comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arguit eum ñ repente ꝑsuasũ. s meditatũ diu¬
tius dñicȩ traditionis patrasse flagitiũ. qͥ ñ ꝑ
enĩ hominis fragilitatẽ. ⁊ id eo nechas partes
recusauit infirmitatis humanȩ. Uoluit dese¬
ri. uoluit ꝓdi. uoluit ab apło suo tradi. ut tu
a sotio desertus. a socio ꝓditus. mođate feris tuũ
terent᷑ apte subditur. Et ueniunt ad domũ.
Electos namq inmonte apłos addomũ reducit
quasi tacite eos admonens. ut pꝰacceptũ a¬
płatus. gradum adconscientia suã redeant. ⁊¬
quo ampliorẽ docendoꝵ curã suscepunt pͦpłoꝵ.
eo sollertiꝰ ipsi habrtacula. mentiũ suarũ con¬
sidando penetrent. Et neqͥd ibi forte qͦd occul¬
ti inspectoris occulos offendat inueniatur. se¬
dula examinatione ꝑquirant. Sic ⁊ enĩ quisq
sic ꝓxiũ rite regit. si asuo priꝰ corde studio¬
sa exploratione quicquid inerat. prauitatis
ex purgat. Et coriuenit iterũ turba. ita. ut ñ

Expanded text:
arguit eum non repente persuasum, sed meditatum diuarguit eum non repente persuasum, sed meditatum diutius dominicae traditionis patrasse flagitium. Qui non per enim hominis fragilitatem et ideo nec has partes recusauit infirmitatis humanae. uoluit deseri, uoluit prodi. uoluit ab apostolo suo tradi, ut tu a socio desertus, a socio proditus moderate feras tuum terentur, apte subditur: Et veniunt ad domum. Electos namque in monte apostolos ad domum reducit, quasi tacite eos admonens ut post acceptum apostolatus gradum ad conscientiam suam redeant, et quo ampliorem docendorum curam susceperunt populorum, eo solertius ipsi habitacula mentium suarum considerando penetrent, et ne quid ibi forte quod occulti inspectoris oculos offendat inveniatur, sedula examinatione perquirant. Sic etenim quisque, sic proximum rite regit, si a suo prius corde studiosa exploratione quidquid inerat pravitatis expurgat. Et convenit iterum turba, ita ut non
Abbreviated transcription (Latin):
sit cognominatus. ipsi testantur apłi. qui eũ
bi nominat. Erat enĩ frater iacobi fr̃is dni.
ut ipse inepła sua scribit. unde etiã ipse fe
dñi uocabatur adtestantibꝰ ciuibꝰ ipsiꝰ. quidẽ
iuitutibꝰ eiꝰ stupentes aiebant. Nonne iste ẽ
faber filiꝰ mariȩ fr̃ iacobi. & ioseph. et uidȩ
⁊ symonis: Et symonẽ cananeũ. Quida sca
rioth. qui ⁊ tradidit eum. Et hac cum addita¬
mento posuit. ad distinctionẽ symonis petͥ.
⁊ uide iacobi. Symon autẽ chananeus achana
galilee cognomen acceprt. qđ euuangelista
lucas cũ interp̃tatione posuit. Symon zelo¬
tes. caria quippe zelus. cananeus dicitur ze¬
lotes. idẽ emulator. ludas autẽ scaricth:
aut auico inquo ortꝰ ẽ. aut extribu isachar
p̃sagiũ suȩ dãpnationis uocabulũ sũpsit. lsachar
quippe qđ dicit᷑ merces. p̃tiũ ꝓditionis insinu¬
at. Scariothautẽ qđ memoria mortis int̾p̾tat᷑.

Expanded text:
sit cognominatus, ipsi testantur apostoli, qui eum sit cognominatus, ipsi testantur apostoli, qui eum bi nominat. Erat enim frater Jacobi fratris Domini, ut ipse in Epistola sua scribit. Unde etiam ipse frater Domini vocabatur, attestantibus civibus ipsius, qui de virtutibus ejus stupentes aiebant: Nonne iste est fabri filius et Mariae, frater Jacobi et Joseph, et Judae, et Simonis ? Et Simonem Chananaeum, et Judam Scaditamento posuit, ad distinctionem Simonis Petri et Judae Jacobi. Simon autem Chananaeus a Chana vico Galilaeae cognomen accepit, quod evangelista Lucas cum interpretatione posuit, Simon Zelotes. Chana quippe, zelus. Chananaeus dicitur Zelotes, id est aemulator. Judas autem Scarioth, aut a vico in quo ortus est, aut ex tribu Issachar, praesagium suae damnationis, vocabulum sumpsit. Issachar quippe, quod dicitur merces, pretium proditionis insinuat. Scarioth, autem quod memoria mortis interpretatur,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ẽ grecȩ didimꝰ. interp̃tatio eiꝰ statui congruit.
Didimus ⁊ enĩ recte uocari potuit. ꝓpter dubiũ
cor incredendo effectu drĩcę resurrectionis.
Abyssus idem potuit ure dici. cũ altitudinẽ do¬
minice uirtutis in resurrectione cȩlebrata cer¬
ta fide penetrauit. Notandũ sanẽ. qđ apłors
nomina describens euuangłista mattheus po
ne antiquȩ conũsationis recordantes sugillare
peccatũ. suꝑ abundet grã. Et iacobũ alshei. ⁊
taddeĩs lacobũ alphei cum additamento posu¬
it ad distinctionẽ iacobi zebedei. Ipse ẽ qui
ineuuangłiis nominat᷑ frat̃ dñi. ⁊ in epła ad
galathas quia maria uxor alphei soror fuit
mariȩ matris dñi. ꝗͣ mariã cleope iohannes
euuangłizta cognominat. Fortasse qu isdẽ
alpheus etiã cleopas ẽ dictus. uel ipsa ooaria de¬
functo p̾natũ iacobũ alpheo. cleope nupsit.
Quia uͦ iacob. merito filius alphei. idẽ doctus

Expanded text:
quae utraque interpretatio ejus statui congruit. quae utraque interpretatio ejus statui congruit. Didymus etenim recte vocari potuit, propter dubium cor in credendo effectu dominicae resurrectionis. Abyssus idem potuit jure dici, cum altitudinem dominicae virtutis in resurrectione celebratam certa fide penetravit. Notandum sane quod apostolorum nomine describens evangelista Matthaeus, ita ne antiquae conversationis recordantes, suggillarpeccatum, superabundet gratia . Et Jacobum Alphaei, et Thaddaeum. Jacobum Alphaei cum additamento posuit, ad distinctionem Jacobi Zebedaei. Ipse est qui in Evangeliis nominatur frater Domini, et in Epistola ad Galatas: quia Maria uxor Alphaei soror fuit Mariae matris Domini, quam Mariam Cleophae Joannes evangelista cognominat, fortasse quia vel idem Alphaeus etiam Cleophas est dictus vel ipsa Maria, defuncto post natum Jacobum Alphaeo, Cleophae nupsit. Quia vero Jacobus merito filius Alphaei, id est docti,
Abbreviated transcription (Latin):
andreã. ⁊ philippũ. et bartholomeũ. & mathe¬
ũ. ⁊ thomã. Andreas grecũ nomen ẽ. ⁊ int̃pre¬
tatur uirilis. abeo quod grecȩ uir appellatur
aner. Suo aptissime uocabulo decoritur ille
qͥad p̃dicationẽ ioħis max agnũ dei sequi ui¬
dere ⁊ audue curauit. ⁊ pꝰmodũ ipsum se uo¬
cantẽ relictis om̃ibꝰ. sequi ipsiq ꝑpetuo adhe¬
rere ñtardauit. Pnlippus os lampadis. siue
lampadarũ int̾p̾tatur ⁊ recte quia uocatur
adño lumen gr̃ẽ. quo ipse incorde accensus.
atq illustratus ẽ confestim inuento frĩ ꝑoris
unt̾p̃tatur filiꝰ suspendentis aquas. qđ eui den¬
ter filiũ dei sonat. qͥ p̾dicatoꝵ suoꝵ mentes.
adedestia contemplanda suspendit. ut quo
celsa liberiꝰ ꝑuolant ⁊ terrenoꝵ corda feratiꝰ
dictoꝵ suor guitis inebriant. Matheus dona¬
tus dicitur. udelicet qr magno munere diĩ.
detheloncano ac publicano. inapłi ẽ et euuan¬
gliste delegit᷑ offitiũ T̃ homas abs sͦuł gemirꝰ¬

Expanded text:
ream et Philippum et Bartholomaeum, et Matthaeum, et Thomam. Andreas Graecum nomen est, et interpretatur virilis, ab eo quod Graece vir appellatur Ἀνήρ. Quo aptissime vocabulo decoratur ille qui ad praedicationem Joannis mox Agnum Dei sequi, videre et audire curavit, et postmodum ipsum se vocantem relictis omnibus sequi, ipsi perpetuo adhaerere non tardavit. Philippus os lampadis sive lampadarum interpretatur. Et recte, quia vocatus a Domino lumen gratiae, quo ipse in corde accensus atque illustratus est, confestim invento fratri per oris interpretatur, filius suspendentis aquas, quod evidenter Filium Dei sonat, qui praedicatorum suorum mentes ad coelestio contemplanda suspendit, ut quo celsa liberius pervolant, eo terrenorum corda feracius dictorum suorum guttis inebrient. Matthaeus donatus dicitur, videlicet quia magno Domini munere de teloneario ac publicano, in apostoli est et evangelistae delegatus officium. Thomas, abyssus ve
Abbreviated transcription (Latin):
s. nolle pati xp̾ianã legẽ dũ dicunt qđ eam
implere ñ possint. admuantes tam̃ fidelẽ p̾¬
pulũ apristina ꝑdita conu̾satione sariatũ. Se¬
dere namq ad pedes dñi ẽ. eum aqͦ demonia
exierant. eos qui apeccatis correcti fuerint.
fira m̃tis intentione uestigia sui saluatoris
quȩ sequantur ut tueri. Uestitũ resumere est:
uirtutũ studia qͦuesani ꝑdid̾ant iã sana m̃te
reciꝑe. Cui figure apte congruit. illa dñi pa¬
rabola. inqua rediens ad patrẽ. filiꝰ luxuriosus.
⁊ ꝓdigꝰ. mox stola prima cũ anulo indurtur.
manifeste insinuans. qr quisqͥs uͦ coide de ad¬
missis penitucrit. potest donante. xp̃i grã
pͥma iustitiȩ oꝑa. dequibꝰ cecidat cũ anulo
inuiolate fidei recuꝑare. Et rogare eũ ceputł.
ut discedet afinib eoꝵ. Conscii fragilitatis suȩ
geraseni. p̃sentia se dñi uidicabant indignos:
ñ capientes u̾bum dei. nec infirma adhuc m̃te
pondus sapientie sustinere ualentes. Iđ ⁊ petro

Expanded text:
t quod eam implere non possunt, admirantes tamen fidelem populum a pristina perdita conversatione sanatum. Sedere namque ad pedes Domini, est eum a quo daemonia exierant, eos qui a peccatis correcti fuerint, fixa mentis intentione vestigia sui Salvatoris quae sequantur intueri. Vestitum resumere, est virtutum studia quae vesani perdiderant, jam sana mente recipere. Cui figurae apte congruit illa Domini parabola, in qua rediens ad patrem filius luxuriosus et prodigus, mox stola prima cum annulo induitur, manifeste insinuans quod quisquis vero corde de amissis poenituerit, potest donante Christi gratia, prima justitiae opera de quibus ceciderat, cum annulo inviolatae fidei recuperare. Et rogare eum coeperunt, ut discederet a finibus eorum. Conscii fragilitatis suae Geraseni, praesentia Domini judicant se indignos, non capientes verbum Dei, nec infirma adhuc mente pondus sapientiae sustinere valentes. Quod et Petro
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝑorbẽ nationes. infide sc̃ę trinitatis eccłiam
eent in gressure. Inquo etiã sacramento. ita quon¬
dã filii isrł circa tab̾naculũ castra metabantur.
ut ex oiũ parte ꝑquadrũ ternȩ trib manerent.
qr pͥmitiua nunirũ ȩcdia que erat inuidea. un¬
diq ꝑcirtuitũ suis credentibꝰ toto orbȩ nationi¬
bus spiritalia deo castra erat infide. ⁊ confessio¬
ne sc̃ȩ trinitatis fixura. Et ut mitteret eos p̃di¬
care euuangłiũ. Et dedit illis potestatẽ curan¬
di infimitates. ⁊ eiciendi demonia. Post quã
nefandis spiritib se p̾dicari ꝓhibuit. elegit
da eiuangłiũ mente ac lingua p̾dicarent. Iui¬
bus etiã ceteras infirmitates curandi nec ñ et
mortuos suscitandi. ut matheus eiuangłista
scribit contulit facultatẽ ut ꝓmissoꝵ cęlestiũ
magnitudine̾ ad testaretur etiã magñitudo
factoꝵ. fidemq uerbis daret uirtꝰ ostensa. ⁊ noua

Expanded text:
per orbem nationes in fide sanctae Trinitatis Ecclesiam per orbem nationes in fide sanctae Trinitatis Ecclesiam essent ingressurae. In quo etiam sacramento ita quondam filii Israel circa tabernaculum castrametabantur, ut ex omni parte per quadrum ternae tribus manerent . Quia primitiva nimirum Ecclesia quae erat in Judaea, undique per circuitum sui credentibus toto orbe nationibus, spiritalia Deo castra erat in fide et confessione sanctae Trinitatis fixura. Et ut mitteret eos praedicare Evangelium. Et dedit illis potestatem curandi infirmitates, et ejiciendi daemonia. Postquam nefandos spiritus se praedicare prohibuit, elegit da Evangelium mente ac lingua praedicarent. Quibus etiam caeteras infirmitates curandi, nec non et mortuos suscitandi ut Matthaeus evangelista scribit contulit facultatem, ut promissorum coelestium magnitudini, attestaretur etiam magnitudo factorum, fidemque verbis dar
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ dicebant᷑ ascende nouerat. solusq moyses.
qr legẽ spiritalit̾ audiri didicerat montis in qͦ
erat ds uerticẽ conscendit. Bene autẽ dicitur
qr ascendens inmontẽ deus uocauit ad se qͦs uo¬
luit ipse. Nenĩ illoꝵ electionis ac studii.s diui¬
ne erat dignationis ⁊ grẽ. ut in apostolatũ uo¬
carent᷑. Unde ⁊ eis alibi dr̃. Nonuosme elegis¬
tis. s ego elegi uos. Fecitq ut ẽent duodecĩ cũ
illo. Certi utiq grã misterii. ut uidelic& mun¬
di salirtẽ ꝗͣ uerbo p̾̃dicarent. suo qͦq numero
cõmendarerit. Ter ⁊ enĩ quat̾ni duodeci fuit.
Etter quat̾ni. ad p̃dicandũ surit missi apłi. ut ꝑ
uniũsas qͣdrati orbis plagas baptizarent gen¬
tes in nomine pat̾s.⁊ filii. et sp̃c scĩ. Unde et
deciuitate scã iherlm̃. descendente decelo adeo
scriptum ẽ. qr erant ei aboriente portȩ tres. et
abaquilone portȩ tres. ⁊ abaustro portȩ tres. et

Expanded text:
quae dicebantur, ascendere noverat: solusque Moyses quae dicebantur, ascendere noverat: solusque Moyses quia legem spiritaliter audire didicerat, montis in quo erat Deus, verticem conscendit. Bene autem dicitur, quia ascendens in montem Dominus, vocavit ad se quos voluit ipse. Non enim illorum electionis ac studii, sed divinae erat dignationis et gratiae, ut in apostolatum vocarentur. Unde et eis alibi dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Fecitque ut essent duodecim cum illo. Certi utique gratia mysterii, ut videlicet mundi salutem quam verbo praedicarent, suo quoque numero commendarent. Ter etenim quaterni duodecim faciunt. Et ter quaterni ad praedicandum sunt missi apostoli, ut per universas quadrati orbis plagas baptizarent gentes in nomine Patris, et Filii et Spiritus sancti. Unde et de civitate sancta Jerusalem descendente de coelo a Deo, scriptum est, quia erant ei ab oriente portae tres, et ab aquilone portae tres, et ab austro portae tres, et
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit in montẽ uocauit adse quos
uoluit ipse. Et uener̾ ad eum. Et fecit
ut ẽẽnt duodecĩ cũ illo. Mons ille inqͦ
apłõs elegit dñs altitudinẽ designat iustitiȩ
qua instituendi erant. ⁊ quã p̃dicaturi homi¬
nibꝰ. Nã qr missurꝰ erat eos. ad p̾dicandũ euuã¬
geliũ regni cȩlestis. merito ꝑsublimnitatẽ loci.
inqͦ electi sunt. ãmonere uoluit eos. ñ iinfimis
desideriis animũ dissoluere. s ad suꝑna desidan¬
da ⁊ querenda semꝑ erigere debere. Sic etiã legẽ
daturus pͥori suo pͥopulo in monte apparuit.⁊
demonte quȩ agenda e̾ent innotuit. Uere. qr
necdũ erat tempꝰ ut diceret᷑. penitentiã agite.
ad ꝓpinquabit enĩ regnũ celoꝵ. s tantũ dice¬
batur. honora patrẽ tuũ et matrẽ. ut sis lon¬
geuus suꝑ terrã. quã dñs deus tuus dabit tibi.
populꝰ loquenti inmonte dño ad ꝓpinquare ua¬
luit. s de inferioribꝰ quȩ dicerentur audiuit. quia
nec dũ mente capaci ad intelligenda mysteria.

Expanded text:
ascendens in montem vocavit ad se quos voluit ipse, et venerunt ad eum, et fecit ut essent duodecim cum illo. Mons ille in quo apostolos elegit Dominus, altitudinem designat justitiae qua instituendi erant, et quam praedicaturi hominibus. Nam quia missurus erat eos ad praedicandum Evangelium regni coelestis, merito per sublimitatem loci in quo electi sunt, admonere voluit eos, non in infimis desideriis animum dissolvere, sed ad superna desideranda et quaerenda semper erigere debere. Sic etiam legem daturus priori populo suo in monte apparuit: de monte quae agenda essent intonuit. Verum necdum erat tempus ut diceretur: Poenitentiam agite, appropinquavit enim regnum coelorum : sed tantum dicebatur, Honora patrem tuum et matrem, ut sis longaevus super terram, quam Dominus Deus tuus dabit tibi , populus loquenti in monte Domino appropinquare valuit; sed de inferioribus quae dicerentur audivit, quia necdum mente capaci ad intelligenda mysteria
Abbreviated transcription (Latin):
untes sp̃c inmundi. intiroierunt in porcos. et
magno impetu grex p̾cipitatꝰ inmari ad duo
milia.⁊ suffocati sunt in mari. Significat. qͦd
minatione demonioꝵ in abditis agunt sacrile¬
gos ritus suõs. qͥ xp̃o credere noluerunt ceca ⁊
ꝓfunda curiositate submersi. Et notandũ qͦd
spuitꝰ inmundi nec inporcos irent nͥ hoc illis
benignus ipse saluator petentibꝰ. qͦs certe in a¬
byssum posset religare concedet rem necessa¬
riã docere nos uolens. ut scilic& nouerimꝰ eos
multo minꝰ posse. sua potestate nocere homi¬
nib. qͥ nec peccoribꝰ qualibꝰciunq potuerunt.
Hanc autẽ potestatẽ ds̃ boniis occulta iustitia
nob dare potest iniusta ñ potest. Iui autẽ pas¬
cebant eos fugerunt. ⁊ nunciauer̃ in ciitatẽ
& inagros. Qͦd pastores porcoꝵ fugientes ista
nunciant. sigruficat quosdã etiã pͥmates im
ciꝰ ꝑgentes stupendo ⁊ mirando p̃dicare. Et e¬
gressi sunt uidere quid eẽt facti. ⁊ ueniunt

Expanded text:
immundi introierunt in porcos: et magno impetu grex praecipitatus est in mare ad duo millia, et suffocati sunt in mari. Significat autemminatione daemoniorum, in abditis agunt sacrilegos ritus suos, qui Christo credere noluerunt caeca et profunda curiositate submersi. Et notandum quod spiritus immundi nec in porcos irent, nisi hoc illis benignus ipse Salvator petentibus, quos certe in abyssum posset relegare, concederet. Rem necessariam docere nos volens, ut scilicet noverimus eos multo minus posse sua potestate nocere hominibus, qui nec pecoribus qualibuscunque potuerunt. Hanc autem potestatem Deus bonus occulta justitia nobis dare potest, injusta non potest. Qui autem pascebant eos, fugerunt et nuntiaverunt in civitatem et in agros. Quod pastores porcorum fugientes ista nuntiant, significat quosdam etiam primitates ejus pergentes stupendo et mirando praedicare. Et egressi sunt videre quid esset factum: et veniunt
Abbreviated transcription (Latin):
mina apłoꝵ enumerare. necesse haberet petrũ
intentos uidelicet reddens auditores. Nam
si hoc ante uocaretur. ñ ita uideres mysterium
petri. putares eum casu sic uocar. ñ ꝓuidentia
dei. Ideo uoluit eum priꝰ aliud uocari. ut ex
ipsa comutatione nominis. sacramenti iuiua¬
citas comendaret᷑. Idem gͦ grecȩ siue latine
petrꝰ qͦd syriacȩ cephas. ⁊ inutraq lingua no¬
men apetra diriuatũ ẽ. haut dubiũ quin in
di uocentur. sic ⁊ sẏmoni qͥcredebat in petrã¬
xp̃m. petri largitus ẽ nomen. cuiꝰ alias adlu¬
dens ethy mologiȩ. dixit tues petrꝰ. ⁊ suꝑ hanc
petrã ȩdificabo ȩccłiã meã. Qͦd uͦ symon po¬
nens merorẽ siue audiens tristitiã int̾̃preta¬
tur. illi temꝑi congruit. quando pꝰ resurree¬
tionẽ uiso dr̃o. uel mortis illiꝰ. uel suȩ nega¬
tionis merorẽ deposuit. s suȩ confesti mortis
tristitiã audunt dicente dño. Cũ autẽ senueris.¬

Expanded text:
m enumerare et necesse haberet Petrum intentos videlicet reddens auditores. Nam si hoc ante vocaretur, non ita videres mysterium petrae, putans eum casu sic vocari, non providentia Dei. Ideo voluit eum prius aliud vocari, ut ex ipsa commutatione nominis, Sacramenti vivacitas commendaretur. Idem ergo Latine Petrus, quod Syriace Cephas, et in utraque lingua nomen a petra derivatum est, haud dubium quin di vocentur, sic et Simoni qui credebat in petram, Petri largitus est nomen. Cujus alias alludens etymologiae dixit: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Quod vero Simon, ponens moerorem, sive audiens tristitiam, interpretatur, illi tempori congruit, quando post resurrectionem, viso Domino, vel mortis illius, vel suae negationis moerorem deposuit: sed suae confestim mortis tristitiam audivit, dicente Do
Abbreviated transcription (Latin):
Et iacobũ zebedȩi. ⁊ iohem frẽm iacobi subaudit᷑.
a suꝑioribꝰ uocauit adse. cũ ascendet in montẽ
Et imposuit eis nomina boanerges. qđ ẽ filii to¬
nitrui. Apte filii thonitrui st̃ cognominati.
ũbum. ⁊ uerbũ erat apud dm̃. ⁊ dserat ũbum.¬
⁊ cetera. Quȩ tanto uututis ponde grauiꝰa re¬
liquit. ut si aliquando plus intonare uoluiss&
nec ipse caꝑe mundus posset.S ⁊ ambo sepe
seorsum. ⁊ inmontẽ adño duci. ⁊ aliquando
sonũ denube terrificũ ꝑciꝑe meruerunt hic ẽ
filiꝰ meus dilectus. ipsum audite. Prisca quoq
nomina meritis aptissuna gestabant. lacobus
enĩ supplanitator. iohannes enĩ inqͦ ẽ gra uel¬

Expanded text:
uditur a superioribus vocavit ad se, cum ascenderet in montem. Et imposuit eis nomina Boanerges, quod est filii tonitrui. Apte filii tonitrui sunt cognominati, Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, etc. . Quae tantae virtutis pondere gravida reliquit, ut si aliquando plus intonare voluisset, nec ipse capere mundus posset. Sed et ambo saepe seorsum et in montem a Domino duci, et aliquando sonum de nube terrificum percipere meruerunt: Hic est filius meus dilectus, ipsum audite Prisca quoque nomina meritis aptissima gestabant. Jacobus enim supplantator. Joannes in quo et gra
Abbreviated transcription (Latin):
manitas. qua t̾ram nr̃e mortalitatis tetigit. acci¬
piendi sunt: Et ꝓcidere archisinagogũ ad pedes
ihũ ẽ legis latorẽ. cũ tota ꝓgenie patrũ. media¬
torẽ dei ⁊ hominũ. longe sibi dignitatis gła p̾fe¬
rendũ eẽ cognoscere. ⁊ confrteri cũ apło. qr qͦd in¬

Expanded text:
manitas, qua terram nostrae mortalitatis tetigit, accimanitas, qua terram nostrae mortalitatis tetigit, accipiendi sunt? Et procidere archisynagogum ad pedes Jesu, est legislatorem cum tota progenie patrum mediatorem Dei et hominum longe sibi dignitatis gloria praeferendum esse cognoscere, et confiteri cum Apostolo
Abbreviated transcription (Latin):
lectione ubi archisina gogus saluari filiã petit
bosa mulier. ⁊ p̾ripuit sanitatẽ ac deide filia
archisinagogi adoptatã ꝑuenit sanitatẽ im
humani: qͣdño incarne ueniente ita dispen¬
sata ẽ. ut pͥmo aliqui ex isrł adfidẽ uenirent. de in¬
de plenitudo gentiũ intraret. ac sic om̃is isrł
saliuis fieret. Quis gͦ archisinagogꝰ iste. qͥ addo¬
minũ ꝓfilia rogaturꝰ aduenit. meliꝰ quã ipse
moyses intelligitur: Unde bene iairus idẽ illu¬
minans. siue illuminatꝰ uocat᷑. qr qͥ accipit uerba
uitȩ dare nob̾. ⁊ ꝑ hȩc cęteros illuminat. et ipse ab
spũ sc̃o qͦ uitalia monita scribere. uł docere posset
illuminatꝰ ẽ. Iui uidens dnm ꝓcidit ad pedes eiꝰ.
li corde se eiꝰ potentie subdidit. quẽ ita cura finẽ
seculi hominẽ incarnandũ ẽẽ cognouit ut et̾nũ
ante om̃e seculũ dm̃ existere ñdubitaret. Si enĩ
caput xp̃i ds. pedes eiꝰ quid aptiꝰ quã ad sũpta hu¬

Expanded text:
am petit, rhoissa mulier, et praeripit sanitatem; ac deinde filia archisynagogi ad optatam pervenit sanitatem, imquae Domino in carne veniente ita dispensata est, ut primo aliqui ex Israel ad fidem venerint, deinde plenitudo gentium intraret, ac sic omnis Israel salvus fieret. Quis ergo archisynagogus iste, qui ad Dominum pro filia rogaturus advenit, meliene Jairus, id est illuminans, sive illuminatus, vocatur, quia accepit verba vitae dare nobis, et per haec caeteros illuminat, et ipse a Spiritu sancto, quo vitalia monita scribere vel docere posset, illuminatus est. Qui videns Jesum, procidit ad pedes ejus, ta circa finem saeculi hominem incarnandum esse cognovit, ut aeternum ante omne saeculum Deum existere non dubitaret. Si enim caput Christi Deus, pedes ejus quid aptius quam assumpta hu
Abbreviated transcription (Latin):
guidã. iusitatione sue pietatis alustrans a
consuetis humanȩ contiersationis morib auo¬
cat. atq ad seqͤrda p̾ceptoꝵ suoꝵ itinera pro¬
uocat. Mettit gͦ digitos suos inauriculas:
cũ ꝑ dona scĩ spc aures cordis ad intelligen.¬
da ac suscipienda uerba salutis aꝑit. Nãq digi¬
tũ dei appellari spm scm̃. testat᷑ ipse dñs. cũ dic̃¬
uideis. Siego indigito di eicio demonia. fili uñ
inquo eiciunt: St exponens aliꝰ euuangliota. dicit
⁊ magi inegipto suꝑati. ad moysen dicentes. digi

Expanded text:
guidam, visitatione suae pietatis illustrans, a guidam, visitatione suae pietatis illustrans, a consuetis humanae conversationis moribus avocat, atque ad sequenda praeceptorum suorum itinera provocat. Mittit digitos suos in auriculas, cum per dona sancti Spiritus aures cordis ad intelligenda ac suscipienda verba salutis aperit. Namque digitum Dei appellari Spiritum sanctum testatur ipse Dominus, cum dicJudaeis: Si ego in digito ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt ? Quod exponens alius evangelista dicit: Magi in Aegypto superati d
Abbreviated transcription (Latin):
l iterum exiens definib tyri uenit ꝑsy
donẽ admare galileȩ. ut̃ medios fines
decapoleos. De capolis ẽ ut ipso nomine
ꝓbatur. regio decẽ urbiũ transiordanẽ adori¬
enitẽ. cirea hippũ. & pellã. et gadarã. contra
galileã. Iđ ergo dicitur qr dñs uenit adinare
galileȩ ut̾ medios fines de capolis. ñipsos
longe transmare positꝰ respiciebat. Et addu¬
cunt ei surdũ ⁊ mutũ. et dep̾cabant᷑ eũ ut im¬
ponat illi manũ. Surdus ⁊ mutꝰ ẽ. qui nec au¬
res audiendi dei u̾bum. nec os aꝑit ꝓloqͤndis.
qualib necesse est. ut hi qui loqͥ iã ⁊ audire
diuina eloquia. longo usi didicerunt dño
sanandos offerant quatinꝰ eos qͦs humana fra¬
gilitas neqͥt. ipse grẽ suȩ dextera saluet. Et
app̾hendens eũ deturba seorsum. misit digi¬
tos suos inauriclãs. Prima salutis ianua est
infirmũ. ab adp̃hendite dño detͦba seorsũ
educi. A dp̃hendens nãq infirmũ dominꝰ
det̾ba seorsũ educit: cũ mentẽ peccatis lani¬

Expanded text:
 iterum exiens de finibus Tyri, venit per Sidonem ad mare Galilaeae inter medios fines Decapoleos. Decapolis est ut ipso nomine probatur regio decem urbium trans Jordanem ad Orientem circa Hippum et PGalilaeam. Quod ergo dicitur quod Dominus venit ad mare Galilaeae, inter medios fines Decapoleos, non ipsos longe trans mare positos respiciebat. Et adducunt ei surdum et mutum; et deprecabantur eum, ut imponat illi manum. Surdus et mutus est, qui nec aures audiendis Dei verbis, nec os aperit proloquendis, quales necesse est ut hi qui loqui jam et audire divina eloquia longo usu didicerunt, Domino sanandos offerant, quatenus eos quos humana fragilitas nequit, ipse gratiae suae dextera salvet. Et apprehendens eum de turba seorsum, misit digitos suos in auriculas. Prima salutis janua est infirmum apprehendente Domino de turba seorsum educi. Apprehendens namque infirmum de turba seorsum educit, cum mentem peccatis lan
Abbreviated transcription (Latin):
cipuł sius uenit in partes dalmanutha. Pro hoc in
matheo legimus.⁊ dimissa turba ascendit in na¬
uiculã. ⁊ uenit infines magedan. Non autẽ du¬
bitandũ ẽ eundẽ locũ eẽ. subutroq nomine.
Nã pleriq codices ñhabent. etiam marcũ scdiñ nͥ¬

Expanded text:
cipulis suis venit in partes Dalmanutha. Pro hoc in cipulis suis venit in partes Dalmanutha. Pro hoc in Matthaeo legimus: Et dimissa turba ascendit in naviculam, et venit in fines Magedan . Non autem dubitandum est eumdem locum esse sub utroque nomine. Nam plerique Codices non habent, etiam secundum
Abbreviated transcription (Latin):
nasci consueuit. P alma uͦ. uictricẽ ornat manũ
Et iunceis uasis recte cõꝑant᷑ electi. cũ radicẽ cor¬
dis neforte abamore et̃nitatis arescant. in ipso
uitȩ fonte collocant. Assimilant᷑ ⁊ eis quȩ de
paliarũ sunt folus contexta. cũ indefectuã
eter i& retributionis memoriã. puro incorde
retinent. Et bene turba quauis reliquias drũci
prandii. ti caꝑet manducasse. tam̾ ⁊ saturasse
narraturꝰ q sunt n̾nulli qui ⁊ si om̾ia sua re¬
linquere nequeunt. neq explere. hoc qđ de
urginib dicit᷑. qui potest capire capiat. cete¬
raq huiꝰ modi tamen esurientes ⁊ sicientes
iustitia saturantur. cũ audiendo mandata
legis dei aduitã ꝑueniunt et̾nam. Lxxuii.¬
Erant autẽ qui manducauerant quasi quatuor
milia. ⁊ dimisit eos. Bene quatuor inilia. ut
ipso etiã numero docerent euuangelicis se pas¬
tos eẽ cibariis. Et stati ascendens nauẽ cũ dis¬

Expanded text:
nasci consuevit, palma vero victricem ornat manum. nasci consuevit, palma vero victricem ornat manum. Et junceis vasis recte comparantur electi, cum radicem cordis, ne forte ab amore aeternitatis arescat, in ipso vitae fonte collocant. Assimilantur et eis quae de palmarum sunt foliis contexta, cum in defectivam aeternae retributionis memoriam puro in corde retinet. Et bene turba quamvis reliquias dominici prandii non caperet, manducasse tamen et saturata esse narratur. Quia sunt nonulli qui etsi omnia sua relinquere nequeunt, neque explere hoc quod de virginibus dicitur: Qui potest capere capiat , caeteraque hujusmodi, tamen esurientes et sitientes justitiam saturantur, cum audiendo mandata legis Dei, ad vitam perveniunt aeternam. Erant autem qui manducaverunt quasi quatuor millia, et dimisit eos. Bene quatuor millia, ut ipso etiam numero docerent evangelicis se pastos esse cibariis. Et statim ascendens navem cum dis
Abbreviated transcription (Latin):
rati ꝑuenient. Cui contͣ tardis auditorib ꝑ
ti. Manducant n̾aq ⁊n̾saturant᷑. qui panẽ
uerbi dei audiendo degustant. s ñ faciendo
quȩ audiunt. nichil ex his internę dulcedinis.¬
quo corꝰ ipsoꝵ confirmetur inuentre memorie
recipiunt. Et sustulerunt qͦd suꝑauerat de frag¬
mentis: septẽ sportas. Eͦd turbis saturatis suꝑat.
apłi sustollunt.⁊ septẽ sportas implent ꝙr sunt
altiora ꝑfectionis p̃cepta. uel potiꝰ exhortam̃ta
⁊ consilia. quȩ generalis fideliũ multitudo ne¬
quit seruanda ⁊ implenda adtingere. qͦꝵ ex se¬
cutio illos ꝓpriȩ respicit. qui maiore scĩ sp̃c grã
pleni generalẽ populũ dei conuersatione m̃tis
atq oꝑis sublimitate transcendunt. qualib dr̃.
septem fuisse memorantur. Namqͥa sporte unco
⁊ palmarũ foliis solent contexi. merito insc̃oꝵ sig¬
ruficatione ponunt᷑. luncus qͥppe. suꝑ aquas

Expanded text:
rati, pervenient. Cui contra tardis auditoribus prati, pervenient. Cui contra tardis auditoribus pti . Manducant namque, et non saturantur, qui panem verbi Dei audiendo degustant, sed non faciendo quae audiunt, niquo cor ipsorum confirmetur in ventre memoriae recipiunt. Et sustulerunt quod superaverat de fragmentis septem sportas. Quod turbis saturatis supererat apostoli sustollunt, et septem sportas implent, quia sunt altiora perfectionis praecepta, vel potius exhortamenta et consilia, quae generalis fidelium multitudo nequit servando et implendo attingere. Quorum exsecutio illos proprie respicit, qui majore sancti Spiritus gratia pleni, generalem populi Dei conversionem mentis atque operis sublimitate transcendunt. Qualibus dicius gratiam, septem fuisse memorantur. Nam quia sportae junco et palmarum foliis solent contexi, merito in sanctorum significatione ponuntur. Juncus quippe super aquas
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs benedicens parit̾ an̾s. turbe iussit apponi. nͥ scõs
accipimus. aliꝰ temꝑis. qͦ tadẽ est condita scriptura.
uł quoꝵ ipsa scriptura fidẽ uitã ⁊ passiones conti¬
net. qͥ deturbulentis huiꝰ secłi fluctib erepti. ac di¬
uina benedictione consecrati. refectionẽ nobit
int̾nã ne in huiꝰ mundi transeuntis excursu defi
manducauer̃ & saturati sunt Ał anducant depa
dĩ ⁊ exempla intuentes. adprofec tũ uitȩ cor¬
rectioris ꝑhec excitari atq adsurgere festirian.
qͥb apte congruit illiro psalmistȩ. E dent pau¬
ꝑes ⁊ saturabunt᷑. et laud abunt diũm qͥrequi¬
runt eum. uiuet cor eoꝵ inseculũ scłi. Qͦd ẽ aꝑte
dicere. Audient humiles u̾bum dei ⁊ facient.
⁊ adlaudẽ ñsuã. s suꝑru largitoris cuncta qͣ
bene gerunt referunt. Unde merito ad uitã ini¬
terioris hominis ȩt̃nam. ut pote pane uitę satu¬

Expanded text:
quos benedicens pariter Dominus turbae jussit apponi, nisi sanctos quos benedicens pariter Dominus turbae jussit apponi, nisi sanctos accipimus illius temporis quo eadem est condita scriptura, vel quorum ipsa scriptura fidem, vitam et passiones continet, qui de turbulentis hujus saeculi fluctibus erepti, ac divina benedictione consecrati refectionem nobis internam, ne in hujus mundi transeuntis excursu deficmanducaverunt, et saturati sunt. Manducant de pas verba Dei et exempla intuentes, ad profectum vitae correctionis per haec excitari atque assurgere festinant, quibus apte congruit illud Psalmistae, edent pauperes et saturabuntur et laudabunt Domrent eum, vivet cor eorum in saeculum saeculi . Quod est aperte dicere: Audient humiles verbum Dei, et facient, et ad laudem non suam, sed superni largitoris cuncta quae bene gerunt referent. Unde merito ad vitam interioris hominis aeternam, utpote pane vitae satu
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ qͥs nouit nͥ filiꝰ. ⁊ cui uoluerit filiꝰ reue
lare. qͥd nͥ panẽ uitȩ nob̃ ꝑse aꝑiendũ demonst᷑¬
uit ad cuius urteriora cernenda ꝑnos ipsos pene¬
trare nequiuumꝰ: Cui cont̾ ꝓpħa miserabilẽ qͦꝵ¬
dã famen deplorans ait. Pariuuli petier̃ panẽ.
nec erat qͥfrangeret eis. Pꝗ ẽ aliis uerbis dicere.
Indocti quesierunt patunto ũbi dei. qͦ adiur¬
tutẽ bone oꝑationis conualescerent refici. nec
erat magistris deficientib qͥeis scripturȩ archana
patefaceret. eosq adiuã ueritatis institueret.
Acceptis autẽ adfrangendũ panib. dñs gr̃as agit.
ut ⁊ ipse quantũ de salute generis humani c̃¬
gr̃as informet. cũ uł terreno pane carnẽ. uel
animã celesti superria gra̾ largiente reficimꝰ
Et habebant pisciculos paucos. Et ipsos benedi¬
xit. ⁊ usit apponi. Simpanib septẽ script᷑a
noui testam̃ti designat᷑ in cuiꝰ lectione. ꝑ gram scĩ

Expanded text:
patrem quis novit nisi filius, et cui patrem quis novit nisi filius, et cui lare , quid nisi panem vitae nobis per se aperiendum demonstravit, et cujus interiora cernenda per nos ipsos penetrare nequivimus? Cui contra propheta miserabilem quorumdam famem deplorans, aiebat: Parvuli petierunt panem, nec erat qui frangeret eis . Quod est aliis verbis dicere: Indocti quaesierunt pabulum verbi Dei, quo ad virtutem bonae operationis convalescerent refici, nec erat, magistris deficientibus, qui eis Scripturarum arcana patefaceret, eosque ad viam veritatis institueret. Acceptis autem ad frangendum panibus, Dominus gratias agit, ut et ipse quantum de salute generis humani coneo gratias informet, cum vel terreno pane carnem, vel animam coelesti superna gratia largiente reficimus. Et habebant pisciculos paucos, et ipsos benedixit, et jussit apponi. Si in panibus septem Scriptura Novi Testamenti designatur, in cujus lectione per gratiam sancti
Abbreviated transcription (Latin):
te. quia mons inquo turba dominicis panib
reficiebat᷑. altitudinẽ ut supͣdirimus redẽpto¬
ris nr̃i significat. Ioi super fenum. hic super
terrã reficitur. Ibi enĩ celsitudo. xp̃i ꝓptercar¬
nales homines. & iherlm t̾renã carnali sꝑe. et
desiderio tegit᷑. hic autẽ remota om̃i cupidita¬
te comali conuiuas noui testamenti spei ꝑma¬
nentis furmam̾tũ. tãꝗͣ ipsiꝰ montis sliditas. nullo
fȩno int̃posito continebat. Et accipiens septẽ
panes. grãs agens. fregit. ⁊ dabat discipuł suis
ut apponerent. Et apposuerunt turbȩ. Dñs ac¬
cipiens panes dabat discipuł suis. ut ipsi ac¬
ceptos. turbe apponerent. qr spiritalis dona
scientiȩ tribuens apli̾s. ꝑ eoꝵ ministeriũ uoluit
eccli̾ę suę perorbẽ uitę cibaria distribui. Iđ
autẽ fregit panes. qͦs discipuł daret. aꝑtionẽ
desigiat sacramentoꝵ. quib ad ꝑpetuã salu¬
tẽ nutriendus erat mundus. Cum erĩ ait

Expanded text:
te, quia mons in quo turba Dominicis panibus te, quia mons in quo turba Dominicis panibus reficiebatur, altitudinem, ut supra diximus, redemptoris nostri significat, ibi super fenum, hic super terram reficitur. Ibi enim celsitudo Christi propter carnales homines et Jerusalem terrenam carnali spe et desiderio tegitur; hic autem remota omni cupiditate carnali convivas novi testamenti, spei peranentis firmamentum tanquam ipsius montis soliditas, nullo feno interposito continebat. Et accipiens septem panes, gratias agens fregit, et dabat discipulis suis, ut apponerent, et apposuerunt turbae. Dominus accipiens panes dabat discipulis suis, ut ipsi acceptos turbae apponerent, quia spiritalis dona scientiae tribuens Apostolis per eorum ministerium voluit Ecclesiae suae per orbem vitae cibaria distribui. Quod autem fregit panes, quos discipulis daret, apertionem designat sacramentorum, quibus ad perpetuam salutem nutriendus erat mundus. Cum enim ait
Abbreviated transcription (Latin):
Dent᷑ igit᷑ alimenta cis etiã qui delonginqͦ ueni¬
unt.qr conuersis peccatorib doctrine sc̃ȩ eybi
pͥbendi sunt. ut indeo uires reparent᷑ quas infia¬
Ttus amiserunt. Nt̾ uidei quicumq in x p̃or
crediderunt. deprope ad illũ uenerunt. qy le¬
gis ⁊ ꝓpħarum erant litteris edocti de illo.
Credentes uͦ exgentib delonge utiq uenꝗunt
erant fide pͥmoniti. Et int̾rogauit eos. Iuot
panes babetis: Quidirerunt. Septẽ. Bene sep¬
tẽ panes inmisterio noui testamenti ponunt᷑.
iterum sicut inlege uitale arume alimentũ
corporalibꝰ sacramentis obtegeret᷑. Ordei ⁊ enĩ
medulla. tenacissima palea tegit᷑. Et p̾cepit
turbe cuscube suꝑ terrã. Supra in refectione
quinq panũ. turba suꝑ ferium uiridę discũ¬
nis desidia calcare. icoprimere iubemur. Om̃is
eñ caro ferum. ⁊̃ om̃is gła eiꝰ tãꝗͣ flos agri. In
nouo autẽ testamento. ipsa quoq t̾ram ac facul¬
tates temꝑales derelinquere p̾cipimur. Uel cer¬

Expanded text:
etiam qui de longinquo veniunt, quia conversis peccatoribus doctrinae sanctae cibi praebendi sunt ut in Deum vires reparent quas in flagitiis amiserunt. Item Judaei quicunque in Christo crediderunt, de prope ad illum venerunt, quia legis et prophetarum erant litteris edocti de illo. Credentes vero ex gentibus de longe utique venerunt is de ejus erant fide praemoniti. Et interrogavit eos: Quot panes habetis? Qui dixerunt, Septem. Bene septem panes in mysterio Novi Testamenti ponuntur, iterum sicut in lege vitale animae alimentum corporalibus sacramentis obtegeretur. Hordei enim medulla tenacissima palea tegitur. Et praecepit turbae discumbere super terram. Supra in refectione quinque panum turba super fenum nis desideria calcare, et comprimere jubemur, quia enim caro fenum, et omnis gloria ejus tanquam flos feni. In novo autem testamento ipsam quoque terram ac facultates temporales derelinquere praecipimur, vel cer
Abbreviated transcription (Latin):
s mer uno sermone qͣsi duuna potens maies¬
tate curauit. Bene autẽ subdit᷑ deeo. cuiꝰ añs
apuit aures ac lingnę uinculũ soluit. qo loqͦ¬
bat᷑ recte. Iue ⁊ enĩ solus recte ioquit᷑ siue
dm̃ confitendo siue aliis p̾dicando. cuiꝰ audi¬
tũ ut celestib possit auscultare. ⁊ obsecundare
mandatis. diuina grã reserat. ciiꝰ linguã adñs
tac tu sapientiȩ. qͥ ipse ẽ adloꝗͤ dũ instituit. Laus
autẽ merto potest᷑ cũpsalmista. Dñe labia mea
apies ⁊ os meũ adnuntiabit laudẽ tuã. Et cũ y sa

Expanded text:
sed mox uno sermone quasi divina potens majestate curavit. Bene autem dicitur de eo, cujus Dominus aperuit aures, ac linguae vinculum solvit, quia loquebatur recte. Ille etenim solus recte loquitur, sive Deum confitendo, seu aliis praedicando, cujus auditum ut coelestibus possit auscultare et obsecundare mandatis, divina gratia reserat, cujus linguam Dominus tactu sapientiae, quae ipse est, ad loquendum instituit. Talis autem merito potest dicere cum Psalmista: Domine, labia mea ap
Abbreviated transcription (Latin):
eis p̾cipi ebat. tanto magis plus p̾dicabant
& eo ampliꝰ admirabant᷑ dicentes. bene om̃ĩa fecit.¬
⁊ siurdos fecit audire. ⁊ mutos leqͥ. Si sciebat eos sic̃
ille qͥuotas habebat et p̾sentes ⁊ futuras hominũ
uoluntates. tanto magis p̃dicaturos. quanto mags
ne p̾dicarent eis p̾cipiebat. ut qͥd hoc p̾cipiebat. ñ¬
qr pigris uolelut ostendẽ quanto studiosiꝰ qͣto fer¬
uentiꝰ eũ p̾dicare debeant. qͥb iubet ut p̃dicent.
quando illi qͥ ꝓhibelant᷑ tacere ñ poterant.:

Expanded text:
dicabant, et eo amplius admirabantur dicentes: Bene omnia fecit, surdos fecit audire et mutos loqui. Si sciebat eos, sicut ille qui notas habebat et praesentes et futuras hominum voluntates, tanto magis praedicaturos, quanto magis ne praedicarent eis pquia pigris uolebat ostendere, quanto studiosius quantoque feruentius eum praedicare debeant quibus iubet. ut praedicent, quando illi qui prohibebantur tacere non poterant?
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ. occulos ceci nati apperuit. qr genus huma¬
nũ ꝑconfessionẽ utriꝰq naturȩ suȩ ab ingentis
eroꝵ suor tenebris eruit. Expuens gͦ dĩm linguã
miti ut loqͥ ualeat tangit. cũ ora dui britta aa
uerba sapientie ꝓferenda. cũ tac tu suȩ pictatis
in format. Bene autẽ subdit᷑. Et suspiciens iti
celum. in gemuit & ait illi f ffeta. qđ ẽ ad ap¬
perue. Duspexit nãq incelum ut inde muti
le quelã. inde surdis auditũ. inde cunctis
infirmitatib mȩdelã doceret ȩȩ querendã
Ingemuit autẽ ñ qͦd ipsi opus eẽt. eu gemitu
aliq̃d petere apatre. qͥ cuncta petentib donat
cũpatie. sut nob̾ gemendi daret ȩremplum.
p̾siaia pietatis inuocamꝰ Suod autẽ ait effeta
id ẽ apperire adaures ꝓprie ꝑtinet. Aures et¬
enĩ ad audiendũ apperiendȩ. lingua uͦ ut lo¬
ui possit aretinaculis erat suȩ tarcitatis scl¬
uencda. unde ⁊ subdit᷑. Et statim aꝑte sunit

Expanded text:
os caeci nati aperuit, quia genus humanum per confessionem utriusque suae naturae ab ingenitis errorum suorum tenebris eruit. Exspuens ergo Dominus, linguam muti ut loqui valeat tangit, cum ora diu bruta ad verba sapientiae proferenda contactu suae pietatis informat. Bene autem subditur: Et suspiciens in coelum, ingemuit; et ait illi: Effeta, quod est adaperire. Suspexit namque in coelum, ut inde mutis loquelam, inde surdis auditum, inde cunctis infirmitatibus medelam doceret esse quaerendam. Ingemuit autem, non quia ipsi opus esset cum gemitu aliquid petere a Patre, qui cuncta petentibus donat cum Patre, sed ut nobis gemendi daret exemplum, pietatis praesidia invocamus. Quod autem ait: Effeta, id est adaperire, ad aures proprie pertinet. Aures etenim ad audiendum aperiendae, lingua vero ut loqui posset a retinaculis erat suae tarditatis solvenda; unde et subditur: Et statim apertae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uoce p̃dicant. Qui enĩ eclificatã suꝑ se ciuitatẽ.
siue domũ dñi. id ÷ eccłiã inacta bonoꝵ extollit
oꝑum. ⁊ cunctis manifestã gentioꝰ exhibet. ipse
hanc infimis delectationibꝰ abstratã pane celi
reficit. atq ad appetitũ suꝑnę suauitatis dato
pignore cibi spiritalis accendit. Misereoi. inqt¬
super turbã. qr ecce iã tͥduo sustinent me nec ha¬
bent qͦd in anducent. Et si dimisero eos ieiunos in
domũ suã: deficient inuia. Quare triduo turba
dñm sustinuerit. matheus ex ponit pleniꝰ qͥait.
Et ascendens inmontẽ. sed ebat ibi. Et accesserut
adcum t̾be multę. habentes secũ inutos. claudos. cȩ¬
cos debiles. ⁊ alios inuitos. ⁊ ꝓiecerunt eos ad peies eiꝰ.
firmoꝵ suoꝵ sustinet. cũ electi quiq fide sancte
tͥnitatis lucidi. dño ꝓsuis suoꝵq peccatis anima¬
rũ uidelicet languoribꝰ: ꝑseueranti instantia
supplicant. Itẽ turba tͥduo dnm̃ suftiriet. qͥndo

Expanded text:
civitatem sive domum Domini, id est, Ecclesiam in alto bonorum extollit operum, et cunctis manifestam gentibus exhibet; ipse hanc ab infimis delectationibus abstractam pane coeli reficit, atque ad appetitum supernae suavitatis, dato pignore cibi spiritalis accendit. Misereor super turbam, quia ecce jam triduo sustinent me, nec habent quod manducent. Et si dimisero eos jejunos in domum suam, deficient in via. Quare triduo turba Dominum sustinuerit, Matthaeus exponit plenius, qui ait: Et ascendens in montem, sedebat ibi. Et accesserunt ad eum turbae multae habentes secum mutos, caecos, claudos, debiles, et alios multos, et projecerunt eos ad pedes ejus, firmorum suorum sustinet, cum electi quique fide sanctae Trinitatis lucidi Domino pro suis suorumque peccatis, animae videlicet languoribus, perseveranti instantia supplicant. Item turba triduo Dominum sustinet, quando
Abbreviated transcription (Latin):
monitione. Ualde aut̃ pensanda ẽ pia sententi¬
a. quȩ ꝓcessit exore ueritatis quadicit᷑. Quidã
enĩ excis delonge uenerunt. Est autẽ qui nil frau¬
dis. ⁊ nil carnał corruptionis exꝑtus. adomipo.¬
tentis dei seruitiũ festinauit. Iste delonginquo
ñuenit. q ꝑ incorruptionẽ ⁊ innocentiã. ꝓtimꝰ
fuit. A liꝰ milla impudicitia. iuillis flagitiis u
inqͥnatꝰ. solum autẽ conuigiũ exꝑtus. administe¬
riũ spiritale conuersꝰ ẽ. N.q iste uenit delon¬
ginquo: qr usus coniunctione concessa. per il¬
licita ñ crrauit. Alii uͦ pꝰcarnis flagitia. alii pꝰ
falsa testimonia. alii pꝰfacta furta. alii pꝰilla
tentiã redeunt. atq ad omipotentis dei seruitiũ
conũtunt᷑. Hi uidelicet ad dñm delonginquo

Expanded text:
nt. Valde autem pensanda est pia sententia quae processit ex ore Veritatis, qua dicitur: Quidam enim de longe venerunt. Est aliquis qui nil fraudis et nil carnalis corruptionis expertus; ad omnipotentis Dei servitium festinavit. Iste de longinquo non venit, quia per incorruptionem et innocentiam proximus fuit. Alius nulla impudicitia, nullis flagitertus, ad ministerium spiritale conversus est. Neque iste venit e longinquo, quia usus conjunctione concessa per illicita non erravit. Alii vero post carnis flagitia, alii post falsa testimonia, alii post facta furta, alii post iltentiam redeunt, atque ad omnipotentis Dei servitium convertuntur: hi videlicet ad Dominum de longinquo
Abbreviated transcription (Latin):
tatis erudim᷑. Digiti gͦ dĩ in auricłas eiꝰ misi. qui
sanandus erat. dona sunt sc̃i sp̾̃c. qͥb: corda qͥ auia
ueritatis aberrauerant. adscientiã salutis audien¬
dlã ⁊ discendã reuelat. Et qr cognitã ueritatis lu¬
cẽ sequi confessio debeat. aꝑte subiungit᷑. Et ex¬
guã tangit egroti. cũ ad confesuĩonẽ fidĩ. ora
cathecitato instruit. Sputũ nãq dñi saporẽ
designat sapientie qͦteste uiro sapiente loquit᷑.
E go erore altissimi ꝑ diui. pͥmogenita. U nde ⁊ libi
sputo eiꝰ t̾re comuto cȩcus nat᷑ uluminat᷑ Suis¬
tũ teni qͦd excapite dtũ descendit diuinã eiꝰ ni¬
turã quȩ erdeo ẽ portio t̾rȩ cui idẽ sputũ cõmis¬
euit. hiumanã que exhominib adslipta ẽ desig̃

Expanded text:
apideis. Digiti ergo Dei in auriculas ejus missi qui sanandus erat, dona sunt sancti Spiritus, quibus corda, quae a via veritatis aberraverunt ad sciendam salutis viam, ad audiendam discendamque revelat. Et quia cognita veritatis luce, sequi confessio debet, apte subjungitur: Et exguam tangit aegroti, cum ad confessionem fidei ora catechizatorum instruit. Sputum namque Domini saporem designat sapientiae, quae, teste viro sapiente, loquitur: Ego ex ore Altissimi prodivi primogenita . Unde et alibi sputo ejus terrae comisto, caecus natus illuminatur. Sputum etenim quod ex capite Domini descendit divinam ejus naturam, quae ex Deo est; portio terrae cui idem sputum immiscuit, humana
Abbreviated transcription (Latin):
lum solũ intuetur cũ recte uiuit ⁊ ei place¬
re uitit᷑ qͥconscientię solus inspec̾torẽ. De
cuiꝰ conscientie puritate qͥcquid ꝓcedit. tan¬
to ẽ laudabilĩ. quanto humanas laudes mi¬
nus desid̾at.
AUETE ERGO inquit facere iꝰtitiã urãm

Expanded text:
lum solum intuetur, cum recte vivit, et ei placelum solum intuetur, cum recte vivit, et ei placere nititur qui conscientiae solus inspector est. de cuius conscientiae puritate quidquid procedit, tanto est laudabilius, quanto humanas laudes minus desiderat. Cauete ergo, inquit, facere iustitiam u
Abbreviated transcription (Latin):
q illis recta laudantibꝰ gͣtuleris. quib id qͦd
bonum ẽ placet quã tͥ. nisi quia recte facis.
ctiã si nemo laudar&. ipsamq laudẽ tua tunc
intelligas utilẽ ẽẽ laudantib. si ñte ipsum
intua bona uita. s dm̃ honorent. cuiꝰ scĩssi¬
mũ templũ ẽ quisquis uiuit bene. ut illudd
ipleatur qđ ait dauit. In dño laudabit᷑
anima mea. audiant mansueti ⁊ iocunden¬
tur. ꝑtinet gͦ ad occulũ mundũ. ñ intueri¬
in recte faciendo laudes hominũ. ⁊ ad eas
referre qͦd recte facis. id ẽ ꝓpt̾a recte face¬
re aliquid ut hominib placeas. Sic erũ etiã
simulare bonũ libebit. si ñ adtendit᷑ nͥ ut
homo laud&. Iui qm̃ uidere cor ñ potest. so¬
let etiã falsa laudare. Id qui faciunt id est
qͥbonitatẽ simulant. duplici corde sunt.
Non gͦ hab& simplex cor id ẽ mundũ cor.
nisi qui transcendit humanas laudes.⁊ il¬

Expanded text:
que illis recte laudantibus gratuleris, quibus id quod que illis recte laudantibus gratuleris, quibus id quod bonum est placet, quam tibi, nisi quia recte uiuis, etiam si nemo laudaret, ipsamque laudem tuam tunc intellegas utilem esse laudantibus, si non te ipsum in tua bona uita, sed in te deum honorent, cuius sanctissimum templum est quisquis uiuit bene, ut illud impleatur quod ait Dauid: in domino laudabitur anima mea; audiant mansueti et laetentur. in recte faciendo laudes hominum, et ad eas referre quod recte facis, id est, propterea recte facere aliquid, ut hominibus placeas. Sic enim etiam simulare bonum libebit, si non attenditur nisi ut homo laudet; qui quoniam videre cor non potest, potest etiam falsa laudare. Quod qui faciunt, id est, qui bonitatem simulant, duplici corde sunt. Non ergo habet simplex, id est, mundum cor, nisi qui transcendit humanas laudes, et il