comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
anitio. & ipsa exinanitio quamuis non sit
diuinitatis abolitio. aut nature amissio
tamen ꝓpter formam serui in qua dinos¬
citur apparuisse iure dicitur ab apło pa¬
trem reliquisse. Reliquit ⁊ matrem sy¬
nagogam scilicet ueteri testamento car
naliter inherentem. ⁊ adhesit uxori sue
menti. ẽẽnt duo in carne una. oꝵ¬
bantur. ⁊ abel de adipib gregis sui mu¬
nera suscipiuntur c aỹs sam tẏpum
portat iudeorum. qui illa corporalia sacͣ¬
uenta sedin uetus testamentum exerce¬
bant. Horum enum sacrificia suꝑuenien

Expanded text:
nanitio est; et ipsa exinanitio, quamquam non sit nanitio est; et ipsa exinanitio, quamquam non sit divinitatis abolitio, aut naturae amissio, tamen propter formam servi, in qua dignoscitur apparuisse, jure dicitur Patrem dereliquisse. Dereliquit et matrem: synagogam scilicet, veteri Tesnaliter inhaerentem, et adhaesisse uxori suae menti essent duo in carne una? bantur, et Abel de adipibus gregis sui munera suscipiuntur ? RESP. Cain typum gerebat Judaeorum, qui illa corporalia sacramenta secundum Vetus Testamentum exercebant. Horum enim sacrificia supervenient
Abbreviated transcription (Latin):
apłs hoccapitulum sibi ꝓponens expo¬
suit dicens. Sacramentum hoc magnũ
ẽ. Ego autem dico in xp̃o ⁊ in eccłia. S
quomodo xp̃c reliquerit patrem cum
consubstancialis sit patri. aut
ubi ẽẽ poterit pater sine filio. cum de ip̃o¬
filio qui ẽ sapientia dicitur. quod attin¬
gat a fine usꝙ ad finem fortiter. ⁊ dis¬
ponat omnia suauiter. Aus Ergo subi est
filius ubi ⁊ pater. non potest ẽẽ pater̾ sine
silio. nec filuis sine patre. quia scilicet sicut in¬
separabiles sunt in natura. ita ⁊ inseparabileᷤᷤ
in ꝑsonis. Sic enim ipse filius de patre cdicit
in euangłio. Qui misit me mecum ẽ. Quomͦ¬
igitur dereliquit patrem. ut ad hereret ixori
sue id est eccłie sue. nisi illo modo quio apłs
dicit. qui cum informa dei ẽẽt. non rapinã
arbitratus ẽ esse se equalem deo. sed semet
ipsum ex inaniuit formam serui accipiens:
Ipsa igitr forme seruilis acceptio: est exi¬

Expanded text:
Paulus hoc capitulum ita expoPaulus hoc capitulum ita exponit, dicens: Sacramentum hoc magnum est, ego autem dico in Christo et Ecclesia . Sed quo modo Christus reliquerit Patrem cum una substantia sit cum Patre; aut ubi esse poterit pater sine filio, cum de ipFilio qui est sapientia, dicatur quod attingat a fine usque ad finem fortiter, et disponat omnia suaviter ? Ergo si ibi est Filius ubi et Pater, non potest esse Pater sine Filio, nec Filius sine Patre: quia scilicet sicut inseparabiles sunt in natura, ita et inseparabiles in personis. Sic enim ipse Filius de Patre dicit in Evangelio: Qui me misit, mecum est . Quomodo ergo dereliquit Patrem ut adhaereret uxori suae, id est, Ecclesiae suae, nisi illo modo quo Apostolus dicit: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo; sipsum exinanivit, formam servi accipiens . Ipsa igitur formae servilis acceptio, exi
Abbreviated transcription (Latin):
rum. ut incantationib eorum exeant de
speluncis sis: ays Et si intellectum
non habent. tamen sensu corporis nulla¬
tenus carent. Habent enim uisum audi¬
tum. odoratum ⁊gustum. et tac̾tum. ꝙ
ideo quamuis audiant u̾ba marsorum
nequaquam tamen intelligunt. Non e¬
nim obediunt intelligendo. sed ut de
antris ad uerba marsorum exeant. ꝑmit¬
tente deo coguntur a diabolo. Unde dat᷑
testimonium de illo primo facto quod pͥ¬
mum hominem oliabolus ꝑserpentem de
quia opris erat adam ut ei conuux fi¬
eret. aliter non poterat fieri. nisi ut
dormienti costa detraheretur. exqua
dicauit ut sic faceret. unde aliquid
significaretur. Sicut enim dormien¬
ti ade costa detrahitur. ut conrux effi¬
ciatur. ita ⁊ xp̃o moriente de latere san¬
gus effunditur. ut eccłia construat᷑.
Communicantes nempe corpori ⁊ sang̾
adam. quamobrem relinquet homo pa¬
trem ⁊ matrem. ⁊ ad herebit uxon sue. et
erunt duo incarne una: Beatus paulus

Expanded text:
rum, ut ad incantationem eorum exeant de rum, ut ad incantationem eorum exeant de spoluncis suis? RESP. Licet intellectum non habeant, tamen sensu corporis nullatenus carent. Habent enim et visum, et auditum, et odoratum, et gustum, et tactum. Et ideo quamvis audiant verba Marsorum, nequaquam tamen intelligunt. Non enim obediunt intelligendo, sed ut de antris ad verba Marsorum exeant, permittente Deo coguntur a diabolo. Unde datur testimonium de illo primo facto, quod primum hominem diabolus per serpentem decquia opus erat Adae ut ei conjux fieret, aliter non poterat fieri, nisi ut dormienti costa detraheretur, ex quangruentius judicavit ut sic faceret, unde aliquid significaretur. Sicut enim dormienti Adae costa detrahitur ut conjux efficiatur, ita et Christo morienti de latere sanguis effunditur, ut Ecclesia construatur. Communicando nempe corpori et sanguAdam, Quamobrem relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae; et erunt duo i
Abbreviated transcription (Latin):
escere facit. scdmn illum modiun qͦ
dicit deus ad abraham. nunc cognoui
quod timeas dm̃ : et intelligitur cog¬
noscere feci. Ita ⁊ hic intelligitur re¬
quiescere ds̃. cum scĩs sius requiem
prestat. Item aliter requescere dici¬
tur deus acondendis nouis creaturis
quia post editionem sex dierum operũ
nullam deinceps condidit creaturam.
Nam quod ait pater meus usꝙ modo
operatur ⁊ego operor: non nouã cre¬
aturam intelligitur condendo. sed
quam condidit administrando. oN¬
Quomodo serpens loqui poterat in pa
AuG Serpens per se loqui non poterat.
quia non hoc a creatore acceperat. Assumpsit¬
enim nimirum illum diabolus: utens eo
uelut organo. ꝑ quod articulatum sonum
emiteret. ꝑ illum nempe uerba faciebat. et
tamen hoc ille nesciebat. Natura gͥ ranio¬
nis expers. subditur rõnali nature. Sed
tamen non tantum quantum uult. ex ea
uel in ea facit. s quantum a creatore ac
pentes. quomodo audiunt uerba marso¬

Expanded text:
escere facit; secundum illum modum quo escere facit; secundum illum modum quo dixit Deus ad Abraham, Nunc cognovi quod timeas Deum ; quod intelligitur, cognoscere feci: ita et hic intelligitur requiescere Deus, cum sanctis suis requiem praestat. Item aliter requiescere dicitur Deus a condendis novis creaturis; quia post editionem sex dierum operum, nullam deinceps condidit creaturam. Nam quod ait, Pater meus usque modo operatur, et ego operor ; non novam creaturam condendo intelligitur, sed quam condidit administrando. QM. Serpens per se loqui non poterat, nec quia hoc a creatore enim in ministerium illum diabolus, utens eo velut organo, per quod articulatum sonum emitteret. Per illum nempe verba faciebat, et tamen hoc etiam ille nesciebat. Natura ergo rationis expers subditur rationali naturae; sed tamen non tantum, quantum vult, ex ea vel in ea facit, sed quantum a Creatore accpentes, quomodo audiunt verba Marso
Abbreviated transcription (Latin):
dicaturꝰ : Non in aliqua creatura tanqͣm
eius bono indigens requiert deus. sed
in se ipso. Deniꝙ non in aliquo clierũ
sed post sexti diei opera requiescere legi¬
tur. Unde liquide apparet nullam cre¬
aturam deus ꝑ indigentiam secl sola bo¬
nitate fecisse. Quod si in aliqua creatura
requiesceret. aliquam creaturam indi¬
gens fecisset. Ergo quia nullam creatu¬
ram indigens fecit. proinde in nulla cre¬
atura requieuit. Nam quod ait scrip¬
tura requieuisse deum in die septimo ab
omnib operib suis que fecit: hoc intelli¬
gi posse arbitror. quod non in ipso die tã¬
quam eius bono indigens quosit bea¬
em suam. ut uiderent scilicet in deo si¬
mul omnem formam. ⁊ creaturam. ⁊ ita
illud uiderent. quod nullam creaturã
pro indigentia. sed sola bonitate fecisset.
hoc enim posse arbitror intelligi requi¬
em dei. Intelligitur ⁊ aliter requies dĩ.
Idest oum nos post bona opera requi¬

Expanded text:
dicatur? RESP. Non in aliqua creatura tanquam dicatur? RESP. Non in aliqua creatura tanquam ejus bono indigens requievit Deus, sed in se ipso. Denique non in aliquo dierum, sed post sexti diei opera requiescere legitur. Unde liquido apparet, nullam creaturam Deum per indigentiam, sed sola bonitate fecisse. Quod si in aliqua creatura requiesceret, aliquam creaturam indigens fecisset. Ergo quia nullam creaturam per indigentiam fecit, proinde in nulla creatura requievit. Nam quod dicit Scriptura, requievisse Deum in die septimo ab omnibus operibus suis quae fecit ; hoc intelligi posse arbitror, quod non in ipso die, tanquam ejus bono indigens, quo sit beaem suam: ut viderent scilicet in Deo sicut omnem formandam creaturam, ita et illum viderent quod nullam creaturam per indigentiam, sed sola bonitate fecisset. Hoc enim arbitror posse intelligi requiem Dei. Intelligitur et aliter requies Dei, id est, cum nos post bona opera requi
Abbreviated transcription (Latin):
sua in loco mouent. dum descendunt
de celo zascendunt incelum. Spiritꝰ
itaq hominum mouetur in tempore
reminiscendo preterita. futura expec¬
tando aliquid noui discendo. Neꝙ
enim cum recordor aliquam lectionẽ
aut aliquam ciuitatem sicut mo¬
tus ẽ spiritꝰ meus cogitando ut hec
recordaretur ex tempore. ita motus
ẽ et loco. Quod si in loco mouetur aut
incelo aut interra mouetur. quia
sine celo ⁊ terra nullus ẽ locus. Ubi
enim fuit ipse spiritus in celo anin t̃¬
ra. ut uideret ipsam lectionem uel ip¬
sam ciuitatem: Ergo si innullo loco ui¬
dit ut recordaretur. in se ipso uidit. & quia ini¬
cium habet cogitatio eius. omne quodinici¬
um habet. ⁊ tempus habet. Igitur scdm su¬
pradictam rationem. spiritus creatꝰ ꝑ tempꝰ
moueri potest. non ꝑ locum. Spiritus crea¬
tor sine temapore ⁊ loco. Corpus autem ⁊ loco
post laborem. cur cdeus requiescere dicit᷑
an ⁊ ipse opere fatigatus est. ut reqͥescere

Expanded text:
sua in loco movent, dum descendunt sua in loco movent, dum descendunt de coelo, et ascendunt in coelum. Spiritus itaque hominum movetur in tempore, reminiscendo praeterita, futura exspectando, aliquid novi discendo. Neque enim, cum recordor aliquam lectionem aut aliquam civitatem, sicut motus est spiritus meus cogitando, ut haec recordaretur ex tempore, ita motus est et loco. Quod si loco moveretur, aut in coelo aut in terra moveretur; quia sine coelo et terra nullus est locus. Ubi enim fuit ipse spiritus, in coelo, an in terra, ut videret ipsam lectionem vel ipsam civitatem? Ergo si in nullo loco vidit ut recordaretur, in se ipso vidit. Et quia initium habet cogitatio, et omne quod initium habet, et tempus habet; igitur secundum supra dictam rationem, spiritus creatus per tempus moveri potest, non per locum: Spiritus creator, sine tempore et loco: corpus autem, et locpost laborem, cur Deus requiescere dicitur? An et ipse opere fatigatus est, ut requiescere
Abbreviated transcription (Latin):
pore et loco. Igitur spiritus rõnalis qui ẽ
tiam ꝑ quam iudicare possit. utrũ uisis
consentiat. aut non consentiat. Animalia
cium. Pro suo tamen genere atq na¬
tura. iuisi ad aliqua acta ꝓpelluntur.
Unde angłica natura uissa dei ꝑficieas
mouet uisis omne genus animanti¬
um. ducens quo illa nes cuint. Si homi¬
nes possunt non nulla animalium gene¬
ra mansuera facere. ita ut quasclam
uoluntates hominũ facere uideantur
re se non moueatur. in tempore. aut sps
creatus qui mouetur in tempore. non
moueatur in loco. aõs Os̃ qui institu¬
it tempora. ẽ ante tempora. nichil in eo
est preteritum et suturum. Nullum con¬
silium nouum. nullaq noua cogia¬
tio. Quia scilicet si noua: ⁊ accidens. Si
mutabilis. Igiturꝰ immut abilis dõ est.
Nichil illi accidit. nulla noua cogitatio
ẽ angłorum. quanquam sine tempore
contempletur dei erernitatem. uerita¬
tem caritatem. tamen ex tempore in

Expanded text:
ore et loco. Igitur spiritus rationalis, qui ore et loco. Igitur spiritus rationalis, qui tiam, per quam judicare possit utrum jussis consentiat, aut non consentiat. Animalia cium; pro suo tamen genere atque natura jussu aliquo acta propelluntur. Unde angelica natura jussa Dei perficiens, movet jussis omne genus animantium, docens id quod nescit. Si etenim homines possunt nonnulla animalium genera mansueta facere, ita ut quasdam voluntates hominum facere videantur, re, non moveatur in tempore; aut spiritus creatus qui movetur in tempore, non moveatur et loco? RESP. Deus qui instituit tempora, et est ante tempora, nihil in eo est praeteritum et futurum, nullum consilium novum, nullaque nova cogitatio: quia scilicet si nova, et accidens. Siutabilis. Igitur immutabilis Deus est: nihil illi accidit, nulla nova cogitatio,est Angelorum, quanquam sine tempore contemplentur Dei aeternitatem, veritatem, charitatem; tamen quia ex tempore in
Abbreviated transcription (Latin):
adducunt aucupantes uel uenantes ad
retia an forsitan uox de celo facta ẽ uissi¬
onis quam intelligerent tanquam
rõnales anime.⁊ ea audita nichilomi¬
nus obedirent: aũo Noni hoc acceꝑunt
animantia aut uolatilia celi. ut sint rõ¬
nis capacia. ꝑ quam obedire possi̾t creato.¬
ti suo. In suo tamen genere obtemꝑant deo.¬
Non rõnali uoluntatis arbitrio. sedsicut mouet ille
omnia temporib oportunis. non ipse tem¬
poraliter aut localiter motus. Mouet itaꝙ
se ipsum sine tempore. et loco mouet crea¬
tum spiritum sine loco temporalit̃. mouet
creaturam corpoream: temporalit̃ et localit̃
Precedit igitur substantia que tantum¬
temporaliter et localiter. mouetur. Prece¬
dit itaq substancia que nec temporalit̃
nec loqualiter mouetur. illam que tan¬
tum temporalit̃ iouetur. Idest sps̃
conditus mouet seipsum ꝑtempussine
loco inotiet et corpus ꝑtempus. elocum.
Spitit᷑ u̾ creator mouet se ppsum. ilne cẽ¬

Expanded text:
coeli , quomodo adducunt aucupantes vel venantes ad coeli , quomodo adducunt aucupantes vel venantes ad retia? An forsitan vox de nube facta est jussionis, quam intellrationales animae, et ea audita, nihilominus obedierunt. M. Non hoc acceperunt animalia aut volatilia, ut sint ratione capaces, per quam obedire possint Creatori suo; in suo tamen genere obtemnon rationali voluntatis arbitrio, sed sicut movet ille omnia temporibus opportunis, non ipse temporaliter motus. Movet itaque se ipsum sine tempore et loco, movet creatum spiritum sine loco temporaliter, movet creaturam corpoream temporaliter et localiter. Praecedit igitur substantia quae temtemporaliter et localiter movetur. Praecedit itaque substantia quae nec temporaliter nec localiter movetur, illam quae tantum temporaliter movetur. Ipse spiritus conditus movet se ipsum per tempus sine loco, movet corpus per tempus et locum. Spiritus vero creator movet se ipsum sine te
Abbreviated transcription (Latin):
as disposuit. sicut scã scriptura testarur.
ipsum numerum ⁊ mensuram et pondus ubi dis¬
posuit: Numerus ⁊ mensura et pondus Au¬
ipse est ds̃. Iꝑse ẽ numerus sine numero a qͦ
est omnis numenis. Ipse est mensura sine
mensura. a quo est omnis mensura. Ipse
ẽ pondus sine pondere. a quo ẽ omnis pondꝰ
Omnia gͦ in numero in mensura ⁊ pondere
disposuit. tanquam sidiceret omnia inse
disposuit. Non enim creaturam extra se
aut alicubi uidit. ut sicut homines me.¬
moria retineret que faceret. Omnis igit᷑
causa creature. uoluntas ẽ creatoris.
uoluntas itaq creatdris. non est extra na¬
turam creatoris. hoc ẽ ibi uoluntas qdͦ
natura. Sio tamen et̾na ẽ natura. sicut
eterna est uoluntas. Non enim accidit
deo. noua aliqua cogitatio ad formandã
creaturam. Proinde omnia inse trinitas
ds dasposuit. quia in se cuncta habuit
que fecit. Intelligitur ⁊ aliter. Omnia in
numero et mensura et pondere. disposunt.

Expanded text:
Deus disposuit, sicut sancta Scriptura testatur : Deus disposuit, sicut sancta Scriptura testatur : ipsum numerum, et mensuram, et pondus ubi disposuit? RESP. Numerus et mensura et pondus ipse Deus est. Ipse est numerus sine numero, a quo est omnis numerus. Ipse est mensura sine mensura, a quo est omnis mensura. Ipse est pondus sine pondere, a quo est omne pondus. Omnia ergo in numero, et mensura, et pondere disposuit, tanquam si diceret, Omnia in se disposuit. Nut alicubi videt, ut sicut hominis memoria retineat atque faceret. Omnis igitur cuncta creatura voluntas est Creatoris. Voluntas itaque Creatoris non est extra naturam Creatoris: hoc est, ubi voluntas, quo natura. Sic tamen aeterna est natura, sicut aeterna voluntas. Non enim accedit Deo aliqua nova cogitatio ad formandam creaturam, proinde omnia in se Trinitas Deus disposuit, quia in se cuncta habuit quae fecit. Intelligitur et aliter: omnia in numero, et mensura, et pondere disposuit;
Abbreviated transcription (Latin):
et afferentem semen. ⁊ ligna fructifera.
ligna infructuosa. uel spinas uł tribuloᷤ
quando fecit. Aus̃ Si mul omnia ds̃
fecit dicente scriptura. Qui uiuit in et̃¬
num: creauit omnia simul. Hullatenꝰ
igiur dicenda sunt infructuosa ligna
que aliquo modo hominib afferunt ad¬
umenta. quia reuera et si non inueni¬
mus in eis aliquid ad edendum. inue¬
iimus scilicet ad medicamentum. inue¬
nuus ad adiutorium.. Nlam quante u¬
cilitates inueniuintur ineis. tu ipse cõ¬
siclera. Proinde quia afruendo dicitur
fructus: et ab omni ligno possumus ha¬
bere aliquod adiutorium. iure nullum
lignum dicimus infructuosum. Spine
uͦ ⁊ tribuli quamuis post peccatum homi¬
ni nascantur. ad laborem: dicente scͥptura
spinas et tribulos pariet tibi teria. tam̃
non ẽ dicendum tunc ea aboriri a terra.
quia iam erant utiq ad pastus pecudũ
uel uolatilium facta. non ad augendã
omnia in numero et mensura et pondere

Expanded text:
et afferentem semen et ligna fructifera ; et afferentem semen et ligna fructifera ; ligna infructuosa, vel spinas vel tribulos quando fecit? RESP. Simul omnia Deus fecit, dicente Scriptura, Qui vivit in aeternum, creavit omnia simul . Nullatenus igitur dicenda sunt infructuosa ligna, quae aliquo modo hominibus afferunt adjumenta: quia et revera, si non invenimus in eis aliquid ad edendum invenimus certe ad medicamentum, invenimus ad adjutorium. Nam quantae utilitates inveniantur in eis, tu ipse considera. Proinde quia a fruendo dicitur fructus, et ab omni ligno possumus habere aliquod adjutorium, jure nullum lignum dicimus infructuosum. Spinae autem et tribuli quamvis post peccatum homini nascantur ad laborem dicente Scriptura, Terra spinas et tribulos pariet tibi ; tamen non est dicendum tunc ea oriri ex terra; quia jam erant utique ad pastus pecorum vel volatilium facta, non ad augendam omnia in numero, et mensura, et pondere
Abbreviated transcription (Latin):
nem fuisse ex ipsius circunstantia scrip¬
isrł dominꝰ ds̃ tuus ds unus est. quomͦ
ipse ait. ecce abam quasi unus ex nobis
factus est: Nobis enim pluralitatem insinu¬
tamen trinitas est. Pater scilicet ⁊ filius. et
spiritus sc̃s. Unus igitur ex nob̃ dictumẽ.
non ꝓpter pluralitatem deorum. sed ꝓpter
corporum maxime mortuorum nasci. Nun¬
quid tunc creata sunt quando ipsa corpora:
Ays̃ Absit ut tunc creata dicantur. quã¬
do ipsa corpora. sed corporib insita sunt. et¬
quodam modo liciata. a quo sunt suo temꝑe
exoritura. Sicut enim semen cutꝰlibet
arboris habet quandam uim ut cũ ob¬
rutum fuerit in terra oriatur et inuirgul¬
tum producatur. deinde ramis nichilo¬
minus conspissata dilatenur. frondib
deinde ⁊ florib decorata fructificet ita ẽ
et incorpore ut ita dicam quoddam
seminarium. unde suo tempore curan¬
te prouidentia del. aliqua genera an¬
dixerit. generet terra herbam iurentẽ

Expanded text:
nem fuisse ex ipsius circumstantia Scripnem fuisse ex ipsius circumstantia ScripIsrael: Dominus Deus tuus, Deus unus est ; quomodo ipse dixit, Ecce Adam quasi unus ex nobis factus est ? Nobis enim pluralitatem insinutamen Trinitas est; Pater scilicet, et Filius, et Spiritus sanctus. Unus ex nobis dictum est, non propter pluralitatem deorum, sed proptecorporum, maxime mortuorum nasci: numquid tunc creata sunt, quando ipsa corpora? RESP. Absit ut tunc creata dicantur, quando ipsa corpora: sed corporibus insita sunt quodam modo, quae sunt suo tempore exortura. Sicut enim semen cujuslibet arboris habet quamdam vim, ut cum obrutum fuerit in terra oriatur, et virgultum producatur, deinde ramis nihilominus constipata dilatetur, et frondibus; deinde floribus decorata fructificet: ita est et in corpore, ut ita dicam, quoddam seminarium, unde suo tempore, curante providentia Dei, aliqua genera anidixerit, Germinet terra herbam virentem,
Abbreviated transcription (Latin):
et tamen nisi ad aliquid ẽẽnt clausi. nulla
amborum. Aꝑti sunt scilicet. non ad aliud
nisi ad inuicem concupiscendum. ut ẽẽt
lex in membris. repugnans legi mentis.
Ut etiam in ipsis membris ẽẽt non uolũ¬
tarius motus. iusta scilicet dei uindicta:
ut homo qui noluit ẽẽ subiectus deo. non
haberet subclitum corpus. Ergo in id aꝑ¬
tisunt oculi amborum. ut mouerentur
concupiscencialiter membra. oR Cum
domini dei deambulantis in paradyso:
absconderunt se. Rogo que est ista deam¬
bulatio: ayc Absit ut ds̃ qui trinitas ẽ.
ex hoc quia enis dicitur deambulare. cor¬
poreus aut localis ẽẽ credatur. Omne enĩ
corpus locale est. et omne locale utiq cor¬
pus ẽ. Ds̃ uͦ incorporea res est. nec tempo¬
raliter mouetur. neq loco continetur. ne¬
qr de loco ad locum. tranffertur. Eius nã¬
q deambulatio intelligenda est ꝑ aliqͣm
creaturam facta. quam creaturam hõi¬

Expanded text:
et tamen nisi ad aliquid clausi essent, nullatet tamen nisi ad aliquid clausi essent, nullatamborum. Aperti sunt, scilicet, non ob aliud nisi ad invicem concupiscendum, ut esset lex in membris repugnans legi mentis : ut etiam in ipsis membris esset non voluntarius motus, justa scilicet Dei vindicta, ut homo qui noluit esse subjectus Deo, non haberet subditum corpus. Ergo in eo aperti sunt oculi amborum, ut moverentur concupiscentialiter membra. QUAEST.Domini Dei deambulantis in paradiso, absconderunt se : rogo, quae est ista deambulatio? RESP. Absit ut Deus, qui est Trinitas, ex hoc quod ejus dicitur deambulatio, corporeus aut localis esse credatur. Omne siquidem corpus locale est, et omne locale utique corpus est. Deus vero incorporea res est, nec temporaliter movetur, nec loco continetur, neque de loco ad locum transfertur. Ejus namque deambulatio intelligenda est per aliquam creaturam facta, quam creaturam homi
Abbreviated transcription (Latin):
tres postea secute sunt mortes. Ut enĩ he
in corpore suo. faciat resurrectionẽ. Ec̃ce
scimus resurrectionem. quam nunquã
exꝑti sumus. Sic tille sciebat. utiq mortẽ:
non ad huc ꝑ exꝑientiam. sed ꝑscientiam. Sciebat qͥp¬
pe quidẽt uiuere. ⁊ ꝑ priuationem uite sciebat
utiq uitam. Sicut sciuntur tenebre ꝑpri¬
uationem lucis. ⁊ sicut scitur silentium per
priuationem uocis. ⁊ scitur uacuitus ꝑ pri¬
uationem corporis. ita sciebat mortem ꝑpri¬
paululum dicitur. Uidit igitur mulier
quod bonum eẽt lignum aduescendum. Ec¬
ce scriptura manifestissime ostendit ambo¬
rum oculos aꝑtos fuisse. Nec enum fas ẽ¬
dicere. primos homines cecos factos. Et
cur post paululum post ligni uetiti gustũ
eadem scriptura dicit. aꝑtisut oculi amborũ.
Nisi oculos haberent apertos. nec ille am¬
malib nomina imponeret. nec illa uide¬
ret ligni pulchritudinem. aũs Hoc qͥp¬
pe uerum ẽ. quia oculos aꝑtos habebant

Expanded text:
tres postea secutae sunt mortes. Ut enim hae corpus suum, faciet resurrectionem. Ecce scimus resurrectionem, quam nunquam experti sumus. Sic et ille sciebat utique mortem, non adhuc per experientiam, sed per scientiam. Sciebat quippe quid esset vivere, et per privationem vitae sciebat utique mortem. Sicut sciuntur tenebrae per privationem lucis, et sicut scitur silentium per privationem vocis, et sicut scitur vacuum per privationem corporis; ita sciebat mortem per pripost dicitur: Vidit igitur mulier quod bonum esset lignum ad vescendum. Ecce Scriptura manifestissime ostendit amborum oculos apertos fuisse. Nec est enim fas dicere primos homines ccur post paululum post ligni vetiti tactum, eadem Scriptura dicit: Aperti sunt oculi amborum ? Nisi enim oculos haberent apertos, nec ille animalibus nomina imponeret, nec illa videret ligni pulchritudinem. RESP. Hoc quippe verum est, quia apertos oculos habebant;
Abbreviated transcription (Latin):
enangłicam consecrauit. Ipse ẽ enim ⁊ suꝑ¬
cat quod post dies octo ex quo ingressus ẽ
noe in archam pluit dñs suꝑ terram. qua¬
draginta dieb ⁊ quadraguita noctib: Aũ
Quod post dies octo pluit dñs suꝑ terram.
hoc significat quod om̃s qui baptizantur
in spe future quietis que septimo die sig¬
iificata ẽ baptizantur. ⁊ omnis reatus
peccatorum. qui in decem preceptis legis
ad mutitur ꝑunuu̾sum orbem t̃rarum
qui quatuor partib continetur. decem
quippe quater ducta quadraginta faci¬
unt. suie ille reatus qui ad dies ꝑtinet ex
rerum prosꝑitate siue qui ad noctes ex rerũ
aduersitate contractus sit. sacramentis bap¬
tismi celestis abliritur. oꝵ Quid sig¬

Expanded text:
Evangelicam consecravit. Ipse est et superEvangelicam consecravit. Ipse est et superQuid significat quod post dies septem ex quo ingressus est Noe in arcam, pluit Dominus super terram quadraginta diebus et quadraginta noctibus ? RESP. Quod poshoc significat, quod omnes qui baptizantur, in spe futurae quietis, quae septimo die significata est, baptizantur. Et omnis reatus peccatoradmittitur, per universum orbem terrarum, qui quatuor partibus continetur; decem quippe quater ducta, quadraginta fiunt; sive ille reatus, quod ad dies pertinet, ex rerum prosperitate, sive, quod ad noctes, ex rerum adversitate contractus sit, sacramento Baptismi coelestis abluitur. CAPUT X
Abbreviated transcription (Latin):
ab his qui sunt foris. Sed seruant unita¬
tem sp̃s in uinculo pacis: tolerantes ⁊ ma¬
los xp̃ianos qui sunt in eccłia. ⁊ herencos
faciat mandata dei. adiuuatur per gratiam¬
sp̃s̃ scĩ. dicente psalmografo. uiam manda¬
torum tuorum cucurri. cum dilacasti cor
meum. Nisi dilatatum cor habuisset. ui¬
am domini minime cucurrisset. & unde
uoce consentit. Os nr̃m pacet ad uos o co¬
ruchi. cor nr̃m dilatatum ẽ. Unde que¬
sine gratia dei spititus nequaquam poterat
die misit inisit sp̃m sc̃m. ut corda credeatiũ
dilataret. Trecenti uero cubiti. significant de¬
oem precepta legis. Decies gͥ rrignita. coc. faci¬
unt. Sed hec precepta non possunt impleri. nͥ
caritate faciente. idest sp̃u scõ qui significat᷑
m latitudine quinquaginta cubitorum.
icciroo archa utrunq numerum habet. Nã
⁊ ipsa opera bona ꝓpter suꝑnum finem fa¬
cit eccłia. que significant triginta cribiti
nr̃a. ipse scilicet tricenarius doctrinam

Expanded text:
ab his qui foris sunt: et servant unitaab his qui foris sunt: et servant unitatem spiritus in vinculo pacis, tolerantes et malos christianos qui sunt in Ecclesia, et haereticos faciat mandata Dei, adjuvatur Spiritu Dei, dicente Psalmographo: Viam mandatorum tuorum cucurri, cum dilatasti cor meum . Nisi dilatatum cor habuisset, viam Domini minime cucurrisset. Et unde voce consentit: Os nostrum patet ad vos, o Corinthii; cor nostrum dilatatum est . Unde, quaesine gratia Spiritus sancti nequaquam poterit die misit Spiritum sanctum , ut corda credentium dilataret. Triginta vero cubiti significant decem praecepta Legis. Decies autem triginta, fiunt trecenta. Sed haec praecepta non possunt impleri nisi charitate faciente, id est Spiritu sancto, qui significatur in latitudine quinquaginta cubitorum. Idcirco arca utrumque numerum habet. Nam et ipsa opera bona propter supernum finem facit Ecclesia, quod significant triginta cubiti altitudo nostra, ipse scilicet tricenarius doctrinam
Abbreviated transcription (Latin):
ambulauit et non apparuit: ar̃s Enoch
septimus ab adam tranffertur ad dm̃. ⁊
septimo die requies promittitur scĩs. qr
insexta etate scłi reformantur inagni.¬
tionem dei. ut tranfferantur ad requi¬
em. ocõ Quid signi ficat quod noe per a¬
quam ⁊ lignum liberatur. Aũs Aqua
significat baptisium. ⁊ lignum signifi¬
cat crucem. Sicut noe ꝑ aquam ⁊ lignum
liberatur. ita ⁊ eccłia baptismo ⁊ passionis
xp̃i signaculo liberatur. oꝵ Quid sig
constructa. ⁊ intrinsecus ⁊extrinsecus bi¬
tumine linitur: Aus Sicut archa de lignis
quadratis edificatur. ita eccłia de scĩs cons¬
truitur. Quadratam enim formam in qua¬
cunq parte posueris fortiter stat: ⁊ scĩ in
quib libet temptationib stabiles ꝑmanent.
non adu̾sitatib. non prosꝑitatib ceclunt.
bitumen enim. significat caritatem. ꝑ
quam sc̃i nec illis scandalis que fuint ab his
qui initus sunt ceclunt. nec illis que fuint

Expanded text:
ambulavit, et non apparuit ? RESP. Enoch ambulavit, et non apparuit ? RESP. Enoch septimus ab Adam transfertur ad Deum, et septimo requies promittitur sanctis; quia in sexta aetate saeculi reformantur in agnitionem Dei, ut transferantur ad requiem. QUAEST. LI. Quid significat quod Noe per aquam et lignum liberatur ? RESP. Aqua significat Baptismum, et lignum significat crucem. Sicut Noe per aquam et lignum liberatur, ita et Ecclesia Baptismo et passionis Christi signaculo liberatur. QUAEST. LII.constructa, intrinsecus et extrinsecus bitumine linitur ? RESP. Sicut arca de lignis quadratis aedificatur, ita et Ecclesia de sanctis construitur. Quadratum enim in quacumque parte posueris, fortiter stat: et sancti in quibuslibet tentationibus stabiles permanent; non adversitatibus, non prosperitatibus cedunt. Bitumen enim significat charitatem; per quam sancti nec illis scandalis quae fiunt ab his qui intus sunt, cedunt, nec illis quae fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
inunera offerens non accipiuntur. Unde
etiam dicitur in psalmo. Ob lationes et
cat quod cam frẽm suum abel inagro int̃¬
fecit: Aus̃ Iam suꝑius cliximus cam
significare uideos qui xp̃m occiderunt.
Occiditur itaq abelminor natu. occidit᷑
xp̃c caput ppłi minoris natu. a popło iude¬
orum maiore natu. ille in agro. iste incal
qQuod sanguis abel legitur de terra ad clm̃
clamasse: aũs Sangius abel significati
sanguinem xp̃i quo uniu̾̃sa eccłia accep¬
td olicit amen. Nam qualem clamorem fa¬
ciat uniuersa eccłia dum potatur sangui¬
ne xp̃i. ⁊ dicit amen. si tu ipse potes con¬
sidera. Iudei gͦ qui intelliguntur in ꝑso¬
na eain. qm̃ noncrelentes in xp̃o. non po¬
tantur sanguine xp̃i maledicti sunt suꝑ
termm: super illam scilicet terram que apuit
os suum ꝑ confessionem. et bibit sanguinẽ
fr̃is sui. id est xp̃i. Quem quia udei non
bibunt. maledicti sunt. oꝵ Quid signisi¬
cat quod enoc septimus ab adam. cum deo

Expanded text:
itur Cain non accipiuntur. Unde etiam dicitur in Psalmo: Oblationes et cat quod Cain fratrem suum Abel in agro interfecit ? RESP. Jam superius diximus Cain significare Judaeos, qui Christum occiderunt. Occiditur itaque Abel minor natu; occiditur Christus caput populi minoris natu a populo Judaeorum majore natu: ille in agro, iste in Calligendum est quod sanguis Abel legitur de terra ad Deum clamasse ? RESP. Sanguis Abel significat sanguinem Christi, quo universa Ecclesia accepto dicit, Amen. Nam qualem clamorem faciat universa Ecclesia dum potatur sanguine Christi et dicit, Amen, tu ipse si potes, considera. Judaei ergo qui intelliguntur in persona Cain, quoniam non credentes in Christo, non potantur sanguine Christi, maledicti sunt super terram. Super illam scilicet terram, quae aperuit os suum per confessionem, et bibit sanguinem fratris sui, id est Christi sui. Quem quia Judaei non bibunt, ideo maledicti sunt. QUAEST. L. Quid significat quod Enoch septimus ab Adam cum Deo
Abbreviated transcription (Latin):
quippe uidetur iusticia. caritas ipse ds̃.
ipsa mens hominis que nullũ corpus
habet. nullam similtudinẽ corporis.
Obid enim raptus fuerat apłs paulus:
intercium celum. idest in intellectualẽ
uisionem. ut dm̃i non ꝑ corpus non ꝑ
similitudinem corporis. sed sicut ẽ ipsa
hoc profecto ꝑuenerat paulus. ut dm̃ sic
apłorum sunt genera qua tuor. Adeo.
nr̃is temporib multi fatin. uulgo in sacerdo¬
tium subrogati sunt. Ex se enim: sicut sũt
qui mittantur adeo: aus Illum cognosci¬
mus missum a deo. quem ñ paucorum homi¬
num laudatio. uel adulatio elegit: sed po
preẽe. qui nec pecuniam dat. ut ep̃atus ho¬
norem accipiat. Nam de eo qui preesse fe¬
sturat quidam pattum eleganter exp̃ssit.
Sciat se non ẽẽ ep̃m: qui preesse desiderat

Expanded text:
quippe videtur justitia, charitas, ipse Deus, quippe videtur justitia, charitas, ipse Deus, ipsa mens hominis, quae nullum corpus habet, nullam similitudinem corporis. Ob id et raptus fuerat apostolus Paulus in tertium coelum , id est ad intellectualem visionem, ut Deum non per corpus, non per similitudinem corporis, sed sicut est ipsa hoc profecto pervenerat Paulus, ut Deum sicApostolorum sunt genera quatuor: a Deo, nostris temporibus multi favore vulgi in sacerdotium subrogati sunt. Ex se autem, sicut suntqui mittatur a Deo? RESP. Illum cognosce missum a Deo, quem non paucorum hominum laudatio vel potius adulatio eligit; sed illpraeesse, qui non pecuniam dat ut episcopatus honorem acquirat. Nam de eo qui praeesse festinat, quidam patrum eleganter expressit dicens: Sciat se non esse episcopum, qui praeesse desiderat,
Abbreviated transcription (Latin):
poraliter iudimus ⁊ imaginaliter in me¬
moria retinemus. intellectu discerminu ᷤ.
Intellectu igitur discernimus: quod
illud sit corpus illud. similitudo corpo
ris. Hunc autem intellectum bestie ⁊
pecora. atq omnia uolatilia nullatenꝰ
habent. Sident ⁊ ipsa ꝑ corpus.⁊ eorum ex¬
his que uident unaginaliter sp̃s̃ in formã¬
tur. Unde ⁊ pecora presepia recognoscunit.
et aues ad nidos suos redeunt. Sed nec se
ipsa intelligunt que sint : nec illa que o¬
culis cerminit. Postremo corporalis uisio
sine spĩtali ẽẽ non potest. Statim gͦ ut a¬
uerterimus oculos ab eis que uidimus una¬
gineseorum que uidimus in memoriam reti¬
uenius. Spĩtalis uͦ uisio. sine corporali esse
potest. Unde ⁊absentes homines recordamur
et in tenebris ea que uidimus. imaginalit̃
cernimus. Intellectualis nempe. nec rorpo¬
rali indiget nec sp̃itali. Incellectu. nec corpꝰ
uidemus. nec imaginem corporis. ꝑ hunc

Expanded text:
poraliter videmus et imaginaliter in meporaliter videmus et imaginaliter in memoria reIntellectu igitur discernimus, quod illud sit corpris. Hunc autem intellectum bestiae et pecora atque volatilia nullatenus habent. Vident ipsa per corpus; et eorum quae vident imaginaliter species formatur, unde et pecora praesepia recognoscunt, et aves ad nidos suos redeunt: sed nec se ipsa intelligunt quae sint, nec illa quae oculis cernunt. Postremo corporalis visio sine spirituali esse non potest. Statim ergo ut avertimus oculos ab eis quae videmus, imagines eorum quae vidimus, in memoria retinemus. Spiritualis vero visio sine corporali esse potest; unde et absentes homines recordamur, et in tenebris ea quae vidimus, imaginaliter cernimus. Intellectualis nempe nec corporali indiget nec spirituali. Per intellectum nec corpus videmus, nec imaginem corporis. Per hanc
Abbreviated transcription (Latin):
patrem uelamento. tanquam scientes unde
sint nati. Medius autem filius id est ppło
iudeorum. ideo medius quia nec pͥmatum
apłorum tenuit. nec ultimus in gentib
credidit. nuditatem patris quia consensit
catum. quod erat in ꝓphetia secretum. Ideo¬
aliud. hodieꝙ gens ipsa nisi scrinaria xp̃i
⁊de cognatione tua. ⁊ de domo patris tui:
abraham dunisit terram ⁊ cognationem suã¬
⁊ domum patris sui. ⁊ uenit in terrã quã
ignorabat. ita ⁊ xp̃c dimisit gentem suam
tenminius. ⁊ de cognatione nrã. id est de
consanguinitate iuncta sunt. ⁊ de domo pa¬
tris nr̃i idest de omni memoria mundi hu¬
ius que oculorum occurrit obtutib. oꝵ¬
Quot sunt genera uisionum:Aỹ Tn
Prima uisio ẽ corporalis. Scd̾a spĩtalis:
Tercia intellectualis. Corporalis iguur uisio
ẽ. que fit ꝑ corpus. Spĩtalis. cum imagi¬
nes eorum que uidimus. in memoria condi¬
mus. Intellectualis nempe. cum ea que cor¬

Expanded text:
nt uelamento tamquam scientes unde nt uelamento tamquam scientes unde sint nati. medius autem filius, id est populus Iudaeorum — ideo medius, quia nec primatum apostolorum tenuit nec ultimus in gentibus credidit — uidit nuditatem patris, quia consensit catum quod erat in prophetia secretum; ideoaliud hodieque gens ipsa nisi quaedam scriniaet de cognatione tua, et de domo patris tui ? Abraham dimisit terram, et cognationem, et domum patris sui; venit in terram, quam ignorabat: ita et Christus dimisit gentem suam, terrenis, et de cognatione nostra, id est, de consanguinitate conjuncta sunt; et de domo patris nostri, id est, de omni memoria mundi hujus, quae oculorum occurrit obtutibus. Quot sunt genera visionum? RESP. Tria. Prima visio est corporalis; secunda, spiritualis; tertia, intellectualis. Corporalis ergo visio est quae fit per corpus. Spiritualis, cum imagines eorum quae videmus, in memoria condimus. Intellectualis nempe, cum ea quae cor
Abbreviated transcription (Latin):
quia foris eccłiam baptizantur. non su¬
munt baptisnum ad salutem. s ad ꝑui¬
ciem. Habentes nimirum speciem pie¬
tatis. iurtutem autẽ eius abnegantes.
Eiceroco eccłia eos non rebaptizat: quia
in nomine trinitatis baptizati sunt. Ipsa est
profecto forma sacramenti: ideo dum reu̾si
fuerint accipiunt uirtutem spiritus sc̃i
inebriatus ẽ.⁊ nudatus in tabnaculo suo: ã
Deus quodam modo plantauit gentem uideorum
segregando eam a cunctis gentib. Unde ei cir¬
cuncisionis signum indidit. legem dedlit. sa¬
crificia instituit. se ipsum in carne uenturũ
in lege predixit. Cu non credentes fuerũt.¬
cham pater chanaan uidens uerenda patris
sui. exiit foras. ⁊ nunciauit fr̃ib suis: ap̃
Induob filiis maximo ⁊ minimo duo popłi
figurati sunt: unam uestem a tergo portan¬
tes sacramentum scilicet iam preterite atq
transacte dominice passionis. Nuclitatem pa¬
cem non consenserunt. & tamen honorãt¬

Expanded text:
quia foris ecclesiam baptizantur, non suquia foris ecclesiam baptizantur, non sumunt baptismum ad salutem, sed ad perniciem; habentes nimirum formam sacramenti, virtutem autem ejus abnegantes. Et ideo eos Ecclesia non rebaptizat, quia in nomine Trinitatis baptizati sunt. ipsa est profecto forma sacrfuerint, accipiunt virtutem Spiritus sancti, inebriatus est, et nudatus in tabernaculo suo ? RESP. Deus quodam modo plantavit gentem Judaeorum, segregando eam a cunctis gentibus. Unde et circumcisionis signum indidit, Legem dedit, sacrificia instituit, se ipsum in carne venturum in Lege praedixit: sed cui non credentes, vificat, quod Cham pater Chanaan, videns verenda patris sui, exivit foras, et nuntiavit fratribus suis . RESP. In duobus filiis maximo et minimo, duo populi figurati sunt, unam vestem a tergo portantes, sacramentum sctransactae dominicae passionis — nuditatem pacem non consentiunt; et tamen honora
Abbreviated transcription (Latin):
uxor tua. ⁊ filii tui. ⁊ ixores filiorum tuo¬
rum tecum. In ingressione disuncti. in
egressione coniuncti dicuntur. aũ
Eorum quippe ingressio. istam uitam signi¬
ficat. ubi caro concupiscit adu̾sus spm̃. sp̃s
mus. illa faciamus. Egressio autem illã
significat uitam. ubi caro iam nullam
habet concupiscentiam. aduersus sp̃m
nichilꝙ erit. ex nob̃. quod repugnet in
uus de archa non ẽ reuersus: As Cor¬
uuis igit᷑ ut non reu̾teretur. aut aquis in¬
terceptus ẽ. aut aliquo cadauere illectus
insedit. ⁊ significat illos homines qui carna¬
lib decliti reb. dei precepta contempnunt.
⁊ nullatenus penitendo eccłie satisfaciunt
iide ꝑ mala opera recesserunt. uel certe
si aquis ille coruus int̾ceptus ẽ. illos sig¬
nificat qui de eccłia exeunt. ⁊ hereticorum
baptismo polliuintur. Quam uis enu
unum baptismum sit. ⁊ hereticorum eoꝵ
scilicet qui in nomine patris ⁊ filii ⁊ sp̃s

Expanded text:
uxor tua, filii tui, et uxores filiorum tuouxor tua, filii tui, et uxores filiorum tuorum . In ingressione nempe separati, in egressione conjuncti dicuntur. RESP. Eorum quippe ingressio istam vitam significat, ubi caro concupiscit adversus spiritum, mus illa faciamus . Egressio autem illam vitam significat, ubi caro jam nullam habebit concupiscentiam adversus spiritum, nihilque erit ex nobis quod repugnet in vus de arca, non est reversus ? RESP. Corvus ut non reverteretur, aut aquis interceptus est, aut alicui cadaveri illectus insedit: et significat illos homines, qui carnalibus dediti rebus, Dei praecepta contemnunt, et nullatenus poenitendo Ecclesiae satisfaciunt, unde et per mala opera recesserunt. Vel certe si aquis ille corvus interceptus est, illos significat qui de Ecclesia exeunt, et haereticorum Baptismo polluuntur. Quamvis enim unum Baptisma sit et haereticorum, eorum scil
Abbreviated transcription (Latin):
ta a dauid: usq ad transini grationem ba¬
bylonie. Quinta a tͣnsinigratione baby¬
Sexta ẽ que nunc agitur. Sicut sexcentesi¬
mo anno uite noe factum ẽ diluuium. ita
sexta etate scłi. reformatur homo in agni
ficat quod de omni genere ammaliũ atq
uolatilium unmunda bina inducuntur
in archam ⁊ munda septenas aũ Im¬
munda illos homines significant. qui ad scisma
sunt faciles. Munda uͦ homines scõs. qui
sp̃m septiformem accipientes. ex fide uiuunt.
hinc etiam qui dam poeta ait. Numero ds̃
aqua quindecim cubitiꝰ : Aỹ Octo ⁊ sep¬
tem. quindecim facurat. Octo nempe sig-¬
nificant resurrectionem. ⁊ septem quietẽ.
hoc itaq mysterium resurrectionis ⁊ qui¬
etis: suꝑgressum ẽ omnem scientiã super¬
noe in archam. diciturꝰ ad eum ingredere
tu ⁊ filii tui. uxor tua ⁊ uxores filiorum tuo¬
rum. tecum: Seorsum igiturꝰ ponuntur ui¬
ri. ⁊ seorsum femine. Ꝙ cum egrederetur
de archa. dicitur ad eum. Egredere tu. et

Expanded text:
Babylonis. Quinta, a transmigratione BabySexta, quae nunc agitur. Sexcentesimo anno vitae Noe factum est diluvium: ita sexta aetate saeculi reformatur homo in agnituid significat quod de omni genere animalium atque volatilium, immunda bina inducuntur in arcam, et munda septena ? RESP. Immunda illos homines significant, qui ad schisma sunt faciles: munda vero, homines sanctos, qui Spiritum septiformem accipientes ex fide vivunt. Hinc etiam quidam poeta ait: Numero Deusaqua quindecim cubitis ? RESP. Octo et septem quindecim faciunt. Octo nempe significant resurrectionem, et septem quietem. Hoc itaque mysterium resurrectionis et quietis, supergressum est omnem scientiam superNoe in arcam, dicitur ad eum, Ingredere, tu et filii tui, uxor tua, et uxores filiorum tuorum tecum ? Seorsum ergo ponuntur viri et seorsum feminae. Et cum egrederetur de arca, dicitur ad eum, Egredere, tu et
Abbreviated transcription (Latin):
iste. ⁊ mea doctrinanon ẽ mea. sed eius qui
me misit : aũs Ista omnia ⁊ alia quea te
non sunt dicta. sccłm formam serui. quã
assumpsit dicta sunt. Igitur cum pͥmꝰ
homo conditus ẽẽt a deo. ⁊ libero arbitrio
mimeratus. preceptum ꝙ ei positum ẽẽt
si custodisset que ei ds̃ preceꝑat. mortẽ
nec corporis neq amine gustasset. Sed
ille inobediens mandato dei. atq elatꝰ
suꝑbia. suasiomi serpentis obtemperans.
dei precepta contempsit. et hec cau¬
sa extitit ut mortis ꝑiculum incurre¬
ret. ⁊ ab illo uno homine. om̃is huma¬
na natura uiciata atq peccato obnoxia.
mortalis existeret. Apłs ꝑaulus ꝑ unũ
hominem inquit peccatum intrauit
inmundum. et ꝑ peocatum mors. ⁊ ita
in omnes homines ꝑtransiit in quo om¬
nes peccauerunt. Quia sicut ꝑunum

Expanded text:
iste ; et, Mea doctrina non est mea, sed ejus qui iste ; et, Mea doctrina non est mea, sed ejus qui me misit ? RESP. Ista omnia et alia quae a te non sunt dicta, secundum formam servi, quam assumpsit, dicta sunt. Igitur cum primus homo conditus esset a Deo, et libero arbitrio muneratus, praeceptumque ei positum esset; si custodisset quae ei Deus praeceperat, morte non corporis, neque animae multaretur. Sed ille inobediens mandato Dei, atque elatus superbia, suasioni serpentis obediens, Dei praecepta contempsit. Et haec causa exstitit ut mortis periculum incurreret, et ab illo uno homine omnis humana natura vitiosa atque peccato abnoxia mortalis existeret. Apostolus Paulus, Per unum hominem, inquit, peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines mors pertransiit, in quo omnes pecca
Abbreviated transcription (Latin):
uob̃ ẽ quem habetis a deo et non estis nr̃i : Emp¬
ti enim estis precio magno. glorificate ⁊ portate
deum in corpore ur̃o. Pater inquam ds̃ filius
deus. spiricus sõs ds̃. non tres dii. s unus ds̃
est. Nam si pater̃ maior. filius minor. spiritꝰ
sc̃s plus minor. quod heretica prauitas asserit.
iam non erit. unus ds. sed tres dii. quod
nefas est credere. ⁊ ualde redarguit scͥptura
diuina. Audi isrł inquit dñs dens tuus. ds̃
unus est. Ac ꝑ hoc sicut non dicimus tres de¬
os nec tres eẽntias. ita nec tres sapientias.
nec tres spiritus. Qam int̾rogati de singłis
ꝑsonis. si pater sit sapientia uel spiritꝰ sc̃s
s una sapientia ⁊ unus spirius. sicut una
ẽ substantia. aut una eẽntra. quia hoc
est illi eẽ. quod sapientem ẽẽ uel spm ẽẽ.
quomodo ipse filius dicit. pater maior me
ẽ. et non ueni uoluntatem meam face¬
re. sed uoluntatem eius qui misit me. et
pater si fieri potest. transeat a me calix

Expanded text:
is a Deo, et non estis vestri? Empti enim estis pretio magno: glorificate et portate Deum in corpore vestro . Pater, inquam, Deus, Filius Deus, Spiritus sanctus Deus; non tres dii, sed unus Deus est. Nam si Pater major, Filius minor, Spiritus sanctus plus quam minor, quod haeretica pravitas asserit, jam non erit unus Deus, sed tres dii; quod nefas est credere. Et valde redarguit illos Scriptura divina: Audi, Israel, inquit, Dominus Deus tuus, Deus unus est . Ac per hoc sicut non dicimus tres deos, nec tres essentias; ita nec tres sapientias, nec tres spiritus. Nam interrogati de singulis personis, si Pater sit sapientia vel Spiritus sanctus; una sapientia est et unus spiritus; sicut est una substantia, aut una essentia: quia hoc est illi esse quod sapientem esse vel spiritum e et Filius, quomodo ipse Filius dicit, Pater major me est ; et, Non veni voluntatem meam facere, sed voluntatem ejus qui me misit ; et, Pater, si fieri potest, transeat a me calix
Abbreviated transcription (Latin):
nalib uideri potest. nisi ut dictum ẽ
perꝰ subiectam creaturam. oꝵ filiꝰ¬
autem dei sic est de patre quomodonatꝰ.
non quomodo datus. Spiritus uͦ sc̃s sic
est de patre ⁊ filio quomodo datus. non
sc̃i. Aẽ filius autẽ soliuis ẽ patris nõ
idest patris et matris. Quod absit. ut
inter deum patrem ⁊ filium. tale aliqͥd
suspicemur. Quia nec filius hominis si¬
mulex patre procedit ⁊ matre. Quia cũ
procedit expacte non tunc procedit ex
macre. & cum procedit ex matre in hãc
lucem: non tunc procedit ex matre.
Spiritꝰ uõ sc̃s non de patre in filium.
et de filio procedit ad scĩficandam creatu¬
ram s simul de utroq procedit. oꝵ¬

Expanded text:
nalibus videri potest, nisi, ut dictum est, nalibus videri potest, nisi, ut dictum est, per subjectam creaturam. us sic est de Patre quomodo natus, non quomodo datus; Spiritus vero sanctus sic est de Patre simul et Filio quomodo datus, non  Filius autem solius est Patris, non  patris et matris, quod absit ut inter Deum Patrem et Filium tale aliquid suspicemur: quia nec filius hominis simul ex patre procedit, et ex matre; quia cum procedit ex patre, non tunc procedit ex matre, et cum procedit ex matre in hac luce, non tunc procedit ex patre. Spiritus vero sanctus non de Patre procedit in Filium, et de Filio procedit ad sanctificandam creaturam, sed simul de utroque procedit.
Abbreviated transcription (Latin):
esse. a nullo uitam accepisse. Declit
pat̃ filio uitã gignendo. ũ quod priꝰ fuerit filiꝰ
sine uita et postea acceperit uitam. si¬
out nos qui ꝑ peccatum amisimus ui¬
tam. ⁊ per grattam saluatons recepi¬
mus. Ideo dicitur accepisse uitam.
quia nonẽ a se ipso genitus. Pater ñ
existendo dedit sed gignendo. OR
sabstantiam minor patre. sed scdm for¬
mam serui quam assumpsit. ideo quid
de missione spiritus scĩ sentias. nunqͥd
nam ⁊ ipse hominem assumpsit. ut missus
scđm substantiam dicitur. seu missus seu
minor filius. ita nec sp̃s sc̃s. Postremo sicut ille
propt̃ hominem minor. aut hominis filiꝰ
ita iste ꝓpter columbam uel ignem missus di¬
creaturam. Non enim sicut filius hominẽ
assumpsit ut in et̃num ꝑmaneat. sic spiritus
sõs columbam uł ignen sed facte ille uisio¬
nes de creatura inferiori. ad manifestandũ
illa incomp̃hensibilis immutabilisꝙ diui¬
nitas. que est triuitas ds ab oculis car¬

Expanded text:
esse, a nullo vitam accepisse. Dedit esse, a nullo vitam accepisse. Dedit Pater Filio vitam gignendo: non quod prius fuerit Filius sine vita, et postea acceperit vitam; sicut nos qui per peccatum amisimus vitam, et per gratiam Salvatoris recipimus: sed ideo dicitur, Accepit vitam, quia non est a se ipso genitus; non enim existendo dedit, sed gignendo. QUAsubstantiam minor, sed secundum formam servi quam assumpsit; ideo quaero quid de missione Spiritus sancti sentias: numquid et ipse hominem assumpsit, ut missus secundum substantiam dicitur, seu missus, seu minor Filius; ita nec Spiritus sanctus. Postremo sicut ille propter hominem minor aut missus; ita iste propter columbam vel ignem missus diper subjectam creaturam. Non enim sicut Filius hominem assumpsit, ut sic in aeternum permaneat, sic Spiritus sanctus columbam vel ignem: sed factae illae visiones de creatura inferiore, ad manifestandum illa incomprehensibilis immutabilisque divinitas, quae est Trinitas Deus, ab oculis car