comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ista potestas subfato ẽ: ostendant ergo hominẽ qui potesta¬
tem habeat quando moriatur. quandiu uiuat: omĩno non
ostendunt. Credant ergo dõ dicenti. ꝑ otestatẽ habeo ponen¬
di animã mea. & iterũ sumendi eã: & quęrant quare sit dictũ
ñ dũ uenit hora inea. Nec ideo iã subfato ponant conditorẽ
cȩli. creatorẽ atq ordinatorẽ syderum: quia sieẽt fatũ desi¬
derib: ñ poterat eẽ subnecessitate siderũ. conditor siderum.
Adde quia ñ solũ xpc̃ ñ habuit quod appellas fatũ. nec tu ałtille
aut ego aut quisquã hominũ. Uerũtam̃ seducti seducunt: etꝓ
ponunt fallatias hominib. Tendunt ad capiendos homines. &
hoc inplateis. Nã quitendunt ad capiendasferas: uł insiluis atq
insolitudine id agunt. Quã infelicit̾ uanisunt homines quib
capiendis in foro tendit᷑. Nũmos accipiunt cũse homines hominb
uendunt. Dant istinũmosut se uanitatib uendant. Intrant enĩ

Expanded text:
 Ostendant hominem qui potestatem habeat quando moriatur, quamdiu vivat: omnino non ostendent. Credant ergo Deo dicenti, Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam: et quaerant quare sit dictum, Nondum venit hora mea, nec ideo jam sub fato ponant conditorem coeli, creatorem atque ordinatorem siderum. Quia si esset fatum de sideribus, non poterat esse sub necessitate siderum conditor siderum. Adde quia non solum Christus non habuit quod appellas fatum; sed nec tu, aut ego, aut ille, aut quisquam hominum. 11. Verumtamen seducti seducunt, et proponunt fallacias hominibus: tendunt ad capiendos homines, et hoc in plateis. Nam qui tendunt ad capiendas feras, vel in silvis atque in solitudine id agunt: quam infeliciter vani sunt homines, quibus capiendis in foro tenditur! Nummos accipiunt, cum se homines hominibus vendunt; dant isti nummos, ut se vanitatibus vendant. Intrant enim
Abbreviated transcription (Latin):
uenit hora mea. Ergo illi credimus & si diriss& horã ñ habeo.
ex clusiss&s mathematicos. Sedecce in quiunt ipse dic̃. ñ dũ ue¬
nithoram ea. Siergo dixiss& horam ñ habeo. exclusissos mache¬
maticos ñ eẽt unde calumniarent᷑. Nunc uero quia dix ndu
uenit horamea. contra ipsius uerba qͥđ possumꝰ dicere: Mirũ
ẽ qđ mathematici credendo uerbisxp̃i conant᷑ coniuncere
x pianos qđ subhora fatali uixerit. xp̃c̃. Credant ergo xp̃o¬

Expanded text:
venit hora mea. Ergo illi credimus; et si dixisset, Horam non habeo, venit hora mea. Ergo illi credimus; et si dixisset, Horam non habeo, exclusisset mathematicos: sed ecce, inquiunt, ipse dixit, Nondum venit hora mea. Si ergo dixisset, Horam non habeo, exclusisset mathematicos, non esset unde calumniarentur: nunc vero quia dixit, Nondum venit hora mea, contra ipsius verba quid possumus dicere? Mirum est quod mathematici credendo verbis Christi, conantur convincere Christianos quod sub hora fatali vixerit Christus. Credant ergo Ch
Abbreviated transcription (Latin):
michi & tibiẽ mulier : Sedneputes quod te negẽ matrẽ. ñ dum
uenit horamea. Ibi enimte agnoscam: cum pendere in cruce in¬
firmus coeperit. cuius mat̾ es. probemus si uerumẽ quando pas¬
sus ẽ dñs. sicut idẽ euangelista dicit: Qui nouerat matrẽ dñi
& qui nobis insinuauit. etiam in hisnuptus matrẽ dñi. ipse nar¬
rat. Erat illic inquit circa cruice̾ mat̾ ihũ. Et ait ihc̃ matrisuȩ.
Mulier ecce filius tuus. Et ad discipulũ. E cce mat̾ tua. Cõmendat
matrẽ discipulo. Co̾mendat matrẽ prior matre moriturus.
& ante mortẽ matris resurrecturꝰ. Cõmendat homo. hominiho¬
minẽ. ħ oc pepererat maria. Illa hora iã uenerat: de qua tunc
dixerat. Nondũ uenit horamea. Quantũ arbitrorfrs respon¬
sũ ẽ hereticis: mathematicis respondeamus. Et ipsiunde conan¬
turꝰ uincere: quia subfato erat ihc̃: quia ipse ait inquiunt. ñdũ

Expanded text:
mihi et tibi est, mulier? sed ne putes quod te negem matrem, Nondum mihi et tibi est, mulier? sed ne putes quod te negem matrem, Nondum venit hora mea: ibi enim te agnoscam, cum pendere in cruce coeperit infirmitas cujus mater es. Probemus si verum est. Quando passus est Dominus, sicut idem evangelista dicit, qui noverat matrem Domini, et qui nobis insinuavit etiam in his nuptiis matrem Domini, ipse narrat: Erat, inquit, illic circa crucem mater Jesu, et ait Jesus matri suae, Mulier, ecce filius tuus: et ad discipulum, Ecce mater tua . Commendat matrem discipulo: commendat matrem prior matre moriturus, et ante matris mortem resurrecturus; commendat homo homini hominem. Hoc pepererat Maria. Illa hora jam venerat, de qua tunc dixerat, Nondum venit hora mea. 10. Quantum arbitror, fratres, responsum est haereticis: mathematicis respondeamus. Et ipsi unde conantur convincere quia sub fato erat Jesus? Quia ipse ait, inquiunt, Nondum
Abbreviated transcription (Latin):
quisqua uenerit. Senit enim ꝑ matrẽ feminã ds̃. & dñs celiac
terrȩ. Scđm quod dñs mundi. quod dñs cęli & terrȩ: dñs utiq
& mariȩ. Scđm quod creator cęli & t̾rȩ: creator & mariȩ. Scđm aut̃
ẽ & dñs. Sicut enĩ marię. ita dauiddictusẽ filius. Et idõ da¬
uid filius: quia mariȩ filius. Audi apłm aꝑte dicentẽ. Quifac¬
tus ẽ ei ex semine dauid scđm carnẽ. Audi eũ & dm̃ dauid dicat¬
hoc ipse hoc ipse dauid. dixit dñs dno meo sede ad dexteram
meam. Et ipse ihc̃ hoc ꝓposuit iuidȩis. & eos inde conuicit. Quo¬
modo ergo dauid & filius & dñs : Fulius dauid scđm carnẽ: dñs
dauid scđm diuinitatẽ Sic marie filius scđm carnẽ: & mariȩ¬
dñs scđm maiestatẽ. Quia ergo ñ illa eratꝰ diuinitatis: & ꝑ dii¬
nitatẽ futurũ erat mira culũ quod petebat: respondit ei. Quid

Expanded text:
quis, qua venerit. Venit enim per matrem feminam, Deus et Dominus coeli et quis, qua venerit. Venit enim per matrem feminam, Deus et Dominus coeli et terrae. Secundum quod Dominus mundi, quod Dominus coeli et terrae, Dominus utique et Mariae; secundum quod creator coeli et terrae, creator et Mariae: secundum autem et Dominus: sicut enim Mariae, ita et David dictus est filius; et ideo David filius, quia Mariae filius. Audi Apostolum aperte dicentem. Qui factus est ei ex semine David secundum carnem . Audi eum et Dominum David; dicat hoc ipse David: Dixit Dominus Domino meo, Sede ad dexteram meam . Et ipse Jesus hoc proposuit Judaeis, et eos inde convicit . Quomodo ergo David et filius et dominus; filius David secundum carnem, dominus David secundum divinitatendum majestatem. Quia ergo non erat illa mater divinitatis, et per divinitatem futurum erat miraculum quod petebat; respondit ei, Quid
Abbreviated transcription (Latin):
culum ergo exigebat mat̾. Atille tamquam ñ agnoscit uisce¬
ra humana. operaturꝰ facta diuina: tam quã dicens. Quod de
me facit miraculũ: ñ tugenuisti. Diuinitatẽ meã ñ tu geniusti
Sed qui a geniusti in firmitatẽ meã. tuncte cognoscam cũ ipsa
infirmitas pendebit incruce. Hoc ẽ enĩ. ñ dũ uenit hora mea.
Tunc enĩ cognouit qui utiq semꝑ nouerat: & ante quã de
illa natusee̾t inp̃destinatione nouerat matrẽ: Et antequam
ipse ds̃ crear& de qua ipse homo crearetur. nouerat matrẽ. Sed
&. quandã horã in misterio ñ agnoscit & ad quandam quȩ non¬
dum uenerat in misterio rursus agnoscit. Tunc enĩ agnouit.
quando illud quod peperit moriebatur. Nonenĩ moriebatur
ꝑ quod facta erat maria. sed moriebatur quod factũ erat ex maria
Non moriebatur ȩ ternitas diuinitatis. sed moriebatur infirmi¬
tas carnis. Illud ergo respondit. discernens infide credentium:

Expanded text:
culum ergo exigebat mater; at ille tanquam non agnoscit visceculum ergo exigebat mater; at ille tanquam non agnoscit viscera humana, operaturus facta divina; tanquam dicens, Quod de me facit miraculum, non tu genuisti, divinitatem meam non tu genuisti: sed quia genuisti infirmitatem meam, tunc te cognoscam, cum ipsa infirmitas pendebit in cruce: hoc est enim, Nondum venit hora mea. Tunc enim cognovit, qui utique semper noverat. Et antequam de illa natus esset, in praedestinatione noverat matrem; et antequam ipse Deus crearet, de qua ipse homo crearetur, noverat matrem: sed ad quamdam horam in mysterio non agnoscit; et ad quamdam horam quae nondum venerat, in mysterio rursus agnoscit. Tunc enim agnovit, quando illud quod peperit moriebatur. Non enim moriebatur per quod facta erat Maria, sed moriebatur quod factum erat ex Maria: non moriebatur aeternitas divinitatis, sed moriebatur infirmitas carnis. Illud ergo respondit, discernens in fide credentium,
Abbreviated transcription (Latin):
er. Sic inueniant mathematici occasionẽ fallatiȩ. quia dixit
ñ dum uenit horamea. Et sihoc scđm mathematicos dixit. sa¬
crilegium fȩcimus. incendendo codices eorum. Si aũt recte
seductores. Uides quia subfato erat. xp̃c. qui dicit ñ dũ uenit
horamea. Quibus ergo prius respondendumẽ: hereticis. an
mathematicis: Utriq enim aserpente illo ueniunt. uolentis
corrumpere uirginitatẽ cordis ȩccłȩ: quam hab& in integra
magnã partẽ respondimus sed ne arbitrentur nos ñ habere
quid dicamus. dehis uerbis. que dnis matri respondit: uosmagis ad¬
uersus illos instruimus. Nam illis refellendis. puto quod suffitiant
quȩ iam dictasunt. Cur ergo ait matri filius quid michi & tibiẽ
habebat. Mat̾ ergo erat carnis: mat̾ humanitatis: mat̾ infirmita¬
tis. quã suscepit ꝓpt̾ nos. Miraculũ aut̃ quod facturus erat. scđm¬
infirmus natus erat. Sed infirmũ dĩ. fortiusẽ hominib. Mira¬

Expanded text:
er? sic inveniant mathematici occasionem fallaciae suae, quia dixit, er? sic inveniant mathematici occasionem fallaciae suae, quia dixit, Nondum venit hora mea. Et si hoc secundum mathematicos dixit, sacrilegium fecimus incendendo codices eorum. Si autem recte seductores, Vides quia sub fato erat Christus, qui dicit, Nondum venit hora mea. Quibus ergo prius respondendum est; haereticis, an mathematicis? Utrique enim a serpente illo veniunt, volentes corrumpere virginitatem cordis Ecclesiae, quam habet in integra idem jam ex magna parte respondimus. Sed ne arbitrentur nos non habere quid dicamus de his verbis quae Dominus matri respondit, vos magis adversus illos instruimus: nam illis refellendis, puto quod sufficiant quae jam dicta sunt. 9. Cur ergo ait matri filius, Quid mihi et tibi ehabebat. Mater ergo erat carnis, mater humanitatis, mater infirmitatis quam suscepit propter nos. Miraculum autem quod facturus erat, sinfirmus natus erat. Sed infirmum Dei fortius est hominibus . Mira
Abbreviated transcription (Latin):
głm cuicredit. Qui aut̃ dicit scio quod hoc xp̃c ñ matrires¬
ponderit: ipsum euangłm arguit demendatio: ubi credidit
quod xp̃c ita responderit. Iam ergo siplac& fr̃s. illis repulsis
& insua cecitate semper errantib nisi humilit̾ sanentur. nos
quaeramus quare dñs nr̾ sic matri responderit. Iile singula¬
riter natus de patre sine matre. de matre sine patre: sine ma¬
tre dĩ. sine patre homo: sine matre ante tempora. sine patre
infine temporũ: quod respondit. matri respondit: quia erat
ibi mat̾ ihũ. Et dixit ei mat̾ eiꝰ: hoc totum euangłm loquit᷑:
lilic nouimꝰ. quia erat ibi mat̾ ihũ: ubi nouimus quod dicerit
eI. Quid michi & tibiẽ mulier: Nondũ uenit hora mea. To¬
tum credamus : & quod ñdum intelligimꝰ requiramus. Et
primo hoc uidete. neforte quomodo inuener̃ manichei oc¬
casionem ꝑ fidiȩ suę. quia dixit dñs. Quidmichi & tibiẽ muli¬

Expanded text:
gelium cui credit: qui autem dicit, Scio quod hoc Christus non matri resgelium cui credit: qui autem dicit, Scio quod hoc Christus non matri responderit, ipsum Evangelium arguit de mendacio, ubi credidit quod Christus ita responderit. 8. Jam ergo si placet, fratres, illis repulsis, et in sua caecitate errantibus semper, nisi humiliter sanentur, nos quaeramus, quare Dominus noster sic matri responderit. Ille singulariter natus de Patre sine matre, de matre sine patre; sine matre Deus, sine patre homo; sine matre ante tempora, sine patre in fine temporum. Quod respondit, matri respondit: quia, Erat ibi mater Jesu; et, Dixit ei mater ejus. Hoc totum Evangelium loquitur. Illic novimus quia erat ibi mater Jesu, ubi novimus quod dixerit ei, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea. Totum credamus, et quod nondum intelligimus requiramus. Et primum hoc videte, ne forte quomodo invenerunt Manichaei occasionem perfidiae suae, quia dixit Dominus, Quid mihi et tibi est, muli
Abbreviated transcription (Latin):
dentes in eum. sed potius falsitas uberabit. Immo uero cedat¬
falsitas ueritati: & confundantur om̃s qui ꝓpterea se uolunt
uideri ueraces. quia xp̃m conantur demonstrare fallacẽ: &
nolunt sibi dici ñ uobis credimus quia mentimini cũ ipsã
ueritatem dicant esse mentita. Quib tamen si dicamus
se credidisse respondent. Cur ergo ñ credent euangło dicen¬
ti. erat ibi materihũ. Et dixit ei mater eius: Aut sihoc men¬
titar euangłm : quomodo ei creditur quod dixerit xp̃c qͥđ
mihi & tibiẽ mulier:: Cur non potius miseri. & quod ita ñ
ita responderit piȩ quȩrunt: Multum enĩ int̾ ẽ int̾ eũ quidic̃
uoloscire quare xp̃choc matri responderit: et eum quidicit
scio quod hoc xp̃c ñ matri responderit. Aliud ẽ intelligere
uelle quod clausũ ẽ: aliud nolle credere quod aꝑtũẽ. Quidic̃
scire uolo cur ita xp̃c matrirespondero: aperiri sibi uult euan¬

Expanded text:
dentes in eum, sed potius falsitas liberabit. Imo vero dentes in eum, sed potius falsitas liberabit. Imo vero falsitas cedat veritati, et confundantur omnes qui propterea se volunt videri veraces, quia Christum conantur demonstrare fallacem; et nolunt sibi dici, Non vobis credimus quia mentimini; cum ipsam veritatem dicant esse mentitam. Quibus tamen si dicamus,  Evangelio se credidisse respondent. Cur non credunt Evangelio dicenti, Erat ibi mater Jesu; et, Dixit ei mater ejus? Aut si hoc mentitur Evangelium, quomodo ei creditur quod dixerit Jesus, Quid mihi et tibi est, mulier? Cur non potius miseri, et quod ita non ita responderit, pie quaerunt? Multum enim interest inter eum qui dicit, Volo scire quare Christus hoc matri responderit; et eum qui dicit, Scio quod hoc Christus non matri responderit. Aliud est intelligere velle quod clausum est, aliud nolle credere quod apertum est. Qui dicit, Scire volo cur ita Christus matri responderit, aperiri sibi vult Evan
Abbreviated transcription (Latin):
hanc fidẽ: Si uultisseruare sponso cãstam uirginitatẽ. Si aut̃
quȩritur a uobis cur hoc matri responderit: dicat qui intel¬
ił git. Qui aut̃ ñdum intellȩgit: firmissimȩ tamen credat.¬
Et hoc respondisse. & tamen matri respondisse ihm̃. hac
pietate merebitur etiam intelli gere curita responderit:
Siorando puls&. ñ rixando cedat hostium ueritatis. Tantũ
caueat. nedũ se putat scire. aut erubescit nescire curita
responderit . Cogatur credere aut euangelistam fuisse men¬
titum quiait erat ibi mat̾ ihũ. aut ipsum xpm̃ falsam. mortẽ
passũ ꝓpt̾ delicta nr̃a. & falsas cicatrices ostendisse ꝓpt̾ usti¬
ficationẽ nr̃am̃: falsumq dixisse simanseritis in uerbo meo uere
discipuli mei eritis. & cognoscetis ueritatẽ & ueritas libera¬
bit uos. Sienim falsa matꝰ. falsa caro. falsa mors. falsa uulne¬
ra passionis. falsȩ cicatrices resurrectionis: Non ueritas cre¬

Expanded text:
hanc fidem, si vultis sponso servare castam virginitatem. Si autem hanc fidem, si vultis sponso servare castam virginitatem. Si autem quaeritur a vobis, cur hoc matri responderit; dicat qui intelligit: qui autem nondum intelligit, firmissime tamen credat, hoc respondisse, et tamen matri respondisse Jesum. Hac pietate merebitur etiam intelligere cur ita responderit, si orando pulset, et non rixando accedat ad ostium veritatis. Tantum caveat, ne dum se putat scire, aut erubescit nescire cur ita responderit, cogatur credere aut Evangelistam fuisse mentitum qui ait, Erat ibi mater Jesu: aut ipsum Christum falsa morte passum propter delicta nostra, et falsas cicatrices ostendisse propter justificationem nostram; falsumque dixisse, Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei estis; et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos . Si enim falsa mater, falsa caro, falsa mors, falsa vulnera passionis, falsae cicatrices resurrectionis; non veritas cre
Abbreviated transcription (Latin):
tu narras. Et dirit ei mat̾ eiꝰ. Et respondit euhc̃. Quid mihi
& tibiẽ mulier: Quare hoc. nisi quia utrũq uerũ ẽ : Illi aut̃
in eo uolunt credere euangelistę. quid narrat ihm̃ dixisse
matri quid michi & tibiẽ mulier: Et in eo nolunt credere
euangelistȩ quod ait. Erat ibimat̾ ihũ: Et dixit ei mat̾ eus
Quis est aũt quiresistit serpenti & ten& ueritatẽ : Cuuis uir¬
tinitas cordis ñ corrũpitur astutia diaboli: quia utrumq ue¬
rum credit. & quia erat ibi mat̾ ihũ: & quia illud respondit
matriihẽ. Sed nondum intellȩgit. quem ad modũ dixerit
ihc̃ : quidimichi & tibiẽ mulierꝰ Interim credat quod dixe¬
rit & quod matri dixerit. Sit primo pietas incredente: &
erit fructus in intellegente. Interrogo uos. ofideles xp̃iani
tibiẽ mulier: Nondũ uenit hora mea. Etunde hoc scitis : Res¬
pondete. hoc loquitur euangłm. Nullus uobis corrumpat

Expanded text:
tu narras, et, Dixit ei mater ejus; et, Respondit ei Jesus, Quid mihi tu narras, et, Dixit ei mater ejus; et, Respondit ei Jesus, Quid mihi et tibi est, mulier? Quare hoc, nisi quia utrumque verum est? Illi autem in eo volunt credere Evangelistae, quod narrat Jesum dixisse matri, Quid mihi et tibi est, mulier? et in eo nolunt credere Evangelistae quod ait, Erat ibi mater Jesu; et, Dixit ei mater ejus. Quis est autem qui resistit serpenti et tenet veritatem, cujus virginitas cordis non corrumpitur astutia diaboli? Qui utrumque verum credit; et quia erat ibi mater Jesu, et quia illud respondit matri Jesus. Sed si nondum intelligit quemadmodum dixerit Jesus, Quid mihi et tibi est, mulier? interim credat quod dixerit, et quod matri dixerit. Sit primo pietas in credente, et erit fructus in intelligente. 7. Interrogo vos, o fideles Christiani, ibi est, mulier? nondum venit hora mea. Et hoc unde scitis? respondete, Hoc loquitur Evangelium. Nullus vobis corrumpat
Abbreviated transcription (Latin):
lis suis. Tenemus duas sententias. ab euangelista ꝓlatas. Erat
ibimat᷑ ihũ euangelista dixit. Quid dixerit matrisuȩ ihc ipse
euangelista dirit. Et quomodo dixit respondisse ihm. ut pri¬
mo dicer&ait illimat̃ eius. Uidete fr̃s: ut aduersus linguam
serpentis. munitã uirginitatẽ cordis habeatis. Illic in ipso euaglo
eo ipso cuangła narrante dicitur. E ratibimat᷑ ihũ. & dix̃ illi
mat̾ eius. Quis hoc narrat. Iohannes euangelista. Et quidres¬
pondit matri ihc: Quid michi & tibiẽ mulier. Quis hoc nar¬
rat : Idem ipse ioħs euangelista. O euangelista fidelissime &
ueracissime. tumichi narras dixisse ihm. quid michi & tibi est
mulier. Cur ei apposuisti matrẽ quam ñ agnoscit: Nam tu
diristi. quia ibi erat mat̾ ihũ: & quia dixit ei mat̾ euis. Cur
ñ potius dixisti erat ibi maria. Etdixit ei maria. Utrumque

Expanded text:
lis suis. Tenemus duas sententias ab Evangelista prolatas. Erat lis suis. Tenemus duas sententias ab Evangelista prolatas. Erat ibi mater Jesu, Evangelista dixit: quid dixerit matri suae Jesus, ipse Evangelista dixit. Et quomodo dixit respondisse matri suae Jesum, ut primo diceret, Ait illi mater ejus, videte, fratres, ut adversus linguam serpentis munitam virginitatem cordis habeatis. Illic in ipso Evangelio eo ipso evangelista narrante dicitur, Erat ibi mater Jesu; et, Dixit illi mater ejus. Quis hoc narravit? Joannes evangelista. Et quid respondit matri Jesus? Quid mihi et tibi est, mulier? Quis hoc narrat? Idem ipse Joannes evangelista. O Evangelista fidelissime et veracissime, tu mihi narras dixisse Jesum, Quid mihi et tibi est, mulier? cur ei apposuisti matrem quam non agnoscit? Nam tu dixisti quia ibi erat mater Jesu, et quia dixit ei mater ejus: cur non potius dixisti, Erat ibi Maria; et, Dixit ei Maria? Utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
surrectio. Si aliquid horum dixeris falsum. intrat putredo
de ueneno serpentis: nascuntur uermes mendatioꝵ: & nichil
integrum remanebit. Q uid est ergo inquit quod ait dñs
quid mihi & tibi ẽ mulier: forte ineo quod sequitur. osten¬
dit nobis dñs. quare hoc dixerit. Nondum uenit inquit ho¬
ramea. Sic enim ait. Quid michi & tibiẽ mulier : Nondũ
uenit horamea. Et hoc cur dixerit requirendũ ẽ. Priusergo
hinc resistamus hereticis. Quiddicit serpens uet̾nosus uene¬
norũ insibilator: & inspirator antiquus: Quidditit: Non
habuit matre feminamihc̃. Unde ꝓbas: Quia dixit inquit.
quid michi & tibiẽ mulier. Quis hoc enarrauit. ut credamus
quia hoc dixit: Quis hoc narrauit: Nempe ioħs euangłista
at ipse ioħs euangłis dixit. E terat ibimat᷑ ihũ. Nam ita nar¬
rauit. Altera die nuptiȩ fatȩsunt inchanagalile ȩ. & erat ibi
materihũ. Uenerat aut̃ illuc inuitatus adnuptias cũ discipu¬

Expanded text:
surrectio. Si aliquid horum dixeris falsum, intrat putredo, de veneno serpentis nascuntur vermes mendaciorum, et nihil integrum remanebit. 6. Quid est ergo, inquit, quod ait Dominus, Quid mihi et tibi est, mulier? Forte in eo quod sequitur ostendit nobis Dominus quare hoc dixerit: Nondum, inquit, venit hora mea. Sic enim ait, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea. Et hoc cur dictum sit, requirendum est. Prius ergo hinc resistamus haereticis. Quid dicit serpens veternosus, venenorum insibilator et inspirator antiquus? quid dicit? Non habuit matrem feminam Jesus. Unde probas? Quia dixit, inquit, Quid mihi et tibi est, mulier? Quis hoc narravit, ut credamus quia hoc dixit? quis hoc narravit? Nempe Joannes evangelista. At ipse Joannes evangelista dixit, Et erat ibi mater Jesu. Nam ita narravit: Altera die nuptiae factae sunt in Cana Galilaeae, et erat ibi mater Jesu. Venerat autem illuc invitatus ad nuptias cum discipu
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ uideris spm̃ descendentẽ tamquã columbã & manen¬
tem suꝑ eum ipseẽ. Sed quid ipse ẽ. Sed quid ipseẽ: Qid̃¬
me uoluit ꝑ colunbã docere quime misit: Quia ipse
erat dñs: Iam noueram a quo missus eram. iam noueram
eum cui dixi. Tuadme uenis baptizari. ego ate debeo
baptilari usq adeo ergo noueram dnm̃ ut ego ab eo
uellem bapti Lari: ñ ut ame ipse baptidetur. Et tunc mͥ
dixit. Sine modo impleatur om̃is iustitia. ꝑ atiueni. bap¬
tẽ. Noui suꝑbientes infucuro popło meo. noui aliquos inaliqͣ
ex cellentiore grã futuros homines: ut cum uiderint idiotas
aliquos baptichari. illi quia meliores sibi uidentur siue con
fortasse accipere. quod illi inferiores acceperint. O portas
ut sanem eos. ut ñ dedignentur uenire ad baptismũ dñi
quia ego ueni ad baptismũ serui. Iamergo hoc nouerat
ioħs. & nouerat dñm. Quid ergo noui docuit columba:

Expanded text:
quem videris Spiritum descendentem, tanquam columbam, et manenquem videris Spiritum descendentem, tanquam columbam, et manentem super eum, ipse est. Sed quid ipse est? quid me voluit per columbam docere qui me misit? Quia ipse erat Dominus? Jam noveram a quo missus eram: jam noveram eum cui dixi, Tu ad me venis baptizari? ego a te debeo baptizari: usque adeo ergo noveram Dominum, ut ego ab eo vellem baptizari, non ut a me ipse baptizaretur: et tunc mihi dixit, Sine modo; impleatur omnis justitia ; pati veni, baptem: novi superbientes in futuro populo meo, novi aliquos in aliqua excellentiori gratia futuros homines, ut cum viderint idiotas aliquos baptizari, illi quia meliores sibi videntur, sive conti fortasse accipere quod illi inferiores acceperunt; oportet ut sanem eos, ut non dedignentur venire ad baptisma Domini, quia ego veni ad baptisma servi. 9. Jam ergo hoc noverat Joannes, et noverat Dominum. Quid ergo docuit columba?
Abbreviated transcription (Latin):
r& se ille qui bapti⁊ aretur baptrLari. nisi ab illo quisibi
tenuit bapti⁊andi potestatẽ. Et ut noueritis fr̃s. quia
hoc in illo ñ nouerat iohannes. sed hoc didicit ꝑ colũbam
Dnm̃ enĩ nouerat: sed eũbapti ⁊andi sibi potestatẽ reten¬
turũ. & nulli seruo eam daturũ ñ dũ nouerat. Scđm hoc
dixit: et ego nesciebam eũ. Etut noueritis quia hoc ibi
didicit: attendite sequentia. Sed quimisit me bapti ⁊are
in aqua ille mihi dixit. Suꝑquẽ uideris spm̃ descendentẽ
quasi columbã & manentẽ suꝑ eũ. ipse ẽ. Quidipse ẽ : dñs:
Sediam nouerat dnm̃. Ergo putate huc usq dixisse iohan¬
nẽ. ego ñ nouerã cum: s edquimisit me baptiLare in aqͣ
ipse michi dirit. Querimꝰ quid dixerit. Sequitur. Suꝑ
quem uideris spm̃ descendentẽ tamquã colũbã & manen¬
tẽ suꝑ cum: Nondico sequentia: interim adtendite. Suꝑ

Expanded text:
ret se ille qui baptizaretur baptizari, nisi ab illo qui sibi ret se ille qui baptizaretur baptizari, nisi ab illo qui sibi tenuit baptizandi potestatem. Et ut noveritis, fratres, quia hoc in illo non noverat Joannes, et hoc didicit per columbam: Dominum enim noverat, sed eum baptizandi sibi potestatem retenturum, et nulli servo eam daturum, nondum noverat; secundum hoc dixit, Et ego nesciebam eum. Et ut noveritis quia ibi hoc didicit, attendite sequentia: Sed qui misit me baptizare in aqua, ipse mihi dixit, Super quem videris Spiritum descendentem, quasi columbam, et maneixisse Joannem, Ego non noveram eum; sed qui me misit baptizare in aqua, ipse mihi dixit. Quaerimus quid dixerit? Sequitur, Super quem videris Spiritum descendentem, quasi columbam, et manentem super eum. Non dico sequentia; interim attendite: Super
Abbreviated transcription (Latin):
te: quando interro gauit udeos. Baptismus iohannis
dicerentur. quot essent serui qui baptihabant accepta
potestate adnõ sibi tenuit dñs bapti Landi potestatẽ.
serus ministeriũ dedit. Dicit se seruus baptiare.:
recte dicit. sicut apłs dicit. Baptiꝙaui aut̃ & stepha¬
nȩ domum sed tamquã minister.I deo sisit & malus.
&s contingat illi habere ministerium: & si eum homi¬
nes nonnorunt. & ds̃ eum nouit. Permittit ds̃ bap¬
tiLariseum. quia sibi tenuit potestatẽ. Hoc ałit̾ ioħs
ñ nouerat in dño Quia dñs erat. nouerat: quia de
bebat abipso baptr lari. Nouerat: & confessus. ẽ quia
ueritas erat ille. & ille uerax missusẽ aueritate: No
uerat hoc. Sed quid in eo ñ nouerat: Quia sibi retenturꝰ
erat baptismi sui potestatẽ. & ñ eam transmissutꝰ & trans¬
laturꝰ in aliquẽ seruũ: sed siue. bapti ⁊ar& inministerio ser¬
uus bonus. siue baptrlar& in ministerio seruus malus ñ sci¬

Expanded text:
te, quando interrogavit Judaeos: Baptismus Joannis te, quando interrogavit Judaeos: Baptismus Joannis dicerentur quot essent servi qui baptizarent, sibi potestate a Domino; sibi tenuit Dominus baptizandi potestatem, servis ministerium dedit. Dicit se servus baptizare; recte dicit, sicut Apostolus dicit, Baptizavi autem et Stephanae domum : sed tanquam minister. Ideo si sit et malus, et contingat illi habere ministerium, et si eum homines non norunt, et Deus cum novit: permittit Deus baptizari per eum, qui sibi tenuit potestatem. 8. Hoc autem Joannes non noverat in Domino. Quia Dominus erat, noverat; quia ab ipso debebat baptizari, noverat: et confessus est quia veritas erat ille, et ille verax missus a veritate; hoc noverat. Sed quid in eo non noverat? Quia sibi retenturus erat baptismatis sui potestatem, et non eam transmissurus et translaturus in aliquem servum: sed sive baptizaret in ministerio servus bonus, sive baptizaret in ministerio servus malus, non sci
Abbreviated transcription (Latin):
suo: ut dar& Baptismum suum. tamquã uice sua trans¬
ferr& adse baptrzandi potestatem: & constituer& in aliq
seruo suo. & tantam uim dar& baptismo translato inser¬
uo. quantam iuim haber& baptismus datus a dnõ. hoc
noluit. ideo ut in illo spescẽt᷑ bapti⁊atorum. aquose
baptizatos agnoscerent. Noluit ergo seruo ponere spẽ
poniere spem in semacipso Numquid paulus ꝓuobis
erucifixuse. aut in nomine pauli bapti Iati estis: Bap¬
triauit ergo paulus tamquã minister ñ tamquã ipsa
potestas Gapti⁊ auit aut̃ dñs tam quã potestas. Inten¬
elite. & potuit hanc potestatẽ seruo dare noluit. Sienĩ
dar& hanc potestatem seruis. idẽ ut ipsorum eet̾ qđ dñi
erat tot essent baptismi. quot essent serui. Ut quomo¬
dodictus c̃ baptismus iohannis. sic diceretur baptismꝰ
mer mathei. Iile enim. baptismus ioħs dictus ẽ. Sedfor¬
tasse aliquis exist& & dic&. Proba nobis quia ille bap¬
tismus iohannis dictus ẽ. ꝑ robabo ipsa ueritate dicen¬

Expanded text:
ice sua, et transferre a se baptizandi potestatem, et constituere in aliquo servo suo, et tantam vim dare baptismo translato in servum, quantam vim haberet baptismus datus a Domino. Hoc noluit ideo, ut in illo spes esset baptizatorum, a quo se baptizatos agnoscerent. Noluit ergo servum ponere spem ponere spem in seipso: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Baptizavit ergo Paulus tanquam minister, non tanquam ipsa potestas: baptizavit autem Dominus tanquam potestas. Intendite. Et potuit hanc potestatem servis dare, et noluit. Si enim daret hanc potestatem servis, id est, ut ipsorum esset quod Domini erat, tot essent baptismi quot essent servi; ut quomodo dictum est baptisma Joannis, sic diceretur baptisma mae, Matthaei, te aliquis dicet: Proba nobis quod ille baptismus Joannis dictus est. Probabo, ipsa Veritate dicen
Abbreviated transcription (Latin):
tam quã columbã & manentẽ suꝑ eum. ipse ẽ: Quid ipse
ẽ : dñs noui. Sed num quid iam hoc nouerat. quia dñs
iste baptrlandi habens potestatẽ: Eam potestatẽ nulli
seruo daturꝰ ẽ. sed sibi eam retenturꝰ ẽ. ut omĩs quibaptia¬
tur ꝑ serui ministeriũ ñ input& seruo sed dño: Numquid
hoc iam noueras : Non hoc nouerã .abeo qui michi dix̃.¬

Expanded text:
ntem super eum, ipse est? Quis ipse est? Dominus. Novi. Sed numquid hoc jam noveras, quia Dominus iste baptizandi habens potestatem, eam potestatem nulli servo daturus est, sed sibi eam retenturus est, ut omnis qui baptizatur per servi ministerium, non imputet servo, sed Domino? numquid hoc jam noveras
Abbreviated transcription (Latin):
memoramus. quia necessarium est p̃senti quȩstioni. Si
tenete quod dicimus Nontantum ualeat. scłm: ut
deleat de cordib uris. quod ibi scripsit sp̃sdĩ. Nontan¬
tum ualeant spinȩ curarum. ut offocent semen qđ se¬
minatur in uobis. Quare enim cogimur eadem repe¬
tere: nisi quia de memoria cordis urĩ securi ñ sumus:
Siergo solus dñs bapti Latus eẽt baptismo iohannis:
ñ deessent qui sic eum haberent: ut putarent baptis¬
mũ ioħis maidrẽ eẽ quã ẽ baptisinus xp̃i. Dicerent
enim: usq adeo ille baptisinus maior ẽ: ut solus xp̃c¬

Expanded text:
memoramus, quia necessarium est praesenti quaestioni. Si memoramus, quia necessarium est praesenti quaestioni. Si tenete quod dicimus; non tantum valeat saeculum, ut deleat e cordibus vestris quod ibi scripsit Spiritus Dei; non tantum valeant spinae curarum, ut effocent semen quod seminatur in vobis: quare enim cogimur eadem repetere, nisi quia de memoria cordis vestri securi non sumus? si ergo solus Dominus baptizatus esset baptismo Joannis, non deessent qui sic eum haberent, ut putarent baptismum Joannis majorem esse, quam est baptismus Christi. Dicerent enim: Usque adeo illud baptisma majus e
Abbreviated transcription (Latin):
nullus ante illũ iustoꝵ: nullus post illũ ut acciper&
baptismũ. qui baptismus ipsus diceretur. Accepit qui¬
dem. non enim posso&s ase aliquid. Si enim ase qui loqui¬
tur mendatiũ. de suo loquitur. Et unde accepit. nisi
abipso dño ihũ xp̃o: Abillo ut baptizare posset ac¬
cepit. quem postea baptichauit. Nolite mirari. Sienim
fecit hoc xp̃c in iohanne. quomodo quidã fecit in ma¬
tre. De xp̃o enim dictũ ẽ. O mã ꝑ ipsum facta sunt.
Si om̃a ꝑ ipsum. & maria ꝑ ipsum factaẽ: de qua postea
natus ẽ xpc̃. Intendat caritas urã. Quomodo creauit
mariam & creatus ẽ ꝑ mariam. sic dedit bapstimũ iohi
& bapti Lacusẽ a iohanne. Ad hoc ergo accepit baptismũ
Aiobanne ut accipiens quod inferius erat ab in ferio¬
re. Ad id quod superius erat. hortaretur inferiores.
Sed quare ipse non solus baptizatis ẽ aiohanne. si ad
hoc missus erat ioħs ꝑquem bapti ⁊aretur xpc̃. ut para¬

Expanded text:
nullus ante illum justorum, nullus post illum, ut acciperet nullus ante illum justorum, nullus post illum, ut acciperet baptismum, qui baptismus illius diceretur. Accepit quidem; non enim a se posset aliquid: si enim a se quis loquitur, mendacium de suo loquitur. Et unde accepit, nisi a Domino Jesu Christo? Ab illo ut baptizare posset accepit, quem postea baptizavit. Nolite mirari: sic enim hoc fecit Christus in Joanne, quomodo quiddam fecit in matre. De Christo enim dictum est, Omnia per ipsum facta sunt : si omnia per ipsum, et Maria per ipsum facta est, de qua postea natus est Christus. Intendat Charitas vestra, Quomodo creavit Mariam, et creatus est per Mariam; sic dedit baptismum Joanni, et baptizatus est a Joanne. 5. Ad hoc ergo accepit baptismum a Joanne, ut accipiens quod inferius erat ab inferiore, ad id quod superius erat hortaretur inferiores. Sed quare non solus ipse baptizatus est a Joanne, si ad hoc missus erat Joanne
Abbreviated transcription (Latin):
uerat. Nr̃mẽ ergo quęrere. quidineo ioħs ñdum no¬
uerat. & ꝑ columbã didicit. Quare missusẽ iohannes
baptichans: iam memini me quantũ potui. dixisse caritati
urẽ. Sienim baptismꝰ iohannis necessarius erat saluti nr̃ȩ.
& modo debuit exerceri. Non enim modo ñ saluantur
homines : Aut modo ñ plures saluantur: Aut alia
salusẽ. Sedquare missus ẽ ioħs baptiq ans: Quia opor.
Quare oportuit crucifigi xp̃m: Sienim uiã humili¬
tatis demonstraturꝰ aduenerat. & seipsum facturꝰ ipsã
humilitatis uiam: in omĩb ab eo implenda erat humi¬
litas: auctoritatẽ dare baptismo suo. hinc dignatus ẽ.
ut cognoscerent serui. quanta alacritate deberent
currere ad baptismum dñĩ: quando ipse ñ dedignatꝰ ẽ
suscipere baptismũ serui. Donatum enĩ hoc erat ioħi.
ut ipsius baptismus diceretur. hoc adtendat & distin¬
guat. & nouerit caritas ur̃a. B aptimꝰ quẽ accepit ioħs.
baptismus iohannis dictus ẽ. solus tale donum accepit:

Expanded text:
quaerere quid in eo Joannes nondum noverat, et per columbam didicit. 3. Quare missus est Joannes baptizans? Jam memini me quantum potui dixisse Charitati vestrae. Si enim baptismus Joannis necessarius erat saluti nostrae; et modo debuit exerceri. Non enim modo non salvantur homines, aut non modo plures salvantur, aut alia salus est. Sed quare missus est Joannes baptizans? Quia oportequare oportuit crucifigi Christum? Si enim viam humilitatis demonstraturus advenerat, et seipsum facturus ipsam humilitatis viam; in omnibus ab eo implenda erat humilitas. Auctoritatem dare baptismo suo hinc dignatus est, ut cognoscerent servi quanta alacritate deberent currere ad baptismum Domini, quando ipse non dedignatus est suscipere baptismum servi. Donatum enim erat hoc Joanni, ut ipsius baptismus diceretur. 4. Hoc attendat, et distinguat, et noverit Charitas vestra. Baptismus quem accepit Joannes, baptismus Joannis dictus est: solus tale donum accepit:
Abbreviated transcription (Latin):
ticus. quomodo melior ioħs quam ebriostis: quomodo me¬
lior ioħs quã homicida. Si post deteriorẽ baptizare de¬
bemus. quia post meliorem baptizarunt apłi: qui cum¬
que apud ipsos baptizati fuerint ab ebrioso. ñ dico
ab homicida: ñ dico a satellite alicuiꝰ scelerati. ñ dico
araptore rerum alienarum: ñ dico ab opp̃ssore pupil¬
lorum ñ dico a separatore coniugũ: nichilhorũ dico
Quod sollempne ẽ dico. qđ cotidianũ dico. qđ uocan

Expanded text:
ticus, quomodo melior Joannes quam ebriosus, quomodo meticus, quomodo melior Joannes quam ebriosus, quomodo melior Joannes quam homicida. Si post deteriorem baptizare debemus, quia post meliorem baptizarunt Apostoli; quicumque apud ipsos baptizati fuerint ab ebrioso, non dico ab homicida, non dico a satellite alicujus scelerati, non dico a raptore rerum alienarum, non dico ab oppressore pupillorum, non a separatore conjugum; nihil horum dico: quod solemne est dico, quod quotidianum est dico, quo voca
Abbreviated transcription (Latin):
tur aidtoniam opuserat baptismo iohannis. quo parare¬
toB anA: doĩo. ⁊ amen quid nobis solent dicere: Qcc ⁊ post
oharnẽ baptizatum ẽ antequã enĩ bene ista questo
tras taretur in ȩccła catholica: multi in ea errarursti
÷ magni& boni. Sed quia demẽbris colũbȩ erant ñse
pciderunt: & factum ẽ ineis qđ dirit apłs Si qđ aliter
sapitis: hoc quoq uobis ds̃ reuelauit. Unde isti qustei
separauerunt. in docibiles facti sunt. Quidergo solent
dicere: ecce post iohannẽ baptizatũ ẽ: post hereticos ñ
baptizatur: Quia quidã qui habebał baptismũ ioħis:
iussi sunt apaulo baptizari. Nonenĩ habebant baptismũ
xpĩ. Quid ergo exageras meritũ ioħis: & quasi abicis
infelicitatem hereticoꝵ: Etego tibi concedo sceleratos
eẽ hereticos sed heretici baptisium xpi dederunt: que
baptismũ ñ dedit ioħs. Recurro ad iohannẽ & dico hic
ẽ quibaptizat. Sic enim baptiz at melior ioħs quã here¬

Expanded text:
t via; non jam opus erat baptismate Joannis, quo pararetur via Domino. 16. Tamen quid nobis solent dicere? Ecce post Joannem baptizatum est. Antequam enim bene ista quaestio tractaretur in Ecclesia catholica, multi in ea erraverunt, et magni et boni: sed quia de membris columbae erant, non se praeciderunt, et factum est in eis quod dixit Apostolus, Si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit . Unde isti qui se separaverunt, indociles facti sunt. Quid ergo solent dicere? Ecce post Joannem baptizatum est; post haereticos non baptizatur? Quia quidam qui habebant baptisma Joannis, jussi sunt a Paulo baptizari : non enim habebant baptisma Christi. Quid ergo exaggeras meritum Joannis, et quasi abjicis infelicitatem haereticorum? Et ego tibi concedo sceleratos esse haereticos: sed haeretici baptisma Christi dederunt, quod baptisma non dedit Joannes. 17. Recurro ad Joannem, et dico: Hic est qui baptizat. Sic enim melior Joannes quam haere
Abbreviated transcription (Latin):
ongaudemus frequentiȩ urẽ quia hominis
ultra quam sperare potuimus. alacrit̾ conuenistis. Hocẽ
qđ nos lȩtificat & consolatur. in om̃ib laborib & pe¬
riculis uitȩ huius. Amor ur̃ indm̃ & piũ studiũ. & cer¬
ta spes. & feruor. spc̃. Audistis cum psalmus legeretur.
quia in ops& pauꝑ clamat ad dnm̃ in hoc scło U ox enĩ
est ut sȩpius audistis. & meminisse debetis. ñ unius ho¬
minis. & tamen unius hominis. Nonunius qui a fideles
multi. multa grana inter paleas gementia. diffusa toto or¬
be terrarum. unius aut̃. quia menbra xpi om̃s: ac ꝑ hoc
dit gementẽ & coronat sperantẽ. Lȩtitia scłi uanitas.:
cum magna ex pectatione speratur ut ueniat.: & ñ potest
teneri cumuenerit. Iste enim dies qui lȩtus est ꝑditis ho¬
die in ista ciuitate.: Cras utiq ñ erit. nec idẽ ipsȩ crasg
hoc erunt quod hodiesunt. & transcunt om̃a. & uolant om̃o
&siciu fumus uanescunt. & ue qui amant talia. Omis enĩ

Expanded text:
ongaudemus frequentiae vestrae, quia ultra quam sperare potuimus, alacriter convenistis. Hoc est quod nos laetificat, et consolatur in omnibus laboribus, et periculis vitae hujus, amor vester in Deum, et pium studium, et certa spes, et fervor spiritus. Audistis cum Psalmus legeretur, quia inops et pauper clamat ad Deum in hoc saeculo . Vox enim est, ut saepius audistis, et meminisse debetis, non unius hominis, et tamen unius hominis: non unius, quia fideles multi; multa grana inter paleas gementia, diffusa toto orbe terrarum: unius autem, quia membra Christi omnes; ac per hoc dit gementem, et coronat sperantem. Laetitia saeculi, vanitas. Cum magna exspectatione speratur ut veniat, et non potest teneri cum venerit. Iste enim dies qui laetus est perditis hodie in ista civitate, cras utique non erit: nec iidem ipsi cras hoc erunt quod hodie sunt. Et transeunt omnia, et evolant omnia, et sicut fumus vanescunt: et vae qui amant talia! Omnis enim
Abbreviated transcription (Latin):
descendat decruce. tunc descender& & ostender& eis uerũ
se eẽ filium dĩ. quẽ illi ausisunt in ridere: noluit. Quare
noluit: Numquid quia ñ potuit: ꝑotuit plane. Quid est
enim amplius: de cruce descendere. andesepulcro resurgere:
Sedꝑtulit insultantes. Nam crux ñ ad inpotentie docum̃tũ.
sed ad exemplũ patientiȩ suscepta ẽ. Ibi uulnera tua curauit.
ubisua du ꝑtulit. Ibi amorte sempit̾na sanauit. ubi tẽpo¬
raliter mori dignatus est. Et mortuus ẽ: An i illo mors
apud dm̃. Etquale uerbũ : & ds̾ erat uerbũ. Numquid
forte a dõ factumẽ hoc uerbũ: hon hoc enim erat in principio
apud dm̃. Quidergo : Alia quȩ fecit ds̃ ñ similia sunt
uerbo: Non. Quia om̃a ꝑ ipsum facta sunt. & sine ipsofac¬
tumẽ nichil. Quogiodo ꝑ illum om̃a factasunt: Quia qd̾
factumẽ. in ipso uita erat. & antequã fier&e: uita erat. Qđ

Expanded text:
descendat de cruce; tunc descenderet, et ostenderet eis verum descendat de cruce; tunc descenderet, et ostenderet eis verum se esse Filium Dei, quem illi ausi fuerant irridere? Noluit. Quare noluit? numquid quia non potuit? Potuit plane. Quid est enim amplius, de cruce descendere, an de sepulcro resurgere? Sed pertulit insultantes: nam crux non ad potentiae documentum, sed ad exemplum patientiae suscepta est. Ibi vulnera tua curavit, ubi sua diu pertulit: ibi te a morte sempiterna sanavit, ubi temporaliter mori dignatus est. Et mortuus est, an in illo mors apud Deum. Et quale Verbum? Et Deus erat Verbum. Numquid forte a Deo factum est hoc Verbum? Non. Hoc enim erat in principio apud Deum. Quid ergo? Alia quae fecit Deus non similia sunt Verbo? Non: quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Quomodo per ipsum omnia sunt facta? Quia quod f
Abbreviated transcription (Latin):
iub&: conantes homines uiribus suis implere qđ lege p̾ceptũ
est. ipsa sua temeraria & p̾cipiti p̾sumptione ceciderunt. & ñ s̃
cum lege. sed sublege factisunt rei. Et qm̃ suis uirib inplere
non poterant legem facti fei sublege. inplorauerunt libera¬
toris auxilium. & reatus legis facit egritudinẽ suꝑbis. E gritu¬
do suꝑborum. factaẽ confessio humilium. Iam confitentur
egroti. quia egrotant. Ueniat medicus. & san& egrotos. Me
sputis inlitus. spinis coronatus. incruce suspensus. mortuus.
lancea uulneratus. de cruce depositus. in sepulcro positus. Ille
nerum nr̃oꝵ. crucifixus ille cui in sultatum ẽ. quo pendente
ꝑ secutores caput agitabant & dicebant. Si filius dĩ ẽ descen¬
dat decruce. Ipse est totus medicꝰ nr̃. ipse plane. Quare ergo
non ostendit in sultantibus. quia ipie filius dã erat:  Ut sise ꝑ¬
misit in crucẽ leuari. saltun cum illi dicerent. si filius dĩ est

Expanded text:
lex. Conantes homines implere viribus suis quod a lege praeceptum lex. Conantes homines implere viribus suis quod a lege praeceptum est, ipsa sua temeraria et praecipiti praesumptione ceciderunt; et non sunt cum lege, sed sub lege facti sunt rei: et quoniam suis viribus implere non poterant legem, facti rei sub lege, imploraverunt liberatoris auxilium; et reatus legis fecit aegritudinem superbis. Aegritudo superborum, facta est confessio humilium: jam confitentur aegroti quia aegrotant; veniat medicus, et sanet aegrotos. 3. sputis illitus, spinis coronatus, in cruce suspensus, mortuus, lancea vulneratus, de cruce depositus, in sepulcro positus. Ille nerum nostrorum, crucifixus ille cui insultatum est, quo pendente persecutores caput agitabant, et dicebant, Si filius Dei est, descendat de cruce : ipse est totus medicus noster, ipse plane. Quare ergo non ostendit insultantibus, quia ipse erat Filius Dei: ut si se permisit in crucem levari, saltem cum illi dicerent, Si filius Dei est,
Abbreviated transcription (Latin):
te fidelium signũ suum. sed crucẽ suã. Unde humiliatꝰ inde
glorificatus. Inde enĩ ererit humiles: quo humiliatus ipse
descendit. Pertinemus ergo ad euangeliũ. ꝑ tinemus ad no¬
sublege. sed sub grã. Misit ergo filium suum factũ ex muliere
factum sublege. ut eos qui sub lege erant redimer&. ut adop¬
tionẽ filioꝵ reciperemus. Ec̃ce ad hoc uenit xpẽ. ut eos qui
sublege erant redimer&. ut iam ñ simus sublege. sed sub gratia.
Quis ergo dedit legem: Ille dedit legem. quidedit & grãm.
Sed legem ꝑ seruum misit. cum grã ipse descendit. Et unde fac¬
ti erant homines sublege: Non implendo legẽ. Qui enĩ legem
impl&. nonẽ sublege: sed cum tege. Qui aut̃ sublegeẽ: ñ sub¬
leuatur. sed p̃mitur legȩ. Om̃s itaq homines sublege constitu¬
tos. reos facit lex: & adhoc illis suꝑ caput ẽ. ut ostendat pecca¬
ta ñ tollat. Lex ergo iub&. dator legis miseretur. In eo qđ lex

Expanded text:
te fidelium signum suum, sed crucem suam. Unde humiliatus, inde te fidelium signum suum, sed crucem suam. Unde humiliatus, inde glorificatus: inde erexit humiles, quo humiliatus ipse descendit. Pertinemus ergo ad Evangelium, pertinemus ad Nosub Lege, sed sub Gratia . Misit ergo Filium suum factum ex muliere, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus . Ecce ad hoc venit Christus, ut eos qui sub Lege erant redimeret: ut jam non simus sub Lege, sed sub Gratia. Quis ergo dedit Legem? Ille dedit Legem, qui dedit et Gratiam: sed Legem per servum misit, cum Gratia ipse descendit. Et unde facti erant homines sub Lege? Non implendo Legem. Qui enim legem impiet, non est sub lege, sed cum lege: qui autem sub lege est, non sublevatur, sed premitur lege. Omnes itaque homines sub Lege constitutos, reos facit Lex; et ad hoc illis super caput est, ut ostendat peccata, non tollat. Lex ergo jubet, dator legis miseretur in eo quod jubet
Abbreviated transcription (Latin):
res ẽ noui testamenti. Suscepimus in nomine dñi: & urȩ carita¬
ti promisimus. Adestote ergo intenti. ut & quantum capio do¬
na& ds̃ & quantum capitis audiatis. Reliquum enim erit:
hortationum cotidianarum. & cogitationib bonis ur̃is quib
hoc agitur in corde qđ agitur in agro rastris. ut gleba fran¬
gatur. & semen operiatur & germinar&e possit. afferatis fruc¬
tum ad quem gaudeat. & lȩtetur agricola. Siaut̃ ꝓsemine
bono & ꝓpluuuia bona ñ fructum sed spinas attulerunus.
nec semen accusabitur. nec pluuia erit in crimine. sed spinis
ignis debitus p̃paratur. homines sumus. qđ puto ñ dui cẽ. sua¬
dendũ caritati ur̃ȩ :xp̃iani. Et sixp̃iani. utiq ipso nomi¬
ne adxp̃m̾ ꝑtinentes: huiꝰ signũ infronte gestamus. de quo
ñ erubescimus. si & in corde gestamus. Signum euis ẽ humili¬
tas eius. Stella eum magi ran cognouerunt. & erat hoc signũ
de dno datum cęleste atq. p̾clarum. Noluit eẽ stellam infron¬

Expanded text:
res est Novi Testamenti, suscepimus in nomine Domini, et vestrae Charitati promisimus. Adestote ergo intenti, ut et quantum capio, donet Deus, et quantum capitis, audiatis. Reliquum enim erit, cohortationum quotidianarum, et cogitationibus vestris bonis quibus hoc agitur in corde, quod agitur in agro rastris, ut gleba frangatur, et semen operiatur et germinare possit: ut afferatis fructum, ad quem gaudeat et laetetur agricola . Si autem pro semine bono et pro pluvia bona, non fructum, sed spinas attulerimus; nec semen accusabitur, nec pluvia erit in crimine, sed spinis ignis debitus praeparatur. 2. Homines sumus, quod puto non diu esse suadendum Charitati vestrae, christiani; et si christiani, utique ipso nomine ad Christum pertinentes. Hujus signum in fronte gestamus: de quo non erubescimus, si et in corde gestemus. Signum ejus est humilitas ejus. Per stellam eum Magi cognoverunt ; et erat hoc signum de Domino datum, coeleste atque praeclarum: noluit stellam esse in fron
Abbreviated transcription (Latin):
ri aiohanne. Sed qui baptihatisunt aiohanne ñ eis
fufficit. Baptichatisunt enĩ baptismo xp̃i: quia ñ bap¬
tisinus xp̃i. erat baptismus iohannis. Qui acceperunt
baptismũ xp̃i. baptismũ ioħis ñ quę̧sierunt. Quiac¬
ceperunt baptismũ iohannis. baptismũ xp̃i quȩ sier̃.
Ergo xp̃o sufficit baptismus iohannis: quomodo ñ suffi¬
cer&e quando nec ipse erat necessarius : Illi enim nullus
baptismus erat necessarus. sed adhortandos nos adbap¬
tisiũ suũ. suscepit baptismũ serui. Et ne p̾poneretur ba¬
tismus serui baptismo dñi. baptrlatisunt alu baptismo
conserui. Sed qui baptrhatisunt baptisino conserui. opor¬
tebat ut bapti.harentur baptismo dñĩ. Qui aut̃ bapti¬
Lantur baptismo dnĩ. ñ opus habent baptismo conser

Expanded text:
i baptizati sunt a Joanne, non eis suffecit: baptizati sunt enim baptismo Christi; quia non baptismus Christi erat baptismus Joannis. Qui accipiunt baptismum Christi, baptismum Joannis non quaerunt: qui acceperunt baptismum Joannis, baptismum Christi quaesierunt. Ergo Christo suffecit baptismus Joannis. Quomodo non sufficeret, quando nec ipse erat necessarius? Illi enim nullus baptismus erat necessarius; sed ad hortandos nos ad baptismum suum, suscepit baptismum servi. Et ne praeponeretur baptismus servi baptismo Domini, baptizati sunt alii baptismate conservi. Sed qu baptizati sunt baptismate conservi, oportebat ut baptizarentur baptismate Domini: qui autem baptizantur baptismate Domini, non opus habent baptismate conser