comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
libidine concepta s. fide. ut eẽt insimili¬
tudine carnis peccati. non in carne peccati:
Si aut peceato prime anime peccatricis. i dõ
cȩtere terientur obnoxie. quia ex illosunt
ꝓpagatę. ꝓfecto ula quam sibi umigenitꝰ
coaptauit. aut peccatum inde non traxit.
aut om̃ino inde non tracta est. Neq enĩ
non potuit animam sibi trahere sine pec¬
cato qui soluit nr̃a peccata: aut qui nouã
creauit ei carnem quam sine parente fec̃
ex terra: non potint nouam creaut car¬
ni quam sine uiro sumpsit ex femina.
go enim adhuc fateor Int cetera.¬
non inueni quemadmodum anima et
peceatum ex adam trahat. Uñ & dubitare
fas nonest. & ipsa ex adam ñtrahatur.
quod mͥ diligentius inquirendum. quam
inconsultius asserendum ẽ. Iuter cetera.
Uando autem nos alique cause in aliqͣ
questione non inmerito dubitare cõpellt̃.
non etiam hinc dubitare debemus utrũ
dubitare debeamus. De dubus quippe
reb sine dubitatione dubitandum est.

Expanded text:
libidine concepta, sed fide, ut esset in simililibidine concepta, sed fide, ut esset in similitudine carnis peccati, non in carne peccati. si autem peccato primae animae peccatricis ideo ceterae tenentur obnoxiae, quia ex illa sunt propagatae, profecto illa quam sibi unigenitus coaptauit aut peaut omnino inde non tracta est. Neque enim non potuit animam sibi trahere sine peccato, qui solvit nostra peccata, aut qui novam creavit animam ei carni quam sine parente fecit, ex terra non potuit novam creare carni, quam sine viro sumpsit ex femina.Ego enim adhuc, fateor, non inueni, quemadmodum anima et peccatum ex Adam trahat — unde dubitare fas non est — et ipsa ex Adam non trahatur. quod mihi diligentius inquirendum quam inconsultius asserendum est. INTER CETERA. Quando autem nos aliquae causae in aliqua quaestione non immerito dubitare compellunt, non etiam hinc dubitare debemus, utrum dubitare debeamus. de dubiis quippe rebus sine dubitatione dubitandum est.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpagine nouitatẽ. ut ratione iusta et
a fide catholica non aliena. Etiam sic pec¬
cato primi hominis ostendantur obnͦxie:
adserere quod sentis ut potes. Si autemñ
eas alit̾ potes appagine facere alienas. nͥ¬
u simul facias ab om̃i peccati iunculo li¬
beras: cohibete abhuiꝰ modi disputatione
om̃imodo. Nonest enim falsa inbaptismate
remissio peccatorum. nec uerbotenus dr̃.
s. ueraciter agitur. INter cetera.
Itaut & a me tua dilectio de hac questio¬
ne aliqiid audiat diffinitum. ñ parui e¬
stimandum immo precipue necessarium.
atq retinendum. quomͦ libet se origo ha¬
beat animarum. siue ex illa una. siue ex
nulla alia propagentur: mediatoris tam̃
animã nullũ ex adam traxisse peccatum
dubitare fas non est. Si enim nulla ꝓpa¬
gatur exaltera iͥl om̃s tenentur ꝓpagata
carne peccati. quanto minus credendũ ẽ
exꝑpagine peccatrici animam uenire nõ
potiusse. cuiꝰ carouenit ex uirgine. non

Expanded text:
propagine novitatem, ut ratione justa et propagine novitatem, ut ratione justa et a fide catholica non aliena, etiam sic peccato primi hominis ostendantur obnoxiae, assere quod sentis, ut potes; si autem non eas aliter potes a propagatione facere alienas, n simul facias ab omni peccati uinculo liberas, cohibe te ab huius modi disputatione omni modo. non est enim falsa in baptismate remissio peccatorum nec uerbo tenus dicitur, sed ueraciter agitur. INTER CETERA. Vt autem et a me tua dilectio de hac quaestione aliquid audiat definitum, non parui aestimandum, immo praecipue necessarium atque retinendum, quomodolibet se origo habeat animarum, siue ex illa una siue ex nulla alia propagentur, mediatoris tamen animam nullum ex Adam traxisse peccatum dubitare fas non est. si enim nulla propagatur ex altera, ubi omnes tenentur propagata carne peccati, quanto minus credendum est ex propagine peccatrici animam uenire non potuisse, cuius caro uenit ex uirgine, non
Abbreviated transcription (Latin):
animȩ corporib continetur. intelligicor¬
pora filiorum ꝑ nominatas animas p̾sst̃.
Sic enim melius accipitur etiam illud qd̃
lex inquinari dicit eum qui intrauerit su¬
ꝑ ammam mortuã hoc est suꝑ defuncti
cadauer: ut nomine ammȩ mortue mortu¬
um corpus intelligatur. quod anmam con¬
tinebat. Quia & absente popło ids eccłialo¬
cus tam̃ ille nichilominus eccłia nũcupat᷑.
Hec responderent᷑ si ut dixi feminino genere
positum eẽnt quȩ exierunt de femorib ia¬
cob. idest que amme. Nunc uͦ cũ mascu¬
linum genus sit positũ. idest qui exierunt
de femorib iacob. quis ñ ita intelligere
malit. Om̃s amme eorum. qui exierunt
de femorib etꝰ. idest anime hominumꝰ ut
etiã sit possit intelligi scđm corpus tãtũ
mͦ exisse homines de femorib patris. qͦꝵ
erant ille animȩ ꝑquarum numerum in¬
telligũt᷑ tot hominesͤ. Int cetera.¬
igͦ ita potes animarum asserere sine ulla

Expanded text:
animae corporibus continentur. intellegi coranimae corporibus continentur. intellegi corpora filiorum per nominatas animas possunt. sic enim melius accipitur etiam illud. quod lex iuquinari dicit eum. qui intrauerit super animam mortuam. hoc est super defuncti cadauer. ut nomine animae mortuae mortuum corpus intellegatur. quod animam continebat, quia et absente populo. id est ecclesia locus tamen ille nihilo minus ecclesia nuncupatur. haec responderentur, sicut dixi, si feminino genere positum esset \'quae exierunt de femoribus Iacob\', id est quae animae. nunc uero cum masculinum genus sit positum. id est \'qui exierunt de femoribus Iacob\', quis non ita intellegere malit: \'omnes animae eorum, qui exierunt ex femoribus eius,\' id est animae hominum, ut etiam sic possint intellegi smodo exisse homines de femoribus Patris, quorum erant illae animae per quarum numerum intelliguntur tot homines? Si ergo ita potes animarum asserere sine ulla
Abbreviated transcription (Latin):
nunc os ex ossib meis. & caro de carne
mea. Nonenim dixit. & anima de anĩa
mea .S. ita fieri potest. ut carne nomi¬
nata utriiq intelligatur: sic̃ hic aninas
nominauit. & tam̃ etiam corpora in fi¬
liis intelligi uoluit: s hoc testimonium
certe quasi tam clarum atq manifestũ.
enodande huic questioni ñ sufficit. nec
si ita legeret᷑ genere feminino. que exiert̃
de femorib eius: ut animas intelligeremꝰ
que exierunt. Idõ autem ñ sufficeret. qm̃
& anime nomine corpus solũ posse sig¬
nificari mͦ quodam locutionis ostenditur.
quo significat᷑ ꝑid quod continetur id qd
continet: sicuti quidam uina coronant¬
dixit. cum coronarentur uasa innaria.
Uinum enim continctur: uas continet. Sic̃
gͦ appellamus eccłiã basylicam quo conti¬
netur ppłs. qui uere appellatur eccłia. ut
nom ecclie idest ppłi qui continet signi¬
fic ĩmus ꝑ locum qui continet. ita quod

Expanded text:
nunc os ex ossibus meis et caro de carne nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea; non enim dixit -et anima de anima mea\', sed ita fieri potest, ut carne nominata utrumque intellegatur, sicut hie animas nominauit et tamen etiam corpora in filiis intellegi uoluit.. Sed hoc testimonium certe quasi tam clarum atque manifestum enodandae huic quaestioni non sufficeret, nec si ita legeretur genere feminino \'quae exierunt de femoribus eius\\ ut animas intellegeremus, quae exierunt. ideo autem non sufficeret, quoniam et animae nomine corpus solum posse significari modo quodam locutionis ostenditur. quo significatur per id, quod continetur, illud, quod continet, sicut ait quidam: \'Vina coronant\', cum coronarentur uasa uinum: uinum enim continetur, uas continet. sicut ergo appellamus ecclesiam basilicam, qua continetur populus, qui uere appellatur ecclesia, ut nomine ecclesiae, id est populi. qui continetur, significemus locum, qui continet, ita, quod
Abbreviated transcription (Latin):
quia immortalis est. s. ad illum redit a
quo ipsa prima anima factaest. Ac ꝑ
hoc ulud quod scriptum est. despũcu
iusq hominis redeat ad dm̃ quidedit
eum. Non soluit istam obscurissimam
questionem: quia siue ex iuo. siue exmil¬
lo alio ds utiq dedit eum. stẽs
illi qui ꝓpaginẽ animarum in considera¬
ta temeritate defendunt. Int̾ alia testi mo¬
na quȩ suȩ causȩ suffragari arbitrant᷑.
millũ quasi manifestuis & expressius ꝓse
possunt putare ꝓferendum: quã id quod
ingenesi scriptum est. Om̃s aut̃ anime
que introierunt cum ia cob inegyptũ qui
exierunt de femorib eius. Hocenim ue¬
lut euidentis simo testimonio possunt
credianimȩ infilios exparentib ꝓpaga¬
ri. qm̃ satis aꝑte dictum uidetur animas
etiam defęmorib iacob. ñ sola exisse cor¬
pora filiorũ ut eo modo etiam ulud intel¬
ligi uelint aparte totum quod dixit adã
cum illi mulier eius ostenderctur. Hoc

Expanded text:
quia inmortalis est, sed ad illum redit. a quia inmortalis est, sed ad illum redit. a quo ipsa prima anima facta est. ac per hoc illud, quod scriptum est de spiritu cuiusque hominis, quod redeat ad deum, qui dedit eum, non soluit istam obscurissimam quaestionem, quia siue ex illo uno sine ex nullo alio deus utique dedit eum. Itemque illi, qui propaginem animarum inconsiderata temeritate defendunt, inter alia testimonia, quae suae causae suffragari arbitrantur. nullum quasi manifestius et expressius pro se possunt putare proferendum quam id, quod in Genesi scriptum est: Omnes autem animae, quae introierunt cum Iacob in Aegyptum, qui exierunt de femoribus eius. hoc enim uelut euidentissimo testimonio possunt credi animae in filios ex parentibus propagari, quoniam satis aperte dictum uidetur animas etiam de femoribus Iacob non sola exisse corpora filiorum, ut eo modo etiam illud intellegi uelint a parte totum, quod dixit Adam. cum illi mulier eius ostenderetur: Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ne ñdum in scripturis canonicis cõꝑi
Nam hi qui nouas sine uua ꝓpagine asse¬
runt animas fieri. int testimonia quib
id nituntur ostende. ponunt etiã illa
duo que paulo ante cõmemoraui: qui
fingit spm hominis in ipso. & qui fixit
singulatim corda hominum. De quib
iudes quem admodũ possit aresistentib
responderi. Utrum enim cum fingit exa¬
liquo fingat. an ex nichilo. incertumẽ.
Illud tam̃ int cętera testimo niũ udetur
eẽ p̃cipuũ: quod in libro salomonis ec¬
cłiaste legitur. Q reu tetur puluis intra
sicut erat. Et spe reuertetur addm qui
dedit cum: s. facillune respondetur cor¬
pus in terram. de qua factumest primũ
hominis corpus & sp̃c ad dm̃ a quofa¬
ctaest prima hominis anima. Sicut
enim nr̃m corpus inquiunt quamius
ex primo illo corpore ꝓpagatum sit. eo
tamen redit unde ipsum primũ corpus
effectum est.: sic anima nr̃a quamuis
ex illa anima ꝓpagata ñ ad nichilũ

Expanded text:
ne nondum in scripturis canonicis repperi. ne nondum in scripturis canonicis repperi. nam qui nouas sine ulla propagatione asserunt animas fieri, inter testimonia, quibus id nituntur ostendere, proponunt etiam illa duo quae paulo ante commemoraui: qui fingit spiritum hominis in ipso, et: qui fingit singillatim corda hominum. de quibus uides quemadmodum possit a resistentibus responderi: utrum enim, cum fingit, ex aliquo fingat an ex nihilo, incertum est. illud tamen inter cetera testimonium uidetur esse praecipuum, quod in libro Salomonis Ecclesiaste legitur: et reuertetur puluis in terram, sicut erat, et spiritus reuertetur ad deum, qui dedit eum. sed facillime respondetur: corpus in terram, de qua factum est primum hominis corpus, et spiritus ad deum, a quo facta est prima homienim nostrum corpus, inquiunt, quamuis ex primo illo corpore propagatum sit, eo tamen redit. unde ipsum primum corpus effectum est. sic anima nostra quamuis ex illa anima propagata non ad nihilum,
Abbreviated transcription (Latin):
sine ulla quippe ãbiguitate ꝑ ꝓpħam dic̃.
Omnem flatum ego feci. Animas uidelicet
intelligi uolens. quod uerba conseqñtia
manifestant. Non utiq unum. quẽ facto
Exterra homini primo inspirauit. sed
omnem flatum ipse fecit: ipse adhuc
facit. Queritur tam̃ utrum omnem
flatum ex illo unoflatu. sicut om ne
corpꝰ hominis ex illo uno corpore faci¬
at. Anuero nouaquidem corpora faci¬
at ex uno. Animas autem nouas ex
nichilo. Quis enim congrua suis. Orignis
genera rerum. etiam deseminib facit nͥ
qui ipsa semina sine seminib facit. es
uͥres naturalit obscura nr̃m modulum
uincit. & aꝑte diuinascriptura ñ subue¬
nit: temere hinc aliquid definire huma¬
na cõliectura p̾sumit. Seđdm uitas aut̃
quos ꝓprias habere incipiunt. notios
homines dicimꝰ nasci. suie anima suic
corpore. At uͦ scđm originale peccatum
ueteres nascuntur: ido baptismate reno¬
uant᷑. Aliquid gͥ certũ de animȩ origi¬

Expanded text:
sine ulla quippe ambiguitate per prophetam dicit: sine ulla quippe ambiguitate per prophetam dicit: omnem flatum ego feci, animas uidelicet intellegi uolens, quod uerba consequentia manifestant. non utique unum, quem facto ex terra homini primo inspirauit, sed omnem flatum ipse fecit, ipse adhuc facit. quaeritur tamen, utrum omnem flatum ex illo uno flatu, sicut omne corpus hominis ex illo uno corpore faciat, an uero noua quidem corpora faciat ex uno, animas autem nouas ex nihilo. quis enim congrua suis originibus genera rerum etiam de seminibus facit, nisi qui ipsa semina sine seminibus fecit? sed ubi res naturaliter obscura nostrum modulum uincit et aperta diuina scriptura non subuenit, temere hinc aliquid definire humana coniectura praesumit. secundum uitas autem, quas proprias habere incipiunt, nouos homines dicimus nasci sine anima sine corpore. at uero secundum originale peccatum ueteres nascuntur; ideo baptismate . renouantur. Aliquid ergo certum de animae origi
Abbreviated transcription (Latin):
idest ipsum flatum. Et cetera: que nisi de
anima humana intelligi nequeunt. In hac
enim questione maxime acuendum est. ne
anima non a dõ facta natura .s. ipsuis dei
substantia Tanquam unigenitus filius
quod est uerbum eiꝰ. Aut aliqua eius parti¬
cula eẽ cridatur: tanquam illa natura atq
substantia qua ds̃ est quicquid cõmu¬
tabilis ee possit: quod eẽ aninã nemo
non sentit. qui se habere animansentit.
Nam quod attinet ad eius originem quafit
ut sit in corpore. utrum de illo uno sit qui
primum ereatus est quando factus est hõ
manimam uiuã. An similiter fiant singłis
single: nec tunc sciebãt. nec adhuc scio.
Exepistola ad optatum prima.
on erubescendum est homini confiteri
se nescire quod nescit. ne dumse scire
mentitur. nũquam scire mereat᷑. Quis
autem neget non uniꝰ tantum . s. omnis
animȩ creatorem dm̃. atq factorem. nisi
qui euis eloquus aꝑtissimȩ refragatur

Expanded text:
id est ipsum flatum, et cetera, quae nisi de id est ipsum flatum, et cetera, quae nisi de anima humana intellegi nequeant. in hac enim quaestione maxime cauendum est, ne anima non a deo facta natura, sed ipsius dei substantia, tamquam unigenitus dei filius, quod est uerbum eius, aut aliqua eius particula esse credatur. tamquam illa natura atque substantia, qua deus est quidquid est, commutabilis esse possit; quod esse animam nemo non sentit, qui se habere animam sentit. nam quod attinet ad eius originem, qua fit, ut sit in corpore, utrum de illo uno sit qui primum creatus est, quando factus est homo in animam uiuam, an similiter fiant singulis singulae, nec tunc sciebam nec adhuc scio. EX EPISTVLA AD OPTATVM PRIMA. Non erubescendum est homini confiteri se nescire quod nescit, ne, dum se scire mentitur, numquam scire mereatur. quis autem negat non unius tantum, sed omnis animae creatorem deum atque factorem, nisi qui eius eloquiis apertissime refragatur?
Abbreviated transcription (Latin):
deseminibus. quod supͣ cõmemoraui. Non
inquit corpus quod futurumest seminas
s. nudum granum ferre tritici. aut alicuiꝰ
ceteroꝵ. Ds aut̃ dat illi corpus quomodo
uoluerit. Non dixit dedit aut disposuit.
s. dat: ut creatorem intelligas efficiã sapien¬
tię sue reb. quȩ cotidie suis temporibus
oriuntur condendis ad hibere: de qua sapi¬
entia dictum est. ꝑtendit afine usq ĩfi¬
nẽ fortiter: &ñ dixit disposuit .s. dispo¬
nit omia suauit. Multum est enuim uel
tenuit sapere. quomͦ cõmutabilia. & tem¬
poralia ñ cõmutabilib & temporalibus
creatoris motib. s. ȩt̃na stabili iurtute
condantur.ccci III.
se sit anima Preuit respondeo. aut ipse est
aut ipsaᷤͦ anima factaest. S. & si ipse ẽ. factꝰ
c̃. De aninia quippe loquit᷑ ꝑysaiam ꝓpham
ds̃. uͥdicit. Omnem flatum ego feci. quod se¬
quentia satis indicant. Sequitur enim ꝓpter
peccatum modicum quid. contristaui illum:

Expanded text:
de seminibus, quod supra commemoraui: non, de seminibus, quod supra commemoraui: non, inquit, corpus, quod futurum est, seminas, sed nudum granum fere tritici aut alicuius ceterorum; deus autem dat illi corpus, quomodo uoluerit. non dixit: "dedit" aut "disposuit", sed dat, ut creatorem intellegas efficaciam sapientiae suae rebus, quae cotidie suis temporibus oriuntur, condendis adhibere. de qua sapientia dictum est: pertendit a fine usque ad finem fortiter et, non dixit: disposuit, sed: disponit omnia suauiter. multum est enim uel tenuiter sapere, quomodo commutabilia et temporalia non commutabilibus et temporalibus creatoris motibus, sed aeterna, stabili uirtute condantur. CCCXXXVI. se sit anima. breuiter respondeo: aut ipse est aut ipso anima facta est. sed et si ipse est, factus est. de anima quippe loquitur per Esaiam prophetam deus, ubi dicit: omnem flatum ego feci. quod sequentia satis indicant; sequitur enim: propter peccatum modicum quid contristaui illum,
Abbreviated transcription (Latin):
uod autem queris utrum singulatĩ
acreatore dõ corporum liniam̃ta
form̃t᷑. ñ te mouebit siquantum
potest humanamens potentiã diuinȩ ope¬
rationis intelligas. Quom enĩ negare po¬
terimus dm etiam nunc oꝑari cunctaq̃
creant᷑ cum dñs dicat. pat̾ m̃s usq nunc
oꝑat᷑. ũnde illa cessatio septimi dici ab ip¬
sis naturis condendis intelligenda est facta:
Non ab earum amministratione quȩ cõdite
re feruntur. Cum gͦ natura rerum acreato¬
it amministratur. & ꝑ ordines p̃finitis lo¬
cis & temporib sius cuncta tiascunt᷑. ds
usq nunc oꝑatur. Namsids nẽ ista non¬
format. quomͦ legitur. Prius quã te forma¬
rem in utero nouite: quomͦ etiam accipipo¬
test. quod si fenũ agri quod hodie est et
cras inclibanũ mittitur ds̃ sic uestit.Nisi
forte citdendum est. fęnum adõ uestiri &
a dõ corpora formari: cũ enĩ dixit uestit.
ñ dep̃terita ordinatione.s. dep̃senti oꝑati¬
one satis indicat. Unde est etiã ulud apłĩ

Expanded text:
uod autem quaeris, utrum singillatim a creatore deo corporum liniamenta formentur, non te mouebit, si, quantum potest humana mens, potentiam diuinae operationis intellegas. quomodo enim negare poterimus deum etiam nunc operari , cuncta, quae creantur, cum dominus dicat: pater meus usque nunc operatur? unde illa cessatio septimi diei ab ipsis naturis condendis intellegenda est facta, non ab earum administratione quae conditae referuntur. cum ergo natura rerum a creatore administratur et per ordines praefinitis locis et temporibus suis cuncta nascuntur, deus usque nunc operatur. nam si deus nunc ista non\'format, quomodo legitur: priusquam te formarem in utero, noui te? quomodo etiam accipi potest: quod si faenum agri, quod hodie est et cras in clibanum mittitur, deus sic uestit? nisi forte credendum est faenum a deo uestiri et a deo corpora non formari. cum enim dixit: uestit, non de praeterita ordinatione, sed de praesenti operatione satis indicat. unde est etiam illud apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
hominib iubent᷑ duunitus. idest ut
his signis adhibitis huiꝰ modi potesta¬
tes uoluntati hominũ ñ obtemperent.
Ut aũt mali bonis sepe temporalit noce¬
ant : potestatem in eos accipiunt ad
maiore in bonorũ utilitatem ꝓpt̃ exer¬
citationẽ patientie. Itaq anima xꝑi¬
ana. semꝑ inuigilet intribulationib
suis sequi uoluntatem dni sui: neor¬
dinationi dĩ resistende acquirat sibi
grauius iudiciũ. Quod enĩ ipse dñs
agens hominem pontio pylato dixit:
hoc & iobdiabolo posset dicere. Non
haberes in me potestatem: nisi data tͥ
eẽt de suꝑ. Nongͦ eius uoluntas cuiꝰ
malitie pocestas in bonodatur.⁊s eiꝰ
uoluntas. a quo hec potestas datur
debet nob̃ cẽ carissima. Qm̃ tribu¬
latio pacientiã oꝑatur. Pacientia uero
ꝓbationem. ꝓbatio autem spem. Spes

Expanded text:
hominibus iubetur diuinitus, id est ut hominibus iubetur diuinitus, id est ut his signis adhibitis huius modi potestates uoluntati hominum non obtemperent. Yt autem mali bonis saepe temporaliter noceant, potestatem in eos accipiunt ad maiorem bonorum utilitatem propter exercitationem patientiae. itaque anima christiana semper inuigilet in tribulationibus suis sequi uoluntatem domini sui, ne ordinationi dei resistendo adquirat sibi grauius iudicium. quod enim ipse dominus agens hominem Pontio Pilato dixit, et diabolo hoc Iob posset dicere: non haberes in me potestatem, nisi data tibi esset desuper. non ergo eius uoluntas cuius malitiae potestas in bonos datur, sed eius uoluntas a quo haec potestas datur, debet nobis esse carissima, quoniam tribulatio patientiam operatur, patientia uero probationem, probatio uero spem; s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatoris ualent: ex quib fuit uie de qͦ
discipłi dño nuntiauerunt quod in
nomine eius eiceret dȩmonia: quã uis
cum eis non sequeretuꝵ: c̃ aũ ñ cedt̃ his
signis huiꝰmodi potestateᷤ. ds ipse ꝓbibet oc¬
cultis modis cum idiustum atq utile uidicat.
Nam nullo modo illi spiritus auderent
hec signa cõtemnere. Contremiscunt enĩ
hec ubicũq illa conspexerint: s nesci¬
entib hominib aliud ubetur diui¬
nitus. uel ad con fundendos malos cũ
eos oportet confundi. sicut desceue
fiuis in actib apłorum legimus qͥb
ait inmundus sp̃s iħm scio. & pau¬
lum noui. Uos aut̃ quiestis. uel ad
admonendos bonos ut ꝓficiant in
fide atq ista ñ iactanter .s. utiliter
possint: uel addiscernenda dona ñ¬
brorum eccłiȩ: sicut apłs dicit. Nũ qͥd
om̃s iurtutes: nunquid om̃s dona
habent curationum: Ppt̃ has gͦ cau¬
sas plerũq ut dictum est nescientib

Expanded text:
peratoris valent. Ex quibus fuit ille, de quo peratoris valent. Ex quibus fuit ille, de quo discipuli Domino nuntiaverunt, quod in nomine ejus ejiceret daemonia, quamvis cum eis eum non sequeretur . Cum autem non cedunt his signis hujusmodi potestates, Deus ipse prohibet occultis modis, cum id justum atque utile judicat. Nam nullo modo ulli shaec signa contemnere; contremescunt enim haec, ubicumque illa conspexerint. sed nescientibus hominibus aliud iubetur diuinitus uel ad confundendos malos, cum eos oportet confundi, sicut de Sceuae filiis in Actibus apostolorum legimus, quibus ait immundus spiritus: Iesum scio et Paulum noui; uos autem qui estis? uel adadmonendos bonos, ut proficiant in fide, atque ista non iactanter, sed utiliter possint; uel ad discernenda dona membrorum ecclesiae, sicut apostolus dicit: numquid omnes uirtutes? numquid omnes dona habent curationum? propter has ergo causas plerumque, ut dictum est, nescientibus
Abbreviated transcription (Latin):
concessa in ordine suo. quasi priuata
cõmercia uel beneficia: illiaũt publi¬
ca anministratione iussu eius cuicũ¬
cta creatura subiectaest. Aliter enim
cogit᷑ possessor equum dare militi. Alit̃
cum tradet emptori: aut cuilibet do¬
nat aut commodat. Et quẽ admodũ
pleriq mali milites quos imperialis
disciplina condempnat. signis impe¬
ratoris sui non nullos possessores t̾ri¬
tant. Et abcis aliquid quod publice non
iubentur extorquent.Ita non nũquã
xp̃iana exigunt aliquid apotestatib
quib honori xꝑ̃i cedere indictum est.
Cum aut malis iubentib uoluntate cedt̃:
ad sedicendos homines cedunt. quoꝵ
errore lecantur. Quappt̃ alit̾ magi fa¬
eiunt miracula: alit̾ bonixp̃iani: alit̃
malixp̃iani magi ꝑpriuatos contractꝰ:
rum est quod hec signa ualent. Cum
abeis adhibentur: quando etiam cũ
usurpantur abextraneis.Qui omino
suum nom̃ adistam malitiã ñ dedert̃
ꝓpt̃ honorem tam̃ excellentissima im¬

Expanded text:
concessa in ordine suo, quasi privata concessa in ordine suo, quasi privata commercia vel beneficia, illi autem publica administratione, jussu ejus cui cuncta creatura subjecta est. Aliter enim cogitur possessor equum dare militi, aliter eum tradit emptori, vel cuilibet donat aut commodat. Et quemadmodum plerique mali milites, quos imperialis disciplina condemnat, signis imperatoris sui nonnullos possessores territant, et ab eis aliquid quod publice non jubetur extorquent; ita nonnunquam Christiana, exigunt aliquid a potestatibus quibus honore Christi cedere indictum est. Cum autem malis jubentibus voluntate cedunt, ad seducendos homines cedunt, quorum errore laetantur. quapropter aliter magi faciunt miracula, aliter boni christiani, aliter mali christiani: magi per priuatos contractus;rum est, quod haec signa ualent, cum ab eis adhibentur, quando etiam cum usurpantur ab extraneis, qui omsuum nomen ad istam militiam non dederunt, propter honorem tamen excellentissimi Im
Abbreviated transcription (Latin):
net utiq ut intelligamꝰ quedã miracula
etiam sceleratos homines facere: qualia
scĩ facere non possunt: nec tam̃ idõ po¬
tioris loci apud dm̃ eẽ arbitrandisunt.
Non enim acceptiores erant dõ quã ppłs
isrł magi egyptiorum. quia ñ poterat
ille ppłs facere quod illi faciebant. Qua¬
uis moyses inuirtute dĩ maiora potuerit:
s. idõ non om̃ib scĩs ista tribuunt᷑. ne ꝑ¬
nitiosissimo errore decipiant᷑ uifirmi:
Existimantes intalib factis eẽ maiorado¬
na quam inoꝑib iustitiȩ. quib uita
hinc gaudẽ discipłos cumait. Nolite
in hoc gaude. quia sꝑs uob subiecti st̃.
S gaudete qm̃ nomina ura scripta sunt
incelo. Cumg talia faciunt magi qua¬
lia ñ nunquã scĩ faciunt: talia quidẽ
insibilit eẽ apparent .s. & diuerso fine
& diuerso uire fuint. Illi enĩ faciunt que¬
rentes głam suã. illi querentes głam dĩ.
Et iui faciunt ꝑ quȩdam potestatibus

Expanded text:
net utique, ut intellegamus quaedam miracula net utique, ut intellegamus quaedam miracula etiam sceleratos homines facere, qualia sancti facere non possunt. nec tamen ideo potioris loci apud deum esse arbitrandi sunt. non enim acceptiores erant deo quam populus Israhel magi Aegyptiorum, quia non poterat ille populus facere quod illi faciebant, quamuis Moses in uirtute dei maiora potuerit. sed ideo non omnibus sanctis ista tribuuntur, ne perniciosissimo errore decipiantur infirmi, existimantes in talibus factis esse maiora dona quam in operibus iustitiae, quibus uita hinc gaudere discipulos, cum ait: nolite in hoc gaudere, quia spiritus uobis subditi sunt, sed gaudete, quoniam nomina uestra scripta sunt in caelo. Cum ergo talia faciunt magi, qualia nonnumquam sancti faciunt, talia quidem uisibiliter esse apparent, sed et diuerso fine et diuerso iure fiunt. illi enim faciunt quaerentes gloriam suam, illi quaerentes gloriam dei; et illi faci
Abbreviated transcription (Latin):
torum ꝑpetrandorum felicitas: pena:
aliorum p̾cedentiũ. Quod autem dñs
dicit. Non potest sathana sathanan
excludere: ne forte quisq utens nomi¬
nib aliquarum infirinarum potesta¬
tum. cum demonium excluserit. falsa
putet eẽ istam domini sententiã. Ad hoc
intelligat dictum. quia hoc mͦ sathanaᷤ
etiam si corpori aut corporei sensib cor¬
poris parcit: ut ipsi hominis uoluntati
ꝑimpietatis errorem triumpho maiore
dominetur. Hoc autem mͦ nonexit sa¬
thanas .s. potiꝰ mintima ingredit᷑. ut in eosic
operetur quẽ ad modum apłs dicit: scđin¬
principem potestatis aeris huiꝰ qui nunc
oꝑat᷑ infiliis diffidentie. Non enim sensꝰ
corporis eorum tͣbabat. atq torquebat.
aut corum corpora collidebat .s. ineorum
uoluntate uel potius cupiditate regna¬
bat. Quod autem dicit psendo ꝓphetas
inulta signa & ꝓdigia facturos. ita ut fal¬
lant si fieri potest etiam electos: ammo¬

Expanded text:
torum perpetrandorum facilitas poena est torum perpetrandorum facilitas poena est aliorum praecedentium. 2. Quod autem Dominus dicit, Non potest satanas satanam excludere : ne forte quisquam utens nominibus aliquarum infimarum potestatum, cum daemonium excluserit, falsam putet esse istam Domini sententiam; ad hoc intelligat dictum, quia hoc modo satanas, etiamsi corpori aut corporis sensibus parcit, ideo parcit, ut ipsius hominis voluntati per impietatis errorem triumpho majore dominetur. Hoc autem modo non exit satanas, sed potius in intima ingreditur, ut in eo sic operetur, quemadmodum dicit principem potestatis aeris huius, qui nunc operatur in filiis diffidentiae. non enim sensus corporis eorum turbabat atque torquebat ant eorum corpora conlidebat, sed in eorum uoluntate uel potius cupiditate regnabat.. Quod autem dicit pseudoprophetas multa signa et prodigia facturos, ita ut fallant, si fieri potest, etiam electos, admo
Abbreviated transcription (Latin):
Inmagicis autem impetrationib ad ille¬
cebram deceptionis. Ut sibi sub uigent
eos quib talia concedunt prestant effe
ctum precib & misteriis eorum: pͥuato
illo iure largientes. quod sibi licet largi¬
ri honorantib se sibiq seruientib:. Et
quedam nsecum in sacram̃tis suis pacta
seruantib. & quando uidentur impetͣre
magi: ꝑ sublimiorum nomina inferio¬
rãs terrent: Et non nulla uisibilia que
ꝓpt̃ iafirmitatem carnis. Magna uidẽt
hominib non ualentib eterna contueri.
quȩ ꝑseipsum p̃steͣt dilectorib suis ue¬
rus ds. mirantib exhibeant. Hec aut̃
ꝑmittit ds̃ ustę omnia moderans. Ut
ꝓcupiditatib & electionib seruitutes
eorum libertatesq distribuat. & si qñ
inuocatione sũmi dĩ aliquid ꝓsiuis ma¬
lis cupiditatib impetrant. iundicta
est illa non gratia. Nonenim frustra
dicit apls. Tradidit illos ds̃ in desideria
cordis illorum: quorũdam enĩ pecca¬

Expanded text:
In magicis autem imprecationibus, ad illeIn magicis autem imprecationibus, ad illecebram deceptionis, ut sibi subjugent eos quibus talia concedunt, praestant effectum precibus et mysteriis eorum, priuato illo iure largientes quod sibi licet largiri honorantibus se sibique seruientibus et quaedam secum in sacramentis suis pacta seruantibus. et quando uidentur impetrare magi, per sublimiorum nomina inferiores terrent et nonnulla uisibilia, quae propter infirmitatem carnis magna uidentur hominibus non ualentibus aeterna contueri, quae per se ipsum praestat dilectoribus suis uerus deus, mirantibus exhibent. haec autem permittit deus iuste omnia moderans, ut pro cupiditatibus et electionibus seruitutes eorum libertatesque distribuat. et si quando inuocatione summi dei aliquid pro suis malis cupiditatibus impetrant, uindicta est illa, non gratia. non enim frudicit Apostolus, Tradidit illos Deus in desideria cordis eorum . Quorumdam enim pecca
Abbreviated transcription (Latin):
norib uel potestate fuerit deleetata:
tantoinagis subditur talib potestatib
que priuato suo gaudent᷑. & honora¬
ri abhominib sicut dii cupiunt: qͥbus
diuina lege sepe conceditur. Ut chͥs
quos sibi scđm eorum merita subiui¬
gauerint. priuato illo iure etiã mi¬
raculorum aliquid p̃stent. In his reb
exhibendorum. quib sunt infimo.
s tam̃ ordinantissimo potestatum
gradii preposite :s. uͥdiuina tãquã
publiea lex iubet. Uincit utiq priua¬
tam licentiã: quã quã &e ipsa priuata
licentia nisi uniuersalis diuine po¬
testatis ꝑmissione nulla eẽt.I dõq. fit
ut scĩ di serui quando eos hoc donum
habere utile est. scđmn publicam & quo
dammͦ inpenalem legem. hoc est summi
dĩ potestatem. impetrent infimis potesta¬
tib ad quedam uisibilia facienda mira¬
cula. In illis enim ds ipse imꝑat. Cuius
templum sunt: & queicontempta sua
pruiata potestate. ardentissime diligt̃.

Expanded text:
noribus uel potestate fuerit delectata, noribus uel potestate fuerit delectata, tanto magis subditur talibus potestatibus, quae priuato suo gaudent et honorari ab hominibus sicut di cupiunt: quibus diuina lege saepe conceditur, ut eis quos sibi secundum eorum merita subiugauerint priuato illo iure etiam miraculorum aliquid praestent in his rebus exhibendorum, quibus sunt infimo, sed tamen ordinatissimo potestatum gradu praepositae. sed ubi diuiua tamquam publica lex iubet, uincit utique priuatam licentiam, quamquam et ipsa priuata licentia nisi uniuersalis diuinae potestatis permissione nulla esset. ideoque fit, ut sancti dei serui, quando eos hoc donum hdammodo imperialem legem, hoc est, summi Dei potestatem imperent infimis potestatibus ad quaedam visibilia miracula facienda: in illis enim Deus ipse imperat, cujus templum sunt, et quem contempta sua privata potestate ardentissime diligunt.
Abbreviated transcription (Latin):
q res uisibilis in hoc mundo habet
potestatem angłicam sibi prepositã.
sic̃ aliquib locis diuina scͥptura testat᷑. de
eare cui p̃posita: alit̾ qͣsi pͥuato iure ag̃. aliter
tãꝗͣ publice agere cogit᷑. Potentior ẽ enum par¬
te uniuersitatis: quoniam & illud qͦd ibi pͥ¬
uaum agit. tantum agere sinitur quan¬
tum lex uniuersitatis sut.
S una queq anima tanto est pietate
purgatior. quanto priuato suo minus
delectata legem uniuersitatis intuet᷑ ei¬
que deuote ac libenter obtemperat.
Cenim lex umuersitatis diuina sapientia.
quanto autem ampluis priuato suo
gaudet & neglectodõ qui omĩb an¬
mis utiliter ac salubrit possidet ipsa
sibi uel aliis quib potuerit uult esse
ꝓdõ. suam potius inse uel in allos.
quam ulius in om̃s diligens potestatẽ:
Tanto est sordidior. tantoq magis pe¬
naliter diuinis legib tanquam pu¬
blicis seriure cogitur. Quantoigitur
animahumana deserta̾ dõ. suis ho¬

Expanded text:
que res uisibilis in hoc mundo habet que res uisibilis in hoc mundo habet potestatem angelicam sibi praepositam, sicut aliquot locis diuina scriptura testatur, de ea re, cui praeposita est, quasi priuato iure agit, aliter tamquam publice agere cogitur. potentior est enim. parte uniuersitas, quoniam et illud quod ibi priuatim agit tantum agere sinitur, quantum lex uniuersitatis sinit. sed unaquaeque anima tanto est pietate purgatior, quanto priuato suo minus delectata legem uniuersitatis intuetur eique deuote ac libenter obtemperat. est enim lex uniuersitatis diuina sapientia. quanto autem amplius priuato suo gaudet et neglecto deo, qui omnibus animis utiliter ac salubriter praesidet, ipsa sibi uel aliis quibus potuerit uult esse pro deo, suam potius in se uel in alios quam illius uel in omnes diligens potestatem, tanto est sordidatior tantoque magis poenaliter diuinis legibus tamquam publicis seruire cogitur. quanto igitur anima humana deserto deo suis ho
Abbreviated transcription (Latin):
fecit moyses. Nongͦ hec oportet mirari:
quia omĩa que uisibilit̃ fiunt. & ĩa ꝑ
inferiores potestates aeris huiꝰ non ab¬
surde fieriposse credunt᷑. S. hocint̃ est.
quod cum scĩ talia faciunt. in nomine
domini: ad eo om̃ium rerum desubli¬
miorib apparatib uibetur inferiori
creaturȩ. Cum aut̃ mali homines mat
artib oꝑantur similsa.: in manus suas
dantur. Cum exaudiuntur a demonib
dignisunt enĩ quitali exauditione de¬
cipiantur: ut pena illis fiat hoc quod
uidentur inpetrare beneficium. cũ eis
exhibent quasi priuatim inferiores po¬
testates quedam miracula. ut eos habe¬
ant subiugatos: ꝑmissu tam̃ diuine
ꝓuidentię: ut ꝓmeritis animarum sua
cuiq tribuantur. Quare ergo magi¬
pharaonis fecerunt quedam miracula
sic̃ moyses famulus dei.
Mĩs anima partim pruiatĩ cuiꝰdã
sui potestatem gerit: partimu¬
iuersitatis legib sicut publici
cohercetur & regitur. quia gͦ unaque¬

Expanded text:
fecit Moyses . Non ergo haec oportet mirari: fecit Moyses . Non ergo haec oportet mirari: quia omnia quae visibiliter fiunt, etiam per inferiores potestates aeris hujus non absurde fieri posse creduntur. Sed hoc interest, quod cum sancti talia faciant, in nomine Dei Domini omnium rerum de sublimioribus apparatibus jubetur inferiori creaturae; cum autem mali homines magicis artibus operantur similia, in manus suas dantur, cum exaudiuntur a daemonibus. Digni sunt enim qui tali exauditione decipiantur, ut poena illis fiat hoc quod videntur impetrare beneficium, cum eis exhibent quasi privatim aeriae potestates quaedam miracula, ut eos habeant subjugatos, permissu tamen divinae providentiae, ut pro meritis animarum sua cuique tribuantur. Pharaonis fecerunt quaedam miracula sicut Moses, famulus dei? Omnis anima partim priuati cuiusdam sui potestatem gerit, partim uniuersitatis legibus sicut publicis cohercetur et regitur. quia ergo unaquae
Abbreviated transcription (Latin):
nagoga: uic quidimisit patrem & matrẽ
& adhesit uxori sue ut eeñt duo mearne
una. Non coniectura nr̃a .s. atestante a¬
enim patrem quodãmodo: ñ om̃ino di¬
misit ueluti ad separationẽ. s ad susce¬
ptionem humanę carnis. Quom̾ dimisit:
Quia cum eẽt informa dĩ. ñ rapinã arbitra¬
tus est eẽ se equalem dõ: s semetipsum exi¬
uaniuit. formam serni accipiens. Q mͦ
dimisit & matrem gentem in dõꝵ sy nago¬
gam illam herentem ueterib sacramentis.
Ad ipsam figuram ꝑtinet quod ait. que mͥ
mater. aut qui fr̃s : ule enim intus doce¬
bat: illi foris stabant. Uidete si non mͦ
ista sunt uidei. docet xp̃e in eccłia. illi fo¬
nurus eius eccłia ueniens degentib ñ
consentit ad circum cisionẽ carnalens di¬
uisa est aduersis socrum suam. cccxluii
Demagis pharaonis. ex libro questionum.
moueri cum magicis artib mi¬
racula fiunt plerumq similia¬
pharaonis feterunt ñ nulla similit sicut

Expanded text:
nagoga ille qui dimisit patrem et matrem nagoga ille qui dimisit patrem et matrem et adhaesit uxori suae, ut essent duo in carne una, non coniectura nostra, sed attestante aenim patrem quodam modo, non omnino dimisit ueluti ad separationem, sed ad susceptionem humanae carnis. quomodo dimisit? quia, cum esset in forma dei, no.n rapinam arbitratus est esse se aequalem deo, sed semet ipsum exinaniuit fordimisit et matrem? gentem Judaeorum, Synagogam illam haerentem veteribus sacramentis. Ad ipsam figuram pertinet quod ait: Quae mihi mater, aut qui fratres? Ille enim intus docebat, illi foris stabant. Videte si non modo ita sunt Judaei: docet Christus in Ecclesia, illi fonurus ejus Ecclesia, quae veniens de gentibus, non consensit in circumcisionem carnalem, divisa est adversus socrum suam. CAPUT CCCXL. De magis Ph moueri, cum magicis artibus miracula fiunt plerumqPharaonis fecerunt nonnulla similiter sicut
Abbreviated transcription (Latin):
dius. rebaptizationẽ non timemus. Potu¬
it diuidi filia aduersus matrem suã: & ñ
potest mirus aduersus socrum suã: factũ
ess hoc generalit. etiam ingenere humano:
diuisus cot filius aduersus patrem. fuimꝰ
enim aliquando filii difiboli adhuc infi¬
delib dictumest. Uos adiabolo estis. & oĩs
infidelitas nr̃a unde. nisi apatre diabolo:
nonic ercando. s nos initando. Iam mͦ
uidetis filium di uisum aduersus patrem:
uciit gladius ille. renuntiat diabolo: In¬
uenit alium patrem. inuenit aliam ma¬
trem. ille adimitationẽ se prebens generat
mexitium ꝓarcutes duos quos inuenimꝰ
uuitam terrenamgenerant. Diuisus est
fuius aduersus patrem. duusa ẽ filia ad¬
uersus matrem suam.
Ulebs illa que deuideis credidit diui¬
sa est aduersus synagogam: diuisa est
&e nurus aduersis socrum suam. Plebs
degentib ueniens. nurus dicitur: quia
xp̃s sponsus filius synagoge. Unde enĩ
natus fuuis dĩ scđm carnem: Ex illa sy¬

Expanded text:
dius, rebaptizationem non timemus. potudius, rebaptizationem non timemus. potuit diuidi filia aduersus matrem suam, et non potest nurus aduersus socrum suam? 4 Factum est hoc generaliter etiam in genere humano: diuisus est filius aduersus patrem. fuimus enim aliquando filii diaboli. adhuc infidelibus dictum est: uos a patre diabolo estis. et omnis infidelitas nostra unde, nisi a patre diabolo, non ille creando, sed nos imitando? iam modo uidetis filium diuisum aduersus patrem: uenit gladius ille, re renuntiat diabolo, inuenit alium patrem, inuenit aliam matrem. ille ad imitationem se praebens generat in exitium: parentes duo, quos inuenimus, in uitam terrenam generant. diuisus est filius aduersus patrem, diuisa est filia aduersus matrem suam: plebs illa, quae de Iudaeis credidit, diuisa est aduersus synagogam. diuisa est et nurus aduersus socrum suam: plebs de gentibus ueniens nurus dicitur, quia Christus sponsus filius synagogae. unde enim natus filius dei secundum carnem? ex illa sy
Abbreviated transcription (Latin):
asocru. Legunus hec inerigłio: ñ ueni
pacem mutere .s gladium. Et erunt
inuna domo quinq aduersum se. et
duo aduersum tres. & tres aduersum
duoᷤ erunt diuisi: idest filius aduersũ
patrem. filia aduersum matrim suam.
nurus aduersus socrum suam. Hȩc
diuisio quo gladio facta est: xp̃c at¬
tulit. & reuera fr̃s etiã cotidianis exem¬
plis iudemus hec placet uineni alicui
seruire dõ: dis plicet patri: diuisi sunt
aduersum se. Ille promittit terrenã here¬
ditatem. ille amat cȩlestem. Aliud iste pol¬
licetur: aliud ille eligit. Non si bi putet¬
pat̾ factam in iuriam. ds solus illi p̃fert᷑:
& tam̃ litigat. cum filio uolenteseriure
dõ .S. forteor est ille gladius sp̃alis se¬
parans. quam copulans natura carnał.
F it hoc & de filia aduersum matrem suã:
multomagis & denuru aduersus socrũ
suam. Nam aliquando inuna domo.
nuruis & socrus inueniunt᷑ heretica &e
catholiea. & ubi fortit̃ recipitur iste gla¬

Expanded text:
a socru. Legimus haec in Evangelio: Non veni a socru. Legimus haec in Evangelio: Non veni pacem mittere, sed gladium; et, Erunt in una domo quinque adduo aduersum tres et tres ad uersum duo erunt diuisi, id est filius aduersus patrem, filia aduersus matrem suam, nurus aduersus socrum suam. haec diuisio quo gladio facta est, Christus attulit. et re uera, fratres, etiam cotidianis exemplis uidemus haec. placet iuueni alicui seruire deo, displicet patri: diuisi sunt aduersum se. ille promittit terrenam hereditatem, ille amat caelestem: aliud iste pollicetur, aliud ille eligit. non sibi putet factam iniuriam: deus solus illi praefertur. et tamen litigat cum filio uolente seruire deo. sed fortior est ille gladius spiritalis separans quam copulans natura carnalis. fit hoc de filia aduersus matrem suam, multo magis et de nuru aduersus socrum suam. nam aliquando in una domo nurus et socrus inueniuntur haeretica et catholica, et ubi fortiter recipitur iste gla
Abbreviated transcription (Latin):
ado: sicut & cetera creatura scͥptũ ẽ eni
inprou̾biis hoc mͦ. Scito qm̃ dñs cor¬
da hominum nouit: & qui fuxit sp̃i¬
tum omĩb ipse scit omĩa. Ergo iste
spẽ adimnaginẽ dĩ. nullo dubitante
factus accipitur. in quo est intelligẽtia
ueritatis: heret enimi ueritati nulla uit¬
posita cieatura. Cetera hominis ad si¬
militudinẽ facta uideri uolunt. quia
om̃is quidẽ imago similis est: Non añ
omne quod siunle est. etiã imago pro¬
prie .s. forte abusiue dici potest. Sed
cauendum intalib nequid nimis asse¬
uerandum putetur: illa re sane salu¬
briter custodita: ne qm̃ corpiis qđ libet
plocalia spatia porrectumest. Aliquid
tale credatur eẽ substantia dĩ. Nam res
qͥ inparte minor est quam in toto. nec
ccingere gladium tuum cirra fe¬
mur potentissime. Giadiũ tuũ
quid nisi uerbiuntuũ : illo gla¬
dio strauit inimicos. illo gladio diuisit
filium apatre. filiam amatre. nurum

Expanded text:
a Deo, sicut caetera creatura. Scriptum est enim a Deo, sicut caetera creatura. Scriptum est enim in Proverbiis: Hoc modo scito quoniam Dominus corda omnium novit, et qui finxit spiritum omnibus, ipse scit omnia. Ergo iste spiritus ad imaginem Dei nullo dubitante factus accipitur, in quo est intelligentia veritatis; haeret enim veritati, nulla interposita creatura. Caetera hominis ad similitudinem facta videri volunt, quia omnis quidem imago similis est, non autem omne quod simile est, etiam imago proprie, sed forte abusive dici potest. Sed cavendum in talibus ne quid nimis asseverandum putetur: illa re sane salubriter custodita, ne quoniam corpus quodlibet per localia spatia porrectum est, aliquid tale credatur esse substantia Dei: nam res quae in parte minor est quam in toto, nec lmi XLIV. Accingere gladium tuum circa femur, potentissime. Gladium tuum, quid nisi verbum tuum? Illo gladio stravit inimicos; illo gladio divisit filium a patre, filiam a matre, nurum
Abbreviated transcription (Latin):
le est. ut ad contemplandum celũ sit
aptius: Magis hoc adimaginẽ & simi¬
litudine quam cetera corpora ammali¬
um facta uire uideri potest. Tam quia
homo sine uita non recte appellatur
non corpus solum homo exterior nq
sola uita. que in sensus est corporis. sed
utrumq simul rectius fortasse intel¬
ligatur. neq inscite distingiut᷑ qd
aluid sit imago & similitudo dĩ. qui
etiam filius dicitur: Aliudꝰ ĩmaginẽ
& similitudinẽ dĩ. sicut hominem
factum accipimꝰ. St̃ etiam qui nos
frustra intelligant duo dicta ẽe ad
imaginem & similitudinem: cum si
una res eẽt unum nom̃ sufficere posse
asserant. S ad imaginem mentem fa¬
ctam uoluit: que nuula int̃posita sub¬
stantia abipsa ueritate formatur. Q
Nam nemo seit quid agatur in homi¬
nem. nisi spc̃ hominis: & nemosen
quid agatur in dõ nisi spc̃ dĩ. Idem de spũ
hominis dic̃. salium faciet sp̃m ur̃m
animam & corpus. & iste enim factus :

Expanded text:
le est, ut ad contemplandum caelum sit le est, ut ad contemplandum caelum sit aptius, magis hoc ad imaginem et similitudinem- dei quam cetera corpora animalium facta iure uideri potest. tamen quia homo sine uita non recte appenon corpus solus homo exterior, neque sola vita quae in sensu est corporis, sed utrumque simul rectius fortasse intelligatur. Neque inscite distinguitur quod aliud sit imago et similitudo Dei, qui etiam Filius dicitur, aliud ad imaginem et similitudinem Dei sicut hominem factum accipimus. Sunt etiam qui non frustra intelligant duo dicta esse ad imaginem et similitudinem: cum si una res esset, et unum nomen sufficere potuisse asserunt, sed ad imaginem mentem factam volunt, quae nulla interposita substantia ab ipsa veritate formatur, quae nam nemo scit quid agatur in homine, nisi spiritus hominis; et nemo scit quid agatur in Deo, nisi Spiritus Dei. Item de spiritu hominis dicit: Salvum faciet spiritum vestrum, animam et corpus; et iste enim factus est
Abbreviated transcription (Latin):
ut nulla natura int̃posita formetur
Et ido nichil sit dõ coniuinctius & sa¬
pit enim & uiuit & est: qua creatura
nichil est melius. Quod si exterior hõ
uita illa accipuur qua ꝑcorpus sentimꝰ
quinq notissimis sensib quos cumpe¬
corib habemus communes. Nam & ip¬
sa molestuis sensibilib quȩ ꝑsecutiom¬
b ingeruntur corrumpi potest. non
in merito. & iste homo particeps dicit᷑
similitudinis dĩ. Non solũ quia uiuuit
quod etiam in bestiis apparct.s. ampliꝰ
quod admentem conuertitur se regẽtẽ
quam illustrat sapientia: quod in be¬
stiis non potest. ratione carentib. Cor¬
pus quoq homimis. quia solũ int̃am¬
malium t̃renorum corpora ñ ꝑnum
in aliũiꝰ ꝓstratum est. Cum sit uisibile
& adintuendum celum erectum. quod
est principium insibiliũ. quam quã
non sua s anime prescientia uiuere co¬
gnoscatur᷑: tam̃ nonmͦ quia est. & in qnͣ¬
tũ ẽ. utiq bonum est.s. etiam quia ta¬

Expanded text:
ut nulla natura interposita formetur ut nulla natura interposita formetur et ideo nihil sit deo coniunctius. et sapit enim et uiuit et est: qua creatura nihil est melius. Quod si exterior homo uita illa accipitur, qua per corpus sentimus quinque notissimis sensibus, quos cum pecoribus habemus communes — nam et ipsa molestiis sensibilibus, quae persecutionibus ingeruntur, corrumpi potest — non immerito et iste homo particeps dicitur similitudinis dei, non solum quia uiuit, quod etiam in bestiis apparet, sed amplius quod ad mentem conuertitur se regentem, quam inlustrat sapientia, quod in bestiis non potest ratione carentibus. corpus quoque hominis quia solum inter animalium terrenorum corpora non pronum in aluum prostratum est, cum sit uisibile et ad intuendum caelum erectum, quod est/ principium uisibilium, quamquam non sua, sed animae praesentia uiuere cognoscatur, tamen non modo quia est et in quantum est, utique bonum est, sed etiam quia ta