comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ila cuuitas sempiterna ẽ. u nulłꝰ orit᷑. qr nullus
mort᷑ ul ẽ uera ⁊ plena felicitas. ndea s donũ dĩ.
Inde fidei pignꝰ accipimꝰ: quandiu ꝑegrinantes eiꝰ
pulchritudini respiramꝰ. Ibi ñ orit᷑ sol suꝑbonos et ł sus¬
malos: s sol iusticiȩ solos ꝓtegit bonos. Ibi ñ erit
magna industria ditare publicũ ȩrarium pͥuatis re¬
b angustis: uͥ thesaurus cõmunis ẽ ueritatis. Pro¬
inde non solum ut talis merces talib hominib red¬
deret᷑ romanum imꝑium adhumanã głam dilatatũ
ẽ. uerũ etiam ut ques illiꝰ eternę ciuitatis. quã diu hic
ꝑegrinant᷑ diligent̃ ⁊ sobrie illa intueant᷑ exempla.
⁊ uideant quanta dilectio debeat᷑ suꝑnȩ patriȩ
ꝓpt̃ uitam ȩternam: si tantum asius ciuib trena di¬
hanc uitam mortaliũ quȩ paucis dieb ducit᷑ ⁊ fi¬
nit᷑. qui int̾ ẽ sub cusꝰ imꝑio uiuat homo moritu¬
rus. si illi quumꝑant ad impia. ⁊ iniqua ñ cogant:

Expanded text:
ciuitas sempiterna est; ibi nullus oritur, quia nullus moritur; ibi est uera et plena felicitas, non dea, sed donum Dei; inde fidei pignus accepimus, quamdiu peregrinantes eius pulchritudini suspiramus; ibi non oritur sol super bonos et malos, sed sol iustitiae solos protegit bonos; ibi non erit magna industria ditare publicum aerarium priuatis rebus angustis, ubi thensaurus communis est ueritatis. Proinde non solum ut talis merces talibus hominibus redderetur Romanum imperium ad humanam gloriam dilatatum est; uerum etiam ut ciues aeternae illius ciuitatis, quamdiu hic peregrinantur, diligenter et sobrie illa intueantur exempla et uideant quanta dilectio debeatur supernae patriae propter uitam aeternam, si tantum a suis ciuibus terrena dihanc uitam mortalium, quae paucis diebus ducitur et finitur, quid interest sub cuius imperio uiuat homo moriturus, si illi qui imperant ad inpia et iniqua non cogant?
Abbreviated transcription (Latin):
ligionẽ laudare maioꝵ. eamq asuꝑsticione uelle
seiunge: s quomͦ id possit ñ inuenire: Sicnim a
maiorib illi sunt appellati suꝑsticiosi qͥ cotos dics
p̃cabantur ⁊ immolabant nunqͥd ⁊ illiqͥ institue¬
runt qd iste rep̃hendit deorum simulacra diũsa
ciate ⁊ ueste distincta. dõrum gencra. conuigia. co¬
gnationes: Hȩc utiq cum tanqͣm suꝑsticiosa cul¬
pani implicat ista culpa maiores taliũ simulachior
insticutores atq cultores. implicat ⁊ ipsum. qͥ qͣnto¬
libet eloquio se in lib̾tatem nitat᷑ euoluere necesse
habebat ista uenerari: nec qd̾ in hac difputatione
disertꝰ insonat. mutire audet inppłi concione. Aga
cȩlo ⁊ t̃rę sicut iste disputat. s eiqui fecit clum
terram: qui has suꝑsticiones quasiste balb uelut
balbutiens uix rep̃hendit ꝑ altissimam tͥ humili

Expanded text:
ligionem laudare maiorum eamque a superstitione uelle ligionem laudare maiorum eamque a superstitione uelle seiungere, sed quo modo id possit non inuenire? Si enim a maioribus illi sunt appellati superstitiosi, qui totos dies precabantur et immolabant, numquid et illi, qui instituerunt quod iste reprehendit deorum simulacra diuersa aetate et ueste distincta, deorum genera coniugia cognationes? Haec utique cum tamquam superstitiosa culpantur, inplicat ista culpa maiores talium simulacrorum institutores adque cultores; inplicat et ipsum, qui, quantolibet eloquio se in libertatem nitatur euoluere, necesse habebat ista uenerari; nec quod in hac disputatione disertus insonat, muttire auderet in populi contione. Agamcaelo et terrae, sicut iste disputat, sed ei qui fecit caelum et terram, qui has superstitiones, quas iste Balbus uelut balbutiens uix reprehendit, per altissimam Christi humili
Abbreviated transcription (Latin):
amimis inducunt᷑. Accepimꝰ enim dõꝵ cupiditates. eg̾¬
tudines iracundias. Nec uͦ ut fabulȩ ferunt: di belł p̃¬
liisq caruerunt. Nec solumut apud omerũ cũ duos
cxercitꝰ contrarios alii dii ex alia parte defenderent: s.
ctiam ut cũ titaniisaut ẽgigantib sua ꝓpͥa bella gesse¬
runt. Hȩc ⁊ dicunt᷑ ⁊ creduntur stultissime: ⁊ plena
sunt uanitatis summeq leuitatis. Ecce int̃im q̃ con¬
fitent᷑: qui defendunt dõs gentium. Beinde cũ hec
ad suꝑsticionem ꝑtinẽ dicat. ad religionem uͦ q̃ ipse
scd̃m stoicos uidet᷑ docere: non enimphilosophi so¬
lum inquit. uerũ etiam maiores nr̃i suꝑstitionẽ a
religione separauerunt: nam qui totos dies p̃caban¬
tur inquit ⁊ immolabant ut sibi su lib̾i supstites
cẽnt: suꝑsticiosi sunt appellati quis ñ intelligat
cum conari dum consuetudinẽ ciuitatis timet re¬

Expanded text:
animis inducuntur; accepimus enim deorum cupiditates aegranimis inducuntur; accepimus enim deorum cupiditates aegritudines iracundias. Nec uero, ut fabulae ferunt, di bellis proeliisque caruerunt; nec solum, ut aput Homerum, \'cum duos exercitus contrarios alii di ex alia parte defenderent, sed etiam ut cum Titanis aut cum Gigantibus sua propria bella gesserunt. Haec et dicuntur et creduntur stultissime et plena sunt uanitatis summaeque leuitatis.\' Ecce interim quae confitentur qui defendunt deos gentium. Deinde cum haec ad superstitionem pertinere dicat, ad religionem uero, quae ipse secundum Stoicos uidetur docere: non enim philosophi solum, inquit, uerum etiam maiores nostri superstitionem a religione separauerunt; nam qui totos dies precabantur, inquit, et immolabant, ut sibi sui liberi superstites essent, superstitiosi sunt appellati. Quis non intellegat eum conari, dum consuetudinem ciuitatis timet, re
Abbreviated transcription (Latin):
rium. a quomitterent᷑ scĩ uiri et ueracit̃ pii. qͥ ꝓua
mines. corui ⁊ cornicule uocib uitȩ consilia mo¬
derantes. S iste achademicus qui omĩa ẽẽ conten¬
dit incerta: indignus ẽ quihabeat ullam in his
reb aucdoritatem. Disputat apud eum qͥntus lu¬
ciliꝰ balbꝰ in scđo de dõrum natura libro. Et cum
ipse suꝑsticiones ex natura rerum. uelut phisicas
⁊ philosoficas inserat: indignat᷑ tam̃ institutio¬
ni simulachrorum. ⁊ opinionib fabulosis. italo¬
quens. Uidetisne gͥ ut aphisicis reb bene atq ut¬
liter muentis. ratio sit tracta ad cõmenticios ⁊ fi¬
ctos deos: Quȩ resgenuit falsas opiniones crro¬
resq turbulentos: et suꝑsticiones pene aniles. Ei
forme enim nob dõꝵ. ⁊ etates. ⁊ uestitus. ornatꝰꝙ
nota sunt: genera preterea. coniugia cognatio¬
nes. ⁊ omnia quȩ traducta sunt ad similitudi¬
nem imbecillitatis humanȩ. Nam ⁊ pturbatis

Expanded text:
rium, a quo mitterentur sancti uiri et ueraciter pii, qui pro uera rium, a quo mitterentur sancti uiri et ueraciter pii, qui pro uera mines corui et corniculae uocibus uitae consilia moderantes. Sed iste Academicus, qui omnia esse contendit incerta, indignus est qui habeat ullam in his rebus auctoritatem. Disputat aput eum Quintus Lucilius Balbus in secundo de deorum natura libro, et cum ipse superstitiones ex natura rerum uelut physicas et philosophicas inserat, indignatur tamen institutioni simulacrorum et opinionibus fabulosis ita loquens: \'Videtisne igitur, ut a physicis rebus bene adque utiliter inuentis ratio sit tracta ad commenticios et fictos deos? Quae res genuit falsas opiniones erroresque turbulentos et superstitiones paene aniles. Et formae enim nobis deorum et aetates et uestitus ornatusque noti sunt, genera praeterea, coniugia, cognationes, omniaque traducta ad similitudinem inbecillitatis humanae. Nam et perturbatis
Abbreviated transcription (Latin):
intantam ẽ redactus iopiam. ut inde nullus
euadet. undiq hostib incursantib. milite im¬
ꝑatoris morte turbato: nisi placito pacis illic
impii fines constituerent᷑. ũ hodieq ꝑsistunt:
Hon qͥdem tanto detrimento quantũ concesserat
adrianꝰ: s inedia tñ compositione defixi. Uano
gͥ augurio. ds̃ terminꝰ ñ cessit ioui. qͥ cessit adria¬
in uoluntati. cessit ctiam iuliam temeritati: et io¬
uiani necessitati. Uiderunt ħ intelligentiores gra¬
uioresq romani. s contra consuetudinem ciuita¬
tis que demonicis ritib fuerat obligata partuim
ualebant. quia ⁊ ipsi etiam si illa uana ẽẽ sentie¬
bant. naturȩ tam̃ rerum subunꝰ ueride regimi¬
ne atq imꝑio constitutę. religiosum cultũ qͥ dõ
debet᷑ exhibendum putabant: scruientes ut ait
apłs cirature potius quam creatori. qu i est bene¬
dictus inscła. Huiꝰ ueri dei erat auxilium necessa¬

Expanded text:
in tantam est redactus inopiam, ut inde nullus in tantam est redactus inopiam, ut inde nullus euaderet undique hostibus incursantibus militem imperatoris morte turbatum, nisi placito pacis illic imperii fines constituerentur, ubi hodieque persistunt, non quidem tanto detrimento, quantum concesserat Hadrianus, sed media tamen conpositione defixi. Uano igitur augurio deus Terminus non cessit Ioui, qui cessit Hadriani uoluntati, cessit etiam Iuliani temeritati et Iouiani necessitati. Uiderunt haec intellvioresque Romani; sed contra consuetudinem civitatis, quae daemoniacis ritibus fuerat obligata, parum valebant: quia et ipsi etiamsi illa vana esse sentiebant, naturae tamen rerum sub unius veri Dei regimine atque imperio constitutae, religiosum cultum, qui Deo debetur, exhibendum putabant: serapostolus, creaturae potius quam creatori, qui est benedictus in saecula. Huius Dei ueri erat auxilium necessa
Abbreviated transcription (Latin):
entib multis. ad annibalem ciuitatib inangu¬
stum fuerant coartati. Ita euacuata ẽ pulchritu¬
do auspiciorum: remansit contra iouem contu¬
matia non deorum s demonior. Aliud ẽ enĩ
non cessisse: aliud unde cesseras redisse. Quam¬
quam ⁊ postea morientalib partib adriani uo¬
luntate. mutati sunt termini romani imꝑii. Ille
nanq dresꝑuintias nobiles. armeniam. meso¬
potamiam. assiriam. ꝑsarum concessit imꝑio:
ut ds̃ ille terminꝰ qui roma nos terminos scd̾m¬
istos tuebat᷑ ⁊ ꝑillud pulcherrimũ auspitiũ loco
non cesserat ioui: plus adrianum regẽ hominũ.
quam regẽ dorum timuisse uideat᷑. Receptis qͦq
alio tp̃r prouitiis memoratis. nr̃a pene memo¬
ria retrorsũs terminꝰ cessit: qñ iulianꝰ doꝵ illoꝵ
oraculis deditꝰ. immodato ausu naues iussit in¬
cendi. quib alimonia portabat᷑. Qua exercitꝰ
destitutꝰ. mox etiam ipsohostili uuln̾e̾ extincto

Expanded text:
entibus multis ad Hannibalem ciuitatibus in anguentibus multis ad Hannibalem ciuitatibus in angustum fuerant coartati. Ita euacuata est pulchritudo auspiciorum, remansit contra Iouem contumacia, non deorum, sed daemoniorum. Aliud est enim non cessisse, aliud unde cesseras redisse. Quamquam et postea in orientalibus partibus Hadriani uoluntate mutati sunt termini imperii Romani. Ille namque tres prouincias nobiles, Armeniam, Mesopotamiam, Assyriam, Persarum concessit imperio, ut deus ille Terminus, qui Romanos terminos secistos tuebatur et per illud pulcherrimum auspicium loco non cesserat Ioui, plus Hadrianum regem hominum quam regem deorum timuisse uideatur. Receptis quoque alio tempore prouinciis memoratis nostra paene memoria retrorsus Terminus cessit, quando Iulianus deorum illorum oraculis deditus inmoderato ausu naues iussit incendi, quibus alimonia portabatur; qua exercitus destitutus mox etiam ipso hostili uulnere extincto
Abbreviated transcription (Latin):
iuuentutem etiam romanam ꝓpt̃ deã iutienta¬
tem. nemini ec̃ cessuram. Uideant gͦ qͦm᷑ habe¬
ant istum regẽ dõꝵ suorum. ⁊ datorẽ regni sui.
ut ei auspicia ista ꝓ adũsario ponerent: cuiñ ce¬
dere pulchrum ẽẽt. Quamqͣm hec siuera sunt:
n hñt om̃ino qͥd timeant. Noncnim confessuri st̃
qd̾ dii cesscrint xp̃o: qui ioui cede noluerunt. Sal¬
uis qͥipe impii finib xp̃o cedere potuerunt. et
de sedib locorum: ⁊ maxime de corde credentiũ.
S. antequam xp̃c ueniret incarne. anteqͣm deniq
ista scriberent᷑ quȩ de libris eorum ꝑferimꝰ s tñ
postea quam factum ẽ subrege tarquinio illud
auspicium. aliquoties romanꝰ exercitus fusus ẽ.
hoc ẽ uersus in fugam: falsumq ostendit auspi¬
tium. quod iuuentas illa noncesserat ioui. Et
gens marcia suꝑantib atq irrumpentib galł
in ipsa urbe contrita ẽ: et termini imꝑii defici¬

Expanded text:
iuuentutem etiam Romanam propter deam Iuuentaiuuentutem etiam Romanam propter deam Iuuentatem nemini esse cessuram. Videant ergo quo modo habeant istum regem deorum suorum et datorem regni sui, ut eum auspicia ista pro aduersario ponerent, cui non cedere pulchrum esset. Quamquam haec si uera sunt, non habent omnino quid timeant Non enim confessuri sunt, quod di cesserint Christo, qui Ioui cedere noluerunt; saluis quippe imperii finibus Christo cedere potuerunt et de sedibus locorum et maxime de corde credentium. Sed antequam Christus uenisset in carne, antequam denique ista scriberentur, quae de libris eorum proferimus, sed tamen postea quam factum est sub rege Tarquinio illud auspicium, aliquotiens Romanus exercitus fusus est, hoc est uersus in fugam, falsumque ostendit auspicium, quo Iuuentas illa non cesserat Ioui, et gens Martia superantibus adque inrumpentibus Gallis in ipsa Urbe contrita est, et termini imperii defici
Abbreviated transcription (Latin):
p̃claris honorib habuerunt. Sic̃ aut̃ potuert̃
auream pecunam hab̾e romani. qͣmius dm̃ auri¬
num dm̃ ñ colerent: sic ⁊ argenteam hab̾e potu¬
crumt et eream. si nec argentinum nec eiꝰ patrẽ
colerent esculanum. ⁊ sic omĩa quȩ recexere pi¬
get. Sic tt ⁊ iegnum inuito qͥdem dõ uero nul
lomͦ habere possentt: diis uͦ istis falsis ⁊ multis ig¬
noratis suic contemptis. atq illo uno cognito.⁊
fide suicera ac morib culto. ⁊ meliꝰ hic regnum
haberent quantũcunq haberent: ⁊ post hec ac¬
cipent sempit̃num. siue hichaberent siue ñ ha¬
spicium fuisse dixerunt qd paulo ante cõmemo¬
raui. maitẽ. ⁊ terminũ ⁊ iuuentatẽ. nec ioui re¬
gi dõꝵ loco cedere uoluisse: Sic enim inquiunt
significatum ẽ martiam gentem id ẽ romanam.
nemini locum quem tenẽt daturam: romanos
qͣr terminos ꝓpt̃ dm̃ terminũ neminẽ cõmoturũ.

Expanded text:
praeclaris honoribus habuerunt. Sicut autem potuerunt praeclaris honoribus habuerunt. Sicut autem potuerunt auream pecuniam habere Romani, quamuis deum Aurinum non colerent: sic et argenteam habere potuerunt et aeream, si nec Argentinum nec eius patrem colerent Aesculanum, et sic omnia quae retexere piget. Sic ergo et regnum inuito quidem Deo uero nullo modo habere possent; dis uero istis falsis et multis ignoratis siue contemtis adque illo uno cognito et fide sincera ac moribus culto et melius hic regnum haberent, quantumcumque haberent, et post haec acciperent sempiternum, siue hic haberent siue non haspicium fuisse dixerunt, quod paulo ante commemoraui, Martem et Terminum et Iuuentatem nec Ioui regi deorum loco cedere uoluisse? Sic enim, inquiunt, significatum est, Martiam gentem, id est Romanam, nemini locum quem teneret daturam, Romanos quoque terminos propter deum Terminum neminem commoturum,
Abbreviated transcription (Latin):
non possunt: si ꝑeoꝵ sollempnia ñ agant᷑ Iamuͦ
si adũsus eos iouem int̃pelles. maxime ob eã causã.
quia eiꝰ plura crimina ludis scenicis actitant᷑: ñ ne
ctiam si dm̃ iouem nuncupatis a qͦ regit᷑ totus
atq amministrat᷑ hic mundꝰ. eo illi fit auobis
maxima inuiria. qd eum cumistis colendum pu¬
les qui talib placantur ł potius accusant᷑ honori¬
b. ut maius sit crimen quod eis falsis oblectant᷑.
quam si de illis uera dicerent᷑: romanum imꝑiũ
augere et conseruare potuissent. Hoc enimsi pos¬
sent. grecis potius donum tamgrande conferrent.
qui eos in huiꝰcemodi reb diuinis hoc ẽ ludis
scenicis honorabiliꝰ digniusq coluerunt: qñ
⁊ amorsib poetarum quib dõs dilacerari ui¬
debant se non subtraxerunt. dando eis licentiã
male tractandi homines quoslibet. ⁊ ipsos sce¬
nicos non turpes iudicauerunt: s dignos etiã

Expanded text:
non possunt, si per eorum sollemnia non agantur. Iam uero non possunt, si per eorum sollemnia non agantur. Iam uero si aduersus eos Ionem iuterpelles, maxime ob eam causam, quia eius plura crimina ludis scaenicis actitantur: nonne etiamsi Deum Iouem nuncupatis, a quo regitur totus adque administratur hic mundus, eo illi fit a uobis maxima iniuria, quod eum cum istis colendum pules, qui talibus placantur uel potius accusantur honoribus, ut maius sit crimen quod eis falsis oblectantur, quam si de illis uera dicerentur, Romanum imperium augere et conseruare potuissent. Hoc enim si possent, Graecis potius donum tam grande conferrent, qui eos in huiusce modi rebus diuinis, hoc est ludis scaenicis, honorabilius digniusque coluerunt, quando et a morsibus poetarum, quibus deos dilacerari uidebant, se non subtraxerunt, dando eis licentiam male tractandi homines quos liberet, et ipsos scaenicos non turpes iudicauerunt, sed dignos etiam
Abbreviated transcription (Latin):
troiam cũtisse iouem ipsum conu̾t in bouem aut
cignum. ut cum aliqua concumbat: Deam hoĩ¬
nub̃e. saturnum liberos deuorare. Nicħ deniq pos¬
se confingi miracłoꝵ atq uitioꝵ. qd̾ ñ ibi reꝑiat᷑ atq
abdõꝵ natura longe absit Osceuola pontifex maxi¬
me. ludos tolle si potes: precipe popłis ne tales ho¬
nores diis immortalib deferant. uͥ crimina dõꝵ mi¬
rari libeat. ⁊ quȩ ficripossunt placeat imitari. Si
aut̃ tͥ responderit ppłs. uos nobis importastis ista
pontifices deos ipsos roga. quib instigantibꝰ ista
iussistis: ne talia sibi iubeant exhiberi. Quȩ sima¬
la sunt. ⁊ ppttrta nullomꝰ de dõrum maiestate creden¬
da: maior ẽ dõꝵ inuria. de quib impune fingunt᷑.
S ñ te audicnt. Demones sunt: praua docent. tur¬
pib gaudent. Nonsolum non deputant iniuriã.
si de illis ista fingantur. s eã poctꝰ iniuriam ferre

Expanded text:
Troiam euertisse; Iouem ipsum conuerti in bouem aut Troiam euertisse; Iouem ipsum conuerti in bouem aut cygnum, ut cum aliqua concumbat; deam hominnubere; Saturnum liberos deuorare: nihil denique posse confingi miraculorum adque uitiorum, quod non ibi reperiatur adque ab deorum natura longe absit.s o Scaeuola pontifex maxime, ludos tolle, si potes; praecipe populis, ne tales honores dis inmortalibus deferant, ubi crimina deorum libeat mirari et quae fieri possunt placeat imitari. Si autem tibi responderit populus: Vos nobis inportastis ista pontifices: deos ipsos roga, quibus instigantibus ista iussistis, ne talia sibi iubeant exhiberi. Quae si mala sunt et propterea nullo modo de deorum maiestate credenda, maior est deorum iniuria, de quibus inpune finguntur. Sed non te audiunt, daemones sunt. praua docent, turpibus gaudent: non solum non deputant iniuriam, si de illis ista fingantur, sed eam potius iniuriam ferre
Abbreviated transcription (Latin):
et a iuirisꝑitis dici suꝑflua non nocent. Quȩ autem
sunt illa. quȩ ꝓlata multitudinem nocent: ħ inqͥt
ñ eẽ deos. herculem. esculapium. castorem. pollucẽ.
sexum habeat. nec etatem. nec diffinita corporis m¬
bra: Hec pontifex nosse ppłos ñ uult.: nam falsa eẽ
non putant. Expedire gͥ existimat. falli in religione
cilitates. Quod dicẽ etiam in libris rerum duimaꝵ
uarro ipse ñ dubitat. Preclara religio. quo confugiat
lib̾andꝰ infirmus. et cum ueritatẽ qua lib̾et᷑ inquirat
credat᷑ ci expedire quod fallit᷑. Poecicum sane deor
genꝰ cur sceuola respuat: eisdem litteris ñ tacetur.
Quia sic uidelicet deos deformant ut nec bonis ho¬
minib comparent᷑: cum alium faciunt furari. a¬
lium ad ulterare. Sic item aliquid alit̃. turpiter
atq inepte dicere ac facere. Tres int̾ se deas certas¬
se de p̃mio pulchritudinis. uictas duas auene̾.

Expanded text:
et a iuris peritis dici: Superflua non nocent. Quae sunt et a iuris peritis dici: Superflua non nocent. Quae sunt autem illa, quae prolata in multitudinem nocent ? Haec, inquit, non esse deos Herculem, Aesculapium, Castorem, Pollucem; sexum habeat nec aetatem nec definita corporis membra.\' Haec pontifex nosse populos non uult; nam falsa esse non putat. Expedire igitur existimat falli in religione ciuitates. Quod dicere etiam in libris rerum diuinarum Varro ipse non dubitat. Praeclara religio, quo confugiat liberandus infirmus, et cum ueritatem qua liberetur inquirat, credatur ei expedire quod fallitur. Poeticum sane deorum genus quur Scaeuola respuat, eisdem litteris non tacetur: quia sic uidelicet deos deformant, ut nec bonis hominibus conparentur, cum alium faciant furari, alium adulterare, sic item aliquid aliter turpiter adque inepte dicere ac facere; tres inter se deas certasse de praemio pulchritudinis, uictas duas a Venere
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m dñmnm̃. ui compulsos eẽ ex hib̾e talib diis.
quȩ recto consilio poterant turpia iudicari: In illis
certe ludis. poctica numinũ crimina frequentant᷑
qͥ ludi cogentib numinib iussu senatꝰ instaurabant
Inilł ludis. corruptorem pudicicie iouem. turpissi¬
mi hẏstriones cantabant. agebant. placebant. Si
illud fingebat᷑ ille nasceret᷑. Si autem suis criminib
etiã ficdis delectabat᷑ qñ coleret᷑ nisi diabolo serui¬
nt᷑: Itane iste romanum condet. dilataret. conser¬
uaret imꝑium: qͦ uis romano cui talia displicebant
homine abiectior: Iste daret felicitatem qui tam in¬
felicit̃ colebat᷑: inisi ita coleret᷑ infeliciꝰ irascebat᷑:
lam disputasse: tria genera tradita dõr Unum a poe¬
tis. alterum aphilosophis: tercium apͥncipib ciuita¬
habcat aliqua suꝑuacua: aliqua etiam quȩ obsit po¬
płis nosse. De suꝑuacius. ñmagna causa ẽ. Solet enĩ

Expanded text:
m nostrum, ui conpulsos esse exhibere talibus dis, m nostrum, ui conpulsos esse exhibere talibus dis, quae recto consilio poterant turpia iudicari? In illis certe ludis poetica numinum crimina frequentantur, qui ludi cogentibus numinibus iussu senatus instaurabantur. In illis ludis corruptorem pudicitiae Iouem turpissimi histriones cantabant agebant placebant. Si illud fingebatur, ille irasceretur; si autem suis criminibus etiam fictis delectabatur, quando coleretur, nisi diabolo seruiretur? Itane iste Romanum conderet dilataret conseruaret imperium, quouis Romano, cui talia displicebant, homine abiectior? Iste daret felicitatem, qui tam infeliciter colebatur, et nisi ita coleretur, infelicius irascebatur? lam disputasse tria genera tradita deorum: unum a poetis, alterum a philosophis, tertium a principibus ciuitahabeat aliqua superuacua, aliqua etiam quae obsit populis nosse. De superuacuis non magna causa est; solet enim
Abbreviated transcription (Latin):
di romani instaurarent᷑: quod pͥmo eoꝵ die
in quodam scelerato quippło spectante ad suppliciũ
duci iussus ẽ. numinib uidelicet ex ludis hylaritatẽ
querentib triste displicuisset inꝑium. Cumgͦ ille qͥ
somnio commonitꝰ erat. postero die iussa facẽ ñ ausꝰ
cẽt: scda nocte hoc idẽ rursus seueriꝰ imꝑatum ẽ. A¬
misit filium quia non fecit. Tercia nocde dictum ẽ
homini: qđ maior ei pena si non faceret ĩmin̾et. Cũ
ctiam sĩ non audet: in morbum incidit acrẽ ⁊ horri¬
bilem. Tũ uͦ examicoꝵ sententia ad magistͣcũ rem de¬
tulit: atq inlectica allatus ẽ insenatum. Expositoq
somnio. recepta continuo ualitudine: pedib suis sa¬
nꝰ abscessit. Tanto stupefactꝰ imiracło senatꝰ quadrupli¬
cata pecunia. ludos censuit instaurari. Quis ñ uideat
qui sanum sapit subditos homines malignis demo¬
nib. aquoꝵ dominatione ñ lib̾at nͥ gra dei ꝑiħm¬

Expanded text:
di Romani instaurarentur, quod primo eorum die di Romani instaurarentur, quod primo eorum die in quodam scelerato, qui populo spectante ad supplicium duci iussus est, numinibus uiquaerentibus, triste displicuisset imperium. Cum ergo ille, qui somnio commonitus erat, postero die jussa facere non ausus esset, secunda nocte hoc idem rursus severius imperatum est: amisit filium, quia non fecit. Tertia nocte dictum est homini, quod major ei poena, si non faceret, immineret. Cum etiam sic non auderet, in morbum incidit acrem et horribilem. Tum vero ex amicorum sententia ad magistratus rem detulit, atque in lectica allatus est in senatum: expositoque somnio, recepta continuo valetudine, pedibus suis sanus abscessit. Tanto stupefactus miraculo senatus quadruplicata pecunia ludos censuit instaurari. Quis non videat, qui sanum sapit, subditos homines malignis daemonibus, a quorum dominatione non liberat nisi gratia Dei
Abbreviated transcription (Latin):
is colendum putarent. Iste alienarum dr̃ adulte¬
rator uxorumꝰ.iste pucri pulchri impudicꝰ amator
⁊ raptor. S fingebant ħ omerus ait tulliꝰ. ⁊ huma¬
na ad dõs transferebat. Diuina mallem ad nos.
Merito displicuit uirograui. diumnoꝵ criminũ
pocta confictor. Cur gͣ ludisceniq uͥ ħ dictitant᷑
cantitantur. actitantur. dõrum honorib exhibent
inter res diuinas auiris doctissimis conscͥbunt:
Hic exclamet cicero. non contra figmenta poctarũ:
s contra instituta maioꝵ. Anñ exclamarent et ill.
quid nos fecimus: Ipsi dii ista sus honorib exhi¬
benda flagitauerunt. atrociter imꝑarunt. cladẽ
nisi fieret p̃nuntiarunt. q neglectum ẽ aliqͥd.
seuerissime uindicauerunt. qr id qd̃ negledum
fuerat factum ẽ: placatos se eẽ monstrarunt. In
eoꝵ commemorat᷑ uirtutes ⁊ miranda fada: qd̾
dicam. Titolatino rustico romano patͥfamilias
dictum ẽ in somnis. in senatu nuntiaret. ut lu¬

Expanded text:
iis colendum putarent. Iste alienarum dicitur adulteiis colendum putarent. Iste alienarum dicitur adulter uxorum, iste pueri pulchri impudicus amator runt. Sed fingebat haec Homerus, ait Tullius, et humana ad deos transferebat: diuina mallem ad nos.\' Merito displicuit uiro graui diuinorum criminum poeta confictor. Quur ergo ludi scaenici, ubi haec dictitantur cantitantur actitantur, deorum honoribus exhibentur, inter res diuinas a doctissimis conscribuntur? Hic exclamet Cicero non contra figmenta poetarum, sed contra instituta maiorum; an exclamarent et illi: Quid nos fecimus! Ipsi di ista suis honoribus exhibenda flagitauerunt, atrociter imperarunt, cladem nisi fieret praenuntiarunt, quia neglectum est aliquid, seuerissime uindicarunt, quia id quod neglectum fuerat factum est, placatos se esse monstrarunt. Inter eorum commemoratur uirtutes et miranda facta quod dicam. Tito Latinio rustico Romano patri familias dictum est in somnis, in senatum nuntiaret, ut lu
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius rei nomine qͣmeredebant ab illo dari. cum
appellari uoluerunt. satis gͦ indicauerunt. nec ab
ipso ioue dari posse felicitatem quẽ iam colebant:
s utiq ab illo quem nomine ipsius felicitatis co¬
lendum ec̃ censebant. Confirmo prorsus. aquodã
deo quem nesciebant. cos credidisse darifelicitatẽ.
Ipse gͦ querat᷑. ipse colatur. ⁊ sufficit. Repudiet᷑ stre¬
pitus innumerabilium demonioꝵ. Illi ñ sufficiat
hic ds̃: cui non sufficit munꝰ eiꝰ. Illi in quam ñ sus¬
ficiat ad colendum ds̃ dator felicitatis: cui ñ suffic̃
ad accipiendum ipsa felicitas. Cui autem sufficti.
non enim ht̃ homo. qͥd ampliꝰ optare debeat: ser¬
uiat unideo. datori felicitatis. Non enim ẽ ipse
quem nominant iouem. Nam sicum datorem
felicitatis agnoscerent. nonutiq alium uł aliã
a quo daret᷑ felicitas nomine ipsius felicitatis in¬
quirerent: neq ipsum iouem cum tantis iniur¬

Expanded text:
ipsius rei nomine, quam credebant ab illo dari, eum ipsius rei nomine, quam credebant ab illo dari, eum appellare voluerunt: satis ergo judicarunt, nec ab ipso Jove dari posse felicitatem, quem jam colebant; sed utique ab illo quem nomine ipsius felicitatis colendum esse censebant. Confirmo prorsus a quodam Deo, quem nesciebant, eos credidisse dari felicitatem: ipse ergo quaeratur, ipse colatur, et sufficit. Repudietur strepitus innumerabilium daemoniorum: illi non sufficiat hic Deus, cui non sufficit munus ejus. Illi, inquam, non sufficiat ad colendum Deus dator felicitatis, cui non sufficit ab accipiendum ipsa felicitas. Cui autem sufficit non enim habet homo quid amplius optare debeat, serviat uni Deo datori felicitatis. Non est ipse quem nominant Jovem. Nam si eum datorem felicitatis agnoscerent, non utique alium, vel aliam, a qua daretur felicitas, nomine ipsius Felicitatis inquirerent; neque ipsum Jovem cum tantis injur
Abbreviated transcription (Latin):
cupatictunt non bellum: sic̃ acunis cuninam
ñ cunam. sic̃ asegitib segetiam non segetem. a
pomis pomonam ñ pomũ. sic̃ abobus bobo¬
nem. non bouem: aut certe nulla uocabuli de¬
cdinatione sicut res ipse nominant᷑: ut pecunia
dicta ẽ dea que dat pecuniam. ñ om̃ino pecu¬
nia dea ipsa putata ẽ Ita uirtꝰ q̃ dat uirtutẽ ho¬
nor quidat honorẽ concordia q̃dat concordiã
tuictoria q̃dat uictoriam. Ita inquiunt cum¬
felicitas dea dr̃. non ipsa quȩ dat᷑. s num̃ illud at¬
tendit᷑. aquo felicitas dat᷑. Ista nob̃ reddita ratione.
multo facilius eis quoꝵ corñ nimis obduruit. ꝑ¬
UIIII sua debimus fortasse qd uolumꝰ. Sienim iam hu¬
mana infirmitas sensit non nͥ ab aliquo dõ dari
posse felicitatẽ. ⁊ hoc senserunt homines. qui tam
multos colebant deos. inquib ⁊ ipsum eoꝵ regẽ iouẽ.
quia nom̃ eiꝰ aquo daret᷑ felicitas ignorabant. ideo

Expanded text:
cupauerunt, non Bellum; sicut a cunis Cuninam, cupauerunt, non Bellum; sicut a cunis Cuninam, non Cunam; sicut a segetibus Segetiam, non Segetem, a pomis Pomonam, non Pomum: sicut a bubus Bubonam, non Bouem: aut certe nulla uocabuli declinatione sicut res ipsae nominantur, ut Pecunia dicta est dea, quae dat pecuniam, non omnino pecunia dea ipsa putata est; ita Virtus. quae dat uirtutem, Honor, qui honorem, Concordia, quae concordiam, Victoria, quae dat uictoriam. Ita, inquiunt, cumFelicitas dea dicitur, non ipsa quae datur, sed numen illud adtenditur a quo felicitas datur. CAPUT XXV. De uno tmulto facilius eis, quorum cor non nimis obduruit, persuadebimus fortasse quod volumus. Si enim jam humana infirmitas sensit, nonnisi ab aliquo Deo dari posse felicitatem; et hoc senserunt homines qui tam multos colebant deos, in quibus et ipsum eorum regem Jovem; quia ejus nomen, a quo daretur felicitas, ignorabant, ideo
Abbreviated transcription (Latin):
fulmina ꝑtincaent. S postqͣm ioui templũ insi¬
gre ac sublrine constructum ẽ. ꝓpt̾ edis dignitatẽ
sic ad cum inultitudo conflurit: ut uix inueniat᷑
qͥ futinumi nom̃ qd̾ audire iam non potest. se
ultem logisse meminerit. Si autem felicitas dea
ti tamquat᷑ qͣm stultorum hominum multitu¬
Aouana sccd̾at᷑. dĩ dona deos sibifaciens: ⁊ ipsum
tũ ca dona sunt. obstinatione suꝑbę uoluntatis
offenens Sic erm cartre non potest infelicitate
qui tanquam dcam felicitatem colit. ⁊ dm̃datorẽ
felictiatis relmquit: sicut caitre non potest fame
qͥ parem pictum lingit. ⁊ abhomine qͥuerũ ht̃¬
wenx in quiunt maiores nr̃os insipientes fuis¬
se credendum ẽ. ut hoc nescirent munera diuina
dõ largient concedi. quorum dõꝵ nomina ñ in¬
uembant. carum rerum nominib appellabant
deos quas abas dari sentiebant. aliqua uoca¬
bula ind̾e fledentes. sicut abello bellonam. nun¬

Expanded text:
fulmina pertinerent. Sed postqfulmina pertinerent. Sed postqgne ac sublime constructum est, propter aedis dignitatem sic ad eum multitudo confluxit, ut uix inueniatur qui Summani nomen, quod audire iam non potest, se saltem legisse meminerit. Si autem felicitas dea xia relinquatur, quam stultorum hominum multitudo uana sectatur, Dei dona deos sibi faciens et ipsum, cuius ea dona sunt, obstinatione superbae uoluntatis offendens. Sic enim carere non potest infelicitate, qui tamquam deam felicitatem colit et Deum datorem felicitatis relinquit, sicut carere non potest fame, qui panem pictum lingit et ab homine, qui uerum habadeone. inquiunt, maiores nostros insipientes fuisse credendum est, ut haec nescirent munera diuina deo largiente concedi, quorum deorum nomina non inueniebant, earum rerum nominibus appellabant deos, quas ab eis sentiebant dari, aliqua uocabula inde flectentes, sicut a bello Bellonam nun
Abbreviated transcription (Latin):
temptꝰ ẽ. S ipsi etiam qui non ioui cesserant. ꝓ¬
fedo cederent felicitat. quȩ illis regem fecerat
iouem. Aut si non cederent. ñ id contemptu eiꝰ fa¬
cerent: s quod indomo felicitatis uel obscuri eẽ
mallent quam sine illa in locis ꝓpͥis eminere.
Ita dea felicitate in loco amplissimo ⁊ celsissimo
constituta. discerent ciuesunde omĩs bonis uo¬
n patinlumeci aurilium. Ae sic ipsa suadente natã
alioe dcox supflua muliitidine derelicta. coleret᷑
una felicias: unisupplicant᷑. uniꝰ templum freq̃nta¬
itt aciuibx qui felices ee uellent. quoꝵ eẽc nemo qͥ
uella. It  it aipsa asc ipsa peteret᷑: quȩ ab om̃ib pe¬
cedut᷑. Quis cnm aliquid ab aliqͣ deo. nisi felicitatẽ
udit accipe.ł qd ad felicitaitem cxistimat ꝑtinere:
Pi sifclicttas habet in porestate cum qͦ homine sit. hẽ
triberchant coluert̃ magis qͣ iouem: adqͦ. diurna

Expanded text:
temtus est. Sed ipsi etiam, qui non cesserant temtus est. Sed ipsi etiam, qui non cesserant profecto cederent Felicitati, quae illis regem fecerat Jovem. Aut si non cederent, non id contemptu ejus facerent, sed quod in domo Felicitatis obscuri esse mallent, quam sine illa in locis propriis eminere. 4. Ita dea Felicitate in loco amplissimo et celsissimo constituta, discerent cives unde omnis boni voti petendum esset auxilium. Ac sic ipsa suadente natura, aliorum deorum superflua multitudine derelicta, coleretur una Felicitas, uni supplicaretur, unius templum frequentaretur a civibus qui felices esse vellent, quorum esset nemo qui nollet: atque ita ipsa a se ipsa peteretur, quae ab omnibus petebatur. Quis enim aliquid ab aliquo deo, nisi felicitatem, velit accipere, vel quod ad felicitatem existimat pertinere? Proinde si felicitas habet in potestate cum quo homine sit habetribuebant, coluerunt magis quam Jovem, ad quem diurna
Abbreviated transcription (Latin):
uellet infelix. Hullomͦ omĩno si consuleret᷑ faceret
iupiter. quod ei fecerunt tres dii. mars. terminꝰ. et u¬
uentas: qui maiori ⁊ regisuo nullomͦ cedẽ loco uo¬
luerunt. Nam sicut hñt eorum litteis. cum rextar¬
quinius capitolium fabricareͥ uellet. cumq locũ
qui ci dignior aptiorq uidebat᷑. a diis aliis cernent
p̃occupatum: ñ audens aliquid contra eoꝵ facere
arbitrium. ⁊ credens eos tanto numini suoq pͥnci¬
pi uoluntarie cessuros. quia multi erant illic uͥ
capitolium constitutum ẽ: ꝑ auguriũ quesuiit.
utrum concede locum ioui uellent. Atq ipsi iñ
cede om̃s uoluerunt. pret̃ illos quos commemora¬
ui: maidem. terminum. iuuentatem. Atq idõ ca¬
pitolium ita constructum ẽ. ut etiam isti tres intꝰ
eẽnt. tam obscuris signis: ut hoc uix homines do¬
tissimi scirent. Nullomͦ gͥ felicitatem iuꝑit̃ ipse ꝯ¬
tempneret. sicut a marte. termino. uiuentate con¬

Expanded text:
uellet infelix. Nullo modo omnino, si consuleretur, faceret uellet infelix. Nullo modo omnino, si consuleretur, faceret Iuppiter, quod ei fecerunt tres di, Mars, Terminus et Iuuentas, qui maiori et regi \'suo nullo modo cedere loco uoluerunt. Nam sicut habent eorum litterae, cum rex Tarquinius Capitolium fabricari uellet eumque locum, qui ei dignior aptiorque uidebatur, ab dis aliis cerneret praeoccupatum, non audens aliquid contra eorum facere arbitrium et credens eos tanto numini suoque principi uoluntate cessuros, quia multi erant illic, ubi Capitolium constitutum est. per augurium quaesiuit, utrum concedere locum uellent Ioui; adque ipsi inde cedere omnes uoluerunt praeter illos quos commemoraui, Martem, Terminum, Iuuentatem; adque ideo Capitolium ita constructum est, ut etiam isti tres intus essent tam obscuris signis, ut hoc uix homines doctissimi scirent. Nullo modo igitur Felicitatem Iuppiter ipse contemneret, sicut a Termino, Marte, Iuuentate con
Abbreviated transcription (Latin):
quos dicunt inconsilium iouis adhib̾i. nec int̾ dõs
quos selectos uocant. felicitas constituta ẽ. ut tem¬
plum aliquod ei fieret quod ⁊ loc sublimitate. ⁊
oꝑis dignitate p̃mineret: Qur enimñ aliqͥd meliꝰ
quã ipsu ioui: Namneq etiam ioui regnũ nͥ felic¬
tas dedit: si tamen cũ regnaret felix fuit. Et potior
ẽ felicitas regno. Nemo enim dubitat facile homi¬
nem inueniri: qui se timeat fieri regem. Nullus aũ
inuenit᷑. qui se nolit eẽ felicem. Ipsi gͦ dii si ꝑ augu¬
ria ł quolibet mͦ eos posse consuli putant. de hac re
consulcrent᷑. utrum uellent felicitatis loco cede. si
forte aliorum edib uel altarib iam fuisset locus occu¬
patꝰ u edes maior atq sublimior felicitati construert᷑
etiamipse iupiter cederet ut ipsum u̾ticem colł ca¬
pitolini felicitas potius optineret. Nonenim qͥspiã
resisterc̃ felicitati: nisi quod fieri non potest qui eẽ

Expanded text:
quos dicunt in consilium Iouis adhiberi, nec inter deos, quos dicunt in consilium Iouis adhiberi, nec inter deos, quos selectos uocant, Felicitas constituta eat? Templum aliquod ei fieret, quod et loci sublimitate et operis dignitate praemineret. Quur enim non aliquid melius quam ipsi Ioui? Nam quae etiam Ioui regnum nisi Felicitas dedit? si tamen cum regnaret felix fuit. Et potior est felicitas regno. Nemo enim dubitat facile inueniri hominem, qui se timeat fieri regem; nullus autem inuenitur, • qui se nolit esse felicem. Ipsi ergo di si per auguria uel quolibet modo eos posse consuli putant, de hac re consulerentur, utrum uellent Felicitati loco cedere, si forte aliorum aedibus uel altaribus iam fuisset locus occupatus, ubi aedes maior adque sublimior Felicitati construeretur; etiam ipse Iuppiter cederet, ut ipsum uerticem collis Capitolini Felicitas potius obtineret. Non enim quispiam resisteret Felicitati, nisi, quod fieri non potest, qui esse
Abbreviated transcription (Latin):
te. omnis pauor ⁊ pallor non ꝓpitiatꝰ abscedẽt. s pul¬
sus aufugeret. Dem̃ qͥd ẽ hoc qd̾ iam romanũ imꝑiũ
longe lateq crescebat. ⁊ adhuc nemo felicitatem co¬
lebat: An idõ gñdius imꝑium quam feliciꝰ fuit e
Nam qͦmͦ ibi eẽt uera felicitas. uͥ uera ñ erat pietas: Pietas
ẽenĩuerar ueridĩ cultus. noncultus falsoꝵ tot dõꝵ
quot demonioꝵ.S ⁊ pꝰea iam indeoꝵ numerũ felicitate
suscepta. magna bellorum ciuilium infelicitas sub¬
sccuta ẽ. Anforte iuste ẽ indignata felicitas. qd ⁊ tã
scro. ⁊ ñ adhonorem s ad contumeliam potiꝰ inui¬
d̃a ẽ. ut cumea colert᷑ pͥapus. ⁊ cdoacma. ⁊ pauor
⁊ pallor. ⁊ febris. ⁊ cetã sinumina colendor. s crimina
colentium e Ad extremum. sicũ turba indignissima
tanta dea colenda usa ẽ. cur ñ ł illustriꝰ ceteris cole¬
bat᷑  Quis enim ferat. qd̾ neq int̃ deos consentientes

Expanded text:
te omnis pauor et pallor non propitiatus abscederet, sed pulte omnis pauor et pallor non propitiatus abscederet, sed pulsus aufugeret. Deinde quid est hoc, quod iam Romanum imperium longe lateque crescebat, et adhuc nemo Felicitatem colebat? An ideo grandius imperium quam felicius fuit? Nam quo modo ibi esset uera felicitas, ubi uera non erat pietas? Pietas est enim uerax ueri Dei cultus, non cultus falsorum tot deorum, quot daemoniorum. Sed et postea iam in deorum numerum Felicitate suscepta magna bellorum ciuilium infelicitas subsecuta est. An forte iuste est indignata Felicitas, quod et tam sero et non ad honorem, sed ad contumeliam potius inuitata est, ut cum ea coleretur Priapus et Cloacina et Pauor et Pallor et Febris et cetera non numina colendorum, sed crimina colentium? Ad extremum si cum turba indignissima tanta dea colenda uisa est, quur non uel inlustrius ceteris colebatur? Quis enim ferat, quod neque inter deos Consentes,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. cur non ipsa una quȩ coleret᷑ instituta ẽ. q̃ posset
uniũsa conferre. ⁊ compendio face felicem: Quis
enim optat aliquid ꝓpt̾ aliud. qͣm ut felix fiat:
Cur deniq tam serohuic tantȩ deȩ pꝰ tot romanos pͥn¬
cipes lucullus edem constituit: Cur ipse romulus
felicem cupiens condere ciuitatẽ. ñ huic templũ
potissimũ instruxit᷑ Nec ꝓpt̃ aliquid diis cetĩs sup
pͥus rex nec ut putant postea ds̃ fieret: si hanc deã
ꝓpitiam non hr̃et. Ut quid gͦ constituit romanis
dõs. ianum. iouem. martem. picum. fatinum. ty¬
berinum. herculem. ⁊ siquos alios: Ut qͥd titus ta¬
cius addidit saturnum. opem. solem. lunam uulca
⁊ tot deas. sine ista: An eam forte in tanta turba uidc̃
nom potuit: Hostilius certe rex dõs ⁊ ipse nouos pauo¬
rem atq pallorem ꝓpitiandos non introduceret. si
deam istam nosset aut coleret. Presente qͥppe felicita¬

Expanded text:
est, quur non ipsa una quae coleretur constituta est, quae posset est, quur non ipsa una quae coleretur constituta est, quae posset uniuersa conferre et conpendio facere felicem? Quis enim optat aliquid propter aliud quam ut felix fiat? Quur denique tam sero huic tantae deae post tot Romanos pcipes Lucullus aedem constituit? Cur ipse Romulus felicem cupiens condere civitatem, non huic templum potissimum struxit? Nec propter aliquid diis caeteris suet ipse nec prius rex, nec, ut putant, postea deus fieret, si hanc deam propitiam non haberet. Utquid ergo constituit Romanis deos Ianum, Iouem, Martem, Picum, Faunum, Tiberinum, Herculem et si quos alios? Ut quid Titus Tatius addidit Saturnum, Opem, Solem, Lunam, Vulcanet tot deas sine ista? An eam forte in tanta turba uidere non potuit? Hostilius certe rex deos et ipse nouos Pauorem adque Pallorem propitiandos non introduceret, si deam istam nosset aut coleret. Praesente quippe Felicita
Abbreviated transcription (Latin):
nescias eum ualitudimi opiculari. atq ita ignas
cur ei debeas supplicare. Hoc etiam alia similitudine
affirmat dicens. ñ mͦbñ uiuere. s uiue om̃ino nemi¬
nemposse. si ignoret qͥsnam sit faber. qͥs pictor quis
structoła quo qͥd utensile petere possit. quẽ adiutorẽ
assumẽ. quem ducẽ. quem doctorem. Eo mͦ nulli
dubium ẽc asserens ita ẽẽ utilem cognitionẽ dõꝵ. si scia¬
tur quam quisq uim ds̃ ⁊ facultatem ac potestatem
cuiꝰq reihãt. Ex eo enim pot̾ĩmꝰ inquit scire. quẽ cuiꝰ¬
q causa dm̃ aduocare atq inuocare debeamꝰ: ne fa¬
ciamus ut mimi solent. ⁊ optemꝰ a libero aquam. a
limphis uinum. Magna sane utilitas. Ois ñ huic grãs
ageret. siuera monstraret. ⁊ si unum uerum dm̃ a qͦ
eẽnt omĩa bona hominib colendũ docẽt: S unde x x ii
nc̃ agit᷑ silibri ⁊ sacra eorum uera sunt. ⁊ felicitas dea

Expanded text:
nescias eum ualetudini opitulari, adque ita ignores nescias eum ualetudini opitulari, adque ita ignores quur ei debeas supplicare. Hoc etiam alia similitudine adfirmat dicens, non modo bene uiuere, sed uiuere omnino neminem posse, si ignoret quisnam sit faber, quis pistor, quis tector, a quo quid utensile petere possit, quem adiutorem adsumere, quem ducem, quem doctorem; eo modo nulli dubium esse adserens ita esse utilem cognitionem deorum, si sciatur quam quisque deus uim et facultatem ac potestatem cuiusque rei habeat. Ex eo enim poterimus, inquit, scire quem cuiusque causa deum aduocare adque inuocare debeamus, ne faciamus, ut mimi solent, et optemus a Libero aquam, a Lymphis uinum\'. Magna sane utilitas. Quis non huic gratias ageret, si uera monstraret, et si unum uerum Deum, a quo essent omnia bona, hominibus colendum doceret? CAPUT XXIInc agitur si libri et sacra eorum uera sunt et Felicitas dea
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ fessos diua fessonia. ꝓpter hostes depellendos
diua pellonia. Ppter egros medicus. ł apollo. ł escu¬
lapius. ł ambo simul qñ eẽt grande ꝑicłm: Nec ds̃
spinensis. ut spmas ex agris eradicaret. nec dca ru¬
bigo ut non accedet rogaret᷑. una felicitate p̾sente
⁊ tuente ut uel mala nulla exorirent᷑: uel facillime
pellerent᷑. Postremo qm̃ de duab istis deab uir¬
tute ⁊ felicitate tradamus. si felicitas uirtutis ẽ
p̃miũ: ñ dea s dei donum ẽ. Si autem dea ẽ. c̃
non dicat᷑ ⁊ uirtutem ipsa conferre: qñqͥdemetuã
uirtutem conseqͥ felicitas magna ẽ : Quid ẽ gͦ qd ꝓ
quia ñ solum cõmemorat deos qͦs coli oporteat
a romanis: uerum etiam dic̃ qͥd ad quẽq ꝑtinea
Quomͦ nichil ꝓdest inqͥt homini alicuiꝰ medici
nom̃ formamq nosse. ⁊ qd̾ sit medicꝰ ignorare
ita dicit nicħ ꝓdeẽ. scire dm̃ ec̃ esculapium. si

Expanded text:
propter fessos diua Fessona, propter hostes depellendos propter fessos diua Fessona, propter hostes depellendos diua Pellonia, propter aegros medicus uel Apollo uel Aesculapius uel ambo simul, quando esset grande periculum? Nec deus Spiniensis, ut spinas ex agris eradicaret; nec dea Rubigo, ut non accederet, rogaretur: una Felicitate praesente et tuente uel nulla mala exorerentur, uel facillime pellerentur. Postremo quoniam de duabus istis deabus Virtute et Felicitate tractamus: si felicitas uirtutis est praemium, non dea, sed Dei donum est; si autem dea est, quur non dicatur et uirtutem ipsa conferre, quando quidem etiam uirtutem consequi felicitas magna est? CAPUT XXII. De quia non solum \'commemorat deos, quos coli oporteat a Romanis, uerum etiam dicit quid ad quemque pertineat? Quoniam nihil prodest, inquit, hominis alicuius medici nomen formamque nosse, et quod sit medicus ignorare: ita dicit nihil prodesse scire deum esse Aesculapium, si
Abbreviated transcription (Latin):
honorino ut honorarent᷑. deȩ pecunȩ ut pecuniosi
eẽnt. dõ esculano ⁊ filio eiꝰ argentino. ut haberent
ȩream argenteamq pecuniã: Nam idõ patrẽ argen¬
tini esculanum posuerunt: qr pͥus erea pecunia in
ufu cȩpit eẽ. post argentea. Miror autem qd̃ argen¬
tinus ñ genuit aurinum: qr ⁊ aurea subsecutaẽ
Quẽ dm̃ istisihaberent. sicut saturno iouem. ita
⁊ patri argentino ⁊ auo esculano aurinũ p̃ponent.
Qd gͦ crat necesse ꝓpt̾̃ hȩc bona uel animi ł corporis.
ł ert̃nã uitãtantã dõꝵ turbã colere ⁊ inuocare qͦs
neq om̃s commemoraui. nec ipsi potuerunt omib
bonis humanis minutatim singillatĩq digestis. dõi
iminutos ⁊ singłos ꝓuide: cum posset magno facili¬
q compendio una dca felicitas cuncta conferre. nec
solum adbona capienda quisqͣm alius. s neq ad de¬
pellenda mala quereret̃: Cur enim cẽt inuocanda

Expanded text:
Honori, ut honorarentur, deae Pecuniae, ut pecuniosi Honori, ut honorarentur, deae Pecuniae, ut pecuniosi essent, deo Aesculano et filio eius Argentino, ut haberent aeream argenteamque pecuniam? Nam ideo patrem Argentini Aesculanum posuerunt, quia prius aerea pecunia in usu coepit esse, post argentea. Miror autem, quod Argentinus non genuit Aurinum, quia et aurea subsecuta est. Quem deum isti si haberent, sicut Saturno Iouem, ita et patri Argentino et auo Aesculano Aurinum praeponerent. Quid ergo erat necesse propter haec bona uel animi uel corporis uel externa tantam deorum turbam colere et inuocare quos neque omnes commemoraui, nec ipsi potuerunt omnibus bonis humanis minutatim singillatimque digestis deos minutos et singulos prouidere, cum posset magno facilique conpendio una dea Felicitas cuncta conferre, nec solum ad bona capienda quisquam alius, sed neque ad depellenda mala quaereretur? Quur enim esset inuocanda
Abbreviated transcription (Latin):
patre. qui catos id est acutos faceret. cum hoc pos¬
set conftrre felicitas: Ingeniosum qͥppe nasci feli¬
citatis ẽ. Uñ etiam si non potuit añdum nato
coli dea felicitas. ut hoc ei conciliata donaret.ꝯ
ferret hoc parentib eiꝰ. cultorib suis. ut eis in¬
geniosi fili nasccrent᷑: Q uidopꝰ erat parturientibꝰ
inuocare luciam. cum si adeẽt felicitas. ñ solũ bñ
parerent. s etiambonos: Qͥd necesse erat opideȩ cõ¬
mendare nascentes. dõuagitano uagientesdeȩ cum¬
ne iacentes deȩ ruminȩ suggentes dõstatilino stantes.
dee adeone adeuntes abeone abeuntes deȩ m̃ti. ut
bonam hab̾ent m̃tem deo uolummo. ⁊ deȩ uolumi¬
nȩ. ut bona uellent. diis nuptialib. ut bñ conuga¬
rent᷑: diis agrestib. ut fructꝰ uberrimos caꝑent. ⁊
maxime ip̃si diuȩ fructeseȩ. marti ⁊ bellone. ut
bñ belligerarent. deȩ uictoriȩ ut uincerent. deo

Expanded text:
patre, qui catos, id est acutos, faceret, cum hoc pospatre, qui catos, id est acutos, faceret, cum hoc posset conferre felicitas? Ingeniosum qcitatis est, unde, etiamsi non potuit a nondum nato coli dea Felicitas, ut hoc ei conciliata donaret, conferret hoc parentibus eius cultoribus suis, ut eis ingeniosi filii nascerentur. Quid opus erat parturientibus inuocare Lucinam, cum, si adesset Felicitas, non solum bene parerent, sed etiam bonos? Quid necesse erat Opi deae commendare nascentes, deo Vaticano uagientes, deae Cuninae iacentes, deae Ruminae sugentes, deo Statilino stantes, deae Adeonae adeuntes, Abeonae abeuntes; deae Menti, ut bonam haberent mentem, deo Volumno et deae Volumnae, ut bona uellent; dis nuptialibus, ut bene coniugarentur, dis agrestibus, ut fructus uberrimos caperent, et maxime ipsi diuae Fructeseae; Marti et Bellonae, ut bene belligerarent, deae Victoriae, ut uincerent; deo