comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes: multos aut̃ ditantes. Quantũ ad p̃sentẽ
uitã ꝑtin& pauꝑe siudebant᷑. sed spĩtales diutias
credentib lirgiebant᷑ ogeni intris: inceł diuies
Utnihil habentes: & om̃ia possidentes. H loc fuit
in apłis gloriosũ. ut sine sollicitudine & nomine
possidendi. ñ solũ ea quȩ in posses sionib erant.sed

Expanded text:
eres, multos autem ditantes. Quantum ad praesentem eres, multos autem ditantes. Quantum ad praesentem vitam pertinet, pauperes videbantur: sed spiritales divitias credentibus largiebantur; egeni in terris, in coelis divites. Ut nihil habentes, omnia autem possidentes. Hoc fuit in apostolis gloriosum, ut sine sollicitudine et nomine possidendi non solum ea, quae in possessionibus eran
Abbreviated transcription (Latin):
e contra ueraces eos & sĩplices pnuntiabant.
Hehoc odiocedit & suꝑ ducat fucũ ueritati.
Vt ignoti & qͥ cognoscam᷑. Mał ignotieranTt
bonis noti: agnoscebant enĩ in is ueritatẽ.
Ut morientes: & ecce uiumꝰ Hodio illos haben¬
tes qotidie putabant ñ euadere minas iniqͥtatis.
Isti aut̃ qͥadõ ꝓpitio docebant: auxilio xp̃rtuti
p̃stabant᷑ amorte p̃senti & futura. Iua si tẽptati.
dñ morti traditi. Teptati uidebant᷑ qͣndo sic
tractabant᷑ ut cedere putarent᷑: & qͥa ñ uince¬
bant: morti ñ ad dicebant᷑. Hlic enĩ additur
morti. qͥ infide ñ ꝑman&. sed mortiñ hiuc sed
future. Potest & depsenti morte intelligi. tẽp¬
tari enĩ eos paciebat᷑ ds̃ ut p̃ssuris crescerent
meritoñ tam̃ ꝑmittebat eosoccidi. Ut tris¬
tes sẽꝑ aut̃ gaudentes. Uerũ .ẽ. qͥa tristicia
hȩc gaudiũ oꝑat᷑ & qͥeos iniuriis contrista.¬
bant gaudiũ illoꝵ ex agerabant. Vt egen¬

Expanded text:
e contra veraces eos et simplices pronuntiabant. e contra veraces eos et simplices pronuntiabant. 186 Nec hoc odio cedit, ut superducat fucum veritati. Ut ignoti, et qui cognoscimur. Malis ignoti erant, bonis noti; agnoscebant enim in his veritatem. Ut morientes, et ecce vivimus. Odio illos habentes, quotidie putabant non evadere minas iniquitatis: isti autem, quia Deo propitio docebant, auxilio Christi tuti praestabantur a morte praesenti et futura. Quasi tentati, sed morti non traditi. Tentati videbantur, quando sic tractabantur, ut cedere putarentur: et quia non vincebantur, morti non addicebantur. Hic enim addicitur morti, qui in fide non permanet; et morti non huic, sed futurae. Potest et de praesenti morte intelligi; tentari enim eos patiebatur Deus, ut pressuris crescerent merito: non tamen permittebat eos occidi. Ut tristes, semper autem gaudentes. Verum est, quia tristitia haec gaudium operatur, et qui eos injuriis contristabant, gaudium eorum exaggerabant. Ut paup
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. Inũbo ueritatis. Uerbũ ueritatiserat in
eiꝰ doctrina : qͥa ñ aliud tradebat quã ad ñõ ac¬
ceꝑat. In uirtute di. Vrtꝰ in eo dierat quȩ
ꝑsigna atq ꝓdigia hunc idoneũ in inistrũ
ꝓbabat. Per arma iꝰtitiȩ : ad extris & asinistris.
Libum sẽ significat fuisse & fidelib & in cre¬
duł. Arma enĩ iusticiȩ ꝑimit iniqͥtatẽ . Egłam
& i gnobilitatẽ. Hisqͥ euuangł i dĩ głim¬
estimabant. Manifeste integrũ & fidelẽse
p̃dicatorẽ di c. Simili mͦ & eis qͥũba diuinȩ
doctrinȩ ignobilitatẽ & deformationẽ puta¬
bant : fidelẽ sẽ di ministrũ exibuit. dũ ñ c̃retur
neq pudorẽ patit᷑ ea ilł eloqͥ quȩ horrent au¬
dire. Per in famiã : & bonã famã. Etiã his
in tegrũ se dĩ dispensatorẽ p̃buit. qͥfidei
bonã opinionẽ faciebant. & qͥ malĩ dũ metuit hanc
inuidã. sed sonstans .e. Ut seductores. & ueraces.
Increduli seductores eos uocabant. fideles

Expanded text:
s. In verbo veritatis. Verbum veritatis erat in ejus doctrina; quia non aliud tradebat, quam a Domino acceperat. In virtute Dei. Virtus in eo Dei erat, quae per signa atque prodigia hunc idoneum ministrum probabat. Per arma justitiae a dextris et sinistris. Liberum se significat fuisse a fidelibus et incredulis. Arma enim justitiae perimunt iniquitatem. Per gloriam et ignobilitatem. His qufidelem praedicatorem dicit. Simili modo et eis qui verba divinae doctrinae ignobilitatem et deformationem putabant, fidelem se Dei ministrum exhibuit; dum non terretur, neque pudorem patitur ea illis loqui quae horrent audire. Per infamiam et bonam famam Etiam his integrum se Dei dispensatorem praebuit, qui fidei bonam opinionem faciebant, et qui malam; dum non metuit hanc invidiam, sed constans est. Ut seductores, et veraces. Increduli seductores eos vocabant: fideles
Abbreviated transcription (Latin):
mentis. Sic̃ eorũ magistri sẽ parantes sẽ ab infide¬
liũ societate inoꝑib mał. Et bene gͦ agendo.
& futura sperando dilatariuult illos animo.
Qui enĩ laborat & futura ñ credit: sic̃ in fideł
angusti animi .ẽ. desperatione futuri. Iuȩ enĩ
participatio iusticiȩ & iniqͥtati. Autq socie.

Expanded text:
mentis, sicut et eorum magistri, separantes se ab infidementis, sicut et eorum magistri, separantes se ab infidelium societate in operibus malis. Et bene ergo agendo, et futura sperando, dilatari vult illos animo; qui enim laborat, et futura non credit, sicut infidelis, angusti animi est desperatione futuri. Quae enim par
Abbreviated transcription (Latin):
trepidat: sensũ ꝑdic. in ũb̵ errat: cor nrm̃ di¬
latatũ .ẽ. Eorũ cordilatat᷑ qͥ fidutia bonẽ
conũ sationis gaudent insẽsẽ. aut certe spe futuri
p̃mii intribulatione ñ angustant᷑. Quia sic̃ in hac
uita nisi p̃cessẽnit labor redditꝰ ñ sẽquet᷑: ita &
inreb duunis siñ exitia ante ierlł p̃miũ ñ sẽque¬
ret᷑ ñ angtamini in nob̵. Angustamini aut̃ inuis¬
cerib uris eandẽ habentes mercedis retributionẽ.
Hoc dic̃ qͥa ñ oberat magistro. sidiscpuli ma¬
le uterent᷑ contẽpnentes iugorẽ doctrinȩ : qͥct
magistrosptin& ñ tacuer̃ . Dicente dño adexe¬
cħilem ꝓ pħam Exalta uocẽ tuã. & loquere
adplebẽ. Site audierint: lucrabis eos. siquo¬
minꝰ tu animã tuã saluab̾. Dic̃ filiis dico.
Dila tamini & uos. & nolite iugũ ducere cũin¬
fidelib Adbonã conũ sationẽ & sp̃e eos hortat᷑
ut fidentes & purgantes conseientias suas possint
in sem& ipsis gauidere. habentes fidutiã purȩ

Expanded text:
trepidat, sensum perdit, in verbis errat. 17. Non latatum est. Eorum cor dilatatur, qui fiducia bonae conversationis gaudent in sese, aut certe futuri spe praemii in tribulatione non angustantur; quia sicut in hac vita nisi praecesserit labor, redditus non sequitur: ita et in rebus divinis si non exitia anteierint, praemium non sequetur. Non angustiamini in nobis, angustiamini autem in visceribus vestris, eamdem habentes mercedis retributionem. Hoc dicit, quia non oberat magistris, si discipuli male verterentur, contemnentes vigorem doctrinae; quia magistros pertinet, non tacuerunt, dicente Domino ad Ezechielem prophetam: Exalta vocem tuam, et loquere ad plebem; si te audierint, lucraberis eos: si quominus, tu animam tuam salvabis . Sicut filiis dico, dilatamini et vos, et nolite jugum ducere cum infidelibus. Ad bonam conversationem et spem eos hortatur; ut fidentes et purgantes conscientias suas, possint in semetipsis gaudere, habentes fiduciam purae
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tiri uult abscedat᷑. Credentib uitã polli¬
cet᷑ ȩt̃nã : ut ꝑfidia exutiabom̃i infideliũ
errore sint alieni. Idola ꝓͥibuit coli : qͥa
tẽpla dĩ sinimica. Uos enĩ tẽplũ dĩ estisuui.
Nihiltã inimicũ hominiquã idola: qͥt abuniꝰ

Expanded text:
tiri vult, abscedatur: credentibus vitam pollicetur aeternam; ut perfidia exuti, ab omni infidelium errore sint alieni: idola prohibuit coli; quia templo Dei sunt inimica. Vos enim templum estis Dei vivi. Nihil tam inimicum homini, quam idola; quia
Abbreviated transcription (Latin):
tũ . ẽ. hȩc quȩ enumerat. eẽ. contraria acꝑhoc
ftgiendũ ab is doc& qͥa dic̃ dñs. Nemo potest
duob dominis seruire. Lex & enĩ iustiticõ p̃di¬
cat : ut fugiat᷑ iniqͥtas : lum̃ ostend at qđ .ẽ. ue¬
rita sut abignorantia quȩ tenebre srecendat᷑:¬

Expanded text:
hoc fugiendum ab his docet, quia dicit Dominus: Nemo potest duobus dominis servire . Lex enim justitiam praedicat, ut fugiatur iniquitas: lumen ostendit, quod est veritas; ut ab ignorantia, quae tenebrae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscentes dmimmo uero cogriti adeo quomodo conuer¬
timis di iterum adinfirma & egena elem̃ta. quibus derauo
seriure uultis: Graue illoꝵ admissum ad notat: quia
post cognitionemdĩ eaquee pagunoꝵ suntoisequi cocꝑant :¬
& plus addit : quia nonisti cognorier. sed nagis cognia
adeo sunt: Cum quimhi non qurerent dm̃: aduo cauit
eos ad suã grãm Et hi in grati adea conũti cocꝑant. quȩ
tinc colebant quando ignorcibant dm̃: ut uenerarentur¬
it i firma & egena clem̃ta: & non tota ñte xp̃m inquo
om̃is in habitt duunits: Infirma & egenꝰa elem̃ta : quia

Expanded text:
ertimini ad infirma et egena elementa, quibus denuo servire vultis? Grave illorum admissum annotat; quia post cognitionem Dei, ea quae paganorum sunt, sequi coeperant. Et plus addit: Quia non isti cognoverunt Deum, sed magis cogniti a Deo sunt. Cum enim hi non 224 quaererent Deum, advocavit eos ad suam gratiam: et hi ingrati, ad ea converti coeperant, quae tunc colebant, quando ignorabant Deum: ut venerarentur infirma et egena elementa, et non tota mente Christum, in quo omnis inhabi
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: quia incipit ut piuspat᷑ peccata filioꝵ deflere:
Quisenim pat᷑ non gaudeat bene a gentibus filus  siciterũ
necesse stlugeit si praue uersenTur: Ideo adno¬
n& ut siqui p̃titarum fornicatiorium aut alterus
innũ diticiae uł inpudititiae non eger̃ penitentiã
sicut quidim quos signieat cgisseiumn cagrent ĩ tuen¬
enssine tristicia. cet. cumeis Cuenĩ dicit & lugeã
multos ex his qui ante peccauer̃ & noneger̃ penientnm :
pbatq̃sdã exlasuios di nonegisse qđ  nonuatiano adũsum

Expanded text:
dicit; quia incipit, ut pius pater peccata filiorum deflere. dicit; quia incipit, ut pius pater peccata filiorum deflere. Quis enim pater non gaudeat, bene agentibus filiis? Sic iterum necesse est lugeat, si prave versentur. Ideo admonet, ut si qui praeteritarum fornicationum, aut alterius immunditiae, vel impudicitiae non egerunt poenitentiam, sicut quidam quos significat non egisse, nunc agerent; ut veniens sine tristitia esset cum eis. Cum enim dicit: Et lugeam multos ex iis, qui ante peccaverunt, et non egerunt poenitentiam, probat quosdam ex his
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dicit ut talesse pbeaTut conueniat eiscũ a pło
ut inucem gaudcant sibi. Ille em̃ inuenit aliquẽ
qualẽ non uult. quisetdẽ fecit. ut discord& abillo:
Neforte sint int̃ uos contentiones : aemulatiories: ani¬
mositiates difsensiones detractitiones susurratio¬
Nes tumores : seditiones: Nunc errores inemorat
quosinsuꝑiore epła rephendit: quando ꝑsons
differentes & altĩ alti p̃ponentes disidebant
ab inuicem : Heitm̃ cũ uenero humili& meds
apuduos & iugeam multos ex his qͥ ante peccauer :
& non eger̃ penitentiã suꝑ in mũ ditia & formcatio¬
ne : & in puditicia quam geser̃: hoc p̃mon& : ut
non illos tales inueniat quales dudum inuenerat
cumutus diuersis oꝑm inmũdoꝵ uł magis nomi iũ :
Quuia om̃e opussine crimine est sedinordimationis
nom̃fauit crimen: Tunc enimest illiatum : cumalit̃
sit qu a concostim est. Allis ergo petcantibus schumliari

Expanded text:
Hoc dicit, ut tales se praebeant, ut conveniat eis cum Apostolo, ut invicem congaudeant sibi. Ille enim invenit aliquem, qualem non vult, qui se talem facit, ut discordet ab illo. Ne forte sint inter vos contentiones, aemulationes, animositates, dissensiones, detractiones, susurrationes, tumores, seditiones. Nunc errores memorat, quos in superiore epistola reprehendit; quando personis deferentes, et alterum alteri praeponentes dissidebant ab invicem. Ne iterum cum venero, humiliet me Deus apud vos, et lugeam multos ex iis, qui ante peccaverunt, et non egerunt poenitentiam super immunditia et fornicatione, et impudicitia, quam gesserunt. Hoc praemonet, ut non illos tales inveniat, quales dudum invenerat cum vitiis diversis operum immundorum, vel magis nominum; quia omne opus sine crimine est, sed inordinationis nomen facit crimen. Tunc enim est illicitum, cum aliter fit, quam concessum est. Illis ergo peccantibus, se humiliari
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ cupidus est sedis illius Sobriũ. pudicũ. ornatũ.
ospittilẽ. docibile non ob noxiũ uino: non uerberato.¬
rẽ. sed modestũ . non litigiosum. non aspum. domũ fuam
bene regentẽ. filios habentẽ sub ditos cũ om̃i caritite:

Expanded text:
qui cupidus est sedis illius. Sobrium, pudicum, ornatum, qui cupidus est sedis illius. Sobrium, pudicum, ornatum, hospitalem, docibilem, non obnoxium vino, non verberatorem, sed modestum, non litigiosum, non asperum, domum suam bene regentem, filios habentem subditos cum omni charitate
Abbreviated transcription (Latin):
et nam. Puenit᷑ acdresurrectionẽ exxmortuis. & fiet salia
credentib illis &uitam castti agentib Tamdiu enĩ
re surrectio suspenfas est : quãdiu om̃s ertlant p̃destinati
aedsalutẽ. Humamis sermo est: Siquis episcopatũ deside¬
rat. benũ opus desiderat:. Qm̃ epis copum bonȩ uitę. eẽ opor¬
tet : ielcirco qui epis copatũ cupit. bonũ opꝰ desiderat:
oc enim cupi ens bonam uitam appet̾e iudet᷑: sitron
non abhis declin& quȩ in sub iectis habent᷑ ne ambra¬
one &desiderio pecunię. hoc egisse uide at᷑ Oportet
gͦ epm̃. dsreprehensibilẽ. eẽ: Qualis eps debe at. eẽ de¬
scribit: ut nemo episcopatũ appectit nisi fid fuerit quia
ab hom̃b contrariis abstinere sepotest: ut non indignus sit
sua ꝓfres sicne Unius ucoris urũ Quam ins scđam nume¬
ro uxorẽ nonsit habere ꝓhibitũ. uͥt tcim̃ quis dignus
adepiscopatũ sit etiam licita deb& sꝑnere. ꝓpt̃ subli¬
mittẽ ip̃sius ordinis. quia ceteris melior deb&. cẽ

Expanded text:
ad resurrectionem ex mortuis, et fiet salva credentibus illis, et vitam castam agentibus. Tandiu enim resurrectio suspensa est, quandiu omnes credant praedestinati ad salutem. Humanus sermo est: Si quis episcopatum desiderat, bonum opus desiderat. Quoniam episcopum bonae vitae esse oportet; idcirco qui episcopatum cupit, bonum opus desiderat; hoc enim cupiens, bonam vitam appetere videtur, si tamen non ab his declinet, quae in subjectis habentur, ne ambitione et desiderio pecuniae hoc egisse videatur. Oportet ergo episcopum irreprehensibilem esse. Qualis episcopus debeat esse, describit, ut nemo episcopatum appetat, nisi fidus fuerit, qui ab omnibus contrariis abstinere se potest, ut non indignus sit sua professione. Unius uxoris virum. Quamvis secundam numero uxorem non sit habere prohibitum, ut tamen quis dignus ad episcopatum sit, etiam licita debet spernere propter sublimitatem ipsius ordinis, quia caeteris melior debet esse,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ pompa semaiorẽ uualt uideri : non utiq propt̃ edm̃
sed ꝓpt̃ homines: conseqͥt᷑ qđ uult ut gloriosa uidoatꝰ.
nietl consecut᷑a adõ nisi maculam. Quanto enĩ homi¬
nib splendida uidetꝰ. tento magis displicitur ad eo
uilier isilentio discat: mom̃i sub iectione: Docere¬

Expanded text:
cum pompa se mavult videri, non utique propter Deum, cum pompa se mavult videri, non utique propter Deum, sed propter homines consequitur quod vult, ut gloriosa videatur, nihil consecutura a Deo, nisi maculam. Quanto enim hominibus splendida videtur, tanto magis despicitur a Deo. Mulier in silentio discat cum omni sub
Abbreviated transcription (Latin):
am mũ moratione. cẽ debere: ut iasfectũ declucat᷑ora¬
tio Sc̃ȩ em̃ manus sunt: quando cormundũ est: Sicttim̃
mom̃i loco orandũ precipit: ut competens locus intellꝓgat
Hon utiq in portuno aut sordido loco: quippe cum ꝓ hbe¬
at cds uulgo orare: secdhoc monet ne insola ecła puta¬
ret orandumm Sumlit̃ & mulieref in habitu ordinato cũ
uere cundia. & pudicitia: ornantes semet ipsas non tor¬
tis crinib. aut auro. aut margaritis. aut ueste preciosa:
sed qđ decet mulieres. ꝓfitentes piettitẽ ꝑoꝑabona
H umili habiti mulieresorare debere.: non in iacttartia.
Qui eni uult aucliri melmarese cleb&.: amotti ase ponpa
nec recta deseftic̃ credi Iuis enĩ prudentium iacitint᷑
ornatton mulerẽ non horreat: quanto magis auctor
ds̃ qui corpus ase liberũ ftictũ obligatũ metallis uidet
humilis habitus bonȩ coꝑfesnonis congruit. ut possit
non aliud estimari quam cernitꝰ: Quȩ aut̃ in domodi

Expanded text:
m in oratione esse debere, ut ad effectum deducatur oratio. Sanctae enim manus sunt quando cor mundum est. Sic tamen in omni loco orandum praecipit, ut competens locus intelligatur, non utique importuno, aut sordido loco, quippe cum prohibeat Dominus vulgo orare : sed hoc monet, ne in sola Ecclesia putarent orandum. Similiter et mulieres in habitu ornato cum verecundia, et pudicitia, ornantes semetipsas non tortis crinibus, aut auro, aut margaritis, aut veste pretiosa: sed quod decet mulieres profitentes pietatem per opera bona. Humili habitu mulieres orare debere, non in jactantia. Qui enim vult audiri, inclinare se debet, amota a se pompa, nec recta de se facit credi. Quis enim prudentium jactanter ornatam mulierem non horeat? quanto magis auctor Deus, qui corpus a se liberum factum, obligatum metallis videt! Nam humilis habitus bonae professioni congruit, ut possit non aliud aestimari, quam cernitur: quae autem in domo Dei
Abbreviated transcription (Latin):
mnlentio: Nonsolũ habitũ humile habere. debere
mualierẽ uerum etiam autorittitẽ ei egandam
aqubiei endam precipit uiro urttim habitu quã obse¬
qui. is sub poteftite sit uiri: ex quo trahit originẽ:
Adam enim primus creatus est: deinde ęua: Et aclam
non est seductus. mulierꝰ. secluc ta factti est in pre uari¬
catione: Salua aut̃ erit ꝑfilioꝵ generationẽ siman
sestt infide & clilectione & sci moma cũ puclititia.
P refirt uirũ mulieri : ꝓpt̾ qđ primus ere atus. ẽ.
ut inferior sit mulier quia posturũ ͤ ex uiro
cre ataest: Ad iti aliud : quia diabolus Nonui¬
rum secax: sedimuliere: Uir aut̃ ꝑmulierẽ de¬
ceptus ẽ: Acꝑhoc ilteo nulla  concedencla auda¬
tia est : sed .eẽ. debet in humilittite : quia ꝑ illam mors
in trciuit inmindum: Salua aut̃ erit inquid ꝑfilioꝵꝵ

Expanded text:
umilem habere debere mulierem, verum etiam auctoritatem ei denegandam, et subjiciendam praecipit viro; ut tam habitu, quam obsequiis sub potestate sit viri, ex quo trahit originem. Adam enim primus creatus est, deinde Eva: et Adam non est seductus, mulier autem seducta facta est in praevaricatione . Salva au dilectione, et sanctimonia cum pudicitia . Praefert virum mulieri, propter quod primus creatus est; ut inferior sit mulier, quia post virum et ex viro creata est. Adjicit et aliud, quia diabolus non virum seduxit, sed mulierem; vir autem per mulierem deceptus est: ac per hoc nulla illi concedenda audacia est, sed esse debet in humilitate; quia per illam mors intravit in mundum. Salva erit, inquit, per filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
& consoletur corda uñt.: Pertitidiu ephesui
discuñ quid aget apłs. & idẽ cognoscit quid
agereN ephesĩ. De apło quia diuidia ȩnrał
quȩ agebat dubiũ noneuit. de eo. seediciendũ
erat de eo quid ageret. in ꝑfidos & insidits eoꝵ.
e ephesus uero hoc cognoscenllam erat si ꝓficerent.
nec ne. Gergo audirent & libent̃ uba traci

Expanded text:
Ephesii discunt quid agat Apostolus, et idem cognoscit quid agerent Ephesii. De Apostolo, quia divina erant, quae agebat, dubium non erat: sed hoc sciendum erat de eo, quid ageret inter perfidos, et insidias eorum. De Ephesiis vero hoc cognoscendum, si proficerent, necne. Ut ergo obedirent, et libenter
Abbreviated transcription (Latin):
Sienim consuetudo & lex est legatis homiũ
non inferre. exitia: qua p̃sumptione &
audatia legatis dĩ: non solũ exitia sed &
mors irrogatꝰ: Qutre & dicie ꝓquo legauone
fungor incathena. Non enĩm ꝑmittebade
libe loqui. sed in subiectione & necessitate uba
dĩ refereas: uinculis plagis subitiebatur &
mortibus: Et lapidatus est lenim: & adbestias
pugnauit ephesi., Ut aut̃. sciatis & uos ca quȩ.
circa me sunt quid agã. plene notũ uob stfdicꝰ ticichus
dilectꝰ fr̃ & fideł minister uindño: quẽ misi aduos

Expanded text:
Si enim consuetudo et lex est legatis hominum Si enim consuetudo et lex est legatis hominum non inferre exitia: qua praesumptione et audacia legatis Dei non solum exitia, sed et mors irrogatur! Quare et dicit: Pro quo legatione fungor in catena. Non enim permittebatur libere loqui, sed in subjectione et necessitate verba Dei referens, vinculis, plagis, subjiciebatur, et mortibus: et lapidatus est enim et ad bestias pugnavit Ephesi . Ut autem sciatis et vos ea, quae circa me sunt; quid agam plene notum faciet vobis Tychicus dilectus frater, et fidelis minister in Domino: quem misi ad vos
Abbreviated transcription (Latin):
& p̃cem orantes inom̃i temprȩ iN spũ. Et itupso ui
incathena : ut in ipso exerta lib̃tate utar ꝓut oport&
iNtegnr̃ p̃recem addm̃ dirigere: Incarne enim orat.
qui polluta m̃te p̃catur: Iterũ. pęccitturus NOR
de euentu aut subreptione sedele ꝓposito:
sed potest non pȩccari ad mortem. si ꝑ senentnt̃
or etur : ut animꝰ sedula m̃te nteNus sit
Lon estrenim indigniũ ut ꝓiniucẽ sollicita
siN menbut:. Nec temerarium poterit uideri.
si ꝓmagistro discipuli idonei int̃pellent. ad¬
uiuantes. cum. ut post positis impedintis
lib̾tecce utatur ad p̃dicandũ: Nc̃ tarditũ est
abauccore: Ne p̃ssus uii tribulationum.
ipsa formidine. acum̃ doctrin& obtundat
amissa seuerititte: Duplici igitur genere
pro se orandum hortatur : ut & sensus cius
impleatur sp̃ũ adeloquendũ plene mysteriũ.
et facultas illi detur. audatię ixia sserenido.:
it idignatid incansa sua Nor negabit. effectũ:

Expanded text:
et precem orantes in omni tempore, in spirituet precem orantes in omni tempore, in spirituione fungor in catena; ut in ipso exerta libertate utar, prout oportet integra precem ad Deum dirigere. In carne enim orat, qui polluta mente precatur, iterum peccaturus, non de eventu aut subreptione, sed de proposito. Sed potest non peccari ad mortem, si perseveranter oretur; ut animus sedula mente intentus sit non est enim indignum ut pro invicem sollicita sint membra: nec temerarium poterit videri, si pro magistro discipuli idonei interpellent, adjuvantes eum, ut postpositis impedimentis libertate utatur ad praedicandum, sicut traditum est ab auctore; ne pressus vi tribulationum, ipsa formidine acumen doctrinae obtundat, amissa severitate. Duplici igitur genere pro se orandum hortatur; ut et sensus ejus impleatur spiritu ad eloquendum plene mysterium, et facultas illi detur audaciae in asserendo, que indignatus in causa sua non negabit effectum.
Abbreviated transcription (Latin):
qui est ũbũ dei: Qm̃ contra atrocissimos hostes
& om̃i tergi ũ satione callidos bellũ gerimus: idcirco
om̃i cautela & sollicitudine ingilare debemus.
ut qua cumque temptaueriNT munitos nos &p̃paratos
inueniant. Necesse est enim ut & ds̃ aduu& quos
uiderit in p̃cibus uigiltre: & de armis eiꝰ exspectare
uictoriam: In huꝰ modi ergo bello. sobria mente op̃
est & punr conscientia: quiacontur carnalia neqͥtiȩ
sed adũsus sꝑitalia dimicatur: Contra terrigenos
enim hostes corpud sagina roborcitur: & poculis
menis incenditur : ut repugnandi surat audatiam:
Adũsus sꝑitalia enim nequitiae sꝑitalit̾ repugnan¬
dum est. & sobriȩtatis & abstinentiȩ arma sum̃da
suNT ut u fusi scõ spũ inmundos & erraticos sp̃s
de uindicamũs: Sic itaque suc cingamꝰ lumbos nr̃os
inueritate : sic paniti simus errori resistere: Omĩs
enim qui oꝑaturi uult succingit se ut ablato im¬
pedim̃to diligentuis oꝑatur: Per omẽm orationẽ

Expanded text:
quod est verbum Dei. Quoniam contra atrocissimos hostes et omni tergiversatione callidos bellum gerimus, idcirco omni cautela et sollicitudine vigilare debemus; ut quaecumque tentaverint, munitos nos et praeparatos inveniant. Necesse est enim ut et Deus adjuvet, quos viderit in precibus vigilare, et de armis ejus exspectare victoriam. In hujusmodi autem bello sobria mente opus est, et pura conscientia, quia non contra carnalia nequitiae, sed adversus spiritualia dimicatur. Contra terrigenos enim hostes corpus sagina roboratur, et poculis mens incenditur, ut repugnandi sumat audaciam: adversus autem spiritalia nequitiae spiritaliter repugnandum est, et sobrietatis et abstinentiae arma sumenda sunt; ut infusi sancto Spiritu immundos et erraticos spiritus devincamus. Sic itaque succingemus lumbos nostros in veritate, si parati sumus errori resistere. Omnis enim qui operari vult, subcingit se; ut ablato impedimento, diligentius operetur. Per omnem orationem
Abbreviated transcription (Latin):
aures coꝵ adrecipiendũ sermonẽ dĩ. MAultis
ergo diebus cõmoratꝰ apd eos inistrir eos
doctrinã diũ: & quia post discessum enis
non sunt timslati adaliud sicut galathȩ
sed ꝑ manser̃ inifide. non recipientes pscudo
posito cordis eoꝵ. Inboꝵ enĩ laude. alioꝵ uitu¬
ꝑatio continetur.: Corinthi Tera miulio tẽprẽ
audientes apł̃m. recedente eoꝰ abers o pseudo¬

Expanded text:
aures eorum ad recipiendum sermonem Domini. Multis ergo diebus commoratus apud eos, instruxit eosdem in doctrina Domini. Et quia post discessum ejus non sunt translati ad aliud, sicut Galatae: sed permanserunt in fide, non recipientes pseudoaroposito cordis eorum. In horum laude aliorum vituperatio continetur: Corinthii enim multo tempore audientes Apostolum, recedente eo, a diversis pseudo
Abbreviated transcription (Latin):
Certus apłs quia exitia quȩ aꝑfidis dei famulis
in rogantur : Auctore diabolo ministurntur: Cuius altitudo
grandis & hominibus impossibilis est: mon& adũsus hȩc dei¬
arma sumenda. cuiꝰ soluis uirtute suꝑantꝰ. & destruunt᷑
om̃a machinam̃ta eius Ipse enĩ est cui satellites
quos teNeburrũ harum dicit rectores. sp̃s nequissimi
qui degunt iNcȩlestibus infirmam̃to mundi: Hi sunt
erroris duces. teneburrũ rectores. hoc est ignorantiae
& ꝑfidiȩ p̾positi Ręctores enim tenebrarũ in ꝑũ sum
intelligendi sunt. gubnare : quasi iN credulitatis magistri.
deo accipite uniu̾sitittẽ armoꝵ. ut possitis resistere

Expanded text:
Certus Apostolus quia exitia, quae a perfidis Dei famulis Certus Apostolus quia exitia, quae a perfidis Dei famulis irrogantur, auctore diabolo, ministrantur, cujus altitudo grandis et hominibus impossibilis est; monet adversus haec arma Dei sumenda, cujus solius virtute superantur et destruuntur omnia machinamenta diaboli. Ipse est enim cujus satellites sunt, quos tenebrarum harum dicit rectores, spiritus nequissimi, qui degunt in coelestibus, in firmamento mundi. Hi sunt erroris duces, tenebrarum rectores, hoc est, ignorantiae et perfidiae praepositi. Rectores enim tenebrarum in perversum intelligendi sunt gubernare, quasi incredulitatis magistri. Ideo accipite universitatem armorum, ut possitis resistere
Abbreviated transcription (Latin):
iusta & fidelia uult hominib exiberi seruitia
custodit: quẽ sibi ꝓiustis actibus indiemNa¬
uidicu uicem reddere. & cętis omĩb audit testari:
fideles ministros: poterant di glam conlaudare:
tes utique carnales domiNi. dñ. omĩum dñm
.eẽ. cõmunem : talia exigant seruitia. qualia asẽ
exigi nonfentnt aegrȩ: Inqua enĩ quis mensura
mensurauerit : remetietur illi: Dñs enĩ iudex¬
ĩustus : causas discenit non ꝑsonas : De cȩtero
confortamin indrio: & inpotentia uirtutis ei
Lost om̃a morrita & hoctam̃ta & discipline
ordinem traditum religiosȩ & dispositionẽ
misteru nanfest᷑am: robustos illos uelte
.ce. infido fidutia potestatis di: ut scientes
firmã. ẽẽ. spem ꝓmissionis ꝓpipti sint cotiu
obseguia cdĩ. erigentes gubnacula contra fluct
ex cttos inprudentia inimici Tempestatem enim
aduersus carnẽ & sanguinẽ : sed adũsus pnciprtr
& potestates huiꝰ mundi tenebrarũ harũ rectores

Expanded text:
hominibus exhiberi servitia; custodit, quem sibi pro justis actibus in die judicii vicem reddere, et caeteris omnibus audit testari. fideles ministros, potuerunt Dei gloriam collaudare. tes utique carnales domini Deum omnium dominum esse communem, talia exigant servitia, qualia a se exigi non ferant aegre. In qua enim quis mensura mensuraverit, remetietur illi ; Dominus enim justus judex causas discernit, non personas. De caeteroconfortamini in Domino, et in potentia virtutis ejus. Post omnia monita et hortamenta, et disciplinae ordinem traditum religiose, et dispositionem mysterii manifestam, robustos illos vult esse in fide fiducia potestatis Dei; ut scientes firmam esse spem promissionis, prompti sint circa obsequia Dei, erigentes gubernacula contra fluctus excitos imprudentia inimici. Tempestatem enim adversus carnem et sanguinem, sed adversus Principatus et Potestates hujus m
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ fidĩ dõceri audiuñ ꝓmptius adsequãtꝰ: Facile enĩ
qͥs ĩelinat᷑ siuuderit sociũ consensis se: circũ cisus aliqͥs uo¬
catus .ẽ. non adducat p̃putiũ: Hoc .ẽ. ꝙ diãẽ ut ittt ambul&
sic̃ uocatus est : ut uideus factus xp̃ianus. non putet se forte
indignuss qͥa preputiũ ñ habet dans głam preputio: in p̃¬
putio qͥsuocatus ẽ. non circũ cidat᷑: ut gẽtilis uocatus. non
estimet deberese circũcidi: ꝑ id ꝙ filios abrahȩ preponi audit:

Expanded text:
i hoc doceri audiunt, promptius assequantur. Facile enim quis inclinatur, si viderit socium consensisse. Circumcisus aliquis vocatus est? Non adducat praeputium. Hoc est, quod dixit, ut ita ambulet, sicut vocatus est; ut 135 Judaeus factus christianus non putet se forte indignum, quia praeputium non habet, dans gloriam praeputio. In praeputio quis vocatus est? Non circumcidatur. Ut gentilis vocatus non aestimet se deber
Abbreviated transcription (Latin):
in qͥt sensato. liberi seruiunt: Hic engͦ qͥ credit. acsiseruos
sit ad tẽpus qrre facit prudetẽ ut credat ĩ xp̃m. lib tus
fit dnĩ Sigͦ peccata seruos fadun sicut chã filius noe
peccati & inprudẽtiȩ causa fcctus. ẽseruus. cũ ac cipit
remissionẽ peccatorũ libertus efficitto : Similit̃ qͥlib̾
uocatus est serius ẽ xp̃i. Pos fectio ẽ ex libero seruũ fie¬

Expanded text:
inquit sapienti liberi servient . Hic ergo qui credit, etsi servus inquit sapienti liberi servient . Hic ergo qui credit, etsi servus sit ad tempus; quia rem facit prudentem, ut credat in Christum, libertus fit Domini. Si ergo peccata servos faciunt, sicut Cham filius Noe peccati et imprudentiae causa factus est servus; cum quis accipit remissionem peccatorum, libertus efficitur. Similiter qui liber vocatus est, servus est Christi. Profectus est ex libero servum fie
Abbreviated transcription (Latin):
inutroq: sicredaÑ Sic qͦ minus p̃eiores eruns gentilib Deceri¬
us ẽ. enĩ fuisse & ñ este : quã nuquã fuisse : Circũ cisio nihil
.ẽ. & preputiũ nilib est Manifestũ est qr nec obest nec
ꝓdest Sed obseruatio mãdatoꝵ di : Idest fides ꝓpitiũ
inqua uocatus ẽ. oea ꝑmancat: Hoc fermat ꝙ supͣ diõ
Seruus uocatus es non sittͥbi cure: sed & sipotes liber
fueri: magis utere : Hortat᷑ ut bene seruiens dedĩ timore
carnali domino dignũse faciat. libertate. ne audiens
forte seruus uocatus es nonsit tibicurȩ. neglegẽtior esset
& nec ille dm̃ ꝓmereret᷑ qͥ in inst̃renis bene seruiens
fidelis .ẽ. & in magno fidelis erit : qͥ in dño uocatus ẽ. seruus :
libertus ẽ dni : creptus enĩ apec catis quȩ uere seruos
ꝓbarq libertus fit Hic enĩ om̃ino seruus. est qͥoi prudet̃
agit : Sic̃ & ueterib placuit qͥ om̃s sapientes liberos appella¬
run in prudẽtes aut̃ om̃s seruos : Vnde stilomors seruo

Expanded text:
quominus, pejores erunt gentilibus; deterius est enim fuisse et non esse, quam numquam fuisse. Circumcisio nihil est, et praeputium nihil est. Manifestum est, quia nec obest, nec prodest. Sed observatio mandatorum Dei, id est, fides propitium ermaneat. Hoc firmat, quod supra dixit. Servus vocatus es? Non sit tibi curae: sed et si potes liber fieri, magis utere. Hortatur ut bene serviens de Dei timore carnali domino, dignum se faciat libertate, ne audiens forte: Servus vocatus es? Non tibi sit curae; negligentior esset  nec ille Deum promereretur, qui in his terrenis bene serviens,fidelis est, et in magno . Qui enim in Domino vocatus est servus, libertus est Domini. Ereptus enim a peccatis, quae vere servos probant, libertus fit; hic enim omnino servus est, qui imprudenter agit, sicut et veteribus placuit, qui omnes sapientes liberos appellarunt, imprudentes autem omnes servos. Unde et Salomon: Servo,
Abbreviated transcription (Latin):
scientes hoc dõ placere sicorporasua ĩ contaminaiti custo¬
diant: Sed & cũ frĩb simplicit agant nesimiles gen¬
tib inuena adoptionis nomine abdicent᷑: Nonem̃ uo¬
uobis. Vt fortius adstringat ad et qud ocet dĩ int̃ ponit
ꝑsondon dicens non hominẽ sꝑnit qͥ ł p̃terit p̃cepta sed
ĩ corpore subdito poccatis ñ babitat sps sẽs. De affectione
aut̃ frat̃itis non dȩbenꝰ nccessetotẽ seribendi uobis: ipsi
enim uos adõ doctiestis ad hoc ut uos mmucẽ diligatis:
am : ł tiam hoc cũstcero illos laudati conmo net itim̃
ut ꝓpensius hoc agant : Iuos emĩ ab ipso dõ doctos dic̃
ꝓp̃tiores eẽ debere infentna dilectione significat :¬
ropt̃ multũ em̃ eiriti  tẽ dĩ misertus est mrĩ cuiꝰ ommi

Expanded text:
scientes hoc Deo placere, si corpora sua incontaminata custodiant, sed et cum fratribus simpliciter agant; ne similes gentibus inventi, adoptionis nomine abdicentur. Non enim vonobis. Ut fortius astringat ad ea, quae docet, Dei interponit personam, dicens: Non hominem spernit, qui praeterit praecepta, sed in corpore subdito peccatis non habitat Spiritus sanctus . De affectione autem fraternitatis non habemus necessitatem scribendi vobis. Ipsi enim vos a Deo docti estis ad hoc, ut vos invicem diligatis. am. Etiam hoc cum facere illos laudat, commonet tamen ut propensius id agant; quos enim ab ipso Deo doctos dicit, promptiores esse debere in fraterna dilectione significat. Propter multam enim charitatem Deus misertus
Abbreviated transcription (Latin):
cordiae discordiȩq non exeunt: siue prȩter miserint harũ
dearũ cultũ cisq febrem bellonãq p̃tulerint quib anciqͣ
fana fecerunt. siue & istas coluer: cũ sic eos discedente con

Expanded text:
cordiae Discordiaeque non exeunt, sive praetermiserint harum dearum cultum, eisque Febrem Bellonamque praetulerint, quibus antiqua fana fecerunt; sive et istas coluerint, cum sic eos, discedente Con
Abbreviated transcription (Latin):
hm̃ fugite ab idoloꝵ cultura Hortat᷑ eciã nune
ut abstineant se ab om̃i societite dilatriȩ utnon
solũ spes aderaromus inde tollatur: ieꝑ hoc nasei

Expanded text:
 fugite ab idolorum cultura. Hortatur etiam nunc, ut abstineant se ab omni societate idololatriae, ut non solum spes, sed et animus inde tollatur, ne per hoc nas
Abbreviated transcription (Latin):
minus geminabiinur nobis peenã illoꝵ qrmagis no¬
tisia legis plus facit redin: Popterea. & qͥ pritatse sta¬
te uideat necadat: Hoc ad eos loqͥtur qͥ ce sum̃¬
tes deseientia qua licitũ ẽ. om̃a edere. infirmus fratri¬
apł eĩ ipi essent rei Suꝑbiam ergo amputat neꝑ
tatio uos non apprehendat isi humana: Ae ꝑ hoc detra¬
hentes apłm dñm tẽp̃tare uident᷑ qr &tunc cũ moysi
detraerent & dubitarent deeo dm̃ teptasse dicutur
Om̃e enĩ qđ pbatũ non habetur tẽptatir: Ido & hȩc tẽp¬
tatio con uellatur am monet cũtorrore: Ut aut̃ huima¬
na tẽptatio illos apprehendat hortatur: Hamana enĩ
tẽp̃tatio. ẽ ꝓpt̃ spẽ dĩ diffidere dehomine. qr uana spes
mhomine. ut in necessetate aut pressurã non desperet
dedõ ham anũ auxiliũ reqͥrendo. sic̃ & iudȩi qͥ dubitantes
dedõ idoloꝵ amminiculũ ex oraibant. boc est hamanũ

Expanded text:
minus, geminabitur nobis poena illorum; quia major nominus, geminabitur nobis poena illorum; quia major notitia legis plus facit reum. Propterea et qui se putat stare, videat ne cadat. Hoc ad eos loquitur, qui praesumentes de scientia, qua licitum est omnia edere, infirmis fratriApostolum, cum ipsi essent rei. Superbiam ergo amputat, ne per tatio vos non apprehendat, nisi humana. Ac per hoc detrahentes Apostolo, Dominum tentare videntur; quia et tunc cum Moysi detraherent, et dubitarent de eo, Deum tentasse dicuntur. Omne enim quod probatum non habetur, tentatur; ideo ut haec tentatio convellatur, admonet cum terrore. Ut autem humana tentatio illos apprehendat, hortatur: humana enim tentatio est propter spem Dei diffidere de homine, quia vana spes in homine; ut in necessitate aut pressura non desperet de Deo, humanum auxilium requirendo, sicut et Judaei qui dubitantes de Deo, idolorum adminicula exo
Abbreviated transcription (Latin):
exipsis mumura uerunt Murmurare ẽ falso
ad inuice depre positis &rectoribus queri quao¬
r td̾m achñ tẽ lociꝑtinent: qr solti murm᷑ ficri
& iusta exc causa: Et perierunt ab ext̾mmnatore
Hoc ẽ. in locũ iudę concesserunt anticipantes
nos uitã ꝓuocat : ut monitis eius atpremiũ sio bedientes
fuerimus aut ꝓpensiorẽ poenã meream᷑ inobedientes
Non est enĩ ambiguum illos pec cantes plus sbciendos
torm̃tis qͥbus percantium poene ad hoc relatesunt nepec¬
t carent łlec aut̃ omia onfiguram contingebant illis: Serq¬
tascnt aut̃ ad correptionẽ nr̃am in quos fines słeꝵ deuie
neriunt : Fines sełeꝵ nos sumus qe tune hȩc idõ fac̾da noscunt᷑¬
dñt circa recributionẽ illoꝵ: ut nobis essent exẽplo
qͥ pastremo scłi fatur eraous infide xep̃i Ioutilitate
enĩ nra gesta suit. ⁊it si terrore hoꝵ idĩ timore
enan seramus głam illus ꝓmissam accipiamus.: Si quo¬

Expanded text:
ex ipsis murmuraverunt . Murmurare est falso ex ipsis murmuraverunt . Murmurare est falso ad invicem de praepositis et rectoribus queri, quantum ad mentem loci pertinet; quia solet murmur fieri et justa ex causa. Et perierunt ab exterminatore. Hoc est, in locum Judae concesserunt, anticipantes nos vitam provocat; ut monitis ejus aut praemium, si obedientes fuerimus, aut propensiorem poenam mereamur inobedientes. Non est enim ambiguum illos peccantes plus subjiciendos tormentis, quibus peccantium poenae ad hoc relatae sunt, ne peccarent. Haec autem omnia in figura contingebant illis; scripta sunt vero ad correptionem nostram, in quunt. Fines saeculorum nos sumus; quia tunc haec ideo facta noscuntur circa retributionem illorum, ut nobis essent exemplo, qui postremo saeculo futuri eramus in fide Christi. Pro utilitate enim nostra gesta sunt, ut si terrore horum in Dei timore manserimus, gloriam illis promissam accipiamus: si quo
Abbreviated transcription (Latin):
bant non essẽ peccatũ: Sic̃ scriptũ est: Sedit p̾płs man¬
ducare &bibere & surrexerunt ludero : Ante
idolũ utiq non secrederent inmanes derimine qͥ mido¬
i epulabant᷑ : Nã morse inmonte posito apud dm̃. semu¬
lacro intulifacto post oblationẽ dedicatioms calusam.
sedit pꝰpłs manducare & bibere & surrexerunt lude¬
re : Hec litcuria est quasemꝑ oblectati in dĩ rebris
infideles inuentisunt : Idõq: instruit ne in hac difft¬
dentia ꝑ adsensum luxuriȩ idoli᷑ incidamus. Neq
fornicemus sicut qͥdam illoꝵ fornicati sunt & cecide¬
runt una die iungintitria milia. hominũ : Hoc illis
retributũ .ẽ. quando cũ madianitas mulieribus
se comularunt: Iraenĩdĩ exticit contra illos
quȩ emulatione finees sacerdotis habentis
telũ dĩ sopita est neplures morerent᷑: Neq
ba t᷑ Demq ne nos meadẽ causa iueniam᷑
commonet nediabolo tradam᷑ cuius serpentes ha¬
bent figuram: Neq: murmu raueritis sic̃ qͥdẽ

Expanded text:
eccatum. Sicut scriptum est : Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere: ante idolum utique; ut non se crederent immunes a crimine, qui in idolio epulabantur. Nam Moyse in monte posito apud Deum, simulacro vituli facto, post oblationem dedicationis causa: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere. Haec luxuria est, quia semper oblectati, in Dei rebus infideles inventi sunt. Ideoque instruit, ne in hanc diffidentiam per assensum luxuriae in idolio incidamus. Neque fornicemur, sicut quidam illorum fornicati sunt, et ceciderunt una die viginti tria millia hominum . Hoc illis retributum est, quando cum Madianitis mulieribus se commacularunt; ira enim Dei exstitit contra illos, quae aemulatione Phinees sacerdotis habentis zelum Dei, sopita est, ne plures morerentur. Nequbatur. Denique ne nos in eadem causa inveniamur, commonet ne diabolo tradamur, cujus serpentes habent figuram. Neque murmuraveritis, sicut quidam
Abbreviated transcription (Latin):
uos tẽptari supͣ id qđ potestis qda turã se ꝑmisit dm̃ diligen¬
t̃ibus se regnacȩlestia. & det neceste .ẽ. qr fidelis est : Prop¬
te rea ergo t ⁊bu lantibus sȩ ꝓse aderit: nec pacietur tantũ
onsrogari qđ tolerari nom possit. sed faciet ut aut eito
cesset cẽptatio aut s̃ ꝓlixifuerit det tolerandi uirtutẽ.

Expanded text:
vos tentari supra quam potestis; quia daturum se promisit 145 Deus diligentibus se regna coelestia: et ut det necesse est; quia fidelis est. Propterea ergo tribulatis pro se aderit, nec patietur tantum irrogari, quod tolerari non possint: sed faciet, ut aut cito cesset tentatio; aut si prolixa fuerit, det tolerandi virtutem:
Abbreviated transcription (Latin):
loquacitate finxisse. Uitutẽ quoq deã fecer̃.¬
quae quidem sidea ẽt. multis fuerat p̃strende:
Q nunc quia dea non ẽ. sed donum dei ẽ: ipsa ab illo
impetret᷑ a quo solo dari potest. & om̃is falsoꝵ deoꝵ
turba uanescit. Sed cur & fides dea credita est. &
accepit etiã ipsa templũ & altare : Quã quisquis pru¬
dent̃ agnoscit: habitaculũ illi se ipsum facit. Unde
aut̃ sciunt illi quid sit fides cuiꝰ primũ & maximum
officiũ est ut muerum eredat᷑ dm̃: Sedcur nonsuf¬
ffẽerat  iurtus: Nonne ibi ẽ & fides quando qͥdẽ
uirtucẽ in quattuor species distribuendã ẽẽ uider̃.
& istae singulae species suas habent: in partib
iustitia fides ẽ. maximũq locũ apud nos hab&
quicũq scimꝰ quid sit qđ iustus exfide uiuit. Sed
illos miror appetitores multicudinis deoꝵ. si fides
dea ẽ. quare aliis tãmultis deab iiuriã fecerint:

Expanded text:
loquacitate finxisse. CAPUT XX. De Virloquacitate finxisse. CAPUT XX. De Virquae quidem si dea esset, multis fuerat praeferenda. Et nunc quia dea non est, sed donum Dei est, ipsa ab illo inpetretur, a quo solo dari potest, et omnis falsorum deorum turba uanescet. Sed quur et Fides dea credita est et accepit etiam ipsa templum et altare? Quam quisquis prudenter agnoscit, habitaculum illi se ipsum facit. Unde autem sciunt illi quid sit fides, cuius primum et maximum officium est, ut in uerum credatur Deum? Sed quur non suffecerat et Virtus? Nonne ibi est et Fides? Quando quidem uirtutem in quattuor species distribuendam esse uiderunt et quoniam et istae singulae species suas habent, in partibus iustitiae fides est maximumque locum aput nos habet, quicumque scimus quid sit, quod iustus ex fide uiuit. Sed illos miror adpetitores multitudinis deorum, si fides dea est, quare aliis tam multis deabus iniuriam fecerint
Abbreviated transcription (Latin):
istã mali colant: qui nolunt habere merita quibus
numini tribuunt quã fortunã uocant: ut simula¬
crũ eius quod amatronis dedicatũ est & appellata ẽ
fortuna muliebrisetiã locutũ eẽ. memoriae cõmen¬
dauerint. atq dixisse non semel sed iterũ quod eã
rite matronae dedicauerint. Quod quidem siuerũ sit
mirari nos non oportet. Non enĩ malignis daemo¬
nib etiã sic difficile ẽ fallere quoꝵ artes atq
uersutias hinc potius isti aduertere debuerun:
quod illa dea locuta ẽ. quae fortuitu accidit. non
quae meritis uenit: Fuit enĩ fortuna loquax.
& muta felicitas: ut quid aliud nisi ut homines
recce uiuere noncurarent conciliata sibi fortuna
quae illos sine ullis bonis meritis facer& fortunatos.
& certe si fortuna loquit᷑. saltẽ non muliebris sed
uirilis potius loqueret᷑. ut non ipsae quae simulacrũ
dedicauer̃ putarent᷑ tantũ miraculũ muliebri

Expanded text:
istam mali colant, qui nolunt habere merita, quibus istam mali colant, qui nolunt habere merita, quibus numini tribuunt, quam Fortunam uocant, ut simulacrum eius, quod a matronis dedicatum est et appellata est Fortuna muliebris, etiam locutum esse memoriae memoriae commendauerint adque dixisse non semel, sed iterum, quod eam rite matronae dedicauerint. Quod quidem si uerum, sit, mirari nos non oportet. Non enim malignis daemonibus etiam sic difficile est fallere, quorum artes adque uersutias hinc potius isti aduertere debuerunt, quod illa dea locuta est, quae fortuito accidit, non quae mentis uenit. Fuit enim Fortuna loquax et muta Felicitas, ut quid aliud, nisi ut homines recte uiuere non curarent conciliata sibi Fortuna, quae illos sine ullis bonis meritis faceret fortunatos? Et certe si Fortuna loquitur, non saltem muliebris, sed uirilis potius loqueretur, ut non ipsae, quae simulacrum dedicauerunt, putarentur tantum miraculum muliebri
Abbreviated transcription (Latin):
diuersae arae. diuersa sacra: est causa in quiunt. q̃uia
felicitas illa ẽ. quã bom habent p̃cedentib mericis. for¬
tuna uero quae dicit᷑ bona sine ullo examine meritoꝵ
fortutu accidit homibus & bonis & malis. Unde ctiã
fortuna nominatur. uomodo ergo bona est quae
sine ullo uidicio uenit & adbonos & ad malos: Vt qͥd
aut̃ colitur quae ita catca ẽ. passim inquos libet in¬
currens. ut suos cultores plerũq p̃tereat & sius
contẽptorib hereat : Aut si aliquid ꝓficiunt cultores
eiꝰ ut abillt uideant᷑ & ament̾ ĩam merita sequitur
non fortuitu uenit. Ubi est definitio illa fortunae :
U bi est quod afortuitis etiã nomen accepit : Nihil
enĩ ꝓdest eã colere si fortuna ẽ. Siaut̃ suos
cultores discernit ut prosit: fortuna non est.
An & ipsam quo uoluerit iuppit̃ mittit: Colatur
ergo ipse solus. Nonemĩ potest ei iubenti & eam
quo uoluerit mittenti fortuna resistere. Aut cerce

Expanded text:
diversae arae, diversa sacra? Est causa, inquiunt: quia diversae arae, diversa sacra? Est causa, inquiunt: quia felicitas illa est, quam boni habent praecedentibus meritis; fortuna vero quae dicitur bona, sine ullo examine meritorum fortuitu accidit hominibus et bonis et malis, unde etiam fortuna nominatur. Quomodo ergo bona est, quae sine ullo iudicio uenit et ad bonos et ad malos? Ut quid autem colitur, quae ita caeca est passim in quoslibet incurrens, ut suos cultores plerumque praetereat et suis contemtoribus haereat? Aut si aliquid proficiunt cultores eius, ut ab illa uideantur et amentur, iam merita sequitur, non fortuito uenit. Ubi est definitio illa Fortunae? Ubi est quod a fortuitis etiam nomen accepit? Nihil enim prodest eam colere, si fortuna est. Si autem suos cultores discernit, ut prosit, fortuna non est. An et ipsam, quo uoluerit, Iuppiter mittit? Colatur ergo ipse solus; non enim potest ei iubenti et eam quo uoluerit mittenti Fortuna resistere. Aut certe
Abbreviated transcription (Latin):
& forcuna dẽputat᷑ & colit̾: An aliud est felicitas
aliud fortuna. quia forcuna pocest eẽ. & mala.
felicitas aut̃ simala fuerit felicitas nonerit: Cerce¬
tnĩ om̃s deos utriusq sexus. si & sexũ habent. non nisi
bonos existimare debemꝰ. hoc plato dicit. hoc alii
philosopbi: hoc excellentes rei publicae poploꝵq recto¬¬
res. Quomͦ ergo dea fertuna aliquando bona ẽ. aliqͥndo
mala: Anforte quando mala ẽ. dea non ẽ. sed in mali¬
gnũ damonẽ repente conuercit᷑ : Quot sunt ergo dea
istae : ꝓfecco quot quot homines fortunati. hoc est
bonae fortunae. Nam cũ sint & alii plurimi simul
hoc ẽ. uno cẽpore malae fortunae. numquid supsa ẽẽt.
simul & bont eẽt & mala. his aliud illis aliud: An
illa quae dea ẽ. semꝑ ẽ bona: Ipsa ẽ ergo felicitas.
cur duo nomina: sed hoc ftrendũ e solet enĩ & unt
res duob nominib appellari. Quid diuersae ades.

Expanded text:
et Fortuna dea putatur, et colitur? An aliud est felicitas, et Fortuna dea putatur, et colitur? An aliud est felicitas, aliud fortuna? Quia fortuna potest esse et mala: felicitas autem si mala fuerit, felicitas non erit. Certe omnes deos utriusque sexus si et sexum habent nonnisi bonos. existimare debemus. Hoc Plato dicit , hoc alii philosophi, hoc excellentes reipublicae populorumque rectores. Quomodo ergo dea Fortuna aliquando bona est, aliquando mala? An forte quando mala est, dea non est, sed in malignum daemonem repente convertitur? Quot sunt ergo deae istae? Profecto quotquot homines fortunati, hoc est bonae fortunae. Nam cum sint et alii plurimi simul, hoc est uno tempore, malae fortunae, numquid, si ipsa esset, simul et mala esset et bona; his aliud, iliis aliud? An illa quae dea est, semper bona est? Ipsa est ergo Felicitas: ur duo nomina? Sed hoc ferendum est: solet enim et una res duobus nominibus appellari. Quid diversae aedes,