comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Qui credit in me. nun credit
in me: sed in eum qui misit
me. It qui uidet me: uidet
eum qui misit me. Iam dixe¬
rat quodam loco. mea doctri¬
na non est mea. sed eius qtui
me misit. Ubi intelleximus
eum doctrinam suam dixcis¬
se uerbum patris quod est
ipse: & hoc significasse dicen¬
do doctrina mea non ẽ mea
sed eius qui me misit: quod
a se ipso non esset. sed haberez¬
a quo esset. Deus enim de
deo filius patris. Pater autẽ
non ds̃ de dõ sed ds̃ pater
filii. Nunc autẽ quod ait. qͥ
credit in me non credit in
me. sed in eum qui misit
me. quomodo intellecturi
sumus: nisi quia homo ap.¬
parebat hominibus. cum
laceret õs: & ne putarent
hoceũ eẽ tantũmͦ quod iudebant
talem ac tantũ s uolens crediqͣlis
& quantus est pater. qui credit in
me inqͥt non credit in me idẽ qd̾ uidet¬
patrem: necesse est ut eum¬
eum credat filium habere. Et
dum eum patrem credit coet̾¬
num credat & filium habere
coeternum sibi & consubstan¬
tialem sibi. Propterea diccit

Expanded text:
it in me, non credit in me, sed in eum qui misit me; et qui videt me, videt eum qui me misit. « Jam dixerat quodam loco: Mea doctrina non est mea, sed ejus qui me misit . Ubi intelleximus eum doctrinam suam dixisse Verbum Patris, quod est ipse; et hoc significasse dicendo: Doctrina mea non est mea, sed ejus qui me misit, quod a seipso a quo esset . Deus enim de Deo, Filius Patris: Pater autem non Deus de Deo, sed Deus Pater Filii. Nunc autem quod ait, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me, quomodo intellecturi sumus, nisi quia homo apparebat hominibus, cum lateret Deus? Et ne putarent hoc eum esse tantummodo quod videbant, talem ac tantum se volens credi, qualis et quantus est Pater, Qui credit in me, inquit, non credit in me, id esPatrem, necesse est ut eum credat Filium habere; » et dum eum Patrem credit aeternum, credat et Filium habere coaeternum sibi, et consubstantialem sibi. Propterea dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
legis xp̃s ad iusticiam omni
credenti.Credens minister
est xp̃i: usq ad illud opus mag¬
ne caritatis. quod est animã
suam pro fratribus ponere.
Hoc est enun & proxp̃o ponere:
quia et hoc propter sua men¬
bra dicturus est. cum pro istis
fecistis. pro me fecistis. De tali
quippe opere. etiam se minis¬
trum facere: & appellare dig¬
natus est. ubi ait. Sicut filius¬
hominis ñ uenit ministrari s ministra¬
re & animã suã ponere promultis. Hĩc

Expanded text:
legis Christus, ad justitiam omni legis Christus, ad justitiam omni credenti. Credens, minister est Christi usque ad illius opus magnae charitatis, quod est animam suam pro fratribus ponere, hoc est enim et pro Christo ponere, quia et hoc propter sua membra dicturus est: Cum pro istis fecistis, pro me fecistis . De tali quippe opere etiam se ministrum facere et appellare dignatus est, ubi ait: Sicut Filiushominis non venit ministrari, sed ministrare, et animam suam ponere pro multis . Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
norificabit eum pater meus.
Nem quẽ maiorem honorem
accipere poterit adoptatus
quam ut sit ubi est unicus:
non equalis factus diuinita¬
Quid sit autem ministrare
xxp̃o cui operi merces tanta
promittitur: considerandũ
est. Si quis michi ministrat
me sequatur. Hoc intellegi
uoluit. ac si dicer&. Si quis
me non sequitur: non michi
ministrat. Ministrant gͦ
ihu xp̃o: qui non sua quert̃
seo que iħu xp̃i. Hoc enim
est me sequatur: ĩuas ambu¬
let meas non suas: Sieut alibi
scriptum est. Qui se dicit in
xp̃o manere: debet sicut ille
ambulauit. & ipse ambulare.
Ntiam si porrigit esurienti pa¬
nem. de misericordia facere
debet non de iactantia. Non
aliud ibi querere quam opus
bonum. nesciente sinistra quid
faciat dextera: Id est ut aliena¬
retur intentio cupiditatis. ab
opere caritatis. Illi dicitur.
Cum uni ex minimis meis fe¬
cisti: michi fecisti. Nec ea tan¬
tum que ad misericordiam
pertinent corporalem: sed om¬
nia oꝑa propter xp̃m faciens
tunc erunt bona. qmͣ finis

Expanded text:
norificabit eum Pater meus. Nam quem majorem honorem accipere poterit adoptatus, quam ut sit ubi est unicus; non aequalis factus divinitaQuid sit autem ministrare Christo, cui operi merces tanta promittitur, considerandum est: Si quis mihi ministrat, me sequatur, hoc intelligi voluit, ac si diceret: Si quis me non sequitur, non mihi ministrat. Ministrant ergo Jesu Christo qui non sua quaerunt, sed quae Jesu Christi . Hoc enim est, me sequatur, vias ambulet meas, non suas: sicut alibi scriptum est: Qui se dicit in Christo manere, debet, sicut ille ambulavit, et ipse ambulare . Etiam si porrigit esurienti panem, de misericordia facere debet, non de jactantia non aliud ibi quaeret quam opus bonum, nesciente sinistra quid faciat dextera , id est, ut alienetur intentio cupiditatis ab opere charitatis. Illi dicitur: Cum uni ex minimis meis fecisti, mihi fecisti. Nec ea tantum quae ad misericordiam pertinent corporalem, sed omnia opera propter Christum faciens, tunc erunt bona, quoniam finis
Abbreviated transcription (Latin):
quod dictum est. si quis michi
ministrat. me sequatur. Quo
fructu: qua mercede: quo pre¬
mio: et ubi sum inquit ego:
illic & ministri mei erunt.
Merces est amoris. et operis p̃¬
tium. quo ministratur xp̃o:
esse cum illo cui ministrat.
Tbi enim bene erit sine illo:

Expanded text:
quod dictum est: Si quis mihi quod dictum est: Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quo fructu, qua mercede, quo praemio? Et ubi sum, inquit, ego, illic et minister meus erit. » Merces est amoris, et operis pretium, quo ministratur Christo, esse cum illo cui ministrat. « Ubi enim bene erit sine illo?
Abbreviated transcription (Latin):
terus dixi. magis habere ui¬
detur euangelicus sensus.
S equitur enim. Et qui odit ani¬
mam suam in hoc mundo in
uitam ȩternam custodit eam.
Ergto auod supra dictum est
qui amat. sub intellegitur in hoc
inuitam ȩternam ipse. custocit
eam. Magna & misera sententi¬
a: auem admodum sit homi¬
nis in animam suam amor
ut pereat. odium ne pereat.
Si male a maueris tunc odisti.
sibene oderis: tunc amasti.
Pelices qui oderunt custodien¬
do: ne perdant amando. Hic
animȩ nomine:. uita presens
designatur: uel etiam huius
uitȩ delectatio. quȩ perdenda
est. ut feliciter inuenias uolun¬
tatem tuam in regno dĩ: quã
fortiter uicisti in seculo. Nam
scĩ martyres odio habuerũt
hanc presentem uitam pro
xp̃i nomine: dum magis uo.¬
luerunt hanc presentem ui¬
tam ꝑdere. quam xp̃m nega¬
re.Implentes quod sequitur.
tur: nisi me imitetur: &p̃s
enim pro nobis passus est
ait apostolus petrus: relin¬
auens nobis ecxemplum ut
sequamur uestigia eius. Ecce

Expanded text:
terius dixi, magis habere viterius dixi, magis habere videtur evangelicus sensus; sequitur enim: Et qui odit animam suam in hoc mundo, in vitam aeternam custodit eam. Ergo quod supra dictum est: Qui amat, subintelligitur, in hoc in vitam aeternam ipse custodit eam. Magna et mira sententia, quemadmodum sit hominis in animam suam amor ut pereat, odium ne pereat! Si male amaveris, tunc odisti: si bene oderis, tunc amasti. Felices qui oderunt custodiendo, ne perdant amando. » Hic animae nomine vita praesens designatur; vel etiam hujus vitae delectatio, quae perdenda est ut feliciter invenias voluntatem tuam in regno Dei, quam fortiter vicisti in hoc saeculo. Nam sancti martyres odio habuerunt hanc praesentem vitam pro Christi nomine, dum magis voluerunt hanc praesentem vitam perdere, quam Christum negare, implentes quod sequitur: tur, nisi me imitetur? Christus enim pro nobis passus est, ait Apostolus Petrus, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
est. ꝑxaltare suꝑ celos ds̃ uͣt
super omnem terram glo¬
ria tua. Hec est gentium ple¬
nitulo: de qua dicit aposto¬
lus. Cecitas exx parte in isrł
facta est: donec plenituoo
gentium intraret. Sed alti¬
cudinem glorificationis: opor¬
tuit ut precederet humilitas pas¬
sionis. Ideo secutus adiunxit.
Amen am̃ dico uobis. nisi granũ
frumenti cadens in terram mor¬
tuum fuerit: ipsum solum ma¬
nebit. Si autem mortuum fue
rit: multum fructum affert.
Se autem dicebat ipsum esse mor¬
tificandum & multiplicandũ:
Mortificandum in infidelitate
iudeorumꝰ multiplicandum
fide omnium populorum. Iam
uero exhortans ad passionis
suȩ sectanda uestigia: qui amat
inquit animam suam. perdet
eam. Quod duobus modis in¬
tellegi potest: qui amat per¬
cupis uitam tenere in xp̃o:
noli timere. mori pro xp̃o. Itẽ
alio modo. Qui amat animã
suam: perdet eam. Noli amare
in hac uita: ne ꝑdas in eter¬
na uita. Hoc autem quod pos¬

Expanded text:
est: Exaltare super coelos, Deus, et est: Exaltare super coelos, Deus, et super omnem terram gloria tua . Haec est gentium plenitudo, de qua dicit Apostolus: Caecitas ex parte in Israel facta est, donec plenitudo gentium intraret . Sed altitudinem glorificationis oportuit ut praecederet humilitas passionis. Ideo secutus adjunxit: Amen, amen dico vobis, nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet; si autrit, multum fructum affert. Se autem dicebat ipsum esse granum mortificandum et multiplicandum: mortificandum infidelitate Judaeorum, multiplicandum fide omnium populorum. Jam vero exhortans ad passionis suae sectanda vestigia, Qui amat, inquit, animam suam, perdet eam. Quod duobus modis intelligi potest: Qui amat, percupis vitam tenere in Christo, noli timere mori pro Christo. Item alio modo: Qui amat animam suam, perdet eam. Noli amare in hac vita, ne perdas in aeterna vita. Hoc autem quod pos
Abbreviated transcription (Latin):
ulee: & rogabant eum dicen¬
tes. Dñe. uolumus iħm uide¬
re:. Tenit philippus: & dicit
andree. Andreas rursus et
cidere gentiles uidere. Sed
etiam illi ex uideis erant qui
clamabant. Senedictus qui
uenit in nomine dominirex
isrł. Icce illi excircumcisio¬
ne. illi e&x preputio uelut pa¬
rietes de diuerso uenientes:
et inunam fidem xp̃i. pacis
osculo concurrentes. Iudia¬
mus ergo uocem lapidis an¬
gularis. Ih̾s autem inquit res¬
pondit eis dicens. Uenit hora:
ut clarificetur filius hominis.
ideo se dixisse glorificatum.
quia gentiles eum uolebant¬
eum uidere. Non ita est. S
uidebat ipsos gentiles post
passionem & resurrectionem
suam in omnibus gentibus
credituros: Quia sicut dicit
apostolus. cecitas ex parte in
N&x occasione igitur istoꝵ gen¬
tilium qui eiui.i uidere cupi¬
ebant. adnuntiat futuram
plenitudinem gentium: &
promittit iam iamq adesse
horam glorificationis suȩ qͣm
factã in celis. gentes fuerant
crediture. Unde predictum

Expanded text:
nt eum, dicentes: Domine, volumus Jesum videre. Venit Philippus, et dicit Andreae: Andreas rursum et cidere, Gentiles videre: sed etiam illi ex Judaeis erant qui clamabant, Benedictus qui venit in nomine Domini, rex Israel. Ecce illi ex circumcisione, illi ex praeputio, velut parietes duo de diverso venientes, et in unam fidem Christi pacis osculo concurrentes: audiamus ergo vocem lapidis angularis. Jesus autem, inquit, respondit eis dicens: Venit hora ut glorificetur Filius hominis. ideo se dixisse glorificatum, quia Gentiles eum volebant videre. Non ita est. Sed videbat ipsos Gentiles post passionem et resurrectionem suam in omnibus gentibus credituros: quia, sicut dicit Apostolus, Caecitas ex pEx occasione igitur istorum gentilium, qui eum videre cupiebant, annuntiat futuram plenitudinem gentium, et promittit jamjamque adesse horam glorificationis suae, qua facta in coelis, gentes fuerant crediturae. Unde praedictum
Abbreviated transcription (Latin):
num. Pharisei ergo dixerunt ad
semet ipsos. Uidetis quia nichil
proficimus: ecce mundus totus
post eum uadit. Purba turba¬
uit turbam. Quid autem in¬
uides ceca turba: quia posteũ
uadit mundus. per quem fac¬
tus est mundus: XIXI.

Expanded text:
runt ad semetipsos: Videtis, quia nihil proficimus, ecce mundus totus post eum abiit. Turba turbavit turbam. Quid autem invides, caeca turba, quia post eum vadit mundus, per quem factus est mundus? CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
tifices & pharisei concilium:
& dicebant. Quid faciemus:
nec tamen dicebant credamꝰ.
Plus enim ꝑditi homines cogi¬
tabant. quomodo nocerent
ut ꝑderent: quam quomodo
sibi consulerent ne perirent:
It tamen timebant & quasi
consulebant. Dicebant enim.
Ouid faciemus. quia hic homo
multa signa facit: Si cumit¬
timus eum sic: om̃s credent
in eum: Et uenient romani.
& tollent nostrum locumr & gen¬
tem. Temporalia ꝑdere nolu¬
erunt: & uitam eternam nõ
cogitauerunt: ac sic utrumq
amiserunt. Nam et romani
post dñi passionem & glori¬
ficationem. tulerunt eis locũ
& gentem etͦ pugnando &trans¬
ferendo: It illud eos sequit᷑
quod alibi dictumẽ. Pilii autẽ¬
regni huius: ibunt intenebras
exteriores. Hoc autem tunue¬
runt: ne si om̃s inxp̃m creder¬
ent. nemo remaneret. qui ad¬
uersus romanos. ciitatem dĩ
templumq defenderet. qm cõ¬
tra ipsum templum. & contra
suas paternas leges. doctrinã
xp̃i esse sentiebant. Unus au¬
tem ex ipsis caiphas cum ess&̃

Expanded text:
tifices et Pharisaei concilium, et dicebant: Quid faciemus? « Nec tamen dicebant, credamus. Plus enim perditi homines cogitabant quomodo nocerent ut perderent, quam quomodo sibi consulerent ne perirent: et tamen timebant, et quasi consulebant. Dicebant enim: Quid faciemus? Quia hic homo multa signa facit: si dimittimus eum sic, omnes credent in eum, et venient Romani, et tollent nostrum locum et gentem. Temporalia perdere noluerunt, et vitam aeternam non cogitaverunt, ac sic utrumque amiserunt. Nam et Romani post Domini passionem et glorificationem tulerunt eis locum et gentem, et pugnando, et transferendo; et illud eos sequitur, quod alibi dictum est: Filii auteregni hujus ibunt in tenebras exteriores . Hoc autem timuerunt, ne si omnes in Christum crederent, nemo remaneret qui adversus Romanos civitatem Dei templumque defenderet, quoniam contra ipsum templum et contra suas paternas leges doctrinam Christi esse sentiebant. Unus autem ex ipsis Caiphas, cum esset
Abbreviated transcription (Latin):
alios euangelistas inuenitur.
intellegimꝰ populus gentium
pulo israhel: non indomita plan
sed que presepe domini ag¬
nouit. Hec non cognouerut
discipuli eius primum: sed
quando glorificatus est. idẽ
quando uirtutem sue resur¬
rectionis ostendit: tunc re¬
cordati sunt. quia hec erant
scripta de eo. Recolentes quip¬
pe secundum scripturam que
ante passionem. uel in domi¬
ni passione conpleta sunt:
ibi & hoc inuenerunt ut se¬
cundum eloquia pro pheta¬
rum in pullo asine sederet.

Expanded text:
alios evangelistas invenitur: alios evangelistas invenitur: intelligitur populus gentium, pulo Israel, non indomitam esse, sed quae praesepe Domini agnovit. « Haec non cognoverunt discipuli ejus primum, sed quando glorificatus est Jesus. Id est, quando virtutem suae resurrectionis ostendit. Tunc recordati sunt, quia haec erant scripta de eo. Recolentes quippe secundum Scripturam, quae ante passionem vel in Domini passione completa sunt, ibi et hoc invenerunt, ut secundum eloquia prophetarum in pullo asinae sederet.
Abbreviated transcription (Latin):
appellatus est rex uideorum: in
celis est dñs angelorum. It in¬
uenit iħs a sellum: & sedit suꝑ¬
eum. Hic breuiter dictum est.
Nam quem admodum sit factũ:
apud alios euangelistas plenis¬
sime legitur. Adhibetur autẽ
huic facto propheticum testi¬
monium: ut appareret quod
maligni principes uideorum eũ
non intellegebant in quo un¬
plebantur que legebant. In¬
uenit ergo iħs asellum & se¬
dit suꝑ eum: sicut scriptũ est.
Noli timere filia sion: ecce rex
tuus ueni& sedens super pul¬
lum asinȩ. Hȩc filia sioi cui
diuinitus ista dicuntur: in
illis erat ouibus. que uocem
pastoris audiebant. In illa
erat multitudine que dñm
usuentem tanta deuotione
laudabat: tanto agmine de¬
diicebat. Et dictum est. noli
timere. Illum agnosce. quia
te laudatur. &e noli trepida¬
re cum loquitur. Ouia ille
sangius fundetur. per quẽ
tuum delictum deleatur.
& uita reddatur. Sed pullus asiune
inquo nemo sederat. hoc enum apus

Expanded text:
appellatus est rex Judaeorum, in appellatus est rex Judaeorum, in coelis est Dominus angelorum. Et invenit Jesus asellum, et sedit sueum. » Hic breviter dictum est. Nam quemadmodum sit factum, apud alios evangelistas plenissime legitur. Adhibetur autem huic facto propheticum testimonium, ut appareret, quod maligni principes Judaeorum eum non intelligebant, in quo implebantur quae legebant. Invenit ergo Jesus asellum, et sedit super eum « Sicut scriptum est: Noli timere, filia Sion, ecce rex tuus venit tibi, sedens super pullum asinae. » Haec filia Sion, cui divinitus ista dicuntur, in illis erat ovibus, quae vocem pastoris audiebant: in illa erat multitudine, quae Dominum venientem tanta devotione laudabat, tanto agmine deducebat. Dictum est, « Noli timere: » illum agnosce, qui a te laudatur, et noli trepidare cum loquitur, quia ille sanguis fundetur, per quem tuum delictum deleatur, et vita redimatur. Sedet super pullum asinae, in quo nemo sederat hoc enim apud
Abbreviated transcription (Latin):
magister est xp̃s: qui humi¬
liauit semet ipsum. factus
obediens usq ad mortem:¬
mortem autem crucis. Non
itaq amittit diuinitatem:¬
quando nos docet humilitatem.
In illa patri est ȩqualis: in hac no¬
similis: ne periremus redemit.¬
des. turba dicebat. O sanna.
benedictus qui uenit in nomi¬
ne domini:rex israhel. Quã
uocem mentis. inuidentia pͥn¬
cipes uideorum perpeti non
xp̃m tanta multitudo clama¬
uat. Sed quid fuit dño regẽ
israhel esse: quid magnum
fuit regi seculoꝵ. regem fie¬
ri hominum: non enim reae
urł xp̃s ad exigenoum tri¬
butum. uel ferro exercitum
armando hostesꝙ cebellan¬
dos: sed rex isrł. quod men.¬
tem regat: quod in ȩternum
consulat: quod in regnum
celoꝵ creclentes. sperantes.
amantesq perducat. Dei gͦ
filius equalis patri. uerbum
per quod facta sunt omnia
quod rex esse uoluit israhel.
dignatio est. non promotio.
Niserationis indicium est non
potestatis augmentum. Qui enĩ

Expanded text:
magister est Christus, qui humimagister est Christus, qui humiliavit semetipsum factus obediens usque ad mortemmortem autem crucis . Non itaque 582 amittit divinitatem,quando nos docet humilitatem. In illa Patri est aequalis, in hac nosimilis, ne periremus,des turba dicebat: Osanna, benedictus qui venit in nomine Domini rex Israel. Quam vocem mentis invidentia principes Judaeorum perpeti non Christum tanta multitudo clamabat. Sed quid fuit Domino regem esse Israel? Quid magnum fuit regi saeculorum, regem fieri hominum? Non enim rex Israel Christus ad exigendum tributum; vel ferro exercitum armandum hostesque debellandos: sed rex Israel, quod mentem regat, quod in aeternum consulat, quod in regnum coelorum credentes, sperantes, amantesque perducat. Dei ergo Filius aequalis Patri, Verbum per quod facta sunt omnia, quod rex esse voluit Israel, dignatio est, non promotio; miserationis indicium est, non potestatis augmentum; qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
Idem namq significat o dñe.
per interiectionem obsecran¬
tis: quod obsecro dñe. per
ipsum uerbum obsecrationis.
Osanna itaq salua obsecro sig¬
nificat: consumpta littera
uel uocali que uerbum pri¬
us terminat: cum perfecte
dicitur osi. per uirtutem littere
uocalis alep. aquã uerbum se¬
quens incipit. anna. Ouod me¬
trici inuersibus scandendis sy¬
nalifam uocant: quamuis illi
scriptam litteram scaindentes
transiliant. In hoc autem uer¬
bo osanna. iota littera nec sal
entium saluo: funditus inter¬
mittatur. Benedictus qui ue¬
nit innomine domini re&
israel. Sic accipiendum est:
ut innomine domini. inno.¬
mine dĩ patris intellegatur.:
Quam iuis poss& intellegi etiã
in nomine suo. quia & ipse
dominus est. Unde alibi scͥp¬
tum est: pluit dñs a dño. Uer
ba eius melius nr̃m dirigũt
intellectum: qui ait. E goue¬
ni in nomine patris mei. &
non suscepistis me. Alius ue¬
niet in nomine suo. hunc
suscipietis. Humilitatis enĩ

Expanded text:
Idem namque significat O Domine, Idem namque significat O Domine, per interjectionem obsecrantis, quod obsecro, Domine, per ipsum verbum obsecrationis. Osanna itaque salva obsecro signifi vocali, quae verbum prius terminat, cum perfecte dicitur osi, per virtutem litterae vocalis Aleph, a qua verbum sequens incipit anna, quod metrici in versibus scandendis synalepham vocant: quamvis illi scriptam litteram scandentes transiliant. In hoc autem verbo Osanna, iota littera, nec salentium salvo funditus intermittatur. Benedictus qui venit in nomine Domini rex Israel. « Sic accipiendut in nomine Domini, in nomine Dei Patris intelligatur, quamvis possit intelligi etiam in nomine suo, quia et ipse Dominus est. Unde alibi scriptum est: Pluit Dominus a Domino. Sed verba ejus melius nostrum dirigunt intellectum, qui ait: Ego veni in nomine Patris mei, et non suscepistis me; alius veniet in nomine suo, hunc suscipietis . Humilitatis enim
Abbreviated transcription (Latin):
tinum autem turba multa
quȩ conuenerat ad diem fes¬
tum. cum audissent quia ue¬
nit iħs hierosolymam. acce.¬
perunt ramos palmarum
& processerunt obuiam ei: &
clamabant. Osanna benedic¬
tus qui uenit in nomine do¬
mini re& israhel. Rami pal¬
marum. laudes sunt signi¬
ficantes uictoriam quia erat
dñs mortem moriendo superatu¬
rus. & tropheo crucis. de diabo¬
lo mortis principe triumpha¬
turus. O sanna benedictus qͥ
uenit in nomine domini. No¬
tandum sane quod osanna u̾
bum hebraicum. compositum
est ex duobus. corrupto & inte¬
gro. Salua namq siie saluifi¬
ca: apud eos dicitur osi. Anna
uero. interiectio est de precantis.
quomodo apud latinos inter¬
iectio est dolentis. heir et inter¬
iectio ad mirantis. pape. Deniq
inter pretes cranstulerunt o
domine saluum me fac: inhe¬
breo scriptum est anna adonai
osanna. Ouod interpres nos¬
ter hieronimus. diligentius
elucioans: ita transtulit. Ob¬
secro domine: salua obsecro.

Expanded text:
tinum autem turba multa, tinum autem turba multa, quae convenerat ad diem festum, cum audisset quia Jesus venit Hierosolymam, acceperunt ramos palmarum, et processerunt obviam ei, et clamabant: Hosanna, benedictus qui venit in nomine Domini rex Israel. Rami palmarum laudes sunt significantes victoriam, qui erat Dominus mortem moriendo superaturus, et tropaeo crucis de diabolo mortis principe triumphaturus. Hosanna, benedictus qui venit in nomine Domini. Notandurbum Hebraicum, compositum est ex duobus, corrupto et integro. Salva namque, sive salvifica apud eos dicitur Osi, at vero anna interjectio est deprecantis. Quomodo apud Latinos interjectio est dolentis heu, et interjectio admirantis papae. DeniqueInterpretes transtulerunt O Domine, salvum me fac, in Hebraeo scriptum est: Anna Adonai, osi anna. Quod interpres noster Hieronymus diligentius elucidans ita transtulit: Obsecro, Domine, salva obsecro.
Abbreviated transcription (Latin):
in celum: ibi habet mansionẽ
ꝑpetuam. Ipsa est uera betha¬
nia. ciuitas scilicet celestis: quã
nullus ualet. nisi obediens
intrare. C ogitauerunt autẽ
principes sacerdotum ut & la¬
carum inter ficerent: quia mul¬
ti propter illum abibant ex
udeis. & credebant in ihesum.
Oceca cecoꝵ uersutia. occioere
uelle suscitatum quasi non pos¬
set suscitare occisum: qui poterat
defunctum. It quidem se utrũq
posse docuit: qui et lazarum de¬
functum & se ipsum suscitauit
occisum. Post quam dñs qua¬
triduanum mortuũ suscitauit
stupentibus uideis. et aliis eoꝵ¬
inuidendo credentibus aliis in¬
uidendo pereuntibus. & discu
buit in domo iħs. reconbente
quoq lazaro qui fuerat a mor¬
tius suscitatus: post unguen¬
tum diffusum suꝑ pedes eius.
unde domus odore repletaẽ.
de quibus in superioribus quan¬
cum potuimus tractauimus.
nunc uioendum est quid an¬
te dñi passionem gestum ẽẽt.
Dicit enii euangelista. In cras¬

Expanded text:
in coelum, ubi habet mansionem in coelum, ubi habet mansionem perpetuam. Ipsa est vera Bethania, civitas, scilicet, coelestis, quam nullus valet nisi obediens intrare. Cogitaverunt autem principes sacerdotum, ut et Lazarum interficerent, quia multi propter illum abibanJudaeis, et credebant in Jesum. O caeca caecorum versutia, occidere velle suscitatum! quasi non posset suscitare occisum, qui poterat defunctum. Et quidem se utrumque posse docuit, qui et Lazarum defunctum, et seipsum suscitavit occisum. » Postquam Dominus quatriduanum mortuum suscitavit, stupentibus Judaeis, et aliis eorum videndo credentibus, aliis invidendo pereuntibus, dibuit in domo Jesus, recumbente quoque Lazaro, qui fuerat a mortuis suscitatus, post unguentum effusum super pedes ejus, unde domus odore completa est, de quibus in superioribus, quantum potuimus tractavimus, nunc videndum est, quid ante Domini passionem gestum esse constat. Dicit enim evangelista: « In cras
Abbreviated transcription (Latin):
mine: patientiȩ dñs non ui¬
dam arguit auaritie: & non
pauperum gratia. de pecunia
loqui: sed exratione demon¬
strat. non esse culpandos eos.
qui ei inter homines conuer¬
santi. de facultatibus suis mi¬
nistrarent: cum tam paruo
tempore ipse apud ecclesiam
corporaliter mansurus. pau¬
peres autem quibus elemo¬
sina fieri posset. in ea semꝑ
essent habendi. Cognouit
ergo curba multa ex uideis.
quia illic est. & uenerunt non propt̃
iħ̃m tantum. sed ut lazarum ui¬
derent. quem suscitauit a mortu¬
is. Curiositas hos non caritas
iħs est. ubi mansionem facit.
ubi bethaniam. id est domum
anime obedientis inqua habi¬
tet inuenit: ueniamus illuc con¬
templatione. non propter ho¬
minem tantum quem a morte
anime suscitatum. spiritaliter
uiuere donauit: sed ut bonam
hominis uitam imitando. ꝑhoc
ad uisionem iħu ꝑtingere me¬
reamur: quia pro certo cogno¬
uimus ubi iħ̃s est. Resurreã
enim post mortemr et ascendit

Expanded text:
mine patientiae Dominus non Jumine patientiae Dominus non Judam arguit avaritiae, et non pauperum gratia de pecunia loqui, sed ex ratione demonstrat non esse culpandos eos qui ei inter homines conversanti de facultatibus suis ministrarent, cum tam parvo tempore ipse apud Ecclesiam corporaliter 581 mansurus; pauperes autem, quibus eleemosyna fieri posset, in ea semper essent habendi. Cognovit ergo turba multa ex Judaeis, quia illic est, et venerunt non propter Jesum tantum, sed ut Lazarum viderent, quem suscitavit a mortuis. Curiositas hos, non charitas,Jesus est, ubi mansionem facit, ubi Bethaniam, id est, domum animae obedientis, in qua habitet, invenit, veniamus illuc contemplatione, non propter hominem tantum, quem a morte animae suscitatum, spiritualiter vivere donavit, sed ut bonam hominis vitam imitando, per hoc ad visionem Jesu pertingere mereamur, quia pro certo cognovimus ubi Jesus est. Resurrexit enim post mortem, et ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
portabat. peruenit ad traditi¬
onem dñi: qui pecuniam sibi
seruandam cõmendabat. Di¬
xit gͦ iħs. Si ne illam: ut indie
sepulture mee seruet illud.
Ouasi in nocenter interro ganti
uide. dñs simpliciter & man¬
suete: quo ministerium ma¬
rie pertineret exposuit: qr
ipse uidelicet moriturus. &
ad sepeliendum aromatibus
esset unguenous: Ideoq ma¬
rie. cui ad unctionem mortui
corporis eius. quamt uis mul¬
tum desideranti per uenire
nonliceret: donatum sit uiuenti ad¬
hc impendere: obsequium: qđ
post mortem. celeri resurrectione
preuenta. nequiret. Unde bene
marcus dñm de illa dixisse tes¬
tatur. Quod habuit hec fecit:
preuenit ungere corpus meũ
in sepulturam. Quod ẽ aperte
dicere. Quia corpus meum iã
defuncti tangere non poterit.:
solum quod potuit fecit. Pre¬
uenit uiuum adhuc. funeran¬
di officio donare. Pauperes
enim semper habetis uobiscũ:
me autem non semper habe¬
bitis. It hic magne modera¬

Expanded text:
portabat, pervenit ad traditiportabat, pervenit ad traditionem Domini, qui pecuniam sibi servandam commendabat Dixit ergo Jesus: Sine illam, ut in aiem sepulturae meae servet illud. Quasi innocenter interroganti Judae Dominus simpliciter et mansuete, quo ministerium Mariae pertineret exposuit, quia ipse videlicet moriturus, et ad sepeliendum aromatibus esset ungendus; ideoque Mariae, cui ad unctionem mortui corporis ejus, quamvis multum desideranti, pervenire non liceret, donatum sit viventi adhuc impendere obsequium, quod post mortem celeri resurrectione praeventa nequiret. Unde bene Marcus Dtatur: Quod habuit, haec fecit, praevenit ungere corpus meum in sepulturam . Quod est aperte dicere: quia corpus meum jam defuncti tangere non poterit, solum quod potuit fecit. Praevenit vivum adhuc, funerandi officio donare. Pauperes enim semper habebitis vobiscum, me autem non semper habebitis. Et hic magnae modera
Abbreviated transcription (Latin):
tur. praximis qui habent in¬
uidere non cessant. It quidem
putare possemus uidam cura
pauperum hec fuisse locutum:
s prodit mentem illius testis
uerax. qui ait. Dixcit autem hoc.
non quia de egenis pertinebat
ad eum:. s quia fur erat. & locu¬
los habens. ea que mittebant᷑
portabat. Non ergo tunc uidas
periit. quando pecunia corru¬
ptus. dnm prodidit:. s iam ꝑ¬
ditus. dñm sequebatur: Qui
loculos habens dominicos.
ea quȩ mitebantur portabat
in ministerium pauperum:
quȩ etiam in fideli mente furari
solebat. Uidens ergo dñs cor illi¬
us cupiditatis iam sorde pollu¬
tum: p reuidens peiori proditio¬
nis sorde polluendum: commi¬
sit eiuus fidei. quicquid habebãt
in sacculis: eumq de his que
uellet facere permisit: ut uel
conͥlati honoris uel habite me¬
moria pecunie: mentem ab ip¬
sius uenditione reuocar&.
Uerum quia semper auarus e.¬
get. neque umquam benefici¬
orum perfidus meminit: im¬
pius a furto pecunie quam

Expanded text:
habere, proximis qui habent, inhabere, proximis qui habent, invidere non cessant. Et quidem putare possumus Judam cura pauperum haec fuisse locutum, sed prodit mentem illius testis verax, qui ait: « Dixit autem hoc, non quia de egenis pertineret ad eum, sed quia fur erat, et loculos habens ea quae mittebantur, portabat. » Non ergo tunc Judas periit, quando pecunia corruptus Dominum prodidit, sed jam perditus Dominum sequebatur, qui loculos habens dominicos, ea quae mittebantur, portabat in miniquae etiam infideli mente furari solebat. Videns ergo Dominus cor illius, cupiditatis jam sorde pollutum, praevidens pejori proditionis sorde polluendum, commisit ejus fidei quidquid habebant in sacculis, eumque de his quae is vellet facere permisit, ut vel collati honoris, vel habitae memoria pecuniae, mentem ab ipsius venditione revocaret. Verum quia semper avarus eget, neque unquam beneficiorum perfidus meminit impius a furto pecuniae quam
Abbreviated transcription (Latin):
exterge: ac si habeas suꝑflua.
pauperibus erogare: hoc est
capillis pedes ihu tergere. Quȩ
tibi super flua sunt. pedibus
dñi necessaria sunt. Id est mi¬
nimis quibusq in eclesia. de
quibus in fine dicturus erit
dominus. Quam dui fecistis
uni ex minimis bis: michi fe¬
cistis. Domus autem repleta ẽ
odore: ĩd est eclesia uite religio¬
se fama bona. Nam odor bonus.
est uita bona. Audi apostolum
xp̃i. Bonus odor sumus inquit:
in omni loco. It in cantico can¬
ticoꝵ. In guentum effusum. no¬
men tuum. Item. Dum esset
rex in accubitu suo: narolus mea
dedit odorem suum. Ubi aperte. qͥd
maria semel fecerit: typice autẽ
quid omnis eclesia. quid anima
queq perfecta semꝑ faciat. osten¬
erat eum traditurus. Quare
hoc unguentum non uendidit
trecentis denaruis. & datum ẽ
egenis: Ue impio traditori: ue
complicibus eius nequitie: etiã
nunc menbra xp̃i persequen¬
tibus: Qui famam uirtutis
quam ipsi habere non meren

Expanded text:
exterge, ac si habeas superflua, exterge, ac si habeas superflua, pauperibus eroga. Hoc est capillis pedes Jesu tergere. Quae tibi superflua sunt, pedibus Domini necessaria sunt, » id est, minimis quibusque in Ecclesia; de quibus in fine dicturus erit Dominus: Quandiu fecistis uni ex minimis his, mihi fecistis. Domus autem repleta est odore id est, Ecclesia vitae religiosae fama bona. Nam odor bonus est vita bona. Audi Apostolum: Christi bonus odor sumus, inquit, in omni loco ; et in Cantico canticorum: Unguentum effusum nomen tuum . Item: Dum esset rex in accubitu suo, nardus mea dedit odorem suum. Ubi aperte quid Maria semel fecerat  Ms., fecerit, typice autem quid omnis Ecclesia; quid anima quaeque perfecta semper faciat, ostenerat eum traditurus: Quare hoc unguentum non veniit trecentis denariis, et datum est egenis? » Vae impio traditori, vae complicibus ejus nequitiae, etiam nunc membra Christi persequentibus, qui famam virtutis, quam ipsi non merentur
Abbreviated transcription (Latin):
est. quȩ fideliter dñi uissis ob¬
temperat. It ipsa est ciuitas.
que suꝑ montem misericordie
constituta. num quam potest
abscondi. Ipsa quȩ de sui late¬
re constructa redemptoris.
id est a qua ablutionis. & san¬
guine scĩficationis. que de ip¬
sius latere prose morientis
exiere. imbuta est. Uui etiã
altera soror lazari maria in
magne indicium dilectionis.
sicut sequentia monstrant
libram unguenti nardi pis¬
lici preciosi et unacit pedes
ihu. et extersit capillis suis
pedes eius: Quo non solum
sue dat indicium deuotio¬
nis: s & aliarum fidelium
dõ animarum signat pie
perfectio iusticiȩ exprimit᷑.
ꝯuod unguentum: ex nardo pistico
dicitur esse confectum. Quid enĩ
ꝑunguentum. nisi bonus odor
opinionis insinuatur. Et hoc un
tine dicitur. Sine fide enim:
deo placere inpossibile ẽ. Nec
bona fama:sine fide catholica
fieri poterit. O homo unge pe¬
des ih̃u bene uiuendo: domini¬
ca sectare uestigia. et capillis

Expanded text:
est, quae fideliter Domini jussis obest, quae fideliter Domini jussis obtemperat; et ipsa est civitas quae super montem misericordiae constituta, nunquam potest abscondi ; ipsaque de sui latere constructa redemptoris, id est, aqua ablutionis, et sanguine sanctificationis, quae de ipsius latere pro se morientis exiere, imbuta est. Ubi etiam altera soror Lazari Maria, in magnae indicium dilectionis, sicut sequentia monstrant libram unguenti nardi pistici pretiosi, et unxit pedes Jesu, et extersit capillis suis pedes ejus. Quo non solum succedit indicium devotionis, sed et aliarum fidelium Deo animarum signatur piperfectio justitiae exprimitur? quod unguentum ex nardo pistico dicituper unguentum, nisi bonus odor opinionis insinuatur? Et hoc ungtine dicitur; sine fide enim Deo placere impossibile est, nec bona fama sine fide catholica fieri poterit. « O homo, unge pedes Jesu bene vivendo, Dominica sectare vestigia, et capillis
Abbreviated transcription (Latin):
ibi dño cena. et ipse unus erat
ex discumbentibus cum eo:
Ut dum uiuentem. loquentẽ.
epulantem. cum suis familia¬
riter conuersantem uiderent.
siue audirent: uel sic suscitan¬
tis potentiam agnoscerent.
& acciperent gratiam. Nysti¬
ce autem cena hec dominica
ubi martha ministrabat. & la¬
zarus inter alios discumbe¬
bat: fides est eclesie. que per
dilectionem operatur. In qua
cena martha ministrat. cum
anima queq fidelis operam
dño suȩ deuotionis impen¬
dit. Lazarus uero unus fit
ex discumbentibus ei cum do¬
mino: cum etiam hui qui post
peccatoꝵ mortem. resuscitati
ad iusticiam sunt. una cum
eis qui in sua permansere uis¬
ticia. de presentia ueritatis
exultant: penitentes simul
cum innocentibus cȩlestis
gratiȩ muneribus aluntur.
It bene eadem cena inbethania
celebratur. quȩ est ciuitas in la-¬
tere montis oliueti: et interp̃-¬
tatur domus obedientie. Do-¬
mus namq obedientiȩ eclesia

Expanded text:
ibi Domino coena, et ipse unus erat ibi Domino coena, et ipse unus erat ex discumbentibus cum eo, ut dum viventem, loquentem, epulantem, cum suis familiariter conversantem, viderent sive audirent, vel sic suscitantis potentiam agnoscerent, et acciperent gratiam. Mystice autem coena haec dominica, ubi Martha ministrabat, et Lazarus inter alios discumbebat, fides est Ecclesiae, quae per dilectionem operatur. In qua coena Martha ministrat, cum anima quaeque fidelis operam Domino suae devotionis impendit. Lazarus vero unus fit ex discumbentibus cum Domino, cum etiam hi qui post peccatorum mortem resuscitati ad justitiam sunt, una cum eis qui in sua permansere justitia, de praesentia veritatis exsultantes, poenitentes simul cum innocentibus coelestis gratiae muneribus aluntur. Et bene eadem in coena Bethania celebratur, quae est civitas in latere montis Oliveti, et interpretatur Domus obedientiae. Domus namque obedientiae Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
ni fontis fluenta aperire dig¬
natus est. Sexta quoq etate
mundi. ipse creator ac redemp¬
tor mundi. uixta fidem sacre
historie uenisse iam legitur.
Habent quoq he tres partes. id
est unum. & duo & tres. ex qui¬
bus ut diximus senarius cons¬
tat. aliquid mysterii: in dispen¬
satione salutis humane. Primo
itaq tem pore. sub lege nature.
ueluti in quadam unitate. scĩ
patres dõ seruiebant. Secundo
uero tempore. lex addita est
ad naturam. Et quod mala
consuetudo uitiauit in natura.
lex reformaret in littera. Et
fuerunt duo: natura & leꝙ.
Percio itaq tempore uenit gra
tria: natura. lex & gratia. Sic̃
nec lex nature bonum destru
it. nec gratia legem soluit s
adimpleuit. naturamq pris¬
tine reddidit nobilitati: na¬
tura tamen & lex. sine gratia
impleri non potuit. sic nec
homini liberũ arbitrium da¬
tum est. uel legis preceptum. ut
gratia non inligeret: sicut pe¬
lagiana heresis ad firmat. It
ne dicerent machinatores fan

Expanded text:
ni fontis fluenta aperire digni fontis fluenta aperire dignatus est ; sexta quoque aetate mundi ipse Creator ad redemptionem mundi, juxta fidem sacrae historiae, venisse jam legitur. Habent quoque hae tres partes, id est, unum, duo, et tria, ex quibus, ut diximus, senarius constat, aliquid mysterii in dispensatione salutis humanae. Primo itaque tempore sub lege naturae, veluti in quadam unitate sancti patres Deo serviebant. Secundo vero tempore lex addita est ad naturam, ut quod mala consuetudo vitiavit in natura, lex reformaret in littera; et fuerunt duo, natura et lex. Tertio itaque tempore venit grattria: natura, lex et gratia. Sicut nec lex naturae bonum destruxit, ita nec gratia legem solvit, sed adimplevit, naturamque pristinae reddidit nobilitati: natura tamen et lex sine gratia impleri non potuit. Nec sic homini liberum arbitrium datum est, vel legis praeceptum, ut gratia non indigeret, sicut Pelagiana haeresis affirmat. Et ne dicerent machinatores calu
Abbreviated transcription (Latin):
est unum. duo. & tres. Nam sex¬
ta eius pars. unum est. Tercia
uero duo: dimidia. itaq. tres.
Unum uero et duo. & tres. se&
esse dinoscitur. Nec aliud ex
his tribus partibus conuinc¬
tis confici potest. nisi se& tan¬
tum᷑. Nec in alias partes sena¬
rius numerus diuidi potest.
nisi in has tres. id est unum.
duo & tres. Nam ipse dñs cre¬
ator omnium. huius mundi
creaturas. sex diebus perfe¬
cisse notissimũ est. Et sexta
die hominem fecisse constat.
quem serpentina fraude ꝑ¬
ditum. ante sex dies pasche
uenit ipse filius dei perquem
creatus est. bethaniam ad libe¬
randum: It qui seata die cre¬
atus est. sexta feria liberaret᷑.
Nam sexta feria xp̃m esse pas-¬
sum: nemini ignotum ẽẽ reor.
Igitur & mense sexto adnun¬
tiante archangelo. uirgo sa¬
cra. inspiratione sp̃s sci eun¬
dem redemptorem nr̃m con-¬
cepisse legitur. Qui etiam sexta
hora ꝑͥfecta etate suꝑ puteum se¬
dens: mulieri sa maritane: diui¬

Expanded text:
est, unum, duo, tria, nam sexest, unum, duo, tria, nam sexta ejus pars unum est, tertia vero duo, dimidia itaque tria, unum vero et duo, et tria, sex esse dignoscitur; nec aliud ex his tribus partibus conjunctis confici potest, nisi sex tantum nec in alias partes senarius numerus dividi potest, nisi in has tres, id est, unum duo et tria; nam ipsum Dominum creatorem omnium, hujus mundi creaturas sex diebus perfecisse notissimum est, et sexta die hominem fecisse constat ; ad quem serpentina fraude perditum, ante sex dies Paschae venit ipse Filius Dei, per quem creatus est, Bethaniam, ad liberandum; ut qui sexta die creatus est, sexta feria liberaretur; nam sexta feria Christum esse passum, nemini ignotum esse reor. Igitur et mense sexto, annuntiante archangelo, Virgo sacra inspiratione Spiritus sancti eumdem Redemptorem nostrum concepisse legitur ; qui etiam sexta hora, perfecta aetate, super puteum sedens, mulieri Samaritanae divi
Abbreviated transcription (Latin):
ubi lazarum suscitauerat a mor¬
tuis Deinde etiam hierosoly¬
mam. ubi ipse pateretur & re¬
surgeret a mortius. Hierosoly¬
mam quidem. ut ipse ibi mo¬
reretur. Bethaniam uero. ut
resuscitatio lazari cunctoꝵ me¬
morie artius imprimeretur:
It magis magisq. confunde¬
rentur atq in excusabiles con¬
uincerentur impii princip¬
es. qui occiclere non timuert̃
eum qui suscitare posset a
mortiis. It nec beneficuis sus¬
citationis prouocati. nec di¬
uina suscitantis uirtute ꝑt̃¬
riti: animos ab iniusta cede
retraberent. Nec transitorie
legendum est: quare ante
sex dies pasche uenisset ih̃s
bethaniam. Magna uero
dignitas senarii numeri
est in scĩs scripturis: et mul¬
ta oꝑa dñi dĩ nostri. in sena¬
rio numero. perfecta esse de¬
monstrantur: Quia senari¬
us numerus inse ipso ꝑsu
as proprias partes diuisus.
uel coniunctus. ꝑfectissimꝰ¬
esse constat. Habet enim partes
tres. in se ipso denominatas. Iõ

Expanded text:
ubi Lazarum suscitaverat a morubi Lazarum suscitaverat a mortuis; deinde etiam Jerosolymam, ubi ipse pateretur, et resurgeret a mortuis. Jerosolymam quidem, ut ipse ibi moreretur; Bethaniam vero, ut resuscitatio Lazari cunctorum memoriae arctius imprimeretur, et magis magisque confunderentur, atque inexcusabiles convincerentur impii principes, qui occidere non timerent eum qui suscitare posset a mortuis; et nec beneficiis suscitationis provocati, nec divina suscitantis virtute perterriti, animos ab injusta caede retraherent. Nec transitorie legendum est quare ante sex dies Paschae venisset Jesus Bethaniam; magna enim dignitas senarii numeri est in sanctis Scripturis, et multa opera Domini nostri in senario numero perfecto esse demonstrantur, quia senarius numerus in seipso per suas proprias partes divisus, vel conjunctus, perfectissimuesse constat. Habet enim partes tres in seipso denominatas, id
Abbreviated transcription (Latin):
male: Querebant enum: ut
uenientem ad diem festum
interficerent. Queramus au¬
tem nos illum. stantes intem¬
plo dĩ. & ꝑseuerantes unanumit
in oratione: et conlo quamur ad
inuicem. psalmis. ymnis. canti¬
cis spiritalibus. in gratia postu¬
iantes ipsum. ut uenire ad diem
festum nostrum: et sua nos p̃¬
sentia inlustrare: suaꝰ ipse nobis
dona sanctificare dignetur.
Dederant autem pontifices &
pharisei mandatum: ut siquis
cognouerit ubi sit indicet. ut
ad prehendant eum. Manda¬
tum ergo uideoꝵ. peccatum ẽ¬
cidere: non in xp̃o uiuere.
Queramus nos inxp̃o uiuere.
quem illi querebant occidere.
Illi male querebant: nos bene
querebamus. Tam nuc est tem¬
pus querendi dominum: sic̃
propha ait. Ouerite dñm dũ
inueniri potest. Oui misericor¬
dem eum inuenire uelit inui¬
dicio: querat eum modo. inhu
se occioendo uideos. non fugi
insidiantium manus : sed cer¬
tus de gloria resurrectionis.
primo uenit bethaniam. pro¬
ximam merosolymis cuutatem.

Expanded text:
male. Quaerebant enim ut male. Quaerebant enim ut venientem ad diem festum interficerent. Quaeramus autem nos illum stantes in templo Dei, et perseverantes unanimiter in oratione, et colloquamur ad invicem in psalmis, hymnis, canticis spiritualibus in gratia, postulantes ipsum ut venire ad diem festum nostrum, ut sua nos praesentia illustrare, sua ipse nobis dona sanctificare dignetur. Dederant autem pontifices et Pharisaei mandatum, ut si quis cognoverit ubi sit, indicet, ut apprehendant eum. Mandatum ergo Judaeorum peccatum ecidere, non in Christo vivere. Quaeramus nos in Christo vivere, quem illi quaerebant occidere. Illi male quaerebant, nos bene quaeramus; nam nunc est tempus quaerendi Dominum, sicut propheta ait: Quaerite Dominum dum inveniri potest . Qui misericordem eum invenire velit in judicio, quaerat modo in humse occidendo Judaeos, non fugit insidiantium manus, sed, certus de gloria resurrectionis, primo venit Bethaniam proximam Jerosolymis civitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos. Hoc faciebant uidei se
moysen in lege datum: ut die
festo quod pascha erat. om̃s
undiq conuenirent: & illius
diei celebratione sanctificaren¬
tur. Sed illa celebratio: umbra
erat futuri. Suid ẽ umbra fu¬
turi: prophecia xp̃i uenturi: pro¬
phetia pro nobis illo die passuri:
ut transiret umbra. & lu& ueni¬
ret᷑. Ut transiret significatio e
ueritas teneretur. Habebant
ergo uidei pascha inumbra:
nos in luce. Ouid enim opus
erat. ut dñs eis preciperet ꝑ
ipsum diem festum ouem occi¬
dere: nisi quia ille erat de quo
prophetatum est. sicut oius ad
immolandum ductus est: san
postes signati sunt: sanguine
xp̃i. frontes nr̃e signantur. Et
mibus signatis exterminato¬
rem prohibere. Signum xp̃i¬
a nobis expellit exter minato¬
rem: si cor nr̃m recipiat salua¬
torem. Querebant inquit e¬
uangelista iħ̃m: & conlo queb¬
antur ad inuicem. stantes in
templo. Quid putatis. quia
non uenit ad diem festum:
querebant ergo uidei iħ̃mr. s

Expanded text:
ipsos. Hoc faciebant Judaei seipsos. Hoc faciebant Judaei seMoysen in lege datum, ut die festo quo Pascha erat, omnes undique convenirent, et illius diei celebratione sanctificarentur. Sed illa celebratio umbra erat futuri. Quid est umbra futuri? Prophetia Christi venturi, prophetia pro nobis illo die passuri: ut transiret umbra, et lux veniret; ut transiret significatio, et veritas teneretur. Habebant ergo Judaei Pascha in umbra; nos in luce. Quid enim opus erat ut Dominus eis praeciperet per ipsum diem festum ovem occidere, nisi quia ille erat de quo prophetatum est: Sicut ovis ad immolandum ductus est Isaipostes signati sunt : sanguine Christi frontes nostrae signantur. Et mibus signatis exterminatorem prohibere: signum Christi expellit a nobis exterminatorem, si cor nostrum recipiat Salvatorem. » Quaerebant, inquit evangelista, Jesum, et colloquebantur ad invicem stantes in templo: Quid putatis, quia non venit ad diem festum? Quaerebant ergo Judaei Jesum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ei facerent: s in hominis infir¬
mitate. uiuendi exemplum.
discipulis demonstrabat. In
quo apparet & non esse pecca¬
tum. si fideles eius qui sunt
menbra eius. oculis ꝑsequen¬
tium sese subtraherent: et fu¬
rorem sceleratoꝵ. latendo po¬
tius deuitarent. Sciebat iħs tem¬
pus ad propinquasse passionis
sue: & redemptionis nr̃e. Ad pro¬
pinquante tempore: in quo pa¬
ti disposuit: ad propinquauit
ille et loco:in quo eiusoem passi¬
onis dispensationem perficere
uoluit. Dicit enim euangelis¬
ta: proximum erat pascha ui¬
deoꝵ. Illum diem festum uidei.
cruentum habere dñi sangui¬
ne uoluerunt. Iilo die festo oc¬
cisus est agnus: qui nobis eun¬
dem diem festum. suo sangui¬
ne consecrauit. Consilium erat
inter uideos: de occidendo iħu
Iue qui de celo uenerat pati. pro¬
pinquare uoluit loco passio¬
nis: quia imminebat hora pas¬
sionis. Ascender unt ergo mul¬
ti inhierosolimam de regione
ante pascha: ut scĩficarent se¬

Expanded text:
ei facerent; sed in hominis infirei facerent; sed in hominis infirmitate vivendi exemplum discipulis demonstrabat, in quo apparet et non esse peccatum, si fideles ejus qui sunt membra ejus oculis persequentium sese subtraherent, et furorem sceleratorum latendo potius devitarent. » Sciebat Jesus tempus appropinquasse passionis suae et redemptionis nostrae. Appropinquante tempore in quo pati disposuit, appropinquavit ille et loco in quo ejusdem passionis dispensationem perficere voluit. Dicit enim evangelista: « Proximum autem erat Pascha Judaeorum. Illum diem festum Judaei cruentum habere Domini sanguine voluerunt. Illo die festo occisus est Agnus, qui nobis eumdem diem festum suo sanguine consecravit. Consilium erat inter Judaeos de occidendo Jesu: ille qui de coelo venerat pati, propinquare voluit loco passionis, quia imminebat hora passionis. Ascenderunt ergo multi in Hierosolymam de regione ante Pascha, ut sanctificarent se