comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& paratior. ẽ mori quã corripi. Redar¬
gutione deterior reddit᷑: quia quasi
dirȩ ꝑcussionis iaculũ estimat. puri¬
tatis uerbũ: unde ex asꝑatꝰ ꝓtinꝰ in
contumeliam surgit: & quȩ mala ex¬
agger& contra uitã correptoris inqͥ¬
rit: demonstrare longe incõparabi¬
lit̃ reũ rephensorẽ suũ desiderat: ut
innocentẽ se ñ suis actib s alienis
criminib ostendat: ita ut sepe homo
radargutionis aliquid se dixisse pe¬
niteat: & quasi a carpentis manu. sic
a corripientis animo. quidã ut ita
dixerim sanguis meroris currat
Unde bene ꝑ salomonẽ dr̃. Noli argu¬
ere derisorem: ne oderit te. Neq enĩ
iusto tim̃dũ ẽ. ne derisor cũ corripit᷑
contumelias inferat: s ne tractus ad
odiũ peior fiat. Int̃ hȩc sciendũ ẽ. qͦd
iustoꝵ bona qͥa ex corde incipiunt. usq
ad p̃sentis uitȩ t̾minũ crescunt: hy¬
pochritarũ uͦ oꝑa quia neqͦquã st̃ in

Expanded text:
et, paratior mori quam corripi, redaret, paratior mori quam corripi, redargutione deterior redditur, quia quasi dirae percussionis aestimat jaculum puritatis verbum. Unde exasperatus protinus in contumelias surgit, et quae mala exaggeret contra vitam correptoris inquirit. Demonstrare longe incomparabiliter reum reprehensorem suum desiderat, ut innocentem se non suis actibus, sed alienis criminibus ostendat; ita ut saepe homo redargutionis aliquid se dixisse poeniteat, et quasi a carpentis manu, sic a corripientis animo quidam, ut ita dixerim, sanguis moeroris currat. Unde bene per Salomonem dicitur: Noli arguere derisorem, ne oderit te . Neque enim justo timendum est contumelias inferat, sed ne tractus ad odium pejor fiat. Inter haec sciendum est quod justorum bona, quia ex corde incipiunt, usque ad praesentis vitae terminum crescunt. Hypocritarum vero opera quia nequaquam sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
niirũ hẏpochritȩ ñ nisi ex suꝑns
munere uiriditatẽ bonȩ oꝑationis
accipiunt: s qͥa hanc in usũ propriȩ
laudis arripiunt. in aqͣ qͥdẽ uirides.
s tam̃ inanes crescunt. Bene autem¬
subdit᷑. cum adhuc sit in flore. nec
carpatur manu: ante om̃s herbas
arescit. Scẏrpus in flore. est hypo¬
chrita in laude. Acutis uͦ angulis
surgens carectũ manu ñ carpit᷑. qͥa
exasꝑatis ꝑ arrogantiã sensib. de
prauitate sua hẏpochrita corripi de¬
dignatur. In flore suo manũ carpen¬
tis incidit: quia in laude hypochri¬
ta positus. si hunc quisqͣm corrige¬
re audeat. asꝑitate sua ꝓtinus uitã
corripientis secat. Sc̃s nãq non ẽẽ
appetit. s uocari: & cũ fortasse corri¬
pitur. quasi in opinionis gła detrun-¬
catur. Dep̃hensum se in prauitate
irascitur: loqui sibi redarguentem
ꝓhib&: quia uelut in occulto uulne¬
re tactꝰ dol&. Qualis se imꝑitis in no¬
tuit. talis uult ab om̃ib estimari:

Expanded text:
nimirum hypocritae non nisi ex superno munere viriditatem bonae operationis accipiunt; sed quia hanc in usum propriae laudis arripiunt, in aqua quidem virides, sed tamen inanes crescunt. 67. subditur: Cum adhuc sit in flore, nec carpatur manu, ante omnes herbas arescit. Scirpus in flore est hypocrita in laude. Acutis vero angulis surgens carectum manu non carpitur, quia, exasperatis per arrogantiam sensibus, de pravitate sua hypocrita corripi dedignatur. In flore suo manum carpentis incidit, quia in laude hypocrita positus, ne hunc quisquam corripere audeat, asperitate sua protinus vitam corripientis secat. Sanctus namque non esse appetit, sed vocari; et cum fortasse corripitur, quasi in opinionis gloria detruncatur. Deprehensum se in pravitate irascitur, loqui sibi redarguentem prohibet, quia velut in occulto vulnere tactus dolet. Qualis imperitis innotuit, talis vult ab omnibus aestimari;
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ habitacłm iusticiȩ consiliũ m̃tis
uocat: afflictis catholicis errorũ ma¬
gistri paccatũ habitacłm iusticiȩ ꝓ¬
mittunt: quia si eos ad sua ꝑtrahuns.
ꝓfecto a contentione conticescunt.
Namq hii qui trahi ad ꝑuersa potue¬
rint. tanto iam tranquillius tempo¬
rali pace quieti sunt: qͣnto longiꝰ ab
ȩt̃na separant᷑. Opes qͦq intelligen¬
tiȩ se sequentib crescere spondent:
unde & subditur. in tantũ ut priora
tua fuerint parua: & nouissima tua
multiplicent᷑ nimis. Sed qͥa eoꝵ uer¬
bis ñ facile credit᷑ qm̃ sepe uita con

Expanded text:
 habitaculum justitiae, consilium mentis vocat, afflictis catholicis errorum magistri pacatum habitaculum justitiae promittunt, quia si eos ad sua pertrahunt, profecto a contentione conticescunt. Namque hi qui trahi ad perversa potuerunt, tanto jam tranquillius temporali pace quieti sunt, quanto longius ab aeterna separantur. Opes quoque intelligentiae se sequentibus crescere spondent. Unde et subditur: In tantum, ut si priora tua fuerunt parva, et novissima tua multiplicentur nimis. Sed quia eorum verbis non faci
Abbreviated transcription (Latin):
Sed nimirũ uerba littere. dũ col¬
lata sibi conuenire nequeunt. ali
nos conspicitis suꝑficie destrui:
hoc in nobis querite qđ ordina¬
tũ. sibiq congruens apud nos ua
iuxta litterã negligit. oblatũ si¬
bi ueritatis lum̃ abscondit: cũꝙ
laboriose inuenire in eis aliud
intrinsecꝰ appetit: hoc qđ foris
sine difficultate assequi poterat
amittit. Sc̃s nãq uir dicit. Si ne¬
gaui qđ uolebant pauperib. &
ocłos uiduȩ expectare feci: si co¬
medi bucellã meã solꝰ. & ñ come.

Expanded text:
Sed nimirum verba litterae, dum colSed nimirum verba litterae, dum collata sibi convenire nequeunt, aliunos conspicitis superficie destrui, hoc in nobis quaerite, quod ordinatum sibique congruens apud nos valjuxta litteram negligit, oblatum sibi veritatis lumen abscondit; cumque laboriose invenire in eis aliud intrinsecus appetit, hoc quod foris sine difficultate assequi poterat, amittit. Sanctus namque vir dicit: Si negavi quod volebant pauperibus, et oculos viduae exspectare feci; si comedi buccellam meam solus, et non com
Abbreviated transcription (Latin):
iuncta discesserat: quo pacto hanc
fieri solitariã exoptat: Quȩ ut
a lapsu tẽporis figi ñ potuit: ita
etiã nec a reliquarũ noctiũ con¬
iunctione separari. Qui rursũ
dicit. Usquequo ñ parcis mͥ: nec
dimittis me ut glutiã saliuã me¬
am: & tam̃ paulo suꝑius dixe-¬
rat. Quȩ prius tangere nolebat
anima mea: nc̃ pre angustia ci¬
bi mei st̃. Quis autẽ nesciat sali¬
uã faciliꝰ posse gluttiri quã cibũ:
Qui itaq se sumere cibũ denunti.¬
at: incredibile ẽ ualde quo ordi¬
ne gluttire posse saluiã negat.
Atq iterũ dicit. Peccaui. qͥd faciã
tͥ o custos hominũ: uel certe con¬
sumere me uis peccatis adolescen¬
tiȩ meȩ. & tam̃ alia responsione
subungit. neq enĩ reprehendit
me cor meũ in om̃i uita mea.
Quo gͥ pacto a corde suo minime
in om̃i uita rep̾hendit᷑: qui peceas¬
se se publica uoce testat᷑: Neq
enĩ simul unꝗͣ conueniunt culpa
oꝑis: & irrep̃hensibilitas cordis.

Expanded text:
juncta discesserat, quo pacto hanc juncta discesserat, quo pacto hanc fieri solitariam exoptat? Quae ut a lapsu temporis figi non potuit, ita etiam nec a reliquarum noctium conjunctione separari. Qui rursum dicit: Usquequo non parcis mihi, nec dimittis me, ut glutiam salivam meam ? Et tamen paulo superius dixerat: Quae prius tangere nolebat anima mea, nunc prae angustia cibi mei sunt . Quis autem nesciat salivam facilius posse glutiri quam cibum? Qui itaque se sumere cibum denuntiat, incredibile est valde quo ordine glutire posse salivam negat. Atque iterum dicit: Peccavi, quid faciam tibi, o custos hominum ? vel certe: Consumere me vis peccatis adolescentiae meae ? Et tamen alia responsione subjungit: Neque enim reprehendit me cor meum in omni vita mea Quo igitur pacto a corde suo minime in omni vita reprehenditur, qui peccasse se publica voce testatur? Neque enim simul unquam conveniunt culpa operis, et irreprehensibilitas cordis.
Abbreviated transcription (Latin):
a. & mortẽ ossa mea & quis rectũ
sapiens credat uirũ tanti p̃conii.
quẽ uidelicet constat ab interno
iudice p̾mia ꝓ patientiȩ uirtute
reciꝑe. decreuisse int̾ uerbera
suspendio uitã finire liꝗͣ do
etiã ne fortasse intelligi iuxta
litterã debeant: ipsa se uerba lit¬
tere impugnant. Ait nãq: pe¬
reat dies in qua natus sũ. & nox
in qua dictũ ẽ. conceptꝰ ẽ homo:
& paulopost subicit. occupet eã ca¬
ligo. & inuoluat᷑ amaritudine: atq
in eiusdẽ noctis maledictione sub¬
iungit. sit nox illa solitaria. Qui
nimirũ natiuitatis dies. ipso im¬
pulsu temporis euolutꝰ stare uel¬
inuolui caligine optabat: Et e¬
lapsus quippe iã non erat: & tam̃
si in rerũ natura subsisteret. sen¬
tire amaritudinẽ neqͣqu̾a posset.
Constat gͦ qđ nullo modo de die
insensibili dr̃: qui sensu ꝑcuti a¬
maritudinis optat᷑. Et si concep¬
tionis nox reliquis noctib con¬

Expanded text:
a, et mortem ossa mea . Et quisa, et mortem ossa mea . Et quissapiens credat virum tanti praeconii, quem videlicet constat ab interno judice praemia pro patientiae virtute recipere, decrevisse inter verbera suspendio vitam finire? Aliquando etiam, ne fortasse intelligi juxta litteram debeant, ipsa se verba litterae impugnant. Ait namque: Pereat dies in qua natus sum, et nox in qua dictum est: Conceptus est homo . Et paulo post subjicit: Occupet eam caligo, et involvatur amaritudine . Atque in ejusdem noctis maledictione subjungit: Sit nox illa solitaria . Qui nimirum nativitatis dies, ipso impulsu temporis evolutus, involvi caligine optabat? Elapsus quippe, jam non erat; et tamen si in rerum natura subsisteret, sentire amaritudinem nequaquam posset. Constat ergo quod nullo modo de die insensibili dicitur, qui sensu percuti amaritudinis optatur. Et si conceptionis nox reliquis noctibus con
Abbreviated transcription (Latin):
fidei fabricã mentis erigimꝰ: ad ex¬
tremũ quoq ꝑ moralitatis gr̃am qͣ¬
si suꝑducto edificiũ colore uestimꝰ.
Uel certe qͥd ueritatis dicta: nisi re¬
ficiendȩ mentis alim̃ta credenda
st̃: Quȩ modis alt̾nantib multi¬
plicit̾ disserendo ferculo oris offe¬
rimꝰ: ut inuitati lectoris quasi con¬
uiuȩ nr̃i fastidiũ repellamꝰ: qui
dũ sibi multa oblata considerat.
qđ elegantiꝰ decernit assumat.
Aliquando uͦ exponere aꝑta hysto¬
riȩ uerba negligimꝰ: ne tardius
ad obcura ueniamꝰ. Aliquando
autẽ intelligi iuxta litterã neque¬
unt: quia suꝑficiẽtenꝰ accepta. ne¬
quaquã instructionẽ legentib.
sed errorẽ gignunt. Ecce & enĩ dr̃.
sub quo curuant᷑ qui portant or¬
bẽ. & de tanto uiro quis nesciat
qđ neqͣquã uanas poetarũ fabu¬
las sequit᷑: ut mundi molẽ sub¬
uehi gyganteo sudore suspicetur:
Qui rursũ pressus ꝑcussionib.
dicit elegit suspendiũ anima me¬

Expanded text:
ad extremum quoque per moralitatis gratiam, quasi superducto aedificium colore vestimus. Vel certe quid veritatis dicta, nisi reficiendae mentis alimenta credenda sunt? Quae modis alternantibus multipliciter disserendo, ferculum ori offerimus; ut invitati lectoris quasi convivae nostri fastidium repellamus, qui dum sibi multa oblata considerat, quod elegantius decernit, assumat. Aliquando vero exponere aperta historiae verba negligimus, ne tardius ad obscura veniamus: aliquando autem intelligi juxta litteram nequeunt; quia superficie tenus accepta, nequaquam instructionem legentibus, sed errorem gignunt. Ecce etenim dicitur: Sub quo curvantur qui portant orbem . Et de tanto viro quis nesciat quod nequaquam vanas poetarum fabulas sequitur, ut 5 mundi molem subvehi giganteo sudore suspicetur? Qui rursum pressus percussionibus dicit: Elegit suspendium anima me
Abbreviated transcription (Latin):
Sol& namq mestũ animũ spes uel fal¬
sa refouere: s at pęnã suã reꝓbi gra¬
uius sentiant. & spẽ de uenia amit¬
tunt: unde flammis ultricib traditꝰ
ñ sibi ut diximꝰ. s opitulari fr̃ib con¬
cupiuit: qͥa nũquã se igniũ carere tor¬
m̃tis. adiuncto desꝑationis supplicio
agnouit. Hinc salomon ait. Qdcũq
potest manus tua facere. instant̃ ope¬
rare: quia nec opus. nec ratio. nec sci¬
entia. nec sapientia erit apud infe¬
ros quo tu ꝓperas. Neqͣqͣm gͦ ad ui¬
denda bona ocłs reuertit᷑: qͥa retri¬
butionẽ suã mens inueniens. ad ope¬
rationis usum nullatenus reuocat᷑.
Quia gͥ fugit om̃e qͦd cernit᷑. & mansu¬
ra sunt quȩ sequunt᷑: bene beatꝰ iob
uno uersu utraq cõplexꝰ. ẽ. dicens.
mem̃to quia uentus. ẽ. uita mea: nec re-¬
uertetur ocłs m̃s ut uideat bona. Cur¬
sum quippe p̃sentiũ contẽplat᷑. ait. me¬
m̃to quia uentus. ẽ. uita mea: et̃nita¬

Expanded text:
Solet namque moestum animum spes vel falSolet namque moestum animum spes vel falsa refovere. Sed ut poenam suam reprobi gravius sentiant, et spem de venia amittunt. Unde, flammis ultricibus traditus, non sibi, ut diximus, sed opitulari fratribus concupivit, quia nunquam se ignium carere tormentis, adjuncto desperationis supplicio, agnovit. Hinc Salomon ait: Quodcunque potest manus tua facere, instanter operare, quia nec opus, nec ratio, nec scientia, nec sapientia erunt apud inferos, quo tu properas . Nequaquam ergo ad videnda bona oculus revertetur, quia retributionem suam mens inveniens, ad operationis usum nullatenus revocatur. Quia igitur fugit omne quod cernitur, et mansura sunt quae sequuntur, bene beatus Job uno versu utraque complexus est, dicens: mento quia ventus est vita mea, nec revertetur oculus meus ut videat bona. Cursum quippe praesentium contemplatus ait: Memento quia ventus est vita mea. Aeternita
Abbreviated transcription (Latin):
recte nẽ cũ dep̃catione ĩmolatio eiꝰdẽ
uirtutis offert᷑. cũ dr̃: mem̃to qͥa uen¬
tus. ẽ. uita mea. Acsi aperte diceret᷑.
Transeuntẽ uelocit benignus respice:
quia & tanto a te uideri misericordiꝰ
debeo. qͣnto ipse a consideratione bre¬
uitatis meȩ oculos ñ auerto. S quia
dum tempꝰ uitȩ p̃sentis abscidit᷑. ad
oꝑationẽ ꝓmerendȩ ueniȩ ulterius ñ
reditur: recte subiungit᷑. Nec reuer
tetur ocłs ms ut uideat bona. Ad ui-¬
denda bona extincti oculꝰ ñ redit qͥa
ad exibenda recta oꝑa. exuta carne ani¬
ma ñ recurrit. Hinc ẽ. qͦd diues quẽ
inferni flãma cruciabat. qͥa seme. ipsũ
reparare oꝑando ñ posset agnouerat:
neqͦquã sibi. s relictis fr̃ib ꝓdesse sa¬
tagebat. dicens. Rogo pater abraham.
ut mittas eũ in domũ patris mei. ha¬
beo enĩ quinq fr̃s: ut testet᷑ illis. ne
& ipsi ueniant in locũ hc̃ torm̃torũ.

Expanded text:
recte nunc cum deprecatione immolatio ejusdem recte nunc cum deprecatione immolatio ejusdem virtutis offertur, cum dicitur: Memento quia ventus est vita mea. Ac si aperte diceretur: Transeuntem velociter benignus respice, quia et tanto a te videri misericordius debeo, quanto ipse a consideratione brevitatis meae oculos non averto. Sed quia dum tempus 255 vitae praesentis absciditur, ad operationem promerendae veniae ulterius non reditur, recte subjungiturtatur oculus meus, ut videat bona. - Ad videnda bona exstinctus oculus non redit, quia ad exhibenda recta oma non recurrit. Hinc est quod dives quem inferni flamma cruciabat, quia semetipsum reparare operando non posset agnoverat; nam nequaquam sibi, sed relictis fratribus prodesse satagebat, dicens: Rogo te, pater Abraham, ut mittas eum in domum patris mei, habeo enim quinque fratres, ut testetur illis, ne et ipsi veniant in locum hunc tormentorum .
Abbreviated transcription (Latin):
Cũq soliditatẽ ꝑhennitatis ñ consideraÑ:
ex ilium patriã. tenebras lum̃. cursũ
stationem putant: quia qui maiora
nesciunt iudicare: de minimis neqͣꝗͣ
possunt. Ordo quippe iudicii exigit
ut qͦd examinare nitimur. transcen¬
uincit᷑ uidet. Idcirco itaq mens reꝓ¬
ba p̃sentis uitȩ cursũ estimare ñ suf¬
ficit: qͥa ãmirationi illius ex amore
succumbit.. Scĩ autẽ uiri cũ ad et̃¬
na cor eleuant: quã breue sit qͦd fine
claudit᷑ pensant: & eo eoꝵ sensib uile¬
scit qͦd p̃terit: quo intellectu radian¬
te int̾luc&. qͦd acceptũ ñqͣm recedit. cũ¬
q infinitatẽ ꝑhennitatis aspiciunt: ne¬
qͦ qͦm iam ꝓ magno desiderant. qͥtqͥd
finis angustat. Sed subleuata mens
extra tempoꝵ t̃minos ducit᷑. etiam
cum carne in tempore tenet᷑: & tan¬
to altius finienda despicit. qͣnto ueriꝰ
infinita cognoscit. Sed hȩc ipsa hu¬
manȩ breuitatis consideratio. auctori
nr̃o magnȩ uirtutis oblatio .ẽ. Unde

Expanded text:
cumque soliditatem perennitatis non considerant, exsilium patriam, tenebras lumen, cursum stationem putant, quia qui majora nesciunt, judicare de minimis nequaquam possunt. Ordo quippe judicii exigit ut quod examinare nitimur transcenvincitur videt. Idcirco itaque mens reproba praesentis vitae curcum aestimare non sufficit, quia admirationi illius ex amore succumbit. Sancti autem viri, quo ad aeterna cor elevant, quam breve sit quod fine clauditur pensant; et eo eorum sensibus vilescit quod praeterit, quo intellectu radiante interlucet quod acceptum nunquam recedit; cumque infinitatem perennitatis aspiciunt, nequaquam jam pro magno desiderant quidquid finis angustat. Sed sublevata mens extra temporum terminos ducitur, etiam cum carne in tempore tenetur; et tanto altius finienda despicit, quanto verius infinita cognoscit. Sed haec ipsa humanae brevitatis consideratio auctori nostro magnae virtutis oblatio est. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
libello tractauimꝰ qͦd beatus iob
uim nobis suȩ humilitatis inno¬
& subuertere nitimini amicum
ur̃m. Quantȩ nãq infirmitatis
se ꝑpendat insinuat: quẽ pupil¬
lum uocat: quia uͦ ab amore re-¬
cedere etiam lesa caritas nescit:
& subuerti uelle se quęrit᷑. & ta¬
m̃ amicũ se ẽẽ testat᷑. Cuiꝰ uer¬
ba ut sepe iam diximꝰ sic eidem
specialit̃ congruunt. ut tam̃ ꝑ
hȩc ex ꝓphetico spũ etiam sententiae
fidelis popłi ex uoce ȩccłȩ uniuersalis
exprimant᷑: qui hereticoꝵ contrarieta¬
tem tolerans. & infirmũ se ꝑ humilita¬
tẽ conspicit: & tam̃ a seruandȩ dilec¬
tionis magnitudine ñ recedit. Scãe

Expanded text:
libello tractavimus, quod beatus Job vim nobis humilitatis suae innoet subvertere nitimini amicum vestrum. - Quantae namque infirmitatis superpendat, insinuat quem pupillum vocat, quia vero ab amore recedere etiam laesa charitas nescit, et subverti velle se queritur, et tamen amicum se esse testatur. Cujus verba, ut saepe jam diximus, sic eidem specialiter congruunt, ut tamen per haec ex prophetico spiritu etiam sententia fidelis populi, ex voce Ecclesiae universalis, exprimatur, qui haereticorum contrarietatem tolerans, et infirmum se per humilitatem conspicit, et tamen a servandae dilectionis magnitudine non rec
Abbreviated transcription (Latin):
rit eum de loco suo: negabit eũ. & di¬
c&. non noui te. Hȩc ẽ enĩ leticia uitȩ
eiꝰ: ut rursũ de terra alii germineñ.
D s̃ ñ ꝓiciet simplicẽ: nec porrigit ma¬
num malignis donec impleatur risu
os tuum: & labia tua iuibilo. Qui ode¬
runt te induent᷑ confusione: & taber¬
nacłm impioꝵ non subsistet.

Expanded text:
rit eum de loco suo, negabit eum, et dirit eum de loco suo, negabit eum, et dicet: Non novi te. Haec est enim laetitia viae ejus, ut rursum de terra alii germinentur. Deus non projiciet simplicem, nec porriget manum malignis, donec impleatur risu os tuum, et labia tua jubilo. Qui oderunt te, induentur confusione, et tabernaculum impiorum non subsistet.
Abbreviated transcription (Latin):
ad dm̃. & omĩpotentẽ fueris dep̃catus.
si mundus & rectus incesseris. statim
euigilabit ad te: & paccatum reddet
habitaculũ iusticiȩ tuȩ: in tantũ ut
priora tua fuerint parua: & nouissi¬
ma tua multiplicentur nimis. Inter¬
roga enim generationẽ pristinã: &
diligent̃ inuestiga patrũ memoriam:
hesterni quippe sumꝰ & ignoramꝰ qm̃
sicut umbra dies nr̃i sunt suꝑ terrã.
& ipsi docebunt te: loquent᷑ tͥ. & de cor¬
de suo ꝓferent eloquia. Nunqͥd uiue¬
re potest scirpus absq humore: aut
adhuc sit in flore. nec carpat᷑ manu:
ante om̃s herbas arescit. Sic uiȩ om¬
nium qui obliuiscunt᷑ dm̃: & spes hy¬
pochritȩ ꝑibit. Non ei placebit uecor¬
dia sua: & sicut tela aranearũ fiducia
cius. Innitetur suꝑ domũ suam & non
stabit: fulci& eam. & ñ consurget.
Humectus uidet᷑ anteqͣm ueniat sol: &
in ortu suo germ̃ eius egredit᷑. Suꝑ
aceruũ petrarũ radices eiꝰ densabunt᷑
& int̃ lapides cõmorabit᷑. Si absorbue¬

Expanded text:
m, et omnipotentem fueris deprecatus: si mundus et rectus incesseris, statim evigilabit ad te, et pacatum reddet habitaculum justitiae tuae. Intantum, ut priora tua fuerint parva, et novissima tua multiplicentur nimis. Interroga enim generationem pristinam, et diligenter investiga patrum memoriam. Hesterni quippe sumus, et ignoramus, quoniam sicut umbra sunt dies nostri super terram. Et ipsi docebunt te, loquentur tibi, et de corde suo proferent eloquia. Numquid vivere potest scirpus absque humore? autadhuc sit in flore, nec carpatur manu, ante omnes herbas arescit; sic via omnium, qui obliviscuntur Deum, et spes hypocritae peribit. Non enim ei placebit vecordia sua, et sicut tela aranearum fiducia ejus. Innitetur super domum suam, et non stabit; fulciet eam, et non consurget. Humectus videtur antequam veniat sol, et in ortu suo germen ejus egredietur. Super acervum petrarum radices ejus densabuntur; et inter lapides commorabitur; si absorbue
Abbreviated transcription (Latin):
ter & ego ñ parcam ori meo: loquar
in tribulatione sp̃c mei: confabula¬
bor cũ amaritudine animȩ meȩ. Num¬
quid mare sũ ego aut cȩtus. qͥa circũ¬
dedistis me carcere: Si dixero conso¬
labitur me lectulus m̃s: & releuabor
loquens mecũ in stratu meo: trebis
me ꝑ somnia. & ꝑ uisiones horrore con¬
cuties. Quam obrẽ elegit suspendiũ
anima mea: & mortẽ ossa mea. Des-¬
peraui: neqͣqͣm iam ultra uiuam.
P arce michi: nichil enĩ st̃ dies mei. Qd
est homo quia magnificas eũ: aut qͥa

Expanded text:
er et ego non parcam ori meo: loquar in tribulatione spiritus mei. Confabulabor cum amaritudine animae meae. Numquid mare sum ego, aut cetus, quia circumdedisti me carcere? Si dixero: Consolabitur me lectulus meus, et relevabor loquens mecum in stratu meo; terrebis me per somnia, et per visiones horrore concuties. Quamobrem elegit suspendium anima mea, et mortem ossa mea. Desperavi, nequaquam ultra jam vivam. Parce mihi, nihil enim sunt dies mei. Quid est homo, quia magnifi
Abbreviated transcription (Latin):
conspectu eiꝰ: quia apud eũ districte iu¬
dicati. ipsi quoq maculas inquinationi
habent. qui ꝑ mundiciã scĩtatis luceñ.
Bene gͦ dr̃. oculi tui in me. & ñ subsistã.
acsi aꝑte iusti uoce diceret᷑. Si subtili
examinatione discutior: ꝑferendo iudi¬
cio ñ assurgo: qͥa ad pęnã uita ñ suffi¬
cit: si hanc ĩmanitas iustȩ retributio¬
nis premit.

Expanded text:
conspectu ejus , quia apud eum districte juconspectu ejus , quia apud eum districte judicati, ipsi quoque maculas inquinationis habent, qui per munditiam sanctitatis lucent. Bene ergo dicitur: Oculi tui in me, et non subsistam. Ac si aperte justi voce diceretur: Si subtili examinatione discutior, perferendo judicio non assurgo, quia ad poenam vita non sufficit, si hanc immanitas justae retributionis premit.
Abbreviated transcription (Latin):
dissimulans peccata hominũ ꝓpt̃ pę¬
nitentiam: s tẽ peccator cũ respicit᷑
ñ subsistit: qͥa cũ districtus iudex me¬
rita subtilit̃ inquirit: reus ad torm̃ta
ñ sufficit. Quamuis hoc etiã iustoꝵ
uoci congruit: quoꝵ mens sẽꝑ sollicita
uenturo examni intendit. Om̃e enĩ
qͦd agunt. metuunt: dũ caute consi¬
derant. qui aute qͣntũ iudicẽ stabuñ.
Intuentur potentiã illius magnitudi¬
nis: & pensant qͣnto reatu constricti
sint ꝓpriȩ infirmitatis. Enumerant
mala ꝓprii oꝑis: & contra hȩc exagge¬
rant bona conditoris. Considerant. pra-¬
ua quã districte iudicet: bona oꝑa qͣm
subtilit̾ penset: & perituros se absq am¬
biguitate p̃scunt. siremota pietate ui¬
dicentur: quia hoc ipsum qͦq qͦd iuste
uidemur uiuere. culpa. ẽ: si uitã nr̃am
cum iudicat. hanc apud se diuina mi
scdia ñ excusat. Hinc enim in hoc eodẽ
libro scriptũ .ẽ. Astra ñ sunt munda in

Expanded text:
Dissimulans peccata hominum propter poeDissimulans peccata hominum propter poenitentiam. Sed tunc peccator cum respicitur non subsistit: quia cum districtus Judex merita subtiliter inquirit, res ad tormenta non sufficit. Quamvis hoc etiam justorum voci congruit: quorum mens semper sollicita venturo examini intendit. Omne enim quod agunt metuunt, dum caute considerant, ante quantum judicem stabunt. Intuentur potentiam illius magnitudinis, et pensant quanto reatu constricti sunt propriae infirmitatis. Enumerant mala proprii operis, et contra haec exaggerant bona gratiae Conditoris. Considerant prava quam districte judicet, bona opera quam subtiliter penset: et perituros se absque ambiguitate praesciunt, si remota pietate judicentur. Quia hoc ipsum quoque quod juste videmur vivere, culpa est, si vitam nostram cum judicat, hanc apud se divina misericordia non excusat. Hinc enim in hoc eodem libro scriptum est: Astra non sunt munda in
Abbreviated transcription (Latin):
cem in se suscipiens dicat. nec aspici&
me uisus hominis: quia nimirũ redẽp¬
toris gr̃a quẽ nc̃ ñ intuet᷑ ut corrigat.
tec̃ ñ respicit ut ab interitu abscondat.
In iudiciũ quidẽ dñs ueniens. peccato¬
rem uide ut feriat: s ñ uid&. ut ad
largiendam salutis grãm recognoscat.
Culpas examinat: & uitã ꝑeuntium ig¬
norat. Unde sc̃s uir cũ se post p̃sentẽ
uitam respectu hominis uideri non
posse fateretur: apte mox subdit. Ocłi
tui in me: & ñ subsistã. Acsi aꝑte dice¬
r&. Districtus ad iudiciũ ueniens. &¬
ad saluandũ ñ uides. & ad feriendum
uides: quia quẽ in p̃senti uita dispen¬
sationis tuȩ miseratione ñ respicis. res
piciendo post modũ ꝑ iusticiã extin¬
guis. Nc̃ enim peccator quisq dm̃ ñ
metuit & uiuit: blasphemat & ꝓficit:
quia scilic& misericors creator quem
exspectando uult corrigere. aspicien¬
do ñ uult punire: sicut scriptum . ẽ.

Expanded text:
cem in se suscipiens, dicat: Nec aspiciet cem in se suscipiens, dicat: Nec aspiciet me visus hominis, quia 256 nimirum Redemptoris gratia, quem nunc non intuetur ut corrigat, tunc non respicit ut ab interitu abscondat. In judicium quippe Dominus veniens, peccatorem videt ut feriat, sed non videt ut ad largiendam salutis gratiam recognoscat; culpas examinat, et vitam pereuntium ignorat. Unde sanctus vir, cum se post praesentem vitam, respectu hominis videri non posse fateretur, apte mox subdiditui in me, et non subsistam. - Ac si aperte diceret, districtus ad judicium veniens, ad salvandum non vides, ad feriendum vides. Quia quem in praesenti vita dispensationis tuae miseratione non respicis, respiciendo postmodum per justitiam exstinguit. Nunc enim peccator quisque Deum non metuit et vivit, blasphemat et proficit, quia scilicet misericors Creator quem exspectando vult corrigere, aspiciendo non vult punire, sicut scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
głio dr̃. respexit iħic petrũ: & recordatꝰ
petrus uerbi qͦd dixerat iħc. egressus
foras fleuit amare. Exutam uͦ carne
animã neqͦquã iam uisus hominis as-¬
picit: quia post mortẽ ñ liberat. quẽ
ante mortẽ gr̃a ad ueniã ñ reformat.
Hinc senim paulus dicit. Ecce nc̃ tẽpꝰ
acceptabile: ecce nẽ dies salutis. Hinc
eripit. sola post p̃sens scłm iusticia
addicit. Hinc salomon ait qͥa lignũ
in qͦcũq loco ceciderit. siue ad astrũ seu ad
aqͥlonẽ ibi erit: quia cũ humani casus tẽpo¬
re siue sc̃s. seu malignus sp̃c egredi¬
entem animã claustra carnis acceꝑit.
in ȩt̃nũ secũ sine ulla ꝑmutatione
retinebit: ut nec exaltata ad suppli¬
ciũ ꝓruat. nec mersa ȩt̃nis supplici¬
is ultra ad remediũ ereptionis ascen¬
dat. Uir gͥ sc̃s humani generis dãpna
consider&. qͦd a p̃senti scło sine redẽp¬
toris cognitione subtrahit᷑ atq et̃nis
ignib in reparabilit̃ sepelitur. & eiꝰ uo¬

Expanded text:
 « Respexit Dominus Petrum. Et recordatus est Petrus verbi quod dixerat Jesus: et egressus foras, flevit amare . » Exutam vero carne animam nequaquam jam visus hominis aspicit, quia post mortem non liberat, quem ante mortem gratia ad veniam non reformat. Hinc etenim Paulus dicit: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Hinceripit, sola post praesens saeculum justitia addicit. Hinc Salomon ait: Quia lignum in quocunque loco ceciderit, sive ad Austrum, sive ad Aquilonem, ibi erit , quia cum humani casus tempore, sive sanctus, sive malignus spiritus egredientem animam claustra carnis acceperit, in aeternum secum sine ulla permutatione retinebit, ut nec exaltata ad supplicium proruat, nec mersa aeternis suppliciis, ultra ad remedium ereptionis ascendat. Vir igitur sanctus, humani generis damna considerans, quod a praesenti saeculo sine Redemptoris cognitione subtrahitur, atque in aeternis ignibus irreparabiliter sepelitur, et ejus vo
Abbreviated transcription (Latin):
te laxari: quatinus os discretũ & con-¬
gruo tempore uox aꝑiat: & rursum
congruo daciturnitas claudat. Qͦd
quia uel amici beati iob. uel om̃s he-¬
retici quoꝵ hii speciem tenent. seruare
nesciunt: in uentũ uerba ꝓferre ꝑhi¬
bentur: quia nimirũ dicta quȩ discre¬
tionis pondus non solidat. aura leuita¬
tis portat.

Expanded text:
te laxari, quatenus os discretum et conte laxari, quatenus os discretum et congruo tempore vox aperiat, et rursum congruo taciturnitas claudat. Quod quia vel amici beati Job, vel omnes haeretici, quorum hi speciem tenent, servare nesciunt, in ventum verba proferre perhibentur, quia nimirum dicta quae discretionis pondus non solidat aura levitatis portat.
Abbreviated transcription (Latin):
tacui. Quid gͦ int̾ hȩc. nisi studiose
lingua sub magni moderaminis li¬
bratione frenanda ẽ. ñ insolubiliter
obliganda: ne aut laxata nimiũ de¬
fluat: aut restricta etiã ab utilitate
torpescat: Hinc nãq ꝑ quẽdã sapi-¬
entem dr̃. S apiens tacebit usq ad
tempus: ut nimirũ cũ oportunũ con¬
siderat. postposita censura silentii lo¬
quendo quȩ congruunt. in usu se
utilitatis impendat. Hinc salomon
ait. Tempus tacendi: & tẽpꝰ loquen¬
di. Discrete quippe uicissitudinum
pensanda sunt tempora: ne aut cum
restringi lingua deb& ꝑ uerba se in-¬
utilit̾ soluat: aut cũ loqui utilit̃
potest. sem& ipsam pigre restringat.
Quod bene psalmista considerans bre T¬
ui postulatione complexus. ẽ. dicens.
Pone dñe custodiam ori meo: & ostiũ
Scircumstantiȩ labiis meis. Ostium
nãq aꝑitur: & claudit᷑. Qui gͦ ori
suo nequaquã poni obstaculũ s ostiũ
petiit: aꝑte docuit qͦd & ꝑ disciplinã
retineri lingua debeat. & ex necessita¬

Expanded text:
tur. --Quid ergo inter haec, nisi studiose lingua sub magni moderaminis libratione frenanda est, non insolubiliter obliganda, ne aut laxata in vitium defluat, aut restricta etiam ab utilitate torpescat? Hinc namque per quemdam dicitur: Sapiens tacebit usque ad tempus , ut nimirum cum opportunum considerat, postposita censura silentii, loquendo quae congruunt, in usum se utilitatis impendat. Hinc Salomon ait: Tempus tacendi, et tempus loquendi . Discrete quippe vicissitudinum pensanda sunt tempora, ne aut cum restringi 242 lingua debet, per verba se inutiliter solvat; aut cum loqui utiliter potest, semetipsam pigre restringat. Quod bene Psalmista considerans brevi postulatione complexus est dicens: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis . Ostium namque aperitur et clauditur. Qui ergo ori suo nequaquam poni obstaculum, sed ostium petiit, aperte docuit quod et per disciplinam retineri lingua debeat, et ex necessita
Abbreviated transcription (Latin):
dinem iusticiȩ tenere ñpossit: desta¬
tur ꝓpħa qui ait. uir linguosus ñ
dirigetur suꝑ terrã. Hinc salomon
iterũ dicit. In multiloquio peccatũ
ñ deerit. Hinc ysaias ait. Cultꝰ iu¬
sticiȩ silentiũ: uidelic& iudicans qͥa
m̃tis iusticia desolat᷑. qͣndo immode¬
ratȩ locutioni ñ parcit᷑. Hinc iacobꝰ
dicit. Si quis putat se religiosũ eẽ ñ
refrenans linguã suã. s seducens cor
suum: huius uana .ẽ. religio. Hinc
Srursũ ait. Sit autẽ om̃is homo uelox
Sad audiendũ: tardus aut̃ ad lo qͦn¬
dum. Hinc iterũ adiungit. Lingua
Sinquietũ malũ: plena ueneno mor¬
Stifero. Hinc ꝑ sem& ipsam nos ueritaᷤᷤ
Sammone dicens. Om̃e uerbũ ocio¬
sum qͦd locuti fuerint homines. red¬

Expanded text:
dinem justitiae tenere non possit, testatur propheta, qui ait: Vir linguosus non dirigetur super terram ; hinc Salomon iterum dicit: In multiloquio peccatum non deerit ; hinc Isaias ait: Cultus justitiae silentium . Videlicet indicans, quia mentis justitia desolatur, quando ab immoderata locutioputat se religiosum esse, non refrenans linguam suam, sed seducens cor suum, hujus vana est religio . Hinc rursum ait: Sit autem omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad loquendum . Hinc iterum adjungit: Lingua inquietum malum, plena veneno mortifero . Hinc per semetipsam nos Veritas admonet, dicens: Omne verbum otiosum quod locuti fuerint homines, red
Abbreviated transcription (Latin):
to apud se cunctos liberius. qͣͥnto &
taciti cũ ñnulla iniusta patiuntur:
eo in acriorẽ dolorẽ ꝓdeunt. quo ea
quȩ sustinent ñ loquunt᷑. Nam si il¬
latas molestias lingua tranqͥlle dice¬
ro: a conscientia dolor emanaret.
Uulnera enim clausa plus cruciant.
quia cũ putredo quȩ intrinsecꝰ fer¬
uet eicit᷑. ad salutẽ dolor aperitur.
Plerũq nimis taciti dũ quoꝵdã mala
respiciunt. &. tam̃ in silentio linguã
p̃munt: quasi conspectis uulneribus
usũ medicaminis subtrahunt: & eo
mortis auctores fiunt: quo uirus qͦd
poterant eicere loquendo noluerunt.
Unde & immoderatũ silentiũ si in cul

Expanded text:
to apud se cunctos liberius, quanto et to apud se cunctos liberius, quanto et taciti cum nonnulla injusta patiuntur, eo in acriorem dolorem prodeunt, quo ea quae sustinent non loquuntur. Nam si illatas molestias lingua tranquille diceret, a conscientia dolor emanaret. Vulnera enim clausa plus cruciant, quia cum putredo, quae intrinsecus fervet, ejicitur, ad salutem dolor aperitur. Plerumque nimis taciti dum quorumdam mala respiciunt, et tamen in silentio 241 linguam premunt, quasi conspectis vulneribus usum medicaminis subtrahunt. Eo enim mortis auctores fiunt, quo virus quod poterant ejicere loquendo noluerunt. Unde et immoderatum silentium si in cul
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnto & hȩc eadẽ quȩ uincit᷑ contra se-¬
m& ipsã ꝑ multiloquiũ pugnat. S¬
int̾ hȩc sciendũ. ẽ quia cum pauore
nimio a locutione restringun᷑: int̾¬
dũ plusquã necesse. ẽ. intra claustra
silentii coartamur: & dũ linguȩ uicia
incaute fugimꝰ: occulte deteriorib
implicamur. Nam sepe dũ ab eloqͥo
ĩmoderate cõpescimur: graue multi¬
loquiũ in corde toleramus: ut eo plꝰ
cogitationes in m̃te ferueant. qͦ illas
uiolenta custodia indiscreti silentii
angustat: & plerũq tanto latiꝰ deflu¬
unt. qͣnto se eẽ securiꝰ estimant: qͥa
foris a rep̃hensorib ñ uident᷑ Unde
mens ññquã in suꝑbiam attollitur:
eosq qͦs loquentes audit. quasi infir¬
mos conspicit: cũq os corporis clau¬
dit: quantũ se uiciis suꝑbiendo ape¬
riat ñ agnoscit. Linguam senim p̃¬
mit: cogitationẽ erigit: & cum se ꝑ
negligentiã minime considerat: tan¬

Expanded text:
quanto et ipsa quae vincitur contra sequanto et ipsa quae vincitur contra semetipsam per multiloquium pugnat.  est quia cum pavore nimio a locutione restringimur, interdum plus quam necesse est intra claustra silentii coarctamur; et dum linguae vitia incaute fugimus, occulte deterioribus implicamur. Nam saepe dum ab eloquio immoderate compescimur, grave multiloquium in corde toleramus, ut eo plus cogitationes in mente ferveant, quo illas violenta custodia indiscreti silentii angustat; et plerumque tanto latius diffluunt, quanto se esse securiores aestimant, quia foris a reprehensoribus non videntur. Unde mens nonnunquam in superbiam tollitur, eosque quos loquentes audit quasi infirmos conspicit. Cumque os corporis claudit, quantum se vitiis superbiendo aperiat non agnoscit. Linguam etenim premit, cogitationem erigit; et cum se per negligentiam minime considerat, tan
Abbreviated transcription (Latin):
peccatur. Sciendũ quoq. ẽ. qͦd ab om̃i
rectitudinis statu depereunt: qui ꝑ
noxia uerba dilabunt᷑ Humana &¬
enim mens aquȩ more & circũclusa
ad suꝑiora colligit᷑: quia illud repe¬
tit. unde descendit: & relaxata depe¬
rit: quia se ꝑ infima inutilit̾ spar¬
git. Quot enim suꝑuacius uerbis
a silentii sui censura dissipat᷑: qͣsi
tot riuis extra se ducit᷑: unde & re-¬
dire interius ad sui cognitionẽ non
sufficit: quia ꝑ multiloquiũ exteriꝰ
sparsa. uim intimȩ considerationis
amittit. Totam se igit᷑ insidiantis ho¬
stis uulnerib detegit: qͥa nulla se
munitione custodiȩ circumcludit.
unde scriptũ. ẽ. sicut urbs patens.
& absq muroꝵ ambitu. sic uir qui ñ
potest in loquendo cohibere sp̃m sur
um. Quia enĩ murũ silentii ñ ha-¬
b&: pat& inimici iaculis ciuitas m̃¬
tis: & cum se ꝑ uerba extra sem& ipsã
eicit: aꝑtam se aduersario ostendit:
quam tanto ille sine labore superat:

Expanded text:
ti. --Sciendum quoque est quod ab omni rectitudinis statu depereunt, qui per noxia verba dilabuntur. Humana etenim mens, aquae more, et circumclusa ad superiora colligitur, quia illud repetit unde descendit; et relaxata deperit, quia se per infima inutiliter spargit. Quot enim supervacuis verbis a silentii sui censura dissipatur, quasi tot rivis extra se ducitur. Unde et redire interius ad sui cognitionem non sufficit, quia per multiloquium exterius sparsa, vim intimae considerationis amittit. Totam se igitur insidiantis hostis vulneribus detegit, quia nulla se munitione custodiae circumcludit. Unde scriptum est: Sicut urbs patens, et absque murorum ambitu, ita vir qui non potest in loquendo cohibere sum. Sicut enim murum silentii non habet, patet inimici jaculis civitas mtis, et cum se per verba extra semetipsum ejicit, apertam se adversario ostendit, quam tanto ille sine labore superat,
Abbreviated transcription (Latin):
xia ꝑuenimꝰ: ut prius loqui aliena li¬
beat: & postmodũ detractionib. eorũ
lias erumpat. Hinc seminant᷑ stimuli¬
irȩ: oriunt᷑ rixȩ: accendunt᷑ faces odi¬
orũ: pax tota extinguit᷑ cordiũ. Un
tere. ẽ: linguã in fluxũ eloquii rela¬
xare. Quod contra & in bonã partẽ
ex ore uiri. Quiꝰ dimittit aqͣm. caput
est uirgioꝵ: quia qui linguã ñ refre¬
nat. concordiam dissipat. Unde e di¬
uerso scriptũ.ẽ. Qui imponit stulto
silentiũ: iras mitigat. Quia autem¬

Expanded text:
xia pervenimus; ut prius loqui aliena lixia pervenimus; ut prius loqui aliena libeat, postmodum detractionibus eorum ontumelias erumpat. Hine seminantur stimuli, oriuntur rixae, accenduntur faces odiorum, pax exstinguitur cordium. Unde tere, est linguam in fluxa eloquia relaxare. Quod contra in bonam partem ex ore viri. Qui ergo dimittit aquas, caput est jurgiorum, quia qui linguam non refrenat, concordiam dissipat. Unde e diverso scriptum est, Qui imponit stulto silentium, iras mitigat.--Quid
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Duo sunt genera loquaͬciũ impor-¬
tuna ualde & noxia generi humano:
unũ qͦd curat etiam ꝑuersa laudare:
aliud quod stud& semꝑ etiam recta
corriꝑe. Illud deorsũ cũ fluuio duci¬
tur: hoc uͦ contra fluenta ueritatis
obserare & alueũ conat᷑. Illud metꝰ
p̃mit: hoc elatio erigit. Illud gr̃am
ex fauorib captat: hoc irã ut ex cer¬
tamine ostendat᷑ exagitat. Illud in
promptu subiac&: hoc semꝑ e diuer¬
so tum&. Ex huius gͦ qualitate be¬
atus iob amicos suos fuisse redargu¬
it. cum dicit. ad increpandũ tantũ
eloquia concinnatis: s unde usq ad
iniustȩ increpationis audaciã ꝑueni¬
tur. ꝓtinus innotuit. cũ subiunxit.
& in uentũ uerba ꝓfertis. In uentum
enim uerba ꝓferre. ẽ. ociosa dicere.
N am sepe dũ ab ociosis uerbis neqͣquã
lingua compescit᷑: ad temeritatẽ qͦq
stultȩ increpationis effrenat᷑: quibdã
enim ruinȩ suȩ gradib desidiosa menᷤ
in foueam lapsa impellit᷑ Nam dũ

Expanded text:
ia. --Duo sunt genera locutionum importuna valde et noxia generi humano, unum quod curat etiam perversa laudare, aliud quod studet semper etiam recta corripere. Illud deorsum cum fluvio ducitur, hoc vero contra fluenta veritatis obserare et alveum conatur. Illud metus premit, hoc elatio erigit. Illud gratiam ex favoribus captat, hoc ira ut ex certamine ostendatur exagitat. Illud in promptu subjacet, hoc semper e diverso tumet. Ex hujus ergo qualitate beatus Job amicos suos fuisse redarguit, cum dicit: Ad increpandum tantum eloquia concinnatis. Sed unde usque ad injustae increpationis audaciam pervenitur, protinus innotuit, cum subjunxit: Et in ventum verba profertis. In ventum enim verba proferre est otiosa dicere. Nam saepe dum ab otiosis verbis nequaquam lingua compescitur, ad temeritatem quoque stultae increpationis effrenatur. Quibusdam enim ruinae suae gradibus desidiosa mens in foveam lapsus impellitur. Nam dum
Abbreviated transcription (Latin):
stis sermonib ueritatis. cũ e uob̃ nul¬
lus sit qui possit arguere: acsi aꝑte
diceret᷑. Qua temeritate audita rep̃¬
henditis: qui ꝑcussionis mex̧ causas ig¬
norantes. adhuc rep̃hensibilia ꝓfertis:¬

Expanded text:
stis sermonibus veritatis, cum e vobis nulstis sermonibus veritatis, cum e vobis nullus sit qui possit arguere? Ac si aperte diceretur: Qua temeritate audita reprehenditis, qui, percussionis meae causas ignorantes, adhuc reprehensibilia profertis
Abbreviated transcription (Latin):
a uiciis deb&. qui curat aliena corri¬
gere. ut terrena ñ cogit&: ut deside¬
riis infimis ñ succumbat: qͣtinꝰ tanto
ꝑspicatius aliis fugienda uideat: qͣn
quia neqͥquã pure maculã in m̃bro
considerat ocłs. quẽ puluis grauat: &
suꝑiectas sordes tergere ñ ualent ma¬
nus. quȩ lutũ tenent. Quod iuxta
antiquȩ translationis seriẽ bene ad
dauid erga exteriora bella laborantẽ
ꝑ significationẽ diuina uox innuit.¬
S cum dicit. non tu ȩclificabis mͥ tẽplum:¬
S quia uir sanguinũ es. Dei autẽ tẽplũ
edificat: qui corrigendis atq institu¬
endis ꝓximoꝵ m̃tib uacat. Templum
qͥppe dĩ nos sumus: qui ad uerã uitã
ex eius inhabitatione construm᷑: pau-¬
lo attestante qui ait. templũ dĩ scm̃
est. qͦd estis uos. Sed uir sanguinum
templum dõ ȩdificare ꝓhibet᷑: quia qͥ
adhuc actis carnalib incubat: necẽe
est ut instruere sp̃ualit̃ ꝓximoꝵ m̃teᷤᷤ
erubescat. Bene gͦ dr̃. quare detrari¬

Expanded text:
a vitiis debet qui curat aliena corrigere, ut terrena non cogitet, ut desideriis 239 infimis non succumbat; quatenus tanto perspicacius aliis fugienda videat, quanquia nequaquam pure maculam in membro considerat oculus quem pulvis gravat, et superjectas sordes tergere non valent manus quae lutum tenent. Quod, juxta antiquae translationis seriem, bene ad David erga exteriora bella laborantem per significationem divina vox innuit, cum dicit: Non tu aedificabis mihi templum, quia vir sanguinum es . Dei autem templum aedificat, qui corrigendis atque instituendis proximorum mentibus vacat. Templum quippe Dei nos sumus, qui ad veram vitam ex ejus inhabitatione construimur, Paulo attestante, qui ait: Templum Dei sanctum est, quod estis vos . Sed vir sanguinum templum Deo aedificare prohibetur, quia qui adhuc actis carnalibus incumbat necesse est ut instruere spiritaliter proximorum mentes erubescat. Bene ergo dicitur: Quare detraxi
Abbreviated transcription (Latin):
hendit iacula. mͦ uulnerib contra
se a facie. modo uerbis qͥsi ex latere
intorta: & bellator nr̃ circũuallanti¬
um certaminũ feruore depressus.
ubiq patientiȩ suȩ clypeũ opponit:
undiq uenientib spiculis obuiat: &
ꝑ cuncta uirtutũ latera circũspec
tam contra irruentia uulnera m̃tẽ
rotat. UI. S antiquus hostis qͦ
ualentius luncit᷑: eo adhuc ad insi¬
dias ardentiꝰ instigat᷑. Nam quia
uxor increpata reticuit: ꝓtinꝰ alios
qui increpando ad contumelias sur¬
gerent excitauit. Sicut enĩ dãpna
rerum studuit crebriꝰ nuntiando
ꝑcutere: ita nc̃ robustũ pectꝰ satagit
uerboꝵ contumeliis sepiꝰ feriendo pe

Expanded text:
ehendit jacula, modo vulneribus contra ehendit jacula, modo vulneribus contra se a facie, modo verbis quasi ex latere intorta. Et bellator noster circumvallantium certaminum fervore deprehensus, ubique patientiae suae clypeum opponit; undique venientibus spiculis obviat, et per cuncta virtutum tam contra irruentia vulnera mentem rotat. Sed antiquus hostis, quo ardentius vincitur, eo adhuc ad insidias ardentius excitatur. uxor increpata reticuit, protinus alios qui increpandi ad contumelias surgerent, excitavit. Sicut enim damna rerum studuit crebrius nuntiando percutere; ita nunc robustum pectus satagit verborum contumeliis saepius feriendo pe
Abbreviated transcription (Latin):
Nom̾ib his ñ peccauit iob labiis suis.
Duob modis labiis delinqͥmꝰ: cum
aut iniusta dicimꝰ aut iusta reticemꝰ.
Nam si aliqͦndo & tacere culpa ñ ess&:
Beatus igit᷑ iob in cunctis quȩ egit. la¬
biis suis minime peccauit: qͥa nec contͣ
ferientẽ suꝑba dixit: nec contra sua-¬
dentẽ recta reticuit. Nec loquens gͦ
nec tacens deliquit: qui & flagellan-¬
ti patri gr̃as reddidit: & male suaden¬
ti coniugi doctrinȩ sapientiã mini-¬
strauit. Quia enĩ scuit qͥd deberet
dõ. quid ꝓximo: scilicet patientiam
conditori. sapientiã coniugi: idcirco
& hanc redarguendo docuit: & illum
gr̃as agendo laudauit. Quis autem
nr̃m. si unũ qͦdlibs uulnꝰ tantȩ huiꝰ
ꝑcussionis acciꝑ&: ñ mox ab intimis
ꝓstratꝰ iaceret: Ecce stratus foris
uulnerib carnis. erectꝰ intrinsecus
munimine ꝑmanet m̃tis: & sub sems¬
ipso om̃e iaculũ transuolare conspi-¬
cit. qͦd in se exteriꝰ districta manu
seuiens hostis figit: & uigilant̃ dep̃¬

Expanded text:
omnibus his non peccavit Job labiis suis. » Duobus modis labiis delinquimus: cum vel injusta dicimus, aut justa reticemus. Nam si aliquando et tacere culpa non essetBeatus igitur Job in cunctis quae egit, labiis suis minime peccavit; quia nec contra ferientem superba dixit, nec contra suadentem nec tacens deliquit, qui et flagellanti patri gratias reddidit, et male suadenti conjugi doctrinae sapientiam ministravit. Quia enim scivit quid deberet Deo, quid proximo, scilicet patientiam conditori, sapientiam conjugi, idcirco et hanc redarguendo docuit, et illum gratias agendo laudavit. Quis autem nostrum, si unum quodlibet vulnus tantae hujus percussionis acciperet, non mox ab intimis prostratus jaceret? Ecce stratus foris vulneribus carnis, erectus intrinsecus munimine permanet mentis; et sub semetipso omne jaculum transvolare conspicit, quod in se exterius districta manu saeviens hostis figit, vigilanter depr
Abbreviated transcription (Latin):
ad p̃bendũ exemplũ uitȩ hominib
simplex: ad ñ parcendũ malignis spi¬
ritib rectus: ad debellandã suꝑbiã
timens dm̃: ad det̃gendã uͦ in electiᷤ
suis uitȩ immunditiã. recedens ã
malo. De ipso enĩ ꝑ ysaiã principa¬
lit̃ dr̃. Et replebit eũ sp̃c timoris
dñi. Et ipse a malo singularit᷑ re¬
cessit. quia imitari facta noluit. que
in hominib inuenit: qm̃ attestante
petro. peccatũ ñ fecit: nec dolus in¬
uentus est in ore eius. Sequit᷑ .xxiii.¬
espondens sathan ait. Numquid
frustra iobtimet dm̃: Nonne
Ssubstantiã ꝑ circuitũ: Oꝑib manu¬
Sum eiꝰ benedixisti: & possessio eiꝰ cre¬
uit in terra. Antiquus hostis redẽp¬
torẽ humani generis debellatorem
suũ in mundũ uenisse cognouit: un¬
de & ꝑ obsessũ hominẽ in euugłio dr̃.
Quid nobis & tibi fili di : Ulenisti¬
huc ante tempꝰ ꝑdere nos : Qui tam̃
prius cũ hunc passibilẽ cerneret. cũ
posse mortalia ꝑpeti humanitatis

Expanded text:
ad praebendum exemplum vitae hominibus, simplex; ad non parcendum malignis spiritibus, rectus; ad debellandam superbiam, timens Deum; ad detergendam vero in electis suis vitae immunditiam, recedens a malo. De ipso enim per Isaiam principaliter dicitur: Et replebit eum spiritus timoris Domini . Et ipse a malo singulariter recessit: quia facta imitari noluit, quae in hominibus invenit, quoniam attestante Petro: Peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus . Sequitur: Respondens Satan ait: Nunquid frusubstantiam per circuitum? Operibus manuum ejus benedixisti, et possessio illius crevit in terra. Antiquus hostis Redemptorem 56 humani generis, debellatorem suum in mundum venisse cognovit: unde et per obsessum hominem in Evangelio dicitur: Quid nobis, et tibi, Fili Dhuc ante tempus torquere nos ? Qui tamen prius cum hunc passibilem cerneret, cum posse mortalia perpeti humanitatis
Abbreviated transcription (Latin):
separatur: cũ uͦ ad illã reducit᷑. ab hac
mutabilitate cuncta simul respicit.
sine distensione cõprehendit: uideli¬
cet & bona que uiuat. & mala quȩ
uidicat: & quȩ adiuta remunerat. &
quȩ iudicans dãpnat: in his quȩ di¬
uerso disponit ordine diuersus ñ est.
In die gͦ ei sathan affuisse describit᷑:
quia lum̃ et̃nitatis eiꝰ nulla mutabi¬
litatis fuscatione tangit᷑. etiã in hoc

Expanded text:
separatur; cum vero ad illam reducitur, ab hac separatur; cum vero ad illam reducitur, ab hac mutabilitate simul cuncta respicit, sine distentione comprehendit, videlicet et bona quae juvat, et mala quae judicat, et quae adjuta remunerat, et quae judicans damnat, in his quae diverso disponit ordine, diversus non est. In die ergo ei Satan adfuisse describitur, quia lumen aeternitatis ejus nulla mutabilit