comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ra ura ꝑhabitantẽ sp̃m eiꝰ in uob̾. Cor¬
pus gͦ mortuũ ẽ ꝓpt̃ peccatũ: qm̃ neces¬
sitate mortis etiã inuiuentib habet. Qd
aut̃ peccatum nisi primi hominis: qͣndo¬
quidẽ piusticiã scdi hominis idest xp̃.
eidem corpori qđ nunc mortuũ dicitr
uiunficatio beata uentura ẽ: Unde et se¬
cundus homo & scds adam dictus est
xp̃c: eum int̃ adam hominẽ factum
& xp̃mhominẽ natum. tot generatio¬
nes hominum transisse uideamꝰ: nec in
earũ ordine possit dici scds homonisi
cayn.S quia primaẽ mors corporis
quȩ facta ẽ ꝓpt̃ peccatũ adȩ. inquade¬
in carne iam xp̃i. in quauita futurũ scłm ꝑ
manebit: idõ ille primus ueladam uel ho¬
mo iste aũt scds ẽ dictus. Et nonuis in¬
telligere tam grande illiꝰ fuisse peccatum.
ut mortalium scłm. huiꝰ uero tam grandẽ
iusticiam. ut immortalium scłm ppagaret:
Et mobieis peccati pͥmi hominis grandita¬
tẽ. quȩ tanti malihominum om̃iũ exti¬

Expanded text:
. Corpus ergo mortuum est propter peccatum; quoniam necessitatem mortis etiam in viventibus habet. Quod autem peccatum, nisi primi hominis? Quandoquidem per justitiam secundi hominis, id est Christi, eidem corpori quod nunc mortuum dicitur, vivificatio beata ventura est. Unde et secundus homo et secundus Adam dictus est Christus: cum inter Adam hominem factum, et Christum hominem natum, tot generationes hominum transiisse videamus, nec in earum ordine possit dici secundus homo, nisi Cain: sed quia prima est mors corporis, quae facta est propter peccatum Adae, in qua dein carne jam Christi, in qua vita futurum saeculum permanebit; ideo ille primus vel Adam vel homo, iste autem secundus est dictus. Et non vis intelligere tam grande illius fuisse peccatum, ut mortalium saeculum, hujus vero tam grandem justitiam, ut immortalium saeculum propagaret? Et mihi objicis peccati primi hominis granditatem, quae tanti mali hominum omnium exsti
Abbreviated transcription (Latin):
illudẽ qđ in nos beneficio diuinȩ ac
prime illiꝰ conditionis in fluxit. Hec
u̾ba hominis dĩ & in sedo libro illorũ
sex quos contra tuos quatuor edidi.
ce in hoc ope posui cum tuo primo uio¬
lumini responderem: uͥ corpus mortis
de quo se dicit apłs dĩ gr̃a lib̃̾ari. alit̃
intelligendum putasti. Et sc̃s ambrosiꝰ
cumdixisset & om̃s homines sub peccato
nascim̃ quoꝵ ipse ortus inuicioẽ. sic̃
habes lectum dicente dauid. ecce enim
ininiquitatib conceptus sum & indeli¬
dõ paiui caro corpus mortis erat: sicut
ipse ait. quis me lib̃abit decorpore mor¬

Expanded text:
illud est. quod in nos beneficio diuinae ac illud est. quod in nos beneficio diuinae ac primae illius conditioniverba hominis Dei, et in secundo libro illorum sex quos contra tuos quatuor edidi , et in hoc opere posui cum tuo primo volumini responderem, ubi corpus mortis, de quo se dicit Apostolus Dei gratia liberari , aliter intelligendum putasti. Et sanctus Ambrosius Nam omnes homines sub peccato nascimur, quorum ipse ortus in vitio est, sicut habes lectum, dicente David: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delio Pauli caro corpus mortis erat, sicut ipse ait: Quis me liberabit de corpore mor
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc ẽ ille conflictus quem memoratꝰ
martyr in libro quẽ de mortalitate
consc̾psit. diligent̃ & eloquent̃ explicat:
dicens int̃ cȩtera qđ nob̾ sit cum carna¬
lib uiciis atq illecebris scl̃aribus
assidua & molesta luctano. Iam uͦ beatꝰ
gregorius hoc certam̃ qđ habemꝰ in cor¬
pore mortis huiꝰ sic ante oculos ponit:
ut nullus sit huius agonis acdleta. qui ñ
se in u̾bis eiꝰ tanquam inspeculo recogno¬
scat. Intra nos metipsos inquit ꝓpriisui¬
ens & passionib impugnam̃. & die no¬
ctuq ignitis stimulis corporis humilita¬
tis huiꝰ & corporis mortis urgem᷑. Nunc
latenter. nunc etiam palam prouocantib
ubiq & irritantib rerum uisibilium
illecebris. luto hoc fecis ciumnhesimꝰ ce¬
ni sui factorem uenis capatiorib ex alan¬
te: s & lege peccati quȩ ẽ in m̃bris nr̃is
legi sp̃s repugnante: dum imaginem
reqiam quȩ intra nos ẽ captuam du¬
cere studet. ut spoliis eius cedat quic qͥd

Expanded text:
Hinc est ille conflictus, quem memoratus martyr in libro, quem de Mortalitate conscripsit, diligenter et eloquenter explicat, dicens inter caetera, quod nobis sit cum carnalibus vitiis atque illecebris saecularibus assidua et molesta luctatio. Jam vero beatus Gregorius hoc certamen, quod habemus in corpore mortis hujus, sic ante oculos ponit, ut nullus sit hujus agonis athleta, qui non se in verbis ejus tanquam in speculo recognoscat. Intra nosmetipsos, inquit, propriis vitiis ac passionibus inpugnamur et die noctuque ignitis stimulis corporis humilitatis huius et corporis mortis urguemur, nunc latenter nunc etiam palam prouocantibus ubique et inritantibus rerum uisibilium inlece­ bris, luto hoc faecis, cui inhaesimus, caeni sui foetorem uenis capacioribus exhalante, sed et lege peccati, quae est in mem­ bris nostris, legi spiritus repugnante, dum imaginem regiam, quae intra nos est, captiuam ducere studet, ut spoliis eius cedat quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
quc̃ admodum exinde surgere posset
inuenit. Suaq in ȩternũ libtate decep¬
tus. huiꝰ ruinȩ latuisset oppressunisi cũ
Uidesne quid faciat ꝑministrum suum
catholica fides: llides possibilitatẽ standi
& cadendi sic habuisse hominẽ. ut si ceci¬
disset ñ eadem possibilitate qua cȩcidat
surgeret: culpam scilicet sequente suppli
ingrati: quȩ iacentem releuaret aduenit.
In alia quoq epła quam deuob ipsis re¬
cuta nob̾ statuᷤᷤ pͥstim libertate queramꝰ.
Audis resticui lib̃tatẽ. & non ꝑisse conten¬
dis: atq humana uoluntate contentus
diumnã ñ petis grãm. quam lib̃tas nr̃a ctĩã
instatum pristinum restituta sibi ẽẽ in

Expanded text:
quemadmodum exinde surgere posset quemadmodum exinde surgere posset invenit; suaque in aeternum libertate deceptus, hujus ruinae latuisset oppressu, nisi euadventus » . Videsne quid sapiat per ministrum suum catholica fides? Vides possibilitatem standi et cadendi sic habuisse hominem, ut si cecidisset, non eadem possibilitate qua ceciderat surgeret, culpam scilicet sequente supplicingrati, quae jacentem relevaret, advenit. In alia quoque epistola, quam de vobis ipsis retuta nobis status pristini libertate, quaeramus » . Audis restitui libertatem, et non periisse contendis; atque humana voluntate contentus divinam non petis gratiam, quam libertas nostra etiam in statum pristinum
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝑhoc quantum distat int̾ officia
atq discrimina. tantum int̃ opinio¬
nem tuam & rationem arbitrii liberi:
cui excidium putas de suis laudibus
comꝑatũ. Qͥdgͦ nouũ. qͥd insperatũ.
dedelinquente homine accidit: ꝑ qd
dĩ insticuta corruerent: Factus ẽ qui pec¬
care & non peccare posset. Cum pecca¬
uit: fecit qđ ñ debuit quidẽ . s potuit
quȩ adhoc fuerat instituta ut possit uel¬
le posset nolle qđ uoluit: auõ. Eadẽ
iterũ & iterum dicis: quib eiam me su¬
ꝑiꝰ respondisse qui legerit ꝑuidebit.S
hic etiam ꝑsistenti tͥ atq asseueranti li¬
bertatem bene agendi seu male. suo ma¬
lo usu ꝑire non posse: respondeat et
beatus papa innocentius romanȩ ãtistes
ecelie. Qui rescribens in causa ur̃a ep̃a¬
libus conciliis africanis. liberum inqͥt
arbitrium olim ille ꝑpessus dum suis
in consultiꝰ utitur bonis. cadens in p̃¬
uaricationis ꝓfunda demersus. nichil

Expanded text:
Ac per hoc quantum distat inter officia Ac per hoc quantum distat inter officia atque discrimina, tantum inter opinionem tuam et rationem arbitrii liberi, cui excidium putas de suis laudibus comparatum. Quid ergo novum, quid insperatum delinquente homine accidit, per quod Dei instituta corruerent? Factus est qui peccare et non peccare posset: cum peccavit, fecit quod non debuit quidem, sed potuitquae ad hoc fuerat instituta, ut posset velle, posset nolle quod voluit. AUG. Eadem iterum et iterum dicis, quibus me jam superius respondisse qui legerit pervidebit. Sed hic etiam persistenti tibi atque asseveranti libertatem bene agendi seu male, suo malo usu perire non posse, respondeat et beatus papa Innocentius, Romanae antistes Ecclesiae; qui rescribens in causa vestra episcopalibus conciliis Africanis: « Liberum, » inquit, « arbitrium olim ille perpessus, dum suis inconsultius utitur bonis, cadens in praevaricationis profunda demersus, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
re iusticiam iusticiam. Uoluntas gͦ pec¬
candi ñ fuisset: nisi uolendi possibili-¬
tas antetisset. Hoc postquam uticepe¬
mi cogente nullo. tu dicis liberum arbi¬
trium ꝑdidisse. Quo qͥd potest furio¬
sius cogitari: Ut enim uis argum̃ti tui
exp̃ssa teneat᷑. dicis eam rem perisse ꝓpt̃
uoluntatẽ. quȩ data non ẽ nisi ꝓpt̃ uo¬
luntatẽ. Peccatum quippe nichilẽ ali¬
ud quam uoluntas mala: libcas autẽ
ad hoc solum data ẽ: ut uoluntatem ñ
cogeret. s ꝑmit ceret exoriri. Hanc tuã ait
libertatẽ condicionẽ suã dicis uoluntatis
oꝑe ꝑdidisse: ut ꝑ hoc interisse credat᷑. ꝑqd̃ solũ¬
ꝓbat᷑ ungere. Uoluntas gͦ mala ñ quidẽ
fructus. s testimonium lib̾tatis ẽ. lib̾tas
aũt nichilẽ aliud quam possibilitas
boni maliq s uoluntarii. Qui gͦ fieri
potuit. ut ꝑ hoc interiret ꝑ qđ ꝓditur
insticuta: cum mala uoluntas & bonauo¬
luntas ñ exitia sint s p̃conia lib̃tatis:

Expanded text:
re justitiam. Voluntas ergo pecre justitiam. Voluntas ergo peccandi non fuisset, nisi volendi possibilitas anteisset. Hoc postquam uti coepemi cogente nullo, tu dicis liberum arbitrium perdidisse: quo quid potest furiosius cogitari? Ut enim vis argumenti tui expressa teneatur; dicis eam rem periisse propter voluntatem, quae data non est nisi propter voluntatem: peccatum quippe nihil est aliud quam voluntas mala; libertas autem ad hoc solum data est, ut voluntatem non cogeret, sed permitteret exoriri: hanc autem tu libertatem conditionem suam dicis voluntatis opere perdidisse, ut per hoc interiisse credattas ergo mala non quidem fructus, sed testimonium libertatis est. Libertas autem nihil est aliud quam possibilitas boni malique, sed voluntarii. Qui ergo fieri potuit ut per hoc interiret, per quod proditur instituta, cum mala voluntas et bona voluntas non exitia sint, sed praeconia libertatis?
Abbreviated transcription (Latin):
cis nr̃is ad moniti fuerimꝰ orare: ut quẽ¬
admodũ nos credimꝰ qui iam cȩlum sumꝰ
portando hominis cęlestis imaginẽ sic etiã
ipsi credant. Quippt̃ea terras. quia trem
tancũ hominis imaginem portant. Iuł.
Durat nẽpe int uos manichȩosq fedus:
ut illi ꝓfessione. uos argum̃tatione pͥmi
quoq. hominis naturam asseratis malã
fuisse. Qđlicet totum ineptiarum m̃da¬
cioꝵq plenumẽe. ut p̃t̃missis scoꝵ legio¬
nib primum post peccatum ade iusticiȩ
arripiamꝰ exemplũ. abelis scĩtate mira¬
bili cõꝓbat᷑: qui de peccatorib natus. be¬
ne uiuendi se ñ caruisse uirtute. effectu
quoq ipsius uirtutis ostendit. Uerũtam̃
his p̃teritis: iuuat sententias traducianȩ
nationisurgere. Quale gͥ autumas arbi
trium fuisse liberum: qđ collatũ primis
hominib confideris: certe ut possint a¬
nimi alt̃ nare motus: & uel facere malũ
uel recedere a malo: uel deserere uelserua¬

Expanded text:
cis nostris admoniti fuerimus orare; ut quemcis nostris admoniti fuerimus orare; ut quemadmodum nos credimus, qui jam coelum sumus, portando hominis coelestis imaginem, sic etiam ipsi credant, qui propterea terra sunt, quia terreni tantum hominis imaginem portDurat nempe inter vos Manichaeosque foedus, ut illi professione, vos argumentatione, primi quoque hominis naturam asseratis malam fuisse: quod licet totum ineptiarum mendaciorumque plenum esse ut praetermissis sanctorum legionibus, primum post peccatum Adae justitiae arripiamus exemplum, Abelis sanctitate mirabili comprobatur, qui de peccatoribus natus, bene vivendi se non caruisse virtute, effectu quoque ipsius virtutis ostendit: verumtamen his praeteritis juvat sententias Traducianae nationis urgere. Quale igitur autumas fuisse arbitrium liberum, quod collatum primis hominibus confiteris? Certe ut possent animi alternare motus, et vel facere malum, vel recedere a malo, vel deserere vel serva
Abbreviated transcription (Latin):
illud in engłio. ꝓpt̃ea inqͥt non poterant
crede: quia iterum dixit ysaias. Excecauit
oculoseoꝵ. & indurauit eoꝵ cor. ut ñ
uideant oculis nec intelligant corde: &
conũtant᷑ & sanẽ eos. Hec cõmemoraui
ut intelligas si possit fieri ꝑpęnam ꝓcul
dubio iustam ut ñ credant homines
credant lib̃a uoluntate. Quis eñi nescit
neminẽ crede. nisi lib̾o uoluntatis arbi¬
trio. S paratur uoluntas a dño. nec om̃i¬
no eruit a seruitute mala suis meritis de¬
bita. nisi quando ꝑ gratuitam gr̃ãm parat᷑
adño. Si enim ds̃ exnolentib uolentes ñ
faceret: ꝓfecto peis qui nolunt crede non
oraremus ut uellent. Qđ & apłs ꝑiudeis
tas cordis mei. & dep̃catio addm̃ pro illis
in salutẽ. Hancutiq salutem consequi.
nͥ credente uoluntate ñ possent. Hocergo
beatus paulus orabat ut uellent. Et ep̃s
cyprianꝰ qđ dictumest in oratione dñica
fiat uoluntas tua sicut in celo & interra.
etiã sic intelligit. ut pro in fidelib inimi¬

Expanded text:
 non poterant credere, quia iterum dixit Isaias, Excaecavit oculos eorum, et induravit eorum cor, ut non videant oculis, nec intelligant corde, et convertantur, et sanem eos . Haec commemoravi, ut intelligas, si possis, fieri per poenam procul dubio justam ut non credant homines credant libera voluntate. Quis enim nescit, neminem credere nisi libero voluntatis arbitrio? Sed paratur voluntas a Domino: nec omnino eruitur a servitute mala suis meritis debita, nisi quando per gratuitam gratiam paratur a Domino. Si enim Deus ex nolentibus volentes non faceret; profecto pro eis qui nolunt credere, non oraremus ut vellent. Quod et Apostolus mei, et deprecatio pro illis ad Deum in salutem . Hanc utique salutem consequi, nisi credente voluntate, non possent: hoc ergo beatus Paulus orabat ut vellent. Et episcopus Cyprianus quod dictum est in oratione dominica, Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra , etiam sic intelligit, ut pro infidelibus inimi
Abbreviated transcription (Latin):
de ipsi scĩ in regno eiꝰ arbitrium liberum ꝑdi¬
turi sunt: uͥ peccare non pottrunt. Uerum
hic adinonendus es qͥd de hoc unde nunc
agimꝰ sapere debeas: penã scilicet ce p̃mi¬
um intuenda int̃ se ẽẽ contraria. & alia
duo contraria his contrarus adherere. Sigͦ
inpena ẽ non posse recte agere sicut erit
inp̃mio non posse peccare. Attende scͥptu¬
ras a quib miserandus exorbitas. & uaga¬
bundus uen tos aloquacitate. tanquam
tempestate iactaris: & uide quẽ admodũ
dictum sit. qđ querebat isrł hoc ñ est con¬
secutꝰ electio aũt consecuta ẽ. cȩteriuͦ exceca¬

Expanded text:
de ipsi sancti in regno ejus liberum arbitrium perdituri sunt, ubi peccare non poterunt. Verum hic admonendus es, quid de hoc unde nunc agimus, sapere debeas, poenam scilicet et praemium, intuenda inter se esse contraria, et alia duo contraria his contrariis adhaerere: sic ergo in poena est non posse recte agere, sicut erit in praemio non posse peccare. Attende Scripturas, a quibus miserandus exorbitas, et vagabundus ventosa loquacitate tanquam tempestate jactaris; et vide quemadmodum dictum sit, Quod quaerebat Israel, hoc non est consecutus; electio aut
Abbreviated transcription (Latin):
um in hac retuũt. E multoꝵ eu̾sio. et
tua obstinatio. & scͥpturarum mulcipli¬
catio loqueretur. auoꝰ Has contumelias
non indignant̃ audire debeo. cum his
eccłie doctorib qui ꝑ unũ hominẽ in
mundum intrasse peccatũ sic intelligt̃.
ut rectus apłs loquit᷑. ñ ut iulianus ꝑ¬
u̾sissimus opinat᷑. In his sunt ut alios
taceam. afer cyprianus. gallus hylariꝰ.
italus ambrosius. grecꝰ gregoriꝰ. Aqͥb
eruditissimis prudentissimisq iudici¬
b. quales te non inuenire uana p̃suim¬
ptione conquereris: hȩresis ur̃a priꝰ est
dampnata. quã nata. Iuł. Lege &e de
hoc quartum oꝑis mei librum: & qͣntũ
diabolo quem patrẽ tuũ dicis. ac libidi¬
n matri tuȩ. sub criminandi spetie blan¬
diaris. intelliges. auoꝰ egi etiam quartũ
tuũ: & meo sexto adeius tibi cuncta re¬
spondi. Quis autem nrm uicent. iudicet
supra posui respondere dixisti. Ad oĩa
ista huic respondit apłs. qui neq uolũ¬

Expanded text:
um in hac re tuum, et multorum eversio, et um in hac re tuum, et multorum eversio, et tua obstinatio, et Scripturarum multiplicatio loqueretur. AUG. Has contumelias non indignanter audire debeo, cum his Ecclesiae doctoribus, qui per unum hominem in mundum introisse peccatum, sic intelligunt, ut rectus Apostolus loquitur, non ut Julianus perversissimus opinatur. In his sunt, ut alios taceam, Afer Cyprianus, Gallus Hilarius, Italus Ambrosius, Graecus Gregorius: a quibus eruditissimis prudentissimisque judicibus, quales te non invenire vana praesumptione conquereris, haeresis vestra prius est damnata quam nata. XXXIV. JUL. Lege et de hoc quartum operis mei librum: et quantum diabolo, quem patrem tuum dicis, ac libidini matri tuae, sub criminandi specie blandiaris, intelliges. AUG. Legi etiam quartum tuum, et meo sexto ad ejus tibi cuncta respondi; quis autem nostrum vicerit, judicet supra posui, respondere dixisti: Ad omnia ista huic respondit Apostolus, qui neque volun
Abbreviated transcription (Latin):
mine fuisse plantatam. eamq esse
diaboli fruticẽ. ex se humanũ genꝰ
quasi poma ꝓpͥa ꝑferentẽ. absolute
quidem ꝓderis. quod ñ dm̃ s diabo¬
lum dicas hominũ conditorẽ. Q dogma¬
te impiissimo: & coniugioꝵ negocium
id est genitalium ad mixtio. & caro cun¬
cta damꝑnat᷑. auõ. Nondampnat᷑: s ñ
a te quasi sana laudet᷑: ut etiam a te con¬
fitente. a suo conditore ac saluatore sane¬
tur. Nam hoc in quib ñ fit. sine ulladu
ri tẽ.diabolicam quidem eẽ gignentiũ
coniugum uoluptatẽ. diabolicam geni¬
talium cõmotionẽ: s tam̃ et ipsa m̃bra
quȩ mouentur. et conuiges qui uolupta¬
te afficiunt᷑. reos ñ eẽ: Uerum ꝓhis oĩb
nouos homines idest rude opus in na¬
scentib dĩtatis accusas: nichil quidem
de manichȩor impietate deponis: s tã
immanẽ moti capitis ostendis furorem.
ut consequentiꝰ fouendũ quã am putan¬
dum iuidicaretur: nͥ uoluntatẽ ac studi¬

Expanded text:
mine fuisse plantatam, eamque esse mine fuisse plantatam, eamque esse diaboli fruticem, ex se humanum genus quasi poma propria proferentem; absolute quidem proderis, quod non Deum, sed diabolum dicas hominum conditorem: quod dogmate impiissimo, et conjugiorum negotium, id est, genitalium admixtio, et caro cuncta damnatur. AUG. Non damnatur: sed non a te quasi sana laudetur, ut etiam te confitente, a suo Conditore ac Salvatore sanetur. Nam hoc in quibus non fit, sine ulla duri te diabolicam quidem esse gignentium conjugum voluptatem, diabolicam genitalium commotionem; sed tamen et ipsa membra quae moventur, et conjuges qui voluptate afficiuntur, reos non esse; verum pro his omnibus novos homines, id est, rude opus in nascentibus deitatis accusas: nihil quidem de Manichaeorum impietate deponis; sed tam immanem moti capitis ostendis furorem, ut consequentius fovendum, quam amputandum judicaretur, nisi voluntatem ac studi
Abbreviated transcription (Latin):
libidinantum m̃bra purgare. aug.
Quolibet pruritu libidinem idest con¬
cupiscentiam carnis laudes: dicit eam
ioħs apss a patre non eẽ.s ex mundo
eẽ. ꝓpt̃ quam: recte dicit᷑ diabolus pͥn¬
ceps mundi ẽẽ. Nam scimus: qđ mun¬
dum ds̃ feccrit. Hoc gͦ malo concupi¬
scentie carnis. bene utitur pudicitia
coniugalis eiusq mali reatum ana¬
scentib tracꝰtum. soluit regeneratio
sp̃italis. Hoc quamdur non sapis. ñ
catholicus s pelagianus futurus es.
et scͥpturis scĩs. quantũ libet eas defen¬
dere t uidearis. contradicturus es. Me
autẽ quotiens ꝓpt̃ hoc cui contͣdicis
manichȩum dicis: ꝑfecto et illũ dicis.
qui hominẽ menbris genitalib in fu¬
sum. et concupiscentię uoluptate con¬
cretũ. ante dicit exciꝑe delictoꝵ con¬
tagium. quam uitalis sp̃s munꝰ hau¬
sium manicheum dicis in sane. Iuł
Nam cum ꝓnuncias. concupiscenti-¬
ãs carnis a pͥncipe tenebrarum in ho¬

Expanded text:
libidinantium membra purgare. AUG. libidinantium membra purgare. AUG. Quolibet pruritu libidinem, id est, concupiscentiam carnis laudes, dicit eam Joannes apostolus a Patre non esse, sed ex mundo esse : propter quam recte dicitur diabolus princeps mundi esse . Nam scimus quod mundum Deus fecerit. Hoc ergo malo concupiscentiae carnis bene utitur pudicitia conjugalis; ejusque mali reatum a nascentibus tractum solvit regeneratio spiritualis. Hoc quamdiu non sapis, non catholicus, sed Pelagianus futurus es; et Scripturis sanctis, quantumlibet eas defendere tibi videaris, contradicturus es. Me autem quoties propter hoc cui contradicis, Manichaeum dicis; profecto et illum dicis, qui hominem membris genitalibus infusum, et concupiscentiae voluptate concretum, ante dicit excipere delictorum contagium, quam vitalis spiritus munus hausium Manichaeum dicis, insane. XXXII. JUL. Nam cum pronuntias, concupiscentiam carnis a principe tenebrarum in ho
Abbreviated transcription (Latin):
collegi᷑ qđ dicit apłs. Ergo om̃s mortui
tui paruuli non sunt: qui peccatũ nullũ
habent. morte ꝓ se xꝑ̃i in qua baptizent᷑
non opus habent: iam dic euident̃ quod
latent̃ sentis: qm̃ satis ꝓdis tua disputa¬
tione qđ sentis. Dic in quã. paruulos
frustra fieri xp̃ianos: S uide. utrum te
as ꝓfessione. quas argum̃tatione condẽ¬
pnas.: &e deme nob laborẽ qͦte conuin¬
cimꝰ c̃ẽ manicheum. Sin aũt tu ñ id au¬
des dicere ac ratione contumax. concũ¬
bentib inclinaris. ait ꝑ argum̃toꝵ hacte¬
nus maudita portenta. dicas libidinem
diabolicam ẽẽ. eãq in sensu cocuntium
positam ad uoluptatem parentũ. ad re¬
atum ꝑtinere nascentum: tuam quidẽ
am̃tiam & turpitudinẽ ꝓdis: s p̃cor ne
tͥ tantum arroges. ut puces nobis liberũ
non eẽ cum honore dĩ nascentũ innocen¬
tiam contueri: cum tͥ liceat. & libeat. cũ
accusatione dĩ a reatu quẽ dicis libidinis

Expanded text:
colligitur quod dicit Apostolus, Ergo omnes mortui colligitur quod dicit Apostolus, Ergo omnes mortui tui parvuli non sunt, qui peccatum nullum habent; morte pro se Christi, in qua baptizentur, non opus habent. Jam dic evidenter, quod latenter sentis, quoniam satis prodis tua disputatione quod sentis: dic, inquam, parvulos frustra fieri christianos: sed vide, utrum te as professione, quas argumentatione condemnas; et deme nobis laborem, quo te convicimus esse Manichaeum. Sin autem tu non id audes dicere, ac ratione contumax concumbentibus inclinaris, ut per argumentorum hactenus inaudita portenta, dicas libidinem diabolicam esse, eamque in sensu coeuntium positam, ad voluptatem parentum, ad reatum pertinere nascentium; tuam quidem amentiam et turpitudinem prodis: sed precor ne tibi tantum arroges, ut putes nobis liberum non esse cum honore Dei nascentium innocentiam contueri; cum tibi liceat et libeat, cum accusatione Dei, a reatu quem dicis libidinis,
Abbreviated transcription (Latin):
dicas: ad u̾ba apłi aliquando uenturꝰ
es. E quisquis ea ꝑistarum argum̃¬
tationum cuarum loca singula recor¬
dat᷑. quȩ nos assidue ꝓpt̃ lectoris fasti¬
dium repetere nolumus: ipsa sua tͥ re¬
cordatione respondet. Iuł. Ad quid gͦ
ꝑsuadendum. aut scripturas releges. aut
conscios nominabis. qui adhuc quod
sentis ñ potes diffinire : Qͥd te iuuat.
ut adam doceas deliquisse: qđ ego peni¬
tus ñ refello: Querimus. adam ante tot
scła mortuo. peccatum quo indiaboloius
dĩ umnago transcribitur. ꝑ quid inueniat᷑
in paruulo. auo. Cur nec tuadmittis in
regnũ dĩ. nullum habentem scđd̾m te me¬
ritum peccati. imaginem dĩ : Cur mini¬
stratur sanguis. qui de similitudine carius
peccati in remissionẽ fusus est peccatorũ.
Quem bibat paruulus ut habere possit
uitam: si de nulliꝰ peccati origine uenit
in mortem Si hoc tͥ displicet: aꝑte nega
tuũ. qui unꝰ ꝓ om̃ib mortuus ẽ. Unde

Expanded text:
dicas: ad verba Apostoli aliquando venturus dicas: ad verba Apostoli aliquando venturus es; et quisquis ea per istarum argumentationum tuarum loca singula recordatur, quae nos assidue propter lectoris fastidium repetere nolumus, ipsa sua tibi recordatione respondet. XXX. JUL. Ad quid ergo persuadendum aut Scripturas releges, aut conscios nominabis, qui adhuc quod sentis non potes definire? Quid te juvat, ut Adam doceas deliquisse, quod ego penitus non refello? Quaerimus, Adam ante tot saecula mortuo, peccatum, quo in diaboli jus Dei imago transcribitur, per quid inveniatur in parvulo. AUG. Cur nec tu admittis in regnum Dei, nullum habentem secundum te meritum peccati, imaginem Dei? Cur ministratur sanguis, qui de similitudine carnis peccati in remissionem fusus est peccatorum, quem bibat parvulus, ut habere possit vitam, si de nullius peccati origine venit in mortem? Si hoc tibi displicet, aperte nega omnibus mortuus est: unde
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾ba apłi ueneris: ibi non rimam in¬
uenies. s aꝑtissimam ianuã. qua peccatũ
intrauit in mundũ. Quã conaberis
quidem claudere: s ex ore infantiũ atq
lactantiũ. saluatorem potiꝰ xꝑ̃m quã te
laudatorem querentium. et ñ anfractu¬
osis disputationib s mutis flecib. mi¬
seriam suam multo certius contestan¬
tium. quam ꝓfecto si primi hominis
rectitudo & beatitudo mansisset. nul¬
lomodo in paradiso habere potuissent.
cum tua tota loquacitate uinceris. Iuł.
Quatuor hic ꝑsonarum causa u̾titur.
Dei opificis. duoꝵ parentum de quib
materia p̾stat᷑ oꝑanti: & paruuli qui
nascit᷑ dicis tu in hoc choro habitare
peccatum: Int̾rogo a quo fiat. Utrũ adõ
Negas. a patre: Totidem negas. Amat᷑:
idem negas. A paruulo: Negas. Et adhuc̃
non putas fuisse conclusũ: quia ñ pos¬
sit ẽẽ int̾ hos quatuor. qđ abhis qͣtuor
nullus ad mictit : ᷤ auoꝰ Quicquid uis

Expanded text:
ad verba Apostoli veneris, ibi non rimam inad verba Apostoli veneris, ibi non rimam invenies, sed apertissimam januam, qua peccatum intravit in mundum: quam conaberis quidem claudere; sed ex ore infantium atque lactentium, salvatorem potius Christum, quam te laudatorem quaerentium, et non aufractuosis disputationibus, sed mutis fletibus miseriam suam multo certius contestantium quam profecto, si primi hominis rectitudo et beatitudo mansisset, nullo modo in paradiso habere potuissent, cum tua tota loquacitate vinceris. XXIX. JUL. Quatuor hic personarum causa vertitur; Dei opificis, duorum parentum de quibus materia praestatur operanti, et parvuli qui nascitur. Dicis tu in hoc choro habitare peccatum: interrogo ego, a quo fiat, utrum a Deo; negas: a patre; totidem negas: a matre; idem negas: a parvulo; negas: et adhuc non putas fuisse conclusum, quia non possit esse inter hos quatuor, quod ab his quatuor nullus admittit. AUG. Quidquid vis
Abbreviated transcription (Latin):
rabilẽ cum eius modisensib & catholicos
etiam timoris tui suffragio inuictos ꝓba¬
uit. Teenim dante a dõ fieri homines.
& eẽ coniuges innocentes. ac paruulos
ꝑse nichil oꝑari. His trib sumptis. ir¬
refutabilit illatum est. Cum ñ peccat
ille qui nascitur. non peccat ille qͥ genu¬
it. Non peccat iste qui condidit. nul¬
lam remansisse rimam. ꝑquam pec¬
catoꝵ doceatur ingressum. Tibi gͦ
displicet. qđ collectumest ͤ Annue qd
dedisti: & dic aut illum peccasse qui ge¬
nuit: aut illũ qui condidit: aut istum
quinatus ẽ. Exquib unum insanũ est.
aliud manicheum: tertium supra mani-¬
cheos. Insanum. si dixeris delinquere
paruulos. Manichȩum:si accusaueris
coniuiges. Supra manicheos. sipeccati
dm̃i estimaris auctorem. Qd si hec omĩa
tam aliena sunt auero. ut adhuc ea me¬
tuas libere confiteri: qua impudentia
homo om̃ium amentissime. hoc qđ ã
nob̾ illatum ẽ. ꝑsistis negare: auoꝰ. Cũ

Expanded text:
rabilem cum ejusmodi sensibus, et Catholicos rabilem cum ejusmodi sensibus, et Catholicos etiam timoris tui suffragio invictos probavit. Te enim dante, a Deo fieri homines, et esse conjuges innocentes, ac parvulos per se nihil operari: his tribus sumptis, irrefutabiliter illatum est, cum non peccat ille qui nascitur, non peccat ille qui genuit, non peccat iste qui condidit, nullam remansisse rimam, per quam peccatum doceatur ingressum. Tibi ergo si displicet quod collectum est; abnue quod dedisti, et dic aut illum peccasse qui genuit, aut illum qui condidit, aut istum qui natus est: ex quibus unum insanum est, aliud Manichaeum, tertium supra Manichaeos: insanum, si dixeris delinquere parvulos; Manichaeum, si accusaveris conjuges, supra Manichaeos, si peccati Deum aestimaris auctorem. Quod si haec omnia tam aliena sunt a vero, ut adhuc ea metuas libere confiteri; qua impudentia, homo omnium amentissime, hoc quod a nobis illatum est, persistis negare? AUG. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
bͥence suscepi: nullam in eo fuisse consci¬
entiam uoluntatis. Ad iunxi. ne ꝑpͥmã
culpam menbroꝵs lamam̃ta traxisset
s hec ã dõ informari. & ꝑhoc bona eẽ.
concesseras. Petiui tercium: utrum per
ingressum animȩ. reatum aduectum
putares. S hanc ẽẽ nouam. nec quicquã
seminib debere constabat. Inculi dein¬
ceps. ne quia nichil tͥ dehis remanserat
arguendum. nuptias idest commirti¬
onem corpoꝵ. diaboli opus uocares. S
has ꝑtinere ad parentum oꝑam. te qͦq
annuente monstraui. Illis igit᷑ om̃ibus
quȩ supradiximꝰ absolutis: conuiges qͥ
fuerant causa peccati tradux tua diabo¬
lo mancipabat. Post quȩ omĩa. qđ tͥ ꝓ
pinquabat impegi: ut dicerem credere
te diabolum auctorem corpoꝵ. cui
commnixtionis oꝑam. sine qua origo
corpoꝵ eẽ ñ poterat. deputasses. Ethȩc
quidem disputatio: quo morbo oppres¬
sus et̃. ostendit. Illa aut̃ sedã. et te mise¬

Expanded text:
vente, suscepi nullam in eo fuisse concivente, suscepi nullam in eo fuisse concientiam voluntatis: adjunxi, ne per primam culpam membrorum lineamenta traxisset. Sed haec a Deo informari, et per hoc bona esse concesseras. Petivi tertium, utrum per ingressum animae, reatum advectum putares. Sed hanc esse novam, ne quidquam seminibus debere constabat. Intuli deinceps, ne quia nihil tibi de his remanserat arguendum nuptias, id est commixtionem corporum, diaboli opus vocares? Sed has pertinere ad parentum operam, te quoque annuente, monstravi. Illis igitur omnibus quae supra diximus absolutis, conjuges qui fuerant causa peccati, tradux tua diabolo mancipabat. Post quae omnia, quod tibi propinquabat impegi, ut dicerem credere te diabolum auctorem corporum, cui commixtionis operam, sine qua origo corporum esse non poterat, deputasses. Et haec quidem disputatio, quo morbo oppressus esses, ostendit: illa autem secunda, et te mise
Abbreviated transcription (Latin):
conlusio: Nam cum uno non nũquã
aut duob sumptis. t̃cium necessario
colligatur: qua legem mͥ. post tria con¬
cessa. quartum qđhis adheret. non liceret
inferre: & hocquidem. in scda disputa¬
tionecȩcerum inpriore quinq m̃ aut
amplius concedunt᷑: postque fit legitama
inuictaq conclusio. aub Ui de quã ꝑmul¬
ta euageris. timens ne apłi u̾ba sine tiuis
p̃iudiciis auditate dampnent: sicut iã
eccłia catholica iudicante dampnarunt.
s excurre quo uolueris. remorare qntum
uolueris: Multiplica gyros tuos quaqͣ.¬
u̾sum uolueris. Quandocũq ad eadem
u̾ba ueritatis. nauis fallaciarũ tuarum
ꝑuenerit: sine dubio naufragabis. Iuł.
dicere consequent̃. Uoluntas aut̃ quȩ pec¬
cet. in paruulis nulla est. Peccatum igit᷑
in paruulis non est. Uerum ut plurib
p̃mereris testib introgaui sensim. ꝑ quid
hoc peccatum inueniretur in paruulo: ne
forte ꝑ uoluntatem. Post qđ te nconhi¬

Expanded text:
conclusio? Nam cum uno nonnunquam, conclusio? Nam cum uno nonnunquam, aut duobus sumptis, tertium necessario colligatur, qua lege mihi post tria concessa, quartum quod his adhaeret, non liceret inferre? Et hoc quidem in secunda disputatione: caeterum in priore, quinque mihi aut amplius conceduntur, post quae fit legitima invictaque conclusio. AUG. Vide quam per multa vageris, timens ne Apostoli verba sine tuis praejudiciis audita te damnent, sicut jam Ecclesia catholica judicante damnarunt. Sed excurre quo volueris, remorare quantum volueris, multiplica gyros tuos quaquaversum volueris: quandocumque ad eadem verba veritatis navis fallaciarum tuarum pervenerit, sine dubio naufragabis. XXVIIdicere consequenter, Voluntas autem quae peccet, in parvulis nulla est; peccatum igitur in parvulis non est. Verum ut pluribus premereris testibus, interrogavi sensim, per quid hoc peccatum inveniretur in parvulo; ne forte per voluntatem? Post quod, te conni
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑis indicabat: ꝓfiteretur eẽ reos paren¬
tes. quoꝵ conuentu. regnum inimaginẽ
dĩ diabolo pararetur. Ꝙ addidi neces¬
sariis disputationũ gradib ꝑoriginale
peccatum auctorem corpoꝵ diabolum
diffimri: quia si ꝑoriginem malũ in ho
origo nascentiũ. Quȩ qm̃ in antro ma¬
incheorum traducianos eẽ cdusura dep̃¬
henderat. ũti clauem. ut p̃berem captis
effugium: admonuiq ut siuere a deo
crederet homines fieri ꝓureq confiteret᷑
ẽẽ coniuges innocentes. intelligeret tͣhi
non posse exhis originale peccatũ. Certe
non peccat inꝗͣuit iste qui nascitur: Non
peccat ille qui genuit: Non peccat iste
qui condidit. ꝑ quas rimas int̾ cot p̃¬
sidia innocentiȩ. peccatum fingis ingͥs¬
sum: Quid potuit rogo sanctius. qͥd
uerius. quid lucidiꝰ. quid breuius firmi¬
usq compom: quam post tria sumpta
quȩ inimico concedente susceperamin¬
ferrem quartum. in quo erat summa

Expanded text:
operis indicabat; profiteretur esse reos parenoperis indicabat; profiteretur esse reos parentes, quorum conventu regnum in imaginem Dei diabolo pararetur: et addidi, necessariis disputationum gradibus, per originale peccatum auctorem corporum diabolum dixeras? quia si per originem malum in homorigo nascentium. Si nichaeorum Traducianos esse clusura deprehenderat: verti clavem, ut praeberem captis effugium; admonuique; ut si vere a Deo crederet homines fieri, pureque confiteretur esse conjuges innocentes, intelligeret trahi non posse ex his originale peccatum. « Certe non peccat, » inquam, « iste qui nascitur, non peccat ille ququi condidit. Per quas igitur rimas inter tot praesidia innocentiae, peccatum fingis ingsum? » Quid potuit, rogo, sanctius, quid verius, quid lucidius, quid brevius, firmiusque componi, quam post tria sumpta quae inimico concedente susceperam, inferrem quartum, in quo erat summa
Abbreviated transcription (Latin):
rer eogitauit. S uerum me collegisse
argumentandi inopia confessus. dicit
mͥ adhec omĩa apłm respondere. qui
ꝓnuntiet ꝑunum hominẽ peccatum
intrasse inhunc mundum. In quo loco.
quis cum eruditus sanum habuisset
caput ȩstimet. Qui ñ intellexerit. aut
p̃teunda sibi eẽ contra quȩ nichil pote¬
rat inuenire. aut quȩcũq excogitanda
quȩ referret obiectis. ad quoꝵ confirma¬
tionẽ apłi u̾ba coniungeret: Auõ Sed
melius u̾bis apłicis refelleris. quã meis.
Nec tam̃ et apłicis cedis: s mauis etiã ipsa
ditio recognoscat. peccatum qđ opus ẽ
malȩ uoluntatis. & opus diabolidicit᷑.
ꝑ quid inueniretur in paruulo. Si ꝑuo
luntatem: at nullam in eo fuisse. etiã hic
cum quo aginus confitetur. Si ꝑnupti¬
as:s has ꝑtinere ad opus parentũ ne¬
mo qui dubitet. quos in hac cõmixtione
non peccasse ꝓmiserat. Aut si concessioĩs
huiꝰ peniteret disputatorẽ. sicut ꝓcessꝰ

Expanded text:
rer excogitavit: sed verum me collegisse, rer excogitavit: sed verum me collegisse, argumentandi inopia confessus, dicit mihi ad haec omnia Apostolum respondere, qui pronuntiet, per unum hominem peccatum intrasse in hunc mundum. In quo loco, quis eum eruditus sanum habuisse caput aestimet, qui non intellexerit aut praetereunda sibi esse contra quae nihil poterat invenire, aut quaecumque excogitanda quae referret objectis, ad quorum confirmationem Apostoli verba conjungeret. AUG. Sed melius verbis apostolicis refelleris quam meis: nec tamen et apostolicis cedis: sed mavis etiam ipsa ditio recognoscat, peccatum quod opus est malae voluntatis, et opus diaboli dicitur, per quid inveniretur in parvulo: si per voluntatem; at nullam in eo fuisse, etiam hic, cum quo agimus, confitetur: si per nuptias; sed has pertinere ad opus parentum, nemo qui dubitet, quos in hac commixtione non peccasse praemiserat: aut si concessionis hujus poeniteret disputatorem, sicut processus
Abbreviated transcription (Latin):
Hunc gͦ de oꝑe meo priore contextum.
in hoc scdo libro suo sibi licet cum int̃¬
polatione ꝓposuit. Nam & cõmemo¬
ratam a me form ationẽ corporis. et
ingressum animȩ. quam nouam inuno¬
quoq a dõ conditam. tam ratio quã
legis sacre ȩccłiȩq catholicȩ confirmat
auctoritas: ut spero arce preteriit. auoꝰ.
Qui legit sex libros meos. quib refuta¬
ui quatuor tuos. de quoꝵ primo quȩ
uoluit & sicut uoluit ille decerpsit.
Cui respondi libro isto. quem nunc fru¬
stra redarguere loquacissima uanitate
conaris: sic me tͥ in t̾cio meo respondis¬
se repꝑi &: ut uideat non me aite p̃te¬
risse qđ dicis. S illũd potiꝰ cuiꝰ cartu¬
le respondebam. hoc de oꝑe tuo nolu¬
isse transferre. siue studio breuitatis.
siue quia ꝑtinere non putainit ad causã.
uł. Iam reliqua licet aliquib sermo¬
nib uariata. contexuit. Contra has gͦ
obiectiones meas. nichil quo reꝑcute¬

Expanded text:
Hunc ergo de opere meo priore contextum, Hunc ergo de opere meo priore contextum, in hoc secundo libro suo sibi, licet cum interpolatione, proposuit . Nam et commemoratam a me formationem corporis, et ingressum animae, quam novam in unoquoque a Deo conditam, tam ratio, quam legis sacrae Ecclesiaeque catholicae confirmat auctoritas, ut spero, arte praeteriit. AUG. Qui legit sex libros meos, quibus refutavi quatuor tuos, de quorum primo quae voluit, et sicut voluit, ille decerpsit, cui respondi in libro isto quem nunc frustra redarguere loquacissima vanitate conaris; sic me tibi in tertio meo respondisse reperiet, ut videat, non me arte praeteriisse quod dicis; sed illum potius, cujus chartulae respondebam, hoc de opere tuo noluisse transferre, sive studio brevitatis, sive quia pertinere non putavit ad causam. XXVI. JUL. Jam reliqua, licet aliquibus sermonibus variata, contexuit. Contra has ergo objectiones meas nihil quo repercute
Abbreviated transcription (Latin):
sius denuo uerba repetuii. Nam sicut
peccatum siue hinc siue inde trahatur.
opus ẽ diaboli: sic homo. siue hinc siue
inde nascat᷑. opus est dĩ ac ꝑtinꝰ insur¬
rexi hoc mͦ. Cum illam uocem timo¬
ris tui cogito. quadicis nuptias malum
non ẽẽ.istos alios sermones tuos sine
risu considerare non possum: si enim
credis a dõ homines fieri. et ẽẽ coniu¬
ges innocentes: uide quã stare ñ pos¬
sit. trahi ex his originale peceatum. Cer¬
de non peccat iste qui nascitur. ñ peccat
ñ peccat ille qui condidit. ꝑ quas rimas.
int̃ cot p̃sidia innocentiȩ. peccatũ fingis
ingressum :  auoꝰ. Iam his u̾bis tuis etiã
cum ipsos libros tuos legissem. respon¬
disse me sufficit. Uerum et hic admo¬
ned. apłm potius audiendũ eẽ quam te:
qui ñ occultam rimam s aꝑtissimam ia-¬
nuam demonstrauit. qua peccatum in
apparebit. cui rectitudini ueritatis. lo¬
quacitate cortuosissima relucteris.Iulianꝰ

Expanded text:
sius denuo verba repetivi: « Nam sicut sius denuo verba repetivi: « Nam sicut peccatum, sive hinc, sive inde trahatur, opus est diaboli; sic homo, sive hinc, sive inde nascatur, opus est Dei. » Ac protinus insurrexi hoc modo: « Cum illam vocem timoris tui cogito, qua dicis nuptias malum non esse, istos alios sermones tuos sine risu considerare non possum. Si enim credis a Deo homines fieri, et esse conjuges innocentes; vide quam stare non possit, trahi ex his originale peccatum. Certe non peccat iste qui nascitur, non peccat n peccat ille qui condidit: per quas rimas inter tot praesidia innocentiae, peccatum fingis ingressum? » AUG. Jam his verbis tuis, etiam cum ipsos libros tuos legissem, respondisse me sufficit . Verum et hic admoneo, Apostolum potius audiendum esse, quam te, qui non occultam rimam, sed apertissimam januam demonstravit, qua peccatum intapparebit cui rectitudini veritatis loquacitate tortuosissima relucteris. XXV. JUL.
Abbreviated transcription (Latin):
S hanc ds̃ tribuit ꝑ ingressum animȩ.
S nichil debet semuni corporali: quȩ no¬
nent adopus parentũ: quos in hoc actu
non peccasse p̃miseras. Quod siñ uere
id concesseras. sicut ꝓcessus tui sermo¬
nis indicat. ipsȩ sunt execrandȩ.quȩ cau-¬
sam fecerunt mali. Uerum illȩ substantiã
ꝓpriam ñ habent: s nomine suo ꝑsona¬
rum opus indicant. Parentes igitur qui
conuentu suo causam fecere peccato: iure
dampnabiles. Ambigi gͦ iam ñ potest.
coniuges ȩterno supplicio mancipari: qͦ¬
rum labore actum ẽ. ut ad dominatum
exercendũ in homines. diabolus ꝑueniret.
Qđ si concesseris. illud totum qđ antea
tenuisse uidebaris amutes. Idest qđ
hominẽ dĩ opus dixeras. Necessario qͥp¬
pe sequit᷑. quia ꝑcõmixtionẽ corporum
origo ꝓgenitis. si ꝑ originẽ malum in ho¬
minibus. ꝑmalum ius diaboli in ho¬
mines.diabolum eẽ auctorem hominũ.
ã quo ẽ origo nascentium. Post que. ip¬

Expanded text:
Sed hanc Deus tribuit. Per ingressum animae? Sed hanc Deus tribuit. Per ingressum animae? Sed nihil debet semini corporali, quae nonent ad opus parentum, quos in hoc actu non peccasse praemiseras: quod si non vere id concesseras, sicut processus tui sermonis indicat, ipsae sunt exsecrandae, quae causam fecerunt mali. Verum illae substantiam propriam non habent; sed nomine suo personarum opus indicant: parentes igitur, qui conventu suo causam fecere peccato, jure damnabiles. Ambigi ergo jam non potest, conjuges aeterno supplicio mancipari, quorum labore actum est ut ad dominatum exercendum in homines diabolus perveniret. Quod si concesseris; illud totum quod antea tenuisse videbaris amittes, id est, quod hominem Dei opus dixeras. Necessario quippe sequitur, quia per commixtionem corporum origo progenitis est, si per originem malum in hominibus, per malum jus diaboli in homines, diabolum esse auctorem hominum, a quo est origo nascentium. » Post quae ip
Abbreviated transcription (Latin):
mana uiciata peccato. & merito dãpnata
non eẽt. Iuł. Retractans igit᷑ inprimo o¬
ꝑe meo sententiam eiꝰ qua dixerat. Nam
sicut peccatum siue hinc siue inde tra¬
hat᷑ a pariuilis. opus est diaboli. sic homo
suiehinc siue inde nascat᷑. opꝰ ẽ dĩ. Ita au¬
tem ame nunc hic refertur. sicut in meo
oꝑe continetur: unde maximã partem
fuat iste furatꝰ. Sic uera disputas. qͦmͦ uerũẽ
qd ego illa furatꝰ sim cũ potiꝰ ille cuiꝰ cartula
m missa ẽ qd uoluit atq ut uoluit. exoꝑe
tuo. arbitrio suo iudicioq transtulerit.
uł. Respondigͦ ibi: tuquidem pace ma¬
gisterii tui dixerim tergi u̾saris: s intel¬
lige. qđ ademerit tͥ ueritas licentiã ꝑua¬
gandi. Ecce enim & nos acquiescimnꝰ.
quia peccatum opus ẽ malȩ uoluntatis:
uel opus ẽ diaboli. S ꝑquid hoc peccatũ
inuenitur in paruulo: ꝑuoluntatem:
At nulla in eo fuit ꝑformam corporis:

Expanded text:
mana vitiata peccato, et merito damnata mana vitiata peccato, et merito damnata non esset. XXIII. JUL. Retractans igitur in primo opere meo sententiam ejus, qua dixerat: « Nam sicut peccatum, sive hinc, sive inde trahatur a parvulis, opus est diaboli; sic homo, sive hinc, sive inde nascatur, opus est Dei » : ita autem a me nunc hic refertur, sicut in meo opere continetur, unde maximam partem fuerat iste furatus. AUG. Sic vera disputas, quomodo verum est quod ego illa furatus sum: cum potius ille cujus chartula mihi missa est, quod voluit atque ut voluit, ex opere tuo, arbitrio suo judicioque transtulerit. XXIV. JUL. Respondi ergo ibi: « Tu quidem pace magisterii tui dixerim tergiversaris: sed intellige quod ademerit tibi veritas licentiam pervagandi. Ecce enim et nos acquiescimus quia peccatum opus est malae voluntatis, vel opus est diaboli: sed per quid hoc peccatum invenitur in parvulo? Per voluntatem? At nulla in eo fuit. Per formam corporis?
Abbreviated transcription (Latin):
immoratus. Postquam uͦo multis u̾bis
contra illa excerpta. quȩ ad se confirmat
missa disseruit. ꝑuẽnit ad aliquẽ dicto¬
rum meoꝵ locum. quem sibi quasi op¬
pugnaturus obiecit. S nichil scđm id
qd fuerat pulsatus referens: adhanc a¬
płi sententiam conuolauit: in qͣ dicit
ꝑunum hominem peccatum intrasse
inmundum: & scđm dogina suũ. cõntex¬
tum loci ipsius exponere molitꝰ ẽ Pꝑter
qđ ego p̃t̃missis aliis. ad eam ꝓꝑaui par¬
tem: ut quia ꝓmiseram hanc cẽ questionẽ
insecundo uoluminc soluturum. & fidem
ꝓmissionis implerem: & argum̃tatio illiꝰ
quȩ eẽt ostenderem: ne putarer fecisse
fraudem. si illius expositione suppressa.
eam quam catholicam fatem̃ inferrem.
auoꝰ. Pelagianam illaturus es. ñ catbo¬
licam. Catholica illa est: quȩ ostendit u¬
stum dm̃ in tot ac tantis poenis & crucia¬
tib paruuloꝵ. quos inparadiso ullus eo¬
rum nulla ęquitate sentiret: si natura hu¬

Expanded text:
immoratus. Postquam vero multis verbis immoratus. Postquam vero multis verbis contra illa excerpta, quae ad se confirmat missa, disseruit, pervenit ad aliquem dictorum meorum locum, quem sibi quasi oppugnaturus objecit; sed nihil secundum id quod fuerat pulsatus referens, ad hanc Apostoli sententiam convolavit, in qua dicit, per unum hominem peccatum intrasse in mundum; et secundum dogma suum, contextum loci ipsius exponere molitus est: propter quod ego, praetermissis aliis, ad eam properavi partem, ut quia me promiseram hanc esse quaestionem in secundo volumine soluturum, et fidem promissionis implerem, et argumentatio illius quae esset ostenderem, ne putarer fecisse fraudem, si illius expositione suppressa, eam quam catholicam fatemur inferrem. AUG. Pelagianam illaturus es, non catholicam. Catholica illa est, quae ostendit justum Deum in tot ac tantis poenis et cruciatibus parvulorum; quos in paradiso ullus eorum nulla aequitate sentiret, si natura hu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ hoc posuit nascentib na graue iu¬
gum. Nec in lege ꝑu̾sitas: in qua hoc di¬
scitur ẽẽ uerissimum. qđ & ipsi uidetis.
nisi uos potius ꝑu̾sos oculos hab̾etis.
Iuł. Hereat igit᷑ hoc maxime prudentis
animo lectoris. om̃ib scͥpturis sacͥs solũ
illud qđ in honorem dĩ catholici sapi¬
unt contineri. sicut frequentium senten¬
tiarum luce illustratur. & sicuͥ durior
elocutio mouerit questionẽ. certũ qͥdẽ
ẽẽ nonibi id qđ iniustum ẽ loci illius
auctorem sapuisse:. Sed̾m id aũt deb̾ẽ
intelligi. qđ & ratio ꝑspicua. & alioꝵ
locoꝵ in quib non est ambiguitas. splen¬
dor aꝑuit. Iam igit᷑ ciꝰ cum quo agimꝰ.
ũba ponamꝰ. Equidem in illo capite
dictorum suoꝵ. qđ usq ad figulũ pec¬
catoꝵ dm̃ suum adduxerat. contra qd
libro priore confliximꝰ : tenuit̃ dix̃ per
unum hominẽ peccatum in trasse mun¬
dum. Non ẽ aũt in expositione loci ipsiꝰ

Expanded text:
propter hoc posuit noscentibus grave jupropter hoc posuit noscentibus grave jugum: nec in lege perversitas, in qua hoc discitur esse verissimum; quod et ipsi videretis, nisi vos potius perversos oculos haberetis. XXII. JUL. Haereat igitur hoc maxime prudentis animo lectoris, omnibus Scripturis sacris solum illud, quod in honorem Dei Catholici sapiunt, contineri, sicut frequentium sententiarum luce illustratur: et sicubi durior elocutio moverit quaestionem, certum quidem esse, non ibi id quod injustum est, loci illius auctorem sapuisse; secundum id autem debere intelligi, quod et ratio perspicua, et aliorum locorum, in quibus non est ambiguitas, splendor aperuerit. Jam igitur ejus cum quo agimus verba ponamus. Equidem in illo capite dictorum suorum, quod usque ad figulum peccatorum Deum suum adduxerat, contra quod libro superiore confliximus, tenuiter dixit, per unum hominem peccatum intrasse in mundum: non est autem in expositione loci ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
integrum eẽ liberum arbitrium. quã
ante uoluntatis ꝓpͥę usum in noxiam
in uno quoq naturam. auoꝰ. Dic. uidea¬
mus qđ de apłico testimonio dicturus
es: tam in aniter. quam suꝑiora dixisti.
Iuł. Manichȩos aut̃ & pietati &e rati¬
on rebelles: qui pucent & ante tempus
uoluntatis. eẽ peccatum. qđ rerũ natura
non sinit: & dm̃ eẽ. quem argum̃ tãtur
iniustum: & infamare scãs paginas. qͣꝵ
monumentis probari allegant crimen
diuinitatis. Quod ex trib nichil queat
ratione monstrari. idest nec sine uolun¬
tate peccatum. nec indõ iniquitas. nec
in lege ꝑu̾sitas: soli illi. stulti. impuden¬
tes. & impn demonstrentur. auo Eru¬
besce. Non fuit ambrosiꝰ manicheus. cũ
diceret hominem prius subire delicto¬
torum contagium. quam uitalis sp̃s
imunus hauriret. S nec ista delicꝰta nͥ
ex uoluntate exticerunt: unde originẽ
trahunt. Ꝙ ido nec in dõ ẽ iniquitas. qͥ

Expanded text:
integrum esse liberum arbitrium, quam integrum esse liberum arbitrium, quam ante voluntatis propriae usum innoxiam in unoquoque naturam. AUG. Dic, videamus quod de Apostoli testimonio dicturus es, tam inaniter, quam superiora dixisti. XXI. JUL. Manichaeos autem et pietati et rationi rebelles, qui putent et ante tempus voluntatis esse peccatum, quod rerum natura non sinit; et Deum esse, quem argumentantur injustum; et infamare sanctas paginas, quarum monumentis probari allegant crimen divinitatis: quod cum ex tribus nihil queat ratione monstrari, id est, nec sine voluntate peccatum, nec in Deo iniquitas, nec in lege perversitas; soli illi stulti, impudentes et impii demonstrentur. AUG. Erubesce: non fuit Ambrosius Manichaeus, cum diceret hominem prius subire delictorum contagium, quam vitalis spiritus munus haurire . Sed nec is a delicta, nisi ex voluntate exstiterunt, unde originem trahunt: et ideo nec in Deo est iniquitas, qui