comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eos alloquens qui sibi iam uidebant᷑
ẽẽ ꝑfecti. cum se imꝑfectum ipse dixisset:
quotquot gͦ inquit ꝑfecti hoc sapiamus.
& si quid aliter sapitis. hoc quoq uobis
ds reuelauit. Q̾ ne forte incurrerent in
seductores qui eos uellent afide auerteri
ꝓmittendo scientiam ueritatis. & hoc
putarent ẽẽ qđ dixit apłs id quoq uob̾
ds reuelauit: continuo subiunxit. Ue¬
runtamen inqd ꝑuenimus. ineo ambu¬
lemus. Si quid gͦ intellexeris q̃ ñ sit
contͣ regulam catholice fidei. ad qͣm
uelut uiam quȩ te ducat ad patriam
ꝑuenisti. & sic intellexeris. ut inde du¬
bitari omnino ñ debeat : adde edificiũ.
noli tamen relinquere fundamentum:
Sic debent maiores docere aliquid par
aliquid fuisse mentitos. Non aut̃ solum
uani loquos ce mentis sed uotores fabu¬
losa & falsa garrientes. & in eis uanita¬
tib uelut altam scientam ꝓmittentes
contͣ regulam fidi qͣm catholicam susce¬

Expanded text:
eos alloquens qui sibi jam videbantur eos alloquens qui sibi jam videbantur esse perfecti, cum se imperfectum ipse dixisset, Quotquot ergo, inquit, perfecti, hoc sapiamus: et si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit. Et ne forte incurrerent in seductores, qui eos vellent a fide avertere promittendo scientiam veritatis, et hoc putarent esse quod dixit Apostolus, id quoque vobis Deus revelabit; continuo subjunxit, Verumtamen in quod pervenimus, in eo ambulemus . Si quid ergo intellexeris quod non sit contra regulam catholicae fidei, ad quam, velut viam quae te ducat ad patriam, pervenisti; et sic intellexeris, ut inde dubitare omnino non debeas: adde aedificium, noli tamen relinquere fundamentum. Sic debent majores docere aliquid parvon dicant aliquid fuisse mentitos. Non autem solum vaniloquos et mentis seductores fabulosa et falsa garrientes, et in eis vanitatibus velut altam scientiam promittentes contra regulam fidei, quam catholicam susce
Abbreviated transcription (Latin):
tudo materni lactis. & solidi cibi sed
potuis fundamenti. qr & puer qͣndo
ablactatur. ut ab alimentis infantie. iã
recedat inter solidos cibos ñ repetit
quia ut ꝑficiatur qđ struitur. additur
edificium. ñ subtrait᷑ fundam̃tum. Que
cum ita sint. omnes quicumq estis qui
sine dubio multi estis paruuli inxͦ: ꝑfi¬
cite ad solidum cibum mentis ñ uentris.
ꝓficite ad seꝑandum bonum a malo. &
magis magisq inherete mediatori. ꝑ
qͣm liberamini amalo : qd ñ ẽ auobis
loco seꝑandum. s in uobis potius est
sanandum. Quisquis aut̃ uob̾ dixerit.
nolite credere uerum hominẽ xp̃m.
uł cuiussibet animantis creatum aut
ñ a uͦ dõ uetus testam̃tum datum. & si
quid huiusmodi. hec enim uobis prius
idõ ñ dicebant᷑ qͣndo lacte nutriebamini.
qͣm ad uera capienda cor ñdum habe¬
batis idoneum: ñ uobis iste cibum p̃pa¬
rat s uenenum. Propter qd beatꝰ apłs

Expanded text:
tudo materni lactis et solidi cibi, sed tudo materni lactis et solidi cibi, sed potius fundamenti: quia et puer quando ablactatur, ut ab alimentis infantiae jam recedat, inter solidos cibos non repetit quia ut perficiatur quod struitur, additur aedificium, non subtrahitur fundamentum. 7. Quae cum ita sint, o quicumque estis, qui sine dubio multi estis parvuli in Christo, proficite ad solidum cibum mentis, non ventris. Proficite ad separandum bonum a malo, et magis magisque inhaerete Mediatori, per quem liberamini a malo; quod non est a vobis loco separandum, sed in vobis potius est sanandum. Quisquis autem vobis dixerit. Nolite credere verum hominem Christt hominis vel cujuslibet animantis creatum, aut non a vero Deo Vetus Testamentum datum, et si quid hujusmodi; haec enim vobis prius ideo non dicebantur, quando lacte nutriebamini, quoniam ad vera capienda cor nondum habebatis idoneum: non vobis iste cibum praeparat, sed venenum: Propter quod beatus Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentia capiendus. Qui colosensib
& thessalonicensib defuit & supplendus
fuit. Quando enim suppletur qđ defuit.
ñ imꝑbatur q fuit. Nam & in ipsis quȩ
sumimus alimentis usq adeo lacti ñ ẽ
contrarius solidus cib : ut ipse lactes¬
cat quo possit ẽẽ aptꝰ infantib: ad qͦs
ꝑ matris uł matricis ꝑuenit carnem.
sicut fecit etiam mater ipsa sapientia.
que cum sit inexcelsis angłorum solidꝰ
cib dignata ẽ. q̃d ammodo latescere par¬
uulis. cum uerbum caro factum ẽ & ha¬
bitauit in nobis. S ipse homo xp̃c qui
uera carne. uera cruce. uera morte. uera
resurrectione sincerum lac dr paruuloꝵ:
cum bene ab sp̃italib capitur inuenitur
dominꝰ angłor. Proinde nec sic paruuli
xp̃m. Qͦd alio mͦ id ipsum ita dici potest
nec sic lactandi sunt ut creatorẽ nunqͣm
intelligant xp̃m. nec sic ablacꝰtandi ut
mediatorem umqͣm deserant xp̃m. In
hoc quippe ñ conuenit huic rei simili¬

Expanded text:
intelligentia capiendus, qui Colossensibus intelligentia capiendus, qui Colossensibus et Thessalonicensibus defuit, et supplendus, fuit. Quando enim suppletur quod defuit, non improbatur quod fuit. Nam et in ipsis quae sumimus alimentis, usque adeo non est lacti contrarius solidus cibus, ut ipse lactescat, quo possit esse aptus infantibus, ad quos per matris vel nutricis pervenit carnem: sicut fecit etiam mater ipsa sapientia, quae cum sit in excelsis Angelorum solidus cibus, dignata est quodammodo lactescere parvulis, cum Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Sed ipse homo Christus, qui vera carne, vera cruce, vera morte, vera resurrectione sincerum lac dicitur parvulorum, cum bene ab spiritualibus capitur, invenitur Dominus Angelorum. Proinde nec sic parvuli Christum. Quod alio modo idipsum ita dici potest: nec sic lactandi sunt, ut creatorem nunquam intelligant Christum; nec sic ablactandi, ut mediatorem unquam deserant Christum. In hoc quippe non convenit huic rei simili
Abbreviated transcription (Latin):
Nocte acdie inquit habundantius oranteᷤ
ut uid eamus faciem ur̃am. & suppleamꝰ
que desunt fidei ur̃ȩ. Intelligendi sunt
utiq ita pͥmum cathezizati. ut lacte
alerentur ñ solido cibo. Cunus lacꝰtis ad
hebreos commemorat᷑ ubertas. eis quos
uolebat cibi soliditate iam pascere:
ꝓpter qd ait. Idoq remittentes initũ xͥ
uerbum in consummationẽ respiciamꝰ :
ñ iterum iacientes fundam̃tum peni-¬
tentie amortuis oꝑib & fidei in dm̃:
lauachri doctrine impositionis manus.
resurrectionis etiam mortuor⁊. & iudiciĩ
eterni. Hȩc ẽ lactis ubertas : sine quo
ñ uiuunt qui iam quidem ratione utut᷑.
ut possint credere. s bonum amalo ñ
solum credendo tantum. uerum etiam
intelligendo q̃ ꝑtinet ad solidum cibum
separare ñ possunt. Qͦd aut̃ in lactis com¬
memoratione posuit & doctrinã. ipsa ẽ
que ꝑ simbolum traditur & orationem
dominicã. S hiic lacti absit ut sit
contrarius cib rerum sp̃italium. firma

Expanded text:
nquit, abundantius orantes, ut videamus faciem vestram, et suppleamus quae desunt fidei vestrae . Intelligendi sunt utique ita primum catechizati, ut lacte alerentur, non solido cibo: cujus lactis ad Hebraeos commemoratur ubertas eis quos volebat cibi soliditate jam pascere. Propter quod ait: « Ideoque remittentes initii Christi verbum, in consummationem respiciamus; non iterum jacientes fundamentum poenitentiae a mortuis operibus, et fidei in Deum, lavacri doctrinae, impositionis manus, resurrectiaeterni » . Haec est lactis ubertas, sine quo non vivunt qui jam quidem ratione utuntur ut possint credere, sed bonum a malo, non credendo tantum, verum etiam intelligendo quod pertinet ad solidum cibum separare non possunt. Quod autem in lactis commemoratione posuit et doctrinam, ipsa est quae per symbolum traditur et orationem dominicam. 6. Sed huic lacti absit ut sit contrarius cibus rerum spiritualium firma
Abbreviated transcription (Latin):
sui in corda nr̃a. Habes alio loco eundẽ
apłm dicentem. Si aut̃ sp̃c eiꝰ qui sul¬
citauit iħm ex mortuis. habitat inuob
de quo tamen alio loco dicit. Quisqͥs
alia sunt testimonia. quib hoc euidelt
ostenditur. & patris & filii ẽẽ sp̃m: qul
in trinitate dr̃ sp̃c sc̃s. Nec ob aliud.¬
ex istimo ipsum ꝓpriȩ uocari sp̃m soũ
am etiam si de singulis in terrogemur ñ
possumus nisi & patrem & filium dicere.¬

Expanded text:
sui in corda vestra. Habes alio loco eumdem apostolum dicentem, Si autem Spiritus ejus qui suscitavit Jesum ex mortuis, habitat in vobis; de quo tamen alio loco dicit, Quisquisalia sunt testimonia quibus hoc evidenter ostenditur, et Patris et Filii esse Spiritum qui in Trinitate dicitur Sexistimo ipsum proprie vocari Spiritum, cum etiam, si de singulis interrogemur, non possumus nisi et Patrem et Filium Spir
Abbreviated transcription (Latin):
diet loquetur. Illa quippe audientia
sempiterna ẽ qua sempiterna scientia:
In eo aut̃ qd sempit̾num ẽ sine initio &
sine fine cuiuslibet temꝑis u̾bum po¬
natur. siue p̃teriti siue presentis. siue
futuri x: ñ mendacit᷑ ponit᷑. Qͣmuis
enim ur natura illa immutabilis & in¬
effabilis ñ recipiat fuit & erit. s tan¬
tum ẽ: ipsa enim ueracit᷑ ẽ. qr mutari
ñ pot̾. & idõ illi tantum conuenerat
dicere : ego sum qui sum. hȩc dices filiis
isrł. qui ẽ misit me ad uos: tam̃ ꝓꝓter
mutabilitatẽ temꝑum in quib uersat᷑¬

Expanded text:
diet, loquetur. Illa quippe audientia diet, loquetur. Illa quippe audientia sempiterna est, quia sempiterna scientia. In eo autem quod sempiternum est, sine initio et sine fine, cujuslibet temporis verbum ponatur, sive praeteriti, sive praesentis, sive futuri, non mendaciter ponitur. Quamvis enim natura illa immutabilis et ineffabilis non recipiat Fuit et Erit, sed tantum Est: ipsa enim veraciter est, quia mutari non potest; et ideo illi tantum convenerat dicere, Ego sum qui sum; et, Dices filiis Israel, Qui est, misit me ad vos : tamen propter mutabilitatem temporum in quib
Abbreviated transcription (Latin):
andiet loquetur. ut intelligamus n
eum ẽẽ a semetipso. Lat̾ quippe solus
nec natꝰ ẽ de alio: nec ꝑcedit. Nec ideo
sane aliqua disparilitas in summa illa
trinitate. cogitatione occurrat humanȩ:
Nam & filius ei de quo natꝰ ẽ. & sp̃c sc̃s
ei de quo ꝓcedit equalis ẽ. Quid aut̃
illic int̃ sit int̾ ꝓcedere & nasci. &
longum ẽ querendo disserere. & te¬
merarium cum disserueris diffinire. qr¬
hoc & menti ut cumq comp̃hendere. & si
qͥd forte inde mens comp̾henderit linguȩ
difficillium ẽ. explicar e: quantuslibet
Ah illo audiet: a quo ꝓcedit. Audire
illi scire ẽ: scire uͦ ẽẽ sicut suꝑius dis¬
putatum ẽ. Quia gͦ ñ ẽ asemetipso. s ab
illo aquo ꝓcedit: a quo illi ẽ essentia.
ab illo scientia. Ab illo gͥ audientia. qͦ
nichil ẽ aliud qͣm scientia. Nec moueat
q ũbum futuri temporis positum est:
Non enim dictum ẽ quȩcumq audiuit
aut quecuntq audit. s quecumq au¬

Expanded text:
audierit, loquetur ; ut intelligamus, non audierit, loquetur ; ut intelligamus, non eum esse a semetipso. Pater quippe solus nec natus est de alio, nec procedit. Nec ideo sane aliqua disparilitas in summa illa Trinitate cogitationi occurrat humanae: quia et Filius ei de quo natus est, et Sei de quo procedit, aequalis est. Quid autem illuc intersit inter procedere et nasci, et longum est quaerendo disserere, et temerarium cum disserueris definire: quia et menti utcunque comprehendere, et quid forte mens inde comprehenderit, linguae difficillimum est explicare, quantuslibet o audiet a quo procedit. Ailli scire est, sicut superius disputatum est. Quia ergo non a semetipso, sed ab illo a quo procedit, a quo illi est essentia, ab illo et scientia. Ab illo igitur audientia, quod nihil est aliud quam essentia. Nec moveat quod verbum futuri temporis positum est; Non enim dictum est, quaecumque audivit, aut, quaecumque audit; sed, quaecumque au
Abbreviated transcription (Latin):
quecumq audiet loquet᷑. multomagis
ibi simplex natura ubi uerissime sim¬
plex uł intelligenda ẽ uł credenda. qͦ
longe lateq naturam nr̃e mentis exce¬
dit. m utabilis ẽ quippe mens nr̃a. quę
ꝑcipit discendo quod nesciebat. ⁊ amit¬
tit de discendo qͥ sciebat: & ueri si mi¬
litudine fallitur. ut ꝑ uͦ aꝑꝓbet falsum:
& obscuritate sua quasi quibdam te¬
nebris impeditur. ne ꝑueniat ad uerũ:
& idõ ñ ẽ ifta substantia uerissime simplex.
cui ñ hoc ẽ ẽẽ ÷ nosse. Potest enim ẽẽ
nec nosse. At illa diuina ñ pot̾ ita ẽẽ:
qr id qͥ habet est. Ac ꝑ hoc ñ sit hab&
scientiam ut aliud illi sit scientia qua
uitam in semetipso. nec aliud ẽ ipse
qͣm uita que in illo ẽ. & dedit filio ui¬
tam habere insemet ipso. hoc ẽ genuit
filium qui & ipse uita ẽet. sic itaq
debemus acciꝑe qđ de sp̃u sc̃o dictumẽ.
ñ enim loquet᷑ a semetipso. s qͦcumq

Expanded text:
quaecumque audiet, loquetur; muquaecumque audiet, loquetur; muibi simplex natura, ubi verissime simplex vel intelligenda est, vel credenda, quae longe naturam nostrae mentis excedit. Mutabilis est quippe mens nostra, quae percipit discendo quod nesciebat, et amittit dediscendo quod sciebat; et verisimilitudine fallitur, ut pro vero approbet falsum; et obscuritate sua quasi quibusdam tenebris impeditur, ne perveniat ad verum; et ideo non est ista substantia verissime simplex, cui non est hoc esse quod nosse. Potest enim esse, nec nosse. At illa divina non potest ita esse, quia id quod habet est, ac per hoc non sic habet scientiam, ut aliud illi sit scientia, qua vitam in semetipso; nec aliud est ipse quam vita, quae in illo est: et dedit Filio habere vitam in semetipso; hoc est, genuit Filium, qui et ipse vita esset. Sic itaque debemus accipere quod de Spiritu sancto dictum est, Non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque
Abbreviated transcription (Latin):
nec frigidos nec calidos. s tepidos: euomit
eciam tactus ille diumus: unde dicit
ponsa de sponso. Sinistra eiꝰ sub capite
meo: & dextera eiꝰ complectetur me. Ñ
sunt hec indo ꝑ diuersa corꝑis loca. Cũ
enim đr scire: ibi sunt omnia & uide
& audireq olfacere. & gustare. & tan¬
gere : sine ulla eiꝰ immutatione sub¬
stantie. sine ulla mole quȩ in alia parte
maior. in alia minor etiam insensib
puerili pectore cogitat᷑. qͣndo d̾s sic
cogitatur. Nec mireris d ineffabilis dei
scientia qua nouit omnia ꝑuarios hu¬
mane locutionis modos. omĩum istoꝵ.
corꝑalium sensuum nominib ñcupat᷑.
cum & ipsa mens nr̃a hoc ẽ hõ interior
cui uni formit̃ scienti ꝑhos quinq ue¬
lut nuntios corpis diuersa nuntiant᷑:
qͣndo immutabilẽ ueritatẽ intelligit
eligit. diligit. & lumen uidet de qͦ dr.¬
de quo dr̃. pꝰ odorem ungentor tuors
atq aliud. s una intelligentia. tot sensuũ
dr̃. non enim loquetur asemetipso. sed

Expanded text:
nec frigidos nec calidos, sed tepidos evomit etiam tactus ille divinus, unde dicit sponsa de sponso: Sinistra ejus sub capite meo, et dextera ejus complectetur me . Non sunt haec in Deo per diversa corporis loca. Cum enim dicitur scire, ibi sunt omnia; et videre, et audire, et olfacere, et gustare, et tangere; sine ulla ejus mutatione substantiae, sine ulla mole quae in alia parte major, in alia minor: etiam in senibus puerili pectore cogitatur, quando Deus sic cogitatur. 4. Nec mireris quod ineffabilis Dei scientia, qua novit omnia, per varios humanae locutionis modos, omnium istorum corporalium sensuum nominibus nuncupatur: cum et ipsa mens nostra, hoc est homo interior, cui uniformiter scienti per hos quinque veluti nuntios corporis diversa nuntiantur, quando immutabilem veritatem intelligit, eligit, diligit, et lumen videt de quo dde quo dicitur, Post odorem unguentorum tuorum atque aliud, sed una intelligentia tot sensuum n sancto dicitur, Non enim loquetur a semetipso, sed
Abbreviated transcription (Latin):
s sp̃c patris ur̃i qui loquit᷑ in uobis
filii sui. in corda nr̃a. Nunqͥd duo sunt
alius patris. alius filii : Absit. Unum
qͦmͦ illic impleat trinitatem. Sicut uo¬
id ẽ filius÷ ita sit & unus spc̃: ꝓfecto
amborum ẽ qͣndoquidem dicit ipse

Expanded text:
Patris vestri qui loquitur in vobis : Filii sui in corda vestra . Numquid duo sunt, alius Patris, alius Filii? Absit. Unum s. Et vide quomodo illic impleat Trinitatem. Sicut void est Filius, ita sit et unus Spiritus; profecto amborum est: quandoquidem dicit ipse
Abbreviated transcription (Latin):
cuius sum uobis. Uenit hora cum iam
ñ inꝑuerbiis loquar uobis. Qͦmͦ gͥ isti
dicunt. ecce nunc palam loqueris. &
ꝓu̾bium nullum dicis: Nunquid hora
iam uenerat. q ñ iam in puerbiis se
ꝓmiserat locuturum: Arsus q ñdũ
illa hora uenisset: continuatio uerboꝵ

Expanded text:
a cum jam non in proverbiis loquar vobis. Quomodo ergo isti dicunt: Ecce nunc palam loqueris, et proverbium nullum dicis? Nunquid hora jam venerat, qua non jam in proverbiis se promiserat locuturum? Prorsus quod nondum illa hora venisset, continuatio verborum
Abbreviated transcription (Latin):
nib predicanda ẽ: nec tamen sic disse¬
rant ut uolentes eam ꝑducere ad
intelligentiam ñ capatium facilius
fastidiri faciant in ueritate sermonẽ. qͣm
in sermone ꝑcipi ueritatẽ. Propterea di¬
cit scribens ad colosenses. Q̾ si corpore
absens sum. spũ uobiscum sum. gaudens.

Expanded text:
nibus praedicanda est; nec tamen sic dissenibus praedicanda est; nec tamen sic disserant, ut volentes ea perducere ad intelligentiam non capacem, facilius fastidiri faciant in veritate sermonem, quam in sermone percipi veritatem. Propterea dicit scribens ad Colossenses; Et si corpore absens sum, spiritu vobiscum sum, gaudens
Abbreviated transcription (Latin):
sibilia que non uident. & intelligibilia
quȩ ñdum intelligunt credant. facile ad
uanas & sacrilegas fabulas ꝓmissione sci¬
entiȩ seducuntur: ut & bonum & malum
ñ nisi corꝑalib imaginib cogitent. & ip¬
sum dm̃ non nisi aliquod ẽẽ corpꝰ existi¬
ment. & malum nisi substantiam putare
nͨ possint. cum sit potius ab ĩmutabili
substantia mutabilium substantiarum
quidam defectus. quas fecit ex nichilo ip¬
sa immutabilis & summa substantia qđ ẽ
mi sensib intelligit. ꝑcipit nouit: ñ ẽ
iam metuendum ne seducat᷑ ab eis qui
malum putando ẽẽ substantiam quam
ñ fecit d̾s. mutabilem substantiam faci¬
unt ipsum dm̃ sicut manichei. uł si gͦ
aliȩ postes ita desipiunt. S mente ad¬
huc paruulis. q̃ dicit apłs carnales lac¬
te nutriendos. omnis de hac re sermo
quo agitur. ut ñ solum credat᷑ uerum
sp̃itales ista carnalib ñomnimodo ta¬
ceant ꝓpt̾ catholicam fidem. que om¬

Expanded text:
sibilia quae non vident, et intelligibilia, sibilia quae non vident, et intelligibilia, quae nondum intelligunt, credant, facile ad vanas et sacrilegas fabulas promissione scientiae ducuntur: ut et bonum et malum nonnisi corporalibus imaginibus cogitent, et ipsum Deum nonnisi aliquod esse corpus existiment, et malum nisi substantiam putare non possint; cum sit potius ab immutabili substantia mutabilium substantiarum quidam defectus, quas fecit ex nihilo ipsa immutabilis et summa substantia, qui emi sensibus intelligit, percipit, novit; non est jam metuendum ne seducatur ab eis qui malum putando esse substantiam quam non fecit Deus, mutabilem substantiam faciunt ipsum Deum, sicut Manichaei, vel si quae aliae pestes ita desipiunt. 5. Sed mente adhuc parvulis, quos dicit Apostolus carnales lacte nutriendos, omnis de hac re sermo, quo agitur ut non solum credatur, verum spirituales ista carnalibus non omnimodo taceant, propter catholicam fidem, quae om
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͦmadmodum scriptum ẽ. qui glatͦ
indomino głetur: ꝓculdubio ñ głarent᷑
in homine. nec carnalit̾ dicerent. ego qdĩ
questionẽ facit. q in epła ad hebreos le¬
gitur. Cum iam deberecis tempore ipo
ẽẽ doctores iterum docꝰtrina indigeus
quȩ sint elementa sermonum di. & lihͥ
estis opꝰ habentes lacte. ñ solido cibo
Omnis enim qui lactat. inexꝑtus est
ẽ aut̃ solidus cib: eor qui ꝑ habiuall
exercitatos habent sensus ad sepauilsi
honum amalo. Hic enim uidemus tanqͣm
definicum ẽẽ quem ꝑfectorum dic solidum
cibum. & hoc ẽẽ illud q ad counthios scͥp¬
tum ẽ sapientiam loquimur inter ꝑfectos:
Quos autẽ ꝑfectos uoluerit hoc loco intel¬
ligi. subiecit atq ait. Qui ꝑ habitum ex¬
ercitatos habent sensus. ad separandum
bonum amalo. Hoc gͦ qui inualida & in¬
exercitata mente ñ possunt. ꝓfecto nisi
fidei quodam lacte teneantur᷑. ut & inui¬

Expanded text:
ut quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur ut quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur in Domino glorietur ; procul dubio non gloriarentur in homine, nec carnaliter dicerent, Ego quidequaestionem facit, quod in Epistola ad Hebraeos legitur: « Cum jam deberetis tempore ipso esse doctores, iterum doctrina indigetis, quae sint elementa sermonum Dei; et facti estis opus habentes lacte, non solido cibo. Omnis enim qui lactatur, inexpertus est autem solidus cibus, eorum qui per habitum exercitatos habent sensus, ad separandum bonum a malo » . Hic enim videmus tanquam definitum esse quem perfectorum dicit solidum cibum; et hoc esse illud quod ad Corinthios scriptum est, Sapientiam loquimur inter perfectos . Quos autem perfectos voluerit hoc loco intelligi, subjecit atque ait, Qui per habitum exercitatos habent sensus, ad separandum bonum a malo. Hoc ergo qui invalida et inexercitata mente non possunt, profecto nisi fidei quodam lacte teneantur, ut et invi
Abbreviated transcription (Latin):
lis. seorsum dicenda maiorib hoc ẽ in¬
telligentiorib : & hoc ideo faciendum
cifixum. ipsis ñ potuit loqui quasi sp̃n¬
lib s quasi carnalib: qr id sicut sp̃itales
caꝑe ñ ualebant. Quicumq aut̃ sp̃itales
incer eos erant idem q illi tanqͣm carni¬
les audiebant sp̃itali intellectu ipsi capi¬
ebant. ut sic intelligatur qd ait. ñ potu
uobis loqui quasi sp̃italib s qͣsi carnalib
Ac si diceret. Non potinstis quasi sp̃itales
s quasi caruales caꝑe quod loquebar.
Animalis enim homo. id ẽ qui scđm ho¬
minẽ sapit. animalis quippe dr ab
anima. carnalis acarne. qr ex anima
illa cruce actum eẽ tantummodo ut
nobis usq ad mortem ꝓ ueritate cer¬
tantib imitandum p̃beretur exemplim
Nam si scirent huiusmodi homines. qͥ
nolunt ẽẽ nisi homines. qͣmadmodum
xp̃c crucifixus factus sit nob̾ sapientia
a do. & iustitia & scĩficatio. & redemptio.

Expanded text:
lis, seorsum dicenda majoribus, hoc est inlis, seorsum dicenda majoribus, hoc est intelligentioribus; et hoc ideo faciendum cifixum , ipsis non potuit loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus; quia id sicut spirituales capere non valebant. Quicumque autem spirituales inter eos erant, idem quod illi tanquam carnales audiebant, spirituali ipsi intellectu capiebant: ut sic intelligatur quod ait, Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus, ac si diceret, Non potuistis quasi spirituales, sed quasi carnales capere quod loquebar. Animalis enim homo, id est, qui secundum hominem sapit, animalis dictus ab anima, carnalis a carne, quia ex anima illa cruce actum esse tantummodo, ut nobis usque ad mortem pro veritate certantibus imitandum praeberetur exemplum. Nam si scirent hujusmodi homines, qui nolunt esse nisi homines, quemadmodum Christus crucifixus factus sit nobis sapientia a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio,
Abbreviated transcription (Latin):
domini ẽ mandatum. Si quis aut̃ igno¬
rat. ignorabitur. Solidam ꝓfecto uoluit
ẽẽ scientiam sp̃italium. ubi ñ sola ac
commodaret᷑ fides. s certa cognitio te¬
neretur: ac ꝑ hoc illi ea ipsa credeban
quȩ sp̃itales insuꝑ agnoscebant. Ignora¬
bitur aut̃ ait qui ignorat. qr ñdum ei
reuelatum ẽ ut qd credit sciat. Qͦd cum
fit in hominis mente. ipse dr cognosci
ađo. q ds illum cognoscentem facit:
sicut ait alibi. nunc aut̃ cognoscentes
dm̃. immo cogniti ado. Neq eium tunc¬
eos cognouerat ds. p̃cognitos & electos
ante constitutionẽ mundi: s tunc eos
se ipsum cognoscere fecerat. Hoc igit᷑
primitus cognito q ea ipsa quȩ simul
audiunt sp̃itales atq carnales. ꝓ suo qͥq
modo capiunt. illi ut paruuliꝰ. isti ut
maiores: illi ut lactis alimentum. isti
ut cibi solidamentum: nulla uidetur
ẽẽ necessitas ut aliqua secreta doctrinȩ
taceant᷑ & abscondantur fidelib paruu¬

Expanded text:
Domini est mandatum: si quis autem ignoDomini est mandatum: si quis autem ignorat, ignorabitur . Solidam profecto voluit esse scientiam spiritualium, ubi non sola fides accommodaretur, sed certa cognitio teneretur; ac per hoc illi ea ipsa credebant, quae spirituales insuper agnoscebant. Ignorabitur autem, ait, qui ignorat; quia nondum ei revelatum est, ut quod credit sciat. Quod cum fit in hominis mente, ipse dicitur cognosci a Deo; quia Deus illum cognoscentem facit, sicut alibi ait: Nunc autem cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo . Neque enim tunc cognoverat eos Deus, praecognitos et electos ante mundi constitutionem ; sed tunc eos seipsum cognoscere fecerat. 3. Hoc igitur primitus cognito, quod ea ipsa quae simul audiunt spirituales atque carnales, pro suo quique modulo capiunt; illi ut parvuli, isti ut majores, illi ut lactis alimentum, isti ut cibi solidamentum: nulla videtur esse necessitas, ut aliqua secreta doctrinae taceantur, et abscondantur fidelibus parvu
Abbreviated transcription (Latin):
credendo tenentib. sp̃italib aut̃ capatio¬
rib id etiam intelligendo cernentibus:
Illis gͦ tanqͣm lacteus potus astis tanqͣm
solidus cib : ñ qr hoc illi aliter inppłis.
isti alicer incubiculis cognouerunt: s qͤ
eodem modo utriq cum palam diceret᷑
audiebant: ꝓ suo modo quiq capiebant:
Cum enim xp̃c ꝓpterea sit crucifixus ut
in remissionẽ peccatoꝵ sanguinẽ fun¬
deret. quia eius unigeniti passione di¬
uina gr̃a commendat᷑. ut nemoͣ homi¬
ne głetur: qͦm intelligebant xp̃m cru¬
cifixum qui adhuc dicebant. ego sum
pauli: Nunquid quomodo ipse paulꝰ
xp̃o crucifixo. & ipse cibum ꝓ sua capa¬
citate sumebat: & illos lacte ꝓ eorum
infirmitate nutriebat. Deniq illa quȩ
scripsit ad corinthios. aliter utiq ab ipsis
paruulis. aliter acapatiorib posse intel¬
ligi sciens ait. Si quis ẽ inter uos ꝓpħa
aut sp̃italis. agnoscat quȩ scribo uobis. q

Expanded text:
credendo tenentibus, spiritualibus autem capaciocredendo tenentibus, spiritualibus autem capacioribus id etiam intelligendo cernentibus; illis ergo tanquam lacteus potus, istis tanquam solidus cibus: non quia hoc illi aliter in populis, isti aliter in cubiculis cognoverunt; sed quod eodem modo utrique cum palam diceretur audiebant, pro suo modo quique capiebant. Cum enim Christus propterea sit crucifixus, ut in remissionem peccatorum sanguinem funderet, qua ejus Unigeniti passione divina gratia commendatur, ut nemo in homine glorietur; quomodo intelligebant Christum crucifixum qui adhuc dicebant, Ego sum Pauli ? Numquid quomodo ipse PaulusChristo crucifixo, et ipse cibum pro sua capacitate sumebat, et illos lacte pro eorum infirmitate nutriebat. Denique illa quae scripsit ad Corinthios, aliter utique ab ipsis parvulis, aliter a capacioribus posse intelligi sciens, ait: Si quis est inter vos propheta aut spiritualis, agnoscat quae scribo vobis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
x lac uobis potum dedi ñ escam. ñdũ
enim poteratis s nec adhuc qͥdẽ potestis.
adhuc enim estis carnales : si aut̃ dixe¬
rimus habent. timendum & cauendum ẽ
ne sub hac occasione in occultis nefaria
doceantur : & sp̃italium nomine uelut
ea quȩ carnales caꝑe ñ possunt nͨ solũ
excusatione de albanda. uerum etiam p̃di¬
catione laudanda uideant᷑. Primum g
scire debet caritas ur̃a. q ipse xp̃c cru
cifixus quo uelut lacte paruulos aluisse
se dicit apłs. & ipsa uera caro eiꝰ in qͣ
facta ẽ uera mors eius & uulnera uerã
confixi sanguisq ꝑcussi: ñ eo mͦ acarna¬
lib quo ab sp̃italib cogitantur: & illis ẽ
lac. istis cib. qr & siñ audiunt ampliꝰ.
intelligunt amplius. Non enim equalit̃
mente ꝑcipitur. etiam q in fide parit
ab utrisq recipitur. Ita fit. ut p̃dicatꝰ ab
dalum & gentib ftuititia: & ipsis uoca¬
tis iudeis. & grecis. dĩ uirtus & d̃i sapi¬
entia. s carnalib paruulis id tantum

Expanded text:
lac vobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis: sed nec adhuc quidem potestis; adhuc enim estis carnales » ? Si autem dixerimus, Habent; timendum et cavendum est, ne sub hac occasione in occultis nefaria doceantur, et spiritualium nomine, velut ea quae carnales capere non possunt, non solum excusatione dealbanda, verum etiam praedicatione laudanda videantur. 2. Primum ergo scire debet Charitas vestra, quod ipse Christus crucifixus, quo velut lacte parvulos aluisse se dicit Apostolus; ipsa vero caro ejus, in qua facta est vera mors ejus et vulnera vera confixi, sanguisque percussi, non eo modo a carnalibus quo ab spiritualibus cogitatur, et illis est lac, istis cibus; quia et si non audiunt amplius, intelligunt amplius. Non enim aequaliter mente percipitur, etiam quod in fide pariter ab utrisque recipitur. Ita fit ut praedicatus ab Gentibus stultitia, et ipsis vocatis Judaeis et Graecis Dei Virtus et Dei Sapientia : sed carnalibus parvulis id tantum
Abbreviated transcription (Latin):
tione angłi sit angłs factus. nulla
susceptione cuiusqͣm creaturȩ ere¬
atura sit factus: qͣmͦ de illo intellige¬
dum ẽ qͥ dominꝰ ait. ñ enim loquetͦi
semetipso. s quecumq audiet loquel¬
ardua questio: nimis ardua. Ipse asli
sp̃c ut saltem sicut ea cogitare possi
sic eloqui possim: ac sic ad intelliged
Inis itaq nosse debetis & intelligere qui
potestis credere aut qui incelligereͫ pͣot̃¬
mea substantia quȩ ds ẽ. ñ quasi ꝑ corꝑis
molem sensus locis ꝓpriis distributos:
seut incarne mortali quorumcumq ani¬
malium alibi ẽ uisus. alibi auditus. alibi
relere in illa incorporea immutabiliq
natura. Audire gͦ ibi & uidere: id ipsũ ẽ:
dcitur & olfac̾tus indeo. Unde dicit apłs:¬

Expanded text:
tione angeli sit angelus factus, nulla tione angeli sit angelus factus, nulla susceptione cujusquam creaturae creatura sit factus; quomodo de illo intelligendum est quod Dominus ait, Non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audiet, loqueArdua quaestio, nimis ardua. Ipse adsit Spiritus, ut saltem, sicut eam cogitare possum, sic eloqui possim, ac sic ad intelligentPrius itaque nosse debetis et intelligere, qui potestis, credere autem, qui intelligere noea substantia quae Deus est, non quasi per corporis molem sensus locis propriis distributos, sicut in carne mortali quorumque animalium alibi est visus, alibi auditus, alibi credere in illa incorporea immutabilique natura. Audire ergo ibi et videre, idipsum est. Dicitur et olfactus in Deo: unde dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit specie corꝑali. uisio fuit ad
horam facta atq transacta: sicut etiam
qͣndo suꝑ discipłos uenit uisȩ sunt illis
lingue diuisȩ uelut ignis qͥ & insedit
suꝑ unum quemque eorum. Qui gͥ
dicit columbam ad unitatẽ ꝑsons sp̃in
dicere: ut intelligat nichil hors deb̾e
se dicere. Ista enim quȩ de substanca
d̃i qͦ qͦmi ut opꝰ erat significanda corꝑeis
hominum sensib sese intulerunt atq
transierunt: ad horam dt. uinitus facta
sunt de creatura seruiente. ñ de ipsa
dominance natura: quȩ inse manens
quult mouet. & qd uult mmimutabilis
mutat. Sicut etiam uox illa de nube
aures utiq attigit corꝑales. eumq
sensum corpis qui uocatur auditus:
simul sonare possunt cum sermo sit.
s tanqͣm nascentes morientib ordine
suo soni quicumq succedunt ut toti
ꝓloquimur nouissima sẏllaba ꝯpleat᷑
Absit ut sic loquatur pater ad filium:
minis sit homo factus. nulla suscep¬

Expanded text:
apparuit specie corporali , visio fuit ad apparuit specie corporali , visio fuit ad horam facta atque transacta: sicut etiam quando super discipulos venit, visae sunt illis linguae divisae velut ignis, qui et insedit super unumquemque eorum . Qui ergo dicit columbam ad unitatem personae Spidicere, ut intelligat nihil horum debere se dicere. Ista enim quae de substantia Dei quoquo modo ut opus erat significanda, corporeis hominum sensibus sese intulerunt atque transierunt, ad horam divinitus facta sunt de creatura serviente, non de ipsa dominante natura, quae in se manens quod vult movet, et quod vult immutabilis mutat. Sicut etiam vox illa de nube aures utique attigit corporales, eumque sensum corporis qui vocatur auditus ; simul sonare possunt cum sermo fit, sed tanquam nascentes morientibus ordine suo soni quicumque succedunt, ut totum quod loquimur novissima syllaba compleatur. Absit ut sic loquatur Pater ad Filium, minis sit homo factus, nulla suscep
Abbreviated transcription (Latin):
metipso. s quecumq audiet loquet᷑.
scdm hominẽ uł scdm assumptionẽ
cuiusqͣm creaturȩ dictum ẽẽ audebi¬
mus opinari : Solus quippe intrini¬
tate filius formam serui accepit : ꝗͦ
forma iłłi ad unitatẽ ꝑsonȩ coaptata ẽ.
idẽ ut filius dĩ & filius hominis unꝰ
sit iħc x. ne ñ trinitas s quaternitas
p̾dicetur a nobis. ꝗ absit a nobis. ꝓpt̃
qͣm ꝑsonam ꝑfecto unam ex duabus
substantĩs diuina humanaq ꝯstantẽ.
aliqͣndo scđm id qͤ ds̃ ẽ. loquitur. ⁊ ut
ẽ illud ꝙ ait. ego & pater unum sumus:
aliqͣno scđm id qͥ homo ẽ sicuti est
illud. qm pater maior me ẽ: scd̾m id
q accepimus ẽe ab eo dicꝰtum & hoc
unde nunc disputo.⁊ ñ possum ame
ꝓait. ñ enim loquetur asemetipso s
quecumq audiet loquetur. cum in ea
ñ sit alia diuinitatis. alia humanita¬
tis. ut alterius creature cuiuscumq
substantia : magna ex oritur difficultas:
Iulud enim q sicut columba sp̃e sc̃s

Expanded text:
metipso, sed quaecumque audiet, loquetur, secundum hominem vel secundum assumptionem cujusquam creaturae dictum esse audebimus opinari? Solus quippe in Trinitate Filius formam servi accepit, quae forma illi ad unitatem personae coaptata est, id est, ut Filius Dei et filius homis, ne non Trinitas, sed quaternitas praedicetur a nobis, quod absit a nobis: propter quam personam, profecto unam ex duabus substantiis divina humanaque constantem, aliquando secundum id quod Deus est loquitur, ut est illud quod ait: Em id quod homo est, sicut et illud: Quoniam Pater major me est , secundum quod accipimus, esse ab eo dictum, et hoc unde nunc disputo: Non possum a mequod ait: Non enim loquetur a semetipso, sed quaecunque audiet, loquetur, cum in ea non sit alia divinitatis, alia humanitatis, vel alterius creaturae cujuscumque substantia, magna exoritur difficultas. 2. Illud enim quod sicut columba Spiritus sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
suam fecit. Iste aut̃ ꝑ cuius unius ho¬
minis obedientiam iusti constituunt᷑
multi. ñ solum obediens fuit usq ad
mortẽ cruois. in qua ẽ uiuus iudicatꝰ ã
mortuis: s obedientẽ se futurum pro¬
mittens. in ipso quoq iudicio quo est
de uiuis iudicaturus & mortuis: non
possum inquit ameipso fac̾e quic qͣm.
sicut audio iudico. S nunqͥd de spũ¬

Expanded text:
suam fecit: iste autem per cujus unius hosuam fecit: iste autem per cujus unius hominis obedientiam justi constituuntur multi , non solum obediens fuit usque ad mortem crucis, in qua est vivus judicatus a mortuis; sed obedientem se futurum promittens in ipso quoque judicio, quo est de vivis judicaturus et mortuis, Non possum, inquit, a meipso facere quidquam: sicut audio, judico. S
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmqͣm s omne iudicium dedit filio:
qr in iudicio ñ forma di qua equalis ẽ
patri ab impiis uideri pot̾. s forma
hominis apparebit : qua minoratus ẽ
etiam modico minus ab angłis. Qmuis
iam inclaritate ñ inpristina sit humi¬
litate uenturus : conspicuus tamen
fucurus & bonis & malis. hinc ait &
illud. Q potestatem dedit ei & iudi¬
cium facere. qm̃ silius hominis ẽ:
Inquib uerbis eiꝰ manifestat᷑ ñ eam
formam p̾sentandam ẽẽ in iudicio. in
qua cum ẽẽt ñ rapinam arbitratus ẽ
ẽẽ equalis do: s illam qͣm cum semet¬
ipsum exinanisset accepit. Semetip¬
sum enim exinaniuit formam serui
accipiens in qua uidetur eciam ad
faciendum uidicium obedientiã suã
commendassei: cum dixit. ñ possum.
uidico. Adam namq ꝑ cuiꝰ uniꝰ hominis
in obedientiam peccator es constituti sunt
multi. ñ sicut audiuit iudicauit: qr q̃
audiuit p̃uaricatꝰ ẽ. & asemetipso fecit
malum d fecit: qr ñ di uoluntatẽ s

Expanded text:
t Filio: quia in judicio non forma Dei qua aequalis est Patri, nec ab impiis videri potest, sed forma hominis apparebit, qua minoratus est etiam modico minus ab Angelis; quamvis jam in claritate, non in pristina sit humilitate venturus, conspicuus tamen futurus et bonis et malis. Hinc ait et illud: Et potestatem dedit ei judicium facere, quoniam filius homiIn quibus verbis ejus manifestatur non eam formam praesentandam esse in judicio in qua cum esset non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed illam quam cum semetipsum exinanisset, accepit. Semetipsum enim exinanivit, formam servi accipiens . In quo videtur etiam ad faciendum judicium obedientiam suam commendasse, cum dixit, Non possum judico. Adam namque per cujus unius hominis inobedientiam peccatores constituti sunt multi, non sicut audivit, judicavit; quia quod audivit praevaricavit, et a semetipso fecit malum quod fecit; quia non Dei voluntatem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
x uerbis domini nr̃i ubi ait.
ad huc multa habeo nobis
dicere s ñ potestis portare
modo exortam difficilem questionẽ me
recolo distulisse. ut de spatio tractaret᷑:
qua illum modus competens cõpellebat
finire sermonẽ. Nunc gͦ qͣndo tempus ẽ
ꝓmissa reddendi. ꝑtractemus ut dñs ipse
donauerit. qui cordi nr̃o ut ꝓponeretur
ingessit. Hȩc ẽ aut̃ questio. utrum spitales
homines habeant aliquid indoctrina qd̃
carnalib taceant & sp̃italib dicant: qr si
dixerimus ñ habent. respondebit᷑ nobis:
Quid ẽ gͦ qd dicebat apłs scribens ad co-

Expanded text:
x verbis Domini nostri, ubi dicit, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, exortam difficilem quaestionem me recolo distulisse, ut inde otiosius tractaretur, quia illum modus competens compellebat finire sermonem. Nunc ergo quoniam tempus est promissa reddendi, pertractetur ut Dominus ipse donaverit, qui cordi nostro ut proponeretur ingessit. Haec est autem quaestio: utrum spirituales homines habeant aliquid in doctrina, quod carnalibus taceant, et spiritualibus dicant. Quia si dixerimus, Non habent; respondebitur nobis, Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc enim uocatur homo usion: quodẽ
ego & pater unum sumus. umꝰ uide¬
licet eiusdemq substantiȩ. Nam si omis
nouitas ꝓfana eẽt. nec adomino dice¬
ret᷑ mandatum nouum do uobis. ne
testam̃tum appellaret᷑ nouum neo cin¬
taret uniuersa terra canticũ nouis
s pfanȩ sunt uerborum nouitates. ubi
deit mulier insipiens & audax. panes
acultos libenter attingite. & aquȩ fur¬
auȩ dulcedinem. Ab hac pollicitatione
salsȩ scientiȩ. ꝓhibet etiam illo loco apłs
ibi dicit. O thimotheȩ depositum cus¬
bodi. deuitans ꝓfanas uocum nouitates.
& contͣditionesꝰ falsi nominis scientiȩ.
qͣm quidam ꝓmittentes circa fidem ex¬
uderunt. Nichil enim sic amant isti ꝗͣ.
scientiam ꝓmittere. & fidem rerum
uerarum. quas credere paruuli p̾cipi¬
untur uelut imperitiam deridere:
Dicit aliquis. Nichil ne sp̃itales uiri ha¬
bent in doctrina qd carnalib taceant. &
sp̃italib eloquantur: si respondero ñ

Expanded text:
hoc enim vocatur Homousion, quod est, hoc enim vocatur Homousion, quod est, Ego et Pater unum sumus , unius videlicet ejusdemque substantiae. Nam si omnis novitas profana esset, nec a Domino diceretur, Mandatum novum do vobis ; nec Testamentum appellaretur Novum, nec cantaretur in universa terra Canticum novum. Sed profanae sunt verborum novitates, ubi dicit mulier insipiens et audax: Panes occultos libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem. Ab hac pollicitatione falsae scientiae prohibet etiam illo loco Apostolus ubi dicit: « O Timothee, depositum custodi, devitans profanas vocum novitates, et contradictiones falsi nominis scientiae, quam quidam promittentes, circa fidem exciderunt » . Nihil enim sic amant isti quam scientiam promittere; et fidem rerum verarum quas credere parvuli praecipiuntur, velut imperitiam deridere. 5. Dicet aliquis: Nihilne spirituales viri habent in doctrina, quod carnalibus taceant, et spiritualibus eloquantur? Si respondero, Non
Abbreviated transcription (Latin):
Quib inimicitiis dĩ factum ẽ. ut ne qꝰ
unigenito parceret᷑. D einde subiunat
Q& dicit. M ulier cum parturit triftiui
habet: quia uenit hora eiꝰ. Cum autẽ
pepererit filium: iam ñ meminit
pressurȩ ꝓꝓter gaudium ⁊ qr natuse

Expanded text:
quibus inimicitiis Dei factum est ut nec ejus Unigenito parceretur. 3. Deinde subjungit, et dicit: Mulier cum parit, tristitiam habet, quia venit hora ejus; cum autem pepererit puerum, jam non meminit pres
Abbreviated transcription (Latin):
promisit dominꝰ se discipłis sur
ẽẽ missurum. qui eos doceret on¬
nem ueritatem: qͣm tunc qͣndo cums
loquebatur portare ñ poterant dequi
sp̃u sc̃õ sicut dicit apłs nunc pignis
accepimus. quo uerbo intelligeremꝰ:
nobis plenitudinẽ in uita alia res

Expanded text:
promisit Dominus se discipulis suis esse missurum, qui eos doceret omnem veritatem, quam tunc quando cum eis loquebatur, portare non poterant: de quo Spiritu sancto, sicut dicit Apostolus, nunc pignus accepimus , quo verbo intelligeremus ejus plenitudinem n
Abbreviated transcription (Latin):
fũs mei. ut ñ quiescatis. Ego uob̾ con¬
silium daturus sum : det ille qͥ intꝰ ẽ :
qr ⁊ si ꝑ me dederit. ille dat. Nostis qͥd
agatis unusquis indomo sua cũ amico.
cum inquilino. cuni cliente suo. cum
maiore. cum minore. qͦmͦ dat d̾s aditũ.
qͣm aꝑit ianuam uerbo suo. Nolite

Expanded text:
fratres mei, ut non quiescatis. Ego vobis confratres mei, ut non quiescatis. Ego vobis consilium daturus sum: det ille qui intus est; quia etsi per me dederit, ille dat. Nostis quid agatis unusquisque in domo sua cum amico, cum inquilino, cum cliente suo, cum majore, cum minore: quomodo dat Deus aditum, quomodo aperit januam verbo suo, nolite
Abbreviated transcription (Latin):
in domo di ubi salus ꝓposita ẽ & requies
sine fine. debes pati quantum in te ẽ. si
quid forte ꝑu̾sum uideris: Uerbi gr̃a
Uides frem currere ad theatrum. ꝓhibe.
mone. contristare. si zelus domꝰ di cõme¬
dit te. Uides alios currere & in ebriari
uelle & hoc uelle in locis scĩs qd nꝰqͣm
tes. blandire quib potes : noli tamen
qui escere. Anicus ẽ. aminoneat᷑ lenit᷑:
Uxor ẽ. seuerissime refrenet᷑. A ncilla ẽ
÷ uerberib compescat᷑. Eac quicqͥd potes
ꝑ ꝑsona qͣm portas. & ꝑficis ⁊elus domꝰ
tuȩ comedit te.Si aut̃ fueris frigidus.
mareidus. ad te solum expectans. & qͦsi
tibi sufticiens. ⁊ dicens in corde tuo. qͥd̃
mͥ ẽ aliena curare. peccata. sufficit mͥ
anima mea. ipsam integram seruẽ do :
eia ñ tͥ uenit in mentẽ seruus ille qͥ
ab scondit talentum. & noluit erogare:
num quid enim accusatꝰ ẽ qr ꝑdidit. ⁊
ñ qr sine lucro seruauit: Sic gͦ audite

Expanded text:
in domo Dei ubi salus proposita est et requies in domo Dei ubi salus proposita est et requies sine fine, debes pati quantum in te est, si quid forte perversum videris? Verbi gratia, vides fratrem currere ad theatrum? prohibe, mone, contristare, si zelus domus Dei comedit te. Vides alios currere et inebriari velle, et hoc velle in locis sanctis, quod nusquam tes blandire; noli tamen quiescere. Amicus est? admoneatur leniter. Uxor est? severissime refrenetur. Ancilla est? etiam verberibus compescatur. Fac quidquid potes, pro persona quam portas; et perficis, Zelus domus tuae comedit me. Si autem fueris frigidus, marcidus, ad te solum spectans, et quasi tibi sufficiens, et dicens in eo de tuo, Quid mihi est curare aliena peccata? sufficit mihi anima mea; ipsam integram servem Deo: eia, non tibi venit in mentem servus ille qui abscondit talentum, et noluit erogare? Numquid enim accusatus est quia perdidit, et non quia sine lucro servavit ? Sic ergo audite,
Abbreviated transcription (Latin):
discipłi qr zelo domus dĩ eiecit istos
de templo dñs. Fĩs. unusquisq xͥanus
in membris xͥ. ⁊elo domis dĩ comedat᷑:
Quis comedit᷑ zelo domꝰ dĩ: qui omnia
que forte ibi uidet ꝑuersa satagit cor¬
rigi. eupit emendari: ñ quiescit. Si emen¬
dari ñ potest: tolerat. gemit. ñ excutitur
de area granum Sustĩnet paleam. ut
intret in horreum: & cum palea fuerit
separata intrat inhorreum. Si granum
es. noli excuti de area. ne prius ab auib
colligaris. qͣm in horreum congregeris.
Aues enim cȩli aerie potestates. expectant
aliquid raꝑe de area: & ñ rapiunt. nisi q
inde fuerit excussum. Sͦ ⁊ elus domus di
comedit tẽ. Unum qͥmq xͥanum zelus domꝰ
di comedat. in qua domo di membrũ ẽ:
N enim manissẽ domus ttia : qͣm domꝰ ubi
habes salutem sempi̾ternã. Uomum tuã
intras ꝓpt̾ requiem temꝑalem. domũ di
intras ꝑpt̾ requiem sempit̾nam. Si gͦ in
domo tua nequid ꝑuersum fiat satagis.

Expanded text:
discipuli: quia zelo domus Dei ejecit istos discipuli: quia zelo domus Dei ejecit istos de templo Dominus. Fratres, unusquisque christianus in membris Christi zelo domus Dei comedatur. Quis comeditur zelo domus Dei? Qui omnia quae forte ibi videt perversa, satagit corrigi, cupit emendari, non quiescit: si emendare non potest, tolerat, gemit. Non excutitur de area granum, sustinet paleam; ut intret in horreum, cum palea fuerit separata. Tu ante horreum, si granum es, noli excuti de area; ne prius ab avibus colligaris, quam in horreum congregeris. Aves enim coeli aeriae potestates exspectant aliquid rapere de area, et non rapiunt nisi quod inde fuerit excussum. Ergo zelus domus Dei comedat te: unumquemque christianum zelus domus Dei comedat, in qua domo Dei membrum est. Non enim magis est domus tua, quam domus ubi habes salutem sempiternam. Domum tuam intras propter requiem temporalem; domum Dei intras propter requiem sempiternam. Si ergo in domo tua ne quid perversum fiat satagis;
Abbreviated transcription (Latin):
go inquit plantaui. apollo rigauit. s ds̃
inerem̃tum dedit. Neq qui plantat ẽ aliqͥd
neq qui rigat.s qui increm̾tum dat ds:¬
et dicant semꝑ magnificet᷑ dñs. qͥ uolunt
pacem serui eiꝰ. Isti aut̃ de scripturis ipsis
sallunt popłos. ut accipiant ab ipsis hono¬
ues: ilaudes. ⁊ nͥ conu̾tant᷑ homines ad ue-¬
ritatẽ. Quia uͦ ipsis scripturis fallunt
ppłos a quib querunt honores: uendunt
bones. uendunt & oues. id ẽ ipsas plebes
Et cui uendunt. nͥ diabolo: Nuinquid fr̃s
ens ⁊ circũiens querens qͦm deuoret :
Ue his qui p̾cidunt᷑. nam illa integra
ꝑmanebit. Nouit enim dñs qͥ sunt eiꝰ:
Iamen quantum in psis ẽ uendunt boues
& ques. uendunt & columbas. Obseruent
flagellum peccatorum suoꝵ. Certe qͣndo
suas. cognoscant quia dñs fecit flagellũ¬
mutent se. ut ñ sint negotiatores. Nã¬
Ligate illi manꝰ & pedes. & ꝓicite intene¬
bras exteriores. Tunc dictum ẽ.zelꝰ do-
mus tue comedit me. Recordati sunt

Expanded text:
go, inquit, plantaui, Apollo rigauit, sed deus incrementum dedit. neque qui plantat est aliquid neque qui rigat, sed qui incrementum dat dEt dicant semper, Magnificetur Dominus, qui volunt pacem servi ejus. » 8. Isti autem de Scripturis ipsis fallunt populos, ut accipiant ab ipsis honores et laudes, et non convertantur homines ad veritatem. Quia vero ipsis Scripturis fallunt populos, a quibus quaerunt honores; vendunt boves, vendunt et oves, id est ipsas plebes. Et cui vendunt, nisi diabolo? Namque, fratres ens et circumiens, quaerens quem devoret ? Vae his qui praeciduntur! nam illa integra permanebit. Novit enim Dominus qui sunt ejus . Tamen quantum in ipsis est, vendunt boves et oves, vendunt et columbas: observent flagellum peccatorum suorum. Certe quansuas, agnoscant quia Dmutent se, et non sint negotiatores, nLigate illis manus et pedes, et projicite in tenebrasmus tuae comedit me, recordati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
N& intrib dieb excitabo illud. Dixerunt gͦ
Niudei. Quadragnita ⁊ sex annis edificatũ ÷
Ytemplum h. E tu dicis trib dieb excita¬
bo illud: Caro erant. carnalia sapiebant:
ille loquebat᷑ sp̾italit᷑. Quis aut̃ posset
intelligere de quo templo dicebat: s&
ñ multum queramus. ꝑ eugłistam nobis
aꝑuit. Dixit de quo templo diceret. sol¬
uite templum ħ. & in trib dieb excitabo
illud. Q uadraginta & sex annis edificatũ
ẽ templum. & triduo excitabis illus:
dicebat aut̃ ait eugłista de templo corꝑis
sui. Et manifestum ẽ occisum dũm post
triduum resurrexisse. hoc mͦ omnib nob̾
notum ẽ. Q̾ si uideis clausum ẽ qr̃ foris
stant: nob̾ tam̃ aꝑtum ẽ. qr nouimus in
quem credimus. Ipsius templi solutionẽ
& reedificationẽ. amiuersaria sollẽpnitate
celebraturi sumus. Ad qͣm uos ex horta¬
mur. ut p̾paretis uos si qui estis cathe¬
cumini. ut accipiatis gr̃am. Iam nunc

Expanded text:
d. Dixerunt ergo Judaei: Quadraginta et sex annis aedificatum est templum hoc, et tu dicis, In tribus diebus excitabo illud? » Caro erant, carnalia sapiebant: ille vero loquebatur spiritualiter. Quis autem posset intelligere de quo templo dicebat? Sed non multum quaerimus; per Evangelistam nobis aperuit, dixit de quo templo diceret: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. Quadraginta et sex annis aedificatum est templum, et triduo suscitabis illud? Dicebat autem, ait Evangelista, de templo corporis sui. Et manifestum est, occisum Dominum post triduum resurrexisse. Hoc modo omnibus nobis notum est: et si Judaeis clausum est, quia foris stant; nobis tamen apertum est, quia novimus in quem credimus. Ipsius templi solutionem et reaedificationem, anniversaria solemnitate celebraturi sumus: ad quam vos exhortamur, ut praeparetis vos, si qui estis catechumeni, ut accipiatis gratiam; jam nunc