comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lubruis : Q̾ qui uidit inquit testimo¬
numi p̃hibuit: & uerum ẽ eiꝰ testimo
mum. Q̾ ille scit qr uera dicit. ut &
uos credatis. Ñ dixit ut & uos sciatis.
s ut credatis. Seit enĩ qͥd uidit. cuius
credat testimonio qͥ ñ uidit. Magis
aut̃ ad fidem credere ꝑtinet: ꝗͣ uidere
Nam qͥo ẽ aliuo eredere t qͣm fidẽ accõmo¬
dare: Facta sunt enĩ ħ inquit ut scͥpt᷑a¬
impleret᷑: os ñ comminuetis ex eo. Et
iterum alia scͥptura dixit. Uidebunt
inqͦm confixerunt. Duo testimonia de
scͥpturis reddidit singulis reb qͣs factas¬
fuisse narrauit. Nam qr dixerat. ad ihm
iam mortuum ñ fregerunt eiꝰ crura ad
hoc ꝑtinet testimonium. os ñ commni¬
nuetis ex eo. q̃ p̾ceptum ẽ eis qͥ celebͣre
pascha iussi sunt ouis immolatione in
ueteri lege. quȩ dominicȩ passionis
p̾dixerat. sicut ouis adimmo¬
dum ductus ẽ. Item qr sub¬
iunxerat dicens. s unus mili¬

Expanded text:
lubrius? 3. Et qui vidit, inquit, testimolubrius? 3. Et qui vidit, inquit, testimonium perhibuit, et verum est testimonium ejus: et ille scit quia vera dicit, ut et vos credatis. Non dixit, ut et vos sciatis; sed ut credatis: scit enim qui vidit, cujus credat testimonio qui non vidit. Magis autem ad fidem credere pertinet quam videre. Nam quid est aliud credere, quam fidem accommodare? Facta sunt enim haec, inquit, ut Scriptimpleretur. Os non comminuetis ex eo. Et iterum alia Scriptura dicit, Videbunt in quem confixerunt. Duo testimonia de Scfuisse narravit. Nam quia dixerat: « Ad Jesum on fregerunt ejus crura, » ad hoc pertinet testimonium: « Os non comminuetis ex eo. » Quod praeceptum est his, qui celebrare Pascha jussi sunt ovis immolatione in veteri lege, quae Dominicae praedixerat: Sicut ovis ad immolandum ductus est . Item quia subjunxerat dicens: Sed unus mili
Abbreviated transcription (Latin):
gerunt eiꝰ crura: s unus militum lancea latus
eiꝰ aperuit: & continuo exiit sanguis &
aqua. Uigilanti uerbo eugłista usus ẽ.
ut ñ diceret latus eiꝰ ꝑcussit. aut uul¬
nerauit. aut quid aliud s aꝑuit: ut
illic qͦdammodo uite ostium panderet᷑.
unde sacram̃ta eccłȩ manauerunt. sine
intrat᷑. Ille sanguis in remissi¬
onem fusus ẽ peccatoꝵ aqͣ illa
salutare temꝑat p᷑ łm. Hec & lauachrũ
p̃stat & potum. ħ oc p̃nuntiabat. qͥ noe
in latera arc̾e ostium facerenissus ẽ.
qua intrarent animalia qͦ ñ erant di¬
luuio peritura. qͥb p̃figurabat᷑ eccłia:
ꝓpt̾ hoc prima mulier facta ẽ de uiri
latere dormientis: & appellata ẽ uita
materq uiuors. Magnum quippe sig¬
nificauit bonum: ante magnum p̃ua¬
ricationis malum. Q̾ hic scđs adam
inelinato capite incruce dormuuit:
ut inde formaret᷑ ei coniunx.  de
latere dormientis effluxit. O mors
unde mortui reuiuiscunt. Qd isto
sanguine muncdꝰ. quid uulnere isto sa¬

Expanded text:
tum lancea latus ejus aperuit, et continuo exivit sanguis et aqua. » Vigilanti verbo Evangelista usus est, ut non diceret, Latus ejus percussit, aut vulneravit, aut quid aliud; sed, aperuit: ut illic quodammodo vitae ostium panderetur, unde Sacramenta Ecclesiae manaverunt, sine intratur. Ille sanguis in remissionem fusus est peccatorum: aqua illa salutare temperat poculum; haec et lavacrum praestat, et potum. Hoc praenuntiabat quod Noe in latere arcae ostium facere jussus est , qua intrarent animalia quae non erant diluvio peritura, quibus praefigurabatur Ecclesia. Propter hoc prima mulier facta est de latere viri dormientis , et appellata est vita materque vivorum . Magnum quippe significavit bonum, ante magnum praevaricationis malum. Hic secundus Adam inclinato capite in cruce dormivit, ut inde formaretur ei conjux, quod de latere dormientis effluxit. O mors unde mortui reviviscunt! Quid isto sanguine mundius? quid vulnere isto sa
Abbreviated transcription (Latin):
nandi. s paciendi humilitate uincebat:
Sic illud granum multiplicandum se¬
minabat᷑ horribili cõntumelia: ut mi¬
rabili pullularet in gła. Exiit iterũ
pilatus foras : & dicit eis. Ecce adduco
eum foras: ut cognoscatis qr in eo nul¬
lam causam inuenio. Exiit gͦ iħc por¬
tans spineam coronam. & purpureũ
uestimentum : & dicit eis. Ecce homo:
Hinc apparet ñ ignorante pilato. ħ a
militib facꝰta. siue usserit ea siue
ꝑmiserit. illa scilicet causa qͣm supͣ
diximꝰ : ut ħ eiꝰ ludibria inmici li¬
bentissime biberent: & ulteruis
sanguinẽ ñ sitirent. E greditur iħe

Expanded text:
nandi, sed patiendi humilitate vincebat; nandi, sed patiendi humilitate vincebat; sic illud granum multiplicandum seminabatur horribili contumelia, ut mirabili pullularet in gloria. 2. Exiit iterum Pilatus foras, et dicit eis: Ecce adduco eum foras, ut cognoscatis quia in eo nullam causam invenio. Exiit ergo Jesus portans spineam coronam et purpureum vestimentum. Et dicit eis: Ecce homo. Hinc apparet non ignorante Pilato haec a militibus facta, sive jusserit ea, sive permiserit; illa scilicet causa, quam supra diximus, ut haec ejus ludibria inimici libentissime biberent, et ulterius sanguinem non sitirent. Egreditur ad
Abbreviated transcription (Latin):
hendit pilatus iħm & flagellauit.
Usq ad id. Susceperunt gͦ iħm &
sibi apilato dimitti uelle
ꝑ pascha s barraban latronẽ:
ñ saluatorem s int̾fectorem : ñ uitȩ dato¬
aliud fecisse credendꝰ ẽ nisi ut eiꝰ in iuriis
iudei saciati sufficere sibi existimarent.
& usq ad eiꝰ mortem seiure desisterent:
Ad hoc ꝑtinet. qd idem p̾ses etiam cohor¬
tem suam ꝑmisit facere que sequunt᷑.
aut fortassis & uissit: qͣmuis hoc eugłista
tacuerit. Dixit enim qͥd deinde fecerint
milites: pilatum tam̃ id iussisse ñ dixit:
Q̾ milites inquit plectentes coronam de
spinis. imposuerunt capiti eiꝰ. & ueste
purpurea circumdederunt eum. &
ueniebant ad eum & dicebant. Aue.
rex iudeor. Q̾ dabant ei alapas. Sic
implebantur quȩ de se p̾dixerat xꝑc.
ꝑsecutorib libuisset facere ꝑferenda:
Sic paulisꝑ occultata tremenda potẽtia:
cõmendabat᷑ prius imitanda pacientia:
Sic reguum qđ ie hoc mundo ñ erat.
suꝑbum mundum ñ atrocitate pug¬

Expanded text:
hendit Pilatus Jesum, et flagellavit; usque ad id, Susceperunt autem Jessibi a Pilato dimitti velle per Pascha, sed Barabbam latronem; non salvatorem, sed interfectorem; non datoaliud fecisse credendus est, nisi ut ejus injuriis Judaei satiati sufficere sibi existimarent, et usque ad ejus mortem saevire desisterent. Ad hoc pertinet quod idem praeses etiam cohortem suam permisit facere quae sequuntur; aut fortassis et jussit; quamvis hoc evangelista tacuerit. Dixit enim quid deinde fecerint milites, Pilatum tamen id jussisse non dixit. Et milites, inquit, plectentes coronam de spinis, imposuerunt capiti ejus, et veste purpurea circumdederunt eum. Et veniebant ad eum et dicebant: Ave, rex Judaeorum. Et dabani ei alapas. Sic implebantur quae de se praedixerat Chrpersecutores libuisset facere, perferenda; sic paulisper occultata tremenda potentia, commendabatur prius imitanda patientia; sic regnum quod de hoc mundo non erat, superbum mundum non atrocitate pug
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi in suȩ iussionis potestate uenert᷑.
sic omnes qui cruci figendum xꝑm im¬
piis uocib clamauerunt. ñ quidẽ ꝑ
se ipsos eum. s tamen ipsi ꝑ illum ꝗ
eors clamare ad hoc nefas impulsꝰ ẽ
git. ut sermo iħ u impleret᷑ qͦm dixit:
significans qua morte eẽt moriturus:
si mortem crucis hic uelimus acciꝑe
tanqͣm ido dixerunt iudei. nobis ñ
licet int̾ficere qͦmqͣm. qr interfici
aliud ẽ aliuo crucifigi: ñ uideo qͦmͦ
io possit consequenter intelligi. cũ
hoc ad pilati uerba responderint
quib eis dixerat. accipite eum uos
& scđm legem ur̃am iudicate eum:
Numquis gͦ ñ eum poterant acciꝑe
& ipsi eum crucifigere. si si ꝑ tale
genus supplicii interfectionem cuiꝰ¬
quara uitare cupiebant : quis aut̃
ñ uideat qͣm sit absurdum eis licere
qͥmqͣm crucifigere. quib ñ licet qͥm¬
qͣm interficere: Qͥa qd ipse dominꝰ
eandem mortem suam. id ẽ mortẽ

Expanded text:
ipsi in suae jussionis potestate venerunt? ipsi in suae jussionis potestate venerunt? sic omnes qui crucifigendum eum impiis vocibus clamaverunt, non quidem per seipsos eum, sed tamen per illum qui eorum clamore ad hoc nefas impulsus est, git, Ut sermo Jesu impleretur quem dixit, significans qua morte esset moriturus: si mortem crucis hic velimus accipere, tanquam ideo dixerint Judaei, Nobis non licet interficere quemquam, quia interfici aliud est, aliud crucifigi; non video quomodo id possit consequenter intelligi, cum hoc ad Pilati verba responderint, quibus eis dixerat, Accipite eum vos, et secundum Legem vestram judicate eum. Numquid ergo eum non poterant accipere, et ipsi eum crucifigere, si par tale genus supplicii interfectionem cujusquam vitare cupiebant? Quis autem non videat quam sit absurdum eis licere quemquam crucifigere, quibus non licet quemquam interficere? Quid quod ipse Dominus eamdem mortem suam, id est mortem
Abbreviated transcription (Latin):
sensum nimia malicia ꝑdidistis. ut
ideo tios asanguine innocentis im¬
pollutos eẽ credatis. q eum fundendũ
alteri traditis: nunqͥd & pilatꝰ illũ qͥ
potestati eiꝰ a uob̾ ingeritur occidendꝰ
suis ẽ manib occisurus : Siñ eum uo¬
luistis occidi. si ñ insidiati estis. si ñ
uobis tradendum pecunia cõparastis.
si ñ comp̃hendistis. uinx istis. ad dux¬
ꝓpħa clamat. f ilii hominum dentes eoꝵ
arma & sagittȩ. & lingua eoꝵ machera
acuta. Ecce quib armis. quib sagittis.
qua machera iustum interfecistis: qͣn
uobis int̾ficere qͦmqͣm ñ licere dixistis
Hinc ẽ qd ad comprehendendum iħm cũ
sacerdotum ñ inuenissent principes s
misissent: lucas tamen eugłista in eodẽ
suȩ narrationis loco. dixit aut̃ inquit
iħc ad eos qui uenerant ad se pͥncipes
sacerdotum & magistratus templi &
seniores. Quasi ad latronem exiftis. &
ñ ꝑseipsos. s ꝑ eos quos miserunt ad¬

Expanded text:
sensum nimia malitia perdidistis, ut sensum nimia malitia perdidistis, ut ideo vos a sanguine innocentis impollutos esse credatis, quia eum fundendum alteri traditis? Numquid et Pilatus illum qui potestati ejus a vobis ingeritur occidendus suis est manibus occisurus? Si non eum voluistis occidi, si non insidiati estis, si non vobis tradendum pecunia comparastis, si non comprehendistis, vinxistis, addux etiam Propheta clamat, Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Ecce quibus armis, quibus sagittis, qua machaera justum interfecistis, quando vobis interficere quemquam non licere dixistis. Hinc est quod ad comprehendendum Jesum, cum sacerdotum non venissent principes, sed misissent, Lucas tamen evangelista in eodem suae narrationis loco: Dixit autem, inquit, Jesus ad eos qui venerant ad se principes sacerdotum et magistratus templi, et seniores:  seipsos; sed per eos quos miserunt a
Abbreviated transcription (Latin):
Interrogent᷑ atq respondeant ab inmundis
sp̾itib liberati: sanguidi sanati: lepsi
mundati÷ surdi audientes: muti lõ qͦntes:
ceci uidentes: mortui resurgentes: &
q omnia suꝑat stulti sapientes: utrũ
sit male factor iħo. S ista dicebant. de
quib ꝑ ꝓꝑhetiam iam ipse p̃dixerat. re¬
N obis ñ licet int̾ficere quemqͣm. Qͥd ẽ q̃
loquit᷑ insana crudelitas: Anñ int̾ficie¬
bant. qͦm int̾ficiendum offerebant:
Anforte crux ñ int̾ficit: sic desipiant:
qui ñ sectant᷑. s insectant᷑ sapientiam :
Qͥa ẽ aut̃ nobis ñ licet int̾ficere qͦmqͣm :¬
Si male factor ẽ cur ñ licet: Nonne lex
eis p̃cepit. ne male factorib p̾sertim
qualem istum putabant asuo do seduc¬
torib parcant: s intelligendum ẽ eos
dixisse ñ sibi licere int̾ficere qͦͣmqͣm.
ceꝑant: ꝓpter qͦm de ingressu etiam
preterii contaminari metuebant. Itane
obduruistis falsi isrłite: itane omnẽ

Expanded text:
Interrogentur atque respondeant ab immundis Interrogentur atque respondeant ab immundis spiritibus libera i, languidi sanati, leprosi mundati, surdi audientes, muti loquentes, caeci videntes, mortui resurgentes, et quod omnia superat, stulti sapientes, utrum sit malefactor Jesus. Sed ista dicebant, de quibus per prophetam jam ipse praedixerat, ReNobis non licet interficere quemquam. Quid est quod loquitur insana crudelitas? An non interficiebant, quem interficiendum offerebant? An forte crux non interficit? Sic desipiunt, qui non sectantur. sed insectantur sapientiam. Quid est autem, Nobis non licet interficere quemqsi malefactor est, cur non licet? Nonne lex eis praecipit ne malefactoribus, praesertim qualem istum putabant, a suo Deo seductoribus, parcant? Sed intelligendum est eos dixisse non sibi licere interficere quemquam coeperant, propter quam de ingressu etiam praetorii contaminari metuebat. Ita ne obduruistis, falsi Israelitae? Itane omnem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ introierunt inp̃torium: hoc ẽ in eam
partẽ domus qͣm pilatꝰ tenebat. su psa ẽ
domus cayphȩ. Cur aut̃ ñ introierint in
p̃torium. exponens causam ut ñ conta¬
minarent᷑ inquit: s manducarent pacha:
Dies enim agere ceꝑant azimor: quib
dieb contaminatio illis erat in alienigene
habitaculum intrare. O impia cecitas. Ti¬
mebant ne habitaculo uidelicet contami
narent᷑ alieno: & ñ contaminarent᷑ scelere
ꝓprio. Alienigene udicis p̃torio conta¬
minari timebant : & frĩs in nocentis
sanguine ñ timebant: ut hoc solum
interun dicã.ͧ ubi rea malorum consci¬
entia tenebatur. Nam q̃ etiam dñs erat
qui eorum impietate ducebat᷑ ad mor¬
tem. & uitȩ dator occidebat᷑. ñ eors
conscientiȩ. s ignorantiȩ deputet᷑. Exiit
gͦ pilatꝰ ad eos foras. & dixit. Qm accusa¬
tionẽ affertis aduersus hominẽ hunc:
Responderunt & dixerunt ei. Si ñ eẽt
hic male factor: ñ tibi tradidissemus eum:

Expanded text:
non introierunt in praetorium. Hoc est, in eam non introierunt in praetorium. Hoc est, in eam partem domus quam Pilatus tenebat. Ipsa erat domus Caiphae; cur autem non introierint in praetorium exponens causam: Ut non contaminarentur, inquit, sed manducarent Pascha. Dies enim agere coeperant Azymorum, quibus diebus contaminatio illis, erat in alienigenae habitaculum intrare. O impia caecitas! Timebant ne habitaculo videnarentur alieno, et non contaminarentur scelere proprio? Alienigenae judicis praetorio contaminari timebant, et fratris innocentis sanguine non timebant: ut hoc solum interim dicam, ubi rea malorum conscientia tenebatur. Nam quod etiam Dominus erat, qui eorum impietate ducebatur ad mortem, et vitae dator occidebatur; non eorum conscientiae, sed ignorantiae deputetur. 3. Exivit ergo Pilatus ad eos foras, et dixit: Qertis adversus hominem hunc? Responderunt, et dixerunt ei: Si non esset hic malefactor, non tibi tradidissemus eum.
Abbreviated transcription (Latin):
latum p̾sidem gesta sit.
quantum tohannes euangłista indi¬
cat deinde uideamus. Redit enim
ad locum narrationis suȩ ubi eam
reliquerat ut explicar et petri nega¬
uonẽ. Iam quippe dixerat. & misit eum
innas ligatum ad cayphan ponuficem.
itq inde r egressus ubi dimiserat pe¬
cum calefacientẽ se ad ignem mnꝰtrio.
pͥ ea qͣm totam eiꝰ negationẽ que t̃ facta ẽ
cerminauit. A aducunt gͦ inquit iħ̃m
ad caẏphan inp̃torium. Ad cay phan
quippe. ab anna collega & socero eiꝰ dix¬
erat missum. S si ad cayphan. cur
inp̃torium: Qͦd nichil aliud uult intel¬
ligi. qͣm ubi p̾ses pilatus habitabat. Aut
s aliqua urgente causa de domo annȩ qͦ
ad audiendum iħm ambo conuenerant
uyphas ꝑrexerat ad p̾torium presidis.
&e socero suo iħm reliquerat audiendum:
aut in domo cayphȩ p̃torium pilatꝰ acceꝑat:¬
& tanta domus erat ut seorsum habitantẽ
dnm suum. seorsum iudicẽ ferret. Erat
aut̃ mane. Q ipsi id ẽ qui ducebant ih̃m

Expanded text:
latum praesidem gesta sint, quantum Joannes evangelista indicat, deinde videamus. Redit enim ad locum narrationis suae ubi eam reliquerat, ut explicaret Petri negationem. Jam quippe dixerat, Et misit eum Annas ligatum ad Caipham pontificem : atque inde regressus ubi dimiserat Petrum calefacientem se ad ignem in atrio, posteaquam totam ejus negationem, quae ter facta est, terminavit, ad Caipham, in praetorium. Ad Caipham quippe ab Anna collega et socero ejus dixerat missum. Sed si ad Caipham, cur in praetorium, quod nihil aliud vult intelligi quam ubi praeses Pilatus habitabat? Aut igitur aliqua urgente causa de domo Annae, quod ad audiendum Jesum ambo convenerant, Caiphas perrexerat ad praetorium praesidis, et socero suo Jesum reliquerat audiendum; aut in domo Caiphae praetorium Pilatus acceperat, et tanta domus erat, ut seorsum habitantem Dominum suum, seorsum judicem ferret. Erat autem mane, et ipsi id est, qui ducebant Jesum
Abbreviated transcription (Latin):
deinde qr nichil remanserat qͥ anteqͣm
moreret᷑ fieri adhuc oporteret: tauqͣm
ille qui pocestatẽ habebat ponendi
amiã suã & iterum sumendi eam:
ꝑicdis omnib quȩ ut ꝑagerent᷑ ex¬
pectabat: inclinato capite tͣdidit spm̃:
suis ita dormit qͣndo uoluerit: sicut
hħc mortuus ẽ qͣndo uoluit: quis ita
uestem ponit qͣndo uoluerit : sicut se
arne exiit qͣndo uoluit : Quis ita cũ
uoluerit abiit: quomodo cũ uoluit
ibiit: Quanta sꝑanda uł timenda po¬
testas ẽ uidicantis : si apparuit tanta

Expanded text:
Deinde quia nihil remanserat quod antequam Deinde quia nihil remanserat quod antequam moreretur fieri adhuc oporteret, tanquam ille qui potestatem habebat ponendi animam suam, et iterum sumendi eam , peractis omnibus quae ut peragerentur exspectabat, Inclinato capite tradidit spiritum. Quis ita dormit quando voluerit, sicut Jesus mortuus est quando voluit? Quis ita vestem ponit quando voluerit, sicut se carne exuit quando voluit? Quis ita cum voluerit abit, quomodo cum voluit obiit? Quanta speranda vel timenda potestas est judicantis, si apparuit tanta
Abbreviated transcription (Latin):
nisi humiliasset semetipsum factus
obediens usq ad mortem crucis. ñ
utiq sanguis eiꝰ inpeccators remissi¬
onem hoc ẽ inurãm mundationẽ fu¬
isset effusus. Nec moueat qͦmͦ sponga
ori eiꝰ potuerint admouere: qui in
cruce fuerat exaltatꝰ a terra. Sicut
enim ap̾ alios eugłistas legit᷑. q hic
p̾termisit in arundine ẽ factum at
inspongiam talis potꝰ ad crucis sub¬
mia leuaret᷑. Per arundinẽ uͦi scͥp¬
tura signiticabat᷑: quȩ implebat᷑ hoc
facto. Sicut enim lingua dicit᷑ uel
greca uł latina. uł alia quelibet sonõs
significans quib lingua ꝑmittit᷑:
sic arundo dici pot̾ littera qͦ arundina
seribit᷑. S sonos significantes uocis
humane usitatissime dicimus linguas:
scripturam uͦ arundinẽ dici. qͦminus ẽ
usitatum. eo magis ẽ mistice figuratũ:
faciebat ista ppłs impiis : patiebat᷑ ista
misericors xͦ. Qui faciebat: qͥd faceret
nesciebat. Qui patiebat᷑ aut̃ ñ solum qͥd
feret & cur fieret sciebat: uerum ⁊

Expanded text:
psum, factus obediens usque ad mortem crucis , non utique sanguis ejus in peccatorum remissionem, hoc est, in nostram mundationem fuisset effusus. 5. Nec moveat quomodo spongia ori ejus potuerit admoveri, qui in cruce fuerat exaltatus a terra. Sicut enim apud alios evangelistas legitur, quod hic praetermisit, in arundine est factum , ut in spongia talis potus ad crucis sublimia levaretur. Per arundinem vero Scriptura significabatur, quae implebatur hoc facto. Sicut enim lingua dicitur vel graeca vel latina, vel alia quaelibet sonum significans, qui lingua promitur; sic arundo dici potest littera, quae arundine scribitur. Sed sonos significantes vocis humanae usitatissime dicimus linguas: Scripturam vero arundinem dici, quo minus est usitatum, eo magis est mystice figuratum. Faciebat ista populus impius, patiebatur ista misericors Christus. Qui faciebat, quid faceret nesciebat: qui patiebatur autem, non solum quid fieret et cur fieret sciebat, verum et
Abbreviated transcription (Latin):
homo iste quȩ passus e: s homo
mediator dĩ & hominũ. hõ de qͦ
p̃dictum legitur & hõ ẽ & quis as¬
bant ñ agnoscebant hominẽ dm̃:
homo namq apparebat. qui đs la¬
tebat. Patiebatur ħ omnia qͥ apparebat
& idem ipse disponebat hȩc omia
qͥ latebat. Uidit gͦ qr consummata se
omia quȩ oportebat ut fierent anceiꝰ
acciꝑet acetum & traderet sp̃m: atq
ut hoc etiam consummaret᷑ qđ scͥptina
p̃dixerat. & insiti mea potauert᷑ me
aceto: sitio inquit: tanqͣm dicerets
minus fecistis. date q estis. Iudei qpe
ipsi erant acetum. degenerantes a uino
patriarcharum & ꝓꝑħarum. & tanqͣm
de pleno uase de iiquitate mundi
hꝰ impleti. cor habentes uelut spon¬
giam cauernosis qͦdam modo atq tor¬
tuosis latibulis fraudulentum. ssyso¬
pum aut̃ cui circump osuerunt spon¬
giam aceto plenam. qm̾ herba ẽ hu¬
milis & pectus purgat. ipsius xp̃i
humilitatẽ congruent᷑ accipimus: ꝗͣ.
circumdederunt. & se circumuenisse

Expanded text:
o iste quae passus est? Sed homo mediator Dei et hominum; homo de quo praedictum legitur, Et homo est, et quis agbant, non agnoscebant hominem Deum. Homo namque apparebat qui Deus latebat; patiebatur haec omnia qui apparebat, et idem ipse disponebat haec omnia qui latebat. Vidit ergo quia consummata sunt omnia quae oportebat ut fierent antequam acciperet acetum et traderet spiritum; atque ut hoc etiam consummaretur quod Scriptura praedixerat, Et in siti mea potaverunt me aceto , Sitio, inquit: tanquam diceret, Hoc minus fecistis, date quod estis. Judaei quippe ipsi erant acetum, degenerantes a vino Patriarcharum et Prophetarum; et tanquam de pleno vase, de iniquitate mundi hujus impleti, cor habentes velut spongiam, cavernosis quodammodo atque tortuosis latibulis fraudulentum. Hyssopum autem cui circumposuerunt spongiam aceto plenam, quoniam herba est humilis, et pectus purgat, ipsius Christi humilitatem congruenter accipimus: quam circumdederunt, et se circumvenisse
Abbreviated transcription (Latin):
aet. fidem negauit: & ẽ infideli dete¬
rior. Qͥa aut̃ tam cuiq domesticum.
qͣm parentes filiis aut parentib filii:
Huius itaq saluberrimi p̾cepti ipse
magister scõꝵ de se ipso constiebat
exemplum: qͣndo ñ ut famulȩ ds qͦm
creauerat & regebat.s ut matri homo
de qua creatꝰ fuerat & qͣm relinqͦbat.
alterum ꝓ se quod amodo filium ꝓuide¬
bat. Namꝰ cur hoc fecerat: q̃ sequitur
indicat. Ait enim eugłista. Q ex illa
hora accepit eam discipłs in sua de
se ipso dicens. Sic quippe cõmemorare
se solet qd eum diligebat iħc. qͥ utiq
omnes. s ipsum p̾ceteris & familiariꝰ
diligebat. ita ut in conuiuio suꝑ pectꝰ
suum discumbere faceret. credo ut
turus diuinam excellentiam hoc mͦ
altius commendaret. S in quȩ sua
ioħs matrẽ dñi accepit: Neq enim
ñ ex eis erat qui dixerant ei. ecce noᷤᷤ
dimisimꝰ omnia & secuti sumus te:
s ibi quoq audierant. qͥcumq ifta

Expanded text:
det, fidem negavit, et est infideli detedet, fidem negavit, et est infideli deterior . Quid autem tam cuique domesticum quam parentes filiis, aut parentibus filii? Hujus itaque saluberrimi praecepti ipse magister sanctorum de seipso constituebat exemplum, quando non ut famulae Deus quam creaverat et regebat, sed ut matri homo de qua creatus fuerat et quam relinquebat, alterum pro se quodammodo filium providebat. Nam cur hoc fecerit, quod sequitur indicat: ait enim Evangelista, Et ex illa hora accepit eam discipulus in sua, de seipso dicens. Sic quippe commemorare se solet, quod eum diligebat Jesus: qui utique omnes, sed ipsum prae caeteris et familiarius diligebat, ita ut in convivio super pectus suum discumbere faceret ; credo utturus, divinam excellentiam hoc modo altius commendaret. 3. Sed in quae sua Joannes matrem Domini accepit? Neque enim non ex eis erat qui dixerunt ei, Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus te. Sed ibi quoque audierat, Quicumque ista
Abbreviated transcription (Latin):
Mulier ecce filius tuus. Deinde dicit
discipło. Ecce mat̾ tua. &̾ ex illa hora:
accepit eam discipłs in sua. hȩc nimi¬
rum ẽ illa hora: de qua iħs aquam
conuersurus inuinum dixerat matri:
Quid mͥ & tibi ẽ mulier: Ñdũ uenit
hora mea. Hanc utiq horam p̾dix̾at.
quȩ tunc ñdum uenerat: inqua de¬
beret agnoscere moriturus. de quo
fuerat mortalit᷑ natꝰ. Tunc gͦ diuina
facturus : ñ diunitatis. s infirmitatis
matrem uelut in cognitam repellebat:
Nunc aut̃ humana iam patiens: ex qͣ
fuerat factus homo. affectu cõm̃dabat
humano. Tunc enim qui mariã crea¬
uerat innotescebat uirtute: nunc uͦ
q maria pepererat pendebat ĩ cruce:
Moralis gͥ insinuat᷑ locꝰ. Facit q̃ facien¬
dum ammonet. & exemplo suo nos¬
instruit p̾ceptor bonus. ut a filiis piis
lud ubi erant fixa membra morientis
⁊ cathedra fuerit magistri docentis:
Ex hac doctrina sana didicerat paulus
apłs q docebat: qͣndo dicebat. Si quis
aut̃ suis & maxime domesticis ñ ꝓui¬

Expanded text:
e filius tuus; deinde dicit discipulo: Ecce mater tua. Et ex illa hora accepit eam discipulus in sua. Haec nimirum est illa hora de qua Jesus aquam conversurus in vinum dixerat matri: Quid mihi et tibi est, mulier? Nondum venit hora mea . Hanc itaque horam praedixerat, quae tunc nondum venerat, in qua deberet agnoscere moriturus de qua fuerat mortalis natus. Tunc ergo divina facturus, non divinitatis, sed infirmitatis, matrem velut incognitam repellebat; nunc autem humana jam patiens, ex qua fuerat factus homo, affectu commendabat humano. Tunc enim qui Mariam creaverat innotescebat virtute; nunc vero quod Maria pepererat pendebat in cruce. Moralis igitur insinuatur locus. Facit quod faciendum admonet. Exemplo suo instruit Praeceptor bonus, ut a filiis piis lud ubi erant fixa membra morientis, etiam cathedra fuerit Magistri docentis. Ex hac doctrina sua didicerat Paulus apostolus, quod docebat quando dicebat: Si quis autem suis, et maxime domesticis non provi
Abbreviated transcription (Latin):
Milites gͦ cum crucifixissent eum
partes. unicuiq militi parcẽ. Et¬
tunicam subaudiendum ẽ acceꝑunt.
ut iste sit sensus. Acceꝑunt uestim̃ti eiꝰ.
& fecerunt iͦiͦi partes. unicuiq militi
partem. Acceꝑunt & tunicam. Q̾ sic
locutus ẽ ut de ceteris uestimentis
nulam sortem ẽẽ missam uideamus. s
de tunica qͣm simul cum ceteris acce¬
ꝑunt. s nͨ similit̾ diuiserunt. De hac
enim sequit᷑ exponens. Erat aut̃ cu¬
nica in consuitilis de suꝑ. contexta ꝑ
totum. Cur aut̃ de illa sortẽ miserint
narrans: dixerinit gͦ inquit adinuicẽ:
Non scindamus eã. s sortiamur de illa
cuius sit. Apparet itaq in aliis uestib
equales eos habuisse partes. ut sortiri
necesse ũ fuerit: in illa uͦ una ñ eos ha¬
bere potuisse singulas partes nͥ scinde¬
retur. ut pannos eiꝰ inutilit̾ tollerent:
Qd ne facerent. ad unum eam ꝑ uenire
sorticione maluerunt. Hunus eugłiste
narrationi consonat etiam ꝓpheticum

Expanded text:
Milites ergo cum crucifixissent eum, Milites ergo cum crucifixissent eum, partes, unicuique militi partetunicam; subaudiendum est, acceperunt: ut iste sit sensus: acceperunt vestimenta ejus, et fecerunt quatuor partes, unicuique militi partem; acceperunt et tunicam. Et sic locutus est ut de caeteris 631 vestimentis nullam sortem missam esse videamus: sed de tunica, quam simul cum caeteris acceperunt, sed non similiter diviserunt. De hac enim sequitur exponens: Erat autem tunica inconsutilis, desuper contexta per totum. Cur autem de illa sortem miserint, narrans: Dixerunt ergo, inquit, adinvicem, Non scindamus eam, sed sortiamur de illa cujus sit. Apparet itaque in aliis vestibus aequales eos habuisse partes, ut sortiri necesse non fuerit; in illa vero una, non eos habere potuisse singulas partes, nisi scinderetur, ut pannos ejus inutiliter tollerent. Quod ne facerent, ad unum eam pervenire sortitione maluerunt. Hujus evangelistae narrationi consonat etiam propheticum
Abbreviated transcription (Latin):
dabo tibi gentes hereditatẽ tuã & pos¬
sessionem tuam terminos terrȩ. Unde
& ipse iam ꝑ os ꝑprium loquens ap̾
iudeos. habeo inqͣuit alias oues que u̾
sunt de hoc ouili: oporcet me & ipsas
adducere. & uocem meam audient.¬
&̃ erit unus grex & unus pastor. Cur
gͦ magnum uolumus intelligi in hoc
titulo sacramentum in quo scͥptum
qr scilicet oleaster factus ẽ particeps
pinguedinis oleȩ. ñ olea particeps fac-¬
ta ẽ amaritudinis oleastri. Nam in eo
qd̃ de xͦ ueracit᷑ scriptꝰ ẽ titulus rex
iudeoꝵ qui sunt intelligendi iudei nͥ
semen abrahe filii ꝓmissionis. qui
sunt etiam filii di : qm ñ qui filiĩ
carnis ait apłs hi filii dĩ: s qͥ filis
ꝓmissionis deputant᷑. in semine. &
gentes erant. de quib dicebat. Si

Expanded text:
dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Unde et ipse jam per os proprium loquens apud Judaeos: Habeo, inquit, alias oves quae non sunt de hoc ovili: oportet me et ipsas adducere, et vocem meam audient, et erit unus grex et unus pastor . Cur ergo magnum volumus intelligi in hoc titulo sacramentum, in quo scriptum  et Gentium? Quia scilicet oleaster factus est particeps pinguedinis oleae, non olea particeps facta est amaritudinis oleastri . Nam in eo quod de Christo veraciter scriptus est titulus, Rex Judaeorum, qui sunt intelligendi Judaei, nisi semen Abrahae, filii promissionis, qui sunt etiam filii Dei? Quoniam non qui filii carnis, ait Apostolus, hi filii Dei; sed qui filii promissionis, deputantur in semine . Et Gentes erant quibus dicebat, Si
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ꝓmisit. impleuit. Nam quis alius.
pisces qui caperent᷑ apposuit : qͥ ñ
ob aliud credendus ẽ eis ingessisse
penuriam qua compellerent᷑ ire piscatũ
nisi deͥpositum uolens exhibere mira¬
culum ut simul & p̃dicatores eugłii
sui pasceret. & ipsum eugłm tanto
sacram̃to q erat de numero piscium cõ¬
mendaturus augeret. De qua re ⁊ nos
Tipse apposuerit. dicere iam debemꝰ.
Sicit gͦ symon petrus:
piscari. Dicunt ei qui cum Hillo
erant. Uenimꝰ & nos tecum: Uet

Expanded text:
quod promisit implevit. Nam quis alius quod promisit implevit. Nam quis alius pisces qui caperentur apposuit? qui non ob aliud credendus est eis ingessisse penuriam qua compellerentur ire piscatum, nisi dispositum volens exhibere miraculum: ut simul et praedicatores Evangelii sui pasceret, et ipsum Evangelium tanto sacramento quod erat de numero piscium commendaturus augeret. De qua re etiam nos quod ipse apposuerit, dicere jam debemus. 5. Dicit ergo Simon Petrus: Vado piscari. Dicunt ei qui cum illo erant: Venimus et nos tecu
Abbreviated transcription (Latin):
pocestatẽ apłis positum. ut aliunde
carnalia meterent. hoc ẽ carnis huiꝰ
sustentaculum sumerent & tanqͣm
milites xͥ stipendium debitum acci¬
ipse miles egregius. paulo suꝑius. de
hac re dixerat. Quis militat᷑. suis
stipendiis unqͣm: Qͦa tam̃ ipse faci¬
ebat. qr plus illis omnib laborabat.
Si gͦ beatꝰ paulus ut ea potestate
qͣm ꝓfecto cum ceteris eugłii p̃di¬
catorib habebat. ñ oum ceteris uteret᷑.
s suo stipendio militaret. ne gentes
a nomine xͥ penitꝰ alienas doctrina
eiꝰ quasi uenalis offenderet: aliter
educatꝰ artem qͣm ñ nouerat didi¬
cit. ut dum suis manib transigit᷑
docꝰtor nullus grauaret᷑ auditor: qͣn¬
tomagis beatꝰ petrus qui iam pisca-¬
tor fuerat qd nouerat fecit. si ad
p̃sens illud tempꝰ aliud unde uiuer&
ñ inuenit: S respondebit qͥspiam
Q̾ cur ñ inuenerit. cum dñs ꝑmi¬
serit dicens. querite pͥmum rꝰegnũ
di & iustitiam eiꝰ & ħ omnia appo¬
nent᷑ uobis : ꝓrsus etiam sic dñs

Expanded text:
potestate Apostolis positum, ut aliunde carnalia meterent; hoc est, carnis hujus sustentaculum sumerent, et tanquam milites Christi stipendium debitum acci. Unde idem ipse miles egregius paulo superius de hac re dixerat, Quis militat suis stipendiis unquam ? Quod tamen ipse faciebat, quia plus illis omnibus laborabat. Si ergo beatus Paulus ut ea potestate, quam profecto cum caeteris Evangelii praedicatoribus habebat, non cum caeteris uteretur, sed suo stipendio militaret, ne gentes a nomine Christi penitus alienas doctrina ejus quasi venalis offenderet, aliter educatus, artem quam non noverat didicit, ut dum suis manibus transigitur doctor, nullus gravaretur auditor; quanto magis beatus Petrus, qui jam piscator fuerat, quod noverat fecit, si ad praesens illud tempus, aliud unde viveret, non invenit? 4. Sed respondebit quispiam: Et cur non invenit, cum Dominus promiserit dicens, Quaerite primum regnum et justitiam Dei, et haec omnia apponentur vobis ? Prorsus etiam sic Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
one cordis. sp̃u ñ litera : quoꝵ laus
ñ ex hominib s ex dõ ẽ ꝑtinentiũ
ad iherłm liberam matrem nrãm
eternam in celis saram sp̃italem.
ancillam & filios eiꝰ de domo lib̾ta¬
tis eicientem. Ido enim pilatus q̃

Expanded text:
one cordis; spiritu, non littera: quorum laus non ex hominibus, sed ex Deo est; pertinentium ad Jerusalem liberam matrem nostram , aeternam in coelis, Saram spiritalem, ancillam et filios ejus de domo libertatis ejicientem. Ideo enim Pilatus quod
Abbreviated transcription (Latin):
iħe & ftetit in medio & dicit eis. Pax
uob̾. Q cum hoc dixisset. ostendit eis
manus & latus. Claui enim manꝰ fixe¬
rant. lancea latꝰ aperuerat. ubi ad du¬
bitantium corda sananda uulnerũ sunt
seruata uestigiã. m oli aut̃ corꝑis ubi
diuinitas erat. ostia clansa ñ obstitert᷑:
Ille quippe ñ eis aꝑtis intrare potuit.
quo nascente uirgintas matris in uio¬
lata ꝑmansit. Gauisi sunt gͦ discipłi.
uiso domino. Dixit gͦ eis iterum. Pax
uobis. Iteratio confirmatio ẽ. Ipse qͥppe
uerba mediatoris agnoscimus. medñ
quippe se ostendit dicendo. ille me &
ego uos. Hoc cum dixisset. insufflauit
&̃ dixit eis. Accipite sp̃m scm. Insuf¬
solius ẽẽ sp̃m. s & suum. Quoꝵ remi¬
seritis inqͥuit peccata. remitunt᷑ eis.
& quoꝵ recinueritis recenta sunt. Eccłẽ
mittit. eoꝵ autẽ quiñ sunt eiꝰ partici¬
pes tenet. Ido pꝰ ea qͣm dixit. accipite
sp̃m scm̃: hoc continuo de peccatorum
remissione ac detentione subiecit.

Expanded text:
tit in medio, et dicit eis: Pax vobis. Et cum hoc dixisset, ostendit eis manus et latus. » Clavi enim manus fixerant, lancea latus ejus aperuerat: ubi ad dubitantium corda sananda, vulnerum sunt servata vestigia. Moli autem corporis ubi divinitas erat, ostia clausa non obstiterunt. Ille quippe non eis apertis intrare potuit, quo nascente virginitas matris inviolata permansit. Gavisi sunt ergo discipuli, viso Domino. Dixit ergo eis iterum: Pax vobis. Iteratio confirmatio est; ipse quippverba Mediatoris agnoscimus. Medium quippe se ostendit dicendo, Ille me, et ego vos. Hoc cum dixisset, insufflavit, et dixit eis: Accipite Spiritum sanctum. Insufsolius esse Spiritum, sed et suum. Quorum remiseritis, inquit, peccata, remittuntur eis; uorum retinueritimittit, eorum autem qui non sunt ejus participes, tenet. Ideo posteaquam dixit: Accipite Spiritum sanctum, hoc continuo de peccatorum remissione ac detentione subjecit.
Abbreviated transcription (Latin):
cidendum : Aut si hoc ñ fit. cur dic̃¬
tum ẽ tunc gͦ tͣdidit eis illum ut cru¬
cifigeret᷑ : An aliquid inter ẽ: Plane
inter ẽ. Non enim ẽ dictum. tunc gͦ tra¬
didit eis illum ut crucifigerent eũ:
s ut crucifigeret᷑. id ẽ ut iudicio ac
potestate p̾sidis crucifigeret᷑. S ido
illis tͣditum dicit eugłista: ut eos
crimine implicatos a quo alieni ẽe
conabant᷑ offenderet. Ñ enim faceret
hoc pilatꝰ: nisi ut id qd eos cupere
cernebat impleret. Qa g sequitur:
Susceperunt aut̃ iħm & eduxerunt: pot̾
ad milites iam referri & apparitores pre-¬
sidis. Nam postea euidentius dr milites
gͦ cum crucifixifsint eum. qͣmuis euan¬
głista etiam si totum uideis tribuit.
merito facit. Ipsi enim susceperunt
q auidissime flagitauerunt: Ꝙ ipsi
fecerunt quicqͥd ut fieret excorsert᷑:¬

Expanded text:
cidendum? Aut si hoc non fit, cur diccidendum? Aut si hoc non fit, cur dictum est: Tunc ergo tradidit eis illum, ut crucifigeretur? An aliquid interest? Plane interest, non est enim dictum: Tunc ergo tradidit eis illum, ut crucifigerent eum, sed ut crucifigeretur, id est, ut judicio ac potestate praesidis crucifigeretur. Sed ideo illis traditum dicit evangelista, ut eos crimine implicatos, a quo alieni esse conabantur, ostenderet. Non enim faceret hoc Pilatus, nisi ut id quod eos cupere cernebat impleret. Quod ergo sequitur; Susceperunt autem Jesum, et eduxerunt. Potest ad milites jam referri apparitores praesidis. Nam postea evidentius dicitur: Milites ergo cum crucifixissent eum. Quamvis evangelista etiam si totum Judaeis tribuit, merito facit. Ipsi enim susceperunt quod avidissime flagitaverant, et ipsi fecerunt quidquid ut fieret extorser
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit eis pilatus. Regẽ ur̃m crucifi¬
gam : Adhuc terrorem qͣm de cesare
ingesserant suꝑare conat᷑ : de ignom¬
nia eor uolens eos frang̾e dicendo:
Regem ur̃m crucifigã: quos de igno¬
minia xͥ mitigare ñ potuit. S timore
moꝵ uincit᷑. Responderunt enim
pontifices. Ñ habemus regẽ: nͥ cesarẽ:
Tunc g tradidit eis illum ut crucifi¬
geretur. A ꝑtissime quippe cont᷑ ce¬
sarem uenire uideret᷑ si regem se ñ
habere nisi cesarem ꝓfitentib aliũ
regem uellet ingerere: dimittendo
impunitum qͦm ꝓpt̾ hos ausus ei
tdiderant occidendum. Tradidit gͦ
eis illum ut crucifigeret᷑. S nunqͥd
aliud & ante cupiebat qͣndo dicebat.
accipite eum uos & crucifigite. uł ⁊¬
urãm iudicate eum : Cur aut̃ illi tan¬
topere noluerunt dicentes. nobis ñ
licet int̾ficere qͦmqͣm. & omnimodo
instantes ut ñ ab eis s ãp̃side occide¬
ret᷑. & ido eum occidendum accipere
recu santes. si nunc eum accipiunt oc¬

Expanded text:
Dixit eis Pilatus: Regem vestrum crucifiDixit eis Pilatus: Regem vestrum crucifigam? Adhuc terrorem quem de Caesare ingesserant, superare conatur, de ignominia eorum volens eos frangere dicendo, Regem vestrum crucifigam? quos de ignominia Christi mitigare non potuit: sed timore mox vincitur. 9. Responderunt enim pontifices: Non habemus regem nisi Caesarem. Tunc ergo tradidit eis illum ut crucifigeretur. Apertissime quippe contra Caesarem venire videretur, si regem se non habere nisi Caesarem profitentibus, alium regem vellet ingerere dimittendo impunitum, quem propter hos ausus ei tradiderant occidendum. Tradidit ergo eis illum ut crucifigeretur. Sed numquid aliud et ante cupiebat quando dicebat, Accipite eum vos, et crucifigite; em vestram judicate eum? Cur autem illi tantopere noluerunt, dicentes: Nobis non licet interficere quemquam, et omni modo instantes, ut non ab eis, sed a praeside occideretur, et ideo eum occidendum accipere recusantes, si nunc eum accipiunt oc
Abbreviated transcription (Latin):
regem facit. contͣdicit cesari. Maiorẽ
timorem se ingerere putauerunt
pilato terrendo de cesare ut occiđ&
legem habemus. & scđm legem deb&
mori. qr filium dĩ se fecit. Sorum legẽ
quippe ille ñ timuit ut occideret:
s magis filium di timuit ne occidet:
Tunc uͦ ñ sic potuit contempnere ce¬
sarem auctorem potestatis suȩ: qͦm¬
ad modum legem gentis aliene. Adhuc
tam᷑ euangłista sequit᷑ & dicit. Pilatꝰ
aut̃ cum audisset hos sermones. ad¬
duxit foras iħm : & sedit ꝓ tribunali
in loco qui đr litostrotos. hebraice
dñs crucifix us. ꝓpt̾ eugłiste alteriꝰ
testimonium qui dixit. erat autẽ
hora tercia & crucifixerunt eum.
qͣm magna disceptatio solet oboriri:
cum ad ipsum locum ubi crucifixꝰ
narrat᷑ uentum fuerit. ut potue¬
rimus si dñs uoluerit disseremꝰ:
Cum gͦ ꝓtribunali sedisset pilatus:
dicit iudeis. Ecce rex ur. Illi aut̃ ola¬
mabant. Tolle tolle crucifige eura:

Expanded text:
regem facit, contradicit Caesari. Majorem regem facit, contradicit Caesari. Majorem timorem se ingerere putaverunt Pilato. terrendo de Caesare, ut occideLegem habemus, et secundum Legem debet mori quia Filium Dei se fecit. Eorum Legem quippe ille non timuit, ut occideret: sed magis Filium Dei timuit, ne occideret. Nunc vero non sic potuit contemnere Caesarem auctorem potestatis suae, quaemadmodum Legem gentis alienae. 8. Adhuc tamen Evangelista sequitur, et dicit: Pilatus autem cum audisset hos sermones, adduxit foras Jesum, et sedit pro tribunali, in loco qui dicitDominus crucifixus, propter evangelistae alterius testimonium, qui dixit: Erat autem hora tertia, et crucifixerunt eum; quoniam magna disceptatio solet oboriri, cum ad ipsum locum, ubi crucifixus narratur, ventum fuerit, ut potuerimus, si Dominus voluerit, disseremus. Cum ergo pro tribunali sedisset Pilatus, dicit Judaeis: Ecce rex vester. Illi autem clamabant: Tolle, tolle, crucifige eum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpe ciuitatẽ erat locus ubi crucifixꝰ ẽiͦ
Q̾ erat scriptum hebraioe grecȩ ⁊ latinȩ
rex iudeor. He quippe tres linguȩ ibi
p̃ceteris eminebant hebrea ꝓpt̾ iudeos
indei lege gloriantes. greca ꝓpt̾ gentiũ
sapientes. latina ꝓpt̾ romanos. multis
ac pene omnib iam tunc gentib imꝑ¬
pilatꝰ. Qͦd scripsi scripsi. D ineffabilẽ
uim diuine oꝑationis. etiam incordib
ignorantium. Nonne occulta uox qͦdã
pilato intꝰ quodã si dici pot̾ clamoso
silentio ꝑsonabat. ꝗ tanto ante ĩ psal¬
mors litteris ꝓphetatum ẽ ne corrũpas
tituli inscriptionẽ: ecce tituli inscrip¬
tionẽ ñ corrumpit: ꝗ scripsit seͥpsit:
S etiam pontifices qui hoc corrumpi
uolebant. qui dicebant: Noli scribere
inquiunt rex iudeoꝵ: s qr ipse dix̃
rex sum iudeor. Qͥd loquimim in sani :
Qͥa fieri contͣdicitis. qd mutare nullo
pacto potestis: Nunquid enim ꝓpt̾ea
ñ erit uerum qr iħc ait. rex sum

Expanded text:
pe civitatem erat locus ubi crucifixus est Jesus. Et erat scriptum hebraice, graece et latine: Rex Judaeorum. » Hae quippe tres linguae ibi prae caeteris eminebant: hebraea, propter Judaeos in Dei Lege gloriantes; graeca, propter Gentium sapientes; latina, propter Romanos multis ac pene omnibus jam tunc gentibus impPilatus: Quod scripsi, scripsi. O ineffabilem vim divinae operationis, etiam in cordibus ignorantium! Nonne occulta vox quaedam Pilato intus quodam, si dici potest, clamoso silentio personabat, quod tanto ante in Psalmorum litteris prophetatum est, Ne corrumpas tituli inscriptionem ? Ecce tituli inscriptionem non corrumpit; quod scripsit, scripsit. Sed etiam pontifices qui hoc corrumpi volebant, quid dicebant? Noli scribere, inquiunt, Rex Judaeorum; sed quia ipse dixit, Rex sum Judaeorum. Quid loquimini, insani? Quid fieri contradicitis, quod mutare nullo pacto potestis? Numquid enim propterea non erit verum. quia Jesus ait, Rex sum
Abbreviated transcription (Latin):
g sẏmon pecrus sequens eum. & introi¬
uit inmonum̃tum. & tudit linteamina¬
posita. & sudarium qd fuerat suꝑ cap̃ eiꝰ
ñ cum linteaminib positum. s seꝑatim
inuolutum in unum locum. Putamꝰ ne
nichil ista significant: Nequaqͣm id
putauerim. s ad alia festinamꝰ. in qͥb
immorari questionis uł obscuritatis
alicuiꝰ necessitate compellimur. Nã ista
quȩ ꝑse ipsa manifesta sunt. qͥd singła
etiam significent querere sc̃ẽ qͥdem
delicie sunt. s otiosoꝵ. q ñ sumus nos
Tunc gͦ intrount & ille discipłs qͥ uene¬
rat primus ad monum̃tum. Prior ue¬
nit: & posterior introiuit. Neq hoc

Expanded text:
ergo Simon Petrus sequens eum, et introiergo Simon Petrus sequens eum, et introivit inposita, et sudarium quod fuerat super caput ejus, non cum linteaminibus positum, sed separatim involutum in unum locum. » Putamusne nihil ista significant? Nequaquam hoc putaverim. Sed ad alia festinamus, in quibus immorari quaestionis vel obscuritatis alicujus necessiquae per seipsa manifesta sunt, quid singula etiam significent quaerere, sanctae quidem deliciae sunt, sed otiosorum, quod non sumus nos. Tunc ergo introiit et ille discipulus qui venerat primus ad monumentum. Prior venit, posterior intravit
Abbreviated transcription (Latin):
alium discipłm qͦm amabat iħc. & dic̾
eis. Tulerunt dñm de monum̃to: &
nescimus ubi posuerunt eum. q̃ nulli
codices eciam greci habent tulerunt
dnm meum. q uideri dictum potest
ꝓpensioris caritatis uł famulatꝰ affectu.
s hoc inplurib codicib quos in ꝓmptu
habuimus ñ inuenimus. Exiitꝰ gͦ petrꝰ
& ille alius discipls. & uenerunt ad
monum̃tum. Currebant aut̃ duo simil
& ille alius discipłs p̾cucurrit citius
petro. & uenit pͥmus ad monum̃tum:
Adũtenda hic & cõmendanda recapitu¬
latio. qͦmͣ reditum ẽ ad id qͥ fuerat
pt̃missum. & tam̃ quasi hoc sequeretur
adiunctum ẽ. Cum enim iam dixisset
uenerunt ad monum̃tum: regressus ẽ¬
ut uarraret qͦmͦ uenerint: atq ait:
Currebant aut̃ duo simul. & cetera. Ubi
ostendit qd p̃currens ad monum̃tum pͥor
uenerit alius ille discipls. qͦm seipsum
significat. s tanqͣm de alio cuncta nar¬
rat. Ꝙ cum se inclinasset inquit. uidit
posita linteamina. ñ tñ introuut. uenit

Expanded text:
discipulum quem amabat Jesus, et dicit eis: Tulerunt Dominum de monumento, et nescimus ubi posuerunt eum. Nonnulli Codices etiam Graeci habent: Tulerunt Dominum meum, quod videri dictum potest propensiore charitatis vel famulatus affectu. Sed hoc in pluribus Codicibus, quos in promptu habuimus, non invenimus. Exiit ergo Petrus, et ille alius discipulus, et venerunt ad monumentum. Currebant autem duo simul, et ille alius discipulus praecucurrit citius Petro, et venit primus ad monumentum. Advertenda hic et commendanda recapitulatio, quomodo reditum est ad id quod fuerat praetermissum, et tamen quasi hoc sequeretur, adjunctum est. Cum enim jam dixisset: Venerunt ad monumentum, regressus ut narret quomodo venerint, atque ait: Currebant autem duo simul, etc. Ubi ostendit quod praecurrens ad monumentum prior venerit alius ille discipulus quem seipsum significat, sed tanquam de alio cuncta narrat. Et cum se inclinasset, inquit, vidit posita linteamina, non tamen introivit. Venit
Abbreviated transcription (Latin):
causam. Est aut̃ consuetudo uobis. ut
unum dimittã uobis in pascha. Uultis
gͥ diniitã uob̃ regem iuideoꝵ: Credo
cum dixisset pilatꝰ quid ẽ ueritas. in
mentẽ illi uenisse continuo consuetu¬
dinẽ iudeoꝵ. qua solebat eis diiti
unus inpascha: & ido ñ expectauit ut
responderet iħc quid ẽ ueritas. nemora
fieret: cum recoluisset morem qͦ posset
eis ꝑ pascha dimitti: q eum ualde uo¬
luisse manifestum ẽ. Auelli tam̃ ex eiꝰ
corde ñ potuit iħm regem eẽ iudeoꝵ.
tanqͣm hoc ibi sicut intitulo ipsa ue¬
ritas fixerit. de qua quid eẽt interro¬
gauit. S: hoc audito. Clamauerunt rur¬
sum om̃s dicentes. Ñ hune: s barrabã:
Erat aut̃ barrabas latro. Ñ rep̃hendimꝰ¬
q occiditis innocentẽ. Qͦd tamen nisi¬
fieret: uerum pascha ñ fieret. S um¬
bra ueritatis a iudeis errantib tene¬
bat᷑: & mirabili dispensatione diuinȩ
sapientiȩ ꝑ homines fallaces eiꝰdem
umbrȩ ueritas implebat᷑. qr ⁊ uerum

Expanded text:
Est autem consuetudo vobis ut unum dimittam vobis in Pascha; vultis ergo dimittam vobis regem Judaeorum? Credo cum dixisset Pilatus, Quid est veritas? in mentem illi venisse continuo consuetudinem Judaeorum, qua solebat eis dimitti unus in Pascha: et ideo non exspectavit ut responderet ei Jesus quid est veritas, ne mora fieret, cum recoluisset morem quo posset eis per Pascha dimitti; quod eum valde voluisse manifestum est, Avelli tamen ex ejus corde non potuit Jesum regem esse Judaeorum, tanquam hoc ibi, sicut in titulo, ipsa veritas fixerit, de qua quid esset interrogavit. Sed hoc audito, Clamaverunt rursum omnes dicentes: Non hunc, sed Barabbam. Erat autem Barquod occiditis innocentem. » Item . Sed umbra veritatis a Judaeis errantibus tenebatur, et mirabili dispensatione divinae sapientiae per homines fallaces ejusdem umbrae veritas implebatur; quia ut verum
Abbreviated transcription (Latin):
sabbato. erat enim magnus dies ille
sabbati: rogauerunt pilatum ut fran¬
gerent᷑ eors crura & collerentur. Non
crura tollerentur. s hi quib ideo fran¬
gebant᷑ ut morerent᷑ & auferrent᷑ ex
ligno. ne pendentes in crucib magnũ diem
festum sui diurni cruciatꝰ horrere feda¬
rent. Uenerunt gͦ milites & primi qͥdem
fregerunt erura: & alteruis qͥ crucifixus
erat cum eo. Ad iħm aut̃ cum uenissent.

Expanded text:
sabbato erat enim magnus dies ille sabbati, rogaverunt Pilatum ut frangerentur eorum crura, et tollerentur. » Non crura tollerentur, sed hi quibus ideo frangebantur ut morerentur, et auferrentur ex ligno; ne pendentes in crucibus magnum diem festum sui diurni cruciatus horrore foedarent. 2. « Venerunt ergo milites, et primi quidem fregerunt crura, et alterius qui crucifixus e
Abbreviated transcription (Latin):
iterum g negauit petrus: & statim
gallus cantauit. Ecce medici ẽ cõpleta
predictio: egroti conuicta p̾sumpno:
Non enim factum ẽ qͤ iste dix erat. an¬
mam meam ꝓ te ponam: s factum ẽ
q̃ ille p̾dixerat. ter me negabis. Sed
trina petri negatione completa. iã
& iste sermo compleat᷑: ut deinceps
quȩ de dño ap̃ pontium pilatum p̾si¬
dem gesta sunt. alio considemꝰ ex ordio:

Expanded text:
Iterum ergo negavit Petrus, et statim Iterum ergo negavit Petrus, et statim gallus cantavit. Ecce medici completa est praedictio, aegroti convicta praesumptio. Non enim factum est quod iste dixerat, Animam meam pro te ponam; sed factum est quod ille praedixerat, Ter me negabis . Sed trina Petri negatione completa, jam et iste sermo compleatur, ut deinceps quae de Domino apud Pontium Pilatum praesidem gesta sunt, ab alio consideremus exordio.