comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
liter: non frangitur ꝑ crimina. quia dñs supponit. asimili hoc dicti:
itat hic iustũ nũquã deseri p̃mia bonoꝵ et penas maloꝵ cõmiscens cũ in¬
patͥarchis iuuenis tẽpore martirũ. quasi senex in senecta uberi. In fine
mundi qͣsi indecrepita etate erit. has qͣtuor etates ñ distinguit hic ꝓpħa
duas t̾atũ ponens. uiuentutẽ et senectutẽ: et poniouuentutẽ ꝓ pue
ricia. sccłia enĩ quasi unꝰ homo in primistẽporib uinior ftut: quan¬
do initia legis naturalis. in adam suscepit. Iam in fine seculi. scilicet
scep̃ ꝑ om̃s gentes dilatata. Et his ętatib non uidi iustum derelictũ
lem. id est indigere pane uerbi: quia uerbum dei semꝑ est cum eo.
tota die miseretur affectu miscdiȩ: et post cõmodat terrena. ut ęc̃na
capiat. Uel miseretur ammonendo: et cõmodat docendo. Nicitur
enim hoc. uel de helemosina actuali. quȩ a miscđia incipit. et postea
tat. id est oꝑa bona. uel imitatores. erit in benedictione. id est in multi¬

Expanded text:
liter, non frangitur per crimina, quia Dominus, supponit, Gl. int. a simili hoc dicit stum nunquam deseri, praemia bonorum et poenas malorum commiscens cum inpatriarchis, juvenis; in tempore martyrum, quasi senex; in senecta uberi, in fine mundi, quasi in decrepita aetate erit. Has quatuor aetates non distinguit hic propheta, duas tantum ponens, juventutem et senectutem, et ponit juventuclesia enim quasi unus homo in primis temporibus junior fuit, quando initia legis naturalis in Adam suscepit; jam in fine saeculi senuit scepit per omnes gentes dilatata; et his aetatibus non vidi justum derelictum ualem, Aug. id est indigere pane verbi, quia verbum Dei semper cum eo est. tota die miseretur affectu misericordiae, et postea commodat terrena ut aeterna capiat. Aug. Vel miseretur admonendo, et commodat docendo. Cassiod., Gl. int. Dicitur enim hoc, vel de eleemosyna actuali, quae a misericordia incipit, et postea Aug. id est opera bona, vel imitatores erit in benedictione, Gl. int
Abbreviated transcription (Latin):
nos uenturos ad dm̃ in futuro. non meritis nr̃is. sed in nomine sc̃õ
eius: id est quia nobis absentib ꝑ fidem. misit nomen suum. id est fi¬
nobis: scilicet ut in futuro lecemur inte. Quo merito: Ecce. que inad¬
modum sꝑauimus in te. Spes enim non confundit. Uel ita. quia in eo.
cor nr̃m dum sustinemus. letabi. tur in eo. non in nobis: ubi magna ẽmo¬
patienter ꝓpħa letus uenturũ sustinuit. Per hoc autẽ quod dicit sꝑaui¬
mus. notat continuũ tempus spei. qua antiqui uisti aduentum xp̃i
desiderauerunt. donecuenit: quia non est fas desinere a spe donec
impleatur. Sequitur. fiat. Quasi: sicite sꝑauimus. ita siat miscdiarua añe
mus non in alio. sed inte. hoc ideo dicit. ut omnis suꝑstitio. et praui

Expanded text:
nos venturos ad Deum in futuro, non meritis nostris, sed in nomine sancto nos venturos ad Deum in futuro, non meritis nostris, sed in nomine sancto ejus, id est quia nobis absentibus per fidem misit nomen suum, id est Finobis, scilicet ut in futuro laetemur in te. Quo merito? Ecce quemadmodum speravimus in te, spes enim non confundit. Vel ita: Cassiod. cor nostrum, dum sustinemus, laetabitur in eo, Aug. non in nobis, ubi magna inopatienter Propheta laetus venturum sustinuit. Per hoc autem quod speravimus notat continuum tempus spei, qua antiqui justi adventum Christi desideraverunt, donec venit: quia non est fas desinere a spe, donec impleatur. Sequitur: Fiat, quasi dicat: sicut speravimus, ita fiat misericordia mus non in alio, sed in te. Hoc ideo dicit, ut omnis superstitio et pravi
Abbreviated transcription (Latin):
ritate. qui sunt in fame iustitiȩ. id est qui esuriunt et situnt iustiti
cio eripiatur amorte et̃na: et hic spũalib alatur. ubi est indigentia
bonoꝵ.Sel de p̃senti totum accipitur. ut eruat a morte hic animas
torũ. et si non corpora: et alat eos in fame. hoc non mutatur. Ani
ma nr̃a. d ertia pars ubi ostendit. qui d de predictis sentiat: et ẽ hic
ꝑfecte saginetur anima ur̃a escis incorruptibilib. sustinet dñm. Uel
ita continua. Pruet a morte: et hoc expectans auima nr̃a. sustinet
dũm. Uel ita continua. Dico eruet animam: nam ideo anima nr̃a¬
modo interim sustinens dũm. id est patiens est. Et potest sustinere.
qm̃ ipse est adiutornr̃. dũ conamͣ ad dm̃: et ꝑtector dũ hosti resistemꝰ¬
eia in eo. et cetera. Quasi. ideo sustinendum: quia cor nr̃m letabitur
tunc plene in eo. non in nobis. ubi est in opia. Et sꝑabimus nunc

Expanded text:
ritate, qui sunt in fame justitiae, id est, esuriunt et sitiunt justitritate, qui sunt in fame justitiae, id est, esuriunt et sitiunt justitcio eripiatur a morte aeterna: et hic spiritualibus alatur, ubi est indigentia bonorum. Vel de praesenti totum accipitur, ut eruat a morte, hic, animas eorum, et non corpora; et alat eos in fame. Haec non mutantur.cio eripiatur a morte aeterna: et hic spiritualibus alatur, ubi est indigentia Alcuin. Tertia pars, ubi ostendit quid de praedictis sentiat. Et est hic perfecte saginetur, anima nostra escis incorruptibilibus, sustinet Dominum. Vel ita continua, eruat a morte, hoc exspectans anima nostra sustinet Dominum: vel ita dico, eruat animam; nam ideo anima nostra interim sustinet Dominum, id est patiens est. Et potest sustinere quoniam ipse est adjutor noster, dum conamur ad Deum, et protector, dum hosti resistim int. Quasi dicat ideo sustinendum quia cor nostrum laetabitur tunc piene in eo, Aug. non in nobis, ubi est inopia; et speravimus nunc
Abbreviated transcription (Latin):
sibi et non deo: quia non consequetur premiũ. ex sua uirtute. Et gy g̃¬
gas. scilicet quisquis. militat contra diabolum. uel contra concupis¬
centiam suam. non saluatur in multitudine uirtutis suȩ: id est si for¬
citudini suȩ. tribuit et non deo. fallax. Quasi. non saluabitur in uirtu
si sua uirtute saluetur. fallitur: quia equuo. id est suꝑba opinio est fal¬
lax aa salutem. Fallitur eñi quisqͥs qui ꝑ se. uel ꝑ hominem putat sal¬
uari: quia non saluabitur etiam si sit. dico non in parte. sed in habundan¬
tia uirtitis sue: ita ut eam sibi tribuat. Unde ergo salui: Ecce ocu
salus. Qculi dñi. id est dilectio dei. scilicet respectus deitatis que ꝓtegit.
sunt suꝑ metuentes eum. non suꝑ de se presumentes: et in eis qui sꝑant¬
suꝑ miscdiam eus. non uirib suis uel meritis. sed in inscdia eius. No¬
ta quod timere dm̃ et sꝑare: semꝑ conuancta sunt. Ad hoc autem sunt

Expanded text:
sibi et non Deo, quia non consequetur praemium ex sua virtute. Et gisibi et non Deo, quia non consequetur praemium ex sua virtute. Et gigas, scilicet quisquis militat contra diabolum, vel concupiscentiam suam, non salvabitur in multitudine virtutis suae, id est si fortitudini suae tribuit, et non Deo: fallax, quasi dicat: non salvabitur in virtusi sua virtute salvetur, fallitur; quia equus, id est superba opinio, est fallax ad salutem; fallitur enim quisquis qui per se vel per hominem putat salvari, quia non salvabitur: etiam si sit non dico in parte, sed, in abundantia virtutis suae, ita ni, id est dilectio Dei, scilicet respectus deitatis, quae protegit, sunt super metuentes eum, non super de se praesumentes, et in eis qui sperant, non in virtutibus suis, vel meritis, sed in misericordia ejus. Nota quod timere Deum et sperare semper conjuncta sunt. Ad hoc autem sunt
Abbreviated transcription (Latin):
autem ita. Quasi. Non modo in potentia. uel uirib non est salus. sed eti¬
am equus est fallax ad salutem. id est suꝑba potentia mundane felicita¬
tis fallit. et mentitur homini de salute. Nam sessor eius non saluabit
in multitudine urtictis sue. id est insessor eius non saluatur ꝑ eam. Uel
tquus est corpus hominis quod quantũ cumq sit speciosum. et bene for
Non saluat᷑ rex et cet̾a. Agit de spũalib. Sicut enĩ supra dixit quomꝰ fiãt
eodẽ aciuuantur: etm bonũ conseruant᷑. Quasi sic fiunt iusti s nec fa¬
ctisua uircute saluant᷑ quia ñ saluarur rex et cet̃a: uel ita continua
Quando quidẽ bona uoluntas et om̃ia bona sũt ado. ergo quicũq rex
scilicer qͥ carnẽ suã reꝗt mortisicaus uicia et concupiscentias suas ñ saluat᷑¬
ꝑ multitudinẽ uirtittis suȩ. id est si in uirtitte sua p̃sumit. imputans

Expanded text:
autem  f. altiorem, quasi dicat: Non modo in potentia vel viribus non est salus, sed etiautem  f. altiorem, quasi dicat: Non modo in potentia vel viribus non est salus, sed etiam equus fallax ad salutem, id est superba potentia mundanae felicitatis fallit et mentitur homini de salute exteriori. Nam sessor ejus non salvatur in mult. virt. suae, Hier. id est insessor ejus non salvatur per eam. Et equus est corpus hominis, quod quantumcunque sit speciosum et formatum bNon salvatur, agit hic de spiritualibus. Sicut enim supra dixit, quomodo fianteodem adjuvantur, et in bono conservantur. Quasi sic dicat: Fiunt justi, sed nec facti, sua virtute salvantur, quia, non salvatur rex, etc. Vel ita continua, quandoquidem bona voluntas, et omnia bona sunt a Deo. Aug. Ergo quicunque, rex scilicet, qui carnem suam regit, mortiper multam virtutem suam, id est si virtute sua praesumit, imputans
Abbreviated transcription (Latin):
saluatur. Nixit spũalia ẽẽ a deo. hic subdit quod etiam corporalia a
deo sunt. scilicet corporalis salus. et alia que continentur in his trib.
scilicet in potentia. in fortitudine corporis. et in diuitiis: que triano¬
tat ꝑ tria uerba quę ponit. scilicet rex. gigas. equus. Quasi. Non
modo s aritualia dat. sed etiam exteriora. Nimo enim habet ea¬
nisi ab eo. Quia potens est ut rex. non saluatur corporali salite. ꝑ mul
tam uirtutem: id est potentiam suam. Et gegas. id est suꝑb aliquis. ex¬
tollens se contra din. et fortis uirib corporis ut gygas. non saluabitar
in multitudine uircittis suȩ. Nec euam diues saluabitur in diuitiis.
quod in equo notatur. Unde subdit. Eallax equus. Equus est
animal. in cuius uelocitate et uirtute confulitur: ꝑ quem figurate
mana felicitas dicitur. quȩ homines uehit: et dum nimis ꝓperat. ut
equus cadit. et sessorem ꝑdit. Lege litteram. et ab inferiori assume

Expanded text:
Alcum. Dixit spiritualia esse a Deo, hic subdit quod etiam corporalia a Deo sunt, scilicet corporalis salus, et alia quae continentur in his tribus, scilicet in potentia, in fortitudine corporis, et in divitiis. Quae tria notat per tria verba quae ponit, scilicet rex, gigas, equus. Quasi dicat: Non modo Deus spiritualia dat, sed etiam exteriorem salutem. Nemo enim habet nisi ab eo, quia potens ut rex. Non salvatur, corporali salute, per tam virtutem, id est potentiam suam, gigas, id est superbus aliquis, extollens se contra Deum, et fortis viribus corporis ut gigas, non salvabitur in multitudine virtutis suae, nec etiam dives salvabitur in divitiis suis, quod in equo notatur. Unde subdit: VERS. animal in cujus velocitate et virtute confiditur, per quem figurate mana felicitas dicitur, quae homines vehit, et dum nimis properat cadit, ut equus, et sessorem perdit. Lege litteram, et ab inferiori assume
Abbreviated transcription (Latin):
sitiunt iustitiam: saturabuntur. ꝑ scripturas et exempla. et ꝑ dñi
ꝓmissiones. his duob. alia duo postea opponit. agens de malis:
fundentur: et inmici uero dm̃. contra hoc quod dixerat saturabun¬
cur. Sic bom non confundentur in futuro: quia peccatores tantũ
ꝑibunt in iudicio. Bomi saturabuntur hic: s inimici dm̃ mox idẽ
quam statim honorificati fuerint. et exaltati deficient: id est quam
statim in altum conscendunt. tam statim a ueritate cadunt. Nec ẽ in
tertu. ut ipsi predico deficientes ut nec indicium boni remaueat.
Et hoc quẽadmodum. fumus: quia quanto plus eleuantur. tando
citius cadunt ut fumus. Uel ita ut primus uersus de futuro: seds
de presenti legatur sic. Non confundentur incẽpere malo: id est uidi¬
cũ. Et in dieb famis. scilicet quando mali in futuro esuruint: sa¬
turabuntur. quia tune peccatores ꝑibunt. Et non solum tune: sed

Expanded text:
sitiunt justitiam . Saturabuntur: per Scripturas et exempla, et per Domini sitiunt justitiam . Saturabuntur: per Scripturas et exempla, et per Domini promissiones. His duobus alia duo postea opponit, agens de malis, fundentur, et inimici vero, contra hoc quod dixerat, saturabuntur. Sic boni non confundentur in futuro, quia peccatores tantum, peribunt in judicio, boni saturabuntur hic, sed inimici Domini mox, id est, quam statim honorificati fuerint et exaltati deficientes, id est, quam statim in altum conscendunt, tam statim a veritate cadunt, nec est in textu ut. Ipsi dico, deficientes, ut nec judicium boni remaneat. Et hoc quemadmodum fumus, quia quanto plus elevantur, tanto citius cadunt, ut fumus. Hier. Vel ita ut primus versus, totus de futuro, secundus de praesenti legatur, sic: Non confundentur in tempore malo, id est judicii, et in diebus famis, scilicet quando mali esurient, in futuro, saturabuntur. Quia, tunc, peccatores peribunt, et non solum tunc, sed
Abbreviated transcription (Latin):
num manet. uelerit. N on confundantur. Confunditur ille qui
sꝑat in homine.: se uel alio. Unde maledictus. qui ponit carnẽ bra¬
chium suum. In tempore malo. id est tribulationis presentis. in
qua potius głantur. et in dieb famis. qui modo sunt quando plena ñ¬
est refectio. et est multa miseria: saturabuntur in spe. Et̃ uere: quia
peccatores ꝑibunt tantum. quia ablatis exc̃iorib nichil habent in¬
tus: ertra tribulantur et intra nam Iimici uero dñi. id est in ue¬
ritate mox ut honorificati fuerint. honorib et potentia. et exaltati
gła. deficientes assidue deficient in interiori bono: et penitus ab om̃i
iitite. quẽ admodum fumus deficient fumus quanto plus exten¬
ditur: tanto plus euanescit. Ita mali. Nam quant o gradus altior:
tanto casus grauior. Uel ita ab illo loco. non confundentur. Et legi¬
tur partim de prȩsenti. partim de futuro: sic. Non confundentur
uita quȩ est dies famis saturabuntur. quando boni esuriunt et

Expanded text:
unt. » Non confundentur. Aug. Confunditur ille qui sperat in homine, se, vel alio. Unde: Maledictus qui ponit carnem brachium . Si in tempore malo, id est tribulationis praesentis, in qua potius gloriantur, et in diebus famis qui modo sunt, quando non est plena refectio, et est multa miseria, saturabuntur in spe, et vere, quia peccatores peribunt tantum qui ablatis exterioribus nihil habent intus, extra tribulantur et intra. Nam VERS. ritate, mox ut honorificati fuerint honoribus et potentia, et exaltati gloria, deficientes in interiori, et penitus ab omni virtute quemadmodum fumus deficient. Aug. Fumus quanto plus extenditur, tanto plus evanescit, ita mali. Nam quanto gradus altior est, tanto casus gravior. Vel ita ab illo loco. Non confundentur in tempore . Et legitur partim de praesenti, partim de futuro, sic, non confundentur hac vita, quae est dies famis, quando boni esuriunt et
Abbreviated transcription (Latin):
uane. id est in uanis desideriis.: scilicet de uictu et uestitu. et ueste et
huiusmodi. Thesauritat. Quasi. inde est uana conturbatio: qͥa
dendum quod intendit. Ipsa enim est radix om̃ium malorũ. Et
ignorat cui congregabit ea: nescit enim si filius possidebit qui
tus. ait. Ergo et nunc postquam tanta transiliui. quȩ est expectatio
mea: id est finis meus. Unde supra dixit: notum fac dñe finem meum.
Expectatio dicit: quia nemo hic ꝑfectus est. Nonne dñs. qui est super

Expanded text:
vane, id est in vanis desideriis, Cassiod. scilicet de victu et veste, et vane, id est in vanis desideriis, Cassiod. scilicet de victu et veste, et hujusmoddendum quod intendit. Ipsa enim est radix omnium malorum, et ignorat cui congregabit ea. Aug. Nescit enim si filius possidebit qui tus ait ergo: Et nunc postquam tanta transilui quae est exspectatio mea, id est finis meus, unde supra dixit: Notum fac mihi, Domine, finem meum, exspectatio dicit, Cassiod. quia nemo hic perfectus est nonne Dominus qui est super
Abbreviated transcription (Latin):
transit. id est cito transit mimagine: id est cõparabiliter imagiii fye¬
culi quȩ cito uanescit. Unde iob. homo quasi flos egreditur. et con¬
teritur: et cetera. Uel ita. Licet studeat uanitati. tamen ꝑtransit
homo. hoc non mutatur. Ipse dico positus. in inagine dei. id est in
ratione: et ita mirum. quod hoc non retrahit eum a uanitate. S¬
et frustra. Quasi diceret. homo positus est inimaginem dei: sed
tamen conturbatur. id est apuritate mentis. in actib scłi deducit᷑.
quia cum labore et miseria. t̾rena appetit. Et hoc est frustra. id est
mutilit̃ qͥa oĩa frustra transeunt. Aliter scđm aliam litteram. que
est. quãquam in imagine ambulet homo. tamen uane conturbatur.
et est. homo est uanitas: tamenambulat in imagine dei. Et quãquã
in imagine scilicet dei. i est inratione ambulet homo. quȩ est ultra
solem. et ueritas. quia inuisibilia et uera bona. appetit tam̃ cõturb at᷑

Expanded text:
rtransit, Alcuin. id est cito transit in imagine, id est comparabiliter imagini spertransit, Alcuin. id est cito transit in imagine, id est comparabiliter imagini speculi, quae cito vanescit. Unde Job: Homo quasi flos egreditur et conteritur, et fugit, etc. . Vel ita: Licet studeat vanitati, tamen pertransit homo. Hoc non mutatur. Ipse dico positus in imagine Dei, id est in ratione et ita mirum, quod hoc non retrahit eum a vanitate sed frustra, quasi dicat: Homo positus est in imagine Dei, sed tamen conturbatur, Cassiod. id est a puritate mentis in actibus saeculi deducitur, quia cum labore et miseria terrena appetit. Et hoc frustra, id est inutiliter, quia omnia transeunt. Aliter secundum aliam litteram, quae est: Quanquam in imagine ambulet homo, tamen vane turbatur. Et est: Homo est vanitas, Aug. tamen ambulat in imagine Dei. Et quanquam in imagine, scilicet Dei, id est in ratione, ambulet homo, quae est ultra solem et veritas, quia invisibilia et vera bona appetit; tamen turbatur
Abbreviated transcription (Latin):
dalast̃. ubi cẽptatioẽ: uniu̾sa uanitas ẽ omis homo uiueus. et cran¬
siliens. et herens: id est ad uniu̾sam uanitatem adhuc ꝑtinent. qͥ a
om̃ia sub sole sunt uanitas. Sub sole est om̃e uisibile. Inuisibilia
autẽ non sunt sub sole: id est spes. fides. caritas. hec habet yditum
ultra solem. cuius conu̾satio in cęlis est. Uelita. Licet mensurabi
scd̾m diuersos. uniuersam appetit uanitatẽ. De hoc gemit iste: si¬
cut in suꝑna. id est suꝑnorum amorem mardescit. Uel ita. Hicet
substantia nichi. uerũtamen om̃is homo uiuens. quasi iocun¬
de in mundo cui seruit: est uniuersa uanitas. Ipsa uanitas est ñ
modo uanus: et dicitur hoc ꝑ aeraggerationem. Uerũtam̃. hic ẽ¬
scda pars. et hic ẽ diapsalma. ubi dicit quomodo om̃s subuanitate.
et casu sutt. Unde se opponit expectare dñm: et pecit liberari.
Quasi. Quamuis ita studeat homo uanitati. uerũtamen homo ꝑ

Expanded text:
dala sunt, ubi tentatio est, universa vanitas est omnis homo vivens, et trandala sunt, ubi tentatio est, universa vanitas est omnis homo vivens, et transiliens, et haerens, id est ad universam vanitatem adhuc pertinent, quia omnia sub sole sunt vanitas, sub sole est omne visibile. Invisibilia autem non sunt sub sole, id est fides, spes, charitas. Hic habet Idithun ultra solem, cujus conversatio in coelis est . Vel ita, licet mensurabilsecundum diversos universam vanitatem appetit, de hoc gemit iste, sicut in superna, id est supernorum amorem inardescit. Vel ita, licet substantia nihil sitde in mundo, cui servit, est universa vanitas, ipsa vanitas est, non modo vanus. Et dicitur hoc per exaggerationem. PARS II. da pars est hic, ubi dicit quomodo omnes sub vanitate et casu sint. Unde opponit se exspectare Dominum, et petit liberari, quasi dicat: Quamvis ita studeat homo vanitati, verumtamen homo pe
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscere: et hoc est. Fac michi notum. numerũ dierum meorum
hic est numerus: sine numero. Qui numerus dierum est: uere ñ
transit. Numerus uero dierum qui modo sunt. non est uere transi¬
lienti: herenti autem ẽẽ uidetur. Ut sciam quid. id est quantũ¬
desit: hic in presenti michi. Unde humilior est homo: qui hoc
nouit. Ecce mensurabiles. Quasi noto fine. et dieb qui sunt: atten
non sint: D uid enim deistis dieb transitoriis sentis: Ecce mensu¬
ꝑstitisset. Uel ueteres alia littera. posuisti dies meos. quia corrum¬
puntur corpora peccato et pena. Et substantia mea. tanquã nichil
lum ante te. id est qui uidet nichil eẽ hanc substantiam. ante te ui¬
det. ubi oculi tui sunt uidet. non ubi humani: id est tuȩ uisioni
contuitu illius. quȩ antete erit. Uerũtam̃. Quasi dic̾et. Quãuis
tanta transiliui. quãuis et̃nis in hio: uerũtam̃ dũ hic uiuo ubi tot scan¬

Expanded text:
cognoscere. Et hoc est, fac mihi notum numerum dierum meorum. cognoscere. Et hoc est, fac mihi notum numerum dierum meorum. Aug. Hic est numerus sine numero, qui numerus dierum est vere, et non transit. Numerus vero dierum qui modo sunt, non est vere transilienti; haerenti autem esse videtur. Ut sciam quid, id est quantdesit hic in praesenti, mihi; unde humilior est homo, qui haec novit. Ecce mensurabiles quasi dicat noto fine, et diebus qui sunt, attendnon sint? Quid enim de istis diebus transitoriis sentis? Gl. institisset. Vel, veteres, alia littera: Aug. Posuisti dies meos, quia corrumpuntur corpora peccato et poena. Et substantia mea tanquam nihilum est ante te, id est qui vidit nihil esse hanc substantiam, ante te videt, ubi oculi tui sunt, videt, non ubi humani, id est tuae visioni contuitu illius, quae ante erit. Aug. Verumtamen, quasi dicat, quamvis tanta transilivi, quamvis aeternis inhio, verumtamen, dum hic vivo, ubi tot scan
Abbreviated transcription (Latin):
patietur. qui ꝑ luxuriam consumit: Et sic humiliatus suma d̾o:
non humiliaui me. Et ita dolor meus renouatus est. Uolet tacu¬
isse dicenda. quia uidit mala. ideo et tacuit. etiam bona cũ bonis.
Unde id est quia tacuit. telus domus dei comedit eum: id est
amor ꝓximorum quib tacuit angit eum. Unde sequitur. Con¬
saluit cormeum intra me. Cepit inquietum ẽẽ cor: uidens hinc
inde ẽẽ ꝑ icula. Et in meditatione mea exardescet ignis. id est estu¬
atio: dum in utroq uideo ꝑicula. Et in hac fluctuatione dicen¬
di et tacendi inter ealumpniosos. et audire paratos in hoc estu
locitus sum in lingua mea. id est quesiui meliorem locum. ubi hȩc
non patiar.: scilicet finem. id est uitam et̃nam. Et hoc est. Notum fac
adhuc finis. ubi non suit scandala. Et numerum. Ecce quasi noto fi¬
ne. plus desiderat: et om̃ia transilit. Nlesiderat enim define ꝑfectius

Expanded text:
patietur, qui per luxuriam consumit? Et sic humiliatus sum a Deo, patietur, qui per luxuriam consumit? Et sic humiliatus sum a Deo, non humiliavi me. Et ita, dolor meus renovatus est, dolet tacuisse dicenda; quia vidit mala, ideo tacuit etiam bona et bonis, unde, scilicet quia tacuit. Zelus domus Dei comedit cum , id est amor proximorum quibus tacuit angit eum. Unde sequitur: concaluit cor meum intra me. Coepit inquietum esse cor, videns hinc inde esse pericula. Et in meditatione mea exardescet ignis, id est aestuatio, dum in utroque video esse pericula, et in hac fluctuatione dicendi et tacendi inter fluctuosos et calumniosos, et audire paratos in hoc aestu locutus sum in lingua mea, id est, quaesivi meliorem locum, ubi haec non patiar, scilicet finem, id est vitam aeternam. Et hoc est: Notum fac adhuc finis ubi non sunt scandala; et numerum: Ecce quasi noto fine plus desiderat et omnia transilit; desiderat enim de fine perfectius
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o uolenti ẽẽ. uana est hȩc uita. homo dico: iuuens in hoc mundo.
Aliter totum ab illo loco. Obinutui. uel obsurdui. Et dicit iste tran¬
siliens se tacuisse bona. dum tunet ne loquatur mala: et hoc est.
ego silui etiã a bonis: id est tacui etiam bona conserius. dum ti¬
meo ne loquar mala. Et quia non erogo pauꝑib talentum mi¬
chi creditum. non cõmittit michi diues dñs: et hocẽ obsurdui.
alia littera. id est cȩpi iam tion audire adeo. Positus est enĩ int̾
diuitem dm̃: et pauꝑem hominem. Iuter currit transiliens
inter dm̃ et hominem: ut a deo accipiat. et homini distribuat
dñi sui pecuniam. S dum timet ẽẽ prodigus extirpator fit
auarus dissipator aliis non erogando: et ideo subtrahitur ei a
dño. hoc istȩ confitetur se passum. docens nos cauere hoc: non ii¬
tari. Si autẽ piger iste dampnatur quia non erogat: quid ille

Expanded text:
Christo volenti esse vana est haec vita. Homo dico vivens in hoc mundo. Christo volenti esse vana est haec vita. Homo dico vivens in hoc mundo. Aliter totum ab illo loco, obmutui, vel, obsurdui. Et dicit iste transiliens se tacuisse, bona, dum timet ne loquatur mala. go silui, Aug. id est tacui etiam bona conversis, dum timeo ne loquar mala. Et quia non erogo pauperibus talentum mihi creditum, non committit mihi dives Dominus. Et hoc est, obsurdui. Alia littera, id est coepi a Deo jam non audire; positus enim est inter divitem Deum, et pauperem hominem. Intercurrit transiliens inter Deum et hominem, ut a Deo accipiat, et homini distribuat Domini sui pecuniam. Sed dum timet esse prodigus et dissipator fit avarus dispensator, aliis non erogando . Et ideo subtrahitur ei a Domino, hoc iste confitetur se passum, docens nos cavere hoc non imitari. Aug. Si autem piger iste damnatur, quia non erogat, quid ille
Abbreviated transcription (Latin):
ad uitam antȩ xp̃i aduentum. ante quem multũ de est ad uitã. quia
ande eum sunt ueteres dies adȩ. qui ducunt ad mortem: et non
noua generatio quȩ ducit ad uitam. Unde sequitur. Ecce men¬
surabiles. Quasi. Andeest aliquid: Utiq: quia ecce dies mensu
Et substantia mea. quȩ adam peccante dampnata est. tanquam
nichilum est ex se. quia cito transit: et quãdui est nichil est. Actus
quidem boni aliquid sunt: quia uitam conferunt. Nichil est di
lientis. aliquid sunt: substantia tamen nichil est ante dm̃. Ue
habens bonum et̃num: redit ad infirinitatẽ suam. quã inter uir¬
tutes habet dicens. Magna sunt quȩ diximus et credimus. sed
derans ȩt̃na. exꝓbrat humanȩ iuite: cui sub est. Quod ido dicit.¬
ꝑtinet homo et non deus. non sp̃c om̃is: id est et bonus et malus.
Si enim malus est in secularib: uanus est. Si uero bonus: el cum

Expanded text:
ad vitam, ante Christi adventum, ante quem multum deest ad vitam, quia ad vitam, ante Christi adventum, ante quem multum deest ad vitam, quia ante eum sunt veteres dies Adae, qui ducunt ad mortem, et non nova generatio quae ducit ad vitam. Unde sequitur: VEuasi dicat: An deest aliquid? utique; quia ecce dies meos, et substantia mea, quae Adam peccante damnata est tanquam nihilum est ex se, quia cito transit, et quandiu est, nihil est, Cassiod. actus quidem boni aliquid sunt, quia vitam conferunt. Nihil est diclientis aliquid sunt, substantia tamen nihil est ante Deum. VEhabens bonum aeternum, redit ad infirmitatem suam, quam habet inter virtutes, dicens: Magna sunt quae diximus et credimus, sed derans aeterna, exprobrat humanae vitae cui subest. Quod ideo dicittinet homo, non Deus, non Spiritus omnis, Hier. id est et bonus et malus. Si enim malus est, in saecularibus vanus est. Si vero bonus, ei cum
Abbreviated transcription (Latin):
ab eis sustinui. Et silui a bonis annuntiandis uła bonis homini¬
bus. ꝓporcis et canib quib scm̃ non est dandum: neq margarita
mittenda. T acuit ergo bonis. ne doceret contẽpnentem: qui cau¬
sam contẽptionis querit. Et ita dolor m̃s. quem passus est in lo¬
quendo. a quo quieuit in silentio renouatus est. Inde ei est dolor:
quia negat conseruis cibaria uerbi dei. Et ideo. Cor meum conca¬
ta. quia prius intra cogita uit quã extra eriret loq̃ndo. Uel conca¬
luit intra me: id est interna gr̃a sp̃c sc̃i. Et in meditatione mea. id est¬
inconsilio. hoc dicit ne insanus uideretur estus eus: erardescit ig¬
len
se ẽẽ extra locutum. Quasi. post quam intra me cogitaui. et in lingua
mea. id est transilenciũ locutus sum. non auditori erudiendo. sed exau¬
Etiam fac notum numerũ dierum meorum. quis est. Quẽ uolebat
re quȩ uos udetis. et cetera. Inde symeon iustus ille seuex clama

Expanded text:
ab eis sustinui, Cassiod. et silui a bonis annuntiandis. Vel a bonis hominiab eis sustinui, Cassiod. et silui a bonis annuntiandis. Vel a bonis hominibus, pro porcis et canibus, quibus sanctum non est dandum, neque margarita mittenda . Tacuit ergo bonis ne doceret contemnentem, qui causam contentionis quaerit, Aug. et ita dolor meus, quem passus est in loquendo, a quo quievit in silentio, renovatus est. Inde est ei dolor, quia negat conservis cibaria verbi. Et ideo ta quia prius intra cogitavit, quam extra exiret, loquendo vel concaluit intra me, in consilio. Hoc dicit ne insanus videretur aestus ejus exardescet iglinesse locutum, quasi dicat postquam intra me cogitavi, etiam in lingua mea, id est transilientium locutus sum, Aug. non auditori erudiendo, Caetiam fac notum numerum dierum meorum quis est, Aug. quem volebat re quem vos videtis, etc. . Inde Simeon ille senex clamab
Abbreviated transcription (Latin):
gua muido: quia facile labitur. Perfectus est ergo uir: qui non peccat
in lingua. Lingua dico iam mea: id est mei uris. Posui eri meo.
coram deo: ne loquendo dem aditum calũpniosis. in quo sepefit ꝑtur
custodiam: et posui ori meo custodiam. ne incongrua exirent. Pͥo¬
sui. cur: Lon propter studiosos. et audire paratos. sed cumcon¬
sisteret. scilicet cum mora. quasi hoc feci maxime. cum opus ẽẽt pec¬
cator. scilicet qui non ꝑcipit ea quȩ sunt sp̃c dei. it calũpiatur.
scilicet xp̃c sine uoce coram condente se siluit.: qui etiam discipulis¬
audire paratis. multa postea dicenda reticuit. Consisteret dico
aduersum me: querens calũpniam. a quo transiliente. peccator de¬
cipitur ꝑ silentiũ: non ualens eum uerbis tenere. Unde sequitur.¬
Obmutui. Quasi posu custodiam. usq eo quod obmutui: id est pe¬
nitus tacui. Et humiliatus sum: hõc dicit. ut purum intelligas
silentium. non dolosum. Uel humiliatus sum: id est imꝑperia

Expanded text:
gua in udo quia facile labitur. Perfectus est ergo vir qui non peccat in lingua . Lingua dico jam mea, Gl. int. id est mei coram Deo, ne loquendo dem aditum calumniosis, in quo saepe fit perCustodiam et posui ori meo custodiam, ne incongrua exirent. Posui, custodiam, non propter studiosos, et audire paratos, sed cum consisteret, scilicet cum mora, quasi dicat, hoc feci cum maxime opus esset. Peccator, scilicet qui non percipit ea quae sunt spiritus Dei, et calumniatur: scilicet Christus sine voce coram tondente se siluit, qui etiam audire paratis multa discipulis, postea dicenda reticuit. Consisteret dico adversum me, quaerens calumniam, a quo transiliente peccator decipitur per silentium, non valens eum verbis tenere. Unde sequitur quasi dicat: Posui custodiam, usque eo quod obmutui, id est penitus tacui, et humiliatus sum. Hoc dicit ut purum intelligas silentium, non dolosum. Vel humiliatus sum, Hier. id est improperia
Abbreviated transcription (Latin):
dico deeis. et si non ab eis: ministri enim sunt doctrinȩ. non aucto¬
res: di deus illummat. ꝑiustitiam fiunt montes. et ꝑ uidicia tua.
fiunt alii abxssus. idest ꝓfundi in peccatis. Et hȩc abyssus est multa:
quia isti tales sunt multi. Montes uero. pauci homines. Ostendit
supra spũalia bbna ẽẽ a deo: hic temporalia eẽ ab eodem dicit. Quasi
non solum spũalia. sed etiam tẽporalia adeo sunt: quia homines et
iumenta. id est carnales qui hȩc amant cum iumentis. saluab̾ añc
Pt dicit liomines caruales tantum: iumenta accipit ad litteram. Sal¬
uabis. quemad modũ multi plicasti misc̾iam tuã ds. filii hominum.
iumentis: d filii hominũ. id est boni sꝑabũt. Ibi il est supra homine ᷤᷤ
diciuitur. qui sunt scdin adam. id est qui portant imaginem ueretis
homminis. hic filii hominũ dicuntur. qui sunt scđm xp̃m. id est qui

Expanded text:
dico de eis, et si non ab eis; ministri enim sunt doctrinae, non auctodico de eis, et si non ab eis; ministri enim sunt doctrinae, non auctores, sed illuminati per justitiam fiunt montes, et per judicia tua, fiunt alii abyssus, id est profundi in peccatis, et est haec abyssus multa, quia isti tales sunt multi, montes vero pauci. Homines. Ostendit supra spiritualia bona esse a Deo, hic temporalia esse ab eodem dicit. Quasi dicat: Non solum spiritualia, sed etiam temporalia sunt a Deo, quia, homines et jumenta, id est, carnales qui haec amant, cum jumentis, salvabis Domiet dicit homines carnales tantum. Jumenta, accipit ad litteram, salvabis, quemadmodum multiplicasti misericordiam tuam, Deus. VERS. jumentis, sed filii hominum, id est boni, sperabunt, id est supra homines dicuntur, qui sunt secundum Adam, id est qui portant imaginem veteris hominis: hic filii hominum dicuntur, qui sunt secundum Christum, id est qui
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet quam sc̃is das. est in celo. id est cȩlestis est non terrena: ut ista
tẽporalis quȩ communis est bonis et malis. S quomͦ homo agnosce
ret celestem. nisi ei deus enuntiaret: Nuntiat uero missa ueritate
usq ad nubes: et hoc est. Ueritas tua uenit usq ad nubes. id est p̃dica¬
tores ꝑ qͦs tonat ds cõminationib. coruscat miracłis. pluit doctͥnis. et¬
ant suꝑ eã ymbrẽ. Et ẽ sensus. Ueritas tua usq ad nubes ueũ. iq est ue¬
ritatem tuam nubibus. et ꝑ nubes hominib aliis prestas ꝑ quã
cȩlesten mi scdiam tuam intelligant. Et ipsiidem qui sunt nubeᷤ
iustitia tua. id est ꝑ iustitiam tuam qua implentur: sunt mon¬
res dei. non seculi. Mõns seculi sunt arrius. maximimus. et do
solustitiȩ id est xp̃c. luce sapientiȩ uestit: quȩ post de eis. et siñ
ab eis. ad infima uallium. id est in inferiorum corda descendit. Ido

Expanded text:
cordia tua, scilicet quam sanctis das, est in coelo, id est coelestis, non terrena, ut ista cordia tua, scilicet quam sanctis das, est in coelo, id est coelestis, non terrena, ut ista temporalis, quae communis est bonis et malis. Sed quomodo homo agnosceret misericordiam coelestem nisi ei Deus nuntiaret? Nuntiat vero missa veritate usque ad nubes. Et hoc est, veritas tua, venit usqtores, per quos tonat Deus nuntiando, coruscat miraculis, pluit doctrinis. Quant super eam imbrem . Et est sensus: Veritas tua usque ad nubes venit, id est veritatem tuam nubibus, et per nubes omnibus aliis praestas, per quam coelestem misericordiam tuam intelligant. Et ipsi iidem nubes qui sunt justitia tua, id est per justitiam tuam, qua implentur. Sunt montes Dei, non saeculi. Montes saeculi sunt, Arius, Maximianus, Donatsol justitiae, id est Christus, luce sapientiae vestit, quae post de eis, et si non ab eis, ab infima vallium, id est in inferiorum corda descendit. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
gis. qui sunt nubes et montes: ita alios repbas. Et ita uidicia tua. sci¬
licet quod horum misereris. et hos excecas. sunt abysus multa: ul ẽnulli
penitus sunt scrutabilia. Et licet hos eligas. illos reꝓpbes: tam̃ utros¬
q saluas. Et hoc est. omines et iumenta. idest electos et reꝓbos: sai¬
ud est electos: in quo magna apparet miscđia. Unde ad mirando dic̃
nes. Iudicia tua sunt incõprehensibilia. quia homines scilicet ratio¬
nales. et iumenta. uidelicet ir rationabi les. saluabis dñe: non mu¬
tatur sensus. Saluabis. quemad modũ multiplicasti miscłiam
tuam deus. Scd̾m hãc lectionem sic ꝓcede: insequentem uersum.
Quasi. homines et iumenta saluabis: s preteriumenta. id est preter
salutem tẽporalem. quȩ iumentis. id est repbis datur: Cilii hominĩ¬
ne: Si bona et spũalia et tempolia sunt a deo. Ne spũalib docet primo.

Expanded text:
Et sicut hos elegis qui sunt montes et nubes, ita alios reprobas, et ita judicia tua, sciEt sicut hos elegis qui sunt montes et nubes, ita alios reprobas, et ita judicia tua, scilicet quod horum misereris, et hos excaecas, sunt abyssus multa, id est nulli penitus sunt scrutabilia. Et licet hos erigas, alios reprobes tamen utrosque salvas. Et hoc est: VERS. id est, electos, in quo magna apparet misericordia. Unde admirando dicit,, judicia tua sunt incomprehensibilia, quia homines, Hier. id est rationabiles, et jumenta, id est irrationabiles, salvabis, Domine. Non mutatur sensus. Salvabis quemadmodum multiplicasti misericordiam tuam Deus. Secundum hanc lectionem sic procede in sequentem versum, quasi dicat: Homines et jumenta salvabis, sed praeter jumenta, id est praeter salutem temporalem, quae jumentis, id est reprobis datur. Filii hominsed bona et spiritualia et temporalia sunt a Deo. De spiritualibus docet primo,
Abbreviated transcription (Latin):
nata. mentẽ obtenebrant. Stillicidium peceata: quȩ aliunde ꝓfliuĩt
Mala coniunx sapientia camis. que inimica est deo: uel mala consci¬
entia. quȩ rationi repugnat. Si quẽ eigo sua. uel aliena inquieta¬
uerint uitia. confugiat ad cubile: ibiq si bonam repꝑit coniugẽ
uerba et cogitationes. et etiam oꝑa sunt mala: et hoc est. Asticit.
id est ꝓnus fuit. iniqua oꝑari: maliciam aut̃e non odiuit. sed dile¬
.nt. Eece summa mali. Qui enim non potest penitus carere malica
debet uel. id est saltem odisse. quod quidemi deus odit: ut mente
seriuat legi dei. Quod iste non fecit. qui inuenit quidem. et scuice
homine:d boua sunt ex deimiscđia. et hoc est. S o dñe in celo. id
est in his qui sunt cȩlum. id est archana scientes: est misccłia tua.
adnubes. Nubes sunt. doctores. Et ustitia cua est sicut i nontes di
id est uisti cui. qui sunt montes dei spũales. cõparantur montib te

Expanded text:
nata mentem obtenebrant; stillicidium, peccata quae aliunde profluunt; nata mentem obtenebrant; stillicidium, peccata quae aliunde profluunt; mala conjux, est sapientia carnis, quae inimica est Deo; vel mala conscientia, quae rationi repugnat. Si quem ergo sua vel aliena inquietaverint vitia, confugiat ad cubile, ibique si bonam receperit conjugem,  sunt verba, et cogitationes, et etiam opera sunt mala. Et hoc est, astitit, , Aug. id est, pronus fuit iniqua operari, malitiam autem non odivit, sed dilexit. Ecce summa mali. Qui enim non potest penitus carere malitia, debet vel, id est saltem odisse, quam quidem Deus odit, ut mente serviat legi Dei: quod iste non fecit qui invenit et scivit homine, sed bona sunt ex Dei misericordia. Et hoc est, sed, o Domine in coelo, id e, in his, qui coelum sunt, id est, arcana scientes, est misericordia tua: a tua abyssus multa. » Justitia tua est sicut montes Dei, id est justi tui, qui sunt montes Dei spirituales, comparantur montibus re
Abbreviated transcription (Latin):
tationes. mortem inferentes. ext̾minant dulcedinem pure orationis.
hanc turbam ãmouit dñs: quando filiam atchisinagogi. in do¬
mo suscitauit. Et moxses accepturus legem. et cum dũo loquiturus:
relictas turbis in inferiorib. montis uerticem ascendit. Hisbosech
q̃ifiliꝰ saulis ab hostib ancilla hostiaria. non bene custodiente hostiũ.
occisus est. Hoc est gͦ hic in cubili suo. quod supra dixit insemetipso.
id est in corde. ubi uelut in cubili quiescunt mundo corde. Si eigo ex¬
tra est tumulus. uel id est saltem in cubili sit quies. quȩ erit si sit
ibi bona coniunx. scilicet dei sapientia. et pura conscientia. Quod si
ibi mala uror sit: nec ibi est quies. et ita nusquã. Sunt nanq tria
que non sinunt hominem quiescere in domo. scilicet fumus stillicidi¬
um. et mala uror. fuinus sunt pectata: quȩ ex carius concupis ceutia

Expanded text:
tationes sibi succedentes exterminant dulcedinem purae orationis. tationes sibi succedentes exterminant dulcedinem purae orationis. Hanc turbam amovit Dominus, quando filiam archisynagogi in domo suscitavit . Et Moses legem accepturus, et cum Domino locuturus, relictis turbis in inferioribus montis, verticem ascendit . Isboseth quoque filius Saulis ab hostibus, ancilla ostiara non bene custodiente ostium, occisus est . Aug. Hoc est ergo hic, in cubili suo, quod supra dixit, in semetipso, id est in corde, ubi velut in cubili quiescunt mundo corde. Si ergo extra est tumultus, vel, id est saltem, in cubili sit quies, quae erit, si sit ibi bona conjux, scilicet Dei sapientia, et pura conscientia: quod si ibi sit mala uxor, nec ibi est quies, et ita nusquam. Sunt namque tria quae non sinunt hominem in domo quiescere, scilicet fumus, stillicidium et mala uxor. Fumus, sunt peccata, quae ex concupiscentia
Abbreviated transcription (Latin):
id est iniqua et dolosa. scilicet uel aꝑte mala. uel si bona cum dolo. Co
Noluit intelligere. Non ego nego eum posse: d dico nolle. Quid ut
bene ageret. Non dico eum intelligere nolle. quod non potuit s quod
potuit. Et ita ꝑnifiosius contra seipsum agit: qui quod potest intelli¬
gere non uult. Sunt enim quȩdam. quȩ et si uolunt non intellig̾e
homines possunt: ut inpͥncipio erat uerbum. S si non potuit intelli¬
gere. in principio erat uerbum: potuit tamen utelligere ut bene agẽt.
niadatur: uoluntati malȩ semꝑ pena. Noluit intelligere potius.
placet In quo mundo. ul est si mundum eẽt quiesceret: ubi p̃cipit añs
orare. clauso hostio mentis importunis cogitationib ut seilicet nichil
extrinsecum a deo petamus. Quod si petimus. hostium cordis patet.
turba malatum cogitationũ uidet atq subintrat. Unde salomon.
Musce monentes ꝑdunt suauitatẽ unguenti. id est importune coqi¬

Expanded text:
id est iniqua et dolosa, vel aperte mala. Vel si bona cum dolo, coid est iniqua et dolosa, vel aperte mala. Vel si bona cum dolo, conoluit intelligere, non nego eum posse, sed dico nolle, quid? ut bene ageret. Non dico eum nolle intelligere quod non potuit, sed quod potuit. Et ita perniciosius agit contra seipsum, qui quod potest intelligere, non vult. Aug. Sunt enim quaedam et quae si volunt intelligere homines non possunt, ut in principio erat Verbum , sed si non potuit intelligere 77 in principio erat Verbum potuit, tamen intelligere ut bene ageret, quando datur venia, voluntati malae semper poena. Noluit intelligere, sed potius placet, in quo mundo, id est si mundum esset, quiesceret. Ubi praecipit Dominus orare, clauso ostio mentis importunis cogitationibus , ut scilicet nihil extrinsecum a Deo petamus: quod si petimus, ostium cordis patet, turba malarum cogitationum videt atque subintrat. Unde Salomon: Muscae morientes perdunt suavitatem unguenti , id est importunae cogi
Abbreviated transcription (Latin):
cunt mali sedelinquere. uel fato. uel constellatione. uel necessitate ꝓ
uoluntate: nichil eum impulit ut delinquat. id est ut derelinque¬
ret id ad quod creatus est. t per hoc est inuistus: et sic patet
quod non est cimor dei accu. ante oculos euis. il est ante eum. Qui
timor tamen in omnib immninet. quia omnes fatentur se dei. m timere.
sed in accu non oftendũt. Uere ñ est timor dei ante oculos eius. qm̃ dolose
egit. id est carm obedit non deo: cum ratio aliud insinuet. quod est in
conspectu eius. scilicet dei. quasi quod udet deus. et si non alius. Uel
inconspectu eius. scilicet iniusti. quasi quod uidet ipse iniustus. et ado
scit ut inueniatur ab ipso eodem. iniquitas eius ad odium: id est quod
miquitas sua habenda est odio apud dĩ. et omnes bonos. Uerba¬
tionib. in oꝑib malis: et hocest. Uerba oris eius sunt iniquitas it dolũ.

Expanded text:
cunt mali se delinquere, vel fato vel constellatione, vel necessitate prcunt mali se delinquere, vel fato vel constellatione, vel necessitate prvoluntate, nihil eum impulit, ut delinquat, id est ut derelinquat ad id quod creatus est. Et per hoc est injustus, et sic patet quod non est timor Dei, actu, ante oculos ejus, id est ante eum, qui timor omnibus imminet, quia omnes fatentur Deum timere, sed in actu non ostendunt. Non est timor Dei ante oculos ejus, quoniam dolose egit, id est carni obedit non Deo, cum aliud ratio insinuet quod est in conspectu ejus, scilicet Dei, quasi dicat, quod videt Deus, et si non alius. Vel, in conspectu ejus, scilicet injusti, quasi dicat quod videt ipse injustus, a Deo scit; ut inveniatur, ab ipso eodem iniquitas ejus ad odium, id est, quod iniquitas sua habenda est odio apud Deum et omnes bonos, tionibus, in operibus malis. Et hoc est, verba oris ejus, sunt iniquitas et dolus,
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet dei. cuius timor non est ante oculos eius. dolose egit. id est in
corde suo doloseegit: quia non nescit. immo scit dñi ẽẽ ibi. id est in cor¬
de iudere: et tamen malum uult. In hoc dolose egit. ut inueniret ini¬
quitatẽ suam: et odisset. Alia litt̃a. id est de hoc dolose egit. qd iniqͥta¬
tem suam cum dolo querens. noluit uere inuenire et odisse. Multi enĩ
inquirunt iniquitates suas. sed cum dolo: nolentes eas muenire ue¬
re. et odisse. Qui cum eas agnoscunt: non dimittunt. sed defendunt.
Quod si sincere quererent: inuenirent et odirent.L. atet ergo eosuere
sed nolentes: et contra se faciunt. nolentes uere incelligere. cũ camen
querant: nec excusantur de ignorantia. Aliter ab illo loco: qm̃i dolose.
scilicet dei. id est noluit studere legi dei: ut inueniatur iniquitas eus
ad odium. id est ut ꝑ eam legem iniueniret iniquitatẽ suam et odiret:
quasi ꝑ ignorantiam excusari possit. Aliter totum. Quasi diceret. Di¬

Expanded text:
scilicet Dei, cujus timor non est ante oculos ejus; dolose egit, id est in corde suo egit dolose, quia non nescit, imo scit, Deum esse ibi, id est in corde videre, et tamen malum vult; in hoc dolose agit, ut inveniret iniquitatem suam et odisset. Alia littera, id est de hoc dolose egit, quod iniquitatem suam cum dolo quaerens, noluit vere invenire et odisse. Multi enim inquirunt iniquitates suas, sed cum dolo, nolentes eas vere invenire et odisse: qui cum eas agnoscunt, non dimittunt, sed defendunt. Quod si sincere quaererent, invenirent et odirent. Latet ergo illos vere, sed nolentes contra se faciunt, nolentes vere intelligere, cum tamen quaerant nec excusentur de ignorantia. Aliter ab illo loco, quoniam dolostu ejus, scilicet Dei, id est noluit studere legi Dei, ut inveniatur iniquitas ejus ad odium, id est ut per eam legem inveniret iniquitatem suam et odiret, quasi per ignorantiam excusari possit. Aliter totum; quasi dicat: Di
Abbreviated transcription (Latin):
genera peccantiũ. qͥa uel ex infirmitate carnis non possunt sequi ius¬
sa legis. Unde in libro sapientiȩ. dicitur. E orpus quod corrumpitur
ad grauat amunam. et terrena in habitatio sensum multa cogitantem.¬
Uel blaspliemi sunt. qui ex uoluntate et libere peccant: quasi hec deus
non curit. Inde. id est detalib est quod dicit psalmus. Nixcit iniustus.¬
id est ut libere peccet. Nico inlemetipso. itbi si deuꝰ uidet. non curat: qui a

Expanded text:
genera peccantium, quia vel ex infirmitate carnis non possunt sequi jusgenera peccantium, quia vel ex infirmitate carnis non possunt sequi jussa legis. Unde in libro Sapientiae dicitur: Corpus quod corrumpitur, aggravat animam, et terrena inhabitatio de scilicet qui ex voluntate et libere peccant, quasi dicat, haec Deus non curet. Inde, id est de talibus est quod dicit psalmus. VERS. 1.id est libere peccet. Dico in semetipso, ubi si Deus videt non curat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
catdres: ꝑ quos alios docet. Quasi hoc fiat quod dixi. et lingua me a
meditabitur iustitiam tuam: id est predicatores mei. ex studio annun¬
tiabunt ce iustum. qui promissa implesti. Et tota idie laudem tuam:
Ppsalmus iste agit. de errore quorumlam
ilicentium om̃ia mala ẽẽ ex uitio naturȩ. et
creationis nr̃e: bona uero ẽẽ ex libero arbtto.
Quod destruit hic ꝓpħia dicens. mala om̃ia
tẽ ex nobis: bona uero ex deo ꝑ grãm. Unde
intytulo recce seruus dñi dicitur fidelis. qui in hoc psalmo loquitur:¬
nem attribuitur dauid: id est fudeli abieui. qui loquitur in hoc psal¬
idest usquequaq patri obediens: cui etiam uerba psalmi huius con¬
ueniunt. Et est. Psalmus iste tendens in finem. attribuitur dauid id
est xp̃o: seruo dñi. id est deo patri usquequaq obedienti. Intentione
monet: ut nobis mala. deobona attribuamus. Modus. Diꝑtitus est
ꝑ miscdiam. Ibi. Iñs in celo. et cetera. Et notandum quia duo sunt

Expanded text:
catores, per quos alios docet. Quasi dicat: Hoc fiat quod dixi, et lingua mea meditabitur justitiam tuam, id est praedicatores mei ex studio annuntiabunt te justum, qui promissa implesti; et tota die laudem tuam, Psalmus iste agit de errore quorumdam dicentium omnia mala esse ex vitio naturae et creationis nostrae; bona vero esse ex libero arbitrio. Quod destruit hic Propheta, dicens mala omnia esse ex nobis, bona vero a Deo per gratiam. Unde et in titulo recte servus Domini dicitur fidelis, qui in hoc psalmo loquiturnem attribuitur David, id est fideli alicui, qui loquitur in hoc psalid est usquequam Patri obediens. Cui etiam verba psalmi hujus conveniunt. Et est psalmus iste tendens in finem. Attribuitur David, id est Christo servo Domini, id est Deo Patri usquequam obedienti. Intentio. Monet ut mala nobis, bona Deo attribuamus. Modus. Bipartitus est per misericordiam ibi, Dominus in coelo, etc. Cassiod. Et notandum quod sunt duo