comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
predictum: cuii predicendo om̃s
ille paginȩ iugilant: si eaᷤ ꝑseru¬
tari pietate quam exagitare leuitate
mallecis. Quis alius in abraham exiit de
terra fua & decognatione sua. ut apud
exteros ditęretur & locupletaretur:nisi
qui relicta terra. & cognatione iudõrũ.
unde scđm carnem natus ẽ apud gentes
ita prepollet. & preualet ut iuidemus:
Quis alius inysaac lignum portaret
ad uictumam: nisi qui crucem sibi ad
passionem ipse portauit: quis alius ari¬
es immolandus in uepre cornibus ad¬
herebat: nisi qui cnicis patibulo prono¬
bis offerendꝰ affigebatur: : quis alius
in angło cum iacob luctatus. cum sibi
preualentẽ quasi fortiorẽ infirmior
uictusq uictorem partim benedicit.
partim latitudinẽ femoris eius claudã
reddit: nisi qui preualere aduersũ se
passus popłm isrł quosdam qui credi¬
derunt benedixit in eis̃ latitado autẽ
femoris ia cob in multitudineꝰ earnalis
popłi claudieauit: Quis alius lapis
positus ad eaput iacob. ut nominatim

Expanded text:
praedictum, cui praedicendo omnes illae paginae uigilant, si eas perscrutari pietate quam exagitare leuitate malletis. quis alius in Abraham exit de terra sua et de cognatione sua. ut apud exteros ditetur et locupletetur, nisi qui relicta terra et cognatione Iudaeorum, unde secundum carnem natus est, apud gentes ita praepollet et praeualet, ut uidemus? quis alius in Isaac lignum sibi portabat ad uictimam, nisi qui crucem sibi ad passionem ipse portauit? quis alius aries inmolandus in uepre cornibus adhaerebat, nisi qui crucis patibulo pro nobis offerendus adfigebatur?. Quis alius in angelo cum Iacob luctatus, cum sibi praeualentem quasi fortiorem infirmior uictusque uictorem partim benedicit, partim latitudinem femoris eius claudam reddit, nisi qui praeualere aduersus se passus populum Israhel quosdam. qui crediderunt, benedixit in eis? latitudo autem femoris Iacob in multitudine carnalis populi claudicauit. quis alius lapis positus ad caput Iacob, ut nominatim
Abbreviated transcription (Latin):
tius premitur. Lege minãte atq dampnãte:
peccatum eium inquit ut appareat pecca¬
tum. ꝑ bonumin oꝑatum ẽ mortem bea¬
tue aut̃ homo ẽ. cũ hoc mandatũ scm̃
& uistum & bonũ ẽ etiam opꝰ eius. s. ꝑ gra¬
tiam dei. cxxiĩii. Blãphemiã insꝑũ seo que¬

Expanded text:
tius premitur, lege minante atque damnante. tius premitur, lege minante atque damnante. Peccatum enim, inquit, ut appareat peccatum: per bonum mihi operatum est mortem. Beatus autem homo est, cum hoc mandatum sanctum et justum, et bonum est etiam opus ejus, sed per gratiam Dei. C
Abbreviated transcription (Latin):
cum potius reum lex fecit. Insecundis autẽ
tabulis homo ꝑ adiutorium di tabulas fa¬
cit. atq conscribit: quia noui testam̃ti ca¬
ritas legem facit. Unde dicit dominꝰ. Non
ueni legem solucre:s. implere. Dicit autem
apłs: plenitudo legis caritas: & fides q̃ ꝑ dilec¬
tionem oꝑat᷑. factum ẽ itaq hõi in nouo testa¬
mento quod inueteri difficile fuit: Haben¬
ti fidem que ꝑdilectionẽ oꝑat᷑ :Atq illodi¬
gitodi. hoc ẽ sp̃cdi intus eã in corde scribẽ¬
te: non foris in lapide: unde dicit apłs. N
intabulis lapideis .s. intabulis cordis car¬
nalibus. Qm̃ caritas di. qua ueraciter im¬
data ẽ lex. ubi significatur uetus testam̃tũ
quodest opus tantũmͦ dĩ. & conscriptio
digiti di: quod apłs dicit. Itaq lex qͥdem¬
scã. & mandatum scm̃. & iustum & bonũ:
lex gͦ scã & bona dĩ opusẽ: ubi homo ni¬
chil agit. quia non obtemꝑat: s. reatu po¬

Expanded text:
eum potius reum Lex fecit. In secundis autem eum potius reum Lex fecit. In secundis autem tabulis homo per adjutorium Dei tabulas facit, atque conscribit; quia Novi Testamenti charitas Legem facit. Unde dicit Dominus, Non veni Legem solvere, sed implere : dicit autem Apostolus, Plenitudo Legis charitas ; et, Fides quae per dilectionem operatur. factum est itaque homini in nouo testamento quod in uetere difficile fuit, habenti fidem, quae per dilectionem operatur, atque illo digito dei, hoc est spiritu dei, intus ea in corde scribente, non foris in lapide. unde dicit apostolus: non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus; quoniam caritas dei, qua ueraciter imdata est lex — ubi significatur uetus testamentum, quod est opus tantummodo dei et conscriptio digiti dei — quod apostolus dicit: itaque lex sancta et mandatum sanctum et iustum et bonum. lex ergo sancta et bona dhil agit, quia non obtemperat, sed reatu po
Abbreviated transcription (Latin):
tio legis. nouũ testam̃tum significat. Nlud
autem uetus significabat. unde confractũ
&e ab olitum est: Maxime qm̃ cũ scdo lex
datur. nullo terrore datur: sicut uia uitan¬
to strepit ignium. nubium. & tubariun.
Unde tremefactus populus dixit. Non lo¬
quatur ds̃ ad nos: nemoriamur. Unde sig¬
nificat timor esse. inuetere testa mento. in
nouo dilectio. Quomodo igitur hec soluitur
questio: quare ille opus dĩ. iste opus hominis.
& ille conscripte digito cłi. iste scripte abho¬
mine: Anforte icło magis in illis priorib uetꝰ
significatumẽ testam̃tũ: quia ds ibi p̃cepit
s homo ñ fecit. Lex enim positaẽ inueteri
testam̃to. que conuinceret transgressore.
quȩ subintrauit ut habundaret delictum. Non
cnum implebatur timore: que ñ implet᷑ niss
caritate: & idõ dicitur opus dĩ. quia ds legẽ
constituit: ds conscripsit: nullum opris ho¬
minis: quia homo do non obtemꝑauit: et

Expanded text:
tio legis nonum testamentum significat; illud tio legis nonum testamentum significat; illud autem uetus signiet abolitum est: maxime quoniam cum secundo Lex datur, nullo terrore datur, sicut illa in tanto strepitu ignium, nubium et tubarum; unde tremefactus populus dixit, Non loquatur Deus ad nos, ne moriamur : unde significatur timor esse in Vetere Testamento, in Novo dilectio. Quomodo igitur haec solvitur quaestio, quare illae opus Dei, istae opus hominis; et illae conscriptae digito Dei, istae scriptae ab homine? An forte ideo magis in illis prioribus Vetus significatum est Testamentum, quia Deus ibi praecepit, sed homo non fecit? Lex enim posita est in Vetere Testamento, quae convinceret transgressores, quae subintravit ut abundaret delictum . Non enim implebatur timore, quae non impletur nisi charitate. Et ideo dicitur opus Dei, quia Deus Legem constituit, Deus conscripsit: nullum opus hominis, quia homo Deo non obtemperavit, et
Abbreviated transcription (Latin):
modo ille tabule quas erat moyses dõ ut
q presciente fracturus. non hominis opus
dieantur esse. nec abhomine scripte: sed
scriptura dĩ. digito dĩ. Posteriores uero ta¬
bule tandiu mansure. & intab̃naculo. ac tẽ¬
plodi future. iubente quidẽ dõ. tam̃ ab ho¬
mine excise sunt: ab homine scripte. Anfor¬
te inulis prioribus grã di signifi cabatur.
Non hominis opus. quagratia indignifa¬
cti sunt. reuertentes corde inegyptũ. & faci¬
endo idolũ. unde illo beneficio priuati st̃
& ꝓpt̾ ea moyses tabulas fregit: Istis uero ta¬
bulis posterioribus significati sunt: quide
sius oꝑib głant᷑. Unde dicit apłs. Ignorã¬
tes dĩ iustitiam. & suã uolentes constituere.
Iustitie dĩ non sunt subiecti: & idõ tabule hu¬
mano oꝑe exculpte. & humano oꝑe scͥpte
date sunt. Quecum ipsis manerent. ad cõ
significandos. de suis oꝑib głaturos. Non
dedigito di. hoc ẽ de sꝑũ di. Certe gͦ reppeti¬

Expanded text:
omodo illae tabulae, quae erat Moses utique omodo illae tabulae, quae erat Moses utique deo praesciente fracturus, non hominis opus dicantur esse nec ab homine scriptae, sed scriptura dei, digito dei; posteriores uero tabulae tamdiu mansurae et in tabernaculo ac templo dei futurae iubente quidem deo, tamen ab homine excisae sint, ab homine scriptae. an forte in illis prioribus gratia dei significabatur, non hominis opus, qua gratia indigni facti sunt reuertentes corde in Aegyptum et faciendo idolum; unde illo beneficio priuati sunt, et propterea Moses tabulas fregit? istis uero tabulis posterioribus significati sunt qui de unde dicit apostolus: ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti ideo tabulae humano opere sculptae et humano opere scriptae datae sunt, quae cum ipsis manerent, ad eos significandos de suis operibus gloriaturos, non de digito dei, hoc est de spiritu dei? Certe ergo repeti
Abbreviated transcription (Latin):
coꝑscriptȩ. ex eodẽ libro questionumexodi
It s cripsit intabulis uerba testam̃ti:
decem uerba. De moyse dictumẽ
qđ ipse scripserit. cui etiam dõ
pauloante dixerat. scribe tibi uerba hec. Cui
uero primim legem accepit. cuiꝰ tabulas
abiecit. Et fregit. nec ipse excidisse dictꝰ ᷤ
tabulas lapideas. & modo dictum est. S¬
cide tͥ duas tabulas lapidassȩ. Necei dictũ ẽ.
ut scriberet: sicut eimͦ dicitur. Nec eas ipse
scripsisse narratur: sicut mͦ narrat scͥptura
& dicit. Scripsit intabulis uerba testam̃ti:
decem uerba. S tunc dictum ẽ. & dedit mo¬
ysi statim ut cessauut loqui eum inmonte
syna duas tabulas testamenti: tabulas la¬
pideas scriptas digito dĩ: deinde pauloptꝰ.
& conuersus inquit moyses descendit de
monte. & due tabule testimonii inmanu
euis: tabule lapidee scripte exutraq parte
earum. hinc atq hinc erant scripte: & ta¬
bule opus dĩ erant. & scͥpt᷑a scͥptura di sculp¬
ta intabulis. Pinde magna orit questio. qͦ¬

Expanded text:
CONSCRIPTAE. EX EODEM LIBRO QVAESTIONVM EXODI.. Et scripsit in tabulas uerba testamenti, decem uerba. de Mose dictum est, quod ipse scripserit, cui etiam deus paulo ante dixerat: scribe tibi uerba haec. cum uero primum legem accepit, cuius tabulas abiecit et fregit, nec ipse excidisse dictus est tabulas lapideas et modo dictum est: excide tibi duas tabulas lapideas; nec ei dictum est, ut scriberet, sicut ei modo dicitur; nec eas ipse scripsisse narratur, sicut modo narrat scriptura et dicit: scripsit in tabulis uerba testamenti, decem uerba. sed tunc dictum est: et dedit Mosi, statim ut cessauit loqui ad eum in monte Sina, duas tabulas testimonii, tabulas lapideas scriptas digito dei. deinde paulo post: et conuersus, inquit, Moses descendit de monte, et duae tabulae testimonii in manibus eius, tabulae lapideae, scriptae ex utraque parte earum, hinc atque hinc erant scriptae, et tabulae opus dei erant, et scriptura scriptura dei et sculpta in tabulis. proinde magna oritur quaestio, qu
Abbreviated transcription (Latin):
quam ꝑnos missam:tanquã instet dies
domini. Nequis uos seducat ullomodo:
tus fuerit homo peccati. filius interitus
qui aduersatur & suꝑ excollitur supra
omne quod dieit᷑ ds. aut quod colitur:
ita uit intemplo di sedeat ostendens se
tanquam sit ds. Non retinetis in memo¬
ria quod adhuc cum essem apud uos
hec dicebam uob: & nunc quid detineat
scitis: ut reueletur in suotempore. Iam
enim misterium iniquitatis operatur.
tantum qui modo tenet teneat. donec de
medio fiat. Et tunc reuelabit᷑ iniquus
quem dominus iħc int̃ficiet spũ oris sui
et euacuabit illuminatione p̃sentiȩ sue:¬

Expanded text:
quam per nos, quasi instet dies domini, ne quis uos seducat ullo modo; tus fuerit homo peccati, filius interitus, qui aduersatur et superextollitur supra omne, quod dicitur deus aut quod colitur, ita ut in templo dei sedeat ostentans se, tamquam sit deus. non retinetis in memoria, quod adhuc, cum essem apud uos, haec dicebantur uobis? et nunc quid detineat scitis, ut reueletur in suo tempore. iam enim mysterium iniquitatis operatur. tmedio fiat; et tunc revelabitur iniquus, quem Dominus Jesus interficiet spiritu oris sui , et evacuabit in illuminatione praesentiae su
Abbreviated transcription (Latin):
tendebat. siue amitindo quo ꝑuenerat:
uertit᷑ indolorem. Qua ppt̃ sianima
quȩ uel sola. uel maxime dolet habet
tamen quandam ꝓsuo modo immorta¬
litatem suam. Honido mori poterunt
iia corpora quia dolebunt: postremosi
corpora faciunt ut animȩ doleant. cur eis
dolorem possunt. mortem uero inferre
non possunt: nisi quia ñ ẽ consequens
ut mortem faciat quod dolorem facit:
Cur gͦ in credibile ẽ. ita ignẽ illis corpori¬
bus dolorẽ posse inferre non mortẽ. sic̃
ipsa corpora dolere animas faciunt
quas tam̃ ñ idõ mori cogunt: Non est
igitur necessarium futurȩ mortis argu¬
mentum dolor. cxliiiii Ex eodẽ libro
de ciuitate dĩ. Quod in reb miris summa
credendi sit ratio ommpotentia

Expanded text:
tendebat sine amittendo quo peruenerat tendebat sine amittendo quo peruenerat uertitur in dolorem. quapropter si anima, quae uel sola uel maxime dolet, habet tamen quandam pro suo modo immortalitatem suam, non ideo mori poterunt illa corpora, quia dolebunt. postremo si corpora faciunt, ut animae doleant, cur eis dolorem possunt, mortem uero inferre non possunt, nisi quia non est consequens, ut mortem faciat quod dolorem facit? cur ergo incredibile est ita ignes illis corporibus dolorem posse inferre, non mortem, sicut ipsa corpora dolere animas faciunt, quae tamen non ideo mori cogunt ? non est igitur necessarium futurae mortis argumentum dolor. CXXXVI. EX EODEM LIBRO DE CIVITATE DEI XXI. QVOD IN BEBVS MIRIS SVMMA CREDENDI BATIO SIT OMNIPOTENTIA
Abbreviated transcription (Latin):
apud inferos quando dicebat: crutior
in hac flamma. Corpus aut̃ nec exanime
dolet: nec animatum sine anima dolet.
Sigͦ adolore argumentum recte sumeret᷑
admortem. ut ideo mors possit accidere
ri ad quam magis ꝑtinet & dolere. Cũ
uero illa quȩ magis dolere potest ñ pos¬
sit morĩ quid mom̃ti affert. cur illa cor¬
pora qm̃ futura sunt in dolorib ideo etiã
moritura esse credamus : Dixerunt qͥdẽ
platonici exterrenis corporibus moribũ¬
disq m̃bris ẽẽ. animȩ & metuere. & cu¬
pere & dolere atq gandere. Unde iurgłs.
hinc inquit. idẽ ex moribundis terreni
corporis menbris metuunt cupiuntq
dolent gaudentq s conui cimiis eos
in duo decimo huius operis libro. habe¬
re anim as sedm eos ab omĩ etiam cor¬
poris labe purgatas diram cupidita¬
tem. qua rursus incipiunt in corpora
uellere uerti. Ubi aũt pot̃ eẽ cupiditas:
profecto etiam dolor potest. Friistrata
quippe cupiditas siue ñ ꝑueniendo qͦ

Expanded text:
aput inferos, quando dicebat: Crucior aput inferos, quando dicebat: Crucior in hac flamma. Corpus autem nec exanime dolet nec animatum sine anima dolet. Si ergo a dolore argumentum recte sumeretur ad mortem, ut ideo mors possit accidere.ri, ad quam magis pertinet et dolere. Cum uero illa, quae magis dolere potest, non possit mori, quid momenti adfert quur illa corpora, quoniam futura sunt in doloribus, ideo etiam moritura esse credamus? Dixerunt quidem Platonici ex terrenis corporibus moribundisque membris esse animae et metuere et cupere et dolere adque gaudere; unde Vergilius: lHinc, inquit, id corporis membris — "metuunt cupiuntque, dolent gaudentque." sed conuicimus eos in duodecimo huius operis libro, habere animas. secundum ipsos ab omni etiam corporis labe purgatas diram cupiditatem, qua "rursus incipiunt in corpora uelle reuerti." ubi autem potest esse cupiditas, profecto etiam dolor potest. frustrata quippe cupiditas sine non perueniendo quo
Abbreviated transcription (Latin):
pore mauis sit. Ipse quippe animus
cuius presentia corpus uiuit & regitur.
& do lorem pati potest: & mori non pot̃.
Ecce inuenta res ẽ: que cum sensũ dolo¬
ris habeat immortalis ẽ. Hoc igit᷑ erit
tunc etiã incorporib dampnatorũ: qđ
nunc esse scimꝰ in animis omniũ. Si aut̃
consideremꝰ diligentuis: dolor qui dicit᷑
corporis magis ad animam ꝑtinet. A¬
nime ẽ enim dolere ñ corporis. etiam
quando ei dolendi causa existit acor¬
pore: cum ineo loco dolet ubi leditur
corpus. Sicut gͦ dicimꝰ corpora sentͥen¬
tia & corpora uiuentia cũ ab anima
sit corporis sensus & utta: ita corpora
dicimꝰ & dolentia. cum dolor corpo¬
ris. nͥ abanima eẽ ñ possit. Dolet itaq
anima cũ corpore. in eo loco eius. ubi
aliquid contingit ut doleat. Dolet &¬
sola quamuis sit in corpore: cumaliqua cau¬
sa etiam in uisibiliter tristisẽ ipsacor¬
pore incolumi: dolet etiam ñ incorpore
constituta. Nam utiq dolebat diues ille

Expanded text:
pore maius sit. Ipse quippe animus, pore maius sit. Ipse quippe animus, cuius praesentia corpus uiuit et regitur, et dolorem pati potest et mori non potest. Ecce inuenta res est, quae, cum sensum doloris habeat, inmortalis est. Hoc igitur erit tunc etiam in corporibus damnatorum, quod nunc esse scimus in animis omnium. Si autem consideremus diligentius, dolor, qui dicitur corporis, magis ad animam pertinet. Animae est enim dolere, non corporis, etiam quando ei dolendi causa exsistit a corpore, cum in eo loco dolet, ubi laeditur corpus. Sicut ergo dicimus corpora sentientia et corpora uiuentia, cum ab anima sit corpori sensus et uita: ita corpora dicimus et dolentia, cum dolor corpori nisi ab anima esse non possit. Dolet itaque anima cum corpore in eo loco eius, ubi aliquid contingit ut doleat; dolet sola, quamuis sit in corpore, cum aliqua causa etiam inuisibili tristis est ipsa corpore incolumi; dolet etiam non in corpore constituta; nam utique dolebat diues ille
Abbreviated transcription (Latin):
pago m̃brorumr atq uitaliũ sic infirmaẽ:
ut eam uim quȩ magnum uel sũmũ dolo¬
rem facit. non ualeat sustinere. Tunc aũt
tali corpori anima & eo conectitur modo:
ut illud iunculum sicut nuua temporis
longitudine ne soluit᷑. Ita nullodolore
rumpat᷑: ꝓinde ctiã sicaro nc̃ talis nulla ẽ quȩ
sensũ doloriᷤᷤ ꝑpetipossit. mortemq non possit:
erit tam̃ tunc talis caro qualis nunc ñ ẽ.
sicut talis erit &e mors qualis nunc ñ ẽ.
Nonenim nulla. s sempit̃na mors erit:
quando nec iuuere anima poterit dm̃
ñ habendo: nec doloribus corporis care¬
re moriendo.Prima mors ammam no¬
lentem pellit ecorpore:scđa mors ani-¬
mam nolentem incorpore tenet. Ab utraq
morte communiter id habetur: ut quod
non uult anima de suo corpore paciat᷑.
Attendunt autem isti contraditores nł¬
lam eẽ nunc carnem que dolorem pati
possit mortemq non possit: et non at¬
tendunt eẽ tam̃ aliquid tale quod cor¬

Expanded text:
pago membrorum adque uitalium sic infirma est, pago membrorum adque uitalium sic infirma est, ut eam uim, quae magnum uel summum dolorem facit, non ualeat sustinere. Tunc autem tali corpori anima et eo conectetur modo, ut illud uinculum, sicut nulla temporis longitudine soluetur, ita nullo dolore rumpatur. Proinde etiamsi caro nunc talis nulla est, quae sensum doloris perpeti possit mortemque non possit: erit tamen tunc talis caro, qualis nunc non est, sicut talis erit et mors qualis nunc non est. Non enim nulla, sed sempiterna mors erit, quando nec uiuere anima poterit Deum non habendo nec doloribus corporis carere moriendo. Prima mors animam nolentem pellit e corpore, secunda mors animam nolentem tenet in corpore; ab utraque morte communiter id habetur, ut quod non uult anima de suo corpore patiatur. Adtendunt autem isti contradictores nullam esse nunc caris, quae dolorem pati possit mortemque non possit, et non adtendunt esse tamen aliquid tale quod cor
Abbreviated transcription (Latin):
quod si respondetur terrenum corpus so¬
lidum scilicet atq conspicium nullum
ẽẽ. atq ut uno potius nomine id explicẽ
nullam eẽ carnẽ que dolere possit mo¬
riq ñ possit. ⁊ quid aliud dicitur. nisi
quod sensu corporis homines & exꝑien¬
tia collegert̃: Nullã nãq carnẽ nisi mor¬
talem sciunt: & hec ẽ eorum tota ratio. ut
quod exꝑti ñ sunt ne quaquã eẽ posse ar¬
bitrentur. Nameuiꝰ rationis ẽ dolorem fa¬
cere mortis argumentũ: cum uite potuissit
indicium: Et sienim querimꝰ. utrum sc̃¬
ꝑ possit iiuiere: certum tam̃ ẽ uiuere om̃e
quod dolet: doloremq omnẽ nͥ in re ui¬
uente esse ñ posse. Necesse est gͦ ut uiuat
dolens: Ñ ẽ necesse ut oecidat dolor quia
nec corpora ista mortalia & utiq moritu¬
ra omis dolor occidit. Et ut dolor ali¬
quis possit occidere. illa causa ẽ. qm̃
sice anima conexa hinc corpori ut sũ¬
mis dolorib cedat. atq discedat: qm̃ ipsa cõ¬

Expanded text:
Quod si respondetur terrenum corpus soQuod si respondetur terrenum corpus solidum scilicet adque conspicuum nullum esse, adque ut uno potius nomine id explicem, nullam esse carnem, quae dolere possit morique non possit: quid aliud dicitur, nisi quod sensu corporis homines et experientia collegerunt? Nullam namque carnem nisi mortalem sciunt; et haec est eorum tota ratio, ut, quod experti non sunt, nequaquam esse posse arbitrentur. Nam cuius rationis est dolorem facere mortis argumentum, cum uitae potius sit indicium? Etsi enim quaerimus, utrum semper possit uiuere: certum tamen est uiuere omne quod dolet doloremque omnem nisi in re uiuente esse non posse. Necesse est ergo ut uiuat dolens, non est necesse ut occidat dolor, quia nec corpora ista mortalia et utique moritura omnis dolor occidit, et ut dolor aliquis possit occidere. illa causa est, quoniam sic est anima conexa huic corpori, ut summis doloribus cedat adque discedat; quoniam et ipsa con
Abbreviated transcription (Latin):
pune contrãctat. illos aut̃ non solũ sine
ulla sua lesione ibi esse sed extra et̃ ñ posse
aut nolunt crede si ostende ñ ualemus:
aut si ualuerimus suie oculis demonstra¬
re resipsas. siue ꝑtestes idoneos edocere:
ñ satis eẽ hoc ad exemplum rei de qua
questioẽ eadem infidelitate contendunt:
quia hec animalia nec semꝑ uuuint et
in illis feruorib sine doloribus uiuint.
Sue quippe naturȩ conuenientib uege¬
tant᷑ illis non cruciant᷑ elementis: quasi
ñ incredibilius sit negetari. quam erucia¬
ri talibus rebus. Mirabile ẽ enĩ dolere
inignib & tam̃ uiuere. s mirabiluis ui¬
uere inignib nec dolere.Si aũt hoc credi¬
tͣ cur non et illud: cxl iiii. Anconseqñs
sut corporeum dolorem sequantur
esse inquiunt corpus qđ dolere
possit: nec possit mori. Et hoc un¬
de scimus: Nam de corporibus quĩ certꝰ ẽ.
demonum: utrum in eis doleant quãdo
se affligi magnis cruciatib confitent᷑:

Expanded text:
pune contrectat; illos autem non solum sine pune contrectat; illos autem non solum sine ulla sui laesione ibi esse, sed extra esse non posse: aut nolunt credere, si ostendere non valemus; aut si valuerimus sive oculis demonstrare res ipsas, sive per testes idoneos edocere, non satis hoc esse ad exemplum rei, de qua quaestio est, eadem infidelitate contendent: quia haec animalia nec semper vivunt, et in illis fervoribus sine doloribus vivunt, suae quippe naturae convenientibus vegetantur illis, non cruciantur elementis; quasi non incredibilius sit vegetari, quam ri talibus rebus. Mirabile est enim dolere in ignibus et tamen uiuere, sed mirabilius uiuere in ignibus nec dolere. Si autem hoc creditur, quur non et illud? CAPUT III. An consequens sit, ut corporeum dolorem sequatur c est, inquiunt, corpus, quod dolere possit nec possit mori. Et hoc unde scimus? Nam de corporibus quis certus est daemonum, utrum in eis doleant, quando se adfligi magnis cruciatibus confitentur?
Abbreviated transcription (Latin):
ma clĩ d̃s nr̃. formam serui accipiens ẽ
dignatus ẽ etiam proximus nr̃. Hoc gͦ
faciet helias. Ne forte inquit ueniã: et
ꝑcitiam terram penitus. Terra sunt enĩ
qui terrena sapuint: sicut uidi carnales
usq nunc. Ex quo uitio contra din mut¬
mura illa uenerunt. quia mala ei placẽt:
& uanus ẽ qui seruit dõ. c.xliii.
An possint corpora in ustione ignis
esse perpetua. ex libro de ciuitate dei.
uid igitur ostendam un xxi.¬
de conuincant᷑ in creduli posse hu¬
mana corpora animata atq uiuẽ¬
tia. Non solum nunquam morte dissolui:
s in eternorum quoq ignium durare tor¬
mentis: Nolunt enim hoc ad omni¬
potentis nos referte potentiã: s aliquo ext̃¬
plo ꝑsuaderi sibi flagitant. Quib si fespõ¬
debimus esse animalia. ꝓfecto corrupti¬
bilia quia mortalia que tam̃ in mediisi¬
gnib uiant. non nullũ etiam genus
uermium inaquarum ealidarũ scaturi¬
gine repperiri. quarũ feruorem nemoim¬

Expanded text:
rma dei deus noster, formam serui accipiens esse rma dei deus noster, formam serui accipiens esse dignatus est etiam proximus noster. hoc ergo faciet Helias. ne forte, inquit, ueniam et percutiam terram penitus. terra sunt enim qui terrena sapiunt, sicut Iudaei carnales usque nunc; ex quo uitio contra deum murmura illa uenerunt: quia mali ei placent, et: uanus est qui serui t deo. CXXXIAn possint corpora in ustione ignis esse perpetua, ex libro de Civitate Dei XXI. Quid igitur ostendam, unde convincantur increduli posse humana corpora animata atque viventia non solum nunquam morte dissolvi, sed in aeternorum quoque ignium durare tormentis? Nolunt enim hoc ad Omnipotentis nos referre potentiam, sed aliquo exemplo persuaderi sibi flagitant. Quibus si respondebimus, esse animalia profecto corruptibilia, quia mortalia, quae tamen in mediis ignibus vivant: nonnullum etiam genus vermium in aquarum calidarum scaturigine reperiri, quarum fervorem nemo im
Abbreviated transcription (Latin):
&& ẽ sensus. ut etiam filii sic intelligãt
legẽ. idẽ. uidi quemadmodũ eã patres
intellexerunt. idẽ. prophetȩ: in quibus
erat & ipse moyses. Sic enim cor patrũ
conuertetur ad filios. cum intelligentia
patrum ꝑducet᷑ ad intelligentiam fili¬
orum: && cor filiorum ad patres eorum.
dũ in id quod sen serunt illi consentiũt
ꝓximum suũ. sunt enimint̾ se ualde ꝓxi¬
mi patres & filii: quamquam in uerbis luc
int̃pretum qui propħticę int̃p̃tati sunt.
potest alus sensus idemq lectior inueniri.
ut intelligatur helias cor dĩ patris conuer¬
filium: ut & iudi quẽ pͥ od̾ant diligant eun
cor eius conuertet᷑ adfiliũ: cum ipsi con¬
uerso corde didicerint dilectionẽ patris
infiliũ. Quod uero sequit᷑. & cor hominis
ad proximum suũ. id est conuertat he¬
lias: & cor hominis adprimum suum
quid meluis intelligitur quam cor hoĩs
ad hominem xp̃m: Cum enim sit infe¬

Expanded text:
suerunt; et est sensus, ut etiam filii sic intellegant suerunt; et est sensus, ut etiam filii sic intellegant legem, id est Iudaei, quem ad modum eam patres intellexerunt. id est prophetae, in quibus erat et ipse Moyses; sic enim cor patrum conuertetur ad filios, cum intellegentia patrum perducetur ad intellegentiam filiorum; et cor filiorum ad patres eorum, dum in id, quod senserunt illi, consentiunt proximum suum. sunt enim inter se ualde proximi patres et filii. quamquam in uerbis septuaginta interpretum, qui prophetice interpretati sunt, potest alius sensus idemque electior \'inueniri, ut intellegatur Helias cor dei patris conuerfilium; ut et Iudaei quem prius oderant diligant eundcor eius conuertetur ad filium, cum ipsi conuerso corde didicerint dilectionem patris in filium. quod uero sequitur: et cor hominis ad proximum suum, id est conuertit Helias et cor hominis ad proximum suum, quid melius intellegitur quam cor hominis ad hominem Christum? cum enim sit in fo
Abbreviated transcription (Latin):
um admonuisset dominus ut me¬
minissent legis moysi. qm̃ p̃uide¬
bat eos multo ad huc tempore ñ
eam spiritalit̾ sicut oportuerat ae¬
cepturos: continuo subiecit. Et ecce ego
mutam uob̃ heliamthesbitem ante quã
ueniet dies domini magnus & illustris:
qui con uertet cor patris ad filiũ. & cor
hominis ad ꝓximũ suũ: ne forte ueniẽs
ꝑcutiã terram penitus. ꝑ hunc heliam
magnum mirabilẽq propħ̃am ex posita
sibi lege ultimo tempore ante uidiciũ.
esse credituros: celeberrimum ẽ. inser¬
monib cordibusq fidelium. Ipse qͥppe
ante aduentum udicis saluatoris. non
in merito sperat᷑ esse uenturus: qui etiam
nunc iuuere ñ inmerito creditur. Curru
nãq igneo raptus ẽ de rebus humanis:
quod euidentissime scã scriptura testat᷑.
Cum uenerit gͦ exponendo legem spiri¬
talit̾ quam nunc uidĩ carnalit sapuit:
coruertet cor patris ad filiũ. idest cor
patrum ad filios: singulare quippe ꝓ

Expanded text:
m admonuisset, ut mem admonuisset, ut meminissent legis Moysi: quoniam praevidebat eos multo adhuc tempore non eam spiritualiter, sicut oportuerat, accepturos, continuo smittam uobis Helian Tesbiten, antequam ueniat dies domini magnus et inlustris, qui conuertet cor patris ad filium et cor hominis ad proximum suum, ne forte ueniens percutiam terram penitus. Per hunc Heliam magnum mirabilemque prophetam exposita sibi lege ultimo tempore ante iudicium nostrum, esse credituros, celeberrimum est in sermonibus cordibusque fidelium. Ipse quippe ante aduentum iudicis Saluatoris non inmerito speratur esse uenturus, quia etiam nunc uiuere non inmerito creditur. Curru namque igneo raptus est de rebus humanis, quod euidentissime sancta scriptura testatur. Cum uenerit ergo, exponendo legem spiritaliter, quam nunc Iudaei carnaliter sapiunt, conuertet cor patris ad filium, id est cor patrum ad filios: singularem quippe pro
Abbreviated transcription (Latin):
inanimam uiuam: tanquam diceret᷑.
Terra es animata quod ñ eras: terra eris
exanimis sicut eras. Quod sunt & ante¬
quam putrescant omĩa corpora mortu¬
orum: quod erunt & illa simorientur.
ubi cũq moriant᷑. cũ uita carebunt.
quam continuo receptura sunt. Sic gͦ
ibunt interram. qui a exuuus hominib
t̃raerunt: quẽ ad modum it incinerem.
quod fit cinis. it inuetustatem quod
fit uetus. it intestam. quod ex luto fit
testa: & alia sexcenta sic loquim᷑. Quo
mͦ aũt sit futurorum qđ nunc ꝓ nr̃e ra¬
ciuncule uiribus ut cũq conicimus:
tunc erit potius. ut nosse possimꝰ. Resur¬
rectionem quippe mortuoꝵ futuram
& in carne. quandoxp̃c uenturis ẽ uiuos ui¬
dicaturus & moriuos. oportet sixꝑ̃iani ẽẽ
uolumus ut credamus: s ñ ido de hac re
manis ẽ fides nr̃a: si quemad modum fu¬
tura sit. ꝑfecte comprehendere ñ ualemus.
cxhi. De aduentu helie ante iudiciũ euius
predieatione scripturarum secreta reser¬

Expanded text:
in animam uiuam; tamquam diceretur: in animam uiuam; tamquam diceretur: <Terra es animata, quod non eras: terra eris exanimis, sicut eras\'; quod sunt et antequam putrescant omnia corpora mortuorum; quod erunt et illa. si morientur. ubicumque moriantur, cum uita carebunt, quam continuo receptura sunt. Sic ergo ibunt in terram, quia ex uiuis hominibus terra erunt. quem ad modum it in cinerem, quod fit cinis; it in uetustatem, quod fit uetus; it in testam, quod ex luto fit testa: et alia sescenta sic loquimur. Quo modo autem sit futurum. quod nunc pro nostrae ratiunculae uiribus utcumque conicimus, tunc erit potius, ut nosse possimus. Resurrectionem quippe mortuorum futuram et in carne, quando Christus uenturus est uiuos iudicaturus et mortuos, oportet, si Christiani esse uolumus, ut credamus. sed non ideo de hac re inanis est fides nostra, si quemadmodum futura sit perfecte comprehendere non ualemus.X.-- De adventu Eliae ante judicium, cujus praedicatione Scripturarum secreta rese
Abbreviated transcription (Latin):
ne precedunt. quamuis breuissima: ñ
tam̃ nulla. Cur aut nob̃ incredibile u¬
deatur illã multitudinẽ corporum in aere
quo dãm seminari. atq ibi protinus
immortalit̃ atq incorruptibilit̃ reiuui¬
scere. cum credamus. quod idẽ ipse apłs
aꝑtissime dicit. in ictu oculi futuram
resurrectionẽ: & inm̃bra sine fine ui¬
ctura. tanta facilitate. tamq inestimabi¬
li uelocitate rediturã. antiquissimorũ
cacdauerum puluerem: Nec ab illa sen¬
tentia quia homini dictũ ẽ. terra es et
interram ibis. futuros illos scõs arbitre¬
mur immunes. si eorum morientium in
terra ñ recident corpora. s sicut in ipso
raptu morient᷑. ita & resurgent dum
feruntur in aera. In t̾rã quippe ibis: id ẽ
in hoc ibis amissa uita. quod eras ante¬
quam sumeres uitam. Idẽ. hoc eris exani¬
matus: quod eras ante quã esses anima¬
tus. Terre quippe in sufflauit ds infa¬
ciem flatum utte cum factus ẽ homo

Expanded text:
ne praecedunt, quamvis brevissima, non ne praecedunt, quamvis brevissima, non tamen nulla. Cur autem nobis incredibile videatur illam multitudinem corporum in aere quodammodo seminari, atque ibi protinus immortaliter atque incorruptibiliter reviviscere, cum credamus quod idem ipse Apostolus apertissime dicit: In ictu oculi, futuram resurrectionem, et in membra sine fine victura, tanta facilitate jamque inaestimabili velocitate rediturum antiquissimorum cadaverum pulverem? nec ab illa sententia qua homini dictum est: Terra es, et in terram ibis; futuros illos sanctos arbitremur immunes, si eorum morientium in terram non recident corpora; sed sicut in ipso raptu morientur, ita et resurgunt dum feruin hoc ibis amissa uita, quod eras antequam sumeres uitam\': id est, hoc eris exanimatus, quod eras antequam esses animatus terrae quippe insufflauit Deus in faciem flatum uitae. cum factus est homo
Abbreviated transcription (Latin):
sus occurrit quod idẽ dixit apłs. cũ de
resurrectione corporũ ad corinthios loq̃¬
retur. Om̃s resurgemus: uel sicut alii co¬
dices ha bent. om̃s dormiemus. Cumgͦ
nec resurrectio fieri nisi mors p̃cesserit
possit. nec dormitionẽ possimꝰ illo loco
intelligere nisi mortem: quomͦ omnes uel
dormient uel resurgent. si tam multi qͥͦs
incorpore in uenturus est xp̃c. nec dor¬
mient nec resurgent: si gͦ sc̃ĩ qui reꝑient᷑
xꝑ̃o ueniente uiuentes eiq o mobiuam
rap ientur. crediderimꝰ in eodem raptu
demortalib corporib exituros. & ad eadẽ
mox immortalia redituros: nullas inũ¬
bis apłi paciem᷑ angustias. siue uibidic̃.
tu qđ seminas ñuiuificat᷑ nisi moriatur.
siue ubi dic̃ om̃s resurgemus. aut om̃s
dormiemiis: quia nec illi ꝑimmortalitatẽ
iiiiiificabunt᷑. nisi quãlibet paululũ
tain ante moriantur. Ac ꝑhoc & aresur¬
rectione ñerunt alieni. quam dormitio¬

Expanded text:
sus occurrit, quod idem dixit apostolus, cum de sus occurrit, quod idem dixit apostolus, cum de resurrectione corporum ad Corinthios loqueretur: omnes resurgimus, uel, sicut alii codices habent: omnes dormiemus. cum ergo nec resurrectio fieri, nisi mors praecesserit, possit nec dormitionem possimus illo loco intellegere nisi mortem, quomodo omnes uel dormient uel resurgent, si tam multi, quos in corpore inuenturus est Christus, nec dormient nec resurgent? si ergo sanctos, qui reperientur Christo ueniente uiuentes eique in obuiam rapientur, crediderimus in eodem raptu de corporibus mortalibus exituros et ad eadem mox immortalia redituros, nullas in uerbis apostoli patiemur angustias, siue ubi dicit: tu quod seminas non uiuificatur, nisi moriatur, siue ubi dicit: omnes rdormiemus: quia nec illi per immortalitatem vivificabuntur, nisi quamlibet paululum tamen ante moriantur, ac per hoc et a resurrectione non erunt alieni, quam dormitio
Abbreviated transcription (Latin):
in ipso paruo spacio & passuros mortem
& accepturos im mortalitatem. ipse apls
nos iudetur urgere: ubi dicit in xp̃o om̃s
uiuificabunt᷑: cum alio loco de ipsa lo¬
quens resurrectione corporum dicit. Tu
quod seminas ñ iuuificat᷑. nͥ moriatur.
Quomͦ igit᷑ quos uiuentes hicxͦ inueniet
moriantur: cum iudeainus ꝓpt hoc esse di¬
ctum. tu quod seminas ñ uiuificat᷑. nisi
moriatur: Aut sirecte non dicimus se¬
minari nisi ea corpora hominum que mo¬
riendo quoquo mͦ reuertuntur interram
sieut sese habet etiam illa intrans gressorẽ
patrem generis humani diuinitus ꝓlata
sententia. terra es & interram ibis: faten¬
dum ẽ istos quos nondum de corporibus
egressos cum ueniet xꝑ̃c inueniet. & istis
uerbis apłi & illis de genesi ñ teneri:. qm̃
sursum in nubib rapti ñ utiq seminantur
quia nec eunt interram. nec redeunt: sine
nullam ꝓrsus exꝑiant ꝓrsus mortẽ. suie
paululũ inaere moriantur. S Aliud rut¬

Expanded text:
in ipso paruo spatio et passuros mortem in ipso paruo spatio et passuros mortem et accepturos immortalinos videtur urgere, ubi dicit, In Christo omnes vivificabuntur : cum alio loco de ipsa loquens resurrectione corporum dicat, Tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur. quomodo igitur quos uiuentes hic Christus inmoriantur, cum uideamus propter hoc esse dictum: tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur? aut si recte non dicimus seminari nisi ea corpora hominum, quae moriendo quoquo modo reuertuntur in terram — sicut sese habet etiam illa in transgressorem patrem generis humani diuinitus prolata sententia: terra es et in terram ibis: — fatendum est istos, quos nondum de corporibus egressos cum ueniet Christus inueniet, et istis uerbis apostoli et illis de Genesi non teneri, quoniam sursum in nubibus rapti non utique seminantur, quia nec eunt in terram nec redeunt, sine nullam prorsus experiantur mortem siue paululum in aere moriantur. Sed aliud rur
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ cum domino erimꝰ. Hȩc uerba apli¬
ca resurrectionẽ mottuorum futuram qͥn
iudicandos.pre clarissime ostendunt.
S queri solet utrum ill quos hic uiuẽ
figurabat apłs. nũquam omnino mor¬
turi sunt: an ipso temporis puncto qͦ
cũ resurgentibus rapientur in nubibus
obiuam xpo in aera. ad immortalitatẽ
ꝑmortem mira cȩleritate transibunt.
sleq enĩ dicendumẽ fieri ñ posse. ut dũ
ꝑaera insublime portantur: in ulo spa¬
cio & moriant᷑. & reuiuiscant. Quod enĩ
ait. & ita semꝑ cum domino erimꝰ. ñsic
accipiendum ẽ. tanquam inaere nos
dixerit semꝑ cum domino esse mansu¬
ros: quia nec ipse utiq ibi manebit qa
ueniens transiturus ẽ. Uenenti quippe
ibitur obuiã ñ manenti. S ita cũ dño
erimiis. idẽ. sic erunus habentes corpo¬
ra sempiterna. ubicũq cũ illo fuerimꝰ
Adhunc aut̃ sensũ quo existimemꝰ etiã
illos. quos hic uiuos in uenturusẽ dñs

Expanded text:
semper cum domino erimus. haec uerba apostolisemper cum domino erimus. haec uerba apostolica resurrectionem mortuorum futuram, qua mortuos iudicandos, praeclarissime ostendunt. Sed quaeri solet, utrum illi quos hic uiuentant transfigurabat apostolus, numquam omnino morituri sint an ipso temporis puncto, quo cum resurgentibus rapientur in nubibus in obuiam Christo in aera, ad immortalitatem per mortem mira celeritate transibunt. neque enim dicendum est fieri non posse, ut, dum per aera in sublime portantur, in illo spatio et moriantur et reuiuescant. quod enim ait: et ita semper cum domino erimus, non sic accipiendum est, tamquam in aere nos dixerit semper cum domino esse mansuros, quia nec ipse utique ibi manebit, quia ueniens transiturus est; uenienti quippe ibitur obuiam, non manenti. sed ita cum domino erimus, id est sic erimus habentes corpora sempiterna, ubicumque cum illo fuerimus. ad hunc autem sensum, quo existimemus etiam illos quos hic uiuos inuenturus est dominus
Abbreviated transcription (Latin):
diciis dĩ occulte iustis iuiste occultis.¬
quib abinitio peccati rationalis crea¬
ture. nũquã uidicare cessauit. Seducti
rum in uistissime uidicatum. exli
Quid idem apłs inprima ad eosdẽ ȩpła¬
de resurrectione mortuoꝵ docuerit. ex eo¬
tacuit de resurrectione mortuoꝵ:
ad eosdem aut̃ scribens in ȩpła pri¬
ma. nolumus inquit ignorare uosfrẽs
dedormientib ut non contristemini sicut
& cȩteri qui spem ñ habent. Nam si credi¬
mus quod iħc mortuus ẽ. & resurrexit:
ita & d̃s eos qui dormierunt ꝑiħm addu¬
cet cum illo. Hoc enim uob̃ dicimꝰ in uer¬
bo dñi:. quia nos iuuentes qui reliquisu¬
mus in aduentum dñi ñ p̃ueniemus eos
qui ante dormierunt. Im̃ ipse dñs in
uissu in uoce archangłi. & tuba dĩ descẽ¬
det de celo: & mortui qui in xp̃o st̃ resur¬
gent primo. De inde nos uiuentes qͥ reli¬
qui sumus simul cum illis rapiemur
in nubibus obuiam xp̃o in aera: & ita

Expanded text:
diciis dei occulte iustis, iudiciis dei occulte iustis, iuquibus ab initio peccati rationalis creaturae nunquam judicare cessavit: seducti rum, injustissime judicatum. CAPUT XX.-- Quid idem apde resurrectione docuerit mortuorum. Setacuit de resurrectione mortuorum; ad eosdem autem scribens in epistula prima: Nolumus, inquit, ignorare uos, fratres, de dormientibus, ut non contristemini, sicut et ceteri, qui spem non habent. Nam si credimus, quod Iesus mortuus est et resurrexit: ita et Deus eos, qui dormierunt per Iesum, adducet cum illo. Hoc enim uobis dicimus in uerbo Domini, quia nos uiuentes, qui reliqui sumus in aduentum Domini, non praeueniemus eos, qui ante dormierunt; quoniam ipse Dominus in iussu et in uoce archangeli et in tuba Dei descendet de caelo, et mortui in gent primo; deinde nos uiuentes, qui reliqui sumus, simul cum illis rapimur in nubibus obuiam Christo in aera et ita
Abbreviated transcription (Latin):
tam quantam nunquã habuit acce¬
ꝑit potestatem. Non cnim quando de
cȩlo ignis cęcidit. & tantam familiam
cum tantis gregibus pecorum scĩ iob.
uno impetu absumpsit. & turbo irru¬
ens. & domum deiciens filios eus occi¬
dit. Fantasmata fuerunt: que tam̃ fu¬
erunt oꝑa satane: cui ds dederat hãc
potestatem. S ꝓpt̃ quod horũ gͦ dicta
sint prodigia & signa mendacii: tunc
potius apparebit. S ꝓpt̃ qđlibet hoꝵ
dictum sit seducentur eis signis atq ꝓ¬
digiis. qui seduci merebuntur: pro eo
ut salui fierent. Nec dubitauit apls ad¬
dere. idõ mutet illis ds oꝑationẽ erroris:
ut credant m̃dacio. Ds enim mittet.
quia ds̃ diabolũ facere ista permittet:
iusto ipse uidicio: quamuis faciat ille
in quo malignoq consilio. Ut iudic̃et᷑
inquit om̃s qui non crediderunt ue¬
ritati: s consenserunt iniquitati. Pin¬
de uidicati seducentur: & seducti iu¬
dicabunt᷑. S iudicati seducent᷑ illis ui¬

Expanded text:
tam, quantam nunquam habuit, accetam, quantam nunquam habuit, acceperit potestatem. Non enim quando de coelo ignis cecidit, et tantam familiam cum tantis gregibus pecorum sancti Job uno impetu absumpsit, et turbo irruens et domum dejiciens filios ejus occidit , phantasmata fuerunt: quae tamen fuerunt opera satanae, cui Deus dederat hanc potestatem. Propter quid horum ergo dicta sint prodigia et signa mendacii, tunc potius apparebit. Sed propter quodlibet horum dictum sit, seducentur eis signis atque prodigiis, qui seduci merebuntur: pro eo ut salvi fierent. Nec dubitavit Apostolus adere: ideo mittet illis deus operationem erroris, ut credant mendacio. deus enim mittet, quia deus diabolum facere ista permittit iusto ipse iudicio, quamuis faciat ille iniquo malignoque consilio. ut iudicentur, inquit, omnes, qui non crediderunt ueritati, sed consenserunt iniquitati. proinde iudicati seducentur et seducti iudicabuntur. sed iudicati seducuntur illis iu
Abbreviated transcription (Latin):
uelabit᷑. A luis gͥ sic. alius autem sic:
a płi obscura uerba coniectat. Quod ta¬
men eum dixisse ñ dubium ẽ. ñueniet¬
adios et mortuos iudieandos xp̃s.
nisi prius uenerit ad seducendos in ani¬
ma mortuos aduersarius eiꝰ antixp̃s.
quamuis iam adoccultũ iudicium dĩ
ptineat quod abillo seducent᷑. Presentia
quippe eius erit sicut dictum ẽ scđm
oꝑationem satane: in omni uirtute et
signis & prodigiis ĩdacii: & in omĩ seductio
ne iniquitatis hic qui pereunt. Tun enim¬
soluet᷑ sathanas: & ꝑillum antixꝑ̃m in
om̃i sua uirtute mirabilit quidẽ s mda¬
ctt̃ oꝑabit᷑: Quȩ solet ambigi. utrum
propt̃ea dicta sint signa & ꝓdigia iñda¬
CII. qm̃ mortales sensus ꝑ fantasmata de¬
cepturus ẽ ut quod ñ facit facere udeat᷑:
An quia illa ipsa etiam sierunt uera pro¬
digia. ad mñdacium ꝑtͣhẽt: credituros
ñ ea potiusse nͥ diuinitus fieri: uirtutem
diaboli nescientes: maximȩ quando tan

Expanded text:
nelabitur. alius ergo sic, alius autem sic nelabitur. alius ergo sic, alius autem sic apostoli obscura uerba coniectat; quod tauidebantur. unde nonnulli ipsum resurad uiuos et mortuos iudicandos Christus, nisi prius uenerit ad seducendos in anima mortuos aduersarius eius antichristus, quamuis ad occultum iam iudicium dei pertineat quod ab illo seducentur. praesentia quippe eius erit, sicut dictum est, secundum operationem satanae in omni uirtute et signis et prodigiis mendacii et in omni sedutenet teneat, donec de medio fiat, nsoluetur satanas et per illum antichristus in omni sua uirtute mirabiliter quidem, sed mendaciter operabitur. quae solet ambigi utrum propterea dicta sint signa et prodigia mendacii, quoniam mortales sensus per phantasmata decepturus est, ut quod non facit facere uideatur, an quia illa ipsa, etiam si erunt uera prodigia, ad mendacium pertrahent credituros non ea potuisse nisi diuinitus fieri, uirtutem diaboli nescientes, max
Abbreviated transcription (Latin):
merum. qui antixp̃i magnum popłmfa¬
ciat. Et hoc eẽ misterium iniquitatis: qͥa
udetur occultum. Hortat᷑ aut̃ apłs fide¬
les ut infide quam tenent ueracit ꝑseuerẽt.¬
dicendo. tantum qui mͦ tenet teneat donec
de medio fiat: hoc ẽ donec exeat de medi¬
Oeccłie misterium iniquitatis. qđ nẽ
occultum ẽ. Ad ipsum enim misterium
ꝑtinere arbitrantur: qđ ait inepła sua
iohannes eugłista. Pueri nouissima hora
ẽ. Et sicut audixistis qđ antix sit uentu
tus:. nẽ aut̃ antixp̃i multi facti sunt. Un¬
de cognoscimus: qđ nouissima sit hora:
ex nob̾ exierunt: s ñ erant ex nob̃. Quod
si fuissent ex nob̃: ꝑmansissent utiq nob̾¬
cum. Sicut gͦ ante finẽ in hac hora inqͥ¬
unt quam ioħs nouissimã dicit. exiert̃
multi heretici de medio eccłie. quos mul¬
tos dicit antixpõs: ita om̃s tunc inde exi¬
bunt qui ñ ad xp̃m. s ad illũ nouissi¬
mumantixp̃m ꝑtinebunt. Et tune re¬

Expanded text:
merum, qui Antichristo magnum populum famerum, qui Antichristo magnum populum faciat; et hoc esse mysterium iniquitatis, quia videtur occultum. Hortari autem Apostolum fideles, ut in fide quam tenent tenaciterdicendo: Tantum qui modo tenet teneat, donec de medio fiat, hoc. est, donec exeat de medio ecclesiae mysterium iniquitatis, quod nunc occultum est. Ad ipsum enim mysterium pertinere arbitrantur, quod ait in epistula sua Iohannes euangelista: Pueri, nouissima hora est; et sicut audistis, quod Antichristurus, nunc autem antichristi multi facti sunt; unreuelabitur iniquus? ego prorsus quid ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; quod si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. sicut ergo ante finem in hac hora, inquiunt, quam Iohannes nouissimam dicit, exierunt multi haeretici de medio ecclesiae, quos multos dicit antichristos, ita omnes tunc inde exibunt, qui non ad Christum, sed ad illum nouissimum antichristum pertinebunt, et tunc re
Abbreviated transcription (Latin):
nemerroris. ut credant mendatio: & u¬
dicent᷑ om̃s qui non crediderunt uerita¬
ti: s consenserunt iniquitati. Nulli du¬
biimẽ eum de antixpo ista dixisse diẽq
uidicii. Hunc enim appellat diem dm̃
ñ esse uenturum nisi ille prior uenerit.
quam refugam uocat utiq a dño dõ.
Quod si de omnibus impiis merito di¬
ci potest: quantomagis de isto: s in quo
templodĩ sit sessurus incertum ẽ. utrũ
in illa ruina templi quod asalomonȩ
rege constructumẽ. an uero in eccłia. si
enim templum aliciuus ydoli aut de¬
monis. templum cdi apłi diceret. Unde ñ
de de ipso romano imꝑio credit᷑ dictum:
tãquam dictum sit. Tantum qͥ modo im¬
perat. imperet donec de medio fiat:⁊dẽ.
de medio tollat᷑. Et cunc reuelabitur iniqꝰ:
quem significari antixp̃m nullus ambig̃.¬
git. A li uero & quodait. quide tineat sc̃i¬
tis. et misterium aꝑat᷑ iniquitatis. non
putant dictum nisi de malis. & fictis qui
sunt in eccłia: donec ꝑueniat ad tantũ nu¬

Expanded text:
nem erroris, ut credant mendacio et iudicentur omnes, qui non crediderunt ueritati, sed consenserunt iniquitati. Nulli dubium est eum de Antichristo ista dixisse, diemque iudicii hunc enim appellat diem Domini non esse uenturum, nisi ille prior uenerit, quem refugam uocat, utique a Domino Deo. Quod si de omnibus inpiis merito dici potest, quanto magis de isto! Sed in quo templo Dei sit sessurus, incertum est; utrum in illa ruina templi, quod a Salomone rege constructum est, an uero in ecclesia. Non enim templum alicuius idoli aut daemonis templum Dei apostolus diceret. Unde de de ipso Romano imperio creditur dictum, tanquam dictum sit, Tantum qui modo imperat imperet, donec de medio fiat, id est, de medio tollatur. Et tunc revelabitur iniquus: quem significari Antichristum, nullus ambigit. Alii vero et quod ait, Quid detineat scitis; et, mysterium operari iniquitatis, non putant dictum, nisi de malis et fictis, qui sunt in Ecclesia, donec perveniant ad tantum nu