comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciabat᷑ sp̃u. Int̾ hec lecto ꝓst̾nit᷑
et ꝑ alta suspiria amor amedicis
aꝑitur: fiunt nota patri. que fu¬
erant inuenta a medicis: et eadẽ
pat̾na uoce.quȩ fuerant iã dic¬
ta a filio. ad petitionẽ uirginis
reuoluunt᷑: Ab negat agnes bea¬
tissima: et se nullo pacto asserit
prioris sponsi federa uiolare:
ũq pater diceret. in fascibꝰ consti¬
tutũ se. p̃fecturã agere: iccirco¬
posse p̾ferri: cepit tam̃ uehemit᷑
inquirere. qͥs esset sponsus de
cuiꝰ se agnes potestate iac̾taret:
Tunc extitit quidã ex parasitis
eiꝰ. qui diceret hanc xp̃ianaᷤ ẽe.
ab infantia: et magicis artibꝰ
ita occupatã. ut dicat. xp̃m. fini
letus efficitur: et missa apparitio¬
ne cũ grandi strepitu. sius eam
bus pulsat: Sed xp̃i iuirgo nes
bl ndim̃tis seducit᷑: nec terrore
concutitur: s eodẽ uultu eodẽq
animo ꝑseuerans. et terrentẽ
fimilit̾ sic̃ blandientẽ animo
deridebat:

Expanded text:
ciabatur spiritu. Inter haec lecto prosternitur, ciabatur spiritu. Inter haec lecto prosternitur, et per alta suspiria amor a medicis aperitur. Fiunt nota patri, quae fuerant inventa a medicis, et eadem paterna voce, quae fuerant jam dicta a filio, ad petitionem virginis revolvuntur. Abnegat Agnes beatissima, et se nullo pacto prioris asserit sponsi foedera violare. Cumque pater diceret in fascibus se constitutum praeturam agere, et idcircopraeferri; coepit tamen vehementissime inquirere quis esset sponsus, sancta cujus Agnes potestate gloriaretur. Tunc exstitit quidam ex parasitis ejus, qui diceret hanc christianam esse ab infantia, et magicis artibus ita occupatam, ut dicat Christum etus efficitur, et missa apparitione cum grandi strepitu, suis eam bus pulsat. Sed virgo Christi nec blandimento seducitur, nec terrore concutitur: sed eodem vultu, eodem animo perseverans, et terrentem similiter sicut blandientem animo deridebat.
Abbreviated transcription (Latin):
potero ad contumeliã pͥoris ama¬
toris. uel aspicere aliũ: et illum
pulehrior: amor suauior. & omi
gr̃a elegantior a quo iã mͥ tha¬
samus collocatus ẽ. Cuiꝰ michi
oregana modulatis uocibꝰ resonañ:
ciius mͥ uirgines iustissimis
uocibꝰ cantant: Iã mel et lac. ex
ore eiꝰ suscepi: iã amplexibꝰ eius
castis. astricta sũ: iã corpus eiꝰ
corpori meo sociatũ ẽ. et san¬
guis eiꝰ ornauit genas meas:
uiꝰ mater uirgo est: cinꝰ pater fe
minã nescit: eui angłi seruiuns:
uiꝰ pulchritudinẽ soł et luna mi¬
rantur: Cuiꝰ odore. reuiuiscunt
mortui : cuiꝰ tactu. confortantur
seruo fidẽ: ipsi me tota deuotio¬
ne cõmito: Quẽ cũ amauero.
casta sũ: cũ tetigero. munda sũ:
cũ acceꝑo uirgo sũ: Nec deerunt
post nuptias filii: ubi partus si¬
ne dolore succedit: et fecunditaᷤᷤ
cotidiana cumulatur:
udiens insanissimus iuuenis¬
ripitur ceco: et inter angustias
animi et corporis. anhelo cru¬

Expanded text:
potero ad contumeliam prioris amatoris vel aspicere alium et illum pulchrior, amor suavior, et omni gratia elegantior. A quo mihi jam thalamus collocatus est, cujus mihi organa modulatis vocibus resonant, cujus mihi virgines justissimis vocibus cantant. Jam mel et lac ex ore ejus suscepi, jam amplexibus ejus castis astricta 480 sum, jam corpus ejus corpori meo sociatum est, et sanguis ejus ornavit genas meas. Cujus mater ui angeli serviunt, cujus pulchritudinem sol et luna mirantur, cujus odore reviviscunt mortui, cujus tactu confortantur servo fidem meam, ipsi me tota devotione committo. Quem cum amavero, casta sum: cum tetigero, munda sum: cum accepero, virgo sum. Nec deerunt post nuptias filii, ubi partus sine dolore succedit, et fecunditas quotidiana cumulatur. 3. Audiens insanissimus juvenisrpitur caeco, et inter angustias animi et corporis anhelo cru
Abbreviated transcription (Latin):
fides dnĩca letabatur. Interea ro¬
gat patrẽ et fr̃s augustos. ut basi¬
lica beatȩ agnetis construeretur:
et sibi illic mausoleum colloca¬
ri p̾cepit: Currit autẽ opimo¬
hec ad om̃s: et quotquot credenteᷤᷤ
adeius sepulchrum aduenissent.
sanabantur quacunq infirmita¬
te detenti essent: Qd̃ facere. xp̃m
nullus ambigat: usq in hodier.¬
num diẽ: ꝑseuerauit aut̃ ipsa con¬
stantia augusti filia. in uirgini¬
tate: ꝑ quam multȩ uirgines et
medioeres et nobiles et illustres.
sacra uelamina susceꝑunt: E qͥa
fides. mortis dampna ñ patitur.
usq in hodiernũ diẽ multe uir¬
gines romȩ agnẽ beatissimam
quasi in corpore manentẽ atten¬
dunt: et eius exemplo agentes ui¬
riliter integre ꝑseuerant: creden¬
tes sine dubio qđ ꝑseuerantes per¬
petuȩ uictoriȩ palmã acqͥrant:
Hec ego ambrosius seruus xp̃i dũ
in uolumimbꝰ ab ditis inuenissẽ
scripta: ñ sum passus infructuo¬
so silentio tegi Adhonorẽ

Expanded text:
nica laetabatur. 18. Interca patrem et fratres Augustos rogat, ut basilicam beatae Agnae construerent, et sibi illic mansionem collocari praecepit. Cucurrit autem haec opinio ad omnes, et quotquot credentes ad ejus sepulcrum advenissent, salvabantur, quacumque infirmitate detenti essent. Quod facere Christum nullus dubitat usque in hodiernum diem. Perseveravit autem ipsa Constantia Augusti filia in virginitate, per quam multae virgines et mediocres, et nobiles, et illustres sacra velamina susceperunt. Et quia fides mortis damna non patitur, usque in hodiernum diem multae virgines Romae Agnem beatissimam quasi in corpore manentem aspiciunt, et ejus exemplum agentes viriliter, et integre perseverant, credentes sine dubio quod perseverantes perpetuae victoriae palmam acquirant. 19. Haec ego Ambrosius servus Christi, dum in voluminibus 484 abditis invenissem descripta, non sum passus infructuosa silentio tegi. Ad honorem
Abbreviated transcription (Latin):
ad te uenire ꝑmittis: Ecce
iã qđ credidi uideo: qđ sꝑaui
iam teneo : qđ eupiui comple¬
ctor: Te confiteor labiis: te cr¬
de et totis uiscerib concupiso
cce ad te uenio sũmũ uerum
filio tuo. et cũ sp̃u sc̃o uiiis et
regnas mͦ et semꝑ ꝑ infuita
plesset orationẽ: ita omĩs igil¬
extinctus ẽ. ut nec tepor quidem
incendii remaneret: Tunc aspa¬

Expanded text:
ad te venire permittis. Ecce ad te venire permittis. Ecce jam quod credidi, video: quod speravi, jam teneo: quod concupivi, complector. Te confiteor labiis et corde, et totis visceribus concupisco. Ecce ad te venio vivum et verum Filio tuo, et cum Spiritu sancto vivis et regnas modo et semper infinita pleta oratione ita omnis igniexstinctus est, ut nec tepor quidem incendii remansisset. Tunc Aspa
Abbreviated transcription (Latin):
pontifices ageret. & agnẽ contra
illorũ sententias defendẽt: uica¬
rium suũ ad seditionẽ popłi ui¬
dicem dereliquit: ipse autẽ tri¬
stis abscessit. qđ eam ñ potuit post
resurrectionẽ filii sui liberare:
unc uicaruis aspasius
nomine. populi seditionem ñ
ferens: iussit in conspectu om¬
niũ ignẽ copiosũ accendi : et
iactari flãmarũ: Qđ cum fuis¬
set impletũ. statim in duas par¬
tes diuisa ẽ. flãma: et hinc
atq illinc seditiosos populos
exurebat: ipsam autẽ penitus
in nullo contigebat incendũ.
magis hoc nͨ uirtutibꝰ diuinis
daban̾t fremitus inter se popłi
et infinitos clamores ad çelũ.
Tunc beata agnes expandit
manus in medio ignis: et his
uerbis orationẽ fudit ad dñm
te: quia ꝑ filiũ tuũ minas euasi
hominum impiorũ: et spurci
et ardor incendis huiꝰ. ad eos a
quibus ministratur effundit᷑.
Benedico te pater p̾dicande: qui
et inter flãmas intrepidã me

Expanded text:
pontifices ageret, et Agnem contra pontifices ageret, et Agnem contra suas sententias defensaret, vicarium suum ad seditionem populi judicem dereliquit, ipse autem tristis abscessit, quod eam non potuit post resurrectionem filii sui liberare. Tunc vicarius Aspasius nomine, populi seditionem non ferens jussit in conspectu omnium ignem copiosum accendi, et jactari flammarum. Quod cum fuisset impletum, statim in duas partes divisae sunt flammae, et hinc atque illinc seditiosos populos exurebant: ipsam autem penitus in nullo contingebat incendium. Et magis non hoc virtutibus divinis, dabant fremitus inter se populi, et infinitos clamores ad coelum. 13. Tunc beata Agnes extendens manus suas in medio ignis, his verbis orationem fudit ad Dominte, quia per Filium tuum evasi minas hominum impiorum, et spurcitet ardor incendii hujus ad eos a quibus ministratur, effunditur. Benedico te, Pater praedicande, qui etiam inter flammas intrepidam me
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ: In hoc apparebit quia non
cistiꝰ: si deprecata fueris ipsũ an
dit: Licet fides tua hoc ĩmpetrare
ñ mereatur a dño: tam̃ quia
tempus ẽ ut uirtus dñi mei
iħ̃u xp̃i manifestetur : egedimi¬
ni omnes foras. ut solito me un
oratione offeram: Cũq uniu̾si.
se in faciẽ suã. plorans rogare
cepit dñm. ut iuienẽ suscitaret:
Orante aut̾ ille apparuit ei an¬
głos dñi: qui et eleuauit eam
flentem: et confortans aminũ
eius. iuuene̾ suscitauit: Qui
terra et in mari: qͥ ẽ dẽ xp̃iano¬
rum: Nam omĩa templa sunt
uana: dii qui coluntur uan
sunt: et penitus nec sibi posst᷑
nec aliis aliqd auxiliũ exhibere:
A hanc uocem om̃s aruspices
et temploꝵ pontifices contur¬
babantur : et fit ꝑ eos uehem̃ti¬
or quam fuerat seditio popłoꝵ:
atq om̃s una uoce dicebant:¬
olle magam: tolle maleficã: quę
et mentes mutat. et aminos ali¬
enat: Prefectus autẽ uidens tanta
mirabilia: obstupuit: S ueritꝰ
ꝓ seditione si contra templorũ

Expanded text:
: in hoc apparebit quia non sisti, si deprecata fueris ipsum angdit: Licet fides vestra hoc impetrare non mereatur a Domino; tamen quia tempus est ut virtus Domini mei Jesu Christi manifestetur, egredimini omnes foras, ut solitam ei orationem offeram. Cumque universi se in faciem pavimenti, rogare coepit Dominum, ut juvenem suscitaret. Orante autem illa, apparuit ei angelus Domini, et levavit eam flentem, et confortans animum ejus, juvenem suscitavit. Qui terra et in mari, qui est Deus christianorum; nam omnia templa vana sunt: dii qui coluntur, omnes vani sunt, et penitus nec sibi possunt, nec aliis aliquod auxilium exhibere. 12. Ad hanc vocem omnes haruspices, et templorum pontifices conturbabantur, et fit per eos vehementior quam fuerat, seditio populorum, atque omnes una voce clamabant: Tolle magam, tolle maleficam, quae et mentes mutat, et animos alienat. Praefectus autem videns tanta mirabilia, obstupuit: sed veritus proscriptionem, si contra templorum
Abbreviated transcription (Latin):
bethleem et in omnibꝰ finibꝰ eiꝰ
occisi sunt: ostendit ñ solũ in iudea
unde eccłiȩ cepit origo: sed et
in omĩbꝰ eiusdẽ eccłiȩ finibus
quacũq ꝑ orbem diffusa ẽ. ꝑse¬
cutionẽ seuiturã ꝑfidorũ: et pi¬
orũ patientiã. ẽẽ. coronandam
oꝑatione ꝑfectos indicant: lui
uͦ infra: simplices uel idiotas.
fidei tam̃ ñ ficte constantia fortes
ȩque denuntiant: Qđ illi quidẽ
occisi sunt. sed xp̃e qui quereba¬
tur uiuens euasit: insinuat cor¬
pora quide martyrũ ab impiis
tio tota seuit. nullatenus eis
uel inuentibꝰ uel occisis posse
auferri: sed eos ueraciter contesta¬
ri. quia siue uiuimꝰ dño uiui¬
mus : siue morimur dño mori¬
mur Siue enĩ uiuimꝰ siue mo¬
rimur: dñi sumus:
uod iuxta uaticiniũ iheremie.
uox in rama id ẽ. in excelso audi¬
ta. ẽ ploratus et ululatus: ma¬
nifeste denuntiat luctũ sc̃e ee¬
clesiȩ quo de inusta m̃brorum
suoꝵ nece gemit: ñ ut hostes gar

Expanded text:
Bethleem et in omnibus finibus ejus occisi sunt, ostendit non solum in Judaea, unde Ecclesiae coepit origo, sed et in omnibus ejusdem Ecclesiae finibus quacunque per orbem diffusa est, persecutionem saevituram perfidorum, et piorum patientiam esse coronandam. operatione perfectos indicat. Qui vero infra simplices vel idiotas, fidei tamen non fictae constantia fortes aeque denuntiat. Quod illi quidem occisi sunt, sed Christus, qui quaerebatur, vivens evasit, insinuat corpora quidem martyrum ab impiis tio tota saevit, nullatenus eis vel viventibus, vel occisis posse auferri, sed eos veraciter contestari: Quia sive vivimus, Domino vivimus, sive morimur, Domino morimur. Sive enim vivimus sive morimur, Domini sumus. Quod juxta vaticinium Jeremiae: Vox in Rama, id est in excelso, audita est ploratus et ululatus , manifeste denuntiat luctum sanctae Ecclesiae, quae de injusta membrorum suorum nece gemit, non ut hostes garr
Abbreviated transcription (Latin):
facinoris: pabulũ mortis: disce¬
de a me qͥa iã ab alio amatore p̃¬
uenta sũ. qͥ mͥ satis meliora te¬
obtulit ornamenta: et anulo fi¬
dei suȩ. subarrauit me. Longe
te nobilior. et genere et dignita¬
mabili. dextrã meã: & collũ meũ
cinxit lapidibꝰ p̾ciosis: Tradidit

Expanded text:
abulum mortis: discede a me; quia jam ab alio amatore praeventa sum, qui mihi satis meliora obtulit ornamenta, et annulo fidei suae subarrhavit me, longe te nobilior et genere et dignitaocherio dexteram meam, et collum meum cinxit lapidibus pretiosis.
Abbreviated transcription (Latin):
ti urbis filio adamatur Cuiꝰ
parentes cũ requisissẽt et inue¬
nissẽt: cepit plura offerre: et
ampliora ꝓmittere: Deniq detu¬
lerat secum p̾ciosissima ornam̃ta:
que a beata agne  ueluti quedam
stercora st̃ recu̾sata Unde factũ
lapidũ p̾ciosorũ secũ defert głars:
et ꝑ se ipsũ et ꝑ amicos & notos.
ingli.c. et affines cepit aurẽ uirginis ap¬
pellare: diuitias. domos. posses¬
siones. familias. atq om̃s mun
di delicias reꝓmittere : si consen
sĩ eiꝰ conugio ñ negaret:¬

Expanded text:
ti Urbis filio adamatur. Cujus parentes cum requisissent, et invenissent, coeperunt pulchra offerre, et pulchriora promittere. Denique detulerant secum pretiosissima ornamenta, quae a beata Agne veluti quaedam stercora sunt recusata. Unde factum lapidem pretiosum secum defert, et gloriam: et per se ipsum, et per amicos, et per notos, et affines, coepit aures virginis appellare, divitias, domos, possessiones, familias, atque omnes hujus mundi delicias repromittere, si consensum suum ejus conjugio non negasset
Abbreviated transcription (Latin):
nes respondit: Si filiũ tuũ quã¬
ius iniqͦ amore ueratũ. tamen
uiuentẽ hominẽ recusaui. utiq
hominẽ qͥ ẽ. rationis capax: qͥ
et uidere et audire. et palpare
et ambulare potest. et fulgore
lueis huiꝰ cũ bonis ꝑfrui: si gͦ
hunc causa amoris xp̃i. nulla
possũ ratione respicere : quomͦ
possũ ydola muta et surda. et
sine sensu et sine anima colere.
et adiniuriã sũmi dĩ cerices
dixit: Cupio p̾bere consultũ in¬
fantie tuȩ: et adhuc de deos blas¬
phemantẽ iccirco differo: quia
annos tuos infra sensũ aspicio:..
Noli gͦ ita tem̾et ipsã despicere: ut
motus deoꝵ incurras: Beata
agnes respondit Noli infantiã
corporalem in me ita despicere:
tiũ: fides enĩ. ñ in annis s in sen

Expanded text:
filium tuum, quamvis iniquo amore vexatum, tamen viventem hominem recusavi: hominem utique qui est rationis capax, qui et audire, et videre, et palpare, et ambulare potest, et fulgore lucis hujus cum bonis perfrui: si ergo hunc causa amoris Christi nulla possum ratione respicere; quomodo possum idola muta et surda, et sine sensu et sine anima colere, et ad injuriam summi Dei cervicem dixit: Cupio praebere consultum infantiae tuae, et adhuc te deos blasphemantem idcirco differo, quia annos tuos infra sensum aspicio. Noli ergo temetipsam ita despicere, ut motus deorum incurras. Beata Agnes respondit: Noli infantiam corporalem ita in me despicere, tium. Fides enim non in ann
Abbreviated transcription (Latin):
ritura gaudebat: Infans filius:
omnẽ hominẽ non hostẽ respi¬
cit s parentẽ: Matres matres tu¬
lerunt: quicquid et angoris exti¬
tit et doloris: Et ideo non care¬
bunt marty riigaudio: quȩ mar¬
tirii lacrimas fuderunt. Hoc
loco attendat auditor: attendat
ut intelligat martyriũ ñ consta¬
re ꝑ meritii: s uenire ꝑ gratiã:
n paruulis quę uoluntas: qđ
arbitriũ : ubi captiua fuit et ipsa
natura: De martyrio gͦ demus
totũ deo: niehil nobis. Uͦ incere
diabolũ: corpus tradere: contẽp¬
nere uscera: tormenta expendẽ:
lassare tortorẽ: caꝑe de iniuriis
glam: de morte uitã: ñ uitutis
humane .s. muneris ẽ diuini:

Expanded text:
ritura gaudebat, infans filius ritura gaudebat, infans filius omnem hominem non hostem respicit, sed parentem. Matres, matres tulerunt quidquid angoris exstitit et doloris, et ideo non carebunt martyrum gaudio, martyrii lacrymas quae fuderunt. Hoc loco attendat auditor, attendat ut intelligat martyrium non constare per meritum, sed venire per gratiam. In parvulis quae voluntas, quod arbitrium, ubi captiva fuit et ipsa natura? De martyrio ergo debemus totum Deo, nil nobis. Vincere diabolum, corpus tradere, contemnere viscera, tormenta expendere, lassare tortorem, capere de injuriis gloriam, de morte vitam, non est virtutis humanae, muneris est divini.
Abbreviated transcription (Latin):
fecit caꝑe sine concertatione uictoriã:
quos donauit coronis antequã
menbris : quos uoluit uirtutibꝰ
sit: Recepit suas acies: ñ reliquit:
beati quos natos martyrio uide¬
mus eẽ ñ scło: beati qui labores
in requi in refrigeriũ dolores
merores in gaudiũ cõmutarunt
iuunt uiuunt: quia uere uiuns
qͥ pro xp̃c merentur occidi: Beati
uentres qͥ portauerunt tales: beata
ubera quȩ se talibꝰ infuderunt: be¬
ale lacrime que ꝓ talibꝰ fusȩ. flen¬
aibus gram baptismatis contule¬
runt: Nam diuerso mͦ. dono
uno: in lacrimis sius. martyres.
suo sanguine baptizant᷑. In mar¬
tyrio filior: matres passe sunt:
Nam gladius. filioꝵ ꝑtransiens m̃¬
bra: ad matrũ corda deuenit. Qe
necesse ẽ ut sint p̾mii consortes:
que fuerunt socie passionis: Ar¬
ridebat paruulus occisori: gladio
adiocabat᷑ infantulus: nutricis
loco attendebat lacꝰtens ꝑcussoris
horrorẽ: Nescia lucis etas: mo¬

Expanded text:
fecit capere sine concertatione victoriam, fecit capere sine concertatione victoriam, quos donavit coronis antequam membris quos voluit virtutibus sit. Recepit suas acies, non reliquit. Beati quos natos martyrio videmus esse, non saeculo. Beati qui labores in requiem, in refrigerium dolores, moerores in gaudium commutarunt. Vivunt, vivunt, quia vere vivunt, qui pro Christo merentur occidi. Beati ventres qui portaverunt tales. Beata ubera quae se talibus infuderunt. Beatae lacrymae quae pro talibus fusae fletibus gratiam baptismatis contulerunt. Nam diverso modo, dono uno, in lacrymis suis martyres suo sanguine baptizantur, in martyrio filiorum matres passae sunt. Nam gladius filiorum pertransiens membra, ad matrum corda devenit, et ideo necesse est ut sint praemii consortes, quae fuerunt sociae passionis. Arridebat parvulus occisori, gladio advocabatur infantulus. Nutricis loco attendebat lactens percussoris horrorem, nescia aetas lucis mo
Abbreviated transcription (Latin):
delitate rimatur. Successorem
timens: incessit in auctorem
mit innocentes: uolens in nocentiã
deꝑire: Innocentis causã: facit
innocentiũ crim̃: Munus nati
natoꝵ uertit in penã: Auctors
ortũ: orientiũ mandat occasũ:
egotiũ saluantis: saluandoꝵ
iubet esse discrimen: Quoꝵ lin¬
qua tacuit: oculi nichil uide¬
runt: nichil audierunt aue
manus nichil fecerunt: &ab
actus nullus ẽ unde culpas
Sũpserunt mortẽ: qui iues
nescierunt. Quibꝰ apud hero¬
dem: solũ qd nati st̃. hoc fuit
crimen Quid xp̃c futurorũ p̃sciꝰ.
censcius secretoꝵ: cogitationum
iudex: mentiũ ꝑscrutator. Qua¬
re deseruit quos sȩiebat queren
dos: Natus rex. & rex cȩlestis:
quare neglexit milites innocen¬
tie suȩ: Coetaneũ sibi. quare
contempsit exercitũ: Quare cu¬
nabulis suis deputatas excubias
sic reliquit: ut regẽ solũ quesitu¬
rus hostis. totũ grassaretur in
triumphare quã uiuere: quos

Expanded text:
delitate rimatur: successorem delitate rimatur: successorem timens, incessit in auctorem. Premit innocentes, volens innocentiam deperire, innocentis causam facit nocentium crimen. Munus nati natorum vertit in poenam. Auctoris ortum orientium mandat occasum. Negotium salvantis salvandorum jubet esse discrimen. Quorum lingua tacuit, oculi nihil viderunt, nihil audierunt aures, manus nihil fecerunt, et quibus actus nullus est, unde culpae sumpserunt mortem, qui vivere nescierunt? Quibus apud Herodem solum quod nati sunt, hoc fuit crimen. Quid? Christus futurorum praescius, conscius secretorum, cogitationum judex, mentium perscrutator, quare deseruit quos sciebat quaerenddos? Natus Rex, et Rex coelestis, quare neglexit milites innocentiae suae? Coaetaneum sibi quare contempsit exercitum? Quare cunabulis suis deputatas excubias sic reliquit, ut regem solum quaesiturus hostis, totum grassaretur in triumphare quam vivere, quos
Abbreviated transcription (Latin):
ctor: pietatis p̃do: inimicus in¬
nocentiȩ : hostis nat̾e: suis peior:
pessimus sibi Quẽ xp̃c ñ ut euade¬
ret. s ne uideret᷑ ausigit In altũ
tendens: cadit ab alto: Celũ pul¬
sans: intrat ꝓfundũ: In se uadit:
cĩ uadit indm̃: Se occidit. qui
uitã conat᷑ occidire: quia capere
ñ potest ꝑditionẽ salus: occisio¬
nem uita: et̾nitas finẽ: O ambi¬
tio quã ceca semꝑ: oquã p̃sũptio¬
pessima: o quã ꝑdit concessa. qui
inconcessa captat: Herodes possi¬
dens terrenũ regnũ: impugnat
celeste: Terrenis inhians. irruit
in diuina: ipsãq pietatẽ insectat᷑.
Audierat natũ regem: destinatus ad
scelus. ad piaculũ ꝓmptus. paraiꝰ
ad crimen. causas innocentiȩ nͥ
requirit: Ius abnegat: confundit
facq nefasq : Cuiꝰ nequitia ẽ. so¬
dalis: cui odiosa ẽ equitas: iniqͥ¬
tas ẽ semꝑ amica: Qui cedibꝰ ui¬
uit: qͥ se munit sanguine: qui
crudelitatibꝰ seuit: cͦui de timo¬

Expanded text:
ctor, pietatis praedo, inimicus inctor, pietatis praedo, inimicus innocentiae, hostis naturae, suis pejor, pessimus sibi, quem Christus non ut evaderet, sed ne videretur, aufugit. In altum tendens, cadit ab alto. Coelum pulsans, intrat profundum, et in se vadit cum vadit in Deum. Se occidit, qui vitam conatur occidere: quia capere non potest perditionem salus, occisionem vita, aeternitas finem. O ambitio quam caeca semper! o quam praesumptiopessima! o quam perdit concessa, qui inconcessa captat! Herodes obsidens terrenum regnum, impugnat coeleste. Terrenis inhians, irruit in divina, ipsamque pietatem insectatur. Audierat natum regem: destinatus ad scelus, ad piaculum promptus, paratus ad crimen, causas innocentiae non requirit, jus abnegat, confundit fasque nefasque. Cui nequitia est sodalis, cui odiosa est aequitas, iniquitas est semper amica, qui caedibus vivit, qui se munit sanguine, qui crudelitatibus saevit, cui de timo
Abbreviated transcription (Latin):
elus quo tendat: quo ꝓsi¬
iat liuor: inuidia qͦ ferat᷑:
herodiana hodie patefecit im¬
manitas. Quȩ dum temporalis
regni emulatur angustias:
eterni regis ortũ molitur ex¬
tinguere: Tunc herodes inqͥt
uidens quia illusus ẽ a magis.
misit in bethleem. et occidit õs
pueros qͥ erant in ea. et in omibꝰ
finibus eiꝰ. Uidens quia illusus
ẽ a magis: Dolet impietas se
ẽẽ. illusam: dilatã se crudelitas
furit: frerit dolositas se decep¬
tã: et in se fraus reuersa collidit᷑.
erodes stridet: cadens ipse in la¬
queũ quẽ tetendit Hinc iniqͥ¬
tatẽ quã condiderat euaginat:
e fide: ꝑfidiȩ sumit arma Ter¬
reno querit furore: quẽ natũ
celitus ñ credit: Ad sinus ma¬
trũ. militũ cogit castra: inter
ubera. arcẽ pietatis obpugnat:
in teneris uberibꝰ ferrũ durat:
sanguinẽ: dat ante sentire mor¬
tem quã uitã: tenebras ingerit
intrantibꝰ lucẽ: Sic agit magist̃
mali: minister doli: ire artifex:
inuentor sceleris: impietatis au¬

Expanded text:
elus quo tendat, quo prosiliat livor, invidia quo feratur, Herodiana hodie patefecit immanitas. Quae dum temporalis regni aemulatur angustias, aeterni regis ortum molitur exstinguere. Tunc Herodes, inquit, videns quia illusus est a magis, misit ad Bethlehem, et occidit omnes pueros qui erant in ea, et in omnibus finibus ejus. Videns quia illusus est. Dolet impietas se esse illusam, dilatans se crudelitas furit. Fremit dolositas se deceptam, et in se fraus reversa colliditur. Herodes stridet cadens ipse in laqueum quem tetendit, hinc iniquitatem quam considerat, evaginat. De fide perfidiae sumit arma, terreno quaerit furore, quem natum coelitus non credit. Ad sinus matrum militum cogit castra, inter ubera arcem pietatis oppugnat. In teneris uberibus ferrum durat, sanguinem, dat ante mortem sentire quam vitam, tenebras ingerit intrantibus lucem. Sic agit magister mali, minister doli, irae artifex, inventor sceleris, impietatis au
Abbreviated transcription (Latin):
uirginibꝰ sacris: Diẽ festũ
sacratissimȩ uirginis: cele¬
brãmus: Hinc psalmi resoneis:
inde concrepent lectiones: Hinc
popłoꝵ turbe letentur: inde sub
gratulemur in dño: et ad edifi¬
cationẽ uirginũ qualit̾ passa
sit agnes beatissima. ad memo¬
riam reuocemus: Tercio decimo

Expanded text:
virginibus sacris. 1. Diem festum sacratissimae virginis celebremus: hinc psalmi resonent, inde concrepent lectiones: hinc populorum turbae laetentur, inde subl ergo gratulemur in Domino, et ad aedificationem virginum qualiter passa sit Agnes beatissima, ad memoriam revocemus. Tempore illo
Abbreviated transcription (Latin):
sonã dr̃ ꝑtinere eo qđ occiden¬
dus esset ab eis. potest et ad di¬
scipulos eiꝰ refexri: de quibus
nunc dicit Ecce ego muto ad
uos ꝓpħas et sapientes et scri¬
bas : et ex illis occidetis. et cru¬
cifigetis. et flagellabitis in syna¬
gogis ur̃is. et ꝑsequimini de
ciuitate in ciuitatẽ : ut cõplea¬
tis mensurã patrũ ut̃oꝵ Simul¬
q obserua uixta apłm scriben¬
tem ad cor inthios. uaria dona
qui uentura p̾dicant. alios sapi¬
entes. qͥ nouerint quando debe¬

Expanded text:
ni pertinere, eo quod occidendus esset ab eis, potest et ad discipulos ejus referri, de quibus nunc dicit: Ecce ego mitto ad vos prophetas, et sapientes, et scribas, et ex illis occidetis, et crucifigetis, et flagellabitis in synagogis vestris, et persequemini de civitate in civitatem, ut impleatis mensuram patrum vestrorum. Simulque observa juxta Apostolum scribentem ad Corinthios , varia esse qui ventura praedicant; alios sapientes, q
Abbreviated transcription (Latin):
fliꝰ: cuiꝰ uita cãsta castis eiꝰ tue¬
etur obsequiis: Ponit et aliud
suȩ ꝑsone beatus ioħs indi¬
ciũ: subiungens. Qui et recu¬
buit in cena suꝑ pectus eius:
& dixit. dñe qͥs ẽ qͥ tradet te:
oc quomͦ gestũ sit. supiora huiꝰ

Expanded text:
filius, cujus casta vita castis ejus tuefilius, cujus casta vita castis ejus tueretur obsequiis. Ponit et aliud suae personae beatus Joannes indicium, subjungens: Qui et recubuit in coena super pectus ejus, et dixit, Domine, quis est qui tradet te? Hoc quomodo gestum sit, superiora h
Abbreviated transcription (Latin):
uerit in eo qđ petro se sequi p̾¬
cepit: Notũ autẽ noui ur̃e fr̃¬
nitati quis sit ille discipulus
euangłm: atq ideo suã ꝑsonam
maluit indiciis rerũ acciden¬
tiũ. quã ꝓpͥo designare uocabulo:
ñ exceptis ceteris singłariter
solũ: s p̾ceteris qͦs diligebat fa¬
miliarius unũ: quẽ specialis
progatiua castitatis. ampliori
dilectione fecerat dignũ: Oñs
quippe se diligere ꝓbat: quib
ante passionem loquit᷑: Sic̃
dilexit me pater. et ego dilexi
uos: manete in dilectione mea
Sed hunc p̃ omĩbꝰ diligit: quia
uirgo elec̾tus ab ipso. uirgo in
euũ ꝑmansit: Tradunt nanq
hystorie qđ eũ de nuptiis uolen¬
tem nubere uocauerit: & ꝓpt̾ea
quia a carnali uoluptate eum¬
retraxerat. potiore sui amoris
dulcedine don auit. Deniq huic
moriturus in cruce matrem
suã cõmendauit. ut uirginem
uirgo seruaret: & ipso post mor¬
tem ac resur rectionẽ celos as¬
sendente. ñ deesset eiꝰ genitrici

Expanded text:
um  Al., Petro se sequi praecepit. Notum autem novi vestrae fraternitati qui sit ille discipulus Evangelium, atque ideo suam personam maluit indiciis rerum accidentium, quam proprio designare vocabulo. non exceptis caeteris singularitsolum, sed prae caeteris quos diligebat familiarius unum, quem specialis praerogativa castitatis ampliori dilectione fecerat dignum. Omnes quippe se diligere probat, quibus ante passionem loquitur: Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos, manete in dilectione mea . Sed hunc prae omnibus diligit, qui virgo electus ab ipso, virgo in aevum permansit. Tradunt namque historiae quod eum de nuptiis volentem nubere vocaverit; et propterea quem a carnali voluptate retraxerit, potiore sui amoris dulcedine donavit. Denique huic moriturus in cruce matrem suam commendavit, ut virginem virgo servaret, et ipso post mortem ac resurrectionem in coelos ascendente, non deesset ejus genitrici
Abbreviated transcription (Latin):
gotiis uacare. et in sola dei¬
dilectione oculũ mentis in¬
tendere didicerit: gaudiuns
mortalibꝰ faᷤᷤ ẽ. ĩ excessu mntis specłando
sublimit̾ euolare: H aut̃ uita diuine
speculationis. illos maxinx re¬
cipit: qͥ post longa monastice
rudimenta uirtutis. secreti ab
hominibꝰ degere norunt. eo
liberiorẽ ad cęlestia meditan¬
da animũ habentes. quo a ter¬
renis separatũ tumultibꝰ Nãq
actiua ñ solis in cenobio mo¬
nachis: s et cuncto ut diximꝰ
popło dĩ. generalit̾ ingredien¬
da ꝓponitur: E quidẽ utrũq
apłm. et petrũ uidelicet et iołm.¬

Expanded text:
gotiis vacare, et in sola gotiis vacare, et in sola dilectione oculum mentis intendere didicerit, gaudiumque mortalibus fas est, in excessu mentis speculando sublimiter evolare. Haec autem vita divinae speculationis illos maxime recipit qui post longa monasticae rudimenta virtutis secreti ab hominibus degere norunt, eo liberiorem ad coelestia meditanda animum habentes, quo a terrenis separantur tumultibus. Namque activa non solis in coenobio monachis, sed et cuncto, ut diximus, populo Dei generaliter ingredienda proponitur. Et quidem utrumque apostolum, et Petrum videlicet et Jo
Abbreviated transcription (Latin):
pere: Quarũ actiua cõmunis
pauła dĩ uia uiuendi est: ad contẽ¬
platiuã uͦ ꝑ pauci. et in hoc
sublimioresqͥq post resurrectioni¬
mulum iustis insistere labori¬
bus: et pͥus quidẽ se ipsũ ab hoc
scło immaculatũ custodire.
bra corporis cetera. ab omni
inquinam̃to culpe temptantis
continere. ac diuinis ꝑperuo
subiugare seruitis: deinde etiã
ꝓximi necessitatibꝰ uixta ui¬
res occurrere : esurienti cibum.
potũ sicienti. algenti uestitũ
ministrando: egẽnos uagosq
in domũ recipiendo: infirmũ
uisitando: mortuũ sepeliendo.
eripiendo inopẽ de manu for¬
tioris eiꝰ egenũ & pauꝑẽ a di
ripientibꝰ eũ : s et erranti uiã
ueritatis ostendendo: ac ceteris
se mancipando fr̃nę dilectio¬
nis obsequiis: insuꝑ & usq ad mor¬
tem ꝓ iusticia certando:
doctus. diutine orationis dul¬
cedine instructus. crebra li¬
crimarũ conpunctione assu¬
efactus. a cunctis inundi ne¬

Expanded text:
pere, quarum activa communis pere, quarum activa communis populo Dei via vivendi est. Ad contemplativam vero perpauci, et in hoc sublimiores quique post resurrectionmulum justis insistere laboribus, et prius quidem seipsum ab hoc saeculo immaculatum custodire, bra corporis caetera ab omni inquinamento culpae tentantis continere, ac divinis perpetuo subjugare servitus. Deinde etiam proximi necessitatibus juxta vires succurrere, esuripotum sitienti, algenti vestitum ministrando, egenos vagosque in domum recipiendo, infirmum visitando, mortuum sepeliendo, eripiendo inopem de manu fortioris ejus, egenum et pauperem a rapientibus eum; sed et erranti viam veritatis ostendendo, ac caeteris se mancipando fraternae dilectionis obsequiis, insuper et usque ad mortem pro justitia certando doctus, diutinae orationis dulcedine instructus, crebra lacrymarum compunctione assuefactus, a cunctis mundi ne
Abbreviated transcription (Latin):
tionis meruit crebra consola¬
tione releuari Deniq ibidem
a poralipsim quã ei dñs de statu
eccłiȩ presenti uel futuro reue¬
lauit: manu sua conscripsit. Uñ
donec ueniret dñs ñ eo ꝑtinere
qđ sine labore certaminis uic¬
turus in mundo: s illo potius
qđ sine dolore passionis transi¬
turus esset e mundo
icut in patrũ litteris inuenimꝰ.
cũ longo confectus senio beatus¬
ioħs sciret imminere diẽ recessus
sui: conuocatis discipłis suis. post
monita exhortationũ. ac missar᷑
celebrationẽ ultimũ eis ualefẽcit.
Deinde descendens in defossũ sepul¬
ture sue locũ. facta oratione
appositus ẽ ad patres suos: tam
liber a dolore mortis. quã a
corruptione carnis inuenitur
sic eũ uoluerit manere donec
ipse ueniret: Possumus autẽ
mystice in his quȩ petro et ioħi
a dño p̃dicta. atq in eis st̃ gesta:
duas eccłiȩ uitas quibꝰ in p̃sen¬
ti exercetur. acꝰtiuã scilicet et
contemplatiuã designatas acci¬

Expanded text:
t crebra consolatione revelari: denique ibidem Apocalypsim, quam ei Dominus de statu Ecclesiae praesenti vel futuro revelavit, manu sua conscribit  Al.,donec veniret Dominus, non eo pertinere quod sine labore certaminis victurus in mundo, sed illo potius quam sine dolore passionis transiturus esset e mundo. Sicut enim in Patrum litteris invenimus, cum longo confectus senio sciret imminere diem recessus sui, convocatis discipulis suis, post monita exhortationum ac missarum celebrationem, ultimum eis valefecit: deinde descendens in defossum sepulturae suae locum, facta oratione appositus est ad patres suos, tam liber a dolore mortis, quam a corruptione carnis invenitur sic eum voluerit manere donec ipse veniret. Possumus autem mystice in his quae Petro et Joanni a Domino praedicta atque in eis sunt gesta, duas Ecclesiae vitas quibus in praesenti exercetur, activam scilicet et contemplativam, designatas acci
Abbreviated transcription (Latin):
denter loquamur. ab illo ẽ. ñ¬
nr̃a sapientia : et ut mala fortit̃
recolite martyrũ regẽ cohortes
suas armis spiritalibus instru¬
entem: bella monstrantẽ : adiu¬
toria ministrantẽ: p̃mia polli¬
centẽ: Qui cũ dixisset discipulis
suis. in hoc mundo p̾ssurã ha
bebitis: mox unde territi con¬
solarentur. adiunxit dicens:
ed confidite : quia ego uici mun¬
dum: Quid gͦ miramur km̃i. si
in illo uicit uincentiꝰ: a quo
uictus ẽ. mundus: In hoc in¬
quit mundo: p̃ssuram habebi¬
obpugnat: ñ expugnet Dupli
fr̃s Duplicẽ dixi aciẽ ꝓducit
mundus: contra milites xp̃i:
Blanditur enĩ.

Expanded text:
denter loquamur, ab illo est nodenter loquamur, ab illo est nostra sapientia; et ut mala fortiter recolite martyrum Regem cohortes suas armis spiritualibus instruentem, bella monstrantem, adjutoria ministrantem, praemia pollicentem: qui cum dixisset discipulis suis, In hoc mundo pressuram hbebitis, mox, unde cor territum consolaretur, adiunxit dicens: sed confidite, quia ego uici mundum. quid ergo miramur, carissimi, si in illo uicit Uincentius, a quo uictus est mundus? in hoc, inquit, mundo pressuram habebiobpugnat, non expugnet. Duplicfratres. Duplicem, dixi, aciem producit mundus contra milites Christi. Blanditur enim,
Abbreviated transcription (Latin):
kmñi. euidenter ostenditur uidex
ferox: tortor cruentus: martyr
inuictus: In cuiꝰ corpore penis
uariis exarato. iã tormenta defe¬
cerant: et adhuc menbra dura¬
bant. Tot conuiet mraculis
ꝑsistebat impietas: tot uexata
suppliciis ñ cedebat infirmitas:
Agnoscatur gͦ oꝑata diuinitas:
Quomꝰ enĩ corruptibilis puluis con¬
tra tam ummania torinta durart
nisi in eo xp̃c habitaret: In his
enĩ omib ille agnoscendus. ille
glorificandus. ille. ẽ laudandus
qui et in pͥma uocatione dedit
fidem: et in suprema passione
uirtutẽ. Uultis nosse. quia utrũꝗ
donatũ ẽ : Audite apłm paului:
Uobis inquit donatũ. ẽ a xp̃o. ñ¬
etiã ut patiamini ꝓ eo Acceꝑat
acepat et habebat: Si enĩ ñ ac¬
cepisset: quid haber et: Habebat
in sermone fiduciã: Habebat in
passione tolerantiã: Nemo ergo
de suo corde p̾sumat. quando ꝓ¬
feit sermonem: nemo de sins u¬
ribus confidat. quando suffert
temptationẽ: quia ut bona pru¬

Expanded text:
mi, euidenter ostenditur iudex ferox, tortor cruentus, martyr inuictus. in cuius corpore poenis uariis exarato iam tormenta defecerant et adhuc membra durabant. tot conuicta miraculis persistebat impietas, tot uexata suppliciis non cedebat infirmitas. cognoscatur ergo operata diuinitas. quomodo enim corruptibilis puluis contra tam inmania tormenta duraret, nisi in eo Christus habitaret? in his enim omnibus ille agnoscendus, ille glorificandus, ille laudandus est, qui et in prima uocatione dedit fidem et in postrema passione uirtutem. uultis nosse, quia utrumque donatum est, audite apostolum Paulum: uobis inquit, donatum est pro Chretiam ut patiamini pro eo. acceperat acceperat et habebat. Si enim non accepisset, quid haberet? Habebat in sermone fiduciam, habebat in passione tolerantiam. Nemo ergo de suo corde praesumat, quando profert sermonem; nemo de suis viribus confidat, quando suffert tentationem: quia et ut bona pru
Abbreviated transcription (Latin):
e si aꝑte dieat. Quia ipse pͥus
ꝑ tua redemptione crucis sup¬
pliciũ subire ñ timui: cur tu
ꝓ mei confessione nominis cru¬
cẽ pati formides. qui eo głosiori
martyrii palmagłificab̾is. quo
in hac ꝓmerenda magistri ner

Expanded text:
ac si aperte dicat: Quia ipse prius pro tua redemptione, crucis supplicium subire non timui, quid tu pro mei confessione nominis crucem pati formidas? qui eo gloriosiore martyrii palma glorificaberis, quo in hac promerenda magistri iter
Abbreviated transcription (Latin):
innuitur qđ subiungit: Conu̾¬
sus petrus: uidit illũ discipłm
quẽ diligebat iħc sequentẽ: Patet
nanq quia cũ dixisset petro se¬
quere me. id ẽ crucẽ patiendo
unitare. surrexit de loco conui¬
uii. et abire iã cepit: Secutus
ẽ autẽ eũ petrus: etiã incessu
pedũ cupiens implere qđ au¬
diuit. sequere me: secutus ẽ &¬
ille discipłi quẽ diligebat iħe
Neq enĩ arcndũ e a consectatu xp̃i
putabat: qͥ ñ minore se gr̃a di¬
lectionis a xp̃o complexũ no¬
uerat: Neq incredibile ẽ ida
utrunq discipłm corporali gii¬
su uestigia dñi secutũ: quia ne

Expanded text:
ungit: Conversus Petrus, vidit illum discipulum, quem diligebat Jesus, sequentem. Patet namque quia cum dixisset Petro: Sequere me, id est, 646 crucem patiendo me imitare, surrexit de loco convivii et abire jam coepit. Secutus est autem Petrus etiam incessu pedum, cupiens implere quod audivit: Sequere me; secutus et ille discipulus, quem diligebat Jesus: neque enim arcendum se a consectatu Christi putabat, qui non minore se gratia dilectionis a Christo complexum noverat. Neque incredibile est ideo utrumque discipulum corporali gres
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s quia discipłs ille ñ moritur
sollerter adiecit atq ait:  non
dixit ei iħc ñ morit᷑ s sic eũ uo¬
lo manere donec ueniã. quid
ad te: Non ergo putandũ quia
diseipłs ille ñ sit mortuus in
carne : quia nec dñs hoc de illo fu¬
turũ p̃dixit. & psalmista ait.
Quis ẽ. homo qͥ uiuit et ñ uidebit
mortẽ: s ita potius intelligendũ.
qđ ceteris xp̃i discipłis ꝑ passionẽ

Expanded text:
ritur, solerter adjecit atque ait: Et non dixit ei Jesus, non moritur, sed sic eum volo manere, donec venio, quid ad te? Non ergo putandum, quia discipulus ille non sit mortuus in carne, quia nec Dominus 647 hoc de illo futurum praedixit. Et Psalmista ait: Quis est homo, qui vivit, et non videbit mortem ? Sed ita potius intelligendum quod caeteris Christi discipulis
Abbreviated transcription (Latin):
Iad te: Tu me sequere:
on inquit iħe ꝑ passionẽ mar¬
tyrii uolo ioħm consumari.
s absq uiolentia ꝑsecutoris diẽ
exspectare nouissimũ: quando
ipse ueniens. eũ in et̾nȩ beatitu¬
dinis mansione racipiã:  qͥd
hoc ad te: Tu tantũ crueis pa¬
tibulũ subeundo: mea te uestigia
sequi debece memento: Q quidẽ
hanc dĩi responsionẽ fr̃s tunc
temporis ita tractabant: quasi
ioħs nunquã eẽt. moriturus:
d̃ ñ ita ẽẽ. intelligendũ ipse iolis
admonere curauit: qͥ cũ p̃mi¬

Expanded text:
d te? Tu me sequere. Non, inquit, eum per passionem martyrii volo consummari, sed absque violentia persecutoris diem exspectare novissimum, quando ipse veniens eum in aeterna beatitudinis mansione recipiam: et quid hoc ad te? Tu tantum crucis patibulum subeundo mea te vestigia sequi debere memento. Et quidem hanc Domini responsionem fratres tunc temporis ita tractabant, quasi Joannes nunquam esset moriturus; quod non ita esse intelligendum, ipse Joannes admonere cura
Abbreviated transcription (Latin):
Uia in pectore iħu st̃ om̃s
thesauri sapientiȩ et scien¬
tiȩ absconditi: merito supra
bat: quẽ maiore ceteris sapien¬
tie & scientiȩ singłaris mune¬
re donat: Ceteros qͥppe euange¬
listas nouimus plura de mira¬
culis nr̃i saluatoris. pauciora
de diuinitate locutos: ioħs aui
ꝑ pauca de humanis scribens
actibꝰ. potius se exponendis di¬
uinȩ nature indidit archanis:
patenter insinuans quanta ds
peclore iħu fluenta doctrinȩ
celestis quȩ nob̾ ructaret hause
Quia se beatus petrus audierat
ꝑ passionẽ crucis clarificatum
esse dm̃: uoluit etiã de fr̃e et con¬
discipło cognoscere. qu a esset
ipse morte ꝑpetuã transitur
ad uitã Dicit ei iħc: Sic eum¬

Expanded text:
im in pectore Jesu sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi, merito supra bat quem majore caeteris sapientiae et scientiae singularis munere donat. Caeteros quippe evangelistas novimus plura de miraculis nostri Salvatoris, pauciora de divinitate locutos: Joannes autem perpauca de humanis scribens actibus, potius se exponendis divinae naturae indidit arcanis, patenter insinuans quanta de pectore Jesu fluenta doctrinae coelestis, quae nobis ructaret hauserQuia se beatus Petrus audierat per passionem crucis clarificaturum esse Deum, voluit etiam de fratre et condiscipulo cognoscere qua esset ipse morte perpetuam transiturus ad vitam. Dicit ei Jesus, Sic
Abbreviated transcription (Latin):
agere studeamus: et ñ ipsos
homines s: ipsoꝵ maliciã odio
habeamus: Pro bonis oremue
ut semꝑ ad meliora conscendatt.
Pinalis. ut cito ad emendationem
uite et penitentie lamenta con¬
fugiant. Quã rem orantibꝰ uob̃
ipse p̾stare dignetur: qui cũ pa

Expanded text:
agere studeamus, et non ipsos agere studeamus, et non ipsos homines, sed illorum malitiam odio habeamus; pro bonis oremus, ut semper ad meliora conscendant; pro malis, ut cito ad emendationem vitae per poenitentiae lamenta confugiant; quam rem orantibus nobis ipse praestare dignetur qui c
Abbreviated transcription (Latin):
faciat: si nos etiã in facie male¬
dicat: nec respondere aliquid
asꝑũ ñ dicã. sed nec uicẽ reddere
au̾demus: Quare hoc. Ne ab illa ꝑsona
potente: adhuc maiora quã ꝑtu¬
limus patiamur: Qđ a nob̾ extor¬
quet hominis timor: debuerat
a nob̾ exigere. xp̃i amor: Si gͦ
potens ꝑsona seuit contra nos.
tacemus et niehil dicere ausi¬
sumꝰ : si uͦ aut equalis. aut forte
inferior uel leuẽ nob̾ contume¬
liam fecerit. quasi fere bestię si¬
ne ulla pacientia ac sine aliqͥ
dĩ contemplatione consurgimꝰ:
et aut in p̾senti nr̃am iniuriam
uindicamus: aut certe ad maio¬
rem uicẽ reddendã nr̃m animũ
p̾paramus. Aud ẽ hoc qđ quan¬
infert pacient accipimus : qͣndo
inferior. minio furore succendi¬
mur: Quia ibi timiumꝰ homi¬
nẽ: hic deũ timere nolumus:
Unde gͦ nos fis quantũ possumꝰ
cũ dei aduitorio cor nr̃m ad pa¬
cientiã p̾paremꝰ : et in omnib
malis hominib medicoꝵ uicẽ

Expanded text:
facit, si nos etiam in faciem malefacit, si nos etiam in faciem maledicit; nec respondere aliquid asperum, non dicam vicem reddere, audemus. Quare hoc? Ne ab illa persona potente adhuc majora quam pertulimus, patiamur. Quod a nobis extorquet hominis timor, debuerat a nobis exigere Christi amor. Si ergo potens persona contra nos saevit, tacemus, et nisumus, si uero aut aequalis aut forte inferior uel leuem contumeliam fecerit, quasi fera bestia sine ulla patientia ac sine aliqua dei contemplatione consurgimus et aut in praesenti iniuriam nostram uindicamus aut certe ad maiorem uicem reddendam nostrum animum praeparamus. quid est hoc, quod, quaninfert, patienter accipimus; quando inferior, nimio furore succendimur? Quia ibi timuimus hominem; hic Deum timere nolumus. Unde rogo vos, fratres, quantum possumus, cum Dei adjutorio cor nostrum ad patientiam praeparemus, et in omnibus mali
Abbreviated transcription (Latin):
orte dicit aliquis Grandis la¬
bor ẽ inimicos diuligere: ꝓ ꝑse¬
quentibꝰ supplicare: Nec nos ne¬
gamus fr̃s : non paruus quidẽ
labor ẽ in hoc scło. sed grande
erit p̾miũ in futuro: ꝑ amorẽ
enĩ hominis inimici. efficieriͤ
amicus dĩ: immo ñ solũ amicꝰ
sed etiã filius. sic̃ ipse dñs dixit:
Diligite iniicos ur̃os : benefaci¬
te his qͥ oderunt uos: ut sitis
filii patris ur̃i qͥ in cęlis ẽ: Si te
aliquis homo diues in hoc scło
uellet adoptiuũ filiũ facere:
quomͦ seruires: quas indigni¬
tates etiã seruoꝵ eiꝰ. quȩ serui¬
tia durissima et aliquotiens
etiã turpissima sustineres con¬
uitia: ut ad caducã et fragilem
bereditatẽ illius ꝑuenires. đ̾
gͦ alius sustinet ꝓpt̾ substantiã
terrenã: tu sustine ꝓpt̾ uitam
etnã. Conuincimur enĩ certis¬
sima ratione: quia ꝓpt̾ deum
possumus quidẽ. sed nolumꝰ
iniurias sustinere. Deniq si
nob̾ aliqua potens ꝑsona iniuriã

Expanded text:
 dicit aliquis: Grandis la dicit aliquis: Grandis labor est. inimicos diligere, pro persecutoribus supplicare. Nec nos negamus, fratres, non parvus quidem labor est in hoc saeculo: sed grande erit praemium in futuro. Per amorem enim hominis inimici efficieris amicus Dei: imo non solum amicus, sed etiam filius; sicut ipse Dominus dixit, Diligite inimicos vestros, benefacite his qui vos oderunt; ut sitis filii Patris vestri, qui in coelis est . Si te aliquis homo dives in hoc saeculo vellet adoptivum filium facere, quomodo servires, quas indignitates etiam servorum ejus, quae servitia durissima, et aliquoties etiam turpissima sustineres convicia, ut ad caducam et fragilem haereditatem ipsius pervenires? Quod ergo alius sustinet propter substantiam terrenam, tu sustine propter vitam aeternam. Convincimur enim certissima ratione, quia propter Deum possumus quidem, sed nolumus injurias sustinere. Denique si nobis aliqua potens persona injuriam
Abbreviated transcription (Latin):
E iterĩ: Qui frẽm suũ odit: ho¬
micida ẽ: Hoc loco frẽm. om¬
nẽ hominẽ oportet intelligi:
om̃s enĩ in xp̃o fr̃s sumus:
Nemo itaq sine caritate de uir¬
ginitate p̾sumat: nemo de ele¬
inosinis. nemo de ieiuniis. ne¬
mo de orationibꝰ confidat: quia
quãdiu mimicitiã in corde te¬
nuerit: neq istis neq aliis qͥbꝰ¬
libet bonis oꝑibus. placare sibi
dñm poterit: Sed si uult sibi
habere ꝓpitiũ deũ: ñ dedig¬
netur audire consiliũ bonum:
Audiat. ñ me sed ipsũ dñm suũ:
ad altare: et ibi recordatus fu¬
eris quia fr̃ tuus habet aliqͥd
aduersũ te: relinque ibi munꝰ
tuũ ante altare. et uade pͥus
reconciliari fratri tuo. et tẽ
ueniens offeres munus tuum:
At nos pugnas habences incrm¬
secus. et dolos in corde uersan¬
tes: quasi qͥ bonã conscientiam
habeamꝰ. p̃sumimꝰ accedere ad
altare: ñ timentes qđ scriptũ
ẽ. Qui manducat et bibit indi¬
gne: iudiciũ sibi manducat
et bibit.

Expanded text:
em suum oderit, homicida est . Hoc loco fratrem, omnem hominem oportet intelligi: omnes enim in Christo fratres sumus. Nemo itaque sine charitate de virginitate praesumat, nemo de eleemosynis, nemo de jejuniis, nemo de orationibus confidat: quia quamdiu inimicitiam in corde tenuerit, neque istis, neque aliis quibuslibet bonis operibus placare sibi Dominum poterit. Sed si vult sibi habere propitium Dominum, non dedignetur audire consilium bonum. Audiat non me, sed ipsum Dominum suum: ad altare, et ibi recordatus fueris quia  relinque ibi munus tuum ante altare, et vade prius reconciliari fratri tuo, et tunc veniens offeres munus tuum . At nos pugnas habemus intrinsecus, et dolos in corde versantes, quasi bonam conscientiam habeamus, praesumimus accedere ad altare, non timentes, quod scriptum est: Qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit .
Abbreviated transcription (Latin):
ne queratur: cũ neutrũ eoꝵ occi¬
derit: Regulȩ icripturarũ ẽ duas
generationes ponere. bonor uel
malor. hoc ẽ singłor singulas.
De bonis: sumamus exempla: Uus
ascendet in montẽ dñi: aut quis
requiescet in monte sc̃o eiꝰ: Cũq
plures qͥ ascensuri sunt montẽ
dñi descripsisset. qͥ diuersis fue¬
re etatibꝰ. postea infert. Hec est
generatio querentiũ dñm: que¬
rentiũ faciẽ dĩ iacob E in alio
loco. de omnĩbꝰ scis. Generatio
iustors. benedicet᷑: De malis uͦ:
ut in p̾senti loco Generatio ui¬
ꝑarũ: et requirent᷑ omĩa a ge¬
neratione ista. Ꝙ in ihezechiel
cũ peccata terre descripsisset ser¬
mo ꝓpheticus: adixit: Si noe.
et iob. et daniel. ibi inuenti fue¬
rint. ñ dimitto peccata terrę
illi: omnes iustos qui similes
forent uirtutibꝰ eors. noe. &. iob.
et danihel. uolens intelligi Ergo
et isti quia similia cam et ioas
contra apłos gesserunt: de una

Expanded text:
ne requiratur, cum neutrum eorum occine requiratur, cum neutrum eorum occiderit. Regula Scripturarum est, duas generationes ponere, bonorum vel malorum, hoc est, singulorum singulas. De bonis sumamus exempla: Quis ascendet in montem Domini? aut quis requiescet in monte sancto ejus ? Cumque plures qui ascensuri sunt in montem Domini, descripsisset, qui diversis fuere aetatibus, postea infert: Haec est generatio quaerentium Dominum, quaerentium faciem Dei Jacob. Et in alio loco de omnibus sanctis: Generatio justorum benedicetur . De malis vero, ut in praesenti loco: Generatio viperarum. Et Requirentur omnia a generatione ista. Et in Ezechiel, cum peccata terrae descripsisset, sermo propheticus adjecit: Si Noe, et Job, et Daniel, ibi fuerint inventi, non dimittam peccata terrae illi : Omnes justos qui similes forent virtutibus eorum, per Noe et Job et Daniel volens intelligi. Ergo et isti qui similia Cain et Joas contra apostolos gesserint, de una