comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hatur atq agitet᷑ affectib: Qͦs neq nos erag¬
gerare debemus:ne ipsis ñ parcamꝰ: qͥb par¬
cendum existimauit apłs. Tantum ꝑhoc qͦd
breuit̃ exposui cautum fieri lectorem opor¬
tuit. adũsus eos qͥ in hoc qͦd scͥptum est. tͥbri¬
lationem aut̃ carnis habebunt huiꝰ mochi. ego
aut̃ uob̃ parconuptiis calumniant᷑. qͦd eas
ex obliquo sententia ista damnauerit. ue¬
lut ipsam damnationem noluerit chcere
cum ait. ego aut̃ uob̃ parco: ut uidelicet cũ
credunt uel credi uolunt: tanquam uiam
sibi muniunt ad mentiendi licentiam uł
ad defensionem sue pũse opinonis: libi¬
cunq aliud sentiunt qͣm sana doct̾na po¬
stulat. Siquid enim manifestum de diui¬
nis libͥs ꝓlatum fuerit. qͦ corum confutent᷑
errores: hoc admanum habent uelut scutũ
quose aduersꝰ ueritatem qͦsi tuentes nudent
diabolo uulnerandos: ut chieant auctorem
libri ũ uerum dixisse. alias ut infirmis par¬

Expanded text:
ahatur atque agitetur affectibus? quos neque nos exagahatur atque agitetur affectibus? quos neque nos exaggerare debemus, ne ipsis non parcamus, quibus parcendum extimauit apostolus. Tantum per hoc, quod breuiter posui, cautum fieri lectorem oportuit aduersus eos, qui in hoc, quod scriptum est: tribulationem autem carnis habebunt huius modi, ego autem uobis parco, nuptiis calumniantur. quod eas ex obliquo sententia ista damnauerit; uelut ipsam damnationem noluerit dicere, cum ait: ego autem uobis parco, ut uidelicet, cum credunt uel credi uolunt, tamquam uiam sibi muniunt ad mentiendi licentiam uel ad defensionem suae peruersae opinionis, ubicumque aliud sentiunt quam sana doctrina postulat. si quid enim manifestum de diuinis libris prolatum fuerit, quo eorum confutentur errores, hoc ad manum habent uelut scutum, quo se aduersus ueritatem quasi tuentes nudent a diabolo uulnerandos, ut dicant hoc auctorem libri non uerum dixisse, alias ut infirmis par
Abbreviated transcription (Latin):
nentiamq ꝑpetuam: ut aliquantulum a
nuptiis etiam sic det̾reret. Modeste sane. non
tanquam are mala & illicita: s tanquã ab
onerosa ac molesta. Aliud ẽ enim admittere
carnis turpitudinem: aliud hab̃e carnis
tͥbulationem. Illud ẽ criminis facere. hoc
laboris est pati. Quem plerunq homines
etiam ꝓ officiis honestissimis ñ recusant.
S ꝓ habendo conugio. iam hoc tempore. qͦ ñ
stultum eẽt. nisi metueret᷑ in continentib.
ne temptante sathana inpeccata damnabi¬
lia laberent᷑. Qͦd aut̃ se dicit eis parcere qͦs
ait tͥbulationem carnis habit᷑os. nichil mͥ
unt̾m saniꝰ occurrit: quam eum noluisse
aꝑire & explicare u̾bis eandem ipsam car¬
nis tͥbulationem. qm p̃ntinciatut eis qͥ eli¬
gunt nuptias. in suspicionib zeli coniugalis:
in ꝓcreandis filuis atq nutͥendis: in timorib
atq merorib orbitatis. Quotꝰ enim quisq
cum se conubii uincłis auigauerit. ñ istis tͣ¬

Expanded text:
nentiamque perpetuam, ut aliquantulum a nentiamque perpetuam, ut aliquantulum a nuptiis etiam deterreret, modeste sane, non tamquam a re mala et inlicita, sed tamquam ab onerosa ac molesta. aliud est enim admittere carnis turpitudinem, aliud habere carnis tribulationem: illud est criminis facere, hoc laboris est pati, quem plerumque homines etiam pro officiis honestissimis non recusant. sed pro habendo coniugio iam hoc tempore, quo non stultum esset, nisi metueretur incontinentibus, ne temptante satana in peccata damnabilia laberentur. quod autem se dicit eis parcere, quos ait tribulationem carnis habituros, nihil mihi interim sanius occurrit. quam eum noluisse aperire et explicare uerbis eandem ipsam carnis tribulationem, quam praenuntiauit eis qui eligunt nuptias in suspicionibus zeli coniugalis, in procreandis filiis atque nutriendis, in timoribus et maeroribus orbitatis. quotus enim quisque, cum se conubii uinculis adligauerit, non istis tr
Abbreviated transcription (Latin):
tionem: nunquid addidit. & si solueris nou
peccasti: Iam enim sup̃dixerat: his autem qͥ
sunt in contugio p̃cipioñ ego s dñs. uxorẽ
a uiro ñ discedere. Q uod si discesserit. ma¬
nere inntiptam: aut uiro suo reconcilian
fieri eim potest: ut ñ sua culpa. s mariti
discedat. Deinde ait. Et uir uxorem non di¬
mittat. Eͦd nichilominus ex p̃cepto dñipo¬
suit: nec ibi addidit. & si dimiserit ñ peccat.
Preceptum ẽ enim hoc. cui ñ obȩdire pecca¬
tum est: ñ consilium: quosi uti nolueris.
minꝰ boni adipisceris: ũ mali aliquid ꝑpe¬
trabis sꝑt̾ea cũ dixisset solutꝰ es abuxore.
ne quesieris ⁊xorem. qͥa ñ p̃cipiebat ue ma¬
lum fieret. s consulebat tit melius fieret:
continuo subiunxit. Et si acceꝑis tixorem ñ
peccasti. Et sinupserit uirgo. non peceat. Ad¬
didit tam̃: tbulationem autem carnis ha¬
bebtint huius modi. Ego aut̃ uobis parco.
Hoc modo exbortans ad uirginitatem. conti¬

Expanded text:
tionem, numquid addidit: et si solueris, non tionem, numquid addidit: et si solueris, non peccasti? iam enim supra dixerat: his autem qui sunt in coniugio praecipio non ego sed dominus, uxorem a uiro non discedere: quodsi discesserit, manere innuptam aut uiro suo reconciliari; fieri enim potest, ut non sua culpa, sed mariti discedat. deinde ait: et uir uxorem ne dimittat, quod nihilominus ex praecepto domini posuit, nec ibi addidit: et si dimiserit, non peccat. praeceptum est enim hoc, cui non oboedire peccatum est, non consilium, quo si uti nolueris, minus boni adipisceris, non mali aliquid perpetrabis. propterea cum dixisset: solutus es ab uxore? ne quaesieris uxorem, quia non praecipiebat, ne malum fieret, sed consulebat, ut melius fieret, continuo subiunxit: et si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo, non peccat. Addidit tamen: tribulationem autem carnis habebunt huius modi, ego autem uobis parco, hoc modo exhortans ad uirginitatem conti
Abbreviated transcription (Latin):
Etistimo itaꝙ hoc bonum ẽẽ ꝓpt̃ psentem¬
necessitatem. Hoc inquit unde p̃ceptũ dñi ñ
habeo. s consilium do. hoc est de uirginib:
cristimo bonum ẽẽ ꝓpt̃ p̃sentem necessitatẽ
Noui enum qͦd p̃sentis temporis cui coniui¬
gia seruiunt. necessitas cogat. ut ea quȩ di
sunt minꝰ cogitent᷑ quam sufficit adipiscen¬
de illi głe q̃ non erit omnium: quamuis
i et̾na uita ac salute manentium. Stella
enim a stella differt in gła. sic & resurrectio
mortuorum. Bonum est gͦ homini sie esse.
quod pͥus posuit ad p̃ceptum ꝑtinet: contra
quod ñ licet facere. Non enim licet dimitte
solutꝰ es abtixore. ne ques ieris uxorem icon¬
silii sententia ẽ. ñ p̃cepti. licet itaq facere:
sed melius ẽ ñ facere. Deniq continuo subie¬
cit. Ee si acceꝑis uxorem. ñ peccasti: & finup¬
serit uirgo. non peccat. Illud aut̃ pͥus eum
dixisset alligatꝰ es uxori. ne ques ieris solu¬

Expanded text:
existimo itaque hoc bonum esse propter prexistimo itaque hoc bonum esse propter prnecessitatem. hoc, inquit, unde praeceptum domini non habeo, sed consilium do, hoc est de uirginibus existimo bonum esse\' propter praesentem necessitatem. noui enim quid praesentis temporis, cui coniugia seruiunt, necessitas cogat, ut ea quae dei sunt minus cogitentur, quam sufficit adipiscendae illi gloriae, quae non erit omnium quamuis in aeterna uita ac salute manentium; stella enim ab stella differt in gloria. sic et resurrectio mortuorum. bonum est ergo homini sic esse. quod prius posuit ad praeceptum pertinet, contra quod non licet facere. non enim licet dimittersolutus es ab uxore? ne quaesieris uxorem, consilii sententia est, non praecepti; licet itaque facere, sed melius est non facere. denique continuo subiecit: et si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo, non peccat. illud autem prius cum dixisset: adligatus es uxori? ne quaesieris solu
Abbreviated transcription (Latin):
retur qͦmͦ placendum eẽt deo. minus erit uti¬
ꝙ cum hoc ipsum inmꝰ coniugii necessitate
cogitat᷑. Ideo de uirginib inquit p̃ceptum
dm̃ ñ habeo. Precepto enim qͥs qͥs ñ obtemꝑ¬
at.reus ẽ. & debitor penȩ Pinde qͥa uxorem
ducere uł nub̃e peccatum ũ est. si aut̃ pecca¬
tum ec̃t p̃cepto uetaret᷑:. ꝓpt̾ea p̃ceptum dñi
de uirginib nullum ẽ. S qm̃ deuitatis re¬
missisq peccatis adeunda est uita ȩt̾na. inqͣ
est quedam egregia gła. non omnib in et̾nũ
uicturis. s quib dã ibi tͥbuenda: cui conse¬
quende parum ẽ liberatum ẽẽ a peccatis.
nisi aliqͥd ipsi lib̾atori uoueat᷑. quod ñ sit
criminis ñ uouisse.s uouisse ac reddidisse
sit laudis: consilium inquit do: tanquam
misełiam consecutꝰ a deo. ut fidelis essem.
qeq enim inuide debeo fidele consilium:
qͥ ñ meis meritis s di miscdia sum fidelis.

Expanded text:
retur quomodo placendum esset deo, minus erit utiretur quomodo placendum esset deo, minus erit utique, cum hoc ipsum minus coniugii necessitate cogitatur. ideo, de uirginibus, inquit, praeceptum domini non habeo; praecepto enim quisquis non obtemperat, reus est et debitor poenae. proinde quia uxorem ducere uel nubere peccatum non est, si autem peccatum esset, praecepto uetaretur, propterea praeceptum domini de uirginibus nullum est. sed quoniam deuitatis remissisue peccatis adeunda est uita aeterna, in qua est quaedam egregia gloria non omnibus in aeternum uicturis, sed quibusdam ibi tribuenda, cui consequendae parum est liberatum esse a peccatis, nisi aliquid ipsi liberatori uoueatur, quod non sit criminis non uouisse, sed uouisse ac reddidisse sit laudis, consilium, inquit, do, tamquam misericordiam consecutus a deo, ut fidelis essem; neque enim inuidere debeo fidele consilium, qui non meis meritis, sed dei misericordia sum fidelis;
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc uanam sententiam ne cordis ꝓpͥi uani¬
tate ꝓtulisse uideant᷑: adhibent ex apło testi¬
monium ubi ait: de uirginib aut̃ p̃ceptũ
dñi non habeo. consilium aut̃ do. tanquã
miscdiam consecutꝰ adõ. ut fidelis essem.
Tristimo itaq hoc bonum ẽẽ ꝓpt̃ p̃sentem
neces  sitatem: quia bonum ẽ homini
ꝓpt̃ futuram ȩt̾nitatem:. Quasi p̾sentis neces¬
sitatis rationem hab̃et apłs. nisi ꝓuidens &
consulens in fut᷑um: eum omnis eiꝰ dispensa¬
tioñ nisi ad uitam et̾nam uocet. Presens gͦ ẽ
uitanda necessitas: s tam̃ q̃ aliquid bonorũ
impedit fut᷑oꝵ. Qua necessitate uita cogit᷑
coniugalis cogitare q̃ mundi sunt: quomͦ
placeat uir uxori:uxor uiro: Non quod ea
separent a regno dei. sic̃ sunt peccata: q̃ ideo
p̃cepto ñ consilio cohibent᷑. qͥa dño p̃cipienti
ñ obedire damnabile ẽ: Gillud qͦd in ꝓpsodes
regno amplius hab̃i posset. si ampliꝰ cogita¬

Expanded text:
hanc uanam sententiam ne cordis propria uanihanc uanam sententiam ne cordis propria uanitate protulisse uideantur, adhibent ex apostolo testimonium, ubi ait: de uirginibus autem praeceptum domini non habeo, consilium autem do tamquam misericordiam consecutus a deo, ut fidelis essem. existimo itaque hoc bonum esse propter praesentem necessitatem, quia bonum est homini propter futuram aeternitatem. quasi praesentis necessitatis rationem haberet apostolus, nisi prouidens et consulens in futurum, cum omnis eius dispensatio nonnisi ad uitam aeternam uocet. Praesens ergo est uitanda necessitas, sed tamen quae aliquid bonorum inpedit futurorum: qua necessitate uita cogitur coniugalis cogitare quae mundi sunt, quomodo placeat uir uxori uel uxor uiro, non quod ea separent a regno dei, sicut sunt peccata, quae ideo praecepto, non consilio cohibentur, quia domino praecipienti non oboedire damnabile est; sed illud, quod in ipso dei regno amplius haberi posset, si amplius cogita
Abbreviated transcription (Latin):
rit̃. salubrit̃. instant̃ educant: quia thori fi¬
dem inuicem seruant: qͥa sacrainentum eo¬
nubi non uiolant. Hec tam̃ omnia. hrua¬
ni officii sunt munera. Uirginalis aut̃ inte¬
gritas. & ꝑ piam continentiam ab omni con¬
cubitu inmunitas. angłica portio ẽ: & in
carne corruptibili incorruptionis ꝑpetue
meditatio. Cedat huic omnis fecunditas car¬
nis: omnis pudicicia contugalis. Illa ñ est
in potestate: illa non est in ȩt̃nitate.fecun¬
ditatem carnalem ñ habet liberum arbitri¬
um: puidiciciam coniugalem non habet cȩ¬
lum a fectohabebunt magnum aliquid p̃
cȩt̾is in illa commun immortalitate: qui
habent aliqͥd iam ñ carnis. in carne. Unde
t̾rens euris plurib atq artiorib distendun¬
tur: qͥ molestia uirgines & continentes ca¬
rent. Quas obhoc tantum meliꝰ sit non
comugari. uit huiꝰ temporis relaxent᷑ angi¬
stie: non quod in futurum scłm aliqͥd ꝓsit.

Expanded text:
riter, salubriter, instanter educant, quia tori firiter, salubriter, instanter educant, quia tori fidem inuicem seruant, quia sacramentum conubii non uiolant. Haec tamen omnia humani officii sunt munera; uirginalis autem integritas et per piam continentiam ab omni concubitu inmunitas angelica portio est et in carne corruptibili incorruptionis perpetuae meditatio. cedat huic omnis fecunditas carnis, omnis pudicitia coniugalis: illa non est in potestate, illa non est in aeternitate: fecunditatem carnalem non habet liberum arbitrium, pudicitiam coniugalem non habet caelum. profecto habebunt magnum aliquid praeter ceteros in illa communi inmortalitate, qui habent aliquid iam non carnis in carne. Vnde terrenis curis pluribus atque artioribus distenduntur, qua molestia uirgines et continentes carent: quasi ob hoc tantum melius sit non coniugari, ut huius temporis relaxentur angustiae, non quod in futurum saeculum aliquid prosit.
Abbreviated transcription (Latin):
quod non adult̾um s maritum querit in
turba. Illa gͥ uirgo coniugatȩ merito p̃po¬
nit᷑: que nec multitudini se amandam ꝓ¬
ponit. cum amorem unius ex multitudi¬
ne inquirit: nec se uni iam compontt in¬
uento. cogitans quȩ sint mundi. quomͦ
placeat uiro: s speciosum forma p̃filiis hõiũ
sic amauit. ut qͥa eum sic̃ maria concipere
carne ñ posset: ei corde concepto carnem in¬
tegram custodiret. Hoc genꝰ uirginum. nul¬
la corporalis fecunditas ꝓtulit. Non ẽ hec
ꝓles carnis & sanguinis: s harum si q̃rit᷑
mat᷑: eccłia ẽ. Non parit uirgines saeras nͥ
uirgo sacra: uirgo illa q̃ desponsata est uni
uiro casta exiberi xp̃o. Ex illa ñ tota corpore.
s tota uirgine sp̃u. nascunt᷑ sane turgines &
corpore & sp̃u. habeant comugia bonũ suũ
ũ qͥa filios ꝓcreant: s qͥa honeste. qͥa licite. qͥa
pudice. quia socialit̾ ꝓcreant: & ꝓcreatos. pa¬

Expanded text:
quod non adulterum, sed maritum quaerit in quod non adulterum, sed maritum quaerit in turba. illa igitur uirgo coniugatae merito praeponitur, quae nec multitudini se amandam proponit, cum amorem unius ex multitudine inquirit, nec se uni iam conponit inuento, cogitans quae sunt mundi, quomodo placeat uiro, sed speciosum forma prae filiis hominum sic amauit, ut, quia eum sicut Maria concipere carne non posset, ei corde concepto etiam carnem integram custodiret. Hoc genus uirginum nulla corporalis fecunditas protulit; non est haec proles carnis et sanguinis. si harum quaeritur mater, ecclesia est. non parit uirgines sacras nisi uirgo sacra, illa quae desponsata est uni uiro casta exhiberi Christo. ex illa non tota corpore, sed tota uirgine spiritu nascuntur sanctae uirgines et corpore et spiritu. Habeant coniugia bonum suum, non quia filios procreant, sed quia honeste, quia licite, quia pudice, quia socialiter procreant et procreatos pa
Abbreviated transcription (Latin):
plius sic̃ rectissime confueuerunt in sacris
uirginib meliꝰ earum. de qͦ isto sermone dis¬
serimus. Nam ne illo quidem debent conti¬
nentium meritis se conferre conuigia: qͦd
ex cis uirgines ꝓcreant᷑. Hoc enim ñ comu¬
gii bonum ẽ s nat᷑e:. que sic diuinitꝰ institu¬
ta ẽ: ut ex quolibet humano utͥusq sexus cõ¬
cubitu. siue ordinato & honesto. sirie turpi
& illicito. nulla femina nisi uirgo nascattu:
nulla tam̃ sacra uirgo nascit᷑. Ita fit ud uir¬
go uascat᷑ etiam de stuipio: sacra aut̃ uirgo
nec de coniugio. Nec nos hodin uirginib
nes sunt: s quod deo dicate pra continen¬
tia uirgines. Nam quod ñ temere dixerim:
felicior mͥ uidet᷑ nupta mulier: quã uirgo
nupt᷑a. Habet enim iam illa qͦd ista ad huc
cupit. p̃sertĩ si ñdum uł sponsa euiusquã
sit. Illa uni studet placere eui data est.
hec multis: incerta cui danda est. Hec uno
pudiciciam cogitationis defendit a t̾ba:

Expanded text:
plius, sicut rectissime consuerunt, in sacris plius, sicut rectissime consuerunt, in sacris uirginibus melius earum, de quo isto sermone disserimus. Nam ne illo quidem debent continentium meritis se conferre coniugia, quod ex eis uirgines procreantur; hoc enim non coniugii bonum est, sed naturae, quae sic diuinitus instituta est, ut ex quolibet humano utriusque sexus concubitu, siue ordinato et honesto siue turpi et inlicito, nulla femina nisi uirgo nascatur. nulla tamen sacra uirgo nascitur; ita fit, ut uirgo nascatur etiam de stupro, sacra autem uirgo nec de coniugio. Nec nos hoc in uirginibus nes sunt, sed quod deo dicatae pia continentia uirgines. nam — quod non temere dixerim — felicior mihi uidetur nupta mulier quam uirgo nuptura; habet enim iam illa quod ista adhuc cupit, praesertim si nondum uel sponsa cuiusquam sit. illa uni studet placere, cui data est, haec multis, incerta cui danda est; hoc uno pudicitiam cogitationis defendit a turba,
Abbreviated transcription (Latin):
aut cum ex omiu hominum genere. acc
omnib gentib ad popłm dei & ciuitatem reg¬
ni cȩlorum membra xp̃i colligi possint. sa¬
cram uirginitatem qͥ potest caꝑe capiat: & ca
tantum que se non continet nubat. Qͥd enim
si aliqua mulier diues multam pecuniam hu¬
ic bono oꝑi impendat. ut emat ex diuersis
gentib seruos qͦs faciat xp̃ianos: nonne ubiꝰ
atq numerosius qͣm ut̃i quantalibet feracita
te.xp̃imembra gignenda eurabit: Nec ideo
tam̃ pecuniam suam comparare muneri sa¬
cre uirginitatis audebit. At si ꝓpt̃ faciendos
qui nati fuerunt xp̃ianos fecunditas carnis
ꝓ amissa uirginitate merito compensabitur:
fructuosius erit hoc negotium. si magno pecr¬
niario p̃cio uirginitas amittat᷑. quo pueri
faciendi xp̃iani multo plures emant᷑. qͣm
uniꝰ ut̃o quãlibet fertili nascerent᷑. Quod
si stultissime dicit᷑: habeant fideles nupte
bonum suum. de qͦ in aliouolumine disse¬

Expanded text:
autem cum ex omni hominum genere atque autem cum ex omni hominum genere atque omnibus gentibus ad populum dei et ciuitatem regni caelorum membra Christi colligi possint, sacram uirginitatem qui potest capere, capiat et ea tantum, quae se non continet, nubat. quid enim? si aliqua mulier diues multam pecuniam huic bono operi inpendat, ut emat ex diuersis gentibus seruos, quos faciat christianos, nonne uberius atque numerosius quam uteri quantalibet feracitate Christi membra gignenda curabit? nec ideo tamen pecuniam suam conparare muneri sacrae uirginitatis audebit. at si propter faciendos qui nati fuerint christianos fecunditas carnis pro amissa uirginitate merito compensabitur, fructuosius erit hoc negotium, si magno pecuniario pretio uirginitas amittatur, quo pueri faciendi christiani multo plures emantur, quam unius utero quamlibet fertili nascerentur. Quod si stultissime dicitur, habeant fideles nuptae bonum suum, de quo in alio uolumine
Abbreviated transcription (Latin):
tur: ole ꝑhoc sp̃italis ẽ etiam uirginitas cor¬
poris: quam uouet & seruat continentia
pietatis. Siẽ enim nemo impudice utitur
corpore nisi sp̃u pͥus concepta neqͥtia:. ita ne¬
mo pudiciciam seruat in corpore: nisi sp̃tu
prius insita castitate. Porro aut̃ si pudicicia
conuigalis qͥmuis custodiat᷑ in carne. animo
tam̃ non carni tͥbuit᷑. qͦ p̃side atq rectore
nulli p̃t ꝓpͥum coniugium earo ipsa misce¬
tur: quantomagis quantoq honoratius in
animi bonis illa continentia numeranda
est qua integͥtas carnis ipsi creator anime
& carnis uouet᷑. consecrat᷑. seruat᷑: Nec il¬
larum gͦ fecunditas carnis quȩ hoc tempo¬
re nichil aliud in conuigio quam ꝓlem re¬
quirunt qm mancipent xp̃o: ꝓ amis sa
uirginitate compensari posse credenda ẽ.
Priorib qͥppe temporib uent᷑o scđ̾m carnẽ
xp̃o. ipscm genus carnis in ampla qͣdam
& ꝓpħica gente necessarium fuit: nunc

Expanded text:
tur. Ac per hoc spiritualis est etiam virginitas cortur. Ac per hoc spiritualis est etiam virginitas corporis, quam vovet et servat continentia pietatis. Sicut enim nemo impudice utitur corpore, nisi spiritu prius concepta nequitia; ita nemo pudicitiam servat in corpore, nisi spiritu prius insita castitate. Porro autem si pudicitia conjugalis, quamvis custodiatur in carne, animo tamen, non carni tribuitur, quo praeside atque rectore nulli praeter proprium coniugium caro ipsa miscetur, quanto magis quantoque honoratius in animi bonis illa continentia numeranda est, qua integritas carnis ipsi creatori animae et carnis uouetur, consecratur, seruatur! Nec illarum ergo fecunditas carnis, quae hoc tempore nihil aliud in coniugio quam prolem requirunt, quam mancipent Christo, pro amissa uirginitate compensari posse credenda est. prioribus quippe temporibus uenturo secundum carnem Christo ipsum genus carnis in ampla quadam et prophetica gente necessarium fuit; nunc
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd desit in ꝓle consolet᷑ scruata uirginitas:
nob ꝓlis lucro amissa compenset᷑ integͥtas. Hȩc
uox fidelium coniugatarum ad sacras uirgi¬
nes. utcunꝙ ferenda ẽẽt. si xp̃ianos corpore
parerent: ut hoc solo ẽẽt marie fecuinditas¬
carnis excepta uirginitate p̃stantior: qͦd illa
ipsum caput horum membrorum. he autem
inembra illius eapitis ꝓcrearent. Nunc uero
etiam si tales hac uoce contendant. que ob
hoc tantum uiris ungunt᷑ atq mniscent᷑ ut
filios habeant: nich̃q aliud de filiis cogitant
membrorum xp̃i sp̃italit̾ mat̾ ẽ: cuius etiam
sp̃itaut uirgo est. Cui sc̃o partui cooꝑantur &e
inatres. quȩ ñ xp̃ianos corpore peꝑerunt: ut
fiant quod se corpore parere non potuisse
nouerunt. ꝑ hoc tam̃ cooꝑant᷑ ubi & ipse
uirgines matresq xp̃i sunt: in fide scilicet
ri potest. Neq enim & ipsa qͥa uirginitas est. s
seruet᷑. sp̃s tam̃ religione ac deuotione serua¬

Expanded text:
quod defit in prole, consoletur seruata uirginitas, quod defit in prole, consoletur seruata uirginitas, nobis prolis lucro amissa compensetur integritas. haec uox fidelium coniugatarum ad sacras uirgines utcumque ferenda esset, si christianos corpore parerent, ut hoc solo esset Mariae fecunditasarnis excepta uirginitate praestantior, quod illa ipsum caput horum membrorum, hae autem membra illius capitis procrearent; nunc uero etiamsi tales hac uoce contendant, quae ad hoc tantum uiris iunguntur atque miscentur, ut filios habeant, nihilque aliud de filiis cogitant, membrorum Christi spiritualiter mater est, cujus etiam spiritualiter virgo est. Cui sancto partui cooperantur et matres, quae non christianos corpore pepererunt, ut fiant quod se corpore parere non pnouerunt; per hoc tamen cooperantur, ubi et ipsae uirgines matresque Christi sunt, in fide scilicet,ri potest. neque enim et ipsa, quia uir- 19 cf. Gal. 5, servetur, spiritus tamen religione ac devotione serva
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ice uirgo xp̃i. Eccłia uͦ in scĩs regnum dei
possessuris. sp̃u quidem tota mat̾ xp̃i est. tota
uirgo xp̃i: corpore aut̃ ñ totã. s in quibdam
uirgo xp̃i. in quib dam mat̾. s non xp̃i. Et
comugate qͥppe fideles femine & uirgines dõ¬
dieate. scĩs inorib & caritate de corde puro.
& conscientia bona. & fide non ficta. quia
uoluntatem patͥs faciunt: xp̃i sp̃italit̾ ma-¬
tressunt. Que aut̃ coniugali uita corpora¬
liter pariunt. ñ xp̃m s adam pariunt. E ido
currunt. ut sacram̃tis imbuti. xp̃i membra
fiant partꝰ earum: qm̃ quid peperint noruñ.
Hoc dixi. ne forte audeat fecunditas coniu¬
galis cũ uirginali integͥtate contendere. atꝙy
ipsam mariam ꝓponere: ac uirginib dei di¬
cere.Iua in corpore duasres habuit hono¬
randas. uirginitatem & fecunditatem: quia
integra ꝑmansit &e peꝑit. Hanc felicitatem
qm̃ totam utrȩq habe ñ potuimꝰ. partite simꝰ:
ut uossitis uirgines: nossimꝰ matres. Ulobis

Expanded text:
i et uirgo Christi; ecclesia uero in sanctis regnum dei possessuris spiritu quidem tota mater Christi est, tota uirgo Christi, corpore autem non tota, sed in quibusdam uirgo Christi, in quibusdam mater, sed non Christi. et coniugatae quippe fideles feminae et deo uirgines dicatae sanctis moribus et caritate de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, quia uoluntatem patris faciunt, Christi spiritaliter matres sunt; quae autem coniugali uita corporaliter pariunt, non Christum, sed Adam pariunt et ideo currunt, ut sacramentis inbuti Christi membra fiant partus earum, quoniam quid pepererint norunt. Hoc dixi, ne forte audeat fecunditas coniugalis cum uirginali integritate contendere atque ipsam Mariam proponere ac uirginibus dei dicere: illa in corpore duas res habuit honorandas, uirginitatem et fecunditatem, quia et integra permansit et peperit; hanc felicitatem quoniam totam utraque habere non potuimus, partitae sumus, ut uos sitis uirgines, nos simus matres; uobis
Abbreviated transcription (Latin):
ntm accepistis. & huiꝰ doni p̃mia sꝑatis.:
ut me qͦꝙ orationib ur̃is memineritio m¬
serere. cum tota dorestica tir̃a ȩccłia. Or¬
camatissime qͥppe ꝓuenit. ut mat̾ ur̃e iã
grandeuȩ de oratione epłam rescberem.
add ipsam qͥppe maxime ꝑtinet orando c̃o¬
certare ꝓ uob̾. que de seminꝰ sollicita est
qͣm de uob. & tit ad te potꝰ ꝗtiam ad illã
hoc de congnentia uidual opusculum
facerem.qͥa tͥ supare adbac restat qͥd iã¬
etas illius suꝑauit. Uirgo aut̃ sc̃a ꝓles ur̃a
si aliqͥd de sua ꝓfessione desiderat: ex labo¬
ris nr̃i studio habet grandem librum de
scã uirginitate quem legat: de qͦ legendo
etiam te commonuerim. qm̃ multa conti¬
net utͥq necessaria castitati. hoc ẽ uirgina¬
li atꝙuiduali: quȩ hic ꝓpt̾ea partim tenui¬
ter attigi. partim omnino p̃t̾misi: quia ib
copiosius dis putaui. ꝑseueres in gra xp̃i.¬

Expanded text:
num accepistis et huius doni praemia speratis, num accepistis et huius doni praemia speratis, ut me quoque orationibus uestris memineritis inserere cum tota domestica uestra ecclesia. ordinatissime quippe prouenit, ut matri uestrae iam grandaeuae de oratione epistulam scriberem — ad ipsam quippe maxime pertinet orando concertare pro uobis, quae de se minus sollicita est quam de uobis — et ut ad te potius quam ad illam hoc de continentia uiduali opusculum facerem, quia tibi superare adhuc restat, quod iaetas illius superauit. uirgo autem sancta proles uestra, si aliquid de sua » professione desiderat ex laboribus nostris, habet grandem librum de sancta uirginitate, quem legat. de quo legendo etiam te commonueram, quoniam multa continet utrique necessaria castitati, hoc est uirginali atque uiduali, quae hic propterea partim tenuiter adtigi, partim omnino praetermisi, quia ibi copiosius disputaui. perseueres in grati
Abbreviated transcription (Latin):
ñ capiunt taceat᷑. Deuide nec timere debe¬
mus ne forte om̃s capiant: & aliqͥd de mi¬
norib bonis. id est comugalisuite. xp̃i de¬
sit in corpore. Si enim om̃s audierint &e
om̃s cȩꝑint. intelligere debemꝰ hoc ipsum
fuisse p̃destinatum. tit coniugalia bona in
illoꝵ m̃brorum numero eo iam sufficiant:
que tam multa ex hac uita tͣnsierunt. Neq
enim nc̃ si om̃s fc̃unt continentes. honorẽ
continentium dat᷑ sunt eis qͥ tͥcenariũ
fructum s in conugali bono ipse intelli¬
git᷑. iam dñicis horreis intulert̃. Habebuti
gͦ illic omnia ista bona suum locũ: etiam¬
si deinceps nulla tielit nub̾e: uiel nemo du¬
cere uxorem. Secure itaq instate qͥb pote¬
stis. ut fiant qͦd uos estis: o orate uigilant̃
atq feruent̃. ut adiutorio dext̾e excels &
retis in eo qͦd estis. & ꝓficiatis ad id q̃d exiti.
Demde obsecrouos ꝑ illum a qͦ & hocdo¬

Expanded text:
non capiunt taceatur. deinde nec timere debenon capiunt taceatur. deinde nec timere debemus, ne forte omnes capiant et aliquid de minoribus bonis, id est coniugalis uitae, Christi desit in corpore. si enim omnes audierint et omnes ceperint, intellegere debemus hoc ipsum fuisse praedestinatum, ut coniugalia bona in illorum membrorum numero etiam sufficiant, quae tam multa ex hac uita transierunt. neque enim nunc, si omnes fuerint continentes, honorem continentium daturi sunt eis, qui tricenarium fructum. si in coniugali bono ipse intellegitur, iam dominicis horreis intulerunt. habebunt ergo illic omnia ista bona suum locum, etiamsi deinceps nulla uelit nubere uel nemo ducere uxorem. secure itaque instate quibus potestis, ut fiant quod uos estis; et\' orate uigilanter atque feruenter, ut adiutorio dexterae excelsi et retis in eo quod estis et proficiatis ad id quod eritis. Deinde obsecro uos per illum, a quo hoc do
Abbreviated transcription (Latin):
merces tanqͣm stipendium ẽ mihitantium
ꝑ arma iusticiȩ non solum dext̃a. s etiã
sinistra: ꝑ głam scilicet. & ignobilitatem:
ꝑ infamiam & bonam famam. Agite itaq
cursum ur̃m. & ꝑseuerant̾ currite ut cõ¬
p̃hendatis: & exemplo uitȩ exhortatonisq
sermone rapite in eundem cursũ ur̃m qͥs¬
cunq potueritis. Nuos ab hoc studo quo
multas ad imitandum excitatis frangat
querela uanoꝵ: qͥ dict̃. Quomͦ subsistet ge¬
nus humanũ: si om̃s fũint continentes:
Nec illud uos retardet ab studio ꝑsuadendi
aliis bonum ur̃m. sidcat᷑ uobis. Cum & nup¬
tie bonum sint. qͦmͦ ert̃ omnia bona in xp̃i
corpore. & maiora scilicet & minora. ħ om̃s
continentiȩ laude atq amore mutent᷑
Primo. qͥa conandout om̃s sint continen¬
tes: tc̃ erunt uł paucȩ. seq enĩ om̃s capunĩ
ũbum hoc. s q̃ma scͥptum est. qͥ potest capere
capiat: tc̃ capiuint q̃ possunt: si nec illis que

Expanded text:
merces tanquam stipendium est militantium, merces tanquam stipendium est militantium, per arma iustitiae non solum dextra, uerum et sinistra, per gloriam scilicet et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam. Agite itaque cursum uestrum et perseueranter currite, ut conprehendatis; et exemplo uitae exhortationisque sermone rapite in eundem cursum uestrum quascumque potueritis. non uos ab hoc studmultas ad imitandum excitatis, frangat querela vanorum, qui dicunt: Quomodo subsistet genus humanum, si omnes fuerint continentes? Nec illud vos retardet ab studio persuadendi aliis bonum uestrum, si dicatur uobis: cum et nuptiae bonae sint, quomodo erunt omnia bona in Christi corpore, et maiora scilicet et minora, si omnes continentiae laude atque amore mutentur? primo, quia conando, ut omnes sint continentes, tunc erunt uel paucae; neque enim omnes capiunt uerbum hoc. sed quoniam scriptum est: qui potest capere. capiat, tunc capiunt quae possunt, si nec illis quae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinent. q̃ antea memoraui: bona fama uͦ ad
lauidem. Puto qͦd ñ lauidem hominum pro
magno sumebat apls: alio loco dicens.ohau¬
tem minimum ẽ ut a uob̃ diudicer. autab
humano die. Et alibi. Si hominib placerẽ.
ẽ. testimonium conscientiȩ nr̃e. S illorum
duors. id est bonȩ uitȩ & bone famȩ. uel qͦd
breuiꝰ dr. uirtutis & laudis: unum ꝓpt̃ se ip¬
sum sapientissime retinebat: alt̾um ꝓpt̃ aliõ
misericordissime ꝓuidebat. S qm̃ quantal¬
bet humana cautela. suspiciones maluolen¬
tissimas ñ potest omni ex parte uitare: ub
ꝓ existimatione nr̃a qͥcqͥd recte possumꝰ fece¬
rimus. si aliqͥ de nob̃ uł mala fingendo. uel
mala credendo. famam nr̃am decolorare ni¬
tuntur. assit conscientiȩ solacum. planeq
etiam gaudum. qͦd merces nr̃a magna ẽ in
cȩlis: etiam cum dicunt homines multa ma¬
la de nob̾. pie tam̃ iusteq uiuentib. Illa enĩ

Expanded text:
pertinent, quae antea memoraui bona, fama uero ad pertinent, quae antea memoraui bona, fama uero ad laudem. puto, quod non laudem hominum pro magno sumebat apostolus alio loco dicens: mihi autem minimum est ut a uobis diiudicer aut ab humano die, et alibi: si hominibus placerem, est, testimonium conscientiae nostrae. sduorum, id est, bonae vitae et bonae famae, vel quod brevius dicitur, virtutis et laudis, unum propter se ipsum sapientissime retinebat, alterum propter alios misericordissime providebat. Sed quoniam quantalibet humana cautela suspiciones malevolentissimas non potest omni ex parte vitare, ubi pro existimatione nostra quidquid recte possumus fecerimus, si aliqui de nobis vel mala fingendo, vel male credendo, famam nostram decolorare conantur, adsit conscientiae solatium, planeque etiam gaudium, quod merces nostra magna est in coelis, etiam cum dicunt homines mala multa de nobis, pie tamen justeque viventibus . Illa enim
Abbreviated transcription (Latin):
imitaigum ñ qͦd uident s qͦdputant. Pro¬
inde qͥs qͥs a criminib flagitiorũ atq facinoꝵ
uitã stiam custodit. sibi bñfacit: qͥsqͥs autem
etiam famam: & aluis misericors ẽ. Nobis enĩ
necessaria est uita nr̃a: aliis fama nr̃a. Et utiq
etiam qͦd aliis ministramꝰ miscdit̾ ad salutẽ.
ad nr̃am qͦq redundat utilitatem. Unde ñ
coram do. uerum etiam coram hominibus.
Item dicit. Nacete oĩb ꝑ omnia. sic̃ ce ego õib
ꝑ omnia placeo: ñ q̃rens qͦd mͥ utile ẽ. s qͦd
multis. ut saluii fiant. In qͥdam etiam exhor¬
tatione dicit: De cȩt̾o fũs. q̃cunq sunt tiera
siq̃ laus. hec cogitate: quȩ didicistis. & acce¬
pistis: & audistis. & uidistis in me. Cerms
quemadiodum int̾ multa quȩ exhortando
cõmonuit. ñ neglexit ponere quecunq bone
famȩ: duob ũbis cuneta concluserit. ubi
ait. siqua uirtꝰ. siqua laus. Ad untutem nãq

Expanded text:
imitantium non quod uident, sed quod putant. proimitantium non quod uident, sed quod putant. proinde quisquis a criminibus flagitiorum atque facinorum uitam suam custodit, sibi bene facit; quisquis autem etiam famam, et in alios misericors est. nobis enim necessaria est uita nostra, aliis fama uestra. et utique etiam quod aliis ministramus misericorditer ad salutem, ad nostram quoque redundat utilitatem. unde non fcoram deo, uerum etiam coram hominibus; item dicit: placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo, non quaerens quod mihi utile est sed quod multis, ut salui fiant. in quadam etiam exhortatious, si qua laus, hec cogitate, que didicistis et accepistis et audistis et vidistis in me! Cernis, quemadmodum inter multa, que exhcommonuit, non neglexerit ponere: quaecumquae bonae famae, duobusque uerbis cuncta concluserit, ubi ait: si qua uirtus, si qua laus. ad uirtutem namque
Abbreviated transcription (Latin):
amet᷑. Nam in eo qͦd amat᷑. aut ñ laborat᷑. aut¬
& labor amat᷑. Uide qͣm pudendum & dolendũ
sit. si delectat labor ut fera capiat᷑. ut cuppa
& saccłs impleat᷑: ut pila iaciat᷑: & ñ delectat
ut ds acqͥrat᷑. In omnib sane sp̃italib delicus
qͥb fruunt᷑ innupte. scã earum conũsato cau¬
ta etiam eẽ debet: Ne forte cum mala uita ñ
sit ꝑ las ciuiam. mala sit fama ꝑ negligentiã.
Nec audiendi st̃ siue uiri scĩ siue femine. qͣndo
rep̾hensa in aliqͦ negligentia fua. ꝑ qͣm fitut
in ma lam ueniant suspiqonem.unde suam
uitam longe abẽe sciunt. dc̃t sibi coram do
sufficere conscientiam suã. existimationem
hominum ñ impudent̾ solum. uerũ etiam
crudelit̃ contemnentes: cum occidunt aĩas
aliors. siue blas phemantiũ uiam ħ. qtubus
scd̾m suam suspicionẽ qͦsi turpis quȩ casta ẽ
displicet uita scõꝵ. uel etiã cum excus atiõe

Expanded text:
ametur. nam in eo, quod amatur, aut non laboratur aut etametur. nam in eo, quod amatur, aut non laboratur aut et labor amatur. et uide, quam pudendum et dolendum sit, si delectat labor, ut fera capiatur. ut cupa et sacculus inpleatur, ut pila iaciatur, et non delectat. ut deus adquiratur. In omnibus sane spiritalibus deliciis, quibus fruuntur innuptae, sancta earum conuersatio cauta etiam debet esse, ne forte, cum mala uita non sit per lasciuiam, mala sit fama per neglegentiam. nec audiendi sunt siue uiri sancti siue feminae, quando reprehensa in aliquo neglegentia sua, per quam fit, ut in malam ueniant suspicionem, unde suam uitam longe abesse sciunt, dicunt sibi coram deo sufficere conscientiam, existimationem hominum non inprudenter solum, uerum etiam crudeliter contemnentes, cum occidunt animas aliorum, siue blasphemantium uiam dei, quibus secundum suam suspicionem quasi turpis quae casta est displicet uita sanctorum, uel etiam cum excusatione
Abbreviated transcription (Latin):
a coneumbend uoluptate cohibita. maio¬
rib urrib in pecuniȩ se porrigit appecrtum:
& illinc aũsa. huc se impetti ardentiore con¬
uercit. In nob̾ atit̃ amor cuitiarũ simul fri¬
geseat cum amore nuptiarum: & pius usꝰ
rerum qͥs possidetis ad sp̃itales delicias con¬
ferat᷑: ut lib̾alitas ura mag̃ fertieat adiuuran¬
dlis egenis qͣm ditandis auaris In thesauro
quippe celesti ñ mittunt᷑ dona cupidorum.
s elemosine pauꝑum: que in immensum mo¬
dum orationes adiuuant uiduarum. Ieui¬
nia qͦq ac uigilie. in quantum ualitudinẽ
ñ ꝑturbant. si orando. psallendo. legendo. &
in lege di meditando. insumant᷑: in delicias
sp̃itales. etiam ipsa q̃ uident᷑ laboriosa u̾tunt᷑.
Nullo enimmͦ st̾ onerosi labores amantium:
s etiam ipsi delectant: sic̃ uenantium: aucupan¬
tium: piscantium uindemiantiũ: negotian¬
tium: ludo aliqͦ sese oblectanttum. Int̾est gͦqͥd

Expanded text:
a concumbendi uoluptate cohibita maioa concumbendi uoluptate cohibita maioribus uiribus in pecuniae se porrigit adpetitum et illinc auersa huc se inpetu ardentiore conuertit. in uobis autem amor diuitiarum simul frigescat cum amore nuptiarum, et pius usus rerum, quas possidetis, ad spiritales delicias conferatur, et liberalitas uestra magis ferueat adiuuandis egenis quam ditandis auaris. in thesaurum quippe caelestem non mittuntur dona cupidorum, sed elemosynae pauperum, quae in inmensum modum orationes adiuuant uiduarum. ieiunia quoque ac uigiliae, in quantum ualetudinem non perturbant, si orando, psallendo, legendo et in lege dei meditando insumantur, in delicias spiritales etiam ipsa quae uidentur laboriosa uertuntur. nullo enim modo sunt onerosi labores amantium, sed etiam ipsi delectant, sicut uenantium, aucupantium, piscantium, uindemiantium, negotiantium, ludo aliquo sese oblectantium. interest ergo quid
Abbreviated transcription (Latin):
tura teste. descendit. Nam qͣndo ꝓ deliciis nup¬
tarum qͣs in carne uiroꝵ habent. aliarum car¬
nalium deliciarum tanqͣmin solato usus
assumit᷑: qͥd ego dicam q̃ sequant᷑ mala. cum
breuit̃ apłs dicerit uitientem mortuam eẽ ui¬
duam q̃ in deliciis uiuit: absit aut̃ a uobis.
ut dicitiaruim cupiditate capiamini ꝓ cupi.¬
ditate nuptiarum: & in cordib ur̃is nũmus
uirramori sciccedat. Intuentes enĩ hominũ
contisationem: sepe exꝑtisumus: in qͥbdam
lasciuia cõpssa creuisse auariciam: Nam sic̃
in ipsis sensib corporis acutiꝰ audiunt qui ñ
uident. & tangendo multa discernunt. nec
tanta tiuacitate tangc̃ qͥ ocłis utenit᷑:. uib in¬
telligit᷑ ex uno aditu id ẽ luminum rep̃ssa
uttentione sengiendi. eam se in alios sens
ꝓmptiorem dinoscendi acumine exerere.
tanqm ec alt̾o conet᷑ implere qͦd negatur
in alt̾õ: ita etiam sepe carnalis cupiditas

Expanded text:
tura teste descendit. nam quando pro deliciis nuptura teste descendit. nam quando pro deliciis nuptarum, quas in carne uirorum habent, aliarum carnalium deliciarum tamquam in solacio usus adsumitur, quid ego dicam, quae sequantur mala, cum breuiter apostolus dixerit uiuentem mortuam esse uiduam, quae in deliciis uiuit? absit autem a uobis, ut diuitiarum cupiditate capiamini pro cupiditate nuptiarum et in cordibus uestris nummus uiri amori succedat. intuentes enim hominum conuersationem saepe experti sumus in quibusdam lasciuia compressa creuisse auaritiam. nam sicut in ipsis sensibus corporis acutius audiunt qui non uident et tangendo multa discernunt nec tanta uiuacitate tangunt, qui oculis utuntur — ubi intellegitur ex uno aditu, id est luminum repressa intentione sentiendi eam se in alios sensus promptiorem dinoscendi acumine exerere, tamquam ex altero conetur inplere, quod negatur in altero — ita etiam saepe carnalis cupiditas
Abbreviated transcription (Latin):
pnentib uł tardantib sponsis uł pegͥnantib
maritis. carnalis concupiscentia potuit con¬
tineri. ne stuprum aut adult̾itim comiit.¬
teret᷑: cur contineri ñ potest ne saclegium
comutat᷑: Si repssa ẽ eum ferueret dilata.
cur ñ oppͥmit᷑. cum friguerit amputata: Rꝰ
enim ardentem fert libidinem: quȩ non des¬
perant eiꝰdem libidinis uoluptatem. Que
aut̃ innuptarum castitatem do uouent: ipsã
spem subtrahunt. que fomes amoris ẽ. Unde
facilius concupiscentia refrenat᷑: que nulla
expectatione succendit᷑. sontra quam tam̃nͥ
oret᷑ ut suꝑet᷑. ipsa illicita exoptat᷑ ardentꝰ.
Deliciȩ gͥ sp̃itales. deliciis carnalib in scã castita¬
te succedant. lectio: oratio: psalmus: bona cogi¬
tatio. bonoꝵs oꝑm frequentatio spes fut᷑ scłi:
cor sursum:atq de his omnib gr̃arum actio.
patͥ luminum: a qͦ sine ulla dubitatione om̃e
datum optimum & omne donum ꝑfectum scͥp¬

Expanded text:
spernentibus uel tardantibus sponsis . uel peregrinantibus spernentibus uel tardantibus sponsis . uel peregrinantibus maritis carnalis concupiscentia potuit contineri, ne stuprum aut adulterium committeretur, cur contineri non potest, ne sacrilegium committatur? si repressa est, cum ferueret dilata, cur non opprimitur, cum friguerit amputata? plus enim ardentem ferunt libidinem, quae non desperant eiusdem libidinis uoluptatem. quae autem innuptarum castitatem deo uouent, ipsam spem subtrahunt, qui fomes amoris est. unde facilius concupiscentia refrenatur, quae nulla expectatione succenditur: contra quam nisi oretur, ut superetur, ipsa inlicita exoptatur ardentius. Deliciae igitur spiritales deliciis carnalibus in sancta castitate succedant: lectio, oratio, psalmus, bona cogitatio, bonorum operum frequentatio, spes futuri saeculi et cor sursum, atque de his omnibus gratiarum actio patri luminum, a quo sine ulla dubitatione omne datum optimum et omne donum perfectum scrip
Abbreviated transcription (Latin):
saluus erit. Si mundus iam ꝑit. nupta eui
parit: Aut corde paritura &e carne non pa¬
ritura. cur nubit. Si aut̃ adhuc duraturꝰ
ẽ muncdus: cur ñ mag̃ amat᷑ ꝑ quem factꝰ ẽ
mnundus: si iam deficiunt illecebre scł̃ares:
non ẽ qͥd xp̃ranus animus cupiditate con¬
quirat. Si aut̃ adhuc manebt̃: ẽ qͦd sc̃itate
contemnat. Hoꝵs duorum. in alto spes nul¬
la libidinis: in alt̾o est maior gła karitatis.
Quot aut qͣnti scint ipsi anni: qͥb tiidet᷑ ui¬
gere flos carnalis etatis: ñ nullȩ femine nup¬
tias cogitantes & ardent̃ optantes. dum sper¬
mint᷑ aut differunt᷑. repente senuerunt: ut
eas iam nub̾e pudet. ampliꝰ qm̃ lib̾et. Multe
aut̃ nuptȩ. recentissima sua coniunctione
in longinqua ꝓfectis turis suis. reditum eoꝵ
expectando grandeue facte st̃. & tanq̃m eito
uiduate. Alqͣndo uͦ nec remeantes. saltunse¬
nesscios antis susciꝑe meruerunt. Si gͦ uel

Expanded text:
saluus erit. si mundus iam perit, nupta cui saluus erit. si mundus iam perit, nupta cui parit? aut corde paritura et carne non paritura cur nubit? si autem adhuc duraturus est mundus, cur non magis amatur per quem factus est mundus? si iam deficiunt inlecebrae saeculares, non est, quod christianus animus cupiditate conquirat; si autem adhuc manebunt, est, quod sanctitate contemnat. horum duorum in altero spes nulla libidinis, in altero maior est gloria caritatis. quot aut quanti sunt ipsi anni, quibus uidetur uigere flos carnalis aetatis? nonnullae feminae nuptias cogitantes et ardenter optantes, dum spernuntur aut differuntur, repente senuerunt, ut eas iam nubere puderet amplius quam liberet. multae autem nuptae recentissima sua coniunctione in longinqua profectis uiris suis reditum eorum expectando grandaeuae factae sunt et tamquam cito uiduatae aliquando nec remeantes saltem senes suos anus suscipere meruerunt. si ergo uel
Abbreviated transcription (Latin):
nuptam qͦd iam ñ hcet atq absit. ui dises:¬
puto quod parere cum illa erubuisses. Quantũ
est gͦ quodiam tͥ ꝑicłose restat etatis: q̃ ideoñ
diceris auia. ut sc̃arum cogitationum &e ope¬
rum fetib cum filia possis ẽẽ fecunda: Non
itaq immerito mag̃ ꝓ illa sollicita ẽ auia. ꝓ qͣ
&e tri mat̃: qͥa & mauis est qͦd uouit: & totum
erestat qͦd mͦ cȩpit. Exaudiat dñs p̃ces eius. &
scẽ obsequamini meritis eius: que carnemui¬
ritui ĩ nuenta peꝑit: cor filiȩ tuȩ in senec̃ta
parturut. Om̃s itaq parit̃ atq concordit̃ uni¬
cirouniꝰ conugis. incinꝰ corpore uno sp̃uui¬
urtis. placete iorib instate orationib. Prete.¬
ritus dies ñ reu̾tit᷑ infut᷑um: & post hester¬
num ꝑgit hodiernus: & post hodiernum
precturus ẽ erastinus. & ecce omnia tempo¬
ra & temporalia tͣnseunt. ut ueniat mansu¬
ra ꝓmissio: & qͥ ꝑseuerat̾ut usq in finem. hic

Expanded text:
nuptam, quod jam non licet, atque absit, vidissnuptam, quod jam non licet, atque absit, vidissputo quod parere cum illa erubuisses. Quantum est ergo quod jam tibi periculosae restat aetatis, quae ideo non diceris avia, ut sanctarum cogitationum et operum fetibus cum filia possis esse fecunda? Non itaque immerito magis pro illa sollicita est avia, pro qua et tu mater, quia et maius est quod uouit et totum ei restat quod modo coepit. exaudiat dominus preces eius, et sancte obsequamini meritis eius, quae carnem uiri tui in iuuenta peperit, cor filiae tuae in senecta parturiit. omnes itaque pariter atque concorditer uniuiro unius coniugis, in cuius corpore uno spiritu uiuitis, placete moribus, instate orationibus. Praeteritus dies non reuertitur in futurum, et post hesternum pergit hodiernus, et post hodiernum perrecturus est crastinus: et ecce omnia tempora et temporalia transeunt, ut ueniat mansura promissio, et qui perseuerauerit usque in finem, hic
Abbreviated transcription (Latin):
racit᷑ simul placete: simul inherete: illa inte¬
gritate uirginali: tũ continentia uiduali:
ambe pulchritudine sp̃itali. In qͥ pulchri¬
tudine etiam illiꝰ auia. soerꝰ tua. que iã cer¬
te senuit: ẽpulchra uob̾etim. Uigorem qͥppe
huiꝰ pulchritudinis dum ertendit in ante¬
riora caritas: rugam in ea ñ fac̃ annositas.
dum ut facile suꝑet᷑: quod munimentum su¬
mendum. nec facile rursꝰ insidiet᷑. & siquid
hꝰmodi ẽ. Docet uos. diut᷑nitate iam certa:
amore beniuola: pietate sollicita: etate secura.
Tũ p̃cipue. tu consule in talib eam: q̃ exꝑta
est quod exꝑta es. Nam ꝓles ur̃a illud canti¬
cum cantat: qͦd in apocalips⁊ nisi uirgines
cantare ñ possunt. Pambab tamentiob solli¬
citius orat. qͣm ꝓse ipsa: s magis ꝓ nepte solli¬
cita ẽ: cui tuncendarum temptationum. spa
cium plus restat annors. le aut̃ uidet ȩuo
suo uiciniorem: & eiꝰ filie matrem. quams:

Expanded text:
raciter simul placete. simul inhaerete, illa interaciter simul placete. simul inhaerete, illa integritate uirginali, tu continentia uiduali, ambae pulchritudine spiritali. in qua pulchritudine etiam illius auia, socrus tua, quae iam certe senuit, est pulchra uobiscum. uigorem quippe huius pulchritudinis dum extendit in anteriora caritas, rugam in ea non facit annositas. dum ut facile superetur, quod munimentum sumendum, ne facile rursus insidietur; et si quid huius modi est, docet uos diuturnitate iam certa, amore beniuola, pietate sollicita, aetate secura. tu praecipue, tu consule in talibus eam, quae experta est quod experta es. nam proles uestra illud canticum cantat, quod in Apocalypsi nisi uirgines cantare non possunt. pro ambabus tamen uobis sollicitius orat quam pro se ipsa; sed magis pro nepte sollicita est, cui uincendarum tempttium plus restat annorum: te autem videt aevo suo viciniorem, et ejus filiae matrem, quam si
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas uocat᷑. Ego sum inquit uia. & ueritã.
& utta. Purrite ad illum ꝑillum: placete illi ge
illo: inuite in illo. cum illo de illo. affectibus
ueris & sc̃issima castitate: a iuiro tali amate a¬
mari. Audiat hec uirginis etiam sc̃e ꝓlis tue
auris int̾ior. Uidero: quantum te p̃cedat in
regno regis illitis. Alia questio ẽ. Inuenistis
tamen mat̾ & filia. eui contemptis nuptiis.
illa omĩb. tu scdis. pulchritudine castitatis
simul placere debeatis. Certe simariti eẽnt
qͥb placendum ẽẽt. iam te fortasse cũ filia
pudet ornari:. nc̃ non pudeat agere qͥbrs si¬
mul ornemini: qͥa ñ ẽ criminosum. s potius
głosum: ut ab illo unosimul amemini.Si¬
mulatum aut̃ candorem. ac rciborem. &pig¬
mentis illitum ñ adhib̾etis etiam si uiros ba¬
beretis:ñ putantes dignos qͦs falleretis: nec
uos q̃ fallere debetis.Nẽ gͦ illi regi qui unice
sponse cuiꝰ m̃bra estis speciem concupunt. ue¬

Expanded text:
ueritas uocatur; ego sum, inquit, uia et ueritas ueritas uocatur; ego sum, inquit, uia et ueritas et uita. currite ad illum per illum; placete illi ex illo; uiuite in illo cum illo, de illo. adfectibus ueris et sanctissima castitate a uiro tali amate amari. Audiat haec uirginis etiam sanctae prolis tuae auris interior. uidero, quantum te praecedat in regno regis illius: alia quaestio est. inuenistis tamen, mater et filia, cui contemptis nuptiis, illa omnibus, tu secundis, pulchritudine castitatis simul placere debeatis. certe si mariti essent, quibus placendum esset, iam te fortasse cum filia puderet ornari; nunc non pudeat agere quibus simul ornemini, quia non est criminosum, sed potius gloriosum, ut ab illo uno simul amemini. simulatum autem candorem ac ruborem et pigmentis inlitum non adhiberetis, etiamsi uiros haberetis, non putantes dignos, quos falleretis, nec uos, quae fallere deberetis. nunc ergo illi regi, qui unicae sponsae, cuius membra estis, speciem concupiuit, ue