comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de constructasit. et exparte sconspieiat esse
destructam. t perbonum quod querit et
habere non ualet. illud seruet humilit̃ quod
habet. sed quid mirum. quod hoc dehomi¬
ne dicimus. quando illa superna regio inci¬
uib suis exparte dãpna pertulit ⁊ exparte
forniter stecit. ut electi angłoꝵ sp̃s dum alios
persuꝑbiam cecidisse conspicerent. ipsi tanto
robustius quanto humilius starent. Illi ergo
q anima agitur. ut in humilitatis custodia
aliquando ad lucra maxima exminimo dãp¬
no seruetur. Omẽ mandatum qͦd ego p̃cipio
tibi hodie caue diligent᷑ ut fatias. ut po̾sitis

Expanded text:
te constructa sit, et ex parte se conspiciat esse te constructa sit, et ex parte se conspiciat esse destructam, ut per bonum quod quaerit, et habere non valet, illud servet humiliter quod habet. Sed quid mirum quod hoc de homine dicimus, quando illa superna regio in civibus suis ex parte damna pertulit, et ex parte fortiter stetit, ut electi angelorum spiritus dum alios per superbiam cecidisse conspicerent, ipsi tanto robque anima agitur in humilitatis custodia, aliquando, ut ad lucra maxima ex minimo damno servetur. « Omne mandatum quod ego praecipio tibi hodie, cave diligenter ut facias, ut possitis
Abbreviated transcription (Latin):
tunt perfectiẽe nec possunt. ⁊ laborant in hoc
quod non acceperunt. nec tam̃ elaborando p̃¬
ualent. inhisque accepta habent se mini-¬
ine ex tollant. sed discant quia ᷤ semet ipsis ma-¬
iora bona nonbabent. qui insemet ipsis uin¬
cere parua uitia atq extrema ñpossunt: hinc
est enum quod ꝑducto dñs ad terramrepro¬
muissionis ppso isrł. cunctos fortes atq p̾po¬
tentes aduersarios eius extinguens. philis¬
teos autem atq chananeos diutius reser¬
nauit. t sicut scriptum est. ineo experi¬
retur isrł. quia non numquã ut dictũ est.
eis etiam quib magna dona tribuit. par¬
ua quedam reprehensibilia relĩquit. Ut sẽ¬
per habeant cont̾ quos bellum gerant. et
deuictis magnis hostib mentem non eri¬
gant. quando eos adhuc aduersarii etiam
minimi fatigant. Quid̃itaq est. nisi ut mi¬
ro modo una eademq mens ⁊ uirtute polle¬
at et ex infirmitate lassescat. quatinus expar¬

Expanded text:
tunt perfecti esse, nec possunt, et laborant in hoc tunt perfecti esse, nec possunt, et laborant in hoc quod non acceperunt, nec tamen laborando praevalent, in his quae accepta habent se minime extollant, sed discant quia ex semetipsis majora bona non habent, qui in semetipsis vincere parva vitia atque extrema non possunt. Hinc est enim quod perducto Dominus ad terram repromissionis populo, cunctos fortes atque praepotentes adversarios ejus exstinguens, Philisthaeos atque Chananaeos diutius reservavit, ut, sicut scriptum est, in eis experiretur Israel ; quia nonnunquam, ut dictum est, eis etiam quibus magna dona tribuit, parva quaedam reprehensibilia relinquit, ut semper habeant contra quod bellum gerant, et devictis magnis hostibus mentem non erigant, quando eos adhuc adversarii etiam minimi fatigant. Fit itaque ut miro modo una eademque mens et virtute polleat, et ex infirmitate lassescat, quatenus et ex par
Abbreviated transcription (Latin):
met nationes has. quia ueraciter uictoria
ascribitur illi soli. quando hostes superant᷑
uniuersi. Quod uero dicit degentib non
delendis pariter neforte bestie multipli¬
carentur contra illos. cauendum esse nobis os¬
tendit. ne forte erpulsis peccatis acarne nra
& repente superatis. accedant contra nos bes¬
tie spiritales. hoc est iactantia. aut fsuꝑbia.
uel certe uana gła. Que si subrepserint. ma¬
iore labore extirpabuntur quam carnalia ui-¬
tia: loth enim ⁊ ĩ monte positus concubitu
ne fario pollutus erat. qui ĩ sodomis habi¬
tans se continuit ut nõ peccaret. Ac per hoc
quodcumq uitium ex pulerimus. statim in
loco illius plantetur uirtus. Ne forte expulsus
sp̃s. iterum reuertens inueniat domũ nrãm
uacantem. Sciendum tam̃ quod plerũq om¬
b maiora bona prestat. quȩdam minora non
tribuat. ut semꝑ eorum aniniꝰ habeat unde
se ipsum repre hendat. Quatinus dum appe-¬

Expanded text:
met nationes has, quia veraciter victoria met nationes has, quia veraciter victoria ascribit illi soli, quando hostes superantur universi. Quodve dicit de gentibus non delendis pariter, ne forte bestiae multiplicarentur contra illos, cavendum esse nobis ostendit, ne forte expulsis peccatis a carne nostra, et repente superans accedant contra nos bestiae spiritales, hoc est jactantia aut superbia, vel certe vana gloria, quae subrepserint, majori labore extirpabuntur, quia carnalia vitia. Loth enim in monte positus, concubitu nefario pollutus erat, qui in Sodomis habitans, continuit se ut non peccaret. At per hoc quodcunque vitium expulerimus, statim in loco illius plantetur virtus, ne forte expulsus spiritus, iterum revertens, inveniat domum nostram vacantem. Sciendum tamen quod plerumque omquibus majora bona praestat, quaedam minora non tribuat, ut semper eorum animus habeat unde se ipse reprehendat; quatenus dum appe
Abbreviated transcription (Latin):
ante notiam dei ⁊ grãm baptismi. uel impia
gentilium. uel blasphema iudeorũ multitu¬
do subiectaest. donec in tellectuali e gypto
cõmoratur. Si autem abrenuntians quis
egressus inde per dei grãm ad heremum per-¬
uenerit spiritalem. de inpugnatione trium
gentium liberatꝰ. contra septẽ tantũ que ꝑ
moysen dinumerant᷑ bella suscipiet. Noli
metuere. sed recordare que fecerit dñs deus
tuus pharaoni. et cunctis egyptiis. plagas
legitur alicubi in historia ueteris testam̃ti. quod
scrabrones ueluespas miserit dñs ante filios
isrł in hostes eorum. sed ꝑhec animalia quȩ
aculeis pugnant. de signantur timoris con-¬
punctiones in hostes eorum. quo t̃rebantur
atq fugabantur. Deus magnus ⁊ terribilis
ipse consumet nationes has in conspectu tuo
agnum dm̃ dicit et terribilem. Magnus ẽ.
quia om̃ps ẽ insuos liberando. et terribilis
in aduersarios iuste iudicando. Ipse consu-¬

Expanded text:
ante notitiam Dei, et gratiam baptismi, vel impia ante notitiam Dei, et gratiam baptismi, vel impia gentilium, vel blasphema Judaeorum multitudo subjecta est, donec intellectuali Aegypto commemoratur. Si autem abrenuntians quis, egressus ex inde, per Dei gratiam ad eremum pervenerit spiritalem, de impugnatione trium gentium liberatus, contra septem tantum, quae per Moysen dinumerantur, bella suscipiet. « Nolmetuere, sed recordare quae fecerit Dominus Deus tuus Pharaoni, et cunctis Aegyptiis, plagas legitur alicubi in historia Veteris Testamenti, quod crabrones vel vespas miserit Dominus ante filios Israel in hostes eorum, sed per haec animalia, quae aculeis pugnant, designat timoris compunctiones eorum in hostes, quo terrebantur atque fugabantur. « Deus magnus atque terribilis, ipse consumet nationes has in conspectu tuo Magnum Deum et terribilem dicit. Magnus est, quia omnipotens est in suos liberando, et terribilis in adversarios juste judicando. Ipse consu
Abbreviated transcription (Latin):
nalium passionum. quã studia uirtutũ. que
nisi sũma contritione cordis ⁊corporis ñ ad-¬
quiruntur. Quod uero istarum ꝑnitiosa¬
rum gentium regiones salubrit̾ possidere
precipimur. ita intelligitur: habet enim unũ¬
contrase dimicantib fuerint uitia supera¬
ta. locum quem sibi incorde nr̃o concupis¬
centie uel fornicationis sp̃s retentabat. de¬
inceps castitas obtinebit. Quem furor cepe¬
rat. patientia usndicabit. Quem tristia
mortẽ operans occupauerat. salutaris et ple¬
na gaudio letitia possidebit. quem accidia
uastabat. incipit ex colere fortitudo. Quem
superbia conculcabat excolere honestab̾ humi¬
litas. Et ita suigulis uitus expulsis. eorum
loca id est affectus contrarios possidebunt
retur. non septẽ gentes legitur dinumeras¬
se sed decem. quarũ terra semini eius danda
ꝓmittitur. Quinumerꝰ adiecta idolatria
gentium. blasphemia iudeorum. errore here¬
ticorum. euidentissime ad impletur. Quib

Expanded text:
nalium passionum quam studia virtutum, quae nalium passionum quam studia virtutum, quae non nisi summa contritione cordis et corporis acquiruntur. Quod vero istarum perniciosarum gentiupraecipimur, ita intelligitur: habet enim unumcontra se dimicantibus fuerint vitia superata, locum quem sibi in corde nostro concupiscentiae vel fornicationis spiritus retentabat, deinceps castitas obtinebit; quem furor ceperat patientia vindicabit; quem tristitia morte operante occupaverat, salutaris et plena gaudio laetitia possidebit; quem acedia vastabat, incipit excolere fortitudo; quem superbia conculcabat, incipit excolere humilitas, et ita singulis vitiis expulsis eorum loca, id est, affectus contrarios possidebunt retur, non septem gentes legitur dinumerasse sed decem, quarum tpromittitur. Qui numerus adjecta idololatria gentium, blasphemia Judaeorum, errore haereticorum, evidentissime adimpletur. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
cit. furta. ꝑ iuria. turpis lucri appetitus.
falsa testimonia. uiolentiȩ. in humanitas.
ac rapacitas deira. õmicidia. clamor. et
indignatio. De tristitia. rancor. pusillani¬
mitas. amaritudo. desperatio. de accidia.
otiositas. somno lentia. inportunitas. in¬
quietudo. peruagatio. instabilitas m̃tis &
corporis. uerbositas ⁊ curiositas. de cenodo¬
xia. contentiones. hereses. iactantia. acp̃¬
sumptio nouitatũ: de suꝑbia. contẽptuis
inuidia. in obedientia. blasphemia. mur-¬
muratio. de tractio. aliaq quã plurima
similia. Quȩ cum sint multo maioris numeri
quam uircutes. de uictis tam̃ illis septem pͥn¬
cipalib uitus. ex quorum natura ista ꝓcedũt.
onĩs ꝓtinus conquiescunt. ac perpetua parit̃
cumhis int̾emp ⁊ione delentur. Quod aut̃
he pestes etiam robustiores sint. marufeste
nature ipsius inpugnatione sentimus fõr¬
tius mulitat in menbris nr̃is oblectatio car¬

Expanded text:
tio, furta, perjuria, turpis lucri appetitus, tio, furta, perjuria, turpis lucri appetitus, falsa testimonia, violentiae, inhumanitas ac rapacitas: de ira, homicidia, clamor, et indignatio; de tristitia, rancor, pusillanimitas, amaritudo, desperatio; de acedia, otiositas, somnolentia, importunitas, inquietudo, pervagatio, instabilitas mentis et corporis, verbositas et curiositas; de cenodoxia, contentiones, haereses, jactantia ac praesumptio novitatum; de superbia, contemptus, invidia, inobedientia, blasphemia, murmuratio, detractio, aliaque quam plura similia: quae cum sint multo majoris numeri quam virtutes, devictis tamen illis septem principalibus vitiis, ex quorum natura ista procedunt, omnes protinus conquiescunt, ac perpetua pariter cum his internecione delentur. Quod autem hae pestes etiam robustiores sunt, manifeste naturae ipsius impugnatione sentimus, fortius enim militat in membris nostris oblectatio car
Abbreviated transcription (Latin):
la est uera iuratio. sed ne inꝑuirium in¬
cidatur. facilitate iurandi. Qui enũ iurat.
non solum uerum. sedetram falsũ potest
iurare. Qui autẽ omnino non uirat. aper¬
iurio longe ambulat. Cum introduxerit
surus es. et ẽ. Septẽ iste gentes. sept̾ẽ ft̃
principalia uitia que ꝑ grãm dei unus¬
quisq spiritalis miles exsuperans. exter¬
minare penitus admonet᷑. Quod uero
maioris numeri esse dicuntur. hec ratio
est. quia plura st̃ uitia quã uirtutes. ꝙ
ideo incathalogo qͥdem dinumerantur
septẽ nationes. in expugnatione uero
earum sine numeri ad scriptione ponun¬
t᷑. Ita enĩ dr̃. Et de leuerit gentes multas
coramte. Humerosior est enĩ quam isrł
carnalium passionum populꝰ. qui de hoc
septenario fomite iutiorum acradice ꝓce¬
dit. De gͥastrimargia namq nascuntur
cõmessationes. ebrietates. Defornicatione.
turpilo quia. scurrilitas. ludrica. atq stulti¬
ioquia: de filargiria. mencdacium. frauda¬

Expanded text:
la est uera iuratio, sed ne in periurium inla est uera iuratio, sed ne in periurium incidatur facilitate iurandi. qui enim iurat, non solum uerum, sed etiam falsum potest iurare; qui autem omnino non iurat, a periurio longe ambulat. Et recordaberis rnecionem. Septem istae gentes septem sunt principalia vitia, quae per gratiam Dei unusquisque spiritalis miles exsuperans exterminare penitus admonetur. Quod vero majoris numeri dicuntur esse, haec ratio est, quia plura sunt vitia quam virtutes. Sed ideo in catalogo quidem dinumerantur septem nationes: in expugnatione vero earum sine numeri ascriptione ponuntur. Ita enim dicitur: Et deleveris gentes multas coram te. Numerosior est enim quam Israel carnalium passionum populus, qui de hoc septenario fomite vitiorum ac radice procedit. De gastrimargia namque nascuntur comessationes, ebrietates; de fornicatione, turpiloquia, scurrilitas, ludibria atque stultiloquia; de philargyria, mendacium, fraudula
Abbreviated transcription (Latin):
seipsum. Item amplius alius homo diligenduᷤ
ẽ quam corpus nr̃m. quia propt̃ dm̃ omĩa
istadiligenda sunt : Et potest nobis cum
alius homo deo ꝑfłui quod non potest cor¬
pus. quia corpus per animam uiuit. qua flu¬
imur deo. Omnes enim e que diligendift̃.
Sed cum omĩb prodesse nonpossis. bis potis¬
simum consulendumẽ. qui ꝓlocorum et tẽ
porum uel quaruin libet rerum oportu¬
nitatib constrictius tibi quasi quadam
sorte iunguntur. Eruntq uerba hȩc que
ego precipio tibi hodie ĩ corde tuo. & nar¬
rabis ea filiis tuis. et meditaberis sedens.¬
& cetera. Istius gͦ loci talis est sensus. Precep¬
tamea sint in manu tua. ut opere conple-¬
antur. Sint ante occłos tuos. ut die ac noc¬
dno ac ꝑ nomen eius iurabis. nõ ita precep¬
tum accipiendum est quasi uirari uisse¬
rit. sed in alterius alicuius dei nomine
iutare ꝓhibuit. Melius autẽ fit. si sed̾m
euangłium nõ iuraueris. nõ qͥa ma¬

Expanded text:
se ipsum. item amplius alius homo diligendus se ipsum. item amplius alius homo diligendus est quam corpus nostrum, quia propter deum omnia ista diligenda sunt, et potest nobiscum alius homo deo perfrui, quod non potest corpus, quia corpus per animam uiuit, qua fruimur deo. Omnes autem aeque diligendi sunt. sed cum omnibus prodesse non possis, his potissimum cporum, vel quarumlibet rerum oportunitatibus, constrictius tibi quasi quadam sorte junguntur. « Eruntque verba haec, quae ego praecipio tibi, in corde tuo hodie, et narrabis ea filiis tuis, et meditaberis sedens etc. » Istius ergo loci talis est sensus. Praecepta mea sint in manu tua, ut opere compleantur, sint ante oculos tuos ut die ac nocdomino: et in nomine eius iurabis, non ita praeceptum accipiendum est, quasi iurari iusserit, sed in alterius alicuius dei nomine iurari prohibuit. melius autem fit, si secundum euangelium nec iuraueris; non quia ma
Abbreviated transcription (Latin):
gis proximum tuum. sic̃ te ipsum. Inis duo¬
bus preceptis tota lex pendet & propħe. finiᷤᷤ
itaq precepti. est dilectio. Et ea gemina. idẽ
dei . & ꝓximi. Q uod site totum intelligas. idẽ
animum ⁊ corpus eiꝰ. & proximũ totum idẽ
animũ ⁊ corpus. homo enim ex anima cons-¬
tat & corpore. Nullum rerum diligendarũ
enim precurrat dilectio dei : eius dilectio¬
nis modus prescriptus appareat. ita ut cete¬
ra in illum confluant : dilectione tua nichil
dictum uidet᷑. Sed cum dictum ẽ. diliges
ꝑximum tuũ tãquam te ipsum. simus tui
abste dilectio non pret̃missa ẽ. Ille autẽ ius¬
te ⁊ scẽ uiuit. qui rerum inreger estimator
ẽ.Ipse est autẽ quiordinatam habet dilec̃¬
tionẽ ne aut diligat qd̾ ñ ẽ diligeniũ. aut ñ di¬
ligat quod diligendũ est. aut ampliꝰ qd minꝰ¬
diligendũs aut eque diligat qͦd minus uł ampliꝰ¬
oĩ hoĩe ãpliꝰ diligͣ̃ndꝰ ẽ apliꝰ qͥsq eũ debet diligẽ ꝗͣ

Expanded text:
ges proximum tuum tamquam te ipsum: in his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. finis itaque praecepti est dilectio, et ea gemina, id est dei et proximi. quod si te totum intellegas, id est animum et corpus, et proximum totum, id est animum et corpus eius — homo enim ex anima constat et corpore — nullum rerum diligendarum enim praecurrat dilectio dei eiusque dilectionis modus praescriptus appareat, ita ut cetera in illum confluant, de dilectione tua nihil dictum uidetur, sed cum dictum est: diliges proximum tuum sicut te ipsum, simul et tui abs te dilectio non praetermissa est. Ille autem iuste et sancte uiuit qui rerum integer aestimator est; ipse est autem qui ordinatam habet dilectionem, ne aut diligat quod non est diligendum aut non diligat quod diligendum est aut amplius est aut aeque diligat quod uel minus omni homine amplius diligendus est, amplius quisque deum debet diligere quam
Abbreviated transcription (Latin):
Dominus enim deus ñr uerax & iustus¬
i. idola autem gentiũ. falsa & inutilia.
Et inimici nr̃i sunt iudices. id est ad ꝓbatoreᷤᷤ
Om̃s enĩ gentes. quãuis uaria colant idola.
unius dei potentia mundũ reᷤᷤ confitent᷑.
illi male abusist̃ die ᷤ scłi. sic & isti bene fici¬
is dei semꝑ ingrati extiterunt. Que uinea¬
in cruce acetũ felle mixtum porrexerunt.¬
& botrum malitie sue protulerunt. fel¬

Expanded text:
Dominus enim Deus noster verax et justus; idola autem gentium, falsa et inutilia. Et inimici nostri sunt judices, id est approbatores. Omnes enim gentes quamvis varia colant idola unius Dei potentia mundum regi confitentur.illi male abusi sunt donis Dei, sic et isti beneficiis Dei semper ingrati exstiterunt. Peccain cruce acetum felle mistum porrexerunt , et botrum malitiae suae protulerunt
Abbreviated transcription (Latin):
sub auditur. in hebriabo sagntas meas. idẽ
in perditione dãpnatorũ. Et de captiuita¬
te nudati inimicorũ capitis. Scd̾m litte¬
ram captiuati tondebantur ⁊ uendebant᷑.
quod ẽ sub corona uendere. Spiritalit̃
autẽ antixp̃s ĩpiorũ caput. ꝑ xp̃i poten¬
tiam destruetur uindicantis. Alit̃: exer-¬
cet dñs uindictam decapite nudati ini¬
micorũ capitis. cum arrogantiam m̃tis
malorum ⁊ malitiã destruxerit. laudate
dictam retribuet in hostes eorũ. idẽ here¬

Expanded text:
subauditur, inebriabo sagittas meas, id est in perditione damnatorum. Et de captivitate nudati inimicorum capitis: secundum litteram captivitati tondebantur et vendebantur quod est sub corona vendere, spiritualiter autem antichristus, impiorum caput, per Christi potentiam destruetur vindicantis. Aliter exercet Dominus vindictam de captivitate inimicorum capitis, cum arrogantiam mentis malorum, et malitiam destruxerit. 65 Laudate dictam retribuet in hostes eorum, e
Abbreviated transcription (Latin):
esto. ut profectus tuus manifestus sit omĩ xii
bus. Adtende tibi ⁊ doctrinȩ. insta in illis.
Hoc enim faciens. & te ipsum saluum facies. et
eos quite audiunt. hec te facere & ꝑficere.
ad tuam &. ad multorum salutem concedat
altissimus. Uale sc̃e pater. mauriq tui in
daneni. insolitudine campestri post infec¬

Expanded text:
esto: ut profectus tuus manifestus sit omniesto: ut profectus tuus manifestus sit omnibus. adtende tibi et doctrinae, insta in illis hoc enim faciens et te ipsum saluum facies et eos quiad tuam et ad multorum salutem concedat Altissimus. Vale, sancte Pater, Maurique tui in n solitudine campestri, post inte
Abbreviated transcription (Latin):
& des tercore erigit pauperem. aliqũa par¬
ticulam donorũ suorũ muneris sui largita¬
te nobis concedere dignetur. ut eius serui¬
tium in eccła sc̃a sira ad ipsius laudem ⁊ ñrã
salutem explere possimus. E cce habes pen¬
tatheucũ mossi ut petisti cũ misterus sur
spiritali calamo aliquantulum explicitũ.
apoostolus inȩccła głatur. Esto pius seru¬
tator legis dei ⁊ de uotus erecutor precep¬
torum altissimi. ut sicut in ordine consors.
itd& eo operator sis scõrũ apłorum. Memor
esto doctoris gentium exortationis. qua. dis¬
cipulũ instruens ait. Precipe hȩc & doce.
nemo ad olescentiam tuam contẽpnat. sed
exemplum esto fidelium. in uerbo. in con¬
uersatione. incaritate. infide. incastitate.
ũ uenio. ad tende lectioni. ⁊ exortationi
doctrinȩ. Holi neglere grãm quȩ inte est
quȩ cdataest tibi ꝑ propħiam cũ inpositione
manuũ pres biterii: hȩc meditare. in his

Expanded text:
et de stercore erigit pauperem, ut et de stercore erigit pauperem, ut ticulam donorum suorum muneris sui largitate nobis concedere dignetur, ut ejus servitium in Ecclesia sancta sua ad ipsius laudem et nostram salutem explere possimus. Ecce habes Pentateuchum Moysi, ut petisti, cum mysteriis suis spiritali calamo aliquantulum explicatum: Apostolus in ecclesia gloriatur . Esto pius scrutator legis, et devotus exsecutor praeceptorum Altissimi: ut sicut in ordine consors, ita et cooperator sis sanctorum apostolorum. Memor esto doctoris gentium et hortationis qua discipulum instruens ait: « Praecipe haec et doce. Nemo adolescentiam tuam contemnat, sed exemplum esto fidelium in verbo, in conversatione, in caritate: in fide et in castitate. Dum venio adtende lectioni: exortationi doctrine. Noli neglegere gratiam que in te est: que data est tibi per profetiam cum impositione manuum. Hec meditare in his
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa de monstrentur noua. & legis per fi¬
guram pate faciat littera. que sacer euan¬
gelii textus in se continet sacram̃ta. Unde
scẽ fr̃ tuo de hoc maxime indigemus auxi¬
lo. qua tenus apud omĩpotentẽ dm̃ p̃cib
asiduis impetres. ut quod nos iubes inerteᷤ
ad tuam & ad tuorum utilitatẽ facere. eius
opitulatione nobis conferatur. quidat om¬
nib affluent᷑ & non imꝓperat. quiq in e¬
uangłio suo fidelib suis promisit dicens.
etite & dabitur uobis. querite ⁊ inuenietis.
pulsate. & aperietur uobis. Omĩs enĩ quipe¬
tit accipit. & quiquerit inuenit: pulsanti
aperietur. Id circo autẽ tuas postulationes
imploro. quia meritis sacris deo illas accep¬
tissimas credo. Ceterum autẽ nos ꝓhoc ip¬
so precib licet non condignis. tam̃ humil¬
limis insistimus. postulantes ut suꝑnus ar¬
biter qui in altis habitat ⁊ humilia respicit
incelo et interra. suscitat depuluere egenũ.

Expanded text:
omnia demonstrentur nova, et legis per fiomnia demonstrentur nova, et legis per figuram patefecit littera quae sacer Evangelii textus in se continet sacramenta. Unde, sancte frater, tuo de hoc maxime indigemus adjutorio: quatenus apud omnipotentem Patrem precibus assiduis impetres ut quod nos jubes inertes ad tuam et ad tuorum utilitatem facere, ejus opitulatione nobis conferatur, qui dat omnibus affluenter, et non improperat; quique in Evangelio fidelibus suis promisit dicens: « Petite, et dabipulsate, et aperietur vobis. Omnis enim qui petit accipit, et qui quaerit invenit, et pulsanti aperietur. » Idcirco autem postulationes imploro tuas, quia meritis sacris illas Deo acceptissimas credo. Caeterum autem nos pro hoc ipso precibus licet non condignis, tamen humillimis insistimus, postulantes ut supernus arbiter qui in altis habitat, et humilia respicit in coelo et in terr
Abbreviated transcription (Latin):
io patri frechulfo. rabanus exignus
Finxpõ salutẽ: decursis igitur tuis
parendo preceptis pͥorib libris le¬
gis. nouissime ad deutero nomiũ moy si
considerandum ꝑueni. quatinus inde ali¬
qua tuȩ scẽ uoluntati consentiens sacra¬
m̃ta spiritaliter rimarer. atq inunũ uolu¬
men maiorum dicta colligerẽ. Sedquia
inhẽ librum cuiꝰ piam explanationẽ ꝓprie
non inueni. necesse habui. ut ꝑfectis an¬
teriorum librorũ expositionib : inde ad
huius libri eno dandas questiones adsu¬
merẽ facultatem. E a autẽ quȩ nouit̃
ibilegis latore inserta repperi. diuina
grã largiente. promodulo nr̃i ingenio¬
li quantulum cumq ex planare curaui.
Deutero nomium quoq ut beatus ieroni¬
mus inquadam epła sua ad amicum ait.
seda est lex. & euangłicȩ legis prefigura¬
tio. Sicq ea habet quȩ priora sunt. ut ta¬
men nouasint omĩa. Qna propt̾ hec res o¬
perosa indig&. ex solutione. scilicet quod ita
historialiter ordinentur uetera. ut spiritalit᷑

Expanded text:
io Patri FRECULPHO, RABANUS exiguus in Domino salutem. Decursis igitur, tuis parendo praeceptis, prioribus libris legis, novissime ad Deuteronomium Moysi considerandum perveni, quatenus inde aliqua tuae sanctae voluntati consentiens, sacramenta spiritaliter rimarer atque in unum volumen majorum dicta colligerem. Sed quia in hunc librum cujuspiam explanationem proprie non inveni, necesse habui ut perfectis anteriorum librorum expositionibus, inde ad hujus libri enodandas quaestiones assumerem facultatem. Haec autem quae noviter a legislatore inserta reperi, divina gratia largiente, pro modulo nostri ingenioli, quantulumcunque explanare curavi. Deuteronomium quoque, ut beatus Hieronymus in quadam epistola sua ad amicum ait, secunda est lex, et evangelicae legis praefiguratio; sicque ea habet quae priora sunt, ut tamen nova sint omnia. Quapropter haec res operosa indiget solutione: scilicet quod ita historialiter ordinentur vetera, ut spiritaliter
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ testimonium uocat. ut intentũ faciat
auditorem .& ut signific&. se de magnis
in hoc carmine de inscrutabilib iudiciis
dei disputabo. Uel sicut pluuia & rost̾rã
faciunt fructificare. sic doctrina mea in uo¬
bis uirtutũ reiurescere fructus faciat. Qua¬
si himber suꝑ herbã. & quasi stillȩ suꝑ gra¬
mina. quia nom̃ dnĩ inuocabo. Ipsum sen

Expanded text:
in testimonium vocat, ut intentum faciat auditorem, et significet se de magnis in hoc carmine de inscrutabilibus judiciis Dei disputabo. Vel sicut pluvia et ros terram faciunt fructificare, sic doctrina mea in vobis virtutum reviviscere fructus faciat. 3 Quasi imber super herbam: et quasi stillae super gramin
Abbreviated transcription (Latin):
istte. Numqͥd ñ ipse est pater tuus: Omneᷤᷤ
enĩ homiines. adm̃ patrẽ habent nat᷑aliter.
sed quod noua ꝓluxerit. ¶ uipossedit & fec̃.
i creauit te. Acontrario enim legendũ est.¬
quod pͥmo creauerit disponendo ut face¬
nando. Inquo enim possideret. nisi prius

Expanded text:
te? Nunquid non ipse est pater tuus? omnes enim homines Deum Patrem habent naturaliter, sed quod nova produxerit. Qui possedit et fecit et creavit te, e contrario legendum estquod primo creaverit disponendo ut faceando. In quo enim possideret nisi prius
Abbreviated transcription (Latin):
debit qͦd infirmatasit manus. idẽ uide¬
rifacie. quod oꝑa malorũ infirma fueruit.
Et clausi quoq defecerint. id est quod abimi¬
micis capti. propruis uirib defeceruit.
ta ereuntes. nonhabent post ea aliquid faci¬
endi facultatẽ. Et dicent. Ubi sunt dii eoꝵ
inquib habebant fidutiam: om̃s uanitateᷤ¬

Expanded text:
debit quod infirmata sit manus, id est videri faciet, quod opera malorum infirma fuerint. Et clausi quoque defecerunt: id est quod ab inimicis capti, propriis viribus defecerunt. ta exeuntes, non habent postea aliquid faciendi facultatem. 55 Et dicent: Ubi sunt dii eorum: In quibus habebant fiduciam? Et dice
Abbreviated transcription (Latin):
De eo quod se dicit moyses sequestrem & me¬
dium fuisse int̃ dm̃ & isrł inmonte sinai.
titudine. &. de alligandis mandatis dei in
cordib hominũ. ⁊ p̃dicandis eis sobolsuȩ in
omnes generationes.

Expanded text:
De eo quod se dicit Moyses sequestrum et judicem inter Dominum et Israel in monte Sinai. titudine, et de alligandis mandatis Dei in cordibus hominum et praedicandis eis soboli suae, in omnes generationes.
Abbreviated transcription (Latin):
est ^ imitio gr̃e. Post quã percussit seon regẽ
amorreoꝵ. qui habitauit inesebon. & og re¬
gem basam qui mansit inaseroth. et inedral.
trans iordanen int̾ra moab. Cepitq moyses
explanare legẽ. & dicere. Dñs deus nr̃ locutꝰ¬

Expanded text:
ut diceret eis postquam percussit Seon regem Amorreorum qui habitavit in Esebon et Og regem Basan qui mansit in Aseroth et in Edrai trans Iordanem in terra Moab coepitque Moses explanare legem et dicere Dominus Deus noster locut
Abbreviated transcription (Latin):
pinguedo. quia iłe scĩ pinguedinẽ ca-¬
ritatis ostendunt. ꝑ hẏrcos. penitentiũ¬
exempla intelligimus. Scĩ enĩ sic uiuunt
in mundo. quasi semꝑ peccata defleant.
qualis sheremitarum & uir orum uita mo¬
nachorum. Medulla tritici & sanguinis
dilectus. propt̃ rerum omĩũ habundantiã.
Et recalcitrauit. sequendo eos alienos dila¬
tatus. idest ingenerationis propagine. Pro
uerunt. Iue quoq qui post baptisinũ ad
idolatriam conuertit᷑. uł uitus uel malig¬
nis spiritib se mancipat. dni uindictã in se
les non erant incultura dei quam apatͥb
didicerant. Nouit̃ accetlebant addeos colen¬
dos. quos ñ coluert̃ patres eorum. Dm̃ qui
te genuit dereliquisti. & oblitꝰ es domini
creatoris tui. & relq quite formauit ut esseᷤ.¬

Expanded text:
pinguedo, quia sancti pinguedinem chapinguedo, quia sancti pinguedinem charitatis ostendunt. 21 Et hircos cum meduexempla intelligimus; sancti enim sic vivunt in mundo, quasi semper peccata defleant. Qualis est eremitarum et verorum monachorum vita. Medulla tritici et sanguis dilectus, propter rerum omnium abundantiam: et recalcitravit, sequendo deos alienos; dilatatus, scilicet in generationis propagine. Vel verunt. Ille quoque qui post baptismum ad idololatriam convertitur, vel vitiis vel malignis spiritibus sese mancipat, Domini vindictam in se les non erant in cultura Dei, quam a patribus didicerant, noviter accedebant ad deos colendos, quos non coluerunt patres eorum. 27. Deum qui te genuit dereliquisti: Et oblitus es Domini creatoris tui. De
Abbreviated transcription (Latin):
eius uirtutis erat. sic glorifice popłm suũ
educere. quod nullus aliorum deorum face
repmissionis. uertex mundi esse dicit᷑. Unde
&. ierłm umbilicus terre esse iudetur. Fert̃
autẽ sapientes mundi t̾ram globo similẽ.
Lundiq conuexam. Nr̃a autem t̃ra. id est
eccła. omĩ mundo uirtutib celsior est. Ut
sugger& mel de petra. oleumq de saxo du
rissimo. ꝓ pt̾ affluentiam oĩũ bonoꝵ dicit᷑.
quia quã ius rupibus aspera terra. melle
& oleo habundabat. Ceteraum de petra
quando iam in mortalis effectus ẽ. oleum
lac de ouibus. cum adipe agnorum & arie
ma ad alendos greges erat. unde rubeni¬
tis ⁊ gadditis quiplurima pecora habebant.
illa terra traditaest. Nobis uero. butyrum
de arm̃to. id est fortis doctrina depatriar¬
chis &. prophetis ministratur. & lac de ouib.
leuior doctrina simpliciũ. Cũ adipe agno¬
rũ ⁊ arietum. idest ꝑ exempla magistroꝵ
⁊ subditorum desideriũ spiritale. quod
in adipe signatur. Basan. iut̃pretatur

Expanded text:
ejus virtutis erat, sic glorifice populum suum educere, quod nullus aliorum deorum facerrepromissionis vertex mundi esse dicitur, unde et Hierusalem umbilicus terrae esse videtur. Ferunt autem sapientes mundi, terram globo similem, undique convexam, nostra autem terra, id est, Ecclesia, omnibus mundi virtutibus excelsior est. 19 Ut sugeret meropter affluentiam omnium bonorum dicitur, quia quamvis rupibus aspera, terra melle et oleo abundabat. Caeterum de petra quando jam immortalis effectus est. Oleumtac de ovibus: Cum adipe agnorum et ariema ad alendos greges erat; unde Rubenitis et Gadditis, qui plurima pecora habebant, illa terra tradita est . Nobis autem butyrum de armento, id est, fortis doctrina nobis de patriarchis et prophetis ministratur. Et lac de ovibus, lenior doctrina simplicium, cum adipe agnorum, et arietum, id est, per exempla magistrorum et subditorum desiderium spiritale, quod in adipe signatur, praestatur. Basan interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
ra. Sic & nos sustin& peccatores. nec statĩ
peccantes dampnat. ne glorientur malig¬
ni sp̃s inperditione nr̃a. & seuictorram iac¬
tent ꝑcepisse. Gens absq consilio ẽ. & sine
prudentia. utinam saperent & intelligerent.

Expanded text:
 sic et nos sustinet peccatores, nec statim peccantes damnat; ne glorientur maligni spiritus in perditione nostra, et se victoriam jactent percepisse. 43 Gens absque consilio est et sine prudent
Abbreviated transcription (Latin):
nent. fac stare in conspectu aaron sacerdo¬
tis. ut mi Cnistrent ei. et excubent.
et obseruent quic quid adcultũ ꝑtinet
multitudinis. coram tabernaculo testimo¬
nii. et custodient uasa tabernaculi. ser¬
uientes inministerio eius ⁊ rełq fideles

Expanded text:
et fac stare in conspectu Aaron sacerdotis, ut ministrent ei, et excubent, et observent quidquid ad cultum pertinet multitudinis, coram tabernaculo testimonii, et custodiant vasa tabernaculi servientes in ministerium ejus: dabis
Abbreviated transcription (Latin):
cant᷑. Subuertite omĩa loca ̃ quib colu¬
ert̃ gentes quas possessuri estis deos fuos.
suꝑ montes exelsos & colles. et subter om̃e
in conspectudiũ dĩ ur̃t acletabimini in
cunctis adque miseritis manũ. Ut omt̃a¬

Expanded text:
antum: Subuertite omnia loca, in quibus coluunt gentes, quas possessuri estis, deos suos super montes excelsos et colles et subter omne in conspectu Domini Dei vestri ac laetabimini in cunctis ad quae miseritis manum v
Abbreviated transcription (Latin):
sanabile. Sicut fel dracones. & aspides ue¬
nena occultant ita conscientia eorum plena ẽ
malitia. Nonne hȩc condita sunt apudine. &
signata urthesauris meis: mea est ultio. et¬
tempore undicte que merentur. Ut labiat᷑
pes eorum. Idest ut qui uidebant᷑ stare.
pereant. Iux ta est dies ꝑditionis. id ẽ quia

Expanded text:
num: sicut fel dracones, et aspides venena occultat; ita conscientia eorum plena est malitia. 50 Nonne haec condita sunt apud me: Et signata in thesauris meis: Nonnetempore vindictae quae merentur. Ut labatur pes eorum, id est qui videbantur stare, pereant. 52 Juxta est dies perditionis Et a
Abbreviated transcription (Latin):
inquo castra figere deberetis. Nocte osten¬
ait uobis iter ꝑignẽ. ⁊ die ꝑ colũnam nubis.
qͥs piam de hominib generationis huiꝰ pes¬
simȩ t̾ram bonam quã sub iuram̃to pollici¬
tus sum patͥb ur̃ĩs. pret̾ calepͭ filium iepho

Expanded text:
 in quo tentoria h. castra figere deberetis, nocte ostendens vobis iter per ignem, et die per columnam nubis.quispiam de hominibus generationis huius pessimae terram bonam quam sub iuramento pollicitus sum patribus vestris praeter Chaleb filium Ieppho
Abbreviated transcription (Latin):
ne lasciuũ ⁊ libidinosum. in uirgine ãbo¬
nis operib sterilẽ. in lactante hebetem.
in sene in utilem. diu per pigritiam. acci¬
pere possumus. Quos om̃s uindicta consu¬
uł cũ iniqui de cõmunione scõrum discer¬
nentur. & ꝓnichilo reputant᷑. cuiꝰ rei mul¬
ta exemplasunt. Sed propt̃ iram inimico¬
rum distuli. ne forte superbirent hostes

Expanded text:
ne, libidinosum; in virgine, a bonis operibus sterilem; in lactente, hebetem; in sene, inutilem diu per pigritiam accipere possumus: quos omnes vindicta Dei consuvel cum iniqui de communione sanctorum discernentur, et pro nihilo reputantur: cujus rei multa exempla sunt. 41 Sed propter iram inimicorum distuli: Ne forte su
Abbreviated transcription (Latin):
cationis stimulo. Quando peccauerit homo
quod morte plectendumẽ. ⁊ ad iudicatus
morti appensus fuerit inpatibulo. ñꝑ ma¬
nebit cadauer eius inligno. sed in eadem
die sepelietur. quia maledictus adeo ẽ. qui

Expanded text:
ofitetur: Quando peccauerit homo quod morte plectendum est, et adiudicatus morti appensus fuerit in patibulo, non permanebit cadauer eius in ligno, sed in eadem die sepelietur, quia maledictus a Deo qui
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i continere deb&. Nouacula nontransibit
pat. usq ad completum diẽ quo duõ consecͥt¬
Crescente cesarie capitis euisad est piis cogi¬
tationib ornatiis. Suꝑ mortuum non ingre¬
suꝑ patris quidem ⁊ matris ⁊ fr̃is sorotis¬
q funere contaminabitur. q consecratio

Expanded text:
ionis suae novacula non transibit que ad completum diem quo Domino consecrcente caesarie capitis ejusationis suae super mortuum non ingrepatris quidem et matris et fratris sororisque funere contaminabitur, quia consecratio
Abbreviated transcription (Latin):
lam pullos suos contͣ solem ponere. & quẽ
uiderit aciẽ in radios solis fortiter figere.
illum nutrit. Quem uero torpentẽ uiderit.
dimittit. Sic & dñs docet nos. semꝑ occło
intelligentie solem diuine maiestatis in¬
tendere. Que sicut super uolitãs ꝓ uocat
pullos ad uolandũ. itadiuina pietas uult
nos proficere de uirtute in uirtutẽ. Que¬
etiam aquila bene lassescentes inse suble¬
uat. quia ubi nos minus sufficimꝰ. diuinũ

Expanded text:
ilam pullos contra solem ponere, et quem viderit aciem in radio solis fortiter figere, illum nutrit; quem vero torpentem viderit, dimittit: sic et Dominus docet nos semper oculo intelligentiae solem divinae majestatis intendere. Quae etiam super eos volitans provocat pullos ad volandum: ita divina pietas vult nos proficere de virtute in virtutem. etiam aquila, Deus, scilicet, bene lassescentes in se sublevat, quia ubi nos minus sufficiamus, divinum
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur. Nam homo ex septem partib ꝯstans.
trib inanima. & quatuor in corpore quali¬
multiplices. duo de narium numerum hoĩem
totum circum plecti non lateb it. Mundus qͦ
duodecim uentis terminatur. Sed & anni.
duo denis mensib. sicut et dies horis circun¬
uoluitur. Ex quib omĩb collegimꝰ. omnem
hominẽ inonuĩ loco et tempore. ad tab̾na¬
culum cũ digna seruitute ꝓperare debere.

Expanded text:
videtur. Nam homo ex septem partibus constans, tribus in anima, et quatuor in corpore qualimultiplices, duodenarium numerum hominem totum circumplecti non latebit. Mundus quoque duodecim ventis terminatur. Sed et anni duodenis mensibus, sicut et dies horis circumvolvuntur. Ex quibus omnibus colligimus, omnem hominem in omni loco et tempore ad tabernaculum Dei cum digna virtute properare debere.
Abbreviated transcription (Latin):
ueris israbelitis quẽ pepererat de iuro egyp¬
tio inter filios isrł. uirgatus ẽ incastris cũ
israhelite. hic uir eum designat. qui in reli¬
gione. eccłastica natus. habet patremegyꝑ¬
tium. id ẽ ingentilium philosophiã errorẽ
inciderit. hoc est enĩ uirgari: Et ꝑ hoc nom̃
diũ blasphemauerit. ut errans. Mutitur
incarcerẽ. quia castigandus est fortit᷑. Qui
post modum iubetur extra castra lapidari.
quia in errore ꝑseuerans duris sententiis ex¬
cõmunicationis. ẽ extra eccłam propulsan¬
dus. homo qui maledixerit deosuo. portabit
re nititur. uel pena penitentie. uel et̃na dãp¬
natione affligetur. Siueciuis sit suie ꝑegri¬
nus: idẽ uideus gentili ue. Qui occiderit
hominẽ. id est se duxerit multis utilẽ puniet᷑
ut supͣ. Quiꝑcusserit anunal. reddat uicari¬
ũ. Id ẽ qui seduxerit simplicem ⁊ stultũ. ipsiꝰ
se ductionis culpam penitentia digna ab¬

Expanded text:
lieris Israelitis, quem pepererat de viro Aegyplieris Israelitis, quem pepererat de viro Aegyptio inter filios Israel, jurgatus est in castris, » et rel. Hic vir eum designat qui, in religione ecclesiastica natus, habet patrem Aegyptium, id est si gentilium philosophia in errorem inciderit, hoc est enim jurgari; et per hoc nomen Domini blasphemaverit, ut errans, mittitur in carcerem, quia castigandus est fortiter. Qui postmodum jubetur extra castra lapidari, quia in errore perseverans duris sententiis excommunicationis extra Ecclesiam propulsandus. « Homo, qui maledixerit Deo suo, » et re nititur, vel poena poenitentiae, vel aeterna damnatione affliget: « sive civis sive peregrinus, » id est Judaeus gentilisve, « qui occiderit hominem, » id est seduxerit multis utilem, punietur, ut supra. Qui percusserit animal, reddat vicarium, id est qui seduxerit simplicem et stultum, ipsius seductionis culpam poenitentia digna ab
Abbreviated transcription (Latin):
ritatem et oꝑum decorem inȩccła sua con¬
firmat. in nocte huiꝰ uite usq mane re¬
surrectionis. suꝑ candelabrum mundissi¬
continet statum. Accipies quoq similam.
⁊ quo ques ex ea .xii. panes. et ret. Id ẽ insa¬
pientia diuina. instruantur doctores. scdm
apłicam doctͥnã: habebt̃ duas decimas. id
est utriusq testam̃ti conseruent ꝑfectionẽ.
Quorũ senos altrinsecus ꝑ mensam purissimã¬
tura concordant. Aliter: panes illi. eucha¬
ristiam signant: Mensa altare: qd̃ erant
xii. ꝑfectam eiꝰ scĩficationem designant.
Et pones super eos tlis lucidissimum idest
orationẽ. uł inluminationẽ dei uerbiqͥa t̾us
occłis prodest. ꝑ singula sabbata mutabun¬
tur. id est doctores boni hinc trans lati ad re¬
quiem ducunt᷑. Et alii insabbato restitu¬
untur. idẽ propt̃ eandem reqͥem alii sub¬
rogantur. Suscepta afiliis isrł. federe sem¬
pit̾tio. a fidelib enĩ. scĩ doctores sumuntur.
insemet ipsum. Ecce aut̃ egressus filius mu¬

Expanded text:
ritatem et operum decorem in Ecclesia sua confirmat in nocte hujus vitae usque in mane resurrectionis. « Super candelabrum mundissicontinet statum. « Accipies quoque similam et coques ex ea duodecim panes, » et rel. In sapientia divina instruantur doctores secundum apostolicam doctrinam; « habebunt duas decimas, » id est utriusque Testamenti conservent perfectionem; « quorum senos altrinsecus super mensam. » In satura concordant. Aliter panes illi Eucharistiam signant; mensa, altare: quod erant duodecim perfectam significationem ejus designant. « Et pones super eos thus lucidissimum, » id est orationem vel illuminationem Dei verbi, quia thus oculis prodest. « Per singula sabbata mutabuntur, » id est doctores boni hinc translati ad requiem dicuntur, et alii in sabbato restituuntur propter eamdem requiem, alii subrogantur. « Suscepti a filiis Israel, » a fidelibus enim sancti doctores sumuntur; in semetipsum. « Ecce autem egressus filius mu
Abbreviated transcription (Latin):
popłm caath demedio leuitarum. sed hoc fa-¬
cite eis ut uiuant ⁊ ñ moriantur. Sitetige¬
rint scã scõꝵ. Aaron ⁊ filii eiꝰ intrabt̾. ipsiq
disponent oꝑa singłoꝵ. et diuident quid
portare quis debeat. Sunt ⁊ alii qui si p¬

Expanded text:
pulum Caath de medio Levitarum, sed hoc facite eis ut vivant, et non moriantur si tetigerint Sancta sanctorum. Aaron et filii ejus intrabunt, ipsique disponent opera singulorum, et divident quid portare quis debeat. Alii nulla
Abbreviated transcription (Latin):
Id est bona oꝑa sibi confirmare. usto intellec¬
tu eorum fructũ dũo recõpenset. Omĩum
om̃iũ ordinum. qui sub disciplina xp̃i sunt.
ẽ quicũq legis iustã habet intelligentiã.
dño sine ulla mutatione ex debito in hosti¬
am offert᷑: cetera ut supra. Ex plicit inle
ut me facias tͥ semper placitũ sacͥficiũ
laudũ tuaꝵ offerre: ut et quȩ agenda sunt
ueracit̾ agnoscã. et agnita fideli oꝑũ ex secu¬
tione ꝑfitiam. ne igniᷤ sp̃c scĩ et uenerande
caritatis quem ꝑpetuo seruandũ p̃cepisti¬
ri sanguinis in corde et pectore meo confir-¬
masti deficiat. sed ad laudem ⁊ honorẽ no-¬
minis tui uitue seruitio dilectionis ardes¬
cat in scła.¬

Expanded text:
id est bona opera sibi confirmare justo intellectu, eorum fructum Domino recompenset. « Omnium omnium ordinum qui sub disciplina Christi sunt. est, quicunque legis justam habet intelligentiam, Domino sine ulla commutatione ex debito hostia offertur: caetera ut supra. Pietatem ut me facias tibi semper placitum sacrificium laudum tuarum offerre, ut et quae agenda sunt veraciter agnoscam, et agnita fideli operum exsecutione perficiam, ne ignis Spiritus sancti et venerandae charitatis quem perpetuo servandum praecepistiri sanguinis in corde et pectore meo confirmasti, deficiat; sed ad laudem et honorem noin tuae servitio dilectionis ardescat in sa
Abbreviated transcription (Latin):
do indigne. Uescetur tam̃ panib qui offẽ
tam̃ ei doctrine spiritalis alim̃tũ. ut aliquan¬
do resipiscat. Intra uelum non ingrediatur.
uł in reconciliationẽ ñ facile inducatur. uel
in mysteriorũ aꝑtionẽ. uel in gressum sibi
regni celestis non promittat. quia nichil in¬
mundum illuc intrabit. Contra minare ñ
debet scũariũ meum. in digne sibi scã usur¬
pans. Locutꝰ est gͦ moyses ⁊̃ aaron ifilios eiꝰ.¬

Expanded text:
ndo indigne. « Vescetur tamen panibus, » et ndo indigne. « Vescetur tamen panibus, » et tamen ei doctrinae spiritualis alimentum, ut aliquando resipiscat. « Intra velum non ingrediatur, » vel in reconciliatione non facile inducatur, vel in mysteriorum apertionem, vel ingressum sibi regni coelestis non promittat, quia nihil immundum illuc intrabit. « Contaminare non debet sanctuarium meum, » indigne sibi sancta usurpat. « Locutus est ergo Moyses ad Aaron, » e
Abbreviated transcription (Latin):
Hec de xp̃o potiꝰ ꝓpħata quã uissa intelliga¬
mus. ut hec omĩa ueracit̾ inplentẽ platro¬
num habeamus. Qui habuerit maculã.
non offerat panes deo. idẽ qui maculatã
habet conscientiam de mysteriis dñi non
tractet audacit̾. Si cecus fuerit. idẽ scientiȩ
lum̃ non habens. Si claudus. idẽ in manda¬
tis diũ ñ bene incedens. Si paruo. uł gnͣ¬
di ⁊ tortonaso. idẽ in modica discretione
uelnimia ⁊ ꝑuersa. Si fracto pede. id est
non recte incedens in uiadei. Si manu.
dñi uidens. sed ñ dignis exequens actibus.
Si albuginẽ habet in occło. ilest obscura¬
tum lum̃ scientie. Si iuige scabiẽ. idẽ car¬
nis petulantiam. Si impetiginẽ. idẽ auari¬
denario numero. ut ostendat omĩa apłice
illa esse doctne contraria. Qui gͦ se huiꝰ mo¬
di maculis honoratum meminerit. ñ dãp¬
net se ipsum. corpus et sanguinẽ dni sum̃¬

Expanded text:
Haec de Christo potius prophetata quam jussa intelligaHaec de Christo potius prophetata quam jussa intelligamus, ut haec omnia veraciter implentem patronum habeamus: « Qui habuerit maculam non offerat panes Deo, » id est, qui maculatam habet conscientiam, de mysteriis Domini non tractet audaciter. « Si caecus fuerit, » id est scientiae lumen non habens; « si claudus, » id est in mandatis Domini non bene incedens: « si parvo vel grandi vel torto naso, » id est modica discretione vel nimia et perversa; « si fracto pede, » id est non recte incedens in via Dei; « si manu, » Domini videns, sed non dignis exsequens actibus; « si albuginem habet in oculo, » id est obscuratum lumen scientiarum; « si jugem scabiem, » id est carnis petulantiam; « si impetiginem, » id est avaridenario numero, ut ostendat omnia apostolicae illa esse doctrinae contraria. Qui ergo se hujusmodi maculis oneratum meminerit, non damnet seipsum corpus et sanguinem Domini sume
Abbreviated transcription (Latin):
cetusc̃oꝵ. Caput suũ ñ disco operiet. idẽ di¬
uinitatẽ suã. non de turpat. honorificat
enĩ patrẽ. humanitate subiectꝰ. diuinita¬
te equalis. Uestimi̾ta non scindet. idest
ȩccłam non patitur scindi. Ad omnẽ mor¬
tuũ ñ ingredietur. nulliis enĩ peccati par¬
ticeps fuit: suꝑ patre quoq ⁊ matre. ⁊dẽ
suꝑ populo iudaico ⁊ sinagoga. Nec egredie¬
tur de scĩs. idest depatriᷤ uoluntate. Ne
polluat scũarium. id ẽ eccłam uel corpꝰ
suũ. Quod omĩno ñ facit. uirginẽ ducit
urorem. Cui apłs ait. despondi enĩ uos ini¬
⁊ repudiatam ac meretricẽ non accipiet.
idẽ sinagogicã uł paganicã suꝑstitionẽ.
S ed puellam depopulo suo. id ẽ eccłam regene¬
ratam aqua baptismatis de uniuersalita¬
te gentium. Populũ suũ dicit. qrunde ho¬
mo ẽ. om̃e humanũ genus quasi cogna¬
tum habet. Nec omĩno misceat styrpem ge¬
enĩ m̃bra sua cum prauis misceri ꝑ nuttit.

Expanded text:
ctorum. « Caput suum non discooperiet, » id est divinitatem suam non deturpet: honorificat enim Patrem humanitati subjectus, divinitate aequalis. « Vestimentum non scindet, » id est Ecclesiam non patitur scindi. « Ad omnem mortuum non ingredietur, » nullius enim peccati particeps fuit. « Super patre quoque et matre, » id est super populo Judaico et Synagoga. « Nec egredietur de sanctis, » id est de Patris voluntate, « ne polluat sanctuarium, » id est Ecclesiam vel corpus suum, quod omnino non facit. « Virginem ducet uxorem, » cui Aposet repudiatam et meretricem, » et rel., id est Synagogam et paganicam superstitionem; « sed puellam de populo suo, » id est, regeneratam aqua baptismatis Ecclesiam de universalitate gentium. Populum suum dicit, quia unde homo est omne humanum genus quasi cognatum habet. « Nec omnino misceat stirpem geenim membra sua cum pravis misceri permittit.
Abbreviated transcription (Latin):
q instruere: deponent uelum quod ẽ ante
fores. inuoluentq eo arcam testimonii. &
oꝑient rursum uelamine. iacinthinarũ pel¬
lum. Extendentq desuꝑ pallium totũ ia¬
cuthinũ. ⁊ inducent uectes. De arca in ex¬

Expanded text:
 castra, et deponent velum, quod pendet ante fores, involventque eo arcam testimonii, et operient rursum velamine janthinarum pellium, extendentque desuper pallium totum hyacinthinum, et inducent vectes. Mensam
Abbreviated transcription (Latin):
uiuat. Si mulier triginta. id est infirmior
actu. trinitatis fidem cũ obseruatione
mandatorũ. Aqͥnto anno usq aduicesi¬
mum. masculꝰ uigintidabit siclos. id est
post quã sciuerit qͥnq sensib corporis dñari.
usq ad supra dictam cõpletionẽ. ipsam di-¬
ligent̃ si firmiorẽ obseruationẽ exhibeat.

Expanded text:
vivat. « Si mulier, triginta, » id est, infirmior vivat. « Si mulier, triginta, » id est, infirmior actu Trinitatis fidem cum observatione mandatorum. « A quinto anno usque ad vicesimum masculus dabit viginti siclos, » id est, postquam sciverit quinque sensibus corporis uti, usque ad supradictam completionem ipsam dilig