comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gem: sustinui te dñe Expectaui quando ueni¬
as et lib̾es abomni necessitate: quia inipsa neces¬
caritatis. Audi apłm: Inuicem onera ur̃a
portate: et sic adimplebiti ᷤ legem xp̃i Qui por¬
tant inuicem onera sua: nͥ qui habent caritatẽ:
qͥ ñ habent caritatem graues sunt sibi: qui autẽ
habent caritatem. portant se Lesit te aliqͥs: petit
ueniã Si ñdimittis: ñportas onus frĩs tui Si
dimittis: portas infirmũ Et tu si forte ialiqͣ
infirmitatem cecideris qͣsi homo: oportet ut sic
te portet ille quẽ admodum & tu. Audi quid
p̃cesserit fr̃s inquit si preoccupatus fuerit ħo
inaliquo delicto: uos qui sp̃itales estis. instrui¬
te huius modi inspũ lenitatis Et ne forte qͥa
spĩtales monuerat uelut securi sibi uiderent᷑:
continuo subiecit: Intendens te ipsum: ne et tu
tempteris: Deinde qđ commemoraui subiunũ:

Expanded text:
gem sustinui te, Domine.» Exspectavi quando venigem sustinui te, Domine.» Exspectavi quando venias et liberes ab omni necessitate, quia in ipsa necescharitatis; audi Apostolum: «Invicem onera vestra portate, et sic implebitis legem Christi.» Qui portant invicem onera sua, nisi qui habent charitatem? Qui non habent charitatem, graves sunt sibi; qui autem habent charitatem, portant se. Laesit te aliquis, petit veniam: si non dimittis, non portas onus fratris tui; si dimittis, portas infirmum. Et tu si forte in aliquam infirmitatem cecideris, quasi homo, oportet ut sic te portet et ille, quemadmodum et tu. Audi quid praecesserit: «Fratres,» inquit, «si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis.» Et ne forte quia spirituales monuerat, veluti securi sibi viderentur, continuo subjecit: «Intendens teipsum, ne et tu tenteris.» Deinde quod commemoravi, subjunxit,
Abbreviated transcription (Latin):
di: lex ꝓpitiationis di. Illa timoris fuit: est
alia lex caritatis Lex caritatis. dat ueniã pecta¬
tis: delet preterita: ad monet defiuturis Inuia
ñ deserit cõmitem: comes fit ei quẽ duc̃ inuia S
concordandũ ẽ. cum aduersario: dũ es cũ illo in
uia: Est enim sermo dĩ aduersaruis tuus: qͣm¬
du cum illo ñconcordas: Concordas autẽ: cum
ceꝑit te delectare facere qđ dicit sermo dĩ lam
qͥerat aduersarius: fit amicus Sic finita ui a:
ñerit qͥ te tradat iudici. Ergo ꝓpt̃ legẽ tuam
sustinui te dñe: quia dignatus es legẽ miscđiȩ af-¬
ferre: mͥ dimittere omnia peccata mea: dare mͥ de
cetero monita ne te offendam. Inipsis monitis. Si
qͥd forte titubauero: dedisti mͥ remedium quo te
orem dicens: dimitte nob̃ debita nr̃a. sicut & nos
dimittimus debitorib nr̃is: Hanc legẽ statiusti
mͥ: ut qͦmͦ dimitto dimittatur mͥ Propt̃ hauc le¬

Expanded text:
Dei, lex propitiationis Dei. Illa timoris fuit, est Dei, lex propitiationis Dei. Illa timoris fuit, est alia lex charitatis. Lex charitatis dat veniam peccatis, delet praeterita, admonet de futuris; in via non deserit comitem, comes fit ei quem ducit in via. Sed concordandum est cum adversario, dum es cum eo in via . Est enim sermo Dei adversarius tuus, quamdiu cum illo non concordas. Concordas autem, cum coeperit te delectare facere quod dicit sermo Dei. Jam qui erat adversarius, fit amicus: sic, finita via, non erit qui tradat te judici. Ergo «propter legem tuam sustinui te, Domine;» quia dignatus es legem misericodiae afferre, mihi dimittere omnia peccata mea, dare mihi de caetero monita ne te offendam: in ipsis monitis si quid forte titubavero, dedisti mihi remedium, quo te orem, dicens, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris» . Hanc legem statuisti mihi, ut quomodo dimitto, dimittatur mihi. «Propter» hanc «le
Abbreviated transcription (Latin):
oblatum ẽ: Sangius innocens fuss. deleuit om¬
mainia peccata nocentium: p̃cium tantũ datũ.
redem it om̃s captiuos de manu captuantis
immici Ergo ẽ. apud te ꝓpiciatio Nã si ñ esset
apud te ꝓpiciatio: si uidex solum eẽ uelles et mi¬
sericors eẽ nolles: obseruares om̃s iniquitates
nr̃as. et quereres eas: qͥs sustineret: qͥs ante te
staret: et diceret in nocens sũ: Quis staret inui¬
quȩ roos facit: Data ẽ enim lex scã. iusta. bona
iudeis: sed reos eos potuit facere: Non data est
lex que posset iuuificare: s que ostenderet pec¬
cata peccatori Peccator enim oblitus erat se. nec
uidebat se Data ẽ illi lex: ut uideret se fẽcit
reum lex: lib̾auit lator legis: lator enim legis
imperator. ẽ. Lex data ẽ quȩ terreat et constͥn¬
gat inreatum: et ñ soluit lex apeccatis. s ostũ¬
dit peccata Et forte subipsa lege positus. anĩ¬
aditit iste in ꝓfundo qͥnta fecerit contra legẽ

Expanded text:
oblatum est? Sanguis innocens fusus delevit omnia peccata nocentium: pretium tantum datum redemit omnes captivos de manu captivantis inimici. Ergo «est apud te propitiatio.» Nam si non esset apud te propitiatio, si judex solum esse velles et misericors esse nolles, observares omnes iniquitates nostras, et quaereres eas; quis sustineret? quis ante te staret, et diceret, Innocens sum? quis staret in juQuae reos fecit? Data est enim lex sancta, justa, bona Judaeis ; sed reos eos potuit facere. Non data est lex quae posset vivificare , sed quae ostenderet peccata peccatori. Peccator enim oblitus erat se, nec videbat se; data est illi lex, ut videret se. Fecit reum lex; liberavit Lator legis: Lator enim legis Imperator est. Lex data est quae terreat et constringat in reatum; et non solvit lex a peccatis, sed ostendit peccata. Et forte sub ipsa lege positus, animadvertit iste in profundo quanta fecerit contra legem,
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ inse bonum inuenit:ꝰ nicħ illi iusticiȩ serẽ¬
num potuit occurrere Etcum tanta et tã mul¬
ta peccata undiq & cateruas scderum suoꝵ in¬
deret: tanquã expauescens exclamauit: Sumqͥ
dixit ego ñ sustinebo: sed qͥs sustinebit: Uidit
enim ꝓpe totã uitã humanam circum latrari.
peccatis suis: accusari om̃s conscientias cogita¬
tionib suis: ñ inueniri cor castum p̃sumens de
iusticia sua Si gͦ cor castum ñ potest inueniri
qd p̃sumat de iusticia sua: presumat omĩum
cor demiscłia dĩ: et dicat do: Si iniquitatẽ obser

Expanded text:
nihil in se bonum invenit, nihil illi justitiae serenihil in se bonum invenit, nihil illi justitiae serenum potuit occurrere. Et cum tanta et tam multa peccata undique et catervas scelerum suorum videret, tanquam expavescens exclamavit, «Si indixit, Ego non sustinebo; sed, «quis sustinebit?» Vidit enim prope totam vitam humanam circumlatrari peccatis suis, accusari omnes conscientias cogitationibus suis, non inveniri cor castum praesumens de sua justitia. Si ergo cor castum non potest inveniri, quod praesumat de sua justitia; praesumat omnium cor de misericordia Dei, et dicat, «Si iniquitates obser
Abbreviated transcription (Latin):
Sed dñs iħs xp̃c qͥ nec ꝓfunda nr̃a contenipsit
qui usq adistam uitã uenire dignatus ẽ. ꝓmit¬
tens remissionem om̃ium peccatoꝵ etiã de ꝓ¬
fundo excitauit hominẽ: ut clamaret de ꝓfun¬
do submolib peccatorũ: et ꝑueniret uox pecca¬
toris addm̃. Unde clamantis: nͥ de ꝓfundo ma¬
lorũ: Et uidete quia uox peccatoꝵ clamat deꝓ
fundo. deprofundis clamaui ad te dñe: dñe ex¬
audi uocem meam Fiant aures tuȩ intenden¬
tes. inuocem deprecationis meȩ Unde clamat:
De ꝓfundo Quis ẽ ergo qui clamat: peccator Et
qua spe clamat: quia qui uenit soluere pecca¬
ta: dedit spem etiam in ꝓfundo posito peccatori
deo qͥd sequitur post istas uoces: Si iniqͥtatẽ
ruit: de qͦ ꝓfundo clamaret: Clamat enim sub
molib et fluctib iniquitatum suarũ. Circũspex̃
se: curum spexit uitam suã: uidit illam undiq
flagiciis. et facinorib cooꝑtam: Quacunq resper̃.

Expanded text:
s Christus qui nec profunda nostra contempsit, qui usque ad istam vitam venire dignatus est, promittens remissionem omnium peccatorum; etiam de profundo excitavit hominem, ut clamaret de profundo sub molibus peccatorum, et perveniret vox peccatoris ad Deum: unde clamantis, nisi de profundo malorum? 2. Et videte quia vox peccatoris clamat de profundo: «De profundis clamavi ad te, Domine; Domine, exaudi vocem meam. Fiant aures tuae intendentes in vocem deprecationis meae.» Unde clamat? De profundo. Quis est ergo qui clamat? Peccator. Et qua spe clamat? Quia qui venit solvere peccata, dedit spem etiam in profundo posito peccatori. Ideo quid sequitur post istas voces? «Si iniquitateruit de quo profundo clamaret. Clamat enim sub molibus et fluctibus iniquitatum suarum. Circumspexit se, circumspexit vitam suam; vidit illam undique flagitiis et facinoribus coopertam: quacumque respexit,
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim possunt negare dm̃ ẽe patrem: nec pos¬
sunt negare dm filium: nec possunt negare sp̃m¬
inequales sunt. & non sunt eiusdẽ substantie: ñ
ẽ unus ds̃. sed tres dii Disputantes gͦ qđ capete
ñ poterant. elati sunt insuꝑbiam: et factũ ẽ ineis
qđ dicitur inisto psalmo Si non humilit̃ sentie¬
bam. sed exaltaui animam meam: quẽ admo¬
dum qui ablatus c̃. alacte suꝑ matrem suã. sic
retributio inanimam meam Mlater enim ȩccłia
dĩ ẽ: unde illi separati sunt Ibi lactari et nutriri
debebant: ut crescerent adcapiendum uerbum
dm̃ apud dm̃: informa dĩ equalem patri Uisa
ẽ hic quidẽ abhis qui ante nos ista tractarunt.
& alia sententia. & alius intellec̾tus in his uerbis.
quẽ ñ tacebo caritati uĩx: Hoc enim dixerunt:

Expanded text:
Non enim possunt negare Deum esse Patrem, nec posNon enim possunt negare Deum esse Patrem, nec possunt negare Deum esse Filium, nec possunt negare Spinaequales sunt, et non sunt ejusdem substantiae; non est unus Deus, sed tres dii. Disputantes ergo quod capere non poterant, elati sunt in superbiam; et factum est in eis quod dicitur in isto psalmo, «Si non humiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam; quemadmodum qui ablatus est a lacte super matrem suam, sic retributio in animam meam.» Mater enim Ecclesia Dei est, unde illi separati sunt: ibi lactari et nutriri debebant, ut crescerent ad capiendum Verbum Deum apud Deum, in forma Dei aequalem Patri. 12. Visa est hic quidem ab his qui ante nos ista tractarunt, et alia sententia, et alius intellectus in his verbis, quem non tacebo Charita
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ Et noli mirari. quia uerbum nicħ passum est
Nec anima hominis potest pati aliquid occisacar¬
ne: dicente ipso dño: Holite tuere eos qui occidt̃
corpus: animã autem non possunt occidere Si
anima non potest occidi: uerbũ dĩ poterat occidi:
Et tamen quid dicit: Hagellauit me: colafirauit
me: ꝑcussit me: dilaniauit me: Totum hoc. ñ
fit inanuna: et tam̃ ñ dicit nͥ me: ꝓpt̃ unita tem
lac incarnatus. et apparens mortalib: ut ineo fi¬
nirei a mors. & non aberraremus auerbo: creden¬
tes incarnem qđ factũ ẽ uerbũ Hinc crescamus:
ipso lacte nutriamur: Ante quã ualidi simꝰ adca¬
piendũ uerbum: ñrecedamus afide lactis nr̃i Illi
autem heretici uolentes disputare deco qđ ñ pote¬
rant caꝑe dixcrunt qͥa filius c̃ minor qͣm pat̃:
e dixerunt qͥa sp̃s sc̃s minor ẽ. quã filuis: et fe¬
ccrunt gradus. et inmiscrunt ineccłiam tres dõs.

Expanded text:
est? Et noli mirari quia Verbum nihil passum est: est? Et noli mirari quia Verbum nihil passum est: nec anima hominis potest pati aliquid occisa carne, dicente ipso Domino, «Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere» . Si anima non potest occidi, Verbum Dei poterat occidi? Et tamen quid dicit? Flagellavit me, colaphizavit me, percussit me, dilaniavit me: totum hoc non fit in anima; et tamen non dicit, nisi, me, propter unitatem c panis, se fecit nobis lac, incarnatus et apparens mortalis; ut in eo finiretur mors, et non aberraremus a Verbo, credentes in carnem quod factum est Verbum. Hinc crescamus, ipso lacte nutriamur; antequam validi simus ad capiendum Verbum, non recedamus a fide lactis nostri. Illi autem haeretici volentes disputare de eo quod non poterant capere, dixerunt quia Filius minoret dixerunt quia Spiritus sanctus minor est quam Filius; et fecerunt gradus, et immiserunt in Ecclesiam tres deos.
Abbreviated transcription (Latin):
cifixum ẽ s nonẽ mutatum in hominẽ: homo
in illo mutatus ẽ: mutatus homo in illo ut me¬
lior fieret qͣm erat: non ut inipsam substantiã
uerbi conuerteretur: Pid gͦ qđ homo erat. mor
et surrexit & ascendit incelum Q uicqͥd passꝰ
ẽ homo non potest dici ñ passus ds̃: quia ds̃
erat hominẽ assumendo. sed non ẽ. mutatus in
hominem: quomͦ non potes dicere nonte pas¬
sum iniuriam. si uestis tua conscindatur Q
quando quereris uł amicis. uł inuidicio: hoc
dicis udici. conscidit me N diciꝰ conscidit byrtũ
meũ: s conscidit me. Si potuit ⁊ meruit uestis tua
dic tu. quȩ ñ ẽ tu. s uestis tua: qͣnto potiꝰ meni¬
it audire caro xͥ templũ uerb unitũ cũ u̾bo: ut
quicquid incarne pateret᷑ ds̃ ipse pateret᷑ quãuᷤᷤ
uerbũ nec mori potuerit nec corrumpi: nec mu¬
tari nec occidi: s qͥcqͥd hoꝵ passũ ẽ incarne palsu

Expanded text:
cifixum est: sed non est mutatum in hominem; homo cifixum est: sed non est mutatum in hominem; homo in illo mutatus est. Mutatus est homo in illo, ut melior fieret quam erat, non ut in ipsam substantiam Verbi converteretur. Per id ergo quod homo erat, mortet surrexit, et ascendit in coelum. Quidquid passus est homo, non potest dici non passus Deus, quia Deus erat hominem assumendo; sed non est mutatus in hominem: quomodo non potes dicere non te passum injuriam, si vestis tua conscindatur. Et quando quereris vel amicis vel in judicio, hoc dicis judici, Conscidit me: non dicis, Conscidit birrum meum; sed, Conscidit me. Si potuit et meruit vestis tua dici tu, quae non est tu, sed vestis tua; quanto potius meruit audire caro Christi, templum Verbi unitum cum Verbo, ut quidquid in carne pateretur, Deus ipse pateretur: quamvis Verbum nec mori potuerit, nec corrumpi, nec mutari, nec occidi; sed quidquid horum passum est, in carne passum
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum: hoc erat inprincipio: apud dm̃ Omĩa
pipsum facta sunt: et sine ipso factum est nichil
anis ergo ẽ: inde uiuunt angłi Ecce panis parat᷑ ẽ
tͥ: sed cresce delacte. ut ad panẽ ꝑ uenias Et quomͦ
in quis cresco delacte: qđ tͥ factus ẽ xp̃c ad infir¬
mitatem tuã. hoc pͥmo crede. et fortiter tene. Emͦ
gͦ mater cum uidit filium minus ydoneum ad
capiendum cibum. ipsos cibos ei dat. s traiectos
ꝑcarnem suã. nam ipse ẽ panis dequo infanspa¬
scitur. qͦ et mater euis pascitur: sed ad mensam
infans minus ydoneus ẽ. ad mammillam ydo¬
neus ẽ: panis ergo demensa traicitur ꝑmatris
mamillam: ut sic ꝑueniat idem alimentum ad
homo autem infirmus & earne in uolutus int̾ra
iaceret. nec posset adeum ꝑuenire panis cȩlestis.
ut panem angłoꝵ manducaret homo. et manna
et non crucifixus Inpͥncipio erat uerbum: ⁊uer¬
bum erat apud dm: et ds̃ erat uerbum: Et quia
ipsũ uerbum earo factum ẽ: et ipsum uerbum cru¬

Expanded text:
o apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.» Panis ergo est; inde vivunt Angeli. Ecce panis paratus est tibi; sed cresce de lacte, ut ad panem pervenias. Et quomodo, inquis, cresco de lacte? Quod tibi factus est Christus ad infirmitatem tuam, hoc primo crede, et fortiter tene. Quomodo ergo mater cum viderit filium minus idoneum ad capiendum cibum, ipsos cibos ei dat, sed trajectos per carnem suam: nam ipse est panis quo infans pascitur, quo et mater ejus pascitur; sed ad mensam infans minus idoneus est, ad mamillam idoneus est. Panis ergo de mensa trajicitur per matris mamillam, ut sic perveniat idem alimentum ad homo autem infirmus et carne involutus jaceret in terra, nec posset ad eum pervenire panis coelestis: ut panem Angelorum manducaret homo , et manna et non crucifixus: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum.» Et quia ipsum «Verbum caro factum est,» et ipsum Verbum cru
Abbreviated transcription (Latin):
patriã Apłi transeuntes erant inista uita. ꝓpħe
transcuntes erant. Quos benedixerunt ꝓpħe ccapłi:
tem inuenerunt intectis eminere. et suꝑbire incer¬
uice scuti sui: dixerunt contra illos qđ futuri erãt:
benedictionem autẽ suꝑ eos ñdederunt Ergo istoᷤ
om̃s malos qͦs portat ȩccłia qͥ legitis inscripturis
inuenitis maledictos designatos ad anticristum
ꝑtin̾e: ad diabolũ ꝑtineit. adpaleã ꝑtinere. adrira¬
de ulis bene loquatur: quia transeuntes uiã non
illos benedixerunt: transeuntes ꝓpħe. omĩa de il¬
lis mala dixerunt: Ecce et iste quẽ portamus
dauid. transut uiam: audistis qͥd deulis dicit
Oñs iustus concidet ceruices peccatoꝵ: confundan¬
tur ce aucrtantur retiorsum om̃s qui oderunt¬

Expanded text:
patriam: Apostoli transeuntes erant in ista vita, Prophetae patriam: Apostoli transeuntes erant in ista vita, Prophetae transeuntes erant. Quos benedixerunt Prophetae et tem invenerunt in tectis eminere et superbire «in cervice scuti sui,» dixerunt contra illos quod futuri erant, benedictionem autem super eos non dederunt. Ergo omnes istos malos quos portat Ecclesia, qui legitis in Scripturis, invenitis maledictos designatos ad antichristum pertinere, ad diabolum pertinere, ad paleam pertinere, ad zizade illis bene loquatur, quia transeuntes viam non illos benedixerunt. Transeuntes Prophetae omnia de illis mala dixerunt. Ecce et iste quem portamus, David transiit viam; audistis quid de illis dixit: «Dominus justus concidet cervices peccatorum. Confundantur
Abbreviated transcription (Latin):
leretur aruit: non inde implet messor manus: Se¬
quit᷑ enim & dic̃ Nonreplebit manum suã mes¬
sor: & sinum suum qͥ manipulos colliget. Messores
autẽ angłi sunt: dñs dicit. Et ñdixerunt transe¬
untes uiã. benedictio dñi suꝑ uos: benediximꝰ uos
innomine domini Nostis enim fr̃s qͣndo transit̃
ꝑoꝑantes. ẽ consuetudo ut dicatur illis: benedic¬
tio dñi suꝑuos Et magis ista consuetudo erat in
gente udeorũ Nemo transibat & uidebat aliquos
factre aliqđ opus inagro. uł inuinea. uł inmesse.
uł aliqͥd eiusmodi: ñlicebat transire sine benedic¬
tione: Alii sunt qui manipulos colligunt: alii
sunt transeuntes uiam Qui manipulos colligt̃
non deillis replcut manus: qͥa ñcolligitur adhorreũ.
fenum tectorum: Qui sunt qui mamipulos colligt̃:
messores: Qui sunt messores: Dñs dixit: messores
autẽ angłi sunt: Sui sunt transeuntes: illi qͥ iam

Expanded text:
leretur aruit. Non inde implet messor manus. Seleretur aruit. Non inde implet messor manus. Sequitur enim et dicit: «Non replevit manum suam messor, et sinum suum qui manipulos colligit. Messores auteuntes viam, Benedictio Domini super vos; benediximus vos in nomine Domini.» Nostis enim, fratres, quando transitur per operantes, est consuetudo ut dicatur illis, «Benedictio Domini super vos.» Et magis ista consuetudo erat in gente Judaeorum. Nemo transibat et videbat aliquos facere aliquod opus in agro, vel in vinea, vel in messe, vel aliquid hujusmodi; non licebat transire sine benedictione. Alii sunt qui manipulos colligunt, alii sunt transeuntes viam. Qui manipulos colligunt, non de illis replent manus; quia non colligitur ad horreum fenum tectorum. Qui sunt qui manipulos colligunt? Messores. Qui sunt messores? Dominus dixit: «Messores autem Angeli sunt.» Qui sunt transeuntes? Illi qui jam
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt: Quid factura ẽ ęccłia. nͥ portatura usq
sicut fęnum tectoꝵ: qđ prus quã euellatur ari¬
it fẽnum tectoꝵ herba ẽ. quȩ nascitur uitectis:
in solario integulato: In alto uidetur: et radicem
ñ habet Quanto meliꝰ humilius nasceretur: et letiꝰ
iuresceret Modo nascitur altis: ad celerio¬
rem ariditatem: Nondum euul sum est:
et aruit: Nondum finiti sunt inuidicio dĩ: etiam
ñhabent suctum uiriditati: Attendite oꝑa iploꝵ
et uidete quia aruerunt: Sed uiuunt & hic sunt:
nondum ergo auulsi sunt: Aruerunt: sed nondũ
auulsi sunt: facti sunt sic̃ fenum tectoꝵ qđ priꝰ
quam euellatur aruit: Et uemient messores. sed ñ
de illis implebt̃ manipulos Uenturi sunt enim
messores & collecturi sunt triticum inhorreum:
et zirania alligabunt & mittent inignem: Sic
& fenum tectorum expurgatur: & quicqͥd inde
euellitur. inignẽ mittitur: quia et prius qͣm euel¬

Expanded text:
verunt.» Quiverunt.» Quisicut fenum tectorum, quod prius quam evellatur aruit.» Fenum tectorum herba est quae nascitur in tectis, in solario integulato. In alto videtur, et radicem non habet. Quanto melius humilius nasceretur, et laetius viresceret? Modo nascitur altius ad celeriorem ariditatem. Nondum evulsum est, et aruit: nondum finiti sunt in judicio Dei, et jam non habent succum viriditatis. Attendite opera ipsorum, et videte quia aruerunt. Sed vivunt, et hic sunt: nondum ergo avulsi sunt: Aruerunt, sed nondum avulsi sunt: facti sunt «sicut fenum tectorum, quod prius quam evellatur aruit.» 12. Et venient messores, sed non de illis implent manipulos. Venturi sunt enim messores, et collecturi sunt triticum in horreum, et zizania alligabunt, et mittent in ignem. Sic et fenum tectorum expurgatur, et quidquid inde evellitur, in ignem mittitur; quia et priusquam evel
Abbreviated transcription (Latin):
lum Itaq qm̃ iustificas peccatũ tuũ. et suꝑb ad¬
uersus dm̃: quia te facis extra culpam. et dm̃ in
culpa: et tantum erexisti ceruicẽ tuam. et cucur¬
risti contra dm̃. sic̃ scͥptũ ẽ iniob. dicebat de impio
peccator currens aduersꝰ dm̃. incrassa ceruice scu¬
ti sui. et ibiccruicẽ nominauit: qͥa sic te erigis. et
ñclidis ocłos adterram. et tundis pectus et dicis.
dñe ꝓpicius esto mͥ peccatori: sed iactas te de meri¬
tis tuis. et ius metum inquit ds̃ iudicio conten¬
dere. intrare mecũ iniudiciũ: cum debeas inre¬
atu tuo satis facere dõ. et clamare adillum quod
monem dĩ: uenit inte qđ sequitur scriptura :
dicit: dñs iustus concidet ceruices peccatorum:
Confundant᷑ et auertantur retrorsum. om̃s qui ode¬
runt syon Qui oderunt sẏon: oderunt ȩccłiam:
Syon eccłia ẽ Et qui intrant inȩccłiam ficte: ode¬
runt eccłiam Qui nolunt obseruare uerbũ dĩ
oderunt ȩccłiam. Sed suꝑ dorsum meũ fabrica¬

Expanded text:
uoniam justificas peccatum tuum, et superbis adversus Deum, quia te facis extra culpam, et Deum in culpa, et tantum erexisti cervicem tuam, et cucurristi contra Deum, sicut scriptum est in Job dicebat de impio peccatore, «Currens adversus Deum in crassa cervice scuti sui» ; et ibi cervicem nominavit; quia sic te erigis, et non elidis oculos ad terram, et tundis pectus, et dicis, «Domine, propitius esto mihi peccatori;» sed jactas te de meritis tuis, et vis mecum, inquit Deus, judicio contendere , intrare mecum ad judicium; cum debeas in reatu tuo satisfacere Deo, et clamare ad illum, quod monem Dei; venit in te quod sequitur Scriptura, et dicit, «Dominus justus concidet cervicConfundantur, et avertantur retrorsum, omnes qui oderunt Sion.» Qui oderunt Sion, oderunt Ecclesiam: Sion Ecclesia est. Et qui intrant in Ecclesiam ficte, oderunt Ecclesiam. Qui nolunt observare verbum Dei, oderunt Ecclesiam: «Super dorsum meum fabrica
Abbreviated transcription (Latin):
cum uenerit inꝓfundũ maloꝵ. contem pnit:
am uidete frs̃: quale. ꝓfundum sit uͥ contepnit᷑
ds̃ Cum quisq uiderit se cotidianis peccatis
obrutum aceruis qͥb dã. imollib qͥb dã iniqͥtatũ
p̃mi: si dic̾tum illi fuerit ut dm̃ roget ir¬
ridet Quib modis: Primo dicit. si dõ displice¬
rent facinoraͥ ego iuuerem: Si curaret ds̃ res
humanas: adtanta scelera quȩ feci. ñ solum ui¬
uerem. sed et bene mͥ eẽt: Solet enim hoc illis
euenire qͥ multum in ꝓfundo sunt. et ꝓsperant᷑
ininiquitatib suis: et tantomagis in ꝑfundo
dem̃guntur. qͥntomagis uidentur eẽ felices. fal¬
lax enĩ felicitas: ipsa c̃ maior infelicitas Demde
et hoc solent homines dicere: lam qm̃ multa fe¬
ci & dampnatio imminet: hoc ꝑdo qđ ñ facio
cere: Siome occisurus ẽ udex ꝓdecẽ homicidiis.
am. quicqͥd mͥ occurrerit: facio Hoc ẽ cum ue¬

Expanded text:
cum venerit in profundum malorum, contemnit» . cum venerit in profundum malorum, contemnit» . Jam videte, fratres, quale profundum sit, ubi contemnitur Deus. Cum quisque viderit se quotidianis peccatis obrutum, acervis quibusdam et molibus quibusdam iniquitatum premi, si dictum illi fuerit ut Deum roget, irridet. Quibus modis? Primo dicit: Si Deo displicerent facinora, ego viverem? Si curaret Deus res humanas, ad tanta scelera quae feci, non solum viverem, sed et bene mihi esset? Solet enim hoc illis evenire, qui multum in profundo sunt, et prosperantur in iniquitatibus suis: et tanto magis in profundo merguntur, quanto magis videntur esse felices; fallax enim felicitas, ipsa major est infelicitas. Deinde et hoc solent homines dicere: Jam quoniam multa feci et damnatio imminet, hoc perdo, quod non cere: Sic me occisurus est judex pro decem homicidiis, jam quidquid mihi occurrerit facio? Hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
tis erat. u̾ enĩ dm̃ p̃sentẽ ñ ht̃: cuiꝰ fidelis ẽ. uox᷑. ue¬
runtam̃ ⁊ noᷤ debemꝰ ĩtellige de qͦ ꝓfundo clamemꝰ ad
dnĩm s fundũ enĩ nob̃ ẽ: uita ista mortalis. Qu̾isqͥs
se inꝑfundo intellexerit. clamat: gemit: suspirat¬
& donec deꝓfundo eruatur:⁊ueniat adeum qͥ
super om̃s abyssos sedet. super cherubin. super
oĩa quȩ cauit ñsolũ corpalia. s etiã spirttalia.
donec adeum ueniat anima: donec abillo libere¬
tur imago ipsius qđ ẽ homo. quȩ in hoc ꝓfundo
tanquã assidius fluctib exagitata detrita ẽ. et nͥ
renouetur & reparetur adõ qui illam impressit
qñ formauit hominem: idoneus eẽ potuit homo
adcasum suum: ñ ẽ ydoneus ad resurrectionem
suam. Semꝑ in ꝓfundo ẽ. nͥ liberetur ut dixi. sẽꝑ̃
in ꝑfundo ẽ Sed cũ deꝓfundo clamat: surgit de
ꝓfundo: et ipse clamor non eum ꝑmittit multũ
inimo ẽẽ Ualde enim in ꝓfundo sunt: qui nec
clamant deꝑfundo: Dicit scriptura Peccator

Expanded text:
erant. Ubi enim Deum praesentem non habet, cujus fidelis est vox? Verumtamen et nos debemus intelligere de quo profundo clamemus ad Dominum. Profundum enim nobis est vita ista mortalis. Quisquis se in profundo intellexerit, clamat, gemit, suspirat, donec de profundo eruatur, et veniat ad eum qui super omnes abyssos sedet et super Cherubim, super omnia quae creavit, non solum corporalia, sed etiam spiritualia; donec ad eum veniat anima, donec ab illo liberetur imago ipsius, quod est homo, quae in hoc profundo tanquam assiduis fluctibus exagitata, detrita est: et nisi renovetur et reparetur a Deo, qui illam impressit quando formavit hominem Idoneus potuit esse homo ad casum suum; non est idoneus ad resurrectionem suam, semper in profundo est; nisi liberetur, ut dixi, semper in profundo est. Sed cum de profundo clamat, surgit de profundo, et ipse clamor non eum permittit multum in imo esse. Valde enim in profundo sunt, qui nec clamant de profundo. Dicit Scriptura: «Peccator,
Abbreviated transcription (Latin):
intelligenter nos cantare oportet:
eeR ofuiidis clamaui adte dñs¬
dñe exaudi uocem meã Et enim
uorb ascendentis ẽ: ꝑtinens ad
cinticum graduum: Debet itaq
unusquisq nr̃m uidere. in quo ꝓ¬
fundo sit: de quo clam Et addnm̃: Clamauit de
ꝓfundo iona deuentre cȩti: erat ñsolum subfluctib
uerum etiam inuiscerib beluȩ: nec tamen illud
corpꝰ & illi fluctus intercluserunt orationẽ ne ꝑ¬
ueniret addm: et uent̃ bestię ñ potuit tenere uocc̃
dep̃cantis: Penetrauit omĩa: di rupit omĩa: per

Expanded text:
intelligenter nos cantare oportet: intelligenter nos cantare oportet: De profundis clamavi ad te, Dne, exaudi vocem meam.» Etenim vox haec ascendentis est, pertinens ad canticum graduum. Debet itaque unusquisque nostrum videre in quo profundo sit, de quo clamet ad Dominum. Clamavit de profundo Jonas, de ventre ceti . Erat non solum sub fluctibus, verum etiam in visceribus belluae; nec tamen illud corpus et illi fluctus intercluserunt orationem ne perveniret ad Deum, et venter bestiae non potuit tenere vocem deprecantis. Penetravit omnia, disr
Abbreviated transcription (Latin):
latur aruit: Non replebit manum suam messor:
et sinum suum qui manipulos colliget: hec deilł
dixit. Non gͦ supͣillos iste tͣnsiens benedixit: etim¬
pletum ẽ etiam ꝑillum qđ ipse dixit: et ñ dixerẽ
transcuntes uiam. benediximꝰ uos innomine dñi:
Et isti transcuntes. siue ꝓpħȩ suie patriarchȩ suie
apłi quicunq transierunt: sibene uiuimꝰ frs.
benedixerunt nos innomine domini Quando
me inquid benedixit paulus: qñ me benedixit
petrus. Attende inscripturisꝰ uide si bene ui¬
uis: et uide ibi benedictum te fuisse: Om̃s bene
uuentes. benedixerunt: Et quomͦ benedixer̃t:
nnomine dñi. ñ innomine suo. sic̃ heretici Qͥ
enim dicunt. qđ nos damus hoc ẽ scm̃ꝰ in nomi¬
ne suo uolunt bencdicere: non in nomine dñi
Qui autẽ dicunt ñscĩficat nͥ ds̃: nec quisꝗͣ ẽ bonꝰ
nͥ dono dĩ: ipsi innomine dñi benedicunt. non
in nomine suoz Qui amici sunt sponsi: nolunt
etiam corde uigilare presumimus:

Expanded text:
 Non replevit manum suam messor, et sinum suum qui manipulos colligit.» Haec de illis dixit. Non ergo supra illos iste transiens benedixit, et impletum est etiam per illum, quod ipse dixit: «Et non dixerunt transeuntes viam, Benediximus vos in nomine Domini.» Et isti transeuntes sive Prophetae, sive Patriarchae, sive Apostoli, quicumque transierunt, si bene vivimus, fratres, benedixerunt nos «in nomine Domini.» Quando me, inquis, benedixit Paulus? quando me benedixit Petrus? Attende in Scripturis, vide si bene vivis, et vide ibi benedictum te fuisse. Omnes bene viventes benedixerunt. Et quomodo benedixerunt? «In nomine Domini;» non in nomine suo, sicut haeretici. Qui enim dicunt, Quod nos damus, hoc est sanctum; in nomine suo volunt benedicere, non in nomine Domini. Qui autem dicunt, Non sanctificat nisi Deus, nec quisquam est bonus nisi dono Dei; ipsi in nomine Domini benedicunt, nos in nomine suo: quia amici sunt sponsi , nolunt etiam corde vigilare praesumimus,
Abbreviated transcription (Latin):
lumpnias Quid gͦ: Semꝑ hoc: Non Audi qd̃ se
enĩ non peccauit: Dñs iustus concidet ceruices
peccatoꝵ Omnib qͥ audiunt intrat tremor
incor: si credunt scripturȩ dĩ Si enim sibi sine
causa tundunt homines pectora: mentiuntur
qͥa tundunt pectora si iusti sunt: et ineo quod
mentiunt᷑ dõ. fuint peccatores Si gͦ ueracit᷑ sibi
tundunt pectora: peccatores sunt Et qͥs nr̃m
inceruices: quia dñs iustus concidet ceruices
peccatorum: Non puto fratres mei. quia om¬
nium peccatoꝵ ceruices: sed in menbro qđ ꝑ
cutit. ibi designat qͦs peccatores ꝑcutiat Non
enim dixit dñs iustus concidet manꝰ peccatoꝵ¬
aut dñs ustus concidet pedes peccatorũ. ñ dixit:
Sed quia peccatores. suꝑbos uolebat intelligi. dñs¬

Expanded text:
lumnias. Quid ergo? semper hoc? Non. Audi quod selumnias. Quid ergo? semper hoc? Non. Audi quod seenim non peccavit? «Dominus justus concidet cervices peccatorum.» Omnibus qui audiunt, intrat tremor in cor, si credunt Scripturae Dei. Si enim sibi sine causa tundunt homines pectora, mentiuntur quia tundunt pectora, si justi sunt; et in eo quod mentiuntur Deo, fiunt peccatores. Si ergo veraciter sibi tundunt pectora, peccatores sunt. Et quis nostin cervices, quia «Dominus justus concidet cervices peccatorum.» Non puto, fratres mei, quia omnium peccatorum; sed in membro quod percutit, ibi designat quos peccatores percutiat. Non enim dixit, Dominus justus concidet manus peccatorjustus concidet pedes peccatorum, non dixit: sed quia peccatores superbos volebat intelligi, s
Abbreviated transcription (Latin):
runt mpeccatores qđ portarem. ñ cui miscerer: et fac¬
ta ẽ iniquitas eoꝵ longe ame Quid enim tã ꝓpe.
qͣm duo homines inuna eccłia: Quid enim tã lon¬
ge quam iniquitas aiusticia: Ubi enim consensio:
ibi ꝓpinquitas: Ligant᷑ duo et mittuntur adiudi¬
cem: latro et colligatus: Ille sceleratus: ille innocens:
na cathena ligantur: etlonge sunt ase Quantum
longe sunt ase: qͣntum longe ẽ scclus ab innocentia
Ecce isti longe sunt a se abinincem. Aliꝰ latro in hispa¬
nia fac̃ scelera ꝓximus ẽ. ei qui facit in affrica. En¬
tum ꝓximus: qͣntum sͥ iunguntur scdus: & scelus.
q̃ntũ sibi iunguntur latrocinium & latrocinium.
Icmo gͦ timeat mixtos sͥ corꝑe malos Longe ab
illis sit corde et securus portat qđ non timet. lon¬
ge fecerunt iniusticiã suã Quid occurrit: flo¬
rent uui qui regnant miqui: et ut sermonẽ loquam̃
uulgi tonant imquiꝰ extolluntur intypos: inca-¬

Expanded text:
runt mihi peccatores quod portarem. non cui commiscerer, et facrunt mihi peccatores quod portarem. non cui commiscerer, et facta est iniquitas eorum longe a me. Quid enim tam prope, quam duo homines in una Ecclesia? quid tam longe, quam iniquitas a justitia? Ubi enim consensio, ibi propinquitas. Ligantur duo, et mittuntur ad judicem; latro, et colligatus: ille sceleratus, ille innocens, una catena ligantur, et longe sunt a se. Quantum longe sunt a se? Quantum longe est scelus ab innocentia. Ecce isti longe sunt ab invicem. Alius latro in Hispania facit scelera, proximus ei est qui facit in Africa. Quantum proximus? Quantum sibi junguntur scelus et scelus, quantum sibi junguntur latrocinium et latrocinium. Nemo ergo timeat mixtos sibi corpore malos. Longe ab illis sit corde, et securus portat quod non timet: «Longe fecerunt injustitiam suarent illi qui regnant inique; et ut sermonem loquamur vulgi, tonant iniqui, extolluntur in typhos, in ca
Abbreviated transcription (Latin):
rem uertit: Et enim non potuerunt mͥ: qͥa non con¬
sensi: qͥa ñ me feccrunt qͣles sunt ipsi Suꝑ dorsum
meum fabricauerunt peccatores: longe fecerunt
iniusticiã suam fecerunt qđ tolerem & ñ fecerut
cui consentirem: Iam gͦ iniusticia ipsorum longeẽ
ame Mali mixti sunt bonis. ñ solum in scło: sed
et impsa intus ȩccłia mali mixti sunt bonis Nosti
et ꝓbastis: et magis ꝓbabitis si boni fueritis Cum
enim creuisset herba et fructũ fecisset: tẽ apparue¬
runt ⁊irania: Nulli appeirent mali inȩccłia: nͥ
ei qui fuerit bonus: Nostis gͦ q̃a mixti sunt. et semꝑ
et ubiq dic̃ scͥptura quia ñ separabunt᷑ nͥ infinem
Sic qͦm̾ mixti sunt: longe sunt a se: Neqͥs gͦ exeo qđ
mixti sunt mali int̃bonos putaret iniquitatẽ esse
riemur: ñ corruperunt sermones mali mores bonoᷤ :
ineo qdđ audiui ado. ñcessi sermonib hominũ: fẽce¬

Expanded text:
rem vertit. «Etenim non potuerunt mihi,» quia non conrem vertit. «Etenim non potuerunt mihi,» quia non consensi, quia non me fecerunt quales sunt ipsi. «Supra dorsum meum fabricaverunt peccatores, longe fecerunt injustitiam suam.» Fecerunt quod tolerem, et non fecerunt cui consentirem. Jam ergo injustitia ipsorum longe est a me. Mali mixti sunt bonis, non solum in saeculo, sed et in ipsa intus Ecclesia mali mixti sunt bonis. Nostis, et probastis; et magis probabitis, si boni fueritis. «Cum» enim «crevisset herba et fructum fecisset, tunc apparuerunt zizania» . Nulli apparent mali in Ecclesia, nisi ei qui fuerit bonus. Nostis ergo quia mixti sunt, et semper et ubique dicit Scriptura quia non separabuntur, nisi in fine. Sic, quomodo mixti sunt, longe sunt a se. Ne quis ergo ex eo quod mixti sunt mali inter bonos, putaret iniquitatem esse riemur.» Non corruperunt sermones mali mores bonos: in eo quod audivi a Deo, non cessi sermonibus hominum. Fece
Abbreviated transcription (Latin):
ic enĩ nͥ p̃ceptum ẽ: ut fructum afferã cũ toleran¬
tia: Non te corrigo: tolero te. Aut forte cũ toło te.
corngis te. Si ñ te corrigis usq infinem. tolero te
usq infinem: et usq infinem suꝑ dorsum meum
eris usq ad t̃pꝰ. Nunqͥd semꝑ suꝑ dorsũ meũ eris:
emiet enim. qͥ inde te excutiat ueniet tp̃s messis:
ueniet finis scłi: mittet ds̃ messores Messores autẽ
angłi siuit: Separant malos de medio iustorũ: sic̃
ruania atritico: Frumentũ recondent inhorreo:
palcam autẽ comburent igni in extinguibili Por¬
taui usq qͦ potui: iam gaudens transeo inhorreũ
di: et securus canto. sepe expugnauerunt me aui¬
uentute mea Quid enim mͥ facere potuerunt. qͥa
expugnauerunt me auiuentute mea: Excreuer̃t
me ñ oppresserunt: Ualuerunt mͥ sicut ignis adau¬
rum: non sic̃ ignis adfęnum: Ignis enim accedens
adaurum. sordem tollit: accedens ad fenum incine¬

Expanded text:
sic enim mihi praeceptum est, ut fructum afferam cum toleransic enim mihi praeceptum est, ut fructum afferam cum tolerantia . Non te corrigo, tolero te: aut forte, cum tolero te, corrigis te. Si non te corrigis usque in finem, tolero te usque in finem; et usque in finem super dorsum meum eris, usque ad tempus. Numquid semper super dorsum meum eris? Veniet enim qui inde te excutiat: veniet tempus messis, veniet finis saeculi; immittet Deus messores. Messores autem Angeli sunt: separant malos de medio justorum, sicut zizania a tritico; frumentum recondent in horreo, paleam autem comburent igni inexstinguibili. Portavi quousque potui, jam gaudens transeo in horreum Dei, et securus canto, «Saepe expugnaverunt me a juventute mea.» 8. Quid enim mihi facere potuerunt, quia «expugnaverunt me a juventute mea?» Exercuerunt me, non oppresserunt. Valuerunt mihi sicut ignis ad aurum, non sicut ignis ad fenum. Ignis enim accedens ad aurum, sordem tollit; accedens ad fenum, in cine
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibere conaremur responderent om̃s qͥa non
haberent unde iuuerent: quia inde se pascerent.
qͣsi ñ hoc ipsum in illis maximȩ puniendũ ẽ.
qͥa artẽ nequicie diligerent. unde uitã tͣnsigat
& inde se uolunt pascere. unde offendant euaqͦ
om̃s pascunt᷑. S cũ clamaueris hoc ⁊ dixeris illis:
illi respondent: Si sic. non huc accedimus: si sic
ñ intramus in ipsam excłiam Ueniant: intrent:
audiant: sepe expugnauerunt me auiuentute
mea. et enim ñ potuerunt mͥ: suꝑ dorsũ meũ
fabricauerunt peccatores. hoc ẽ ñ potuerunt
agere ut cons entiã: fecerunt qđ portẽ Quã
p̃clare dictum ẽ: quã optime significatũ ẽ etenĩ
ñ potuerunt mͥ. suꝑdorsum meũ fabricauerunt
peccatores: Agunt nobiscum primo: ut consentia¬
mus illis ad facta mala: Si ñ consenserimꝰ. tolerate
nos dicunt. Ergo qui ñpotiusti mͥ: ascende indor¬
sum meũ Portare te habeo: qͦ usq ueniat finis:

Expanded text:
prohibere conaremur, responderent omnes quia non prohibere conaremur, responderent omnes quia non haberent unde viverent, quia inde se pascerent; quasi non hoc ipsum in illis maxime puniendum est, quia artem nequitiae delegerunt, unde vitam transigant, et inde se volunt pascere, unde offendant eum a quo omnes pascuntur. 7. Sed cum clamaveris hoc et dixeris, illi respondent: Si sic, non huc accedimus; si sic, non intramus in ipsam Ecclesiam. Veniant, intrent, audiant: «Saepe expugnaverunt me a juventute mea. Etenim non potuerunt mihi: supra dorsum meum fabricaverunt peccatores:» hoc est, non potuerunt agere ut consentiam; fecerunt quod portem. Quam praeclare dictum est, quam optime significavit, «Etenim non potuerunt mihi: supra dorsum meum fabricaverunt peccatores.» Agunt nobiscum, primo ut consentiamus illis ad facta mala: si non consenserimus, Tolerate nos, dicunt. Ergo quia non potuisti mihi, ascende in dorsum meum; portare te habeo quousque veniat finis:
Abbreviated transcription (Latin):
dñi manet inȩternum: Nunqͥd ardet sermo. qͥ
tͥ ꝑ illum locutus ẽ : Aut moyses ẽ. qui tͥ loqͥ¬
tur id÷ bonꝰ et iustus famulus dr̃: aut phariscus
ẽ cathedram moysi sedens. Audisti et deipsis.
Quȩ dicunt facitt: quȩ autem faciunt face nolite:
Nonhabes tu unde te excuses quando sermo
dei tibi loquitur: Quia non potes interficere
sermonem dĩ: criminari queris eos. ꝑqͦs tͥ loquit᷑
sermo di: Quere quantum uis: dic qͥntum uis:
blasphema quantũ uis: sepe expugnauerunt
me aiuuentute mea: dicat uͦ isrł. sepe expugna¬
uerunt me aiuuentute mea: Audent etiam fe¬
ueratores dicere: non habeo aluid unde uiuam:
Doc mͥ etlatro diceret dep̃hensus infurto Hoc ef¬
fractor di ceret: dep̃hensꝰ cura parietẽ
alienum: siit hoc metleno diceret: emens
puellas ad ꝓstitutionẽ: Hoc et maleficꝰ incantãs
mala etuendens nequiciam suã. Quicqͥd tale

Expanded text:
Domini manet in aeternum . Numquid ardet sermo qui Domini manet in aeternum . Numquid ardet sermo qui tibi per illum locutus est? Aut Moyses est qui tibi loquitur, id est, bonus et justus famulus Dei; aut pharisaeus est cathedram Moysi sedens. Audisti et de ipsis: «Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite» . Non habes tu unde te excuses, quando sermo Dei tibi loquitur. Quia non potes interficere sermonem Dei, criminari quaeris eos per quos loquitur tibi sermo Dei. Quaere quantum vis, dic quantum vis, blasphema quantum vis: «Saepe expugnaverunt me a juventute mea, dicat vero Israel, Saepe expugnaverunt me a juventute mea.» Audent etiam feneratores dicere: Non habeo aliud unde vivam. Hoc mihi et latro diceret, deprehensus in fauce; hoc et effractor diceret, deprehensus circa parietem alienum; hoc mihi et leno diceret, emens puellas ad prostitutionem; hoc et maleficus incantans mala, et vendens nequitiam suam; quidquid tale
Abbreviated transcription (Latin):
angłi: laudant sydera: laudant sol ecluna: lau¬
dant dies et noctes: laudat qͥcqͥd germinat deter¬
ra. laudat qͥcqͥd natat inmariꝰ laudat quicqͥd
uolitat inaere: laudant om̃s montes & colles:
laudant frigora etestas: et cȩtera omnia que ds̃
fec̃. Audistis quia laudant dm Nunqͥd audi¬
stis ibi. qͥa laudat dm̃ auaricia: qͥa dm̃ laudat
luxuria : Non laudat ista dm̃. qͥa ñ ipse ila fecio
Laudant ibi homines d̾m: hominis creator ẽ ds̃.
Auaricia ẽ opꝰ mali hominis: homo ipseopꝰ ẽ dĩ
Et quid uult ds: Occidere inte qđ ipse fecisti: &
saluare quem ipse fec̃. Noli fenerare Lu accusas
scͥpturã dicentẽ. qui pecuniã suã ñdedit adusu¬
ram: Non ego illud scripsi: ñ de ore meo primo
exiit Dm̃ audi &ule Clerici non fenerant:
ille in regnum: Si ñ facit qđ tͥ dixit et pariter
fac̃ mala quȩ facis. et dic̃ bona quȩ non facit:
pariter inignem fenum ardebit: uerbũ autt̃

Expanded text:
Angeli, laudant sidera, laudant sol et luna, lauAngeli, laudant sidera, laudant sol et luna, laudant dies ac noctes, laudat quidquid germinat de terra, laudat quidquid natat in mari, laudat quidquid volitat in aere, laudant omnes montes et colles, laudant frigora et aestus; et caetera omnia quae Deus fecit, audistis quia laudant Deum : numquid audistis ibi quia laudat Deum avaritia, quia laudat Deum luxuria? Non laudant ista, quia non ipse illa fecit. Laudant ibi homines Deum; hominis creator est Deus. Avaritia opus est mali hominis; homo ipse opus est Dei. Et quid vult Deus? Occidere in te quod ipse fecisti, et salvare quod ipse fecit. 6. Noli fenerare. Tu accusas Scripturam dicentem, «Qui pecuniam suam non dedit ad usuram» . Non ego illud scripsi, non de ore meo primo exiit: Deum audi. Et ille: Clerici non fenerent. ille in regnum. Si non facit quod tibi dicit, et pariter facit mala quae facis, et dicit bona quae non facit; pariter in ignem. Fenum ardebit, verbum autem
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ loquitur: sed ñẽ malus qui tͥ loquitur Sermonẽ
dĩ accusa : dm accusa si potes. Creditis fr̃s huc
usq ꝑuenisse eos dequib dicitur. sepe expugna¬
uerunt me auiuentute mea: ut etiã ipsum dm̃
accusare non dubitent: Accusas auarum: et ille
accusat dm quia fecit aurũ Noli auarus eẽ. &
ñ faceret ds̃ aurum. Iam hoc restat quia mala
tua oꝑa cohib̾e ñpotes: accusas oꝑa dĩ bona: Displi¬
cet tͥ cieator et fabricator mundi Non faceret &
solẽ. quia multi infenestris contendunt delu¬
minarib et aduidicia se trahunt: Osi iucia nr̃a¬
cohibeamꝰ: quia bona sunt omnia: quia bonꝰ ds̃ fecit
omĩa Etlaudant illum oꝑa sua: considerata qͥa
bona sunt abeo qͥ habet sp̃m considerandi: spm̃ pie¬
tatis & sapientiȩ Undiq ds̃ laudatur. aboꝑib suis
Quomͦ illũ laudãt oꝑa sua ꝑos trisĩ pueroꝵ ĩ camino¬
ignis: Quid pretermissũ ẽ: laudat cęlũ: laudant

Expanded text:
tibi loquitur; sed non est malus, qui tibi loquitur, sermo tibi loquitur; sed non est malus, qui tibi loquitur, sermo Dei. Accusa Deum, accusa, si potes. 5. Creditis, fratres, huc usque pervenisse eos de quibus dicitur, «Saepe expugnaverunt me a juventute mea,» ut etiam ipsum Deum accusare non dubitent? Accusas avarum, et ille accusat Deum quia fecit aurum. Noli avarus esse. Et non faceret Deus aurum. Jam hoc restat, quia mala tua opera cohibere non potes, accusas opera bona Dei: displicet tibi creator et fabricator mundi. Non faceret et solem; quia multi in fenestris contendunt de luminaribus, et ad judicia se trahunt. O si vitia nocohibeamus! quia bona sunt omnia, quia bonus Deus qui fecit omnia; et laudant illum opera sua, considerata quia bona sunt, ab eo qui habet spiritum considerandi, spiritum pietatis et sapientiae. Undique laudatur Deus ab operibus suis. Quomodo illum laudant opera sua per os tripraetermissum est? Laudant coeli, laudant
Abbreviated transcription (Latin):
iugũ meũ leue ẽ. Noli uelle ab auaricia possidi
ubet auariciaumare tͣnseas. & obtemꝑas: iubet
ut te uentis ꝓcellisq committas: iubeo ego ut
ante ostiũ tuũ exeo qđ habes des pauꝑi: Piger
es ad faciendũ ante te opus bonum: et strenuus
es adtranseundũ mare Quia auaricia imꝑat.
seruis: quia ds̃ iubet odisti Et quid cum odis¬
se ceꝑit: Incipit uelle criminari eos aquib au¬
dit bona p̃cepta: et uelle ꝑsuspiciones suas crimi¬
na querere seruorum dĩ Qui nobis ista dicunt:.
ipsi non faciunt ista: & ista siue que fiunt siue
fiũ t bene. dicuntur male fieri: et que toleramꝰ.
adculpam nrãm applicantur: Nos qͥd responde¬
mus: Noli me attendere: sermonẽ istũ atteN¬
de: ipse tͥ loquitur ꝑ quemlibet: huic tu immi¬
cus es Concorda cum aduersario tuo: cum escũ
eo inuia: Aduersariũ tuũ. sermonem dĩ fecisti.
oli attendere. quia ile tͥ loquitur. Malus ẽ. ꝑquẽ

Expanded text:
jugum meum lene jugum meum lene Jubet avaritia ut mare transeas, et obtemperas: jubet ut te ventis procellisque committas; jubeo ego ut ante ostium tuum ex eo quod habes des pauperi: piger es ad faciendum ante te opus bonum, et strenuus es ad transeundum mare. Quia avaritia imperat, servis; quia Deus jubet, odisti. Et quid? Cum odisse coeperit, incipit velle criminari eos a quibus audit bona praecepta, et velle per suspiciones suas crimina quaerere servorum Dei. Qui nobis ista dicunt, ista non faciunt ipsi? Et ista sive quae fiunt, sive fiunt bene, dicuntur male fieri: et quae toleramus, ad culpam nostram applicantur. Nos quid respondemus? Noli me attendere; sermonem istum attende: ipse tibi loquitur per quemlibet; huic tu inimicus es. Concorda cum adversario tuo, cum es cum eo in via : adversarium tuum sermonem Dei fecisti. Noli attendere quia ille tibi loquitur: malus est per quem
Abbreviated transcription (Latin):
cłia depreteritis exemplis. & dicat: sepe expu¬
gnauerunt me aiuiuentitte mea Quare expugna¬
uert̃ me: Et enim non potuerunt mͥ. duꝑdor
Non illis consensi admalum Omĩs enim malꝰ
ideo ꝑsequitur bonũ: qͥa ñilli consentit bonꝰ
quat᷑ ⁊ rep̃hendat: si ñ repetat: malus ẽ. Malꝰ est qͥ
rep̃hendit raptorem: et bonus est qui rapit:
Abulet: manducemꝰ & bibamꝰ: cias enim moriem̃
Contra apls: Corrumpunt mores bonos colloqͥa
mala Sobrii estote iusti: et nolite peccare. do ꝗ¬
nat uerbũ: sonat sermo contradictor libidinis
t ille amicꝰ libidinis sue:ͥ et inimicꝰ sermoni xͣ¬
dicenti amicȩ suȩ: infestus est odit sermonẽ
di Facta ẽ amica auaricia: iniicus ds. Cont᷑¬
dic̃ enĩ ds̃ auaricieꝰ et uult nicħ possideri abaua¬
ricia Ego possidear clamat. Qͥduis ab auaricia
possideri: Dura iubet: leuia uibeo Omis eius
gͣue ẽ: sarcina mea leuis ẽ: Iugũ eius asꝑumẽ.

Expanded text:
lesia de praeteritis exemplis, et dicat, «Saepe expulesia de praeteritis exemplis, et dicat, «Saepe expugnaverunt me a juventute mea.» 4. Quare expugnaverunt? «Etenim non potuerunNon illis consensi ad malum. Omnis enim malus ideo persequitur bonum, quia non illi consentit bonusquatur et reprehendat, etsi non repetat, malus est. Malus est qui reprehendit raptorem, et bonus est qui rapit! Ambulet, «Manducemus et bibamus; cras enim moriemur.» Contra Apostolus: «Corrumpunt bonos mores colloquia mala. Sobrii estote justi,» , «et nolite peccare» . Sonat verbum, sonat sermo contradictor libidinis: at ille amicus libidinis suae, et inimicus sermoni contradicenti amicae suae infestus est, et odit sermonem Dei. Facta est amica avaritia, inimicus Deus. Contradicit enim Deus avaritiae, et vult nihil possideri ab avaritia. Ego possidear, clamat. Quid vis ab avaritia possideri? Dura jubet, levia jubeo: onus ejus grave, sarcina mea levis est; jugum ejus asperum est,