comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
septem. Septem menses quibe
archa di inter gentes fuit figs¬
raliter exprimunt uniuersite
tempoꝵ que septenario muimer
dierum discurrit. et significat
testamentum diũ usq ad conũ¬
mationem scłi ingentibus ꝑma¬
surum. Et uocauerunt
philistiim sacerdotes. et diuines
dicentes. Quid faciemus de anbi
dei: in dicate nobis quomͦ remitte¬
mus eam in locum suum. Qui di¬
rerunt. Si remittitis archam dĩ
isrł. nolite dimittere eam uacuã.
s: qđ debetis reddite ei. ꝓpeccato.
et tunc curabimini et scietis qua¬
re ñ recedat manus eius auobis.
Oui dixerunt. Quid ẽ qđ ꝓdelicto
reddere debeamus ei: Responde¬
runtq eis. Iuxta numerum ꝓuin¬
ciarum philistiim quinq anos
aureos facietis. et quinq mures
aureos quia plaga una fuit omĩ¬
bus uobis et satrapis urĩs. facie¬
tisq similitudines anoꝵ ur̃oꝵ.
et similitudines murium quide¬
moliti sunt t̾ram. et dabitis dõ
isrł głam si forte releuet manũ
suam auobis. et adiis urĩs et a

Expanded text:
us, » etc. Septem menses, quibus arca Dei inter gentes fuit, figuraliter exprimunt universitatem temporum, quae septenario numero dierum discurrit, et significat Testamentum Domini usque ad consummationem saeculi in gentibus permansurum. « Et convocaverunt Philisthiim sacerdotes et divinos, dicentes: Quid faciemus de arca Dei? Indicate nobis quomodo remittemus eam in locum suum? Qui dixerunt: Si remittitis arcam Dei Israel, nolite dimittere eam vacuam, sed quod debetis reddite ei pro peccato, et tunc curabimini, et scietis quare non recedat manus ejus a vobis. Qui dixerunt: Quid est quod pro delicto reddere debeamus ei? Responderuntque eis: Juxta numerum provinciarum Philisthiim quinque anos aureos facietis, et quinque mures aureos, quia plaga una fuit omnibus vobis et satrapis vestris. Facietisque similitudines anorum vestrorum, et similitudines murium qui demoliti sunt terram, et dabitis Deo Israel gloriam si forte elevet manum suam a vobis, et a diis vestris, et a
Abbreviated transcription (Latin):
qr fit offensa. F. im¬
enit aut̃ uir di ad heli. et ait ad
eum. Hȩc dicit dñs. Num quid
ñ aꝑte reuelatus sum domui pa¬
tͥs tui cum eẽt in egypto in domo
pharaonis. et elegi eum ex omibꝰ
tribubus isrł mͥ insacerdotẽ ut
ascenderet ad altare meum. et
adoleret mͥ incensum. et porta¬
ret ephod coram me. et dedi do¬
mui patris tui omĩa de sacrifi¬
ciis filioꝵ isrł: Quare calee abi¬
citis uictimam meam. et mune¬
ra mea que p̃cepi ut offerrent᷑
inrtemplo. et magis honorasti
filios tuos quam me. ut comecderr
pͥmitias omĩs sacrificii isrł popłi
mei. Proptea ait dñs ds isrł. Lo¬
quens locutus sum ut domus tu
et domus patris tui ministrares

Expanded text:
r fit offensa. « Venit autem vir Dei ad Heli et ait ad eum. Haec dicit Dominus: Nunquid non aperte revelatus sum domui patris tui, cum essent in Aegypto in domo Pharaonis, et elegi eum ex omnibus tribubus Israel mihi in sacerdotem, ut ascenderet ad altare meum, et adoleret mihi incensum, et portaret Ephod coram me, et dedi domui patris tui omnia de sacrificiis filiorum Israel? Quare calce abjicitis victimam meam, et munera mea quae praecepi ut offerrentur in templo, et magis honorasti filios tuos quam me, ut comederetis primitias omnis sacrificii Israel populi mei? Propterea ait Dominus Deus Israel: Loquens locutus sum, ut domus tua et domus patris tui ministr
Abbreviated transcription (Latin):
obseruandum doceret. Uocauit¬
q: rex ioas ioiadã pontificem et
sacerdotes. dicens eis. Quare sar¬
catecta non instauratis templi:
Noute ergo amplius accipere pe¬
cuniam iuxta ordinem ur̃m:
s ad instaurationem templi
dans ait. Leuate oculos urõs. et
uidete regiones: quia abbe sunt

Expanded text:
observandum doceret. « Vocavitobservandum doceret. « Vocavitque rex Joas Joiadam pontificem et sacerdotes, dicens eis: Quare sarta tecta non instauratis templi? Nolite ergo amplius accipere pecuniam juxta ordinem vestrum, sed ad instaurationem templi dans, ait: « Levate oculos vestros et videte regiones quia albae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
catecta domus. siquid necessariũ
uiderint instauratione. Uanat
rex nrͣ doctorib suis ut accipiant
omnem pecuniam que a p̃tere¬
untib offertur intemplum dñi
ꝓp̃tio anime. et uoto cordis sui:
cum quicquid a pretereunrtib
iustis scientie sp̃italis uel bonoꝵ
exemplorum inthesaurum dñ
collatum ẽ ꝑsacerdotum hocẽ
p̾dicatorum officia ad instauitati¬
onem templi sp̃alis conferatur:
quatinus ibi quodcumq scissũ
rint. restaurent: ne force ꝑne
gligentiam magistrorum de¬
pereat multitudo auditoꝵ. qͦd
autem sequitur. igitur usq ad
uicesimum tereuum annum
irgis ioas. non instaurauerunt
sacerdotes sartatecta templi.
significat quod ante aduentũ
saluatoris. licet doctrina legis
ingente uidea fuerit: tamen
ꝑ doccorum negligentiam in
multis corrum pebatur: do¬
nec ueniret ipse qui legem
dedit: et ꝑfidem scẽ trinitatis
detalogum legis in moysi et
propharum scriptis spiritalit̃

Expanded text:
ta tecta domus, si quid necessarium ta tecta domus, si quid necessarium viderint instaurationi. » Mandat rex noster doctoribus suis, ut accipiant omnem pecuniam quae a praetereuntibus offertur in templum Domini, pro pretio animae et voto cordis sui: cum quidquid a praetereuntibus in istis scientiae spiritualis, vel bonorum exemplorum, in thesaurum Domini collatum est, per sacerdotum, hoc est praedicatorum officia, ad instaurationem templi spiritualis conferatur: quatenus quodcunque scissum rint, restaurent: ne forte per negligentiam magistrorum, depereat multitudo auditorum. Quod autem sequitur: « Igitur usque ad vicesimum tertium annum regis Joas non instauraverunt sacerdotes sarta tecta templi, » significat quod ante adventum Salvatoris, licet doctrina legis in gente Judaica fuerit, tamen per doctorum negligentiam in multis corrumpebatur, donec veniret ipse qui legem dedit et per sanctae Trinitatis fidem, decalogum legis in Moysi et prophetarum scriptis spiritualiter
Abbreviated transcription (Latin):
uulgus obseruet custodias
domi. Leuite autem circum¬
dent regem:. habences singłi
de eodem. produxitq filiũ
regis et posuit suꝑ eum dia¬
dema et cestimonium: india¬
demate. in signe capitis regi¬
um:. intestimonio. designat
decreta legis dĩ: quib quid
agere rex debeat: qualiter uiue
precipitur. Beniq in libro uer¬
borum dierum aꝑtius. Et im¬
posuerunt inquit ei diadema:
dederuntq in manu eius tenen¬
dam legem. Et magne utiq erat
salutarisq prudentie: ut post
tirannicȩ impieq necem regi¬
ne subsequenti in regnum fi¬
lio regis legitimi cũ ip̃so regni
habitu simul disciplina legis
dĩ seruanda cõmitteretur:. Et qui e
prelatum popło regni uideret: ip¬
se se regendum diuinis legib
niam scorum que illata fuerie
in templum domini a p̾tereun¬
tib que offertur ꝓp̾̃tio anime.
et quam sponte. et arbitrio cod
sui in ferunt intemplum dñi:
accipiant illam sacerdotes uixc
ordinem suum. et instãrent sar¬

Expanded text:
vulgus observet custodias vulgus observet custodias Domini. Levitae autem circumdent regem, habentes singuli de eodem: Produxit filium regis, et posuit super eum diadema et testimonium, in diademate insigne capitis regium, in testimonio designat decreta legis Dei, quibus quid agere rex debeat, qualiter vivere praecipitur. Denique in libro Verborum dierum apertius: Et imposuerunt, inquit, ei diadema, dederuntque in manu ejus tenendam legem ; et magnae utique erat salutarisque prudentiae, ut post tyrannicae impiaeque necem reginae, succedenti in regnum filio regis legitimi, cum habitu simul disciplina legis Dei servanda committeretur, et qui se praelatum populo regendo videret, ipse se regendum divinis legibus niam sanctorum, quae illata fuerit in templum Domini a praetereuntibus, quae offertur pro pretio animae, et quam sponte et arbitrio cordis sui inferunt in templum Domini: accipiant illam sacerdotes juxta ordinem suum, et instaurent sar
Abbreviated transcription (Latin):
li scutariorum: et sedit supra
thronum regum. Ubi et porca
siref. et domus messa que cũ
porta scutariorum nominant᷑.
ẽẽ uidentur. Scutarios. autem
tutores regis appellat. testante
libro parali pomenon: qui
cum roboam seuta exea ꝓ aure¬
is fecisse cõmemorasset. ad iecis:
Et tradidie illos principib scu¬
tariorum. qui custodiebant
uestibulum palatii. In quo ui¬
delicet libro distinetius hec
cunc̾ta replicantur. Cercia pars
urm qui ueniunt ad sabbatũ
sacerdotum et leuitarum et
ianitorum erit in portis
s: ꝑ quam de templo ad palatium
descendebatur. sicut in fra dicit᷑
Ditxerunt ꝙ regem de domo dni ⁊ ueuerunt
puiã porte scutarior in palatiũ.
Et tercia in porta. que appellatur
fundamenti. Omne uero reli¬
quum uulgus sit inatriis do¬
mus domini: nec quisquã
alius ingrediatur domum
dnĩ sacerdotes nisi et qui mi¬
nistrant de leuitis. ipsitan¬
tum mͦ ingrediantur. quia scĩ¬
ficati sunt: Et omne reliquũ

Expanded text:
li scutariorum, per quali scutariorum, per quathronum regum. Ubi etiam porta Seir, et domus Messa, quae cum porta Scutariorum nominatur, esse videntur. Scutarios autem tutores regis appellat, testante libro Paralipomenon; qui cum Roboam scuta aerea pro aureis fecisse commemorasset, adjecit: Et tradidit illos principibus scutariorum, qui custodiebant vestibulum palatii . In quo videlicet libro distinctius haec cuncta replicantur: Tertia pars vestrum, qui veniunt ad Sabbatum, sacerdotum, et Levitarum, et janitorum, erit in portisper quam de templo ad palatium descendebatur, sicut infra dicitur . Duxeruntque regem de domo Domini, et venerunt per viam portae scutariorum in palatium et tertia in porta quae appellatur Fundamenti. Omne vero reliquum vulgus sit in atriis domus Domini. Nec quisquam alius ingrediatur domum Domini, nisi sacerdotes et qui ministrant de Levitis; ipsi tantummodo ingrediantur qui sanctificati sunt, et omne reliquum
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatem augendi circa
nouum regem exercitus et
eos qui intrandi septimanã
oidinem habebant suscepit.
et illos qui iam suam septima¬
nam ministrando inpleuerans.
ne abirent. retinuit. Qui alios
quoq leuitas de cunctis ur¬
bib uda simul et principes¬
÷ familiarum isrł missis inħ
centurionib iherdsolumam con¬
gegauerat: ut uerba dierum
narrant. Quos educturus fi¬
lium regis tali ratione distin¬
.xit. ut om̃s qui impleuerant
sabbatum et egressi  erant. in
duas diuiss partes. regem in
interiorib atrii locis armati
curcum starent: reliqua uero
multitudo idẽ hii qui non¬
erant de stirpe leui exteriores
atriorum ianuas contra furorẽ
regine siquid forte aduersi mo¬
itretur. custodirent. Porrohi qͥ
nuper ad sabbatum uenerant
sacerdotes. ieuite. et ianttores.
in tres diuisi partes domum
regis idẽ palatium obseruarent:
ne uel hoc regina collecto exer¬
citu contra regem defenderet.
Seruarem et portam habitacu¬

Expanded text:
necessitatem augendi circa necessitatem augendi circa novum regem exercitus, et eos qui intrandi septimanam ordinem habebant, suscepit, et illos qui jam suam septimanam ministrando impleverant, ne abirent, retinuit. Qui alios quoque Levitas de cunctis urbibus Juda, simul et principes familiarum Israel, missis in hoc centurionibus, Jerosolymam congregaverat, ut Verba Dierum narrant : quos educturos filium regis tali ratione distinxit, ut omnes qui impleverant sabbatum, et egressuri erant in duas divisi partes, regem in interioribus atrii locis armati circumstarent; reliqua vero multitudo, id est, hi qui nonerant de stirpe Levi, exteriores atriorum januas contra furorem reginae, si quid forte adversi moliretur, custodirent; porro hi qui nuper ad sabbatum venerant, sacerdotes, Levitae et janitores, in tres divisi partes, domum regis, id est, palatium observarent, ne vel hoc regina, collecto exercitu, contra regem defenderet; servarent et portam habitacu
Abbreviated transcription (Latin):
ingressus fuerit septa cempli:
interficiatur. Eritisq cum rege
introeunte. Et fecerunt centu¬
riones uixta omĩa que p̾cepac
eis ioiada sacerdos: et assumen¬
tes singuli uiros suos qui ingr¬
diebantur salbatum cum his
qui e grediebantur sabbato:
tem. Qui dedit eis hastas. et
arma regis dauid que erant in
domo domini: et steterunt sin¬
głi habentes arma in manu
sua. a parte templi dextra usq
ad pardem sinistram altaris et
edis circum regem. Hec autem
quomodo facta suit et inqui¬
b locis:. si quis ea que suꝑus
de atriis domus domini bene
potest. Sed ne fastidium faci¬
amus lectori. his omissis que
iam exposita sunt ad illud qͥd
deuisione turbe dictum ẽ.
ueniamꝰ: cuiꝰ rei ratio calisẽ.
frant autem sortes .xxiiii.
nitorum qui ꝑ totidem sep¬
timanas sibi exordine suc¬
cederent: sabbato noua cur¬
ma intrante ad officiũ et pꝰ
sabbatum ea que ꝓxima sep¬
tumana mistrauerat domumn
redeunte. S: hic pontifex ꝓpt̃

Expanded text:
ingressus fuerit septa templi, ingressus fuerit septa templi, interficiatur. Eritisque cum rege introeunte et egrediente. Et fecerunt centuriones juxta omnia, quae praeceperat eis Joiada sacerdos. Et assumentes singuli viros suos, qui ingrediebantur ad sabbatum cum his qui egreditem: qui dedit eis hastas et arma regis David, quae erant in domo Domini. Et steterunt singuli habentes arma in manu sua a parte templi dextra usque ad partem sinistram altaris et aedis circum regem. » Haec autem quomodo facta sint et in quibus locis, si quis ea quae superius de atriis domus Domini dictapotest. Sed ne fastidium faciamus ljam exposita sunt, ad illud quod de divisione turbae dictum est veniamus, cujus rei ratio talis est. Erant autem sortes viginti qnitorum, qui per totidem septimanas sibi ex ordine succederent, sabbato nova turma intrante ad officium, et post sabbatum ea quae proxima septimana ministraverat domum redeunte. Sed hic pontifex propter
Abbreviated transcription (Latin):
in cordib electorum. magisq
nutriatur in domo ioiade.
pontificis. qui dilectus domini
hic ẽ filius m̃s duectus: in quo
michi bene complacuit. Cuiꝰ
domus ẽ scã eccłia. ubi infide
electorum manens. cotidie
facit aͥgͥmentum corporis sui:
donec tempore uidicii sep¬
trum regni et potentiam
aduersus eos extollet. qui eum
deprimere cogitabant: et int̾¬
fectricem scõrum ȩternis depu¬
tauerit penis.xi
nno autem septimo misit
ioiada: assumens centuriones
et milites introduxit ad se
untemplum domini. et pepigit
cum eis fedus: et adiurans eos
indomo domini. oftendit eis
filium regis: et precepit illis
debetis. Cercia pars ur̃m intro¬
eat sabato. et obseruet excubi¬
tũdomꝰ regis. tcia aut̃ pars sit. ad
pꝰ habitatulũ scutarioꝵ ⁊ custodio
excubitũ domꝰ regis messa. due uͦ
partes euobis omnes egrediene
sabbato custodiant excubias dr
domini curum regem. et ual¬
iabitis eum. habentes arma
in manib uri̾s. Si quis audẽ

Expanded text:
in cordibus electorum, magisque in cordibus electorum, magisque nutriatur in domo Joiadae pontificis, qui delectus Domini Hic est Filius meus dilectus in quo mihi bene complacui . Cujus domus est sancta Ecclesia, ubi in fide electorum manens quotidie facit augmentum corporis sui, donec tempore judicii sceptrum regni et potentiam adversus eos extollet qui eum deprimere cogitabant, et interfectricem sanctorum aeternis deputabit poenis. nno autem septimo misit Ioiada et adsumens centuriones et milites introduxit ad se in templum Domini pepigitque cum eis foedus et adiin domo Domini, ostendit eis filium regis: et praecepit illisdebetis: Tertia pars vestrum introeat sabbato, et observet excubitum domus regis. Tertia autem pars sit ad post habitaculum scutariorum, et custodietis excubias domus Messa. Duae vero partes e vobis omnes egredientes sabbato custodiant excubias domus Domini circa regem, et vallabitis eum habentes arma in manibus vestris. Si quis autem
Abbreviated transcription (Latin):
tuum filium suum. surrexit
et interfecit omne semen regũi.
S iosaba filia regis ioram soror acha¬
Ne. ioas filiũ achariȩ tollẽs furata
ẽ. de medio filiorum regis. qui
interficiebantur: et abscondit
eum a fatie athalie. ut non in¬
terficeretur. Eratq cum ea in domo
domini clam sex annis: quia
iosaba uxor erat ioiade ponti¬
ficis. Athalia igitur hec que
semen dauid extinguere mo¬
liebatur. et regiam stirpem
delere. bene impietatem expͥ¬
mit sinagoge: que ꝑ nequitiã
mentis. seminis dauid. hoc
ẽ xp̃i insidiatrix erat: et odiũ
contra eum semꝑ incorde ge¬
rebat. que aliquando regnare
uidebatur: cum legis cerimo¬
nias temporaliter obseruabat.
Intepretatur autem athalia
temporalis domini s iosa¬
be strenuitate que interp̃ta¬
cur saturitas domini. id ẽ eccłie.
in qua uere sunt delicie.ser¬
uatur ioas qui interp̃tatur
memoria domini: xp̃c uide¬
licet in quo memoria ẽ nomi¬
nis domini. ne ꝑ crudelitatẽ
seuientis hostis interimatur

Expanded text:
tuum filium suum, surrexit et interfecit omne semen regium. Sed Josaba filia regis Joram, soror Ahaziae Joas filium Ahaziae tollens, furata est de medio filiorum regis qui interficiebantur, et abscondit eum a facie Athaliae, ut non interficeretur, eratque cum ea in domo Domini clam sex annis, quia Josaba uxor erat Joiadae pontificis. » Athalia igitur haec, quae semen David exstinguere moliebatur, et regiam stirpem delere, bene impietatem exprimit Synagogae, quae per nequitiam mentis, seminis David, hoc est Christi, insidiatrix erat, et odium contra eum semper in corde gerebat, quae aliquando regnare videbatur cum legis caeremonias temporaliter observabat. Interpretatur Athalia temporalis Domini. Sed Josaba strenuitate quae interpretatur saturitas Domini, id est Ecclesiae, in qua verae sunt deliciae servatur Joas, qui interpretatur memoria Domini, Christus videlicet, in quo memoria est nominis Domini, ne per crudelitatem saevientis hostis i
Abbreviated transcription (Latin):
bitur. Mortuus est ergo heliseus
et sepelierunt eum. Latrumculi
quoq de moab uenerunt inter¬
ram ipso anno. Quidam autem
sepelientes hominem. et uiden¬
reuixit homo. et stedit suꝑ pedes
suos. Quid significat hȩc resusci¬
tatio cadaueris mortui ꝑ contae¬
nisi uita fidelium que in mo¬
tem xp̃i ueraciter constat:. Dui¬
cumq ergo firma fide tangit
mortem xp̃i: et spem suam ui¬
raciter in ipso c̃locat: sine du¬
bio particeps erit resurrectio¬
nis eius. Dicit enim ipsa ueritas.
Ego sum resurrectio et urta qui

Expanded text:
t. « Mortuus est ergo Elisaeus, et sepelierunt eum; latrunculi quoque de Moab venerunt in terram ipso anno: quidam autem sepelientes hominem vidensaei, et revixit homo, et stetit super pedes suos . » Quid significat haec resuscitatio cadaveris mortui per contacnisi vitam fidelium, quae in morte Christi veraciter constat. Quicunque ergo firma fide tangit mortem Christi, et spem suam veraciter in ipso collocat, sine dubio particeps erit resurrectionis ejus. Dicit enim ipsa Veritas: « Ego sum resurrectio et vita: qui
Abbreviated transcription (Latin):
uerit mello unde atrium tem¬
pli de ambulans in turre palatii
despic̾e solitus sit.Solent qͥdam
Primus itaq gradus descensionis
de dõ in angło fuit: qui magni. xxii¬
consilii nuntuis erat. Deniq
et iacob sic alloquitur. Et dixit
inquit angelus dĩ. Ego sum ds̃
cui unxisti citulum et uouisti
uotum: ut angłm et dm̃ osten¬
deret. Scds gradus descensiõis
de angło inpatriarchis fuit. ꝙr
in omnibus ut ait apłs ipse ẽ
operatus. Tertius in legis dati¬
one: quia et in lege ipse locutꝰ
ẽ Quartus gradus in ihunaue:
ut populum ĩ terram repromis¬
sionis induceret. Quintus in
iudicib: quia eundem popłmꝑ
ꝑ eos ipse regebat. Sextus in re¬
gibus iudeorum: qͥa in eis ipse
regnabat. Septimus in propħis:
quia ꝑ eos ẽ annuntiatus. Occa¬
uus inpontificibus: quia ipse
summus sacerdos ẽ patris. No¬
nus in homine: Oecimus in pas¬
sione. Ehos enim decem gͣdus:
quasi ꝑ umbtam legis prisce
surrectionem suam sol iusticie

Expanded text:
verit Mello, unde atrium temverit Mello, unde atrium templi deambulans in turre palatii despicere solitus sit. Solent quidam Primus itaque gradus descede Deo in angelo fuit, quia magni consilii angelus erat . Denique et Jacob sic loquitur: Et dixit, inquit, angelus Dei: Ego sum Deus, cui unxisti titulum, et vovisti votum , ut et angelum et Deum ostenderet. Secundus gradus descensionis de angelo in patriarchis fuit, quia in omnibus, ut ait Apostolus, ipse est operatus . 6. Tertius in legis datione, quia et in lege ipse locutus est. Quartus gradus in Jesu Nave, ut populum in terram repromissionis induceret. Quintus in judicibus, quia eumdem populum per eos ipse regebat. Sextus in regibus Judaeorum, quia in eis ipse regnabat. Septimus in prophetis, quia per eos est nuntiatus. 548 Octavus in pontificibus, quia ipse summus sacerdos est Patris. Nonus in homine. Decimus in passione. 7. Per hos enim decem gradus, quos ipse per umbram legis priscae surrectionem suam sol justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
adorientem humilis redeat. ma¬
nifeste uideatur: donec cemꝑe
oportuno denuo toto orbi cõmu¬
ni exortu reddatur:. sicut et ue¬
terum histouie. et nr̃i homines eui
qui illis de partib adueniunt.
habundantissime produnt.¬
Nõ numquam autem hii quim
teriora austri incolunt. uidere
solent ꝑmeridianas plagas ao
orientem ab occasu redire. Quod
signum et p̃sentis cemporis et
futuri typus erat: ut quomͦ sol
reuerteretur ad exordium sui
ira et erechie uita ad detractos
annos rediret. Nobisq in ebdo¬
made et ogdoade uiuentibus
ꝑ resurrectionem xpĩ uite spa¬
tia piotelentur. Solent scõꝵ lo¬
corum in hac prouintia monstͤ¬
tores intra c̃septum templi osten¬
dere gradus domus ezechie. uł
achat: quod sol ꝑ eos descenđdit.
S nũquam ego credã. non dico
achat. qui rex impius fuit. s
ciũ libet regis iusti domum fuis¬
se ĩ templo dĩ. cum salomon io¬
circo dm̃ inter cet̾a offendisse
dicatur quod insublime edifica¬

Expanded text:
ad Orientem humilis redeat, maad Orientem humilis redeat, manifeste videatur, donec tempore opportuno denuo toto orbi communi exortu reddatur, sicut et veterum historiae, et nostri homines aevi, qui illis de partibus adveniunt, abundantissime produnt. Nunquam autem hi qui interiora Austri incolunt, videre solem per Meridianas plagas ad Orientem ab Occasu redire. Quod signum et praesentis temporis et futuri typus erat, ut quomodo sol reverteretur ad exordium sui, ita et Ezechiae vita ad detextos annos rediret, nobisque in hebdomade et ogdoade viventibus per resurrectionem Christi vitae spatia protelentur. Solent sanctorum locorum in hac provincia monstratores intra conseptum templi ostendere gradus domus Ezechiae, vel Achaz, quod sol per eos descenderit. Sed nunquam ego credam, non dico Achaz, qui rex impius fuit, sed cujuslibet regis justi domum fuisse in templo Dei, cum Salomon idcirco Deum inter caetera offendisse dicatur, quod in sublime aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Erat enim hora diei decima:
quando hec regi ꝓpħa loquebat᷑.
Uis ergo inquit ut ascendat ũbra
decem lineis ꝓcedentem sole supͥ
terram ꝑboreales plagas usq adori¬
entem. quod subtus terram cotidia¬
na consuetudine sui cursus erat
facturus: an ut reuertatur umbra
totidem gradibus conuersa retros¬
sum facie solis ipsoq ꝑ australem
plagam adorientem regresso: At rex
facile est inquit umbram crescẽ
decem lineis. nec hoc uolo ut fiat:
contrarium suo mori cursum
ageret: quam si consueto ꝓcessu
incedens. tam et si multo altiꝰ
id ẽ sup terras elatus adori¬
entem quasi scđi diei mane
nulla incerueniente nocte
facturus aduolaret. Dam et hii
qui in insula thile quȩ ultra
brittaniam ẽ uł inultimis chi¬
tharum finibus degunt: om̃i
estate aliquod fieri uident. qr
sol cȩtero orbi in occasu et sub ter¬
ra positus. ipsis nichilominꝰ
tota noc̃te suꝑ cerram appareat:
et quomodo a parte occidentis

Expanded text:
ret. Erat autem hora diei decima, ret. Erat autem hora diei decima, quando haec regi propheta loquebatur: « Vis ergo, inquit, ut ascendat umbra decem lineis, » procedente sole super terram per Boreales plagas usque ad Orientem, quod subtus terram quotidiana consuetudine sui cursus erat facturus; « an ut revertatur umbra totidem gradibus, » conversa retrorsum facie solis, ipsoque per Australem plagam ad Orientem regresso? « At rex, Facile est, inquit, umbram crescere decem lineis. Nec hoc volo, ut fiat,contrarium suo more cursum ageret, quam si consueto processu incedens tametsi multo altius, id est, supra terras elatus ad Orientem quasi secundi diei mane, nulla interveniente nocte, facturus advolaret. Nam et hoc qui in insula Thule, quae ultra Britanniam est, vel in ultimis Scytharum finibus degunt, omni aestate aliquot diebus fieri vident, quia sol caetero orbi in occasu et sub terra positus, ipsis nihilominus tota die super terram appareat; et quomodo a parte Occidentis
Abbreviated transcription (Latin):
aduersas. sanitas restituta ẽ.
Alii si non ulcus .s apostẽma
suspicantur: quando tumens corpꝰ
cocto et putrescente pure cõplet:
et iuxta artem medicorum. omis
sanies. sictioribus ficis atq contu¬
sis. incitis suꝑficiem prouocatur
de ꝑ hoc non sꝑnendam ẽẽ mne¬
dicinam: que usu constet et ex¬
ꝑimento:. quia et hanc fecerit de
Birerat autem ezechias adisaiam.
Quod erit signum quia dominꝰ
me sanabit: et quia ascensurus
sim die tercio cemplum dñi:
Cui ait ysaias Hoc erit signum
a domino: quod facturus sit dñs
sermonem quem locutus est.
Uis ut ascendat umbra decem
lineis: an ut reuertatur totidem
gradibus: Et rełq Datur autem
signum ut sol decem gradibus
reuertatur. quos nos uxta sĩma¬
cum in lineas et orologium uer¬
timus. qui gradus incellexit in
lineis: ut manifestiorem setisũ
legentib faceret: Siue ita erant:
extructi gradus arce mechani¬
ca: ut ꝑ singulos umbia descen¬
dens horarum spatia termina¬

Expanded text:
adversas sanitas restituta est. adversas sanitas restituta est. Alii Sim non ulcus, sed apostema suspicantur, quando tumens corpus cocto et putrescente pure completur. Et juxta artem medicorum omnis sanies, siccioribus ficis atque contusis, in cutis superficiem provocatur; ac per hoc non spernendam esse medicinam, quae usu constet et experimento, quia et hanc fecerit Deus. « Dixerat autem Ezechias ad Isaiam: Quod erit signum, quia Dominus me sanabit, et quia ascensurus sim die tertio templum Domini? Cui ait Isaias: Hoc erit signum a Domino, quod facturus sit Dominus sermonem quem locutus est. Vis ut ascendat umbra decem lineis? an ut revertatur totidem gradibus? » etc. Datur autem signum, ut sol decem gradibus revertatur, quos nos, juxta Symmachum, in lineas et horologium vertimus. Qui gradus intelligit in lineis, ut manifestiorem sensum legentibus faceret. Sive ita erant exstructi gradus arte mechanica, ut per singulos umbra descendens, horarum spatia termina
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ lacrimȩ. quoniam ambula¬
uerat coram dño inueritate
et incorde ꝑfecto. et fleuerat fle¬
tu magno: et quod placitum
erat in oculis eius fecerat. Adici¬
unturq quindecim anni ad
uitam quos ille non postulaue¬
rat: et in suꝑ uiuende eo regni
securitas promitcitur. Sinautẽ
ut quidam putant in corpore
uiuere cõdempnatio ẽ. et uixta
illuo quod dicitur. reuertere
anima inea in requiem tuam:. xxi.
et in alio loco. educ de carcere an¬
mam meam: optanda ẽ mors ut
de carcere lib̃emur: quomodo
nunc dominus donat pro bene¬
ficio. ut qui lib̾andus erat. ad
huc quin decim annis uiuat
in carcere: Dixitq ysaias. Affer¬
te massam ficorum. Quam cum
uulnus. Nam et aquila. sẏmac̾¬
q et theodotio edhoc interp̃ta¬
ti sunt: ꝑ quod morbum regiũ
intelligi uolunt: cui contiaria
putantur uel sumpta in cẏbo:
uel apposita corpori quecũq
st̃ dultia. Ergo ut dĩ potentia
monstraretur: ꝑ res noxias et

Expanded text:
que lacrymae, quoniam ambulaque lacrymae, quoniam ambulaverat coram Domino in veritate et in corde perfecto, et fleverat fletu magno, et quod placitum erat in oculis ejus fecerat, adjiciunturque quindecim anni ad vitam, quos ille non postulaverat, et insuper vivente eo regni securitas repromittitur. Sin autem, ut quidam putant, in corpore vivere condemnatio est, et, juxta illud quod dicitur. Revertere, anima, in requiem tuam , et in alio loco: Educ de carcere animam meam , optanda est mors ut de carcere liberemur, quomodo nunc Dominus donat pro beneficio ut qui liberanhuc quindecim annis vivat in carcere? « Dixitque Isaias, Afferte massam ficorum. Quam cum vulnus. Nam et Aquila, Symmachusque, et Theodotio Laroc interpretati sunt, per quod morbum regium intelligi volunt. Cum contraria putantur vel sumpta in cibo, vel opposita corpori, quaecunque sunt dulcia. Ergo ut Dei potentia monstraretur, per res noxias et
Abbreviated transcription (Latin):
nam post mortem eius manas¬
ses. cum duodecim annorum
eẽt regnare cepit inuida: Ex
quo ꝑspicuum ẽ: post terciũ
anuum concesse uitȩ manas¬
seit eẽ generatum. Cigo iste oĩs
ẽ fletus: quod desꝑabat xp̃m
de suo semine nasciturum. Alii
asserunt. quamins scõs uiros mor¬
te cerreri. propter incertum diem¬
iudicii. et ignorationem sencentie
dĩ: quam sedem habituri sunt.
Simulq facti questio soluicur.
ac necessitatis uincula atq cau¬
sarum quod nequaquam dies
mortis singulis p̾stitu ta sie. s
uoluntate dĩ et ignotis morta¬
libus causis uel uiuat aliquis
uel moriat᷑ p̃sertĩ cũ statuta
non mortis necessitas differatur:
et post mortem resuscitatos pli¬
rimos legerimus. Reuertitur
autem ad regem propħa dnĩ
uisione: ut ipse sanaret que
et ꝑcusserat. Et uocatur ezechi¬
as dux popłi huius. et filius
dauid cuius oꝑa sectabatur:
fecerat enim rectum iuxta omĩa
auditur eius oratio. uidentur¬

Expanded text:
nam post mortem ejus Manasnam post mortem ejus Manasses cum duodecim annorum esset, regnare coepit in Juda. Ex quo perspicuum est, post tertium annum concessae vitae Manassen esse generatum. Ergo iste omnis est fletus, quod desperabat Christum de suo semine nasciturum. Alii asserunt, quamvis sanctos viros morte terreri, propter incertum judicii, et ignorationem sententiae Dei, quam sedem habituri sint. Simulque fati quaestio solvitur, ac necessitatis vincula atque causarum, quod nequaquam dies mortis singulis praestituta sit, sed voluntate Dei et ignotis mortalibus causis, vel vivat aliquis, vel moriatur: praesertim cum et statuta nunc mortis necessitas differatur, et post mortem resuscitatos plurimos legerimus. Eautem ad regem propheta Domini jussione, ut ipse sanaret qui percusserat, et vocatur Ezechias dux populi mei, et filius David, cujus opera sectabatur. Fecerat enim rectum juxta omnia auditur ejus oratio videntur
Abbreviated transcription (Latin):
insuis p̃cib exaudiuit. Ecce phari¬
seus seuistificauit inoꝑe: exechi¬
as iustum se asseruit etiam
in cogitatione. Atq unde ille of¬
fendit: inde iste dominum pla¬
cauit. Cur itaq hoc. nisi quia omĩ¬
potens ds̃ singłorum uerba ae
cogitationes pensat: et in eius au¬
tibus suꝑba non sunt que hu¬
mili coide ꝓferuntur: Fleuit
itaq ezechias fletu magno. et
antequam egrederetur isaias
mediam partem atrii. factus ẽ
sermo domini adeum dicens.
Reruerte: dic ezechie regi popłi
mei. Hȩc dicit dominus ds̃ patris¬
tui dauid. Audiui orationem
tuam:  uidi lacrimam tuam:
et ecce sanauite. Die tercio ascen¬
ddet tem plum domini: et addam
diebus tuis quindecim annos.
S et de manu regis assiriorum
lib̾abo ce. et ciuitatem hanc.
et protegam urbem istam
propter me et propter dauid
autem fletu magno propt̃ ꝓ¬
missionem domini ad dauid:
quam uidebat in sua morte
perituram. Eo enim tempore.:
etechias filios non habebat:

Expanded text:
in suis precibus exaudivit. Ecce Phariin suis precibus exaudivit. Ecce Pharisaeus se justificavit in opere. Ezechias justum se asseruit etiam in cogitatione, atque unde ille offendit, inde iste Dominum placavit. Cur itaque hoc, nisi quia omnipotens Deus singulorum verba ac cogitationes pensat; et in ejus auribus superba non sunt, quae humili corde proferuntur? « Flevit itaque Ezechias fletu magno, et antequam egrederetur Isaias mediam partem atrii, factus est sermo Domini ad eum dicens. Revertere: et dic Ezechie duci populi mei: Hec dicit Dominus Dtui David: Audivi orationem tuam, vidi lacrymam tuam et ecce sanavi te. Die tertio ascendes templum Domini, et addam diebus tuis quindecim annos. Sed et de manu regis Assyriorum liberabo te, et civitatem hanc, et protegam urbem istam propter me et propter David autem fletu magno propter promissionem Domini ad David, quam videbat in sua morte perituram. Eo enim tempore Ezechias filios non habebat,
Abbreviated transcription (Latin):
eneum comminuerre: et ceta¬
iusti aliquib necessitatib afflc¬
ti: sua oꝑa coguntur fateri.s
cum eorum dicta in iusti au¬
diunt: hȩc ꝑ elationem potius
quam ꝑuecitatem existimant
prolata. Ex suis enim cordib¬
Suerba iustorum pensant: et
dici humiliter posse uerba bo¬
na non estimant. Sicut gͣra uis
culpa ẽ sibi hoc hominem ar¬
togare quod non ẽ: sic plerum¬
ꝙ culpa nulla ẽ si humiliter
bonum dicat quod ẽ Unde sȩpe
ꝯtingit ut iusti iniusti bant u̾¬
catur: Nam phariseus ing̃ssus tẽpłi
dicebat ieinobis in sabbato dec¬
mas do om̃iũ quȩ possideo. s iusti¬
ficatus magis publicanus: ꝗͣ ille
exiit: Edechias qͦ rex cũ molestia
corporis afflictus ad extremitatẽ
ꝑuenisset: in oratiõe cõpunctꝰ dix̃.
Obseero dñe mem̃to qͦmͦ ambulaue¬
rĩ corãte inueritate ⁊ ĩ corde ꝑfecto
Nec tam̃ dñs hanc ꝯfessionẽ ꝑfectiõis
eiꝰ despexit aut renuit: quẽ mox

Expanded text:
aeneum comminuerit, et caaeneum comminuerit, et cajusti aliquibus necessitatibus afflicti sua opera coguntur fateri, sed cum eorum dicta injusti audiunt, haec per elationem potius quam per veritatem existimant prolata: ex suis enim cordibus verba justorum pensant, et dici humiliter posse vera bona non existimant. Sicut enim gravis culpa est sibi hoc hominem arrogare quod non est, sic plerumque culpa nulla est, si humiliter bonum dicat quod est. Unde saepe contingit ut justi et injusti habeant verPharisaeus ingressus templum dicebat: « Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quae possideo. Sed justificatus magis publicanus, quam ille exiit . » Ezechias quoque rex cum molestia corporis afflictus ad extremitatem pervenisset, in oratione compunctus dixit: « Obsecro, Domine, memento quomodo ambulaverim coram te in veritate et in corde perfecto; » nec tamen Dominus hanc confessionem perfectionis ejus despexit aut renuit, quem mox
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩca instituta cõuulsa st̃.
quia ut ex largitate dĩ an¬
ni uite crescerent. hoc qͦ
ante scła p̾fixum fuit: atq
spatium uite quod in opi¬
nate foris ẽ. additum: si ne
augmento p̾scientie fuit
intus statutum. Qui conuer.¬
tit faciem suam ad parietem:
et orauit ad dominum dicers
Conuertitq ezechias faciem
suam ad parietem. quia ad
cemplum ire non poterat. Ad
parietem autem templi iux¬
ta quod salomon palatium
extruxerat: uel absolute ad
parietem. ne lacrimas suas
aq̃ sidentib ostentare uide¬
cur: aut certe iuxta hieremi¬
am ad cor. suum quicir. idẽ
parietem cor appellat: ut to¬
ta mente dominum precare¬
quomͦ ambu lauerim coram
de in ueritate et in corde ꝑ¬
fecto: et quod placitum est
coram ce fecerim: felix con¬
scientia: que afflictionis tẽ¬
pore bonorum operum re¬
cor: Quod ita soluitur. ꝑfec¬
cionem cordis in eo nunc dic̃
quod idola destruxerit cẽpli
ualuas aperuerie: serpentẽ

Expanded text:
dominica instituta convulsa sunt, dominica instituta convulsa sunt, qui autem ex largitate Dei anni vitae crescerent, hoc quoque ante saecula praefixum fuit, atque spatium vitae quod inopinati foris est additum, sine augmento praesenti fuit intus statutum. « Qui convertit faciem suam ad parietem et oravit Dominum dicens. » Convertitque Ezechias faciem suam ad parietem, quia ad templum ire non poterat. Ad parietem autem templi juxta quod Salomon palatium exstruxerat: vel absolute ad parietem, ne lacrymas suas assidentibus ostentare videretur. Aut certe juxta Jeremiam ad cor suum, qui idcirco parietem cor appellat, ut tota mente Dominum deprecarequomodo ambulaverim coram te in veritate, et in corde perfecto, et quod placitum est coram te fecerim. » Felix conscientia quae afflictionis tempore bonorum operum recor ? » quod ita solvitur: perfectionem cordis in eo nunc dici, quod idola destruxerit, templi quoque valvas aperuerit, serpentem
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: non deo inmutante sen¬
centiam. s ꝓuocante humanũ
genus ad noticiam sui: Dñs po¬
cens ẽ suꝑ malitiis. Hullaqͥ
in hoc mundo hominib abs¬
q om̃ipotentis dĩ occulto ꝯsi
lo ueniunt. Nam cuntta ds̃
secutura presciẽs ante scła decre¬
uit: qualiter ꝑ scła disponant᷑.
Statutum quippe᷑ hominib
ẽ uel quantumꝰ huiꝰ mundi ꝓs¬
peritas sequatur. uel quantum
aduersitatis feritas feriat: ne
electos eius aut in moderata
prosꝑitas eleuet: aut nimia
aduersitas grauet. Statutum
quoq ẽ quantum in ipsa uita
mortali temporaliter uiuatur
nam et si annos quindecim
ezechie regi aduitam addi¬
dit omp̃s ds̃: cum eum mori
ꝑinisit. cunc p̾sciuit ẽẽ mori¬
turum. Qua in re questio ori¬
tur quomodo ei ꝑ propħam
dicitur. dispone domui tue
quia morieris tu et non ui¬
ues: cui cum mortis sententia
dicta ẽ: ꝓtinus ad eius lacri¬
mas est uita addita. S ꝓpħam
re mori ipse merebatur: nec

Expanded text:
sunt . Non Deo mutante sensunt . Non Deo mutante sententiam, sed provocante humanum genus ad notitiam sui, Dominus poenitens est super malitiis. Nulla quae in hoc mundo hominibus fiunt absque omnipotentis Dei occulio veniunt. Nam cuncta Deus secutura praesens ante saecula decrevit, qualiter per saecula disponantur. Statutum quippe jam hominibus est, vel quantum hujus mundi prosperitas sequitur quantumve adversitatis feritas feriat, nec electos ejus, aut immoderata prosperitas elevet, aut nimia adversitas gravet. Statutum quoque est, quantum in ipsa vita mortali temporaliter vivatur, nam etsi annos quindecim Ezechiae regi ad vitam addidit omnipotens Deus; cum eum mori permisit, tunc praescivit esse moriturum: qua in re quaestio oritur, quomodo ei a Propheta dicitur: « Dispone domui tuae quia morieris tu, et non vives. » Cui cum mortis sententia dicta est, protinus ad ejus lacrymas est vita addita. Sed per pre mori ipse merebatur, nec
Abbreviated transcription (Latin):
sent in terram ararath quod in¬
celligitur armeniȩ: succcessit
in patris locum asaraddon quẽ
scriptura testatur misisse habi¬
tatores samarie. ne terra mane¬
ret inculta. Ararath autem regi
in armenia campestris ꝑ quã
araxasses fluit in credibilis ub̾¬
tatis ad radices tauri montis:
qui usq illuc extenditur. Ergo
et archa inqua lib̾atus est noe
cum libis suis cessante diluiuo.
non ad montes generaliter arme¬
nie delata ẽ qui appellantur
ararath: s ad montes tauri altis¬
simos. qui ararath iminent cam¬
amos propħe.dixitq ei: hec
dicit dominus ds̃. Precipe domui
tue: morieris enim et non uiues.
Ne eleuaretur ior. ezechie post
intredibiles criumphos. et de¬
media captiuitate uictoriã.
infirmitate corporis uisitatur.
et audit se ẽẽ moriturum. ut
conuersus ad dominum flec¬
tat sententiam eius. Quod qͥdẽ
et in iona propħa legimus. et
incõminationib contra dł
que dicuntur futura. nec facta

Expanded text:
sent in terram Ararath, quod insent in terram Ararath, quod intelligitur Armeniae, successit in patris locum Asarhaddon, quem Scriptura testatur misisse habitatores Samariae, ne terra maneret inculta. Ararath autem regio in Armenia campestris est, per quam Araxases fluit, incredibilis ubertatis ad radices Tauri montis, qui usque illuc extenditur. Ergo et arca in qua liberatus est Noe cum liberis suis, cessante diluvio, non ad montes generaliter Armeniae delata est, qui appellantur Ararath, sed ad montes Tauri altissimos, qui Ararath imminent camAmos, propheta, dixitque ei: Haec dicit Dominus Deus: Praecipe domui tuae; morieris enim, et non unus, » etc. Ne elevaretur cor Ezechiae post incredibiles triumphos et media captivitate victoriam, infirmitate corporis visitatur, et audit se esse moriturum, ut conversus ad Dominum, flectat sententiam ejus. Quod quidem et in Jona propheta legimus , et in comminationibus contra David, quae dicuntur futura, nec facta
Abbreviated transcription (Latin):
pem exercitus regis assiriorum:
Reuersusq ẽ cum ignominia in
terram suam. Qui idcirco serua¬
cus ẽ ut sciret potentiam dĩ et
blasphemantia ora cõpͥmeret:
fieretq cestis illius maiestatis. que
paulo ante contẽpserat. Et reuers
ẽ sennacherib rex assiriorum: et
mansit in niniue. Cumq adoras¬
set in templo nesrach. dm̃ suum:
aramelech. et sarasar filii eius pet¬
cusserunt eum gladio. fugerun¬
q in terrã armeniorum: et regra¬
ut asaraddon filius eius proco.
Pharao quoq in de̾m egipti plagis
seruatur. ut nouissimus pereac.
quod et iste passus est. Cum eni
reuersus eẽt in niniuen urbẽ
pͥmam regni sui. et adoraret in
templo nesrach dm̃ suum: et¬
quasi uictꝰoriam de hostib repo¬
caret. et delubrum idoli sui dr¬
umphans et gratulabundus in¬
cederet: contemptor. ueri dĩ in
fano falsi nominis crucidatur:
Nec angłico perit gladio. quod
erat cõmune cũ plurib: s par¬
ricidio filiorum. Qui cum fugis¬

Expanded text:
pem exercitus regis Assyriorum, pem exercitus regis Assyriorum, reversusque est cum ignominia in terram suam . » Qui idcirco servatus est, ut sciret potentiam Dei, et blasphemantia ora comprimeret, fieretque testis illius majestatis, quem paulo ante contempserat. « Et reversus est Sennacherib rex Assyriorum, et mansit in Ninive. Cumque adoraret in templo Nesroch deum suum, Adramelech et Sarasar filii ejus percusserunt eum gladio fugeruntque in terram Armeniorum, et regnavit Asarhadon filius ejus pro eo. » Pharao quoque in decem Aegypti servatur plagis, ut novissimus pereat, quod et iste passurus est. Cum enim reversus esset in Ninivem, urbem primam regni sui, et adoraret in templo Nesroch deum suum, quasi victoriam de hostibus reportaret, et delubrum idoli sui triumphans et gratulabundus incederet, contemptor veri Dei, in fano falsi numinis trucidatur, nec angelico perit gladio, quod erat commune cum pluribus, sed parricidio filiorum. Qui cum fugis
Abbreviated transcription (Latin):
circuitu eius agerem: inuiãqꝗͣ
uenit. ꝑeam reuertetur: et ur¬
bem hanc non egredice. dicit
dominus. Protegamq ciuitatẽ
istam. et saluabo eam ꝓpter me.
et ꝓpter daiud seruum meum.
lropter futurorum spem: pre¬
sentem excutte metum. Bicit
autem quia non suo merito. s
dĩ clementia conseruentur:
imino patris eorum dauid me¬
moria: in quo monentur: et
sue neglegentie: et illius fidĩ
et iusticiȩ: q̃uia intantum di¬
ligat ds iusticiam. ut posteros.
maiorum uirtute cueatur. xix
factum ẽ igitur in nocte illa:
uenit angłs domini et ꝑcus¬
sit castra assiriorum .c. octogin¬
ta quinq milia. Cumq dilu¬
culo surrexisset: uidit omĩa
corpora mortuorum: et receders
abiit. Centum octoginta qͥnq
milia fortissimorum uirorũ.
ab uno angło una nocte cedun¬
tur: et absq uulnerib occisoꝵ
mors seua discurrit: excludeis
acorporibus animas dñ uolun¬
tate. Suꝑquo in paralipomenon
robustum et bellatorem et pͥnci¬

Expanded text:
circuitu ejus aggerem. In via qua circuitu ejus aggerem. In via qua venit, per eam revertetur, et urbem hanc non ingredietur, dicit Dominus. Protegamque civitatem istam, et salvabo eam propter me et propter David servum meum. Propter futurorum spem praesentem excutit metum. Dicit autem quia non suo merito, sed Dei clementia conserventur; imo patris eorum David memoria, in quo monentur et suae negligentiae, et illius fidei et justitiae, quia in tantum diligat Deus justitiam, ut posteros majorum virtute tueatur. « Factum est igitur in nocte illa venit angelus Domini, et percussit ta quinque millia. Cumque diluculo surrexisset, dedit omnia corpora mortuorum, et recedens abiit. » Centum octoginta quinque millia fortissimorum virorum ab uno angelo una nocte caeduntur, et absque vulneribus occisorum mors saeva discurrit, excludens corporibus animas, Domini voluntate. Super quo, in Paralipomenon robustum, et bellatorem et princi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc erit inquit signum eorũ
que futura p̾nuntio: quod
hoc anno ea comedes quȩ
sponte nascuntur. uuxta .lxx.
que prius seueras: anno autem
scd̃o iurta simmacum pomis
uescere: siue iurca eosdem que
de preteritis segetibus et caden¬
te semine s̃ terram semine pul¬
lulauerint: ĩ anno autem
tercio fugato iã assyrio. et ob¬
sidione lapaita. seminate et me¬
ate plantate uineas. et fructũ eaꝵ
comedite. diqͥdẽ parue urbis huiꝰ
reliquie que nunc hostili ual¬
lantur exercitu et euasuras se eẽ
non credunt: tantam recipient
rerum omnium habundantiã
ac felicitatem: ut instar arboris
alta radice fundate pomis den¬
sissimis impleantur. De iherł̃m
enun et de monte sion egredi¬
entur reliquiȩ: et implebunt
terram uid am non suo meri¬
to.s dĩ miscdia: immo zelo quo
aduersus impios zelatus ẽ po¬
pulum suum. Propterea. hec dic̃
dñs de rege assiriorum. Non in¬
trabit ciuitatem hanc et non
iaciet ibi sagitam. nec occupabit
eam clipeus: et non mitet in

Expanded text:
Hoc erit, inquit, signum eorum quae futura praenuntio, quod hoc anno ea comedas, quae sponte nascuntur. Sive juxta LXX quae prius severas. Anno autem secundo, juxta Symmachum, pomis vescere: sive juxta eosdem, quae de praeteritis segetibus, et cadente in terram semine, pullulaverint. In anno autem tertio, fugato jam Assyrio et obsidione laxata, seminate, et metite, et plantate vineas, et fructus earum comedite. Siquidem parvae urbis hujus reliquiae, quae nunc hostili lantur exercitu, et evasuras se esse non credunt, tantam recipient rerum omnium abundantiam ac felicitatem, ut instar arboris alta radice fundatae pomis densissimis impleantur. De Jerusalem enim et de monte Sion egredientur reliquiae, et implebunt terram Juda, non suo merito, sed Dei misericordia, imo zelo quo adversus impios zelatus est populum suum. « Propterea haec dicit Dominus de rege Assyriorum: Non intrabit civitatem hanc, et non jaciet ibi sagittam. Nec occupabit eam clypeus, et non mittet in
Abbreviated transcription (Latin):
quens. ut negel cutheorum. asi¬
ma ematheorum: nebaiz. et
thartha. idola fuerumr eueoꝵ.
Postħ scriptura narrat de ipsis
samaritanis quia cum dm̃ cole¬
rent. diis quoq suis seruirent
iuxta consuetudinem gentiũ
de quib translati fuerant samo¬
riam. et ñ multo pꝰ sub sequit᷑
dicens: fuerunt igitur gente
iste timentes quidem dm̃. sed
nichil ominus et idolis seruien¬
tes. Nam et filii eorum et neps¬
tes. sicut fecerunt patres sui. id
faciunt usq in presentẽ diem.
&q insamaritanoꝵ ꝑsona here¬

Expanded text:
quens, ut et Nergel Cuthaeorum, Asiquens, ut et Nergel Cuthaeorum, Asima Hemathaeorum, Nebaaz et Tharthac idola fuerint Evaeorum. Posthaec Scriptura narrat de ipsis Samaritanis quod cum Dominum colerent, diis quoque suis servirent juxta consuetudinem gentium, de quibus translati fuerant Samariam, et non multo post subsequitur, dicens: « Fuerunt igitur gentes istae timentes quidem Deum, sed nihilominus et idolis suis servientes; nam et filii eorum et nepotes, sicut fecerunt patres sui, ita faciunt usque in praesentem diem. » Et quia in Samaritano
Abbreviated transcription (Latin):
erint in regione uideȩ. sama¬
ritani. qui de babilonia tran¬
sierant: asima quoq opidũ
quod edificauerunt qui ad
eam uenerant de ẽmath nẽ¬
baath et tartha ciuitates.
quas euehi in eadem uidee
terra condiderunt. Uidetur
autem iuxta consequẽtiam
sermonis et idoloꝵ qͥb he gen¬
tes prius inderra sua seruie¬
runt hicie posse intellegi uo¬
cabula: quia dum dictum
eẽt et una quęq gens fabri¬
cata ẽ. dm̃n suum. quasi as ex¬
plecionem sententie subiunccũ
sit. Uiri enim babilonii feceris
soccoth. benoth: id ẽ cab̾nacula
beñoth. Et melius nin fallor ti¬
ceret interpres. si soccoth latire
in caber nacula uerteret: et no¬
men idoli benoth absolute po¬
ueret. Et sicut in sequentib
manifeste dicitur. hii autem qͥ
erant de srephariat com burebãt
filios suos igni. ad remelch. et
anamelech duis sepharuaim: ũ
ostenditur ad remelech. et ana¬
melech. idola fuisse urbis se¬
pharuaum. ita uidetur conse-¬

Expanded text:
erunt in regione Judaeae Samaerunt in regione Judaeae Samaritani, qui de Babylonia transierant. Asima quoque oppidum, quod aedificaverunt qui ad eam venerant de Emath. Nebaaz etiam et Thartha civitates, quas Evaei in eadem Judaeae terra condiderunt. Videtur autem, juxta consequentiam sermonis, etiam idolorum, quibus hae gentes prius in terra sua servierunt, hic posse intelligi vocabula: quia cum dictum esset, Et unaquaeque gens fabricata est deum suum, quasi ad expletionem sententiae subjunctum est, Viri enim Babylonii fecerunt Sochot, id est, tabernacula Benoth; et melius, ni fallor, faceret interpres, si Sochot Latine in tabernacula verteret, et nomen idoli Benoth absolute poneret; et sicut in sequentibus manifeste dicitur: Ii autem qui erant de Sapharvaim, comburebant fAnamelech diis Sepharvaim. » Ubi ostenditur Adramelech et Anamelech idola fuisse urbis Sepharvaim. Ita videtur conse