comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
S ne gentilis tantum enni dic¬
tis uideam᷑ consummare cͥpł̃m:
etiam Et eccłiȩ doctores quid
de hoc senserint queramus.
Beãtꝰ iheronimꝰ int̾p̾tans euan¬
gelii sententiam qua dictum
est indomini passione tenebͣs
factas suꝑ omnem terram: qͥ
scͥpserunt inquit contͣ eugłia
srispicant᷑ deliquitm solis qͦd
ueris estatisq temporib accidẽ
solet disciplos xp̃i ob imꝑrtiã
suꝑ resurrectione dñi int̃pta¬
tos. cum defectꝰ solis nunquã
nisi orculune fieri soleat. Nul¬
li autem dubitm est pas che
tempore lunam fuisse plenis¬
simam: xxUiii. de effectiua lune

Expanded text:
Sed ne gentilis tantum viri dictis videamur consummare capitulum, etiam Ecclesiae doctores quid de hoc senserint quaeramus. Beatus Hieronymus interpretans Evangelii sententiam, qua dictum est in Domini passione tenebras factas super terram: « Qui scripserunt, inquit, contra Evangelia, suspicantur deliquium solis, quod veris aestatisque temporibus accidere solet, discipulos Christi ob imperitiam urrectione Domini interpretatos, cum defectus solis nunquam nisi ortu lunae fieri soleat; nulli autem dubium est, Paschae tempore lunam fuisse plenissimam. » CAPUT XVIII. De effectiva lun
Abbreviated transcription (Latin):
tales animos slbqueito uee¬
lum ac uelut inde cortem¬
planͣtib trium maximarũ
rerumnat᷑e partium magni¬
tudinem detegit. Nposs et
qͥppe totꝰ sol adimi terris. in¬
tercedente luna. si terra ma¬
terra & stitas solis
plitudinem eiꝰ ocłoꝵ argum̃¬
tis atq comectura animi scru¬
tari immnͣstim eẽ. qͥ arborum
in limitib porrectaꝵ. in quo¬
infrach umbras parib iaci-¬

Expanded text:
tales animos subducti in caelum ac velut inde contemplantibus trium maximarum rerum naturae partium magndetegit. non posset quippe totus sol adimi terris intercedente luna, si terra mae vastitas solisplitudinem ejus oculorum argumentis atque conjectura animi scrutari immensum esse, qui arborum in limitibus porrectarum in quoia umbras paribus jaci
Abbreviated transcription (Latin):
utia noctem qͣm terre
umbram. Statuti autem atq¬
non menstrui sc̃ utriꝙͣ defectꝰ
ꝓpter obliquitadem signiferi
luneq multiuagos ut dictũ

Expanded text:
se noctem quam terrae umbram. Stati autem anon menstrui sunt utrique defectus, propter obliquitatem signiferi, lunaeque multivagos, ut dictum
Abbreviated transcription (Latin):
De magnitudine uel de¬
fectu solis ⁊ lune plinius
ralis hẏstorie ita des cribit. Ma¬
nifestum ẽ solem intuendelui¬
ne oreultari. lunam ꝙͣ t̾re ob¬
iectu ac uices reddi. eoͣscde
solis radios luna int̾̃positu suo

Expanded text:
De magnitudine vel defectu solis, sive lunae, Plinius ralis Historiae ita describit: « Manifestum est solem interventu lunae occultari, lunamque terrae objectu, ac vices reddi, eosdem solis radios luna interpositu suo
Abbreviated transcription (Latin):
& pulchritidinem eoꝵ in ma¬
nus inimici. Uirtꝰ quippe &
pulchritudo arrogantium.
inimici manib tradit᷑: quia
omne bonum qͦd ꝑ concupis¬
centiam laudis ostendit᷑: oc-¬
culti adu̾s arii iuri mancipa¬
tur. Hostes nanq ad rapinã
ꝓuocant: qui suas eoꝵ noti¬
ciȩ diuitias denudant. Quo¬
usq enim ab ȩt̾nȩ patͥȩ securi¬
tate disiungim᷑: in latronũ
insidiantium uua ambulam.
Qui gͦ in itinere dep̾dari for¬
midat: abscondat necesse
est bona que portat. O mise¬
ri: qui affectantes laudes ho¬
minum in semet ipsis dissi¬
pant fructꝰ laboꝵs. lumq se
ostendere aliems ocłis appe¬
tunt: damnant quod agunt.
Quos nimirum maligni sp̃s
cum adiactantiam ꝓuocant:
eoꝵ sic̃ diximꝰ oꝑa captiuantes
denudant. Minc est enim gͦoꝑ
sinistra tua quid faciat dext̾a
tua: ut sit elemosina tua in
abscondito: ⁊ pat̾ tuus qͥ ui

Expanded text:
et pulchritudinem eorum in maet pulchritudinem eorum in manus inimici . » Virtus quippe et pulchritudo arrogantium inimici manibus traditur, quia omne bonum quod per concupiscentiam laudis ostenditur, occulti adversarii juri mancipatur. Hostes namque ad rapinam provocant, qui suas eorum notitiae divitias denudant: quousque enim ab aeternae patriae securitate disjungimur, per in latronum insidiantium iter ambulamus. Qui ergo in itinere depraedari formidat, abscondat necesse est bona, quae portat. O miseri, qui affectantes laudes hominum, in semetipsis dissipant fructus laborum: cumque se ostendere alienis oculis appetunt, damnant quod agunt. Quos nimirum maligni spiritus, cum ad jactantiam provocant, eorum, sicut diximus, opera captivantes denudant. Hinc est enim, quodsinistra tua quid faciat dextera tua, ut sit eleemosyna tua in abscondito, et pater tuus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
remun̾ati fauorib: a uera &
intima retͥbutione uacuant᷑.
In eo enim quod bona sua pa-¬
tefaciunt: ostendunt malig
tam. illa cunctis notissima
ezechie culpa figurauit: qui
postqͣm una p̃ce. ⁊ subumus
noctis spacio. centum octogin¬
ta .x ͦ. milia hostium. angło fe.¬
riente ꝓstrauit: postquam oc¬
casui ꝓximum solem altiora
cȩli spacia reduxit: postquam
uitam apꝓpinquantem iam
t̾mino coartatam in tempora
longiora ꝓtelauit: susceptis ba¬
biloniei regis muniis bona
omnia que possidebat osten
ferent᷑ omnia quȩ indomo
tua ft̃ in babilonem: ñ relin¬
quet᷑ qͥequam dicit dominꝰ.¬
Sic sic nimirum hypocrite.
postquam magnis drtutib
excrescunt: quia cauere ma¬
lignoꝵ sp̃uum insidias negli¬
gunt.⁊ celare in eisdem uirtu¬
tib nolunt bona sua s osten¬
dendo ostium faciunt: ex ꝓ¬
dentes fubito amiitunt. quic¬
quid diutiꝰ studentes oꝑant᷑.
Hinc ꝑpsalmistam dr. Tradidit
in captiuitatem uirtutem eoꝵ:

Expanded text:
remunerati favoribus, ab eorum remunerati favoribus, ab eorum intima retributione vacuantur. In eo enim quod bona sua patefaciunt, ostendunt maligntam illa cunctis notissima Ezechiae culpa figuravit, qui postquam una prece, et sub unius noctis spatio, centum octoginta quinque millia hostium angelo feriente prostravit, postquam occasui proximum ad altiora coeli spatia solem reduxit, postquam vitam propinquanti jam termino coarctatam in tempora longiora protelavit, susceptis Babylonici regis nuntiis, bona omnia quae possidebat, ostenferent omnia quae in domo tua sunt, in Babylonem; non relinquetur quidquam, dicit Dominus. Sic nimirum hypocritae postquam magnis virtutibus excrescunt, quia cavere malignorum spirituum insidias negligunt, et celari in eisdem virtutibus nolunt, bona sua ostendendo ostium faciunt, et prodentes subito amittunt, quidquid diutius studentes operantur. Hinc per Psalmistam dicitur: Tradidit i
Abbreviated transcription (Latin):
uiohoc loco ꝓpħe sententia
contra erechiam regem:
nisi arrogantium hypoe̾tarũ
cogitationes. in exquirenda ho¬
minum ammiratione multi¬
nim quod hypocͥte faciunt:
occultis cogitationib laudes
hominum quer̃t. O ꝑat᷑i qͥppe
laudes suas cogitant: laudati
autem has secum tacitis cogi¬
tationib u̾sant. Gaudent se
p̃cipuos in humana estimatio¬
ue claruisse. Cumq inflatifa¬
uorib. apđ̃ semet ipsos intu¬
mescunt: se pe mirant᷑ taci¬
ti etiam ip̃si qͦd sunt: tudere
cotidie semet ipsos altiores
cupitint: ac miris inuentio¬
nib inoꝑe cres ct: quia sict̃
uirtutes omne uitium ener¬
uant: sic arrogantia roborat.
Logit nanq mentem uuenes¬
cere.⁊ contͣuires ualere: qͥa
⁊ qͦd negat uigor ualitudinis:
imꝑat amor laudis Unde ce¬
inqͥrunt: si uͦ eors oꝑi testes
deẽẽ contingat: narrant
ipsi quȩ gesserint. Cumq effer¬
oꝑib que egesse se referunt.
m̃tiendo aliquid adiungunt.
dicendo faciunt: qͥa quesitis

Expanded text:
uid hoc loco prophetae sententia contra Ezechiam regem, nisi arrogantium hypocritarum cogitationes suas in exquirenda hominum admiratione signinim quod hypocritae faciunt, occultis cogitationibus laudes hominum requirunt. Operaturi quippe laudes suas cogitant; laudati autem secum taciti in cogitationibus versant, gaudent se precibus in humana veste actione claruisse. Cumque inflati favoribus apud semetipsos intumescunt, saepe mirantur taciti etiam ipsi quod sunt, videri quotidie semetipsis altiores cupiunt, ac miris inventionibus in opere excrescunt: quia sicut virtutes omne vitium enervant, sic arrogantia roborat: cogit namque mentem juvenescere, et contra vires valere: quia et quod negat vigor valetudinis, iminquirunt. Si vero eorum operi testes deesse contingat, narrant ipsi quae gesserint. Cumque efferse se referunt, mentiendo aliquid adjungunt. aliena faciunt: quia quaesitis
Abbreviated transcription (Latin):
Omnis gła filie regis abintꝰ.
Hine paulus ait. Gła nr̃a hec
ẽ: testimonium conscientie
nr̃ȩ.filia quippe regum ȩe¬
clesia. que in bono ẽ opere
sp̃ualium pͥncipum p̾dicatio¬
ne generata. głam intꝰ habet:
s hoc qͦd agit. in ostentatione
iactantiam ñ habet. Gloriam
suam paulꝰ testimonium cõ.¬
scientiȩ memorat: quia qͥ
fauores oris alieni non appe¬
tit: uite sue gaudia extͣsemet¬
ipsam ponere ignorat. Oe¬
cultanda st̃ gͦ que agimus.
ne hȩc in huius tute itinere
incaute portantes. latroci¬
nantium sp̃uum incursio¬

Expanded text:
oria ejus filiae regis ab intus. Hinc Paulus ait: Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae. Filia quippe regum Ecclesia, quae in bono est opere spiritualium principum praedicatione generata, gloriam intus habet quia hoc quod agit, in ostentationis jactantia non habet. Gloriam suam Paulus testimonium conscientiae memorat, quia dum favores oris alieni non appetit, vitae suae gaudia extra semetipsum ponere ignorat. Occultanda sunt ergo quae agimus, ne haec in hujus vitae itinere incaute portantes, latrocinantium spirituum incursio
Abbreviated transcription (Latin):
lemnitas qͣnã die potissimũ
nem dñi ꝓculdubio celebndã.
aliquib minime rationabił
uisa ẽ. nr̃a responsio. eo quod
uictoriꝰ qͥdam in circło pas¬
chali quem edidit alit̃ diem
dñicȩ resurrectionis affixe-¬
rit. licet ⁊ hc des ignauerit.
quem nos celebrandum pari
cicloꝵ qͦs tuctoriꝰ edidit pate¬
faciam euident̃ errores. dũ
nes cit legittimum diem dif¬
finire paschalem: ut cum in
p̾t̾itis ostensꝰ hoc mͦ fu̾it deli.¬
quiss e: in p̃senzib ac futurᷤ
⁊ auctoritate careat.⁊ oceasio¬
nem praue ꝑsuasionis amit¬
noscere ꝑ annos sĩgłos qͦt
sint epacte. sume annos dñi
qͦt fu̾int. utputa mn p̃senti
partire ꝑ .xix. decies nouies
tͥceni .d.lxx. Decies nouies oc¬
toni. cenquinqͣis dipondius.
Remanent.iii. Hos itẽ multi¬
plica ꝑ .xi. fiunt .xxx.iii. Lol¬
le .xxx. remanent.iii. Ires ft̃
epact̾e. id est adiectiones lu¬
nares.liii. de epactis solis
uanto decennouenalis

Expanded text:
lennitas quanam die potissimum nem Domini procul dubio celebrandam, aliquibus minime rationabilis visa est nostra responsio, eo quod Victorius quidam in circulo paschali quem edidit aliter diem dominicae resurrectionis adfixerit, licet et hunc designaverit quem nos celebrandum paritcyclorum quos Victorius edidit patefaciam evidenter errores, dum nescit legitimum diem definire paschalem, ut cum in praeteritis ostensus hoc modo fuerit deliquisse, in praesentibus ac futuris et auctoritate careat, et occasionem pravae persuasionis amitnoscere per annos singulos quot sint epactae, sume annos Domini quot fuerint, utputa in praesenti partire per XIX: decies novies triceni DLXX, decies novies octoni cenquinquais dipondius, remanent III; hos item multiplica per XI, fiunt XXXIII; tolle XXX, remanent III. Tres sunt epactae, id est, adjectiones lunares. CAPUT LIII. De epactis solis. Quarto decennovenalis
Abbreviated transcription (Latin):
ut aꝑti clarescat: placuit eun¬
dem plenario ordine circłm. p̃¬
senti opuscło p̾ponere. sũpto
ꝑducto oꝑe usq ad millesi¬
mum sexagesimum t̾cium
eiꝰdem sacͦsc̃e incarnationis
annum. qͣtinꝰ legentes quiq
ñ solum p̃senͣtem uł futurũ
ꝓspicere. s ⁊ p̾t̾itum omnem
paschał statum temporis. in¬
errabili possint intuitu respi¬
cere.atq ad dilucidationem
pͥsce lectionis. annos omnes
qͥ aliqͣndo in qͦstionem uene¬
rant. qͦndo uł qͣles fu̾int eui¬
dentius agnoscant.lxui.¬

Expanded text:
ut apertius clarescat, placuit eunut apertius clarescat, placuit eundem plenario ordine circulum praesenti opusculo praeponere, sumpto perducto opere usque ad millesimum sexagesimum tertium ejusdem sacrosanctae Incarnationis annum, quatenus legentes quique non solum praesentem vel futurum prospicere, sed et praeteritum omnem paschalis statum temporis inenarrabili possent intuitu respicere, atque ad dilucidationem priscae lectionis annos omnes, qui aliquando in quaestionem venerant, quando vel quales fuerint evidentius agnoscat: CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
irculus pasche magnꝰ est
qͥ multiplicato ꝑ iniũcem
solari ac lunari ciclo qͥngent̾ᷤ
xxxii. conficit᷑ annis. Siue enĩ
decies nouies. uiceni ⁊ octomiͦ.
seu uicies octies deni ac noue¬
xxxiͭi. nũm cõplent. Unde fit
ut idem circłs magnꝰ. decem¬
nouenales lune circłos .xxuiii.
solis autem qͥuoenis ¶Habet¬
ri solentannis x ⁊ ixha solu
beat circłos. bissextos.de cͥnse¬
cies nouies septenos id ẽ igͣt¬
ties octies.cc.xx.. ⁊uiii.i
lxxx. diẽs. exceptis bisse.¬
xxxu. idest.c̃ .xc̃.iiii. clxxx.
Appositis autem bissextis. ẽ¬
xc̃ iiii. ccc xiii. Qui ubi me¬
moratam ex ordine mensiũ¬
dierumq summnam comple¬
uerit. mox in se ipsum reuo¬
luitꝰ. euncta qͤ ad solis uel lune
cursum ꝑtinent eodem qͦp̾¬
terierat semꝑ tenore restau¬
rat. Tm̃ anni dñice incarna¬
tionis suo certo tͣmite ꝓfici¬
unt in maiꝰ.⁊ indictiones qͦꝙ
ferant᷑ in ordine nil syderum¬
c̃sum atq ideo Nicħ pas chaliᷤ
calculi ordinem mouent. Qͦt

Expanded text:
irculus paschae magnus est, qui multiplicato per invicem solari ac lunari cyclo quingentis XXXII conficitur annis. Sive enim decies novies viceni et octoni, seu vicies et octies deni ac noveDXXXII numerum complent. Unde fit ut idem circulus magnus decennovenalis, lunae circulos XXVIII, solis autem, qui viceri solent annis, X et beat circulos, bissextos decies novies septenos, id estcies octies CCXXVIII, LXXX dies, exceptis bissXXXV, id est, CXCIIIIM, CLXXX, appositis autem bissextis CXCIIIIM, CCCXIII. Qui ubi memoratam ex ordine mensiudierumque summam compleverit, mox in seipsum revolutus, cuncta quae ad solis vel lunae cursum pertinent, eodem quo praeterierant semper tenore restaurat: tantum anni dominicae Incarnationis suo certo tramite proficiunt in majus, et indictiones, quoquo ferantur in ordine, nil siderumursum, atque ideo nihil paschalis calculi ordinem movent. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
uabifut bissextili anno.uno
die tardiꝰ requirere incipies:
abxiͦ. k ᷤ. martii:. quod in aliis
non facies t̾minis. E de.lxxͣ.

Expanded text:
abis, ut bissextili anno uno die tardius requirere incipias, ab XI Kal. Martii, quod in aliis non facias terminis. Et de LXX
Abbreviated transcription (Latin):
ce ianuas habens aureas ut
supradictum commnemora¬
uimus.Et ostia in basilica
que texit ere: quȩ etiam
porticib comiunita max¬
imis ⁊ oportuns erat disc̾ta
cȩnacłis. Qrursꝰ extͣ hanc
eandem in gyro alt̾a simili
scemate fac̾ta. S ⁊ t̾cia m¬
chilominus cirea illam eo¬
dem ordine ꝑ gyrum int̾io¬
ra omnia longe lateq cir¬
ciibat: in hoc tantum distãs¬
eius paries ostia minime habe
Qui statis in domo dominim
atriis domus dei nr̃i. Et qm̃
ipsa domꝰ domini in medioc
loco constructa erat ⁊ fiebat
ut atͥa quanto ext̾iora fierent
tanto altiores hab̾ent parie¬
tes. iitpote infeniꝰ fundamenta
habentes adeout ultima qua¬
drringentos in altitudine cu¬
bitos hab̃ent. nec tam̃ eqͣndo
templi altitudini aliqͣntulum
ꝓpinquarent. Quoꝵ omnium
in libro paralipomenon ita ge¬
neralis fit mentio. Dedit aut̃
clauro salomoni filio suo descͥp¬
tionem portieꝰ ⁊ templi ⁊ cella¬
riorum. ⁊ cenacłi. ⁊ cubiculoꝵ¬

Expanded text:
Et januas habens aereas, ut Et januas habens aereas, ut supra dictum, memoravimus; et ostia in basilica, quae texit aere; quae etiam porticibus communita maximis, et opportunis erat discreta coenaculis. Et rursum extra hanc aedem in gyro altera simili schemate facta: sed et tertia nihilominus circa illam eodem ordine facta per gyrum, interiora omnia longe, lateque circuibat: In hoc tantum ejus paries ostia minime habebQui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri . Et quoniam ipsa domus Domini mediocri loco constructa erat, fiebat ut atria quanto exteriora fuerint, tanto altiores haberent parietes, utpote inferius fundamenta habentes, adeo ut ultima quadringentos in altitudine cubitos haberent, nec tamen aequandae templi altitudini aliquantulum appropinquarent, quorum omnium in libro Paralipomenon ita generalis fit mentio. Dedit autem David Salomoni filio suo descriptionem porticus, et templi, et cellariorum, et coenaculi, et cubiculo
Abbreviated transcription (Latin):
appellans atrium eo qͥa alia
circa hoc ext̾iora sunt facta
atrium sac̾dotum. ⁊ basilicã
grandem.⁊ ostia inbasilica qͦ
texit auro: adrium uidelicet
nominans. qͥa nimirum ad
hoc erat factum. ut ab ing̾ssu
templi cȩt̾os aẽeret. solisꝙ hoc
saẽdotib licere designaret.
Erat autem hoc idem atrium
ab atistrali ⁊ occidentali. &
septemtrionali parte uicimꝰ
muro templi. Porro ad ortũ
solis unde ⁊ introitum per.
grandem habebat. in magnã
se ꝓlixitatem a demplo ꝓtende¬
bat: utpote qͥa in illa sua par¬
de. altare holocausti. luteres
bis quinosin qͥbꝰ hostiȩ la¬
uarent᷑. in illa mare eneum.
in qͦ intratur⁊ ad minist̾i̾um
sac̾dotes lauarentur. In illa
sacdotum immolantium ⁊
psallentium habebat choroᷤᷤ
leuitaꝵ. Circumdabat᷑ autẽ
hoc atͥum undiq u̾sum alon¬
ge ede ꝑmaxima in quadrũ
respiciebat inferiꝰ erat ꝑ totũ
in arcubꝰ constructꝰ. Uttior uͦ
firma soliditate fundatum

Expanded text:
appellans atrium, eo quod alia appellans atrium, eo quod alia circa hoc exteriora sint facta. atrium Sacerdotum, et basilicam grandem, et ostia in basilica, quae texit aere. Atrium videlicet nominans, quia nimirum ad hoc erat factum, ut ab ingressu templi caeteros arceret, solisque hoc Sacerdotibus licere designaret. Erat autem hoc idem atrium ab australi, occidentali et septentrionali parte vicinius muro templi. Porro ad ortum solis, unde et introitum per gradus habebat, in magnam se prolixitatem a templo protendebat, utpote quod in illa sui parte altare holocausti, in illa luteres bis quinos, in quibus hostiae lavarentur, in illa mare aeneum, in quo intraturi ad ministerium sacerdotes lavarentur: in illa Sacerdotum immolantium, et psallentium habebat choros levitarum. Circumdabatur autem hoc atrium undique versum a longa aede praemaxima in quadrum,respiciebat inferius erat per totum in arcubus constructus, ulterior vero firma soliditate fundatus.
Abbreviated transcription (Latin):
uoo ait ioiada¬
pontifex sacerdotib & leui¬
tis in templo ꝓferens ioas filiũ
azarie quem sex annis quib
regnauit atalia clam nutrie¬
bat in templo: t̾cia pars ur̃m
introeat in salb̃o. ⁊ obseruet
excubias domꝰ regis: t̾cia autẽ
pars sit ad portam syreph. ⁊ tc̾ia
pars adportam que ẽ post ha¬
bitaculum scutarioꝵ. custo¬
dietis excubitum domꝰ messa.
Duȩ uͦ partes e uob̃ eg̃dientes
sabb̃o custodiant excubias do¬
mus domini circum regem.
&e uallabtas eum habentes ar
latiꝰ aliqua replicent᷑. Templũ
qͥdem ipsum exceptis porticibꝰ
qͥb omni ex parte sibi adheren¬
tib circumdabat᷑ habebat intͣ
parietes hȩc ẽ .ii. m̃sura pͥma qͣm
u̾ba dierum nominant .lx. ex.
bitos longitudinis: xx. autem
latitudins. cuiꝰ omnis ambit᷑
atuii. tres cubitos altꝰ erat hñs
Cuiꝰ in libro regum ita memi¬
nit scͥptura. Q edificauit atͥũ
int̾ius trib ordinib lapidũ
politoꝵ.⁊ uno ordine lignoꝵ
cȩdri: int̾tus uidelicet hoc

Expanded text:
uod ait Joiadapontifex sacerdotibus, et levitis in templo, et proferens Joas filium Azariae, quem sex annis, quibus regnavit Athalia, clam nutriebat in templo: Tertia pars vestrum introeat sabbato, et observet excubitum domus regis, tertia autem pars sit ad portam Seir, et tertia pars ad portam, quae est post habitaculum scutariorum. Custodietis excubitum domus Messa. Duae vero partes e vobis omnes egredientes sabbato custodiant excubitum domus Domini circum regem, et vallabitis eum habentes armlatius aliqua replicentur. Templum quidem ipsum, exceptis porticibus, quibus omni ex parte sibi adhaerentibus circumdabatur, habebat intra parietes haec est enim mensura prima, quam verba dierum nominant sexaginta cubitos longitudinis, viginti autem latitudinis. Cujus omnis ambitus atrio tres cubitis alto erat circucujus in libro Regum ita meminit Scriptura: Et aedificavit atrium interius tribus ordinibus lapidum politorum, et uno ordine lignorum cedri. Interius videlicet hoc
Abbreviated transcription (Latin):
in tres diuisi partes domum
regis id ẽ paladium obserua¬
bant: ne uł hoc regina col¬
lecto exercitu contra regem
defenderet:seruarent ⁊ por¬
tam habitacħ scutaraorũ
ꝑ quam de templo ad pala¬
cium descendebat᷑ sic̃ infra
dr. Duxeruntq regem de do¬
mo domini.⁊ uenerunt ꝑcu
am porte scutarioꝵs in pala¬
cium.⁊ sedit suꝑ thronum
domꝰ mes sa que cum porta
scutariors nominant᷑ cẽ uidẽt᷑.
Scutarios autem tutores regis
apellat: testante libro parali¬
pomenon. Qui cum roboam
scuta erea ꝓ aureis fecisse com¬
memorass et: adiecit. Et tͣdi¬
dit illa pͥncipib scutarioꝵ.
qui custodiebant uestibulũ
palacii. In qͦ uidelicet libro
distinctiꝰ hec cuncta replican¬
tur.Tercia pars ur̃m qui ue¬
nistis ad sabb̃m sacerdotum
⁊ leuitarum ⁊ lanitoꝵ erit in
portis. Tercia uͦ pans ad do¬
inum regis. ⁊ t̾cia inporta qͤ
apellat᷑ fundamenti. Omne
uͦ reliquum uulgꝰ sit in atrruis
domꝰ domini. Nec quisquam

Expanded text:
in tres divisi partes, domum in tres divisi partes, domum regis, id est, palatium observarent, ne vel hoc regina collecto exercitu contra regem defenderet. Servarent et portam habitaculi scutariorum, per quam de templo ad palatium descendebatur, sicut infra dicitur: Duxeruntque regem de domo Domini, et venerunt per am portae scutariorum in palatium et sedit super thronum domus Messa, quae cum porta scutariorum nominantur, esse videntur. Scutarios autem tutores regis appellat, testante libro Paralipomenon, qui, cum Roboam scuta aerea pro aureis fecisse commemorasset, adjecit, Et tradidit illa principibus scutariorum, qui custodiebant vestibulum palatii . In quo videlicet libro distinctius haec cuncta replicantur. Tertia pars vestrum, qui veniunt ad sabbatum, sacerdotum et levitarum et janitorum erit in portis; tertia mum regis, et tertia in porta, quae appellatur Fundamenti; omne vero reliquum vulgus sit in atriis domus Domini, nec quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
strata. Ita uͦ ostia in dieb contra
possent intueri. Erant autem
totidem septimanas sibi ex or¬
dine succederent: sabbato no¬
ua turba intrante ad offictũ.
& post sabb̃m que proxima.
septimana ministrauerat do¬
mum redeunte. S hic ponti¬
fex ꝓpt̃ necessitatem augendi
circa nouum regem exercitꝰ.
ce eos qͥ intͣndi septimanam or¬
dinem habebant suscepit: &
illos qͥ suam septimanam ma¬
nifestando impleuerant. ne
abirent retinuit: qui ⁊ alios
quoq leuitas de cunctis ur¬
bib iuda simul ⁊ pͥncipes fa¬
miliarum isrł missis in hoc
centurionib iherosolimam
cong̾gauerat. ut u̾ba dierum
narrant. Quo se dicturum
filium regis tali ratione di¬
stinxit: ut om̃s qͥ impleue¬
rant sabb̃m.⁊ reg̾ssur erãt indya
diuisit partes regemiint̾iori¬
bus atrii locis armati eircũ¬
rem regine siquid forte adu̾s
moliret᷑ custodirent. Porrohi
qui nuꝑ ad sab̃b̃m uenerant
sac̾dotes. leuite.⁊ ianitores.

Expanded text:
strata. Ita vero ostia in aedibus contra strata. Ita vero ostia in aedibus contra possent intueri. Erant autem totidem septimanas sibi ex ordine succederent, Sabbato nova turma intrante ad officium, et post Sabbatum ea quae proxima septimana ministraverat domum redeunte. Sed hic pontifex, propter necessitatem augendi circa novum regem exercitus, et eos qui intrandi septimanam ordinem habebant suscepit, et illos qui jam suam septimanam ministrando impleverant, ne abirent, retinuit. Qui alios quoque Levitas de cunctis urbibus Juda, simul et principes familiarum Israel, missis in hoc centurionibus, Jerosolymam congregaverat, ut Verba dierum narrant . Quos educturus, filium regis tali ratione distinxit, ut omnes qui impleverant Sabbatum, et egressuri erant, in duas divisi partes, regem in interioribus atrii locis armati circumrem reginae, si quid forte adversi moliretur, custodirent. Porro hi qui nuper ad Sabbatum venerant sacerdotes, Levitae, et janitores,
Abbreviated transcription (Latin):
thesauris domꝰ domini. ⁊ in
thesauris scõꝵ. S ⁊ iosephisc̾p¬
tura uł pictura habebat qui
firmat pleniꝰ quosint hec or¬
dine facta ⁊ distinguit. His u̾
ita compositis. in scãm sc̃ortim
summitatem sac̾dotis erat se¬
mel in anno eum sanguine
hostiarum ingͥdi: in scuanio
ante oracłm sacerdotes tantũ
puraficati intibant. In atͥum
int̾iꝰ sac̾dotes om̃s ⁊ leuite. sir¬
ca hoc atrium sub diuo uel si
tempestas arcebat in edibus
circum positis uurq israelite
ad orandum siue audiendũ
u̾bum di conuenire solebañ.
Int̾cio ordine atͥoꝵ stabant ad
orandum mulieres isrłite ꝯub
diuo. uł si tempestas ñ sinebat
ꝓrtima circapos itarum ediũ
tec̾ta fubibant. Porro ordine
orandum forte conuenerant
stabant: ubi ẽẽ post oꝑa disꝑsio¬
nis hi qui de gentib nuꝑ ad¬
uenerant. Israelite dieb. uͣii.
purificati sic tandem int̾iora
scõꝵ petebant. Quȩ autem int̃
atͥa uł in atriis erant pauim̃¬
ta lapide uario sunt omnia

Expanded text:
 Domini et in thesauris sanctorum . Sed Josephi scriptura vel pictura ab antiquis formata plenius quo sint haec ordine facta distinguit. His vero ita compositis, in Sancta sanctorum summi tantum sacerdotis erat semel in anno cum sanguine hostiarum ingredi, in sanctuario ante oraculum sacerdotes tantum purificati introibant, in atrio interiore sacerdotes omnes et Levitae. Circa hoc atrium sub dio, vel, si tempestas arcebat, in aedibus circumpositis viri Israelitae ad orandum sive audiendum verbum convenire solebant. In tertio ordine atriorum stabant ad orandum mulieres Israeliticae sub dio, vel, si tempestas non sinebat, proxima circumpositarum aedium tecta subibant. Porro in ultiorandum forte convenerant, intrabant. Ubi etiam post tempora dispersionis hi qui de gentibus nuper advenerant Israelitae diebus septem purificati sic tandem interiora sanctorum petebant. Quae autem inter atria vel in atriis erant pavimenta, lapide vario sunt omnia
Abbreviated transcription (Latin):
it sũꝑeum diadema ⁊ testi¬
monium: diadema insigne
capitis regum. testimontum
designat decreta legis di: qͥb
quid agere rex debeat. qualit̾q
uiuere p̃cipit᷑. Deniq in libro
ft magne utiq erat. salutanisq
prudentie: ut post Trannicȩ
impiȩq necem reginȩ. succeden¬
de in regnum filio regis legitti¬
iii.cum tpso regni ambitu si¬
mul disciplina legis cd̃ seruan¬
da committeret᷑. E qͥ se p̃latũ
popło regendo uidet: ipse se
regendum diuinis legib sub¬
di debere meminisset.
fiebat ratiohis bominib qui
accipiebant pecumam ut di-¬
stribuerent eam artificibus.
s infide tractabant eam: deuo¬
tionem ostendit eoꝵ. de qͥbus
sermo est. quantum studii in
religione habuerant: ut nul¬
lus dubitat̾ut qͥn pecumam
dñi sine alicuiꝰ fraudis suspi¬
cione tͣctarent:⁊ hanc de era¬
rio sublatam fidelit̃ artificib
ad muniendam domum pro¬
uit singulis opus ẽẽt offe̾rent.

Expanded text:
t ejus diadema et testimonium. » In diademate, insigne capitis regium, in testimonio designat decreta legis Dei, quibus quid agere rex debeat, qualiter vivere, praecipiatur. Denique in libro » Et magnae utique erat salutarisque prudentiae; et post tyrannicae impiaeque necem reginae, succedente in regnum filio regis legitimi, cum ipso regni habitu simul disciplina legis Dei servanda committeretur, ut qui se praelatum populo regendo videret, ipse se regendum divinis legibus subdi debere meminisset. ebat ratio his hominibus qui accipiebant pecuniam, ut distribuerent eam artificibus, sed in fide tractabant eam, devotionem ostendit eorum, de quibus sermo est, qui tantum studii in religione habuerunt, ut nullus dubitaverit quin pecuniam Domini sine alicujus fraudis suspicione tractarent, et hanc de aerario sublatam fideliter artificibus ad muniendam domum, prout singulis opus esset, offerrent.
Abbreviated transcription (Latin):
bus. post & intelligentiȩ lum̃
tollit. Quod recde sedechias in
reblata patit᷑. Neblata quippe
multa hȩc int̃p̾tatur. si enim
qnͣdoq ⁊lum̃ rationis claudit᷑
qui pͣuo usu ex iniquitatis fuȩ
multitudine grauat᷑. Nnulli
ñ antea mnerrorem uitiorum
labunt᷑. nisi pꝰ int̾ioris ratioĩs
ꝑdidint ocłos: sic̃ sanson non
antea ab allophilis aderroris
ligatꝰ est machinam. nisi pꝰꝙͣ
ei st̃ lumina ocłoꝵ extincta.
Quidam uegetantem mentis
rationem. uitioꝵ fuꝑant᷑ in¬
cursu: sicq deinde intentionẽ
nisin ocłos sedechie. priꝰ filios
ipsiꝰ int̾fecit: ⁊ sic postea ocu.¬
los eiꝰ euulsit: ac ꝑ hoc post
multoꝵ oꝑum consuetudinẽ.
& interemptionem bonorum

Expanded text:
bus, post intelligentiae lumen bus, post intelligentiae lumen tollit, quod recte Sedechias in Reblatha patitur. Reblatha quippe, multa haec, interpretatur. Ei enim quandoque et lumen rationis claudetur, qui pravo usu ex iniquitatis suae multitudine gravatur. » Sinon antea in errorem vitiorum labuntur, nisi prius interioris rationis perdiderint oculos, sicuti Samson non antea ab Allophylis ad erroris ligatus est machinam, nisi postquam ei sunt lumina oculorum exstincta . 8. Quidam, vegetante mentis ratione, vitiorum superantur incursu, sicque deinde intentionem nis in oculis Sedeciae prius filios ipsius interfecit, et sic postea oculos ejus evulsit, ac per hoc post malorum operum consuetudinem et interemptionem bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
fidelium.⁊ plantatio horti: ubi
etiam int̾ oĩa olera. granũ illud
synapis regnat: sub euiꝰ umbra¬
culis longe lateq porrect̃is. c̃ẽ
altipeta suꝑbia gentium. tãꝙͣ
in cęli uolatilib confugiendo
⁊ c̾. Dum scͥptura sedechie cap¬
tiuitatem narrat: ordinẽ cap¬
tiuitatis int̾ne denunciat.
Rex qͥppe babilonis ẽ antiquuᷤᷤ
hostis. possessor intimȩ confu¬
sionis. qui priꝰ filios ante in¬
tuentis ocłos trueidat: quia
sepe sic bona oꝑa int̾ficit: ut
hec se amittere ipse qͥ captiuuᷤ
plerunq anm̾: ⁊ tam̃ carnis
sue delectationib uictꝰ. bona
quȩ gemit amans ꝑdit: ⁊ quȩ
patit᷑ damna considat: nec tñ
uirtutis brachium contra re¬
gem babilonis leuat. s dumui¬
dens neqͥtiȩ ꝑpetratione ꝑcuti¬
tur ad hoc quandoq peccati
usu ꝑducit᷑: ut ipse quoq ra-¬
tionis lumine pͥuet᷑. Unde ba¬
bilonis rex extinc̃tis priꝰ filiis.¬
sedechiȩ ocłos eruit q̃a malig¬
nus sp̃s subduetis pꝰbonis oꝑi¬

Expanded text:
fidelium et plantatio horti, ubi etiam inter omnia olera granum illud sinapis regnat, sub cujus umbraculis longe lateque porrectis, etiam altipetax superbia gentium, tanquam in coeli volatilibus confugiendo » Dum sacra Scriptura Sedechiae captivitatem narrat, ordinem captivitatis internae denuntiat. Rex quippe Babylonis est antiquus hostis, possessor intimae confusionis, qui prius filios ante intuentis oculos trucidavit, quia saepe sic bona opera interficit, ut haec se amittere ipse, qui captus plerumque animus, et tamen carnis suae delectationibus victus, bona quae gemit amans perdit: ea quae patitur damna considerat, nec tamen virtutis brachium contra regem Babylonis levat. Sed, dum videns nequitiae perpetratione percutitur, ad hoc quando peccati usu perducitur, ut ipso quoque rationis lumine privetur. Unde Babylonis rex, exstinctis priSedechiae oculos eruit, quia malignus spiritus subductis prius bonis operi
Abbreviated transcription (Latin):
.xI. utm ceteris annis fier i so¬
let. s .xii. dies accomodat de
tur. nulla epacca in pͥncipio
ipsius circħ ponit᷑. Scd̃s aut̃
annus epact̾as.xi. suscipit. ⁊
annis. p̃fixos dies.xi. nos in¬
uenire non dubium est. Huii¬
modi gͦ cogit diuersitas. sex
solum pͥmos crcli decenno¬
uennalis annos equali nob̃¬
cum ȩtate lunã putare ui¬
ctorium. Nam deinceps in¬
serta mutatione saltꝰ. una
semꝑ die. maiorem nobis eã
circło toto inserimus hab̾e ñ ces¬
sat. qͥ ꝓfecto saltꝰ ñ alibi aptius
qͤ eo sit die uicesima nona. de¬
hinc utat᷑ in nouam. S sunt
qui hoc nob̃ in luna nouemb̾s
m̃sis agendum magis autumẽt
qͣtinꝰ hui modi impedimentis
cum p̾cedentis anni fine ab¬
libero possint compoto ing̃¬
di iuxta exemplum uidel
egyptioꝵ. qui hoc in penulti¬
mo anni sui m̃se. qui est nn
nilius facere ꝑhibent᷑. S siue
hic siue illic. siue alibi feceriᷤ.
necesse ẽ ibidem nn fallor . iiͦiͦ.
parit̃ m̃ses unde tricenorum

Expanded text:
 caeteris annis fieri solet, sed XII dies accommodat. Et tur, nulla epacta in principio ipsius cycli ponuntur. Secundus autem annus epactas XI suscipit. Et is praefixos dies nos invenire non dubium est. Hujusmodi ergo cogit diversitas, sex solum primos circuli decennovenalis annos aequali nobiscum aetate lunam putare Victorium. Nam deinceps inserta mutatione saltus, una semper die majorem nobis eam to inserimus habere non cessat; qui profecto saltus non alibi aptius quae eo fit die vicesima nona, deur in nonam. Sed sunt qui hoc nobis in luna Novembris mensis agendum magis autument, quatenus hujusmodi impedimentis cum praecedentis anni fine ablibero possint computo ingredi, juxta exemplum videlicet Aegyptiorum, qui hoc in penultimo anni sui mense, qui est noster Julius, facere perhibentur. Sed sive hic, sive illic, sive alibi feceris, necesse est ibidem, ni fallor, tres pariter menses undetricenorum
Abbreviated transcription (Latin):
est priꝰ quam .x.⁊ix. annors
ꝑact̾o circło redit. s ꝓprie
que incirculo decennouena¬
l annotate st̃ epacte. lunam
nant. hanc prefixam sui ẽs
regłam semꝑ obseruantes ut qͦ¬
tiens minorem . xuͭ. nłmsrum
hũt. paschalem lunamꝰ pfer

Expanded text:
quam XXIX annorum peracto circulo redit. Sed proprie quae in circulo decennovenali annotatae sunt epactae lunam nant, hanc praefixam sui cursus regulam semper observantes, ut quoties minorem XV numerum habent, paschalem lunam pr
Abbreviated transcription (Latin):
tur augmento. uel certeͣ qua
epacte iure. id ẽ adiectiones
uocant᷑. E quidem ꝑ totum
anni u̾tentis orbem suas qq
dies ht̃ adiectiones lunares
xi. Nam u̾bi gr̃a si hodie cũ
scribo .u. ẽ luna. isto iꝑso die

Expanded text:
tur augmento. Vel certe quia epactae jure, id est, adjectiones, vocantur, et quidem per totum anni vertentis orbem suos quaeque dies habet adjectiones lunares XI. Nam, verbi gratia, si hodie cum scribo quinta est luna, isto ipso die
Abbreviated transcription (Latin):
nee sufficientes sumꝰ cogitare
aliqͥd a nob̃ quasi ex nob̃. s suf¬
ficientia nr̃a ex dõ ẽ: ita etiã¬
in tp̃r qͦ nr̃e redemptionis
insignia. solaris ꝑfectio splen¬
doris qͦ illuminat. lunar em
qua illuminat᷑ antecedere

Expanded text:
nec sufficientes sumus cogitare nec sufficientes sumus cogitare aliquid a nobis quasi ex nobis, sed sufficientia nostra ex Deo ein tempore quo nostrae redemptionis s, solaris perfectio splendoris quae illuminat lunarem quae illuminatur antecedere
Abbreviated transcription (Latin):
Deindeꝰ orta est luna mincho¬
auionem noctis. autumnat
edͥnoetii tenens ipsapanta¬
uude multum errare ꝯstat eõ
qui lune pas chał initium a
t̃cio nonarum martiarum
die querendum definiunt.
quia uidł ibinaua luna ante
tempꝰ equinoctii. plemsum¬
um ostendit: ideoq sollemni¬
tate̾ pas chali inhabilis est. in
quasiẽ dliximus pͥmo solem
pͥmitiuie creationis statum.
ac deinde lunam necesse est
tii tns gressum longitudinen
noctis suꝑet: ⁊illa ꝑ plenilu¬
nium totam eiꝰ quantu ani¬
cumq est longitudinem il¬
re qͥ ambigat. De qͦ ⁊ in pͥmordiiᷤ
huiꝰ opuscłi aliqͣ ꝑstrinximus
⁊ nc̃ pͣaucis replicemꝰ: qͥa sieut
luna ⁊ stelle non a semet ip¬
sis ut ꝑħib̾ent s a sole hñt ut
luceant: sic ⁊ eccłia sc̃iq om̃s
ñ fue merito uirtutis s gr̃a
largitoris habeant bonum qͦ
uiuunt. Et si c̃ non nr̃i utgore
arbitrii fortitudinem nrãm.
s illo nos suscipiente illius
miscdia p̃ueniente custodimꝰ.

Expanded text:
deinde orta est luna in inchoatione noctis autumnalis aequinoctii tenens ipsa partUnde multum errare constat eos qui lunae paschalis initium a tertio Nonarum Martiarum die quaerendum definiunt, quia videlicet ibi nata luna ante tempus aequinoctii plenilunium ostendit. Ideoque solennitati paschali inhabilis est, in qua, sicut diximus, primum solem primitivae creationis statum, ac deinde lunam necesse est transgressum longitudinem noctis superet, et illa per plenilunium totam ejus quantulacunque est longitudinem ilre qui ambigat, de quo et in primordiis hujusce opusculi aliqua perstrinximus, et nunc paucis replicemus. Quia sicut luna et stellae non a seipsis, ut perhibent, sed a sole habent ut luceant, sic et Ecclesia, sanctique omnes non suae merito virtutis, sed gratia largitoris habent bonum quo vivunt. Et sicut non nostri vigore arbitrii fortitudinem nostram, sed illo nos suscipiente, illius misericordia praeveniente custodimus,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃fati ciculi
linea continet epactas lunareᷤ
que adcursum solis annua¬
tim undenis dieb accrescẽ
solent.Inde epacte gͣreco uo¬
cabulo id est adiectiones di¬
cte qͦd ꝑ annos singłos .xi. di¬
erum ut diximꝰ aͣcenmulen

Expanded text:
aefati circuli linea continet epactas lunares, quae ad cursum solis annuatim undenis diebus accrescere solent; inde epactae Graeco vocabulo, id est, adjectiones dictae, quod per annos singulos XI dierum, ut diximus, accumulen
Abbreviated transcription (Latin):
eor de mensura increm̃t
increma bissertilis. ne
de nr̃a lateat sententia dici¬
mus qͣdrantem eiꝰdem diei
id ẽ.ui. horas ꝑ annum accres¬
cere.horam autem ꝑ duos
diconatalem. Porro punidiã¬

Expanded text:
De mensura crementi crementi bissextilis ne te nostra lateat sententia, dicimus quadrantem ejus diei, id est, sex horas per annum accrescere, horam autem per duos dico nat
Abbreviated transcription (Latin):
¶Horoscopꝰ: hora
&ui. horas ambire. sĩgula
autem signa eiꝰdem ⁊ odiaei
ꝑ .xxx. dies.⁊ .x. horas ac Se¬
missem. nat᷑ali cursuꝑaine¬
re.dimiditim uͦ signi euiꝰq
lunuii hore pcurrere. Nec oĩ¬
no putamꝰ eors suscipiendam
ẽẽ sententiam. qui quãsi nocͣ¬
ti nicħ tͥbuentes. tͤs tn horas
ꝑ annum bissexto accrescere
confirmant. qͥa siita ẽẽt. non
ante annon .uuii. cincuitum:
dies qͥ creuerat totꝰ cõpleret᷑.
Diem nanq totum id ẽ cũ
sua nocte .xxiii. habe horas.
ediam iulgꝰ ignobise nouit:¬
qui dum dotꝰ ꝑ quadnienniũ
ñ neget᷑ impleri. qͣ ratione qͣr¬
ta pars eiꝰ ꝑ singłos .iiiiͦ. anno¬
rum negat᷑ impleri: Uerũ
siquiᷤ nr̃am in hoc sꝑnendã
putat aslertionẽ legat beati
aurelii augustini quartum
de sẽa tͥnitate libellum bi
de senarii numeri in qͦmun¬
dus factꝰ ẽ ꝑfectione disserens
etiam huruis quadrantis m̃¬
tionem facere. immo t eu

Expanded text:
horoscopi per VI horas ambire; singula autem signa ejusdem zodiaci per XXX dies et X horas ac semissen naturali cursu peragere, dimidium vero signi cujusque unius horae percurrere. Nec omnino putamus eorum suscipiendam esse sententiam, qui, quasi nocti nihil tribuentes, tres tantum horas per annum bissexto adcrescere confirmant. Quod si ita esset, non ante annorum VIII circuitum dies qui creverat totus compleretur, diem namque totum, id est, cum sua nocte XXIV habere horas, etiam vulgQui dum totus per quadriennium non negetur impleri, qua ratione quarta pars ejus per singulos IV annorum negatur impleri? Verum si quis nostram in hoc spernendam putat assertionem, legat beati Aurelii Augustini quartum de sancta Trinitate libellum, ubi de senarii numeri, in quo mundus factus est, perfectione disserens, etiam hujus quadrantis mentionem facere, imo et eum
Abbreviated transcription (Latin):
duo. ⁊ tͥa sex fiunt. Qu nume
tres. sextam. tci̾am.⁊ dim̾idiã.
Nec ulla pars alia que dici
possit. qͦta sit: inuenit᷑ in eo.
Sexta gͦ eiꝰ. unum ẽ. t̾cia duo.
dimidia: tͥa. unum autem ⁊
in eo maxime qͦd ds.ui. dieb
ꝑfecit oꝑa sua. ⁊ sexto die factꝰ
est homoad imaginem dei.
& sexta ȩtate generis huma¬
ni filius dei uenit. ⁊ factꝰ ẽ
filius hominis. ut nos refor¬
maret ad imaginem di. Annꝰ
etiam unꝰ si .ii. m̃ses integͥ

Expanded text:
duo et tria sex fiunt. Qui numetres, sextam, tertiam, dimidiam; nec nulla pars alia, quae dici possit quota sit, invenitur in eo. Sexta ergo ejus unum est; tertia, duo; dimidia, tria. Unum autem etin eo maxime quod Deus sex diebus perfecit opera sua, et sexto die factus eet sexta aetate generis humani, Filius Dei venit, et factus est filius hominis, ut nos reformaret ad imaginem Dei. Annus etiam unus, si XII menses integ
Abbreviated transcription (Latin):
thes auros ad recipienda ua¬
tamen benedictione sc̃ificatã
parauit: qͥa nimirum una est
te ad recipiendos om̃s tum̃tes
se ac diligentes. Dñs enim bñ¬
dicit pusillos. cum maiorib¬

Expanded text:
thesauros ad recipienda vatamen benedictione sanctificata paravit, quia nimirum una est ad recipiendos omnes, quos timentes se ac diligentes Dominus benedicit, pusillos cum majorib
Abbreviated transcription (Latin):
ter dicit᷑. Dicit᷑ enim adora¬
cimus adorare dm̃. propͥe ado¬
ratio in dm̃ ponit᷑. Quando
autem in homine dicit᷑. u̾bi
causa adorauit sara abrahã.
⁊ adorauit helyas ahab impi-¬
issimum regem. ñ dr quod
helẏas sic adorauit ahab qͣsi

Expanded text:
 dicitur: Dicitur enim adoracitur adorare Deum. Proprie adoratio in Deum ponitur. Quando autem in homine dicitur, verbi causa, adoravit Sara Abraham, et adoravit Elias Achab impiissimum regem, non dicitur quod Elias sic adoraverit Achab quasi
Abbreviated transcription (Latin):
uodđr de amasia rege iu¬
da. ipse ꝑcussit edomin
ualle salinarum.xii. milia
& app̃hendit petram in prelio
uocauitq nomen eiꝰ iezethel.
Uallis salinarum erat ubi sa¬
les faciebant: uł fenoui deli¬
cet sals uginis. ut multo in
locis deciso exiccato ⁊ incenso:
uel aqͥs puteoꝵ salsis ferue¬
factis ⁊ usq ãd salis firmita¬
dem coquendo ꝑductis: uel
alio qͦ libet ordine qͦ sal fieri
consueuit. In qͦ cum ẽẽnt loco:
ioab. xii. milia idumeorum
ꝑcussisse legit᷑. Nec p̃tereun¬
dum quod ꝓualle saliar.
uetꝰ editio quasi nomen regio¬
nis gemelaposuit. Petrra au¬
tem ciuitas ẽ arabiȩ nobilis.
in eadem t̾ra ecdom. que in li¬
bro numeroꝵ fecem dr: & ab
tor nomen ei imposuit. int̾¬
p̃tatio cȩtꝰ dei. uel auxilium
dei. agente eo fidelit̃ ut ꝑhen¬
uante ceperit.

Expanded text:
ur de Amasia rege Juda: Ipse percussit Edom in valle Salinarum decem millia et apprehendit petram in praelio, vocavitque nomen ejus Jethel. « Vallis Salinarum erat, ubi sales faciebant, vel foeno videlicet salsuginis, ut multis in locis deciso, exsiccato et incenso, vel aquis puteorum sale fervefactis, et usque ad salis firmitatem coquendo perductis, vel alio quolibet ordine, quo sal fieri consuevit, in quo etiam loco Joab duodecim millia Idumaeorum percussisse legitur. Nec praetereundum quod pro valle Salinarum vetus editio quasi nomen regionis Gemela posuit. Petra autem civitas est Arabiae nobilis in eadem terra Edom, quae in libro Numerorum Recem dicitur, tor nomen imposuit, interpretatur coetus Dei vel auxilium Dei, agente eo fideliter ut praesvante ceperit.
Abbreviated transcription (Latin):
ut siquis adeo stiroiosus exg¬
terit.ut hec ocłis fuis potius
uelit credere.quam litteris¬
scͥptorum.hic exemplar inue
dagare p̃ualeat.Ubi primo
solsticium. qui illut ab utͣq
parte qͦdammodo ambiunt.
notandisunt dies. ut post¬
modum id qͦd inmedio est eqͥ¬
noctum facilius reperiatur:
designatis utrimq limitib.
Primumitaq cȩnacłm aliqͦd
orienti oppositum dirigitur
ꝑ quod singłis sius exortib
quisunt.Elxxxii. sol rabi
lis exortib notantur loca:
que radiis ille lustrat in oc¬
cidentali pariete p̃fati cena¬
culi. Certumq est. radium il

Expanded text:
Et si quis adeo studiosus exsEt si quis adeo studiosus exstiterit, ut hoc oculis suis potius velit credere quam litteris, hic exemplar invendagare praevaleat, ubi primo solstitiorum, qui illud ab utraque parte quodammodo ambiunt, notandi sunt dies, ut postmodum id quod in medio aequinoctium facilius reperiatur designatis utrinque  f.Primum itaque coenaculum aliquod orienti oppositum diligetur per quod singulis suis exortibus, qui sunt CLXXXII, sol radiolis exortibus notentur loca quae radius ille lustrat in occidentali pariete praefati coenaculi. Certumque est radium il
Abbreviated transcription (Latin):
statim sequent die dñicopas¬
cha celebramus. Iccirco autẽ
continetur ciclo:quod non
nisi tot annis ꝑactis. ad eun¬
dem diem kłarum. luna.xiii.
redeat. His uͦ expletisad ipsũ
quidem kalendarum. uerũ.¬
tamen non ꝑ eosdem reclit
septimane dies: ꝓpt̾ concur¬
rentes solis.qui ꝑ .xxuiiͦi. an¬
nos uariãt᷑. Que res. cogit
tam t̃minum quam ⁊ ipsam
festiuitatem multolongius
euagare:maximumq pasche
uenales ciclos. id est annos¬
infra hunc annorum nume¬
rum. uel terminus uel festiui¬
tas adeundem kalendarum
uel septimane diem redeat:
non tamen plurib simul
annis ꝑ ordinem facit hoc.
At eo expleto ciclo maximo:
omnia ad eos dem dies. ce ꝑ
easdem cuncta lineas rede¬
chalem terminum ante u̾nale
tamen equinoctiouaria non
tantum tieterum. uerum etiã
modernoꝵ extat opinio: aliis
rentib. non ineptum uidet᷑
ostendere. qualit̃ hoc. magi¬
stros nr̃osetiam corporali in¬
tuitu uiderimus inuestigare:

Expanded text:
statim sequenti die Dominico Passtatim sequenti die Dominico Pascha celebramus. Idcirco autem continetur, quod non nisi tot annis peractis ad eumdem diem Kalendarum luna XIV redeat. His vero expletis ad ipsum quidem Kalendarum diem, verumtamen nunc per eosdem redit Septimanae dies propter concurrentes solis, qui per XXVIII variantur. Quae res cogit tam terminum quam et ipsam festivitatem multo longius evagare, maximumque Paschae xixales cyclos, id est DXinfra hunc annorum numerum vel terminus vel festivitas ad eumdem Kalendarum vel septimanae diem redeat, non tamen pluribus annis per ordinem hoc facit. At eo expleto cyclo maximo, omnia ad eosdem dies et per easdem redeunt lineaschalem terminum ante vernaleautem aequinoctio varia non tantum veterum, verum etiam modernorum exstat opinio, aliis rentibus. Non ineptum videtur ostendere, qualiter hoc magistros nostros etiam corporali intuitu viderimus investigare.
Abbreviated transcription (Latin):
erminum paschalem ni¬
chil aluid dicimus. quam
.xiiͦ. liunam. que pͥmum ocẽ¬
rit post equinoctium uer¬
nale: quando in immolatiõe
agniiudeis pascha facere p̃cep¬
tum est olim. Qua etiam noc¬
te. dñs ñr illo pͥmum typico.
omnium salute immolatur.
Quod eqͥ noctium : xiͣ. kl̃apͥ¬
lis occurrere. supra ostensũ
est. Quacunq gͥ septimane
die luna .xiiii. sitie in ipsoeqͥ¬
noctio. siue eo trans acto oceͣ¬
rerit. t̾minum pache chcimꝰ.
Ipsam uͦ sollemsnitatem. in
dominicum diem quo
dominꝰ resurrexit. diffe¬
rimus. E si contigerit dñicã:¬
nr̃m pascha expectam᷑uit
multi dict̃. ne iudaicum
phase obseruare uideamur:
sicum illis eadem sollemnra
inchoantes. cum eis itidemfi¬
niamus. Nam ⁊ illi sic̃ ⁊ nos
ẽadem festa ꝑoctonos celebnͣt
dies: ⁊ nicħ nr̃a ab eorum distat
celebritate: nis i ut dictum ẽ.
quod non pariter inchoamꝰ.
Sin autem sabbato .xiiii.luna
euenerit. ut uel equinoctii di¬
es fu̾it. uel iam transacꝰtus:

Expanded text:
erminum Paschae nihil aliud dicimus quam XIV lunam, quae primum occurrit post aequinoctium vernale; quando in immolatione agni Judaeis Pascha facere olim praeceptum est; qua etiam nocte Dominus noster illo primum typico Pstra sit omnium salute immolatus. Quod aequinoctium XII Kal. April. occurrere supra ostensum est. Quacunque igitur septimanae die luna XIV, sive in ipso aequinoctio, sive eo transacto occurrerit, terminum Paschae dicimus. Ipsam vero solemnitatem in Dominicum diem, quo Dominus resurrexit, differimus, et si contigerit irum Pascha exspectamus, ut multi dicunt, ne Judaicum Pascha observare videamur, si cum illis eadem solemnia inchoantes, cum eis itidem finiamus. Nam et illi sicut et nos eadem festa per octonos celebrant dies, et nihil nostra ab illorum distat celebritate, nisi, ut dictum est, quod non pariter inchoant. Si autem Sabbato XIV luna advenerit, et vel aequinoctium dies fuerit, vel jam transactus,
Abbreviated transcription (Latin):
insuꝑ ⁊ toto illo anno qͥb ẽq
dieb . e. litt̾am uideris ascͥp¬
tam.siue crescentem seu de¬
crescentem in eisdem cel pat¬
tib lunam noueris cẽ con u¬
satam.Non enim hoc argu¬
mento in edicascedorto anencre¬
mento sue lucis. in acuerso
an in coitu solis sit posita lu¬
na requiris. S ⁊ si hoc scire
desideras: aderit argumen-¬
tum uetusta egyptioꝵ obserua¬
dione traditum .xx. qͦta sit lu¬
na in kl̃. quasq.

Expanded text:
Insuper et toto illo anno quibuscunque Insuper et toto illo anno quibuscunque diebus e litteram videris adscriptam, sive crescentem, seu decrescentem, in iisdem coeli partibus lunam noveris esse conversatam. Non enim in hoc argumento, in detrimento an cremento suae lucis, in adverso an in coitu solis sit posita luna requiris, sed et si hoc scire desideras, aderit argumentum vetusta Aegyptiorum observatione traditum. CAPUT XX. Quota sit luna in Calendas quasq