comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne cadas. O quã bene cantat᷑ tibi
in illo canticoꝵ cantico. uelud
epitalamio tuo.qr caritas in deli.¬
ciis tuis. Ipsa ñ ꝑdit cũ ĩpiis ani¬
mã tuã. ipsa discernit causã tuã.
& sicut mors ualida eiꝰ & indeli.¬
ciis tius est. Quã mirandi gene¬
ris mors eꝰ. cui parũ fuit ñ eẽ in
pęnis. nisi eẽt in suꝑ indelicus.

Expanded text:
ne cadas: o quam bene cantatur tibi ne cadas: o quam bene cantatur tibi in illo Cantico canticorum velut epithalamio tuo, Quia charitas in deliciis tuis ! Ipsa non comperdit cum impiis animam tuam; ipsa discernit causam tuam, et sicut mors valida est, et in deliciis tuis est. Quam mirandi generis mors est, cui parum fuit non esse in poenis, nisi esset insuper in deliciis!
Abbreviated transcription (Latin):
tanti capitis simꝰ. In hoc cognos¬
cent inqͥd om̃s quia mei estis dis
cipłi: si dilectionẽ habueritis in
in uicẽ.Tanꝙͣ diceraet. Adra mu.¬
nera mea habent uobiscũ etia ñ
mei. ñ solũ naturã. uitã sensũ.
rationẽ. & eã salutẽ quȩ homini¬
bꝰ peccoribꝰq cõmunis ẽ: uerũ¬
etiã linguas. sacram̃ta. ꝓpheciã.
scientiã. fidẽ. distributionẽ re¬
rũ suarũ pauperibꝰ. & traditio¬
nẽ corporis sui ut ardeant. Sed
qm̃ qͥ caritatẽ ñ habent. ut cĩba¬
la concrepant: nichil st̃. nichil
illis ꝓdest. Non gͦ in illis quã¬
uis honis muneribꝰ meis quȩ ha¬
bere possunt etiã ñ discipłi mei.
s in hoc cognoscent om̃s qͥa dis
cipłi mei estis. si dilectionẽ habu¬
eritis ad inuicẽ. O sponsa xp̃i. pul¬
era int̾ mulieres. o dealbata ascen.¬
dens & incũbens suꝑ fratruelẽ
tuũ. qm̃ cuiꝰ lumine illustraris
ut candeas: eiꝰ ad iutorio fulciris

Expanded text:
tanti capitis simus. 3. In hoc cognostanti capitis simus. 3. In hoc cognoscent, inquit, omnes quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis in invicem: tanquam diceret, Alia munera mea habent vobiscum etiam non mei, non solum naturam, vitam, sensum, rationem, et eam salutem quae hominibus pecetiam linguas, sacramenta, prophetiam, scientiam, fidem, distributionem rerum suarum pauperibus, et traditionem corporis sui ut ardeant, sed quoniam charitatem non habentes, ut cymbala concrepant, nihil sunt, nihil eis prodest . Non ergo in illis quamvis bonis muneribus meis, quae habere possunt etnt omnes quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis in invicem. O sponsa Christi pulchra inter mulieres! o dealbata ascendens, et incumbens super fratruelem tuum! quoniam cujus lumine illustraris ut candeas, ejus adjutorio fulciris
Abbreviated transcription (Latin):
ligit dm̃. ñ eũ potest contẽpnere
p̃cipientẽ ut diligat ꝓximũ: &
qͥ scȩ ac spũalit̾ diligit ꝓximũ.
qͥd in eo diligit nisi dm̃: Ipsa e.
dilectio: ab om̃i mundana dilec¬
tione discreta. quã distinguenda
addidit dñs: sicut dilexi uos.
Quid enĩ nisi dm̃ dilexit in nobis.
ñ qd habebamꝰ s ut haberemꝰ. ut
ꝑducat nos sicut paulo ante dixi
ubi sit ds̃ omĩa in omibꝰ Sic etiã
medicꝰ recte dr̃ egros diligere.
& qͥd in eis diligit. nisi salutẽ quã
cupit utiq reuocare. ñ morbũ
que uenit expellere Sic ergo
& nos inuicẽ diligamꝰ: ut quan¬
tũ possumꝰ inuice nos ad haben¬
dũ in nobis dm̃ cura dilectionis
attrahamꝰ. hanc dilectionẽ donat
ipse nobis qͥ ait. sicut dilexi uos.
ut & uos diligatis in uicẽ. Ad hoc
gͦ nos dilexit: ut & nos diligamꝰ
in uicẽ. hoc nobis conferens dili:¬
gendo nos: ut mutua dilectione
constringam᷑ int̾ nos. & tã dulci
uinculo connexis m̃bris: corpus

Expanded text:
 non potest eum contemnere praecipientem ut diligat proximum, et qui sancte ac spiritualiter diligit proximum, quid in eo diligit nisi Deum? Ipsa est dilectio ab omni mundana dilectione discreta: quam distinguendo addidit Dominus: Sicut dilexi vos. Quid enim nisi Deum dilexit in nobis, non quod habebamus, sed ut haberemus, ut perducat nos, sicut paulo ante dixi, ubi sit Deus omnia in omnibus ? Sic etiam medicus recte dicitur aegros diligere; et quid in eis diligit, nisi salutem, quam cupit utique revocare; non morbum, quem venit expellere? Sic ergo et nos invicem diligamus, ut, quantum possumus, invicem ad habendum in nobis Deum cura dilectionis attrahamus. Hanc dilectionem donat ipse nobis qui ait: Sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem. Ad hoc ergo nos dilexit, ut et nos diligamus invicem; hoc nobis conferens diligendo nos, ut mutua dilectione constringamur inter nos, et tam dulci vinculo connexis membris corpus
Abbreviated transcription (Latin):
idõ audiunt. Si cognouistis me: &
patrẽ meũ cognoscetis. Per me tiq
& illũ. Aliꝰ enĩ ego sũ aliꝰ ille: s nepu¬
tarent dissimilẽ. & amodo inquit
cognoscetis eũ: & uidistis eũ. Uidert᷑
enĩ eiꝰ simillimũ filiũ : s ad monen¬
di fie̾rant talẽ eẽ. etiã patrẽ quẽ ñdũ
uidebant: qualis : filiꝰ quẽ uidebant.
& ad hoc ualet: qđ post ea phippo dr̃.
qͥuidet me: uidet patre. N qđ ipse
eẽt pat̾ & filiꝰ. qđ insabellianis qͥ uocan¬
t᷑ etiã patri passiani. catholica fides
dãpnat : s quod tã simil esst̃ pat̾ & filiꝰ.
ut qͥ unũ norit: ambos nouerit. Sole¬
nꝰ enĩ desimillimis duobꝰ ita loqͥ eis:
qͥunũ illoꝵ uident & qualis ẽ. alius
uolunt nosse: ut dicamꝰ Uidistis
istũ: illũ udistis. Sic gͦ dictũ ẽ. qui
ne in ullo prorsus discrepet filiꝰ. Nã
nisi duo eẽnt pat̾ & filiꝰ. ñ dictũ eẽt.
si cognorustis me & patrẽ meu̾ cognoᷤᷤ¬
cetis. Utiq enĩ qe nemo in qͥt uenit

Expanded text:
ognovistis me, et Patrem meum cognovistis: per me utique et illum. Alius enim ego sum, alius ille. Sed ne putarent dissimilem, Et amodo, inquit, cognoscetis eum, et vidistis eum. Viderunt enim ejus simillimum Filium, sed admonendi fuerant talem esse etiam Patrem quem nondum videbant, qualis est Filius quem videbant. Et ad hoc valetidet et Patrem: non quod ipse sit et Pater, et Filius: quod in Sabellianis, qui vocantur etiam Patripassiani, catholica fides damnat; sed quod tam similes sint Pater et Filius, ut qui unum norit, ambos noverit. Solemus enim de simillimis duobus ita loqui eis qui unum illorum vident, et qualis sit alius, volunt nosse, ut dicamus, Vidistis istum? illum vidistis. Sic ergo dictum est, Qui ne in nullo prorsus discrepet Filius. Nam nisi duo essent Pater et Filius, non dictum esset, Si cognovistis me, et Patrem meum cognovistis.
Abbreviated transcription (Latin):
nib transigitur docẽor. nullus
grauaretur auditor: quanto ma¬
gis beatus petrus qui iam pisca¬
tor fuerat quod nouerat fecit.
si ad presens illud tempus aliud
unde̾ uiueret non inuenit: Sed
respondebit quispiam. Et cur non
inuenit. cum dñs ꝓmiserit dicens.
querite primum &. iustitiam dei.¬
hȩc omĩa apponentur uob̾ : Pror¬
sus &iam sic dñs quod ꝓmisit imple¬
uit. Nam quis alius pisces qui caꝑen¬
tur apposint. qui non obaliud cre¬
dendus. ẽ. eis ingressisse penuri¬
am qua cõplerentur ire piscatũ:
nisi dispositum uolens exhibere mi¬
raculum. ut simul & p̾dicatores e¬
uangelii sui pasceret. & ipsum euan¬
głm tanto sacramento qđ erat denu¬
mero piscium comendaturꝰ augeret :
*Dequa re ȩtiam nos qđ ip apposuerit:
dicere iam debemꝰ. Dicit gͦ simonpe¬
trus. Uado piscari. Dicunt ei qͥ cum
illo erant. Ueniͤmus & nos decum. Et

Expanded text:
nibus transigitur doctor, nullus nibus transigitur doctor, nullus gravaretur auditor; quanto magis beatus Petrus, qui jam piscator fuerat, quod noverat fecit, si ad praesens illud tempus, aliud unde viveret, non invenit? 4. Sed respondebit quispiam: Et cur non invenit, cum Dominus promiserit dicens, Quaerite primum regnum et justitiam Dei,haec omnia apponentur vobis ? Prorsus etiam sic Dominus quod promisit implevit. Nam quis alius pisces qui caperentur apposuit? qui non ob aliud credendus est eis ingessisse penuriam qua compellerentur ire piscatum, nisi dispositum volens exhibere miraculum: ut simul et praedicatores Evangelii sui pasceret, et ipsum Evangelium tanto sacramento quod erat de numero piscium commendaturus augeret. De qua re etiam nos quod ipse apposuerit, dicere jam debemus. 5. Dicit ergo Simon Petrus: Vado piscari. Dicunt ei qui cum illo erant: Venimus et nos
Abbreviated transcription (Latin):
lopost. Qui altari seͣiunt inquid :
altari compartiuntur. Sic & dñs or¬
dinauit us qui euangłm annunti¬
doit. de euangelio iuiuere. Ego aut̃
nullus horum usus sum. Satis gͥ a
ꝑtum .ẽ. non imꝑatum s inpotestate
apłis positum : ut aliunde non uiue¬
rent nisi ex euangłio. & ab eis quib
euangłm predicando spũalia semi¬
nabant. carnalia meterent. hoc est
carnis huius sustentad̾m sumerent.
& tanquã milites xp̃i stipendium
xp̃i. Unde idem ipse miles egregius.
paulo suꝑius dehac re direrat. Quis
militat suis stipendiis unquam :
Qͦd tamen ipse faciebat. quia plus illis
om̃ib laborabat. Si gͦ beatus paulus
ut ea potestate quampfecto cum
ceteris euangelii predicatoribus
habebat. non cum ceteris uteretur.
s suo stipendio militaret. ne gentes
a nomine xp̃i penitus alienas doc¬
trina eius quasi uenalis offendet.
aliter educatus artem quam non
nouerat didicit. ut duni suis ma¬

Expanded text:
lo post: « Qui altari serviunt, » inquit, « lo post: « Qui altari serviunt, » inquit, « altari compartiuntur; sic et Dominus ordinavit his qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere: ego autem nullo horum usus sum. » Satis igitur apertum est, non imperatum, sed in potestate Apostolis positum, ut aliunde non viverent nisi ex Evangelio, et ab eis quibus Evangelium praedicando spiritualia seminabant, carnalia meterent; hoc est, carnis hujus sustentaculum sumerent, et tanquam milites Christi stipendium alibus Christi. Unde idem ipse miles egregius paulo superius de hac re dixerat, Quis militat suis stipendiis unquam ? Quod tamen ipse faciebat, quia plus illis omnibus laborabat. Si ergo beatus Paulus ut ea potestate, quam profecto cum caeteris Evangelii praedicatoribus habebat, non cum caeteris uteretur, sed suo stipendio militaret, ne gentes a nomine Christi penitus alienas doctrina ejus quasi venalis offenderet, aliter educatus, artem quam non noverat didicit, ut dum suis ma
Abbreviated transcription (Latin):
uiuerẽt aliua non haberent. Hisi
forte quispiam putare audebit autꝰ
dicere apłm paulum non ꝑtinuisse
ad eorum ꝑfectionem qui relictis
quã eorum grauaret quib euange¬
lium p̾dicabat. suũ uctum suis ma¬
nib transigebat. Ubi magis imple¬
tum ẽ. qđ ait plus om̃ib illis labo¬
raui. & adiunxit. non ego aut̃ s gr̃a
dĩmecum: ut hoc quoq appareat
dĩ grẽ deputandum. quod & animo
& corpore poterat usq ad eo plus
illis om̃ib laborare. ut neq cessar &
ab euangelio predicando. neq
tamen ereuangelio sicut illi susten¬
taret hanc uitam. cum id ꝑ tot g̾s
in quib xp̃i nomen non fuerat
ꝑpħatum. multo latius atq ferti¬
lius seminaret. Ubi ostendit ex
euangelio uiuendi. hoc .ẽ. uictum
habendi. non necessitatem apłis
impositam sed potestate m datam
Quam potestatem cõmemorat idem
metamus : Si alii potestatis ur̃e par¬
ticipant. non magis nos: S non su¬
mus usi inquid hac potestate. Et pau¬

Expanded text:
viverent, aliud non haberent. Nisi viverent, aliud non haberent. Nisi forte quispiam putare audebit aut dicere apostolum Paulum non pertinuisse ad eorum perfectionem, qui, relictis quam eorum gravaret quibus Evangelium praedicabat, suum victum suis manibus transigebat . Ubi magis impletum est quod ait: Plus omnibus illis laboravi ; et adjunxit: Non ego autem, sed gratia Dei mecum . Ut hoc quoque appareat Dei gratiae deputandum, quod et animo et corpore poterat usque adeo plus omnibus illis laborare, ut neque cessaret ab Evangelio praedicando, neque tamen ex Evangelio, sicut illi, sustentaret hanc vitam, cum id per tot gentes, in quibus Christi nomen non fuerat prophetarum, multo latius atque fertilius seminaret. Ubi ostendit ex Evangelio vivendi, hoc est victum habendi, non necessitatem apostolis impositam, sed poteQuam potestatem commemorat idem metamus? Si alii potestatis vestrae participant, non magis nos? Sed non sumus, » inquit, « usi hac potestate. » Et pau
Abbreviated transcription (Latin):
dñs resuxrexit. eosq reuocauit ad
spem quam de illo nonhabere iam
coeꝑant : tamen si cune fecissent. pu¬
taremus eos illa quȩ animos eorum
occupauerat desꝑatione fecisse Nunc
uͦ post eum sibi desepulchro redditũ
uiuum. post oblatam suis oołis &.
manib nonsolum uidendam. uerũ
tangendm atq palpandam redi¬
uiue carnis euidentissam uerita¬
tem. post inspecta uuluerum lo¬
ea usq ad apłi thome confessionẽ
qui se aliter creditrum non esse
predixerat. post acceptum eius in¬
susflatione spm̃ scm̃. post uerba in
suas aures eius ore ꝓlata. sicut misit
me pater & ego mitto uos. quorum re¬
miseritis peccata remittuntur eis. &
quorum recinueritis retenta sunt:
subito funt sicut fuerunt. non ho¬
minum s piscium piscatores. Hiis gͦ
quos hoc mouet respondendum ẽ:
non eos fuisse ꝓhibitos arte sua licita
scilicet atq concessa: uictum neces¬
sarium querere. sui apostolatus in¬
tegritate seruata: siquando unde

Expanded text:
Dominus resurrexit, eosque revocavit ad Dominus resurrexit, eosque revocavit ad spem quam de illo non habere jam coeperant, tamen si tunc fecissent, putaremus eos illa quae animos eorum occupaverat desperatione fecisse; nunc vero post eum sibi de sepulcro redditum vivum, post oblatam suis oculis et manibus non solum videndam, verum etiam tangendam atque palpandam redivivae carnis evidentissimam veritatem, post inspecta vulnerum loca, usque ad apostoli Thomae confessionem, qui se aliter crediturum non esse praedixerat, post acceptum ejus insufflatione Spiritum sanctum, post verba in suas aures ejus ore prolata: Sicut misit me Pater, et ego mitto vos: quorum remiseritis peccata, remittuntur eis, et quorum retinueritis retenta sunt, subito fiunt, sicut fuerant, non hominum, sed piscium piscatores? His ergo quos hoc movet respondendum est non fuisse eos prohibitos arte sua, licita scilicet atque concessa, victum necessarium quaerere, sui apostolatus integritate servata, si quando unde
Abbreviated transcription (Latin):
rant enĩ piscatores quando eis dixit.
Uenite post me. &. faciam uos piscato¬
res hominum. Tunc eum quippe illi
secutisunt ut magist̾i o eius relie¬
tis om̃ib adher̾ent᷑ : in tantum ut
cum abeo ille diues tristis absceđet
cui dixerat. uade uende omĩaque
habes & da pauꝑib. & habebis thesau¬
rum incelo & ueni sequere me: dicera
ei petrus. Ecce nos ainsimus omĩa:
& secuti sumus te. Quid gͦ.ẽ. qͦd nuinc
quasi apostolatu fiunt qͦd fuerunt. relito
& qͦd dimiserant repetunt. tanquã
obliti qđ audierant. nemo ponens
manum suꝑ aratrum. respitiens
retro. aptus. ẽ. regno celorumͦ Qd
si fecissent de functo iħu priusquã re¬
surrȩxisset amoruis. qͦd quidem non
poterant. qm̃ dies qͦ crucifixus ẽ: to¬
tos eos tenebat attentos usq ad euis
sepulturam quȩ ante uesꝑam facta
e. sequens aut̃ dies erat sabbati. quan¬
do eis patrium morem seruantib
oꝑari utiq nonlicebat. tecio uͦ die

Expanded text:
rant enim piscatores quando eis dixit, rant enim piscatores quando eis dixit, Venite post me, et faciam vos piscatores hominum . Tunc eum quippe illi secuti sunt, ut magisterio ejus relictis omnibus adhaererent: in tantum ut cum ab eo dives ille tristis abscederet, cui dixerat, Vade, vende quae habes, et da pauperibus, et habebis thesauram in coelo; et veni, sequere me, diceret ei Petrus, Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus te . Quid est ergo quod nunc quasi Apostolatu relicto fiunt quod fuerunt, et quod dimiserant repetunt, tanquam obliti quod audierant, Nemo ponens manum super aratrum, et respiciens retro, aptus est regno coelorum ? Quod si fecissent defuncto Jesu, priusquam resurrexisset a mortuis: quod quidem non poterant, quoniam dies quo crucifixus etos eos tenebat attentos usque ad ejus sepulturam, quae ante vesperam facta est; sequens autem dies erat Sabbati, quando eis patrium morem servantibus operari utique licebat; tertio vero die
Abbreviated transcription (Latin):
iħc. ẽ. xp̃c filius dĩ. & ut credentes
uitam habeatis in nomine ipsius.
Hoc capłm. uelut libri huuis indicat
finem. S narrat᷑ hic deude. quem¬
ad modum se manifestauerit dñs ad
mare tiberiadis. & in captura pisotũ
cõmendauerit ȩccłe sacramentum.
qualis futura.ẽ. inultima resurrec¬
tione mortuoꝵ. Adhoc itaq cõmen¬
dandum ualere arbitror: qđ tanꝗͣ
finis ẽ. inter positus libri qđ esset
&iam secuture narrationis quasi
proemium. qͦd ei quodã modo fa¬
ceret eminentiorem locum. Que
narratio incipit ita. Postea mani¬
festauit se iterum iħc ad mare tibe¬
riadis. manisestauit aut̃ sic. Erant
simul simon petrus & thomas qͥ dr̃
dilirius. & nathanael qui erat a
galilea. & filii zebedei. & alii exdis¬
cipłis eiꝰ duo. Dicit ei simon petrꝰ.¬
U ado piscari. Dicunt ei. Uenimus
& nos tecum. Queri solet de hac pis¬
catione discipłorum: utrum redierint
petrus & filii rebedei ad id quod fue¬
runt prius quam adño uocarentur. E¬

Expanded text:
istus Filius Dei; et ut credentes, vitam habeatis in nomine ejus. » Hoc capitulum velut libri hujus indicat finem: sed narratur hic deinde quemadmodum se manifestaverit Dominus ad mare Tiberiadis, et in captura piscium commendaverit Ecclesiae sacramentum, qualis futura est ultima resurrectione mortuorum. Ad hoc itaque commendandum valere arbitror, quod tanquam finis interpositus est libri, quod esset etiam secuturae narrationis quasi prooemium, quod ei quodammodo faceret eminentiorem locum, quae narratio incipit ita: « Postea manifestavit se iterum Jesus ad mare Tiberiadis; manifestavit autem sic Erant simul Simon Petrus et Thomas qui dicitur Didymus, et Nathanael qui erat a Cana Galilaeae, et filii Zebedaei, et alii ex discipulis ejus duo. Dicit eis Simon Petrus: Vado piscari. Dicunt ei: Venimus et nos tecum. » 2. Quaeri solet de hac piscatione discipulorum, cur redierint Petrus et filii Zebedaei ad id quod fuerunt priusquam a Domino vocarentur: e
Abbreviated transcription (Latin):
unctꝰ xp̃s ẽ. Non enim sic posuit lapidem unctum : ut ueniroꝵ & ad¬
oraret. Alioquin idolatria ẽẽt : non significatio xp̃i. facta ẽ. gͦ significatio.
quousq oportuit ficri significationem : & significatꝰ ẽ. xp̃s. lapis unctus
sed non mnidolum. Lapis quare. ⁊. Ecae pono infyon lapidem electum. p̃cio¬
sum. & qui crediderit in illum: non confundetur. Quare unctꝰ. y quia
xp̃s achrismate. Quid autẽ uidit tunc inscalis. s Ascendentes & descendentes
quomodo descendunt. I Ex uno habemꝰ exemplum. Audi apłm paulum.
uod inipso inuenerimꝰ: hoc deceteris ueritatis prȩdicatorib credamus.
paulum ascendentẽ. Scio hominẽ inxp̃o ante annos. XII. rapt
fiusse usq interciũ caelum : siue incorpore. siue extra corpꝰ nescio d̃ scit.¬
& audisse in effabilia uerba quȩ non licet homini loqui. Ascendentẽ audistis:

Expanded text:
unctus Christus est. Non enim sic posuit lapidem unctum, ut veniret et adunctus Christus est. Non enim sic posuit lapidem unctum, ut veniret et adoraret: alioquin idololatria esset, non significatio Christi. Facta est ergo significatio, quo usque oportuit fieri significationem, et significatus est Christus. Lapis unctus, sed non in idolum. Lapis unctus: lapis quare? Ecce pono in Sion lapidem electum, pretiosum, et qui crediderit in illum, non confundetur . Quare unctus? Quia Christus a chrismate. Quid autem vidit tunc in scalis? Ascendentes et descendentes quomodo descendunt? Ex uno habemus exemplum: audi apostolum Paulum; quod in ipso invenerimus, hoc de caeteris veritatis praedicatoribus credamus. Vide Paulum ascendefuisse usque in tertium coelum, sive in corpore, sive extra corpus nescio, Deus scit: et audisse ineffabilia verba quae non licet homini loqui » . Ascendentem audistis,
Abbreviated transcription (Latin):
maiꝰ his uidebis. Quidẽ. hoc mauis bis uidebis .i. & dicit eis A men dico uob:¬
uidebitis caelum aꝑtum. & angłos dĩ ascendentes & descendentes suꝑ
filium hominis. fr̃s nescio quid maus dixit: quam e. subarbore fi
uidi tẽ. Plus ẽ. enim quod nos dñs uocatos itificauit : quam quod
iudit iacentes subumbra mortis. Quid enim nobis proderat si ibi reman¬
sissem. ubi uosuidit. Hunquid ñ. iaceremꝰ. ⁊ Quid ẽ. hoc mauis. ꝙ¬
uando uidemꝰ angłos ascendentes & descendentes suꝑ filium hominis.
Iam aliquando de his ascendentib & descendentib angelis dixeram: s ne
obliti fueritis. breuiter dico: tanquam commemorans. Plurib aut̃ dicerẽ.
si non cominemorẽ : s modo insinuarẽ. Scalas uidit iacob ꝑsomniũ: &
psis scalis uidit angłos ascendentes & descendentes. & lapidem quem
sibi posuerat ad caput unxit. audistis quia messias. xp̃s ẽ : audistis quia

Expanded text:
majus his videbis. majus his videbis.  ascendentes et descendentes super Filium hominis. » Fratres, nescio quid majus dixi, quam est, sub arbore fici vidi te. Plus enim est quod nos Dominus vocatos justificavit, quam quod vidit jacentes sub umbra mortis. Quid enim nobis proderat si ibi remansissemus, ubi nos vidit? Numquid non jaceremus? Quid est hoc majus? Quando vidimus Angelos ascendentes et descendentes super Filium hominis? 23. Jam aliquando de his ascendentibus et descendentibus Angelis dixeram; sed ne obliti fueritis, breviter dico tanquam commemorans: pluribus enim dicerem si non commemorarem, sed modo insinuarem. Scalas vidit Jacob per somnium, et in ipsis scalis vidit Angelos ascendentes et descendentes; et lapidem quem sibi posuerat ad caput, unxit . Audistis quia Messias Christus est, audistis quia
Abbreviated transcription (Latin):
s quaesiuit oriẽ. Mulier inuenit dragmã : s quaesiuit draginam. Quae
mulier. Y Caro xp̃i. Quae ẽ. lucerna. Y Paraui lucernam xp̃omeo. Ergo
quaesiti sumꝰ: ut inueniremꝰ. inuenti loquim᷑. Nonsuꝑbiamus: qrua ante¬
quam inueniremur. perieramus. Si non quaereremꝰ : non inueniremur. Non
nobis ergo dicant quos amamus: & uolumus lucrari paci ȩccłȩ catholicae.
d nos uultis: quid nos quȩritis. si peccatores sumus. ⁊ Ideo uos quęrimus.
nepereatis. Quaerimꝰ: quia quȩsiti sumꝰ. Inuenire uos uolumꝰ : quia inuenti
sumus. Itaq nathanahel: cum dixiss&. unde me nosti: ait illi dñs. Prus¬
quam te uocaret philippꝰ. cum esses sub arbore fici: iudite. Otu israhel
sine dolo : quisquis es õpopule uiuens ex fide. antequamte per apostol
meos uocarem: cum eẽs subumbra mortis. & tu me ñ uideres : ego tẽ
uidi. Dñs deinde dixit ei. Quia dix̃ t̾. uidite sub arbore fici. credis:

Expanded text:
t drachmam, sed quaesivit drachmam. Quae est mulier? Caro Christi. Quae est lucerna? Paravi lucernam Christo meo . Ergo quaesiti sumus, ut inveniremur; inventi loquimur. Non superbiamus, quia antequam inveniremur, perieramus, si non quaereremur. Non ergo nobis dicant quos amamus, et volumus lucrari paci Ecclesiae catholicae: Quid nos vultis? quid nos quaeritis, si peccatores sumus? Ideo vos quaerimus, ne pereatis: quaerimus, quia quaesiti sumus; invenire vos volumus, quia inventi sumus. 22. Itaque Nathanael cum dixisset, Unde me nosti? ait illi Dominus, Priusquam te vocaret Philippus, cum esses sub arbore fici, vidi te. O tu Israel sine dolo, quisquis es, o popule vivens ex fide, antequam te per Apostolos meos vocarem, cum esses sub umbra mortis, et tu me non videres, ego te vidi. Dominus deinde dicit ei: « Quia dixi tibi, Vidi te sub arbore fici, credis:
Abbreviated transcription (Latin):
huius facti. in crastinum differamꝰ : & non oneremus. & urãm & nr̃am
firmitatem. Sunt forte hodie multi : qui propter solennitatem diei.
non propter audiendum sermonem conuenerint. Crastina quiuenient.
ueniant audituri. ut nec fraudemus studiosos. nec grauemꝰ fastidios os.

Expanded text:
hujus facti, in crastinum differamus, et non oneremus et vestram et noshujus facti, in crastinum differamus, et non oneremus et vestram et nostram infirmitatem. Sunt forte hodie multi qui propter solemnitatem, diei, non propter audiendum sermonem convenerunt. Crastino qui venient, veniant audituri; ut nec fraudemus studiosos, nec gravemus fastidiosos.
Abbreviated transcription (Latin):
erat cdiuinitas. dni inmiraculis: commendanda erat humanitas dñi in
ipsa compassione mortalitatis. Ille enim qui esuriebat. quia homo erat.
uut quinq panib tot milia: quia dĩ erat. Qui dormiebat. quia
homo erat: uentis & fluctibus imperabat. quia ds erat. Hȩc omia comm̃dada
crant prius : ut eẽt. quod scriberent euangelistae. qđ praedicaretꝰ aeccłae.
a tubi tantum fecit. quantum sufficere udicauit: uenit hora non necessi-¬
illis respondimus : nichil dicemus quid sibi uelint hẏdriae. quid aqua
inuinũ conuersa: quid architriclinus. quid sponsus : quid mat̾ iħu
in mysterio. quid ipse nuptiȩ. Uicenda sunt omĩa: sed onerandi non estis.
ui quidem in nomine. xp̃i : & hesterno die quosolet sermo deberi cari¬
tati urãẽ. id agere uobiscum: s non sum ꝑmissus. necessitatib qͥb dam
impedientibus. Si ergo placet scĩtati urãẽ: hoc quod ad mysterium ꝑtinoe

Expanded text:
erat divinitas Domini in miraculis, commendanda erat humanitas Domini in erat divinitas Domini in miraculis, commendanda erat humanitas Domini in ipsa compassione mortalitatis. Ille enim qui esuriebat, quia homo erat, pavit quinque panibus tot millia, quia Deus erat: qui dormiebat, quia homo erat, ventis et fluctibus imperabat, quia Deus erat. Haec omnia commendanda erant prius, ut esset quod scriberent Evangelistae, quod praedicaretur Ecclesiae. At ubi tantum fecit, quantum sufficere judicavit; venit hora non necessitres, quia illis et illis respondimus, nihil dicemus quid sibi velint hydriae, quid aqua in vinum conversa, quid architriclinus, quid sponsus, quid mater Jesu in mysterio, quid ipsae nuptiae! Dicenda sunt omnia, sed onerandi non estis. Volui quidem in nomine Christi et hesterno die, quo solet sermo deberi Charitati vestrae, id agere vobiscum, sed non sum permissus necessitatibus quibusdam impedientibus. Si ergo placet Sanctitati vestrae, hoc quod ad mysterium pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
mea : & potestatem habeo ponendi animam meam. & iterum sumendi
eam. Uenerat gͦ : habens inpotestate quando moreretur. At si ante more¬
retur : quam discipulos degiss&̧: certe praeposterum ẽẽt. Si ess&̧ homo
qui non hab̾et inpotestate horam suam: poss&ȩ ante mori. quam discipulos
el egiss&. Et si forte moreretur iam electis eruditisq discipuł: praestaretur
ei. ne ipse hoc facer&. At uero quiuenerat. inmanu habens quando ir&.
ando rediret: quousq excurreret. cui paterent inferi: non tantum
morienti s etiam resurgenti. ut nobis ostenderet spem immortalitatis.
ȩcłȩ suae incapite ostẽndit. quod menbra expectare deberent. Resurg&
etiam inceteris menbris: qui resurręxit incapite. Hora ergo nondum ue-¬
rat : opportunitas nondum erat. Uocandi erant discipuli : annui¬
ciandum erat regnum caelorum: faciendae erant uirtutes. commnendanda

Expanded text:
mea; et, Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi mea; et, Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam. Venerat ergo habens in potestate quando moreretur. At si ante moreretur quam discipulos elegisset, certe praeposterum esset: si esset homo qui non haberet in potestate horam suam, posset ante mori quam discipulos elegisset; et si forte moreretur jam electis eruditisque discipulis, praestaretur ei, non ipse hoc faceret. At vero qui venerat in manu habens quando iret, quando rediret, quo usque excurreret, cui paterent inferi, non tantum morienti, sed et resurgenti, ut nobis ostenderet spem immortalitatis Ecclesiae suae, in capite ostendit quod membra exspectare deberent. Resurget etiam in caeteris membris, qui resurrexit in capite. Hora ergo nondum venerat, opportunitas nondum erat. Vocandi erant discipuli, annuntiandum erat regnum coelorum, faciendae erant virtutes, commendanda
Abbreviated transcription (Latin):
uel iouem: uel mercurium. uel siquid aliud sacrilegi nominis. Intrauit
uber: ut nummis datis seruus exir&e. Immo uͦ non intraroe: siliber eẽt.
Intrauit. quo eum dñs error. & domina cupiditas traxit. Unde & ueritas dicit
Omis qui facit peccatum: seruus. e. peccati. Quare gͦ dixit nondum uenit
hora mea: magis quia inpotestate habebat quando moreretꝰ. M Nondum uide.¬
bat c̃ẽ. opportunũ: ut illa potestate uteretur. Quomoto nos fratres uerbi
grĩ sic loquimur : iam certa hora. ẽ. qua exeamꝰ. ut celebremus sacramenta.
Si ante exeamꝰ. quam opꝰẽ. nonne ꝑũsi. & praeposteri sumꝰ. Quid. ẽ. ergo
non facimus. nin cum oportunũ. ẽ: propterea in his agendis cum ita loqͥm.
fatum consideramus. & quid ẽ. gͦ. nondumuenit hora mea.ꝯ. Quando.
scio opportune me pati: quando mea passio utilis erit. Nondumuenit ipla
hora. Tunc uoluntate patiar. Ut utrumq serues. & nondũ uenit hora

Expanded text:
vel Jovem, vel Mercurium, vel si quid aliud sacrilegi nominis. Intravit vel Jovem, vel Mercurium, vel si quid aliud sacrilegi nominis. Intravit liber, ut nummis datis servus exiret. Imo vero non intraret, si liber esset: sed intravit quo eum dominus error, et domina cupiditas traxit. Unde et Veritas dicit: Omnis qui facit peccatum, servus est peccati . 12. Quare ergo dixit, Nondum venit hora mea? Magis quia in potestate habebat quando moreretur, nondum videbat esse opportunum ut illa potestate uteretur. Quomodo nos, fratres, verbi gratia, sic loquimur, Jam certa hora est, qua exeamus ut celebremus sacramenta? Si ante exeamus quam opus est, nonne perversi et praeposteri sumus? Quia ergo non facimus, nisi quando opportunum est; propterea in his agendis, cum ita loquimur, fatum consideramus? Quid est ergo, Nondum venit hora mea? Quando ego scio opportunum me pati, quando passio mea utilis erit, nondum venit ipsa hora; tunc voluntate patiar: ut utrumque serves, et, Nondum venit hora
Abbreviated transcription (Latin):
ergo dõ dicenti: potestatẽ habeo ponendi animam meam. & iterum sum̃di
eam. & quęrant quare sit dictum: nondum uenit hora mea. Hec ideo
iam subfato ponant conditorem cȩli. Acreatorem atq ordinatorem sy-¬
derum:: quia si c̃et. fatum de syderib. nom poterat eẽ. sub ncessitate syder̃.
conditor syderum. adde quia non solum xp̃s non habuit. quod appellas fatum:
s nec tu. aut ille: aut ego. aut quisquam hominum. Uerumtamen seduct
selueunt : & proponunt fallacias hominibus. Tendunt ad capiendos homine
& hoc inplateis. Nam qui tendunt adcapiendas feras: insiluis atq insolitudi¬
ne id agunt. Quam infeliciter uani sunt homines: quibus capiendis in foro
tendunt. Nummos accipiunt: cum se homines hominib uendunt. Bant
isti nummos: ut se uanitatib uendant. Intrant enim ad mathematicum.
ut emant sibi dominos quales mathematico dare placuerit. uel saturnum.

Expanded text:
ergo Deo dicenti, Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi ergo Deo dicenti, Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam: et quaerant quare sit dictum, Nondum venit hora mea, nec ideo jam sub fato ponant conditorem coeli, creatorem atque ordinatorem siderum. Quia si esset fatum de sideribus, non poterat esse sub necessitate siderum conditor siderum. Adde quia non solum Christus non habuit quod appellas fatum; sed nec tu, aut ego, aut ille, aut quisquam hominum. 11. Verumtamen seducti seducunt, et proponunt fallacias hominibus: tendunt ad capiendos homines, et hoc in plateis. Nam qui tendunt ad capiendas feras, vel in silvis atque in solitudine id agunt: quam infeliciter vani sunt homines, quibus capiendis in foro tenditur! Nummos accipiunt, cum se homines hominibus vendunt; dant tibus vendant. Intrant enim ad mathematicum, ut emant sibi dominos, quales mathematico dare placuerit; vel Saturnum,
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. hereticis. mathematicis: respondeam. & ipsiunde conantur conuincere.
quia sub fato erat tħs. Quia ipse ait inquiunt: nondum uenit hora mea.
igo ili credimus. Et si dixissoꝵ horam non habeo: exclusiss mathematici
S ecce inquiunt ipse dicit: nondum uenit hora mea. Si ergo dixissȩ horaim
non habeo: exclusiss&e mathematicos. non eẽt. unde calumniarentur. Hune
uero quia dixit. nondũ uenit hora mea: contra ipsius uerba quid possum
dicere. & mirum. ẽ. quod mathematici credendo uerbis xp̃i. conantur
nuincere xpi̾anos: quod sub hora fatali uixerit. xp̾s. Credant ergo xp̃o
dicenti: potestate habeo ponendi animam meam. & potestatẽ habeo iterum
sumendi eam. Nemo tollit eam ame : s ego pono eã ame ipso. & iterum
sumo eam. Ergõne ista potestas sub fato ẽ. Õstendant hominẽ qͥ potestatem
habeat quando moriatur : quam dui uiuant. Omino non ostendent. Credent

Expanded text:
est haereticis: mathematicis respondeamus. Et ipsi unde conantur convincere est haereticis: mathematicis respondeamus. Et ipsi unde conantur convincere quia sub fato erat Jesus? Quia ipse ait, inquiunt, Nondum venit hora mea. Ergo illi credimus; et si dixisset, Horam non habeo, exclusisset mathematicos: sed ecce, inquiunt, ipse dixit, Nondum venit hora mea. Si ergo dixisset, Horam non habeo, exclusisset mathematicos, non esset unde calumniarentur: nunc vero quia dixit, Nondum venit hora mea, contra ipsius verba quid possumus dicere? Mirum est quod mathematici credendo verbis Christi, conantur convincere Christianos quod sub hora fatali vixerit Christus. Credant ergo Christo dicenti, Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam: nemo tollit eam a me, sed ego pono eam a meipso, et iterum sumo eam . Ergone ista potestas sub fato est? Ostendant hominem qui potestatem habeat quando moriatur, quamdiu vivat: omnino non ostendent. Credant
Abbreviated transcription (Latin):
filius dauid scdin carnẽ : dñs dauid scđm diuinitatẽ. sic mariae filius scdm
carnem: & mariae dñs scđm maiestatem. Quia ergo non erat mater illa
diuinitatis: & ꝑdiuinitatẽ futurum erat miraculum quod petebat.
respondit ei. Quid michi et tibi. ẽ. mulier. ⁊ S ne putes quod te negem
matrem: non dum uenit hora mea. Ibi enim tẽ agnoscam: cum pendere
incruce in firmitas cȩpit. cuius mater es. Probemus siuerum. ẽ. Quando pass
ẽ diis: sicut idem euangelista dicit qui nouerat matrem dñi. & qui nob̾
sinuauit. etiam in his nuptuis matrem dñi : erat illic circa crucem ma
iħri: & ait illi iħs matri suę. Mulier: ecce filius tuus. & ad discipulum.
Ecce mater tua. Commendat matrem. discipulo. commendat matrem.
prior matre moriturꝰ : & ante mortem matris resurrecturꝰ. Commendat
mo. homini homine. hoc peperat maria. Illa hora iam uenerat: dequa
tunc dixerat. non dunuenit hora mea Quantum arbitror. fr̃s: responsum

Expanded text:
filius David secundum carnem, dominus David secundum divinitatem: sic Mariae filius secundum carnem, et Mariae dominus secundum majestatem. Quia ergo non erat illa mater divinitatis, et per divinitatem futurum erat miraculum quod petebat; respondit ei, Quid mihi et tibi est, mulier? sed ne putes quod te negem matrem, Nondum venit hora mea: ibi enim te agnoscam, cum pendere in cruce coeperit infirmitas cujus mater es. Probemus si verum est. Quando passus est Dominus, sicut idem evangelista dicit, qui noverat matrem Domini, et qui nobis insinuavit etiam in his nuptiis matrem Domini, ipse narrat: Erat, inquit, illic circa crucem mater Jesu, et ait Jesus matri suae, Mulier, ecce filius tuus: et ad discipulum, Ecce mater tua . Commendat matrem discipulo: commendat matrem prior matre moriturus, et ante matris mortem resurrecturus; commendat homo homini hominem. Hoc pepererat Maria. Illa hora jam venerat, de qua tunc dixerat, Nondum venit hora mea. 10. Quantum arbitror, fratres, responsum
Abbreviated transcription (Latin):
minam. ds̃ & dñs cacli & terrȩ. Scdm quod dis mundi: quod dñs cȩli
& terrae: dñs utiq & mariae. Scdm quod creator celi et terrae : creator & mariȩ.
Scdm autem quod dictum ẽ. factum ex muliere. factum sullege: filius marie¬
filius. & ideo dauid filius: quia marię filius. audi apłm aperte dicentem.
Qui factus ẽ. ei ex semine dauid: scđm carnem. Audieum et dñm dauid: Dicat

Expanded text:
minam, Deus et Dominus coeli et terrae. Secundum quod Dominus mundi, quod Dominus coeli minam, Deus et Dominus coeli et terrae. Secundum quod Dominus mundi, quod Dominus coeli et terrae, Dominus utique et Mariae; secundum quod creator coeli et terrae, creator et Mariae: secundum autem quod dictum est, Factum ex muliere, factum sub Lege , filius Marifilius; et ideo David filius, quia Mariae filius. Audi Apostolum aperte dicentem. Qui factus est ei ex semine David secundum carnem . Audi eum et Dominum David; dicat
Abbreviated transcription (Latin):
facta diuina. tanquam dicens. Quod deme facit miraculum: nontu ge-¬
niusti. diunitatẽ meã. nontu geniusti. S quia geniusti in firmitatem
mneam: tunc te cognoscam. cum ipsa infirmitas pendebit ineruee.
ẽ. enim: nondum uenit hora mea. Iunc enim cognouit: qui utiq semper
nouerat. & antequam de illanatꝰ ẽẽt: in praedestinatione norierat matrem.
& antequam ipse ds̃ crear& dequa ipse homo crearetur : nouerat matrem.
S adquandam horam in mesterio non agnoscit: & ad quandam horã quae
ondum uenerat. in misterio rursus agnoscit. Tunc enim cognouit: qͥnd
iliut quod peperit moriebatur. Nonenim moriebatur ꝑ quod facta
erat maria: s moriebatur quod factum erat maria. Non moriebatur
aeternitas duunitatis: s moriebatur in firmitas carnis. Iuud gͦ respondit.
iscernens in fide credentium: quis qua uenerit. Uenit enĩ ꝑmatrem fe¬

Expanded text:
facta divina; tanquam dicens, Quod de me facit miraculum, non tu gefacta divina; tanquam dicens, Quod de me facit miraculum, non tu genuisti, divinitatem meam non tu genuisti: sed quia genuisti infirmitatem meam, tunc te cognoscam, cum ipsa infirmitas pendebit in cruce: hoc est enim, Nondum venit hora mea. Tunc enim cognovit, qui utique semper noverat. Et antequam de illa natus esset, in praedestinatione noverat matrem; et antequam ipse Deus crearet, de qua ipse homo crearetur, noverat matrem: sed ad quamdam horam in mysterio non agnoscit; et ad quamdam horam quae nondum venerat, in mysterio rursus agnoscit. Tunc enim agnovit, quando illud quod peperit moriebatur. Non enim moriebatur per quod facta erat Maria, sed moriebatur quod factum erat ex Maria: non moriebatur aeternitas divinitatis, sed moriebatur infirmitas carnis. Illud ergo respondit, discernens in fide credentium, quis, qua venerit. Venit enim per matrem fe
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ.ꝙ hereticis. an mathematicis. ⁊ Utriq enim a serpente illoueniunt
uolentes corrumꝑe uirginitatem cordis eccłȩ quam hab&e in integra fide.
Primo si placet. eis quos proposueramus: quidem quib iam ex magna parte re-¬
spondimꝰ. S ne arbitrentur nos non habere quid dicamus: dehis uerbis quȩ
dĩs matri respondit. uos magis aduersus illos instruimus. Nam illis refeldis:
prto quod sufficiant quae iam dicta sunt. Cur gͦ ait matri filius. quid mͥ
erit: habebat. Matergͦ erat cariiis : mater humanitatis. mat̾ infirmitatis.
quam suscepit propter nos. miraculũ autem qđ facturus erat: scđdm diui-¬
nitatem facturus erat. non scđm in firiitatẽ. Scđm quod dĩ erat: ñ scdm¬
id quod infirmꝰ natus erat. S infirmũ di: fortuis. ẽ. hominib Miraculũ
autem exigebat mater. a tille tanquã non agnoscit uiscera humana: oꝑaturꝰ

Expanded text:
est; haereticis, an mathematicis? Utrique enim a serpente illo veniunt, est; haereticis, an mathematicis? Utrique enim a serpente illo veniunt, volentes corrumpere virginitatem cordis Ecclesiae, quam habet in integra fide. Primo si placet, eis quos proposueramus, quibus quidem jam ex magna parte respondimus. Sed ne arbitrentur nos non habere quid dicamus de his verbis quae Dominus matri respondit, vos magis adversus illos instruimus: nam illis refellendis, puto quod sufficiant quae jam dicta sunt. 9. Cur ergo ait matri filius, Quid miherat, habebat. Mater ergo erat carnis, mater humanitatis, mater infirmitatis quam suscepit propter nos. Miraculum autem quod facturus erat, secundum divinitatem facturus erat, non secundum infirmitatem; secundum quod Deus erat, non secundum quod infirmus natus erat. Sed infirmum Dei fortius est hominibus . Miraculum ergo exigebat mater; at ille tanquam non agnoscit viscera humana, operaturus
Abbreviated transcription (Latin):
tempora. sine patre in fine temporum: quod respondit. matri respondit:
quia erat ibi mater iħu: & dixit ei mater eius. hoc cotum euangelium loqͥtur.
Iuic noruius quia erat ibi mater iħu: ubi nouimus quod dixerit ei: quid
uchi & tibi. ẽ. mulier: nondum uenit hora mea. Totum credamꝰ: &
quod nondum intelligimus. requiramus: & primo hoc uidete: ne forte
quomodo inuener manichei occasionem ꝑfidiae suae quia dixit dĩs.
quid mͥ ꝵ tibiẽ. mulier: sic inueniant mathematici occasionem fallaciae
suȩ quia dixit. nondum uenit hora mea. & si hoc scđm mathematicos dix̃.
sacrilegium fecimus incendendo codices eorum. Si autẽ recte fecimus. sicut
apłorum temporib factum ẽ : non scdm eos dixit diis. nondum uenit
homa mea : Dicunt enim uaniloqui : & seducti seductores. Uides quia subfato
rat xp̃c. qui dicit. nondum uenit hora mea. ⁊ Quib ergo prius responder

Expanded text:
tempora, sine patre in fine temporum. Quod respondit, matri respondit: tempora, sine patre in fine temporum. Quod respondit, matri respondit: quia, Erat ibi mater Jesu; et, Dixit ei mater ejus. Hoc totum Evangelium loquitur. Illic novimus quia erat ibi mater Jesu, ubi novimus quod dixerit ei, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea. Totum credamus, et quod nondum intelligimus requiramus. Et primum hoc videte, ne forte quomodo invenerunt Manichaei occasionem perfidiae suae, quia dixit Dominus, Quid mihi et tibi est, mulier? sic inveniant mathematici occasionem fallaciae suae, quia dixit, Nondum venit hora mea. Et si hoc secundum mathematicos dixit, sacrilegium fecimus incendendo codices eorum. Si autem recte fecimus, sicut Apostolorum temporibus factum est ; non secundum eos dixit Dominus, Nondum venit hora mea. Dicunt enim vaniloqui et seducti seductores, Vides quia sub fato erat Christus, qui dicit, Nondum venit hora mea. Quibus ergo prius respondendum
Abbreviated transcription (Latin):
quid michi & tͥ. ẽ. mulier. ⁊ Cur non potius miseri. & quod ita non extra-¬
nede s matri dñs responderit. fideliter credunt. & cur ita responderit
ne querunt. ꝙ Multum enĩ int̾. ẽ. inter er̃ qui dicit. uolo scire quari
sponderit. Aliud ẽ. intelligere uelle. quod clausum ẽ: aliud nolle credẽ
quod aꝑtum ẽ. Qui dicit: scire uolo cur ita xp̃s matri responderit:
aperiri sibi uult euangelium cui credit. Qui autẽ dicit. scio quod hoc
xp̃s non matri responderit: ipsum euangelium arguit de mendaci
ubi credidit quod .xp̃s ita responderit. Iam gͦ si placet fr̃s. illis repulsis
et in sua cecitate semꝑ errantib nisi humilit̾ sanentur: nos quęramꝰ quare
dñs nr̃ sic matri responderit. Ille singulariter natꝰ de patre sine matre.
e matre sine patre : sine matre dĩ. sine patre homo: sine matre ante

Expanded text:
Quid mihi et tibi est, mulier? Cur non potius miseri, et quod ita non extraQuid mihi et tibi est, mulier? Cur non potius miseri, et quod ita non extraneae, sed matri Dominus responderit, fideliter credunt; et cur ita responderit, pie quaerunt? Multum enim interest inter eum qui dicit, Volo scire quare matri responderit. Aliud est intelligere velle quod clausum est, aliud nolle credere quod apertum est. Qui dicit, Scire volo cur ita Christus matri responderit, aperiri sibi vult Evangelium cui credit: qui autem dicit, Scio quod hoc Christus non matri responderit, ipsum Evangelium arguit de mendacio, ubi credidit quod Christus ita responderit. 8. Jam ergo si placet, fratres, illis repulsis, et in sua caecitate errantibus semper, nisi humiliter sanentur, nos quaeramus, quare Dominus noster sic matri responderit. Ille singulariter natus de Patre sine matre, de matre sine patre; sine matre Deus, sine patre homo; sine matre ante
Abbreviated transcription (Latin):
morte passum propt̃ delicta nr̃a. & falsas cicatrices ostendisse propter
iustificationem nrãm.: falsumq dixisse. si manseritis in uerbo meo: uere
liscipuli mei estis. & cognoscetis ueritatem : & ueritas liberabit uos. Si
enim falsa mater. falsa caro: falsa mors. falsa uulnera passionis: Falsae
cicatrices resurrectionis. non ueritas credentes ineum: s pocus falsitas
libabit. Immo uero cedat falsitas ueritati: & confundantur om̃s qͥ propte-
se uolunt uideri ueraces. quia xp̃m conantur demonstrare. Fallacem
& nolunt sibi dici. non uobis credimus quia mentimini : cum ipsã ueri-¬
tatem dicant. ẽẽ. mentitam. Quib tamen si dicamꝰ. unde nostis dixis-
se xp̃m. quid michi et tibi ẽ. mulier: euglio se credidisse respondent.
Cur gͦ non credunt euangelio dicenti. erat ibi mater iħu. & dix̾ ei mat̾ eiꝰ.⁊
A ut si hoc mentitur euangeliũ. quomodo ei creditur quod dixerit xp̃c.

Expanded text:
morte passum propter delicta nostra, et falsas cicatrices ostendisse propter morte passum propter delicta nostra, et falsas cicatrices ostendisse propter justificationem nostram; falsumque dixisse, Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei estis; et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos . Si enim falsa mater, falsa caro, falsa mors, falsa vulnera passionis, falsae cicatrices resurrectionis; non veritas credentes in eum, sed potius falsitas liberabit. Imo vero falsitas cedat veritati, et confundantur omnes qui propterea se volunt videri veraces, quia Christum conantur demonstrare fallacem; et nolunt sibi dici, Non vobis credimus quia mentimini; cum ipsam veritatem dicant esse mentitam. Quibus tamen si dicamus, Unde nostis dixisse Christum, Quid mihi et tibi est, mulier? Evangelio se credidisse respondent. Cur non credunt Evangelio dicenti, Erat ibi mater Jesu; et, Dixit ei mater ejus? Aut si hoc mentitur Evangelium, quomodo ei creditur quod dixerit Jesus,
Abbreviated transcription (Latin):
mintelligente. Interrogo uos õ fideles xpiani. Erat ibi mater iħu. & Responde¬
teerat. Unde scitis. Y Respondete: hoc loquitur eugłium. Quid respon¬
dit matri iesus. Y Respondete. quid mͥ & tibi ẽ. mulier. nondum uenit
hora mea. Et unde hoc scitis. Y Respondete : hoc loquitur euangelium.
Nullus uobis corrumpat hanc fidem: siuultis seruare sponso castam uir-¬
ginitatẽ. Si autem quęritur auobis cur hoc matri responderit: dicat
qui intelligit. Qui autem nondum intelligit: firmissime tamen credat
hoc respondisse. & tamen matri respondisse iesum. hac pietate merebitur
etiam intelligere cur ita responderit : si orando pulscȩ. non rixando ae-¬
cedat adhostium ueritatis. Tantum caueat nedum se putat scire.
aut erubescit nescire cur ita responderit: oogatur credere. aut euangelisto
fuisse mentitum: qui ait. erat ibi mater iesu: aut ipsum xp̃m falsa

Expanded text:
in intelligente. 7. Interrogo vos, o fideles Christiani, Erat ibi mater Jesu? respondein intelligente. 7. Interrogo vos, o fideles Christiani, Erat ibi mater Jesu? respondete, Erat. Unde scitis? respondete, Hoc loquitur Evangelium. Quid respondit matri Jesus? respondete, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea. Et hoc unde scitis? respondete, Hoc loquitur Evangelium. Nullus vobis corrumpat hanc fidem, si vultis sponso servare castam virginitatem. Si autem quaeritur a vobis, cur hoc matri responderit; dicat qui intelligit: qui autem nondum intelligit, firmissime tamen credat, hoc respondisse, et tamen matri respondisse Jesum. Hac pietate merebitur etiam intelligere cur ita responderit, si orando pulset, et non rixando accedat ad ostium veritatis. Tantum caveat, ne dum se putat scire, aut erubescit nescire cur ita responderit, cogatur credere aut Evangelistam fuisse mentitum qui ait, Erat ibi mater Jesu: aut ipsum Christum falsa
Abbreviated transcription (Latin):
& tibi ẽ. mulier. Quis hoc narrat.  Idem ipse iohannes cuangelista: oeuangdlista
idelissune & uericissime: tu mͥnarras dixisse iħm. quid mn & t̾.ẽ. mulier
Cur ei apposiusti matrem. quam non agnoscit. ꝙ Nam tu dixisti quia ibi erat
mater iħu: & quia dixit ei mater cꝰ. Cur non potius dixisti. erit ibi maria.
& dixit ei maria. ⁊ trunq tunarras. & dixit ei mater cuis: & respondit eiiħe:
quid michi &x tibi. ẽ. mulier. quare hoc : nisi quia utrunq uerum ẽ. Y Iui
autem ineo uolunt credere cuangelistȩ quod ait. orit ibi mater iħri : & dixi¬
ei mater euis. Quis autẽ. ẽ. qui resistat serpenti. & ten& ueritatẽ.ꝰ Cuius
uirginitas cordis noncorrumpitur astutia diaboli: qui utrunq uerum credit.
et quia crat ibi mater iesi: & quia alud respondit matri iesus. Si nondum in-¬
dyxcrit. & quod matri dixerit. Sit primo pictas meredente: & erit fruetus

Expanded text:
et tibi est, mulier? Quis hoc narrat? Idem ipse Joannes evangelista. O Evangelista et tibi est, mulier? Quis hoc narrat? Idem ipse Joannes evangelista. O Evangelista fidelissime et veracissime, tu mihi narras dixisse Jesum, Quid mihi et tibi est, mulier? cur ei apposuisti matrem quam non agnoscit? Nam tu dixisti quia ibi erat mater Jesu, et quia dixit ei mater ejus: cur non potius dixisti, Erat ibi Maria; et, Dixit ei Maria? Utrumque tu narras, et, Dixit ei mater ejus; et, Respondit ei Jesus, Quid mihi et tibi est, mulier? Quare hoc, nisi quia utrumque verum est? Illi autem in eo volunt credere Evangelistae, quod narrat Jesum diei mater ejus. Quis est autem qui resistit serpenti et tenet veritatem, cujus virginitas cordis non corrumpitur astutia diaboli? Qui utrumque verum credit; et quia erat ibi mater Jesu, et quia illud respondit matri Jesus. Sed si nondum indixerit, et quod matri dixerit. Sit primo pietas in credente, et erit fructus