comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ds irȩ filios sic uocatos putant: ut
filios di aboli. Diabolus enim ꝑdi¬
tio ẽ. et ira. et mors. Deuorauit mors
bolum. Edicio factus es. Factus in¬
quit: ꝓpria uoluntate. non abini¬
tio sic creatus. Quomodo igitur
mors dicitur ex eo quod inuidia
diaboli mors introuut in orbenter¬
rarum. et ꝑ illum sunt mortui qui
ãn uidebant et ꝑditio. quod ꝑdat
quoscunq deceꝑit: sic et ira dicit᷑
ꝓpter eam quam exercet aduersũ
homines feritatem. Sunt qui illid
aregnorũ libris quando dauid nu¬
merauit populum isrł. iram inse dĩ
ꝓuocans. scriptura dicente. et appo¬
sica ẽ ira dñi succendi usrł. ⁊ incitauit
dauid: dicens iram dñi: diabolum
significare putant. & eñi iuxta gre¬
ci eloquii ꝓprietatem: non dixit
genere feminino ira dĩ. ac̃ ẜ oyca
id ẽ qui dixerit genere masculino.
Mitit si quidẽ dñs iram et furorem
suũ ꝑangłos pessimos. Ds ergo qui
diues ẽ in miscđia. et diues ꝓpter

Expanded text:
us irae filios sic vocatos putat, ut us irae filios sic vocatos putat, ut filios diaboli. Diabolus enim perditio est, et ira, et mors. Devoravit mors bolum: Perditio 574 factus es . Factus, inquit, propria voluntate, non ab initio sic creatus. Quomodo igitur mors dicitur, ex eo quod invidia diaboli mors introivit in orbem terrarum , et per illum sunt mortui qui ante vivebant, et perditio, quod perdat quoscumque deceperit: sic et ira dicitur propter eam quam exercet adversum hominem feritatem. Sunt qui illud in Regnorum libris, quando David numeravit populum Israel, iram in se Dei provocans, Scriptura dicente: Et apposita est ira Dei succendi in Israel, et incitavit David dicens , iram Domini, diabolum significare putent: etenim juxta Graecae linguae proprietatem non dixit genere feminino, ira Dei λέγουσα, id est, qui diceret, genere masculino: mittit siquidem Dominus iram et furorem suum per angelos pessimos. Deus ergo qui dives est in misericordia, et dives propter
Abbreviated transcription (Latin):
Non ẽ iustus in terra qui fatiat bo¬
num et non peccet: uł quod ex eo
temꝑe quo possumus habere noti¬
ciam dĩ. et ad pubertatem uenimꝰ
om̃s aut opere. aut lingua. aut
cogitatione peccemus. Eramus gͥ
natura filii ire sicut et cęteri: et om̃s
scĩ. qui ab ira. sanguine. xp̃i redemp¬
ti sunt. Si eñi paulus qui uxta ui¬
sticiam que in lege fuit inrepre-¬
hensibiliter ẽ conuersatus. dicit
se natura fusse filium irȩ. cur ti¬
meamus etiam retro scõs uiros fili¬
os irȩ fuisse testari: De quibus in¬
om̃ibus uere dici potest. Cum aũt
uenit mandatum: peccatum reui¬
xit. Ipsi uero mortui sunt. Filios
aũt irȩ sic accipiendum: ut filios
ꝑditionis. filios iniquitatis. filios
mortis. Non quo aliqua ira. mors.¬
et iniquitas. et ꝑditio subsistat
innatura sua quȩ filios habeat:
sed quo filii dicantur eius reique
oꝑetur in singulis. sicut filii ap¬
pellantur gehenne. qui gehennȩ
ignibus consumendi sunt. Ali¬

Expanded text:
Non est justus in terra qui faciat boNon est justus in terra qui faciat bonum, et non peccet . Vel quod ex eo tempore quo possumus habere notitiam Dei, et ad pubertatem venimus, omnes, aut opere, aut lingua, aut cogitatione peccemus. Eramus igitur natura filii irae sicut et caeteri, et omnes Sancti, qui ab ira sanguine Christi redempti sunt. Sienim Paulus qui juxta justitiam quae in Lege fuit, irreprehensibiliter est conversatus, dicit se natura fuisse filium irae, cur timeamus, etiam retro sanctos viros filios irae fuisse testari? De quibus omnibus vere dici possit: Cum autem venit mandatum, peccatum revixit, ipsi vero mortui sunt. Filius autem irae sic accipiendum, ut filius perditionis, filius iniquitatis, filius mortis. Non quo aliqua ira, mors, iniquitas et perditio subsistat in natura sua, quae filios habeat; sed quo filii dicantur ejus rei quae operetur in singulis: sicut filii appellantur gehennae, qui gehennae ignibus consumendi sunt. Ali
Abbreviated transcription (Latin):
tati. et hereticam prauitatem. ita ut
possimus dicere plerosq hereticorũ
quamquã hoc rarum sit uoluntates
mentiũ facere. et non uoluntates car¬
nis. Et multos econtra ȩccłasticos car¬
nis et non mentiũ facere uolunta¬
tes: et eẽ plures qui et carnis. et
mentiũ pariter fat̾iant uoluntates.
Hec aũt diximus: non quo et he¬
retici carnis non fatiant uoluntates:
Plura quippe apud eos corporis st̃
sito facilius quod uolebamus possit
intelligi. Et eramus inquit natu¬
ra filii ire sicut et cȩteri. Respon¬
deant heretici qui diuersas natu¬
ras eẽ contendunt: quomodo pau¬
lus qũe utiq spiritalis nature eẽ
non dubium ẽ: fuerit natura filius
irȩ sicut et cęteri qui ad huc in erro¬
re sunt positi. Nos uero dicimus eẽ
primũ om̃s homines natura filios
irȩ: uł ꝓpter corpus humilitatis cor¬
pusq mortis. et quod ab adolescen¬
tia mens hominum ad posita sit ad
malitiam. unde et salomon ait.

Expanded text:
tati et haereticam pravitatem, ita ut tati et haereticam pravitatem, ita ut possimus dicere plerosque haereticorum quamquam hoc rarum sit voluntates mentium facere, et non voluntates carnis, et multos contra ecclesiasticos, carnis et non mentium facere voluntates, et esse plures qui et carnis, et mentium pariter faciant voluntates. Haec autem diximus, non quo et haeretici carnis non faciant voluntates plura quippe apud eos corporis suntsito, facilius quod volebamus possit intelligi. Et eramus, inquit, natura filii irae sicut et caeteri. Respondeant haeretici qui diversas naturas esse contendunt, quomodo Paulus, quem utique spiritualis naturae esse non dubium est, fuerit natura filius irae, sicut et caeteri qui adhuc in errore sunt positi. Nos vero dicimus esse primum omnes homines natura filios irae, vel propter corpus humilitatis corpusque mortis, et quod ab adolescentia mens hominum apposita sit ad malitiam : unde et Salomon ait:
Abbreviated transcription (Latin):
do ambulastis. ad delicta uero ni¬
chil tale udebatur secutum quod
sensum potest explere: nunc ait.
in quibus delictis et nos om̃s con-¬
uersati sumus. Simulq ne in eo quod
dixerat. et peccatis ur̃is inquibus ali¬
quando ambulastis. se ꝑsuꝑbiam ã
peccato uideretur excerꝑe: adiunx̃.
lnquibus et nos om̃s conuersati su¬
mus. Qui aũt conu̾satũ ineis esse se
dicit: de preteritis delictis et non
de presentib confitetur. Conuersa¬
ti inquit sumus aliquando: non
in uno desiderio sed indesideriis
carnis nr̃e. caro quippe desiderat
tatem carnis sed plures. et non so¬
lum uoluntates carnis. sed etiam
mentiũ. Pro quibus in latinis co¬
dicibus habetur cogitationum. Int̾
peccatũ aũt carnis et mentiũ hoc
eẽ puto: quod carnis peccatũ est
inpudicicia atq luxuria. et ea quȩ
ꝑministeriũ eius in libidinibus ex¬
pletur. Mentium uero delictum et¬
ad dogmata ꝑtinet contraria ueri¬

Expanded text:
do ambulastis: ad delicta vero nido ambulastis: ad delicta vero nihil tale videbatur secutum quod sensum posset explere: nunc ait: in quibus delictis, et nos omnes conversati sumus: simulque ne in eo quod dixerat, et peccatis vestris in quibus aliquando ambulastis, se per superbiam a peccato videretur excipere adjunxit, in quibus et nos omnes conversati sumus. Qui autem conversatum esse se dicit, de praeteritis delictis, et non de praesentibus confitetur. Conversati sumus, inquit, aliquando, non in uno desiderio, sed in desideriis carnis nostrae. Caro quippe desiderat tatem carnis, sed plures: et non solum voluntates carnis, sed etiam mentium, pro quo in Latinis codicibus habetur, cogitationum. Inter peccatum autem carnis, et mentium hoc esse puto: quod carnis peccatum, est impudicitia atque luxuria, et ea quae ministerium ejus 573 in libidinibus explentur. Mentium vero delictum ad dogmata pertinet contraria veri
Abbreviated transcription (Latin):
to ẽ. diabolus intelligitur: qui nẽ
oꝑatur in filiis diffidentiȩ. In his cũ
qui dõ credunt: oꝑari non potest.
pugna aduersus carnem et san¬
guinem. sed aduersum principa
sus spiritalia nequitiȩ incelestibꝰ.
Non quo diabolus et satellites eiꝰ
qui ꝑ mundũ istum uagantes pec¬
cata hominibus insinuant. incęlo
uersari queant: de quo obsua me¬
rita corruerunt: sed cȩlum dicit᷑
aer iste qui supra nos ẽ. et iuxta il¬
lud saluatoris eloquium. conside¬
rate uolatilia celi. et cȩtera. Mani¬
festum quippe ẽ: quod uolatilia ñ
ꝑcelum uolant sed ꝑ aerem. Sequi¬
tur. In quibus et nos om̃s conuer¬
sati sumus aliquando in desideriis
carnis nr̃e : facientes uoluntates
carnis et mentiũ. Quod ait inqui¬
bus: ad delicta referendum ẽ. Su¬
perius enĩ quia duo parit̾ posuerat.
et uos cum essetis mortui delictis
et peccatis ur̃is. et ad peccata re¬
tulerat dicens. in quibus aliquan¬

Expanded text:
to est, diabolus intelligitur, qui nunc to est, diabolus intelligitur, qui nunc operatur in filiis diffidentiae. In his enim qui Domino creducolluctatio adversus carnem, et sanguinem: sed adversum principatsum spiritualia nequitiae in coelestibus Non quo diabolus, et satellites ejus, qui per mundum istum vagantes, peccata hominibus insinuant, in coelo versari queant, de quo ob sua merita corruerunt; sed coelum dicitur, aer iste, qui supra nos est, juxta illud Salvatoris eloquium: Considerate volatilia coeli , et caetera. Manifestum quippe est, quod volatilia non per coelum volitent, sed per aerem. Sequitur: In quibus et nos omnes conversati sumus aliquando in desideriis carnis nostrae, facientes voluntates carnis et mentium. Quod ait, in quibus, ad delicta referendum est. Superius enim quia duo pariter posuerat: Et vos cum essetis mortui delictis et peccatis vestris, et ad peccata retulerat dicens: in quibus aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
quoq quid sit. in quibus aliquando
ambulastis scđd̾m seculum mundi
huuis: utrumnam et aliud seculum
sit quod non ꝑtineat ad istum mun¬
dum. sed ad mundos alios de qui¬
bus et clemens in epistola sua scrip¬
bit. occanus et mundi qui trans ipsi
s. animus iste sit mundus qui ab
initio seculi quo factus ẽ ad am usq
ad terminum suũ uoluatur. transe¬
at. Uł certe mundus alio nomine
appelletur princeps aeris huius: qͥ
nunc oꝑatur infiliis diffidentie. Sen¬
bitur &e ad galathas. Ut eruat nos
de presenti seculo nequam. Et in hac
eadem ȩpistola. Redimentes tempus
dici dicuntur et pessimi. Siue qued
tempus uitȩ istus ꝑ quod clausi tt¬
nemur in seculo graue sit et labor¬
osum: suie quod ipse sathanas mun¬
di huius ut supra diximus et seruli
uocabulo nuncupetur. de quo staam
potestatis aeris sp̃s qui nunc oꝑaĩ
infiliis diffidentie. Princeps quippe
aeris et sp̃s potestatis qui in aere ũ¬

Expanded text:
quoque quid sit, in quibus aliquando quoque quid sit, in quibus aliquando ambulastis secundum saeculum mundi hujus, utrumnam et aliud saeculum sit, quod non pertineat ad mundum istum, sed ad mundos alios, de quibus et Clemens in Epistola sua scribit: Oceanus, et mundi qui trans ipsum sunt? An unus iste mundus sit, qui ab initio saeculi quo factus est Adam usque ad terminum suum volvatur, et transeat: vel certe mundus alio nomine appelletur princeps aeris hujus, qui nunc operatur in filiis diffidentiae? Scribitur et ad Galatas. Ut eruat nos de praesenti saeculo nequam . Et in hac eadem Epistola: Redimentes tempus,dici dicuntur et pessimi , sive quod tempus vitae istius per quod clausi tenemur in saeculo, grave sit et laboriosum, sive quod ipse Satanas mundi hujus, ut supra diximus, et saeculi vocabulo nuncupetur. De quo statimpotestatis aeris, spiritus qui nunc operatur in filiis diffidentiae. Princeps quippe aeris, et spiritus potestatis, qui in aere is
Abbreviated transcription (Latin):
ut atiokoiticy. subaudiatur quasi
bis dictum. et nos conuiuificauit
xp̃o. Coniunctionem uero causalem
ineo loco in quo ait. d̾̃s aũt qui di¬
ues ẽ inmiscdia. Arbitramur aut
ab indoctis scriptoribus additam.
et uitium in oleuisse paulatim. aut
ab ipso paulo qui erat imꝑitus ser¬
mone et non scientia. suꝑflue usur¬
patam. Manifeste aũt mors animȩ
dicitur ẽẽ peccatum: ex eo quod ait.
et uos cum essetis mortui delictis et
peccatis ur̃if. luxta illud quoq qđ
in ez echiel seriptum ẽ. anima quȩ
peccauerit ipsa morietur. Et quia
delicta que grece. t̃ eat it̃a. nuncu¬
pantur: uixta eiusdẽ lingue echi¬
mologiam proprie uerbũ ẽ escrip¬
ẽta aꝑtiãc. rectius transferantur:
querimus quid significent quidue
nos impulit ad riunam. Unde et in
.xuiii. psalmo scribitur. delicta hoc
Quia scilicet difficile sit radices et
initia intelligere peccatoꝵ. Peccatũ
uero eẽ: cum quid opere consum¬
matum ꝑuenit ad finem. Querimus

Expanded text:
ut ἀπὸ κοινοῦ, subaudiatur quasi bis dictum, et nos convivificavit Christo. Conjunctionem vero causalem in eo loco in quo ait: Deus autem 571 qui dives est in misericordia, arbitramur aut ab indoctis scriptoribus additam, et vitium inolevisse paulatim, aut ab ipso Paulo, qui erat imperitus sermone, et non scientia, superflue usurpatam . Manifeste autem mors animae dicitur esse peccatum, ex eEt vos cum essetis mortui delictis et peccatis vestris, juxta illud quoque quod in Ezechiel scriptum est: Anima quae peccaverit, ipsa morietur . Et quia delicta quae Graece παραπτώματα nuncupantur, juxta ejusdem linguae etymologiam proprie verbum est Scripειαι rectius transferantur, quaeramus quid significent, quove nos impulit ad ruinam. Unde et in octavo decimo psalmo scribitur: Delicta hoc quia sinitia intelligere peccatorum. Peccatum vero esse, cum quid opere consummatum pervenit ad finem. Quaerimus
Abbreviated transcription (Latin):
deorsum inuallẽ istã lacrimarum.
in loco afflictationis et ꝑegrinatio¬
nis nr̃e. In quo sc̃s constitutus. ora¬
bat ut ad sedem pristinam reuer¬
teretur dicens. Heu michi quia
incolatus m̃s ꝓlongatus ẽ. babita¬
ui cum habitantibus cędar: mul¬

Expanded text:
deorsum in vallem istam lacrymarum, deorsum in vallem istam lacrymarum, in locum afflictionis et peregrinationis nostrae, in quo sanctus constitutus orabat ut ad sedem pristinam reverteretur, dicens: Heu mihi, quia incolatus meus prolongatus est! habitavi cum habitantibus
Abbreviated transcription (Latin):
res sumit exordium. Unde et hi qͥ
edium futurarũ prima iaciunt fun¬
ut non uixta manicheũ et cȩteras
hereses quȩ factorem et materiam
ponunt. aliquid unde creature fa-¬
cte sint ante cesserit creaturas. sed
om̃ia ex nichilo substiterint. Quod
aũt electos nos ut essemuis scĩ et in¬
maculati coram ipso hoc ẽ dõ ante
fabricam mundi testatus ẽ: ad pre¬
scientiam dĩ ꝑtinet. cui om̃ia fu¬
tura iam facta sunt. et ante quam
fiant. uniuersa sunt nota. Sicut
et paulus ipse predestinatur inute¬
ro matris suȩ: et ieremias inuulua
matris scĩficatur. eligitur. et robo¬
ratur. et in typo xp̃i ꝓpħa gentibus
mutitur. Alius uero qui dm̃ iustum
conatur ostendere. quod non ex pre¬
uiditio scientiȩ suȩ sed ex merito
electorũ unum quemq eligat: di
cit ante uisibiles creaturas. celum
sunt. fuisse alias inuisibiles creatu¬
ras. in quibus et animas. quȩ ob quas¬
dam causas soli dõ notas. deiecte sint

Expanded text:
res sumit exordium. Unde et hi qui res sumit exordium. Unde et hi qui aedium futurarum prima jaciunt funut non juxta Manichaeum, et caeteras haereses quae factorem et materiam ponunt aliquid  Al. aliud unde creaturae factae sint, antecesserit creaturas: sed omnia ex nihilo substiterint. Quod autem electos nos, ut essemus sancti et immaculati coram ipso, hoc est, Deo, ante fabricam mundi testatus est, ad praescientiam Dei pertinet; cui omnia futura jam facta sunt, et antequam fiant universa sunt nota. Sicut et Paulus ipse praedestinatur in utero matris suae, et Jeremias in vulva sanctificatur , eligitur, roboratur, et in typo Christi propheta gentibus mittitur. Alius vero qui Deum justum conatur ostendere, quod non ex praejudicio scientiae suae, sed ex merito electorum unumquemque eligat, dicit, ante visibiles creaturas, coelum  Al. in eis sunt, fuisse alias invisibiles creaturas, in quibus et animas, quae ob quasdam causas, soli Deo notas, dejectae sint
Abbreviated transcription (Latin):
uersorũ conditor ẽ. et huc usq dis¬
tincto deinceps inferatur. qui est
mune referatur: benedictus ds̃ eius
qui assumptus ẽ hominis: et pater
eius qui in principio apud dm̃ erat
ds uerbũ. Non quo alius assump¬
tus homo. et alius sit sermo qui as¬
sumpserit: sed quo unus atq idẽ ꝓ
uarietate causarũ. nunc sublimis.
nunc humilis predicetur. Sicut ele
git nos dñs in ipso ante constitutio¬
nem mundi. ut essemus sc̃i et inma¬
culati coram ipso. ꝓ constitutione¬
mundi ingreco scriptũ habet. Ñ ẜhe
katabotic. quod constitutio sonat.
Unde et nos ꝓpter pauꝑtatẽ linguȩ
et rerum noiuitatem. et sicut quidã
ait quod sit grecus et sermo latior.
et lingua felicior. conabimur non tam
uerbũ transferre de uerbo quod in¬
possibile ẽ. quam uim uerbi quodã
explicare circuitu. Rataboati. pro¬
prie dicitur: cum quid deorsum
iacitur. et in inferiorem locum mit¬
titur de sublimi: uł cum aliqua

Expanded text:
versorum conditor est, et hucusque disversorum conditor est, et hucusque distinctio; deinceps inferatur: qui est mune referatur. Beneditus Deus ejus qui assumptus est hominis, et Pater ejus, qui in principio apud Deum fuit Deus Verbum. Non quo alius assumptus homo, et alius sit sermo qui assumpserit; sed quo unus atque idem pro varietate causarum, nunc sublimis, nunc humilis, praedicegit nos in ipso ante constitutionem mundi: ut essemus sancti et immaculati coram ipso , sic imundi, in Graeco scriptum habet, πρὸ καταβολὴ, quod constitutio sonat. Unde et nos propter paupertatem linguae, et rerum novitatem, 548 et sicut quidam ait, quod sit Graecorum et sermo latior et lingua felicior, conabimur non tam verbum transferre de verbo, quod impossibile est, quam vim verbi quodam explicare circuitu. Καταβολὴ proprie dicitur, cum qui deorsum jacitur, et in inferiorem locum mittitur de sublimi, vel cum aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalia non in terrenis locis sed in
cȩlestibus expectanda. Quod uero
ait. benedixit nos in omni benedic¬
tione spiritali incęlestibus. quasi iã
in preterito factum sit. et non in
fucuro ꝓmissum. id ẽ. benedixit
et non benedicturus ẽ: queritur
quomodo adhuc interra nos posi¬
tos cȩlesti benedictione benedixe¬
rit. Siue igitur quod conuersatio
nr̃a in cęlis ẽ. et non sumus de mun¬
do isto. sed deposita imagine choi¬
ci portamus imaginem suꝑ cęlestis:
et incarne non uiuimus sed in sp̃u.
et thesaurizamus nobis incelis ubi
et cor babemus: dicimur nuine cȩ¬
lesti benedictione benedicti. Siue cer¬
te quod omĩs benedictio spiritalis
in xp̃o. licet in terra sit tam̃ de cȩle¬
stibus computetur. Benedixit nos
inquit in om̃i benedictione spirita¬
li in celestibus. in xp̃o: insermone dĩ
et sapientia & ueritate cȩterisq uir¬
tutibus. Duppliciter aũt legendum.
xp̃i: ut sit benedictis ds̃ qui uni¬

Expanded text:
spiritualia, non in terrenis locis, sed in spiritualia, non in terrenis locis, sed in coelestibus exspectanda. Quod vero ait: Benedixit nos in omni benedictione spirituali in coelestibus, quasi jam in praeterito factum sit, et non in futuro promissum, id est, benedixit, et non benedicturus est, quaeritur quomodo adhuc in terra nos positos, coelesti benedictione benedixerit. Sive igitur quod conversatio nostra in coelis est, et non sumus de mundo isto; sed deposita imagine choici, portamus imaginem supercoelestis: et in carne non vivimus, sed in spiritu: et thesaurizamus nobis in coelis ubi et cor habemus, dicimur nunc coelesti benedictione benedicti: sive certe, quod omnis benedictio spiritualis in Christo, licet in terra sit, tamen de coelestibus computetur. Benedixit nos, inquit, in omni benedictione spirituali in coelestibus in Christo: in sermone Dei, et sapientia, et veritate, caeterisque virtutibus. Dupliciter autem legendum: i Jesu Christi; ut sit benedictus Deus, qui uni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ singulas possideamꝰ et non inter¬
renis benedictionib sed in spiritali¬
bus. Sunt quippe et terrenȩ bene¬
dictiones. habere quempiã liberos.
affluere opib. honore ce sanitate gall¬
dere. Que t̾rena benedictio: usq
ad irrationabilia iumenta descen¬
dit. Dictum ẽ quippe de illis. Bene¬
dixit eis dñs et dixit. Crescite et
multiplicamini. Spiritales uero be¬
nedictiones in celestibus sunt:
quia terra benedictionem spiritalem ñ
capit. Si quidem et benedictiones illȩ
quȩ in leuitico dĩ p̃cepta seruantibus
ꝓmutuntur. uerbi causa. externis gen¬
tibus fenerare. plena esse horrea fru¬
mentis. benedictos eos ẽẽ in urbibus.
benedictos in agris. et cȩtera his simi
hominibꝰqui in melotis et in caprinis
pellibus errauerunt: in egestate. in
angustia. in desertis montib. in spe¬
luncis et in cauernis petrarũ. ꝑsecu¬
torum impetus declinantes. Spirita¬
liter ergo accipienda sunt om̃ia: et

Expanded text:
per singulas possideamus. Et non in terper singulas possideamus. Et non in terrenis benedictionibus, sed in spiritualibus. Sunt quippe terrenae benedictiones, habere quempiam liberos, affluere opibus, honore et sanitate gaudere: quae terrena benedictio usque ad irrationabilia jumenta descendit. Dictum est quippe de illis: Benedixit eis Dominus, et dixit: Crescite et multiplicamini . Spirituales vero benedictiones in coelestibus sunt; quia terra benedictionem non capit spiritualem. Siquidem et benedictiones illae quae in Levitico Dei praecepta servantibus promittuntur : verbi causa, externis Gentibus fenerare, plena esse horrea frumentis, benedictos esse in urbibus , benedictos in agris, et caetera his similhominibus, qui in melotis et in caprinis pellibus 547 erraverunt: in egestate, in angustia, in desertis montibus, in speluncis et cavernis petrarum, persecutorum impetus declinantes . Spiritualiter ergo accipienda sunt omnia, et
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃o. Siue ambo ad utrumq
hoc ẽ et gratia et pax tam ad dm̃
siue ad singulos referenda sunt sin¬
gula. ut gratia ad dm̃ patrẽ. pax
uero referatur ad xp̃m. Siquidem¬
et statim sequitur. In laudem głe
gratiȩ suȩ: in qua gratificauit nos
in dilecto. Ut gratia patris in eo
sit quod filiũ ꝓsalute nr̃a dignatꝰ
ẽ muttere: pax uero filii in eo qͦd
ꝑ ipsum patri reconciliati sumus.
&e destructo pariete medio inimicicias
incarne sua euacuans: fecit utrũq
communione sui efficit bonos. et lo¬
quitur ad isrł. scĩ estote qm̃ et ego
sc̃s sum: ita ipse benedictus nos
prestat esse benedictos. Dat quip¬
pe legis lator benedictiones: et
benedictio dñi suꝑ caput iusti.
Cuiꝰ benedictionis cognomentum
habet baruch: qui in lingua nr̃a
benedictiis sonat. Benedixit autem
nos. non in una benedictione sed cun¬
ctis. Non quo om̃s om̃ia consequa¬
mur: sed dum singuli uł singulas
uł plures habemus ex om̃ibus. om̃s

Expanded text:
isto. Sive ambo ad utrumque, hoc est, et gratia et 546 pax, tam ad Deum sum Christum: sive ad singulos referenda sunt singula, ut gratia ad Deum Patrem, pax vero referatur ad Christum. Siquidem statim sequitur: In laudem gloriae gratiae suae: in qua glorificavit nos in dilecto; ut gratia Patris in eo sit, quod Filium pro salute nostra dignatus est mittere: Pax vero Filii in eo, quod per ipsum Patri reconciliati sumus, et destructo medio pariete, inimicitias in carne sua evacuans, fecerit utrumque communione sui effecit bonos, et loquitur ad Israel: Sancti estote, quoniam ego sanctus sum : ita ipse benedictus nos praestet esse benedictos. Dat quippe legislator benedictiones, et benedictio Domini super caput justi : cujus benedictionis cognomentum habet Baruch, qui in lingua nostra, benedictum sonat. Benedixit autem nos, non in una benedictione, sed in cunctis. Non quo omnes omnia consequamur, sed dum singuli, vel singulas, vel plures habemus ex omnibus, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
uersati sumus aliquando indeside¬
riis carnis nr̃e. fatientes uoluntatem
carnis et cogitationum. et eramus
natura filii irȩ sicut et cȩteri. Dz
multam caritatem suam qua di¬
lexit nos. et cum essemus mortui
peccatis conuinificauit nos. xp̃o.¬
Antequam de singłis uerboꝵ sensi¬
bus disputemus: uidetur nobis ita
lectionis ordo reddendus. Et uos
cum essetis mortui delictis et pecca¬
diues ẽ inmiscdia ꝓpter multam ca¬

Expanded text:
versati sumus in desideriis carnis nostrae, facientes voluntates carnis et cogitationum, et eramus natura filii irae, sicut et ceteri; Deus nimiam caritatem suam qua dilexit nos, et cum essemus mortui peccatis convivificavit nos Antequam de singulis verborum sensibus disputemus, videtur nobis ita lectionis ordo reddendus: Et vos cum mortui essetis delictis et peccadives est in mis
Abbreviated transcription (Latin):
mutare ordinẽ lectionis: et facere
scd̾m placitum uoluntatis suȩ in
laudem głe gratiȩ sue: inqͣ gratifi¬
cauit nõin dilecto: in quo habemus
redemptionem ꝑsanguinem ipsius
remissionẽ peccatoꝵ scđm diuicias
gratiȩ eius qua abundauit inno¬
bis in omĩa sapientia et pruden¬
tia. Et cum huc usq distin xerimꝰ
quo scilicet om̃is sapientia et pru¬
dentia ad suꝑiora iungantur: de¬
inceps inferamus. notum fatiens
nobis misteriũ uoluntatis suȩ scdm
placitum suũ. Pocest aut̃ ce hac ma¬
nente sententia quod ex parte iude¬
ant et ex parte. ꝓphetent. nunc inom¬
ni sapiẽtia et prudentia dici reuela¬
tum eis ẽẽ misterium: non quo ipsi
in om̃i sapientia et prudentia miste¬
rium didicerint. sed ds̃ in om̃i sapi¬
entia et prudentia iuxta quod con¬
sequi poterant. eis misteriũ reuela¬
rit. Scđdm placitum suũ: quod ꝓpo¬
suit in eo indispensationem plenitu¬
dinis tempoꝵ. Supra dixerat scđm

Expanded text:
mutare ordinem lectionis, et facere: mutare ordinem lectionis, et facere: Secundum placitum voluntatis suae, in laudem gloriae gratiae tuae, in qua gratificavit nos in dilecto; in quo habemus redemptionem per sanguinem ipsius, remissionem peccatorum, secundum divitias gratiae ejus, qua abundabit in nobis in omni sapientia et prudentia, ut cum hucusque distinxerimus, quo scilicet, omni sapientia et prudentia, ad superiora jungantur, deinceps inferamus: notum faciens nobis mysterium voluntatis suae secundum placitum suum. Potest autem et hac manente sententia, quod ex parte videant, et ex parte prophetent, nunc in omni sapientia et prudentia, dici revelatum eis esse mysterium. Non quo ipsi in omni sapientia et prudentia mysterium didicerint, sed Deus in omni sapientia sua atque prudentia, juxta quod consequi poterant, eis mysterium revelaverit. 556 Secundum placitum suum quod proposuit in eo in dispensatione plenitudinis temp
Abbreviated transcription (Latin):
passione credentes quȩ ẽ stulticia
non credentib. sapientiã possideamꝰ
atq prudentiã. Deinde quod ꝑscrip¬
turas suas nobis nota fecerit uniuer¬
sa misteria. quomodo primũ cȩlũ
et terrã machinatus sit. et omĩa
quȩ intra ea sunt fecerit. ordina¬
rit. atq distinxerit. ut plasmatus
homo. et usq ad passionem xp̃i
mundus im pletus sit: quomodo ex
uisibilibꝰ ea q̃ sunt in uisibilia cog¬
noscantur. Ad extremum quod etiã
ea quȩ in t̾ra sunt. sapientia indige¬
ant acq prudentia. Quotus enim
quisq nr̃m scit quid sit illud quod
aues in aere suspendat. pisces influ¬
ctibus ñ necet hominum gressus ꝓ¬
moueat. rabiem incitet bestiarum.
Sed qui diligens lector ẽ: statim
illud nobis opponet. Si ex parte
cognoscit paulus et ex parte pro¬
phetat. et nunc uidet ꝑ speculum
inenignate:. quomodo uł ipsi uł
ephesiis in om̃i sapientia atq pru¬
dentia dĩ misteriũ reuelatum ẽ:
Hac itaq necessitate com pellimur

Expanded text:
edentes quae est stultitia non credentibus sapientiam possideamus atque prudentiam. Deinde quod per Scripturas suas nobis nota fecerit universa mysteria: quomodo primum coelum, et terram machinatus sit, et omnia quae intra ea sunt, fecerit, ordinarit atque distinxerit: ut plasmatus homo, et usque ad passionem Christi mundus impletus sit, quomodo ex visibilibus ea quae sunt invisibilia cognoscantur. Ad extremum, quod etiam ea quae in terra sunt, sapientia indigeant atque prudentia. Quotus enim quisque nostrum scit quid sit illud quod aves in aera suspendat, pisces in fluctibus, nec non hominum gressus promoveat, et rabiem incitet bestiarum? Sed qui diligens lector est, statim nobis illud opponet: Si ex parte cognoscit Paulus, et ex parte prophetat, et nunc videt per speculum in aenigmate , quomodo vel ipsi, vel Ephesiis, in omni sapientia atque prudentia Dei mysterium revelatum est? Hac itaque necessitate compellimur
Abbreviated transcription (Latin):
contendit. et cum apostolo loqui¬
tur. Gratia eus inme non fuit ua¬
cua. Qui uero beneficii magnitu¬
dinem non recordans ad deterio¬
ra dilabitur: in isto diues gr̃a dei.
et opulenta largitio pauꝑtate tenua¬
tur. In om̃i sapientia et prudentia.
notum fatiens uobis misteriũ uolun¬
tatis suȩ. Sapientiã et prudentiam
eẽ diuersas stoici quoq opinantur:
dicentes. sapientia ẽ rerum diuinarũ
humanarũq cognitio: prudentia
uero tantũ mortalium. luxta hanc
diuisionem possumꝰ sapientiã inuisi¬
bilium et uisibilium acciꝑe: pru¬
dentiam uero tantũ uisibilium. Que¬
ritur itaq. quomodo nobis ds̃ inom¬
ni sapientia et prudentia notum fe
cerit misteriũ uoluntatis sue. &ł qui¬
dem primũ. simpliciter accipiendũ.

Expanded text:
contendit, et cum Apostolo loquicontendit, et cum Apostolo loquitur: Gratia ejus in me non fuit vacua . Qui vero beneficii magnitudinem non recordans, ad deteriora delabitur, in isto dives gratia Dei, et opulenta largitio paupertate tenuatur. In omni sapientia et prudentia notum nobis faciens mysterium voluntatis suae. Sapientiam et prudentiam esse diversas, Stoici quoque opinantur, dicentes: « Sapientia est rerum divinarum humanarumque cognitio; prudentia vero tantum mortalium. » Juxta hanc divisionem possumus sapientiam invisibilium, et visibilium accipere; prudentiam vero tantum visibilium. Quaeritur itaque quomodo nobis Deus, in omni sapientia, et prudentia notum 555 fecerit mysterium voluntatis suae. Et quidem primum simp
Abbreviated transcription (Latin):
peccata donantur. Nec ante ueniã
acciꝑe possumꝰ delictorum. et ser¬
ui ẽẽ cessamus: nisi p̃tiũ ꝓnobis cru¬
entus quondã uictor acceꝑit. Scđm
dictum ẽ. gratia estis saluati et non
ex oꝑibus. et quinquaginta et qͥn¬
gentorũ denarioꝵ ineuglio debitorẽ.
quod cui plus dimittitur plus dili¬
gat: iste potest scire. quod scđ̃m
diuitias suas dĩ gr̃a habundarit
innobis. maxime in ȩccła de genti¬
bus congregata. quȩ aliena fuit
a testamento et ꝓmissionib isrł.
cuiꝰ delicto nos salutem consecuti
sumꝰ. Annon ẽ magnitudo grati¬
arum in paulo. et incȩteris scis de
quibus dicitur. nescitis qm̃ ange¬
los iudicabimus: Et in alio loco.
Inquem desiderant angłi consi¬
derare. Et rursum. Pater da ut quo¬
modo ego et tu unum sumus. sic
et ipsi in nobis unum sint. Has di¬
uitias gr̃arum ille in se non facit
uacuas: qui quantũ ualet huma¬
na fragilitas nititur. laborat atq

Expanded text:
peccata donantur. Nec ante veniam peccata donantur. Nec ante veniam accipere possumus delictorum, et servi esse cessamus, nisi pretium pro nobis cruentus quondam victor acceperit. Secdictum est: Gratia estis salvati, et non ex operibus , et quinquaginta et quingentorum denariorum in Evangelio debitorem : quod qui plus dimittitur, plus diligat: iste potest scire quod secundum divitias suas Dei gratia abundarit in nobis: maxime in Ecclesia de gentibus congregata, quae aliena fuit a testamento et promissionibus Israel, cujus delicto nos salutem consecuti sumus. Annon est magnitudo gratiarum in Paulo, et in caeteris sanctis, de quibus dicitur: Nescitis quoniam Angelos judicabimus ? et in alio loco: In quem desiderant angeli considerare : et rursum: Pater, da ut quomodo ego, et tu unum sumus, sic et ipsi in nobis unum sint . Has divitias gratiarum ille in se non facit vacuas, qui quantum valet humana fragilitas, nititur, laborat, atque
Abbreviated transcription (Latin):
mus. quod codrus. et cõrciõs. et decii.
mures. pestilentias urbiũ. et fames &
bella. sius mortib represserint. quan¬
tomagis hoc indĩ filio possibile
uidicandũ ẽ. quod cruore suo non
urbem unam sed totum purgarit
orbem: Dupliciter uero sanguis
xp̃i et caro intelligitur. uł spirita¬
lis illa atq diuina. de qua ipse
dicit. caro mea uere ẽ cibus. et san¬
guis mĩs uere ẽ potus. et nisi man¬
ducaueritis carnẽ meã et sangui¬
nem meũ biberitis. non habebitis
uitam ȩternam: uł caro et sanguis.
quȩ crucifixa ẽ. et qui militis ef¬
fusus ẽ lancea. luxta hanc diuisio¬
nem et in scĩs eius diuersitas san¬
guinis et carnis accipitur: ut alia
sit caro que uisura ẽ salutare dĩ.
alia caro et sanguis quȩ regnum
dĩ non queant possidere. Conse¬
quent̃ aũt post redemptionem
sanguinis xp̃i. remissionem acce¬
pisse scribimur peccatoꝵ: quia
nisi redempti fuerimꝰ. frustra nob̾

Expanded text:
mus, quod Codrus, et Curtius, et Decii mus, quod Codrus, et Curtius, et Decii Mures pestilentias urbium, et fames, et bella suis mortibus represserint, quanto magis hoc in Dei Filio possibile judicandum est, quod cruore suo, non urbem unam, sed totum purgarit orbem! Dupliciter vero sanguis Christi, et caro intelligitur, vel spiritualis illa atque divina, de qua ipse dixit: Caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus ; et: Nisi manducaveritis carnem meam, et sanguinem meum biberitis, non habebitis vitam aeternam ; vel caro et sanguis, quae crucifixa est, et qui militis effusus est lancea. Juxta hanc divisionem et in sanctis ejus diversitas sanguinis et carnis accipitur, ut alia sit caro quae visura est salutare Dei: alia caro et sanguis quae regnum Dei non queant possidere. Consequenter autem post redemptionem sanguinis Christi, 554 remissionem accepisse scribimur peccatorum: quia nisi redempti fuerimus, frustra nobis
Abbreviated transcription (Latin):
talem uł talem eam putat: ita et
tes sonat om̃s diligunt. licet plures
factis non possint ꝓbare quod dili¬
gunt. Iste ẽ dilectus: quem estimo
et in isaia significari. Cantabo dile¬
cto. canticũ dilecte uineȩ meȩ. Et
uinea facta ẽ dilecto. Et in .xx.uii.
psalmo. Conteret dñs cedros libani.
et comminuet eas ut uitulum liban.
et dilectus sicut filius unicornuorũ
In quo habemus redemptionẽ ꝑ san¬
guinem ipsius. remissionẽ peccator.
Ille redimitur qui captiuus ẽ. et in
hostium ueniens potestatem libet
eẽ desiuit. ita et nos quidam dicũt
in hoc mundo eẽ captiuos. et sub
principib et potestatibus iugo ser¬
uitutis teneri. Nec ante uinctas el¬
thenis explicare manus. et oculos
sursũ attollere: nisi redemptor adͥ¬
uenerit. Sed quis iste auint tantus
et talis. qui possit pretio suo totũ
propriũ sanguinem dedit: et nos de
seruitute eripiens libertati donauit.
Et reuera si historiis gentiliũ credi¬

Expanded text:
talem, vel talem eam putat: ita et talem, vel talem eam putat: ita et tes sonat, omnes diligunt, licet plures factis non possint probare quod diligunt. Iste est dilectus quem aestimo et in Isaia significari: Cantabo dilecto canticum dilecti vineae meae ; et: Vinea facta est dilecto; et in vigesimo octavo psalmo: Conteret Dominus cedros Libani, et comminuet eas, ut vitulum Libani, et dilectus sicut filius unicornium . In quo habemus redemptionem per sanguinem ipsius, remissionem peccatorum. Ille redimitur qui captivus est, et in hostium veniens potestatem liber esse desivit: ita et nos quidam dicunt in hoc mundo esse captivos, et sub principibus et potestatibus jugo servitutis teneri, nec ante vinctas catenis explicare manus, et oculos sursum attollere, nisi redemptor advenerit. Sed quis iste, aiunt, tantus et talis, qui possit pretio suo totum proprium sanguinem dedit, et nos de servitute eripiens libertate donavit. Et revera si historiis gentilium credi
Abbreviated transcription (Latin):
non magnum aliquid proprietati fi¬
lii concederemus. cum sic filius dilige¬
retur ut cȩtera. Dicitur quippe addm̃.
diligis omĩa. et nichil abicis eorum
que fecisti. Neq enim odio quid
habens condidisti. Aut si esset posi¬
tum in qua gratificauit nos in dilec¬
to pre om̃ibus: uniuersus scrupulus
fuisset ab latus. quia et patriarchas
et ꝓpb̃as et om̃s scõs uiros scimus ã
dõ fuisse dilectos. Nunc uero in eo
quod absolute locutus ẽ dicens in
dilecto: ita michi intelligendum
uidetur. ut sub audiatur ab om̃ib
Si eni xp̃s ut sepe iam diximussa¬
pientia ẽ. iusticia. pax. gaudium.
continentia. et cetera. hȩc uirtutũ
uocabula etiã hi qui sequi neque¬
unt diligunt. Et nullus tam con¬
fessi sceleris ẽ. ut non sapientiam et
iusticiam amare se dicat. Quomodo
et substantia dĩ omĩum hominum
consentit opinio quod diuina sit.
et nulluis sensu facile comp̃henda¬
tur. Errat uero unus quisq dum

Expanded text:
non magnum aliquid proprietati Finon magnum aliquid proprietati Filii concederemus, cum sic Filius diligeretur, ut caetera. Dicitur quippe ad Deum  Al. eum: Diligis omnia, et nihil abjicis eorum quae fecisti: Neque enim odio quid habens condidisti . Aut si esset oppositum, in qua gratificavit nos in dilecto prae omnibus, universus scrupulus fuisset ablatus, quia et patriarchas et prophetas, et omnes sanctos viros scimus a Deo fuisse dilectos. Nunc vero in eo quod absolute locutus est, dicens: in dilecto, ita mihi intelligendum videtur, ut subaudiatur, ab omnibus. Si enim Christus, ut saepe jam diximus, sapientia est, justitia, pax, gaudium, continentia, et caetera, haec virtutum vocabula etiam hi qui sequi nequeunt diligunt, et nullus tam confessi sceleris est, ut non sapientiam et justitiam amare se dicat. Quomodo et de substantia Dei omnium hominum consentit opinio, quod divina sit, et nullius sensu facile comprehendatur, errat vero unusquisque, dum
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatis dĩ erit. nec in laudem
głe et gratiȩ euis alios elegisse an¬
te consticutionem mundi ut eẽnt
scĩ et inmaculati. et haberent ad
conditioni et penis ꝑpetuis desti¬
nasse. In laudem głe gratiȩ sue
inqua gratificauit nos in dilecto.
Que laus inquiunt głe gratiȩ dĩ ẽ.
alios gratificare in xp̃o. alios exer¬
nis preparare suppliciis. amare ia¬
cob ante quam oriatur ex utero.
odisse esau prius quam digna odio
ꝑ petrauerit. nisi cause precesserĩt
quȩ iusticiam dĩ probent: Omnis
ergo gratia quam consequimur.
et saluatore completur. quia absq sa¬
pientia. ueritate. iusticia. pace. redẽp¬
tione. cȩterisq uirtutibus nullum
bonũ intelligi potest. Nec putandũ.
quod in latinis codicibus habetur
scriptum eẽ. indilecto filio suo: sed
simpliciter indilecto. Et si quidem
eẽt additũ dilecto dĩ uł dilecto pa¬
tris: eẽt simplex intelligentia et
om̃ium opinione uulgata. quod

Expanded text:
552 voluntatis Dei erit, nec in laudem 552 voluntatis Dei erit, nec in laudem gloriae et gratiae ejus, alios elegisse ante constitutionem mundi, ut essent sancti et immaculati, et haberent adoconditioni, et poenis perpetuis destinasse. In laudem gloriae gratiae suae, in qua gratificavit nos in dilecto. Quae laus, inquiunt, gloriae gratiae Dei est, alios gratificare in Christo, alios aeternis praeparare suppliciis: amare Jacob, antequam oriatur ex utero; odisse Esau priusquam digna odio perpetraret, nisi causae praecesserint quae justitiam Dei probent? Omnis ergo gratia quam consequimur iet Salvatore completur: quia absque sapientia, veritate, justitia, pace, redemptione, caeterisque virtutibus, nullum bonum intellegi potest. Nec putandum quod in Latinis codicibus habetur scriptum esse, in dilecto filio suo, sed simpliciter, in dilecto; et si quidem esset additum, dilecto Dei, vel dilecto Patris, esset simplex intelligentia, et omnium opinione vulgata, quod
Abbreviated transcription (Latin):
te constitutionẽ mundi animas pu¬
tant cum angłis et cȩteris iurtutum
nominib in celesti ierusalem fuisse
uersatas: quod nec bene placitum
dei nec in laudem głȩ eius et gra-¬
tiȩ possit intelligi. alios nudos. bar¬
baros. seruos. debiles. alios diuites
romanos. liberos. sanos. ignobiles uł
nobiles. indiuersa orbis parte ge¬
nerari. nisi cause p̃cesserint. quib
ex meritis hec animarũ una quęq
sortita sit. Et illud quod ad roma¬
nos scriptũ se quidam putant nos¬
se nec norunt. an non habet potesta¬
tem figulus de eadem massa face¬
re aliud uas in honorem et aliud in
contumeliã: ad eundem sensum re¬
ferunt. ut quomodo uita bona seu
mala. laboriosa uł facilis. frustra in
isto mundo agitur. nisi credamus dĩ
futurũ eẽ iuditiũ: ita et diuersitas
in hoc mundo nascentium iusticiã
dĩ arguat. nisi animarũ merita pre¬
cesserint.Si eñĩ inquiunt hec non
ita accipimus: nec beneplacitum

Expanded text:
te conditionem mundi, animas pute conditionem mundi, animas putant cum angelis et caeteris virtutum nominibus in coelesti Jerusalem fuisse versatas, quod nec beneplacitum Dei, nec in laudem gloriae ejus, et gratiae possit intelligi, alios nudos, barbaros, servos, debiles; alios divites, Romanos, liberos, sanos: ignobiles, vel nobiles in diversa orbis parte generari, nisi causae praecesserint, quibus ex meritis haec animarum unaquaeque sortita sit. Et illud quod ad Romanos scriptum se quidam putant nosse, nec norunt: An non habet potestatem figulus de eadem massa facere aliud vas in honorem, aliud in contumeliam ? ad eumdem sensum referunt: ut quomodo vita bona, sive mala, laboriosa, vel facilis, frustra in isto mundo agitur, nisi credamus Dei futurum judicium esse; ita et diversitas in hoc mundo nascentium justitiam Dei arguat, nisi animarum merita praecesserint. Si enim, inquiunt, haec non ita accipimus, nec beneplacitum
Abbreviated transcription (Latin):
et nunquam eum ut esset uoluntas
patris precessit. Ex quo colligicur
semꝑ patrẽ. semꝑ fuisse filiũ. et in
quibus ęternitas coequalis ẽ. ean¬
dem eẽ naturã. Necnon etiã hoc
inferendum. quod cum predestine
filii esse possumꝰ. nisi filii eius iħu
xp̃i fidem et intelligentiam recipi¬
amus. & ille quidem natura filius
ẽ: nos uero adoptione. Ille nunqͦ
filius non fuit: nos ante quam es
semus predestinati sumus. Et tuns
spm adoptionis accepimus: quando
credidimus in filium dĩ. Sedm placi¬
tum uoluntatis suȩ. Herbum ẽo a o¬
nĩa. quod latinus interp̃tatus est
placitum. apud grecos compositũ
nos non possumus dicere bene placi¬
tum. quia non statim om̃e quod pla¬
cuit. et bene placere potest. sed ibi
tantũ. ex aolĩia. hoc ẽ bene placitũ
dicitur. ubi quod placuit recte pla¬
citum comꝓbatur. Hunc aũt sermo¬
nem. de hebraico reson.lxx. inter
noua uerba fingentes. Inuadunt
itaq in hoc loco occasionem qui an¬

Expanded text:
et numquam eum ut esset, voluntas et numquam eum ut esset, voluntas paterna praecessit. Ex quo colligitur semper Patrem, semper fuisse Filium, et in quibus aeternitas coaequalis est, eamdem esse natuinferendum, quod cum praedestinefilii esse possumus, nisi filii ejus Jesu Christi fidem et intelligentiam recipiamus, et illa quidem natura filius est, nos vero adoptione. Ille nunquam filius non fuit, nos antequsemus, praedestinati sumus, et tunc spiritum adoptionis accepimus, quando credidimus in Filium Dei. Secundum placitum voluntatis suae. Verbum εὐδοκίαν, quod Latinus sermo interpretatus est, placitum, apud Graecos compositum nos possumus dicere beneplacitum, quia non statim omne quod placuit, et bene placere potest, sed ibi tantum εὐδοκία hoc est, beneplacitum dicitur, ubi quod placuit, recte placitum comprobatur. Hunc autem sermonem de Hebraico RESON  , Septuanova verba fingentes. Invadunt itaque in hoc loco occasionem, qui an
Abbreviated transcription (Latin):
opera atq uirtutes scĩ et inmacu¬
lati fiant. Deinde et sic sentiendum
ẽ. quia non dixerit. non iustificabi¬
tur in conspectu tuo quisquam ui¬
uens. sed omĩs uiuens. id ẽ. non
iusti ficabuntur om̃s. iustificabun¬
legendum. ut caritas uł cum suꝑio¬
ribus uł inferiorib copuletur. Cũ
suꝑiorib ita. lt essemus scĩ et in¬
maculati coram ipso in caritate:
in ipsum. Cum inferiorib aũt sic.
Incaritate predestinans nos in ad¬
ipsum. Differentiam uero greci ser¬
Eẽ Noc. latinus sermo non expli¬
cat. Suꝑior quippe sermo ad eos re¬
fertur. qui antea non fuerunt. et
prius quam fierent de his cogitatĩ
ẽ. & postea substiterunt. inferior
uero de eo quem nulla cogitatio.
uoluntas nulla precessit. sed semꝑ
fuit et nunquam ut esset accepit
exordium. Unde recte nunc de his
qui cum ante non essent postea sub¬
toc. de filio uero hoc ẽ de dño nr̃o
iħu xp̃o in alio loco scriptũ ẽ. oeĩ¬

Expanded text:
opera atque virtutes sancti et immacuopera atque virtutes sancti et immaculati fiant. Deinde et sic sentiendum est, quia non dixerit: Non justificabitur in conspectu tuo quispiam vivens; sed, omnis vivens, id est, non justificabuntur omnes: justificabunlegendum, ut charitas, vel cum superioribus, vel cum inferioribus copuletur. Cum superioribus ita, « ut essemus sancti et immaculati coram ipso in charitate, » in ipsum. » Cum inferioribus autem sic, « in charitate praedestinans nos in adipsum. Differentiam vero Graeci serισθέντος Latinus sermo non explicat. Superior quippe sermo ad eos refertur, qui antea non fuerunt, et priusquam fierent, de his cogitatum est, et postea substiterunt. Inferior vero de eo quem nulla cogitatio, voluntas nulla praecessit, sed semper fuit, et numquam ut esset, accepit exordium. Unde recte nunc de his qui cum ante non essent, postea subτες. De Filio vero, hoc est, de Dominoisto, in alio loco scriptum est ὁρι
Abbreviated transcription (Latin):
nis uiuens. Aut enim scĩ et inma¬
culati coram dõ ephesii sunt. et falsũ
ẽ hoc quod dicitur. Non iustificabi¬
tur inconspectu tuo om̃is uiuens.
Aut sinemo iustificabitur in conspec¬
tu dĩ. falsum ẽ quod precessit. scõs
et inmaculatos ẽẽ in conspectu dĩ.
Ad quod bifarie respondendum ẽ.
Non eñi ait paulus. elegit nos an¬
te constitutionem mundi. cũ esse¬
mus sc̃i et inmaculati: sed elegit nos
ut essemus sc̃i et inmaculati. hoc ẽ
qui sc̃i et inmaculati ante non fu¬
imus. ut postea essemus. Quod et de
peccatorib ad meliora conuersis di¬
ci potest: et stabit illa sententia.
non iustificabitur in conspectu tuo
om̃is uiuens. id ẽ. in tota uita sua. in
mundus fieret animas dicit electas
eẽ ꝓpter scĩtatem et nullum uitiũ
peccatoꝵ. Non eñi ut iam ante dixi¬
mus eliguntur paulus et qui ei si¬
miles sunt. qui erant scĩ et inma¬
culati. sed eliguntur et predesti¬
nantur. ut in consequenti uita ꝑ

Expanded text:
nis vivens. Aut enim sancti et immanis vivens. Aut enim sancti et immaculati coram Deo Ephesii sunt, et falsum est hoc quod dicitur: Non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens. Aut si nemo justificatur 550 in conspectu Dei, falsum est quod praecessit, sanctos et immaculatos esse in conspectu Dei, ad quod bifariam est respondendum. Non enim ait Paulus: Elegit nos ante constitutionem mundi, cum essemus sancti et immaculati; sed, elegit nos ut essemus sancti et immaculati, hoc est, qui sancti et immaculati ante non fuimus, ut postea essemus. Quod et de peccatoribus ad meliora conversis dici potest, et stabit illa sententia: Non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens, id est, in tota vita sua, in mundus fieret, animas dicit electas esse propter sanctitatem et nullum vitium peccatorum. Non enim, ut ante jam diximus, eliguntur Paulus, et qui ei similes sunt, quia erant sancti et immaculati; sed eliguntur et praedestinantur, ut in consequenti vita per
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Dñe refugium factus es nobis:
ingeneratione et generationẽ: Ante¬
quam montes firmarentur et fieret
terra. et orbis terrarii. Quod scilicet
ante quam mundus fieret. et uniuer¬
sa generatio principiũ sumeret: scĩs
suis ds̃ refugium fuerit. Quod au¬
tem ait ut essemus scĩ et inmacu¬
lati coram ipso. Inter scm̃ et in¬
maculatum hoc interẽ. quod sc̃s
inmaculatus quoq intelligi potest:
inmaculatus uero non statim et
sc̃s. Paruuli qͥ ppe in maculati sunt.¬
quia integro corpore nullum feccre
peccatum: et tam̃ non sc̃i. quia sc̃ĩtas
uoluntate et studio comparatur.
& quod inmaculatus dici potest il¬
quod in quodam psalmo scribitur.
Qui ambulat sine macula: et oꝑa¬
tur iusticiam. & incantico canticoꝵ.
Tota spetiosa proxima mea: et ma¬
cula non ẽ inte. Queritur quomo¬
do sc̃s quis et inmaculatus sit corã
dõ: cum ꝓpħa testatur dicens. Non
iustificabitur in conspectu tuo om¬

Expanded text:
tur: Domine, refugium factus es nobis tur: Domine, refugium factus es nobis in generatione et generationem: antequam montes firmarentur, et fieret terra, et orbis terrarum . Quod scilicet antequam mundus fieret, et universa generatio principium sumeret, sanctis suis Deus refugium fuerit. Quod autem ait, ut essemus sancti et immaculati coram ipso, inter sanctum et immaculatum hoc in erest, quod sanctus et immaculatus quoque intelligi potest, immaculatus vero non statim et sanctus. Parvuli quippe immaculati sunt,quia integro corpore nullum fecere peccatum: et tamen non sancti, quia sanctitas voluntate et studio comparatur. Et quod immaculatus dici potest ilquod in quodam psalmo scribitur: Qui ambulat sine macula, et operatur justitiam Et in Cantico canticorum: Tota speciosa es, proxima mea, et macula non est in te . Quaeritur quomodo sanctus quis et immaculatus sit coram Deo, cum propheta testetur, dicens: Non justificabitur in conspectu tuo om