comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
discrete partere: ⁊ piȩ resetare. Qͥ aũ dis¬
cre cioĩs sp̃m nõ hñt ⁊ aut sic dimtũt
ꝑcc̾ata ut ñ corrigant: aut sic qͣi coeri¬
gendo feriunt. ut non dimitãt. Doctor
gͦ. cui disciplinȩ mod̾amine loqui ne¬
cesse est. mensam dei se esse scrat ÷ atq
intus labrũ reflectat: ut qd̾ docũdo lo¬
quitun. hoc sub discrescionis spu. uigi¬
lant̾ operetura. nec si quȩdam sibi de¬
esse considerat. opoetet ut ab eoꝵ predi¬
catione contitescat. Locꝰ quippe eiꝰ exi¬
git ut loquat᷑. Uerbis gͦ suis semet¬
ip̃m conueniat. Et si ñ ideo loqͥtur.
qͥa operatur: i deo operetur quia loqͥ
cõpellitur. Ubi itaq cõspicit se opere
implere qd̾ dicit  ĩbi auditores admo¬
neat: eoꝵꝙ aĩmos. studio bone opera¬
tionis accendat. Ubi aũ nec dũ se ui¬
det ĩplesse qd̾ loquitur ⁊ ad bona. de qͥb
auditores admonet. se quoꝙ parit᷑
ĩflaminet: ut ipe etiam simul discat

Expanded text:
noverit parcere, et pie resecare. Qui autem disnoverit parcere, et pie resecare. Qui autem discretionis spiritum non habent, aut sic dimittunt peccata, ut non corrigant, aut sic quasi corrigendo feriunt, ut non dimittant. Doctor ergo cui de disciplinae moderamine loqui necesse est mensam Dei esse se sciat, atque intus labrum reflectat, ut quod docendo loquitur, hoc sub discretionis spiritu vigilanter operetur. Nec si quaedam sibi deesse considerat, oportet ub ab eorum praedicatione conticescat. Locus quippe ejus exigit ut loquatur. Verbis ergo suis semetipsum conveniat; et si non ideo loquitur quia non operatur, ideo operetur quia loqui compellitur. Ubi itaque se conspicit opere implere quod dicit, ibi auditores admoneat, eorumque animos ad studium bonae operationis accendat. Ubi autem necdum se videt implesse quod loquitur, ad bona de quibus auditores admonet se quoque pariter inflammet, ut ipse etiam simul discat
Abbreviated transcription (Latin):
ostensione asperitas. ut frẽs noxii pͣ¬
garentur. Frumenta dant᷑ : sciphus
ĩ sacco minoris fr̃is absconditur: tur¬
ti post eos questio mouet᷑. Mittit᷑ ut
reducantur. Additi ĩ seruitutem decer¬
nitur: apud quẽ sciphus fuisset ĩ¬
uentus. In sacco ultimi frĩs ĩuenitur.
Tũc beniamin reducitur: afflicti õt
frẽs sequuntur. O tormenta nũe:
tͥmis. prostrati ueniam postulant. Me¬
mores enĩ qͥd de illo patͥ promiserant:
merore ĩtolerabili tabescebant. Tũt
se ultra cohibere non ualens pietas
clausa. ꝓrupit ad mediũ: et extussit
caritatis latrimas de ultu seuerita¬
tis. Detersa est ira quȩ apparebat.⁊
nõ erat: ostensa misericordia. qͥ erat. et
nõ apparebat. Dic uir scs̃. faciꝰ fratrũ
⁊ dimisit. ⁊ iundicauit: sic uigorẽ cle¬
mentra tenuit: ut delinquentib nõ
sine ultione puis existeret: net sine
pietate destrictus. Ecte hoc est magis¬
teriũ disciplinȩ: ut culpas nou̾it et

Expanded text:
ostensione asperitas, ut fratres noxii postensione asperitas, ut fratres noxii pgarentur. Frumenta dantur, scyphus in sacco junioris fratris absconditur, furti post eos quaestio movetur . Mittitur ut reducantur, addici in servitutem decernitur apud quem scyphus fuisset inventus. In sacco ultimi fratris invenitur. Tunc Benjamin reducitur, afflicti omnes fratres sequuntur. O tormenta miseriin terram cum lacrymis prostrati, veniam postulant. Memores enim quid de illo patri promiserant, moerore intolerabili tabescebant. Tunc se ultra cohibere non valens pietas clausa prorupit ad medium, et excussit charitatis lacrymas de vultu severitatis . Detersa est ira quae apparebat, et non erat; ostensa misericordia quae erat, et non apparebat. Sic vir sanctus facinus fratrum et dimisit, et vindicavit. Sic in vigore clementiam tenuit, ut delinquentibus fratribus nec sine ultione pius existeret, nec sine pietate districtus. 20. Ecce hoc est magisterium disciplinae, ut culpas et discrete
Abbreviated transcription (Latin):
famis periculũ fugiebant: frum̃ta qͤ
quȩrebant nõ acceꝑant: ⁊ feriri se
insuꝑ. obiectione criminis uidebãt.
Int̾ hec ducũtur ad carcerem: et post
tͥduũ educti. adhuc ĩ eadẽ asꝑitate
t̾rẽt᷑. Iam redit᷑ ad cor: iam culpe me¬
moria pulsat aĩmũ : atꝙ int̾ se ĩ¬
uicem loquuntur. Merttohec patim᷑ qͥ a
pc̃cauimꝰ in frẽm ur̃m. llidentes angͥti¬
am aĩmȩ illius. dũ depretaretur nos ⁊
nõ auduumꝰ: ictirto uenit super nos
ista tribulatio. In his autẽ cor iosepha¬
more uincitua: secessum petit: soluit
flendo qd pietate debuit. Seuerꝰ ad fra¬
tres reuertitur: ut cruciatus eoꝵ aimꝰ
a culꝑa liberetur. Post hec unꝰ religat᷑
in iunculis: dimiitunt᷑ cet̾i cũ frum̃¬
tis: ut unꝰ frater ueniat. quẽ mininõ
se habere dixerant. Uenit postmedũ fra¬
ter ÷ uincebat mentẽ pietas. cũ frat᷑
ĩnocens uideretur: e ꝑmanebat in

Expanded text:
famis periculum fugiebant, frumenta quae famis periculum fugiebant, frumenta quae quaerebant non acceperant, et feriri se insuper jactatione criminis videbant. Inter haec ducuntur ad carcerem, et, post triduum educti adhuc in eadem asperitate terrentur. Jam reditur ad cor, jam culpae memoria pulsat animum, atque inter se invicem loquuntur: Merito haec patimur, quia peccavimus in fratrem nostrum, videntes angustiam animae illius, cum deprecaretur nonon audivimus; idcirco venit super nos ista tribulatio . In his autem cor Joseph amore vincitur, secflendo quod pietati debuit, severus ad fratres revertitur, ut cruciatus eorum animus a culpa liberaretur. Post haec unus religatur in vinculis, dimittuntur caeteri cum frumento, ut unus frater veniat, quem minimum se habere dixerant: veniente postmodum fratre vincebat mentem pietas, cum frater innocens videretur: sed permanebat in
Abbreviated transcription (Latin):
derat frĩb narrans ⁊ per hoc qđ inno¬
center retulit:malicie contͣ se stimu¬
los excitauit. Ab eisdẽ frĩb hysmahe-¬
litis est uenditus: in egypto ductus:
mira om̃ipotentis dei dispensatione
eidem egypto prelatus est. Cũꝙ in t̾¬
ra chanaan fames exurgeret: frẽs
ad egyptũ ueniunt. ioseph prelatũ
egypto reppertunt ⁊ eũꝙ submissis
ad terram ceruicib adorant: et qͥa
mutari dei cõsilium nõ ualuͤit :ͥ qͦm
ideo uendiderant. ne adorarent: ado¬
rauerũt quia uendiderũt. Tũc ip̃e
uir dei spiritu discrescionis ꝑlenus.
cognouit frẽs nõ cognitꝰ: s memor cul¬
ix ⁊ remissor iniuriȩ. mala fratrũ
net reddere studuit: nec sine purga¬
tione laxare. Nam suspecta uoce ꝓti¬
nus dixit. Exploratores estis uos: ut
uideatis infirmiora terre uenistis ⁊
iã nũc exꝑim̃tũ ur̃i capiam. P salcitẽ
pharaonis non egrediemini hinc. O
iaculũ in corde. Peregrini uenerãt:

Expanded text:
derat, fratribus narrans, per hoc quod innoderat, fratribus narrans, per hoc quod innocenter retulit, malitiae contra se stimulos excitavit . Ab eisdem fratribus Ismaelitis est venditus , in Aegyptum ductus, mira omnipotentis Domini dispensatione eidem Aegypto praelatus est . Cumque in terra Chanaan fames exsurgeret, fratres ad Aegyptum venerunt, Joseph praelatum Aegypto repererunt, eumque submissis ad terram cervicibus adoraverunt . Et quia mutare Dei consilium non valuerunt, quem ideo vendiderant ne adorarent, adoraverunt quia vendiderunt. Tunc ipse vir Dei, spiritu discretionis plenus, cognovit fratres non cognitus. Sed memor culpae, et remissor injuriae, mala fratrum nec reddere studuit, nec sine purgatione laxare. 1415 Nam suspecta voce protinus dixit: Exploratores estis vos; ut videatis infirmiora terrae venistis, jam nunc experimentum vestri capiam. Per salutem Pharaonis non egrediemini hinc . O jaculum in corde! Peregrini venerant,
Abbreviated transcription (Latin):
ut disciplinȩ sue retinacula. qͥb ip̃i
ligati sunt. etiam subiestis suis sol¬
licite inꝑendant. Subter eos enĩ lo¬
ra dependere est: custodie uincula ĩ¬
subditis ten̾e̾. Qͤ tũc restȩ seruant᷑.
cũ nec boum mansuetudo.ĩ zeli feruo¬
re amittitur: nͨ leonũ terror ĩ man¬
suetudine declinatur. Tanta qͥppe
debet esse discrescio ⁊ ut nͨ disciplina
ninua. nͨ misericordia sit remissa:
ne si in ordinatȩ culpe dimittuntur:
is qui est tulpabilis. ĩ reatũ gͣuiꝰ astͥn¬
gat᷑: et rursũ si culꝑa ĩmod̾ate reti¬
netur ÷ tanto qui corrigitur deu̾or
fiat: qnͣto erga se nichil ex benigni¬
tatis gr̃a agi considerat. Exhiben
ostensio delinqͤntem coherceat ÷ ⁊ ca¬
ritatis custodia mertedem mansue¬
tudims non amittat. Etce dũ loqͣ
iosepħ aĩmũ pulsat: ut ad ostendẽ¬
da que dico. ip̃e testis ueniat. Cer¬
te sompnium quod de profestu suo ui¬

Expanded text:
ut disciplinae suae retinacula quibus ipsi ut disciplinae suae retinacula quibus ipsi ligati sunt etiam subjectis suis sollicite impendant. Subter eos enim lora dependere est custodiae vincula subditis tenere. Quae tunc recte servantur, cum nec boum mansuetudo in zeli fervore amittitur, nec leonum terror in mansuetudine declinatur. Tanta quippe debet esse discretio, ut nec disciplina nimia, nec misericordia sit remissa, ne si inordinate culpa dimittitur, is qui est culpabilis, in reatu gravius astringatur; et rursus, si culpa immoderate retinetur, tanto qui corrigitur deterior fiat, quanto erga se nil ex benignitatis gratia agi considerat. Exhibendostensio delinquentem coerceat, et charitatis custodia mercedem mansuetudinis non amittat. 19. Ecce, dum loquor, Joseph animum pulsat, ut ad ostendenda quae dico ipse testis veniat. Certe somnium quod de profectu suo vi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ se cont᷑ uitia ĩ zeli studio ĩflãmat.
Magna enĩ consid̾atione debemꝰ pẽsare
qd̾ scͥptũ est: qr ĩ uasis templi. ĩt̾ coro¬
naᷤ ⁊ plectas. doues ⁊ leones. et cherubĩ
sculpta sũt: ⁊ subt̾ boues ⁊ leones lo¬
ra dependentia. Corona qͥppe. signũ¬
est uictorie: ꝑlectȩ aũ concordiȩ una¬
nimitatẽ signant. Cherubin uero:
plenitudiẽs scĩȩ dicunt᷑. Sacerdotes
enĩ atq doctores uit̾ coronas ⁊ plectas.
id est int̾ fortitudĩem boni oꝑis. qͦ ad
uͤtoriam cͣrũt. ⁊ caritatis concordiã.
quo a se uicissim non discrepant: ꝑ boues.
leones. atq cherubin designati sunt: qͥ a
in plenitudine scientiȩ qͣm hñt. necẽẽ¬
se est ut et mansuetudinem boum te¬
neant. ⁊ feruorem leonũ : qͣtinꝰ in dis¬
ciplina qm p̾dicant. et ex sancto zelo
actensi sint: et ex ꝑat̾na dulcedine tn¬
quilli. Qͥb subter se lora deꝑendeant:

Expanded text:
nus se conus se coconsideratione debemus pensare quod scriptum est, quia in vasis templi inter coronas et plectas, boves et leones et cherubim exsculpta sunt, et subter boves et leones lora dependentia . Coronae quippe signum victoriae, plectae autem concordiae unanimitatem signant; Cherubim vero plenitudo scientiae dicuntur. Sacerdotes enim atque doctores inter coronas et plectas, id est inter fortitudinem boni operis qua ad victoriam currunt, et charitatis concordiam, qua a se vicissim non discrepant, per boves et leones atque cherubim designati sunt, quia in plenitudine scientiae quam habent necesse est ut et boum mansuetudinem teneant, et fervorem leonum, quatenus in disciplina quam praedicant, et ex sancto zelo accensi sint, et ex paterna dulcedine tranquilli. Quibus subter se lora dependeant,
Abbreviated transcription (Latin):
cat. tu uides quia causam puꝑilli
⁊ uidue defendo: iste ꝓcul dubio qͥd
cogitat scit: s qͦ intendat eiꝰ cogita¬
tio ignorat. Aliud quippe cogitat:
aliud intendit. Non enĩ defensio¬
nẽ pupilli uel uidue : s mercedẽ nũ¬
moꝵ querit. Nam tolle temporale pre¬
mium: ⁊ pupillũ ac uiduam nõ de¬
fendit. Sermo dei itaq discretor est
cogitationuĩ ⁊ intentionũ cordis: qͥa
nõ aspicit. quid apud temetip̃m cogi¬
tas: s ꝑ medullas cõꝑagis. idest per
uitentionẽ cogitationis. quid acciꝑe
requiras.Restat gͦ ut doctor cũ loqui¬
reflestat: ne aut mala intentione
loqui inchoet: aut cũ bene cȩperit:
sedustus fauorib ĩ appetitũ aliũ de¬
cdinet. Fortasse aũ de custodia discipli¬
ne sermo doctoris est: et sepe cõtingit.
ut disciplinȩ regulã. qͣm scit dicere.
nestiat tenere: qͥa aut nimio ⁊elo
mnotꝰ minꝰseꝑ mãsuetudinẽ tẽꝑat:
aut ninua mansuetudine ꝓlacidꝰ. mi¬

Expanded text:
cat: Tu vides quia causam pupilli cat: Tu vides quia causam pupilli et viduae defendo, iste procul dubio quod cogitat scit, sed quo intendat ejus cogitatio ignorat. Aliud quippe cogitat, atque alio intendit. Non enim defensionem pupilli vel viduae, sed mercedem nummorum quaerit. Nam tolle temporale praemium, et pupillum ac viduam non defendit. Sermo itaque Dei discretor est cogitationum et intentionum cordis, quia non aspicit 1414 quid apud temetipsum cogitas, sed per medullam compagis, id est per intentionem cogitationis quid accipere requiras. Restat ergo ut doctor, cum loquireflectat, ne aut mala intentione loqui inchoet, aut cum bene coeperit, seductus favoribus, in appetitum alium declinet. 18. Fortasse autem de custodia disciplinae sermo doctori est. Et saepe etiam contingit ut disciplinae regulam quam scit dicere nesciat tenere, quia aut, nimio zelo motus, minus se per mansuetudinem temperat; aut nimia mansuetudine placidus, mi
Abbreviated transcription (Latin):
larũ: ⁊ discretor cogitationũ ⁊ unrcen¬
tionũ cordis. Distinginit enĩ sermo
dei compages ⁊ medulias: qͥa discer¬
uit cogitationes ⁊ intentiones cordis.
Der compages qiuippe: ossib ossa iũ¬
guntur. Et seꝑe quȩdã recta cogita¬
tione agimꝰ: s subito in laudis amo¬
rem declinamꝰ ⁊ atq hoc ꝑro laude faci¬
mꝰ. qd̾ pͥus fac̾e pro ueritate ceperanꝰ:¬
quia dũ cogitationes. cogitationib
adiunguntur: qͣi quedã in spũ cõpa¬
ges fiunt. Set habent ossa quȩ in cõ¬
page luncta sunt: etiam medullas.
Quod predicator sc̃s apertiꝰ intulit:
cũ subiungit. Discretor cogitacionũ:
⁊ intentionũ cordis. Comꝑages e¬
nĩ nr̃e cogitaciones funt: medullȩ
aũ intentiones. Et sepe aliud cogi¬
tamus atq aliud est q̃uo ꝑ cogitati¬
onẽ intendimus. Nam si quis ꝓposi¬
to nũmoꝵ premio. pupilli uel ui¬
duȩ causam defendat: ꝙ fortasse ex¬
cłiam ingrediens suis pretib deo di¬

Expanded text:
 discretor cogitationum et intentionum cordis. » Distinguit enim Dei sermo compages et medullas, quia discernit cogitationes et intentiones cordis. Per compages quippe ossibus ossa junguntur. Et saepe quaedam dum recta cogitatione agimus, subito in laudis amorem declinamus, atque hoc pro laude facimus, quod prius facere pro veritate coeperamusquia cogitationes cogitationibus adjunguntur quasi quaedam compages fiunt. Sed habent ossa quae in compage juncta sunt etiam medullas. Quod praedicator sanctus apertius intulit, cum subjungit: Discretor cogitationum et intentionum cordis . Compages enim nostrae cogitationes sunt, medullae autem intentiones. Et saepe aliud cogitamus, atque aliud est quod per cogitationem intendimus. Nam si quis proposito nummorum praemio pupilli vel viduae causam defendat, et, fortasse Ecclesiam ingrediens, in suis precibus Deo di
Abbreviated transcription (Latin):
piger est. ut ad os uel manũ comedendo
reducere laborem putet ÷ set piger nͨ ad
os manũ suam porrigit: qui nec hoc uult
oꝑerari qd̃ dicit. Hinc it̾u de bene docẽ¬
tib et maleiuuentib dicit᷑. Filii effrẽ
uersi sũt ĩ die belli. Intñdũt arcũ atq
sagitas mittunt: qui script̾ȩ sacrȩ sen¬
tentias ꝓponũt. ⁊ u̾bis rectis auditoꝵ
intia fertunt: s cõu̾tũt᷑ in die belli ÷
qr post semet ip̃os redeut ĩ tẽptatione

Expanded text:
piger est, ut ad os manum vel comedendo piger est, ut ad os manum vel comedendo reducere laborem putet. Sed piger nec ad os manum suam porrigit, qui nec hoc vult operari 1412 quod dicit. Hinc iterum de bene docentibus et male operantibus dicitur: Filii Ephraim versi sunt in die belli . Intendunt arcum, atque sagittas mittunt, qui Scripturae sacrae sententias proponunt, et verbis rectis auditorum vitia feriunt; sed convertuntur in die belli, quia post semetipsos redeunt in tentatione
Abbreviated transcription (Latin):
nõ in una qͣlib parte se cõsid̾ent ⁊ atqi
alias ĩ semetipĩs ꝑpend̾e p̾t̾mittant:.
s ubiq semetip̃os ipos inspiciant ÷ et
in qͣntum preualẽt studeant singula
oꝑa ĩplere que docent: ne si predican¬
tes fac̾e bona disumulant: sui uasta¬
tores sint. cultores aliem. O doctor:
ecte iã mensa es. iã uasa portas ⁊ iã ĩ
uasis fidelib pondꝰ holocausti. ⁊ uisti¬
mȩ sustinens: s uitꝰ refleste labrũ :
idest ad cor reuoca sermonẽ: audi qued di¬
cis÷ operare qd̃ predicas. Si enĩ negligis
ĩplere qđ doce̾ aliis messẽ sẽia. et ip̃e a
frustus participatione ieiunas. Unde
scriptũ est. Cuiꝰ messem famelitꝰ comedet.
Messem qͥppe dectoris qui bona loquit᷑.
set nõ oꝑatur famelicꝰ comedet: quia is
qui panẽ iusticie esurit ÷ operat᷑ manda¬
ta quȩ audit: ⁊ ip̃e fructũ nõ habet. qͥ
seminando laborauit. Ninc salomõ ait.
Abscondit ꝑiger manũ suã sub ascella:
nec ad os suũ portigit eam. Nemo ita

Expanded text:
parte considerent, atque ex alia semetipsos perpendere praetermittant, sed ubique semetipsos inspiciant, et, in quantum praevalent, studeant singula opere implere quae docent, ne si praedicantes facere bona dissimulant, sui vastatores sint cultores alieni. O doctor, ecce jam mensa es, jam vasa portas, jam in vasis fidelibus pondus holocausti et victimae sustines, sed intus reflecte labium, id est ad cor revoca sermonem. Audi quod dicis, operare quod praedicas. Si enim negligis implere quod praedicas, aliis messem seminas, et ipse a frumenti participatione jejunas. Unde scriptum est: Cujus messem famelicus comedet . Messem quippe doctoris qui bona loquitur, sed non operatur, famelicus comedit, quia is qui panem justitiae esurit operatur mandata quae audit, et ipse fructum non habet, qui seminando laboravit. Hinc Salomon ait: Abscondit piger manum suam sub ascella, nec ad os suum porrigit eam . Nemo ita
Abbreviated transcription (Latin):
tione concessa ꝑ illicita nõ erranit. A¬
lii uͦ post carnis flagitia. alii post fal¬
sa testimonia. alii post fasta furta.
alii post illatas iuolentias. alii post
perpet᷑ta homicidia ad penitñtiam re¬
deunt: atq ad om̃ĩpotentis dei serui¬
ginquo ueniũt. Ento enĩ qui plus
ĩ petuo opere errauit: tanto ab om̃i¬
potente. dño longiꝰ recessit. Nam et ꝓ¬
digus filiꝰ qui prẽm deseruit : ab iit
eis. qui de longinquo ueniunt. qͥa con¬
uersis pc̃c̃orib doctrinȩ sc̃ẽ cibi preben¬
di sunt: ut in deũ uires reparent. qͣs
ĩ flagitis amiserũt. Qͥ sepe a docto
iorib uitis uenerũt. Et cũ iam con¬
fiteri ceperint mala quȩ cõmiserũt :
atq cõsitendo derelinquere: ⁊ fletib pu¬
nire: necesse est ut doctores sc̃ĩ ꝑ eoꝵ
carnes oblatõniꝰ portẽt. Quod quotiẽs
agũt: in hoc qd̾ ꝓ alienis ꝑc̃cis interue¬
nunt sua añ dei oculos amplꝰ dec̾gãt:

Expanded text:
tione concessa per illicita non erravit. Atione concessa per illicita non erravit. Alii vero post carnis flagitia, alii post falsa testimonia, alii post facta furta, alii post illatas injurias et violentias, alii post perpetrata homicidia, ad poenitentiam redeunt, atque ad omnipotentis Dei serviginquo veniunt. Quanto etenim quisque plus in pravo opere erravit, tanto ab omnipotente Domino longius recessit. Nam et prodigus filius, qui patrem deseruit, abiit ineis etiam qui de longinquo veniunt, quia conversis peccatoribus doctrinae sanctae cibi praebendi sunt, ut in Deum vires reparent, quas in flagitiis amiserunt. Qui saepe a doctorjoribus vitiis venerunt. Et cum jam 1418 confiteri coeperint mala quae commiserunt, atque confitendo relinquere et fletibus punire, necesse est ut doctores sancti pro ecarnes oblationis portent. Quod quoties agunt, in hoc quod pro alienis peccatis interveniunt, sua ante Dei oculos amplius detergunt,
Abbreviated transcription (Latin):
do multitudo fidelium pc̃cata quȩ per¬
petrauit per penitentiam declinans.
ad dñm se in opere in locutione. atq
in cogitatione cõuertit. Qs dimitte¬
re ieiunos ĩ domũ fuam dñs nõ uult.
ne deficiant in uia: qr uidelicet ꝯu̾si pec¬
catores ĩ presentis uitȩ lua deficiũt :
si in sua conscientia sine doctrinȩ scẽ
pabulo dimittant᷑. Ne ergolassentur
huiꝰ peregrinationis itinere: pascen¬
di sunt sacra admonicione. Ualde aũ
pensanda est. pia sententia que peo¬
cessit ex ore u̾itatis qua dicitun. Qͥ¬
dam enĩ ex eis delonge uenerunt.
Est aũ qͥ nichil fraudis et nichil cor
ruptionis carnis expertꝰ ad oĩpoñtiᷤᷤ dĩ
seruitiũ festinauit: iste de longineͦs
nõuenit: q̃a per incorruptionẽ et ĩ¬
nocentiam ꝑximꝰ fuit. Alius nulla
impudititia nlłis flagitiis inquina¬
tus. sola aũ conuigia expertꝰ: ad miniᷤ¬
teriũ sp̃uale conriersus est: neq iste
uenit de longinquo: qͥa usus comũc¬

Expanded text:
do multitudo fidelium peccata quae perpetravit, per poenitentiam declinans ad Dominum se in opere, in locutione atque in cogitatione convertit. Quos dimittere jejunos in domum suam Dominus non vult ne deficiant in via, quia videlicet conversi peccatores in praesentis vitae via deficiunt, si in sua conscientia sine doctrinae sanctae pabulo dimittantur. Ne ergo lassentur in hujus peregrinationis itinere, pascendi sunt sacra admonitione. Valde autem pensanda est pia sententia quae processit ex ore veritatis, qua dicitur: Quidam enim ex eis de longe venerunt. Est enim qui nihil fraudis et nihil carnalis corruptionis expertus ad omnipotentis Dei servitium festinavit. Iste de longinquo non venit, quia per incorruptionem et innocentiam proximus fuit. Alius nulla impudicitia, nullis flagitiis inquinatus, solum autem conjugium expertus, ad ministerium spiritale conversus est. Neque iste venit e longinquo, quia usus conjunc
Abbreviated transcription (Latin):
na oꝑa tem̃d̾it. ꝑalmũ se habere ĩ la¬
biis ostendeit. Pensandũ qͦꝙ est. qͥa
ĩ ꝑalmo digitus maior ac minimꝰ ten¬
ditur. Qͥd uͦ ĩ maiori ac minimo digi¬
to: nisi magna ⁊ extrema actio desig¬
natita: Palmũ uͦ mensȩ ĩ labio habe¬
ant: qͣtimꝰ ĩ doctoꝵ suoꝵ predicatione.
tione magna oꝑa faciat. ut agere ⁊ mini¬
ma nõ omittat: sic minimis intentus
sit: ut piger ĩ agendis magmd᷑ nõ sit. Un¬
de ꝑ euangłium ueritas dicit. De uobis
scribe. ⁊ pharisei ypocͥtȩ qͥ decimatis mẽ

Expanded text:
pera tetenderit, palmum se habere in lapera tetenderit, palmum se habere in labiis ostendat. Pensandum quoque quia in palmo digitus major ac minimus tenditur. Quid vero majori ac minimo digito, nisi magna et extrema actio designatur? Palmum ergo mensae in labio habeant, quatenus in doctorum suorum praedicatione tione magna opera faciat, ut agere et minima non omittat. Sic minimis intentus sit, ut piger in agendis majoribus non sit. Unde per Evangelium Veritas dicit: Vae vobis, scribae et Pharisaei hypocritae,
Abbreviated transcription (Latin):
ta est. nõ holocaustũ. Qͥa enĩ patientia. ⁊ docͥ¬
trina sc̃oꝵ admonendo ⁊ sustinendo. suaden¬
do atq t̾rendo. alioꝵ corda ad hoc usꝙ eru¬
diunt. ut om̃ia deserant. ⁊ totos se in amo¬
rem dñi accñdant: alioꝵ uͦ adhoc usꝙ in¬
struunt. ut qͥa om̃ia relinquere nõ ua¬
lent. uel ex parte qͣ preualent mĩtordes
fiant. ⁊ carnis curam cũ aĩmȩ cura pati¬
ant᷑: mensȩ dñi de qͣdris laꝑidib instrut¬
dñi accendũt : ꝙ imꝑfesti sacͥficiũ osfe¬
rũt: qd̾ ex parte deuouerũt. Dequit᷑.¬
Et labia eoꝵ palmi uniꝰ: reflexa in¬
trinsecꝰ ꝑ circiatũ. Qͥd est hoc qd̃ men¬
sarũ labia palmo metiuntur. nisi qd̃
ĩ palmo manꝰ tenditur: ⁊ sc̃i patres at¬
q doctores ea predicant ĩ qͣb auditoꝵ
oꝑa tendantur: Qͣsi eñ manꝰ exten¬
quisq doctor ut cor audientis ex̾ceat:
cciosoꝵ torporẽ excutiat÷ quos dũ aut bo¬

Expanded text:
ta est, non holocaustum. Quia enim patientia et docta est, non holocaustum. Quia enim patientia et doctrina sanctorum admonendo et sustinendo, suadendo atque terrendo, aliorum corda usque ad hoc erudiunt, ut omnia deserant, et totos se in amore Domini accendant, aliorum vero ad hoc usque instruunt, ut quia omnia relinquere non valent, vel ex parte qua praevalent, misericordes fiant, et carnis curam cum animae cura partiantur, mensae Domini de quadris lapidibus instrucDomini accendunt, et imperfecti sacrificium offerunt, quod ex parte devoverunt. SequitEt labia earum palmi unius reflexa intrinsecus per circuitum. » Quid est hoc, quod mensarum labia palmo metiuntur, nisi quod in palmo manus tenditur, et sancti Patres atque doctores ea praedicant, in quibus auditorum opera tendantur. Quasi enim manum extensquisque doctor, cor audientis exerceat, otiosorum torporem excutiat, quos dum ad o
Abbreviated transcription (Latin):
fideliũ erudiendo tolerant: ut qñꝙ hãc
dño ad holocaustũ ⁊ sacrificiũ ꝑducant.
S neq hoc negligent̾ intuendũ est. qd̃
ĩ eidem uasis holocaustũ ⁊ iuctina dnͣ
ĩmolari. Holocaustũ enĩ sicut ⁊ suꝑiꝰ
diximꝰ. uictima est nõ tñ uictima sẽ¬
ꝑ holocaustũ: quia cũ quid ex parte
offertur. et ex parte retinetur : sacri¬
ficiũ quidẽ est: set holocaustũ nõ est.
Sunt uͦ ĩ multitudine magna fideliũ
alii. qͥ ea quȩ mũdi sunt om̃ia relĩqũt.
cuncta quȩ possident tribunnt: nichil
sibimetip̃is reseruant: ad et̾nã pat̾¬
am medullitꝰ hanelant: seq ex toto
corde ĩ lacͥmis mastãt. Hii uidelicet ua¬
sa suꝑ mensam sunt: ĩ quib ĩ nolat᷑
holocaustũ. Et sũt alii qui curam ꝓ¬
pe domꝰ gerũt: de filiis cogitant. eis q
menta ac uestimenta eis ex parte qͥ
decreu̾nt. tribuunt : hii niiirũ ua¬
sa suꝑ m̃sã sunt: quib ũtrma ĩnola¬

Expanded text:
fidelium erudiendo tolerant, ut quandoque hanc Domino ad holocaustum et sacrificium perducant. Sed neque hoc negligenter intuendum est, quod in eisdem vasis, holocaustum et victima dicitur immolari. Holocaustum enim, sicut superius diximus, victima est. Non tamen victima semper holocaustum, quia cum quid ex parte offertur, ex parte retinetur, sacrificium quidem est, sed holocaustum non est. Sunt vero in multitudine magna fidelium aliqui, qui ea, quae mundi sunt, omnia relinquunt, cuncta quae possident tribuunt, nihil sibimetipsis reservant, ad aeternam patriam medullitus anhelant, seque ex toto corde in lacrymis mactant. Hi videlicet vasa super mensam sunt, in quibus immolatur holocaustum. Et sunt alii qui curam propriae domus gerunt, de filiis cogitant, eisque menta ac vestimenta eis ex parte qua decreverint tribuunt. Hi nimirum vasa super mensam sunt, in quibus victima immola
Abbreviated transcription (Latin):
gitꝰ minimꝰ ꝓcł dubio figͣat᷑. Hec gͦ oportu¬
it facere. ⁊ illa nõ omittere: qͥa si opꝰ
nr̃m ꝑalmo metiri uolumꝰ : sic necȩe᷑
est ut tendatur minimꝰ: qͣtinꝰ maior
digitus nõ attrahatur. Bene aũ cũ
mensarũ labia metuntua. ⁊ m̃sura
palmi dicitur. additur uniꝰ: ut ex doc̃¬
toꝵ predicatione. sicut unitas tenet᷑ ĩ
fide. ira qͦ unitas m̃tiũ seruet᷑ ĩ oꝑe:
ne ꝑ opꝰ bonũ qd̃ alt̾ agit. alt̾ ad discor¬
die malũ ꝑrumpat. Ita enĩ bona oꝑa

Expanded text:
bio minimus figuratur. Haec ergo oportuit facere, et illa non omittere: quia si opus nostrum palmo metiri volumus, sic necesse est ut tendatur minimus, quatenus major digitus non attrahatur. Bene autem cum mensarum labia metiuntur, et mensura palmi dicitur, additur unius: ut ex doctorum praedicatione sicut unitas tenetur in fide, ita quoque unitas mentium servetur in opere, ne per opus bonum, quod alter agit, alter ad discordiae
Abbreviated transcription (Latin):
cũ doctorẽ respitit. nlła oꝑari q̃ dicit:
in die belli adutoriũ eiꝰ gladii auertit: qͥuia
ĩ tẽptationũ certamine t̃ ꝑmittit eẽ ei in
adiutoriũ doctrinȩ u̾ba quȩ dedit. Habet
gͥ gladiũ ⁊̃ set hunc in bello non adiuuat:
qr cũ aduersitas tẽptationis eruꝑerit: u̾¬
bi obluuscitur qd docebat. Ecte enĩ de pa-¬
cientia forsitan sermo doctoris est. doctri¬
nȩ sue magisterio ditere cogitur. qͣliter
contͣ illata dampna. contͣ auditas con¬
tumelias ꝑacientia seruet᷑: set cũ ip̃e
uł dẽpno uł contumelia su̾it lacessitꝰ.
oblitꝰ qd̃ docuerat. uel ĩ lesione ꝓximi.
uel ĩ reddenda gͣuiꝰ contumelia excedit.
Int̾ hec uaq cogitet. qi mensa dei est: labia
intus reflectat: seruit qd̃ predicat. Scͥꝑ¬
tũ quippe est. In pacientia ur̃a posside¬
bitis aĩas urãs. Et rursũ scriptũ est.
Doctrina uiri ꝑ patientiã noscitur. Si
itaq index doctrinȩ ꝑatientia est: tanto

Expanded text:
cum doctorem respicit nolle operari quae dicit, in die belli adjutorii ejus gladium avertit, quia in tentationum certamine non permittit ei esse in adjutorium doctrinae verba quae dedit. Habet igitur gladium, sed hunc in bello non adjuvat, quia cum adversitas tentationis eruperit, verbi obliviscitur quod docebat. Ecce enim de patientia forsitan sermo doctori est, doctrinae suae magisterio dicere cogitur qualiter contra illata damna, contra auditas contumelias patientia servetur. Sed cum ipse vel damno, vel contumelia fuerit lacessitus, oblitus quod docuerat, vel in laesione proximi, vel in reddenda gravius contumelia excedit. Inter haec itaque cogitet quia mensa Dei est, labium intus reflectat, servet quod praedicat. Scriptum quippe est: In patientia vestra possidebitis animas vestras . Et rursum scriptum est: Doctrina viri per patientiam noscitur . Si itaque index doctrinae patientia est, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
scientiȩ appbat: s ad uocẽ loquelȩ gͣnͣ¬
dis. exarsit ignis in ea: quia cũ lauda¬
ri quis cȩꝑit: c̃rubescit forsitan minor
uid̾i qm dicit᷑: et studet esse qd̃ dicat᷑.
Uox enĩ gͣnͣdis loqͤle est: fauor adhulan¬
tis. Unde scriptũ est. Qͥ bñdicit ꝓxi¬
mo suo uoce gnͣdi de nocte cõsurgens:
similis est maledicenti. Ad uocẽ gͦ lo¬
quele gnͣdis. exarsit ignis in ea: qui¬
a in magnitudine fauoris. flãma in
corde accenditur de amore laudis. Det
om̃ia oliuȩ frutecta cõburuntur: qͥa
añ om̃ipotñtis dei oculos. uel quȩ bene
gesta. uel quȩ scient̾ sunt dc̃a. depereũt:
cũ iamꝰ amore dñi. s intentione tͣnͣsito¬
riȩ laudis fiunt. Sic etenĩ seꝑe cogita¬
tiomi bonȩ. cogitatio sinistra se subiũ¬
git: ut uix ip̃e qui easdem cogitationes
generat aĩmꝰ agnoscat. Unde predica¬
tor egregiꝰ. cũ loquens subtilit̾ diceret

Expanded text:
scientiae approbat. Sed ad vocem loquelae granscientiae approbat. Sed ad vocem loquelae grandis exarsit ignis in ea, quia cum laudari quis coeperit, erubescit forsitan minor videri quam dicitur, et studet esse quod dicatur. Vox enim grandis loquelae est favor adulantis. Unde scriptum est: Qui benedicit proximo suo voce grandi de nocte consurgens, similis est maledicenti . Ad vocem ergo loquelae grandis exarsit ignis in ea, quia in magnitudine favoris flamma in corde accenditur de amore laudis. Sed omnia olivae fruteta comburuntur, quia ante omnipotentis Dei oculos, vel quae bene gesta vel quae scienter sunt dicta depereunt, cum jam non amore Domini, sed intentione transitoriae laudis fiunt. Sic enim saepe cogitationi bonae cogitatio sinistra subjungitur, ut vix ipse qui easdem cogitationes generat animus cognoscat. Unde praedicator egregius, cum loquens subtiliter diceret:
Abbreviated transcription (Latin):
rere: quid est aliud qͣm rẽ magnã uili
precio uenũdare: Set est in doctrinȩ
uerbis gͣue periculũ: quia sepe sermo¬
nẽ docãtiũ. fauores audientiũ sequũ¬
tur. Et cũ doctores ab eo qd bene ĩno¬
tuerr̃t̃. apparere iã minores nolũt ÷¬
choau̾ant. ĩ hoc post modũ ꝑ acqͥrendis
laudib laborant. Et qui in uerbis
dei querebant priꝰ lucra spũalia: tẽ¬
porales postmodũ fauores sequunt᷑.
Unde fit. ut siue recta quelib opera.
seu sacrȩ doctrine u̾ba ĩ omĩpotñtis
dei iuditio pereant: cũ ꝑ hec quisq
tͥnsitoriis fauorib anhelat. Hino et¬
enĩ ꝑpropħam uidee dicitur: quod in seip̃am
incauta mens iniuenit: Si saltem post
culpam. suas caute cogitationes rimet᷑.
Oliuam uł̃em. pulchrã. fructiferam.
cem loquelȩ gͣndis exarsit ignis ĩ ea:
et combusta sunt frutesta eiꝰ. Oliuam
quippe uberem.⁊ pulchram frustiferã.¬
am ĩ oꝑatione. uel scã studia ĩ uerbis

Expanded text:
rere, quid est aliud quam rem magnam vili rere, quid est aliud quam rem magnam vili pretio venundare? Sed est in doctrinae verbis grave periculum, quia saepe sermonem docentium favores audientium sequuntur, et cum doctores ab eo quod bene innotuerint, apparere jam minores in choaverunt, in hoc postmodum pro acquirendis laudibus laborant. Et qui in verbis Dei quaerebant prius lucra spiritalia, temporales postmodum favores sequuntur. Unde fit ut sive recta quaelibet opera, seu sanctae doctrinae verba, in omnipotentis Dei judicio pereant, cum per haec quisque transitoriis favoribus anhelat. Hinc etenim per prophetam Judaeae dicitur quod in se ipsa incauta mens invenit, si saltem post culpam suas caute cogitationes rimetur: Olivam uberem, pulchram, fructiferam, ce loquelae grandis exarsit ignis in ea: et combusta sunt fruteta ejus . Et illud: Olivam uberem, pulchram, fructiferamam in operatione, vel sancta studia in verbis
Abbreviated transcription (Latin):
riga eiꝰ dicit᷑. nisi qr auriga agitat.
crꝰ portat: Doctor gͦ qͥ mores popłi. ⁊ ꝑ
patientiam sustinet. ⁊ sacri eloquii u¬
bis docet: ⁊ crus dicit᷑ ⁊ auriga: cuiꝰ.
qͥa tolerando portat ⁊ auriga. qr exhor¬
tando agitat: cinrꝰ qͥa mala sustinet:
auriga. quia popłm bonis ammoniciõĩb exer¬
cet. Fortasse autẽ contͣ uanam głiam sermo
doctoris est.⁊ mire insinuans qͣliter debeat
declinari : eisdem ipĩs sermonib uanã glo¬
riam querit: quib contͣ eandẽ uanã glo¬
riam disputat. Sigͥ hoc appetit adipisci
qd̃ ꝓhibet. mensa utꝰ labiũ nõ reflectit.
Tunc aũ mensa dñi ex quadris lapidib
exstructa. habebit intꝰ labiũ reflexũ. cũ
studuerit audire: qd dicit. Scriptũ qͥppe
est. Neq ꝑ contentionẽ: neq ꝑ ĩanẽ głam:
atq idẽ rursũ egregiꝰ predicator. dicit. Ne¬
q querentes ab hominib głam: neq a
uobis. neq ab aliis. De predicanonis
etenĩ labore. laudem tͣnsitoriam quȩ¬

Expanded text:
riga dicitur, nisi quia auriga agitat, currus portat? Doctor ergo qui mores populi et per patientiam sustinet, et sacri eloquii verbis docet, et currus dicitur et auriga. Currus, quia tolerando portat; auriga, quia exhortando agitat. Currus, quia mala sustinet; auriga, quia populum bonis admonitionibus exercet. 16. Fortasse autem contra vanam gloriam sermo doctori est, et mire insinuans qualiter debeat declinari, eisdem ipsis sermonibus vanam gloriam quaerit, quibus contra eamdem vanam gloriam disputat. Si igitur hoc appetit adipisci quod prohibet, mensa intus labium non reflectit. Tunc autem mensa Domini ex quadris lapidibus exstructa habebit intus labium reflexum, si studuerit audire quod dicit. Scriptum quippe est: Ne quid per contentionem, neque per inanem gloriam . Atque eisdem rursus egregius praedicator dicit: Nec quaerentes ab hominibus gloriam, neque a vobis, neque ab aliis . De praedicationis etenim labore laudem transitoriam quae
Abbreviated transcription (Latin):
litusꝙ sequuntur: sedm̃ tm̃ diligere nõ
possunt qͣntũ debent: qͥa adhuc uid̾e nõ
ualent quem diligunt: ꝙ mensura amo¬
ris minor est: ubi adhuc mẽsura minor.
est cognitionis. Suꝑ unũ gͦ cubitũ. ha¬
bent ⁊ dimidiũ : qͥa hoc eis iã ĩ amore ĩ¬
tegrũ est. qd̃ ualde minꝰ est. in caritate

Expanded text:
litus sequuntur, sed tamen tantum diligere non litus sequuntur, sed tamen tantum diligere non possunt, quantum debent: quia adhuc non valent videre quem diligunt, et mensura amoris minor est, ubi adhuc mensura minor est cognitionis. Super unum ergo cubitum habent et dimidium: quia hoc eis jam in amore integrum est, quod val
Abbreviated transcription (Latin):
derit. Ego me nõ arbitror comprehen¬
disse. Qͥ rursus ait. Ex parte tognos
it̾um dicit. Nũc cognosco ex parte: tũc
aũ cognoscam sicut ⁊ cognitus sum.
Si gͦ ꝑfectus est. et ex parte cognoscit:
cubitũ habet qͣntũ ad se. sedtñ dimi¬
diũ suꝑ se. Tendãtur gͦ in longanimi¬
tatem spei corda scõꝵ ÷ tendãtur ĩ ꝑsc̃io¬
nẽ qͣm hñt cubito uno: s qi adhuc ple¬
ne nid̾ert nõ possit. hoc ubi spei ccłm
mittunt: hoc qd̾ suꝑ unũ cubitũ hñt. in di¬
midio cubito recidatir: q̃uatinꝰ in hac uisa
semꝑ se imꝑtc̃os aspiciant: ⁊ ardentiꝰ ad
ꝑfc̃ĩonem currant. Habent qͦq mensȩ lati¬
tudinem cubiti uniꝰ ⁊ dunidii: qr scõꝵ cor¬
da in caritatis amplitudine dilatata. uix
ta ꝓximũ quem uident ⁊ diligũt. habent
cubitũ. Nossunt enĩ ꝑfeste diligere: qͦs
ꝑfc̃e ualent iuxta aliquid scire. Om̃i¬
potentẽ uͦ deũ medullitꝰ diligunt. medul¬

Expanded text:
derit: Ego me non arbitror comprehenderit: Ego me non arbitror comprehendisse . Qui rursus ait: Ex parte cognosciterum dicit: Nunc cognosco ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum . Si ergo perfectus est, et ex parte cognoscit, cubitum habet, quantum ad se, sed tamen dimidium super se. Tendantur ergo in longanimitate spei corda sanctorum, tendantur in perfectione quam habent, cubito uno. Sed quia adhuc plene videre non possunt, 1409 ubi spei oculum mittunt, hoc quod super unum cubitum habent, in dimidio cubito recidatur, quatenus in hac vita semper se imperfectos aspiciant, et ardentius ad perfectionem currant. 10. Habent quoque mensae latitudinem cubiti unius et dimidii, quia sanctorum corda in charitatis amplitudinta proximum quem diligunt et vident, habent cubitum: possunt enim perfecte diligere, quos perfecte valent juxta aliquid scire. Omnipotentem vero Deum medullitus diligunt, medul
Abbreviated transcription (Latin):
pe aũi diximꝰ longitudinẽ ad longani¬
mitatẽ spei: latiudinẽ uͭ. ad caritatꝰ
amplitudinẽ ꝑtinere. MHensȩ gͦ quȩ ad ho
locaustum cõstructȩ sunt. longitudine cu¬
biti unius ⁊ dimidii metiuntur: quia sc̃ĩ
pr̃es atꝙ doctores. qui se longanimit᷑ ad se¬
creta spei intime extendũt: ꝑ hec qd ĩ uͥtu¬
tib uiuunt: qͣntũ adhumanã quidẽ m̃¬
suram ꝑtinet. ualde ꝑfecti sunt. Qͣntũ
ci ad diuina illa misterra. que plenȩ ab
homine capi ñ possũt ÷ qͣmdiu ĩ hac mortali
crne subsistũt: ꝑfecti eẽ non possunt In
semetip̃is gͦ iam cubitum hñt: ĩ deo aũ
adhuc cubitũ nõ hñt: qͥa iam qͥdem ĩ uir¬
tutib plenȩ ꝓficiunt: sebtñ aliqͥd de dõ
adhuc ex ꝑte cognoscũt. Ette it̾ũ ĩm̃su
ra mẽse: ad testimoniũ paulus occurrit.
Uideamꝰ an eiꝰ uita cubito integro m̃sure
iã se ad ꝑcipienda misteria ꝑfectȩ. tecen¬

Expanded text:
pe autem diximus longitudinem ad longanipe autem diximus longitudinem ad longanimitatem spei, latitudinem vero ad charitatis amplitulocaustum constructae sunt, longitudine cubiti unius et dimidii metiuntur: quia sancti Patres atque doctores, qui se longanimiter ad secreta spei intimae extendunt, per hoc quod in virtutibus vivunt, quantum ad humanam quidem mensuram pertinet, valde perfecti sunt: quantum vero ad divina illa mysteria, quae plene ab homine capi non possunt, quandiu in hac mortali carne subsistunt, perfecti non sunt. In semetipsis ergo jam cubitum habent, in Deo autem adhuc cubitum non habent: quia jam quidem in virtutibus plene proficiunt, sed tamen aliquid de Deo adhuc ex parte cognoscura mensae ad testimonium Paulus occurrit. Videamus an ejus vita cubito integro mensurejam se ad percipienda mysteria perfecte teten
Abbreviated transcription (Latin):
sus eiꝰ. Et unde rursum dicitur. In corde
meo abscondi eloqura tua: ut ñ peccẽ tͥ.
Sedmense hee unde sint cõstruste cog¬
nouimꝰ: etiam cuiꝰ m̃siue sint audiamꝰ.
Deqͥt᷑. Longitudine uniꝰ cubiti ⁊ duni¬
dii: ⁊ latitudine cubiti uniꝰ ⁊ dimidii:
⁊ altitudine cubiti uniꝰ. Hũc locũ qͥ¬
dam exposuit dicens. Longititidinẽ
⁊ latitudinẽ habet mensa cubitũ unũ.
⁊ dimidiũ ÷ idest ꝑ quadrũ: quesimul
iuncta tres cubitos faciunt. Qͥ tres cu¬
biti habent in alntudinẽ cubitũ unũ:
ut misteria tͥnitatis uniꝰ cubiti : hoc
est diuine magestatis m̃suram ꝯser¬
uẽt. Q uidelitet senꝰ expositionis ictir¬
co nõ ꝑotest stare ⁊ quia in illa sũma tͥni¬
tate quȩ oĩa creauit. om̃ia continet. di¬
midiũ nichil est: nec ex duob dimidi¬
is aliquid unũ est. Neq enĩ qͥꝙ̃ ĩminu¬
tionis ac decisionis habet illa substan¬
cia: quȩ semꝑ incõmutabilis manẽs.
nec detm̃tũ recipit nec augiẽtũ. De¬

Expanded text:
us . » Et unde scriptum dicitur: « In corde meo abscondi eloquia tua ut non peccarem tibi . » Sed mensae hae unde sint constructae agnovimus, etiam cujus mensurae sint audiamus. Sequitur: « Longitudine unius cubiti et dimidii, et latitudine cubiti unius et dimidii, et altitudine cubiti unius. 9. Hunc locum quidam exposuit, dicens: Longitudine et latitudine habent mensae cubitum unum et dimidium, id est per quadrum, quae simul juncta tres cubitos faciunt. Qui tres cubiti habent in altitudinem cubitum unum, ut mysteria Trinitatis unius cubiti, hoc est divinae majestatis, mensuram conservent. Qui videlicet sensus expositionis idcirco non potest stare, quia in illa summa Trinitate quae omnia creavit, omnia continet, dimidium nihil est, nec ex duobus dimidiis aliquid unum. Neque enim quidquam imminutionis ac decisionis habet illa substantia, quae semper incommutabilis manens, nec detrimentum recipit, nec augmentum. Sae
Abbreviated transcription (Latin):
Lapis etenĩ qͣdrus equȩ stat: in qͦcũꝙ
lat̾e fu̾it uersus. Qͥsquis gͦ ĩ prosꝑi¬
tate ñ extollitur. ĩ adu̾sitate ñ frangi¬
tur. sicasionib ad mala nõ tͣhitur. iu
tuperationib a bono oꝑe nõ reuocatua.
lapis qͣdrus est. Et qͣi ex om̃i lat̾e statũ
habet: qui casum ĩ qͣlibet ꝑmutatione
nõ habet. Certe. cũ uideoꝵ populũ pro¬
pheta a fide ꝑire cognosceret: ⁊ scõs a¬
postolos surgere ĩ eccłia preuid̾et. ꝑ qͦs
multi sunt ex gentib ĩ fidei ⁊ uitȩ for¬
tinidine solidati: in magna cõsolatio¬
ne locutꝰ est dicẽs. Lateres ceciderũt:¬

Expanded text:
Lapis etenim quadrus aeque stat, in quocunque Lapis etenim quadrus aeque stat, in quocunque latere fuerit versus. Quisquis ergo in prosperitate non extollitur, in adversitate non frangiturtuperationibus a bono opere non revocatur, lapis quadrus est, et quasi ex omni latere statum habet, qui casum in qualibet permutatione non habet. Certe cum Judaeorum populum Propheta a fide perire cognosceret, et sanctos apostolos surgere in Ecclesiam praeviderit, per quos multi sunt ex gentibus in fidei et vitae fortitudine solidati, in magna consolatione locutus est, dicens: « Lapides Later
Abbreviated transcription (Latin):
cũcisionẽ ⁊ sacrificiũ tustodiuit: mẽse
qͦ quatuor quasi ex alio latere mõstrã¬
tua: quȩ simul om̃s octo ad ĩmolandũ
fiunt: qͣtuor uidelicet ĩt̾iores ad holo¬
caustũ. qͣtuor uͦ ext̾iores ad sacͥficiũ:
qͥa ⁊ hii qͥ ĩ scã eccła fidẽ. uitam. patiẽ¬
tiam. atq benignitatẽ custodr ũt: sũ¬
mis iã ꝓcul dubio uͥtutib pollent: et
hii qui insynagoga doctrinã ⁊ ꝓphetiã.
curunicisionẽ ⁊ sacrtficiũ cognouerũt i
alia offerendo. atq sibimetipĩs alia retiñe¬
do: deuotionis suȩ iustimam om̃ĩpotũ¬
ti dño dederunt. Sed qr suꝑius dictũ
est. ictirto mensas int̾ioris uestibuli eẽ¬
constructas. ut ĩmoletur suꝑ eas ho¬
locaustũ. ⁊ pro pcc̃o ⁊ prodelicto. unde
Qͦs enĩ in hoc loco lapides quadros aca¬
ꝑimꝰ : nisi quoslibet scõs. qͦrũ uita in ꝓs¬
ꝑitate atq adu̾sitate fortit̾ nouit stare:

Expanded text:
cumcisionem et sacrificium custodivit, mensae cumcisionem et sacrificium custodivit, mensae quoque quatuor, quasi ex alio latere monstrantur: quae simul omnes octo ad immolandum fiunt, quatuor videlicet interiores ad holocaustum, quatuor vero exteriores ad sacrificium. Quia et hi, qui in sancta Ecclesia fidem, vitam, patientiam atque benignitatem custodiunt, summis jam procul dubio virtutibus pollent. Et hi qui in synagoga doctrinam et prophetiam, circumcisionem et sacrificium cognoverunt, alia offerendo atque sibimetipsis alia retinendo, devotionis suae victimam omnipotenti Domino dederunt. Sed quia superius dictum est idcirco mensas quatuor interioris vestibuli constructas, ut immoletur super eas holocaustum et pro peccato et pro delicto, unde Quos enim hoc loco lapides quadros accipimus, nisi quoslibet sanctos, quorum vita in prosperitate atque adversitate novit fortiter stare?
Abbreviated transcription (Latin):
nem In ext̾iore enĩ custodia littere: lex data
tenebatur. Ostium uero porte est. ip̃e hysto
ricus intellestus legis: qui ad timorẽ dñi¬
ducit. Qͤ porta ad aquilonem pergere di¬
citur: quia lex eadem sub timore mina¬
rũ frigida iudaici populi corda cõstͥnxit. Eoͣi
enĩ ꝑ calorẽ elle ꝑopłs curreret: si p̾cepta
ꝓpõitȩ litt̾am custoduut: quasi ĩ torporis fri¬
gore remansit. Inde nouis populis ȩt̾na pͤ¬
mia amantibꝰ. ñ aũ tẽporalia tormenta ti¬
mentib. atq iã calentib dicitur. Non ac-
spm̃ adoptionis ĩ qͦ clamamꝰ abbi ꝑates.
Dicatur aũ qͣtuor mense hinc. ⁊ qͣtuor m̃se
inde. ꝑ latera porte. Dum enĩ fides. ⁊ uita dect᷑¬
na ⁊ propħia. in bonoꝵ mentib custoditus:
porta nr̃a idest intellectus sacri eloquii
quatuor ex latere m̃las ht̃. Cũq ĩ profi¬
cientib populis scã p̾dicatio pacientiam
⁊ benignitatẽ seruat. ꝗͣ pꝰ ĩ carnalibꝰ cir¬

Expanded text:
nem. In exteriori enim custodia litterae lex data tenebatur. Ostium vero portae est ipse hisricus intellectus legis, qui ad Domini timorem ducit. Quae porta ad aquilonem pergere dicitur, quia lex eadem sub timore minarum frigida judaici populi corda constrinxit: quasi enim per calorem ille populus curreret, si praeceptpropositae litteram custodivit, quasi in torpore frigoris remansit. Inde novis populis aeterna praemia amantibus, non autem temporalia tormenta timentibus atque jam calentibus dicitur: « Non acitum adoptionis in quo clamamus: Abba, Pater . » Dicatur ergo, quatuor mensae hinc et quatuor mensae inde per latera portae. Dum enim fides et vita, doctrina et prophetia in bonorum mentibus custodit, porta nostra, id est, intellectus sacri eloquii quatuor ex latere mensas habet. Cumque in proficientibus populis sancta praedicatio patientiam et benignitatem servat, quae prius in carnalibus cir
Abbreviated transcription (Latin):
bia intͥnsecus reflectunt᷑ : qñ doctores
ad conscientiam reuocant. tacita cogi¬
tatione qd̃ dicunt: qñ semetipõs subti¬
lit̾ ꝑscrutant᷑. si faciunt qd̾ loquunt᷑.
Restȩ aũ cũ reflexa intͥnsecus mensarũ¬

Expanded text:
bia intrinsecus reflectuntur, quando doctores bia intrinsecus reflectuntur, quando doctores ad conscientiam revocant tacita cogitatione quod dicunt, quando semetipsos subtiliter perscrutantur si faciunt quod loquuntur. Recte au
Abbreviated transcription (Latin):
quib uiuimꝰ. unanimitatẽ ĩ qͣntũ
rectȩ possumꝰ. cõseruemꝰ: idest nõ de¬
serendo qd̃ agimꝰ ÷ s preueniendo bo¬
nis ꝑsuasionib malũ discordiȩ qd̾ ti¬
memꝰ. Sic ĩ sius oꝑib unitatẽ pal¬
mi custodiens paulus. discordiam
gen̾ari ꝓhibebet: cũ quendã. lapsũ
atq ab ẽcclĩa abiestũ. iam uelle recipe
corinthios uideret. dicens. Si cui donastis¬
aliquid: et ego. Nam et ego si quid dona
nis mala generare: I hoc qd̃ ꝑ caritatẽ
agitur. ad discordiã tͣhere. Unde ⁊ mox
de ip̃o subiecit dicẽs. Hõ enĩ ignoramꝰ
cogitationes eiꝰ. Doctor aũ qui ꝑ bona
qͣ predicat. ĩ sinis auditorib rr̃am oꝑa¬
tionẽ format : si mentes oꝑanttũ ad
unanimitatẽ nõ ligat. ĩ labiis palmũ
habet : s eam quȩ dicta est ꝑalmi unita¬
tẽ nõ habet. Pensandũ uͦ est ualde qd̃
dicitua: qͥa earũ mensarũ labia. ĩtͥnse
cus reflexa sunt. Tunc enĩ mẽsarũ la¬

Expanded text:
vivimus unanimitatem, in quantum recte possumus, conservemus, id est non deserendo quod agimus, sed praeveniendo bonis persuasionibus malum discordiae quod timemus. Sic in suis operibus unitatem palmi custodiens Paulus, discordiam generari prohibebat, cum quemdam lapsum atque ab Ecclesia abjectum jam velle recipere Corinthios videret, dicens: Si cui aliqud donastis, et ego. Nam et ego si quid donavnis mala generare, et hoc quod charitate agitur ad discordiam trahere. Unde et mox de ipso subjecit, dicens: Non enim ignoramus cogitationes ejus . Doctor autem qui per bona quae praedicat in suis auditoribus rectam operationem format, si mentes operantium ad unanimitatem non ligat, in labiis palmum habet, sed eam quae dicta est palmi unitatem non habet. 15. Pensandum vero est valde quod dicitur, quia earumdem mensarum labia interius sunt reflexa. Tunc enim mensarum la
Abbreviated transcription (Latin):
ga ĩ ꝑsecutionẽ redẽptoris nr̃i seuiens
ad teporẽ ꝑfidie ꝓrupit. Qͤ tñ mense ha¬
buerũt sacͥficiũ: qd̾ iuxta solã litt̾am
tenuerũt. Unde et ad teporẽ frigoris
lapsȩ sunt: quia flãma sp̃c succense nõ
sũt Int̾iores aũ mensȩ holocaustũ hñt:
quia siue in cordib apłoꝵ atꝙ propħa¬
rũ. seu ĩ mente euangłistar̃ atq docto¬
rũ ignis sp̃c ⁊ arsit. ⁊ ardet. Qͥ ꝑ eo qd
om̃en eoꝵ cogitationẽ ĩ bono oꝑe assur¬
mit: flãma amoris dei. qͣi holocaustũ
totũ simł qd̾ inuenit. incendit. Holocau¬
stũ enĩ offerunt: qui siue in bono oꝑe.
seu in scã cogitatione medullitꝰ accen¬
dunt᷑. Mense uͦ hee ex qͣdris lapidib
facte sũt: quia dũ cotidiȩ sacri eloquti
ĩ suis cordib u̾ba meditant᷑ : ad offerẽ¬
dũ dño. orationis holocaustũ. qͣi ex qͣ¬
dris lapidib cõstruunt᷑. Uerba etenĩ

Expanded text:
iens, ad torporem perfidiae prorupit. Quae tamen mensae habuerunt sacrificium, quod juxta solam litteram tenuerunt: unde et ad torporem frigoris lapsae sunt, quia flamma spiritus succensae non sunt. Interioris autem mensae holocaustum habent, quia sive in cordibus apostdoctorum ignis spiritus et arsit et ardet, qui pro eo quod omnem eorum cogitationem in bono opere absumit flamma amoris Dei, quasi holocaustum totum simul, quod invenit incendit. Holocaustum enim offerunt, qui sive in bono opere seu in sancta cogitatione medullitus accenduntur. Mensae vero hae ex quadris lapidibus factae sunt: quia dum quotidie sacri eloquii in suis cordibus verba meditantur, ad offerendum Domino verba orationis holocaustum, quasi ex quadratis