comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ea non appetat. quȩ contempnit.
& insequenti seculo adeternam
uite głam ꝑuenit. Terra gͦ bona
fructu centuplo fecundat᷑ qͣndo
cor docile uirtutum spiritalium
ꝑfectione donatur.
Hec dicens clamabat. Qui habet
aures audiendi. audiat. Quoti¬
ens hec ammoniciuncula uel in
euuangłio uel in apocalipsi ioħ̃is
int̃ponitur. mysticum ẽẽ quod
dicitur. querendũq anobis inten¬
sius ostenditur: Interrogabant
autẽ eum discipuli eius. quȩ eẽt
hec parabola. Nemo putet fi¬
nita mox parabola discipulos
hȩc interrogasse saluatorem. sed
ut marcus ait. Cum esset singula¬
ris. interrogauerunt eum hi qui
cũ eo erant duodecim parabolas.
& dicebat eis: Uobis datum est
nosse mysterium regni di. &ecẽta.
Cet̾is autẽ inparabolis. ut uidenteᷤᷤ
ñuideant. & audientes non intel¬
ligant: Marcus ita dic̃. Illis aut̃
qͥ foris sunt in parabolis omnia
fiunt. Ideoq & nos cum discipu¬
lis xp̃i intremus insanctuarium

Expanded text:
ea non appetat quae contemnit, ea non appetat quae contemnit, et in sequenti saeculo ad aeternam vitae gloriam pervenit. Terra ergo bona fructu centuplo fecundatur, quando cor docile virtutum spiritalium perfectione donatur. Haec dicens, clamabat: Qui habet aures audiendi audiat. Quoties haec admonitiuncula vel in Evangelio vel in Apocalypsi Joannis interponitur, mysticum esse quod dicitur, quaerendumque a nobis intentius ostenditur. Interrogabant autem eum discipuli ejus, quae esset haec parabola. Nemo putet finita mox parabola discipulos haec interrogasse Salvatorem, sed ut Marcus ait: Cum esset singularis, interrogaverunt eum, hi qui cum eo erant duodecim, parabolam, et dicebat eis: Vobis datum est; nosse mysterium regni Dei, et caetera . eris autem in parabolis, ut videntes non videant, et audientes non intelligant. Marcus ita dicit: Illis autem qui foris sunt, in parabolis omnia fiunt . Ideoque et nos cum discipulis Christi intremus in sanctuarium
Abbreviated transcription (Latin):
Et aliud cecidit sup̃ pe Slant᷑.¬
tram. & natũ aruit qͥa ñ habu¬
it humorem: Petram dic̃ durũ
& in domitum cor: ac nullo ue¬
re fidei uomere penetratum: Hoc
ẽ aut̃ humor ad radicẽ seminis
qͦd uixta aliã parabolã oleum
adlampadas uirginum nutrien¬
das. id÷ amor et ꝑseuerantia uir
Etaluid cecidit interrã Itutis.¬
bonam. & ortum fec̃ fructũ centu¬
plum: fructum centuplũ. fructũ
ꝑfectum dicit. Nam denariꝰ nu
continetur: Actiua enĩ et contem¬
platiua uita. simul in decalogi
iubetur: Amor qͥppe dĩ adcontẽ¬
platuiam. Amor uͦ ꝓximi ꝑtinet
adacturam. Denarius aut̃ nu¬
merus ꝑsemetipsum multipli¬
catus. incentenariũ surgit. Uñ
recte ꝑcentenariũ magna ꝑfec¬
tio designatur. Sicũt de illo qͥ
sua ꝓdomino terrena reliquit.
dicitur. Centuplũ accipiet. &
uitã et̾nam possidebit. Quia
quisqͥs ꝓ dĩ nomine dempora¬
lia atq terrena contẽpnit: re
fectionem mentis recipit. ut iam

Expanded text:
Et aliud cecidit supra petEt aliud cecidit supra petram et natum aruit, quia non habebat humorem. Petram dicit durum et indomitum cor, ac nullo verae fidei vomere penetratum, hoc est, humor ad radicem seminis, quod juxta aliam parabolam oleum ad lampades virginum nutriendas, id est, amor et perseverantia virtutis. Et aliud cecidit in terram bonam, et ortum, fecit fructum centuplum. Fructum centuplum dicit perfectum dicit: nam denarius nucontinetur. Activa enim et contemplativa vita simul in decalogi i proximi jubetur. Amor quippe Dei ad contemplativam, amor vero proximi pertinet ad activam. Denarius autem numerus per semetipsum multiplicatus, in centenarium surgit. Unde recte per centenarium magna perfectio designatur, sicut de illo qui sua prodicitur: Centuplum accipiet et vitam aeternam possidebit . Quia quisquis pro Dei nomine temporalia atque terrena contemnit, et hic perfectionem mentis recipit, ut jam
Abbreviated transcription (Latin):
inmundum. ut testimonium ꝑhibet
ueritati. Unde bene iuxta euuange¬
listas alios. hanc parabolam dictu¬
rus dedomo exisse mare adisse. na¬
uem conscendisse ꝑhibetur. Ipsũ
niiirũ situ corꝑis quod ꝓcessu ser¬
monis insinuans. Et dum semi¬
nat aliud cecidit secus uã. et con¬
culcatum ẽ. & uolucres cȩli come¬
derunt illud Que diĩs exposuit.
pia fide suscipienda sunt: Que au¬
tem tacita nr̃ȩ intelligentiȩ dere¬
liquit ꝑstͥngenda s̃ breuit. Sem̃
qͦd secus uia cecidit. duplici lesu¬
ra disperiit: & auiantib scilicet
conculcatum ẽ. et auolucribus
raptum: Uia ẽ gͦ cor. sedulo ma¬
larũ cogitõnum tͣnsitu actͥtum.
atq arefaictũ ne ũbi sem̃ exciꝑe
ac germinare sufficiat. Atq ideo
qcqͥd boni seminis uicinia talis
iue contingit. pessimȩ cogitõnis
meatu conculcatum ademonibꝰ
eripit. Qui uoluctes cęli. siue qui
celestis spiritalisq sint naturȩ.
seu quia ꝑaera uolitant. appel¬

Expanded text:
in mundum ut testimonium perhiberet in mundum ut testimonium perhiberet veritati. Unde bene juxta evangelistas alios hanc parabolam dicturus, de domo exisse, mare adisse, navem conscendisse perhibetur, ipsum nimirum situ corporis quod processu sermonis insinuans. Et dum seminat, aliud cecidit secus viam, et conculcatum est, et volucres coeli comederunt illud. Quae Dominus exposuit, pia fide suscipienda sunt. Quae autem tacita nostrae intelligentiae dereliquit, perstringenda sunt breviter. Semen quod secus viam cecidit, duplici laesura disperiit, et a viantibus scilicet conculcatum, et a volucribus raptum. Via est ergo cor, sedulo malarum cogitationum transitu attritum atque arefactum, ne verbi semen excipere ac germinare sufficiat. Atque ideo quidquid boni seminis vicinia talis viae contingit, pessimae cogitationis meatu conculcatum, a daemonibus eripitur. Qui volucres coeli, sive quia coelestis spiritalisque sint naturae, seu quia
Abbreviated transcription (Latin):
maria uel nos singuli uicia prisca
deflemus. ut ad gr̃am splendorẽq
ꝑuenire mereamur ȩternam: Olg¬
dalene turris. s melius sic̃ amonti
montanus. Ita turrensis aturre
dicatur. illa scilicet. cui psalmista
canit. Deduristi me qͥa factus es
spes mea. turris fortitudinis afa¬
ciȩ inimici.
um autem turba plurima con¬
ueniret. & deciuitatib ꝓperarent
adeum. dixit ꝑsi militudinem.
exiit qui seminat. seminare sem̃
suum: Hanc parabolam dñs iõ
ꝑsemet ipsum exponere dignatꝰ
ẽ ut figurate loqui in notesceret.
Rerumq significationes. inhise
dam quȩ ꝑsemetipsum noluit
explanare. doceret esse querendas.
S quia sem̃ qͦd uerbum dĩ sit
terramq uariã qͦd diuersũ cor
auditoꝵ significet ipse dñs aꝑ¬
uit. satorẽ quem nob̃ querendum
reliquit. nullum melius qͣm fili¬
um dĩ intelligere possumꝰ qui
exiit seminare sem̃ suũ: quia de
sinu patris qua creaturȩ ñ erat
accessus egrediens. Adhoc uenll

Expanded text:
Maria, vel nos singuli, vitia prisca Maria, vel nos singuli, vitia prisca deflemus, ut ad gratiam splendoremque pervenire mereamur aeternum. Magdalene, turris; sed melius sicut a monte montanus, ita turrensis a turre dicatur. Illa scilicet cui Psalmista canit: Deduxisti me, quia factus es spes mea, turris fortitudinis a facie inimici . Cum autem turba plurima conveniret, et de civitatibus properarent ad eum, dixit per similitudinem: Exiit qui seminat seminare semen suum. Hanc parabolam Dominus ideo per seipsum exponere dignatus est, ut figurate se loqui innotesceret, rerumque significationes in iis etiam quae per semetipsum noluit explanare, doceret esse quaerendas. Sed quia semen, quod verbum Dei sit, terramque variam, quod diversum cor auditorum significet, ipse Dominus aperuit, satorem quem nobis quaerendum reliquit, nullum melius quam Filium Dei intelligere possumus, qui exiit seminare semen suum, quia de sinu Patris, quo creaturae non erat accessus, egrediens, ad hoc venit
Abbreviated transcription (Latin):
Consuetudinis uidaice fuit. nec
ducebatur inculpã more gentis
antiquo. ut mulieres desubstan¬
cia sua uictum atq uestitum p̃¬
ceptorib ministrarent. Hoc qͥa
scandalum fac̾e poterat innatio¬
nib paulus se abiecisse memorat.
Numquid nonhabemus potestatẽ.
sorores mulieres circum ducendi.
sicut et cȩteri apostoli faciunt:
Ministrabant autem dño desubstã¬
cia sua: ut meteret coꝵ carnalia cꝰ
ille metebant spãlia. ñ qͦ indigeret
cibis dñs creaturarum. s ut typũ
ostenderet magistroꝵ. qͦd uictu atq
uestitu ex discipulis deberent esse
contenti. Int̾pretatur enim susan¬
na. lilium. aut gr̃a eius. s melius si
femininum nom̃ figuretur alilio.
Credo ꝓpter odoriferum cȩlestis urtȩ
candorem. aurosumq int̾ne dile¬
dionis ardorẽ. lohanna: dñs gr̃a
eius. uel dñs misericors: Clidelicet
quia eius ẽ omne qͦd uiuimꝰ ma¬
ria. amarum mare ꝓpt̾ utiq insi¬
tum penitentiȩ rugitũ. qͦd ut ipsa

Expanded text:
Consuetudinis Judaicae fuit, nec Consuetudinis Judaicae fuit, nec ducebatur in culpam, more gentis antiquo, ut mulieres de substantia sua victum atque vestitum praeceptoribus ministrarent. Hoc quia scandalum facere poterat in nationibus, Paulus se abjecisse memorat: Nunquid non habemus potestatem sorores mulieres circumducendi, sicut et caeteri apostoli faciunt ?-- Ministrabant autem Domino de substantia sua, ut meteret earum carnalia, cujus illae metebant spiritalia. Non quod indigeret cibis Dominus creaturarum, sed ut typum ostenderet magistrorum, quod victu atque vestitu ex discipulis deberent esse contenti. Interpretatur autem Susanna lilium, aut gratia ejus. Sed melius, si femininum nomen figuretur a lilio, credo propter odoriferum coelestis fidei candorem, aurosumque internae dilectionis ardorem. Joanna, Dominus gratia ejus, vel Dominus misericors; videlicet quia ejus est omne quod vivimus. Maria, amarum mare, propter utique insitum poenitentiae rugitum, quo vel ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
dño iter facere. eiq de facultatibus
suis ministrare commemorat. no¬
tohanc uocabulo manifestat.U
uero peccatricem sed penitentem
describit. mulierẽ generalit dic̃
Ne uidelicet tante nom̃ famȩ qͦ
ꝑomnes hodie ueneratur eccłias.
prisci erroris nota fuscaret: De qͣ
demonia septem exisse referunt᷑.
Ut innumeris immo uniuersis
uiciis plena fuisse monstretur.
Nam quia septenis dieb secula
currunt. Septenario sepe num̃o
solet inscripturis uniuerñtas inti¬
dione complectitur.
Et iohanna. uror chuza ꝓcurato¬
ris herodis. Si maria mundata
asorde uitiorum eccłiã degentib
insinuat. Cur non iohanna ean¬
dem designat ȩccłiam. qͦndam qͥ¬
dem ydoloꝵ cultui subditã. s iã
quilibet malignus sp̃c ad decep¬
tionem generis humani ꝓmptus
dum ꝓregno diaboli fac̃. qͣsi hero¬
dis impussimi ꝓcurator existit.
Et susanna. & aliȩ multȩ que mi¬
nistrabant eis de facultatib suis.

Expanded text:
Domino iter facere, eique de facultatibus Domino iter facere, eique de facultatibus suis ministrare commemorat, noto hanc vocabulo manifestat. Ubi vero peccatricem, sed poenitentem describit, mulierem generaliter dicit; ne videlicet tantae nomen famae, quo per omnes hodie veneratur Ecclesias, prisci erroris nota fuscaret. De qua daemonia septem exisse referuntur, ut innumeris, imo universis vitiis plena fuisse monstretur. Nam quia septenis diebus saecula currunt, septenario saepe numero solet in Scripturis universitas intitione complectitur. Et Joanna, uxor Chuza, procuratoris Herodis. Si Maria mundatam a sorde vitiorum Ecclesiam de gentibus insinuat, cur non Joanna eamdem designat Ecclesiam, quondam quidem idolorum cultui subditam, sed jam quilibet malignus spiritus, ad deceptionem generis humani promptus, dum pro regno diaboli facit, quasi Herodis impiissimi procurator existit. Et Susanna, et aliae multae, quae ministrabant ei de facultatibus suis.
Abbreviated transcription (Latin):
insponsi nuptiis refic̃. ꝑsata duc̃.
atq acalumpniatorib phariseis.
qͣsi teneros aquila pullos aserpen¬
tinis morsib alatõ & ita defend̃.
Exhis duodecim qͦs apłs nomi¬
nat delegit sed et hos primo p̃sen¬
sente turba docet. comitante cum
eis turba solita miseris beneficia
reddit. Postmodum uͦ ut inp̃sen¬
ti lectum ẽ ꝑciuitates & castella
p̃dicans. solos secum qui eum fa¬
miliarius audiant. retinet. solis
mysteria regni dĩ que cȩt̾is pa¬
rabolatim dixerat. exponit: Ac
si demum uirtutũ suaꝵ ostensione.
qͣsi alarum ꝓtectione firmatis. dat
& illis potestatem curandi mittitꝙ
predicare regnum dei.
Et mulieres aliquȩ quȩ erant cu¬
ratȩ abspiritib malignis & infir¬
mitatib. Maria quȩ uocat᷑ mag¬
dalene de qua demonia septem
exierunt. Maria magdalene. ipsa
ẽ. cuius tacito nomine ꝓxima lec¬
tio penitenciã narrat: Nam pulcre
acreuerenter euuangłista ubi eã cũ

Expanded text:
in sponsi nuptiis reficit, per sata ducit, in sponsi nuptiis reficit, per sata ducit, atque a calumniatoribus Pharisaeis, quasi teneros aquila pullos a serpentinis morsibus allato aetite defendit. Ex his duodecim, quos apostolos nominat, eligit, sed et hos primo praesente turba docet, comminante cum eis turba, solita miseris beneficia reddit. Postmodum vero, ut in praesenti lectum est, per civitates et castella praedicans, solos secum, qui eum familiarius audiant, retinet, solis mysteria regni Dei, quae caeteris parabolatim dixerat, exponit. Ac si demum virtutum suarum ostensione, quasi alarum protectione firmatis, dat et illis potestatem curandi, mittitque praedicare regnum Dei. Et mulieres aliquae, quae erant curatae ab spiritibus malignis, et infirmitatibus. Maria quae vocatur Magdalene, de qua daemonia septem exierant. Maria Magdalene, ipsa est cujus tacito nomine proxima lectio poenitentiam narrat. Nam pulchre ac reverenter evangelista, ubi eam cum
Abbreviated transcription (Latin):
ciebat ꝑciuitate ᷤ & castellam p̃di¬
cans et euuangłitans regnũ dĩ. &
duodecim cũ illo. Uidemꝰ in xp̃i
discipulis impletũ. qͦd de antiqͦ il¬
lo hebieoꝵ populo legimꝰ dictum
Hec mirum qͥa unus utriusq testa¬
menti ds ipse ꝑfilium bñdictionẽ
dabit qui legẽ dedit ꝑfamulum.
Sic inquit aquila ꝓuocans aduolan¬
dum pullos suos. et suꝑ eos uolitans.
Expandit alas suas & assumꝑsit eũ
& portauit inhumeris suis. Nam
sic̃ mox nati pulli donec plumescãt
aera uolando suꝑare uialent. Ita qͥq
fideles ut ad cęlestia ꝑuolanda suffi¬
ciant. innido pruis fidei necesse ẽ.
urtutum penna se uestiant. ita ip¬
si fidelium doctores apłi pedetentĩ
adsublimia. qͣtenus &e aliis erudien¬
dis ꝑfici possint ascendunt: Prius
siquidem diis docet insynagogis.
miracula fac̃. famã ubiq disꝑgit.
conuenientes adse turbas suscipit.
curat. instruit. Hinc discipulos fac̃

Expanded text:
civitatem et castellum, praedicivitatem et castellum, praedicans et evangelizans regnum Dei, et duodecim cum illo. Videmus in Christi discipulis impletum quod de antiquo illo Hebraeorum populo legimus dictum. Nec mirum, quia unus utriusque Testamenti Deus ipse per filium benedictionem dabit, qui legem dedit per famulum. Sicut inquit aquila provocans ad volandum pullos suos, et super eos volitans, expandit alas suas, et assumpsit eum, et portavit in humeris suis . Nam sicut mox nati pulli, donec plumescant, aera volando superare non valent: ita quique fideles, ut ad coelestia pervolanda sufficiant, in nido prius fidei necesse est virtutum penna se vestiant. Ita ipsi fidelium doctores apostoli pedetentim ad sublimia, quatenus et aliis erudiendis praefici possint, ascendunt. Prius siquidem Dominus docet in synagogis, miracula facit, famam ubique dispergit, convenientes ad se turbas suscipit, curat, instruit. Hinc discipulos facit,
Abbreviated transcription (Latin):
dimittitur minus diligit: Quia
siue bona ꝑficiendȩ qͣm accepims
scientiȩ. se uitandȩ qͣm incurrimꝰ
insipientiȩ. uelis intelligere: multo
utiq plus eccłiȩ qͣm synagoge do¬
natur quȩ & fediori qͦndam ut po¬
te qͣm nullus doctor ꝓhibuit ydo¬
latriȩ sorde corrupta ẽ: s uͥ habun¬
dauit peccatum: suꝑhabundauit
gr̃a. Et maiori nc̃ ẽ ꝑfectionis euiũ¬
glicȩ sublimata p̃conio. Cui dicit᷑
Quia multi ꝓpħe et iusti cupiert̃
uidere quȩ uos uidetis. & ñuiderũt
E audire quȩ auditis. & ñ audieriũt
Congruit sane huic loco. qͦd nume¬
roꝵ hystoria refert. Duusis eqͣlit
cesoꝵ madianitarũ  spolus. eos
quidẽ qui depugnauerunt quin¬
gentesimum desua portione cap̃.
Cet̾os uero quinquagesimum dño
dedisse. qͥa et magna offert. qͥ se ĩ
castris iurtutũ exercendo totum
abincursione conseruat hostili.
sed maiora utiq qͥ gladium uerbi
u̾bi iubrando. innumeras aduer¬
sari exercitus copias sternit.¬

Expanded text:
a sive bona perficiendae, quam accepimus scientiae, seu vitandae quam incurrimus insipientiae, velis intelligere, multo utique plus Ecclesiae quam Synagogae donatur, quae et foediori quondam, ut pote quam nullus doctor prohibuit, idololatriae sorde corrupta est, sed ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia , et majori nunc est perfectionis evangelicae sube et justi cupierunt videre quae vos videtis, et non viderunt; et audire quae auditis, et non audierunt . Congruit sane huic loco quod Numerorum historia refert, divisis aequaliter caesorum Madianitarum spoliis, eos quidem qui de pugna venerunt, quingentesimum de sua portione caput, caeteros vero quinquagesimum Domino dedisse. Quia et magna offert qui se in castris virtutem exercendo tutum ab incursione conservat hostili, sed majora utique qui gladium verbi vibrando, innumeras adversarii exercitus copias sternit.
Abbreviated transcription (Latin):
predicatione distancia sit. Hic
magistri rigorẽ Hec p̃ceptoris
comꝓbant ueritatẽ: qͣndo om̃is
apud eum qͥ saluari potest eqͣ¬
lis ẽ Quod autem ait.
Et beatus ẽ. quicumq ñ fuerit
scandalizatus inme. Et nunci¬
os iohannis qͥ eum esse xp̃m ñ
crediderant. aꝑfidiȩ scandalo ca¬
stigat &idem iohanni qͦd quere¬
bat exponit: quia ds̃ saluos fa¬
ciendi. et domini dñi exitus mor¬
tis: Uisis enim tot signis. tan¬
disq uirtutib ñscandalizari qͥsq
potuit. s ammirari S infideliũ
mens graue inillo scandalũ ꝑtu¬
lit: cum eum & post dot mira¬
cula morientẽ uidit: Quid ẽ gͦ
dicere. beatus ẽ qui ñ fuerit scan¬
dalizatus inme. nͥ aꝑta uoce ab¬
iectionem mortis suȩ humilita¬
tẽ q signare: Ac si patent̾ dicat.
Mira quidem facio. s abiecta ppet
ñ dedignor: quia gͦ moriendo te
subsequor: Cauendum ualde ẽ ho¬
minib ne inie mortem despici¬
ant. qui signa uenerantur.

Expanded text:
praedicatione distantia sit. Haec praedicatione distantia sit. Haec magistri rigorem, haec praeceptoris comprobant veritatem, quando omnis apud eum, qui salvari potest, aequalis est. Quod autem ait: Et beatus est quicunque non fuerit scandalizatus in me. Et nuntios Joannis, qui eum esse Christum non crediderant, a perfidiae scandalo castigat, et eidem Joanni quod quaerebat exponit, quia Deus salvos faciendi, et Domini exitus mortis . Visis enim tot signis, tantisque virtutibus, non scandalizari quisque potuit, sed admirari. Sed infidelium mens grave in illo scandalum pertulit, cum eum et post tot miracula morientem vidit. Quid est ergo dicere: Beatus est, qui non fuerit scandalizatus in me, nisi aperta voce, abjectionem mortis suae humilitatemque signare? Ac si patenter dicat: Mira quidem facio, sed abjecta perpeti non dedignor. Quia ergo moriendo te subsequor, cavendum valde est hominibus, ne in me mortem despiciant, qui signa venerantur.
Abbreviated transcription (Latin):
stro int̾rogantes: sͥ discerent. Frgo¬
ñ ait. Tues qui uenisti. s tu es qͥ
uenturus es. & ẽ sensus. Manda
mͥ. quia int̃ficiendus abherode.
& adinferna descensurus sum.
utrũ te et inferis debeã nunci¬
are qͥ nunciaui suꝑis: an ñ conue¬
nat filio dei. ut gustet mortem.
& alium adhec sacramenta mis¬
surus es. Inipsa autem hora cu¬
rauit multos alanguorib & pla¬
gis. et spiritib malis: et cȩcis mul¬
tis donauit uisum. Iobannes
int̾rogauerat ꝑ discipulos. Tu es
qui uenturus es. an aliũ ex pec¬
tamus: Ap̃c signa demonstͣt.
ñ adea respondens. quȩ int̾roga¬
tus fuerat. sed adscandalũ nun¬
cioꝵ Euntes inquit renunciate
iohanni. que uidistis. & audistis.
qͥa ceci uident. claudi ambulãt.
lepsi mundant᷑. surdi audiunt.
Smortui resurgunt. Et qͦd his ñ
minus ẽ. pauꝑes euuangłirant᷑.
Nel pauꝑes spũ. uel certe opibus
pauꝑes. ut nulla it nobiles &
ignobiles. int̾ diuites et egenos. in

Expanded text:
stro interrogante, sibi discerent. Ergo nostro interrogante, sibi discerent. Ergo non ait, Tu es, qui venisti, sed tu es, qui venturus es? Et est sensus: Manda mihi, quia interficiendus ab Herode, et ad inferna descensurus sum, utrum te et in inferis debeam nuntiare, qui nuntiavi superis, an non conveniat Filio Dei, ut gustet mortem, et alium ad haec sacramenta missurus es. In ipsa autem hora curavit multos a languoribus, et plagis, et spiritibus malis, et caecis multis donavit visum. Joannes interrogaverat per discipulos: Tu es, qui venturus es, an alium exspectamus? Christus signa demonstrat, non ad ea respondens quae interrogatus fuerat, sed ad scandalum nuntiorum. Euntes inquit renuntiate Joanni quae vidistis et audistis, quia caeci vident, claudi ambulant, leprosi mundantur, surdi audiunt, mortui resurgunt, et, quod his non minus est, pauperes evangelizantur. Vel pauperes spiritu, vel certe opibus pauperes, ut nulla inter nobiles et ignobiles, inter divites et egenos, in
Abbreviated transcription (Latin):
ut suscitari debeamꝰ semꝑ in
corda mittendo.
Et nunciauerunt iohanni dis¬
cipuli euis. de omnib his. Non
simplici corde ut opinor. sed in¬
uidia stimulati. Discipuli io¬
hannis. ei xp̃i uirtutes & mi¬
racula narrant. Nã et alibi ita
apud eum questi eẽ ꝓducunt᷑¬
Rabbi. qui erat tecũ transiorda¬
nem cui tu testimoniũ ꝑhibu¬
isti. Ecce hic baptihat. & omnes
ueniunt adeum: Quib tunc re¬
spondit iohannes. Quia ñ potest
ħo acciꝑe qͥcqͣm. nͥ fuerit ei datum
decȩlo. & cȩtera. Quib et se purũ
hominem & xp̃m dĩ esse filium
manifeste declarat. Uerũ quia
mansit inuidia. liuorq nequibat
expelli. qͥd ꝓeis corrigendis opti¬
mus magister adhuc egerit. ad
Et conuocauit duos de tende.¬
discipulis suis iohannes. & misit
eos ad dominũ. dicens: Tu es qͥ
uenturus es. an aliũ expectamus.
Videlicet ut ꝑhanc saltim occasio¬
nem uidendo signa quȩ facie¬
bat. crederent in eum.  magi¬

Expanded text:
ut suscitari debeamus, semper in ut suscitari debeamus, semper in corda mittendo. Et nuntiaverunt Joanni discipuli ejus de omnibus his. Non simplici corde, ut opinor, sed invidia stimulato, discipuli Joannis ei Christi virtutes et miracula narrant. Nam et alibi ita apud eum questi esse produntuRabbi, qui erat tecum trans Jordanem, cui tu testimonium perhibuisti, et ecce hic baptizat, et omnes veniunt ad eum . Quibus tunc respondit Joannes: Quia non potest homo accipere quidquam, nisi fuerit ei datum de coelo, etc. Quibus et se purum hominem, et Christum Dei esse Filium, manifeste declarat. Verum quia mansit invidia, livorque, nequibat expelli, quid pro eis corrigendis optimus magister adhuc egerit, attende. Et convocavit duos de discipulis suis Joannes, et misit eos ad Dominum, dicens: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? Videlicet, ut per hanc saltem occasionem, videndo signa quae faciebat, crederent in eum, et, magi
Abbreviated transcription (Latin):
Et ait ad olescens. tͥ dico surgo
Et resedit qͥ erat mortuus. & cep̃
loqui et dedit illũ matri suȩ. Ae¬
sidet qͥppe qͥ erat mortuus. cum
int̾na compunctione reuiuiscit
pecator. Incipit loqui. cum reducis
indicia uitȩ cunctis qͥ peccatum
lurerant ostendit: redditur mat̾.
Cum ꝑsacerdotalis decreta iudi¬
cii cõmunioni sociat᷑ ȩccłiȩ. Accep̃
autẽ om̃s timor. & magnificabãt
dm̃ dicentes. quia ꝓpha magnus
surrexit in nob̃ Quanto desꝑa¬
tior animȩ mors ad uitam re¬
uocat᷑. tanto plures eodẽ corri¬
guntur exemplo. Uide dauid
ꝓpħam. Uide apostolũ petrũ.
quoꝵ qͦ gradus altior eo casꝰ
grauior. Qͦ autem grauior casꝰ.
eo pietas erigentis gratior. Quo
uero gratior in eis dñi pietas ap¬
paruit: eo certior cunctis peni¬
tentib speᷤᷤ salutis apparuit.
ut iure om̃s qͥ audiunt dicant.
Qyia ds̃ iusitauit plebẽ suam.
Non tantummͦ uerbũ suum semel
incorporando. sed etiã nr̃a hoc

Expanded text:
Et ait: Adolescens, tibi dico, surge. Et ait: Adolescens, tibi dico, surge. Et resedit qui erat mortuus, et coepit loqui, et dedit illum matri suae. Residet quippe qui erat mortuus, cum interna compunctione reviviscit peccator. Incipit loqui, cum reducis indicia vitae cunctis, qui peccatum luxerant, ostendit. Redditur matri, cum per sacerdotalis decreta judicii communioni sociatur Ecclesiae. Accepit autem omnes timor, et magnificabant Deum, dicentes: Quia propheta magnus surrexit in nobis. Quanto desperatior animae mors ad vitam revocatur, tanto plures eodem corriguntur exemplo. Vide David prophetam, vide apostolum Petrum. Quorum quo gradus altior, eo casus gravior. Quo autem gravior casus, eo pietas erigentis gratior. Quo vero gratior in eis Domini pietas apparuit, eo certior cunctis poenitentibus spes salutis apparuit, ut jure omnes qui audiunt dicant: Quia Deus visitavit plebem suam. Non tantummodo verbum suum semel incorporando, sed etiam nostra hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
Et accessit & tetigit loculum.
hi autẽ qui portabant. steterum
Loculus in qͦ mortuus offertuꝵ
male secura desꝑati peccatoris
conscientia ẽ Qui uerõ sepelien¬
dũ portant. uel inmunda desi¬
deria que hominẽ rapiunt inĩ¬
t̾itum. uelle nocinia blandienti¬
um s̃ uenenata socioꝵ. Quȩ pec¬
cata nimirum dũ fauorib tol¬
lunt: accumulant: Peccantesq
contemptu qͣsi aggere t̾re obru¬
unt. De quib alibi dicitur. Di¬
mitte mortuos sepelire mortuoᷤ
suos. Mortuos quippe mortui
sepeliunt: cũ peccatores quiq
sui similes alios nociuo fauore
demulcent. congestaq pessime
adulationis mole. neqͣ aliqñ spe
resurgendi potiantur oppͥmui.
Domino gͦ loculum tangentĩ fu¬
neris bauili steterunt. qͥa suꝑn
formidine udicii adtacta consci¬
entia: & carnalium sepe affluen¬
tiam uoluptatũ: et iniuste lau¬
dantiũ turbã cohercens. ad se
ipsam reu̾titur. uocantiq ad
uitã festinare. spondit saluator
Unde recte sequitur.

Expanded text:
Et accessit, et tetigit loculum. Hi autem qui portabant steterunt. Loculus, in quo mortuus effertur, male secura desperati peccatoris conscientia est. Qui vero sepeliendum portant, vel immunda desideria, quae hominem rapiunt in interitum, vel lenocinia blandientium sunt venenata sociorum, quae peccata nimirum dum favoribus tollunt, accumulant, peccantesque contemptu, quasi aggere terrae obruunt. De quibus alibi dicitur: Dimitte mortuos sepelire mortuos suos . Mortuos quippe mortui sepeliunt, cum peccatores quique sui similes alios nocivo favore demulcent, congestaque pessimae adulationis mole, ne qua aliquando spe resurgendi potiantur, opprimunt. Domino ergo loculum tangenti funeris bajuli steterunt, quia formidine superni judicii attacta conscientia et carnalium saepe affluentiam voluptatum, et injuste laudantium turbam coercens, ad se ipsam revertitur, vocantique ad vitam festina respondet Salvatori. Unde recte sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
Oxi enim habet dabitur illi. &
quicumq non habet etiam quod
putat se habere. auferetur abillo:
Tota inquit intentione uerbo quod
auditis operam date. quia qͥ amo¬
rem habet uerbi. dabitur illi. &
sensus intelligendi qͦd amat. At
qui uerbi amorem ñ habet audi¬
endi. etiam siuel naturali ingenio.
uel luterariose calle reputarit exer¬
cicio. nulla uere sapientie dulcedi¬
ne gaudebit. Quod et si specialit̃
de apostolis quib caritate fideq po¬
titis datum ẽ nosse mysterium
regni dĩ. E de ꝑfidis uideis qui
inparabolis uidentes ñuidebant.
& audientes non intelligebant. Qd
uidelicet litterã legis inqua gła¬
bantur amissuri essent dictũ
uideatur. Potest tamen & gene¬
raliter accipi. quia nimirum se¬
pe lector ingeniosus negligendo
se priuat sãpientia. quam simplex
sed studiosus elaborando degus¬
tat. Ic circo autem sepe & desidi¬
nium accipit. ut de negligentia
iustius puniatur. quia quod si¬
ne labore adsequi potuit. scire

Expanded text:
Qui enim habet, dabitur illi. Et Qui enim habet, dabitur illi. Et quicunque non habet, etiam quod putat se habere, auferetur ab illo. Tota inquit intentione verbo quod auditis operam date. Quia qui amorem habet verbi, dabitur illi et sensus intelligendi quod amat. At qui verbi amorem non habet audiendi, etiamsi vel naturali ingenio vel litterario se callere putarit exercitio, nulla verae sapientiae dulcedine gaudebit. Quod etsi specialiter de apostolis, quibus charitate fideque potitis, datum est nosse mysterium regni Dei, et de perfidis Judaeis, qui in parabolis videntes non videbant, et audientes non intelligebant, quod videlicet litteram legis, in qua gloriabantur, amissuri essent, dictum videatur: potest tamen et generaliter accipi, quia nimirum saepe lector ingeniosus negligendo se privat sapientia, quam simplex, sed studiosus, elaborando degustat. Idcirco autem saepe et desidinium accipit, ut de negligentia justius puniatur, quia quod sine labore assequi potuit scire
Abbreviated transcription (Latin):
linguam. & cȩteros corꝑis motus.
inbonis oꝑib insinuatur discen¬
tib. Suꝑ candelabrum gͦ ponit
lucernam. cum dic̃ apl̃s. Non¬
sic pugno. qͣsi aerem cedens. sed
castigo corpꝰ meum. & seruituti
subicio. ne forte aliis p̃dicans. ip¬
se reꝓbus inueniar:
Nonenim ẽ occultum. quod non
manifestetur nec absconditũ. qͦd
ñcognoseat᷑. & inpalã ueniat.
Nolite inquit erubescere euuan¬
głium dĩ. sedint̃ tenebras ꝑse¬
cutoꝵ. lumen uerbi supͣ ur̃i cor¬
poris candelabrum leuate. fira
mente retinentes illum retribu¬
tionis extreme diẽ. qͦ illumina¬
bit d̃s̃ abscondita denebrarum.
&e manifestabit cogitaciones cor¬
dium. Tunc enim & uos a deo
laus. & aduersarios ueritatis pe¬
na manet eterna: Hidete ergo.
quomodo auditis Instanter nos
docet uerbo auscultare. qͣtenus
& nr̃o illud pectore continue ru¬
minare. & alieno ructare sufficia
muars. s aliens rustart susicia¬
mus auditur.¬

Expanded text:
linguam et caeteros corporis motus linguam et caeteros corporis motus in bonis operibus insinuatur discentibus. Super candelabrum ergo ponit lucernam, cum dicit Apsic pugno, tanquam aerum caedens, sed castigo corpus meum, et servituti subjicio, ne forte aliis praedicans, ipse reprobus inveniar . Non enim est occultum quod non manifestetur, nec absconditum quod non cognoscatur et in palam veniat. Nolite inquit erubescere Evangelium Dei, sed inter tenebras persecutorum, lumen verbi supra vestri corporis candelabrum levate, fixa mente retinentes illum retributionis extremae diem, quo illuminabit Deus abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordium . Tunc enim et vos a Deo laus, et adversario veritatis poena manet aeterna. Videte ergo quomodo auditis. Instanter nos docet verbo auscultare, quatenus et nostro illud pectore continue ruminare, et alieno ructare sufficiaare, et alieno ructare sufficiamus auditui.
Abbreviated transcription (Latin):
Quia supra dixerant apłis. Uob̃
datum ẽ nosse mysterium regni
dĩ. cęt̾is autem inparabolis. Nũc
ostendit ꝑ eos aliquando etiã eȩ¬
teris idẽ mysterium ẽẽ reueland̃
&e pectus omnium qͥ domũ dei
essent intraturi. fidei flammis
illustrandũ quib etiã uerbis ty¬
picȩ fiduciamꝰ docet predicandi.
ne qui timore carnalium incom¬
modorum lucẽ scientiȩ qͣm
nouit abscondat. uasis etũ ⁊ lec¬
ti nomine. carnem. Lucerne autẽ
uocabulo uerbũ designat. Qͦd
qui obmetum ut dixi carnaliũ
incommodorum occultat. ipsã
carnẽ utiq p̃ponit manifestaqi¬
oni ueritatis. & ea qͣsi operit ũ¬
bum qͦd p̃dicare trepidat Supra
candelabrum autẽ ponit lucer¬
nam. qui corpus suũ mystenio di
subicit ut suꝑior sit p̃dicatio ueri¬
tatis. & inferior seruitus corꝑis. ꝑ
ipsam tam̃ corporis seruitutẽ. ex¬
celsior luceat doctrina. quȩ ꝑof
ficia corporalia. idẽ ꝑuocem. &

Expanded text:
Quia supra dixerat apostolis: Vobis Quia supra dixerat apostolis: Vobis datum est nosse mysterium regni Dei, caeteris autem in parabolis, nunc ostendit per eos aliquando etiam caeteris idem mysterium esse revelandum, et pectus omnium qui domum Dei essent intraturi fidei flammis illustrandum. Quibus etiam verbis typice fiduciam docet praedicandi, ne quis timore carnalium incommodorum lucem scientiae quam novit abscondat. Vasis enim et lecti nomine, carnem; lucernae autem vocabulo, verbum designat. Quod qui ob metum ut dixi carnalium incommodorum occultat, ipsam carnem utique praeponit manifestationi veritatis, et ea quasi operit verbum quod praedicare trepidat. Supra candelabrum autem ponit lucernam, qui corpus suum ministerio Dei subjicit, ut superior sit praedicatio veritatis, et inferior servitus corporis: per ipsam tamen corporis servitutem excelsior luceat doctrina, quae per officia corporalia, id est per vocem et
Abbreviated transcription (Latin):
coniunctio. & qͣsi molli osculo
se complectans & federans. ma¬
ritum pingit & coniugem: Sex¬
aginta adui duas. eo quod inan¬
gustia & tribulatione sint posi¬
tȩ. Unde et suꝑiore digito de¬
primuntur. quantoq maior ẽ dif¬
ficuitas. expertȩ quondã uolup¬
tatis illecebris abstinere. tanto ma¬
ius & premium: Porro centesimꝰ
numerus queso diligent lector
addende. asinistra transfertur
ad dexteram. Et his dẽ quidem
digitis. sed non eadẽ manu. qͥb
inleua manu nupte significant᷑
&e uiduȩ. Circulum faciens. expͥ¬
mit uirginitatis coronam: Alit̃.
Fructum tͥcenfesimum uerbũ ꝓfar
qͦd fidem sc̃ȩ trinitatis ȩdificat.
Seragesimum. qͦd operis ꝑfectio¬
nem᷑ docet. quia sȩc dies sunt in
quibus oportet operari. Centesi¬
mum. qͦd ad dexteram regni uitã
predicat eternam.
Nemo autem lucernã accendens
operit eam uase aut subtus lectũ
ponit sed supra candelabrum po¬
nit. ut intrantes uideant lumen

Expanded text:
conjunctio, quasi molli osculo conjunctio, quasi molli osculo se complexans et foederans, maritum pingit et conjugem. Sexaginta ad viduas, eo quod in angustia et tribulatione sint positae. Unde et in superiore digito deprimuntur. Quantoque major est difficultas expertae quondam voluptatis illecebris abstinere, tanto majus et praemium. Porro centesimus numerus, quaeso diligenter, lector, attende, a sinistra transfertur ad dexteram, et iisdem quidem digitis, sed non eadem manu, quibus in laeva manu nuptae significantur et viduae, circulum faciens, exprimit virginitatis coronam. Aliter. Fructum tricesimum verbum profert, quod fidem sanctae Trinitatis aedificat. Sexagesimum, quod operis perfectionem docet. Quia sex dies sunt, in quibus oportet operari. Centesimum, quod ad dexteram regni vitam praedicat aeternam. Nemo autem lucernam accendens, operit eam vase, aut subtus lectum ponit, sed supra candelabrum ponit, ut intrantes videant lumen.
Abbreviated transcription (Latin):
afferunt inpatiencia. Bona der¬
ra ut p̃dirimus omnib tribus
terrȩ nequam uarietatib contra¬
ria fac̃ & libent̾ uidelicet semen
uerbi suscipiendo. & qͦd suscipit
int̃ aduersa & ꝓspera ꝑatienter
adfructus usq adtempora ser¬
uando: Aliter: Bona terra fructũ
ꝑpacientiã reddit. qͥa scilicet
nulla sunt bona quȩ agimꝰ. si ñ
cquanimit̃ etiã ꝓximorum ma¬
la toleramus. Quanto enĩ quisq
altius ꝓficerit tanto in hoc mun¬
do inuenit. qͦd durius portet. Qa
dum ap̃senti seculo mentis nr̃e
dilectio deficit. eiusdẽ seculi adũ¬
sitas crescit Hinc ẽ enĩ. qͦd plerosq
cernimus aebona agere. & tamen
subgraui tribulationũ fasce desu¬
dare. S uixta uocem dñi fructũ
ꝑpaticntiam reddunt: qͥa cum hu¬
militer flagella suscipiunt. post
flagella adrequiẽ sublimit sus¬
cipiuntur. Quod uero sccđm ma¬
theum dicitur. & fructum affert.
&e fac aliud quidẽ centum. aliud
ginta: Triginta referuntur ad
miptias Nam & ipsa digitoꝵ

Expanded text:
ntia. Bona terra ut praediximus omnibus tribus terrae nequam varietatibus contraria facit, et libenter videlicet semen verbi suscipiendo, et quod suscipit inter adversa et prospera patienter ad fructus usque tempora servando. Aliter. Bona terra fructum per patientiam reddit, quia scilicet nulla sunt bona quae agimus, si non aequanimiter etiam proximorum mala toleramus. Quanto enim quisque altius profecerit, tanto in hoc mundo invenit quod durius portet. Quia dum a praesenti saeculo mentis nostrae dilectio deficit, ejusdem saeculi adversitas crescit. Hinc est enim quod plerosque cernimus, et bona agere, et tamen sub gravi tribulationum fasce desudare. Sed juxta vocem Domini, fructum per patientiam reddunt. Quia cum humiliter flagella suscipiunt, post flagella ad requiem sublimiter suscipiuntur. Quod vero secundum Matthaeum dicitur: Et fructum affert, et facit aliud quidem centum, aliud ginta, triginta referuntur ad nuptias. Nam et ipsa digitorum
Abbreviated transcription (Latin):
um habere. istum ueracem et ebrio¬
sum. & amicũ publicanoꝵ. & pec¬
catoꝵ. qͦd aut̃ subiungit. & iusti¬
ficata ẽ sapientia ab omnib filus
suis: Ostendit filios sapientiȩ in¬
telligere. nec inabstinendo. nec in
manducando eẽ iusticiam. sed in
equanimitate tolerandi inopiam.
Et temperantia ꝑhabundantiã ñse
corrumpendi. atq oportunȩ sumen¬
di. uel ñsumendi ea. quoꝵ nonusus
s. concupiscentia rep̃hendenda ẽ Hon
ẽ enim regnũ dĩ esca et potus. sed
iusticia & par. &gaudium: & qͥa
solent homines multũ gaudere
de carnalibus epulis: ad didit. in
spu scõ. Aliter: lustificata ẽ sa¬
pientia abomnib filiis suis. id:
di dispensatio atq doctrina que
suꝑbis resistit humilib autem dat
grãm: iuste fecisse afidelib suis
comꝓbata ẽ: & quorum numero
& illi de quib supra dicitur. E
omnis populus audiens & pub¬
licani iustificauerunt dm̃ amen.

Expanded text:
um habere, istum voracem et ebrioum habere, istum voracem et ebriosum, et amicum publicanorum et peccatorum. Quod autem subjungit: Et justificata est sapientia ab omnibus filiis suis, ostendit filios sapientiae intelligere nec in abstinendo, nec in manducando esse justitiam, sed in aequanimitate tolerandi inopiam, et temperantia per abundantiam non se corrumpendi, atque opportune sumendi, vel non sumendi ea quorum non usus, sed concupiscentia reprehendenda est. Non est enim regnum Dei esca et potus, sed justitia et pax, et gaudium. Et quia solent homines multum gaudere de carnalibus epulis, addidit, In Spiritu sancto. Aliter. Justificata est sapientia ab omnibus filiis suis, id est, Dei dispensatio, atque doctrina, quae superbis resistit, humilibus autem dat gratiam , juste fecisse, a fidelibus suis comprobata est. Ex quorum numero sunt et illi, de quibus supra dicitur: Et omnis populus audiens, et publ
Abbreviated transcription (Latin):
intoto corde ur̃o. inieunio. & infle¬
tu. &inplanctu. & scindite corda
Uentrẽ meũ uentrẽ meum doleo.
sensus cordis mei conturbati sunt
inme. Non tacebo quia uocẽ buc¬
cine audiuit anima mea. clamo¬
rem preli E paulo post. Quia
stultus populus m̃s me non cog¬
nouit. filii insipientes sunt. & uecor
Uenit enim iohannes bapti Ides.¬
sta neq manducans panem. neq
bibens uinum: & dicitis demoni¬
um habet: Uenit filius hominis.
manducans. &bibens: & dicitis.
Ecce homo uorator etbibens ui¬
num. amicus publicanoꝵ & pec-¬
catorum. Sicut inquit tunc. sic
& nunc utramq salutis uiã respu¬
itis. Nam qͦd ait lamentauimus. &
ñplorastis. adiohannem ꝑtinet. cuiꝰ
abstinentia acibis et potu luctum
penitenciȩ significabat. Quod autẽ
ait. Cantauimus tibus. & non sal¬
tastis: adipsum dñm. qutendo cũ
cȩt̾is cibo & potu. lȩticiã regni figu¬
rabat. At illi nec humiliari cum io¬
hanne. nec cum xp̃o gaudere uo¬
luerunt. Dicentes illum demoni¬

Expanded text:
in fletu, et in planctu, et scindite corda Ventrem meum, ventrem meum doleo, sensus cordis mei conturbati sunt in me. Non tacebo, quia vocem buccinae audivit anima mea, clamorem praelii . Et paulo post: Quia stultus populus meus me non cognovit, filii insipientes sunt, et vecordes . Venit enim Joannes Baptista, neque manducans panem, s vinum, et dicitis: Daemonium habet. Venit Filius hominis, manducans et bibens, et dicitis: Ecce homo devorator, et bibens vinum, amicus publicanorum et peccatorum. Sicut inquit tunc, sic neque et nunc utramque salutis viam recipietis. Nam quod ait, Lamentavimus, et non plorastis, ad Joannem pertinet, cujus abstinentia a cibis et potu luctum poenitentiae significabat. Quod autem ait: Cantavimus tibiis, et non saltastis, ad ipsum Dominum, qui utendo cum caeteris cibo et potu, laetitiam regni figurabat. At illi nec humiliari cum Joanne, nec cum Christo gaudere voluerunt, dicente illum daemoni
Abbreviated transcription (Latin):
qui nunciare suꝑnum uidicem mit¬
titur. angłs uocatur: ut dignitatem
seruet innomine qͣm explet oꝑatio¬
ne. Altum quidẽ nomen ẽ sed uita
nomine inferior. non ẽ S et om̃s qͥsa¬
cerdocii nomine censentur: angli
uocantur. ꝓpħa adtestante qͥ ait
Labia sacerdotis custodiunt scientiã.
Elegem requirent exore euis. quia
angelus dñi exercituum ẽ. Nec nõ
etiam unusquisq fidelium inqͣn¬
tum sufficit in qͣntum grãm su¬
pernȩ aspirationis accipit si apͣ¬
uitate ꝓrimũ reuocat. si exhorta¬
ri adbene oꝑandum curat. si eter¬
num regnum uel suppliciũ erran¬
ti denunciat. cũ uerba sc̃ẽ ad nun¬
ciationis impendit ꝓfecto angłs
existit. Hico enĩ uob̾. maior inter

Expanded text:
qui nuntiare supernum judicem mitqui nuntiare supernum judicem mittitur, angelus vocatur, ut dignitatem servet in nomine quam explet operatione. Altum quidem nomen est, sed vita nomine inferior non est. Sed et omnes qui sacerdotii nomine censentur, angeli vocantur, propheta attestante, qui ait: Labia sacerdotis custodient scientiam, et legem requirent ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est . Nec non etiam unusquisque fidelium, in quantum sufficit, in quantum gratiae supernae aspirationis accipit, si a pravitate proximum revocat, si exhortari ad bene operandum curat, si aeternum regnum vel supplicium erranti denuntiat, cum verba sanctae annuntiationis impendit, profecto angelus existit. Dico enim vobis: Major inte
Abbreviated transcription (Latin):
militãt hi. qui ꝓdõ ꝑpeti aspera
fugiunt. sed solis exteriorib dediti
p̃sentis uitȩ molliciẽ et delectatio¬
nem querunt. Nemo gͦ existimet
in fluxu atq studio uestium pec¬
catum de esse. Quia si hoc culpa
ñ esset. nullomͦ iohannẽ dñs de
uestim̃ti sui asperitate laudasset.
Quamiuis hoc qͦd iohannes ñ ẽẽ ue¬
stitus mollib dicitur: ꝑsignifica¬
dionem intelligi alit potest. Mol¬
lib enim uestitus ñfuit. qͣuitam
peccantium. ñec blandimentis fo¬
uit sed ugore aspere inuectione in¬
crepauit dicens. Genimina uipe¬
rarum. qͥs uob̃ demonstrauit fu¬
ministeriũ ẽ. uentura dicere. ñ etiã
demonstrare. Iohannes gͦ plus ꝗͣ
ꝓph̃a ẽ. quia eum quem p̃currendo
ꝓpħauerat. etiã ostendendo nunci¬
abat. Hic ẽ enim de qͦ scriptũ ẽ
Ecce mitto angłmy meum an¬
te faciem tuã: qui p̃parabit uiam
tuam ante te. Quod grecȩ angłs.
hoc latinȩ nuncius dicit᷑. R ectegͦ

Expanded text:
militant hi qui pro Deo perpeti aspera militant hi qui pro Deo perpeti aspera fugiunt, sed, solis exterioribus dediti, praesentis vitae mollitiem et delectationtorum. Nemo existimet in fluxu atque studio vestium peccatum deesse, quia si hoc culpa non esset, nullo modo Joannem Dominus de vestimenti sui asperitate laudasset. Quamvis hoc, quod Joannes non esse vestitus mollibus dicitur, per significationem intelligi aliter potest. Mollibus enim vestitus non fuit, quia vitam peccantium non blandimentis fovit, sed vigore asperae invectioncrepavit, dicens: Genimina viperarum, quis vobis demonstravit fuministerium est, ventura dicere, non etiam demonstrare. Joannes ergo plusquam propheta est, quia eum, quem praecurrendo prophetaverat, etiam ostendendo nuntiabat. Hic est de quo scriptum est, Ecce, mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit viam tuam ante te. Quod Graece angelus, hoc Latine nuntius dicitur. Recte ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
dib accumulat. Gyid existis in
desertũ uidere: Arundinẽ uento
mouere: Quod ui delicet ñ as¬
serendo. s negando intulit. Ha¬
rundinem quippe mox ut au¬
ra contigerit. inpartẽ flectit. E
quid ꝑharundinem nͥ carnalis
animus designat᷑: qui mox fauo¬
re uel detractione dangitur in
partem quemlibet inclinatur.
Si enim abhumano ore aura
fauoris flauerit: hilarescit. ex¬
tollitur. totamq se qͣsi adgra¬
ciam inflectit. s in de uentus si¬
detractionis eruperit. unde lau¬
dis aura ueniebat. mox hunc
qͣsi inpartẽ alterã adium furoris
inclinat. S arundo uento agitata
iohannes non erat: quia hunc nec
blandiendo gr̃a. nec cuius libet
ira asperum faciebat. Nec ꝓspera
hc̃ erigere. nec aduersa nouerant
inclinare. Sed quid existis uidere:
hominem mollib uestimentis
indutum: Ecce qui inueste p̃cio¬
sa sunt. et deliciis. indomib regũ
sunt. Camelorum & enim pilis
uestitus iohannes fuisse describit᷑.
Non gͦ cȩlesti inquit s t̾reno regno

Expanded text:
umulat. Quid existis in desertum? videre arundinem vento moveri? Quod videlicet non asserendo, sed negando intulit. Arundinem quippe mox, ut aura contigerit, in partem flectit. Et quid per arundinem, nisi carnalis animus designatur, qui mox favore vel detractione tangitur, in partem quamlibet inclinatur? Si enim ab humano ore aura favoris flaverit, hilarescit, extollitur, totumque se quasi ad gratiam inflectit. Sed si inde ventus detractionis eruperit, unde laudis aura veniebat, mox hunc quasi partem alteram ad vim furoris inclinat. Sed arundo vento agitata Joannes non erat, quia hunc nec blandum gratia, nec cujuslibet ira asperum faciebat, nec prospera hunc erigere, nec adversa noverant inclinare. Sed quid existis videre? hominem mollibus vestimentis indutum: ecce qui in veste pretiosa sunt et deliciis, in domibus regum sunt. Camelorum etenim pilis vestitus Joannes ille fuisse describitur. Non ergo coelesti, inquit, sed terreno regno
Abbreviated transcription (Latin):
cubitu uiri: & non ei qui ẽ natus ex
sententia noncet̾is ꝓpħis et patriar¬
chis cunctisq hominib iohannẽ
pretulit. sed iohanni cȩteros eqͣ¬
uit. Honenĩ e statim sequitur ut
si alii maio res eo non sunt. ille
maior alioꝵ sit: uerum ut equa¬
litatem habeant cum cȩt̾is scĩs.
Qyi autem minor ẽ in regno dĩ.
maior ẽ illo. Hec sententia duob
modis potest intelligi. Aut enim
regnum dĩ appellauit. quod non¬
dum accepimus. & in quo nondũ
sumus. unde infine dicturus ẽ. Ue.¬
nite benedicti patris mei. ꝑcipite
regnum. et qͦd ibi sunt sci angeli.
quilibet in eis minor: maior ẽ utiq
quolibet sc̃o & iusto. portante corpꝰ
quod corrumpitur. & ad grauat a¬
nimam. Aut si regnum dĩ intelli¬
gi uoluit huius demporis eccłiam.
cuius filii sunt omnes abinstituti¬
one generis humani. usq quot qͦt
iusti et scĩ esse potuerunt. Efecto
se ipsum dñs significauit. qͦd nas¬
cendi tempore minor erat ioħe.
maior autẽ diuinitatis et̾nitate.

Expanded text:
iri, et non ei qui est natus ex sententia non caeteris prophetis et patriarchis, cunctisque hominibus Joannem praetulit, sed Joanni caeteros exaequavit. Non enim statim sequitur ut si alii majores eo non sunt, ille major aliorum sit, verum ut aequalitatem habeat cum caeteris sanctis. Qui autem minor est in regno Dei, major est illo. Haec sententia duobus modis potest intelligi. Aut enim regnum Dei appellavit, quod nondum accepimus, et in quo nondum sumus, unde in fine dicturus est: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum ; et quot ibi sunt sancti angeli, quilibet in eis minor, major est utique quolibet sancto et justo, portante corpus, quod corrumpitur et aggravat animam . Aut si regnum Dei intelligi voluit hujus temporis Ecclesiam, cujus filii sunt omnes ab institutione generis humani usque, quotquot justi et sancti esse potuerunt, profecto seipsum Dominus significavit, quod nascendi tempore minor erat Joanne, major autem divinitatis aeternitate,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e inopiã non expellunt. Solȩ au¬
tem diuiciȩ uere sunt: que nos
diuites uirtutib faciunt: Hotã¬
dum uero ẽ. qͦd exponens dñs
dicit. quia sollicitudines & uo¬
luptates & diitie suffocant.¬
u̾bũ. Suffocant .u. qͥa inportunis
cogitacionib suis guttur m̃tis¬
strangulant: E dum bonum
desiderium intrare adcorñsinunt.
qͣsi aditum flatus uitalis ne¬
cant. Notandũ etiã. qͦd duo sũt
quȩ diuiciis uingit sollicitudi¬
nes uidelicet & uoluptates. qͥa ꝓ¬
fecto & ꝑcuram mentẽ oppri¬
munt. & ꝑaffluentiã resoluunt.
Re enim contraria possessores suoᷤ
& afflictos & lubricos faciunt. S
qͥa uoluptas conuenire cum af¬
flictione ñ potest. Alio qͥdẽ tẽpo
re ꝑcustodiȩ suȩ sollicitu dinem
affligunt. atq alio ꝑhabundan¬
ciam aduoluptates emolliunt.
Lyod autẽ inbonã t̾ram: hi suñ.
qͥ incorde bono & optimo audi¬

Expanded text:
expellunt. Solae autem divitiae verae sunt, quae nos divites virtutibus faciunt. Notandum vero est quod exponens Dominus dicit, quia sollicitudines et voluptates, et divitiae suffocant. Suffocant enim, quia importunis cogitationibus suis guttur mentisstrangulant: et dum bonum desiderium intrare ad cor non sinunt, quasi aditum flatus vitalis necant. Notandum etiam quod duo sunt quae divitiis jungit, sollicitudines videlicet et voluptates, quia profecto et per curam mentem opprimunt, et per affluentiam resolvunt: re enim contraria, possessores suos et afflictos et lubricos faciunt. Sed quia voluptas convenire cum afflictione non potest, alio quidem tempore per custodiae suae sollicitudinem affligunt, atque alio per abundantiam ad voluptates emolliunt. Quod autem in bonam terram, hi sunt qui in corde bono