comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gentius obseruandi ne quis peccet:
et explorandi an peccet ÷ et emendan-¬
di si peccatum fuerit. A qua sane
necessitate sponsa lib̾a est: soli uiues
sibi. & ipsi quẽ diligit. sponso pariter
et domino suo: qui est suꝑ omnia
qͣs benedictus in secula ameni:s
ollum tuũ sicut monilia xliꝰ.
Solet ornari collũ monilibus:
non ipsis comparari. S hoc ille faciũt.
quib quia de ꝓpͥo non inest decor: ali¬
unde necesse ut mendicent. unde se spe¬
tiosas mentiant᷑. Nam sponse collum
ita in se ipso formosum. et tam decen¬
ter quasi natura formatum est: ut ex¬
trinsecus non requirat ornatum. Qͥd
enim opus est ꝑegrinorum fucos ad¬
hibere colorum. cui ꝓpͥa et tanquam
innata sufficit pulchritudo: intan¬
tum ut ipsoꝵ quoq quȩ ad ornan¬
dum querunt᷑ monilium possit ad¬
equare nitorem: Hoc nempe intelli¬
gi uoluit: qui minime quidẽ a collo
ut assolet pendere monilia: s ipsum
potius ẽẽ sicut monilia dixit. Nunc

Expanded text:
gentius observandi ne quis peccet, gentius observandi ne quis peccet, et explorandi an peccet, et emendandi si peccatum fuerit. A qua sane necessitate sponsa libera est, soli vivens sibi, et ipsi, quem diligit, sponso pariter et Domino suo, qui est super omnia Deus benedictus in saecula. Amen. Sollum tuum sicut monilia . Solet ornari collum monilibus, non ipsis comparari. Sed hoc illae faciant, quibus quia de proprio non inest decor, aliunde necesse est ut mendicent, unde se speciosas mentiantur. Nam sponsae collum ita in se ipso formosum, et tam decenter quasi natura formatum est, ut extrinsecus non requirat ornatum. Quid enim opus est peregrinorum fucos adhibere colorum, cui propria, et tanquam innata sufficit pulchritudo, in tantum ut ipsorum quoque, quae ad ornandum quaeruntur monilium possit adaequare nitorem? Hoc nempe intelligi voluit, qui minime quidem a collo, ut assolet, pendere monilia, sed ipsum potius esse sicut monilia dixit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
affectes p̾̃sentia : si despicias qđ multi
suspiciunt: si fastidias qd̃ om̃s deside¬
rant: si uirgia deuites : si dampna ñ
sentias ÷ si non recorderis inuiriarum
Alioquin: nec si solus corꝑe es. solus es.
Uides ne posse ẽẽ te & solum. cũ inter
multos : et int̾ multos cum solus es:
Solus es. in quantacumq hominũ
uerseris frequentia: tantũ caue alicnȩ
conuersationis ẽe aut curiosus explo¬
rator. aut temerarius uidex. Etiam si
ꝑperam atꝰtium quid dep̃hendas : nec
sic uidices ꝓximum: magis autẽ excu¬
sa. Excusa intentionem si opus ñ potes:
puta ignorantiam : puta subreptionẽ.
puta casum. Quod si omnẽ omnino
dissimulationem rei certitudo recu¬
sat: suade nichilominus ipse tibi &
dicito apud demet ipsum. Uehemens
fuit nimis temptatio. Quid de me
illa fecisset: si accepisset in me simili¬
ter potestatem: E memento me mͦ
allo qui sponsam. & non amicum
sponsi instruere cui alia ratio ẽ. dili¬

Expanded text:
affectes praesentia, si despicias quod multi affectes praesentia, si despicias quod multi suspiciunt, si fastidias quod omnes desiderant, si jurgia devites, si damna non sentias, si non recorderis injuriarum. Alioquin nec si solus corpore es, solus es. Videsue posse esse te et solum, cum inter multos; et inter multos, cum solus es? Solus es in quantacunque hominum verseris frequentia: tantum cave alienae conversationis esse aut curiosus explorator, aut temerarius judex. Etiamsi perperam actum quid deprehendas, nec sic judices proximum, magis autem excusa. Excusa intentionem, si opus non potes; puta ignorantiam, puta subreptionem, puta casum. Quod si omnem omnino dissimulationem rei certitudo recusat, suade nihilominus ipse tibi, et dicito apud temetipsum: Vehemens fuit nimis tentatio, quid de me illa fecisset, si accepisset in me similiter potestatem? Et memento, me modo alloqui sponsam, et non amicum sponsi instruere, cui alia ratio est dili
Abbreviated transcription (Latin):
bere sponsum÷ et qui nequaquã suã
uelit tibi indulgere p̾sentiam presen-¬
tib ceteris : Secede gͦ. s mente non cor-¬
pore: s intentione. s deuõtione. s sp̃u.
Spiritus enĩ ante faciem tuam xp̃c do
minus: sp̃eq requirit non corꝑis
solitudinem. Quamqmͣ et corꝑe interdũ
ñ ociose te separas cum oportune potes:
p̃sercim in temꝑe orationis. Tenes etiã
in hoc et mandatum sponsi & formã.
Tu inqͥt cum oraueris. intra in cubi¬
culum tuum: & clauso ostis ora. Et
qd̵ dixit fecit. Solus in oracione ꝑ no-¬
ctabat. non mͦ abscondens se a turbis:
s ne ullũ quidẽ discipulorũ. ne ullũ
domesticoꝵ ad mittens. Deniq tres secũ
intimos sibi adduxerat cum ultro ꝓpe¬
raret ad mortem: auulsus est et ab ipsis.
orare uolens. Ergo et tu fac similiter
qñ orare uolueris. De cetero: sola indici¬
tur tibi mentis et spiritus solitudo. Do¬
lus es si non communia cogites: si non

Expanded text:
bere sponsum, et qui nequaquam suam bere sponsum, et qui nequaquam suam velit tibi indulgere praesentiam praesentibus caeteris? Secede ergo, sed mente, non corpore; sed intentione, sed devotione, sed spiritu. Spiritus enim ante faciem tuaitusque requirit, 1411 non corporis solitudinem, quanquam et corpore interdum non otiose te separas, cum opportune potes, praesertim in tempore orationis. Tenes etiam in hoc et mandatum sponsi, et formam: Tu, inquit, cum oraveris, intra in cubiculum tuum et clauso ostio ora . Et quod dixit, fecit. Solus in oratione pernoctabat, non modo se abscondens a turbis, sed nec ullum quidem discipulorum, nec ullum domesticorum admittens . Denique tres secum intimos sibi adduxerat, cum ultro properaret ad mortem; avulsus est et ab ipsis orare volens . Ergo et tu fac similiter, quando orare volueris. 5. De caetero sola indicitur tibi mentis et spiritus solitudo. Solus es, si non communia cogites, si non
Abbreviated transcription (Latin):
requirat: s sola deinceps conuerset᷑. Tu
igitur qui hec audis ut sane non ociose
audias ea quȩ scripta sunt ꝓpter te. et
nunc ꝓpter te uersant᷑. et disputant᷑ ͥ tu
inquam si ad istiusmodi spiritꝰ sancti
incitamentũ moueris. & in ardescis dare
oꝑam. quomͦ animã tuam facias spon¬
sam di: stude ambas spetiosas habere
has genas tuȩ intentionis : ut unitator
supra te: angłorum domino desponsa¬
ri. An non supra te adherere dõ: atq
unum sp̃m ẽẽ cum eo: Sede itaq so¬
litarius sicut turtur: nichil tibi et tur¬
bis. nichil cũ multitudine ceteroꝵ: eti¬
amq ipsum obluuiscere ppłm tuum
& domũ patris tui: et concupiscet rex
decorem tuum. O sc̃a anima sola esto:
ut soli omiũ serues te ipsam. quẽ ex
omnib tibi elegisti. fuge publicum.
fuge et ipsos domesticos: secede ab ami¬
cis. et intimis: etiam et ab illo qui dibi
ministrat. An nescis te uerecundũ ha-¬

Expanded text:
requirat, sed sola deinceps conversetur. Tu requirat, sed sola deinceps conversetur. Tu ergo qui haec audis, ut sane non otiose audias ea quae scripta sunt propter te, et nunc propter te versantur et disputantur: tu, inquam, si ad istiusmodi Spiritus sancti incitamenta moveris, et inardescis dare operam, quomodo animam tuam facias sponsam Dei; stude ambas speciosas habere has genas tuae intentionis, ut imitator supra te est, angelorum Domino desponsari. An non supra te, adhaerere Deo atque unum spiritum esse cum eo? Sede itaque solitarius, sicut turtur. Nihil tibi et turbis, nihil cum multitudine caeterorum; etiamque ipsum obliviscere populum tuum, et domum patris tui et concupiscet rex decorem tuum . O sancta anima, sola esto, ut soli omnium serves te ipsam, quem ex omnibus tibi elegisti. Fuge publicum, fuge et ipsos domesticos; secede ab amicis et intimis, etiam et ab illo qui tibi ministrat. An nescis te verecundum ha
Abbreviated transcription (Latin):
acceptam. Porro econtrario intendere
in aliud quam in dm̃. tam̃ ꝓpt̾ dm̃:
non ocium mariȩ. s marchȩ negotiũ
ẽ. Absit autẽ ut quȩ huiꝰ modi est: qͥcꝗͣ
illam dixerim habere deforme : nec tam̃
ad ꝑfectum affirmauerun ꝑuenisse de¬
coris: quippe quȩ adhuc sollicita est.
& turbat᷑ erga plurima: et non potest
terrenoꝵ accuum uel tenui puluere ñ
resꝑgi. Quẽ tam̃ cito facileq decerget.
uel in hora scẽ dormitionis: casta inten-¬
tio et bone conscientiȩ interrogatio in
dm̃. Ergo solum inquirere dm̃. ꝓpter
ip̃m solum. Hoc plane est utrũq biꝑ¬
tite intentionis faciem habere pulcher¬
rimam: atq id ꝓpͥum ac spetiale spon¬
sȩ. cui merito singulari p̾rogatuia au¬
dire conueniat: pulchre sunt genȩ tuȩ
ficut turcuris. Cuir uͦ ficut turturis: Pudi¬
ca auicula ẽ: et conuersatio eius non cum
multis s solo degere fertur contempta cõ¬
pare: ita ut si illũ amiserit. alterũ non

Expanded text:
acceptam. Porro e contrario intendere acceptam. Porro e contrario intendere in aliud quam in Deum, tamen propter Deum; non otium Mariae, sed Marthae negotium est. Absit autem ut hujusmodi est, quidquam illam dixerim habere deforme! Nec tamen ad perfectum affirmaverim pervenisse decoris: quippe quae adhuc sollicita est et turbatur erga plurima, et non potest terrenorum actuum vel tenui pulvere non respergi. Quem tamen cito facileque deterget vel in hora sanctae dormitionis casta intentio, et bonae conscientiae interrogatio in Deum. Ergo solum inquirere Deum propter ipsum solum, hoc plane est utramque bipartitae intentionis faciem habere pulcherrimam; atque id proprium ac speciale sponsae, cui merito singulari praerogativa audire conveniat: Pulchrae sunt genae tuae, sicut turturis. 4. Cur vero, sicut turturis? Pudica avicula est, et conversatio ejus non cum multis, sed solo degere fertur contenta compare, ita ut si illum amiserit, alterum non
Abbreviated transcription (Latin):
arbitror dubitabis uidicare uel ex parte
deformem : cuiꝰ alteram faciem. cause tur¬
pitudo fedauerit. Si autem uideris homi¬
nem nullis honestis studiis intendentem.
luxuriȩ deditum. quales sunt illi quoꝵ
d̾s uent̃ ẽ. et gła in confusione eoꝵ qui
terrena sapiunt: qͥd istum. ñne ex itͣq
parte fedissimum udicabis. in cuiꝰ utiq
intentione. et res et causa reꝑba inuenit᷑.
aniie est: nec ullam ꝓrsus genarũ spe¬
ciosam habentis. Intendere autẽ quasi in
dm̃ s non ꝓpt̾ dm̃. hypocrite planȩ aĩe
est: cuiꝰ et si una facies decora udet᷑. quod
ad dm̃ qualicũq intentione respiciat: ip¬
sa tam̃ simulatio. omne in ea decorum.
ext̾minat: et magis ꝑ totum ingerit fe¬
ditatem. Si autẽ uel solum uel maxime
ob uite p̃sentis necessaria ad dm̃ conuer¬
terit intentionem: non quidẽ fece ypo¬
crisis putidam. pusillanimitatis tam̃
uicio dicimus suboscuram & minus

Expanded text:
arbitror, dubitabis judicare vel ex parte arbitror, dubitabis judicare vel ex parte deformem, cujus alteram faciem causae turpitudo foedaverit. Si autem videris hominem nullis honestis studiis intendentem, luxuriae deditum quales sunt illi, quorum deus venter est, et gloria in confusione eorum, qui terrena sapiunt : quid istum? nonne ex utraque parte foedissimum judicabis, in cujus utique intentione et res, et causa reproba invenitur? 3. ecularis animae est, nec ullam prorsus genarum speciosam habentis. Intendere autem quasi in Deum, sed non propter Deum, hypocritae plane animae est: cujus etsi una facies decora videtur, quod ad Deum qualicunque intentione respiciat; ipsa tamen simulatio omne in ea decorum exterminat, et magis per totum ingerit foeditatem. Si autem vel solum, vel maxime, ob vitae praesentis necessaria ad Deum converterit intentionem; non quidem faece hypocrisis putidam, pusillanimitatis tamen vitio dicimus subobscuram, et minus
Abbreviated transcription (Latin):
recta atq pudica habuerit. illi merito ue¬
raciterq dicatur. Pulchiȩ sunt genȩ tuȩ
sicut turturis. Quȩ uͦ altero horum carue¬
rit ñ poterit dici de ea qd̾ pulchre sunt
genȩ euis sicut turturis: ꝓpt̾ eam quȩ
adhuc ex parte erit deformitatẽ. Multo
autẽ minus illi hoc poterit conuenire:
quȩ neutrum hoꝵ habere laudabile in¬
uenit᷑. Ad id totum. fiet planius in exem¬
plis. Si uerbi causa intendat quis animũ
inquirende ueritati. atq id solo ueritatis
amore: nonne is tibi uidetur et rem et
causam habere honestam. meritoq sibi
uendicare qd̃ dicitur. pulchre sunt genȩ
tuȩ sic̃ turturis: quippe cui in neutra ge¬
narum neuus rep̃hensionis appareat :
Qd̃ si minime quidẽ ueritatis defiderio.
s aut inanis głȩ. aut alterius qualiscũq
commodi temꝑalis obtentu. in ueritatem
intenderit: iam et si unam genarũ ui¬
deatur habere formosam. non tam̃ ut

Expanded text:
recta atque pudica habuerit, illi merito verecta atque pudica habuerit, illi merito veraciterque dicatur: Pulchrae sunt genae tuae, sicut turturis. Quae vero altero 1410 horum caruerit, non poterit dici de ea, quod pulchrae sint genae ejus sicut turturis, propter eam, quae adhuc ex parte erit, deformitatem. Multo autem minus illi hoc poterit convenire, quae neutrum horum habere landabile invenitur. At id totum fiet planius in exemplis. Si, verbi causa, intendat quis animum inquirendae veritati, atque id solo veritatis amore; nonne is tibi videtur et rem, et causam habere honestam, meritoque sibi vindicare quod dicitur: Pulchrae sunt genae tuae, sicut turturis? quippe cui in neutra genarum naevus reprehensionis appareat. Quod si minime quidem veritatis desiderio, sed aut inanis gloriae, aut alterius qualiscunque commodi temporalis obtentu in veritatem intenderit: jam, etsi unam genarum videatur habere formosam, non tamen, ut
Abbreviated transcription (Latin):
facie: qd̃ hec potissimũ uirtus & uenu¬
statem uigerat. & augeat grãm. Pulchrȩ
gͦ sunt genȩ tuȩ sicut turturis. Poterat
usitatis ponere faciem et describere pul¬
chram: sicut solet cuiꝰ pulchritudo lau¬
datur. pulchra facie seu decora facie di¬
ci: s nescio qͥd sibi uoluerit ut magis
genas pluralit̾ dicendum putauerit:
nisi qd minime id crediderim ociosum.
Sp̃c namq sapientiȩ loquit᷑: cui nonẽ
fas uel modicũ quid omnino ascribere
ociosum : aut secus dictum qũa oportu¬
erit. Est itaq sine dubio causa quȩ cũ
lla sit cur pluralit̾ genas maluerit quam
singularit̾ faciem dicere. E si tu melius non
hades: ego qd michi uidetur aꝑio. Duo que¬
dam in intentione qua faciem animȩ esse
dixrimus. necessarie requirunt᷑: res et causaͥ
idest qͥd intendas et ꝓpt̾ quid. Et ex his sane
duob animȩ uel decor uel deformitas uidi¬
catur: ut uerbi causa. anima quȩ dtio ista

Expanded text:
facie, quod haec potissimum virtus et venufacie, quod haec potissimum virtus et venustatem ingerat, et augeat gratiam. Pulchrae ergo sunt genae tuae, sicut turturis. Poterat usitatius faciem ponere et describere pulchram, sicut solet, cujus pulchritudo laudatur, pulchra facie seu decora facie dici: sed nescio quid sibi voluerit, ut magis genas pluraliter dicendum putaverit, nisi quod minime id crediderim otiosum. Spiritus namque sapientiae loquitur, cui non est fas vel modicum quid omnino ascribere otiosum, aut secus dictum quam oportuerit. Est itaque sine dubio causa, quaecunque illa sit, cur pluraliter genas maluerit, quam singulariter faciem dicere. Et si tu melius non habes, ego quod mihi videtur aperio. 2. Duo quaedam in intentione, quam faciem animae esse diximus, necessario requiruntur, res et causa; id est, quid intendas, et propter quid. Et ex his sane duobus animae vel decor, vel deformitas judicatur; ut, verbi causa, anima, quae ambo ista
Abbreviated transcription (Latin):
ulchre sunt genȩ tue sicut
turturis. Tenera est sponse ue¬
recundia: et ad increpationem
sponsi. puto facies eius rubore suffusa
est: pulchriorq ex eo apparens ilico au¬
dit. Pulchrȩ sune genȩ tuȩ sic̃ turturis.
Uide autem ne carnaliter cogites colora¬
tam carnis putredine: et prurulentiã
flaui sanguinei ue humoris. iutree cu¬
tis suꝑficiem summatim atq ȩqualit̃
suffundentem. equib sibi inuicem mo¬
derate ꝑmixtis ad uenustandam genaꝵ
effigiem. rubor suppallidus iefficien¬
tiam corporee pulcͥtudinis temꝑatur.
Alio quin incorporea illa anumȩ iniuisi¬
bilisq substantia: nec corporeis distincta
menbris. nec uisibilib exstã fucata colo¬
rib. Tu uͦ sp̃ualem essentiam sp̃uali si
potes attinge intuitu: & adeo aptandũ
ꝓposite sunilitudinis scema. cogita animȩ
faciem. mentis uiteutionem: ex qua n¬
mirum reccitudo oꝑis. sicut ex facie
pulchritudo corꝑis estimat᷑. Porro uere¬
cundiam intellige tanqũa colorem in

Expanded text:
ulchrae sunt genae tuae, sicut turturis . Tenera est sponsae verecundia; et ad increpatiotionem sponsi, puto, facies ejus rubore suffusa est, pulchriorque ex eo apparens, illico audit: Pulchrae sunt genae tuae, sicut turturis. Vide autem ne carnaliter cogites coloratam carnis putredinem, et purulentiam flavi sanguineive humoris, vitreae cutis superficiem summatim atque aequaliter suffundentem: e quibus sibi invicem moderate permistis, ad venustandam genarum effigiem rubor subpallidus in efficientiam corporeae pulchritudinis temperatur. Alioquin incorporea illa animae invisibilisque substantia, nec corporeis distincta membris, nec visibilibus exstat fucata coloribus. Tu vero spiritualem essentiam spirituali, si potes, attinge intuitu, et ad coaptandum propositae similitudinis schema cogita animae faciem, mentis intentionem; ex qua nimirum rectitudo operis, sicut ex facie pulchritudo corporis, aestimatur. Porro verecundiam intellige, tanquam colorem in
Abbreviated transcription (Latin):
niq requiescit et dormit sponsa pro
qua. dicitur. Adiuro uos filiȩ iherłm
ꝑ capreas ceruosq camporũ: ne suscite¬
tis. neq euigilare faciatis dilectam. quo¬
adusq ipsa uelit. Magna et stupenda
dignatio. qđ quiescere facit anim̃a con-¬
demplantem in sinu suo insuꝑ et cu¬
stodit ab infestantib curis. ꝓtegitq ab
inquietudinib actionum. & molesti¬
is negotiors: nec patitur omnino sus¬
citari. nisi ad ipsius utiq uoluntatem.
Ad istud non in angustus finiendi iam
sermonis ad oriendum ẽ: magis autẽ
hinc alius inchoetur: quatinꝰ locus
delectabilis. debita in tractando dili¬
gentia non fraudetur. Non quod uel
tunc sufficientes simus cogitare aliqͥd
a nob̾ quasi ex nob̾. p̃sertuim in tam
digna tamq excellente & omnino
suꝑeminente materiaͤ s sufficientia
nĩa ex dõ est. sponso eccłie iħu xp̃o¬

Expanded text:
nique requiescit et dormit sponsa, pro nique requiescit et dormit sponsa, pro qua dicitur: Adjuro vos, filiae Jerusalem, per capreas cervosque camporum, ne suscitetis neque evigilare faciatis dilectam, quoadusque ipsa velit. Magna et stupenda dignatio, quod quiescere facit animam contemplantem in sinu suo, insuper et custodit ab infestantibus curis, protegitque ab inquietudinibus actionum, et molestiis negotiorum; nec patitur omnino suscitari, nisi ad ipsius utique voluntatem. At istud non in angustiis finiendi jam sermonis adoriendum est, magis autem hinc alius inchoetur, quatenus locus delectabilis debita in tractando diligentia non fraudetur. Non quod vel tunc sufficientes simus cogitare aliquid a nobis quasi ex nobis, praesertim in tam digna, tamque excellente et omnino supereminente materia; sed sufficientia nostra ex Deo est, sponso Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
quiescam: quando necdũ se singulatit̃
in spe constitutum dicere pot̾. Ceterũ
si paulatim ꝑ incrementum gr̃e ceꝑit
deficere timor et ꝓficere spes. cum demũ
ad hoc uentum fuerit ut ex doto ꝑfec
ciꝰmodi anima singularit̃ in spe con¬
stituta uidebitur. ac ꝑinde etiam in
pace in idipsum dormire iam et reqͥ¬
escere. Si douniatis inqͥt int̾ medios
cleros penne columbȩ deargentate
Quod ꝓpt̾ea dictum puto. qm̃ ẽ locus
int̾ timorem et securitatem tanquam
int̾ leuam et dexteram. media uideli-¬
cet spes: in qua mens et conscientia.
molli nimirum supposito caritatis stra¬
tu. suauissime requiescit. Et forte in con¬
sequentib huiꝰ ipsius cantici. hic locus
fuerit designatus: ubi in descriptione
ferculi salomonis int̾ cetera habes. Me¬
dia caritate constrauit: ꝓpt̾ filias ihe¬
rusalem. Nam qui se singularit̾ in spe
constitutum sentit: non iam in timo¬
re seruit. s requiescit in caritate. De¬

Expanded text:
quiescam, quando necdum se singulariter quiescam, quando necdum se singulariter in spe constitutum dicere potest. Caeterum si paulatim per incrementum gratiae coeperit deficere timor, et proficere spes; cum demum ad hoc ventum fuerit ut totis viribusejusmodi anima singulariter in spe constituta videbitur, ac proinde etiam in pace in idipsum dormire jam et requiescere? 10. Si dormiatis, inquit, inter medios cleros, pennae columbae deargentatae . Quod propterea dictum puto, quoniam est locus inter timorem et securitatem, tanquam inter laevam et dexteram, media videlicet spes, in qua mens et conscientia, molli nimirum supposito charitatis stratu, suavissime requiescit. Et forte in consequentibus hujus ipsius cantici hic locus fuerit designatus, ubi in descriptione ferculi Salomonis inter caetera habes: Media charitate constravit propter filias Jerusalem . Nam qui se singulariter in spe constitutum sentit, non jam in timore servit, sed requiescit in charitate. De
Abbreviated transcription (Latin):
in sinistra est. meliori atq excellentio¬
ri abitudine animi suꝑarit. & dignis
desideriis etiam ipsi appropiauerit᷑ de¬
xtere: in qua sunt om̃s ꝓmissiones
dicente ꝓpħa ad dominum. delectati¬
ones in dextera tua usq in finem. Uñ
et certa spe concepta. cum fiducia lo¬
quitur: et dextera eius amplexabitur
me. Tu iam mecũ uideris an ita affecte
et assequute hunc tante suauitatis lo¬
cum. illud qͦ conueniat de psalmo u¬
surpare. ut dicat etiam ipsa. in pace
in idipsum dormiam et requiescam:
p̃sertim cum suppetat causa quȩ sequi
stitiusti me. Quod equid̾e tale est. Do¬
nec quis p̾mitur a sp̃u seruitutis. parũq
habet de spe. de timore plurimũ. non
est ei pax neq requies: fiuctuante nimi¬
rum conscientia int̾ spem et timorem:
maximeq qd̵ a suꝑ excellente timore
habundantius crucietur. Nam timoꝵ
penam habet. E ideo non est illi dic̃e.
in pace in idipsum dormiam et re¬

Expanded text:
in sinistra est, meliori atque excellentioin sinistra est, meliori atque excellentiori habitudine animi superarit, et dignis desideriis etiam ipsi appropiaverit dexterae, in qua sunt omnes promissiones, dicente Propheta ad Dominum: Delectationes in dextera tua usque in finem . Unde et certa spe concepta cum fiducia loquitur: Et dextera ejus amplexabitur me. 1444 9. Tu jam mecum videris, an ita affectae et assecutae hunc tantae suavitatis locum, illud quoque conveniat de psalmo usurpare, ut dicat etiam ipsa: In pace in idipsum dormiam, et requiescam; praesertim cum suppetat causa quae sequitspe constituisti me . Quod equidem tale est. Donec quis premitur a spiritu servitutis, parumque habet de spe, de timore plurimum; non est ei pax neque requies, fluctuante nimirum conscientia inter spem et timorem, maximeque quod a superexcellente timore abundantius crucietur: nam timor poenam habet. Et ideo non est illi dicere: In pace in idipsum dormiam et re
Abbreviated transcription (Latin):
dine scripturarum. congruentes de
teb notis licere similitudines usurpa¬
reᷤ s et uerba ñ noua inuenire. s no
tent̃ eedem similitudines uestiant᷑.
Alioquin: ridicule ignota ꝑignota
docere conab̃is. Ergo quia ꝑ dextrũ.
et sinistrum aduersa solent atq ꝓsꝑ¬
a designari: uidetur mͥ hoc loco in¬
telligi posse. leuam quidem uerbi.
comminationes supplicii: dexterã
uͦ regni ꝓmissionem. Est aut̃ẽ cũ
mens nta formidine pene seruilit̃
p̃mitur: et tunc nequaqm sub capite
s suꝑ caput leua ẽẽ dicenda est: nec
potest sic affecta anuna omnino dic̃e.
qr leua eius est sub capite meo. At uero
si ꝑficiens ex hoc sp̃u seruitutis tran¬
siens in quendam spontanei obsequii
digniorem affectum. quatinus uideli¬
cet p̃miis potius ꝓuocet᷑ qũã artecur
suppliciis:. magis autẽ si amore boni
ipsius agatur: tunc indubitant̃ dic̃e
poterit. quia leua eius sub capite meo
quippe qui illum seruilem metũ qui

Expanded text:
dine Scripturarum congruentes de dine Scripturarum congruentes de rebus notis licere similitudines usurpare; sed et verba non nova invenire, sed nottenter eaedem similitudines vestiantur. Alioquin ridicule ignota per ignota docere conaberis. 8. Ergo quia per dextrum et sinistrum adversa solent atque prospera designari: videtur mihi hoc loco intelligi posse laevam quidem Verbi, comminationem supplicii; dextram vero regni promissionem. Est autem cum mens nostra formidine poenae serviliter premitur: et tunc nequaquam sub capite, sed super caput laeva esse dicenda est; nec potest sic affecta anima omnino dicere, quia laeva ejus sub capite meo. At vero si proficiens ex hoc spiritu servitutis transierit in quemdam spontanei obsequii digniorem affectum, quatenus videlicet praemiis potius provocetur quam arctetur suppliciis, magis autem si amore boni ipsius agatur; tunc indubitanter dicere poterit, quia laeva ejus sub capite meo: quippe qui illum servilem metum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
leua sensit gr̃as egit: non expectans ple¬
nitudinem quȩ in dextera est. Neq eñi
ubi memorata est leuam ẽẽ sub capite
suo. etiam sequuta est a ddextera se suni¬
liter amplexatam: s amplexabit᷑ me in¬
quit. Cecerum qͥd putamus uerbo spon¬
O leuam ẽe siue dexteram: Num id qd
ddicit᷑ hominis uerbũ. istiusmodi corpo¬
reas partes ht̃ in se diuisas. et liniam̃ta
distincta ac distinguentia it̾ sunstr̃a
et dexteiam: Quantomagis is qui dei
& ds est sermo. uarietatem ꝓrsus aliqͣ
ñ admittit s est qui est. in sua nimirũ
natura tam simplex it non habeat
numeros: Est enim d̃i sapientia: de
qua scriptum est. E sapientie eius non
est numerus. At si quod inuariabile ẽ.
id incomp̃hensibile. ac ꝑ hoc etiam in¬
esfabile c̃e necc̃e est. uͥ queso inuenias
uerba quib illam maiestatem uel di¬
gne assignes. uel ꝓpͥe ꝓloquaris. uel com¬
petent̾̃ diffinias: Tamen ut utcumꝙ
cemͣ auctoritate: patrum. et consuetu¬

Expanded text:
eva sensit, gratias egit, non exspectans plenitudinem quae in dextera est. Neque enim ubi memorata est laevam jam esse sub capite suo, etiam secuta est a dextera se similiter amplexatam; sed, amplexabitur me, inquit. 7. Caeterum quid putamus Verbo sponso laevam esse, sive dexteram? Num id quod dicitur hominis verbum istiusmodi corporeas partes habet in se divisas, et lineamenta distincta, ac distinguentia inter sinistram et dexteram? Quanto magis is, qui Dei et Deus est, sermo varietatem prorsus aliquam non admittit, sed est qui est , in sua nimirum natura tam simplex ut nonumeros. Est enim Dei sapientia, de qua scriptum est: Et sapientiae ejus non est numerus . At si quod invariabile est, id incomprehensibile, ac per hoc etiam ineffabile esse necesse est; ubi, quaeso, invenias verba, quibus illam majestatem vel digne assignes, vel proprie proloquaris, vel competenter definias? Tamen utcunque locemur auctoritate Patrum, et consuetu
Abbreviated transcription (Latin):
uno brachioꝵ suoꝵ sustentat caput ia¬
centis: alterum ad amplexandum paras
in sinu foueat. felix anima quȩ in xp̃i
recumbit pectore: et int̾ uerbi brachia
requiescit. Leua eius sub capite meo:
& dextera eius amplexabitur me. Non
ait amplexatur. s amplexabit᷑ me: ut
noueris priori gr̃e adeo non ingratam.
ut scd̃am gr̃arum actione p̾uenerit. Di¬
sce in referendo grãm non eẽ tardus
aut segnis: disce ad singula dona gr̃as
dona. debita gr̃arum actione frusten¬
ꝑtur: non grandia. non mediocra. non
Apusilla. Deniq iubem᷑ colligere fragm̃¬
Ita ne ꝑeant: idest nec minima bene¬
ꝑficia obliuisci. Numquidnon ꝑit qͦd
donatur ingrato: Ingratitudo inimi¬
ca ẽ animȩ. exiamtio n̾ritorũ. uirtutũ
disꝑsio. beneficiorũ ꝑ ditio. Ingratitudo
uentus urens siccans sibi fontem pieti¬
hoc deniq sponsa mox ut gram dẽ

Expanded text:
uno brachiorum suorum sustentat caput jauno brachiorum suorum sustentat caput jacentis, alterum ad amplexandum parans, ut sinu foveat. Felix anima quae in Christi recumbit pectore, et inter Verbi brachia requiescit. Laeva ejus sub capite meo, et dextera ejus amplexabitur me. Non ait: Amplexatur; sed, amplexabitur me, ut noveris priori gratiae adeo non ingratam, ut secundam gratiarum actione praevenerit. 6. Disce in referendo gratiam non esse tardus aut segnis, disce ad singula dona gratias dona debita gratiarum actione frustrentur; non grandia, non mediocria, non pusilla. Denique jubemur colligere fragmenta ne pereant ; id est, nec minima beneficia oblivisci. Nunquid non perit quod donatur ingrato. Ingratitudo inimica est animae, exinanitio meritorum, virtutum dispersio, beneficiorum perditio. Ingratitudo ventus urens, siccans sibi fontem pietahoc denique sponsa mox ut gratiam de
Abbreviated transcription (Latin):
in sensib scripturarum. qđ in usibus
rerum assidue exꝑimur: In quantos.
uerbi causa. sola aqua nr̃orũ assumit᷑
corꝑum usus : Ita unus quilibet diui¬
nus sermo. non erit ab re si diuersos
pariat intellectus: diuersis animarum
necessitatib et usib accommodandos.
Sequitur. Leua eius sub capite meo:
& dexcera eius amplexabit᷑ mełt super
hoc ꝙͦ in p̃fato opusculo memini ub̃¬
uis disputatum: s: signemus sermonis
ordinem. Liquet denuo adẽe sponsũ:
credo ut sua. presentia languentem erigat.
Quomͦ enim non in p̾sentia eius conua¬
lescet. quam absentia consternarat:
Ergo non sustinet dilecte molestiam:
adest: neq enim moram facere potest.
tantis desideriis aduocatus. E quia ilła
comꝑerat donec absens fuit fidelem ad
oꝑa. et sollicitam ad lucra: in eo nmi¬
rum qđ fiores sibi et fructus p̾ceꝑat ad¬
unari: etiam cũ ꝓpensiori hac uice re¬
inuneratione gratiȩ est reuersus. Ueniq

Expanded text:
in sensibus Scripturarum, quod in usibus in sensibus Scripturarum, quod in usibus rerum assidue experimur? In quantos, verbi causa, sola aqua nostrorum assumitur corporum usus? Ita unus quilibet divinus sermo non erit ab re, si diversos pariat intellectus, diversis animarum necessitatibus et usibus accommodandos. 5. Sequitur: Laeva ejus sub capite meo, et dextera ejus amplexabitur me. Et insuper hoc quoque in praefato opusculo memini uberius disputatum; sed signemus sermonis ordinem. Liquet denuo adesse sponsum, 1443 credo, ut sua praesentia languentem erigat. Quomodo enim non in praesentia ejus convalesceret, quam absentia consternarat? Ergo non sustinet dilectae molestiam: adest, neque enim moram facere potest tantis desideriis evocatus. Et quia illam compererat, donec absens fuit, fidelem ad opera, et sollicitam ad lucra, in eo nimirum, quod flores sibi et fructus praeceperat adunari; etiam cum propensiori hac vice remuneratione gratiae est reversus. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
Caritas enim quȩ non querit quȩ sua
sunt. id mͥ iam dudum facile ꝑsuasit:
nil scilicet desiderabilium meorũ ur̃is
p̃ferre utilitatib. Orare. legere. scͥbere. me¬
ditari. et siqua sunt alia spiritalis stu¬
dii lucra: hec arbitratus sum ꝓpter uos
detrimenta. fulcite me fioribus: stipate
me malis: quia amore langueo. Hoc
itaq loquuta est sponsa adolescentulis
in sponsi absentia. monens eas in fide
ꝓficere. et oꝑib bonis donec ueniat:
sentiens in eo fore et beneplacitum spon¬
si et filiarum salutem. et suam ipsius
consolationem. Scio me hunc locum
in libro de dilectione di plenius expli¬
cuisse: et sub alio intellectu. potiori ne
an deteriori. lector iudicet: sicui utruq
uidere placuerit. Non sane a pruden-¬
te de diuersitate sensuum iudicabor:
dum modo ueritas utrobiq nobis pa¬
trocinetur ÷ et caritas cui scripturas ser¬
uire oportet. eo edificet plures quo plu¬
res ex eis in opus suum ueros eruerit
intellectus. Cur enim hoc displiceat

Expanded text:
Charitas enim, quae non quaerit quae sua sunt , id mihi jamdudum facile persuasit, nil scilicet desiderabilium meorum vestris praeferre utilitatibus. Orare, legere, scribere, meditari, et si quadii lucra haec arbitratus sum propter vos detrimenta. 4. Fulcite me floribus, stipate me malis, quia amore langueo. Hoc itaque locuta est sponsa adolescentulis in sponsi absentia, monens eas in fide proficere et operibus bonis donec veniat, sentiens in eo fore et beneplacitum sponsi, et filiarum salutem, et suam ipsius consolationem. Scio me hunc locum in libro De dilectione Dei plenius explicuisse, et sub alio intellectu: potiorine an deteriori lector judicet si cui utrumque videre placuerit. Non sane a prudente de diversitate sensuum judicabor, dummodo veritas utrobique nobis patrocinetur; et charitas, cui Scripturas servire oportet, eo aedificet plures, quo plures ex eis in opus suum veros eruerit intellectus. Cum enim hoc displiceat
Abbreviated transcription (Latin):
non quidem temere qd timide refugi¬
ebam. Aberit ut confido solitũ adiuto¬
rium ÷ qͦd si minus: apud beniuolos
tam̃ auditores. non erit ociosum quod
uolui. Uerum hoc habebit sequens
sermo principium: nam p̃sentẽ hic
claudimus. Ipse autẽ det uob̾ ea quȩ
dicunt᷑. ñ solum tenere memorit᷑. sedꝰ
ardent̾̃ diligero ÷ et efficacit̃ adimple¬

Expanded text:
non quidem temere, quod timide refuginon quidem temere, quod timide refugiebam. Aderit, ut confido, solitum adjutorium: quod si minus, apud benevolos tamen auditores non erit otiosum quod volui. Verum hoc habebit sequens sermo principium; nam praesentem hic claudimus. Ipse autem det vobis ea quae dicuntur non solum tenere memoriter, sed et ardenter diligere, et efficaciter adimple
Abbreviated transcription (Latin):
etam. si congregatam. si certe qd̾ magis
a predicatorib se dixisset: transissem
simpliciter. minime in aliquo euncta¬
bundus. Coadiutores enim di sunb.
que et audiere loquentem. qui non
colligit mecũ disꝑgit. S neq hoc ab¬
re michi uidebitur: si dixerit quis
ab eis fundatam. siue edificatam.
Siquide hoc fecerunt una cũ illo
qui in euangeliis loquit᷑. et super
hanc petram edificabo eccłiam me¬
am: & quia fundata ẽ supra firm̃a
pecram. Nunc uͦ nichil hoꝵ loqueis.
s prẽt̃ solitum quid̃s phibens se
inuentam. cunctari aliquantũ nos facit:
atq in suspitionem adducit. latere
loco: qđ sit diligentius intuendum.
Uolebam fateor p̾cerire. meq subduce¬
re huic scrutinio: cui sufficere ñ sentitẽ.
Ceterum reminiscens. in quantis eque
dubiis et obscuris. uob̃ quidẽ sursum
corda leuantib. etiam supra sp̃e meam
adiutũ me senserim ÷ pudet diffidentiȩ
et rep̾hendens timorem meũ: adorior

Expanded text:
ctam, si congregatam, si certe, quod magis ctam, si congregatam, si certe, quod magis a praedicatoribus se dixisset, transissem simpliciter, minime in aliquo cunctabundus. Coadjutores enim Dei sunt, quem et audiere loquentem: Qui non colligit mecum, dispergit . Sed neque hoc mihi ab re videbitur, si dixerit quis ab eis fundatam sive aedificatam. Siquidem hoc fecerunt una cum illo, qui in Evangeliis loquitur: Et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam ; et: Quia fundata est supra firmam petram . Nunc vero nihil horum loquens, sed praeter solitum quidem perhibens se inventam, cunctari aliquantum nos facit, atque in suspicionem adducit latere loco, quod sit diligentius intuendum. 8. Volebam, fateor, praeterire, meque subducere huic scrutinio, cui sufficere non sentirem. Caeterum reminiscens in quantis aeque dubiis et obscuris, vobis quidem sursum corda levantibus, etiam supra spem meam adjutum me senserim, pudet diffidentiae: et reprehendens timorem meum, adorior
Abbreviated transcription (Latin):
Uideant ꝓinde qui eiꝰmodi sunt quomͦ
caute ambulent: et de sponsa exempłu.
sumant. quȩ ñ prius ad eum qũẽ desi¬
derabat ullomͦ ualuit ꝑuenire. qũa sibi
occurrerent quoꝵ magisterio uteret᷑. ad
cognoscendum de dilecto: certe ad discen¬
dum timorem dñi. Seductori dat manũ:
qui dare dissimulat p̃ceptori. Et qui
dimittit oues in pascua absq pastore:
pastor ẽ non ouium s lupoꝵ. Nunc ĩa
uideamus de sponsa quomͦ se dicat in¬
uentam. Michi enim insuete satis uer¬
bum inuentionis posuisse uidetur.
Nam ita hoc dicit. ac si uno de loco ex¬
cłia uenerit. Uenit autẽ ab oriente &
occidente iuxta uerbũ domini: et a
cunctis finib terrȩ. S neq aliquando
congregata est in locum unũ. uͥ ab apłi.
seu ab angłis inueniret᷑ deducenda uł
dirigenda ad illũ qũe diligit anima
sua. fuerit ne pͥus inuenta qũa collecta
Non quia nec erat. Qũaobrem. si colle¬

Expanded text:
Videant proinde qui ejusmodi sunt, quomodo Videant proinde qui ejusmodi sunt, quomodo caute ambulent, et de sponsa exemplum sumant, quae non prius ad eum, quem desiderabat, ullo modo valuit pervenire, quam sibi occurrerent, quorum magisterio uteretur ad cognoscendum de dilecto, certe ad discendum timorem Domini. Seductori dat manum, qui dare dissimulat praeceptori. Et qui dimittit oves in pascua absque custode, pastor est non ovium, sed luporum. 7. Nunc jam videamus de sponsa, quomodo se dicat inventam. Mihi enim insuete satis verbum inventionis posuisse videtur. Nam ita hoc dicit, ac si uno de loco Ecclesia venerit. Venit autem ab Oriente et Occidente, juxta verbum Domini , et a cunctis finibus terrae. Sed neque aliquando congregata est in unum locum, ubi ab apostolis seu ab angelis inveniretur deducenda vel dirigenda ad eum, quem diligit anima sua. Fueritne prius inventa quam collecta? Non; quia nec erat. Quamobrem si colle
Abbreviated transcription (Latin):
animantib. Inde est qd̾ audet ani¬
ma mea. ad dulces castosq assurgere
ueritatis amplexus ÷ & sic in amore
ipsuis tota securitate ac suauitate
quiescere: si tam̃ inueniat grãm in
oculis tanti sponsi. ut digña reputet
quȩ ad hanc ꝑtingat głam ͥ immo
ipse eam sibi exhibeat ñ habentem
maculam aut rugam: aut aliquid
eusmodi. Quanu piuas ẽẽ discͥmi¬
nis ÷ quaue dignum pena tantũ dĩ
donũ. otiosum tenere: Herum hoc
alias. Nunc uͦ sponsa qũe querebat
sine duce et preceptore uias. uite in¬
gredi ñ formidant: ipsi sͥ in artẽ sp̃ali
existentes et discipuli parit & magi¬
stri. Non sufficit hoc: etiam coacer¬
uant discipulos sibi. ceci duces cecoꝵ
Qũa multi ex hoc a recto tramite ꝑi¬
culosissime aberrasse comꝑti sunt.
Nimirum ignorantes astutias satha¬
nȩ: et cogitationes ipliꝰ. factũ ẽ. ut qͥ
sp̃u ceꝑant. carne consummnarent᷑: ab¬
dueti turpit̾: lapsi dampnabiliter.

Expanded text:
animantibus. Inde est quod audet anianimantibus. Inde est quod audet anima mea ad dulces castosque assurgere veritatis amplexus, et sic in amore ipsius tota securitate ac suavitate quiescere, si tamen inveniat gratiam in oculis tanti sponsi, ut dignam reputet, quae ad hanc pertingat gloriam; imo ipse eam sibi exhibeat non habentem maculam aut rugam, aut aliquid ejusmodi. Quanti putas esse discriminis, quave dignum poena, tantum Dei donum otiosum tenere? Verum hoc alias. 6. Nunc vero sponsa quem quaerebat,sine duce et praeceptore vias vitae ingredi non formidant; ipsi sibi in arte spirituali existentes et discipuli pariter et magistri. Non sufficit hoc: etiam coacervant discipulos sibi, caeci duces caecorum. Quam multi ex hoc a recto tramite periculosissime aberrasse comperti sunt! Nimirum ignorantes astutias Satanae et cogitationes ipsius, factum est ut qui spiritu coeperant, carne consummarentur, abducti turpiter, lapsi damnabiliter.
Abbreviated transcription (Latin):
in eũgeliis. Ite. ecce ego muto uos.
E ite p̾dicate ȩũgłium om̃i creaturȩ
Ita est. illa querebat sponsũ. & spon¬
sum ñ latebat. nempe qui in hoc ipsũ
excitauerat eam. ut se quereret. et de¬
derat illi cor ad p̃cepta et legem uite
& discipline: dum mͦ eẽt qui instru¬
eret et doceret uiam prudentiȩ. Et
misit in occursum eius plantato¬
res et rigatores qui eam enutrirent
& confirmarent in om̃i certitudine
ueritatis: hoc est indicarent illi.
certamq redleient de dilecto. qula
ueritas est: quam querit. et qũa uere
diligit anima mea. Et reuera quis fid
uerusue animȩ amor ÷ nisi utiq is qͦ
ueritas adamat᷑: Rationis sũ compos.
ueritatis sum capaxͥ s utinam ñ forem:
si amor ueri defuerit. Horũ quippe ra¬
moꝵ is fructus est. et ego radix. Non
sum securus a securi si absq eo inue¬
niar. In illo nimirũ nature munere
illud diuine unaginis enitere insigne
haut dubium ẽ: ex quo ceceris p̃sto

Expanded text:
in Evangeliis: Ite, ecce ego mitto vos ; in Evangeliis: Ite, ecce ego mitto vos ; et: Ite, praedicate Evangelium omni creaturae . Ita est. Illa quaerebat sponsum, et sponsum non latebat. Nempe qui in hoc ipsum excitaverat eam ut se quaereret, et dederat illi cor ad praecepta, et legem vitae et disciplinae, dummodo esset qui instrueret et doceret viam prudentiae. Et misit in occursum ejus plantatores et rigatores, qui eam enutrirent, et confirmarent in omni certitudine veritatis, hoc est, indicarent illi certamque redderent de dilecto; quia veritas est quam quaerit, et quam vere diligit anima ejus. Et revera quis fidus verusve animae amor, nisi utique is, quo veritas adamatur? Rationis sum compos, veritatis sum capax; sed utinam non forem, si amor veri defuerit. Horum quippe ramorum is fructus est, et ego radix. Non sum securus a securi, si absque eo inveniar. In illo nimirum 1540 naturae munere illud divinae imaginis enitere insigne haud dubium est, ex quo caeteris praestet
Abbreviated transcription (Latin):
onis tuȩ: de celo et de terra uenit auxi¬
lum tibi. Qui custodiunt te. ñ dormi¬
tant neq dormiunt. Custodes tui angl̃i
sc̃i: iugiles tui sp̃c et animȩ iustorum
Non errat qui te ab utrisq inuentam
sp̃itib senserit: ab utrisq parit̾ custodi¬
ri. Et est huiꝰ sollicitudinis ratio qͥbꝰq
sua. his quidẽ qd sine te ñ consummen¬
tur ÷ illis uͦ: quod nisi de te ad sui ple¬
nitudinẽ minime restaurent᷑. Nam
quis nesciat sathana cadente de celo.
et eius complicib. numerũ suꝑne mul¬
titudinis parte ñmodica inminutũ:
De te itaq om̃s consummationem
expectant: alii numeri. alii desiderii
sui. Agnosce ꝓinde uocem in psalmo¬
tuam: me expectant iusti donec retri-¬
buas mͥ. Et aduertendum qđ non ista
illos. s illi istam potius inuenisse re¬
ferunt᷑: utq ego suspicor. ad hoc ip̃m
studio destinati. Nam quomͦ p̃dicabt̃
nisi mittant᷑. Deniq habes loquentẽ

Expanded text:
onis tuae: de coelo et de terra venit auxionis tuae: de coelo et de terra venit auxilium tibi. Qui custodiunt te, non dormitant, neque dormiunt. Custodes tui angeli sancti, vigiles tui spiritus et animae justorum. Non errant qui te ab utrisque inventam spiritibus senserint, ab utrisque pariter custodiri. Et est hujus sollicitudinis ratio quibusque sua: his quidem, quod sine te non consummentur; illis vero, quod nisi de te ad sui plenitudinem minime restaurentur. Nam quis nesciat, Satana cadente de coelo et ejus complicibus, numerum supernae multitudinis parte non modica imminutum? De te itaque omnes consummationem exspectant, alii numeri, alii desiderii sui. Agnosce proinde vocem in psalmo: Me exspectant justi, donec retribuas mihi . 5. Et advertendum, quod non ista illos, sed illi istam potius invenisse referuntur, utque ego suspicor ad hoc ipsum studio destinati. Nam quomodo praedicabunt, nisi mittantur? Denique habes loquentem
Abbreviated transcription (Latin):
rłm constitui custodes tota die & tota
nocte in ꝑpetuum non tacebunt. S de
angłis inquis id dictum. Non abnuo.
om̃s sunt amministratorii sp̃c. At qͥs
me ꝓhibeat itidem et de istis sentire:
qui potentia quidem minime: iam ip¬
sis angłis impares sunt. affectu autẽ
et miscł̃ia eo nob̃ forsan germaniores
existunt ͤ quo natura coniunctiores:
Iunge et tolerantiam earumdem passi-¬
onum ac miseriarum. in quib nos ꝓ
demꝑe adhuc uersam᷑ : nichilne ampliꝰ
miserationis ꝓ nob̃ uel sollicitudinis
oꝑabit᷑ in mentib scĩs. qđ et se transis¬
se ꝑ eas ꝓculdubio meminerunt:
Nonne illa ipsoꝵ uox est. transiuimꝰ
ꝑ ignem et aqũa: et eduxisti nos in
refrigerium: Quid: Ipsi transierunt.¬
& nos in mediis ignib uel fluctibus
derelinquent: nec salt̾e manũ porri¬
gere dignabunt᷑ ꝑiditantib filiis:
Non est ita. Bene tecum agit᷑ o mater
eccl̃ia. bñ tecum agitur in loco ꝑ egͥnati¬

Expanded text:
rusalem, constitui custodes: tota die et tota rusalem, constitui custodes: tota die et tota nocte, in perpetuum non tacebunt . Sed de angelis, inquis, id dictum est. Non abnuo: omnes sunt administratorii spiritus . At quis me prohibeat itidem et de istis sentire, qui potentia quidem minime jam ipsis angelis impares sunt, affectu autem et misericordia eo nobis forsitan germaniores existunt, quo natura conjunctiores? Junge et tolerantiam earumdem passionum et miseriarum, in quibus nos pro tempore adhuc versamur. Nihilne amplius miserationis pro nobis vel sollicitudinis operabitur in mentibus sanctis, quod et se transisse per eas procul dubio meminerunt? Nonne illa ipsorum vox est: Transivimus per ignem et aquam, et eduxisti nos in refrigerium? Quid? ipsi transierunt, et nos in mediis ignibus vel fluctibus derelinquent, nec saltem manum porrigere dignabuntur periclitantibus filiis? Non est ita. Bene tecum agitur, o mater Ecclesia, bene tecum agitur in loco peregrinati
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑeuntes. S enĩ qui nam illi sunt
uigilesͭ a quib se inuentam ꝑhibet
Uere hi sunt qui custodiunt ciuita¬
tem. idẽ eam ipsam. qũa inuenerunt
ecłiam ÷ eoq uigilantius quo nuno
temꝑis grauiꝰ ꝑielitantem conspici¬
unt. a malo utiq domestico et intestino.
sic̃ scriptũ est : & inimici hominis dome¬
stici cius. Neq enim ꝓqua usq ad san¬
guinem restiterunt. suo dereliquerent
patrocinio destitutam : s ꝓtegunt et cu¬
stodiunt eam die ac nocte: hoc ẽ in uita
& in morte sua. Et si p̾ciosa est in con¬
spectu dñi mors sc̃oꝵ eius ͭ ñ ambigo
ego. quinetiam tanto in morte potentiꝰ
id agant: quanto in ipsa ampluis con¬
fortatus est pͥncipatus coꝵ. Sic ista asse¬
ris. ait quis: ac si oculis tuis uideris
ea. Sunt autẽ ab humanis seclusa
aspectib. Cui ego. Si tu tuoꝵ oculorꝓ
testimoniũ fidele putas: testimoniũ
dĩ maiꝰ est. Ait uͦ. Suꝑ muros tuos ihe¬

Expanded text:
et pereuntes. 3. Sed enim quinam illi sunt et pereuntes. 3. Sed enim quinam illi sunt vigiles, a quibus se inventam perhibet lici viri. Vere hi sunt qui custodiunt civitatem, id est eam ipsam quam invenerunt. Ecclesiam, eoque vigilantius, quo nunc temporis gravius periclitantem conspiciunt, a malo utique domestico et intestino, sicut scriptum est: Et inimici hominis domestici ejus . Neque enim pro qua usque ad sanguinem restiterunt, suo derelinquunt patrocinio destitutam, sed protegunt et custodiunt eam die ac nocte, hoc est, in vita et in morte sua. Et si pretiosa est in conspectu Domini mors sanctorum ejus , non ambigo ego quin etiam tanto in morte potentius id agant, quanto in ipsa amplius confortatus est principatus eorum . 4. Sic ista asseria, ait quis, ac si oculis tuis videris ea; sunt autem ab humanis seclusa conspectibus. Cui ego: Si tu tuorum oculorum testimonium fidele putas, testimonium Dei majus est. Ait vero: Super muros tuos, Je
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ hoc facerent. Eroppt̃ea relinquamꝰ istos.
non inuentores sponsȩ. s uenditores:
& inquiramꝰ potius illos. a quib spon¬
sa se inuentam loquit᷑. Et quidẽ illoꝵ isti
sortiti sunt ministerii locũ: s ñ zelum.
Successores om̃s cupiunt ẽẽ: imitatores
pauci. O utinam tam uigiles repperiten¬
E adcuram: qũa alacres currunt ad
cathedram. Uigilarent utiq sollicite
seruantes ab illis inuentam: sibi eredi¬
tam. Imnouͦ euigilarent ꝓ semetipsis:
nec sinerent de se dici. Amici mei et
ꝓximi mei aduersum me appropinqua¬
uerunt: et stecerunt. Iusta omnino
querimonia: nec ad ullam iustius
qũa ad nr̃ãm referenda etatem. Parũ
est nr̃is uigilib qd̾ non seruant nos:
nisi et ꝑdant. Alto quippe demersi
obliuionis sompno. ad nullũ dñicȩ
comminationis tonitruũ exꝑgiscunt᷑:
ut uel suũ ipsoꝵ ꝑiculum expaues¬
cant. Inde est ut non parcant suis
qui ñ parcunt dͥ: ꝑimnentes pariter

Expanded text:
sibi hoc facerent. Propterea relinquamus istos, sibi hoc facerent. Propterea relinquamus istos, non inventores sponsae, sed venditores; et inquiramus potius illios, a quibus sponsa se inventam loquitur. Et quidem illorum isti sortiti sunt ministerii locum, sed non zelum. Successores omnes cupiunt esse, imitatores pauci. O utinam tam vigiles reperirentur ad curam, quam alacres currunt ad cathedram! Vigilarent utique, sollicite servantes ab illis inventam, sibi creditam. Imo vero evigilarent pro semetipsis, nec sinerent de se dici: Amici mei et proximi mei adversum me appropinquaverunt et steterunt . Justa omnino querimonia, nec ad ullam justius, quam ad 1539 nostram referenda aetatem. Parum est nostris vigilibus quod non servant nos, nisi et perdant. Alto quippe demersi oblivionis somno, ad nullum Dominicae comminationis tonitruum expergiscuntur, ut vel suum ipsorum periculum expavescant. Inde est ut non parcant suis, qui non parcunt sibi, perimentes pariter