comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scripta erant in libris. Liber nanq uitȩ
ẽ: ipsa uisio aduenientis iudicis. In quo
quasi scriptũ ẽ. omne mandatũ: quia
quisquis eũ uiderit. mox teste conscien¬
tia quicquid ñ fȩcit intelligit. Libri
enĩ aꝑti referunt᷑: quia iustorũ tunc
uita conspicitur. inquib mandata cę¬
lestia oꝑe impressa cernunt᷑. Et iudica¬
ti sunt mortui: exhis quȩ scripta erant
inlibris. Quia inostensa uita iustorum.
quasi in expansione librorum legunt
honũ quod agere ipsi noluerunt: atq
er eorũ qui fecer̃ comparatione damp¬
nantur. Ne gͦ unusquisq tẽ uidens eos
quod ñ fecit defleat: nc̃ in eis quod imite¬
nur attendat. Quod quide fac̾e electi ñ ces¬
sant. Meliorũ namq uitã considerant:
& de t̾ioris usus conuersationẽ mutant.
ticorum dr̃. Duo ubera tua sicut duo hin¬
nuli capreȩ gemelli. qui pascuntur in lilis
donec aspiret dies & inclinentur umbrȩ.

Expanded text:
scripta erant in libris . Liber namque vitae scripta erant in libris . Liber namque vitae est ipsa visio advenientis judicis. In quo quasi scriptum est omne mandatum, quia quisquis eum viderit, mox, teste conscientia, quidquid non fecit intelligit. Libri etiam aperti referuntur, quia justorum tunc vita conspicitur, in quibus mandata coelestia opere impressa cernuntur. Et judicati sunt mortui ex his quae scripta erant in libris, quia in ostensa vita justorum, quasi in expansione librorum legunt bonum quod agere ipsi noluerunt, atque ex eorum qui fecerunt comparatione damnantur. Ne ergo unusquisque tunc videns eos quod non fecit defleat, nunc in eis quod imitetur attendat. Quod quidem facere electi non cessant. Meliorum namque vitam considerant, et deterioris usus conversationem mutant. ticorum dicitur: Duo ubera tua sicut duo hinnuli capreae gemelli, qui pascuntur in liliis, donec aspiret dies, et inclinentur umbrae .
Abbreviated transcription (Latin):
his quippe quib plenissime bona ad sun.
ꝑpendit recte quȩ sibi minꝰ sunt: atq
in illorũ pulchritudine conspicit fȩdita¬
tem suã. quã inse ipso & potest ꝑpeti &
sentire non potest. Lucẽ nãq debet con¬
spicere. qui uult de tenebris iudicare:
ut in illa uideat. qͥd de tenebris estimet.
ꝑ quas uidere prepedit᷑. Peccator nãq¬
si in cognita uita iustorũ semet ipsũ conspi¬
cit: peccatorẽ se nullatenꝰ comprehendit
Uidere enĩ se ñ potest: quia fulgorẽ lucis
nesciens. cũ semae ipsũ conspicit: quid ali¬
ud quã tenebras attendit: Iustorumeͦ
debemus uitã conspic̾e: ut subtilit̃ de¬
prehendamꝰ nrãm. Illorũ uidelicet spe¬
cies: quasi quedã forma nob̾ imitanda
ꝓponit᷑. Uiua lectio. ẽ: uita bonorũ. Un
& non inmerito hi idem iusti in sacro elo¬
quio libri nominantur: sic̃ scriptũ. ẽ.
uite : & iudicati sunt mortui ex his quȩ

Expanded text:
his quippe quibus plenissime bona adsunt, his quippe quibus plenissime bona adsunt, perpendit recte, quae sibi minus sunt, atque in illorum pulchritudine conspicit foeditatem suam, quam in semetipso et potesentire non potest. Lucem namque debet conspicere, qui vult de tenebris judicare; ut in illa videat quid de tenebris aestimat per quas videre praepeditur. Peccator namque incognita vita justorum si semetipsum conspicit, peccatorem se nullatenus comprehendit. Videre enim se non potest, quia fulgorem lucis nesciens, cum semetipsum conspicit, quid aliud quam tenebras attendit? Justorum ergo debemus vitam conspicere, ut subtiliter deprehendamus nostram. Illorum videlicet species quasi quaedam forma nobis imitanda proponitur. Viva lectio est vita bonorum. Unde et non immerito iidem justi in sacro eloquio libri nominantur, sicut scriptum est: et judicati sunt mortui ex his quae
Abbreviated transcription (Latin):
strat. Quib ꝑ propħam dñs dicit. Uos autẽ
greges pascuȩ meȩ. homines estis. Quia ni
ium̃torũ more ñ afficit. At contra hi qͥ car¬
nali affectione succumbunt: ñ iã homines
sed iumenta nominantur. sic̃ de quib dam
in peccato suo morientib ꝑ ꝓpħam dr̃. Cõ¬
putruer̃ iumenta instercore suo. Ium̃ta
qͥppe instercore suo cõputrescere. ẽ:carna¬
les homines infȩtore luxuriȩ uitã finire
Non enĩ ẽẽ homines. sed iumenta decla
Unde & ꝑ dauid dr̃. Homo cũ inhonore
ẽet non intellex̃: cũ ꝑatꝰ ÷ iumentis insipi¬
entib: & si milis factꝰ: illis. Cum gͦ uocent᷑
homines. hi qui iusticiȩ ratione suffulti ft̃.
& irracionabilia iumenta nominentur.
hi qui carnali delectationi deseruiunt.
dit. Qui enĩ plenissime intellig̾e appete
qualis.ẽ. tales nimirũ deb& conspicere
qualis nonẽ: ut ex bonorũ forma metiat᷑
quanto ipse deserto bono deformis ẽ.Ei

Expanded text:
strat. Quibus per prophetam Dominus dicit: Vos autem strat. Quibus per prophetam Dominus dicit: Vos autem greges pascuae meae homines estis , quia ijumentorum more non afficit. At contra hi, qui carnali affectione succumbunt, non jam homines, sed jumenta nominantur; sicut de quibusdam in peccato suo morientibus per proputruerunt jumenta in stercore suo . Jumenta quippe in stercore suo computrescere est carnales homines in fetore luxuriae vitam finire. Non enim esse homines, sed jumenta declarDavid dicitur: Homo cum in honore esset, non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . Cum ergo vocentur homines hi qui justitiae ratione suffulti sunt, et irrationabilia jumenta nominentur hi qui carnali delectationi deserviunt, ndit. Qui enim plenissime intelligere appetit qualis est, tales nimirum debet conspicere qualis non est ut ex bonorum forma metiatur, quanto ipse deserto bono deformis est. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
test quodẽ. Quiuͦ peccatorẽ se intelligit:
iam ex parte aliqua iustus ẽẽ inchoauit
atq id quod ñ iustus fecerat: ex eo quod. ẽ.¬
iustꝰ accusat. Qua accusatione sua dõ in¬
herere inchoat: dũ rictũ contra se iudici¬
um ꝓferens hoc in se quod illi sentit dis¬
plicere condẽpnat. Recepta gͦ iusticia sua:
dicat homo iste. Peccaui. Et notandũ qͥd
p̃mittit᷑. respici& homines. & de inde sub¬
iungit᷑: & dicet peccaui. Ideo enĩ ñ nulli
peccasse se nesciunt: quia homines ñ at¬
tendunt. Nam si considerarent homines.
citiꝰ cognoscerent. qͣntũ peccando infra
homines cecidissent. Et quãuis scͥptura
sacra aliquando homines ponere soleat
humana sapientes: sicut ait apłs. cũ enim
sit int̾ uos zelus & contẽptio. nonne carna¬
les estis: & paulo post subicit dicens. nonne
homines estis: ñ nũquã tam̃ homines dic̃
eos. quos abestiis ratione distinguit: id :
quos ñ att̾i bestiali passionũ motu de mon¬

Expanded text:
quod est. Qui vero peccatorem se intelligit, jam ex parte aliqua justus esse inchoavit, atque id quod non justus fecerat, ex eo quod justus est accusat. Qua accusatione sua Deo inhaerere inchoat, dum rectum contra se judicium proferens, hoc in se quod illi sentit displicere condemnat. Recepta ergo justitia sua dicit homo iste: Peccavi. Et notandum quod praemittitur: Respicit homines; et tunc deinde subjungitur: Et dicet, Peccavi. Ideo enim nonnulli peccasse se nesciunt, quia homines non attendunt. Nam si considerarent homines, citius agnoscerent quantum peccando infra homines cecidissent. Et quamvis Scriptura sacra aliquando homines ponere soleat humana sapientes, sicut ait Apostolus: Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis ? et paulo post subjicit, dicens: Nonne homines estis? nonnunquam tamen homines dicit eos quos a bestiis ratio distinguit, id est quos non atteri bestiali passionum motu demon
Abbreviated transcription (Latin):
cte ꝑire quod. ẽ: qui hoc etiã quod ñ
fuit curauit ut ẽẽt. Cũ gͦ causã tribula¬
tionis nr̃ȩ requirimꝰ. & fortasse tardiꝰ
inuenimꝰ: ẽ. ista consideratio qd̃ ni¬
chil in iuste patiam᷑: qr sidõ auctore
sumus quiñfuimus: deo regente ñ
afflgimur in iuste. qui sumꝰ. Seqͥtur.
Qui dedit carmina in nocte. Carm̃ in
nocte.ẽ. lȩticia intribulatione. Quia
& si p̾ssuris temporalitatis affugim᷑:
spe cam̃ iã de ȩt̾nitate gaudemꝰ. Car¬
mina in nocte: paulus p̾dicabat dic̃s.

Expanded text:
cte perire quod est, qui hoc etiam quod non cte perire quod est, qui hoc etiam quod non fuit creavit ut esset. Cum ergo causam tribulationis nostrae reinvenimus, est ista consideratio, quod nihil injuste patiamur, quia si Deo auctore sumus, qui non fuimus, Deo regente non affligimur injuste, qui sumuQui dedit carmina in nocte. - Carmen in nocte est, laetitia in tribulatione, quia et si pressuris temporaliter affligimur, spe jam tamen de aeternitate gaudemus. Carmina Paulus in nocte praedicabat, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dix̃ ubi .ẽ. ds̃ qui fȩcit me. Mos sacrȩ
scrpturȩ. ẽ. ut a singulari numero ad plu¬
ralẽ subito transeat: atq a plurali sȩpe¬
se ad singularẽ uertat. Vnde heliu cũ di¬
cera clamabt̃ & eiulabt̃. nequaquã sub¬
didit ñ dixer̃ ubiẽ. dĩ: s ñdix̃ ubi ẽ. ds̃.
Aplurali qͥppe numero insingularem
ueniens: ad ꝑsonã subito infirmi uniꝰcuiꝰq:
transiuit. Fortasse quia a singuł melius
recognoscitur: quicqͥd dici singularit᷑
auditur: ut ad cor suũ quisq redeat:
& insem& ipsũ hoc quod de unoqͦ dicit᷑
teprehendat. Singulare gͥ numerum
tenuit dicens. Non dixit. ubi est ds̃qui
fecit me Quisquis enĩ aduersitatũ tribu¬
latione frangit᷑: a qͦ factꝰ ẽ. minime con¬
tẽplat᷑. Nã qui quod ñ erat fȩcit: factũ
sine gub̾natione ñdeserit. Et qͥ benig¬
ne hominẽ condidit: nequaquã cru
ciari in iuste ꝑmittit. Nec sinit negle¬

Expanded text:
non dixit: Ubi est Deus qui fecit me? - Mos sacrae non dixit: Ubi est Deus qui fecit me? - Mos sacrae Scripturae est, ut a singulari numero ad pluralem subito transeat, atque a plurali ad singularem vertatur. Unde et Eliu a ceret: Clamabunt, et ejulabunt, nequaquam subdidit: Non dixerunt, ubi est Deus: Non dixit ubi est Deus. A plurali quippe numero in singularem veniens, ad personam subito infirmi uniuscujusque transivit, fortasse quia a singulis melius recognoscitur quidquid dici de eis singulariter auditur, ut ad cor suum quisque redeat, et in semetipso hoc quod de unoquoque dicitur reprehendat. Singularem igitur numerum tenuit, dicens: Non dixit, Ubi est Deus qui fecit me. Quisquis enim adversitatum tribulatione frangitur a quo factus est minime contemplatur. Nam qui quod non erat fecit, factum sine gubernatione non deserit; et qui benigne hominem condidit, nequaquam injuste cruciari permittit; nec sinit negle
Abbreviated transcription (Latin):
Murꝰ qͥppe.ẽ. omẽ quod itineri nr̃o obic̃
insdicit. Exaudiuite in abscondito tẽ¬
inde contrito cogitationũ cẽptantium
sutus intumescunt: cũ contra amoris
Ristudia curarũ scłariũ setumultus illi¬
dunt. in abscondito gͦ tempestatis audi¬
cut: quia clamor deprecantis ẽ. hȩc ipsa
fuctuatio tribulationis. Quia uͦ omĩno
ndesunt. qͥ bona querentib suadere ꝑ¬
uersa moliantur: aquȩ contradictiõĩs
funt ppłi resistentes. Et q tunc ꝓbatur
desideriũ cũ aliqua ei aduersitate resisti¬
nir recte dr̃. Probaui te ad aquas contͣ¬
uictionis. His itaq uirtutũ nisib robusti
uaduersitate ꝓficiunt: s infirmi sepe
indesideriis suis siqua eis fuerint ex ad¬
nerso obiecta languescunt: & cũ ualida
tibulatione pulsant᷑: pusillanimitate
deficiunt. Unde heliu beato iob ꝓbra
pusillanimitatis impingens. premissis
malorũ oppressionib. infirmorũ max
pusillanimitates ex sequit᷑ dicens. Et¬

Expanded text:
Murus quippe est omne quod itineri nostro objicitur, condito temcorde contrito cogitationum tentantium fluctus intumescunt, cum contra amoris sancti studium curarum saecularium se tumultus illidunt. In abscondito ergo tempestatis auditur, quia clamor deprecantis est haec ipsa fluctuatio tribulationis. Quia vero omnino non desunt, qui bona quaerentibus suadere perversa moliantur, aquae contradictionis sunt populi resistentes. Et quia tunc probatur desiderium, cum aliqua ei adversitate resistitur, recte dicitur: Probavi te ad aquas contradictionis. His itaque virtutum nisibus robusti ex adversitate proficiunt, sed infirmi saepe in desideriis suis, si qua eis fuerint, ex adverso objecta, languescunt, et cum valida tribulatione pulsantur, pusillanimitate deficiunt. Unde Eliu beato Job probra pusillanimitatis impingens, praemissis malorum oppressionibus, infirmorum mox pusillanimitates exsequitur, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
structo priꝰ ȩdificio boni oꝑis. soliditatem
quoq exhauriunt religionis. dic̃ enĩ suꝑfun¬
dam̃tũ fabrica: sic suꝑfidẽ oꝑa construuñ.
Usq ad fundam̃tũ gͦ exinanisse ẽ. euerso
bene uiuendi oꝑe. etiã robur fidei dissipa

Expanded text:
structo prius aedificio boni operis, soliditatem structo prius aedificio boni operis, soliditatem quoque exhauriunt religionis. Sicut enim supra fundadamentum fabrica, sic supra fidem opera construuntur. Usque ad fundamentum ergo exinanisse, est everso bene vivendi opere etiam robur fidei dissipa
Abbreviated transcription (Latin):
nulli autẽ fidẽ medullitꝰ tenent: sed uiu̾e
fidelit̃ nullatenꝰ curant. Insecunt᷑ enĩ mo¬
rib: quod credulitate uenerant᷑. Quib
diuino iudicio sepe contingit: ut ꝑ hoc
quod nequit̃ uiuunt. & illud ꝑdant qd
salubrit̾ credunt. Incessant̃ nanq se
prauis actionib polluunt: & suꝑhoc
undictã iusti iudicii retribiu posse difi¬
dunt. Et sepe cũ bene uiuere negligunt:
etiã psequente nullo. usq ad ꝑfidiã dilabuns
Nam qui imminere districtum iudiciũ ñ ere¬
dunt. qui inulte se peccare. suspicant᷑: quo
pacto uł ẽẽ. uel dici fideles possunt: Fidem
quippe ꝑdidisse est: incorrectis malisoꝑib
digna supplicii reddi posse ñ credere. Quia
gͦ digna fidei oꝑa seruare contempnunt.
etiã fidẽ ꝑdunt quã tenere uidebant᷑. Suꝑ
quos bene ꝑpropħam sub ierłm specie mni¬
micorũ destruentiũ uerba memorant᷑: ã
quib scilic& dr̃. Exinanite exinanite: qͦ¬
adusq ad fundam̃tũ in ea. Paulus qͥppe ait.

Expanded text:
nulli autem fidem medullitus tenent, sed vivere fideliter nullatenus curant. Insequuntur enim moribus quod credulitate venerantur. Quibus divino judicio saepe contingit ut per hoc quod nequiter vivunt, et illud perdant quod salubriter credunt. Incessanter namque se pravis actionibus polluunt, et super hoc vindictam justi judicii retribui posse difdunt; et saepe cum bene vivere negligunt, etiam persequente nullo usque ad perfidiam dilabuntur. Nam qui imminere districtum judicium non credunt, qui inulte se peccare suspicantur, quod pacto vel esse vel dici fideles possunt? Fidem quippe perdidisse, est incorrectis malis operibus digna supplicia reddi posse non credere. Quia ergo digna fidei opera servare contemnunt, etiam fidem perdunt, quam tenere videbantur. Super quos bene per Prophetam sub Jermicorum destruentium verba memorat, a quibus scilicet dicitur: Exinanite, exinanite usque ad fundamentum in ea. Paulus quippe ait:
Abbreviated transcription (Latin):
liuio. ẽ. dic̃ enĩ agit mors int̾ueniens ut ñ
sit quod fuit inuita: ita int̾ueniens agit
obliuio ñ eẽ quod fuit in memoria. Recte
mit᷑: dũ uim illiꝰ sapiendo sensus imitat᷑.
Deus autẽ qr mala hominũ. nec cogitata
ignorat. nec ꝑpetrata obliuiscit᷑ nisi abeiꝰ
ocłis penitendo deleant᷑: congrue dictũ:
Non st̃ tenebre. & ñ ẽ. umbra mortis: ut ab¬
scondant᷑ ibi qui oꝑant᷑ iniqͥtatẽ. Ac si

Expanded text:
livio est. Sicut enim agit mors interveniens non esse quod fuit in vita; ita interveniens agit oblivio, non esse quod fuit in memoria. Recte imitur, dum vim illius sopiendo, sensus immutatur. Deus autem, quia mala omnium nec cogitata ignorat, nec perpetrata obliviscitur, nisi ab ejus oculis poenitendo deleantur; congrue dictum est: Non sunt tenebrae, et non est umbra mortis, ut abscondantur ibi, qui operantur iniquitat
Abbreviated transcription (Latin):
huc uidere ñ possumꝰ : s iã ad eiꝰ uisionẽ
tendimꝰ. si eũ inhis quȩ fecit miram. Fiꝰ
ab ipso sunt. sequendo imꝰ adipsũ. Unde
paulus ait. Inuisibilia eiꝰ ꝑ ea quȩ facta
sunt intellecta conspiciuntur: sempit̃

Expanded text:
huc videre non possumus, sed jam ad ejus visionem huc videre non possumus, sed jam ad ejus visionem tendimus, si eum in his quae fecit miramur. Ejab ipso sunt, sequendo imus ad ipsum. Unde Paulus ait: Invisibilia ejus per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur, sempi
Abbreviated transcription (Latin):
scienti maiora nequaqͣm dici ista potuer̃.
uera tam̃ st̃ quȩ dicunt᷑: quod uidelic&
dõ nec peccata nr̃a noceant. nec bene ge¬
sta concurrant. Unde subsecutꝰ adiunx̃.¬
homini qui simił tui ẽ. nocebit impie¬
tas tua : & filiũ hominis adiuuabit iusti¬
cia tua. S int̾ hȩc illud ẽ. sollert̃ intu¬
endũ: quod ait. Suspice cęlũ & intuere:
contemplare ȩthera quod altior te sit.
hȩc enĩ dicens. nimirũ colligit. ut conside¬
rare debeat. quantominꝰ dõ actione sua
aut ꝓsit. aut noceat. qui altitudim cę¬
li atq etheris ꝓdeẽ uel nocere ñ possit:
quãuis incęlo uel ȩthere possumꝰ suꝑnas
potestates accipere. diuinis semꝑ obtu¬
tib inherentes: ut cũ angłicos spc̃ lon¬
ge adhuc a nobis distare conspicimꝰ:
tam̃ cȩli ȩtherisq materiã: hoc loco sen¬
conspicimꝰ: ꝑ ipsa eadẽ ad interiora reuo¬
cam᷑ Uestigia qͥppe creatoris nr̃i st̃: mira
oꝑa uisibilis creaturȩ. Ipsum nanq ad

Expanded text:
scienti majora nequaquam dici ista debuerint, vera tamen sunt quae dicuntur, quod videlicet Deo nec peccata nostra noceant, nec bene gesta concurrant. Unde subsecutus, adjunxpietas tua, et filium hominis adjuvabit justitia tua. Sed inter haec illud est solerter intuendum, quod ait: Suspice coelum, et intuere, et contemplare aethera quod altior te sit. Haec enim dicens, nimirum colligit ut considerare debeat quanto minus Deo actione sua aut prosit aut noceat, qui altitudini coeli atque aetheris prodesse vel nocere non possit. Quamvis in coelo vel aethere possimus supernas potestates accipere, divinis semper obtutibus inhaerentes, ut cum angelicos spiritus longe adhuc a nobis distare conspicimus, tamen coeli aetherisque materiam hoc loco senconspicimus, per ipsa 819 eadem ad interiora revocamur. Vestigia quippe creatoris nostri sunt mira opera visibilis cr
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ soluit᷑. ab homine possidendo religa¬
tur: ut inde eũ qui sub ipso erat ꝑder&e:
unde cũ illo qui suꝑ ipsũ. ẽ. congredi p̃¬
sũpsiss&. Occiso aute carne dno. quȩ p̃¬
dicatores eiꝰ uirtutũ gła sit secuta: nar¬

Expanded text:
Deum solvitur, ab homine possidendo religaDeum solvitur, ab homine possidendo religatur, ut inde eum qui sub ipso erat perderet, unde cum illo qui super ipsum est congredi praesumpsisset. Occiso autem carne Domino, quae praedicatores ejus virtutum gloria sit secuta, nar
Abbreviated transcription (Latin):
tĩ uideret᷑ morte suꝑare. Atq ut ante nos
dictũ ẽ: ꝑmissus ẽ. in illud. quod ex nob̾
mortalib mediator accȩꝑat. S ubi po¬
tuit aliqͥd facere: ibi ex omĩ parte de¬
uictus ẽ. Et unde accȩpit exteriꝰ potesta¬
ttẽ dominicȩ carnis occidendȩ: inde int̾i¬
or podestas eiꝰ qua nos tenebat occisa ẽ.
lpse nãq interiꝰ uictꝰ : dũ quasi uicite
exteriꝰ Et qͥ nos iure debitores mortis ce¬
nuit. iure in nobis ius mortis amisit: ꝙ¬
psatellides suos eiꝰ carnẽ ꝑim̃dã appetiit:
nobis mors debita ñ nocer&. Beneitaq¬
dictũ ẽ. prudentia eiꝰ ꝑcussit suꝑbũ: qr
autiquus hostis ꝑ excessũ p̃sũptionis suȩ
eũ etiã ꝑdidit quẽ iniq ꝑsuasiõis lege
possedit. Et dũ audacter eũ inqͦ nil sibi
cõpetebat appetuit: iure illũ que qͥsi s̃te
tenebat. amisit. Prudentia itaq ñ ur¬
tute ꝑcussus ẽ: qui dũ ad temptandũ

Expanded text:
tem videretur morte superare, atque, ut ante nos tem videretur morte superare, atque, ut ante nos dictum est, permissus est in illud quod ex nobis mortalibus Mediator acceperat. Sed ubi potuit aliquid facere, tibi ex omni parte devictus est; et unde accepit exterius potestatem Dominicae carnis occidendae, inde interior potestas ejus qua nos tenebat occisa est. Ipse namque interius victus est, dum quasi vicit exterius; et qui nos jure debitores mortis tenuit, per satellites suos ejus carnem perimendam appetiit, nobis mors debita non noceret. Antiqcussit superbum, quia antiquus hostis per excessum praesumptionis suae eum etiam perdidit quem iniquae persuasionis lege possedit; et dum audacter eum in quo nihil sibi competebat appetiit, jure illum quem quasi juste tenebat amisit. Prudentia itaque non virtute percussus est, qui dum ad tentandum
Abbreviated transcription (Latin):
tuiss&: si ipsa hostia peccat contagio ñ
carer&: Inquinata quippe: inqͥnatos
mundare ñ poss Ergo ut rationał. eẽt.
hostia. homo fuerat offerendus: ut uerꝰ
a peccatis mundar& hominẽ homo. &
sine peccato. S qͥs ẽẽt homo sine peccato:
si ex peccati cõmixtione descendera.ꝓ
inde uenit ꝓpt̾ nos in uterũ uirginis fi¬
lius dei: ibi ꝓ nobis factus ẽ homo. sũp¬
ta e. ab illo natura ñ culpa. fecit ꝓ nob̾
sacͥficiũ corpꝰ suũ: exhibuit ꝓpeccatorib
uictimã sine peccato: quȩ & humatita¬
te mori. & iusticia mundare potiuss
hunc gͦcũ pꝰ baptisma uidit antiquus
hostis mox tẽptationib impetiit: & ꝑ
diuersos aditus ad interiora eiꝰ molitus
irrepe uictusẽ: atq ipsa in expugnabit
mentis eiꝰ integritate ꝓstratꝰ. S qr ad ĩ¬
teriora ñ ualuit. ad eiꝰ se exteriora conu̾¬
tit: ut qr m̃tis uirtute uictis ẽ eũ quẽ
deciꝑe temptatione ñ ualuit. carnis sal¬

Expanded text:
tuisset, si ipsa peccati contagione non tuisset, si ipsa peccati contagione non careret? Inquinata quippe inquinatos mundare non posset. Ergo ut rationabilis esset hostia, homo fuerat offerendus: ut vero a peccatis mundaret hominem, homo et sine peccato. Sed quis esset homo sine peccato, si ex peccati commixtione descenderet? Proinde venit propter nos in utero Virginis Filius Dei, ibi pro nobis factus est homo. Sumpta est ab illo natura non culpa, fecit pro nobis sacrificium corpus suum, exhibuit pro peccatoribus victimam sine peccato, quae et humanitate mori, et justitia mundare potuisset. Hunc ergo, cum post baptisma vidit antiquus hostis, mox tentationibus impetiit, et per diversos aditus ad interiora ejus molitus irrepere, victus est, atque ipsa inexpugnabilis mentis ejus integritate prostratus. Sed quia ad interiora non valuit, ad ejus se exteriora convertit, ut quia mentis virtute victus est, eum quem decipere tentatione non valuit, carnis sal
Abbreviated transcription (Latin):
bolus in illa nos parentis pͥmi radice sup¬
plantans. sub captiuitatẽ suã quasi iuste
tenuit hoĩem: qui libero arbitrio conditꝰ
ei & in iusta suadenti consensit. Ad uita in
nanq conditꝰ inlib̾tate ꝓpriȩ uoluntatis:
sponte sua factus ẽ. debitor mortis. Delen¬
ñ pot̾at. Querendũ erat sacͥficiũ: s quale
sacrificiũ pot̾at ꝓ absoluendis hominib ĩ¬
ueniri: Neq & enĩ iustũ fuit: ut ꝓ rationa¬
li homine. brutorũ animaliũ uictimȩ ce¬
derent᷑. Uñ ait apłs. Necesse. ẽ. gͦ exempla¬
ria cȩlestium his mundari: ipsa audẽ cȩ le¬
stia meliorib hostiis quã istis. Ergo si bru¬
ta animalia ꝓpt̾ rationale animal. id ÷
ꝓ homine dignȩ uictimȩ ñ fuer̃÷ reqͥ rendꝰ
erat homo qui ꝓ homin̾b offerri debuiss&:
ut ꝓrationali peccante. rationalis hostia
mactaret᷑. S quid quod hõ si ne peccato
inueniri ñ poterat. & oblata ꝓ nob̾ ho¬
stia. quando nos apeccato mundare po¬

Expanded text:
bolus in illa nos parentis primi radice supplantans, sub captivitate sua quasi juste tenuit hominem, qui libero arbitrio conditus, ei injusta suadenti consensit. Ad vitam enim conditus in libertatem propriae voluntatis, sponte sua factus est debitor mortis. Delenicium, sed quale sacrificium poterat pro absolvendis hominibus inveniri? Neque etenim justum fuit ut pro rationali homine, brutorum animalium victimae caederentur. Unde ait Apostolus: Necesse est ergo exemplaria coelestium his mundari, ipsa autem coelestia melioribus hostiis, quam istis . Ergo si bruta animalia propter rationale animal, id est pro homine dignae victimae non fuerunt, requirendus erat homo, qui 403 pro hominibus offerri debuisset, ut pro rationali peccante rationalis hostia mactaretur. XIX. Sed quid, quod homo sine peccato inveniri non poterat: et oblata pro nobis hostia quando nos a peccato mundare po
Abbreviated transcription (Latin):
finitiõe concludens. ait. Hȩc autẽ omĩa
oꝑat᷑ unꝰ atq idem sp̃s: diuidens singłis
ꝓut uult. De his etiã cęlis. in psalmo
dictũ. ẽ. Uerbo dñi cęli firmati sunt.
De his qͦq ornam̃tis sp̃s subdit᷑. Et sp̃u

Expanded text:
ffinitione concludens, ait: Haec autem omnia ffinitione concludens, ait: Haec autem omnia operatur unus atque idem spiritus, dividens singulis prout vult . De his etiam coelis in Psalmo dictum est: « Verbo Domini coeli firmati sunt . » De his quoque ornamentis Spiritus subditur: « Et spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce ille. paulo aute timidus. iã lin¬
guis loquit᷑: choruscat miraculis:
infidelitatẽ sacerdotũ ac pͥncipũ lib̾a
uoce increpat᷑: ad p̃dicandũ iħm. exẽ¬
plũ auctoritatis cȩt̾is p̃stat: ne in no¬
mine eius loqui debeat. uerberib ꝓhibet᷑.
nec tam̃ cõpescit᷑. Contẽpnit flagella ce¬
dentiũ. qͥ paulo ante reqͥrentiũ uerba
tudines lib̾tatis calce deͥpmebat: ut in
imo.ẽe.cern̾et qͥcqͥd contra creatoris grãm
altũ tumuerat. Hęc sunt ornam̃ta cȩ¬
lorũ: hȩc sunt dona sp̃s. quȩ diuersis
manifestari uirtutib solent: quas oc¬
cultȩ dispensationis mun̾e diuisas
paulus enum̾at dicens. Alii qͥdẽ ꝑ sp̃m
dat᷑ sermo sapientiȩ: alii autẽ sermo
scientiȩ. scđm eundẽ sp̃m. Alt̾i fides in
eodẽ sp̃u. Alii gr̃a sanitatũ: in uno sp̃u.
Alii oꝑatio uirtutũ: ali i ꝓpħia: alii di¬
scretio spũum: alii genera linguarũ: alii
int̾p̃tatio sermonũ. Qui mox generali de¬

Expanded text:
Ecce ille paulo ante timidus, jam in linguis loquitur, coruscat miraculis, infidelitatem sacerdotum et principum libera voce increpat, ad praedicandum Jesum exemplum auctoritatis caeteris praestat. Ne in nomine ejus loqui debeat verberibus prohibetur, nec tamen compescitur. Contemnit flagella caedentium qui paulo ante requirentium verba tudines libertatis calce deprimebat, ut in imo esse cerneret quidquid contra Creatoris gratiam altum tumeret. Haec sunt ornamenta coelorum, haec sunt dona Spiritus, quae diversis manifestari virtutibus solent, quas occultae dispensationis munere divisas Paulus enumerat, dicens: Alii quidem per spiritum datur sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem spiritum, alteri fides in eirtutum; alii prophetia; alii discretio spirituum; alii genera linguarum; alii interpretatio sermonum. Quae mox generali di
Abbreviated transcription (Latin):
angłoꝵ ministeria ñ uidemꝰ Et expan¬
dit suꝑ illud nebulã suã: ꝙ ꝓculdubio
& cor nr̃m adquerendũ subleuat: & ta¬
m̃ occulta moderatione agit᷑. ut ipsa re¬
quisitioĩs suȩ immensitate repͥmatur.
Unde scriptũ.ẽ. Dedit abyssus uocẽ suã:
ab altitudine fantasiȩ suȩ. Ex clamare
enĩ mens humana in ãmiratione cõpel¬
lit᷑. dũ altitudine consideratioĩs. in reqͥ¬
sitionib suis eo ipso qͦ latiꝰ extendit᷑ an¬
gustatur. Ut certe qr soliũ dei ipsi nos
sumus: uultũ solii sui ñ immerito tene¬
re dr̃: dũ nr̃a scientia ꝓgredi ad altiora
ꝓhibet᷑. Suꝑ qđ soliũ suũ nebulã suã dĩ
asꝑgere dr̃: qui in uisibilis manens. oc¬
culta suꝑ nos iudicia exerit: ut & fiat
in ꝓmptis qđ uidere possimꝰ: & tam̃ origo
facti lateat in abditis. ut cur fiat nescire

Expanded text:
n videmus. Et expandit super illud nebulam suam, quia procul dubio et cor nostrum ad quaerendum sublevat, et tamen occulta moderatione agitur, ut ipsa requisitionis suae immensitate reprimatur. Unde scriptum est: Dedit abyssus vocem suam, ab altitudine phantasiae suae . Exclamare enim mens humana in admiratione compellitur, dum in altitudine considerationis in requisitionibus suis eo ipso quo latius extenditur, angustatur. Vel certe, quia solium sumus, vultum solii sui non immerito tenere dicitur, dum nostra scientia progredi ad altiora prohibetur. Super quod solium suum nebulam suam Deus aspergere dicitur, quia invisibilis manens, occulta super nos judicia exerit, ut et fiat in promptis quod videre possimus, et tamen origo facti lateat in abditis, ut cur fiat nescire
Abbreviated transcription (Latin):
eugłio mistica descriptione narrat᷑: cũ
dr̃. Ascendit iħs in nauiculã petri : &
rogauit ut a t̾ra rediiceret pus illũ.
Et ita sedens p̃dicabat turbis. ꝑ nauẽ
petri. quid aliud. quã cõmissa petro
eccła designat᷑: De qua ut dñs. turbis
confluentib predic&: eã at̾ra paulu-¬
lũ redici iub&. Quã nec in altũ duci. &
tam̃ at̾ra p̃cȩpit remoueri : ꝓfecto sig

Expanded text:
tione narratur, dum dicitur: Ascendit Jesus in naviculam Petri, et rogavit ut a terra reduceret pusillum: et ita sedens praedicabat turbis. Per navem Petri quid aliud quam commissa Petro esia designatur? De qua ut Dominus turbis confluentibus praedicet, eam a terra paululum reduci jubet. Quam nec in altum duci, et tamen a terra praecipit remo
Abbreviated transcription (Latin):
uerba autem mea ñ tͣnsient. Hinc ad
ioħm angłica uoce ꝑhibetur. Erit cȩlũ
Quã quidem ultimã cõmutationẽ suã
ipsis nobis nc̃ uicissitudinib nuntiant
quib nr̃is usib indesinent alt̾̃nant. nã
t̾ra a sua specie hiemali ariditate deficͣ.
uernali humore uiridescit. Cȩlũ quoti¬
die caligine noctis obducitur: & diur¬
na claritate renouat᷑. Hinc gͦ hinc fi¬
delis quisq colligat. & int̾ire hec & ta¬
m̃ ꝑ innouationẽ refici: quȩ constat
nc̃ assiduȩ uelut ex defectu reparari

Expanded text:
verba autem mea non transibunt . Hinc ad verba autem mea non transibunt . Hinc ad Joannem angelica voce perhibetur: Erit coelum Quam quidem ultimam commutationem suam ipsis nobis nunc vicissitudinibus nuntiant, quibus nostris usibus indesinenter alternant. Nam terra a sua specie hiemali ariditate deficit, vernali humore viridescit. Coelum quotidie caligine noctis obducitur, et diurna claritate renovatur. Hinc ergo hinc fidelis quisque colligat et interire haec, et tamen per innovationem refici, quae constat nunc assidue velut ex defectu reparari
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. contẽplatioĩs deb&. ut ex paucis ad¬
nulti. ex multis ad omĩa consideranda
rapiatur: quatinꝰ gradatĩ ducta ꝑficuat::
ex crescat. Uñ sc̃s uit cũ prauorũ głam
defectũq discuter&e: ad cuncta ꝑtinꝰ
mentis ocłum cetendit dicens. humi¬
liabunt᷑ sic̃ omnia: & auferent᷑. Omĩa
ꝓfecto t̾rena. Ac si aꝑte dicat. Stare
ullomͦ nequeunt: quia ipsa quoq fugi¬
unt qͥb innituntur. Dũq tẽporalia
diligunt: cũ his extẽpris uolubilitate
ꝑcurrunt. Sed queri potest. cũ ꝑ salo¬
monẽ dr̃. generatio p̃tit. & generatio
ad uenit. t̾ra uͦ inȩt̾nũ stat: cur beatꝰ
iob omĩa humiliari asserat & auferri.
Quod tam̃ facile discutimꝰ si t̾ra & cȩ¬
lũ. uł qualit̃ transeat. uł qualit̃ ma¬
neat distinguamꝰ. Utraq nanq hȩc
ꝑ eam quã nunc hñt ymaginẽ transe¬
unt: s tam̃ ꝑ e̾e̾ntiã sine fine subsistuñ.
gura huiꝰ mundi. Hinc ꝑsemoe ipsam
ueritas dicit. Cȩlũ & t̾ra transibunt:

Expanded text:
e contemplationis debet, ut ex paucis ad multa, ad omnia consideranda rapiatur, quatenus gradatim educta proficiat, excrescat. Unde sanctus vir cum pravorum gloriam defectumque discuteret, ad cuncta protinus mentis oculum tetendit, dicens: Humliabuntur sicut omnia, et auferentur. Omnia profecto terrena. Ac si aperte dicat: Stare ullo modo nequeunt, quia ipsa quoque fugiunt quibus innituntur; dumque temporalia diligunt, cum his ex temporis volubilitate percurrunt. Sed quaeri potest cum per Salomonem dicitur: Generatio praeterit, et generatio advenit, terra vero in aeternum stat , cur beatus Job omnia humiliari asserat et auferri? Quod tamen facile discutimus, si terra et coelum vel qualiter transeat, vel qualiter maneat distinguamus. Utraque namque haec per eam quam nunc habent imaginem transeunt, sed tamen per essentiam sine fine subsistunt. am Veritas dicit: Coelum et terra transibunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. om̃s gentes uelut nichilũ. & in ane re¬
putatȩ sunt: In eo gͦ nichilo t̾ra suspendit᷑
quod priꝰ uacuũ ab aqͥlone tenebatur: qͥa
illa corda gentiliũ repleta sunt caritate dĩ.
quȩ p̃ssa priꝰ fuerant torpore diaboli. Pot̃¬
uero & ꝑhoc uacuũ. iudeȩ infidelitas: & ꝑ
t̾ram sic̃ diximꝰ. sc̃ȩ eccłȩ fructificatio de¬
signari. Uir gͦ sc̃s casũ iudeȩ ꝑeuntis aspi¬
ciat. & gentilitatis merita ad ueniã rede¬
untis cernat: ac dicat. Qui extendit aqͥ¬
lonẽ suꝑ uacuũ: & appendit t̾rã suꝑ nichi¬

Expanded text:
s velut nihilum et inane reputatae sunt ei . In eo ergo nihilo terra suspenditur, quo prius vacua ab aquilone tenebatur; quia illa corda gentilium repleta sunt charitate Dei, quae pressa prius fuerant torpore diaboli. nfidelitas; et per terram, sicut diximus, sanctae Ecclesiae fructificatio designari. Vir ergo sanctus causam Judae pereuntis aspiciat, et gentilitatis merita ad veniam redeuntis cernat; et dicat: Qui extendit aquilonem super vacuum, et appendit terram super nihi
Abbreviated transcription (Latin):
ocłis obicit: ut mensꝓsꝑa fugiat. ad ad-¬
uersa p̃paret᷑. Nil quod demulc& appe¬
tat: nichil quod de t̾rere credit᷑ ꝑtime¬
scat. Merorẽ gaudiũ deputet: pre sen¬
tis uitȩ gaudia. dapna meroris pen¬
set. Abiectionis aetrim̃ta ñtimeat: s
ꝑhȩc manentis głȩ locũ querat. Has
& enĩ uias. sequentiũ monstrabat ocłis
ueritas. cum dicebat. Qui mͥministrat:
me sequat᷑. Ad has uias. tumentia
discipłorũ corda reuocabat. cũ locũ iã

Expanded text:
oculis objicit, ut mens prospera fugiat, ad adoculis objicit, ut mens prospera fugiat, ad adversa praeparetur; nihil quod demulcet appetat, nihil quod deterrere creditur pertimescat; moerorem gaudium deputet; praesentis vitae gaudia damna moeroris penset; abjectionis detrimenta non timeat, sed per haec manentis gloriae locum quaerat. Has etenim vias sequentium monstrabat oculis Veritas, cum dicebat: Si quis mihi ministrat, me sequatur . Ad has vias tumentia discipulorum corda revocabat, cum locum jam
Abbreviated transcription (Latin):
quus qͥsq ocłos depͥmit: qr solis uitiis
ut ꝑhȩc animo satis faciat intendit. Uñ
& ꝑsalomonẽ dr̃. Ocłi stultorũ infinib
tr̃ȩ : ꝙ hoc solũ tota cordis intentione con¬
spiciunt: ꝑ quod ad finẽ t̾reni desiderii
ꝑducant᷑. Nequaqͣm uͦ suȩ conside ratiõis
obtutũ int̾ra peccator figeret: si ad scã
sui redemptoris itinera m̃tis ocłos leua¬
r&&. Uñ ꝑsalomonẽ rursũ dr̃. Ocłi sapien¬
tis incapite eiꝰ: quia uidelic& sapiens
qͥsq illũ tota intentione considerat: cuiꝰ
se m̃brũ eẽ. ꝑfidem pensat. Has nanq:
humanȩ conuersatioĩs uias uidere concli¬
pierat. qui dicebat. In mandatis tuis exer¬
cebor: & considerabo uias tuas. Ac si aꝑte
spondeat dicens. Quȩ mea sunt iã uidere
refugio: ꝙ ꝑimitatioĩs tuȩ uiã ꝑgere
conuersatioĩs gressib ĩ ardesco. Q enĩ p̃senti
iã mundo contradicit: amoris excitatioẽ
continua. redẽptoris sui uias. cordis

Expanded text:
quus quisque oculos deprimit, quia solis vitiis, quus quisque oculos deprimit, quia solis vitiis, ut per haec animo satisfaciat, intendit. Unde per Salomonem dicitur: Oculi stultorum in finibus terrae , quia hoc solum tota cordis intentione conspiciunt, per quod ad finem terreni desiderii perducantur. Nequaquam vero suae considerationis obtutum in terra peccator figeret, si 538 ad sancta sui Redemptoris itinera mentis oculos levaret. Unde per Salomonem rursum diciis in capite ejus , quia videlicet sapiens quisque illum tota intentione considerat, cujus se membrum esse per fidem pensat. Has namque humanae conversationis vias videre contempserat, qui dicebat: In mandatis tuis me exercebo, et considerabo vias tuas . Ac sic aperte spondeat, dicens: Quae mea sunt, jam videre refugio, quia per imitationis tuae viam pergere conversationis gressibus inardesco. Qui enim praesenti jam mundo contradicit, amoris excitatione continua Redemptoris sui vias cordis
Abbreviated transcription (Latin):
ti ꝑpetratione nec temp̃ris longinqͥta¬
te compescitur: hȩc ipsa uitȩ longinqͥ¬
tas quã ꝑ miscdiã accȩpit. ei ad cumu¬
lũ maledictioĩs crescit. Uñ necesse .ẽ.
ut cũ nos diutiꝰ ex. pectari conspicimꝰ:
ipsa p̃rogatȩ pietatis tẽpora. qͣsi dãp¬
natioĩs argum̃ta timeamꝰ: ne exclem̃tia
iudicis crescat suppliciũ peccatoris: &
uñ quisq eripi a morte poterat: in de
grauiꝰ ad mortẽ tendat. Quod iccirco ple¬
runq agitur: quia nequaquã a pre¬
sentib. mentis ocłs separat᷑. Considera¬
re nanq peccator redemptoris uias ne¬
gligit: & iccirco in suis itne rib si ne
cessatione ueterascit. Un & subdit᷑. Ocłi¬
cator intuet᷑: qr sola cogitare. sola cer¬
nere nititur. quȩ sibi ad cõmodũ tẽpo¬
rale suffragentur: hinc et enĩ paulus
dic̃. Om̃s quȩ sua sunt querunt: ñ quȩ
uia raptoris. auaricia: uia ẽ. lubrici. con¬
cupiscentia carnalis. Inuiisgͦ suis ini¬

Expanded text:
ti perpetratione nec temporis longinquitati perpetratione nec temporis longinquitate compescitur, haec ipsa vitae longinquitas, quam per misericordiam accepit, ei ad cumulum maledictionis crescit. Unde necesse est ut cum nos diutius exspectari conspicimus, ipsa praerogatae pietatis tempora quasi damnationis argumenta timeamus, ne ex clementia judicis crescat supplicium peccatoris; et unde quisque eripi a morte poterat, inde gravius ad mortem tendat. Quod idcirco plerumque agitur, quia nequaquam a praesentibus mentis oculus separatur. Considerare namque peccator Redemptoris vias negligit, et idcirco in suis itineribus sine cessatione veterascit. Unde et subditur: Ccator intuetur, quia sola cogitare, sola cernere nititur quae sibi ad commodum temporale suffragentur. Hinc etenim Paulus dicit: Omnes quae sua sunt quaerunt, non quae via raptoris, avaritia; via est lubrici, concupiscentia carnalis. In viis ergo suis ini
Abbreviated transcription (Latin):
ei ds̃ locũ pęnitentiȩ : & ille ab utit᷑ eo ĩ
suꝑbia. Quisqͥs delinqͥt & uiuit: iccirco
hunc diuina dispensatio ininiquitate
tolerat: ut ab iniquitate cõpescat. Sed
qui diutiꝰ tolerat᷑. nec tam̃ ab iniquitate
cõpescit᷑: munꝰ quide suꝑnȩ patientiȩ
ꝓcipit: s reatus sui uincuł ex ipso se mu¬
nere artiꝰ astringit. Nã qͥ accepta pęni¬
tentiȩ tempora diuertit ad culpã: di¬
strictꝰ inultimis iudex impensa argum̃¬
ta miscłiȩ conuertit ad pęnã. Hinc nãq
ꝑ paulũ dr̃. An ignoras. qr patientia dĩ
ad pęnitentiã te adducit: Tu autẽ scđm
duriciã tuam. & cor impęnitens thesau¬
rizas tͥ irã indie irȩ & reuelatiõĩs rꝰi
iudicii dei.Hinc ẏsaias ait. Puer centũ
annorũ moriet᷑: & peccator centũ annoꝵ
maledictus erit. Ac si aꝑte de t̾reat dic̃s.
Uita quidẽ pueri in longũ trahit᷑ ut a
factis puerilib corrigatur. S si apecca¬

Expanded text:
ei Deus locum poenitentiae, et ille abutitur eo in ei Deus locum poenitentiae, et ille abutitur eo in superbiam. - Quisquis delinquit et vivit, idcirco hunc divina dispensatio in iniquitate tolerat, ut ab iniquitate compescat. Sed qui diutius toleratur, nec tamen ab iniquitate compescitur, munus quidem supernae patientiae percipit, sed reatus sui vinculis, ex ipso se munere arctius astringit. Nam quia accepta poenitentiae tempora divertit ad culpam, districtus in ultimis judex impensa argumenta misericordiae convertit ad poenam. Hinc namque per Paulum dicitur: An ignoras quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit? Tu autem secundum duritiam tuam et cor impoenitens thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei . Hinc Isaias ait: Puer centum annorum morietur, et peccator centum annorum maledictus erit . Ac si aperte nos deterreat, dicens: Vita quidem pueri in longum trahitur, ut a factis puerilibus corrigatur; sed si a pecca
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ credere rennuit: quia de do uera cog¬
noscere contẽpnit. Uitȩ enĩ suȩ creder&:
si de conditoris sui. substantia. recta sen¬
tir&. Hec itaq suꝑiꝰ de quolib& iniquo
plata dicebamꝰ: s repente ad erroris p̃di¬
catorẽ intellectũ uertimꝰ. Uñ sciendũ ẽ.
qr sic ad speciẽ ducimur: ut nequaquã
tam̃ a genere funditꝰ euellam᷑. Nã ꝑuer¬
sus qͥsq etiã si rectã fide insinu uniuer¬
salis ȩccłȩ tenere uideatur: stat. & ui
fidei oꝑa ten̾e contẽpnit. Et increduli¬
catis redarguit᷑: quia ab eo quod seo¬
stendit credere uiuendo repbat᷑. Hinc
mañdata eiꝰ ñ custodit: m̃dax ẽ. hinc
paulus ait. Confitentur se nosse dm̃: factis
audẽ negant. Hinc iacob dicit. fĩdes sine
oꝑib mortua .ẽ. S int̾ hȩc conditor mira
dispensatione consilii. & culpas respic̃.
& uiuenditẽpora impendit: ut longio
toriũ muneris: aut ñ conuerso augm̃tũ
dampnationis. Uñ adhuc subdit᷑. Dedit

Expanded text:
suae credere renuit, quia de Deo vera cognoscere contemnit. Vitae enim suae crederet, si de conditoris sui substantia recte sentiret. Haec itaque superius de quolibet iniquo prolata dicebamus, sed repente ad erroris praedicatorem intellectum vertimus. Unde sciendum est quia sic ad speciem ducimur, ut nequaquam tamen a genere funditus evellamur. Nam perversus quisque etiam si rectam fidem in sinu universalis Ecclesiae tenere videatur, stat, 537 efidei opera tenere contemnit; et incredulitatis redarguitur, quia ab eo quod se ostendit credere, vivendo reprobatur. Hinc odit, mendax est . Hinc Paulus ait: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Jacobus dicit: Fides sine operibus mortua est . Sed inter haec conditor mira dispensatione consilii et culpas respicit, et vivendi tempora impendit, ut longiortorium muneris, aut non converso ad augmentum damnationis. Unde adhuc subditur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
possederat fȩditas timoris. Scimꝰ enĩ
it. uitã negauit. Qui ñ pęnis. ñ affu¬
ctionib. ñ t̾ribili potestate cuiꝰquã.
s uniꝰ mancipiĩ sola ẽ int̾rogatione ꝓ¬
stratus. Et quide mancipiũ ne sexus fir¬
mior terribile demonstrarit. ancula :
inquirente tẽptatꝰ. Rursũq ut aliut
serus infirmitas etiã officiisui de ie¬
ctione uilesceroe: ñ ab ancilla tantũ¬
mͦ sed ab ostiaria ẽ. ancilla reqͥsitus Ec
ce quã uił. ẽ. ad tẽptandũ ꝑsona reqͥ¬
sita: ut aꝑte ꝓderet᷑ qͣnta eũ timoris
infirmitas possiderae. qui nec ante uo
hic paulo ante timidus quał post ad¬
uentũ sp̃c extit̾it. uideamꝰ. Certe lu¬
ca teste didicimꝰ: contra sacerdotes
ac principes. quanta dñm auctoritate
predicauit. Nã cũ facto miracło qͦstio fu¬
iss& exorta. & sacerdotũ pͥncipes. senio
currerent: eos in medio statuentes. in
qua uirtute miraculũ fecerint. ꝑ conta¬
ri curauer̃. Quib repletus sp̃u sc̃o petrꝰ

Expanded text:
possederat foeditas timoris. Scimus enimit, vitam negavit. Qui non poenis, non afflictionibus, non terribili potestate cujusquam, sed unius mancipii sola est interrogatione prostratus. Et quidem mancipium ne sexus firmior terribile demonstraret, ancilla est inquirente tentatus. Rursusque ut talis sexus infirmitas etiam officii sui dejectione vilesceret, non ab ancilla tantum, sed ab ostiaria est ce quam vilis est ad tentandum persona requisita, ut aperte proderetur quanta eum timoris infirmitas possideret, qui nec ante vochic paulo ante timidus, qualis post adventum Spiritus exstiterit videamus. Certe, Luca testante didicimus contra sacerdotes ac principes quanta Dominum auctoritate praedicavit. Nam cum facto miraculo, quaestio fuisset exorta , et sacerdotum principes, sem concurrerent, eos in medio statuentes, in qua virtute miraculum fecerint percunctari curaverunt. Quibus repletus Spiritu sancto
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝑhibet᷑. Quorũ tam̃ omĩũ una uictoria
ẽ. sui suꝑ se opificis uoluntas sũma: ꝗͣ
dum semꝑ aspiciunt. quod obtinere non
ualent. nunquã uolunt. Bene gͦ dr̃: qui
fac̃ concordiã in sublimib suis. Seq̃r.¬

Expanded text:
se perhibetur. Quorum tamen omnium una victoria se perhibetur. Quorum tamen omnium una victoria est sui super se opificis voluntas summa, quam dum semper aspiciunt, quod obtinere non valent nunquam volunt. Bene ergo dicitur: Qui facit concordiam in sublimibus suis. Seq
Abbreviated transcription (Latin):
resistebat. Propħȩ gͥ p̃ces angłs exaudit:
s ꝑsarũ pͥnceps resistit: qr & si iã uita iꝰti
dep̾cantis. ereptionẽ ppłi exigit: eiꝰdem
tam̃ ppłi ad huc uita contradicit: ut q
nec dũ plene hi qui incaptiuitatẽ fuerañ
ducti purgati sunt. iure eis adhuc persȩ
dominentur. Michael adiuuat: s grecoꝵ
pͥnceps ad p̃liũ uenit: quia mereri qͥde
ueniã tã longe oppressorũ captiuitas po¬
terat: s ereptionis eorũ beneficio. hoc qͦ
qđ in grecos deliquerant obuiabat. Recte
gͦ dr̃. quod contͣ se angłi ueniunt: quia
subiectarũ sibi gentiũ uicissim merita
contradict̃. Nam sublimes sp̃s eisde gen¬
tib pͥncipantes. nequaquã ꝓ iniuste a¬
gentib decertant: s eorũ facta iꝰste iudi¬
cantes examinant. Cumq uniꝰcuiꝰq
gentis uł culpa uel iusticia ad suꝑnȩ cu¬
riȩ consiliũ ducit᷑: eiꝰdẽ gentis p̃positus.
ł obtinuisse incertamine uł ñ obtinuis¬

Expanded text:
reresed Persarum princeps resistit, quia etsi jam vita justi deprecantis ereptionem populi exegit, ejusdem tamen populi hanc vita contradicit, ut quia necdum plene ii qui in captivitatem fuerant ducti purgati sunt, jure eis adhuc Persae dominentur. Michael adjuvat, sed Graecorum princeps ad praelium venit, quia mereri quidem veniam tam longa oppressorum captivitas poterat, sed ereptionis eorum beneficio hoc quoque quod in Graecos deliquerant obviabat. Recte ergo dicitur quod contra se angeli veniunt, quia subjectarum sibi gentium vicissim merita contradicunt. Nam sublimes spiritus eisdem gentibus principantes, nequaquam pro injuste agentibus decertant, sed eorum facta juste judicantes examinant. Cumque uniuscujusque gentis vel culpa vel justitia ad supernae curiae consilium ducitur, ejusdem gentis praepositus vel obtinuisse in certamine, vel non obtinuis
Abbreviated transcription (Latin):
angło paulopꝰt danieli dr̃. Nemo. ẽ adiu¬
tor meus in omnib his: nͥ michael pͥnceps
iũ. De quo & hoc quod p̃misimꝰ dicit. Et
ecce michael unꝰ de pͥncipib pͥmis: uenit
in aduttoriũ mͥ. Quidũ nequaquã si mul
tenebatur. Quid ẽ. gͦ angłm dicere. ego
ueni ꝓpt̾ sermones tuos. pͥnceps autem
regni ꝑsarũ restitit mͥ: nisi sua subdi¬
tis oꝑa nuntiare: Ac si aꝑte dicat. Pcũ
quidẽ tuarũ merita exigunt. ut isrłiticꝰ
ppłs a iugo suȩ captiuitatis exuatur: s
est adhuc quod in eodẽ ppło. ꝑsarũ dño
purgari debeat: uñ ereptionẽ illiꝰ. ꝑsa¬
rũ princeps mͥ iure contradicat: qͦmus
p̃ces tuas eorũ quoq lacͥmȩ qͥ in iudea re¬
licti sunt adiuuent. Uñ hoc quoq qđ dixi¬
cipẽ p̃lietur egreditur: grecorũ sibi pͥnceps
adueniens apparce. Qua ex re innuit. quod
aduersum grecos quoq aliquid udea cõmi¬
serat: quorũ ꝓfecto causa ereptioni illiꝰ

Expanded text:
angelo paulo post Danieli dicitur: Nemo est adjuangelo paulo post Danieli dicitur: Nemo est adjutor meus in omnibus his, nisi Michael princeps vester De quo et hoc quod praemisisimus, dicit: Et ecce Michael unus de principibus primis venit in adjutorium mihi. Qui dum nequaquam simul tenebatur. Quid est ergo angelum dicere: Ego veni propter sermones tuos, princeps autem regni Persarum restitit mihi , nisi sua subditis opera nuntiare? Ac si aperte dicat: Precum quidem tuarum merita exigunt ut Israeliticus populus a jugo suae captivitatis exuatur, sed est adhuc quod in eodem populo Persarum dominio purgari debeat, ut de ereptione illius Persarum princeps mihi jure contradicat, quamvis preces tuas eorum quoque lacrymae qui in Judaea relicti sunt adjuvent. Unde hoc quoque quod dixicipem Persarum praelietur egreditur, Graecorum sibi princeps adveniens apparet. Qua ex re innuitur quod adversum Graecos quoque aliquid Judaea commiserat, quorum profecto causa ereptioni illius
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ regni ꝑsarũ restitit mͥ uiginti & uno
dieb. & ecce michael unꝰ de pͥncipib pͥmis
uenit in adiutoriũ mͥ: & paulopost
nunc reuertar ut p̃lier aduersus pncipẽ
ꝑsarũ. cũ enĩ egrederer apparuit pͥnceps
grecorũ adueniens: Quos itaq alios prin¬
cipes gentiũ nͥ angłos appellat: qͥ sibi re¬
sistere exeunti potuissent: Iuȩ gͦ. eẽ. pax
insublimib potest: siint̾ ipsos qͦq an¬
glicos sp̃s p̾liandi certam̃ agit᷑. qͥ semꝑ
conspectui ueritatis assistunt: S qr cer¬
ta angłorũ ministeria dispensandis sin¬
gulis quibq gentib sunt p̾lata: cũ sub¬
iectoꝵ mores aduersus se uicissim p̃positoꝵ
spuũ opẽ merent᷑: ipsi qͥ p̃sunt sp̃s contͣ
se uenire referunt᷑. ls nanq angłs qͥ dani¬
eli loquebat᷑. captiuis isrłitici ppłi in ꝑsi¬
de constitutis. p̃latꝰ agnoscit᷑: micha el aut̃
eorũ qui exeadẽ plebe in udeȩ t̾ra reman¬
serant. p̃positus inuenit᷑. Uñ ab hoc eode

Expanded text:
restitit michi viginti et uno diebus. Et ecce Michahel unus de principibus primis venit in adiutorium meum. Et paulo post: Nunc revertar, ut prelier adversus principem Persarum. Cum enim egrederer, apparuit princeps Grecorum cipes gentium, nisi angelos appellat, qui sibi resistere exeunti potuissent? Quae ergo pax in sublimibus esse potest, si inter ipsos quoque angelicos spiritus praeliandi certamen agitur, qui semper conspectui veritatis assistunt? sed quia certa angelorum ministeria dispensandis singulis quibusque gentibus praelata sunt, cum subjectorum mores adversus se vicissim praepositorum spirituum opem merentur, ipsi qui praesunt spiritus contra se venire referuntur. Is namque angelus qui Danieli loquebatur, captivis Israelitici populi in Perside constitutis praelatus cognoscitur. Michael autem eorum qui de eadem plebe in Judaea terra remanserant, praepositus invenitur. Unde et ab hoc eodem