comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
appellati sunt sicut scͥp ei. tura consueuit.
quȩ unam quoq filiam iacobfilias appella¬
uit: sicut in latinȩ linguę consuetudine libe¬
ri dicuntur pluralit̾ filii. etiam siñ sint uno
ampliꝰ. Cum gͦ ipsius ioseph p̃dicet᷑ felicitas.
quia potuit uide ꝓnepotes: nullo mͦ putan¬
di sunt iam fuisse tricesimo nono anno paui
sui ioseph. qñ ad eum in egyptum iacob pat̃
eius aduenit. Illud autem ẽ. quod fallit minꝰ
ista diligenter intuentes. q̃m scriptum ẽ. Hec
aut̃ nomina filioꝵ isrł. qͥ intrauerunt in egyp¬
tum simul cum iacob patre suo. Hoc enim
dictum ẽ. qr simul cũ illo computant᷑ scp¬
tuaginta quinq. ñ qr simul iam erant om̃s.
qñ egyptum ingressus ẽ ipse: s ut dixi totũ
tempꝰ habet᷑ eius ing̃ssus. quo uirit ioseph.
ꝑquem uidet᷑ ingressus.
gitur ꝓpt̾ popłm xp̃ianum ii quo ciuitas¬
dĩ peregrinat᷑ interris. si carnẽ xp̃i in abrahe

Expanded text:
appellati sunt, sicut scriptura consueuit, appellati sunt, sicut scriptura consueuit, quae unam quoque filiam Iacob filias nuncupauit; sicut in Latinae linguae consuetudine liberi dicuntur pluraliter filii, etiamsi non sint uno amplius. Cum ergo ipsius Ioseph praedicetur felicitas, quia potuit uidere pronepotes, nullo modo putandi sunt iam fuisse tricensimo nono anno proaui sui Ioseph, quando ad eum in Aegyptum Iacob pater eius aduenit. Illud autem est, quod fallit minus ista diligenter intuentes, quoniam scriptum est: Haec autem nomina filiorum Israel, qui intrauerunt in Aegyptum simul cum Iacob patre suo. Hoc enim dictum est, quia simul cum illo conputantur septuaginta quinque, non quia simul iam erant omnes, quando Aegyptum ingressus est ipse; sed, ut dixi, totum tempus habetur eius ingressus, quo uixit Ioseph, per quem uidetur ingressus.ter populum Christianum, in quo Dei ciuitas peregrinatur in terris, si carnem Christi in Abrahae
Abbreviated transcription (Latin):
ioseph. et filius ipsius utalaş eddẽ nepos estam
ꝓneposioscph. qui nullo mͦ eẽ potuerunt. qñ
iacob uenit inegyptum: et filios ioseph nepo¬
tes suos auosistoꝵ. minores quam nouem an¬
noꝵ pueros inuenit. S nimirũ intͦitꝰ iacobir
egyptum. qñ eum inseptuaginta qͥnq ho¬
minib scriptura cõmemorat. ñ unus desud
unus annus. s totum illud ẽ tempꝰ quã chu
uirit ioseph. ꝑ quem factum ẽ ut intͣrent.
Nam de ipso ioseph eadem scriptura sic loqͥt
Et habitauit ioseph inȩgypto ipse et fr̃s eiꝰ. et
omnis cohabitatio patris eiꝰ. et uixit annos
decem et centum. Et uidit ioseph effrem filioᷤ
usq interciam generationem. Ipse ẽ. ille ꝓ¬
nepos eiꝰ. ab effrem tercius Generationẽ qͥipe
t̃ciam dicit. filium. nepotem. et ꝓnepotem.
Deinde sequit᷑. Ot filu machir filii manasse.
nati sunt supͣ femora ioseph. Et hic ille ipseẽ
nepos manasse. ꝓnepos ioseph. s pluraliter

Expanded text:
Ioseph, et filius ipsius Utalaae Edem, nepos Ephraem, Ioseph, et filius ipsius Utalaae Edem, nepos Ephraem, pronepos Ioseph; qui nullo modo esse potuerunt, quando Iacob in Aegyptum uenit et filios Ioseph, nepotes suos, auos istorum, minores quam nouem annorum pueros inuenit. Sed nimirum introitus Iacob in Aegyptum, quando eum in septuaginta quinque hominibus scriptura commemorat, non unus dies uel unus annus, sed totum illud est tempus, quamdiu uixit loseph, per quem factum est ut intrarent. Nam de ipso Ioseph eadem scriptura sic loquitur: Et habitauit Ioseph in Aegypto, ipse et fratres eius et omnis cohabitatio patris eius, et uixit annos centum decem, et uidit Ioseph Ephraem filios usque in tertiam generationem. Ipse est ille pronepos eius ab Ephraem tertius. Generationem quippe tertiam dicit filium, nepotem, pronepotem. Deinde sequitur: Et filii Machir, filii Manasse, nati sunt supra femora Ioseph. Et hic ille ipse est nepos Manasse, pronepos Ioseph. Sed pluraliter
Abbreviated transcription (Latin):
cat qđ cantus numerꝰ fuerit inprogenie iacob.
die uel anno quo ingressus ẽ inȩgyptum. Cõ¬
memorati sunt qͥppe in eis etiã pnepotes ioseph. qͥ
nullo mͦ iam tunc eẽ potuerunt. qm̃ tc̃ centũ
triginta annoꝵ erat iacob: filius uero eiꝰ io¬
seph. triginta nouem. Quem cum accepiss e
tricesimo anno suo. uel ampliꝰ constet uxorẽ:
quomͦ potuit ꝑ nouem annos hab̾e ꝓnepotes
de filiis quos exeadem uxore suscepit: Cumgͥ
nec filios haberent effrem et manasses filii io¬
seph.s eos pueros infra quam nouennes egy¬
ptum iacob ingressus inuenerit. quo pacto
eoꝵ non solum filii s etiam nepotes in illis sep¬
tuaginta quinq numerant᷑. qͥ tunc egẏptum
ingressi sunt cum iacob: Nam cõmemorant᷑
ibi machir filius manasse nepos ioseph. et eiꝰ¬
dem machir filius id est galaad. nepos manas¬
se ꝓnepos ioseph. Ibi ẽ. et quem genuit effrẽ
ałter filius ioseph. idẽ. utalaam nepos ioseph.¬

Expanded text:
cat, quod tantus numerus fuerit in progenie Iacob cat, quod tantus numerus fuerit in progenie Iacob die uel anno quo ingressus est Aegyptum. Commemorati sunt quippe in eis etiam pronepotes Ioseph, qui nullo modo iam tunc esse potuerunt, quoniam tunc centum triginta annorum erat Iacob, filius uero eius Ioseph triginta nouem; quem cum accepisse tricensimo anno suo uel amplius constet uxorem, quo modo potuit per nouem annos habere pronepotes de filiis, quos ex eadem uxore suscepit? Cum igitur nec filios haberent Ephraem et Manasses, filii Ioseph, sed eos pueros infra quam nouennes Iacob Aegyptum ingressus inuenerit, quo pacto eorum non solum filii, sed etiam nepotes in illis septuaginta quinque numerantur, qui tunc Aegyptum ingressi sunt cum Iacob? Nam commemoratur ibi Machir, filius Manasse, nepos Ioseph, et eiusdem Machir filius, id est Galaad, nepos Manasse, pronepos Ioseph; ibi est et quem genuit Ephraem, alter filius Ioseph, id est Utalaam, nepos
Abbreviated transcription (Latin):
ficat pass: onem xͥ. ubi uisi sunt ei p̃ualere iu¬
dei: et tamen benedictionem ab eodẽ angło
quẽ suꝑ auerat impetrauit. ac sic huiꝰ noĩs
impositio benedictio fuit. Interp̃tat᷑ autem
isrł uidens dm̃. quoderit in fine p̃miũ scoꝵ
om̃ium. Tetigit porro illi idem angłs ueluti p̃¬
ualenti latitudinem femoris: eumq isto modo
claudum reddidit. Erat itaq unus atq idẽ
iacob et benedict̾us et claudus. Benedictus in
eis qui inxp̃m ex eodem popło crediderunt.
atq in infidelib claudus. Nam femoris lati¬
tudo. generis multitudo ẽ. Plures quippe
sunt in ea stirpe. de quibꝰ ꝓpħice p̃dictum ẽ.
et claudicauerunt a semitis suis.
Ngssi itaq referunt᷑ in egyptum simul cũ ip¬
so iacob. septuaginta quinq: homines annu¬
merato ipso filiis suis inquo numero duȩ
tantum feminȩ cõmemorant᷑: una filia. nep¬
tis altera. S res diligenter considerata ñ indi¬

Expanded text:
ficat passionem Christi, ubi uisi sunt ei praeualere Iuficat passionem Christi, ubi uisi sunt ei praeualere Iudaei. Et tamen benedictionem ab eodem angelo, quem superauerat, inpetrauit; ac sic huius nominis inpositio benedictio fuit. Interpretatur autem Israel \'uidens Deum\\ quod erit in fine praemium sanctorum omnium. Tetigit porro illi idem angelus ueluti praeualenti latitudinem femoris eumque isto modo claudum reddidit. Erat itaque unus adque idem Iacob et benedictus et claudus: benedictus in eis, qui in Christum ex eodem populo crediderunt, adque in infidelibus claudus. Nam femoris latitudo generis multitudo est. Plures quippe sunt in ea stirpe, de quibus prophetice praedictum est: Et claudicauerunt a semitis suis.ressi itaque referuntur in Aegyptum simul cum ipso Iacob septuaginta quinque homines, adnumerato ipso filiis suis. In quo numero duae tantum feminae commemorantur, una filia, neptis altera. Sed res diligenter considerata non indi
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Quod etiam maior soror eiꝰ quamuis peꝑi¬
set imitata: qm̃ prolem multiplicare cupie¬
bat effecit. Nullam iacob legit᷑ petis se p̃ter unã.
nec usus plurimis nisi gignende ꝓlis officio.
comugali iure seruato. ut neq hoc faceret. nͥ
uxores eiꝰ id fieri flagitassent: quȩ corporis ui¬
ri suihabebant legitimam potestatẽ. Genuit
gͦ duodecim filios et unam filiam. ex quatuor
mulierib. Deinde ingressus ẽ in egiptum ꝑfi
liũ suum ioseph. qui uenditꝰ ab inuidentib
fr̃ĩb eo ꝑductus fuit: atq ibidem sublimatꝰ.¬
acob autẽ etiam isrł sicut paulo ante ax x ix¬
dixi uocabat᷑ Quod nom̃ magis popłs ex illo ꝓ¬
creatus optinuit. Hoc autem nom̃ illi ab angło
impositum ẽ. quicum illo fuerat initinere de
mesopotania redeunte luctatꝰ. tẏpum xp̃i eui¬
dentiss ime gerens. Nam qđ ei p̃ualuit iacob.
utiq uolenti. ut mysterium figuraret. signi¬

Expanded text:
dit; quod etiam maior soror eius, quamuis peperisdit; quod etiam maior soror eius, quamuis peperisset, imitata, quoniam multiplicare prolem cupiebat, effecit. Nullam Iacob legitur petisse praeter unam, nec usus plurimis nisi gignendae prolis officio, coniugali iure seruato, ut neque hoc faceret, nisi uxores eius id fieri flagitassent, quae corporis uiri sui habebant legitimam potestatem. Genuit ergo duodecim filios et unam filiam ex quattuor mulieribus. Deinde ingressus est in Aegyptum per filium suum Ioseph, qui uenditus ab inuidentibus fratribus eo perductus fuit adque ibidem sublimatacob autem etiam Israel, sicut paulo ante dixi, uocabatur, quod nomen magis populus ex illo procreatus obtinuit. Hoc autem nomen illi ab angelo inpositum est, qui cum illo fuerat in itinere de Mesopotamia redeunte luctatus, typum Christi euidentissime gerens. Nam quod ei praeualuit Iacob, utique uolenti, ut mysterium figuraret, signi
Abbreviated transcription (Latin):
nahele. ecce uere isrłita in quo dolus ñ ẽ: qm̃
isrł uiderat istam uisionem. ipse ẽ. enim ia¬
cob. eodem loco ait. Am̃ am̃ dico uob uidebi¬
tis cęlum aꝑtum. et angłos dei ascendentes
et descendentes suꝑfilium hominis. Prexit gͦ
iacob in mesopotamiam ut inde acciꝑet uxo¬
rem. Unde autem illi acciderit quatuor hab̾e
feminas. de quib duodecim filios et unam filiã
ꝓcreauit: cum earum nullam concupisset illicite:
indicat scriptura diuina. Ad unam qͥppe acci¬
piendam uenerat. s cum illi altera ꝓaltera sup¬
posita fuiss et. nec ipsam dimisit qua nesciens
usus fuerat nocte: ne ludibrio eam uideret᷑ ha¬
buisse. Et eotempore qñ multiplicandȩ poste¬
ritatis causa pluresurores lex nulla prohibe¬
bat: accepit etiam illam cuiuni iam futuri con¬
iugii fidem fecerat. Quȩ cum eẽt sterilis. ancil¬
lam suam de qua filios ipsa susciꝑet marito de¬

Expanded text:
nael: Ecce uere Israelita, in quo dolus non est, quia nael: Ecce uere Israelita, in quo dolus non est, quia Israel uiderat istam uisionem ipse est enim Iacob, eodem loco ait: Arnen, amen, dico uobis, uidebitis caelum apertum et angelos Dei ascendentes et descendentes super filium hominis. Pen-exit ergo Iacob in Mesopotamiam, ut inde acciperet uxorem. Unde autem illi acciderit quattuor habere feminas, de quibus duodecim filios et unam filiam procreauit, cum earum nullam concupisset inlicite, indicat scriptura diuina. Ad unam quippe accipiendam uenerat; sed cum illi altera pro altera subposita fuisset, nec ipsam dimisit, qua nesciens usus fuerat in nocte, ne ludibrio eam uideretur habuisse, et eo tempore, quando multiplicandae posteritatis causa plures uxores lex nulla prohibebat, accepit etiam illam, cui uni iam futuri coniugii fidem fecerat. Quae cum esset sterilis, ancillam suam, de qua filios ipsa susciperet, marito de
Abbreviated transcription (Latin):
nem. et adorientem: et benedicent᷑ in te om̃s tͥb
t̃rȩ et insemine tuo. Et ecce ego sum tecum custo¬
diens te. inomni uia quacunq ibis. et reducã
de in t̾ram hanc: quia non te derelinquam do¬
nec faciam omnia quȩ tecum locutꝰ sũ. Et sur¬
regxit iacob de somno suo et dirit. Quia dñs ẽ
in loco hoc: ego autẽ nesciebam. Et timuit et dix̃
Quam t̾ribilis ẽ locushic non ẽ hoc nͥ domꝰ dĩ
et hȩc porta ẽ cęli. Et surrexit iacob et sumpsit
illũ intitulum et suꝑfudit oleũ incacumen eiꝰ.
et uocauit iacob nom̃ loci illiꝰ. domus di. Hoc
ad ꝓpħiam ꝑtinet. Nec more idolatriȩ lapidẽ
ꝑfudit oleo iacob: uelut faciens illũ dm̃. Neq enĩ
adorauit eundẽ lapidẽ uel ei sacrificauit Sed
ꝑfecto figuratum ẽ hic aliquid qd ad ma¬
gnum ꝑtineat sacram̃tum. Scalam uͦ istam
intelligit᷑ ipse saluator nob̾ inmemoriã in

Expanded text:
nem et ad orientem; et benedicentur in te omnes tribus nem et ad orientem; et benedicentur in te omnes tribus terrae et in semine tuo. Et ecce ego sum tecum, custodiens te in omni uia quacumque ibis, et reducam te in terram hanc, quia non te derelinquam, donec faciam omnia, quae tecum locutus sum. Et surrexit Iacob de somno suo et dixit: Quia est Dominus in loco hoc, ego autem nesciebam. Et timuit et dixit: Quam terribilis locus hic! non est hoc nisi domus Dei et haec porta est caeli. Et surrexit Iacob et sumsit lstatuit illum titulum et superfudit oleum in cacumen eius; et uocauit Iacob nomen loci illius: domus Dei. Hoc ad prophetiam pertinet; nec more idolatriae lapidem perfudit oleo Iacob, uelut faciens illum Deum; neque enim adorauit eundem lapidem uel ei sacrificauit; sedprofecto figuratum est hic aliquid, quod ad magnum pertineat sacramentum. Scalam uero istam intellegitur ipse Saluator nobis in memoriam r
Abbreviated transcription (Latin):
ec̃t illoꝵ. Quod nc̃ declaratum ẽ. cũ ꝓpħicȩ apa¬
tre benedicit᷑ iacob. et dicit᷑ ex. Et eris in congͥga¬
tiones gentium: et det tͥ benedictionem abrahã
patris tui. Egensitaq ininesopotamiã iacob in
somnis accepit oraculum. de quo sic scriptũ ẽ.
Et exuit iacobaputeo iurationis et ꝓfectus ẽ in
charram: et deuenit in locũ et dormiuit ibi.
Occiderat enim sol. Et sumpsit ex lapidibꝰ loci et
posuit ad caput suum: et dormiuit in loco illo
et somniauit. Et ecce scala stabilita suꝑ t̃ram.
cuiꝰ caput ꝑtingebat incęlum: et angli dei as¬
cendebant et descendebant ꝑ illam: et dñs in
cumbebat suꝑillam. et dixit. Ego sum ds̃ abra¬
ham patris tui. et ds̃ ysaac. Nolitimere. t̃ram
in quatu dormis suꝑ eam tibi dabo illam. et se¬
mini tuo. Et erit sementuum sicut harena t̃rȩ.
et dilatabitur supͣ mare et in affricũ. et in aqͥlo¬

Expanded text:
esset illorum. Quod nunc declaratum est, cum prophetice a paesset illorum. Quod nunc declaratum est, cum prophetice a patre benedicitur Iacob et dicitur ei: Et eris in congregationes gentium, et det tibi benedictionem Abraham patris tui. 2. Pergens itaque in Mesopotamiam Jacob, in somnis accepit oraculum, de quo sic scriptum est: Et exiit Jacob a Puteo jurationis, et profectus est in Charram, et devenit in locum, et dormivit ibi: occiderat enim sol: et sumpsit ex lapidibus loci, et posuit ad caput suum, et dormivit in loco illo, et somniavit. Et ecce scala stabilita super terram, cujus caput pertingebat ad coelum: et Angeli Dei ascendecumbebat super illam et dixit: Ego sum Deus Abraham patris tui et Deus Isaac, noli timere; terram, in qua tu dormis super eam, tibi dabo illam et semini tuo; et erit semen tuum sicut harena terrae, et dilatabitur supra mare et in Africum et in aquilo
Abbreviated transcription (Latin):
ducat uxorem. Patris mittentis hȩc u̾ba sunt:
Non accipies uxorem de filiabꝰ chananeoꝵ. Sur¬
gens fuge in mesopotamiã. in domũ batuel pa¬
tris matris tuȩ: et sume tͥ inde uxorem de filiab
laban frĩs matͥstuȩ. Os̃ aũt ms̃ bñdicat te et au¬
gratte. ⁊ multiplicet te. et eris in cong̾gationes
gentium: et det tͥ bñdictionem abrahȩ patͥs tui.
tibi ⁊ seminituo pꝰ te. ut heres fias t̾rę incolatꝰ tui.
qͣm ds̃ dedit abraham. Hic iam intelligimꝰ seg̾¬
gatum semen ia cob ab aliosemine ysaac. qd fa¬
ctum ẽ ꝑ esau. Qnͣdo enimdictum ẽ in ysaac
uocabit᷑ tͥ semen. ꝑtinens utiq sem̃ ad ciuitatẽ
dei. separatum ẽ inde aliud sem̃ abrahȩ. qd̃ erat
mancillȩ filio: et qd futurum erat infiliis cechu¬
re. S adhuc erat ambiguũ de duob geminis
liis ysaac. ad Ne utrunq an ad unũ
coꝵ illa benedictio ꝑtineret: et si ad unum. qͥsnã

Expanded text:
ducat uxorem. Patris mittentis uerba haec sunt: ducat uxorem. Patris mittentis uerba haec sunt: Non accipies uxorem ex filiabus Chananaeorum; surgens fuge in Mesopotamiam in domum Bathuel, patris matris tuae, et sume tibi inde uxorem de filiabus. Laban, fratris matris tuae. Deus autem meus benedicat te et augeat te et multiplicet te; et eris in congregationes gentium; et det tibi benedictionem Abraham patris tui, tibi et semini tuo post te, ut heres fias terrae incolatus tui, quam dedit Deus Abraham. Hic iam intellegimus segregatum semen Iacob ab alio semine Isaac, quod factum est per Esau. Quando enim dictum est: In Isaac uocabitur tibi semen, pertinens utique semen ad ciuitatem Dei, separatum est inde aliud semen Abrahae, quod erat in ancillae filio, et quod futurum erat in filiis Cetturae. Sed adhuc erat ambiguum de duobus geminis filiis Isaac, ad utrumque an ad unum eorum illa benedictio pertineret: et si ad unum, quisnam
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ etiam erore iudeoꝵ quamuis errantiũs tam̃le
onẽ ꝓmissã repecẽte maiore. expauescit ẏsaac et alium
se ꝓ alio benedixisse cognoscit. Mirat᷑. et qͥs¬
nam sit ille ꝑcunctat᷑: nectam̃ se deceptũ eẽ
conquerit᷑. immo confestim reuelato sibi intꝰ
in corde magno sacram̃to. deuitat indignati¬
onem. confirmat benedictionẽ. Quis gͦ in¬
quit uenatus ẽ mͥ uenationẽ. et intulit mͥ
et manducaui ex omnib pͥꝰquã tu uenires:
Et benedixi cum. et benedictꝰ sit. Quis ñ hic
maledictionem potiꝰ expectaret irati: si hȩc
ñ suꝑna inspiratione s terreno more gererent᷑:
Ores gestas. s ꝓpħice gestas. in terra: s celitꝰ. ꝑ
homines. s diuinitꝰ. Siercutiant᷑ singla tanas
firunda mysteriis: multa ft̃ implenda uolumina.
S hiuc oꝑi modꝰ moderate imponendꝰ. nos in alia
festinart compellitx d X UI II¬
nttit᷑ ia cobaparentib in mesopotamiã: ut ibi

Expanded text:
r etiam ex ore Iudaeorum quamuis errantium, sed tamer etiam ex ore Iudaeorum quamuis errantium, sed tameionem promissam repetente maiore expauescit Isaac, et alium se pro alio benedixisse cognoscit; miratur et quisnam ille sit percontatur; nec tamen se deceptum esse conqueritur; immo confestim reuelato sibi intus in corde magno sacramento deuitat indignationem, confirmat benedictionem. Quis ergo, inquit, uenatus est mihi uenationem et intulit mihi, et manducaui ab omnibus, antequam tu uenires? et benedixi eum, et benedictus sit. Quis non hic maledictionem potius exspectaret irati, si haec non superna inspiratione, sed terreno more gererentur?s o res gestas, sed prophetice gestas; in terra, sed caelitus; per homines, sed diuinitus! Si excutiantur singula tantis fecunda mysteriis, multa sunt inplenda uolumina; sed huic operi modus moderate inponendus nos in alia festinare conpellit. CAPUT ttitur Iacob a parentibus in Mesopotamiam, ut ibi
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ ds̃ de rore cȩli et de ubertate tr̃ȩ multitudine
frumenti et uini. et seruiant tͥ gentes. et ad¬
orent te principes. et fiere dñs frĩs tui. et ad
te benedictus erit. Benedictio gͥ iacob. p̃di¬
catio xp̃i ẽ. In omnib gentib hoc fit. hoc a
xp̃c ab illa benedicitur uelut a nesciente quia
ipsa nescitur. Odore nominis xp̃i sicut ager
mundꝰ implet᷑. Sius ẽ benedictio de rore cel
hoc ẽ de uerboꝵ pluuia diumoꝵ: et de ub̾ta¬
te trę. hoc ẽ congregatione popłoꝵ. Eius est¬
et benedictio et multitudo frum̃ti et uini. hoc
ẽ multitudo quam colligit frum̃tũ et uinũ
in sacram̃tũ corporis et sanguinis eiꝰ. Et ei serui¬
unt gentes. ipsum adorant pͥncipes. ipse dñs
orant filii patris eiꝰ. hoc ẽ filii abrahe scdm fidẽ
qͥa et ipse filiꝰ ẽ abrahȩ scđm carnẽ. Ipse qͥ maledirertt¬
te maledictꝰ erit.⁊ qui bñdixerit ce bñdictꝰ ẽ xp̃c inꝗͣ

Expanded text:
tibi Deus de rore caeli et de ubertate terrae et multitudinem tibi Deus de rore caeli et de ubertate terrae et multitudinem frumenti et uini, et seruiant tibi gentes et adorent te principes et fiere dominus fratris tui et adorte, benedictus. Benedictio igitur Iacob praedicatio est Christi in omnibus gentibus. Hoc fit, hoc agIudaeorum Christus ab illa benedicitur, uelut a nesciente, quia ipsa nescitur. Odore nominis Christi, sicut ager, mundus inpletur; eius est benedictio de rore caeli, hoc est de uerborum pluuia diurnorum, et de ubertate terrae, hoc est congregatione populorum; eius est multitudo frumenti et uini, hoc est multitudo quam colligit frumentum et uinum in sacramento corporis eius et sanguinis. Ei seruiunt gentes, ipsum adorant principes; ipse est dorant filii patris eius, hoc est filii Abrahae secundum fidem, quia et ipse filius est Abrahae secundum carnem; ipsum qui maledixerit, maledictus, et qui benedixerit, benedictus
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰq oculis ꝑsenectam uisus aufert᷑. Uult bene¬
dicere filiũ maiorem. et ꝓ illonesciens benedicit
minorem ꝓfrẽ maiore qui erat pilosus se pater¬
nis manib supponentẽ. edinis sibi pelliculis co¬
aptatis: uelut aliena peccata portantem. Iste
dolus iacob ne putaret᷑ fraudulentus dolus.
et non in eo magnȩ rei mysterium quereret᷑.
suꝑius p̃dixit scriptura. Et erat esau homosci¬
ens uenari agrestis: iacobautem homo simplex
habitans domum. Hoc nr̃i quidam int̃p̃tat
sunt: sine dolo. Siue autẽ sine dolo. siue sim¬
plex. siue potius sine fictione dicat᷑ qđ ẽ grea
aplastos. quis ẽ in ista ꝑcipienda benedictio¬
ne dolus hominis sine dolo: Quis ẽ dolus
simplicis: Quȩ fictio non mentientis. nͥ ꝓfun¬
dum mysterium ueritatis: Ipsa autẽ bene¬
dictio qualis ẽ: Eccc inquit odor filii mei.
sic̃ odor agripleni quem benedixit dñs. Det

Expanded text:
eiusque oculis per senectam uisus aufertur. Vult beneeiusque oculis per senectam uisus aufertur. Vult benedicere filium maiorem et pro illo nesciens benedicit minorem, pro fratre maiore, qui erat pilosus, se paternis manibus subponentem, haedinis sibi pelliculis coaptatis uelut aliena peccata portantem. Iste dolus Iacob ne putaretur fraudulentus dolus et non in eo magnae rei mysterium quaereretur, superius praedixit scriptura: Et erat Esau homo sciens uenari, agrestis; Iacob autem homo simplex, habitans domum. Hoc nostri quidam interpretati sunt <sine dolo\'. Siue autem \'sine dolo\' siue \'simplex\' siue potius \'sine fictione dicatur, quod est Graece acXaato<;: quis est in ista percipienda benedictione dolus hominis sine dolo? Quis est dolus simplicis, quae fictio non mentientis, nisi profundum mysterium ueritatis? Ipsa autem benedictio qualis est? Ecce, inquit, odor filii mei tamquam odor agri pleni, quem benedixit Dominus. Et det
Abbreviated transcription (Latin):
idq sit longe p̃stabilius quam ẽ illud unde
ab alio suꝑatur. Ac ꝑhoc sano uieroq iudicio. cũ
continentia coniugio p̃ferat᷑. melior ẽ. tamen
homo fidelis conugatus. qͣm continens infi¬
delis. S infidelis homo non solum minuᷤ lau¬
dandus: uerum etiam maxime detestandꝰ ẽ.
Constituamus ambos bonos. etiam sic ꝑfecto
melior. ẽ conugatus fidelissimꝰ et obedien¬
tissimus deo. quam continens minoris fidei.
minorisq obedientiȩ. Si uͦ paria sint cetera. con¬
tinentẽ coniugato p̃ferre quis ambigat: Xxui¬
Quogͥ ysaac filii esau et iacob parit̃ crescunt.
Primatꝰ maioris transfundit᷑ in minorem.
expacto et placito inter illos: eo qđ lenticulã
quem cibum minor parauerat. maior immo¬
deratius concupiuit. eoq p̃cio pͥmogenita sua
frĩ iuratione int̃posita uendidit. Ubi discimꝰ
inuescendo. non cibi genere: s auiditate. im¬
modestaquenq culpandum. Senescit ysaac:

Expanded text:
idque sit longe praestabilius, quam est illud, unde idque sit longe praestabilius, quam est illud, unde ab alio superatur. Ac per hoc sano ueroque iudicio, cum continentia coniugio praeferatur, melior est tamen homo fidelis coniugatus quam continens infidelis. Sed infidelis homo non solum minus laudandus, uerum etiam maxime detestandus est. Constituamus ambos bonos; etiam sic profecto melior est coniugatus fidelissimus et oboedientissimus Deo quam continens minoris fidei minorisque oboedientiae. Si uero paria sint cetera, continentem coniugato praeferre quis ambigat? ur Isaac filii Esau et Iacob pariter crescunt. Primatus maioris transfunditur in minorem ex pacto et placito inter illos, eo quod lenticulam, quem cibum minor parauerat, maior inmoderatius concupiuit, eoque pretio primogenita sua fratri iuratione interposita uendidit. Ubi discimus in uescendo non cibi genere, sed auiditate inmodesta quemque culpandum. Senescit Isaac
Abbreviated transcription (Latin):
intacta. Nec ideo tam̃ istum patri eius p̃ferre
debemus: qr iste nullam feminam p̃t̃ unam
istam coniugem nouerat. Erant eiuim ꝓcul
dubio paterne fidei et obedientiȩ merita po¬
tiora. intantum ut ꝓpt̃ illum hcat ds̃. hu¬
ic se facere bona quȩ fecit. Benedicentur
inquit insemine tuo om̃s gentestr̃ȩ. ꝓeo qđ ob
diuit p̃cepta mea et mandata mea. et iustifica¬
tiones meas: et legitima mea. Et alio rursus
oraculo. Ego sum inquit ds abraham patris
tui. nolitimere tecum enim sum et benedixi te
et multiplicabo sementuum ꝓpt̃ abraham
patrẽ tuum: ut intelligamus qͣm caste abra¬
ham fecerit. qd̾ hominib impudicis et neqͥ¬
diȩ suȩ de scripturis scĩs patrocinia requirentibꝰ
uidet᷑ fecisse libidine. Deinde ut etiam hoc
nouerimus. non ex bonis singulis int̾ se ho¬
mines comparart. s inuno quoq considẽmꝰ
uniũsa. Fieri enim potest ut habeat aliquid
inuita et morib quispiam qͦ suꝑet alium.

Expanded text:
intacta. Nec ideo tamen istum patri ejus praeferre intacta. Nec ideo tamen istum patri ejus praeferre debemus, quia iste nullam feminam praeter unam conjugem noverat. Erant enim procul dubio paternae fidei et obedientiae merita potiora, in tantum ut propter illum dicat Deus, huic se facere bona quae facit: Benedicentur, inquit, in semine tuo omnes gentes terrae, pro diuit praecepta mea et mandata mea et iustificationes meas et legitima mea; et alio rursus oraculo: Ego sum, inquit, Deus Abraham patris tui, noli timere; tecum enim sum et benedixi te et multiplicabo semen tuum propter Abraham patrem tuum; ut intellegamus quam caste Abraham fecerit, quod hominibus inpudicis et nequitiae suae de scripturis sanctis patrocinia requirentibus uidetur fecisse libidine; deinde ut etiam hoc nouerimus, non ex bonis singulis inter se homines conparare, sed in uno quoque consideremus uniuersa. Fieri enim potest, ut habeat aliquid in uita et moribus quispiam, quo superat alium,
Abbreviated transcription (Latin):
dñs et dirit. Noli descendere inegyptum. ha¬
bita autẽ intr̃a quam tibi dixero. et incole int̾ra
hac. et cro tecum. et benedicam te. Tibi enim et
semini tuo dabo omnẽ t̃ram hanc. et statuam
iuramentũ meũ. quod iurau abrahe pat̾ tuo.
Et multiplicabo sem̃ tuum tanquamstellas cȩ¬
li. et dabo semini tuo omnem t̃ram hanc: et
benedicentur in semine tuo om̃s gentes t̃rȩ. ꝓ
co quod obaudiuit ab raham pat̾ tutis uocẽ
meam. et custodiuit p̃cepta mea et manda
ta mea et iustificationes meas. et legitima
mea. Iste patriarcha nec urorem habuit aliã.
nec aliquam concubinam: s posteritate duoꝵ
geminoꝵ e uno concubitu ꝑcreatoꝵ contentꝰ
fuit. Timuit sane etiam ipse ꝑiculum de
pulchritudine comugis cum habitaret int̃
alienos. fecitq quod pater. ut eam sororem
diceret: taceret uxorem. Erat enim ei ꝓpin¬
qua expaterno et materno sanguine. S etiã
ipsa ab alienigenis cognito qd̾ uxor esset. mansit

Expanded text:
Dominus, et dixit, Noli descendere in Aegyptum, haDominus, et dixit, Noli descendere in Aegyptum, habita autem in terra quam tibi dixero, et habita in terra hac, et ero tecum, et besemini tuo dabo omnem terram hanc, et statuam iuramentummeum, quod iuraui Abrahae patri tuo; et multiplicabo semen tuum tamquam stellas caeli, et dabo semini tuo omnem terram hanc, et benedicentur in semine tuo omnes gentes terrae, pro eo quod obaudiuit Abraham pater tuus uocem meam et cuta mea, et justificationes meas, et legitima mea . Iste patriarcha nec uxorem habuit aliam, nec aliquam concubinam, sed posteritate duorum geminorum ex uno concubitu procreatorum contentus fuit. Timuit sane etiam ipse periculum de pulchritudine conjugis, cum habitaret inter alienos, fecitque quod pater, ut eam sororem diceret, taceret uxorem: erat enim ei propinqua paterno et materno sanguine: sed etiam ipsa ab alienigenis, cognito quod uxor ejus esset, mansit
Abbreviated transcription (Latin):
ximus. Qd̾ autem dictum ẽ maior seruiet
minori. nemo fere nr̃oꝵ aliter intellexit. ꝙͣͦ
mnaiorem popłm iudeoꝵ minori xp̃iano ppło ser¬
uiturum. Et reuera quãuis ingente idumeoꝵ
quȩ nata ẽ de maiore.cui duo nomina erant. nã
et esauuocabat᷑ et edom. unde idumei. hoc uid̃i
possit impletum. quia postea suꝑanda fuerat
apopło. qui ortus ẽ ex minore. idest isrłitico.
eiq fuerat futura subiecta: tamen in aliquid
maius intentam fuisse istam ꝓpħiam qua
dictum ẽ. popłs popłm suꝑabit. ⁊ maior ser¬
uiet iminori conuenientius credit᷑. Et qͥd
est hoc. nisi quod iniudeis et ex xp̃ianis eui¬
denter impletur: x X XUI¬
ccepit etiam ysaac tale or aculum. quale
aliquotiens pater eius acceꝑat. De quo ora¬
culo sic scriptumẽ. Facta ẽ attem fames suꝑ
t̃ram: p̃ter famẽ quȩ prius facta ẽ intempore
abrahe. Abiit autemysaac ad abimelech regẽ
phylistinorum ingerara. Apparuit autem ill

Expanded text:
ximus. Quod autem dictum est: Maior seruiet ximus. Quod autem dictum est: Maior seruiet minori, nemo fere nostrorum aliter intellexit. quam maiorem populum Iudaeorum minori Christiano populo seruiturum. Et re uera quamuis in gente Idumaeorum, quae nata est de maiore, cui duo nomina erant nam et Esau uocabatur et Edom, unde Idumaei, hoc uideri possit inpletum, quia postea superanda fuerat a populo, qui ortus est ex minore, id est Israelitico, eique fuerat futura subiecta: tamen in aliquid maius intentam fuisse istam prophetiam, qua dictum est: Populus populum superabit et maior seruiet minori, conuenientius creditur. Et quid est hoc, nisi quod in Iudaeis et Christianis euidenter inpletur? CAPUccepit etiam Isaac tale oraculum, quale aliquotiens pater eius acceperat. De quo oraculo sic scriptum est: Facta estterram, praeter famem quae ante facta est in tempore Abrahae. Abiit autem Isaac ad Abimelech regem Philistinorum in Gerara: et apparuit illi
Abbreviated transcription (Latin):
am & hoc quẽ ad modum ꝑposteros abrahȩ
qiuitatis deipcurrant tempora udeamꝰ. Apͥ¬
mogͥ anno uite ysaac. tisq ad sexagesimũ qͦ
einati sunt filii. illud memorabile ẽ: qd cũ
illi dm̃ roganti ut pareret uxor eiꝰ que ste¬
rilis erat. concessisset dominus ꝗd ꝑecebat.
atq haberet illa conceptum. gestiebant ge¬
mini adhuc inutero eius inclusi. Qua molestia
cum angẽtur dñm introgauit. accepitq re¬
sponsum. Duc gentes inutero tuo sunt: et
duo popłi de uentre tuo separabunt᷑. Et ppłs
popłm suꝑabit. et maior scruiet minori. Qd
paulus apłs magnum uult intelligi grẽ do¬
cum̃tum. quia ñdum illis natis nec aliqͥd
agentib boni seu mali. sine ullis bonis me¬
ritis eligit᷑ ininor. maiore repbato: qñ ꝓcul
dubio quantum attinet adoriginale pecca¬
tum. ambo pares erant. quantũ autẽ ad
ꝓpͥum. ullius eoꝵ nullum erat. S nunc de
hac re dicere aliquid latius instituti opis ra¬
do non ꝑmitit: unde in aliis multa iam di¬

Expanded text:
am ex hoc, quem ad modum per posteros Abrahae ciuitatis Dei procurrant tempora, uideamus. A primo igitur anno uitae Isaac usque ad sexagensimum, quo ei nati sunt filii, illud memorabile est, quod, cum illi Deum roganti ut pareret uxor eius, quae sterilis erat, concessisset Dominus quod petebat, adque haberet illa conceptum, gestiebant gemini adhuc in utero eius inclusi. Qua molestia cum angeretur, Dominum interrogauit accepitque responsum: Duae gentes in utero tuo sunt et duo populi de uentre tuo separabuntur et populus populum superabit et maior seruiet minori. Quod Paulus apostolus magnum uult intellegi gratiae documentum, quia nondum illis natis nec aliquid agentibus boni seu mali sine ullis bonis meritis eligitur minor maiore reprobato; quando procul dubio, quantum adtinet ad originale peccatum, ambo pares erant; quantum autem ad proprium, ullius eorum nullum erat. Sed nunc de hac re dicere aliquid latius instituti operis ratio non sinit, unde in aliis iam multa di
Abbreviated transcription (Latin):
dicat᷑. Memento dñe opꝓbrii seruoꝵtuor. qͥa
non eos obliuiscente s potiꝰ miserante dño. ⁊
ipsi pꝰ hoc opꝓbrium credituri sunt. S ille
quem priꝰ posui conuemientior sensus mͥ ui¬
uox ista coaptatur. Mem̃to dñe opꝓbrii seruoꝵ
tuorum. Non enim serui dei nuncupandi st̃
tales iudei. s eis uerba ista competunt qͥ cũ gra¬
ues humilitates ꝑsecutionũ ꝓxp̃i nomine pa¬
terent᷑. recordaripotuerunt excelsum regnũ
semine̾ dauid fuis se promissum. et eiꝰ desi¬
derio dicere non desꝑando. s petendo. que¬
rendo. pulsando. Ubisunt miserationestuȩ
antiquȩ domine. quas iurasti dõ inuerita¬
te tua: Memento domine ohpbrii seruoꝵ¬

Expanded text:
dicatur: Memento, Domine. obprobrii seruorum tuorum, quia dicatur: Memento, Domine. obprobrii seruorum tuorum, quia non eos obliuiscente, sed potius miserante Domino et ipsi post hoc obprobrium credituri sunt. Sed ille, quem prius posui, conuenientior mihi sensus uiuox ista coaptatur: Memento, Domine, obprobrii seruorum tuorum; non enim serui Dei nuncupandi sunt tales Iudaei; sed eis uerba ista conpetunt, qui, cum graues humilitates persecutionum pro Christi nomine paterentur, recordari potuerunt excelsum regnum semini Dauid fuisse promissum, et eius desiderio dicere, non desperando, sed petendo quaerendo pulsando: Ubi sunt miserationes tuae antiquae, Domine, quas iurasti Dauid in ueritate tua? Memento, Domine, obprobrii seruo
Abbreviated transcription (Latin):
nui insinu meo multarũ gentium. qd expbra¬
uerunt inimici tui domine. qd̾ exꝓbrauert̃
cõmutationẽ xͥ tui. utrum exꝑsona dicta sint
illoꝵ isrłitarum qui desiderabant reddi sibi
promissionem quȩ facta ẽ ad dauid. an po
sunt qͥppe ista uel scripta tempore quo fuit
cthan. de cuiꝰ nomine titulum psalmꝰ istȩ acce¬
pit. et idem tempore regni dauid fuit. Ac ꝑ
hoc non diceret᷑ ubi sunt miserationes tuȩ
antiquȩ domine. quas iurast dauid in ueri¬
raret. qui longe postea futuri erant quib hoc
tempꝰ esset antiquum: qñ regi dauid ista pro¬
missa sunt. Potest autem intelligi multas gen
passionem xp̃i. quam scriptura cõmucationẽ uo¬
cat. qm̃ moriendo immortalis ẽ factus. Potest
et cominutatio xp̃i scđm hoc accipi expbrata
isrłitis: quia cum eoꝵ sꝑaret᷑ futurus. factus
ẽ gentium. Et hoc eis nunc exꝓbrant multȩ
gentes quȩ crediderunt in eum ꝑ testam̃tum
nouũ. illis inuetustate remanentib: ut ideo

Expanded text:
in sinu meo multarum gentium; quod exprobrauerunt inimici tui, Domine; quod exprobrauerunt, commutationem Christi tui, utrum ex persona dicta sint illorum Israelitarum, qui desiderabant reddi sibi promissionem, quae facta est ad Dauid, an potsunt quippe ista uel scripta tempore, quo fuit Aethan, de cuius nomine titulum iste psalmus accepit; et idem tempus regni Dauid fuit; ac per hoc non diceretur: Ubi sunt miserationes tuae antiquae, Domine, quas iurasti Dauid in ueriansfiguraret, qui longe postea futuri erant, quibus hoc tempus esset antiquum, quando regi Dauid ista promissa sunt. Potest autem intellegi multas gentpassionem Christi, quam scriptura commutationem uocat. quoniam moriendo inmortalis est factus. Potest et commutatio Christi secundum hoc accipi exprobrata Israelitis, quia, cum eorum speraretur futurus, factus est gentium, et hoc eis nunc exprobrant multae gentes, quae crediderunt in eum per testamentum nouum, illis in uetustate remanentibus, ut ideo
Abbreviated transcription (Latin):
ta et cassia auestimentis tuis adomib churne¬
is ex quib delectauerunt te filiȩ regũ in ho¬
nore tuo. Quis non hic xp̃m quem predicamꝰ
⁊ in quẽ crechinus quamlibet sit tardꝰ agno¬
scat: cum audiat dm̃ cuiꝰ sedesẽ in scła sc̃ło¬
rum. ⁊ unctum adco. utiq sic̃ ungit ds̃ ñ¬
usibilis spũali chrismate: Quis enimtam
rudis ẽ in hac religione uel tam surdus adu¬
sus eiꝰ famam longe lateq diffusam. ut xp̃m
achrismate hoc ẽ ab uinctione appellatum
eẽ ñ norit: Agnito autem rege xp̃o iam ccta
que hic tropiec dicta sunt. qͦm̾ sit speciosus
forma p̃filiis hominum quadam tantoma¬
gis amanda atq miranda. qͣntommꝰ corpo¬
rea pulchritudine. quis gladiꝰ eius. que sa¬
gitte et cȩtera istomͦ non ꝓpͥe s tropice posita
iam subditus ei qͥ regnat ꝓpt̃ ueritatem ⁊ man¬
suetudinem ⁊ iusticiam in quirat exocio. De¬
inde aspiciat eiꝰ eccłam tanto uiro suo spũal
conubio et diuino amore comunctam deqͣ

Expanded text:
ta et casia a vestimentis tuis, a domibus eburneis: ex quibus delectaverunt te filiae regum in honore tuo . Quis non hic Christum, quem praedicamus, et in quem credimus, quamlibet sit tardus, agnoscat: cum audiat Deum, cujus sedes est in saecula saeculorum; et unctum a Deo, utique sicut ungit Deus, nibili chrismate? Quis enim tam rudis est in hac religione uel tam surdus aduersus eius famam longe lateque diffusam, ut Christum a chrismate, hoc est ab unctione appellatum esse non nouerit? Agnito autem rege Christo, iam cetera, quae hic tropice dicta sunt, quo modo sit speciosus forma prae filiis hominum, quadam tanto magis amanda adque miranda, quanto minus corporea pulchritudine, quis gladius eius, quae sagittae, et cetera isto modo non proprie, sed tropice posita iam subditus ei, qui regnat propter ueritatem et mansuetudinem et iustitiam, inquirat ei otio. Deinde adspiciat eius ecclesiam tanto uiro suo spiritali conubio et diuino amore coniunctam, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
moreserunt nominis tui in omĩ generatione
t oecine. Fropt̃ea ppħ confitebunt᷑ tibi inȩ¬
etinum ⁊ in scłm scł. Non opinor quenqũa
tta desiꝑe ut hic aliquam mulierculam p̃d¬
cari eredat atq describi coniugẽ uidelicet illsꝰ
cudictum ẽ Sedes tua ds̃ inscła scłoꝵ uir

Expanded text:
ominis tui in omni generatione et generatione. Propterea populi confitebuntur tibi in aeternum et in saeculum saeculi. Non opinor quemquam ita desipere, ut hic aliquam mulierculam praedicari credat adque describi; coniugem uidelicet illius, cui dictum est: Sedes tua, Deus, in saecula
Abbreviated transcription (Latin):
liȩ tẏri inmunerib Uultum tuũ dep̃ca¬
bunt᷑ om̃s uites plebis. Omnis gła eiꝰ filię
regis intrinsecus infimbriis aureis circũa¬
micta uarietate. Afferentur regi uirgines
posteam proxime eiꝰ afferent᷑ tibi. Afferent᷑
cum lȩticia et exultatione adducent᷑ intem

Expanded text:
liae Tyri in muneribus: vultum tuum deprecabuntur divites plebis. Omnis gloria ejus filiae regis intrinsecus, in fimbris aureis, circumamicta varietate. Afferentur regi virgines post eam, proximae ejus afferentur tibi. Afferentur in laetitia et exsultatione: adducent
Abbreviated transcription (Latin):
nandos. Demnde testam̃tum factum ad abra¬
ham intra chanaan ꝓprie manifestat. et no¬
minat in ea undecim gentes. a flumine egyp¬
tiusq ad flumen magnum eufraten. Non
gͦ a flumine magno egipti hoc ẽ nilo: s apar¬

Expanded text:
nandos. Deinde testamentum factum ad Abranandos. Deinde testamentum factum ad Abraham, terram Chanaan proprie manifestat, et nominat in ea undecim gentes a flumine Aegypti usque ad flumen magnum Euphratem. Non ergo a flumine magno Aegypti, hoc est Nilo; sed a par
Abbreviated transcription (Latin):
uisu demonstrata et dicta sunt abrahȩ. uel
quando ysaacnatꝰ ẽ centenario patri suo.
apͥma promissione pꝰ uiginti qͥnq annos. cũ
iam existis quadringentis. xxx. quadrin¬
genti et qͥnq remanerent quosds̃ qͣd ringen¬
tos uoluit nuncupare. et ceteraquȩ sequunt᷑
in u̾bis p̃nuntiantis dĩ: nullus dubitauerte
ad isrłiticum popłm ꝑtinere. Qđ uͦ ad iungtͤ¬
cũ autẽ iam solerat ad occasum flamina facta
ẽ et ecce fornax fum ibunda et lampades ig¬
nis q̃ ꝑtransierunt ꝑmedia illa diuisa: signi¬
ficat iam infine scłi ꝑignem iudicandos eẽ
carnales. Siẽ enimafflictio ciuitatis dĩ quał
antea nunquam fuit. quȩ stib antixp̃o futã
sꝑat᷑. significat᷑ tenebroso timore abrahȩ cir¬
ca solis occasum. idẽ ꝓpinquante iam fine scłi:¬
sic adsolis occasum. idẽ ad ipsum iam finẽ¬
scłi significatur isto igne dies iudicii. dirimens
carnales ꝑignem saluandos. et inigne damp¬

Expanded text:
uisu demonstrata et dicta sunt Abrahae, uel uisu demonstrata et dicta sunt Abrahae, uel quando Isaac natus est centenario patri suo, a prima promissione post uiginti quinque annos, cum iam ex istis quadringentis triginta quadringenti et quinque remanerent, quos Deus quadringentos uoluit nominare. Et cetera, quae sequuntur in uerbis praenuntiantis Dei, nullus dubitauerit ad Israeliticum popamma facta est, et ecce fornax fumabunda et lampades ignis, quae pertransierunt per media diuisa illa, significat iam in fine saeculi per ignem iudicandos esse carnales. Sicut enim adflictio ciuitatis Dei, qualis antea numquam fuit, quae sub Antichristo futura speratur, significatur tenebroso timore Abrahae circa solis occasum, id est propinquante iam fine ssic ad solis occasum, id est, ad ipsum jam finem, significatur isto igne dies judicii dirimens carnales per ignem salvandos, et in igne dam
Abbreviated transcription (Latin):
qͣdringentis annis. qm̃iste numerus in eadẽ
afflictione completus ẽ. ñ quia ibi uniu̾sꝰ
ꝑactus ẽ. Quadringenti sane dicunt᷑ anni
ꝓpt̾ numeri plenitudinem quamuis aliqͣn¬
to amplius sint. siue ex hoc tempore compu¬
tentur quo ista ꝑmittebant᷑ abrahȩ: siue ex
quo natus ẽ ysaac ꝓpter semen abrahȩ. de
quo ista p̃dicebant᷑ C omputant᷑ enim sicut
suꝑius iam diximus ab anno septuagesimo¬
⁊ quinto abrahȩ. quando ad eum facta ẽ pͥ¬
ia promissio. usq ad exitum isrł exegypto
quadringenti et triginta anni. Quoꝵ apłs
ita meminit. hoc autem inquit dico testam̃¬
tum confirmatũ ađo. quȩ pꝰquadringentos¬
et triginta annos fact̾a ẽ lex ñ infirmata ad
euacuandã promissionem. Iam gͦ isti qua¬
dringenti et triginta anni. quadringenti
poterant nuncupari. quia ñ sunt multo
ampliꝰ. Quantomagis cum aliquot iam
existo numero p̃cerissent. quando illa in

Expanded text:
quadringentis annis, quoniam iste numerus in eadem quadringentis annis, quoniam iste numerus in eadem afflictione completus est, non quia ibi universus peractus est. Quadringenti sane dicuntur anni propter numeri plenitudinem, quamvis aliquanto amplius sint: sive ex hoc tempore computentur quo ista promittebantur Abrahae, sive ex quo natus est Isaac, propter semen Abrahae, de quo ista praedicuntur. Computantur autem, sicut superius jam diximus, ab anno septuagesimo quinto Abrahae, quando ad eum facta est ipsa promissio, usque ad exitum Israel ex Aegypto quadringenti triginta anni; quorum Apostolus ita meminit, Hoc autem dico, inquit, testamentum confirmatum a Deo, quae post quadringentos triginta annos facta lex non infirmat ad euacuandam promissionem. Iam ergo isti quadringenti et triginta anni quadringenti poterant nuncupari, quia non sunt multo amplius: quanto magis cum aliquot iam ex isto numero praeterissent, quando illa in
Abbreviated transcription (Latin):
abraham. et timor tenebrosus magnꝰ: signifi¬
cat entahuius scłi finem magnam ꝑturbationẽ
ac tribulationẽ futuram fidelium. De qua dñs
dic̃ in euangłio. Erit enim tunc tribulatio ma¬
gna: qualis non fuit abinicio. Qđ uͦ dictum ẽ
ad abraham. sciendoscias quia peregrinum erit
sem̃tuum intra nonꝓpͥa. et inseruitutẽ redi¬
gent eos. et affligent eosquadringentis annis:
de ppło ifrł qui fuerat in egipto seruiturus aper¬
tissime ꝓpħatum ẽ. Non qd in eadẽ seruitute
sub egyptiis affligentib qͦdringentos annos
ille ppłs fuerat ꝑacturus: s in ipsis quadringen¬
tis annis p̃nuntiatum ẽ hoc futurum. Quẽad¬
modum enim scriptum ẽ de thara patre abra¬
hȩ et fuerunt diestharȩ in charra qͥnq et du¬
centi anni. ũ quia om̃s ibi acti sunt. s quia ibi¬
completi sunt: ita et hic ꝓpterea int̾positũ ẽ
et inseruitutem redigent eos et affligent eos

Expanded text:
Abraham et timor tenebrosus magnus signifiAbraham et timor tenebrosus magnus significat circa huius saeculi finem magnam perturbationem ac tribulationem futuram fidelium, de qua Dominus dicit in euangelio: Erit enim tunc tribulatio magna, qualis non fuit ab initio. Quod uero dictum est ad Abraham: Sciendo scies, quia semen tuum in terra non propria, et in servitutem redigent eos, et affligent eos quadringentis annis; de populo Israel, qui fuerat in Aegypto serviturus, apertissime prophetatum est. Non quod in eadem servitute sub Aegyptiis affligentibus quadringentos annos ille populus fuerat peracturus; sed in ipsis quadringentis annis praenuntiatum est hoc futurum. Quemadmodum enim scriptum ehae: Et fuerunt dies Tharae in Carra quinque et ducenti anni , non quia omnes ibi acti sunt, scompleti sunt: ita et hic interpositum, Et in servitutem redigent eos et affligent eos
Abbreviated transcription (Latin):
quid aliud conuenientiꝰ ista significent: nul
lomͦ tam̃ dubitauerim spũales in ea typos p̃fi¬
guratos additam̃to turturis et columbȩ. Et idõ
dictum ẽ aues autẽ non diuisit: qm̃ carnales
inter se diuidunt᷑ spũales autem nullomͦ: si¬
ue a negotiosisconuersationib hominũ se re¬
moueant sic̃ turtur. siue inter illas degant sic̃
columba. Utraq tamen auisẽ simplex etiam
innoxia. significans et in ipso ifrłitico popło.
cui t̾̃ra illa danda erat futuros indiuiduosfi¬
lios promissionis. ⁊ heredesregni m ȩtña feli¬
citate mansuros. Aues autem descendentes
sip corpora quȩ diusaetant ñ bom aliqͥd s sp̃s indi¬
cant aerishuiꝰ. pastumquendam sut̃ de carnali¬
um diuisione querentes. Qđ autẽ illis consedit
abraham: significat etiam inter illas carnaliũ
diuisiones uerosusq infinem ꝑseueraturos fide¬
les. Et enca solis occasum quod pauor irruit in

Expanded text:
quid aliud conuenientius ista significent: nullo quid aliud conuenientius ista significent: nullo modo tamen dubitauerim spiritales in ea praefiguratos additamento turturis et columbae. Et ideo dictum est: Aues autem non diuisit, quoniam carnales inter se diuiduntur, spiritales autem nullo modo, siue a negotiosis conuersationibus hominum se remoueant, sicut turtur, siue inter illas degant, sicut columba; utraque tamen auis est simplex et innoxia, significans et in ipso Israelitico populo. cui terra illa danda erat, futuros indiuiduos filios promissionis et heredes regni in aeterna felicitate mansuri. Aues autem descendentes supra corpora, quae diuisa erant, non boni aliquid, sed spiritus indicant aeris huius, pastum quendam suum de carnalium diuisione quaerentes. Quod autem illis consedit Abraham, significat etiam inter illas carnalium diuisiones ueros usque in finem perseueraturos fideles. Et circa solis occasum quod pauor inruit in
Abbreviated transcription (Latin):
Postra quam dictum ẽ. credidis ax niuss aoe
ñ credẽt: s ait scđm qͥd sciam ut eire quã cregat
aliqua similitudo adhibetur: qua ci modꝰ agnose¬
ret᷑ sicut non ẽ uirginis mariȩ diffidentia q at q̃
modo fiet istud qm̃ uirum ñ cognosco. Quod eñ
futurum eẽt certa erat s modum quo fieret inqr¬
bat: ⁊ hoc cũ quesiuisset audiuit. Deniq i hicsi¬
militudodata ẽ de animalibꝰ i uuenca capractane¬
te ⁊ duab uolucribꝰturtute ⁊ colũba: ut scd mħ fitu¬
capram eadem plebspeccatrix futura. ꝑarictẽ
eadem plebs etiam regnatura. quȩ animalia ꝓ¬
pterea trima dicunt᷑. quia cũ sint insignesarti¬
culi temporum ab adam usq ad noe. et inde
usq ad abraham. et inde usq ad datud. qͥ rex¬
bato saule pͥmꝰ in regno gentis isrłitice ẽ dm̃
uoluntate fundatus: in hoc ordine tercio qͥ ten¬
ditur ex abrahamusq ad dauid. tanquam ter¬
ciam ȩtatem gerensille popłs adoleuit. sue ali¬

Expanded text:
Postea quam dictum est credidisse Abraham Deonon crederet; sed ait: Secundum quid sciam? ut ei rei, quam crediderat, aliqua similitudo adhiberetur, qua eius modus agnosceretur; sicut non est uirginis Mariae diffidentia quod ait: Quo modo fiet istud, quoniam uirum non cognosco? quod enim futurum esset, certa erat; modum quo fieret inquirebat, et hoc cum quaesisset, audiuit —: denique et hic similitudo data est de animalibus, iuuenca et capra et ariete et duabus uolucribus, turture et columba, ut secundum haec futucapram eadem plebs peccatrix futura, per arietem eadem plebs etiam regnatura  quae animalia propterea trima dicuntur. quia, cum sint insignes articuli temporum ab Adam usque ad Noe et inde usque ad Abraham et inde usque ad Dauid, qui reprobato Saule primus in regno gentis Israeliticae Domini est uoluntate fundatus, in hoc ordine tertio, qui tenditur ex Abraham usque ad Dauid, tamquam tertiam aetatem gerens ille populus adoleuit, siue ali