comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
abea a parisius ciuitate ꝑitura. in alia tuciores ur¬
bes bona sua tiansferte. Tractantib gͦ ciuib ut oe¬
Noyefam aut lapidib obrutã. aut uasto gurgite
inmersam punirent: adueniente ab auti siodoren¬
sc urbe archidiacono qui otim audiciat scm̃ octina¬
nũ magnisic̃ testimoniũ de genouefa dedisse. inue¬
nit ꝑloca ciues conuenticula faccre. ac de int̾empti
fatiniꝰ. Istam de cuiꝰ initritu uos tractatis: restitu¬
te sco oermano antistite gr̃õ audiuimꝰ ex uteroma¬

Expanded text:
ritura civitatem in alias tucioris urbis bona sua transferre. 13. Tractantibus ergo civibus, ut Genovefam aut lapidibus obrutam aut vasto gurgite mersam punirent, interea adveniente ab Alceoderense urbe arcediacono , qui olim audierat, sanctum Germanum magnificum testimonium de Genovefa dedisse, invenit per loca cives conventicola facere ac de interemptiofacinus. Ista, de cuius vos interritu tractatis, referente sancto Germano antestite nostro, audivi
Abbreviated transcription (Latin):
uitute signantt accepit. De qua fom̃tans sibi ocłos:
paululum pardibã cernere cȩpit. Cumq hoc dis ctiq
frcissit: lum amissum p̾stinumq recepit. Contigit autẽ.
ut cum duab puellis multum se seniorib. ad consctͣndũ
secrandum osterent᷑: ut comperit cdiuinitꝰ p̃dictꝰ ponti¬
fex. scnouefã uirginib quȩ illi p̃ponebant᷑. multum

Expanded text:
xillo signata accepit, de qua fumentans sibi oculos, xillo signata accepit, de qua fumentans sibi oculos, paululum cernere cepit. Cumque hoc bis terque fecisset, lumen amissum pristinumque recepit. 8. Contigit autem, ut cum duabus puellis multum a se senioribus ad consecranduannorum ad consecrandum offerentur, ut conperit divinitus praedictus pontifex Genovefa, virginibus que illi proponebantur multu
Abbreviated transcription (Latin):
auxiliante dño ꝑrexcrunt. Factum ẽ aut̃ pꝰ dies
aliquot cum maĩ cius dic sollemꝑni ad eccłiam ꝑ¬
sit abigere: clamantẽ sibi cũ lacrimis & dicentẽ ogo
fidem ꝗͣ sco sermano pollicita sũ. xp̃o me conso¬
lante conseruabo. et ȩccłie lunina frequentabo.
ut sponsa ap̃i eẽ merear: quatinꝰ marsaritis ac
uestib celestib digna efficiar: ilico mat̾ eiꝰ iracum¬
dia repleta. ut filie alapam dedit. statim lumimũ
ꝑcussa ẽ orbitate. Trib namq m̃sib minꝰ a bienmo:
nutu diuinȩ maiestatis ad manifestandã grãm se-¬
noue fe. hanc ppessa ẽ cȩcitatẽ. Tandem aliqͣndo
recordata mat̾ eiꝰ. quid tẽ testimonii de filia suasũ
mus pontifex sermanꝰ dedisset: uocans eã ad se ait
ci. Accipe hauritoriũ & ꝓpans ꝑge ad puttũ: & exi¬
be aquã. obsetio te filia mi. Cumq sũma cũ festina¬
tione ad puteũ ꝑueniss. et suꝑ marginẽ putei fleret.
afilia sua allatã. insuꝑ iplã suspirante. et crucis cã¬

Expanded text:
Domino, perrexerunt. 7. Factum est autem post dies aliquod, cum mater eius die sollemni ad ecclesiam persit abigere, clamantem sibi cum lacrimis et dicentem: 'Ego fidem, quam sancto Germano pollicita sum, Christo nie consolante, servabo et ecclesiae liminibus frequentabo, ut sponsa Christi esse merear, quatenus margaritis ac vestibus eius digna repperiar', ilico mater eius iracundia repleta, ut filiae alapam dedit, statim luminum percussa est orbitatem. Tribus namque mensibus minus a biennio nutu divine magestatis ad manifestandam gratiam Genovefae hanc perpessa est cecitatem. Tandem aliquando recordata est mater eius, quid tdedisset; vocans eam ad se, ait ei: 'Accipe auritorium, properans perge ad puteum, exhibe aquam, obsecro te, filia mi'. Que con summa festinatione ad puteum venisset et super margiiiem putei fleret, e aquam a filia sua allata, insuper ipsa sperante, ab ea crucis ve
Abbreviated transcription (Latin):
ingentẽ dcuocionẽ hñt detrahendi. Nã dum bons
inuident: suã suꝑsticiosam indicant conscientiã. Ad
ueniente scõ sermano parisnis. ac scda uice in btu¬
grret inquisiuit. S uulgus qui paracior ẽ aderogĩ¬
dum bonis pociꝰ quã ad imitandũ: aslerebat
eã inferiorẽ se. quã blasphemantes pociꝰ p̃dicabant
ꝙ̃ imꝓbarent. Nã sic̃ ñ iustificat᷑ quis in aliena laude
ita nec ledit᷑ infamia. Quoꝵs girrulã uocemr delpicĩ
sc̃s ocumanꝰ: inciuitatẽ ing̾ssus. ad hospiciũ ocuou¬
fe usꝙ ꝑuenit. Quã ȩtiã cũ tanta humilitate salua¬
uit: ut oms mirarent᷑. Et oratione facta: ostenbat hs
qu̾b despectu habebat᷑. t̾ram maoidã. de suis lacai
irrigatã. Et reccdens. exposuit cis uitȩ huiꝰ exodiũ

Expanded text:
ingentem devotionem habent detrahendi. Nam dum bonis ingentem devotionem habent detrahendi. Nam dum bonis invident, suam superstitiosam indicant conscientiam. 11. Adveniente sancto Germano Parisius, secunda vice in Briagerit, sed vulgus, qui paratior est ad derogandum bonis, potius quam ad imitandum, adserebant eam inferiorem sibi, quam blasphemantes potius predicabant, quam reprobarent. Nam sicut non iustificabitur aliquis aliena laude, ita nec ledetur infamia. Quorum garrola voce dispiciens sanctus Germanus, in civitate ingressus, ad hospicium Genovefe usque pervenit. Quam cum tanta humilitate salutavit, ut omnes mirarentur, et oratione facta, ostendit his quibus dispectui abebatur terram madidam, de suis lacrimis inrigatam. Et resedens, disposuit ei
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑. qm̃ hec celitꝰ iamc̃ scificationẽ adepia. Sic itaq
benedictionẽ coniecute: ab obtutu pontifitis dilcesstit̃:
Autẽ parentib. defunctis: accersita a matre sua sp̃al.
in parisius urbe migrauit. Ꝙ ut uirtus dñi mintir.¬
mitate ciꝰ ꝓbaretur. & grã xxp̃i in ca collata plꝰ crescent.
tempore aliquo ita ẽ corpꝰ ciꝰ obsessum paralisi. int la¬
xatis artub nulla cõpago adhercre deo crederet᷑ loco:
Dequa infirmitate niiniũ afflicta: tͥduo corpꝰ cius iam
exanimȩ solis paululũ genis rubentib custodidat᷑
Quȩ cum denuo corporalc̃ fuiss. ad cpta sanitatẽ: ꝓlite¬
batur se in sp̃u ab angło in requiẽ iustoꝵ. & insuppliti¬
um impioꝵ dectuctã: et ibi sc uidisse parata diligenti¬
b dm̃ p̃mia. quȩ incredibilia apud fiddes habentur.
Plurib namq in hoc scło uiuentib secretas conscicat¬
as manifestissime declarabat. Qugo ꝓpt̃ arrogante.
sucre sacius quã amulantib innotescere malui.: qui

Expanded text:
am haec celitus iam est sanctificationem adepta'. Sic itaque benedictionem consecute, ab obtutu pontificis discesserunt. 9. Parentibus defunctis, arcessita a matre sua spiritalem, in Parisius urbem migravit. Et ut virtus Domini in infirmitate eius probaretur, et gratia Christi in ea conlata plus cresceret, tempus aliquod ita est corpus eius obsessum paralisi, ut, laxatus artus, nulla conpago adherere suo crederetur loco. De qua infirmitate nimium afflicta, triduo corpus eius iam exanime, solis paululum genis rubentibus, custodiebatur. Que cum denuo corporalem fuisset adepta sanitatem, profitebatur se in spiritu ab angelo in requiem iustorum et subplicio impiorum deducta et ibi se vidisse parata diligentibus Deum premia, que incredibilia apud infideles habentur. 10. Pluribus namque in hoc saeculo viventibus secreta conscientia manifestsilere satius quam emulantibus innotescere, qui
Abbreviated transcription (Latin):
die de corpis ti integritate mͥsis pollicita: Cui se¬
dico: et teste deo ꝓfiteor. Cui sc̃s Germanꝰ m̃mum
ȩccum dĩ nutu allatum habente signũ aycis a cel¬
lurc colligens: ꝓ magno munere dedit. inquicns ad
ti. scucuiusuibet margaritarum ornam̃to collũ saltẽ
digitosq tuos onerari paciaris. Nlam si scłi huiꝰ uł
exiguus decor tuã suꝑauerit m̃tem: etiam et̾̃nis et
çelestib ornam̃tis carebis. Et uale dicens ei. atq ob¬
secranl ut sin memor tantum crebro in ap̃o ẽẽt. et¬

Expanded text:
die de corporis tui integritate mihi sis pollicita?' Cui Gedie de corporis tui integritate mihi sis pollicita?' Cui Gedico et teste Deo profiteor'. Cui sanctus Germanus nummum aereum Dei notu allatum, habentem signum crucis, a tellure colligens pro magno munere dedit, inquiens ad ti seu quolibet margaritarum ornamento collum, saltim digitos tuos honerare paciaris. Nam si seculi huius vel exiguus decor tuam superaverit mentem, etiam aeterna et celestia ornamenta carebis'. Et vale dicens ei atque obsecrans, ut sui memor tanti crebro in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
in scimonio conscc̾ta. xp̃o. ĩmacłatum ⁊ intactum corpꝰ
sadmodum sponsa ciꝰ seruare. Cin genoueta respond̾.
Benedictꝰ tumi pat: quia quȩ dectidcro sciscitat᷑ es. c qi
ambio adipisti. Uolo inquid sȩ̃ pat᷑. &ora ut de¬
uotione meã dñs implert digict᷑. Ant cioto scemanꝰ¬
Confide filia: uirilit̃ agc: et quod corde. credis. uł ore ꝓ¬
ficeris: oꝑib ꝓba. Dabit enĩ dñs uircutẽ: & forticudinẽ
decori tuo. Euenientes gͦ ad ȩccłiam: cursum sp̃alem no¬
nã atq duodecimã eis cȩlebrantib. semp sc̃s Germani
manũ suã suꝑ caput eiꝰ tenuit. Et cybo sumpto achym¬
no dicto: iussit scuicrũ cum filia in suo se collocart reccp¬
tatulo: cumq pͥmo dilucło ante su ꝓfectionẽ ad se re¬
uerti p̃cepit. Quç cum fuiss. lustrante iam soł lampade
terras. ita ut iusserat a genitore suo adducta: nescio
qͥd in ca deinceps cȩlesti sc̃s Germanꝰ conspicaiꝰ ait ad
eam. Aue filia oenouefa. Remimisceris quid bestña

Expanded text:
in sanctimonio consecrata Christo inmaculatum et intactum corpus tuum, quemadmodum sponsa eius, servare'. Cui Genovefa respondit: 'Benedictus tu, mi pater, quia que desidero sciscitas, si ambio adipisci. Volo', inquid, sancte pater, et ora, ut devotionem meam Dominus implere dignetur'. Ait ei sanConfide, filia, viriliter age, et quod corde credis vel ore profiteris, operibus proba. Dabit enim Dominus virtutem et fortitudinem decori tuo'. Pervenientes ergo ad ecclesiam, cursum spiritalem nona atque duodecima caelebrantes, semper sanctus Germanus manum suam super caput eius tenuit et, cybo sumpto ac hymno dicto, iussit Severo cum filia in suo conlocare receptaculo cumque primo diluculo ante sui profectionem ad se reverti precepit. 6. Que cum fuisset, lustrante iam solis lampade terras, ita, ut iusserat, a genitore suo allata, nescio quid in ea deinceps celeste sanctus Germanus conspicatus, ait ad eam: 'Have, filia Genovefa! Reminisceris, quid esterna
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ scnoucsȩ a cucunstante popło edlictumẽ. & pat̃
et mat̃ acciti. adstitert̃. Ait ad cos sc̃s ocrmanus. Hcc
tores. In huiꝰ natiuitate: magno gaucdo ⁊ exultati¬
onc cȩlebiatũ mysteriũ. in glo noueritis ab angłis
tumq mirantes. declinabt̃ a malo: et ab inppba atq
ĩpudica uita conu̾si ad dñm. ac teligiosi effecti. temir¬
sionc̃ peccatoꝵ. & p̃ima acp̃i eam scctantes. st̃ ꝑcepturi:¬

Expanded text:
e populo edictum est, et pater vel mater acersiti adsteterunt. Ait ad eos sanctus Germanus: 'Haec tores! In huius nativitate magnum gaudium et exultatione caelebratum mysterium in celo noveritis ab angelis. positumque sanctum mirantes, declinabunt a malo, et ab inproba atque inpudica vita conversi ad Dominum hac religiosi effecti, et remissionem peccatorum et premia C
Abbreviated transcription (Latin):
hersim. et scͥpturarum testimomis. ac uitutũ et mi¬
effugarunt. Euntes gͦ ut dixi inbrutamnã. ad p̃die¬
tam parrechiã manendi uł maxime orandi gr̃a st
contulcrt. Quib cũ uulgi multittido. hand ꝓcui ab
ccclia benedictiont̃ expctens obuiã uenisset: et cater

Expanded text:
heresem et scripturarum testimoniis et virtutum mieffugarunt. 3. Euntes, ut dixi, in Brittaniam, ad predictam parochiam manendi vel maxime orandi gracia se contulerunt. Quibus con vulgi multitudo aut procul ab ecclesia, benedictionem expetentes, in obviam veni
Abbreviated transcription (Latin):
suit. At ila que incassum se ap̃i sponsam fabat̃. cons¬
cienua teste conuicta. ꝓtinꝰ ad perles Genouete cortuit.
gam narrationẽ silencio p̃termisi. Post ñ longi tẽporis
spaciũ: erat cum ea quedã mulier. quȩ abipsa fuerat a
uexatione diaboli cmundata. Cui fuliꝰ annoꝵ qͣttuor fue¬
ial. qui casu ruit in puttũ: & pꝰ tris fere horis eaxmde
sublatꝰ a sua matre. cum fletu & gemitu ante pedes oeno¬
cũ puerulũ mortuũ mors dimisit. Erant codẽ tẽpore di¬
es qͣdragesimȩ. et infans ipse iã cathecumuꝰ faccꝰ. fide
imbuebat᷑ catholica. ut in paschȩ ugilia baptiratꝰ celuo¬
ncris nuncupart᷑. eo qđ incellula sepedictȩ Genouete.
uitã q̃ amistrat recepiss. In meldoꝵ urbe occurrit ei
homo cubitotenꝰ cũ brachid manũ habens aridã: obse¬
crans sanitatt s̃ ꝑ cam testitui. App̃hensa igit᷑ manu il

Expanded text:
suit. Ad illa, que in cassum se Christi sponsa profitebatur, conscientia convicta, protinus ad pedes Genovefe corruit. gam narrationem silentium pretermisi. 32. Post non longe temporis spatium erat cum ea mulier, que ab ipsa fuerat a vexatione diabuli emundata, cui filius annorum quatuor. Qui casu ruit in puteum, et post tribus fere oris exinde sublatus a matre sua, cum fletu et gemitu ante pedes Genocum puerolum mortuum mors demisit. Erant eodem tempore dies quadraginsime, et iufans ipse iam caticuminns factus, fide induebatur catolica, quin immo in paschae vigilia babtizatus, Cellomeris nuncopatus est, eo quod in cellolam sepe dicte Genovefe vitam quam amiserat recipisset. 33. In Meldorum urbe occurrit ei homo a cubito tenus cum brachio manum habens aridam, obsecrans, sibi sanitatem per eam restitui. Adprehensa igit
Abbreviated transcription (Latin):
horas subsecuta cos. ad erebro diccam basilicã puenit.
uie cumi orate ut moris s̃ ciat. adberens pamiito cum
fletii cȩpisset: uociferabant᷑ in ergumini cũ ingenti
clamore. ꝓpe iam eẽ cos quos aducnite sib insolatiũ
senoutsa p̃cabatur. forsitan ut opinar. angli aue mar¬
ceies uł iusti eidem in anxiliũ ueniebant. uł certe ip

Expanded text:
ororQue cum orare, ut mores sibi erat, adherens pavimento, cum fleto coepisset, vociferabant inergumini cum ingenti clamore, prope iam esse quos advenire sibi in solatio Genovefa praecabatur. Forsitan, ut opinor, angeli aut martires vel iusti eidem in auxilium conveniebant, saltim ip
Abbreviated transcription (Latin):
sa aucliss: ꝓtinus indignatione repletꝰ. meldis urbem
ubi cilinia cum Genouefa morabatur aduenit. Morx se¬
noucta unacum cilinia. ut aduenisse adolestentẽ cõpit:
cũ sũma festinatione ab ȩccłiam ꝑrexit. Alagni mira¬
culi res fuit: Qadmodũ eisdem fugientib acd ȩccłiã si¬
mul. sponte se baptisteriũ. qd̵ intus erat reserauit. Sic
stre egrotanti. ctiã pedum usus fuerat ablatꝰ. Quã ut
manib Genouesa contrectauit. conf estim sanitatẽ
consctuia ẽ. factum ẽ ut in urbe parisioꝵ ꝓpͥa. offerren¬
tur ci int̃ uiros & nuilieres duodetim animȩ. quȩ ade¬
monib grauissime ueabant᷑. Ilco ocnouefa ap̃m sibi
ꝙ energumini suspendunt᷑ in acre. ita ut net manuis
coꝵs cametã: nec pedes tram tangerent. Quȩ cũ abori
endi facultatẽ concedi: nisi abca soluetent᷑. Et ita ocno¬
ucsa signat ire uinctis pꝰ tetgum manib ac silentes.
ad balilicã pdicti mr̃is prexetunt. Illaq p̃duas fere

Expanded text:
sa, audisset, protinus indignatione repletus Meldus urbem, ubi Cilinia cum Genovefa morabatur, advenit. Mox Genovefa una cum Caelinia, ut advenisse aduliscentem conperit, summa cum festinatione ad ecclesiam perrexit. Magni miraculi res fuit, quemadmodum se, easdem fugientes ad ecclesiam, simul et baptisterium quod interius erat reseravit. Sic fere egrotante etiam pedum usus fuerat ablatus. Quam ut manibus Genovefa contrectavit, confestim sanitatem consecuta est. 30. Factum est, ut in Parissius proprur ei inter viros et mulieres XII anime, quae a demonibus gravissime vexabantur. Ilico Genovefa Christum sibi que inergumini suspenduntur in aera, ita ut nec manu s eorum cameram nec pedes terram tangerent. Que cum ab oratendi facultatem concedi, nisi ab ea desolverentur. Et ita a Genovefa signati, revinctis postergum manibus, ac silentes ad basilicam praedicti martires perrexerunt; illaque post duabus fere
Abbreviated transcription (Latin):
nuit. fuit quidã sc̃s in partili: orientis ualde concc̃p¬
tor scł̃i nomine symeoꝵ in syria ciliciȩ: eminꝰ ab anll¬
ochia constitutꝰ in columna. annis fere quadragiisa.
Quẽ aiunt negociatores cuntes ac redeuntes. de scnoue¬
fa sedulȩ int̾rogasse: quã etiã ueneratione ꝓfusa sal¬
tasse. & ut eum morationib suis memorẽ haberei. pl¬
poscisse ferunt. Admirabile planc istud apud nosẽ. qͥ

Expanded text:
ntis valde contemptor seculi nomine Simeon in Siria Ciliciae eminus ab Anthiocia constitutus in colomna annis fere quadraginta. Quem aiunt sedole negotiatores euntes ac redeuntes de Genovefa interrogasse, quam etiam veneratione profusa salutasse et, ut eum in orationibus suis memorem haberet, poposcisse ferunt. Admirabile istud apud nos nec
Abbreviated transcription (Latin):
t̃rore ꝑcussi parisioꝵ ciues. bona ac stipendia fa¬
culcatũ suarum. in alias tuciores ciuitates dcail
nitebantur. Quoꝵ mationas conuocans stasͤ¬
fa: suadebat. ut ieiumis et orationib ac uigiliis insiste¬
rent. quatinꝰ possent sic̃ iuduh & hester suꝑuentu¬
ram cladc̃ euadere. Consencientes autẽ oenouesȩ di¬
es aliqͦt in baptisterio uigilias exeicentes: ieiumiis et
orationib sic̃ scnouesa suaserat. dco udcauerunt. Ui¬
ris quoq carum idem suadebat: ne bona sua para¬
sius auserrent. Nam illas ciuitates quas eẽ tucioreᷤ
credebant. grus uata uastarit: parisius uͦ inconta¬
minarã abinimicis. xp̃o ꝓtegente saluandã. Tunc

Expanded text:
itaque perculsi Pariseorum cives, bona ac stipendia facultatum suarum in alias tuciores civitates deferre nitebantur. Quorum matronas convocans Genuvefa, suadebat, ut ieiuniis et orationibus ac vigiliis insisterent, quatenus possint, sicut Iudith et Ster, superventura clade evadere. Consentientes ergo Genuvefe, dies aliquod in baptisterio vigilias exercentes, ieiuniis et orationibus, sicut Genuvefa suasserat, Deo vacaverunt. Viris quoque earum idem suadebat, ne bona sua a Parisius auferrent: nam illas civitates, quas esse tutiores credebant, gens irata vastaret; Parisius vero incontaminata ab ini
Abbreviated transcription (Latin):
lacta statutis dieb apastorib uenetabant᷑. Quȩ
regio pano spagos appellat᷑. ex nomine siluans
et faumi. Greci cnĩ siluanũ pan: et faunos fica¬
rios panicas uoci tant. Tercia regio posse donõs
pagos appellat᷑: quȩ intendit porcũ neptiii.
ose don nãq gicce. neptutiꝰ dicit᷑: cuiꝰ simula¬
chrum &e diane essigiem egei ibidem colebant.
es quo tecursus cociuis ppłi luna renascente in
multis functionib confluebat. Quarta regio in
calem urbe ẽ uͥ idosum martis. et simulachrũ
hetulis uicole crctoru montis iti medio utbis pofiti
seterat. ad colendum multis im molationib et
de lusionib mattem et hecculem: quos illidõs
marmos et fortissimos adorabãt. Ubi etiam exer¬
sebant iudicia: ẽt docebant᷑ fora ingeruiq omĩs
solletcia. Qui locus atiꝰpagos appellat᷑. amarce.
al s enim. aris gice uocatũr. Q uinica regio eiuica¬

Expanded text:
ribus venerabantur; quae regio Pagos appellatur ex nomine Sylvani et Fauni: Graeci enim Sylvanum Pan, et Faunos ficarios Panitas vocitant. Tertia regio Possedonos pagos appellatur, quae intendit portum Neptuni: Possedon namque Graece, Neptunus dicitur, cujus simulacrum et Dianae effigiem Aegii ibidem colebant: et quo recursus totius populi, luna renascente, in multis functionibus confluebat. Quarta regio in eadem urbe est, ubi idolum Martis et simulacrum Herculis in colle Tritonii montis, in medio urbis positi, steterat, ad colendum multis immolationibus et delationibus Martem et Herculem, quos illi deos maximos et fortissimos adorabant. Ubi etiam exercebantur judicia et docebantur fora, ingeniique omnis solertia, qui locus Areopagus appellatur a Marte: Mars enim Ares Graece vocatur. Quinta regio civita
Abbreviated transcription (Latin):
gloriosam ascensionẽ qua
manifestauit diiuitate
ȩccłia promeruisse mattires. et fidĩ bellatores.
que letabat᷑ in apłis cantos se babere duces. acq
rectores. Qui siquidem cũ uminere suas cerne¬

Expanded text:
ost ascensionem ejus, qua manifestavit hominibus esia, promeruisse martyres et fidei bellatores, quae laetabatur in apostolis tantos se habere duces et rectores. Qui si quidem cum imminere suas cerne
Abbreviated transcription (Latin):
qua sedulo coumorabat᷑. et innatuꝰ pͥncipab ꝗt᷑.
ariopagita genuino quasi uocabulo utebat
alcissimo sanguine pͥmi et magni cdionisii
ñ illius semelȩ uł deucalionis. s. cĩ quiuitis
racimnera uid achenas iisietuis e habitus.
longissima ec clara ꝓgenie propagatus. Hic
nãq̃ annos ȩtatis quinq et uinginti agens. et
cunccis pene artib copiose inbutus. cremanti stu¬
dio exercitatus. una cũ apollo fanioꝰ philosopho
suo astrologiae discipline uoto egipti. ilio polim
trans inigrauit: ubi simul cũ eo degens. quã do
uidia iudeoꝵ cruci pependit affixus. et sol sui
diũ mortem pauescens lucis suȩ radios incetrȩ
noctis mutauit horrorem. atq orb̃ climata tene-¬
bratum obtexit caligine earũdem tenebrarũ.
signo antea inpiso et in audito actonitꝰ ii. omni.¬
um licterarũ disciplinis edoctꝰ dixit.

Expanded text:
qua sedulo commorabatur, et innatus principabatur, qua sedulo commorabatur, et innatus principabatur, areopagita genuino quasi vocabulo utebatur, altissimo sanguine primi et magni Dionysii, non illius Semelae vel Deucalionis, sed ejus qui vitis inventor apud Athenas insignis est habitus, longissima et clara propagine propagatus. Hic namque annos aetatis quinque et viginti agens, et cunctis pene artibus copiose imbutus, crementi studio excitus, una cum Apollophanio conphilosopho suo astrologicae disciplinae voto Aegypti Heliopolim transmigravit. Ubi simul cum eo degens, quando Dvidia Judaeorum cruci pependit affixus, et sol sui Domini mortem pavescens, lucis suae radios in tetrae mutavit noctis horrorem, atque orbis climata tenebrarum obtexit caligine, earumdem tenebrarum signo antea inviso et inaudito attonitus, ut omnium litterarum disciplinis edoctus, dixit
Abbreviated transcription (Latin):
ni lictetatũ studio pollens. cuiꝰ et argolice ar¬
tis magist̃ fuit. bliuus gͥ filius apollo dum
int̾ philosopboꝵ scolas clarus habcretur. etau¬
cefiticas bibliochẽtas reuolueret. deddicusq
eẽt pbilosophiȩ. et uanis suꝑstitionib ricu pa¬
gauorut audiuit paulum apłm noua et
Inaud ita ancea dogmata p̾dicantẽ. Eccũ ei
resistere ñ ualeret. inuenit ueiam cẽ doccrinã
quã paulus apud achenas docuit. Relinquẽs
gͣ demouicas ludificationes et gentilicias ad¬
inuentiones. ꝓuolutꝰ apłi pedib. dep̃catus ẽ
euui: ut illi ueram doctrinã et uiam salutis
ostenderet. seq xpi et ũ saturni professusẽ.
fore discipulum. His ita gestis. cũ uocis nouitate
achenienses ꝑ moti. quadam die paulum ad
aito pagon duxissent. ut ubi examen sua doc¬
trina accipet adorsusẽ dionisium. quiobple¬
nituduaẽ diuine suꝑnoꝵ numuiũ scientiȩ
theo sopbos idẽ din sapiens. et aregione u tb̃

Expanded text:
nii, litterarum studio pollens civis et Argolicae arnii, litterarum studio pollens civis et Argolicae artis magister fuit. Hujus igitur filius Apollo, dum inter philosophorum scholas clarus haberetur, et authenticas bibliothecas revolveret, deditusque esset philosophiae, et vanis superstitionibus ritu paganorum, audivit Paulum apostolum nova et inaudita antea dogmata praedicantem: et cum ei resistere non valeret, invenit veram esse doctrinam, quam Paulus apud Athenas docuit. Relinquens ergo daemoniacas ludificationes et gentilitias adinventiones, provolutus apostoli pedibus, deprecatus est eum, ut illi veram doctrinam et viam salutis ostenderet, seque Christi, et non Saturni, professus est fore discipulum. CAPUT V. His ita gestis, cum vocis novitate Athenienses permoti, quadam die Paulum ad Areopagum duxissent, ut ibi examen sua doctrina acciperet, adorsus est Dionysium, qui ob plenitudinem divinae supernorum numinum scientiae, Theosophus, id est Deum sapiens, et a regione urbis,
Abbreviated transcription (Latin):
statunculum ipsius mercurii ueneratio.¬
munitissimis meniis mare florido. muellitis
ut sic dictum sit riuulis et fluminib sacis
pinguissimis. uemiorib coñsitis. & aromatib
odoratis uinetis. uectareis. et ub̃catis copia es¬
fluentib oluictis habundantissimis uiretis.
florentib pascuis peccorib sufficientissinus.
auri argenti ceterorumq metallorũ om̃iũ
copiis. nauiũ quoq ac uectigaliũ cõmea. tib
et uoluptatum cunctatum asfluentus ultra
urbes alias cexornata. quondam nobilissime
floruit. s quȩ suo pͥori scło cunctis mundi fe¬
licitatib suꝑerat. mͦgentium frequenti et.
condenso impetu optessa. et increpta dirimitt᷑.
bi inaduentu pauli quidam uir nobilis erat.
qui sinmistes idẽm. consecretalis apollo. cio.¬
nos pagita. qm̃ iueadẽ urb̃ rrgione ceceros
p̾cellebat nominabatur. cuiꝰdam apollinis
nobilissimi acheniensium pͥncipis ptosapia
diriuatꝰ. Cuiꝰ pat̾ nicolaus uir magni inge¬

Expanded text:
staticulum ipsius Mercurii venerationmunitissimis moenibus, mari florido, mellitis, ut sic dictum sit, rivulis et fluminibus, satis pinguissimis nemoribus, consitis et aromatibus odoratis, vinetis nectareis et ubertatis copia effluentibus, olivetis abundantissimis, viretis florentibus, pascuis pecoribus sufficientissimis, auri, argenti, caeterorumque metallorum omnium copiis, navium quoque ac vectigalium commeatibus et voluptatum cunctarum affluentiis, ultra urbes alias exornata, quondam nobilissime floruit. Sed quae suo priori saeculo cunctis mundi felicitatibus supererat, modo gentium frequenti et condenso impetu oppressa et intercepta dirimitur. Ubi in adventu Pauli quidam vir nobilis erat qui Symmistes, id est, consecretalis Apollo Kronospagita, quoniam in eadem urbis regione caeteros praecellebat, nominabatur, cujusdam Apollinis nobilissimi Atheniensium principis prosapia derivatus: cujus pater Nicolaus, vir magni inge
Abbreviated transcription (Latin):
sionũ colebantur dem̃tuis. Hȩc enĩ regio chtonos
pagos appellat᷑ ex sac̾ni nomine. qui grete chro¬
nos uocat. Scda tegio athenȩ ẽ. quȩ ieĩpicit ebta¬
ciam: uͥ thetebintus muȩ magnicuditus inerat.

Expanded text:
sionum colebantur dementiis: haec enim regio Kronos sionum colebantur dementiis: haec enim regio Kronos pagos appellatur ex Saturni nomine, qui Graece Kronos vocatur. Secunda regio Athenae est, quae respicit Thraciam, ubi terebynthus mirae magnitud
Abbreviated transcription (Latin):
litate opulenta. fandi et eloquentiȩ nucrix.
pbilosophoꝵ et sapientiȩ geiuttix arciũ
lib̾alium. et diuiciarum omĩum copia: p̃ur
bib cunctis emicuit. Hlȩc sica ẽ in attica elladis
ꝓuinicia qua cicrop s ec iuenander reges gene¬
rosi splenduerunt. uͥ apollo et ipocrãtes acaris¬
cotiles ceceriq inuencores et ꝓpagatores cocius
p ericiȩ st̃ exorti: ec incoto orbe suis p̃sentia &
cempgrib urĩs memoria fulgent. In hac sum¬
mope urbe cemporib cycropis et menandrs
regumq succedentiũ. cultꝰ simulacbroꝵ et statu¬
arum adoratio. idoloꝵq suꝑ sticiosa teligio:
pͥio ẽ. reꝑta: et sanctionib ꝓpalata. Hȩc quoq
inprouectu sue. minerua sactata: et ipsius
denomine nom̃ aptatũ. hȩc pͥma cunictarum
urbium leges condidit. et aliis uira uł cradidit.
nata signat᷑. Pruna regioẽ. quȩ egeũ mate res¬
picit. inqua situs mons extat suꝑ cuunens urbi:
ubi saturni et priapi aureȩ statuȩ uariarũ illu.¬

Expanded text:
nutrix, philosophorum et sapientium genitrix, artium liberalium et divitiarum omnium copia prae urbibus cunctis emicuit. Haec sita est in Attica Helladis provincia, qua Cecrops et Menander, reges generosi, splenduerunt: ubi Apollo et Hippocras ac Aristoteles, caeterique inventores et propagatores totius peritiae sunt exorti, et in toto orbe suis praesentia, et temporibus nostris memoria fulgent. In hac summopere urbe temporibus Cecropis et Menandri, regumque succedentium cultus simulacrorum et statuarum adoratio, idolorumque superstitiosa religio primo est reperta, et sanctionibus propalata. Haec quoque in provectu sui est Minervae sacrata, et ipsi ejus de nomine nomen aptatum. Haec prima cunctarum urbium leges condidit, et aliis jura vel tradidit,nata signatur: Prima regio est, quae Aegeum mare respicit, in qua situs mons exstat supereminens urbi, ubi Saturni et Priapi aureae statuae variarum illu
Abbreviated transcription (Latin):
imici iacula ꝓbationẽ fidelium tuoꝵ p̾stistis
cẽ. et ñ uulnera: s int̾ cetera carisinatũ donata.
lc̃ tuis testib cribuisti. ꝓlabore metcedem: ut nul
imino ꝑpecuum illises largitꝰ criũpbum: ut ec.¬
cłic cuȩ semꝑ sunit in exemplum. Dequoꝵ scol¬
legio beatꝰ paulus apłs quẽ cȩlo p̃sidens hu¬
tr̃anitas et benignitas saluatoris nr̃i dĩ con¬
Peileus saulũ strauit. ac paulum statuit. eou:
merito ac iumeio sociauit. replens ꝓp̃i euanglit
uõsolũ abierosolimis usq milliticũ uerũ tusq
ꝓagrans suꝑiores et ciuitates uiciuas. tempore
quo pͥceps claudius agebat inscepttis. deuu dis
inconfiuo tariȩ prospiciens lacedemonie c̃us¬
tios. posita media int̃ achaiam et macedoria uut.
qua nichil habuit grecia clatius. Sicu cetratnti
emitiesitib et fiequentib collib montuosa.: aulis
sctiptoꝵ facundia. pactia uiscera et masua dobas
appellata lonici maris faucib bica lassi crore sa¬

Expanded text:
acula probationem fidelium tuorum praestitisti esse, et non vulnera: sed inter caetera charismatum munera, talem tuis testibus tribuisti pro labore mercedem, ut nullimo perpetuum illis es largitus triumphum, ut Ecclesiae tuae semper sint in exemplum. De quorum collegio beatus Paulus apostolus, quem coelo praesidens humanitas et benignitas Salvatoris nostri Dei, compellans Saulum stravit, ac Paulum statuit, eorumque merito ac numero sociavit, replens Christi Evangelio, non solum ab Hierosolymis usque in Illyricum, verum peragrans superiores et vicinas civitates, tempore quo princeps Claudius agebat in sceptris devenit Ain confinio Thraciae prospiciens Lacedaemoniae terminos, posita media inter Achaiam et Macedoniam jacet, qua nihil habuit Graecia clarius situ terrarum, eminentibus et frequentibus collibus montuosa, antiqua scriptorum facundia, paterna viscera et materna ubera appellata: Ionici maris faucibus, bithalassi more, in
Abbreviated transcription (Latin):
lib̃ ilico et nicħ hesitans ingressus agebat.
ost ħ paucis
dieb interpositis. mandatur ad curiã
tre anselinus.regem mare tͣnsiturum sua
benedictiõe ꝓsecuturus. Q tͣnsitus dum
uento obstante differtur: anselmꝰ oportu¬
num tempꝰ se nactum existimans. regem
ꝓ eccłiatũ q̃ de die m diem destruebant᷑.
releuatiõe. ꝓ xp̃iane legis quȩ in multis
qui momni ordine hominum cotidie
nimis corrumpebantor correptione: ce¬
ꝑit interpellare. Quiȩ omnia ip̃e mag¬
na cum indignatiõe scscipiens. nec se
causa. illius quicquam de omniby actu¬
rum ẽẽ ꝓtestans: hominem discedere:
nec se tͣnffretaturum dictius ib expectare

Expanded text:
liber illico et nihil haesitans ingressus agebat. 6. Post haec, paucis diebus interpositis, mandatur ad curiam ire Anselmus, regem mare transiturum sua benedictione prosecuturus. Qui transitus dum vento obstante differtur, Anselmus opportunum se tempus nactum existimans, regem pro ecclesiarum quae de die in diem destruebantur relevatione, pro Christianae legis quae in multis  omni ordine hominum quotidie nimis corrumpebantur, correctione coepit interpellare, quae omnia cum magna indignatione suscipiens, nec se causa illius quidquam de omnibus acturum fore protestans hominem discedere, nec se transfretaturum diutius ibi exspectare
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩ in ingressu cruicacis illuminauit: et
in domo puerũ cecũ uno oculo.
utilauit rutile ibernardi p̃sentia
lur ce lestis: cuius benedictio claudis
duab gressũ: uisũ reddidit cecis eque
duob. neadẽ eccłia mulier clauda quȩ
genib et scabellulis ferebat᷑ erecta ẽ: pͥusqͣ
ꝑuenisset ad hominẽ dei
esidebat aliquando frankeneuor

Expanded text:
Domini in ingressu civitatis illuminavit; et Domini in ingressu civitatis illuminavit; et in domo, puerum caecum uno oculo. Rutilavit Rutilae in Bernardi praesentia lux coelestis, cujus benedictio claudis duabus gressum, visum reddidit caecis aeque duobus. In eadem ecclesia, mulier clauda, quae genibus et scabellulis ferebatur, erecta est, priusquam perveniret ad Hominem Dei. 56. Residebat aliquando Frankenvo
Abbreviated transcription (Latin):
ũ. uidens aut̃ popls qui claudã eã prius
nouerat eam exelaiauit in laude di:tollentes¬
q scabellula ad altare ꝓtinus deculerunt:
utsisterent ea dño et bernardo seruo eius
bidem sane ad cactũ eitis incilier de eoꝗ̾
uico clauda ab annis .uii: et pucltula con¬
trada cuiꝰ obstupuerant neru femoris u¬
tiusq ut extendere genua aut erecta stare
ñ posset: desideratũ gressũ corã om̃ib rece¬
pert̃. Oblaci sunc ei uirquoq cecus. et mu¬
lier ceca: et confestim edito signaculo crucis
abutroq repulit tenebras: et ucriq lucẽ re¬
sticuit. S force hec nr̃a descripcio. licet stu¬
diosis breuior. obliuiosis ꝓlixior uideatur:
eo ipsis itaq ꝓuidentes instar ꝓuerbii quȩ
dicta sunt perstringamus.
esultabat canoris uocib eccłia cre¬
uerensis. ad bernardi cactũ ambu¬
lante claudo: audience surda: ceco
uidente. Duas quoq sorores cecas. idẽ uir

Expanded text:
um. Videns autem populus, qui claudam prius um. Videns autem populus, qui claudam prius noverat eam, exclamavit in laude Dei; tollentesque scabellula ad altare protinus detulerunt, ut sisterent eam 1191 Domino, et Bernardo servo ejus. Ibidem sane ad tactum ejus mulier de eodem vico clauda ab annis septem, et puellula contracta, cujus obstupuerant nervi femoris utriusque, ut extendere genua, aut erecta stare non posset, desideratum gressum coram omnibus receperunt. Oblati sunt ei vir quoque caecus et mulier caeca, et confestim edito signaculo crucis ab utroque repulit tenebras, et utrisque lucem restituit. Sed forte haec nostra descriptio, licet studiosis brevior, obliviosis prolixior videatur. Et ipsis itaque providentes, instar proverbii, quae dicta sunt, perstringamus. Resultabat canoris vocibus ecclesia Treverensis ad Bernardi tactum ambulante claudo, audiente surda, caeco vidente. Duas quoque sorores caecas idem Vir
Abbreviated transcription (Latin):
ñnulla scibrunxi. uiderat pat̃ sc̃s insom¬
nis qđ nob̾ secretiꝰ intimauit: mulierem claudã
in ȩccłia querentẽse:cũ nec ab ea nec appło
cognoscerecur. Glabatur aut̃ quod ignotꝰ
eẽt. et accedens clanculo signabat eã et ꝑ¬
tͣnsibat: subitoq admirans illa erigeba¬
tur. huiꝰ aut̃ uisionis effectus: apparure
manifestus.Si quid̃ dũ in eccła illa missa¬
rũ sollemnia celebraret ti beatus alla ta
ẽ contracta mulier. quȩ adieb multis ꝑ ter¬
rã repenserigi penitus ñ ualebat: sgenib et
scabelluł quȩ gestabat manib. uccumq ꝙͣ¬
diebatur Guntnnus de sirca qdđ suꝑ moseliã
sicum ẽ castrũ. a p̃dicto monasterio pati¬
lulũ distans: mulierem illã in eccłia fece¬
rat deportari. Mecdum adbeati patrisma¬
nũ accesserat: et eccea ccessit ad eã sp̃s eius
occulte sic̾ut p̃uiderat: subitoq curata exili¬
it et abulabat: Laulans et magnificans de¬

Expanded text:
nonnulla subjunxi. Viderat Pater sanctus in somnonnulla subjunxi. Viderat Pater sanctus in somnis, quod nobis secretius intimavit mulierem claudam in ecclesia quaerentem se, cum nec ab ea, nec a populo cognosceretur. Gloriabatur autem quod ignotus esset, et accedens clanculo signabat eam, et pertransibat: subitoque admirans illa erigebatur. Hujus autem visionis effectus apparuit manifestus. Siquidem dum in ecclesia illa Missarum solemnia celebraret Vir beatus, allata est contracta mulier, quae a diebus multis per terram repens erigi penitus non valebat, sed genibus et scabellulis, quae gestabat manibus, utcunque gradiebatur. Guntrannus de Sirco, quod super Mosellam situm est castrum, a praedicto monasterio paululum distans, mulierem illam in ecclesia fecerat deportari. Necdum ad beati Patris manum accesserat, et ecce accessit ad eam spiritus ejus occulte, sicut praeviderat, subitoque curvata exsiliit, et ambulabat laudans et magnificans De
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersus. Et ecce offerebant cipu¬
ellulas sorores duas ex eadem citntate:at¬
itrã quinq alterã quacuor annis misera¬
bili cccitatis incõmodo laborantes. uuͦ sig¬
nauit eas uir sc̃s ambȩ illuminate sunt:
et in eccłia beati petri dedudȩ uͥ eadẽ hora
missarũ sollem macelebratit. Illic eas uidit
clerus et popls: illic ꝓbauimus diligent̃
miraculi u̾itatẽ. Confũmato deinde sacri¬
ficio. uir dñi iurta altare resedit: ut suꝑ
egros manus ĩponeret. ec bene haberent.
Ptmnus auẽ claudus oblatus ẽst. e aubula¬
uit: oblatus ẽ cecus. et uidit: oblata est
mulier surda. eo audiuit. Et hec quidẽ i
somnis admonitã se eẽ dicebat utfestina¬
ret ad eum: cuiꝰ benedictione recepcura
eẽt auditũ. Non dubico quin ec aliamul¬
ta diligens inueniat inuestigator: s hecad
memoriam arbitror posse sufficere. Adhue
tam̃ in domo archiepĩ puerũ cecũ oculo
uno. corã nobis illuminatũ: certissime re¬
uitatẽ: ex his quoq que rucile facta sunc

Expanded text:
universus; et ecce offerebant ei puellulas sorores duas ex eadem civitate, alteram quinque, alteram quatuor annis miserabili caecitatis incommodo laborantes: ubi vero signavit eas Vir sanctus, ambae illuminatae sunt; et in ecclesiam beati Petri deductae, ubi eadem hora Missarum solemnia celebravit. Illic eas vidit clerus et populus: illic probavimus diligenter miraculi veritatem. Consummato demum sacrificio, Vir Domini juxta altare resedit, ut super aegros manus imponeret et bene haberent. Protinus autem claudus oblatus est, et ambulavit: oblatus est caecus, et vidit: oblata est mulier surda, et audivit. Et haec quidem in somnis admonitam se esse dicebat, ut festinaret ad eum, cujus benedictione receptura esset auditum. Non dubito quin et alia multa diligens inveniat investigator: sed haec ad memoriam arbitror posse sufficere. Adhuc tamen in domo archiepiscopi puerum caecum uno oculo coram nobis illuminatum certissime revitatem, ex his quoque quae Rutilae facta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cenobium ipit̃ dña abbas herlumꝰ
nomine: uir grandetius et magna ꝓbitate conᷤ¬
picuus. Qͥ pͥmus ip̃ius i aci abbas: monastĩ¬
um ipsum a fundam̃tis de suo patͥmonio fe¬
cerat. Sepedictus autem lanfrancuᷤ. gͣdum
pͥoris obtinebat. Anselmus uͦ nouus mona¬
cus fc̃s. studiose uitam aliorum religiosiu
uiuentium emulabatur: immo ip̃e religio¬
ni sic ꝑoĩa seruiebat: ut quisquis religiose
in tota ip̃a congregatiõe uiuere uolebat in
eius uita satis inueniret quod imitaretur.
Et ita ꝑtͥenniũ de die in diem semꝑ in meliꝰ
ꝓficiens: magnus. et honorandus habe

Expanded text:
um ipsum dominus abbas Herluinus nomine, vir grandaevus, et magna probitate conspicuus, qui primus ipsius loci abbas monasterium ipsum a fundamentis de suo patrimonio fecerat. Saepe dictus autem Lanfrancus gradum prioris obtinebat. Anselmus vero novus monachus factus, studiose vitam aliorum religiosius viventium aemulabatur. Imo ipse sic religioni per omnia serviebat, ut quisquis religiose in tota ipsa congregatione vivere volebat, in ejus vita satis inveniret quod imitaretur, et ita per triennium de die in diem semper in melius proficiens, magnus et honorandus habe
Abbreviated transcription (Latin):
expensi: tandem i hoc quẽ dixi fine con¬
clusi sunt. Tunc anselmus in suo ꝓposito
constans: ꝑ internuntium conductum a
rege postulat: quotutus a regno decedat.
Qd multis damnosum fore dinoscenteᷤᷤ.¬

Expanded text:
expensi sunt, et tandem in hoc quem dixi fine conexpensi sunt, et tandem in hoc quem dixi fine conclusi sunt. 25. Tunc Anselmus, in suo proposito constans, per internuntios conductum a rege postulat, quo tutus regno decedat. Quod principes multis damnosum fore dignoscente
Abbreviated transcription (Latin):
sunt cesaris cesan. et quȩ sunt dei deo.ali¬
isq: ñnullis quȩ rõ nulla refellere poterat.
penitus infrenasset: illi econtra quid dice¬
rent ñ habentes: eum in regẽ blasphe¬
mare. imo strepitci conclam auere: qñqͥ¬
dem ausus erat in regno eius nͥ eo conce¬
dente. quicquam uel deo asscribere. Igit᷑
ad unam regiȩ indignationis uocem.
tiam. uno impetu abnegant: eiq unita¬
tem fr̃nȩ societatis. pari uoto miserandi
ex parte urbam pp̃ p̃ciꝑet: illi se obeditu¬
ros negant. E p̃i itaq:omnes qui affue¬
rant rofensi solo excepto. aut uno.aut alio.
mͦ: debitam subiectionem et obedientiam
abnegant. R ex ediam ip̃e cunctam ei con¬
fidentiam & securitatem in suis omnib
adimit: nec se illum ꝓ archiep̃o uel paͬ¬
tre amplius habiturum itrat: nͥ ip̃e uica¬
rio beat petͥ.se ulterius obediturum sta¬
tim deneget. Tres dies in isto negotio cla¬
morib manselmum et contumeliis gͣcudi

Expanded text:
sunt Caesaris Caesari, et quae sunt Dei Deo , alisunt Caesaris Caesari, et quae sunt Dei Deo , aliisque nonnullis, quae ratio nulla refellere poterat, penitus infrenasset; illi econtra quid dicerent non habentes, eum in regem blasphemare uno strepitu conclamavere, quandoquidem ausus erat in regno ejus, nisi eo concedente, quidquam vel Deo ascribere. 24. Igitur ad unam regiae indignationis vocem, tiam uno impetu abnegant, eique unitatem fraternae societatis pari voto miserandi ex parte Urbani papae praeciperet, illi se obedituros negant. Episcopi itaque omnes qui adfuerant, Rofensi solo excepto, aut uno aut alio modo debitam illi subjectionem et obedientiam abnegant. Rex etiam ipse cunctam ei confidentiam et securitatem in suis omnibus adimit, nec se illum pro archiepiscopo vel patre amplius habiturum jurat, nisi ipse vicario beati Petri se ulterius obediturum statim deneget. Tres dies in isto negotio clamoribus in Anselmum et contumeliis gravidi
Abbreviated transcription (Latin):
Iegem de transinare reg̃ssum anselmꝰ
adiit: et ut sͥ romam ad papam
urbansi ꝓstola sui archiep̃atus eundili¬
centiam daret. humiliter peciit. At ille
ad nom̃ urbani turbat᷑. dixt se illum
ꝓ papa ñ tenere. nec suȩ consuetudinis
ẽẽ. ut absq sua electiõe. alicui liceret. in
regno suo papam nominare.Hinc gͥ
liud tempus discutienda dilata ẽ. Iube¬
tur gͦ ut totius angliȩ ep̃i. abbates et pͥn¬
cipes ad discus sionem discidii huiꝰ apud
castrum qͦd rochingebam dr̃: una conueni
sa in medium ducitur: et anselmus di¬
u̾sis querelis hinc inde concutitur. Siqͥde
multi. s maxime ep̃i regiȩ dignitatiᷤᷤ faue
uoluntati uolentes: sp̃to equitatis iudicio.
id ꝓbare nitebantur: quod anselmus sal¬
ua fide quam regi debebat. nullatenus
posset ipsius in regno. urbanum sedis a¬
płicȩ p̃sulem ꝓ papa tenere. Quibus cũ
plura quȩ rõ tulerat obiecta fuissent: et
anselmus eos exu̾bis domini. reddite quȩ

Expanded text:
em de trans mare regressum Anselmus adiit, et ut sibi Romam ad papam Urbanum pro stola sui archiepiscopatus eundi licentiam daret, humiliter petiit. At ille ad nomen Urbani turbatus dixit se illum pro papa non tenere, nec suae consuetudinis esse, ut absque sua electione alicui liceret in regno suo papam nominare. Hinc iged in aliud tempus discutienda est dilata. Jubetur ergo ut totius Angliae episcopi, abbates et principes, ad discussionem dissidii hujus apud castrum, quod Rochingeham dicitur, una veniasa in medium ducitur, et Anselmus diversis querelis hinc inde concutitur. Siquidem multi, et maxime episcopi regiae voluntati favere volentes, spreto aequitatis judicio id probare nitebantur, quod Anselmus salva fide quam regi debebat, nullatenus posset in regno ipsius Urbanum sedis apostolicae praesulem pro papa tenere. Quibus cum plura quae ratio tulerat objecta fuissent, et Anselmus eos ex verbis Domini: Reddite quae
Abbreviated transcription (Latin):
Epondet gͥ rex se reb eius usq ad p̃fixũ
tempꝰ indutrarum plenam pacem et tͣn¬
quillitatẽ indulturum: & tunc uoluntati
illius ꝓ sua religione. multum in negotio
qd emerserat condescensurum.Uerum om¬
nino in contͣria lapsꝰ ẽ: et anselinus dom¬
no baldumo extra regnum ãeptilso.ho¬
minibq suis captis. derrisq tiastatis. in¬
anselmo a roma cantuariam detuilit.
ꝓ papa suscepit: et pͥncipum suorum
consilio actus. inamiciciam suam uirũ
recepit.
erum pꝰ aliquantum tempus. idẽ

Expanded text:
Spondet igitur rex se rebus ejus usque ad praefixum tempus induciarum plenam pacem et tranquillitatem indulturum, et tunc voluntati illius pro sua religione multum in negotio quod emerserat condescensurum. Verum omnino in contraria lapsus est, et Anselmus, Domino Balduino extra regnum depulso, hominibusque suis captis et exsAnselmo Roma Cantuariam detulit, pro papa suscepit, et principum suorum consilio actus, in amicitiam suam virum suscepit. Verum post aliquantum tempus ide
Abbreviated transcription (Latin):
tem sponte sustmuisse u̾ãcit̃ p̃dicatur.
et ueneratur a tota di eccł̃ia: ñ quia xp̃m
negare. s quia uitatem tacere noluit. oc¬
cisus ẽ Et quid distat inter mori ꝓ iu¬
sticia. et mori ꝓ uitate: Amplius. Cũ
testante sacro eloquio ut ur̃a pat̃nitas

Expanded text:
tem sponte sustinuisse veraciter praedicatur. tem sponte sustinuisse veraciter praedicatur. et creditur a tota Dei Ecclesia, non quia Christum negare, sed quia veritatem tacere noluit, occisus est. Et quid distat inter mori pro justitia et mori pro veritate? Amplius: cum testante sacro eloquio, ut vestra paternitas
Abbreviated transcription (Latin):
et crudeli ẽ examinatione occisus. S an¬
selmus tit uir prudens uiro prtident iux¬
ta int̃rogationem sͥ ꝓpositam. simplicit᷑
ita respondit dicens. Palam ẽ quod ille
quine leue quidem contra dm̃ peccatum
admittat. mori ñ dubitat. multo maxi¬
me mori ñ dubitaret. pͥusquam aliqͦ gra¬
in ꝑeccato deum exacerbaret. Et reuera
grauius peccatum udetur ẽẽ xp̃m nega¬
re: quam quẽ mlibet t̃renum dominum
ꝓ redemptiõẽ uitȩ suȩ. homines suos ꝑ
ablationem pecuniȩ illorum ad modicũ
grauare. S quod min̾est: elfegus noluit
uesan:a manus eum ad hoc mordem in¬
tentando constringẽt. Ande datur intel¬
ligi miram pectus eius iustitiam possedis¬
se: quando uitam suam maluit dare. ꝙͣ.
sp̃ta cantate ꝓximos suos scandalitare.
Quamobrem longe fuit ab eo illud ue:
qd̃ dominus minatur e ꝑquem scanda¬
lum uenit. N ec immento ut reor inter
mr̃es cõputatur: qui ꝓtanta itstitia mor¬

Expanded text:
et crudeli exanimatione est occisus. 44. Sed Anet crudeli exanimatione est occisus. 44. Sed Anselmus, ut vir prudens, viro prudenti juxta interrogationem sibi propositam simpliciter ita respondit, dicens: « Palam est quod is, qui ne leve quidem contra Deum peccatum admittat, mori non dubitat; multo maxime mori non dubitaret, priusquam aliquo gravi peccato Deum exacerbaret. Et revera gravius peccatum videtur esse Christum negare, quam quemlibet terrenum Dominum pro redemptione vitae suae homines suos per ablationem pecuniae illorum ad modicum gravare. Sed hoc quod minus est, Elfegus noluit vesana manus eum ad hoc mortem intentando constringeret. Unde datur intelligi miram pectus ejus justitiam possedisse, quando vitam suam maluit dare, quam, spreta charitate, proximos suos scandalizare. Quamobrem longe fuit ab eo illud vae, quod Dominus minatur ei per quem scandalum venit . Nec immerito, ut reor, inter martyres computatur, qui pro tanta justitia mor
Abbreviated transcription (Latin):
mr̃es nuerant: licet eum ñ ꝓconfessioe
luit: occisum ñ negent.
am cumillum ut uerb̃ utar angłoꝵ
emuli eius et mimici di pagani cepis¬
sent. et tn ꝓ reuerentia illius e potestatem
se redim̃di concessissent: immensam ꝓħ
ab eo pecuniam expetitierunt. Q tam qr
nullo poterat pacto habere. nͥ homines
suos eorum pecunia spoliaret: & ñnulloᷤ
sorsitan inuisȩ mendacitati subiugaret:
elegit uitam ꝑdere. quam eam tali mͦ cu¬
stodire. Qͥ d hinc gͥ tua frat̃nitas sentiat:
audire desidero. Et quidem ille sicut
nouus angliȩ ciuis: hec summatim ꝑ¬
stringens anselmo ꝓposuit. Attn causã
necis beati elfegi hy storialiter intuentes:
uidemts ñ illam solam s aliam fuisse ista
antiquiorem. D eniq: ñ ideo tantum qr
se pecuma redimere nolunit: s etiam qr
paganis ꝑsecutorib suis ciuitatem cantuari
ciuesq innocuos atroci morte necantibꝰ
delitate conueitere nisusẽ: ab eis captus.

Expanded text:
martyres numerant; licet eum non pro confessione martyres numerant; licet eum non pro confessione voluit, occisum non negent. Nam cum illum, ut verbis utar Anglorum, aemuli ejus et inimici Dei pagani cepissent; et tamen pro reverentia illius ei potestatem se redimendi concessissent, immensam pro hoc ab eo pecuniam expetiverunt. Quam quia nullo pacto poterat habere, nisi homines suos eorum pecunia spoliaret et nonnullos forsitan invisae mendicitati subjugaret; elegit vitam perdere, quam eam tali modo custodire. Quid hinc igitur tua fraternitas sentiat, audire desidero. » Et quidem ille, sicuti novus Angliae civis, haec summatim perstringens Anselmo proposuit. Attamen causam necis beati Elfegi historialiter intuentes videmus non illam solam, sed aliam fuisse ista antiquiorem. Denique non ideo tantum quia se pecunia redimere noluit, sed etiam quia paganis persecutoribus suis civitatem Cantuariacivesque innocuos atroci morte necantibusdelitate convertere nisus, est ab eis captus,