comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pellat epiphanius. scismaticos. non here
li in similitudinẽ imaginis corruptibilis¬
hominis: qͦd rusticitati eorũ tribuit epipha¬
nius. parcens eis ne dicantur heretici. Eos
autem separatos eẽ dicit a communione
nr̃a. culpando epõs diuites. et pascha cũ iu¬
deis celebrando. quamuis sint qui eos in e¬
gypto. eccłiȩ catholicȩ cõmunicare asseue¬
ephotinianis autẽ quos isto loco epi¬
phanius commemorat. iam suꝑius
satis locutus sum. id est marcianis. Lii. De¬
plenos arrianos.cum arriant nec similẽ
uelint. cum hoc eunomiani dicere celebrent᷑.
a macedonio. quos et pneumatoma¬
gos greci dicunt: eo qͦd de spũ scõ litigent.
Nam de patre et filio recte sentiunt. quod
eum eẽ dicentes. Hos potius quidam semi¬
arrianos uocant. quod inhac questione
ex parte cum illis sunt ex parte nobiscũ:
Quamins a nonnullis ꝑhibeatur qͦd non
dm̃ sed deitatem patris et filii dicant sp̃m
sanctum. et nullam propriam habere sub¬
stantiam. Liii. De herianis.¬

Expanded text:
pellat Epiphanius, et schismaticos, non haereli in similitudinem hominis corruptibilis: quod rusticitati eorum tribuit Epiphanius, parcens eis ne dicantur haeretici. Eos autem separasse se dicit a communione nostra, culpando episcopos divites, et pascha cum Judaeis celebrando. Quamvis sint qui eos in Aegypto Ecclesiae catholicae communicare asseveotinianis autem, quos isto loco Epiphanius commemorat, jam superius satis locutus sum. LI. SEMIARIANOS Eplenos Arianos: quasi Ariani nec similem velint; cum hoc Eunomiani dicere celebrentur. a Macedonio, quos et Πνευματομάχους Graeci dicunt, eo quod de Spiritu sancto litigent. Nam de Patre et Filio recte sentiunt, quod eum esse dicentes. Hos potius quidam Semiarianos vocant, quod in hac quaestione ex parte cum illis sint, ex parte nobiscum. Quamvis a nonnullis perhibeantur, non Deum, sed deitatem Patris et Filii dicere Spiritum sanctum, et nullam propriam habere substantiam. LIII. AERIAN
Abbreviated transcription (Latin):
ni attributa. ad seruilem cogatur necessi
est adeo creata: sed a diabolo inuenta:
qui et ipse bonus a deo creatus ẽ.S qr¬
arbitrio libero ut pote rationabilis crea¬
tura commissus ẽ. et cogitandi acceperat
facultatem: scientiam boni. uertit ad
malũ. Et multa cogitando: factus ẽ in¬
uentor mali. Quod inse ꝑdiderat. inuidit
in aliis: nec contentus solusꝑire. suasit aliis:
ut qui esset suȩ maliciȩ inuentor. fieret et
alioꝵ auctor. Et ex hoc. malum uł malicia
tura immutabile. nisi solum dm̃ patrẽ
et filium. et sp̃m sc̃m: qui non mutari ñ
potest abono.quia natura possidet bonũ:
nec potest aliud quid ẽẽ quam bonũ. xxix

Expanded text:
ni attributa, ad servilem cogatur necessit non est a Deo creata, sed a diabolo inventa, quia et ipse bonus a Deo creatus est. Sed quia libero arbitrio, ut pote rationalis creatura a Deo commissus est, et cogitandi acceperat facultatem, scientiam boni 34 vertit ad malum, et multa cogitando factus est inventor mali; et quod in se perdiderat invidit in aliis, nec contentus solus perire suasit aliis; ut qui esset suae malitiae inventor, fieret et aliorum auctor: et ex eo malum vel malitia natura immutabile, nisi solum Deum Patrem et Filium, et Spiritum sanctum, qui mutari non potest a bono, quia natura possidet bonum, nec potest aliud quid esse quam bonum.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut medicus nouit. Certe scriptũ ẽ. pati¬
entia opus ꝑfectum habet. Quod erit aũt
opus patientiȩ. si nichil aduersi patiam᷑ :
Cur gͦ mala temporalia ꝑpeti recusamus:
Anforte ꝑfici formidamus:S plane ore¬
non uos sinat temptari suꝑ id quod pote¬
stis. s faciat cum temptatione etiam pro¬

Expanded text:
sicut medicus novit. Certe scriptum est, Patisicut medicus novit. Certe scriptum est, Patientia opus perfectum habet : quod autem erit opus patientiae, si nihil adversi patiamur? Cur ergo mala temporalia perpeti recusamus? An forte perfici formidamus? Sed plane orenon uos permittat temptari super id quod potestis, sed faciat cum temptatione etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tulit. inqua uł emendatus. uł liberatꝰ est
pius: impius autẽ damnatꝰ. Siue abhac
uita raptus sit. ubi magis penas iustissimas
lueret: siue hic remanserit. ubi damnabi¬
lius blasphemaret. Non gͦ nos moueat labor¬
piorum. Exercitatio ẽ: non damnatio. Nisi
forte horremus cũ uidemꝰ indigna ⁊ gra¬
uia in hac terra ꝑpeti aliquẽ iustũ: et obli¬
uiscimur quȩ ꝑtulerit iustus iustoꝵ. sc̃sq scõ¬
rum. Quod passa ẽ unuersa illa ciuitas: pas¬
sus ẽ unus. S uidete quis. Rex regum et
dñs dñantium.: comp̃hensus. uinctus. fla¬
gellatꝰ. contumeliis omnib agitatꝰ. ligno
suspensus. et crucifixus. occisus. Appende cũ
opus artifiei comparat᷑. Omnia ꝑipsũ facta
sunt. et sine ipso factum est nichil. Et tamen
aꝑsequentib deputatus ẽ nichil. Feramus
gͦ qͦd ds̃ nos ferre uoluerit: qui nob̃ curandis
atq sanandis. quis etiam dolor sit utilis.

Expanded text:
ertulit, in qua vel emendatus vel liberatus est ertulit, in qua vel emendatus vel liberatus est pius; impius autem damnatus est, sive ab hac vita raptus sit ubi magis poenas justissimas lueret, sive hic remanserit ubi damnabilius blasphemaret, aut certe piorum; exercitatio est, non damnatio. Nisi forte horremus cum videmus indigna et gravia in hac terra perpeti aliquem justum, et obliviscimur quae pertulerit justus justorum sanctusque sanctorum. Quod passa est universa illa civitas, passus est unus. Sed videte quis unus: Rex regum et Dominus dominantium , comprehensus, vinctus, flagellatus, contumeliis omnibus agitatus, ligno suspensus et fixus, occisus. Appende cum opus artifici comparatur. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil ; et tamen a persequentibus deputatus est nihil. Feramus ergo quod nos Deus ferre voluerit; qui nobis curandis atque sanandis, quis etiam dolor sit utilis,
Abbreviated transcription (Latin):
cus ira consumeret᷑: Sic minime dubitandũ
ẽ. peꝑcisse dm̃ romanȩ eciam ciuitati: quȩ an¬
te hostile incendium. in multis ex multa par¬
te migrauerat.Migrarunt qui fugerunt:
migrart̃ qui de corpore exierunt. Multi p̃¬
sentes ut cũq latuerunt. Multi in locis scĩs
uiui saluiq seruati sunt. Manu gͦ emendantis
dei correpta ẽ potius ciuitas illa quã ꝑdita.
Tanquam seruus sciens uoluntatẽ domini sui.
et faciens digna plagis: uapulauit multa.
mala concupiscentia sitiensmundũ. et appe¬
tens ꝑfrui ꝑniciosis uoluptatibus. Demonstͣ¬
uit dñs quam sint instabiles et caducȩ om̃s
scłi uanitates. Ut insanȩ mendaces potius
refrenent᷑. quam subflagellis dignissimis
ad uersũ ipsum dm̃ murmuret᷑. S unam
tribulam sentit area: ut stipula concidatur.
granũ mundet᷑. Unũ ignẽ patit᷑ fornax auri¬
ficis: ut palea incinerem ꝑgat. aurum sordib
careat. Sic et unam tribulationem roma ꝑ¬

Expanded text:
cus ille consumeretur? Sic minime dubitandum cus ille consumeretur? Sic minime dubitandum est pepercisse Deum Romanae etiam civitati, quae ante hostile incendium in multis ex multa parte migraverat. Migrarunt qui fugerunt, migrarunt qui de corpore exierunt: multi praesentes utcumque latuerunt, multi in locis sanctis vivi salvique servati sunt. Manu ergo emendantis Dei correpta est potius civitas illa, quam perdita: tanquam servus sciens voluntatem domini sui, et faciens digna plagis, vapulabit multis mala concupiscentia sitiens mundum, et appetens perfrui perniciosissimis voluptatibus, demonstrante Domino quam sint instabiles et caducae omnes saeculi vanitates et insaniae mendaces, potius refrenetur, quam sub flagellis dignissimis adversus Dominum murmuretur. Sed unam tribulam sentit area, ut stipula concidatur, granum mundetur; unum ignem patitur fornax aurificis, ut palea in cinerem pergat, aurum sordibus careat: sic et unam tribulationem Roma p
Abbreviated transcription (Latin):
sit ad dñm. Tandemq tranquillitate conspe¬
cta: missis qui renuntiarent sollicite que
p̃dicta fuerat hora transacta. et renuntian¬
tib qͦd salua uniuersa mȩnia et tecta con¬
sisterent: omnes cum ingenti gratulatione re¬
dierunt. Nemo de domo sua quicquã ꝑdi¬
dit. patentẽ omnis homo sic̃ dimisit inuenit.¬
Quid dicimusͦ Utrum ista ira dĩ: an potiꝰ
miscðia fuerit: Quis dubitet misericordissi¬
mum patrem corrigere uoluisse terrendo. ñ
punire ꝑdendo: quando nichil hominũ. ni¬
chil domorum. nichil mȩniũ tanta impen¬
dens p̾sens calamitas lȩsit: Prorsus sicut solet
manus erigi ad feriendum. et consternato
illo qui feriendus erat. miseratione reuo¬
totamq urbem sicut sodomam nullis saltẽ
ruinis remanentib ꝑdidisset: quis etiã sic du¬
bitaret. quod ds̃ illi ꝑeꝑcisset ciuitati. qua p̃¬
monita et t̃rita. et discedente atq migrante. lo¬

Expanded text:
isit ad Deum: tandemque tranquillitate conspeisit ad Deum: tandemque tranquillitate conspecta, missis qui renuntiarent, sollicita quae praedicta fuerat hora transacta, et renuntiantibus quod salva universa moenia et tecta consisterent, omnes cum ingenti gratulatione redierunt. Nemo de domo sua quidquam perdidit, patentem omnis homo sicut dimisit invenitQuid dicemus? Utrum ista ira Dei, an potius misericordia fuit? Quis dubitet misericordissimum patrem corrigere voluisse, et terrendo, non perdendo punire, quando nihil hominum, nihil domorum, nihil moenium tanta impendens praesens calamitas laesit? Prorsus sicut solent manus erigi ad feriendum, et consternato illo qui feriendus erat, miseratione revototamque urbem sicut Sodomam, nullis saltem ruinis remanentibus, perdidisset; quis etiam sic dubitaret quod Deus pepercisset illi civitati, qua praemonita et territa, et discedente atque migrante, lo
Abbreviated transcription (Latin):
urbis ingens terribilitas immineret. Uidebat᷑
orrenda flamma pendere. nec odor sulphuris
deerat. Omnes adȩccłiam fugiebant. Nonca¬
piebat multitudinẽ locus. Baptismũ extor¬
quebat quisq aquo poterat: non solũ in ec¬
elesia. s etiam ꝑdomos. ꝑuicos ac plateas. sa¬
lus sacramenti exigebat᷑. ut fugeret᷑ ira. ñ
p̃sensutiq s futura. Tamen post magnã illã
tribulationem. ubi exhibuit ds̃ fidem uerbis
suis ex reuelatione serui sui. cepit ut crescebat
minui nubes: paulatimq consumpta est:
popłs securus paululum factus ẽ. Iterũ
audiuit omnino ẽẽ emigrandũ: quod ciui¬
tas eẽt proximo sabbato ꝑitura. Migrauit
cũ imꝑatore tota ciuitas: nemo in domo re¬
mansit. nemo domũ clausit. longe recedeis
amenib. et dulcia tecta respici ens. relictis
carissimis sedib. uoce miserabili ualefecit.
Et aliquot milib tanta illa multitudo pro¬
gressa. uno tamen loco fusis ad dñm orationi¬

Expanded text:
urbi ignis terribiliter immineret. Videbatur urbi ignis terribiliter immineret. Videbatur horrenda flamma pendere, nec odor sulphuris deerat. Omnes ad ecclesiam confugiebant, non capiebat multitudinem locus, Baptismum extorquebat quisque a quo poterat. Non solum in ecclesia, sed etiam per domos, per vicos ac plateas salus Sacramenti exigebatur; ut fugeretur ira, non praesens utique, sed futura. Tamen post magnam illam tribulationem, ubi exhibuit Deus fidem verbis suis, et revelationi servi sui, coepit, ut creverat, minui nubes, paulatimque consumpta est. Populus securus paululum factus, iterum audivit omnino esse migrandum, quod civitas esset proximo sabbato peritura. Migravit cum Imperatore tota civitas; nemo in domo remansit, nemo domum clausit: longe recedens a moenibus, et dulcia tecta respiciens, relictis charissimis sedibus voce miserabili valefecit. Et aliquot millibus tanta illa multitudo progressa, uno tamen loco fundendis ad Deum orationi
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ ciuitati. quia ciuitas migrauerat. et ꝑi¬
culum illius ignis euaserat: Nonne ante
paucos annos iam sub archadio imꝑatore.
constantinopolim qͦd dicoaudierunt ñ¬
nulli. et forsitan nouerunt. et sunt in hoc¬
popło qui et illic p̃sentes fuerunt. uolens
ds̃ terrere ciuitatem. et t̾rendo emendare.
terrendo conuertere.trendo mundare. et ter¬
rendo mutare. seruo cuidam fideli. uiro ut
dicitur militari. uenit inreuelatione. et dix̃
ei. ciuitatem uenturo de cȩlo igne ꝑituram:
eumq ad monuit ut epõ diceret: Dictum ẽ.
non contempsit ep̃s: et alloquutus ẽ ppłm.
Conuersa ẽ ciuitas inluctum pemtentie:
quẽadmodum quondam illa antiqua ni¬
niue. Tamen neputarent homines illũ qͥ
dixerat uł falsitate deceptum. uł fallacia
decepisse: uenit dies quem ds̃ fuerat cõmi¬
de iam mundo. uisa ẽ ignea nubes abori¬
ente. pͥmo parua: deinde paulatim ut acce¬
debat suꝑ ciuitatem ita crescebat: donec totiꝰ

Expanded text:
 civitati, quia civitas migraverat, et perni civitati, quia civitas migraverat, et perniciem illius ignis evaserat? 7. Nonne ante paucos annos, Arcadio imperatore Constantinopoli quod dico, audiunt nonnulli forsitan qufuerunt, volens Deus terrere civitatem, et terrendo emendare, terrendo convertere, terrendo mundare, terrendo mutare, servo cuidam suo fideli, viro, ut dicitur, militari, venit in revelatione, et dixit ei civitatem venturo de coelo igne perituram; eumque admonuit ut episcopo diceret. Dictum est; non contempsit episcopus, et allocutus est populum: conversa est civitas in luctum poenitentiae, quemadmodum quondam illa antiqua Ninive . Tamen ne putarent homines illum qui dixerat vel falsitate deceptum vel fallacia decepisse, venit dies quem Deus fuerat commite jam mundo, visa est ignea nubes ab oriente, primo parva, deinde paulatim ut accedebat super civitatem ita crescebat, donec toti
Abbreviated transcription (Latin):
famem. passus ẽ et ille: passi sunt uulne¬
ra. passus ẽ et ille. Forte minus eos canes lin¬
xerunt. Mortui sunt: mortuus ẽ et ille.
S quo fine audi. Contigit inquit mori in¬
opem illum: et afferri ab angłis insinu abra
hȩ. Utinam uidere possemus ocłis animas
scõꝵ: qui in illo bello mortui sunt. Tunc ui¬
deretis quomͦ ds̃ peꝑcerit ciuitati. Milia
enim scõꝵ in refrigerio sunt. lȩcantiũ et di¬
centiũ. Ds̃ grãs tibi. quia nos a carnis mo¬
lestiis et tormentis eruisti:grãs tͥ. quia iã
nec barbaros. nec diabolum formidamꝰ.
non timemus int̾ra famem.nontimemus
grandinẽ: non timemꝰ hostem. ñ timemꝰ
non merito nr̃o. Qualis ciuitas ẽ humiliũ
rietib deputandã: Deniq ciuitas in ciui¬
mitis fugite quia incensurus sum locũ istũ:
nonne magnũ meritũ eos habere diceremꝰ:
Si fugerent. et flamina de celo descendens
mȩnia parietesq uastaret: nonne peꝑcerat¬

Expanded text:
famem? passus est et ille. Passi sunt vulnefamem? passus est et ille. Passi sunt vulnera? passus est et ille: forte minus eos canes linxerunt. Mortui sunt? mortuus est et ille: sed quo fine audi: Contigit, inquit, mori inopem illum, et auferri ab Angelis in sinum Abra. Utinam videre possemus oculis animas sanctorum qui in illo bello mortui sunt; tunc videretis quomodo Deus pepercerit civitati. Millia enim sanctorum in refrigerio sunt, laetantium et dicentium Deo: Gratias tibi, quia nos a carnis molestiis et tormentis eruisti. Gratias tibi, quia jam nec barbaros, nec diabolum formidamus; non timemus in terra famem, non timemus grandinem, non timemus hostem, non timemus non merito nostro. Qualis civitas est humilium rietibus deputandam? Civitas in civimitis, Fugite, quia incensurus sum locum istum: nonne magnum meritum eos habere diceremus, si fugerent, et flamma de coelo descendens moenia parietesque vastaret? Nonne Deus pepercerat
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne esses medico contumeliosus: Sic et
ds̃ sanauit te. et audes dicere adhuc uulnꝰ
habeo: Nectimes ne tibi respondeat. gͦ ego
nichil egi. aut totum qͦd egi effudi Non
accipio mercedem: non mereor uł laudem:
Auertat ds̃ hanc amentiam. et hanc argu¬
mentationẽ uanam.Dicat homo peccator
sum: quia peccator ẽ.Dicat peccatũ habeo:
quia peccatũ habet.Nam si non habet.sa¬
pientior ẽ quam damhel. Ergo fr̃s mei. illã
questionem.aliquando det̃mino. Si u
sti appellandi sunt. sicut modo quodam
humano iusti appellantur. scd̃m qͣndam
conuersationẽ qua int̃ homines uiuunt
sine querela: multitales rome:et ꝓpt̃ hos
peꝑcit ds̃. Multi euaserunt. S et eis qui
mortui sunt peꝑcit ds̃. Mortui enimmbona
uita. et uera et iusta. in bona fide: nonne
cuaserunt res humanas et caruerunt. et
ad diuinũ refrigeriũ ꝑuenerunt: Mor¬
tui sunt post tribulationes: quomͦ pauꝑ
ille. ante ianuam diuitis. S passi sunt

Expanded text:
nonne esses in medicum contumeliosus? Si et nonne esses in medicum contumeliosus? Si et Deus sanavit te, audes dicere, Adhuc vulnus habeo? nec times ne tibi respondeat, Ergo ego nihil egi, aut totum quod egi effudi; non accipio mercedem, non mereor vel laudem? Avertat Deus hanc amentiam, et hanc argumentationem vanam. Dicat homo, Peccator sum, quia peccator est: dicat, Peccatum habeo, quia peccatum habet. Non enim si non habet, sapientior est quam Daniel. Ergo, fratres mei, illam quaestionem aliquando determinem. Si justi sic appellandi sunt, sicut modo quodam humano justi appellantur, secundum quamdam conversationem qua inter homines vivunt sine querela: multi tales Romae; et propter hos pepercit Deus, multi evaserunt: sed et eis qui mortui sunt, pepercit Deus. Mortui enim in bona vita et vera justitia, in bona fide, nonne aerumnis rerum humanarum caruerunt, et ad divinum refrigerium pervenerunt? Mortui sunt post tribulationes, quomodo pauper ille ante januam divitis. Sed passi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
diet. Nunquid tu sapientior quam danihel:
udi gͦ illum confitentem peccata sua. An
forte cũ conficebat᷑. mentiebat᷑: Hinc gͦ ha¬
bebat peccatum: quia de suis peccatis dõ
mentiebat᷑. S aliquando argumentant᷑
homines: qui dicunt. Debet et iustus di
cere dõ. quia peccator ẽ. et quamius sciat
nullum se habere peccatũ:tam̃ dicat dõ.
habeo peccatũ. Miror si ista consilii sant¬
tas appellanda ẽ. Quis te fecit non habere pec¬
catum: Nonne ds̃ qui sanauit animã tuã.
si tam̃ non habes peccatum: Nam considera:
et inuenies non peccatũ. s peccata. Tam̃ si pr¬
sus non habes peccatũ: nonne illiꝰ beneficiũ
ẽẽ adhuc. ubi omnẽ sanitatem ille iam fec̃:
Si corpus tuũ languidũ aut uulneratũ me¬
dico ostenderes. et rogares ut tibi adhiberet
curationis diligentiam. atq: ille faceret sa¬
num et incolumem redderet. tu adhuc dice¬
res ñ sum sanus: nonne esses medico ingratꝰ:

Expanded text:
audit: Numquid tu sapientior quam Daniel ? audit: Numquid tu sapientior quam Daniel ? Audi ergo illum confitentem peccata sua . An forte cum confitebatur, mentiebatur? Hinc ergo habebat peccatum, quia de suis peccatis Deo mentiebatur. Sed aliquando argumentantur homines, et dicunt, Debet et homo justus Deo dicere quia peccator est: quamvis sciat nullum se habere peccatum, tamen dicat Deo, Habeo peccatum. Miror si ista consilii sanitas appellanda est. Quis te facit non habere peccatum? nonne Deus qui sanat animam tuam? Si tamen non habes peccatum. Nam considera; et invenies, non peccatum, sed peccata. Tamen si prorsus non habes peccatum, nonne illius beneficium esse adhuc, ubi omnem sanitatem ille jam fecit? Si corpus tuum languidum aut vulneratum medico ostenderes, et rogares ut tibi adhiberet curandi diligentiam, atque ille faceret, sanumque et incolumem redderet, et tu adhuc diceres, Non sum sanus; nonne esses medico ingratus?
Abbreviated transcription (Latin):
ga xp̃m. Dicebatur tamen.blasphema dm̃.
lec sic dicebat᷑. ut intelligeret᷑. si blasphema¬
ueris. putredo omnis abscessura. sanitasq re¬
ditura ẽ. S si blasphemaueris.dicebat inep
ta⁊insulsa mulier:. morieris: et moriendotor¬
mentis carebis.Quasi uero morienti blasphe¬
mo. non ȩt̃nus dolor succederet. Mulier fa¬
tua p̃sentes putredines horrebat. molestiam
et̃nam flammarũ.minime cogitabat. Ferebat
cogitatione. linguam a maledicto seruabat.
animȩ integritatẽ inputredine corporis.
Uidebat quid infuturum euadebat: et uide
omnia peccata mea:et ea tanquam insacculo
signasti.Nonse ausus ẽ dicere sine peccato. Qd̃
patiebat᷑. non ut puniret᷑. s ut ꝓbaret᷑. Hoc
dicat unusquisq cumpatit᷑. fuerunt rome
quinquaginta iusti. Immosi modũ huma¬
nũ consideres. milia iustoꝵ. Si regulam ꝑfe¬
ctionis: nemo. Iustorum existat quicunq
ro me. quise audeat iustum dicere:ame au

Expanded text:
ga Christum; dicebatur tamen, Blasphema Deum. ga Christum; dicebatur tamen, Blasphema Deum. Nec dicebatur, ut intelligeretur, Si blasphemaveris, putredo omnis abscessura sanitasque reditura est: sed, Si blasphemaveris, dicebat inepta et insulsa mulier, morieris, et moriendo tormentis carebis. Quasi vero morienti blasphemo non aeternus dolor succederet. Mulier fatua praesentis putredinis horrebat molestiam, aeternam flammam minime cogitabat. Ferebat cogitatione, linguam a maledicto; servabat animae integritatem in putredine corporis. Videbat quid in futurum evadebat; ideomnia peccata mea, et ea tanquam in sacculo signasti . Non se ausus est dicere sine peccato, qui patiebatur, non ut puniretur, sed ut probaretur. Hoc dicat unusquisque cum patiquinquaginta justi, imo si modum humanum consideres, millia justorum: si regulam perfectionis, nemo justorum existit. Quicumque Romae qui se audeat justum dicere, a me non
Abbreviated transcription (Latin):
lium quẽ recipit: Cogita quoslibet cruciatꝰ.
extende animũ inquaslibet inhac uita pe¬
nas humanas.Compara gehennas: et leue
ẽ omne. qͦd cogitas. Hic temporalis. ibi ec̃¬
nus.et quitorquet et qui torquet᷑. Nunqͥd
adhuc patiuntur. qui in illo tempore pas¬
si sunt. cum roma passa ẽ: Diues autẽ ille.
adhuc apud inferos patitur. arsit. ardet.
ardebit. Uiuet usq iniudicium. Recipiet
carnem non ad beneficium.s ad suppli¬
cium. Illas penas timeamꝰ. si dm̃ timemus.
Quicqͥd hic passus fuerit homo.si corrigat᷑
emendacio ẽ: si non corrigat᷑ duplex dam¬
natio ẽ. Et hic enim luit penas temporales: et
ibi exꝑietur ȩtñas. Dicocaritati urẽ fr̃s. Mar¬
tyrescerte scõs laudamus. głificamus. ad mira¬
mur: dies eoꝵ pia sollemnitate celebramꝰ. Meri¬
ta eoꝵ ueneram᷑: et si possumus imitam᷑. Est
ꝓfecto. ẽ magna martyrũ gła. S nescio utrũ
minor gła fuit sc̃ĩ iob. Nec tam̃ ei dicebatur
thus pone ydolis:sacrifica diis alienis: ne¬

Expanded text:
i quam leves. Cogita quoslibet cruciatus, extende animum in quaslibet in hac vita poenas humanas; compara ad gehennam, et leve est omne quod cogitas. Hic temporalis, ibi aeternus est, et qui torquet et qui torquetur. Numquid adhuc patiuntur, qui illo tempore passi sunt, quo Roma vastata est? Dives autem ille adhuc apud inferos patitur . Arsit, ardet, ardebit; vivet usque ad judicium: recipiet carnem, non ad beneficium, sed ad supplicium. Illas poenas timeamus, si Deum timemus. Quidquid hic passus fuerit homo, si corrigatur, emendatio est: si nec sic corrigatur, duplex damnatio est. Et hic enim fuit poenas temporales, et ibi experietur aeternas. Dico Charitati vestrae, fratres: martyres certe sanctos laudamus, glorificamus, admiramur; dies eorum pia solemnitate celebramus, merita eorum veneramur, et, si possumus, imitamur. Est profecto, est magna martyrum gloria; sed nescio utrum minor gloria fuit sancti Job: nec tamen ei dicebatur, Thus pone idolis, sacrifica diis alienis, ne
Abbreviated transcription (Latin):
non laborat. Idõ stansꝓse orauit. Uentũ ẽ
fectorib scõrum: ꝓlapidatoribus suis. Atten¬
de nimiam et magnam cẽ impictatem ipso¬
rum: quȩ difficile donaripossit.Genufix̃.
fige genu inhac uinea fortis oꝑari. fige in¬
quam genum oꝑe huiꝰ uineȩ. fortissime oꝑa¬
ri. Magnum opus tuũ: egregium. et lau¬
dandum multũ. Multum altum fodisti:
qui odium inimicorum de corde ȩxuisti:¬

Expanded text:
non laborat: ideo stans pro se oravit. Ventum est non laborat: ideo stans pro se oravit. Ventum est ctorum, pro lapidatoribus suis. quia adtendit nimiam et magnam esse impietatem ipsorum, quae difficile donari possit, genu Fige genu in hac vinea, o fortis operarie: fige, inquam, genu in opere hujus vineae, fortissime operarie. Magnum opus tuum, egregium et laudandum multum. Multum altum fodisti, qui odium inimicorum de corde exuisti
Abbreviated transcription (Latin):
maxime odisse debes. Uideamus si reddis du¬
riciam cordis lapidib duris: lapidib qui te
lapidant. Lapides enimmittunt lapides. Du¬
ra.duri. Qui in lapide legem acceꝑunt. la¬
ctemus magnum spectaculum. Spectemus
et diei crastino p̃ponendum uideamus. Ecce
stephanus lapidatur: sit constitutꝰ quasi an¬
te oculos nrõs. Eia membra xp̃i. eia athleta
xp̃i Inspice illum. qui ꝓte pependit in li¬
gno. Crucifigebat᷑ ille: tu lapidaris. Iue di¬
Forte possum imitari uł te. Primobeatus ste¬
flexo ait̃. Domine nestatuas illis hoc peccatũ.
Et hoc dicto obdormiuit. O felix somnꝰ. et re
quies uera. Ecce quod ẽ requiescere: ꝓ inimi¬
cis orare. S paululum queso te oscẽ stepha¬
ne. expone mͥ hoc nescio quid. quare ꝓ te stais
orasti: et ꝓ mimicis genufixisti. Responde
fortasse quod intelligimus. Prome stans ora¬
ui: quia ꝓme qui recte dõ seruiui. orando et
impetrando non laboraui. Qui ꝓiusto orat:

Expanded text:
maxime odisse debes. Videamus si reddis dumaxime odisse debes. Videamus si reddis duritiam cordis lapidibus duris, lapidibus qui te lapidant. Lapides enim mittunt lapides, dura duri. Qui in lapide Legem acceperunt, lactemus magnum spectaculum: spectemus et dici crastino proponendum. Videamus. Ecce Stephanus lapidatur, sit constitutus quasi ante oculos nostros. Eia membrum Christi, eia athleta Christi, inspice illum qui pro te pependit in ligno. Crucifigebatur ille, tu lapidaris. Ille diforte possim uel te imitari. primum beatus Steflexo ait: domine Iesu, ne statuas illis hoc in peccatum, et hoc dicto obdormiuquies vera! Ecce quid est requiescere, pro inimicis orare. Sed paululum, quaeso te, sancte Stephane, expone mihi hoc, nescio quid, quare pro te stans orasti, et pro inimicis genu fixisti? Respondet fortasse quod intelligimus: Pro me stans oravi, quia pro me qui recte Deo servivi oravi, orando et impetrando non laboravi. Qui pro justo orat,
Abbreviated transcription (Latin):
an ds̃ et homo erat: Plane homo erat. Hoc
erat quod et tu: et quod fecit. non nisi donan¬
te illo quem rogas et tu. Uide tam̃ qͥd fecerit.
Loquebat᷑ iudeis. seuiebat et diligebat. Utrũ¬
q ostendere debeo: quia dixi seuiebat. dixi
et diligebat. Utrunq debeo monstrare: et
seuientem et diligentem. Audi seuientem.
Dura ceruice. Uerba sunt scĩ stephani: qͣndo
alloquebat᷑ iudeos. Dura ceruice. et incircũ¬
cisi corde et auribus: uos semꝑ spũi scõ restiti¬
stis. Quem ꝓpħarum non occiderunt patͦs
Irati illi facti. et grauius in ardescentes. et mala
ꝓbono reddentes. ad lapides cucurrerunt: dei
dilectionem tuam. Hic hic te uideamꝰ. hic
spectemus: hic uictorem diaboli triumpha¬
toremq cernamus. Audiuimus seuientẽ ad¬
uersus tacentes. uideamus sidiligis seuientes.
Seuiebas aduersus tacentes: uideamꝰ si dili¬
gis lapidantes. Si enim odisti. et odisse potuis¬
ti: tunc ẽ tempus. Quando lapidaris. tunc

Expanded text:
an Deus? Homo erat. Plane homo erat: hoc an Deus? Homo erat. Plane homo erat: hoc erat quod tu. Sed quod fecit, nonnisi donante illo, quem rogas et tu. Vide tamen quid fecerit. Loquebatur Judaeis, saeviebat et diligebat. Utrumque ostendere debeo, quia dixi, Saeviebat; dixi, Et diligebat: utrumque debeo demonstrare, et saevientem, et diligentem. Audi saevientem: Dura cervice. Verba sunt sancti Stephani, quandoadloquebatur Iudaeis: duri ceruice et incircumcisi corde et auribus, uos semper spiritui sancto restitistis. quem prophetarum non occiderunt patresirati illi facti et grauius inardescentes et mala pro bonis reddentes ad ldilectionem tuam; hic, hic te videamus, hic spectemus, hic victorem diaboli triumphatoremque cernamus. Audivimus saevientem adversus tacentes, videamus si diligis saevientes: saeviebas adversus tacentes, videamus si diligis lapidantes. Si enim odisti, et odisse potuisti, nunc est tempus quando lapidaris, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
dicam: Sicut et nos. Quid: Sicut et nos
dimittimus. Ubi confidis: fac quod dicis.
ma tua: et contristat᷑ quia dicis ei. noli
odisse. Responde illi. Quare tristis es ani¬
ma mea. et quare conturbas me: Quare¬
Noli odisse. ne ꝑdas me. Quare conturbas.
me: Spera indm̃. Langues anhelas: egritu¬
dine sauciaris. Non potes tibi tollere odiũ.
spera indm̃. Medicus ẽ. ꝓte pependit in li¬
gno: et nondum ẽ uindicatus. Quid uis
uindicari: Idõ enim odisti. ut uindiceris.
Uide pendentem dm̃tuũ. Uide pendentẽ.
tem. Uide pendentem: et tͥ languenti de
suo sanguine medicamentũ facientẽ. Uide
sciunt qͥd faciunt. S potuit hoc facere.
dicis michrego non possum. Ego enĩ ho¬
mo sũ: ille ds̃. Homo ego:homo ille. ds̃.
Homods̃. Ergo ut quid homo. si ñ corri¬
gitur homo: S ecce tͥ loquor. Ohomo. multũ
ẽ ad te. imitari dñm tuum. Attende stephanũ
conserũ tuũ. Certe stephanus sc̃s. homo erat.

Expanded text:
dicam? Sicut et nos. Quid? Sicut et nos dicam? Sicut et nos. Quid? Sicut et nos dimittimus. Ubi est fides? Fac quod dicis, ma tua, et contristatur, quia dicis ei, Noli odisse. Responde illi, Quare tristis es anima mea, et quare conturbNoli odisse, ne perdas me. Quare conturbas me? Spera in Deum . Langues, anhelas, aegritudine sauciaris; non potes tibi tollere odium. Spera in Deum, medicus est; pro te pependit in ligno, et nondum est vindicatus. Quid vis vindicari? Ideo enim odisti, ut vindiceris. Vide pendentem Dominum tuum, vide pendentem, tsuo sanguine medicamentum conficientem. Visciunt quid faciunt . Sed potuit hoc Christus, dicis mihi; ego non possum: ego enim homo sum, ille Deus: homo ego, homo ille Deus homo. Deus ergo utquid homo, si non corrigitur homo? Sed ecce tibi loquor: o homo, multum est ad te imitari Dominum tuum, attende Stephanum conservum tuum. Certe Stephanus sanctus, homo erat,
Abbreviated transcription (Latin):
Discite gͦ iusticiam: ut non oderitis nisi ui¬
cia. Homines amate. Hoc si tenueritis. et
hanc iusticiam feceritis. ut homines etiã
uitiosos sanari malitis potiꝰquam damna¬
missa cathecuminis. Manebunt fideles:
ueniet᷑ ad locum orationis. Scitis quo accessu¬
risumus: quid pͥus dõ dicturi sumꝰ. Dimitte
nobis debita nr̃a: sicut et nos dimictimꝰ de¬
bitorib nr̃is. Agite ut dimictatis. Agite.
Uenietis enim ad uerba ista orationis. Quo¬
modo ea non dicitis: quomodo dicitis: Po¬
stremo interrogo. Dicetis. annon: Dicetis.
Odisti. et dicis. Respondebis michi. Ergo
Ergo si dicis: mentiris. Sinon dicis: nichil
mereris. Obseruate:attende te.Modo es
oraturus: dimitte ex corde tuo. Litigare uis
Dic cordi tuo. Noli odisse. Illud autem cor cu¬
um. animus cuus. adhuc odit. Dic animȩ¬
tuȩ. Noli odisse. Quomodo orabo: Quo¬
inodo dicam. dimitte nob̃ debita nr̃a: Pos¬
sum quidem hoc dicere: s qͦd sequit᷑. qͦmͦ

Expanded text:
disce ergo iustitiam, ut non oderis nisi uidisce ergo iustitiam, ut non oderis nisi uitia hominis. hoc si tenueritis et hanc iustitiam feceritis, ut homines etiam uitiosos sanare malitis potius quam damnamissa cathecumenis: manebunt fideles, venietur ad locum orationis. Scitis quo accessuri sumus, quid prius Deo dicturi sumus? Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Agite ut dimittatis, agite. Venietis enim ad verba ista orationis: quomodo ea dicitis? quomodo non dicitis? Postremo interrogo: Dicitis, an non dicitis? Odisti, et dicis? Respondebis mihi, Ego Ergo si dicis, mentiris: si non dicis, nihil mereris. Observa te, attende te: modo es oraturus, dimitte ex toto corde. Litigare vis Dic cordi tuo, Noli odisse. Illud autem cor tuum, animus tuus odit adhuc: dic animo, Noli odisse. Quomodo orabo, quomodo dicam, Dimitte nobis debita nostra? Possum quidem hoc dicere, sed quod sequitur quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
contempsisti: cum illa dormisti: cũ illa sur¬
rexisti: eam inte ipso excoluisti: falsis sus¬
picionib irrigasti: uerba adulantiũ. et
adte mala de amico deferentium credendo.
nutristi. festucam non auulsisti:diligentia
tua trabem fecisti. Tolle trabem de oculo tuo:
noli odisse fr̃em tuum. Expauescis annon:
Expauescis. Dico tibi. noli odisse: et securꝰ
es. Et respondebis mͥ: et dices michi. Quid
est odisse: & quid mali ẽ. quia odit homo
inimicũ suum: Odisti frẽm tuum. S si odi¬
um contemnis: audi qͦd non attendis.Qui
odit frẽm suũ. homicida ẽ. Qui odit. homi¬
cida ẽ. Nunquid modo potes dicere. quid
adme ut homicidasim: Qui odit: homici¬
da ẽ. Non uenenum parasti: non ad ꝑcuti¬
endum mnimicũ. cum gladio ꝓcessisti: non
ministrũ sceleris p̃parasti. non locũ. non tẽ¬
pus: postremo ipsum scelus non fecisti. Tan¬
cum odisti: et pͥuste quam illum occidisti.¬

Expanded text:
contempsisti. Cum illa dormisti, cum illa surcontempsisti. Cum illa dormisti, cum illa surrexisti: eam in te ipso excoluisti, falsis suspicionibus irrigasti, verba adulantium et ad te mala verba de amico deferentium credendo, nutristi. Festucam non avulsisti diligentia tua, trabem fecisti. Tolle trabem de oculo tuo, noli odisse fratrem tuum. Expavescis, an non expavescis? Dico tibi, Noli odisse, securus es: et respondes mihi, et dicis mihi, Quid est odisse? Et quid mali est, quia odit homo inimicum suum? Odisti fratrem tuum: sed si odium contemnis, audi quod non attendis: Qui odit fratrem suum homicida est . Qui odit, homicida est. Numquid modo potes dicere, Quid ad me, ut homicida sim? Qui odit, homicida est. Non venenum parasti, non ad percutiendum inimicum cum gladio processisti; non ministrum sceleris praeparasti, non locum, non tempus; postremo ipsum scelus non fecisti: tantum odisti, et p
Abbreviated transcription (Latin):
quo odisti amicũ tuũ. Esto gͥ similis medi¬
co. Medicus non amat egrotantẽ: si ñ odit
egritudinem. Ut liberet egrotũ: ꝑsequit᷑
febrem. Nolite amare uicia amicoꝵ ur̃oꝵ:
si amatis amicos urõs. S qui dico. putasne
facio: odio uicia mea. Cor meũ sanandũ of¬
fero medico meo: ꝑsequor eum quantũ pos¬
sum. Gemo de illis. confiteor quia sunt in
me: et ecce accuso me. Qui me rep̃hendebas
corrige te. Hȩc est iusticia. ne dicat᷑ nobis.
tui. Ira festuca ẽ: odium trabes ẽ. S nutri
festucam: et fit trabes. Ira inueterata fit odi¬
um. festuca nutrita fit trabes. Ut ergo festu¬
ca non fiat trabes: non occidat sol suꝑ iracun¬
diam urãm. Uides. sentis te odio liuentẽ:
et rep̃hendis irascentem. Tolle odium: et
recte rep̃hendis. Ira ẽ inoculo eiꝰ: intuoaũt
trabes. Nam si odistitu. quomͦ uides qͦd de¬
trahas:Trabes ẽ. moculo tuo.Quare trabes
ẽ in oculo tuo: Quia festucam ibi natam

Expanded text:
quo odisti amicum tuum. Esto ergo similis mediquo odisti amicum tuum. Esto ergo similis medico. medicus non amat aegrotantem, si non odit aegritudinem. ut liberet aegrotum, persequitur febrem. nolite amare uitia amicorum uestrorum, si amatis amicos uestros. sed cui dico, putas, ne io odio uitia mea, cor meum ad sanandum offero medico, persequor peccata, quantum possum, gemo de illis, confiteor, quia sunt in me, et ego accuso me. qui me reprehendebas, corrige te. haec est iustitia, ne dicatur nobis: tui . Ira festuca est; odium, trabes est. Sed nutris festucam, et fit trabes: ira inveterata fit odium, festuca nutrita fit trabes. Ut ergo festuca non fiat trabes, non occidat sol super iracundiam vestram . Vides, sentis te odio liventem, reprehendis irascentem? Tolle odium, et recte reprehendis. Ira est in oculo ejus, in tuo trabes. Nam si odisti tu, quomodo vides quod detrahas? Trabes est in oculo tuo. Quare trabes est in oculo tuo? Quia festucam ibi natam
Abbreviated transcription (Latin):
illi: istum. Si ambobus: ambo murmura¬
bunt. Ecce temptatio: ecce spinȩ inimici qͦd
conditi sumus. Expectas forte ame audire
qͥd facias. ꝑmane amicus amborum. Qui dis¬
cordabant inter se:concordent ꝑte. Mala si
qua audis ab altero de altero. noli ꝓdere al¬
teri: ne forte sint postea amici qui modo ft̃
inmici: et ꝓditores suosꝓdant sibi. S Hoc
ꝓpter homines dixi. non ꝓpt̾ oculos eiꝰ qui
nos conduxit. Ecce nemo te ꝓdit. Ds̃ qui
uidet. quid te iudicat: Audisti ab irato uͥ¬
rumpet te. Dic sane amico tuo. qui uult te
facere inimicum amicitui. Alloquere etiã
egrotantẽ animũ: medicinȩ lenitate ꝑtracta.
Dic illi. Quare uisut sim inimicus inumici¬
tui: Inimicus eẽ debeo uicii tui. Iste cui
me uis facere inimicũ. homo ẽ. Est alius im
micus tuus tuus: cui eẽ debeo inimicus. si
amicus sum tuus. Respondebit. Qui ẽ aliꝰ
inimicus m̃s: Dic uicium tuum. Responde¬
bit. Quod ẽ uicium meũ: Odium inquit

Expanded text:
illi, istum: si ambobus, ambo murmurailli, istum: si ambobus, ambo murmurabunt. Ecce tentatio: ecce spinae in vinea quo conducti sumus. Exspectas forte a me audire quid facias. Permane amicus amborum. Qui discordant inter se, concordent per te. Mala si quae audis ab altero de altero, noli prodere alteri: ne forte sint postea amici qui modo sunt inimici, et proditores suos prodant sibi. Sed hoc propter homines dixi, non propter oculos ejus qui nos conduxit. Ecce nemo te prodit: Deus qui videt, ipse te judicat. Audisti ab irato verrumpet te. Dic sane amico tuo, qui vult te facere inimicum amici tui: alloquere, et tanquam aegrotantem animum medicinae lenitate pertracta. Dic illi: Quare vis ut sim inimicus itui? inimicus esse debeo peccati tui. iste, cui me uis facere inimicum, homo est, alius est inimicus tuus, cui debeo esse inimicus, si amicus tuus sum. respondebit: quis est alius inimicus meus ? uitium tuum. respondebit: quid est uitium meum? odium,
Abbreviated transcription (Latin):
mus tibi confiteat᷑: et ꝓdat amico. quod tȩxe¬
rat animo. Quomodo iuderis iudica. Quod
ñ uides. deo dimitte. Quando autẽ iudicas:
dilige hominẽ. oderis uicium. Noli ꝓpter
hominẽ diligere uiciũ: nec ꝓpt̃ uiciũ odis¬
se hominem. Homo proximus tuus ẽ: uici¬
um inimicũ proximo tuo. Tune amicũ tu¬
um amas: si oderis qͦd nocet amicũ. Si cre¬
dis facis: quia iustus ex fide uiuit. Quod¬
abundat in reb humanis.hoc dico. Ali¬
quando amico tuo km̃o inimicus ẽ aliqͥs:
qui erat amicus amboꝵ. Incipiunt ẽẽ de
trib amicis. duo int̃ se immici. Quid faciat
medius quiremansit: Uult. exigit. flagitat.
ut oderis cum illo quẽ odisse cepit: et hec u̾¬
ba tͥ dicit. Non es amicus m̃s: qui es amicus
immici mei. Quȩ uox ẽ huiꝰ ad te: ipsa ẽ et
illius adte. Tres enim eratis:tres eratis: duo
ceꝑunt esse discordes:remansisti tu solus. Si
huic te iunxeris: illum habebis inimicũ. Si

Expanded text:
tuus tibi confiteatur, et prodat amico quod texetuus tibi confiteatur, et prodat amico quod texerat inimico. Quod videris, judica: quod non vides, Deo dimitte. Quando autem judicas, dilige hominem, oderis vitium. Noli propter hominem diligere vitium, nec propter vitium odisse hominem. Homo proximus tuus est: vitium inimicum proximo tuo. Tunc amas amicum, si oderis quod nocet amico. Si credis, facis; quia justus ex fide vivit. abundat in rebus humanis, hoc dico. Aliquando amico tuo charissimo inimicus est aliquis, qui erat amicus amborum. Incipiunt esse de tribus amicis duo inter se inimici, quid faciat medius qui remansit? Vult, exigit, flagitat a te ut oderis cum illo quem odisse coepit, et haec verba tibi dicit: Non es amicus meus, quia es amicus inimici mei. Quae vox hujus est ad te, ipsa est et illius ad te. Tres enim eratis. Tres eratis, duo coeperunt esse discordes, remansisti tu. Si huic te junxeris, illum habebis inimicum: si
Abbreviated transcription (Latin):
s corrigeres te et fieres rectus. et tibi placeret
ds̃ rectus. Ham rectus ds̃. ꝑuerso non placet
Tis ut placeat tibi rectus: Esto rectus: iudi¬
cate ipsum: noli tibi parcere. Quod tͥ inte
merito displicet. castiga. emenda. corrige.
scriptura scã tibi sit tanquam speculum.
Speculum hoc habet splendorem. non men¬
dacem: splendorem non adulantem. nulliꝰ
ꝑsonam amantem. Formosus es: formosũ te
ibi uides. fedus es: fedum te ibi uides. S cũ
fedus accesseris. et fedum te ibi uideris: noli
accusare speculum. Ad te redi: non te fallit
speculum: tu te noli fallere. Iudica de te. con¬
tristare de tua feditate: ut cum abieris et dis¬
cesseris cristis. fedus. correctus: possis redire
formosus. Cum gͦ iudicaueris: te ipsum sine
ad ulatione iudica. et proximum cũ dilecti¬
one. Est enim quod iudices ad qͦd uides. fieri
enim potest ut aliquid maliuideas. unde sor¬
descat. fieri potest ut malum suũ ipse proxi

Expanded text:
sed corrigeres te, et fieres rectus, et tibi placeret sed corrigeres te, et fieres rectus, et tibi placeret Deus rectus. Nam rectus Deus perverso non placet. Vis ut tibi placeat rectus Deus? Esto rectus. Judica te ipsum, noli tibi placere. Quod tibi in te merito displicet, castiga, emenda, corrige. Scriptura sancta sit tibi tanquam speculum. Speculum hoc habet splendorem non mendacem, splendorem non adulantem, nullius personam amantem. Formosus es, formosum te ibi vides: foedus es, foedum te ibi vides. Sed cum foedus accesseris, et foedum te ibi videris, noli accusare speculum: ad te redi, non te fallit speculum, tu te noli fallere. Judica de te, contristare de tua foeditate; ut cum abieris et discesseris tristis, foedus, correctus possis redire formosus. Cum ergo judicaveris te ipsum sine adulatione, judica et proximum cum dilectione. Est enim quod judices, quod vides. Fieri enim potest ut aliquid mali videas, unde sordescas. Fieri potest ut malum suum ipse proximus
Abbreviated transcription (Latin):
est ante tempus: nisi ante quam corda inui¬
cem uideatis: Intendite fr̃s: si hoc ẽ quod
dixi omnia uerba ipsius sententie. paulisꝑ
audite. Nolite ante tempus quicquã iudi¬
care. Et quando erit tempus: Donec ue¬
niat dñs: et illuminet abscondita tenebͣ
rum. Quomodo te rep̾hendent tenebrȩ:
Quando a luce laudaberis. tunc patebunt
corda: mͦ uerolatent. Suspectus ẽ nescio
quis quasi inimicus: & forte ẽ amicus. Ui¬
detur alter quasi amicus: et est forsitan oc¬
cultus inimicus. Otenebrȩ. Seuit et amat
Blandit᷑. et odit. Si exuocib iudico: tñ¬
quillũ uitans. scopulum incurro. fugio ami¬
cum. hereo inimico. Hoc fecit latens. Ibi cre¬
dendum ẽ: ibi intus. ubilatet. ubi occultũ ẽ.
Ad hoc excolendum conductus sum. Ibi ere¬
dendo cooꝑare. ubi non te uidet cooꝑariꝰ
tuus. s uidet te dñs tuus. Iustus exfide ui¬
uit. Hoc age. Iam de iudicio priore dñico¬
disputaui. ut iudicares te ipsum. et cũ te
inuenires ꝑuersum. non tibi blandireris:

Expanded text:
est, ante tempus, nisi antequam corda invicem videatis? Intendite si hoc est quod dixi: omnia verba ipsius sententiae paulisper attendite. Nolite ante tempus quidquam judicare. Et quando erit tempus? Donec venia. Quomodo te reprehendent tenebrae, quando a luce laudaberis? Tunc patebunt corda, modo latent. Suspectus est nescio quis quasi inimicus, et forte est amicus: videtur alter quasi amicus, et est forsitan occultus inimicus. O tenebrae! Saevit, et amat; blanditur, et odit. Si ex vocibus judico, tranquillum vitans scopulum incurro; fugio amicum, haereo inimico. Hoc fecit cor latens. Ibi credendum est, ibi intus, ubi latet, ubi occultum est. Ad hoc excolendum conductus es. Ibi credendo cooperare, ubi non te videt cooperarius tuus, sed videt te Dominus tuus. Justus ex fide vivit. Hoc age. CAPUT disputavi , ut judicares te ipsum; et cum te invenires perversum, non tibi blandireris,
Abbreviated transcription (Latin):
entib mulierib. Sibona ꝑcepimꝰ de manu
dñi: mala non sustinemus: Pater est. Nun¬
quid amandus ẽ.blandiens: et respuendus
nens disciplinam: Excidit ne tibi fili acce¬
dens ad seruitutem dĩ. sta iniusticia et timo¬
re:.et p̃para animã tuam ad temptationem :
Omne qͦd tibi applicitũ fuerit acci: pe. et
in dolore sustine: et inhumilitate tua patien¬
tiam habe:qm̃ inigne ꝓbatur aurũ et ar¬
gentum: homines uͦ acceptabiles. et in cami¬

Expanded text:
entibus mulieribus. Si bona percepimus de manu entibus mulieribus. Si bona percepimus de manu Domini, mala non sustinebimus ? Pater est; numquid amandus blandiens, et respuendus nens disciplinam? Exciditne tibi: Fili, accedens ad servitutem Dei, sia in justitia et timore, et praepara animam tuam ad tentationem? Omne quod tibi applicitum fuerit, accipe; et in dolore sustine, et in humilitate tua patientiam habe: quoniam in igne probatur aurum et argentum, homines
Abbreviated transcription (Latin):
attendat. quid patiat᷑. s quid faciat homo
In eo qͦd pateris potestas tua non ẽ. in eo qd̃
facis. uoluntas tua uł nocens. uł innocens
ẽ. Patiebatur iob. Stabat mulier relicta
sola. non ad consolationẽ. s ad temptatio¬
nem: ñ quȩ afferret medicinam. sed quȩ
moneret blasphemiam. Dic in aliquid in
beneficiũ fuit. Et tale beneficiũ. nemo ilu¬
dabat. S in his omnib quȩ sc̃ã anima su¬
stinebat. patientia exercebat᷑. fi desꝓbabat᷑.
mulier confutabat᷑. diabolus conuuncebat᷑
Spectaculum magnũ: et in illa fȩditate pu¬
tredinis. p̃clara multitudo untutis. Uastat
latenter inimicus:aꝑte malũ suadet amica:
Adiutorium diaboli. non mariti. Eua noua.
s ille non uetus adam. Dic inquit aliqͥd in
dm̃: et morere. Blasphemando extorque. qͦd
p̃cando non potes impetrare. Locuta es in
quit. tanquã una ex insipientib mulierib
integri. Locuta es inqͥt tanꝗͣ. una ex insipi¬

Expanded text:
attendat quid patiatur, sed quid faciat. Homo, attendat quid patiatur, sed quid faciat. Homo, in eo quod pateris, potestas tua non est: in eo quod facis, voluntas tua vel nocens vel innocens est. Patiebatur Job, stabat mulier relicta sola, non ad consolationem, sed ad tentationem; non quae afferret medicinam, sed quae moneret blasphemiam: Dic aliquid, inquibeneficium fuit, et tale beneficium nemo dabat. Sed in his omnibus quae sancta anima sustinebat, patientia exercebatur, fides probabatur, mulier confutabatur, diabolus vincebatur. Spectaculum magnum, et in illa foeditate putredinis praeclara pulchritudo virtutis! Vastat latenter inimicus: aperte malum suadet inimica; adjutorium diaboli, non mariti; Eva nova, sed ille non vetus Adam: Dic aliquid in Deum, et morere. Blasphemando extorque, quod precando non potes impetrare. Locuta es, inquit, tanquam una ex insipientibus mulieribuintegri: Locuta es, inquit, tanquam una ex insipi
Abbreviated transcription (Latin):
cruciationes hominũ. Uerum ẽ. Multa
audiuimus: omnia ingemuimus. Sepe
fleuimus: uix consolati sumus. Non ab nuo
uimus librũ scĩ iob. quod ꝑditis rebus. ꝑ¬
ditis filiis. nec ipsam carnem que uli sola
remanserat saluam potuit obtinere. s ꝑcus
sus uulnere a capite usq ad pedes. sedebat
instercore putrescens ulcere:same effluens:
uermib scatens: tormentis a cerbissimis do¬
loꝵ cruciatus: si nob̾sic nunciaret᷑ uniu̾sa
uulnere. et sic putrescere uermibus uiuos.
qͦmͦ mortui putru erunt: quid erat grausꝰ
hoc anillud: Bellum utiq mitius in car
bilius de uulnerib sanguis erumperet.
quã de putredine sanes distillaret. Cadauer
corrumpi respicis: et horrescis.S idõ mi¬
anima.At uero in iob.p̃sensanima quȩ sen¬
tiret. ligata ne fugeret. subiecta ut dole¬
ret: compuncta ut blasphemaret. Susti¬
nuit tamen tribulationẽ iob et deputatũ
est ei ad magnam iusticiam. Non gͦ quisꝗͣ

Expanded text:
cruciationes hominum. Verum est, multa cruciationes hominum. Verum est, multa audivimus, omnia gemuimus, saepe flevimus, vix consolati sumus; non abnuo, vimus librum sancti Job, quod perditis rebus, perditis filiis, nec ipsam carnem quae illi sola remanserat, salvam potuit obtinere; sed percussus gravi vulnere a capite usque ad pedes, sedebat in stercore, putrescens ulcere, sanie fluens, vermibus scatens, tormentis acerbissimis dolorum cruciatus. Si nobis sic nuntiaretur universa vulnere, et sic putrescere vermibus vivos, quomodo mortui putruerunt: quod erat gravius? hocne, an illud bellum? Puto quod mitius in carnbilius de vulneribus sanguis erumperet, quam de putredine sanies distillaret. Cadaver corrumpi respicis, et horrescis: sed ideo mianima. At vero in Job praesens anima quae sentiret, ligata ne fugeret, subjecta ut doleret, compuncta ut blasphemaret. Sustinuit autem tribulationem Job, et deputatum est illi ad magnam justitiam. Non ergo quisquam