comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reremus quomͦ istito fiat. uł qualis illa cõ¬
mutatio futura sit. ad uingit & dicit. O¬
porta enĩ corruptibile hoc induere in¬
corruptelã ⁊ mortale hoc induere un¬
mortalitatẽ. Non ut opinor dubitan¬
dũ. ẽ. scđm hoc dictũ caro ⁊ sanguis reg¬
nũdĩ ñ possidebunt. quia ñ ibi erit cor¬
ruptio ⁊ mortalitas carnis ⁊ sanguinis. Se¬
cundũ has eñi qualitates hoc loco carnẽ
&e sanguinẽ mincupauit. Iuo circa tit
aliquio exẽpli gr̃a ponã quod interim oc¬
currit sicut scriptũ. ẽ. ne forte tẽptauerit
uos his qui tẽptat & manis sit labor nr̃. atq
hic intelliꝯitur diabolus. tãquã d̾s om̃ino
ñ tẽptae. de quo alio loco scriptura dicit.
Ipse eñiͣ nemin̾ẽ tẽptat. Nec contraria. ẽ.
ista sententia e qua dr̃. tẽptat uos dñs d̃s
ur.s soluitur questio cũuocabulũ tẽptati¬
onis diuersas intelligentias ht̃. eo quot alia

Expanded text:
reremus, quo modo istud fiat uel qualis illa comreremus, quo modo istud fiat uel qualis illa commutatio futura sit, adiungit et dicit: Oportet enim corruptibile hoc induere incorruptelam et mortale hoc induere inmortalitatem. non, ut opinor, dubitandum est secundum hoc dictum: Caro et sanguis regnum dei non possidebunt, quia non ibi erit corruptio et mortalitas carnis et sanguinis; secundum has enim qualitates hoc loco carnem łt sanguinem nuncupauit. Quocirca, ut aliquid exempli gratia ponam, quod interim occurrit, sicut scriptum est: Ne forte temptauerit uos, qui temptat, et inanis sit labor noster — atque hic intellegitur diabolus. tamquam deus omnino non temptet, de quo alio loco scriptura dicit: Ipse autem neminem temptat; nec contraria est ista sententia ei. qua dicitur: Temptat uos dominussed soluitur quaestio, cum uocabulum temptationis diuersas intellegentias habet eo -quod alia
Abbreviated transcription (Latin):
fecerunt in resurrectionẽ uite. Iu male
egerunt in resurrectionẽ uidici. Iudicium
appellans pęnã sempiternã. Sicat alio loco.
Qu ñ credit inquit iam utoicatus. ẽ. Pro¬
inde illi qui ad uidiciũ resurrecturi sunt.
ñ cõmutabunt᷑ in illam incorruptelam quȩ
nec doloris corruptionẽ pati potest: Illa
tione crutiabunt᷑ quia ignis eorũ ñ extingnetur.
ista distinctio. & mortui resurgent incorrup¬
ti & nos cõmutabim᷑ nisi quia om̃s incorrup¬
t resurgent .s. ex his iusti etiã iminutabunt᷑
in illã incormuptelã. cu om̃ino nulla possit
nocere corruptio. Aephoc qui in eã ñ cõ¬
mitabiuit᷑. incorrupti quidẽ resurgen
integritate mẽbroꝵ. s tam̃ corrũpeno
dolore penarũ. Cũ audierint ite inignẽ
ecernũ qui paratus. ẽ. diabolo ⁊ angłis¬
& angłis eius. A quo auditu malo iustixs
ñ timebit. De illa uͦ cõmutatione iustoꝵ
cũ dixissa ⁊ nos cõmutabim᷑. tanquã que¬

Expanded text:
male egerit, in resurrectionem judicii , » judicium appellans poenam sempiternam; sicut alio loco: « Qui non credit, inquit, jam judicatus est . » Proinde illi qui ad judicium resurrecturi sunt, non commutabuntur in illam inconec doloris incorruptionem pati potest. Illa tione cruciabuntur, quia ignis eorum non exstinguetur, ista distinctio: Mortui resurgent incorrupti et nos commutabimur, nisi quia omnes incorrupti resurgent, sed ex his iusti etiam inmutabuntur in illam incorruptelam. cui omnino nulla possit nocere corruptio? ac per hoc, qui in eam non commutabuntur, incorrupti quidem resurgent integritate membrorum sed tamen corrumpendi dolore poenarum, cum audierint: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius. a quo auditu malo iustus non timebit. de illa uero commutatione iustorum cum dixisset: Nos commutabimur, tamquam quae
Abbreviated transcription (Latin):
ñ erit qm̃ caro ⁊ sanguis regnũ d̃ ñ posside¬
bunt. exponit quio dixerit adiciens. Ecce
misterium uob̃tico. Om̃s quidẽ resirgemꝰ.
Uel sicut grec codices habent. Om̃s quidẽ
dormiemus. ñ tam̃ om̃s inmutabimur.
anc immutationẽ utrũ indeterius an in me
oc. ẽ. inpuncto tẽporis quod diuid ñ potest.
Inictu ocul. Hoc. ẽ. in sumina celeritate.
Innoussima taba. Noc. ẽ. innouissimo sig¬
no quod dabitur ut ista compleant᷑. Can&e

Expanded text:
non erit, quoniam caro et sanguis regnum dei non possidenon erit, quoniam caro et sanguis regnum dei non possidebunt\', exponit, quid dixerit, adiciens: Ecce mysterium dico uobis; omnes quidem resurgemus - uel, sicut Graeci codices habent, omnes quidem dormiemus , non tamen omnes inmutabimur. hanc inmutationem utrum in deterius an in melhoc est in puncto temporis, quod diuidi non potest, in ictu oculi, hoc est in summa celeritate, in nouissima tuba, hoc est in nouissimo signo, quod dabitur, ut ista compleantur; canet
Abbreviated transcription (Latin):
uid est qualis terremis tales ⁊ terren. nis
mortales ex mortal: Et quid est qualis ce¬
ẽẽt celestis. ut eos qu t̃reni erant facera&
cer& immortales. Imptiendo dm̃cã grãm
ñ seruisẽ in uriã ꝑpetiendo. Cũgͥ de
resurrectione corporis apłs disputans doce¬
roe nr̃a corpora futura ex corraptibilib in¬
corruptibilia. excontẽptibilib głosa. ex
infirmis fortra. ex animalib spiritalia.
hoc. ẽ. ex mortalib immortalia subiecit
putaret scdm substantiã carnis hoc apł̃m
definisse aꝑuit quit dicerae subungento.
Neq corruptio incorruptelã possidebit.
anquam dicere. Quod dixi caro ⁊ sanguis
regnũ dĩ ñ possidebunt. ideo dixi quia cor¬
riptio incorruptionẽ ñ possidebit. Hocgͦ
loco nomine carnis ⁊ sanguinis corruptio¬
nem mortalitatis intelligi uoluit. Deniq
tanquã e diceretur. quomͦ caro erit ⁊ caro
ñ erit: Caro quippe erit qm̃ dñs pꝰ resur¬
⁊ ossañ ht̃ sicut me uidetis habere. caro autẽ

Expanded text:
quid est: Qualis terrenus, tales et terreni nisi mortales ex mortali? et quid est: Qualis caeesset caelestis, ut eos, qui terreni erant faceret ceret inmortales impertiendo dominicam gratiam, non seruilem iniuriam retinendo. Cum igitur de resurrectione corporis apostolus disputans doceret nostra corpora futura ex corruptibilibus incorruptibilia, ei contemptibilibus gloriosa, ex infirmis fortia, ex animalibus spiritalia, hoc est ex mortalibus inmortalia, subiecitputaret secundum substantiam carnis hoc apostolum definisse, aperuit, quid diceret, subiungendo: Neque corruptio incorruptionem possidebit, tamquam diceret: \'Quod dixi: Caro et sanguis regnum dei non possidebunt, ideo dixi, quia corruptio incorruptionem non possidebit. hoc ergo loco nomine carnis et sanguinis corruptionem mortalitatis intellegi uoluit. Denique, tamquam ei diceretur: \'Quo modo caro erit et caro non erit? caro quippe erit, quoniam non habet, sicut me uidetis habere, caro autem
Abbreviated transcription (Latin):
tur. cũ ipse ꝑ quẽ cęli solidat sunt idõ
regnat incredentib quiausq ad crucẽ
mortẽq infirmatus. ẽ: hoc autẽ mͦ filius
ꝓprie regnat in fide credentiũ. Non eñi
pat̃ dici aut cred potest uel incarnatus.
uł iudicatus. uł crucifixus. ꝑ speciẽ aũt
qua ȩqualis. ẽ. patri. cũ patre regnat in
contẽplantib ueritatẽ. Quod aũt tradae
regnũ deo & patri a fide in carnationis
suȩ ad speciẽ deitatis ꝑducens eos qui sib
nunc credunt ñ ipse amittit. s ut̃q se
unũ ad fruendũ contẽplantib õb&. Tã¬
diu autẽ opus. ẽ. ut in hominib ñ dum
ualentib ȩqualitatẽ patris & filii ꝑspi.¬
cua mentis luce contueri. ꝑ hoc regna
xp̃c quod tales caꝑe possunt. & quod
ꝓprie ipse suscepit. idest in carnationis
humilitatẽ. donec ponat iniicos sub
pedib suis. id est donec om̃is suꝑbia se¬
cularis. incarnationis eius humilitat
subdat᷑. Sane quod dictũ. ẽ. tunc & ipse

Expanded text:
dati sunt, ideo regnat in credentibus, quia usque ad crucem mortemque infirmatus est? Hoc autem modo Filius proprie regnat in fide credentium. Non enim Pater dici aut credi potest vel incarnatus, vel judicatus, vel crucifixus. Per speciem autem, qua aequalis est Patri, cum Patre regnat in contemplantibus veritatem. Quod autem tradet regnum Deo et Patri, a fide incarnationis suae ad speciem deitatis perducens eos qui sibi nunc credunt, non ipse amittit, sed uterque se unum ad fruendum contemplantibus praebet. Tamdiu autem opus est ut in hominibus nondum valentibus aequalitatem Patris et Filii perspicua mentis luce contueri, per hoc regnet Christus, quod tales capere possunt, et quod proprie ipse suscepit, id est, incarnationis humilitatem, donec ponat omnes inimicos sub pedibus suis: id est, donec omnis superbia saecularis incarnationis ejus humilitati subdatur. 10. Sane quod dictum est, Tunc et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
uersus hȩc tam̃ tria quȩ ad causã p̃sentẽ
ꝑtinent. prius ne mala exẽpla umnitando
ad nequitiã seducamini: itauos ꝑ apłm
alloquit᷑ ds̃. Ne sitis igũ ducentes cũ infi¬
delibꝰ. uȩ em̃ participatio iusticiȩ cũ ini¬

Expanded text:
uersus haec tamen tria, quae ad causam praesentem uersus haec tamen tria, quae ad causam praesentem pertinent, prius, ne mala exempla imitando ad nequitiam seducamini, ita uos per apostolum adloquitur deus: Ne sitis iugum ducentes cum infidelibus; quae enim participatio iustitiae cu
Abbreviated transcription (Latin):
cante xp̃o ⁊ apłis credimus ⁊ annuntiamus.¬
uideamus quia sꝑamꝰ. nos post istam mortẽ
uicturos. Non deficiamus nec corta nr̃a ho¬
neremus crapula ⁊ ebrietatib. S sollicit
expectantes accinctis lumbis ⁊ lucernis ar-¬
Non toõ quia crasmoriem᷑ s ut securi mo¬
xi. corrũpunt mores bonos colloquia mala.
Ñs me qui timets dm̃ mem̃tote quod ait e
apłs pecrus. qm̃ aduersarius ur̃ diabolus
tanquã leo rugiens circuit querens quẽ
decior&. Quẽ ñ potest deuorare seductum
ad nequitiam fatnã ipsius maculare conat᷑
ut si ficri pocest obꝓbrũs hominũ & ma¬
larum linguarũ detractione deficiat &
sic in enus fauces ruat. Si autẽ nec famã
innocentis macularẽ potuerit. hoc ei ꝑ¬
suadere tẽptat ut ꝑ malitiolas suspicio¬
nes de fratre suo udic&. et sic ab illo
implicatus absorbeaturꝰ. Et quis omnes
eis captiones ⁊ circũtientiones uł cõpre¬
hendere uł enumerare sufficiat: Ad¬

Expanded text:
t Apostolis credimus et annuntiamus, qui speramus nos post istam mortem victuros, non deficiamus, nec corda nostra oneremus crapula et ebrietatibus; sed solliciti exspectantes, accincti lumbis et lucernis arnon ideo quia cras moriemur, sed ut securi moci, corrumpunt mores bonos colloquia mala. Fratres mei, qui timetis Deum, mementote quod ait, es Petrus: Quoniam aduersarius uester diabolus tamquam leo rugiens circuit quaerens. quem deuoret. quem non potest deuorare seductum ad nequitiam, famam ipsius inquinare conatur, ut, si fieri potest. opprobriis hominum et malarum linguarum detractione deficiat et sic in eius fauces ruat. si autem nec famam innocentis maculare potuerit, hoc ei persuadere temptat, ut per maliuolas suspiciones de fratre suo iudicet et sic ab illo implicatus absorbeatur. et quis omnes eius captiones et circumuentiones uel comprehendere uel enumerare sufficiat? ad
Abbreviated transcription (Latin):
ta quȩ ꝓmisit facta sunt. Multa quȩ
sꝑabantur. impleta sunt. Infide. xp̃iana
totus orbis ugae. Non auoent xp̃i idis¬
rationi decrahere. nec illi qui ñec dum xp̃o
crediderunt. testimonium in cęlo. testimo¬
nũ interra. testimoniũ ab angłis. testimo¬
niũ ab inferis. Suto remansitꝰ quodñ cla¬
ma : &e tudicis: M anducemus & bibamus
male loquentium. & corrũpentiũmores bo-¬
nos conloquiis malis. E igite pedes inua.
sigite ut ñ relinquatis uiam. ñ ut remaneatis
inuia. S quẽaomodũ dictũ. ẽ. sic currite
ut cõp̃hentatis. Sẽꝑ uigeat xp̃c incoroe.
qui uoluit in capite ostendere. quod mẽ¬
bracȩtera sꝑent. Interra quidẽ laboramꝰ.
caput nr̃m incelo : Iam nec morit᷑. nec de¬
ficit. nec aliquio patitur. Passus. e̾. tam̃ ꝓ
nob. quia traditus. ẽ. ꝓpt̃ delicta nr̃a et re¬
surrexit ꝑpt̃ iustificationẽ nr̃am. Exꝑ¬

Expanded text:
a sunt, facta sunt: multa quae sperabantur, impleta sunt: in fide christiana totus orbis viget. Non audent Chrisectioni detrahere, nec illi qui nondum Christo crediderunt. Testimonium in coelo, testimonium in terra: testimonium ab Angelis, testimonium ab inferis. Quid remansit, quod non clamet? Et tu dicis, Manducemus et bibamus; male loquentium, et corrumpentium mores bonos colloquiis malis. Figite pedes in via, figite: ut non relinquatis viam, non ut remaneatis in via, sed quemadmodum dictum est, Sic currite, ut comprehendatis . Semper vigeat Christus in corde, qui voluit in capite ostendere quod membra caetera sperent. In terra quidem laboramus, caput nostrum in coelo jam nec moritur, nec deficit, nec aliquid patitur: passum est tamen pro nobis. Quia traditus est propter delicta nostra, et resurrexit
Abbreviated transcription (Latin):
festius. Non amplius ꝑmanere. ñ fieri ꝑse¬
uerantius. Quando autẽ manifesitus erit
regnum xp̃. qũa cũ om̃ib claruerit im¬
micis: Nouissima autẽ inimica destruet᷑
mors. Non eñĩ erit aliquid quod destruat᷑.
postea qũa mortale hoc induerit immor¬
talitatem. Om̃ia enĩ subiecit sub pedibus¬

Expanded text:
festius: non amplius permanere, non fieri persefestius: non amplius permanere, non fieri perseverantius. Quando autem manifestius erit regnum Christi, quam cum omnibus claruerit inimicis? 6. Novissima inimica destruetur mors. Non enim erit aliud quod destruatur, posteaquam mortale hoc induerit immortalitatem. Omnia enim sub
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo oportet eum regnare donec ponat
om̃s mnimicos sub pedib suis. Nonita
dictũ. ẽ. quas cum posuerit inimicos
s oportet eum regnare donec ponat
inimicos suos om̃s sub pedib sius.
Oportet em̃ꝰ inquit ad tantã euidentiam
nullomoto audeant negare quod regnet.
cũ misertus nr̃i fuerit oculos abeo debemꝰ
auertere. In tantũ eñi. ẽ. beatitudo nr̃a.
inquantũ eius contẽplatione ꝑfrummuꝵ.
Sic gͦ & hoc dictum. ẽ. ocłorum nr̃orũ in¬
tentio ad dm̃ꝰ porrigitur. nis usq ad in¬
petrationẽ miscdiȩ ipsius. ñ ut postea inte
auertatur. s ut nichil inde ampluis requi¬
rat. Donec gͦ ꝓ eo positum. ẽ. ut amplius
intelligas. Iuo eñi ampluis to est usq at
quam maiorem manifestationẽ manifestabit᷑
regnũ xp̃i. nisi quousq om̃s inunici eus eũ¬
regnare fateantur: Aliuo ẽ. gͦ ñ ampluis
manifestari. aliud ñ ampluis ꝑmauere.
Non amplius manifestari. ẽ. ñ fieri mani¬

Expanded text:
Ergo, Oportet eum regnare, donec ponat Ergo, Oportet eum regnare, donec ponat omnes inimicos sub pedibus suis, non ita dictum est, quasi cum posuerit inimicos sed, Oportet eum regnare, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus oportet eum, inquit, ad tantam evidentiam nullo modo audeant negare quod regnet. cum misertus nostri fuerit, oculos ab eo debemus avertere. In tantum enim est beatitudo nostra, in quantum ejus contemplatione perfruimur. Sic ergo et hoc dictum est. Oculorum nostrorum intentio ad Dominum non porrigitur, nisi usque ad impetrationem misericordiae ipsius, non ut postea inde avertatur, sed ut nihil inde amplius requirat. Donec ergo pro eo positum est, ut non amplius, intelligas. Quo enim amplius, id est, usque ad quam majorem manifestationem manifestabitur regnum Christi, nisi quousque omnes inimici eum regnare fateantur? Aliud est ergo non amplius manifestari, aliud non amplius permanere. Non amplius manifestari, est non fieri mani
Abbreviated transcription (Latin):
ȩcclia scđm ꝓpriecatẽ fidei quȩ in illo. ẽ.
scdłm quod orat qui dicit. posside nos.
Neq enĩ ñ ipse possid& om̃ia. scđm quod
dr̃ etiam illud. cũ serui. eẽtis peccatis li¬
beri fiustis iusticiȩ. Euacuabit gͦ omne
principatum & omne̾ potestatẽ & uircu¬
tẽ. ut nulli patrẽ intuentiꝑ filiũ opus
sit aut libeat incuiusquã creaturȩ uel
insua conquiescere potestate. Oportae
enĩ eũ regnare. donec ponat om̃s inun¬
cos suos sub pedib suis. Id est oportar reg¬
nũ eius in tantũ manifestar. donec
om̃s inimic eiꝰ ipsũ regnare fateantur.
Hoc eñĩ intelligit᷑ sub pedib eius futu¬
ros mimicos. Quod si de uistis acceꝑi¬
mus. idõ dictũ. ẽ. inimicos. quia ex in¬
iustis iustificant᷑. & ei credendo subdui¬
tur. De iniustis autẽ qui ad uistorũ be¬
atitudinẽ futurã ñ ꝑtinent. sic accipien¬
dũ. ẽ. qm̃ & ipsi eũ regnare. ipsa regni
enus manifestatione confus fatebunt᷑.

Expanded text:
ecundum proprietatem fidei quae in illo est, secundum quod orat qui dicit, Posside nos . Neque enim non ipse possidet omnia. Secundum quod dicitur etiam illud: Cum servi essetis peccati, liberi eratis justitiae . Evacuabit ergo omnem principatum et omnem potestatem et virtutem, ut nulli Patrem intuenti per Filium opus sit aut libeat in cujusquam creaturae vel in sua conquiescere potestate. 5. Oportet enim eum regnare, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis: id est, oportet regnum ejus in tantum manifestari, donec omnes inimici ejus ipsum regnare fateantur. Hoc enim intelligitur, sub pedibus ejus futuros inimicos. Quod si de justis acceperimus, ideo dictum est, inimicos, quia ex injustis justificantur, et ei credendo subduntur. De injustis autem qui ad justorum beatitudinem futuram non pertinent, sic accipiendum est, quoniam et ipsi eum regnare ipsa regni ejus manifestatione confusi fatebuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
indm̃. Immo si diligentius quot opurat
sunt cogitemis. homo ꝑiret indeo. Non
eni quisquã ex ista mutatione hominis.
uł duplicari dĩ uerbumdicturus. ẽ. uel
augeri. ut aut duo sint quod unũ fuit.
autꝰ ampliuis sit quoo minus fut. P orro si
natura humana in uerbũ mutata atq con¬
uersa uerbũ d̃ quantũ erat & quod erat
opiniionẽ quã ueritati ꝓrsus ñ uideo conue¬
nire. nichil nos urgu& si filio dicente & nc̃
clarifica me tu pat̾ aput tein& ipsũ claritate
quã habu prius quã mundus. ẽẽt apuote.¬

Expanded text:
in Deum; imo, si diligentius quod opinati in Deum; imo, si diligentius quod opinati sunt cogitemus, homo periret in Deo. Non enim quisquam ex ista mutatione hominis vel duplicari Dei Verbum dicturus est, vel augeri, ut aut duo sint quod unum fuit, aut amplius sit quod minus fuit. Porro si natura humana in Verbum mutata atque conversa, Verbum Dei quantum erat et quod erat opinionem, quam veritati prorsus non video convenire, nihil nos urget, si Filio dicente, Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui, priusquam mundus esset, apu
Abbreviated transcription (Latin):
mutabitur in eius naturã qui ei subiecit oĩa.
tun futurũ putant. cũ post uidici diẽ tra¬
didit regnũ dõ & patri. Ac ꝑ hoc etiam se
ta.ẽ. Quod si aliqui &e hoc affirmant qd̾
iam fuerit indĩ substantiã mutatus homo
adhucnatura hominis manebat quando
ante passionẽ dicebat qmpat̃ maior me ẽ.
Unde nulla cunctatio. ẽ. scđm hoc. ẽẽ. dic¬
tũ. quod farma serui maior. ẽ. pat̃. cu in
informa d̃ ȩqualis. ẽ. filius. Et nunc clari e
qũa habui priusquã mundus. ẽẽt apudte
Ordo uerborũ est. quã habui aput te
prusquã mundus. ẽẽt. Ad hoc ualet qd̾
ait.& nunc clarificame. hoc . ẽ. sicut tunc
ita & nunc. Sicut tunc p̃destinatione. ita
& nunc ꝑfeccione. Fac inmurroo. quod apd̾̃
te iam fuerat ante mundum. Fac in suo tẽ¬
pore. quod ante om̃tia tẽpora statiusti. Hoc
quidam ita intelligendũ putauerunt tan¬
quã natura humana quȩ suscepta. ẽ. aũbo
conuerteret᷑ in uerbũ. & homo mutaret᷑

Expanded text:
qui illi subjecit omnia: tunc futurum putant, cum post diem judicii tradiderit regnum Deo et Patri. Ac per hoc etiam secta est. Quod si et aliqui hoc affirmant, quod jam fuerit in Dei substantiam mutatus homo adhuc natura hominis manebat, quando ante passionem dicebat: Quoniam Pater major me est. Unde nulla cunctatio est, secundum hoc esse dictum, quod forma servi major est Pater, cui in forma Dei aequalis est Filiuquam habui priusquam mundus esset apud te. Ordo verborum est quam habui apud te priusquam mundus esset. Ad hoc valet quod ait: Et nunc clarifica me. Hoc est, sicut tunc, ita et nunc. Sicut tunc praedestinatione ita et nunc perfectione fac in mundo, quod apud te jam fuerat ante mundum. Fac in suo tempore quod ante omnia tempora statuisti. Hoc quidam sic intelligendum putaverunt tanquam natura humana quae suscepta est a Verbo, converteretur in Verbum, et homo mutaretur
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o infixit. Ergo fr̃s cur hoc diximus.
ne forte ita uob̃ ita subrepant illi de quib
mala. quia dicunt manducemus & bibamꝰ.
mortuorũ. s xp̃olicuit resurgere amortuis.
Et incipit iam lauoare xp̃m. ñ ut ilhda
honorẽ s ut tib deferat desꝑationẽ. ser¬
pentis astuta ꝑnities. ut laitoe xp̃ te auer¬
tat axp̃o. dolose p̃dicat quẽ uituꝑare ñ
audet. Exaggerat maiestatẽ illiuis ut
singularẽ faciat ne tu sꝑes tale aliquio.
quale in illo resurgente monstratũ. ẽ. &
quas religiosior apprirce erga xp̃m cũ dic̃.
ecce quisse aud& cõꝑare xp̃o. ut quia re¬
surrexit xp̃e. ⁊ se resurrecturũ put&
nol conturbari ꝑuersa laude imꝑatoris tus
hosiles insichiȩ te ꝑturbant s xp̃i humil¬
tas ⁊ humanitas te consolat᷑. Ille p̃dicat
⁊ responde dicenti. Xp̃c solus potuit nos
ñ possumus. Responde ⁊ dic. Ideo xp̃c po¬
tuit quia ds̃.ẽ. Respondebit ille. utiq
quod demonstrauit inse ꝓpt̾ me Uos¬

Expanded text:
persequeris? Ergo, fratres cur hoc diximus? Ne forte ita vobis subrepant illi de quibuscolloquia mala; quia dicunt, Manducemus et bibamus; mortuorum; sed Christo licuit resurgere a mortuis. Et incipit jam laudare Christum, non ut illi det honorem, sed ut tibi faciat desperationem. Serpentis astuta pernicies, ut laude Christi te avertat a Christo, dolose praedicat quem vituperare non audet. Exaggerat majestatem illius, ut singularem faciat, ne tu speres tale aliquid, quale in illo resurgente monstratum est. Et quasi religiosior apparet erga Christum, cum dicit: Ecce qui se audet comparare Christo, ut quia resurrexit Christus, et se resurrecturum putet. Noli perturbari perversa laude Imperatoris tui; hostiles insidiae te perturbant, sed Christi humilitas et humanitas te consolatur. Ille praedicat  et dicenti: Christus solus potuit, nos non possumus, responde et dic: Ideo Christus potuit quia Deus. Respondebit ille: Utiquequod demonstravit in se pro
Abbreviated transcription (Latin):
quisquã in latina lingua hoc sic intelligat
dr̃ ꝑ aliquid & ñ .ẽ. uratio. S ñ ideo quia
insuis litteris iurauit apls tur inuerita¬
te firmissimus ludus nob̃ deb&. ẽẽ. uira¬
tio. Multo enĩ tutius ut dixi quantum
ad nos attin& nĩquã uiramus ut sit more
nr̃o. ẽ. ẽ. ññ. sicut dñs mon&. ñ quia pec¬
catũ. ẽ. uerũ urare. s quia grauissimũ
peccatũ ẽ. falsum uirare. quo citus cadit
qui consueuit uirare. Qui dicit exce¬

Expanded text:
quis in latina lingua hoc sic intelligat quis in latina lingua hoc sic intelligat dicitur, per aliquid, et non est juratio. Sed non ideo quia in suis Litteris juravit Apostolus, vir in veritate firmissimus, ludus nobis debet esse juratio. Multo enim tutius, ut dixi, quantum ad nos attinet, nunquam juramus; ut sit in orenon, non, sicut dominus monet, non quia peccatum est uerum iurare, sed quia grauissimum peccatum est falsum iurare, quo citius cadit, qui consueuit iurare. Acce
Abbreviated transcription (Latin):
eñi falsũ uirare ꝑfiliũ suũ & ñ tunoe fal¬
sũ uirare ꝑdm̃ suũ: Fortasse hoc dicens
in ammo suo tumeo ꝑ filiũ meũ falsũ ui¬
rare ne moriatur. Ds̃ autẽ qu ñ morit᷑.
& s falsum ꝑ eũ iuirecur. quid mali con¬
tigͥit deo : Bene quidẽ dicis. nichil mali
contingit d̃o. quando falsũ iuras ꝑ dm̃.
S contingit mali multũ tͥ. qui fallis ꝑ¬
ximũ cu testẽ adhibens dm̃. Iurta
onẽ autẽ caue quantũpotes. Meluis qͥp¬
pe nec uerũ uiratur. quã urand consue-¬
tudine & inꝑuiriũ sepe caditur. & sẽꝑ
rant. Putant enĩ se ñ uirare. quando in
aie habent scit ds̃. & testis. ẽ. ds. & testẽ
t̃m inuoco suꝑ animã meã. quia ñ dr̃ ꝑ¬
cdm̃. & quia talia repꝑiunt᷑ in apłõ paulo.
S etiam illa ibi contra eos inuenta. ẽ. quã
confitent᷑. ẽẽ. uirationẽ. ub ait apłs co¬
inxp̃o iħu dño nr̃o. Ingrecis enĩ codicib
repperitur om̃ino hanc. ẽẽ. uirationẽ. ne

Expanded text:
enim falsum jurare per filium suum, et non timet falsum jurare per Deum suum? Fortassis hoc dicens in animo suo, Timeo per filium meum falsum jurare, ne moriatur: Deo autem qui non moritur, etsi falsum per eum juretur, quid mali contingit? Bene quidem dicis, nihil mali contingit Deo, quando falsum juras per Deum: sed contingit mali multum tibi, qui fallis proximum, cui testem adhibes Deum. Si aonem autem caue, quantum potes. melius quippe nec uerum iuratur, quam iurandi consuetudine et in periurium saepe caditur et semperant; putant enim se non iurare, quando in ore habent: Scit deus et: Testis est deus et: Testem deum inuoco super animam meam, quia non m\' et quia talia reperiuntur in apostolo Paulo. sed etiam illa ibi contra eos inuenta est, quam confitetur esse iurationem, ubi ait apostolus: Coomino nostro . In graecis enim codicibus reperitur omnino esse hanc jurationem: ne
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ⁊ sp̃m uiuif̾icantẽ. hoc int̃. ẽẽ. uoluit
ut illic sit corpꝰ ammale. hic sp̃ãle. Anima
quippe in corpore animali. uiuit quidem
puis efficiat. Absumens autẽ corruptionẽ
nullam metuens separationẽ.  inde seqͦr.
S.ñ prius quod sp̃ale. ẽ. s qd̾ animale. de¬
inde quod spiritale. Primus homo de tra

Expanded text:
tem et spiritum uiuificantem hoc interesse uoluit, tem et spiritum uiuificantem hoc interesse uoluit, ut illic sit corpus animale hic spiritale. anima quippe in corpore animali uiuit quidem, pus efficiat absumens omnem corruptionem, nullam metuens separationem. Proinde sequitur: Sed non prius, quod spiritale est, sed quod animale, postea spiritale. primus hom
Abbreviated transcription (Latin):
tũ.ẽ. dĩ flatu cũ factus.ẽ. homo mani¬
mãuiuam. Etiã ipsum ex aminul sp̃ale
sine mortis interuentu. cẽt futitrum nisi
transgressio p̃cept prius cõmisso peccato in¬
fligerae pęnam. quã d̾s seruate iusticiȩ
nos adnos uenit. cũ peccatores iustus in¬
antnale nob̃. hoc. ẽ ꝑ mortale aorpꝰ appa¬
ruit. Iu utiq si utiq si uoluissoe. cũ cor
pore immortali prunitus aduenissae S
quia nos humilitate filii dĩ sanari opor¬
Et fide nr̃e meritũ ac pręmiũ uirtutis
suȩ resurrectionis ostent it. Idõ sequit᷑.
apłs & dicit. ħ ouissimus adam in sp̃m u
uficantẽ. Que intelligat᷑ primus
adam qui de puluere ante formatus. ẽ. no.¬
uissimus autẽ adã qu de uirgine ꝓcreatus
.ẽ. siue inuno quoq homine utrunq com¬
pleatur. Ut primiis adam sit homo incor¬
pore mortali. Nouissimus adam idẽ ipse us
corpore iminortal. tam̃ int̃ animã uiuen¬

Expanded text:
tum est dei flatu, cum factus est homo in anitum est dei flatu, cum factus est homo in animam uiuam, etiam ipsum ei animali spiritale sine mortis interuentu futurum, nisi transgressio praecepti prius commisso peccato infligeret poenam, quam deus. seruatae iustitiae nos ad nos uenit, cum peccatores iustus inanimale nobis, hoc est per mortale corpus apparuit, qui utique, si uoluissepore immortali primitus advenisset. Sed quia nos humilitate Filii Dei sanari oporet fidei nostrae meritum ac praemium virtute suae resurrectionis apostolus et dicit: Nouissimus Adam in spiritum uiuificantem. siue intellegatur primus Adam, qui de puluere ante formatus est, nouissimus autem Adam, qui de uirgine procreatus est, siue in unoquoque homine utrumque compleatur, ut primus Adam sit homo in corpore mortali, nouissimus Adam idem ipse in corpore inmortali, tamen inter animam uiuen
Abbreviated transcription (Latin):
iudicantos & mortuos. ẽ. uenturus in
ea. & in regno suo e qui illi subiecit oĩa.
erit subiectus in ea. on autẽ ut pu
tas corpus tantũ filii id. ẽ. corpus homi¬
nis. uerũ etiam humanrũ sp̃m patridicimꝰ
.eẽ. subiectũ. et scđm to quod homo factꝰ:
intelligimus dictũ. Cũ autẽ illi om̃ia sub¬
iecta fuerint tunc & ipse filus subiectus
erit illi qu e subiecit om̃ia. scđm to quod

Expanded text:
andos vivos et mortuos est venturus in andos vivos et mortuos est venturus in ea, et in regno suo, ei qui illi subjecit omnia, erit subjectus in ea. Haec tas, corpus tantum Filii, id est, corpus hominis, verum etiam humanum spiritum Patri dicimus esse subjectum: et secundum id quod homo factus est intelligimus dictum, Cum autem omnia illi subjecta fuerint, tunc et ipse Filius subjectus erit illi qui ei subjecit om
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonȩ suȩ. quãuis se ꝑ subiectam creatu¬
ram uisibilit̃ & ipse siue ꝑ columbe speciẽ.
siue ꝑ lingitas igneas sit demonstrare dig
numquã dictus. ẽ. minor patre. Adoram
quippe apparuerunt illa quȩ sp̃m scm̃sig¬
nificanto monstrarent. usibilit̃ inuisibilẽ.
Colũba ꝓpt̃ amorẽ sc̃m. ignis autẽ ꝓpt̾ cari.¬
tatis lum̃atq feruorẽ. Etꝰ ꝑacto sigisicati¬
onis offitio. corporales ille species transier̃
atq eẽ. ulterus destiterunt. Sicut colũba
nubis nebulosa ꝑdiẽ. luminosa ꝑ noctem.
Demiq ne putaretur colũba uł flãma
ista susceꝑit. numquã postea sic apparaisse
apparer&. acdeinde illa species p̃terirae.
s munitatẽ ꝑsonȩ suȩ manente inuisibi.¬
li d̃ forma accepit isibilẽ hominis for¬
m̃a. ñ solum natus. ẽ. inea de homine ma
tre. uerũ etiã creuit in ea. & manducauit¬
ea. & resurrexit in ea. & ascenoit in celũ.
& sedae ad dexterã patris mea. & ad iuuõ¬

Expanded text:
onae suae, quamvis se per subjectam creaturam visibiliter et ipse sive per columbae speciem, sive per linguas igneas sit demonstrare dignnunquam minor dictus est Patre. Ad horam quippe apparuerunt illa. Christusnificando monstrarent visibiliter invisibilem; columba, propter amorem sanctum; ignis autem, propter charitatis lumen atque fervorem; et peracto significationis officio, corporales illae species transierunt, atque esse ulterius destiterunt; sicut columna nubis, nebulosa per diem, luminosa per noctem . Denique ne putaretur columba vel flammaista susceperit, nunquam postea sic apparuisse appareret, ac deinde illa species praeteriret; sed in unitatem personae suae, manente invisibili Dei forma, accepit visibilem hominis formatre, verum etiam crevit in ea, manducavitea, et resurrexit in ea, et ascendit in coelum, et sedet ad dexteram Patris in ea, ad judic
Abbreviated transcription (Latin):
mus fuisse quosdã quib una spes ñ erat. apłeꝵ.¬
& unus baptismus erat. Quomͦ enim¬
babebant unã spẽ cũ scĩs ⁊ iustis illi qui
dicebant. manducemꝰ ⁊ bibamus cras eñi
moriemur. dicentes quod ñ eet resurrec¬
tio mortuorũ. & dam̃ in ipsis erant quib
idẽ apłs dicit. Nũquto paulus ꝓ uobis
crucifixus. ẽ. aite in nomine pauli bap¬
tizati estis: Aut eos eñi aꝑtissime scri¬
bit dicens. Iuomͦ quidã dicunt inuo¬

Expanded text:
mus fuisse quosdam quibus una spes non erat et unus baptismus erat, ex ihabebant unam spem cum sanctis et justis illi qui dicebant, Manducemus et bibamus, cras enim moriemur , dicentes quod non esset resurrectio mortuorum? et tamen in ipsis erant quibus idem apostolus dicit: numquid Paulus pro nobis crucifixus est aut in nomine Pauli baptizati estis? ad eos enim apertissime scribit dicens: quomodo dicunt qu
Abbreviated transcription (Latin):
mabitur. sine fatigatione laudabitur.
Hoc inunus. hic affectus. hic actus ꝓfec¬
to erit om̃ib sicut ipsa uita ęterna cõmu¬
nis. Pernitiosum autẽ. ẽ. consiliũ ho Extract¬
minis ipsi homini. quo ea querit quȩ
quod ipse nob. ẽ. cũ ad fruendũ se pre¬
bere dignatur. nullas patiemur cum
sc̃is societatis angustias dilectione res
nrẽ quasi priuãte. Eloriosissima
quippe illa ciuitas ad epta ꝓmissã heredi¬
tatẽ. in qua nullus inorietur. orietur. ñ ha¬
bebit ciues qui singuli gaudeant suis rebi
quia ds̃ erit om̃ia in om̃ib. Cuiuis socie¬
tatẽ quisquis in hac ꝑ egrinatione fidelit̃
& flagrant̃ desidauerit. assuescit priuatis
cerba dñm consilio suo. s spectans quod
ñ uidet. ñ festin& fieri de his quȩ uidei
tur beatus. atq illud ȩc̃num quod ñui
detur patient̃ expectans. eius in ꝓmissio¬
nib sequat᷑ consilium. cuiꝰ int̃pretationib

Expanded text:
mabitur, sine fatigatione laudabitur. mabitur, sine fatigatione laudabitur. Hoc munus, hic affectus, hic actus profecto erit omnibus, sicut ipsa vita aeterna, commus.» Perniciosum autem est consilium hominis ipsi homini, quo ea quaerit quaequod ipse nobis est, cum ad fruendum se praebere dignatur, nullas patiemur cum sanctis societatis angustias, dilectione rei nostrae quasi privatae. Gloriosissima quippe illa civitas adepta promissam haereditatem, in qua nullus morietur, nullus orietur, non habebit cives qui singuli gaudeant suis rebus, quia Deus erit omnia in omnibus . Cujus societatem quisquis in hac peregrinatione fideliter et flagranter desideraverit, assuescit privatis cerbet Deum consilio suo; sed sperans quod non videt, non festinet de his quae videntur fieri beatus, actans, ejus in promissionibus sequatur consilium, cujus in tentationibus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽt quod inmundo etiã suo tp̃r fiera. S
em̃ de nob̃ dixit apls sicut elegit nos inp¬
soante munt constitutionẽ. cur abhor
ẽẽmus elegit : Sic em̃ nos electi quomͦ
ipse clarificatus. quia prusquã mundꝰ
futura sunt fecit. & uocat ea quȩ ñ sunt
quia inferma serui erat filus. Et ao huc libro.
insorma ẽ. humana filius qũã leuauit in
cȩlum. ꝓpt̃ea de illo dictũ. ẽ. quod &
nunc int̃pellat ꝓ nob̃. & sẽpit̃na erit in
regno hȩc eadem forma ĩ mortalis ꝑpt̃ꝰ dic¬
tum. ẽ. tunc & ipse filius subiectus erit
ei qui sib subiecit om̃ia. Nã de sp̃u scõ

Expanded text:
o etiam suo tempore fieret. Si enim de nobis dixit Apostolus, Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem ; cur abhorressemus, elegit? Sic enim nos electi, quomodo ipse clarificatus; quia priusquam mundus futura sunt fecit, et vocat ea quae non sunt, quia in forma servi erat Filius; et adhuc in forma est humana Filius, quam levavit in coelum: propterea de illo dictum est quod et nunc « interpellat pro nobis » . Et sempiterna erit in regno haec eadem forma immortalis: propter quod dictum est « Tunc et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia » . Nam de
Abbreviated transcription (Latin):
e om̃ia subiecta fuerint tunc &e ipse filius
subiectus erit ei qui illi subiecit om̃ia. aut
idõ dictũ. ẽ. ne quisquã putaie habitũ xp̃i
qui ex humana creatura susceptus. ẽ. con¬
uersum iri postea iii. ipsam diuinitatẽ uel
ut certius expresserim deitatẽ. quȩ ñ .ẽ.
creatura s ẽ. unitas trinitatis. incorporea &
icõmutabilis & sibim&. consubstantialis
&̃ coeterna natura. ant si quisquã contendit
ut aliqui senserunt ita dictum. & ipse filius
subiectus erit ei qui illi subiecit om̃ia ut ipsã
subiectionẽ cõmutationẽ & conuersionẽ cre¬
dant futurȩ creaturȩ in ipsam substantiam
uł. ẽẽntiam creatoris id. ẽ. ut quȩ fuerat
substantia creaturȩ. fiat substantia creato¬
ris. certe uł hoc concedit quod ñ habae
ullam dubitationẽ ñdũ hoc fcusse factũ.
cũ dñs dicer&. Pat̃ maior maior me.ẽ. Di¬
xit eñ hoc. ñ solũ anteqũa ascendisset in

Expanded text:
ilius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia; aut ideo dictum est, ne quisquam putaret habitum Christi, qui ex humana creatura susceptus est, conversum iri postea in ipsam divinitatem, vel, ut certius expresserim, deitatem, quae non est creatura, sed est unitas Trinitatis incorporea et incommutabilis et sibimet consubstantialis et co3aeterna natura. Aut si quisquam contendit, ut aliqui senserunt, ita dictum, Et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia, ut ipsam subjectionem, commutationem et conversionem credat futuram creaturae in ipsam substantiam vel essentiam Creatoris, id est, ut quae fuerat substantia creaturae, fiat substantia Creatoris; certe vel hoc concedit, quod non habet ullam dubitationem, nondum hoc fuisse factum cum Dominus diceret, Pater major me est. Dixit enim hoc non solum
Abbreviated transcription (Latin):
Quã greca exẽplaria manifestissimã ui
rationẽ. ẽẽ. coniuncunt. Quantũ gͥ in ip¬
so. ẽ. ñ uirat apłi. Non eñi appetit uira¬
tionẽ cupiditate aut delectatione uirand.
Ampluis. ẽ. enĩ quã. ẽ. ẽ. ñ ñ. & ideo a
malo. ẽ. s infirmitatis et incredulitatis
eorũ. qui ñ alit̃ mouent᷑ to fidẽ. Si se¬

Expanded text:
quam Graeca exemplaria manifestissimam esse jurationem convincunt? Quantum ergo in ipso est non jurat Apostolus, non enim appetit jurationem cupiditate aut delectatione jurandi. Amplius est enim quam est, est; non, non , et ideo a malo est, sed infirmitatis aut incredulitatis eorum, qui aliter moventur ad fidem.
Abbreviated transcription (Latin):
nĩa meam uerũ me dicere. Iurauit inqͥt
dm̃. testẽ fecit dm̃. nunquid uirauit :
Iu hȩc dicunt nichil aluto uolunt nisi
inuocato dõ teste mentiri. Itane uͦ quisquiᷤ
espariucordis uł ꝑuers cordis. si dicas ꝑdm̃
salutẽ tuam uiras.: Lus filiis tuis redele
quando ꝑ filios tuos uiras. Quod autẽ
uis debemus saluti nr̃e. filiis nr̃is. deo nr̃o.
nisi caritatis. ueritatis. & ñ falsitatis: ma¬
xime autẽ ꝑ dm̃ cũ sit. ipsa. ẽ. uera uira¬
tio. quia & cũdicit quisq ꝑ meam salutẽ.
salutẽ siram dõ obligat. Quando dicit
ꝑ filios meos. oppignorat dõ filios suos.
ut hoc ueniat incaput eoꝵ. quod exit
de ore ipsuis. S uerũuerũ. Si falsũ fal¬
sum. Cũ gͦ filios suos uł caput suũ uł
salutẽ suam quisq iniuratione nomurans

Expanded text:
animam meam verum me dicere. Invocavit, inquit, Deum, testem fecit Deum: numquid juravit? Qui haec dicunt, nihil aliud volunt, nisi invocato Deo teste mentiri. Itane vero, quisquis es pravi cordis, et perversi cordis, si dicas, Per salutem tuam juras, jus filiis tuis redde, quando per filios tuos juras. Quod autem jus debemus saluti, filiis nostris, Deo nostro, nisi charitatis, veritatis et non falsitatis. Maxime autem cum per Deum fit, ipsa est vera juratio: quia et cum dicit quisque, Per meam salutem, salutem suam Deo obligat: quando dicit, Per filios meos, oppignerat Deo filios suos, ut hoc veniat in caput eorum, quod exit de ore ipsius: si verum, verum; si falsum, falsum. Cum ergo filios suos, vel caput suum, vel salutem suam quisque i
Abbreviated transcription (Latin):
aitẽ mẽbra corporis: cũ sint multa unũ
cũ corpore suo quod. ẽ. eccłia. Et multis
scripturarũ locis inuenimus xp̃m etiã hoc
mͦ appellari. ut cũ om̃ib mẽbris intelligat᷑
quib dictũ. ẽ. uos estis corpus xp̃ & mẽ¬
bra. Nongͦ absurde sic intelligunus. tunc

Expanded text:
autem membra corporis cum sint multa, unum cum corpore suo, quod est Ecclesia. Et multis Scripturarum locis invenimus Christum etiam hoc modo appellari, ut cum omnibus suis membris intelligatur quibus dictum est: Vos estis corpus Christi et membra. Non ergo absurde sic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑid regnabit incontẽplantib ueritatẽ
quo ȩqualis. ẽ. patri. & ꝑ se unigenitũ
ꝑ speciẽ faci& uider patrẽ. Nunc enim
ꝑ hoc regnat incredentib quod sema ip.¬
sum exinanunt formã serui accipiens.
tunc autẽ trad& regnũ dõ & patri. cum
euacuauerit omnẽ principatũ & potesta¬
tẽ & uirtutẽ. Unde euacuabit nsi mͦfir

Expanded text:
ibus veritatem, quo aequalis est Patri, et per se unigenitum per speciem faciet videri Patrem. Nunc enim per hoc regnat in credentibus, quo se ipsum exinanivit, formam servi accipiens . Tunc autem tradet regnum Deo et Patri, cum evacuaverit omnem principatum, et potestatem, et virtutem. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
quã sine mitio & sine int̾missione. ẽ.
regnũ eus. Scdm autẽ it quod uerbum
caro factũ. ẽ. cȩpit regnare incredentib
ꝑ fidẽ in carnationis suȩ. Unde. ẽ. eciam
illiro. Dñs regnauit a ligno. Hinc autem
euacuauit omñe principatũ & omnẽ po¬
testatẽ & uircutẽ. Dñ ñ ꝑclaritatẽ eius
s ꝑhumilitatẽ salui fuint credendo in eũ.¬

Expanded text:
sine initio et sine intermissione est regnum ejus. Secundum id autem quod Verbum caro factum est , coepit regnare in credentibus per fidem incarnationis suae. Unde est etiam illud: Dominus regnavit a ligno . Hinc autem evacuavit omnem principatum et omnem potestatem et virtutem, dum non per claritatem ejus, sed per humilitate
Abbreviated transcription (Latin):
te eñunquit illũ regnare. donec ponat
cũposuerit ñ sit regnaturus. nec intelli¬
qunt ita dictũ sicutiꝰ. ẽ. illud. confirmatũ
.ẽ. cor eius ñ cõmouebit᷑ donec uideat su¬
ꝑ mimicos suos. Non em̃ cũ uidit. iã cõmo¬
dextris meis. donec ponã om̃s inimicos
tuos sub pedib tuis. Non eñi cũ fuerint
mimiq sub pedib posit desinae ille sed ere
regnare donec ponat om̃s inimnicos sub pe

Expanded text:
enim illum regnare, donec ponat cum posuerit non sit regnaturus, nec intellegunt ita dictum, sicut est illud: confirmatum est cor eius; non commouebitur, donec uideat super inimicos suos; non enim, cum uiderit, iam commodextris meis, donec ponam omnes inimicos tuos sub pedibus tuis . Non enim cum fuerint inimici sub pedibus positi, desinet ille sedere egnare, donec pona
Abbreviated transcription (Latin):
resinrectiomortuorũ. Ipsa. ẽ. qua in xp̃o
om̃siniuficabunt᷑. Qui aittẽ male egerunt
iresurrectionẽ iudici. Quiogͦ de illis
in fantib intelligentũ. ẽ. qu priusquã pos¬
sent agere uł bene uł male sine baptismo
corpore exuti sunt: Hichilne hic talibus
dictum. ẽ: s si caro eorum id̃o ñ resurgae. qr
nec boni aliquid egerunt nec mali. nec illo¬
rumresurrectura. ẽ. qui ꝑcepta baptisins
gła iilla ȩtate defuncti sunt. in qua ni
anl mal agere potuerunt. Si autẽ illi
int̃ scõsresurgent. idest inter eosqui be¬
ne egerunt. int quos ⁊ illi resurrectͣ sunt
nisi int̃ eos qui male egerunt. ne aliquas
humanas humanas amnnas credamus corpo¬
rasua ñ recepturas suie inresurrectionem
intȩ. siue mresurrectionẽ uidicii: Quȩ
sententia prtusquã refellatur. ipsa nouita¬

Expanded text:
 ipsa est, qua in Christo omnes uiuificabuntur —, qui autem male egerunt, in resurrectionem iudicii. quid hic ergo de illis infantibus intellegendum est, qui, priusquam possent agere uel bene uel male, sine baptismo corpore exuti sunt? nihil hic de talibus dictum est. sed si caro eorum ideo non resurget, quia nec boni aliquid egerunt nec mali, nec illorum resurrectura est, qui percepta baptismi gratia in illa aetate defuncti sunt, in qua nihil bene uel male agere potuerunt. si autem illi inter sanctos resurgent, id est inter eos, qui bene egerunt, inter quos et illi resurrecturi sunt nisi inter eos, qui male egerunt, ne aliquas humanas animas credamus corpora sua non recepturas siue in resurrectionem uitae siue in resurrectionem iudicii? quae sententia, priusquam refellatur, ipsa nouita
Abbreviated transcription (Latin):
hoc testimoniũ. Nonenĩ poss&e eis error ob¬
ori paluatus nomine xp̃rano. nis de
scnpturis ñ intellectis. Dicunt eñi. Si ȩqua¬
lis. ẽ. quomͦ subiectus erit. Quod utiq
simile. ẽ. iłl euglicȩ questioni. Si equalis
.ẽ. quomodo maior. ẽ. pat̃: Ipse eñĩ dñs
ait. qm̃pat̃ maiorine. ẽ. Regła autẽ ca-¬
tholicȩ ficł̃ sic se ht̃ ut cũ aliqua inscrip¬
turis dicuntur de filio quod sit minor pa¬
tre. scdm susceptionẽ hominis intelligan¬
tur. Cũ uͦ ea dicunt quib demonstrat ȩqua¬

Expanded text:
omnibus. Non enim posset eis error oboriri palliatus nomine christiano, nisi de Scripturis non intellectis. Dicunt enim, Si aequalis est, quomodo subjectus erit ei? Quod utique simile est illi evangelicae quaestioni, Si  Pater? Ipse enim Dominus ait, Quoniam Pater major me est . Regula autem catholicae fidei sic se habet, ut cum aliqua in Scripturis dicuntur de Filio, quod sit minor Patre, secundum susceptionem hominis intelligantur: cum vero ea dicuntur quibus demonstratur aequa
Abbreviated transcription (Latin):
ñpeccati. Nomo & homo. S. ille ñnisi
homo. iste dĩ & homo. Iue homo peccati.
iste iusticiȩ. A ortuus es madam. resur¬
ge inxp̃m. Nã utrũq debetur tib. Iam
idam. Si ñte mȩcnũ tenebit uinculum
peccati. quia mortẽ tuam eternã occidit
mors tẽporalis dñitui. Quia ego ui

Expanded text:
et. Homo, et homo: sed ille, nonnisi homo; iste, Deus homo. Ille homo peccati, iste justitiae. Mortuus es in Adam, resurge in Christo: nam utrumque debetur tibi. Jam Adam. Sed non te in aeternum tenebit vinculum peccati; quia mortem tuam aeternam occidit mors temporalis Domini tui. I
Abbreviated transcription (Latin):
nẽq clarescat. quod nunc afidelib credi¬
tur & ab infidelib ñ putatur. E uacuabit
autẽ omnẽ puncipatũ & potestatẽ. ma¬
nifestando utiq regnũ patris. ut om̃ib
notũ sit. nullũ principatiũ & potestatũ.
siue cȩlestiũ. siue terrestriũ ꝑ se habuis
se aliquit principatus & potestatis. sed
ab illo ex quo sunt om̃ia. Non solũut
sint. uerũ eciã ut ordinata fint. In illa
eñi manifestatione. nulli spes aliqua re-¬
manebit in quoquã principe. aut in
quo quã homine. quod etiã nunc ꝑpha ca
nit. Bonũ. ẽ. sꝑare in dño quã sꝑare in
principibꝰ ut ista meditatione anima iã
in regnum patris assurgat. nec cuiusquã
potestatẽ p̾t̃ illũ magnifaciens. nec suasib
ipse ꝑnitiosissune błandiens. Tradoe gͦ
regnũ deo & patri. cũꝑ illũ ꝑspeciẽ cog¬
noscetur pat̃. Regnũ eñi euis sunt. inqu¬

Expanded text:
nemque clarescat, quod nunc a fidelibus credinemque clarescat, quod nunc a fidelibus creditur et ab infidelibus non putatur. Evacuabit autem omnem principatum et potestatem, manifestando utique regnum Patris, ut omnibus notum sit, nullum principum et potestatum, sive coelestium, sive terrese aliquid principatus et potestatis: sed ab illo, ex quo sunt omnia, non solum ut sint, verum etiam ut ordinata sint. In illa enim manifestatione nulli spes aliqua remanebit in quoquam principe, aut in quoquam homine: quod etiam nunc prophetice ne; bonum est sperare in Domino, quam sperare in principibus : ut ista meditatione anima jam in regnum Patris assurgat, nec cujusquam potestatem praeter illum magni faciens, nec sua sibi ipsi perniciosissime blandiens. Tradet ergo regnum Deo et Patri, cum per illum per speciem cognoscetur Pater. Regnum enim ejus sunt in qui
Abbreviated transcription (Latin):
nũ pat̃. Dictũ. ẽ. oport& illũ regnare.
donec ponat om̃s uumicos suos sub pedib
suis. quasi postea ñsit regnaturus. & ad
hoc ualeat quod supͣtictũ. ẽ. deinde finis.
Iuod sacrilega opinone heretic accipi¬
unt quas finẽ dixerit consũmationẽ reg
enis ñ erit finis. Postremo quod dictum ÷
cũ autẽ e om̃ia subiecta fuerint. tunc &
ipse filius subiectus ei erit. qui ill subiec̃
om̃ia. sic uolunt intelligi quas nunc aut
aliquid filio ñsit subiectũ. aut patri ñ
fit ipse subiectus. E enere locutionis gͣ¬
soluitur questio. Sic enĩ plerũq script᷑a
loquit᷑. ut quod sẽꝑ. ẽ. tunc fieri dicatur
in aliquo. cũ abeo cognosc cȩꝑit. Ita eñi
dicimus inoratione sc̃ificet᷑ nom̃ tuũ. qua¬
s aliquando scm̃ñsit. Ergo scĩficet᷑ scm̃¬
.eẽ. innotescat. Ita quoq cũ tradidĩt reg¬
nũ d̃o &e patri. id est cũ patrẽ regnare
monstrauerit. ut ꝑ speciẽ manifestatio¬

Expanded text:
nde quod dictum est, Oportet enim illum regnare, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis; quasi postea non sit regnaturus, et ad hoc valeat quod supra dictum est, Deinde finis. Quod sacrilega opinione sic accipiunt, quasi finem dixerit consummationem regni ejus non erit finis . Postremo quod dictum est, Cum autem ei omnia subjecta fuerint, tunc et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia; sic volunt intelligi, quasi nunc aut aliquid Filio non sit subjectum, aut Patri non sit ipse subjectus. 4. Genere igitur locutionis solvitur quaestio. Sic enim plerumque Scriptura loquitur, ut quod semper est: tunc fieri dicatur in aliquo, cum in eo cognosci deberit. Ita enim dicimus in oratione, Sanctificetur nomen tuum ; quasi aliquando sanctum non sit. Ergo sicut se innotescat; ita quoque, Cum tradiderit regnum Deo et Patri, id est, cum Patrem regnare monstraverit, ut per speciem manifestatio
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Fuimus eñi stulti &e nos aliquando et
incredul errantes seruientes desideriis &¬
& uoluptatib uariis in malicia & inuidia.
agentes abhominabiles. inuicẽ hodio ha¬
bentes. Quid istis tam malis meritis nisi pęna¬
c̃a utiq debebatur: s dõ reddente bonapro
inalis. ꝑ gr̃am quȩ ñ scd̃m meritanrã datur¬
factũ. ẽ. quod deinde subiungit & dicit.
Cum autẽ benignitas & humanitas illuaẽ
saluatoris nr̃i di ñ ex oꝑib iusticiȩ quȩ¬
nos fecimus s scdm suã miscdiam saluos ros
fecit. ꝑ lauacrũ regenerationis & reno¬
uationis spũᷤᷤ sci quẽ ditissime effudit
iustificati ipsius gr̃a. heredes efficiam᷑
scdmmeritanr̃a dari. quando quidẽ ñ
solũ nullis bonis uerũ etiã multis meritis
malis p̃cedentib utdemus datã & coti¬
die uideinus dari. s plane cũ data fue¬
rit. incipiunt. ẽẽ. etiã merita nr̃a bo¬
na. ꝑ illã tam̃. Nã sise illa subtraxerit.
cadit homo ñ erectus s p̃cipitatus libo

Expanded text:
dicit: Fuimus enim stulti et nos aliquando et increduli, errantes, servientes desideriis et voluptatibus variis, in malitia et invidia agentes, abominabiles, invicem odio habentes. Quid istis tam malis meritis nisi poena utique debebatur? Sed Deo reddente bona gratiam quae non secundum merita nostra daturfactum est quod deinde subjungit et dicit: « Cum autem benignitas et humanitas illuxit Salvatoris nostri Dei, non ex operibus justitiae quae fecimus fecit per lauacrum regenerationis et renouationis spiritus sancti, quem ditissime effudit m nostrum, ut iustificati ipsius gratia heredes efficiamur secundum merita nostra dari, quandoquidem non solum nullis bonis, verum etiam multis meritis malis praecedentibus videmus datam, et quotidie videmus dari. Sed plane cum data fuerit, incipiunt esse etiam merita nostra bona, per illam tamen. Nam si se illa subtraxerit, cadit homo, non erectus, sed praecipitatus libero