comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tio est dei.s iudictum. qͦ fraus deceptoris dia¬
boli facta ẽ. decepto & male credulo homini
pena peccati:. de q̃nemo eruit᷑ nͥ ꝑ mediatorẽ
ce nulloꝵ bonis meritis p̃uenitur. Obiect̾io.
uia peccatorum nr̃oꝵ auctor sit deus
co quod malam faciat uoluntatem
hominũ. plasmet stibam q̃ naturali motu
nichil possit nͥ peccare. Fiesponsio¬
Pius q̃q obiectionis uanitas de illa ꝓced̾
scola in qua nat᷑a humana immunis a
peccato ade & illesa defenditur:ut qͥa omnes
homines p̃uaricationis reos & damnationiᷤ¬
obnorios obnorios nasci. ꝑtturosq nͥ in xp̃o
renascant᷑ asserimꝰ: eundem uideam̃ dicere
auct̾orem culpe: quem ꝓfitem̃ conditorem
ẽẽ nature. Qtiod nos a senstinr̃o penitꝰ abdi¬
camtus: qͥ dm tustum & bontim sic humane
substantie. ext̾iorum int̾̃iorumꝙ senscium
nouimꝰ creatorem: ut ꝓrsꝰ ab illo sit qͥcquid
contra naturam ẽ. Peccatum autem contia

Expanded text:
tio est Dei, sed judicium; quo fraus deceptoris diatio est Dei, sed judicium; quo fraus deceptoris diaboli facta est decepto et male credulo homini poena peccati. De qua nemo eruitur, nisi per mediatorem et nullorum bonis meritis praevenitur. OBJ. V. Quia peccatorum nostrorum auctor sit Deus, eo quod malam faciat voluntatem hominum plasmet substantiam quae naturali motu nihil possit nisi peccare. RESP. Hujus quoque objectionis vanitas de illa procedit schola, in qua natura humana immunis a peccato Adae, et illaesa defenditur; ut quia omnes homines praevaricationis reos et damnationi obnoxios nasci, periturosque nisi in Christo renascantur asserimus, eumdem videamur dicere auctorem culpae, quem profitemur conditorem esse naturae. Quod nos a sensu nostro penitus abdicamius, qui Deum justum et bonum sic humanae substantiae et interiorum eut prorsus ab illo sit quidquid contra naturam est. Peccatum autem contra
Abbreviated transcription (Latin):
gñis humani ad hoc ereet᷑ a deo: ut ñ
dei s diabolifaciat uoluntatem. Responsio.¬
nsanum omnino & contra rationem ẽ dic̃e
uoluntatẽ dei er di uoluntate ñ fieri: ce cdã
natorem diaboli eiꝰq famulorum uelle. ut
diaboloseriatur:. S hoc catholicis pelagi¬
am consequent̃ se obicere existimant. qui
ade pecceatum tͣnsisse in om̃s diffitent᷑: q̃m
si pͥmam natiuitatẽ originalis cuia ñobli¬
get. ñ sint obnorii diabolo parutili: neidi¬
geant erui de potestate tenebrarum: qͥ num¬
quam asto auctore discesserint. Nos autẽ
qui om̃s madam pisse ꝓfitemur:uenit ni.
filius hominis q̃rere ce saluare qͥd ꝑierat.
ut diaboli faciat uoluntatem: & agnoscimꝰ
omnem hominẽ ñ redemptum diabol eẽ
captiuam. Preuaricatio enim hominũdis¬
posie  a scłis creatioris oramem turbare non
potuit. Et merito creatura peccatx. penalẽ
dñationem illiꝰ patit᷑: cui relict̾o uero dño.
sponte se uendidit. Hec qͥppe seruitꝰ. ñ institu¬

Expanded text:
s humani ad hoc creetur a Deo, ut non Dei, sed diaboli faciat voluntatem. Insanum omnino, et contra rationem est, dicere voluntatem Dei ex Dei voluntate non fieri, et Deum, damnatorem diaboli ejusque famulorum, velle ut diabolo serviatur. Sed hoc catholicis Pelagiani consequenter se objicere existimant, qui Adae peccatum transiisse in omnes diffitentur: quoniam si primam nativitatem originalis culpa non obliget, non sint obnoxii diabolo parvuli, nec indigeant erui de potestate tenebrarum, qui nunquam a suo auctore discesserint. Nos autem, qui omnes in Adam periisse profitemur venit enim Filius quaerere et salvare quod perierat, ut diaboli faciat voluntatem; et agnoscimus omnem hominem non redemptum diabolo esse captivum. Praevaricatio enim hominum dispositae a saeculis creationis ordinem turbare non potuit, et merito creatura peccatrix poenalem dominationem illius patitur cui, relicto vero Domino, sponte se vendidit. Haec quippe servitus non institu
Abbreviated transcription (Latin):
concutiant. Non inflet opinio scdã. nec si¬
nistra deiciat: nec falsa uituꝑatio siue lay¬
datio augrat gaudia eiꝰ aut minuat: & ñ
gaudeat de temporalib omnino nec luge¬
at. int̾ leta inuictꝰ ac tristia tinam faciem
animi constantis obtineat: nec pectoris
ciꝰ stabilem firmitatẽ qͥcqͥd promitat mũ¬
dus aut minat᷑ ercutiat. s idem semper
ac sͥ similis ꝑseuerans. mundi huiꝰ dãna
simul ac lucra ñ sentiat. Et cum hȩc atq
his similia contemplatitiȩ uitȩ desiderio
affectꝰ impleuerit: ñ se hic iam ex omĩ
parte ꝑfect̾um. s ꝑficiendum in illa bea

Expanded text:
concutiant; non inflet opinio secunda, nec siconcutiant; non inflet opinio secunda, nec sinistra dejiciat, nec falsa vituperatio sive laudatio, augeat gaudia ejus, aut minuat; non gaudeat de temporalibus omnino, nec lugeat. Inter laeta invictus ac tristia; unam faciem animi constantis obtineat, nec pectori ejus stabilem firmitatem, quidquid promittit mundus aut minatur, excutiat; sed idem semper ac sibi similis perseverans, mundi hujus damna simul et lucra non sentiat. Et cum haec et his similia contemplativae vitae desiderio affectus impleverit, non se hic jam ex omni p
Abbreviated transcription (Latin):
ta tenet. fut᷑is p̃missionib credat. A strepi¬
tu negotioꝵ scłarium remotissimꝰ existat:
sp̃italib quib in dies singłos melior ac me¬
lior fiat mingilet. Amet otium sc̃m. in qͦ
exerceat anime suȩ negotium: mortutm
sͥ deputet mundum. seq mundi blandi¬
entis illecebͥs exhibeat crucifixum: delecꝰ¬
tationib spectacłoꝵ p̃senttum. incompara¬
bilit̃ anteponat sui conditoris intuitum.
Semꝑ ꝓficiente successu. in fastigtum diui¬
ne condemplationis se attollat: nunqͣm¬
ne ad mom̃itum qͥdem a ꝓmissionib futͣi
considandis. auersꝰ ad trena respiciat: eo
aciem m̃tis indesinent̃ intendat. qͦ ꝑueni¬
re desidat. B̾eatituidinem uide future ante
ocłos ammi sui ꝓponat. ⁊ diligat. nec metu¬
at aliqͥd temporale nec cupiat: ne aut motꝰ
amitcendi res temporales. aut cupiditas
acquirendi intentionem m̃tis eiꝰ emolliat.
Non eum blanda corrumpant: nec adũsa

Expanded text:
ta teneat, futuris promissionibus credat. Ab strepita teneat, futuris promissionibus credat. Ab strepitu negotiorum saecularium remotissimus ea fervespiritalibus, quibus in dies singulos melior ac melior fiat, invigilet. Amet otium sanctum, in quo exerceat animae suae negotium, mortuum sibi deputet mundum, ac se mundi blandientis illecebris exhibeat crucifixum. Delectatione spectaculorum praesentium incomparabiliter anteponat sui Creatoris intuitum, semper proficientem, successum in fastigium divinae contemplationis attollat. Nunquam ad momentum quidem a promissionibus futuris considerandis aversus ad terrena respiciat. Eo aciem mentis indesinenter intendat, quo pervenire desiderat; beatitudinem vitae futurae ante oculos animi sui proponat et diligat; nec metuat aliquid temporale, nec cupiat; ne aut metus amittendae rei temporalis, aut cupiditas acquirendae intentionem mentis ejus emolliat; non eum blanda corrumpant, nec adversa
Abbreviated transcription (Latin):
roinde uige contemplatiue sec sq.¬
tator ad conditorem scium corde illu¬
minandꝰ accedat: ipsi condemplando atq
insatiabilit̃ ꝑfruendo uigilant̃ inserui¬
at: ipstm iugit̃ concupiscat: ꝓ amore eiꝰ
omnia qͥb ande potest au̾ti refugiat: õs
cogitationes suas ac totam spem ex illius
rum sacͥs mechitationib uacet: in eis se
diuinitꝰ illuminatꝰ oblect̾et. Ibi se totum
uelut in specło qͦdam refulgente considet:
quod in se prauum dep̃henderit corrigat.
quod rectum teneat: quod deforme com¬
ponat: quod pulchrum excolat: quod sa
num seruet: quod infirmum assiduale¬
ct̾ione corroboret. Dñi su precepta infa¬
tigabilit̃ legat. merplebilit diligat: ef¬
ficacit̃ impleat: ⁊ quid sibi cauendum. qͥd¬
ue sect̾andum sit ex eis sufficient̃ instructꝰ
ꝓmissum legat: rep̃sentatum uideat.
ꝓphatam ꝑditionem popł contumacis
intelligat: impletam lugeat: de salute gen¬
tium gaudeat: ex p̃t̾itis que p̃dict̾a ⁊ imple¬

Expanded text:
roinde vitae contemplativae sectator ad Conditorem suum corde illuminandus accedat, ipsi contemplando atque infatigabiliter perfruendo vigilanter inserviat, ipsum jugiter concupiscat, prae amore ejus omnia quibus inde potest averti, refugiat, omnes cogitationes suas, ac totam spem ex illius rum sacris meditationibus vacet, in his se divinitus illuminatus oblectet, ibi se totum velut in speculo quodam refulgente consideret: quod in se pravum deprehenderit corrigat, quod rectum est teneat, quod deforme componat, quod pulchrum excolanum excolat, quod infirmum assidua lectione corroboret. Domini sui praecepta infatigabiliter legat, inexplebiliter diligat, efficaciter impleat, et quid sibi cavendum, quidve sectandum sit ab eis sufficienter instructus promissum legat, repraesentatum videat, prophetatam perditionem populi contumacis intelligat, impleri lugeat, de salute gentium gaudeat. Ex praeteritis quae praedicta et imple
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mior. om̃s uere fideles fides ipsa qua hic
futura credebant᷑ impleta perduxerit.
rectione futura sunt
ui diuerdi qͥdem sexꝰ corpora: s sine ulla conco.¬
piscentia corporali fut᷑a sunt. Ibi erit oĩum
ꝑfecta caritas. ⁊ nulla cupiditas. Ibi etiam
corporales ocłos nicħ uisibilis ereaturȩ late¬
bit: qr incorruptibiltum corporum uisꝰ
utiq incorruptibilis erit. Etita sine com¬
paratione uiuatior quam hic fuit: ut ei a¬
liquid uis ibilium claustm ẽẽ ñ possit.
Corporib qͥppe immortalitate donatis. au¬
ferenda ẽ. tarditas. ñ integͥtas: necessitas.
ñ uoluntas:ut ibi sine temporis mora aut
impedim̃to pondis suit. ubi ẽẽ uoluerint:
atq eos sequat᷑ sine ulla difficultate sp̃uale
beatitudinis equalitate ꝑfectꝰ. Tunc filioꝵ
parentum. coniugum.miseria q̃ ibinon
suerit. beatos contristare ñ poãit: qͥa nõĩa
omniũ necessitudinum corporaliũ. quȩ hic

Expanded text:
praemiorum, omnes vere fideles, fides ipsa, quae hic praemiorum, omnes vere fideles, fides ipsa, quae hic futura credebantur, impleta perduxerit. rectione futura sunt. Ibi diversi quidem sexus corpora, sed sine ulla concupiscentia corporali futura sunt. Ibi erit omnium perfecta caritas, et nulla cupiditas . Ibi etiam corporales oculos nihil visibilis creaturae latebit, quia incorruptibilium corporum visus utique incorruptibilis erit; et ita sine comparatione vivacior quam hic fuit, ut ei aliquid visibilium clausum esse non possit. Corporibus quippe immortalitate donatis auferenda est tarditas, non integritas; necessitas, non voluntas, ut ibi sine temporis  alias temporum mora aut impedimento ponderis sint, ubi esse voluerint; atque eo sequatur sine ulla difficultate spirituale beatitudinis aequalitate perfectus. Tunc filiorum, parentum, conjugum miseria, qui ibi non fuerint, beatos contristare non poterit : quia nomina omnium necessitudinum corporalium quae hic
Abbreviated transcription (Latin):
solliciaidinem. securitas et̃na consump¬
serit. Quaꝓpt̃ qui dñr in hac uita beati.
spe bcatitudinis fut᷑e beadi sunt. impsa
autemre. non hic s inilla uita futuri
sunt: quia ib omnrum beatoꝵ beatitudo
ꝑfecta erit: ubi huinana nat᷑a sui głam
conditoris ⁊ suam ꝑfecte beatificata tu¬
sura est: atq ei sine ullo defectu sue bea¬
titudinis adherebit. .x. Quod hic
scĩ dm̃ in assumpta ereatura uiderunt.
Iec moueat quod hic qͦq a iustis antiqͥs
uisum legimꝰ dm̃: qͥa non ẽ hic humi¬
liatiomi nr̃e sic tusus. sic̃ in illa clarificatio¬
ne uidendꝰ est: q̃nquidem sine forma tris¬
bilis creat᷑e. in qua ꝓ dispensatione tem¬
porum. tibi uolutt & quib uoluit iustis
apparuit: nec potuit nec potest uider.
S pot̾it. cum ad suꝑnam patͥam ꝑegͥna¬
dio nĩa ꝑuenerit. ⁊ mortale nr̃m immorta
litas beata uestierit: atq ad condempla¬
tionem diuinam uł ꝑceptionem cȩlestiũ

Expanded text:
sollicitudinem securitas aeterna consumpsollicitudinem securitas aeterna consumpserit. Quapropter, qui dicuntur in hac vita beati, spe beatitudinis futurae beati sunt; ipsa autem re non hic, sed in illa vita beati futuri sunt: quia ibi omnium beatorum beatitudo perfecta erit, ubi humana natura sui gloriam Conditoris, et suam perfecte beatificata visura est, atque ei sine ullo defectu suae beatitudinis adhaerebit. CAPUT X. Quod hic sancti Deum in assumpta creatura viderint. Nec moveat quod hic quoque a justis antiquis visum legimus Deum: quia non est in hac humiliatione nostra sic visus, sicut in illa clarificatione videndus est: quandoquidem sine forma visibilis creaturae, in qua pro dispensatione temporum, ubi voluit, et quibus voluit justis apparuit, nec potuit, nec potest videri; sed poterit cum ad supernam patriam peregrinatio nostra pervenerit, et mortale nostrum ilitas beata vestierit, atque ad contemplationem divinam vel perceptionem coelestium
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eos qͥ iam peccare non possunt.
am sicut hic ex comparatione iuste
uiuentium dr quisq ꝑfectꝰ. qͥa iustꝰ p̾cepta
facit ꝑfectꝰ autem p̃cepta transcendit: ita
idem collatꝰ illis absolute ꝑfectis. qͥiuita
beata futuri sunt. Non ẽ. ut itacdican ꝑfe¬
cte ꝑfectꝰ. eui &e si dimissa ẽ omnis iniqͥtas:
non ẽ adhuc sanata. s sanabitͣ etus infir¬
mitas. Et ideo &e si non peccat ut situere
ꝑfectus: peccare tam̃ podest. quia non est
ubi ab omni pecc̃o mundatꝰ peccare ñ põat:
ibi erit ꝑfecte sanꝰ. ⁊ summe ꝑfectꝰ. Hic autẽ
quantalibet qͥs excellentia scĩtatis emineat:
quantaq emnentia ꝑfectionis excellat:
potest quidem fieri promodulo huiꝰ uite
ꝑfectꝰ. s ñ ẽ sic de sua ꝑfectione securus: ut
non debeat ẽẽ de casti sollictoꝰ. Et utiq uͥ
est sollicitudo. ñ est absoluta beatitudo:
qtie nequaquam ꝑfect̾a credenda est. si
secura ñ fuerit: nec secura erit. nisi omnẽ

Expanded text:
am peccare non possunt. 1. Nam sicut hic comparatione juste viventium dicitur quisque perfectus, quia justus praecepta facit, perfectus autem praecepta transcendit: ita idem collatus illis absolute perfectis, qui in vita beata futuri sunt, non est, ut ita dicam, perfecte perfectus; cui etsi dimissa est omnis iniquitas, non est adhuc sanata, sed sanatur ejus infirmitas; et ideo etsi non peccat, ut sit vere perfectus, peccare tamen potest: quia non est ubi ab omni peccato mundatus, peccare non poterit, ibi erit perfecte sanus et summe perfectus 2. Hic autem quantalibet quis excellentia sanctitatis emineat, quantalibet eminentia perfectionis excellat, potest quidem fieri pro modulo hujus vitae perfectus; sed non est sic de sua perfectione securus, ut non debeat esse de casu sollicitus: et utique ubi est sollicitudo, non est absoluta beatitudo. Quae nequaquam perfecta credenda est, si secura non fuerit; nec secura erit, nisi omnem
Abbreviated transcription (Latin):
Iui autem qͥ tam infirmi sunt. ut posses¬
sionib sinis reninciare ñ possint: si ea q̃
accept᷑i erant dispensatori relinquant. ni¬
chil habentib conferenda. sine peccato
possident sua: qͥa &e iꝑsi qͦ dammͦ sua re¬
linquunt. qñ ꝓpͥis condenti reb nichil
eorum q̃ labori suotił ordini deberi ar¬
bitrant᷑ accipitnt. Quod siputant ido
accipi debere eorum q̃ conferuntur eccłie
pcotionem. ne eam uideant᷑ abicere:. se
uͦ non posse sua relinquere. quod eis de¬
forme sit int̃ scios pauꝑes reddi: not̾nnt
se deforimores possessores de elemosinis

Expanded text:
i autem, qui tam infirmi sunt, ut possessionibus suis renuntiare non possint, si ea quae accepturi erant, dispensatori relinquant, nihil habentibus conferenda, sine peccato possident sua : quia et ipsi quodammodo sua relinquunt, quando propriis contenti rebus, nihil eorum quae labori vel ordini suo deberi arbitrantur, accipiunt. Quod si putant ideo accipi debere eorum quae conferuntur Ecclesiae, portionem, ne eam videantur abjicere, se vero non posse sua relinquere, quod eis deforme sit inter suos pauperes reddi, noverint esse deformius possessores de eleemosynis
Abbreviated transcription (Latin):
ut obesire desistant. Responsio.
ideus hominem sibi hominẽ obedien¬
tem a pietate deturbat. & b̃n uiuentem
dadere facit: gͦ probonis mala retribuit
& iniuste punit: qͦd ut faciat impellit. Qd
tam ꝑuersum. quid tam insantum diciaut
cogitari potest: S in talem sensum draht̃.
qui putant in omnib hoc ẽẽ p̃scientiam di.
quod & uoluntatem: cum uoluntas eiꝰ nun¬
quam uelit nͥ bona: p̃scientia autem & bo¬
na nouerte &e mala.S bona q̃ aut ipse faẽ
aut etiam ut nos faciamꝰ imꝑtie: mala aut̃
omnino ipse ñ facit. neq ficri suadet. aut
impellit. Uires itaq obedientie non ideo
cuqͣm subtraxit. qͥa eum ñ p̃destinauit :
s ideo eum ñ p̃destinauit. quia recessurũ

Expanded text:
ut obedire desistant. RESPONSIO. eus hominem sibi obedientem a pietate deturbat, et bene currentem cadere facit: ergo pro bonis mala retribuit, et injuste punit, quod ut fiat impellit. Quid tam perversum, quid tam insanum dici aut cogitari potest? Sed in talem sensum trahuntur qui putant in omnibus hoc esse praescientiam Dei quod et voluntatem: cum voluntas ejus numquam velit nisi bona, praescientia autem et bona noverit et mala: sed bona quae aut ipse faciat, aut etiam ut nos faciamus, impertit: mala autem quae omnino ipse non fecit, neque fieri suasit, aut impulit. Vires itaque obedientiae non ideo cuiquam subtraxit, quia eum non praedestinavit; sed ideo eum non praedestinavit, quia recessuru
Abbreviated transcription (Latin):
lectatiomi consentiam quod cupiditatis
ẽ ꝓprium. & di p̃cepta condemnam. qͦd ẽ
suꝑbiȩ malum: qͦmͦ non ex cupiditate q̃
que inidium omnis peccatidr. procedit
inuidendosupplictum. nulla uidetur ad
inuidendum concupiscentia prouocari:
s tm̃suꝑbie morbo uexari. S si animi eiꝰ
pestem qua p̃cipitat᷑ incensꝰ. lubtiliter al¬
deq rimemini: inuemetis eũ & ꝑdicionis
eiꝰ cupidum curiꝰ cupit int̃itum. ce fuꝑbie
malo teneri. qͦ sͥ iugit̃ ingemiscit melio¬
rem cui inuidet anteferri. Qͥs facile po
dest hoc malum uerb̃ expͥmere. qͦ mnuidus
odio hominis ꝑsequit᷑ diuinum muntis
in homine: cum potiꝰ amari hõ debeat. õe
ꝓ sui meriti sc̃ĩtate: Tantos inuidus habet
iuste pene tortores: qͣntos inuidiosts ha¬
buerit laudatores. Siquidem inuidio¬
sum facit excellentia meriti. inuidum pe¬
na peccati: nec ei potest ab hoĩe adhib̃i
remedium cuius uulmis ẽ occultum.¬

Expanded text:
lectationi consentiam, quod cupiditatis lectationi consentiam, quod cupiditatis est proprium, et Dei praecepta contemnam, quod est superbiae malum, quomodo non ex cupiditate, quae quae initium omnis peccati dicitur, procedit invidendo supplicium , nulla videtur ad invidendum concupiscentia provocari, sed tantum superbiae morbo vexari. Sed si animi ejus pestem, qua praecipitatur incensus, subtiliter alteque rimemini, invenietis eum et perditionis ejus cupidum, cujus cupit interitum, et superbiae malo teneri, quo sibi jugiter ingemiscit meliorem cui invideat anteferri. Quis facile potest quale sit hoc malum verbis exprimere, quod invidus odio hominis persequitur divinum munus in homine, cum potius amari homo debeat etiam pro sui meriti sanctitate? Tantos invidos habet justa poena tortores, quantos invidiosus habuerit laudatores. Siquidem invidiosum facit excellentia meriti, invidum poena peccati. Nec ei ab homine potest adhiberi remedium, cujus est vulnus occultum
Abbreviated transcription (Latin):
inquietudo. m̃dacium ꝑturium: &e cȩ̨t̾a
huiꝰm᷑i. S hec qͥs dubitet ex cupiditate
qͦq ꝓcede: cum omnes quifũint in illis
omnib morbis qͦs nominatii. corruꝑti ha¬
beant᷑ a cupiditate: Item cum gulosos.
intemꝑantes. ebriosos. auidos. rapaces.
fornicarios. adult̾os. stupratores. incestos.
flagitiosos cupiditas reddat: qñ possunt
sine suꝑbia tales fieri.sine qua omnino
ñ possunt dĩ p̃cepta contemni: qͥbus pro¬
hibentur illa omnia mala. quȩ suꝑtus
cõprehendi: Idoq si uolumꝰ consumma¬
re nr̃i certaminis cursum: caueamꝰ in¬
pͥmis eupiditatem atq suꝑbiam ñ duos
untm: a qͦ trahunt om̃smali actꝰ initũ.
Nam sine suꝑbia q̃ possunt saltem incho¬
aripeccata: cum dicat᷑ mittum omnis
peccati fuꝑbia: Nut sine cupiditate q̃ ẽ
mala: cum sine radice omnia atit nulla
deputent᷑ aut mortua: Deinde si qͦdlibet
peccatum ꝑpetrare ñ possum. nisi meȩ de¬

Expanded text:
inquietudo, mendacium, perjurium, et caetera inquietudo, mendacium, perjurium, et caetera ejusmodi. Sed haec quis dubitet ex cupiditate quoque procedere, cum omnes qui fuerint illis omnibus morbis quos nominavi corrupti, habeantur et cupidi? 2. Item cum gulosos, intemperantes, ebriosos, avidos, rapaces, fornicarios, adulteros, stupratores, incestos, flagitiosos, cupiditas reddat; quando possunt sine superbia tales fieri, sine qua omnino non possunt Dei praecepta contemni quibus prohibentur illa omnia mala quae superius comprehendi? Ideoque si volumus consummare nostri certaminis cursum, caveamus imprimis cupiditatem atque superbiam; non duounum, a quo trahunt omnes mali actus initium. Nam sine superbia quae possunt saltem inchoari peccata, cum dicatur, Initium omnis peccati superbia? Aut sine cupiditate, quae t fieri mala, cum sine radice omnium aut nulla deputentur, aut mortua? Deinde si quodlibet peccatum perpetrare non possum, nisi meae de
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s apłs dicit. radix omnium malorum
nec sibipossit ẽẽ diciersꝰ. sollicite conside¬
tare debemus. quare. ille tnitrum omĩs
peccati suꝑbiam. hic radicem omntum
malorum cuꝑiditatem nominare uo¬
luertt. An forte sermonem ꝓpħicum pau¬
lus apłs ut solet exposuit: qñquidem
siue initium omnis peccati. siue radicẽ õiũ
maloꝵ dicas: unum idemq sig̃cas. Porro
cupiditas atq suꝑbia intantum unum ẽ¬
malum: ut nec suꝑbꝰ sine cupiditate. nec
sine fuꝑbia possit cupidꝰ inueniri. Siqͥd̃
& diabolus in qͦ tenet suꝑbia pͥncipatum.
ꝓpͥe potestatis ac ꝑditionis humanȩ cupi¬
dus fuit: & ipse homo ꝑ appetitum arboriᷤ
int̾dictȩ ac diuinȩ similitudinis affecta¬
tionem. morbose affectum cupiditatis
ostendit᷑. De suꝑbiananq nascunt᷑ here¬
ses. scismata. detractiones. inidia. uerbo¬
sitas. iact̾antia. contentiones. animosita¬
tes. ambitio. elato. p̃sumptio. uanitas.

Expanded text:
od sanctus Apostolus dicit: Radix omnium malorum od sanctus Apostolus dicit: Radix omnium malorum nec sibi possit esse diversus. Sollicite considerare debemus quare ille initium omnis peccati superbiam, hic radicem omnium malorum cupiditatem nominari voluerit. An forte sermonem propheticum Paulus apostolus, ut solet, exposuit? quandoquidem sive initium omnis peccati, sive radicem omnium malorum dicas, unum idemque significas. Porro cupiditas atque superbia in tantum est unum malum, ut nec superbus sine cupiditate, nec sine superbia possit cupidus inveniri. Siquidem et diabolus, in quo tenet superbia principatum, propriae potestatis ac perditionis humanae cupidus fuit, et ipse homo per appetitum arboris interdictae, ac divinae similitudinis affectationem, morbosae affectum cupiditatis ostendit. De superbia namque nascuntur haereses, schismata, detractiones, invidia, verbositas, jactantia, contentiones, animositates, ambitio, elatio, praesumptio, vanitas,
Abbreviated transcription (Latin):
tatio sp̃ualisimminuat. Abstinentie rigor
aculeos carnis obtundat: curiositatem stu¬
dium sỹuale succidat. Sobrietaticedat
ebrietas: mansuetudini succumbat ĩma
nitas. Dñetur leuitati maturitas: dei ce
ꝓximi caritate crescente confumatur tota
mundi cupiditas. Excludat parcitas
uera luxuriam: castiget industriȩ uirtus
ignauiam. Rcpͥmat humilitas ꝓfunda
lact̾antiam: pellat simplicitas pura uecor¬
diam. Nonimpediat uarietas fucata con-¬
stantiam: emendati mores augeant dis¬
ciplinam. frangat clemendia religios a
seuitiam: ce funditꝰ eradicet bonitas ad¬
quisita maliciam: ut exgulsione titiorũ.
celebret᷑ introduct̾io głosa turtutum. S
de uirtutib insequenti capło uidebimꝰ.
ñc de urtiistit cȩpimus pros equamur.
IIII. De cupiditate quod ita mixtasit suꝑbie.
ut incħ peccati fiat. quod non ex utraq ꝓcedat.
iutcumq iam patuit qualit̃ intelli¬
gatur quod scͥptura dic̃ initium omĩs

Expanded text:
tatio spiritualis imminuat, abstinentiae rigor tatio spiritualis imminuat, abstinentiae rigor aculeos carnis obtundat, curiositati studium spirituale succedat, sobrietati cedat ebrietas, mansunitas, dominetur levitati maturitas, Dei et proximi caritate crescente, consumatur tota mundi cupiditas; excludat parcitas vera luxuriam, castiget industriae virtus ignaviam, reprimat humilitas profunda jactantiam, pellat simplicitas pura vecordiam, non impediat varietas fugata constantiam, emendati mores augeant disciplinam, frangat clementia religiosa saevitiam, et funditus eradicet bonitas acquisita malitiam, ut expulsione vitiorum celebretur introductio gloriosa virtutum. Sed de virtutibus in capite sequenti videbimus, nunc de vitiis, ut coepimus, prosequamur. CAPUT IV. De cupiditate, quae ita mixta est superbiae, ut nihil peccati fiat quod non ex utraqueutcunque jam patuit, qualiter intelligatur quod Scriptura dicit, Initium omnis
Abbreviated transcription (Latin):
dei p̃cepta contemm: humilitas custodi¬
ri. Suꝑbia ex angłis demones fecit: humi¬
litas homines scõs angłis sinnles reddit.
Illarebelles diabolosubditos facie: hec hu¬
miles xp̃o comungie. Suꝑbi cupiunt ex
se quod non faciunt p̃dicari: humiles
refugiunt quicqͥd bom oꝑant᷑ agnosci.
ist si qͣ peccata cõmiserine uoluntarie cõ¬
fitendo. semecipsos accusant: & omnia bo¬
na sua diuinomuneri deputando. dcum
tugit laudant. Qu appt̃ si curtꝰ ñ habitat
in animo uitioso: suꝑbla humilitatiscedat
imꝑio: qͥa ñ potest mens regnum hab̃e tur¬
tutum:. nͥ itigum priꝰ excusserit uitiorum.
si unrtutib cedant. Alioqͥn uel suibsiltunt
ad tmpꝰ eiec̾ta uł redeunt: nsi uirtutes
in locis uitiorum que fu̾int expulsa fucces¬
scrint. Quapropt̃ pietas in nob crudelita¬
ti resistat: iram patientia fundata coerceat.
Pudicicia libidinem tuncat: anmositatẽ
tͣnqͥllitas tollat. Uerbositatem tactt᷑mtaᷤᷤ
mod̾ata cõpescat: desidĩa carnalia delec̃¬

Expanded text:
Dei praecepta contemni, humilitas vero custodiri. Superbia 282 ex angelis daemones fecit, humilitas homines sanctis angelis similes reddit. Illa rebelles diabolo subditos facit, haec humiles Christo conjungit. Superbi cupiunt in se quod non faciunt praedicari, humiles refugiunt quidquid boni operantur agnosci. isti si qua peccata commiserint, voluntarie confitendo semetipsos accusant, et omnia bona sua divino muneri deputando, Deum jugiter laudant. Quapropter si virtus non habitat in animo vitioso, superbia humilitatis non cedit imperio, quia non poterit mens regnum habere virtutum, nisi jugum excusserit prius vitiorum. si virtutibus cedant; alioquin vel subsidunt ad tempus ejecta, vel redeunt, nisi virtutes in locis vitiorum quae fuerunt depulsa successerint . 4. Quapropter pietas in nobis crudelitati resistat, iram patientia fundata coerceat, pudicitia libidinem vincat, animositatem tranquillitas tollat, verbositatem taciturnitas moderata compescat, desideria carnalia delec
Abbreviated transcription (Latin):
aliis dedit: s confitendum ẽ. & miscłiter
eum dedisse qͦd dedit: ce iuste ñ dedisse qͦd
ñ dedit. Ne quemadmodũ ex libero arbitͥo
orttur causa habendi.ita ce ex tpso oririui¬
deatur standi: cum illud fiat humano oꝑe.

Expanded text:
aliis dedit; sed confitendum est et misericorditer aliis dedit; sed confitendum est et misericorditer eum dedisse quod dedit, et juste non dedisse 211 quod non dedit: ne quemadmodum ex libero arbitrio oritur causa labendi, ita ex ipso oriri videatur et standi; cum illud humano
Abbreviated transcription (Latin):
nerauit in xp̃o. quib fidem syem.
dilectionem dedit. obhoc ñ det ꝑseueran¬
tiam: qͥa ñ sunt a massa ꝑditionis ꝑscĩam
dei & ꝑ p̃destinationem discreti. Responsio.
xregeneratis in xp̃o iħu quosdam
relict̾a fide. & piis morib apostatare
a deo. & impiam uitam insua au̾sione
finire: multis qͦd dolendum ẽ ꝓbatur ex¬
emplis. O hoꝵrs lapsꝰ deo ascͥbere. ñ modice
pitiu tatis est: quasi ds̃ rume ipsorum im¬
pulsor. atq auctor sit. qͥa illos ruituros ꝓpͥa
ipsorum uoluntate p̾sciuit: & obhoc afi.¬
liis ꝑditionis. nulla p̃destinatione discre¬
uit. Nam qͦͣmͦ eos hab̾et p̃ordinata in xp̃o e¬
lectio: qͦs discedentes a xp̃o. habitura erat
iusta damnatio: Cum autem dubitm ñ
sit. dono dei ꝑseuerantiam ẽẽ in bonotisq ĩ
finem. quam ipsos ex eoipso qͦd ñ ꝑseueraue¬
runt ñ habuisse manifestum ẽ: non est ca¬
lumniandũ deo quare istis ñ dederte qͦd

Expanded text:
neravit in Christo, quibus fidem, spem, neravit in Christo, quibus fidem, spem, dilectionem dedit, ob hoc non det perseverantiam, quia non sunt a massa perditionis praescientia Dei et praedestinatione discreti. RESPONSIO. Ex regeneratis in Christo Jesu, quosdam relicta fide et piis moribus, apostatare a Deo, et impiam vitam in sua aversione finire, multis quod dolendum est probatur exemplis. Sed horum lapsum Deo ascribere, immodicae pravitatis est: quasi ideo ruinae ipsorum impulsor atque auctor sit, quia illos ruituros propria ipsorum voluntate praescivit, et ob hoc a filiis perditionis nulla praedestinatione discrevit. Nam quomodo eos haberet praeordinata in Christo electio, quos discedentes a Christo habitura erat justa damnatio. Cum autem dubium non sit donum Dei esse perseverantiam in bono usque ad finem, quam istos, ex eo ipso quod non perseveraverunt, non habuisse manifestum est; non est calumniandum Deo, quare istis non dederit quod
Abbreviated transcription (Latin):
tionem fidei. in tenebͥs eum ce in umbramor¬
tis agere: ñ recte negat᷑. Qm̃ priquam a
dñatione diaboli ꝑ deigrãm libetur: in illo
ꝓfundo iacet. in quose sua libtate demersit
Amatgͦ languores suos: ce ꝓsanitate h̃t qͦd
egͦtare se neseit: donec pͥma hec medela cõ¬
feratur egͦto: ut incipiat nosse qͦd langueat:
ce possit opem medicinȩ desidare quasur¬
gat. Iustificatus itaq homo. id est ex ĩpio
pitis factꝰ. nullo p̃cedente merito bono ac¬
eipit donum: qͦ dono acqͥrat te meritum.
Ult qͦd in illo inchoatum ẽ ꝑ gram xp̃i. ce
remoto adiutorio dei sine qͦ nec ꝓficere nec
ꝑmanere in bonoquisqm potest.Predesti¬
nationem autẽ deisiue ad bonum siue ad
malum. in hominib oꝑari impiissime dr:
ut adutrumq homines q̃dam necessitas
uideatur impellere: cum in bonis uoluntaᷤᷤ
sit intelligenda de gr̃a. inmalis autem uo¬
luntas intelligenda sine gratia. Obiect̾io¬
uod d̃s quibdam filiis suis quos rege¬

Expanded text:
ationem fidei in tenebris illud et in umbra mortis agere, non recte negatur. Quoniam priusquam a dominatione diaboli per Dei gratiam liberetur, in illo profundo jacet 210 in quod se sua libertate demersit. Amat ergo languores suos, et pro sanitate habet quod aegrotare se nescit, donec prima haec medela conferatur aegroto, ut incipiat nosse quod langueat, et possit opem medici desiderare, qua surgat. Justificatus itaque homo, id est, ex impio pius factus, nullo praecedente bono merito, accipit donum, quo dono acquirat et meritum: ut quod in illo inchoatum est per gratiam Chrremoto adjutorio Dei, sine quo nec proficere, nec permanere in bono quisquam potest. Praedestinationem autem Dei sive ad bonum, sive ad malum, in hominibus operari ineptissime dicitur, ut ad utrumque homines quaedam necessitas videatur impellere, cum in bonis voluntas sit intelligenda de gratia, in malis autem voluntas intelligenda sine gratia. CAPIuod Deus quibusdam filiis suis, quos rege
Abbreviated transcription (Latin):
ideo ꝑeant. qͥa ꝑire meruerunt. Item
ui dic̃ quod non ꝙ totiꝰ mundi saltiator
redemptione sit crucifitus. ñ ad sacra¬
mentututem. s ad infidelium respicit par¬
qͥ aut delectati captiuitate redimi noluer̃t:
aut post redemptionem. ad eandem sunt
scrintutem reũsi. Non autẽ excidit uerbũ
dei. neq euacuata est mundi redemptio:
qͥa & si ñ cognouit inundus dm. inuasis

Expanded text:
eant, quia perire meruerunt. IX. Item, qui dicit quod non pro totius mundi redemptione Salvator sit crucifixus, non ad sacramenti virtutem, sed ad infidelium respicit parqui aut delectati captivitate, redimi noluerunt, aut post redemptionem ad eamdem sunt servitutem reversi. Non autem excidit verbum Domini, neque evacuata est mundi redemptio. Quia etsi non cognovit mundus Deum in vasis
Abbreviated transcription (Latin):
uersis definitionib iudicemꝰ. Syositis gͥsin¬
gillatim sedecim capłis. sub unoqͦq eorũ.
sensus nr̃i &e fidei quam contra pelagianos
ex apłice sedis auctoritate defendimtis uer¬
ba ponemꝰ: ut qͥ paululum se ad legenda
hec dignati fuerint occupare: euidenter
agnoscant impiarum ꝓphanarũq oꝑini¬
onum. nullum cordib nr̃is inhes isse uesti¬
gtum: & blasphenias qͣs ꝑspexertnt. nr̃a ꝓ
fessione damnari. in carundem reꝑtorib
çenseant debere pumri. finit p̃facio.¬

Expanded text:
erversis definitionibus judicemus. Propositis igitur sinerversis definitionibus judicemus. Propositis igitur singillatim sedecim capitulis, sub unoquoque eorum, sensus nostri et fidei quam contra Pelagianos ex apostolicae Sedis auctoritate defendimus, verba ponemus: ut qui paululum se ad legenda haec dignati fuerint occupare, evidenter agnoscant, impiarum profanarumque opinionum nullum cordibus nostris inhaesisse vestigium; et blasphemias quas perspexerint nostra professione damnari, in earumdem repertoribus censeant debere puniri. OBJECTIO
Abbreviated transcription (Latin):
fraterne ueritatis obliti
tantum existimationẽ nr̃am
quoqͦmͦ student ledere: ut
suam se euertere nocendi cu¬
piditate non uideant. Contexuis
enm. & qualib possunt sententus compre¬
hendunt ineptissimarũ quarundam bla ᷤᷤ¬
phemiarum ꝓdigiosa m̃dacia: eaq osten¬
denda & ingerenda multis puiblice pͥuatĩ¬
q circumferunt: asserentes talia in nr̃o ẽẽ
sensu qualla diabolico continent᷑ indicło:
que falsomnos ad excitandam inuidiã
iactitare facile ce sufficient̃ subscͥptionib
umꝰ ꝓbaremus anathematis: nͥ malignitaᷤ
eorum qͥ se grauari putant si de nob̃ bene
sentiat᷑. ipsam subscͥptionis nr̃e breuitatẽ
suspectam eẽt habitura. Unde ne huiꝰ que¬
relȩ inueniretur occasio: necessartum con¬
ueniensq credidimꝰ. tt siue ad calumni¬
antium ammos mitigandos. siue ad eos
quorum aurib tale aliquid insonuit in¬
struendos: quantum adiuuante dñofieri
potuerit. plene lucideq pandamꝰ. qͥd de ꝑ¬

Expanded text:
fraternae charitatis obliti, in tantum existimationem nostram quoquo modo student laedere, ut suam se evertere nocendi cupiditate non videant. Contexunt enim, et qualibus possunt sententiis comprehendunt ineptissimarum quarumdam blasphemiarum prodigiosa mendacia; eaque ostendenda et ingerenda multis publice privatimque circumferunt; asserentes talia in nostro sensu esse, qualia diabolico continentur indiculo: quae falso in nos ad excitandam invidiam jactitari facile et sufficienter subscriptione unius probaremus anathematis; nisi malignitas eorum, qui se gravari putant, si de nobis bene sentiatur, ipsam subscriptionis nostrae brevitatem suspectam esset habitura. Unde ne hujus querelae inveniretur occasio, necessarium conveniensque credidimus, ut sive ad calumniantium animos mitigandos, sive ad eos quorum auribus tale aliquid insonuit instruendos, quantum adjuvante Domino fieri potuerit, plene dilucideque pandamus, quid de p
Abbreviated transcription (Latin):
remedium correctionis habeantur. ñ adeo
increm̃ta iniquitatis accipiunt. s ꝑ semet¬
ipsos det̾iores fiunt: quia relinqͥ a dño. c sͥ
ac deceptorib suis tradi propt̃ p̃cedentia
peccata meruierunt: ut eis peccatum sit
ipsa etiam delectatio peccati. Item.¬
ui dicit qͦd quibdam uocatis ce pie tu¬
steq uiuentib obedientia subtrahatur.
ut obedire desistant. male opinat᷑ de boni¬
tate dei atq: tusticia. ut uideatur ad impieta¬
tem pioscogere. & innocentiam bonis adi¬
mere: cumipse sit pietatis atq innocentiȩ
largitor ce custos. Quigͦ deo adheret: sp̃u
dei agitur. Qui autem a deorecedit: ꝓpͥa
uoluntate obedire decistit. Item. Qui
dunt. ex dci p̃destinatione ñ credant: & qͦd
deus ita defimerit. ut quicunq ñ credunt.
ex ipsiꝰ constitutione ñ credant: ñ est catho¬
licus. Sic̃ enim fides quȩ ꝑdilectionem
oꝑatur deidonum ẽ. ita infidelitas consti¬

Expanded text:
remedium correctionis habeantur; non a Deo remedium correctionis habeantur; non a Deo incrementa iniquitatis accipiunt, sed per semetipsos deteriores fiunt: quia relinqui a Deo, ac sibi ac deceptoribus suis tradi, propter praecedentia peccata, meruerunt, ut eis peccatum sit ipsa etiam poena peccati. SEQui dicit quod quibusdam vocatis, et pie justeque viventibus, obedientia subtrahatur ut obedire desistant, male opinatur de bonitate Dei atque justitia, ut videatur ad impietatem pios cogere, et innocentiam bonis adimere, cum ipse sit pietatis atque innocentiae largitor et custos. Qui ergo Deo adhaeret, Spiritu Dei agitur: qui autem a Deo recedit, propria voluntate obedire desistit. » Item : « Qui dunt, ex Dei praedestinatione non credant, et quod Deus ita definierit ut quicunque non credunt, ex ipsius constitutione non credant, non est catholicus. Sicut enim fides, quae per dilectionem operatur, Dei donum est, ita infidelitas consti
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionis fue.Item. Qui dicit qͥa
quib dam eugłii pͥredicatio ã dño subtra¬
hatur. ne ꝑcepta euangłii p̃dicatione sal¬
uentur: potest obiect̾ionis inuidiam de¬
clinare. patͦcinio ipfius saluatoris. qͥ apd̃
quosdam quos ait fuisse credituros. simi¬
rabilium eiꝰ figna uidissent. noluit oꝑa¬
ride quib dam popłis noluit apłs euan¬
gelizare: ce nc̃ aliqͣs adhuc gentes patitͣ.
extra grãm suam degere. cum tam̃ constan¬
tissima fide ꝑceptum habcamus. iom̃s
mundi partes eccłiam dilatatam: nec an¬
te ẽẽ hoc scłm fimendum. qͣm in uniu̾sos
fines terrȩ eugłm dirigatur: & omnislin¬
dei patris. Item. Qui dicit. quod ds ꝑpo¬
tentiam homines inpeccatum compellat:
merito rep̃henditur. Nec enim ds qui iusti¬
ciȩ ce bonitatis auct̾or est. & cuits omnia sta¬
tuta & mandata contra peccatũ sunt. quem¬
quam ad peccatum cogere: ce ab innocentia
infacinora p̃cipitare credendus ẽ. Si qui
autem tã ꝓfunde impietatis sunt. ut extͣ

Expanded text:
dicit quod quibusdam Evangelii praedicatio a Domino subtrahatur, ne percepta Evangelii praedicatione salventur, potest objectionis invidiam declinare patrocinio ipsius Salvatoris, qui apud quosdam, quos ait fuisse credituros, si mirabilium ejus signa vidissent, noluit operari: et quibusdam populis vetuit apostolos evangelizare, et nunc aliquas adhuc gentes patitur extra gratiam suam degere; cum tamen constantissima fide perceptum habeamus, in omnes mundi partes Ecclesiam dilatandam, nec ante esse hoc saeculum finiendum quam in universos fines terrae Evangelium dirigatur, et omnis linER XI. Item qui dicit quod per potentiam Deus homines in peccata compellat, merito reprehenditur. Nec enim Deus, qui justitiae et bonitatis auctor est, et cujus omnia statuta et mandata contra peccatum sunt, quemquam ad peccandum cogere, et ab innocentia in facinora praecipitare credendus est. Si qui autem tam profundae impietatis sunt, ut extra
Abbreviated transcription (Latin):
hõtum salute ce redemptione sit
passus.Responsio.
Contra uulnꝰ originalis peccati. quo in
adam omniũ hominum corrupta ce
mortificata nat᷑a ẽ. & unde omntum concy¬
piscentiarum morb moleuit: uerum & po¬
tens ac singłare remedium ẽ. mors filii dei
solus absq peccato. ꝓ peccatorib &e debito¬
ribus mortis est mortuus. Quod gͦ ad ma¬
gnitudinẽ ce potentiam p̃cii. & quod ad u¬
nam ꝑainet causam generis humanisan¬
guis xp̃i redemptio est totiꝰ mundi. S qͥ
hoc scłm sine fide xõi. &e sine regenerationiᷤ
sacram̃to ꝑtͣnseunt: redemptionis alienist̾.
Cum itaq ꝓpt̃ unam omnrũ naturam ce
unam omntũ causam. a dño nr̃o inu̾itate
susceptam. recte om̃s dicant᷑ redempti. &
tũ non om̃s a captiuitate sint eruti: redẽp¬
tionis ꝓp̾etas. hatit dubio penes illos ẽ de
talitatis. quod confectum est de infirmitate
nr̃a &e uirtute diuina. habec quidem inse

Expanded text:
hominum salute et redemptione sit passus. RESPONSIO. Contra vulnus originalis peccati, quo in Adam omnium hominum corrupta et mortificata natura est, et unde omnium concupiscentiarum morbus inolevit, verum et potens ac singulare remedium est mors Filii Dei solus absque peccato, pro peccatoribus et debitoribus mortis est mortuus. 230 Quod ergo ad magnitudinem et potentiam pretii, et quod ad unam pertinet causam generis humani, sanguis Christi redemptio est totius mundi. Sed qui hoc saeculum sine fide Christi et sine regenerationis sacramento pertranseunt, redemptionis alieni sunt. Cum itaque propter unam omnium naturam, et unam omnium causam a Domino nostro in veritate susceptam, recte omnes dicantur redempti, et tamen non omnes a captivitate sint eruti; redemptionis proprietas haud dubie penes illos est, de talitatis, quod confectum est de infirmita e nostra et virtute divina, habet quidem in se
Abbreviated transcription (Latin):
bio oꝑib nr̃is: duoista ꝑmiscentur. Qtie e¬
nim ex dei munere habemꝰ. & que prescita
dicunt᷑: non possunt ñ esse predestinata. Et
que p̃destinata appellantur: non possunt
non esse p̃scita. In malis autem oꝑib nostris:
sola p̃scientia dei intelligenda est. Quiasic̃
p̃sciuit & p̃destinauit. que ipse fe̾cit. ce ut
faceremꝰ dedit: ita p̃sciuit tantum ñ etiam
p̃destmauit. que nec ipse fecit. nec ut facere¬

Expanded text:
bio operibus nostris duo ista permiscet. Quae ebio operibus nostris duo ista permiscet. Quae enim ex Dei munere habemus, et quae praescita dicuntur, non possunt non esse praedestinata: et quae praedestinata appellantur, non possunt non esse praescita. In msola prescientia Dei intelligenda est, quia que sicut prescivit et predestinavit que ipse fecit et ut faceremus dedit, ita prescivit tantum, non etiam predestinavit que nec ipse fecit nec ut facere
Abbreviated transcription (Latin):
idicit. qͦd quidam homines ñ ad hoc
a deo creati sunt. ut uitam adipisce¬
sentis ornarent. & ad titilitatem nascerent᷑
alioꝵ: meliꝰ loqueret᷑ dicens. quod deus
qͥ creator est omntum. ñ frustra etiam cos
condat. quos p̃uidet uite et̃ne participes ñ
futtros. quia etiam inmalis hominibus
bonũ dei optis ẽ ipsa natura: &e laudabil
est impioꝵ damnatio. iusta. Non potest aut̃
merito rep̃hendi. qui dicit quod euam taliũ
conditione mundꝰ ornetͣ: &e quod hi qui sͥ
fua inqͥtate nociti sunt: ad utilitatem nas¬
cantur aliorum. Neq enim quamlibet in¬
numerabilis multitudo impiorum indecora
ẽ intindo. aut inutił der regno. cũ ctiamꝑ ip¬
sorum ueniat ꝓpaginem regeneranda gene¬
ratio: & in eis tolerandis ac diligendis. po¬
pulus deifiat illustrior discens bonitatem ce
patientiam ab illoqͥ pluit suꝑ iustos ce intu¬
stos: & solem scrum oriri facit suꝑ bonos et
malos. ¶tem. Quidicit. quod idem sit
p̃scientia quod p̃destinatio. In bonis sine du¬

Expanded text:
dicit quod quidam hominum non ad hoc a Deo creati sunt ut vitam adipisceculi praesentis ornarent, et ad utilitatem nascerentur aliorum, melius loqueretur dicens quod Deus, qui creator est omnium, non frustra etiam eos condat quos praevidit vitae aeternae participes non futuros, quia etiam in malis hominibus bonum Dei opus est ipsa natura, et laudabilis est in impiorum damnatione justitia. Non potest autem merito reprehendi, qui dicit, quod etiam talium conditione mundus ornetur; et quod hi, qui sibi sua iniquitate nocituri sunt, ad utilitatem nascantur aliorum. Neque enim quamlibet innumerabilis multitudo impiorum indecora est mundo, aut inutilis Dei regno: cum etiam per ipsorum veniat propaginem regeneranda generatio, et in eis tolerandis ac diligendis populus Dei fiat illustrior; discens bonitatem et patientiam ab illo, qui pluit super justos et injustos, et solem suum oriri facit super bonos et malos . XIV. Item, qui dicit qpraescientia quod praedestinatio, in bonis sine du
Abbreviated transcription (Latin):
Nfidelitas ñ credentium eunͣigłio: neqͣquã
ex dei p̃destinatione gertẽ. Bonorum entm
d̾s auec̾or est: non malorum. Predestinatio
gͥ deisemꝑ in bono est: aut ad recͥbutionẽ
iusticiȩ. aut ad donationem ꝑtinens gr̃e.
Uniuers e enim itiȩ dñi. miscłia et ueritaᷤ.
Proinde infidelitas ñ credentium. ñ ad con¬
stitutionem dei.s ad p̃scientiam referenda ẽ.
q̃ ñ ideo neces sitatem ñ credendum intulit:
quia falli de ea q̃ futura erat infidelitate ñ
potuit. fides autem & caritatis oꝑa. atq in
eisusq in finem ꝑseuerantia. qͥa homini ꝑ
dei grãm conferunt᷑: recte & ipsaq̃ eis retri

Expanded text:
nfidelitas non credentium Evangelio nequaquam ex Dei praedestinatione generatur. Bonorum enim Deus auctor est, non malorum. Praedestinatio igitur Dei semper in bono est, aut ad retributionem justitiae, aut ad donationem pertinens gratiae. Universae enim viae Domini misericordia et veritas . Proinde infidelitas non credentium, non ad constitutionem Dei, sed ad praescientiam referenda est. Quae non ideo necessitatem non credendi intulit, quia falli de ea, quae futura erat, infidelitate non potuit. Fides autem et charitatis opera, atque in eis usque in finem perseverantia, quia homini per Dei gratiam conferuntur
Abbreviated transcription (Latin):
p̃destinatio autẽ sine p̃scientia ẽẽ ñ potest.
Quamuis gͦ ad om̃s obiectiones. seu q̃ru¬
lȩ imꝑitie: seu fallacis inuidie planissimȩ
&e plenissime. qnͣtum dñs dedit existimẽ
ẽẽ responsum: ꝓfessionem tñsensus nr̃i
etiam in breuia coarcem. ut fub paucors
uerboꝵ simplicitate. magis magisq appa¬
reat nos quod de fupradietis capłis intelli¬
gimus. nulla circum loquendi arce p̃texe¬
re: s absolute ac libe. & praua respuere: &
consensum ꝓbabilib ñ negare. Quisq gͥ¬
ex p̃destinatione deiuelut fatali necessitate
homines in peccata compulsos cogi diẽ
omnino est causa peccati.Item.
uidicit quod abhis qui non sunt
p̃destinati ad uitam. ñ auferat ꝑcep¬
ta baptism̃i gr̃a originale peccatum: ñ ẽ
catholicus. Sacram̃tum enĩ baptismatis.
qͦ omma ꝓrs peccata delent᷑. etiam in ilł
uerum est. qui non sunt ueritate mansu

Expanded text:
praedestinatio autem sine praescientia esse non potest. praedestinatio autem sine praescientia esse non potest. Quamvis ergo ad omnes objectiones seu querulae imperitiae, seu fallacis invidiae, planissime ac plenissime, quantum Dominus dedit, existimem esse responsum: professionem tamen sensus nostri etiam in brevia coarctemus; ut sub paucorum verborum simplicitate magis magisque appareat, nos quod de supra scriptis capitulis intelligimus, nulla circumloquendi arte praetexere, sed absolute ac libere et prava respuere, et consensum probabilibus non negare. I. ex praedestinatione Dei, velut fatali necessitate, homines in peccata compulsos cogi dicitomnino est causa peccati. » Item : « Qui dicit quod ab iis qui non sunt praedestinati ad vitam, non auferat percepta baptismi gratia originale peccatum, non est catholicus. Sacramentum enim baptismatis, quo omnia prorsus peccata delentur, etiam in eis verum est qui non sunt in veritate mansu
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib. ne forte qͥs extollatur. Iostus enĩsumꝰ
que prȩparauit ds. ut in illis ambulemus.
Tamgͦ incrrore ẽ qui infidelitatem impioꝵ
ad dei constituionem refert: quam qͥ fides
iusticieq scõrum ñ dm̃ ꝓfitetur auctͥorem.
Qui enim quod acceꝑat ꝑdidit. non inde
id recipitunde ꝑdidit: s ab alio illud re¬
cipit qui habet. a qͦ qͦd amisit acceperat.
p̃destinatione discernit: quod dri¬
buenbum est deo de bonis: hoc etiam ei¬
de malis conatur as cͥb̃e. S cum bona ad
largitorem cooꝑatoremq omnium. mala
autem ad uoluntariam rationalis creat̃
neqͥciam reftrenda sint. dubtum ñ ẽ sine
ulla temporal differentia dm̃ & p̃scis se si¬
intil ce p̃destinasse quȩ ipso erant aueto¬
re facienda: uł que malis meritis iustoe¬
rant iudicio retbuenda. Prescisse autem
tm̃m. non etiam p̃destinasse: que non ex
tꝑso erant causam oꝑationis habitura. Po
test itaq sine p̃destinatione c̃e p̃scientia:

Expanded text:
llatur. Ipsius enim sumus quae praeparavit Deus, ut in illis ambulemus . Tam ergo in errore est, qui infidelitatem impiorum ad Dei constitutionem refert; quam qui fidei justitiaeque sanctorum, non Deum profitetur auctorem. Qui enim quod acceperat perdidit, non inde id recipit unde perdidit; sed ab illo recipit quod habeat, a quo quod amisit acceperat. praedestinatione discerni, quod tribuendum est Deo de bonis, hoc ei etiam de malis conatur ascribere. Sed cum bona ad largitorem cooperatoremque eorum Deum, mala autem ad voluntariam rationalis creaturae nequitiam referenda sint: dubium non est, sine ulla temporali differentia, Deum et praescisse simul et praedestinasse, quae ipso erant auctore facienda, vel quae malis meritis justo erant judicio retribuenda; praescisse autem tantummodo, non etiam praedestinasse, quae non ex ipso erant causam operationitest itaque sine praedestinatione esse praescientia:
Abbreviated transcription (Latin):
ddei. Qͦa cumsit aptissime ueritatis miror
int̾ obscura decerptum: quasi ñ ex coheren¬
tib potuerit omnis hesitatio lectoris ab¬
solui. Inspicite gͦ quod sequit᷑. Legimus
inqͥt in actib apłorum quod cum dimiᷤ¬
s a itideis apł tienissent ad fuos: & indi¬
cassent eis quanta illis sacerdotes & semo¬
res fecerunt: leuauert̃ illi uocem ⁊mani¬
mes om̃s ad dñm. & dixerunt. Oñe tu
es quifecisti celum & terram. mare ce omĩa
que in eissunt: qͥ pos patͥs nr̃i dauid sc̃i
pueri tu dixisti. quare fremuerunt gs. ce

Expanded text:
IO. Quod cum sit apertissimae veritatis, miror inter obscura decerptum: quasi non ex cohaerentibus potuerit omnis haesitatio lectoris absolvi. Inspicite ergo quod sequitur : Legimus, inquit, in Actibus Apostolorum , quod cum dimissi a Judaeis apostoli venissent ad suos, et indicassent quanta eis sacerdotes et seniores fecerunt, levaverunt illi vocem unanimes omnes ad Dominum, et dixerunt, Domine, tu es qui fecisti coelum et terram, et omnia quae in eis sunt, qui per os patris nostri David sancti pueri tui dixisti: