comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ens paruulos. Iusticiȩ domini rectȩ. leci¬
ficantes corcda. Preceptũ dñi lncidum:
illuminans oculos. Timor dm̃i sẽs ꝑma
nẽs in scłm scłi: iudicia dñi uera iusti¬
ficata in semetipsa. Sunt gͦ distantiȩ
in singulis quibq reb nprudentis atq
intelligentis uiri ẽ in his quȩ scripta
sunt discernere. ubi lex. ubi p̃ceptũ.
ubi testimoniũ. ubi iustificationes.
ubi iudicia constituta sint: ne illa
infirmitas indocta imꝑitie opinione
confundat. Itaq ꝑlitteras singłas bȩc
omĩa maximus ⁊ ultra cet̾os copiosis¬
sunus psalmus iste discreuit. ut ꝑhȩc
uerboꝵ. elem̃ta credendi. ⁊⁊ uuendi ⁊
erudiendi in dñi doctrina: ratio n di¬
stinctio doceretur. ꝑ iures aut̃ arbit᷑ut᷑
simplicitatem fidei ad absolutã ȩc̃nitatis
spem posse sufficere. tanquam innocen¬
tia scđm iudicium scłi. doctrine cȩle¬
stis institutis ñ egeat. Et qualit̃ se res

Expanded text:
ens paruulos. iustitiae domini rectae, laetiens paruulos. iustitiae domini rectae, laetificantes corda. praeceptum domini lucidum, inluminans oculos. timor domini sam saeculi. iudicia domini uera, iustificata in ipsum. sunt ergo distantiae in singulis quibusque rebus et prudentis atque intellegentis uiri est in his, quae scripta sunt, discernere, - ubi lex, ubi praeceptum, ubi testimonia, ubi iustificationes, ubi iudicia constituta sint: ne illa,infirmitas indocta inperitiae opinione confundat. itaque per litteras singulas haec omnia maximus et ultra ceteros copiosissimus psalmus iste discreuit, ut per haec uerborum elementa credendi et uiuendi et erudiendi in deum doctrinae ratio et distinctio doceretur. Plures autem arbitrantur simplicitatem fidei ad absolutam aeternispem posse sufficere: tamquam innocentia secundum judicium saeculi, doctrinae coelestis institutis non egeat. Et quia aliter se res
Abbreviated transcription (Latin):
nichil diferentie in uerbis. nichil in
nominibus. nichil in rebus exiftere.
S ustiro communis colloquii ser¬
no ñ patitur. ut sub diuersis rerũ nun¬
cupationib non diuersa significata eẽ
intelligantur: nunquid dei eloquia
tam imꝑita. tam confusa ẽẽ creduus.
ut aut inopia uerborum quib ut̾ent᷑
laborauerint. aut distinctionũ genera
nescierint: Plures enĩ cũ audiunt le¬
gem. iustificationem. p̃cepta. destimonia.
iudicia. quȩ omnia moyses sub diu̾sa
unius cuiusq gen̾i̾s uͥtute disposuit.
unum atq idem ẽẽ existimant. igno¬
rantes aliud legem. aliud iustificationẽ:
aliuid p̃ceptum. aliud testimoniũ. aliud
eẽ iudicium. Quȩ multũ ase differre
n discrepare. testis nob̾ est octauus deci¬
mus psalimis. quo continetur. ꝓprietas
unius cuiꝰq ⁊ nuncupationis. ⁊ generis.
Lex enĩ domini in macłata conuertens
animã. testimonium dñi fidele hertidi¬

Expanded text:
nihil differentiae in uerbis, nihil in nihil differentiae in uerbis, nihil in nominibus, nihil in rebus existere. sed si istud communis conloquii sermo non patitur, ut sub diuersis rerum nuncupationibus non diuersa significata esse intellegantur, numquid dei eloquia tam inperita et tam confusa esse credemus, ut aut inopia uerborum, quibus uterentur, laborauerint aut distinctionum genera nescierint? Plures enim cum audiunt legem, iustificationem, praecepta, testimonia, iudicia, quae omnia Moyses sub diuersa uniuscuiusque generis uirtute disposuit, unum atque idem esse existiment: ignorantes aliud legem, aliud iustificationem, aliud praeceptum, aliud testimonium, aliud esse iudicium; quae multum a se differre et discrepare, testis nobis est octauus decimus psalmus. quo continetur proprietas uniuscuiusque et nuncupationis et generis. I ex enim domini inmaculata, conuertens animam. testimonium domini fidele, erudi
Abbreviated transcription (Latin):
suum: in centũ septuaginta sex uersibus.
Nam cũ ex uiginti duabus litteris omĩs
hebreus sermo conueniat. noctonos u̾sus
singłȩ litq̾e explicent: numerus iste uer¬
suum: octonis partib multiplicatus
expletur. Hanc gͥ extitisse causam exi¬
stimo. ut ꝑlitteras totius istius psalmi
ordo decurreret: ut sicut pariuili ⁊ un¬
periti nad legendũ imbuendi hec pri¬
mum ꝑquȩ sibi uerba contexta sunt
litterarum elementa eognoscerent: ita
⁊humana ignoratio admores. addisci
plinam. ad cognitionem dĩ ꝑhunc sin¬
gularum litterarũ octonarium nume¬
rum. ipsis uelut infant ilis doctrinȩ
iitiis erudiretur. Ardium enĩ ndiffi¬
cillimũ homini. ẽ. ꝑ se ipsum. uł ꝑscłi
doctores: rationem preceptoꝵ çȩlestium
consequi nec naturȩ nr̃ȩ recipit infir¬
mitas. diuinis institutis: nisi ꝑ eiꝰ gr̃am
qui hȩc ipsa dederit erudiri. Namq
qui simpliciter ea quȩ inter manus
sibi incideruit legunt: existimant

Expanded text:
suum in centum septuaginta sex versibus. suum in centum septuaginta sex versibus. Nam cum ex viginti duabus litteris omnis hebraeus sermo conveniat, et octonos versus litterae singulae explicent; numerus iste versuum octonis partibus multiplicatus expletur. Hanc igitur exstitisse causam existimo, ut per litteras totius istius psalmi ordo decurreret; ut sicut parvuli et imperiti et ad legendum imbuendi haec primum, per quae sibi verba contexta sunt litterarum elementa cognoscerent; ita et humana ignoratio ad mores, ad discplinam, ad cognitionem dei per hanc singularum litterarum octonarium uumernm ipsis uelut infantilis doctrinae initiis erudiretur. Arduum enim et difficillimum homini est, per se ipsum uel per saeculi doctores rationem praeceptorum caelestium consequi; nec naturae nostrae recipit infirmitas diuinis institutis, nisi per eius gratiam, qui haec ipsa dederit, erudiri. namque qui simpliciter ea, quae inter manus sibi inciderint, legunt, existimant
Abbreviated transcription (Latin):
uI ad doctrinam Rationa¬
bilis co ꝑfectȩ prudentis
p̃parantur: ab ipsis stal
elementis litterarum dͥo¬
cendi sunt: ut ꝑfectã uocq
ratidnein. tamqua ab exordio pͥme inłi¬
tutionis consequant᷑. Sciens istud sc̃s
apostolus paulus eam solam ueram at
utilis doctrinȩ ẽẽ prudentiã quȩ ab ȩtati
initiis atq ab infantiȩ ipsuis in choaretu
exordiis. hȩc ad timotheũ inter magna
atq preclara fidei studizq p̃conia in sab
epła scribit. Tu uͦ ꝑmane in his quȩ dia¬
cisti ⁊ credidisti. sciens a quo didicisti. et
qd abinfantia saeras litteras nosti quȩ te
possint instruere in salutem. Noc ꝓpter
p̃sentem psalmũ. ita dictũ sit. In quo cũ
cognitio uitatis ad eruditionem humane
ignorantiȩ ẽẽt edenda. ꝑ ipsam litterarũ
atq elementoꝵ initia: doctrinȩ ordo est
distributus. Sedm enĩ hebreoꝵ litteras.
in singulis octonis uersibus single littȩ
p̃feruntur. Est aut̃ omnis numerus uer¬

Expanded text:
ui ad doctrinam rationabilis et perfectae prudentiae praeparantur, ab ipsis statim elementis litterarum docendi sunt, ut perfectam ueramque rationem tamquam ab exordio primae institutionis consequantur. sciens istud sanctus Paulus apostolus, eam solam ueram atque utilis doctrinae esse prudentiam, quae ab aetatis initiis atque ab infantiae ipsius inchoaretur exordiis, haec ad Timotheum inter magna atque praeclara fidei studiique praeconia in secunda epistula scribit: tu uero permane in his, quae didicisti et credidisti, sciens, a quod ab infantia sacras litteras nosti, quae te possint instruere in salutem . Hoc propter praesentem psalmum ita dictum sit, in quo cum cognitio veritatis ad eruditionem humanae ignorantiae esset edenda, per ipsa litterarum atque elementorum initia doctrinae ordo est distributus. Secundum enim Hebraeorum litteras in singulis octonis versibus singulae litterae praeferuntur. Est autem omnis numerus ver
Abbreviated transcription (Latin):
uid tam dignum miscđia. qͣm miser:
Et quid tam indignũ miscđia qͣm
suꝑbus miser: Ex quo factum ẽ ut il¬
lud dei uerbũ ꝑ quod facta sunt omĩa.
n quo fruitur om̃is angłica beatitudo
usq admiseriã nr̃am porrigeret clem̃¬
tiam suã. ⁊uerbũ caro fieret ⁊⁊ habita¬
ret in nob̾. Non enĩ posset panem an¬
gelorum homo manducare. nondum
angłis adequatus: nisi panis ipse ange¬
lorum. hominib dignaretur equari.
Nec sic descendit ad nos ut illos dese¬
reret. s simul integer illis. integer
nob. illos intrinsecus pascens ꝑ id
qd̃ deus ẽ. nos foruisecus admonens.
ꝑ id quod nos sumꝰ idoneos fac̃ ꝑfidẽ
quos ꝑ spetiem pascat ȩqualiter.¬

Expanded text:
uid tam dignum misericordia quam miser? et quid tam indignum misericordia, quam superbus miser? Ex quo factum est ut illud Dei Verbum, per quod facta sunt omnia, et quo fruitur omnis angelica beatitudo, usque ad miseriam nostram porrigeret clementiam suam; et Verbum caro fieret, et habitaret in nobis. Sic enim posset panem Angelorum homo manducare nondum Angelis adaequatus, si panis ipse Angelorum hominibus dignaretur aequari. Nec sic descendit ad nos, ut illos desereret: sed simul integer illis, integer nobis; illos intrinsecus pascens, per id quod Deus est; nos forinsecus admonens, per id quod nos sumus: et idoneos facit per fidem, quos per speciem pascat aequaliter
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo ⁊m omi scientia. In his gͦ diues
ẽ ninhis delectatur ꝓpħa. Cet̾m ñ ẽ ex¬
stimandus. scłarium opum comꝑatiõe
delectatus. eẽ qͥ nͥ cũ contemptu. atq
opus delectationis suȩ agere debebat.
Et ñ ambiguũ ẽ quin agat. Ait enim.
septimo uersu. In maudatis tuis exer¬
cebor. nconsiderabo uias tuas. Exerri¬
tatione gͥ nassiduitate opus ẽ. ut usus
rerũ necessariarũ retiueat᷑. qr ꝑieul¬
sa ẽ humanarũ mentiũ ⁊ mo lesta.
desidia. ac ne otii consuetudo subre¬
pat. assiduitas exercitatiõis adhiben¬
da ẽ. S retentus etiã hic ordo rationis
ẽ. Nam prius exercendũ ẽ in manda¬
tis dĩ. tũ deinde uiȩ euis considande
qr nisi fideliũ oꝑum usus precessert¬

Expanded text:
et in omni scientia . In his ergo dives est, et in his delectatur propheta. Caeterum non est existimandus saecularium opum comparatione delectatus esse, qui nisi cum contemptu atque opus delectationis suae agere debebat; et non ambiguum est quin agat. Ait enim, VERSU 15: In mandatis tuis exercebor, et considerabo vias tuas. Exercitatione igitur et assiduitate opus est, ut usus rerum necessariarum retineatur; quia periculosa est humanarum mentium et molesta desidia: ac ne otii consuetudo subrepat, assiduitas exercitationis adhibenda est. Sed retentus etiam hic ordo rationis est. Nam prius exercendum est in mandatis Dei; tum deinde viae ejus considerandae: quia nisi fidelium operum usus praecesser
Abbreviated transcription (Latin):
solus sermo. Altius sub significatione
familiariũ uerboꝵ: intelligentie suȩ
extulit sensũ dicens. Concupiuit aĩa
mea: ut desidem uiditia tua in õi tẽꝑe.
Multis cñi uidebitur rectuis dictum
fuisse. desicdat aĩa mea uiditia tua ĩ oĩ
temꝑe. Et forte quidẽ existimant. idip¬
stum subhis dictis contineri. S memi

Expanded text:
saeculi sermo: altius sub significatione familiarium verborum intelligentiae suae extulit sensum, dicens: Concupivit anima mea ut desiderem judicia tua 294 in omni tempore. Multis enim videbitur rectius dictum fuisse, desiderat anima mea judicia tua in omni tempore. Et forte quidam existiman id ipsum sub his dictis contineri. 12. Judi
Abbreviated transcription (Latin):
derelinqͥ. ut ꝑeas fides nr̃a ꝓbabilis
penitus derelinquat deprecandus est.
Ait enĩ. Non me derelinquas usq qͣq
nimis. Quod nͥdñice orationis ordine
uitemptatione quã ferre ñ possumus.
Soit apłs derelinqui nos ad tẽptandũ.
s nouit ⁊ mensurã infirmitatis nr̃e dm̃
nosse. dicens. Fidelis. ẽ. deus qui ñ ꝑmit¬
tat nos temptari suꝑ quã possumus.
Iob d̃s temptationi ꝑmittens ac iurͥ di¬
aboli: potestatẽ animȩ eiꝰ excerpsit: n¬

Expanded text:
derelinqui, ut per eas fides nostra probabilis derelinqui, ut per eas fides nostra probabilis penitus derelinquat, deprecandus est; ait enim: non me derelinquas usquequaque nimis. quod et in dominicae orationis ordine in temptatione, quam sufferre non possumus. scit apostolus derelinqui nos ad temptandum, sed nouit et mensuram infirmitatis nostrae deum nosse dicens: fidelis est deus, qui non permittat nos temptari supra quam possumus. Iob deus temptationi permittens a iure diaboli potestatem animae eius et secun
Abbreviated transcription (Latin):
custodiã. Abicienda gͦ ẽ om̃ĩs animȩ
ꝑuersitas: ndirecto atq in nullã malã
partem deflexo corde ẽ confitendũ. ne
decidat animus in scłi curã. ne ex ilł
doctrine dĩ semitis. in deuia euaget᷑.
In eoquod didici iudicia iusticiȩ tuȩ.
Primũ gͥ orauit. ut adcustodiendas
iustificationes. directe uiȩ ipsius fie¬
rent. scdo. in nullũ confundendũ se
ẽẽ subieçit: cũ in omnia dĩ mancdata
iꝰticie. laude do reddens S tꝰticie coguite h fructꝰ ẽ
ut iustificationes dei retineant᷑. n id eͥco
subiecit. Iustificationes tuas custodiã.
Qui enĩ didicisse iudicia dĩ fructus ẽ.
nisi cognitionem nr̃am iustificationũ
obseruantia consequat᷑: S meminis¬
se debemus licet cognitio p̃standa adõ
sit. tam̃. eẽ. semꝑ orandũ. ut hisquȩ
in custodiendis iustificationib suis cu¬
stodire uolumus. faueat: scientes qͥdẽ
frequenter nos abeo obtemptationes

Expanded text:
custodiam. abicienda ergo est omnis animae custodiam. abicienda ergo est omnis animae peruersitas et directo atque in nullam aliam partem deflexo corde est confitendum, ne decidat animus in saeculi curam, ne ex illis doctrinae dei semitis in deuia euagetur.in eo, quod didici iudicia ius i ae tuae. primum igitur orauit, ut ad custodiendas iustificationes directae uiae ipsius fierent. secundo in nullo confundendum se esse subiecit, cum in omnia dei mandata itaeque laudem deo reddens. sed iustitiae cognitae hic fructus est, ut iustificationes dei retineantur; et idcirco subiecit: iustificationes tuas custodiam. qui enim didicisse iudicia dei fructus est, nisi cognitionem nostram iustificationum obseruantia consequatur? Sed meminisse debemus, licet cognitio praestanda a deo sit, tamen esse semper orandum, ut his, quae in custodiendis iustificationibus suis custodire uolumus, faueat: scientes quidem frequenter nos ab eo ob temptationes
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Iam uͦ in ipsa fidei ueritate. idẽ
de dei patris ⁊ dñi intelligentia. ꝑ quã
maxime iustificatio nob̾ erit ꝓmpta.
quanta opus ẽ nob̾ dĩ gr̃a. ut recta sa¬
piamus: ut exꝓpħicis atq euangłicis
auctoritatib. unũ idemq teneamus¬
ne in uno. aut altero. opinio nr̃a ⁊ ser¬
mo dissideat s aduniuersas dĩ iustifi¬
cationes equa ⁊pari operũ ac doctri¬
ne obseruantia dirigamur. Qd̃ c̃ con¬
sequimur. tunc dicere id qđ conse¬
quenti uersu continetur licebit. Tẽ¬
mandata tua. Nisi enĩ adtenti in
om̃ib mandatis eius erimus. ac di¬
uersabimur. eruntq alia p̃terita.
alia ꝓuoluntate obseruata: iustifica¬
tionis ordinem ñ tenemus. Cet̾m si
omnib. equalisq custodia. nullo ob¬
liuionis aut negligentiȩ pudore
torum obseruatione gaudebimꝰ. Seqͥt᷑.
deinde hic septimꝰ uersus. Confitebor
iudicia iusticiȩ tuȩ. Iustificatioes tuas

Expanded text:
ercens? iam uero in ipsa fidei ueritate, id est ercens? iam uero in ipsa fidei ueritate, id est de dei patris et domini intellegentia, pł'r quam maxime iustificatio nobis erit prompta, quanta opus est nobis dei gratia, ut recta sapiamus, ut ex propheticis atque euangelicis auctoritatibus nnum idemque teneamus, in uno aut altero opinio nostra et sermo dissideat, sed uniuersas dei iustificationes aequa ac pari operum ac doctrinae obseruantia dirigamus! Quod cum consequemur, tum dicere id. quod consequenti continetur, licebit: tmandata tua. nisi enim attenti in omnibus mandatis eius erimus ac deuersabimur, eruntque alia praeterita, pro uoluntate obseruata, iustificationis ordinem non tenemus. ceterum si omnes aequalisque custodia, nullo obliuionis uel pudore torum obseruatione gaudebimus. Sequitur deinde hic septimus uersus: confitebor iudicia iustitiae tuae. iustificationes tuas
Abbreviated transcription (Latin):
ficationũ obseruantiã. Ꝙ mandata iã
suꝑius quȩ. ẽẽ. existimaremꝰ ostendiuiꝰ.
Iustificationes aut̃ sunt plures atq cͥi¬
uersȩ in obseruandis singulis officioꝵ
generib temꝑande. Ad quorũ custodiã
nisi adõ dirigamur: infirmi ꝑ naturã
circa seruũ distributa ẽ circa filium:
ẽ cirea patrẽ: ẽ circa frẽs: ẽ circa fideles
uiros: ẽ circa ȩccłiȩ pͥncipes: ẽ circa cbm̃¬
ac dñm nr̃m unigenitũ dĩ uerbũ. Insin¬
gulis gͦ quibq generib atq nominibꝰ
iustificationis. ratio seruanda ẽ: qr nisi
hec omnia excomparib deuote uolt¬
tatis officiis retiueant᷑. in iustificatione
dei ñ tenebunur. Religiosus in patrem
si oderit filium. modum iustificatios
amisit. Religiosus in frẽm si oderit ser
uum. ꝑdidit iustificationis dĩ ordinẽ.
Religiosus in dñm si oderit sac̾doti.¬
nequa quã iustificationis obseruantiuõ
in religione clĩ expleuit: odia in ipsa
minsteria diuinȩ iustificationis ex¬

Expanded text:
onum obseruantiam. et mandata iam superius, quae esse existimaremus, ostendimus. iustificationes autem sunt plures atque in obseruandis singulis officiorum generibus -temperandae: ad quorum custodiam, nisi a deo dirigamur, infirmes per naturcirca seruum Hebraeum distributa, est circa filium, est circa patrem, est circa fratres, est circa fideles uiros, est circa ecclesiae principes, est circa Verbum. In singulis ergo quibusque generibus atque nominibus justificationis ratio servanda est: quia nisi haec omnia ex comparibus devotae voluntatis officiis retineantur, justificationem Dei non tenebimus. Religiosus in patrem, si oderit filium, modum justificationis amisit. Reluum, perdidit iustificationis dei ordinem. religiosus in. dominum, si oderit sacerdotem, quam iustificationis obseruantiam in religione dei explebit, odia in ipsa ministeria iustificationis ex
Abbreviated transcription (Latin):
uiis standũ ẽ: ut bona uia repꝑiatur.
nuendende om̃s margarite st̃. ut ea¬
quȩ multi p̃tii ẽ reꝑta. coemat᷑. De¬
hinc consequit᷑ hic uersus. Tu man¬
dasti mandata tua. custodire nimis.
Suꝑus commemorauimꝰ aliud sig¬
nificare mandata. aliud legem.
& de lege quantũ arbitror apłs nob̾
testis fuit. qr umbra sit futuroꝵ. ĩ qͣ
species ueritatis tanquã corpꝰ in ũbra
describit᷑. Mandatũ uero ẽ. ꝙͥ ꝑobser¬
uantiam implendũ ẽ ut illud. Non
mechaberis ñ occides. Non enĩ in eo
species futurȩ imaginis continetur.
s p̃sentem ht̃ oꝑationis effectũ. Tu
mandasti mandata tua custodiri n¬
incurioso agendũ. ẽ. s sollicttos atq
anxios curã mandatoꝵ dĩ exequi nos
oportet: ut id quod agimꝰ in ꝓfectũ fic̃ĩ
nr̃ȩ cũ reuerentia eius cui agimus exe¬
quamur. Ceterũ si aliqͥd remissa uolu¬
tate. noccupata in res alias cogitatione

Expanded text:
uiis standum est, ut bona uia reperiatur, uiis standum est, ut bona uia reperiatur, et uendendae omnes margaritae sunt, ut quae multi pretii est reperta, coematur. Dehinc consequitur hic uersus: tu mandasti mandata tua custodiri nimis. superius commemorauimus aliud significare mandata, aliud legem. et de lege, quantum arbitror, apostolus nobis testis fuit, quia umbra sit futurorum, in qua species ueritatis tamquam corpus in umbra describitur. mandatum uero est, quod per obseruantiam inplendum est; ut illud: non moechaberis, non occides. non enim in eo species futurae imaginis continetur, sed praesentem habet operationis effectum: tu mandasti mandata tua custodiri uincurioso agendum est, sed sollicitos atque anxios curam mandatorum dei exsequi nos oportet, ut id, quod agimus, in profectum fidei nostrae cura reuerentia eius, cui agimus, exsequamur. ceterum si aliquid remissa uoluntate et occupata in res alias cogitatione
Abbreviated transcription (Latin):
cernendũ ẽ. quȩ sit uia optima. uie¬
plures sunt. ⁊ plura dñi mandata.
Plures ꝓpħȩ ꝑ quos om̃s in una uia
ꝑgitur. S in his oꝑarii iniquitatis
non ambulauer̃t̃. Nam si in lege man¬
sissent. usq ad optimã illã nou desta¬
menti uiã ꝑuenirent. Est uia ꝑmo
eum necesse ẽ ꝑuenire. qui dix̃. Ego sũ
iia. nnemo uenit ad patrẽ nisi ꝑme.
Simile quiddã sub margaritȩ nomine.
dictũ. ẽẽ. intelligendũ ẽ. Multarũ enĩ
margaritarũ negotiatorem. eẽ. oportet.
ut unã margaritã multi p̃tii conse¬
quatur. De margaritis cũ sit sermo.
sufficit adhonorem earũ: qđ margari¬
te sunt nuncuyatȩ. Una aut̃ illa mar¬
garita quȩ reꝑta ẽ. magni. ẽẽ p̃tii dr̃.
querit᷑ quȩ sit utilis uia ea quȩ reꝑta
ẽ optima p̃dicatur. Ergo quãuis uł ille
uiȩ ȩt̃nales sunt: uł margaritȩ ipso
suo nomine honorabiles st̃ in multis

Expanded text:
cernendum est, quae sit uia optima. cernendum est, quae sit uia optima. plures sunt et plurima domini mandata, plures prophetae, per quos omnes in unam uiam pergitur: sed in his operarii iniquitatis non ambulauerunt nam si in lege mansissent, usque ad optimam illam noui testamenti uiam . est uia per eum necesse est pervenire qui dixit, Ego sum via; et Nemo vadit ad Patrem, nisi per me . Simile quiddam sub margaritae nomine dictum esse intelligendum est. Multarum enim margaritarum negotiatorem esse oportet, ut unam margaritam multi pretii consequatur . De margaritis cum fit sermo, sufficit ad honorem earum quod margaritae sunt ; una autem illa margarita, quae reperta est, magni esse pretii dicitur; quaeritur, quae sit utilis uia, ea, quae reperta est, optima praedicatur. ergo, quamuis uel illae sunt uel margaritae ipso suo nomine honorabiles sunt, in multis
Abbreviated transcription (Latin):
uersarie nob uircutes intestimonio
cũ cet̾is ꝑmanentes: de sc̃is tantũ ꝓpħã
meminisse dignũ fuit dicentẽ. Beati
scrutantes testimonia eiꝰ. Non aliena
scilicet. s illa quȩ dĩ sunt. Non negli¬
gens aut̃ testimonioꝵ dĩ oportet esse
scrutatio: obquod dictũ ẽ in toro cor¬
de exquirunt eũ. Non ꝓparte studiũ
celesti doctrine adhibendũ ẽ. s toto
corde dĩ destimonia inquirenda sunt:
ut quia sunt nalia quȩ dĩ non sunt.
eaquȩ dĩ discimus ẽẽ. ñ auocato ĩ alla
tatem. in uiis eiꝰ ambulauert̃. In pͥmo
uersu singularit̃ uia cõmemoratur.
in hoc tertio plures. Ex quo intellig̾n¬
dum ẽ: ꝑmultas uias ad unã ꝑueniri.
In qua quisq immaculatꝰ sisit: hic
beatus ẽ. De plurumis aut̃ uiis. atq
una. hieremias paria testatus ẽ diceis.
State inuiis ⁊ interrogate uias dm̃i
eternales. ⁊ querite quȩ sit uia bo¬
na. In plurimis gͦ uiis standũ est
plurume interrogaudȩ st̃. ⁊ heȩ qͥdẽ

Expanded text:
ersariae nobis virtutes in testimonio cum caeteris permanentes, de sanctis tantum prophetam meminisse dignum fuit dicentem, Beati scrutantes testimonia ejus: non aliena scilicet, sed illa quae Dei sunt. Non negligentem autem testimoniorum Dei oportet esse scrutationem; ob quod dictum est, In toto corde exquirunt eum. Non pro parte studium coelesti doctrinae adhibendum est; sed toto corde Dei testimonia inquirenda sunt: ut quia sunt et alia quae Dei non sunt, ea quae Dei discimus esse, non avocato in alia itatem, in viis ejus ambulaverunt. In primo versu singulariter via commemoratur, viae in hoc tertio plures. Ex quo intelligendum est, per multas vias ad unam perveniri; in qua quisque immaculatus si sit, hic beatus est. De plurimis autem viis atque una Jeremias paria testatus est, dicens, State in viis, et interrogate vias Domini aeternales: et quaerite quae sit via bona . In plurimis ergo viis standum est, et et plurimae interrogandae sunt: et quidem
Abbreviated transcription (Latin):
rationibus: cum dicit meluis hoc fie¬
ret quã illud. si uerũ dicit. nuidet qͦd
dicit: in illis suꝑnis rationib uidet.
Credat gͦ dm̃n fecisse quo D recto intel¬
lectu abeo faciendũ fuisse cognouit:
ȩtiã si hoc in rebus factis ñ uidet. Qͥa
ȩtiã si çelum oculis uidere ñ posset.
ntam̃ ratione tale aliquid faciendũ
fuisse colligeret: credere debuit factũ
eẽ. qͣmuis id oculis ñ uideret. Non enĩ
cogitatione cerneret faciendũ fuisse:
nisi in his rationibꝰ quib facta sunt
omĩa. Quod autẽ ibi ñ est:tam uemo
potest uera cogitatione uidere qͣm nosse.

Expanded text:
rationibus, cum dicit, Melius fieret hoc quam illud; si verum dicit, et videt quod dicit, in illis supernis rationibus videt. Credat ergo Deum fecisse, quod recto intellectu ab eo faciendum fuisse cognoscit, etiam si hoc in rebus factis non videt. Quia etiam si coelum oculis videre non posset, et tamen ratione vera tale aliquid faciendfuisse colligeret, credere debuit factum fuisse, quamvis id oculis non viderit. Non enim cogitatione cerneret faciendum fuisse, nisi in his rationibus quibus facta sunt omnia. Quod autem ibi non est, tam nemo potest vera cogitatione videre, quam n
Abbreviated transcription (Latin):
Iddiscendũ necessario duppliciter
ducimur: auctoritate atq ratione
Tempore auctoritas: re aut̃ ratio pͥor ẽ.
Aluid ẽ enĩ quod agendo ante ponit᷑.
aliud qͦd pluris in appetendo estimatur.
Quuia gͦ principium sapientiȩ timor
domini ẽ. ⁊ꝑhumilitatẽ ad sublimiora
gradus est. incedat humana ignoran¬
tia ꝑfidem: ut mereatur fides uidere

Expanded text:
Ad discendum necessario dupliciter ducimur, auctoritate atque ratione. Tempore auctoritas, re autem ratio prior est. Aliud est enim quod in agendo anteponitur, aliud quod pluris in appetendo aestimatur. Quia ergo principium sapientiae timor Domini, et per humilitatem ad sublimia gradus est; incedat humana ignorantia per fidem, ut mereatur fides videre
Abbreviated transcription (Latin):
state: apłici tam̃ dicti: qr qui adherent
dño in uno spu sunt. Scit ętiã a se esse
p̃dicatum ẽ. adhesit post te aĩa mea.
lum ętiã legit in lege. post dñm dm̃
dũ ambulabis. ⁊ adherebis ipsi. Adhe¬
rere gͥ huic magis quã illi concupiseit.
S quia meminit ex consortio eius ñ mil¬
lam se labem contraxisse peccati: orat
ut ꝑuerbũ dĩ quãuis admixta derrenȩ.
mortali s nature anima eius sit. ip̃se tñ¬
in uitam uitȩ cȩlestis animet᷑. Seit enĩ
se uc̃ pauim̃to adherere ñ tuuere. s sedm
uerbũ dĩ cui mortu uiuunt. orat ut
uiuificetur inuitam. De hinc sequitur.
Hias meas ꝓnuntiaui nexaudisti me.
doce me iustificationes tuas. Qui scđm
uoluptates corꝑis uitã agunt. in uiis suis
ambulant. Qui aut̃ om̃i uiciorũ carna¬
lium consuetudine derelicta in p̃ceptis
dĩ uiuunt: iam illis ñ in sua. s in uia
dei iter ẽ. Et hoc audiamꝰ indeutero¬

Expanded text:
aetate, apostolici tamen dicti, quia qui adhaerent aetate, apostolici tamen dicti, quia qui adhaerent Domino, in uno spiritu sunt. Scit etiam a se esse praedicatum, Adhaesit post te anima mea . Quin etiam legit in lege, Post Dominum Deum tuum ambulabis, et adhaerebis ipsi . Adhaerere igitur huic magis quam illi concupiscit. Sed quia meminit ex consortio ejus nlam se labem contraxisse peccati, orat, ut per uerbum dei, quamuis admixta terrenae mortalique naturae anima eius sit, ipse tamen in uitam caelestis animetur. scit enim nn se nunc pauimento adhaerere, non uiuere: sed secundum uerbum dei, cui mortui uiuunt, orat, ut uiuificetur in uitam. Dehinc sequitur: uias meas pronuntiaui, et exaudisti me; doce me iustificati.ones tuas. qui secundum uoluptates corporis uitam agunt, in uiis suis ambulant. qui autem omni uitiorum carnalium consuetudine derelicta in dei degunt, iam illis non in sua, sed in uia dei iter est. et hoc audiamus in Deutero
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ. Potest istud ⁊ de suȩ uitȩ ratione
intelligi: tanquã expeccatoꝵ confessi¬
one in terram ꝓpħa ꝓstratus. ad heserit
pauim̃to. S ut altus aliquid sub his di¬
ctis intelligamis: ꝑspecta diligentius
uerborũ uirtute. necessariũ ducimus.
Non enĩ ait adhesi pauim̃to. s adhesit
pauim̃to aĩa mea. Et admonem᷑ uitel¬
ligere. hic eũ ẽẽ de aĩe ncorꝑis societa¬
te conquestũ. Et multa sunt. quȩ nos
ut hoc potius ꝓbabile existimemꝰ ad¬
moneant. Dixit enĩ apłs. Corpus hu¬
mliationis nr̃e. Dixit ippħa. Humiliata
ẽ iupuluere anima nr̃a. Bixit rursum.
Et in puluerem mortis deduxisti me.
gitur uł qr interre huius solo cõmore
nur. uł qr exterra instituti. confsmati¬
q sumus. anima quȩ alt̾uis origenis est.
terre corꝑis adhesisse creditur: maximũ
ipsa certamen suscipiens. ut se ⁊ si ma¬
neus ii eo. abeius societate diuellat:
ust tanqͣm ꝑegriua incolatu eiꝰ titatur.
Non ignarus ẽ aut̃ ꝓpħa. licet anterior

Expanded text:
um. Potest istud et de assiduitate orationis intelligi, tamquam ex peccatorum confessione in terram Propheta prostratus adhaeserit pavimento. Sed ut altius aliquid sub his dictis intelligamus, perspecta diligentius verborum virtute, necessarium ducimus. Non enim ait, Adhaesi pavimento; sed: Adhaesit pavimento anima mea: et admonemur intelligere hic eum esse de animae et corporis societate conquestum. Et multa sunt, quae nos ut hoc potius moneant. dixit enim apostolus: corpus humiliationis , dixit et propheta: humiliata est in puluere anima mea, dixit rursum: et in puluerem mortis deduxisti me. igitur, uel quia in terrae huius solo , uel quia ex terra instituti conformatique , anima, quae alterius originis est, corporis adhaesisse creditur, maximum ipsa certamen suscipiens, ut se, manens in eo, ab eius societate diuellat, ut tamquam peregrina incolatu eius utatur. Non ignarus est autem
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ nemo uiuens in conspectu ipsius
mundus sit. quomͦ desid̾abile iudiciũ
eius potest ẽẽ : An cũ exom̃i otioso u̾bo
rationem simus p̃stituri in die iudien:
concupiscemꝰ diem iudicii. in quo nob
ẽ. ille indefessus ignis subeundus. ĩ qͦ¬
subeunda sunt grauia illa expiende¬
a peccatis animȩ supplicia : Beate mariȩ
animã gladius ꝑtransiuit. ut reuelent᷑
multorum cordium cogitationes. Ubi
inuditii seueritatẽ capax illa dĩ uͥgo
uentura ẽ desiderare quis audebit
a deo iudicari. Iob om̃i humanarũ
calamitatũ milicia ⁊uictoria ꝑfun¬
ctus. qui cũ temptaretur ait. dñs dedit.
dñs abstulit. sit nom̃ eius benedictũ
in scła. cinerem se eẽ. confessus. ⁊ audi
ta de nube dĩ uoce ñ loquendũ sibi ub
ẽẽ decreuit. Et quis erit ausus dĩ desa¬
re iudicia: cuiꝰ uocem decȩlis. nec tanꝰ
ꝓpħa sustinuit: neq apłi consistentes i
monte cũ dño ferre potuerunt: Tenur¬

Expanded text:
pectu ipsius mundus sit; quomodo desiderabile judicium ejus potest esse? An cum ex omni otioso verbo rationem simus praestituri, diem judicii concupiscemus, in quo nobis est ille indefessus ignis subeundus, in qsubeunda sunt grauia illa a peccatis animae supplicia? beatae animam gladius pertransibit, ut reuelentur multorum cordium cogitationes. si in iudicii seueritatem capax illa dei uirgo uentura est, desiderare quis audebit a deo iudicari? Iob omni humanarum calamitatum militia et uictoria perfunctus, qui cum temptaretur, ait: dominus dedit, dominus abstulit, sit nomen eius benedictum in , cinerem se esse cota de nube Dei voce non loquendum sibi ultra esse decrevit . Et quis erit ausus Dei desiderare judicia, cujus vocem de coelis nec tantus propheta sustinuit , neque apostoli consistentes in monte cum Domino ferre potuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
li admalum substantiale. quia nulla
substantia malũ est. s a bono ȩterno
adbonum temꝑale. abono sp̃ali adbo¬
num carnale: a bono intelligibili ad
bonum sensibile. a bono summo. ad bo¬
num infimũ. Est gͥ quoddã bonum
qͦd si diligat anima rationalis peccat:
quia infra ilsa ordinatum ẽ. Quare ip¬
sum peccatũ malũ ẽ: non ea substantia
eũ sit omnino in commutabilis. men ᷤᷤ
uero humana cui talem legem uidere
concessum.ẽ. mutabilitatem pati possit
erroris: satis apparet supra mentem
nr̃am ẽẽ legem. quȩ ueritas dicitur.
Nec iam illud ambigendũ est incõmu¬
tabilem naturam quȩ supra rationalẽ¬
animã sit deum eẽ: n ibi ẽẽ primã uitã
npͥmam essentiam ubi ẽ pͥma sapiẽtia
Nam hȩc ẽ illa incommutabilis ueri¬
tas quȩ lex omniũ artiũ recte dicitur:
ꝯars omnipotentis artificis. A qua cum
se anima senciat nec corporum speciẽ
motũq uidicare scdm se ipsam: simul

Expanded text:
li ad malum substantiale; quia nulla li ad malum substantiale; quia nulla substantia malum est: sed a bono aeterno, ad bonum temporale; a bono spirituali, ad bonum carnale; a bono intelligibili, ad bonum sensibile: a bono summo, ad bonum infimum. Est igitur quoddam bonum, quod si diligit anima rationalis, peccat, quia infra illam ordinatum est. Quare ipsum peccatum malum est, non ea substantia, nium artium cum sit omnino incommutabilis, mens vero humana, cui talem legem videre concessum est, mutabilitatem pati possit erroris; satis apparet supra mentem nostram esse legem, quae veritas dicitur. Nec jam illud ambigendum est, incommutabilem naturam, quae supra animam rationalem sit, Deum esse: et ibi esse primam vitam, et primam essentiam, ubi est prima sapientia. Nam haec est illa incommutabilis veritas, quae lex omnium artium recte dicitur, et ars omnipotentis artificis. Itaque cum se anima sentiat nec corporum speciem motumque judicare secundum se ipsam: simul
Abbreviated transcription (Latin):
omne uitium: ętiam eius rei cuiꝰ
uitiũ est. quia contra naturã est. nul¬
lius rei recte uitium uituꝑatur. nisi
cuius natura laudatur. Non enim in
uitio displicet: nisi quod corrũpit qͦa
error: exdifficultate cruciatus affligit
S approbare falsa ꝓueris ut erret in¬
uitus. n resistente impugnatione car¬
nalis uinculi ñ posse ab illicitis oꝑib
cũ eadem maneat. neq ullomodo
ipsa mutetur. mutat dñ precepta lau¬
guentib. quia mutabilis ẽ nr̃a ualitu¬
do: ita diuina ꝓuidentia cũ sit ipsa om¬
nino incominutalis. mutabili tam̃
ereature uarietate subuenit: ⁊ ꝓdiuer¬
sitate morborum aliis alia iubet aut
uetat. Ut auitio unde mors incipit.
nab ipsa morte ad naturam suam et
essentiam ea quȩ deficiunt. idẽ. ad nichi¬
ciendi quȩ uetat summa nintima
ueritas. Ita homo de paradiso in hoc
scłm expulsus ẽ: id est ab ȩternis ad
temꝑalia. a copiosis ad egena a firmitã¬
te adinfirma. Ñ ergo a bono substantia¬

Expanded text:
omne vitium, etiam ejus rei cujus vitium est, quia contra naturam ejus lius rei recte vituperatur vitium, nisi cujus natura laudatur. Non enim in vitio displicet, nisi quod corrumpit quod error: ex difficultate cruciatus affligit. Sed approbare falsa pro veris, ut erret invitus, et resistente repugnatione carnalis vinculi, non posse ab illicitis operibus cum eadem maneat, neque ullo modo ipsa mutetur, mutat tamen praecepta languentibus; quia mutabilis est nostra valetudo: ita divina providentia, cum sit ipsa omnino incommutabilis, mutabili tamen creaturae varie subvenit; et pro diversitate morborum aliis alia jubet, aut vetat: ut a vitio, unde mors incipit, et ab ipsa morte, ad naturam suam et essentiam ea quae deficiunt, id est, ad nihiciendi quae vetat summa et intima veritas. Ita homo de paradiso in hoc saeculum depulsus est, id est, ab aeternis ad temporalia, a copiosis ad egena, a firmitate ad infirma. Non ergo a bono substantia
Abbreviated transcription (Latin):
semus ⁊ aꝑiet : petamus ⁊tribuet.
Herum heu me miserum. Erubesco
quia nudus sum. ⁊ nichil habens
quo membrorũ meorũ in honesta
cireum regam: obscene egestatis dede¬
core confundor. Tum quo ore. quaue
conscientia. tante familie oculos. et
tanti patris subibo conspectum:
Quasi uero tolerabilius iudicium
sit accusatis qͣm confessis reis: contu¬
macibus quã supplicibus: exhibtas
quam reuersis. Habeat quantasui¬
bet cruces ignominia penitentis:
leuior erit ignis uerecundie quã
gehenne.

Expanded text:
semus, et aperiet; petamus, et tribuet. semus, et aperiet; petamus, et tribuet. Verum, heu me miserum! erubesco quia nudus sum, et nihil habens quo membrorum meorum inhonesta circum tegam; obscoenae egestatis dedecore confundor: tum quo ore, quave conscientia, tantae familiae oculos et tanti Patris subibo conspectum? quasi vero tolerabilius judicium sit accusatis quam confessis, reis contumacibus quam supplicibus, exhibitis quam reversis. Habeat quantaslibet crucis ignominia poenitentias, levior erit ignis verecundiae quam gehennae.
Abbreviated transcription (Latin):
set inspexti. Ac multo ꝑfusus ymbre
lacrimarum. quousq inquã domi¬
nabuntur michi qui me oderunt.
qͣmdiu inimicis meis seruiam:
Istis quidem ipse me dedi: ⁊ ꝑletife¬
ras uoluptates precium meȩ ꝑditio¬
nis accepi: s pacisci de me meo iure
non potui. Nabebam enĩ dominum:
ꝯmeus ñ eram. Scio enĩ me eius re¬
demptum sanguine: cui cȩlestia et
terrena. ⁊iferna subiecta st̃. Quid
istis mecum. ẽ. quorum cominer¬
cium mors ẽ: Reuertar ad eum
qui me emit adiutam. Ae ne me
reuertendi moretur facultas: quia
in medio gentis aliene sim. ⁊regni
sui limites barbarus dispositis ser¬
uet excubiis: bene est quod redemp¬
torem nr̃m tenentem omnia loca
non tenent. Presens cȩlis inferis adest.
totus in abyssis ẽ. totus interris. Non
itinere adeundus: non nauigatione
querendus ẽ. ipsum in iherusalem re¬
liquimus: ipsum in egẏpto preternusi¬
mus: ipsum inter babilonios ñ uide¬
mnus. S queramus napparebit: pul¬

Expanded text:
set inspexi: ac multo perfusus imbre set inspexi: ac multo perfusus imbre lacrymarum, Quousque, inquam, dominabuntur mihi qui me oderunt? Quamdiu inimicis meis serviam? Istis quidem ipse me dedi, et per lethiferas voluptates pretium meae perditionis accepi: sed pacisci de me meo jure non potui; habebam enim dominum, et meus non eram. Scio enim me ejus redemptum sanguine, cui coelestia, et terrena, et inferna subjecta sunt. Quid istis mecum est, quorum commercium mors est? Revertar ad eum qui me emit ad vitam. Ac ne me revertendi moretur facultas, quia in medio gentis alienae sum, et regni sui limites barbarus dispositis servat excubiis; bene est, quod redemptorem meum tenentem omnia, loca non tenent. Praesens coelis, inferis adest, totus in abyssis est, totus in terris: non itinere adeundus, non navigatione quaerendus est. Ipsum in Jerusalem reliquimus, ipsum in Aegypto praetermisimus, ipsum inter Babylonios non videmus. Sed quaeramus, et apparebit; pul
Abbreviated transcription (Latin):
si ñ oꝑante seruassem. S heume mi¬
serum. Relicta patris domo. abii in
uoluntariũ desertor exilium. Et
duc e uitioꝵ omiium multitudine:
uit.ma queq egypti ꝑspaciosorum
itinerũ procliuia deceptus intraui.
Illic attrita decoris stola. ⁊nobilitatis
ueste corrupta: inopem me npat̃noꝵ
decoctorem bonorum. subdoli comites¬
⁊ infideles amici. subꝰ asta mortis ⁊ au¬
ctione peccati. cupidissimis licitato¬
ribus uendiderunt. Sub quoꝵ lon¬
go ngraui confectus imꝑio: in babi¬
loniorum ȩtiã iira transiui. Ibicum
ꝑ innumeras seiussimarũ dominati¬
onum uicissitudines ñ iam subiecti¬
one corꝑis. s anime sudore seruirẽ.
ndignis confusus officiis peiore eoti¬
die status mei conditione turbarer:
subtraxi me quantum abinstantib
dominis licuit. iuoceultum sp̃e cor¬
disq secretum. Et apprehenso euius¬
dam sanctarum scripturarũ uolu¬
mine: quid michi adhuc spei suꝑes¬

Expanded text:
si non operante servassem. Sed, heu me misi non operante servassem. Sed, heu me miserum! relicta Patris domo, abii in voluntarium desertor exsilium; et duce vitiorum omnium multitudine, intima quaeque Aegypti per spatiosorum itinerum proclivia deceptus intravi. Illic attrita decoris stola, et nobilitatis veste corrupta, inopem me, et paternorum decoctorem bonorum, subdoli comites, infideles amici, sub hasta mortis et auctione peccati cupidissimis licitatoribus vendiderunt. Sub quorum longo et gravi confectus imperio, in Babyloniorum etiam jura transivi. Ibi cum per innumeras saevissimarum dominationum vicissitudines, non subjectione corporis, sed animae sudore servirem, et dignis confusus officiis, 770 pejore quotidie status mei conditione turbarer; subtraxi me, quantum ab instantibus dominis licuit, in occultum spiritus cordisque secretum: et apprehenso cujusdam sanctarum Scripturarum volumine, quid mihi adhuc spei superes
Abbreviated transcription (Latin):
ato michi quondam sub lege peccati.
& transfusa in me aparentib ordina¬
rie mortis conditione captiuo. ne longo
ferocis domini iure detinerer: inter
ipsa me initia. misericors ⁊ miserator
domine lib̾asti. Ante inueni tyranni¬
cidam: quã experirer tyrannum. Et
pͥus adeptus sum redemptionẽ: qͣm
intelligerem seruitutem. Querant᷑
qui uolunt de salutis suȩ cȩleritate.
adexcusationẽ uiolate regen̾ationis
rudem etatem.& imprudentes cau¬
sent᷑ annos: michi semꝑ adorabitur
uelox dignatio. ⁊ p̃parata clementia.
Nam uel ignaro michi hoc unum
ꝓfuisse intelligo: quod licet ego a do¬
nis duis recesserim: in me tam̃ tua
dona manserunt. Renatus itaq in
tus. filius noncupatus. nichil minus ꝗͣ
senior frat̾ accepi. Quin ętiã remis¬
so legalis obseruantie onere initiatꝰ
a gratia: ñ de iacob. s de esau isrł tuꝰ
factus sum. fe̾lix ꝓfecto si acceptam
substantiã non dicam multiplicatã
s integram. uł ociosa innocentia

Expanded text:
ato mihi quondam sub lege peccati, et transfusa in ne a parentibus ordinaria mortis conditione captivo; ne longo ferocis Domini jure detinerer, inter ipsa me vitae initia, misericors et miserator Domine, liberasti. Ante inveni tyrranicidam, quam experirer tyrranum: et prius adeptus sum redemptionem, quam intelligerem servitutem. Querantur qui volunt de salutis suae celeritate; ad excusationem violatae regenerationis, rudem aetatem et imprudentes causentur annos: mihi semper adorabitur velox dignatio, et properata clementia. Nam velut ignaro mihi hoc unum profuisse intelligo, quod licet ego a donis tuis recesserim, in me tamen tua dona manserunt. Renatus itaque intus, filius nuncupatus, nihil minus quam senior frater accepi. Quin etiam remisso legalis observantiae onere, initiatus a gratia, non de Jacob, sed de Esau, Israel tuus factus sum. Felix profecto, si acceptam substantiam, non dicam multiplicatam, sed integram, vel otiosa innocentia,
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ ꝓpħa conscius orat. ne ualde derelin¬
quat᷑. ut in becillitatẽ eius tanqͣm petri
demergendi fluctib dñs assumat: ut
quãquã ad temptandi sese relictus sit:
ñ tam̃ usquequaq n ualde. scilicet ne usq
ad aĩȩ ⁊ fidi ꝑiculũ relinquat.

Expanded text:
a conscius orat, ne valde derelinquatur: ut imbecillitatem ejus, tamquam Petri demergendi fluctibus, Dominus assumat: ut quamquam ad tentandum sese relicturus sit, non tamen usquequaque et valde, scilicet ne usque ad animae et fidei periculum derelinquat.
Abbreviated transcription (Latin):
s coram hominib uiles apparere
refugiunt: ⁊ contra hoc quod de
se interius cogitant. quasi rigida
exterius uenustate palliantur.
Eyt sunt qui uiles uideri abhõib
appetunt. ⁊ om̃e qđ sunt deiectos
se exibendo contempnunt. s apd̃¬
sequasi exipso merito ostense
uilitatis intumescunt. ⁊ tanto
magis in corde elati st̃. quanto
norem exteruis ñ querit. insi¬
nuat dicens. Ludã ⁊ uilior fiã.
Et quia ꝑ hoc qđ uilem se extiꝰ
prebuit. interius ñ intumescit.¬
adi angit. Eroq humilior in
oculis meis. Acsi dicat. Qualem
attendo. Quid gͦ acturi sunt quos
doctrina eleuat. si dauid qͥ ex carne
sua uenturũ redemptorem noue¬
rat. eiusq gaudia ꝓpħando nun

Expanded text:
 coram hominibus viles apparere refugiunt, et contra hoc, quod de se interius cogitant, quasi rigida exterius venustate palliantur. Et sunt nonnulli qui viles videri ab hominibus appetunt, atque omne quod sunt, dejectos se exhibendo, contemnunt; squasi ex ipso merito ostensae vilitatis intumescunt, et tanto magis in corde elati sunt, quanto norem exterius non quaerit, insinuat, dicens: Ludam et vilior fiam. Et quia per hoc quod vilem se exterius praebuit, nequadjungit: Eroque humilis in oculis meis. Ac si aperte dicat: Qualem attendo. Quid ergo acturi sunt, quos doctrina elevat, si David, qui ex carne sua venturum Redemptorem noverat, ejusque gaudia prophetando nun
Abbreviated transcription (Latin):
De tolerando NemiNe.
ui ideo neminem hominẽ uult¬
pati. qui multũ ut arbitratur
pr̃oficit. ꝑhoc ipsum quod alios ñ
Unde sit bonum nostrum.
otum bonũ quod habemꝰ. ab
artifice nr̃o habemus. S si hoc
in nob̾ est qͦd ipsi fecimus: inde
dampnabimur. Si aut̃ quod ds̃
fecit: inde coronabim᷑. De in car
dinauit quo susciꝑet carnem: ñ tẽꝑi
cessit quo uerteretur in carnẽ. homo
quippe accessit dõ: ñ d̃s a se recessit.
iuncit. Cũ enĩ omnia uicia suꝑa¬
uerit. manet ꝑiculũ: ne bene sibi
mens conscia. in se potius qͣm in do
ut adid ꝑueniat quo delectatur. Sa¬
pientis ergo ẽ id appetere qͦd beatum
facit: ñ id amare quod decipit.
icut duo sunt officia medicine.
unũ quo sanatur infirmitas.
aliud quo custoditur sanitas: ita
fert carnis cupiditatem: aliud qͦd
facit anummi ꝑseuerare uirtutem.¬

Expanded text:
De tolerantia. Qui ideo neminem vult hominem pati, quia multum, ut arbitratur, proficit; per hoc ipsum quod alios non it . CXXVI. Unde sit bonum nostrum. Totum bonum quod habemus, ab artifice nostro habemus. Sed si hoc in nobis est quod ipsi fecimus, inde damnabimur; si autem hoc quod Deus fecit, inde coronabimur . CXXVII. dinavit quo susciperet carnem; non tempori cessit quo verteretur in carnem. Homo quippe Deo accessit, non Deus a se recessit .vincit. Cum enim omnia peccata superaverit, manet periculum ne bene sibi mens conscia, in se potius quam in Dout ad illud perveniat quo delectatur. Sapientis ergo est hoc appetere quod bonum facit, non id amare quod decipit .icut duo sunt officia medicinae, unum quo sanatur infirmitas, aliud quo custoditur sanitas; ita fert carnis cupiditatem, aliud quod facit animi perseverare virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
Despondit Roboam ad populũ
dura. derelicto consilio senioꝵ
quod ei dederant:⁊ locutus e̾is se¬
cundũ consiliũ iuuenũ dicens eis.
Pater meus aggrauauit uigũ ur̃m
ego aut̃ addam uigo ur̃o. Pat̃ m̃s
Acidit uos flagellis. ego cedã uos
scorpionib. Roboam significat
malos rectores in eccłia. qui t̃renis
cupiditatib dediti ⁊ delectãtes in
multitudine sibi obseꝗͤ tiũ ñ con¬
dignam habent sollicitudint̃ sibi
cominisorum. Interpretat᷑ roba
latitudo popłi. quia tales spaciosi
emyla ad celsitudinẽ tendunt:
illis obtemꝑant qui iuuenilibꝰ
desideriis mancipati: Laudib
iniquis ⁊ adulationib eos guant.
Quib comminat᷑ sapientia di¬
cens. Ue tibi terra cuius rex ẽ pn¬

Expanded text:
espondit Roboam populo dura, relicto consilio seniorum, quod ei dederant, et locutus est eis secundum consilium juvenum, dicens: Pater meus aggravavit jugum vestrum; ego autem addam jugo vestro. Pater meus cecidit vos flagellis; ego autem caedam vos scorpionibus . Roboam significat malos rectores in Ecclesia, qui terrenis cupiditatibus dediti, et delectati in multitudine obsequentium, non condignam habent sollicitudinem sibi commissorum. Interpretatur Roboam latitudo populi, quia tales spatiosamdicta et exempla ad celsitudinem tendunt, illis obtemperat, qui juvenilibus desideriis mancipati, laudibus iniquis et adulationibus gravant. Quibus etiam minatur Sapientia, dicens: Vae tibi terra, cui rex e
Abbreviated transcription (Latin):
ctes. p̃dicatores. duodecim panes
apłica doctrina: acetabula. incre¬
patio acerba: phiale. habundaus
scientia siue doctrina: ciati. scien

Expanded text:
ctes, praedicatores; duodecim panes, apostolica doctrina; acetabula, increpatio acerba; phialae, abundans scientia sive doctrina; cyathi, scien
Abbreviated transcription (Latin):
turam. quȩ quot sententiis nos
instruit. tot panib nos reficit.
Quatuor pistilia m̃se .iiͦii. sunt
sensus scipturȩ. historia. allegoria.
tropologia. anagoge. quib ipsa eri¬
gitur. ⁊ a terrenis eleuatur. Labiũ
circuitus labii. inpretermissam¬
exprunit ꝑseuerantiã p̃dicandi.
Quasi namq labiũ ꝑ circuttũ du¬
citur: dũ predicatio nusquã uel¬
nunquã intermittitur. Quatuor
anuli iiͣii. sunt euangłistarũ libri.
Qui recte dicuntur anuls. eoquo
nob̾ eternitatem in qua finis nos
ꝓmittunt. Corona interra silis dis¬
rentiam significat meriti: eorona
aurea illi suꝑposita fulgorem p̃mi
Duodecim panes. apłicam desigis
doctrinã. Acetabula. mordacem.
increpationẽ. Phiale quȩ maiorẽ
capiebant mensurã: habundantẽ
⁊ ꝑfectam exprimunt scientiani
et doctrinam. Ciati qui minus ea¬
piebant. angustiorem scientiã siue
doctrinam figurant. Turibula. eoqd
onem non inconuenienter desig¬
nant. Mensa gͥ seriptura: labium eiꝰ

Expanded text:
turam, quae quot sententiis nos instruit, tot panibus nos reficit. Quatuor epistylia mensae, quatuor sunt sensus Scripturae, historia, allegoria, tropologia, anagoge, quibus ipsa erigitur, et a terrenis elevatur. Labium, Circuitus labii exprimit perseverantiam praedicandi. Quasi labium namque per circuitum ducitur, dum praedicatio nusquam terminatur. Quatuor annuli, quatuor sunt Evangeliorum libri. Qui recte dicuntur annuli eo quod nobis aeternitatem, in qua finis non est, promittunt. Corona interrasilis, differentiam designat mentis. Corona aurea illi superposita, fulgorem praemii. Duodecim panes, apostolicam designant doctrinam. Acetabula, mordacem eincrepationem. Phialae, quae majorem capiebant mensuram, abundantem et perfectam exprimunt scientiam et doctrinam. Cyathi, qui minus capiebant, angustiorem scientiam et doctrinam significant. Thuribula, eo quonem non inconvenienter designant. Mensa igitur, Scriptura; labium ejus,