comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
istos conspicuos. stateram. motꝰq corporis. linguȩ officium: distincti¬
mes sonorum. nolite in illa trinitate cogitare. nisi quod ꝑtinet ad for¬
mam serui: quam accepit unigenitꝰ filius. cum u̾bum caro factumẽ.
ut habitaret in nobis. Ibi nonte prohibeo. humana infirmitas cogitare.
quod nosti: imino etiam compello. si fides inte uera ẽ. Talem xp̃m
ogita: sed ex maria uirgine. non decło patre. ⁊alem cogita. Infans
fuit. creuit. ut homo: ambulauit ut homo. esuriuit. sitiuit ut homo
dormiuit: postremo passus ut homo. suspensus in ligno. occisus. se-¬
pultus ut homo: in eadem forma resurrexit. meadem forma ante
culos discipulorum : ascendit incęlum. in eadem forma resurrexit.¬
uenturus ẽ. adudicium. Angelorum enim uox ẽ. in cuangelio ex¬
pressa. Sicueniet. quomodo cum uidetis euntẽ incelum. Quando gͦ
deforma serui cogitas inxp̃o: humanã effigiem cogita. si ẽ. intẽ fides.

Expanded text:
istos conspicuos, staturam motusque corporis, linguae officium, distinctiistos conspicuos, staturam motusque corporis, linguae officium, distinctiones sonorum, nolite in illa Trinitate cogitare, nisi quod pertinet ad formam servi, quam accepit unigenitus Filius, cum Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis . Ibi non te prohibeo, humana infirmitas, cogitare quod nosti; imo etiam compello. Si fides in te vera est, talem Christum cogita: sed ex Maria virgine, non de Deo Patre talem cogita. Infans fuit, crevit ut homo, ambulavit ut homo, esurivit, sitivit ut homo, dormivit ut homo, postremo passus ut homo, suspensus in ligno, occisus, sepultus ut homo; in eadem forma resurrexit, in eadem forma ante oculos discipulorum ascendit in coelum, in eadem forma venturus est ad judicium. Angelorum enim vox est in Evangelio expressa: Sic veniet quomodo eum vidistis euntem in coelum . Quando ergo de forma servi cogitas in Christo, humanam effigiem cogita, si est in te fides:
Abbreviated transcription (Latin):
dedõ. filius ẽ. lumen de lumine: pater autem lumen. sed non delu-¬
mine. Filius. ẽ.: sedẽ. dequo ẽ. Pater autem ẽ: sednonẽ. dequo est
Quod gͦ addidit: sicut docuit me hȩc loquor: nemini ur̃m obrepat
cogitatio carnalis fr̃smei. Nonenim potest humana infirmitas co-¬
gitare: nisi quod consueuit facere uel audire. Nolite gͦ uobis quasi duos
homines ante oculos ponere: unum patrem. alterum filium. & loquen-¬
tem patrem adfilium: sicut facis tu quando u̾ba aliqua dicis filio tuo.
monens eum & instruens eum quomodo loquatur. ut quȩcunq audiuit
ate : cominend& memoriȩ : cum comendauerit memoriȩ. proferat &¬
lingua. distinguat ꝑsonos: inferat auribus alienis. quod ꝑcepit in suis.
Iolite ita cogitare: nein corde uro idola fabricetis. humanam forman
humanorum liniamenta m̾brorũ. figuram carnis humanȩ : sensus

Expanded text:
de Deo: Filius est lumen de lumine; Pater autem lumen, sed non de lude Deo: Filius est lumen de lumine; Pater autem lumen, sed non de lumine: Filius est, sed est de quo est; Pater autem est, sed non est de quo est. 4. Quod ergo addidit, Sicut docuit me Pater, haec loquor; nemini vestrum obrepat cogitatio carnalis, fratres mei. Non enim potest humana infirmitas cogitare, nisi quod consuevit facere vel audire. Nolite ergo vobis quasi duos homines ante oculos ponere, unum patrem, alterum filium, et loquentem patrem ad filium: sicut facis tu, quando verba aliqua dicis filio tuo, monens eum et instruens eum quomodo loquatur, ut quaecumque audivit a te, commendet memoriae; cum commendaverit memoriae, proferat et lingua, distinguat per sonos, inferat auribus alienis quod percepit in suis. Nolite ita cogitare, ne in corde vestro idola fabricetis. Humanam formam, humanorum lineamenta membrorum, figuram carnis humanae, sensus
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quia dñs sicut filius loquebatur: neforte in eo qd dixit. tunc cog¬
noscetis quia ego sum: subintraret error sabellianorum. hoc ẽ.
patri passianorum. quem uobis errorem commendaui non tenen-¬
du sed cauendum. eorum scilicet qui dixerunt. ipse ẽ. pacer
pse est filius : duo sunt nomina sedres una. propt̾ istum gͦ cauen¬
dum errorem : cum dixisset dñs tunc cognoscetis quia ego sum:
neipse intelligeret᷑ pater: continuo subiunxit. Et ame ipso facionichil.
sed sicut docuit me pater: hȩc loquor. Iam gaudere cȩperat sabellianꝰ.
crnoris sui eccasione comꝑta. Statim ut se tanquam in obscuro exculit.
sequentis sententiȩ luce confusꝰ. e. Putaueras eum et̃. patrem. quia
dixit ego sum . audi quia filius ẽ. a me ipso facio nichil. Quial ẽ. ame¬
ipso facio nichil.& ameipso nonsum. Filuis enim depatre. ẽ. ds. pati
autem non ẽ. defilio d̃. Filius. ẽ. deus ded̾o: paterautem ds. sed non

Expanded text:
Sed quia Dominus sicut Filius loquebatur, ne forte in eo quod dixit, Tunc cogSed quia Dominus sicut Filius loquebatur, ne forte in eo quod dixit, Tunc cognoscetis quia ego sum, subintraret error Sabellianorum, hoc est Patripassianorum, quem vobis errorem commendavi non tenendum, sed cavendum, eorum scilicet qui dixerunt, Ipse est Pater, ipse est Filius; duo sunt nomina, sed res una: propter istum ergo cavendum errorem cum dixisset Dominus, Tunc cognoscetis quia ego sum; ne ipse intelligeretur Pater, continuo subjunxit, Et a meipso facio nihil, sed sicut docuit me Pater, haec loquor. Jam gaudere coeperat sabellianus, erroris sui occasione comperta: statim ut se tanquam in obscuro extulit, sequentis sententiae luce confusus est. Putaveras eum esse Patrem, quia dixit, Ego sum: audi quia Filius est, Et a meipso facio nihil. Quid est, A meipso facio nihil? A meipso non sum. Filius enim de Patre est Deus; Pater autem non est de Filio Deus: Filius est Deus de Deo; Pater autem Deus, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
coloquente : multi crediderunt in eum. & nondum exalcatꝰ erat
filius hommis. Exaltationẽ quippe dicit passionis non glorificati¬
onis. crucis non cęli : quia & ibi exaltatus ẽ. quando pependit in
ligno. Sedilla exaltatio: humiliatio fuit. Tunc enim factꝰ ẽ. obȩdi¬
ensusq admortem crucis. hocoportebat impleri : manus ꝑeorũ
qui postea fuerant credituri. quibus dicit. Cum exaltaueritis filium h
minis: tunc cognoscetis quia ego sum. auare hoc. Iutͥ nemo desperaret
in quocunq scelere male sibi conscuis: quando uidebat eis donari ho-¬
micidium. qui occiderant xp̃m. & hos gͦ in illa turba agnoscens
dñs : dixit. Cum exaltaueritis filium hominis: tunccognoscetis
quia ego sum. Iam nostis quid sit sum: nec assidue repetendum ẽ.
ne pariat res tanta fastidium. Recolite illud. ego sum qui sum:
& quie. misit me : & agnoscetis quid dictum sit. tunc scietis quia

Expanded text:
eo loquente, multi crediderunt in eum, et nondum exaltatus erat eo loquente, multi crediderunt in eum, et nondum exaltatus erat Filius hominis. Exaltationem quippe dicit passionis, non glorificationis; crucis, non coeli: quia et ibi exaltatus est, quando pependit in ligno. Sed illa exaltatio humiliatio fuit. Tunc enim factus est obediens usque ad mortem crucis . Hoc oportebat impleri per eorum manus qui postea fuerant creominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Quare hoc, nisi ut nemo desperaret in quocunqmicidium qui occiderant Christum? 3. Hos ergo in illa turba agnoscens Dominus, dixit, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Jam nostis quid sit sum; nec assidue repetendum est, ne pariat res tanta fastidium. Recolite illud, Ego sum qui sum, et Qui est, misit me ; et agnoscetis, quid dictum sit, Tunc scietis quia
Abbreviated transcription (Latin):
quis eet. Procul dubio gͦ uidebat ibi aliquos quos ipse nouerat.
quosipse cum cȩteris scissuis ante constitutionem mundi. prȩsciendo
elegerat post passionem suam. e̾ẽ. credituros. Ipsi sunt illi quos assi-¬
ue commendamus : & adimitationem cum magna ex hortation
onem & ascensionem: cum miracula fierent meius nomine quem
tanquam mortuum ꝑsequentes iudaei contemserant: compuncti sunt
rde. & qui seuientes occiderunt: mutati crediderint. Et quẽ sang¬
nem seuiendo fuderunt: credendo biberunt illa triamilia & illa
quinq milia uideorũ: quosibi uidebat quando dicebat. cum exal-
taueritis filium hominis: tunc cognoscetis quia ego sum Tanquam
icens. Differo cognitionem uram: ut impleam passionẽ meam. Or.¬
dine ur̃o : cognoscetis. quisim. Non quia oñs tunc erant eredituri ex
his quȩ audiebant: idẽ. post dñi passionem. Nam paulo pꝰ dicit. hȩc

Expanded text:
quis esset. Procul dubio ergo videbat ibi aliquos, quos ipse noverat, quis esset. Procul dubio ergo videbat ibi aliquos, quos ipse noverat, quos ipse cum caeteris sanctis suis ante constitutionem mundi praesciendo elegerat, post passionem suam esse credituros. Ipsi sunt illi quos assidue commendamus, et ad imitationem cum magna exhortatione surrectionem et ascensionem, cum miracula fierent in ejus nomine, quem tanquam mortuum persequentes Judaei contempserant, compuncti sunt corde; et qui saevientes occiderunt, mutati crediderunt; et quem sanguinem saeviendo fuderunt, credendo biberunt: illa tria millia, et illa quinque millia Judaeorum , quos ibi videbat, quando ditaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. » Tanquam diceret: Differo cognitionem vestram, ut impleam passionem meam, ordine vestro cognocetis qui sim. Non quia omnes tunc erant credituri, ex his qui audiebant, id est, post Domini passionem. Nam paulo ante dicit: Haec
Abbreviated transcription (Latin):
ESCO EUANGELIO SCDA IOHANNEM.
quod gestare nos uidetis in manibus. iam multa audiuit
caritas ur̃ã : quȩ dõ donante sicut potuimus disputauimꝰ.
commendantes uobis maxime istum euangłistam dedñi
diuinitate scđm quam ȩqualis ẽ. patri & filius unicus dĩ. loqui
elegisse: & propterea aquilȩ comparatum. Nulla qiuppe auis: altius
uolare ꝑhibetur . Proinde. quȩ exordine subsequuntur : sicut ea dñs
tractari donauerit: intentissime audite. Locuti sumus uobis de
prȩcedenti lectione : insinuantes quomodo intelligatur pat̾ uera
filius ueritas. Cum autem dixisset dñsiesus uerax ẽ. qui me misit.
non intellexerunt uidȩi quod de patre illis diceret. & ait illis.
quod modo cum legeretur audistis. Cum exaltaueritis filium ho-¬
minis: tunc cognoscetis quia ego sum: & ame ipso facio nichil.
sed sicut docuit me pater haec loquor. Quid. ẽ. hoc. a iuchileniꝰ
aliud uidetur dixisse : nisi eos post passionem suam cognituros

Expanded text:
o Evangelio secundum Joannem, quod gestare nos videtis in manibus, jam multa audivit Charitas vestra, quae Deo donante sicut potuimus disputavimus, commendantes vobis maxime istum evangelistam de Domini divinitate, secundum quam aequalis est Patri et Filius unicus Dei, loqui elegisse, et propterea aquilae comparatum: nulla quippe avis volare altius perhibetur. Proinde quae ex ordine subsequuntur, sicut ea Dominus tractare donaverit, intentissime audite. 2. Locuti sumus vobis de praecedenti lectione, insinuantes quomodo intelligatur Pater verax, Filius veritas. Cum autem dixisset Dominus Jesus, Verax est qui me misit , non intellexerunt Judaei quod de Patre illis diceret. Et ait illis quod modo cum legeretur audistis: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum, et a meipso facio nihil, sed sicut docuit me Pater, haec loquor. Quid est hoc? Nihil enim aliud videtur dixisse, nisi eos post passionem suam cognituros
Abbreviated transcription (Latin):
ationem quaeris inoꝑe: Uide deum. uide uerbum eius. inherere dicen
quia ipse dicens non syllabis dicit. s splendore sapientię fulgere : hocẽ. diccre.
Q uid dictum ẽ. de sapientia ipsius. Candor ẽ. enim lucis aeternae. Attende
candorem solis. Incaelo. e : et expandit candorem ꝑterras omnes. ꝑmaria
mnia : ⁊ utiq corporalis lux ẽ. Si separas candorem solis a sole : separa
uerbum apatre. Ne soleloquor .o lucerna una flaminula tenuis. quae
uno flatu possit extingui. spargit lucem suam suꝑ cuncta quae subiacent.
unius dei. Haec ẽẽ. patris: haec ẽẽ. filii. haec eẽ. spiritus scĩ. Cętera quae
qm̃ & crastino die sermo debetur uobis. ad estote ut audiatis. Praestante¬

Expanded text:
ationem quaeris in opere? Vide Deum, vide Verbum ejus inhaerere Verbo dicenti: ationem quaeris in opere? Vide Deum, vide Verbum ejus inhaerere Verbo dicenti: quia ipse dicens non syllabis dicit; sed splendore sapientiae fulgere, hoc est dicere. Quid dictum est de Sapientia ipsius? Candor est lucis aeternae . Attende candorem solis. In coelo est, et expandit candorem per terras omnes, per maria omnia: et utique corporalis lux est. Si separas candorem solis a sole, separa Verbum a Patre. De sole loquor. Lucernae una flammula tenuis, quae uno flatu possit exstingui, spargit lucem suam super cuncta quae subjacent. unius Dei, haec esse Patris, haec esse Filii, haec esse Spiritus sancti. Caetera quae ngelio, quoniam et erastino die sermo debetur vobis, adestote ut audiatis. TRACTAT
Abbreviated transcription (Latin):
luam. & stellas: quae uidentur. transi & ome quod mutatur. Iam
imistis transactis: ueneras ad animũ tuum. s & ibi inuenisti muta¬
litatem animi tui. Nunquid mutabilis ẽ. deus & Transi gͦ & animum
tuum: effunde suꝑte anuam tuam. ut continguas dm̃: dequo tibi
dicitur ubi ẽ. ds tuus.⁊ ne putes te aliquid facturũ : quod homo non
possit. Hoc ipse fecit iohannes euangelista. Transcendit carnem: trans¬
scendit terram. quam calcabat: transcendit maria quȩ uidebat. tran-¬
scendit aeremubi alites uolitant: transcendit solem. transcendit lunã.
transcendit stellas: transcendit oñs sp̃s quȩ uidentur. transcendit
mentem suam ipsa ratione animi sui. Transcendens ita omnia: super se effun-¬
dens animam suam. quoꝑuenit. Quid uidit: Inprincipio erat u̾bum.
&̧ uerbum erat apuddm̃. Si ergo separationem noniuides in luce. quid sepa-¬

Expanded text:
lunam, et stellas quae videntur; transi et omne quod mutatur. Jam lunam, et stellas quae videntur; transi et omne quod mutatur. Jam enim istis transactis veneras ad animum tuum, sed et ibi invenisti mutabilitatem animi tui. Numquid mutabilis est Deus? Transi ergo et animum tuum. Effunde super te animam tuam, ut contingas Deum, de quo tibi dicitur, Ubi est Deus tuus? 13. Ne putes te aliquid facturum quod homo non possit. Hoc fecit ipse Joannes evangelista. Transcendit carnem, transcendit terram quam calcabat, transcendit maria quae videbat, transcendit aerem ubi alites volitant, transcendit solem, transcendit lunam, transcendit stellas, transcendit omnes spiritus qui non videntur, transcendit mentem suam ipsa ratione animi sui. Transcendens ista omnia, super se effundens animam suam, quo pervenit? Quid vidit? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum. Si ergo separationem non vides in luce, quid separ
Abbreviated transcription (Latin):
Compara illum fulgori solis: lunae stellarum. maior fulgor ẽ. animi. Prim
caderitatẽ ipstus animi uide. Uide si non uehementior scintilla. ẽ. animi
cogitantis: quam splendor solis lucentis. Solem orientem amimo tuuides.
motus ipsius quam tardus ẽ. ad animum tuum. Cito ti potusti cogitare
quod facturus e. sol: quam facturꝰ.ẽ. ille. aboriente ad occidentẽ uenturꝰ. ẽ.
Iam exalia parte cras oritur. Ubi hoc fecit cogitatiotua: Adhuc ille tardꝰ
.e: & tuomĩa ꝑ agrasti: magnaergo res ẽ. anunus. & quo modo dico ẽ:
Transi & ipsum. quia & ipse animus mutabilis ẽ: quamuis melior sit omi
corpore : modonouit: modo non nouit.: modo obliuiscitur: modo recor¬
datur: modouult: modo nonuult: modo peocat. modo iustus. ẽ. Transi
gͦ omẽm mutabilitatem : nonsolum om̃e quoduidetur. s & omne quod
mutatur. Iransifti enim carnem quae uidetur : transi calum. solem.

Expanded text:
Compara illum fulgori solis, lunae, stellarum: major fulgor est animi. Primo Compara illum fulgori solis, lunae, stellarum: major fulgor est animi. Primo celeritatem animi ipsius vide. Vide si non vehementior scintilla est animi cogitantis, quam splendor solis lucentis. Solem orientem tu vides animo: motus ipsius quam tardus est ad animum tuum? Cito tu potuisti cogitare quod facturus est sol. Ab oriente ad occidentem venturus est, jam ex alia parte cras oritur. Ubi hoc fecit cogitatio tua, adhuc ille tardus est, et tu omnia peragrasti. Magna ergo res est animus. Sed quomodo dico, est? Transi et ipsum; quia et ipse animus mutabilis est, quamvis melior sit omni corpore. Modo novit, modo non novit; modo obliviscitur, modo recordatur; modo vult, modo non vult; modo peccat, modo justus est. Transi ergo omnem mutabilitatem; non solum omne quod videtur, sed et omne quod mutatur. Transisti enim carnem quae videtur, transisti coelum, solem,
Abbreviated transcription (Latin):
uidentur oculis : non solum abhomine. s etiam apecore. Transi & ista.
Et quomodo inquies transeo ca elestia corpora. cum ambulo in terra.
non carne transis: sedmente. Abice & ipsa. Quamuis luceant. corpora
sunt: quamuis de caelo fulgeant. corpora sunt. Uerum qm̃ forte non
teputas hab̾e quo eas: cum consideras ista omĩa. & ultra cȩlestia corpora
quoiturus sum inquis Et quid mente transiturꝰ sum. Considerasti
ista omĩa. Consideraui inquis. Unde considerasti: Ipse considerator ap¬
pareat. Ipse enm considerator omium istorum: discriminator distinetor
x quodammodo appensor in libra sapientiȩ : animus c̃. Sine dubio meli
animus quo ista omĩa cogistasti: quam ista omia quae cogitasti. Animus gͦ
iste : spiritus ẽ. non corpꝰ. Transi et ipsum. Compara ipsum animum primo:
ut uideas quo transeas. Compara illum carni. absit. Ne digneris comparare.

Expanded text:
videntur oculis, non solum ab homine, sed etiam a pecore: transi et ipsa. videntur oculis, non solum ab homine, sed etiam a pecore: transi et ipsa. Et quomodo, inquies, transeo coelestia corpora, cum ambulo in terra? Non carne transis, sed mente. Abjice et ipsa: quamvis luceant, corpora sunt; quamvis de coelo fulgeant, corpora sunt. Veni, quoniam forte non te putas habere quo eas, cum consideras ista omnia. Et ultra coelestia corpora quo iturus sum, inquis, et quid mente transiturus sum? Considerasti ista omnia? Consideravi, inquis. Unde considerasti? Ipse considerator appareat. Ipse enim considerator istorum omnium, discriminator, distinctor et quodammodo appensor in libra sapientiae, animus est. Sine dubio melior est animus quo ista omnia cogitasti, quam ista omnia quae cogitasti. Animus ergo iste spiritus est, non corpus: transi et ipsum. Compara ipsum animum primo, ut videas quo transeas; compara illum carni. Absit, ne digneris comparare.
Abbreviated transcription (Latin):
Ostenditi enim illi quod uidetur : nos colimus quod non uidetur. Et ciu
stendamus. Homini qui non habet unde uideat. Nam utiq si ipsi
deos suos uident oculis: habemus & nos alios oculos. unde uideamus
dinnr̃m. Ipsi oculi mundandi sunt adõ nr̃o: ut uideamꝰ dm̃nnr̃m. Beati
enim mundo corde : quia ipsi din uidebunt. Ergo cum sę tonturbatum
ixisset : cum dicitur illi cotidie. ubiẽ. deus tuus: Haec memorat
sum inquit. quia dicitur michi cotidie. ubi. ẽ. deus tuus & quasi
biẽ. deus tuus: non effudi anima meã suꝑ carnẽ meam. s supe
me. Transcendi me: ut illum tangerem. Ille enim. ẽ. suꝑme: qui
fecit me. Nemo eum attingit: nisi qui se transierit. Cogita corpus. mortale
ẽ: terrenume : fragile ẽ : corruptibile ẽ. Abice. S forte caro temporalis ẽ.
Alia cogita corpora: cȩlestia corpora cogita maiora meliora: splendida
sunt. attende ꝙ ipsa. Uoluuntur de oriente: adoceidentẽ. Non stant.

Expanded text:
Ostendunt enim illi quod videtur; nos colimus quod non videtur. Et cui ostendamus? homini qui non habet unde videat? Nam utique si ipsi deos suos vident oculis; habemus et nos alios oculos, unde videamus Deum nostrum. Ipsi oculi mundandi sunt a Deo nostro, ut videamus Deum nostrum: Beati enim mundo corde, quia ipsi Deum videbunt . Ergo cum se conturbatum dixisset, cum dicitur illi quotidie, Ubi est Deus tuus? Haec memoratus sum, inquit, quia dicitur mihi quotidie, Ubi est Deus tuus? et quasi Ubi est Deus tuus? non effudi animam meam super carnem meam, sed super me: transcendi me, ut illum tangerem. Ille enim est super me, qui fecit me: nemo eum attingit, nisi qui transierit se. 12. Cogita corpus; mortale est, terrenum est, fragile est, corruptibile est: abjice. Sed forte caro temporalis est. Alia corpora cogita, coelestia corpora cogita; majora, meliora, splendida sunt: attende et ipsa, volvuntur ab oriente ad occidentem, non stant;
Abbreviated transcription (Latin):
aut post ouilis dominici societatem rursus inerrorem pristinum reuo-¬
luti sunt. oues erant. aut nonerant. utiq catholici erant. Si catholici
fideles erant: oueserant. Si oueserant. quomodo uocem alieni audire po¬
tuerunt cum dñs dicat. ñ audier eos oues. & audistis fr̃s: altitudinem
questionis. Dicogͦ. Nouit dñs: qui st̃ eiꝰ. Nouit p̾scitos. nouit p̃destinatos.

Expanded text:
aut post ovilis dominici societatem rursus in errorem pristinum revoaut post ovilis dominici societatem rursus in errorem pristinum revoluti sunt, oves erant an non erant? Utique catholici erant. Si catholici fideles erant, oves erant. Si oves erant, quomodo vocem alieni audire potuerunt, cum Dominus dicat, non audierunt eos oves? 12. Audistis, fratres, altitudinem quaestionis. Dico ergo: Novi
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo & errat & ouis a Uocem alieni audiuit. Certe non audieruis
eosoues. Deinde modo multi colliguntur. adouile xp̃i: & exhereticis fiuis
catholici. A furibus tolluntur : pastori redduntur. & aliquando mur¬
murant : tedium patiuntur. adreuocantem: & non intelligunt uigu-¬
lantẽ. Ueruntam̃ etiam cum renitentes uenerint: quae oues sunt. agno-¬
scunt uocẽ pastoris. & seuenisse lȩtantur : & errasse erubescunt. Quan-
dogͦ in illo errore. tanquam inueritate głabantur: & utiq non audie¬
aut uocem pastoris. & alienum idõ sequebantur : oues erant. annon
erant. Sioues erant. quomodo alienos oues non auduins: a Si oues
nonerant. quare obiurgantꝰ illiquibus dicitur. errantem ouem non
reuocastis. Inipsis etiam iam factis catholicis xp̃ĩanis: bonae spei
idelibus. aliquando mala contingunt. Seducuntur inerrorem: & p
errorem reuocantꝰ. Quando sedueti st̃ in errorem. & rebaptizati suns.

Expanded text:
Quomodo et errat, et ovis est? Vocem alieni audivit? Certe non audierunt Quomodo et errat, et ovis est? Vocem alieni audivit? Certe non audierunt eos oves. Deinde modo multi colliguntur ad ovile Christi, et ex haereticis fiunt catholici; a furibus tolluntur, pastori redduntur: et aliquando murmurant, taedium patiuntur ad revocantem, et non intelligunt jugulantem; verumtamen etiam cum renitentes venerint quae oves sunt, agnoscunt vocem pastoris, et se venisse laetantur, et errasse erubescunt. Quando ergo in illo errore tanquam in veritate gloriabantur, et utique non audiebant vocem pastoris, et alienum ideo sequebantur, oves erant an non erant? Si oves erant, quomodo alienos oves non audiunt? si oves non erant, quare objurgantur illi quibus dicitur, Errantem ovem non revocastis? In ipsis etiam jam factis catholicis Christianis, bonae spei fidelibus, aliquando mala contingunt; seducuntur in errorem, et post errorem revocantur: quando seducti sunt in errorem, et rebaptizati sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ut quodam modo quaerens uobiscum. reuelante illo uobiscum merear
inuenire. Quid gͦ me moueat: accipite. Per eiechielem propħam dñs
obiurgat pastores: & dicit intercetera deouibus. Errantẽ non reuocastis.
Eterrantem dicit: & ouem appellat. Si quando errabat. oius erat: cuiꝰ
locem ut errar& audiebat.a Proculdubio enĩ non erraret: siuocem pas¬
toris audiret. Sedideo errauit : quia uocẽ auduut alieni. uocem furis
& latronis audiuit. Certe latronum uocem non audiunt oues. Qui ue-¬
uerunt inquit: & intelligimus praeter me. idẽ. quiuiencruis prȩter
me : fures sunt & latrones. & non audiert̃ eosoues. Dñẽ. si non audieruis
eos oues. quomodo errant oues. sioues non audiunt nisite .a Tuautem
ueritas es. Quisquis ueritatem audit: nonutiq errabat. Illi autem
rrant : & oues appellantur. Ham sunerrore ipso oues non appella¬
rentur : nondiceretur per ezechielem. errantem ouem non reuocastis.

Expanded text:
ut quodammodo quaerens vobiscum, revelante illo vobiscum merear ut quodammodo quaerens vobiscum, revelante illo vobiscum merear invenire. Quid ergo me moveat, accipite. Per Ezechielem prophetam Dominus objurgat pastores, et dicit inter caetera de ovibus, Errantem ovem non revocastis . Et errantem dicit, et ovem appellat. Si quando errabat ovis erat, cujus vocem ut erraret audiebat? Procul dubio enim non erraret, si vocem pastoris audiret: sed ideo erravit, quia vocem audivit alieni; vocem furis et latronis audivit. Certe latronum vocem non audiunt oves: Qui venerunt, inquit, et intelligimus, Praeter me; id est, Qui venerunt praeter me, fures sunt et latrones, et non audierunt eos oves. Domine, si non audierunt eos oves, quomodo errant oves? Si oves non audiunt nisi te; tu autem veritas es: quisquis veritatem audit, non utique errat. Illi autem errant, et oves appellantur. Nam si in errore ipso oves non appellarentur, non diceretur per Ezechielem, Errantem ovem non revocastis.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui audierunt. oues erans. a Eece audiuit uidas: & lupus erat. Se-¬
quebatur : sed pelle ouinatectus. pastori insidiabatur. Aliqui uero
rum qui xp̃m crucifixerunt. non audiebant: & oues erant. Ipso
enum uidebat in turba: quando dicebat. Cum exaltaueritis filium
ominis: tunc cognoscetis quia ego sum. Quomodo enĩ ista soluitur quęstio.
Audiunt non oues: & non audiunt oues. Sequuntur uocem pastoris qui¬
dam lupi: & ei quaedam contradicunt oues. P ostremo: pastorem occidius
oues. Soluitur quȩstio. Respondet enim aliquis: & dicit. Sed quando non
iudiebant : ouesnondum erant. tunc lupi erant. Uox audita eos mutauit.
& ex lupis oues fecit. Quando gͦ factae sunt oues: audierunt pastorem
inuenerurs. Pastoremq secutae st̃ : & pastoris promissa speraueruis.
quia uissa feceruis: Soluta ẽ: ut cunq istaquęstio: & cui quam forte suffi¬¬
iat. Me autem adhuc mouet. Et quid me moueat communico uobiscum

Expanded text:
qui audierunt, oves erant? Ecce audivit Judas, et lupus erat: sequi audierunt, oves erant? Ecce audivit Judas, et lupus erat: sequebatur, sed pelle ovina tectus pastori insidiabatur. Aliqui vero eorum qui Christum crucifixerunt, non audiebant, et oves erant: ipsos enim videbat in turba, quando dicebat, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . Quomodo enim ista solvitur quaestio? Audiunt non oves, et non audiunt oves; sequuntur vocem pastoris quidam lupi, et ei quaedam contradicunt oves; postremo pastorem occidunt oves. Solvitur quaestio: respondet enim aliquis, et dicit, Sed quando non audiebant, oves nondum erant, tunc lupi erant; vox audita eos mutavit, et ex lupis oves fecit: quando ergo factae sunt oves, audierunt, et pastorem invenerunt, pastoremque secutae sunt; pastoris promissa speraverunt, quia jussa fecerunt. 11. Soluta est utcumque ista quaestio, et cuiquam forte sufficiat. Me autem adhuc movet, et quid me moveat communico vobiscum,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ibiberunt aquam profluentẽ. depetra: nos quidbibamus. norunt
fideles. Sispeciem uisibilem intendas: aliudẽ. Suntelligibilem significa¬¬
tionem: eundem potum spũalem biberuis. Quotquot autem illo tẽpore
crediderunt. uel abrahae. uel isaac. ueliacob. uel moysi: uel aliis.
cone : quia& quando uidex loquitur per praeconẽ. exceptor non facit
praecodixit: sed uidex dixit. Alii sunt gͦ quos non audierunt oues:
in quibus nonerat uox xp̃i. errantes. falsa dicentes: mania garrientes.
ana fingentes : miseros seducentes. Quidẽ. gͦ quod dixi. maior haec
questio ẽ.o Quid habet osbscurum. & adintelligendum difficile.
Audite obsecro. Ecce dnĩs ipse iesus xp̃s uenit: praedicauit. Utiq multo
magis uox pastoris erat expraessa: ipsoore pastoris. Sienim per
rophetas uox pastoris erat: quanto magis uocem pastoris. profereb.
lingua ipsapastoris.a Non omnes audieruis: Sed quid putamus.

Expanded text:
Christi biberunt aquam profluentem de petra; nos quid bibamus norunt Christi biberunt aquam profluentem de petra; nos quid bibamus norunt fideles. Si speciem visibilem intendas, aliud est: si intelligibilem significationem, eumdem potum spiritualem biberunt. Quotcrediderunt, vel Abraham, vel Isaac, vel Jacob, vel Mosi, vel aliis cone. Quia et quando judex loquitur per praeconem, exceptor non facit, Praeco dixit; sed, Judex dixit. Alii sunt ergo quos non audierunt oves, in quibus non erat vox Christi, errantes, falsa dicentes, inania garrientes, vana fingentes, miseros seducentes. 10. Quid est ergo quod dixi, Major haec est quaestio? Quid habet obscurum et ad intelligendum difficile? Audite, obsecro. Ecce Dominus ipse Jesus Christus venit, praedicavit: utique multo magis vox pastoris erat, expressa ipso ore pastoris. Si enim per Prophetas vox pastoris erat, quanto magis vocem pastoris proferebat lingua ipsa pastoris? Non omnes audierunt. Sed quid putamus?
Abbreviated transcription (Latin):
& omnes eandem escam spũalem manducauerunt. Marerubrum. signi-¬
ficat baptismum. Moyses duetor ꝑmare rubrum: significat xp̃m. Popłs
transiens: significat fideles. Mors aegyptiorum significabat abolitionem
peccatorum. Insignis diuersis: eadem fides. Sic insignis diusis : quomo
inuerbis diuinis. quia uerba sonos mutans ꝑtempora: & utiq nichil¬
sunt aliud uerba quam signa. Significando enim uerba funt. Tolle
significationẽ. uerbo: strepitus in anis ẽ. Significata gͦ sunt omia. Nui-¬
quidnoneadem credebant. per quos haecsigna ministrabantur: per
quos eadem quae credimus propħata prenuntiabantur. Utiq crede-¬
bant: s illiuentura ẽẽ. nos autẽ uenisse. Ideo & sicait. Cundem potum
ualem bibebant. Sispũalem: eundẽ. Nam corporalem: non eund
Quid enim illi bibebant. & Dibebant enim de spuali: sequenti petra. Petra
Nobis xp̃s : quod in altari dĩponitur. Et illi promagno sacramento eiusdem

Expanded text:
 omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Mare Rubrum significat Baptismum; Moyses ductor per mare Rubrum significat Christum; populus transiens significat fideles; mors Aegyptiorum significat abolitionem peccatorum. In signis diversis eadem fides: sic in signis diversis, quomodo in verbis diversis; quia verba sonos mutant per tempora, et utique nihil aliud sunt verba quam signa. Significando enim verba sunt: tolle significationem verbo, strepitus inanis est. Significata ergo sunt omnia. Numquid non eadem credebant, per quos haec signa ministrabantur, per quos eadem quae credimus, prophetata praenuntiabantur? Utique credebant: sed illi ventura esse, nos autem venisse. Ideo et sic ait, Eumdem potum spiritualem biberunt. Spiritualem eumdem, nam corporalem non eumdem. Quid enim illi bibebant? Bibebant enim de spirituali sequente petra: petra tus, nobis Christus quod in altari Dei ponitur. Et illi pro magno sacramento ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
locutus sum : apostolꝰ dicit. & noscredimus. propt̾ qd & loquimꝰ.¬
Ut scias autem quod una sit fides: audidicentem. habentes euudem sp̃m fidei :¬
& nos credimus. Sic& alio loco. Nolo enimuos ignorare fr̃s: quia patres¬

Expanded text:
locutus sum : Apostolus dicit, Et nos credimus, propter quod et loquimulocutus sum : Apostolus dicit, Et nos credimus, propter quod et loquimuUt scias autem quod una sit fides, audi dicentem, Habentes eumdem spiritum fidei, et nos credimus. Sic et alio loco, Nolo enim vos ignorare, fr
Abbreviated transcription (Latin):
in eum eredentes uenturum : quomodonos credunus in cum quiuenit.
Tempora uarita sunt: non fides. quia &e ipsa uerba pro tempore ua-¬
riantur : cumuarie declinantur. Alium sonum habet uenturus ẽ:
alium sonum habet uenit. Mutatus ẽ. sonus: uenturus ẽ. & uenit.
eadem tamen fides utrosq coniungit: & eos quiuenturum ẽẽ. &
eos qui eum uenis se crediderunt. Diuersis quidem temporibus: sed
sum eẽ. resurrexisse. in caelum ascendisse. Tocum hoc uerba auditis
praeteriti temporis: impletum eẽ. iam credimus. Ineius sunt fidei
societate nobiscum: & illi patres quicrediderunt deuirgine nasci¬
urum. passurum: resurrecturum. in caelos ascensurum. Illos
enim ostendit apłs ubi ait. habentes autem eundem sp̃m fidei. sicut
scriptum ẽ. credidi propter quod locutus sum: & nos credimus.
propter quod & loquimur. Propħa idixit: credidi propter qd

Expanded text:
in eum credentes venturum, quomodo nos credimus in eum qui venit. in eum credentes venturum, quomodo nos credimus in eum qui venit. Tempora variata sunt, non fides. Quia et ipsa verba pro tempore variantur, cum varie declinantur: alium sonum habet, Venturus est; alium sonum habet, Venit: mutatus est sonus, venturus est, et venit: eadem tamen fides utrosque conjungit, et eos qui venturum esse, et eos qui eum venisse crediderunt. Diversis quidem temporibus, sed sum esse, resurrexisse, in coelum ascendisse: totum hoc, sicut verba auditis praeteriti temporis, impletum esse jam credimus. In ejus sunt fidei societate nobiscum et illi patres, qui crediderunt de Virgine nasciturum, passurum, resurrecturum, in coelum ascensurum: illos enim ostendit Apostolus ubi ait, Habentes autem eumdem spiritum fidei, sicut scriptum est, Credidi, propter quod locutus sum; et nos credimus, propter quod et loquimur . Propheta dixit, Credidi, propter quod
Abbreviated transcription (Latin):
intrasse gaudeamus. Omnes quot quot uenerunt : fures sunt & latrones.
Quidẽ. hoc duẽ. omnes quot quot uenerunt. a Quid enim. MTunor
uenisti. Sedintellige. Omnes quot quot uenert̃: dixiutiq praeter
me. Recolamꝰ gͦ. Ante aduentum ipsius: uenert̃ prophȩ. Nunquid
fures & latrones fuerunt. a absit. Non praeter illum uenert̃ : quia
cum illo uenert̃. Uenturꝰ praecones mittebat : sedeorum corda quo
miserat possidebat. Wltis nosse. quiacum illo ueneruns: a Quidẽ.
ipse semꝑ. a Carnem quippe accepit extempore. Quid e. gͦ semper.
Inprincipioerat uerbum. Cum illo gͦuenerunt: qui cum u̾bo dei
uenerunt. Ego sum inquit uia: & ueritas & uita. Supse ẽ. ueritas:
cum illo uenerunt quiueraces fueruis: Quot quot gͦ praeter illum:
fures & latrones. ide. ad furandum & occidendum. Sed nonaudiert̃¬
diunruesu xp̃i quo humilis uenit in carne: praecesserunt iusti. sic

Expanded text:
intrasse gaudeamus. « Omnes quotquot venerunt, fures sunt et latrones. intrasse gaudeamus. « Omnes quotquot venerunt, fures sunt et latrones. Quid est hoc, Domine, Omnes quotquot venerunt? Quid enim? tu non venisti? Sed intellige: Omnes quotquot venerunt dixi, utique praeter me. Recolamus ergo. Ante adventum ipsius venerunt Prophetae; numquid fures et latrones fuerunt? Absit. Non praeter illum venerunt, quia cum illo venerunt. Venturus praecones mittebat, sed eorum corda quos miserat, possidebat. Vultis nosse quia cum illo venerunt, qui est ipse semper? Carnem quippe accepit ex tempore. Quid est ergo semper? In principio erat Verbum . Cum illo ergo venerunt, qui cum verbo Dei venerunt. Ego sum, inquit, via et veritas et vita . Si ipse est veritas, cum illo venerunt qui veraces fuerunt. Quotquot ergo praeter illum, fures et latrones; id est, ad furandum et occidendum. 9. Sed non audierChristi, quo humilis venit in carne, praecesserunt justi, sic
Abbreviated transcription (Latin):
& bonum eꝰ. quoddixit: sednos non intelligimus. Iste quia credit iar
pulsat: & dignꝰ ẽ. ciui aꝑiatur : si pulsare ꝑsistat. Ille uero adhuc
audiat. Nisi credideritis: non intelligitis. Quare ista commendo.a
Quia etiam cum ucrba haec obscura sicitt possum exposuero: aut quia.
ualde st ab dita uel ego eorum non apprehendero intelligentiam. uel
geplicandi quo d utcelligo non habuero facultatẽ: uł tam fuerit
quisq tardus. ut etiam exponentem non sequatur: non de se desꝑoe. maneat
infide : ambulet inuia. audiat apostolum dicentem. Et siquis aliter
sapitis : hoc quoq uobis ds̃ reuelauit. Ueruntamen in quod ꝑuenimus.
neo ambulemus. Incipiamus gͦ audire exponentem: quem audiui.¬
mus proponentem. Dixit gͦ eis iterum iħic. Amen amen dico uobis:
quia ego sum hostium ouium. Coce ipsum hostium quod clausum po-¬
suerat : aperuit. Ipsee. hostium. Agnouimꝰ. intremus: aut nos

Expanded text:
et bonum est quod dixit, sed nos non intelligimus: iste quia credit jam et bonum est quod dixit, sed nos non intelligimus: iste quia credit jam pulsat, et dignus est cui aperiatur, si pulsare persistat; ille vero adhuc audit, Nisi credideritis, non intelligetis . Quare ista commendo? Quia etiam cum verba haec obscura, sicut possum, exposuero, aut quia valde sunt abdita, vel ego eorum non apprehendero intelligentiam, vel explicandi quod intelligo non habuero facultatem, vel tam fuerit quisque tardus, ut etiam exponentem non sequatur; non de se desperet: maneat in fide, ambulet in via, audiat Apostolum dicentem, Et si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit: verumtamen in quod pervenimus, in eo ambulemus mus proponentem. Dicit ergo eis Jesus: « Amen, amen dico vobis, quia ego sum ostium ovium. » Ecce ipsum ostium, quod clausum posuerat, aperuit. Ipse est ostium. Agnovimus, intremus, ut nos
Abbreviated transcription (Latin):
ouesillum sequuntur: quia sciunt uocem eius. Alienum autem noN
sequuntur: sedfugiunt abeo. quia non nouerunt uocem alienorum.
Tecta sunt s haec: plena quaestionibus. grauida sacramentis. Sequamur
gͦ. e audiamus magistrum ex his obscuris aliquid aperientem : &
perid quod aꝑit nos forte intrare facientem. hoc prouerbium dyxit
illisiesus. Illiautem non cognorerunt quidloqueretꝰ eis. forte nec nos.
Quidgꝰ inter ẽ. inter illos & nos. ante quam istauba agnoscamus &̧ nos.
Quia nos pulsamꝰ ut aꝑiatur nobis: illi autem xp̃m negando nolebant
intrare seruandi. sedforis remanere ꝑdendi. Quod gͦ nos audimus
haec pie: quod ante quam illa intelligamus. eredimus uera cẽ. atq
duuia magna abhistis cluisitate distamꝰ. Cum enim duo audiuirs
uerbaeuangelui. unis impius. alter pius: & talia st̃ ut forte ambo
non intelligant. unus dicit. nichildixit: alius dicit uerum dixit.

Expanded text:
oves illum sequuntur, quia sciunt vocem ejus. Alienum autem non oves illum sequuntur, quia sciunt vocem ejus. Alienum autem non sequuntur, sed fugiunt ab eo; quia non noverunt vocem alienorum. Tecta sunt haec, plena quaestionibus, gravida sacramentis. Sequamur ergo et audiamus magistrum ex his obscuris aliquid aperientem; et per id quod aperit, nos forte intrare facientem. 7. Hoc proverbium dixit illis Jesus; illi autem non cognoverunt quid loqueretur eis. Forte nec nos. Quid ergo interest inter illos et nos, antequam ista verba agnoscamus et nos? Quia nos pulsamus ut aperiatur nobis; illi autem Christum negando nolebant intrare servandi, sed foris remanere perdendi. Quod ergo nos audimus haec pie, quod antequam illa intelligamus, credimus vera esse atque divina, magna ab istis diversitate distamus. Cum enim duo audiunt verba Evangelii, unus impius, alter pius, et alia sunt ut forte ambo non intelligant, unus dicit, Nihil dixit; alius dicit, Verum dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
P ascit enim manifestis: exercet obscuris. Quinon intrat ꝑhostium inouile
uum. sedascendit aliunde : ue misero. quia casurꝰ. ẽ. Sit gͦ humilis
per hostium intr&: planopede ueniat. & nonoffendat. Ille inquit:
fur e. & latro. Ouessuas uult dicere ouesalienas: adhoc suas ide. furto
ab latas nonut saluet. sedut occidat. Ergo fur ẽ: quia quod alienum ẽ.
suum dicit. Latro: quia & quodẽ. furatus occidit. Qui autem intrat
per hostium: pastorẽ. ouium. huic hoftiarius aperit. Dehostiario
iftotunc quaeramus : quando abipsodũo audierimus qd̾ sit hostium.
& quisit pastor. Et oues uocem eius audiunt: & proprias oues uocat
nominatun. habet enim nomina earum. scriptam libro uitae. Propͥas
oues uocat nominatim. hinc dicit apostolꝰ. Nouit dñs qui sunt eiꝰ.
Et ad ducit eas. Et cum proprias oues emiserit: ante eas uadit. &

Expanded text:
Pascit enim manifestis, exercet obscuris. Qui non intrat per ostium in ovile Pascit enim manifestis, exercet obscuris. Qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde. Vae misero, quia casurus est! Sit ergo humilis, per ostium intret: plano pede veniat, et non offendet. Ille, inquit, fur est et latro. Oves suas vult dicere oves alienas: ad hoc suas, id est, furto ablatas, non ut salvet, sed ut occidat. Ergo fur est, quia quod alienum est, suum dicit: latro, quia et quod est furatus, occidit. Qui autem intrat per ostium, pastor est ovium: huic ostiarius aperit. De ostiario isto tunc quaeramus, quando ab ipso Domino audierimus quod sit ostium, et qui sit pastor. Et oves vocem ejus audiunt, et proprias oves vocat nominatim. Habet enim nomina earum scripta in libro vitae. Proprias oves vocat nominatim. Hinc dicit Apostolus: Novit Dominus qui sunt ejus . Et educit eas. Et cum proprias oves emiserit, ante eas vadit: et
Abbreviated transcription (Latin):
ibi nomen. Alius nescio unde sit: sicut fotinus. xp̃s homo ẽ. inquit.
deus non e. Necipse intrat per hostium: quia xp̃s. & homo &e ds̃ est.
Et quid opus ẽ. multa ꝑcurrere. & multa uana heresum penumerare. a¬
uerum praedicet : secd xp̃i głam quaerat non suam. Nam multi quȩrendo
głam suam: oues xp̃i sparserunt potius quam congregarunt. humilis
st̃: ut sano capite possit intrare. Qu autẽ se uon humiliat: sed extollit.
per maceriam uult ascendere. Quiautem ꝑmaceriam ascendit: ideo ex altatur
ut cadat. Tecte tamen adhuc loquitur diĩs iesus: nondum intelligitur.
Nominat hostium: nominat ouile. nominat oues. Commendat haec
omnia: sed nondum exponit. Legamus gͦ: quiauenturꝰ. e. ad cau̾ba.
inquibus nobis aliqua quae dixit: dignetur exponere. Ex quorum ex¬
positione : dabit nobis fortas se etiam illa quae non exposiut intelligere.

Expanded text:
tibi nomen. Alius nescio unde, sicut Photinus: Christus homo est, inquit; tibi nomen. Alius nescio unde, sicut Photinus: Christus homo est, inquit; Deus non est. Nec ipse intrat per ostium, quia Christus et homo et Deus est. Et quid opus est multa percurrere, et multa vana haeresum enumerare? verum praedicet, sed Christi gloriam quaerat, non suam: nam multi quaerendo gloriam suam, oves Christi sparserunt potianc ianuam oportet ut humiliet se, ut sano capite possit intrare. Qui autem se non humiliat, sed extollit, per maceriam vult ascendere. Qui autem per maceriam ascendit, ideo exaltatur, ut cadat. nominat ostium, nominat ovile, nominat oves; commendat haec omnia, sed nondum exponit. Legamus ergo, quia venturus est ad ea verba in quibus nobis aliqua quae dixit dignetur exponere: ex quorum expositione dabit nobis fortasse etiam illa quae non exposuit, intelligere.
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑabant : praesentem non agnoscebant. Iactabant se etiam ipsi inter
uidentes : hocẽ. inter sapientes. & negabant xp̃m: & non intrabant
per hostium. Ergo & ipsi si quos forte seducerent: mactandos & occider
non liberandos seducerent. Et hos mittamꝰ. Uideamus illos si forte
ipsi intrant ꝑhostium: qui ipsius xp̃i nomine głant᷑. Innumerabiles
enim sunt: qui se uidentes non solum iactant. sed axp̃o illuminatos
uideri uolunt. Sunt autem herccici. forte ipsiper ianuam intrauert᷑.
absit. Sabellius dicit. Quifilius. ẽ : ipse ẽ. pat. Sedsi filius non ẽ.
pater : non intrat ꝑ hostium. qui filium dicit patrem. Arrius dicit.
aliud. Quando enim dicit aliud: ei contradicit a quo audit. ego &
pater unum sumꝰ. Nec ipse gͦ per hostium intrat. Praedicat enim xp̃m:
qualem sibi fingit. non qualem ueritas dicit. Nomen habet: remnon
habet. Alicuius rei nomen: est xp̃s. Tene ipsam rem: suus prodesse

Expanded text:
sperabant, et praesentem non agnoscebant: jactabant se etiam ipsi inter sperabant, et praesentem non agnoscebant: jactabant se etiam ipsi inter videntes, hoc est inter sapientes, et negabant Christum, et non intrabant per ostium. Ergo et ipsi, si quos forte seducerent, mactandos et occidendos, non liberandos seducerent. Et hos dimittamus: videamus illos si forte ipsi intrant per ostium, qui ipsius Christi nomine gloriantur. 5. Innumerabiles enim sunt, qui se videntes non solum jactant, sed a Christo illuminatos videri volunt: sunt autem haeretici. Forte ipsi per januam intraverunt? Absit. Sabellius dicit, Qui Filius est, ipse est Pater: sed si Filius, non est Pater. Non intrat per ostium, qui Fialiud. Quando enim dicit aliud, ei conPater unum sumus . Nec ipse ergo per ostium intrat: praedicat enim Christum qualem sibi fingit, non qualem veritas dicit. Nomen habes, rem non habes. Alicujus rei nomen est Christus: tene ipsam rem, si vis prodesse
Abbreviated transcription (Latin):
uel caecitate nesciunt. uel in flatione contempnunt. Non ẽ. autem cuiqͣm
spes uera & certa semꝑ uiuendi: nisi agnoscat uitam quod ẽ. xp̃s. & per
ianuam intrent in ouile. Quaerunt gͦ plerunq tales homines : & ian
persuadere hominibus ut bene uiuant. & xpĩani non sunt. Per aliam
partem uolunt ascendere: rapere. & occidere: non ut pastor conseruare.
atq saluare. Fuerunt gͦ quidam philosophi de uirtutibus & uitiis sub¬
tilia multa tractantes: diuidentes. diffinientes: ratiocinationes acuti¬
sunas concludentes: libros implentes. suam sapientiam buccis crepantib
uentilantes: qui etiam dicere auderent hominibus. Nos seqruimini:
sectam nr̃am tenete. siuultis beatae uiuere. Sed non intrarant ꝑhostium.
erdere uolebant: mactare & occidere. Quid deistis dicam. a Eoce ipsi
phasisaci legebant : & ineo quod legebant. xp̃m sonabant. Uenturum

Expanded text:
vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Non est autem cuiquam vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Non est autem cuiquam spes vera et certa semper vivendi, nisi agnoscat vitam, quod est Christus; et per januam intret in ovile. 3. Quaerunt ergo plerumque tales homines etiam persuadere hominibus ut bene vivant, et christiani non sint. Per aliam partem volunt ascendere, rapere et occidere; non ut pastor, conservare atque salvare. Fuerunt ergo quidam philosophi, de virtutibus et vitiis subtilia multa tractantes, dividentes, definientes, ratiocinationes acutissimas concludentes, libros implentes, suam sapientiam buccis crepantibus ventilantes; qui etiam dicere auderent hominibus, Nos sequimini, sectam nostram tenete, si vultis beate vivere. Sed non intrarant per ostium: perdere volebant, mactare et occidere. 4. Quid de istis dicam? Ecce ipsi Pharisaei legebant, et in eo quod legebant, Christum sonabant, venturum
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ dicuntur boni homines. boniuiri: bonae feminę. in nocentes¬
tquasi obseruantes ea quae in lege praecepta sunt: deferentes honorem
parentibus sius. non moechantes : non homicidiũ ꝑpetrantes. non fur-¬
tum facientes : non falsum adũsus quenquam testimonium ꝑhibentes.
& cȩtera quȩ in lege mandata sunt: uelut xp̾iani obseruantes. xp̃iani
non sunt. & plerunq se iactant quomodo isti. nunquid & nos cȩci sumꝰ.
Quia uͦ ista omia quifaciunt. & nesciunt adquem finem referant.
in aniter faciunt. dns degrege suo & dehostio qua intratur adouile
similitudinem proposuit inhodierna lectione. Dicant ergo pagani.
ene uiuimus. Siper hostium non intrant: quid eis prodest. und
głantur . Adhoc enim debet unicuiq prodẽe. bene uiuere: ut
decur illi semꝑ bene uiuere. Namcu non datur semꝑ uiuere: quid prodest
bene uiuere.  Quia nec bene uiuere dicendi st̃ : qui finem bene uiuendi

Expanded text:
tudinem dicuntur boni homines, bonitudinem dicuntur boni homines, boniet quasi observantes ea quae in lege praecepta sunt; deferentes honorem parentibus suis, non moechantes, non homicidium perpetrantes, non furtum facientes, non falsum adversus quemquam testimonium perhibentes, et caetera quae lege mandata sunt velut observantes, christiani non sunt: et plerumque se jactant quomodo isti, Numquid et nos caeci sumus? Quia vero ista omnia quae faciunt, et nesciunt ad quem finem referant, inaniter faciunt, Dominus de grege suo, et de ostio quo intratur ad ovile, similitudinem proposuit in hodierna lectione. Dicant ergo Pagani: Bene vivimus. Si per ostium non intrant, quid prodest eis unde gloriantur? Ad hoc enim debet unicuique prodesse bene vivere, ut detur illi semper vivere: nam cui non datur semper vivere, quid prodest bene vivere? Quia nec bene vivere dicendi sunt, qui finem bene vivendi