comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
insinistra tua. Salus temporalis. carnalis insini¬
stra c̃ salus ȩterna. cum angłis indextera Ideo iã
inipsa inmortalitate positus. xp̃s: dr̃ sede ad dex¬
stram: sed dextera dĩ dicitur felicitas illa: quȩ qm̃¬
oculis ostendi non potest. tale nomen accepit. hac
dext̾a tua me saluũ fecisti: non scđ̾m salutẽ tempo¬
ralem: Nam crispina occisa ẽ S nunqͥd descruit
illam ds̃: Hon illam fec̃ saluam insinistrara. s fcc̃
indexiera: Machabei quanta tormenta ꝑpessi st̃:
tres autem pucri inmediis ignib deambulando.
laudauerunt dm̃ Illoꝵ salus indextera: istorum
etiam in sinistra Aliquando ergo ñsaluat insi¬
nistra scõs suos: s semꝑ saluat indextera. Impioᷤᷤ
autem plerumq saluat insinistra: ñ saluat inder¬
tera Nam illi qui ꝑ sequebantur crispinam sani
erant incorpore Illa occisa ẽ illi uiuunt Illorũ
salus in sinistra: illus indexiera: Et saluũ me

Expanded text:
in sinistra: salus temporalis et carnalis, in siniin sinistra: salus temporalis et carnalis, in sinistra est; salus aeterna cum Angelis, in dextera est. Ideo jam in ipsa immortalitate positus Christus, dstram; sed dextera Dei dicitur felicitas illa, quae quoniam ostendi oculis non potest, tale nomen accepit. Hac dextera tua salvum me fecisti, non secundum salutem temporalem. Nam Crispina occisa est; sed numquid deseruit illam Deus? Non illam fecit salvam in sinistra, sed fecit in dextera. Machabaei quanta tormenta perpessi sunt ! Tres autem pueri in mediis ignibus deambulando laudaverunt Deum . Illorum salus in dextera, istorum etiam in sinistra. Aliquando ergo non salvat in sinistra sanctos suos; sed semper salvat in dextera. Impios autem plerumque salvat in sinistra, non salvat in dextera. Nam illi qui persequebantur Crispinam, sani erant in corpore: illa occisa est, illi vivunt. Illorum salus in sinistra, illius in dextera: «Et salvum me
Abbreviated transcription (Latin):
micorum extendistimanum tuam Irascebantur in¬
imici: uindicasti me deinimicis: Peccator uidebit ⁊
irascctur: dentib suis frendet & tabescet Ubi sunt
qui dicebant: pereat nom̃ xp̃ianoꝵ deterra: Certe
aut moriuntur: aut conuertuntur: Ergo exten¬
qđ scͥptum ẽ inimici mei dixerunt mala mͥ: qͣndo
morictur etperibit nomen eius: qñ delebit᷑ nomen
xp̃ĩanorum deterra: Cum dicunt ista partum cre¬
diderunt: partum perierunt. pauei timidi reman¬
serunt: Quanta ira inimici seuiebant: qñ sangui¬
nem martyrum fundebant: qͦmͦ seputabant nom̃
xp̃ianum delere det̾ra Suꝑ iram mimicoꝵ meoꝵ¬
extendisti manum tuã. & saluum me fecit dextera
tua Ecce hii qͥ martyres ꝑsequebant᷑ memorias
martytum inquirunt: aut ubi adorent aui uͥse
iebrient: querunt tamen: Suꝑ iram immicorũ
meoꝵ extendisti manũ tuã: et saluum me fecit dex¬
tera tua Scđm desidium: saluum me fec̃ dextera
tua: Est quedam salus indextera tua: nã ẽ alia salꝰ

Expanded text:
meorum extendisti manum tuam:» irascebantur inimici, vindicasti me de inimicis. «Peccator videbit et irascetur, dentibus suis frendet et tabescet» . Ubi sunt qui dicebant: Pereat nomen Christianorum de terra? Certe aut moriuntur, aut convertuntur. Ergo Inimici mei dixerunt mala mihi, quando morietur et peribit nomen ejus» ? quando delebitur nomen Christianorum de terra? Cum dicunt ista, partim crediderunt, partim perierunt, pauci timidi remanserunt. Quanta ira inimicorum saeviebat, quando sanguis martyrum fundebatur! Quomodo se putabant nomen Christianorum delere de terra! tendisti manum tuam, et salvum me fecit dextera tua.» Ecce illi qui martyres persequebantur, memorias martyrum inquirunt, aut ubi adorent, aut ubi se inebrient; quaerunt tamen. «Super iram inimicorum meorum extendisti manum tuam, et salvum me fecit dextera tua.» Secundum desiderium «salvum me fecit dextera tua.» Est quaedam salus in dextera; nam est altera salus
Abbreviated transcription (Latin):
quisiui qͥdem dm̃ manib meis. nocte corã eo. qͥa ñ
sũ deceptꝰ sed tam̃ ñ commnendo oꝑa manuũ mea¬
rum: Iimeo necũ inspexeris: inuenias plura pec-¬
cata. quam merita Hoc solum dico: hoc rogo:
hoc impetͣre desidero: oꝑa manuum tuarũ ne
despicias Opus tuum inme. uide. non meum:
Neum si uideris dampnas: tuum si uideris coro¬
nas: quia et quecunq sunt oꝑa bona oꝑa mea.
abste sunt mͥꝰ &ideo tua magis quam mea st̃
udio quippe abapło tuo Grã salui facti estis ꝑ
fidem: ethoc non exuob. sed donum dĩ ẽ: ñ exoꝑi¬

Expanded text:
ibus meis nocte coram eo, et non sum deceptus» ; sed tamen non commendo opera manuum mearum: timeo ne cum inspexeris, invenias plura peccata quam merita. Hoc solum rogo, hoc dico, hoc impetrare desidero: «Opera manuum tuarum ne despicias.» Opus tuum in me vide, non meum; nam meum si videris, damnas; tuum si videris, coronas. Quia et quaecumque sunt bona opera mea, abs te mihi sunt, et ideo tua magis quam mea sunt. Audio quippe ab Apostolo tuo: «Gratia salvi facti estis per fidem, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est; non ex
Abbreviated transcription (Latin):
Est hic aliꝰ intellectus ñ negligend: et forte mag̃ eli
rapuisti: soluisti. Dñe reiͥbueᷤᷤ ꝓme. uide illũ retͥbuentẽ
ꝓ nob̾. Uenerunt qui tributum exigerent. Exigebant
tributum didragmaᷤ:. id÷ duas dragmas inuno hõĩe.
Uentũ ẽ ad dñm ut solũet tͥbutũ. immo ñ adipsũ. s ad di¬
scipłos: & dictum ẽ illis Magister ur̃ ñdat tͥbii
tum: Illi retulerunt adeum Ꝙ ille Reges t̾rȩ
aquib exigunt tributum: afiliis suis anabalie¬
nis: Responderunt: Abalienis Ergo inquidli¬
beri sunt filii Sed tam̃ ne scandaliremus eos: ait
piscis ascendit aꝑi os eius: & inuenies ibi staterẽ
id: duas didragmas Stater ponderis genus est.
p̾mum piscem. amo captum: amo comp̃hensũ:
pͥmum surgentem demariꝰ pͥmogenitum amor¬
tius: In euis ore inuenimus duas didraginas:
id÷ quatuor dragmas. In eus ore inuenimꝰ. uiiͬ.
euuangłia. Istre s. uuͣ. dragmis: ab exactione hꝰ¬
mus: Iui enim omnia peccata nr̃a soluuntur: Re

Expanded text:
Est hic alius intellectus non negligendus, et forte magis elirapuisti, solvisti: «Domine, retribues pro me.» Vide illum retribuentem pro nobis. Venerunt qui tributum exigerent; exigebant tributum didrachmam, id est duas drachmas in uno homine: ventum est ad Dominum, ut solveret tributum; imo non ad ipsum, sed ad discipulos; et dictum est illis: tum?» Illi retulerunt ad eum. Et ille: «Reges terrae a quibus exigunt tributum? a filiis suis, an ab alienis?» Responderunt: «Ab alienis. Ergo,» inquit, «liberi sunt filii. Sed tamen ne scandalizemus eos,» aitimus piscis ascenderit, aperi os ejus, et invenies staterem;» id est duas didrachmas. Stater ponderis genus est, primum piscem hamo captum, hamo comprehensum; primum surgentem de mari, primogenitum a mortuis. In ejus ore invenimus duas didrachmas, id est quatuor drachmas: in ejus ore invenimus quatuor Evangelia. Istis quatuor drachmis ab exactione hmus: ibi enim peccata nostra omnia solvuntur. Ret
Abbreviated transcription (Latin):
miscłia tua inȩternum Suid desiderem diem
hoĩum: non laboratii subsequens te dñc: et diẽ hor¬
minũ ñ ꝯcupiui tu scis. Ecce scã martyra crispina si de
ueret. Maluit ineternum uiuere: quam paulo am
res lib̾asti: et sic cito dehac uita abstulisti. Oñe¬

Expanded text:
ia tua in aeternum.» Quid desiderem? Non diem hominum. «Non laboravi subsequens te, Domine, et diem hominum non concupivi; tu scis» . Ecce martyr sancta Crispina si desin aeternum non viveret. Maluit in aeternum vivere, quam paulo ampres liberasti, et sic cito de hac vita abstulisti. «Do
Abbreviated transcription (Latin):
inunici: tu extendisti manũ tuã Hon enim
inimici possunt me separare atez Tu autem
amplius uindicas: qͥa adhuc differs me Suꝑ
uautẽ domine adhuc ñ me respicis: adhuc
me inperegrinatione conteris: adhuc gaudium
dulcedineq̃: tuã ñ p̃bes: Nondum inebriasti me
abubtate domus tuȩ: et torrente uoluptatis tue
nondũ potasti. Ap̃te . ẽ enim fons uitȩ: et inlumine

Expanded text:
inimici, tu extendisti manum tuam. Non enim inimici possunt me separare a te; tu autem amplius vindicas, quia adhuc differs me: «Suptu autem, Domine, adhuc me non recipis, adhuc me in peregrinatione conteris, adhuc gaudium dulcedinemque tuam non praebes; nondum inebriasti ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae nondum potasti. Apud te enim est fons vitae, e
Abbreviated transcription (Latin):
innobismetipsis ingemiscimus: adoptionem
expectantes redemptionẽ corꝑis nr̃i. Hanc aut̃¬
uitam nobis peccantib dedit ds̃: ubi etiã ne¬
cesse ẽ ut conteratur adã. insudore et labore uult̾
aliqd immicꝰ pł potuit ꝓcuraie: suꝑ iram uums

Expanded text:
in nobismetipsis adhuc ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri . Hanc vitam nobis peccantibus dedit Deus, ubi etiam necesse est ut conteratur Adam in sudore et labore vultus aliquis inimicus plus potuit
Abbreviated transcription (Latin):
deri: uides te latere nonposse. Cum gͦ quicqͥd
feceris uidearis: qͣre non hoc facis unde placẽ
autẽ qͣsi ñ respic̃ Humilia .i. respic̃ Excelsa quid:
longe cognoscit. Quid sͥ gͦ prestat suꝑb nͥ ut a
longe uidcatur:: ñ ut non uideatur: Nec pu¬
tes te ideo securum eẽ deb̾e qͥa minus bene teui¬
det: qͥa alonge te uidet Lu enim qͣndo alonge
uides: ñbene uides Ds̃ si alonge te uidet: ꝑfec̾te
te uidet et tecum non ẽ:. Hoc agis ñut minus
ꝑfecte uideans. sed ut nonsis cum illo aquo ui¬
denis At uͦhumilis qͥd sibi prestat: ꝓpe ẽ dñs
uoluerit: certe in alto habitat ds̃: incęlo est ds̃:
is tibi ꝓpinquet: humiliate Nam tanto a te
erit altior. qͥnto tu elatior Excelsa autem alon¬

Expanded text:
deri? vides te latere non posse? Cum ergo quidquid deri? vides te latere non posse? Cum ergo quidquid feceris videaris, quare hoc non facis unde placere autem quasi non respicit: «humilia» enim «respicit. Excelsa,» quid? «A longe cognoscit.» Quid sibi ergo praestat superbus? Ut a longe videatur; non ut non videatur. Nec putes te ideo securum esse debere, quod minus bene te videt, qui a longe te videt. Tu enim quod a longe vides, non bene vides: Deus etsi a longe te videt, perfecte te videt, et tecum non est. Hoc agis, non ut minus perfecte videaris; sed ut non sis cum illo a quo videris. At vero humilis quid sibi praestat? «Prope est Dominus , quantum voluerit; certe in alto habitat Deus, in coelo est Deus: vis tibi propinquet? Humilia te. Nam tanto a te erit altior, quanto tu elatior: «Excelsa autem a lon
Abbreviated transcription (Latin):
hocipsum nontimes. qͥa non te uidet: Si salu¬
des aliquem maiorẽ patronũ tuũ. ⁊ intentus in
aliud non teuideat: quomͦ tͥ animo dolet: Si
autem ds̃ ñte uideat: securum te putas: Non
te uidet saluator: et uidet dep̃dator: Et tam̃
ipse ds̃ uidet. Non te putes non uider: immo
roga ut merearis uidere a quo uideris. Dictũ ẽ
stos: faciant gͦ qđ uolunt iniusti Ocłi domini
suꝑiustos Sequatur adhuc Etaures eiꝰ adp̃¬
ces eoꝵ: Inuisti gͦ qui securos se putabant qͥa
ñerant ocłi dm̃ suꝑ eos: nontiment qͥa non st̃
& aures eius ad p̃ces eorum: Nonue melius ⁊ ocli
eius suꝑ nos. et aures cius ad preces nr̃as: S cũ
facis ea suꝑ quȩ ñuis esse ocłos dñi ñ mereris pre¬
cib tuis et aures dñi: et tamen male faciendo.
ñ ate auertis ocłos dñi. Quid enim ibi sequitur:
Uultus autẽ dĩi suꝑ facientes mala. S adquid:
Utꝑdat deterra memoriam eorum: Uides teui¬

Expanded text:
hoc ipsum non times, quia te non vult videre? Si saluhoc ipsum non times, quia te non vult videre? Si salutes aliquem majorem patronum tuum, et intentus in aliud non te videat, quomodo tibi anima dolet? Si autem Deus te non videat, securum te putas? Non te videt Salvator, et videt depraedator . Et tamen et ipse te Deus videt. Non te putes non videri; imo roga ut merearis videri a quo videris. Dictum est stos, faciant ergo quod volunt injusti: «Oculi Domini super justos.» Sequatur adhuc: «Et aures ejus ad preces eorum.» Injusti ergo qui securos se putabant, quia non erant oculi Domini super eos, non timent, quia non sunt et aures ejus ad preces eorum? Nonne melius et oculi ejus super nos, et aures ejus ad preces nostras? Sed cum facis ea super quae non vis esse oculos Domini, non mereris precibus tuis et aures Domini; et tamen male faciendo, a te non avertis oculos Domini. Quid enim ibi sequuultus autem domini super facientes mala, ut perdat de terra memoriam eorum. uides
Abbreviated transcription (Latin):
Cantent inuiis dñi: reges terre: Inquib uiis
tc̃eantent inuiis dñi sihumiles sint. Ament et can¬
tabt̃. Notumꝰ iuiatoreᷤ cãtatoneᷤ cantãt: ⁊ꝑuenire festinãt.
Sunt cantica mala. tanquã ueteris hominis: s can¬
ticum nouum ꝑtinet adhominem nouum:
Ambulent gͦ & reges terre inuiis tuis: ambulent
&cantent inuiis tuis Quid eantent: Qm̃ magna
tollentes aduersus dñm Nã si se extulerint. qͥd
sequitur: Qm̃ excelsus dñs et humilia respieit.
Uolunt gͦ rege ᷤ respici: humileᷤᷤ sint. Qd̃ si se extulerĩt
insuꝑbiam: latere illius ocłos possunt: Ne forte
qͥa audis humilia respicit. suꝑb uelis ẽẽ et di¬
cas inanimo tuo: humiles respicit ds̃. me non
respicit: faciam qđ uolo Quis enim me udet:
Hominẽ latet: ds̃ nonuult me uidere: qͥa ñ sum
humilis: ille autem humilia respicit. qđ uolo
facio oportune: Nunquid hoc diceres: si scires
qͥd amare deberes: Eece si nolit te uidere ds̃:

Expanded text:
Cantent in viis Domini reges terrae. In quibus viis Tunc cantent in viis Domini, si humiles sint: ament, et cantabunt. Novimus viatores cantatores; cantant, et pervenire festinant. Sunt cantica mala tanquam veteris hominis; sed canticum novum pertinet ad hominem novum. Ambulent ergo et reges terrae in viis tuis, ambulent et cantent in viis tuis. Quid cantent? «Quoniam magna tollentes adversus Dominum. Nam si se extulerint, quid sequitur? «Quoniam excelsus Dominus, et humilia respicit.» Volunt ergo reges respici? Humiles sint. Quid? si se extulerint in superbiam, latere ipsius oculos possunt? Ne forte quia audisti, «humilia respicit,» superbus velis esse, et dicas in anima tua: Humiles respicit Deus, me non respicit; faciam quod volo. Quis enim me videt? hominem latet; Deus non vult me videre, quia humilis non sum, ille autem humilia respicit: quod volo facio. O importune, numquid hoc diceres, si scires quid amare deberes? Ecce si nolit te videre Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
det atq circumfluat: quando nondum ẽ illud gau¬
dium sine ulla temptatione certissimum. qđ nob̃
infine seruat ds̃: sine dubio tribulatio ẽ Ergo
intelligamꝰ huiꝰ tribulationem fr̃s: Si ambu¬
lauero inmedio tͥbulationis: uuificabis me Non
sic ait tanquam diceret: si forte euenerit mͥ tri¬
bulatio aliqua: libas inde. me Sed quomͦ: Si am¬
bulauero inmedio tribulationis unuficabis me.
id ÷ aliter non me uiuificabis. nͥ ambulauero in

Expanded text:
det atque circumfluat; quando nondum est illud gaudet atque circumfluat; quando nondum est illud gaudium sine ulla tentatione certissimum, quod nobis in fine servat Deus, sine dubio tribulatio est. Ergo intelligamus et hujus tribulationem, fratres. «Si ambulavero in medio tribulationis, vivificabis me.» Non sic ait, tanquam diceret, Si forte evenerit mihi tribulatio aliqua, liberabis inde me. Sed quomodo? «Si ambulavero in medio tribulationis, vivificabis me;» id est, aliter non vivificabis me, nisi in
Abbreviated transcription (Latin):
iuficat te S tamen hic aliquid debemꝰ meliꝰ in¬
telligere. qͦiam familiariꝰ inhercamus do: dicamꝰq
illi cito exaudi me domine Dixerat enimꝰ excel¬
sa alonge cognoscit: Et excelsa suꝑba. ñ noruis
tͥbulationem: Non norunt inquam tribulatio¬
nem: dequa dicitur alio loco: Tribulationem &
dolorẽ inueni: et nomen dñi inuocaui Quid
enĩ magnum si tͥbulatio te inueniat: sialiꝗͥd
potes: tu inueni tribulationem: Et quis ẽ
inqͥt qͥinueniat tribulationẽ: Aut qͥs illã uł
querat: In medio tͥbulationis es et nescis: Uita
ista parua tribulatio ẽ: Si non ẽ tribulatio: ñ
ẽ peregrinatio: Si autem pegrinatio ẽ aut
parum patriam diligis : aut sine dubio tͥbularis:
Quis enim ñ tribuletur ñ se eẽ. cum eo qđ desideret:
S unde tibi ñ uidetur ista tͥbulatio: qͥa ñamas:
Ama alteram uitã: et uidebis qͥa ista uita tͥbulatio ẽ.
Quacunq ꝓsꝑitate fulgeat: quibuꝰlibet deliciis abun¬

Expanded text:
ficat te. Sed tamen aliquid hic debemus melius intelligere, quo jam familiarius inhaereamus Deo, dicamusque illi, «Cito exaudi me.» Dixerat enim, «Excelsa a longe cognoscit:» et excelsa superba non norunt tribulationem. Non norunt, inquam, tribulationem de qua dicitur alio loco, «Tribulationem et dolorem inveni, et nomen Domini invocavi» . Quid enim magnum, si tribulatio te inveniat? Si aliquid potes, tu inveni tribulationem. Et quis est, inquis, qui inveniat tribulationem? aut quis illam vel quaerat? In medio tribulationis es, et nescis? Vita ista parva tribulatio est? Si non est tribulatio, non est peregrinatio; si autem peregrinatio est, aut parum patriam diligis, aut sine dubio tribularis. Quis enim non tribuletur, non se esse cum eo quod desiderat? Sed unde tibi non videtur ista tribulatio? Quia non amas. Ama alteram vitam, et videbis quia ista vita tribulatio est: quacumque prosperitate fulgeat, quibuslibet deliciis abun
Abbreviated transcription (Latin):
canticum dñi interra aliena: Et ille quidẽ dis¬
cessit: spem tam̃ diuitib dñs dedit. Nã contristati
discipuli dixcrunt:. Suis nam potest saliuis ficri:
Etrespondit cis. Q hominib impossibile ẽ: deo fa¬
cile ẽ habent enim & diuites quendã modũ suũ:

Expanded text:
canticum Domini in terra aliena?» Et ille quidem discanticum Domini in terra aliena?» Et ille quidem discessit; spem tamen divitibus Dominus dedit. Nam contristati discipuli dixerunt: «Quisnam potest salvus fieri?» Et respondit eis: «Quod hominibus impossibile est, fac
Abbreviated transcription (Latin):
consequar. Honne deuita et̾na querens qͣsi decan¬
ticis syon interrogauit: Serua mandata: ait
illi dñs. Et ille de fastu cum audisset: respondit¬
am omnia ħ inquit impleui. auiuentute mea
It dñs dixit illi quiddã decanticis: et nouerat qd
non caꝑet: sed exemplum nob̃ dedit quomͦ multi
querunt qͣsi consilium adiutam excrnã. et tãdiu
nos laudant: quamdiu respondeamus qd quert̃.
edit deillo documentum: tanquam nobis dictu¬
ris aliquando talib hominib. Q uomͦ cantabimꝰ
canticum domini interra aliena: fcct ait Uis
ẽẽ ꝑfectus: Uade uende omnia que habes: et da
pauꝑib: et habebis thesaurum incelo: et ueni se¬
quere me Ht discat multa mandata cantica de
canticis syon: prius impedimenta reiciat: expe¬
ditus ambulet ne ullo honere pregrauctur: & di¬
scet aliquid decanticis syon Iile aitẽ contristat᷑¬
abscesst Dicamus post illum Quom̃ cantabimꝰ

Expanded text:
consequar?» Nonne de vita aeterna quaerens, quasi canconsequar?» Nonne de vita aeterna quaerens, quasi canticum Sion interrogavit? «Serva mandata,» ait illi Dominus. Et ille de fastu, cum audisset, «Jam omnia haec,» inquit, «implevi a juventute mea.» Et Dominus dixit illi quiddam de canticis Sion, et noverat quod non caperet; sed exemplum dedit nobis, quomodo multi quaerant quasi consilium ad vitam aeternam, et tamdiu nos laudent, quamdiu respondeamus quod quaerunt. Dedit de illo documentum, tanquam nobis dicturis aliquando talibus hominibus, «Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena?» Ecce ait: «Vis esse perfectus? Vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me.» Ut discat multa cantica de canticis Sion, prius impedimenta rejiciat, expeditus ambulet, ne ullo onere praegravetur; et discet aliquid de canticis Sion. Ille autem contristatabscessit. Dicamus post illum, «Quomodo cantabimus
Abbreviated transcription (Latin):
hinc aliunde:es. ne cũ illi qui tͥ dicunt cantate no¬
bis uerba canticorum. dicite nob̾ hymnum. canta¬
te nob̃ decanticis syon. qͣsi amantur ait. et affectas
amiciciam eoꝵ: etcum times talib displicere inci¬
piat tͥ delect̾ari babylonia: et obliuiscaris iherusalẽ
oc gͦtimens: uide qͥd subiciat: uide quid sequat᷑
assus ẽ enim homo iste qͥcantabat: et ipse ħo sumꝰ
nos si uolumus: Passus ẽ undiq talia interrogantes:
adulatione blandientes : mordacit̃ rep̃hendentes:
falso laudantes: qđ noncapiunt exigentes: quo pleni
sunt fundere nolentes: et int̃turbas talium tanqͣ
periclitanserexit animum adrecordationẽ syon:
& constrinxit se talis anima uiratione quadam
captiuantium. et int̃ uerba dolosoꝵ: et int̾u̾ba
male interrogantium: querentium: et discere no¬
lentium: ecce inde erat cuus et ille qͥ dnm interrogã¬
uit: Magister bone quid faciam ut uitã ęternã

Expanded text:
hinc, aliunde es; ne cum illi qui tibi dicunt, «Cantate nohinc, aliunde es; ne cum illi qui tibi dicunt, «Cantate nobis verba canticorum, dicite nobis hymnum, cantate nobis de canticis Sion,» quasi amantur a te, et affectas amicitias eorum, et times talibus displicere; incipiat te delectare Babylonia, et obliviscaris Jerusalem. Hoc ergo timens vide quid subjiciat, vide quid sequatur. Passus est enim homo iste qui cantabat; et iste homo nos sumus, si volumus: passus est undique talia interrogantes et adulatione blandientes, mordaciter reprehendentes, falso laudantes, quod non capiunt exigentes, quo pleni sunt fundere nolentes; et inter turbas talium tanquam periclitans, erexit animum ad recordationem Sion, et constrinxit se talis anima juratione quadam, captivantium, inter verba dolosorum, inter verba male interrogantium, quaerentium et discere nolentium. 13. Ecce inde erat dives ille qui Dominum interrogavit: «Magister bone, quid faciam ut vitam aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
ut dignum sit tͥ apperiri: Ille te impleuit: qui me
captiuum duxit: Ipse me int̾rogat dete Astutꝰ ẽ:
dolose querit: Honquerit qͥd difcat: sed quid repre
te nob̾ decanticis syon Quid respondemus: Ba¬
bilonia teportat: babilonia te continet: babilo¬
nia tenutrit: babilonia de teloquitur: Non no¬
sti cape. ñ qd fulget adrempus Eterna medita¬
ri ignoras: ñ capis qđ interrogas Quom̃ cari¬
tabimus canticum dnĩ int̾ra aliena: Sed uide¬
quomͦ Uere fr̃s sic est Incipite uelle predicare
ueritatem quantulamcunq nostis: et uidete qͣm
necesse sit ut tales patiamini irrisores: exactores ue-¬
ritatis: plenos falsitatis Respondete illis exigen¬
tib auob̾ quȩ caꝑt nonpossunt: & dicite exfidutia
scĩ cantici ur̃i. Quomͦ cantabimus canticum dñi
int̾ra aliena: S uide quomͦ uerseris inter eosõpo¬
pule di. ocorpus xp̃i. ogenerosa peregrinatio. Nes

Expanded text:
ut tibi dignum sit aperiri. Ille te implevit qui me ut tibi dignum sit aperiri. Ille te implevit qui me captivum duxit, ipse me interrogat de te. Astutus est, dolose quaerit: non quaerit quid discat, sed quid reprehte nobis de canticis Sion.» Quid respondemus? Babylonia te portat, Babylonia te continet, Babylonia te nutrit, Babylonia de te loquitur; non nosti capere nisi quod fulget ad tempus, aeterna meditari ignoras, non capis quod interrogas. «Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena?» Vere, fratres, sic est. Incipite velle praedicare veritatem quantulamcumque nostis, et videte quam necesse sit ut tales patiamini irrisores, exactores veritatis, plenos falsitatis. Respondete illis exigentibus a vobis quae capere non possunt, et dicite ex fiducia sancti cantici vestri, «Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena?» 12. Sed vide quomodo verseris inter eos, o popule Dei, o corpus Christi, o generosa peregrinatio non es
Abbreviated transcription (Latin):
occulit eliquatur Ac clamatis adista. & gau¬
detis adista: quia iam potestis sede suꝑ flumi¬
na babylonis. et flere Illi autem qui captiuos
duxerunt nos quando intrant incorda hominũ
etinterrogant nos ꝑlinguas coꝵ quos possident.
etdicunt nob̃. cantate nob̃ uerba canticoꝵ. reddi¬
te nob̃ rationem aduentus xp̃i. & quȩ ẽ alia ui¬
ta. uolo credere doce me rationem. qͣre mͥ imperas ut
credam: respondeo et dico illi Chomo: qͦmͦ ñ ius
tͥ imperem ut credas: Plenus es malis cupiditatib
Sidicam tͥ bona illa ierłm: ñ ea capis. Oportet
ut exinaniaris quo plenus es: ut possis impleri qͦ
inanis es: Ergonoli facile huic aliquid dicere: lignỹ
ẽ salicis: lignum ẽ sterile Noli ꝑcuttre organum
ut sonet: sed suspende potius. Sed ille dicturus est
Dic mͥ: canta mͥ: redde mͥ rationem: Non iuis inquã
ut dicam: nonbono animo audis: non sic pulsas

Expanded text:
occulte eliquatur. 10. Acclamatis ad ista, et gauocculte eliquatur. 10. Acclamatis ad ista, et gaudetis ad ista; quia jam potestis sedere super flumina Babylonis, et flere. Illi autem qui captivos duxerunt nos, quando intrant in corda hominum, et interrogant nos per linguas eorum quos possident, et dicunt nobis: «Cantate nobis verba canticorum;» reddite nobis rationem adventus Christi, et quae est alia vita. Volo credere; doce me rationem quare mihi imperas ut credam. Respondeo illi et dico: O homo, quomodo non vis tibi imperem ut credas? Plenus es malis cupiditatibus: si dicam bona illa Jerusalem, non ea capis; oportet ut exinaniaris quo plenus es, ut possis impleri quo inanis es. Ergo noli facile huic aliquid dicere; lignum est salicis, lignum est sterile: noli percutere organum ut sonet, suspende potius. Sed ille dicturus est: Dic mihi, canta mihi, redde mihi rationem. Non vis, inquit, ut discam? Non bono animo audis, non sic pulsas
Abbreviated transcription (Latin):
facies: Bona xp̃i non capis. Alius enĩ te imple
tuo: Priora tempora respicis: & qͣsi letiora tibi ui¬
dentur fuisse tempora pristina quȩ sic erant qͣsi
oliue pendentes in arbore ducentib uentis: quasi
quadam libertate aurȩꝑfruentes uago quodã de¬
sidio suo Uentum ẽ ut oluia mitteretur intorcu¬
lar: Non enun semꝑ pendere habebat in arbore.
am finis ẽ anni. Hon sine causa scribuntur psal¬
mi quidam ꝓtorcularib In arbore libertaᷤ: intorcu¬
larib p̾ssura. Cum ergo res humanȩ conteruntur ⁊
p̃muntur. attendis quia crescit auaricia: attendͤs
qͥa crescit ⁊ continentia. Quare tã cecus es ut amur¬
cã fluentẽ ꝑplaceaᷤᷤ uideas. oleum ingemellario ñ
uideas: Et hoc non sine causa: Qui enim male
uersantur: publicȩ noti sunt: Qui autem se con¬
uertunt ad deum. & asordib malarum cupidi¬
tatum purgantur occulti sunt: quia et in ipso
uł exipso torculari amurca aꝑte fluitꝰ olcum

Expanded text:
facies? Bona Christi non capis: alius enim te implevfacies? Bona Christi non capis: alius enim te implevtuo. Priora tempora respicis, et quasi laetiora tibi videntur fuisse tempora pristina, quae sic erant tanquam olivae pendentes in arbore, ducentibus ventis, quasi quadam libertate aurae perfruentes vago quodam desiderio suo. Ventum est ut oliva mitteretur in torcular: non enim semper pendere habebat in arbore: jam finis est anni. Non sine causa inscribuntur psalmi quidam, «Pro torcularibus» : in arbore libertas, in torculari pressura. Cum enim res humanae conteruntur et premuntur, attendis quia crescit avaritia; attende quia crescit et continentia. Quare tam caecus es, ut amurcam fluentem per plateas videas, oleum in gemellaria non videas? Et hoc non sine causa. Qui enim male versantur, publice noti sunt; qui autem se convertunt ad Deum, et a sordibus malarum cupiditatum purgantur, occulti sunt: quia et in ipso vel ex ipso torculari amurca aperte fluit, oleum
Abbreviated transcription (Latin):
nis xp̃c attulisset Quia uero ceduntur iniqͥ¬
tates ut exstirpata cupiditate plantetur caritas
iherusalem: quia miscent᷑ amaritudines uitȩ tẽ¬
porali ut ȩterna desidere tur: quia eruduintur
inflagellis homines paternam accipientes di¬
sciplinam ne iudiciariam inueniant sententiã.¬
et nichil boni attulit xp̃c. et labores attulit xp̃c
& incipis dicere homini quanta bona fecit axp̃o
et non capit: Proponis enim illi eos qui faciunt.
qđ mͦ audistis in euangłio: Uendunt omĩa sua:
dant pauꝑib ut habeant thesaurum inceloꝰ &
sequuntur dñm: Dicis illis Eoce quid attulit
xp̃c Quam multi faciunt ista. ut distribuant
res suas egenis. & fiant pauꝑes ñnecessitate sed
uoluntate sequentes dominum: sꝑantes regnũ
cȩloꝵ. Irrident isti qͣsi stultos Et talia inquiuisl
bona attulit. xp̃c ut perdat homo res suasͥ &
cum dat egenis remaneat egenus: Quid ergo

Expanded text:
nis Christus attulisset. Quia vero caeduntur iniquinis Christus attulisset. Quia vero caeduntur iniquitates, ut exstirpata cupiditate plantetur charitas Jerusalem; quia miscentur amaritudines vitae temporali, ut aeterna desideretur; quia erudiuntur in flagellis homines, paternam accipientes disciplinam, ne judiciariam inveniant sententiam; nihil boni attulit Christus, et labores attulit Christus. Et incipis dicere homini quanta bona fecerit Christus, et non capit. Proponis enim illi eosqui faciunt quod modo audistis in Evangelio, vendunt omnia sua et dant pauperibus, ut habeant thesaurum in coelis et sequantur Dominum : dicis illi, Ecce quod attulit Christus. Quam multi faciunt ista, ut distribuant res suas egenis, et fiant pauperes, non necessitate, sed voluntate, sequentes Deum, sperantes regnum coelorum! Irrident isti quasi stultos: Et talia, inquiunt, bona attulit Christus, ut perdat homo res suas, et cum dat egenis, remaneat egenus? Quid ergo
Abbreviated transcription (Latin):
cita. locum dando diabolo et angłis euis incordits
suis. ut millis et deillis oꝑetur: aliquando inter¬
rogant nos et dicunt nob̃. Exponite nob̾ rationẽ.
agani pleriq dicunt ista nob̃. Exponite nob ra¬
neri humano: Nonne exquo uenit.xp̃c peiora
sunt ireb humanis quã fuerunt antea᷑ &
feliciores tunc erant res humane quam mͦ: Di¬
cant nob̾. xp̃iani quid boni attalit xp̃c Unde
feliciores putant res humanas quia uenit xp̃
ides enim si theatra & amphiteatra. et cuci sta¬
rent incolumes. si nicħ caderet de babilonia: si
ubertas eẽt circumfluentiũ uoluptatum homi¬
nib cantaturis et saltaturis adturpia cantica.
si libido scortantium & meretricantium habet
quietẽ et securitatem: si ñtimeret famem indo¬
mo sua qui clamat ut pantomimi uestiantur:
si hec omĩa sine labe. sine ꝑturbatione aliqua
fluerent. et eẽt securitas magna nugarũ: felicia es¬
sent tempora. et magnam felicitatẽ reb huma¬

Expanded text:
cita locum dando diabolo et angelis ejus in cordibus cita locum dando diabolo et angelis ejus in cordibus suis, ut in illis et de illis operetur, aliquando interrogant nos, et dicunt nobis: Exponite nobis rationem. Pagani plerique dicunt ista nobis: Exponite rageneri humano? Nonne ex quo venit Christus pejora sunt in rebus humanis, quam fuerunt antea, et feliciores tunc erant res humanae quam modo? Dicant nobis Christiani quid boni attulit Christus? unde feliciores putent res humanas, quia venit Christus? Vides enim, si theatra et amphitheatra et circi starent incolumes, si nihil caderet de Babylonia, si ubertas esset circumfluentium voluptatum hominibus cantaturis et saltaturis ad turpia cantica, si libido scortantium et meretricantium haberet quietem et securitatem, si non timeret famem in domo sua qui clamat ut pantomimi vestiantur; si haec omnia sine labe, sine perturbatione aliqua fluerent, et esset securitas magna nugarum, felicia essent tempora, et magnam felicitatem rebus huma
Abbreviated transcription (Latin):
scđm prineipem potestatis acris huius: sp̃s
qui nunc operatur infilios diffidentiȩ: inqͥb
et nos inquit aliquando couersati sumꝰ osten¬
dit se redemptum. debabilonia cepisse iam exire.
Sed tamen adhuc qͥd dicit: Quia cum hostibus
nr̃is confligimus: Et ne irascamur hominib
qui nob̾ ingerunt ꝑsecutiones. tulit intentionẽ
nrãm apłs abodio hõium. et direxit in quoꝵdã
confligimus: Ait enim Hon ẽ uob̃ colluctatio
aduersus carnem et sanguinem: id÷ aduersus
homines qͦs uidetis aquib uidemini mala pa¬
ti qui uobis important ꝑsecutiones. Nam pro
ipsis orare precepti sumus Hon ẽ inquit uob̾ col
tib gratulatur hoc m̃. ut dicat. fuistis enĩ aliqũ
tenebrȩ: nunc autem lux indño. Ergo constitiuit
nos luctam habere cum illis principib: ipsi nos
ret nͥ ille locum daret: sic multi homines mali¬
demedia babilonia ꝑdesideria carnalia atq illi¬

Expanded text:
m principem potestatis aeris hujus, spiritus m principem potestatis aeris hujus, spiritus qui nunc operatur in filiis diffidentiae, in quibus et nos,» inquit, «aliquando conversati sumus» . Ostendit se redemptum de Babylonia coepisse jam exire. Sed tamen adhuc quid dicit? Quia cum hostibus nostris confligimus. Et ne irascamur hominibus qui nobis ingerunt persecutiones, tulit intentionem nostram Apostolus ab odio hominum, et direxit in luctam qconfligimus. Ait enim: «Non est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem;» id est, adversus homines quos videtis, a quibus mala videmini pati, qui vobis important persecutiones: nam pro ipsis orare praecepti sumus. «Non est vobis,» tibus gratulatur hoc modo, ut dicat: «Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino» . Ergo constituit nos luctam habere cum illis principibus; ipsi nosret, nisi ille locum daret; sic multi mali homines de media Babylonia per desideria carnalia et illi
Abbreviated transcription (Latin):
semiuiuum reliquerunt: Hunc ille custos nr id:
samaritanus: samaritanus enim interpretatur
unum tenuit. ego inquit demoniũ ñhabeo:
Non autem dixit ego samaritanus nonsum. si
enim ille samaritanus non custodierit utiq
perimus. Samaritanus ergo transiens uidit
saucium & uulneratum derelictum a latronib:
et sicut nostis collegit: Sicut aliquando latro¬
num nomine ponuntur qui nob̃ plagas pecca¬
torum inflixerunt iam ꝑconsensionem nr̃am
captiuatis: sic et captiuatores nr̃i ipsi dicuntur.
sti ergo qui captiuos duxerunt nos diabolus :
angłi eus quando nos duxeruntꝰ & quando noᷤ
interrogauerunt u̾ba canticoꝵ: Quid gͦ intelligi¬
mus: Quia cũ quicunq tales nos interrogant
inquib diabolus oꝑatur: intelligendus ẽ ipse
nos interrogare qui ineis operatur: Apłs dicit.
Et uos cum essetis mortui indelictis & peccatis
urĩs cum uiucretis in illis scd̾m scłm mundi hꝰ

Expanded text:
semivivum reliquerunt. Hunc ille custos noster, id est semivivum reliquerunt. Hunc ille custos noster, id est Samaritanus Samaritanus enim Custos interprunum tenuit: «Ego,» inquit, «daemonium non habeo» ; non autem dixit, Ego non sum Samaritanus: si enim ille Samaritanus non custodierit, utique perimus: Samaritanus ergo transiens vidit saucium et vulneratum derelictum a latronibus, et sicut nostis, collegit . Sicut aliquando latronum nomine ponuntur, qui nobis plagas peccatorum inflixerunt, jam per consensionem nostrae captivitatis; sic et captivatores nostri ipsi dicuntur. 8. Isti ergo «qui captivos duxerunt nos,» diabolus et angeli ejus, quando nobis dixerunt, et quando «nos interrogaverunt verba canticorum?» Quid ergo intelligimus? Quia cum tales nos interrogant, in quibus diabolus operatur, intelligendus est ipse nos interrogare, qui in eis operatur. Apostolus dicit: «Et vos cum essetis» «mortui in delictis et peccatis vestris, cum viveretis in illis secundum
Abbreviated transcription (Latin):
hoc postea non quando isti psalmi cantabantur:
ed iam diximus caritati uĩt omnia que scd̾mlit¬
teram inilla ciuitate contingebant figuras nras
fiusse: et facile potest demonstrari captiuos nos eẽ
Hon enim iam respiramus in auras illius lib̾tatis.
Ion enim fruimur puritate. ueritatis: et illa sapi¬
entia que inse ipsa manens innouat omnia.
electationib temporaliũ rerum temptamur:
et conluctamur cotidie cum suggestionib illici¬
tarum uoluptatum: uix respitamus. uel inorati¬
one: captiuos nos et̃ intelligimus S qui nos cap¬
tiuos duxerunt: Qui homines: Suȩ gens: Quis
rex: Si redimimur: captiui eramus. Quis nos
redemit:p̃s. Aquo nos redemit: Adiabolo
Diabolus gͦ & angłi euis captuios duperunt nos
Nec ducerent: nisi consentientes: Hos ducti sumꝰ
captiui Captiuatores nr̃i qui sint dixi. Ipsi sunt
etiam latrones uulnerantes illũ uiatorem qui de¬
scendit abierus alem iniericho: quẽ sauciatum

Expanded text:
hoc postea, non quando isti psalmi cantabantur. hoc postea, non quando isti psalmi cantabantur. Sed jam diximus Charitati vestrae omnia quae secundum litteram in illa civitate contingebant, figuras nostras fuisse: et facile potest demonstrari captivos nos esse. Non enim respiramus jam in auras illius libertatis; non enim fruimur puritate veritatis, et illa sapientia quae in seipsa manens innovat omnia . Delectationibus temporalium rerum tentamur, et colluctamur quotidie cum suggestionibus illicitarum voluptatum: vix respiramus vel in oratione; captivos nos esse intelligimus. Sed qui nos captivos duxerunt? qui homines? quae gens? qui rex? Si redimimur, captivi eramus. Quis nos redemit? Christus. A quo nos redemit? A diabolo. Diabolus ergo et angeli ejus captivos nos duxerunt; nec ducerent nisi consentientes. Nos ducti sumus captivi. Captivatores nostri dixi qui sint. Ipsi sunt etiam latrones vulnerantes illum viatorem qui descendit ab Jerusalem in Jericho; quem sauciatum
Abbreviated transcription (Latin):
cripturas nouimus. quas e ið dicamus: s quia
nullũ fructum inuenimus ineis unde incipia¬
mus. auertimus abeis faciem & dicimus Adhuic
isti nonsapiunt. non capiunt: qͥa quicqͥd illis dixenim̃
sinistrũ: adu̾sum habebunt.. Ergo differendo ci¬
ca eos scripturas: suspendimus organa nostra:
portent: Hon ergo eis organa nr̃a inserendo alligam̃:
sed differendo suspendimus: Dalices enim sunt ba¬
bilonie: ligna infructuosa: pasta temporalibus
medio eius. suspendimus organa nr̃a: qm̃ ibi int̃¬
rogauerunt nos qͥ captiuos durcrunt nos uerba
canticoꝵ: et qui abduxerunt nos hymnũ subaudi ͤ
interrogaucrunt nos uerba canticoꝵ. & hẏmnum
interrogauerunt nos: qͥcaptiuos duxerunt nos
ui nos duxerunt captiuos fis: Quos sensimus
aliqñ captiuatores nr̃os: Sensit quidẽ ula ieru¬
salcm babilonios. ꝑsas chaldeos. et illarum regio¬
num & gentium homines captiuatores suos:. &

Expanded text:
Scripturas novimus, quas eis dicamus: sed quia Scripturas novimus, quas eis dicamus: sed quia nullum fructum in eis invenimus unde incipiamus, avertimus ab ipsis faciem, et dicimus, Adhuc isti non sapiunt, non capiunt; quidquid illis dixerimus, sinistrum et adversum habebunt. Ergo differendo circa eos Scripturas, suspendimus organa nostra portent. Non ergo eis organa nostra inserendo alligamus, sed differendo suspendimus. Salices enim sunt Babyloniae ligna infructuosa, pasta temporalibus medio ejus suspendimus organa nostra. Quoniam ibi interrogaverunt nos qui captivos duxerunt nos, verba canticorum; et qui abduxerunt nos, hymnum:» subaudis, «interrogaverunt nos.» Verba canticorum et hymnum interrogaverunt nos, qui captivos duxerunt nos. Qui nos duxerunt captivos, fratres? quos sensimus aliquando captivatores nostros? Sensit quidem illa Jerusalem Babylonios, Persas, Chaldaeos, et illarum gentium et regionum homines captivatores suos; et
Abbreviated transcription (Latin):
fructuosa: et hoc loco ita posita. ut ñaliqͥd uoni po¬
sit intelligi insalicib Alibi autẽ forsitan potest. m̾
ligna intellige sterilia nascentia suꝑ flumina baby¬
lonis. Rigant᷑ hligna defluminib babylonis. ⁊ mil¬
lũ fructũ ferunt: sic̃ s̃ hoĩes cupidi: auari: ft̾iles in
ope bono: ita ciues babylonie ut ⁊ lingna sint ulli
regionis. Existi ᷤ uoluptatib rerũ tnseuntiũ pascunt᷑:
tanꝙ̃ rigata fluminib babylonis. Queris fructum
et nusquam inuenies. Quando tales patim̃. uersa
lect̾onib obruunt᷑. Qui uero ut aꝑte duxerim ib̾uit mł
tum mali sunt: inmedio babilonis sunt etliguas
sterilia: tanquam salices babilonis Quando illos u¬
demus: et tã steriles eo ᷤᷤ inuenimus ut difficile ap
parrat ineis aliquid unde possit duci adfidẽ rec¬
tam. uł adbona oꝑa. uł adspẽ fut᷑ scłi. uel ad concu¬
piscentiam liberationis acaptiuitate mortalitatis:

Expanded text:
fructuosa; et hoc loco ita posita, ut non aliquid boni pofructuosa; et hoc loco ita posita, ut non aliquid boni possit intelligi de salicibus; alibi autem forsitan potest. Modo ligna intelligite sterilia, nascentia super flumina Babylonis. Rigantur haec ligna de fluminibus Babylonis, et nullum fructum ferunt. Sicut sunt homines cupidi, avari, steriles in opere bono; ita cives Babyloniae, ut etiam ligna sint illius regionis, ex istis voluptatibus rerum transeuntium pascuntur, tanquam rigata a fluminibus Babyloniae: quaeris fructum, et nusquam invenis. Quando tales patimur, versalectationibus obruuntur. Qui vero, ut aperte dixerim et breviter, multum mali sunt, in medio Babylonis sunt, et ligna sterilia, tanquam salices Babylonis. Quando illos videmus, et tam steriles eos invenimus, ut difficile nobis appareat in eis aliquid unde possint duci ad fidem rectam, vel ad bona opera, vel ad spem futuri saeculi, vel ad concupiscentiam liberationis a captivitate mortalitatis;
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑ docere sermo diuinus: flere inleticia. et in me¬
rore letari Audi inmerore letantem Głamur inqͥt
intribulationib. flentem aũ ĩleticia uide: si ĩ uenis
tͥbulationem: Attendat quisquam ipsam felicita¬
tem suam. qua exultauit anima cius et tumuit qͦ¬
dammͦ gaudio. & extulit se et dixit felix sum. At¬
tendat si non fluit illa felicitas: si potest certus esse
de illa quia manet inȩternum: Si autem uon est
cenus et uidet fluere unde gaudet: fluuius babi¬
bilonis ẽ: sedeat supta & fleat: Sedebit autem etplo¬
rabit. si recordatus fuerit syon Opar illa qͣm ui¬
q̃tenent. Non teneant. non decipiant. Aliud
ẽ solatium captiuoꝵ. aliud gaudium liberoꝵ. Suꝑ
flumina babilonis ibi sedimꝰ et fleumꝰ dũ recorda¬
organa nr̃a Habent organa sua ciues ierłm. scͥptã
scłi Sed cum agunt inmedio babiloniȩ. organa sua
insalicib eiꝰ suspendunt Salices sunt ligna in¬

Expanded text:
videtur docere sermo divinus, flere in laetitia, et in moevidetur docere sermo divinus, flere in laetitia, et in moerore laetari. Audi in moerore laetantem: «Gloriamur,» inquit, «in tribulationibus» . Flentem autem in laetitia, vide si invenit tribulationem. Attendat quisque ipsam felicitatem suam, qua exsultavit anima ejus, et tumuit quodammodo gaudio, et extulit se, et dixit, Felix sum: attendat si non fluit illa felicitas, si potest certus esse de illa quia manet in aeternum. Si autem non est certus, et videt fluere unde gaudet; fluvius Babylonis est: sedeat supra, et fleat. Sedebit autem et plorabit, si recordatus fuerit Sion. O pax illa quam viquae tenent: non teneant, non decipiant. Aliud est solatium captivorum, aliud gaudium liberorum. «Super flumina Babylonis, ibi sedimus et flevimus, cum recordaorgana nostra.» Habent organa sua cives Jerusalem, Scriuamdam futuri saeculi; sed cum agunt in medio Babyloniae, organa sua in salicibus ejus suspendunt. Salices ligna sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
batis tͥ reb scłarib quib oblectabaris. et quib de
cia: uñ te putas non posse fieri tristem. accidit.
et tristis efficeris: inuenit te dolor inferni Te enum
sursum putabas: ueruntamen deorsum cras &
cum dolor inferni inueniret te. ibi inuenistite de¬
orsum. qͥ sursum putabas te cẽ. Inuenisti enunt
dolore affectum grauit̃ tͥsticia aliciuus mali uñ for¬
te presumpseras te non forte tristem: inuenit de
dolor inferni: Cum autem bene ẽ. tͥ: arrident om¬
paruit: nonacuit cu pa tua: non abortiuũ fecit
iumentum tuumꝰ non exhonoratus es in aliqua
dignitate scd̾m scłm constitutus: undiq amici
tui et iuuunt & seruant tͥ amiciciam: clientes ñ
desunt: filii obsecuntur: serui contremiscunt:
coniunx concors: felix dicitur domus: ibi inueni
tribulationem. si aliquando potes: ut inuenta tri¬
bulatione nomen domini inuoces: Puersum aliqͥd

Expanded text:
batis tibi rebus saecularibus quibus oblectabaris: quando batis tibi rebus saecularibus quibus oblectabaris: quando tia, unde te non putabas posse fieri tristem, accidit, et tristis efficeris; invenit te dolor inferni. Te enim sursum putabas; verumtamen deorsum eras: et cum te dolor inferni inveniret, ibi te invenisti deorsum, qui te sursum putabas. Invenisti enim te dolore affectum graviter, tristitia alicujus mali, unde forte praesumpseras te non fore tristem; invenit te dolor inferni. Cum autem bene est tibi, arrident omparuit, non acuit cupa tua, non abortum passum est pecus tuum, non exhonoratus es in aliqua dignitate secundum saeculum constitutus, undique amici tui et vivunt et servant tibi amicitiam, clientes non desunt, filii obsequuntur, servi contremiscunt, conjux concors, felix dicitur domus; ibi inveni tribulationem , si aliquid potes, ut inventa tribulatione invoces nomen Domini. Perversum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
pedes nr̃i: suꝑ flumina uͦ babilonis sedinꝰ etfle¬
iumus: cum recordaremur syon: Inde oportet fle¬
as: recordando syon Multi enim flent fletu babi¬
lonio: qͥa &: gaudio gaudent babilonis: qͥa gau¬
dent lucris. et flent dampnis Utrumq debabi¬
lonia ẽ: Fere debes: s recordando syon Si recor¬
dando syon fles: et quando tͥ scdm babiloniam
bene est oportet ut fleas Propterea dicitur inqͦ¬
dam psalmo: Tribulationem et dolorem inuenr
et nomen dñi inuocaui Quid. ẽ. qđ dicit inueni:
nescio quam tribulationem quasi querendam: in¬
uenit tanquam quesitam Et cum inuenisset:
quo lucro inuenit: nom̃ dñi inuocauit Multũ
inter ẽ. utrum inuenas tribulationem: an inueni¬
aris atribulatione: Dicit enim alio loco: Dolores
inferni inuenerunt me Suid. ẽ. inuenerunt me
dolores inferni: Quid. ẽ. tribulationeni et dolorem
inueni: Quando te repente occupat tristicia ꝑtur¬

Expanded text:
pedes nostri; Super flumina» vero «Babylonis sedimus et flepedes nostri; Super flumina» vero «Babylonis sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion.» Inde oportet ut fleas, recordando Sion. 5. Multi enim flent fletu Babylonio, quia et gaudent gaudio Babylonio. Qui gaudent lucris et flent damnis, utrumque de Babylonia est. Flere debes, sed recordando Sion. Si recordando Sion fles, et quando tibi secundum Babyloniam bene est oportet ut fleas. Propterea dicitur in quodam psalmo: «Tribulationem et dolorem inveni, et nomen Domini invocavi» . Quid est quod dicit, «Inveni?» Nescio quam tribulationem quasi quaerendam, invenit tanquam quaesitam. Et cum invenisset, quo lucro invenit? Nomen Domini invocavit. Multum interest utrum invenias tribulationem, an inveniaris a tribulatione. Dicit enim alio loco: «Dolores inferni invenerunt me» . Quid est, «Invenerunt me dolores inferni?» Quid est, «Tribulationem et dolorem inveni?» Quando te repente occupat tristitia, pertur
Abbreviated transcription (Latin):
sedentes tamenꝰ hoc ẽ humiliati: Suꝑ flumina
gͦ babilonis. ibi sedimus & fleuimus: dum recorda¬
remur syon. Oscã syon: ubi totum stat et nichil
conditorẽ tuum. et societatẽ tuam: Ecce int̾flu¬
entia et labentia constituti: uir quisq raptus a
flumine. si tenere lignum potuerit euadet hu¬
miliati gͦ incaptiuitate nr̃a. sedeamus suꝑflum¬
na babilonis: Hon nos audeamꝰ ĩ illis fluminibus
precipitare: nec audeamus innr̃e captiuitatis ma¬
lo atq tristicia nos suꝑbe erigere: S: sedeamꝰ ⁊ sic
fleamꝰ. Sedeamꝰ suꝑ flumina babybonis: ñ infrafu¬
mina babyloniᷤ. Tat sit humilitaᷤᷤ nr̃aut ñ nõmer¬
gat Sede sr̃ flum̃: noli ĩflumine. noli subflumine s
tam̃ sede: humilis loquere: non quomͦ inicrłm Ibi .n.¬
iam stabis: qͥa deipsa spe loqtutur alius psalmus.
etcantat dicens Stantes erant pedes nr̃i. inatrũs
tiuis ierłm Ibi erigeris: si te hic penitendo et confi¬
tendo humiliaueris Inatriis g ierłm. stantes erãt¬

Expanded text:
hoc est humiliati. «Super flumina» ergo «Babylonis, ibi sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion.» O sancta Sion, ubi totum stat, et nihil mus Conditorem tuum et societatem tuam? Ecce inter fluentia et labentia constituti, vix quisquam raptus a flumine, si tenere lignum potuerit, evadet. Humiliati ergo in captivitate nostra sedeamus super flumina Babylonis, non nos audeamus in illis fluminibus praecipitare; nec nos audeamus in nostrae captivitatis malo atque tristitia superbe erigere, sed sedeamus, et sic fleamus. Sedeamus super flumina Babylonis, non infra flumina Babylonis: talis sit humilitas nostra, ut nos non mergat. Sede super flumen, noli in flumine, noli sub flumine: sed tamen sede humilis, loquere non quomodo in Jerusalem. Ibi enim stabis; quia de ipsa spe loquitur alius psalmus, et cantat dicens: «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem» . Ibi erigeris, si te hic poenitendo et confitendo humiliaveris. «In atriis» ergo «Jer