comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nitudo gentiũ. tc̃ om̃is isrł saluus
fat i s. hec om̃ia in pͥmo intelligari
aduentu ł leꝙ em̃ possumꝰ cũ unadi¬
es dicat᷑ & nc̃ &e supͣ. illã referre ad
pͥmũ aduentũ. & istã ad scdm. nep
hȩc quȩ secunt᷑ & illa quȩ p̃cessert̃ ad
eum referenda sint xp̃m. quẽ iudei
necdũ uenisse s uenturũ eẽ. conten¬
dunt Post uocationẽ gͥ gentrũ quȩ
qͣndã incaudã reputate st̃: isrł in cau¬
dam itpitabit᷑. ut apponat dñs sedo
mani suã & possid eat residuũ ppłi sui
Qt quo & sup̃legimꝰ. non omnẽ isrł s
reliqͥas. eẽ. saluandas. quȩ relictȩ fuernd
ab assyriis & ab egypto. & a diu̾sis ꝑ cir

Expanded text:
gentium, tunc omnis Israel salvus fiat ; sed haec omnia in primo intelligamus adventu. Neque enim possumus, cum una dies dicatur et nunc et supra, illam referre ad primum adventum, et istam ad secundum: ne per haec quae sequuntur, et illa quae praecesserunt ad eum referenda sint Christum, quem Judaei necdum venisse, sed venturum esse contendunt. Post vocationem igitur gentium, quae quondam in caudam reputatae sunt, Israel in caudam reputabitur : ut apponat Dominus secundo manum suam, et possideat residuum populi sui, de quo et supra legimus, non omnem Israel, sed reliquias esse salvandas, quae relictae fuerint ab
Abbreviated transcription (Latin):
& in consũmatione huiꝰ scłi. immmen¬
tib penis sensũ magnũ pͥncipẽ assyri¬
oꝵs eẽ. fugiturũ. & ꝑ diu̾sa loca uarios¬
q ꝓfectꝰ fugere cuꝑe ab ira dei. Cũq
ille fugerit habitatores gebim id: ex¬
celsas quasq uirtutes. sermone ꝓpł¬
co ꝓuocari. ut consolent᷑ fugientem

Expanded text:
et in consummatione hujus saeculi imminenet in consummatione hujus saeculi imminentibus poenis, sensum magnum, principem Assyriorum esse fugiturum: et per diversa loca variosque profectus fugere cupere ab ira Dei. Cumque ille fugerit, habitatores Gebim, id est, excelsas quasque virtutes sermone prophetico provocari, ut consolentur fugientem
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Et tanta erit fugientis trepidatio
ut ibi man̾e ñ audeat: s tͣnsibit in ma¬
geddo. qͣm & ipsa scͥpt᷑a ñ continet. Et
quia sarcinis p̃peditꝰ uelocius fugere
ñ pot̾it: deponet uasa sua in macͥmis.
& gradu cito tͣnsibit uallẽ: quã & ipsã
hebreus sermo ñ resonat. Et rursũ ue¬
niat inaggai quȩ bis in hoc loco ponit᷑:
& in hebraico ñ habet᷑. Ad sonitũ fuge
eiꝰ contremiscet rama ciuitas saul: qͦd
ꝑspicue falsũ est. Ciuitas enĩ saul appel¬
lat᷑ gabee ut in hebraico continet᷑: dem¬
de ueniet ingallim. audiet laisa. audi¬
et anathot. contremiscet medemena.
ad consolandã ierłm. ñ longo post tp̃r
s in p̃sentiarũ. & eadẽ die dũ in uia est
assyriꝰ ut maneant in locis suis & ꝑtur¬
bati timore neqͣqͣm fugiant. Hoc iux¬
ta litterã. ceterũ qͥdã in isto loco cũ falso¬
uenire ñ possit: nec se in libro hebraicoꝵ
incertũ ut dicat in extremo munditp̃r

Expanded text:
tur. Et tanta erit fugientis trepidatio, tur. Et tanta erit fugientis trepidatio, ut ibi manere non audeat, sed transibit in Mageddo, quam et ipsa Scriptura non continet. Et quia sarcinis suis praepeditus velocius fugere non poterit, deponet vasa in Machmas, et gradu concito transibit vallem, quam et ipsam Hebraeus sermo non resonat: et rursum veniet in Aggai, quae bis in hoc loco ponitur, et in Hebraico non habetur. Ad sonitum fugae ejus contremiscet Rama, civitas Saul: quod perspicue falsum est. Civitas enim Saul appellatur Gaba, ut in Hebraico continetur. Deinde veniet in Gallim: audiet Laisa, audiet Anathoth, contremiscet Medemena. ad consolandam Jerusalem: non longo post tempore, sed in praesentiarum, et eadem die dum in via est Assyrius; ut maneant in locis suis, et perturbati timore nequaquam fugiant. Hoc juxta litteram. Caeterum quidam in isto loco, cum falsovenire non possit, nec se in libro Hebraicoruincertum, ut dicat in extremo mundi tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
uel obediens siue humilis anathot. tͥb¬
attendite: & declinate currentis impetũ
sipotestis. Migrabit enĩ iam de sedibus
sius urbs medemena. Uos autẽ qui ha¬
bitatis incollib qͦd int̾p̃tat᷑ gebim. tuti
locoꝵ alaitudine confortamim. id: arma
corripite. adhuc tm suꝑerat diei ut stais
ioppidulo nob. & ꝓcul urbẽ conspici¬
ens ierłm agitaret manũ suã atq con¬
cutet suꝑ montẽ syon uel despiciens
eam atꝙ continens uel salutans & com¬
minans. & ad mirans qͦd toto sͥ ouente
subiecto. tã parua ciuitas potentiȩ suȩ
ualeat repugnare. Hȩc iuxta hebreos
ut nobis ab eis traditũ est: breui sermo¬
ne ꝑstrinrimꝰ. Nunc qͥd iuxta .lxx. edi¬
donẽ gcliastici uiri de hoc loco sentiant:
subiciamꝰ. Cum iugũ assyrii siue ut qͥdã
male arbitͣnt᷑ babylomi ablatũ fuerit
d humeris tuis atq corruptũ. fugiens
tꝰ ennacherib cũ paucis reliquis
lenet m aggar: que in hebraico ñ habe¬

Expanded text:
vel obediens, sive humilis Anathoth ,vel obediens, sive humilis Anathoth ,et declimate currentis impetum, si potestis: migravit enim jam de sedibus suis urbs Medemena. Vos autem qui habitatis in collibus, quod interpretatur Gebim, tuti locorum altitudine, confortamini, id est, arma corripite. Adhuc tantum supererat diei, ut stans in oppidulo Nob, et procul urbem conspiciens Jerusalem; agitaret manum suam, atque concuteret super montem Sion, vel despiciens eam atque contemnens, vel insultans et comminans, et admirans, quod toto sibi Oriente subjecto, tam parva civitas potentiae suae audeat repugnare. Haec juxta Hebraeos, ut nobis ab eis traditum est, brevi sermone perstrinximus. Nunc quid juxta LXX editionem Ecclesiastici viri de hoc loco sentiant, subjiciamus. Cum jugum Assyrii, sive ut quidam male arbitrantur, Babylonii, ablatum fuerit de humeris tuis, atque corruptum, fugiens Assyrius Sennacherib, cum paucis reliquiis veniet in Aggai, quae in Hebraico non habe
Abbreviated transcription (Latin):
geddo. & in machinas ponet uasa sua.
& tͣnsibit uallem & ueniet maggai.
Tmor app̃hendit rama ciuitatẽ saul.
fugiet filia gallim. attende laisa. au¬
diet᷑ in anathot. obstupuit medema.
& habitatores gebim consolamini ho¬
die in uia ut maneat. consolamin
montẽ filiȩ syon. & collem ierłm.
Alultũ in hoc loco.lxx. ab hebraico
discordant. Quã obrem utͣmq editio¬
iter. põpamq redeuntis de egypto ieru¬
salem: & qͣnto strepitu qͣntoq cursu
ad oppugnandã eam ueniat. Et pͥmũ
geddo. tantãq capiende urbis habe¬
bit fiduciam. ut apud maginas com¬
mendet sarcinas suas qͣsi cito subu̾sa ur¬
be redit᷑us. qͥb depositis tͣnsibit eã cursi
& in gabee habebit diu̾soriũ quo pau¬
lulũ ibidem subsistente ut lassũ refo¬
ueat exercitũ. rama urbs uicina terre¬
bit᷑ gabee saulis qͦndã ciuitas fugiet. tc̃
& filia gallim quȩ hebraice dr᷑ beth
gallim. ita eiulabit ut equoꝵ arbitre¬
ris hinnitũ. Unde o laisa. & pauꝑcła

Expanded text:
do: et in Machmas ponet vasa sua: et transibit vallem, et veniet in Aggai. Timor apprehendet Rama civitatem Saul: fugiet filia Gallim: attende Laisa: audietur in Anathot: obstupuit Medemena, et habitatores Gebim. Consolamini hodie in via, ut maneat: consolamini montem filiae Sion, et collem Jerusalem. Multum in hoc loco LXX ab Hebraico discrepant: quam ob rem utramque Editioiter pompamque redeuntis de Aegypto Jerusalem, et quanto strepitu quantoque cursu ad oppugnandum eam veniet. Et primumgron, tantamque capiendae urbis habebit fiduciam, ut apud Machmas commendet sarcinas suas, quasi cito subversa urbe rediturus: quibus depositis, transibit eam cursim, et in Gabee habebit diversorium: quo paululum ibidem subsistente, ut lassum refoveat exercitum, Rama urbs vicina terrebitur: Gaba Saulis quondam civitas fugiet. Tunc et filia Gallim, quae Hebraice dicitur BETH GALLIM , ita ejulabit, ut equorum arbitreris hinnitum. Unde, o Laisa, et paupercula,
Abbreviated transcription (Latin):
peiores fiant: s a se inuicẽ destruant
Cũq ita ꝑcussi st̃ & ab hostib deuora¬
nus illiꝰ ad ꝑcutiendũ parata ẽ. iuxta
illud qͦd legimꝰ in ieremia. Sine causa
ꝑcussi filios ur̃os: disciplinã ñ recepi¬
stis E disꝑdet dñs ab isrł caput e
caudam: incuruantẽ & depͣuantẽ indie

Expanded text:
 a se invicem destruantur. Cumque ita percussi sint, et ab hostibus devoranus illius ad percutiendum parata est, juxta illud quod legimus in Jeremia: Sine causa percussi filios vestros: disciplinam non recepistis . Et disperdet Dominus ab Israel caput et caudam incurva
Abbreviated transcription (Latin):
tur a puero: cuiꝰ pͥncipatꝰ in humeris eiꝰ
est. Hoc ipsũ & adhereticos referri po¬
test. qͦd pꝰ qͣm eccłiastica doctrina illuxe¬
rit. & om̃s eoꝵ decipule patuerint: tẽ
ad tantã ueniant solitudinẽ : ut de
saltu fructuosis arborib & innume¬
rabili eiꝰ multitudine quã heretica
fraude deceꝑant: ure pauci resideant¬
qui eiꝰ seqͣnt᷑ errorẽ. Pro eo qͦd nos u̾timꝰ.
mittet dñs in pinguib eiꝰ tenuitatẽ. lxx
tͣnstulert̃ mittet dñs in bonorẽ tuũ igno¬
miniã. Et ꝓ eo qͦd nos diximꝰ. & sc̃s eiꝰ m¬
flãma: illi reu̾̃tert̃ & scificauit eũ mis
ne. ꝑ qͦd qͥdã intelligi uolunt penas ad
torm̃ta ad hoc adhiberi peccatorib. ut
diuino igne p̾urgent᷑. Qd̃ q nos diximꝰ
& gła faltus eiꝰ & carmeli eiꝰ. illi int̾pta¬
ti st̃ extinguent᷑ montes & colles & saltꝰ.
qͦ omisassy rioꝵ claritas & suꝑbia &
multitudo humiliet᷑ extincta Etent

Expanded text:
tur a puero, cujus principatus in humeris ejus tur a puero, cujus principatus in humeris ejus est. Hoc ipsum et ad haereticos referri potest: quod postquam Ecclesiastica doctrina illuxerit, et omnes eorum decipulae patuerint, tunc ad tantam veniant solitudinem, ut de saltu et infructuosis arboribus et innumerabili eorum multitudine, quam haeretica fraude deceperant, vix pauci resideantqui eorum sequantur errorem. Pro eo quod nos vertimus, mittet Dominus in pinguibus ejus tenuitatem, LXX transtulerunt, mittet Dominus in honorem tuum ignominiam. Et pro eo quod nos diximflamma, illi verterunt: et sanctificabit eum in igne: per quod quidam intelligi volunt poenas atque tormenta ad hoc adhiberi peccatoribus, ut divino igne purgentur. Quodque nos diximus: Et gloria saltus ejus, et Carmeli ejus: Illi interpretati sunt: Exstinguentur montes, et colles, et saltus, quo omnis Assyriorum claritas et superbia, et multitudo humilietur exstincta. Et erit
Abbreviated transcription (Latin):
tui cõparata .ẽ. ad tantã ueniet pauci¬
tatẽ. ut puer paruulꝰ eos possit nume¬
rare & describere. Tradunt enĩ hebrei
decẽ tantũ de eiꝰ exercitu remansisse.
Hr̃oꝵ qͥdã uolunt hunc regẽ typũ
ẽẽ. adu̾sariȩ fortitudinis. Et qͦmͦ in da¬
nihele legimꝰ pͥncipes regni ꝑsarũ &
regni medoꝵ. & regni grecoꝵ. sic & pͥn
cipẽ. eẽ. assyrioꝵ qui ꝓpt̾ suꝑbiã senoꝰ
magnꝰ uocet᷑. & in die iudicii gehenne
tͣdat᷑. ardorib quȩ p̃parata est diabo¬
lo & angłis eiꝰ. Et lum̃ isrł & sc̃m. hoc
est ipsum dñm succend̾e uep̃s & spinaᷤ
assyrii. omneq illiꝰ potentiã & innume¬
rabiles ppłos & ad nichili deducendos.
Tc̃ eũ timore ꝑ t̾ritũ qͣsi colubrũ tortu¬
osũ & fugitiuũ imminentes penas uel¬
le uitare. Qui aut̃ de saltu & confusio¬
ne eiꝰ lignisq ꝑitͣis potuerit euad̾e. eos
dignos existere qͥ numerent᷑ & descban¬

Expanded text:
tui comparata est, ad tantam veniet paucitui comparata est, ad tantam veniet paucitatem, ut puer parvulus eos possit numerare et describere. Tradunt enim Hebraei, decem tantum de ejus exercitu remansisse; nostrorum quidam volunt hunc regem typum esse adversariae fortitudinis. Et quomodo in Daniele legimus principes regni Persarum, et regni Mcipem esse Assyriorum, qui propter superbiam sensus magnus vocetur, et in die judicii gehennae tradatur ardoribus, quae praeparata est diabolo et angelis ejus. Et lumen Israel et sanctum, hoc est, ipsum Dominum succendere vepres ac spinas Assyrii, omnemque illius potentiam et innumerabiles populos ad nihili deducendos. Tunc eum timore perterritum, quasi colubrum tortuosum et fugitivum, imminentes poenas velle vitare. Qui autem de saltu et confusione ejus lignisque perituris potuerint evadere, eos dignos existere, qui numerentur et describan
Abbreviated transcription (Latin):
eius & carmeli eiꝰ ab aĩa usq ad carnẽ
consumet᷑. Et erit t̾rore ꝓfugus & re¬
liqͥȩ ligni saltus eiꝰ ꝓ paucitate nume¬
rabunt᷑. & puer scribet eos. Quia ista
fecisti & loquutus es quȩ supͣ narraur.
ꝓpt̾ea mittet dñs angłm suũ. & una no¬
cte centũ octoginta qͥnq milia de tuo
morient᷑ exercitu. ita ut potentissimi
qͥq qͦs pingues appellat redigant᷑ in
saturitatẽ & in nichili. & sicut hebrei
tradunt in lesis uestib assyrioꝵ corpora
occulto crement᷑ ardore. Tc̃lum̃ isrł & sc̃s hoc
est angłs erit inigne & in flãma. & om̃s
spine ac uep̾s assyrioꝵ. id÷ malicia cos¬
sumet᷑ non longo tp̃r s uno die atq mo¬
mento. Et qͣm saltꝰ & carmelus qͥ ẽ. mons
in galilea nemorib consitꝰ sub posito
igne uelociter concremant᷑: sic ab aĩa
usq ad carnẽ om̃is assirii gła consumet᷑.
Tc̃ expoliatꝰ exercitu fugiet. qͦd idẽ in cor¬
rabili multitudine quȩ carmelo & sal¬

Expanded text:
nem consumetur, et erit terrore profugus, et reliquiae ligni saltus ejus prae paucitate numerabuntur, et puer scribet eos. Quia ista fecisti, et locutus es quae supra narravi, propterea mittet Dominus Angelum suum, et una nocte centum octoginta quinque millia de tuo morientur exercitu: ita ut potentissimi quique, quos pingues appellat, redigantur in tenuitatem et in nihili: et sicut Hebraei tradunt, illaesis vestibus Assyriorum, corpora occulto crementur ardore: tunc lumen Israel et sanctus, hoc est, angelus, erit in igne et in flamma, et omnes spinae ac vepres Assyriorum, id est, malitia consumetur, non longo tempore, sed uno die atque momento. Et quomodo saltus et Carmelus, qui est mons in Galilaea nemoribus consitus, supposito igne velociter concrematur: sic ab anima usque ad carnem omnis Assyrii gloria consumetur. Tunc spoliatus exercitus fugiet, qrabili multitudine quae Carmelo et sal
Abbreviated transcription (Latin):
pore ñ fuerint in monte oreb. s in simi¬
litudine sechim. luxta anagogen p̾¬
cipit᷑ pͦpło in ęccłiam cõmoranti. net¬
meat adu̾sarios. qui ad pugnandum
semꝑ parati st̃ & multas disputatiõe
sua. aĩas subu̾tert̃. Id̃o enĩ eos contra
pͦpsm dei pauxillũ acciꝑe potestatẽ.
& ñ tam gladio ꝑcutere. qͣm uirga. id:
non occid̾e s minari: qͥa in uia ambu¬
lauerint egypti. & ñ in dño sint confi¬
si. Cũ aũ ad dñm reu̾si fuerint & reli¬
querint iter egypti: tc̃ flagellũ deii
dicio suscitandũ contͣ ad u̾sarios. Ma¬
dian enĩ int̾p̃tat᷑ ex iudicio: ut sp̃u
oris eiꝰ & oleo miscd̃iȩ iugũ hostium
cõputrescat. Ueniet in aiath. tͣnsibt
in mageddo. Apud machinas cõmen¬
dabit uasa sua. tͣnsiert̃ cursim gabee:
ulis. Hẏnni uoce tua filia gallim. at

Expanded text:
n fuerint in monte Oreb, sed in solitudine Sethim. Juxta anagogen praecipitur populo in Ecclesia commoranti, ne timeat adversarios, qui ad pugnandum semper parati sunt, et multa disputatione sua animas subverterunt. Ideo enim eos contra populum Dei pauxillum accipere potestatem, et non tam gladio percutere quam virga, id est, non occidere, sed minari, quia in via ambulaverint Aegypti, et non in Domino sint confisi. Cum autem ad Deum reversi fuerint, et reliquerint iter Aegypti, tunc flagellum Dei judicio suscitandum contra adversarios. Madian enim interpretatur ex judicio: ut spiritu oris ejus, et oleo misericordiae jugum hostium computrescat. Veniin Magron apud Machmas commendabit vasa sua transierunt cursim Gabee it hinni voce tua fi
Abbreviated transcription (Latin):
isrł & scs: carmeli saltũ uep̾sq consũꝑ¬
serit. & rex assiriꝰ cũ paucis fugerit. tẽ
residiu isrł qui cũ erechia pͥncipe cap¬
tis cet̾is udee urbib obsidebãtur in
ierłm. neqͣquã confident in assyrio
sicut nc̃ faciunt sub acha⁊ rege. qui ui¬
sit nuntios ad regẽ assyrioꝵ dicens. se¬
uus tuus ego sum. ascende & lib̾a me
de manu regis syriȩ. & de manu regis
srł qͥ consurrexert̃ adu̾sũ me: qͣndo
tulit aurũ & argentũ qͦd inuentũ est
inthesauris domꝰ dñi & in domo regia
& misit regi assyrioꝵ mun̾a. audiuit
q rer assyriꝰ & uenit indamascũ. & ce¬
pit eã & tͣnstulit & rasin inter fecit. s
libati ab ipso assyrio ꝑcussore qͥ priꝰ
amicus. & post ea hostis extiterat. in¬
factũ legimus. ita ut idolis derelictis.
conũtant᷑ ad cultũ dei & qͥa dixerat re¬
liqͥas ẽẽ saluandas. kansit ad posteriora
temꝑa & plenã saluationẽ futuram

Expanded text:
s Carmeli saltus vepresque consumpserit, et rex Assyrius cum paucis fugerit: tunc residui Israel, qui cum Ezechia principe captis caeteris Judaeae urbibus obsidebantur in Jerusalem, nequaquam confident in Assyrio: sicut nunc faciunt sub Achaz rege, qui misit nuntios ad regem Assyriorum dicens: Servus tuus ego sum, ascende et libera me de manu regis Syriae, et de manu regis Israel, qui consurrexerunt adversum me ; quando tulit aurum et argentum, quod inventum est in thesauris domus Domini, et in domo regia, et misit regi Assyriorum munera, audivitque eum rex Assyrius, et venit in Damascum, et cepit eam, et transtulit, et Rasin interfecit; sed liberati ab ipso Assyrio percussore, qui prius amicus, et postea hostis exstiterat, infactum legimus: ita ut idolis derelictis, converterentur ad cultum Dei. Et quia dixerat reliquias esse salvandas, transit ad posteriora tempora, et plenam salvationem futuram
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudine cordis dicentes. Lateres
cetidert᷑: s qͣdris lapidib ȩdificabimꝰ.
Siccomoros cecidert̃: s cedros immuta¬
bimꝰ. Et eleuabit dñs hostes rasin suꝑ
eũ & mimicos eiꝰ intumultũ uertet. sy¬
riã ab oriente. & phylistiim ab occiden¬
te: & deuorabunt isrł toto ore. In õĩb
his ñ est aũsus furor eiꝰ. s adhuc manꝰ

Expanded text:
udine cordis, dicentes: Lateres ceciderunt, sed quadris lapidibus aedificabimus: sycomoros succiderunt, sed cedros immutabimus. Et elevabit Dominus hostes Rasin super eum, et inimicos ejus in tumultum vertet, Syriam ab Oriente, et Philisthiim ab Occidente, et devorabunt Israel toto ore. In omnibus his non est aversus
Abbreviated transcription (Latin):
te scõ meo. qͥa repleta ẽ. t̾ra scientia dm̃.
sic̃ aquȩ maris oꝑientis. Hec quoq
iudei & nr̃i iudaizantes iuxta litterã.
fut᷑a contendunt. ut inclaritate. xp̃i
quẽ putant in fine mundi. eẽ. uenturũ
om̃s bestiȩ redigant᷑ in mansuetudinẽ.
& pͥstina feritate deposita. lupꝰ & agniᷤᷤ
pascant᷑ simul: & cet̾a cũ cet̾is quȩ nc̃u
demꝰ sibi eẽ. contͣria. Quos int̾rogare de¬
bemꝰ si omĩa p̃sentis locisic accipiunt᷑
ut scͥpta st̃. & nichil referat᷑ ad intelli¬
gentiã spiritalẽ iuxta illud apłi qͥ ait:
benedictus. ẽ. ds̃ & pater dñi nr̃i iħu xꝑi.

Expanded text:
entia Domini: sicut aquae maris operientes. Haec quoque Judaei et nostri judaizantes juxta litteram futura contendunt, ut in claritate Christi, quem putant in fine mundi esse venturum, omnes bestiae redigantur in mansuetudinem, et pristina feritate deposita, lupus et agnus pascantur simul, et caetera cum caeteris, quae nunc videmus sibi esse contraria. Quos interrogare debemus, si omnia praesentis loci sic accipiuntur, ut scripta sunt, et nihil refertur ad intelligentiam spiritalem, juxta illud Apostoli, qui ait: Bene
Abbreviated transcription (Latin):
ciet dñs suꝑ t̾rã. Et sic̃ dixit y sayas. nͥ
dñs sabaoth reliqͥsset nobis semen:
sicut sodoma facti ẽẽmꝰ. & gomorre
similes fuissemꝰ. Ubi gͦ tanti uiri p̃ce¬
dit auctoritas: cesset alia omĩs int̾p̃¬
tatio. Et re uera si legamꝰ iosephũ &¬
qͣnta hominũ in ierłm & in iudea fu¬
erit multitudo qͣndo passus. ẽ. dñs.
intelligimꝰ uix paucos in apłis & apo¬
stolicis uiris ex iudeis ẽẽ. saluatos.
gelicus est qui ꝓcunctis lacimiose¬
dñs in eungłio. In his inqͥt duob mas¬
dlatis: penaet om̃is lex & ꝓpħe. Nlon¬
nulli hoc capitulũ ad illa temꝑa refe¬
runt: qͣndo sub zorobabel filio salati¬
el. & iħu filio iosedech. & ezdra. & nee¬
mia. quȩdã pars pͦpłi reu̾sa est in iude¬
am. Quib respondebimꝰ ñ eos seruare

Expanded text:
. Et sicut dixit Isaias: Nisi Dominus sabaoth reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti essemus, et Gomorrhae similes fuissemus . Ubi ergo tanti viri praecedit auctoritas, cesset alia omnis interpretatio. Et requanta hominum in Hierusalem, et in Judaea fuerit multitudo, quando passus est Dominus, intelligimus vix paucos in apostolis et apostolicis viris ex Judaeis esse salvatos. gelicus est, qui Dominus in Evangelio: In his, inquit, duobus mandatis pendet omnis Lex et Prophetae . Nonnulli hoc capitulum ad illa tempora referunt, quando sub Zorobabel filio Salatiel, et Jesu filio Josedec, et Esdra, et Neemia quaedam pars populi reversa est in Judaeam. Quibus respon
Abbreviated transcription (Latin):
intanta contͣ dnm inflatꝰ est suꝑbia ut
sapientiȩ suȩ estimau̾it cuncta cessura.
Et qͣmuis excelsa dog mata & dialectica
arte munita. concutienda & penitꝰ destru¬
enda: in tm̃ ut in similitudine pulloꝵ
auũ ñ ualeant in sublime consurgere
& necdũ anmata insensibilia ẽẽ atq
torpentia qͦd ouoꝵ demonstrat exem¬
plũ. & ne mutare qͥdẽ & cõ mouere lin

Expanded text:
in tantam contra Dominum inflatus est superbiam, ut sapientiae suae aestimaverit cuncta cessura, et quaevis excelsa dogmata, et dialectica arte munita, concutienda, et penitus destruenda: intantum ut in similitudinem pullorum avium, non valeant in sublime consurgere, et necdum animata insensibilia esse atque torpentia, quod ovorum demonstrat exemplum, et ne
Abbreviated transcription (Latin):
taui. qͣndo oreb & zebeȩ pͥncipes madi¬
anitarũ occisi st̃ suꝑ petrã durissimã
id ÷ silicẽ quȩ hebraice appellat᷑ sur: ita
ut ex petra & ex rege qͥ in ea occisus est.
locus petre oreb nom̃ acciꝑet. Leuabit
gͦ uirgã suã suꝑ mare rubrũ ꝑgens
adu̾sum ethyopes: & leuabit reu̾tens
ad te ꝑ uiã egypti. S statim ut de egyp¬
to uen̾it. auferet᷑ onus de humeristu¬
is: & iugũ imꝑii eiꝰ. ac seruire desistes.
Qd̃ iugũ id ÷ potentia assyrii: a facie

Expanded text:
tavi: quando Oreb et Zebee principes Maditavi: quando Oreb et Zebee principes Madianitarum occisi sunt super petram durissimam, id est, silicem, quae Hebraice appellatur SUR , ita ut ex petra et ex rege, qui in ea occisus est, locus petrae Oreb nomen acceperit. Levabit ergo virgam suam super mare Rubrum pergens adversus Aethiopes, et levabit revertens ad te per viam Aegypti: sed statim ut de Aegypto venerit, auferetur onus de humeris tuis et jugum imperii ejus, ac servire desistes. Quod jugum, id est, potentia Assyrii, a facie
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ posuere hebraicũ sur. oreb ꝓ
quo.lxx. int̾p̃tati ft̃. locũ tribulationᷤ.
De qͦ in suo dicemꝰ loco. Difficile in qͥt
tͥ uidet᷑ o habitator syon ut cunctis
incircu̾itu assyrio gentib subiugatis:
tu solus de manib eiꝰ libereris. Auscul¬
ta quȩ dico. noli timere pͦpłs m̃s. qͦd
assur uincente capiaris. Licet enim
anno .xͦiͦiiͦi. regis ez echiȩ ascensurus
sit sennacherib rex assyriꝰ suꝑ omnes
ciuitates iuda munitas & capiat eas.
& missurus rapsacen qui obsessum
inierłm pͦpłm terreat: tñ hoc scire
debes qͦd non te gladio s uirga ꝑcus¬
surus sit. Et ꝑgens contͣ tharacham
regẽ ethyopie. & egyptios ac mare
eleuet contra te. & ferire ñ pot̾it. Ad¬
huc enĩ paululũ & reu̾sus de egipto
cũ infinita exercitꝰ multitudine atq
obsidere te cupiens. statim mea indig¬
natione feriet᷑. & flagello illo qͦd qͦndã
adu̾sũ adu̾sũ madianitas sub gedeone
qui alt̾o noĩe uocabat᷑ iherobaal susci¬

Expanded text:
rbum posuerunt Hebraicum SUR OREB . Pro quo LXX interpretati sunt, locum tribulationis: de quo in suo dicemus loco. Difficile, inquit, tibi videtur, o habitator Sion, ut cunctis in circuitu ab Assyrio gentibus subjugatis, tu solus de ejus manibus libereris. Ausculta quae dico: noli timere, populus meus, quod Assur vincente capiaris. Licet enim anno quarto decimo regis Ezechiae ascensurus sit Sennacherib rex Assyrius super omnes civitates Judae munitas, ut capiat eas, et missurus Rabsacen, qui obsessum in Jerusalem populum terreat; tamen hoc scire debes, quod non te gladio, sed virga percussurus sit, et pergens contra Taracham regem Aethiopiae, et Aegyptios ac mare elevet contra te, et ferire non possit. Adhuc enim paululum, et reversus de Aegypto cum infinita exercitus multitudine, atque obsidere te cupiens, statim mea indignatione ferietur, et flagellum illud, quod quondam adversum Madianitas sub Gedeone , qui altero nomine vocabatur Jerobaal, susci
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm. qͥa simulachra initata sama¬
riȩ. simili sit ferienda sententia: nune
adu̾sũ ipsũ assyriũ qui eleuatꝰ est in
suꝑbiã & suȩ fortitudinis putauit. eẽ.
qͦd uicit. ꝓpħa loqͥt᷑. Dix̃ enĩ assyrius
cordis tumore se iactans. qͦd infortitu¬
dine manꝰ suȩ cunctas uicerit natiões
& incredibili sapientia omniũ posse¬
derit t̾mminos. Et iuxta .lxx. tantȩ po¬
tentiȩ fuerit ut bellatoꝵ hõĩm urbes fim¬
dic̾et. ñ fint qͥ mou̾et pennã. & apiret os atꝙ.
gannret. lantꝰ inqͥt t̾ror fuit fortitudimꝰ meȩ

Expanded text:
em, quia simulacra imitata Samariae, simili sit ferienda sententia; nunc adversum ipsum Assyrium qui elatus est in superbiam, et suae fortitudinis putavit esse quod vicit, Propheta loquitur. Dixit enim Assyrius, cordis tumore se jactans, quod in fortitudine manus suae, cunctas vicerit nationes, et incredibili sapientia omnium possederit terminos. Et juxta LXX tantae potentiae fuerit, ut bellatorum hominum urbes fundiceret: Non fuit qui moveret pennam, et aperiret os, atque ganniret. Tantus, inquit, terror fuit fortitudinis meae
Abbreviated transcription (Latin):
etiã hoc dicere qͦd cotidie pͦpło suo p̃ci¬
piat dñs. ut ad u̾sarioꝵ ciuitates quȩ
erigunt᷑ contͣ scientiã dei. & hereticoꝵ
nimio labore constructa st̃: inpuluerẽ
redigat. & nichil eẽ. demonstret. Qui
tali carne circũdatꝰ ñ possit ꝑfectã ha¬

Expanded text:
pulo suo praecipiat Dominus, ut adversariorum civitates quae eriguntur contra scientiam Dei, et haereticorum nimio labore constructae sunt, in pulverem redigat, et nihil esse demonstret. Qui tali carne circumdatus, non possit perfectam
Abbreviated transcription (Latin):
licet eũ alii admirent᷑ & dicant. tu solus
es pͥnceps: respondebit eis. Multa st̃ que
destruere debeo: & adhuc destruere ñ po¬
tui. Scio qͥd faciã. Et quãquã adu̾sarioꝵ¬
multa argum̃ta suꝑarim: tam̃ sunt
pleraq quȩ adhuc suꝑanda st̃. Simulꝙ
spe futuroꝵ ex his quȩ suꝑauit: etiã
cet̾oꝵ sibi uictoriã reꝓmit. lubent᷑ aũ
ululare. simulatra iherłm & samariȩ.
ñ ipsa quȩ ficta sunt. s hi qui eas fin¬
quȩ facta st̃. ut ñ solũ qui heresib ydo

Expanded text:
licet eum alii admirentur, et dicant: Tu solus es princeps, respondebit eis: Multa sunt quae destruere debeo, et adhuc destruere non potui: scio quod nesciam. Et quamquam multa adversariorum argumenta superaverim: tamen sunt pleraque, quae adhuc superanda sunt. Simulque spe futurorum ex his, quae superavit, etiam caeterorum sibi victoriam repromittit. Jubentur autem ululare simulacra Jerusalem, et Samariae: non ipsa quae ficta sunt; sed hi qui ea finquae facta sunt: ut non solum hi qui in haeresib
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ septenariꝰ numerus qui septẽ ocłim
uno lapide dicunt᷑ in zacharia: reqͥes¬
cat suꝑ uirgã & florẽ qui de iesse ac ꝑ
hoc dauid stirpe surrexit. Specialiter
aut̃ sp̃c timoris dñi impleuit eũ. ꝓpter
eos qui timore dñi indigent qͥa par¬
uuli st̃ quẽ foras mittit ꝑfecta dilectio.
Qui enĩ timet penã habet: & ñ est ꝑfe¬
ctus. Unde & apłs loqͥt᷑ ad credentes.
Non enĩ accepistis sp̃m seruitutis it̾m
intimore: s accepistis sp̃m ad optioniᷤ
in quo clamamꝰ abba pater. Et in ma¬
lachia legimꝰ. Si pat̾ ego sũ. uͥẽ. gła
mea Et si dñs ego sũ. ubi ẽ. timor mõ
De quo timore canit᷑ in psalmo. Uenite
filii audite me: timorẽ dñi docebo uos.
on scd̃m uisionẽ ocłoꝵ iudicabit. ne

Expanded text:
id est, septenarius numerus, qui septem oculi in uno lapide dicuntur in Zacharia , requiescat super virgam et florem, qui de Jesse, ac per hoc David stirpe surrexit. Specialiter autem spiritus timoris Domini impleverit eum propter eos qui timore Domini indigent: quia parvuli sunt, quem foras mittit perfecta dilectio. Qui enim timet, poenam habet, et non est perfectus . Unde et Apostolus loquitur ad credentes: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore: sed accepistis Spiritum adoptionis, in quo clamamus Abba Pater . Et in Malachia legimus: Si pater ego sum, ubi est gloria mea? et si Dominus ego sum. ubi est timor meus ? de quo timore cantatur in Psalmo; Venite, filii, audite me: timorem Domini docebo vos . Non secundum visionem oculorum judic
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit enĩ. Nunqͥd ñ pͥncipes mei. simul
reges st̃ : Nunqͥd ñ ut carcamis. sic
calanno: Et ut arfach. sic emath:
Nunqͥd ñ ut damascus. sic samaria:
Quomͦ muenit manꝰ mea regna idoli:
sic & simulacia eoꝵ de ierłm & de fa¬
maria. Nunqͥd ñ sicut feci samariȩ
& ydolis eiꝰ. sic faciã ierłm & simula¬
tris eiꝰ: Ponamꝰ in hoc loco tͣnslatio¬
nem.lxx. quȩ ab hebraico discordat
in plurimis. Ue assyriis uirga furo¬
ris mei ipse est: in manib eoꝵ ira
mea. ingentẽ iniqͣm mittã cũ. &¬
popło meo p̃cipiã ut faciat spolia &¬

Expanded text:
dicet enim numquid non principes mei simul reges sunt numquid non ut Charchamis sic Chalanno et ut Arfad sic Emath numquid non ut Damascus sic Samaria quomodo invenit manus mea regna idoli sic et simulacra eorum de Hierusalem et de Samaria numquid non sicut feci Samariae et idolis ejus, sic faciam Jerusalem, et simulacris ejus? Ponamus in hoc loco translationem LXX, qui ab Hebraico discordat in plurimis. LXX: Vae Assyriis: virga furoris mei ipse est in manibus eorum, iram meam in gentem iniquam mittam, et populo meo praecipiam, ut faciat spolia
Abbreviated transcription (Latin):
dñs caput & caudã maiorẽ pariter &
minorẽ caudãꝙ appellans. ñ hoĩes sed
iumenta hereticos eẽ. demonstrat. quȩ
hoc membro utunt᷑ ad stercora ꝓtegen¬
dia. & arcenda parua animalia. Et pꝰ
caput & caudã. incuruantẽ iungit &
depͣuantẽ. qͦd legis p̃cepta subu̾tant:
& rectã depͣuent uiã. Longeuũ quoꝙ
qͥ caput ẽ. & pseudo ꝓpħam qui in cau¬
da ponit᷑ disꝑdit: & magistros pariter
& discipłos. Alios qui ꝓpter munera
laudant peccatores: alios qui laudan¬
di sua mala non sentiunt nec agunt
penitentiã. Dpt̾ hoc iniuiuenib eoꝵ ñ
letabit᷑ dñs. Ue enĩ ciuitati: cuiꝰ rex ado¬
lescens. Et qui d̾m patrẽ uel dñm ue¬
rũ ꝑdidert̃. ñ impetrabunt miscd̃iam.
Om̃is enĩ hereticus hypocrita. ẽ. aliud
agens & aliudd simulans: & qͥcqͥd loqͥtur
licet uideat᷑ eẽ. sapientia. tñ stulticia

Expanded text:
 majorem pariter ac minorem. Caudam appellans, non homines, sed jumenta, haereticos esse demonstrat, quae hoc membro utuntur ad stercora protegenda, et ad arcenda parva animalia. Et post caput, et caudam incurvantem jungit et depravantem, quod legis praecepta subvertant, et rectam depravent viam. Longaevum quoque, quia caput est, et pseudoprophetam qui in cauda ponitur, disperdet, et magistros pariter, et discipulos; alios qui propter munera laudant peccatores: alios qui laudati sua mala non sentiunt, nec agunt poenitentiam. Propter hoc in juvenibus eorum non laetabitur Dominus: Vae enim civitati cujus rex adolescens . Et qui Deum Patrem vel Dominum verum perdiderunt, non impetrabunt misericordiam. Omnis enim haereticus hypocrita est, aliud agens, et aliud simulans, et quidquid loquitur, licet videatur esse sapientia, tamen stultitia
Abbreviated transcription (Latin):
cõparant᷑. in uoluent᷑ fumi suꝑbia. Ad
eoꝵ penã contremiscet omĩs humꝰ. &
decepti p̾płi ecerns tradent᷑ ardoribus.
quia tͣpis lucri gr̃a. ne suis quidẽ par¬
cunt. s certatim de deceptis pͥpłis p̃das¬
agunt. relinquentes bona. & pessimis
immorantes. Cũꝙ semꝑ sinistra inuem¬
unt. tñ siis nunqͣm satiant᷑ errorib: uo¬
rantes carnẽ brachii sui. & adu̾sus eccle¬
siam pari studio dimicantes. ꝓpter lu¬
xurias & uoluptates & lucra de pͦpłis
inter se habent discordiã. & de una
beresi duc fiant. & rursũ ipse diui¬
dant᷑ in partes. ut ꝓpͥos abducant
greges. & deuorent domos uiduarũ
& mulierũ peccatriciũ semꝑ discen¬
tiũ & nunqͣm ad scientiã ueritatis ꝑ¬
uenientiũ. In omnib his ñ aũtit᷑ furor
dñi consumens uitia atq subu̾tens: s
qͣntũ illi ꝓficiunt ad peccandũ tan¬
to iste amꝑliꝰ manũ suã extendit ad

Expanded text:
 involventur fumi superbia. Ad eorum poenam contremiscet omnis humus, et decepti populi aeternis tradentur ardoribus, quia turpis lucri gratia, ne suis quidem parcunt, sed certatim de deceptis populis praedasagunt, relinquentes bona, et in pessimis immorantes. Cumque semper sinistra inveniant, tamen suis numquam satiantur erroribus, vorantes carnem brachii sui, et adversum Ecclesiam pari studio dimicantes. Propter luxuriam, et voluptates, et lucra de populis inter se habent discordiam, ut de una haeresi duae fiant, et rursum ipsae dividantur in partes, ut proprios abducant greges et devorent domos viduarum, et mulierum peccatricum, semper discentium, et numquam ad scientiam veritatis pervenientium . In omnibus his non avertetur furor Domini, consumens vitia, atque subvertens; sed quanto illi proficiunt ad peccandum, tanto iste amplius manum suam extendit ad
Abbreviated transcription (Latin):
phetia cont᷑ assirios scribit᷑. Ue as¬
sur uirga furoris mei: & bacłs ipse est.
Inmanu eoꝵ indignatio mea ad gen¬
tem fallacẽ mittã eũ: & contͣ pͦpłm fu¬
roris mei. mandabo illi ut auferat
spolia & diripiat p̾dã. & ponã illum¬

Expanded text:
phetia, contra Assyrios scribitur. Vae Asphetia, contra Assyrios scribitur. Vae Assur, virga furoris mei, et baculus ipse est, in manu eorum indignatio mea. Ad gentem fallacem mittam eum, et contra populum furoris mei mandabo illi, ut auferat spolia, et diripiat pra
Abbreviated transcription (Latin):
oblitus es dei nutritoris tur: facile sup¬
plantãt᷑. Quid gͥ facient in die iudiciĩ:
cũ tantos deceꝑint. & calamitatis de
contͣ uos. ẽ: sic hereticoꝵ calamitas.
delonge ueniet. Multo enĩ est tẽpore
p̃parata. Ad quẽ confugient. cũ fictũ
abeant dm̃: Cui tͣdent głam suam
cũ simulata sint omĩa: Nec pot̾int
euadere uncłm quo plurimos ligaue¬
runt. Unde & in uisione uallissyon qͣ
dei altitudine derelicta. herecica hu¬
militate decepta ẽ: dr᷑ de magistris fal¬
si noĩs scientiȩ. Om̃s pͥncipes tui fuge¬
runt: & qui capti st̃: dure ligati sunł.
Qd̃ꝙ cũ singłis int̾fectis cadant: & in
alioꝵ nece ipsi ꝑeant. Et cũ multa pa¬
ciant᷑ diesq uisitationis ad uenerit:
ñ sit finis eoꝵ int̾itus. s semꝑ ibi in¬
pendentẽ manũ dñi ꝑtremiscant.
inpopło. de qͥb duȩ & semis tͥb sub
eo capte st̃. & reliqͥe sub ez echia qui
achaz successit in regnũ. Sequens pro¬

Expanded text:
oblitus es Dei nutritoris tui , facile supoblitus es Dei nutritoris tui , facile supplantantur. Quid igitur facient in die judicii, cum tantos deceperint, et calamitatis de intra vos est ; sic haereticorum calamitas de longe veniet, multo eis tempore praeparata. Ad quem confugient, cum fictum habeant Deum? Cui tradent gloriam suam, cum simulata sint omnia? Nec poterunt evadere vinculum, quo plurimos ligaverunt. Unde et in visione vallis Sion, quae Dei altitudine derelicta, et haeretica humilitate decepta est, dicitur de magistris falsi nominis scientiae: Omnes principes tui fugerunt, et qui capti sunt, dure ligati sunt : quodque cum singulis interfectis cadant, et in aliorum nece ipsi pereant, et cum multa patiantur, diesque visitationis advenerit, non sit finis eorum interitus: sed semper sibi impendentem manum Domini pertremiscant. in populo: de quibus duae et semis tribus sub eo captae sunt, et reliquae sub Ezechia, qui Achaz successit in regnum . Sequens Pro
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd facturi sũ cũ uł captiuitatis uel ui¬
dicii dies aduenerit. & calamitatis de
longe uenientis. quȩ multo tempore
ante p̃dicta. ẽ. Ad cuiꝰ in qͥt fugietis au¬
xiliũ cũ offend̾itis d̾m qui uerus au¬
xiliator.ẽ. & uͥ relinquetis głam ur̃ame
Non enĩ ꝓd̾ unt diuitiȩ in die furoris.
ne uinctos in hostilẽ terrã ducat as¬
sirius. ne corruatis in p̃lio. & ad extre¬
mũ sic̃ in suꝑiorib contͣ samariã cre¬
bro dixerat. in omnib his ñ est au̾sus
furor eiꝰ.s adhuc manꝰ eiꝰ excelsa: etiã
rum extrema captiuitas: s etiã in
hostili t̾ra dñi eos gladiꝰ ꝑseqͣtur. luxta
anagogen omĩs hereticus scribit ini¬
quitatẽ. ut pauꝑes & humiles pͦpłi
decipiat: uiduas & pupillos diripiat.
Qui enĩ diues est de quo legimꝰ. redẽp¬
ñ sustinet cõminationẽ: ñ cito ab eis
popłis: cito ab eis scandalizat᷑. Uidua
qui patrẽ amiserit creatorẽ. de quo
scͥptũ est. d̾m qͥ te genuit reliqͥsti. &

Expanded text:
 cum vel captivitatis, vel judicii dies advenerit, et calamitatis de longe venientis, quae multo tempore ante praedicta est. Ad cujus, inquit, fugietis auxilium, cum offenderitis Deum, qui verus auxiliator est, et ubi derelinquetis gloriam vestram? Non enim proderunt divitiae in die furoris, ne vinctos in hostilem terram ducat Assyrius, ne corruatis in praelio . Et ad extremum sicut in superioribus contra Samariam crebro dixerat: In omnibus his non est aversus furor ejus, sed adhuc manus ejus extenta, etiam rum extrema captivitas, sed etiam in hostili terra Domini eos gladius persequatur. Juxta anagogen, omnis haereticus scribit iniquitatem, ut pauperes et humiles populi decipiat, viduas et pupillos diripiat. Qui enim dives est, de quo legimus: Redempn sustinet comminationem, non cito ab eis populis, cito ab eis scandalizatur. Vidua qui patrem amiserit Creatorem, de quo scriptum est: Deum, qui te genuit, dereliquisti, et
Abbreviated transcription (Latin):
conclamare. qͦd adu̾sũ legẽ dei iniqͣs
scͥpserint leges & traditionib suis sub¬
uerterint iudicii u̾itatẽ. Deo enĩ dicen¬
te. honora patrẽ tuũ & matrẽ: illi e
contͣrio monuert̃ filios parentib di¬
cere. donũ qͦdcũq est ex me tͥ ꝓderit.

Expanded text:
sum legem Dei iniquas scripserint leges, et traditionibus suis subverterint judicii veritatem. Deo enim dicente: Honora patrem tuum, et matrem : illi e contrario monuerunt filios parentibus dicere: Donum quodcumque est ex me, tibi proderit,
Abbreviated transcription (Latin):
ciare. Ipse qͦq manasses & ephraim qui
de uno nati sunt ut̾o & de eodẽ parente
gen̾ati. in tantã rabiem ꝓruꝑunt: ut
hostili inter se odio dissiderent. Legamꝰ
regũ & paralipomenon uolumina. &
inuemiemꝰ samarie inter se bella ciuilia.
dũ alii ꝓ aliis regib dimicant: & qͣm᷑ su¬
is regib int̾fectis. iniude expugnatione

Expanded text:
ciare. Ipsi quoque Manasses, et Ephraim, qui ciare. Ipsi quoque Manasses, et Ephraim, qui de uno nati sunt utero, et de eodem parente generati, in tantam rabiem proruperunt, ut hostili odio inter se dissiderent. Legamus Regum et Paralipomenon volumina, et inveniemus Samariae inter se bella civilia, dum alii pro aliis regibus dimicant, et quomodo suis regibus interfectis, in Judae expugnation
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est stulticiã. P ropter hec omĩa dñs
ñcissat rascr s ad huc ad ꝑcutiendũ
eleuat manũ. Et qͥa ista fecert̃. succen¬
dit᷑ qͣsi ignis impietas. ut ñ solũ agrũ
s uepres & spinas ddeuoret. nec frugi¬
feras arbores. s infructuosũ saltũ m
quo habitant bestiȩ. sapiens flãma
consumat. Quã obrẽ dr᷑. qͦd densitas
saltus igne supposito succendat᷑. & fu¬
mi suꝑbia & altitudo conuoluat᷑. Om̃e
enĩ qͦd excelsũ est & in sublime consur¬
gens: suꝑbũ appellari potest. ꝓ quo ne¬
scio qͥd uolentes . lxx. tnstulert̃: & deuo¬
rabit incircũitu colliũ omĩa. Unde &
adirã dñi t̾ra contremuit. & pͦpłs. igniᷤ
factus ẽ. pabulũ: qͥa tanta fuit in eo cru¬
delitas ut ne carissimo qͥdẽ germanita¬
tis nomini parceret. s dexterã desereis
atd contẽp nens. sat᷑aret᷑ in his quȩ si¬
nistra erant. dũ uoluptatũ & maloꝵ pa¬
tit᷑ famen. & semꝑ cupit malis peiora so¬

Expanded text:
 est stultitiam. Propter haec omnia Dominus non cessat irasci, sed adhuc ad percutiendum elevat manum. Et quia ista fecerunt, succendetur quasi ignis impietas, ut non cultum agrum, sed vepres et spinas devoret, nec frugiferas arbores, sed infructuosum saltum, in quo habitant bestiae, rapiens flamma consumat Quam ob rem dicitur quod densitas saltus igne supposito, fumi superbia et altitudine convolvatur. Omne enim quod excelsum est, et in sublime consurgens, superbum appellari potest. Pro quo nescio quid volentes LXX transtulerunt: et devorabit in circuitu collium omnia. Unde et ad iram Domini terra contremuit, et populus ignis factus est pabulum, quia tanta fuit in eo crudelitas, ut ne charissimo quidem germanitatis nomini parceret, sed dextram deserens atque contemnens, saturaretur in his quae sinistra erant: dum voluptatum, et malorum patitur famem, et semper cupit malis pejora so
Abbreviated transcription (Latin):
spli qͦd & magistri. & discipłi. & eruditi.
pnulgus indoctũ pariter ꝑeant. Qui enĩ
beatũ dicebant pꝰpłm seductores st̃. & qui
beati appellabant᷑. ñ ꝓpter uirtutẽ s ꝓpt̃
muña. p̃cipitabunt᷑ in mortẽ. Unde &
suy legimꝰ. Popłs ms qui beatũ te dicũt.
seducunt te: & semitas pedũ tuoꝵ sup¬
plantant. In tali p̾pło. nullus ꝑsone mi¬
serebit᷑ ds . ñ pupilli. ñ uiduȩ: qr omnis
y pocta ẽ. aliud simulans & aliud agenᷤ¬

Expanded text:
populum, quod et magistri et discipuli, et eruditi, et vulgus indoctum pariter pareant. Qui enim beter virtutem, sed propter munera, praecipitabuntur in mortem. Unde et supra legimus: Populus meus, qui beatum te dicunt, seducunt te, et semitas pedum tuorum supplantant . In tali populo nullius personae miserebitur Deus: non pupilli, non viduae, quia omnis hypocrita est, aliud simulans
Abbreviated transcription (Latin):
culã in tp̃r. & excelsi stat᷑a succidentur:
& sublimes humiliabunt᷑ & subu̾tent᷑
condensa saltꝰ ferro. & libanꝰ cũ excelsis
cadet. Putant qͥdã hunc locũ adhuc
dici de assyrio. qͦd illo contrito. omnes
in circuitu nationes quȩ ditiom illiꝰ sub¬
iacebant. succidant᷑ & humilient᷑: &¬
lunt. Libanũ qͦq cũ excelsis suis cadere:
ut nichil omnmo assyriȩ resideat po¬
testatis. Alii uͦ ab hoc loco uolunt pͥn¬
cipiũ. eẽ. de xp̃o : maxime cũ & ea quȩ
sequunt᷑. & nos de illo. & circũcisio scͥp¬
ta fateat᷑. Dixerat supͣ nom̃ pueri de

Expanded text:
lsi statura succidentur, et sublimes humiliabuntur, et subvertentur condensa saltus ferro, et Libanus cum excelsis cadet. Putant quidam hunc locum adhuc dici de Assyrio, quod illo contrito, omnes in circuitu nationes, quae ditioni illius subjacebant, succidantur et humilientur, et lunt. Libanum quoque cum excelsis suis cadere, ut nihil omnino Assyriae resideat potestatis. Alii vero ab hoc loco volunt principium esse de Christo: maxime cum et ea quae sequuntur, et nos de illo, et Circumcisio scripta fateatur. Dixerat supra nomen de
Abbreviated transcription (Latin):
rȩ. & phacet filiꝰ romelie rex isrł in
rerłm ut expugnarent eã. & qͦd missuᷤ
sit ysaias ꝓpħa moccursũ achar cũ
iasub filio suo ut ei dic̃et ne timeret.
& cor illiꝰ ne formidaret aduob cau¬
dis ticionũ fumigantiũ. eo qͦd in ipsis
eẽt syriȩ & isrł imꝑiũ finiendũ. Quo
non credente ꝓpter rei magnitudinẽ &
p̃sens ꝑicłm: iubet᷑ ut s postulet signũ.
lt qͥa ydolatres hoc quoꝙ fac̾e nolu¬
it: ꝓptea dñs neqͣqͣm ipse regi s domui
daus dat signũ fili sui de uirgine na¬
scit᷑i. Ad cuiꝰ inuocatione sint de inmi¬
nente ꝑicło lib̾ati: & cet̾a quȩ usq ad
p̾sentẽ locũ int̾p̃tati sumꝰ. Multis gͦ my¬
steriis in medio positis: nc̃ reu̾tit᷑ ad id
qͦd ceꝑat & eũsionẽ rasin & ephraim
hoc est syriȩ & samariȩ uaticinat᷑. Uer¬
buminqͥens misit dñs in iacob: & cecidit
in isrł. Apd̃ hebreos. dãs ar. qͦd ꝑtres lit¬

Expanded text:
lius Romeliae rex Israel in Jerusalem, ut expugnarent eam. Et quod missus sit Isaias propheta in occursum Achaz cum Jasub filio suo, ut ei diceret, ne timeret, et cor illius ne formidaret a duabus caudis titionum fumigantium, eo quod in ipsis esset Syriae et Israel imperium finiendum. Quo non credente propter rei magnitudinem et praesens periculum, jubetur ut sibi postulet signum. Et quia idololatra erat, hoc quoque facere noluit: propterea Dominus nequaquam ipsi regi, sed domui David dat signusint de imminenti periculo liberandi, et caetera quae usque ad praesentem locum interpretati sumus. Multis ergo mysteriis in medio positis, nunc revertitur ad id quod coeperat, et eversionem Rasin et Ephraim, hoc est, Syriae et Samariae vaticinatur: Verbum, inquiens, misit Dominus in Jacob, et cecidit in Israel. Apud Hebraeos DA
Abbreviated transcription (Latin):
tisine mortaliũ dei nã: tuã putas ec̃.
sapientiã: & illiꝰ iussionẽ ad tuã refers
fortitudinẽ : Quomͦ si securis głet᷑ contͣ
rem & serra fiunt. sua arte ꝑfecta:. &
si eleuet qͥspiã uirgã & exaltet baculũ
sum eẽ. qui ꝑcussus. ẽ: sic & tu cũ orga¬
nũ dei fueris uoluntatis erigeris in su¬
fuisse uirtutis. Quicquid aũ assyrio dr.
& adhereticoꝵ suꝑbiã & ad diabolum
referri potest. qui securis & serra & uir¬
ga in scͥpt᷑is appellat᷑. eo qͦd ꝑ illũ infru¬
ctuose arbores succidantur. & diuidat᷑
atq serret᷑ in creduloꝵ duricia & ꝑcu¬
tiant᷑ uirga qui ñ recipiunt disciplinã
Heretici qͦq qͦrũ os in cęlo ponit᷑ & lin¬

Expanded text:
tissime mortalium, Dei iram, tuam putas esse sapientiam, et illius jussionem ad tuam refers fortitudinem? Quomodo si securis glorietur contra rim et serram fiunt, sua arte perfecta. Et si elevet quispiam virgam, et exaltet baculum sum esse qui percussus est: sic et tu cum organum Dei fueris voluntatis, erigeris in suesse virtutis. Quidquid autem Assyrio dicitur, et ad haereticorum superbiam, et ad diabolum referri potest, qui securis, et serra, et virga in Scripturis appellatur, eo quod per illum infructuosae arbores succidantur, et dividantur, atque serretur incredulorum duritia, et percutiantur virga qui non recipiunt disciplinam. Haeretici quoque quorum os in coelum ponitur, et lin
Abbreviated transcription (Latin):
bacłm suũ leuabit suꝑ te in uia egyp¬
ti. & rursũ. & uirgã suã suꝑ mare
& leuabit eam in uia egypti etiã sic
intelligere: qͦd idcirco ꝑcusserit plu¬
rimos de tribu iuda. & incircũitu re¬
gni ierłm ceꝑit ciuitates. qͥa ñ in deo
s in egyptiis habuerint fiduciã. Uñ
& rapsaces exꝓbrat eis dicens. Ecce
confidis suꝑ bacłm harundineũ coi¬
fractũ suꝑ egyptũ. cui si innisus fue
rit homo intrabit in manu eiꝰ. & ꝑfora¬
bit eam. Sic pharao rex egypti omi¬
intarũ in iudicũ libro scͥpta ẽ: qͣm &
in psalmo legimꝰ. Pone pͥncipes eoꝵ si¬
cut oreb & teb. & zeb ee. & salmana.
Errant gͦ qui putant illud significa¬
re tempus qͣndo in libro numeroꝵ
madianite cesi referunt᷑ ab isrł inde¬
serto sur & monte dei oreb. quȩ aliis

Expanded text:
baculum suum levabit super te in via Aegypti: Et rursum: Et virgam suam super mare, et levabit eam in via aegypti: etiam sic intelligere, quod idcirco percusserit plurimos de tribu Juda, et in circuitu regni Jerusalem ceperit civitates, quia non in Deo, sed in Aegyptiis habuerint fiduciam. Unde et Rabsaces exprobrat eis dicens: Ecce confidis super baculum arundineum confractum super Aegyptum. rit homo intrabit in manu eius et perforabit eam sic Pharao rex Aegypti omniJudicum libro scripta est , quam et in Psalmo legimus: Pone principes eorum sicut Oreb, et Zeb, et Zebee, et Salmana . Errant ergo qui putant illud significari tempus, quando in libro Numerorum Madianitae caesi referuntur ab Israel a deserto Sur usque ad montem Dei Oreb: quae aliis
Abbreviated transcription (Latin):
earũ. Dic̃ gͦ dñs qͦd rasin qͥ int̾p̃tatur
sapientia scłaris. cuiꝰ ephraim uteba¬
tur auxilio u̾tat᷑ contͣ eum. & om̃s a¬
mici eiꝰ adu̾sũ illũ dimicent. & tam ab
oriente qͣm ab occidente expugnetur:
& deuorat᷑i sint isrł toto ore. Pro qͥb
int̃p̃tati st̃.lxx. edificemꝰ nobis turrẽ:
& allidet d̾s qui consurgunt contra
montẽ syon. & inimicos illiꝰ dissipa¬
bit. Cupiunt enĩ & ipsi insimilitudi¬
nem templi dei ȩdificare sibi templũ
in samaria. Sed qͣmius moi̾nt pedes
sipabit᷑ consensus eoꝵ. & lingua cor

Expanded text:
ergo Dominus, quod Rasin, qui interpretatur sapientia saecularis, cujus Ephraim utebatur auxilio, vertatur contra eum et omnes inimici ejus adversum illum dimicent, et tam ab Oriente, quam ab Occidente expugnetur, et devoraturi sint Israelem toto ore. Pro quibus interpretati sunt LXX: Et aedificemus nobis turrim: et allidet Deus qui consurgunt contra montem Sion, et inimicos illius dissipabit. Cupiunt enim et in similitudinem Templi Dei, aedificare sibi templum in Samaria; sed quamvis moverint pedes sipabitur consensus eorum, et linguae eor
Abbreviated transcription (Latin):
in hereticos qui d̾m uid̾e se iactant.
dcient itaq pͥncipes eoꝵ & om̃s qui
habitant in samaria hoc ẽ. qui deile¬
gem custodire se dicunt & in uber¬
tate eẽ. uirtutũ. & fructus afferre
iusticiȩ hoc ẽ. int̾p̃tat᷑ ephraim: qui
in suꝑbia cordis sui despiciunt ȩccłiã.
& simplicitatẽ eiꝰ arbit᷑ntes impitiã.
dicunt. Pro lat̾ib illiꝰ qͣdris lapidib
atq fortissimis edificabimꝰ ȩccłias nrãs

Expanded text:
ereticos, qui Deum videre se jactant. Sciant itaque principes eorum, et omnes qui habitant in Samaria, hoc est, qui Dei legem custodire se dicunt, et in ubertate esse virtutum, et fructus afferre justitiae hoc enim interpretatur Ephraim, qui in superbia cordis sui despiciunt Ecclesiam, et simplicitatem ejus arbitrantes imperitiam, dicunt: pro lateribus illius, quadris lapidibus atque fort