comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uersus est acsqualorẽ. Et erit forntu¬
do ur̃a ac tauilla stuppe. Pro fauilla ati¬
otinataia interp̃tatus est syminachus.
Quando stuppa pectitur. & quicquid sor¬
dium habet ꝓicitur. Omnis igit᷑ fortitudo
& suꝑbia peccatoꝵ & sceleratoꝵ isrł qui
derefiguerunt dñm: & iccirco consũpti st̃.
& sacrificauerunt ydolis & erubescent
iortis quos elegerunt redigentar ĩpur¬
gamenta stuppe que leui uorantur incen¬
dio Sequitur euim. Et opus cius idest
fortituddinis uestre siue ydolatrie inqua
erraueritis paruula scintilla confirmet.
Et succendetur utrumq fumil. Et sci
opera que faciunt. sy fiue ydolum et
ierłm in qua ydolum fuit. & succenden¬
te domino nullus extinguere poterit
Que omnia de contraruis quody dogma¬
tibus accipere possumus quod ⁊magist
& discipuli parter ꝑeant. et omne opus e¬
oꝵ ignis pabulum sit.
Uerbum quod uidit ysaias filius amos

Expanded text:
versus est, ac squalorem. Et erit fortituversus est, ac squalorem. Et erit fortitudo vestra ut favilla stupae. Pro favilla, ἀποτίναγμα interpretatus est Symmachus: quando stupa pectitur, et quidquid sordium habet, projicitur. Omnis igitur fortitudo et superbia peccatorum et sceleratorum Israel, qui dereliquerunt Dominum, et idcirco consumpti sunt: et sacrificaverunt idolis, et erubescent in hortis, quos elegerunt; redigentur in purgamenta stupae, quae levi vorantur incendio. Sequitur enim: Et opus ejus, id est, fortitudinis vestrae, sive idololatriae, in qua erraveratis, parvula scintilla consumet. Et succendetur utrumque simul: et non opera quae faciunt, sive et idolum et Jerusalem, in qua idolum fuit: et succendente Domino, nullus exstinguere poterit. Quae omnia de contrariis quoque dogmatibus accipere possumus: quod et magistri et discipuli pariter pereant, et omne opus eorum ignis pabulum sit. Cap. II Verbum quod vidit Isaias, filius Amos
Abbreviated transcription (Latin):
s reliqine de quib fupradictũ. ẽ. Re¬
ducet᷑ autẽ imusticia cũ scelerati os¬
peccatores contͥtifuerint: &e qͥ dnm̃ reliq̃¬
re consumpti. Cũq saluati fuerint: ꝯfimm¬
dentur qui ydolis pͥus sacrificau̾ant. &
erubescent mortis quoselegerant. Signifi¬
cant aut̃ loca luxurie lucos & nemora.
runt enĩ quasi therebintus defluenti¬
bus foliis: & uelut ortus siue ꝑaradysus
sine aqua. Usq hodie itidei legentes scͥp¬
turas scãs. therebintus st̃ siue quercus.
ut interp̃tatus est syminachus ⁊ iuxta
euangłrum ficiis que aruit: inquacum
dñs poma quesisset & non iuenisset eter¬
na ei ariditate maledixit. S & ipia folia
& poma uerboꝵ: mĩc apud eos ẽ cesaue¬
runt. Ortus quoq irriguus id est scientia
scͥpturarũ fiue paradysus diuersarũ ar¬
boꝵ: quia absq gr̃a sp̃itali est. ne holera
quidem affert. de quib apłc loquitur
Qui infirmus ẽ: holera manducet. Et fic¬
eatis radicibis omnis iuror mnariditatẽ

Expanded text:
. Reducentur autem in justitia, cum scelerati peccatores contriti fuerint, et qui Dominum reliquere, consumpti. Cumque salvati fuerint, confundentur qui idolis prius sacrificaverant: et erubescent in hortis, quos elegerant. Significat autem loca luxuriae, lucos et nemora. Erunt enim quasi terebinthus defluentibus foliis; et velut hortus, sive paradisus, sine aqua. Usque hodie Judaei legentes Scripturas sanctas, terebinthus sunt, sive quercus, ut interpretatus est Symmachus. Et juxta Evangelium , ficus quae aruit, in qua cum Dominus poma quaesisset, et non invenisset, aeterna ei ariditate maledixit. Sed et ipsa folia et poma verborum nunc apud eos esse cessarunt: hortus quoque irriguus, id est, scientia Scripturarum, sive paradisus diversarum arborum, qui absque gratia spirituali est, nec olera quidem affert, de quibus Apostolus loquitur: Qui infirmus est, olera manducet : et siccatis radicibus, omnis viror in ariditatem
Abbreviated transcription (Latin):
iicos meos. Corripit autẽ scribas & phari¬
seos: de quib in euangłio loqiitur. Ue uo¬
bis scribe & pharisei. Et in alio loco. bene¬
rario adultera & ꝑuersa signũ querit:
& fignum non dabitur ei nisi signũ ione
ꝓpħe. Plangit autem clementissimus pa¬
ter principes delinquentes & hostes suos
uocat & iniicos appellat: quod ꝑeant.
quod nolint agere penitentiam. quod se
uenientem non susceꝑuit. Appropinquats

Expanded text:
micos meos. Corripit autem Scriba et Pharimicos meos. Corripit autem Scriba et Pharisaeos, de quibus et in Evangelio loquitur: Vae vobis, Scribae et Pharisaei . Et in alio loco: Generatio adultera et perversa signum quaerit: et signum non dabitur ei, nisi signum Jonae prophetae . Plangit autem clementissimus pater principes delinquentes et hostes suos vocat, et inimicos appellat, quod pereant, eo quod nolint agere poenitentiam, quod se venientem non susceperint. Appropinquans
Abbreviated transcription (Latin):
& non untantur illud dauid. Si reddidi
retribuentib michi mala. & iheremie
de iusto dicentis. Dabit ꝑcutienti maxillã
suam. satitrabitur obprobriis. ut imple¬
at euangłicum uirum cui dicitur. qui te
ꝑcusserit inmaxilla: prebe ei & alteram.
ropter hoc ait dñs exercituum fortis
ifrł. Pro fortis ifrł quod omnes similiter
transtulerunt: soli .lix. nescio quid uolen¬
tes posuerunt. ue fortis isrł. Quod nos
sic edissere possumus ut dicamus pͥncipeᷤᷤ
quoq corripiatq robustos dequib scͥptũ
est. Potentes potenter tormenta paciunt᷑:¬
& cui plus datur: plus exigitur ab eo. Ab-¬
utimur ꝙ hoc testimonio: si quando opꝰ
fuerit aduersum eccłie pͥncipes qui de
struunt oꝑibus dignitatẽ suam. Hen
consolabor suꝑ hostib meis: & uindica¬
bor de inimicis meis. Rursum oꝵ hoc qͦd
inhebraico non habetur ponunt .lxx.
non cessabit euim furor meus contra ini¬

Expanded text:
et non imitantur illud Davidicum: Si reddidi et non imitantur illud Davidicum: Si reddidi retribuentibus mihi mala ; et Jeremiae de justo dicentis: Dabit percutienti se maxillam suam, saturabitur opprobriis : ut impleat Evangelicum virum, cui dicitur: Qui 27 te percusserit in maxillam, praebe ei et alteram . Propter hoc ait Dominus exercituum, fortis Israel: Pro fortis Israel, quod omnes similiter transtulerunt, soli LXX, nescio quid volentes posuerunt: Vae fortes Israel; quod nos sic edisserere possumus, ut dicamus, principes quoque corripi, atque robustos, de quibus scriptum est: Potentes potenter tormenta patientur ; et: Cui plus datur, plus exigetur ab eo . Abutimurque hoc testimonio, si quando opus fuerit adversum Ecclesiae principes, qui suam destruunt operibus dignitatem. Heu consolabor super hostibus meis, et vindicabor de inimicis meis. Rursum et in hoc, quod in Hebraico non habetur, ponuntur LXX, Non cessavit enim furor meus contra ini
Abbreviated transcription (Latin):
paitoris farisq uide Q uod quidem ⁊ nos
cauere debennis ne accipientes ab homini¬
bus scł̃i munera qui ꝑ rapinas miserorũꝙ
latrimas. diuicias congregant. nontam
aicatur ꝙ nobis. uidebas furem. & cur¬
rebas cum eo. & cum adulteris portionẽ
tuam ponebas. Qmnes dailigunt mi¬
nera: sequuntur recributiones In katalo¬
go uiciorum numerantur etiam hii qui
ditigunt munera. Non ixit qui accipi¬
unt: hoc enim sepe necessitate fit. sed qui
non putant amicos nisi aquib dona ꝵ¬
quorũ exhauriunt marsupiũ. de quib &
eccłiastes loquitur: quidiligit pecumam:
ñ implebitur pecuma. Istuismodi sequun¬
tur retributiones ut laudent eosãquib
aliquid acceꝑint: uelcerte nulli quippiã
tribuant insi aquo se recepturos puitaue¬
ruit. Pro retͥbutionibus syminachus iticis¬
situdines uel ultiones interp̃tatus est. Ut
hii quoq inculpa fint qui reddunt malũ
ꝓmalo. & dentem ꝓdente. oculum ꝓ ocło.

Expanded text:
proditoris furisque Judae. Quod quidem et nos proditoris furisque Judae. Quod quidem et nos cavere debemus, ne accipientes ab hominibus saeculi munera, qui per rapinas miserorumque lacrymas divitias congregant, non  obis, Videbas furem, et currebas cum eo, et cum adulteris portionem tuam ponebas . Omnes diligunt munera, sequuntur retributiones. In catalogo vitiorum numerantur etiam hi qui diligunt munera. Non dixit, qui accipiunt: hoc enim saepe necessitate fit; sed qui non putant amicos, nisi a quibus dona pquorum exhauriunt marsupium: de quibus et Ecclesiastes loquitur: Qui diligit pecuniam, non implebitur pecunia . Istiusmodi sequuntur retributiones, ut laudent eos a quibus aliquid acceperint, vel certe nulli quidpiam tribuant, nisi a quo se recepturos putaverint. Pro retributionibus, Symmachus, vicissitudines, vel ultiones, interpretatus est, ut hi quoque in culpa sint, qui reddunt malum pro malo, et dentem pro dente, oculum pro oculo ;
Abbreviated transcription (Latin):
est sensus. lex deipura atq sincera. et
Quod dñs in euangelio plemus docet eos
omsisse legem dei: & sequi mandata
hominum. Omnisq doctor qui austeri¬
tatem sͥpturarum ꝑ quã porest audien¬
tes corriꝑe uertit ad grãm: & tta loguis.
it non corrigat s delectet audientes. um̃
sc̃aꝵ scͥpturarũ iuolat. atꝙ corrumpit
sensu suo. heretici quoq euangłicam ue¬
ritatẽ corrumpunt praua intelligentia
& siuit caupones pessum. facientes deuino
architrictimis. quale & regina saba insa¬
lomonis est mirata conuiinio. pincernas
enis & iimstros im sua uoce collaudais
S & eccłiastes ministeria uini ati con¬
uruii fui mystico sermone describit. uni
uium interp̃tatus est. quod apud grecos
appeliatur. P nincipestui mobedientẽ:
socii ftirum. Pro inobedientib aquilare¬
cedentes. syminachns declinantes inter p̃¬
tatus est. P aincipes autem scribas uocas
ambulatierunt itinere. & socii fuerunt

Expanded text:
est sensus: Lex Dei pura atque sincera, et est sensus: Lex Dei pura atque sincera, et quod Dominus in Evangelio plenius docet, omisisse eos legem Dei, et sequi mandata hominum. Omnisque doctor qui austeritatem Scripturarum per quam potest audientes corripere, vertit ad gratiam: et ita loquitur, ut non corrigat, sed delectet, audientes: vinum sanctarum Scripturarum violat, atque corrumpit sensu suo. Haeretici quoque Evangelicam veritatem corrumpunt prava intelligentia, et sunt caupones pessimi, facientes de vino architriclinus: quale et regina Saba in Salomonis est mirata convivio, pincernas ejus et ministros vini, sua voce collaudans . Sed et Ecclesiastes ministeria vini, atque convivii sui, mystico sermone describit . Unde vium interpretatus est quod apud Graecos appellatur. Principes tui inobedientes, socii furum. Pro inobedientibus, Aquila, recedentes: Symmachus, declinantes, interpretatus est. Principes autem Scribas et Phaambulaverunt itinere, et socii fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
lbi dicit᷑. instiss autẽ quid fecit: Bñsu
templo scõsuo: dñs incelo sedeseius. Que
omina possumus scd̾m anagogen refer¬
readammã scĩ quondã uri inquapriꝰ
Ei iuisticia commorata ẽ si postea pecca¬
tierit. & ꝓ hospite deo homicide hores
mea fueriit commorati. Argentum
tuum uersum ẽ inscoriam. ad ciuitatẽ
loquitur syon: inqua pͥus reqͥeuit iusti¬
cia Ad argentũ illius doctͥna uidelicet
scͥpturaꝵ dequa inpsalmis legit᷑. eloqͥa
dñi eloquia casta. argentũ igne exami¬
uatũ ꝓbatum t̾re. purgatũ septuylum
uersum sit inscoriam. qd̾ hebraice dicit᷑
Syeym. rubigo indelicet metalloꝵ siue
purgamenta & sordes que igne excoquũ¬
tur &r qinia argentũ nominauerat ser¬
uat nctaphoram. ł otest autẽ & hoc di¬
cĩqͥnod uisti & sc̃i uiri qui pͥus murbe
uersati funt. postea insordes uersi sunt
percatoꝵ. Caupones tui miscent u¬
num aqua. Pro quo syminachus transtu¬
lit. uiũ tuum mixtum est aqua. Et

Expanded text:
citur: Justus autem quid fecit? Dominus in templo sancto suo: Dominus in coelo sedes ejus . Quae omnia possumus secundum Anagogen referre ad animam sancti quondam viri, in qua prius Dei justitia commorata est, si postea peccaverit, et pro hospite Deo, homicidae daemones in ea fuerint commorati. Argentum tuum versum est in scoriam. Ad civitatem loquitur Sion, in qua prius requievit justitia: quod argentum almis legimus: Eloquia Domini, eloquia casta: argentum igne examinatum, probatum terrae, purgatum septuplum , versum sit in scoriam, quod Hebraice dicitur SIGIM  : rubigo videlicet metallorum, sive purgamenta et sordes, quae igne excoquuntur, ut quia argentum nominaverat, servet metaphoram. Potest autem et hoc dici, quod justi et sancti viri qui prius in urbe versati sunt, postea in sordes versi sint peccatorum. Caupones tui miscent vinum aqua. Pro quo Symmachus transtulit, Vinum tuum mixtum est aqua. Et
Abbreviated transcription (Latin):
iuolatas. ẽẽ. significant: de filiis alie¬
nis iudeis gen̾ati. Syminachus qͦdã
circũitu & honesto sermone: plauden¬
tiũ eandẽ cũ ꝓueris turpitudinẽ de¬
monstrauit. Qepleta.ẽ. t̾ra argen¬
to & auro: & non ẽ. finis thesaurorũ
eiꝰ. Int̾ cet̾a uitia t̾rȩ domꝰ iacob etiã
auri & argenti multitudo numeratur
Inter omĩa & augures habuisse & eqͦs¬
& quad rigas qͣs dñs multiplicare ꝓ¬
hibuit regib isrł narrat᷑. Inter ydola
quȩ st̃ oꝑa manuũ hoĩm: auaricia
condempnat᷑. Unde & dñs p̃cipit in e

Expanded text:
violatas esse significant, dum filios alieviolatas esse significant, dum filios alienos Judaeis generant. Symmachus quodam circuitu, et honesto sermone plaudentium, eamdem cum pueris turpitudinem demonstravit. Et repleta est terra argento et auro, et non est finis thesaurorum ejus. Inter caetera vitia terrae domus Jacob, etiam auri et argenti multitudo numeratur. Inter omina et augures, equos et quadrigas, quas Deus multiplicari prohibuit regibus Israel: inter idola, quae sunt opera manuum hominum, avaritia condemnatur. Unde Dominus praecepit in
Abbreviated transcription (Latin):
byloniis uastarentur. qͦd sub impiis
regib fecisse narrant᷑. & a dño dere¬
licti ft̃ Et pueris aliens ad hesert̃.
ꝓ quo .lxc. transtulert̃: & filii multi
alienigene nati st̃ eis. Sy mmachus.
& cũ filiis alienis ad plausert̃. ꝓ quo
scͥptũ est hebraicũ. Les phyco. qͦd he
nos uertimꝰ ad hesert̃ ut uictoꝵ in gen¬
te iudea turpitudo monstret᷑. Intm
aut̃ greci & romani hoc qͦndã uitio
laborauert̃: ut & clarissimi phyloso¬
pboꝵ greciȩ hab̾ent publice concu¬
binos. & adrianus phylosophye ar-¬
dib eruditꝰ. antinꝯum consecrarit
in deũ. templũꝙ ei ac uictimas & sa¬
cerdotes instituerit: & ex eo egypti
unitas ac religio nom̃ acceꝑit. Inter
scorta quoq in fornicib spectacłorũ.
pueri stecerint publice libidim expo¬
siti: donec sub constantino imꝑato¬
re. xp̃i euͣngłio choruscante. & infi¬
delitas uniu̾sarũ gentiũ & turpitu¬
do deleta ẽ. Porro .lxx. comuges eoꝵ

Expanded text:
Babyloniis vastarentur, quod sub impiis Babyloniis vastarentur, quod sub impiis regibus fuisse narrantur, et a Domino derelicti sunt. Et pueris alienis adhaeserunt. Pro quo LXX transtulerunt: Et filii multi alienigenae nati sunt eis. Symmachus: Et cum filiis alienis applauserunt. Pro quo scriptum est in Hebraico JESPos vertimus, adhaeserunt, ut vitiorum in gente Judaea turpitudo monstretur. Intantum autem Graeci, et Romani hoc quondam vitio laboraverunt, ut et clarissimi philosophorum Graeciae haberent publice concubinos: et Adrianus philosophiae artibus eruditus, Antinoum consecrarit in Deum, templumque ei ac victimas, et sacerdotes 36 instituerit, et ex eo Aegypti civitas ac regio nomen acceperit. Inter scorta quoque in fornicibus spectaculorum pueri steterint publicae libidini expositi: donec sub Constantino imperatore, Christi Evangelio coruscante, et infidelitas universarum gentium, et turpitudo deleta est. Porro LXX conjuges eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ea pħi grco utit᷑. Unde & illud q̃s
in psalmis dicit᷑. cũ enumeratione
gentiũ cit̾arũ mͥ alienigene subditi
st̃: ñ om̃i ext̾nas nationes s ꝓpͥe pa¬
lestinos significat. redditq causas
qͣre ꝑiecerit ds̃ pͦpłm suũ domũ ia¬
cob: qͥa repleti st̃ inqͥt ut fuert̃ in
pͥncipio augurib omnib cunctisq
sordib ydolatriȩ. Non attendenda
somina nec auguria. moyse scͥben¬
te cognoscimꝰ. quȩ habuert̃ gs̃ qͣs eie¬
cit dñs a facie isrł. chananeoꝵ.amor
reoꝵ. & cetheoꝵ. Hunc locũ eccłiȩ tͣc¬
tatores: aliter atq aliter edisserunt.
Quidã uolunt hoc significari qͦd ꝓie
dã repmissionis romanꝰ exercitꝰ. & eie¬
ctis iudeis habitai̾unt in iud ea aliem¬
gene. qͥ de toto orbe diu̾sarũ gentiũ
accole st̃ adducti: atyto. & uespasia¬
no. & adriano cet̾isq pͥncipib. Alii
aut̃ putant hoc ñ ꝑtinere ad roma¬
na temꝑ᷑a: s ad suꝑiora pͥusqͣm ba

Expanded text:
pro ea PHI Graeco utitur. Unde illud quod pro ea PHI Graeco utitur. Unde illud quod in Psalmis dicitur, cum enumeratione gentium caeterarum: Mihi alienigenae subditi sunt , non omnes exteras nationes, sed proprie Palaestinos significat. Redditque causas quare projecerit Deus populum suum domum Jacob: quia repleti sunt, inquit, ut fuerunt in principio, auguribus, et ominibus, cunctisque sordibus idololatriae. Non attendenda omina nec auguria, Mose scribente, cognoscimus, quae habuerunt gentes, quas ejecit Dominus a facie Israel, Chananaeoret Chethaeorum. Hunc locum Ecclesiae tractatores aliter, atque aliter edisserunt. Quidam enim volunt hoc significari, quod prdam repromissionis Romanus exercitus; et ejectis Judaeis, habitaverint in Judaea alienigenae, qui de toto orbe diversarum gentium accolae sunt, adducti a Tito, et Vespasiano, et Hadriano, caeterisque principibus. Alii autem putant hoc non pertinere ad Romana tempora, sed ad superiora, priusquam a
Abbreviated transcription (Latin):
cob: ꝓpħa conũtit᷑. & hortat᷑ eos ut qͥ
intenebris u̾sant᷑ erroris: lum̃ suscipi¬
ant u̾itatis. & ambulent in lumine dm̃.
& qͦdãmͦ illud dauiticũ canit. Accedite
ad eũ & illuminamini: & facies ur̃ȩ ñ
confundent᷑. Om̃is enĩ qͥ oꝑat᷑ malũ
ant᷑ oꝑa eiꝰ. Uos aut̃ domꝰ iacob: do¬
mus ppłi mei. uenite mecũ & parit̾
ambulemꝰ in lumine dni. Recipia¬
mus euͣngłiũ xp̃i: & illuminem᷑ ab
eo qͥ dicit ego sum lux mundi. Cũꝙ:
hoc locutus eẽt ad pͦpłm iudeoꝵ cer¬
nens impenitens cor eoꝵ. & aĩam incre¬
dulitate durissimã: facit apostrophã
ad dñm. & dicit. Idõ eos hortor ut ad
te ueniant. & mecũ tuo lumine ꝑfru¬
ant᷑. qͥa ꝓ merito peccatoꝵ suoꝵ re¬
lqͥsti ppłm tuũ domũ qͦndã iacob.
uia repleti st̃ ut olim. & augures
habuert̃ ut phylistiim. Pro phylisti¬
im semꝑ .lxx. alinigenas int̾p̃tati st̃
palestinorũ qͣsi phylistinor. qͥa . p.
litterã ser mo hebraicus ñ habet: s

Expanded text:
cob, Propheta convertitur, et hortatur eos, ut qui in tenebris versantur erroris, lumen suscipiant veritatis, et ambulent in lumine Domini. Et quodammodo illud Davidicum canit: Accedite ad eum, et illuminamini: et facies vestrae non confundentur . Omnis enim qui operatur malum, antur. Vos autem domus Jacob, domus populi mei, venite mecum, et pariter ambulemus in lumine Domini: recipiamus Evangelium Christi, illuminemur ab eo qui dicit: Ego sum lux mundi . Cumque hoc locutus fuisset ad populum Judaeorum, cernens impoenitens cor eorum, et animam incredulitate durissimam, facit apostropham ad Dominum, et dicit: Ideo eos hortor, ut ad te veniant, et mecum tuo lumine perfruantur, quia pro merito peccatorum suorum reliquisti populum tuum, domum quondam Jacob. Quia repleti sunt olim, et augures habuerunt, 35 ut Philisthiim. Pro Philisthiim semper LXX alienigenas interpretati suPalaestinorum, quasi Philisthinorum, quia P litteram sermo Hebraicus non habet; sed
Abbreviated transcription (Latin):
iccirco iungit & dicit. Kalendas ur̃as ⁊
tur. Quodq.lxx. interp̾tati sunt ieii¬
niũ & ocium: possumus dicẽ. Illud ie¬
iuniũ recipiad̃o: quod ociũ bonecum
oꝑum ñ habet. Odit anima mea. ario¬
at. s nr̃o loquitur affectu. factimͥ estis
insacietatẽ: nequaqͣm dimittã peccata
ur̃a.Pro quo interp̃tatus ẽ. aquila. labora¬
ostendat se nequaqͣm ultra misereri: quia
aluid sit seruos ad se missos occide: aliud fi
Manus ur̃e sanguine plene sunt. Causã
manifestat. cur d̃s auertat ab eisoculos
suos. & multiplicatã orationẽ non exau¬
diat: quia fuderint sanguinẽ iusti. ⁊ pes¬
simi coloni heredẽ ad se missũ interfece¬
runt. Unde saluator ad eos loquitur: o
los implete mensuram patrum uestroꝵ.
Illiem̃ interfecerunt missos ad se ꝓpħas:
uos iugulastis patrisfamilias filium. Uten¬
dum hoc testimonio & contra eosqui
cum cotidianis operibus sanguinis. ma¬
nus plenas habeant mnorationes dies

Expanded text:
idcirco jungit et Dicit: Kalendas vestras idcirco jungit et Dicit: Kalendas vestras tur. Quodque LXX interpretati sunt, jejunium et otium: possumus dicere illud jejunium recipi a Deo, quod otium bonorum operum non habet. Odit anima mea. Ἀνθρat; sed nostro loquitur affectu. Facti mihi estis in satietatem: nequaquam dimittam peccata vestra. Pro quo interpretatus est Aquila, laboraostendat se nequaquam ultra misereri: quia aliud sit servos ad se missos occidere; aliud FManus vestrae sanguine plenae sunt. Causam manifestat cur Deus avertat ab eis oculos suos, et multiplicatam orationem non exaudiat: quia effuderint sanguinem justi; et pessimi coloni haeredem ad se missum interfecerint. Unde et Salvator ad eos loquitur: Et vos implete mensuram patrum vestrorum . Illi enim interfecerunt missos ad se Prophetas: vos jugulate Patrisfamilias Filium. Utendum hoc testimonio et contra eos, qui cum quotidianis operibus sanguine manus plenas habeant, in oratione dies
Abbreviated transcription (Latin):
pe isrłitici generis hec custodienda de
s ne ydolis fierent. & ut de carnalibus
uictinis quasiꝑ typũ & ymaginem
ad spiritales hostias transiremꝰ. Dicen¬
do autẽ se hostias non quesisse: ostendit
quia lex spiritalis est. & omnia que u¬
dei carnaliter faciunt. a nobis impleri¬
deb̾e spiritaliter. Calcare atriũ meũ:
non apponetis Obserua quod post balỹ¬
lonicam uastitatem: rursum azoro¬
babel templum edificatum sit. & ꝑ
multam annoꝵ seriem intemplo siñ
oblata sacrificia. Ergo ultimam sub
uespafiano & tito destructionem
templi milicat: que usq ad confũmationẽ
mundi ꝑfueratura est. N eomenias
S ur̃as ⁊ sabbata ⁊ sestiuitates alias: non fe¬
S ram Iniqui sunt cetus ur̃i. Omĩs con¬
uentus qui ñ offert hostias spiritales.
nec audit illud quod in qͥnquagesimo
psalmo canit᷑. sacrificiũ deo sp̃c contͥ¬
bulatus. cor contritũ & humiliatum
ds non sꝑnit: abhominabilis deo.ẽ. et¬

Expanded text:
pe Israelitici generis haec custodienda decpe Israelitici generis haec custodienda decsed ne idolis fierent, et ut de carnalibus victimis quasi per typum et imaginem ad spiritales hostias transiremus. Dicendo autem se hostias non quaesisse, ostequia Lex spiritualis est: et omnia quae Judaei carnaliter faciunt, a nobis impleri spiritualiter. Calcare atrium meum non apponetis. Observa quod post Babyloniam vastitatem, rursum a Zorobabel Templum aedificatum sit: et per multam annorum seriem in Templo sint oblata sacrificia . Ergo ultimam sub Vespasiano et Tito destructionem Templi indicat, quae usque ad consummationem mundi perseveratura est. Neomenias vestras, et sabbata, et festivitates alias non feram: iniqui sunt coetus vestri. Omnis conventus qui non offert hostias spiritales, nec audit illud, quod in quinquagesipsalmo canitur, Sacrificium Deo Spiritus contribulatus, cor contritum et humiliatum Deus non despicit, abominabilis Deo e
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudo enis. numquid manducabo
cames tauroꝵ. aut sanguinem hucoꝵ
bibam: Cumq uet̾is legis cerimonias res¬
puisset: trausit ad eugłicam puritatẽ
& quid ꝓ his cupiat ostendit. Immola
deo sacͥficium laudis: & redde altisfimo
uota tua: & inuoca me indie tͥbulatio¬
nis & eruam te & honorificabis me. Om¬
nis gͦ capituli hunis continentia usq
ad eum locũ est ubi ait. Iudicate pupillo¬
& defendite uiduam: & uenite et dispu¬
temus. Dñs respuit sacrificia uictimaꝵ
&& euangłii obedientiã docet ẽẽ suꝑ sacri¬
ficiũ. Quodq intulit plenus sũ: hoc sen¬
su accipiendum. Nulla re indigeo. Dñi
ẽ. t̾ra & plenitudo eiꝰ. Unde & nos om̃s
de plenitudine eius accepimꝰ. Potest ħ
et dehis accipi: qui cũ dei p̾cepta ñ faci¬
ant: donis uariis atq munerib dm̃ re¬
dimere posse se credunt uelut qͥ rapta
uł rapinã & auariciã altari offerunt &
pauꝑibus tribuunt. Quis enĩ quesunt¬
onitaꝵ socii: qui uideis tantũ & de stir¬

Expanded text:
plenitudo ejus. Numquid manducabo carnes taurorum, aut sanguinem hircorum potabo ? Cumque veteris Legis caeremonias respuisset, transit ad Evangelicam puritatem: et quid pro his cupiat, ostendit: Immola Deo sacrificium laudis, et redde altissimo vota tua. Et invoca me in die tribulationis: et ernam te, et honorificabis me. Omnis ergo capituli hujus continentia, usque ad eum locum ubi ait: Judicate pupillo, defendite viduam, et venite, et disputemus: respuit sacrificia victimarum, et Evangelii obedientiam docet esse super sacrificium. Quodque intulit: Plenus sum, hoc senest accipiendum, nulla re indigeo: Domini est terra et plenitudo ejus . Unde et nos omnes de plenitudine ejus accepimus. Potest hoc et de his accipi, qui cum Dei praecepta non faciant, donariis atque muneribus Deum redimere posse se credunt: vel qui rapta per rapinam et avaritiam, altari offerunt et pauperibus. Quis enim quonitarum socii, qui Judaeis tantum et de stir
Abbreviated transcription (Latin):
uictimas uisticie. E rechiel quoq omnẽ
domũ isrł ere & ferro & plumbo & stag¬
no dicit eẽ commixtã. & postea purgã¬
dam. ut postquã purgata fuerit cog¬
quoq fub alia metafora idem sensus
ostenditur. cuiꝰ uentilabrũ in manu eiꝰ
⁊ purgabit areã suam ⁊ mundabit tri¬
ticũ & congregabit frumentũ in hor¬
rea. paleas autẽ comburet ignimexten¬
ruibili. Et restituam iudices tuosut fue¬
runt pͥus  consiliarios tuos sic̃ antiqͥtꝰ.
Inciutate fideli syon que postea facta
et meretͥx. & ꝓ iusto siue iusticia habi¬
tauerunt in ea homicide. ideo dñs con¬
uertit manum suam ut excoquat eã
adpurum. & auferat omne stagnum
eiuiis & restituat iudices illuis sicut fue¬
runt a principio. & consiliarios sicut
antiquitus. Indices pͥores fuertnt mo¬
yses. & iħc filius nane & cet̾i aquibus
etiam liber scͥpture scẽ nomen accepit.
&e postea dainã & ali iusti reges. Reste¬
tuet erꝗo iudicũ similitudinẽ ułpost
captuntatem babylomã ut uidei uo¬

Expanded text:
ustitia. Ezechiel quoque omnem domum Israel, aere, et ferro, et plumbo, et stanno dicit esse commixtam, et postea purgandam: ut postquam purgata fuerit, cogn Evangelio sub alia metaphora idem sensus ostenditur: Cujus ventilabrum in manu ejus, et purgabit Al. mundabit articum, et congregabit frumentum in horrea: paleas autem comburet igni inexstinguibili . Et restituam judices tuos, ut fuerunt prius et consiliarios tuos sicut antiquitus. In civitate fideli Sion, quae postea facta est meretrix; et pro justo, sive justitia, habitaverunt in ea homicidae. Ideo Dominus convertit manum suam, ut excoquat eam ad purum et auferat omne stannum ejus, et restituat judices illius, sicut fuerunt a principio, et consiliarios sicut antiquitus. Judices priores fuerunt Moses, et Jesus filius Nave, et caeteri a quibus etiam liber Scripturae sanctae nomen accepit: et postea David et alii justi reges. Restituet ergo Judicum similitudinem: vel post captivitatem Babylonicam, ut Judaei vo
Abbreviated transcription (Latin):
iusti. hoc. ẽ. dñi saluatoris siue ipsa iu¬
sta uocabit᷑ dequa dictũ. ẽ. ñ potest ci¬
uitas abscondi supra montẽ posita.
fidelẽ quoq appellans uł metropolim
tuxta .lxx. ostendit abhiseẽ appellandã.
qui indño crediturist̃. Syon iniudicio
redimet᷑. & reducent eam iniusticia.¬

Expanded text:
i Salvatoris, sive ipsa justa vocabitur, de qua dictum est: Non potest civitas abscondi supra montem posita . Fidelem quoque appellans, vel metropolim juxta LXX ostendit ab his esse appellandam, qui in Domino credituri sunt. Sion in judicio redimetur, et reducent eam in justitia
Abbreviated transcription (Latin):
Peo quod ẽ. nolui .lxx. tͣnstulerunt nolo:
p̾sens tempꝰ ꝓ pret̾ito. Porro iuxta hebrai¬
cũ: nunqͣm se ds hostias iudeoꝵ uoluisse
demonstrat. Qd̃ ⁊ in quadragesimo nono
psalmo legimꝰ. Non accipiam de domo
tua uitulos. neq de gregibustuis hir

Expanded text:
Pro eo quod est, nolui, LXX transtulerunt nolo, praesens tempus pro praeterito. Porro juxta Hebraicum, numquam se Deus hostias Judaeorum voluisse demonstrat: quod et in quadragesimo nono psalmo legimus: Non accipiam de domo tua vitulos, neque de gregibu
Abbreviated transcription (Latin):
qui p̃cipis ñ furandũ furaris. furem
iudicẽ arguit atq condẽpnat iudex
furatiorin alio de se ꝓmens sententiã.
repleta ẽ. t̾ra eiꝰ equis & innumera¬
diles quadrige eiꝰ. Non enĩ dignũ est
numero: qͥd contͣ dei impiũ possidet᷑.¬
Unde & in psalmis dr̃. Fallax ȩquus in
salutẽ. Et in exodo. Equũ & ascensorẽ
deiecit in mare. Et in alio psalmo. Hi

Expanded text:
Qui praecipis non furandum, furaris . Furem judicem audit atque condemnat judex furacior, in alio de se promens sententiam. Et repleta est terra ejus equis et innumerabiles quadrigae ejus. Non enim dignum est numero quod contra Dei imperium possidetuUnde et in Psalmis dicitur: Fallax equus in salutem . Et in Exodo: Equum et ascensorem dejecit in mare . Et in alio psalmo: Hi
Abbreviated transcription (Latin):
tis reliquiis ꝑ apłos ppłi isrł. adscribas
& phariseos && popłm subclamantem.
crucifige. crucifige talem: ꝓpħicus sermo
conuertitur. & uocat eos principes sodo¬
moꝵ. & ppłm gomorre: iuxta illud qͦd
inconsequentibus legimus. unquitatẽ
suam sicut sodoma annunciauerunt.
& ostendert̃ ue anime eoꝵ: quia cogita¬
uerunt confiliũ pesfimũ contra semet

Expanded text:
tis reliquiis per Apostolos populi Israel, Scribas et Pharisaeos, et populum succlamantem: Crucifige, crucifige talem , propheticus sermo convertitur; et vocat eos principes Sodomorum, et populum Gomorrhae, juxta illud quod in consequentibus legimus: Iniquitatem suam sicut Sodoma annuntiaverunt et ostenderunt. Vae animae eorum: quia cogitaverunt consilium pessimum contra semet
Abbreviated transcription (Latin):
icum ialin. ꝓ quo .lxx. transtulerunt dor¬
miuit & requieuit & requiescet: id est
pret̾itum & futurũ tempus significat.
Unde aquila & theodotio: quasi de futuro
um receptaculũ subito facta sit meretrix.
Quod quidẽ & inysaie temporib intelli¬
gi potest. s plenius refertur ad passionẽ
xp̃i. quando om̃s declinauerunt simul
inutiles factisunt. Et quaquã in hebraico
non habeatur syon: tam̃ .lxx. ut manife¬
stiorem facerent senfum addidert̃. Syon
aut̃ mons est. in quo ierłm urbs condita
est. que postquam capta est adauid: ap¬
pellata.ẽ. ciuitas dauid. Nec ambigo fu¬
isse inea scõs uiros quando tab̾naculũ
di habuit. & postea templũ edificatum
est. quando nathan & gad ꝓpħauerunt.
& super choros qui in libro dierũ pleniuᷤᷤ
describuntur. asaph & ydithun. & eman.
& filii chore constituti sunt: ut paula¬
tim asacrificiis uictimarum ad laudes
donii tranfiret religio. Ciuitas ergo fide¬
lium que prius plena fuit idicio &

Expanded text:
ormivit; et requievit, et requiescet, id est, et praeteritum et futurum tempus significat. Unde et Aquila et Theodotio quasi de futuro um receptaculum, subito facta sit meretrix. Quod quidem et in Isaiae temporibus intelligi potest: sed plenius refertur ad passionem Christi, quando omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt . Et quamquam in Hebraico non habeatur Sion: tamen LXX, ut sensum manifestiorem facerent, addiderunt. Sion autem mons est, in quo Jerusalem urbs condita est: quae postquam capta est a David, appellata est civitas David. Nec ambigo fuisse in ea sanctos viros, quando tabernaculum Dei habuit, et postea Templum aedificatum est: quando Nathan et Gad prophetaverunt: et super choros qui in libro Dierum plenius describuntur Asaph, et Idithun, et Eman, et filii Chore constituti sunt, ut paulatim a sacrificiis victimarum ad laudes Domini transiret religio . Civitas ergo fidelium, quae prius fuit plena judicii, et
Abbreviated transcription (Latin):
uidemus in eniginate. tunc autẽ facie
ad faciem: quando de homuib inange¬
los ꝑfecerimus. & pot̾imus cum apło
dicere. Nos autẽ omnes reuelata facie
głam dñi speculantes: in eandem yma¬
ginem transformamur agła ingłam¬
quasi adm̃i spũ. licet faciem d̃i uixta
nature sue ꝓprietatem nulla iudeat
creatura: & tunc mente cernat᷑ quan¬
Sdo inuifibilis crediturr. Quom multi¬

Expanded text:
uidemus, in aenigmate, tunc autem facie uidemus, in aenigmate, tunc autem facie ad faciem, quando de hominibus in angelos profecerimus et potuerimus cum apostolo dicere: Nos autem omnes reuelata facie gloriam domini speculantes in eandem imaginem transformamur a gquam a Domini spiritu . Licet faciem Dei juxta naturae suae proprietatem nulla videat creatura: et tunc mente cernatur quando invisibilis creditur. Quo mihi multi
Abbreviated transcription (Latin):
tur sodomoꝵ & ppłs gomorre: qiria cogi¬
tauerunt confiliũ pessimũ & alligauert̃
iustum atq dixertint. Nonhabemus re¬
gem: nisi cesarem. Et rursũ. Nos scimus
quia moysi locitus sit deus: istum autem
quis sit nescimꝰ. Simulq gloriantes in
uatore. Si essetis filii abraham: utiq oꝑa
abraham faceretis. Et rursum. Uos ex¬
facẽ. Tale quid & inezechiel ad ierłm loquit᷑.
Pat̃ tuus amorreus:. & mat᷑ tua cechea. auil̃
hebrei obduas causas interfectum ysaiam.
quod pͥncipes sodomoꝵ & popłm gomor¬
re eos appellauerit: & quod dño dicente
ad moysen. non poteris uidere faciem
meam. iste ausus fit dicere. Uididñm
sedentem suꝑ solium excelsum & eleua
tum: non considerantes quod faciem &
pedes dei siue suos quia in hebreo am¬
bigue legitur. seraphim texerint.⁊me¬
dia tantũ eius ysaias uidisse se scribe¬
bat. Homo gͥ: i faciem uidere ñ potest.
Angłi autẽ etiam minimoꝵ ineccłiam:
semꝑ uident faciẽ dĩ. & nũc inspeculo

Expanded text:
ia cogitaverunt consilium pessimum, et alligaverunt justum, atque dixerunt, Non habemus regem nisi Caesarem . Et rursum: Nos scimus quia Moysi locutus est Deus; istum autem quis sit, nescimus . Simulque gloriantes in o Salvatore: Si essetis filii Abraham, utique opera Abraham faceretis; et rursum: Vos exfacere . Tale quid et Ezechiel ad Jerusalem loquitur: Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Gethaea . Aiunt Hebraei ob duas causas interfectum Isaiam, quod principes Sodomorum et populum Gomorrhae eos appellaverit, et quod Domino dicente ad Moysen: Non poteris videre faciem meam , iste ausus sit dicere: Vidi Dominum sedentem super thronum excelsum et eleva non considerantes quod faciem et pedes Dei, sive suos, quia in Hebraeo ambigue legitur, Seraphim texerint: et media tantum ejus Isaias 20 vidisse se scri\'Homo igitur dei faciem uidere non potest; angeli autem etiam minimorum in ecclesia semper uident faciem dei. et nunc in speculo
Abbreviated transcription (Latin):
głe. ad xp̃m referat᷑ qui pꝰ passionis triũ¬
phum: ad celos uictor ascendit. Et ma
lio loco de dño dicitur quod rex głe fit.
Si enĩ cognouissent: numquam dñm
patͥs filii sunt: & ipse loquit᷑ mengłio.
data. ẽ. mͥ omĩs potestas in celo & int̾ra.
& omnia mea tua sunt. & glorificabor
ineis: cur ñ etiã ommipotentis deinomen

Expanded text:
m referatur. qui post passionis triumphum ad coelos victor ascendit. Et in alio loco de Domino dicitur, quod rex gloriae sit: Si enim cognovissent, numquam Dominum Patris Filii sunt; et ut ipse loquitur in Evangelio: Data est mihi omnis potestas 19 in coelo et in terra ; et: Omnia mea tua sunt, et glorificor in eis; cur non etiam Omnipotentis nomen
Abbreviated transcription (Latin):
iamin. Non reppulit ds̃ plebem suam
quã p̃sciuit. & post paululũ. Sic gͦ &
inisto temꝑe reliquie scd̃m electionem
captiuitatis referenda tempꝰ: s ad ulti¬
mam romanoꝵ. qͣndo in apłis salue fac¬
oibe eugłium seminatũ est. Pro dño ex¬
ercituũ quod nos secuti aquilã in latiñ
uertimus: inhebreo legitur dñs saba¬
oth. Qd̃ . lxx. interp̃tes ꝓ locoꝵ qualitate
iupliciter tͣnsferunt: aut dñm uirtu¬
tum. aut dnm omĩpotentẽ. Et que¬
imdũ utr̃ de patre dicatur andefilio:
nec dubiũ quin illud qd̾ in uicesimo

Expanded text:
uam praescivit. » Et post paululum: « Sic ergo et in isto tempore reliquiae secundum electionem captivitatis referenda tempus, sed ad ultimam Romanorum, quando in Apostolis salvae facorbe Evangelium seminatum est. Pro Domino exercituum, quod nos, secuti Aquilam, in Latinum vertimus, in Hebraeo legitur, Dominus sabaoth, quod LXX interpretes pro locorum qualitate dupliciter transferunt, aut Dominum virtutum, aut Dominum omnipotentem. Et quarendum, utrum de Patre dicatur, an de Filio. Nec dubium quin illud quod in vicesimo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ hominibus flagellabunt᷑. Omẽ
caput languidũ: ⁊ omne cormerens.
Animileticia: interdũ dolores corporis
mitigat. Quod si addegrotationem cor¬
poris accedat egritudo animi: duplica¬
tur infirmitas. Int̾ ipsos quoq sensus
et omia menbra corꝑis principalẽ
locum obtinet capiit: in quo iufus. ⁊
odoratus. auditus ⁊ gustus est. Cum gͥ
caput doluerit: omĩa menbra debilia
st̃. st ꝑmetaphorã docet qd apͥncipibꝰ
uisꝙ ad extremã plebem. adoctorib
usq ad imꝑitũ nulgus innullo sit sani¬
tas s om̃s inimpietate pari ardore cõ¬
sentiant. Aplanta pedis usq ad uer s¬
ticẽ: ñ est meo sanitas. Uulnꝰ ⁊ liuor &
plaga tumens. Seruat ceptã transla¬
tionẽ apedib usq ad uerticẽ. id. ẽ. asũ¬
mousq ad sũmir ab extremis usq ad
pͥmos toto confossi st̃ corꝑe Uulnꝰ inqͥt
⁊liuor ⁊ plaga tumens. Aut enĩ uerbib
lruent corꝑa. aut plagis tument: aut
hiant uuln̾ib. Querimꝰ cui hec tẽpori

Expanded text:
cum hominibus flagellabuntur . Omne caput languidum, et omne cor moerens. Animi laetitia interdum dolorem corporis mitigat: quod si ad aegrotationem corporis accedat aegritudo animi, duplicatur infirmitas. Inter ipsos quoque sensus, et omnia membra corporis, principalem locum obtinet caput, in quo visus et odoratus, auditus et gustus est. Cum igitur caput doluerit, omnia membra debilia sunt. Et per metaphoram docet, quod a principibus usque ad extremam plebem, a doctoribus usque ad imperitum vulgus in nullo sit sanitas: sed omnes in impietatem pari ardore consentiant. A planta pedis usque ad verticem, non est in eo sanitas: vulnus, et livor, et plaga tumens. Servat coeptam translationem: a pedibus usque ad verticem, id est, ab imo usque ad summum, ab extremis usque ad primos, toto confossi sunt corpore. Vulnus, inquit, et livor et plaga tumens: aut enim verberibus livent corpora, aut plagis tument, aut hiant vulneribus. Quaerimus, cui haec tempori
Abbreviated transcription (Latin):
Beatus qui seminat suꝑ omnẽ aquãm
ubi bos calcat & asinus. Simul arat in
boue & asmo. hebion dignus ꝓhumili¬
tate sensus pauꝑtate nominis sui qui
sic recipit eugłium. ut iudaicarũ suꝑ¬
sticionũ quȩ inumbra ⁊ ymagine p̾ces¬
serunt cerimonias ñ relinquat. Beatus
ẽ. autẽ qui seminat ineloquiis scͥpturaꝵ
tam uet̾is qͣm noui instrum̃ti. & calcat
aquas occidentis litt̾e: ut metat fructũ
sp̃c iuuificantis. Bos iuxta anagogen re¬
fertur ad ifrł. qui legis portauit igum.
& mundũ animal ẽ. Asinus peccatoꝵ
onere p̃grauatus. gentiũ ppłc accipit᷑.
cui dñs loquebat᷑. Uenite ad me om̃s
qui laboratis & onerati estis: & ego refi
ciam uos. Phariseis gͦ & scribis non cre¬
dentib qui habebant legis clauẽ atq
noticiã & uere appellabantur ifrł.id. ẽ.
mens uidens dm̃. credidit pars popłi
iudeoꝵ ut una die tͥa milia simul cre
ta nationũ turba fuscepit. Unde et
apłs loquebat᷑. Uidete uocationẽ urãm

Expanded text:
Beatus qui seminat super omnem aquam, ubi bos calcat et asinus . Simul arat in bove et asino Ebion, dignus pro humilitate sensus, paupertate nominis sui; qui sic recipit Evangelium, ut Judaicarum superstitionum, quae in umbra et imagine praecesserunt, caeremonias non relinquat. Beatus est autem qui seminat in eloquiis Scripturarum tam veteris quam novi Instrumenti: et calcat aquas occidentis litterae, ut metat fructum spiritus vivificantis. Bos juxta anagogen refertur ad Israel; qui Legis portavit jugum, et mundum animal est. Asinus peccatorum onere praegravatus, gentium populus accipitur, cui Dominus loquebatur: Venite ad me omnes qui laboratis, ciam vos . Pharisaeis ergo et Scribis non credentibus, qui habebant Legis clavem atque notitiam, et vere appellabantur Israel, id est, mens videns Deum, credidit pars populi Judaeorum, ut una die tria millia simul credta nationum turba suscepit. Unde et Apostolus loquebatur: Videte vocationem vestram,
Abbreviated transcription (Latin):
ac regibꝰ templũ augustiꝰ fabricatũ est.
intantũ ut etiã externaꝵ gentiũ lace¬
demonioꝵ. & athemensiũ. ac roma¬
noꝵ mererent᷑ amicttias. Ergo hoc qd̾
dicit ñ est in eosanitas. ad extremam
refert captiuitatẽ quando yͦtitũ &
uespasianũ.⁊ ultimã euersionẽ ierłm
sub helyo adriano usq ad p̃sens tempᷤ
nullũ remediũ est. implet᷑q quod scͥꝑ¬
tũ est. Diñs decliuauert̃ srmulmutiles

Expanded text:
um est, in tantum ut etiam externarum gentium, Lacedaemoniorum, et Atheniensium, ac Romanorum mererentur amicitias. Ergo hoc quod dicit: Non est in eo sanitas, ad extremam refert captivitatem: quando post Titum et Vespasianum, et ultimam eversionem Jerusalem, sub Aelio Hadriano usque ad praesens tempus nullum remedium est: impleturque quod scriptum est: Omnes declinaverunt: simul inutiles
Abbreviated transcription (Latin):
quosdam uideam & ierłm decelesti¬
bus interpretari. & ysaiam fub ꝑso¬
na domimi saluatoris quod captiuita¬
tem illius ꝓuincie int̾ra nr̃a prenim¬
ciet. Et postea reditum conscensumq
ad montem scm̃ in diebus noinssimis
que nos contraria xp̃ianoꝵ fidei iudi¬
cantes uniuersa despicimus ⁊ sequẽ¬
tes historie ueritatem sic inter preta¬
mur sp̃italiter: ut quicquid illi de celesti
ierłm sominant: referamꝰ ad xͥ eccłiam.¬

Expanded text:
quosdam Judaeam et Jerusalem de coelestiquosdam Judaeam et Jerusalem de coelestibus interpretari, et Isaiam sub persona Domini Salvatoris: quod captivitatem illius provinciae in nostra terra praenuntiet, et postea reditum conscensumque ad montem sanctum in diebus novissimis. Quae nos contraria Christianorum fidei judicantes, universa despicimus, et sequentes historiae veritatem, sic interpretamur spiritualiter, ut quidquid illi de coelesti Jerusalem somniant, referamus ad Chri
Abbreviated transcription (Latin):
excelsum & elenatum. & seraphinduo
in circuitu eius: sed que dicta sunt nar¬
rant. Id est audi celum. & aurib ꝑcipe
terra. Et hec dicit dñs ds̃ ad ydumeã.
Auditum audiui adño: &e legatum ad
gentes misit. Propħe enim prius uoca¬
bantur uidentes. qui dicere poterant.
oculi nostri semꝑ ad dominũ: & ad teleura¬
iri oculos meos qui habitas incelis. Unde &
apłis a saluatore precipitur. Leuate oculos
uestros ⁊ udete regiones qinia iam albe
fitut admessem. Istos cordis oculos ⁊ spon¬
sa habebat in cantico canticoꝵ. Cui spon¬
sus dicit. Uriluerasti cor meum soror me¬
a sponsa uno exoculistiris. Et menange¬
lio legimus. Lucerna corporis tui: est ocu¬
lus tuus. Inuetere quoq dicitur instru¬
mento: quod populus uiderit uocẽ dei.
Ex quo montam deliramenta conticeãt.
qui inextasi & cordis amentia ꝓphetas
putat uentura dixisse. Neq enim ni¬
ddere poterant quod ignorabant Scio

Expanded text:
excelsum et elevatum et Seraphim duo excelsum et elevatum et Seraphim duo in circuitu ejus; sed quae dicta sunt, narrant, id est: Audi, coelum, et auribus percipe, terra . Et: Haec dicit Dominus Deus ad Idumaeam. Auditum audivi a Domino, et legatum ad gentes misit . Prophetae enim prius vocabantur videntes, qui dicere poterant: Oculi nostri semper ad Dominum . Et: Ad te levavi oculos meos qui habitas in coelo . Unde et Apostolis a Salvatore praecipitur: Levate oculos vestros, et videte regiones: quia jam albae sunt ad messem . Istos cordis oculos, et sponsa habebat in Cantico Canticorum, cui sponsus dicit: Vulnerasti cor meum, soror mea sponsa, uno ex oculis tuis . Et in Evangelio legimus: Lucerna corporis tui est oculus tuus . In veteri quoque dicitur instrumento, quod populus viderit vocem Dei . Ex quo Montani deliramenta conticeant, qui in ecstasi, et cordis a mentia Prophetas putat ventura dixisse: neque enim videre poterant quod ignorabant. Scio
Abbreviated transcription (Latin):
galaad. ⁊ galileã. ⁊ omnẽ terrã neptalĩ.
& transtulit eos in assyrios. Ex quo ostẽ¬
ditur uicina euersione samariȩ: in cõ¬
monitionem duarum tribuiti hec
uniuersa narrari. Otias at̃i: ip̃se ẽ.
qui et aza no rias duplici nomine. Et
uno quidẽ  atq eodem tempore ysa¬
iam. osee. iohel. & amos ꝓphetasse: ex
regibus qui ponuntur tntitulo cognos¬
cimus. S principium uerbi domini
fuit mosee filio beheri. Amos aũ pater
ysaie non ut pleriq autumant. tercius
auodecim ꝓphetaꝵ est. sed alius. diuer¬
sisꝙ apud hebreos scribuntur litt̾is.
sle prtinan & extremam litteras hab&
aleph. ⁊ sade: ille ayn. & samech. & iste
sodm quosdam inter pretatur fortitudo
siue robustus: ille popłs durus uł gra¬
uis. Be quo inamos plemus diximus.
Non solum autem hic ꝓpheta sed ⁊ alii
cum habeant in titulo. uisio quam uri¬
dit ysaias siue abdias: non inferunt¬
quid uiderint. Uerbi gracia. Uidi domi¬
num sabaoth sedentem super thronũ

Expanded text:
Galaad et Galilaeam, omnem terram Nephthali, et transtulit eos in Assyrios . Ex quo ostenditur, vicina eversione Samariae in commonitionem duarum tribuum haec universa narrari. Ozias autem ipse est, qui et Azarias, duplici nomine. Et uno quidem atque eodem tempore Isaiam, Osee, Joel, et Amos prophetasse, ex regibus qui ponuntur in titulo, cognoscimus: sed principium verbi Domini fuit in Osee filio Beeri. Amos autem pater Isaiae, non ut plerique autumant, tertius duodecim Prophetarum est, sed alius; diversisque apud Hebraeos scribuntur litteris. Iste primam et extremam litteras habet ALEPH et SADE ; ille AIN et SAMECH : et iste secundum quosdam interpretatur fortitudo, sive robustus; ille populus durus vel gravis: de quo in Amos plenius diximus. Non solum autem hic propheta, sed et alii cum habeant in titulo: Visio quam vidit Isaias, siquid viderint. Verbi gratia: Vidi Dominum Sabaoth sedentem super thronum
Abbreviated transcription (Latin):
que rtplanatione maligent umorem.
Inquo ꝑcutiam nosultra addentes pre¬
naricationẽ: Quo testimonio discimꝰ
itireo dñm ꝑcutere delinquentes:
ut ꝑcussos corrigat. & non tãpena sit
qͣm emendatio. E st ꝙ senstis. Noninue¬
mo qͣm plagis ut̃is possim adbibere
melitinam Omĩa menbra ur̃aplena st̃
miluerũ: millã partẽ corꝑis que ñ sit
ante ꝑcussa reꝑio. Uel certe hoc modo.
Nullas muenio plagas. quibꝰ ur̃am fran¬
gam duriciã. Quanto enĩ torm̃ta ma¬
iora st. tantomagis crescit impietas
⁊ iniqͥtas uel ficut theodotio transtulit.
declinatio. ut recedatis ⁊ deliuetis a dño.
Quale. ẽ illud iheremie. sine causa per¬
cussi filiosĩos. Disciplinam ñ recepistiꝰ¬

Expanded text:
quae explanatione indigent, immoremur. . In quo percutiam vos ultra addentes praevaricationem? Quo testimonio discimus idcirco Dominum percutere delinquentes, ut percussos corrigat, et non tam poena sit, quam emendatio. Estque sensus: Non invenio quam plagis vestris possim adhibere medicinam: omnia membra vestra plena sunt vulnerum: nullam partem corporis quae non sit ante percussa, reperio. Vel certe hoc modo: nullas invenio plagas, quibus vestram frangam duritiam. Quanto enim tormenta majora sunt, tanto magis crescit impietas et iniquitas, sive, ut Theodotio transtulit, declinatio, ut recedatis et declinetis a Domino. Quale est illud Jeremiae: Sine causa percussi filios vestros: disciplinam n
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ te orta ẽ: & uite apparebit dñs. et
gła illius suꝑte ostendetur. ⁊ gradient᷑
reges inlumine tuo.⁊gentes infplen¬
dore tuo. quando uement om̃s filii eiꝰ
delonge: ⁊ filii isliꝰ inhumerisportabũ¬
tur. & oꝑient eam cameli mactian. &
effa. afferentes aurũ & thus.⁊ greges
cedar congregabunt᷑ inierłm. ⁊ arietes
nabaiothꝑꝑabunt. Et erunt placabi
non ut maliis ꝓpħis confuse intelligẽ¬
dum est. ut uesciamus qui sub quo
specialit̾ rege dictum sit. s tisq ad finẽ
uoluminis scͥptum refertur quid seor¬
sum sub oria. ⁊ quid sub ioatham. &
quid fub achaz. quid subezechia eiã
dño reuelatum sit. Sciamus quoq
qui sui nomuris in ytalia condidit
ciuitatẽ regnare cepisse: ut liquido ap¬
pareat qͣnto antiqͥores sint nr̃e historie
qͣm gentiũ cet̾aꝵ. Interp̃tat᷑ añ ysaias.
saluatꝰ dm̃i & m̃ito. Saluatorẽ enĩ unũ¬

Expanded text:
 te orta est: et, In te apparebit Dominus, et gloria illius super te ostendetur: et gradientur reges in lumine tuo, et gentes in splendore tuo: quando venient omnes filii ejus de longe, et filiae illius in humeris portabuntur, et operient eam cameli Madian, et Epha, afferentes aurum et thus: et greges Cedar congregabuntur in Jerusalem, et arietes Nabaioth properabunt, et erunt placabilnon ut in aliis Prophetis confuse intelligendum est, ut nesciamus quid sub quo specialiter rege dictum sit: sed usque ad finem voluminis scriptum refertur, quid seorsum sub Ozia, et quid sub Joatham, et quid sub Achaz, et quid sub Ezechia ei a Domino revelatum sit. Sciamus quoquequi sui nominis in Italia condidit civitatem, regnare coepisse: ut liquido appareat, quanto antiquiores sint nostrae historiae, quam gentium caeterarum. Interpretatur autem Isaias, salvatus D