comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm dicatur: ¶ Illud insigne ꝯtinen¬
tiȩ. in omnib optimatib exemplũ
fuit: qd nec eo die. nec consequentib
quisqͣm respectu p̃de auocauit ani¬
mum: quin ceptum ꝑsequerent᷑ tri¬
umphum. Solus tancredus in tem¬
pestiua cupidine occupatus. q̃ dam
p̃ciosissima de templo salomonis ex¬
tulit: s post modum sua conscien¬
tia:ialioꝵ conuentꝰ collo quio. ł eadẽ
uel app̃ciata. loco restituit. Tum qͥ c̃
pletis tulit ꝯuicium: s semel poses¬
sa. in ius ad optauit hereditarium.
Nec mora. p̃lucidum illud xp̃ianȩ no¬
bilitatis specular. in quo uelut in splẽ¬
dido lacunari. omniũ uirtutũ reꝑ¬
cutiebatur iubar. godefridꝰ in regem
eligicur: omnib. ñ ignaua spe con
se ꝓspici eccłiȩ utilitatib: Dilato in¬
t̃im de patͥarcha consilio: qui romani
pape deberet substitui iudicio.

Expanded text:
quam dicatur. § 370. Illud insigne continenquam dicatur. § 370. Illud insigne continentiae in omnibus optimatibus exemplum fuit, quod nec eo die, nec consequentibus, quisquam respectu praedae avocavit animum quin coeptum persequerentur triumphum. Solus Tancredus, intempestiva cupidine occupatus, quaedam pretiosissima de templo Salomonis extulit; sed postmodum, sua conscientia et aliorum conventus colloquio, vel eadem vel appreciata loco restituit. Tum quicunpletis tulit convitium, sed semel possessa in jus adoptavit haereditarium. Nec mora, praelucidum illud Christianae nobilitatis specular, in quo velut in splendido lacunari omnium virtutum repercutiebatur jubar. Godefridus, in regem eligitur, omnibus nos ignava spe confrospici ecclesiae utilitatibus; dilato interim de patriarcha consilio, qui Romani papae deberet substitui judicio.
Abbreviated transcription (Latin):
dus: donec fugitiuoꝵ clamor:⁊ se
de muro ultro p̃tipitantium timor:
qͥ. dum mortem fugiunt. mortem
inuadunt: urbem captamꝓdidit.
Quod intuitꝰ. strictisq gladiis in
fugientes irruens: qͣntum animosi¬
tati sue sufficere iudicauit. iniurias
dei ultum ire festinabat. Quingen¬
tosq ethiopas. qui in arcem dauid re¬
fugi. claues portarũ. pollicita m̃broꝵ
impunitate. tradiderant: spectato
ascalonem dimisit. Nec ullum erat
insatiabilis uictoꝵ ira ꝯsumeb.t. De¬
cem milia in templo salomonis int̾¬
fecta: plura ex fastigiis temploꝵ et¬
arcis. p̃cipitata. Post hec cadau̾a cumu¬
lata. igne immisso. in aerium resoluta
sunt elem̃tum: ne sub diuo in tabem
fluentia. mnerti attrahẽnt ꝯtagia
mundo. Itacede infidelium. expiata
rificatione. celum incenderint: qͦt
si ueterum pompatica eloquentia
ꝓcederet: ñ. si orpheus. qui uocalibus
fidib auritos ut dr scopulos flexit.
resurgeret. Cogitetur igitur potius:

Expanded text:
dus donec fugitivorum clamor, et se dus donec fugitivorum clamor, et se de muro ultro praecipitantium timor, qui, dum mortem fugiunt, mortem invadunt, urbem captam prodidit. Quod intuitus, strictisque gladiis in fugitivos irruens, quantum animositati suae sufficere judicavit, injurias Dei ultum ire festinabat. Quingentos quoque Aethiopas, qui, in arcem David refugi, claves portarum, pollicita membrorum impunitate, tradiderant, spectato Ascalonem dimisit. Nec ullum erat insatiabilis ira victorum consumebat. Decem millia in templo Salomonis interfecta; plura ex fastigiis templorum etarcis praecipitata. Post haec cadavera cumulata, igne immisso, in aerium resoluta sunt elementum, ne, sub divo in tabem fluentia, inerti attraherent contagia mundo. Ita caede infidelium expiata rificatione coelum incenderint, quotret: nec si veterum pompatica eloquentia procederet; non si Orpheus, 569 qui vocalibus fidibus auritos, ut dicitur, scopulos flexit, resurgeret. Cogitetur igitur potius
Abbreviated transcription (Latin):
tib uoti sui se compotes głantes. Ita
toto illo die certatum: ut neutͣ pars
se uictam putaret. Sequenti die. qͥ
erat qͥntusdecimꝰ ulii ad sup̃ma uẽ¬
tum. Namq franci. pͥdiani c̾taminis
euentu eruditiores: faces oleagino
succo linitas. in turrim. muro ꝓxi¬
mam. ⁊ eius custodes iecerunt. At
flãma. uento agente. in comas erecta:
pͥmo ligna: mox lapides corripiens:
custodes effugauit. Quin ⁊ tigna quȩ
turci e muro pendula dimisa̾nt. ut
turrim si ꝓpius admoueretur. reduc¬
to nisu brachioꝵ arietando effrin ge¬
rent.⁊ franci. funib desectis ad setraxe¬
re: ⁊ de machina in murum iactis cra
tib ꝙ ꝯstratis. pontem qui turrim ⁊⁊
menia ꝯtinuaret fecere. Ita ꝑfidis
u̾sum in exicium: quod p̃parau̾ant
ad remedium. Tum uͦ ⁊ fumeis flam¬
marum globis:⁊ nr̃oꝵ audacia hosteᷤ
infracti: fugam meunt. Alt̾ in mu¬
ria: in parte godefridi.⁊ duoꝵ rob̃¬
toꝵ euenit. Ignorabat hoc raimũ¬

Expanded text:
tibus sui voti se compotes gloriantes. Ita tibus sui voti se compotes gloriantes. Ita toto illo die certatum, ut neutra pars se victam putaret. Sequenti die, qui erat quintus decimus Julii, ad suprema ventum: namque Franci, pridiani certaminis eventu eruditiores, fasces oleagino succo vividas in turrim muro proximam et ejus custodes jecerunt. At flamma, vento agente in comas erecta, primo ligna, mox lapides corripiens, custodes effugavit. Quin et tigna quae Turci e muro pendula dimiserant, ut turrim, si popius admoveretur, reducto nisu brachiorum arietando effringerent, Franci funibus desectis ad se traxere; et de machina in murum jactis, cratibusque 568 constratis, pontem, qui turrim et moenia continuaret, fecere. Ita perfidis versum in exitium quod paraverant ad remedium. Tum vero, et fumeis flammarum globis, et nostrorum audacia, hostes infracti fugam ineunt. Alteri in muria in parte Godefridi et duorum Robertorum evenit. Ignorabat hoc Raimun
Abbreviated transcription (Latin):
it ꝓ lignoꝵ penuria. turris ñ magna.
in modum edificioꝵ factaͥ quã berfret
appellant: quod fastigium muroꝵ
ȩquaret: hoc machinam̃tum dum fi¬
eret. moram obsidioni dedit: ꝓ fabroꝵ
inscientia: ⁊ lignoꝵ penuria. Et iã
hii admotis uineis murum suffode¬
reihii turrem ꝓmouere ceꝑe. Quod.
ut oportumꝰ fieret: membratim dis¬
iunctam. ad muros tulere. ibiq ꝓpe.
qͣntum a iactu sagrte cauere pote¬
rant. ꝯpaginatam. rorarum uolu¬
bilitate. muro pene ꝯiunxere. Int̾ea.
funditores. lapidib.sagitarum ia¬
culis. arcubaliste. telis. quisq suum
ex̾centes officium. instare: ⁊ꝓpugnan¬
tes demuro sũmouere. Milites quoꝙ
uirtute incomꝑabiles. turrun ascen¬
dere: ȩquo iam pene marte. delis ⁊
lapidib in hostes agentes. Nec illi fe¬
riis uacabant: s omnem uirtuti salu¬
tem committentes: adipem ⁊ oleũ
ignitum. in turrim ⁊ in milites fun¬
dibalis iaculabantur: multoꝵ mor¬

Expanded text:
it, pro lignorum penuria, turris non magna, it, pro lignorum penuria, turris non magna, in modum aedificiorum facta: Berfreid appellant, quod fastigium murorum aequaret. Hoc machinamentum, dum fieret, moram obsidioni dedit pro fabrorum inscitia et lignorum inopia. Et jam hi admotis vineis murum suffodere, hi turrem promovere coepere: quod ut opportunius fieret, membratim disjunctam ad muros tulere; ibique, prope quantum a jactu sagittae cavere poterant compaginatam, rotarum volubilitate muro pene conjunxere. Interea funditores lapidibus, sagittarii jaculis, arcubalistae telis, quisque suum exercentes officium, instare, et propugnantes de muro submovere; milites quoque virtute incomparabiles turrim ascendere, aequo jam pene marte telis et lapidibus in hostes agentes. Nec illi feriis vacabant, sed, omnem virtuti salutem committentes, adipem et oleum ignitum in turrim et in milites fundibalis jaculabantur, multorum mor
Abbreviated transcription (Latin):
turri dauiticȩ impiger adsistebat.
hec ab occasu solis urbem muniens.
ad medium fere tabulatũ quadratoꝵ
lapidum. plumbo infuso compagina¬
ta:omnem metum obsidentium. pau¬
cis intus defendentib. repellit. Itaꝙ
uidentes urbem ad capiendum ꝓpt̾
p̃rupta montium. ⁊ firmitatem me¬
nium. ⁊ ferocitatem hostium. diffici¬
lem: machinas fieri p̃ceꝑe. I pͥus q¬
qͥdem obsessionis die.uiI. fortunam.
scalis erectis temptarunt: in resisten¬
tes uolaticas moliti sagittas. Sed quia
erant scale paucȩ.⁊ ascendentib dam¬
nosȩ: quod uuln̾ib undiꝙ expositi
nulla parte ꝓteg̾entur: ꝯsilium mu¬
tarunt. Unum fuit machinam̃tũ qd̃
nr̃ĩ suem. uet̾es uineam uoeant: qd
machina leuib lignis colligata. tecto.
tabulis cratib ꝙ ꝯtexto. lat̾ib. crudis
coriis munitis. ꝓtegit in se subsidentes:
qui quasi more suis ad muroꝵ subfo¬
dienda penetͣnt fundam̃ta. Alt̾m fu¬

Expanded text:
turri Davidicae impiger assidebat. turri Davidicae impiger assidebat. Haec, ab occasu solis urbem muniens, ad medium fere tabulatum quadratorum lapidum plumbo infuso compaginata, omnem metum obsidentium paucis intus defendentibus repellit. Itaque videntes urbem ad capiendum, propter praerupta montium et firmitatem moenium et ferocitatem hostium, difficilem, machinas fieri praecepere: et prius quidem, obsessionis die septimo, fortunam scalis erectis tentarunt, in resistentes volaticas moliti sagittas; sed quia erant scalae paucae, ascendentibus damnosae, quod vulneribus expositi undique nulla parte protegerentur, consilium mutarunt. Unum fuit machinamentum quod nostri Suem, veteres Vineam vocant; quod machina levibus lignis colligata, tecto tabulis cratibusque contexto, pateribus crudis coriis munitis, protegit in se subsidentes, qui, quasi more suis, ad murorum suffodienda penetrant 567 fundamenta. Alterum fu
Abbreviated transcription (Latin):
nno gͥ ierosolimitanȩ ꝑegͥnati¬
onis quarto: pꝰ captam niceam
t̾cio: post antiochiam. scd̾o: obses¬
sa ẽ a francis irłm: urbs. belloꝵ ma¬
xima merces. blandim̃tum laboꝵ:
sup̃mȩ spei uiaticum. Erat tunc iunii
m̃sis dies septimꝰ: nec quicqͣm sibi ob¬
sessor uerebatur in cibatu ⁊ in potu:
quod messes in agris. uuȩ in uineis
maturarent. Sola ium̃toꝵ cura erat
miserabilis: quȩ ꝓ qualitate loci et
temporis. nullo sustentabantur irri¬
guo. Nam ⁊ fontis siloe recessus. qui
horis incertis dulcib scatet aquis: tẽ
calor solis ebiberat. fons ille. si quando
pluuialib aquis pascitur. toreentem
cedron auget: indeq undiuomo im¬
petu in uallem iosaphat decurrit.
S hoc admodumraro: quia nullus eiꝰ
augm̃ti uel detͥm̃ti seruis ẽ t̾minus.
Quo circa. nr̃os. ad aquationem ium̃¬
toꝵ crebro disꝑsos: hostes e cau̾nis egre¬
dientes. in opinȩ cedebant. Int̾ea du¬
ces. suoquisꝙ muneri: raimundus uͦ.

Expanded text:
nno igitur Ierosolymitanae peregrinationis quarto, post captam Niceam tertio, post Antiochiam secundo, obsessa est a Francis Jerusalem ; urbs bellorum maxima merces, blandimentum laborum, supremae spei viaticum. Erat tunc Junii mensis dies septimus; nec quicquam sibi obsessor verebatur in cibatu vel in potu, quod messis in agris, uvae in vineis, maturaverant: sola jumentorum cura erat miserabilis, 566 quae pro qualitate loci et temporis nullo sustentabantur irriguo; nam et fontis Siloe recessus, qui horis incertis dulcibus scatet aquis, tunc calor solis ebiberat. Fons ille, si quando pluvialibus pascitur aquis, torrentem Cedron auget, indeque undivomo impetu in vallem Josaphat decurrit; sed hoc admodum raro, quia nullus ejus augmenti vel decrementi serius est terminus: quocirca nostros, ad aquationem jumentorum crebro dispersos, hostes e cavernis egredientes inopine caedebant. Interea duces suo quisque muneri; Raimundus vero
Abbreviated transcription (Latin):
ei willmꝰ. abbas scĩ karilefi: qui mo¬
nachos in dunelmo posuit.
uis tempestatũ: freq̃ns iuolentia ful¬
gurũ: qͣntam nemo uid̾at. nemo au¬
dierat. Illo quoꝙ anno quo obiit. ꝓ¬
miscua febris. plusqͣm dimidiam ꝑͦ¬
tem plebis depasta: adeo ut plures
incõmoditas morbi extingueret. De¬
iñ ꝓ in tẽꝑie arris. fames subsecitta.
uulgo irrepsit: ut quod febrib erat

Expanded text:
ei Willelmus abbas sancti Carilefi, qui moei Willelmus abbas sancti Carilefi, qui monachos in Dunelmo posuit. vis tempestatum frequens, violentia fulgurum, quantam nemo viderat, nemo audierat. Illo quoque anno quo obiit, promiscua febris plusquam dimidiam partem plebis depasta, adeo ut plures incommoditas morbi extingueret; deinde, pro intemperie aeris, fames subsecuta vulgo irrepsit, 453 ut quod febribus erat
Abbreviated transcription (Latin):
eruntñ. qr alea fortunȩ incer¬
tissac̾tib uoluitur: multa tunc tỹa
ad u̾sa ꝓuen̾e. Feda int̾ alb̃em glas¬
toniȩ ⁊ monachos eius discordia:
ita. ut pꝰ u̾boꝵ lites. ad arma uentũ
sit. Coacti gͦ intͣ eccłiam monachi:
scõ altari miserias suas applorabãt
S irrumpentib militib. duo exeis
int̾fecti : qͣtuordecim uuln̾ati: ceti.
repulsi. Nam ⁊ furor militum. ⁊̃ cru¬
cifixum sagittis inhorrere fecerat.
huiꝰ noxȩ crimine infamatꝰ abbas.
tota uita regis exilio deportatꝰ e enpde
funcco. ꝓ redemptione peccĩ. auxiliari¬
i annum̾ata pecunia. honori restitu
dã cedes Walkerii. dunelmñsis ep̃i: quẽ
norchanimbͥe ppłs. semꝑ rebellioni
deditus. abiecto sacroꝵ ordinum res¬
pectu: multis impetitũ ꝯuiciis truci¬
darunt. fusus ibiñ. paucꝰ nũs lotha¬
ringoꝵ: qd p̃sul ipse. nationis eius e¬
duardi. Nam cum olim walkeriũ uidis¬
set. xuintoniȩ.ad consecrandum duci.
cesarie lacteolum: uultu roseum: statu¬

Expanded text:
eruntamen, quia alea fortunae incertis jactibus volvitur, multa tunc tempore adversa pervenre. Foeda inter abbatem Glastoniae et monachos ejus discordia, ita ut post verborum lites ad arma ventum sit. Coacti ergo intra ecclesiam 451 monachi, sancto altari miserias suas ingemebant; sed irrumpentibus militibus, duo ex eis interfecti, quatuordecim vulnerati, caeteri repulsi, nam et furor militum etiam crucifixum sagittis inhorrere fecerat. Hujus noxae crimine infamatus abbas, tota vita regis exilio deportatus est; eoque defuncto, pro redemptione peccati auxiliaribus annumerata pecunia, honori restitutda caedes Walkerii Dunelmensis episcopi, quem Northanhimbri populus, semper rebellioni deditus, abjecto sacrorum ordinum respectu, multis impetitum convitiis trucidarunt. Fusus ibi non paucus numerus Lotharingorum, quod praesul ipse nationis ejus edwardi; nam cum olim Walkerium vidisset Wintoniae ad consecrandum duci, caesarie lacteolum,
Abbreviated transcription (Latin):
qui int̾ius eius uitam nouerunt. Uñ.
nr̃o tpr̃e. quidam falsam insumunt
oꝑam: qui asseu̾ant. istiꝰ morbi curati¬
onem. ñ ex scĩtate. s ex regalis ꝓsapiȩ
hereditate fluxisse
ecatus quidam. quo incõmodo
inc̾tum: rumorem freq̃ntem
in curia seuerat. sanitatem se rece¬
pturum: si aqua. ex ablutione ma
nuũ regis. ocłos tangeretur. Id ad se
delatum. ñ paucis nunciis ille rise¬
rat: refe̾ntes. rugato aspectu insec¬
sibi ñ conuenire. Uerũ ministri ñ
negligñdũ arbitrati: eo nesciente.
s in eccłia orante. somnio credulita¬
tem faciunt. Namq confestim ut
lotus ẽ. aqua: diuturnis tenebris
exulantib. lux tempestiua orbes
impleuit. Leto fragore plaudentiũ
suscitato: rex cãm ꝑcunctatꝰ edidi
ti intentans. illũ reducto capite ca¬
uere cernẽt: grãs deo. porrectis in ce¬
lum manily egit. Eodem mͦ sana¬
uit cecũ qñdam. lincoliȩ: qui mul¬
tis annis suꝑiuxte regalis index mi

Expanded text:
qui interius ejus vitam noverunt: unde qui interius ejus vitam noverunt: unde nostro tempore quidam falsam insumunt operam, qui asseverant istius morbi curationem non ex sanctitate, sed ex regalis prosapiae haereditate fluxisse. § 223. Caecatus quidam, quo incommodo incertum, rumorem frequentem in curia severat sanitatem se recepturum si aqua ex ablutione 376 manuum regis oculos tangeretur: id ad se delatum non paucis nuntiis ille riserat, referentes rugato aspectu inspecsibi non convenire. Verum ministri non negligendum arbitrari, eo nesciente, sed in ecclesia orante, somnio credulitatem faciunt: namque confestim ut lotus est aqua, diuturnis tenebris exulantibus, lux tempestiva orbes implevit, laeto fragore plaudentium suscitato. Rex causam percunctatus edidicti intentans, illum reducto capite cavere cerneret, gratias Deo porrectis in coelum manibus egit. Eodem modo sanavit caecum quemdam Lincoliae, qui multis annis supervixit, regalis index mi
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ dei: pꝰ te ꝓuidit regem ad placitũ
tula. iuxta parilitatem natalium.
uirum habens:s fructu ꝯiugii ca¬
rens: luxuriantib circa collum
humorib t᷑pem ualitudinem con¬
tͣxerat.⁊ glandulis ꝓtubantib.hor¬
renda. Iussa somnio. lauaturam
manuũ regis exqͥrere: curiam in¬
greditur. Rex ipse. ꝑ se. opꝰ pietatis
adimplens: digitis aqua intinctis.
collum ꝑtͣctat mulieris. medicã
dextͣm. sanitas festina ꝓsequitur.⁊
letaliscrusta disso luitur: ita ut u̾mi¬
b cum sanie ꝓfluentib. omnis ille
norius tumor resideret. S quia hi¬
atus ulcerum. fedꝰ ⁊ patulus erat:
p̃cepit eam usq ad integram sani¬
tatem curialib stipendiis sustenta¬
ri. Uerum. añ septimanã exactam.
ita obductis cicatͥtib uenusta cutis
rediit: ut nichil p̃teriti morbi disẽ¬
neres. Post annum quoꝙ geminã
ꝓlem enixa: sc̃itatis eduardi mira¬
cłm aux̃. Multociens eum hanc pe¬
stem in normannia sedasse ferunt:

Expanded text:
 Dei: post te providit regem ad placitum tula juxta parilitatem natalium virum habens, sed fructu conjugii carens, luxuriantibus circa collum humoribus, turpem valetudinem contraxerat, glandulis protuberantibus horrenda. Jussa somnio lavaturam manuum regis exquirere, curiam ingreditur. Rex ipse per se opus pietatis adimplens, digitis aqua intinctis collum pertractat mulieris; medicam dextram sanitas festina prosequitur, lethalis crusta dissolvitur, ita ut, vermibus cum sanie profluentibus, omnis ille noxius tumor resideret. Sed, quia hiatus ulcerum foedus et patulus erat, praecepit eam usque ad integram sanitatem curialibus stipendiis sustentari; verum ante septimanam exactam ita obductis cicatricibus venusta cutis rediit, ut nihil praeteriti morbi discerneres; post annum quoque geminam prolem enixa, sanctitatis Edwardi miraculum auxit. Multotiens eum hanc pestem in Normannia sedasse ferunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ex filiis eduardi. regnum suscipiens.
rexit annis nouem ⁊ dimidio: ẜ uis
magnanimitas. a patre ⁊ fr̃ib ñ dege¬
nans. hanc sũmam dedit. Nortanim¬
bros ⁊ scottos. facile ad sacm̃tũ suȩ fi¬
delitatis ad actos: mox fedifragos qdã
Iuicio rege suꝑ se statuto. pene ex ho¬
minib deleuit: tota ꝓiuncia. fame
ferroq fedata. Archiep̃m eboraci ui¬
stanũ qͥ cũ patͥotis. in tͣnsfugio coni¬
uere diceretur. diu inuincłis tentũ:
postea. clericalis reu̾entiȩ respectu.
uenia donatũ laxauit. Ipse int̾ea sc̃oꝵ
pedib acliuis: deo ⁊ dunstano uitam
suam deuou̾at. Cuiꝰ monitis. tortiones
crebras corporis patient̾ ferre: orõneᷤ
continuare: ꝓrsꝰ palaciũ suũ. ginna¬
sium uirtutum face̾. Decessit. mag¬
noluctu hominũ s gaudio angłoꝵ
ꝓsecutꝰ. S qͥdem dunstannꝰ nuncio
egrotantis audito. cũ illuc sompedem
calcarib urgeret: uocem desuꝑ tonan¬
tem audierit. Modo rex edredꝰ obdor¬

Expanded text:
ex filiis Edwardi, regnum suscipiens, rexit annis novem et dimidio. Ejus magnanimitas a patre et fratribus non degenerans, hanc summam dedit; Northanhimbros et Scottos facile ad sacramentum suae fidelitatis adactos, et mox foedifragos, quodam Iricio rege super se statuto, pene ex hominibus delevit, tota provincia fame ferroque foedata. Archiepiscopum Eboraci Wulstanum, qui compatriotis in transfugio connivere diceretur, diu in vinculis tentum, postea, clericalis reverentiae respectu, venia donatum laxavit. Ipse interea sanctorum pedibus acclinis Deo, et Dunstano vitam suam devoverat; cujus monitis tortiones crebras corporis patienter ferre, orationes continuare, prorsus palatium suum gymnasium 233 virtutum facere. Decessit magno luctu hominum, sed gaudio angelorum prosecutus; siquidem Dunstanus, nuncio aegrotantis audito, cum illuc sonipedem calcaribus urgeret, vocem desuper tonantem audierit: Modo rex Edredus obdor
Abbreviated transcription (Latin):
gi scottoꝵ malcolmo. sub fidelitate
rauit exitꝰ. Si quidem latruncłs qͥdã
pꝰ sexenniũ reg̃ssus. in sollemnita¬
te scĩ augustini cantuariȩ archiep̃
inopinꝰ apud pukelicerne. int̾ con¬
uiuas regios assedit: qͦ scł die angli
festiue obsoniari solebant ꝓ p̾dica¬
toris sui memoria. Et forte iuxta du¬
cem recumbebat: quẽ rex ipse parti¬
b de cena dignatꝰ fuerat. Id. ab eo.
solo animadu̾sum: cet̾is. in uina spu¬
mantib. Itaq biliconcitata. ⁊ ut
eum fata agebant. em̃sa ꝓsiliens:
p̃doni in capillos euolat:⁊ ad t̾ram
elidit. Ille latent̾. sicam de uagina
eductam: in pectꝰ regis suꝑ iacentis.
qͣnͣto potest conatu infigit. Quo uul¬
nẽ examinatꝰ: fabu lȩ ianuam. in
omnẽ angliam. de int̾itu suo pate¬
fecit. Latro quoq mox concͣrentib
satellitib m̃bratim dissectꝰ pͥus ñ¬
nullos saucia uit. P̃ uid̾at tã infamem
finem. beatꝰ dunstanꝰ. T̃c̃ glastonien¬

Expanded text:
gi Scottorum Malcolmo, sub fidelitate gi Scottorum Malcolmo, sub fidelitate ravit exitus : siquidem latrunculus quidpost sexennium regressus, in solennitate sancti Augustini Cantuariae archiepiscopi inopinus apud Pukelechirche inter convivas regios assedit, quo scilicet die Angli festive obsoniari solebant pro praedicatoris sui memoria; et 229 forte juxta ducem recumbebat quem rex ipse partibus de coena dignatus fuerat. Id ab eo solo animadversum, caeteris in vina spumantibus; itaque bili concitata, et, ut eum fata agebant, e mensa prosiliens, praedoni in capillos involat, et ad terram elidit: ille latenter sicam de vagina eductam in pectus regis superjacentis quanto potest conatu infigit; quo vulnere exanimatus, fabulae januam in omnem Angliam de interitu suo patefecit. Latro quoque, mox concurrentibus satellitibus membratim dissectus, prius nonnullos sauciavit. Praeviderat tam infamem finem beatus Dunstanus, tunc Glastonien
Abbreviated transcription (Latin):
incarni. nongentesimo qͣdrage¬
simo. edmundꝰ fr̃ echelstani. a doles¬
cens.xͦuiii. circit̾ annoꝵ tenuit re¬
gnum. annis sex ⁊ semis. Huiꝰ tem¬
pore northanimbri. rediuiua medi¬
tantes p̃lia. pactũ quod cũ ełhel¬
stano pepigerant. corruꝑe: ⁊ anala¬
uũ ab hyb̾nia reuocatum. statuere
regem. At uͦ edmundꝰ. qui existima¬
ret inurium. si ñ fr̃nȩ uictoriȩ re¬
liquias ꝑsequeret᷑. copias contra de¬
sertores ductitauit. Quib mox lo¬
co cedentib: om̃s ciuitates citea hũ¬
bram fluuiũ. suȩ potñtiȩ redegit
Analafus. cũ quodam regło. rainal¬
dofilio ill gurmundi. de qͦ in ges¬
tis elfredi tetigimꝰ. animũ regis
temptans. deditionem sui obtulit:
xpĩanitatem obsidem fidei sue ꝓfes¬
sus. S ñ du barbaricꝰ animꝰ in sen¬
tentia mansit: qͥn ⁊ sacram̃tum led̾et
⁊ dñm irritaret. Quaꝓpt̾ anno seq̃n¬
ti. pulsus: ꝑpetuo exilio penas luit
Puincia que uocatur cũ berland. re¬

Expanded text:
ionis nongentesimo quadragesimo Edmundus frater Ethelstani, adolescens octodecim circiter annorum, tenuit regnum annis sex et semis. Hujus tempore Northanhimbri, rediviva meditantes praelia, pactum quod cum Ethelstano pepigerant corrupere, et Analafum, ab Hibernia revocatum, statuere regem. 226 At vero Edmundus, qui existimaret injuriam si non fraternae victoriae reliquias persequeretur, copias contra desertores ductitavit. Quibus mox loco cedentibus, omnes civitates citra Humbram fluvium suae potentiae redegit. Analafus cum quodam regulo Reinaldo, filio illius Gurmundi de quo in gestis Elfredi tetigimus animum regis tentans, deditionem sui obtulit, Christianitatem obsidem fidei suae professus. Sed non diu barbaricus animus in sententia mansit, quin et sacramentum laederet, et dominum irritaret, quapropter anno sequenti pulsus, perpetuo exilio poenas luit. Provincia quae vocatur Cumberland, re
Abbreviated transcription (Latin):
iam ciuitatem eg̾ssum. excepit in¬
sidiis mille ut fertur equitũ. Ubi
ille cũ sociis. quos lectissimos ex om¬
ni normannia addux̾ãt: diu uio¬
lentie restitit. s tandem mortem
suam multis cesis compensans: ñ
ignauȩ occubuit. Solꝰ ex utͣq par¬
te. balzo normannꝰ suꝑstes: uir. ex¬
igui corporis. s immanis fortitudi¬
nis. ꝗͣ. uis qͥdam ꝑ hyroniam dicant
eũ curtũ uocatũ solus inꝗͣ eiuita tẽ
obsedit: solus. ciues gladio suo. qd̃ adui¬
sum ẽ. ext̾ruit. hoc incredibile ñ udi¬
cabit. qui cogitabit qͣnta conet᷑ homi¬
nis audacis desꝑatio: ⁊ qͣm parũ uale¬
ant illi ꝓuinciales in p̃lio. Iñ repatans:
queresam apud regem francoꝵ de
dni sui ꝑfidia deposuit. Nam iuuilfũ:
balzone. subsp̃e colloquii. obtruncatꝰ.
in medio ut aiunt sequanȩ: ꝑfidiȩ suȩ
n irȩ illiꝰ satis fecit. Int̾itus eius duti¬
nam int̾ francos ⁊ normannos discor¬

Expanded text:
jam civitatem egressum excepit injam civitatem egressum excepit insidiis mille, ut fertur, equitum; ubi ille cum sociis, quos lectissimos ex omni Normannia adduxerat, diu violentiae restitit, sed tandem, mortem suam multis caesis compensans, non ignave occubuit. Solus ex utraque parte Balzo Normannus superstes, vir exigui corporis sed immanis fortitudinis: quamvis quidam per ironiam dicant eum Curtum vocatum, solus inquam civitatem obsedit, solus cives gladio suo, quoad visum est, exterruit. Hoc incredibile non judicabit 231 qui cogitabit quantum conetur hominis audacis desperatio, et quam parum valeant illi provinciales in praelio. Inde repatrians, querelam apud regem Francorum de domini sui perfidia deposuit, nam et Riulfum  obvio sibi Balzone sub specie colloquii obtruncatus, in medio, ut aiunt, Sequanae, perfidiae suae, et irae illius, satisfecit. Interitus ejus diutinam inter Francos et Normannos discor
Abbreviated transcription (Latin):
lelmꝰ. filius rollonis. dux normanno¬
rũ. dolo infranciam occisus est. Qd̃ ñ
umm̾ito factum: maiores tradt̃. Ruilfꝰ
siqͥdem. unꝰ ꝓcerum normanniȩ. in si¬
multatẽ. nescio qͣ decausa ueniens cũ
ułso multis illũ assultib afflixit. Mi¬
litabat filius eius anschecillꝰ comiti.
Qͥ ut dño place̾t ausꝰ ẽ. tem̃are na¬
t᷑am: ut patrem duellio caꝑet. ⁊ in po¬
testatem comitis tͣderet: maximo tñ
sacram̃to credulus. ne qͥcqͣm iniuriȩ.
p̃t̾ uincła pateret᷑. S sic̃ semꝑ neqͥ¬
cia. causas maloꝵ cõminiscit᷑: pꝰ ñ mł¬
tũ tempꝰ. afficta occasione. comes. ans¬
ohecillũ. in papiam dirigit: epłam.
de sua ipsius nece. ad ducem italie por¬
tantem. Ille ꝑm̃so itin̾e. urbem intͦ¬
iens: magnificȩ susceptus ẽ. Por recoᷤ
litt̾is. dux fraudem miratꝰ. diriguit.⁊
qd̾ insignis festiuitatis miles iuberes¬
tur int̾fici. S qͥa tantȩ famȩ comiti
resultare ñ eẽt consilium: anscħ.

Expanded text:
lelmus, filius Rollonis, dux Normannorum, dolo in Francia occisus est: quod non immerito factum majores tradunt. Riulfus siquidem, unus procerum Normannicae gentis, in simultatem, nescio qua de causa, veniens cum Willelmo, multis illum assultibus afflixit. Militabat filius ejus Anschetillus comiti, qui, ut domino placeret, ausus est temerare naturam, ut patrem duello caperet, et in potestatem comitis traderet; maximo tamen sacramento credulus, ne quicquam injuriae praeter vincula pateretur. Sed sicut semper nequitia causas malorum comminiscitur, post non multum tempus, afflicta occasione, comes Anschetillum in Papiam dirigit, epistolam de sua ipsius nece ad ducem Italiae portantem. Ille permenso itinere, urbem introiens, magnifice susceptus est. Porrectis literis dux fraudem miratus diriguit, quod insignis festivitatis miles juberetur interfici: sed quia tantae famae comiti resultare non esset consilium, Anschetillum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ donum regis comes nordfolei. ⁊ sud¬
folei. brito ex patre: distorti ad omne
bonum animi. Is quod cognatam regis.
filiam uilłmi. filii osberni despond̾at.
maiora iusto m̃te metiensi tyrannide
adoriri meditabat᷑. Itaꝙ ipso nuptiaꝵ¬

Expanded text:
per donum regis comes Northfolki et Sutper donum regis comes Northfolki et Suthfolki; Brito ex patre, distorti ad omne bonum animi. Is, quod cognatam regis, filiam Willelmi filii Osberni, 430 desponderat, majora justo mente metiens, tyrannidem adoriri meditabat
Abbreviated transcription (Latin):
fugatilregi maxima sui clade. nom̃
mane uictoriȩ: amisso duce. mercati.
uocabatur is ednod᷑: domi. belloꝙ. an¬
gloꝵ temporib. uita insignis. pater
hardingi qui adhuc suꝑ est. magis
consuctus. linguam in lices acuere: qͣm
arma in bello concut̾e. Ita laicoꝵ po¬
tentia subruta. stabiliqͦ obfirmauit
edicto: ut nullum eius gentis mona¬
chumaił cłicum. ad aliquã dignitatẽ
conari pateretur. Acnutonis qͦndã
regis facilitate. Ĩmanit̃ abhorrens:
qͥ uictis. honores integros exhibuit. Uñ
factum ẽ: ut eo defincto. indigenȩ.
aduenas leuit̃ expelłent. sibiq anti¬
quũ iusuendicarent. At iste. certis de
causis. uiuentes quosdam canonicȩ
deposuit: ⁊ ui locum illoꝵ qui more¬
rent᷑. cuiꝰcũq gentis industriũ homi
nem p̃ter angligenam imposuit. Exi¬
gebat hoc nͥ fallor. indurata in regẽ
ꝑuicacia: cũ sint normanni ut ante
dixi. in conuiuentes aduenas. natura
adulfus. de quo pͥus tetigi. erat

Expanded text:
fugati; regii, maxima sui clade, nomen fugati; regii, maxima sui clade, nomen inane victoriae, amisso duce, mercati. Vocabatur is Ednodus, domi belloque Anglorum temporibus juxta insignis, pater Herdingi qui adhuc superest, magis consuetus linguam in lites acuere, quam arma in bello concutere. Ita laicorum potentia subruta, stabili quoque obfirmavit edicto ut nullum ejus gentis, monachum vel clericum, ad aliquam dignitatem conari pateretur: a Cnutonis quondam regis facilitate immaniter abhorrens, qui victis honores integros exhibuit; unde factum est, ut, eo defuncto, indigenae advenas leviter expellerent, sibique antiquum jus vendicarent. At iste certis de causis viventes quosdam canonice deposuit , et in locum illorum qui morirentur, cujuscunque gentis industrium, praeter Angligenam, imposuit. Exigebat hoc, nisi fallor, indurata in regem pervicacia; cum sint Normanni  ut ante dixi in conviventes advenas natural § 255. Radulfus, de quo prius tetigi, erat
Abbreviated transcription (Latin):
nde ꝓpositum regis. fortassis
merite excusatur: si aliqͣndo
durior in anglos fu̾it: qd̾ pene nul¬
lum eoꝵ fidelem inuenerit. Que res
ita ferocem animũ exasꝑabant: ut
potentiores. pͥmũ pecuntis: mox t̾ris
ñ nullos etiã. uita exueret. Qͥn u̾ce
sarianũ secutꝰ ingeniũ. qui g̾manoᷤᷤ
in ardenna maxima silua abditoᷤᷤ.
et inde crebris eruptionib excitũ
suum affligentes. ñ ꝑ romanos suos.
s ꝑ gallos fed̾atos expulit: ut dũ
alienigene alt̾utros tͣnsfod̾ent. npse
sine sanguine tͥumphũ duc̾et: idẽ
inqͣm wilłmꝰ in anglos egit. Namn
contͣ quosdam qui pꝰ pͥmam infelicis
omnis pugnam. danemarchiã ⁊ hib̾ni¬
am ꝓfug̾ant. et ualida cong̾gata ma
mi t̾eio anno redierant: angligenam
exercitum ⁊ ducem obiecitꝰ norman¬
nosferiari ꝑmittens. Ingens sͥ leuam̃
ꝓuidens: utrilibet uince̾nt. Nec eũ
cogitatio lusit. Nam ittͥq angli aliqͣn¬
diu digladiati int̾se: palmam ocioso¬
regi regi retulere. Aduene hyb̾niam

Expanded text:
nde propositum regis fortassis merito excusatur, si aliquando durior in Anglos fuerit, quod pene nullum eorum fidelem invenerit. Quae res ita ferocem animum exasperabant, ut potentiores primum pecuniis, mox terris, nonnullos etiam vita exueret: quin etiam Caesarianum secutus ingenium, qui Germanos in Ardenna maxima sylva abditos, et inde crebris eruptionibus exercitum suum affligentes, non per Romanos suos, sed per Gallos foederatos expulit; ut, dum alienigenae alterutros transfoderent, ipse sine sanguine triumphum duceret. Idem inquam Willelmus in Anglos egit : nam contra quosdam, qui post primam infelicis ominis pugnam Danemarchiam et Hiberniam profugerant, et valida congregata 429 manu tertio anno redierant, Angligenam exercitum et ducem objecit, Normannos feriari permittens; ingens sibi levamen providens, utrilibet vincerent. Nec eum cogitatio lusit; nam utrique Angli, aliquandiu digladiati inter se, palmam otiosam regi refudere: advenae Hiberniam
Abbreviated transcription (Latin):
sibi coniunxit. Eoꝵ affinitate tutꝰ
robtus. nichil quod deploraret suo
cp̃re uidit: licet baldumꝰ fr̃ arnul¬
fi. qui in hanoea ꝓuincia. et castello
ualentianis comitatum habuit. regᷤᷤ
wilłm auxilio plures assultus fac̾tt.
ẽrib añ mortem amuis. iam canis
sparsus caput: ierosolimã contendit.
ꝑ peccatoꝵ alleuiam̃to. Reg̾ssus mũ¬
dams inuolucris renunciauit: finẽ
uitȩ quietꝰ a negociis. xp̃iana sollicitu¬
dine oꝑiens. filus eius. robertus ille
fuit: qui in expeditione asiatica quã
nr̃is dieb europa. contra turcos mo¬
uit᷑. mirandꝰ in notuit. S nescio quo
infortunio. pꝰ qͣm domũ reu̾sus est. no¬
bilem illum laborem decolorauit: in
qͦdam qd̾ uocant torniam̃to. ad mortẽ
lesus. Nec filium eius balduinũ fortu¬
na excepit felicior: qui ultro in nor¬
mannia. regis angloꝵ heneici uires
lacessens. iuuenilis audacie tem̾itatẽ
uitȩ abrupit: karolo illi. de quo su¬

Expanded text:
sibi conjunxit. Eorum affinitate tutus, sibi conjunxit. Eorum affinitate tutus, Robertus nihil quod deploraret 433 suo tempore vidit; licet Baldwinus frater Arnulfi, qui in Hanoea provincia et castello Valentianis comitatum habuit, regis Willelmi auxilio plures assultus faceret. Tribus ante mortem annis, jam canis sparsus caput, Ierosolymam contendit pro peccatorum alleviamento; regressus mundanis involucris renunciavit, finem vitae quietus a negotiis Christiana sollicitudine operiens. Filius ejus Robertus ille fuit qui in expeditione Asiatica quam nostris diebus Europa contra Turchos movit mirandus innotuit; sed nescio quo infortunio, postquam domum reversus est, nobilem illum laborem decoloravit, in quodam quod vocant torniamento ad mortem laesus. Nec filium ejus Baldwinum fortuna excepit fecilior, qui, ultro in Normannia regis Anglorum Henrici vires lacessens, juvenilis audaciae temeritatem vitae abrupit , Karolo illi de quo su
Abbreviated transcription (Latin):
li partes fulcirent. Ita multis dieb
flandria. intestinis dissensionib con¬
turbata. Id filiꝰ osb̾ni. qui totꝰ in amo¬
rem mulieris concesserat. patinequi¬
uit: qͥn militari manu coacta. flan¬
driam intraret. Susceptusꝙ pͥmo.
ab his quos tutari uen̾at: pꝰ paucos
dies. securus de castello in aliud eqͥta¬
bat. ex peditus cum pautis. Contrafri¬
so quẽ huiꝰmͦi fatuitas ñ latebat. oc¬
cultatis insidiis inopinum excepit:
et ne qͥcqͣm fortit̾ agentem. ipsum:
nepotem suũ arnulfũ cecidit.
ta flandria potitus. sepe wilłmum
regem normannicis p̃dis inuitauit.
filia eiꝰ enutoni regi danoꝵ nupsit: de
qua genitꝰ ẽ carolus qͥ mͦ pͥncipatur
in flandria. Pacem cũ philipporege
comꝑauit. data sibi in uxorem pͥuig¬
na: de qua ille ludoricũ tulit. qui
mͦ regnat infrancia. Nec multo post
ꝑtesus comibii. qd̾ illa p̃pinguis cor¬
pulentie eẽt: a lecto remouit: uxoĩ¬

Expanded text:
li partes fulcirent; ita multis diebus li partes fulcirent; ita multis diebus Flandria intestinis dissensionibus conturbata. Id filius Osberni, qui totus in amorem mulieris concesserat, pati nequivit, quin, militari manu coacta, Flandriam intraret: susceptusque primo ab his quos tutari venerat, post paucos dies securus de castello in aliud equitabat, expeditus cum paucis: contra, Friso, quem hujusmodi fatuitas non latebat, occultatis insidiis inopinum excepit, et, nequicquam fortiter agentem, ipsum et nepotem suum Arnulfum cecidit § 257. Ita Flandria potitus, saepe Willelmum regem Normannicis praedis irritavit. Filia ejus Cnutoni regi Danorum nupsit, de qua genitus est Karolus, qui modo principatur in Flandria. Pacem cum Philippo rege comparavit, data sibi in uxorem privigna, de qua ille Lodowicum tulit qui modo regnat in Francia; nec multo post, pertaesus connubii, quod illa praepinguis corpulentiae esset, a lecto removit, uxo
Abbreviated transcription (Latin):
normãniȩ ꝯsiliariꝰ. ꝓ feminea cupi¬
dine flandriam ꝑgens ab insidiatori¬
b impecitꝰ. int̾iit. Nam balduinꝰ antiqͦ.
ille. de quo suꝑus dixi pat̾ mathildiᷤ.
suꝑstite comitissam frisie. uxorem
nactus: frisonis nom̃ accepit. Baldui¬
nũ. qͥ pꝰ patrem. aliqͦt annis flandriȩ
p̃fuit: immatureꝙ. fato functꝰ ẽ: suꝑ¬
stitib duob liberis arnulfo ⁊ baldui¬
no de richelde uxore:quoꝵ tutelam.
regi francoꝵ philippo cuiꝰ amitȩ filiꝰ
erat:⁊ wilłmo filio osb̃ni cõm̃dau̾at.
Libens id munꝰ suscepit wilłmꝰ: ut fe¬
deratis cũ richelde nuptiis. altius no¬
men sibi pararet. At illa. femineo fas¬
tu altiora sexu spirans: nouaꝙ a ꝓ
uncialib tͥbuta exigens: in ꝑfidiã
illos excitauit. Misso quippe ꝓpt̾ rob̃¬
tum frisonem uuncio. ut supplicantis
patͥe habenas acciꝑet: omnẽ fidelita¬
tem arnulfo. qui iam comes dicebat᷑.
abiurant. Nec uͦ defuere: qui puppil¬

Expanded text:
Normanniae consiliarius, pro foeminea cupiNormanniae consiliarius, pro foeminea cupidine Flandriam pergens, ab insidiatoribus impetitus interiit. Nam Baldwinus antiquus ille de quo superius dixi, pater Matildis, superstite comitissam Frisiae uxorem nactus, Frisonis cognomen accepit; Baldwinum, qui post patrem aliquot annis Flandriae praefuit, immatureque fato functus est; superstitibus duobus liberis Arnulfo et Badwino, de Richilde uxore, quorum tutelam regi Francorum Philippo, cujus amitae filius erat, et Willelmo filio Osberni, commendaverat. 432 Libens id munus suscepit Willelmus, ut foederatis cum Richilde nuptiis, altius nomen sibi pararet. At illa, foemineo fastu ampliora sexu spirans, novaque a provincialibus tributa exigens, in perfidiam illos excitavit; misso quippe propter Robertum Frisonem nuncio, ut supplicantis patriae habenas acciperet, omnem fidelitatem Arnulfo, qui jam comes dicebatur, abjurant. Nec vero defuere qui pupil
Abbreviated transcription (Latin):
cerem frequentauit: ł potiꝰ incoluit:
Decestandȩ maliciȩ iuuenis.i nec mo¬
rib patrissans.
Siqͥdem genitor eius wilłmus
filiꝰ osberm. principib optimis cõꝑan¬
dusfuerit: haud scio an cẽ pp̃onendꝰ.¬
Eiuis consilio. rex will̃mꝰ pͥmo amimatꝰ
ad inuadendam angliam: mox uirtu¬
te aduitꝰ ad manutenendam. Erat in
eom̃tis animositas: quã cõmenda¬
bat manꝰ ꝓdiga lib̾alitas. Unde fc̃m̃
est. ut milicum multitudine qͥb lar¬
gastipendia dabat. hostium auidita¬
tem arceret: ciuium sedulitatẽ hrẽt.
Quare. ꝓ effusis sumptib. asꝑrimã
regis offensam incurrit: qd̃ garas su¬
as in ꝓuide dilapidaret. Manet ad
hanc diem in comitatu e ius ap̃here¬
fordum. legum qͣs statuit inconcussa
firmitas: ut nullꝰ miles ꝓ qualiẽꝙ
cõmisso plus septem solidis soluat :
cum in aliis ꝓuinciis. ob paruã occasi¬
uncłam. in tͣnsg̾ssione p̃cepti herilis.
tanti regni sustentator. angliȩ et

Expanded text:
cerem frequentavit vel potius incoluit; cerem frequentavit vel potius incoluit; detestandae perfidiae juvenis, nec moribus patrissans. § 256. Siquidem genitor ejus, Willelmus filius 431 Osberni, principibus optimis comparandus fuerit, haud scio an etiam praeponendEjus consilio rex Willelmus primo animatus ad invadendam Angliam; mox, virtute adjutus, ad manutenendam. Erat in eo mentis animositas quam commendabat manus pene prodiga liberalitas: unde factum est, ut militum multitudine, quibus larga stipendia dabat, hostium aviditatem arceret, civium sedulitatem haberet; quare pro effusis sumptibus asperrimam regis offensam incurrit, quod gazas suas improvide dilapidaret. Manet ad hanc diem, in comitatu ejus apud Herefordum, legum quas statuit inconcussa firmitas, ut nullus miles pro qualicunque commisso plus septem solidis solvat; cum in aliis provinciis, ob parvam occasiunculam in transgressione praecepti herilis, tanti regni sustentator, Angliae et
Abbreviated transcription (Latin):
b amplo ambitu u̾boꝵ ꝓpositũ suum
aꝑit. Illi quia m eoꝵ animo. ꝓ potuomĩs
rõ caligabat: ingenti plausu dicenti ac¬
clamant. Ibirogerius. comes herefor¬
densis. ixoris radulfi fr̃.ibi weldeos:
ibi p̃t̾ea qͣm płimi. in necem regis con¬
iurant. S postero die. cum digesto ca¬
lore uni. temꝑatior aura corda quoꝵdã
afflasset: maior pars facti penitensa
conuutio dilapsa. Unꝰ eoꝵ uu eldeof fer¬
tur: qui consilio lanfranciarchiep̃i.
normanniã ultro enauigans. rem
regi causa sua dumtaxat celata decu¬
lit. At comites in incepto ꝑsistere: ꝓ¬
uinciales suos qͥsꝙ intumultũ exetta¬
re.S obsistebat eis ds: om̃s conatus
eoꝵ in irritum deducens. Moxi. re
comꝑta. duces regis. qui custodiam
p̃tendebant. radulfum ad hoc cala¬
mitatis ꝯpulere: ut arrepta naue.
ap̃ noruic. mari se ꝯmitt̾et. Uxor
eius. pacta m̃broꝵ salutem: tradito
ꝙ marito. maritũ secuta. Rogerius.
a rege uincłis irretitus: tota uita. car¬

Expanded text:
borum ambitu propositum suum aperit: illi, quia in eorum animo pro potu omnis ratio caligabat, ingenti plausu dicenti acclamant. Ibi Rogerius comes Herefordensis, uxoris Radulfi frater, ibi Weldeofus, ibi praeterea quamplurimi, in necem regis conjurant; sed postero die, cum, digesto calore vini, temperatior aura corda quorundam afflasset, major pars facti poenitens a convivio dilapsa. Unus eorum Weldeof fertur, qui consilio Lanfranci archiepiscopi Normanniam ultro navigans, rem regi, causa sua duntaxat celata, detulit: at comites in incoepto persistere, provinciales suos quisque in tumultum excitare; sed obsistebat eis Deus, omnes conatus eorum in irritum deducens. Mox enim re comperta, duces regis, qui custodiam praetendebant, Radulfum ad hoc calamitatis compulere, ut, arrepta nave apud Norwic, mari se committeret: uxor ejus, pacta membrorum salute, traditoque castello, maritum secuta. Rogerius, a rege vinculis irretitus, tota vita car
Abbreviated transcription (Latin):
didissimis ꝙ uestim̃tis indutus. ⁊ ecce ca¬
lis saccꝰ ñ milites. s subulcos ad decetei
nͥ nuditatem erubescerem. meis pͥua¬
tis. nec a te datis contectꝰ. amictũ tuũ
cum xp̃o tuo tͥ relinquerem. Tanti
pendunt hostes xp̃i. quod ait apłs xͥ.¬
res uigilat. rursũ crucifigentes sibi
filium dei. ⁊ ostentatu habentes quod
quod ugnam apd̾ gentiles tm̃eiñeciam
int̾ eos qui xp̃i nomine censentur sepius

Expanded text:
didissimisque vestibus indutus; et ecce tadidissimisque vestibus indutus; et ecce talis saccus non milites sed subulcos addecet. Et nisi nuditatem erubescerem, meis privatus nec a te datis contectus, amictum tuum cum Christo tuo tibi relinquerem'. Tanti pendunt hostes Christi, quod ait apostoresque sacramentorum vigilat: Rursum crucifigentes sibi filium Dei et ostentatui habentes. Quod utinam apud gentiles tantum et non etiam inter eos, qui Christi nomine censentur, sepius
Abbreviated transcription (Latin):
apatͥnis uͦ suis habitum francoꝵ in ue¬
stib p̃ciosis ⁊ armis. cet̾sq ornam̃tisac¬
ceꝑunt. Quod cũ dutius accitaret᷑. ⁊ ñ¬
ꝓpt̾ xp̃m. s ꝓpt̾ cõmoda t̾rena. ab anno
in annũ mlto plures iam ñ ut legat. s
ut deuotissimi uassall ad obseqͥum im¬
prĩs in sabb̃o scõ pasche festinarent oc¬
currere: contigit ut quodam tempore.
usq ad qͥnqͣginta uenissent. Quos impr̃
int̾rogatos. si baptizari uotum haberent.
⁊ confessos iussit aqua sacͣta sine mora
ꝑfundi. Cumq tot linee uestes ñ eẽnt
in ꝓmptu. iussit incidi camisilia :⁊ in mo¬
dũ sepium consui. ł in modũ uitiũ pa¬
stinari. Quaꝵ cũ una cuidam semoꝵ
illoꝵ repentino fuisset imposita ⁊ ille
eam curiosiorib ocłis ex tempore con¬
templatꝰ fuiss. iamq indignatione ñ
modica. m̃te concepta. oix̃ ad imprẽm
Iam uicies hic lotus sum:⁊ optimis can¬

Expanded text:
a patrinis vero suis habitum Francorum in vea patrinis vero suis habitum Francorum in vestibus pretiosis et armis caeterisque ornatis acceperunt. Quod cum diutius actitaretur,  propter commoda terrena ab anno in annum multo plures, iam non ut legati sed ut devotissimi vassalli ad obsequium imperatoris in sabbato sancto paschę festinarent occuusque ad Ludovicum venissent. Quos imperator interrogatos, si baptizari votum haberent, et confessos jussit aqua sancta sine mora perfundi. Cumque tot lineae vestes non essent in promptu, jussit incidi camisilia et in modum sepium consui, vel in modum vitium pastinari. Quarum cum una cuidam seniorum illorum repentino fuisset imposita, et ille eam curiosioribus oculis ex tempore contemplatus fuisset, iamque indignatione non modica mente concepta dixit ad imperatorem: 'Iam vities hic lotus sum et optimis can
Abbreviated transcription (Latin):
inmodũ iuiminis contͣxit. ⁊ sensim ad
statũ pͥstinũ redire ꝑmisit. Tunc legati
semet aspectantes ⁊ ad alt̾m obstupes¬
centes. o inqͥunt. o utinam pͥncipib
nr̃is. tam uile uideretur aurum:ifer¬
rum tum p̃ciosum.
t quia de nortinannis m̃tioincidit.
qͣnti fidem habeant ⁊ baptimũ.¬
dereb in temporib aui ur̃ gestis. pauosᷤᷤ
euoluam. Ut pꝰ mortem bellicosissum
d quid. multo tpr̃e sinitune gentes ma¬
nu fortissima subiugate. eiꝰ filio salomo¬
ii pacifico tͥbuta dependerunt. I ta ꝓpt̾¬
tos religiosissimꝰ impr tandem aliqͣn¬
ligionem susciꝑe uellent. ⁊ responso ac¬
cepto. quia semꝑ ⁊ ubiꝙ atq in omnib
eẽnt obedire parati. iussit eos in eiꝰ noiẽ
baptizari. de quo doctissimꝰ augustinus¬
ait. Si ñ eẽt tͥnitas. ñ dixisset u̾tas. te
docete om̃s gentes bapti ⁊antes eos in no
palatii quasi in adoptionẽ filioꝵ suscep¬
t. de camera qͥdem cesaris candidatum.

Expanded text:
in modum viminis contraxit et sensim ad in modum viminis contraxit et sensim ad statum pristinum redire permisit. Tunc legati semet aspectantes et ad alterutrum obstupescentes: 'O inquiunt 'utinam principibus nostris tam vile videretur aurum, et ferrum tam preciosum!' 19. Et quia de Nordmannis mentio incidit, quanti fidem habeant et baptismum, in temporibus avi vestri gestis paucis evolvam. Ut post mortem bellicosissimi David multo tempore finitimę gentes manu fortissima subiugatę eius filio Salomoni pacifico ttos religiosissimus imperator tandem aliquanligionem suscipere vellent, et responso accepto quia semper et ubique atque in omnibus essent obedire parati, jussit eos in ejus nomine baptizari, de quo doctissimus ait Augustinus: Si non esset Trinitas, non dixisset Veritas: Ite, docete omnes gentes, baptizantes eos inpalatii quasi in adoptionem filiorum suscepti, de camera quidem Caesaris candidatum,
Abbreviated transcription (Latin):
cur.⁊ a nullo nͥ indignant̾ aspiceret᷑.
s potiꝰ ab omnib uelut lutũ conculcare¬
tur. Gladios uͦ in sublimi solio residens.
sibi attemptandos iussit afferri. Porro
legati metuentes neqͥd sinistre suspiti¬
onis contra eos posset oriri. eo mͦ quoso¬
lent ministri dnĩs suis eutellos de sum¬
mis oris p̃bere. Ita spatas imꝑator cũ sui
ꝑicło porrigebant. Quaꝵ ille cũ unam
de capulo acceptam. et ab extremitate
ultuna ad sũmũ ruruare nit̾etur. int̾
fortiores ferro manꝰ difrupta ẽ. Tunc
unꝰ de missis suam de uagina ꝓtraheis.
ministrantiũ ꝙ more ad ipsius obseqͥ¬
flexibilis ⁊ rigida inuenietur istaspa¬
ta ad uotũ uictoriosissime dext̾e ure.
Qua cesar accepta ⁊ uere cesar iuxta
uaticinium isaie. attendite ad petrã
unde excisi estis. de tota germanie po¬
pulositate. singłaritatis diuinitatis opi¬
ficio. in antiqͦs hominũ artus ⁊ anmos
exurgens. ab hora ultima capulotenꝰ

Expanded text:
tur et a nullo nisi indignanter aspiceretur, tur et a nullo nisi indignanter aspiceretur, sed potius ab omnibus velut lutum conculcaretur. Gladios vero in sublimi solio residens sibi attemptandos iussit afferri. Porro legati metuentes, ne quid sinistre suspicionis contra eos posset oriri, eo modo quo solent ministri dominis suis cultellos de summis oris praebere, ita spatas imperatori cum sui periculo porrigebant. Quarum ille cum unam de capulo acceptam et ab extremitate ultima ad summum curvare niteretur, inter fortiores ferro manus disrupta est. Tunc unus de missis suam de vagina protrahens ministrantiumque more ad ipsius obsequflexibilis et rigida invenietur ista spata ad votum victoriosissimę dexterę vestrę'. Qua cęsar accepta, et vere cesar iuxta vaticinium Isaię: Adtendite ad petram, unde excisi estis, de tota Germanię populositate singularis, divinitatis opificio in antiquos hominum artus et animos exurgens, ab ora ultima capulotenus
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ ur̃ ñ semel sed ꝑtotam uitam suã
itaimitat ẽ. ut nullus qͥ eius agnitione
⁊ doctͥna dignus uidebatur: aliquid in ex¬
erettu contra hostem nͥ tantũ armami¬
litie. et lanea uestim̃ta cũ lineis portare
p̃sumeret. Qudd si quisꝗͣ. infi̾oꝵ disci¬
pline illiꝰ ignarus. aliquid de serico. auro
uł argento circase habens. eum forte
incurrisset. his ãbis inc̾patus ⁊ melioratꝰ
umo sapientior effectus abscessit. O tebis
aureũ eccũ. o te argenteũ. o te totũ cocci¬
neum. Miser ⁊ infelix ñ tibi sufficit ut
tu solus sorte belli uit̾eas. qͥn etiã res qͥb
animatua redumm ualeret. in manꝰ ho¬
stium tradas itt de eis simulachra gen¬
cium adornentur:
ceret. melius hoc uobis scientib replica¬
bo. Cum reges nortmnannoꝵ singłi ꝓ de¬
uotione sua aurũ illi ⁊ argentum ⁊ ꝓ
semptt̾na subiectione uł deditione. gla¬
dios suos ipsi dirig̾ent. p̃cepit rex ut
pecunia quidem in pauim̃tũ ꝓicere¬

Expanded text:
semel sed per totam vitam suam ita imitatus est, ut nullus, qui eius agnitione et doctrina dignus videbatur, aliquid in exercitu contra hostem, nisi tantum arma milicię et lanea vestimenta cum lineis portare praesumeret. Quodsi quisquam inferiorum disciplinę illius ignarus aliquid de serico, auro vel argento circa se habens eum forte incurrisset, his verbis increpatus et melioratus immo sapientior effectus abscessit: 'O te bis aureum eccum, o te argenteum, o te totum coccineum! Miser et infelix, non tibi sufficit, ut tu solus anima tua redimi valeret, in manus hostium tradas, ut de his simulacra gentium adornentur. ceret, melius hoc vobis scientibus replicabo. Cum reges Nordmannorum singuli pro devotione sua aurum illi et argentum et pro sempiterna subjectione vel deditione gladios suos ipsi dirigerent, praecepit rex, ut pecunia quidem in pavimentum projicere