ eẽnt lib̾ arent᷑: nec poterant ñ
aicen̾e: qui adhoc descendat ut ii po¬

Expanded text:
in coelos induxit . Ex quibus aliin coelos induxit . Ex quibus aliquanti resurgentes in corporibus, multis apparuerunt ad testimonium evictae mortis; ut qui forte Chrisrectionem credituri non essent, ex horum resurrectione, quos mortuos scirent, rei fierent; hos enim viderunt, quos agnoscerent dudum vixisse. Quamvis captivi, inviti et alieni ducantur; Salvator tamen et suos duxit, et voluntarios. Apparentia enim sua dum lacessit desiderantes liberari, cepisse illos dicitur. Quod autem ascendit, quid est, nisi quia etiam descendit cendit, 241 ut ascenderet; et non sicut homines, qui ad hoc descenderunt, ut illic remanerent. Ex sententia enim tenebantur apud inferos, quae sententia Salvatorem tenere non poterat; quia vicit peccatum. Triumphato ergo diabolo, descendit in cor terrae; ut ostensio ejus praedicatio esset mortuorum, et quotquot cupidi ejus essent, liberarentur. Nec poterat non ascende