comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
natura tẽporalis potest. Uis itaq p̃cellentior
oculorũ erit illorũ. ñ ut acrius uideant
quã quidc̃ ꝑ hibent᷑ uidere serpentes uel
aquilȩ. Quanta libet enĩ acrimonia
cernendi eadẽ quoq animalia nihil aliud
possunt uidere quã corpora. Sed ut uidearł
& incorporalia. Ee fortasse ista uirtus magna
cernendi data fuerit ad horã etiã in isto
mortali corpore oculisscĩ uiri iob. quando
ait. addm̃. In auditu auris audiebã teprius.
nunc autẽ oculus m̃s uidecte. Propterea
despexi memet ipsũ. & distabui. & aestima¬
uime t̃rã & cinerẽ. Quã uis nihilhic ꝓhibeat
oculũ cordis intelligi. dequib oculis ait
apłs. illu minatos oculos habere cordis
ur̃ĩ. Ipsis autẽ uideri dm̃ cũ uidebitur.
xp̃ianus ambigit nemo. qui fidelit̃ accipit
qđ ait ds̃ ille magis ter. Beati mundi cordes.
qm̃ ipsidm̃ uidebunt. Sedutrũ etiam
corporalib. ibi oculis uideat᷑. hoc in ista

Expanded text:
natura corporalis potest. uis itaque praepollentior natura corporalis potest. uis itaque praepollentior oculorum erit illorum, non ut acrius uideant, quam quidam perhibentur uidere serpentes uel aquilae — quantalibet enim acrimonia cernendi eadem quoque animalia nihil aliud possunt uidere quam corpora — sed ut uideant et incorporalia. et fortasse ista uirtus magna cernendi data fuerit ad horam etiam in isto mortali corpore oculis sancti uiri Iob, quando ait ad deum: in obauditu auris audiebam te prius, nunc autem oculus meus uidet te; propterea despexi memet ipsum et distabui et aestimaui me terram et cinerem; quamuis nihil hic prohibeat oculum cordis intellegi, de quibus oculis ait apostolus: inluminatos oculos habere cordis uestri. ipsis autem uideri deum, cum uidebitur, christianus ambigit nemo, qui fideliter accipit quod ait deus ille magister: beati mundicordes, quoniam ipsi deum uidebunt. sed utrum etiam corporalibus ibi oculis uideatur, hoc in ista
Abbreviated transcription (Latin):
p̃scientia. quae tam̃ spũ uidere posset
etiã si illos dauderet. sicut uidit absentia.
ubi cũ eis ipse ñ erat. Absit ergo ut dicamꝰ
illos scõs in illa uita dm̃ clausis oculis ñ
uisuros. quẽ spũ semꝑ uidebunt. Sedutrũ
uidebunt & ꝑ oculos corporis cũ eos apertos
habebunt. in de questioẽ. Sispũ tantũ poter̃
in corpore spiritali. quo modo utiq etiã ipsi
oculi spiritales quantũ possunt isti quales
nunchabebunt ꝓculdubio ꝑ eos ds̃ uideri
ñ poterit. Longe itaq alterius eruNt
potentiae si ꝑ eos uidebit᷑ in corporea illa
natura quae ñ c̃tinet᷑ loco. sed ubiq tota ẽ
Non enĩ quia dicimus dm̃ incaelo eẽ. & in
t̃ra. ipse quippe ait ꝑ prophetã. Calũ &
t̃rã ego impleo. Aliã partẽ dicturi
sumusto eũ in caelõ habere & in t̾ra
Aliã. sed totus incaelo ẽ. totus int̃ra. nota
Aterius tẽporib sed utrũq simul qđ nulla

Expanded text:
praesentia; quae tamen spiritu uidere posset, praesentia; quae tamen spiritu uidere posset, etiam si illos clauderet, sicut uidit absentia, ubi cum eis ipse non erat. absit ergo, ut dicamus illos sanctos in illa uita deum clausis oculis non uisuros, quem spiritu semper uidebunt. Sed utrum uidebunt et per oculos corporis, cum eos apertos habebunt, inde quaestio est. si enim tantum poterunt in corpore spiritali eo modo utique etiam ipsi oculi spiritales, quantum possunt isti quales nunc habemus: procul dubio per eos deus uideri non poterit. longe itaque alterius erunt potentiae, si per eos uidebitur incorporea illa natura, quae non continetur loco, sed ubique tota est. non enim quia dicimus deum et in caelo esse et in terra — ipse quippe ait per prophetam: caelum et terram ego impleo - aliam partem dicturi sumus eum in caelo habere et in terra aliam; sed totus in caelo est, totus in terra, non ternis temporibus, sed utrumque simul, quod nulla
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ꝑfectũ ẽ. nec iã corpus corruptibile
aggra uabit animã. sed incorruptibile
nihil impediet. Illi sc̃ĩ adea quae uiden¬
da sunt oculis corporeis quib heliseus
Absens ad seruũ suũ uidendũ ñ indiguit
ista sunt ad giezi uerba prophetae.
Nonne cor meũ tecũ erat. idȩ quando
conuersus ẽ. uir de curru in obuiã tibi &
Accepisti percuniã & cȩtera. Sicut autẽ exe
hebreo int̾p̃tatus ẽ. prbt hyeronimus. ñ ne
cor meũ inquit in p̃senti erat quando reuer¬
sus ẽ. homo decurru suo in occursũ tibi:
Corde suo ergo sedixit hoc uidisse ꝓpheta.
Ad uito quidẽ mirabilit̃ nullo dubitante
diuinitus. Sed quanto amplius tunc
om̃s munere istohabundabunt. cũ ds̃
erit omia in om̃ib. Habebunt tam̃ etiã
illioculi corporei officiũ suũ. & in locosuo
erunt. uteturq illis sp̃s ꝑspiritale corpus
Neq enĩ & ille ꝓpheta qr ñ eis indiguit ut
uideret absentẽ. ñ eis usus ẽ. ad uidenda

Expanded text:
quod perfectum est nec iam corpus corruptibile quod perfectum est nec iam corpus corruptibile aggrauabit animam, sed incorruptibile nihil impediet, illi sancti ad ea quae uidenda sunt oculis corporeis, quibus Heliseus absens ad seruum suum uidendum non indiguit, eptuaginta ista sunt ad Giezi uerba prophetae: nonne cor meum iuit tecum, quando conuersus est uir de curru in obuiam tibi et accepisti pecuniam? et cetera; sicut autem ex hebraeo interpretatus est presbyter Hieronymus: nonne cor meum, inquit, in praesentia erat, quando reuersus est homo de curru suo in occursum tibi? corde suo ergo se dixit hoc uidisse propheta, adiuto quidem mirabiliter nullo dubitante diuinitus. sed quanto amplius tunc omnes munere isto abundabunt, cum deus erit omnia in omnibus! habebunt tamen etiam illi oculi corporei officium suum et in loco suo erunt uteturque illis spiritus per spiritale corpus. neque enim et ille propheta, quia non eis indiguit, ut uideret absentem, non eis usus est ad uidenda
Abbreviated transcription (Latin):
etiã unde sunt corpore absentes: Tunc enĩ
erit ꝑfectũ illud. de quo loquens a płs. Edx
parte inquit scimus. & ex parte ꝓphetamꝰ
Cũ autẽ uenerit qđ ꝑfectũ ẽ : qđ ex parte ẽ.
euacuabit᷑. Deinde ut quo modo posset
Aliqua similitudine ostendere. quantũ
Abilla quae futura ẽ. distet hec uita. non
qualiũ cũq hominũ. uerũ etiã qui p̃cipua
hic sc̃ĩtate sunt p̃diti. Cũ essẽ inquit
paruulus. quasi paruulus sapiebã. quasi
paruulus loquebar. quasi paruulus cogita¬
bã. Cũ autẽ factus sũ uir. euacuaui ea
quae erant paruuli. Uidemus nunc ꝑspeculũ
in enigmate. tunc autẽ facie ad faciem.
N unc scio ex parte. tunc autẽ cognoscã sicut
& cognitus sũ. Siergo in hac uita ubi homi
nũ mirabiliũ ꝓphetia ita cõparanda ẽ.
illi uitae quasi paruuli ad iuuenẽ. uidit
tam̃ heliseus accipientẽ munera seruũ
suũ ub ipse ñ erat. Itane cũ uenerit

Expanded text:
etiam unde sunt corpore absentes! Tunc enim etiam unde sunt corpore absentes! Tunc enim erit perfectum illud, de quo loquens apostolus: Ex parte, inquit, scimus et ex parte prophetamus; cum autem uenerit quod perfectum est, quod ex parte est euacuabitur. Deinde ut quo modo posset aliqua similitudine ostenderet, quantum ab illa quae futura est distet haec uita, non qualiumcumque hominum, uerum etiam qui praecipua hic sanctitate sunt praediti: Cum essem, inquit, paruulus, quasi paruulus sapiebam, quasi paruulus loquebar, quasi paruulus cogitabam; cum autem factus sum uir, euacuaui ea quae paruuli erant. Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. Nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum. Si ergo in hnum mirabilium prophetia ita comparanda est illi uitae quasi paruuli ad iuuenem, uidit tamen Heliseus accipientem munera seruum suum, ubi ipse non erat: itane cum uenerit
Abbreviated transcription (Latin):
nũcupamus. Quaꝑpt̃ cũ ex me quȩrit᷑
quid acturisint sc̃ĩ in illo corpore spiritali.
ñ dico qđ iã uideo sed dico qđ credo. scđm
illud qđ inpsalmo lego. Credidi ꝓpt̃ quod¬
& locutussũ. Dico itaq qr uisurisunt dm̃
in ipso corpore. sed utrũ ꝑ ipsũ sicut per
corpus nunc uidemus solẽ. lunã. stellas.
mare ac t̾rã. & quae sunt inea. ñ parua
quȩstio ẽ. Durũ ẽ. enĩ dicere. qđ scĩ talia
corpora tunchabebunt. ut ñ possint oculos
claudere atq aperire cũ uolent. Durius
Autẽ. qđ ibidm̃ quisquis oculos cdauserit
ñ uidebit. Sienĩ ꝓpheta heliseus puerũ
suũ gieti absens corpore uidit accipientẽ
munera quae dedit ei naaman syrus. quẽ
ꝓpheta memoratus aleprae deformitate
mundauerat. qđ seruus nequã dominosuo¬
ñ uidente latent̃ se fecisse putauerat.
quanto magis in illo corpore spiritali uidebt̃
scĩ omĩa. Non solũ si oculos claudant. uerũ

Expanded text:
nuncupamus. Quapropter cum ex me quaeritur, nuncupamus. Quapropter cum ex me quaeritur, quid acturi sint sancti in illo corpore spiritali, non dico quod iam uideo, sed dico quod credo, secundum illud quod in psalmo lego: Credidi, propter quod locutus sum. Dico itaque: Visuri sunt Deum in ipso corpore; sed utrum per ipsum, sicut per corpus nunc uidemus solem, lunam, stellas, mare ac terram et quae sunt in ea, non parua quaestio est. Durum est enim dicere, quod sancti talia corpora tunc habebunt, ut non possint oculos claudere adque aperire cum uolent; durius autem, quod ibi Deum, quisquis oculos clauserit, non uidebit. Si enim propheta Helisaeus puerum suum Giezi absens corpore uidit accipientem munera, quae dedit ei Naeman Syrus, quem propheta memoratus a leprae deformitate mundauerat, quod seruus nequam domino suo non uidente latenter se fecisse putauerat: quanto magis in illo corpore spiritali uidebunt sancti omnia, non solum si oculos claudant, uerum
Abbreviated transcription (Latin):
Ad faciem. Sic iã uident scĩ angłi. qui etiã
nr̃ĩ angłi dictisunt qi eruti depotestate
tenebrarũ. & accepto sp̃s pignore trans lati
ad regnũ xp̃i. ad eos angl̃os iãcepimꝰ ꝑti¬
nere . cũ quib. nobis erit scã atq dulcissima
dequa iã tot libros scripsimus dĩ ciuitas
ipsa cõmunis. Sic sunt ergo angłi nr̃i.
qui sunt angłidũ quẽ ad modũ xp̃s dĩ¬
ixit autẽ dñs̃ iħ s. Uidete ne contẽ natis
unũ depusillis istis. Dico enĩ uobis. quia
Angłi eorũ semꝑ in caelis uident faciem
patris mei qui incaelis ẽ. Sicut ergo illi
uident ita & nos uisuri sumus. sed ñdũ ita
dixi. Uidemus nunc ꝑspeculũ in enigma¬
te tunc autẽ facie ad faciem. Premiũ
itaq fidei nobis uisio ista seruat᷑. dequa
similes ei erimus. qm̃ uidebimus eũ sicuti
ẽ. Facies autẽ dĩ. manifestatioẽ. eius in tel¬
ligenda. ñ aliquod tale m̃brũ quale nos
habemus incorpore. atq isto nomine

Expanded text:
ad faciem. sic iam uident sancti angeli, qui etiam ad faciem. sic iam uident sancti angeli, qui etiam nostri angeli dicti sunt, quia eruti de potestate tenebrarum et accepto sad regnum Christi, ad eos angelos jam coepimus pertinere, cum quibus nobis erit sancta atque dulcissima, de qua jam tot libros scripsimus, Dei civitas ipsa communis. Sic sunt ergo angeli nostri, qui sunt angeli Dei, quemadmodum Chrinus Iesus: uidete, ne contemnatis unum de pusillis istis. dico enim nobis, quia angeli eorum semper in caelis uident faciem patris mei, qui in caelis est. sicut ergo illi uident, ita et nos uisuri sumus; sed nondum ita dixi: uidemus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. praemium itaque fidei nobis uisio ista seruatur, de qusimiles ei erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est. Facies autem Dei manifestatio eius intellegenda est, non aliquod tale membrum, quale nos habemus in corpore adque isto nomine
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m Aut fortassi sᷤ etiã scõrũ angelorũ:
omnẽ in tellectũ. Qm̃ nrm̃ quidẽ superat.
ñ ẽ. dubiũ. Si autẽ superat & anglorũ.
ut nec ipsos excepisse uideat᷑ qui ait. omnẽ
in tellectũ. scđm hoc dictũ eẽ. debemus
accipere. quia pacẽ dĩ qua ds̃ ipse pa catus
ẽ. sicut ds̃ nouit. ñ eã nos sic possumus
nosse. nec ulli angłi. Superat itaq om nẽ
intellectũ. ñ dubiũ qđ p̃t̃ suũ. Sed qui a
& nos ꝓmodo nr̃o pacis eius pasticipes facti
sũ mã in nobis atq int̃nos & cũ ipso pacẽ
quantũ nrm sũ mũ ẽ. optinebimus: Isto
modo ꝓ suo modo. sciunt eã scĩ angeli.
Homines autẽ nunclonge in fra. quantũ libet
ꝓuectu m̃tis excellant. Considerandũ est
enĩ. quantus uir dicebat. Ex parte enĩ
scimus. & ex parte ꝓphetamus. donec
ueniat qđ ꝑ fectũ ẽ. Et uidemus nunc
ꝑ speculũ in enigmato. tunc autẽ facie

Expanded text:
nostrum, aut fortasse etiam sanctorum angelorum nostrum, aut fortasse etiam sanctorum angelorum omnem intellectum. quoniam nostrum quidem superat, non est dubium; si autem superat et angelorum, ut nec ipsos excepisse uideatur, qui ait omnem intellectum: secundum hoc dictum esse debemus accipere, quia pacem dei, qua deus ipse pacatus est, sicut deus nouit, non eam nos sic possumus nosse nec ulli angeli. superat itaque omnem intellectum, non dubium quod praeter suum. sed quia et nos pro modo nostro pacis eius participes facti summam in nobis atque inter nos et cum ipso pacem, quantum nostrum summum est, obtinebimus: isto modo pro suo modo sciunt eam sancti angeli; homines autem nunc longe infra, quantumlibet prouectu mentis excellant. considerandum est enim, quantus uir dicebat: ex parte enim scimus et ex parte prophetamus, donec ueniat quod perfectum est; et: uidemus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ait plato. nec tam̃ ad mala ulla redi¬
turas sicut ait porphirius. ut eochis fiat
consequens qđ fides p̃dicat xp̃iana. talia
corpora receptura sunt quib: sine ullo modo
in at̃nũ felicit᷑ uiuant. Assumant etiã
hoc de uarrone. ut adeadẽ corpora redeanl.
in quib. antea fuerunt. & apud eos tota
quaestio de tarnis in aet̃nũ resurrectione
soluetur.
Unc iã quidacturi sint in corporib
immortalib atq spiritalib scĩ ñ ad huc
eorũ carne carnalit̃ sed spiritalit̃ iam
uiuente. quantũ dñs dignat᷑ ad iuuare.
uideamus. Et illa quidẽ actio uel potius
quies atq ociũ quale futurũ sit. siuerũ
uelĩ dicere. nescio. Nonenĩ hoc umquã.
ꝑ sensus corporis uidi. Siautẽ m̃te. idẽ in¬
telligentia ui disse me dicã. quantũ est
aut quid ẽ nr̃a intelligentia ad illã ex¬
cellentiã: Ibi ẽ. enĩ pax dĩ. quae sicut dicit
apłs suꝑat omnẽ intellectũ. Quẽ nisi

Expanded text:
sicut ait Plato, nec tamen ad mala ulla redisicut ait Plato, nec tamen ad mala ulla redituras, sicut ait Porphyrius, ut ex his fiat consequens, quod fides praedicat christiana, talia corpora recepturas, in quibus sine ullo modo in aeternum feliciter uiuant, adsumant etiam hoc de Varrone, ut ad eadem corpora redeant, in quibus antea fuerunt, et aput eos tota quaestio de carnis in aeternum resurrectione soluetur. Nunc iimmortalibus atque in spiritalibus sancti non adhuc eorum carne carnaliter, sed spiritaliter iam uiuente, quantum dominus dignatur adiuuare uideamus. et illa quidem actio uel potius quies atque otium quale futurum sit, si uerum uelim dicere, nescio. non enim hoc umquam per sensus corporis uidi. si autem mente, id est intellegentia, uidisse me dicam, quantum est aut quid est nostra intellegentia ad illam excellentiam ? ibi est enim pax dei, quae, sicut dicit apostolus, superat omnem intellectum. quem nisi
Abbreviated transcription (Latin):
dis hominib quã appellant palingenesian
greci.. scripserunt confici in annis nuenero
Anima quae fuerant coniuncta in homi¬
ne aliquando eadẽ rursus recitant in
con iunctione. Iste uarro quidẽ siue illi
genethliciaci nescioqui. ñ enĩ nomina¬
eorũ ꝑdidit quorũ cõmemorauit senten¬
tiã. Aliquid dixerunt. qđ licet falsũ sit
cũ enĩ semel ad eadẽ corpora quae gesser
Animae redierint. nũquã ea sunt postea
relicturae. tam̃ multa illius impossibilita¬
tis qua contranos isti garriunt argum̃ta
c̃uellit & destruit. Quienĩ hoc sentiunt
siue senserunt. ñ eis uisũẽ. fieri ñ posse ut
dilapsa cadauera in auras. inpuluerẽ. iN
cinerẽ. in humores. in corpora uescentiũ
bestiarũ. uel ipsorũ quoq hominũ. ad id
rursus redeant qđ fuerunt. Qua ꝓpt̃ plato
& porphirius. uel potius qui cũq illos dili¬
gunt & adhuc ui uunt. si nobis cũ sentiunt
etiã scãs̃ animas ad corpora redituras

Expanded text:
dis hominibus quam appellant rcaXrnevsatav dis hominibus quam appellant rcaXrnevsatav Graeci; hac scripserunt confici in annis numero anima, quae fuerint coniuncta in homine aliquando, eadem rursus redeant in coniunctionem.\' Iste Varro quidem siue illi genethlieorum prodidit quorum commemorauit sententiam — aliquid dixerunt, quod licet falsum sit — cum enim semel ad eadem corpora, quae gesserunt, animae redierint, numquam ea sunt postea relicturae — tamen multa illius impossibilitatis, qua contra nos isti garriunt, argumenta conuellit et destruit. qui enim hoc sentiunt sine senserunt, non eis uisum est fieri non posse, ut dilapsa cadauera in auras, in puluerem, in cinerem, in humores, in corpora uescentium bestiarum uel ipsorum quoque hominum ad id rursus redeant quod fuerunt. quapropter Plato et Porphyrius uel potius quicumque illos diligunt et adhuc uiuunt, si nobis consentiunt etiam sanctas animas ad corpora redituras,
Abbreviated transcription (Latin):
loquendi genus. & ꝓpt̃ mulla quae
ueracit̃ sensit amantes platonẽ. dicunt eũ
Aliquid si mile nobis etiã demortuorum
resurrectione sensisse. Qđ quidẽ sic tangit
in libris dere publica tullius. ut cũ iussisse
potius quã qđ id uerũ eẽ. affirmet dicere
& narrasse quaedã quae platonicis disputa¬
tionib c̃gruebant. Labeo etiã duos uno die
fuisse de functos. & occurrisse inuicẽ in quodã
cõpito deinde ad corporasua ussos fuisse
remeare. & constituisse in t̾se amicosse cẽ.
uicturos atq ita eẽ factũ donec postea
morsrent᷑. Sedisti auctores talẽ resurrec¬
tionẽ corporis factã fuisse narrar̃. quales
fuerunt eorũ quos resurrexisse nouimus.
& huic quidẽ redditos uitae. sed ñ eo modo
ut ñ morfrent᷑ ulterius. Mirabilius autẽ
quiddã marcus uarro ponit in libris quos
conscripsit. degente popłi romani. cuius
putaui uerba ipsa ponenda. Genehliciaci
quidã scripserunt inquit. eẽ in renascen¬

Expanded text:
loquendi genus, et propter nonnulla quae veraciter sensit, amantes Platonem, dicunt eum aliquid simile nobis etiam de mortuorum resurrectione sensisse, quod quidem sic tangit in libro de Republica Tullius, ut eum lusisse potius quam id verum esse affirmet, dicereet narrasse quaedam quae Platonicis disputationibus congruebant. Labeo etiam duos dicit uno die fuisse defunctos, et occurrisse invicem in quodam compito, deinde ad corpora sua jussos fuisse remeare, et constituisse inter se amicos esse victuros, atque ita esse factum, donec postea morerentur: sed isti auctores talem resurrectionem corporis factam fuisse narrarunt, quales fuerunt eorum quos resurret huic quidem redditos uitae, sed non eo modo ut non morerentur ulterius. Mirabilius autem quiddam Marcus Vano ponit in libris, quos conscripsit de gente populi Romani, cuius putaui uerba ipsa ponenda. \'Genethliaci quidam scripserunt, inquit, esse in renascen
Abbreviated transcription (Latin):
sicut arte sciuntꝰ om̃s fere morbos corporis
nouit. sicut autẽ corpore sentiuntur
plurimos nescit. quosipse ñ passus ẽ. Ut ergo
scientiae malorũ duȩ sunt. una qua potentiã
m̃tis ñ latent. altera quaȩ ex perientis sensib:
in herent. Alit̃ quippe sciunt᷑ uitia omĩa
ꝑ sapientiaȩ doctrinã. alit̃ ꝑ insipienas pessi¬
mã uitã. Ita & obliuiones malorũ duȩ suNt.
Alit̃ ea nãq obliuis cit᷑ eruditus & doctus. alit̃
ex ꝑtus & passus. Ille si peritiã neglegat.

Expanded text:
sicut arte sciuntur, omnes fere morbos corporis sicut arte sciuntur, omnes fere morbos corporis nouit; sicut autem corpore sentiuntur, plurimos nescit, quos ipse non passus est. ut ergo scientiae malorum duae sunt, una, qua potentiam mentis non latent, altera, qua experientis sensibus inhaerent — aliter quippe sciuntur uitia omnia per sapientiae doctrinam, aliter per insipientis pessimam uitam — ita et obliuiones malorum duAliter ea namque obliuiscitur eruditus et doctus, aliter expertus et passus; ille, si peritiam neglegat
Abbreviated transcription (Latin):
petcando adã ꝑdidit. posse ñ mori. nouis¬
sima erit ñ posse mori. lta primũ liberũ
Arbitriũ posse ñ peccare. nouissimũ non¬
posse peccare. Sic enĩ erit in amissibilis
uoluntas pietatis. & aquitatis. quomodo ẽ
felicitas. Nã utiq peccando nec pieta tẽ
nec felicitatẽ tenuimus. uoluntatẽ uero
felicitatis necꝑdita felicitate ꝑdidimus.
Certe ds̃ ipse nũ quid qm̃ petcare ñ p̃otest.
ideo liberũ arbitriũ habere negandusest:
Erit ergo illius ciuitatis & una in om̃ib &
insẽparabilis insingulis uoluntas libera
ab om̃i malo liberata. & impleta omui
bono fruens indeficient̃ et̃ norũ iocundi¬
tate gaudiorũ. oblita culparũ. oblita
penarũ. Nec ideo tam̃ suae liberationis
oblita. ut liberatori suo nonsit ingrata.
Quantũ ergo attinet ad scientiã rationalẽ.
memor p̃teritorũ etiã malorũ suorum.
Quantũ autẽ ad experientissensũ. prorsus
immemor. Nã & peritissimus medicus

Expanded text:
peccando Adam perdidit, posse non mori, nouispeccando Adam perdidit, posse non mori, nouissima erit non posse mori: ita primum liberum arbitrium posse non peccare, nouissimum non\'posse peccare. sic enim erit inamissibilis uoluntas pietatis et aequitatis, quomodo est felicitatis. nam utique peccando nec pietatem nec felicitatem tenuimus, uoluntatem uero felicitatis nec perdita felicitate perdidimus. certe deus ipse numquid, quoniam peccare non potest, ideo liberum arbitrium habere negandus est? Erit ergo illius ciuitatis et una in omnibus et inseparabilis in singulis uoluntas libera, ab omni malo liberata et impleta omni bono, fruens indeficienter aeternorum iucunditate gaudiorum, oblita culparum, oblita poenarum; nec ideo tamen suae liberationis oblita, ut liberatori suo non sit ingrata; quantum ergo attinet ad scientiam rationalem, memor praeteritorum etiam malorum suorum, quantum autem ad experientis sensum, prorsus immemor. nam et peritissimus medicus,
Abbreviated transcription (Latin):
Magis quippe erit liberũ a delectatione
peccandi. usq ad delectationẽ ñ petcan¬
di indeclinabilẽ liberatũ. Nã primũ
liberũ arbitriũ qđ hominidatũ ẽ. quando
primũ creatus ẽ. rectus potuit ñ peccare.
sed potuit & peccare. Hoc autẽ nouissi¬
mũ. eo potentius erit. quo peccare non
poterit. Uerũ hoc quoq dĩ munere non
suae possibilitate naturae. Aliud ẽ eñĩ
eẽ. dm̃. aliud participẽ dĩ. Ds̃ natura
peccare ñ potest. particeps uero dĩ ab illo
Accipit ut peccare ñ possit. Seruandi
autẽ gradus erant diuini muncris. ut
primũ daret᷑ liberũ arbitriũ quo non
peccare homo posset. nouissimũ quo
peccare ñ posset. Atq illud ad cõparandũ
meritũ. hoc ad recipiendũ p̃miũ ꝑtineret.
Sed qr peccauit ista natura cũ peccare
potuit. largiore grã liberat᷑ ut ad eã ꝑ du¬
cat᷑ libertatẽ in qua peccare ñ possit.
Sicut enĩ prima immortalitas fuit quã

Expanded text:
magis quippe erit liberum a delectatione magis quippe erit liberum a delectatione peccandi usque ad delectationem non peccandi indeclinabilem liberatum. nam primum liberum arbitrium, quod homini datum est, quando primum creatus est rectus, potuit non peccare, sed potuit et peccare; hoc autem nouissimum eo potentius erit, quo peccare non poterit; uerum hoc quoque dei munere, non suae possibilitate naturae. aliud est enim esse deum, aliud participem dei. deus natura peccare non potest; particeps uero dei ab illo accepit, ut peccare non possit. seruandi autem gradus erant diuini muneris, ut primum daretur liberum arbitrium, quo non peccare homo posset, nouissimum, quo peccare non posset, atque illud ad comparandum meritum, hoc ad recipiendum praemium pertineret. sed quia peccauit ista natura. cum peccare potuit, largiore gratia liberatur, ut ad eam perducatur libertatem, in qua peccare non possit. sicut enim prima immortalitas fuit, quam
Abbreviated transcription (Latin):
fine uidebit᷑. sine fastidio amabit᷑. si ne
fatigatione laudabit᷑. Hoc munus hic
affectus. hic actus ꝓfecto erit om̃ib
sicut ipsa uita cõmunis aet̃na. Cȩterũ
qui futuri sunt ꝑmeritis prȩmiorũ etiã
gradus honorũ atq gloriarũ quis ẽ idoneus
cogitare: quantomagis dicere: Qđ tam̃
futurisint ñ ẽ. ambigendũ. Atq id etiã
beata illa ciuitas magnũ insebonum
uidebit. qđ nulli superiori ullus inferior
in uidebit. sicut nunc ñ inuident ar¬
changelis angłi cȩteri . Tãq nolet unus¬
quisq eẽ. qđ ñ accepit. quã uissit pacatis.¬
simo concordiȩ uinculo & qui accepit
obstrictus: quã nec in corpore uult
oculus eẽ qui est digitus. cũ m̃brũ utrũq
c̃tineat totius carnis pacata cõpago.
Sic itaq habebit donũ alius aliominus.
ut hoc quoq donũ habeat neuelit ãplius.
Nec ideo liberũ arbitriũ ñ habebunt. quia
peccata eos delectare ñ poterunt.

Expanded text:
fine uidebitur, sine fastidio amabitur, sine fine uidebitur, sine fastidio amabitur, sine fatigatione laudabitur. affectus, hic actus profecto erit omnibus sicut ipsa uita communis aeterna. Ceterum qui futuri sunt pro meritis praemiorum etiam gradus honorum atque gloriarum, quis est idoneus cogitare, quanto magis dicere? quod tamen futuri sint non est ambiguum. atque id etiam beata illa ciuitas magnum in se bonum uidebit, quod nulli superiori ullus inferior inuidebit, sicut nunc non inuident archangelis angeli ceteri; tamque nolet esse unusquisque quod non accepit, quamuis sit pacatissimo concordiae uinculo ei qui accepit obstrictus, quam nec in corpore uult oculus esse qui est digitus, cum membrum utrumque contineat totius carnis pacata compago. sic itaque habebit donum alius alio minus, ut hoc quoque donum habeat, ne uelit amplius. Nec ideo liberum arbitrium non habebunt, quia peccata eos delectare non poterunt;
Abbreviated transcription (Latin):
definire ñ audeo qđ ex cogitare ñ ualeo.
am̃ & motus &estatus. sicut ipsa species
decens erit. qui cũq erit. ubi qđ ñ decebit
non erit. Certe ubi uolet sps. ibi erit ꝓtinꝰ
gła erit. ubi laudantis nec errore quisquã.
nec adulatione laudabit᷑. Uerus honor
qui nulli negabit᷑ digno. nulli deferetur
indigno. sed nec ad eũ ambiet ullus in¬
dignus. ubi nullus ꝑmittet᷑ eẽ nisi dignus.
lera pax. ubi ni hil aduersi nec ascipso
nec ab aliquos patiet᷑. Prȩmiũ uirtutis
erit ipse qui uirtutẽ dedit eiq se ipsũ quo
melius & maius nihil posset eẽ. ꝑmisit.
uid ẽ. enĩ aliud qđ ꝑꝓphetã dicit ero illoꝵ
ds̃ & ipsi erunt mihi plebs. nisi ego ero
unde sacient᷑. ego ero quaecũq. ab homi¬
nib honeste desiderantꝰ. & uita & salus.
& omĩa bonia : Sic enĩ & illud recte in¬
telligit᷑. qđ ait apłs. ut sit ds̃ omĩa in om̃ib.
pse finis erit desideriorũ nr̃orũ. qui sine

Expanded text:
definire non audeo, quod excogitare non ualeo; definire non audeo, quod excogitare non ualeo; tamen et motus et status sicut ipsa species decens erit, quicumque erit, ubi quod non decebit non erit. certe ubi uolet spiritus, ibi erit pgloria erit, ubi laudantis nec errore quisquam nec adulatione decipitur; uerus honor, qui nulli negabitur digno, nulli deferetur indigno; sed nec ad eum ambiet ullus indignus, ubi nullus permittetur esse nisi dignus; uera pax, ubi nihil aduersi nec a se ipso nec ab aliquo quisque patitur. praemium uirtutis erit ipse qui uirtutem dedit eique se ipsum, quo melius et maius nihil possit esse, promisit. quid est enim aliud quod per prophetam dixit: ero illorum deus, et ipsi erunt mihi plebs, nisi: "ego ero unde satientur, ego ero quaecumque ab hominibus honeste desiderantur, et uita et salus et omnia bona\'? Sic enim et illud recte intellegitur, quod ait apostolus: Ut sit Deus omnia in omnibus. Ipse finis erit desideriorum nostrorum, qui sine
Abbreviated transcription (Latin):
malũ. nullũ latebit bonũ: Uacabit᷑
dĩ laudib quierit omĩa in om̃ib Nã quid
Aliud agat᷑ ubi neq  ulla desidia cessabit᷑.
neq ulla indigentia laborabit᷑: nescio
Ad moneor etiã sc̃õ canrtico. ubi lego uel
Audio. Beati qui habitant in domo tua.
in scła scłorũ laudabuntte. Om̃ĩa m̃bra
& uiscera in corruptibilis corporis quae
nunc uidemus ꝑ usus necessitatis uarios
distributa. qm̃ tunc non erit ipsa neces¬
sitas. sed plena certe securitas. sempi terna
felicitas ꝓ ficient laudib dĩ. Om̃s quippe
illi dequib iã sum locutus qui nunclatent
armoniae corporalis numeri. ñ latebunt
intrinsecus & extrinsecus ꝑ corporis cuncta
dispositi. Et cũ cȩteris reb. quae ibi magnae
atq mirabiles uidebunt᷑ rationales m̃tes
intantã artificis laudẽ rationabilis pul¬
chritudinis delectatione succendent ui
motus illictaliũ corporũ sint futuri. temere

Expanded text:
malum, nullum latebit bonum, uacabitur malum, nullum latebit bonum, uacabitur dei laudibus, qui erit omnia in omnibus! nam quid aliud agatur, ubi neque ulla desidia cessabitur neque ulla indigentia laborabitur, nescio. admoneor etiam sancto cantico, ubi lego uel audio: beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te. omnia membra et uiscera incorruptibilis corporis, quae nunc uidemus per usus necessitatis uarios distributa, quoniam tunc non erit ipsa necessitas, sed plena, certa securitas, sempiterna felicitas, proficient laudibus dei. omnes quippe illi de quibus iam sum locutus qui nunc latent harmoniae corporalis numeri non latebunt, intrinsecus et extrinsecus per corporis cuncta dispositi, et cum ceteris rebus, quae ibi magnae atque mirabiles uidebuntur, rationales mentes in tanti artificis laude rationabilis pulchritudinis delectatione succendent. qui motus illic talium corporum sint futuri temere
Abbreviated transcription (Latin):
habeant in tanta excellentia m̃ti simile
quo & incorporea natura cernat᷑. qđ ullis
exẽplis. siue scripturarũ testimoniis
diuinarũ. uel difficile ẽ. uel impossibile
ostendere. aut qđ ad intelligendũ facilius.
ita Nobis ds̃ erit notus atq conspicuus.
ut uideat᷑ spũ a singulis nobis insingulis
nobis. Uideat᷑ ab altero in altero uideat᷑
in se ipso. uideat᷑ incalo nouo & t̃ra noua.
atq in omĩ quae tunc fuerit creatura. uide¬
at᷑ & ꝑ corpora in omĩ corpore quocũq fueriNt
spiritalis corporis oculi acie ꝑueniente
directi. Patebunt etiã cogitationes nrãe in¬
uicẽ nobis. Tunc enĩ implebit᷑ qđ apłs cũ
care. mox ad didit. donec ueniat dñs & illu¬
minet abscondita tenebrarũ. & manifestabit
cogitationes cordis. & tunc laus erit unicuiq
Adõ .CLXUI. DEAETERNA FEUCITATE
CIUITATISDI. SADDATOQUE PERPEIUO.
ENEODẼ UBRO DECIUITATE DĨ XII.
uanta erit illa felicitas ubi nullũ erit

Expanded text:
habeant in tanta excellentia menti simile, habeant in tanta excellentia menti simile, quo et incOl-porea natura cernatur, quod ullis exemplis siue scripturarum testimoniis diuinarum uel difficile est uel inpossibile ostendere; aut, quod est ad intellegendum facilius, ita Deus nobis erit notus adque conspicuus, ut uideatur spiritu a singulis nobis in singulis nobis, uideatur ab altero in altero, uideatur in se ipso, uideatur in caelo nouo et terra noua adque in omni, quae tunc fuerit, creatura, uideatur et per corpora in omni corpore, quocumque fuerint spiritalis corporis oculi acie perueniente directi. Patebunt etiam cogitationes nostrae inuicem nobis. Tunc enim inplebitur, quod apostuam, mox addidit: Donec ueniat Dominus, et inluminabit abscondita tenebrarum et manifestabit cogitationes cordis, et tunc laus eriAPUT CLXVI. De aeterna felicitate Civitatis Dei, Sabbatoque perpetuo, ex eodem libro XXII de Civitate Dei. Quanta erit illa fel
Abbreviated transcription (Latin):
corpora caelinoui & t̃rae nouae. ut dm̃ubiq
p̃sentẽ. & uniuersa etiã corporalia guber¬
nantẽ ꝑ corpora quae gestabimus. & quae
conspiciemus quaqua uersũ oculos duxe¬
rimus clarissima ꝑspicuitate uideamus.
ñ sicut faunc in uisibilia dĩ ꝑ ea quae factas
intellecta conspiciunt᷑. ꝑ speculũ in enigma¬
te. ex parte. ubi plus in nobis ualet fides
qua credimus quã rerũ corporaliũ species
quã ꝑ oculos cernimus corporales. Sed
sicut homines int̾ quos uiuentes motusq
uitales ex erentes uiuimus. mox ut aspi¬
cimus ñ credimus uiuere. sed uidemus.
cũ eorũ uitã sine corporib uidere neque¬¬
amus. quã tam̃ in eis ꝑ corpora remota
omĩ ambiguitate conspicimus. Ita
quacũq spiritalia illa lumina corporũ
nr̃orũ circũ feremus. incorporeũ dm̃
omĩa regentẽ etiã ꝑ corpora contuebim.
Aut ergo sic ꝑ illos oculos uidebit᷑ ds̃ ut aliqͥd

Expanded text:
corpora caeli noni et terrae nonae. ut deum ubique corpora caeli noni et terrae nonae. ut deum ubique praesentem et uniuersa etiam corporalia gubernantem per corpora, quae gestabimus et quae conspiciemus, quaquauersum oculos duxerimus, clarissima perspicuitate uideamus, non sicut nunc inuisibilia dei per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur, per speculum in aenigmate, ex parte, ubi plus in nobis ualet fides, qua credimus, quam rerum corporalium species, quam per oculos cernimus corpsicut homines, inter quos uiuentes motusque uitales exserentes uiuimus, mox ut adspicimus, non credimus uiuere, sed uidemus, cum eorum uitam sine corporibus uidere nequeamus, quam tamen in eis per corpora remota omni ambiguitate conspicimus: ita quacumque spiritalia illa lumina corporum nostrorum circumferemus, incorporeum Deum omnia regentem etiam per corpora contuebimur. Aut ergo sic per illos oculos uidebitur Deus, ut aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
Auero ut dicere audeat dm̃ corpori a
ista nescire: Nũ quid ergo corpus habet
ꝑ cuius occulos ea possit ad discere: Deinde
qđ de ꝓpħa heliseo paulo ante dixximus.
ñ ne satis indicat etiã spũ ñ ꝑ corpus cor-¬
poralia posse cernis Quando enĩ seruus
ille munera accepit. utiq corporaliter
uidit. Sicut ergo c̃orpora constat uideri
spũ. quid sitanta erit potentia spiritalis
est ds̃. Deinde uitã quidẽ suã. qua nunc
uiuit in corpore. & haet t̃rena m̃bra uege¬
tant. facitq uiuentia in teriore sensu
quisq ñ ꝑ corporeos oculos nouit. Aliorũ
uero uitas cũ sint in uisibiles. ꝑ corpus uidet.
Nã unde uiuentia discernimus a ñ uiuen¬
tib corpora. nisi corpora simuluitasq uide¬
amus: quas nisi ꝑ corpus uidere ñ possumꝰ.
Uitas autẽ sine corporib corporeis oculis non
uidemus. Quã obremo fieri potest ualdeq
credibile ẽ. sic nos eẽ. uisuros mnundana tunc

Expanded text:
a uero, ut dicere audeat Deum corporalia a uero, ut dicere audeat Deum corporalia ista nescire? Numquid ergo corpus habet, per cuius oculos ea possit aquod de propheta Heliseo paulo ante diximus, nonne satis indicat etiam spiritu non per corpus corporalia posse cerni? Quando enim servus ille munera auidit. Sicut ergo constat corpora uideri spiritu, quid si tanta erit potentia spiritalis tus enim est Deus. Deinde uitam quidem suam, qua nunc uiuit in corpore et haec terrena membra uegetat facitququisque, non per corporeos oculos nouit; aliorum uero uitas, cum sint inuisibiles, per corpus uidet. nam unde uiuentia discernimus a non uiuentibus corpora, nisi corpora simul uitasque uideamus, quas nisi per corpus uidere non possumus? uitas autem sine corporibus corporeis oculis non uidemus. Quam ob rem fieri potest ualdeque credibile est sic nos esse uisuros mundana tunc
Abbreviated transcription (Latin):
telligimus. & qđ in psalmocanit᷑. Accedi¬
te adeũ & illumina mini. & facies ur̃ae
ñ erubescent. Eide quippe accedit᷑ ad dm̃
quã cordis constat eẽ . ñ corporis. Sed quia
spiritale corpus nescimus quantos habeat
Accessus. dere quippe in ex ꝑta loquimur.
ubi aliqua quae alit̃ intelligi nequeat
diuinarũ scripturarũ ñ occurrit & succur¬
ric auctoritas. necesset̃. ut contingat in
nobis qđ legit᷑ in libro sapientiae. Cogitatio¬
nes mortaliũ timitdȩ. & incertȩ ꝓuidentiae
nraẽ. Ratiocinatio quippe illa philosophoꝵ
qua disputant. ita m̃tis as pectu intelligi¬
bili uideri. & sensu corporis sensibilia
idẽ. corporalia. ut nec intelligibilia per
corpus. nec corporalia ꝑse ipsã mens ualeat
in tueri. Siposset nobis eẽ. certissima. ꝓ¬
fecto certũ etẽ. ꝑ oculos corporis. eti ã spiri¬
talis. nullomodo posse uidere dm̃. Sed
istã ratiocinationẽ uera ratio. & ꝓphetica
irridet auctoritas. Quis enĩ itasit auersus

Expanded text:
tellegimus et quod in psalmo canitur: Accedite ad eum et inluminamini, et facies uestrae non erubescent. Fide quippe acceditur ad Deum, quam cordis constat esse, non corporis. Sed quia spiritale corpus nescimus quantos habebit accessus de re quippe inexperta loquimur, ubi aliqua, quae aliter intellegi nequeat, diuinarum scripturarum non occurrit et succurrit auctoritas, necesse est ut contingat in nobis quod legitur in libro Sapientiae: Cogitationes mortalium timidae etincertae prouidentiae nostrae. Ratiocinatio quippe illa philosophorum, qua disputant ita mentis adspectu intellegibilia uideri et sensu corporis sensibilia, id est corporalia, ut nec intellegibilia per corpus nec corporalia per se ipsam mens ualeat intueri, si posset nobis esse certissima, profecto certum esset per oculos corporis etiam spiritalis nullo modo posse uideri Deum. Sed istam ratiocinationem et uera ratio et prophetica inridet auctoritas. Quis enim ita sit auersus
Abbreviated transcription (Latin):
angłos uel filios dĩ concupiscentiala psos
peccasse cũ feminis quã angłos carnẽ non
habentes usq ad illud petcatũ descendere
potuisse. quã uis de quibusdã dȩ monibus
qui sint imꝓbi mulieribus amultis tam
multa dicant᷑. ut ñ facile sit de hacre defi¬
nienda sententia.¬

Expanded text:
angelos uel filios dei concupiscentia lapsos angelos uel filios dei concupiscentia lapsos peccasse cum feminis quam angelos carnem non habentes usque ad illud peccatum descendere potuisse; quamuis de quibusdam daemonibus, qui sint inprobi mulieribus, a multis tam multa dicantur, ut non facile sit de hac re definienda sententia.
Abbreviated transcription (Latin):
EODT̃ UPROꝰAUESTIONŨ DEGENESI
lto querit᷑ quẽ ad modũ potuerint angłi
cũ filiabus hominũ concũbere. undeꝰ
gigantes nati eẽ ꝑhibent᷑. quã uis non nulli
& latini & greci codices ñ angłos habeant.
sed fili os dĩ. Quos quidã ad soluendã istã
questionẽ iustos homines fuisse credider̃
qui potuerunt etiã angłorũ nomine nun¬
cupari. Nã de homine loħe scriptum est.
Ecce mitto angłm meũ ante faciem tuam.
qui p̃parabit uiã tuã. Sed hoc mouet
quo modo uel ex hominũ concubitu natis
gigantes uel feminis misceri potuerint.
si non homines sed angłi fuerunt. Sed de
gigantib id est nimiũ grandib atq. fortib
puto ñ eẽ mirandũ qđ ex hominib nasci
potuerint quia & post diluuiũ quidã
tales fuisse reperiunt᷑. Et quaedã corpora
hominũ in incredibilẽ modũ ingentia.
nr̃ĩs quoq tẽporib ex titerunt. ñ solum
uirorũ uerũ etiã feminarũ. Vnde credi¬
bilius ẽ. homines iustos appellatos uel

Expanded text:
O QVAESTIO- NVM DE GENESI. Item quaeritur quemadmodum potuerint angeli cum filiabus hominum concumbere, unde gigantes nati esse perhibentur, quamuis nonnulli et latini et graeci codices non angelos habeant, sed filios dei, quos quidam ad soluendam istam quaestionem iustos homines fuisse crediderunt, qui potuerunt etia. nam de homine Iohanne scriptum est: ecce mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit uiam tuam. sed hoc mouet, quomodo uel ex hominum concubitu nati sint gigantes uel feminis miscere se potuerint, si non homines sed angeli fuerunt. sed de gigantibus, id est nimium grandibus atque fortibus, puto non esse mirandum, quod ex hominibus nasci potuerunt, quia et post diluuium quidam tales fuisse reperiuntur et quaedam corpora hominum in incredibilem modum ingentia nostris quoque temporibus extiterunt non solum uirorum uerum etiam feminarum. unde credibilius est homines iustos appellatos uel
Abbreviated transcription (Latin):
bendũ existimaui. qui ꝓpaginẽ animarũ
iã quasi certus imꝓbandã putas. Cȩterumsi
illis qui hanc asserunt rescribendũ fuisset.
fortassis ostenderem quẽ ad modũ id qđ se
nosse arbitrant᷑ ignorent. & ne hoc asserere
Auderent quanta ratione formidare debe¬
Q UODBAPTIZATINONAMORIE CÕAUNI
SIDASUEPUCIO UBERENTURAETIRRO
a auoelã PRMOS HOMINES DICITPER
UĨ SANGUINẼ UBERAIOS. ETCUROAID
PECCATO REMISSO EUODOS PIR EROEBAM

Expanded text:
bendum existimavi, qui propaginem animarum bendum existimavi, qui propaginem animarum jam quasi certus improbandam putas. Caeterum si illis qui hanc asserunt rescribendum fuisset, fortassis ostenderem quemadmodum id quod se nosse arbitrantur ignorent; et ne hoc asserere auderent, quanta ratione formidare debeQuod baptizati non a morte communi, sed a supplicio liberentur aeterno, a quo etiam primos homines dicit per Domini sanguinem liberatos; et cur David, peccato remisso, quae Deus per prophetam
Abbreviated transcription (Latin):
audeo. qđ illirei fit forte centrariũ. dequa
dubitare forte ñ debeo. Tuitaq mifrat̃
bone. qm̃ consulis me & uis ut unũ horũ
definiã. utrũ animȩ cetere om̃s ex illo
uno homine sicut corpora ꝓpaginẽ. ate
sine ꝓpagine sicut unius illius acreatore
singulis fiant. Ab ipso enĩfieri siue sic siue
sic. ñ negamus. Patere ut etiã ipse te con¬
sulã. quomodo inde anima peccatũ ori¬
ginali t̃ trahat. unde originalit̃ ipsa non
trait᷑. Om̃s enĩ animas ex adã trahere
originale peccatũ similit̃ ñ negamus. ne
in pelagianã heresim de testabilẽ detesta¬
bilit̃ irruamus. Si hoc qđ ego int̃rogo
nec tu scis. sine me patient̃ utrũq nes¬
cire qđ tu int̃rogas & qđ ego. Si autẽ iã
scis qđ int̃rogo cũ hoc etiã me docueris.
tunc & illud qđ uis ut respondeã. nihil
ibi iã metuens respondebo. Peto ergo ne
suscenseas qr ñ potui c̃firmare. ñ dubites¬

Expanded text:
audeo, quod illi rei sit forte contrarium, de qua audeo, quod illi rei sit forte contrarium, de qua dubitare forte non debeo. Tu itaque, mi frater bone, quoniam consulis me et uis, ut unum horum definiam, utrum animae ceterae ex illo uno homine sicut corpora per propaginem an sine propagine sicut illius unius a creatore singulis singulae fiant — ab ipso enim fieri siue sic siue sic non negamus —, patere, ut etiam ipse consulam, quomodo inde anima peccatum originaliter trahat, unde originaliter ipsa non trahitur. omnes enim animas ex Adam trahere originale peccatum similiter non negamus, ne in Pelagianam heresim detestabilem detestabiliter inruamus. si hoc, quod ego interrogo, nec tu scis, sine me patienter utrumque nescire, et quod tu interrogas et quod ego; si autem iam scis, quod interrogo, cum hoc etiam me docueris, tunc et illud, quod uis ut respondeam, nihil ibi iam metuens respondebo. peto ergo, ne suscenseas, quia non potui confirmare, qu
Abbreviated transcription (Latin):
creaturã. aliquatenus mortalẽ. in quantũ
inde terius cõmutari. & auita dĩ cuius
participatione beata fit alienari potest.
Aliquatenus immortalẽ. qm̃ sensũ quo ei post
hanc uitã uel bene uel male sit. amittere
ñ potest: Scio etiã ñ eã ꝓactib. ante carnẽ
gestis. indudi in carnẽ meruis se. sed nec ideo
eẽ in homine sine sorde peccati. necsi unius
diei sicut scriptũ ẽ. fuerit uita eius super
t̃rã. Ac ꝑ hoc scio ex adã ꝑseriem generati
onis. sine peccato neminẽ nasci. Unde &
paruulis necessariũ ẽ. ꝑgratiã regeneratio¬
nis inxp̃o renasci Haec tã multa nec parua
de initio uel origine animarũ nr̃arũ in
quibus plura sunt ad eã scientiã ꝑtinentia
quae fide constant: & didicisse megratulor.
& nosse confirmo. Qua ꝓpt̃ si nescio in ori
ambigo scire quidẽ & hoc magis elige quã
nescire. Sed quã diu ñ possũ melius. hinc
dubito quã uelut certũ confirmare aliqͥd

Expanded text:
creaturam aliquatenus mortalem, in quantum creaturam aliquatenus mortalem, in quantum in deterius commutari, et a vita Dei, cujus participatione beata fit, alienari potest, et aliquatenus immortalem, quoniam sensum, quo ei post hanc vitam vel bene vel male sit, amittere non potest; scio etiam non eam pro actibus ante carnem gestis includi in carne meruisse, sed nec ideo esse in homine sine sorde peccati, et si unius diei, sicut scriptum est, fuerit vita ejus super terram. Ac per hoc scio, ex Adam, per seriem generatonis sine peccato neminem nasci, unde et paruulis necessarium est per gratiam regenerationis in Christo renasci. haec tam multa nec parua de initio uel origine animarum nostrarum, in quibus plura sunt ad eam scientiam pertinentia, quae fide constant, et didicisse me gratulor et nosse confirmo. quapropter si nescio in origambigo, scire quidem et hoc magis eligo quam nescire, sed, quam diu non possum, melius hinc dubito, quam uelut certum confirmare aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc scire qđ quȩris. sed multo magis cuperẽ
scire sifieri posset. quando p̃sentet᷑ desideratꝰ
sit. quã unde in hanc terrã uenire cȩperim.
tẽpora quȩ pat̃ posuit in sua potestate. Utrũ
autẽ originẽ ani marũ quã ñdũ scio. utrũ
scire. idẽ ꝑtineat ad nos id scire. ne hoc quidẽ
scio Nã sisaltẽ hoc scirẽ qđ nr̃m ñ sit id scire:
ñ solũ affirmare quã diu nescio. uerũ etiã
quȩrere iã desisterẽ. Nunc autẽ quã uis
tã sit obscurũ atq. ꝓfundũ. ut plus hic do-¬
cendi caueã temeritatẽ quã discendi habeã
cupiditatẽ : tam̃ & hoc etiã uellẽ scire sipos¬
sem. Et licet multo amplius sit necessariũ
qđ ait ille sc̃s. Notũ mii facdnẽ finẽ meũ.
Non enĩ ait initiũ meũ. uti nã tam̃ nec
initiũ qđ ad istã quęstionẽ attinet me
lateret. Uerũ deipso quoq initiomeo. ingra¬
tus doctori meo nonsũ. qđ animã humanã¬

Expanded text:
et hoc scire quod quaeris; sed mulet hoc scire quod quaeris; sed mulscire, si fieri posset, quando praesentetur desideratus orum, quam unde in hanc terram venire ceperim. e pater posuit in sua potestate. utrum autem originem animarum, quam nondum scio, nostrum sit scire, id est pertineat ad nos id scire, ne hoc quidem scio. nam si saltem hoc scirem, quod nostrum non sit id scire, non solum adfirmare. quam diu nescio, uerum etiam quaerere iam desisterem. nunc autem, quamuis tam sit obscurum atque profundum, ut plus illic docendi caueam temeritatem, quam discendi habeam cupiditatem, tamen et hoc etiam uellem scire, si possem. et licet multo amplius sit necessarium, quod ait ille sanctus: Notum mihi fac, domine, finem meum — non enim ait \'initium meum\' —, utinam tamen nec initium meum, quod ad istam quaestionem attinet, me lateret! Verum de ipso quoque initio meo ingratus doctori meo non sum, quod animam humana
Abbreviated transcription (Latin):
scit. Cũ ergo mihi quã diu nescio dubitare
nonliceat utrũ anima mea in ista uita ex ꝓpa¬
gine. ansine ꝓpagine uenerit. cũ eã utrolibet
modo a sũ mo & uero dõ factã eẽ. ñ dubitem.
cur mihi ñ sit fas dicere scio animã meã
ex opere dĩ subsistert & prorsus opus dĩ eẽ
siue ex ꝓpagine sicut illa quae primo homini
data ẽ. nescio ds̃ scit. Unũ horũ uis ut c̃firmẽ.
possem si nossem. Qđ si ipse nostu en habes me
cupidiorẽ discere qđ nescio. quã docere quod
nescio. Sicutẽ nescis sicut ego. ora sicut &¬
ego. ut siue ꝑ quẽ libet seruũ. siue ꝑseipsũ
magister ille nos doceat. quidixit discipulis
suis. Neuelitis dici ab hominibi rabbi.
unus ẽ. enĩ magister ur̃t xp̃s. Sitamen
scit expedire nobis. ut etiã talia nouerimꝰ.
qui nouit ñ solũ quid doceat. uerũ etiã quic
nobis discere expediat. Nã confiteor dileo¬
tioni tu&e. cupiditatẽ meã. Cupio quidẽ

Expanded text:
scit. Cum ergo mihi, quandiu nescio, dubitare scit. Cum ergo mihi, quandiu nescio, dubitare non liceat utrum anima mea in istam vitam ex propagine an 102 sine propagine venerit, cum eam utrolibet modo a summo et vero Deo factam esse non dubitem? cur mihi non sit fas dicere, scio animam meam ex opere Dei subsistere, et prorsus opus Dei esse, sine extra propaginem, sicut illa quae primo homini data est, nescio, deus scit? unum horum uis ut confirmem. possem, si nossem. quod si ipse nosti, en habes me cupidiorem discere quod nescio, quam docere quod nescio. si autem nescis sicut ego, ora sicut et ego, ut siue per quemlibet seruum suum siue per se ipsum magister ille nos doceat, qui dixit discipulis suis: ne uelitis dici ab hominibus rabbi; unus est enim magister uester, Christus; si tamen scit expedire nobis, ut etiam talia nouerimus, qui nouit non solum quid doceat, uerum etiam quid nobis discere expediat. Nam confiteor dilectioni tuae cupiditatem meam: cupio quidem