comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne. manus ñ porrigunt. Multi gͦ st̃
infirmi sedunus sanat᷑. quia solus qͥ
dm̃ colit. iustificatur. Qd̃ uͦ quidam
demissi sanabantur. iste autẽ ꝑ solum
dñm sine cooꝑatione hominũ sanita¬
tem ẽ ad eptꝰ. sigc̃at qd̃ aliq̃n cooꝑante
p̃dicatione uel int̾cessione humana
salutem consequimur. aliqͣndo uͦ ꝑ
solam aspirationẽ int̾nam iustifica¬
m᷑. Tolle grabatũ tuũ. ⁊ c̾. Qui langu¬
erat grabatũ domũ reportat. cum a¬
mina peccõꝵ remissione curata. se
ad internam sui custodiam cũ ipso
corpore refert. ne quid it̾m unde fe¬

Expanded text:
ne manus non porrigunt. Multi ergo sunt ne manus non porrigunt. Multi ergo sunt infirmi, sed unus sanatur; quia solus, quDeum colit, justificatur. Quod vero quidam piscinam sanabantur, iste autem per solum Dominum sine cooperatione hominum sanitatem est adeptus, significat quod aliquando, cooperante praedicatione, vel intercessione humana salutem consequimur; aliquando vero per solam inspirationem internam justificamur. Tolle grabatum tuum, et vade. Qui languerat, grabatum domum reportat, cum anima peccatorum remissione curata, se ad internam sui custodiam cum ipso corpore refert, ne quid iterum unde fe
Abbreviated transcription (Latin):
continet. Qui delectatur in uanis di¬
u̾soꝵ sonoꝵ. aut uocum modulatio¬
nib. aut illecebrosis cantib. qui aurẽ
accõmodat ut audiat sanguinẽ. de¬
tractiones libent̾ audiendo. intra au¬
ditus sui ambitum multitudinẽ ht̃
languentiũ. Qui delicatis cibis ⁊ diu̾¬
sis saporib & potib concupiscentie
palati sui &e gule satisfacit. intrapor¬
cicus huiꝰ ambitum. multitudinẽ lan¬
guentium custodit. alii diu̾sis odori
factui satisfacere contendunt. Alii di¬
u̾saꝵ rerũ suauitatib. tactus uolup¬
tatib deseruiunt. S unꝰ quisq sen¬
sus tot seruat languentes. qͦt appetituũ
patitur corruptiones. Aqua in qͣ lan¬
guidi sanabantur cõpunctione sig̃at.
nos descendit: ⁊ in nobis excitat grãm
quacunq detineat᷑ infirmitate corru¬
ptionis. Quod autem dicitur ⁊ sana¬
batur unꝰ. hoc insinuat qd̃ qui unita¬
ñ erigunt. Aridi sunt. qui inbona ac¬
tione. uelelemosinarum distributio¬

Expanded text:
continet. Qui delectatur in vanis dicontinet. Qui delectatur in vanis diversorum sonorum aut vocum modulatibus, aut illecebrosis cantibus; qui aurem accommodat ut hauriat sanguinem, detractiones libenter audiendo, intra auditus sui ambitum multitudinem habet languentium. Qui delicatis cibis, et diversis saporibus, et potibus concupiscentiae palati sui et gulae satisfacit, intra porticus hujus ambitu multitudinem languentium custodit. Alii diversis odorafactui satisfacere contendunt. Alii diversarum rerum suavitatibus, tactus voluptatibus inserviunt. Sed unusquisque sensus tot servat languentes, quot appetituum patitur corruptiones. Aqua, in qua languidi sanabantur, compunctionem significat. nos, et in nobis excitat gratiaquacunque detineatur infirmitate corruptionis. Quod autem dicitur, et sanabatur unus, hoc insinuat quod qui unitandata cognoscunt. Aridi sunt, qui in bona actione, vel eleemosynarum distributio
Abbreviated transcription (Latin):
rosolimã. Est autẽ ieroso¬
limis ꝓbatica piscina. q̃ cognomina¬
cur hebraice bethsaida qͥnq porticꝰ
habens. Piscina ꝓbatica .i. ouilis. in
qua oues lauabantur que in sacrifi¬
cium dni offerebantur. conu̾sationẽ
designat scãm ⁊ religiosam. in qua
anima que ouis eẽ debet ꝑ innocen¬
tiam. lauari debet ꝑ penitentiã. ut
offeratur dño ꝑ oꝑationem bonam.
habet ista piscina qͥnq porticꝰ. ꝓpter¬
quinꝙ sensus corporis. ꝑ quos omnis
actio nr̃a ad effectum. uel ꝑfectum
ducitur. In his autem .i. sensus nr̃i. ia¬
cet iultitudo magna languentium.
quia multiplex ẽ corruptio sensuũ
corporalium. Corrumpitur uisus ua¬
na uidendo. auditus uana audien
Qui delectatur inspectacłis uanitatiᷤ.
⁊ multiplici specie rerũ tp̃ralium. qͥ
uidet mulierem ad concupiscendum
uisa illegtime concupiscit. multitu¬
dinem languentiũ habet in uisu. Et¬
quot enim inuisu illicitos appetitus
habet. tot in eodem sensu languenteᷤ

Expanded text:
osolymam. Est autem Hierosolymis probatica piscina, quae cognominatur Hebraice Bethsaida, quinque porticus habens . Piscina probatica, id est ovilis, in qua oves lavabantur, quae in sacrificium Domini offerebantur, conversationem designat sanctam et religiosam, in qua anima, quae ovis debet esse per innocentiam, lavari debet per poenitentiam, ut offeratur Domino per operationem bonam. Habet ista piscina quinque porticus, propter sensus corporis, per quos omnis nostra actio ad effectum perfectum ducitur. In his autem quinque sensibus nostris jacet multitudo magna languentium, quia multiplex est corruptio sensuum corporalium. Corrumpitur enim visus, vana videndo; auditus, vana audiendQui delectatur in spectaculis vanitatis et multiplici specie rerum temporalium, qui videt mulierem ad concupiscendum visa illegitime concupiscit, multitudinem languentium habet in visu. Quotquot enim in visu illicitos appetitus habet, tot in eodem sensu languentes
Abbreviated transcription (Latin):
templationi intendere. Lectus nãq
quietẽ sig̾cat. Pmi gͦ sunt in agro
ꝓpt̾ libertatem. scd̃i in molendino
ꝓpt̾ laborem. t̾cii in lecto ꝓpt̾ qͥecem.
S ex his omnib unꝰ assumetur. alt̾
relinquet᷑. assumet᷑ gͣnum. relinq̃t᷑
palea. Assumetur frum̃tum. relinque¬
tur lolium. assumetur agnus relinq̃t᷑
hedus. Assumetur piscis. relinq̃tur ser¬
relinquetur malus ꝑ culpam. Assume¬
tur bonus in futuro ad głam. malus
relinquet᷑ ad penam. Bonus assumet᷑
ad beatitudinẽ. malus relinquet᷑ ad
damnationẽ. Int̾im cñ dum p̃sens agi¬
tur uita. in omni modo uiuendi sem¬
ꝑ bonis mali sunt coniuncti:⁊ st̃ in a¬
gro. in mola. in lecto bini. boni ⁊ ma¬
li. Uideat modo quisq qͦ modo sit. &¬
talem se faciat. ut debeat assumi ñ

Expanded text:
templationi intendere. Lectus namque templationi intendere. Lectus namque quietem significat. Primi sunt in agro, propter libertatem; secundi in molendino, propter laborem; tertii in lecto, propter quietem. Sed ex his omnibus unus assumetur, alter relinquetur. Assumetur granum, relinquetur palea; assumetur frumentum, relinquetur lolium; assumetur agnus, relinquetur haedus; assumetur piscis, relinquetur anrelinquetur malus per culpam; assumetur bonus in futuro ad gloriam, malus relinquetur ad poenam; bonus assumetur ad beatitudinem, malus relinquetur ad damnationem. Interim tamen, dum praesens agitur vita, in omni modo vivendi semper boni sunt malis conjuncti, et sunt in agro, in mola, in lecto bini, boni et mali. Videat igitur modo quisque quomodo sit, et talem se faciat, ut debeat assumi, non
Abbreviated transcription (Latin):
lentes in mola. una assumet᷑. ⁊ alt̾a re¬
linquetur. Quo in lecto. unus assume¬
tur.⁊ alt̾ relinquet᷑. Possumꝰ ꝑ illos qͥ
in agro erunt. homines laicos inscło
qui in campo ẽ. habet potestacem qͦl¬
bet diuertendi. sic laici rel sius lici¬
te utentes. potestatem hñt quod uo¬
lunt faciendi. Comedũt qñ uolunt.
bibunt qͣndo uolunt. dormiunt
sibi concessa. non inconuenient̾ in
agro ẽẽ dici possunt. Pillas autẽ q̃
in mola molentes ert̃. possumꝰ acci¬
ꝑe eos qui rerum eccłiasticaꝵ curas
agunt. Qui recte feminino gen̾e desi¬
gnantur. eo qd̃ ꝓ infirmitate ⁊ fragili¬
tate sua arduitatem uite contẽplati¬
ue scandere ñ ualent. ⁊ ext̾iora tm̃
tractare negocia ꝑmittunt᷑. Qui dũ
omniũ sibi cõmissoꝵ curam gert̃.
quasi ꝑ cireuitum laboris sui molã
ducunt. ꝑ illos uͦ qui in lecto erunt.
possumus eos acciꝑe. qui ab actioni¬
b ext̾iorib quiescentes. solis secretis
celestib uacare: ⁊ duune debent con¬

Expanded text:
a relinquetur: duo in lecto, unus assumetur, et alter relinquetur . Possumus per illos qui in agro sunt, homines laicos acciperqui in campo est habet potestatem quolibet divertendi, sic laici rebus suis libere utentes, potestatem habent quod volunt faciendi: comedunt quando volunt, bibunt quando volunt, et sic sibi concessa, non inconvenienter in agro esse dici possunt. Per illas autem, quae in mola molentes erunt, possumus accipere eos qui rerum ecclesiasticarum curam gerunt: qui recte feminino genere designantur, eo quod infirmitate et fragilitate sua arduitatem vitae contemplativae ascendere non valent, et exteriora tantum tractare negotia permittuntur: qui dum omnium sibi commissorum curam gerunt, quasi per circuitum laboris sui molam ducunt. Per eos vero qui in lecto erunt, possumus eos accipere, qui ab actionibus exterioribus quiescentes solis factis coelestibus vacare, et divinae debent con
Abbreviated transcription (Latin):
uit patricium romanoꝵ & misit eum
ad italiam. Quodum ꝑuenisset regẽ
totilaisuꝑauit. & scd̃m patris benedic¬
ti ꝓphetiam. totila mortiis ẽ. Pidem
na. Qua de causa eodem anno celebrari
sollemintas cepit scẽ dei geuitͥcis marie.
purificationis ipsius. scd̃a die februarii
mensis: &e cessauit mortalitas illa. Et hec
nominari. eo quod hac ipsa die allato
in templo dño. symeon et anna ei obui

Expanded text:
vit patricium Romanorum, et misit cum vit patricium Romanorum, et misit cum ad Italiam. Quo dum pervenisset, regem Totilam superavit, et secundum Patris Benedicti prophetiam Totila mortuus est. Per ina. Qua de causa eodem anno celebrari solemnitas coepit sanctae Dei genitricis Mariae purificationis ipsius secunda die Februarii mensis, et cessavit mortalitas illa. Et haecnominari, eo quod hac ipsa die allato in templum Domino Simeon et Anna ei obvi
Abbreviated transcription (Latin):
manos rebellantes: totilam qui et
bauila dicitur sibi regem creauer̃t.
Qui coutra romauos sepe dimicans. e¬
oꝵ uires multis uicib fregit: ac suꝑa¬
uit. Coruscabat ꝑ idem tempus in ital¬
a uir dñi grã bene dictus et nomine.
Ad quẽ cum p̃fatus totila causa ꝑscru¬
tandi an sp̃m ꝓphetie haberet uenis¬
set: p̃nunciauit ei idem dñi uir que
ei uentura exant dicens. Multa ma¬
la facis. multa fecisti. iam aliquando
ab unquitate compescere.⁊ quidem
romam ingressurus es. mare transi¬
turus es. nouem annis regnabis: oeci¬
mo morieris. Igitur non multo post
dum mare transiens. siciliam depopu¬
latus fuisset. ⁊ inde reu̾sus romam
ciuxisset atq cepisset. totaferme noc¬
te suos cubis clangere p̃cepit. ut roma¬
ni a gothis se se quib cũꝙ modis occu¬
lerent. Capta ẽ igitur roma a p̾fato
tocila rege amo.xx.i. iustimani augu¬
sti. Quod audiens iustimanus augus¬
tus. narsetem uirum sapientem ordina¬

Expanded text:
manos rebellantes Totilam, qui et manos rebellantes Totilam, qui et Bajola dicitur, sibi regem creaverunt. Qui contra Romanos saepe dimicans, eorum vires multis vicibus fregit ac superavit. Coruscabat per idem tempus in Italia, vir Domini gratia Benedictus, et nomine. Ad quem cum praefatus Totila causa perscrutandi an spiritum prophetiae haberet, venisset, praenuntiavit ei idem Domini vir quae ei ventura erant, dicens: Multa mala facis, multaque fecisti; jam aliquando ab iniquitate conquiesce, et quidem Romam ingressurus es, mare transiturus es, novem annis regnabis, decimo morieris. Igitur non multo post dum mare transiens, Siciliam depopulatus fuisset, et inde reversus Romam cinxisset, atque cepisset, tota ferme nocte suos tubis clangere praecepit, ut Romani a Gothis sese quibuscunque modis occulerent. Capta est igitur Roma a praefato Totila rege anno XXI Justiniani Augusti. Quod audiens Justinianus, Narsetem virum sapientem ordina
Abbreviated transcription (Latin):
retro remeauit. Tunc spreto theodo¬
aldo. & pͥma coniuge repudiata. ma
thesnentem theoderici regis neptem
sibi matrimonio iunxit. Seddum no¬
uis nuptiis delectatur. belsarius romã
ingreditur: et cum gaudio suscipitur.
Confestim quoq uicina occupauit loca:
romam oppidorumq p̾sidia. Quib
sine dilatione patratis. uitigis rex ro¬
mam aggreditur. eamq ꝑ annum
integrum obsidione cireundat. Uerũ
tandem belisarius machinas eius ig¬
ne consumpsit.& inde eum exturbatũ
usq ad ariminũ effugauit. Et ñ mul¬
tis dicb int̾iectis. apud rauenuam in¬
clusum in deditionem suscepit: eum¬
q cum uxore sua & opib palatii. con¬
stantinopolim deportauit. Sicq iusti¬
manus orchodoxus augustus breuitẽ¬
poris int̾uallo de duab ualidis gentib
ꝑ manum belisarii ducis incliti: nobi¬
liter criumphauit. Porro post belisarii
ducis decessum. gochi qui tͣus padum
& in liguria consistebant. contra ro¬

Expanded text:
retro remeavit. Tunc spreto Theodoretro remeavit. Tunc spreto Theodoaldo, et prima conjuge repudiata, Mathesuentem Mathesuntem Theoderici regis neptem sibi matrimonio junxit. Sed dum novis nuptiis delectatur, Belisarius Romam ingreditur, et cum gaudio suscipitur. Confestimque vicina occupavit loca, Romam, oppidorumque praesidia: quibus sine dilatione patratis Vitigis rex Romam aggreditur, eamque per annum integrum obsidione circumdat. Verum tandem Belisarius machinas ejus igne consumpsit, et inde eum exturbatum usque ad Ariminum effugavit, et non multis diebus interjectis, apud Ravennam inclusum in deditionem suscepit, eumque cum uxore sua, et opibus palatii Constantinopolim deportavit. Sicque Justinianus orthodoxus Augustus brevi temporis intervallo de duabus validis gentibus per manum Belisarii ducis inclyti nobiliter triumphavit. Porro post Belisarii ducis discessum, Gothi qui trans Padum et in Liguria consistebant, contra Ro
Abbreviated transcription (Latin):
designauit successorem. De iustini ano
bus criumphauit. Ham septimo imꝑi¬
sui anno factasunt wandalica bella. ꝓ
recepit belisarius affricam. et fauente
deo eo ꝑrexit magna celeritate.& infide¬
les wandalos suꝑauit: & totam tandẽ
affricam pͥus auulsam ad antiquũ rei¬
publice corpusreuocauit. Rex qͥppe wan¬
daloꝵ gelimer. cum impetũ belisari fer¬
re nequiret: ad maurusios fugit. Sed
eum ibi belisarius celerit̾ insecutꝰ. com¬
p̃hendit: et argentea uinctum cathe¬
na secum adduxit: et de eoconstanti¬
nopolim triumphauit. E non multo
post iustimanus augustus. eundem be¬
lisarium ad italiam destinauit. Quo
belisarius ueniens: pͥmo accessu sicili¬
am ꝑuassit: & nea polim obsedit et
expugnauit & expoliauit. Quod ubi
rex italie theodo aldus audiuit: u¬
tigem sui exercitus ducem contra eũ
destinauit. Sed postqͣm uitigis cam¬
paniam est ingressus. & rex ab exer¬
citu ẽ creatus: expeditionẽ soluit &¬

Expanded text:
designavit successorem. CAP. IV. De designavit successorem. CAP. IV. De bus triumphavit. Nam septimo imperii anno facta sunt Vandalica bella, et recepit Belisarius Africam, et favente Deo eo perrexit magna cum celeritate, infideles Vandalos superavit, et totam tandem Africam prius avulsam, ad antiquae reipublicae corpus revocavit. Rex quippe Vandalorum Getimer cum imperium Belisarii ferre nequiret ad Maurusios fugit. Sed eum ibi Belisarius celeriter insecutus comprehendit, et argentea vinctum catena secum adduxit, et de eo Constantinopoli triumphavit. Et non multo post Justinianus Augustus eumdem Belisarium ad Italiam destinavit. Quo Belisarius veniens primo accessu Siciliam pervasit, et Neapolim obsedit, et expugnavit, et exspoliavit. Quod ubi rex Italiae Theodoaldus audivit, Vitigem sui exercitus ducem contra eum destinavit. Sed postquam Vitigis Campaniam est ingressus, et rex ab exercitu est creatus, expeditionem solvit et
Abbreviated transcription (Latin):
patricium interfecit. Sed et boeciũ con
bilitauerat. & alios libellos elegantissi¬
me composuerat. idem tyrannus exilii
pena damnauit. & int̾ritorio mediola¬
nensi iugulari fecit. Hac tam̃ immanᷤᷤ
seueritatis impunitate theodericus ne¬
quaqͣm ẽ gauisus. Nam ñ multo post.
horribili et inopinata morte pollutã
peccatis animam exalauit. Quẽ etiam
quidam solitarus apud liberam manẽs
insulam. corporeis uidit ocłis inollam
uulcani demergi. ubi mare sicut ca¬
cabus feruescit ab igne. Theoderico uͦ
regi: athalaricus nepos eius successit. &
athalarico theodoaldus. Porro longo¬
bardis adhuc in pannonia consistenti¬
bus p̃erat albin filius aldom. qui non
multo post ipsam longobardoꝵ gentẽ
initaliam introduxit. Int̾ea uͦ iustim¬
anus xp̃ianissimus augustus. contra
parchos felicit̾ dimicauit. & tandem
cum rege eoꝵ fedus firmissimũ stabi¬
liuit. Qui etiam dum deficeret. iusti¬
mianum suũ ex sorore nepotem. sibi

Expanded text:
patricium interfecit. Sed et Boetium conspatricium interfecit. Sed et Boetium consbilitaverat, et alios libellos elegantissime composuerat, idem tyrannus exsilii poena damnavit, et in territorio Mediolanensi jugulari fecit. Hac tamen immanis saevitiae impunitate Theodericus nequaquam est gavisus. Nam non multo post horribili et inopinata morte pollutam peccatis animam exhalavit. Quam etiam quidam solitarius apud Liparem manens insulam corporeis oculis vidit in ollam Vulcani demergi, ubi mare sicut cacabus fervescit ab igne. Theoderico vero regi Athalaricus nepos ejus successit, et Athalarico Theodoaldus. Porro Longobardis adhuc in Pannonia consistentibus praeerat Alboinus filius Aldoini, qui non multo post ipsam Longobardorum gentem in Italiam introduxit. Interea vero Justinus, christianissimus Augustus, contra Parthos feliciter dimicavit, et tandem cum rege eorum foedus firmissimum stabilivit. Qui etiam dum deficeret, Justinianum suum ex sorore nepotem sibi
Abbreviated transcription (Latin):
nianus anastasio ꝑfido succedens in
Ad hunc misit hormisda uen̾abilis pa¬
pa aburbe regia sc̃m germanũ ca
acones. necnon et petrum notarium
suum. ut ep̃os quos anastasius ꝓcat᷑o¬
lica exiliauerat exillauerat fide. ad
ꝓpͥas reuocaret eccłias. Quos omnes
cum grandi letitia suscepit clemen¬
tissimus imꝑator. ⁊ remisit honora¬
biliter. Post hormisdam autem ioħeᷤ
cathedram meruit apłicam. Qui et
ipse ad eundem pͥncipem uenit. De¬
inde dum constantinopolim ꝑuenis¬
set. ⁊ ibuidem uir dei honorifice ab ĩ¬
ꝑatore & ab omni fere ppło eiusdem
urbis susceptus fuisset. mox in eoꝵ
conspectu ad portam que aurea uo¬
citatur. roganti ceco lumen indul¬
sit. Demum uͦ impetratis ꝓ quib
ierat. rauennam remeauit. Ubi se¬
pe nominatus ꝙranmus. theodericꝰ
telo et inuidia quod audierat eum ab
augusto honorifice susceptum atq trac¬
tatum cum comitib eius tenuit. &e carce¬
ris afflictione ꝑemit. Si machum quoꝙ

Expanded text:
ator Anastasio perfido succedens in i tribus. Ad hunc misit Hormisda venerabilis papa ab urbe regia sanctum Germanum Capaconos, necnon et Petrum notarium suum, ut episcopos, quos Anastasius pro catholica exsulare fecerat fide, ad proprias revocaret Ecclesias. Quos omnes cum grandi laetitia suscepit clementissimus imperator, et remisit honorabiliter. Post Hormisdam autem Joannes cathedram ascendit apostolicam. Qui et ipse ad eumdem principem venit. Denique dum Constantinopolim pervenisset, et ibidem vir Dei honorifice ab imperatore, et ab omni fere ejusdem urbis populo susceptus fuisset, mox in eorum conspectu ad portam, quae Aurea vocitatur, roganti caeco lumen indulsit. Demum vero impetratis pro quibus ierat, Ravennam remeavit. Ubi saepe nominatus tyrannus Theodericus zelo et invidia, quod audieerat eum ab Augusto honorifice susceptum atque tractatum, cum comitibus ejus tenuit, et carceris afflictione peremit, Symmachum quoque
Abbreviated transcription (Latin):
no. ab anthimo seductus epõ. cepit de¬
clinare a catholica fide. Et dum a diui¬
nis mandatis aurem cordis auertit. iui¬
sto dei iudicio amentiam incurrit. Un¬
de accersito uiro xp̃ianissimo iustini¬
ano curopalatem eum constituit. et ei
totius curam imꝑu delegauit. Quod cũ
&x mense septimo. Floruit his temporib
inurbe regia pͥscianus gramaticus &
rome quidam subdiaconus arator no¬
mine. qui apłoꝵ accus uersib exame

Expanded text:
no ab Anthimo seductus episcopo coepit declinare a catholica fide. Et dum a divinis mandatis aurem cordis avertit, justo Dei judicio amentiam incurrit. Unde accersito viro Christianissimo Justino, curopalatem eum constituit, et ei totius curam imperii delegavit. Quod cum imo octavo, et mense septimo. Floruit his temporibus in urbe regia Priscianus grammaticus, et Romae quidam subdiaconus Arator nomine, qui apostolorum Acta versibus hexame
Abbreviated transcription (Latin):
phiction. Erictonius. pandion. cuitis
filie ꝓmne. & philomena. ericteus. ci¬
crops. erictei. pandioncycropis. egeus
pandionis. theseus egei. menesteus.
demofon. thesei. oxinthes.ophiclas. thi¬
mostes. melantus. cedrus melanthi.
hucusq reges. Post hec autẽ princi¬
pes constituti st̃ quoꝵ singuli pncipa¬
tumusq ad finem uite cenuert̃. mediꝰ
chodriacastus. artippꝰ. thersippꝰ. forbas.
megacles. diognetus. fered̾. arifron.
thespieus.agamestor. aeschilus. alme¬
on. carops. aesimedes. elidicꝰ. hi pome¬
nes. leocrates. absander. eurixias. Post
hec annui principes. athenis consti
De regno la cedemoniorum. . xiiii.

Expanded text:
phiction, Ericthonius, Pandion, cujus filiae Progne et Philomena, Erictheus, Cecrops Ericthei, Pandion Cecropis, Aegeus Pandionis, Theseus Aegei, Menesteus, Demophoon Thesei, Oxintes, Aphicitas, Thimotes, Melanthus, Codrus Melanthi. Hucusque reges; posthaec autem principes sunt constituti, quorum singuli principatum usque ad finem vitae tenuerunt, Medrus Codri, Acastus, Archippus, Theusippus, Phorbas, Mezades, Diognetus, Pheredus, Ariphron, Thespieus, Agamestor, Aeschilus, Almeon, Carops, Aesimedes, Elidicus, Hippomenes, Leocrates, Absander, Eurixias. Post haec annui principes Athenis constit. CAP. XIV. De regno Lacedaemoniorum.
Abbreviated transcription (Latin):
egnum argiuoꝵ subiacho xiii¬
pͥmo rege exortũ usq ad nouissi¬
annum duodecimũ debbore. & baruc
apis. argus. casus. forbas. triopas. cro¬
copus. stelenꝰ. danaus. linches. abas.
proctꝰ. acrisuis. Post hec inmicenas
imꝑium ẽ tͣns latum. ꝑseus a crisio¬
ñ sponte int̾fecto inigrauit ab argis.
egistus. orestes. thisamenus. pentilus
egnum atheniensiũ a cicrope
pͥmo rege exortum. ab anno.xx¬

Expanded text:
egnum Argivorum sub Inacho primo rege exortum, usque ad novissiannum duodecimum Deborae et BarachApis, Argus, Criasus, Phorbas, Triopas, Crotopus, Sthelenus, Danaus, Lynches, Abas, Proetus, Acrisius. Post haec in Mycenas imperium est translatum. Perseus, Acrisio non sponte interfecto, migravit ab Argis. Egystus, Orestes, Thisamenus, Pentilus,egnum Atheniensium a Cecrope rege primo exortum, ab anno
Abbreviated transcription (Latin):
to ab hostib templo dei. statu scł cor¬
poris ⁊ anime immortalis. in babylonẽ
.i. in confusionẽ p̃sentis exilii tͣnsmigͣ̃s¬
se. S qr crescentib bonoꝵ ꝓfectib cres¬
cit inuidia maloꝵ. nec int̾ augm̃tapi

Expanded text:
to ab hostibus templo Dei, statu scilicet corto ab hostibus templo Dei, statu scilicet corporis et animae immortalis, in Babylonem, id est, in confusionem praesentis exsilii, transmigrasse. Sed quia crescentibus bonorum profectibus crescit
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m uires suas in impensas oꝑm tẽpli
& actionis bone ꝑcipiunt. bene uiuen
do medificationẽ fidelium confert̃.
Certum ẽ pondꝰ auri & argenti. certꝰ
numerꝰ sacerdotaliũ uestium. ut sci¬
amꝰ dm̃ cogitationes ⁊ sermones & ac¬
tꝰ nosse. &e digne remun̾ari. De fun
omnis ppłs uociferabat᷑ clamo¬
re magno in laudandodñm. eo quod
fundatũ eẽt templũ dnĩ. Plurimi etiã
de sacerdotib & leuitis &e pͥncipib pa¬
trum et semores quiuid̾ant pͥus cũ fun¬
datumeẽt ⁊ hoc templũ in ocłis eoꝵ. fle¬
bant uoce magna. In edificatione tẽpli
spũalis. fletꝰ simul &e letitia pͥncipibus
nascitur. Gaudent enĩ doctores in salu¬
tem penitentiũ. s lugent qi unꝗͣ. peni¬
tenda cõmiserant. Exultant ipsi desa¬
lute eoꝵ quipenitentia sua a morte aĩe
surrexert̃. lugent. qr peccando ꝑdidert̃.
Letant᷑ neophiti. grã redemptoris se
collectosẽẽ dolent se cũ humano gn̾e
in pͥmo parente ꝑisse. & quasi corrup¬

Expanded text:
secundum vires suas in impensas operum templi t actionis bonae perceperunt, bene vivendo ad aedificationem fidelium conferunt. Certum est pondus auri et argenti, certus est numerus sacerdotalium vestium, ut sciamus Deum cogitationes, sermones et actus nosse, et digne remunerare. CAP. omnis populus vociferatur clamore magno in laudando Dominum, eo quod fundatum esset templum Domini. Plurimi etiam de sacerdotibus, et levitis, et principes patrum, et seniores qui viderant templum emplum in oculis eorum, flebant voce magna . In aedificatione templi spiritualis fletus simul et laetitia principibus nascitur. Gaudent enim doctores in salute poenitentium; sed lugent, quia iniqua poenitenda commiserunt. Exsultant ipsi de salute, quia poenitendo a morte animae resurrexerunt. Lugent, quia peccando perierunt. Laetantur neophyti gratia Salvatoris se collectos esse, dolent cum humano genere in primo parente periisse, et quasi corrup
Abbreviated transcription (Latin):
illud originale bonũ quo facta ẽ ad y¬
maginem dei ipsa sp̃ualis creatura.
elucet ad cognitionẽ: & scdm illudbo¬
num quo facta ẽ ad similitudinẽ dei.
calet ad dilectionem. Iussit autẽ condi¬
tor ipsius. partem eius insua simplici
puritate subsistere. scilicet naturam
angłicam: partem uͦ illius luteis cor¬
ria bona principalia dedit d̃s̃
homini increatione. Primũ
bonum fuit. qd̾ eum deus fecit ad y¬
eumfecit ad similitudinem suã: ter¬
cium bonum fuit. immortalitaf. eor¬
poris. si ꝑstitisset homo in obsequio
conditoris. Ista tria bona fuert̃ homi¬
ni in conditione diuinitꝰ data: & natu¬
liter & originalit̾ insita. fuerũt et a¬
lia duo bona hominis. quasi extra e¬
um: unum subtus eum. aliud supra
eum. Subtus eum mundus: supͣ eum
deus. Mundus. uisibile bonum &e tͣn¬
sitorium: deus inuisibile bonũ et eter¬
num. In isto fuit homo creatus: mil¬
lo beatificandꝰ. Sub deo fuit homo con¬
ditione: supra mundum dignitate.

Expanded text:
illud originale bonum, quo facta est ad imaginem Dei, ipsa spiritualis creatura elucet ad cognitionem; et secundum illud bonum, quo facta est ad similitudinem Dei, calet ad dilectionem. Jussit autem Conditor ipsius partem ejus in sua simplici puritate subsistere, scilicet naturam angelicam, partem vero illius luteis corTria bona primordialia dedit Deus homini in creatione. Primum bonum fuit quod eum Deus fecit ad ieum fecit ad similitudinem suam; tertium bonum fuit immortalitas corporis, si perstitisset homo in obsequio Conditoris. Ista tria bona fuerunt homini in conditione divinitus data, et naturaliter et originaliter insita. Fuerunt et alia duo bona hominis quasi extra eum, unum subtus eum, alterum supra eum. Subtus eum mundus, supra eum Deus. Mundus visibile bonum et transitorium, Deus invisibile bonum et aeternum. In isto fuit homo creatus, in illo beatificandus. Sub Deo fuit homo conditione, supra mundum dignitate,
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Quod uͦ in singuliᷤ
capitulis breuitati stude¬
mus. ideo facimꝰ: ne ĩꝑfecou¬
ctionẽ inchoationis tue u̾¬
bis ꝓlixiorib oneremus.
Orime aut̃ partis libros
⁊ capitula talit̾ in seq̃nti¬
b ordinamꝰ.

Expanded text:
mus. Quod vero in singulis capitulis brevitati studemus. Ideo facimus ne imperfectionem inchoationis tuae verbis prolixioribus oneremus. Primae autem partis libros et capitula taliter in sequentibus ordinamus.
Abbreviated transcription (Latin):
ext̾ius. unũ dei & unũ hominis. Sab¬
batũ di illud quo ext̾ius ab oꝑe cessas¬
se dicit᷑. Sacram̃tum ẽ illius int̾ioris
fruens. nullo unqͣm labore fatigatur
Salbatũ hominis quod ei ext̾ius uisi¬
bilit̾ seruandũ p̃cipit᷑. sacram̃tũ est
int̾ioris salbati. ubi mens scã ꝑbonã
conscientiam a seruitute peccĩ qui¬
escens. in gaudio sp̃c scĩ iocundatur
hoc sabb̃m quisqͥs in p̃senti uita ser¬
uau̾it. ut nullis consentiat malis: ꝑ
sicut dictũ est. & erit salb̃m ꝓ salbo

Expanded text:
erius, unum Dei et unum hominis. Sabbatum Dei illud, quo exterius ab opere cessasse dicitur, sacramentum est illius interioris fruens nullo unquam labore fatigatur. Sabbatum hominis, quod ei exterius visibiliter servandum praecipitur, sacramentum est interioris Sabbati, ubi mens sancta per bonam conscientiam a servitute peccati quiescens in gaudio Spiritus sancti jucundatur. Hoc Sabbatum quisquis in praesenti vita ita servaverit, ut nullis consentiat malis, pesicut dictum est: Et erit Sabbatum pro
Abbreviated transcription (Latin):
dnãndi libido. ut nulli inqͣntũ potuit
parceret regno. qͥs inꝗͣ ꝑ illum sigcat᷑. nͥ
diabolus qui dixit in celum conscendã
suꝑ astradi exaltabo solium meũ. sedebo
in monte testam̃ti in lat̾ib aquilonis. as

Expanded text:
minandi libido, ut nulli in quantum potuit, parceret regno; quis inquam, per illum significatur, nisi diabolus, qui dixit: In coelum conscendam; super astra Dei exaltabo solium meum, sedebo in monte testamenti in lateribus aqui
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo parente sͥ subiecit. Alexander mori¬
ens imꝑiũ suũ satellitib diuisit: ⁊ diabo
filius ꝑditionis antixp̃c. qui qͣnto erit po¬
b ⁊ suis pͣuitatib repugnant fidelib.
Radix itaq peccati antiochꝰ illustriscũ
pͥncipib suis ꝑsequit᷑ ierłm ciuitatẽ sc̃ar:¬
S mathathias cũ filiis siuis uirilit̾ resistit.
qr xp̃c cũ electis p̃latis potent̾ eccłiam de¬
fendit. Uideamꝰ autẽ q̃ suit arma qͥb
machabei nr̃i contͣ hostes pugnant. ho¬
stes suꝑant & de finib suis exagitant. Q
sunt enĩ arma ista. nͥ uirtutes & bona
oꝑa. Habent arma. scutũ fidei. galeã
rigit᷑. habent ocreas ꝑ diu̾soꝵ locoꝵ de¬
ambulationẽ arcum & sagittas ꝑ p̃dica¬
tionẽ. Hñt frenũ ꝑtemꝑantiã. Calcaria.
ꝑ uigilias &e ienuna. In hac spĩtali mili¬

Expanded text:
primo parente sibi subjecit. Alexander moriens imperium suum satellitibus suis dimisit, et diabolfilius perditionis Antichristus: qui quanto erit pos, et suis pravitatibus repugnant fidelibus. Radix itaque peccati Antiochus illustris, cum principibus suis persequentur civitatem saSed Mathathias cum filiis suis viriliter resistit, et Christus cum electis praelatis potenter Ecclesiam defendit. Videamus autem quae sunt arma, quibus Machabaei nostri contra hostes pugnant, hostes superant, et suis finibus exagitant. Quae sunt enim arma ista, nisi virtutes, et opera bona? Habent arma scutum fidei, galeam rigitur; habent ocreas per diversorum locorum deambulationem; arcum et sagittas per praedicationem; habent frenum per temperantiam, calcaria per vigilias et jejunia. In hac autem spirituali mili
Abbreviated transcription (Latin):
locosuo: ⁊ posuert̃ sibiõs diademata post
mortẽ ciꝰ: ⁊ filii eoꝵ pꝰ eos aunis multis. &
multiplicata st̃ mala in t̾ra: Lexiit ex eis
radix peccati. antiochꝰ illustris filiꝰ anti¬
ochi regis qui fua̾t obses rome. ⁊ regna¬

Expanded text:
post mortem ejus; et filii eorum post eos annis multis; et multiplicata sunt mala in terra. Et exivit ex eis radix peccati Antiochus illustris, filius Antiochi regis, qui fuerat obses Romae: regna
Abbreviated transcription (Latin):
habet in corpore: qͥsqͥs auaricia uasta¬
tur inm̃te. Que si in paruis ñ cõpescit᷑.
minirũ sine m̃sura dilatat᷑. Impetigo
occupati tedio excrescens. m̃broꝵ decorẽ
fedat. qͥa auaricia capti animũ dũ qͣsi
delectat exulcerat: dũ adipiscenda q̃q
cognitioni obicit ad inmicicias accen¬
dit. Et dolorem inuuln̾e ñ facit. qͥa
estuanti animo exculpa abundantiã

Expanded text:
re quisquis avaritia vastatur in mente; quae si in parvis non compescitur, nimirum sine mensura dilatatur. Impetigo occupati taedio excrescens, membrorum decorem foedat; quia et avaritia capti animum, dum quasi delectat, exulcerat, dum adipiscenda quaeque cogitationi objicit, ad inimicitias accendit, et dolorem in vulnere non facit, quia aestuanti animo ex culpa abundantiam
Abbreviated transcription (Latin):
depͣuat᷑. Et qͣsi tocũ corpꝰ exasꝑat. qͥa
ꝑ uniu̾sa uicia animũ supplantat: pau¬
lo atcestante qui ait. Radix omniũ ma¬
loꝵ ẽ cupiditas. Ponderosus uͦ ẽ. quit᷑¬
pitudinẽ ñ exercet in oꝑe: sed tñ ab
hac cogitatione continua sine mode¬
ramine gͣuat᷑ in mente. Qui neqͣ qͣm
qͥdem usq ad opꝰ nefariũ rapit᷑: sedeꝰ
animꝰ uoluptate luxurie sine ullo re¬
pugnationis stimulo delectat᷑. Uiciũ
secrũ ad uirilia labitur. q̃ ꝓfecto cum
molestia dedecoris intumescunt. Ponde¬
rosus g̾ ẽ. qui totis cogitationib ad lasci¬
uiã defluens: pondus turpitudinis ge¬
stat ui corde. Et quãuis pͣua ñ exerceat
oꝑa. ab his tam̃ ñ euellit᷑ m̃te. nec ad
usũ boni oꝑis in aꝑto ualet assurgere:
qͥa grauat hunc in abditis pondꝰ turpe.

Expanded text:
depravatur, et quasi totum corpus exasperat, quia r universa vitia animum supplantat, Paulo attestante, qui ait: Radix omnium malorum est cupiditas . Ponderosus vero est qui turpitudinem non exercet in opere, sed tamen ab hac cogitatione continua sine moderamine gravatur in mente, qui nequaquam quidem usque ad opus nefarium rapitur, sed ejus animus voluptati luxuriae sive ullo reulo stimulo, delectatur. Vitium scerum ad virilia labitur, quae profecto cum molestia dedecoris intumescunt. Ponderosus ergo est, qui totis cogitationibus ad lasciviam defluens, pondus turpitudinis gestat in corde. Et quamvis prava non exerceat opere, ab his tamen non evellitur mente: nec ad usum boni operis in aperto valet assurgere, quia gravat hunc
Abbreviated transcription (Latin):
ath caput eoꝵ. qui ante aduentũ
ueri dauid suꝑari ñ potuit. Gethciui¬
tas golie. int̾p̃tat᷑ torcular. hic ẽ mundꝰ
obnoxios pecc̃is conculeat. Altitudo go
lie diaboli suꝑbia. ꝑ quã suꝑfilios suos
ẽ. & xp̃c a patre deo ad oues que ꝑiert
domus isrł. Dauid ephipolenta .i. tͥum

Expanded text:
ath, caput eorum, qui ante adventum Domini superari non potuit; Geth, civitas Goliae, interpretatur torcular. Hic est mundus obnoxios peccatis conculcaliae diaboli superbia, per quam super filios superbiae est, et Christus a Patre Deo ad oves, quae perierunt domus Israel ; David ephi polentam, id est trium
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ. xp̃m cunctis gentib desid̾atũ ut
fiat eoꝵ pͥnceps. Ipse enĩ ẽ uidex uiuoꝵ
⁊ mortuoꝵ ce pͥnceps pacis cuiꝰ regni

Expanded text:
ad Christum cunctis gentibus desideratum, ut fiat eorum princeps. Ipse est enim judex vivorum et mortuorum, et princeps pacis, cujus regni
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ ẽ ꝑ quod significatur ignoran¬
tia. Uerbum ẽ enĩ mirantis & ñ agno¬
scentis qd̾ in udeis impletũ ẽ. quidũ
ibi p̃cepta legis carnalia. erat sacrifi
cium scd̾m aaron sed ipse de corpore
suo ⁊ sanguine instituit sacrificium
scd̃m ordinem melchisedech. Mutauit
os suũ in sacerdotio. mutauit in p̃ce¬
ptis. dans aliud testam̃tũ euacuata
oꝑatione carnali. Collapsus ẽ in mani¬
rt̃. ⁊ ꝓcidebat ad ostium porte .i. humi¬
liabat se ad mnicium fidei nr̃e. Ostiũ
portẽ iniciũ ẽ fidei. A fide incipit ecclia
& ꝑuenit usq ad spem. Quod saliue qͣsi
furiosi decurrebant ꝑ barbam eiꝰ. apłs

Expanded text:
quomodo est, per quod significatur ignoranquomodo est, per quod significatur ignorantia. Verbum enim est admirantis, et non agnoscentis, quod in Judaeis impletum est, qui, ibi praecepta legis carnalia. Erat sacrificium secundum ordinem Aaron, sed ipse de corpore suo instituit sacrificium secundum ordinem Melchisedech. Mutavit ergo os suum in sacrificio, mutavit in praeceptis dans aliud Testamentum, evacuata operatione carnali. Collapsus est in manirunt. Et procidebat ad ostium portae , id est humiliabat se ad initium fidei nostrae. Ostium portae, initium fidei est. A fide incipit Ecclesia, et pervenit usque ad speciem. Quod salivae quasi furiosi decurrebant super barbam ejus, Apos
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum secuti sunt. Unde petrus. Ecce nos
reliquimꝰ omnia &e secuti sumꝰ te. Sicenĩ
ionathas dedit dauid uestim̃ta sua. atu¬
nicausq ad baltheum. cum credentes
omnia que habuer̃t in xp̃i seruitiũ
Cumq puer cucurrisset: lecit aliamsa¬
uolens seruare dauid. cum ille lateret
in agro iuixta lapidem ad signũ duas¬
sagittas iecit. quas puer paruulus igno¬
rans quid faceret collegit & in ciuitatẽ
ad salutem humani gn̾is mittendum.
in litt̾a legis uideis nescientib habuit
absconditũ: Dauid gͦ absconditꝰ est in
xta lapidem sedebat. quia in legis tabu¬
silium ẽẽ uidicabat. ⁊ iudaica ꝑfidia int̾
paschales epulas de nece dñi tractabat.
Cũ gͦ illuxisset mane uenit ionathas
tulit. Sic ppłs iudaicus libros legis et
ꝓpħarũ portans quasi diuinitꝰ scriptos
honorabat. Sed quẽ moyses & ꝓphete
ꝙ collabebat᷑ in manꝰ seruoꝵ eiꝰ. & im¬
ꝑingebat in hostia porte defluebanta:
saliue eiꝰ in barbam. Achis int̾p̃tatur

Expanded text:
ipsum secuti sunt. Unde Petrus: Ecce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te . Sic enim Jonathas dedit David vestimenta sua a tunica usque ad balteum, cum credentes omnia quae habuerant, in Christi servitium cumque puer cucurrisset iecit aliam saservare volens David, cum ille lateret in agro juxta lapidem, dusagittas ad signum jecit, quas puer parvulus ignorans quid faceret collegit, et in civitatead salutem humani generis mittendum in littera legis Judaeis nescientibus habuit absconditum. David ergo absconditus est in vit . » Juxta lapidem sedebat quia in tabulis les esse judicavit, et Judaica perfidia inter paschales epulas de morte Domini tractavit. Cum ergo illuxisset mane, venit Jonathas portavit. Sic Judaicus populus libros legis et arum portans, quasi divinitus conscriptos honorabat, sed eum, quem Moyses et prophetae et collabebatur inter manus eorum; et impingebat in ostia portae, defluebant salivae ejus in barbam . Achis, interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
sub peccato fuit conclusus. ⁊ ẽ ramꝰ de
oleastro excisus oliue insertus fons ia¬
iacob .i. ratio infinita patͥs altitudine ꝓ¬
cedens. Iħc autẽ fatigatus exitin̾e sedebat
supͣ fontem. It̃ iħu ẽ dispensatio incar¬
nationis. sessio dignatio humiliatioĩs.
lassitudo infirmitas carnis. sexta hora.¬
canda. q̃ qͦndã demissa ydria cupidi¬
tatis hauriebat fluxũ uoluptatis de ꝓ¬
re. Pecit iħc a pͥmitua eccłia degenti¬
b potũ fidei qua in eũ redemptorem
credat᷑. petit potũ rõnis ut ipse creator
inuestiget᷑. & dũ ab ea potũ postulat
potuillam gr̃e celestis inebriat. Apłiin
ciuitate escas emunt. dũ in mundo sua
p̃dicatione fidem in ppłis ⁊ bonã oꝑatio¬
nẽ ad honorẽ & uoluntatẽ saluatoris
acqͥrt. Uade uoca uirũ tuũ. Respondit

Expanded text:
sub peccato fuit conclusus, et est ramus de oleastro excisus, olivae insertus. Fons JaJacob, id est ratio infinita, Patris altitudine procedens. Jesus autem fatigatus ex itinere, sedebat supra fontem. Iter Jesu est dispensatio incarnationis; sessio, dignatio humilitatis; lassitudo, infirmitas carnis; sexta horcanda: quae nondum, dimissa hydria cupiditatis, hauriebat fluvium voluptatis de pre. Petit Jesus a primitiva Ecclesia de gentibus, potum fidei, qua in se Redemptorem credatur. Petit potum rationis, ut ipse Creator investigetur. Et dum ab ea potum postulat, potu eam coelestis gratiae inebriat. Apostoli in civitate escas emunt, dum in mundo sua praedicatione fidem in populis, et bonam operationem ad honorem et voluntatem Salvatoris acquirunt. Vade, voca virum tuum. Respondi
Abbreviated transcription (Latin):
repbi tanti intrant. ut ipsam qͦ eccłiã
tipisces ⁊ magni capiunt᷑ ⁊ rete ñ rũpi¬
tur. qr sc̃a electoꝵ eccłia in continua
auctoris sui pace requiescens nullis
iam dissensionib dilaniat᷑. Misert̃ gͦ
tudine pisciũ. afferte de piscib qͦs p̃ndi¬
distisnc̃. Ascendit simon petrꝰ & trax̃ re
iitentos nos tanti misterii ꝓfunditas
expectat. Neq & enĩ qͣntitatis sũmã sol¬
lerter eugłista expͥmeret: nͥ hanc sacͣ¬
mñto plenam ẽẽ iudicasset. Scitis nãq
qd̃ intestam̃to uet̾i omnis oꝑatio ꝑ de¬
calogi mandata p̃cipitur. In nouo au¬
tẽ eiusdem oꝑationis uirtꝰ ꝑ septifor¬

Expanded text:
reprobi tanti intrant qui ipsam quoque Ecclreprobi tanti intrant qui ipsam quoque Ecclti pisces et magni capiuntur, et rete non rumpitur, quia sancta electorum Ecclesia, in continua auctoris sui pace requiescens, nullis jam dissensionibus dilaniatur. 4. tudine piscium. Afferte de piscibus quos prendidistis nunc. Ascendit Simon Petrus, et traxitintentos nos tanti mysterii profunditas exspectat, neque enim quantitatis summam solerter evangelista exprimeret, nisi hanc sacramento plenam esse judicasset. Scitis namque quod in Testamento Veteri omnis operatio per decalogi mandata praecipitur. In Novo autem ejusdem operationis virtus per septifor
Abbreviated transcription (Latin):
in dext̾am nauigii rete. ⁊ inue¬
mietis. Bis in sc̃o eũgłio legit᷑ qͥa dñsuis¬
sit ut ad piscandũ retia mitt̾ent᷑ añ
ꝗͣ redemptor nr̃ ⁊ pat̾et᷑ ⁊ resurge̾t
mitti qͥdem rete ad piscandũ iubet. s
utrũ in dext̾am ansinistrã muti debu¬
isset ñ iubet. Post resurrectionẽ uͦ di¬
scipłis apparens. mitti rece in dext̾am
iubet. In illa piscatione tanti sunt ca¬
pti ut retia rumꝑent᷑. in ista autẽ et
multi captist̃ ⁊ retia rupta ñ st̃. Quis
uͦ nesciat bonos dext̾a & malos sinistra
figurari: Ila gͦ piscatio inq̃specialit̃
in quam partẽ mitti rete debeat ñ iube
qͥa ce qͦs elige̾ possit ignorat. Hec aut̃ pis¬
catio post dni resurrectionẽ facta in solã
dext̾am missa ẽ. qͥa ad uidendã claritatis
eiꝰ głam sola electoꝵ eccłia ꝑtinget. q̃ de
sinistro oꝑe nil habebit. In illa piscatio¬
ne p̃ multicudine piscium rete rũpit᷑.
qͥa nc̃ ad confessionẽ fidei cẽ cũ electis

Expanded text:
in dextram navigii rete, et invenietis. Bis in sancto Evangelio legitur, quia Dominus jussit, ut ad piscandum retia mitterentur, ante quam Redemptor noster pateretur et resurgeret, mitti quidem rete ad piscandum jubet, sed utrum in dexteram, an in sinistram mitti debuisset, non jubet; post resurrectionem vero discipulis apparens, mitti 1542 rete in dexteram jubet. In illa piscatione tanti capti sunt, ut retia rumperentur; in ista autem et multi capti sunt, et retia rupta non sunt. Quis vero nesciat bonos dextera, et malos sinistra figurari? Illa ergo piscatio, in qua specialiter in quam partem mitti rete debeat non jubequia et quos eligere possit ignorat. Haec autem piscatio post Domini resurrectionem facta, in solam dexteram missa est, quia ad videndam claritatis ejus gloriam sola electorum Ecclesia pertingit, quae de sinistro opere nihil habebit. In illa piscatione prae multitudine piscium rete rumpitur, quia nunc ad confessionem fidei etiam cum electis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cessissent. Ego misi uos met̾e qd̃ ñ la¬
borastis. Ali laborauer t̃ ce uosin labo¬
bores eoꝵ introistis. Multi labores fuer̃t̃
phetia xp̃i: ⁊ multa passi sunt qͣi in semi¬
nationis frigore. Quasi dicat. Uos facio
messores ibi ubi alii seminauert̃ .i. in
exeuntes in toto mundo seminabunt.
uũ alia messis quasi de gͣnis surget ol¬
ligenda. in fine scłi messorib angłis.
Ex ciuitate illa multi credidert̃ in eũ
ctum diligunt. Et mansit ibi duos dies.
Quos dies manet apd̾ illos quos duob
p̃ceptis caritatis instruit. & in ipsis qͣi
in luce duoꝵ dierũ semet ipsũ eis osten¬

Expanded text:
cessissent. Ego misi vos metere, quod non lacessissent. Ego misi vos metere, quod non laborastis. Alii laboraverunt, et vos in labores eorum introistis. Multi labores fuerunt phetia Christi; et multi passi sunt quasi seminationis frigore. Quasi diceret: Vos facio messores ibi, ubi alii seminaverunt, id esexeuntes in toto mundo seminabunt. Unde alia messis quasi de granis surget colligenda in fine saeculi messoribus angelis. Ex civitate illa multi crediderunt in eumctum diligunt. Et mansit ibi duos dies. Duos dies manet apud illos, quos duobus praeceptis charitatis instruit et in ipsis quasi in luce duorum dierum semetipsum eis osten
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ q̃ cũq feci. Eccłia nãq exgentib ꝯ¬
ũsa omniũ salutẽ desida̾t & om̃s qͦs potest
ad diuinã uisionẽ uocat. Et exier̃t de ci¬
uitate illa. & ueniebant ad illũ. Sic post
auditã uocem p̃dicationis. exeuntes de
pͣuitate pͥstine conu̾sationis. ueniunt
ad cognitionẽ ueritatis. illi qui consor¬
tes futuri sunt et̾ne hẽditatis. Discant
filii eccłie matrem suã imitari. discant
ñ armis s u̾bis infideles ad dnm duce.
discant ñ ꝑitura bona eisui auferre. s
et ꝑitura ⁊ ꝑmansura eis ꝑ caritatẽ ⁊¬
bũ manducare quẽ uos nescitis. Meusci
poralem docet eos quẽ cibũ ipse esuriat.
salutem scł hominũ. Leuate ocłos ur̃os
& uidete .i. intellectu consid̾ate. qͥa tͣns¬
acta hyeme infidelitatis ad est calor fidi.
& parata sc̃ corda ut oꝑa iusticie ex eis
colligatis. Qui seminat simulgaudeat.¬
& qui metit. Utroq opꝰ erat ⁊ seminato
re ⁊ messore. qͥa in hoc apparet ꝓbabile

Expanded text:
feci. Ecclesia namque ex gentibus conversa omnium salutem desiderat, et omnes, quos potest, ad divinam visionem vocat. Et exierunt de civitate illa, et veniebant ad eum Sic propter auditam vocem praedicationis exeuntes de pravitate pristinae conversationis, venerunt ad cognitionem veritatis illi, qui consortes sunt futuri aeternae beatitudinis. Discant filii Ecclesiae matrem suam imitari; discant non armis, sed verbis infideles ad Deum ducere; discant non peritura bona eis vi auferre, sed et peritura et permansura eis per charitatem cbeo manducare cibum, quem vos nescitis. Meus ciporalem, docet eos quem cibum ipse esuriat, salutem scilicet hominum. Levate oculos, et videte, id est intellectu considerate, quia transacta hieme infidelitatis, adest calor fidei et parata sunt corda, ut opera justitiae ex illis colligatis. Ut qui seminat simul gaudeat, et qui metit. Utro que opus erat, et seminare, et metere, quia in hoc apparet probabil
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c timoris dnĩ. S ille in hoc spũ oꝑa¬
tionẽ ꝑcipit. qui fidem tͥnitatis agnos¬
cit. ut patrem & filiũ & eundem sp̃m
scm̃ unius uirtutis credat. uniꝰ substan
st̾io ñ uacat. qr iamintestam̃to uet̾i legi¬
mꝰ. qd̃ aiiꝰ qͥnqͣgesimꝰ iubileus uocari

Expanded text:
s timoris Domini. Sed ille in hoc Spiritu operationem percipit qui fidem Trinitatis agnoscit, ut et Patrem et Filium et eumdem Spiritum sanctum, unius virtutis credat, unius substansterio non vacat, quia jam in Testamento Veteri legimus, quod annus quinquagesimus Jubilaeus vocari
Abbreviated transcription (Latin):
recte dicunt᷑ aĩe uiri. qͥa illi nat᷑alit̾ sc̃
copulati ut ꝑ eoꝵ ꝯiunctionẽ bonoꝵ¬
oꝑum habeat fecunditatem. ⁊ ꝓferat ꝓ¬
lem. Qui uidelicet sensus singillatun¬
aie moriunt᷑. dum ꝑ miqtatẽ succeden¬
tem corrũpuntur. Et istis uiris mortu
uingit sibi humananat᷑a sextũ. ñ ma-¬
ritũ s forncatorẽ. ⁊ corruptorẽ. errorẽ
scł mundanũ. Talem gͥ inuenit iħc
mulierẽ samaritanã.i. gentrũ eccłiã.
ñ alicui legitimo uiro .i. sensui sano
copulatã. s suo corruptori .i. errori cõ¬
uinctã. S dñs uolens eam ad u̾itatem
reuocare ne illa eo qd̃ audierat patres
in monte illo adorasse. ⁊ iudeos tc̃ in ihe¬
rosolimis ad orare. ne inqͣm estimaret
in monte illo uł in ierosolimis tm̃ eẽ
orandũ. subiungens docet eam dicensi
Mulier crede mͥ ueniet hora & nc̃ ẽ.

Expanded text:
recte dicuntur animae viri, quia illi naturaliter sunt copulati, ut per eorum conjunctionem, bonooperum habeat fecunditatem, et proferat prolem. Qui videlicet sensus animae sigillatim moriuntur, dum per iniquitatem succedentem corrumpuntur. Et istis viris mortuijungit sibi humana natura sextum, non maritum, sed fornicatorem et corruptorem: errorem, scilicet mundanum. Talem igitur invenit Cmulierem Samaritanam, id est gentium Ecclesiam non alicui legitimo viro, id est sano sensui copulatam, sed suo corruptori conjunctam. Sed Dominus volens eam ad veritatem revocare, ne illa eo quod audierat patres in monte illo adorasse, et Judaeos tunc in Hierosolymis adorare ne, inquam, existimaret in monte illo vel in Hierosolymis tantum esse adorandum, subjungens docuit eam, dicens: Mulier crede mihi, venit hora;
Abbreviated transcription (Latin):
trie designaret. Et cũ tanti eẽnt ñ ẽ scis¬
sum rete. Adiecit eugłista rem necessari¬
am dicens. Et cũ tanti eẽnt suie tã ma¬
gni sicut suꝑiꝰ dic. plenũ magnis pisci¬
b ñ ẽ scissũ rete. Idest magni erant. sed
int̾ eos hereses ñ erant. Et ideo magis
heses non erant qͥa magni erant.

Expanded text:
ia dicere. Et cum tanti essent non est scissum rete. Adjecit evangelista rem necessariam dicens: Et cum tanti essent; sive tam magni, sicut superius dictum, plenum magnis piscibus; non est scissum rete: id est magni erant, sed inter eos haereses non erant, et ideo magis haereses non erant, quia magni erant.
Abbreviated transcription (Latin):
tinuo uenert̃ discipłi. Discipłi de ciui¬
hoc mundo ꝑp̃dicatõem uł doctͥuam
suã fructũ boni oꝑis in gentib gignt̃.
Et mirant᷑ qd̃ cum muliere loqͥtur
dũ stupent de tanta miscdia dei. qd̃
etiã gentilitati grã dispensat᷑. Et mu

Expanded text:
tinuo venerunt discipuli. Discipuli de civihoc mundo per praedicationem, vel doctrinam suam fructum boni operis in gentibus gignunt. Et mirantur, quod cum muliere loquitur, dum stupent de misericordia Dei, quod etiam gentilitati Dei gratia dispensat
Abbreviated transcription (Latin):
a uirtutib. uirtute discretionis seꝑa¬
mꝰ. Gedeon itaq in hoc sensu quisq
fidelis. area cor. triticũ uirtutes. uir¬
ga discretio. palee uicia. De gedeone⁊

Expanded text:
a virtutibus virtute discretionis separamus. Gedeon itaque in hoc casu, quisque fidelis est; area, cor; triticum, virtutes; virga, discretio; palea, vitia.