comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inde iacerent. ac si cacabo bullienti sub¬
signum abscessionis eius : tristis sit ne¬
cesse ẽ anima mea. donec iterum reuer¬
tatur. et solito recalescat cor meũ intra
me. idq sit reuersionis indiciũ. Tale
sane exꝑimentũ de uerbo habens. quid
mirũ si ego usurpo mͥ uoc̃e sponse in
reuocando illud cũ se absentauerit: qͥ
ror familiare mͥ erit quo aduixtrit ꝓ
uerbi reuocatione reuocationis uerbũ:
qd̵ utiq reuertere ẽ. Et quotiens elabet᷑
totiens repetet᷑ a me: nec cessabo clamita¬
re quasi post tergum abeuntis ardenti
desiderio cordis. ut redeat: et reddat mͥ
leticiam salutaris sui : reddat mͥ seipsum.
ut non uacuum ueniat : s plenũ gr̃ȩ et
ueritatis : more utiq suo sicut heri et
nudius terciꝰ. In quo mͥ similitudinem
capreȩ et hinnuli exhibitũ iri posse ui¬
decur ÷ cum ueritas capree oculos ha¬
beat: gr̃a. hinnuli hilaritatem. Utraq
res necessaria mͥ: et ueritas quidẽ eui
abscondi non possim. gr̃a autẽ cui no¬

Expanded text:
inde ac si ollae bullienti subsignum abscessionis ejus tristis sit necesse est anima mea, donec iterum revertatur, et solito recalescat cor meum intra me; idque sit reversionis indicium. Tale sane experimentum de Verbo 1529 habens, quid mirum si et ego usurpo mihi vocem sponsae in revocando illud, cum se absentaverit, qui ror? Familiare mihi erit, quoad vixero, pro Verbi revocatione revocationis verbum, quod utique revertere est. Et quoties elabetur, toties repetetur a me; nec cessabo clamitare quasi post tergum abeuntis ardenti desiderio cordis ut redeat, et reddat mihi laetitiam salutaris sui, reddat mihi se ipsum. ut non vacnum veniat, sed plenum gratiae et veritatis : more utique suo, sicut heri et nudiustertius. In quo mihi similitudinem capreae et hinnuli exhibitum iri posse videtur, cum veritas capreae oculos habeat, gratia hinnuli hilaritatem. 8. Utraque res necessaria mihi: et veritas quidem, cui abscondi non possim; gratia autem, cui no
Abbreviated transcription (Latin):
adẽẽ sentitur. Audi deniq qͥd polli¬
ceatur. Anteqmͣ me inuocetis inquis¬
ego dicam ecce adsum. Nec latiut
benignitas hec et facilitas tempons
qd̾ nc̃ est. illũ qui in psalmo loqui¬
tur. Desiderium pauꝑum exaudial
dñs: p̃parationẽ cordis eorũ audiuit

Expanded text:
adesse sentitur. Audi denique quid polliadesse sentitur. Audi denique quid polliceatur. Antequam me invocetis, inquit, dicam: Ecce adsum . Nec latuit benignitas haec et facilitas temporis quod nunc est, illum qui in psalmo loquitur: Desiderium pauperum exaudivit Dominus, praeparationem cord
Abbreviated transcription (Latin):
ex his quib ipse ait. Queretis me et
ñ inuenietis. S attende tres ẽẽ causas
quȩ interim occurrunt: & querentes
frustrari solent. cũ et uidelicet ñ in
temꝑe querunt. aut non sic̃ oportet:
aut ñ ubi oportet. Si enĩ om̃e tempꝰ
aptum ẽ ad querendum ÷ cur gͦ dicit
ꝓpħ̃a qđ iam memoraui. querite do¬
minũ dũ inueniri pot̃: Erit absq
dubio cũ inueniri non poterit. & id̾o
addit. ut inuocet᷑ dum ꝓpe ẽ: qm̃ fu¬
turum ẽ. iam ñ ꝓpe futurũ. A quo
enim tunc ñ requiret᷑ Michi inquit
curuabit᷑ om̃e genu: et cetera. Nec
tam̃ inueniet᷑ ab impiis qͦs ultores
angłi arcebunt. ꝓfecco et collent ne
uideant głam di. frustra inclamabt̃
et fatuȩ uirgines: minime ꝓrsus iam
ad eas exit clausa ianua. Sibi ꝓinde
dictũ putent ille: queretis me & non
inuenietis. Ceterum nunc tempꝰ accep¬
tabile ÷ nunc dies salutis sunt. tempꝰ
plane et querendi & inuocandi:
qñ plerumq et antequã inuocetur

Expanded text:
 ipse ait: Quaeretis me, et non invenietis . Sed attendite tres esse causas, quae interim occurrunt, et quaerentes frustrari solent: cum aut videlicet non in tempore quaerunt, aut non sicut oportet, aut non ubi oportet. Si enim omne tempus aptum est ad quaerendum, cur ergo dicit propheta, quod jam memoravi: Quaerite Dominum, dum inveniri potest? Erit absque dubio cum inveniri non poterit; et ideo addit, ut invocetur dum prope est; quia futurum est jam non prope futurum. A quo enim tunc non requiretur? Mihi, inquit, curvabitur omne genu , etc. Nec tamen invenietur ab impiis, quos ultores angeli arcebunt profecto, et tollent ne videant gloriam Dei. Frustra inclamabunt et fatuae virgines; minime prorsus jam ad eas exit, clausa janua . Sibi proinde dictum putent illae: Quaeretis me, et non invenietis. 4. Caeterum nunc tempus acceptabile, nunc dies salutis sunt ; tempus plane et quaerendi, et invocandi, quando plerumque, et antequam invocetur,
Abbreviated transcription (Latin):
forte. ex aquis furtiuis quȩ dulciores
uident᷑. aliquando aliquid biberint:
sumpto antidoto euomant illud: et
purgato mentis stomacho ad il qd
sccłm ꝓmissionem nĩam dicendum
de similitudine suꝑ ẽ accedentes. pu¬
tiora iam in gaudio ñ de nt̃is hauri¬
ant. s. de fontib saluatoris: sponsi

Expanded text:
forte ex aquis furtivis, quae dulciores forte ex aquis furtivis, quae dulciores videntur , aliquando aliquid biberint, sumpto antidoto, evomant illud, et purgato mentis stomacho, ad id quod secundum promissionem nostram dicendum de similitudine superest accedentes, puriora jam in gaudio non de nostris hauriant, sed de fontibus Salvatoris, sponsi
Abbreviated transcription (Latin):
et mera diuinȩ simplicitate sub̃ȩ
in qua nichil ẽẽ possit quod ipsañ
sit: et ipsa deus. Quamqmͣ manise¬
stus in ñnullis altis locis. a reccitu¬
dine fidĩ liber ille p̾fati ep̃i. uisus
et diserepare: quoꝵ uerbi causa adhuc
unĩi pono. Nam dicente auetore eum
s qua est. quod absit ut assentiat catho
loquimur. quippe qui in eodem ꝯuen¬
di sententiȩ episcopoꝵ humilit acque¬
esens. tam hoc quan cetera digna re¬
ohensione inuenta: ꝓprio ore damp¬
nauit. S ꝓpter eos qui adhuc librũ
illum contra apłicum utiq ꝓmulga¬
tum. ibidem interdictũ transcribere
e lccitare ferunt᷑ : contentiosius ꝑsisten¬
tes sequi. ep̃m. in quo ipse non stetis.
& erroris qũa correctionis magistrum
habere malentes. Nonsolum autem
s et ꝓꝑter uos occasione accepta. de
aifferentia imaginis et anime quȩ ad
unaginem facta est. oꝑe precium ere¬
dici exeursum hunc facere: ut si qͥ

Expanded text:
et mera divinae simplicitate substantiae, et mera divinae simplicitate substantiae, in qua nihil esse possit, quod ipsa non sit, et ipsa Deus. Quanquam manifestius in nonnullis locis aliis a rectitudine fidei liber ille praefati episcopi visus est discrepare; quorum, verbi causa, adhuc unum pono. Nam dicente auctore, « Csed qua est. » Quod absit, ut assentiat catholloquimur; quippe qui in eodem conventu sententiae episcoporum humiliter acquiescens, tam haec quam caetera digna reprehensione inventa proprio ore damnavit; sed propter eos qui adhuc librum illum, contra apostolicum utique promulgatum ibidem interdictum, transcribere et lectitare feruntur, contentiosius persistentes sequi episcopum, in quo ipse non stetit, et erroris quam correctionis magistrum habere malentes. Non solum autem sed et propter vos, occasione accepta de differentia imaginis et animae, quae ad imaginem facta est, operae pretium credidi excursum hunc facere: ut si qui
Abbreviated transcription (Latin):
tiusq dicetur. deus ẽ magnitudo. bom¬
tas. iusticia. sapientia: quam ds ẽ ma¬
gnus. bonus. ustus. aut sapiens. hnde
non uimerito nuꝑ in concilio. qd̃ papi
eugenius remis celebrauit : tam ipsi qͣ
ccteris ep̃is. ꝑuersa uisa est. et omnino
suspecta expositio illa. in libro gilleber¬
ti ep̃i pictauensis: quo suꝑ uerba bo¬
etii de trinitate sanissima quidẽ atq
una ueritas. idest unus uerus. O obfu¬
ram ꝑuersamq explanation̾ẽ. Quam
uerius saniusq ꝑ contrarium dixiset.
Pater est uerus. idest ueritas: filius ẽ
uerus. idẽ ueritas: sp̃c sc̃s est uerusid
ẽ ueritas : et hi tres unus uerus: idest
una ueritas. Quod quidẽ fecisses. si
scm̃ dignaret᷑ fulgentiũ inuitari.: qui
ait. Una quippe ueritas unius dei.
immo una ueritas unus ds: non pa¬
titur seruitium. atq culturã creators.
creatureq coniungi. Bonus correato.
qui ueracissime de ueritate loquent᷑.
qui pie catholiceq sentiret de uera

Expanded text:
tiusque dicetur: Deus est magnitudo, bontiusque dicetur: Deus est magnitudo, bonitas, justitia, sapientia, quam: Deus est magnus, bonus, justus aut sapiens. 8. Unde non immerito nuper in concilio quod papa Eugenius Remis celebravit, tam ipsi quam caeteris episcopis perversa visa est et omnino suspecta expositio illa in libro Gilleberti episcopi Pictavensis quo super verba Boetii de Trinitate, sanissima quidem atque una veritas, id est unus verus. » O obscuram perversamque explanationem! Quam verius saniusque per contrarium ita dixisset: Pater est verus, id est veritas; Filius est verus, id est veritas; Spiritus sanctus est verus, id est veritas. Et hi tres unus verus, id est una veritas. Quod quidem fecisset, si sanctum dignaretur Fulgentium imitari, qui ait: « Una quippe veritas unius Dei, imo una veritas unus Deus non patitur servitium atque culturam creatoris creaturaeque conjungi. » Bonus corrector, qui veracissime de veritate loqueretur, qui pie catholiceque sentiret de vera
Abbreviated transcription (Latin):
sentimus. Unum in deo sunt: & cum
deo. Nec eĩ aliunde bonus. qmͣ unde
magnus : nec aliunde iustus aut sa¬
piens. qũa unde magnus & bonus:
nec aliunde demq simul hec om̃ia ẽ.
qmͣ unde ds̃ ͤ. et hoc qͦ non nisi seip¬
so. S dicit herecicus. Quid: Dm̃ diui¬
nitate ẽẽ negas: Non. s eandem diui¬
nitatem qua est. dm̃ nichilominus
asscro: ne deo excellentius aliquid ẽẽ
assentiar. Nam et magnitudine dico
magnũ. s quȩ ipse est. ne magis ali¬
quid dõ pon̾ã: et bonitate fateor
bonũ. s non alia qua ipse est. ne me¬
lius ipso aliquid mͥ uidear inuenis¬
se: et de ceteris in hunc modum.
Securus et libens ꝑgo in offenso cit
auit pede: in eus sententiam qui
dicebat. Deus non nisi ea magnitu¬
dine maguus est equȩ est quod pxe
Alioquin illa erit maior magnituido
quam ds. Augustinus. Hic est ualidi¬
simus malleus hereticoꝵ. Si quid itiꝙ
de deo ꝓp̾e dici possit: rectiꝰ congiiei¬

Expanded text:
sentimus: unum in Deo sunt, et cum sentimus: unum in Deo sunt, et cum Deo. Nec enim aliunde bonus quam unde magnus, nec aliunde justus aut sapiens quam unde magnus et bonus, nec aliunde denique simul haec omnia est quam unde Deus, et hoc quoque nonnisi se ipso. 7. Sed dicit haereticus: Quid? Deum divinitate esse negas? Non, sed eamdem divinitatem, qua est, Deum nihilominus assero, ne Deo excellentius aliquid esse assentiar. Nam et magnitudine dico magnum, sed quae ipse est, ne majus aliquid Deo ponam; et bonitate fateor bonum, sed non alia quam ipse est, ne melius ipso aliquid mihi videar invenisse; et de caeteris in hunc modum. Securus et libens pergo inoffenso, ut aiunt, pede in ejus sententiam qui dicebat: « Deus nonnisi ea magnitudine magnus est quae est quod ipse. Alioquin illa erit major magnitudo quam Deus. » Augustinus hic est, validissimus malleus haereticorum. Si quid itaque de Deo proprie dici possit, rectius congruen
Abbreviated transcription (Latin):
nitatem qua bonus. s & sapientiam
qua sapiens. et iusticiam qua iustus
postremo diuinitat̾e qua ds̃ est. am̃
non ẽẽ. impissimȩ disputant. Diui¬
nitate inquiunt ds̃ est: s diuinitas
non est ds. Forsitan non dignat᷑ cds ẽẽ:
quȩ tanta est ut faciat dm̃. S si deus
non ẽ. quid est: Aut enim ds̃ est. aut
aliquid qd̾ non est ds: aut nichil. E qui¬
dem non das dm̃ c̃ẽ. S ne nichilum qͥde
ut opinor dabis: qu̾a usq adeo necessa¬
riam deo ẽẽ faters: ut non mͦ absq ea
ds̃ ẽẽ non possit: sed ea sit. Quod si ali¬
quid ẽ quod ñ est deus : aut minorerit
deo. aut maior: aut par. At quomͦ mi¬
norͭ qua ds̃ est: Restat ut aut maiorẽ
fateare: aut parem.S si maior: ipsa ẽ
summũ bonũ. non ds̃. Si par: duo st̃
summa bona ñ unum. Quod utrũq
catholicus refugit sensus. Iam de ma¬
gnitudine. bonitate. iusticia. sapienti¬
aq idem ꝑ omnia qd̾ de diuinitate

Expanded text:
nitatem, qua bonus, sed et sapientiam, nitatem, qua bonus, sed et sapientiam, qua sapiens et justitiam, qua justus, postremo divinitatem, qua Deus est, Deum non esse impiissime disputant. Divinitate, inquiunt, Deus est, sed divinitas non est Deus. Forsitan non dignatur Deus esse, quae tanta est ut faciat Deum. Sed si Deus non est, quid est? Aut enim Deus est, aut aliquid quod non est Deus, aut nihil. Equidem non das Deum esse, sed ne nihilum quidem, ut opinor, dabis, quam usque adeo necessariam Deo esse fateris, ut non modo absque ea Deus esse non possit, sed ea sit. Quod si aliquid est quod non est Deus: aut minor erit Deo, aut major, aut par. At quomodo minor, qua Deus est? Restat ut aut majorem fatearis, aut parem. Sed si major, ipsa est summum bonum, non Deus; si par, duo sunt summa bona, non unum: quod utrumque catholicus refugit sensus. Jam de magnitudine, bonitate, justitia, sapientiaque, idem per omnia, quod de divinitate,
Abbreviated transcription (Latin):
gredine. nec sine candore niuem. nec
Nomine qui non et risibilis sit et raci¬
onalis unqmͣ repꝑias. Ita et anima. et
animȩ magnitudo. et si inseꝑabiles. di¬
uersȩ tam̃ abinuicem sunt. Quomͦ ñ
diuerse. cũ hec in subiecto. illa subiectũ
& sub̾a sit : Sola summa et increata
natura quȩ est trinitas ds̃. hanc sibi
uendicat meram singularemq suȩ es¬
sentiȩ simplicitatem: ut non aliud es
aliud. non alibi qͦ et alibi: s ne mͦ qui¬
dem et mͦ inueniatur in ea. Nempe
in semet manens. qd̾̃ habet. est: et quod
ẽ. semꝑ et uno mͦ est. In ea et multa
& unũ. & diuersa in idem redigunt᷑.
ut nec de numerositate rerũ sumas
pluralitatem: nec alterationẽ de uarti¬
etate sentiat. Loca omnia continẽc. Et
queq sius ordinat locis: nusqma eori¬
tenta locorum. Temꝑa sub ea transeũt̃:
non ei. futura non expettat: p̃cerita
ñ dialecici s heretici: qui magnitudi¬
nem qua magnus est d̾s. et item bo¬

Expanded text:
gredine, nec sine candore nivem, nec gredine, nec sine candore nivem, nec hominem, qui non et risibilis sit et rationalis, unquam reperias. Ita et anima, et animae magnitudo, etsi inseparabiles, diversae tamen ab invicem sunt. Quomodo non diversae, cum haec in subjecto, illa subjectum et substantia sit? Sola summa et increata natura, quae est Trinitas Deus, hanc sibi vindicat meram singularemque suae essentiae simplicitatem, ut non aliud et aliud, non alibi quoque et alibi, sed ne modo quidem et modo inveniatur in ea. Nempe in semet manens, quod habet est, et quod est, semper et uno modo est. In ea et multa in unum, et diversa in idem rediguntur, ut nec de numerositate rerum sumat pluralitatem, nec alterationem de varietate sentiat. Loca omnia continet, et quaeque suis ordinat locis nusquam contenta locorum. Tempora sub ea transeunt, non ei. Futura non exspectat, praeterita non dialectici, sed haeretici, qui magnitudinem, qua magnus est Deus, et item, bo
Abbreviated transcription (Latin):
unde rectitudinis animeq monstra¬
ta est: cum ñ sicut rectitudine ita et
magnitudine sua pͥuari anima pos¬
sit. on est tam̃ sua magnitudo aĩa
llam et si anima ñ inucnit᷑ absq ma¬
gnitudine sua: ipsa tam̃ et extra ani¬
mani repperit᷑. Queris ubi: In angłis.
Quod si eo consticit anim̾ã discrepare
a reetitudine sua quod ea catere pos¬
sit ÷ quidni equȩ liqueat ẽẽ diccriã
et a sua magnitudine. qũa sibi ꝓpͥam
uendicare non possit: Cum itaq nec
illa in omni. nec ista in sola sit aĩa:
pates utramq indifferent̃ differre.
ab ea. Item. Nulla forma ẽ: io cuius
ẽ forma. Est autẽ magnitudo forma
animnȩ: nec eñi ideo ñ formna. quia
inseꝑabilis est illi. Hoc siquidẽ sunt
aliȩ innumetabiles formȩ. Non igitur
s ua magnitudo anima. Non magis
qũa sua nigredo corius: qmͣ suus can¬
dor nix. qũa sua risibilitas seu rationa¬
litas homo: cũ tam̃ nec coruũ sine ni¬

Expanded text:
unde rectitudinis animaeque monstraunde rectitudinis animaeque monstrata est, cum non sicut rectitudine, ita et magnitudine sua privari anima possit. Non est tamen sua magnitudo anima. Nam etsi anima non invenitur absque magnitudine sua, ipsa tamen et extra animam reperitur. Quaeris ubi? In angelis.Quod si eo constitit animam discrepare a rectitudine sua, quod ea carere possit: quidni aeque liqueat esse diversam et a sua magnitudine, quam sibi propriam vindicare non possit? Cum itaque nec illa in omni, nec ista in sola sit anima, 1548 patet utramque indifferenter differre ab ea. Item, Nulla forma est id cujus est forma. Est autem magnitudo forma animae. Nec enim ideo non forma, quia inseparabilis est illi. Hoc siquidem sunt aliae innumerabiles formae. Non igitur sua magnitudo anima, non magis quam sua nigredo corvus, quam suus candor nix, quam sua risibilitas seu rationalitas homo: cum tamen nec corvum sine ni
Abbreviated transcription (Latin):
enti. an igni deuoranti. E inde mi¬
sero homini incuruanti se et incu¬
banti his quȩ in t̾ra sunt. flebilis ugi
illa de psalmo. Miser factus sum ae
curuatus sũ usq in fin̾e  totadie
contristatꝰ ingrediebar.In semet
siquidem exꝑit᷑ ueritatẽ: illius
sententiȩ sapientis. Deus rectũ homi¬
nem fecit: ipse autẽ se implicuit uo¬
lorib multis. Et continuo uox lu¬
dibrii ad eum: incuruare ut tran¬
seamus. S unde uenimus huo:
Nempe inde cũ doceit uellemus.
tetum magnũq quo gemino bono
diffinieramus imaginem. nec in aĩs
ẽ unũ. nec cum anima. queadino¬
dum in uerbo et cum uerbo. ea uiũi
ãt fideli. equȩ assertione dociumus.
E de rectitudine quidẽ ex uis que
dicta sunt liquet quod diuersa ẽti
ab anima sit & ab animȩ magnitu¬
aine: qndo quidẽ ea etiam ñ existente.
& anima manet et magna. Uerum
magnitudinis animeq diuersitas.
unde docebit᷑: Non enim inde pot̾

Expanded text:
enti, an igni devoranti. Et inde mienti, an igni devoranti. Et inde misero homini incurvanti se, et incubanti his quae in terra sunt, flebilis vox illa de psalmo: Miser factus sum, et curvatus sum usque in finem; tota die contristatus ingrediebar . In semetipso siquidem experitur veritatem illius sententiae Sapientis: Deus rectum hominem fecit, ipse autem se implicuit doloribus multis . Et continuo vox ludibrii ad eum: Incurvare ut transeamus . 5. Sed unde venimus huc? Nempe inde, cum docere vellemus, rectum magnumque quo gemino bono definieramus imaginem nec in anima esse unum, nec cum anima, quemadmodum in Verbo et cum Verbo ea unum esse fideli aeque assertione docuimus. Et de rectitudine quidem ex his quae dicta sunt, liquet quod diversa et ab anima sit, et ab animae magnitudine: quandoquidem ea etiam non existente, et anima manet, et magna. Verum magnitudinis animaeque diversitas unde docebitur? Non enim inde potest,
Abbreviated transcription (Latin):
dicans pede: et factus filius alienus.
De talib enim reor dictum. filii alie¬
ni mentiti sunt mͥ: filii alien in¬
ueterati sunt: et claudicauerunt a
semitis siuis. Pulchre appellati sunt
filii alieni. nam filii ꝓpt̾ recentam
magnitudinem ÷ alieni: ꝓpt̾ amissã
rectitudinẽ. Nec dixisset claudicane¬
runt. s corruerunt. aut quippiam
simile: si ex coto homines unaguie¬
exuissent. Nunc uͦ scłm magnitudi¬
nem quid̾e in imagine ꝑtransit hõ
qnͣtum uͦ ad recutudinem. ueluti clu¬
dicans conturbat᷑. et deturbat᷑ ab i¬
magine: scriptura ita dicente. Uerũ¬
tamen in imagine ꝑtransit homo:
s et frustra conturbat᷑. Frustra õmo
Nam sequit᷑. Thesaurirat et ignorat
cui congregabit ea. Cur ignorat nisi
quia incliians se ad hec infuna et
treua. chesauritat sibi t̾ram:. Ersus
ignorat de his quȩ t̾rȩ commmitcit.
cui congregabit eaͥ tineȩ ne demoli¬
enti. an furi effodienti: hosti dicipi¬

Expanded text:
dicans pede, et factus filius alienus. dicans pede, et factus filius alienus. De talibus enim reor dictum: Filii alieni mentiti sunt mihi, filii alieni inveterati sunt, et claudicaverunt a semitis suis . Pulchre appellati sunt filii alieni: nam filii, propter retentam magnitudinem; alieni, propter amissam rectitudinem. Nec dixisset, claudicaverunt, sed: Corruerunt, aut quidpiam simile, si ex toto homines  alissent. Nunc vero secundum magnitudinem quidem in imagine pertransit homo; quantum vero ad rectitudinem, veluti claudicans, conturbatur et deturbatur ab imagine, Scriptura ita dicente: Verumtamen in imagine pertransit homo; sed et frustra conturbatur. Frustra omnino: nam sequitur: Thesaurizat, et ignorat cui congregabit ea . Cur ignorat, nisi quia inclinans se ad haec infima et terrena, thesaurizat sibi terram? Prorsus ignorat de his quae terrae committit, cui congregabit ea, tineaene demolienti, an furi effodienti; hosti diripi
Abbreviated transcription (Latin):
supra docui eo anima magna ẽ quo
capax eternoꝵ: eo recta quo appetens
suꝑnorum : quȩ non querit nec sa¬
pit quȩ sunsum sunt. s quȩ suꝑ t̾ram.
non plane est recta s curua: cũ tam̃
ꝓ huiꝰmodi magna c̃ẽ non desinat.
manens utiq etiam sic ȩt̾nitatis capax.
Neq enĩ illius aliqñ non capax erit.
etiam si nunqmͣ capiens fuerit. ut
sit quomͦ scriptum est. uerumtam̃
in imagine ꝑtransit homo. Ex par¬
te tamen: ut eminentia uerbi appare¬
at. de ipsa integritate. Quo eni ama¬
gno. rectoue uerbũ cadat: qd̾ sic ea
utiq habet. ut sit quȩ habet: Hel
ideo ex parte: ne si toto pͥuaret᷑. non
suꝑcẽt spes salutis. slam si dcsinat.
magna ẽẽ: et capax. Quippe de cap¬
cicate ut dixi: estimat᷑ animȩ magni¬
tudo. Quid uͦ sꝑare posset ÷ cuiꝰ capir
non foret: Itaq ꝑ magnitudinẽ qñ
retentat etiam ꝑdita rectitudine. in mi¬
gine ꝑtransit homo. uno quasi clau¬

Expanded text:
supra docui, eo anima magna est, quo supra docui, eo anima magna est, quo capax aeternorum; eo recta, quo appetens supernorum: quae non quaerit nec sapit quae sursum sunt, sed quae super terram, non plane est recta, sed curva, cum tamen pro hujusmodi magna esse non desinat, manens utique etiam sic aeternitatis capax. Neque enim illius aliquando non capax erit, etiamsi nunquam capiens fuerit, ut sit quomodo scriptum est: Verumtamen in imagine pertransit homo ; ex parte tamen, ut eminentia Verbi appareat de ipsa integritate. Quo enim a magno rectove Verbum cadat, quod sic ea utique habet, ut sit quae habet? Vel ideo ex parte, ne si toto privaretur, non superesset spes salutis. Nam si desinat magna esse, et capax. Quippe de capacitate, ut dixi, aestimatur animae magnitudo. Quid vero sperare posset, cujus capax non foret. 4. Itaque per magnitudinem, quam retentat etiam perdita rectitudine, in imagine pertransit homo, uno quasi clau
Abbreviated transcription (Latin):
quia et huic magnũ rectũq assigna¬
mus  Et plurimũ hec ad menlura
ascpit: illa ad equalitat̃e. An non
plus hoc: Aduerte et aliud. Huic utr̃u¬
q aut creatio aut dignatio contulit:
illi generatio. Acq id magnificentiꝰ esse
non dubium ẽ. S ne hoo quidẽ emi¬
uentius ẽẽ quis abnuat: qd cũ adeo
huic. illi et de deo utrumq sit: idest
de dei sub̃a. Est enim consubstantialis
deo imago sua. et omne qđ̃ eidem suȩ
imagini. imꝑtiri uidetur. ambob est
sub̾ale: non accidentale. Adhuc unum
attende: in quo imago non parum e¬
minet. Magnum et reccum ista duo
natura a sese discrepare quis nesciat:
In imagine unũ sunt. Neq hoc solũ:
unũ sunt et cum imagine. Imagini
enĩ non mͦ id rectum est ẽẽ qd̃ magnũ
ẽẽ. s etiam io magnũ rectũq ẽẽ quod
esse: animȩ non ita. E magnitudo
eiꝰ et rectitudo ipsius diuerse ab ea:
diuersȩ ab inuicem sunt. Si enĩ ut

Expanded text:
quia et huic magnum rectumque assignaquia et huic magnum rectumque assignamus? Et plurimum. Haec ad mensuram accepit, illa ad aequalitatem. An non plus hoc? Adverte et aliud. Huic utrumque aut creatio, aut dignatio contulit; illi generatio. Atque id magnificentius esse non dubium est. Sed ne hoc quidem eminentius esse quis abnuat, quod cum a Deo huic, illi et de Deo utrumque sit, id est de Dei substantia. Est enim consubstantialis Deo imago sua, et omne quod eidem 1547 suae imagini impertiri videtur, ambobus est substantiale, non accidentale. Adhuc unum attende, in quo imago non parum eminet. Magnum et rectum ista duo natura a sese discrepare quis nesciat? in imagine unum sunt. Neque hoc solum: unum sunt et cum imagine. Imagini enim non modo id rectum est esse, quod magnum esse, sed etiam id magnum rectumque esse, quod esse. Animae non ita. Et magnitudo ejus, et rectitudo ipsius diversae ab ea, diversae ab invicem sunt. Si enim, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uenire ÷ ꝙ non in uacuũ participare
nom̃ imaginis: queadmodũ nec imago
ipsa. solo uel uacuo nomine uocitatur
imago. Habes uͭ de eo qui imago est.
quia cũ imago dłi eẽt non rapinã ar¬
uitratus est: ẽẽ se equalem deo. Ubi tͥ
utiq eius & in forma cdi. innuit᷑ rocti¬
tido. et in equalitate maiestas: ut dũ
rectitudini rectitudo. & magnitudo
magnitudini comparat᷑. consonanter
dͥ altrinsecus respondere appareat. qd̾
ad imaginiẽ est. & imaginem: sicut
unago qͦ nichilominus in utͦq respon¬
det illi cuiꝰ imago est. Nempe ipse ẽ
de quo scm̃ cdauio audistis in psaliis
canentem. nunc quide magnꝰ oñs ñr.¬
q magna uirtus eius÷ nunc ui reccus
dñs deus ñe: et non est iniquitas in
eo. Nb isto recto et magno deo habes
imago eius. ut & ipsa recta & mag¬
na sit: habet anima quȩ ad imaginẽ
ẽ. D dico. Nlichil ne gͦ amplius nt̾
imago ab anima. quȩ ad imaginẽ ẽ.

Expanded text:
venire, et non in vacuum participare venire, et non in vacuum participare nomen imaginis, quemadmodum nec imago ipsa solo vel vacuo nomine vocitatur imago. Habes vero de eo qui imago est, quia cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo . Ubi tibi utique ejus et in forma Dei innuitur rectitudo, et in aequalitate majestas: ut dum rectitudini rectitudo, et magnitudo magnitudini comparatur, consonanter sibi altrinsecus respondere appareat quod ad imaginem est, et imaginem; sicut imago quoque nihilominus in utroque respondet illi cujus imago est. Nempe ipse est, de quo sanctum David audistis in psalmis canentem, nunc quidem: Magnus  magna virtus ejus ; nunc vero: Rectus Dominus Deus noster, et non est iniquitas in eo . Ab isto recto et magno Deo habet imago ejus, ut et ipsa recta, et magna sit: habet anima, quae ad imaginem est. 3. Sed dico: Nihilne ergo amplius habet imago ab anima quae ad imaginem est,
Abbreviated transcription (Latin):
tu duo ista conitingis: Quid eñi animȩ
q uerbo: Multũ ꝑ omne modum.
Orimo quidem qd̾ naturatũ tanta
cognatio est. ut hoc imago. illa ad
imaguĩe sit : acuide qd̾ cognationem
similitudo testetur. Nempe ñ adima¬
ginem tm̃: & ad similitudiũe facta ẽ
in quo similis sit queris: Audi de
imagine pͥus. Uerbum est ueritas.
est sapientia. ẽ iusticia: & hec imago.
Cuuis  Iusticiȩ. sapientiȩ. uerita
Et  enim imago hec iusti¬
cia de iusticia : sapientia de
sapientia: ueritas de ueritate: quasi de
lumine lumen. de deo deus. Harũ rerũ
nichil ẽ anima: qm̃ non ẽ imago. Est
tam̃ earumdẽ capax. appetensq et iñ
tortassis ab imaginẽ. Celsa creatura. in
capacitate quidem maiestatis: in appe¬
tentia autẽ rectitudinis: insigne p̃fe¬
rens. Legunꝰ quia d̃s homine̾ reccum
fecit : quod & magnũ: capacitas ut
ictum est ꝓbat. Oportet namq id
qd̾ acd imaginem ẽ. cum umagine con¬

Expanded text:
tu duo ista conjungis? quid enim animae tu duo ista conjungis? quid enim animae et Verbo? Multum per omnem modum. Primo quidem, quod naturarum tanta cognatio est, ut hoc imago, illa ad imaginem sit. Deinde, quod cognationem similitudo testetur. Nempe non ad imaginem tantum, sed ad similitudinem facta est. In quo similis sit quaeris? Audi de imagine prius. Verbum est veritas, est sapientia, est justitia: et haec imago. Cujus? Justitiae, sapientiae et veritatis. Est enim imago haec justitia de justitia, sapientia de sapientia, veritas de veritate, quasi de lumine lumen, de Deo Deus. Harum rerum nihil est anima, quoniam non est imago. Est tamen earumdem capax, appetensque et inde fortassis ad imaginem. Celsa creatura, in capacitate quidem majestatis, in appetentia autem rectitudinis insigne praeferens. Legimus quia Deus hominem rectum fecit , quod et magnum capacitas, ut dictum est, probat. Oportet namque id quod ad imaginem est, cum imagine con
Abbreviated transcription (Latin):
uidam ur̃m ut comꝑi minꝰ
equo animo ferunt. qd̾ crce
iam ꝑ aliquod dies dum stupori etam¬
aurationi sacramentoꝵ inherere delectat:
rrmo qũe ministramus. aut nullo fue¬
cit aut eriguo admodũ moraliũ sale
conditus. Id quidẽ pret̾ solitum. Sed
ñ quȩ cdieta sunt reuisere licet: Non
ꝯcecio. nisi pͥus reuoluam om̃ia. Eia
diate si recordamini. a quo nam scͥpturȩ
loco ceꝑit defraudatio hec: ut rursum
ide aporar. Meum ẽ resatcire damp¬
n immo dñi: de quo totum p̃sumimꝰ.
Quo itaq repetendum pͥncipio: An
qũe diligit anima mea : Ni fallor inde.
Ao hinc tantum & deinceps cura una
fuit m̃. harum allegoriarum. densa dis¬
eussa caligine. ponere in lucem ap̃i:
a letsie iocresas delicias. Ignur redeamꝰ
ad indagancia moralia: nec enuim mͥ
poterit cẽ pigrum: quod uob̾ cõmo¬
dum fuerit. Atq hoc ita congrue. fiet.
si quȩ dicta sunt in xp̃o et in eccłia.
uerbo animȩq eadem nichilominus
assignemus. S dicit mͥ aliquis. Quid

Expanded text:
uidam vestrum, ut comperi, minus aequo animo ferunt, quod ecce jam per aliquot dies, dum stupori et admirationi sacramentorum inhaerere delectat, sermo quem ministramus, aut nullo fuerit, aut exiguo admodum moralium sale conditus. Id quidem praeter solitum. Sed num quae dicta sunt, revisere licet? Non procedo, nisi prius revolvam omnia. Eia, dicite, si recordamini, a quonam Scripturae loco coeperit defraudatio haec, ut rursum inde adoriar. Meum est resarcire damna, imo Domini, de quo totum praesumimus. Quo itaque repetendum principio? An s quem diligit anima mea? Ni fallor, inde. Abhinc tantum et deincps cura una fuit mihi, harum allegoriarum densa discussa caligine, ponere in lucem Christi et Ecclesiae secretas delicias. Igitur redeamus ad indaganda moralia. Nec enim mihi poterit esse pigrum, quod vobis commodum fuerit. Atque hoc ita congrue fiet, si quae dicta sunt in Christo et in Ecclesia, Verbo animaeque eadem nihilominus assignemus. 2. Sed dicit mihi aliquis: Quid
Abbreviated transcription (Latin):
sponsi.&. in paradyso di: de quoꝵ bonis
actib ac morib qͦt sumis exempla. tot
carpis poma. Anforte quis ambigat eẽ
di plantationẽ bonũ hominẽ: Audi sc̃m
dauid. de uiro bono quid canat. Erit ait
tanꝙͣ lignũ qd plantatũ ẽ secus decur¬
sus aquarũ. qd fructũ suũ dabit in tp̃r
stio: ꝙ foliũ eiꝰ ñ defluet. Audi ieremiã¬

Expanded text:
sponsi et in paradiso Dei, de quorum bonis sponsi et in paradiso Dei, de quorum bonis actibus ac moribus quot sumis exempla, tot carpis poma. An forte quis ambigat Dei esse plantationem bonum hominem? Audi sanctum David de viro bono quid canat. Erit, ait, tanquam lignum quod plantatum est secus decursus aquarum, quod fructum suum dabit in tempore suo, et folium e
Abbreviated transcription (Latin):
tetur. Alioquin. ille in peccato suo morie¬
tur: sanguinẽ autem eiꝰ ait de manutu¬
arequirã. S: hec alias. Nunc qm̃ littere
consequentia ex his quȩ p̾taxauimus ma¬
nifesta ẽ: uideamꝰ iam de cellarus quid sp̃i¬
talit̾ sentire debeamꝰ. In consequentib m̃¬
tio fit etiã de horto ꝙ de cubiculo: quȩ ã¬
bo nunc adiungo istis cellariisꝙ in p̾sen¬
tẽ disputationẽ assumo: nam simtul tͣc¬
tata melius ex inuicẽ innoteseent. & que¬
ramus si placet triaista inscripturis
scĩs: hortũ. cellariũ. cubiculũ. In tpsis
nempe libent̾ dm sciensomĩa u̾satur ꝙ
moratur: sciens se ibi absq dubio inuen¬
turã quẽ sitit. Sit itaq hortus plana
ac simplex hystoria: sit cellariũ morali
sensus: sit cubiculũ archanũ theorice
contemplationis. &pͥmum qͥdem hysto¬
riam ad hortũ puto ñ immerito depu¬
taui: qd̾ in ea inueniantur uiri untu¬
tum.tanꝗͣ ligna fructifera in horto

Expanded text:
tetur . Alioquin ille in peccato suo morietetur . Alioquin ille in peccato suo morietur: sanguinem autem ejus, ait, de manu tua requiram . Sed haec alias. 3. Nunc quoniam litterae consequentia ex his quae praetaxavimus manifesta est, videamus jam de cellariis 1340 quid spiritualiter sentire debeamus. In consequentibus mentio fit etiam de horto et de cubiculo, quae ambo nunc adjungo istis cellariis, et in praesentem disputationem assumo: nam simul tractata melius ex invicem innotescent. Et quaeramus, si placet, tria ista in Scripturis sanctis, hortum, cellarium, cubiculum. In ipsis nempe libenter Deum sitiens anima versatur et moratur, sciens se ibi absque dubio inventuram quem sitit. Sit itaque hortus simplex ac plana historia; sit cellarium moralis sensus; sit cubiculum arcanum theoricae contemplationis. 4. Et primum quidem historiam ad hortum puto non immerito deputari, quod in ea inveniantur viri virtutum, tanquam ligna fructifera in horto
Abbreviated transcription (Latin):
lucra ꝙ gaudia sua reputant: ꝓpͥe re¬
nilse iniuriã illius intͦductione conso¬
lantes. Mmime ita confiderent: ñ ma¬
trẽ agnoscerent. Audiant hoc p̾lati qͥ
sibi cõmissis uolunt eẽ formidini semꝑ:
utilitati raro. Erudimini qui iudicatis
t̾ram. Discite subditoꝵ matres uos ẽẽ de¬
bere: ñ onõs.Studete magis amari:
quã metui. & si interdũ seueritate opꝰ
ẽ: paterna sit. ñ tyrannica. Matres fo¬
uendo: patres uos corripiendo exhibe¬
atis. Mansuescite: ponide feritatem.
Suspendite u̾bera: ꝓducite ub̃a: pec¬
tora lacte pinguescant. ñ typo turge¬
ant. Quid iugũ ur̃m suꝑ eos aggraua¬
tis: quoꝵ potius onera portare debe¬
tis: Cur morsus a serpente paruulus.
fugit conscientiã sacerdotis: ad quẽ
eum magis oportuerat tanꝙͣ. ad sinũ
recurrere matris: Si spũales estis. in¬
struite huiꝰmodi in sp̃ũ lenitatis: con¬
siderans quisq se ipsum. ne & iꝑse tẽp¬

Expanded text:
lucra et gaudia sua reputant, propriae relucra et gaudia sua reputant, propriae repulsae injuriam illius introductione consolantes. Minime ita confiderent, nisi matrem agnoscerent. Audiant hoc praelati, qui sibi commissis semper volunt esse formidini, utilitati raro. Erudimini, qui judicatis terram. Discite subditorum matres vos esse debere, non dominos; studete magis amari, quam metui: et si interdum severitate opus est, paterna sit, non tyrannica. Matres fovendo, patres vos corripiendo exhibeatis. Mansuescite, ponite feritatem; suspendite verbera, producite ubera; pectora lacte pinguescant, non typho turgeant. Quid jugum vestrum super eos aggravatis, quorum potius onera portare debetis? Cur morsus a serpente parvulus fugit conscientiam sacerdotis, ad quem eum magis oportuerat tanquam ad sinum recurrere matris? Si spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis; considerans unusquisque se ipsum, ne et ipse ten
Abbreviated transcription (Latin):
in etigłio genuit nunquã amouetur:
nunquã sua uiscera obliuiscitur: Dicat
itaq eis. gaudete. confidite. Introduxit
quicqͥd plus forte uob̾ meruero. uis
indubitant᷑ scire qr inhoc sensu &
affectu locuta sit: Audi quid ille res¬
pondeant. Exultabimus ꝙ letabimur
in te. Inde inquiunt erultabimꝰ ꝙ leta¬
bimur: nam in nobis necdum merem᷑.
& addunt. Memores uberũ tuoꝵ. Hoc
ẽ. ł quammiter sustinemus dum ue¬
nias: scientes te plenis ad nos reu̾stirã
uberib Tunc nos confidimus exultare
q letari: memores interim uberũ tuoꝵ
Qd̾ adiungunt suꝑ uinũ: significant
se adhuc quidem ꝓ sui in ꝑfectione car¬
naliũ desidioꝵ quȩ uino designant᷑
recordatione pulsari: uinci tam̃ eadẽ
desid̃ia memoria habundantie suaui¬
tatis: quã iam ex uberib fluentẽ exꝑ¬
te sunt. Dicerẽ de ub̃ib: si ñ me satis
dixisse suꝑius meminissem. Nunc uͦ u
aes qͦm de matre p̾sumunt: qͦmͦ eius

Expanded text:
in Evangelio genuit, nunquam amovetur, in Evangelio genuit, nunquam amovetur, nunquam sua viscera obliviscitur. 2. Dicat itaque eis: Gaudete, confidite. Introduxit quidquid plus forte vobis meruero. Vis indubitanter scire quia in hoc sensu et affectu locuta sit? Audi quid illae respondeant. Exsultabimus et laetabimur in te. In te, inquiunt, exsultabimus et laetabimur: nam in nobis necdum meremur. Et addunt, Memores uberum tuorum, hoc est, aequanimiter sustinemus dum venias, scientes te plenis ad nos reversuram uberibus. Tunc nos confidimus exsultare et laetari, memores interim uberum tuorum. Quod adjungunt, super vinum , significant se adhuc quidem pro sui imperfectione carnalium desideriorum, quae vino designantur, recordatione pulsari; vinci tamen eadem desideria memoria abundantiae suavitatis, quam jam ex uberibus fluentem expertae sunt. Dicerem de uberibus, si non me satis dixisse superius meminissem . Nunc vero vides quomodo de matre praesumunt, quomodo ejus
Abbreviated transcription (Latin):
entes. foris remanent. At caritas spor¬
se ñ quiescit. neq insolescit ut assolet
successib suis. ut eas obliuiseatur: cor¬
solans magis & hortans ad patientiã:
quatiꝰ equaniit̾ q sui ferant repul¬
sam ꝙ illius absentiã. Deniq ꝙnunti¬
at eis gaudiũ qd̃ ꝑcepit. ñ ob aliud sa¬
ne msi ut sibi gaudeant: dum confi¬
dant minime alienũ fore a se quicqͥd
grẽ matri accesserit. Nam nec illa ita p¬
ficere curat quo ipsarũ negligat curã:
nec iuuandos suos putat ꝓfectus illarũ
dampno. Quocũq ꝓinde meritoꝵs p̃¬
rogatiua tollatur ab illis: caritate absq
dubio ꝙ pia sollicitudine necesse ẽ cã
semꝑ ẽẽ cum illis. Oportet deniq eam
sponsum suum imitari: ꝙ petentem
nimirũ celos. ꝙ nicħominus in terris
cum suis se fore usq ad consũmatio¬
nẽ scłi pollicentẽ. Sic & ista quantũ¬
uis ꝓficiat. quãlibet ꝓmoueatur: cu¬
ra. ꝓuidentia. atq affectui. ab his quas

Expanded text:
ientes, foris remanent. At charitas sponientes, foris remanent. At charitas sponsae non quiescit, neque insolescit, ut assolet, successibus suis, ut eas obliviscatur, consolans magis et hortans ad patientiam, quatenus aequanimiter et sui ferant repulsam, et illius absentiam. Denique et nuntiat eis gaudium quod percepit, non ob aliud sane, nisi ut sibi congaudeant, dum confidant minime alienum fore a se, quidquid gratiae matri accesserit. Nam nec illa ita proficere curat, quo ipsarum negligat curam; nec juvandos suos profectus putat illarum damno. Quocunque proinde meritorum praerogativa tollatur ab illis, charitate absque dubio et pia sollicitudine necesse est eam semper esse cum illis. Oportet denique eam sponsum suum imitari, et petentem nimirum coelos, et nihilominus in terris cum suis se fore usque ad consummationem saeculi pollicentem. Sic et ista, quantumvis proficiat, quantumlibet promoveatur; cura, providentia atque affectu ab his, quas
Abbreviated transcription (Latin):
quo currendum: s quo currendũ eẽt
ñ dixerat. Ergo ad cellaria currit᷑: et
curritur modore qui ex ipsis ꝓcedit:
sponsa illũ solita sua sagacitate p̃sen¬
tiente. ꝙ cupiende in ipsius plenitudi¬
nẽ introduci. Uerũ de cellarnis his qͥd
sentiendum putamus: Cogidemus ea
inter̃ loca quedam redolentia penes
sponsum: plena odoram̃tis. referta de¬
tur: Iuuc gͦ pariter currunt. Qui: Sp̃ti
feruentes anime.Currit sponsa: currt̃
adolescentulȩ:s quȩ amat arqentiꝰ. cur¬
rit uelocius. ꝙ citits ꝑuenit. Pueniens.
ñ dico repulsionẽ: s nec cunctationem
patitur:Sine mora aꝑitur ei tanquam
domestice: tanquã carissime: tanquã
specialiter dilecte: ꝙ singulariter gratȩ.
Adolescentule autẽ quid: Secuntur a
longe. neq enĩ cum ad huc infirme sint.
pari possunt deuotione cũ sponsacur¬
rere: nec ipsius omnino imitari desi¬
dium ꝙ feruorẽ: ideoq tardius ꝑuem¬

Expanded text:
quo currendum; sed quo currendum esset, quo currendum; sed quo currendum esset, non dixerat. Ergo ad cellaria curritur, et curritur in odore qui ex ipsis procedit, sponsa illum solita sua sagacitate praesentiente, et cupiente in ipsius plenitudinem introduci. Verum de cellariis his quid sentiendum putamus? Cogitemus ea interim loca quaedam redolentia penes sponsum, plena odoramentis, referta detur. Illuc ergo pariter currunt. Qui? Spiritu ferventes animae. Currit sponsa, currunt adolescentulae; sed quae amat ardentius, currit velocius, et citius pervenit. Perveniens, non dico repulsionem, sed nec cunctationem patitur. Sine mora aperitur ei, tanquam domesticae, tanquam charissimae, tanquam specialiter dilectae, et singulariter gratae. Adolescentulae autem quid? Sequuntur a longe; neque enim, cum adhuc infirmae sint, pari possunt devotione cum sponsa currere, nec ipsius omnino imitari desiderium et fervorem; ideoque tardius perven
Abbreviated transcription (Latin):
desid̾̃ii. Item. Non enĩ tocauit nosd̾s
in inmunditiã: s in scĩficationẽ. Liquet
qd̃ scĩficationẽ ꝑ temꝑantia ponit. E¬
ducto itaq inlucem qd̃ sub obscurum
uidebatur: redeo ad id unde digressus
erã. Qtid̃ uobis cũ uirtutib qui di uir¬
tutẽ xp̃m ignoratis. Ubinam queso ue¬
ra prudentia nsi in xp̃i doctrma: un¬
ubi uera fortudo nisi in xp̃i passione:
Soligͥ qui eius doctrina imbuti sunt
prudentes dicendi sunt: soli iusti qui
de eius miscdia ue nia peccatoꝵ consecu¬
ti sunt. soli temꝑantes. qui eiꝰ uitã imita¬
ri student: soli fortes. qui eiꝰ patientiȩ
docum̃ta. fortiter in aduersis tenent.
Incassum ꝓinde quis laborat in acqui¬
sitione uitutum. si alitinde eassꝑandaᷤᷤ
putat. quã adño uirtutũ: cinus doctri¬
na seminariũ prudentie: cuius miscda
opus iustitiȩ: cuius uita speculũ dem¬
ꝑantiȩ : cuius mors insigne ẽ fortituãi¬
curritur. Dixerat qr currendum.ꝙ. in

Expanded text:
 vocavit nos Deus in immunditiam, sed in sanctificationem . Liquet quod sanctificationem pro temperantia ponit. 11. Educto itaque in lucem quod subobscurum videbatur, redeo ad id unde digressus eram. Quid vobis cum virtutibus, qui Dei virtutem Christum ignoratis? Ubinam, quaeso, vera prudentia, nisi in Christi doctrina? UnUbi vera fortitudo, nisi in Christi passione? Soli ergo qui ejus doctrina imbuti sunt, prudentes dicendi sunt; soli justi, qui de ejus misericordia veniam peccatorum consecuti sunt; soli temperantes, qui ejus vitam imitari student; soli fortes, qui ejus patientiae documenta fortiter in adversis tenent. Incassum proinde quis laborat in acquisitione virtutum, si aliunde eas sperandas putat, quam a Domino virtutum: cujus doctrina, seminarium prudentiae; cujus misericordia, opus justitiae; cujus vita, speculum temperantiae; cujus mors, insigne est fortitudicurritur. Dixerat quia currendum, et in
Abbreviated transcription (Latin):
b socialiter quantũ in se ẽquieteq sese
habere didicerit: incellam tandem na¬
ture transiens. exꝑiensq qd̾ scriptum ẽ.
Ecce quã bonũ & quã iocundum. habi¬
tare fr̃s̃ in itnũ: sicut unguentum in
capite. Accedit nimirum disciplinatis
morib tanquã tritis specieb oleũ letitiȩ.
bonum nature: ꝙ fit unguentũ bonũ
atq iocundum: qͥ quasi unctus. reddit᷑
homo suauis ꝙ mitis: homo sine quere¬
la: neminẽ circũueniens. nemm̃e concu¬
tiens. neminẽ ledens: nemini se suꝑ ex¬
tollens aut p̃ferens: infuꝑ & libent̾ com¬
muncans in ratione dati ꝙ accepti. Puto
si bene intellexisti utriusq celle ꝓpͥetates:
ñ incongrue me hanc unguentariam.
illam aromaticã appellasse testaberis.
In illa deniq sicut pigm̃toꝵ uires atq
fraglantiã. pistilli extorquet ꝙ exigit
molenta contusio: sic rectoꝵ moꝵs eli¬
cit qͥdammꝰ ꝙ expͥmit naturalem uim.

Expanded text:
bus, socialiter, quantum in se est, quieteque sese bus, socialiter, quantum in se est, quieteque sese habere didicerit, in cellam tandem naturae transiens, experiensque quod scriptum est: Ecce quam bonum et quam jucundum, habitare fratres in unum! sicut unguentum in capite . Accedit nimirum disciplinatis moribus, tanquam tritis speciebus, oleum laetitiae, bonum naturae; et fit unguentum bonum atque jucundum. Quo quasi unctus redditur homo suavis et mitis, homo sine querela, neminem circumveniens, neminem concutiens, neminem laedens, nemini se superextollens aut praeferens, insuper et libenter communicans in ratione dati et accepti. 7. Puto, si bene intellexisti utriusque cellae proprietates, non incongrue me hanc unguentariam, illam aromaticam appellasse testaberis. In illa denique, sicut pigmentorum vires atque fragrantiam pistilli extorquet et exigit violenta contusio, sic rectorum morum elicit quodammodo et exprimit naturalem vim
Abbreviated transcription (Latin):
ethicȩ partis rationẽ inferior ẽẽ. in
sequenti par: in posteriore supor.
hoc ẽ sub alio. cum alio. suꝑ aliũ. Uel
sic.Subeẽ. coeẽ. preeẽ. Primo g discit
ẽẽ discipłs: scđo socius: tercio ꝙ magi¬
ster. Equidem om̃s homines natura
equales genuit. At qm bono naturȩ
in morib suꝑbia de pͣuato. facti sunt
homines equalitatis impatientes: coi¬
tendentes iuicẽ suꝑiores constitui atq
alterutrũ suꝑgredi cupientes. ꝙ in¬
anis głȩ cupidi inuicẽ inuidentes. in¬
uicẽ ꝓuocantes: pͥmo om̃ium in cella
pͥori. iugo discipline insolentia moꝵs do¬
manda ẽ: qͦusq duris ac diutinus sem¬
oꝵs attrita legib humilietur. ꝙ sanet᷑
ceruicosa uoluntas: bonũq in se natu¬
re qd̃ suꝑbiendo amniserat. obediendo
recipiat: dum solo iam naturali affe¬
tu. ñ metu discipline. cum uniũsis na¬
ture suȩ sociis. idest cum om̃ib homini¬

Expanded text:
ethicae partis rationem inferior esse, in ethicae partis rationem inferior esse, in sequenti par, in posteriore superior: hoc est, sub alio, cum alio, super alium; vel sic, subesse, coesse, praeesse. Primo ergo discis esse discipulus, secundo socius, tertio et magister. Et quidem omnes homines natura aequales genuit. At quoniam bono naturae in moribus superbia depravato, facti sunt homines aequalitatis impatientes, contendentes invicem superiores 1341 constitui, atque alterutrum supergredi cupientes, et inanis gloriae cupidi, invicem invidentes, invicem provocantes: primo omnium in cella priori, jugo disciplinae insolentia morum domanda est, quousque duris ac diutinis seniorum attrita legibus humilietur et sanetur cervicosa voluntas, bonumque in se naturae, quod superbiendo amiserat, obediendo recipiat; dum solo jam naturali affectu, non metu disciplinae, cum universis naturae suae sociis, id est cum omnibus homini
Abbreviated transcription (Latin):
disciplina tria eque adutere ẽ: cellas
quasi tres incellario uno. Miecirco for¬
san pluraliter cellaria dixit.ꝙ ñ cel¬
larium: cellariũ uidelicet hunc nu¬
merũ cogitans. Infra deniq introdu¬
ctã se głatur incellam uinariã. Nos
gͦ qr legimus. da occasionẽ sapienti . ꝙ
sapientior erit: habentes occasionẽ
ꝙ unguentariã alteri. Causas hor
uocabuloꝵs indehimus postea. Nurc
autẽ aduerte cuncta apud sponsum
salubria. cuncta suauia repꝑirr in¬
num. unguenta. aromata. Uinũ
scriptura teste letificat cor hominiᷤ.
Exhilarari nichominꝰ faciẽ in oleo
legis: quotiq puluis pigm̃toꝵ infũ¬
ditur ut unguenta fiant. d romata
ñ mͦ grata stiauitate odoris: ẜ uiqͥ.
medendi utilia sunt. Merito se utͦ¬
ducã illuc exultat sponsa: ubita
sigerentia rationẽ. ꝙ ut suo ordi¬
ne nominentur pͥmam nuncupa¬
uerim disciplinȩ: scdam naturȩ.
postremã grẽ. In pͥori discis. iuxta

Expanded text:
disciplina tria aeque advertere est, cellas disciplina tria aeque advertere est, cellas quasi tres in cellario uno. Et idcirce forsitan pluraliter cellaria dixit, et non cellarium, cellarum videlicet hunc numerum cogitans. Infra denique introductam se gloriatur in cellam vinariam . Nos ergo, quia legimus: Da occasionem sapienti, et sapientior erit : habentes occasionem et unguentariam alteri. Causas horum vocabulorum videbimus postea. Nunc autem adverte cuncta apud sponsum salubria, cuncta suavia reperiri; vinum, unguenta, aromata. Vinum, Scriptura teste, laetificat cor hominis . Exhilarari nihilominus faciem in oleo legis , quo utique pulvis pigmentorum infunditur, ut unguenta fiant. Aromata non modo grata suavitate odoris, sed vi quoque medendi utilia sunt. Merito se introductam illuc exsultat sponsa, ubi tasui gerentia rationem. Et ut suo ordine nominentur, primam nuncupaverim disciplinae; secundam, naturae; postremam, gratiae. In priori discis juxta