comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pasc& dñs. in fortitu dine & in sublimitate nom inis dnĩ dĩ sui. & calcauerit eos dbu¬
lationib uariis & domos animarum nostrarũ id est corpora quasi suꝑbusas¬
ram quondim pauli. & ascendit suꝑ regionem eius. quando fuit in luboribus super
modumanplagis. ab undanter. incarceriburnimis. in mostib frequenter: Qua ndo
auideis quinquies quad raginta minus accepit unamer uirgis cesus est semel
quidilexerat eum: & ideo implebatur pace. quia impletur fuerat contumels: Iu¬
dei in aduentu xp̃i: quemsibi simulant: Haec omnia iuxta lit teram futura eẽ.
contendunt Et suscitabimus suꝑ eum septẽ pastores. & octo primates homines
& pascentterram ussur ingludio & terram nemrod in lanceis eius: & liberabit
de assur cumuenerit int̾ram nram̃. & cum calcauerit infinib nris: RXX: & con¬

Expanded text:
pascet Dominus in fortitudine, et in sublimitate nominis Domini Dei sui, et eos calcaverit tribupascet Dominus in fortitudine, et in sublimitate nominis Domini Dei sui, et eos calcaverit tribulationibus variis, et domos animarum nostrarum, id est, corpora quasi superbus asram quondam Pauli, et ascendit super regionem ejus, quando fuit in laboribus supra modum; in plagis abundantius, in carceribus nimis, in 493 mortibus frequenter: quando a Judaeis quinquies quadragenas una minus accepit, ter virgis caesus est, semelqui dilexerat eum. Et ideo implebatur pace, quia impletus fuerat contumeliis . Judaei in adventu Christi, quem sibi simulant, haec omnia juxta litteram futura esse contendunt. Et suscitabimus super eum septem pastores, et octo primates homines, et pascent terram Assur in gladio, et terram Nemrod in lanceis ejus, et liberabit ab Assur cum venerit in terram nostram, et cum calcaverit in finibus nostris. LXX: Et con
Abbreviated transcription (Latin):
ni seculuẽ : & tem porum conditor non tenetur in tempor: Ipse ẽ cui& in cdio
pinleio doxi Ante luci ferum genuite: In principio enim erat uerbum. &ueno¬
bnmerat a puddĩ : & dẽ erat uerbum: hoc erat in principio: ipud dr̃butt idcie co

Expanded text:
nia saecula, et temporum conditor in tempore non tenetur. Ipse est cui et in alio nia saecula, et temporum conditor in tempore non tenetur. Ipse est cui et in alio psalmo dixi: Ante Luciferum genui te . In principio enim erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Hoc erat in principio apud
Abbreviated transcription (Latin):
iniarłi  egrersus eius abinitio a diebus aeterniictis : AxA : Et tu b& hleẽ domus
efiratha minimuses ut sis inmilib iuda ex te mihiegredietur ut sit in principem
isiđ. &egressus eiur abinitio ex dieb sȩcłi: In euangelio secundũ matheũ cũ ma¬
i deoriente uenissent & herodes a scribis querer& ubi xpr nasceretur : siere¬
iondis se narrantur : Et tu b& hlem terra iuda nequaquã minimaer inducibus
dues s erro pem: Vtt uit ordo mutetur. aut uerba & interdum sensus quoq. ipose
ohoer drsiteela postolis uel euangelistis non ex libro carpentibi festimonoo sode
ite miorlee radentibꝰ quȩ non num quã fallitur: Ex ponamus ergo hobientunse
&tui b&hleẽ id est domur quȩ uocarir efratic minima quidem es inciuntatiburiu¬
derditant s milib comparata uix paruur es uiculur: sedexhoe paruo uiculo
drud. cui repromin dicens De fructu uentrirtui. ponam suꝑ seddemmeuner
Garnis ad iumptio diuinȩ nonim peditm aiestati: Deme enimnatus. anteom¬

Expanded text:
Israel, et egressus ejus ab initio a diebus aeternitatis. LXX: Et tu, Bethleem domus Ephrata, minima es, ut sis in millibus Juda: ex te mihi egredietur, ut sit in principem Israel, et egressus ejus ab initio ex diebus saeculi. In Evangelium secundum Matthaeum , cum magi de Oriente venissent, et Herodes a scribis quaereret, ubinam Christus Domidixerunt: Et tu, Bethtleem terra Juda, nequaquam minima es in ducibus modi esse errorem, ut aut ordo mutetur, aut verba, et interdum sensus quoque ipse diversus sit, vel apostolis, vel evangelistis non ex libro carpentibus testimonia, sed memoriae credentibus, quae nonnunquam fallitur. Exponamus ergo Hebraicum: Et tu, Bethleem, id est, domus panis, quae vocaris Ephratha, minima quidem es in civitatibus Juda, et tantis millibus comparata, vix parvus es viculus; sed ex hoc parvo viculo esse, cui repromisi, dicens: De fructu ventris tui ponam super sedem meam , carnis assumptio divinam non impedit majestatem: de me enim natus est ante om
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerimus hoc ipsum & dep̃sentitomore iudaicȩ euersionis accipere. uidebimus omnẽ
gratiũ qua quondã apuddm̃ floruit ab eis penitus recessisse. Vbi ẽ enim proph&a:
ubi doctor legis : ubi angelorum p̃sidia : ubi contra plures paucis insperata uictoria u¬

Expanded text:
voluerimus hoc ipsum et de praesenti tempore Judaicae 448 eversionis accipere, videbimus omnem voluerimus hoc ipsum et de praesenti tempore Judaicae 448 eversionis accipere, videbimus omnem gratiam, qua quondam apud Deum floruit, ab eis penitus recessisse. Ubi est enim propheta? ubi doctor Legis? ubi Angelorum praesidia? ubi contra plures a paucis insperata
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc quod dictũ est alxx. gloria filiȩ isrł addentib filiehȩbrei infine supe¬
rioris capituli legunt: nobis autem quia sic uolustis & semel suscepimus incumbit
necessitas. ita interp̃tari scripturas. Quomodo leguntur in ȩcclesia &nihi lominus ebra¬
icam non omittere ueritatẽ: Dicitur ergo adisrł. interim secundũ litterã : ut uel decẽ
tribus accipiamus insamaria. uel in cõmune omnem isrł: quia captiuus ductus ẽ popu¬
lus & omnis uidea ab issiruis babylonisq: uastata ẽ adsumant planctũ : & plorent fili¬
os suos: & quomodo aquila quȩ regina ẽ auium cesto tem̃pore amitat pilos. & reman&
in plumis : sic &ã isrł depon& omnem gloriam suam. quaerat ante circumdatus: &
plangat filios. hostiũ subditos potestati: Quodaũ aquila ceste tempore. Amittere plu¬
mas soleat : & in psalterio scriptum ẽ In nouabitor sic̃ aquilȩ senectur tua : & comicus
in he auten timorum enoͣuisaẽ inquit uere quod dicisol& aquilȩ senectus: Si autẽ

Expanded text:
 a Septuaginta, gloria filiae Israel, addentibus filiae, Hebraei in fine superioris capituli legunt. Nobis autem quae sic voluistis, et semel suscepimus, incumbit necessitas ita interpretari Scripturas, quomodo leguntur in Ecclesia, et nihilominus Hebraicam non omittere veritatem. Dicitur ergo ad Israel interim secundum litteram, ut vel decem tribus accipiamus in Samaria, vel in commune omnem Israel; quia captivus ductus est populus, et omnis Judaea ab Assyriis Babyloniisque vastata est, assumant planctum et plorent filios suos. Et quomodo aquila quae regina est avium certo tempore amittit pilos, et remanet implumis: siplangat filios, hostium subditos potestati. Quod autem aquila certo tempore soleat amittere plumas, et in Psalterio scriptum est: Innovabitur ut aquilae senectus tua . Et Comicus in Heautontimorumeno: Visa est, inquit vere quod dici solet aquilae senectus . Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
st atim cucurrerit: Sed & illud in euangelio. quando sȩcutȩ sunt eum turbe mul¬
te : degalilea & decapoli & hiero solimis & iudea & tranr iordanen : &curauit eas :
Testinantes populos probat: Populis aũ festinantibꝰ. gentes aũ plurimȩ ibunt
ad montẽ totus scilic& orbis ineum credens : & dicent aduexillũ. se patibuli mutuo
puocantes :Uenite : ascendamus in montem dñi : Ascensione opusẽ : utquis ad x pm
ualeat ꝑuenire : & ad domumdĩ iacob. ȩcdesiamquȩ ẽ domusdĩ : columna & fir¬
mamentum ueritaitis : Porro quodia cob saluatorem signific&. & supra diximus :
Ia cob puer meus : suscipiam eum: sed & hoc dicent ad eos. quibus loquuti fuerant :
senite ascendamus in montemdni : & indomum dĩ iacob & Addent ut ostendat nob̃
uiam suam ÷ quam uel in angelis intellege. eccdesiis prȩsidentibus. uel inscripturir scis

Expanded text:
statim cucurrerit. Sed et illud in Evangelio, quando secutae sunt eum turbae mulstatim cucurrerit. Sed et illud in Evangelio, quando secutae sunt eum turbae multae de Galilaea, et Decapoli et Jerosolymis, et Judaea et trans Jordanem, 476 et curavit eas, festinantes populos probat. Populis autem festinantibus, gentes quoque plurimae ibunt ad montem: totus scilicet orbis in eum credens, et dicent ad vexillum se patibuli mutuo provocantes: Venite, ascendamus in montem Domini. Ascensione opus est, ut quis ad Christum valeat pervenire, et ad domum Dei Jacob, Ecclesiam, quae est domus Dei, columna et firmamentum veritatis. Porro quod Jacob Salvatorem significet, et supra diximus: Jacob puer meus, suscipiam eum . Sed et hoc dicent ad eos quibus locuti fuerant: Venite, ascendamus in montem Domini, et in domum Dei Jacob; et addent: Ut ostendant nobis viam suam, quam vel in Angelis intellige Ecclesiis praesidentibus, vel in Scripturis sanctis,
Abbreviated transcription (Latin):
pi dicuntur & ualles. Et hunc ergo montem quip̃paratus ẽ suꝑ uertices montium
& ex altatus suꝑ colles festinabunt. siue ut in hebreo hab&ur fluent om̃s populi . id est
inmorem fluuiorum turbȩ innumerabiles congregabuntur: festinabunt aũ populi :
quando in eum pariter crediderint. Parthi. medi. Aelamntȩ habitantes me sopo¬
tamiam : iudeam. cappadociam. pontum & asiam. phrigim & pamphiliam
aegyptum & pastes libiȩ quȩ ẽ iuxta cyrinen : & aduenȩ romani Iudȩi & pselio:
cretes & arabes : Nonne uobis festinasse uidentur ad montẽ quibus dictum ẽ. Seqͥ¬
Imini me & faciamuos piscatores hominum: Et protinus secut sunt saluatorem
Rursumq de ia cobͦ & iohanne scriptura refest : quod relicta naue & patre & fluc¬
tib seculi festinauerint ad montem : & matheus publicanus audiens sequere me:

Expanded text:
pi dicuntur et valles. Ad hunc ergo montem qui praeparatus est super vertices montium, pi dicuntur et valles. Ad hunc ergo montem qui praeparatus est super vertices montium, et exaltatus super colles, festinabunt, sive, ut in Hebraeo habetur, fluent omnes populi, id est, in morem fluviorum turbae innumerabiles congregabuntur. Festinabunt autem populi , quando in eum pariter crediderint Parthi et Medi, et Elamitae, et habitantes Mesopotamiam, Judaeam, et Cappadociam, Pontum et Asiam, Phrygiam et Pamphiliam, Aegyptum et partes Libyae, quae est juxta Cyrenem, et advenae Romani, Judaei et proselyti, Cretes et Arabes. Nonne vobis festinasse videntur ad montem, quibus dictum est: Sequimini me, et faciam vos piscatores hominum , et protinus secuti sunt Salvatorem? Rursumque de Jacobo et Joanne Scriptura refert, quod relicta navi et patre et fluctibus saeculi, festinaverint ad montem. Et Matthaeus publicanus audiens: Sequere me ,
Abbreviated transcription (Latin):
milibus enim annis siquingenteni anni. ꝑ horas diei singulas diuidantur : nouis sima
hora consequenter dicitur: tempus fidei gentiũ Manifestus inquit erit mons dnĩ :
p̃paratus suꝑ uesticem montiũ. Manifestus erit qui ante fuerat occultus & p̃paroe¬
tus non solum in montibus. sed suꝑ uertices montium Moysen & prophetas : ꝗuide
eo uaticinati sunt: lic& enim omnia scã conscripserint. tamen ad conparationẽ
prophecie inqua desaluatoris aduentu proph&auer̃. humili sunt c&era : & ne¬
quaquã usq aduerticem montium ꝑtingentia:: HT exaltabitur inquit suꝑ col¬
les: Homo quidem Apparuit ᷑ formam serui accepit : Humiliauit se usq admor¬
tem: mos temaũ crucis: Sed exaltauit eũ pater suus: &dedit ei nomen quodest sup
omne nomen : Et ad conuersitionem illius uniuersa uita hominum comparata: cam¬

Expanded text:
millibus enim annis, 475 si quingenti anni per horas diei singulas dividantur, novissima millibus enim annis, 475 si quingenti anni per horas diei singulas dividantur, novissima hora consequenter dicetur tempus fidei gentium. Et manifestus, inquit, erit mons Domini praeparatus super vertices montium. Manifestus erit, qui ante fuerat occultus, et praeparatus non solum in montibus, sed super vertices montium, Moysen et Prophetas, qui de eo vaticinati sunt. Licet enim omnia sancta conscripserint; tamen ad comparationem prophetiae, in qua Salvatoris adventum prophetaverunt, humilia sunt caetera, et nequaquam usque ad verticem montium pertingentia. Et exaltabitur, inquit, super colles . Homo quidem apparuit, et formam servi accepit: humiliavit se usque ad mortem, mortem autem crucis; sed exaltavit eum Pater, et dedit ei nomen quod est super omne nomen, et ad conversationem illius universa vita hominum comparata, cam
Abbreviated transcription (Latin):
inpecunia diuinauerant. & propt̃ eossion quasi ager aratus erat. & hierłm in tu¬
mulos lapidum corruerat: & mons templi desolatus in excelsa nluarũ : Idcirco
nuno derelicta domo eorum atq de sesta quando filius dĩ egrediens de templo ant:
Surgut eamus hinc Et relinqustur uobis domus urã desesti : Angeli quoq iose¬
pho referente dixerunt : Transeamus ex his sedibus: promonte sion monsdũ.
eleuatus ẽ dequo ad principem alibi dicitur : & uulneratur er inmonte dni. Iste
autẽ mons dñi in nouissimodierum ostensus ẽ : Quando ad propinquauit regnum
cuelorum : Si quidem in consummatione sȩculorum. in repbationem peccatip
hostiam suam saluator nr̃ apparuit : & undecima hora ad conducendos uenitꝰ o
perarios & compl&a illius passione iohannes loquitur : Nouis sima hora est. Insex

Expanded text:
in pecunia divinaverant, et propter eos, Sion quasi ager aratus erat, et Jerusalem in tuin pecunia divinaverant, et propter eos, Sion quasi ager aratus erat, et Jerusalem in tumulos lapidum corruerat, et mons templi Dei, desolatus in excelsa silvarum, idcirco nunc, derelicta domo eorum atque deserta, quando Filius Dei egrediens de templo ait: Surgite, eamus hinc : Et: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Angeli quoque, Josepho referente, dixerunt: Transeamus ex sedibus, pro monte Sion mons Domini inelevatus est, de quo ad principem Tyri dicitur. Et vulneratus es in monte Domini . Iste autem mons Domini in novissimo dierum ostensus est, quando appropinquavit regnum coelorum. Siquidem in consummatione saeculorum in reprobationem peccatorum, per hostiam suam Salvator noster apparuit, et undecima hora ad conducendos operarios venit. Et completa illius passione, Joannes loquitur: Novissima hora est : in sex
Abbreviated transcription (Latin):
multos: & argu& gentes fostes usq in longinquum & concident gladios suos. in aratra.
&astas suas infalces : & ultra non toll& gens contragentẽ gladiũ & nequaquã dis¬
cent belligerare : & requiesc& unus quisq subuite sua & unus quisq subficusua : & non
erit qui exterreat : quia os dñĩ omnipotentis loquutum ẽ haec quia om̃s populi ibunt u¬
nus quisq inuia sua ÷ Nos aũ ibimus in nomine dñi dĩ nr̃i inaeternum & ultra:
Indie illa dicit dñs congregabo eam quȩ contrita ẽ. &quȩ eiecta fuerat. suscipiam &
quos reppuleram : & ponam contritam in reliquias. & repulsam ingentẽ fostem: &
regnabit dñs suꝑ eos in montẽ sion. ex hoc nunc &usq insȩculũ : quia principes iu¬
deorum ab ominati sunt iudicium & omnia recta ꝑ uestant. & aedificauerant sion
insanguinib: & hierłm in in iquitate & non solum haec fecerant. uerum inmunerib
quoq iudicauerant: sacerdotes hierłm in mercede responderant. & prophete eius

Expanded text:
rguet gentes fortes usque in longinquum, et concident gladios suos in aratra, et hastas suas in falces: et ultra non tollet gens contra gentem gladium, et nequaquam discent belligerare, et requiescet unusquisque sub vite sua, et unusquisque sub ficu sua, et non erit qui exterreat, quia os Domini omnipotentis locutum est haec, quia omnes populi ibunt unusquisque viam suam. Nos autem ibimus in nomine Domini Dei nostri in aeternum et ultra. In illa die, dicit Dominus, congregabo eam quae contrita est, et quae ejecta fuerat, suscipiam, et quos repuleram: et ponam contritam in reliquias, et repulsam in gentem fortem, et regnabit Dominus super eos in monte Sion, ex hoc nunc et usque in saeculum. Quia principes Judaeorum abominati sunt judicium, et omnia recta perverterant, et aedificaverant Sion in sanguinibus, et Jerusalem in iniquitate: et non solum haec fecerant, verum in muneribus quoque judicaverant, et sacerdotes Jerusalem in mercede responderant, et prophetae ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tione mundi fi& quando hierłm macheriȩ fuerint a ȩdificate & babyloncor ruerit.
as syrii &tyris deflumine & demari & demontib id est uniuersȩ interse pugna¬
bunt demonum nationes : & dissipato regno illorum & fi& regnũ dño iliũ : & om¬
gẽ hereditatistuȩ : habitanter solos insaltu. in medio carmeli pascentur. basan.
&gala ad iuxta dies antiquos. secundũ dies egressionis tuȩ deterra aegypti osten¬
dam ei mirabilia: Videbunt genter & confundentur: suꝑ om ni fortitudine eorũ
Sonunt manur suas suꝑos: aurereorũ surdȩ erunt. lingent puluerẽ sic̃ serpentes :
uelut reptilia terrȩ : Turbabuntur deȩdibus suis dñm dm̃ nr̃m formidabt̃
& timebuntte. Lxx. Pasce populũ tuũ inuirgatua oues hereditatis tuȩ ha¬
bitantes solas insaltu. inmedio carmeli pascentur. Basa nitin & gala dithin
utadies pristino &iextadies egres sonis tuȩ deterra aegypti ostendameis min¬

Expanded text:
tione mundi fiet, quando Jerusalem maceriae fuerint aedificatae, et Babylon corruerit, tione mundi fiet, quando Jerusalem maceriae fuerint aedificatae, et Babylon corruerit, Assyriique, et Tyrii de flumine, et de mari, et de montibus, id est, universae inter se pugnabunt daemonum nationes, et dissipato regno illorum, fiet regnum Domino Jesu, et omgem haereditatis tuae: habitantes solos in saltu in medio Carmeli: pascentuGalaad juxta dies antiquos. Secundum dies egressionis tuae de terra Aegypti, ostendam ei mirabilia. Videbunt gentes, et confundentur super omni fortitudine sua: ponent manum super os, aures eorum surdae erunt. Lingent pulverem sicut serpens, untur Vulg. proturbabuntur de aedibus suis. Dominum Deum nostrum formidabunt, et timebunt te. LXX: Pasce populum tuum in virga tua, oves haereditatis tuae, habitantes solas in saltu, in medio Carmeli pascentur Basanitin et Galaaditin juxta dies pristinos, et juxta dies egressionis tuae de terra Aegypti, ostendam eis mir
Abbreviated transcription (Latin):
sionem & diuidentur ab assyrus. De tyroquoq quod int̃pretutur cỹnoxẽ idẽ
uigustia. consurgent alie fostitudines &erit seditio usq ad eos qui sȩculihuius
pey aua te delectantur & libidines generant in hominib: & demariusq admare
amaritudinẽ. Eterigens se humilianda sublimitas. contra aliã dimic& alti¬
tudinẽ : & tunc uere compleatur : Venite & discendimus & confundamus linguas
eorum: Ne audiat unus quisq uocem proximi sui. Prodest quippe fostitudinibus
pes simis interse non habere concordiũ: Et cum satanus aduersum satanan
diusus fuerit : tuncomne regnũ illius distruetur. Et quod frequent̾ sol& in mug¬
uis exercitib euenire ut inter fecto tẏranno satellites eius regnũ interse diui¬
dant contra sẽquȩ consurgant & intestinũ inter eos bellum sit: Hoc & in consũ ma¬

Expanded text:
sionem, et dividentur ab Assyriis; de Tyro quoque, quae interpretatur συνοχὴ, id est, sionem, et dividentur ab Assyriis; de Tyro quoque, quae interpretatur συνοχὴ, id est, angustia, consurgent aliae fortitudines, et erit seditio usque ad eos qui saeculi hujus rheumate delectantur, et libidines generant in hominibus. Et de mari usque 5amaritudinem, et erigens se humilianda sublimitas, contra aliam dimicet altitudinem, et tunc vere compleatur: Venite, descendamus et confundamus linguas eorum, ne audiat unusquisque vocem proximi sui , prodest quippe fortitudines pessimas  Al. fortitudinibus pessimis inter se non habere concordiam. Et, cum Satanas adversus Satanam divisus fuerit, tunc demum omne regnum illius destruetur . Et quod frequenter in magnis exercitibus evenire solet, ut interfecto tyranno, satellites ejus regnum inter se dividant, contra seque consurgant, et intestinum inter eos bellum sit: hoc et in consumma
Abbreviated transcription (Latin):
contib ⁊ eer ũ multo melius ẽ nonartrnt uilnera. & met i auonage relcuratioe
ts legimus &uela men quodinlere positun ẽ interioris oculinon sxelũ dit intute
nequis securus depoenitentia eo quod post peccatum possit dicere. Irandm̃
sistinebo qm̃ peccaniei. doneciusti fic& causam meũ : Pecc& & cauterio indige
us &slatus iterũ uulneretur: Cum aũ eduxerit nos dñs inlucem & uiderim
uistitiameius :Tunc uidebit in imica nr̃a babylon &operietur confusione quȩ
priurdoquebatur ad nos Vbi ẽ de tuus : Estimans hierłm post uulnera ñ porse¬
anariꝰ & respicient eã oculinrĩ : &erit inẽ culcationẽ ut lutũ platearũ. Et quia
omnir poenarx finis bonorũ exor diuinẽ & dolor ꝓficit ad sanitatẽ deluto illius
lateres suint: &erit formatio laterũ lituraeius Et indie illa u&eres abici& erro¬
res: ciuitater᷑ que illius quȩ male munitȩ fuerant uenient in conculonẽ siue indiui¬

Expanded text:
Caeterum multo melius est non habere vulnera, et medico non egere. Curatio, lis apertis legimus, et velamen quod in Lege positum est, interioris oculi non excludit intuitum, terea, ne quis securus de poenitentia, eo quod post peccatum possit dicere: Iram Dei sustinebo, quoniam peccavi ei, donec justificet causam meam, peccet et cauterio indigeat, et sanatus iterum vulneretur. Cum autem eduxerit nos Dominus in lucem, et viderimus justitiam ejus, tunc videbit inimica nostra Babylon, et operietur confusione, quae prius loquebatur ad nos: Ubi est Deus tuus; aestimans Jerari. Et respicient eam oculi nostri, et erit in conculcationem, ut lutum platearum. Et quia omnis poenarum finis bonorum exordium est, et dolor proficit ad sanitatem, de luto illius lateres fient, et erit formatio laterum litura ejus. Et in die illa veteres abjiciet errores, civitatesque illius, quae male munitae fuerant, venient in conclusionem, sive in divi
Abbreviated transcription (Latin):
demonte sine manibus legerint: & fatuũ dĩ sapientius hominibus. & apostolos quoq
ipsos expaste cognouis se: & exparte prophetasse : Dehacignur sapientia. id
est destilla populi iud uct Nonenim uenit nisi adoues ꝑditas domus is rahel
Congregatus ẽ ia cob: omnis qui supplantat esau: &eripit primitiua eius. ac benedicti¬
onem: & ante quamnascatur ad hoc positus in utero plantam pilosi fratris inuadit :¬
xX: cuminanib suis suscipiens suscipiam reliquias de isrł. Cuminquit crediderit

Expanded text:
de monte sine manibus legerint , et fatuum Dei sapientius hominibus, et Apostolos quoque de monte sine manibus legerint , et fatuum Dei sapientius hominibus, et Apostolos quoque ipsos ex parte cognovisse, et ex parte prophetasse . De hac igitur sapientia, id est, de stilla Judaici populi non enim venit nisi ad oves perditas domus Israel congregatus est Jacob: omnis qui supplantat Esau, et eripit primitiva ejus ac benedictionem, et antequam nascatur adhuc in utero positus, plantam pilosi fratris invadit. LXX: Cum omnibus suscipiens suscipiam reliquias de Israel. Cum inquit crediderit
Abbreviated transcription (Latin):
serpat & mortuũ corpus uiuas carnes de pascatur medicistatuunt uulnus. & uruñ
dĩ. pseudo prophetarum uiocibus decipiatur: Quodaũ spr̃. taminnouo quã in uetert
testamento ubicumq sine additamento ponitur in bonam pastem intellegatur. &
pͥoric. mortificamus uiuemus: Et in u&eri testamento dans flatum populo quiẽ
inea & spm̃his quicalcant eam :Haut dubiũ exp̃cedentib quanterrã signific&
Qui enim calcant opera terrena. & pedibus suis subiciunt eaꝰ utiq Nonmalum sed
posuit. inpseudo propli&is. ipse tibi stillubit inuinũ & ebrietatẽ uinũ qđ letisi¬
catcor hominis & ebrietatem qua in ebriatus ẽ noe ÷ Et dequi a libi dicitur : Co
sapientiue dĩ quae uelut fluuius caelestem in rigat hierłm. stilla ẽ. &gutta ꝑ mo-¬
dica : Nec dubitabunt sapientes dĩ stillãlo in hominibus dicerequilapidem abscisũ

Expanded text:
serpat et emortuum corpus vivas carnes depascatur, medici statuunt  Al. secant vserpat et emortuum corpus vivas carnes depascatur, medici statuunt  Al. secant vDei pseudoprophetarum vocibus subvertatur. Quod autem spiritus tam in novo quam in veteri Testamento, ubicumque sine additamento ponitur, in bonam partem intelligatur, et nis mortificaveritis, vivetis . Et in veteri Testamento: Dans flatum populo, qui est in ea, et spiritum his, qui calcant eam : haud dubium ex praecedentibus quin terram significet. Qui enim calcant terrena opera, et pedibus suis subjiciunt ea, utique non malum, sed posuit in pseudoprophetis, ipse tibi stillabit in vinum et ebrietatem. Vinum quod laetificor hominis ; et ebrietatem qua inebriatus est Noe, et de qua dicitur: Comesapientiae Dei, quae ut fluvius coelestem irrigat Jerusalem, stilla est, et gutta permodica. Nec dubitabunt sapientiae Dei stillam in hominibus dicere, qui lapidem abscissum
Abbreviated transcription (Latin):
ipse paradisi. ianua sit &dicat : Ego sumposta quoiter diuidente: & prȩcedente: &
uia & posta: transibit pereum credulum pecus. Pastor aũ iste & rexẽ : & dñs : unde
sequitur: Et transibit rex eorum coram eis: & dñs in capite eorũ. Quod si uoluerim:
hȩc omnia de primo aduentu eius accipere & totumia cob. & reliquias isrł ad a posto¬
lor & eam referre multitudinẽ. quae in actibꝰ a postolorum saluata ẽ ex iudȩis non
eorum corameis & est dñs in capite eorum in ꝑ p&uum : Hex : Sp̃s statuit menda¬
ciumistillabit tibi inuinum . & in hebri e tatem : & erit destilla populi huuis congregan¬
dus. congregabitur ia cob: Nonut plerique ȩstimant spiritus stetit mendax sed
spiritus statuit mendacium legendum ẽ : quod grecedicitur. NNΕΥΜΑ ΕC ΥΗCΕΝ
yeyaec. hoc est tõΥeyaoc Quomodo enim inuulnerib putridis: nec ancer

Expanded text:
ipse sit paradisi janua, et dicat: Ego sum porta: quo iter dividente et praecedente, et ipse sit paradisi janua, et dicat: Ego sum porta: quo iter dividente et praecedente, et viae porta, transibit per eum credulum pecus. Pastor autem iste rex est et Dominus. Unde sequitur. Et transibit rex eorum coram eis, et Dominus in capite eorum. Quod si voluerimus haec omnia de primo adventu ejus accipere, et totum Jacob et reliquias Israel 461 ad Apostolos, et eam referre multitudinem, quae in Actibus apostolorum salvata est ex Judaeis, non eorum coram eis, et est Dominus in capite eorum in perpetuum. LXX: Spiritus statuit mendacium. Stillavit tibi in vinum et ebrietatem, et erit de stilla populi hujus, congregandus congregabitur Jacob. Non, ut plerique aestimant, spiritus stetit mendax; sed spiritus statuit mendacium, legendum est, quod Graece dicitur πνεῦμα ἔστησε ψευδὲς, hoc est, τὸ ψεῦδος. Quomodo enim in vulneribus putridis, ne cancer
Abbreviated transcription (Latin):
ueni. & noncredidistis mihi: ueniam in consummitione mundi. inmaiestatemea cum¬
angelis. c&erisqi uirtutibꝰ & tunc te totum congregabo iacob. tunc inunũ conducã
reliquias isrł: & cumgentiliũ populo inouili meo pariter copulabo: Tunc te muro
firmissimo sepiam: & tanta erit credentiũ multitudo & inter caulas positi gregis
tu multuatio : ut uincatur numerus pecorum largitate : Ac ne forsitan putes quia
dixi. ponamillũ quasi gregem in ouili. & quasi pecus in medio caularum. De ouib me
loqui: intellege quod oues istȩ homines sint: Sequitur enim : Tu multuabuntur amul¬
titudine hominum : tu multus uox plurimorũ est. &nimie multitudinis clamor part̃
emissus ne ȩstimemus unius uocem. sed omnium ẽẽ communẽ. laudantiũ pastorem
bonum qui arduaquȩq conplanauerit. & suo ȩquauerit pede ꝓDux it ineris eorum

Expanded text:
et non credistis mihi, veniam in consummatione mundi in majestate mea cumet non credistis mihi, veniam in consummatione mundi in majestate mea cumAngelis caeterisque virtutibus, et tunc te totum congregabo, Jacob: tunc in unum conducam reliquias Israel, et cum gentium populo in ovili meo pariter copulabo: tunc te muro firmissimo sepiam, et tanta erit credentium multitudo, et inter caulas positi gregis tumultuatio, ut vincatur numerus pecorum largitate. Ac ne forsitan putes, quia dixi: Ponam illum quasi gregem in ovili, et quasi pecus in medio caularum, de ovibus me loqui, intellige quod oves istae homines sint. Sequitur enim: Tumultuabuntur a multitudine hominum. Tumultus, vox plurimorum est, et nimiae multitudinis clamor pariter emissus: ne aestimemus unius vocem esse: sed omnium communem, laudantium bonum pastorem, qui ardua quaeque complanaverit, et suo aequaverit pede, dux itineris eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ea sidñs uoluerit deeorumtranslatione tractabimus: Opopule iudaice. ad quos
repromissioner & quorum testamenta & lex & ex quibus xp̃s secundũ carnem.
cui imminentibur babyloniis. uel romanis dixi Surgite & ite in captiuitatẽ. qnm̃
non ẽ nobis interra ista requies quȩ propt̃ inmundititiã suam corrum petur po¬
pulatione nouirsima: nonme putetis uolentem loqui. & prȩdicaro gaudentem qđ
uenturum uideo optarem &ipse anathema eẽ profratrib meis: qui sunt isra heli¬
ph& as potiur computatus solus perirem : & non essent uera quȩdico & creder&
proph&a sum & dĩ spũ loquor. & aueritate missus sum: prȩdico ueritatem : Propt̃¬
ea sullabo fermonem meũ imera cumuinũ quod in ebri&te: & corruere faciãs me
uitẽ stillante &canente uenture captiuitatis malum ꝓopulus iste meas pluuias sur¬
humanumcorpus ad sumaninascar deuirgine : siueita quia in humilitate carnis

Expanded text:
ea, si Dominus voluerit, de eorum translatione tractabimus. O popule Judaice, ad quos ea, si Dominus voluerit, de eorum translatione tractabimus. O popule Judaice, ad quos repromissiones, quorum testamenta et lex, et ex quibus Christus secundum carnem , cui, imminentibus Babyloniis, vel Romanis, dixi: Surgite et ite in captivitatem, quoniam non est vobis in terra ista requies, quae propter immunditiam suam corrumpetur populatione novissima, non me putetis volentem loqui, et praedicare gaudentem, quod venturum video: optarem et ipse anathema esse pro fratribus meis, qui sunt Israeliphetas potius computatus, solus perirem, et non essent 460 vera quae dico: et issus, praedico veritatem: propterea stillabo tibi sermonem meum in meracum vinum quod te inebriet, et corruere faciat. Me autem stillante, et futurae captivitatis malum canente, populus iste meas suscipiet phumanum corpus assumam, nascar de Virgine. Sive ita: Quia in carnis humilitate veni,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum quod factumẽ sin exp̃o nihił diabolum intellexisse : Siigitur malitia uel dia¬
bolur nihilest : & fugerunt : qui corruptione corrupti r̃. nulla id est nihili ꝑ sequente: di¬
abolur eor est ꝓsecutur innihili : Quod sicui uideturnimis coactum. & contra scriptu¬
rae simplicitatem astifici potiur eloquiꝰ quamuera int̃pretatione dissertũ uł prio¬
rem. uel quam ipse repperit expositionem sequatur: Vtinam non essemiur habens
quem stillatur populur iste: congreganr congregabo iacob: totumte inunum conducĩ
reliquiasinrł pariter ponam illum qua si gregẽ in ouili: quasi pecur inmedio caula¬
rum tumultũ abuntur amultitudine hominum: a scendit enim pandens iter ante eos.
duident & transibunt portam. & egredientur per eam : & transibit rex eorũ coram
crepant : unde primum iuxta id quod nob̵ abhȩbreis traditum ẽ exponamur : & post¬

Expanded text:
ipsum quod factum est sine Christo, nihil diabolum intellexisse. Si igitur malitia, vel diaipsum quod factum est sine Christo, nihil diabolum intellexisse. Si igitur malitia, vel diabolus nihil est, et fugerunt qui corruptione corrupti sunt, nullo, id est, nihil persequente, diabolus eos est persecutus in nihili. Quod si cui videtur nimis coactum, et contra Scripturae simplicitatem artificio potius eloquii, quam vera interpretatione dissertum, vel priorem, vel quam ipse repererit expositionem sequatur. Utinam non essem vir habens quem stillatur populus iste. Congregatione congregabo, Jacob, totum te: in unum conducam reliquias Israel, pariter ponam illum quasi gregem in ovili, quasi pecus in medio caularum, tumultuabuntur a multitudine hominum. Ascendet enim pandens iter ante eos: divident, et transibunt portam, et egredientur per eam: Et transibit rex eorum coram crepant. Unde primum juxta id quod nobis ab Hebraeis est traditum exponamus, et post
Abbreviated transcription (Latin):
expl&us : Nunc aũ quia ait Corruptiestis corruptione. ad distinctionẽ mihi ui¬
detur dixisse Corruptionis salutaris : iuxtaquam & apostolus loquitur : Et si is
qui homo foris noster est corrũpitur: sed qui intus ẽ renouatur. dedie indienȩ qui
semꝑ mortificationẽ ihũ postat incorpore suo & exteriorem corrumpit hominẽ.
quia corruptio illius salutaris est : Lxx: Fugistis nemine ꝑ sequente : ad eor
dicitur qui propt̃ inmunditiam corruptione corruptis : quod conscientia pec¬
catorum &iam absq suppliciis resistere hostib & dimicare non audeant. Vnde
& formidolosi sanctorum proelio ne terreant mentes fratrum suorum eiciuntur.
mo dirigitur: Perseque turuoruoꝵ folit̃ uolantir: & fugietis nullo persequentẽ
am retulisse : rursumq ipsam malitiã interprecatum ẽẽdiabolum. & isto quasi gradu

Expanded text:
expletus. Nunc autem quia ait, corrupti estis corruptione, ad distinctionem mihi viexpletus. Nunc autem quia ait, corrupti estis corruptione, ad distinctionem mihi videtur corruptionis salutaris dixisse: juxta quam et Apostolus loquitur: Et si is qui foris homo noster est, corrumpitur; sed qui intus est renovatur de die in diem . Qui semper mortificationem Jesu portat in corpore suo, et exteriorem corrumpit hominem, quia corruptio illius salutaris est. Fugistis, nemine persequente. Ad eos dicitur, qui propter immunditiam corruptione corrupti sunt, quod conscientia peccatorum etiam absque suppliciis resistere hostibus et dimicare non audeant. 459 Unde et formidolosi in sanctorum praelio, ne terreant mentes fratrum suorum, ejiciunturmo dirigitur: Persequetur vos folii vox volantis, et fugietis, nullo persequente .iam retulisse: rursumque ipsam malitiam interpretatum esse diabolum, et isto quasi gradu,
Abbreviated transcription (Latin):
quicum erecti fuerint uelut cedrus libani. trans euntes cum mundo. locus eorum non
poterit inueniri : LeX: surge & ambula quia non ẽ tibi hȩc requies. Iubemur in nul¬
lis mundi rebus putare nob̵ requiem : sed quasi a mortuis consurgentes: ad sublime ten
em : quia ubi x p̃r non in luminat resurgentem quȩ uid&ur eẽ requies tribulatio est :
LXX: propt̃ in munditiam consumptiestis corruptione. Proeo quod diximus consũp¬
tiestis. potest iuxta grecam intellegentiam in latino sonare sermone. corruptiestis :
ut sit ordo propt̃ inmunditiã corruptiestis corruptione : Hoc aũ ad eos dicitur. qui
uoluptati corporis & libidini seruienter. Non solum animã. sed corpus quoq: suũ
corrumpunt: uoluptatum amatorer. magis quama matorerdi : Poterat quoque
dicere propt̃ inmundiciã corruptiestis: & sensus &iã absq corruptione fuiss&

Expanded text:
qui cum erecti fuerint velut cedrus Libani transeuntes cum mundo, locus eorum non qui cum erecti fuerint velut cedrus Libani transeuntes cum mundo, locus eorum non poterit inveniri. LXX: Surge et ambula, quia non est tibi hic requies. Jubemur in nullis mundi rebus putare nobis requiem; sed quasi a mortuis resurgentes, ad sublime tendem quia ubi Christus non illuminat resurgentem, quae videtur esse requies, tribulatio est. LXX: Propter immunditiam consumpti estis corruptione. Pro eo quod nos diximus, consumpti estis, potest juxta Graecam intelligentiam in Latino sonare sermone, corrupti estis: ut sit ordo, propter immunditiam corrupti estis corruptione. Hoc autem ad eos dicitur, qui voluptati corporis et libidinis servientes, non solum animam, sed corpus quoque suum corrumpunt, voluptatum amatores magis quam amatores Dei. Poterat quoque dicere, propter immunditiam corrupti estis, et sensus etiam absque corruptione fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
haec dirigatur inuectio sed quo eos quitales sunt puls& sermo propheticus. & commino¬
tureis supplicia & tenebras sempiternas : ut quipudore & uere cundia non tenenturi a¬
gant penitentiam saltm comminatione penarum : LxX : Ad propinquate montibus
aeternis : Ae ternor montes. uel angelos intellegere possumus. uel prophetas: de quib
& in psalmo scriptum ẽ. Fundamenta eius in montib scĩs : Et in alio loco :euaui
oculos meos inmontes: unde ueni& aux ilium mͥix Ad propinquat aũ aeternis montibꝰ
qui nom peccatirnus ab eorum contubernio separatur : Quomodo & moy ses ad propinqua¬
bat dõ non loco sed merito : & ad eos quiad propinquabant ae t̃nis montibus: ipse dñs loque¬
batur. Ds̃ ad propinquans : & non delonge : montes aũ aeterni ad distinctionem eorum
uocantur : qui non sunt ae t̃nĩ principum scilic& huius sȩculi montiũ tenebrosorum :

Expanded text:
haec dirigatur invectio; sed quod eos qui tales sunt, pulset sermo propheticus; et comminehaec dirigatur invectio; sed quod eos qui tales sunt, pulset sermo propheticus; et comminetur eis supplicia, et tenebras sempiternas: ut qui pudore et verecundia non tenentur, agant poenitentiam saltem comminatione poenarum. LXX: Propinquate montibus aeternis. Aeternos montes, vel Angelos intelligere possumus, vel prophetas, de quibus et in psalmo scriptum est: Fundamenta ejus in montibus sanctis . Et in alio loco: Levavi oculos meos in montes unde veniet auxilium mihi . Appropinquat autem 458 aeternis montibus qui non in peccatis suis a beatorum contubernio separatur: quomodo Moyses appropinquabat Deo, non loco, sed merito. Et ad eos qui appropinquabant aeternis montibus, ipse Dominus loquebatur. Deus appropinquans ego: et non Deus de longe . Montes autem aeterni, ad distinctionem eorum vocantur qui non sunt aeterni, principium scilicet hujus saeculi montium tenebrosorum:
Abbreviated transcription (Latin):
perem qͣ: esurientem farsis p̃dicane corporibꝰ &ieiunorũ doctrinam rubenter
buccas tumentiaque ora proferre. Si in a postolorum loco sumur non solũ sermo¬
nem eorum initemur. sed conuersationem quoq & abstinentiã : A postoli cum ẽ&
utiqͦue sanctum minis terium uiduir. & pauperib ministrare : nonopost& inquiur̃
dimisso sermone dĩ ministrare nos mensis. At nunc nondico pauperes non dico frr
& qui rursum inuitare non possint. & ex quib excepta gratia nihil aliud episcopa¬
les spernerent manus. sedmilitantes & accinctos gladio. & iudices excubantibus
ante fores suas centurionib & tur mis militum ꝯ pĩ sacerdos inuitat ad prandiũ :¬
totaderici urbe discurrant : quȩ runt ex hibere iudicib: quȩ illi in pretoriis suis. aut inuenin
nonpossunt: autceste inuenta non coemunt : Nec uero arbitrandum quod generalit̃ Ad om̃s

Expanded text:
perem atque esurientem fartis praedicare corporibus, jejuniorumque doctrinam, rubentes perem atque esurientem fartis praedicare corporibus, jejuniorumque doctrinam, rubentes buccas, tumentiaque ora proferre? Si in Apostolorum loco sumus, non solum sermonem eorum imitemur, sed conversationem quoque et abstinentiam amplectamur. tolorum ministerium, viduis et pauperibus ministrare . Non oportet, inquiunt, dimisso verbo Dei, ministrare nos mensis. At nunc non dico pauperes, non dico fratres, et qui rursum invitare non possint ex quibus, excepta gratia, nihil aliud episcopalis speret manus sed militantes et accinctos gladio, et judices, excubantibus ante fores suas centurionibus et turmis militum, Christi sacerdos invitat ad prandiuTota clerici urbe discursant: quaerunt exhibere judicibus, quae illi in praetoriis suis aut invenire non possunt, aut certe inventa non coemunt. Nec vero arbitrandum quod generaliter ad omnes
Abbreviated transcription (Latin):
dedomibus deliciarum suarum : propter malas ad inuentiones suas eiecti sunt . Dotest
hoc & generaliter deiudaici populi principib. accipi. sacerdotibus acpharisȩis: qui
propter malas ad inuentioner suas: & specialiter destirpediuid: quia statimut natusẽ
dñs. defecit. princeps deiuda & dux defemoribus eius. uieniente cui repositumerat. & ap¬
parente expectatione gentiũ. Sed ȩcdesiue quoque principes quideliciis afluunt:
& inter epulas atq lasciuias pudicitiam seruare sȩcredunt proph&icus sermo de sen¬
bit. quod eiciendi sint despatiosis domibus. lautisq conuiuus & multo labore epu¬
lis conquȩsitis & eiciendi propt̃ malas cogitationes &opera sua. Et siuis scire quo
eiciendi sint : Euangeliũ lege: intenebras scilic& exteriores: ubi erit flecus &stridor
dentium : An non confusionis & ignominiȩ ẽ ihm̃ crucifixumamagistrũ. pau¬

Expanded text:
de domibus deliciarum suarum: propter malas adinventiones suas ejecti sunt. Potest de domibus deliciarum suarum: propter malas adinventiones suas ejecti sunt. Potest hoc et generaliter de Judaici populi principibus, sacerdotibus ac Pharisaeis 457 propter malas adinventiones suas, et specialiter de stirpe David, quia statim ut natus est Dominus, defecit princeps ex Juda, et dux de femoribus ejus , veniente cui repositum erat, et exspectatione gentium apparente. Sed et Ecclesiae quoque principes qui deliciis affluunt, et inter epulas atque lascivias pudicitiam servare se credunt, propheticus sermo describit quod ejiciendi sint de spatiosis domibus, lautisque conviviis, et multo labore epulis conquisitis, et ejiciendi propter malas cogitationes et opera sua. Et si vis scire quo ejiciendi sint, Evangelium lege: In tenebras scilicet exteriores, ubi erit fletus et stridor dentium : An non confusio et ignominia est, Jesum crucifixum, magistrum, pau
Abbreviated transcription (Latin):
triditos. tantum discordat in p̃sentiloco abhȩbraica ueritate: ut nec capita possimus
ex ȩ quo ponere. Nec eorumsimul sententias explicare : quam obremꝰ primũ translacio
disseratur : & postea ueniemus ad eos : Ad huc contra populumdĩ sermo ẽ cui supra dix¬
erat : econtrario populus ms̃ in aduersarium consurrex̃ desuꝑ tonicam palliũ sustulis¬
tis quod non solum hoc egerint. sed mulieres quoq id est mitronas. quondam delicatas :¬
fecerint ire captiuas: siue sub m&a fora urbes iudeȩ. quas & inisaia filias sion uocat:
eo quod sion metro polis fuerit : A par uulis quoq earum tulistis inquit laudem meã
imꝑp&uum : Nullus remansit inpopulo. cunctis uel interfectis: uel captis quimeos psal¬
mos canebant. sed & pauci qui inbabẏlone suꝑ erant canere se non posse testantur:
poterit : nisi longum sabbatum ante cȩlebrarit. Propt̃ eu autẽ dico uob̵. Non habetis hic
requiem : quia polluta ẽ terra ur̃a: & corrum petur putridine pessima. Captiui¬

Expanded text:
inta tantum discordat in praesenti loco ab Hebraica veritate, ut nec capita possimus ex aequo ponere, nec eorum simul sententias explicare. Quamobrem nostra primum translatio disseratur, et postea ad eosdem veniemus. Adhuc contra populum Dei sermo est, cui supra jam dixerat: Econtrario populus meus in adversarium consurrexit: desuper tunicam pallium sustulistis, quod non solum hoc egerint, sed mulieres quoque, id est, matronas quondam delicatas fecerint captivas ire, sive sub metaphora urbes Judaeae, quas et in Isaia filias Sion vocat , eo quod Sion metropolis fuerit. A parvulis quoque earum tulistis, inquit, laudem meam in perpetuum, nullus remansit in populo, cunctis vel interfectis vel captis, qui meos psalmos caneret; sed et pauci qui in Babylone supererant, canere se non posse testantur. mundari non poterit, nisi longum sabbatum antea celebrarit. Propterea autem dico vobis, non habetis hic requiem, quia polluta est terra vestra, et corrumpetur putredine pessima, captivi
Abbreviated transcription (Latin):
ficamus in sanguine & hierłm ininiquitite : qui uidicamus in munerib qui inmercedi¬
bur respondemus : quiin pecunia diuinamus: Et suꝑ hoc fictam nob scĩ moniam usndi-¬
cantes dicimus d onuenient suꝑnos mala: Audiamus sententiam dñ quȩsequatus
sion & herłm & mons templi. speculatorium. & uisio pacis & templum xp̃i inconsũ¬
matione & infine quando refrixerit caritas & rara fides fuerit quasi ager arabitꝰ
&redigetur intumulos: &erit in excelso siluarum. siue incustodiam pamorum : ut ubi
amplȩ quondam domus erant. & absq numero acerui frugumr ibi uix paruastt casu¬
la seruans species ciborũ refectionem animȩ non habentium. Eterit in nouissimo
dierum mons domus dni prȩparatus inuestice montiũ. & sublimis suꝑ colles: & flu¬
ent ad eũ populi. & properabunt gentes multȩ : &dicent. Venite ascendamus ad¬

Expanded text:
ficamus in sanguine, et Jerusalem in iniquitate, qui judicamus in muneribus, qui mercedificamus in sanguine, et Jerusalem in iniquitate, qui judicamus in muneribus, qui mercedibus respondemus, qui in pecunia divinamus, et super hoc fictam nobis sanctimoniam vindicantes dicimus: Non venient super nos mala. Audiamus sententiam Domini quae sequatur: Sion et Jerusalem, et mons templi, speculatorium, et visio pacis, et templum Christi in consummatione, et in fine, quando refrixerit charitas, et rara fides fuerit, quasi ager arabitur, et redigetur in tumulos, et erit in excelsa silvarum sive in custodiam pomorum: ut ubi amplae quondam domus erant, et absque numero acervi frugum, ibi vix parva sit casula servans speciem ciborum, refectionem animae non habentium. Et erit in novissidierum mons domus Domini pręparatus in uertice montium, et sublimis super colles; et fluent ad eum populi, et properabunt gentes multę. Mons iste altissimus
Abbreviated transcription (Latin):
nocte ac dielaborit manibus suis. ne cui grauis sit: & iurat inepistolis se sancte ÷¬
& sine auaritia in xp̃i euangelio conuersatum . & non solumdese. sed & de disci¬
pulis quoque suis. hoc ipsum ad serii: quod nullum miserit qui abȩcclesiis aut porsit
munera benuolentiam dĩ uppellat: nontam sibi congregit quam pauperibus scõrũ.
cognatis. atq afinibus suis. tampossersiones quam uniuersam suppellectilẽ. sacerdotib:
templi. ac populo testificante per diderant: Sitiles pauperes sunt : accipiant: si aũ
sub occasione pauperum paucȩ ditantur domus & inuitro ac uase fictili aurum co¬
medimus : aut cum thesiuris mutemus & uestes aut pauꝑ habitus nonquȩrat diuitias
senatorum : Quid prod est circa collum ad abstergendos sudores linte olum non ha
uniuersa pauperum turba suspir& : Propt̃ hoc causi nr̃i quitales sunus quisionedi¬

Expanded text:
nocte et die laborat manibus suis, ne cui gravis sit. Et jurat in Epistolis, se sancte, enocte et die laborat manibus suis, ne cui gravis sit. Et jurat in Epistolis, se sancte, et sine avaritia in Christi Evangelio conversatum, et non solum de se, sed de discipulis quoque suis hoc ipsum asserit: quod nullum miserit, qui ab Ecclesiis aut posceremunera benevolentiam Dei appellat, non tam sibi congregat quam pauperibus sanctorum, cognatis, atque affinibus suis, tam possessiones, quam universam supellectilem sacerdotibus templi, ac populo vastantes, perdiderant. Si tales pauperes sunt, accipiant. Si autem sub occasione pauperum paucae ditantur domus, et in vitro ac vase fictili aurum comedimus, aut cum thesauris mutemus et vestes, aut pauper habitus non quaerat divitias senatorum. 473 Quid prodest circa collum ad abstergendos sudores linteolum non habeuniversa pauperum turba suspiret? Propter hoc, causa nostri, qui tales sumus, qui Sion aedi
Abbreviated transcription (Latin):
boam infirmante filio pergit adachiã hominem di & defest ei panes & uiar
passas & uasculum mellis : Dicitur enim quid secum illa postauerit : & tamen pro¬
ph&a non scribitur accepisse quippe cum & corripuerit eam: & uenturũ luctũ
p̃dixerit: lic& potuerint hu qui ariolos ire consueuerunt. quia multi diuini &
arioli erant inisrł. male consuetudine aestimas se idipsum &iam & deproph&is:
& uoluis se offerre sanctis uiris. quod diuinis offerre soliti erant : & tantum modo senp¬
turam narrasse. quid illi uoluerint Nec tamen intulisse. quod idipsum aut offerre aus
fuerint : aut prophetȩ acciperint: A postolus paulus qui altariꝰ inquit seruiuat
de altari pas ticipintur & uiuunt: Permittitur tibi õsacerdos ut uius de altari
nonut luxgries : Boui trituranti os non cmcluditur: Scimus ista : & tamen
licentia hac a postolus non ab utitur. & habens uictum. uestitumq contentus est

Expanded text:
boam, infirmante filio, pergit ad Achiam hominem Dei, defert ei panes et uvas boam, infirmante filio, pergit ad Achiam hominem Dei, defert ei panes et uvas passas, et vasculum mellis . Dicitur enim quid secum illa portaverit, et tamen propheta non scribitur accepisse: quippe cum et corripuerit eam, et venturum luctum praedixerit: licet potuerint hi qui ad hariolos ire consueverant quia multi divini et harioli erant in Israel mala consuetudine aestimasse idipsum etiam de prophetis, et voluisse sanctis viris offerre, quod divinis offerre consueverant, et tantummodo Scripturam narrasse quid illi voluerint, nec tamen intulisse quod ipsi aut offerre ausi fuerint, aut prophetae acceperint. Apostolus Paulus: Qui altari, inquit, serviunt, et de altari participant, et vivunt . Permittitur tibi, o sacerdos, ut vivas de altari, non ut luxurieris. Bovi trituranti os non clauditur . Scimus ista, et tamen licentia hac Apostolus non abutitur: et habens victum vestimentumque, contentus est: