comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
agni: qm̃ uenit dies ire ipsoꝵ. & qͥs pot̾it sta¬
res Imminente gͥ uicino ad uentu districti
iudicis. qͣndo freqnter apparebunt signa ma¬
gna & horribilia. arescentib hominib p̃ti
more et expectatione eoꝵ quȩ fuꝑuemient
uniu̾so orbi ÷ intͣbunt inspeluncas et in uo¬
ragines tr̃ȩ: uolentesse absconde a faciȩ suꝑ¬
uenientiũ maloꝵ. Aduentũ uͦ uidicis uocat
surrectionẽ eiꝰ: sic̃ et beatꝰ iob eum dic̃. Qͥd
eñi faciã cũ surrex̾it adiudicandũ ds: Nã
mͦ sedet ad dexterã maiestatis in excelsis. s
tẽ surget ꝑcut̾e t̾ram qͣndo ueniet iudicare
scłm. Hec tam̃ et de excidio gentis iudeoꝵ qd̃
ꝑ romanos factũ ẽ posst̃ accipi. Ait eiuim
qͥa dies dñi exercituũ suꝑ omẽm suꝑbũ &
excelsum: et cęt̾a. Nam suꝑbos et arrogan¬
tes. ꝑ cedros libani et q̃reus basan: ꝑ monteᷤ
et colles intelligi possũt tam pharisei quã
omĩs. qui in illo ppło pͥmatũ gerebant: ꝑtͣ

Expanded text:
t dies irae ipsorum, et quis poterit stare? » Imminente igitur vicino adventu districti Judicis, quando frequenter apparebunt signa magna et horribilia « arescentibus hominibus prae timore et exspectatione eorum, quae supervenient universo orbi , » intrabunt in speluncas et in voragines terrae, volentes se abscondere a facie supervenientium malorum. Adventum ergo Judicis vocat surrectionem ejus, sicut et beatus Job, cum dicit: « Quid enim faciam, cum surrexerit ad judicium Deus? » Nam modo sedet ad dexteram majestatis in excelsis; sed tunc surget percutere terram, quando veniet judicare saeculum. Haec tamen et de excidio gentis Judaeorum, quod per Romanos factum est, possunt accipi. Ait enim, quia dies Domini exercituum super omnem superbum et excelsum, etc. Nam superbi et arrogantes per cedros Libani et quercus Basan; per montes et colles intelligi possunt tam Pharisaei quam omnes qui, in illo populo, primat
Abbreviated transcription (Latin):
dei aũt int̾ierunt inspeluncas petraꝵ. et ĩ
uoragineᷤ tre a facie formidinis dni. qͣndo
surrex̃ ꝑ romanos ꝑcut̾ẽ t̾ram eoꝵ ⁊ qͥa cap¬
tis urbib abscondebant᷑ qͥ pot̾ant in antͥs
et subt̾raneis: ut et ipse iosephus cum sociis
sins. Et qͥa tẽ gentilis qͥsq cognita i̾tate
conu̾sus ẽ ad penitentiã: recte sub iunctũ
et simulachra auri sui. quȩ fecerat sͥ. ut ad¬
oraret talpas et uesꝑtiliones: et ing̾diet᷑ fis¬

Expanded text:
s petrarum, et in voragines terrae a facie formidinis Domini, quando surrexit per Romanos percutere terram eorum; quia, captis urbibus, abscondebantur in antris et subterraneis, ut et ipse Josephus cum sociis suis. Et quia tunc gentilis quisque, cognita veritate, conversus est ad poenitentiam, recte subjunctum et simulacrum auri sui, quae fecerat sibi, ut adoraret talpas et vespertilionesIsa. II. » Ve
Abbreviated transcription (Latin):
et malicia remanentiũ multipliciꝰ ex c̃scit.
Nam antixͦ regnante. siqͥ tales uiri suꝑ¬
fuerint. uł seducent᷑ ab eo. uł ꝑimentur.
Unde eccłia et ꝑ iheremiã de temꝑe illo
querit᷑ dicens. Abstulit om̃s magnificos
meos dñs de medio mei: uocauit aduer¬
sum me tempꝰ. ut contere̾t electos meos.
iherłm et abiuda ualidũ et fortẽ. atti: oẽ
robur panis. et omẽ robur aquȩ. fortẽ &
uirũ bellatorẽ ⁊ iudicẽ. & ꝓpħam. et ario¬
lum. & senẽ. pͥncipem suꝑ qͥnqͣginta. et ho¬
norabilem uultu: et consiliariũ. sapientẽ
Isti quidẽ auferunt᷑ ⁊ s loco eoꝵ inutiles
dant᷑. Oabo inqͥt pueros idẽ lasciuos &
instabiles ac dissolutos et puerilit̾ agentes
pͥncipes eoꝵ idẽ sac̾dotes ac p̾latos: et effe¬
minati idẽ tͣnsitorie laudis amatores dña¬
bunt᷑ eis. Effeminati enĩ ft̃ arrogantes p̃¬
positi: qͥa dum humanis laudib mollia
corda ꝓstituunt: qͣsi asuis amatorib cor¬

Expanded text:
et malitia remanentium multiplicius excrescit. Nam Antichristo regnante, si qui tales viri superfuerint, vel seducentur ab eo, vel perimentur. Unde Ecclesia per Jeremiam de tempore illo queritur, dicens: « Abstulit omnes magnificos meos Dominus de medio mei: vocavit adversum me tempus, ut contereret electos meos . Jerusalem et a Juda validum et fortem, omne robur panis, et omne robur aquae; Fortem, et virum bellatorem, judicem, et prophetam, et ariolum, et senem: Principem super quinquaginta, et honorabilem vultu, Et consiliarium sapientem Isti quidem auferuntur, sed loco eorum inutiles dantur. Dabo, inquit, pueros, id est lascivos et indomabiles, ae dissolutos et pueriliter agentes, principes eorum, id est sacerdotes ac praelatos, et effeminati, id est transitoriae laudis amatores dominabuntur eis. Effeminati enim sunt arrogantes praepositi; quia, dum humanis laudibus mollia corda prostituunt, quasi a suis amatoribus cor
Abbreviated transcription (Latin):
steritate imꝑabatis et cum potentia. Cum
austitate enĩ et potentia imꝑant: qͥ sub¬
ditos suos ñ tranqͥlle ratiocinando corrig̾e
sed asꝑe inflect̾e dnãndo festinant. Ntales
nune sac̾dotes ac p̃positi. in eccłia multipli¬
eit̃ abundant. ꝓpt̾ peccata ppłi. Nam qͦd
hui mi p̃latos hab̾e ppłs subiectoꝵ me¬
ruerit. seqͣntia declarant. Irruet inqͥt po¬
iaẽ pugnabit alt̾ add u̾sus alt̾m: uł ledet
eũ aut nocebit. Et qͥa osbom osmalideho¬
nestare satagunt : tumultuabit᷑ inqͥt
puer cont᷑ senẽ. idẽ lasciuos et pueriles
actis habens litigabit ad u̾sus eum qͥmoꝵ
guitate senuit: et ignobilis cont᷑ nobilem.
idẽ peccator. cont᷑ iustũ. Q uẽ ad modũ
autẽ ppłs iste pueros pͥncipes sortiat. os¬
tendit sermo sub iunctus. App̃hendet
eñ uir frẽm suũ. domesticũ patͥs sui. Ues¬
tim̃tũ tͥ ẽ: et cȩta. Nam qͥd ꝑuirũ. nͥ queli¬

Expanded text:
steritate imperabatis, et cum potentia . » Cum austeritate enim et cum potentia imperant; quia subditos suos non tranquille ratiocinando corrigere, sed aspere inflectere dominando festinant. Et tales nunc sacerdotes ac praepositi in Ecclesia multipliciter abundant propter peccata populi. Nam quod hujusmodi praelatos habere populus subjectorum meruerit, sequentia indicant: Irruet, inquit, poid est pugnabit alter adversus alterum, vel laedet eum, aut nocebit. Et quia mali bonos dehonestare satagunt, tumultuabitur, inquit, puer contra senem, id est lascivos et pueriles actus habens litigabit adversus eum qui morum gravitate senuit. Et ignobilis contra nobilem, id est peccator contra justum. Quemadmodum autem populus iste pueros principes sortiatur, ostendit sermo subjunctus. « Apprehendet enim vir fratrem suum, domesticum patris sui: vestimentum t
Abbreviated transcription (Latin):
uiuenes cupidinis appellant᷑. qm ad animaꝵ
corruptionẽ feruent: & dum pͣuas delecta¬
tiones suggerunt. seipsos uelut speciosos in¬
tĩorib ocłis decepte m̃tis ostendunt. Ipse enĩ
sathanas tͣnsfigurat se inangłm lucis. Itaq
malignos sp̃s qͦs erechiel assy rios iuuenes
cuꝑidinis appellat. nẽ ysaas pueros alienoᷤᷤ
uocat ÷ et qđ ibi dr̃ insanuit inamatores su
quent̃ aꝑit dicens. R. epleta ẽ t̾ra argento
et auro ÷ et ñ ẽ finis thesauroꝵ eiꝰ. Et reple¬
ta ẽ tra eiꝰ equis: et in num̃abiles quadri¬
ge eiꝰ. Et manifestũ ẽ qͥa ppłs qͥ talia sectat᷑. ñ
querit cȩlestia. Non em̃ potestis dõ seruire &
mãmone. id ẽ diuitiis. U̾bi et mistice subdit᷑.

Expanded text:
uvenes cupidinis appellantur, quoniam ad animarum corruptionem fervent, et dum pravas delectationes suggerunt, seipsos velut speciosos interioribus oculis deceptae mentis ostendunt. « Ipse enim Satanas transfigurat se in Angelum lucis . » Itaque malignos Spiritus, quos Ezechiel Assyrios, juvenes cupidinis appellat nunc Isaias pueros alienos vocat; et quod ibi dicitur: insanivit in amatores suoquenter aperit, dicens: Repleta est terra argento et auro, et non est finis thesaurorum ejus. Et repleta est terra ejus equis, et innumerabiles quadrigae ejus. Et manifestum est quia populus, qui talia sectatur, non quaerit coelestia. « Non enim potestis Deo servire et mammonae , » id est divitiis. Ubi et mystice su
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e m̃tis celam᷑. Quo enĩ plus t̾ra fodiendo
pieit᷑: eo pauim̃tũ semꝑ inferiꝰ demonstrat᷑.
Uñ et nos si a nob̃ studiosiꝰ t̾renas cogitatio¬
uenimꝰ. Eece enĩ qͥa diuini iudicii dies im¬
minet: qͣsi ipsa iam timoris eiꝰ facies appa¬
ret. Tantomagis necesse ẽ. ut unꝰqͥsq illũ
t̃ribiliꝰ timeat: qͣnto iam gła maiestatis eiꝰ ap¬
ꝓpinqͣt. O uid gͦ agendũ ẽ. qͦue fugiendũ:
Quo enĩ qͥs latẽ potest eũ qui uͥq ẽ: Sedec¬
ce petrã ing̃i. ac fossa humo occultari p̃ci¬
ꝑim̃÷ ut cordis nr̃i duritiã dirumpenteᷤ.
eo irã in uisibilẽ declinemꝰ. qͦ ab amore re¬
rũ uisibiliũ ap̃ nos incorde subtͣhimͣ: ut
cũ pͣue cogitationis tra eicct᷑. mens ap̃se ip¬
sam tanto tutiꝰ. qͣnto et humiliꝰ abscondat᷑.
Postqͣm autẽ ꝓpħa consiliũ p̃misit qͦmͦ qͥs
abira diei illiꝰ occultari possit: de illis iam

Expanded text:
nostrae mentis celamur. Quo enim plus terra fodiendo nostrae mentis celamur. Quo enim plus terra fodiendo projicitur, eo pavimentum semper inferius demonstratur. Unde et nos si a nobis studiosius terrenas cogitatiovenimus. Ecce enim quia divini judicii dies imminet, quasi ipsa jam timoris ejus facies apparet; tanto magis necesse est, ut unusquisque illum terribilius timeat, quanto jam gloria majestatis ejus appropinquat. Quid ergo agendum est, quove fugiendum? Quo enim quis latere eum poterit, qui ubique est? Sed ecce petram ingredi, ac fossa humo occultari praecipimur, ut cordis nostri duritiam dirumpentes, eo iram invisibilem declinemus, quo ab amore visibilium apud nos in corde subtrahimur, ut cum pravae cogitationis terra ejicitur, mens apud se ipsam tanto tutius, quanto et humilius abscondatur. Postquam autem propheta consilium praemisit, quomodo quis ab ira diei illius occultari posset; de illis jam,
Abbreviated transcription (Latin):
tuendã homo conditꝰ fuerat: sed peccĩs ex¬
igentib foras missus. m̃tis suȩ tenebras por¬
tat: suꝑna ñ appetit: in infimis intendit:
cȩlestia ñ desidat: t̾rena semꝑ in anmo u̾sat.
Incuru auit gͥ se homo: et humiliatꝰ ẽ una
Omĩs eñi peccator t̾rena cogitans. cȩlestia
ñ reqͥrens sponte incuruatꝰ ẽ: qͥa dũ desid̃ia
inferiora sequit᷑. am̃tis suȩ recticudine inclinat᷑.
Terrã qͥppe semꝑ intuet᷑ qͥcuruus ẽ: eo qͦ p̃cio
sit redemptꝰ ñ meminit. qͥ ima querit ꝓpt̃ quȩ
omia subdit᷑. Ne gͦ dimittas eis. Dampnabi¬
lia eñi fc̃ uniu̾sa hȩc: et his qͥ talia faciunt.
repente suꝑ ueniet dies ultionis ȩt̾nȩ. Vñ
mo a facie timoris dm̃i. et agła maiestatis eiꝰ.
Petra uͦ duritiã cordis nr̃i designat. Petram
qͥppe ing̾dimur. eũ cordis nr̃i duritiã pene¬
tͣmus⁊ atq a facie timoris dñi fossa humo
abscondim. si t̾renas cogitationes egeren
tes: ab ira districti iudicis in humilitate

Expanded text:
tuendam homo conditus fuerat, sed peccatis exigentibus foras missus, mentis suae tenebras portat, superna non appetit, in infimis intendit, coelestia nequaquam desiderat, terrena semper in animo versat.Incurvavit igitur se homo, et humiliatus est vir. Omnis enim peccator, terrena cogitans coelestia non requirens, sponte incurvatus est; quia dum desideria inferiora sequitur, a mentis suae rectitudine inclinatur. Terram quippe semper intuetur, qui incurvus est, et quo pretio sit redemptus, non meminit, quia ima quaerit. Propter quae omnia subditur: « Ne ergo dimittas eis. » Damnabilia enim sunt universa haec, et iis, qui talia faciunt, repente superveniet dies ultionis aeternae. Unde mo a facie timoris Domini, et a gloria majestatis ejus. » Petra vero duritiam cordis nostri designat, petram quippe ingredimur, cum cordis nostri duritiam penetramus: atque a facie timoris Domini in fossa humo abscondimur, si terrenas cogitates ab ira districti judicis in humilitate
Abbreviated transcription (Latin):
tia ẽ uob̾: Nam et peccores pecc̃orib fen̾ant᷑ :
ut recipiant eqͣlia. Hoc ẽ sequi retͥbutiones.
Predicti uͦ pͥncipes pupillo ñ iudicant. et
causa uiduȩ ñ ing̾ditur ad eos: qͥa dutm ꝓ
mun̾ib cuncta faciunt. in nocentiã pauꝑũ
defende negligunt. in quib trena luera ñ
sꝑant adqͥrere. P ropt̾ hoc ait dñs exercitu¬
um fortis isrł. Heu consolabor suꝑ hostibuis

Expanded text:
tia? Nam et peccatores peccatoribus foenerantur, ut recipiant aequalia . » Hoc est sequi retributiones. Praedicti vero principes « pupillo non judicant, et causa viduae non ingreditur ad eos; » quia, dum pro muneribus cuncta faciunt, innocentiam pauperum defendere negligunt, in quibus terrena lucra non sperant acquirere. « Propter hoc, ait Dominus exercituum fortis Israel: Heu! consolabor su
Abbreviated transcription (Latin):
um: qͥa de xͦ dictum ẽ. Dabit illi dñs d̾s sedẽ
dauid patͥs eiꝰ⁊ et regnabit indomo iacob in
ti ft̃: et om̃s eodẽ xͥanitatis uocabulo cõmuni¬
ter appellat. Q d̾ aut nẽ dedomo iacob dñ. ñ
de iustis sed de hac multitudine peccantiũ quȩ
xp̃i nom̃ adhuc confitet᷑. debet intelligi. Qͥb
recte dr̃. domꝰ iacob uenite & ambulemꝰ in

Expanded text:
um, quia de Christo dictum est: « Dabit illi Dominus Deus sedem David patris ejus, et regnabit in domo Jacob in ti sunt, et omnes eodem Christianitatis vocabulo communiter appellantur. Quod autem nunc de domo Jacob dicitur, non de justis, sed de hac multitudine peccantium, quae Christi nomen adhuc confitetur, debet intelligi. Quibus recte dicitur: Domus Jacob venit
Abbreviated transcription (Latin):
das qa credit᷑e erant: qͥ eni ñ ẽdit iã iudi¬
catus ẽ: ppłos autẽ idẽ iudeos ñ iudicã¬
doss arguendos. qd̾ ad se missũ dĩ fili
um ñ receꝑunt. Seqͣr. Et conflabt᷑ gla¬
dios sus in uomeres: et lançeas suas in fal¬
ma deserunt: et religiosã uitã ducenttes.
ex colunt t̾ram. ut ex iusto labore S ui
ctum ad qͥrant. Seqͣa. Non leuabit genᷤ
contͣ gentẽ gladiũ: nec ex ercebunt᷑ ul

Expanded text:
quia crediturae erant. « Qui enim non credit, jam judicatus est . » Populos autem, id est Judaeos non judicandos, sed arguendos, quod ad se missum Filium Dei non receperunt. Sequitur: « Et conflabunt gladios suos in vomeres, et lanceas suas in falma deserunt, et religiosam vitam ducentes excolunt terram, ut ex justo labore sibi victum acquirant. Sequitur: « Non levabit gens contra gentem gladium, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ne repeta. Mens gͦ cont᷑ gentẽ ñ leuat gͥladiũ
qͥa scõꝵ eccłia ineunctis gentib hec p̾cep¬
ta custodit. Ista qͥppe sententia de electis
tione qua uocati st̃ cum omĩ humilitate
et mansuetudine. cum patientia sipor¬
tantes se inuicẽ in caritate. solliciti ser ua¬
b Concupiscitis et ñ habetis : occiditis.
et relatis. et ñ potestis adipisci:. litigads et
belligeratis. Slectoꝵ autẽ eccłia quȩ degen¬
tib uniu̾sis cong̾gata ẽ. pugnare nesctt

Expanded text:
ne repetas . » Gens ergo contra gentem non levat gladium? quia sanctorum Ecclesia in cunctis gentibus haec praecepta custodit. Ista quippe sententia de electis tione, qua vocati » sunt, « cum omni humilitate et mansuetudine, cum patientia supportantes se invicem cum charitate, solliciti servaacobus: « Concupiscitis et non habetis, occiditis et zelatis, et non habetis adipisci, litigatis et belligeratis . » Electorum autem Ecclesia, quae de gentibus universis congregata est, pugnare nescit
Abbreviated transcription (Latin):
Nam cũ eos ꝓpħa dixisset ado ꝓiectos: cȩp̃ ostñ¬
dere mala quȩ iã ipsi fecerant. & oꝑa quib de¬
diti erant qͣndo ꝓiecti ft̃: ut ob meritũ inime
ꝑ u̾sitatis suȩ. illos declararet ẽẽ ꝓiectos. Uñ
& post descͥptionẽ tantaꝵ iniqͥtatum. subim¬
git. dicens dño. cui actenꝰ ẽ locutꝰ. Ne gͦ dimit

Expanded text:
Nam cum eos propheta dixisset a Deo projectos, coepit ostendere mala quae jam ipsi fecerant, et opera quibus dediti erant, quando projecti sunt, ut ob meritum nimiae perversitatis suae illos declararet esse projectos. Unde et post descriptionem tantarum iniquitatum subjungit, dicens Domino, cui hactenus
Abbreviated transcription (Latin):
pueris alienis adheserunt.R. epleci ft̃ nẽ o¬
hib ut olim pat̾s eoꝵ. Uel miqͥtatib et ydo¬
lat̾e sordib repletist̾ ut olim ante legem.
& augures habuert sic̃ gens pbilistinore
hr̃e consuenerant: qͥa maggos et ariolos
consulebant. siẽ gentes quȩ noticiã dĩ ñ ac¬
ceꝑant. Et pueris alienis adheser̃t: qua
etiam alienigenas pueros qͣrebant ad cõ¬
mittendũ ullud ab ominabile flagitium.
Oui si diuitiis intelligunt᷑ repleti: nc̃ ex¬
ponit᷑ quomͦ repleti ft̃ ut olim. eũ subdit᷑.¬

Expanded text:
adhaeserunt. » Repleti sunt nunc opibus ut olim patres eorum. Vel iniquitatibus et idololatriae sordibus repleti sunt ut olim ante legem. Et augures habuerunt, ut gens Philistinorum habere consueverat; quia magos et ariolos consulebant sicut et gentes, quae notitiam Dei non acceperant. Et pueris alienis adhaeserunt, quia etiam alienigenas pueros quaerebant ad committendum illud abominabile flagitium. Qui divitiis intelliguntur repleti, nunc exponitur quomodo repleti sunt ut olim, cum subdit
Abbreviated transcription (Latin):
damꝰ ad montẽ dñi. et ad domũ dĩ iacob &
docebit nos uias suas: et ambulabimꝰ inse¬
mitis eiꝰ. Quia ꝑ p̃dictos montes et colles.
totꝰ orbis ad xp̃m erat conu̾tendus: recte sub¬
iunctũ ẽ. qͥa fluent ad eum om̃s gentes & ibt̃
ppłi multi. Quia uͦ plurimm eoꝵ qui conu̾tebatł¬

Expanded text:
montem Domini, et ad domum Dei Jacob, et docebit nos vias suas, et ambulabimus in semitis ejus. » Quia per praedictos montes et colles totus orbis ad Christum erat convertendus, recte subjunctum est: Et fluent ad eum gentes, et ibunt populi multi. Quia vero plurimi eorum, qui converteba
Abbreviated transcription (Latin):
et fortẽ atq om̃e robur panis. & omẽ ro¬
bur aque. et fortẽ. & uirũ bellatorẽ: ita
ut fame ac siti morerent᷑ in illa obsidioe
et abhostib suis tande capti ꝑimerent᷑.
ac reliqͥ seruitute misera uͥq depͥm̾ent᷑.
Oui ex eo temꝑe iudicẽ nullũ habent:
qͥa ꝑ orbem disꝑsi nullo rectore ꝓpͥo gub¬
qͥppe ap̃ eos ultra ñ ẽ qͥdicat. hec dic̃ dñs.
Om̃s eñĩ conticuert: qͥa sermo dñi recessit
abeis. Nam neq uł ariolũ habent ullũ:
id ẽ talẽ ꝓpħam qͣlis erat balaam. Ipse enĩ
fuit ariolꝰ ⁊ et tam̃ ei loquebat᷑ dñs. et ostẽ¬
debat pleraq secreta sua. Nam sepe etiam
ꝑalienigenas fut᷑a dicebant᷑: sic̃ de isto
balaam legimꝰ. et de diuinis philistmoꝵ.
Et ariolus gͦ id ẽ qͥ int̾dum uera et int̾dũ
falsa nuntiat. ablatꝰ ẽ abiudeis: qm̃ & ue
ra et falsa parit̾ amisert̃. Senex etiam
idẽ maturꝰ morib ñ ẽ ineis. Qui neq pͥn¬
cipẽ saltem suꝑ qͥnqͣginta iam ullum

Expanded text:
is, et omne robur aquae, et fortem et virum bellatorem, ita ut fame ac siti morerentur in illa obsidione, et ab hostibus suis tandem capti perimerentur, ac reliqui servitute misera ubique deprimerentur. Qui ex eo tempore judicem nullum habent, quia per orbem dispersi nullo rectore proprio gubquippe apud eos ultra non est, qui dicat: « Haec dicit Dominus . » Omnes enim conticuerunt, quia sermo Domini recessit ab eis. Nam neque vel ariolum habent ullum, id est talem prophetam, qualis erat Balaam . Ipse enim fuit ariolus, et tamen ei loquebatur Dominus, et ostendebat pleraque secreta sua. Nam saepe etiam per alienigenas futura dicebantur, sicut ab isto Balaam legimus, et de divinis Philisthinorum. Et ariolus ergo, id est qui interdum vera, et interdum falsa nuntiat, ablatus est a Judaeis, quoniam et vera et falsa pariter amiserunt. Senex etiam id est maturis moribus non est in eis. Qui neque principem saltem super quinquaginta jam ullum
Abbreviated transcription (Latin):
enim qd̾ iudit ysaias filius amos.
suꝑ iuudam et iherłm. Nouũ orsurꝰ ser¬
mone pmittit nonũ titulũ: ut ea quȩ se¬
quunt᷑ distinguat asuꝑiorib. Dui se uer¬
buni neqͣ qm audisse dic̃. sed uidisse: qͥa qͣn¬
do ñ ꝑ subiectã creatam sed ꝑsemet ipsũ dñs
loqͥt᷑ de u̾bo eiꝰ sine u̾bis ac sillabis cor audi¬
entis docet᷑. Dõ enĩ qͣsi quȩdã nob̃ u̾ba di¬
cẽ ẽ: occulta mea quȩ agenda st̃ intima¬
re.et cor hominis ignaꝵ. ũ adhibito strepi¬
tu. ȩt̾nitatis sermone doctum repente de
absconditis redđẽ. Nam qͥa auditꝰ ea quȩ
adse fui̾t ñ simul omĩa dicta comp̃hendit.
qͥppe qui et causas ꝑu̾ba ͤ particłatim u̾ba
ꝑsillabas ꝑcipit: uisus autẽ in eo quo sedi¬
rigit. totũ subito et simul app̾hendit. dĩ lo¬
cutio ad nos intͥnsecus factauidet᷑ potius
quã audit᷑. Quia dũ semetipsã sine mora
sermonis insinuat: repentina luce nr̃e ig¬
norantiȩ tenebras illustrat. Bene itaq ꝓ

Expanded text:
ius Amos, super Judam et Jerusalem. » Novum orsurus sermonem praemittit novum titulum, ut ea, quae sequuntur, distinguat a superioribus. Qui se verbum nequaquam audisse dicit, sed vidisse; quia, quando non per subjectam creaturam, sed per semetipsum Dominus loquitur, de verbo ejus sine verbis ac syllabis cor audientis docetur. Deo enim quasi quaedam verba nobis dicere est occulta vi ea, quae agenda sunt, intimare, et cor hominis ignarum non adhibito strepitu aeternitatis sermone doctum repente de absconditis reddere. Nam quia auditus ea, quae fiunt ad se, non simul omnia dicta comprehendit, quippe qui et causas per verba, et particulatim verba, per syllabas percipit? visus autem in eo, quo se dirigit, totum subito et simul apprehendit; Dei locutio ad nos intrinsecus facta videtur potius quam auditur; quia dum semetipsam sine mora sermonis insinuat, repentina luce nostrae ignorantiae tenebras illustrat. Bene itaque p
Abbreviated transcription (Latin):
ut uidłc scientia illiꝰ eẽ inp̃scientia de¬
signet᷑ : qͥa quȩcũq sescire ninat᷑a huna¬
nitatis in notuit. hȩc nunirũ ante scła
ex diuinitate p̃scunt. Qui unde sp̃m̃
in narib habu̾it. mox ꝓpħa subiungit
dicens. Quia excelsus reputatus ẽ ipse.
Ic si dicẽt Inferiꝰ uent᷑a desuꝑ p̃sciit: qͥ
adima decȩlestib uenit. Qinescite itaq ĩ¬
qͥt ab hoc homine. Nam ꝓpt̾ malũ qͦd infer¬

Expanded text:
ut videlicet scientia illius esse in praescientia designetur; quia, quaecunque se scire in natura humanitatis innotuit, haec nimirum ante saecula ex divinitate praescivit. Qui unde spiritum in naribus habuerit, mox propheta subjungit, dicens: Quia excelsus reputatus est ipse. Ac si diceret: Inferius ventura desuper praescivit, qui ad ima de coelestibus venit. Quiescite, inquit, ab hoc homine. Nam propter malum quod infer
Abbreviated transcription (Latin):
qd foris ꝓtulit. u̾bo illi qͦd intus audierat cõ¬
iunxit. Continuauit itaq u̾ba. quȩ foris ꝓ¬
tulit uisiom intime⁊ ideirco incepit dicens.
Et erit innouissimis dieb. Subiungit enĩ
hoc qd ext̾ius loqui inchoat ac si et illud foris sit
qͦd untꝰ uidet᷑. Dies aut̃ nouissimos appellat.
tempꝰ enugłicȩ p̃dicationis. Nos enĩ sumꝰ.
inqͦs fines scłoꝵ deuenert̃. Et erit in nouiᷤ¬
simis dieb p̃ꝑatꝰ mons domiꝰ dñi inu̾tice moitiũ.¬

Expanded text:
quod foris protulit, illi verbo, quod intus audierat, conquod foris protulit, illi verbo, quod intus audierat, conjunxit. Continuavit itaque verba, quae foris protulit visioni intimae, idcirco incoepit, dicens: Et erit in novissimis diebus. Subjungit enim hoc, quod exterius loqui inchoat, ac si et illud foris sit, quod intus videt. Dies autem novissimos appellat tempus evangelicae praedicationis. Nos enim sumus, « In quos fines saeculorum devenerunt . » « Erit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini
Abbreviated transcription (Latin):
incipiens. subdit. Et erit in nouissimis die¬
b p̃paratꝰ mons domus dñi inu̾tice mon¬
tium et eleuabit᷑ suꝑ colles. Sed querendũ
ẽ cur incipiat dicens. et erit et ñ potiꝰ erit.
Et nanq ẽ copulatiua comunctio. Et scimꝰ.
qͥa ñ coniungit᷑ sermo subsequens. nͥ sermo¬
ni p̃cedenti. Hoc autẽ qđ nẽ in exordio narrato̾¬
nis huiꝰ loquit᷑. continuari suꝑiorib dictis
ñ potest: qͥa p̃titulationis int̾positione seqͤs¬
trat᷑ ab eis. Quare gͥ inchoat dicens et erit:
cum ñ sit sermo cui iste subiungat᷑ S hac
uire sciendũ. qͥa sic̃ nos corꝑalia. sic ꝓpħaꝵ.
sensus sp̃alia aspiciunt⁊ eisq et illa ft̃ p̾sen¬
tia quȩ nr̃e ignorantiȩ absentia uidentur.
Unde fit. ut in m̃te ꝓpħaꝵ ita coniunta sul
ext̾iorib int̾iora. quatinꝰ simiũ utraq ui¬
deant. simulq ineis fiat. et intus u̾bum qd̵
audiunt. et foras qđ dicunt. Patet gͥ causa.
cur inchoauit dicens. et erit: qͥa hoc u̾bum

Expanded text:
S. 2.-- « Et erit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in vertice montium, et elevabitur super colles. » Sed quaerendum est, cur incipiat dicens: Et erit, et non potius, Erit. Et namque est copulativa conjunctio; et scimus, quia non conjungitur sermo subsequens nisi sermoni praecedenti. Hoc autem quod nunc in exordio narrationis hujus loquitur, continuari superioribus dictis non potest, quia praetitulationis interpositione sequestratur ab eis. Quare ergo inchoat, dicens: Et erit, cum non sit sermo, cui iste subjungatur? Sed hac in re sciendum, quia sicut nos corporalia, sic prophetarum sensus spiritalia aspiciunt, eisque et illa sunt praesentia, quae nostrae ignorantiae absentia videntur. Unde fit, ut in mente prophetarum ita conjuncta sint exterioribus interiora, quatenus simul utraque videant, simulque in eis fiat et intus verbum, quod audiunt, et foris, quod dicunt. Patet igitur causa, cur inchoavit, dicens: Et erit; quia illi verbum,
Abbreviated transcription (Latin):
grue dicturi ẽẽ memorati fc̃. Uenite ascenda¬
nus ad montẽ dñi. et ad domũ dĩ iacob. id est
adxp̃m et adeccłiam et docebit nos uias fu¬
as. Uia autẽ eiꝰ pax: uia eiꝰ humilitas: uia eiꝰ
patientia ẽ. Nam inmundũ adopꝓbria.
ad contumelias. ad passionẽ uenit: et ad¬
u̾sa equanimit᷑ ꝑtulit: ꝓsꝑa fortit̃ uita¬

Expanded text:
e memorati sunt: Venite, ascendamus ad montem Domini, et ad domum Dei Jacob, id est ad Christum et ad Ecclesiam. Et docebit nos vias suas. Via autem ejus pax, via ejus humilitas, via ejus patientia est. Nam in mundum ad opprobria et ad contumelias, et ad passionem venit, et adversa aequanimiter pertulit, prospera fortiter vita
Abbreviated transcription (Latin):
depitt. et addidit. Ita et diues imtinerib
sunsmarcesce. Secsr. Et erit fortitudour
ut samilla stipe: et opꝰ urm̃ ꝗoi stintilla
Et succendet᷑ utrũꝙ simul et erit quier¬
tinguat. Inquoꝵ fortitudo. aͥconfidices
iuirtute sua et ꝓ uitȩ huiꝰ concuꝑascer¬
cio tot labores fortit̃ tołant rerit in resur¬
restione contͥta et arida et ad concͤmandum
apta ut fauilla stuppe. Uñ et alias dictũẽ.
riurꝑa collecta sinagoga peccantũ et ãd¬
cũmatio illoꝵ flãma ignis. & opus eoꝵ ẽs
scintilla erit: qm̃ incipiet eos incende recor¬
uenient ineogitatione peccatoꝵ suoꝵ tumi¬
Ai et traducent illos exadu̾so inigͥtares
ipsoꝵ Nam sic̃ scintilla mitͥtur iuistuppis.
incendit eas: sic peccatoꝵ suoꝵ memoria.
fiet istis incͥoatio ꝑpetue cone̾mationis.
Et postqͣm audierint discedite ame ma¬
ledieti inignem ȩcnũ. succendet᷑ utrũꝙ si¬
mul ingehenna: et ipsi scił et oꝑus eoꝵs

Expanded text:
it . » Et addidit: « Ita et dives in itineribus suis marcescit . » Sequitur: « Et erit fortitudo vestra ut favilla stupae, et opus vestrum quasi scintilla, et succendetur utrumque simul, et non erit qui exstinguat. » Iniquorum fortitudo, qui confidunt in virtute sua, et pro vitae hujus concupiscentiis tot labores fortiter tolerant, erit in resurrectione contrita et arida, et ad concremandum apta ut favilla stupae. Unde et alias dictum est: « Stupa collecta Synagoga peccantium, et consummatio illorum flae recor« Venient in cogitatione peccatorum suorum timidi, et traducent illos ex adverso iniquitates ipsorum . » Nam sicut scintilla nutritur in stupis et incendit eas, sic peccatorum suorum memoria fiet istis inchoatio perpetuae concremationis; et postquam audierint: « Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum , » succendetur utrumque simul in gehenna, et ipsi scilicet et opus eorum.
Abbreviated transcription (Latin):
iheremias ait. Exultatis. et magna loqͥ¬
inim diripientes hereditatẽ meã: qm̃ effusi
estiᷤ sic̃ uituli suꝑ herbam.:⁊ mugistiꝰ ut tauri.
In agnis uͦ. lasciuos: qͥa salomon demeretͥ¬
ce locutꝰ. subiec̃ de libidinoso dicens. Sta¬
tim eam sequit᷑. qͣsi bos ductus ad iucti¬
mã. et qͣsi agnꝰ lasciuiens. In hẏrcis aũ
qͦs libet peccõres : qͥa iudex statuet oues¬
quidẽ adextris suis. hedos autẽ asinistͥs
noluit ds ÷ qͥa confessio eorũ nun qͣm illi
placuit. quia noxia lib̾tate dissoluti ft̃. ut
uituli depascentes alioꝵ bona. et qͥ lascui¬
am sectant᷑ ut agni cȩt̃orũq peccantiũ qͥ
ꝑ hyrcos significant᷑: qm̃ sic peccata sua
confiteri solent. ut ñ penitꝰ ea relinque¬
re uelint. sed ad tempꝰ int̾mitt̾e et post
repetere: aut etiam quȩdã adhuc incor¬
de suo retineant. et quȩdã confiteant᷑.
uł aliquo errore mens eoꝵ captiua te-¬

Expanded text:
Jeremias ait: « Exsultatis, et magna loquJeremias ait: « Exsultatis, et magna loquimini diripientes haereditatem meam, quoniam effusi estis sicut vituli super herbam» In agnis vero lascivos; quia Salomon de meretrice locutus subjecit de libidinoso dicens: « Statim eam sequitur quasi bos ductus ad victimam, et quasi agnus lasciviens . » In hircis autem quoslibet peccem a dextris tuis, haedos autem a sinistris noluit Deus; quia confessio eorum nunquam illi placuit, qui noxia libertate dissoluti sunt ut vituli depascentes aliorum bona, et qui lasciviam sequuntur ut agni, caeterorumque peccantium, qui per hircos significantur. Quoniam sic peccata sua confiteri solent, ut non penitus ea relinquere velint, sed ad tempus intermittere, et post repetere, aut etiam quaedam adhuc in corde suo retineant, et quaedam confiteantur, vel aliquo errore mens eorum captiva te
Abbreviated transcription (Latin):
holocausta obtulerint. ñ suscipiunt᷑.
Neq eñi solũ mͦ de malis catholicis nẽ
agit᷑ ⁊ sed etiã de ñ nullis hereticis. Ouid
uͦ ꝑ adipem pinguiũ. nisi lacͥinȩ expri¬
inunt᷑ orantiũ: Qui en im inp̃cib suis
ñ flet: macrã uictimã offert. Qui aũ
inoratione lacͥmis infundit᷑ uictimã
pinguẽ immolat. Et st̃ apud heretico ᷤᷤ ñ¬
nulli. uel ut religiosiores: qui p̃cib et la¬
crimis occupari uident᷑. Sed eoꝵ fle¬
tus et supplicationes. dñs se nequaqͣm
approbare designat : dum adipen pin¬
giuũ se noluisse testat᷑. Quiet sangui¬
nẽ uituloꝵ et agnoꝵ & hẏrcorũ noluit.
bant. Et cum ꝑsanguinẽ peccatũ in¬
telligi soleat ÷ qͥd ꝑeffusionẽ sanguinis
qui offerebat᷑. nisi peccati confessio desig¬
nat᷑: In uitulis autẽ suꝑbos scłi poten¬
tes. humiliũ opp̃ssores. et noxia lib̾tate
dimissos sibi. acciꝑe possumꝰ: qͥa chaldere

Expanded text:
holocausta obtulerint, non suscipiuntur. holocausta obtulerint, non suscipiuntur. Neque enim solummodo de malis catholicis nunc agitur, sed etiam de nonnullis haereticis. Quid vero per adipem pinguium nisi lacrymae exprimuntur orantium? Qui enim in precibus suis non flet, macram victimam offert; qui autem in oratione lacrymis infunditur, victimam pinguem immolat. Et sunt apud haereticos nonnulli velut religiosiores, qui precibus et lacrymis occupari videntur. Sed eorum fletus et supplicationes Dominus se nequaquam approbare designat, dum adipem pinguium se noluisse testatur. Qui et sanguinem vitulorum et agnorum et hircorum noluit. bantur. Et cum per sanguinem peccatum intelligi soleat, quid per effusionem sanguinis, qui offerebatur, nisi peccati confessio designatur? In vitulis autem superbos saeculi potentes, humilium oppressores, et noxia libertate dimissos sibi accipere possumus, quia Chaldaeis
Abbreviated transcription (Latin):
pͥnciꝑant᷑. Et qͥd nc̃ ꝑ arietes. nͥ illi figu¬
rant᷑. qui int̾ innocentes ac simplices ueld̃
int̾ oues positi. seipsos meliores estimant
eis. ac p̃ferunt: et qͣsi dũationẽ int̾eos uen¬
dicare sibi cupiunt: Quoꝵ nimis ꝑu̾sus
ẽ conatꝰ ⁊ qͥa dum se cȩt̾is meliores osten¬
dẽ uł p̃ferre quert. illũ miitant᷑ qͥ sotia¬
lẽ angłoꝵ uitã despiciens. cũctis subli¬
mior fieri ꝑ suꝑbiam uoluit dicens.
S upͣ astra dĩ exaltabo soliũ meũ: idẽ suꝑ
angłos. R espuunt᷑ itaq holocausta aͥ¬
rietum ÷ qͥa ñ suscipiunt᷑ orationes suꝑ¬
borũ. qͣndo se tocos aliquotiens igne cõpũc¬
tionis adhorã:  incedunt. Nam ut s¬
ratio diuinitus suscipiat᷑. necesse ẽ ip¬
sam exhumilitatis radice consurg̾e: &
cor in humilitate deinceps ꝑseuerare.
Possunt autẽ et pͥncipes heretieoꝵ ꝑ
arietes intelligi. Qui si sta quȩ diximꝰ

Expanded text:
principantur. Et quid nunc per arietes nisi illi figuprincipantur. Et quid nunc per arietes nisi illi figurantur, qui inter innocentes, ac simplices velut inter oves positi se ipsos meliores aestimant eis, ac praeferunt, et quasi dominationem inter eos vindicare sibi cupiunt? Quorum nimis perversus est conatus; quia dum se caeteris meliores ostendere, vel praeferre quaerunt, illum imitantur, qui socialem angelorum vitam despiciens, cunctis sublimior fieri per superbiam voluit dicens: « Super astra Dei exaltabo solium meum . » id est super angelos. Respuuntur itaque holocausta arietum; quia non suscipiuntur orationes superborum, quando se totos aliquoties igne compunctionis ad horam incendunt. Nam ut oratio divinitus suscipiatur, necesse est, ipsam ex humilitatis radice consurgere, et cor in humilitate deinceps perseverare. Possunt autem et principes haereticorum per arietes intelligi, qui, si ista, quae diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
Plemis sum. Multitudinẽ qͥppe uicti¬
maꝵ mactant : qui carnẽ multi plicit᷑
edomant. Sed ubi in corde cͥmina reg¬
nant. uł etiam aliqͦtiens mactib: ñ põt
extĩorem honestatem approbare int̾nus
iudex m̃itium. et inspector occultoꝵ actu¬
um. Non enĩ ex t̃ne conu̾sationis mun̾a
suscipit. qͣndo corda reꝓbat: nec oꝑa quȩ
foris ostentant᷑ laudat. qͣndo ea quȩ in ab¬
ditis fiunt dampnat: & qui bonis suis ple¬
nus ẽ. ext̾ĩori datione ñ pascit᷑. Qui et sub¬
iungit. Holocausta arietum. et adipem
pinguũ. et sanguinẽ uituloꝵ & agnoꝵ et
hircoꝵ nolui. Holocaustũ. in nr̃a linguato¬
tum incensum sonat. Nolon qͥppe totũ dr̃.
cauit incensio. Inde compositis partib ho¬
locaustũ dr̃. idẽ totum incensũ. Holocau¬
stũ gͥ offert÷ qui se totum igne compunc¬
tionis in oratione succendit. S ed holocau¬
sta arietũ ds noluit. Arietes qͥppe g̃ gib

Expanded text:
Plenus sum. Multitudinem victiPlenus sum. Multitudinem victimarum mactant, qui carnem multipliciter edomant. Sed ubi in corde crimina regnant, vel etiam aliquoties in actibus, non potest exteriorem honestatem approbare internus Judex mentium, et inspector occultorum actuum. Non enim externae conversationis munera suscipit, quando corda reprobat, nec opera, quae foris ostentantur, laudat, quando ea, quae in absconditis fuerint, damnat; et qui bonis suis plenus est, exteriori datione non pascitur. Qui et subjungit: « Holocausta arietum, et adipem pinguium, et sanguinem vitulorum, et agnorum, et hircorum nolui. » Holocaustum in lingua nostra totum incensum sonat; Holon quippe totum dicitur, caustis incensio; inde compositis partibus holocaustum dicitur, id est totum incensum. Holocaustum igitur offert, qui se totum igne compunctionis in oratione succendit. Sed holocausta arietum Deus noluit. Arietes quippe gregibus
Abbreviated transcription (Latin):
ni nequã. filiis sceleratis. et aplanta pedis
usq adu̾ticem ñ ẽ in eosanitas. & cȩt̾a ꝗͤ
ibi locutꝰ est. Iure enĩ qͥ tales ft̃. tam ab hor¬
rendo censent᷑ uocabo: qͥa omẽm amiser̃t
scĩtatem. et omib neqͥtiis st̃ repleti: attp
sius imqͥtatib pͥuatim et publice dediti.
Sed audire u̾bum dñi. et aurib ꝑciꝑe
legẽ eiꝰ p̃cipiunt᷑: ut ibi se cũ omĩb que
agut dãnatos nouerint. Non enĩ ad illos is.¬
ta dicunt᷑ qui dm̃i penttꝰ ignorant. sed
ad eos potius qͥ confitent᷑ se nosse dm̃i.
factis autẽ negant: cum sint ab homi¬
nati & iucredibiles. et ad omẽ opꝰ bonũ
repbi. E it tam̃ plerũq ut huiꝰmodi ho¬
mines ieiuniis uacent: et plurib modis
se ipsos affligant. S ed qm̃ inquinate ft̃
eorũ et mens & conscientia. nichilq simpli¬
ci corde faciunt: om̃s abstinentiȩ uł affli¬
ctiones eoꝵ et oꝑa. dõ place̾ nequeunt.
Unde ꝑ increpationẽ subdit. Quo mͥ

Expanded text:
Et: A planta pedis usque ad verticem non est in eo sanitas, et caetera, quae ibi locutus est. Jure enim, qui tales sunt, tam abhorrendo censentur vocabulo; quia omnem amiserunt sanctitatem, et omnibus nequitiis sunt repleti, atque suis iniquitatibus privatim et publice dediti. Sed audire verbum Domini et auribus percipere legem ejus praecipiuntur, ut ibi se cum omnibus, quae agunt, damnatos noverint. Non enim ad illos ista dicuntur, qui Deum penitus ignorant, sed ad eos potius, qui « confitentur se nosse Deum, factis autem negant, cum sint abominati; et incredibiles, et ad omne opus bonum reprobi . » Fit tamen plerumque, ut hujusmodi homines jejuniis vacent, et pluribus modis seipsos affligant. Sed quoniam inquinatae sunt eorum et mens et conscientia, nihilque simplici corde faciunt, omnes abstinentiae vel afflictiones eorum, et opera Deo placere nequeunt. Unde per increpationem subditur: Quo mihi
Abbreviated transcription (Latin):
nis eoꝵ sic̃ inuastitate hostili: qͥa suꝑ eã
antiquus hostis cum omĩ exercitu uitio¬
rũ irruit: ut qͥcqͥd inea suꝑerat uiride
aut fertile. quicqͥd pulchrũ aut utile. qͥe¬
qͥd uistũ ec bonũ. barbarica crudelitate
destruat et dissipet. Sequit᷑. Et derelin¬

Expanded text:
te hostili; quia super eam hostis antiquus cum omni exercitu vitiorum irruit, ut quidquid in ea superest viride aut fertile, quidquid pulchrum aut utile, quidquid justum et bonum, barbarica crudelitate destruat et dissipet. Sequitur: VER
Abbreviated transcription (Latin):
erunt. et quȩ ꝓpħata fuerant apparuer̾t:
nichil iam utilitatis conferunt: sed magiᷤ
dm̃i ad iracundiã ꝓuocant. Et idcͥco respu¬
unt᷑: qͥa ueniente sole effugat᷑ umbra. Hisgͥ
õmissis. ad sp̃alem intelligentiã reu̾tam
Ait enim. Nudite u̾bum dñi pͥncipes so¬
domoꝵ : ꝑcipite aurib legẽ dĩ nã popłs¬

Expanded text:
erunt, et quae prophetata fuerant, apparuerunt; nihil jam utilitatis conferunt, sed magis Deum ad iracundiam provocant, et idcirco respuuntur, quia veniente sole effugatur umbra. His igitur omissis ad spiritalem intelligentiam revertamur. Ait enim: Audite verbum Domini, principes Sodomorum, percipite auribus lege
Abbreviated transcription (Latin):
res ħqͦdait petrꝰ. Siquis loquit᷑. qsͣi ser¬
mones dĩ. Et argentũ plebis huiꝰ dr̃ argen¬
tũ sacri eloquii. qđ ipsa ꝑcipit adoctorib.
Hoc qͦq qd subdit᷑. eindent̾ depingit moreᷤ
eoꝵ qͦs nc̃ potentia scłari p̃ditos uidemus.
Principes tui infideles. et cȩtã. Infideles
eñi sũt scłares isti pͥncipes ⁊ qͥa fere iam mne¬
mini fide seruant. sed erga om̃s fraudu¬
lenteragunt. St̃ et socii furũ ÷ qͥa furestu¬
ent᷑. et cum eis diuidt᷑ qđ illi furant᷑. Om̃s
ñ solũ accipiunt sed et diligunt min̾a: qͥa
ñ amore iusticie sed cupiditate pecume cõ¬
sulunt subiectis: aut opitulant᷑. Nam sequũt᷑
retͥbutiones: qͥa solũmͦ illis bona faciunt
ritis his qͥ uob̾ benefaciunt: que uob̃ ẽ gr̃ac¬
Si quide peccatores hoc faciunt. Et si mutu

Expanded text:
 Si quis loquitur quasi sermones Dei . » Et argentum plebis hujus dicitur argentum sacri eloquii, quod ipsa percipit a doctoribus. Hoc quoque quod subditur, evidenter depingit mores eorum, quos nunc potentia saeculari praeditos videmus. « Principes tui infideles, » et caetera. Infideles enim sunt saeculares isti principes; quia jam fere nemini fidem servant, sed erga omnes fraudulenter agunt. Sunt et socii furum, quos tuentur, et cum eis dividunt, quod illi furantur. « Omnes » non solum accipiunt, sed et « diligunt munera; quia non amore justitiae, sed cupiditate pecuniae consulunt subjectis aut opitulantur. Nam « sequuntur retributiones; » quia solummodo illis bona faciunt,ritis iis, qui vobis benefaciunt, quae vobis est gratia? Nam et peccatores hoc faciunt. Et si mu
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ oolla suꝑme: et insanuit in amores su¬
os. in assyrios ꝓpinqͣntes. pͥncipes et magi ᷤᷤ¬
tratꝰ. iuuenes cupidinis uniu̾sos. O ollam
qͥppe uocat samariã. Et qͥd ꝑsamariã. nͥ
multitudo ista peccantiũ expͥmit᷑: Qiud
ꝑ amatores eiꝰ assyrios. nͥ maligni sp̃s. Assy¬
rii namq coarguentes. siue conuincentes
int̃p̃tant᷑. Et demones uocant᷑ assirii ⁊ qm̃
qͦs nẽ in malicia sͥ sociant. infut᷑o iudicio
accusant. et conuncunt. Fornicata ẽ g
oolla fuꝑ uirũ suũ. et insamuit concupis¬
centia in amatores suos: qm̃ plebs ista quȩ
xp̃o despousata fuerat. mandata xͥ contẽp¬
nit: & desiłia malignoꝵ sp̃uũ libentissime
fac̃. Qͥ ft̃ pͥncipes et magistt᷑us adu̾sarie parti¬

Expanded text:
ta est Oolla super me, et insanivit in amatores suta est Oolla super me, et insanivit in amatores suos, in Assyrios, propinquantes principes et magistratus, juvenes cupidinis omnes . » Oollam quippe vocat Samariam. Et quid per Samariam nisi multitudo ista peccantium exprimitur? Quid per amatores ejus Assyrios nisi maligni spiritus? Assyrii namque coarguentes sive convincentes interpretantur; et daemones vocantur Assyrii, quoniam quos nunc in malitia sibi sociant, in futuro judicio accusant et convincunt. Fornicata est igitur Oolla super virum suum, et insanivit concupiscentia in amatores suos; quoniam plebs ista, quae Christo desponsata fuerat, mandata Christi contemnit, et desideria malignorum spirituum libentissime facit. Qui sunt principes et magistratus ad
Abbreviated transcription (Latin):
bulemꝰ. Fructꝰ em̃ lucis ẽ. in omĩ bonitate.
et iusticia et ueritate. Ambulemꝰ dic̃ quia
catholicis loquit᷑  & ic circo secum eos adbene
agendũ hortat᷑. Sed qͥa illi monitionẽ eiꝰ seqͥ
contempnentes. ꝑtinacit᷑ intenebͥs oꝑm ma¬
loꝵ ꝑseuerant ÷ deserit eos. et ad dñm con¬
u̾sus t̾ribilem mox sententiã deipsis ꝓfert.
Piecisti enĩ ppłm tuũ domũ iacob qͥa reple¬
ti fc̃ ut olim . R. epleti st̃ diuitiis qͣs auide
cong̃gauert et retinent. sic̃ & olim anteqͣm
ad xp̃m uenissent: et ido ꝓiecti st̃ ab illo. Ip¬
se emĩ ꝓiciens eos. dic̃. Omĩs ex uob̃ qui ñ re¬
mutiat om̃ib quȩ possidet: ñ potest m̃s ẽẽ
discipłs. Subdunt᷑ et alie cause ꝓpt̾ qͣs ꝓ
iecit illos. Qm̃ augures habuer̃t ut philis¬
tiim: idẽ mathematicos et diuinos consulue.¬
r̃t. sic̃ ethiici. Et pueris alienis adhesert̃.
uelut infornicatione delectabilit̾ coniun¬
cti fc̃. Unde et ꝑierechiełe dñs ait. Fornica¬

Expanded text:
bulemus. Fructus enim lucis est in omni bonitate et justitia et veritate . » Ambulemus, dicit, quia Catholicis loquitur, et idcirco secum eos ad bene agendum hortatur. Sed quia illi, monitionem ejus sequi contemnentes, pertinaciter in tenebris operum malorum perseverant, deserit eos, et ad Dominum conversus, terribilem mox sententiam de ipsis profert: Projecisti populum tuum domum Jacob, quia repleti sunt ut olim. Repleti sunt divitiis, quas avide congregaverunt, et retinent sicut olim, antequam ad Christum advenissent, et ideo projecti sunt ab illo. Ipse enim, projiciens eos, dicit: « Omnis ex vobis qui non renuntiat omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus . » Subduntur et ecit illos: Quoniam augures habuerunt ut Philisthiim, id est mathematicos et divinos, consuluerunt sicut ethnici. Et pueris alienis adhaeseruntone malorum velut in fornicatione delectabiliter conjuncti sunt. Unde ad Ezechielem Dominus ait: « Fornica
Abbreviated transcription (Latin):
piqͣnte mundi tm̃ino tanta iã reꝓboꝵ
abundat multitudine uuix ĩea quisq
rustoꝵ appareat: mirat᷑ ꝓpħa quomͦꝰ tan¬
dicens. Quom̾ facta est meretͥx ciuitas
tidelis psena iudicii. MNeret̾x eñ facta ẽ
muiltttudio maxima ppłihuiꝰ qͥ xͥ anitatis
uoc abulũ portat: qͥa legitimũ uirũ idẽ
xp̃m deserens fornicat᷑ cum suis amatoribꝰ.
dũ diuinã uoluntatẽ fae̾e respuit et im¬
mundoꝵ sp̃uũ desicdiis sese in uoluptati¬
b et peccĩs mollit̃ ꝓstituit Nam et pro¬
pba cur eain duxit factã meretͥeẽ conse¬
qͣnt᷑ ĩ sinuat. S m̃ iusticia qͦndam habr¬

Expanded text:
pinquante mundi termino tanta jam reproborum abundat multitudine, ut vix in ea quisquam justorum appareat, miratur propheta, quomodo tandicens: Quomodo facta est meretrix civitas fidelis plena judicii? Meretrix enim facta est multitudo maximvocabulum portat; quia legitimum virum, id est Christum deserens, fornicatur cum suis amatoribus, dum divinam voluntatem facere respuit, et immundorum spirituum desideriis sese in voluptatibus et peccatis molliter prostituit. Nam et propheta, cur eam dixerit factam meretricem, consequenter insinuat, quoniam justitia quondam habi
Abbreviated transcription (Latin):
habitauerit in urbe hac inqͥt. morie¬
tͣ gladdio. et fame. & peste: qͥ autẽ eg̾ilꝰ
fuerit. & tnsfug̾it ad chaldeos. qͥ obse¬
dunt uos: uuet &erit ei aĩa sua qͣsi spo
uũ. Opus gͥ eoꝵ instar scintille effecit ig¬
nẽ. qͥ sic̃ stuppã incendet fortitudinẽ ipso¬
fendłent. sic offendunt chaldeos ut nullã
mererent᷑ clem̃tiam. Et in illa tͥbulatione
succensũ ẽ utrũq simul. et fortitudo
et opꝰ eoꝵ ÷ nec fuit qͥ ex tingueret ignẽ
tbulationis illi. sed diutissime ꝑmissi ft̃
ineo decoqͥ. A dhue autẽ ista que discuis¬
simꝰ retͣctare libet Suomͦ facta ẽ ingͥt¬

Expanded text:
habitaverit in urbe hac, » inquit, « moriehabitaverit in urbe hac, » inquit, « morietur gladio et fame, et peste: qui autem egressus fuerit, et transfugerit ad Chaldaeos, qui obsed Opus igitur eorum instar scintillae effecit ignem, qui sicut stupam incenderet fortitudinem eofenderent, sic offenderunt Chaldaeos, ut nullam mererentur clementiam. Et in illa tribulatione succensum est utrumque simul; et fortitudo, et opus eorum, nec fuit qui exstingueret ignem tribulationis illius, sed diutissime permissi sunt in eo decoqui. Adhuc autem ista, quae discussimus, retractare libet. « Quomodo, » in
Abbreviated transcription (Latin):
tiot cum fueritis uelut quereꝰ defluenti¬
b foluis. et uelut ortꝰ absq aqua. Ortos
elegerant ÷ utt in eoꝵ amęnitate sacͥfica¬
ua: et ut ortus qͥ ñ irrigat᷑ aqua Quer¬
cus eni cũ folia deponit iam nec fruc¬
tum habet nec folioꝵ uiriditatẽ: et or¬
tus sine aqua. nichil uiride gignit. sed
qͥeqͥd meo uirebat marcescit. Sic et isti
passyxios et chaldȩos omẽm uenustatẽ
p̾stim decoris et florem głe uirorẽq uir¬
tutis. attͣ fructũ bonoꝵ suoꝵ ꝑdidunt:
nec ad integrũ deinceps recuperauert̃.¬
Secͣa. Et erit fortitudo ur̃ã ut fauilla stiu¬
pe et opꝰ ur̃m qͣsi scintilla. et succendet᷑
utrũq simul: et ñ erit qͥ extinguat. Pug¬
nantib chaldeis et obsidentib iherłm. for¬
titudo iudeoꝵ arida et contͥta fuit ut fa¬
uilla stuppaꝵ⁊ et opꝰ rebellionis eoꝵ sic̃
scint̾illa genuit ignẽ qͦ ipsi cremarent᷑.
Nam sicolla sua iugo caldeoꝵ subiecis¬
sent ñ ꝑimerent᷑. Unde iheremias. Qui

Expanded text:
 Cum fueritis velut quercus defluentibus foliis, et velut hortus absque aqua. » Hortos elegerant, ut in eorum amoenitate sacrificalia, et ut hortus, qui non irrigatur aqua. Quercus enim, cum folia deponit, jam nec fructum habet, nec foliorum viriditatem; et hortus sine aqua nihil viride gignit, sed quidquid in eo virebat, marcescit. Sic et isti per Assyrios et Chaldaeos omnem venustatem pristini decoris et florem gloriae, viroremque virtutis atque fructum bonorum suorum perdiderunt, nec ad integrum postea recuperaverra ut favilla stupae, et opus vestrum quasi scintilla, et succendetur utrumque simul, et non erit qui exstinguat. » Pugnantibus Chaldaeis et obsidentibus Jerusalem, fortitudo Judaeorum contrita et arida fuit ut favilla stuparum; et opus rebellionis eorum sicut scintilla genuit ignem, quo ipsi cremarentur. Nam si colla sua jugo Chaldaeorum subjecissent, non perimerentur. Unde Jeremias: « Qui
Abbreviated transcription (Latin):
fecert in iusticia: qͥa iustũ erat. ut ea filiis
implerent᷑ quȩ fuerant ꝓmissa patrib.
Iniusticia hac petrꝰ eam reduce̾ satagebat.
cum dret. Uos estis filii ꝓpħaꝵ : et testam̃ti
qđ disposuit ds̃ ad pat̾s nr̃os. dicens adha¬
brabam. Et insemine tuo benedicent᷑ om̃s
familie t̾re. U ob̃ pͥmũ ds suscitans filiũ suũ
mifit eum bñdicentẽ uob̾⁊ ut ꝯu̾tat se unꝰ¬
qui dñm occidert̃. et cet̾i peccõres illiꝰ po¬
płi mobsidione iherłm simul contͥci ft̃.
pestilentia et fame et gladiis S̾ cȩlestos
eñi uocat homicidas De illis qͦq qui re¬
licto qͦndam templo dñi conu̾si ft̃ adidola.
sequit᷑. Et qui dereliquer̃t dñm consum̃¬

Expanded text:
fecerunt in justitia; quia justum erat, ut ea filiis fecerunt in justitia; quia justum erat, ut ea filiis implerentur, quae fuerant promissa patribus. In hac justitia Petrus eam reducere satagebat, cum diceret: « Vos estis filii prophetarum, et testamenti, quod disposuit Deus ad Patres nostros, dicens ad Abraham: Ete: vobis primum Deus suscitans Filium suum, misit eum benedicentem vobis, ut convertat se unuqui Dominum occiderunt, et caeteri peccatores illius populi in obsidione Jerusalem simul contriti sunt pestilentia et fame et gladiis. Scelestos enim vocat homicidas. De illis quoque qui relicto quondam templo Domini conversi sunt ad idola, sequitur: « Et qui dereliquerunt Dominum consum