comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
na domo huiꝰ mundi diu̾si generis
uasa fabricant. & uasa ire igne spirit᷑
molliendo in miscdiȩ uasa cõmutant.
Unde malachias ex ꝑsona patris ait de
filio. Et sedebit conflans ⁊ emundans
argentũ & purgabit filios leui: & conS¬
flabit cos quasi aurũ ⁊ argentũ. Ma

Expanded text:
na domo hujus mundi, diversi generis vasa fabricant; et vasa irae igne spiritus molliendo in misericordiae vasa commutant. Unde Malachias ex persona Patris ait de Filio. Et sedebit conflans et emundans argentum, et purgabit filios Levi, et conflabit eos quasi aurum et argentum . M
Abbreviated transcription (Latin):
bi mĩc loquttur ad turbas & discipulos
Ubi multi ex pͥncipib credidunt in eũ. ⁊ ñ
confitebant᷑. ne de synagoga eicerentur.
xliiii Udi ostendt̃ discipłi u̾u structurã templi.
Ubi sedente mn̾u in monte oliuet int̾rogas
eũ discipłi qd̾ signũ erit aduentꝰ tui uł
eoꝵ quȩ dixisti. et p̃dicat eis de eu̾sione
nirłm & signis & prodigus.
De parabola ficulneȩ.
luii Ubi i̾c diẽ iudicii adu̾sus tẽpora noe ⁊ loth
assumlauit. ⁊ de fidele ⁊ prudente dispens̾.
sius distribuit.

Expanded text:
bi Jesus loquitur ad turbas et discipulos lem. CXLIII. Ubi multi ex principibus crediderunt in eum, et non confitebantur, ne de Synagoga ejicerentur. CXLIV. Ubi ostendunt discipuli Jesu structuram templi. CXLV. Ubi sedente Jesu in monte Oliveti, interrogant eum discipuli, Quod signum erit adventus tui, vel eorum quae dixisti? et praedicat eis de eversione Jerusalem et signis et prodigiis. CXLVI. De parabola ficulneae. CXLVII. Ubi Jesus diem judicii adversus tempora Noae et Loth assimilavit, et de fideli et prudente dispensatosuis distribuit.
Abbreviated transcription (Latin):
modicȩ fidei. quia panes ñ habetis:
Nondũ intelligitis neq recordamini. ad¬
huccecatũ habetis corur̃m: Oculos ha¬
bentes ñ uidetis. & aures habentes non
auditis: Neq recordamini qͣndo qͥnq
panes fregi in qͥnq milia. & qͦt cophinoᷤᷤ
fragm̃toꝵ plenos sustulistis : Dicunt ei.

Expanded text:
modicae fidei, quia panes non habetis? modicae fidei, quia panes non habetis? Nondum intelligitis neque recordamini? adhuc caecatum habetis cor vestrum? Oculos habentes non videtis? et aures habentes non auditis? Neque recordamini quando quinque panes fregi in quinque millia et quot cophinos fragmentorum plenos sustulistis
Abbreviated transcription (Latin):
phariseoꝵ & saduceoꝵ. litterȩ p̃cepta ñ
seruat. traditiones hominũ negligit. ut
dei mandata faciat. Beda in marcum.¬
erm̃tum nanq phariseoꝵ ẽ. decreta
legis diuinȩ traditionib hominũ
postponere. uł p̃dicare legẽ u̾bis. & im¬
pugnare factis. Ferm̃tum etiã eoꝵ est
etus crede. Perm̃tum herodis ẽ. adulte¬
rium. homicidiũ. temeritas uirandi. si¬
smulatio religionis. Ienonimꝰ¬
e hoc ferm̃to dicit apłs. Modicũ
fermentũ totã massam corrũpit. Sicut
uis parui ferm̃ti mixtũ farine crescere
facit. & ad saporẽ suũ trahit: ita modica
scintilla doctrinȩ hereticoꝵ. sintuum
pectus iniecta fuerit. ctto ingens flãma
succrescet. & te totum ad se trahet.
At illi cogitabant int̾ se dicentes. quia
ogitabant quia panes ñ habemꝰ. idõ
orũ: redarguit eos inde. & inducit ad
sanũ intellectũ. Et hocẽ qd sequit᷑. Sci¬
ens aũt mc dixit. Quid cogitatis int̾ uos

Expanded text:
Pharisaeorum et Sadducaeorum, litterae praecepta non Pharisaeorum et Sadducaeorum, litterae praecepta non servat, traditiones hominum negligit, ut Dei mandata faciat. Fermentum namque Pharisaeorum est decreta legis divinae traditionibus hominum postponere, vel praedicare legem verbis, et impugnare factis. BEDA. Fermentum etiam eorum est ejus credere. Fermentum Herodis est, adulterium, homicidium, temeritas jurandi, simulatio religionis. De hoc fermento ait Apostolus; Modicum fermentum totam massam corrumpit . Sicut vis parvi fermenti mistum farinae crescere facit et ad saporem suum trahit, ita modica scintilla doctrinae haereticorum, si in tuum pectus injecta fuerit, cito ingens flamma succrescet, et te totum ad se trahet. At illi cogitabant inter se, dicentes: Quia ogitabant quia panes non habemus. Ideo orum, redarguit eos inde, et inducit ad sanum intellectum: et hoc est quod sequitur: Sciens autem Jesus dixit: Quid cogitatis inter vos,
Abbreviated transcription (Latin):
manifestȩ uisionis. quã habituri sumꝰ
hoc aũt fit uł ex illa regula qua nom̃
cause ponitur ꝓ effectu. uel ex alia scđm
quam significata ẽ res ꝑ similitudinẽ:
suscipit rei significantis nom̃. Est enim
ipsa fides qua nunc ꝑ speculũ in enig¬
mate dm̃ cernimꝰ. sacram̃tum illius uisi¬

Expanded text:
manifestae visionis, quam habituri sumus. manifestae visionis, quam habituri sumus. Hoc autem fit vel ex illa regula, qua nomen causae ponitur pro effectu, vel ex alia secundum quam significata res per similitudinem suscipit rei significantis nomen. Est enim ipsa fides qua nunc per speculum in aenigmate Deum cernimus, sacramentum illius futu
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur expectare. & ex caritate fiducia
impetrandi. Hinc augustinꝰ qͥnqͣgesimo
quarto capitło enchyridion. Qui recte
amat. ꝓculdubio recte credit & sperat.
Qui uͦ ñ amat. inamit̃ credit & sꝑat. quã¬
ius aduerã felicitatẽ ꝑtineant. Licet
emm sꝑare ñ possit ficri sine amore. ta¬
ñ potest fieri. ut id ñ amet sine qͦ ad
ꝓphetia militat. fides. spes. caritas. Sed
fidei succedit spes quã uidebimꝰ. & spei
succedit beatitudo ipsa ad quã ꝑuen¬
turi sumꝰ. caritas aũt etiã istis decedenti¬
b augebitur potius. Si eñ credendo di¬
ligimus qd̾ nundũ uidemꝰ. quantoma¬
gis cum uidere ceꝑimus: Et si sꝑando
diligimus quo ñdum ꝑuenimꝰ quan¬
tomagis cum ꝑuenerimus: Ideo maid
ẽ caritas. quia fide & spe deredentib
ipsa ꝑmanet. Idem inoctauo de trinita¬
te capitło octauo. Ex una eadẽq carita¬
sciendum ẽ. quod int̾dum fidei nomen
transfertur ad designandã certitudinẽ

Expanded text:
nascitur exspectare, et ex charitate fiducia nascitur exspectare, et ex charitate fiducia impetrandi. Hinc Augustinus quinquagesimo quarto capitulo Enchiridion: « Qui recte amat, procul dubio recte credit et sperat. Qui vero non amat, inaniter credit et sperat, quamvis ad veram felicitatem pertineant. Licet enim sperare non possit fieri sine amore, tamen potest fieri ut id non amet, sine quo ad ia omnis, et prophetia militat: fides, spes, charitas, sed fidei succedit spes, quam videmus, et spei succedit beatitudo ipsa, ad quam perventuri sumus; charitas autem etiam istis decedentibus, augebitur potius, si enim credendo diligimus quod nondum videmus, quanto magis cum videre coeperimus? et si sperando diligimus quo nondum pervenimus, quanto magis cum pervenerimus? Ideo major est charitas, quia fide et spe decedentibus, ipsa permanet. » Idem in octavo De Trinitate, capitulo octavo: Ex una eademque charitasciendum est, quod interdum fidei nomen transfertur ad designandam certitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
quam de futuris. tam de bonis quã de
malis. ut augustinus in pͥncipio enchi¬
ridion disserit. Spes aũt de bonis est
tantũ et defuturis. Est enĩ futuroꝵ. bo¬
noꝵ spes expectatio. cũ fiducia adipi¬
scendi. ex g̃ra dĩ. & ex bona conscientia.
Spes enim sine meritis. ñ est spes. sea pre¬
sumptio. Expectatio uͦ alicuiꝰ incõmoci
ñ dicit᷑ spes. s desꝑatio. hoc ẽ diffidenta
a bono. Hoc gͥ distat inter spem. & ilam
etiam partẽ fidei. quȩ ẽ de bonis futurs
in nobis. quia ficie intelligimꝰ futura
nobis bona. et spe confident᷑ expectamꝰ
ea. Postquam gͦ tenebitur res: iam ñ
erit expectatio spei. Ex fide aũt tanquã
fundam̃to om̃ium bonoꝵ. spes & caritaᷤᷤ
oriuntur. Quid enim sꝑariuł sꝑatum¬
test si ñ sꝑetur uł ametur. In degͦ dili¬
gimus quia credimꝰ. inde etiam sꝑamtis
quia credimꝰ & diligimꝰ. Cum enĩ sit spes
expectatio fida futuri cõmodi. ex fide

Expanded text:
quam de futuris, tam de bonis quam de quam de futuris, tam de bonis quam de malis, et Augustinus in principio Enchiridion disserit. Spes autem de bonis est tantum et de futuris. Est enim spes futurorum bonorum exspectatio cum fiducia adipiscendi ex gratia Dei et ex bona conscientia. Spes enim sine meritis non est spes, sed praesumptio. Exspectatio vero alicujus incommodi non dicitur spes, sed desperatio, hoc est, diffidentia a bono. Hoc igitur distat inter spem et illam etiam partem fidei quae est de bonis futuris in nobis, quia fide intelligimus futura nobis bona, et spe confidenter exspectamus ea. Postquam ergo tenebitur res, jam non erit exspectatio spei. Ex fide autem tanquam fundamento omnium bonorum, spes et charitas oriuntur. Quid enim sperari vel speratumtest, si non speretur vel ametur. Inde ergo diligimus, quia credimus; inde etiam speramus quia credimus et diligimus. Cum enim sit spes exspectatio fida futuri commodi, ex fide
Abbreviated transcription (Latin):
gorũ. et in scdõ libro omeliarũ euangłii.
ceteriq doctores. Fides gͦ ẽ qd̾ ñ ides
credere. ꝑfidẽ enĩ ambulamꝰ ñ ꝑ speciẽ.
Cum aũt uenerit qd ꝑfectum ẽ: iudebiᷤ
qd̃ credidisti. Et qm̃ minꝰ ẽ credẽ quam
uidere: cessabit fides. quia uidebitur spe¬
cies. Cessabit credendi existimatio. qm̃
manifesta erit ueritatis cognitio. Fides
qui ostendẽ. Itaq corporei sensus indi¬
cant nob̃ apparentia. fides uͦ extendit᷑
ad ñ apparentia. suo mͦ ostendens ea. quo¬
usq uera intelligentiȩ uisio succedat. Ei¬
des itaq ẽ substantia sꝑandarũ rerum.
quia dum ca q̃ ñ uidemus credimꝰ. aut
fuisse aut ẽẽ. aut futura ẽẽ: ipsa fidos
facit ca subsistere in nob. credendo. Uer¬
bi gr̃a. Resurrectio generalis cũ ñdum
sit. ꝑ fidem tam̃ iam subsistit inanima
nr̃a. quasi pre oculis cam habeamꝰ. Eist
ergo fides tam de presentib uł pret̾itis

Expanded text:
gorum, et in secundo libro homiliarum Evangelii, gorum, et in secundo libro homiliarum Evangelii, caeterique doctores. Fides ergo est quod non vides credere: per fidem enim ambulamus, non per speciem. Cum autem venerit quod perfectum est, videbis quod credidisti. Et quoniam minus est credere quam videre cessabit fides, quia videbitur species. Cessabit credendi existimatio, quando manifesta erit veritatis cognitio. Fides qui ostendere. Itaque corporei sensus indicant nobis apparentia. Fides vero extenditur ad non apparentia, suo modo ostendens ea, quousque vera intelligentiae visio succedat. Fides itaque est substantia sperandarum rerum, quia dum ea quae non videmus credimus aut fuisse, aut esse, aut futura esse, ipsa fides facit ea subsistere in nobis credendo. Verbi gratia: Resurrectio generalis cum nondum sit, per fidem tamen jam subsistit in anima nostra, quasi prae oculis eam habeamus. Est ergo fides tam de praesentibus vel praeteritis
Abbreviated transcription (Latin):
i aũt ferm̃tum pharisȩoꝵ & herodiᷤ.
traditiones ꝑuersas & heretica si¬
gnificat dogmata. constat quia cibi
quib pastus ẽ ppłs dĩ uerã doctrinã
integramq significant. Masis ter.¬
m̃ crebro de fide in euangłio legi¬
tur. nenusquã dictũ sit. breuit᷑
aꝑiamus quid sit fides. de quib habe¬
atur. scd̾m quid magna uł modica di¬
catur. Fides ẽ existimatio rerum non
apparentiũ. hoc ẽ sensib corporeis non
subiacentiũ: supra opinionem & infra
agnitionẽ constituta. Supra opinionẽ.
quia plus ẽ credẽ quã opinari. Infra ag¬
nitionem. quia minus ẽ credẽ quã cog¬
noscere. Ideo enim credimꝰ: ut aliquando
cognoscamꝰ. Que aũt st̃ apparentia:. fidẽ
ñ habent. s agnitionẽ. Hoc enĩ ueracit̃
dr̃ credi. quod ñ ualet uideri. Nam cre¬
di iam ñ potest. quod uideri potest. At¬
tam̃ ex reb quas uidemꝰ agitur in nob̃:
ut ea credantur q̃ ñ uidemꝰ. Hȩc ita esse

Expanded text:
tem fermentum Pharisaeorum et Herodis traditiones perversas et haeretica significat, dogmata constat quia cibi quibus pastus est populus Dei veram doctrinam integramque significant. Quoniam crebro de fide in Evangelio legitur, ne nusquam dictum sit, breviter aperiamus quid sit fides, de quibus habeatur, secundum quid modica vel magna dicatur. Fides est existimatio rerum non apparentium, hoc est, sensibus corporeis non subjacentium, supra opinionem, et infra agnitionem constituta. Supra opinionem, quia plus est credere quam opinari. Infra agnitionem, quia minus est credere quam agnoscere. Ideo enim credimus, et aliquando cognoscimus. Quae autem sunt apparentia, fidem non habent, sed agnitionem. Hoc enim veraciter dicitur credi, quod non valet videri. Nam credi jam non potest, quod videri potest. Attamen ex rebus quas videmus agitur in nobis ut ea credantur quae non videmus. Haec ita esse
Abbreviated transcription (Latin):
dico ut uossalm sitis. Iue erat lucerna ar¬
dens ⁊ lucens. uos aut̃ uoliustis ad horã
cxultare in luce eius. AuGIS TIN
Perhibuit ioħes testimoniũ dexp̃o tan¬
quã lucerna. ad confundendos immicoᷤ.
lamenĩ p̃dictum erat in psalmo sub ꝑso¬
na patris. Paraui lucernã xp̃omeo. Ini¬
micos eiꝰ induã confusione. suꝑ ipsũ aũt̃
efflorebit scificatio mea. Om̃s ꝓpħe ⁊ apłĩ¬

Expanded text:
is, ut vos salvi sitis. Ille erat lucerna ardens et lucens, vos autem voluistis ad horam exsultare in luce ejus. ALBINUS. Perhibuit Joannes testimonium de Christo tanquam lucerna ad confundendos inimicos. Jam enim praedictum erat in psalmo sub persona Patris: Paravi lucernam Christo meo; inimicos ejus induam confusione; super ipsum autem efflorebit sanctificatio mea . Omnes p
Abbreviated transcription (Latin):
cxxxx Ubi uĩc resuscitat latarũ a mortuis. ⁊ pͥnci¬
pes consiliũ facuris ut int̾ficerent in̾m.
cxxxui¬
Cxxxui Ubi ñ receptus itic inciuitate samaritana
iohannes et iacobus dicunt ad eum. siuis
dicimus ut ignis descendat de celo.
cxxxuii¬
xxuii Ubi m̃c uenit in bethaniã: ⁊ multi iudeoꝵ
euntes ꝓpt̾ lazarum credidert̃ in eum.
exxxuiii Ubi maria fudit alabastrũ unguenti in ca¬
pite in̾u. et increpat pharisȩum.

Expanded text:
CXXXV. Ubi Jesus resuscitat Lazarum a mortuis, et princiCXXXV. Ubi Jesus resuscitat Lazarum a mortuis, et principes consilium faciunt ut interficerent eum. CXXXVI. Ubi non receptus Jesus in civitate Samaritana, Joanneus ut ignis descendat de coelo. CXXXVII. Ubi Jesus venit in Bethaniam, et multi Judaeorum euntes propter Lazarum, crediderunt in eum. II. Ubi Martha fudit alabastrum unguenti in capite Jesu, et increpat pharisaeum.
Abbreviated transcription (Latin):
minuta. adiungens parabolã de phari¬
seo ⁊ publicano. contͣ eos qͥse extollunt.
xXI De nichodemo qui uenit adi̾m nocte.
cxxi¬
xii Ubi in̾c dicit parabolã ad discipłos ꝓpt̃¬
orandi instantiã. de udice duro ⁊ uidua.
Cxxiii U bi iu̾c int̾rogatur a pͥncipib sacerdotũ
in qua potestate hec facis. adiungens pa¬
rabolam de duob filiis in uineã missis.
XxIII. Parabola de patrefamilias qui uineam
suam locauit agricolis.
Simile est regnum celoꝵ homini regi
qui fecit nuptias filio suo.
cet tributum reddere cesari.
cxxuii. De saduceis qui dicunt ñ eẽ resurrectio¬
nem. & interrogant de septem fr̃ibus.
qui unam uxorem habuerunt.
exxriii Ubi scriba int̾rogat ñm quod manda¬
tum maximum est in lege.¬
cxxix Ubi docentem̾̃u intemplo misert̃ pharisei¬
eum comprebendere.
xiI Ubi m̃e faciens lutũ desputo. ponens suꝑ
multa cum iudeie.
cxxxiiii Cbi interrogatur m̾c ã iudeis. si tu es xp̃c
die nobis manifeste¬

Expanded text:
lam de Pharisaeo et publicano, et contra eos qui se extollunt. CXIX. De Nicodemo, qui venit ad Jesum nocte. CXXII. Ubi Jesus dicit parabolam ad discipulos prorandi instantiam in judice duro et vidua. CXXIII. Ubi Jesus interrogatur a principibus sacerdotum, In qua potestate haec facis? adjungens parabolam de duobus filiis in vineam missis. CXXIV. Parabola de patrefamilias, qui vineam suam ocavit agricolis. CXXV. Simile est regnum coelorum homini regi, qui fecit nuptias ficet tributum reddere Caesari? CXXVII. De Sadducaeis qui dicunt non esse resurrectionem, et interrogant de septem fratribus qui unam uxorem habuerunt. CXXVIII. Ubi Scriba interrogat Jesum, quod mandatum maximum est in lege.CXXIX. Ubi docente Jesu in templo, miserunt pharisaeum comprehendere. I. Ubi Jesus faciens lutum de sputo, ponens super multa cum Judaeis. CXXXIV. Ubi interrogatur Jesus a Judaeis: Si tu es Christus, dic nobis manifeste
Abbreviated transcription (Latin):
to plura credentium fidem remissam
increpat dicens. Quid cogitatis inter
uos modice fidei. qui panes ñ habetis:
Utiq si inter cetera firmiter crederent.
quia non quod intrat in os coinquinat
hominem: non cogitarent dominum
prohibere pharisȩorum panes.¬
i i̾c int̾rogat apłos quẽ me dicunt
homines ẽẽ. & q̃ secuntur. & dicit pe¬
tro. scandalum michi es.
Ubi in̾c dicit sunt quidam de hic stantib
qui nongustabunt mortem. & in monte
transfiguratur.
sbi phariserdicunt ad iu̾m discede hinc qͥa
herodes uult te occid̾e et curauit lunaticũ.
& capharnaum pro se & petro didragma
exactoribus reddit.
¶mi in̾c interrogatus a discipłis suis quis
maior erit in regno cęloꝵ. instruit eoshi
exemplis. ut humilient sesic̃ paruulus.
Non debere ꝓhiberi eos qui signa faciunt
in nomine mesu.

Expanded text:
to plura credentium, fidem remissam to plura credentium, fidem remissam increpat, dicens: Quid cogitatis inter vos modicae fidei, quia panes non habetis? Utique si inter caetera firmiter crederent, quia non quod intrat in os coinquinat hominem, non cogitarent Dominum prohibere Pharisaeorum panes interrogat apostolos, Quem me dicunt homines esse, et quae sequuntur, et dicit Petro: Scandalum mihi es. XCI. Ubi Jesus dicit: Sunt quidam de hic stantibus qui non gustabunt mortem, et in monte transfiguratur. XCII. Ubi Pharisaei dicunt ad Jesum: Discede hinc, quia Herodes vult te occidere, et curavit lunaticum. tefecit, et Capharnaum pro se et Petro didrachma exacto ribus reddit. XCIV. Ubi Jesus interrogatus a discipulis suis, quis major erit in regno coelorum instruit eos his exemplis, ut humilient se sicut parvulus. XCV. Non debere prohiberi eos, qui faciunt signa in nomine Jesu.
Abbreviated transcription (Latin):
ria ẽ. ut nemo discretus absq ea saluari
possit. Unde athanasius cum p̃misisset.
hȩc ẽ fides catholica. statim illud aꝑiens
unde sit dicta catholica: addidit. quam
nisi quisq crediderit. saluus esse ñ pote¬
rit. Uel dicitur catholica idest cõmunis
ad differentiam fidei hereticorum. non
ubiq cum ȩccł̃a dilatate. sed quasi in an¬
gulo latitantis. Fides autem catholica
partim circa ipsam diuiitatis naturã.
partim circa diuina beneficia. & quas¬
cunq dei rectissimas dispensationes uel
ordinationes consistit. quȩ nobis apłoꝵ
& sanctorum patrum symbolis sunt
expressa. Et sciendum quia fides non
dicitur parua uel magna. eo quod ad mul¬
tas uel paucas res ꝑtineat. sedq̃m firmi¬
ter uel tepide creditur ca. Intensã qͥppe
fidem atq constantẽ laudat dñs ubi di¬
cit. o mulier magna est fides tua. Et
de fide centurionis. Non inuem tantã
fidem in israel. Apostolorum uero mul¬

Expanded text:
ria est, ut nemo discretus absque ea salvari ria est, ut nemo discretus absque ea salvari possit. Unde Athanasius cum praemisisset, « Haec est fides catholica, » statim illud aperiens, unde sit dicta catholica, addidit: « Quam nisi quisque crediderit, salvus esse non poterit. » Vel dicitur catholica, id est, communis, ad differentiam fidei haereticorum, non ubique cum Ecclesia dilatatae, sed quasi in angulo latitantis. Fides autem catholica partim circa ipsam Divinitatis naturam, partim circa divina beneficia et quascunque Dei rectissimas dispensationes vel ordinationes consistit, quae nobis apostolorum et sanctorum Patrum symbolis sunt expressa. Et sciendum quia fides non dicitur magna vel parva, eo quod ad multas vel paucas res pertineat, sed quoniam firmiter vel tepide creditur ea. Intensam quippe fidem atque constantem laudat Dominus ubi dicit: O mulier, magna est fides tua . Et de fide centurionis: Non inveni tantam fidem in Israel . Apostolorum vero mul
Abbreviated transcription (Latin):
sentib creditu. Qd̃ futurum ẽ cum
iam ꝑ speciẽ manifestã se contẽplandã
prebebit scis ipsa dĩ sapientia. De qua
fide rerũ lucisq ipsius presentiȩ forsi¬
tan paulusdicit. Iusticia enim dĩ in eo
reuelatur ex fide in fidẽ. Dicit enm alio
loco. Nos enim reuelata facie glam dei
speculantes. in eandem imaginem infor¬
mabimur a gła in głam. Sicut em dicit
De gła scilicet euangłii. quo nc̃ creden¬
tes illuminantur. in głam manifestȩ ue¬
ritatis. Sunt aũt plura etiam ad dm̃ ꝑ¬
tinentia. quȩ siue credantur siue noi: i¬
chil nr̃a int̾est. Siue enim credamꝰ dm̃
cras pluuiam daturũ. siue non: si etiam
credamus xp̃m huius uł illius staturȩ
fuisse. uł non. uł in hac seu illa ciuitate
predicasse uł non: nullũ incurrimꝰ ꝑi¬
culum. Ea uͦ dumtaxat quȩ ad fidem
catholicam spectant. si ñ eredant᷑: dam¬
nationem pariunt. Estautẽ fides catholi¬
ca. id÷ uniuersalis. quȩ ita om̃ib necessa¬

Expanded text:
reditur quod futurum est, cum iam per speciem manifestam se contemplandam praebebit sanctis ipsa dei sapsentsa. De qua fide rerum lucisque ipsius praesentiae forsitan Paulus dicit: Iustitia enim dei in eo reuelatur ex fide in fidem. Dicit enim alio loco: Nos enim reuelata facie gloriam dei spectantes, in eandem imaginem transformabimur a gloria in gloriam. Sicut enim dicit De gloria scilicet Evangelii, quo nunc credentes illuminantur, in gloriam manifestae veritatis. Sunt autem plura etiam ad Deum pertinentia, quae sive credantur, sive non, nihil nostra interest. Sive enim credamus Deum cras pluviam daturum, sive non; si etiam credamus Christum hujus vel illius staturae fuisse, vel non; vel in hac seu in illa civitate praedicasse, vel non, nullum incurrimus periculum. Ea vero duntaxat quae ad fidem catholicam spectant, si non credantur, damnationem pariunt. Est autem fides catholica, id universalis, quae ita omnibus necessa
Abbreviated transcription (Latin):
Defilio qui substantiã patris deuorauit.
e remittendo fratribus ex corde.
Similitudo de rege qui posuit rationem
cum serius suis.
Ubi m̾c interrogatur a pharisȩis si liceat
uxorẽ dimittere quacunq ex causa.
Ubiin̾c ĩ posuit manũ infantib ⁊ pharisei
m᷑murant deit̃u. qđ sic rectpit peccatores.
Ubi in̾c instritit eos quiannnciauer̃ ei de
galileis qͦs int̾fecit pilatus. adiungens
similitudinem arboris ficim uinea.
Ubi ui̾c sanat in synagoga mulierem ari¬
dam & curuatam.¬
Ubi iu̾c ascendit iherosolimam in die fe¬
sto sccnophegiȩ.
De diuite cuius ub̃es fructus agerattulit.
De eo qͥ multaspossessiões habens t̾stis abi¬
it. audiens u̾bũ uadeuende õia q̃ habes.¬
De cdhiuite & lazaro.
em Deuillico infideli.
De patrefamilias qui exiit pͥmo mane
conducere oꝑarios inuineam suam.
Ubi in domo pharisci sanat i̾c ydropicũ.¬
& instruit eos qui primos accubitus
in conuiuiis eligebant.

Expanded text:
De filio qui substantiam patris devoravit. XCVIII. De remittendo fratribus ex corde. XCIX. Similitudo de rege qui posuit rationem cum servis suis. C. Ubi Jesus interrogatur a Pharisaeis, si liceat uxorem dimittere quacunque ex causa. CI. Ubi Jesus imposuit manum infantibus, et pharisaei murmurant de Jesu quod sic recipit peccatores. CII. Ubi Jesus instruit eos qui annuntiaverunt ei de Galilaeis quos interfecit Pilatus, adjungens similitudinem arboris fici in vinea. CIII. Ubi Jesus sanat in Synagoga mulierem aridam et curvatam.Ubi Jesus ascendit Hierosolymam in festo scenopegiae. CV. De divite cujus uberes fructus ager attulit. CVI. De eo qui multas possessiones habens, tristis abiit, audiens verbum: Vade, vende omnia quae habes.De divite et Lazaro. CVIII. De villico infideli. CIX. De patrefamilias, qui exiit primo mane conducere operarios in vineam suam. CX. Ubi in domo pharisaei sanat Jesus hydropicuinstruit eos qui primos accubitus in conviviis eligebant. CXI.
Abbreviated transcription (Latin):
eccłam credentiũ plebẽ comitatꝰ ingredit¬
theus ponit magedon. marcꝰ ponit
nominib unde pleriq codices scđm
marcum habent magedan. Masist̃.¬
ciendũ qd illa capitula ñ sunt pu¬
tanda penius abesse: quoꝵ conca¬
nomca continent᷑ in hoc oꝑe. Pret̾ea

Expanded text:
esiam credentium, plebem comitatus, ingreditthaeus ponit Magedan, Marcus ponit nominibus; unde plerique codices secundum Marcum habent Magedan. Sciendum quod illa capitula non sunt putanda ponitus abesse, quorum concanonica contin
Abbreviated transcription (Latin):
on ociosis. ñ in ciuitate synagoge
Iuł scłaris dignitatis residentib. s
int̾ deserta xp̃m querentib. celestis gr̃ȩ
alimonia imꝑtitur. Qui enim ñ fastidi¬
unt a xp̃osuscipiunt᷑. et sp̃ualit̃ & corpo¬
eccłe dicunt. Unde nob tanta facundia.
ut tot milib tamq auidis auditorib
sufficere possimꝰ in huiꝰ mundi deserto:
At uͦ septẽ panes id septẽ dona sp̃s sc̃i suf¬
ficiunt oms̃ib. adiunct̾a apłica auctorita¬
te. quasi paucoꝵ pisciũ sapore. qͥ nos re¬
ficiunt exemplo suȩ uitȩ uł mortis. Beda
nent. iam ñ supͣ fenũ sedẽ s terram¬

Expanded text:
civitate Synagogae vel saecularis dignitatis residentibus, sed inter deserta Christum quaerentibus, coelestis gratiae alimonia impartitur. Qui enim non fastidiunt, a Christo suscipiuntur; et spiritualiter et corpoirantes, dicunt: Unde nobis tanta facundia ut tot millibus tamque avidis auditoribus, sufficere possimus in hujus mundi deserto? At vero septem panes, id est, septem dona Spiritus sancti sufficiunt omnibus adjuncta apostolica autoritate quasi paucorum piscium sapore, qui nos reficiunt exemplo suae vitae vel mortis. Qui nent, jam non supra fenum sede
Abbreviated transcription (Latin):
uitã habeatis. Dũ me qui sũ uita abici¬
tis. uitã in scͥpturis ñ inuenietis. & tam̃
ꝑ ea quȩ illȩ docent ñ uultis uenire ad
me. id crede̾ in me. ut habeatis uitam
quã in ipsis queritis. Claritatem ab
hominib ñ accipio. s cognout uos quia
dilectionẽ dĩ ñ habetis in uob̾. Huma¬
nam laudẽ ñ quero nec carnalẽ hono

Expanded text:
qui sum vita, abjicitis, vitam in Scripturis non invenietis, et tamen per ea quae illae docent, non vultis venire ad me, id est credere in me, ut habeatis vitam quam in ipsis quaeritis. Claritatem ab hominibus non accipio, sed cognovi vos, quia dilectionem Dei non habetis in vobis. Humanam laud
Abbreviated transcription (Latin):
cere qͥcquã. s sicut audio iudico. ⁊ iudi¬
eium meũ iustũ ẽ. Explanat qđ dixerat.
potestatem dedit ei iudicii. Albinus.¬
il possum a me ipso facere. qͣsi dicat.
A me ipso ñ sum.s apatre. a quo
& cũ quo facio om̃ia Sicut audio id sicut
intelligo ꝑ unitatẽ substantiȩ ab illo a
quo sum: ita iudico. Uelita. Ego filius
hominis nichil a me possũ. sed sicut au¬
dio ã deo: iudico. A.XLIII.
i ego testimoniũ ꝑhibeo de me: testi¬
moniũ meũ ñ ẽ uerũ. Quomͦ ñ ẽ ue

Expanded text:
udio, judico, et judicium meum justum est. Explanat quod dixerat, potestatem dedit ei judicii. Nil possum a meipso facere: quasi dicat, a meipso non sum; sed a Patre, a quo et cum quo facio omnia. Sicut audio, id est, sicut intelligo per unitatem substantiae ab illo a quo sum, ita judico. ALBINUS. Vel ita: Ego Filius hominis, nihil a me possum; sed sicut audio a Deo judico. A. 43X Si ego testimonium perhibeo de me, testimonium meum non est verum. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
sitan. irrisio ẽ increduli. ñ dubitatiolo¬
quentis. Ideo ñ accuso. quia ñ ueni dam¬
nare s saluare. Moyses uͦ accusat. quia
increduli estis uocullius qua ait. ꝓpħã
ma quȩ ñ obedierit ꝓpħe illi: ext̃mina¬
bitur de popło dĩ. Si aũt illius lateris
ñ creditis: quomͦ u̾bis meis credetis: Mas̃¬
ulto uidelicet minꝰ. quia in lege ma¬
gistri eẽ p̃sumitis. in u̾bis aũt me¬
is neq magistri neq discipłĩ ẽẽ uulti.
lbi inchoatio ꝑfect̾ȩ uitȩ. hic uͦ consũ¬
it̾um cum multa turba esset.
conuocatis discipłis suis qͥix̃.
Misereor turbe. quia ecce iã triduo ꝑse
uerant mecũ. et ñ habent qd̃ manducent.

Expanded text:
sitan, irrisio est increduli, non dubitatio lositan, irrisio est increduli, non dubitatio loquentis. Ideo non accuso, quia non veni damnare, sed salvare. Moyses vero accusat, quia increduli estis voci illius qua ait: Prophema quae non obedierit prophetae ilii, exterminabitur de populo Dei . Si autem illius litteris non creditis, quomodo verbis meis credetis. Multo videlicet minus; quia in lege magistri esse praesumitis, in verbis autem meis neque magistri, neque discipuli esse vultis. Ibi inchoatio perfectae vitae, hic vero consumiterum cum multa turba esset, convocatis discipulis suis, dixit: Misereor turbae, quia ecce triduo jam perseverant mecu
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. & ad uiã ueritatis reducere uolo ẜ qo
ueni in nomine pat̾ͥs mer: & ñ accepists
me. Si alius uenerit in nomine suo. q¬
lum accipietis. Probat quia dilect̾io d̃i
ñ ẽ in eis. Ego ueni ut ꝑ me pat᷑ głifice¬
tur. & ñ accepistis me. id ñ credidistis m
ine.s inde pena peccati uob̃ hȩc erit.
Cum antixp̃c uenerit in nomine suo. qͥa
ꝓpͥam głam queret & se dm̃ dicet: illum
accipietis. Hocẽ qđ apłs ait. ut credant
mendacio. qui ñ credidunt ueritati. Stio¬
mͦ potestis uos crede. qui głam abinincẽ
accipitis. & głam que a solo dõ ẽ ñ que¬
ritis: Non quia ñ est aꝑta ueritas ñ
credunt. s quia suꝑbia eos excecat. et
ambitio laudis. quȩ appetit de se existi
Humilitas uͦ solus dĩgłam querit. eiq
soli placere appetit. Nolite putare. qͥa
ego accusaturus sim uos apud patrẽ. Eist
qui accusat uos: moyses in qͦ uossꝑatis.
Si enĩ credetis moysr. credẽtis forsitan
& mͥ. De me enĩ ille scͥpsit. Quod art for¬

Expanded text:
re volo. Ego veni in nomine Patris mei, et non accepistis me. Si alius venerit in nomine suo, illum accipietis. Probat quia dilectio Dei non est in eis. Ego veni ut per me Pater glorificetur, et non accepistis me, id est non credidistis in me, sed inde poena peccati haec vobis erit. Cum Antichristus venerit in nomine suo, quia propriam gloriam quaeret et se Deum dicet, illum accipietis. Hoc est quod Apostolus ait: Ut credant mendacio qui non crediderunt veritati . Quomodo potestis vos credere, qui gloriam ab invicem accipitis, et gloriam quae a solo Deo est, non quaeritis? Non quia non est aperta veritas, non credunt, sed quia superbia eos excaecat et ambitio laudis, quae appetit de se existimhumilitas vero solius Dei gloriam quaerit, eique soli placere appetit. Nolite putare quia ego accusaturus sim vos apud Patrem. Est qui accusat vos Moyses, in quo vos speratis. Si enim crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi. De me enim ille scripsit. Quod ait, for
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedent qͥ bona fecer̃ in resurrectionẽ
uitȩ. qͥ uͦ mala egert̃. in resurrectionẽ
iudicii. Euident̃ hic agit de resurre¬
ctione carnis. ut supra de resurrectiõe
mentis. Nemiremini hoc qd̾ ita libere
loquor de iudicio faciendo ꝑfiliũ. quia
ueniet hora in fine scłi. in qua om̃s cor-¬
poralit᷑ resurgent. alii in uitã ut iide-¬
ant dm̃ sicut ẽ. alii indamnationẽ. ⁊ tẽ
discretio iudicii apparebit. Mas istea.¬
udient uocẽ eius. hoc ẽ sentient ma¬
nifestationẽ. Uel ipse iudex uocem
emittet humanã. uł ꝑangłos formabi¬
tur. iuxta illud psalmi. Ascendit dñs in

Expanded text:
dent, qui bona fecerunt, in resurrectionem vitae; qui vero mala egerunt, in resurrectionem judicii. Evidenter hic agit de resurrectione carnis, ut supra de resurrectione mentis. Ne miremini hoc quod ita libere loquor de judicio faciendo per Filium, quia venit hora in fine saeculi, in qua omnes corporaliter resurgent, alii in vitam, ut videant Deum sicut est, alii in damnationem, et tunc discretio judicii apparebit. Audient vocem ejus, hoc est, sentient manifestatione ejus. Vel ipse judex vocem emittet humanam, vel per angelos formabitur, juxta illud Psalmistae
Abbreviated transcription (Latin):
tis in uob̃manens. quia quẽ misit ille
hiuc uos ñ creditis. Uerbum qd̾ erat in
principio ꝑ qd̃ possetis ad patris uenire
cognitionẽ. ñ manet in cordib ur̃is. qͥa
his q̃ audistis a me ñ creditis. nec etiam
scͥpturis. unde sequit᷑. Scrutamini sc̃p¬
turas. quia uos putatis in ipsis utitã et̃¬
nam hab̃e. Et illȩ st̃ q̃ testimoniũ ꝑhi

Expanded text:
tis in vobis manens, quia quem misit ille, huic vos non creditis. Verbum quod erat in principio, et per quod possetis ad Patris venire cognitionem, non manet in cordibus vestris; quia his quae audistis a me, non creditis, nec etiam Scripturis, unde sequitur: Scrutamini Scripturas, quia vos putatis in ipsis vitam aeternam habere. Et illae sunt quae test
Abbreviated transcription (Latin):
cror insolentiũ animos obtinebat. potiꝰ
reliqͥsse eos quã dimisisse scribit᷑. Leronimꝰ.¬
onuocat aũt discipłos. ut doceat ma¬
gistros cũ minorib cõmunicare consilia
sua. uł idõ ut ex collocutione intelligañ
signi magnitudinẽ. Beda in marcum.¬
urba triduo sustinet dñm. ꝓpt̾sa¬
nationẽ infirmoꝵ. et electi infide tͥnita¬
tis supplicant dño. ꝓ languorib amma¬
rũ sui uł suoꝵ. Uel triduo turba sustinet
cutione. cogitatione. Qui conu̾si defici¬
unt in uia uitȩ p̃sentis. si sine doctrinȩ
pabulo dimittant᷑. Marcꝰ refert. quia de
longe uener̃. Quanto qͥs pluserrauit:
tanto longius a dño recessit. Itẽ. Iudȩi cre¬
dentes de ꝓpeuener̃. ut edocti lege ⁊ ꝓpħiᷤ.
credentes exgentib delonge. ut ñ edocti.
Et dicunt ei discipłi. Unde gͦ nob̾ in de¬
serto panes tantos. ut saturemꝰ turbã
tantam : Ait illis u̾c. Qͦt panes habe-¬

Expanded text:
ror insolentium animos obtinebat, potius reliquisse eos quam dimisisse scribitur. HIERON. Convocat autem discipulos, ut doceat magistros cum minoribus communicare consilia sua, vel ideo, ut ex collocutione intelligant signi magnitudinem. BEDA. Turba triduo sustinet Dominum propter sanationem infirmorum, et electi in fide Trinitatis supplicant Domino pro languoribus animarum sui vel suorum. Vel triduo turba sustinet cutione, cogitatione. Qui conversi deficiunt in via praesentis vitae, si sine doctrinae pabulo dimittantur. Marcus refert quia de longe venerunt. Quanto quis plus erravit, tanto longius a Domino recessit. Item Judaei credentes, de prope venerunt, ut edocti lege et prophetis; credentes ex gentibus, de longe, ut non edocti Et dicunt ei discipuli: Unde ergo nobis in deserto panes tanti, ut saturemus turbam tantam? Ait illis
Abbreviated transcription (Latin):
fico me ipsũ: gła mea nichilẽ. Alius ẽ
qui testimoniũ ꝑhibet de me. & scio qͥa
uerum ẽ testimoniũ qd̾ ꝑhibet de me.
In sequentib ostendit quissit ille: ubi
ait. Qui misit mepat̾: ipse testimonium
ꝑhibuit deme. Hoc testimontũ fuit in
baptismo. Quia ueritas ẽ ds̃: uera suns
testimonia eiꝰ. Uos misistis ad iohannẽ.
& testimoniũ ꝑhibuit ueritati. Ego aũt

Expanded text:
sum, gloria mea nihil est. Alius est qui testimonium perhibet de me, et scio quia verum est testimonium quod perhibet de me. In sequentibus ostendit quis sit ille, ubi ait: Qui misit me Pater, ipse testimonium perhibuit de me. Hoc testimonium fuit in baptismo. Quia veritas est Deus, vera sunt testimonia ejus. Vos misistis ad Joannem, et testimonium perhibu
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ iudiciũ face̾. Indiuise itaq u¬
quia potentia sapientiȩ cedit in discre¬
tione iudicii. ubi ȩquitas magis ẽ exami¬
nanda. quãuis ⁊ potentia exercenda. nec
bonitas stibtrahenda: ideo specialiꝰ discͥm̃
uidicii attribuit᷑ sapientie. Iuxta hocgͦ
supracdxiti pat̾ ñ iudicat quenꝗͣ. s om̃e
iudiciũ dedit filio. Qd aũt supponit᷑ qͥa

Expanded text:
potestatem judicium facere. Indivise itaque jupotestatem judicium facere. Indivise itaque juquia potentia sapientiae cedit in discretione judicii, ubi aequitas magis est examinanda, quamvis et potentia exercenda, nec bonitas subtrahenda: ideo specialius discrimen judicii attribuitur sapientiae. Juxta hoc igitur supradixit: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Quod a
Abbreviated transcription (Latin):
fidei ⁊ nusticie. Am̃ am̃ dico uob̾. quia
uenit hora & nuncẽ. qu a mortui au¬
dient uocẽ filii dĩ. & qͥ audierint i¬
uent. Dilucidat se loquide resurre¬
ctione animarũ. Noli expectare noutis¬
simam horã. Uenit hora et nc̃ ẽ. in qua
mortui in peccatis audient ꝑ me. dem
auditũ ñ uiuent nͥ obediant. Ueri ꝑ
uocẽ filii uiuent. unde sequit᷑. Si cut
enim pat̾ ht̃ uitã in semetipso:. sic de¬
dit & filio uitã hab̾e in semet ipso.
d geninit filiũ. uitã in semet ipso haben¬
tem. Hoc solũ int̾est. qđ pat̾ uita est ñ
nascendo. filius uita ẽ. nascendo. Uita
aut̃ quȩ ẽ pat̾ et filius. uiuificcat animaᷤ
iulluminat. pascit. & saginat parit am¬
mas & angłos. quoꝵ ẽ ꝑ rationẽ sentire
uitã sapientie. Corpora uͦ ab amimab
unuificant᷑. Et potestatẽ dedit ei iudici¬
um faccre. quia filius hominis ẽ. Masist̃.
icut uita uitã genuit. sic potens iudica¬
re potentẽ iudicare. Et hoc ẽ. dedit ei

Expanded text:
 amen dico vobis, quia venit hora et nunc est, quando mortui audient vocem Filii Dei, et qui audierunt, vivent. Dilucidat se loqui de resurrectione animarum. Noli exspectare novissimam horam. Venit hora et nunc est, in qua mortui in peccatis audient per me, deauditum non vivent, nisi obediant. Vere per vocem Filii vivent. Unde sequitur: Sicut enim Pater hdit et Filio vitam habere in semetipso. Id est, genuit Filium vitam in semetipso habentem. Hoc solum interest, quod Pater vita est non nascendo, Filius vita est nascendo. Vita autem quae est Pater et Filius, vivificat animas, illuminat, pascit et saginat pariter animas et angelos, quorum est per rationem sentire vitam sapientiae Corpora vero ab animabus vivificantur. Et potestatem dedit ei judicium facere, quia Filius hominis est. Sicut vita vitam genuit, sic potens judicare potentem judicare. Et hoc est: Dedit ei
Abbreviated transcription (Latin):
ad significationẽ meã uob̃ p̃ceptus est.
Propt̾ea gͦ magis querebant eũ udei
int̃ficere. quia ñ solũ soluebat sabbatũ.¬
s et patrẽ suum dicebat dm̃. equalẽ se
oluebat sabbatũ ã mandatis legis.
iam ñ ad litterã conseruandis. ImponiÑ
qui solã serui formã attendunt. qd̃ ꝑ ra¬
pinam faciat se ȩqualẽ deo. S ipse ꝑ natu-¬
ram natusẽ equalis. Hespondit itaq
ĩe. ⁊ dix̃ eis. Amen am̃ dico uob̾. ñ potest
filius a se facere quicquã. nͥ quod uidit¬
patrẽ facientẽ. Quecunq enĩ ille fecerit:
hȩc & filius similit̾ facitt. Sic̃ ostendit
patrem nichil agere sine se: sic econu̾ so
dicit se nichil agere sine patre. ut eadẽ
prorsꝰ oꝑatio intelligatur patͥs & filii.
id÷ tam diuinȩ potentiȩ quã sapientiȩ:
Et hoc ẽ. Non potest filius. id sapientia¬

Expanded text:
ad significationem meam vobis praeceptus est. ad significationem meam vobis praeceptus est. Propterea ergo magis quaerebant eum Judaei interficere, quia non soluse olvebat Sabbatum a mandatis legis, jam non ad litteram conservandis. Imponunt qui solam servi formam attendunt, quod per rapinam faciat se aequalem Deo, sed ipse per naturam natus est aequalis. Respondit itaque Jesus et dixit eis: Amen amen dico vobis, non potest Filius a se facere quiPatrem facientem. Quaecunque enim ille fecerit, haec et Filius similiter faciet. Sicut ostendit Patrem nil agere sine se, sic e converso dicit se nihil agere sine Patre, ut eadem prorsus operatio intelligatur Patris et Filii, id est, tam divinae potentiae quam sapientiae. Et hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
salutẽ ut sequant᷑. s illi econtra ꝑsecunt᷑.
nic aũt respondit eis. Pat̃m̃s usq mͦ
operatur. & ego operoꝵ. Mazister.¬
dest in nullis que hucusq facta sunt.
oꝑatio mea oꝑationi patris defuit. s
in cunctis parit̃ ego cũ patre oꝑor. cum
indelicet diuina potentia nichil nͥ ꝑ
sapientiam suã facitt. Aesidicat. Si
me in aliqͦ qd̾ ꝑ me factũ sit rep̃hendẽ
p̃sumitis: reprehendite et dm̃ patrem
mecũ oꝑantem. cuius uos populũ pecu¬
Iliarem ẽẽ iactatis. Augustinꝰ.
onsex dieb tantũ ut putatis oꝑat᷑
septima. postea oꝑatur usq in finẽ gu¬
bnando. sustentando. renouando. ꝓpa-¬
gando. ut ꝑmaneant condita. Et cũ
semꝑ oꝑetur ds̃. constat sacram̃tum eẽ.
qd̾ de sabbati requie legit᷑. Forte ideo
dictus ẽ dñs requieuisse in die septimo
ab oꝑib suis. quia sexta sabbati reddi¬
dit sp̃m. & sabbato reqͥeuit in sepulchro.
Quasi diceret iuideis. Quid expectatis
ut ñ oꝑer die sabbati: Sabbati dies.

Expanded text:
 illi econtra persequuntur. Jesus autem respondit eis: Pater meus usque modo operatur, et ego operor. Id est, in nullis quae hucusque facta sunt, operatio mea operationi Patris defuit; sed in cunctis pariter ego cum Patre operor, cum videlicet divina potentia nihil nisi per sapientiam suam faciat. Ac si dicat: Si me in aliquo quod per me factum sit, reprehendere praesumitis, reprehendite et Deum Patrem meum operantem, cujus vos populum peculiarem esse jactatis. ALBINUS. Non sex diebus tantseptima, postea operatur usque in finem gubernando, sustentando, renovando, propagando ut permaneant condita. Et cum semper operetur Deus, constat sacramentum esse quod de Sabbati requie legitur; forte igitur dictus est Dominus requievisse in die septimo ab operibus suis, quia sexta Sabbati reddidit spiritum et Sabbato requievit in sepulcro. Quasi diceret Judaeis. Quid exspectatis, ut non operer die Sabbati? Sabbati dies
Abbreviated transcription (Latin):
credit ei qui misit me ht̃ uitã et̾nam.
et in iudiciũ ñ uenit. s transiet ã morte
in uitã. Hedit ad comm̃dationẽ re¬
surrectionis ammarũ. Curait. audit
ũbum meũ & credit. ñ dicens mͥ. s ei qͥ
me misit: Quia u̾bum eiꝰ ẽi me ĩmo
ego sum u̾bum eiꝰ. Qui gͦ credit ei cre¬

Expanded text:
credit ei qui misit me, habet vitam aeternam, et in judicium non veniet, sed transiet a morte in vitam. Redit ad commendationem resurrectionis animarum. Cur ait, audit Verbum meum et credit; non dicens, mihi, sed ei qui me misit? Quia verbum ejus est in me, imo ego sum Verbum ejus. Qui ergo credit ei, cre
Abbreviated transcription (Latin):
om̃em uenientẽ in hc̃ mundũ. Ab hoĩe
ñ accipio testimoniũ qͣsi necessariũ. sed
tam̃ hec dico de testimonio iohannis.
ut ꝑ hominẽ uos hommes ad ueritatẽ
tis. et lucens lumine ueritatis. ostendens
in sole iusticiȩ exultandũ fore. Uos aũt uo¬
liustis in luce lucernȩ quasi sufficit rema¬
nere. dũ ioħem credetis xp̃m eẽ. Ego aũt
habeo testimoniũ manus ioħe. Opera
enĩ quȩ dedit mͥ pat̾ ut ꝑficiam ea ipła¬
testimoniũ ꝑhibent de me. quia pater
me misit. Et qͥ misit me pat᷑: ipse testi¬
montum ꝑhibuit de me. Uerum quidẽ
et ꝑutile multis fuit testimoniũ ioħis.
Ghabeo maiora testimonia. O ꝑa enim
patris q̃ ego uisibilit᷑ facio: attestant᷑ qͥa
pat᷑ me misit. Et testimoniũ patris est.
qui me ext̾ius hominẽ oculis uisibilẽ
exhibuit. qđ int̾uis corda hoĩum ad me
cognoscendũ accendit. A .XIIIIT. M
eq uocẽ eius unquam audistis.
neqͣ speciem eitis uidistis. Albinus.¬

Expanded text:
ominem venientem in hunc mundum . Ab homine non accipio testimonium quasi necessarium; sed tamen haec dico de testimonio Joannis, ut per hominem vos homines ad veritatem tis, et lucens lumine veritatis, ostendens in sole justitiae exsultandum fore. Vos autem voluistis in luce lucernae, quasi sufficiat, remanere, dum Joannem crederetis Christum esse. Ego autem habeo testimonium majus Joanne. Opera enim quae dedit mihi Patde me, quia Pater me misit. Et qui misit me Pater, ipse testimonium perhibuit de me. Verum quidem et perutile multis fuit testimonium Joannis, sed habeo majora testimonia. Opera enim Patris quae ego visibiliter facio, attestantur quia Pater me misit. Et testimonium Patris est, qui me exterius hominem oculis visibilem exhibuit, quod interius corda hominum ad me cognoscendum accendit. A. 44III M. eque vocem ejus unquam audistis, neque speciem ejus vidistis. In
Abbreviated transcription (Latin):
Dixit nanq scd̾m hominẽ. pater
maior me ẽ. Scd̃m dnuimitatẽ eqͣliter
honorant᷑ pat̃ & filius. Quid ẽ honorsi¬
care patrẽ. nisi quod habeat filium:
Tollis honorẽ patri. ubi minorẽ honorẽ
das filio. Nam si noluit ȩqualẽ sibigent¬
rare ĩnuidit. si aũt uoluit & ñ potui.¬

Expanded text:
Dixit namque secundum hominem: Pater major me est . Secundum divinitatem aequaliter honorantur Pater et Filius. Quid est honorificare Patrem, nisi quod habeat Filium? Tollis honorem Patri, ubi minorem honorem das Filio. Nam si noluit aequalem sibi generare, invidit; si autem voluit et non potui
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Una quippe ẽ patris et filii uoluntas.
sicut & potentia & oꝑatio. Uere pat̾ dili¬
git filiũ. quia intantũ ut ei om̃e iudiciũ
concedat. Et hoc ẽ. Neq enm pater u¬
dicat quenquã. s uidiciũ om̃e dedit filio.
ut om̃s honorificent filiũ. sicut hono¬
rificant patrem. In iudicio faciendo
ubi consid̾andum ẽ. quid cuiq ꝓ meri¬
tis debeatur. ñ tam potentia quã sapi¬
entia exercenda ẽ. ut om̃s hoc scilicet
attendentes. qd̾ filii ẽ udicare. etrã si
ñ amore. timore saltẽ tantũ reuerean¬
tur iudicem sicut et patrẽ. cuiꝰ potentiȩ¬

Expanded text:
cat. Una quippe est Patris et Filii voluntas, cat. Una quippe est Patris et Filii voluntas, sicut et potentia et operatio. Vere Pater diligit Filium, quia in tantum, utPater judicat quemquam, sed judicium omne dedit Filio, ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem. In judicio faciendo, ubi considerandum est quid cuique pro meritis debeatur, non tam potentia quam sapientia exercenda est, ut omnes hoc scilicet attendentes, quod Filii est judicare, etiam si non amore, timore saltem tantum revereantur judicem sicut et patrem, cujus potentia
Abbreviated transcription (Latin):
Pat̃ cnim diligit filiũ. & om̃ia demon¬
strat ei quȩ ipse facit. & maiora his de¬
monstrabit eioꝑa. ut uos miremim.
Om̃ia facienda ei demonstrat. idz cun¬
ct̾a in eius consilio ponit. sicut ille qui
aliquẽ consulens. quȩ facturꝰ ẽ ei osten¬
dit. Maiora his quȩ nc̃ facta sunt eiꝰ
consilio ꝑaget. qd̾ ẽ. ei demonstrabit.
Unde ⁊ ipsa in ꝓu̾biis sapientia de se
dicit. Ego sapientia habito in consilio.
Et item. Cum eo erã cuncta disponens.
Maiora faciet ut uos miremini. idest
unde amplius mirari possitis. sulla no-¬
ueritis. Uel in futura uita mirabimini
inde cũ cet̾is damnatis dicentes. Quo¬
mͦ hi reputati sunt int̾ filios dĩ Sic̃
enim pat suscitat mortuos ⁊ iuiuificat:
sic et filius quos uult nuificat. Quȩ sig̃
illa maiora dic̃. scilicet restiscitatio am¬
marũ a peccatis. maior ẽ quã supradicta
curatio languidi in corpore. dequa pluri¬
mum mirabant᷑ uł illa solutio sabbati ꝗͣ
calumniabant᷑. Quos uult filius uiuifi¬

Expanded text:
 omnia demonstrat ei quae ipse facit; et majora his demonstrabit ei opera, ut vos miremini. Omnia facienda ei demonstrat, id est, cuncta in ejus consilio ponit, sicut ille qui aliquem consulens, quae facturus est, ei ostendit. Majora his quae nunc facta sunt, ejus consilio peraget: quod est, ei demonstrabit. Unde et ipsa in Proverbiis Sapientia de se dicit: Ego Sapientia habito in consilio . Et item: Cum eo eram cuncta disponens . Majora faciet, ut vos miremini, id est, unde amplius mirari possitis, si illa noveritis. Vel in futura vita mirabimini inde, cum caeteris damnatis dicentes: Quomodo hi reputati sunt inter filios Dei? Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Quae sint illa majora, dicit: scilicet resuscitatio animarum a peccatis, major est, quam supradicta curatio languidi in corpore, de qua plurimum mirabantur; vel illa solutio Sabbati, quam calumniabantur. Quos vult Filius vivifi
Abbreviated transcription (Latin):
credunt loquit᷑. Undean. Ulos adora¬
tis patrẽ quẽ nescitis. quia nullus ad¬
orat patrẽ nisi filiũ adoret. ꝑ quẽ ad
patris noticrã uenit᷑. s nos scimꝰ filiũ.
& ꝑ filiũ patrẽ. Unde sequitur quia
salus ex iudeis ẽ. quoꝵ cognitio dei.
testam̃tum ꝓphetia. ꝓmissa. ex quib¬
xp̃c scd̾m carnẽ. ex quib orta ẽ fides. &
pͥmitiua eccła. Quamuis añt iudei ñ
om̃s s electi p̃cellant samaritanos: tam̃
ñ prefero locũ iudeoꝵ loco samaritano¬
rum. Et hoc est quod dicit. Maz istea¬
ed uenit hora & nunc ẽ. in qua ꝑ illum¬
nationẽ meȩ doctͥnȩ ueriadoratores

Expanded text:
credunt, loquitur. Unde ait: Vos adoratis Patrem quem nescitis, quia nullus adorat Patrem, nisi Filium adoret; per quem ad Patris notitiam venitur; sed nos scimus Filium, et per Filium Patrem. Unde sequitur: Quia salus ex Judaeis est, quorum cognitio Dei, testamentum, prophetia, promissa, ex quibcundum carnem , ex quibus orta est fides et primitiva Ecclesia. Quamvis autem Judaei non omnes, sed electi, praecellant Samaritanos; tamen non praefero locum Judaeorum loco Samaritanorum. Et hoc est quod dicit: Sed venit hora et nunc est, in qua per illuminationem meae doctrinae veri ad