comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidemꝰ sup̃dicta scelerũ genera plerumq puniri: nisi qͥr
mundus est incis aquib talia scelera piniunt᷑: mundus
et in eis a quib talra scelera ailigunt᷑. Mundus itaq ille
qui intelligit᷑ in malis atq impiis. et odit qd̾ suũ est. ex ea
parte hominũ qua scełatis notet. et diligit qd̾ surũ est ex
ta parte hominũ qua eisdem ip̃is consceleratis fauit. Ergo
het ominia facient uobis ꝓpt̾ nom̃ meũ. uł ita dictũ est ꝑp¬
ter qd uos patimini: uel ita ꝓpt̾ qd et ipsi fauunt: qͥa hoc in
uobis dum ꝑsequunt᷑ oderunt. Et addidit: qͥa nesciunt
eũ quime misit. Hoc scłm eam scieutiam dictũ intelligẽ¬
uum est: de qua et alibi scͥptũ est. Dcire autẽ te: sensus est
conlũmatus. Hac quippe scientia qui scuint patrem a qͦ

Expanded text:
videmus supra dicta scelerum genera plerumque puniri; nisi quia videmus supra dicta scelerum genera plerumque puniri; nisi quia mundus est in eis a quibus talia scelera puniuntur, mundus et in eis a quibus talia scelera diliguntur. Mundus itaque ille, qui intelligitur in malis atque impiis, et odit quod suum est, ex ea parte hominum qua sceleratis nocet; et diligit quod suum est, ex ea parte hominum qua eisdem ipsis consceleratis favet. Ergo, Haec omnia facient vobis propter nomen meum, vel ita dictum est, propter quod vos patimini; vel itvobis dum persequuntur, oderunt; et addidit: Quia nesciunt eum qui me misit. Hoc secundum eam scientiam dictum intelligendum est, de qua et alibi scriptum est: Scire autem te, sensus est consummatus . Hac quippe scientia, qui sciunt Patrem, a qu
Abbreviated transcription (Latin):
sit facient uob̃. qd est pauimini ab cis. Si autẽ ꝓpt̾ nomẽ
meũ sic accipiat᷑. tamꝙ̃ͣ diceret ꝓpt̾ nom̃ meũ qd in uob̾
õderunt: ita potest accipi. ⁊ ꝓpter uisticiam qͣm in nobis edcr̃t̃
ac ꝑboc et bom cũ ꝑsequittionẽ faciunt malis. possunt reste
dici et ꝓpt̾ iusticiam facere. qͣm diligendo ꝑsequunt᷑ malos:
et ꝑpt̾ iniqͥtatem qͣm oderunt in ip̃is malis. Ita gͦ et ipsi ma¬
li possunt dici pati. et ꝓpt̾ iniquitatẽ que in illis punit: et
ꝓpt̾ iustictam que in eoꝵ pena exercetur. Item queri potest
si etiam mali faciunt ꝑsequittionem malis. suuit impii
reges et uidices cũ essent ꝑsequutores pioꝵ. cc utiq homi¬
cidas et adulteros et quoscumq maleficos. quos cont᷑ leges
publicas ferisse cognoscerent pumebant: quom intelligen¬
ilum est qd̃ ait añs side mundo elseti mundris q̃d simĩ est
diligerit: neq enum quos punit ailigit mundus. a quo

Expanded text:
patiemini ab eis. Si autem propter nomen meum sic accipitur, tanquam diceret: Propter nomen meum, quod in vobis oderunt, ita potest accipi, et propter justitiam, quam in vobis oderunt; ac per hoc et boni, cum persecutionem faciunt malis, possunt recte dici et propter justitiam facere, cum diligendo persequuntur malos; et propter iniquitatem, quam oderunt in ipsis malis; ita ergo et ipsi mali possunt dici pati, et propter iniquitatem, quae in illis punitur, et propter justitiam, quae in eorum poena exercetur. Item quaeri potest si etiam mali faciunt persecutionem malis, sicut impii reges et judices, cum essent persecutores piorum, et utique homicidas, et adulteros, et quosque maleficos, quos contra leges publicas fecisse cognoscerent, puniebant, quomodo intelligendum est quod ait Dominus: Si de mundo essetis, mundus quod suum est diligeret? neque enim quos punit diligit mundus, a quo
Abbreviated transcription (Latin):
gannis: et quicqͥd aliuo p̾cipit faciemꝰ. qm̃ quicqͥd est ali
ud hic habemꝰ. Discernit᷑ quippe ista dilestio: ab eadilesti¬
one qua se inuitẽ diligunt hoĩe sicit hoĩes. Nam ut dił¬
terneret᷑: aduinctũ est sicut dilexi uos. Utquid erĩ nos di
inuicẽ diligamꝰ: ut dilectionẽ nrãm disc̾namꝰ aceteris.
qui ñ ad hoc se inuicẽ diligunto. qͥa nec se diligunt. Nui
autẽ se ꝓpt̾ habendũdm diligunt. ip̃i se diligunt. Ergo ut
se diligarto: dm diligunt. Non est hec dilectio: in omnib
homĩb. Pauci se ꝓpt̾ea diligunt: ut sit ds omĩa mom̃ib.
iorẽ hac dilectionc̃ nemo habet ut aniã siã ponat qͥs amitiᷤ

Expanded text:
gamus; et quidquid aliud gamus; et quidquid aliud ud, hic habemus. Discernitur quippe ista dilectio ab ea dilectione qua se invicem diligunt homines sicut homines. Nam ut discerneretur, adjunctum est: sicut dilexi vos. Ut quid enim nos diinvicem diligamus, ut dilectionem nostram discernamus a caeteris, qui non ad hoc se invicem diligunt, quia nec diligunt. Qui autem se propter habendum Deum diligunt, ipsi se diligunt: ergo ut se diligant, Deum diligunt. Non est haec dilectio in omnibus hominibus: pauci se propterea diligunt, ut sit Deus omnia jorem hac dilecti
Abbreviated transcription (Latin):
dilestione concludunt᷑ duo illa p̃ctpta: maior tam̃ dista est
esse ñ sola. De fide gͥ nob̃ qͣm multa mandata sũt: qͣm mul¬
ta de spe. Quis potest cunsta collig̃e: quis enumerando suf¬
ficere: Sed intueam᷑ ꝗd̾ ait idẽ apħ. Plenitudo legis kari¬
tas. Ubi gͦ baritas est quid est qd̵ possit deesse: ubi autem
ñ est. quid est qd possit ꝑdelle. Demon credit: net diligit
Nemo diligit: qui ñ credit. frustra quidẽ. lcam̃ potest sꝑ¬
are ueniam qui ñ diligit: nemo autẽ potest desꝑare qui
diligit. Itaq ubi dilectio ẽ: ibi necessario fides eospes
et ubi dilestio ꝑximi. ibi necessario est ectam dilestio dei.
Qui enĩ ñ diligit dm: qm diligit ꝓximũ tamꝙͣ le ip̃m.
qͣndoquidẽ ñ diligit et se tp̃m: Est quippe impius: ⁊ iniqꝰ.
Qui antẽ diligit iniqͥtatẽ: ñ plane diligit. std oditant¬
mã suã. Hoc gͦ p̾ceptũ dñi teneamꝰ. ut nos iuitẽ dili¬

Expanded text:
dilectione concluduntur duo illa praecepta; major tamen dicta est dilectione concluduntur duo illa praecepta; major tamen dicta est esse, non sola. De fide igitur nobis quam multa mandata sunt, quam multa de spe, quis potest cuncta colligere, quis enumerando sufficere? Sed intueamur quod ait idem apostolus, Plenitudo Legis charitas . Ubi ergo charitas est, quid est quod possit deesse? ubi autem non est, quid est quod possit prodesse? Daemon credit , nec diligit: nemo diligit, qui non credit. Frustra quidem, sed tamen potest sperare veniam qui non diligit: nemo autem potest desperare qui diligit. Itaque ubi dilectio est, ibi necessario fides et spes: et ubi dilectio proximi, ibi necessario etiam dilectio Dei. Qui enim non diligit Deum, quomodo diligit proximum tanquam seipsum; quandoquidem non diligit et seipsum? Est quippe impius et iniquus; qui autem diligit iniquitatem, non plane diligit, sed odit animam suam . Hoc ergo praeceptum Domini teneamus, ut nos invicem dili
Abbreviated transcription (Latin):
dicat᷑ p̃ceptũ siue mandatũ: ex uno u̾bo greco utrumq
int̾precat᷑. qd̾ est entole. Iam uero istã sententiã et ante
dixerat: de qua me uob. ut potui disputasse meminisse
debetis. Ibi enĩ sic ait. Mandatũ nouũ do nob̾. ut diliga¬
tis inuitem sitrt dilexi uos: utt et uos muicẽ diligatis.
Huiꝰ itaq mandati repetitio. cõmendatio est. nͥ qd ibi mã¬
datũ nouũ inquit douobis: hic autẽ hoc est inquit mã¬
datũ meũ. Ibi tamꝗͣ ñ fu̾it ante tale mandatũ: hic tam¬
qͣm ñ sit aliud eiꝰ mandatũ. Sed ibidictum est nouum.
ne in uetustate nr̃a ꝑseueremꝰ: hic dc̃m ẽ meũ. ne contẽp¬
nendũ putemꝰ. Qd autẽ hic ita dixit hoc est mandatũ me
uni. uelut ñ sit aliud: quid putamꝰ tr̃s mei: Numquidnã
la nob ds dilectione mandauit: ut alia ñ inqͥramꝰ.: Tria cer¬
ce cõmendat apłs dicens. Manent autẽ. sides. spes. karitas.
tria het: maiorautẽ hi. ẽ karitas. Et sim baritate boc est in

Expanded text:
mandatum, ex uno verbo graeco utrumque interpretatur, quod est ἐντολή. Jamvero istam sententiam et antea dixerat, de qua me vobis, ut potui, disputasse meminisse debetis . Ibi enim sic ait, Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, ut et vos dHujus itaque mandati repetitio, commendatio est, nisi quod ibi mandatum novum, inquit, do vobis; hic autem, hoc est, inquit, mandatum meum: ibi, tanquam non fuerit ante tale mandatum; hic, tanquam non sit aliud ejus mandatum. Sed ibi dictum est novum, ne in vetustate nostra perseveremus: hic dictum est meum, ne contemnendum putemus. 3. Quod um, velut non sit aliud, quid putamus, fratres mei? Nunquid non Deus nobis dilectione mandavit, ut alia non requiramus? Tria certe commendat Apostolus dicens: Manent autem fides, spes, charitas, tria haec: major autem horum charitas . Et si in charitate, hoc est in
Abbreviated transcription (Latin):
odit mundũ redemptionis: diligit se utiq falsa dilestione
ñ uera. ꝑiide falso se diligit: et uert odit. Qui enĩ adiligit
unqͥtatt̃: odit aĩam suam. Ded diligere se dicit᷑. qm̃ iniqͥ¬
tatem qͣ iniquus est diligit. Et rursus odille se dicit᷑. qm̃
qd̾ ei nocet hoc diligit. Odit gͦ in se naturã: diligit uictũ
Odit qd factus est ꝑ dei bonitatẽ: diligit qd in eo fcm est ꝑ

Expanded text:
odit mundum redemptionis, diligit se utique falsa dilectione, odit mundum redemptionis, diligit se utique falsa dilectione, non vera; proinde falso se diligit, et vere odit. Qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam . Sed diligere se dicitur, quoniam iniquitatem qua iniquus est diligit. Et rursum odisse se dicitur, quoniam quod ei nocet, hoc diligit. Odit ergo in se naturam, diligit vitium. Odit quod factus est per Dei bonitatem, diligit quod in eo factum est
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum ommne donat᷑. de mundo est electus: inunico dẽp¬
nato atq contaminato. Ex cadem quippe massa que tota
in adam ꝑut. fiunt uasa miscdie. in quib est mundus ꝑ¬
tinens ad reconciliationẽ: quem mundus odit ex eadem mas¬
sa ꝑtinens ad nasa ire. que ꝑfecta sunt in ꝑditionẽ. Derq
cum dixisset. si de mundo essetis mundus qd suũ esset di¬
ligeret: continuo subietit. Qa uero de mundo ñ estis. s ego
elegi uos de mundo: ꝑꝓterea odit uos mundus. Ergo et ipsi
inde crant. uunident non cẽrit electi sunt inde: non meritis
suis. quoꝵ nulla bona p̾cesserant oꝑa: non natura. que to¬
ta fuerat ꝑ liberum arbitrtũ in ip̃a radice uiciata: s gra¬
tuita hoc est uera gr̃a. Qͥ enĩ de mundo mundũ elegit: fe
tit qd̃ eligeret ñ inuenit.: qͥa reliqͥe ꝑ electionẽ gr̃e. salue fc̃e
sunt. Si autẽ grã inqͥt: iam ñ ex oꝑib. Alioquin: gr̃a iam ñ
est gra. Si autẽ q̃rat᷑ quomͦꝰ se diligat mundus ꝑditioms qͥ

Expanded text:
peccatum omne donatur, de mundo electus est inimico, damnato, contaminato. Ex eadem quippe massa quae tota in Adam periit, fiunt vasa misericordiae, in quibus est mundus pertinens ad reconciliationem, quem mundus odit ex eadem massa pertinens ad vasa irae, quae perfecta sunt in perditionem . Denique cum dixisset: Si de mundo essetis, mundus quod suum esset diligeret; continuo subjecit, Quia vero de mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo, propterea odit vos mundus. Ergo et ipsi inde erant, unde ut non essent, electi sunt inde, non meritis suis, quorum nulla bona praecesserant opera; non natura, quae tota fuerat per liberum arbitrium in ipsa radice vitiata: sed gratuita, hoc est vera gratia. Qui enim de mundo munde sunt. Si autem gratia, inquit, jam non ex operibus, alioquin gratia jam non est gratia . Si autem quaeratur quomodo se diligat mundus perditionis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
estis. si feceritis q̃ ego p̃cipio uob. Magna dignauo. Cum
struus bonꝰ esse ñ possit nͥ pcepta drũi sui fectrit: hinc ami¬
cos suos uoluit intelligi unde bom serui possunt ꝓbari S
ut dixi ista dignatio est: ut dñs quos nouio seruos suos.
dignet᷑ dicere amitos suos. Nam ut sciatis ad seruoꝵ offi¬
cium ꝑtin̾c. p̃cepta dñi sui face: alio loco seruos utiq ob¬
uirgat dicens. Quid autẽ uocatis me. añe. dñe: et ñ faci¬
tis que dico Cum gͦ dicits uiqͥt dñe: uissa faciendo. quid
ditatis ostendite. Nonne seruo obedienti ip̃e dictur᷑ est eu¬
ge serue bone qm̃ in paucis fidelis fuisti suꝑ multa te cõ¬
stituã. int᷑ ingaudiũ dm̃ tui. Potest gͥ ec̃ et seruꝰ amitꝰ¬

Expanded text:
feceritis quae ego praecipio vobis. Magna dignatio, cum servus bonus esse non possit nisi praecepta Domini sui fecerit, hinc amicos suos voluit intelligi, unde boni servi possunt probari. Sed, ut dixi, ista dignatio est, ut Dominus quos novit servos suos, dignetur dicere amicos suos. Nam ut sciatis ad servorum officium pertinere praecepta sui Domini facere, alio loco servos utique objurgat dicens: Quid autem vocatis me, Domine, Domine, et non facitis quae dico ? Cum ergo dicitis, inquit, Domine, jussa faciendo quid dicatis ostendite. Nonne servo obedienti ipse dicturus est: Euge, serve bone, quoniam in paucis fidelis fuisti, super multa te constituam: intra in gaudium Domini tui ? Potest igitur esse et servus, et
Abbreviated transcription (Latin):
eq cnĩ ullus in eiꝰ gaudio illo metꝰ cẽ pot̾at: ne forte ñ fie¬
ret qd̃ se tacturũ ẽẽ p̃sciebat. Sei neq cum ia fac̃e cepit qd̃ le
facturũ esse p̾sciuit: gaudiũ eiꝰ quobeatꝰ est creuit. Auoqͥri
beatior fc̃s est. qͥa nos fecit: Absit hoc fr̃s. Dci bcatitudo. quia
nec minor fu̾at sine nobis: ñ sit mator ex nobis. Gaudi¬
um gͥ eiꝰ de salite nr̃a qđ in illo semꝑ fuit eũ p̃scuitt ⁊ pre¬
destinauit nos: cepit eẽ in nob̾ qͣndo uocauit nos. Et hoc gau¬
diũ merito nr̃m dicimꝰ. quo et nos beati futuri sumꝰ. Sed
hoc gaudiũ nr̃m crescto ⁊ ꝑficit: et ad stiã ꝑfectionẽ ꝑse¬
uerando ꝑtendit. Ergo inchoatur in fide renascentiũ. im¬
plebit᷑ in p̃mio resurgentiũ. Ecce unde dictũ existimo: hec
loquitus sũ uob ut gaudiũ meũ in uobis sit. et gandi¬

Expanded text:
neque enim ullus in illo ejus gaudio metus esse poterat, ne forte non fieneque enim ullus in illo ejus gaudio metus esse poterat, ne forte non fieret quod se facturum esse pfacturum esse praescivit, gaudium ejus, quo beatus est, crevit; alioqui beatior factus est, quia nos fecit. Absit hoc, fratres: Dei beatitudo quia nec minor fuerat sine nobis, non fit major ex nobis. Gaudium igitur ejus de salute nostra, quod in illo semper fuit cum praescivit et praedestinavit nos, coepit edium merito nostrum dicimus, quo et nos beati futuri sumus. Sed hoc gaudium nostrum crescit et proficit, et ad suam perfectionem perseverando pertendit. Ergo inchoatur in fide renascentium, implebitur in praemio resurgentium. Ecce unde dictum existimo: Haec locutus sum vobis, ut gaudium meum in vobis sit, et gaudi
Abbreviated transcription (Latin):
quitꝰ sũ uob̃ ut gaudiũ meũ in uob̾ sit: to gat¬
diũ ur̃m impleat᷑. Cco est gaudiũ. xp̃i in nob̾.
nisi qd̵ dignatur gaudere. de nob: Et qd̾ est gaudiũ ut̃m
qd dicit implendũ: nili eiꝰ habere consortiũ: ꝓt̾ qd̾ beato
petro dixerat. Si ñ lauero te: ñ habebis partẽ metũ. Gaudi¬
um gͦ eiꝰ in nob̾ gr̃a est qͣm p̾stitit nob̾: ip̃a est ⁊ gaudua
nr̃m. Sed de hac ille tuã ex ecernitate gaudebat: qͣndo nos
elegit ante mundi constiuttionẽ. Nec reste possumꝰ dic̾e:
qd̃ gaudium eiꝰ plenũ ũ erat sionenĩ ds imꝑfcẽ altqͣndo gau¬
debat: s illud eiꝰ gaudiũ in nob̾ ñ erat: qͥa nec nos in quib
esse posset iam eranrꝰ. net qͣndo eẽ cepimꝰ cũ illo eẽ cepimu
In ip̃o autẽ semꝑ erat: qͥ nos suos fitturos cercissima sue p̃¬
suentie u̾itate gaudebat. Pnide gaudiũ iam ip̃e ꝑtectũ de
nobis habebat. qͣndo nos p̃sciendo et p̾destinando gaudctati

Expanded text:
 ut gaudium meum in vobis sit, et gaudium vestrum impleatur. Quod est gaudium Christi in nobis, nisi quo dignatur gaudere de nobis? Et quod est gaudium nostrum, quod dicit implendum, nisi ejus habere consortium? propter quod beato Petro dixerat, Si non lavero te, non habebis partem mecum. Gaudium ergo ejus in nobis, gratia est quam praestitit nobis: ipsa est ut gaudium nostrum; sed de hac ille etiam ex aeternitate gaudebat, quando nos elegit ante mundi constitutionem . Nec recte possumus dicere quod gaudium ejus plenum non erat. Non enim Deus imperfecte aliquando gaudebat; sed illud ejus gaudium in nobis non erat, quia nec nos, in quibus esse posset, jam eramus; nec quando esse coepimus, cum illo esse coepimus. In ipso autem semper erat, qui nos suos futuros certissima suae praescientiae veritate gaudebat. Poinde gaudium jam ipse perfectum de nobis habebat, quando nos praesciendo et praedestinando gaudebat:
Abbreviated transcription (Latin):
bilitatẽ tempoꝵ in quib u̾sat᷑ nr̃a mortauitas. eo nr̃a mu¬
tabilitas: non m̃dacit̾ dicimꝰ et fuit et ẽ. et erit. fuit inp̾te¬
ritis scłis: est in p̾sentib: crit in fut᷑is. fu̾it. qͥa nuĩꝙͣ defuit:
erit qͥa nũ ꝙͣ decrit. c̃. qͥa semꝑ ẽ. Ncq ciuĩ uelut qui iã non sit
cũ pt̾itis occidit: aut cũ p̃sentib uelut qui ñ maneat labit᷑.
aut csl fitfis. uelut qͥ ñ fu̾at orict᷑. Oinde cũ scdm uolumĩa
tempoꝵ loquittio humana uariatur: qui ꝑ nulla deesse
potiut aut potest aut pot̾it tempora. uera de illo dicunt᷑ cuiꝰ
Ergo et sriuit. ⁊ scit. et sciet: ac ꝑ hoc. et audiuit. ⁊ audit. et
audiet: qͥa sicut iã diximꝰ. hoc est illi audire qd̾ scire: et sci¬
re illi hoc est qd̾ esse. ab illo gͥ audiuit. audit audiet. a qͦ

Expanded text:
bilitatem temporum, in quibus versatur nostra mortalitas, et nostra mutabilitas, non mendaciter dicimus et Fuit, et Est, et Erit. Fuit in praeteritis saeculis, est in praesentibus, erit in futuris. Fuit, quia nunquam defuit; erit, quia nunquam deerit; est, quia semper est. Neque enim velut qui jam non sit, cum praeteritis occidit; aut cum praesentibus, velut qui non maneat, labitur; aut cum futuris, velut qui non fuerat, orietur. Proinde, cum secundum volumina temporum locutio humana variatur, quia per nulla deesse potuit, aut potest aut poterit tempora, vera de illo dicuntur cujuergo et scivit, et scit, et sciet; ac per hoc et audivit, et audit, et audiet, quia, sicut jam diximus, hoc illi est audire, quod scire; et scire illi, hoc est, quod esse. Ab illo igitur audivit, audit, audiet, a quo
Abbreviated transcription (Latin):
sidicamꝰ eũ aliqͥ eoꝵ qd sciebant aliqui nesciebant: atq in
his qui nesciebant et phylippus erat: et qd̃ ait et quo ego ua¬
do scitis ec uiam scitis. illis dixisle intelligat᷑ qui sciebant:
ñ phylippo cui dictũ est. tanto temꝑe uobiscũ sũ et ñ cog¬
nouistis me phylippe. His gͦ qͥ filiũ iam nou̾ant. etiam il¬
lud de patre dictũ est: et amͦ cognoscetis eũ et iudistis etim.
Dictũ est enim ꝓpt̾ onũ modã similitudinẽ que illi cum pa

Expanded text:
si dicamus quod eum aliqui eorum sciebant, aliqui nesciebant, atque in si dicamus quod eum aliqui eorum sciebant, aliqui nesciebant, atque in his qui nesciebant et Philippus erat: ut quod ait, Et quo ego vado scitis, et viam scitis, illis dixisse intelligatur qui sciebant; non Philippo cui dictum est, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? His ergo qui Filium jam noverant, etiam illud de Patre dictum est, Et amodo cognoscetis eum, et vidistis eum; dictum est enim propter omnimodam similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
nos qͥsqͣm pot̾it separare. nec ab illo. Cornestens itaq conse¬
utiꝙ cognouissetis: hoc est qd̾ ait. nemo uenit ad patrem
nͥ ꝑme. Deinde subiungit. Eo amͦ cognoscetis eũ: et uidistis
eũ. Sed phylippꝰ unꝰ ex aplis quid audierit ñ ir celligens:
dñe inqͥt. ostende nob̾ patrem: et sufficit nobis. Cui dñs tã¬
to iqͥt temꝑe nobiscũ sũ. et ñ cognouistis me: Phyuippe qui
iudet me: uidet et patrẽ. Ecce increpat qd tanto temꝑe cum
ip̃is erat: et non cognoscebat. Nonne ip̃e dix̾at. et quo ego
uado scitis eo uiã scitis: et se nescire dicentes. eos hoc scire
conuicerat adlendo atꝙ dicendo. ego sum uia et u̾itas et
uita: Quomͦꝰ nc̃ dicit tanto temꝑe uob̾cũ sũ. et ñ cognouiᷤᷤ¬
tis me. cũ ꝑfesto et quo iret scirent. et uiam scirent. ñ ob ali¬
ud nisi qd̾ ip̃m utꝙ scirent: Sed facile ista soluit᷑ questio:

Expanded text:
nos quisquam poterit separare, nec ab illo. Si conos quisquam poterit separare, nec ab illo. Si coutique cognovissetis. Hoc est, quod ait, Nemo venit ad Patrem, nisi per me. Deinde subjungit Et amodo cognoscitis eum, et vidistis eum. Sed Philippus, unus ex apostolis quid audierit non intelligens; Domine, inquit, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Cui Dominus: Tanto, inquit, tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? qui videt me, videt et Patrem. Ecce increpat quod tanto tempore cum ipsis erat, et non cognoscebatur. Nonne ipse dixerat, Et quo ego vado scitis, et viam scitis; et se nescire dicentes, eos haec scire convicerat, addendo atque dicendo, Ego sum via, veritas et vita? Quomodo nunc dicit, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? cum profecto, et quo iret, et viam scirent, non ob aliud nisi quod ipsum utique scirent? Sed facile ista solvitur quaestio,
Abbreviated transcription (Latin):
tam in semit ip̃o: cũ ip̃e sit eadem uita. qͣn habet inserit¬
ip̃o. Numqͥd autẽ nos uita qd̾ est ip̃e hocerimꝰ: cum in illa
uita hoc est in ip̃o ẽt̃ ceꝑimꝰ: Non utiqr quia ip̃e existendo
uita habet intã: et ip̃e est qd̃ habet: et quod uita est in ip̃o.
ipẽ est in seip̃o. Nos aute ñ ipa uita ħ ipiꝰ utit particrpes lum̃
atꝙ ita crimꝰ ibi. it in nobis ip̃is ñ qd ip̃e est et̃ possumꝰ ⁊ s
nos ip̃i ñ uita. ipsũ habeamꝰ uitã. qui se ip̃n habet uitam.
eo qd̵ ip̃e est uita. Deniꝙ ip̃e et in se ip̃o est ĩmutabilit̾.: et in pa¬
tre inseparabilit᷑. Nosuͦ cũ in nob̾ ip̃is eẽ uoluissemꝰ: ad nos
ip̃os turbati sumꝰ. Unde illa uox est. Ad me ip̃m turbata ẽ
atuma mea. Atq indet̾us cõmut itati: neꝙ id qd̵ fimꝰ ma¬
nere potumꝰ. Eum autẽ ꝑ ipsũ uenimꝰ ad ꝑatrensicut ait.
nemo uerit ad patrem nͥ ꝑ mec manentes in illo. nec a patre

Expanded text:
e sit eadem vita, quam habet in semetipso. Nunquid autem nos vita quod est ipse, hoc erimus, cum in illa vita, hoc est in ipso esse coeperimus? Non utique, quia ipse existendo vita, habet vitam, et ipse est quod habet; et quod vita est in ipso, ipse est in seipso. Nos autem non ipsa vita, sed ipsius vitae participes sumus; atque ita ibi erimus, ut in nobis ipsis non  vitam, qui seipsum habet vitam, eo quod ipse est vita. Denique ipse et in seipso est immutabiliter, et in Patre inseparabiliter: nos vero cum in nobis ipsis esse voluissemus, ad nos ipsos turbati sumus: unde illa vox est: Ad meipsum turbata est anima mea ; atque in deterius commutati, neque id quod fuimus manere potuimus. Cum autem per ipsum venimus ad Patrem, sicut ait: Nemo venit ad Patrem, nisi per me: manentes in illo, nec a Patre
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ hic dictũ est. hec autẽ uobis ab inttio ñ drxi Sed qͥd agimꝰ
de fide euͣgłii scdm matheũ. qui hec eis a dño ñ solũ cũ iã
c̃et pascha cũ discipłis cenaturꝰ uminente passione. uerũ
et ab initio denuntiata tẽ cõmemorat: nͥ pͥmũ nominatim
duc decĩ expͥmunt᷑ apłi. et ad oꝑa diuina inittunt᷑. Quids
gͦ uult qd̾ hic ait hec autẽ uob̃ ab initio ñ dixi. quia uob̃¬
cũ erã: nͥ qͥa ea que hic dicit de sp̃u scõ qd̾ sit uenturꝰ ad eos
et testimoniũ ꝑhibiturꝰ. qͣndo illa mala passuri sunt. hec
eis ab inttio si dexit. qͥa cũ ip̃is erat: Consolator g ille uł aduo

Expanded text:
ab initio non dixi. Sed quid agimus de fide Evangelii secundum Matthaeum, qui haec eis a Domino non solum cum jam esset Pascha, cum discipulis coenaturus imminente passione, verum et ab initio denuntiata esse commemorat, ubi primum nominatim duodecim exprimuntur apostoli, et ad opera divina mittuntur? Qgo vult, quod hic ait, Haec autem vobis ab initio non dixi, quia vobiscum eram? nisi quia et ea quae hic dicit de Spiritu sancto, quod sit venturus ad eos, et testimonium perhibiturus, quando illi mala passuri sunt, haec eis ab initio non dixit, quia cum ipsis erat. Con
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃e. Sed quid uos sequatur uidete: et si est in nobis ullus
sensus horrete. Qui tnĩ a lemit ip̃o frustũ existimat ferre:
in uite ñ est. Qui in uite si est: in xp̃o ñ est. Qui in xp̃o nõ

Expanded text:
vestrae, sed quid vos sequatur videte, et si est in vobis ullus vestrae, sed quid vos sequatur videte, et si est in vobis ullus sensus, horrete. Qui enim a semetipso se fructum existimat ferre, in vite non est; qui in vite non est, in Christo non est; qu
Abbreviated transcription (Latin):
liaudent respondeant: qui ignorantes dei insticiã. et suam
uolentes tonstitũe: lusticie dei ñ sũt subiecli. Ecce cti res¬
pondeant sibi placentes: et ad bona oꝑa facienda. dm sibi
necessariũ ñ putantez. Nonne huic resistunt i̾itati ho¬
mines mente corrtipti reꝓbi cita fidẽ: qui respondent et
loquunt᷑ iniqͥtatẽ dicentes. a deo habemꝰ qd homĩes sumꝰi
a nobis ip̃is aittẽ qd usti sum: Quuia dicitis qui uos ip̃es
decipius: ñ assertores s p̃cipitatrres liberi arbirii ex al¬
to elationis ꝑ mania p̃sumptionis in ꝓfiuido subm̾sio¬
nis: Niempe uox ur̃a est: qd̵ homo ex semet ip̃o facit iusti¬
ciam. Hoc est altũ elationis ur̃e. E ed u̾itas contͣaitit et cli¬
cit. Palme ñ potest ferre fructũ a semet ip̃o: nͥ manserit
in uite. Ite ñc ꝑ abrupta et si habentes ubi figamini: uen¬
tosa loqͣͤcitate iactamini. Hec sunt iania p̾sumptionis

Expanded text:
si audent respondeant, qui « ignorantes Dei justitiam, et suam si audent respondeant, qui « ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . » Ecce cui respondeant sibi placentes, et ad bona opera facienda Deum sibi necessarium non putantes. Nonne huic resistunt veritati homines mente corrupti, et reprobi circa fidem, qui respondent, et loquuntur iniquitatem, dicentes: A Deo habemus, quod homines sumus, a nobis ipsis autem quod justi sumus. Quid dicitis? quid vos ipsos decipitis? non assertores sed praecipitatores liberi arbitrii, ex alto elationis, per inania praesumptionis in profunda submersionis. Nempe vox vestra est, quod homo ex semetipso facit justitiam: hoc est altum elationis vestrae; sed veritas contradicit: « Palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite . » Ite nunc per abrupta, et non habentes ubi figamini, ventosa loquacitate jactamini. Haec sunt inania praesumptionis
Abbreviated transcription (Latin):
ttem se dixit eẽ thc et discipłos suos palmites.
et agricolam patrẽ: unde iã pͥdem sicut potu¬
imus disputatũ est. In hac autẽ lectione cũ
ad huc de se ip̃o qui est urtis. et de sus palmitib hoc est dis¬
ciplis loq̃ret: manete inquit in me et ego in nob̃. Non co mͦ
illi in ip̃o. sicut ip̃e in illis: utrũq enĩ ꝑdest ñ ipsi s illis.
Ita sũt quippe in utte palmites. ut uit iñ conferant: sed
uide accipiant unde uiuant. Ita uero uitis est in palmi¬
tib: ut uitale alim̃tũ submynistrat cis. ñ sumat ab es.
dc ꝑ boc eo manentẽ in se habere xp̃m. it man̾e in xp̃o: diᷤ
cipli ꝓdest utrũq ñ xp̃o. Nã preciso palmite potest de inua
radice alius pullulare Qui autẽ p̾cilus est: sine radite nõ
potest ferre frustũ a semet ip̃o. nisi manserit in uite: sic
nec uos nisi in me manserttis. Magna gr̃ẽ cõmendatio fr̃s
mei: corda instruit humiliũ: ora obstruit suꝑboꝵ. Ecte cin

Expanded text:
tem se dixit esse Jesus, et discipulos suos palmites, et agricolam Patrem: unde jampridem sicut potuimus disputatum est. In hac autem lectione, cum adhuc de seipso qui est vitis, et de suis palmitibus, hoc est discipulis loqueretur: Manete, inquit, in me, et ego in vobis. Non eo modo illi in ipso, sicut ipse iIta sunt quippe in vite palmites, ut viti non conferant, sed inde accipiant unde vivant. Ita vero vitis est in palmitibus, ut vitale alimentum subministret eis, non sumat ab eis. Ac per hoc et manentem in se habere cipulis prodest utrumque, non Christo. Nam praeciso palmite potest de viva radice alius pullulare; qui autem praecisus est, sine radice non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite: sic nec vos, nisi in me manseritis . » Magna gratiae commendatio, fratres mei: corda instruit humilium, ora obstruit superborum. Ecce cui
Abbreviated transcription (Latin):
ham ex oꝑib ustificatꝰ est habet głam: s ñ ad dm. Hec est
ad dm gła qͣ głificat᷑ ñ homo seads. si ñ ex oꝑib s ex fide uis¬
tificat᷑: ut ex deo illi sit ctiã qd̾ bene oꝑat᷑:. qñi palmes sicut iã
suꝑius dꝑxit. ñ posset ferre fruttũ a semet ip̃o. Si gͦ in hoc głi¬
ficatꝰ est ds pat̾. ut fruttũ plimũ afferamꝰ. et esficiam᷑ xp̃i dis
cipult. non hoc nr̃e głe tribuamꝰ. taintͣ. hoc ex nobis ipis ha¬
de et alibi cũ dixisset. sic luceat lum̃ ur̃m corã hõĩb ut uide¬
ant bona oꝑa ur̃a: ne a semet ipsis putarent ẽẽ bona oꝑa sua:
mox adlidit. et głificent patrẽ ur̃m qui in celis est. In hoc
enĩ głificat᷑ pat̾ ut fructũ plimũ afferamꝰ. et efficiam᷑ xp̃idis¬
tipłi. A quo efficiam᷑: nͥ ab illo cuiꝰ miscdia p̃uenit nos: Ipsiꝰ
dilexit me pat̾. et ego dilexi uos. Manete in dilectione mea.
Ecte unde sunt nob oꝑa bona. Nam unde nobis eẽnt: nͥ quia

Expanded text:
n ad Deum . Haec est ad Deum gloria qua glorificatur non homo, sed Deus, si non ex operibus, sed ex fide justificatur, ut ex Deo illi sit quod etiam bene operatur: quoniam palmes, sicut jam superius dixi, non potest ferre fructum a semetipso . Si enim in hoc clarificatus est Deus Pater ut frcipuli, non hoc nostrae gloriae tribuamus, tanquam hoc ex nobis ipsis hade et alibi cum dixisset, Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant opera vestra bona : ne a semetipsis putarent esse bona opera sua, mox addidit, Et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est . In hoc enim glorificatur Pater, ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipuli. A quo efficiamur, nisi ab illo cujus misericordia praevenit nos? Ipsius inquit, et ego dilexi vos: manete in dilectione mea. Ecce unde sunt nobis opera bona. Nam unde nobis essent, nisi quia
Abbreviated transcription (Latin):
insimã terram creatori est subditꝰ. ñ desertori: redempto¬
ri. ñ utt̾emptori: lib̾atori. ñ capcuratorr. doctori ñ decep¬
tori. Quemadmodũ autẽ sic̃ intelligendus pͥnceps mun¬
di diabolus: ouidentiꝰ aꝑuit apłs paulus. Quicũ drxisset
ñ est nobis colluctatio adu̾sris tarnẽ et sangͥnẽ. id est ad uer

Expanded text:
infimam terram Creatori est subditus, non desertori; Redemptoinfimam terram Creatori est subditus, non desertori; Redemptori, non interemptori; liberatori, non captivatori; doctori, non deceptori. Quemadmodum autem sit intelligendus princeps mundi diabolus, evidentius aperuit apostolus Paulus, qui cum dixisset, Non est nobis colluctatio adversus carnem et s
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dixtt. fides illa q̃ tunc qͣndo illis loq̃bat᷑ fuit parua.
co cũ moreret᷑ pene iam nulla: et reuixit et creuit. De¬
inde quid dicie: Iam ñ multa loqͣ uobiscũ: uenit enĩ¬
pͥnceps inundi huiꝰ. Quis nͥ diabolus: Et in me ñ habet
qͥcꝙͣ: nullũ scilicet omnino peccatũ. Sic enĩ ostendit¬
ñ ercaturaꝵ s peccatoꝵ pͥncipẽ diabolũ: quos nunc no¬
mine mundi huiꝰ appellat. Et qͣcienscũq mundi nom̃
in mali significatione ponit᷑: ñ ostendit nisi mundi istrus
arratores: de quib alibi scͥptũ est. Quitũq uoluerit ami¬
cus ee scl̃i huiꝰ: immicus dĩ consiituit᷑. Aosit gͦ ut sit intel¬
ligat᷑ diabolus pͥnceps mundi tamꝙͣ gerat uniu̾si mirn¬
di id est celi et t̾re atq omniũ q̃ in eis surit pͥncipatũ: de
quali mundo dictũ est. cũ de xp̃o u̾bo sermo esset: et mundꝰ
ꝑ eũ fss est. Uniu̾sus itaq mundus a lũmis celis usq ad

Expanded text:
praedixit, fides illa quae tunc quando illis loquebatur fuit parva, praedixit, fides illa quae tunc quando illis loquebatur fuit parva, et cum moreretur pene jam nulla, et revixit, et crevit. Deinde quid dicit? Jam nprinceps mundi hujus: « Quis, nisi diabolus? Et in me non habet quidquam; nullum scilicet omnino peccatum. Hic enim non creaturarum sed peccatorum principem diabolum, quos nunc nomine mundi hujus appellat. Et quotiescunque mundi nomen in mali significatione ponitur, non ostendit nisi mundi istius amatores, de quibus alibi scriptum est: Quicunque voluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituitur . Absit ergo ut sic intelligatur diabolus princeps mundi, tanquam gerat universi mundi, id est, coeli et terrae, atque omnium qui in eis sunt, principatum: de quali mundo dictum est, cum de Christo Verbo sermo esset, Et mundus per eum factus est . Universus itaque mundus, a summis coelis usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
ipa lateritẽ. Credebat gͦ mente qd̾ ñ uidebat. ꝑ hoc qd̾ sensi¬
b corporis apparebat. Sed et si dicunt᷑ credi que uidrnt᷑. st¬
cut dicit imquilꝙ oclis sins secredidisse: ñ tamen ip̃a ẽ
q̃ in nob cdlificat᷑ fides s ex reb que uident᷑ agit᷑ in nobis.¬
ut eacredant᷑ q̃ ñ uident᷑. Quocirca dilestissimi unde nfĩc
lermo est qd dñs ait et nũc dixi uob̃ pͥtisꝙͣ fiat ut cũ ft̃ra
fu̾̃it credatis: illud ittiq dicit cũ fr̃m fũit credatis qd esi
post mortẽ uisuri erant uiuentẽ. et ad patrẽ ascendentem:
quo inlo illud fũant credituri qd̾ ip̃e eslet xp̃c fili ati.
qͥ potuit hoc et facere cũ p̾dixisset. et p̾dice anteꝙͣ fateret.
Credtturi autẽ hoc ñ fide noua s austa: aut certe cũ mor¬
tuus esset defecta: cũ resurrexisset refecta. Neq enĩ eum
filiũ dei ñ ec arite credebant: s cũ in illo fcm eẽt qd̾ artce

Expanded text:
ipsa latentem. Credebat ergo mente quod non videbat, per hoc quod sensiipsa latentem. Credebat ergo mente quod non videbat, per hoc quod sensibus corporis apparebat. Sed etsi dicuntur credi quae videntur, sicut dicit unusquisque oculis suis se credidisse: non tamen ipsa est quae in nobut ea credantur quae non videntur. Quocirca, dilectissimi, unde nunc sermo est, quod Dominus ait, Et nunc dixi vobis prius quam fiat, ut cum factum fuerit, credatis, illud, utique dicit, cum factum fuerit, quod eum post mortem visuri erant viventem, et ad Patrem ascendentem: quo viso illud fuerant credituri quod ipse esset Christus Filius Dei, qui potuit hoc et facere cum praedixisset, et praedicere antequam faceret: credituri autem hoc non fide nova, sed aucta, aut certe cum mortuus esset defecta, cum resurrexisset refecta. Neque enim eum Filius Dei non et ante credebant: sed cum in illo factum esset quod ante
Abbreviated transcription (Latin):
dcbeat. anteꝙͣ fiat id qd̃ credendũ est. Hec est enĩ laus fidet.
si q̃d eredit᷑ ñ uidet᷑. Nlam qͥd magnũ est si id credit᷑ qd̃ uidet᷑.
icłm illã eiꝰdc̃ dtñ sententiã qͣndo qrscipłm arguit dictris:
Et nescio utrũ credere dicendus est qͥlq qd uidet: nam ip̃e
sides in epłã que scribit᷑ ad hebreos. ita est definita. Est autẽ
fides sꝑandaꝵ substantia: conuctio retũ q̃ non uidentur.
Quappt̾ si fides est rerũ que credunt᷑. cademq fides eaꝵ rerũ
est q̃ ñ uident᷑: quid sibi uult qd dñs ait. et ñc dixi uobis
pͥusꝙͣ fiat. ut cũ fcm fu̾it credatis : Nonne potiꝰ ditendum
fuit. et ñc dixi uob̃ pͥusꝙͣ fiat ut credaus: qd̾ cũ fc̃m su̾it
uideatis. Nam et illecui dictũ est. qͥa uidisti credidisti: ñ
hoc credidit qd̾ uidit. s aliud uidit. aliud credidit. Ut¬
dit enĩ hoĩem. credidit dm. Cernebat qͥꝑe atq tangebat car¬
ne uuiertẽ quẽ uderat morientẽ: et credebat dm incarne

Expanded text:
ntequam fiat id quod credendum est? Haec est enim laus fidei, si quod creditur non uidetur. Nam quid magnum est, si id creditur quod uidetur, secundum illam domini sententiam quando discipulum arguit dicens: Et nescio utrum credere dicendus est quisquam quod videt. Nam ipsa fides in Epistola quae scribitur ad Hebraeos, ita est definita, Est autem fides, sperantium substantia, convictio rerum quae non videntur . Quapropter si fides est rerum quae creduntur, eademque fides earum rerum est quae non videntur; quid sibi vult quod Dominus ait, Et nunc dixi vobis priusquam fiat, ut cum factum fuerit, credatis? Nonne potius dicendum fuit, Et nunc dixi vobis priusquam fiat, ut credatis, quod cum factum fuerit, videatis? Nam et ille cui dictum est, Quia vidisti, credidisti, non hoc credidit quod vidit; sed aliud vidit, aliud credidit: vidit enim hominem, credidit Deum. Cernebat quippe atque tangebat carnem viventem, quam viderat morientem; et credebat Deum in carne
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa neꝙ cũ petcato ds uen̾at. nec eiꝰ carnẽ de pectati ꝓpagine
u̾go peperrtt. Et tamꝙͣ ei diceret᷑. cut gͦ moreris si ñ habes
peteatũ cui debeat᷑ mortis suppliciũ: continuo subietit. Sed
ut cognoscat muidꝰ qͥa diligo patrem: eo sic̃ mandats̃ de¬
dit mͥ pat̾ sic fatio. Surgite camꝰ huic. Discũbens ent̃: dis¬
tumbentib loq̃bat᷑. Camꝰ autẽ duit: quo nͥ ad illũ locum
unde su̾at tradendus ad mortẽ. qui nullũ habebat meritũ
mortis: Sed habebat ut moreret᷑ mandectũ patͥs: tamqͣm
ille de quo p̃distũ erat. q̃ ñ rapui tunc exsoluebam: mortẽ
sine dubio solutur. et nos amorte debita redemptur. Rapu¬
erat autẽ adam peccatũ. qͣndo manũ in arborẽ hac p̃sump¬
tione deceptꝰ extendit. ut in cõmunicabile nom̃ in conces¬
se diuinitatis inuaderet: qͣm filio dei natura contulerat. ñ¬
ego sũ uitis uera. et pater m̃agcola est: usqi ad id qđ art. iam

Expanded text:
um peccato Deus venerat, nec ejus carnem de peccati propagine Virgo pepererat; et tanquam ei diceretur, Cur ergo moreris, si non habes peccatum, qui debeatur mortis supplicium? continuo subjecit: Sed ut cognoscat mundus quia diligo Patrem, et sicut mandatum dedit mihi Pater, sic facio, surgite, eamus hinc. Discumbens enim discumbentibus loquebatur. Eamus autem dicit. Quo? nisi ad illum locum unde fuerat tradendus ad mortem, qui nullum habebat meritum mortis, sed habebat ut moreretur, mandatum Patris, tanquam ille de quo praedictum erat, Quae non rapui, tunc exsolvebam : mortem sine debito soluturus, et nos a morte debita redempturus. Rapuerat autem Adam peccatum, quando manum in arborem praesumptione deceptus extendit, ut incommunicabile nomen inconcessae divinitatis invaderet, quam Filio Dei natura contulerat, nEgo sum vitis vera, et Pater
Abbreviated transcription (Latin):
comͦ:. hoc ẽ mͦ ñ potestis. Iudeis auttẽ cũ hoc dicerer: ñ addidit
mͦ. Isti iraq ñ pot̾ant utnire tunc quo ille ibat: s pot̾ant
postea. Nam hoc apło petro aꝑtissime paulopost ait. Cũ ent̃
dixisset ille. dñe quo uadis: respondit ei. Quio ego uado:
sĩ potes me mͦ sequi. Deq̃ris autẽ postea. Sed hoc quid sit. ñ
neggligent̾ est p̃tereundũ. Quo crã scqui tunc ñ poterãt
discipłi dñm: s postea poterant: Si dix̾unꝰ ad mortẽ. hõi
nato qd inuenit᷑ cempꝰ quo ad mouiendũ ñ sit ydoneus. qͣñ¬
doquidem talis est in corꝑe corruptibili hominũ sors. ut ñ
sit in ca facilior uita ꝙͦ mors: Hon gͥadhuc minꝰ ydonei
erarit seqͥ dñm ad mottẽ s minus ydonci erant seqͥ dñm

Expanded text:
o, hoc est, modo non potestis. Judaeis autem cum hoc diceret non addidit modo. Isti itaque non poterant venire tunc quo ille ibat, sed poterant postea. Nam hoc apostolo Petro apertissime paulo post ait. Cum enim dixisset ille: Domine, quo vadis? respondit ei: Quo ego vado, non potes me modo sequi, sequeris autem postea. Sed hoc quid sit non negligenter est praetereundum. Quo enim sequi tunc non poterant discipuli Dominum, sed postea poterant? Si dixerimus ad mortem, homini nato quod invenitur tempus quo ad moriendum non sit idoneus, quandoquidem talis est in corpore corruptibili hominum sors, ut non sit ea facilior vita quam mors? Non igitur adhuc minus idonei erant sequi Dominum ad mortem, s
Abbreviated transcription (Latin):
est xp̃c. Ideo gͦ dixit. Si diligeretis me gaisd̾etis utiq qͥa ua¬
do cid patrẽ: qr̃ nature humane gͣculandũ est. eo qd sic cissr̃ĩp¬
ta est a u̾bo umgenito: ut ĩmortalis constitũet᷑ in celo: atq
ita fieres t̾ra sublimis: ut incorruptibilis pulius lederet
isd dexceram patͥs. Hoc enĩ mͦ se iturũ aixit ad patrẽ: nam
et recedere a nobts: mutare atq ĩmortale fac̾e qd mortale

Expanded text:
est Christus. Ideo ergo dixit: Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem: quoniam naturae humanae gratulandum est, eo quod sic assumpta est a Verbo unigenito, ut immortalis constitueretur in coelo, atque ita fieret terra sublimis, ut incorruptibilis pulvis sederet in dextera Patris. Hoc enim modo se iturum dixit ad Patrem: non et recedere a nobis, mutare atque immortale facere, quod mortale
Abbreviated transcription (Latin):
nũꝙͣm tͥnitas esle sciret᷑. si seraꝑ inseparabilit᷑ aiceretur.
Nam et cũ dicim᷑ patrẽ et filiũ et spm̃ scm̃: ñ eos utiq di¬
cimꝰ simul: cũ ip̃i ñ possunt et̃ ñ simul. Qd uͦ aadiait
cõmemorabit uor: intelligere debeni etiam qd̃ iubtm
t̃ obliuusci saluberrimos monitꝰ ad grãm ꝑtin̾e quanos
cõmemorat xp̃c. Pacẽ inqͥt relinquo uob̾: pacem meam
do uobis. Hoc est q̃d legimiꝰ apd̾ ppham: pacẽ suꝑ pacem.
D̾aetm nobis reliquit teurꝰ. patm suam dabit nobis infi¬
neuentur. Pacem nobis reliqͥt in hoc scl̃o: pacẽ suã nob̾ da¬
bit in fut᷑o sclõ. Pacem nob̾ reliquit in qua manentes hos¬
temuincimꝰ pacẽ suã nob̾ dabit qͣndo sine hoste regna¬

Expanded text:
nunquam Trinitas esse sciretur, si semper inseparabiliter diceretur. nunquam Trinitas esse sciretur, si semper inseparabiliter diceretur. Nam et cum dicimus Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum,  possint esse non simul. Quod vero addidit: Commemorabit vobis, intelligere debemus etiam quod jubemur non oblivisci, saluberrimos monitus ad gratiam pertinere, qua nos commemorat Christus. Pacem, inquit, relinquo vobis, pacem meam do vobis. Hoc est quod legimus apud prophetam: Pacem super pacem. Pacem nobis relinquit iturus, pacem suam nobis dabit in fine venturus. Pacem nobis relinquit in hoc saeculo, pacem suam nobis dabit in futuro saeculo. Pacem nobis relinquit, in qua manentes, hostem vincimus: pacem suam nobis dabit, quando sine hoste regna
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ inqͥt sp̃c sc̃s quẽ mittec pat̾ in noĩe meo. ille uos doce¬
bit omnia. et cõmemorabit uos omnia q̃cumq dixero uo
uero ñ s filiꝰ aoceat. et sp̃c sc̃s dicat. et cũ ds̾ aliqͥd aicit et do¬
ceo. tͥnitas ip̃a dicat ec doctat. Sea qm̃ tͥnitas est. oportebait
eiꝰ singłas insinuare ꝑsonas: eamq nos distincte audire: in¬
separabilit̾ intellig̾e. Audi patrẽ dicentẽ ubi legis: dñs di¬
xit adme filiꝰ meus estu. Audi et docentẽ ubi legis. Omĩs
qͥ audiuit a patre et diditit: ueniet ad me filit̃ uͦ dicen¬
tem: mͦ auidisti. De se qͥppe ait: q̃cũq dixero nob̾. Quẽ et
ẽ. ip̃e uos docebit omĩa: audi eciã dicentẽubi legis in asti
misi eos. Omnis gͥ et dicit et docet tͥnitas. Sea nͥ eciam st¬
gillatĩ cõmendaret᷑: eam nullo mͦ humana caꝑe ut
cũq posset infirmitas. Cũ gͦ sit omnino inseparabilis:

Expanded text:
sanctus, quem mittet Pater in nomine meo, ille vos docesanctus, quem mittet Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia, et commemorabit vos omnia quaecumque dixero vero non et Filius doceat et Spiritus sanctus dicat, et cum Deus aliquid dicit et docet, Trinitas ipsa dicat et doceat? Sed quoniam Trinitas est, oportebat ejus singulas insinuare personas, eamque nos distincte audire, inseparabiliter intelligere. Audi Patrem dicentem ubi legis, Dominus dixit ad me, Filius meus es tu : audi et docentem ubi legis, Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me . Filium vero dicentem modo audisti; de se quippe ait, Quaecumque dixero vobis: quem si est, Ipse vos docebit omnia, audi etiam dicentem, ubi legis in Actibmisi eos . Omnis igitur et dicit et docet Trinitas: sed nisi etiam singillatim commendaretur, eam nullo modo humanacunque posset infirmitas. Cum ergo sit omnino inseparabilis,
Abbreviated transcription (Latin):
N p̃ccdenti lectione sc̃i eũgłii quam sequit᷑ ista que m recita¬
ta est. dñs ih̾c dixerat se ec patrẽ ad dilectores suos eẽ uentu¬
tos: eo apua eos mansionem ẽẽ fasturos. Iam uero eo suꝑ¬
ius dixerat de sp̃u scõ. uos autẽ cognoscetis eũ : qͥa apd̃
uos manebit. et in uobis erit: unde uitellexintꝰ in scĩs tam¬
qͣm in templo suo simul man̾e t̾nitatẽ dmi. Nunc autẽ di¬
cit: hec loquitꝰ sũ uob̃ apd̃ uos manens. Illa itaq mansi¬
s alia est qͣm ꝓmisit futuram. Hec uͦ alia qͣm p̃sentem tẽ
testat᷑. Illa sp̃alis est. atq int̾nsecus ñtab tedait᷑: Hec cor¬
poralis formietus ocłis. atq aurib exhibetur. Illa in eter¬
num beatisicat liberatos: hec in tempore u̾sitat liberandos.
Scd̾m illam dñs a sius dilestorib ñ recedit: scłm hanc it
ec redit. Hec inqͥt loquutꝰ sũ uob̾ apud uos manens: utiq
p̾sentia corporali qua cũ illis uisibilis loq̃bat᷑. Paracytus

Expanded text:
n praecedenti lectione sancti Evangelii, quam sequitur ista quae modo recitata est, Dominus Jesus dixerat se et Patrem ad dilectores suos esse venturos, et apud eos mansionem esse facturos. Jamvero et superius dixerat de Spiritu sancto, Vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit : unde intelleximus in sanctis tanquam in templo suo simul manere Trinitatem Deum. Nunc autem dicit: Haec locutus sum vobis apud vos manens. Illa itaque mansio alia est, quam promisit futuram; haec vero alia, quam praesentem esse testatur. Illa spiritualis est, atque intrinsecus mentibus redditur: haec corporalis forinsecus oculis atque auribus exhibetur. Illa in aeternum beatificat liberatos; haec in tempore visitat liberandos. Secundum illam Dominus a suis dileet redit. Haec, inquit, locutus sum vobis apud vos manens, utique praesentia corporali, qua cum illis visibilis loquebatur. Paracletus
Abbreviated transcription (Latin):
nem. q̃ sola sepuita est. Ip̃e gͦ xp̃c fili dei. eqͣus pectͥ in forma ali.
qͥa semet ipsũ exmanuit ñ formã d̾i amiitens s formã ler¬
iuactipiens. maior est et se ip̃o: qͥa maior est forma ddi q̃ amissa
ñ est. qͣm serui que accepta est. Quid itaq mirũ uel qͥd indig¬
nũ. si sc̾m hanc serui formã loq̃ns ait dĩ filiꝰ. past maior me
est. eo scd̾m di formam loqttens. aitidem ip̃e di faliꝰ. ego et pater

Expanded text:
s Patri in forma Dei, quia semetipsum exinanivit, non formam Dei amittens, sed formam servi accipiens, major est et seipso, quia major est forma Dei quae amissa non est, quam servi, quae accepta est . Quid itaque mirum, vel indignum, si secundum hanc servi formam loquens ait Dei Filius, Pater major me est? Et
Abbreviated transcription (Latin):
net ex nob̾. et nichil nos inuicem lateat in cordib nr̃is.
Net ignoro ista dñi t̾iba eniam sic accibi posse: ut eidem
senteritie repentio uideat᷑. pacẽ relinquo uob̾. pacem me

Expanded text:
net ex nobis, et nihil nos invicem lateat in cordibus nostris. net ex nobis, et nihil nos invicem lateat in cordibus nostris. Nec ignoro ista Domini verba etiam sic accipi posse, ut ejusdem sententiae repetitio videatur. Pacem relinquo vobis, pacem
Abbreviated transcription (Latin):
da qͣm ipsiꝰ. Illi quippe nichil repugnat in se ip̃o: qͥa nullũ
habet omnino peccatũ. Nos aittẽ talem pacẽ nunc habe¬
mus in qua adhus dicamꝰ. dimitte nobis debita nr̃a.
Est gͦ nobis pax aliqͣ qua condelectam legi di scd̃m int̾t¬
orẽ hoĩem: s ñ est plena: qͥa uidem᷑ aliam legẽ in m̃bris
nr̃is. repugnantẽ legi mentis nr̃e. Item uit̾ nos ip̃e est no¬
bis pax: qͥa mninuicem nob̾ tredun᷑. qd̾ inuicem diliga¬
mus. S nec ip̃a plena est. qͥa cogitationes cerdis nr̃i ui¬
uicẽ ñ uidemꝰ: et quedam de nobis que s̃ĩ sunt in nob̃. uł
in meliꝰ uiuicẽ uel uiceteriꝰ opinam᷑. Itaq ista etiã si ab
illo nobis relicta est: pax nr̃a est. Nisi ab illo ñ haberemꝰ
et talẽ. s ip̃e ñ habet talẽ. Si teni̾umꝰ usq infinẽ qͣlem
accepimꝰ : qualẽ habet habebimꝰ. ubi nihil nob̾ repug¬

Expanded text:
da quam ipsius. Illi quippe nihil repugnat in seipso, quia nullum da quam ipsius. Illi quippe nihil repugnat in seipso, quia nullum habet omnino peccatum. Nos autem talem pacem nunc habemus, in qua adhuc dicamus: Dimitte nobis debita nostra . Est ergo nobis pax aliqua, quoniam condelectamur legi Dei secundum interiorem hominem : sed non est plena, quia videmus aliam legem in membris nostris repugnantem legi mentis nostrae. Itemque inter nos ipse est nobis pax, quia invicem nobis credimus, quod invicem diligamus. Sed nec ista plena est, quia cogitationes cordis nostri invicem non videmus; et quaedam de nobis, quae non sunt in nobis, vel in melius invicem vel in deterius opinamur. Itaque ista etiam si ab illo nobis relicta est pax, nostra est. Nisi enim ab illo, non haberemus et talem: sed ipse non habet talem. Si tenuerimus usque in finem, qualem accepimus, qualem habet habebimus, ubi nihil nobis repug