comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
chusi. ꝑsameth litteram scriptum ẽ hic uero ꝑsin:
deinde qđ dauid nunqm̃ qui ioab &e cȩcełis ducibꝰ
exercitus sui preceꝑat dicens. parcite puero absalon.
de morte filu loqueretur. concepit dolorem &r pepe.¬
rit iniquitatẽ. lacum aꝑuit et effodit eum. et inci¬
dit in foueã quã fecit: maxime qui morte eiusau¬
dita oꝑuit caput suũ & eiulans clamauit. filĩms
absalon filiꝰ m̃s absalon. ad exttemũ qd̃ illi chusiamc̾da¬
ud filius arachi scͥptum ẽ: hic uero filius gemim.
Sciendum itaq chusi interpretari ethopẽ: et to¬
tum hunc psalmũ contra saul eẽ conscriptum.
qui ꝑsequebatur eũ: et infoueã quã foderat ipse
incidit. Quẽ ethiopem uocat: ꝓpter sanguinario
et tetros et crudeles mores. Gemini uero familia
qã ad tribum ꝑtineat beniamin. de qua saul or¬
tus ẽ. regnoꝵ libri sunt testimonio: in quib scͥp.¬
tura cõmemorat: et erat uir de filuis beniamin.

Expanded text:
Chusi per samech litteram scriptum est: hic vero per sin. Chusi per samech litteram scriptum est: hic vero per sin. Deinde quod numquam David qui Joab et caeteris ducibus exercitus sui praeceperat, dicens: Parcite puero Abessalon , de morte filii loqueretur: Concepit dolorem, et peperit iniquitatem: Lacum aperuit et effodit eum, et incidit in foveam quam fecit: maxime qui, morte ejus audita, operuit caput suum, et ejulans clamaret: Filius meus Abessalon, filius meus Abessalon. Ad extremum quod illic Chusi, amicus David, filius Arachi scriptum est: hic vero filius Jemini. Sciendum itaque Chusi interpretari, Aethiopem: et totum psalmum contra Saul esse conscriptum, qui persequebatur eum: et in foveam quam foderat, ipse indicit. Quem Aethiopem vocat, propter sanguinarios, et tetros, et crudeles mores. Jemini vero, familia, quod ad tribum pertineat Benjamin, de qua Saul ortus est, Regnorum libri testimonio sunt, in quibus Scriptura commemorat: Et erat vir de filiis Benjamin,
Abbreviated transcription (Latin):
secutus ẽ: et cȩteros docet. uł hortatur. ut a se abe¬
ant. Non enĩ uult iniquoꝵ habere consortium.
Simul autẽ et illud notandum ẽ qđ iam suꝑius
diximus: quod ñ eos qui oꝑati sunt inquitatem.
s qui oꝑantur.a se uibeat recedere. Conuertant᷑
et erubescant ualde uelociter. Non contra imimi¬
cos s ꝓimmicis orat. ut conuertantur & erubes¬
cant a peccatis suis: et crubescant non leuiter s
uehementer: nec recrastinõ temꝑc s cito. Et ptꝰ.¬
de ps.xi. Incip̃ de p̃s.uii. ẜsalmꝰ doquẽ cantauit
dño. pro uerbis chusi filii gemini.
leriq et maxime hii qui hebrei sermonis
scientiam habent. hunc psalmũ arbitrant᷑ eotẽ¬
pore eẽ cantatum. quo chusi filius arachi amic̾
dauid destruxit consilium achitofel: et adeum
nuncios misit. ne inhereino ultra sederet: s. ꝓ.¬
cul fugeret ne oi primeret᷑ a filio. Uerum scien.¬
dum est eos uehementer errare. Primũ qđ nom̃

Expanded text:
secutus est, caeteros docet, vel cohortatur, ut a se abesecutus est, caeteros docet, vel cohortatur, ut a se abeant. Non enim vult iniquorum habere consortium. Simul autem et illud notandum est, quod jam superius diximus: quod non eos qui operati sunt iniquitatem, sed qui operantur, a se iubeat recedere. Convertantur et erubescant valde velociter. Non contra inimicos, sed pro inimicis orat, ut convertantur et erubescant a peccatis suis, et erubescant non leviter sed vehementer, nec crastino tempore sed cito. ‹PS VII. Psalmus David, quem cantavit Domino pro verbis Chusi filii Jemini. Plerique, et maxime hi qui Hebraei sermonis scientiam non habent, hunc psalmum arbitrantur eo tempore esse cantatum, quo Chusi filius Arachi, amicus David, destruxit consilium Achitophel: et ad eum nuntios misit, ne in eremo ultra sederet, sed procul fugeret, ne opprimeretur a filio. Verum sciendum est vehementer errare. Primum, quod nomen
Abbreviated transcription (Latin):
sequuntur feci. Lauabo ꝑsingłas noctes lectum
meũ. Qui cotidie lacrimis stratum rigat: ñ po.¬
test incogitatione eiꝰ libidinum pompa subre.¬
pere. In lacrimis meis. stratum meũ rigabo. Qñ¬
ta multitudo lacrimarũ: ut stratum eiꝰ lacrimiᷤᷤ
rigatum sit. Turbatus e a furore ocłs ñs. Ubi s̃
amiti litterȩ: Certe oculus iste corporeus ab ira
ñ conturbatur: nisi forte in tantam rabiem extol¬
lamur: ut uultus quoꝙ nr̃i. et oramutentur.
llle itaq turbatur ocłs: qui si scandalitatus fue.¬
rit. eruatur. Non autẽ ait. abira mea turbatus
preparata. Turbata est mens mea: et totũ cordis
inei principale contremuit. Inueteraui in omĩb
eius hominis qui renouatur de die iudiem. non
possum consequi: quia ueterem hominẽ cũ uicus
ce concupiscentuis eius. ininiicis meis aduersum
me porto prignantib. Discedite ame om̃s qui o¬
ꝑamini iniquitatẽ. Post qͣm ipse misccłiam con¬

Expanded text:
sequuntur, feci. Lavabo per singulas noctes lectum sequuntur, feci. Lavabo per singulas noctes lectum meum. Qui quotidie lacrymis stratum rigat, non potest in cogitatione ejus libidinum pompa surrepere. In lacrymis meis stratum meum rigabo. Quanta multitudo lacrymarum, ut stratum ejus lacrymis rigatum sit. Turbatus est a furore oculus meus. Ubi sunt amici litterae? Certe oculus iste corporeus ibi ab ira non conturbatur, nisi forte in tantam rabiem extollimur, ut vultus quoque nostri et ora mutentur. Ille itaque turbatur oculus: qui si scandalizatus fuerit, eruetur. Non autem ait: Ab ira mea turbatur ia mihi timeo praeparata: turbata est mens mea, et totum cordis mei principale contremuit. Inveteravi in omnibus atem ejus hominis qui renovatur de die in diem, non possum consequi: quia veterem hominem cum vitiis et concupiscentiis ejus inimicis meis adversum me porto pugnantibus. Discedite a me omnes qui operamini iniquitatem. Postquam ipse misericordiam con
Abbreviated transcription (Latin):
sum infirmus ꝑ peccatum: tu sana ꝑ miscđiam.
Om̃s uirtutes quȩ ossa appellauit. in primoho¬
mine transgressus sum: siue ꝑdidi. Anima mea
exinde turbata ẽ. ꝑ penitentiã: ut emendet᷑. Et
tu dñe usꝙ quo: Subauditur. usq quo animã
meã quȩ est conturbata uehement̃. non eripis:
non corrigis: non emendas: Conuertere dñe. et
cripe anunã meã. Nisi animã ur̃am ad se conũ¬
terit: ñ eam potest eripere de ꝑiculo. Uel illud.
Dñe quia auertisti uultum tuũ a nob̃: conuerte¬
re. et nos uidere dignare: et erue animã nr̃am.
Qm̃ non est in morte. qui memor sit tui. Non enĩ
mortui laudabunt te dñe: s nos qui uiuentes
sumꝰ: quia nonds̃ es mortuoꝵ s uiuoꝵ. In in¬
feruo autẽ quis confitebitur tͥ: Non ꝓ impossibi¬
li. s pro raro posuit. In om̃ĩb enĩ d̾i iudiciis de¬
lectatur sc̃s: et laudat iudicia eiꝰ. Laboram in
gemitu meo. Miserere mei: quia hec et hec quȩ

Expanded text:
sum infirmus per peccatum, tu sana per misericosum infirmus per peccatum, tu sana per misericoomnes virtutes, quae ossa appellavit, in primo homine transgressae sunt, sive perditae. Anima mea exinde turbata est. Per poenitentiam ut emendemur. Et tu, Domine, usquequo. Subauditur, usquequo animam meam quae est conturbata vehementer, non eripis, non corrigis, non emendas? Convertere, Domine, et eripe animam meam. Nisi animam nostram ante converterit, non eam potest eruere de periculo. Vel illud: Domine, qui avertisti vultum tuum a nobis, convertere et nos videre dignare, et erue animam nostram. Quoniam non est in morte qui memor sit tui. Non enim mortui laudabunt te, Domine, sed nos qui viventes sumus, quia non est Deus mortuorum, sed vivorum. In inferno autem quis confitebitur tibi? Non pro impossibili, sed pro raro posuit. In omnibus enim Dei judiciis delectatur sanctus, et laudat judicia ejus. Laboravi in gemitu meo. Miserere mei, quia haec et haec quae
Abbreviated transcription (Latin):
tur primogenita: et unmunda eẽ desistunt. Za.¬
charias quoq pater ioħis. octaua die circumcisio¬
nis filii sui loquitur: & post dies octo siue sex. u¬
trs̃iq enĩ indiuersis euangłistis legitur. dñs tranᷤ¬
formatur in monte: ut sic octonarius in serto
numero contineatur: quomodo nẽ in sexto psal.¬
mo inscriptio ponit᷑ ogdoadis.UI. p̃s.¬
ñe ne infurore tuo arguas me: neq inira¬
emendari refutat et corripi: s infurore & ira: qr
ifirinus sit et turbata sint ossa cius. & aliquan¬
do prius furor ẽ. et postea ira. s maxime unum
est. Tamen furor in presenti:ira in futuro. Mise.¬
rere mei dñe. Uox eccłie. Miserere mei dñe. qm̃ in
miser sum: et ipse nuscđiam di inuenit: quise
miserũ confitetur. Qm̃ ufirmus sum: sana me
dũc. Ac sidicat. Infirnius sum ꝓpeccato: saname.
quia medicus es. Ego sum egrotus: tu es medicꝰ.
Ego habeo infirmitatẽ: tu habes sanitatem. Ego

Expanded text:
tur primogenita, et immunda esse desistunt. Zatur primogenita, et immunda esse desistunt. Zacharias quoque pater Joannis octava die circumcisionis filii sui loquitur. Et post dies octo sive sex utrumque enim in diversis evangelistis legitur Dominus transformatur in monte, ut sic octonarius in sexto numero contineatur, quomodo nunc in sexto psalmo, inscriptio ponitur ogdoadis. Domine, ne in furore tuo arguas me, eemendari refutat et corripi, sed in furore et in ira, quia infirmus sit, et turbata sint ossa ejus. Et aliquando prius furor est, et postea ira; sed maxime unum est. Tamen furor in praesenti, ira in futuro. Miserere mei, Domine. Vox Ecclesiae. Miserere mei, quia miser sum. Et ipse misericordiam Dei invenit, qui se miserum confitetur. Quoniam infirmus sum, sana me, Domine. Ac si dicat: infirmus sum pro peccato: sana me, quia medicus es. Ego sum aegrotus, tu es medicus. Ego habeo infirmitatem, tu habes sanitatem. Ego
Abbreviated transcription (Latin):
nat Ipse est scutum nr̃m.: ipse est &e corona nr̃a. Et
hoc dicit. Dñe ut scuto bonȩ uoluntatis tuȩ coro¬
nasti nos. ꝓtexisti nos scuto tuo: & ꝓtectio tua coro
rona enĩ: uictoria interpretatur. Gr̃as agamꝰ dõ:
et deprecemur illum. ut inbona uoluntate sua.
ipse sit scutum nr̃m et corona nr̃a: ut nunquã
recedamus ab eo᷑. ut sequamur illum. et dicamꝰ
cum ieremia. Et post te subsequens non laboraui.
Dñe ut scuto bone uoluntatis cue coronasti nos.
Scuto ꝓtegimur: & cũ ꝓtecti fuerimus. corona¬
inscriptionẽ habent resurrectionis et peniten¬
tiȩ: ac ꝑ hoc salutis nr̃e mysteriũ continentes. In
quo humanũ genus postulat. ut corrigamur: &
iudicemur quide adeo: s non in ira et infurore
eius. Longum ẽ. de sacramento huius numeri
plura exempla reuocare. Octo anime ingresse s̃
in archam noe: que indiluiuo saluate sunt. Oc¬
tauꝰ filius iesse dauid fuit: qui et despicitur a pa¬
tre. & a deo solus eligitur. Octaua die circũ cidun¬

Expanded text:
rum, ipse est et corona nostra: et ob hoc dicit: Domine, ut scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos. Protexisti nos scuto tuo, et protectio tua coronrona enim victoria interpretatur. Gratias agamus Deo, et deprecemur illum, ut in bona voluntate sua ipse sit scutum et corona nostra, ut numquam recedamus ab eo, ut sequamur illum, et dicamus cum Jeremia: Et post te subsequens non laboravi, Domine, ut scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos . Scuto protegimur, et cum perfecti fuerimus, coronainscriptionem habent, resurrectionis, et poenitentiae, ac per hoc salutis nostrae mysterium continentes. In quo humanum genus postulat, ut corrigamur quidem et judicemur a Deo, sed non in ira et in furore ejus. Longum est de sacramento hujus numeri plura exempla revocare. Octo animae ingressae sunt in Arcam Noe, quae in diluvio salvatae sunt. Octavus filius Jesse David fuit, qui et desperatur a patre, et a Deo solus eligitur. Octavo die circumcidun
Abbreviated transcription (Latin):
iudicandȩ s̃. In laqueo isto quẽ absconderunt.¬
queũ quem alteri parat ad cadendum. ipse pͥmꝰ
in eum cadet. Cognoscetur dñs. iudicia faciens.
Cognoscetur: hoc est ad iudicium. In oꝑib ma¬
nuũ suarũ comp̃hensus est peccator. Quia unꝰ¬
quisq peccator ipse sibi portat et funes & iuncu¬
la. et tormenta. unde sustineat mala. Nam alios
non ẽ necesse preparare unde torqueantur: cum
ipsi sibi preparent que ad penam ꝑtinent. Con¬
uertantur peccatores in infernũ: idẽ qui ultra

Expanded text:
judicandae sunt. In laqueo isto quem absconderunt,judicandae sunt. In laqueo isto quem absconderunt,queum quem alteri parat ad cadendum, ipse prius in eo cadet. Cognoscetur Dominus judicia faciens. Cognoscetur, hoc est, ad judicium. In operibus manuum suarum comprehensus est peccator. Quia unusquisque peccator ipse sibi secum portat et funes, et vincula, et tormenta, unde sustineat mala. Nam ab aliis non est necesse praeparari unde torqueatur, cum ipse sibi praeparet quae ad poenam pertinent: Convertantur peccatores in infernum. Id est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
git ꝓpħa. qm̃ requirens sanguinẽ eoꝵ. Et dñs.
Nolite timere eos: quia si occidunt corpus. ani.¬
niã non possunt occidere. Memoratus ẽ dñs:
ipse dñs dixit. Ds̃ autem non faciet uindictam
electoꝵ suoꝵ. clamantiũ ad se. die ac nocte: Mise¬
militatem meam de inunicis meis: qͥ exaltas me de
portis mortis. Porte mortis sunt studia parentũ.
qui colebant diuersos deos demonioꝵ. Ipsi erant
porte mortis: quoꝵ doctrina ad mortẽ ducebat.
Auter. Porte mortis: hereticoꝵ ẽ doctrina. De qͥbꝰ portis
exaltata ẽ eccłia: et missa est in portis filiȩ syon:
quȩ sunt porte uite. Sicut ꝑmalam doctrinam
portas mortis intelligimꝰ. quia nos ad interitum¬
tores. qui nos ꝑsuam doctrinã ad uitam ȩternã
ducunt. Exultabo in salutari tuo. Exultabo. idẽ
gaudebo. Insalutari tuo: idẽ in xp̃o tuo. Infpxe
sunt gentes in interitu quẽ fecerunt. Hoc est in
malis oꝑib quȩ fecert̃. ibi infixe sunt: de quib

Expanded text:
iam requirens sanguinem eorum. Et Dominus: Nolite timere: quia si occidunt corpus, animam non possunt occidere . Memoratus est Dominus: ipse Dominus dixit: Deus autem non faciet vindictam electorum suorum clamantium ad se die ac nocte . Misemilitatem meam de inimicis meis: qui exaltas me de portis mortis, etc. Portae mortis sunt studia parentum, qui colebant diversos deos daemoniorum. Ipsi erant portae mortis, quorum doctrina ad mortem ducebat. Aliter: Portae mortis, haereticorum doctrina, de quibus portis exaltata est Ecclesia: et missa est in portas filiae Sion, quae sunt portae vitae. Sicut per malam doctrinam quasi portas mortis intelligimus, qutores, qui nos per suam doctrinam ad vitam aeternam ducunt. Exsultabo in salutari tuo. Exsultabo, id est, gaudebo: In salutari tuo, in Christo tuo. Infixae sunt gentes in interitu quem fecerunt. Hoc est, in malis operibus quae fecerunt, ibi infixae sunt, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
uit ut lauarentur ei pedes: s ut lauaret pedes
discipłoꝵ. Non uenit ut cederet: s ut cederet᷑
Non dedit alapam: s: accȩpit. Non crucifixit:
s crucifixus ẽ. Non alios occidit: s ipse passus
ẽ. Pauꝑ fuit: ut nos diuites faceret. Ille accepit
ꝓ nob plagam: ut nos uerberati. ñ dolerenus.
Quotienscũq cedimur: prebeamus maxillam:
dorsum opponaius: imitemur xp̃m. Qui cedit᷑.
xp̃m imitatur: qui cedit. antixp̃m. hoc totum
ambulamus: repente subtrahimur. Ego ipse qͥ
uobis hodie loquor: die crastina quid de me fu¬
turũ sit. nescio. Si uenerit breuis febricula: ubi
est ista uox. ubi est ista suꝑbia: Repente uertit᷑
incinerẽ. Quid głat᷑ t̾ra & einis: Scdm corporis
naturã: t̾ta & cinis sumꝰ. Terra es & int̾rã ibis:

Expanded text:
it ut lavarentur illi pedes, sed ut lavaret pedes discipulorum. Non venit ut caederet, sed ut caederetur. Non dedit alapam, sed accepit. Non crucifixit, sed crucifixus est. Non alios occidit, sed ipse passus est. Pauper fuit, ut nos divites faceret. Ille accepit pro nobis plagam, ut nos verberati non doleremus. Quotiescumque caedimur, praebeamus maxillam, dorsum opponamus, imitemur Christum. Qui caeditur, Christum imitatur: qui caedit, Antichristum. Hoc totum ambulamus, repente subtrahimur. Ego ipse qui vobis hodie loquor, die crastina qui de me futurum sit, nescio. Si venerit levis febricula, ubi est ista vox? Ubi est superbia? Repente vertitur in cinerem. Quid gloriatur terra et cinis? Secundum corporis naturam, terra et cinis sumus. Terra es,
Abbreviated transcription (Latin):
stendit intrinitate sacrainentũ resurrectionis ec¬
clesie contineri.
os quatuor litterarũ est. ioth. het.xax.he:
qđ ꝓprie dĩ uocabulum sonat: et legi potest. iaho:
et hebrei archeton. id.ẽ. ineffabile opinantur. Scd̾m
uero adouay. omniũ cõmune est: qđ sepe et moĩb

Expanded text:
ostendit in Trinitate sacramentum resurrectionis Ecostendit in Trinitate sacramentum resurrectionis Ecclesiae contineri. os quatuor litterarum est, jod, he, vau, he: quod proprie Dei vocabulum sonat: et legi potest ΙΑΗΟ, et Hebraei ἄῤῥητον, id est, ineffabile opinantur. Secundum vero ADONAI, omnium commune est, quod saepe et in
Abbreviated transcription (Latin):
Licet habeant pedes in derra: tam̃ aliam partẽ
corꝑis sursum habent. Cȩterum diabolus hoc ẽ ser¬
pens et coluber antiquus. scđm ysaiam totus in
terra ẽ: et caput et reliquum corpꝰ equale habet.
Reuertetur dolor eius incaput eius: et in uertice
ipsius iniquitas descendet. Uide quid dicat: & in
caput eiꝰ. et inuerticẽ capitis. Cum autẽ iniqui
aboli: Iste finis diaboli. Reuertetur dolor eiꝰ incap̃
eius: et inuerticẽ ipsius. inquitas eius descendet.
Confitebor dño scdam iusticiam eiꝰ:. qui ñ ꝑmisit
timentes se disꝑdi. Et psallam nomini dñi altissi¬
mi: qui nos alam̃tis. tristicie. in gaudia sempit̃na
psalmi diuersorũ hominũ prescribuntur:
dauid asaph & filioꝵ chorȩ: et quia ad mystium ȩc¬
cłiȩ ꝑtinent: propt̃ea octauum et octogesimũ nu.¬
merũ tenent. Quod autẽ octogesimus tercius ex¬
tremus ẽ psalmꝰ. qui ꝓtorcularib prenotatur: o

Expanded text:
licet habeant pedes in terra, tamen aliam partem licet habeant pedes in terra, tamen aliam partem corporis sursum habent. Caeterum diabolus, hoc est, serpens et coluber antiquus, secundum Isaiam totus in terra est : et caput et reliquum corpus aequale habet. Revertetur dolor ejus in caput ejus et in verticem ipsius iniquitas ejus descendet. Vide quid dicat: et in caput ejus, et in verticem capitis. Cum autem iniquitaboli? Iste finis diaboli. Revertetur dolor ejus in caput ejus, et in verticem ipsius iniquitas ejus descendet. Confitebor Domino secundum justitiam ejus. Qui non permisit timentes se disperdi. Et psallam nomini Domini altissimi. Qui nos a lamentis tristitiae, in gaudia sempiternapsalmi diversorum hominum praescribuntur: David, Asaph, filiorum Chore, et qui ad mysterium Ecclesiae pertinent: propterea octavum et octogesimum numerum tenent. Quod autem octogesimus, tertius extremus est psalmus, qui pro torcularibus praenotatur, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
facit rectos corde. Nunquid irascitur ꝑ singłos
dies: Melius. ꝓhoc inhebreo habetur. cõminatur
inom̃i die: qđ aqͥla qͦ transtulit ita. Pulchre
autẽ dixit: cõminans et infrendens in omĩ die.
Qui enĩ ꝓpter patientiam suam delicta ñ punit:
quasi iratus & cõminatus. diem ultionis expec¬
tat: ut metu corrigat delinquentẽ. Exequamur
ordinẽ. Conuertetur dolor eius in caput eiꝰ: et ĩ¬
si aliquis mittat in altum lapidem. et ñ sit cautus.
et lapis uenerit in caput eius. suo uulnere nulne¬
ratur: sic et diabolus occiditur sua suꝑbia: exalta.¬
tur et corruit. Modo exaltare uult caput & non
potest: qm̃ conuertitur dolor eius in caput eiꝰ.
& deprimit illũ. Diabolus scdm regłam scriptu.¬
rarum lectus est in genesi. Ipse est coluber. ipse
serpens qui loquebatur adeuam: qm totus ter.¬
re heret. Cetera animalia licet ambulent in t̾ra:
tamen non om̃e corpus interra iacens habent.

Expanded text:
facit rectos corde. Numquid irascetur per singulos facit rectos corde. Numquid irascetur per singulos dies? Melius pro hoc in Hebraeo habetur: Comminatur in omni die, quod Aquila quoque transtulit. Et pulchre ait: Comminans et infrindens in omni die. Qui enim propter patientiam suam ita delicta non punit: quasi iratus et comminatus, diem ultionis exspectat, ut metu corrigat delinquentem. Exsequamur ordinem. Convertetur dolor ejus in caput ejus, si aliquis mittat in altum lapidem, et non sit cautus, et lapis venerit in caput ejus, suo vulnere vulneratur: sic et diabolus occiditur sua superbia, exaltatur, et corruit. Modo exaltare vult caput, et non potest: quoniam convertetur dolor ejus in caput ejus, et deprimet illum. Diabolus secundum regulam Scripturarum lectus est in Genesi; ipse est coluber, ipse serpens, qui loquebatur ad Evam: quoniam totus terrae haeret. Caetera animalia licet ambulent in terra , tamen non omne corpus in terra jacens habent:
Abbreviated transcription (Latin):
uos ꝑcutiat. Quoꝵ enim corda ardent libidine
uicus et passionib: isti uicti sunt adiabolo. Sa.¬
gittas suas ardentib effecit. Pulchre dixit arden.¬
tib non arsuris. hoc est qui arsuri sunt sagittis ip¬
sius: s quorumcũq corda ardere uiderit: illos ꝑ¬
cutit. Dicit enĩ apłs: ardentes habere diabolum
sagittas. Ecec parturit iniusticiã: et concepit do¬
lorem. et peꝑit unquitatẽ. Diabolus sic ꝯcipit:
sic parturit: sic nutrit: sic exaltat. Lacum aꝑuit
et effodit eum: et incidit in foueam quã fecit.
Diabolus ipse est lacus. et fouea. Lacum aꝑuit:
s: qm̃ non potest aquam continere scđm hiere¬
iiã: ꝓpterea lacus illius uersus ẽ in foueam.
Omĩa conciliabula hercticoꝵ: fouee diaboli st̃.
nes ds̃. ustum adiutoriũ meũ: in hebreo ita scͥp¬
tum ẽ. scrutans corda et renes ds̃ iustus: ut post¬
ea consequat᷑ adiutoriũ meum a dño qui saluoᷤ

Expanded text:
nos percutiat. Quorum enim corda ardent libidine, nos percutiat. Quorum enim corda ardent libidine, vitiis, et passionibus: isti victi sunt a diabolo. Sagittas suas ardentibus effecit. Pulchre dixit, ardentibus: non dixit, arsuris: hoc est, qui arsuri sunt sagittis ipsius: sed quorumcumque corda ardere viderit, illos percutit. Dicit enim Apostolus ardentes habere diabolum sagittas . Ecce parturiit injustitiam, concepit dolorem, et peperit iniquitatem. Diabolus sic concipit, sic parturit, sic nutrit, sic exaltat. Lacum aperuit, et effodit eum, et incidit in foveam quam fecit. Diabolus ipse est lacus, ipse est fovea. Lacum aperuit. Sed quoniam non potest aquam continere secundum Jeremiam: propterea lacus illius versus est in foveam. Omnia conciliabula haereticorum, foveae diaboli sunt. nes Deus, justum adjutorium meum a Deo: in Hebraeo ita scriptum est: Scrutans corda et renes Deus justus: ut postea consequatur: Adjutorium meum a Deo, qui salvos
Abbreviated transcription (Latin):
fueritis: gladium suum uibrabit. Iste locus. du¬
plicem recipit intelligentiã. Multi enĩ putant de
deo dictum: ut dicatur adpeccatores. Et quid dic̃:
Nisi conuersi fueritis. gladium suũ iubrabit: hoc
est nisi egeritis penitentiam. dñs gladio suo uos¬
ꝑcutiet. Sed uideamus: si consequentia aptari
possunt ꝑsone dñi. Arcum suũ tetendit parauit¬
illum. Hoc potest dici dedeo. Et incoparauit ua¬
sa mortis: hoc difficile ẽ. Dñs enĩ non habet ua.¬
sa mortis: s uasa uite. S: et hoc potest dici sub ꝑ¬
sona saluatoris. hoc uero quod sequitur. ecce par¬
quitatẽ: hoc est ut heretici incontemptum dei
concitarentur. Lacum aꝑuit et effodit eum: quo
eos perderet. Et incidit infoueã quam fecit. In
fouea eiũ mortis quam patefecerat. ipse prior
peruit: sicut de arrio scriptum ẽ. Hoc ẽ nisi con¬
uersi fueritis. nisi egeritis penitentiã: semꝑ habet
diabolus arcum paratu: et mittit sagittas quib

Expanded text:
fueritis, gladium suum vibrabit. Iste locum dufueritis, gladium suum vibrabit. Iste locum duplicem recipit intelligentiam. Multi enim putant de Deo dictum, ut dicatur ad peccatores. Et quid dicit? Nisi conversi fueritis, gladium suum vibrabit: hoc est, nisi egeritis poenitentiam, Dominus vos gladio suo percutiet. Sed videamus si consequentia aptari possint personae Domini. Arcum suum tetendit, etc. Hoc potest dici de Deo. Et in illum paravit vasa mortis. Hoc difficile est: Dominus enim non habet vasa mortis, sed vasa vitae. Sed et hoc potest isona Salvatoris. Hoc vero quod sequitur: Ecce parHoc est, ut haeretici in contemptum Dei concitarentur. Lacum aperuit, etc. Quo eos perderet. Et incidit in foveam quam fecit. In fovea enim mortis quam patefecerat, ipse prior periit: sicut de Ario scriptum est: hoc est, nisi conversi fueritis, nisi egeritis poenitentiam, semper diabolus paratum habet arcum, emittit sagittas, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
eñ. ꝑsone mutantur in psalmis. Multum ẽ ne:
si uelimus dicere. inquot quante ꝑsonȩ mutant᷑.
Frurge dñe cis m̃s in precepto qđ mandasti. hoc
nos dicimus. Pro nobis passus es. crucifrcus es: ex¬
urge et salua nos. Propterea exurge: ut credat ĩ
te plurima multitudo. Cum enĩ exurrexeris.
quid aliud te precamur: Reuertere ad patre. Et
ꝓpter hanc in altum regredere. Proqua: Synago¬
ga popłoꝵ. Quod mortuus es: ꝓ nob̾ mortuus es.
Quod resurrexisti: nob resurrexisti. Quod ascendi.¬
sti ad patrem: nobis ascendisti. Et ꝓpter hanc in al¬
tum regredere. Hemo ascendit in celum. insi qui
decelo descendit: filius hominis qui ẽ in celis. Iu.
ciam meã suꝑme. hoc daiid dicere ñ potest: hoc
proprie saluatori conuenit. qui non peccauit.
Consumetur nequitia peccatoꝵ: & diriges iustũ.
Non potest mea iusticia dirigi: nisi illoꝵ unqͥ.¬
tas impleta fuerit. uidelicet iudeoꝵ. Hisi conuersi

Expanded text:
enim personae mutantur in Psalmis. Multum est nunc enim personae mutantur in Psalmis. Multum est nunc si velimus dicere in quot, quantae personae mutentur. Exsurge, Domine Deus meus, in praecepto quod mandasti: hoc nos dicimus, pro nobis passus es, crucifixus es; exsurge, et salva nos. Propterea exsurge, ut credat in te plurima multitudo. Cum ergo exsurrexeris, quid aliud deprecamur, nisi revertere ad patrem? Et propter hanc in altum regredere. Pro qua? pro synagoga populorum. Quod mortuus es, pro nobis mortuus es: quod resurrexisti, nobis resurrexisti, quod ascendisti ad Patrem, nobis ascendisti. Et propter hanc in altum regredere. Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descc. Hoc David dicere non potest: hoc proprie Salvatori convenit, qui non peccavit. Consumetur nequitia peccatorum, et diriges justum. Non potest mea justitia dirigi, nisi illorum iniquitas impleta fuerit, videlicet Judaeorum. Nisi conversi
Abbreviated transcription (Latin):
ius: et in me nicħ inuenit. Si est iniquitas in ma¬
nib meis. Qui peccatum non fecit: nec inuentus
ẽ dolus inore eius. Si reddidi retribuentibꝰ michi
it interficere dicens. Non tangam xp̃m dñi. Hoc
est ergo non restituiere eis ꝓ malis mala: qui sibi ꝓ
bonis mala restituerant. Decidam merito ab ini
micis meis inanis. In hebreo: ꝓinani. racha scribi¬
tur. Unde intelligimꝰ id qd̾ ineuglio ꝯtinet᷑. qui
fr̃i suo racha dixerit et fatue: quã habeat inter preta.¬
tionem. Psequatur inunicus animã meã: et com
prehendat. Houissima inimica destructa. ẽ. mors.
Et conculcet in terra uitam meã. Uita ñ potest
resurgam. Exurge dñc in ira tua. Qui iam te ñ
senserunt ꝑbeneficia: sentiant ꝑ iracundiam.
Eraltare infinib inimicoꝵ meoꝵ. A mimicis ro¬
gat: ut in inimicoꝵ finib exaltetur. Cum enĩ mi¬
mici esse cessauerint: tunc tu dñe exaltaberis ĩ
nos dicimus. hoc nos eredentes loquimur. Semꝑ

Expanded text:
uam. Si est iniquitas in manibus meis. Quia peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus. Si reddidi retribuentibus mihi it interficere, dicens: Non tangam Christum Domini . Hoc est ergo non restituere ei pro malis mala: qui sibi pro bonis mala restituebamicis meis inanis. In Hebraeo pro inani RECAM scribitur. Unde intelligimus id quod in Evangelio continetur: Qui fratri suo dixerit, raca et fatue , quam habeat interpretationem. Persequatur inimicus animam meam, etc. Novissima animae inimica destructa est mors. Et conculcet in terra vitam meam. Non potest , non resurgam. Exsurge, Domine, in ira tua. Quoniam te non senserunt per beneficia, sentiant per iracundiam. Et exaltare in finibus inimicorum meorum. Pro inimicis rogat, ut in inimicorum finibus exaltetur. Cum inimici esse cessaverint, tunc tu, Domine, exaltaberis in nos dicimus: hoc credentes loquimur. Semper
Abbreviated transcription (Latin):
meo: non sꝑaui in uirtute mea s. sꝑaui
in auxilio tuo. Nequando rapiat ut leo animã
meã. Hoc conuenit sauli: absalon non conue¬
nit. Quomodo enĩ poterat. abs alon lconemuo.¬
care: de quo dicit. parcite pucro absalon: Subi
puerũ illum uocat. et quasi infantulum & igno¬
rantem: quomͦ hic leonem uocat: Hoc interim
scdđm hẏstoriam: et multa sunt quȩ dicantur:
et totus p̃s in ꝑsona saulis interpretari potest. Ce¬
terum quia nob cura est non solum scłm hystoriã
s et scdm sp̃ualem intelligentiam inter pretari:
chusi istum ethiopem. non aliũ nisi diabolum in¬
terpretari. Queritur iste chusi quomodo filius
sit gemini: id÷ quomͦ diabolus ethiops. filius sit
dextere. Quod ethiops. uicio suo ẽ: quod filius dex¬
terȩ ẽ creatus a deo. Recte de isto dr̃: nequando
rapiat ut leo animã meã. Aduersarius nr̃ dia¬
bolus quasi leo rugiens. querit quẽ rapiat. Dñe

Expanded text:
meo: non speravi in virtute mea; sed speravi in auxilio tuo. Ne quando rapiat ut leo animam meam, etc. Hoc convenit Sauli, Abessalon non convenit. Quomodo enim poterat Abessalon leonem vocare, de quo dicit: Parcite puero meo Abessalon? Si ibi illum puerum vocat, et quasi infantulum et ignorantem: quomodo hic leonem vocat? Hoc interim secundum historiam, et multa sunt quae dicantur, et totus psalmus in persona Saul interpretari potest. Caeterum quia nobis curae est, non solum secundum historiam, sed et secundum spiritualem intelligentiam interpretari: Chusi istum Aethiopem non alium, nisi diabolum interpretamur. Quaeritur, iste Chusi quomodo filius sit Jemini: quomodo diabolus Aethiops filius est dextrae? Quod Aethiops, vitio suo est: quod filius dextrae est, creatus a Deo: recte de isto dicitur: Ne quando rapiat ut leo animam meam. Adversarius noster diabolus quasi leo rugiens, circuit quaerens que
Abbreviated transcription (Latin):
eternus. Uel in eternum. hoc ẽ in uita eter¬
ua. Non confundentur intemꝑe malo: et¬
uidicii tempus ostendit: in quo iusti non
patientur famẽ. De peccatorib dicitur. Ue
uobis qui saturati estis qm̃ esurietis. Nonꝯ
fundentur in tempore malo: in tempore sci¬
licet discussionis. quod impus malũ erit. &
in dieb famis saturabuntur. ce si desinant
eẽ ministratores uerbi dei: hu in xp̃o qui pa

Expanded text:
 in vita aeterna. Non confundentur in tempore malo. etjudicii tempus ostendit: in quo cum justi non patiantur famem, de peccatoribus dicitur: Vae vobis qui saturati estis, quoniam esurietis , Non confundentur in tempore malo. In tempore discussionis, quod impiis malum erit. Et in diebus famis saturabuntur, et si desinant e
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ non sit inuentus locus eiꝰ. et habita¬
tio eius desolata remanserit: petrus in acti¬
b apłoꝵ prodidit: cum mathiam in eius
ordine sub rogauit. Uel transiui et ecce non
erat: quesun eum et non ẽ inuentus locus
eius: id ẽ ipsius impii non ẽ inuentus locus.
pro tanta uelocitate qua defecit. Custodun¬
nocentiam. et uide equitatẽ. Si nulli noceas.
cum nullo litigiosus sis: uidebis xp̃m: quia
sicut uia & ueritas et uita: ita et equitas
intelligitur. Qm̃ sunt reliquiȩ homini pa¬
cifico. Qui hic pacifice uixerit ut di filius
uocetur: huius reliquiȩ hoc ẽ corpus mor¬
tale reseruatur ad głam resurrectionis. uix¬
ta illud apłi. Oportet mortale hoc induere

Expanded text:
autem non sit inventus locus ejus, et habitaautem non sit inventus locus ejus, et habitatio ejus desolata remanserit, Petrus in Actibus apostolicis prodidit, cum Matthiam in ejus ordinem subrogavit . Vel, transivi, et ecce non erat: quaesivi eum, et non est inventus locus ejus: id est, ipsius impii. Non est inventus locus ejus: pro tanta velocitate qua deficiunt. Custodi innocentiam, et vide aequitatem. Si nulli noceas: si cum nullo litigiosus sis, videbis Christum: quia sicut via, veritas et vita: ita et aequitas intelligitur. Quoniam sunt reliquiae homini pacifico. Qui hic pacifice vixerit, ut Filius Dei vocetur: hujus reliquiae, hoc est, corpus mortale, reservatur ad gloriam resurrectionis, juxta illud Apostoli: Oportet mortale hoc induere
Abbreviated transcription (Latin):
libani: et transiui. et ecce non erat. Cũ mun¬
di huius pelagus transierimus. tunc uide¬
bimus non eẽ diabolum: et ecce locum eiuᷤ
nequaqͣm apparere. peccatum. Cedrus duas
habet interpretationes: s in hoc loco eiuuꝰ ex¬
planatio hec ẽ. Sicut enĩ cedrus suꝑ excel¬
sos montes apparet exaltata: et unpulsu
uentoꝵ sepe dilabitur: ita et unpiꝰ qui relic¬
to deo indiuitus mundi confidit. quãlibet
floreat. quã libet extollatur et eleuetur: ñ
inuenietur cum ab hoc mundo inigraue¬
rit. S et ad iudam ꝓditorem.ista referũ¬
tur. Uel cedrus libani. scĩ sunt ꝓpter altitu¬
dinem meritoꝵ ipsoꝵ: et sacros odores boni
oꝑis. Impii suꝑ ipsos sunt: quia calcant et
opprimunt illos. Transiui: et ecce ñ erat.
Dicat hoc apłicus cetus. quia transiu ꝓcella
passiois iħu. et illo resurgente hic ñerat.
quia abut et laqueo se suspendit. Quesiui
eum et non ẽ inuentus locus eius. Quod

Expanded text:
Libani, et transivi, et ecce non erat. Cum munLibani, et transivi, et ecce non erat. Cum mundi hujus pelagum transierimus, tunc videbimus non esse diabolum, et locum ejus nequaquam apparere peccatum. Cedrus duas habet interpretationes, sed in hoc loco ejus explanatio haec est: sicut enim cedrus super excelsos montes apparet exaltata, et impulsu ventorum saepe delabitur: ita et impius qui, relicto Deo, in divitiis mundi confidit: quamlibet floreat, quamlibet extollatur et elevetur, non invenietur cum ab hoc mundo migraverit. Sed et ad Judam traditorem ista referuntur. Vel cedrus Libani, sancti propter altitudinem meritorum ipsorum, et sacerdotes, odore boni operis. Impii super ipsos sunt: quia calcant et opprimunt illos. Transivi, et ecce non erat. Dicat hoc apostolicus coetus, quia transivi procellam passionis Jesu: et illo resurgente, hic non erat: quia abiit et laqueo se suspendit. Quaesivi eum, et non est inventus locus ejus. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
eueniet ei qđ sequitur. Dñs autẽ non dere¬
linquet eũ in manib eius: in potestate uti¬
q illius. Nec dampnabit eũ cũ iudicabit᷑
illi. Dat iudiciũ impius. ut ꝑeat ustus: et
ds non damnat eum. qui custo diuit legẽ
eius. S illum iustum non condemnat in
die iudicii: cum impiũ uidicat. Expecta
dñm: et custodi uias eius. ꝑspem firmã et
indeficientẽ mandatoꝵ eius custodiam. ex¬
pectatur ds̃. ideo nondebemus confundi ĩ
diuersis mundi temptationib. Expec ta
dnm. Quicquid tibi acciderit in ꝓsperis &
in aduersis. patienter expecta: id ẽ sustine.
Exaltabit te ut hereditate capias terram.
Illam utiq ȩternȩ beatitudinis tellurẽ: in
qua iusti post terminatos labores exaltabỹ¬
tur. Cum ꝑierint peccatores: uidebis. Tunc
iusti peccatores perire uidebunt: cum fruc¬
tum mercedis dño tribuente ꝑcipient. Ui¬
di impiũ exaltatum et eleuatum suꝑ cedroᷤ

Expanded text:
eveniet quod sequitur. Dominus autem non dereeveniet quod sequitur. Dominus autem non derelinquet eum in manibus ejus. In potestate utique illius. Nec damnabit eum cum judicabitur illi. Dat judicium impius, ut pereat justus, et Dominus non damnat eum, quia custodivit legem ejus. Sed illum justum non condemnat in die judicii, cum impium judicat. Exspecta Dominum, et custodi vias ejus. Per spem firmam, et indeficientem mandatorum custodiam exspectatur Deus: ideo non debemus confundi in diversis mundi tentationibus. Exspecta Dominum: Quidquid tibi accidat in prosperis et in adversis, patienter exspecta: id est, sustine. Exaltabit te, ut haereditate capias terram. Illam utique aeternae beatitudinis tellurem: in qua justi post terminatos labores exaltabuntur. Cum perierint peccatores, videbis. Tunc justi peccatores perire videbunt, cum fructum mercedis, Domino tribuente, percipient. Vidi impium exaltatum, et elevatum super cedros
Abbreviated transcription (Latin):
in regno dĩ intelligitur agendũ: in quo ñ
uino luxurie. neq cibis uoluptuosis. s sapien¬
tia di iustoꝵ animȩ replebuntur. & lingua
eius loquetur iudiciũ. cum omĩa ponderate
& non fraudulenter. neq cum ira. s iusto iu¬
dicio. que dedeo sentit narrauerit. In quo e.¬
nim abundat gra sp̃ualis: omĩa ꝑscrutat᷑.
etiam alta di. Lex dei eius. in corde ipsius:
hoc est in mente iusti. Non solum inore ac
lingua: s etiam in alta cordis eiꝰ fructificabĩ
ꝑ legem dĩ opera scĩtatis. & non supplan.¬
tabuntur ab aduersariis eius gressus: qͥb
ad dm̃n ꝑuenire nititur. Uel non supplanta¬
buntur gressus eius. idẽ sensus eius: adia¬
bolo uł apeccato. Considerat peccator iustii¬
popłs iudeoꝵ iustum filium dĩ: & stridebat
ineum: quia grauis erat eis etiam ad uiden¬
dum. Sic et nunc inimicus considerat umu¬
queq nr̃m. ut ꝑdat: s siuigilanter resistat.

Expanded text:
in regno Dei intelligitur ad agendum: in quo non in regno Dei intelligitur ad agendum: in quo non vino luxuriae, neque cibis voluptuosis, sed sapientia Dei, justorum ora replebuntur. Et lingua ejus loquetur judicium. Cum omnia ponderate; et non fraudulenter, neque cum ira, sed justo judicio, quae de Deo sentit, enarrat. In quo enim abundat gratia spiritualis, omnia perscrutatur, etiam alta Dei. Lex Dei ejus in corde ipsius. Hoc est, in mente justi. Non solum in ore ac lingua, sed etiam in alto cordis ejus fructificabunt, per legem Dei, opera sanctitatis. Et non supplantabuntur. Ab adversario. Gressus ejus. Quibus ad Deum pervenire nititur. Vel, non supplantabuntur gressus ejus. Sensus ejus a diabolo, vel a peccato. Considerat peccator justpopulus Judaeorum justum Filium Dei, et stridebat in eum: quia gravis ei erat etiam ad videndum. Sic et nunc inimicus considerat unumquemque nostrum ut perdat. Sed si vigilanter resistat,
Abbreviated transcription (Latin):
sem̃ eiꝰ inbenedictione erit: id ẽ in abundã¬
tia &e gła. Declina amalo oꝑe et fac bonũ qͦd
ds̃ precipit. Declina a malo: et fac bonum.
hoc est imple mandata. Et inhabita in scłm
scłi: in eccłia. id est in unitate fidei esto cum
ea ꝑpetuus. Qm̃ dñs amat iudiciũ: rectũ
scilicet quo iustos impiosq discernit. & ñ
derelinquet scõs suos: qui in ilum tota spem
suam locauerunt. In eternum conseruabũ¬
tur. hoc ẽ in ꝑpetuum: quia eterna concu¬
pierunt. In iusti pumientur: inuindictã.
&e̾ semen impioꝵ ꝑibit. Semen impioꝵũ.
hoc ẽ oꝑa illoꝵ. cum ipsis punientur in tor¬
mentis: et om̃e opus disꝑdetur. quia ini¬
quũ est. Isti autẽ hereditate possidebunt
terram uiuentiũ: et inhabitabunt in scłm¬
fugit dolor et gemitus. Os iusti meditabit᷑
sapientiam: id est xp̃m. Unde dicit. Et in le¬
ge eius meditabitur die acnocte. Cum ait
meditabitur. futurũ significat tempꝰ. qđ

Expanded text:
semen ejus in benedictione erit, in abundansemen ejus in benedictione erit, in abundantia et gloria. Declina a malo. Opere. Et fac bonum. Quod Deus praecepit. Declina a malo, et fac bonum. hoc est, imple mandata. Et inhabita in saeculum saeculi. In Ecclesia, in unitate fidei, esto cum eo perpetuus. Quia Dominus amat judicium. Rectum judicium, quo justos impiosque discernit. Et non derelinquet sanctos suos. Qui in eum totam spem locaverunt. In aeternum conservabuntur. Hoc est, in perpetuum, quia aeterna concupierunt. Injusti punientur. In vindicta. Et semen impiorum peribit. Semen impiorum: hoc est, opera illorum cum ipsis punientur in tormentis, et omne opus eorum disperdetur, quia iniquum est. Justi autem haereditate possidebunt terram. Terram viventium. Et inhabitabunt in safugit dolor et gemitus. Os justi meditabitur sapientiam. Id est, Christum: unde dicit: Et in lege ejus meditabitur die ac nocte . Cum ait, meditabitur, futurum significat tempus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Nolite inquit apłs pueri effici. sensib
ur̃is: s malicia paruuli estote. Ergo iste ab
initio etatis suȩ paruulus in malicia. sed se¬
nex in uirtute diuina: intellexit nunquã
posse uistum a dño derelinqui. Nec semen
eius querens panem. doctrine celestis: de qua
uerbum insipientib prebuit. Nec semen eiꝰ
querens panem. Semen eius: oꝑa eius. Que¬
rens panem: id est uerbum dĩ. Tota die mi¬
seretur & cõmodat. Dies ẽ cum unus quisq
bonum exercet. Iste gͦ omnib dieb uite suȩ
fenerat᷑ dñi sui pecuniã: non ad lucra mun¬
dana. s ad celestia conquirenda. Tota die id¬
est om̃i tempore miseretur illi adeo: idẽ qui
aliiᷤ ministrat doctrinã dĩ. & semen eius in
benedictione erit. O pera quȩ gessit. uel doc¬
trina quã docuit: a dño benedicentur. Sed
&e semen ad xp̃ianum refertur popłm: qui
in eccłia assidua benedictione ditatur. &

Expanded text:
tum. Nolite, inquit Apostolus, pueri effici sensibus tum. Nolite, inquit Apostolus, pueri effici sensibus vestris, sed malitia parvuli estote . Ergo iste ab initio aetatis suae parvulus in malitia, sed senex in virtute divina: intellexit, numquam posse justum a Domino derelinqui, nec semen ejus quaerens panem doctrinae coelestis: de qua verbum insipientibus praebuit. Nec semen ejus quaerens panem. Semen ejus, opera ejus. Quaerens panem, id est, verbum Dei. Tota die miseretur et commodat. Dies est, cum unusquisque bonum exercet. Iste ergo omnibus diebus vitae suae fenerat Domini sui pecuniam, non ad lucra mundana, sed ad coelestia conquirenda. Tota die, omni tempore. Miseretur, a Deo: id est, qui aliis ministrat doctrinam Dei. Et semen ejus in benedictione erit. Opera quae gessit, vel doctrinam quam docuit, a Domino benedicentur. Sed et semen ad Christianum refertur populum, qui in Ecclesia assidua benedictione ditatur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
natur. Sic et rebecca abiit interrogare. non de
loco ad locum. s de uita aduitam: et moyses
solutis uinculis pedum. transiuit uidere ru¬
bum. & tu si apponas animũ ut transeaᷤ amor¬
te in uitam. ñ pedum gressib s animi uirtu¬
te: dirigentur adño gressus tui. Apud dñm
gressus hominis dirigentur: id est sensus u¬
niuscuiꝰq ut ait salomon. Homnus ẽ prepa¬
rare uiam sua: s dñs dirigit gressus eius.
& uiam eiꝰ uolet. ut adse ueniat. qui ẽ uia¬
ueritas et uita. uel mandata eius desideret
Cum ceciderit iustus: non collidetur. Quare:.
quia diis firmat manũ eius: id ẽ oꝑa eius.
Cum ceciderit propt̃ infirmitatẽ carnis:
quia septies cadit iustus et resurgit. Non col¬
lidetur: quia dñs supponit manũ suã. Agen¬
ti penitentiam statim miseretur: sic & dauid
et petrus cognitum lacrimis purgauerus
delictum: & a dño confirmati sunt. Iunior
fui et enĩ senui: et non uidi iustum derelic¬

Expanded text:
natur. Sic et Rebecca abiit interrogare non de natur. Sic et Rebecca abiit interrogare non de loco ad locum, sed de vita ad vitam ; et Moyses, solutis vinculis pedum, transivit videre rubum . Et tu si apponas animum ut transeas a morte ad vitam, non pedum gressibus, sed animi virtute, diriguntur a Domino gressus tui. Ad Dominum gressus hominum dirigentur, sensus uniuscujusque: ut ait Salomon: Hominis est praeparare viam suam, sed Dominus diriget gressus suos . Et viam ejus volet. Ut ad se veniat, qui est viaveritas et vita. Vel mandata ejus desiderat. Cum ceciderit non collidetur. Quare? Quia Dominus firmat manum ejus. Id est, opera ejus. Cum ceciderit, propter infirmitatem carnis: quia septies cadit justus, et resurgit: non collidetur, quia Dominus supponit manum suam. Agenti poenitentiam, statim miseretur. Sic et David et Petrus cognitum lacrymis purgaverunt delictum, et a Domino confirmati sunt. Junior fui, et senui, et non vidi justum derelic
Abbreviated transcription (Latin):
turabuntur. Et si desinant ẽẽ ministratores
uerbi dĩ. hii in xp̃o qui panis ẽ iuiuus. refict¬
untur. Uel indieb famis saturabuntur: ħ
ẽ quando illi peccatores erunt uacui. tunc scĩ
saturabuntur de gr̃a dĩ. Quia peccatores
ꝑibunt. quia non custodiunt mandata di.
si non emendaueruit. Inimici uero dñi mox
ut honorificati fuerint. in potestate terrena.
et exaltati in uana gła. deficientes quẽ admo¬
dũ fumꝰ deficient. Adueniente aũt morte. om̃is gła
corporis sensus ł diuitias: ⁊ñgrãs agit deo. lustꝰ
se. s et alios. lucrifaciat. In hoc uero uersicło.
etiam miseratio pauꝑum intelligi potest.
Quia benedicentes ei hereditabunt terrã:
in qua bona di reposita sunt. Qui semꝑ dm
laudant. ipsi possidebunt terrã: idẽ & istã
terram solent possidere: et post ea terram ui
promittente dño inmicus ero inimiciꝰ tuiˢ:
& affligani affligentes te. Apud dĩm gressuᷤ
hominis dirigetur: quib ad eum transire co¬

Expanded text:
res verbi Dei, et hi in Christo, qui panis est vivus, reficientur. Vel, in diebus famis saturabuntur: hoc est, quando illi peccatores erunt vacui, tunc sancti saturabuntur de gratia Dei. Quia peccatores peribunt. Quia non custodiunt mandata Dei, si non emendaverint. Inimici vero Domini mox ut honorificati fuerint. In potestate terrena. Et exaltati. In vana gloria. Deficientes quemadmodum fumus deficient. Adveniente autem morte, omnis gloria corporis, vel divitias, et non gratias agit Deo. Justus se, sed alios lucrifaciat. In hoc vero versiculo, etiam miseratio pauperum intelligenda est. Quia benedicentes ei haereditabunt terram. In qua bona Dei reposita sunt. Qui semper Deum laudant, et ipsi possidebunt terram: id est, et istam terram solent possidere, et postea terram vivePromittente Domino: Inimicus ero inimicis tuis, et affligam affligentes te . Apud Dominum gressus hominis dirigentur. Quibus ad eum transire co
Abbreviated transcription (Latin):
cum iniquitate. Qm̃ brachia peccatoꝵ con¬
terentur. Brachia. id est fortitudo illoꝵ con¬
teretur inuindicta. ne innocentib noceañ.
Confirinat autẽ iustos dñs infide: ad con¬
uersandũ infirmo robore. Nouit dñs uias

Expanded text:
cum iniquitate . Quoniam brachia peccatorum concum iniquitate . Quoniam brachia peccatorum conterentur: Brachia, id est, fortitudo illorum conteretur in vindicta, ne innocentibus noceant. Confirmat autem justos Dominus. In fide conversantium infirma corroborat. Novit Domi
Abbreviated transcription (Latin):
gantię uanitate suꝑbit: nec scripturis spi¬
tualiter intendens. uiciosa eas interpreta¬
tione corrumpit: ipse se ꝓprio interamit
pugione. Et sicut ad apłos pax eoꝵ siui¬
digna sit domus reuertitur: ita et incorda
istoꝵ gladius. si contra insontẽ euaginetur.
infigitur. Uel gladius eoꝵ intret in corda
ipsoꝵ: hoc ẽ uindicta in animas ipsoꝵ. Q
arcus eoꝵ confringatur: tendicula ipsorũ.
Melius ẽ modicum iusto: suꝑ diuitias pec¬
catoꝵ multas. Metuit enĩ illud qđ dñs ait
ineuangłio. Quid prodest homini si mun¬
dum uniuersum lucretur: anime autẽ sue
detrimentũ patiatur: Modicum autẽ qđ
dixit fides ẽ: quȩ quanqm grano sinapis cõ¬
paretur: magnam tamen habet uirtutem.
Melius ẽ modicũ iusto: suꝑ diuitias pecca¬
torũ multas. Quãuis parue sint: melioreᷤ
sunt: quia ut dixit salomon. melior est exi¬
gua portio cum requie: qũa plena manuᷤ

Expanded text:
gantiae vanitate superfluit: nec Scripturis spigantiae vanitate superfluit: nec Scripturis spiritualiter intendens, vitiosa eas interpretatione corrumpit: ipse se proprio interimit pugione. Et sicut ad apostolos pax eorum, si indigna sit domus, revertitur : ita et in corda istorum gladius, si contra insontem evaginetur, infigitur. Vel, gladius eorum intret in corda ipsorum: hoc est, vindicta in animas ipsorum. Et arcus eorum confringatur, tendicula ipsorum. Melius est modicum justo super divitias peccatorum multas. Metuit enim illud quod Dominus ait in Evangelio: Quid prodest homini, si mundum universum lucretur: animae autem suae detrimentum patiatur ? Modicum autem quod dixit, fides est. Quae quamquam grano sinapis comparetur, magnam tamen habet virtutem. Melius est modicum justo, super divitias peccatorum multas. Quamvis parva sint, meliora sunt: quia dixit Salomon: Melior est exigua portio cum requie, quam plena manus