comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
brũ inplesse aqua de tyberi & ad suos in dices nulla
ciꝰ ꝑstillante parte portasse. Quis aqͥ pondꝰ sup̾ cri¬
brũ tenuit: Quis tot cauernis patentib nichil inde
in t̾ram cadere ꝑmisit: Responsuri sunt: Aliquis ds
ut aliquis demon Si ds̃. numquid maior ẽdõ qͥstẽ
hunc mundũ : Sidemon. num quid potentior ẽ an¬
glõ. qui dõ seruit aquo factus ẽ mundus: Sigͦ ds̃
mminor uł angłsꝰ uł demoro potuit pondus humidi
dementi sic suspendere. ut aquaꝵ uideat᷑ mutata
fuisse natura. ita ne ds̃ om̃ip̃s qͥ om̃a ipsa creauit
dementa t̾reno corpori gue pondꝰ auferit ñ pottrit
ut in codẽ clemento babit& uiuificatũ corpꝰ inquo
uolucrit uiuificans sp̃c : Dande cũ acra medium
ponat int̾ ignẽ de suꝑ. &. aquã subt̃. quid ÷ qͥd cum
inter aquã & aquã. & int̾ aquã & terrã sepe inucniunꝰ:
Quid enĩ uolunt et̃ aquosas nubes. int̾ quas & ma¬
nia acr mediꝰ repꝑitur: Quo nã queso elementoꝵ pon¬

Expanded text:
brum inplesse aqua de Tiberi et ad suos iudices nulla eius parte stillante portasse. Quis aquae pondus supra cribrum tenuit? Quis tot cauernis patentibus nihil inde in terram cadere permisit? Responsuri sunt: \'Aliquis deus aut aliquis daemon.\' Si deus, numquid maior est Deo, qui fecit hunc mundum? Si daemon, numquid potentior est angelo, qui Deo seruit, a quo factus est mundus? Si ergo deus minor uel angelus uel daemon potuit pondus umidi elementi sic suspendere, ut aquarum uideatur mutata fuisse natura: itane Deus omnipotens, qui omnia ipsa creauit elementa, terreno corpori graue pondus auferre non poterit, ut in eodem elemento habitet uiuificatum corpus, in quo uoluerit uiuificans spiritus? Deinde cum aera medium ponant inter ignem desuper et aquam subter, quid est quod eum inter aquaQuid enim volunt esse aquosas nubes, inter quas et maria aer medius reperitur? Quonam, quaeso, elementorum pon
Abbreviated transcription (Latin):
los ubi martiriũ erat idem iuuenis orans tencra.
repente ꝓstratꝰ ÷ & dormienti simillimꝰ iacuit. ñ
tam̃ tremens sic̃ etiam ꝑ sõnũ soldut Stupoitib
qui ad erant atq aliis pauentib aliis dolentib cũ
cũ quidã uellent erigert ñnulli ꝓhibuar. & pottꝰer¬
itũ expectandũ eẽ dixer̃: Et coec surrex̃ & ñ trane
gatulantiũ q uocib eoclã usq q̃ꝙ completa est:
inde ad me currit᷑ ubi scdctum um ꝑcessurꝰ irruit
alter quisq pꝰ alterũ. ois posterior qͥsinouũ qd aliꝰ
pͥor dixarit nunciantes: Meq gaudote & apud
ne dõ grãs agenit: in grediturꝰ etiam ipse cum plu¬
rib indinatur ad genua mca. egitur ad osculũ
bat uocib gaudioꝵ. dõ grãs dõ laudes neminc ta¬
cent. hinc atꝙ inde clamantiũ. Salutaui poplm̃
& rursꝰ eadem feruentiore uoce clamabant: facꝰ¬
totandẽ silentio. scripturaꝵ diuinarũ sunt lecta

Expanded text:
los, ubi martyrium erat, idem iuuenis orans teneret, los, ubi martyrium erat, idem iuuenis orans teneret, repente prostratus est et dormienti simillimus iacuit, non tamen tremens, sicut etiam per somnum solebant. Stupentibus qui aderant adque aliis pauentibus, aliis dolentibus, cum eum quidam uellent erigere, nonnulli prohibuerunt et potius exitum exspectandum esse dixerunt. Et ecce surrexit, et non gratulantiumque vocibus ecclesia usquequaque completa est. Inde ad me curritur ubi sedebam, jam processurus. Irruit alter quisque post alterum, omnis posterior quasi novum quod alius prior dixerat, nuntiantes; meque gaudente et aput me Deo gratias agente ingreditur etiam ipse cum pluribus, inclinatur ad genua mea, erigitur ad osculum bat uocibus gaudiorum: Deo gratias, Deo laudes ! nemine tacente hinc adque inde clamantium. Salutaui populum, et rursus eadem feruentiore uoce clamabant. Facto tandem silentio scripturarum diuinarum sunt lecta
Abbreviated transcription (Latin):
ctuos : Cũ uͦ nullũ ÷. multomagis suꝑat om̃a: Infreno g̃
quid ficit corpore: In hac mole quid agit subtilior
om̃ib In hoc pondere. quid agit lemior om̃ib : In
huc tarditatt quid agit celcrior omib Itanc ꝑ huiꝰtã
excellentis nitiue meritũ ñ poterit effici. ut corpꝰ leuet᷑
in celũ : Et cũ ualeat nẽ natura corpoꝵ terrenoꝵ de¬
pͥmet animas deorsũ. aliquando & aĩc leuare sursis
t̾rena corpora ñ ualebunt : lam si ad eoꝵ miracula
ueniimꝰ que facta adiis suis opponunt martirib mr̃is
nonne etiã ipsa ꝓ nob̾ facẽ & nob̾ repꝑientur omĩno
ꝓficere : Nam int̾ magna miracula doꝵ suoꝵ ꝓsts¬

Expanded text:
cum uero nullum est, multo magis superat omnia. In terreno ergo quid facit corpore? In hac mole quid agit subtilior omnibus? In hoc pondere quid agit leuior omnibus? In hac tarditate quid agit celerior omnibus? Itane per huius tam excellentis naturae meritum non poterit effici, ut corpus eius leuetur in caelum, et cum ualeat nunc natura corporum terrenorum deprimere animas deorsum, aliquando et animae leuare sursum • terrena corpora non ualebunt? Iam si ad eorum miracula ueniamus, quae facta a dis suis obponunt martyribus nostris, nonne etiam ipsa pro nobis facere et nobis reperientur omnino proficere? Nam inter magna miracula deorum s
Abbreviated transcription (Latin):
cendisse cũ carne: Quia & ipsi martires.
huiꝰ fidei martiras. id ÷ huiꝰ fida testes fuer
huic fida testimoniũ ꝑhibentes. mundum
inimicissimũ & cruddissimũ ꝑtuler. eũq.
ñ repugnando s moriendo tuoq : Pro ista
fide mortui st̃: qui hȩc adnõ impetrare poss̃
ꝓpt̾ cuiꝰ nom̃ occisi sunt: ꝓhac fide p̃cessit eoꝵ
mira patientia. ut in his miraculis tanta ista

Expanded text:
carne? Nam et ipsi martyres nujus fidei martyres, id est, hujus fidei testes fuerunt, huic fidei testimonium perhibentes, mundum inimicissimum et crudelissimum pertulerunt, eumque non repugnando, sed moriendo vicerunt. Pro ista fide mortui sunt, qui haec a Domino impetrare possunt, propter cujus nomen occisi sunt. Pro hac fide praecessit eorum mir
Abbreviated transcription (Latin):
oms inunitatẽ fidei & agnitionẽ filii dĩ in uirũ ꝑ¬
fectũ. inmensurã etatis plenitudinis xp̃i. ut ult᷑
ñ simnꝰ paruuli iactati. & circũ feram̃ om̃ĩ uento doc¬
trine. in illusione hominũ in astutia & machina¬
tione erroris. ueritatt̃ aũ ficientes in caritate. au¬

Expanded text:
dei et agnitionem filii Dei, in uirum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi; ut ultra non simus paruuli iactati et circumlati omni uento doctrinae, in inlusione hominum, in astutia ad machinationem erroris, ueritatem autem facientes in caritate au
Abbreviated transcription (Latin):
remcara: Qua ꝓpt̾ si capilli totiens tonsi. ungusuc
defecti ad sualoca deformit̾ redeunt. ñ redidunt. nec
tam̃ cuiq resurgenti ꝑibunt. quia in candẽ carnẽ ut quẽ¬
cumꝙ ibi locũ corporis tencant seruata partiũ congri¬
entia mitię mutabilitatẽ uertantur. Quãuis qͦd ait
dns. capillis capitis ur̃i ñ ꝑibit. ñ de longitudines¬

Expanded text:
remearet. Quapropter si capilli totiens tonsi unguesue remearet. Quapropter si capilli totiens tonsi unguesue desecti ad sua loca deformiter redeunt, non redibunt; nec tamen cuique resurgenti peribunt, quia in eandem carnem, ut quemcumque ibi locum corporis teneant, seruata partium congruentia materiae mutabilitate uertentur. Quamuis quod ait Dominus: Capillus capitis uestri non peribit
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ait de.xp̃o. Et ipsũ dedit caput suꝑ oẽm
ȩcclãm. que ẽ corpꝰ ciꝰ plenitudo eiꝰ. qͥ or̃a in
om̃ib impl&: Uerũ si hoc ad resurrectionis
nos inpedira: nominato uiro intelligere & ftminã. ut ui¬
rũ ꝓhomine positũ acciꝑciꝰ. saut inco qͦd dictũ ÷ bertus
uir qͥ tim& dnm̃: Utiꝙ̃ ibis & femine. qͦ timent dniñ.¬
Quidiã respondeam de capillis atꝙ unguib: Somnel
quippe intellectũ ita nichil ꝑiturũ eẽ de corpore. ut
de forme nilsit in corpore. Sinul intelligit᷑ ea quȩ de¬
formẽ factura fuerat miormitatt̃. masse ipsi accessura et̃.
ñ locis in quib menbroꝵ forma turpetur. uelut si de
limo uas fier&. qͦd rursus in cundẽ limũ redactũ totũ
de toto iterũ fier&. ñ eẽt necesse ut illa pars limi quȩ
in ansa fuerat. ad ansã redir&. aut quę fundũ fucrat.
ipsa rursꝰ facer& findũ. dũ tam̃ totũ reuerteretur into¬
tũ. id ÷ totꝰ ille limꝰ in totũ uas nulla sui ꝑdita parte

Expanded text:
ipsum dedit caput super omnia ecclesiae, quae est corpus eius, plenitudo eius, qui omnia in omnibus inpletur. Verum si hoc ad resurrectionis nos inpediret nominato uiro intellegere et feminam, ut uirum pro homine positum acciperemus? sicut in eo quod dictum est: Beatus uir qui timet DomQuid iam respondeam de capillis adque unguibus? Semel quippe intellecto ita nihil periturum esse de corpore. ut deforme nihil sit in corpore, simul intellegitur ea, quae deformem factura fuerant enormitatem, massae ipsi accessura esse, non locis in quibus membrorum forma turpetur. Velut si de limo uas fieret, quod rursus in eundem limum redactum totum de toto iterum fieret, non esset necesse ut illa pars limi, quae in ansa fuerat, ad ansam rediret, aut quae fundum fecerat, ipsa rursus faceret fundum, dum tamen totum reuerteretur in totum, id est, totus ille limus in totum uas nulla sui perdita parte
Abbreviated transcription (Latin):
celestib tam̃ corportis sublimirs nͥ qr hoc u¬
nec aliquando ad huc uidimꝰ : Nã ꝓfecto
sobria ricione c̃sulta mirabilioris cẽ diuini
op̃is repꝑitur in corporilib: corporalia qͣda
modo attexat q̃ lic& diuersa quia illa ce¬
lestia. ista trestru. tam̃ corpora & corporã
copulart: Si hoc incredibile fucrit aliqͣdo¬
Eace ũ atelidit mundꝰ sublatũ trenũ xp̃icor¬
pꝰ in delũ resurrectione carnis. & asconsione in
suꝑnas sedes. paucissimis remanentib atꝙ stu¬
pcatib: uł doctis uł in doctis. lam credider¬
& docti .a. indocti: Si rẽ credider eredibilẽ
uideant q̃ sint stolidi. qͥ ñ credider. Si auttm
res in credibił credita ÷. etũ hoc utiq incredi¬
bile ÷. sic creditũ et̃ qđ in credibile ẽ Hec
t duo incredibilia. resurrectionc̃ scilica nr̃i
corporis in cc̃nũ & rẽ ta incredibilẽ mundũ et̃
ambo futura ct̃ p̃dix̃. Unũ duoꝵ incredibiliũ
iã factũ uidemus. ut quod erat in credibile

Expanded text:
estibus, tamen corporeis sublimari, nisi quia hoc unec aliquando adhuc uidimus? nam profecto sobria ratione consulta mirabilioris esse diuini operis reperitur incorporalibus corporalia quodam modo attexere quam licet diuersa, quia illa caelestia, ista terrestria, tamen corpora et corpora copulare. sed hoc incredibile fuerit aliqEcce jam credidit mundus sublatum terrenum Christi corpus in coelum, resurrectionem carnis et ascensionem in supernas sedes, paucissimis remanentibus atque stupentibus, vel doctis, vel indoctis. Jam crediderunt docti et indocti. Si rem credibilem crediderunt, videant quam sint stolidi qui non credunt. Si autem res incredibilis credita est, etiam hoc utique incredibile est, sic creditum esse quod incredibile est. Haec igitur duo incrcorporis in aeternum et rem tam incredibilem mundum esse ambo futura esse praedixit. Unum duorum incredibilium iam factum uidemus, ut, quod erat incredibile,
Abbreviated transcription (Latin):
multo clariꝰ imotes cunt: Legunt᷑ quippe in
poplis ut eredint᷑ nec in poplis tam̃ ñ eredita legerantur.
Nã etiã nc̃ fuint miracula in eiꝰ nomine siue ꝑsacramenta
eꝰ siue ꝑ orationes uł memorus scõꝵ eiꝰ.s ñ eadẽ daritate
rũ littãrũ quẽ difinitũ eẽ oportebat illa fac̃ ubiq recitari
& memorie cunctoꝵ in hertre pplõꝵ: Hec aũ ubicũq fi¬
unt ibi sciunt᷑ uix atota ciuitate ipsa. uł qͦcũq cũ manen¬
tiũ loco: Nam plerũq etĩ ibi paucissimi sciunt. igno¬
rantib atĩs. maxime si magna sit ciuitas. & quando ali¬
bi alusꝙ narrant᷑ ñ tanta ea cõmendat auctoritas. ut
sinc difficultate uł dubitatione eredant᷑. quãuis ap̃ĩ¬
ams fiddib a fidelib udiccutur:

Expanded text:
multo clarius innotescunt. Leguntur quippe in multo clarius innotescunt. Leguntur quippe in populis, ut credantur; nec in populis tamen nisi credita legerentur. Nam etiam nunc fiunt miracula in eius nomine, siue per sacramenta eius siue per orationes uel memorias sanctorum eius; sed non eadem arum litterarum, quem definitum esse oportebat, illa facit ubique recitari et memoriae cunctorum inhaerere populorum; haec autem ubicumque fiunt. ibi sciuntur uix a tota ipsa ciuitate uel quocumque commanentium loco. Nam plerumque etiam ibi paucissimi sciunt ignorantibus ceteris, maxime si magna sit ciuitas; et quando alibi aliisque narrantur, non tanta ea commendat auctoritas. ut sine difficultate uel dubitatione credantur, quamuis Christianis fidelibus a fidelibus indicentur.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ideo dic̃t ut nec tt̃ illa miracula facta fuisse
credant᷑ Unde gͥ tanta fide xpꝰc usq quaq can¬
tatur in clũ cum carne sublatus: Vnde tẽprib
eruditis. & oẽ qͦd ficri ñ potest respuentib sine ul¬
lis miracuł nimiũ mirabilit̃ in credibilia credi¬
dit mundus: Anforte credibilia fuisse . & ideo
ñ uidebat᷑. alia incredibilia qͣ tam̃ fiebant & uide¬
bant᷑ fecc fidem. aut certe resita eredibił ut
nullis quib ꝓsuaderet᷑ miracuł indigerent. istoꝵ
nimiã redarguit infidelitatt̃. Hoc ad refellendos
uanssimos dixerĩ. nã facta ẽẽ multa iniracula
quȩ ad testarent᷑ illi uni grandi salubriq mira¬
cuło qͦ apc̃ in celũ cum carne in qua iesarrex̃
ascendit. uegart ñ possumꝰ. In asdẽ quippe uera¬
cissimis libris cuncta conscriptas. & quȩ facta
sunt &. ꝓpt̃ qͦd credendũ facta sunt. Hȩc ut
fidem facerent in notur̃: hȩc ꝑfidẽ quã feccĩ

Expanded text:
hoc ideo dicunt, ut nec tunc illa miracula facta fuisse hoc ideo dicunt, ut nec tunc illa miracula facta fuisse credantur. unde ergo tanta fide Christus usquequaque cantatur in caelum cum carne sublatus? unde temporibus eruditis et omne, quod fieri non potest, respuentibus sine ullis miraculis nimium mirabiliter incredibilia credidit mundus? an forte credibilia fuisse et ideo non uidebatur, alia incredibilia, quae tamen fiebant et uidebantur, fecerunt fidem; aut certe res ita credibilis, ut nullis quibus persuaderetur miraculis indigeret, istorum nimiam redarguit infidelitatem. hoc ad refellendos uanissimos dixerim. nam facta esse multa miracula, quae attestarentur illi uni grandi salubrique miraculo, quo Christus in caelum cum carne in qua resurrexit adscendit, negare non possumus. In eisdem quippe ueracissimis libris cuncta conscripta sunt, et quae facta sunt, et propter quod credendum facta sunt. Haec, ut fidem facerent, innotuerunt; haec per fidem, quam fecerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ficri ñ potest. eludensq ab aurib cordibq res¬
puer&. nͥ ea fieri potuisse atq facta ee diuinitas
ipsiꝰ ueritatis. uł diuinitatis ucritas. & c̃testan¬
tia miraculoꝵ signa monstrarent. ut t̾rantib &
contra dicentib tã multis tãq magnis ꝑ sequu¬
tionib p̃cedens in xp̃o deinde in cetis ad nouũ
sclm̃ secutura resurrectio atq mortalitas car¬
nis. & fidelissimc crederetur. &. p̃dicaretur in¬
trepide. & porbẽ tarȩ pullulatura fecundius
tutũ. & ꝑsuadebatur ueritas noua c̃suetudini
ñ contraria racioni: donec oibis t̃rȩ qͥ ꝑseque¬
batur furoit. sequeretur fide Cur inquiunt
nẽ illa miracula qͥ p̃dicatis facta et̃. ñ fuint:
Fossem qui ppe dicẽ necessaria fuisse pͥusꝗ̃ crede¬
r& mundꝰ. ad hoc ut credera mundꝰ. Quisquis
ad huc ꝓdigia ut credat in quirit. magnũ ÷ ip¬
se ꝓdigiũ. qͥ mundo credente ñ credit Uerũ

Expanded text:
ferre non posset eludensque ab auribus cordibusque resferre non posset eludensque ab auribus cordibusque respueret, nisi eam fieri potuisse atque factam esse diuinitas ipsius ueritatis uel diuinitatis ueritas et contestantium miraculorum signa monstrarent, ut terrentibus et contradicentibus tam multis tamque magnis persecutionibus praecedens in Christo, deinde in ceteris ad nonum saeculum secutura resurrectio atque immortalitas carnis et fidelissime crederetur et praedicaretur intrepide et per orbem terrae pullulatura fecundius tutum et persuadebatur ueritas noua consuetudini, non contraria rationi, donec orbis terrae, qui persequebatur furore, sequeretur fide. nunc illa miracula quae praedicatis facta esse non fiunt? Possem quidem dicere necessaria fuisse priusquam crederet mundus, ad hoc ut crederet mundus. Quisquis adhuc prodigia, ut credat, inquirit, magnum est ipse prodigium, qui mundo credente non credit. uerum
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ Neq enĩ dicentt aplo̾ nc̃aũ cognoscentes dm̃
imo cogniti dõ fas ÷ ut cradamꝰ q̃d eos tẽ cogno¬
uerit ds̃ p̃ cognitos ante c̃stitutionẽ mundi. s tc̃
cognouisse dictꝰ ÷ qͦd tt̃ ut cagnosceret᷑ esfec̃: De
his loquutionũ modis. ũ & in suꝑiorib: libris
momnun disputatũ. S cdm̃ hanc g uoluntatt̃ qͥ dĩ
uelle dicimꝰ qͦd alios effic̃ uelle. a quib futura
nesciunt᷑. multauuł nec fac̃ Multa cnĩ uolt̃
fieri sc̃i ciꝰ ab illo inspirata sc̃ã uoluntate. nec fi¬
unt. sic̃ orant ꝓ quib dã piȩ scẽq. & qͦd orant
ñ fac̃. cũ ipse incis hanc orandi uoluntatẽ sc̃o
spũ suo fecerit: Ac ꝑ hoc quando sedm̃ eũ uo¬
lunt & orant scĩ. ut quisq sit saluꝰ. possumꝰ illo
in loquutionis dicẽ uult ds̃x ñ fac̃. ut ipsũ dica

Expanded text:
ente apostolo: Nunc autem cognoscentes Deum, immo cogniti a Deo, fas est ut credamus, quod eos tunc cognouerit Deus praecognitos ante constitutionem mundi; sed tunc cognouisse dictus est, quod tunc ut cognosceretur effecit. De his locutionum modis iam et in superioribus libris memini dispuuelle dicimus quod alios effecit uelle, a quibus futura nesciuntur, multa uult nec facit. multa enim uolunt fieri sancti eius ab illo inspirata sancta uoluntate nec fiunt; sicut orant pro quibusdam pie sancteque, et quod orant non facit, cum ipse in eis hanc orandi uoluntatem sancto spiritu suo fecerit. ac per hoc. quando secundum deum uolunt et orant sancti, ut quisque sit saluus, possumus illo modo locutionis di
Abbreviated transcription (Latin):
inuenient in ea E ooe ego faciã iherlm̃ exultationẽ
& pcpłmmeũ letitiam. & exultabo in icrłm. & leta¬
bor in poplõ meo. & ult̃ ñ audictur in illa uox fle¬
t. Et ꝑ alium ꝓpham. qͦd p̃nunciauit dic̃s eidẽ
ꝓphc̃: In tempẽ illo saluabitur popłs tuus om̃is
qui iuentꝰ fuerit scriptꝰ in libro. & multi dormi¬
entiũ in ttrix puluere. siue ut quidã int̃p̃tati st̃ag¬
gere. & surgent hi inuitã et̃nã . & him ob ꝓbriũ &¬

Expanded text:
nuenient in ea. ecce ego faciam Hierusalem exsultationem et populum meum laetitiam; et exsultabo in Hierusalem et laetabor in populo meo, et ultra non audietur in illa uox fletus. et per alium prophetam quod praenuntiauit dicens eidem prophetae: in tempore illo saluabitur populus tuus omnis, qui inuentus fuerit scriptus in libro, et multi dormientium in terrae puluere — siue, ut quidam interpretati sunt, aggere — exsurgent, hi in uitam aeternam et hi in opprobrium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ in homine qͥ ab illo iꝰtificatur fec̃. sic & lex eiꝰ uo¬
ditur que potiꝰ ÷ hominũ .s. ab ipso data. Nã utꝙ
homines erint. qͥb ait ihc̃ in lege ura scriptũ ÷
cũ alio loco legamꝰ. lex dĩ eiꝰ in corde ciꝰ: Sedm̃ hine
uoluntait̃ qͣ ds opatur in hominib. etiã uelle

Expanded text:
 in homine, qui ab illo iustificatur. facit: sic et lex eius uocatur, \'quae potius est hominum, sfld ab ipso data; nam utique homines erant, quibus ait Iesus: In lege uestra scriptum est, cum alio loco legamus: Lex Dei eius in corde eius. Secundum hanc uoluntatem quam Deus operatur in hominibus, etiam uelle
Abbreviated transcription (Latin):
quuitura qͣlis natt᷑ huiꝰ modi c̃ucnir&. quẽ simi¬
lit cũ pꝰuaricatione legis di ꝑdĩ desertionẽ pec¬
ettoꝵ es pͥscira Nec illi ademit liberi arbutri
potestit᷑ sinul piudens quid bomi demalo ẽ cet
ipse facturꝰ. q̃ de mortali ꝓgenie merito iusteq dãp¬
nata. tantũ popłin grã sua collegit. ut inde sup¬
pleat & instaura. partẽ quȩ lapsa ÷ anglõꝵ. aosic
illa dilecta & suꝑnaciuitas ñ fraudetur suoꝵ nu¬
mero ciuiũ. qͥn etiã fortassis & ubcriore letet᷑: Multa¬
sapiontc tanteq iurtutis. ut in eos exitꝰ siue fines qͦs
bonos & iꝰ tos ipse p̃scuit. tendant oĩa. qͦ uoluntati
ciꝰ uidentur aduersa Ac ꝑ hoc cũ ds̃ mutare dr̃ uo
luntatẽ ut quib lenis erit uabigra reddat᷑ uatꝰ al¬
li potiꝰ quã ipse mutttur. & cũ quodã mͦ mutatũ in

Expanded text:
cutura, qualis naturae huius modi conueniret. Quem simicutura, qualis naturae huius modi conueniret. Quem similiter cum praeuaricatione legis Dei per Dei desertionem peccaturum esse praesciret, nec illi ademit liberi arbitrii potestatem, simul praeuidens, quid boni de malo eius esset ipse facturus: qui de mortali progenie merito iusteque damnata tantum populum gratia sua colligit, ut inde subpleat et instauret partem, quae lapsa est angelorum, ac sic illa dilecta et superna ciuitas non fraudetur suorum numero ciuium, quin etiam fortassis et uberiore laetetur. CAsapientiae tantaeque uirtutis, ut in eos exitus siue fines, quos bonos et iustos ipse praesciuit, tendant omnia, quae uoluntati eius uidentur aduersa. Ac per hoc cum Deus mutare dicitur uoluntatem, ut quibus lenis erat uerbi gratia reddatur iratus, illi potius quam i
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ et̃ natãm Nisi enĩ magnũ & ipsa lic& ñ ȩqͣle
c̃ditor bonũ ẽĩt. ꝓfecto descrtio dĩ tãꝗͣ luminis
sui malũ ciꝰ et̃ ñ possa Nam sic̃ cȩcitas. oculi ui¬
tiũ ÷ & idẽ ipsũ indicat ad lum̃ uidentiũ et̃ ocu¬
lũ creitũ acꝑhoc etiam ipso uicio suo &xcellentiꝰ
ostenditur cetis menbris menbrũ. capax luminis
ñ eni alia causa eẽt uiciũ ciꝰ carere lumine. ita
natã quȩ fruebat᷑ dõ optimã se instetutã doc& eti¬
am ipso uicio quo ideo miscra ÷: quia ñ fruit᷑ dõ
Qui casũ anglõꝵ uoluntariũ iustissima poena
sempiterne infelicitatis obstrinx. atꝙ in eo sũmo
bono ꝑmanentib cetĩs. ut de sua sine fine ꝑ man¬
sione certi ecnt. tãꝗͣ ipsiꝰ p̃miũ ꝑmansionis dedit:
Qui fec̃ hominc̃ etiã ipsũ rectũ cũ eodem libero
arbitrio trenũ quidẽ aĩal s celo dignũ si suo co¬
herer& auctori miseria similit̃ si eũ deserea& se¬

Expanded text:
e naturam. Nisi enim magnum et ipsa, licet non aequale Conditori, bonum esset, profecto desertio Dei tamquam luminis sui malum eius esse non posset. Nam sicut caecitas oculi uitium est et idem ipsum indicat ad lumen uidendum esse oculum creatum ac per hoc etiam ipso uitio suo excellentius ostenditur ceteris membris membrum capax luminis non enim alia causa esset uitium eius carere lumine: ita natura. quae fruebatur Deo, optimam se institutam docet etiam ipso uitio, quo ideo misera est quia non fruitur Deo; qui casum angelorum uoluntarium iustissima poena sempiternae infelicitatis obstrinxit adque in eo summo bono permanentibus ceteris, ut de sua sine fine permansione certi essent, tamquam ipsius praemium permansionis dedit. Qui fecit hominem etiam ipsum rectum cum eodem libero arbitrio, terrenum quidem animal, sed caelo dignum, si suo cohaereret auctori, miseria similiter, si eum desereret, se
Abbreviated transcription (Latin):
plena ÷ tra uegetantib aniis beo menbrat¬
rena. mud sibimꝰ c̃texa & implicita Curgͦ
eodẽ uolente dõ qͥ ftc̃ hoc: animil ñ pottrit t̃¬
renĩ corpꝰ in celeste corpꝰ attolli. si animꝰ omi
pori potuit illigari : An terrena particula tam
eigna potuit aliqͥd celesti corpore meliꝰ apud sc
tenere. ut sensũ habẽt & uita. & eã sentientẽ¬
atq unuentẽ de dignabitur odũ suscipe. aut
susceptũ ñ potuit sustinere. cum dere sentiat
&uiuit ista meliort ꝗ̃ ÷ corpꝰ ome gleste :
Sed idco nc̃ ñ fit : qr ñ dũ ÷ tempꝰ quo id fieri
uoluit. qͥ hoc qͦd uidendo iã uiluit multo
mirabiliꝰ quĩ illud qͦd ab istis qđ ñ credit᷑ fec̃
Curenĩ uehementiꝰ admiram̃ in corportos ani¬
mos glesti corpore potiores. t̾renis illigari cor

Expanded text:
plena est terra uegetantibus animis haec membra tplena est terra uegetantibus animis haec membra terrena miro sibi modo conexa et ieodem volente Deo, qui fecit hoc animal, non poterit terrenum corpus in coeleste corpus attolli, si animus omnpori potuit illigari? An terrena particula tam exigua potuit aliquid coelesti corpore melius apud se tenere, ut sensum haberet et vitam, et eam sentienteatque uiuentem dedignabitur caelum suscipere aut susceptam non poterit sustinere, cum de re sentiat et uiuat ista meliore, quam est corpus omne caeleste? sed ideo nunc non fit, quia nondum est tempus, quo id fieri uoluit, qui hoc quod uidendo iam uiluit multo mirabilius quam illud quod ab istis non creditur fecit. cur enim non uehementius admiramur incorporeos animos
Abbreviated transcription (Latin):
dedit & sue c̃templationis habiles cipucesq sui
p̃stitit. atq una societate dcuinx. quã scãm & su¬
pnã dicimꝰ ciuitatẽ. in qͥres qͥ sustaitentur beatiq
sint as ipse illis ÷ : tãqͣ uita uictꝰ ꝙ cõmunis. Q
liberũ arbitriũ eidem intellestuali natuie tra¬
buit tale. ut si uell& descrera dm̃. beatitudinẽ
scilic& suã. c̃tinuo miseru sequutura. Quicũ p̃¬
scirae anglos qͥsdam ꝑ elationẽ qͣ ipsi sibi adbcatã
uitã sufficat uellent. tantibomi descrtores futuros.
ñ as ademit hanc porestatẽ. potentiꝰ & meliꝰ eẽ iu¬
dicans eniade mał benc facẽ ꝗ̃ mala et̃ ñ sinere. qͣ
omino nulla eẽnt. nͥ natã mutabilis ꝗͣ uis bona

Expanded text:
 sui praestitit adque una societate deuinxit, quam sanctam et supernam dicimus ciuitatem, in qua res, qua sustententur beatique sint, Deus ipse illis est, tamquam uita uictusque communis: qui liberum arbitrium eidem intellectuali naturae tribuit tale, ut, si uellet deserere Deum, beatitudinem scilicet suam, continuo miseria sequeretur; qui cum praesciret angelos quosdam per elationem, qua ipsi sibi ad beatam uitam sufficere uellent, tanti boni desertores futuros, non eis ademit hanc potestatem, potentius et melius esse iudicans etiam de malis bene facere quam mala esse non sinere. Quae omnino nul
Abbreviated transcription (Latin):
docũq finicndã. et̾ntatis nom̃ ac cep̃ .s quẽ ad mo¬
dũ scriptũ ÷ in cuuanglio. regniciꝰ ñ crit finis Nec
ita ut aliis morcndo decedcntib. aliis succedentib
oriendo. species inca ꝑpctuitatis appurcat. sic̃ in ar¬
bore qͥ phenni fronde uestit̃ eadem uidet᷑ uriditas
ꝑmancre. dũ labentib & cadentib foliis subinde
alia qͥ nascuntur faciem conseruant opicitatis. s
os in eaciues ĩmortales er̃: adipiscentib: & hominib:
quod nũꝗ̃ sc̃ĩ angli ꝑdider᷑. Faci& hoc ds. oi poten¬
tissimꝰ iꝰ c̃ditor. ł misit enĩ nec mñtiri potest. & qͥ

Expanded text:
documque finiendam aeternitatis nomen accepit, sed quem ad modum scriptum est in euangelio, regni eius non erit finis; nec ita ut aliis moriendo decedentibus, aliis succedentibus oriendo species in ea perpetuitatis appareat, sicut in arbore, quae perenni fronde uestitur, eadem uidetur uiriditas permanere, dum labentibus? et cadentibus foliis subinde alia, quae nascuntur. faciem conseruant opacitatis; sed omnes in ea ciues inmortales erunt. adipiscentibus et hominibus, quod numquam sancti angeli perdiderunt. Faciet hoc Deus omnipotentissimus eius conditor. Promisit eni
Abbreviated transcription (Latin):
ictum arbitror de morũ malis & animoꝵ
uȩ p̃cipue cauenda sunt: nichil deos falsos
plõ cultori suo qͦ minꝰ eoꝵ malorũ agge
p̾meretur subuenire curasse. s potiꝰ ut
axime p̃meretur egisse Nc̃ de illis malis
udeo dicendũ: quȩ sola isti ꝑpeti nolunt. qͣ¬
ero cõmemorauimus. Hȩc enĩ sola malide¬
utant mala. quȩ ñ faciunt malos. nec
erubescunt int̾ bona quȩ laudant. ipsies
e qͥ laudant mali: Magisq hi sto macan¬
ur si uillam malam habeant. quã sibi uitã
qua si hoc sit hominis maximum bonum ha

Expanded text:
ictum arbitror de morum malis et animorum, quae praecipue cauenda sunt, nihil deos falsos populo cultori suo, quo minus eorum malorum aggere premeretur, subuenire curasse, sed potius, ut maxime premeretur, egisse. Nunc de illis malis uideo dicendum, quae sola isti perpeti nolunt, qualibro commemorauimus. Haec enim sola mali deputant mala, quae non faciunt malos; nec erubescunt inter bona, quae laudant, ipsi mali esse qui laudant, magisque stomachantur, si uillam malam habeant, quam si uitam, quasi hoc sit hominis maximum bonum, ha
Abbreviated transcription (Latin):
ista qͤ dĩ est ꝓcurrens distinctius apparx. quãuis
usq ad reuelationẽ testamenti noui. ñ in lumi¬
ne s in umbra cucurrera Nc̃ ideo qͦd int̾mise¬
ram uideo ẽẽ faciendũ: ut ex abrahe tẽꝑib qͦmͦ
ctiam illa cucrerit. quantũ satis uidetur attingã
ut ãbe int̾ se possint c̃sideratione legen¬
tiũ comparari:¬

Expanded text:
ista quae Dei est procurrens, distinctius appareret; quamvis ista quae Dei est procurrens, distinctius appareret; quamvis usque ad revelationem Testamenti novi, non in lumine, sed in umbra cucurrerit. Nunc ergo, quod intermiseram, video esse faciendum, ut ex Abrahae temporibus quomodo etiam illa cucurrerit, quantum satis videtur, attingam, ut ambae inter se possint consideratione legentium comparari
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ genꝰ ꝑtina etiã ista ꝑegrina exortu & ꝓ¬
cursu & debitis finib me scripturũ eẽ ꝓmisi. cũ
pͥus inimicos cuitatis dĩ qͥ conditori eiꝰ xp̃o deos
suos p̃fer̃. & liuore sibi ꝑruciossissimo atrocit̃ in¬
uident xp̃ianis. quantũ me adiuuar& eiꝰ grã
refellissem. quod uoluminib decẽ pͥorib feci.
De hac uͦ mea ꝗͥ mͦ cõmemoraui triꝑtita ꝓmissio¬
ne decimũ sequentib quatuor libris ambarũ ẽ
digestꝰ exortꝰ. demde ꝓcursus ab homine pͥmo
absoluimꝰ. Et inde usq ad ipsius in carne sal
sola uidetur in meo stilo dĩ cucurrisse ciuitas cũ
in hoc sclõ ñ sola cucurrerit. s ambe utiꝙ inge¬
nert humano sic̃ ab inicio simulsuo ꝓcursu tẽ¬
ꝑa uariauerint: Uerũ hoc ideo feci. ut pͥus ex qͦ
aꝑtiores dĩ ꝓmissiones eẽ coeperꝰ usq ad eiꝰ ex uir¬
ginc natiuitatẽ in qͦ fuer̃ quȩ ꝓmittebant᷑ implon
da. sine int̾pellatione a contrario alteriꝰ ciuitatis

Expanded text:
grina, exortu et procursu et debitis finibus me scripturum esse promisi, cum prius inimicos ciuitatis Dei, qui conditori eius Christo deos suos praeferunt et liuore sibi perniciosissimo atrociter inuident Christianis, quantum me adiuuaret eius gratia, refellissem, quod uoluminibus decem prioribus feci. De hac uero mea, quam modo commemoraui, tripertita promissione decimum sequentibus quattuor libris ambarum est digestus exortus, deinde procursus ab homine primoabsoluimus, et inde usque ad ipsius in carne Salusola uidetur in meo stilo cucurrisse Dei ciuitas; cum in hoc saeculo non sola cucurrerit, sed ambae utique in genere humano, sicut ab initio, simul suo procursu tempora uariauerint. Verum hoc ideo feci, ut prius, ex quo apertiores Dei promissiones esse coeperunt, usque ad eius ex uirgine natiuitatem, in quo fuerant quda, sine interpellatione a contrario alterius civitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
bonos & malos dõs ẽẽ
qͥdã opinati st̃. quidã
uͦ de his meliora sentien¬
tes tantũ eis honoris lay¬
disq tribuer. ut nullũ deoꝵ malũ credere auderens .
ed illi qͥ deos qͦsdã bonos qͦsdã malos eẽ dixer̃. demone

Expanded text:
bonos et malos deos esse quidam opinati sunt: quidam vero de diis meliora sentientes, tantum eis honoris laudisque tribuerunt, ut nullum deorum malum credere auderent. Sed illi qui deos quosdam bonos, quosdam malos esse dixerunt, daemone
Abbreviated transcription (Latin):
uestigia ciuitatis utrũ continuata sunt:¬
an inter currentib impietatis int̃ rupta
temporib ita ut nullꝰ hominũ ueri uniꝰ
dr̃ cultor exister&. ad liquidũ scripturis
loquentib inuenire difficile ẽ. ꝓpt̾a
quia in canonicis libris post noe: qͥcum
coniuge ac trib filiis totidemq nurib
sius meruit ꝑ archam uastatione diluuis
abrabã cuiꝰ semini & gentẽ ispłiucã
scdm̃ carnẽ & om̃s gentes deberi se¬
cundũ fidem dõ pollicente didicimꝰ
quẽ ad modũ compleantur : ꝑ ordi¬
nem tempoꝵ ꝓcurrens dĩ ciuitas in
ad regnũ dauid factꝰ ẽ finis. ñc̃ ab eodẽ¬

Expanded text:
uestigia ciuitatis utrum continuata san intercurrentibus inpietatis interrupta temporibus, ita ut nullus hominum ueri unius Dei cultor existeret, ad liquidum scripturis loquentibus inuenire difficile est, propterea quia in canonicis libris post Noe, qui cum coniuge ac tribus filiis totidemque nuribus suis meruit per arcam uastatione diluuii Abraham, cuius semini et gentem Israeliticam secundum carnem et omnes gentes deberi secundum fidem Deo pollicente didicimus, quem ad modum conpleantur, per ordinem temporum procurrens Dei ciuitas indad regnum Dauid factus est finis, nunc ab eode
Abbreviated transcription (Latin):
infirmꝰ humane
consuetudinis sen
sistere. sed salu
Iꝓpter hȩc eos coli oportere contendunt. dein¬
ceps uidebimus. ut hic huiꝰ uoluminus modus:¬

Expanded text:
infirmus humane consuetudinis senssistere, sed doctrpter haec eos coli oportere contendunt, deinceps uidebimus, ut hic sit huius uoluminis modus
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotes & leuitas. uestes sacratas in u¬
su cotidiano non uti: insi in ecclesia tan¬
tum. Hic fecit ordinationes duas ꝑ m̃sẽ
decembrium. presbiteros sex. diaconos. ꝯͭ.
episcopos ꝑ diuersa loca numero tres. Q¬

Expanded text:
sacerdotes et Levitas vestibus sacratis in usu quotidiano non uti, et nisi in Ecclesia tantum. Hic fecit ordinationes duas per mensem decembrem, presbyteros sex, diaconos 5, episcopos per diversa loca tres.
Abbreviated transcription (Latin):
rasti. Nemesius diaconus respondit cũ
lacrimis & dixit. Ego quidem infelix a
peccator semꝑ deserui ueritatem. & effudi
sauguinem innocentem: & iam nimis one¬
ratũs a cumulatus peccatis. misericordi¬

Expanded text:
sti. Nemesius diaconus plenus lacrymis respondit: Ego quidem infelix atque peccator semper deserui veritatem, et effudi sanguinem innocentem, et jam nimis oneratus atque cumulatus peccatis, licet ser
Abbreviated transcription (Latin):
iħũ xp̃i. qui turrem confusionis in baby¬
lone destruxisti: destrue nunc & hunc lo¬
cum ubi diabolica suꝑsticione per ydoloꝵ
culturam animȩ pereunt populorum.
nitruo & terrorib choruscationum: & cor¬
ruit maxima pars templi sacrilegi. Qd¬
cernentes milites pauefacti fugerunt: di¬

Expanded text:
isti, qui turrim confusionis Babyloniae destruxisti, destrue nunc et hunc locum, ubi diabolica superstitione per idolorum culturam animae pereunt populorum. nitrui cum terroribus coruscationum, corruit maxima pars templi, et milites pavefacti fugerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ualerianus ait. Tu es stephanus qui rẽ
publicam conaris euertere. & persuasio¬
nib atq adhortacionib malis. populũ
Beatus stephanus dixit. Ego quidem ñ
euerco rem publicam: s moneo & hortor
ut relict̾is demoniis quȩ adorantur in y¬
sanct̾o solus est sempiternus: ut non pere
pite truncari : si non adoraret nefandi mar¬
tis symulachrum. Tunc beatus stephanꝰ¬
ductus a militib foras muros porte ap¬

Expanded text:
lerianus ait: « Tu es Stepanus, qui rem puplicam conaris evertere et persuasionibus atque adhortationibus malis populum Beatus Zefanus: « Ego quidem non everto rem publicam, sed hortor, ut, derilictis demonis, qui adorantur in isancto solus est sempiternus, ut non pereapite truncari, si non adoraret nefandi Martis simulacrum. Perductus beatus Zefanus a militibus foras muros Appiae po
Abbreviated transcription (Latin):
respondit. Si facultates queris uniuersas
nemesu domini mei: iam ipsas ꝑro xp̃o
tradidi. quoniam ipsius fuerunt & ert̃
Si autem sacrificium me offerre compel¬
lis. sacrifico: s xp̃o iħũ domino meo sacfi¬
cium saudis & confessionis. cui se optir
lit dns meus nemesius. Tunc ira repletus
olimpius. dixit. Extendite eum in catasta:¬

Expanded text:
respondit: Si facultates quaeris Nemesii domini mei, jam eas Christo tradidi, quoniam ipsius fuerant et erunt. Si autem sacrificium offerre me compellis, sacrifico, sed Christo Jesu Domino meo sacrificium laudis et confessionis, cui se obtulit et dominus meus Nemesius. Tunc ira repletus Olympius, fecit eum extendi in catasta,
Abbreviated transcription (Latin):
ci non quasi olim pius: s quasi impius &
crudelis. ꝑ quib malis commissis peniteo
& effundo lacrimas a maritudinis in con¬
pect̾u eius cui credo deo uiuo & uero. patri
& filio & spuitui sancto: ut dignetur michi
remittere iniquitates quas exercui in sangui¬
ne scorum. quem ego feci effundi in incredu¬

Expanded text:
ci non quasi Olympius, sed quasi impius et crudelis. Pro quibus commissis poeniteo, et effundo lacrymas amaritudinis in conspectu ejus cui credo, Deo vivo et vero, Patri, et Filio, et Spiritui sancto, ut dignetur mihi remittere iniquitatem quam exercui in sanguine sanctorum ejus, quem feci effundi. Tunc d
Abbreviated transcription (Latin):
pulturȩ. Tradito tandem dño. cum ui¬
deret eum in cruce suspensum. fugien¬
tib discipulis. ipsa quȩ artius atq fer¬
uentius diligebat. nullo terrore memor¬
conditum a romatib in sepulchro collo

Expanded text:
uit. Tradito tandem domino cum uideret eum in cruce suspensum fugientibus discipulis ipsa que et feruentius diligebat nullo terrore don
Abbreviated transcription (Latin):
simul egra cum medica: fere per horas
duas quantum est corporis ã capite us¬
q ad plantam. infirma inembra com¬
baulat. Dem quo manus attingebat. fu¬
giehat dolor de languida: & quam due
deposuerant exit salubris de tepida. Que
umũ qd̾ nec odorabat accepit: bibit & re
fect̾a est. Quid plura: Sequenti die cũ
iam speraretur migrare de seculo: sana p
cessit in publicum
diciatur laudi : quod non deperut
de merito. Mulier quedam dum
inimici inuasione grauiter laboraret. &ꝰ
adducere: imperat adusario. ut se suo cũ
timore pauimento ꝓsterneret. Mox ad
beate sermonem in terram se deiciens.
qui timebatur extimuit. Cui sc̃a plena
fide cum calcasset in ceruice: fluxu uen¬
tris egressa est.

Expanded text:
ola . simul a egrota cum medica fere| per horas ola . simul a egrota cum medica fere| per horas duas quantum est corporis forma . A capite usque| planta infirmae membra conbaiulat. Dehinc quo ma| nus attingebat fugibat dolor de languida quam due| deposuerant exit salubris de tepida que uinum nec odo| rabat Accepit . bibit . et refecit quid plura sequente| diae cum iam spectaretur . Migrare de saeculo salua pro| cessit in publicum. Adiciatur laudi quod non deperiit me| riti. Mulier quaedam dum inimici inuasione grauiter| laboraret et adducire Imperat aduersario ut se suo cum timore pa| uimento prosterniret.+ Mox ad beatae sermonem . in ter| ra se deiciens+ qui timebatur . extimuit . cui sancta plena fi| de dum calcassit in ceruice fluxu uentris egressus est
Abbreviated transcription (Latin):
fecit adluci per cetre noctis silentia. Ad cu¬
ut in nomine xp̃i signum crucis imp̃ssit:
cecitas fugit. lux redũc. & nocturno sub tem¬
pore orbi diu dies illuxit: ita ut tracta cuo
uenisset. nullo ducente recederet. Item pu¬
ella fraisledis inimico instigantẽ dum tor
data dilatione curari promeruit.
tur in rure ab aduersario grauiter. sequenti
die scã orante. noua xp̃i curatione in sca¬
pula crepante cute. & uerine foras exeunte.
sana est reddita publice: & ipsum uerme
calcans pede. liberatam se retulit. Illud
etiam quod gessit in secreto: ꝓferatur in
populum. Monacha quedam toto anno
in die gelata frigore. ꝑ noctem cremata
igni. sex mensib nec gressum mouens.
cum iaceret exanimis. scẽ de eius infir¬
mitate soror alt̾a nunciauit: & quia per¬
inanis esset. tepidã fien aꝗͣ p̾cepit. & e¬
gram ipsam ad se fecit in cellidam depor¬
tari. & in tepidam aquam deponi. Hñc
iubet om̃s remoueri. remanentẽ tantum

Expanded text:
fecit occurri per tetrae noctis silentia. fecit occurri per tetrae noctis silentia. ut in nomine Christi signum crucis impressit, caecitas fugit, lux rediit, et nocturno sub tempore orbae diu dies illuxit: ita ut tracta cum venisset, nullo ducente recederet. 28. Item puella Fraifledis, inimico instigante, dum torqdata dilatione, curari promeruit. tur in rure ab adversario graviter, sequenti die sancta orante, nova Christi curatione in scapula crepante cute, et verme foras exeunte, sana est reddita publice; et ipsum vermem calcans pede liberata se retulit. 29. Illud quod gessit in secreto, proferatur in populum. Monacha quaedam toto anno, in die gelata frigore, per noctem cremata igni, sex mensibus nec gressum movens, cum jaceret exanimis, Sanctae de ejus infirmitate soror altera nuntiavit. Et quia perinanis esset, tepidam fieri praecipit, ipsgrotam ad se facit in cellulam de| portare Et in tepidi deponi. Hinc iubet omnes remoueri re| manente tantum s
Abbreviated transcription (Latin):
tu flammante: menbra faciebat ardere.
dhuc aliquid grauius in se ipsa
tortrix excogitans. una quadragesi¬
marum suꝑ austerum ieiunium. & sitis tor¬
ridum cruciatuum. adhuc lena cilicũ tene¬
ra membra setis asperis dissipante.: ĩubet
portari manile plenum ardentib carbo¬
b membris. animus armatur ad penam.
tractans quia non essent ꝑsecutionis tempo
ra ut fieret martyr. Inter hec ut refrigeraret
tam feruentem animum: incendere delibe
rat corpus. Apponit era candentia. stridt̃
menbra cremantia: consumitur cutis in¬
tima. Quo attigit ardor fit fossa. tacens
tegit foramina: s computrescens sanguis
manifestabat. quod uox non pdebat in pe¬
na. Sic femina pro xp̃i dulcedine: tot a¬
mara libenter excepit. Hinc actum est. ut
quod ipsa addiderit: hoc miracula non
tacerent.
taꝙ matrona gislodi ꝑceris nomine bella
s longa cecitate miserrima: togauit se de
francia pictauis ad sc̃e duci euote presen¬
tiam. Qua licet tarde exorata: sibi tamen¬

Expanded text:
tu flammante, membra faciebat ardere. Adhuc aliquid gravius in se ipsa tortrix excogitans una quadragesimarum super austerum ieiunium et sitis torridae cruciatum, adhuc lima cilicii membra tenera setis asperis dissipante, iubet portare aquamanile ardentibus plenum carboepidantibus, animus armatur ad ptractans, quia non essent persecutionis tempora, a se ut fieret martyr. Inter haec ut refrigeraret tam ferventem animum, incendere corpus deliberat; apponit aera candentia, stridunt membra cremantia, consumitur cutis, et intima, quo attigit ardor, fit fossa; tacens tegit foramina, sed computrescens sanguis manifestabat quod vox non prodebat in poena. Sic femina pro Christi dulcedine tot amara libenter excepit! Hinc actum est ut quod ipsa abdiderit, hoc miracula non tacerent. 27. Itaque matrona Gislaadis proceris, nomine Bella, sed longa caecitate miserrima, rogavit se de Francia Pictavis ad sanctae duci devote praesentiam. Quam licet tarde exorata, sibi
Abbreviated transcription (Latin):
oda puella fecularis. post deo mo¬
nacha seruiens. dum longo sub
pore lecĩo flebilis decubaret. & impen¬
so multo medicamine plus langueret:
fact̾a candela ad mensuram sue staturȩ.
domino miserante in nomine sc̃e femi¬
nȩ. qua hora frigus speraret. lumen ac¬
cendit. & tenuit. Cuius beneficio ante
fugata sunt frigora: quã esset candela ꝯ¬
sumpta.Si proꝑter breuitatem multa p̾¬
termittimus: plus peccamus.
tato remedio. carpentarii cuius dam ur¬
or dum plurimis dieb maligno torque¬
retur spiritu: uenabilis eius abbatissa io¬
culariter dixit ad sanctam. Crede mater
excommunico te: si intra hoc triduum
mulier hȩc ab hoste purgata non reddit᷑
Dixit plane: s fecit sancta mulierem occui¬
te reficiendi tempore penitere. S non mo¬
remur dicere quid actum sit. Altera die sc̃a
precante. aduersarius rugiens per aurem
egressus. in uasum uasculum deseruit : &¬
mulier cum marito sospes reuisit hospici
ec illud pretereatur: quod est actu si

Expanded text:
oda puella saecularis post deo monacha serviens, dum longo sub tempore lecto flebilis decubaret et inpenso multo medicamine plus langueret, facta candela ad mensuram suae staturae, domino miserante in nomine sanctae feminae, qua hora frigus speraret lumen accendit et tenuit, cuius beneficio ante fugata sunt frigora quam esset candela consumpta. 75 Si propter brevitatem multa praetermittimus, plus peccamus. tato remedio, carpentarii cuiusdam uxor, dum plurimis diebus inergumine torqueretur, venerabilis eius abbatissa ioculariter dicit ad sanctam: Crede, mater, excommunico te, si intra hoc triduum mulier haec ab hoste purgata non redditur. Dixit plane, sed fecit sanctam mulierem occulte reficiendi tempore paenitentem. 76 Quo ne moremur quid actum sit, altera die sancta precante adversarius rugiens per aurem egrediens, invasum vasculum deserit, mulier cum marito sospes redit hospitium. Nec illud praetereatur quod est actum si
Abbreviated transcription (Latin):
Erat enim diuina eruditione plenus. religi¬
one insignis. morum ꝓbitate pollens. mi¬
raculorum exhibitione ammirabilis. E¬
rat contemptor seculi. & amator dei & ꝓti¬
mi: & cui uiuere. xp̃c erat. & mori lucrum.

Expanded text:
Erat enim divina eruditione repletus, religione insignis, morum probitate pollens, miraculorum exhibitione admirabilis. Erat contemptor saeculi, amator Dei et proximi, et cui vivere Christus erat et mori lucrum.
Abbreviated transcription (Latin):
Omni potens deus sua uos clemencia be¬
nedicat: & sensum in uobis sapiencie salu¬
taris infundat. ameN.
Tatholice fidei documentis enutriat:
& in bonis operib perseuerabiles reddat.
ameN. G ressus uestros ad uitam dir

Expanded text:
Omnipotens Deus sua vos clementia benedicat, et sensum vobis sapientiae salutaris infundat. Amen. Catholicae fidei vos documentis enutriat, et in sanctis operibus perseverabiles reddat. Amen. Gressus vestros ab er
Abbreviated transcription (Latin):
penderet: Quod non inaniter dictum est.
Nam sancta intercedente. folus ramis. &¬
radice. laurus siccata reuituit.
e monachabus sibi quedam familiari¬
or. cunis ex humore sangius contere¬
rat oculum. apprehensa herbã absinthũ
quam sc̃a circa pectus ut refrigeraretur ha¬
buerat. cum suꝑ oculum posuit. dolor &
cruor mox effugit: & de iuriditat̃e herbe¬
fugatis dolorib puritas lucis emicuit᷑.
euocetur̾ memoriȩ: quod tacitum
pene preterut. Anderedus cliens eł¬
dem beatissimȩ. cum sibi filũ nascerent᷑.
quos ut uideret mox ꝑderet. & cogitaret
ĩtpelire mart.n niũ dum nareret: exa¬
mnam uestem panni nobilis aitigit. ad

Expanded text:
penderet. Quod non inaniter dictum est; nam, sancta intercedente, foliis, ramis, radice laurus siccata reviruit. 34. De monachabus quaedam sibi familiarior, cuius ex humore sanguis contexerat oculum, adprehensa herba absinthii, quam sancta circa pectus, ut refrigeraret, habuerat, cum super oculum posuit, dolor et cruor mox effugit, et de viriditate herbae puritas lucis emicuit. Revocetur memoriae, quod tacitum paene praeteriit. Anderedus agens eiusdem beatissimae, cum sibi filii nascerentur, quos, ut videret, mox perderet, et cogitaret sepelire mater tristis, dum pareret, examam uestem mox panni nobilis| attigit Ad o
Abbreviated transcription (Latin):
clesiam canente populo increpabant. Indi¬
cat cecus antistiti ordinem uisionis sue:
dicitq illi. Non te dimittam. nisi michi si¬
cut a dño iuissus es reddideris oculos meos.
Cui eugenus sanctus. Recede a me frater.
peccator sum & indignus. & suꝑ omnes ho¬
mines delinquen .s. ut pote qui & in hoc
tempore seruatus sum. Ille autem tenens
genua eius. aliud non dicebat nisi illud qd̃
iam dixerat: sicut iussum est redde mi¬
chi oculos meos. Attendens quoq eugenuis
in uerecundam credulitatem. & quia iam
tempus urgebat. pergit cum eo comitante
officio clericorum ad fontem: ubi fixis
genib cum ingenti gemitu pulsans sin¬
gultib cȩlum. crispantem bȩnedixit aque

Expanded text:
clesiam canente populo concrepabant. Indiclesiam canente populo concrepabant. Indicat caecus antistiti ordinem uisitationis Buaesuae dicitque illi: cnon te dimittam, nisi mihi, sicut a domino iussus es, reddideris oculos meos\'. Cui Eugenius sanctus: \'recede a me, frater; peccator sum et indignus et super omnes homines delinquens, utpote qui et in haec tempora seruatus sum. Ille autem tenens genua eius aliud non dicebat nisi illud quod iam dixerat: \'sicut iussum est, redde mihi oculos meos\'. Adtendens quque Eugeoius in uerecundam credulitatem, et quia iam tempus urguebat, pergit cum eo metante officio clericorum ad fontem. Ubi fixis genibus cum ingenti gemitu, pulsans singultibus caelum, crispantem benedixit alue