comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
henderis non ẽ. Si enim ipse eͬẽt. cogita¬
tione comp̃hendi non posset.S ut aliqͥd
gustu accipias: ds̃ caritas ẽ. Dicturus es
michi. Putas quid ẽ caritas: Caritas est
qua diligimus. Quid diligimus: Ineffa¬
bile bonum. bonũ beneficum: bonũ bo¬
noꝵ omniũ creatorem. Ipse te delectet: a
quo habes quicqͥd te delectat. Non pecca¬
tum dico: nam peccatum solũ ab illo ñ
habes. Excepto peccato. ab illo habes qͥc¬
quid aliud habes. Nongͦ quod dixi ip
se te delectet aquohabes quicqͥd te de¬
lectat. peccatum intelligas: & dicas. Eece
delectat me peccatum. Nunquid adeo ha¬
beo peccatum: Uide pͥmo ne forte nonte
delectat peccatum: s aliud te delectet ubi
facis peccatum. Amando gͦ creaturam in¬
ordinate contra usum honestum. contra
licitum. contra ipsius creatoris legem et uo¬
luntatem: amando creaturam peccas. Nan
ipsum peccatũ amas. S male amando
qͦd amas: illaquȩaris peccato. Escam in

Expanded text:
henderis, non est. Si enim ipse esset, cogitahenderis, non est. Si enim ipse esset, cogitatione comprehendi non posset. Sed ut aliquid gustu accipias, Deus charitas est. Dicturus es mihi, Putas quid est charitas? Charitas est qua diligimus. Quid diligimus? Ineffabile bonum, bonum beneficum, bonum bonorum omnium creatorem. Ipse te delectet, a quo habes quidquid te delectat. Non peccatum dico: nam peccatum solum ab illo non habes. Excepto peccato, ab illo habes quidquid aliud habes. 3. se te delectet, a quo habes quidquid te delectat, peccatum intelligas, et dicas: Ecce delectat me peccatum; numquid a Deo habeo peccatum? Vide primo ne forte non te delectet peccatum, sed aliud te delectet, ubi facias peccatum. Amando ergo creaturam inordinate, contra usum honestum, contra licitum, contra ipsius Creatoris legem et voluntatem amando creaturam peccas. Non ipsum peccatum amas: sed male amando quod amas, illaquearis peccato. Escam in
Abbreviated transcription (Latin):
tere. Si ab excelsis celsitudine sua longe ẽ.
ut ea alonge cognoscat: quantomagis ait
aliquis abhumilib eius longe celsitudo se¬
cessit: Non ita ẽ. Excelsus ẽ enim dñs: et hu¬
re montem altum:unde tibi deo uicinior
esse uidearis. Si extollis te: longe secedit
ate.Si humilias te: mnelinat se adte. Publi¬
canus delonginquo stabat: et idõ ds̃ illi
facilius ꝓpinquabat. Nec oculos leuare
audebat ad cę̧lum: et iam secum habebat
qui fecerat cęlum. Unde gͦ iocundamur
in dño: si anobis tam longe ẽ dñs: & non
sit longe. Ut longe sit: tu facis. Ama et
et ꝓpinquabit: ama et habitabit. Dñs in
ꝓximo ẽ. Nichil solliciti fueritis. Uis ui¬
dere quam si amaueris tecum sit: Ds̃ ca¬
ritas ẽ. Quid longe lateq uolitant fan¬
tasmata cogitationis tuȩ. & dicis tibi: pu¬
tas quid ẽ ds̃. putas qualis ẽ ds̃: Quicqͥd
finxeris non ẽ: quicqͥd cogitatione comp̃¬

Expanded text:
tere. Si ab excelsis celsitudine sua longinquus est, tere. Si ab excelsis celsitudine sua longinquus est, ut ea a longe cognoscat; quanto magis, ait aliquis, ab humilibus ejus longe celsitudo secessit? Non ita est. Excelsus est enim Deus, et hure montem altum, unde tibi vicinior esse videaris. Si extollis te, longe secedit a te: si humilias te, inclinat se ad te. Publicanus de longe stabat, et ideo Deus illi facilius propinquabat: nec oculos levare audebat ad coelum , et jam secum habebat qui fecerat coelum. Unde ergo jucundamur in Domino, si a nobis tam longe est Dominus? Ut non sit longe, et ut longe sit, tu facis. Ama, et propinquabit: ama, et habitabit. Dominus in proximo est, nihil solliciti fueritis . Vis videre quam si amaveris tecum sit? Deus charitas est . Quid longe lateque volitant phantasmata cogitationis tuae, et dicis tibi, Putas quid est Deus? putas qualis est Deus? Quidquid finxeris, non est: quidquid cogitatione compre
Abbreviated transcription (Latin):
uideremꝰ. Modo gͦ inspe amamꝰ. Idõ iocun¬
dabitur inquit iustus in dño: et continuo
mus tamen primicias sp̃s. & aliunde for¬
tasse. Et quem diligimus ꝓpinquamꝰ. et qͦd
auide manducaturi et bibituri sumus.
nunc et si tenuit̃ p̃lambimus. atq gusta¬
mus. Unde hocꝓbamus: Neq enĩ ds quẽ
iubemͣ diligere. in quo iubemur iocundari
aurũ ẽ. aut argentum ẽ. aut t̾ra ẽ. aut cȩ¬
lum ẽ. aut lux ista solis ẽ: fut quicqͥd de cȩ¬
lo. fulget. aut quicqͥd de tr̃a resplendet luce
ꝑfusum. Nullum corpus ẽ. Ds̃ spc ẽ. Idõ¬
oportet adorare: non in loco aliquo corpo¬
ris: quia non est corpus.Non tanquam
in monte excelso: ut ꝑ altitudinem montis
putes te ꝓpinquare dõ. Excelsus ẽ quidẽ
dominus. s humilia respicit. excelsa au¬
tem alonge cognoscit. humilia ñ longe
Certe excelsus ẽ: et utiq si excelsa alonge
cognoscit. humilia longinquiꝰ debet adũ¬

Expanded text:
videremus. Modo ergo in spe amamus. Ideo jucunvideremus. Modo ergo in spe amamus. Ideo jucundabitur, inquit, justus in Domino. Et continuo,mus tamen primitias Spiritus, et aliunde fortasse, ei quem diligimus, propinquamus; et quod avide manducaturi et bibituri sumus, nunc, etsi renuiter, praelambimus atque gustamus. Unde hoc probamus? Neque enim Deus, quem jubemur diligere, in quo jubemur jucundari, aurum est, aut argentum est, aut terra est, aut coelum est, aut lux ista solis est, aut quidquid de coelo fulget, aut quidquid de terra resplendet luce perfusum. Nullum corpus est Deus, spiroportet adorare . Non in loco aliquo corporis, quia non est corpus: non tanquam in monte excelso, ut per altitudinem montis putes te propinquare Deo. Excelsus quidem est Dominus, sed humilia respicit; excelsa autem a longe cognoscit ; humilia non longe. Certe excelsus est, et utique, si excelsa a longe cognoscit, humilia longinquius debet adver
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecta iocunditas. tunc plenũ gaudiũ.
ubi iam non spes lactat. sed res nutrit. Tamen
etiam nunc antequã res ipsaueniat nobis. an
tequam nos ad rem ipsam ueniamꝰ: iocunde¬
mur in dño. Neq enim paruam iocundita¬
tem habet spes: cuius postea erit res. Et in¬
in istis temporalib rebus in iocunditate ñ
diũ. s seculi. nonnulla multi amant: et ad
ea quȩ amant. nondum ꝑuenerunt. Et ta¬
men ardor inspecurrit: rem nondũ tenet.
Uerbigrã. Amas pecuniam. Non amares:
si non sperares. Amas uxorem non ductam:
s adhuc ducendam. Et forte ducenda ama¬
tur: ducta odio habetur. Quare hoc: Quia¬
non talis apparuit ducta: qualis ab ani¬
mo pingebatur ducenda. Ds̃ autẽ ñ uiles¬
cit p̃sens: amatur absens. Quantũcunq
enĩ sibihumana mens exaggerauerit bo¬
num qͦd ds̃ est: minus agit: et ualde infra
est. Et necesse ẽ plus inueniat adeptio: qua
formabat cogitatio. Plus gͦ amabimus cũ
uiderimus: si potuimus amare. et anteqͣ.

Expanded text:
perfecta jucunditas: tunc plenum gaudium: ubi jam non spes lactat, sed res nutrit. Tamen etiam nunc antequam res ipsa veniat nobis: antequam nos ad rem ipsam veniamus, jucundemur in Domino. Neque enim parvam jucunditatem habet spes, cujus postea erit res. Et in istis temporalibus rebus, in jucunditate, non Domini, sed saeculi, nonnulli multa amant, et ad ea quae amant, nondum pervenerunt: et tamen ardor in spe currit, rem nondum tenet. Verbi gratia, amas pecuniam; non amares, si non sperares: amas uxorem, non ductam, sed adhuc ducendam; et forte ducenda amatur, ducta odio habebitur. Quare hoc? Quia talis non apparuit ducta, qualis ab animo pingebatur ducenda. Deus autem non vilescit praesens, amatur absens. Quantumcumque enim sibi humana mens exaggeraverit bonum quod Deus est, minus agit, et valde infra est; et necesse est plus inveniat adeptio, quam formabat cogitatio. Plus ergo amabimus cum viderimus, si potuerimus amare et antequam
Abbreviated transcription (Latin):
Ham illud fr̃s mei uenturũ ẽ aliquando
qđ modo rident impii. Quod modo contem¬
nunt derisores. qđ putant falso cantari. ali¬
quando uenturum ẽ. Si non uenert̃ tanta
quȩ p̃dicta sunt: desꝑemus et illud aliq̃n
uenturũ. Si autemomnia quȩ de eccłia fu¬
tura sunt p̃nunciata sunt iam uidemꝰ ex¬
hibita. et cȩcoꝵ etiam oculos feriunt: qͥd
dubitamꝰ etiam illa uentura: Quando
dicebat᷑ eccł̃ia xp̃i futura ꝑ totum orbẽ
terrarum: dicebatur a paucis. et ridebat᷑
amultis. Modo iamimpletum ẽ qͦd tanto
ante p̃dictum ẽ. Diffusa ẽ eccłia ꝑ totũ
orbem tr̃arũ. Ante multa milia annoꝵs

Expanded text:
am illud, fratres mei, venturum est aliquando, quod modo rident impii, quod modo contemnunt derisores, quod putant falso cantari; aliquando venturum est. Si non venerunt tanta, quanta praedicta sunt; desperemus et illud aliquando venturum: si autem omnia quae de Ecclesia futura praenuntiata sunt, jam videmus exhibita, et caecorum etiam oculos feriunt; quid dubitamus etiam illa ventura? Quando dicebatur Ecclesia Christi futura per totum orbem terrarum, dicebatur a paucis, et ridebatur a multis. Modo jam impletum est, quod tanto ante praedictum est: diffusa est Ecclesia per totum orbem terraru
Abbreviated transcription (Latin):
dno. Nonme ꝑmisisti bene uiuere. aut di¬
lationem correctionis non mͥ dedisti: aut
non ostendisti quid appeterem. qͥd uitarem.
Uidete quia non tacet. uidete quia differt.
uidete quiablandit᷑. hortatur. minatur: con¬
stituit uerbum suũ insublimitatẽ. ꝑ totũ
mundum recitat᷑. uniuerso generihuma
no. Non est iam qui dicat. nesciui: ñ audi¬
ui. Impletur quod est dictum in psalmo.

Expanded text:
Domino, Non me permisisti bene vivere; aut, diDomino, Non me permisisti bene vivere; aut, dilationem correctionis non mihi dedisti; aut, non ostendisti quid appeterem, quid vitarem. CAPUT IV. Videte quia non tacet, videte quia differt, videte quia blanditur, hortatur, minatur. Constituit verbum suum in sublimitate; per totum mundum recitatur universo humano generi. Non est qui jam dicat, Nescivi, non audivi. Impletur quod dictum
Abbreviated transcription (Latin):
endi sunt: ite inignẽ ȩt̃num. qui paratus ẽ dia¬
bolo et angłis eiꝰ. Tunc acturi sunt quidam
penitentiam. Nam scriptum ẽ in libro quodã
sapientiȩ. Dicent int̾se. pęnitentiã agentes:
et ꝑ angustiam spc̃ gementes. Quid nob̾ ꝓ
omnia illa. Erit ibi pęnitentia. s infructu¬
osa. Erit penitentia. s dolorem habens. medi¬
cinam non habens.Nunc ẽ fructuosa peni¬
tentia: quando correctio libera. Peniteat te
ad uocem scripture. Nam ad uocemp̃sentis
iudicis sine causa te penitebit. Tunc iam ille
sententiam dicturus ẽ: et non erit qͦd rep̃¬
hendas. quando sententiam dicturus ẽ.
Non enim tacuit ante sententiam. Non e¬
nim te distulit ut corrigeres te: quandoqͥ¬
dem latroni incruce pendenti. se mutare
ꝑmisit. Tunc enim latro pendens cũ dnõ.
barunt. Contempserunt iu dei mortuos sus¬
citantem: non contempsit latro secũ in cruce
pendentem. Non est gͦ quod infine dicat᷑

Expanded text:
endi sunt, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diaendi sunt, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Tunc acturi sunt quidam poenitentiam. Nam scriptum est in libro quodam Sapientiae: Dicent intra se, poenitentiam agentes, et prae angustia spiritus gementit enim ibi poenitentia, sed infructuosa: erit ibi poenitentia, sed dolorem habens, medicinam non habens. Nunc est fructuosa poenitentia, quando correctio libera. Poeniteat te ad vocem Scripturae. Nam ad vocem praesentis judicis, sine causa poenitebit te. Tunc jam ille sententiam dicturus est: et non erit quod reprehendas, quando sententiam dicturus est. Non enim tacuit ante sententiam. Non enim te distulit, nisi ut corrigeres te: quandoquidem latroni in cruce pendenti se mutare permisit. Tunc enim latro pendens cum Dominobaverunt. Contempserunt Judaei mortuos suscitantem, non contempsit latro secum in cruce pendentem. Non est ergo quod in fine dicatur
Abbreviated transcription (Latin):
torib. nos non inueniat. suꝑ qͦs ueniat:
Non quia non erimꝰ: s ut non tales inue¬
niat. qualibus uenturum eẽ p̃dictum
est. ꝓpterea se iudex uenturum minat᷑. ut
non inueniat quospumat cũ uenerit. Pro¬
pterea illud cantant ꝓpħȩ. ut corrigam᷑.
Si damnare uellet: taceret. Nemo uolens
ferire: dicit obserua. Totum fr̃s qͦd audi¬
uimus ꝑscripturas. uoxest dei. dicentis
obserua. Et totum qͦd patimur tribulati¬
ones inhac uita. flagellum dei est. corri¬
gere uolentis ne damnet infine. Quasi
dura sunt. molesta sunt: horrent quando
narrantur.Quȩ quisq grauia ualde pati¬
tur inhac uita. in comparatione ȩt̃ni ignis.
non parua. s nulla sunt. Siue gͦ nos fla¬
gellemur. siue cum alii flagellant᷑. ãmonea
guntur. adño. aminonitiones sunt. et stimuli
correctionis nr̃e. Ueniet autem ignis ȩternꝰ.
de quo dicet᷑ illis qui ad sinistram constitu¬

Expanded text:
toribus, nos non inveniat super quos veniat: toribus, nos non inveniat super quos veniat: non quia non erimus, sed ut non tales inveniat, qualibus venturum esse praedictum est. Propterea se judex venturum minatur, ut non inveniat quos puniat, cum venerit. Propterea illud cantant Prophetae, ut corrigamur. Si damnare vellet, taceret. Nemo volens ferire dicit, Observa. Totum, fratres, quod audivimus per Scripturas, vox est Dei dicentis, Observa. Et totum quod patimur, tribulationes in hac vita, flagellum Dei est corrigere volentis, ne damnet in fine. Quasi dura sunt, molesta sunt, horrent quando narrantur, quae quisque gravia valde patitur in hac vita: in comparatione autem aeterni ignis non parva, sed nulla sunt. Sive ergo nos flagellemur, sive cum alii flagellantur admonemuguntur a Domino, admonitiones sunt et stimuli correctionis nostrae. Veniet autem ignis aeternus, de quo dicetur illis qui ad sinistram constitu
Abbreviated transcription (Latin):
michi uidetur ostendens. nisi nob̃ non de¬
bere displicere cognitam sententiam dei.
quam fixam immobilemq constituit. Et
ideo in actib apłoꝵ cum quidam ꝓpħa no
mine agab p̃dicaret apłm paulũ in iero¬
solima aiudeis multa eẽ passurũ. et usq
ad uincula ꝑuenturum: cũ hoc audito fr̃s
reuocare eum et retinere uellent ne illue
ꝑgeret. quid facitis inquit conturbantes
cor meũ : Ego enim non solum alligari. s
dixerunt fiat uoluntas dei. optauerunt
apło ut talia pateret᷑. ac non potius mentẽ
suam sublimm et diumo statuto deuotissime
subdiderunt: Sic et ꝓpħa cum dicit. sicut
fluit cera a facie ignis. sic pereant peccato¬
res a facie dei: uidet hoc certissime peccato¬
rib imminere: et placet ei qͦd ds̃ statuit.
ne deo ipse displiceat. Quid gͦ facimus fr̃i.
nisi ut dum tempus ẽ uitam mutemꝰ. et fa¬
cta nr̃a suniqua sunt ut corrigamus: ut
qͦd sine ulla dubitatione uenturũ ẽ pecca¬

Expanded text:
mihi videtur, ostendens, nisi nobis non demihi videtur, ostendens, nisi nobis non debere displicere cognitam sententiam Dei, quam fixam immobilemque constituit. Et ideo in Actibus Apostolorum, cum quidam prodiceret apostolum Paulum in Hierosolyma a Judaeis multa esse passurum, et usque ad vincula perventurum: cum, hoc audito, fratres revocare eum et retinere vellent ne illuc pergeret: Quid facitis, inquit, conturbantes cor meum? ego enim non solum alligari, sed : Fiat voluntas Dei, optaverunt apostoli ut talia pateretur: ac non potius mentem suam sublimi et divino statuto devotissime subdiderunt? sic et Propheta cum dicit: Sicut fluit cera a facie ignis, sic pereant peccatores a facie Dei, videt hoc certissime peccatoribus imminere; et placet ei quod Deus statuit, ne Deo ipse displiceat. Post haec verba nisi ut dum tempus est vitam mutemus, et facta nostra, si qua sunt, corrigamus, ut quod sine ulla dubitatione venturum est pecca
Abbreviated transcription (Latin):
tos annos inpsalmo cũ futura p̾̃nuntiaren¬
tur.tanquã gesta et transac̃ta narrata ft̃.
dinumerauerunt omĩa ossa mea. Ipsi uͦ
considerauerunt et inspexerunt me. Di¬
uiserunt sibi inquit uestimenta mea: et
suꝑ uestem meam miserunt sortem.Omĩa
tanꝗͣ preterita dicunt᷑: et futura p̃dicunt᷑.
Sicut gͦ inuerbis preteriti temporis. futu¬
ra facta significantur: sic infigura optan¬
tis. p̃nuntiantis mens intelligenda ẽ. Sic
et de iuda domini traditore tanquã op¬
tat ei ꝓpħa quod uenturum eẽ p̃dicit:
et de ipsis iudeis fiat inquit mensa eoꝵ
in laqueum. et inuenationẽ et inscan¬
dalum. Quod de hisp̃dictum eẽ sine du¬
bitatione exponit apls: sicut de iuda
quȩ sub eadem figura p̃nuntiata sunt.
sa ea quȩ futura sunt. tanquam transacta
dicuntur. Deo enim sic certa sunt: ut iã
ꝓfactis habeantur. Et tanquam optais
uidetur dicere ꝓpħa. quod certũ p̃ui¬
det cẽ uenturũ: nichil aliud quantũ

Expanded text:
tos annos in Psalmo cum futura praenuntiarentos annos in Psalmo cum futura praenuntiarentur, tanquam gesta et transacta cantata sunt. dinumeraverunt omnia ossa mea. Ipsi vero consideraverunt et inspexerunt me: diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestem meam miserunt sortem . Omnia tanquam praeterita dicuntur, et futura praedicuntur. Sicut ergo in verbis praeteriti temporis futura facta significantur; sic in figura optantis praenuntiantis mens intelligenda est. Sic et de Juda Domini traditore, tanquam optat ei propheta, quod venturum esse praedicit. Et de ipsis Judaeis, Fiat, inquit, mensa eorum in laqueum, et in venationem, et in scandalum . Quod de his praedictum esse sine dubitatione exponit: sicut de Juda quae sub eadem figura praenuntiata sunt, sa ea quae futura sunt, tanquam transacta dicuntur. Deo enim sic certa sunt, ut jam pro factis habeantur; et tanquam optans videtur dicere Propheta, quod certum praevidet esse venturum: nihil aliud, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
ouis. istipsalmi dicti atq conscripti st̃.
Non ante dm̃ xp̃m: s ante natum ex uir¬
gine maria xp̃m. Nam ꝓfecto pater abra¬
Uam longe ante dauid regem. cuiꝰ tẽpore
hii psalmi cantatisunt. fuit. Dñs aũt dix̃
ante abraham ego sum. Ipse ẽ enim uer¬
bum dei ꝑ quod facta sunt omnia: et ipse
implens ꝓpħas. in carne se uenturũ esse
p̃dixit. Ad eius autem in carnationẽ ꝑti¬
net passio. Neq enim padi potuit illa
quȩ in euangłio scripta sunt: nisi in car¬
ne mortali et passibili. quam gerebat.
Et ibi utiq legimus. quemadmodũ do¬
mino crucifixo. hii qui eum crucifixert̃
uestimenta eiꝰ diuiscrunt sibi: et cũ inue¬
nissent ineis tunicam desuꝑ textam. no.¬
luerunt eam conscindere. s sortem suꝑ
eam miserunt:ut ad quẽ ꝑueniret. inte¬
gra ꝑueniret: qua significabat᷑ caritas.
que diuidi non potest. Hec gͦ cũ in ȩuan¬
głio iam facta narrent᷑. longe ante mul¬

Expanded text:
onis, isti Psalmi dicti atque conscripti sunt. onis, isti Psalmi dicti atque conscripti sunt. Non ante Deum Christum, sed ante natum ex virgine Maria Christum. Nam profecto pater Abraham longe ante David regem, cujus tempore hi Psalmi cantati sunt, fuit. Dominus autem dixit, Ante Abraham ego sum . Ipse enim est Verbum Dei, per quod facta sunt omnia: sed ipse implens Prophetas, in carne se essedixit. Ad ejus autem incarnationem pertinet passio. Neque enim potuit pati illa quae in Evangelio scripta sunt, nisi in carne mortali et passibili, quam gerebat. Et ibi utique legitur, quemadmodum Domino crucifixo hi qui crucifixerunt eum, vestimenta ejus diviserunt sibi, et cum invenissent in eis tunicam desuper textam, noluerunt eam conscindere, sed sortem super eam miserunt; ut ad quem perveniret, integra perveniret : qua significabatur charitas, quae dividi non potest. Haec ergo cum in Evangelio jam facta narrentur, longe ante mul
Abbreviated transcription (Latin):
inuoce psalmi est ꝓpħatum. Ait
enĩ. Sicut deficit fumus defi¬
ciant sicut fluit cera a facie ignis. sic ꝑe¬
ant peccatores a facie dei. Non dubito
nec cuiꝰquam conscientia sub his uerbis
intrepida stetit. Quis enim głabit᷑ castũ
se habere cor.aut quis głabitur mundũ
se esse a peccatis: Ac ꝑ hoc cum seriptura
dicit. sicut fluit cera a facie ignis. sic ꝑe¬
ant peccatores a facie dei: quis ñ contremat¬
ant quis non pauibundus exiliat: Quid
gͦ facimus. et que spes nob̃ ẽ: Neq enĩ
hec frustra cantantur. aut uero cũ hȩc
dicit ꝓpħa optat ea hominib: ac ñ po¬
tius uentura p̃uidet. In uerbis quidẽ fi¬
gura optantis apparet: s intelligit᷑ p̾sci¬
entia nuntiantis. Sicut enimquedam in
scriptura ꝓpħarum tanquam inp̃teritũ
facta narrantur. cum futura p̃dicant᷑. ita
quedam tanquã uoto dicunt᷑ optantis.
S qui recte intelligunt quod audiunt
uisionẽ prenuntiantis agnoscunt. Lon¬
ge autẽ ante natiuitatẽ dñice incarnati¬

Expanded text:
tum. Ait enim: Sicut deficit fumus, deficiant; sicut fluit cera a facie ignis, sic pereant peccatores a facie Dei. Non dubito,nec cujusquam conscientia sub his verbis intrepida steterit. Quis enim gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato? Ac per hoc cum Scriptura dicit: Sicut fluit cera a facie ignis, sic pereant peccatores a facie Dei, quis non contremiscat, quis non pavibundus exsiliat? Quid ergo faciemus, et quae spes nobis est? neque enim haec frustra cdicit Propheta, optat ea hominibus, ac non potius ventura praevidet. In verbis quidem figura optantis apparet, sed intelligitur praescientia nuntiantis. Sicut enim quaedam in Scriptura Prophetarum tanquam in praeteritum facta narrantur, cum futura praedicantur: ita quaedam tanquam voto dicuntur optantis; sed qui recte intelligunt quod audiunt, visionem praenuntiantis agnoscunt. Longe autem ante nativitatem Dominicae incarnati
Abbreviated transcription (Latin):
sunt aizania. usq ad finem messis: ne forte
eradicando azania. eradicetur simul et tri¬
ticum. Ueniet autem tempus. ut ex audiat᷑
eccłia. dicens. iudica me ds̃. et discerne cau¬
sam meam de gente non scã:Cum dñs uene¬
rit in claritate sua cum angłis scĩs. et colli¬
gentur ante eum omnes gentes. et segrega¬
bit eos sicut pastor segregat oues abhedis:
et ponentur iusti ad dexteram. Hedi autẽ
ad sinistram: et illis dicet᷑ uenite uenedi¬
cti patris mei ꝑcipite regnum: illis autẽ.
ite inignem ȩternum. qui p̃paratus est
diabol. et angłis eius. Item sermo eiusde
de eo quod appariut dominus moysiiN
in ea quȩ scripta sunt in pri¬
ma lectione quȩ nob recita¬
ta est. animo intendimus:
⁊ ea q̃ dñs suggerit breuit
cum ur̃a sc̃itate participa¬
re curamus: ne carnaliter accipientes diui¬
na mysteria. non solum non ꝓficiatis. sed eti¬
am deficiatis. Occurrit enim pͥmo aspectib

Expanded text:
sunt zizania usque ad finem messis, ne forte sunt zizania usque ad finem messis, ne forte eradicando zizania, eradicetur simul et triticum . Veniet autem tempus ut exaudiatur Ecclesia dicens, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta: cum Dominus venerit in claritate sua cum Angelis sanctis, et colligentur ante eum omnes gentes, et segregabit eos, sicut pastor segregat oves ab haedis: et ponentur justi ad dexteram, haedi autem ad sinistram: et illis dicetur, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum; illis autem, Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus . SERMO VI . De eo quod apparuit Dominus Moysi inin ea quae scripta sunt in prima lectione, quae nobis recitata est, animo intendimus, et ea quae Dominus suggerit, breviter cum vestra Sanctitate participare curamus: ne carnaliter accipientes divina mysteria, non solum non proficiatis, sed etiam deficiatis. Occurrit enim primo aspectibus
Abbreviated transcription (Latin):
Expedit enim tibi unũ pedem habentẽ intra¬
re in regnum dei: quam cũ duob pedib ire
in ignem ȩternum. Istigͦ mali. p̃cidi habent
in fine. Modo clauda ẽ eccłia. Unum pedẽ
fortiter ponit: alterum inualdũ habet. Pa¬
ganos attendite fr̃s. Inueniunt aliquando
xp̃ianos bonos. seruientes dõ: et ad miran¬
tur. et adducuntur. et credunt. Aliquan¬
do attendunt male uiuentes: et dicunt. Fe
ce xp̃iani. S isti male uiuentes ad latitudi¬
nem ꝑtinent femoris iacob tacti. qui aruit.
Tactus autem dnĩ manus ẽ dnĩ. corripiens
et uiuificans. Idõ exparte benedicit᷑. et ex
parte arescit. Et istos male uiuentes in ȩcele¬
sia. ostendit dñs. Quia inde ẽ. qđ scriptum
est in ȩuangłio. Quia cum creuisset herba:
apparuerunt zirania. Quia cum cȩꝑint ho¬
mines ꝓficere: tunc incipiunt malos senti¬
re. Hec nota sunt uobis: ex dono dei effici¬
tur ut cognoscantur. S modo toleranda

Expanded text:
Expedit enim tibi unum pedem habentem intraExpedit enim tibi unum pedem habentem intrare in regnum Dei, quam cum duobus pedibus ire in ignem aeternum . Isti ergo mali praescindi habent in fine. Modo clauda est Ecclesia, unum pedem fortiter ponit, alterum invalidum habet. Paganos attendite, fratres. Inveniunt aliquando Christianos bonos, servientes Deo, et admirantur, et adducuntur, et credunt. Aliquando attendunt male viventes, et dicunt: Ecce Christiani! Sed isti male viventes ad latitudinem pertinent femoris Jacob tacti, qui aruit. Tactus autem Domini, manus est Domini corripiens et vivificans. Ideo ex parte benedicitur, et ex parte arescit. Et istos male viventes in Ecclesia ostendit Dominus; quia inde est quod scriptum est in Evangelio, quia cum crevisset herba, apparuerunt zizania: quia cum coeperint homines proficere, tunc incipiunt malos sentire. Haec nota sunt vobis, ex dono Dei efficitur ut cognoscantur. Sed modo toleranda
Abbreviated transcription (Latin):
Teneamus gͦ hoc fr̃s quod dictum ẽ: dunit¬
te me ecce iam mane ẽ.S ille quid dixit:
Non te dimittam: nisi me benedixeris. Qa
ꝑcarnem nos pͥus benedicit dñs. norunt
fideles quid accipiunt. quia ꝑ carnẽ bene¬
dicuntur: et sciunt quia non eẽnt benedi¬
cti. nisi caro illa crucifixa daretur ꝓseculi
uita. Quomodo autẽ benedicit᷑: Quia p̃¬
ualuit dõ: quia tenuit fortiter et ꝑseuera¬
uit: et de manibus ñ amisit. adam. Tenea¬
mus gͦ fideles quod accepimus: ut bene¬
malos significat. Ut in ipso iacob benedi¬
ctio sit et claudicatio: benedictus ẽ expar¬
te bene uiuentiũ. claudicat ex parte ma¬
le uiuentiũ. S adhuc inuno homine ẽ utrũ¬
q. Erit autem diremptio. et discretio postea.
Quod optat in psalmo ȩccłia dicens. Iudica me
ds̃: et discerne causam meam de gente ñ scã.
Ita sane: quia dicit ȩuangłin. Si scandalira¬
uerit te pes tuus.abscide eum: & proice abste

Expanded text:
Teneamus ergo hoc, fratres, quod dictum est, DimitTeneamus ergo hoc, fratres, quod dictum est, Dimitte me, quia jam mane est. Sed ille quid dixit, Non te dimittam, nisi me benedixeris? Quia per carnem nos prius benedicit Dominus. Norunt fideles quid accipiunt; quia per carnem benedicuntur; et sciunt quia non essent benedicti, nisi caro illa crucifixa daretur pro saeculi vita. Quomodo autem benedicitur? Quia praevaluit Deo, quia tenuit fortiter, et perseveravit, et de manibus non dimisit, quod amisit Adam. Teneamus ergo fideles quod accepimus, ut benemalos significat; ut in ipso Jacob et benedictio sit, et claudicatio. Benedictus est ex parte bene viventium, claudicat ex parte male viventium. Sed adhuc in uno homine est utrumque: erit autem diremptio et discretio postea; quod optat in Psalmo Ecclesia, dicens: Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Ita sane, quia dicit Evangelium, Si scandalizaverit te pes tuus, abscinde eum et projice abs te.
Abbreviated transcription (Latin):
carnem xp̃m: sed nunc iam non nouimꝰ.
Et uetera transierunt: ecce fact̾a sunt noua.
Omnia aũt exdõ. Quid ẽ et si noueramꝰ se¬
cundum carnem xp̃m. sed nunc iam
non nouimus: Quia quando eũ carnali¬
ter noueramus: non putabamus nisi qͥa
homo tantum erat. At uero postquã gr̃a
eiꝰ illuxit nobis: intelleximus uerbũ ȩqua¬
le patri. Tenebat ergo et luctabatur quasi
cum carnali habitu iacob. amplecti uolens
Ille autẽ dicebat. Dimitte me carnaliter.
quia ecce iam mane ẽ. ut spũaliter illumi¬
neris: id ẽ noli me putare hominẽ. Dimit¬
te quia iammane ẽ. Mane inluce uerita¬
tis intelleximus et sapientiȩ. ꝑ quã facta
sunt omnia. Ipsa ꝑfrueris: cum nox ista
transierit. Hoc est iniquitas huiꝰ seculi.
Tunc enim fiet mane cum uenerit dns: ut
ita a nobis uideatur quemaãmodũ ab an¬
głis uidetur. Quia nunc uidemus ꝑspecu¬
lum in enigmate. tunc autẽ facie ad faciẽ.

Expanded text:
carnem Christum, sed nunc jam non novimus; carnem Christum, sed nunc jam non novimus; et, Vetera transierunt, ecce facta somnia autem ex Deo . Quid est, Et si noveramus secundum carnem Christum, sed nunc jam non novimus? Quia quando eum carnaliter noveramus, non putabamus nisi quia homo erat tantum: at vero postquam gratia ejus illuxit nobis, intelleximus Verbum aequale Patri. Tenebat ergo, et luctabatur, quasi eum carnali habitu Jacob amplecti volens. Ille autem dicebat, Dimitte me; carnaliter: quia ecce jam mane est, ut spiritualiter illumineris: id est, Noli me putare hominem. Dimitte, quia jam mane est. Mane in luce veritatis intelleximus, et sapientiae, per quam facta sunt omnia. Ipsa perfrueris, cum nox ista transierit, hoc est, iniquitas hujus saeculi. Tunc enim fiet mane, cum venerit Dominus, ut ita a nobis videatur, quemadmodum ab Angelis videtur. Quia nunc videmus per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faeiem .
Abbreviated transcription (Latin):
bis et cum hominib. Ista benedictio est.
Uidete unũ hominẽ. Exparde tangitur
et arescit: et exparde benedicitur. Ipse unꝰ
homo exparte aruit et claudicat: et ex par¬
te benedicitur ut uigeat. Quid ẽ autem¬
quantum dñs suggerit dicimus. sine p̃¬
rudicio melioris intellectus. quid ẽ ecce ma¬
ne iam uenit. dimitte me. Hoc ẽ qͦd dñs
dicit post passionem mulieri:quȩ uole¬
bat illi tenere pedes. Noli me tangere:ñ
dum ascendi ad patrem. Quid ẽ hoc: Nam
&. cum legeretur ipsa lectio: tractaui inde
aliquando. quomodo diceretur noli me
tangere. nondum ascendi ad patrem.
Quare: Nemo illum tetigit corporalit̃.
nisi cũ ascendit ad patr̃e : Adhuc hic erat:
palpauit cicatrices discipłs. qui non cre¬
debat. Quomodo gͦ nolebat se tangi.
nisi quia hoc figurate dictum ẽ. Illa muli¬
er ȩccła erat. Et hoc ẽ noli me tangere. noli
nem meamtangis. Dicit enim in euectione
ꝓfectus sui paulus. Et si noueramus scdm

Expanded text:
bis et cum hominibus . Ista benedictio est. bis et cum hominibus . Ista benedictio est. Videte unum hominem: ex parte tangitur, et arescit; et ex parte benedicitur. Ipse unus homo ex parte aruit, et claudicat; et ex parte benedicitur, et viget. 7. Angequantum Dominus suggerit, dicimus, sine praejudicio melioris intellectus: quid est, Ecce mane jam venit, dimitte me? Hoc est quod Dominus dicit post passionem mulieri, quae volebat illi tenere pedes: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem . Quid est hoc? Nam et cum legeretur ipsa lectio, tractavi inde aliquando, quomodo diceretur, Noli me tangere; nondum ascendi ad Patrem. Quare? Nemo illum tetigit corporaliter, nisi cum ascendit ad Patrem? Adhuc hic erat, palpavit cicatrices discipulus qui non credebat. Quomodo ergo nolebat se tangi, nisi quia hoc figurate dictum est? Illa mulier Ecclesia erat: et hoc est, Noli me tangere, noli nem meam tangis. Dicit enim in evectione profectus sui Paulus, Et si noveramus secundum
Abbreviated transcription (Latin):
a quo iam discreta ẽ: sed a xp̃ianis malis.
Iste enimiacob in quo figurat᷑ popłs xp̃i¬
anus: audistis quemadmodum luctatꝰ
sit cum dño. Dñs enim illi apparuit:
id ẽ angłs gestans ꝑsonam dei. Luctatꝰ
est cum illo: et uolebat eũ tenere et cõphen¬
nuit. Cum teneret non dimisit nisi benedi¬
ctus. Dñs det fr̃s explicare tantũ mysteri¬
um. Luctatur. p̃ualet: et uult benedici
ab eo cui p̃ualuit. Quid ẽ gͦ quod luctat᷑
et uult tenere: Ait dñs in euangłio. Re¬
gnum cȩloꝵ uimpatitur: et qui uim fa¬
ciunt diripiunt illud. Hoc est qͦd diceba¬
mus iam dudum. Luctare ut teneas xp̃m:
ut diligas inimicũ. Tenes enim xp̃m hic:
si inimicũ dilexeris.Et quid dicit ipse
dñs. id ẽ angłs inꝑsona domini: Cum
p̃ualueret et teneret eũ. tetigit latitu
xeris me. Et benedixit illum. Quomodo:
Mutando illi nomen. Non uocaberis la¬
cob sed isrł. Qm̃ preualuisti cum dõ: p̃uale¬

Expanded text:
a quo jam discreta est, sed a Christianis malis. a quo jam discreta est, sed a Christianis malis. Iste enim Jacob, in quo figuratur populus Christianus, audistis quemadmodum luctatus sit cum Domino. Dominus enim illi apparuit, id est, angelus gestans personam Dei: luctatus est cum illo, et volebat illum tenere et comprehennuit; cum teneret, non dimisit nisi benedictus. Dominus det, fratres, explicare tantum mysterium. Luctatur, praevalet; et vult benedici ab eo cui praevaluit. Quid est ergo quod luctatur, et vult tenere? Ait Dominus in Evangelio, Regnum coelorum vim patitur, et qui vim faciunt, diripiunt illud . Hoc est quod dicebamus jamdudum: Luctare, ut teneas Christum, ut diligas inimicum . Tenes enim Christum hic, si inimicum dilexeris. Et quid dicit ipse Dominus, id est, angelus in persona Domini, cum praevaleret, et teneret eum? Txeris me. Et benedixit illum: quomodo? Mutando illi nomen. Non vocaberis Jacob, sed Israel: quoniam praevaluisti cum Deo, praevale
Abbreviated transcription (Latin):
ti aliquid cognoscitur. Ideo gͦ sparsi sunt.
ut nob̃ libros seruent. Maior gͦ minori
seruit. Uidete enim cum quanta dignita¬
ctione sit popłs iudeorum. Quando for¬
te ausi sunt uł modicum mouere se con¬
tra xp̃ianos: quȩ illis contigerint audi¬
stis inrecenti tempore. Ergo modo uerũ
est: quia maior seruiet minori. Quomͦ gͦ
illa benedictio. erit tibi arore cȩli.&. afer¬
tilitate terre: Quomodo minorem.sic et
maiorem benedixit. S maiori dictum ẽ.
&eris seruus fr̃is tui: et erit hoc cũ solue¬
risiugum eius a ceruice tua. Quanti sunt
qui soluerunt iugum aceruice sua: et fa¬
cti sunt fr̃s nr̃i. Quanti iudei crediderunt
uice sua: Et quanti hoc fecerunt pͥmis
temporib fidei milia. Omnino qui tunc
crediderunt sicut legimus. ex seruis fa¬
cti sunt fr̃s. coheredes. Non gͦ eccłia quȩ¬
dieit. iudica me ds̃. et discerne causã meã
de gente non scã. ab esauuult discerni

Expanded text:
ti aliquid cognoscitur. Ideo ergo sparsi sunt, ti aliquid cognoscitur. Ideo ergo sparsi sunt, ut nobis Libros servent. Major ergo minori servit. Videte enim cum quanta dignitactione sit populus Judaeorum. Quando forte ausi sunt vel modicum movere se contra Christianos, quae illis contigerint audistis in recenti tempore. Ergo modo verum est, Major serviet minori. Quomodo ergo illa benedictio, Erit tibi a rore coeli et a fertilitate terrae? Quomodo minorem, sic et majorem benedixit. Sed majori dictum est, Et eris servus fratris tui. Et erit hoc, cum solveris jugum ejus a cervice tua. Quanti sunt qui solverunt jugum a cervice sua, et facti sunt fratres nostri. Quanti Judaei crediderunt, vice sua? Et quanta hoc fecerunt primis temporibus fidei millia? Omnino qui tunc crediderunt, sicut legimus, ex servis facti sunt fratres et cohaeredes. 6. Lucta dicit, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta, ab Esau se vult discerni,
Abbreviated transcription (Latin):
pisset redire et timere fr̃em suum: modo
legebatur. mittit munera nescio quanta
pecoꝵ: mittit et seruũ qui dicat. Ecce mu¬
nera fr̃is tui. Noluit eum uidere pͥusquã
munerib placaret: et postea illũ accep¬
tis munerib uidit. E cum ad eũ iacob
uenisset: adorauit eum alonge. Quomͦ
gͦ maior seruiet minori: quando minor
uidetur adorare maiorem: S idõ ista
inhystoria non sunt impleta: ut intelli¬
gantur de futuro dicta. Minor filiꝰ acce¬
pit primatum: & maior filius ꝑdidit pͥ¬
matum. Eece iacob impleuit tram. te¬
nuit et gentes et regna. Iussit imꝑator ro¬
manus iam xp̃ianus: ut ad ipsam ierłm ñ
accederent iudei. Et sparsi ꝑ orbem terrarũ:
facti sunt quasicustodes librorum nrõrum.
Quomͦ serui quando eunt inauditorium
domini ipsorũ portant post illos codices
et forissedent:sic factus est filius maior.
filio minori. Nam aliquando mouent ali¬
qua inscripturis: et de iudeoꝵ codicib cer¬

Expanded text:
pisset redire, et timere fratrem suum, sicut modo pisset redire, et timere fratrem suum, sicut modo legebatur, mittit munera nescio quanta pecorum, mittit et servum qui dicat, Ecce munera fratris tui . Noluit eum videre, priusquam muneribus placaret; et postea illum acceptis muneribus vidit. Et cum ad eum Jacob venisset, adoravit eum a longe . Quomodo ergo, Major serviet minori, quando minor videtur adorare majorem? Sed ideo ista in historia non sunt impleta, ut intelligantur de futuro dicta. Minor filius accepit primatum, et major filius perdidit primatum. Ecce Jacob implevit terram, tenuit gentes et regna. Jussit imperator Romanus, jam Christianus, ut ad ipsam Jerusalem non accederent Judaei. Et sparsi per orbem terrarum, facti sunt quasi custodes Librorum nostrorum. Quomodo servi, quando eunt in auditorium domini ipsorum, portant post illos codices, et foris sedent; sic factus est filius major filio minori. Nam aliquando movent aliqua in Scripturis; et de Judaeorum codicibus cer
Abbreviated transcription (Latin):
deceptori. Oirasci fallaci. Immo dic. Quare
me decepit. quare me fefellit: Tollat bene¬
dictionem illam fr̃ ipsius: et sit in malis.
Nonne clamat hec res inmysterio facta.
ut maior seruiat minori: Accipit gͦ talem
ce ipse benedictionem. S subiunxit. Eris
seruus frĩs tui. Cum ille diceret. nunqͥd
finitȩ sunt benedictiones. benedic et me:
ait. Cum illũ talem feci: tibi quid habeo
dare: Et dixit. Benedic & me pater. Et ex¬
torsit. et accepit benedictionem ꝓpe simi¬
lem: a rore cęli. et afertilitate t̃rȩ omnẽ
abundantiam. Et subiecit statim. Et serui
inpotestate haberent et inlibero arbitrio
uit orbẽ t̾raꝵ sic̃ uidetis iacob Et ut noueritis qͥa
de futuro dicebantur ista: considerate ip¬
sam historiam: et uidete quia non st̃ im¬
pleta in ipsis duobus. maior seruiet mi¬
nori. Ditatus enim legit᷑ esau multũ: et
regnare cȩpit in tota abundantia. Ille autẽ
ia cob: ut pasceret ouesalienas. Et cum ce¬

Expanded text:
deceptori! o irasci fallaci! Imo dic: Quare deceptori! o irasci fallaci! Imo dic: Quare me decepit? quare me fefellit? tollat benedictionem illam frater ipsius, et sit in malis. Nonne clamat haec res in mysterio facta, ut major serviat minori? Accipit ergo talem et ipse benedictionem. Sed subjunxit: Eris servus fratris tui. Cum ille diceret, Numquid finitae sunt benedictiones? benedic et me; ait, Cum illum talem feci, tibi quid habeo dare? Et dixit: Benedic et me, pater. Et extorsit, et accepit benedictionem prope similem, a rore coeli et fertilitate terrae omnem abundantiam. Et subjecit statim, Et serviein potestate haberent, et in libero arbitrio, vit orbem terrarum, sicut videtis, Jacob. Et ut noveritis quia de futuro dicebantur ista, considerate ipsam historiam, et videte quia non sunt impleta in ipsis duobus, Major serviet minori . Ditatus enim legitur Esau multum, et regnare coepit in tota abundantia . Ille autem Jacob, ut pasceret oves alienas. Et cum coe
Abbreviated transcription (Latin):
tur iacob. hyrsutꝰ natus erat et pilosus esau:
id est plenus peccatis. Herebant in illo
peccata. Ille autem ut acciperet pͥmatum:
accepit pelles hedorum in brachiis. Et sic
illum benedixit pater. palpans brachia
ipsius: et inueniens hẏrsũtum. S illi
capilli et peccata portabantur a iacob: ñ
herebant in iacob. Sic gͦ et eccłia dei ali¬
ena peccata portat non sua. tolerans usq
tauit. Et benedixit minorem pater. Et
quomodo benedixit. Mysterium sc̃m.
Quales uiri erant. Wolunt enim oculos
acutos scripturȩ. Benedixit filiũ suum
minorem: et uidetur deceptus. quasi
benedixisset alium ꝓalio. Uenit ille qͥ
ierat aduenationem. apportans qͦd pat̃
iusserat: & dicit. Pater. manduca sicut
uoluisti. Dicit ysaac. Quis es: Et ille.
Ego sum esau filius tuus maior. Ꝙ dicit
Ergo tues esau: Quis ẽ autem iam qui
attulit michi escam. et manducaur: et
benedixi illum. et benedictus est : Dirasci

Expanded text:
tur Jacob. Hirsutus natus erat et pilosus Esau, tur Jacob. Hirsutus natus erat et pilosus Esau, id est plenus peccatis; haerebant in illo peccata: ille autem ut acciperet primatum, accepit pelles haedorum in brachiis; et sic illum benedixit pater, palpans brachia ipsius, et inveniens hirsutum. Sed illi capilli et peccata portabantur a Jacob, non haerebant in Jacob. Sic ergo et Ecclesia Dei aliena peccata portat, non sua, tolerans usque iena portavit. Et benedixit minorem pater. Et quomodo benedixit? Mysterium sanctum, quales futuri erant. Volunt enim oculos acutos Scripturae. Benedixit filium suum minorem: et videtur deceptus quasi benedixisse alium pro alio. Venit ille qui ierat ad venationem, apportans quod pater jusserat, et dicit: Pater, manduca, sicut voluisti. Dixit Isaac: Quis es tu? Et ille: Ego sum Esau filius tuus major. Et dicit: Ergo tu es Esau? Quis est autem jam qui attulit mihi escam, et manducavi, et benedixi illum, et benedictus est ? O irasci
Abbreviated transcription (Latin):
dicii separandi. Et idõ iacob ille qui mo¬
do lectus ẽ: popłm significat xp̃ianum
Ipse est enimminor filius: quia popłs
iudeoꝵ esau est. De iacob quidem nata
liguntur. Quia popłs maior reprobatus
est: popłs autem minor. pͥmatum accepit.
Cum etiam in utero luctarentur. et tedium
mater pateret᷑: quia impellebantur uiscera
eiꝰ. ait. Quid michi sic: Melius michi erat
sterilitas: quam ut hoc paterer. Dictum
est ei adomino. quod duopopuli in utero
eius confligerent. et duȩ gentes: et quia
maior seruiet minori. Quod dictum ẽ cũ
inutero eẽnt: hoc dictum est iterum in
benedictione ysaac. cum benediceret mino¬
rem:putabat autem se benedicere maiorẽ.
Personam legis ferebat ysaac. Uidetur lex
data iudȩis: et ipsum regnum datũ xp̃ia¬
nis. Attendite quia lex uidetur regnum
ꝓmittere. Iudeis dicitur.ꝓpterea aufere¬
tur a uobis regnum: et dabitur genti faci¬
enti iusticiam. Auferetur ab esau: et dabi¬

Expanded text:
dicii separandi. 4. Jacob dicii separandi. 4. Jacob do lectus est, populum significat christianum: ipse est enim minor filius; quia populus Judaeorum Esau est. De Jacob quidem nata liguntur: quia populus major reprobatus est, populus autem minor primatum accepit. Cum etiam in utero luctarentur, et taedium mater pateretur, quia impellebantur viscera ejus, ait: Quid mihi sic? Melius mihi erat sterilitas, quam ut hoc paterer. Dictum est ei a Domino, quod duo populi in utero ejus confligerent, et duae gentes, et quia major serviet minori . Quod dictum est cum in utero essent, hoc dictum est iterum in benedictione Isaac, cum benediceret minorem; putabat autem se benedicere majorem. Personam Legis ferebat Isaac. Videtur Lex data Judaeis: et ipsum regnum datum est Christianis. Attendite quia Lex videtur regnum promittere. Judaeis dicitur, Propterea auferetur a vobis regnum, et dabitur genti facienti justitiam . Auferetur ab Esau, et dabi
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui seruire uolunt dõ. strepitus et mul¬
titudo ẽ maloꝵ hominũ. circundans eos
undiq: quia quocunq se uerterint ñ inue¬
niunt nisi malos suasores. Esto gͦ ut gra¬
num: et noli curare de palea. Ueniet tẽpꝰ
ut separetur. Idõ cantauimus. Iudica me
ds̃: et discerne causammeam.de gente ñ
scã. Eccłia illud dicit: Gemens inter pec¬
catores. Putatis fr̃s quia ad hoc se uult
discerni eccłia: ut abheresibus tanquam
sarmentis p̃cisis separetur: Iam ab ipsis
separata est. Nunquid itadicit eccłia. iu¬
dica me ds̃ et discerne causam meã: ut a
parte donati. aut ab arrianis. uł amani¬
cheis segregetur: Non se rogat discerni ni¬
si abhis qui ei mixtisunt. quos oportet to¬
leret usq infinem.S hoc dicit. Iudicame
ds̃ & discerne causam meam: Id est ne cũ
ipsis iudicer & ꝑdar in die iudicii. Nam
nunc dictum ẽ. Dimitte Zurania crescere.
Et tolerantur modo mali abonis: indie iu¬

Expanded text:
eos qui servire volunt Deo, strepitus et muleos qui servire volunt Deo, strepitus et multitudo est malorum hominum circumdans illos undique; quia quocumque se verterint, non inveniunt nisi malos suasores. Esto ergo ut granum, et noli curare de palea. Veniet tempus ut separetur. Ideo cantavimus, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Ecclesia illud dicit gemens inter peccatores. Putatis, fratres, quia ad hoc vult se discerni Ecclesia, ut ab haeresibus tanquam sarmentis praecisis separetur? Jam ab ipsis separata est. Numquid ita dicit Ecclesia, Judica me, Deus, et discerne causam meam, ut a parte Donati, aut ab Arianis, vel a Manichaeis segregetur? Non se rogat discerni, nisi ab his qui ei mixti sunt, quos oportet ut toleret usque in finem. Sed hoc dicit, Judica me, Deus, et discerne causam meam: id est, ne cum ipsis judicer et perdar in die judicii. Nam nunc dictum est, Dimitte zizania crescere : et tolerantur modo mali a bonis, in die ju
Abbreviated transcription (Latin):
pelirentur: inuenerunt illos latrones
uiuentes. et eis crura fregerunt. Dñm aũt
iam defunctum. Et tamen unus ipsoꝵ
lancea ꝑcussit latus eiꝰ: et ꝓfluxit sanguis
et aqua. Ecce p̃cium tuum. Quid enim
ꝓfluxit de latere nisi sacramentũ qͦd acci¬
piunt fideles: sp̃s. sanguis. aquaꝰ Sp̃s
quememisit: et sanguis et aqua.quȩ de la¬
tere ꝓfluxerunt. De ipsosanguine et aqͣ.
significatur nata eccłia. Et quando exi¬
uit sanguis et aqua de latere:Cumiam
dormiret xp̃s in cruce. Quia & adam in
paradiso somnũ accepit: & sic illi de latere
eua producta ẽ. Ecce gͦ p̃cium tuũ. Imitare
humilitatem et uestigia domini tui: & no¬
li dicere quis illud facit. Est circa te forte:
et qui non facit.S inturba si tu feceris:
sic tibi computabitur. quomͦ si inuenias
in area unum granum. et paleas infinitas.
Difficile inuenis duo granasimul iuncta.
S inter grana palea commixta ẽ. Sic int̾

Expanded text:
pelirentur, invenerunt illos latrones pelirentur, invenerunt illos latrones viventes, et eis crura fregerunt; Dominum autem jam defunctum, et tamen unus ipsorum lancea percussit latus ejus, et profluxit sanguis et aqua . Ecce pretium tuum. Quid enim profluxit de latere, nisi sacramentum quod accipiunt fideles? Spiritus, sanguis, et aqua. Spiritus quem emisit, et sanguis et aqua quae de latere profluxerunt. De ipso sanguine et aqua significatur nata Ecclesia. Et quando exivit sanguis et aqua de latere? Cum jam dormiret Christus in cruce: quia Adam in Paradiso somnum accepit, et sic illi de latere Eva producta est. Ecce ergo pretium tuum. Imitare humilitatem et vestigia Domini tui, et noli dicere, Quis istud facit? Est circa te forte et qui non facit. Sed in illa turba si tu feceris, sic tibi computabitur, quomodo si invenias in area unum granum, et paleas infinitas. Difficile invenis duo grana simul juncta: sed inter grana palea commixta est. Sic inter
Abbreviated transcription (Latin):
beret ꝑsecutores eius. non posset: Si gͦ qͥ
habuit potestatem. sic eos ꝑtulit quousq
leuaretur incrucem. & pendens in cruce
ait. pater ignosce eis quia nesciunt quid
faciunt: tu serue redempte sanguine cruci¬
fixi dominitui. non imitaberis saluatorem
tuum: Quid enim illi opuserat tanta pati:
cui licebat et non pati: Nam sic dixit. Pote¬
statem habeo ponendi animammeã. et pote¬
statem habeo sumendi eam. Nemo tollit eã
ame:sed ego pono eam: et iterũ sumam illã.
Et sic fecit. Quid enim factum ẽ fr̃s: Pende¬
bat incruce: quomͦ competentib legimus.
At ubi uidit completas in se omnes scriptu
ait. Et inclinauit caput. et dimisit spm̃: qͣ
si adhoc adhortaretur ut impleretur. Cũ
uellet ergo animam suam posuit. Et ideo
ille ds̃ erat: illi homines. qui iuxta illum
erant crucifixi. Ille ercius moritur: illi tar¬
dius. Et cum iussum eẽt ut corpora depo¬
nerentur de cruce ꝓpter sabbatum. ut se¬

Expanded text:
beret persecutores ejus, non posset? Si ergo qui beret persecutores ejus, non posset? Si ergo qui habuit potestatem, sic eos pertulit, quousque levaretur in crucem, et pendens in cruce ait, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt ; tu, serve redempte sanguine crucifixi Domini tui, non imitaberis Salvatorem tuum? Quid enim illi opus erat tanta pati, cui licebat et non pati? Nam sic dixit, Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo sumendi eam: nemo tollit eam a me; sed ego pono eam, et iterum sumam eam . Et sic fecit. Quid enim factum est, fratres? Pendebat in cruce, quomodo Competentibus legimus: at ubi vidit completas in se omnes Scripturait: et inclinavit caput, et emisit spiritum; quasi ad hoc staret, ut impleretur. Cum vellet ergo, animam suam posuit. Et ideo ille Deus erat, illi homines, qui juxta illum erant crucifixi. Ille citius moritur, illi tardius. Et cum jussum esset ut corpora deponerentur de cruce propter sabbatum, ut se