comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
anima sine rõne. nec ratio sine anima. Et
filius ⁊ sp̃s sc̃s oum sint una substancia
toca trinitas operata ẽ hominem quem
non tota trinitas assumpsit. sed sola filii
filium an necessitate : aũs Nec necessi¬
tade. nec uoluntate. Quia necessicas in dõ
non ẽ. Preire uolunttis sapientiam non
potest: que ẽ filius. Igitur prius ẽ rati¬
onabiliter sapere. quam iacionab iliter
uelle. Nam quidam nrõm cum in t̃rogas¬
set eum hereticus. utrum uolens anno¬
lens genuerit pater filium. laudabi
pater necessitate ẽ deus an uoluntare.
Quod si dixisset necessitate. sequebatur
illum magna absurditaᷤ. Si autẽ uo¬
luntate responderetur illi. Ergo uolũ¬
tare est ds non natura. & in laquenm
quem uolebat ponere. ipse incidit. ꝙ
quod legitur. sicut parer uitam habet
in semet ipso. sic decdit et filio uitam ha
bere in sememet ipso: aũs Scimus
filium dei a se ip̃o non ẽẽ. sed apatre ge¬
nitum eẽ. Patrem uͦ a nullo genitum

Expanded text:
anima sine ratione, nec ratio sine anima. anima sine ratione, nec ratio sine anima. Filius et Spiritus sanctus cum sint una substantia, tota Trinitas operata est hominem, quem non tota Trinitas assumpsit, sed sola Filii Filium, an necessitate? RESP. Nec voluntate, nec necessitate: quia necessitas in Deo non est: praeire autem voluntas sapientiam non potest, quod est Filius: igitur prius est rationabiliter sapere, quam rationabiliter velle. Nam quidam nostrum, cum eum interrogasset haereticus, utrum volens, an nolens genuerit Pater Filium; laudabilPater necessitate est Deus, an voluntate? Quod si dixisset, Necessitate; sequebatur illum grandis absurditas. Si autem, Voluntate; respondebatur illi, Ergo voluntate est Deus, non natura: et ita in laqueum quem volebat ponere, ipse incidit; et quod legitur, Sicut Pater vitam habet in semetipso, sic dedit et Filio habere vitam in semetipso ? RESP. Scimus Filium Dei a semetipso non esse, sed a Patre genitum esse; Patrem vero a nullo genitum
Abbreviated transcription (Latin):
filius. factus ẽ hominis filius. unitate
uno filio dei. Unam deitatis. alteram
humanitatis. non duas ꝑsonas. Igitͫ
si dixerimus. oluas eẽ ꝑsonas. introdu¬
oimus duos filios dei. ⁊iam non erit
trinitas. s quat̃nitas. Profecto enim
tri. ubiq presens ẽ. et in celo totus ⁊
interra totus. et nullo contentꝰ loco
ꝑid quod homo. ⁊ passus ⁊ mortuus et
resurrexit. et ascendit in celũ sedeiq
modum ẽ ire uisus incelum. in eadẽ
forma carnis atqs substatia cui profecto
imincecalitem dedit. naturam ñ abstu¬
⁊ sp̃s scĩ. & quo modo filiꝰ sine patre ⁊ spũ
scõ suscepit carnem. aus Neꝙ ꝑsona
filii. neꝙ spiritus scĩ. sed sola filii ꝑ sona
suscepit carnem. & ut hec intelligas cõ¬
parationib utar̾. ut ex creatura intelligas cre¬
atorem. Certe in anima est ratio. ⁊ una est
git. aliud ratio. Anima iuuimus. ratione
sapimus. & ad animam pertinet uita: ad
rationem pertinet sapientia. & tamen nec

Expanded text:
Filius, factus est filius hominis in unitate Filius, factus est filius hominis in unitate uno Filio Dei, unam deitatis, alteram humanitatis, non duas personas. Igitur, si dixerimus duas esse personas, introducemus duos filios; et jam non erit Trinitas, sed quaternitas. Profecto enim tri, ubique praesens est, et in coelo totus, et in terra totus, et nullo contentus loco. Per id quod homo, et passus, et mortuus, et resurrexit, et ascendit in coelum, sedetque modum est ire uisus in caelum, id est in eadem forma carnis atque substantia, cui profecto inmortalitatem dedit, naturam non abstusancti, quomodo Filius sine Patre et Spiritu sancto suscepit carnem? RESP. Neque persona Patris, neque Spiritus sancti, sed sola Filii persona suscepit carnem. Et ut hoc intelligas, comparationibus utar, ut ex creatura intelligas Creatorem. Certe igit, aliud ratio. Nam anima vivit, et ratio sapit, et ad animam pertinet vita, ad rationem pertinet sapientia; et tamen nec
Abbreviated transcription (Latin):
homines in ustificationem uite. itet̃.
Primus homo de terra terrenus: sccłs homo
de celo celestis. Hic inquam homo celestis Ce
lestem utiq dico: quia non ex humano cõ¬
ceptus ẽ semine. sed de Maria uirgine pro
niã salute assumptus ẽ. afilio dei sicut
euangłista iohannes testatur. & u̾bum
inquit caro factum est. ⁊ habitauit in no¬
bis. Uerbum caro factum est non in car¬
nem mutatum. ut desisteret eẽ quod erat
sed cepit ẽẽ quod non erat. Assumpsit enĩ
carnem. non se conuertit in carnem. Car¬
nem istam a parte totum hominem in¬
telligimus. id est carnem ⁊ auimam rati¬
oualem. ut sicut primus homo. ⁊carne
⁊ anima mortuus fuerat. ita etiam opor¬
tuit ut per mediatorem dei ⁊ hominum
ficare tur. Ergo ut supradiximus. scđm
assumpti hominis formam dictum est
pater maior me est. orosiꝰ uideote
dum de uno filio dei inquireris. duos
introducere uoluisse. ut dicas filium dei
filium hominis. auõ Non sunt
duo filii sed unus. quia ille qui erat dei

Expanded text:
es in justificationem vitae . Et Primus homo de terra, terrenus; secundus homo de coelo, coelestis . Hic, inquam, homo coelestis est. Coelestem itaque dico, quia non ex humano conceptus est semine, sed de Maria virgine pro nostra salute assumptus a Filio Dei, sicut evangelista Joannes testatur: Et verbum, inquit, caro factum est, et habitavit in nobis . Verbum caro factum est, non in carnem mutatum; ut non desisteret esse quod erat, sed coeperit esse quod non erat. Assumpsit enim carnem, non se convertit in carnem. Carnem istam a parte totum hominem intelligimus, id est carnem et animam rationalem. Et sicut primus homo et carne et anima mortuus fuerat, ita etiam oportuit ut per mediatorem Dei et hominumima vivificaretur. Ergo, ut supra diximus, secundum assumpti hominis formam dictum est, Pater major me est. QUAEST. V. Video te, dum de uno Filio Dei inquireres, duos introducere voluisse, ut dicas Filium Dei, et filium hominis. RESP. Non sunt duo filii, sed unus. Quia ille qui erat Dei
Abbreviated transcription (Latin):
querebant iħ̃m uidei int̃ficere. quia non
solum soluebat sabbatum. sed ⁊ patrem su¬
um dicebat deum. equalem se faciens deo.
& rursum beatus paulus apłs ait. Quia
cum in forma dei ẽẽt. non rapinam arbi¬
tratus ẽ esse se equalem deo. Non enim po¬
terat ẽẽ rapina. ubi equalis erat natura
que non erat usurpata s nata. Non ra¬
puit. quia habuit. & multa alia innu¬
merabilia que ad monimentum non oc
rum aꝑtissime edocent. Anania inquit
petrus. cur temptauit sathanas cor
tuum mentiri te sp̃u scõ: & infra. Nõ¬

Expanded text:
icere, quia non solum solvebat sabbatum, sed et Patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo . Et rursum beatus apostolus Paulus: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo . Non enim poterat esse rapina, ubi aequalis erat natura; quae non erat usurpata, sed nata. Non rapuit, quia habuit: et multa innumerabilia, quae ad momentum non occtus Apostolorum apertissime edocent: Anania, inquit Petrus, cur tentavit satanas cor tuum mentiri te Spiritui sancto? et infra, No
Abbreviated transcription (Latin):
dominꝰ ⁊ saluator nr̃. discipłis sius ait. Nõ
enum uosestis quiloqͥmini: sed spiritꝰ patris ur̃i
qui loquitur in uob̃. & quod idem ⁊ filii
sit sp̃s: paulus apłs testis est. Si quis au¬
sit pater alius filius. alius spiritus sc̃s
uel quod filius sit genitus. ⁊ sp̃s sc̃s pro¬

Expanded text:
Dominus et Salvator noster discipulis suis ait: Non Dominus et Salvator noster discipulis suis ait: Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri, qui loquitur in vobis . Et quod idem et Filii sit Spiritus, Paulus apostolus testis est: Si quis ausit Pater, alius Filius, alius Spiritus sanctus; vel quod Filius sit genitus, et Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
hominem. ⁊ canis canem gignit. nunquã
autẽ uisum ẽ. ut homo genuerit canem
ac ꝑ hoc non de nichilo. neq de aliqua subs¬
filii persona. satis factum ẽẽ michi arbitror.
llunc quero quid credas de spiritu scõ. u¬
fides certa declarat. Quia si clixerimꝰ ingem¬
tum. duos patres affirmare uidebunur Sm
autẽ genitum. duos filios credere culpa¬
mur. S quod fides certa tenet. nec genitꝰ
ẽ. nec ingenitus. s ab utroꝙ procecdens
idest a patre ⁊ afilio. & ut hec testimoni
cipulos suos audi docentem. Cum autem
uenerit inquit paraclytus quem egomit¬
tam uob̃ apatce. sp̃m ueritatis qui apa¬
tre procedit. ille testimoniũ ꝑhibebit
de me. & ruirsum ipse dñs nr̃ iħc post
resurrectionem suam ut ostenderet a se
procedere spm scm sicut a patre insufflans
indiscipłos suos ait. Accipite sp̃m scm̃. Unus
gͦ spiritꝰ est patris et filii. unus amborum
spiritus. Igit᷑ quod patris sit spiritꝰ. ip̃e

Expanded text:
hominem, et canis canem gignit: nunquam hominem, et canis canem gignit: nunquam autem visum est ut homo genuerit canem. Ac per hoc non de nihilo, neque de aliqua alia subsFilii persona satisfactum mihi esse arbitror: nunc quaero quid credas de Spiritu sancto; ufides certa declarat, quia si dixerimus 'ingenitum', duos patres affirmare uidebimur, sin autem 'genitum', duos filios credere culpamur; sed quod certa fides tenet, nec ingenitus est nec genitus sed ab utrisque procedens, id est a patre et filio. Et Gennadius,  Christum discipulos suos audi docentem: Cum autem venerit, inquit, Paracletus quem ego mittam vobis a Patre, Spiritum veritatis qui a Patre procedit, ille testimonium perhibebit dresurrectionem suam, ut ostenderet a se procedere Spiritum sanctum, sicut a Patre, insufflans in discipulos ait: Accipite Spiritum sanctum . Unus ergo Spiritus est Patris et Filii, unus amborum Spiritus. Igitur quod Patris sit Spiritus, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
descendisse suꝑ eum ⁊ mansisse diceretur.Mi¬
ror infelicem sabellianorum heresem. Hoc est
patripassianoꝵ quod sic ceci sunt mente. ut
tam preclara tam aꝑta testimonia non at¬
tendant. Ipsi enim asserunt unam tantũ
ẽẽ ꝑsonam. id est ipsum filium ẽẽ qui ⁊ pa¬
ter est. ipsum q sp̃m sc̃m. Sed nos cecita¬
tem ipsorum relinquentes. tres ꝑsonas se¬
cundum scripturas scãs intelligamus. Id
ẽ. alium ẽẽ patrem qui genuit. alium fili¬
um qui genitus ẽ a patre. aliumq spiritũ
scm̃. non aliud quia substantia unum sunt.
ꝑsonas distinguimus. non deitatem sepa¬
ramus. Igitur filius dei. naturaẽ filius ñ
adoptione. Sic enim scriptum ẽ. Ex utero
inquit ante luciferum genuite. Nonqͦs
deus pater uterura habeat. sicut nos
aut corporeus ẽẽ credendus sit. sed ꝑ ute¬
genitus ẽ filius. Quod ẽ pater. hoc genu¬
it. deus dm̃. lux lucem. Igitur sicut homo

Expanded text:
descendisse super eum, et mansisse diceretur . Midescendisse super eum, et mansisse diceretur . Miror infelicem Sabellianam haeresim, hoc est, Patripassianorum, quod sic caeci sunt mente, ut tam praeclara, tam aperta testimonia non attendant. Ipsi namque asserunt unam esse personam, id est, ipsum sibi Filium esse qui Pater est, et ipsum Spiritum sanctum. Sed nos caecitatem ipsorum relinquentes, tres personas secundum Scripturas sanctas intelligamus; id est, alium esse Patrem qui genuit, alium Filium qui genitus est a Patre, alium Spiritum sanctum: non aliud, quia substantia unum sunt. Personas distinguimus, non deitatem separamus. Igitur Filius Dei natura est Filius, non adoptione. Sic enim scriptum est: Ex utero, inquit, ante luciferum genui te . Non quod Deus Pater uterum habeat sicut nos, aut corporeus esse credendus sit; sed per utenatus est Filius. Quod est Pater, hoc genuit: Deus Deum, lux lucem. Igitur, sicut homo
Abbreviated transcription (Latin):
elucidare digneris. orosius
tas sit.⁊ quib testimoniis approbes
nosse desidero. augustinus. Principium ge¬
neseos. hoc eiudenter ostendit.Ait enĩ.
In principio fecit ds celum ⁊ terram. Qd
aliud principium intelligendum putaui¬
mus nisi filium: Ipse enu de se interro¬
cipium. qui ⁊loquor uob̃. Ergo princi.¬
pium filius. ꝑ filium itaq fecit ds celũ
⁊ terram. Omnia enim ꝑ ipsum facta sunt.
sieut euangłista iohannes narrat. et sine
ipso factum ẽ nichil. Nam proculdubio
in dei nomine pater in puincipii nomine
filius intelligendus ẽ. profecto cum di¬
xisset in principio fecit ds̃ celum ⁊ t̃ram.
subsequent̃ adiunxit. ⁊ sp̃s dei ferebat᷑
suꝑ aquas qui tercia ẽ intrinitate ꝑsona
baptizate omnes gentes in nomine patris et
filii ⁊ spiritus scĩ. nec baptizatõ domino in
iordane a iohanne. uox de celo diceret.hic
est filius meus dilectus. in quo michi bene
complacui. nec spiritus sc̃s in columbe specie

Expanded text:
elucidare digneris. QUAESTIOtas sit; et quibus testimoniis approbes, nosse desidero. RESP. Principium Geneseos evidenter ostendit. Ait enim: In principio fecit Dealiud principium intelligendum putabimus, nisi filium? Ipse enim de seipso interrocipium, ait, qui et loquor vobis . » Ergo principium Filius. Per Filium fecit Deus coelum et terram. « Omnia per ipsum facta sunt , » sicut Joannes evangelista narrat, « et sine ipso factum ctum 83 est nihil. » Nam procul dubio in Dei nomFilius intelligendus est. Profecto cum dixisset, In principio fecit Deus coelum et terram; subsecutus adjunxit, Et spiritus Dei ferebatur super aquas : qui tertia est in Trinitate persona. baptizate omnes gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti : nec baptizato Domino in Jordane a Joanne, vox de coelo diceret, Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui: nec Spiritus sanctus in columbae specie
Abbreviated transcription (Latin):
loco ubi ait apłs. timeo uos ne forte sine causa
laborauerim in nobis: exclamare compulsus
sum. Ue peccatis hominum. que sola musita¬
ta ex horrescimus. Usitata uͦ pro quib ab ln¬
endis filii dei sanguis effusus ẽ. quamuis tã
magna sint ut omnino claudi contra se faciant
regnum dei. sepe uidendo omnia tolerare. sepe
tolerando nonnulla etiam facere cognnur
atꝙ utinam odomine non omnra que non
potuerimus prohibere faciamus. Sed uide
utrum me immoderatus dolor incaute ali¬
quid compulerit dicere. lxxxiii

Expanded text:
loco ubi ait Apostolus: Timeo vos, ne forte sine causa loco ubi ait Apostolus: Timeo vos, ne forte sine causa laboraverim in vobis , exclamare compulsus sum: « Vae peccatis hominum! quae sola inusitata exhorrescimus, usitata vero pro quibus abluendis Filii Dei sanguis effusus est, quamvis tam magna sint, ut omnino claudi contra se faciant regnum Dei, saepe vivendo omnia tolerare, saepe tolerando nonnulla etiam facere cogimur; atque utinam, o Domine, non omnia quae non potuerimus prohibere, faciamus. Sed vide videro utrum me immoderatus dolor incaute aliquid compulerit dicere.
Abbreviated transcription (Latin):
quod peccata quamius magna. et
horrenda cum in consuetudinem uenerint
aut parua aut nulla ẽẽ creduntur: usꝙ
adeout non solum non occultanda. ue¬
rum etiã predicanda diffamandaq ui¬
deantur: quando sicrit scriptum ẽ.
laudatur peccator in desideriis anime sue. et qui
inqua gerit benedicitut. Talis in dumus libris
inquitas clamor uocatur. sicut habes
apud ysaiam propħam. de uinea mala.
Expectaui inquit ut faceret iudicium
fecit autem iniquitatem. ⁊ non iusticiã
sed clamorem. Unde est ⁊ illud in genesi.
Clamor sodomorum ⁊ gomorreoꝵ multi¬
plicatus ẽ. Quia non solum iara non a¬
pud eos puniebantur illa flagitia. uerũ
etiam uelut lege publice frequentabãtur:
Sic nr̃is temporib ita multa mala. et si
non talia in aꝑtam consuetudinẽ iam
uenerunt: ut ꝓ his non solum excõmu¬
nicare aliquem laicum non audeamus. snec
clericum degradare. Unde cum exponerem an¬
te aliquot annos epłam ad galathas ineo ip̃o

Expanded text:
quod peccata quamvis magna et horrenda, cum in consuetudinem venerint, aut parva, aut nulla esse creduntur, usque adeo ut non solum non occultanda, verum etiam jam praedicanda ac diffamanda videantur. Quando sicut scriptum est: Laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit, benedicitur . Talis in divinis libris iniquitas clamor vocatur: sicut habes apud Isaiam prophetam de vinea mala: Exspectavi, inquit, ut faceret judicium, fecit autem iniquitatem, et non justitiam, sed clamorem . Unde est et illud in Genesi: Clamor Sodomorum et Gomorrhaeorum multiplicatus est . Quia non solum jam apud eos non puniebantur illa flagitia, verum etiam publice velut lege frequentabantur. Sic nostris temporibus ita multa mala, etsi non talia in apertam consuetudinem jam venerunt ut pro his non solum excommunicare aliquem laicum non audeamus, sed nec clericum degradare. Unde cum exponerem ante aliquot annos Epistolam ad Galatas, in eo ipso
Abbreviated transcription (Latin):
potuerit aut noluerit. Si non potuit infirmus
si noluit inuidus inuenitur. S utrũq hoc
falsum ẽ. Patrigͥ deo filius uerus equalis est.
Sigͦ ut laudas placet tibi quod ame comiemo¬
ratum ẽ. inuisibilia enim eius per ea que facta
sunt intellecta conspiciunt᷑. ꝑid quod factum ẽ
in creatura uisibili. ut parentes id quod ipsi
surt generent. intellige inuisibilem natiuita¬
tem ueri filii dei. ne deum patrem dicas id quod
non ẽ ipse genuisse. Si autẽ hocgenuit qͦd
ẽ ipse. unam patris et filii eẽ substantiam ne¬
gare nolite. uiii
pariter credimus seluasti morem tuum. sed
nichil tibi ad ista respondens etiã ego seruo ꝓmis

Expanded text:
potuerit, aut noluerit. Si non potuit, infirmus; potuerit, aut noluerit. Si non potuit, infirmus; si noluit, invidus invenitur. Sed utrumque hoc falsum est. Patri igitur Deo Filius verus aequalis est. Si ergo, ut laudasnvisibilia enim ejus, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur : per id quod factum est in creatura visibili, ut parentes id quod ipsi sunt generent, intellige invisibilem nativitatem veri Filii Dei, ne Deum Patrem dicas id quod non est ipse genuisse. Si autem hoc genuit quod est ipse; unam Patris et Filii esse substantiam negare nolite. CAPUTpariter credimus; servasti morem tuum: sed nihil tibi ad ista respondens, etiam ego servo promis
Abbreviated transcription (Latin):
infantem crescere sinitis. ut aliquando suo patͥ
possit ẽc̃ equalis. Ad hoc enim perfectum dicitis ẽe
natum. non ut hinc laus eus cresceret. sed ut
minoreius natura remaneret. & cum ista senti¬
in generando filium. quem non equalem geninit
sed minorem. An ideo nichil subtraxit. quia ni¬
chil eorum que gignendo dedit abstulit genito:
Ita sane nichil subtraxit ec filiis hominũ qui
prosꝑe nascuntur. nichil aufert creator ram na¬
tis. quin pocius addit. ut accedat crescentib qͦd
nascentib defuit. Quid gͦ magnum de patre di¬
xisti erga unicum filium qui non ex nichilo
uel ex aliqua materia factus. sed ex ipso natus
est. quid magnum ẽ quia non subtraxit qͦd dedit.
si quod dare potuit non daudo subtraxit: Ubi ẽ
quod eura inuidum non eẽ cdixisti: Anforte da¬
re non potuit: Ubi ẽ onmpotentia dei patris:
Prorrus ad hunc articulum res colligitur. ut
dłs pater equalem sibi gignere filium aut non

Expanded text:
infantem crescere sinitis, ut aliquando suo Patri infantem crescere sinitis, ut aliquando suo Patri possit esse aequalis. Ad hoc enim eum perfectum dicitis esse natum, non ut hinc laus ejus cresceret, sed ut minor ejus natura remaneret. Et cum ista sentiin generando Filium, quem non aequalem genuit, sed minorem? An ideo nihil subtraxit, quia nihil eorum quae gignendo dedit, abstulit genito? Ita sane nihil subtraxit: sed et filiis hominum qui prospere nascuntur, nihil aufert Creator jam natis; quin potius addit, ut accedat crescentibus quod nascentibus defuit. Quid ergo magnum de Patre dixisti erga unicum Filium, qui non ex nihilo vel ex aliqua materia factus, sed ex ipso natus est? Quid magnum est quia non subtraxit quod dedit, si quod dare potuit, non dando subtraxit? Ubi est, quod eum invidum non esse dixisti? An forte dare non potuit? Ubi est omnipotentia Dei Patris? Prorsus ad hunc articulum res colligitur, ut Deus Pater aequalem sibi gignere Filium aut non
Abbreviated transcription (Latin):
re id quod est ipse. et ideodicis dñs dñm genu.¬
it. ds̃ deum genuit et cetera. cur gͦ sicut dixis¬
ti potens potentent non dicis omni potens
om̃i potentem: Si quod sentis uis dicere. dic
dñs maior dnm minorem. genuit. ds̃ maior
deum minorem genuit. tex maior. regẽ mi¬
norem creatai maior creatorem minorem. me¬
lior bonum. sapientior sapiendem. elemen¬
tior elementem. potentioi potentem. Si autẽ ista ñ dicis
et nichil minus quam patet habet filiũ habere con¬
sentis. cur non dicis eqͣlem. et illa omnia cur non sic
percurris ut dicas. dñs equalem dnm̃ genuit dẽ
equalem dm̃. rex equalem regem. creator equalem cre¬
atorem bonus equalem bonum. sapiens equalicer
sapientem. clemens equaliter clementem. potens
equaliter potentem: Si autẽ negas equalẽ: apꝑ¬
te dic ẽt degenerem. Non enim quem dm̃ mino¬
rem de deo maiore natum eẽ dicitis. saltim sicut

Expanded text:
re id quod est ipse, et ideo dicis, Dominus Dominum genure id quod est ipse, et ideo dicis, Dominus Dominum genuit, Deus Deum genuit, et caetera: cur ergo sicut dixisti, Potens potentem; non dicis, Omnipotens omnipotentem? Si quod sentis vis dicere, dic: Dominus major, dominum minorem genuit; Deus major, deum minorem; Rex major, regem minorem; Creator major, creatorem minorem; melior bonum, sapientior sapientem, clementior clementem, potentior potentem. Si autem ista non dicis, et nihil minus quam Pater habet, Filium habere consentis, cur non dicis aequalem? Et illa omnia cur non sic percurris, ut dicas: Dominus aequalem Dominum genuit, Deus aequalem Deum, Rex aequalem Regem, Creator aequalem Creatorem, bonus aequaliter bonum, sapiens aequaliter sapientem, clemens aequaliter clementem, potens aequaliter potentem? Si autem negas aequalem, aperte dic esse degenerem. Non enim quem deum minorem, de Deo majore natum esse dicitis, saltem sicut
Abbreviated transcription (Latin):
descendisse contagia. ut tamen confitearis nullũ
llud sane quod comiemorau partus animali¬
um que cum terrena sint atq mortalia. hoc ta¬
men gignunt quod ipsa sunt. ut homo homi¬
nem. canis canem. puto quod non aspernatus
horrusti. sed te asꝑnari. atꝙ horrere finristi.
dicens tam fedam compatationẽ in illam tantã
immensitatem. non debuisse produci. Cur e¬
nim hoc dixisti. nisi ne tibi de ipsis corrupti¬
bilib fetib fauces ueritas premeret. et te res¬
pirare non sineret sicut et facit. quandoqͥdem
creaturam corruptibilem cerintis hoc quod ip¬
sa ẽ gignere fetum suũ et deum patrem om̃i¬
potentem creditis non potuisse. nisi eius dege¬
nerante natura gignere unicum suum: uii
rex regem genuit. creator creatorem genu
it. bonus bonum genuit. sapiens sapientem
genuit. clemens clementem. potens potentem.
Si sub his uerbis cauere te putas quod uob
obicitur non uos credere dm̃ potuisse gigne¬

Expanded text:
descendisse contagia, ut tamen confitereris nullumdescendisse contagia, ut tamen confitereris nullum CAPUT VI. Illud sane quod commemoravi, partus animalium, quae cum terrena sint atque mortalia, hoc tamen gignunt quod ipsa sunt, ut homo hominem, canis canem; puto quod non aspernatus horruisti, sed te aspernari atque horrere finxisti, dicens, tam foedam comparationem in illam tantam immensitatem non debuisse produci. Cur enim hoc dixisti, nisi ne tibi de ipsis corruptibilibus fetibus fauces veritas premeret, et te respirare non sineret, sicut et facit? Qandoquidem creaturam corruptibilem cernitis, hoc quod ipsa est gignere fetum suum, et Deum Patrem omnipotentem creditis non potuisse nisi ejus degenerante natura gignere unicum suum. CAPUT VII. Rex Regem genuit, quod Creator Creatorem genuit, quod bonus bonum genuit, quod sapiens sapientem genuit, quod clemens clementem genSi sub his verbis cavere te putas quod vobis objicitur, non vos credere Deum potuisse gigne
Abbreviated transcription (Latin):
is uos sp̃m scm̃ competenter honorare
ut doctorem. ut ducatorem ut illuminato¬
tem. ut sc̃ĩscatorem. xp̃m colere ut creacorẽ
patrem cum sincera deuotione adorare ut
autorem. Si auctorem ꝓꝓterea dicis pattem.
nendo eum taltm ut etiã de ipso procedat sp̃s sc̃s. si cre¬
atortm sic dicis filium. ut creatorem non neges patrẽ
catorem. illuminatorem. scĩficatorem. ut hec opera
nec patri audeas auferre nec filio ista tua etiã nr̃a
sunt uerba. Si autẽ talia tibi ydola ponis in corde
ut uos facias deos. unum maiorem idest patrem
um trium minimũ fingas. ut nec dm̃ nuncupa¬
ana fides. ac ꝑ hoc nec fides etiam. Hoc tibi ignosci¬
mus. quod imperite usus uerbo. xp̃m significas¬
ti ad humana descendisse contagia. et quia hoc in
te cortigere uolu. ut scires contagia quomͦ appel¬
lare debeas. calumnias ẽẽ istas dicis. et eas de phi¬
losophice artis instructione uenire arbitraris.
Sufficit michi quod ita putasti xp̃m ad tercena

Expanded text:
itum sanctum competenter honorare ut doctorem, ut ducatorem, ut illuminatorem, ut sanctificatorem; Christum colere, ut creatorem; Patrem cum sincera devotione adorare, ut auctorem. Si auctorem propterea dicis Patrem, nendo eum talem, ut etiam de ipso procedat Spiritus sanctus: si creatorem sic dicis Filium, ut creatorem non neges Patrem catorem, illuminatorem, sanctificatorem, ut haec opera nec Patri audeas auferre nec Filio: ista tua etiam nostra sint verba. Si autem talia tibi idola ponis in corde, ut duos facias deos, unum majorem, id est, Patrem, um trium minimum fingas, ut nec Deum nuncupaana fides, ac per hoc nec fides. Etiam hoc tibi ignoscimus, quod imperite usus verbo, Christum significasti ad terrena descendisse contagia. Et quia hoc in te corrigere volui, ut scires contagia quomodo appellare debeamus; calumnias esse istas dicis, et eas de philosophicae artis instructione venire arbitraris. Sufficit mihi quod ita putasti Christum ad terrena
Abbreviated transcription (Latin):
quia omnia ꝑ ip̃m facta sunt. nec enim
post tempora: seclante tempora nouimꝰ
filium genitum apatre. sigͦ parentib inquis sub¬
ditur. ut diuinarum scripturaram auctoritaᷤ
luce clarius predicat. quantomagis utiq illi
suogenitori ẽ subditus. qui tantum ac talem
eum genuit. scđłm quod ait paulus. cum om̃ia
fuerint filio subiecta. tuno ⁊ ipse filius subietꝰ
erit illi qui sibi subiecit omnia. Hec uerba tua
possent a me putari clicta ẽẽ. et omnino mea
ẽẽ. nisi te audientib cum clicerentur.⁊ postea
hec cuncta legentib eudenter appareret te
illa dixisse. Quis enim crederet consentire
uos posse nob̾. sccłm formam serui. aoꝑ hoc
non sedm formam dei xp̃m ẽẽ subiectum:

Expanded text:
quia omnia per ipsum facta sunt: nec enim quia omnia per ipsum facta sunt: nec enim post tempora, sed ante tempora novimus Filium genitum a Patre: si ergo parentibus, inquis, subditus erat, ut divinarum Scripturarum auctoritas luce clarius praedicat: quanto magis utique illi suo genitori est subditus, qui tantum ac talem eum genuit; secundum quod ait Paulus, Cum omnia fuerint Filio subjecta, tunc et ipse Filius subjectus erit illi qui sibi subjecit omnia ? Haec verba tua possent a me putari dicta esse, et omnino mea esse, nisi te audientibus cum dicerentur, et postea haec cuncta legentibus, evidenter appareret te illa dixisse. Quis enim crederet, consentire posse vos nobis, secundum formam servi, ac per hoc non secundum formam Dei Christum esse subjectum
Abbreviated transcription (Latin):
momater. Non tamen diuersa substantra
est deus pater. ⁊ ds filius. sicut non est di¬
uersa substantia homo mater. ⁊ homo
filius. S audi quid dicat in propħia is¬
te filius. De uentre inquit matris mee
ds meus estu. Noli multis uerbis ad
rem non necessariam conari. operire res
claras. Qui ẽ pater filio ex utero suo. de uen¬
tre matris deus eius est. non de suo. Ad hoc
tione unum statuit clm̃. Respondi gͦ etiã
et de illo scriptũ. minorasti eũ paulomi¬
nus ab angłis. ad quod tu quasi respon¬
dens clixisti. me optime prosecutũ. qm̃
⁊ parentib ꝓpter formam serui eẽt sub¬
iectus. Deinde uolens uelut pro te ẽẽ osten¬
dere quod contra te ẽẽ cernebas. ac sic incau¬
tis minusq attentis hominib. quicũꝙ
ẽẽnt ista lecturi. tanquam respondentem
te facere. ubi quod diceres non habebas.
adiungis ⁊ dicis. Si enim parentibus
subiectus inuenitur quos ipse crcauit

Expanded text:
mo mater: non tamen diversa substantia mo mater: non tamen diversa substantia est, Deus Pater, et Deus Filius; sicut non est diversa substantia, homo mater, et homo filius. Sed audi quid dicat in prophetia iste Filius: De ventre, inquit, matris meae Deus meus es tu. Noli multis verbis ad rem non necessariis conari operire res claras. Qui est Pater Filio ex utero suo, de ventre matris Deus ejus est, non de suo. Ad hoc tione unum statuit Deum. Respondi ergo etiam et de illo sit scriptum, Minorasti eum paulo minus ab Angelis . Ad quod tu quasi respondens dixisti me optime prosecutum, quoniam et parentibus propter formam servi esset subjectus. Deinde volens velut pro te esse ostendere, quod contra te esse cernebas; ac sic incautis minusque attentis hominibus, quicumque essent ista lecturi, tanquam respondentem te facere, ubi quod diceres non habebas; adjungis et dicis: Si enim parentibus subjectus invenitur quos ipse creavit,
Abbreviated transcription (Latin):
tu cum respondere uoluisses. multa di¬
xisti. ⁊ multa testimonia que te nichil
adiuuant protulisti. Quomodo tamen dictũ
sit de uentre matris mee ds meus es tu.
quamius eadem scripture uerba memora ᷤ¬
ses. nullo modo inuenire potiusti. Cur au¬
tem in eo loco posueris. psalmi alterius tes¬
timonium. ubi scriptum ẽ: tecum princi¬
pium indie uirtutis tue. insplendorib sc̃o¬
rum. ex utero aute luciferam genui te. om¬
nino non iuideo. Non enim filii ꝑsona est
dicentis. ex utero tuo aut de uentre tuo
ds meus es tu. Illa ineffabilis generatio
etiam. si ex utero patris accipitur. hoc
significatum est. quia de se ip̃o. hoc ẽ de
substantia sua deus deum genuit. sicut
ex utero matris quando natus ẽ homo ho¬
minem genuit. ut intelligeremus in utͣqͣ
generatione non diu̾sas eius qui ẽ natus
⁊ eorum de quib est natus ẽẽ substancias. di¬
uersa quidem substancia ẽ. ds pater. ⁊ ho¬

Expanded text:
tu cum respondere voluisses, multa ditu cum respondere voluisses, multa dixisti, et multa testimonia quae te nihil adjuvant, protulisti. Quomodo tamen dictum sit, De ventre matris meae Deus meus es tu; quamvis eadem Scripturae sanctae verba memorasses, nullo modo invenire potuisti. Cur autem in eo loco posueris psalmi alterius testimonium, ubi scriptum est, Tecum principium in die virtutis tuae, in splendoribus sanctorum, ex utero ante luciferum genui te ; omnino non video. Non enim Filii persona est dicentis, Ex utero tuo, aut, De ventre tuo, Deus meus es tu. Illa ineffabilis generatio etiam si ex utero Patris accipitur, hoc significatum est, quia de se ipso, hoc est, de substantia sua Deus Deum genuit, sicut ex utero matris quando natus est, homo hominem genuit: ut intelligeremus in utraque generatione non diversas ejus qui est natus, et eorum de quibus est natus, esse substantias. Diversa quidem substantia est, Deus Pater, et ho
Abbreviated transcription (Latin):
eptimo loco dixi usq adeo autem
filium agnoscunus magnum dm̃
ut patri dicamus equalem. Itaq sine
causa inquam nob quod ualde profitem᷑
testimoniis ⁊ multiloquio probare uolu¬
isti. ⁊ his uerbis meis addidi disputationẽ.
in qua rationem reddidi quare filius cũ
sit patri equalis. clicat eum tamen deũ
suum ubi ait. ascendo ad patrem meum
testimonium. quo te probare existimasti
quod patri filius non ẽẽt equalis. Ego ita¬
ꝙ tibi ad ista respondens. dixi patrem ꝓpt̃¬
ea etiam deum unigeniti filii. qm̃ factus
est homo. et natus ex femina. et hoc esse
quod dicit in psalmo. ubi quod futurum
erat prenunciauit. de uentre matris mee
deus meus es tu. ut ostenderet patrem hĩc
eẽ deum suum. quia homo factus ẽ. homo
enim de uentre. matris ẽ natus. & scdm ho¬
minem de uirgine natus ẽ deus. ut ñ
solum pater illi eẽt. qui eum de se ipso ge¬
nuit. uerum etiã deus eius ẽẽt. quem de
uentre matris hominem creauit. Ad hec

Expanded text:
eptimo loco dixi: Usque adeo autem Filium agnoscimus magnum Deum, ut Patri dicamus aequalem. Itaque sine causa, inquam, nobis quod valde profitemur, testimoniis, et multiloquio probare voluisti. Et his verbis meis addidi disputationem, in qua rationem reddidi, quare Filius cum sit Patri aequalis, dicat eum tamen Deum suum, ubi ait: Ascendo ad Patrem meum hoc evangelicum testimonium, quo te probare existimasti quod Patri Filius non esset aequalis. Ego itaque tibi ad ista respondens, dixi Patrem propterea etiam Deum esse unigeniti Filii, quoniam factus est homo et natus ex femina: et hoc esse quod dicit in Psalmo, ubi quod futurum fuerat praenuntiavit, De ventre matris meae Deus meus es tu ; ut ostenderet Patrem hinc esse Deum suum, quia homo factus est. Homo enim de ventre matris est natus, et secundum hominem de virgine natus est Deus: ut non solum Pater illi esset qui eum de se ipso genuit, verum etiam Deus ejus esset quem de ventre matris hominem creavit. Ad haec
Abbreviated transcription (Latin):
ueraciter dictum est quod ueritas dixit. et
omina que habet pater filii sunt. non potest
non osse filii quantacunꝙ sit incapabilitas patͥs.
& hauc domini sententiam. ubi ait. omnia que
habet pater mea sunt. tanquam rectissimam re¬
gulam ad uos siue conuncendos. siue quod ma¬
gis cupirus corrigendos. per multa adhibere debe¬
mus. ut ubicunꝙ aliquid tribuitis. patri quod
filio denegatis. ipsam fidelissimam testem contra
errores ur̃os. uel contra mendacia. producamus.
Quid opus est autem in eo tibi resistere. quod
humanam sapientiam contendis esse uisibilem.
cum ipsam animani humanam inqua est utiq
humana sapientia inrusibilem esse concesseris.
Sed quodlibet sentias de uniuersa inuisibili cre¬
atura. quantum ad hoc pertinet de quo int̃ nos
agitur. satis tibi demonstratum est. non esse so¬
lum inuisibilem patrem.

Expanded text:
quoniam veraciter dictum est quod Veritas dixit, et quoniam veraciter dictum est quod Veritas dixit, et omnia quae habet Pater, Filii sunt; non potest non esse Filii quantacumque sit incapabilitas Patris. Et hanc Domini sententiam, ubi ait, Omnia quae habet Pater, mea sunt; tanquam rectissimam regulam ad vos, sive convincendos, sive, quod magis cupimus, corrigendos, per multa adhibere debemus: ut ubicumque aliquid tribuitis Patri quod Filio denegatis, ipsam fidelissimam testem contra errores vestros, vel contra mendacia producamus. Quid opus est autem in eo tibi resistere, quod humanam sapientiam contendis esse visibilem; cum ipsam animam humanam, in qua est utique humana sapientia, invisibilem esse concesseris? Sed quodlibet sentias de universa invisibili creatura, quantum ad Deum pertinet, de quo inter nos agitur, satis tibi demonstratum est non esse solum invisibilem Patrem.
Abbreviated transcription (Latin):
patrem: sed uidit incapabilem. Pater autem in¬
quis sic uidet filium. ut tenens in sinusuo et ha¬
bens. Sic non sapiunt. nͥ qui carnalit̾ sapiunt.
Sinum qͥppe tibi fingis ut uideo aliquiam capa¬
citatem. maioris patris qua filium minorem ea¬
piat. atq contineat sicut hominem corporalit̃
capit domus. aut sicut sinus nutricis capit in¬
fantem. Ergo inter mirabilia xp̃i et hoc dis¬
putabitur quia in forma serui crelut. et ma¬
ior ẽ factus quam in forma dei fuerat. ut cium
portaretur in sinu patris. nunc sedeat ad drx¬
teram patris. Abice ista puerilia uel anicula¬
tia fantamata de corde tuo. et sinrim patris ideo
dictum acripe. ut intelligatur ille genicus. iste
gmitor. non ut ille maioi hic minor. Nam si incapabi¬
lis est patte. filius uͦ capadilis non est. non ue¬
raciter dictum est. omnia que habet patet mea st᷑
quando quidem responderi ei potest ecce incapa¬
bilit atem habet pater que non est tua. Sed

Expanded text:
ergo Patrem, sed vidit incapabilem. Pater autem, inergo Patrem, sed vidit incapabilem. Pater autem, inquis, sic videt Filium, ut tenens in sinu suo et habens. Sic non sapiunt, nisi qui carnaliter sapiunt. Sinum quippe tibi fingis, ut video, aliquam capacitatem majoris Patris, qua Filium minorem capiat atque contineat: sicut hominem corporaliter capit domus, aut sicut sinus nutricis capit infantem. Ergo inter mirabilia Christi et hoc deputabitur, quia in forma servi crevit, et major est factus quam in forma Dei fuerat, ut cum prius portaretur in sinu Patris, nunc sedeat ad dexteram Patris. Abjice ista puerilia vel anicularia phantasmata de corde tuo: et sinum Patris ideo dictum accipe, ut intelligatur iste genitus, ille nitor; non ut ille major, hic minor. Nam si incapabilis est Pater, Filius vero incapabilis non est, non veraciter dictum est, Omnia quae habet Pater, mea sunt : quandoquidem responderi ei potest, Ecce incapabilitatem habet Pater, quae non est tua. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ed eleganter te existimas inuenisse quod di¬
ceres. uͥ aisti de filio. uidit gͦ patrem. s uidit
incapabilem. nec attendis quia ⁊ siuidit incapa¬
bilem. quẽ sicut putas capere non potuit. non ca¬
men inuisibilẽ quem uidere potuit. Tu anitẽ no¬
biscũ. non cle capabili et in capabili. sed de uisibi¬
li et in insibili cũ ista diceres dispritabas. Quia
nec a płs ait incapabili. sed ait inuisibili soli deo.
unde hoc testimoniũ prote adhibendũ putasti.
ut hinc etiã decolorares filium. tanꝗͣ ipse in dei
forma inuisibrlis non sit. S qm̃ ueritate con¬
uictas ⁊ filiũ confessus es inuisibilem. ĩparasti tibi
quantũ existimo sic dicerer inuisibilis ininsibi¬
lem genuit. quomͦ dixisti potens potentem. Ut
cum discurrereris hoc ate. quomͦ diceretur tes¬
pondetes. Inuisibilior inuisibilem genuit. sicut
potentior potentem. sapientior saprentem. S qͣm
sapienter ostendisti filio. incapabilem pattem.
filium uͦ capabilem patri. Dixistienim. Uidit

Expanded text:
ed eleganter te existimas invenisse quod diceres, ubi aisti de Filio: Vidit ergo Patrem, sed vidit incapabilem. Nec attendis, quia etsi vidit incapabilem, quem sicut putas, capere non potuit; non tamen invisibilem, quem videre potuit. Tu autem nobiscum non de capabili et incapabili, sed de visibili et invisibili, cum ista diceres, disputabas: quia nec Apostolus ait, Incapabili; sed ait, Invisibili soli Deo. Unde hoc testimonium pro te adhibendum putasti, ut hinc etiam decolorares Filium, tanquam ipse in Dei forma invisibilis non sit. Sed quoniam veritate convictus, et Filium confessus es invisibilem, praeparasti tibi, quantum existimo, sic dicere, Invisibilis invisibilem genuit; quomodo dixisti, potens potentem; ut cum discutereris, hoc a te quomodo diceretur, responderes, Invisibilior invisibilem genuit, sicut potentior potentem, sapientior sapientem, et caetera tua. Sed quam sapienter ostendisti Filio incapabilem Patrem, Filium vero capabilem Patri. Dixisti enim: Vidit
Abbreviated transcription (Latin):
monstrans. noli hoc sed hoc. ut sciat unꝰquis¬
ꝙ in eo se liberari a malo quod non infertur
⁊ spe maiorem dixit apłs. quanto in quocũꝙ
maior est. tanto melior ẽ in quo ẽ. Cum enĩ
queritur utrum quisꝙ sit homo bonus. ñ
queritur quid credat aut quid speret. sed
quid amet. Nlam qui recte amat. ꝓculdu¬
bio recte credit ⁊ sꝑat. Qui uͦ non amat
inaniter credit. etiam si sint uera que cre¬
dit. Inaniter sꝑat etiam si ad ueram feli¬
citatem doceantur ꝑtinere que sꝑat. nͥ
ad hoc credat ac speret. quod sibi petenti do¬
nari possit ut amet. Quamius enĩ spera¬
re sine amore non possit. fieri tamen potest
ut id non amet. sine quo ad id quod sperat
non potest peruenire. tanquam si speret
uitam et̾nam. quam quis non amat: ⁊ non
amet iusticiam. sine qua nemo ad illam per¬
indilectione nondum habet. petit ut acci¬
piat. querit ut inueniat. prilsat ut aꝑiat᷑
ei. fĩdes namq impetrat: quod lex imperat.

Expanded text:
monstrans noli hoc, sed hoc: ut sciat unusquisque in eo se liberari a malo, quod non infertur ac spe majorem dixit Apostolus , quanto in quocumque major est, tanto melior est in quo est. Cum enim quaeritur, utrum quisque sit homo bonus, non quaeritur quid credat, aut speret, sed quid amet. Nam qui recte amat, procul dubio recte credit et sperat: qui vero non amat, inaniter credit, etiamsi sint vera quae credit; inaniter sperat, etiamsi ad veram felicitatem doceantur pertinere quae sperat: nisi et hoc credat ac speret, quod sibi petenti donari possit ut amet. Quamvis enim sperare sine amore non possit, fieri tamen potest ut id non amet, sine quo ad id quod sperat non potest pervenire. Tanquam si speret vitam aeternam, quam quis non amat? et non amet justitiam, sine qua nemo ad illam perin dilectione nondum habet, petit ut accipiat, quaerit ut inveniat, pulsat ut aperiatur ei . Fides namque impetrat quod lex imperat.
Abbreviated transcription (Latin):
tas orta ẽ. Nam declinationẽ nunc ap¬
pello. quicquid siue ꝑ uoces. siue per
significationes. flectendo u̾ba contin¬
nes. S hoc genus ambiguitatum minu¬
tatun concidere ac prosequi. pene in finitũ
cerit. ingenio presertim tuo. Uide nunc
ea. que diu̾sa origine ueniunt. Nlam ip̃a
diuiduntur ad huc in duas formas. qua¬
tum una ẽ que contingit diu̾sitate lin¬
guarum. ut cum dicimus istuc. Hec una
uox apud grecos aliud aliud apud nos sig¬
nificat. Quod genus notandum om̃iuo
quot linguas nosset. aut quot lingniᷤ
disputaret. Altera forma ẽ que in una
quidem longua facit ambiguitatem.
diuersa tamen eorum origine que
in uno uocabulo significantur. quale
est illud quod de nepote supra posui¬
mus. quod rursus in duo scinditur.
aut enim subeodem genere partis o¬
rationis fit. nomen enimẽ nepos cũ
filium filii ⁊ cum luxuriosum signi¬

Expanded text:
tas orta est. Nam declinationem nunc aptas orta est. Nam declinationem nunc appello, quidquid sive per voces sive per significationes flectendo verba continnes. Sed hoc genus ambiguitatum minutatim concidere ac persequi paene infinitum cerit, ingenio praesertim tuo. Vide nunc ea quae ex diversa origine veniunt. Nam et ipsa dividuntur adhuc in duas primas formas, quarum una est, quae contingit diversitate linguarum: Ut, cum dicimus tu, haec una vox aliud apud Graecos aliud apud nos significat. Quod genus notandum omnino quot linguas nosset aut quot linguis disputaret. Altera forma est, quae in una quidem lingua facit ambiguitatem, diversa tamen eorum origine, quae in uno vocabulo significantur, quale est illud quod de 'nepote' supra posuimus. Quod rursus in duo scinditur. Aut enim sub eodem genere partis orationis fit—tam nomen est enim 'nepos' cum 'filium filii' quam cum 'luxuriosum' signi
Abbreviated transcription (Latin):
uunt nomen hoc usurparunt. Aut ab ef¬
ficiente effectum. ut cicero est liber cicero¬
nis. Aut ab effectu efficiens. ut terror qui
terrorem facit. Aut a contiuente quod cõ¬
tinetur. ut domus etiam qui in domo
sunt dicuntur. aut conu̾sa uice ut cas¬
tanea etiam arbor dicitur. que non ẽ. uel
siquid aliud inueniri potest. quod ex
eadem origine quasi tranfferendo cog¬
nominetur. Uides ut arbitror que faciãt
in uob̾ ambiguitatem. Que autem ad
eandem originem ꝑtinentia contẽtio¬
ne declinationis ambigua ẽẽ cdicimꝰ
talia sũt. fãc uerbi causa. quen quam
enda sunt. Item scribere qui dicit incer¬
tum ẽ utrum infinitiuo actun. an
imꝑatiuo passim ꝓminciauerit. Ho¬
mo quamuis unum nomen sit ⁊ una e¬
nunciatio. tamen fit aluid ex nomina
tiatio quoq diu̾sa ẽ. Doctius ali¬
ud ẽ cum dicimus docius mancipiũ̃
aliud cum dicimus doctiuis illo dispri¬
tat ille. Declinatiomis gͥcausa. ambigui¬

Expanded text:
vunt nomen hoc usurpatum est—aut ab efvunt nomen hoc usurpatum est—aut ab efficiente effectum ut 'Cicero' est liber Ciceronis— aut ab effecto efficiens ut 'terror' qui terrorem facit—aut a continente quod continetur. Ut 'domus' etiam qui in domo sunt dicuntur—aut conversa vice ut 'castanea' etiam arbor dicitur—vel si quid aliud inveniri potest, quod es eadem origine quasi transferendo cognominetur. Vides ut arbitror, quam faciat in verbis ambiguitatem. Quae autem ad eandem originem pertinentia condicione declinationis ambigua esse diximus, talia sunt. Fac verbi causa quemquam enda sunt. Item 'scribere' qui dicit, incertum est utrum infinitivo activi an imperativo passivi pronuntiaverit. 'homo' quamvis unum nomen sit et una enuntiatio, tamen fit aliud ex nominattiatio quoque diversa est. 'doctius' aliud est cum dicimus 'doctius mancipium', aliud cum dicimus 'doctius illo iste disputavit'. Declinatione igitur ambigui
Abbreviated transcription (Latin):
una dissinitione concludi: sed tam̃ unũ
habent fontem. Ipsum soilicet uerum ho¬
minem. cuius et illa statua. et illi libri
et illud cadauer ẽ. Ex diu̾sa origine. ut
cum dicimus nepos. longe ex diu̾sa filiũ filiĩ.
et luxuriosum significet. Hec gͦ distincta te¬
neamus. Ui de ⁊ illud genus quodex eadem
appello in que item diuidatur. Nam diuidi¬
tur in duo. quorum unũ trans latione. al¬
terum declinatione contingit. Translatio.¬
nem uoco. cum uel similitudine unum no¬
men fit multis reb. ut tullius et ille in qͦ
magna eloquentia fuit est statua eius dici¬
tur. Uel ex totocum pars cognominatur
ut cum cadauer illud tullius dici porest. uł
ex parte totum. ut cum tecta dicimꝰ totas
domos. aut agenere species. Uerba enum pͥn¬
cipaliter dicuntur omnia quib loqͥmur.
sed uerba tamen proprie nominata sunt
que ꝑ modos et ꝑtempora declinamus. aut
scolis sunt. omnes tamen qui in litteris ui¬

Expanded text:
una definitione concludi, sed tamen unum una definitione concludi, sed tamen unum habent fontem, ipsum scilicet verum hominem, cujus et illa statua, et ille liber, et illud cadaver est. Ex diversa origine, ut cum dicimus, nepos, longe ex diversa origine filium filii et luxuriosum significat. Haec ergo distincta teneamus, et inde illud genus, quod ex eadem appello, in quae iterum dividatur. Nam dividitur in duo, quorum unum translatione alterum declinatione contingit. Translationem voco cum vel similitudine unum nomen fit multis rebus ut 'Tullius' et ille in quo magna eloquentia fuit et statua eius dicitur—vel ex toto cum pars cognominatur ut cum cadaver eius 'Tullius' dici potest—vel ex parte totum ut cum 'tecta' dicimus totas domos—aut a genere species: 'verba' enim principaliter omnia dicuntur quibus loquimur, sed tamen 'verba' proprie nominata sunt quae per modos et per tempora declinamus—aut scholis sunt, in omnes tamen qui in litteris vi
Abbreviated transcription (Latin):
hocipsum exemplo dicere. & enim cum ad¬
uerbium dicimus. hec ipsa enuntiatio
nomen ẽ. Item scdm aliam notionem. ad¬
uerbium utiq aduerbimẽ. ⁊ nomen no¬
uerbium non ẽ adu̾bium quia nomen ẽ.
Itempes creticus quando quid significet
diffinitur. non potest hoc ipsum exemplo
ẽẽ. Hec ipsa enim enunciatio quando di¬
cimus creticus. prima longa sillaba. de¬
inde duab breuib constat. Quod autẽ
significat longa sillaba. ⁊ breuis ⁊ longa
est. Ita ⁊ hic scd̾m aliam notionẽ creticꝰ
nichil aliud ẽ quam creticꝰ. et dactilus
non ẽ. Sccłm aliam uͦ creticus non est
rum ad loquendi usum clictũ est ꝑtine¬
re. duas habet formas. Nam equiuo¬
ex diuersa. Ex eadem origine appello. qͦ¬
quamuis uno nomine ac non sub una
diffinitione teneantur. uno tamen qͣsi
fonte manant. ut ẽ illud quod tallius.
et homo et statua.⁊ codex. et cadauerꝰ. in¬
telligi potest. Non possunt quidem ista

Expanded text:
hoc ipsum in exemplum dicere. Etenim cum 'adhoc ipsum in exemplum dicere. Etenim cum 'adverbium' dicimus, haec ipsa enunomen est. Ita secundum aliam notionem, adverbium utique adverbium est, et nomen noverbium non est adverbium, quia nomen est. Item pes creticus, quando quid significet definitur, non potest hoc ipsum pro exemplo esse: haec enim ipsa enuntiatio quando dicimus, creticus, prima longa syllaba, deinde duabus brevibus constat; quod autem significat, longa syllaba et brevis et longa est: ita et hic secundum aliam notionem, creticus nihil aliud est quam creticus, et dactylus non est; secundum aliam vero creticus non est rum ad loquendi usum dictum est pertinere, duas habet formas. Nam aequivoentia, aut ex diversa. Ex eadem origine appello, quando uno nomine ac non sub una definitione teneantur, uno tamen quasi fonte dimanant, ut est istud, quia Tullius et homo et statua et codex et cadaver intelligi potest: non possunt quidem ista