comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suũ remissũ est: Animalis autẽ ꝓpħia
in uidȩa remansit: Ilam de animali
erat xp̃o. sed illud quod intelligebat᷑:
id est non caro: sed ratio: Idõq caro
remissa est: ratio autẽ retenta:aut¬

Expanded text:
al autem prophetia in Ecclesia remansit. De animali Christo, sed illud quod intelligebatur, id est non caro, sed ratio. Ideoque caro remissa est, ratio autem retenta e
Abbreviated transcription (Latin):
ecce rex tuus uenit tibi mansuetus :
ostendentis est uerbũ: id est. uidete
non carnali aspectu: sed spũali in¬
tellectu: Opera uirtutum eius
aspicite: non scema uisionis eiꝰ: Si enĩ
scema eiꝰ aspexeritis: decipiendi estis.
in natura humana: Si autẽ opus eiꝰ
consideraueritis: saluandi estis in

Expanded text:
Ecce rex, inquit, tuus venit tibi mansuetus, ostendentis verbum est, id est, videte non carnali aspectu, sed spiritali intellectu opera virtutum ejus aspicite, non schema visionis ejus. Si enim schema ejus aspexeritis, decipiendi estis in natura humana. Si autem opus ejus consideraveritis, salvandi estis in
Abbreviated transcription (Latin):
duos istos petrũ & philipũ apostolos
exponit intelligi oportere: Qm̃ hii
primũ transgredientes iudaicos fines:
gentes ad duxerunt ad xp̃m: Ihilippus
quidẽ samariã: quã ipsam samariam
asinã esse interpretatur: Petrus autẽ
gentes: accipiens corneliũ ex gentibus
quasi samariȩ pullũ: Et si quis uob̾¬
desiderat: Ne dicatis dñs tuus. neq
dñs noster. neq dñs uunentorũ: ut
urtelligant om̃s quia ego solus dñs:
Non solũ animaliũ. ueq solũ eorum
qui michi subcliti sunt: sed omĩum
hominũ etiam qui michi contrarii
sunt: Nlam &e peccatores conditionẽ
quiclẽ mei sunt: uoluntate autẽ sua
diaboli: Meus est enĩ orbis terrȩ: &
plenitudo eius: Dñs operã eorũ desi¬
derat: Iustũ est ut aliquando creatura
seruiat suo factori: Gentes enĩ ds̃ in
potestate diaboli pro tẽpore reliquit
ut tẽptet: non in ȩternũ contẽpsit
ut perdat. necesse est autẽ ut fiat
quod scriptũ est: Homines & iumenta

Expanded text:
duos istos Petrum et Philippum apostolos exponit intelligi oportere, quoniam hi, primum transgredientes Judaicos fines, gentes adduxerunt ad Christum. Philippus quidem Samariam, quam ipsam Samariam asinam esse interpretatur. Petrus autem gentes accipiens Cornelium ex gentibus quasi Samariae pullum. Et statim invedesiderat. Ne dicatis dominus tuus, neque dominus noster, neque dominus jumentorum, ut intelligant omnes, quia ego solus sum Dominus, non solum animalium, neque solum eorum, qui mihi subditi sunt, sed omnium hominum, etiam qui mihi contrarii sunt. Nam et peccatores conditione quidem mei sunt, voluntate autem sua diaboli. Meus est enim orbis terrae, et plenitudo ejus . Dominus operam eorum desiderat. Justum est, ut aliquando creatura serviat suo factori. Gentes enim Deus in potestate diaboli pro tempore reliquit ut tentet, non in aeternum contempsit, ut perdat. Necesse est autem ut fiat quod scriptum est: Homines et jumenta
Abbreviated transcription (Latin):
te quã peccemus. liberũ quidẽ ha¬
bemus arbitriũ. si uolumus sequi
uoluntatẽ diaboli an non: Quod
si semel peccantes obligauerimus
nos oꝑibus eiꝰ iam nr̃a uirtute
euadere non possumus: sed sicut
nauis fracto gubernaculo illuc
ducitur ubi tẽpestas uoluerit: sic¬
& homo diuinȩ gr̃ę auxilio perdito
ꝑ peccatũ: non quod uult agit: sed
quod diabolus uult: Et nisi deus¬

Expanded text:
tequam peccemus, liberum quidem habemus arbitrium, si volumus sequi voluntatem dyaboli, an non. Quod, si semel peccantes voluntate obligaverimus nos operibus eius, iam nostra virtute evadere non possumus, sed sicut navis ducitur quo tempestas impellit, sic homo divinae gratiae auxilio perdito per peccatum, non quod vult agit, sed quod diabolus. Et sicu
Abbreviated transcription (Latin):
sol Uis cognoscere mansuetudinem
uenientis: considera speciẽ aduentus
eius: Non sedet in curru aureo. pre.¬
ciosa purpura fulgens: nec ascendit
suꝑ feruidũ ȩquũ. discordiȩ amatorẽ
& litis: qui głȩ iactantia pectus ha¬
bet repletũ: qui de longe odoratuu
bellũ: & gaudet ad uocẽ tube. & cũ
uiderit sanguineã pugnã. dicit in
corde suo benefactũ: sed sedet super
asinã tranquillitatis & pacis amicã:
Non autẽ uides in circuitu eius
splendentes gladios: aut cętera or¬
namenta armorũ terribiliũ: Sed qͥd:
Ramos frondentes. testimonia pie¬
tatis. Uenit autẽ mansuetus: non
ut ꝓpter potentia timeretur: sed ut
propter mansuetudinẽ amaretiui:
Sedens suꝑ asinã. & pullũ eiꝰ Ergo¬

Expanded text:
 Vis cognoscere mansuetudinem venientis, considera speciem adventus ejus . Non sedet in curru aureo pretiosa purpura fulgens, nec ascendit super fervidum equum discordiae amatorem et litis, qui gloria jactantiae pectus habet repletum, qui de longe odoratur bellum, et gaudet ad vocem tubae, et cum viderit sanguineam pugnam, dicit in corde suo: Bene factum; sed sedet super asinam tranquillitatis et pacis amicam. Non autem vides in circuitu ejus splendentes gladios, aut caetera ornamenta armorum terribilium. Sed quid? ramos frondentes, testimonia pietatis. Venit ergo mansuetus, ut non propter potentiam timeretur, sed ut propter mansuetudinem amaretur sedens super asinam et pullum, id e
Abbreviated transcription (Latin):
cerunt in terram: semet ipsos humi¬
liantes. & cũ apło paulo dicentes: se
fuerunt lucra: hȩc existimaui. ꝓpter
xp̃m detrimenta. & arbitror stercora
esse. ut xp̃m lucrifaciã: Qui autem
dentes: ipsi erant credentes. & eruditi
doctores: qui ex ꝓpħis accipientes

Expanded text:
cerunt in terram, seipsos humiliantes, et cum Apostolo dicentes: fuerunt lucra, haec existimavi propter Christum detrimenta, et arbitror stercora esse, ut Christum lucrifaciam . Qui autem de arboribus, sunt credentes et eruditi doctores, qui ex prophetis accipientes
Abbreviated transcription (Latin):
particionẽ donorũ. quȩ in eo dan-¬
dar unacuiq propria: siue homi.¬
num siue angłorũ: In nullis enĩ
membris nr̃is magis apparet
particio: quã in digitis Quod
autẽ dixit. peruenit in uos
regnũ dĩ Regnũ dei nunc
dicit quo dãpnantur impii. &
a fidelibus de peccatis suis. pę¬
nitentiã nunc agentibus secer¬
nuntur: Et cũ fortis armatus
custodit atrium suũ: in pace
sunt ea quȩ possidet Fortẽ dia-¬
bolũ. atrium uero illius mun¬
dũ qui in maligno positus est
appellat: in quo usq ad salua-¬
toris aduentum. male peccato
potiebat᷑ imperio: qui a in cor¬
dibus fideliũ sine ulla condi¬
tione quiescebat Unde & alibi
princeps mundi uocatur: dicen¬
te dño: Uenit enĩ princeps mun-¬
di: & in me nichil inuenit:
& iterũ: Nunc princeps huius¬
mundi eicietur foras: De qua

Expanded text:
participationem donorum quae in eo dantur unicuique propria, sive hominum, sive angelorum. In nullis enim membris nostris magis apparet partitio quam in digitis. Quod autem dixit, Pervenit in vos regnum Dei, regnum Dei nunc dicit quo damnantur impii, et a fidelibus de peccatis suis poenitentiam nunc agentibus secernuntur. Cum fortis armatus custodit atrium suum, in pace sunt ea quae possidet. Fortem, diabolum; atrium vero illius, mundum qui in maligno positus est appellat, in quo usque ad Salvatoris adventum male pacato potiebatur imperio, quia in cordibus infidelium sine ulla contradictione quiescebat. Unde et alibi princeps mundi vocatur, dicente Domino: Venit enim princeps mundi, et in me nihil inveniet . Et iterum: Nunc princeps mund
Abbreviated transcription (Latin):
tionem: Precepta dei audiunt.
miracula cognoscunt: sed con¬
uerti a suis prauitatibꝰ renu¬
unt: Ecce uocat. & redire no¬
lumus: ecce sustinet : & eius
patientiã lissimulamus:
Dũ ergo tempus est fratres
prauitatẽ suã unusquisq dese¬
rat.ͥ dĩ patientiã pertimescat:
ne quẽ nunc tranquillũ des¬
picit⁊ iratũ postinodũ euade¬
re nequaquã possit : qui ui¬

Expanded text:
tionem. Praecepta Domini audiunt, tionem. Praecepta Domini audiunt, miracula cognoscunt, sed converti a suis pravitatibus renuunt. Ecce vocat, et redire nolumus. Ecce sustinet, et ejus patientiam dissimulamus. Dum ergo tempus est, fratres, pravitatem suam unusquisque deserat, Dei patientiam pene, quem nunc tranquillum despicit, iratum postmodum evadere nequaquam possit.
Abbreviated transcription (Latin):
mina cognoscis Sed unde uox
ista in corde nr̃o contra patientiã
nascitur: nisi quia in imis cogi¬
tationẽ fiximus: Et dũ in terra
głam quęrimus : placere ei qui
nos de cęlo conspicit ñ curamus:
Accepta ergo contumelia: medi-¬
temur in opere uocẽ dĩ Ego
non quero głam meã: est qui
quęrat & iudicet: Hoc autem
quod de dõ scriptũ est. abscon-¬
dit se : intelligi & aliter potest:
Multa quippe iudȩis prȩdicauerat.
sed predicationis eius uerba deri-¬
debant: Deteriores quoq ex pre-¬
dicatione facti sunt: qui usq
ad iaciendos lapides ꝑuenerunt:
Q quid abscondendo se dñs signi-¬
ficat: nisi quod eis ipsa ueritas
absconditur : qui eius uerba
sequi contẽpnunt : Eam quippe
quã non inuenit hunulem ue¬
ritas. fugit mentẽ Q quã multi
sunt hodie qui iudeorũ duritiã
detestant᷑: quia prȩdicationem
dñi audire noluerunt: & tamen
quales illos arguunt fuisse ad
fidem tales ipsi sunt ad opera¬

Expanded text:
mina agnoscis. Sed unde vox mina agnoscis. Sed unde vox ista in corde nostro contra patientiam nascitur, nisi quia in imis cogitationem fiximus. et dum in terra gloriam quaerimus, placere ei qui nos de coelo conspicit non curamus? Accepta ergo contumelia, meditemur in opere vocem Dei: Ego non quaero gloriam meam, est qui quaerat et judicet. Hoc autem quod de Domino scriptum est, Abscondit se, intelligi et aliter potest. Multa quippe Judaeis praedicaverat, sed praedicationis ejus verba deridebant. Deteriores quoque ex praedicatione facti sunt, qui usque ad jaciendos lapides pervenerunt. Et quid abscondendo se Dominus significat, nisi quod eis ipsa veritas absconditur, qui ejus verba sequi contemnunt? Eam quippe quam non invenit humilem veritas fugit mentem. Et quam multi sunt hodie qui Judaeorum duritiam detestantur, quia praedicationem Domini audire noluerunt, et tamen quales illos arguunt fuisse ad fidem, tales ipsi sunt ad opera
Abbreviated transcription (Latin):
sola hac uoce eorũ suꝑbiam per¬
culit: & om̃s in terrã strauit:
Qui ergo hoc in loco potuit ma¬
nus lapicdantiũ non se abscon¬
denclo euadere: cur abscondit
se nisi quod homo urter homi¬
nes factus redẽptor nr̃ alia
nobis uerbo loquitur. alia exem¬
plo: Quid autẽ nobis hoc exẽplo
loquitur: nisi ut etiam cum
resistere possumus irã suꝑbien¬
dium humiliter declinemus:¬
Unde & per paulũ dicitur date
locũ irȩ: Quanta humilitate irã
proximi fugere debeat ꝑpendat
homo: si furores irascentiũ abs¬
condendo se declinauit deus:
Nemo ergo se contra acceptas
contumelias erigat: nemo conui¬
ais conuiciũ reddat: Imitatio¬
ne cenĩ dei gloriosius est iniu.¬
riam tacendo fugere: quã respon-¬
dendo superare: Sed contra hoc:
superbia dicit in corde: Turpe
est: ut accepta in uiria taceas:
Quisquis conspicit. quia contu¬
meliã accipis & taces: ñ putat
quia patientiã exhibes.÷ sed cri-¬

Expanded text:
sola hac voce eorum superbiam persola hac voce eorum superbiam perculit, et omnes in terram stravit. Qui ergo hoc in loco potuit manus lapidantium non se abscondendo evadere, cur abscondit se, nisi quod homo inter homines, et factus Redemptor noster, alia nobis verbo loquitur, alia exemplo? Qui autem nobis hoc exemplo loquitur, nisi ut etiam, cum resistere possumus, iram superbientium humiliter declinemusUnde et per Paulum dicitur: Date locum irae . Quanta humilitate iram proximi fugere debeat, perpendat homo, si furores irascentium abscondendo se declinavit Deus. Nemo ergo se contra acceptas contumelias erigat, nemo conviciis convicium reddat. Imitatione etenim Dei, gloriosius est injuriam tacendo fugere, quam respondendo superare. 5. Sed contra hoc superbia dicit in corde: Turpe est ut, accepta injuria, taceas. Quisquis conspicit quia contumeliam accipis et taces, non putat quia patientiam exhibes, sed cri
Abbreviated transcription (Latin):
Ante ergo uel post abraham
habuit : qui & accedere potuit
per exhibitionẽ presentiȩ. & re¬
cedere per cursũ uite: Ueritas
uero semꝑ esse habet: quia ei
quicquã nec priore tempore in¬
cipit: nec subsequenti terminat᷑
Sed sustinere ista ȩternitatis
uerba mentes infideliũ non ua¬
lentes: ad lapides currunt. &
quẽ intelligere non poterant.
obruere quȩ rebant: Quid autẽ
contra furorẽ lapidantiũ dñs
fecit ostenditur: cũ protinus sub¬
infertur: Iħc autẽ abscondit se:
& exiuit de templo Mirũ ualde
suos dñs sese abscondendo decli¬
nauerit: qui si cliuinitatis suȩ
podentiã exercere uoluissec.
tacito nutu mentis in suis eos
ictibus ligaret: aut in pęna
mortis subitȩ obrueret Sed
qui pati uenerat : exercere u¬
licium nolebat: Certe sub ipso
passionis tempore: & quantũ
poterat ostendit: & damen hoc¬
ad id quod uenerat pertulit:
Nam cũ persecutoribus suis se
quȩrentibus diceret ego sum:

Expanded text:
Ante ergo vel post, Abraham Ante ergo vel post, Abraham habuit, qui et accedere potuit per exhibitionem praesentiae, et recedere per cursum vitae. Veritas vero semper esse habet, quia ei quidquam nec priore tempore incipitur, nec subsequenti terminatur. Sed sustinere ista aeternitatis verba mentes infidelium non valentes, ad lapides currunt; et quem intelligere non poterant, obruere quaerebant. Quid autem contra furorem lapidantium Dominus fecit, ostenditur, cum protinus subinfertur. Jesus autem abscondit se, et exivit de templo. Mirum valde suos Dominus sese abscondendo declinaverit, qui si divinitatis suae potentiam exercere voluisset, tacito nutu mentis in suis eos ictibus ligaret, aut in poena mortis subitae obrueret. Sed quia pati venerat, exercere judicium nolebat. Certe sub ipso passionis tempore, et quantum poterat, ostendit, et tamen hoc, ad quod venerat, pertulit. Nam cum persecutoribus suis se quaerentibus diceret: Ego sum :
Abbreviated transcription (Latin):
prȩdicare dicens. Abrahã pater
uester exultauit ut uideret
diem meũ : & uidit & gauisus ẽ:
Tunc ꝗiuppe diem dñi abraham
uidit : cũ in figura sũmȩ trina¬
tatis tres angłos hospitio recepit:
Quibꝰ profecto susceptis: sic tribꝰ
quasi uni loquutus ẽ: Quia &¬
si in personis numerus trinita¬
tis est: in natura uratas di
uinitatis: Sed carnales men¬
tes audientiũ oculos a carne
non su bleuat: in eo solam
carnis ȩtatẽ pensant dicentes.
Quinquagurta annos nondũ
habes: & abrahã iudisti: Quos
benigne redẽptor ñr̃ a carnis
sue intuitu submonuit : & ad
diuinitatis condẽplationẽ tra¬
hit dicens. Amen amen dico
ego sũ: Ante enĩ preteriti tem¬
poris est: sum presentis: Q quia
preteritũ & futurũ tempus di¬
uinitas non habet: sed semꝑ
esse habet: non ait ante abra¬
ham ego fui. sed ante abrahã
ego sũ: Unde & ad moysen dici¬
tur: Ego sũ qui sũ Et dices filiis
isrł: Qui est: misit me ad uos:

Expanded text:
praedicare, dicens: Abraham pater praedicare, dicens: Abraham pater vester exsultavit ut videret diem meum; vidit, et gavisus est . Tunc quippe diem Domini Abvidit: cum in figura summae Trinitatis tres angelos hospitio recepit : quibus profecto susceptis, sic tribus quasi uni locutus est: quia etsi in personis numerus Trinitatis est, in natura tamen unitas est divinitatis. Sed carnales mentes audientium, oculos a carne non sublevant: in eo solam carnis aetatem pensant, dicentes: Quinquaginta annos nondum habes, et Abraham vidisti? Quos benigne Redemptor noster a carnis suae intuitu submovet, et ad divinitatis contemplationem trahit, dicens: Amen, amen dico ego sum. Ante enim praeteriti temporis est, sum praesentis. Et quia praeteritum et futurum tempus divinitas non habet, sed semper esse habet, non ait: Ante Abraham ego fui, sed, ante Abraham ego sum. Unde et ad Moysen dicitur, Ego sum, qui sum: et Dices filiis, Israel, Qui est, misit me ad vos .
Abbreviated transcription (Latin):
dictus est: prȩdicationis suȩ bene¬
ficia largus impendit dicens:
Amen amen dico uobis. si quis
sermonem meũ seruauerit:
mortem non uidebit in ȩternũ
Sed sicut bonis necesse est. ut
meliores etiam per contumelias
existant: ita semꝑ reprobi de
beneficio peiores fiunt: Nam
accepta prȩdicatione: iterum
dicunt. Nunc cognouimus.
quia dȩmoniũ habes Qiua
enĩ ȩternȩ morti inheserant:¬
& eandem mortẽ cui inheserant
non uidebant: dũ solã mortis
carnẽ aspicerent: in ueritatis
sermone caligabant dicentes.
Abrahã mor tuus est: & propħȩ:
& tu dicisꝰ si quis sermonẽ meũ
seruauerit: mortẽ ñ gustabit
in ȩternũ: Unde & ipsi ueritati
eunclẽ abrahã & propħas: quasi
uenerantes pr ᷤ ferunt: Sed aꝑta
nobis ratio ostenditur: quia qui
lm̃ nesciunt: dĩ quoq famulos
falso uenerantur: Et notandũ
quod uidit eos dñs aꝑta sibi
impugnatione resistere: & tam̃
eis se iterata non desinit uoce

Expanded text:
dictus est praedicationis suae benedictus est praedicationis suae beneficia largius impendit, dicens: Amen, amen dico vobis, si quis sermonem mortem non videbit in aeternum. Sed sicut bonis necesse est, ut meliores etiam per contumelias existant, ita semper reprobi de beneficio pejores fiunt, nam accepta praedicatione iterum dicunt: Nunc cognovimus, quia daemonium habes. Quia enim aeternae morti inhaeserant, eamdem mortem cui inhaeserant, non videbant; dum solam mortis carnem aspicerent, in veritatis sermone caligabant, dicentes: Abraham mortuus est, et Prophetae: et tu dicis, Si quis sermonem meum servaverit, mortem non gustabit in aeternum? Unde et ipsi Veritati eumdem Abraham et prophetas quasi venerantes praeferunt. Sed aperta nobis ratione ostenditur quia qui Deum nesciunt Dei quoque famulos falso venerantur. 3. Et notandum quod vidit eos Dominus aperta sibi impugnatione resistere, et tamen eis se iterata non desinit voce
Abbreviated transcription (Latin):
quo a proximis ex falsitate con¬
tumelias accipimus: eorũ etiam
uera mala taceamus: ne ministe¬
rium iustȩ correptionis: in arma
uertamus furoris Sed quia
quisquis dĩ zelo utitur. a prauis
hominibus dehonestatur: in se¬
metipso nobis dñs patientiȩ pre¬
buit exemplũ qui aitꝰ sed hono¬
rifico patrem meũ: & uos in hono.¬
rastis me: Sed quid nobis ad
ista faciendũ sit: adhuc exempłs
nos ammonet cũ subiungit Ego
autem non quȩro głam meam:
est qui quęrat & uidicet: Scimꝰ
certe quod scriptũ est: quia pater
omne iudiciũ dedit filio: Q tam̃
ecce isdem fibẽ iniurias accipi¬
ens: głam suam non querit: Il¬
latas contumelias patris iudicio
reseruat: ut nobis profecto insinu¬
ed quantũ nos esse patientes de-¬
bemus: dum adhric se ulcisci ñ
uult & ipse qui iudicat: Cum
uero malorũ peruersitas crescit:
debet: ied etiam augeri Quod
suo dñs exemplo nos admonet:
qui postquã habere dȩmonium

Expanded text:
quo a proximis ex falsitate conquo a proximis ex falsitate contumelias accipimus, eorum etiam 1508 vera mala taceamus, ne ministerium justae correptionis in arma vertamus furoris? Sed quia quisquis Dei zelo utitur a pravis hominibus dehonestatur, in semetipso nobis Dominus patientiae praebuit exemplum, qui ait: Sed honorifico Patrem meum, et vos inhonorastis me. Sed quid nobis ad ista faciendum sit, adhuc exemplo nos admonet, cum subjungit: Ego autem non quaero gloriam meam, est qui quaerat et judicet. Scimus certe quod scriptum est, quia Pater omne judicium dedit Filio, et tamen ecce idem Filius injurias accipiens gloriam suam non quaerit. Illatas contumelias Patris judicio reservat, ut nobis profecto insinuet quantum nos esse patientes debemus, dum se adhuc ulcisci non vult et ipse qui judicat. Cum vero malorum perversitas crescit debet, sed etiam augeri. Quod suo Dominus exemplo nos admonet, qui postquam habere daemonium
Abbreviated transcription (Latin):
dȩmoniũ non habeo: Duo quippe
ei illata fuerant. unũ negauit:¬
& aliud tacendo consensit: Custos
namq humani generis uenerat:
Et si samaritanũ se non esse
diceret: esse custodem negaret:
Sed tacuit quod recognouit: &
patienter reppulit quod lictum
fallaciter audiuit dicens ego
demoniũ non habeo: In quibus
uerbis non aliud nisi suꝑbia
nr̃a confunditur: quȩ si exagitata
uel leuiter fuerit: atrociores in¬
iurias reddit : quam acceperat:
Facit mala quȩ potest: minatur
& que pocest nͥon facere: Ecce in¬
iuriam suscipiens ds̃ non irascitur:
non contumeliosa uerba respondit:
Qui si eisdẽ ista licentibꝰ respon¬
dere uoluisset demonium uos
habetis. uerũ profecto diceret.
quia nisi impleti demonio tam
peruerse de dõ loqui non possent:
Sed accepta in iuria. etiam quod
uerũ erat dicere ueritas noluit.
ne non dixisse ueritatem sed pro¬
uocatus contumeliã reddisse ui¬
deretur: Ex qua re quid nobis
innuitur: nisi ut eo tempore

Expanded text:
daemonium non habeo. Duo quippe daemonium non habeo. Duo quippe ei illata fuerant, unum negavit, et aliud tacendo conamque humani generis venerat; et si Samaritanum se non esse diceret, esse se custodem negaret. Sed tacuit quod recognovit, et patienter repulit quod dictum fallaciter audivit, dicens: Ego daemonium non habeo. In quibus verbis quid aliud nisi superbia nostra confunditur? quae si exagitata vel leviter fuerit, atrociores injurias reddit, quam acceperat: facit mala quae potest, minatur et quae facere non potest. Ecce injuriam suscipiens Dominus non irascitur, non contumeliosa verba respondet. Qui si eisdem ista dicentibus respondere voluisset: Daemonium vos habetis, verum profecto diceret, quia nisi impleti essent daemonio, tam perversa de Deo loqui non possent. Sed accepta injuria etiam quod verum erat dicere Veritas noluit, ne non dixisse veritatem, sed provocatus contumeliam reddidisse videretur. Ex qua re quid nobis innuitur, nisi ut eo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
qui libenter uerba dei suscipun:
ita ut etiam in fletibꝰ cõpun¬
gantur : sed post lacrimarum
tempus ad iniquitatẽ redeunt:
Hi profecto uerba dĩ non au-
reuocate: & alta consideratio¬
ne pertimescite hoc. quod ex
ore ueritatis sonat: propt̾ea
uos non auditis: quia ex deo
non estis: Sed hoc quod de
reprobis ueritas loquitur. ipsi
de semetipsis in reprobis iniqui¬
tatibus suis operibus ostendunt:
Nã sequitur: Responclerunt
ne benedicimus nos quia sama-¬
ritanus estu. & dȩmoniũ habes
Accepta autẽ tanta contumelia.
quid ds̃ responcleat: audiamus:
Ego clemoniũ non habeo: sed
honorifico patrẽ meum: et uos in¬
honorastis me Quia enĩ samarita¬
nus interpretatur custos. & ipse
ueraciter custos est de quo psal
mista ait. nisi dñs custodierit
ciuitatẽ in uanũ uigilant qui
custodiunt eã Et cui ꝑ ysaiam
Custos quiꝰ de nocte: custos quid
de nocte: Respondere noluit
dñs samaritanus non sũ: sed ego

Expanded text:
qui libenter verba Dei suscipiunt, qui libenter verba Dei suscipiunt, ita ut etiam in fletibus compungantur, sed post lacrymarum tempus ad iniquitatem redeunt. Hi profecto verba Dei non audirevocate, et alta consideratione pertimescite hoc quod ex ore Veritatis sonat: Propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis. Sed hoc quod de reprobis Veritas loquitur, ipsi hoc de semtipsis reprobi suis operibus ostendunt. Nam seqne bene dicimus nos, quia Samaritanus es tu, et daemonium habes? Accepta autem tanta contumelia, quid Dominus respondeat, audiamus. Ego daemonium non habeo, sed honorifico Patrem meum, et vos inhonorastis me. Quia enim Samaritanus interpretatur custos, et ipse veraciter custos est, de quo Psalmista ait: Nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilant, qui custodiunt eam . Et cui per Isaiam: Custos quid de nocte? custos quid de nocte ? Respondere noluit Dominus, Samaritanus non sum; sed ego
Abbreviated transcription (Latin):
suetudinẽ dĩ Relaxa¬
re peccata uenerat:
& dicebat: Quis ex uobis ar¬
guet me de peccato: Non
declignatur ex ratione osten¬
dere se peccatorẽ non esse:
qui ex uirtute diuinitatis
poterat peccatores iustificare:
Sed terribile est ualde: qđ
subdidit: Qui est ex deo:
uerba dei audit: Propterea
uos non auditis quia ex deo
non estis: Si enĩ ipse uerba
dei audit qui ex deo est. et
audire uerba eius ñ potest
quisquis ex illo non est: inter
dei in aure cordis percipit.
& intelliget unde sit: Cęlestẽ
patriã clesiderare ueritas iubet:
carnis desideria conteri. mundi
gloriam declinare: aliena non
rapereꝰ propria largiri: Penset
ergo apud se unusquisq ur̃m:
si hȩc uox dei in cordis eiꝰ aure
conualuit: & quia iam ex deo
sit agnoscit: Nam sunt ñ nulli:
qui precepta dĩ nec aure cor-¬
poris percipere dignantur Et
sunt nonnulli. qui hȩc quidẽ
corporis aure percipiunt: sed
nullo ea mentis desiderio com¬
plectuntur: Q sunt non nulli

Expanded text:
uetudinem Dei. Relaxare peccata venerat, et dicebat: Quis ex vobis arguet me de peccato? Non dedignatur ex ratione ostendere se peccatorem non esse, qui ex virtute divinitatis poterat peccatores justificare. Sed terribile est valde quod subdiverba Dei audit: propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis. Si enim ipse verba Dei audit, qui ex Deo est, et audire verba ejus non potest quisquis ex illo non est, interrDei in aure cet intelliget unde sit. Coelestem patriam desiderare Veritas jubet, carnis desideria conteri, mundi gloriam declinare, aliena non appetere, propria largiri. Penset ergo apud se unusquisque que vestrum si haec vox Dei in cordis ejus aure convaluit, et quia jam ex Deo sit agnoscit. Nam sunt nonnulli qui praecepta Dei nec aure corporis percipere dignantur. Et sunt nonnulli qui haec quidem corporis aure percipiunt, sed nullo ea mentis desiderio complectuntur. Et sunt nonnulli
Abbreviated transcription (Latin):
inuidia contrarios scribas &
phariseos. ea quȩ ipsi legebant
intelligere nequiuisse: Dicite
filie syon: ecce rex tuus uenit
tibi mansuetus: & secdens suꝑ
asinã. & pullũ filiũ subiugalis.
Filia syon ȩccłia est fideliũ.
pertinens ad suꝑnã hierłm :
quȩ est mater omĩum nr̃m.
cuius portio tunc ñ minima
erat in popło isrł regẽ habens

Expanded text:
invidia caecatos Scribas et invidia caecatos Scribas et Pharisaeos ea quae ipsi legebant intelligere nequivisse. Dicite, filiae Sion, Ecce rex tuus venit tibi mansuetus, sedens super asinam et pullum filium subjugalis. Filia Sion Ecclesia est fidelium, pertinens ad supernam Jerusalem, quae est mater omnium nostrum, cujus portio tunc non minima erat in populo Israel regem habens
Abbreviated transcription (Latin):
solũ modo clño allatũ memorant.
matheus autẽ euangłista qui
ex hebreis & hebreo sermone
scripsit euangłiũ. etiam asinȩ
facit mentionem: Prouida utriq
dispensatione ut quorũ salutem
scribendo quęsierunt: hos saluan¬
clos a dño mystice docerent e̾e
aliquid dixerit. dicite quia clñs
his opus habet: & confestim di¬
mutet eos Q doctoribꝰ precipit᷑.
ut si quid eis obstiterit aduersi¬
tatis: si quis prohibuerit peccato¬
res a laqueis diaboli solui et
ꝑ confessionẽ fidei dño adduci.
non tamen predicando desistant:
sed constanter insinuent. quia
dñs ad ȩdificandam ecclesiam
talibus opus habet: Quam ius
enĩ seuus sit ꝑsecutor & imma¬
nis. non potest eorũ obsistere
saluationi: quia nouit dñs
qui sunt euis quos ad uitam
prȩ ordinauit ȩternã: Adhibet᷑
autẽ huic facto propħȩ testi¬
moniũ: ut appareat dominũ
quidem in omĩbus que de ip¬
so erant scripta cõplesse. sed

Expanded text:
solummodo Domino adductum memorant. solummodo Domino adductum memorant. Matthaeus autem evangelista, qui ex Hebraeis et Hebraeo sermone scripsit Evangelium, etiam asinae facit mentionem, provida utraque dispenscribendo quaesierunt, hos salvandos a Domino mystice docerent esse quid dixerit, dicite quia Dominus his opus habet, et confestim dimittet eos. Et doctoribus praecipitur, ut si quid eis obstiterit adversitatis, si quis prohibuerit peccatores a laqueis diaboli solvi, et per confessionem fidei Domino adduci, non tamen praedicando desistant, sed constanter insinuent quia Dominus ad aedificandam Ecclesiam talibus opus habet. Quamvis enim saevus sit persecutor et immanis, non potest eorum obsistere salvationi quos novit Dominus, quia sint ejus quos ad vitam praeordinavit aeternam. Adhibetur autem huic facto prophetae testimonium, ut appareat Dominum quidem in omnibus quae de ipso erant scripta complesse, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Qui in propria uenit genus
humanũ querere & saluare qđ
perierat: ac recreare mundum
quẽ fecerat: qui cũ suis fidelibꝰ
per presentiam diuinitatis est
in mundo omĩbus cliebus ad
consũmationẽ scłi: qui in con¬
sũmationẽ scł̃i per humanitatẽ
uenturus est. in mundũ: ut
redlat singulis sccłm oꝑa eorũ:
Impios quiclem & peccatores ȩter

Expanded text:
qui in propria venit, genus qui in propria venit, genus humanum quaerere et salvare, quod perierat, ac recreare mundum, quem fecerat, qui cum suis fidelibus per praesentiam divinitatis est in mundo omnibus diebus usque ad consummationem saeculi, qui in consummatione saeculi per humanitatem venturus est in mundum, ut reddat singulis secundum opera eorum: impios quidem et peccatores aet
Abbreviated transcription (Latin):
despecti: celestis tamen gr̃ȩ sunt
pane fecundi: Nam seruilia
cofinis solent opera fieri: unde
de popło qui in luto ac laterib
seruiebat in ȩgypto: clicit psalmi¬
sta Manus eiꝰ in cofino seruiert¬
Illi ergo homines cũ uidissent
quod fecerat signũ: dicebant.
quia hic est uere propħa qui
uenturus est in munclum,
Recte quidem dicebat dñm
propħam magnũ: magnę salu-¬
tis preconẽ iã mundo futurũ:
Nam & ipse propħam se uocare
dignatur. ubi ait: quia ñ capit
propħam perire extra hierłm:
sed necdũ plena fide proficie-¬
bant: qui hunc etiã dñm dice-¬
re nesciebant: Ergo illi uiden-¬
tes signũ quod fecerat iħc: di¬
xerunt: quia hic est uere ꝓpħa
qui uenturus est in munclũ:
Nos certiori cognitiont ueritatis
& fidei uidentes mundũ quem
fecit iħc. & signa quibus illum
repleuit: dicamus. quia hic est
uere mediator dĩ & hominum
qui implet mundũ diuinitate:
& mundus per ipsũ factus est:

Expanded text:
despecti, coelestis tamen gratiae sunt despecti, coelestis tamen gratiae sunt pane fecundi. Nam servilia cophinis solent opera fieri, unde de populo, qui in luto ac lateribus serviebat in Aegypto, dicit Psalmista: Manus ejus in cophino servierines cum vidissent quod fecerat signum, dicebant, Quia hic est vere propheta qui venturus est in mundum. Recte quidem dicebant Dominum prophetam magnum, magnae salutis praeconem jam mundo futurum. Nam et ipse prophetam se vocare dignatur, ubi ait: Quia non capit prophetam perire extra Jerusalem . Sed nondum plena fide proficiebant, qui hunc etiam Deum dicere nesciebant. Ergo illi videntes signum quod fecerat Jesus, dixerunt, Quia hic est vere propheta qui venturus est in mundum. Net fidei videntes mundum, quem fecit Jesus, et signa quibus illum replevit, dicamus: Quia hic est vere mediator Dei et hominum, qui implet mundum divinitate, et mundus per ipsum factus est,
Abbreviated transcription (Latin):
queunt: Hec ergo necesse est
ut qui ualent diligentius
scrutando colligant: et ad eru¬
ditionem minorum suo uel die¬
to. uel scripto faciant ꝑuenire:
ne alimenta uerbi illorũ desi¬
di a pereant. plebibus.q tol¬
lantur : qui hȩc dño donante
interpretando colligere norunt:
Colligerunt ergo inquit: & imn¬
pleuerunt duodecim cofinos
fragmentorũ: Quia duodenario
numero: solet ꝑfectionis cuius¬
libet sũma figurari: Recte per
duodecim cofinos fragm̃torũ
plenos. om̃is doctorũ spũalium
chorus exprimitur. qui obscura
scripturarũ quȩ per se turbę
nequeunt. & meditando colli¬
gere. & mecditata. & manclata
litteris. suo pariter & turbarũ
usui. conseruare iubentur: Hoc
ipsi fecere apł̃i & euangłistȩ:
non pauca legis & propharium
dicta mystica suis interp̃tatione
addita inserendo opusculis:
hoc sequaces eorũ eccłiȩ toto
orbe magistri: etiam integros
cliligentiori explanatione discu¬
tiendo. qui quamius hominibꝰ

Expanded text:
queunt. Haec ergo necesse est queunt. Haec ergo necesse est ut qui valent diligscrutando colligant, et ad eruditionem minorum suorum vel dicto, vel scripto faciant pervenire, ne alimenta verbi, illorum desidia pereant, plebibusque tollantur, qui haec Domino donante interpretando colligere norunt. Collegerunt ergo, inquit, et impleverunt duodecim cophinos fragmentorum. Quia duodenarnumero solet perfectionis cujuslibet summa figurari, recte per duodecim cophinos fragmentorum plenos, omnis doctorum spiritalium chorus exprimitur, qui obscura Scripturarum, quae per se turbae nequeunt, et meditando colligere, et meditata et mandata litteris suo pariter ac turbarum usui conservare jubentur. Hoc ipsi fecere apostoli et evangelistae, non pauca legis et prophetarum dicta, mystica suis interpretatione addita inserendo opusculis; hoc sequaces eorum Ecclesiae toto orbe magistri, etiam integros nti libros, diligentiori explanatione discutiendo: qui quamlibet hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ agere doceret. & ipse quan¬
tum de nr̃is profectibꝰ gratule¬
tur. de nr̃a sp̃uali refectione
gaucleat intimare: Uultis etenĩ
deat saluti : narrat euangłista¬
lucas dedisse eũ discipłis potes-¬
tatem calcandi supra omnem
uirtutẽ inimici: eorũq nomi
exultauit in sp̃u scõ &e clixit:
Confideor tibi pater dñe cęli
& terrȩ: quod abscondisti hec
a sapientibꝰ. & pruclentibus:⁊
& reuelasti ea paruulis: Claret
ergo quia saluti ac uitȩ fideliũ
congratuletur : qui patrẽ grãs
agendo collaudat. quod ea quȩ
suꝑbientibus abscondit: humi¬
libus spũ secreta reuelauerit:
Quocd autẽ saturata multitu¬
dine. iussit discipłos colligere
quȩ superauerant fragm̃torũ
ne perirent: hoc ꝓfecto signat.
quia pleraq sunt archana di¬
uinorũ eloquiorũ. quȩ uulgi
sensus non capit: nonnulla
quȩ per se quidẽ minus docti
assequi nequeunt. sed a docto
ribus exposita. mox intelligere

Expanded text:
semper agere doceret, et ipse quansemper agere doceret, et ipse quantum de nostris profectibus gratuletur, de nostra spiritali refectione gaudeat, intimaret. Vultis etenim deat saluti? Narrat evangLucas dedisse eum discipulis potestatem calcandi supra omnem virtutem inimici, eorumque nomiexsultavit in Spiritu sancto, et dixit: Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae, quod abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Claret ergo quia saluti ac vitae fidelium congratuletur, qui Patrem gratias agendo collaudat, quod ea quae superbientibus abscondit, humilibus spiritu secreta revelaverat. Quod autem saturata multitudine, jussit discipulos colligere quae superaverunt fragmentorum, ne perirent, hoc profecto signat quia pleraque sunt arcana divinorum eloquiorum, quae vulgi sensus non capit, nonnulla quae per se quidem minus docti assequi neribus exposita mox intelligere
Abbreviated transcription (Latin):
fectionẽ eorũ qui uerbo iuitȩ
reficiuntur insinuant. lurorũ
quippe nomine solent in scri¬
pturis perfectionis quiq figu-¬
rari. quos feminea mollities
nulla corrumpit: quales cupit
esse eos quibus dicit apostolus:
Uigilate. state in fide. iurilit
agite: & confortamini millena¬
rius autem numerus. ultra quẽ
nulla nr̃a computatio succrescit.
plenitudinẽ rerũ de quibꝰ agit᷑
indicare consueuit: qui nario
uero numero: quinq notissimi
corporis nr̃i sensus exprimuntur:
uisus uidelicet. auditꝰ. olfatus.
gustus. & tactus In quibꝰ sin¬
gulis quicũq uiriliter agere. &
confortari satagunt: sobrie &
iuste. & pie uiuendo. & celestis
sapientiȩ merentur dulcecline
recreari: Hi nimirũ quinq milibꝰ
uirorum quos dñs mysticis mu¬
dapibrs satiauit: figurantur:
Nec pretereundũ quod refectu¬
rus multitudinẽ grãs egit:
egit quippe grãs: ut &e nos de
perceptis celitus muneribꝰ. gr̃as

Expanded text:
fectionem eorum qui verbo vitae fectionem eorum qui verbo vitae reficiuntuquippe nomine solent in Scripturis perfectiores quique figurari, quos feminea mollities nulla corrumpit: quales esse cupit eos, quibus dicit apostolus: Vigilate, state in fide, viriliter agite, et confortamini . Millenarius autem numerus, ultra quem nulla nostra computatio succrescit, plenitudinem rerum de quibus agitur indicare consuevit. Quinario vero numero quinque notissimi corporis nostri sensus exprimuntur, visus videlicet, auditus, gustus, olfactus et tactus. In quibus singulis quicunque viriliter agere, et confortari satagunt, sobrie, et juste, et pie vivendo, ut coelestis sapientiae mereantur dulcedine recreari; hi nimirum quinque millibus virorum, quos Dominus mysticis dapibus satiavit, figurantur. Nec praetereundum quod refecturus multitudinem gratias egit. Egit quippe gratias, ut et nos de perceptis coelitus muneribus gratias
Abbreviated transcription (Latin):
dñs discipulis : discipuli autem
ministrauerunt turbis: Cũ enĩ
dñm: ab eis qui auclierunt in
nos confirmadũ est Quinq si qui-¬
dem panes. & duos pisces fregit.
& distribuit discipulis suis: quan¬
do apperuit illis sensũ ut intelli¬
gerent omĩa quȩ scripta essent
in lege moysi. & propħis &e psalmis
de ipso: Discipłi apposuerunt tur¬
bis: quando profecti predicaue¬
runt ubiq dño cooperante. et
sermonẽ confirmante sequentibꝰ.
sigras: fenũ in quo discũbens
turba reficitur: concupiscentia
carnalis intelligitur : quã calcare
ac premere debet. omis qui spualibꝰ
alimentis satiari desiderat: Om̃is
eñ caro fenũ: & omĩs gła eius
tanquã flos fera Discũbat ergo
suꝑ fenũ. ut florem feni conte¬
rat: id est. castiget corpus suum
et seruituti subiciat: uoluptates
carnis edomet. luxuriȩ fluxa
amat: ne in fua uetustate
deficiat. caueat: Quinq milia
iuri qui manclucauerunt: per¬

Expanded text:
Dominus discipulis, discipuli autem Dominus discipulis, discipuli autem ministraverunt turbis. Cum enim Dominum ab eis qui audierunt, in nobis confirmatum est. Quinque siquidem panes et duos pisces fregit et distribuit discipulis suis, quando aperuit illis sensum, ut intelligerent omnia quae scripta essent in lege Moysi et prophetis et Psalmis de ipso. Discipuli apposuerunt turbis, quando profecti praedicaverunt ubique, Domino cooperante et sermonem confirmante sequentibus signis. Fenum in quo discumbens turba reficitur, concupiscentia carnis intelligitur, quam calcare et premere debet omnis, qui spiritualibus alimentis satiari desiderat. Omnis enim caro fenum, et omnis gloria ejus tanquam flos feni. Discumbat ergo super fenum ut florem feni conterat, id est, castiget corpus suum, et servituti subjiciat, voluptates carnis edomet, luxuriae fluxa amat, ne infima vetustate deficiat, caveat. Quinque millia viri qui manducaverunt, per
Abbreviated transcription (Latin):
quasi medullã celabant Duo au¬
tem pisces quos addit: psalmista¬
rum non inconuenienter & pro¬
phetarũ scripta signaficant.
quorũ unũ canendo. alterum
colloquendo: suis auditoribus
futura xp̃i & eccłiȩ sacramenta
narrabant: & bene ꝑ aquatibia
animantia figurantur illiꝰ eiu
precones: in quo popłs fideliũ
sine aquis baptismi iuiuere nul¬
latenus posset: Puer qui quinq
panes & duos pisces habuit: nec
tamen eos esurientibus turbis
distribuit: sed dño distribuen¬
dos optulit: popłs est iudȩoruo
litterali sensu puerilis: qui scrip¬
turarũ dicta clausa secũ tenuit:
quȩ tamen dñs in carne appa-¬
rens accepit: & quid intus ha¬
berent utilitatis ac dulcedinis
ostendit: quã multiplici sp̃s gr̃a.
quȩ pauca ac despecta uidebant᷑
exuberarent pate fecit: & hȩc per
apłos suos apłorum q successores
cunctis nationibus ministranda
porrexit: Unde bene alii feruns
euangłistȩ. quia panes & pisces

Expanded text:
quasi medullam celabant  Al., celant. Duo auquasi medullam celabant  Al., celant. Duo autem pisces quos addidit, psalmistarum non inconvenienter et prophetarum scripta significant, quorum unum canendo, alterum colloquendo suis auditoribus futura Christi et Ecclesiae sacramenta narrabant. Et bene per aquatilia animantia figurantur illius aevi praecones, in quo populus fidelium sine aquis baptismi vivere nullatenus posset. Puer qui quinque panes et duos pisces habuit, nec tamen eos esurientibus turbis distribuit, sed Domino distribuendos obtulit, populus est Judaeorum litterali sensu puerilis, qui Scripturarum dicta clausa secum tenuit, quae tamen Dominus in carne apparens accepit, et quid intus haberent utilitatis ac dulcedinis ostendit, quam multiplici Spiritus gratia, quae pauca ac despecta videbantur, exuberarent, patefecit, et haec per apostolos suos apostolorumque successores cunctis nationibus ministrando porrexit. Unde bene alii referunt evangelistae quia panes et pisces
Abbreviated transcription (Latin):
occisũ habentẽ cornua septem. &
missi i omnẽ terrã: Quod temp¬
tans phylippũ dñs unde inquit
ememus panes ut manducent hi.
prouida utiq dispensatione facit.
non ut ipse quȩ non nouerat
discat: sed ut phẏlippus tarditatẽ
suȩ fidei quã magistro sciente
ipse nesciebat: tep̃tatus agnoscat:¬
& miraculo facto castigat:. Nleq
enim dubitare debuerat p̃sente
rerum creatore. qui educit panẽ
de terra. & uino letificat cor ho¬
minis: paucorũ denariorũ panes
sufficere turbarũ milibus non
paucis. ut unusquisq sufficient̃
acciperet. ẽtiã saturatus abiret
Quinq autẽ panes quibꝰ multi¬
tudinẽ popłi saturauit : quinq
sunt libri moysi quibꝰ sp̃uali in¬
tellectu patefactis: & habundan¬
tiore iam sensu multiplicatis
auditorũ fideliũ cotidie
corda reficit: Qui bene ordeacii
fuisse referuntur: propter nimi¬
rũ austeriora legis edicta et
integumenta litterȩ grossiora:
que interiorem spũalis sensus

Expanded text:
os septem, qui missi in omnem terram . Quod tentans Philippum Dominus, Unde, inquit, ememus panes ut manducent hi? provida utique dispensatione facit, non ut ipse quae non noverat discat, sed ut Philippus tarditatem suae fidei, quam in magistro sciente ipse nesciebat, tentatus agnoscat, et miraculo facto castiget. Neque enim dubitare debuerat praesente rerum creatore, qui educit panem de terra, et vino laetificat cor hominis, paucorum denariorum panes sufficere turbarum millibus non paucis, ut unusquisque sufficienter acciperet, et jam saturatus abiret. Quinque autem panes, quibus multitudinem populi saturavit, quinque sunt libri Moysi, quibus spirituali intellectu patefactis, et abundantiore jam sensu multiplicatis, auditorum fidelium quotidie corda reficit. Qui bene hordeacei fuisse referuntur, propter nimirum austeriora legis edicta, et tegumenta litterae grossioris, quae interiorem spiritualis sensus
Abbreviated transcription (Latin):
sum: sana me dñe. qm̃ contur¬
bata sunt ossa mea: E iterum.
De percipiendis ab eo uitȩ per¬
petuȩ alimoniis confisa : dñs
inquit pascit me: & nichil mͥ
deerit: in loco pascuȩ ibi me
collocauit: Quod autẽ subiens
in montẽ iħc. ibi sedebat cum
discipłis suis: sed ueniente ad
eũ multitudine descendit. atq
curauerat. Nequaquã frustra
factũ credamus. sed ad signifi¬
candũ mystice. quia doctrinã
& carismata sua dñs iuxta per.¬
cipientiũ capacitatẽ distribuit.
infirmis quidẽ adhuc mentibꝰ
ac paruulis sp̃u. simpliciora
credens sacramenta. celsioribꝰ
aut quibuscũq & ꝑfectioribus
sensu. secretiora suȩ maiestatis
archana reserans: artiora deuo¬
de conuersationis itinera sug¬
gerens & altiora prȩmiorum
cȩlestium dona ꝓmittens Deniq
cuidã sciscitanti quid faciens
uitam ȩternã possideret: quasi
inferius adhuc posito. cõmunia
sue dona largitatis impendit

Expanded text:
sum; sana me, Domine, quoniam contursum; sana me, Domine, quoniam conturbata sunt ossa mea . Et iterum de percipiendis ab eo vitae perpetuae alimentis confisa; Dominus, inquit, pascit me, et nihil mihi deerit, in loco pascuae ibi me collocavit . Quod autem subiens in montem Jesus ibi sedebat cum discipulis suis, sed veniente ad eum multitudine descendit, atquecuraverat, nequaquam frustra factum credamus, sed ad significandum mystice quia doctrinam et charismata sua Dominus juxta percipientium capacitatem distribuit, infirmis quidem adhuc mentibus ac parvulis spiritu simpliciora credens sacramenta, celsioribus autem quibusque et perfectioribus sensu secretiora suae majestatis arcana reserans, arctiora devotae conversationis itinera suggerens, et altiora praemiorum coelestium dona promittens. Denique cuidam sciscitanti quid faciens vitam aeternam possideret, quasi inferius adhuc posito communia suae dona largitatis impendit
Abbreviated transcription (Latin):
tenditur in latũ Mystice autẽ
mare. turbida ac tumentia
scłi huiꝰ uolumina significat:
in quibus praui quilibet in iuste
delectati. quasi ꝓfundi dediti
pisces: mentẽ acd suꝑna gaudia
non tenclunt: Vnde bene idem
mare galileȩ id est rota cogno
labentis scł̃i. quasi in uertiginẽ
corla mittit: quȩ ad ꝑhenius
uitȩ desideria erigi ñ ꝑmittit:
De qualibus psalmista In circu¬
itu inquit impii ãbulant Sed¬
abeuntẽ trans mare galileȩ iħm
multitudo maxima sequebatur.
quȩ doctrinȩ sanationis. & refe¬
quã dñs in carne appareret :
sola illũ gens uidȩa sequebatur
credendo: Postquã uero per incat¬
nationis suȩ dispensationẽ fluctus
uitȩ corruptibiles adiit. calcauit
transiit: maxima mex eũ multi¬
tudo credentiũ sequuta ẽ. natio¬
nũ. spũaliter instrui: sanari: ac
satiari desiderans: & cũ psalmista
de precans. dñe ad te confugi:
doce me facere uoluntatẽ tuã:¬

Expanded text:
tenditur in latum. Mystice autem tenditur in latum. Mystice autem mare turbida ac tumentia hujus saeculi volumina significat, in quibus pravi quilibet injuste delectati, quasi profundis diditi pisces mentem ad superna gaudia non intendunt. Unde bene idem mare Galilaeae, id est, rota cognomlabentis saeculi quasi in vertiginem corda mittit, quae ad perennis vitae desideria erigi non permittit. De quibus Psalmista: In circuitu, inquit, impii aabeuntem trans mare Galilaeae Jesum multitudo maxima sequebatur, quae doctrinae, sanationis et refequam Dominus in carne appareret, sola illum gens Judaea sequebatur credendo; postquam vero per incarnationis suae dispensationem fluctus vitae corruptibilis adiit, calcavit, transiit, maxima mox eum multitudo credentium secuta est nationum, spiritaliter instrui, sanari, ac satiari desiderans, et cum Psalmista deprecans: Domine ad te confugi, doce me facere voluntatem tua
Abbreviated transcription (Latin):
uitii tẽptamentis. morbi uide¬
licet spũalis nos interiꝰ uastare
senserunus: solitȩ pietatis illius
munere postulemꝰ emundari:
Sed & si ieuinos nos celestis
uitȩ dulcedine conspexerimus:
eius gr̃am flagitemus: ut ne¬
cessaria nos cõpunctionis. ut
cȩterarũ uirtutũ spũalium
donis satiare dignetur: qua¬
q ornati: sacramenta nostrȩ
salutis puro corpore. simul et
corde sumamus: Uerum quia
breuiter ista pręlibauimus:
libet diligentius totam sacrȩ
seriem lectionis incueri: et
quicquid in ea misticũ inda-¬
gare ualemus. ur̃ȩ pandere
caritati: Abiit iħe trans mare
galilee. quod est tberiadis: Pri¬
mo dicendũ iuxta hystoriam
quia mare galileȩ. qđ multis
pro diuersitate circũ iacentiũ
regionum uocabulis distinguit᷑.
illis tantũ in locis tberiadis
uocatur: ubi tyberiadẽ ciuita¬
tem aquis ut aiunt calidis
salubrem ab occidente prȩmon
iorclanis duo de uiginti passuũ
milibus in longũ: & quinq ex¬

Expanded text:
vitii tentantis morbi, videvitii tentantis morbi, videlicet spiritualis, nos interius vastare senserimus, solitae pietatis illius munere postulemus emundari. Sed etsi ei unitos nos coelestis vitae dulcedine conspexerimus, ejus gratiam flagitemus: ut necessariae nos compunctionis et caeterarum virtutum spiritualium donis satiare dignetur, quaque decenter ornati, sacramenta nostrae salutis puro corpore simul et corde sumamus. Verum quia breviter ista praelibavimus, libet diligentius totam sacrae seriem lectionis intueri, et quidquid in ea mysticum indagare valeamus, vestrae pandere charitati. Abiit Jesus trans mare Galilaeae, quod est Tiberiadis. Primo dicendum, juxta historiam, quia mare Galilaeae, quod multis pro diversitate circumjacentium regionum vocabulis distinguitur, illis tantum in locis Tiberiadis vocatur, ubi Tiberiadem civitatem aquis, ut aiunt, calidis salubrem ab occidente prae monJordane, duodeviginti passuum millibus in longum, et quinque ex