comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nontã queritur utrum pius animꝰ ira scat᷑:
sed quare itascatur. nec utrum sit trissti s. sed
unde sit tristis: nec utrum timeat. qͥd timeat:
Iras ci enim peccanti ut corrigatur: contris¬
tari proafflicto udiberetur. timere periditanti
nepereti t Nescio utrum quisqua m considerati¬
one reprehendat: Nam et miscđam. stoicoꝵ est
solere culparo. sed quanto honestius ille stoicus
misericordia ꝑturbar& hominis liberandi
quam timorentiu fragii: longe melius & huma¬
nius & piorum sensib: ac commodacius. cicero
incesaris laude locutus ubiait: nulla deuirtu¬
tibus tus nec ammirabilior. nec gratior mi¬
seri cordia est: Quid est autem miscđa. nisi
aliene miserię quędam in nr̃o corde compassio
quautiq: sipossumꝰ subugure conpellimur:
seruit autẽ motus iste rationi: quando ita p̃
digenti tribuitur. siue cumignoscitur penitenti
Hanc cicero locutor egregius non dubitauit

Expanded text:
non tam quaeritur utrum pius animus irascatur, non tam quaeritur utrum pius animus irascatur, sed quare irascatur; nec utrum sit tristis, sed unde sit tristis; nec utrum timeat, sed quid timeat. Irasci enim peccanti, ut corrigatur; constristari pro afflicto, ut liberetur; timere periclitanti, ne pereat; nescio utrum quisquam sana consideratione reprehendat. Nam et misericordiam Stoicorum est solere culpare: sed quanto honestius ille Stoicus misericordia perturbaretur hominis quam timore naufragii. Longe melius et humanius et piorum sensibus adcommodatius Cicero in Caesaris laude locutus est, ubi ait: \'Nulla de uirtutibus tuis nec admirabilior nec gratior misericordia est.\' Quid est autem misericordia nisi alienae miseriae quaedam in nostro corde conpassio, qua utique si possumus subuenire conpellimur? Seruit autem motus iste rationi, quando ita pradigenti tribuitur, siue cum ignoscitur paenitenti. Hanc Cicero locutor egregius non dubitauit
Abbreviated transcription (Latin):
mando : ambosane sibonoꝵ istoꝵ seu cõmo¬
dorum periculis ad flagitium. uel facinꝰ urge¬
antur. ut aliter ea retinere non possint :
malles edicunt. Hec amitere quib: natura
corporis salu& in colomis habetur : quã illa
committere. quib iustitia uiolatur: Ita
mens ubi fiͤa est ista sententia. nullas per¬
turbationes &iam su accidunt inferiorib
animi partib in secontra rationẽ p̃ualere
ꝑmittit : quinimmo cis ipsa dominatur
qui non consentiendos& potius resis tendo
regnum uirtutis exerc&: Talomn describit
&iam uergilius an ean ubiait: Mensim mo¬
ta manet. lacrimȩ uoluuntur in anes : Non.¬
est nunc necesse copiose acdiligenter often¬
dere: quid deistis pas sionib doceat scriptu¬
ra diuina. qua xp̃iana eruditio contin&:
Dõ quippeillam ipsamm̃tẽ subicit regendã
&iuuandammnent&q passiones ita mode¬
randas atque frenendas ut inusũ iustitiȩ
conuertantur: Denique indis ciplina nr̃a

Expanded text:
mando? Ambo sane, si bonorum istorum seu commomando? Ambo sane, si bonorum istorum seu commodorum periculis ad flagitium uel facinus urgeantur, ut aliter ea retinere non possint, malle se dicunt haec amittere, quibus natura corporis salua et incolumis habetur, quam illa committere, quibus iustitia uiolatur. Ita mens, ubi fixa est ista sententia, nullas perturbationes, etiamsi accidunt inferioribus animi partibus, in se contra rationem praeualere permittit; quin immo eis ipsa dominatur eisque non consentiendo et potius resistendo regnum uirtutis exercet. Talem describit etiam Vergilius Aenean, ubi ait: Mens inmota manet, lacrimae uoluuntur inanes. est nunc necesse copiose ac diligenter ostendere, quid de istis passionibus doceat Scriptura divina, qua christiana eruditio continetur. Deo quippe illam ipsam mentem subjicit regendam et juvandam, mentique passiones ita moderandas atque frenandas, ut in usus justitiae convertantur. Denique in disciplina nostra
Abbreviated transcription (Latin):
autlabe subuertunt: Accedunt aute animo
sapientis salua serenitate sapientię. ꝓpt̃ illa
quȩ commoda uel in commoda appellant :
quamuis ea nolint dicere bona ul mala:
Nam profecto sinꝰil pender& has res ille phr¬
losophus quas ammis surum senaufragio sen¬
tiebat sicut .ẽ uita ista salusq corporis: non
ita peri culum ꝑhorres cer&. ut palloris &iam
tesuimonio proderetur: Verumtam̃ &illampo¬
terat ꝑmotionem pati. & fixam tencre m̃te
sententiam . uitam illam. saluteq corporis.
quorum ammissione minabatur tepestatis
inmanitas non eẽ. bona quaillos quib in.eent.
facerent bonos: sicut facit iuftitia. Quod au¬
tem aiunt ea nerbona appellanda eẽ. sed
commoda: uerborum certamini non rerũ
&x animi deputandum est : Quid enim int̃ .ẽ.
utrum aptius bona uocentur. an cõmoda
dumtamen nehis priuetur Nonminꝰ stoicus
quamperi pateticus pauescat & palleat. ea
non equaliter appellando sed ȩqualiterȩsti¬

Expanded text:
aut labe subuertunt. Accidunt autem animo aut labe subuertunt. Accidunt autem animo sapientis salua serenitate sapientiae propter illa, quae commoda uel incommoda appellant, quamuis ea nolint dicere bona uel mala. Nam profecto si nihili penderet eas res ille philosophus, quas amissurum se naufragio sentiebat, sicuti est uita ista salusque corporis, non ita illud periculum perhorresceret, ut palloris etiam testimonio proderetur. Verum tamen et illam poterat permotionem pati, et fixam tenere mente sententiam, uitam illam salutemque corporis, quorum amissionem minabatur tempestatis inmanitas, non esse bona, quae illos quibus inessent facerent bonos, sicut facit iustitia. Quod autem aiunt ea nec bona appellanda esse, sed commoda: uerborum certamini, non rerum examini deputandum est. Quid enim interest, utrum aptius bona uocentur an commoda, dum tamen ne his priuetur non minus Stoicus quam Peripateticus pauescat et palleat, ea non aequaliter appellando, sed aequaliter aesti
Abbreviated transcription (Latin):
probut istaeisque consentiri: Hocenum esse
uolunt potestate idq interesse consent inter
animum sapientis &stulti. quod stulti animus
cis dem passionib cedit. atque accomodit
mentis assensum: Sapientes autem. quauis
eas neces sitate patiantur : retinent tamq
dehis quea ppetere ud fugere rationdbilit
debent. ueram & stabilem in concussa mente
sententiam: H ax ut potui non quidem commo¬
dius agellio: sed certe breuius & utputo pla¬
nius exposui. quȩille se in epiteti libro legisse
commemorat cum ex decrets stoicoꝵ dixisse
atque sensisse Quȩ sicta sunt: autnihil aut
pene nihil diftat inter stoicoꝵ alioꝵq phi¬
losophoꝵ opinionem: depassionib & ꝑturba¬
timib animoꝵ Vtriqueenim mentẽ rationẽ
sapientis: ab carum dominatione defendunt:
Etideo fortasse dicunt eas insapiente non
cadere stoici: quia nequa eius sapientiam
quautiq sapiens .e. ullo errore obnubilant

Expanded text:
probari ista eisque consentiri. Hoc enim esse probari ista eisque consentiri. Hoc enim esse uolunt in potestate idque interesse censent inter animum sapientis et stulti, quod stulti animus eisdem passionibus cedit adque adcommodat mentis adsensum; sapientes autem, quamuis eas necessitate patiantur, retinent tamen de his, quae adpetere uel fugere rationabiliter debent, ueram et stabilem inconcussa mente sententiam. Haec ut potui non quidem commodius A. Gellio, sed certe breuius et, ut puto, planius exposui, quae ille se in Epicteti libro legisse commemorat eum ex decretis Stoicorum dixisse adque sensisse. Quae si ita sunt, aut nihil aut paene nihil distat inter Stoicorum aliorumque philosophorum opinionem de passionibus et perturbationibus animorum; utrique enim mentem rationemque sapientis ab earum dominatione defendunt. Et ideo fortasse dicunt eas in sapientem non cadere Stoici, quia nequaquam eius sapientiam, qua utique sapiens est, ullo errore obnubilant
Abbreviated transcription (Latin):
pondit Illum proanima nequis sim nebulo¬
nis merito non fuis se sollicitum: scautẽ pro
anis tippi anima timere debuisse: acillo
diuite responsione depulso: postea quesi¬
uit agellius aphilosopho non ex agitandi
anmo. sedis cendi. quenam illa ratio ess& pa¬
uoris sui: quiut docer& hominem sciendistu¬
dioꝰ nauiter accensum protulit statim desarci¬
nõla sua stoici epioteti librum in quo ea scri¬
pta essent. que congruerent decretis ⁊enonis
& chrisippi: quos fuisse stoicorum principes
nouimus: In eo libro slegisse dt̃ agellius
hoc stoicis placuis se : quod animae uisa quas
appellant phantasias nec in potestate est
utrum & quando incidant animo. Cumue¬
niunt ex terribilib & formidabilib rebus:
neces se est &iam sapientis animũ moueant:
ita ut paulis ꝑ uel pauescat metu. uel tristitia
contra hatur. tam quam his passionib: pre¬
uenientib mentis & rationis officium : necideo
tamen inmente fieri opinionem malinerad¬

Expanded text:
pondit illum pro anima nequissimi nebulopondit illum pro anima nequissimi nebulonis merito non fuisse sollicitum, se autem pro Aristippi anima timere debuisse. Hac illo diuite responsione depulso postea quaesiuit A. Gellius a philosopho non exagitandi animo, sed discendi, quaenam illa ratio esset pauoris sui. Qui ut doceret hominem sciendi studio nauiter accensum, protulit statim de sarcinula sua Stoici Epicteti librum, in quo ea scripta essent, quae congruerent decretis Zenonis et Chrysippi, quos fuisse Stoicorum principes nouimus. In eo libro se legisse dicit A. Gellius hoc Stoicis placuisse, quod animi uisa, quas appellant phantasias, nec in potestate est utrum et quando incidant animo, cum ueniunt ex terribilibus et formidabilibus rebus, necesse est etiam sapientis animum moueant, ita ut paulisper uel pauescat metu, uel tristitia contrahatur, tamquam his passionibus praeuenientibus mentis et rationis officium; nec ideo tamen in mente fieri opinionem mali, nec ad
Abbreviated transcription (Latin):
dicam: In libris quibus titulis est noctium atucarũ.
scribit agellius uir degantis simi doquii. & multe
ac fecunde scientie: se nauigas se aliquando
cum quodam phrlosopho nobili stoico : Is philo¬
sophus sicut latius &uberius quodego breuiter¬
attingam narrat agellius : cum illud nauigium
horribiliglo & mari periculo sis sime iacta r&ur.
ui timoris expalluit Idenm ad uersum .ẽ. ab cis
qui aderant : quamuis inmortis uicinia curi¬
osis sime attentis. utrum ne philoso phus
animo turbar&ur: Deinde tempestate trans¬
acta : mox ut sccuritas prebuit conloquen¬
di uel &iam garriendi locum: quidam ex
his quos nauis illa portabat diues. luxuri¬
osus asiaticus : phylosophum conpellat in¬
luidens quod extimuis set atque palluiss&
cumipse mansiss& intrepidus. in eo quod in¬
pendebat exitio Atille: aristippi socratio
res ponsum r&ulit Quicum inre simili cã¬
dem uerbas abhomine simili audiss& res¬

Expanded text:
dicam. In libris, quibus titulus est Noctium Atticarum, dicam. In libris, quibus titulus est Noctium Atticarum, scribit A. Gellius, uir elegantissimi eloquii et multae undecumque scientiae, se nauigasse aliquando cum quodam philosopho nobili Stoico. Is philosophus, sicut latius adtingam, narrat A. Gellius, cum illud nauigium horribili caelo et mari periculosissime iactaretur, ui timoris expalluit. Id animaduersum est ab eis, qui aderant, quamuis in mortis uicinia curiosissime adtentis, utrumne philosophus animo turbaretur. Deinde tempestate transacta mox ut securitas praebuit conloquendi uel etiam garriendi locum, quidam ex his, quos nauis illa portabat, diues luxuriosus Asiaticus philosophum conpellat inludens, quod extimuisset adque palluisset, cum ipse mansisset intrepidus in eo quod inpendebat exitio. At ille Aristippi Socratici responsum rettulit, qui cum in re simili eadem uerba ab homine simili audisset, res
Abbreviated transcription (Latin):
conuincit: quando quidem stoici nolunt bona
appellare. sed commoda corporis & externa.
co quod nullum bonum uolunt . cẽ. hominis p̃ter
uirtutem. tamquam artem beneuiuendi. quȩ
nonnisi in animo. e H ec autem isti simpliciter
& ex comiuni loquendi consu etudine appel¬
lant bona: sed in comparatione uirtutis qua
recte uiuitur. parua & exigua ex quofit
ut ab utris que quod lib& uocentur scubona
seu commoda. paritamen astimatione pen¬
sentur ne in hac questione stoicidlectent᷑.
nisinouitate uerborum. Videtur ergo mihi
&iam in hoc ubiquȩritur : utrum accedant
sapienti passiones animi. an ab eis stt prorsus
alienus aduerb᷑ cos potius quam derebus
facere contro uersiam. Nam & ipsos nihil
hinc aliud quam platonicos & peripateticos
sentire ex istimo: quantum aduim rerum ad¬
tin& non aduocabulorum sonum V tenim alia
omittam. quibus id ostendam. ne longum
faciam aliquidiunum quod sit euidentis sinu

Expanded text:
conuincit; quando quidem Stoici nolunt bona conuincit; quando quidem Stoici nolunt bona appellare, sed commoda corporis et externa, eo quod nullum bonum uolunt esse hominis praeter uirtutem, tamquam artem bene uiuendi, quae non nisi in animo est. Haec autem isti simpliciter et ex communi loquendi consuetudine appellant bona; sed in conparatione uirtutis, qua recte uiuitur, parua et exigua. Ex quo fit, ut ab utrisque quodlibet uocentur, seu bona seu commoda, pari tamen aestimatione pensentur, nec in hac quaestione Stoici delectentur nisi nouitate uerborum. Videtur ergo mihi etiam in hoc, ubi quaeritur utrum accidant sapienti passiones animi, an ab eis sit prorsus alienus, de uerbis eos potius quam de rebus facere controuersiam. Nam et ipsos nihil hinc aliud quam Platonicos et Peripateticos sentire existimo, quantum ad uim rerum adtinet, non ad uocabulorum sonum. Ut enim alia omittam, quibus id ostendam, ne longum faciam, aliquid unum quod sit euidentissimum
Abbreviated transcription (Latin):
uit salo fluctuant. Ne inueritate atq uirtu¬
te qua turbulentis & prauis affectionibus
repugnatur. exulla animi parte consistunt.
Due sunt sententiȩ phylosophoꝵ dehis animi
cut cicero ꝑturbationes: quidam affoctiones
uel affectus. quidamuero sicutiste degreco ex
pres sius passiones uocant. Hlas ergo ꝑturbatio¬
nes siue affectiones. siue passiones. quidam
phrlosophi dicunt &iam insapientem cadere:
sed moderatas rationiq subiectas. ut eis leges
quod ammodo quibus ad necessarium redi¬
gantur modum. dominatio mentis inpoat
Noc qui sentiunt platonicisunt. sicut a resto¬
telici: cumares totiles discipulus platonis fu¬
ent qui sectam peri pateticam condidit:
Aliis autem sicut stoicis cadere ullas õmino
huius cemodi passiones: insapientem non plac&
Hos autem id est stoicos eraero in libris definib
bonorum & maloꝵ uerbis magis quam rebus
aduersus platonicos seu peripateticos certare

Expanded text:
uit, salo fluctuant, nec in ueritate adque uirtuuit, salo fluctuant, nec in ueritate adque uirtute, qua turbulentis et prauis affectionibus repugnatur, ex ulla animi parte consistunt. Due sunt <sentencie phylosophorum de his animi cut Ci<cero, perturbaciones>, quidam affecciones vel affectus, quidam vero, <sicut iste, de greco expressius, passiones uocant. Has ergo perturbationes siue affectiones siue passiones quidam philosophi dicunt etiam in sapientem cadere, sed moderatas rationique subiectas, ut eis leges quodam modo, quibus ad necessarium redigantur modum, dominatio mentis inponat. Hoc qui sentiunt, Platonici sunt siue Aristotelici, cum Aristoteles discipulus Platonis fuerit, qui sectam Peripateticam condidit. Aliis autem, sicut Stoicis, cadere ullas omnino huiusce modi passiones in sapientem non placet. Hos autem, id est Stoicos, Cicero in libris de finibus bonorum et malorum uerbis magis quam rebus aduersus Platonicos seu Peripateticos certare
Abbreviated transcription (Latin):
& misereri & indignari. &angi & leari om¬
nemq humani animi faciem pati: simili motu
cordis et salomentis ꝑ om̃s cogitationũ ęstus
fluctuare Quaom̃s turbelę tempestitesq
proculadeorum celestium tranquillitate exulant:
Num est in hns uerbis illa dubitatio quod non ani¬
morum aliquas inferiores partes. sed ipsas de¬
monum intes quibus rationalia sunt animalia
uelut ꝓcellosum salum dixit passionu tepestate
turbari. ut nehominib quidem sapientib con¬
parandisint. quihuius modi ꝑturbationibus
animoꝵ aquibus humana non est inmunis in¬
firmitas. &iam cumeas huius uitȩ canditione
patiuntur. mente in ꝑturbata resistunt non
es cedentes ad aliquid ab probandum uel ꝑpe¬
trandum. quod ex orbit& abitinere sapientiȩ
edege iustitȩ: sed stultis mortalib & iniustis
noncorponrib sed morib similes. ut non dicam
deceriores eo quouetustiores. & debita poena
in sanabiles ipsius quoq mentis utiste appella¬

Expanded text:
et misereri et indignari, et angi et laetari omet misereri et indignari, et angi et laetari omnemque humani animi faciem pati, simili mcordis et salo mentis ad omnes cogitationum aestus fluctuare, quae omnes turbelae tempestatesque procul a deorum caelestium tranquiNum est in his uerbis ulla dubitatio, quod non animorum aliquas inferiores partes, sed ipsas daemonum mentes, quibus rationalia sunt animalia, uelut procellosum salum dixit passionum tempestate turbari? ut ne hominibus quidem sapientibus conparandi sint. qui huius modi perturbationibus animorum, a quibus humana non est inmunis infirmitas, etiam cum eas huius uitae condicione patiuntur, mente inperturbata, resistunt, non eis cedentes ad aliquid adprobandum uel perpetrandum, quod exorbitet ab itinere sapientiae et lege iustitiae; sed stultis mortalibus et iniustis non corporibus, sed moribus similes ut non dicam deteriores, eo quo uetustiores et debita poena insanabiles ipsius quoque mentis, ut iste appella
Abbreviated transcription (Latin):
affectat &stud&. ut quasicumeis possit esse
postmortem. inretitus malignoꝵ spũum. decept̾ꝰ¬
lis & intellectualis beata est: Quegitur est dif¬
ferentia de mnonum bonoꝵ & maloꝵ. quando
quidem platonicus apuleius dehis uniuersa¬
liter disserens. & tam multa loquens deaerus
corum corporib. deuirtutib tacuit animoꝵ.
quibus essent prediti si essent boniꝰ Tacuit ergo
beatitudinis causam: indicium uero miseriȩ
tacere non potuit. confitens eoꝵ mentes quas
rationales es se ꝑhibuit. non saltim inbutas
munitasq uirtute. passionibanimi inrationa¬
bilibus nequaquam cedere. sed ipsam quoque
sicut istarũ mentium mos ẽ ꝓcellosis quodã
modo ꝑturbationib agitari: Verbanãq eiꝰ
dehacre. ista sunt : Ex hoc ferme demonum
numero inquit po&e solent hautquaquam ꝓ¬
cul aueritate. osores &amatores quorundam
hominum deos fingere. hos prosperare &uehere
Illos contra aduersari. & affligere: Igitur

Expanded text:
adfectat et studet, ut quasi cum eis possit esse adfectat et studet, ut quasi cum eis possit esse post mortem, inretitus malignorum spirituum deceptuslis et intellectualis, beata est. ferentia daemonum bonorum et malorum? Quando quidem Platonicus Apuleius de his uniuersaliter disserens et tam multa loquens de aeriis eorum corporibus de uirtutibus tacuit animorum, quibus essent praediti, si essent boni. Tacuit ergo beatitudinis causam, indicium uero miseriae tacere non potuit, confitens eorum mentem, qua rationales esse perhibuit, non saltem inbutam munitamque uirtute passionibus animi inrationabilibus nequaquam cedere, sed ipsam quoque, sicut stultarum mentium mos est, procellosis quodam modo perturbationibus agitari. Verba namque eius de hac re ista sunt: Ex hoc ferme daemonum numero, inquit, poetae solent haudquaquam procul a ueritate osores et amatores quorundam hominum deos fingere; hos prosperare et euehere, illos contra aduersari et adfligere; igitur
Abbreviated transcription (Latin):
loga & flagitiosa facincrosa. non de quolib&
homine sed deipsis dis figmenta po& arum
& maiͦ carum artium sceleatam puniendãque
uio lentiam. possint quasi propinquiores &
amicitiores dis bonis conciliare homines bo¬
nos & hoc nulla ratione posse comꝑtum est.
Proinde hiclibe sicut in illius fine ꝓmisimus
dis putationem continere debebit: dediffe¬
rentia siquamuolunt esse nondeoꝵ interse
quos om̃s bonos dicunt: Ne differentia dõꝵ
et dȩmonum quoꝵ illos ab hominib longelateq
seiungunt: Istos interdeos & homines conlo¬
cant: sed dedifferentia ipsorum demonum
quod adpsentem ꝑtin& questionem: Apud pleosq
onim usitatum est dicialios bonos alios malos
demones : quȩsuesit &iam platonicoꝵ siuequoꝵ¬
lib& sententia. nequaquã eius noglegenda dis¬
cus sio: Nequis quam uelut demones bonos se¬
quendossibi . ec. arbur&. perquos tam quam me¬
dios dis quosom̃s bonos credit. dum conciliari

Expanded text:
lega, flagitiosa, facinorosa, non de quolibet lega, flagitiosa, facinorosa, non de quolibet homine, sed de ipsis diis figmenta poetarum, et magicarum artium sceleratam puniendamque violentiam, possint quasi propinquiores et amiciores diis bonis conciliare homines bonos; et hoc nulla ratione posse, compertum est. Proinde hic liber, sicut in illius fine promisimus, disputationem continere debebit de differentia si quam uolunt esse non deorum inter se, quos omnes bonos dicunt, nec de differentia deorum et daemonum, quorum illos ab hominibus longe alteque seiungunt, istos inter deos et homines conlocant; sed de differentia ipsorum daemonum, quod ad praesentem pertinet quaestionem. Aput plerosque enim usitatum est dici, alios bonos alios malos daemones; quae siue sit etiam Platonicorum, siue quorumlibet sententia, nequaquam eius est neglegenda discussio, ne quisquam uelut daemones bonos sequendos sibi esse arbitretur, per quos tamquam medios dis, quos omnes bonos credit, dum conciliari
Abbreviated transcription (Latin):
eis hominibus qui perhibentur boni: merito
mouentur denonum factis quȩnagare non pos¬
sunt. eaq nullomodo his quosom̃s bonos
uolunt. committi posse ix istimantes. deffe¬
rentiam interdoos & denones adhiberccogunt᷑.
ut quicquid eis merito displic& in operib uelaf¬
fectibus prauis. quibus uimsuam mani festant
occulti sp̃s id credant esse denonum nĩdeorum:
Sed quia eosdem demoes inter homines & deos.
ita medios constitutos putant. tamquã nullus
ds̃ homini misceatur. ut hinc ꝑferant deside¬
rata. inde referant impetrata. atque hoc pla
tonici pracipui phy losophorum ac nobilis simi
sentiunt. cum quibus udut camexcellentior ibus
placuit istam ex aminare quȩstionem. utrum
cultus plurimorum deoꝵ prosit ad consequendi
uitambeatoꝵ. quȩpost mottem futura . ẽ. libro
superiore quȩ siuimus: Quo pacto donones qui
talibus gaudent. qualia boni & prudentes
homines auersantur & dampnant. Id .ẽ. sacre¬

Expanded text:
eis hominibus, qui perhibentur boni, merito eis hominibus, qui perhibentur boni, merito mouentur daemonum factis, quae negare non possunt; eaque nullo modo a dis, quos omnes bonos uolunt, committi posse existimantes differentiam inter deos et daemones adhibere coguntur, ut, quidquid eis merito displicet in operibus uel affectibus prauis, quibus uim suam manifestant occulti spiritus, id credant esse daemonum, non deorum. Sed quia eosdem daemones inter homines et deos ita medios constitutos putant, tamquam nullus deus homini misceatur, ut hinc perferant desiderata, inde referant itonici praecipui philosophorum ac nobilissimi sentiunt, cum quibus velut cum excellentioribus placuit istam examinare quaestionem, utrum cultus plurimorum deorum prosit ad consequendam vitam beatam, quae post mortem futura est: libro superiore quaesivimus, quo pacto daemones, qui talibus gaudent, qualia boni et prudentes homines aversantur et damnant, id est sacri
Abbreviated transcription (Latin):
arte excellereuoluerunt Quidergo plura non
esse sp̃s istos colexdos propter uitã beatam.
quȩ post mortem futura .ẽ. nullus ud mediocrit̃
prudens ambigit: sod fortasse dicturi sunt
deos quidem esse om̃s bonos. denones autem
alios malos alios bonos. & eos ꝑquos adiutã
incternum beatam ꝑueniamꝰ. colendos eẽ. cen¬
sebunt. quos bonos suspicantur Quod qua¬
lesit : iamin uolumine sequenti uidendum est¬
tbonos & malos deos qͣuidamopinati sunt :
quidam uero dedis indiora sentientes. tan¬
tum eis honoris laudisq e tribuer. ut millu
deorum ialum credere auderent. Sedilliqui
deos quos dambonos : quos dammalos. ec̃ dixor.
demones quoq: appellauer̃ nominedeoꝵ. quan¬
quam & deos. sed rarius nominȩ dęmonioꝵ
Itautipsum iouem quẽ uolunt. eẽ. regen ac
principem ceteroꝵ. a bͥomero fateant᷑ denonẽ
nunccupatum: Hiautem quiom̃s deos ññisi
bonos esse asserunt. & longe prestantiores

Expanded text:
arte excellere uoluerunt. Quid ergo plura? Non arte excellere uoluerunt. Quid ergo plura? Non esse spiritus istos colendos propter uitam beatam, quae post mortem futura est, nullus uel mediocriter prudens ambigit. Sed fortasse dicturi sunt deos quidem esse omnes bonos, daemones autem alios malos, alios bonos, et eos, per quos ad uitam in aeternum beatam perueniamus, colendos esse censebunt, quos bonos opinantur. Quod quale sit iam in uolumine sequenti uidendum estbonos et malos deos esse quidam opinati sunt; quidam uero de dis meliora sentientes tantum eis honoris laudisque tribuerunt, ut nullum deorum malum credere auderent. Sed illi, qui deos quosdam bonos, quosdam malos esse dixerunt, daemones quoque appellauerunt nomine deorum, quamquam et deos, sed rarius, nomine daemonum, ita ut ipsum Iouem, quem uolunt esse regem ac principem ceterorum, ab Homero fateantur daemonem nuncupatum. Hi autem, qui omnes deos non nisi bonos esse adserunt et longe praestantiores
Abbreviated transcription (Latin):
litteris memorię mandata sint. sicut leone
sacerdote prodente adolrmpiadem matrem
scribit alex ander: Legant quiuolunt ud pos¬
sunt : & recolant quileger̃ &uid eant quib:
hominib mortuis. ueldequib eoꝵ factis. tã¬
quam dis sacra fuer̃ instituta. Absit utros
quamuis deos habeant scĩs martrribus nr̃is
quosi tamen deos non habonus. ulla ex parte
audeant comparare. Sicerum non consutuim
sacerdotes necofstrimus sacrificiamar trribus
nostris: quia in congruum indebitum Inlicitũ .ẽ.
atque umdõ tantum modo debitum ut neccrimi¬
nibus suis Nec ludiseos turpis siis obloctemus.
ubiud flagitia ifticelebrant deoꝵ suorum ficu
homines essent talia cõmiserunt. uel coficta
delec tamenta denonum noxiorum si homines
non fuerunt. Ex istoginere domonũ socrates
non haber& dm̃: si haber& dm̃. Sed fortasse ho¬
mini abilla arte facundideos. alieno & in no¬
centi illi inportauerint talemdm̃: qui eadem

Expanded text:
litteris memoriae mandata sint, sicut Leone litteris memoriae mandata sint, sicut Leone sacerdote prodente ad Olympiadem matrem scribit Alexander, legant qui uolunt uel possunt, et recolant qui legerunt, et uideant quibus hominibus mortuis uel de quibus eorum factis tamquam dis sacra fuerint instituta. Absit ut eos, quamuis deos habeant, sanctis martyribus nostris, quos tamen deos non habemus, ulla ex parte audeant conparare. Sic enim non constituimus sacerdotes nec offerimus sacrificia martyribus nostris, quia incongruum indebitum inlicitum est adque uni Deo tantummodo debitum, ut nec criminibus suis nec ludis eos turpissimis oblectemus, ubi uel flagitia isti celebrant deorum suorum, si, cum homines essent, talia commiserunt, uel conficta delectamenta daemonum noxiorum, si homines non fuerunt. Ex isto genere daemonum Socrates non haberet deum, si haberet deum; sed fortasse homini ab illa arte faciendi deos alieno et innocenti illi inportauerint talem deum, qui eadem
Abbreviated transcription (Latin):
quod quidem axpĩanis melioribus non fit.
& inplerisq terrarum nulla talis .ẽ. consue¬
tudo: tam̃ quicumid focunt quascũ appo¬
suerint ornant &aufer̃. utuescantur uelex
eis &iam indigentib: largiantur. scificari
sibi ea suolunt ꝑmerita martrrum in nomẽ
dnimartrrum Non autem eẽ. ista sacrificia
martrrum nouit: quinouit unum quod &uiã
illicoffertur sacrificium xpianorum Nos
itaque martrres nostros nec diuinis hono¬
ribus. nec humanis crimimbus colimus: sicut
colunt illideos suos. nec sacrificia illis offerimꝰ.
neccorum probra in eorum sacra conuetimꝰ
Namdeiside uxore osiris egrptia dea &
depirontibus eoꝵ quiom̃s reges fuisse scribuit:
quib parentib suis illa cum sacrificar& inue¬
nit hordei sogetem. atque inde spicas mari¬
to roge. & uus consiliario mercurio demons¬
trauit: Vnditandem &cereron uolunt : quȩ
& quanta mala non xpo&is sed amisticis coꝵ

Expanded text:
quod quidem a Christianis melioribus non fit, quod quidem a Christianis melioribus non fit, et in plerisque terrarum nulla talis est consuetudo — tamen quicumque id faciunt, quas cum adposuerint, orant et auferunt, ut uescantur uel ex eis etiam indigentibus largiantur, sanctificari sibi eas uolunt per merita martyrum in nomine domini martyrum. Non autem esse ista sacrificia martyrum nouit, qui nouit unum, quod etiam illic offertur, sacrificium Christianorum. Nos itaque martyres nostros nec diuinis honoribus nec humanis criminibus colimus, sicut colunt illi deos suos, nec sacrificia illis offerimus, nec eorum probra in eorum sacra conuertimus. Nam de Iside, uxore Osiris, Aegyptia dea, et de parentibus eorum, qui omnes reges fuisse scribuntur quibus parentibus suis illa cum sacrificaret, inuenit hordei segetem adque inde spicas marito regi et eius consiliario Mercurio demonstrauit, unde eandem et Cererem uolunt, quae et quanta mala non a poetis, sed mysticis eorum
Abbreviated transcription (Latin):
& confitentur. &d epossessis hominum corpo¬
ribus templa sacerdotia. sacra & sacrificia cons¬
tituimus: qm non ipsi sedds̃ eorum nobis ẽ. ds:
religio falsis fictisque conuictis. quod &ia
siqui antea sentiebant. timeado reprimebant
Quis autem audiuit aliquando fidelium.
stantem sacerdotem ad altare . &iam super
som̃ corpus martrris. addi honorem cultũq
constructum dicere in p̃cibus. offerotibi sacr¬
ficium petre. uel paule. uelerpriane. cum
apud corum memorias offeraturdõ. quieos
gelis cęlesti honore sociauit. utea cęlebri¬
tate & douero deilloꝵ uictoriis gratias aga¬
mus. & nos adimitationem talium coroarũ
atque palmarum. codem in uocato in auxiliũ
exillorum memoriȩ renouatione ad qrbem̃
Qugcumque ignur adbibentur religiosorum
obsequia in martrrum locis ornam̃ta s̃ memori¬
arum. nonsatra uel sacrificia mortuoꝵ tãqua
deorum. Quicũque &iam epulas suas eo defer

Expanded text:
et confitentur et de possessis hominum corpoet confitentur et de possessis hominum corporibus templa, sacerdotia, sacra et sacrificia constituimus, quoniam non ipsi, sed Deus eorum nobis est Deus. religio falsis fictisque conuictis; quod etiam si qui antea sentiebant, timendo reprimebant. Quis autem audiuit aliquando fidelium stantem sacerdotem ad altare, etiam super sanctum corpus martyris ad Dei honorem cultumque constructum, dicere in precibus: Offero tibi sacrificium Petre uel Paule uel Cypriane, cum aput eorum memorias offeratur Deo, qui eos gelis caelesti honore sociauit, ut ea celebritate et Deo uero de illorum uictoriis gratias agamus et nos ad imitationem talium coronarum adque palmarum eodem inuocato in auxilium ex illorum memoriae renouatione adhortemur? Quaecumque igitur adhibentur religiosorum obsequia in martyrum locis, ornamenta sunt memoriarum, non sacra uel sacrificia mortuorum tamquam deorum. Quicumque etiam epulas suas eo deferunt
Abbreviated transcription (Latin):
adiunxit. Terrenis &enim dis atque munda¬
nis facileest irasci: ut potequisint ab homini¬
bus ex utraque natura facti. atq compositi
Exutraq natura dt̃ ex anima et corpore
utpro anima sit denon ꝓcorpore simulacrũ
Vndecontigit inquit abȩgrptiis hȩc scã ani¬
malia nunccupari. colique ꝑsingulas ciuita¬
tes eoꝵ animas. quoꝵ sunt consetratę uiuentes:
ita uteorum logib incolantur. & toꝵ nominib¬
nunçcupentur Vbiẽ illa uelut querelalucta¬
osa: quod terra egyptiscissima sedes delubroꝵ
atque tenplorum sepulchroꝵ futura es set
mortuorumq plenissima Nempesps fallax
cuius instinctu hermes ifta dicebat: ꝑ eum
ipsum coactus .e. confiteri iamtune illam
terram sepulchroꝵ etmortuorum. quos prodis
colebant fuisse plenissumam Seddolor demanũ
ꝑ cum loquebatur: quia suas futuras poenas.
apud scoꝵ martrrum memoras imminere
merebant Inmultis enim talib locis torquent

Expanded text:
adiunxit: Terrenis etenim dis adque mundaadiunxit: Terrenis etenim dis adque mundanis facile est irasci, utpote qui sint ab hominibus ex utraque natura facti adque conpositi.\' \'Ex utraque natura\' dicit ex anima et corpore, ut pro anima sit daemon, pro corpore simulacrum. \'Unde contigit, inquit, ab Aegyptiis haec sancta animalia nuncupari colique per singulas ciuitates eorum animas, quorum sunt consecratae uiuentes, ita ut eorum legibus incolantur et eorum nominibnuncupentur. Ubi est illa uelut querela luctuosa, quod terra Aegypti, sanctissima sedes delubrorum adque templorum, sepulcrorum futura esset mortuorumque plenissima? Nempe spiritus fallax, cuius instinctu Hermes ista dicebat, per eum ipsum coactus est confiteri iam tunc illam terram sepulcrorum et mortuorum, quos pro dis colebant, fuisse plenissimam. Sed dolor daemonum per eum loquebatur, qui suas futuras poenas aput sanctorum martyrum memorias inminere maerebant. In multis enim talibus locis torquentur
Abbreviated transcription (Latin):
& mercurium: sed deescolapio: & greci & lati¬
ni. hocenin sentiunt Mercurium autem: mul¬
ti nonputant fuisse moctalm. quẽ tam̃ iste
auum suum fuisse testatur a tenim alius eft
ille alius iste : quamuis codem nomine nunȩ¬
cupentur: non multum pugno. alius illesit alius
iste Vcrum & iste sicutes colapius ex homine
ds̃: secundum testimoniũ tanti apud suos uiri
huius tris mogisti. nepotis sui: adhuc addit
&dicit Isin uero osiris. quam multabona p̃s¬
tare propitiam quantis ob eẽ. scim iratam
Dein deutostender& ex hoc genere. ec̃. deos
quos illa arte homines faciunt: Vndedat
intellegi donones scopinari ex hominu mor¬
tuorum. animis extitisse . quos ꝑ artẽ quam
inuener̃ homines. multum errantes. increduli
& in religiosi : ait inditos simulacris quia hĩ qͥ
tales deos faciebant. animamfacere nutiqͥ
poteraux: Cumde iside dixiss& quod cõme¬
moraui: quantis ob esse scimꝰ ira tam : secutꝰ

Expanded text:
et Mercurium. Sed de Aesculapio et Graeci et Latiet Mercurium. Sed de Aesculapio et Graeci et Latini hoc idem sentiunt; Mercurium autem multi non putant fuisse mortalem, quem tamen iste auum suum fuisse testatur. At enim alius est ille, alius iste, quamuis eodem nomine nuncupentur. Non multum pugno, alius ille sit, alius iste; uerum et iste; sicut Aesculapius, ex homine deus secundum testimonium tanti aput suos uiri, huius Trismegisti, nepotis sui. Adhuc addit et dicit: \'Isin uero Osiris quam multa bona praestare propitiam, quantis obesse scimus iratam!\' Deinde ut ostenderet ex hoc genere esse deos, quos illa arte homines faciunt unde dat intellegi daemones se opinari ex hominum mortuorum animis extitisse, quos per artem, quam inuenerunt homines multum errantes, increduli et inreligiosi, ait inditos simulacris, quia hi, qui tales deos faciebant, animas facere non utique poterant, cum de Iside dixisset, quod commemoraui, \'quantis obesse scimus iratam\', secutus
Abbreviated transcription (Latin):
quas idola & bene faciendi. & male uires
habere potaissent. Dende sequitur tãquã
hoc ex emplis ꝓbaturus. &dicit. Auus enim
tuus. O as depi medicine primꝰ inuentor: cui
tomplum consecratum est inmontelibie circa
litus croco diloꝵ anquo eius iac& mundañꝰ
uiu iđ corpus reliquus cñi ł potius cotus siest homo¬
homo: totus insensu uitę melior remea hłt in
celum. omnia etiam nunc hominib
adiumenta pres tans in firmis numine ꝑc̃
suo quȩ sol& medicinȩ arte prebere Eoce
dixit mottuum coli prodõ: in eo loco ubiha¬
bebat sepulchrum. falsus ac fallens quod re¬
ieauit incelum Adiun gens deinde
aliudhermos inquit: cuius auitum mihinre
Nonne insibi cog nomine inpatria consiftrns
omues mortales undique uenienientes adiuuat
atqueconseruat: Hicenim hermes maior idest
mercurius. quemdicit auũ suum fuis seinhermo¬
poli . hoc ẽ. in suinominis ciuitate esse ꝑhib&:
Ecceduos deos dicit homines fuisse. escolapiu

Expanded text:
la et bene faciendi et male uires habere potuissent.\' Deinde sequitur tamquam hoc exemplis probaturus et dicit: \'Auus enim tuus, o Asclepi, medicinae primus inuentor, cui templum consecratum est in monte Libyae circa litus crocodilorum, in quo eius iacet mundanus homo, id est corpus; reliquus enim, uel potius totus, si est homo totus in sensu uitae, melior remeauit in caelum, omnia etiam nunc hominibus adiumenta praestans infirmis numine nunc suo, quae solent medicinae arte praeberi.\' Ecce dixit mortuum coli pro deo in eo loco, ubi habebat sepulcrum, falsus ac fallens, quod remeauit in caelum. Adiungens deinde aliud Hermes, inquit, cuius auitum mihi ncmen est, nonne in sibi cognomine patria consistens omnes mortales undique uenientes adiuuat adque conseruat?\' Hic enim Hermes maior, id est Mercurius, quem dicit auum suum fuisse, in Hermopoli, hoc est in sui nominis ciuitate, esse perhibetur. Ecce duos deos dicit homines fuisse, Aesculapium
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiã ꝓfiteri: Cauet eos tam̃. quiscđm ele¬
m̃ta huius mundi philoso phantur: non scđm
dm̃ a quo ipse factus est mundus: Ammon&
enim precepto apostolico: fideliterq audit qđ
dictum est: cauetenequis uos decipiat᷑ philo¬
phiam & in anc̃ sedutione scđm elem̃ta mundi
Deinde neõms tales eẽ. arbitretur: audit
abeodem apło dici dequib dam. quia quod
notũest dĩ manifestum in illis: ds enim illis
manifestauit: Inuisibilia enim aus a consti¬
tutione mundi ꝑea que facta sunt intellecta
conspiciuntur : sempiterna quoq uirtus eiꝰ
& diuinitas: Etubi atheniensib loquens cum
nouit sane&iam ipsos in quib errant cauere:
Vbienim dictum est quod ꝑ ea que facta sunt
ds̃illis manifestauit. intellecta conspicienda
inuisibilia sua Ibidictum est non illos
ipsum dm̃ recte luisse : quia & aliis reb: quib
non oportebat diuinos honores illiunitantũ

Expanded text:
sapientiam profiteri. Cauet eos tamen, qui secundum elesapientiam profiteri. Cauet eos tamen, qui secundum elementa huius mundi philosophantur, non secundum Deum, a quo ipse factus est mundus. Admonetur enim praecepto apostolico fideliterque audit quod dictum est: Cauete ne quis uos decipiat per philosophiam et inanem seductionem secundum elementa mundi. Deinde ne omnes tales esse arbitretur, audit ab eodem apostolo dici de quibusdam: Quia quod notum est Dei, manifestum est in illis; Deus enim illis manifestauit. Inuisibilia enim eius a constitutione mundi per ea, quae facta sunt, intellecta conspiciuntur, sempiterna quoque uirtus eius et diuinitas, et ubi Atheniensibus loquens, cum Nouit sane etiam ipsos, in quibus errant, cauere; ubi enim dictum est, quod per ea, quae facta sunt, Deus illis manifestauit intellectu conspicienda inuisibilia sua: ibi etiam dictum est non illos ipsum Deum recte coluisse, quia et aliis rebus, quibus non oportebat, diuinos honores illi uni tantum
Abbreviated transcription (Latin):
trinȩ & felicitas uitȩ. siue platonici acco¬
modatus nunccupentur. siue quodlib& aliud
secte suȩ nome inponant. siue tantũ modo
ionici generis quiincis precipu fuerunt
ista senserint. sicutidem plato. & qui eum bene
intelloxerunt. siue &iam italici propter phr¬
tagoram & phrtagoreos. & siqui fortealiciꝰ
dem sententiȩ identidem fuerunt. siuealia¬
rum quoq gentium quisapientes. uel philo¬
sophi habitisunt. athlantici. libies egrptii
indi. perse. calde. scrte. galli. his pani.
alii q repperiuntur qui hoc iuderint acdo¬
cuerint eos om̃s co&eris ante ponimꝰ eosq nob̶
Ipro pinquiores fatemur: Quamuis enĩ homo¬
xp̃i anus litteris tantũ a ecclesias ticis eruditꝰ
platonicoꝵ forte nom̃ ignor&. nec utrũ duo
generu phrlosophorum extiterint in greca
lingua ionicoꝵ. &italicoꝵ sciat: nonta m̃
ita surdus est in rebus humanis. utnesciat
philosophos uel studium sapientiȩ uelipsa

Expanded text:
trinae, et felicitas vitae; sive Platonici accotrinae, et felicitas vitae; sive Platonici accommodatius nuncupentur, sive quodlibet aliud sectae suae nomen imponant; sive tantummodo Ionici generis, qui in eis praecipui fuerunt, ista senserint, sicut idem Plato, et qui eum bene intellexerunt; sive etiam Italici, propter Pythagoram et Pythagoraeos, et si qui forte alii ejusdem sententiae identidem fuerunt; sive aliarum quoque gentium, qui sapientes vel philosophi habiti sunt, Atlantici Libyci Aegyptii, Indi, Persae, Chaldaei, Scythae, Galli, Hispani aliique reperiuntur, qui hoc viderint ac docuerint, eos omnes caeteris anteponimus, eosque nobis propinquiores fatemur. CAPUT X.-- Christianus litteris tantum ecclesiasticis eruditus Platonicorum forte nomen ignoret, nec utrum duo genera philosophorum extiterint in Graeca lingua, Ionicorum et Italicorum, sciat: non tamen ita surdus est in rebus humanis, ut nesciat philosophos uel studium sapientiae uel ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
qui notitiam dĩ habeat & imitationem. nec esse
aliam obcausam beatũ : Ideoq non dubitat. hoc ÷¬
eẽ philo sophari amaredm̃ : cuius natura sit
incorporedis. Vndeutiq colligitur. tunc fore
beatum studio sum scpientiȩ Idenim .ẽ. phy¬
losophus cum dõ frui coeperit. Quĩuis enĩ
non continuo beatus sit quieo fruitur. quod
amat: multienim amando ea quȩ amanda
non sunt. miseri sunt. & miseriores cũnfruunt᷑ .
Neno tamenbeatus est : quieo quod amat non
fruitur. Nam & ipsi quires non amandasa¬
mant : non sebeatos putant amando sd fruendo
Quis quis ergo frutur uoquod aałt: uerũq
& sumam bonũ amatꝰ: Quis cum beatum nisimiser¬
rimus negat : ipsum autẽ uerum acsumũ bonũ
uitam tendit. fruens dõ sitbeatus. quid m̃
summo & uero ista senserunt. quod & rerũ
creaturtirum sit effector. &lum̃ cognoscon¬
darum & bonum agendarum. quodabillo
nobis sit & principium naturȩ & ueritas doc¬

Expanded text:
qui notitiam Dei habeat et imitationem nec esse qui notitiam Dei habeat et imitationem nec esse aliam ob causam beatum; ideoque non dubitat hoc esse philosophari, amare Deum, cuius natura sit incorporalis. Unde utique colligitur tunc fore beatum studiosum sapientiae id enim est philosophus, cum frui Deo coeperit. Quamuis enim non continuo beatus sit, qui eo fruitur quod amat multi enim amando ea, quae amanda non sunt, miseri sunt et miseriores cum fruuntur: nemo tamen beatus est, qui eo quod amat non fruitur. Nam et ipsi, qui res non amandas amant, non se beatos putant amando, sed fruendo. Quisquis ergo fruitur eo, quod amat, uerumque et summum bonum amat, quis eum beatum nisi miserrimus negat? Ipsum autem uerum ac summum bonum uitam tendit, fruens Deo sit beatus qui Deum summo et vero ista senserunt, quod et rerum creatarum sit effector, et lumen cognoscendarum, et bonum agendarum; quod ab illo nobis sit et principium naturae, et veritas doc
Abbreviated transcription (Latin):
nihil aliud quam ab homine quata abbiemine ex
petendum esse putauerunt. s ed quid ad petiuer
acorpore a parte hominis deteriore : quiuero
ab animo a parte meliore. Quiautẽ abutroq
atoto homine. siucergo a parte qualib& siuca
toto homine: Nonnisi ab homine: nec istediffe¬
rentiȩ qm̃tres sunt id eo tres: sed multas dissen¬
siones phrlosophoꝵ scctasq fecer : Quia & de
bono corporis & debono animp & debono
utriusq: diuersidiuersa opinati sunt. Ced ant
igitur hiomnes illis phylo sophrs : qui non
dixerunt beatum esse hominem fruentẽ corpore
ud fruentem animo sed fruentẽ dõ non sicutcor¬
pore uel seipso animus. aut sicut amico. amicus.
sed sicut luceoculus. Sialiquid ab his adillas
similitudines afferendum est. quod qualesit.
sids̃ ipsea diuuerit : alio loco quantũ ꝑ nos
fieri poterit apparebit Nunc satis sit cõme¬
morare platonẽ determinasse finembom eẽ
scđm uirtutẽ uiuere: & ei soli euenire posse

Expanded text:
nihil aliud quam ab homine enihil aliud quam ab homine epetendum esse putauerunt; sed qui id adpetiuerunt a corpore, a parte hominis deteriore; qui uero ab animo, a parte meliore; qui autem ab utroque, a toto homine. Siue ergo a parte qualibet siue a toto, non nisi ab homine. Nec istae differentiae, quoniam tres sunt, ideo tres, sed multas dissensiones philosophorum sectasque fecerunt, quia et de bono corporis et de bono animi et de bono utriusque diuersi diuersa opinati sunt. Cedant igitur omnes illis philosophis, qui non dixerunt beatum esse hominem fruentem corpore uel fruentem animo, sed fruentem Deo: non sicut corpore uel se ipso animus aut sicut amico amicus, sed sicut luce oculus, si aliquid ab his ad illa similitudinis adferendum est, quod quale sit, si Deus ipse adiuuerit, alio loco, quantum per nos fieri poterit, apparebit. Nunc satis sit commemorare Platonem determinasse finem boni esse secundum uirtutem uiuere et ei soli euenire posse,
Abbreviated transcription (Latin):
sed propter scipsũm appetentes. Idque adipis¬
centes nihil quobeati. i ns ulterius requiramꝰ
Ideo quippe & finis egt dictus : quia propt̃
hunc cetera uolumꝰ ipsum autẽ nonnis ꝓpt̃
ipsum H ocautem beatificum bonũ: alistor¬
pore. alii ab animo. alii ab utroq homine ẽ
dixerunt. Videbant quippe ipsum hominẽ
constare ex animo & corpore : & ideo ab al¬
terutro istoꝵ duoꝵ. autabutroque benesibi
esse posse credebant finali quodambono.
quobeati essent. quo cuncta quȩa gebant re¬
ferrent. atqueid quoreferendum ess& non
ultra quererent: Vndelli quidicuntur ad di¬
dis se. tertium genus bonoꝵ. quod appellat̃
ex trinsctus. sicutiest honor. gloria pecunia
&siquid huius modi: non sic addiderunt ut fina¬
leess& id est propt̃ seipsum appetendum. sed
ꝓpt̃ aliudbonũ quo es set hocgenꝰ bonumbonis.
malũ autẽmalis. Ita sũmũ bonũ hominis qui
ul ab ammo uela corpore uelabutroq ꝯfece¬

Expanded text:
sed propter se ipsum adpetentes idque adipissed propter se ipsum adpetentes idque adipiscentes nihil, quo beati simus, ulterius requiramus. Ideo quippe et finis est dictus, quia propter hunc cetera uolumus, ipsum autem non nisi propter ipsum. Hoc ergo beatificum bonum alii a corpore, alii ab animo, alii ab utroque homini esse dixerunt. Videbant quippe ipsum hominem constare ex animo et corpore et ideo ab alterutro istorum duorum aut ab utroque bene sibi esse posse cquo beati essent, quo cuncta quae agebant referrent, atque id quo referendum esset non ultra quaererent. Unde illi qui dicuntur addidisse tertium genus bonorum, quod appellatur extrinsecus, sicuti est honor, gloria, pecunia, et si quid hujusmodi, non sic addiderunt, ut finale esset, id est propter se ipsum appetendum, sed propter aliud; bonumque esset hoc genus bonis, malum autem malis. Ita bonum hominis, qui vel ab animo, vel a corpore, vel ab utroque e
Abbreviated transcription (Latin):
solertiam disputandi. quamdia leticã nomi¬
nant a corporis sensib: eam ducendã puta uer̃
Hincadse uerentes animum conciperenotiones
quas appellant ennoeas. carum rerum scilic&
quas defini endo explicant. Hinc ꝓpaguri
atq conecti. totã discendi docendiq rationẽ
ubiergo multum mirtri soleo cum pulchros
dicant non es senisi scipientes quibus sensib cor¬
poris istam pulchritudinem uderint : qualib
oculis carnis formam sapuntiȩ detusq cons¬
pexerint. Hu uero quos merito ceterbs ante po¬
nimus : discreuerunt ea: quȩ mente conspici¬
untur abhis quȩ sensibus ad tinguntur. nec
sensibus adimentes quod possunt. nec es dan
tes ultra quampos sunt. Lumm autẽ m̃tiũ eẽ
dixerunt ad discenda omnia: eundem ipsũ¬
dm̃ a quo facta sunt omnia. Reliqua ẽ pars¬
moralis quegreco uocabulo dicant ahȩticã:
ubi quȩritur de summobono quo refentes
omnia quȩa gimꝰ & quod non ꝓpter aliud

Expanded text:
sollertiam disputandi, quam dialecticam nomisollertiam disputandi, quam dialecticam nominant, a corporis sensibus eam ducendam putarunt, hinc adseuerantes animum concipere notiones, quas appellant Ivvoiac, earum rerum scilicet quas definiendo explicant; hinc propagari adque conecti totam discendi docendique rationem. Ubi ego multum mirari soleo, cum pulchros dicant non esse nisi sapientes, quibus sensibus corporis istam pulchritudinem uiderint, qualibus oculis carnis formam sapientiae decusque conspexerint. Hi uero, quos merito ceteris anteponimus, discreuerunt ea, quae mente conspiciuntur, ab his, quae sensibus adtinguntur, nec sensibus adimentes qutes ultra quam possunt. Lumen autem mentium esse dixerunt, ad discernenda omnia, Deum, a quo facta sunt omnia. Reliqua emoralis, quam Graeco uocabulo dicunt ethicam, ubi quaeritur de summo bono, quo referentes omnia quae agimus, et quod non propter aliud,