comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dic̾tum ẽ enim quisit qͥ petitur. &ubi habi¬
tet. Primũ autẽ om̃iũ que petuitt᷑. hoc ẽ.
Sc̃ificetur nom̃ tuũ. Iđ sic ñpetit᷑ quasi ñ
sit scm̃ nomen dei. s ut scm habeatur abho¬
minibꝰ. idẽ ita illis in notescat ds̃. ut ñ exis¬
timent aliquid sanctiꝰ qđ magis offende
timeant. Neq enĩ qr dictum eꝰ notꝰ inuidȩ
a ds inisrł magnũ nom̃ eiꝰ. sic intelligen
scm̃ nomen eiꝰ ubi cũ ueneratione ⁊ offen¬
sionis timore nominat᷑. Et hocẽ qđ nunc
agit᷑. dũ euuangeliũ adhuc usq ꝑdiuersas
gentes innotescendo cõmendat uniꝰ dei
nom̃. ꝑ aministrationẽ filii eiꝰ. Deinde seqͥt᷑.

Expanded text:
Dictum est enim quis sit qui petitur, et ubi habiDictum est enim quis sit qui petitur, et ubi habitet. Primum autem omnium quae petuntur hoc est, Sanctificetur nomen tuum. Quod non sic petitur, quasi non sit sanctum nomen Dei, sed ut sanctum habeatur ab hominibus: id est, ita illis innotescat Deus, ut non existiment aliquid sanctius, quod magis offendere timeant. Neque enim quia dictum est, Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus ; sic intelligendum sanctum nomen ejus, ubi cum veneratione et offensionis timore nominatur. Et hoc est quod nunc agitur, dum Evangelium adhuc usque per diversas gentes innotescendo, commendat unius Dei nomen per administrationem Filii ejus. CAPUT VI.
Abbreviated transcription (Latin):
pulchritudinib dediti sunt. nec possunt
aliquid incorporeũ cogitare. qm̃ necesse ẽ
cȩlum p̾ferant terrȩ. tolerabiliorẽ opinio eoꝵ.
si dm̃ quẽ adhuc corꝑalit̾ cogitant᷑ inceld
potiꝰ credant eẽ quã in terra. ut cũ aliqͣndo
cognouerint dignitatẽ anime cęlestȩ etiã
corpus excedere magis eum querarit in a¬
nima. quã incorpore etiã cȩlesti. Et cũ cog¬
nouerint quantũ distet inter peccatoꝵ ani¬
mas ⁊ iustoꝵ. sicut ñ audebant cũ adhuc
carnalit̾ saꝑent. interra eum collocare s
incelo. sic postea meliori fide uł intelligen¬
tia magis eum in animis iustoꝵ ꝗ̃ inpecca¬
toꝵ requirant. Recte gͦ intelligit᷑ qđ dic¬
tum ẽ. pater nr̃ quies incelis. in cordib uis
etiã ut quiorat inse quoq ipso. uelit habi¬
tare qu ł inuocat. Et cum affectat. teneat
iꝰtitiam. qͦmunere inuitatur adinhabitan¬
dũ animũ ds. lã uideamꝰ quȩ sint petenda.

Expanded text:
pulchritudinibus dediti sunt, nec possunt pulchritudinibus dediti sunt, nec possunt aliquid incorporeum cogitare, quoniam necesse est coelum praeferant terrae; tolerabilior est opinio eorum, si Deum quem adhuc corporaliter cogitant, in coelo potius credant esse, quam in terra: ut cum aliquando cognoverint dignitatem animae coeleste etiam corpus excedere, magis eum quaerant in anima, quam in corpore etiam coelesti; et cum cognoverint quantum distet inter peccatorum animas et justorum, sicut non audebant, cum adhuc carnaliter saperent, eum in terra collocare, sed in coelo, sic postea meliori fide vel intelligentia magis eum in animis justorum quam in peccatorum requirant. Recte ergo intelligitur quod dictum est, Pater noster qui es in coelis, in cordibus jusetiam ut qui orat, in se quoque ipso velit habitare quem invocat: et cum hoc affectat, teneat justitiam; quo munere invitatur ad inhabitandum animum Deus. 19. Jam videamus quae sint petenda.
Abbreviated transcription (Latin):
admodũ terra appellatꝰ ẽ peccator cũ ei dic¬
tum ẽ. terra es. ⁊ interrã ibis. sic celum uistꝰ.
econtiario dici potest. lustis enĩ dicit᷑. Templũ
enũ dei scm̃ ẽ. qđ estis uos. Iua ꝓpter si intem¬
plo suo habitat ds̃. ⁊ sci templũ eiꝰ sunt rec¬
te dicit᷑. quies incelis. quies in scĩs. Et accomo¬
datissima ista similitudo ẽ ut spiritalit̾ tan¬
tũ int̾ ẽẽ uideatur. int̾ iustos et peccatores.
quantũ corꝑalit̾ int̾ celum & terrã. Cuiꝰ rei
sigruficande gr̃. cũ adorationẽ stamꝰ. ido¬
rentẽ conũtimꝰ. unde çelũ surgit ñtamꝗͣ ibi
habitet ds quasi cęteras mundi partes deseru¬
erit. qͥubiq p̾sens estn̾locoꝵ spatiis. s maiesta¬
tis potentia. s ut ãmoneatur animꝰ ad natu¬
rã excellentiore̾ se conũtere. id ẽ ad dm̃. cum
ut om̃iũ sensib ⁊ paruuloꝵ. et magnoꝵ. be¬
ne sentiat᷑ de deo. Et id eo qͥuisibilib ad huc

Expanded text:
admodum terra appellatus est peccator, cum ei dicadmodum terra appellatus est peccator, cum ei dictum est, Terra es, et in terram ibis : sic coelum justus e contrario dici potest. Justis enim dicitur, Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos . Quapropter si in templo suo habitat Deus, et sancti templum ejus sunt; recte dicitur, qui es in coelis, qui es in sanctis. Et accomdatissima ista similitudo est, ut spiritaliter tantum interesse videatur inter justos et peccatores, quantum corporaliter inter coelum et terram; cujus rei significandae gratia cum ad orationem stamrientem convertimur, unde coelum surgit: non tanquam ibi habitet et Deus, quasi caeteras mundi partes deseruerit qui ubique praesens est, non locorum spatiis, sed majestatis potentia; sed ut admoneatur animus ad naturam excellentiorem se convertere, id est ad Deum, cum ut omnium sensibus et parvulorum et magnorum bene sentiatur de Deo. Et ideo qui visibilibus adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatẽ generis sui. & opum indigentiã &
plebeie ꝑsone uilitatẽ. quanto gͦ maata tre¬
pidandum ẽ appellare patrẽ dm̃. si tanta ẽ
labes tantęq sordes irmorib. et multo uis¬
tius eas asua cõiunctione ds̃ expellat ꝗͣ ille
senator cuiusius mendici egestatẽ quando¬
quidẽ ille hoc contẽpnit inmendico. qͦ et
ipse potest humanarũ rerum fragilitate
de uenur̾e : Ds aut̃ insordidos mores. nũꝗͣ
ut pater nr̃ sit. qđ nullo sũptu. nͥ sola bona
uoluntate cõꝑari potest. Admonent᷑ hic etiã
ani facti fuerint. ñ suꝑbire aduersus pauꝑes.
populꝰ nouus. ad eternã hereditatẽ uocatꝰ.
⁊ dicat pater nr̃ quies incelis. idẽ in scĩs⁊
iustis. Non enĩ spatio locoꝵ continet᷑ deus.
siincelis tamquã insuꝑiorib mundi par¬
tib. locꝰ dei eẽ credit᷑. melioris meriti st̃ aues
corde. qđ magis ꝑtinet ad humilitatẽ. Sed quẽ¬

Expanded text:
humilitatem generis sui, et opum indigentiam, et humilitatem generis sui, et opum indigentiam, et plebeiae personae vilitatem: quanto ergo magis trepidandum est appellare Patrem Deum, si tanta est labes, tantaeque sordes in moribus, ut multo justius eas a sua conjunctione Deus expellat, quam ille senator cujusvis mendici egestatem? Quandoquidem ille hoc contemnit in mendico, quo et ipse potest rerum humanarum fragilitate devenire: Deus autem in sordidos mores nunquamut Pater noster sit; quod nullo sumptu, sed sola bona voluntate comparari potest. Admonentur etiam hic ani facti fuerint, non superbire adversus pauperes populus novus, ad aeternam haereditatem vocatus, et dicat, Pater noster qui es in coelis: id est, in sanctis et justis. Non enim spatio locorum continetur Deus. si in coelis tanquam in superioribus mundi partibus locus Dei esse creditur melioris meriti sunt aves, corde ; quod magis pertinet ad humilitatem. Sed quem
Abbreviated transcription (Latin):
exceptis his qͣm prophetia dicunt᷑. de futuro
populo xp̃iano. qͦd patrẽ dm̃ eẽt habiturꝰ.
secundũ illud euuangelicũ. dedit eis po¬
testatẽ filios dei fieri. Apłs autẽ paulus
dicit. quã diu heres paruulus ẽ. nichil distat
aseruo. Et spm adoptionis nos accepisse
cõmemorat. in qͦ damamus abba pat̾᷑. Et qm̃¬
qđ uocamur ad et̾nã hereditatẽ ut simus
rp̃i coheredes. & in adoptionẽ filioꝵ uerua¬
cũ dicimus. pat̾ nr̃. Iuo nomine ⁊ caritas ex.¬
citat᷑. Iuid enĩ cariꝰ filiis deb& ẽẽ quã pat̾:
Et supplex affectus cũ homines dicunt dõ.
que petituri sumus. cũ priusꝗͣ aliqͥd pete¬
remus. tã magnũ donũ accepimus. ut sina¬
mur dicere pat̾ nr̃ deo. Quid enĩ ñdet iam
filus petentib. cũ hoc ipsum aute dederit.
ut filii eent: Postremo quanta euri animnũ tan¬
git ut qͥdicit pat̾ nĩ. tanto patre n̾sit indig¬
nus. Sienĩ quisꝗ̃ plebeius senatorẽ grandio¬
dubio trepidabit. nec facile audebit. cogitars

Expanded text:
exceptis eis quae in prophetia dicuntur de futuro populo christiano, quod Patrem Deum esset habiturus, secundum illud evangelicum, Dedit eis potestatem filios Dei fieri : apostolus autem Paulus dicit, Quamdiu haeres parvulus est, nihil distat a servo; et spiritum adoptionis nos accepisse commemorat, in quo clamamus, Abba, Pater .  vocamur ad aeternam haereditatem, ut simus Christi cohaeredes, et in adoptionem filiorum veniacum dicimus, Pater noster. Quo nomine et charitas excitatur; quid enim charius filiis debet esse quam pater? et supplex affectus, cum homines dicunt Deo, ptio, quae petituri sumus; cum priusquam aliquid peteremus, tam magnum donum accepimus, ut sinamur dicere, Pater noster, Deo. Quid enim jam non det filiis petentibus, cum hoc ipsum ante dederit, ut filii essent? Postremo quanta cura animum tangit, ut qui dicit, Pater noster, tanto Patre non sit indignus? Si enim quisquam plebeius senatorem grandiodubio trepidabit, nec facile audebit, cogitans
Abbreviated transcription (Latin):
fitentur scribe & pontifices. qđ alios saluos fece¬
rit. Itaq uos ur̃a condep̃nat sententia. Qui enĩ
alios saluos fet̃ utiq si uell& se ipsũ saluare po¬
terat. X pc̃ rex isrł descendat nc̃ de cruce: ut ui
deamꝰ & credamꝰ ei. fraudulenta ꝓmissio. Quid est
plus de cruce adhuc uiuentẽ descendere. an de se¬
pulchro mortuũ surgere : Surrex̃ & ñ creditis. fr¬
go etiã si de cruce descender&. similit̃ ñ crederetis
Et qui cũ eo crucifixi erant. conuiciabantur ei Quo¬
mͦ qui cũ eo crucifixi erant conuiciabant᷑ ei quando
quidẽ unus eoꝵ conuiciatꝰ ÷ scm lucȩ testimoniũ¬

Expanded text:
fitentur scribae et pharisaei, quod alios salvos fecerit, itaque vos vestra condemnat sententia. Qui enim alios salvos fecit, si vellet, et seipsum salvare poterdit in Deo. Fraudulenta promissio. Quid est plus de cruce adhuc viventem descendere, an de sepulcro mortuum go etiam si de cruce descenderit, similiter non credetis. Et qui cum eo crucifixi erant, conviciabantur ei. Quomodo qui cum eo crucifixi erant conviciabantur ei, quando quidem unus eorum conviciatus est
Abbreviated transcription (Latin):
nat pat̾ uimanꝰ tuas comendo sp̃m meũ. ⁊ hec inqͥt
capite t̃didit̾ spm. int̾ illud qđ ait consu̾matũ
ẽ ⁊ illud. et inclinato capite t̃didit spm. emissa
ẽ illa uor magna ꝗͣ tacuit iohes ceteri autẽ tres
cõmemoriuerunt. St uelũ templi scissũ ẽ induo.
a sursũ usq deorsum. Scindit᷑ uelũ templi. ut
archa testamenti.: omia legis sac̾menta. que te¬
gebantur appareant. atq adpopulũ transcant
nationũ. Ante⁊ enĩ dictũ fuerat. notꝰ inuidȩa
ds̾ inisrł magnũ nom̃ eiꝰ. niunc autẽ exaltare
in euuangłio priꝰ dix̃. inuia gentiũ neabieritis.
pꝰpassionẽ uͦ sua. euntes inquit. docete om̃s gtͣs.
Uidens aũ centurio qͥ eraduerso stabut. qr sic da¬
mans exspirasset. ait. Nere homo hic filiꝰ dĩ arit
Manifesta causa mira culi centurionis exponit᷑ qđ
uidens dnm̃ sic ex spirasse. hoc ẽ spm̃ emisisse

Expanded text:
nat: « Pater, in manus tuas commendo spiritum meum. Et haec, inquit, nat: « Pater, in manus tuas commendo spiritum meum. Et haec, inquit, capitsa est illa vox magna, quam tacuit Joannes, caeteri autem tres commemoraverunt. Et velum templi scissum est in duo a sursum usque deorsum. Scinditur velum templi, ut arca testamenti et omnia legis sacramenta, quae tegebantur, appareant, atque ad populum transeant nationum. Ante etenim dictum fuerat: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus . Nunc autem: Exaltare in Evangelio prius dixit: In viam gentium ne abieritis . Post passionem vero suam: Euntes, inquit, docete omnes gentes . Videns autem centurio, qui ex adverso stabat, quia sic clamans exspirasset, ait: Vere homo hic Filius Dei erat. Manifesta causa miraculi centurionis exponitur, quod videns Dominum sic expirasse, hoc est, spiritum emisisse,
Abbreviated transcription (Latin):
pũ cui circũ posuerunt spongiã acęto plenã. qm̃
herba ẽ humił.⁊ pectus purgat. ipsiꝰ xꝑi humili¬
tatẽ ꝯ gruent̃ accipimꝰ. ꝗͣ circũ dedunt.⁊ se circuue¬
nisse putauer. Unde illud inpsalmo. Asꝑges me
hẏsopo ⁊ mundabor. Xp̃i naq humilitate mun¬
damur. qr nͥ humiliasset semet ipsum. factꝰ obȩ¬
diens patri usq ad mortẽ crucis. n̾ utiq sangius¬
onẽ fuisset effusus. ꝑarundinẽ uͦ cui unposita
ẽ spongia. scriptura significatur. q̃ implebatur
hoc facto. Sicut enũ lingua dr̃. uł greca. uella¬
tina. uł alia quelibet sonũ significans qđ ling̃
ꝓmit᷑ sc arundo dici potest littera. qͦ arundineꝰ
ducit᷑. Sed significantiꝰ sonos uocis humane. usi¬
tatissime diciꝰ linguas. scripturã uͦ arundinẽ
dici qͦminꝰ usitatũ eo magis ẽ mysticȩ figuri¬
hac uoce magna dixerit dñs. lucas aꝑte desig¬

Expanded text:
pum, cui circumposuerunt spongiam aceto plenam, quoniam pum, cui circumposuerunt spongiam aceto plenam, quoniam herba est humilis, et pecus purgat, ipsius Christi humilitatem congruenter accipimus, quam circumdederunt, et se circumvenisse putaverunhyssopo et mundabor. Christi namque humilitate mundamur, quia nisi humiliasset semetipsum factus obediens patri usque ad mortem crucis. Non utique sanguonem fuisset effusus. Per arundinem vero cui imposita est spongia Scriptura significatur, quae implebatur hoc facto. Sicut enim lingua dicitur vel Graeca, vel Latina, vel alia quaelibet sonum significans qui lingua promitur, sic arundo dici potest littera quae arundine scribitur; sed significantius sonos vocis humanae usitatissime dicimus linguas. Scripturam vero arundinem dici quo minus usitatum, eo magis est mystice figurahac voce magna dixerit Dominus, Lucas aperte desig
Abbreviated transcription (Latin):
urit. ut dñm inbecillitate infament qͥ heliȩ
auxiliũ dep̾cetur. Currens autẽ unꝰ ⁊ ĩplens spon¬
giã aceto. eircũponensq calamo. potum dalut
ei diceris. Sine. Uideamꝰ siueniat helias. ad de¬
ponendũ cum. Iũa obcausã dño acetũ sit potui
datũ. iohes ostendit pleniꝰ dicens. Postea sciens
scriptura. dicit sitio. Uas gͦ positũ erat. aceto.
pleniũ. Iili aut̃ spongiã plenã aceto hẏsopo
cutũponentes obtuler̾ ori eiꝰ. Uidit gͦ qm̃ con¬
su̾mata st̃ oĩa quȩ oportebat ut fierent. anteꝗ̃ ħ
consu̾maret᷑ qđ ait. ⁊ insiti mea potauer̃ me
aceto. sitio inquit. ta̾ꝗͣ hoc diceret. hoc iunꝰ fe¬
cistis. date qd̾ estis. Iudei qͥppe ipsi erant ace¬
tũ degenerantes auino patri archarũ⁊ ꝓphe¬
tarũ. tamꝗ̃ deplenouase. deiniqͥtate mundi huiꝰ
impletũ cor. habentes uelut spongiã cau̾nosis qͦ¬
dã mͦ. atq tortuosis. latibuł fraudulentiũ. Hyso¬

Expanded text:
unt, ut Dominum imbecillitate infament, qui Eliae unt, ut Dominum imbecillitate infament, qui Eliae auxilium deprecetur. Currens autem unus, et implens spongiam aceto, circumponensque calamo, potum dabat ei, dicens: Sine, videamus si veniat Elias ad deponendum eum. Quam ob causam Domino acetum sit potui datum, Joannes ostendit plenius, dicens: Postea sciens Scriptura, dicit: Sitio. Vas autem positum erangiam plenam aceto, hyssopo circumponentes, obtulerunt ori ejus. Vidit ergo quoniam consummata sunt omnia quae oportebat ut fierent, antequam consummaretur quod ait: Et in siti mea potaverunt me aceto , Sitio, inquit. Tanquam hoc diceret: Hoc minus fecistis, date quod estis. Judaei quippe ipsi erant acetum, degenerantes a vino patriarcharum et prophetarum; tanquam de pleno vase, de iniquitate mundi hujus impleto, cor habentes velut spongiam cavernosis quodammodo atque tortuosis latibulis fraudulentum. Hysso
Abbreviated transcription (Latin):
q̃rimonias derelicti. cũformã serui sciens. scan¬
dalũ crncis uideas. Sicut enĩ esurire. ⁊ sitire. et
fatigari. ñ era t ꝓpriũ diuinitatis. s corporał
passlonis. ita ⁊ qđ dicit᷑ ut qͥd me dereliqisti.
corporalis uocis erat ꝓpͥum. qr solet secđm na
turã corpꝰ nullatenꝰ uel ea sibi coniuncta uita
fraudari. Licet enĩ ⁊ ipse saluator dicebat hoc
s ꝓpͥc ostendebat corꝑis fragilitatẽ. manens
uirtus & sapientia dei. Ut gͦ homo loquitur.
deseri nos putamus. ut homo turbat᷑. ut homo
fiet. ut homo crucifigit᷑. Et quida decircũstan¬
tib audientes. dicebant. Ecce heliã uocat iste.
Nonom̃s sed quida ut arbitror. milites fuisse
romanos. r̾untelligente ᷤ sermonis hebraicȩ ꝓ¬
pͥctatẽ. s exeo qđ dix̃. heli. heli. putantes heliã:
abeo inuocatũ. Sin autẽ uideos qͥ hoc dixerunt.
intelligere uolucris.: hoc more sibi solito faci¬

Expanded text:
uerimonias derelicti, cum, formam servi sciens, scanuerimonias derelicti, cum, formam servi sciens, scandalum crucis videas. Sicut enim esurire, et sitire, et fatigari, non erant propria divinitatis, sed corporales passiones, ita et quod dicitur, Ut quid me dereliquisti? corporaturam corpus nullatenus velle a sibi conjuncta vita fraudari. Licet enim et ipse dicebat hoc, sed proprie ostendebat corporis fragilitatem, manens virtus et sapientia Dei. Ut ergo homo loquitur, deseri nos putamus, vel ut homo turbatur, ut homo flet, ut homo crucifigitur. « Et quidam de circumstantibus audientes, dicebant: Ecce Eliam vocat. Non omnes, sed quidam, quos arbitror milites fuisse Romanos, non intelligentes sermonis Hebraici proprietatem, sed ex eo quod dixit, Eli, eli, putantes Eliam ab eo invocatum. Sin autem Judaeos qui hoc dixerint, intelligere volueris, et hoc more sibi soluto faci
Abbreviated transcription (Latin):
qđ audierit uocẽ dñi dei de ambulantis inꝑa¬
radyso. ad aurã pꝰmeridiẽ. Post meridiẽ nãq
induiata luce fidi. ad aurã pꝰmeridiẽuero. re¬
frigescente feruore caritatis. De ambulans au
audiebat᷑ q ab homine peccante recesserat.
Racionis igit᷑ imo diuine pietatis ordo posce¬
bat ut eođe tepis articło qua tunc ade puari¬
canti ob¬
cluserat nunc latroni dñs peniten¬
ti ianiiã
paradysi reseraret.⁊ qua hora pͥmꝰ¬
adam peccando mortẽ huic mun¬
do in¬
uexit. eadẽ hora secds adã mortẽ
mo¬
riendo destrueret. Et hora nona. ex¬
clamauit uoce magna dicens. Heloi
heloi. lamalabthani: qđ ẽ int̾p̾tatum. Ds̾ m̃sꝰ
ds̾ m̃s: Ut quid dereliquistime: Principioui¬
cesimi pͥmi psalini abiisus ẽ. Iilud qͦq qđ in me¬
dio u̾siculi legit᷑ respice inme. suꝑfluũ ẽ. Le¬
git᷑ enĩ inhebreo. Ds m̾s. d̾s m̃s. quare me de¬
reliquisti  Nec mireris u̾boꝵ huinilitatẽ. ⁊¬

Expanded text:
 audierit vocem Domini Dei deambulantis in paradiso ad auram post meridiem . Post meridiem, nempe inclinata luce fidei; ad auram vero, refrigescente fervore charitatis. Deambulans autem audiebatur, quia ab homine peccante recesserat. Rationis ergo, imo divinae pietatis ordo poscebat ut eodem temporis articulo quo tunc Adae praevaricanti occluserat, nunc latroni Dominus poenitenti januam paradisi reseraret, et qua hora prAdam peccando mortem huic mundo invexerat, eadem hora secundus Adam mortem moriendo destrueret. Et hora nona exclamavit Jesus voce magna, dicens: Heloi, Heloi lama sabacthani, quod est interpretatum, Deus meus, Deus meus, ut quid dereliquisti me? Principio vigesimi primi psalmi usus est. Illud quod in medio versiculi legitur: Respice in me, superfluum est. Legitur enim in Hebraeo, Deus meus, Deus meus, quare me dereliquisti? Nec mireris verborum humilitatem, q
Abbreviated transcription (Latin):
ebut. qr teꝑilis cõmodi solatium ꝑficloꝵ soci¬
etate querebat. Sed sine mora respectus a dño
cũ ignẽ p̃uoꝵ corpore. tũ infidelitatẽ corde re¬
liquit as post resurretꝰ tionẽ diu sc̃o igne rt¬
creatus. funditꝰ ercessũ trinȩ negationis. trina di¬
lectionis ꝯfessione purgauit. I unc ⁊ enĩ ꝯpleta
illa memorabili pisciũ captura. cũ ueniret addo¬
minũ. uidit cũ condiscipuł siuis prunas positas.
⁊ piscẽ suꝑpositũ ⁊ panẽ. morq uidens sui cor¬
dis artana prinis infłamauit amoris. Et quiđa
surgentes. falsum testimoniũ ferebant adũsus
eũ dicentes. Im̃ audiuimꝰ eũ dicentẽ. ego dis

Expanded text:
ebat, quia temporalis commodi solatium, perfidorum sociebat, quia temporalis commodi solatium, perfidorum societate quaerebat. Sed non mora, respectus a Domino cum ignem pravorum corpore, tum infidelitatem in corde reliquit. Ac, post resurrectionem Dcreatus, funditus excessum trinae negationis, trina dilectionis confessione purgavit. Tunc etenim, completa illa memorabili piscium captura, cum veniret ad Dominum, vidit cum discipulis suis prunas positas, et piscem superpositum et panem: moxque videns, sui cordis arcana prunis inflammavit amoris. « Et quidam surgentes, falsum testimonium ferebant adversus eum, dicentes: Quoniam nos audivimus eum dicentem: Ego di
Abbreviated transcription (Latin):
patit᷑ at ille ꝓeccłia. Et sedebut ꝯministris. et ca¬
le faciebat adignẽ Est dilet tionis ignis. ẽ et ci¬
piditatis. De hoc dicit᷑ lignẽ ueni mittere int̾rã.
et quid uolo. nͥ ut ardeat: Deillo om̃s adulteran¬
tes uelut elrbanus corda eoꝵ. Iste suꝑcredentes
incenaculo syon descendens uaruis linguis eos
dm̃ laudare docuit ille inatͥo caiphe instinc tu
maligni sp̃c accensus. adnegandũ ac blasphe¬
mancdũ dum norias ꝑfidoꝵ linguas armabit.
Qđ eiũ intus indomo principis sac̾dotũ s no¬
dus maligna gerebat. hoc ignis inato fõris in¬
ter frigora noctis materialit̃ accens. typice demons¬
sicut uter in priuna. iꝰ tificationes tuas ñ sũ ob¬
litus. In quib cũq autẽ fla̾mã caritatis turbida
uitioꝵ flumina obruerunt. audiunt adrĩs. Im̃
habundauit iniquitas. refrigesit caritas mul¬
toꝵ. Quo frigore torpers adhorã apłs petrus.
quasi pruris ministroꝵ caiphe calefieri cupi¬

Expanded text:
t ille pro Ecclesia. « Et sedebat cum ministris, et calefaciebat se ad ignem. » Est dilectionis ignis, est cupiditatis: de hoc dicitur: « Ignem veni mittere in terram, et quid volo, nisi ut ardeat ? » De illo : Omnes adulterattes, velut clibanus corda eorum . Iste super credentes in coenaculo Sion descendens, variis linguis eos Deum laudare docuit. Ille in atrio Caiphae instinctu maligni spiritus accensus, ad negandum ac blasphemandum Dominum noxias perfidorum linguas armabat. Quod enim intus in domo principis sacerdotum synodus maligna gerebat, hoc ignis in atrio foris inter frigora noctis materialiter accensus, typice praemonssicut uter in pruina, justificationes tuas non sum oblitus . In quibuscunque autem flammam charitatis turbida vitiorum flumina obruerunt, audiunt a Domino: quoniam abundavit iniquitas, refrigescit charitas multorum . Quo frigore torpens ad horam apostolus Petrus, quasi prunis ministrorum Caiphae calefieri cupi
Abbreviated transcription (Latin):
aliud occurritintelligendũ. p̾cedet uos inga¬
grã de populo isrł tͣnsirig̃tu ra erat ad gentes.
quib apłi p̾dicantes euuangłiũ nullo modo
cred̾e̾nt. nisi eis ipse dñs uiã in cordibꝰ ho¬
minũ p̃pararet. Et hoc intelligimꝰ p̃cedã
uos in galilea. Qa aut̃ gaudentes mirarent᷑
disruptis⁊ euictis difficultatib. apꝑiri sibi hostiũ
ĩdñc ꝑilluminationẽ fideliũ. hoc intelligit᷑ ibi
eũ uidebitis. idẽ ibi m̃bra eiꝰ inuenietis ibi uiuũ
corpꝰ eiꝰ ineis qͥuos susceꝑint agnoscetis. Sexdm̃ il
łtego diligã cium : ostendã me ipsum illi. Non
utiq secdm̃ id qđ ia uidebat᷑.⁊ qđ ctiã resurgens
cũ cicatricibꝰ ñ solum uidendũ. s etiã tangendũ

Expanded text:
iud occurrit intellegendum: praecedit uos in Gaa de populo Israhel transmigratura erat ad gentes? quibus apostoli praedicantes euangelium nullo modo crederentur, nisi eis ipse dominus uiam in cordibus hominum praepararet; et hoc intellegitur: praecedit uos in Galilaeam. quod autem gaudentes mirarentur dirruptis et euictis difficultatibus aperiri sibi ostium in domino per inluminationem fidelium, hoc intellegitur: ibi eum uidebitis, id est ibi membra eius inuenietis, ibi uiuum corpus eius in his qui uos susceperint agnoscetis\'. secundumet ego diligam eum et ostendam me ipsum illi. non utique secundum id quod iam uidebant et quod etiam resurgens cum cicatricibus non solum uidendum sed etiam tange
Abbreviated transcription (Latin):
fiteatur.⁊ arriꝰ in eccłia p̾dicat creaturã. Unde
merito ꝑcenturionẽ. fides eccdie designatur. que
uelut misterio cȩlestiũ ꝑmortẽ dñi reserato. c̃tinuo
ihm̃.⁊ uere iuztũ hominẽ. et uere dĩ filiũ. sẏnago¬
ga tacente confirmat. Erant autẽ ⁊ mulieres. delon¬
ge aspicientes. Int̾ quas ⁊ maria maglalenę. et

Expanded text:
aturam. Unde merito per centurionem fides Ecclesiae designatur, quae velo mysteriorum coelestium, per mortem Domini reserato, continuo Jesum et vere justum hominem, et vere Dei Filium, Synagoga tacente, confirmat. Erant autem et mulieres de longe aspicientes, inter quas erat Maria Magdalene, et
Abbreviated transcription (Latin):
at uͦ p̾ces illiꝰ qui ȩternia ase salutẽ querebat.
pia mor dñs exauditionȩ susciꝑe dignat᷑
e qr nuirũ quicumq intͥbulationib positi.
teꝑalia tantum adnõ solatia requirunt atẽ¬
poralibꝰ se parit̾⁊ et̾nis gaudus pruiant. qͥ aut̃
ueracit᷑ bona patrie celestis suspirant. adhec
absq ulla dubietate. xp̃o miserante ꝑueniunt.

Expanded text:
erebat, pia mox Dominus exauditione suscipere dignatus est, quia nimirum quicunque in tribulationibus positi, temporalia tantum a Domino solatia requirunt, a temporalibus se pariter et aeternis gaudiis privant. Qui autem veraciter bona patriae coelestis suspirant, ad haec absque ulla dubietate Christo miserante perveniunt.
Abbreviated transcription (Latin):
lumen retraxit radios suos. neaut pendentẽ
uidet dñm. aut unpii blasphemanteᷤ sua luce
fruerentur. Et notandũ q cdñs sexta hora hoc
ẽ recessuro a centro mundi sole crucifixꝰsit. di¬
luculo autẽ. hoc ẽ oriente iã sole resurreetio¬
nis sue mysteria cȩlebrarit. Statu enĩ tẽꝑis
signauit᷑. qđ affec tu oꝑis exhibuit qr mortu¬
us ẽ ꝓpter peccata nr̃a.⁊ resuriex̃ ꝓpter iusti

Expanded text:
lumen retraxit radios suos, ne aut pendentem videret Dominum, aut impii blasphemantes sua luce fruerentur. Et notandum quod Dominus sexta hora, hoc est recessuro a centro mundi sole crucifixus sit; diluculo autem, hoc est oriente jam sole, resurrectionis suae mysteria celebrarit. Statu enim temporis signavit quod effectu operis exhibuit. Quia mortuus est propter peccata nostra, et resurrexit pr
Abbreviated transcription (Latin):
tis c̃. ut qđ idc̃ mattheus ait noluit bibere. hoc
marcꝰ dixerit ñ accepit. tacucrit autẽ qđ gustaue
dũ ẽ mattheũ dixisse cũ felle mixtũ. Fel quippe
ꝑ amaritudine posuit. ⁊ mirratũ enĩ uinũ. ama¬
rissimũ ẽ. quãq fieri possit. ut ⁊ fel et myrra ui¬
nit qr scilicet milites cetera inquatuor partes
uixta suũ numerũ diuidentes. detunica quȩ in¬
consirtilis erat. desuꝑ contexta ꝑtotũ. sorte mi¬
serunt. Iuadriꝑtita aut̃ uestis dĩ. qͦdriꝑtitã
ciꝰ figurauit eccłiã totã udelicet. quã quatuor¬

Expanded text:
tis est, ut quod idem Mattheus ait: noluit bibere, hoc tis est, ut quod idem Mattheus ait: noluit bibere, hoc Marcus dixerit: non accepit, tacuerit autem, quod gustauedum est Matthaeum dixisse, cum felle mixtum: fel quippe pro amaritudine posuit; myrrhatum enim vinum amarissimum est: quanquam fieri possit ut et fel et myrrha visuit, quia scilicet milites, caetera in quatuor partes, juxta suum numerum dividentes, de tunica, quae inconsutilis erat, desuper contexta per totum, sortem miserunt. Quadripartita autem vestis Domini quadripartitam ejus figuravit Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
portã loca st̃. in quib truncabant᷑ capita dãp¬
natoꝵ ⁊ caluariȩ id ẽ decollatoꝵ sũpsere no¬
men. Proptẽa autẽ ibi crucifixꝰ ẽ iħc. ut ubi
prius erat area cdãpnatoꝵ. crigerentur uexilla
martẏrii.⁊ quomͦ ꝓ nob maledictũ crucis fac¬
tus ẽ et flagellatꝰ ⁊ crucifix̃. sic & ꝓ om̃ũ salu¬
te quasi norus int̾ noxies crucifigit᷑. Et da¬
bant ei bibere myrratũ uinũ. ⁊ ñ accepit. Ds̃
loquit᷑ adiherłi. ꝑgo te plantaui uineã in eã
uerã. qͥm facta es i amaritudiu̾e uitis alienẽ:
Amara uitis. am irũ uinũ fecit. qđ ꝓpinat do¬
inuno iħu. ut impleretur qđ̃ scriptũ ẽ. Deder̾
incibum meũ fel. ⁊ iniiti mea potauerunt
me aceto. qd̾ autẽ dicit᷑ ⁊n accepit. uł secd̾m
mattħm cũ gustasset noluit bibere. hoc indi¬
cat qđ gustauerit qͥdẽ ꝓ nob̾ mortis amaritu¬
cꝰ ñ accepit intelligitur ñ daccepit. ut bibe¬
ret. S ustauit autem sicut mattheus tes¬

Expanded text:
portam loca sunt in quibus truncantur capita damnatorum, et calvariae, id est, decollatorum sumpsere nomen. Propterea autem ibi crucifixus est Dominus, ut ubi prius erat area damnatorum, erigerentur vexilla martyrii: et quomodo pro nobis maledictum crucis factus est, et flagellatus, et crucifixus, sic pro omnium salute quasi noxius inter noxios crucifigitur . Et dabant ei bibere myrrhatum vinum, et non accepit. Deus loquitur ad Hierusalem: Ego te plantavi vineam meam veram, quomodo facta es iAmara vitis amarum vinum fecit: quod propinatur Domino Jesu, ut impleatur quod scriptum est: Dederunt in cibum meum fel, et in siti mea potaverunt me aceto . Quod autem dicitur: Et non accepit, vel secundum Matthaeum: Cum gustasset, noluit bibere , hoc indicat, quod gustaverit quidem pro nobis mortis amaritucus: non accepit, intellegitur non accepit, ut biberet\'. gustauit autem, sicut Mattheus tes
Abbreviated transcription (Latin):
ne martyrii. uel qualibet ꝯtinentie artioris
instituta sũbeunt. Sed quicũq hec ꝓ eterna
solum celestiq glã gerunt hi ꝓfec todextri
latronis merito. ac fide designantur. At qui
siue humanȩ laudis intuitu. seu qͣlib& minꝰ dig¬
na intentione mundo abrenuntiant. nͣ ĩmerito
blasphematoris ac sinistri latronis mentẽ imi¬
tantur ⁊ actus. De qͣlib dic̃ apłs. Si tradidero
corpꝰ meũ ut ardeã. si dedero om̃s facultates meaᷤᷤ
in cibos pauꝑm. si alia plura aut pietatis oꝑa fa

Expanded text:
nem martyrii, vel quemlibet continentiae arctioris nem martyrii, vel quemlibet continentiae arctioris instituta subeunt. Sed quicunque haec pro aeterna solum coelestique gloria gerunt, hi profecto dextri latronis merito ac fide designantur. At qui sive humanae laudis intuitu, seu qualibet minus digna intentione mundo abrenuntiant, non immerito blasphematoris ac sinistri latronis mentem imitantur et actus. De quibus dicit Apostolus: Si tradidero corpus meum ut ardeam, si dedero omnes facultates meas in cibos pauperum, si alia plura aut pietatis opera fa
Abbreviated transcription (Latin):
rer udeoꝵ. Titulꝰ positꝰ suꝑ̾ cruc̾e̾ diũ inqͦ scrip¬
tũ erat rex uideoꝵ. illito ostendit. qr uec occiden¬
de efficere potuerunt. ut cũ rege̾ n̾haberent qui
eis manifestissima. ⁊ erminentissima potestate se¬
cundũ sua oꝑa redditurꝰ ẽ. Unde in psalio cani¬
tur. Ego aut̾ constitut᷑ sũ rex. abeo. suꝑ syon mon¬
tẽ sc̃m eiꝰ. Qui apte etiã qm̃ rex simul ⁊ pontiphex
ẽ. cũ erxumniã patri suȩ carius hostiã inactar crucis¬
offerret regis qͦq qͣ preditꝰ erat dignitatẽ titulo
p̃tendit. ut cunctis legere hoc ÷ audire ⁊ credẽ
uolentib insinuaret quia ꝑcrucis patibulũ ñ
ꝑdiderit suu̾ s confirmaret potiꝰ ⁊ corrobora
ret imꝑtum. Et eũ eo crucifigunt duoꝰ latro¬
nes. unũ adextris. ⁊ aliũ asiustris eiꝰ. Latro¬
nes quicũ dño st̃ hinc inde crucifixi signifi¬
cant eos qui subfide ⁊ confessione xp̃i uł ago¬

Expanded text:
Rex Judaeorum. Titulus positus supra crucem ejus in quo scripRex Judaeorum. Titulus positus supra crucem ejus in quo scriptum erat: Rex Judaeorum, illud ostendit, quod nec occidendo efficere potuerunt, ut eum regem non haberent qui eis manifestissima et eminentissima potestate secundum sua opera redditurus est. Unde in psalmo canitur: Ego autem constitutus sum rex ab eo super Sion, montem sanctum ejus . Qui apte etiam quoniam rex simul et pontifex est, cum eximiam Patri suae carnis hostiam in altari crucisofferret, regis quoque qua praeditus erat dignitate, titulo praetendit, ut cunctis legere, hoc est audire et credere volentibus insinuaret quod per crucis patibulum non perdiderit suum, sed confirmaritcum eo crucifigunt duos tatrones, unum a dextris, et alium a sinistris ejus. Latrones qui cum Domino sunt hinc inde crucifixi, significant eos qui sub fide et confessione Christi vel ago
Abbreviated transcription (Latin):
legeretur. quibꝰ uuniũse eedĩę notũ erat. qua hora
dñs ligno suspensus est. unde posset huiꝰ uł er¬
por corrigi uel mendatiũ refutari. Sedq sciebat
amilitib dñm crucifitũ ñ. iiudeis. occulte ostendẽ
uoluit. eos magis crucifirisse. qͥclamauer ut
crucifi geritur. qu̾a illos qͥministeriũ pͥncipi suo
secãm suũ officium p̾buerunt. Intelligit᷑ gͦ fuisse
hora t̾tia. eũ clamauerunt uidei. ut dñs crucifi¬
gerctur. et ueracissime demonstrat᷑ tunc eos eru¬
cifirisse ꝗ̃ do clamauer. inarime qr nolebant ui¬
deri se hoc fecisse. Et ꝓptẽa ciun pilato tradidẽ¬
riuit q̃ đ eoꝵ ũba satis indicant. secdm̃ iohẽm.
Qđ gͦ marime uid̾i fecisse nolebant hoc eos hora
ttia fecisse marcꝰ ostendit. uerissunc uidicans
magis fuisse dnũi necatric̃e linguã iudeoꝵ ꝗ
militũ manꝰ. Et erat titulus cause eiꝰ. inscript᷑

Expanded text:
legeretur, quibus uniuersae ecclesiae notum erat, qua hora legeretur, quibus uniuersae ecclesiae notum erat, qua hora dominus ligno suspensus est, unde posset huius uel error corrigi uel mendacium refutari? sed a militibus Dominum crucifixum non a Judaeis, occulte ostendere voluit eos magis crucifixisse qui clamaverunt ut crucifigeretur, quam illos qui ministerium principi suo secundum suum officium praebuerunt. Intelligitur ergo fuisse hora tertia cum clamaverunt Judaei ut Dominus crucifigeretur. Et veracissime demonstratur tunc eos crucifixisse quando clamaverunt, maxime quia nolebant videri se hoc fecisse, et propterea eum Pilato tradiderant, quod eorum verba satis indicant secundum Joannem. Quod ergo maxime videri fecisse nolebant, hoc eos hora tertia fecisse Marcus ostendit, verissime indicans magis fuisse Domini necatricem linguam Judaeorum quam militum manus. Et erat titulus causae ejus inscriptus:
Abbreviated transcription (Latin):
qui arbitrantur hora quidẽ tertia dñm crucifirũ.
a sexta autẽ hora tenebras fac tas usq adnonã. ut
consũptȩ intelligaut᷑ tres hore. erqͦ crucifix᷑ ẽ. usq at
tenebras fac tas. Et posset quidẽ hoc rec tissune in¬
telligi. ñ iohẽs diceret hora quasi sexta. pilatũ sedis¬
se ꝓtribunali. irloco qͥ dicit᷑ lithostrotꝰ. hebraicȩ aut̃
gabatha. sequit᷑ enĩ. erat autẽ parasceue paschȩ. ho¬
i quasi sexta. ⁊ dicit uideis. ecce rex ur. ⁊ cetera.
Suigitur hora quasi sexta. pilato sedente ꝓtribuna¬
li traiditꝰ ẽ crucifigendꝰ uidcis. qͦmͦ hora t̾tia cruci¬
fix ẽ. sicut u̾ba marci. ñ irtelligentes qͥdã puta¬
diuiserunt uestumenta ciꝰ. Si gͦ eiꝰ rei gestę tempus
uoluit c̃ memorare. sufficeret dicere: erat. iut̾ ho¬
ra t̃tia. Ut quid adiunrit. ⁊ crucifi rerunt eum
nͥ qr uoluit aliqͥd recapitulando significare qđ̃
quesitũ inueniret. cũ scripturi ipsa illis tẽporib

Expanded text:
qui arbitrentur hora quidem tertia Dominum crucifixum, a sexta autem hora tenebras factas usque ad nonam, ut consumptae intelligantur tres horae, ex quo crucifixus est usque ad tenebras factas. Et posset quidem hoc rectissime intelligi, nisi Joannes diceret hora quasi sexta Pilatum rediisse pro tribunali in loco qui dicitur Lithostrotos, Hebraice autem Gabbatha. Sequitur enim parasceve Paschae hora quasi sexta, et dicit Judaeis: Ecce rex vester, etc. Si igitur hora quasi sexta Pilato sedente pro tribunali traditus est crucifigendus Judaeis, quomodo hora tertia crucifixus est, sicut verba non intelligentes qdiuisa sunt. si eius rei gestae tempus uoluit commemorare Marcus, sufficeret dicere: erat autem hora tertia; ut quid adiunxit: et crucifixerunt eum, nisi quia uoluit aliquid recapitulando significare, quod quaesitum inueniretur, cum scriptura ipsa illis temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
os legimꝰ pluralit̃ dictũ ora clauser̃ leonũ cũ sol
danihel significari intelligatur. & pluralit᷑ dictũ
secti sunt. cũ de solo ysaia tradatur: Quid autem¬
tant. etiã si unꝰ insultat: Tunc enĩ ess& contrariũ
qͦd lucas de uno manifestauit. si illi dixissent ãbos
latrones quiciatos dño. tam̃ possa sub numero
plumli unꝰ intelligi. Cũ uͦ dic tum ẽ lat̾nes.
uel qͥ cũ eo crucifixi erant nec additũ c̃ ambo.
ñ solum si ambo fecissent possit hoc dici. s etiã
qr unus hoc fecit potuit usitato locutionis
modo ꝑpluralẽ numerũ significari. Qđ uero
łi⁊ illum digna inuectione redarguit ⁊ dnm̃
fideli supplicatione p̾catur dicens. dñe me¬
m̃to mei eũueneris in regnũ tuũ. usq hocdie
geri ineccłia uidemus. cũ mundanis tacti
asfflictionib ueri simul & falsi ap̃iani alt
qͥdẽ quificta m̃te dñicȩ passionis sac̃menta
gestant adp̃sentis uite gaudia cupiint libe

Expanded text:
os legimus pluraliter dictum: cluserunt ora leonum, cum solus Danihel significari intellegatur, et pluraliter dictum: secti sunt, cum de solo tant etiam si unus insultet. Tunc enim esset contrarium quod Lucas de uno manifestavit, si illi dixissent ambos latrones conviciatos Domino, tamen posset sub numero plurali unus intelligi. Cum vero dictum est latrones, vel qui cum eo crucifixi erant, nec additum est ambn solum si ambo fecissent posset hoc dici, sed etiam quia unus hoc fecit, potuit usitato locutionis modo per pluralem numerum significari. Quod nos , alter vero illum digna invectione redarguit, et Dominum fideli supplicatione precatur dicens: Domine, memento mei, cum veneris in regnum tuum , usque hodie geri in Ecclesia videmus, cum mundanis tacti afflictionibus veri simul et falsi Christiani, illi quidem qui ficta mente dominicae passionis sacramenta gesta
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃s. tanq̃ me ipsũ audiens. uirta omĩa qͥ
locut᷑ fuent uob. Crit autẽ oĩs aruma qͣcũq ũ audie¬
rit ꝓphãm illũ. ext̾minabit᷑ de plebe. Qũe gͦ mer¬
ses eũ uenerit in carneaudiendũ ab om̃i anima
qͥ saluari uellet p̃dir̃ hunc iã uenientẽ incarne.
as ꝑat̾ audicrdũ discipsis oftendit. ⁊ suũ etͥ filiũ¬

Expanded text:
ta omnia quae locutus fuerit vobis. Erit autem: Omnis anima quaecunque non audierit prophetam illum, exterminabitur de plebe . Quem ergo Moyses cum venerit in carne, audiendum ab omni anima quae salvari velit praedixit, hunc jam venientem in carne Deus Pater audiendum discipulis o
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. qđ ñ tunc pͥmũ ligauer̃ eum. s mor cõp̾hen¬
sũ noc te inhorto. ut iob̃es declarat ligauerunt
⁊ sic addurerunt eum ad annã primũ. Et inter¬
rogauit eum pilatꝰ. Tues rex udeoꝵ: Puato
nichil alud criminis int̾rogante nͥ utrũ rex
iudeoꝵ sit. argiuintur impietatis uidei. qđ
ne falso quide inuenire potuerunt qͦd obiee¬
rent saluatori. Atille respondens. ait illi. Tu
dicis. Sic respondit ut et uerũ diceret. ⁊ sermo
ei calu̾niȩ ñ pateret. Et adtende qdđ pilato qͥinuitꝰ
ferebat seritenitiã aliqua in parte respondet. sac̃do

Expanded text:
dum quod non tunc primum ligaverunt eum, sed mox comprehendum quod non tunc primum ligaverunt eum, sed mox comprehensum nocte in horto, ut Joannes declarat, ligaverunt,  sic adduxerunt eum ad Annam primum. Et interrogavit eum Pilatus: Tu es rex Judaeorum? Pilato nihil aliud criminis interrogante nisi utrum rex Judaeorum sit, arguuntur impietatis Judaei, quod ne falso quidem invenire potuerint quod objicerent Salvatori. At ille respondens ait illi: Tu dicis. Sic respondit ut et verum diceret, et sermo ejus calumniae non pateret. Et attende quod Pilato, qui invitus ferebat sententiam, aliqua in parte responderit, sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dixerat ei iħc. priꝰquã gallꝰ cantet bis ter
me negabis ⁊ cepit fiere. Qũa nocuia prauoꝵ¬
colloqͥa. Petrꝰ ip̃se int̾ infideies uelut hominẽ
se nosse negauit. ꝗͣ int̾ condiscipłõs iã dĩ filiũ
fuerat ꝯ fessuis. S. nec inatͥo caiphȩ retentus po¬
terat agere perutentiã. egreditur foras. ut alii
segregatus. sordes pauide negationis lib̾is fle¬
tib abluat. Et confesti̾ mane consiliũ facientes
sũmi sac̃dotes cũ senioribꝰ. et scribis. ⁊ uniuerso
concilio. uincientes ilĩm. duxerant. ett̃dideriut
ñ pilato. Honsolũ adpilatũ. s etiã adherodẽ duc¬
tus ẽ. ut ut̾q dño illudent. Et cerne sollicitudi¬
nẽ sac̃dotum. Inmalo tota noc te uigulauerunt.
ut homicidiũ facerent. et uinctũ tradiderunt
pilato. habebant enĩ more̾. ut quẽ adiuditas¬
sent morti: ligatũ uidici t᷑derent. Adram̃ notan¬

Expanded text:
od dixerat ei Jesus: Priusquam gallus cantet bis, ter od dixerat ei Jesus: Priusquam gallus cantet bis, ter me negabis. Et coepit fcolloquia! Petrus ipse inter infideles vel hominem se nosse negavit, quem inter condiscipulos jam Dei Filium fuerat confessus. Sed nec in atrio Caiphae retentus poterat agere poenitentiam. Egreditur foras, ut alii ilio secretus, sordes pavidae negationis liberis fletibus abluat. Et confestim concilium facientes mane summi sacerdotes cum senioribus et Scribis, et universo concilio, vinnt Pilato. Non solum ad Pilatum, sed etiam ad Herodem ductus est, ut uterque Domino illuderet. Et cerne sollicitudinem sacerdotum in malo. Tota nocte vigilaverunt, ut homicidium facerent, et vinctum tradiderunt Pilato. Habebant enim hunc morem, ut quem adjudicassent morti, ligatum judici traderent. Attamen notan
Abbreviated transcription (Latin):
Et petrꝰ frib loquens iniherlm̃. ⁊ notũ inqͥt fac¬
tũ ẽ om̃ib habitantibꝰ iniherlm. ita ut appella¬
retur ager ille lingua eoꝵ acheldemach. quare
lingua eoꝵ. nͥ qr idẽ nom̃ alit᷑ illi. hoc ẽ iheroso¬
limite. alit̾ sonabant galilei: luic autẽ cepit
anatematicarr. ⁊ urare qr nescio homine̾ istũ
ꝗͣ dicitis. Et iterũ statim gallꝰ cantauit. Solet
scriptura sac̃m̃tũ causarũ ꝑstatũ designare tẽ¬
poꝵ Ande petrꝰ qͥmedia nocte negauit adgal
luce illum ꝗͤ t̾tio negauerat t̃tio eque seamare
ꝓfessus ẽ q nimirũ qđ intenebris obliuionis er¬
rauit ⁊ sꝑate iã lucis rememoratione correrit.
⁊ eiꝰdẽ uere lucis adepta p̾sentia. plene totum
quiȩqͥd nutauerat ererit hunc opinor. gallũ
aliꝗͦ doc toꝵ intelligendũ. qͥnos iacentes exci¬
tans. ⁊ sõnolentos increpans ait E uigilate ĩti
⁊ nolite peccare. Et recordatꝰ ẽ petrꝰ uerbi ihũ.¬

Expanded text:
nquit, factum est omnibus habitantibus in Jerusalem, ita ut appellaretur ager ille lingua eorum Haceldama . Quare lingua eorum, nisi quia idem nomen aliter illi, hoc est Jerosolymae, aliter sonabant Galilaei? Ille autem coepit anathematizare et jurare: Quia nescio hominem istum quem dicitis. Et statim iterum gallus cantavit. Solet Scriptura sacramentum causarum per statum designare temporum. Unde Petrus, qui media nocte negavit, ad galuce illum quem tertio negaverat tertio aeque se amare professus est. Quia nimirum quod in tenebris oblivionis erravit, et speratae jam lucis rememoratione correxit, et ejusdem verae lucis adepta praesentia plene totum quidquid nutaverat erexit. Hunc opinor gallum aliquem doctorum intelligendum, qui nos jacentes excitans, et somnolentos increpans dicat: Evigilate justi, et nolite peccare. Et recordatus est Petrus verbi qu
Abbreviated transcription (Latin):
ei. T ues xp̃̾e filiꝰ dei benedict: Ih̃c autẽ dix̃
illi. ł gosum. Inmatheo scripturi ẽ. qđ urter¬
roganti ⁊ aduiranti se pontifici sie̾et. xp̃c.
responđet tu dixisti. ẜ quo inaixꝰ posuit ego
sũ. ut uidelicet ostendet tantũ ualere quod
ei dicitur ih̾c. tudiristi. quantũ si diceret
ego sũ. Et uidebitis filiũ hominis adextris se¬
dentẽ uirtutis: ⁊ uenientẽ ꝯnubib celi. Si gͦ
tͥ in xp̃o uideȩ paganȩ ⁊ hereticȩ contẽptus
infirmitas. ⁊ crur ꝯtumelia ẽ. uide qr ꝑhanc filiꝰ
hominis. addexterã dĩ pat̾s sessurꝰ. ⁊ expartu uir¬
ginis homonatꝰ insua ꝯcȩli nubib ẽ maiestate

Expanded text:
ei: Tu es Christus filius Dei benedicti. Jesus autem dixit ei: Tu es Christus filius Dei benedicti. Jesus autem dixit illi: Ego sum. In Matthaeo scriptum est quod interroganti et adjuranti se pontifici si esset Christus, respondit: Tu dixisti . Pro quo Marcus posuit: Ego sum, ut, videlicet, ostenderet tantum valere quod ei dicit Jesus: Tu dixisti, quantum si diceret: Ego sum. Et videbitis Filium hominis a dextris sedentem to, o Judaea pagana et haeretica, contemptus infirmitas, crux contumelia est, vide quia per haec filius hominis ad dexteram Dei Patris sessurus, et ex partu virginis homo natus in sua cum coeli nubibus est majestate
Abbreviated transcription (Latin):
cdissoluã templũ hoc manu factũ. Uos inqͥt sol¬
uite ñego qr inlicitũ ẽ. ut ipsi nob̾ inferamus
dixisse uideat᷑. Oñs autẽ ut ostenaet animal
uiuũ. Ispirans tẽplũ dixerat. ⁊ ego intriduo
suscitabo illud. Aliud ẽ edificare. aliudẽ sus¬
citare. Exsurgens sũinus sac̃dos in mediũ. in¬
t̾rogauit iħm dicens. N respondes quicquã¬
adea que tͥ obiciuntur abhis: Iue aute tace¬
bit. ⁊ nichil respondit. Ira p̾ceps ⁊mpetitens
ñ inueniens calũme locũ ercutit desolio pon¬
tifice̾ ut in saniã mentis. motu corꝑis demons¬
traret. Quanto ihc tacebat adindignos respon¬
sione sua falsos testes ⁊ sac̾dotes impios. tau¬
tomagis pontipher furore suꝑatꝰ. cũ ad res¬
pondendũ ꝓuocat. ut exqualibet occasione
sermorus locũ inueniat accus andi. Nichi¬
ominus ih̃e tacet. Sciebat enĩ quasi ds. qͥc¬
quid respondisset torquendũ ad calumniã.
Rursum sũmus sac̃dos int̾rogabat cũ. et dic̃

Expanded text:
dissolvam templum hoc manufactum. » Vos, inquit, solvite, non ego: quia illicitum est ut nos ipsi nobis inferamus dixisse videatur. Dominus autem, ut ostenderet animal vivum et spirans templum, dixerat: « Et ego in triduo suscitabo illud. » Aliud est aedificare, aliud suscitare. « Et exsurgens summus sacerdos in medium, interrogavit Jesum, dicensad ea quae tibi objiciuntur ab his? Ille autem tacebat, et nihil respondit. Ira praeceps et impatiens non inveniens calumniae locum, excutit de solio pontificem, ut insaniam mentis motu corporis demonstraret. Quanto plus Jesus tacebat ad indignos responsione sua falsos testes et sacerdotes impios, tanto magis pontifex, furore superatus, eum ad respondendum provocat, ut ex qualibet occasione sermonis locum inveniat accusandi. Nihilominus Jesus tacet. Sciebat enim, quasi Deus, quidquid respondisset, torquendum ad calumniam. Rursum summus sacerdos interrogabat eum, et dicit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si uidei. si gentiles. si heretici. simali catholici.
hunulitat᷑e dĩi saluatoris ꝯtẽpuant. ciꝰ tam̃ usq
adconsũmationẽ secłi in illis quos sors electionis
inuenerit inuiclata sit ꝑmansura castitas. Et cepe¬

Expanded text:
et si Judaei, si gentiles, si haeretici, si mali catholici et si Judaei, si gentiles, si haeretici, si mali catholici humilitatem Domini Salvatoris contemnant, ejus tamen usque ad consummationem in illis, quos sors electionis invenerit inviolata sit permansura castitas. At
Abbreviated transcription (Latin):
sac̃dos scindens uestimenta sua ait. Iuĩ adhuc
desidamꝰ teste Audistis ulasphemiã. Quẽ desolio
sacẽddotali furor. erc̃serat eade rabies ad scindendas
uestes ꝓuocat. Scindit uestim̃ta sua ut ostendat
uideos sac̃dotalẽ gam ꝑdidisse. ⁊ uacuã habere
sedẽ pontificis.S. ⁊ consuetudinis uidaice ẽ. cũ a¬
liquit blasphemie ⁊ quasi contͣ dm̃ audierut. scin¬
de uestunta sua. ꝗd paulũ quaq ⁊ barnaban. ꝗͣ do
inlicaonia deoꝵ cultu honorabant᷑. fecisse legimꝰ
Nerodes aut̃ qr ñ dedit honorẽ deo . s ad quiciit ĩ¬
modato fauori pꝰpuli. statim ab angło ꝑcussus ẽ
Altiori autẽ misterio factumẽ ut ipassione
dñi pentipher iudeoꝵ sua ipse uestuñta discidit.
ꝯturca dñi. nec abipsis qͥ eum crucifigere militi¬
b seuidi potuerit. fĩ gurabat᷑ enĩ. qr sac̃dotium
udeoꝵ ꝓscelerib ipsoꝵ pontificũ cet seindendũ.
ris solet appellari. nũꝗ̃ ualet disrũpi qͥn potius

Expanded text:
sacerdos scindens vestimenta sua ait: Quid adhuc desideramus testes? Audistis blasphemiam. Quam de solio sacerdotali furor excusserat, eadem rabies ad scindendas vestes provocat. Scindit vestimenta sua, ut ostendat Judaeos sacerdotalem gloriam perdidisse, et vacuam sedem habere pontificis. Sed et consuetudinis Judaicuasi contra Deum audierint, scindere vestimenta sua. Quod Paulum quoque et Barnabam, quando in Lycaonia deorum cultu honorabantur, fecisse legimus. Herodes autem quia non dedit honorem Deo, sed acquievit immoderato favori populi, statim ab angelo percussus est. Altiore autem mysterio factum est ut in passione Domini pontifex Judaeorum sua ipse vestni nec ab ipsis, qui eum crucifixere militibus scindi potuerit. Figurabatur enim, quod sacerdotium Judaeorum pro sceleribus ipsorum pontificum esset scindendum.ris solet appellari, nunquam valeat disrumpi. Quin potius
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ linguis loquerent᷑ int᷑ alias quȩ dedi¬
uersis mundi plagis aduenerant etiã illi qui
habitant inuidea dixise referunt᷑. Nonne
ecce om̃s isti quiloquunt᷑ galilei sunt: Et qͥm nos¬

Expanded text:
gentium linguis loquerentur, inter alios qui de digentium linguis loquerentur, inter alios qui de diversis mundi plagis advenerant, etiam illi qui habitabant Judaeam dixisse referuntur: Nonne ecce omnes isti qui loquuntur, Galilaei sunt? Et q