comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pite. Et in hoc capitulo multũ septu agin¬
ta int̾pretes ab hebraico discrepant. Un¬
de primũ iuxta id qđ nobis ab hebreis
traditũ ẽ exponamus. & postea si dñs
uoluerit. de eoꝵ translatione tractabi¬
qm̃ ñ ẽ uobis in t̾ra ista requies. quȩ ꝓpt̃
inmundiciã suã corrũpetur populatio¬
ne nouissima: nonne putetis uolentem
loqui: & p̃dicare gaudentẽ qđ uenturũ
uideo: optarẽ & ipse anathema ẽẽ ꝓ fr̃ib
meis. qui sunt isrlite. Utinã demonico
lus perirẽ: & ñ eẽnt uera quȩ dico. & cre¬
deret tanta multitudo in filiũ dĩ. & non
traderet᷑ ꝑpetuȩ captiuitati. Uerũ quia
sus sũ: p̃dico ueritatẽ Propterea stuiabo
tͥ sermonẽ meũ in meracũ uinũ qđ te
inebriet. & corruere faciet. me aut̃ stil¬
lante. & canente uenture captiuitatis ma¬

Expanded text:
iter. Et in hoc capite multum Septuaginta interpretes ab Hebraico discrepant. Unde primum juxta id quod nobis ab Hebraeis est traditum exponamus, et postea, si Dominus voluerit, de eorum translatione tractabiquoniam non est vobis in terra ista requies, quae propter immunditiam suam corrumpetur populatione novissima, non me putetis volentem loqui, et praedicare gaudentem, quod venturum video: optarem et ipse anathema esse pro fratribus meis, qui sunt Israelitae . Utinam de meo lus perirem, et non essent 460 vera quae dico: et tanta multitudo crederet in Filium Dei, et non traderetur aeternae captivitati. Verum quiassus, praedico veritatem: propterea stillabo tibi sermonem meum in meracum vinum quod te inebriet, et corruere faciat. Me autem stillante, et futurae captivitatis ma
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nichil: hoc qđ dicit᷑ nichil ad maliciã
retulisse: rursũq ipsã maliciã int̾preta¬
tũ eẽ diabolũ. & isto quasi gradu ipsum
qđ factũ ẽ sine xp̃o nichil ẽ diabolũ intel¬
legisse. Si gͥ malicia uł diabolus nichil ẽ.
& fugerunt qui corruptione corrupti st̃.
nullo id ẽ nichilo ꝑsequente: diabolus eos
ẽ ꝑsecutus in nichili. Quod si cui uidet᷑
nimis coactũ. & contra scripturȩ simpli¬
citatẽ artifici potiꝰ eloquio quã uera int̃¬
p̃tatione dissertũ: uł priorẽ. uł quã ipse
repperit expositionẽ sequat᷑. Utinã ñ
eẽo uir habens sp̃m: & mendatiũ potiꝰ¬

Expanded text:
est nihil, hoc quod dicitur, nihil, ad malitiam est nihil, hoc quod dicitur, nihil, ad malitiam retulisse: rursumque ipsam malitiam interpretatum esse diabolum, et isto quasi gradu, ipsum quod factum est sine Christo, nihil diabolum intellexisse. Si igitur malitia, vel diabolus nihil est, et fugerunt qui corruptione corrupti sunt, nullo, id est, nihil persequente, diabolus eos est persecutus in nihili. Quod si cui videtur nimis coactum, et contra Scripturae simplicitatem artificio potius eloquii, quam vera interpretatione dissertum, vel priorem, vel quam ipse repererit expositionem sequatur. Utinam non essem vir habens spiritum, et menda
Abbreviated transcription (Latin):
uientes. ñ solũ animã. s corpꝰ quoq suũ
corrũpunt: uoluptatũ amatores. magis
quã amatores dĩ. Poterat quoq dicere.
ꝓpt̃ inmundiciã corruistis. & sensus
etiã absq corruptione fuisset expletus.
Nunc aut̃ quia ait. corrupti estis corru¬
ptione. ad distinctionẽ mͥ uidet᷑ dixisse
corruptionis salutaris iuxta quã & apo
tione. quia corruptio illius salutaris ẽ.¬
lxx. Fugistis nemine ꝑsequente. Ad eos
dicit᷑ qui ꝓpt̃ inmundiciã corruptio¬
ne corrupti sunt: quos conscientia pec¬
catoꝵ. etiã absq suppliciis resistere hosti¬
bus &e dimicare ñ audeant Unde a& for¬
in maledictis leuitici. ad huiꝰcemodi ho¬
mines sermo dirigit᷑. Persequet᷑ uos. uox¬
fiꝰlii uolitantis: & fugietis nullo ꝑsequen¬
te. Scio me legisse in cuiꝰdã cõmentariis
exponentis ioħis euangłiste principiũ:
omnia ꝑ ipsũ facta sunt. & sine ipso factũ

Expanded text:
vientes, non solum animam, sed corpus quoque suum vientes, non solum animam, sed corpus quoque suum corrumpunt, voluptatum amatores magis quam amatores Dei. Poterat quoque dicere, propter immunditiam corrupti estis, et sensus etiam absque corruptione fuisset expletus. Nunc autem quia ait, corrupti estis corruptione, ad distinctionem mihi videtur corruptionis salutaris dixisse: juxta quuptione, quia corruptio illius salutaris est. Fugistis, nemine persequente. Ad eos dicitur, qui propter immunditiam corruptione corrupti sunt, quod conscientia peccatorum etiam absque suppliciis resistere hostibus et dimicare non audeant. 459 Unde et forin maledictis Levitici ad hujuscemodi homines sermo dirigitur: Persequetur vos folii vox volantis, et fugietis, nullo persequente . Scio me in cujusdam commentariisincipium: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ȩt̃nis montibꝰ: qui non peccatis
suis ab eoꝵ contubernio separat᷑. Quo¬
mͦ & morses apꝓpinquabat dõ. ñ loco
aut̃ ȩterni:ad distinctionẽ eoꝵ uocan¬
tur qui ñ sunt ȩt̃ni : princip ũ scilices
huiꝰ scłi montiũ tenebrosoꝵ: qui cũ
erecti fuerint uelut cedrus libani
transeuntes cũ mundo: locus eori
ñ poterit inueniri .lxx. Surge & ãbu¬
la: quia ñ ẽ tibi hic requies. Iubem᷑ in
nullis mundi reb putare nob̃ requiẽ:
s: quasi a mortuis resurgentes ad sublime
audire dicentẽ: exurge qui dormis & ele¬
uare. & illuminabit te xp̃s. Dormiuimus
quidẽ. s decipiemur: & ñ inueniemus
gentẽ: quȩ uidet᷑ eẽ requies: tribulatio
ẽ.lxx. Propt̃ inmundiciã: consũpti estĩ
corruptione. Pro eo qđ diximꝰ consũpti
estis. potest iuxta grecã intelligentiam
in latino sonare sermore corrupti estis
ut sit ordo. ꝓpt̾ inmundiciã corrupti
estis corruptione. Hoc aut̃ ad eos dicit᷑.
qui uoluntati corporis. & libidini ser¬

Expanded text:
aeternis montibus qui non in peccatis suis a beatorum contubernio separatur: quomodo Moyses appropinquabat Deo, non loco, autem aeterni, ad distinctionem eorum vocantur qui non sunt aeterni, principium scilicet hujus saeculi montium tenebrosorum: qui cum erecti fuerint velut cedrus Libani transeuntes cum mundo, locus eorum non poterit inveniri. LXX: Surge et ambula, quia non est tibi hic requies. Jubemur in nullis mundi rebus putare nobis requiem; sed quasi a mortuis resurgentes, ad sublime audire dicentem: Exsurge qui dormis, et elevare, et illuminabit te Christus , dormitabimus quidem, sed decipiemur, et non inveniemus gentem, quae videtur esse requies, tribulatio est. LXX: Propter immunditiam consumpti estis corruptione. Pro eo quod nos diximus, consumpti estis, potest juxta Graecam intelligentiam in Latino sonare sermone, corrupti estis: ut sit ordo, propter immunditiam corrupti estis corruptione. Hoc autem ad eos dicitur, qui voluptati corporis et libidinis ser
Abbreviated transcription (Latin):
peribꝰ ministrare: ñ oportet inquiunt
dimisso sermone dĩ ministrare nos ma¬
sis. At nunc non dico pauperes. ñ dico
frẽs. & qui rursũ inuitare non possint.
ex quib excepta gr̃a. nichil aliud ep̃ales
sperent manus. s militantes. & accinats
gladio. & udices. excubantibꝰ ante fores
suas centurionibꝰ. & turmis militũ. xp̃i
sacerdos inuitat ad prandiũ. Tota cleri
urbe discurrunt. querunt exhibere
iudicibꝰ. quȩ illi in p̃toriis suis. aut in¬
uenire ñ posst̃: aut certe inuenta non
coemunt. Nec uero arbitrandũ quod
generalit̃ ad om̃s hec dirigat᷑ inuectio
s quo eos qui tales sunt pulset sermo
ꝓpheticus. & cõminet᷑ eis supplicia. et
tenebras sẽpiternas. ut qui pudore oeue¬
recondia ñ tenent᷑. agant pęnitentiam.
saltem cõminatione penarũ. Apꝓpin¬
qua te montib ȩt̃nis. Eternos mont
uł angłos intelligere possumus: uel
ꝓpħas. de quib & in psalmo scriptũ ẽ

Expanded text:
peribus ministrare . Non oportet, inquiunt, peribus ministrare . Non oportet, inquiunt, dimisso verbo Dei, ministrare nos mensis. At nunc non dico pauperes, non dico fratres, et qui rursum invitare non possint ex quibus, excepta gratia, nihil aliud episcopalis speret manus sed militantes et accinctos gladio, et judices, excubantibus ante fores suas centurionibus et turmis militum, Christi sacerdos invitat ad prandium. Tota clerici urbe discursant: quaerunt exhibere judicibus, quae illi in praetoriis suis aut invenire non possunt, aut certe inventa non coemunt. Nec vero arbitrandum quod generaliter ad omnes haec dirigatur invectio; sed quod eos qui tales sunt, pulset sermo propheticus; et comminetur eis supplicia, et tenebras sempiternas: ut qui pudore et verecundia non tenentur, agant poenitentiam saltem comminatione poenarum. LXX: Propinquate montibus aeternis. Aeternos montes, vel Angelos intelligere possumus, vel prophetas, de quibus et in psalmo scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
seis: qui post passionẽ dñi ꝓiecti sunt
de urbe deliciarũ suarũ. in qua prius
lasciui erant ꝓpt̃ malas adinuentionẽ
suas: & specialit̃ de stirpe dauid. Quia
statĩ ut natus ẽ dñs. defecit princeps
de iuda. & dux de femorib eiꝰ: uenien¬
te cui repositũ erat. & apparente expe¬
cipes. qui deliciis affluunt. & int̾ epulas
atq lasciuias pudicitiam seruare secre¬
dunt: ꝓpħicus sermo describit. qđ eici¬
endi sint de speciosis domibꝰ. lactisq con¬
uiuiis. & multo labore epulis conquisi¬
tis. & eiciendi ꝓpt̾ malas cogitationes.
& oꝑa sua. Et si uis scire quo eiciendi
sint euanglium lege: in tenebras scili¬
cet exteriores: ubi erit fletus. & stridor
dentiũ. An non confusionis & igno¬
magistrũ. pauꝑem. atq esurientem
fortis p̃dicare corporib & ieiunioꝵ
doctrinã. rubentes buccas tum̃tiaq
ora ꝓferres Si in apłoꝵ loco sumus:
ñ solũ sermonẽ eoꝵ imitemur. s conug¬
sationẽ quoq & abstinentiã. Apłi cum

Expanded text:
i, qui post passionem Domini projecti sunt de urbe deliciarum suarum, in qua prius lascivierant propter malas adinventiones suas, et specialiter de stirpe David, quia statim ut natus est Dominus, defecit princeps ex Juda, et dux de femoribus ejus , veniente cui repositum erat, et exspesiae quoque principes qui deliciis affluunt, et inter epulas atque lascivias pudicitiam servare se credunt, propheticus sermo describit quod ejiciendi sint de spatiosis domibus, lautisque conviviis, et multo labore epulis conquisitis, et ejiciendi propter malas cogitationes et opera sua. Et si vis scire quo ejiciendi sint, Evangelium lege: In tenebras scilicet exteriores, ubi erit fletus et stridor dentium : An non confusio et ignomagistrum, pauperem atque esurientem fartis praedicare corporibus, jejuniorumque doctrinam, rubentes buccas, tumentiaque ora proferre? Si in Apostolorum loco sumus, non solum sermonem eorum imitemur, sed conversationem quoque et abstinentiam am
Abbreviated transcription (Latin):
discordat in p̃senti loco abhebraica ue¬
ritate. ut nec capita possimꝰ ex ȩquo po¬
nere: nec eoꝵ simul sentencias explica¬
re. Quã obrẽ nr̃a primũ translatio dis¬
huc contra popłm dĩ sermo ẽ cui supra
dixerat: e contrario popłs m̃s in aduer¬
sariũ consurrexit: desuꝑ tunicã palli¬
um sustulistis. qđ ñ solum hoc egerint.
s mulieres quoq id ẽ matronas quondã
delicatas. fecer̃ ire captiuas: siue sub
metaphora urbes iudeȩ. quas & in isa¬
ra filias syon uocat: eo qđ syon metro¬
polis fuerit. A paruulis quoq earum
tulistis inquit laudẽ meã: in ꝑpetuũ.
Nullus remansit in popło. cunctis uel
interfectis uł captiuis. qui eos psalmoᷤ
canebant: s & pauci qui in babilone
brarit. Proptea aut̃ dico uob̃. ñ habeti
hic requiẽ: quia polluta ẽ terra ur̃a.
& corrũpetur putredine pessima. Cap¬
truitate uidelicet uł babilonica uel
telligi potest.Lxx. Duces popłi mei pro¬
icient᷑ de domibꝰ deliciarũ suarũ: ꝓpt̃

Expanded text:
discordat in praesenti loco ab Hebraica veritate, ut nec capita possimus ex aequo ponere, nec eorum simul sententias explicare. Quamobrem nostra primum translatio dishuc contra populum Dei sermo est, cui supra jam dixerat: Econtrario populus meus in adversarium consurrexit: desuper tunicam pallium sustulistis, quod non solum hoc egerint, sed mulieres quoque, id est, matronas quondam delicatas fecerint captivas ire, sive sub metaphora urbes Judaeae, quas et in Isaia filias Sion vocat , eo quod Sion metropolis fuerit. A parvulis quoque earum tulistis, inquit, laudem meam in perpetuum, nullus remansit in populo, cunctis vel interfectis vel captis, qui meos psalmos caneret; sed et pauci qui in Babylone brarit. Propterea autem dico vobis, non habetis hic requiem, quia polluta est terra vestra, et corrumpetur putredine pessima, captivitate videlicet, vel Babylonica, vel tem intelligi potest. LXX: Duces populi mei projicientur de domibus deliciarum suarum: propter
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ putetis. Unusquisq se exsuis uirib
ñ ex imbecillitate alterius metiatur.
Alioquin quȩ ista iusticia ẽ. ramos ole¬
domus iacob ad iracundiã sp̃m dñi pro¬
uocauit. int̾ficiens ꝓpħas. idola colens:
dĩ filiũ crucifigens: Qui hoc facit non
ipse de peccatis loquit᷑ corruentis: ita al¬
us ruinȩ illius insultabit. Sequit᷑. Si
heȩ ad inuentiones eius sunt. nonne
uerba eius bona st̃. cũ eo & recti anibu¬
lauerunt: Qđ offendit ait udaicus po¬
płs. ut plenitudo gentiũ sub intraret.
dispensationis dĩ ẽ: ut postea credente
isrł om̃s salui fierent. & uniuersi indi

Expanded text:
nem putetis: unusquisque se ex suis viribus, nem putetis: unusquisque se ex suis viribus, non ex imbecillitate alterius metiatur. Alioqui quae est ista justitia, ramos oledomus Jacob ad iracundiam spiritum Domini provocavit, interficiens prophetas, idola colens, Dei filium crucifigens? Qui hoc facit, non quomodo ipse de peccatis loquitur corruentis; ita alius ruinae illius insultabit. Sequitur: Si hae adinventiones ejus sunt: nonne verba ejus bona sunt cum eo, et recti ambulaverunt? Quod offendit, ait, Judaicus populus, ut plenitudo gentium subintraret, dispensationis Dei est, ut postea, credente Israel, omnes salvi fierent, et universi Dei
Abbreviated transcription (Latin):
in aduersariũ restitit. contra pacẽ suã
pellẽ eius excoriauerunt. ut auferrent
contritionẽ belli : Uidet᷑ aut̃ mͥ hoc in
quieuerit. Precipit᷑ itaq eccłiȩ. ut non
habeat tristiciã. & sollicitudinẽ suꝑ rebꝰ
scłi. & dãpnis quȩ in hoc mundo eueni¬
re consueuerunt: & dicit᷑ habitatoribus
eiꝰ. O uos qui estis in eccłia dñi semꝑ gau¬
dete: quicqͥd uob̃ acciderit de dĩ iudiciis
gratulamini. Nec hoc dico qđ flere non
debeatis: beati quippe flentes: qm̃ ipsi
ridebunt: s ilud ammoneo. ne his plo¬
retis quȩ scłi sunt. Siquis mortuus fue¬
rit ꝓpinquoꝵ. si substantiã fiscus inua¬
serit. si corpus. uł podagra. uł alius qͥlibet
morbꝰ opp̃sserit: nolite flere. nolite funde¬
re lacrimas: nec consideretis p̃sentia s fu
tura. & gratulamini magis. quã diutius
in hoc tab̾naculo mortis habitetis. quin
potius illud cauete: ne insultetis caden¬
tib: & alienã ruinã. ur̃am edificatio¬

Expanded text:
suam, pellem ejus excoriaverunt, ut auferrent contritionem belli? Videtur autem mihi, in quieverit. Praecipitur itaque Ecclesiae, ut non habeat tristitiam et sollicitudinem super rebus saeculi, et damnis quae in hoc mundo evenire consueverunt, et dicitur hejus: O vos qui estis in Ecclesia Domini, semper gaudete; et quidquid vobis acciderit, de Dei judiciis gratulamini. Nec hoc dico, quod flere non debeatis; beati quippe flentes, quoniam ipsi ridebunt : sed illud admoneo, ne in his ploretis, quae saeculi sunt. Si quis mortuus fuerit propinquorum, si substantiam fiscus invaserit, si corpus vel podagra vel alius quilibet morbus invaserit, nolite flere, nolite fundere lacrymas: nec contura, et aggravamini magis quod diutius in hoc tabernaculo mortis habitetis. Quin potius illud cavete, ne insultetis cadentibus, et alienam ruinam vestram aedificatio
Abbreviated transcription (Latin):
& uigiliis disputare. Ne loquamini lo¬
quentes: o isrł. Non stillabit suꝑ istos. non
cõprehendet confusio: dicit domꝰ iacob. Nũ¬
cogitationes eiꝰ: Nonne uerba mea bona
sunt cũ eo. qui recte graditur: Et econt᷑¬
rio popłs m̃s in aduersarium consurre¬
xit᷑ de suꝑ tunicã palliũ sustulistis. & eõ
qui transiebant simplicit̾ conuertistis
in bellũ. Lxx. In ȩcctia dñi nolite flere
lacrimis: neq plorent suꝑ his. Non enĩ
abiciet obꝓbria quȩ dicit᷑ domꝰ iacob
nes eiꝰ. non ne sermones eiꝰ boni st̃ cũ eo:
Et recti iã ambulauer̃. & ꝓhis popłs m̃s
inimicitiis restitit contra pacẽ suã. pellẽ
eiꝰ excoriauer̃. ut auferrent contritionẽ
belli. Ne loquamini inqͥt loquentes.pro
quo int̾pretatus ẽ aquila. nestilletis au¬
lantes: quodã idiomate hebraico eloqurũ
ab eo qđ fluat. & ad aures ꝑueniat audien¬
tiũ: in similitudinẽ pluuię descendents

Expanded text:
et vigiliis disputare. Ne loquamini loet vigiliis disputare. Ne loquamini loquentes, non stillabit super istos, non comprehendet confusio, dicit domus Jacob. Numcogitationes eius nonne verba mea bona sunt cum eo qui recte graditur et e contrario populus meus in adversarium consurrexit desuper tunica pallium sustulistis eos qui transiebant simpliciter convein bellum. LXX: In Ecclesia Domini nolite flere lacrymis, neque plorent super his? non enim abjiciet opprobria, quae dicit: Domus Jacob nes ejus: nonne sermones ejus boni sunt cum eo, et recti ambulaverunt? Et prius populus meus inimicitiis restitit contra pacem suam: pellem ejus excoriaverunt, ut auferrent spem contritionem belli. Ne loquamini, inquit, loquentes; pro quo interpretatus est Aquila: ne stilletis stillantes, quondam idiomate Hebraico, eloquium ab eo quod fluat et ad aures perveniat audientium, in similitudinem pluviae 453 descendentis,
Abbreviated transcription (Latin):
qdđ mei ingenioli patiebant᷑ angustie:
& primã ab assyriis. babiloniisq popti
captiuitatẽ. & scđam a romanis.quia do¬
minũ crucifixerant. & t̾ciam spiritalẽ:
quia unusqͥsq nr̃m cũ adam de paradi¬
so cecidit. & in huiꝰ mundi captiuitate
uersatur. De qua cũ uenerit dñs eriget
allisos. & soluet cõpeditos: & captiuos qͦn¬
dã diaboli reducet in possessionẽ suam.
& cõplebit᷑ psalmiste sermo dicentis. As¬
cendens in altũ: captiuã duxit captiuita¬
tẽ. Iuxta quã expositionẽ potest & de ec¬
clesia quarta captiuitas accipi: de qͣ unꝰ¬
quisq egreditur ꝑ peccatũ. &r postea ab
it studiũ. maius ingeniũ. otiũ. grãmq
& potest de p̃senti capitulo ꝓbabilius ali¬
quid dicere. ñ inuideo. ñ asꝑnor. quin
potius cupio ab eo discere quod ignoro &
libent me discipłm ꝓfitebor. dũ mͦ doce¬
at: &e ñ dechrahat Hichil enĩ tam faciue.
quã ociosũ. & dormientẽ de alioꝵ labore

Expanded text:
d mei ingenioli patiebantur angustiae, et primam ab Assyriis, Babyloniisque populi captivitatem, et secundam a Romanis, quia Dominum crucifixerunt, et tertiam spiritualem, qua unusquisque nostrum cum Adam de paradiso cecidit, et in hujus mundi captivitate versatur, de qua cum venerit Dominus, eriget elisos, et solvet compeditos : et captivos quondam diaboli, reducet in possessionem suam, et complebitur sermo Psalmistae dicentis: Ascendens in altum, captivam duxit captivitatem . Juxta quam expositionem potest et de Ecclesia quarta captivitas accipi, de qua unusquisque egreditur per peccatum, et postea ab it studium, majus ingenium, otium, gratiamque, et potest de praesenti capitulo probabilius aliquid dicere, non invideo, non aspernor, quin potius cupio ab eo discere quod ignoro, et libenter me discipulum profitebor, dummodo doceat, et non detrahat. Nihil enim tam facile, quam otiosum et dormientem de aliorum labore
Abbreviated transcription (Latin):
suis resistere ñ potuer̃: s in om̃i certa¬
mine uicti st̃. nec fuit qui contereret
aduersũ eos bella nascentia: iuxta utrãq
ꝑsonã hostiũ. uł hominũ qui eos duxere
Mulieres popłi mei eiecistis de domo de¬
liciarũ suarũ: a paruulis earũ tulistis
laudẽ meã in ꝑpetuũ. Surgite & ite. qr¬

Expanded text:
suis resistere non potuerunt, sed in omni certasuis resistere non potuerunt, sed in omni certamine victi sunt, nec fuit qui contereret adversum eos bella 456 nascentia, juxta utramque personam hostium, vel hominum qui eos duxere Mulieres populi mei ejecistis de domo deliciarum suarum: a parvulis earum tulistis laudem meam in pe
Abbreviated transcription (Latin):
qui grãm non habet spiritalẽ. id ẽ pro¬
phetiȩ. ac doctrinȩ & interp̃tationis
maioꝵq charismatũ hoc dicendũ ẽ:
qđ istius modi homo. si uoluerit elem̃¬
& quare ds̃ qui bonus. & creator ẽ om¬
niũ ad solos tantũ iudeos uenerit. &
in ultimo iã scło uocauerit nationes:
de ꝓpria imperitia etiã ea quȩ bona
st̃ dĩ uerba contaminet: quȩ uerba rec¬
ta ambulant. & rectas aures requirunt.
tione loquit᷑: quomͦ in passione sua is¬
rahel ei contrarius fuerit. & hoc fece¬
rit: ñ quo suo nocere potuerit creatori.
s quo contra pacẽ suã omnia penetra¬
uerit. Unde & ad ierłm sermo ẽ Si sci¬
res ea. quȩ ad pacẽ sunt tͥ. Pace aut̃ ꝑdi¬
ta. pellẽ suam excoriauerunt: id ẽ tu¬
& quasi nudas carnes absq cute & teg¬
mine reliquer̃: ut quicqͥd uidebatur
eẽ pulchrũ. oꝑiente desuꝑ miscđia dei:
hoc illa recedente. p̃beret uidentib tur¬
pitudinẽ. Recedente aut̃ pace & auxilio

Expanded text:
 id est, prophetiae ac doctrinae, et interpretationis, majorumque charismatum, hoc dicendum est, quod hujuscemodi homo si voluerit elemeet quare Deus, qui bonus et Creator est omnium, ad solos tantum Judaeos venerit, et in ultimo jam saeculo vocaverit nationes, de propria imperitia etiam ea, quae bona sunt, Dei verba contaminet, quae verba recte ambulant et rectas aures requirunt. tione loquitur, quomodo in passione sua Israel ei contrarius fuerit, et hoc fecerit non quod suo nocere potuerit Creatori, sed quod contra pacem suam omnia perpetrarit. Unde et ad Jerusalem sermo est: Si scires ea quae ad pacem sunt tibi . Pace autem perdita, pellem suam excoriaverunt, id est, tu quasi nudas carnes absque cute et tegmine reliquerunt, ut quidquid videbatur esse pulchrum, operiente desuper misericordia Dei, hoc, illa recedente, praeberet videntibus turpitudinem. Recedente autem pace et auxilio
Abbreviated transcription (Latin):
in uestigabilẽ eẽ ꝓclamat. Si gͦ ad inuen¬
tiones & cogitationes dĩ st̃ frangi prio¬
res ramos de oliua. & inseri alios de ole¬
astro: non debes insultare.s timere ne
corruas. nec estimes in eo te placere deo:
si sermones idẽ scripturas eiꝰ legas. Nc̃
scripturȩ ꝓsunt legenti: si qđ legitur.
oꝑe cõpleatur: si loquens de scripturis
possis dicere. an exꝑimentũ querits
multa. & suꝑ montẽ excelsũ ascende tu
qui euangłizas syon: & eleuat uocẽ in
fortitudine. qui euangłizat ierłm: atq
hoc modo sermones dĩ boni sunt. si se¬
cũ sint. hoc ẽ si ds̃ non deserat p̃dican¬
tẽ: cuiꝰ cor labiaq consentiunt. Ceterũ
qui confitet᷑ labiis. & cor eiꝰ longe ẽ a deo.

Expanded text:
investigabilem esse proclamat. Si ergo adinventiones et cogitationes Dei sunt, frangi priores ramos olivae, et inseri alios de oleastro, non debes insultare, sed timere ne corruas, nec aestimes in eo te placere Deo, si sermones, id est, Scripturas illius legas. Tunc Scripturae prosunt legenti, si quod legitur, opere compleatur. Si loquens de Scripturis possis dicere: An experimentum quaeritis excelsum ascende tu, qui evangelizas Sion, et leva vocem in fortitudine qui evangelizas Jerusalem . Atque hoc modo sermones Dei boni sunt, si secum sint, hoc est, si Deus non deserat praedicantem, cujus cor labiaque consentiunt. Caeterum qui confitetur labiis, et cor ejus longe est a Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
uitia imputaret popło s recentia. & q̃
quasi die cõmissa uiderent᷑ hesterno:
Hec iuxta hebraicã intelligentiã. Ceterũ
septuaginta int̃pretes in hoc loco sibi pȩ
nitus ñ coherent. Ad id enĩ qđ p̃missũ ẽ
in ȩccłia dñi nolite flere. quȩ consequen¬
tia ẽ ut inferatur: non enĩ abitiet oppro¬
bria. qui dicit domꝰ iacob. ꝓuocauit sp̃m¬

Expanded text:
vitia imputaret populo, sed recentia, et quae vitia imputaret populo, sed recentia, et quae quasi die commissa viderentur hesterno. Haec juxta Hebraicam intelligentiam, caeterum Septuaginta interpretes in hoc loco penitus sibi non cohaerent. Ad id enim quod praemissum est, in Ecclesia Domini nolite flere, quae consequentia est, ut inferatur, non enim abjiciet opprobria quae dicit, domus Jacob provocavit sp
Abbreviated transcription (Latin):
erit: Aut huiꝰcemodi st̃ cogitationes eiꝰ.
quales in hominib cernimꝰ. ut antiquã
teneat iracundiam. & ad uindictã furore
subito concitetur: Ad quȩ respondit dñs.
Bonus quidẽ sum. & uerba mea sonant
clementiã. s ad eos qui recto itinere gra¬
diuntur. Qui aut̃ ñ dico olim s hest̾no
die in contumeliã meã ueneratus ẽ ido¬
la. & quantũ in se fuit trannica aduer¬
sũ me arma corripuit qui infelicẽ popu¬
lum spoliauit auxilio dĩ: & quasi suꝑ
tunicã palliũ tulit. qui simplices qͦsq
credentiũ. & maioꝵ adquiescentes auc¬
toritati contra me euertit in bellũ. nũ¬
quid ñ stillabit suꝑ eũ dñs. & app̃hen¬
det eum confusio: Hoc aut̃ qđ nos uer¬
timꝰ. & e contrario popłs m̃s in aduersa¬
riũ consurrexit. quia uerbũ mul. & con¬
trariũ diem hesternũ sonat: simmachũ
aꝑtius transtulit: ut diceret ante unã
diem popłs m̃s quasi inimicus restitit.
ut solueret questionẽ: qđ ds̃ ñ p̃terita

Expanded text:
erit? aut hujuscemodi sunt cogitationes ejus, quales in hominibus cernimus, ut antiquam teneat iracundiam, et ad vindictam furore subito concitetur? Ad quae respondit Dominus: Bonus quidem sum, et verba mea sonant clementiam: sed ad eos, qui recto itinere gradiuntur. Qui autem, non dico olim, sed hesterno die in contumeliam meam veneratus est idola, et quantum in ipso fuit, tyrannica adversum me arma corripuit, qui infelicem populum exspoliavit auxilio Dei, et quasi desuper tunicam, pallium tulit, qui simplices quosque credentium et acquiescentes auctoritati majorum contra me vertit in bellum, numquid non stillabit super eum Dominus, et apprehendet eum confusio? Hoc autem quod nos vertimus: Et econtrario populus meus in adversarium consurrexit; quia verbum MUL  , et contrarium, et diem hesternum sonat, Symmachus apertius transtulit ut diceret: ante unam diem populus meus quasi inimicus restitit, ut solveret quaestionem, quod Deus non praeterita
Abbreviated transcription (Latin):
diuisi st̃: ꝓpt̾ hoc ñ erit tibi mitens
funiculũ in hereditate. Qđ in fine
capituli iuxta hebraicũ posuimꝰ in
cetu dñi: pro quo septuaginta trans¬
tuler̃ in ȩccłia dñi. iuxta editionẽ uul¬
gatã sequentis capituli principium ẽ:
& ideo in illo si dñs iusserit disseremꝰ.
iniquitatis nocte tractatis. quasi differ¬
re ñ liceat: statim ut dies claruerit.
festinatis implere: non considerantes
quia aduersũ dm̃ fortis ẽ manus ur̃a.
Et ut doceret scriptura. quid eẽt qđ in
nocte cogitarent. & in die facerent: ex¬
ponit in partib Concupierunt in qͥt
agros. & uiolent̃ tulerunt: & domos
subaudit᷑ concupierunt. & quas concu¬
pierant diripuerunt. Et ñ solũ calum¬
niabant᷑ homines & domos eoꝵ. s pos¬

Expanded text:
c non erit tibi mittens funiculum in haereditate. Quod in fine capituli juxta Hebraicum posuimus, in coetu Domini, pro quo Septuaginta transtulerunt, in Ecclesia Domini; juxta editionem Vulgatam sequentis capituli principium est. Et ideo in illo si Dominus jusserit, disseremusiniquitatis nocte tractatis, quasi differre non liceat, statim ut dies claruerit, festinatis implere: non considerantes quod adversum Dominum fortis est manus vestra. Et ut doceret Scriptura quid esset quod in nocte cogitarent, et in die facerent, exponit in partibus. Concupierunt, inquit, agros, et violenter tulerunt: et domos, subauditur, concupierunt, et quas concupierant, diripuerunt: et non solum calumniabantur homines, et domos eorum, sed pos
Abbreviated transcription (Latin):
missi sunt qui nos plangerent cũ hiere¬
mia. & sumerent suꝑ nos parabolã: et
dicerent cũ apło. lugebo multos qui pec¬
cauerunt: & ñ egerunt penitentiã. Quis
enĩ ñ plangat uidens humanas animas.
quasi uariã suppellectilẽ a demonib et
diuersis uitiis ẽẽ possessas: Alius demo
nũ fornicationis mittit funculũ. alius
auariciȩ: ille homicidii. hic ꝑiurii line¬
as tendit. Pars popłi dĩ diuisa ẽ in funicu¬
diti sunt assriis. regiq babilonio: & ha¬

Expanded text:
missi sunt qui nos plangerent cum Jeremissi sunt qui nos plangerent cum Jeremia, et sumerent super nos parabolam, et dicerent cum Apostolo: Lugebo multos qui peccaverunt, et non egerunt poenitentiam . Quis enim non plangat videns humanas animas quasi variam suppellectilem a daemonibus et diversis vitiis esse possessas? Alius daemonum mittit fornicationis funiculum, alius avaritiae: ille homicidii, hic perjurii lineas tendit: pars populi Dei divisa est in funicu suo , traditi sunt Assyriis, regique Babylonio. Et ha
Abbreviated transcription (Latin):
dirigi. quȩ de paradiso corruens in cap¬
tiuitatẽ huiꝰ mundi uenerit: uidebimꝰ
qd om̃is cogitatio nr̃a labor sit & dolor
& cubilia nr̃a plena sint malis: & lux
ipsa quȩ uidetur mixta sit tenebris. q̃¬
qui nocte tractamus: in caligine cõplea
ñ desiderat uillas istius scłi. oblitus possẽ.¬
sionũ paradisi: Uidemus alios agroꝰ agͥs
& t̾minos iungere t̾minis: & paruo ho¬
minũ corpusculo rura urbiũ non suffi¬
nec ambulare recti. quia tẽpus pessimũ
ẽ iuxta ioħis uerba dicentis. mundus
in maligno positus ẽ. Idipsũ significat
& illa in euangłio. filia abrahã nobilis
anima. quã sathanas uinxerat & incur¬
uauerat: & nisi ad aduentũ dñi in subli¬
me erigi aut̃ non potuit. nec suũ conspi
filiam abrahȩ. quã ligauerat sathanas
ñ oportuit solui de uinculo isto in die
sabbati: Quia gͦ gła nr̃a omnis adtonsa
ẽ: & dilatauimꝰ rasurã uł induitatem
nr̃am: sic enĩ in quib dã codicib inuentꝰ

Expanded text:
in captivitatem hujus mundi venerit: videbimus quod omnis cogitatio nostra labor et dolor sit, et cubilia nostra plena sint malis, et lux ipsa quae videtur, mixta sit tenebris: quaeque nocte tractemus, in caligine compleamnon desiderat villas istius saeculi, oblitus possessionum paradisi? Videas alios agros agris, et terminos jungere terminis, et parvo hominis corpusculo rura urbium non suffinec ambulare recti, quia tempus pessimum est, juxta Joannis verba, dicentis: Mundus in maligno positus est . Idipsum significat et illa in Evangelio filia Abraham nobilis anima, quam Satanas vinxerat et incurvaverat, et nisi ad adventum Domini in sublime erigi ante non potuit, nec suum suspicefiliam Abrahae quam alligaverat Sanatas, non oportuit solvi de vinculo isto die sabbati ? Quia ergo gloria nostra omnis attonsa est, et dilatavimus rasuram, vel nuditatem nostram sic enim in quibusdam codicibus invenitur
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ uulneribꝰ putridis ne cancer serpal.
& e mortuũ corpus uiuas carnes depas¬
dĩ finẽ posuit m̃datio. ne ultra popłsdi
sp̃s tam in nouo. quã in ueteri testam̃to.
ubicũq sine additam̃to ponit᷑ in bonã¬

Expanded text:
n vulneribus putridis, ne cancer serpat et emortuum corpus vivas carnes depasDei finem posuit mendacio, ne ultra populus Dei spiritus tam in novo quam in veteri Testamento, ubicumq
Abbreviated transcription (Latin):
crudelitas eoꝵ describit᷑. qđ spoliauerut
pauꝑes.& int̾fecerint eos. & carnes eorũ.
ossaq contriuerint: & quasi in medio
ollȩ. sic in urbe ierłm miserabilẽ plebẽ
afflixerint: & ꝓpt̾ hec inferatur eis pos¬
tea suppliciũ in die captruitatis. uel a
nabuchodonosor. uł a uespasiano & tyto:
& clament ad dñm. & ñ exaudiet eos: &
abscondat faciem suã ab eis. quia neqͥter
egerunt in scelerib suis .Lxx. Et dicet. Au¬
dite principes domꝰ iacob: & reliqͥ domo¬
rũ isrł. Cũ suꝑiorib heret sententia. supͣ
enĩ dixerat dñs aut̃ princeps erit: & di¬
cit. Audite principes domꝰ iacob: & reliqͥ
domꝰ isrł. Pro reliquis domus isrł excep¬
tis septuaginta: om̃s duces domus isrł¬
popło suo. & egressus ẽ ante faciem eoꝵ¬

Expanded text:
 describitur: quod spoliaverint pauperes, et interfecerint eos, et carnes eorum ossaque contriverint, et quasi in medio ollae, sic in urbe Jerusalem miserabilem plebem afflixerint, et propter haec inferatur eis postea supplicium in die captivitatis, vel a Nabuchodonosor, vel a Vespasiano et Tito. Et clament ad Dominum, et non exaudiat eos, et abscondat faciem suam ab eis, quia nequiter egerint in sceleribus suis. LXX: Et dicet: Audite haec, principes domus Jacob, et reliqui domus Israel. Cum superioribus haeret sententia. Supra enim dixerat: Dominus autem princeps erit, et dicet: Audite, principes domus Jacob, et reliqui domus Israel. Pro reliquis domus Israel, exceptis Septuaginta, omnes, duces domus Israpopulo suo, et egressus est ante faciem eo
Abbreviated transcription (Latin):
diti st̃ romano imꝑio. & p̃munt᷑ capti¬
uitatis iugo: & colla ñ eleuant. Qđ aut̃
sequit᷑ ẽxe ꝙnec. id ẽ subito. in hebraici
uoluminib ñ habetur: & tam̃ potest cũ
p̃senti loco ita congruere ut dicamꝰ. ꝓpt̃¬
ea hec dicit dñs. Ecce ego cogito suꝑ tri¬
bũ istã mala subito. de quib non possit
poterunt.quia tempus malũ ẽ.Sicut
enĩ mala oꝑati sunt contra dnm iħm:
sic malũ captiuitatis ꝑpetuę sustinebt̃.
& in tantã uenient angustiam: ut om¬
nia eoꝵ cantica. & psalmi uertant᷑ in
luctũ: nichilq aliud nouerit loqui po
pulus nisi hoc: miseria miseri facti sumꝰ
Terra quippe reꝓmissionis. que priꝰdu¬
abus & semis tribubus diuisa sorte fue¬
rat transiordanen. morse mittente funi¬
culũ. & postea ab iħu naue tribub reli¬
quis disꝑtita. hec gentib romano m̃so¬
re diuisa ẽ: & nemo fuit qui ꝓhiberet.
Quin potiꝰ uniuersas obtineant nationẽ
nullus ẽ in iudeis. qui antiquũ pͥstina

Expanded text:
t Romano imperio, et premuntur captivitatis jugo, et colla non elevant. Quod autem sequitur: ἐξαίφνης, id est, subito, in Hebraicis voluminibus non habetur, et tamen potest cum praesenti loco ita congruere, ut dicamus: Propterea haec dicit Dominus: Ecce ego cogito super tribum istam mala subito, de quibus non possint Sicut enim mala operati sunt contra Dominum Jesum, sic mala captivitatis perpetuae sustinebunt, et in tantam venient angustiam, ut omnia eorum cantica, et psalmi vertantur in luctum. Nihilque aliud noverit populus loqui, nisi hoc: miseria miseri facti sumus. Terra quippe repromissionis quae prius duabus et semis tribubus sorte divisa fuerat trans Jordanem, Moyse mittente funiculum, et postea ab Jesu Nave tribubus reliquis 451 dispertita, haec gentibus Romano mensore divisa est: et nemo fuit qui prohiberet, quin potius cum universas obtineat nationes, nullus est ex Judaeis qui antiquum pristina
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ dicenda sunt non pret̃mittere:
Decaluare & tondere. suꝑ filios delici¬
arũ tuarũ. Dilata caluitiũ tuũ sicut
aquila: qm̃ captiui ducti st̃ exte .Lxx
um tuũ sic̃ aquila: qm̃ captun ducti
st̃ exte. hoc qđ dictũ ẽ a septuaginta.
gła filiȩ isrł addentib filia: hebrei in
fine suꝑioris capituli legunt. Nobis
aut̃ quia sic uoluistis. & semel susce¬
pimus incũbit necessitas. ita int̾preta¬
ti sunt scripturas. quomͦ leguntur in
eccłia. & nichilominꝰ hebraicã ñ omit¬
tere ueritatẽ. Dr̃ gͦ ad isrł interĩ scdm¬

Expanded text:
quae dicenda sunt, non praetermittere. quae dicenda sunt, non praetermittere. Decalvare et detondere super filios deliciarum tuarum, dilata calvitium tuum sicut aquila, quoniam captivi ducti sunt ex te. LXX:um tuum sicut aquila, quoniam captivi ducti sunt ex te. Hoc quod dictum est a Septuaginta, gloria filiae Israel, addentibus filiae, Hebraei in fine superioris capituli legunt. Nobis autem quae sic voluistis, et semel suscepimus, incumbit necessitas ita interpretari Scripturas, quomodo leguntur in Ecclesia, et nihilominus Hebraicam non omittere veritatem. Dicitur ergo ad Israel interim s
Abbreviated transcription (Latin):
istȩ uanȩ domꝰ. in uanũ facte st̃ regibus
isrł. Quantũ ad historiã ꝑtinet hns regib¬
quoꝵ peccata in regnoꝵ. & paralipome¬
non libris scripta sunt. Quantũ autẽ
ad anagogen. principib hereticoꝵ du¬
cibq ꝑuersorũ dogmatũ. His enim do¬
mus uanȩ sunt. & frustra exstructe :
& tamdui ꝑseuerantes. donec teneant
testimoniũ haustus: uł hauritionis eoꝵ.
Si malus fueris: solus hauries mala. Qͤ
gͥ habitat in lachis. idẽ in itinere pessi¬
mo. ueniet usq ad testimoniũ ex haus-¬
tionis suȩ. qđ exhauriet. atq ebibet
tas lachis ad suꝑiora referatur. & sit or¬
do ac sensus. Adducã heredes tͥ de ȩccłia.
quȩ habitas lachis: quia de hereditate
dñi & tu eris cũ hauseris. & receperis
quȩ mereris. Obsecro in capituli fine
lectorẽ ne necessitatẽ uoluntatẽ putet:
& expositionẽ ꝓlixã. uerbositatẽ esti¬
met: magisq miret᷑ in locis tã asperis.
me aliquid inuenire: quã qͥcꝗͣ eorum.

Expanded text:
istae vanae domus, in vanum factae sunt in regibus Israel. Quantum ad historiam pertinet, his regibquorum peccata in Regnorum et Paralipomenon libris scripta sunt: quantum autem ad anagogen, principibus haereticorum, ducibusque perversorum dogmatum; his enim domus vanae sunt et frustra exstructae. Et tamdiu perseverantes, donec teneant testimonium haustus, vel hauritionis eorumSi malus fueris, solus hauries mala . Quae igitur habitat in Lachis, id est, in itinere pessimo, veniet usque ad testimonium exhaustionis suae, quod exhauriet atque ebibet ae habitas Lachis, ad superiora referatur, et sit ordo ac sensus: Adducam haeredes tibi de Ecclesia, quae habitas Lachis, quia de haereditate Domini et tu eris, cum hauseris, et receperis quae mereris. Obsecro in capituli fine lectorem, ne necessitatem, voluntatem putet, et expositionem prolixam, verbositatem existimet, magisque miretur in locis tam asperis me aliquid invenire, quam quidquam eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
la: & cantabitur canticũ cũ suauitate
dicentiũ. Depopulatione uastati sumꝰ.
pars popłi mei cõmutata ẽ. Quomͦ re-¬
cedet a me cũ reuertatur qui regionẽ
nr̃as diuidat: Propt̃ hoc ñ erit tibi
mittens funiculũ sortis in cetu dñi.
Lxx. facti st̃ cogitantes labores. & ope¬
rantes mala in cubilib suis: & simul
in die consumabant ea.quia ñ leuaue¬
runt ad dñm manus suas: & desidera¬
bant agros. & diripiebant pupillos &
domos opprimebant. & rapiebant ui¬
rũ & domũ eiꝰ: uirũ & hereditatẽ eiꝰ.
Propterea hec dicit dñs. Ecce ego cogi¬
to suꝑ tribũ istam mala. de quib ñ
auferetis colla ur̃a. & ñ ambuletis rec¬
ti fubito: quia tempus pessimum est
In die illa sumet᷑ suꝑ uos parabola: &
planget᷑ planctꝰ in cantico dicentiũ.¬

Expanded text:
te dicentium: Depopulatione vastati sumus: pars populi mei commutata est. Quomodo recedet a me, cum revertatur qui regiones nostras dividat? Propter hoc non erit tibi mittens funiculum sortis in coetu Domini. LXX: Facti sunt cogitantes labores et operantes mala in cubilibus suis, et simul in die consummabunt ea: quia non levaverunt ad Deum manus suas, et desiderabant agros, et diripiebant pupillos, et domos opprimebant, et rapiebant virum et domum ejus, virum et haereditatem ejus. 449 Propterea haec dicit Dominus: Ecce ego cogito super tribum istam mala, de quibus non auferetis colla vestra, ut non ambuletis recti ÷ subito  quia tempus pessimum est. In die illa sumetur super vos parabola, et plangetur planctus in cantico dicentiu
Abbreviated transcription (Latin):
ad hereticoꝵ sermones scandalizari. &
querere quomͦ eoꝵ respondeant questi¬
onib nec tam̃ recedere de eccłia dicamꝰ.
Uenit samaria. siue plaga samariȩ. usq
ad popłm confitentẽ: usq ad aures po
tetigit usq ad portas popłi mei. Atoleu
sr or. intelligendũ ẽ: ut sub audiat᷑
tetigit etiã usq ad portas ierłm. Huc¬
usq contra samariã. & contra ierłm.

Expanded text:
ad haereticorum sermones scandalizari, et ad haereticorum sermones scandalizari, et quaerere quomodo eorum respondeant quaestionibus, nec tamen recedere de Ecclesia, dicamus, venit Samaria, sive plaga Samariae usque ad populum confitentem, usque ad aures poptetigit usque ad portas populi mei, ἀπὸ κοινοῦ intelligendum est, ut subaudiatur, tetigit etiam usque ad portas Jerusalem. Hucusque contra Samariam et contra Jerusalem,
Abbreviated transcription (Latin):
dui uestim̃to. Et facient planctũ quasi
draconũ. Mancturi quippe sunt aliꝗͣ¬
do & dracones: quando uiderint dra¬
conẽ maximũ captũ. & in hamo pen¬
dere piscantis: & male desolatũ. Et lu¬
gebunt quasi filie syrenarũ. Duilcia
enĩ st̃ hereticoꝵ carmina. & suaui uo¬
ce popłos decipientia. nec potest eoꝵ can¬
tica p̃terire. nisi qui obturauerit aurẽ
suã. & quasi surdus euaserit. Propterea
aut̃ istiusmodi samaria planget atq
lugebit: qm̃ sagita dñi uulnerata: &
plagã sermonis accipiens: suũ cognoscet
errorẽ. Non solũ aut̃ ipsa peccauit: s ini¬
quitatẽ & errorẽ suũ. in iudeȩ quoq
portas uoluit introducere. Unde drde
ea. Uenit usq ad iudã. & tetigit usq ad
portas popłi mei: usq ad ierłm. Portas
inquit tetigit: quas aures intelligimꝰ:
ceterũ mediã urbem intrare ñ potuit:
Qđ si intrasset: fecisset de ierłm samari¬
am. Quotiens uiderimꝰ de ȩccłia aliqͦs

Expanded text:
dui vestimento, et facient planctum quasi dui vestimento, et facient planctum quasi draconum. Plancturi quippe sunt aliquando et dracones, quando viderint draconem maximum captum, et in hamo pendere piscantis, et mare 440 desolatum. Et lugebunt quasi filiae Sirenarum, dulcia enim sunt haereticorum carmina, et suavi voce populos decipientia. Nec potest eorum cantica praeterire, nisi qui obturaverit aurem suam, et quasi surdus evaserit. Propterea autem haec istiusmodi Samaria planget atque lugebit, quoniam sagitta Domini vulnerata, et plagam sermonis accipiens, suum cognoscet errorem. Non solum autem ipsa peccavit, sed iniquitatem et errorem suum in Judae quoque portas voluit introducere. Unde dicitur de ea: Venit usque ad Judam, et tetigit usque ad portas populi mei, usque ad Jerusalem. Portas, inquit, tetigit quas aures intelligimus. Caeterum urbem mediam intrare non potuit: quod si intrasset, fecisset de Jerusalem Samariam. Quoties viderimus de Ecclesia aliquos
Abbreviated transcription (Latin):
Ignẽ uem mittere suꝑ t̾ram: & qđ uo-
lo nisi ut ardeat: Quȩ cõburent᷑. &r re¬
digent᷑ ad nichilũ. quia ñ de ueritate
contracta st̃ dogmatũ. s de fornicatione
anme.& errore hinc inde collecta. He¬
retici quippe ñ habent diuitias de pa-¬
terna hereditate uenientes: s cotidie
qđ colant repperiunt. & idola sibi arti¬
fici manu: & curiosa m̃te confingunt.
Propt̃ hoc cũ conuersus fuerit ager eoꝵ
in pomoꝵ custodiã: & p̃paratꝰ ad uineas.
& lapides quib edificata erat ciuitas.
spe pollicebant᷑ & qͥcqͥd uelut am̃ colere
uidebat᷑ redactũ ad nichilũ. quia de for¬
nicatione anime omne sibi precium
cõpararant. tunc intelligentes errorẽ
pristinũ. & in semet reuersi plangent.
in quib ante ridebant. & iugebunt in
habuerant. & erunt discalciati: quia
t̾ra in qua staturi st̃. locus sc̃s ẽ. Et ues¬
tim̃ta fornicationis sue umu̾sa ꝓici¬
ent.eruntq nudi: ut possint xp̃i in¬

Expanded text:
Ignem veni mittere super terram, et quam Ignem veni mittere super terram, et quam volo ut ardeat : atque comburentur, et redigentur ad nihilum, quia non de veritate contracta sunt dogmatum; sed de fornicatione animae, et errore hinc inde collecta sunt. Haeretici quippe non habent divitias de paterna haereditate venientes, sed quotidie quod colant reperiunt, et idola sibi artifici manu, et curiosa mente confingunt. Propter hoc cum conversus fuerit ager eorum in pomorum custodiam, et praeparatus ad vineas, et lapides quibus aedificata erat civitas, spe pollicebantur, et quidquid velut Deum colere videbantur, redactum ad nihilum, quia de fornicatione animae, omne sibi pretium compararant: tunc intelligentes errorem pristinum, in semet reversi plangent, in quibus ante ridebant, et lugebunt, inhabuerant, et erunt discalciati, quia terra in qua staturi sunt, locus est sanctus, et vestimenta fornicationis suae universa projicient; eruntque nudi, ut possint Christi in
Abbreviated transcription (Latin):
separata a dõ. popli facta ẽ conciliabu¬
lũ: ipse dñs cõminat᷑ positurũ se eam
in pomoꝵ custodiã in agro. & in plan¬
tationẽ uinee. Multo enĩ melius est
subuerti inutilẽ ciuitatẽ. & lapides eiꝰ
quib exstructa fuerat inp̃ceps detra¬
i o p̃parari eam in pomeriã planta¬
tionẽq uinearũ quã in edificatione
pessima ꝑmanere. Cũ enĩ fuerint ce re
uelata fundam̃ta eius. quib sua uide¬
batur celare misteria. & firma habe
dogmata: in quib stabat & omnia ido¬
la que speciem uidebant᷑ habere. et
pulchritudinẽ artifici sermone cõposi
centur: & ñ solũ nascent᷑. uerũ etiam
custodient᷑. & plantabit᷑ uinea sorech.
de qua fiat uinũ qđ se dñs in regno pa¬
tris bibiturũ ẽẽ ꝓmisit. Non solũ aut̃
fundam̃ta eiꝰ quȩ prius t̾ram p̃meban¬
tur. aꝑient᷑. & ꝓferent᷑ in mediũ. & ido¬
consument᷑: de quo dix̃ in euangelio.

Expanded text:
separata a Deo, populi facta est conciliabuseparata a Deo, populi facta est conciliabulum, ipse Dominus comminatur positurum se eam in pomorum custodiam, in agrum et in plantationem vineae. Multo enim melius est subverti inutilem civitatem, et lapides ejus quibus exstructa fuerat, in praeceps detrahi, et praeparari eam in pomarium plantationemque vinearum, quam in aedificatione pessuerint fundamenta ejus quibus sua videbatur celare mysteria, et firma habere dogmata in quibus stabat, et omnia idola quae speciem videbantur habere, et pulchritudinem artifici sermone compositcentur, et non solum nascentur, verum etiam custodientur, et plantabitur vinea Sorec, de qua fiat vinum, quod se Dominus in regno Patris bibiturum esse promisit . Non solum autem fundamenta ejus, quae prius terra premebantur, aperientur et proferentur in medium, et idoconsumentur, de quo dixi in Evangelio:
Abbreviated transcription (Latin):
gentis affectũ: & dicit. Suꝑ hoc plangã
& ululabo: uadam spoliatus & nudus.
Decẽ enim trib ꝑdidi: & faciã planctũ
uelut draconũ. & luctũ quasi structio¬
nũ. Quomͦ enĩ dracones t̾ribili sibilo ꝑso¬
nant. iuxta historias eorũ qui de phisicis
conscripserunt: eo tẽpore quo uincunt᷑
ab elephantis. & sicut structiones ĩmemo¬
res st̃ ouorũ suoꝵ. & quasi ñ pepereriñ
in arena calcandos pedes bestiarũ fȩtꝰ
relinquunt. de quo pleniꝰ in iob scribi¬
tur: ita & ego sine filiis spoliatus. & nu¬
dus incedã. Et hoc faciam. quia desꝑa¬
ta ẽ plaga eiꝰ: id ẽ samariȩ. Et idem pec¬
catũ. immo eadem pena peccati. quȩ
euerterat samariam.ueniet usq ad
uidam: & usq ad portam urbis meę
hierłm. Ut enĩ samaria subuersa ẽ
ab assyriis: ita uidas & ierłm subuer¬
tent᷑ a caldeis. Quia uero samariã he¬
reticoꝵ semel intelligimꝰ eccłam: quȩ

Expanded text:
gentis affectum: et dicit: Super hoc plangam gentis affectum: et dicit: Super hoc plangam et ululabo: vadam spoliatus et nudus decem enim tribus perdidi et faciam planctum velut draconum, et luctum quasi struthionum. Quomodo enim dracones terribili sibilo personant, juxta historias eorum, qui de physicis conscripserunt, eo tempore quo vincuntur ab elephantis: et sicut struthiones immemores sunt ovorum suorum, et quasi non pepererint, in arena calcandos pedibus bestiarum fetus relinquunt, de quo in Job plenius scribitur: ita et ego sine filiis spoliatus et nudus incedam. Et hoc faciam, quia desperata est plaga ejus, id est, Samariae. Et idem peccatum, immo eadem poena peccati, quae evertit Samariam, veniet usque ad Judam, et usque ad portam urbis meae Jerusalem. Ut enim Samaria subversa est ab Assyriis: ita Juda et Jerusalem subvertentur a Chaldaeis. Quia vero Samariam, haereticorum semel
Abbreviated transcription (Latin):
orauit uitulos: prima gͦ pereat. Destrua
digatur in tumulos. & detrabã in ualle
lapides eiꝰ. Erat quippe in montib atg
reuelabo. Tanta quippe ruina erit ⁊¬
tanta urbis subuersio. ut ñ solũ parieꝰ
& edificia corruant. s fundamenta oͦs¬
eius usq ad extrenũ lapidem reuelen¬
tur: & om̃ia sculptilia eius. cuncteq di¬
uitiȩ quas diuersi reges in eam cõpor¬
tauerant concidentur. & cõburent᷑ ign:
& ad nichilum redigentur. Siquidem
opes. & multiplex suppellex. quȩ ex form¬
catione ut putabantur idoloꝵ fuerant
congregata. ducentur ad aliã meretrice
id ẽ niniuen: ut quomͦ in t̾ra sua forni¬
cati sunt cũ idolis quȩ fecerunt. sic ua¬
dant ad aliam t̾ram idoloꝵ & fornicaiti¬
onis: id ẽ ad assyrios. Hucusq de sama¬
ria. Et quia eadem plaga puentura sit
ad ierłm. & ipsa enĩ simili errore peccaũ
derelinquens dñm dm̃ suũ. & idola fabri¬
cans: ꝓpterea ꝓpħa facit quasi neucon¬
uieian dei. & sub ꝑsona inducit plan-¬

Expanded text:
oravit: prima ergo et pereat. Destruam  Al. et redigatur in tumulos: Et detraham in vallem lapides ejus. Erat quippe in montibus sita, nta ejus revelabo. Tanta quippe ruina erit, et tanta urbis subversio: ut non solum parietes et aedificia corruant; sed fundamenta quoque usque ad extremum lapidem revelentur. Et omnia sculptilia ejus, cunctaeque divitiae, quas diversi reges in eam comportaverant, concidentur et comburentur igni, et ad nihilum redigentur. Siquidem opes et multiplex supellex, quae ex fornicatione 438 ut putabantur idolorum fuerant congregata, ducentur ad aliam meretricem, id est, ad Ninive: ut quomodo in terra sua fornicati sunt cum idolis quae fecerunt, sic vadant ad aliam terram idolorum et fornicationis, id est, ad Assyrios. Hucusque de Samaria. Et quia eadem plaga perventura sit ad Jerusalem et ipsa enim simili errore peccavit, derelinquens Deum suum et idola fabricans propterea propheta facit quasi προσωποποίαν Dei, et sub persona sua inducit plan