comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ingressus oraculi quo ad archã
dñi cherubim q ꝑueniebatur.
introitum significat regni celestis.
quo adiusionem nr̃i conditoris su¬
ꝑnorumq eiuium nos introduci
speramus ac desideramus: ita in¬
troitus intemplum primordia
nr̃e structure ad dm̃ conu̾sionis
quando in presentem eccłiam in¬
gredimur. typice demonstrat.
ste ingressum nr̃m ad fidem. ille
designat ad spetiem. Unde apte
po̾tes huius introitus quadran¬
trina infide ueritatis erudimur:
seu ꝓpter totidem uirtutes pͥnci¬
pales. prudentiam. fortitudinẽ.
temperantiam. iusticiam: quarũ
ueluti fundamine quodam
firmissimo. om̃is bonorum ac¬
⁊ tuum struetura in nititur. Pru¬
dentia: namq qua discimus qd
nos agere. qualiter uiuere dece¬
at fortitudo: ꝑ quam ea que a¬
genda didicimus. implemus.
Quas unꝰ uersiculo uututes ꝓpħa
breuiter complectitur dicens.
tio uidelicet. ut que agere de¬
beamus edoceat: salus uero. ut ad hȩc nos

Expanded text:
ingressingressDomini cherubimque perveniebatur, introitum significat regni coelestis, quo ad visionem nostri Conditoris supernorumque civium nos introduci speramus ac desideramus: ita introitus in templum, primordia nostrae structurae ad Deum conversionis, quando in praesentem Ecclesiam ingredimur, typice demonstrat. Iste ingressum nostrum ad fidem, ille designat ad speciem. Unde apte postes hujus introitus quadrantrina in fide veritatis erudimur, seu propter totidem virtutes principales, prudentiam, fortitudinem, temperantiam, justitiam, quarum veluti fundamine quodam firmissimo, omnis bonorum actuum structura innititur. Prudentia est namque qua discimus quid nos agere, qualiter vivere deceat. Fortitudo, per quam ea quae agenda didicimus, implemus. Quas uno versiculo virtutes Propheta breviter complectitur, dicens: tio videlicet, ut, quae agere debeamus, edoceat; salus vero, ut ad haec nos
Abbreviated transcription (Latin):
castigationem carnis nr̃e insino¬
at: Ciuꝰ quasi humorem ingeni¬
tum ex siccari uibet apł̃s dicers.¬
Vortificate menbra ura que sunt
suꝑ cerram: fornicationem. inmũ¬
ditiam. libidinẽ. concupiscentiã
malam et auaritiam:que est si¬
mulachrorum seruitus. Ad quan¬
cam uero candoris grãm hanc ue¬
lit ꝑduci: alias ostendit. dicens. Ob
tur uero cherubim. eisdem q .uͦii.
eximiis colorib conficiuntur. cũ
inuniuersis que pie agimus. a
uenenatis demonum delis ꝑan
głica p̃sidia dño donante ꝓtegi¬
mur. Intexuntur uero cherubim:
cum in bonis que agimus. mul¬
atudint  scientie in desinent᷑
utimur: respitientes semꝑ ad
eloquia diuina: et ne forte auir¬
tutum calle abexremus. horum
intuitu continuo uestigia nr̃a
tegimus. fecitq in introitu templi
potes de lignis oliuarum qua¬
drangulatos. & duo ostia de lig¬
nis abiegnis altrinsecus. & utrũ
q ostrum duplex erat: et se in¬
uicem tenens. aꝑiebatur. Sicut

Expanded text:
castigationem carnis nostrae insinucastigationem carnis nostrae insinuat, cujus quasi humorem ingenitum exsiccari jubet Apostolus, dicensMortificate membra vestra quae sunt super terram: fornicationem, immundimalam, et avaritiam, quae est simulacrorum servitus . » Ad quantam vero candoris gratiam hanc velit perduci, alias ostendit, dicens: « Otur vero cherubim eisdem, quae quatuor eximiis coloribus conficiuntur, cum in universis, quae pie agimus, a venenatis daemonum telis per angelica praesidia, Domino donante, protegimur. Intexuntur velo cherubim, cum in bonis quae agimus, multitudine scientiae indesinenter utimur, respicientes semper ad eloquia divina; et ne forte a virtutum calle aberremus, horum intuitu continuo vestigia nostra regimus. « Fecitque in introitu templi postes de lignis olivarum quadrangulatos; et duo ostia de lignis abiegnis altque ostium duplex erat, et se invicem tenens aperiebatur. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
onem nitentes uenditis que ha¬
bebant om̃ib dñm secuntur. me¬
mores ꝓmissi illius que talib in
resurrectione. non solum uitam
s ec specialem p̾dixit honorem:
eẽ. tribuendum. Amen dico uob̾
quod uos qui secuti estis me. in
regenatione cum sedit filius ho¬
minis in sede maiestatis sue se

Expanded text:
onem nitentes, venditis quae haonem nitentes, venditis quae habent omnibus, Dominum sequuntur, memores promissi illius, quo talibus in resurrectione non solum vitam, sed et specialem praedixit honorem esse tribuendum: « Amen dico vobis, quod vos qui secuti estis me, in regeneratione, cum sederit Filius hominis in sede majestatis
Abbreviated transcription (Latin):
patrem et matrem. & diligentes
ꝓrimos sicut se ipsos. Hii. ad pa¬
rietes porticus lapideos. ꝑtinebãt.
fuerunt alii qui maiore ꝑfectio
ne relictis mundi negotiis. & as¬
bria et uerba exꝑti. in suꝑ & uin¬
cula &e carceres. lapidati sunt:
secti sunt: temptati sunt: in occi
cisione gladii mortui sunt. Circui¬
erunt in melotis: in pellib capelli
caprinis. Egentes angustiati:
afflicti quib dignus non erat
mundus. hi qui ante manifestaca
tempora euangłi. uitam duxere
euanglicam: quid. nisi ante ingres¬
sum templi cabulata cedrina in
porticu fulgebant: quos utrosq
quia idem regnum celeste cõmu¬
niter quamuis in mansionib dis¬
cretis recipit: quasi porticus tem¬
pli post lapidem cedrũ intrin¬
secus. ẽ. auro cooꝑta. Sunt in hoc
tempore ꝑ plures qui legalib con¬
tenti p̃ceptis que supͣ cõmemo¬
rauimus: sufficere sibi credunt
cantum. si aduitam uenire me¬
reantur. Sunt alii qui ad ꝑfecti¬

Expanded text:
patrem et matrem, et diligentes patrem et matrem, et diligentes proximos sicut seipsos: hi ad parietes et porticus lapideos pertinebant. Fuerunt aliqui majore perfectione, qui, relictis mundi negotiis, et asbria et verbera experti, insuper et vincula et carceres, lapidati sunt, secti sunt, tentati sunt, in occiircumierunt in melotis, in pellibus caprinis, egentes, angustiati, afflicti, quibus dignus non erat mundus . » Hi qui ante manifesta tempora Evangelii, vitam duxere evangelicam, quid, nisi ante ingressum templi ut tabulata cedrina in porticu fulgebant, et quos utrosque quia idem regnum coeleste communiter, quamvis in mansionibus discretis, recepit, quasi porticus templi, post lapidem et cedrum, intrinsecus est auro cooperta. Sunt in hoc tempore perplures, qui legalibus contenti praeceptis, quae supra commemoravimus, sufficere sibi credunt, tantum si ad vitam venire mereantur. Sunt alii qui ad perfecti
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tiosis. tercia. ẽ. speties aurearum
adiuncta laminarum: Nec contͣ¬
rium debet uideri quod sup̾diri¬
mnꝰ porticum que erat ante tem¬
plum. antiquorum figuram ges¬
care fidelium: ipsum uͦ tem¬
plum. eorum qui p̾icarnationis
dnĩce tempus. ui inundũ uenett̃.
porro domum interiorem. regni
celestis gaudia que utrisq iustis
danturr. figurare. Nunc au¬
tem dicamus parietes lapideos
antiquum dĩ popłm. tabulata
cedrina. nouum: aureas laminas
utriusq in celis p̾mia designare.
cum idem parietes templi & in
portu & in ipso templo & in scĩs
scõrum. pari fuerint mͣde lapi¬
dib & lignis & auro cõpacti. Mul¬
tiplex namq. ẽ. in diuersis reb
earumdem repetitio figurarum:
S hoc dicendum. quia fuerunt
& in lege & ante sctiptam legem
plurimi qui legaliter dño deser¬
uirent. ñ occidentes. non forni¬
cantes. non furtum facientes:
ñ falsum testimonium contra
ꝓrimum loquentes. honorances

Expanded text:
pretiosis tertia species est aurearum pretiosis tertia species est aurearum adjuncta laminarum. Nec contrarium debet videri quod supradiximus: porticum, quae erat ante templum, antiquorum figuram gestare fidelium; ipsum autem templum eorum qui post Incarnationis Dominicae tempus in mundum venerunt; porro domum interiorem regni coelestis gaudia, quae utriusque justis dantur, figurare; nunc autem dicamus parietes lapideos antiquum Dei populum, tabulata cedrina novum, aureas laminas utriusque in coelis praemia designare, cum iidem parietes templi et in porticu, et in ipso templo, et in sanctis sanctorum pari fuerint modo. « De lapidibus et lignis et auro compacti. » Multiplex namque est in diversis rebus eorumdem repetitio figurarum. Sed et hoc dicendum, quia fuerunt et in lege et ante scriptam legem plurimi qui legaliter Domino deservirent, non occidentes, non fornicantes, non furtum facientes, non falsum testimonium contra proximum loquentes, honorantes
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o iħu neq circumcisio ali¬
quid ualet neq p̃putium: s fides
que ꝑdilectionem oꝑatur. fidĩ
namq inuicte. lapis figuram
tenuit: cedrus accionis odorifere:
aurum transcendentis omĩa di¬
lectionis. Uestiturq lapideus pa-¬
ties tabulis cedrinis: cum ꝓfessio
fidi bonis ornatur oꝑib ne otiosa¬
eẽ. iudicetur aut mortua. Uerũ
quia lex in lapide scripta: docctmi
uͦ euangelii ꝑ lignum ẽ dnĩce pas¬
sionis confirmata: unde & popłs
ille lapide circumcidebatur in
pͥputio nos signo crucis consecia¬
mur in fronte: possunt non incõ¬
grue parietes cempli lapidei siue
pauim̃tiu p̾tiosissimo marmox
stratum. edrum qui in lege fide¬
liter ac ꝑfecte uprerunt tẏpum
tenere: tabule uero cedrine. siue
abiegne noui testam̃ti uistos in¬
dicare: qui uolentes pꝰ dnm̃ ueni¬
re abnegant semet ipsos: & sump¬
ta cruce sua cotidie secuntur il¬
lum. & amͦ utriusq temporis
iustis. cõmuniis gła suꝑne manet
recributionis lapidib ac lignis

Expanded text:
neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium, sed fides, quae per dilectionem operatur. » Fidei namque invictae lapis figuram tenuit, cedrus actionis odoriferae, aurum transcendentis omnia dilectionis. Vestiturque lapideus paries tabulis cedrinis, cum professio fidei bonis ornatur operibus, ne otiosa judicetur vel esse mortua. Verum quia lex in lapide descripta, doctrina vero Evangelii per lignum est Dominicae passionis confirmata, unde et populus ille lapide circumcidebatur in praeputio, nos signo crucis consecramur in fronte, possunt non incongrue parietes templi lapidei, sive pavimentum pretiosissimo marmore stratum, eorum, qui in lege fideliter ac perfecte vixerunt, typum tenere; tabulae vero cedrinae sive abiegnae Novi Testamenti justos indicare: qui volentes post Dominum venire, abnegant semetipsos, et, sumpta cruce sua, quotidie sequuntur illum . Et quoniam utriusque temporis justos communis gloria supernae manet retributionis, lapidibus ac lignis
Abbreviated transcription (Latin):
ante homines: uos enim non
intratis: nec introeuntes sini¬
tis introire. Quem conculca¬
uit turba in porta: quia
inutiliter ante ostium fidi ste¬
bat: et gressum introeun¬
dium impediebat. Unde me¬
rito conculcatus. hõc ẽ exami¬
me iusti uidicii dampnatus:
ꝑpetuas mititur in tenebras.
Nam et dominus in euangłio ait.
Si sal euanuerit: ad nichilum
ualet ultra. nisi ut m̾itatur fo¬
ras. et conculeulcetur abhomi

Expanded text:
ante homines; vos enim non ante homines; vos enim non intratis, nec alios introeuntes sinitis intrare . » -- « Quem conculcavit turba in porta, » quia inutiliter ante ostium fidei stabat, et gressum introeuntium impediebat. Unde merito conculcatus, hoc est, examine justi judicis damnatus, perpetuas mittetur in tenebras. Nam et Dominus in Evangelio ait: « Si sal evanuerit, ad nihil valet ultra, nisi ut mittatur foras et conculcetur ab homi
Abbreviated transcription (Latin):
biiti. in quatuor. mundi parti¬
bus fidei ueritatem predicent.
Legitur enim in euangłio quod
dñs cum publicanis et peccato¬
rib manducaret: et mulier
que erat inciuitate peccatrix
lacrimis eius lauaret pedes:
et capillis suis tergeret: et un¬
gento ungeret. Matheum ede
publicano apłm et euangłistã
fecit: Apparuit post resurrec¬
tionem suam primo marie
magdalene de qua eicerat sep¬
tem demonia. Illa uadens nũ¬
tiauit his qui cum eo fuerant.
lugentib et flentib Porro du¬
cem illum suꝑ cuius manũ
rex incubiierat et ꝓpħe uerbis
diffidebat. constitutum ad portã
conculcauit turba in introitu.
et mortuus ẽ: iuita quos locutꝰ
fuerat uir dĩ. Dux iste tipum
tenet scribarum et phariseoꝵ
qui habentes clauem scientie ne
ipsi introierunt ꝑfidem in ecłi¬
am catholicam: et eosqui intro¬
ire uolebant prohibuerant.
ad quos ipsa ueritas ait. Ue uo¬
bis scribe et pharisei hipocrite:
quia el auditis regnum cęloꝵ

Expanded text:
buti, in quatuor mundi partibuti, in quatuor mundi partibus fidei veritatem praedicent. Legitur enim in Evangelio , quod Dominus cum publicanis et peccatoribus manducaret, et mulier quae erat in civitate peccatrix, lacrymis ejus lavaret pedes, et capillis suis tergeret, et unguento ungeret, Matthaeum ex publicano apostolum et evangelistam fecit. Apparuitque post resurrectionem suam, primo Mariae Magdalenae, de qua ejecerat septem daemonia: illa vadens nuntiavit his qui cum ea fuerant lugentibus et flentibus . « Porro ducem illum, super cujus manum rex incubuerat, et prophetae verbis diffidebat, constitutum ad portam, conculcavit turba in introitu, et mortuus est, juxta quod locutus fuerat vir Dei. » Dux iste typum tenet Scribarum et Pharisaeorum, qui habentes clavem scientiae, nec ipsi introierunt per fidem in Ecclesiam catholicam, et eos qui introire volebant prohibuerant. Ad quos ipsa Veritas ait: « Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, qui clauditis regnum coelorum
Abbreviated transcription (Latin):
sis subiungit scriptura qd̃ qͣtuor
uiri leprosi abissent incastra syroꝵ
nnullũ ibi repꝑientes comederint¬
& biberint: Ablatisq inde auro
nargento ac uestib ⁊ absconsis
post ea compicti in ciuitatem
hoc annunctiauerint atq
salutis huius in dicia p̃stite.¬
rint. Qui ergo sunt leꝓsi isti:
nisi qui uariis uitiis deuiti.
uel diuersis errorib implici¬
ti. feditatem ex interna peste
educentes ostendunt incute:
hos dñs sepe conuerters ad fide.
et mundans aberrore et uitiis.
uere salutis nuntios efficit.
Ingressi gͥ lepsi in castra siroꝵ
comederunt et biberunt
et aurum. atq argentum inde
asportauerunt: cum despecci
huius mundi medita¬
tioni philosophie oꝑam dan¬
tes. et sensus subtilitatem. et lo¬
cutionis uenustatem adquirt̃:
unde eccłie usib bene instructi
deseruire possint. Frenquenter
ergo talib dominus et ingenii
aciimen: et uere sapientie do¬
num largitur. Qui bene qua¬
tuor. eẽ merorantur: ut quatuor.
euangłiorum eruditione in¬

Expanded text:
ersis, subjungit Scriptura, quod quatuor viri leprosi abissent in castra Syrorum, et nullum ibi reperientes, comederint et biberint. Ablatisque inde auro et argento ac vestibus et absconsis, postea compuncti, in civitatem hoc annuntiaverint, atque salutis hujus indicia praestiterint. Qui ergo sunt leprosi isti, nisi qui variis vitiis dediti, vel diversis erroribus impliciti, foeditatem ex interna peste educentes ostendunt in cute? Hos Dominus saepe convertens ad fidem, et mundans ab errore et vitiis verae salutis nuntios efficit. « Ingressi itaque leprosi in castra Syrorum, comederunt et biberunt, et aurum atque argentum inde asportaverunt. » Cum despecti istius mundi, meditationi philosophiae operam dantes, sensus subtilitatem, et locutionis venustatem acquirunt, unde Ecclesiae usibus bene instructi deservire possint. Frequenter ergo talibus Dominus, et ingenii acumen, et verae sapientiae donum largitur. Qui bene quatuor esse memorantur, ut a quatuor Evangeliorum eruditione im
Abbreviated transcription (Latin):
hoc cras modius simile uno sta¬
tere erit: et duo modii ordei sta¬
tere uno in porta samariȩ.
Quid eium modius similȩ: nisi
ꝑfectam mensuram diuine
sapientiȩ. que ẽ in nouo cesta¬
mento: Et quis duo modii
odei ñ scientiã legis ⁊ propharum
significantir: Quȩ cõparantur
fatere uno. hoc ẽ fide catholica
tioĩs q̃ fit hodie. Dabit dñs eras hẽ tẽ¬
xte fucuro quietem et tranqͥl¬
litatẽ: ut p̾dicatio euangłii ꝑfec¬
te credentib compleatur. fuit
enim tempore passionis dñicȩ
quasi fames uerbi dnĩ: cum
apłi relicto eo om̃s fugerunt:¬
& domi se propter metum ui¬
deorum incluserunt. Et item
scriptum ẽ. quia nemo palam¬
de illo aususẽ loqui:.s relucen¬
te die resurrectionis. ad erat
iãtempus quo comites xp̃i il¬
lum uidentes. uiuere et post¬
modum celos ascendere. ꝑcepta

Expanded text:
oc, cras modius similae uno statere erit, et duo modii hordei, statere uno in porta Samariae. » Quid enim modius similae, nisi perfectam mensuram divinae sapientiae, quae est in Novo Testamento? et quod duo modii hordei, nisi scientiam legis et prophetarum significant? qui comparantur statere uno, hoc est fide catholica.tionis, quae fit hodie, dabit Dominus cras, hoc est tempore futuro, quietem et tranquillitatem, ut praedicatio Evangelii perfecte credentibus compleatur. Fuit enim tempore passionis dominicae quasi fames verbi Domini, cum apostoli relicto eo omnes fugerunt, et domi se propter metum Judaeorum incluserunt. Et iterum scriptum est: Quia nemo de illo palam ausus est loqui: sed relucente die resurrectionis, jam aderat tempus quo comites Christi illum videntes vivere, et postmodum etiam coelos ascendere, percepta
Abbreviated transcription (Latin):
dicit dñs in tempore hoc cras
modius similȩ uno statere erit:
et duo modii ordei. stãtere uno
in porta samarie. Quod cum
non crederet iinus deducib
suꝑ cuiꝰ manum rex incum¬
bebat᷑. homini dĩ ait. Si dnĩs
fecerit etiam catharactas in
celo. nunquam poterit eẽ qͦd
ioqueris: Qui ait. Uidebis
oculis cuis: et inde non comedes.
Potest hoc loco lienadab rex cum
suo exercitu diabolus mistice
accipi. qui corda iniquorumꝑ
inuidiam contra eccłiam bellũ
gerere excitat. Sub hoc quidem
rege sunt modo falsi iuidei.
de quibus in apocalipsi scrip¬
tum ẽ. Qui dicunt se iudeos
eẽ et non sunt: s sunt sinagogo
sathane. Sub hoc sunt pagani
sunt et heretici. facta ergo ꝑsecu¬
tione ab antiquo hoste. ꝑtales
affligitur popłs dĩ. qui ẽ posi¬
tus in samaria. hoc ẽ in custodia
legis diuine: fitq fames uali¬
da: cum non ꝑmittitur doctorib
tore nr̃o ꝑ euanglium indican¬
de. salus que a peccatorib longe

Expanded text:
n tempore hoc cras modius similae, uno statere erit: et duo modii hordei, statere uno in porta Samariae. Quod cum non crederet, unus de ducibus super cujus manum rex incumbebat, homini Dei ait: Si Dominus fecerit etiam cataractas in coelo, nunquid poterit esse quod loqueris? Qui ait: Videbis oculis tuis, et inde non comedes. » Potest hoc loco Benadab cum suo exercitu diabolus mystice accipi, quia corda iniquorum per invidiam contra Ecclesiam bellum gerere excitat. Sub hoc quidem rege, sunt modo falsi Judaei, de quibus in Apocalypsi scriptum est , qui dicunt se Judaeos esse et non sunt, sed sunt synagoga Satanae. Sub hoc rege sunt pagani, sunt et haeretici: facta ergo persecutione ab antiquo hoste, per tales affligitur populus Dei, qui est positus in Samaria, hoc est in custodia legis divinae: fitque fames valida, cum non permittitur doctoributore nostro, per Evangelium indicante, salus quae a peccatoribus longe
Abbreviated transcription (Latin):
illis preparans. dimisit inpace:
et saulum dui contra stimu¬
lum calcitrantem primum¬
dominus excetauit: de inde
scientia sp̾itali magnifice
repleuit: atq ad predicandũ
ȩuangłium suum in genti¬
b direxit. Nobis quoq p̃cep̃.
ita dicens. diligite inimicos
urõs. et beͬfacite his qui odert̃¬
uos: ut sitis filii patris ur̃i. qͥ
incȩlis ẽ. factum est autem pos¬
hȩc congregauit benadab rex
sẏrie uniuersum exercitum
suum: et ascendit. & obsedit sa¬
mariam. factaq ẽ magnã fa¬
Narrat scriptura quod benadab
rex sẏriȩ obsideret samariam:
facta autem fame afflictus ẽ
populus ualde. s dño miseran¬
te reuelatum ẽ heliseo uerbũ
domini: et predixit popło so

Expanded text:
illis praeparans dimisit in pace. illis praeparans dimisit in pace. Et Saulum diu contra stimulum calcitrantem primumDominus coecavit; deinde scientia spiritali magnifice replevit, adque praedicandum Evangelium suum in gentibus direxit ; nobisque praecepit, ita dicens: « Diligite inimicos vestros, et benefacite his qui vos oderunt, ut sitis filii Patris vestri, qui in coelis ehaec, congregavit Benadad rex Syriae universum exercitum suum et ascendit et obsedit Samariam. Factaque est fames maNarrat Scriptura quod Benadad rex Syriae obsideret Samariam. Facta autem fame, afflictus est populus valde; sed, Domino miserante, revelatum est Eliseo verbum Domini, et praedixit populo so
Abbreviated transcription (Latin):
ruum igneorum: incircuitu
helisei: Et ualde necesse est ut
heliseus nrͣ aꝑiat oculos cordis
nr̃i: ut consideremus. & agnos¬
camus quia om̃s fonfidunt
in illum. non confundentur.
Porro heliseus orauit dominum:
dicens. ꝑcute obsecro gentem
hanc: cecitate. ꝑcussit q eos dñs.
ne uiderent iuxta uerbum he¬
lisei. Bonum ergo illis ẽ quos
oculus siuis scandalizat ut e¬
ruatur. et ꝓitiatur ab eis: qua¬
cinus intuitus suꝑbie et ma¬
litie obturetur: & oculus sane
fidĩ ac simplicitatis aꝑiatur.
Unde dicit apłs: Siquis inter
uos uidetur sapiens ẽẽ: stultus
fiat ut sit sapiens Dixitq rex
isrł ad heliseum cum uidisset
eos: Nũ quid ꝑcutiam eos paten
mi. Et ille ait: Non ꝑcuties. ne¬
q enim cepisti eos gładio aut
arcu tuo: ut ꝑcutias. Pone panem
et aquam coram eis ut comedat̃
et bibant: et uadant addomũ
heliseus hostes in samariam
adduxit non eos occidi ꝑmisit.
s tefectionem magnam ciboꝵ

Expanded text:
ruum igneorum in circuitu ruum igneorum in circuitu Elisei. » Et valde necesse est ut Eliseus noster aperiat oculos cordis nostri, ut consideremus et cognoscamus « quia omnes, qui confidunt in illum, non confundentur . » « Porro Eliseus oravit Dominum, dicens: Percute, obsecro, gentem hanc caecitate. Percussitque eos Dominus ne viderent juxta verbum Elisei. » Bonum ergo illis est quos oculus suus scandalizat ut cruatur et projiciatur ab eis , quatenus intuitus superbiae et malitiae obturetur, et oculus sanae fidei ac simplicitatis aperiatur. Unde dicit Apostolus: « Si quis inter vos videtur sapiens esse, stultus fiat ut sit sapiens . » « Dixitque rex Israel ad Eliseum, cum vidisset eos. Nunquid percutiam eos, Pater mi. Et ille ait: Non percuties. Neque enim coepisti eos gladio, aut arcu tuo, ut percutias: Pone panem et aquam coram eis, ut comedant et bibant, et vadant ad Dominum Eliseus hostes in Samariam adduxit, non eos occidi permisit, sed confectionem magnam ciborum
Abbreviated transcription (Latin):
armis confidens. xp̃i famulis
insidias preparat: nocte ꝑfidie
scatus. bellum contra eccłiam ge¬
tit: Consurgens autem diluculo
minister uiri dĩ egressus ẽ: uidit¬
domine mi. Qͥd faciemtis: hec
sententia denotat illos qui ꝓꝑter
pusillanimitatem cordis sui pe¬
nas uerentur corporales. Quibꝰ
ꝓpħa respondit. Noli cimere. Pu¬
res enim nobcum sunt: quam¬
cum illis. Et saluator discipulis
ait: In mundo pressuram habebi¬
tis: s confidite: quia ego uici mun¬
dum: Et item: Nolite inquit ti¬
mere eos qui occidunt corpus:
et post hec non habent quid
faciant uob̃. Quin potius eũ
timete: qui potest et animam
et corpus ꝑdere ingehennam.
Et petro dñs in passione sua ait:
An non putas quia non possum
rogare patrem meum: et exibe¬
bit michi plusquam duodecim
legiones angłorum᷑. Cumq oras¬
set heliseus: ait Bne aꝑi oculos
eius: ut uideat: Et aꝑuit ocu¬
los dñs pueri: et uidit: et ecce
mons plenus equorum et cur¬

Expanded text:
armis confidens, Christi famulis armis confidens, Christi famulis insidias praeparat, nocte perfidiae excaecatus, bellum contra Ecclesiam gerit. « Consurgens autem diluculo, minister viri Dei egressus est. Viditdomine mi, quid facimus? » Haec sententia denotat illos qui propter pusillanimitatem cordis sui, poenas verentur corporales, quibus propheta respondit: « Noli timere, plures enim nobcum illis. » Et Salvator discipulis ait: In mundo pressuram habebitis, sed confidite, quia ego vici mundum . Et item: « Nolite, inquit, timere eos qui occidunt corpus, et post haec non habent quid faciant vobis; quin potius eum timete, qui potest et animam et corpus perdere in gehennam . » Et Petro Dominus in passione sua ait: « An putas, quia non possum rogare Patrem meum, et exhibebit mihi plus quam duodecim legiones angelorum ? » « Cumque orasset Eliseus, ait: Domine, aperi oculos ejus, ut videat. Et aperuit Dominus oculos pueri, et vidit. Et ecce mons plenus equorum et cur
Abbreviated transcription (Latin):
reddendi cogitatur: uiiii.¬
ex autem sirie pugnabat
contra isrł. consilium q iniit.
cum seruis suis dicets. In loco
illo. et illo: ponamus insidias.
Misit ataq uir dĩ ad regem ist
dicens: Caue ne transeas in locum
illum: quia ibi siri in insidusst̃
Misit itaq rex isrł ad locum quem
dixerat ei uir dĩ: et p̾occu pauit
eum. et obseruauit se ibi: Et nłq
Quem congruentius hic rexsiris
quam potestacem significat. ter¬
renamque sepe suꝑbe sentiers
populum dĩ hoc ẽ filios lucis
delicet nr̃i doctrinam. insidias
inimicorum precauere edocen¬
tur: Ut ẽ illud: Estote inquit pru¬
dentes sicut serpentes: et simpli¬
ces sicut columbe. Et item Caue¬
ce autem ab hominib Et alibi
agnoscers mundana potentia
ipsum ꝓpħam interficere dispo¬
nit: cum xp̃m in cordib electorũ
extinguere festinat. Uisit ergo il¬
luc rex sirie equos et eurrus: et
robur exercitus. Qui cum uenissẽt
nocte : circumdederunt ciuita¬
tem: Om̃is ergo qui nequitiȩ

Expanded text:
reddendi cogitatur. « Rex autem Syriae pugnabat contra Israel, consiliumque iniit cum servis suis, dicens: In loco illo et illo ponamus insidias. Misit itaque vir Dei ad regem Israel dicens: Cave ne transeas in locum illum, quia ibi Syri in insidiis sunt. Misit itaque rex Israel ad locum quem dixerat ei vir Dei, et praeoccupavit eum, et observavit se ibi, » et reliqua. Quem congruentius hic rex Syriae, quam potestatem significat terrenam? quae saepe superbe sentiens populum Dei, hoc est filios lucis videlicet nostri, doctrinam insidias inimicorum praecavere edocentur. Ut est illud: « Estote, inquit, prudentes sicut serpentes, et simplices ut columbae. » Et item: « Cavete autem ab hominibus . » Et alibi:agnoscens mundana potentia, ipsum prophetam interficere disponit, cum Christum in cordibus electorum exstinguere festinavit. « Misit ergo illuc rex Syriae equos et currus et robur exercitus. Qui cum venissent nocte, circumdederunt civitatem. » Omnis ergo qui nequitiae
Abbreviated transcription (Latin):
Cedri nomine celsitudo głe in elec¬
dicens. Iustus ut palma florebit.
et sicut cedrus quȩ in libano. ẽ.¬
multiplicabit᷑. Hẏ sopus autem
herba est humilis saxo herens qua
signatur humilitas xp̃i. Redẽp¬
tor. quippe nr̃ a cedio usq adyso¬
pum disputauit: qui ab alta ex¬
cellentia głe celestis. usq ad car¬
nis humilitatem descendendo
puenit. Siquidem et cedri nomi¬
ne prauorum supͣelatio designat᷑.
sicut ꝑ dauid dicitur. Uox dnĩ
confringentis cedros. A cedro ita
quia ipse suꝑborum corda &
humilium iudicat. Suꝑ ligna
autem disputauit: dum incru¬
ce pependit. Tunc enim in ce¬
dro. scłi artogantiam inclinauit.
quam &iam lisq ady sopihu¬
militatem. idẽ. usq ad crucis
stulticiam. ac contemptibilem
sermonem deduxit fidi: Hine
paulus ait. Uerbum autemcu¬
cis pereuntib quidem stulticiaẽ.
his autem qui salui fiuint idẽ nol

Expanded text:
Cedri nomine celsitudo gloriae in elecCedri nomine celsitudo gloriae in elecdicens: « Justus ut palma florebit, et sicut cedrus quae est in Libano multiplicabitur . » Hyssopus autem herba est humilis saxo haerens, qua signatur humilitas Christi. Redemptor quippe noster a cedro usque ad hyssopum disputavit: quia ab alta excellentia gloriae coelestis usque ad carnis humilitatem descendendo pervenit. Siquidem et cedri nomine pravorum superba elatio designatur. Sicut et per David dicitur: « Vox Domini confringentis cedros . » A cedro itaqquia ipse superborum corda et humilium judicat. Super ligna autem disputavit, dum in cruce pependit. Tunc enim in cedro saeculi arrogantiam judicavit. Quam etiam usque ad hyssopi humilitatem, id est usque ad crucis stultitiam, ad contemptibilem sermonem deduxit fidei. Hinc Paulus ait: « Verbum enim crucis pereuntibus quidem stultitia est, his autem qui salvi fiunt, id
Abbreviated transcription (Latin):
tis in habitare corporaliter: & in
ipso sunt om̃s chesauri sapien¬
tie et scientie absconditi. Om̃s
gͦ ueri salomonis sapientia ante¬
cellit: qua multum distat int̾
eos qui participatione sapientiȩ
sapientes sunt: & illum. qui ẽ.
fons sapientie & origo uirtutum.
Hinc ẽ. illud quod sequitur. Et
erat nominatꝰ in unuiersis gen¬
tib ꝑcircuitum. quia nomen
eius p̾dicatur ĩ unuierso mun¬
do: nec ẽ. nomen aliud sub ce¬
lo datum hominib in quo
oporteat saluos fieri. .u.
ocutus est quoq salomon tria
mnilia parabolarum: et fuert
Quid enim ꝑtria milia parabo¬
larum. nisi plenitudo fidr in
lege et in euangłiis:. a xp̃o tradita
designatur. quia dum tota
multiplicit̃ ꝑ allegoriarum
sensus sub mistis crinitatis disserit᷑
quasi tria milia parabolarum non¬
cupãtur. carmina autem eius
sis iuitutib bene regit. beatus ẽ.
& ꝑeos quasi quinq milia dnõ¬
carmina catit. Disputauit autẽ
salomon. achedro usq adysopu.

Expanded text:
liter. Et in ipso sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . » Omnibus ergo veri Salomonis sapientia antecellit, quia multum distat inter eos qui participatione sapientiae sapientes sunt, et illum qui est fons sapientiae et origo virtutum. Hinc est illud quod sequitur: « Et erat nominatus in universis gentibus per circuitum; » quia nomen ejus praedicatur in universo mundo. « Nec est nomen aliud sub coelo datum hominibus, in quo oporteat salvos fieri . » « Locutus est quoque Salomon tria millia paQuid enim per tria millia parabolarum, lege et in Evangeliis a Christo tradita designatur? Quae dum tota multipliciter per allegoriarum sensus sub mysterio Trinitatis disseritur, quasi tria millia parabolae nuncupantur. 2. Carmina autem ejus sis virtutibus bene regit, beatus est, et per eos quasi quinque millia carmina Domino canit. Disputavit autem Salomon a cedro usque ad hyssopum.
Abbreviated transcription (Latin):
quo ꝓd incarne et sanguine agni
fiebat. Celebramus autem hodie
pascha scđm: quod incorpore et san¬
guine redemptoris nr̃i aquo quesiti
& mundati sumus actum ẽ. In quo
autem loco templum sit edificatũ
manifestius in libro paralipomenon
ostenditur ubi seriptum. est. Et ce¬
pit salomon edificare domum dnĩ¬

Expanded text:
quod in carne et sanguine agni quod in carne et sanguine agni fiebat. Celebramus autem hodie Pascha secundum, quod in corpore et sanguine Redemptoris nostri, a quo quaesiti et mundati sumus, actum est. In quo autem loco templum sit aedificatum, manifestius in libro Paralipomenon ostenditur, ubi scriptum est: « Et coepit Salomon aedificare domum Dom
Abbreviated transcription (Latin):
fecit moyses & filii isrł indeserto.
sinagogam: ꝑ templum uero quod
salomon et filii isrł cum ꝓselitorum
& gentilium auxilio construrit: eccliam
gentium. posse designari. ꝑ mansit
autem cultus & religio tab̃naculi¬
annos quadringentos c octoginta
ac sic templum edificati incipit.
Quod autem quarto anuo regni
salomonis edificari cepta est
domus dñi. potest eo referri mis¬
tice pꝰ expletam dispensationem
dnĩce incarnationis quȩ inqua¬
tuoꝵ euangłii libris scripta ẽ
potest ad electationẽ gentiũ referri
quȩ sedło loco corpꝰ isrł edificationẽ ĩse sui
siscipere creatoris. Unde & sed̃s
mensis in lege concessus. ẽ. ad facien¬
dum pascha his qui in mundi suꝑ ani¬
nt uł in uia procul positi ad faciendu
npͥmo mense pascha. occurrere nequi¬
unt. ubi nos aꝑtissime designati su¬
mus qui inmundi suꝑ mortẽ animȩ
nte co procul adhuc positi a popło di
non potuimus pͥmum pascha facẽ

Expanded text:
fecit Moyses et filii Israel in deserto, fecit Moyses et filii Israel in deserto, Synagogam: per templum vero quod Salomon et filii Israel cum proselytorum et gentilium auxilio construxit, Ecclesiam gentium posse designari. Permansit autem cultus et religio tabannos quadringentos et octoginta, ac sic templum aedificari incepit. Quod autem quarto anno regis Salomonis aedificari coepta est domus Domini, potest eo referri mystice quod post repletam dispensationem Dominicae incarnationis, quae in quatuor Evangelii libris scripta estpotest ad electionem gentium referri, quae secundo loco post Israel aedificationem in se sui suscepere creatoris. Unde et secundus mensis in lege concessus est ad faciendum Pascha his, qui « immundi super animam, vel in via procul positi , » ad faciendum in primo mense Pascha occurrere nequirent. Ubi nos apertissime designati sumus, qui immundi super morte animae nostrae et procul adhuc positi a populo Dei, non potuimus primum Pascha facere,
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Namq apͥlis qͦ pascha celebratur:
pͥncipiũ m̃siũ apud hebreos pͥmꝰ erat in
m̃sib anm. Ex quo manifeste claret.
quia mox ꝑacto pascha cepit
edificare domum dño: & consecra¬
tus mistica sollempnitate popłs
manus admisticum opus misit.
fit autem cõmemoratio egressio¬
nis exegipto quando tab̃naculũ
edificari ceptum ẽ: ut admonea¬
cur lector. quot annorum tempꝰ
inter edificationem uttiusq domꝰ
transierit: & huic quoq summe
temporis. sacramentum in eẽ sp̃itale
cognoscat. Quater nanq centeni.
et uiceni quadringentos. & lxxx
faciunt. Quatuor. autem: euangli¬
ce ꝑfectioni apte cõueniunt ꝓpter
ipsum euangłistarum numerum.
ꝓpter annos legis latoris totidem.
Inquo etiam numero uirorum. gram
tenter ostendens. quia qui lege
legitime utuntur. id est qui xp̃i in
ea gr̃am cognoscentes amplectuntur.
iuire sp̃s eius grã replentur. qua in
carite eius amplius ignescunt. Pix¬
mus autem ꝑtabnaculum quod

Expanded text:
m Aprilis, quo Pascha celebratur, principium apud Hebraeos primus erat in mensibus anni. Ex quo manifeste claret quia mox peracto Pascha coepit aedificare domum Domino, et consecratus mystica solemnitate populus manus ad mysticum opus misit. Fit autem commemoratio egressionis de Aegypto, quando tabernaculum aedificari coeptum est, ut admoneatur lector quot annorum tempus inter aedificationem utriusque domus transierit, et hujus quoque summae temporis sacramentum cognoscat. Quater namque centeni, et viceni, quadringentos et octoginta faciunt. Quatuor autem Evangelicae perfectioni apte conveniunt, propter ipsum Evangelistarum numerum: , propter annos legislatoris totidem. In quo etiam numero virorum, gratitenter ostendens quia qui lege legitime utuntur, id est qui Christi in ea gratiam cognoscentes amplectuntur, jure spiritus ejus gratia replentur, quia in charitate ejus amplius ignescunt. Diximus autem per tabernaculum quod
Abbreviated transcription (Latin):
nam sue claritatis uisionem con¬
seruat: in hac interim uita. labo¬
rantes. uidere & adiuuare dignatur.
Qui demonstratus fuerat daiud
patri eius. Ostensus namq ẽ. da¬
uid sicut et cet̾is ꝓpħis uenturꝰ
in carne dñs. Bene idem locus
nari: dicente iohe de dño. Euĩ¬
uentilabrum in manu sua: &e ꝑ¬
mundabit aream suam. Ornanqui
tione iebuseus: natione quidem
gentiles significat: nomine autẽ
eosdem in lustrandos adño aq
in filios eccłie cõmutandos ostendit.
quib merito dicat apłs. fiustis
aliquando denebre: nunc autem
lux in dño. Iebus. eadem ciuitas ẽ¬
cuuitas que & iherłm. & ihebus¬
quidem interp̃tatur conculcata:
ornam gentilis regnabat. iebus
dicta. ẽ.: cum uero in ea dauid locum
holocausti emeret cum salomon
in ea templum dño edificaret ñ
iam iebus s ierłm uocata est.
Quia nimirum gentilitas quam¬
diu diuini cultus. nescia ꝑdurabat:
ꝯclulcabat᷑ ulludeba᷑ ab inmundis

Expanded text:
nam suae claritatis visionem connam suae claritatis visionem conservat, in hac interim vita laborantes videre et adjuvare dignatur. « Qui demonstratus fuerat David patri ejus. » Ostensus namque erat David, sicut et caeteris prophetis venturus in carne Dominus. Bene idnari, dicente Joanne de Domino: Cujventilabrum in manu sua, et permundabit aream suam . Ornan, qui tione Jebusaeus, natione quidem gentiles significat, nomine autem eosdem illustrandos a Domino atque in filios Ecclesiae commutandos ostendit, quibus merito dicat Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Jebus eadem est civitas quae et Hierquidem interpretatur conculcata; Ornan gentilis regnabat, Jebus dicta est; cum vero in ea David locum holocausti emeret, cum Salomon in ea templum Domino aedificaret, non jam Jebus, sed Jerusalem vocata est, quia nimirum gentilitas quandiu divini cultus nescia perdurabat; conculcabatur et illudebatur ab immundis
Abbreviated transcription (Latin):
in loco quem parauerat dauio ina¬
rea omnam sehusei. Edificatur gͦ do¬
mus dñi in iherłm. hoc ẽ. inuisione
pacis: quia dilatata ẽ. ꝑ totum orbẽ
eccłia. in una eademq fide et uertia¬
tis catholice sotietate consistens.
Namq inscissura mentium ds̃ non ẽ
s factus ẽ. in pace locus enis et habi¬
tatio euis in syon. Edificatur inmon¬
te uidelicet in ipso saluatore de quo
ysaias ait. Et erit in nouissimis die¬
b preparatus mons domus dñ in
uertice montium. Et ipse de se ui
euangłio. Non potest inquit eiuui¬
tas abscondi suꝑ montem posita.
Ipse est enim montium quide der¬
ra quidem poriginem assumꝑte
carnis ortus.ẽ. s omĩum terrigena¬
rum potentiam ac scĩtatem singu¬
laris culmine dignitatis transcen¬
dit. In quo nimirum monte ciui¬
cas siue domus dñi constructa ẽ.
quia si non in illo radicem figat
spes. & fides nra nulla est. Qui rect̾e
mons moria idẽ. uisionis uoca¬
tur: quia. electos suos quos a deter¬

Expanded text:
oco quem paraverat David in area Ornan Jebusaei . » Aedificatur ergo domus Domini in Jerusalem, hoc est, in visione pacis, quia dilatata per totum orbem Ecclesia in una eademque fide et veritatis catholicae societate consistit. Namque in scissura mentium Deus non est; sed « factus est in pace locus ejus, et habitatio ejus in Sion . » Aedificatur in monte, videlicet in ipso Domino Salvatore, de quo Isaias ait: « Et erit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in vertice montium . » Et ipse de se in Evangelio ait: « Non potest, inquit, civitas abscondi super montem posita . » Ipse est enim mons montium, qui de terra quidem per originem assumptae carnis ortus est, sed omnium terrigenarum potentiam ac sanctitatem singularis culmine dignitatis transcendit. In quo nimirum monte civitas sive domus Domini constructa est, quia si non in illo radicem figat, spes et fides nostra nulla est. Qui recte mons Moria, id est, visionis, vocatur: quia electos suos, quos ad aeter
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatione ac ministĩo fabrica cres¬
cit eccłiȩ uel ornatur uirtutib.
Quali autem colore fuerint lapides
quibus factum est templum in
libro paralipomenon aꝑte declara¬
tum est: dicente daiud ad salomo¬
nem. cum ei inpensas templi quas
p̃parauerat. ostenderet. Omẽm p̃ti¬
osum lapidem et marmor. pariũ
abundantissime p̃paraui. Mar¬
mor. autem parium. marmor. can¬
didum dicit. quale eadem insula
gignere consueuit. Est autem una
decicladib Quo uidelicet lapide
templum fuisse factum. & iosephus
insinuat dicens. Eleuauit itaq
templum usq ad calmeram ex la¬
pide albo constructum. Altitudo
fuit sexaginta cubitorum: & cet̾a
Nec misterii sensus in abdito est.
Cunctis et enim patet quia mar¬
mor. candidum ex quo domus dnĩ
constructa. ẽ. mundam electorum
actionem simul & conscientiam
ab omĩ neuo corruptionis castigatã
oesignat. Quales eẽ uoluit sapiers
ille arcitectus eos quos suꝑ funda¬

Expanded text:
praedicatione ac ministerio fabrica crespraedicatione ac ministerio fabrica crescit Ecclesiae, vel ornatur virtutibus. Quales autem colore fuerint lapides, quibus factum est templum, in libro Paralipomenon aperte declaratum est, dicente David ad Salomon, cum ei impensas templi quas praeparaverat ostenderet: « Omnem pretiosum lapidem, et marmor Parium abundantissime praeparavi . » Marmor autem Parium, marmor candidum dicit, quale eadem insula gignere consuevit. Ede Cycladibus, quo videlicet lapide, templum fuisse factum, et Josephus insinuat, dicens: Elevavit itaque templum usque ad cameram, ex lapide albo constructum. Altitudo fuit sexaginta cubitorum, etc. Nec mysterii sensus in abdito est, cuivis etenim patet, quia marmor candidum, ex quo domus Domini constructa est, mundam electorum actionem simul et conscientiam ab omni naevo corruptionis castigatam designat. Quales esse voluit sapiens ille architectus, eos quos super funda
Abbreviated transcription (Latin):
quia eos quos infide ueritatis insticue¬
ti querimus. pͥmo necesse.ẽ. ut abre¬
nũtiare diabolo. ac de sorce pͥme
p̃uaricationis in qua nati sunt do¬
ceamus renascendo erui. Deinde
querendi sunt lapides p̃tiosi & gͣn¬
des atq in fundamentum templi
ponendi: ut meminerimus. abdica¬
ta conuersatione pͥore eorum in oĩb
uitam mores inspicere: eos nr̃is au¬
ditorib imitandos ꝓponere: qͦs ꝑ uir¬
tutem humilitatis specialiter dño
ad herere. nouerimus. Addendusẽ.
in altum paries oꝑum bonorum
et quasi sriꝑ impositis sibi inuicem
eedinib lapidum ambulandum
.ẽ. ac ꝓficiendum de uirtute inuir¬
tutem. Uel ceite lapides fundam̃¬
ti grandes p̃tiosi et quadrati pͥmi
sunt ut supͣdiximus eccłiarum
magistri: qui ab ipso dño uerbum
audiere salutis:. Suꝑ positi autem
ordines lapidum siue lignorum. se¬
quentes sunt. suo quiq tempore
sacerdotes ac doctores. Quorum uł

Expanded text:
quia eos quos in fide veritatis instituequia eos quos in fide veritatis instituere quaerimus, primo necesse est ut abrenuntiare diabolo, ac de sorte primae praevaricationis in qua nati sunt doceamus renascendo erui. Deinde quaerendi sunt lapides pretiosi et grandes, atque in fundamentum templi ponendi, ut meminerimus abdicata conversatione priori, eorum in omnibus vitam moresque inspicere, eos nostris auditoribus imitandos proponere, quos per virtutem humilitatis specialiter Domino adhaerere noverimus. Addendus est in altum paries operum bonorum, et quasi super impositis sibi invicem ordinibus lapidum ambulandum est ac proficiendum « de virtute in virtutem . » Vel certe lapides fundamenti grandes, pretiosi et quadrati primi sunt, ut supra diximus, Ecclesiarum magistri, qui ab ipso Domino verbum audiere salutis. Superpositi autem ordines lapidum sive lignorum sequentes sunt, suo quique tempore sacerdotes ac doctores. Quorum vel
Abbreviated transcription (Latin):
porro biblii p̃parauerunt ligna
& lapides ad edificandam domum
Biblos est ciuitas fenicis: cuł memi¬
nit iezechiel dicens: Sapientes tu
tyre facti sunt gub̃natores tub se¬
nes biblii & prudentes eius. Proq̃
in hebreo continetur gobel. siue
gabel: quod interp̃tatur definers
siue disterminans. Quod uocabu¬
lum apte cõuenit eis qui corda
hominum ad edificiũ spale quod ex
uirtutib anime construitur po¬
rant. Sic & eium solum modo suos
auditores fidem & oꝑa iusticiȩ do¬
cere sufficiunt: dum ipsi pͥus sacͥs
paginis edocti. diligenter que si
fides cenenda. quo uututum all
incedendum: certa diffinitione uerita¬
tis didicerint. Nam frustra officium
sibi doctoris usurpat: qui discretio¬
nem catholice fidi ignorat. Neq
scũarium dño s ruinam sibi edifi¬
cant: qui docere alios regulam quã
ipsi non didicerunt. conantur. In
edificando ergo domum dĩ pͥmo sunt
igna & lapides cecdendi de monce.:

Expanded text:
Porro Giblii praeparaverunt ligna Porro Giblii praeparaverunt ligna et lapides ad aedificandam domum. » Giblos est civitas Phoenicis, cujus meminit Ezechiel dicens: « Sapientes tui, Tyre, facti sunt gubernatores tui, senes Giblii et prudentes ejus . » Pro quo in Hebraeo continetur Gobal sive Gebal, quod interpretatur definiens, sive disterminans: quod vocabulum apte convenit eis qui corda hominum ad aedificium spirituale, quod ex virtutibus animae construitur, parant: sic etenim solummodo suos auditores fidem et opera justitiae docere sufficiunt, dum ipsi prius sacris paginis edocti, diligenter quae sit fides tenenda, quo virtutum calle incedendum, certa definitione veritatis didicerint. Nam frustra officium sibi doctoris usurpat, qui discretionem catholicae fidei ignorat, neque sanctuarium Domino, sed ruinam sibi aedificant, qui docere allos regulam, quam ipsi non didicere, conantur. In aedificanda ergo domo Dei primo sunt ligna et lapides caedendi de monte:
Abbreviated transcription (Latin):
dum edificium om̃e. ponebantur:
& sacram̃ta ueritatis siue uisibilit
siuie inuisibiliter ab ipsa dĩ sapien¬
tia ꝑceperunt. Qui bene lapides.
pͥmo quadrari ac sic infundam̃tũ
poni iubentur. Quadratum nãq
omẽ quodcumq uertitur: fixum
stare consueuit. Cui nimirum fi¬
gure cor Lassimilantur electorũ:
quȩ ita infidi firmitate consistere
didicerunt: ut nulla occurrentiũ
rerum aduersitate nec ipsa etiã
morte. a sui rectitudine possint sta¬
tuꝰ declinari. Quos dolauerunc ce¬
mentarii salomonis et cementar
hiram: dolantur nãnq lapides pͥ¬
tiosi: cum electi quiq p̃cedentiũ
scõrum instruet̾ione & instantia
quicquid in se habent noriumae
mane relinqunt: atq ance conspe¬
tum sui creatoris solam in site sibi
iusticie regulam. quasi stabilem
quadrature formam ostendunt
Bolauerunt autem hos lapides
non solum cementarii salomonis
s & cementarii hyram quia exuto¬
q popło doctores fuere sc̃ẽ ecelie

Expanded text:
dum aedificium omne ponebantur, dum aedificium omne ponebantur, et sacramenta veritatis sive visibiliter sive invisibiliter ab ipsa Dei sapientia perceperunt. Qui bene lapides primo quadrati, ac sic in fundamento poni jubentur. Quadratum namque omne quocunque vertitur, fixum stare consuevit. Cui nimirum figurae corda assimulantur electorum, quae ita in fidei firmitate consistere didicerunt, ut nulla occurrentium rerum adversitate, nec ipsa etiam morte a sui rectitudine possint status inclinari. « Quos dolaverunt caementarii Salomonis et caementarii Hiram. » Dolantur namque lapides pretiosi, cum electi quique praecedentium sanctorum instructione et instantia quidquid in se habent noxium et inane relinquunt, atque ante conspectum sui creatoris insitae sibi justitiae regulam, quasi stabilem quadraturae formam, ostendunt. Dolaverunt autem hos lapides non solum caementarii Salomonis, sed et caementarii Hiram, quia ex utroque populo doctores fuere sanctae Ecclesiae. «
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cessit Iudei namq ꝓseliti et genti¬
les conuersi ad ueritatem euangłii:
unam eandemq xp̃i eccłiam siue
recte uiuendo. siue etiam docendo.
construunt xx
recepit q rex ut tollerent lapides
grandes. lapides p̃ciosos infundam̃tũ
templi: et quadrarent eos. funda¬
mentum templi. nullum . ẽ. mistice
intellegendum quam illuo quod
ostendit apłs dicens. fundam̃tũ
enu aliud nemo potest ponere
preter id quod positum. ẽ: quod ẽ.¬
xp̃c iħ̾c. Qui ꝓpterea fundam̃tum
quia sicut petrus ait non ẽ. aliuo
sub cȩlo datum nomen hominib
in quo oporteat nos saluos fieri. In
quod fundam̃tum lapides gran-¬
des et pͣtiosi tolluntur cum p̾cipui
fact̾is ac sc̃itate uiri. familiari m̃tis
scĩtate. suo adherent conditori. ut
quo firmius in illo spem suam
ponunt: eo fortius aliorum dirigẽ
quod. ẽ. latitudinem parietis por¬
tare. sufficiunt. Lapides ergo qui
in fundam̃tum templi ad porcan¬

Expanded text:
praecessit. Judaei namquepraecessit. Judaei namqueles conversi ad veritatem Evangelii, unam eamdemque Christi Ecclesiam, sive recte vivendo, sive etiam docendo, construunt. « Praecepitque rex ut tollerent lapides grandes, et lapides pretiosos in fundamentum templi, et quadrarent eos. » Fundamentum templi nullum est aliud intelligendum mystice, quam illud quod ostendit Apostolus, dicens: « Fundamentum enim aliud nemo potest ponere praeter id quod positum est, qui e » Qui propterea fundamentum quia sicut ait Petrus non est aliud sub coelo datum nomen hominibus, in quo oporteat nos salvos fieri . » In quod fundamentum lapides grandes et pretiosi tolluntur, cum praecipui factis ac sanctitate viri, familiari mentis sanctitate suo adhaerent Conditori, ut quo firmius in illo spem suam ponunt, eo fortius aliorum vitam dirigere quod est latitudinem parietis portare sufficiunt. Lapides ergo qui in fundamentum templi ad portan