comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura taciuss&. uel seruũ suũ ds̃ sine aliquo
uoluntatis eius uitio ꝑpeti siner&: nos tamen serip¬
turas sc̃as non hominũ peccata defendimꝰ: Sic autẽ
debuius facti purgatione satagimus quasi hoc
ds̃nr̃ aut sier iusserit aut factũ ad ꝓbauerit.
aut ita iustihomines in illis librisappellentui
ut si uoluerint peccare non possint : Cũ ergo
inlitteris quas isti rephenclunt. ds huie facto
nullũ iustitiȩ testimoniũ ꝑhibuerit. qua de¬
mentia temeritatis. hinc illas litteras accusare
contendunt. cumalus earũ locis aꝑtissime in¬
uemantur diuinis p̃ceptis ista ꝓhiberi : Vnde
in illa regesta deopere filiarũ loth. nanrata
ista sunt. non laudata: Quȩdã uero enunciato
iuditio dĩ. quȩdã uero tacito narrari oportuit.
ut quando ꝓmitur quid inde iudicauerit ds.
instruatur nr̃a imperitia. quando autẽ tacecur
uel exerceatur peritia. ut quod alibi didicimus

Expanded text:
ura diuina tacuisset uel seruum suum deus sine aliquo ura diuina tacuisset uel seruum suum deus sine aliquo uoluntatis eius uitio perpeti sineret. Nos tamen scripturas sanctas, non hominum peccata defendimus, sic autem de huius facti purgatione satagimus, quasi hoc deus noster aut fieri iusserit aut factum adprobauerit aut ita iusti homines in illis libris appellentur, ut si uoluerint peccare. non possint. cum ergo in litteris. quas isti reprehendunt, deus huic facto nullum iustitiae testimonium perhibuerit, qua dementia temeritatis hinc illas litteras accusare contendunt, cum aliis earum locis apertissime inueniantur diuinis praeceptis ista prohiberi? unde in illa re gesta de opere filiarum Loth narrata ista sunt, non laudata. quaedam uero enuntiato iudicio dei, quaedam tacito narrari oportuit, ut quando promitur, quid inde iudicauerit deus, instruatur nostra inperitia; quando autem tacetur, uel exerceatur peritia, ut, quod alibi didicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
salutis admittit: Qũus engo int̃ ebriosũ
& ebriũ plurimũ int̃sit: nã nec ebriosus sonꝑ
ẽ. ebrius: nec quisquis aliquando ebruis con¬
sequent̃ ebriosus. ẽ : tam̃ in homine iusto.
inuus ipsius & si non ebriositatis. at certe
obrietatis causa que renda ẽ : Iuid enĩ tandẽ
cogebatur ut siliabus sius crebra uina miscen¬
tib aut fortasse nec mixta crebro porrigen
tib consentir & aut creden& : an ad hoc filias
nimiã tristitiã fingentes ita uoluit consolari.
ut illius desticutionis & mat̃m luctus dolor
decogitatione m̃tis ebriȩ sugaretur: etiã ipsas
tantundem bibere existimans. & aliqua fraude
agentes nebiberent : sed etiã talẽ tristibus
suis adbibere consolationem. quomodo uirũ
iustũ decuerit. non uidenius : An aliqua
sodomitarũ arte pessima etiã paucis poculis
patriẽ sic in ebriare potuerunt. ut illud
peccatum cum ignorante uel potius de
ignorante comiitterent: Sed mirũ sihoc diuina¬

Expanded text:
salutis admittit. Quamvis ergo inter ebriosum salutis admittit. Quamvis ergo inter ebriosum et ebrium plurimum intersit: nam nec ebriosus semper est ebrius, nec quisquam aliquando ebrius, consequenter ebriosus est, tamen in homine justo hujus ipsius, etsi non ebriositatis, at certe ebrietatis causa quaerenda est. Quid enim tandem cogebat ut filiabus suis crebra vina miscentibus, aut fotibus consentiret aut crederet? an ad hoc filias nimiam tristitiam fingentes ita uoluit consolari, ut illius destitutionis et materni luctus dolor de cogitatione mentis ebriae fugaretur, etiam ipsas tantundem bibere existimans et aliqua fraude agentes ne biberent? sed etiam talem tristibus suis adhibere consolationem quomodo uirum iustum decuerit, non uidemus. an aliqua Sodomitarum arte pessima etiam paucis poculis patrem sic inebriare potuerunt, ut illud peccatum cum ignorante uel potius de ignorante conmitterent ? sed mirum, si hoc script
Abbreviated transcription (Latin):
seruationẽ generis ꝓlem quȩrerent quia
ut iq ineis humanꝰ erat &ͥ naturalis affecrꝰ.¬
nec se crederent posse inuenire alios uiros
uelut exusto illa conflagratione orbe t̾rarũ:
neq cium discernere poterant quo use
ignis ille scuierit : miscere se patri uoluer᷑:
Pocius quidẽ nunquã eẽ matres quã sic uti
patre debuer᷑ : Uerũ tam̃ multũ inter ẽ.
qđ ea causa usȩ sunt : quã si concupiscentia
tam funestȩ uoluptatis uterentur: Abillo
autẽ oꝑe ita patrẽ ab horrene sentiebant:
ut id sẽ impleturas eẽ. non crederent. nisi
eius ignorantiã procurarent. Nãq ut sprip¬
tũ.ẽ. in ebriauer̃ eum: & se nescienti mis cu-¬
erunt : Iua ꝓpt̃ culpandus ẽ. quidẽ. non
tam̃ quantũ ille incestus. seel quantũ illa
meretur ebrictas : Nã & hanclex aet̾na¬
condẽpnat : quia cibũ ac potũ ad ordinẽ
naturalẽ. non nisi gr̃ã conseruandȩ salutis

Expanded text:
seruationem generis prolem quaererent, qui seruationem generis prolem quaererent, qui utique in eis humanus erat et naturalis adfectunec se crederent inuenire posse alios uiros uelut exusto illa conflagratione orbe terrarum - neque enim discernere poterant, quousque ignis ille saeuierit — miscere se patri uoluerunt. potius quidem numquam esse matres quam sic uti patre debuerunt; uerumtamen multum interest. quod ea causa usae sunt, quam si concupiscentia tam funestae uoluptatis uterentur. Ab illo autem opere ita patrem abhorrere sentiebant. ut id se inpleturas esse non crederent. nisi eius ignorantiam procurarent. namque, ut scriptum est, inebriauerunt eum et se nescienti miscuerunt. quapropter culpandus est quidem, non tamen quantum ille incestus, sed quantum illa meretur ebrietas. nam condemnat, quia cibum et potum ad ordinem naturalem non nisi gratia conservandae
Abbreviated transcription (Latin):
ut etiã inde aliquid demonstrar&. manente
recto iuditio suo suꝑ factũ hominũ tunc
p̃sentiũ & iugilante ꝓuidentia sua ꝓsig¬
nisicatione futurori: proinde illud factum
cũ in scã seriptura narrat᷑: ꝓphecia. ẽ:
Cũ uero in illoꝵ uita quiboe commisen᷑ con¬
siderat᷑. flagitiũ ẽ: Nec rursus tanta
rep̃hensione atq acculatione res digna ẽ.
quantã in eã faustus inimicꝰ & cȩcus euo¬
muit: Consulit᷑ enĩ et̃na lex illa ordinẽ
naturalẽ conseruari iubens: ꝑ turbari
uetans: & non ita de hoe facto iudicat.
acsi ille insilias nefaria libidine exarserit.
ut earũ incestato corpore syueret᷑: aut
eas haber& uxores:. Sed nec de illis
feminis ac si in sui patris carnẽ exocrabil
amore flagrassent: Ratio quippe
iustitiȩ : non tantũ quiel factũ sit. uerũ
etiã quare factum sit intuetur. ut ex
causis sius facta penclentia libram̃to xeui¬
tatis examin&: Cũ igitur ille ad con¬

Expanded text:
ut etiam inde aliquid demonstraret manente ut etiam inde aliquid demonstraret manente recto iudicio suo super peccatum hominum tunc praesentium et uigilante prouidentia sua pro significatione futurorum. proscriptura narratur, prophetia est: cum uero in illorum uita, qui hoc commiserunt, consideratur, flagitium est. Nec rursus tanta reprehensione atque accusatione res digna est, quantam in eam Faustus inimicus et caecus euomuit. consulitur enim aeterna lex illa ordinem naturalem conseruari iubens, perturbari uetans, et non ita de hoc facto iudicat, ac si ille in filias nefaria libidine exarserit, ut earum incestato corpore frueretur aut eas haberet uxores, sed nec de illis feminis, ac si in sui patris carnem execrabili amore flagrassent. ratio quippe iustitiae non tantum, quid factum sit, uerum etiam, quare factum sit, intuetur, ut ex causis suis facta pendentia libramento aequitatis examinet. cum igitur illae ad con
Abbreviated transcription (Latin):
condir& ut non fatui negligeremus. sed pnuden¬
tes caueremus hoc malũ unde & illa ut hoc¬
ammoner& in statuã salis conuersa ẽ. :Nã cũ
p̃ciper& ut se quisq ꝑseuerantissĩma anterioꝵt
intentione abhis que rȩtro sunt eripen&
meñ tote in quit uxoris lodi. sic etiã in ipsoloth
quanelo cũ eo filiȩ concubuerunt. ñ illud quod
cũ a sodomis liberatꝰ ẽ. sed aliud aliquid figuratũ ẽ:
Nã cunc ille ipse loth futurȩ legis uidetur
gestissc ꝑsonã: quã quidã exilla screati. & sub
lege positi male intelligendo. quodã modo in¬
ebriant : ea que ñ legitime utendo. infidelitatis
opera pariunt: Bona ẽ enĩ lex ait apłs si quis
ea legitime utatur: Nec idõ tam̃ hoc factũ
uel ipsius loth uel eius filiarũ iustisicamus: quia
sigusicauit aliquid qđ suturã quoꝵdã ꝑuer¬
sitatẽ p̃nuntiar&: Aliud enĩ illȩ ut hoc face¬
rent intender̃ : Aliud dsꝰ qui hoc fieri ꝑmisit.

Expanded text:
condiret, ut non fatui neglegeremus. sed prudencondiret, ut non fatui neglegeremus. sed prudentes caueremus hoc malum. unde et illa, ut hocadmoneret, in statuam salis conuersa est. nam cum praeciperet, ut se quisque perseuerantissima anteriorum intentione ab iis. quae retro sunt, eriperet, mementote, inquit, uxoris Loth. sic etiam in ipso Loth, quando cum eo filiae concubuerunt, non illud, quod cum a Sodomis liberatus est, sed aliud aliquid figuratum est. nam tunc ille ipse Loth futurae legis uidetur gestasse personam, quam quidam ex illa procreati et sub lege positi male intellegendo quodam modo inebriant eaque non legitime utendo infidelitatis opera pariunt. bona est enim lex, ait apostolus, si quis eam legitime utatur. Nec ideo tamen hoc factum uel ipsius Loth uel eius filiarum iustificamus, quia significauit aliquid, quod futuram quorundam peruersitatem praenuntiaret. aliud enim illae, ut hoc facerent, intenderunt, aliud deus, qui hoc fieri permisit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdit᷑ qđ fr̃ ẽ & quis agnosc& euni : quia occultat᷑
quod sponsus ẽ: Hȩc depatre abraliã aduersus
impudentissimã & imperitissĩmã & calum nio¬
sissimã fausti uocem satis dictasint: Loth autẽ
fr̃ eius istus & ospitalis in sodomis & ab om̃i
sod omita rum contaminatione purus atq in¬
teger ex illo incendio quod erat similitudo
futuri iuditu meruit saluus euadere. typũ
gestans corporis xp̃i quod in om̃ib: sc̃is & nunc
inter iniquos atq impios gemit: quoꝵ factis
non consentit. & a quoꝵ cõmixtione inscłi fine
liberabitur. illis dã natis supplitio ignis at᷑ni :
Sicut autẽ aliud genꝰ hominũ in eius uxore
figuratũ ẽ. eoꝵ scilic& qͥ ꝑ grãm dĩ uocati retro
respiciunt : ñ sicut paulus qͥea q̃ retrosunt
obliuscitur. &in ea quȩ ante sunt extenditur:
Vnde & ipse dñs: nemo inquit ponens manũ suꝑ
aratrũ respiciens retro. aptus ẽ. regno cȩlor.
N ec illud exẽplũ tacuit. quonos tanquã sale

Expanded text:
t. et quis agnoscit eum? quia occultatur, quod sponsus est. haec de patre Abraham aduersum inpudentissimam et inperitissimam et calumnisissimam Fausti uocem satis dicta sunt. Loth autem frater eius iustus et hospitalis in Sodomis et ab omni Sodomitarum contaminatione purus atque integer ex illo incendio, quod erat similitudo futuri iudicii, meruit saluus euadere, typum gestans corporis Christi, quod in omnibus sanctis et nunc inter iniquos atque inpios gemit, quorum factis non consentit et a quorum conmixtione in saeculi fine liberabitur, illis damnatis subplicio ignis aeterni. sicut autem aliud genus hominum in eius uxore figuratum est, eorum scilicet, qui per gratiam dei uocati retro respiciunt, non sicut Paulus, qui ea, quae retro sunt, obliuiscitur et in ea, quae ante sunt. extenditur. unde et ipse dominus, nemo, inquit. inponens manum super aratrum et respiciens retro aptus est regno caelorum. nec illud exemplum tacuit, quo nos tamquam sale
Abbreviated transcription (Latin):
Porro qr ipa septima requies cũ oc taua resurrecci¬
one coniungitur. neq enĩ reddito corpore finitur
requies quȩ post hanc uitã excipit sc̃os sed potuis
inȩternȩ uite munꝰ adsumit quia gͦ septima reqͥes
cũ octi re surrectione c̃iungitur: & hoc in sacrim̃to
regenerationis prȩ idẽ in luptismo altũ ꝓfundũ q
misteriũ ẽ : qͥndecĩ cubitis suꝑ creuit aqua excedens

Expanded text:
porro quia ipsa septima requies cum octaua resurrectiporro quia ipsa septima requies cum octaua resurrectione coniungitur — neque enim reddito corequies, quae post hanc vitam excipit sanctos, sed potius in aeternae vitae munus assumit. Quia ergo septima requies cum octava resurrectione conjungitur, hoc in sacramento regenerationis, id est, in baptismo, altum profundumque mysterium est, quod quindecim cubitis supercrevit aqua, excedens
Abbreviated transcription (Latin):
& qͥc qͥđ iniiiaiorib: sũmis ꝑ eundẽ articulũ numerꝰ in
infinita increm̃ta consurgit : Et qđ uicesimꝰ & septi¬
mus dies mensis cõmemoratur ad eiꝰdẽ quad raturȩ
significationẽ ꝑtin&: quȩ iã in quadratis lignis ex¬¬
posita ẽ. Sed hic euidentius quia nos ad omẽ opus¬
bonũ paratosidẽ. quod ĩ modo cõ quadratos trinitas ꝑ¬
fic̃ in memoria qua dm̃ recolimꝰ. in intelligentia qua
cognoscimꝰ in uoluntate quadiligimꝰ. Tria enĩ ter& hoc
t̃ fiunt inginti septẽ . quiẽ numeri t̃narii quadrads:¬
Qđ sẽptimo mense arcͥa sedit hoc ẽ. reqineuit. adillam
septimanã requiẽ significatio recurrit. Etquia ꝑ¬
fecti quiescunt: ĩbi quoq illius quad rature numerꝰ
iteratur. Nã uicesima septima die secundi m̃sis cõm̃¬
datũ ẽ. hoc sacram̃tũ & rurs uicesima & septima die
septimi m̃sis eadẽ cõmendatio confirmata ẽ. cũ arda
requieuit᷑ : Qđ eñ ꝓmittit᷑ inspe hoc exibet᷑ in re

Expanded text:
ceps in majoribus summis per eumdem articulum numerus in infinita incrementa consurgit; et quod vicesimus et septimus dies mensis commemoratur, ad ejusdem quadraturae significationem pertinet, quae jam in quadratis lignis exposita est. Sed hic evidentius, quia nos ad omne bonum paratos, id est, quodam modo conquadratos trinitas perfecit: in memoria, qua Deum recolimus, in intelligentia, qua cognoscimus; in voluntate, qua diligimus. Tria enim ter et hoc ter fiunt XXVII, qui est numeri ternarii quadra septimo mense arca sedit, hoc est requieuit, ad illam septimanam requiem significatio recurrit; et quia perfecti requiescunt, ibi quoque illius quadraturae numerus iteratur. nam uicesima septima die secundi mensis commendatum hoc sacramentum. et rursus uicesima et septima die septimi mensis eadem commendatio confirmata est, cum arca requieuit. quod enim promittitur in spe, hoc exhibetur in re.
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ꝑe si ea đ xpminime destrux̃ : Quare non
in merito dixerĩ qͥa si uultis ut ratio uob con¬
tẽptꝰ istiꝰ cst& oport& aut uos negare xp̃i
eẽ discipłos: aut tandẽ fateri ipsũ omĩa
hec destruxise pͥorẽ. Qđ cũ fueritis confessi
cunc ⁊ illud qđ seqͥ ut aut falso fateamini
scriptũ eẽ tanꝗ iđ dixerit non se uenis se
legẽ soluere s ad iplere: aut ne scio qͥd hoc
longe aliud quã uos putatis significasse.

Expanded text:
us minime destruxit? Quare non immerito dixerim, quia si vultis ut ratio vobis contemptus istius constet, oportet aut vos negare Christi esse discipulos, aut tandem fateri ipsum omnia haec destruxisse priorem. Quod cum fueritis confessi, tunc et illud consequitur, ut aut falso fateamini scriptum esse, tanquam idem dixerit, non se venisse solvere Legem, sed adimplere; aut nescio quid hoc longe aliud quam vos putatis, significasse.
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ex semine dđ nacũ scđm carnẽ : non eqͥdẽ cre¬
diderĩ apłm dĩ conitrama sibi scribe potuisse. &
modo hanc modo illã dedñõ nr̃o habuissẽ sen¬
tentiã. Sed qr uob ita plac& qͥnenquã sine sto¬
macd auditis aliqͥd eẽ in apło cau ꝓonatũ. nehoe ͥ dẽ
nob̵ scia seẽ contrariũ . si qͥdẽ hȩc uetꝰ uideat᷑ eẽ &
antiqua opimo pauli deiħu. cũ eũ &ipse đđ filium
putar & ut cȩceri. Ađ tam̃ ubi falsũ didicit : inter-¬
polat & infirmat. Seribensq ad corinthios nos
in qͥđ neminẽ nouimꝰ scđm carnẽ. Et si cognouimꝰ¬
scđm carnẽ xpm̃ sed nc̃iã non nouimꝰ. Quare
consideres oport& quantũ int̃ sit int̃ hȩc duo
capitula ẽ qͥb unũ ꝑibent iħm filiũ dđ scđm
carnẽ alterũ uero ĩ se neminẽ nossẽ scđm carnẽ
Auesi utraqs paulraut hac ratione er̃ quadixi :
aut unũ ipsoꝵ nonerit pauli.  seqͥt᷑ demqr itaq

Expanded text:
ex semine David natum secundum carnem ? Non equidem crediderim Apostolum Dei contraria sibi scribere potuisse, et modo hanc, modo illam de Domino nostro habuisse sententiam. Sed quia vobis ita placet, qui nunquam sine stomacho auditis aliquid esse in Apostolo cauponatum, ne hoc quidem nobis sciatis esse contrarium Si quidem haec vetus videatur esse et antiqua opinio Pauli de Jesu, cum eum et ipse David filium putaret, ut caeteri: quod tamen ubi falsum didicit, interpolat et infirmat, scribensque ad Corinthios: Nos, inquit, neminem novimus secundum carnem: et si cognovimm Christum, sed nunc jam non novimus. Quare consideres oportet, quantum intersit inter haec duo capitula, e quibus unum perhibet Jesum filium David secundum carnem, alterum vero jam se neminem nosse secundum carnem. Quae si utraque sunt Pauli, aut hac ratione erunt, qua dixi; aut unum ipsorum non erit Pauli. Prosequitur denique: Itaq
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ alienã trã crescere uo luit regnũ suũ cũ pͥus con¬
tentꝰ suis finib: plena felicitate uixis s&. ed utinã
uere isti hȩc ipsa p̃cepta uitȩ agendȩ. quoꝵ ẽ. unũ
ne concupis camꝰ alienũ. uellent exilł litteris dis¬
cere : ꝓfecto mansuescerent & mites intelligerent
etiã illa p̃cepta iitȩ significandȩ. qͥb eoꝵ oblatrat
offensio : & illitunc tẽpori obseruanda congru¬
isse. & huic nunc tẽpori intelligenda congruere.
Nosaut̃ quomodo uetꝰ testam̃tũ tanquã alienum
concupscimꝰ. cũ ea legamꝰ quȩ infigura contin¬
gebant in ilł. scripta s̃ aut̃ ꝓpt̃ nos in qͦs finiss łor¬

Expanded text:
 alienam terram crescere uoluit regnum suum, cum prius contentus suis finibus plena felicitate uixisset? sed utinam uere isti haec ipsa praecepta uitae agendae, quorum est unum. ne concupiscamus alienum, uellent ex illis litteris discere, profecto mansuescerent et mites intellegerent etiam illa praecepta uitae significandae, quibus eorum oblatrat offensio, et illi tunc tempori obseruanda congruisse et huic nunc tempori intellegenda congruere. nos autem quomodo uetus testamentum tamquam alienum concupiscimus. cum ea legamus, quae in figura contingebant illis; scripta sunt autem propter nos. in quos finis
Abbreviated transcription (Latin):
in eo non sunt ullȩ: ato inseppso habitat lucẽ
in accessibilẽ: Cuiꝰ lucis aet̃ne candorẽ. coȩt̾na
sapientia: Nec lucis inopinatȩ admiratorẽ. sed
lucis facte creaturẽ ut sub sister& : aplꝓbatorem
ut maner& : nec ignaram̃ fituri. sed mandator e in¬
p̃cepti & cdampnatorẽ delicti: ut aduersis in¬
obȩlientiã iuste ꝓlata uindicta p̾sentes eoher¬
cer&. futurosq terren&: Mec in ꝓuilum nescindo
ecad querentẽ. sel int̃nogando iudicantẽ :
N ec inuidum actimentt̃. sel abaeterna uita que iuste
oboedienti datur : priȩuaricatorem iuste ꝓlibentẽ :
Nec sanguine & adipem appetentẽ. sed carnali populo

Expanded text:
in eo non sunt ullae, atque in se ipso habitat lucem in eo non sunt ullae, atque in se ipso habitat lucem inaccessibilem, cuius lucis aeternae candor est coaeterna sapientia; nec lucis inopinatae admiratorem, sed lucis factae creatorem, ut subsisteret, adprobatorem, ut maneret; nec ignarum futuri, sed mandatorem praecepti et damnatorem delicti. ut aduersus inoboedientiam iuste prolata uindicta praesentes coherceret futurosque terreret; nec inprouidum nesciendo quaerentem, sed interrogando iudicantem, nec inuidum ac timentem, sed ab aeterna uita, quae iuste oboedienti datur, praeuaricatorem iuste prohibentem; nec sanguinis et adipis adpetentem, sed carnali populo
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ait: Tempꝰ eẽ. ut iudiciũ incipiat adomo dĩ :
dĩ euangłio: & si iustus uix saluus erit. peceator
& impius ubi parebt : Hinc enĩ intelligit᷑ quomo do
ñ parcat᷑ impis tanquã sarmentis prȩcisis adoon¬
bustionẽ : quando iustis non parcitur. propt̃
ꝑficiendã purgationẽ: Nã & ipse petrus testatur
bȩc illius uoluntate fieri : qui in libris ueterib: ait
Non parcã nec iusto nec peccatori. Dicit enĩ & ipse :
Melius . e. benefacientes: si uelit sp̃s dĩ pati: quã male
facientes: Cum ergo exuoluntate sp̃s dĩ. paciunt᷑
bencfacientes : non parcitur iustis: Cum autẽ
male facientes : non parcitur peccatoribus :
Scđm tamen illius uoluntatẽ: fit utrũq quiait:
Non parcam nec iusto nec peccatori: illum flagel¬
lando ut siltũ  illũ puniendo ut inpium:
Ecce ostendi quantũ potu nos non colere cleuersatũ
ex eterno intenebris deũ: s eũ quilux est & tenebre

Expanded text:
ubi ait tempus esse, ut iudicium incipiat a domo domini. ubi ait tempus esse, ut iudicium incipiat a domo domini. dei euangelio? et si iustus uix saluus erit, peccator et inpius ubi parebunt? hinc enim intellegitur, quomodo non parcatur inpiis tamquam sarmentis praecisis ad conbustionem, quando iustis non parcitur propter perficiendam purgationem. nam et ipse Petrus testatur haec illius uoluntate fieri, qui in libris ueteribus ait: non parcam nec iusto nec peccatori. dicit enim et ipse: melius est bene facientes, si uelit spiritus dei, pati quam male facientes. cum ergo ex uoluntate spiritus dei patiuntur bene facientes, non parcitur iustis, cum autem male facientes, non parcitur peccatoribus; secundum illius tamen uoluntatem fit utrumque, qui ait: non parcam nec iusto nec peccatori, illum flagellando ut filium, llum puniendo ut inpium. Ecce ostendi, quantum potui, nos non colere deuersatum ex aeterno in tenebris deum, sed eum, qui lux est, et tenebrae
Abbreviated transcription (Latin):
ł acipiende suiemeq ꝓmerendȩ diffidentia penitꝰ portunt: de tinto uiro
eñ medientȩ uitiũ ẽ sc ułinsan seipsos. ł maligni alios ferram̃tis
quã saluti generis human dilinitꝰ dispensitã ñnegat. nisiqͥsqs aiteĩ
nescit. aut omnĩẽ sensũ ratioliis c̃sideoationis amisit. etũ silibid nosi
&erucdeles susse& sc̃ eos manichieos erroa ł potiussuror accusit
u ne etã se ñ dico eleccis eorũ sedipso etiã do ilor. demonstrarenẽ
ese meliores: Noune melius ẽ. eũ pelice uolutariurũ cũ femina
quã esse sucerissomnã lucẽ. eniscendose tenebris inqͥnari: ece
homo auaritiȩ acuentris eausa uxor ẽ suã sorerẽ mentitꝰ ĩalior
ẽcubitũ uendidit Quanto ille pcir & oxetrabilior ẽ. qͥnatim̃

Expanded text:
 ueniaeque promerendae diffidentia penitus pereunt, de tanto uiro enim medicinae uitium est, si uel insani se ipsos uel maligni alios ferramentis quam saluti generis humani diuinitus dispensatam non negat, nisi quisquis aut eam nescit aut omnem sensum rationalis considerationis amisit, etiamsi libidinosi et crudeles fuissent, sicut eos Manichaeorum error uel potius furor accusat: nonne etiam sic non dico electis eorum, sed ipso etiam deo illorum demonstrarentur esse meliores ? nonne melius est cum pelice uolutari uirum cum femina quam esse sincerissimam lucem et miscendo se tenebris inquinari? ecce homo auaritiae ac uentris causa uxorem suam sororem mentitus in aliorum concubitum uendidit: quanto ille peior et
Abbreviated transcription (Latin):
Dauidaut̃ iniqͥtatis penitiut. qđ uxorẽ aclanauerit alienã
urũq esꝰ mandant oecidi. at uero dͥñ urm quando penitebit
qđ atar tareo gentre. masciuino ac feminino pͥncipñ tene¬
brorũ adamatus eorũ libidini sua m̃bra c̃cessit. nec maritũ
cuꝰ coniugẽ a cdamauerat. sod suos filios in m̃bpis demonũ
a qͥb lemonib ipse fuerat adimatis oecidt̃: sed & sini peu

Expanded text:
Dauid autem iniquitatis paenituit, quod uxorem adamauerit alienam mque eius mandarit occidi; at uero deum uestrum quando paenitebit, quod a tartareo genere masculino ac feminino principum tenebrarum adamatus eorum libidini sua membra concessit nec maritum, cuius coniugem adamauerat, sed suos filios in membris daemonum, a quibus daemonibus ipse fuerat adamatus, occidit? sed etsi
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓhessione ista sua quam nobis: nisi qđ pallo
prudentior uobis inuentus ẽ ut ortum ex
femi neo sexu dauid filio ad seriber& i magis quã
filio dei: Ora ꝓpt̃ deduob uos unũ fateri oport&
Aut hunc non esse matheum qui hȩc uidet᷑ asserere
aut uos non tenere apostolicam fidem: Nos
uero quam uis de hac sententia nemo prorsus
deiciat exdõ acipiendi filium der: tamen ut
multum inpudentiae concedannis ut adigamꝰ
& salsis cedere exiordine nobiserit factus
iħs dei filius quaonnatus exutero mulieris
Quam quam nec ipse quidom ille quem maria
peperit siullus erat rete dd . filius oppellet᷑ :
nisi eum consta &x patre iosepho seminatum:
Quod qqua negatis: illud aiã focenm necesse::
Ne ipsũ quidem ẽẽ dđ. filiũ: qm̃ quidem genrato
ab abraham usq ael dauid. & adauid iosephum
adusq deducitur. ꝑ om̃s scilie& hebreoꝵ patres :
Ex quo quia iħs conceptus non ẽ ut legitur:

Expanded text:
in professione ista sua quam nobis, nisi quod paulo in professione ista sua quam nobis, nisi quod paulo prudentior uobis inuentus est, ut ortum ex femineo sexu Dauid filio ascriberet magis quam filio dei. quapropter de duobus uos unum fateri oportet: aut hunc non esse Matthaeum, qui haec uidetur adserere, aut uos non tenere apostolicam fidem. Nos uero quamuis de hac sententia nemo prorsus deiciat ex deo accipiendi filium dei, tamen ut multum inprudentiae concedamus, ut adigamur et falsis credere, ex Iordane nobis erit factus Iesus dei filius quam natus ex utero mulieris. quamquam nec ipse quidem ille, quem Maria peperit, si ullus erat, recte Dauid filius appelletur, nisi eum constet ex patre Ioseph seminatum. quod quia negatis, illud etiam fateamini necesse est ne ipsum quidem esse Dauid filium, quoniam quidem generatio ab Abraham usque ad Dauid et a Dauid Ioseph adusque deducitur — per omnes scilicet Hebraeorum patres —. ex quo quia Iesus conceptus non est, ut legitur,
Abbreviated transcription (Latin):
cum credimus. ad deũ exgentilitatis errore
conuersi: Quod ipsum tamen nescio utrũ
satiscũta fide fatiat: quam uos catholicam
nominatis: Sed interim sic matheo uidetur :
si sunt ipsius hȩc:. Neque enim usquã in par¬
turitionib mariȩ dictũ legitur illud. filius
meus estu ego hodie genuite. aut hic ẽ filius
meus dilectissimus incobene conplacui: sedinex¬
piatione enis apud iordanem:. Quod sit᷑u credas
ita ut scriptum .ẽ: erisiamquidem mathianus
sic enim mihi dicendũ ẽ catblicus u nequa quam
Nam catholictim fidem noruimus: Quȩ tantolon¬
ge ab est. ab hac ꝓfessione mathei: quantoꝓcul
ẽ &ia uero Siquidem symbolũ ur̃m ita
se habeat : ut credatis in iħm x p̃mfiliũ dĩ.
qui sit natus exuirgine maria:. Urm̃ ergo
.ẽ. de maria accipere siliũ dei mathei ab
iordane nostrũ ex deo: Ac ꝑhoc tam uobis
matheus si hȩc eius ꝓcerto sunt contrarius ÷

Expanded text:
eum credimus ad deum ex gentilitatis errore eum credimus ad deum ex gentilitatis errore conuersi: quod ipsum tamen nescio utrum satis cum ea fide faciat, quam uos catholicam nominatis; sed interim sic Matthaeo uidetur, si sunt ipsius haec. neque enim usquam in parturitionibus Mariae dictum legitur illud: filius meus es tu, ego hodie genui te, aut: hic est filius meus dilectissimus, in quo bene conplacui, sed in expiatione eius apud Iordanem. quod si et tu credas ita, ut scriptum est, eris iam quidem Matthaeanus — sic enim mihi dicendum est — catholicus uero nequaquam. nam catholicam fidem nouimus; quae tanto longe abest ab hac professione Matthaei, quanto procul est et a uero, siquidem symbolum uestrum ita se habeat. ut credatis in Iesum Christum filium dei, qui sit natus ex uirgine Maria . uestrum ergo est de Maria accipere filium dei, Matthaei ab Iordane, nostrum ex deo . ac per hoc tam uobis Matthaeus, si haec eius pro certo sunt, contrarius est
Abbreviated transcription (Latin):
ingeritis scriptori: tanquã dei ille filium inut̃ro
mulieris incluserit: At uero hic clamitat᷑ iudet᷑
& inscriptione ipsa sua sepsus ab hoc sacrilegio
uindicat : đd filium ꝑlubens exilla stirpe oriun¬
dũ se scrips sse non filium dei: Namiħm quidẽ
eum qui sit dĩ filius si scriptoris huius mentem
ꝓpositũq consideres: nam tam ille demaria
uirgine uult nos accipere ꝓcreatum quam
factum aliquã do ꝑbaptismũ apud fluenta
iordanis Illic enimdicit baptiratũ iohanne
eum quem dauid in ȩxordio siliũ designauit᷑
factũ aliquando esse filiũ dei: postannos dum¬
taxat scđm lucae fidem ferme triginta:
Ubi & uex tunc audita ẽ dicens ad eum
F ilius meus estu ego hodie geninte: Vides
ergo id quod ante annos tringinta ut huic andet̃
demaria natum. ẽ non esse ipsũ filiũ dei sed id
quod debaptismo postea factu . ẽ. adiordanem
id ẽ. hominem nouum : tam quam in nobis

Expanded text:
ingeritis scriptori, tamquam dei ille filium in utero ingeritis scriptori, tamquam dei ille filium in utero mulieris incluserit. at uero hic clamitat, ut uidetur, et inscriptione ipsa sua se prorsus ab hoc sacrilegio uindicat Dauid filium perhibens ex illa stirpe oriundum se scripsisse, non filium dei. nam Iesum quidem eum. qui sit filius dei, si scriptoris huius mentem propositumque consideres, non tam ille de Maria uirgine uult nos accipere procreatum quam factum aliquando per baptismum apud fluenta Iordanis. illic enim dicit baptizatum a Iohanne eum, quem Dauid in exordio filium designauit, factum aliquando esse filium dei post annos dumtaxat secundum Lucae fidem ferme triginta, ubi et uox tunc audita est dicens ad eum: filius meus es tu; ego hodie genui te. uides ergo id, quod ante annos triginta, ut huic uidetur, de Maria natum est. non esse ipsum filium dei, sed id, quod de baptismo postea factum est ad lordanem, id est hominem nouum tamquam in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ex numerosa plebe respondens ait. Accipis iłim demaria natũ si
cui egꝰ. quẽ nãmquã dcis umii Nĩ plures in hebresmofuer̃ iłis:
Quem namergo istorum demaria natum quaeris
exme utrum accipiam: utiq inquid filium dei:
Cui ego & quo auctore quo ue magistro docente.
istud accipiam dtille. matheo inquid: Quirurf̃
ego Quid enim matheus scripsit:: &uille: Liber
generationis iħu. xp̃i. filii dauid filii abraham:
Ncetera: Tum ego:. Putaueram inquam qr esses
dicturus. liber generationũ iħu xp̃i filudei :¬
&ime paraueram ad p̃scribendum:. Sed quia
nunc fideliter copitulũ memorasti. ad monẽd
tantũ es: ut id quod recitasti consideres: Neq
enim matheus hic deifilii generationem seribe.¬
re fatet᷑ instituisse: sed filudd Ut ergo huc
interim dicent: credam: filius. dł erit mihi
de maria natus:. Ad hõc dedĩ filio in hoc omni
generationis textu nulla fitmentio : usque ad
baptismũ scilic&: Frustraque calumniam uos

Expanded text:
ex numerosa plebe respondens ait: Accipis Jesum de Maria natum? Cui ego: Quemnam, inquam, dicis Jesum? Nam plures in Hebraismo fuerunt Jesus: quemnam ergo istorum de Maria natum quaeris ex me utrum accipiam? Utique, inquit, Ficui ego: et quo auctore quoue magistro docente istud accipiam? at ille, Matthaeo, inquit. cui rursum ego: quid enim Matthaeus scripsit? et ille: liber generationis Iesu Christi filii Dauid, filii Abraham, et cetera. tum ego: putaueram, inquam. quia esses dicturus liber generationum Iesu Christi filii dei, et me paraueram ad praescribendum; sed quia nunc fideliter capitulum memorasti, . admonendus tantum es, ut id, quod recitasti, consideres. neque enim Matthaeus hic se dei filii generationem scribere fatetur instituisse, sed filii Dauid. Ut ergo huic interim dicenti credam, filius Dauid erit mihi de Maria natus; adhuc de dei filio in hoc omni generationis textu nulla fit mentio usque ad baptismum scilicet frustraque calumniam uos
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd sit misericor diã uolo quã sa crificium:
nunqua condẽpnassetis in nocentes. Magis
enĩ esurientiũ misereri debuer̃ : qr hoc
illi coacti fame fecer̃. Auob̾ aut̃ qͥs quis uul.¬
serit spicas non extraditione xp̃i qͥhanc
in nocentiã uocat sed extraditione ma¬
nichȩi homicida de putqt᷑. An force
ut in de mĩbra dĩ mandu cando purgarent
sic̃ ura fabula ẽ : bosergo crudeles qͥhoc
non facitis. Sed uidelic& nouit faustus
destruere sabbatũ : qr̾ scit uirtutẽ dĩ
sẽꝑ atq in facigabilit̾ oꝑari. Illi hoc di¬
cant qͥ intelligunt dm̃ sine tẽporaliuo.¬
luntate uniũ sa t̾pra facientẽ. Hoc
aduos multũ ẽ qͥdĩ ur̃i reqͥẽ rebellatione
gentis tenebrarũ ꝑhibetis excussa : & ostiũ
repentino ĩ petu ꝑt᷑ batã. Anqi exȩt̃no
p̃iudens hoc futurũ nũꝗ habuit reqͥẽ. qr
nunquã securus fuit qͥ se cogitabat tã graue
bellũ eũ tanta m̃ brort suoꝵ labe dã pnoq ges¬

Expanded text:
d sit: misericordiam uolo quam sacrificium. numquam condemnassetis innocentes; magis enim esurientium misereri debuerunt, quia hoc illi coacti fame fecerunt. a uobis autem quisquis uulserit spicas, non ex traditione Christi, qui hanc innocentiam uocat, sed ex traditione Manichaei homicida deputatur. an forte ut inde membra dei manducando purgarent. sicut uestra fabula est? uos ergo crudeles, qui hoc non facitis. sed uidelicet nouit Faustus destruere sabbatum, quia scit uirtutem dei semper atque infatigabiliter operari. illi hoc dicant, qui intellegunt deum sine temporali uoluntate uniuersa tempora facientem. hoc ad uos multum est. qui dei uestri requiem rebellatione gentis tenebrarum perhibetis excussam et hostium repentino inpetu perturbatam. an ex aeterno praeuidens hoc futurum numquam habuit requiem, quia numquam securus fuit. qui se cogitabat tam graue bellum cum tanta membrorum suorum labe damnoque ges
Abbreviated transcription (Latin):
cepta hominẽ dicere mꝰi Sic enĩ quidã idm̃ in
contempser aut in homine spc̃ suã ponente sin
illud maledictũ in cider̃. Hoc gͦ iste gentilid
si turbaret᷑ & dicer& contra fidẽ nrã mistũ ꝓpphe¬
curissime ponatur. sed etiã mediatorẽ dĩ &
hominẽ hominũ iħm.: istũ aut̃ dm̃ tantũ dixisse¬
i denatura uꝰ humana nullã fecisse mentio nem
ib idẽ eiusdẽ ꝓpħe uocẽs audir & se adl monenes

Expanded text:
Sic enim quidam Deum crecontempserunt, aut in homine spem suam ponentes, in illud maledictum inciderunt. Hic ergo iste gentilis si turbaretur, diceret contra fidem nostram istum prophecurissime ponatur, sed etiam Mediatorem Dei et hominum hominem Jesum ; istum autem Deum tantum dixisse, de natura vero humana nullam fecisse mentionem: ibidem ejusdem prophetae vocem audiret se admonentis
Abbreviated transcription (Latin):
in ferũ secꝰ a quã & in
humore mitastino iqr adic efsuas. Noriti¬
mebit cõnueinerit aest & er̃ ineo ꝓpa¬
gines ne morose. In annoificcitatis nontime¬
bit & non defici& facieno fruetũ. Hic
certe cũ maledictũ. Ielicer & eul qͥspem
uponit in homine : eãq: male dictionẽ ꝓpheticis
simmilitudinib: explicar & edbene dict̾ũ qui
indnõ confider& eãq benedietionẽ congrius
itidẽ simlitudinib texer & trbaret᷑ fortas¬
se ille quomꝰ ei nespẽ. suã pͥoner& in homi

Expanded text:
iferum secus aquam, et in humore mittet radices suas; non timebit cum uenerit aestus. et erunt in eo propagines nemorosae; in anno siccitatis non timebit et non deficiet faciendo fructum. hic certe cum maledictum diceret eum, qui spem ponit in homine, eamque maledictionem propheticis similitudinibus explicaret, et benedictum, qui in domino confideret eamque benedictionem congruis itidem similitudinibus texeret: turbaretur fortasse ille, quomodo ei. ne spem suam in homi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃suptione ꝓlatis : Aluidẽ : ergo auccoritate aliqͦ
uł libroꝵ uł hominũ nontener : & aliudẽ: di¬
cere iste qͥdẽ iir scs om̃ia uera scripsit. & ista epła
ipsius ẽ. sed in ea ipsa hoc ciꝰ ẽ. hoc non ẽ .eiꝰ. Ubi
cũ exadũso audieris ꝓba. non confugias ad exẽ¬
plaria ueriora uł pluriũ codicũ uł antiqͦrũ.
uł linguȩ p̃cedentis un hoc inaliã linguã in¬
non eẽ: qi hoc ꝓme sonat. illud contra me.
Tuesergͥ regula ueritatis. Iuic qͥd contrate
fuerit : nẽ uerũ . Quidsi aliꝰ simili insama.
sed tam̃ qua tua duricia confringat᷑ ex istat:¬
& dicat. imo illud qđ ꝓte sonat falsũ ẽ. hocaut̃ Niug nin¬
qđ contrate est uerũ est : qͥd acturꝰ es. isi forte
aliũ librũ ꝓlaturꝰ. ubi qͥcqͥd legeris seđm tuã sen¬
tentiã possit intelligi. Hoc sifeceris: non de
aliqua eiꝰ particula. sed de toto audics contra¬

Expanded text:
sumptione prolati sunt —: aliud est ergo auctoritate aliquorum sumptione prolati sunt —: aliud est ergo auctoritate aliquorum uel librorum uel hominum non teneri et aliud est dicere: iste quidem uir sanctus omnia uera scripsit et ista epistula ipsius est, sed in ea ipsa hoc eius est, hoc non est eius. ubi cum ex aduerso audieris .. proba." non confugias ad exemplaria ueriora uel plurium codicum uel antiquorum uel linguae praecedentis, unde hoc in aliam linguam innon esse, quia hoc pro me sonat, illud contra me. Tu es ergo regula veritatis? quidquid contra te fuerit, non est verum? Quid, si alius simili insania, sed tamen qua tua duritia confringatur, existat et dicat, Imo illud quod pro te sonat, falsum est; hoc autem quod contra te est, verum est? quid acturus es, nisi forte alium librum prolaturus, ubi quidquid legeris, secundum tuam sententiam possit intelligi? Hoc si feceris, non de aliqua ejus particula, sed de toto audies contra
Abbreviated transcription (Latin):
ante dixi. qr ubi sic manifesta ueritate isti
p̃focant᷑ ut obsessi dilucidis uerb̵ scãrũ scrip¬
turarũ exitũ in eis fallatiȩ suȩ reperire
non possint id testimoniũ qđ ꝓlatũ ẽ. falsũ eẽ.
respondent. Ouocẽ aueritato fugacẽ ina-¬¬
m̃tia ꝑtinacẽ. Usq adõ inuictas̃quȩ ad usus
uos de diuinis eodicib ꝓferunt᷑. ut non sic
aliud qđ dicatis. nisi eos falsatos. Auȩ aucto¬
ritas litterarũ aꝑiri. qͥssacerliber euolui.
qđ docum̃tũ cuiꝰ lib& scripturae ad conuin¬
cendos errores exeripotest si hȩc uob ad¬
mictit᷑ si alicuiꝰ ponderis estuatur caliud
ẽ ipsos libros non acciꝑe : & nullo eoꝵ uin¬
culo detineri : qđ paganide om̃ib: libris
pris qđ iudei denouo testam̃to facuint. qđ
demq nosi psi de urĩs & alioꝵ hȩreticoꝵ siqͥs
suos & ꝓpͥoshabent uł dehis qͥa pellant᷑ a po¬
ritate secreta : sed qr nulla testificationis
luce declarati denescio quo secreto nescio quoꝵ

Expanded text:
ante dixi. quia ubi sic manifesta ueritate isti praefocantur, ut obsessi dilucidis uerbis sanctarum scripturarum exitum in eis fallaciae suae reperire non possint, id testimonium. quod prolatum est. falsum esse respondent. o uocem a ueritate fugacem, in amentia pertinacem! usque adeo inuicta sunt, quae aduersus uos de diuinis codicibus proferuntur, ut non sit aliud, quod dicatis nisi eos esse falsatos. quae auctoritas litterarum aperiri. qui sacer liber euolui, quod documentum cuiuslibet scripturae ad conuincendos errores exeri potest, si haec uox admittitur, si alicuius ponderis aestimatur? aliud est ipsos libros non accipere et nullo eorum uinculo detineri, quod pagani de omnibus libris nostris. quod Iudaei de nouo testamento faciunt, quod denique nos ipsi de uestris et aliorum haereticorum, si quos suos et proprios habent, uel de his. qui appellantur aporitate secreta, sed quia nulla testificationis luce declarati, de nescio quo secreto, nescio quorum
Abbreviated transcription (Latin):
quo ulent᷑ suꝑflua. satis ad monent ineis quera apor tore
ny stoe aleuus siguseatienis oraculu. dis en e teodis ibris
spũ p̃nũciata iũ qͦq psis reb implecis auctoritatẽ diuinã fidelis¬
simã & p̃clarissima ueritatis lucꝗ testant᷑. ut om̃ino desipat qͥs quis
eos suꝑfluȩ ł quasi fatuȩ loq̃utos aliqͥd putat : qͥb: ñ solũ om̃ia
hominũ ingeniorũq genera subdita iud&. uenũ &iã hoc
factũ lauicl. cuiꝰ eũ chĩo arguente ac minante pȩnituit ĩ de sibi
ad peccandũ fonitẽ p̃beat illi soriptura culpanda est ac ñtanto
seuerius ille damnũd. ꝗto poqus adsẽ ulnerandĩ aut occidendũ
abutiuoluit eare. quȩ acl sanãdũ libor andũq c̃sorpta ẽ. ꝗt
eni homines in peccatũ lapsi ł suꝑbia negliguas pȩaitentiȩ medicinã

Expanded text:
quo uidentur superflua, satis admonent in eis quaeri oportere quo uidentur superflua, satis admonent in eis quaeri oportere mysticae alicuius significationis oraculum. neque enim de his libris spiritu praenuntiata iam quoque ipsis rebus inpletis auctoritatem diuinam fidelissima et praeclarissima ueritatis luce testantur, ut omnino desipiat, quisquis eos superflue uel quasi fatue locutos aliquid putat, quibus non solum omnia hominum ingeniorumque subdita uidet, uerum etiam hofactum David, cujus eum Domino arguente ac minante poenituit, inde sibi ad peccandum fomitem praebeat, illa Scriptura culpanda est; ac non tanto severius ille damnandus, quanto potius ad se vulnerandum aut occidendum abuti voluit ea re, quae ad sanandum liberandumque conscripta est? Quia enim homines in peccatum lapsi, vel superbia negligunt poenitentiae medicina
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ł laudauit ł arguit uł tancũ narrata nob̵ iudicanda
ꝓposuit. ipsa ĩculpabilis uenerabilisq ꝑsis lit. Uduero
utlus atq salubrius pre legeatib ł audientil illas sacras
litteras c̃suli a cꝓspici potuit. quã ut ñ solũ ĩ eis laudabiles
homines admi tandũ &rep̃liensibiles ad cauendũ ꝓpone¬
rent᷑ uerũ &iã quȩllã bonorũ declinationes & lapsus ĩmdũ.
siue in didem denuo correcti inuiã redexnt. siue in reuoca¬
bles maneant. & rursus quȩdĩ malorũ mutationes & ꝓuetꝰ
inbonũ. siue ꝑseueraturi. siue in pͥstina iterũ relaxsur:
ut neq iusti insuꝑbiam securitate extollant᷑. nec iniqui
contra medicinã des peratione obclurent᷑. At illa quȩ
neq adimitandũ neq ad cauendũ facta hominũ ꝑtient.
&tañ in sẽã seriptura reperunt᷑: aut adilã conexibnẽ po¬
tas quib occasiouib adres necessirias uenat᷑ aut co pso

Expanded text:
quae uel laudauit uel arguit uel tantum narrata nobis iudicanda quae uel laudauit uel arguit uel tantum narrata nobis iudicanda proposuit. ipsa inculpabilis uenerabilisque persistit. Quid uero utilius atque salubrius pie legentibus uel audientibus illas sacras litteras consuli ac prospici potuit, quam ut non solum in eis laudabiles homines ad imitandum et reprehensibiles ad cauendum proponerentur, uerum etiam quaedam bonorum declinationes et lapsus in malum siue inde idem denuo correcti in uiam redeant siue inreuocabiles maneant, et rursus quaedam malorum mutationes et prouentus in bonum siue perseueraturi siue in pristina iterum relapsuri: ut neque iusti in superbiam securitate extollantur nec iniqui contra medicinam desperatione obdurentur ? at illa, quae neque ad imitandum neque ad cauendum facta hominum pertinent et tamen in sancta scriptura reperiuntur, aut ad illam conexionem posita sunt, quibus occasionibus ad res necessarias ueniatur, aut eo ipso,
Abbreviated transcription (Latin):
accipere ł &iã nibil eas nisi qađ ꝓpͥȩ sona& sigi ficare c̃tencdina&.
ñ ẽ luctandũ cũ hominib qͥdcant. ñ sipit palato meo qđ sapere
dicis tuo. dũ tam̃ ea quȩ diunitus p̃cipiuds᷑ aut mores pietatẽq
foamare aut aliqͥd sigiratȩ siguificare uł credint᷑ ł incelligant᷑
aut utrũq potius quã neutrũ. dũ tam̃ & ipsa quȩ figiratȩ dcta.
ł facta ĩtelligunt᷑ ad ecsde mores bonos pietatẽq referaa ͦ.
Acꝓboc etiã simanicheis uł qͥbq alus dehis figuris rer̃ gestar̃
nost displic& intellectꝰ ł ratiołopimio. illud sufficut qđ patres
nr̃os qͥb ds̃ plab& bonȩ iute atq insuis p̃ceptis obȩdientiȩ
tes timoniũ. ea ueritatis regula desendunt̃. quȩ nisi p̃ius & dis¬
tortis cordib displicere ñ possit: & qđ ea seriptura cui
puersitas erroris illius inimica est inqͥb lib& hominũ factis

Expanded text:
accipere uel etiam nihil eas, nisi quod proprie sonant, significare contendunt, accipere uel etiam nihil eas, nisi quod proprie sonant, significare contendunt, non est luctandum cum hominibus, qui dicunt: "non sapit palato meo, quod sapere dicis tuo", dum tamen ea, quae diuinitus praecipiuntur, aut mores pietatemque formare aut aliquid figurate significare uel credantur uel intellegantur aut utrumque potius quam neutrum; dum tamen et ipsa, quae figurate dicta uel facta intelleguntur, ad eosdem mores bonos pietatemque referantur. ac per hoc etiam si Manichaeis uel quibusque aliis de his figuris rerum gestarum noster displicet intellectus uel ratio uel opinio, illud sufficiat, quod patrese atque in suis praeceptis oboedientiae testimonium, ea ueritatis regula defenduntur, quae nisi prauis et distortis cordibus displicere non possit, et quod ea scriptura, cui peruersitas erroris illius inimica est, in quibuslibet hominum factis,
Abbreviated transcription (Latin):
& suauit̃ mouent. Sed pͥori popło multa talia non
tantũ audienda uerũ etiã obseruanda p̃cepta sunt.
Tẽpꝰenĩ erat qͦ nontantũ dictis sed etiã facts ꝓphetari
suleo oponter&. eaquȩ posteriore tẽꝑe fuerant reuelanda
Iub ꝑxpm̃ atq inxp̃o reuelatis. fidĩgentiũ onera obser¬
uationũ ñ s̃ in posita ꝓfeciȩ tam̃ auetoritas cõm̃data.
nullas animaliũ carnes in mundas habeamꝰ ueteri tam̃
testamto ubi quȩ dã inmundȩ dictȩ s̃non adũ sem᷑. Uos
ũ dicite qͣre ininundas carnes existimetis.si scđm errorẽ
urm̃ ꝓpt̃ cõmixtionẽ gentis tenebrarũ non carnes sed
& captiuandis ostib: ab sorbendã & inqͥnandã musit
& misouit. Deinde ꝓpt̃ ipsã cõmixtionẽ eciã qͥe qͥd aliud
manducatis in mundũ ẽ. Seddicitis. Multo ãpliꝰ in
cõmemorare sed breuit̃ attingũa qđ sat ẽ. ut inspiciant᷑
rep̃hensores ueteris testam̃ti. tanta stultitiȩ uecꝰtate

Expanded text:
et suaviter noverit: sed priori populo multa talia non et suaviter noverit: sed priori populo multa talia non tantum audienda, verum etiam observanda praecepta sunt. Tempus enim erat, quo non tantum dictis, sed etiam factis prophetari oporteret, et ea quae posteriori tempore fuerant revelandaue in Christo reuelatis fidei gentium onera obseruationum non sunt inposita, prophetiae tamen auctoritas commendata, s habeamus, ueteri tamen testamento, ubi quaedam inmundae dictae sunt. non aduersemur: uos iam dicite, quare inmundas carnes existimetis. Si secundum errorem uestrum propter commixtionem gentis tenebrarum non carnes, sedet captiuandis hostibus absorbendam et inquinandam misit et miscuit, deinde propter ipsam commixtionem etiam quicquid aliud manducatis, inmundum est. sed dicitis: multo amplius incommemorare, sed breuiter adtingam, quod sat est. ut inspiciantur reprehensores ueteris testamenti tanta stultitiae uetustate
Abbreviated transcription (Latin):
Inbis ergo suȩ miseriȩ tenebris ex aet̾nitate uersatus ẽ.
nec postea nouã lucẽ quȩ ab illo tenebras fugan&
miratus ẽ sed alias tenebras quas sẽꝑ timuit. magno
malo suȩ lucis exꝑtus .ẽ. Iuanto melius non licam
qđ bono suo custodir & malo suo comtemneret
in utroq tamen motu a nimi libera uoluntate
uteretur potius quã contra uolunta tate
ad contenebrandã. lucẽ suam in euitabili
neuessetate premeretur:
Nã illud multo utiq melius
esset. ut p̃ceptũ dar&
humanȩ naturaȩ quã pec ca¬
turã sciret : quã naturã suã diuinã. nec essi tate

Expanded text:
in his ergo suae miseriae tenebris ex aeternitate uersatus est nec postea nouam lucem, quae ab illo tenebras fugaret, miratus est, sed alias tenebras, quas semper timuit, magno malo suae lucis expertus est. quanto melius, non dicam sicut homo, quod bono suo custodiret, malo suo contemneret, in utroque tamen motu animi libera uoluntate uteretur potius quam contra uoluntatem ad contenebrandam lucem suam ineuitabili necessitate premeretur! nam illud multo utique melius esset, ut praeceptum daret humanae naturae, quam peccaturam esse nesciret, quam naturam suam diuinam necessitat
Abbreviated transcription (Latin):
cilcanteri. Et in cboatac cum illa prinȩ conuentionis
noticit. post ab ea penitus separatum diabolum
occidit. camq sibi ꝑpetuo copulcaut conubio.
Oderimꝰ ergo peccatũ. sed ꝓpb&iã non extinguanꝰ
d uieł ⁊quitam gaue inferulnius iniquitatis
penitentiȩ humilitite sanauit. Nun desilomone

Expanded text:
calcantem, et inchoata cum illa primae conuentionis calcantem, et inchoata cum illa primae conuentionis notitia postea ab ea penitus separatum diabolum occidit eamque sibi perpetuo conubio copulauit. oderimus ergo peccatum, sed prophetias non extinguamus. Dauid, qui tam graue in se uulnus iniquitatis paenitentiae humilitate sanauit. LXII. DE SALOM