comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis sue. Hoc itaq nomen id ẽ pascha¬
ꝓlatinę ut dixi transitꝰ nuncupatur.
uł ut interpretans nobis beatus eũge¬
lista. ante diem inquit festum paschȩ
sciens iħc quia uenit hora eiꝰ ut transe¬
at ex hoc mundo ad patrem. Ecce
pascha ecce transitꝰ. Unde & quo: de
hoc scilicet mundo ad patrem. Spes
membris incapite ẽ data. quod eẽnt illo
transeunte sine dubio secutura. Qud gͦ
infideles & ab hoc capite atq ab eiꝰ
corpore alieni: nonne & ipsi transeunt.
q ñ ꝑmanent : transeunt plane ⁊ ipsi:
S aliud ẽ transire de mundo. aliud tͣn¬
sire cum mundo. Aliud ad patrem. ali¬
ud ad hostem. Nam & egyptii transier t̃.
ñ enim ꝑsequendo mans erunt. N tamen
transierunt ꝑmare ad regnum. sed in¬
mari ad interitum. Sciens gͦ iħc quia
uenit eius hora ut transiret ex hoc
mundo ad patrem. cum dilexiss suos
qui erant inmundo. in finem dilexit
eos. utiq ut & ipsi de hoc mundo ubi

Expanded text:
ritatis suae . Hoc itaque nomen, id eritatis suae . Hoc itaque nomen, id equod Latine, ut dixi, transitus nuncupatur, velut interpretans nobis beatus evangelista: Ante diem, inquit, festum paschae sciens Jesus quia venit ejus hora, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem. Ecce pascha, ecce transitus. Unde, et quo? De hoc scilicet mundo ad Patrem. Spes membris in capite est data, quod essent illo transeunte sine dubio secutura. Quid ergo infideles, et ab hoc capite atque ab ejus corpore alieni? nonne et ipsi transeunt, quia non permanent? Transeunt plane et ipsi. Sed aliud est transire de mundo, aliud transire cum mundo, aliud ad Patrem, aliud ad hostem. Nam et Aegyptii transierunt, non enim persequendo manserunt; non tamen transierunt per mare ad regnum, sed inmari ad interitum . Sciens ergo Jesus quia venit ejus hora, ut transiret ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos qui erant in mundo, in finem dilexit eos. Utique, ut et ipsi de hoc mundo ubi
Abbreviated transcription (Latin):
transeat ex hoc mundo ad pa¬
trem. cum dilexisset suos qui exant
Ein mundo. infinem disexit eos. Pascha
fr̃s ñ sicut quidam existimant grecum
nomen ẽ. s hebreum. O portunissime
tamen occurrit in hoc nomine qͣdam
congruentia utrarumq linguarum:
a passione sic appellatum. In sua uero
lingua hoc ẽ in hebrea. pascha transitꝰ
đr. Propterea tunc primum pascha
celebrauit ppłs di quando ex egypto
fugientes rubrum mare transierunt:
Nunc gͦ figura illa ꝓphetica inueritate
completa ẽ. cum sicut ouis ad immolan¬
dum ducitur xp̃c. cuius sanguine illi¬
tanquam captiuitate uł interemtione
egi ptia liberamur. & agimus. saluberri¬
mum transitum cum a diabolo transi¬
mus ad xpͣm & ab isto instabili scło
ad eiꝰ fundatissimum regnum. Ido qͥppe
ad dm̃ ꝑmanentem transimus. ne cum¬
hoc inundo transeunte transeamus. De
hac nobis collata gr̃a dm̃ laudans apłs
dicit. Qui eruit nos de potestate tene¬
brarum & transtulit inregnum filis cla¬

Expanded text:
transeat ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos qui erant in mundo, in finem dilexit eos. Pascha, fratres, non sicut quidam existimant, graecum nomen est, sed hebraeum: opportunissime tamen occurrit in hoc nomine quaedam congruentia utrarumque linguarum. a passione sit appellatum: in sua vero lingua, hoc est in hebraea, Pascha transitus dicitur: propterea tunc primum Pascha celebravit populus Dei, quando ex Aegypto fugientes, Rubrum mare transierunt . Nunc ergo figura illa prophetica in veritate completa est, cum sicut ovis ad immolandum ducitur Christus , cujus sanguine illitanquam a captivitate vel interemptione Aegyptia liberamur ; et agimus saluberrimum transitum, cum a diabolo transimus ad Christum, et ab isto instabili saeculo ad ejus fundatissimum regnum. Ideo quippe ad Deum permanentem transimus, ne cum mundo transeunte transeamus. De hac nobis collata gratia Deum laudans Apostolus dicit: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii cha
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ uide: miserere. Uidet enĩ dñs
qͣndo miseret᷑. Unde illi dr. Uide humi
litatem meam & laborem meum.⁊ di¬
mitte omnia peccata mea. Lacrimatꝰ nͦ
s peccatores inpenitentiã. Quidam aut̃
dixerunt ex ipsis. Non pot̾at hic qui
aperuit ocłos ceci facere. ut & hic non
moreret᷑: Qui noluit facere ut ñ mo¬
semetipso: uenit ad monumentum:
homim đr qui p̃mit᷑ pessima consue¬
tudine. uenit ad monum̃tum. Erat
aut̃ spelunca. & lapis suꝑ positꝰ erat el
Moituus sub lapide. reus sub lege. scits
enim. qr lex quȩ data ẽ iudeis. in lapide
scripta ẽ. Omnes aut̃ rei sub lege sunt:
bene uiuentes cum lege sunt. Iusto lex
posita ñ ẽ. Quid ẽ gͦ lapidem remouete:
grãm p̾dicate. Apłs enim paulus minis¬
trum se dicit noui testamenti. ñ littera
s sp̃u. Nãc littera inquit occidit. sp̃t aut
uiuificat. Littera occidens. quasi lapis ẽ
p̃mens. Remouete inquit lapidem. re¬

Expanded text:
Quid est, vide? Miserere. Videt enim Dominus, Quid est, vide? Miserere. Videt enim Dominus, quando miseretur. Unde illi dicitur, Vide humilitatem meam et laborem meum, et dimitte omnia peccata mea. » « Lacrymatused peccatores ad poenitentiam . « Quidam autem dixerunt: Non poterat hic qui aperuit oculos caeci, facere ut et hic non moreretur? Qui noluit facere ut non mosemetipso, venit ad monumentum. mitur pessima consuetudine: Venit ad monumentum. Erat autem spelunca, et lapis superpositus erat ei. Mortuus sub lapide, reus sub lege. Scitis enim quia Lex quae data est Judaeis, in lapide scripta est . Omnes autem rei sub lege sunt: bene viventes cum lege sunt. Justo lex posita non est . Quid est ergo, Lapidem removete? Gratiam praedicate. Apostolus enim Paulus ministrum se dicit Novi Testamenti, non litterae, sed spiritus: nam littera, inquit, occidit, spiritus vivificat . Littera occidens, quasi lapis est premens. Removete, inquit, lapidem. Re
Abbreviated transcription (Latin):
hominis trangressoris etiam sc̃i ecigłii.
contemptoris penarum ȩternarun
F remat xͦ increpet se homo. Audi ad¬
huc. fleuit x: fleat se homo. Quare
it: Quare fremuit & turbauit semet¬
ipsum. nisi qr fides hominis sibi me¬
rito displicentis. fremere quo ilammͦ
debet inaccusatione malorum oꝑum.
ut uiolentiȩ penitendi cedat consue¬
tudo peccandi: &̾ dixit. ubi posinstis
eum: Scis quia mortuus sit. & ubi
sit sepultus ignoras: Q̾ ista significa¬
tio ẽ q sio ꝑditum hominẽ qͣ si nescit os:
Non ausus sum dicere nescit. Quid enim
ille nescit: S quasi nescit. Unde hoc
ꝓbamus: dñm audi dicturum inudicio
ñ noui uos. discedite ame. Quid ẽ ñ uos
noui : ñ uos uideo inluce mea. non uos
uideo in illa iustitia qͦm noui. Sic ihic
tanqͣm nesciens talem peccatorẽ dixit:
Ubi posinstis eum : talis ẽ uox dñi in
paradiso. postea qͣm peccauit homo. adĩ
ubi es: Dicunt ei. Domine. ueni ⁊ uide

Expanded text:
hominis transgressoris etiam sancti Evangelii, hominis transgressoris etiam sancti Evangelii, contemptoris poenarum aeternarum, fremat Christus, increpet se homo. Audi adhuc: flevit Christus, fleat se homo. Quare it? Quare fremuit et turbavit semetipsum, nisi quia fides hominis sibi merito displicentis fremere quodammodo debet in accusatione malorum operum, ut violentiae poenitendi cedat consuetudo peccandi? 20. Et dixit: Ubi posuistis eum? Scisti quia mortuus sit, et ubi sit sepultus ignoras? Et ista significatio est, quia sic perditum hominem quasi nescit Deus. Non ausus sum dicere, Nescit: quid enim ille nescit? Sed quasi nescit. Unde hoc probamus? Dominum audi dicturum in judicio, Non novi vos; discedite a me . Quid est, Non novi vos? Non vos video in luce mea, non vos video in illa justitia quam novi. Sic et hic tanquam nesciens talem peccatorem, dixit, Ubi posuistis eum? Talis est vox Dei in paradiso posteaquam homo peccavit, Adam, ubi es ? Dicunt ei: Domine, veni, et vide.
Abbreviated transcription (Latin):
in corde tuo. Hinc ẽ illud qd dormiebat
in naui. & cum ꝑiclitarentur discipłi
iam imminente naufragio accesserunt
ad eum & excitauerunt eum. Surrexit
uenti cor tuum. utiq ubi nauigas. ubi
hanc uitam tanqͣm ꝓcellosum & ꝑicłõ¬
sum pelagus transis. intrant uenti. mo¬
uent fluctus. turbant nauim. Qͥ sunt
uenti: Audisti conuicium. irasceris.
Conuicium uentus ẽ. iracundia fluctꝰ ẽ.
Periclitaris. disponis respondere. dispo¬
nis maledictum maledicto reddere. Iam
nauis ꝓpinquat naufragio. excita xp̃m
obliuio fidei. Nam si excites xp̃m id ẽ
recolas fidem. quid tibi dicit tamqͣm
uigilans xͦ incorde tuo: ego audiui
demonium habes. & ꝓ eis oraui. Audit
dñs & patit᷑. audit seruus & indignat᷑:
S uindicari uis. Quid enim: ĩam ego
uindicatus sum. Cum tibi ħ loquitur
fides tua. quasi imꝑat uentis & fluctibꝰ.
& fit tranquillitas magna. Qͦmͦ gͦ ħ ẽ
sic in corde hominis qͦm p̾mit magna
moles & consuetudo peccati. incorde

Expanded text:
in corde tuo. Hinc est illud quod dormiebat in navi: et cum periclitarentur discipuli, jam imminente naufragio accesserunt ad eum, et excitaverunt eum: surrexit venti cor tuum, utique ubi navigas, ubi hanc vitam tanquam procellosum et periculosum pelagus transis; intrant venti, movent fluctus, turbant navim. Qui sunt venti? Audisti convicium, irasceris; convicium ventus est, iracundia fluctus est: periclitaris, disponis respondere, disponis maledictum maledicto reddere, jam navis propinquat naufragio; excita Chrisoblivio fidei. Nam si excites Christum, id est recolas fidem, quid tibi dicit tanquam vigilans Christus in corde tuo? Ego audivi, Daemonium habes , et pro eis oravi: audit Dominus, et patitur; audit servus, et indignatur! Sed vindicari vis. Quid enim? ego jam sum vindicatus? Cum tibi haec loquitur fides tua, quasi imperatur ventis et fluctibus, et fit tranquillitas magna. Quomodo ergo sic in corde hominis quem premit magna moles et consuetudo peccati, in corde
Abbreviated transcription (Latin):
merrorem pristinum reuoluti sunt.
oues erant anñ erant: utiq catholici
erant. Si catholici fideles erant. oues
erant. Si oues erant. qͦmͦ uocem alieni
audire potuerunt cum dominꝰ dicat.
ñ audierunt eos oues: Audistis fr̃s
altitudinem questionis. Dico gͦ. Nouit
dominꝰ qui sunt eius. Nouit p̾scitos.

Expanded text:
in errorem pristinum revoluti sunt, in errorem pristinum revoluti sunt, oves erant an non erant? Utique catholici erant. Si catholici fideles erant, oves erant. Si oves erant, quomodo vocem alieni audire potuerunt, cum Dominus dicat, non audierunt eos oves? 12. Audistis, fratres, altitudinem quaestionis. Dico ergo: Novit Dominus qui
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo & errat & ouis ẽ: uocem
aliem audiuit. Certe ñ audierunt eos
oues. Deinde modo multi colligunt᷑
ad ouile xp̃i. & ex hereticis fuint ca-¬
tholici. Afurib collunt᷑. pastori red-¬
auntur. Q̾ aliquando murmurant. te¬
dium patiuntur ad reuocantẽ. & in
telligunt iugulantẽ. Ueruntamen ⁊̃
cum renitentes uenerint quȩ oues
sunt agnoscunt uocem pastoris.⁊ se
uenisse letant᷑. & errasse erubescunt.
Qndo gͦ in illo errore tanqͣm inueri¬
tate głabant᷑. & utiq ñ audiebant uo¬
cen pastoris. & alienum ido seqͦbant᷑:
oues erant an n erant: si oues erant.
qͦmͦ alienos oues ñ audiunt: si oues
ñ erant. quare obiurgant᷑ illi quib
dicit᷑. errantem ouemi ñ reuocastis:
in ipsis ⁊̃ iam factis catholicis xͥanis
bone spei fidelib: aliqͣndo mala con¬
tingunt. Seducunt᷑ inerrorem.⁊ pꝰ
errorem reuocantur. Quando seducti
sunt merrorem ⁊ rebaptizati sunt.
aut pꝰ ouilis dominici societatẽ rursus

Expanded text:
Quomodo et errat, et ovis est? Vocem Quomodo et errat, et ovis est? Vocem alieni audivit? Certe non audierunt eos oves. Deinde modo multi colliguntur ad ovile Christi, et ex haereticis fiunt catholici; a furibus tolluntur, pastori redduntur: et aliquando murmurant, taedium patiuntur ad revocantem, et non intelligunt jugulantem; verumtamen etiam cum renitentes venerint quae oves sunt, agnoscunt vocem pastoris, et se venisse laetantur, et errasse erubescunt. Quando ergo in illo errore tanquam in veritate gloriabantur, et utique non audiebant vocem pastoris, et alienum ideo sequebantur, oves erant an non erant? Si oves erant, quomodo alienos oves non audiunt? si oves non erant, quare objurgantur illi quibus dicitur, Errantem ovem non revocastis? In ipsis etiam jam factis catholicis Christianis, bonae spei fidelibus, aliquando mala contingunt; seducuntur in errorem, et post errorem revocantur: quando seducti sunt in errorem, et rebaptizati sunt, aut post ovilis dominici societatem rursus
Abbreviated transcription (Latin):
querens uob̾cum. reuelante illo uo-¬
bcum merear inuenire. Qͥa gͥ me mo¬
ueat accipite. ꝑ hiezechielem ꝓpħam
dominꝰ obiurgat pastores. & dicit int̾
cetera de quibꝰdam. Errantem ouem
ñ reduxistis. & errantẽ dicit:⁊ ouẽ
appellat. Si qͣndo errabat ouis erat. euiꝰ
uocem ut erraret audiebat: ꝓculdu-¬
bio enim ñ erraret. si uocem pastoris
audiret. S ido errauit. quia uocem
audiuit alieni. uocem furis ⁊ latronis
audunt. Certe latronum uocem non
audiunt oues. Qui uenerunt inquit
& intelligimus preter me. id ẽ. qui
uenerunt p̃ter me. fures sunt & latro-¬
nes. & ñ audierunt eos oues. Dñe si ñ
audiunt eos oues. qͦm errant oues.
si oues ñ audiunt nisi te : tu aut̃ ue.¬
ritas es. Quisquis ueritatẽ audit. ñ
utiq errat. Illi aut̃ errant & oues ap¬
pellantur. Nam si in errore ipso oues ñ
appellarentur. ñ diceret᷑ ꝑ hiezechielẽ¬
ppħam errantem ouemi ñ reuocastis:

Expanded text:
quaerens vobiscum, revelante illo vobquaerens vobiscum, revelante illo vobiscum merear invenire. Quid ergo me moveat, accipite. Per Ezechielem prophetam Dominus objurgat pastores, et dicit inter caetera de ovibus, Errantem ovem non revocastis . Et errantem dicit, et ovem appellat. Si quando errabat ovis erat, cujus vocem ut erraret audiebat? Procul dubio enim non erraret, si vocem pastoris audiret: sed ideo erravit, quia vocem audivit alieni; vocem furis et latronis audivit. Certe latronum vocem non audiunt oves: Qui venerunt, inquit, et intelligimus, Praeter me; id est, Qui venerunt praeter me, fures sunt et latrones, et non audierunt eos oves. Domine, si non audierunt eos oves, quomodo errant oves? Si oves non audiunt nisi te; tu autem veritas es: quisquis veritatem audit, non utique errat. Illi autem errant, et oves appellantur. Nam si in errore ipso oves non appellarentur, non diceretur per Ezechielem, Errantem ovem non revocastis.
Abbreviated transcription (Latin):
tomagis uocem pastoris ꝓferebat lingua
ipsa pastoris : ñ omnes audierunt. Sed
batur. s pelle ouma tectus pastori insi¬
diabat᷑. Aliqui uͦ eorum qui xp̃m cruci¬
fixerunt ñ audiebant. & oues erant:
Ipsos enim uidebat inturba. qͣndo di¬
cebat. Cum exaltaueritis filiũ hominis.
tunc agnoscetis quia ego sum. Quomͦ gͦ
ista soluitur questio. audiunt ñ oues.
sequunt᷑ uocem pastoris quidam lupi.
& ei quedam contradicunt oues. postre¬
mo pastorem occidunt oues: Soluit᷑
questio. Respondet enim aliquis ⁊ dicit:
S qͣndo ñ audiebant. oues ñdum erant.
tunc lupi erant. Uox audita eos mu¬
tauit. & ex lupis oues fecit. Quando
g factȩ sunt oues audierunt: ⁊ pastorẽ
inuenerunt pastoremq sequute sunt:¬
& pastoris ꝓmissa sperauerunt. quia
iussa fecerunt. Soluta ẽ ut cumq ista
questio. & cui quam forte sufficiat. me
aut̃ adhuc mouet. Q quid me moueat
communico uob̾cum. & qͦdammodo

Expanded text:
to magis vocem pastoris proferebat lingua to magis vocem pastoris proferebat lingua ipsa pastoris? Non omnes audierunbatur, » sed pelle ovina tectus pastori insidiabatur. « Aliqui vero » eorum qui Christum crucifixerunt non audiebant « et oves erant; » ipsos enim videbat in turba quando dicebat: « Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . » Quomodo ergo ista solvitur « quaesito? Audiunt non oves, sequuntur vocem pastoris quidam lupi, et ei quaedam contradicunt oves; postremo pastorem occidunt oves. Solvitur quaestio: respondet enim aliquis, et dicit, Sed quando non audiebant, oves nondum erant, tunc lupi erant; vox audita eos mutavit, et ex lupis oves fecit: quando ergo factae sunt oves, audierunt, et pastorem invenerunt, pastoremque secutae sunt; pastoris promissa speraverunt, quia jussa fecerunt. 11. Soluta est utcumque ista quaestio, et cuiquam forte sufficiat. Me autem adhuc movet, et quid me moveat communico vobiscum, ut quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃italem eundem. nam corporalem. ñ
eundem. Quid enim illi biberunt:
fide manente. signa uariata. Ibi petͦ¬
Q̾ illi ꝓ magno sacramento eiusdẽ xͥ
biberunt aquam ꝓfluentẽ de petra.
nos quid bibamus norunt fideles. Si
speciem uisibilem intendas. aliuõ ẽ.
Si intelligibilem significationẽ. eundẽ
potum sp̃italem biberunt. Quotquos
S illo temꝑe crediderunt uł abrahȩ.
uł ysaac. uł iacob. uł moysi uł aliis
Non alienam uocem. s ipsius dñi au¬
dierunt. Iudex fuerat in p̾cone. quia
& qͣndo uidex loquitur ꝑ preconem.
exceptor ñ facit p̾co dixit. s iudex
dixit. Alii sunt ergo qͦs ñ audierunt
oues. in quib ñ erat uox xͥ. errantes.
salsa dicentes. inania garrientes. uana
fingentes. miseros seducentes. Qͥa ẽ gͦ¬
ꝙ aixit : Maior hec questio ẽ. Qͥd habeat
obscurum & adintelligendum difficile. au¬
dite obsecro. Ecce dominꝰ ipse iħc xp̾c
pastoris erat expressa ipso ore pastoris:

Expanded text:
piritualem eumdem, nam corporalem non piritualem eumdem, nam corporalem non eumdem. Quid enim illi bibebant?  ergo, fide manente, signa variata. Ibi petEt illi pro magno sacramento ejusdem Christi biberunt aquam profluentem de petra; nos quid bibamus norunt fideles. Si speciem visibilem intendas, aliud est: si intelligibilem significationem, eumdem potum spiritualem biberunt. Quotquot ergo illo tempore crediderunt vel Abrahae, vel Isaac, vel Jacob, vel Moysi, vel aliis non alienam vocem, sed ipsius audierunt. Judex fuerat in praecone. Quia et quando judex loquitur per praeconem, exceptor non facit, Praeco dixit; sed, Judex dixit. Alii sunt ergo quos non audierunt oves, in quibus non erat vox Christi, errantes, falsa dicentes, inania garrientes, vana fingentes, miseros seducentes. 10.  dixi, Major haec est quaestio? Quid habet obscurum et ad intelligendum difficile? Audite, obsecro. Ecce Dominus ipse Jesus Cho magis vox pastoris erat, expressa ipso ore pastoris.
Abbreviated transcription (Latin):
ignorare fr̃s. quia patres nr̃i omnes
sub nube fuerunt. & omnes ꝑ mare
transierunt. & omnes in moy se bap
tizati sunt in nube & in mari. Et
omnes eandem oscam sp̃italem manduca¬
uerunt. & omnes eundem potum spi¬
ritalem biberunt. Mare rubrum. sig¬
nificat baptissimum. Moyses ductoi
ꝑ mare rubrum. significat xp̃m. Popłs
transiens. significat fideles. Mors egyp¬
tiorum. significat abolitionem peccatoꝵ.
In signis diuersis eadem fidessic in
signis diuersis quomodo in uerbis di¬
uersis. quia u̾ba sonos mutant ꝑ temꝑa.
& utiq nichil aliud sunt u̾ba qͣm signa.
Significando enim ũba sunt. Tolle sig¬
nificationem u̾bo: strepitus ẽ manis.
Significata sunt gͦ omnia. Nunquid ñ
eadem credebant ꝑ quos hec signa mon¬
strabant᷑. ꝑ quos ea quȩ credimus ꝓpħata
p̃nuntiabantur: utiq credebant. s illi
uentura ẽẽ. nos aut̃ uenisse. Ido ⁊sicait
E undem pocum sp̃italem biberunt. Si¬

Expanded text:
ignorare, fratres, quia patres nostri omnes ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes per mare transierun in nube et in mari, et omnes eamdem escam spiritualem manducaverunt, et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Mare Rubrum significat Baptismum; Moyses ductor per mare Rubrum significat Christum; populus transiens significat fideles; mors Aegyptiorum significat abolitionem peccatorum. In signis diversis eadem fides: sic in signis diversis, quomodo in verbis diversis; quia verba sonos mutant per tempora, et utique nihil aliud sunt verba quam signa. Significando enim verba sunt: tolle significationem verbo, strepitus inanis est. Significata ergo sunt omnia. Numquid non eadem credebant, per quos haec signa ministrabantur, per quos eadem quae credimus, prophetata praenuntiabantur? Utique credebant: sed illi ventura esse, nos autem venisse. Ideo et sic ait, Eumdem potum spiritualem biberunt. S
Abbreviated transcription (Latin):
uariata sunt non fides. quia & ipsa ũba
Alium sonum habet uenturuis ẽ. alium¬
uenturus ẽ & uenit. eadem tamen fi¬
des utrosq coniungit. & eos qͥ uentu¬
rum ẽẽ. & eos qui uenisse eum credi¬
derunt. Diuersis quidem temporib:
s utrosq ꝑ unum fidi ostium hoc ẽ
ꝑ xp̃m uidemus ingressos. Nos credi¬
sicut uerba audistis p̃teriti tempis.
impletum ẽẽ iam credimus. In ẽius
sunt fidĩ societate nob̾cum ⁊⁊ illipa¬
tres qui crediderunt de uirgine nas¬
citurum. passurum. resurrecturum
in cȩlum ascensurum. Illos enim os¬
tendit apłs ubi ait. Habentes autẽ
eundem sp̃m fidi. sicut scͥptum ẽ.
credidi ꝓpter quod loquutus sum:¬
loquimur. ꝓpħa dixit. credidi ꝑpt̃ q̃
loquutus sum. Apłs dicit. & nos cre¬
dimus ꝓpt̾ q & loquimur. Ut scias aut̃
q una sit fides. audi dicentem. Haben¬
tes eundem sp̃m ficdi. & nos credimꝰ.
Sic & alio loco. Nolo enim inquit uos

Expanded text:
variata sunt, non fides. Quia et ipsa verba variata sunt, non fides. Quia et ipsa verba alium sonum habet, Venit: mventurus est, et venit: eadem tamen fides utrosque conjungit, et eos qui venturum esse, et eos qui eum venisse crediderunt. Diversis quidem temporibus, sed utrosque per unum fidei ostium, hoc est per Christum, videmus ingressos. Nos credirba auditis praeteriti temporis, impletum esse jam credimus. In ejus sunt fidei societate nobiscum et illi patres, qui crediderunt de Virgine nasciturum, passurum, resurrecturum, in coelum ascensurum: illos enim ostendit Apostolus ubi ait, Habentes autem eumdem spiritum fidei, sicut scriptum est, Credidi, propter quod locutus sumloquimur . Propheta dixit, Credidi, propter quod locutus sum : Apostolus dicit, Et nos credimus, propter quod et loquimur. Ut scias autem quod una sit fides, audi dicentem, Habentes eumdem spiritum fidei, et nos credimus. Sic et alio loco, Nolo enim vos
Abbreviated transcription (Latin):
aperuit. Ipse ẽ. ostium. Agnouimus.
intremus ut nos intrasse gaudeamus:
Omnes quotquot uenerunt. fures
sunt & latrones. Qͥd ẽ hoc domine.
omnes quot quot uenerunt: quid
enimͤ. TU̾ ñ uenisti: s intellige. om̃s
quot quot uenerunt. dixit utiq p̾t̃
me. Recolamus g. Ante aduentum ip¬
sius uenerunt ꝑpħe. Nunquid fures
fuerunt & lattones : Absit. Non p̾ter
illum uenerunt. qr cum illo uenerunt.
Uenturus p̃cones mittebat. s eoꝵ corda
quos miserat possidebat. Uultis nosse
quia cum illo uenerunt. qui ẽ ipse sẽꝑ:
carnem quippe accepit ex temꝑe. Qͥd est
semꝑ: In principio erat u̾bum. Cum
illo gͥ uenerunt: qui cum uerbo uene¬
runt. Ego sum inquit uia & ueritas &
uita. Si ipse ẽ ueritas. cum illo uenert
qui ueraces fuerunt. Qͦtqͦt gͦ p̃t̃ illum
fures fuerunt & latrones id ẽ ad furantũ
& occidendum. S ñ audierunt eos oues:
eum credentes uenturum. quomͦ nos
credimus in eum qui uenit. Tempora

Expanded text:
aperuit. Ipse est ostium. Agnovimus, aperuit. Ipse est ostium. Agnovimus, intremus, aut nos intrasse gaudeamu« Omnes quotquot venerunt, fures sunt et latrones. » Quid est hoc, Domine, « omnes quotquot venerunt? » Quid enim? tu non venisti? Sed intellige, omnes quotquot venerunt, dixit, utique praeter me. Recolamus ergo. Ante adventum ipsius venerunt prophetae, nunquid fuerunt fures et latrones? Absit. Non praeter illum venerunt, quia cum illo venerunt. Venturus praecones mittebat, sed eorum corda quos miserat, possidebat. Cum quia cum illo venerunt, qui est ipse semper? Carnem quippe accepit ex tempore. Quid est ergo semper? In principio erat Verbum . Cum illo ergo venerunt, qui cum verbo Dei venerunt. Ego sum, inquit, via et veritas et vita . Si ipse est veritas, cum illo venerunt qui veraces fuerunt. Quotquot ergo praeter illum, fures et latrones; id est, ad furandum et occidendum. 9. Sed non audierunt eeum credentes venturum, quomodo nos credimus in eum qui venit. Tempora
Abbreviated transcription (Latin):
imus impnis. alter pius. & talia sunt
ut forte ambo ñ intelligant. unꝰ dicit
nichil dixit. alius dicit uerũ dixit.
& bonum ẽ qͣ dixit. s ñ intelligimus. Iste
qr credit iam pulsat. & dignus ẽ cui
aꝑiatur. si pulsare ꝑsistat. Ille uͦ adhuc
audiat: nͥ credideritis ñ intelligetis. Qr
ista commendo: Quia ⁊̃ cum u̾ba hec
obscura sicut possum exposuero. aut
qr ualde sunt abdita uł ego eorum
ñ apprehendero intelligentiam. uel
explicandi q intelligo ñ habuero facul¬
tatem. uł tam fuerit quisq tardus
ut etiam exponentẽ ñ sequatur: ñ de
se desperet. Maneat infide. ambulet
in uia: audiat apłm dicentẽ. Q siquid
alit̾ sapitis. hoc quoq uob̾ d̾s reuelabit:
Ueruntamen in quod ꝑuenimus. in eo
ambulemus. Incipiamus gͦ audire ex¬
ponentẽ. qͦm audiuimus ꝓponentem:
Dixit gͦ eis iterum iħc. Amen amen
dico uob̃. quia ego sum ostium ourum:
E cee ipsum ostium qd clausum posuerat

Expanded text:
unus impius, alter pius, et alia sunt unus impius, alter pius, et alia sunt ut forte ambo non intelligant, unus dicit, Nihil dixit; alius dicit, Verum dixit, et bonum est quod dixit, sed nos non intelligimus: iste quia credit jam pulsat, et dignus est cui aperiatur, si pulsare persistat; ille vero adhuc audit, Nisi credideritis, non intelligetis . Quare ista commendo? Quia etiam cum verba haec obscura, sicut possum, exposuero, aut quia valde sunt abdita, vel ego eorum non apprehendero intelligentiam, vel explicandi quod intelligo non habuero facultatem, vel tam fuerit quisque tardus, ut etiam exponentem non sequatur; non de se desperet: maneat in fide, ambulet in via, audiat Apostolum dicentem, Et si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit: verumtamen in quod pervenimus, in eo ambulemus . 8. Incipiamus ergo audire exponentem, quem audivimus proponentem. Dixit ergo iterum eis Jesus: Amen, amen dico vobis, quia ego sum ostium ovium. Ecce ipsum ostium quod clausum posuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
nomina eorum scripta in libro uitȩ:
dprias oues uocat nominatim. Hinc di-¬
cit apłs. Nouit dominꝰ qui sunt eius:
Q educit eas. Q̾ cum ꝑprias oues emiserit
ante eas uadit. & oues illum sequunt᷑.
quia i sciunt uocem eius. Alienum
aut̃ ñ sequuntur s fugiunt ab eo. Quia
ñ nouerunt uocem alienoium. Tecta
sunt hec. plena questionib. grauida
sacranientis. S equamur gͦ.⁊ audiamus
magistrum ex his obscuris aliquid aꝑi¬
entem.⁊ ꝑ id qd aꝑit nos forte intrare
facientem. Hoc ꝑ u̾bium dixit illis iħc:
Iili aut̃ ñ cognouerunt. quid loqueret᷑ eis
Fortasse nec nos. Qͥd gͦ inter ẽ inter illos.
nos: Quia nos pulsamus ut aꝑiatur nob̃.
illi aut̃ xp̃m negando nolebant intrare
seruandi. s foras remanere ꝑdendi:
QͦA gͦ nos audiuimus ħ pie. qd̾ anteqͣm
illa intelligamus credimus uera ẽẽ atq
diuina: magna ab istis diuersitate dis¬
tamus. Cumgͦ duo audiunt uerba ex̃głii.

Expanded text:
nomina earum scripta in libro vitae. nomina earum scripta in libro vitae. Proprias oves vocat nominatim. Hinc dicit Apostolus: Novit Dominus qui sunt ejus . Et educit eas. Et cum proprias oves emiserit, ante eas vadit: et ovessciunt vocem ejus. Alienum autem non sequuntur, sed fugiunt ab eo; quia non noverunt vocem alienorum. Tecta sunt haec, plena quaestionibus, gravida sacramentis. Sequamur ergo et audiamus magistrum ex his obscuris aliquid aperientem; et per id quod aperit, nos forte intrare facientem. 7. Hoc proverbium dixit illis Jesus; illi autem non cognoverunt quid loqueretur eis. Forte nec nos. Quid ergo interest inter illos nos? Quia nos pulsamus ut aperiatur nobis; illi autem Christum negando nolebant intrare servandi, sed foris remanere perdendi. Quod ergo nos audimus haec pie, quod antequam illa intelligamus, credimus vera esse atque divina, magna ab istis diversitate distamus. Cum enim duo audiunt verba Evangelii,
Abbreviated transcription (Latin):
ouile. nominat oues. Commendat ħ
omnia. s ñdum exponit. Legamus gͦ.
quia uenturus ẽ. ad ea uerba in quib
nobis aliqua quȩ dixit dignet᷑ expo¬
nere ex quoꝵ expositione dabit nob̾
fortasse ⁊̃ illa quȩ ñ exposuit incelli¬
gere. Pascit enim manifestis. exercet
obscuris. Qui ñ intrat ꝑ ostium in
ouile ouium. s ascendit aliunde. Ue mi¬
sero. quia casurus ẽ. Sit gͦ humilis. ꝑ
ostium intret. plano pede ueniat. ⁊ ñ
offendit. Ille inquit fur ẽ & latro. Oues
suas uult dicere oues alienas. Adħ suas
id ẽ furto ablatas. ñ ut saluet s ut occidat.
qͦ fur ẽ. quia d alienum ẽ suum dicit:
latro. quia & quod ẽ.furatus occidit. Qui
aut̃ intrat ꝑ ostium. pastor ẽ ouium. Huic
ostiarius aꝑit. De ostiario isto tunc que¬
ramus. quando ab ipso domino audieri¬
mus qͦd sit ostiuna. & qui sit pastor:
Q oues uocem eius audiunt. & ꝓprias
oues uocat nominatim. Habet enim

Expanded text:
ovile, nominat oves; commendat haec ovile, nominat oves; commendat haec omnia, sed nondum exponit. Legamus ergo, quia venturus est ad ea verba in quibus nobis aliqua quae dixit dignetur exponere: ex quorum expositione dabit nobis fortasse etiam illa quae non exposuit, intelligere. Pascit enim manifestis, exercet obscuris. Qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde. Vae misero, quia casurus est! Sit ergo humilis, per ostium intret: plano pede veniat, et non offendet. Ille, inquit, fur est et latro. Oves suas vult dicere oves alienas: ad hoc suas, id est, furto ablatas, non ut salvet, sed ut occidat. Ergo fur est, quia quod alienum est, suum dicit: latro, quia et quod est furatus, occidit. Qui autem intrat per ostium, pastor est ovium: huic ostiarius aperit. De ostiario isto tunc quaeramus, quando ab ipso Domino audierimus quod sit ostium, et qui sit pastor. Et oves vocem ejus audiunt, et proprias oves vocat nominatim. Habet enim
Abbreviated transcription (Latin):
Qui filius ẽ. ipse ẽ pat̾. S si filius ñ ẽ.
pat̾. ñ intrat ꝑ ostium. qui filium dicit
patrem. Arrianus dicit. Aliud ẽ pat᷑.
aliud filius. Recte diceret. si diceret.
alius ñ aliud. Quando enim dicit aliuo
ei contͣdicit ã quo audit. ego & pater
Predicat enim xp̃m qualem sibi fingit.
ñ qualem ueritas dicit. Nomen habet.
rem ñ habet. Alicuius rei nomenẽ xͦ:
Tene ipsam rem. siuis ꝓdesse tibi nom̃.
ouile. ꝑ ostium iniret. xp̃m uerum
cet. s xͥ głam querat ñ suam. Nã multi
querendo głam suam oues xͥ sparserunt.
potius qͣm congregauerunt. humilis ẽ
enim ianua xp̃c dominꝰ. Qui intrat
ꝑ hanc ianuam. oportet humiliet se.
ut sano capite possit intrare. Qͥ aut̃
se ñ humiliat s extollit. ꝑ maceriam
uult ascendere. Qui autẽ ꝑmaceriã
ascendit. ido exaltatur ut cadat. Tecte
tamen adhuc loquit᷑ dominꝰ iħc. ñdum
intelligitur. Nominat ostium. nominat

Expanded text:
Qui Filius est, ipse est Pater: sed si Filius, non est Qui Filius est, ipse est Pater: sed si Filius, non est Pater. Non intrat per ostium, qui Filium dicit Patrem. Arius dicit: Aliud est Pater, aliud est Filius. Recte diceret, si diceret Alius; non, aliud. Quando enim dicit, Aliud, ei contradicit a quo audit, Ego et Pater trat: praedicat enim Christum qualem sibi fingit, non qualem veritas dicit. Nomen habes, rem non habes. Alicujus rei nomen est Christus: tene ipsam rem, si vis prodesse tibi nomen. ovile, per ostium intret, id est, ti gloriam quaerat, non suam: nam multi quaerendo gloriam suam, oves Christi sparserunt potius quam congregaverunt. Humilis est enim janua Christus Dominus: qui intrat per hanc januam, oportet humiliet se, ut sano capite possit intrare. Qui autem se non humiliat, sed extollit, per maceriam vult ascendere: qui autem per maceriam ascendit, ideo exaltatur ut cadat. 6. Tecte tamen adhuc loquitur Dominus Jesus, nondum intelligitur: nominat ostium, nominat
Abbreviated transcription (Latin):
nes acutissimas concludentes. libros im¬
plentes. suam sapientiam buccis crepan¬
tib uentilantes. qui ⁊̃ dicere auderẽt
hominib nos sequimini. sec̾tam nr̃am
tenete. si uultis bene uiuere. S ñ in¬
trant ꝑ ostium. ꝑdere uolebant mac¬
tare & occidere. Quid de istis dicam:
ecce ipsi pharisei legebant. & in eo qͦd
legebant xp̃m sonabant. Uenturum spe¬
rabant. & p̃sentem ñ agnoscebant. Iac¬
tabant se etiam ipsi inter uidentes. ħ ẽ
inter sapientes & negabant xp̃m. ⁊ ñ
intrabant ꝑ ostium. Ergo & ipsi si qͦs
forte seducerent. macꝰtandos & occiden¬
dos ñ liberandos seducerent. qͥ hos
dimittamus. Uid eamus illos si forte
ipsi intrant ꝑ ostum. qui ipsius xp̃i
nomine głantur. Innumerabiles enim
sunt qui se uidentes ñ solum iactant
s a xp̃o illuminatos uideri uolunt:
Sunt aut̃ heretici. Foite ipsi ꝑ ianuam
intrauerunt: absit. Sab ellianus dicit.

Expanded text:
nes acutissimas concludentes, libros imnes acutissimas concludentes, libros implentes, suam sapientiam buccis crepantibus ventilantes; qui etiam dicere auderent hominibus, Nos sequimini, sectam nostram tenete, si vultis beate vivere. Sed non intrarant per ostium: perdere volebant, mactare et occidere. 4. Quid de istis dicam? Ecce ipsi Pharisaei legebant, et in eo quod legebant, Christum sonabant, venturum sperabant, et praesentem non agnoscebant: jactabant se etiam ipsi inter videntes, hoc est inter sapientes, et negabant Christum, et non intrabant per ostium. Ergo et ipsi, si quos forte seducerent, mactandos et occidendos, non liberandos seducerent. Et hos dimittamus: videamus illos si forte ipsi intrant per ostium, qui ipsius Christi nomine gloriantur. 5. Innumerabiles enim sunt, qui se videntes non solum jactant, sed a Christo illuminatos videri volunt: sunt autem haeretici. Forte ipsi per januam intraverunt? Absit. Sabellius dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
nͨ sunt: & plerumq se iacꝰtant qͦmͦ
isti numquid & uos ceci sumus: Q a
uͦ ista omnia qui faciunt & nesciunt
ad quem finem referant in aniter
faciunt. Dominꝰ de grege suo de ostio
quo intrat᷑ ad ouile similitudinẽ ꝑposuit
in hodierna lectione. Dicant gͦ pagam.
bene uiuimus. Si ꝑ ostium ñ intrant.
quid eis ꝑdest unde głant᷑. Ad hoc enĩ
debet unicuiq ꝑdesse bene uiuere. ut
det᷑ illi semꝑ bene uiuere. Nam cuiñ
dat᷑ semꝑ uiuere. quid ꝑdest bene ui¬
uere: Quia nec bene uiuere dicendi
sunt. qui finem bene uuendi uł ceci¬
tate nesciunt. uł inflatione contempnunt:
Non ẽ aut̃ cuiqͣm spes uera & certa semꝑ
plerumq cales homines ⁊̃ suadere ho¬
minib ut bene uiuant. & xͥani ñ sint.
ł aliam partem uolunt ascendere. rape
& occidere. ñ ut pastor conseruare acq
saluare. ł uerunt gͦ quidam philosophi
de uirtutib & uitiis subtilia multa trac̾¬
tantes. diuidentes. defimentes. ratiõnatio¬

Expanded text:
 sunt: et plerumque se jactant quomodo isti, Numquid et nos caeci sumus? Quia vero ista omnia quae faciunt, et nesciunt ad quem finem referant, inaniter faciunt, Dominus de grege suo, et de ostio quo intratur ad ovile, similitudinem proposuit in hodierna lectione. Dicant ergo Pagani: Bene vivimus. Si per ostium non intrant, quid prodest eis unde gloriantur? Ad hoc enim debet unicuique prodesse bene vivere, ut detur illi semper vivere: nam cui non datur semper vivere, quid prodest bene vivere? Quia nec bene vivere dicendi sunt, qui finem bene vivendi vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Non est autem cuiquam spes vera et certa semper plerumque tales homines etiam persuadere hominibus ut bene vivant, et christiani non sint. Per aliam partem volunt ascendere, rapere et occidere; non ut pastor, conservare atque salvare. Fuerunt ergo quidam philosophi, de virtutibus et vitiis subtilia multa tractantes, dividentes, definientes, ratiocinatio
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt: Ioħs signum fecit nullũ
Nullum inquiunt miracłm oftendit
ioħis. ñ demonia fugauit. ñ expulit
febrem. ñ cecos illuminauit. ñ mortuos
suscitauit. ñ tot milia hominũ de
mare ambulauit. non uentis ⁊ fluctib
imꝑauit. Nichil horum fecit ioħs. &ꝰ
totum quicquid dicebat huic testimoni¬
um ꝑhibebat. ꝑ lucernam. ueniamꝰ ad
diem. Ioħs nullum signum fecit. Oiã
aut̃ quecumq dixit ioħs de hoc uera
quid sequit᷑: & multi crediderunt in
ab eo quod ait. Erat aut̃ quidam lau¬

Expanded text:
dixerunt, Joannes signum fecit nullum? dixerunt, Joannes signum fecit nullum? Nullum, inquiunt, miraculum ostendit Joannes: non daemonia fugavit, non expulit febrem, non caecos illuminavit, non mortuos suscitavit, non tot millia hominum de mare ambulavit, non ventis et fluctibus imperavit; nihil horum fecit Joannes: et totum quidquid dicebat, huic testimonium perhibebat. Per lucernam veniamus ad diem. Joannes nullum signum fecit. Omnia autem quaecumque dixit Joannes de hoc, vera quid sequitur? Et multi crediderunt in Ab eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
Que rebant gͦ eum apprehendere. Utinã
apprehenderent s credendo & intelligen¬
do. ñ seuiendo ⁊ occidendo. Nam mͦ fr̃s
mei qͣndo talia loquor. infirmus for¬
tia. paruus magna. fragilis solida. &
uos tamqͣm ex eadem massa unde
sum & ego. & ego ipse qui uob̃ loquor.
simul omnes apprehendere xp̃m uo
lumus. Quid ẽ apprehendere: intel¬
lexifti. apprehendisti. S ñ sic iudei:
Te apprehendis ut habeas. illi appre¬
hendere uolebant ut ñ haberent:
Q̾ quia sic uolebant apprehendere
quid eis fecit: Exiitꝰ de manib eoꝵ:
Non eum apprehenderunt. qr manus fidĩ
ñ habuerunt. Uerbum caro factum ẽ. s
ñ erat magnum uerbo eicere carnẽ suã
rum transiordanem in eum locum ubi¬
erat iohanes baptizans pͥmum: ⁊ man¬
sit ibi & multi uenerunt ad eum &
dicebant quia ioħs quidem signum¬
fecit nullum. Meministis uobis dic̃tũ
de iohanne qr lucerna erat & diei tes¬
timonium ꝑhibebat. Qͥa gͦ isti ap̃ se

Expanded text:
Quaerebant ergo eum apprehendere. Utinam Quaerebant ergo eum apprehendere. Utinam apprehenderent, sed credendo et intelligendo, non saeviendo et occidendo. Nam modo, fratres mei, quando talia loquor, infirmus fortia, parvus magna, fragilis solida, et vos tanquam ex eadem massa unde sum et ego, et ego ipse qui vobis loquor, simul omnes apprehendere volumus Christum. Quid est apprehendere? Intellexisti, apprehendisti. Sed non sic Judaei: tu apprehendisti ut habeas, illi apprehendere volebant ut non haberent. Et quia sic volebant apprehendere, quid eis fecit? Exiit de manibus eorum. Non eum apprehenderunt, quia manus fidei non habuerunt. Verbum caro factum est: sed non erat Verbo magnum, ejicere carnem suam rum trans Jordanem, in eum locum ubi Joannes baptizans primum, et mansit ibi. Et multi venerunt ad eum, et dicebant: Quia Jois dictum de Joanne, quia lucerna erat, et diei testimonium perhibebat . Quid ergo isti apud se
Abbreviated transcription (Latin):
credere oꝑib credite. ut cognoscatis &
credatis quia in me ẽ pat̾ & ego in illo:
Non sic dicit filius in me ẽ pater & ego
in illo. qͦmͦ possunt dicere homines. Si
enim bene cogitemus. in dõ sumus : &
si bene uiuamus. ds in nobis ẽ. Fideles
participantes eiꝰ gr̃a illuminati abipso.
in illo sumus & ipse in nobis: s ñ sic
sic unigenitꝰ filius. Ille in patre ⁊ pat᷑
in illo. tamqͣm equalis in eo cuius ẽ eqͣlis.
Deniq nos aliqͣndo possumus dicere in
đo sumus. & ds innobis. Ego & d̾s unũ
sumus. nunquid possumus dicere:
in do es. quia ds te continet. Ds̃ in te ẽ.
quia templum di factus es.S nunqͥd
quia indo es & ds ẽ. in te. potes dicere.
qui me uidet dm̃ uidet. quomͦ unige¬
nitus dixit. qui me uidet uidet &
patrem. & ego & pat̾ unum sumus:
Agnosce ꝓprium dñi. & munus serui:
ꝓprium domini ẽ equalitas patris. mu¬
nus serui ẽ participatio ẽ saluatoris:

Expanded text:
credere, operibus credite, ut cognoscatis et credere, operibus credite, ut cognoscatis et credatis quia in me est Pater, et ego in illo. Non sic dicit Filius, in me est Pater, et ego in illo, quomodo possunt homines dicere. Si enim bene cogitemus, in Deo sumus; et si bene vivamus, Deus in nobis est: fideles participantes ejus gratiam, illuminati ab ipso, in illo sumus, et ipse in nobis. Sed non sic unigenitus Filius: ille in Patre, et Pater in illo, tanquam aequalis in eo cui est aequalis. Denique nos aliquando possumus dicere, In Deo sumus, et Deus in nobis: Ego et Deus unum sumus, numquid possumus dicere? In Deo es, quia Deus te continet; Deus est in te, quia templum Dei factus es: sed numquid quia in Deo es, et Deus est in te, potes dicere, Qui me videt, Deum videt: quomodo Unigenitus dixit, Qui me vidit, vidit et Patrem ; et, Ego et Pater unum sumus? Agnosce proprium Domini, et munus servi. Proprium Domini, est aequalitas Patris: munus servi, est participatio Salvatoris. 11.
Abbreviated transcription (Latin):
Siillos dixit deos ad quos sermo di fac¬
pat̾ sanctificauit & misit inmundum
uos dicitis quia blasphemas. qr dixi
filius dĩ sum: si sermo di facꝰtus ẽ ad
homines ut dicerentur dii. ipsum u̾bũ
sermonẽ dĩ fiunt homines dii. si par¬
ticipando fiunt dii. unde participant
qͦdammodo igne salutari dii efficiunt᷑.
unde calefiunt ñ ẽ ds̃ : Accedis ad lu¬
men. illuminaris. & inter filios dei
numeraris. Si recedis a lumine ob¬
scuraris : & intenebris computaris:
Illud tamen lumen nec accedit ad se. qr
ñ recedit a se. Si gͦ uos dõs facit ser¬
mo łi. quomodo ñ ẽ d̾s̾ u̾bum dĩ : pat̾
gͦ scĩficauit filium suum: & misit in
mundum. Forte aliquis dicat. Si pat̃
Sic sc̃ificauit. quomodo genuit. Ut enĩ
sc̃s eẽt gignendo ei dedit. qi scm̃ eum
genuit. Nam si quod sc̃ificatur ante ñ erat
sc̃m. qͦm dicimas dõ patri. sc̃ĩficet᷑ nom̃
credere mͥ. Si aut̃ facio : & si mͥ ñ uultis

Expanded text:
Si illos dixit Deos, ad quos sermo Dei facSi illos dixit Deos, ad quos sermo Dei facPater sanctificavit et misit in mundum, vos dicitis blasphemare, quia dixi, Filius Dei sum? Si sermo Dei factus est ad homines, ut dicerentur dii, ipsum Verbum sermonem Dei fiunt homines dii; si participando fiunt dii; unde participant,quodammodo igne salutari dii efficiuntur, unde calefiunt, non est Deus? Accedis ad lumen, illuminaris, et inter filios Dei numeraris; si recedis a lumine, obscuraris, et in tenebris computaris: illud tamen lumen nec accedit ad se, quia non recedit a se. Si ergo vos deos facit sermo Dei, quomodo non est Deus Verbum Dei? Pater ergo sanctificavit Filium suum, et misit in mundum. Forte aliquis dicat: Si Pater Sic sanctificavit, quomodo genuit: ut enim sanctus esset, gignendo ei dedit, quia sanctum eum genuit. Nam si quod sanctificatur, ante non erat sanctum, quomodo dicimus Deo Patri: Sanctificetur nomen utem facio, et si mihi non vultis
Abbreviated transcription (Latin):
lapidatis: & illi responderunt. De bouo
oꝑe ñ lapidamus te s de blasphemia:⁊
quia tu homo cum sis. facis te ipsũ dm̃
Ad illud hoc responderunt q dixerat.
ego & pat̾ unum sumus. Ecce iudei
intellexerunt. q arriam ñ intelligunt:
Id̾o enim irati sunt. qm senserunt ñ po̾se
dici ego & pat̾ unum sumus. nisi ubi
equalitas est patris & filii. Dominꝰ aut̃
undete quid responderit tardis. uidit
lege ur̃a. id ẽ uob̃ data. qr ego dixi dii
estis: ds dicit ꝑ ꝓpħam inpsalmo hominbꝰ:
ego dixi dii estis. &̾ legem appellauit dñs
generalit̾ omnes illas scripturas. qͣmuis
alibi specialit̾ dicat legem a ꝑpħis eam
iohem. & mhis duob p̃ceptis tota lex pen
det & ꝓpħȩ. Aliqͣndo autem in triadis¬
tribuit easdem scripturas ubi ait. opor¬
tebat impleri omnia quȩ scripta sunt
in lege & ꝓpħis & psalmis deme. Nunc
uͦ etiam p̾salmos legis nomine nuncupa¬
uit ubi scriptum ẽ. ego dixi dii estis:

Expanded text:
lapidatis? Et illi responderunt: De bono lapidatis? Et illi responderunt: De bono opere non lapidamus te, sed de blasphemia, quia tu homo cum sis, facis te ipsum Deum. Ad illud hoc responderunt, quod dixerat: Ego et Pater unum sumus. Ecce Judaei intellexerunt quod Ariani non intelligunt. Ideo enim irati sunt, quoniam senserunt non posse dici, Ego et Pater unum sumus, nisi ubi aequalitas est Patris et Filii. « Dominus autem vidit quid responderet pravis. Vidit lege vestra; id est, vobis data: Quia ego dixi, dii estis? Deus dicit per Prophetam in psalmo hominibus: Ego dixi, Dii estis ; et legem appellavit Dominus generaliter omnes illas Scripturas: quamvis alibi specialiter dicat legem, a prophetis eam in his duobus praeceptis tota lex et prophetae . Aliquando autem in tria distribuit easdem scripturas, ubi ait: Oportebat impleri omnia, quae scripta sunt in lege et prophetis et psalmis de me . Nunc vero etiam psalmos legis nomine nuncupavit, ubi scriptum est: Ego dixi: Dii estis.
Abbreviated transcription (Latin):
quod scripsit agnoscit. Cum gͦ multis
modis etiam hominis dicat᷑ manus. qui
ꝓprie manum habet in sui corporis
m̃embris: qͣntomagis ñ uno modo intel¬
ligendum ẽ. cum legit᷑ dĩ manus. cui for¬
ma corꝑis nulla ẽ: Acꝑ hoc melius hoc
loco manum patris & filii intelligimus
potestatem patris & filii ne forte cum
hic manum patris ipsum filium dictũ
acceꝑimus. incipiat carnalis cogitatio
⁊ ip̾sius filii querere filium. qͦm similit̾
S ne forte adhuc titubes. audi qͦd sequit᷑.
Ego & pater unum sumus. Huc usq iudei
tolerare potuerunt. Audierunt ego &
more suo duri ad lapides cucurrerunt:
Tulerunt lapides. ut lapidarent eum:
Dominꝰ qr ñ patiebat᷑ q nolebat pati: e
ñ ẽ passus nisi quod uolebat pati: adhuc
eos lapidare cupientes alloquit᷑. Su stule¬
runt lapides. ut lapidarent eum. Res¬
pondit eis iħc. Multa bona oꝑa ostendi
uob̾ ex patre meo. ꝓpt̾ qd eorum opꝰ me

Expanded text:
quod scripsit agnoscit. Cum ergo multis quod scripsit agnoscit. Cum ergo multis modis etiam hominis dicatur manus, qui proprie manum habet in sui corporis membris; quanto magis non uno modo intelligendum est cum legitur manus Dei, cui forma corporis nulla est? Ac per hoc melius hoc loco manum Patris et Filii intelligimus potestatem Patris et Filii; ne forte cum hic manum Patris ipsum Filium dictum acceperimus, incipiat carnalis cogitatio etiam ipsius Filii quaerere Filium, quem similiteSed ne forte adhuc titubes, audi quid sequitur: Ego et Pater unum sumus. Huc usque Judaei tolerare potuerunt: audierunt, Ego emore suo duri, ad lapides cucurrerunt. Tulerunt lapides, ut lapidarent eum. Dominus quia non patiebatur quod nolebat pati, et non est passus nisi quod voluit pati, adhuc eos lapidare cupientes alloquitur. « Sustulerunt lapides Judaei, ut lapidarent illum. Respondit eis Jesus: Multa bona opera ostendi vobis ex
Abbreviated transcription (Latin):
ut sim u̾bum eiꝰ. ut sim unigenitꝰ filiꝰ
eiꝰ. ut sim splendor lucis eiꝰ. maiꝰ ẽ om̃ib:
ido nemo rapit inquit oues meas de
manu mea. Nemo pot̾ rapere de manu
patris mei. De manu mea:ide manu
patris mei. Qͥd ẽ hoc nemo rapit de
manu mea. & nemo rapit de manu
patris mei : utrum una manus ẽ pa-¬
tris & filii: an forte ipse filius manꝰ ẽ
patris sui: si manum intelligamus po¬
testatẽ una ẽ patris & fuii potestas.
quia una diuinitas. Si aut̃ manum
intelligamus sicut dictum ẽ. ꝑ ꝓpħam.¬
& brachium dm̃ cui reuelatumꝰ ẽ: ma¬
nus patris ẽ ipse filius. Qͦd ñ ita dic̾¬
tum ẽ tanqͣm d̾s habeat humanam
formam & quasi corporis membra:
s d ꝑ ipsimi facta sunt omina. Nam solent
& homines dicere manus suas ẽẽ alios
homines. ꝑ quos faciunt quod uolunt
Aliqͣndo & ipsum opꝰ hominis manus
hominis dr̃. q̃ fit ꝑ manum: sicut dr̃
quisq agnoscere manum suam. cumis

Expanded text:
ut sim Verbum ejus, ut sim unigenitus Filius ut sim Verbum ejus, ut sim unigenitus Filius ejus, ut sim splendor lucis ejus, majus est omnibus. Ideo, Nemo rapit, inquit, oves meas de manu mea. Nemo potest rapere de manu Patris mei. 7. De manu mea, et de manu Patris mei: quid est hoc, Nemo rapit de manu mea, et, Nemo rapit de manu Patris mei? Utrum una manus est Patris et Filii, an forte ipse Filius manus est Patris sui? Si manum intelligamus potestatem, una est Patris et Filii potestas; quia una est divinitas: si autem manum intelligamus, sicut dictum est pEt brachium Domini cui revelatum est ? manus Patris ipse est Filius. Quod non ita dictum est, tanquam Deus habeat humanam formam, et quasi corporis membra; sed quod per ipsum facta sunt omnia. Nam solent et homines dicere manus suas esse alios homines, per quos faciunt quod volunt. Aliquando et ipsum opus hominis, manus hominis dicitur quod fit per manum: sicut dicitur quisque agnoscere manum suam, cum id