comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nos. Illos conuicit: nos instruxit. Illos redarguit: nos ex¬
atuit. Non pittemꝰ hoc nob̃ ido ñ dictũ: quia tunc ibi ñ
is dictũ audiuimꝰ. Nes ñ ponamꝰ post nos: et qͣsi uttuam᷑¬
iimicos nr̃os rep̾hendere: et nos ipsi faciamꝰ qd in nob̾ ueri
tas rep̃hendat. Iudei qͥdem ꝑsonalit̾ iudicabant: sed ideo ñ
ꝑtinent ad nouũ testanentũ. Ideo non habent in xp̃o reg¬
nũ celoꝵ. id̾o ñ uingunt᷑ scõꝵ societati angłoꝵ Terrena
querebant a deo. Terrene enim ꝓmissiones. iuctoria ab
inimicis: fecunditas pariendi: muttiplicatio filioꝵ: ha¬
bundantia frustust̃: que illis omnia a deo quidem uero
et bono. tam̃ itt carnalib sunt ꝑmissa. Omnia hec fecit
illis uecus testamentũ. Quid est uitus testamenũ: Qsi hereaitas¬

Expanded text:
nos: illos convicit, nos instruxit; illos redarguit, nos exnos: illos convicit, nos instruxit; illos redarguit, nos exacuit. Non putemus hoc nobis non ideo dictum, quia tunc ibi non is dictum audivimus: non nos ponamos reprehendere, et ipsi nos faciamus quod in nobis veritas ipsa reprehendat. Judaei quidem personaliter judicabant, sed ideo non pertinent ad Novum Testamentum, ideo non habent in Christo regnum coelorum, ideo non junguntur sanctorum societati Angelorum: terrena quaerebant a Domino; terra enim promissionis, victoria ab inimicis, fecunditas pariendi, multiplicatio filiorum, abundantia fructuum, quae illis omnia a Deo quidem vero et bono, tamen ut carnalibus promissa sunt, omnia haec fecerunt illis Vetus Testamentum. Quid est Vetus Testamen
Abbreviated transcription (Latin):
loco noliit hoc dic̾e. tamꝙͣ se ec moyle ante illos consti¬
tutis. ꝓpter legem moysi fircumciditis qͣndo etiã sabbatũ
otuirrertt: et ego sanitatũ faciendarũ beneficientiam.
ñ urilus ut exhibeam ꝑ sabbatum: Qa dñs cͥtumcisioniᷤ
et dñs sabbati salitis est austor ec sertrilia oꝑa phibiti es
tis fatere lalbato: si uere intellrgaus seruilia oꝑa. ñ pec¬
tatis. Qⁱͥ enĩ factt peceatũ serĩ est peccati. Numqͥa seruile
opris est. hominem sanare ꝑ sabbatũ: Mlandutatis et bibi¬
tis: ut aliqͥd dicam ex ãmonitione dr̃u nr̃i iħu xp̃i. et ex u̾
ꝑtinet ad salutẽ qd̾ facttis: ꝑ hoc ostenditis: oꝑa saluts
nem: attendite moysenqm hoĩem. S. scd̾m ueritatẽ uidi¬
cecis: neq moysen neq me condempnabitis: et ueritate
scło magni laboris est. ñ ꝑsonalit̾ iudicare. s reftũ iudici¬
um recinere. Ammonuit qͥdem dñs uideos: sed monuit et

Expanded text:
loco noluit hoc dicere, tanquam se et Moyse ante illos constiloco noluit hoc dicere, tanquam se et Moyse ante illos constitutis. Propter legem Moysi circumciditis, quando etiam sabbatum occurrerit; et ego sanitatum faciendarum beneficentiam non vultis ut exhibeam per sabbatum? Quia Dominus circumcisionis et Dominus stis facere sabbato; si vere intelligatis servilia opera, non peccatis. Qui enim facit peccatum, servus est peccati . Numquid servile opus est, hominem sanare per sabbatum? Manducatis et bibitis ut aliquid dicam ex admonitione Domini nostri Jesu pertinet ad salutem quod facitis? Per hoc ostenditis opera salutinem, attendite Moysen quomodo hominem: si secundum veritatem judicetis, neque Moysen, neque me condemnabitis; et veritate saeculo magni laboris est, non personaliter judicare, sed rectum judicium retinere. Admonuit quidem Dominus Judaeos, sed monuit et
Abbreviated transcription (Latin):
penis qd̾ male uiiendo addideratis. Circũcisi ꝑ petram:
quare aihuc saptus t̾ram: Et̃ ad exccemũ quia legem dedit
moyses et ccũciditis hominẽ sabbato: intelligite hoc sig¬
nificari opꝰ bonũ. quo ego feci totũ hominẽ saluũ sabba¬
to: quia et curatꝰ est ut sanꝰ esset in corpore: ec credidit ut
santis eẽc in aĩa. Holite indicare ꝑsonalit̾. sed rectũ iudi¬
ciũ uidicate. Ccͥo est hoc. Modo qͥa ꝑ legem moysi cucũ¬
ciditis salbeto. s̃ irascimini moysi. et qͥa ego die sabbati
saluũ feci hominẽ irascimini m: ꝑsonalit̾ uidicatis. ue¬
ritatẽ attendite. Ego ñ me p̃fero moys: ait dñs: qui erat
et ip̃tus moysi dñs. Sic attendite qͣm homines: nos duos
tamꝙͣ ambos homines. Iudicate int̾ nos: sed uerũ udi¬
ciũ iudicate. Nolite me honorato illũ dampnare. s ello
intellesto me honorate. Hoc enĩ eis alto loto dixit. Di cre

Expanded text:
pejus quod male vivendo addideratis; circumcisi per petram pejus quod male vivendo addideratis; circumcisi per petram quare adhuc sapitis terram? Et ad extremum quia Legem dedit Moyses, et circumciditis hominem sabbato, intelligite hoc significari opus bonum, quod ego feci totum hominem salvum sabbato; quia et curatus est ut sanus esset in corpore, et credidit ut sanus esset in anima. 6. Nolite judicare personaliter, sed rectum judicium judicate. Quid est hoc? Modo qui per legem Moysi circumciditis sabbato, non irascimini Moysi; et quia ego die sabbati salvum feci hominem, irascimini mihi. Personaliter judicatis, veritatem attendite. Ego non me praefero Moysi, ait Dominus, qui erat et ipsius Moysi Dominus. Sic attendite quomodo homines nos duos, tanquam ambos homines: judicate inter nos, sed verum judicium judicate; nolite me honorato illum damnare, sed illo intellecto me honorate. Hoc enim eis alio loco dixit: Si cred
Abbreviated transcription (Latin):
lut̃: et ꝑ unũ hotẽm mori. sicut ꝑ unũ hominem resurrec¬
tio moriuoꝵ. ec ꝑ unũ hoĩem peccatũ intͣuit in mundum.
et ꝑpeccatũ mors. Ideo qͥsꝙ tum preputio nascit᷑: qͥa omnis
homo cũ uicio ꝑpaginis nascit᷑. Et ñ mundat d̾s siue a ui¬
cio cũ quo nascim̃. siue a uicĩs q̃ male uiuendo addimꝰ:¬
lis enim pecͥis cͥctnesdebant. et petre nomine. xp̃m figu¬
rabant: eo presentẽ non agnoscebant: s insuꝑ eũ occide
cupiebant. Quare autẽ oftauo die: nͥ qͥa post septimũ
salbati. dñs die dñco resurrexit: Ergo resarrectio xp̃i q̃
tasta eist t̾cio quidem a dre passionis. s octatio in dteb eb¬
domadis: ip̃a nos cͥcũcidit. Audi cͥcumcisos uera petra:
apło ãmonente. Si gͦ resurrexistis cũ xp̃o. q̃ sursũ sunt sa¬
pite. ubi xp̃c est in dextera dei sedens: que sursũ scuit q̃ri
stulte as uiobis desederta carnalia: abstrilit concupticenti¬
a malas: abstulit suꝑfluũ cũ quo nati eratis: et multo

Expanded text:
surrectio mortuorum ; et per unum hominem peccatum introivit in mundum, et per peccatum mors . Ideo quisque cum praeputio nascitur, quia omnis homo cum vitio propaginis nascitur: et non mundat Deus, sive a vitio, cum quo nascimur, sive a vitiis quae male vivendo addimlis enim petrinis circumcidebant, et petrae nomine Christum figurabant: et praesentem non agnoscebant, sed insuper eum occidere cupiebant. Quare autem octavo die, nisi quia post septimum sabbati Dominus die dominico resurrexit? Ergo resurrectio Christi, quae facta est tertio quidem die passionis, sed octavo die in diebus hebdomadis, ipsa nos circumcidit. Audi circumcisos vera petra, Apostolo admonente: Si ergo resurrexistis cum Christo; quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sstulit vobis desideria carnalia, abstulit concupiscentias malas, abstulit superfluum cum quo nati eratis, et multo
Abbreviated transcription (Latin):
dus odisle uos. Quid ẽ hoc nͥ ñ potest mundus odisse a¬
matores suos. testes falsos suos: Rona enĩ dictas q̃ mala sũt.
et mala q̃ bona ft̾. Ne autẽ odit. qi ego testimonũ ꝑhibeo
de illo. qr oꝑa eiꝰ mala sunt. Uos ascendite ad diẽ festũ hũc.
Qͥo est hũc : ubi glam humanã q̃ritis. Eͥt est hunc. ubi
extend̾e uultis carnalia gaudia: ñ et̾na cogitare. Ego nõ
ascendo ad diẽ festũ hũc: qͥa tempꝰ mcũ ñ dũ implecũ est.
In die festo hoc głam uos humanã reqͥritis: meũ uero tẽpꝰ
id est głe met ñdũ uenit. Ipse erit dies festus m̃s. ñ dieb
ists ꝑcurrens et tnͣsiens: s ꝑmanens in et̾nũ Ip̃a erit festi¬
uitas gaudiũ sine fine: et̾uitas sine labe: serenitas sine nii¬
be. Hec cũ dixisset ip̃e mansit in galꝰlea. Ut autẽ ascende¬
runt fr̃s eiꝰ : tunc et ip̃e asceridit ad diem festũ. ñ manifeste

Expanded text:
dus odisse vos. Quid est hoc, nisi, Non potest mundus odisse amatores suos, falsos testes? Bona enim dicitis quae mala sunt, et mala quae bona sunt. Me autem odit, qa ejus mala sunt. Vos ascendite ad diem festum hunc. Quid est hunc? Ubi gloriam humanam quaeritis. Quid est hunc? Ubi extendere vultis carnalia gaudia, non aeterna cogitare. Ego non ascendo ad diem festum hunc, quia meum tempus nondum impletum est. In die festo hoc gloriam vos humanam quaeritis; meum vero tempus, id est gloriae meae, nondum venit. Ipse erit dies festus meus, non diebus istis praecurrens et transiens, sed permanens in aeternum: ipsa erit festivitas, gaudium sine fine, aeternitas sine labe, serenitas sine nube. Haec cum dixisset, ipse mansit in Galilaea. Ut autem ascenderunt fratres ejus, tunc et ipse asce
Abbreviated transcription (Latin):
p̃posuit illam etiam magno oꝑi miscdie: quo sua que possi¬
det distribuit quilq pauꝑib: et ad extremũ prehosuit eã
etiã eorporis passioni. His omnib tã magnis reb: p̾posuit
karitatẽ. Ipsam habeto. ec cuncta habebi⁊ quia sine illa
nichil ꝑderit quicqͥd habere potueris. Qa uero ad sp̃m scm̃¬

Expanded text:
praeposuit etiam illi magno operi misericordiae, quo sua quae possipraeposuit etiam illi magno operi misericordiae, quo sua quae possidet distribuit quisque pauperibus; et ad extremum praeposuit eam etiam corporis passioni: his omnibus tam magnis rebus praeposuit charitatem . Ipsam habeto, et cuncta habebis: quia sine illa nihil proderit, quidquid habere potueris. Quia vero ad Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
dant᷑ ad mantfestationẽ: s tu forte eoꝵ omnũ que dixit ni¬
chil habes. Si amas: ñ nichil habes. Si enĩ amas uintaie
etiam t̾ habet. qͥsqͥs in illa aliquid habee. Tolle inuidiam:
et tuũ est qd babeo. Tollam inuidiã: et meũ est qd̾ habes. litror
ieparat. karitas iungit. Ocultis solus uidet in corpore⁊ sea
numqͥd soli sibi ocłs uidet: Et manui uidet et pedi uidet: ec
cet̾is membris uidet. Non enĩ si aliqͥs ictus impedem ueniat.
corpore. Ded numqͥd sibi oꝑat: et ocło ñ oꝑat᷑. Nam sr ictus ali¬
quis ueniens non cat in manũ sed tantũ infaciẽ: nũqͥd dicit
b membris miltoat. Membra cetc̃a tacent: et lingua omnib
drxisset diuerla dona dari diu̾sis hominib taraꝙͣ officia qͦꝵ¬
q membroꝵ: adhuc inquit suꝑemintutiorẽ uã nob demon¬
stro. Et cepit loqui de karitate. Preposutt eam lingͥs hominũ
et anglł̃oꝵ: p̃posuit miracdis fidei: p̃posuto scitittie et ꝓpħie:

Expanded text:
dantur ad manifestationem, sed tu forsitan eorum omnium quae dixi nihil habes. Si amas, non nihil habes: si enim amas unitatem, etiam tibi habet quisquis in illa habet aliquid. Tolle invidiam, et tuum est quod habeo: tollam invidiam, et meum est quod habes. Livor separat, sanitas jungit. Oculus solus videt in corpore: sed numquid soli sibi oculus videt? Et manui videt, et pedi videt, et caeteris membris videt: non enim si aliquis ictus in pedem veniat, i operatur? Et oculo operatur; nam si ictus aliquis veniens non eat in manum, sed tantum in faciem, numquid dicit ibus membris militat: membra caetera tacent, et lingua omnibusdixisset diversa dona dari diversis hominibus, tanquam officia quorumque membrorum, Adhuc, inquit, supereminentiorem viam vobis demonstro, et coepit loqui de charitate. Praeposuit eam linguis hominum et Angelorum, praeposuit miraculis fidei, praeposuit scientiae et prophetiae,
Abbreviated transcription (Latin):
tiplicata miscdia tua ꝑuento etiã ad salitẽ carnis huma¬
ne. ꝑuentt etiã ad salitẽ mutoꝵ aĩaliũ. Sed qͣntũ ad sa¬
lutem carnis: hõĩb uimentizq cõmunis est. Numqͥd nuł¬
la salus est. qͣm seritas hõibus: Est certe alia: q̃ ñ solũ horui
bonis ⁊ malis. Demq ibi cum de ista salute dixisset.
q̃m omunit̾ accipiunt pecra et homines: ꝓpt̾ ilã salitcẽ
qͣmi spare debent homines sed bom hoies.: sequitꝰ adiunxio
tãnautte hominũ. sub tegmine alaorũ tuaꝵ sꝑabunt. In¬
ebriabunt ab ubtate domꝰ tire: et torrente uolupcatis

Expanded text:
enit etiam ad salutem carnis humanae, pervenit etiam ad salutem mutorum animalium: sed qui das salutem carnis hominibus jumentisque communem, numquid nulla salus est quam servas hominibus? Est certe alia quae non solum communis bonis et malis. Denique cum ibi de ista salute dixisset, quam communiter accipiunt pecora et homines; propter illam salutem quam sperare debent homines, sed boni homines, secutus adjunxit, Filii autem hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt: inebriabuntur ab ub
Abbreviated transcription (Latin):
saluos fecit. ꝙ̃ ip̃a salus: qͥ illã salittẽ qͣm dedit huic honũ
dat eo uimerttis. Salus enũ corporalis crat. Salus carnis.
eo repartt̃ eo morit᷑. Et cũ teparat᷑: mors differt̃ ñ aufertur.
Tam̃ fẽs etam ip̃a salus a dño ẽ. ꝑ quemlitec det̃. quocũꝙ eu¬
rante et mynistrante ĩꝑtiat᷑: ab illo dat᷑ a quo est omnissa

Expanded text:
salvos fecit quam ipsa salus; qui illam salutem quam dedit huic homini, dat et jumentis? Salus enim corporalis erat. Salus carnis et reparatur, et moritur; et cum reparatur, mors differtur, non aufertur. Tamen, fratres, etiam ipsa salus a Domino est, per quemlibet detur: quocumque curante et ministrante impertiatur, ab
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi caput inicerent. Ecte dñs in respondendo et iustitiã seruat᷑
est: et a mansuetudine ñ recellurus. Non est captus cui tende
bat᷑: led potiꝰ qui tendebart: qͥa in eũ qͥ eos posset de laqueis eru¬
ere ñ credebant. sto gͦ respondit dñs iħc: Qͥd respondit u̾itas.
Qd respondit sapientia: Qͥd respondit ip̃a cui chaltimpnia
parabat᷑ iusticia. Non dixit ne lapidet᷑: ne contͣ legem dicere
uideret᷑. Absit aittẽ: ut diceret lapidet᷑. Uente enĩ ñ ꝑdẽ qd̾ ĩue

Expanded text:
ipsi caput injicerent? Ecce Dominus in respondendo et justitiam servaturus ipsi caput injicerent? Ecce Dominus in respondendo et justitiam servaturus est, et a mansuetudine non recessurus. Non est captus cui tendebatur, sed potius capti sunt qui tendebant; quia in eum qui eos posset de laqueis eruere, non credebant. 5. Quid ergo respondit Dominus Jesus? quid respondit veritas? quid respondit sapientia? quid respondit ipsa cui calumnia parabatur justitia? Non dixit, Non lapidetur; ne contra Legem dicere videretur. Absit autem ut diceret, Lapidetur: venit enim non pe
Abbreviated transcription (Latin):
lex iusserat: iniustꝰ dep̃hendẽt᷑. Dixer̃t gͦ apd̾ se ip̃os. Uerax pu¬
tat᷑: marisuetꝰ uidet᷑: de iusticia illi querenda calispnia est.
Offeramꝰ ei mulierẽ in adulterio dep̾hensã: et dicamꝰ quid
de illa in lege p̃ceptũ est. Si eam uissertt lapidari: mansuen¬
dinem ñ habebit. Si eã dimitti tensuerit: usticiã ñ tenebit.
ut autẽ mansuetudinẽ inqͥurit ñ ꝑdat. in qua iampoplis a¬
mabilis fc̃s est. sine dubio eam dimitci debere dicturꝰ est. Hĩc
nos inuenimꝰ accusandi octasionẽ: et reũ facimꝰ tamꝙͣ legis
p̾uaricatorẽ: dicentes ei. Hostis es legis: contͣ respondes moysẽ:
ĩmo contͣ eũ qͥ ꝑ moysen legẽ dedit. Reus es mortis: cũ illa. et
tu ip̃e lapidandus. Posset his u̾bis att his sententiuis inflã¬
mari ĩtudia: feruere occasio. flagitari dampnatio. Sed cut
hot: Iu̾sitas reclitudini: falsitas u̾ttati: cor corruptũ cordi rec¬
to: stialticia sapientie. Qndo illi laqueos p̾pararent: in qͦs ñ pͥꝰ

Expanded text:
enderetur. Dixerunt ergo apud semetipsos: Verax putatur, mansuetus videtur; de justitia illi quaerenda calumnia est. Offeramus ei mulierem in adulterio deprehensam, dicamus quid de illa in Lege praeceptum sit: si eam jusserit lapidari, mansuetudinem non habebit; si eam dimitti censuerit, justitiam non tenebit. Ut autem mansuetudinem, inquiunt, non perdat, in qua jam populis amabilis factus est, sine dubio eam dimitti debere dicturus est. Hinc nos invenimus accusandi occasionem, et reum facimus tanquam Legis praevaricatorem: dicentes ei, Hostis es Legis, contra Moysen respondes, imo contra eum qui per Moysen Legem dedit; reus es mortis, cum illa et tu ipse lapidandus. Posset his verbis atque his sententiis inflammari invidia, fervere accusatio, flagitari damnatio. Sed cui hoc? Perversitas rectitudini, falsitas veritati, corruptum cor cordi recto, stultitia sapientiae. Quando illi laqueos praepararent, in quos non prius
Abbreviated transcription (Latin):
uit filios hominũ. cũ susͣ dixissec. hoĩes ec uimenta saluoᷤᷤ
facies dñe. Qͥd eñ: Iui hoĩes. ñ erant fili hominũ: ut
cũ dixisset homines. sequeret᷑ et diceret. filii autẽ hominũ
qͣsi alird erant homines. et aliuo filis hominũ: non ta¬
men arbtiror sine altqͣ significatione distinctioris: hoc

Expanded text:
ines et jumenta salvos facies, Domine. Quid enim? illi homines non erant filii hominum, ut cum dixisset, Homines, sequeretur et diceret, Filii autem hominum; quasi aliud erant homines, et aliud filii hominum? Non tamen arbitror sine aliqua significatione distinctionis hoc
Abbreviated transcription (Latin):
lũ bibamꝰ. Unũ op̾ feci. et om̃s miramini. Tanq̃m dic̃
Quid si ominta oꝑa mea uideretis. Ip̃tus ent̃ oꝑa erant.
que in hoc mundo uidebant: et ip̃m qui fecerat omia ñ
uidebant. fẽcit unã rem et t̾bati sunt: qͥa saluũ fecto ho¬
minẽ satbato: qͣsi uero si qͥspiana eoꝵ egrotũ sabbato sĩ

Expanded text:
lum bibamus. Unum opus feci, et omnes admiramini. Tanquam diceret: Quid si omnia opera mea videretis? Ipsius enim opera erant quae in mundo videbant, et ipsum qui fecit omnia, non videbant; fecit unam rem, et turbati sunt, quia salvum fecit hominem in sabbat
Abbreviated transcription (Latin):
parit sine temꝑe. parit̾ creator et dispensator tempoꝵ. tam̃ qi
uenit in temꝑe et formã serui acceptt. et habteri est mientꝰ
ut homo. q̃rit głam patͥs ñ suã. qͥd tu homo fac̾e debes. qͥ qn¬
do aliqͥa bom facis. glam tuã q̃tis. q̃ndo artẽ aliqͥad mal faciͦ.
d̃o chaluyniã meditaris: Inttende tͥ: creatura es: agnosce ere¬
atorem. Serius es. ne contep̃nas dñm. Adoptat᷑ s. s ñ merttiᷤᷤ
turs. Quere głam eiꝰ a quo habes hanc grãm homo adopta¬
est. In antrxp̃o aute iniusticia ẽ. et uerax ñ est. qͥa głam suã
ꝑmissus. Om̃s gͥ ꝑtinentes ad corpus xͥ ñ inducam̃ in laqueos
dedit uob̾ legẽ. quid ine q̃ritis int̾ficere : et nemo ex uobis fa¬

Expanded text:
pariter sine tempore, pariter creator et dispensator temporum, tamen quia venit in tempore, et formam servi accepit, et habitu inventus est ut homo, quaerit gloriam Patdo aliquid boni facis, gloriam tuam quaeris: quando autem aliquid mali facis, Deo calumniam meditaris? Intende tibi, creatura es, agnosce Creatorem: servus es, ne contemnas Dominum: adoptatus es, sed non meritis tuis: quaere gloriam ejus a quo habes hanc gratiam homo adoptaest. » In Antichristo autem injustitia est, et verax non est, non est a s ergo pertinentes ad corpus Christi, ne inducamur in laqueos dedit vobis lege
Abbreviated transcription (Latin):
tellig̾e ut credas: s crede ut intelligas. qm̃ nͥ credidttis
ñ intelligetis. Cũ gͦ ad possibilitatẽ intelligendi ꝯsiliã
decd̃im. obedientiam credendi: et dix̾m dñm iħm xp̃m hoc

Expanded text:
telligere ut credas, sed crede ut intelligas, quoniam nisi credideritis, telligere ut credas, sed crede ut intelligas, quoniam nisi credideritis, non intelligetis. Cum ergo ad possibilitatem intelligendi, consilium dederim obedientiam credendi, ut dixerim Dominum Jesum C
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ xp̃c. dicit᷑ lum̃ exlumine. Lum̃ gͦ qd̾ ñ exlumine. eclu¬
men tqtiale qd er lumine. simul rnc̃ lum̃.: ã duo lunt¬
ra. Si intelleximꝰ. d̃o gr̃as. Si qͥs autẽ parum intellexit
fecit homo qͦusq potuit. cet̾a uideat unde sꝑet. forinset᷑
utt oꝑarii possumꝰ plantare ec rigare: sdi est incremen¬
tũ dare. Mea inqͥt doctrina ñ est mea: sed eiꝰ qui misit me
Audiat ꝯsiliũ: qͥ dicit ñ dũ intellexi. Nagna quippe res
um. Intelligere uis: crede. Ds enĩ ꝑ ꝓpham dixit: ñ credi¬
ditis ñ intelligetis. Ad hoc ꝑtinet. qd̾ ettam hic dñs sequri
tus adiunxit. Si quis uoluerit uoluntatẽ eiꝰ fac̾e᷑ cognos¬
cet de dotrina utrũ ex deo sit: an ego a me ip̃o loqͣr. Quid
est hoc si quis uoluerit uoluntatẽ eiꝰ face: S ego dix̾am.
Si qͥs credid̾it: et hoc consiliũ dedam. Si non intellexisti
inꝙͣ. crede. Intellestꝰ enĩ: merces est fidei. Ergo noli q̃rere ĩ¬

Expanded text:
istus dicitur Lumen ex Lumine. Lumen ergo quod non ex lumine, et Lumen aequale quod ex Lumine, simul unum Lumen, non duo lu6. Si intelleximus, Deo gratias: si quis autem parum intellexit, fecit homo quo usque potuit, caetera videat unde speret. Forinsecus ut operarii possumus plantare et rigare, sed Dei est incrementum dare . Mea, inquit, doctrina non est mea, sed ejus qui misit me. Audiat consilium, qui dicit, Nondum intellexi. Magna quippe res um. Intelligere vis? crede. Deus enim per prophetam dixit: Nisi credideritis, non intells voluerit voluntatem ejus facere, cognoscet de doctrina, utrum ex Deo sit, an ego a meipso loquor. » Quid est hoc « si quis voluntatem voluerit facere? » Sed ego dixeram: si quis crediderit, et hoc consilium dederam: si non intellexistis, inquam, credite; intellectus enim merces est fidei. Ergo noli quaerere in
Abbreviated transcription (Latin):
dicens neq cͥcũcuio aliqͥa ualet neq p̃puttit̃. s fides q̃
ꝑdilectionẽ oꝑat᷑ : Non qͣliscũq fides s fides q̃ ꝑ dilectio¬
nem oꝑat᷑. Hec in te sit: et intelligis de doctrina. Eo enĩ
intelligis: Qa de doctrina ista dixtc. si est mea s eiꝰ qui
sententia ista dissoluit. dabelliani enim dicere ausi sũt.
ip̃m eẽ filiũ qui ẽ et pater: duo cẽ nomina s unam rem.
Si duo tẽnt noĩa et resuna. ñ diteret᷑ mea doctrina ñ ast
mea. Uaq si tua doctrma ñ ẽ tua: o cͥñe cuiꝰ ẽ ñ alius st cin̾ sit.
Qđd dixistr sabelliant ñ intelligurto. Non enĩ tͥnitatẽ uid̾unt:
sed sui cordis errorẽ sequitti ft̃. Nos cultores tͥnitatis et unttatis.
pat̾o et filis et spẽ sci et uniꝰ di. intelligamꝰ de dottna ⁊ q̃m ñ ẽaiꝰ.¬

Expanded text:
putium, sed fides quae per dilectionem operatur ? Non qualiscumque fides, sed fides quae per dilectionem operatur: haec in te sit, et intelliges de doctrina. Quid enim intelliges? Quia doctrina ista non est mea, sed ejus qui sententia ista dissolvit. Sabelliani enim dicere ausi sunt ipsum esse Filium qui est et Pater; duo esse nomina, sed unam rem. Si duo essent nomina, et res una, non diceretur, Mea doctrina non est mea. Utique si tua doctrina non est tua, o Domine, cujus est, nisi alius sit cujus sit? Quod dixisti, Sabelliani non intelligunt: non enim Trinitatem viderunt, sed sui cordis errorem secuti sunt. Nos cultores Trinitatis et unitatis Patris et Filii et Spiritus sancti, et unius Dei, intelligamus de doctrina Chri
Abbreviated transcription (Latin):
pdent karitati ur̃e loquitti sumꝰ: ista que modo
lecta est hodierna consequit᷑. Dño loquente: au¬
diebant et discipłi et uidei. Uertcate loquente: audiebant
et ueraces et mendaces. Rartrate loquente: audiebant ami¬
c et inimici. Bono loquente: audiebant bon et mali. Ili
andiebane: sed ille discernebat. et qͥb sermo ꝓdeẽt. et ꝑfit̾us
eset uidebat ec p̾uidebat. In illis enim qͥ tunc erant uide¬
poruerinte: qͥa mutai in eis qui uidest et occidert̃: mutai
autẽ in nob. qͥ ñ uidert᷑ et credidert̃. std enĩ p̾tiolit sonabat
de ore dñi. et ꝓpt̾ nos scͥptũ est et nob̃ seruatĩ. er ꝓpt̾ nos re¬
citat᷑ et recitabit᷑ etiã ꝓpt̾ posteros nr̃oi: et donec iãm sima¬
tur. dursũ est dñs sed euã bic ẽ u̾tas dñs. Corpꝰ enĩ dñ in¬

Expanded text:
Charitati vestrae locuti sumus, ista quae modo lecta est, hodierna consequitur. Dominum loquentem audiebant et discipuli et Judaei; veritatem loquentem audiebant, et veraces et mendaces; charitatem loquentem audiebant et amici et inimici; bonum loquentem audiebant et boni et mali. Illi audiebant, sed ille discernebat; et quibus sermo prodesset et profuturus esset, videbat et praevidebat. In illis enim qui tunc erant videpotuerunt! quia multi in eis qui viderunt, et occiderunt; multi autem in nobis qui non viderunt, et crediderunt. Quod enim pretiosum sonabat de ore Domini, et propter nos scriptum est, et nobis servatum, et propter nos recitatum, et recitabitur etiam propter posteros nostros, et donec saeculum finiatur. Sursum est Dominus: sed etiam hic e
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis uoluerto uoluntatẽ eiꝰ facere: cognoscet de doctrina.
Qd est cognoscet: hoc est intelliget. Qd̾ est autẽ si qͥs uoluerto
uoluntatẽ eiꝰ facere. hoc est credere. Sed qͥa cognoscet hoc ẽ
intelliget: omnes intelligant. Qa tiero qd̾ ait. si quis uolit¬
etit uoluntatẽ eiꝰ face. hoc ꝑtinet ad credere. ut diligentiꝰ in¬
telligat᷑. opꝰ est nob̾ ip̃o dño nr̃o expositore: ut inditet nob.
utrũ reuera ad credere ꝑtineat. fac̾e uoluntatẽ pat̾s eiꝰ. Qͥs
neciat hoc ẽ facere uoluntatem dei. oꝑari opꝰ eiꝰ: id est qd̾ illi
placet. Ip̃c autẽ dñs aꝑte alio loco dicit. Hoc est opꝰ dĩ: ut
credatis in eũ quẽ ille misit. Ut creditis in cũ. ñ ut eredatiˢ
et. Sed si creditis in eũ. creditis ei. Non autẽ corttinuo qͥ
credit ei: credit iieũ. Nam ec demones credebant er
et non credebant in eũ. Rurstis etiam de apłis ipli possei¬
miꝰ dicere. Credimꝰ paulo: s ñ credimꝰ in paulũ. Crediiꝰ

Expanded text:
de doctrina. Quid est, cognoscet? Hoc est intelliget. Quod est autem, Si quis voluerit voluntatem ejus facere, hoc est credere. Sed quia cognoscet, hoc est intelliget, omnes intelligunt: quia vero quod ait, Si quis voluerit voluntatem ejus facere, hoc pertinet ad credere, ut diligentius intelligatur, opus est nobis ipso Domino nostro expositore, ut indicet nobis utrum revera ad credere pertineat facere voluntatem Patris ejus. Quis nesciat hoc esse facere voluntatem Dei, operari opus ejus, id est, quod illi placet? Ipse autem Dominus aperte alio loco dicit: Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem ille misit . Ut credatis in eum; non, ut credatis ei. Sed si creditis in eum, creditis ei: non autem continuo qui credit ei, credit in eum. Nam et daemones credebant ei, et non credebant in eum. Rursus etiam de Apostolis ipsius possumus dicere, Credimus Paulo; sed non, Credimus in Paulum: Credimus
Abbreviated transcription (Latin):
ti nou̾ant ubinatus quemadmodũ fuerat edncatus
Numꝙͣ eũ uiderant litt̾as discentẽ. Audiebant autem
de lege disputantẽ. et legis testimonia ꝑferentẽ: q̃ nemo
posset ꝓferre nͥ legisset. nemo leg̃e nͥ litt̃as didicisset. et
ido mirabant᷑. Eoꝵ autẽ ãmiratio: magistro fc̃a est insi¬
nuande altiꝰ ueritatis occasio. Ex eoꝵ qͥppe ammiratiõe

Expanded text:
multi noverant ubi natus, quemadmodum fuerit educatus; multi noverant ubi natus, quemadmodum fuerit educatus; nunquam eum viderant litteras discentem, audiebant autem de Lege disputantem, Legis testimonia proferentem, quae nemo posset proferre nisi legisset, nemo legere nisi litteras didicisset: et ideo mirabantur. Eorum autem admiratio Magistro facta est insinuandae altius veritatis occasio. Ex eorum quippe admiratione
Abbreviated transcription (Latin):
Hesterno die uq huc lestũ erat. qͥa licet ñ iridissent dñm
ibm in templo ꝑdiem festũ. loq̃bant᷑ tam̃ de illo: et aliidi¬
cebant bonꝰ est. aliiautẽ ñ s selucit t᷑bas. Diclũ enĩ hoc est
ad eoꝵ iolacnt̃. qͥ postea p̾dicantes u̾bũ dĩ. futĩ erant ut se
aliunde aliquem ad aliud ꝑsuadendo duc̾e ẽ: querendũ
ẽ unde et quo. Di a malo ad bonũ bonꝰ seductor est: Si a
bono ad malũ maluis seductor ẽ. In hanc gͦ partẽ qua
seducunt᷑ homines. de malo ad bonũ: utinã om̃s seduc¬
rores ec uocem᷑ et simꝰ. Ascendit gͦ postea dñs ad diẽ fes¬
tsĩ. mediante die festo. et docebat in templũ. Et mira-¬
bant᷑ iudei dicentes. Qm hic litt̾as scto tũ ñ didicerit:
Ille qui latebat docebat: et palam loq̃bat᷑ et ñ tenebat᷑.
llud enĩ ut lateret. erat exempli: hoc potestatis. Ded ctĩ
doceret mirabant᷑ uidei. Dm̃s qͥdem qͣntũ arbitror mi¬
rabant᷑. s ñ om̃s ꝯuertebant᷑. Et unde ãminitio: Qamł

Expanded text:
no die huc usque lectum erat, quia licet non vidissent Dominum Jesum in templo per diem festum, loquebantur tamen de illo: Et alii dicebant, Bonus est; alii autem, Non, sed seducit turbas . Dictum enim hoc est ad eorum solatium, qui postea praedicantes verbum Dei, futuri erant ut sedaliunde aliquem ad aliud persuadendo ducere est, quaerendum est unde et quo: si a malo ad bonum, bonus seductor est; si a bono ad malum, malus seductor est. In hanc ergo partem qua seducuntur homines de malo ad bonum, utinam omnes seductores et vocemur et simus! 2. Ascendit ergo postea Dominus ad diem festum, mediante die festo, et docebat. Et mirabantur Judaei dicentes: Quomodo hic litteras scit, cum non didicerit? Ille qui latebat, docebat; et palam loquebatur, et non tenebatur. Illud enim ut lateret, erat causa exempli, hoc potestatis. Sed cum doceret, mirabantur Judaei. Omnes quidem, quantum arbitror, mirabantur; sed non omnes convertebantur. Et unde admiratio? Quia
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ppe signa q̃ ꝓferimꝰ: sonis aliqͥd significant. qd̾ ñ est sonꝰ.
Non enĩ due breues sillabe d̃s ẽ et dnas breues sillabas
tolimiꝰ et duas brertes silla bas adoramꝰ. et ad duas breues sil¬
labas ꝑttenire desid̾amꝰ: que pene ante desmunt sonare
ꝙͣ ceꝑiit: nec in eisscde locꝰ est. nͥ pͥma tͣnsterit. Manet gͥ
aliqͥd magnũ qđͣ dicit᷑ ds. qͣmuis ñ maneat sonꝰ. cũ dicit᷑ ds̃

Expanded text:
n est sonus. Non enim duae breves syllabae Deus est, et duas breves syllabas colimus, et duas breves syllabas adoramus, et ad duas breves syllabas pervenire desideramus: quae pene ante desinunt sonare, quam coeperint; nec in eis secundae locus est, nisi prima transierit. Manet ergo aliquid magnum quod dicitur Deus, quamvis non maneat sonus cu
Abbreviated transcription (Latin):
bant eũ in dic festo: anteqͣm ascenderet. Priores enĩ frs ascen¬
derunit:. et ñ tunc ascendit ille qͣndo illi pittabant et uolebat:
ut eciã hoc impleret᷑ qd̾ ate. Non ad hunc idẽ ad quẽ tios uultiᷤ
pͥmũ uel scam diẽ. Ascendit autẽ postea ut euͣgłm loqͥt᷑ media
to die festo: ta est cũ iam illiꝰ diei festi tot dies p̾tissent. qͦt re¬
mansissent. Ipsam tnĩ festiuitatẽ qͣntũ intelligendũ ẽ: dieb
plurib celebrabant. Dicebant gͦ. Ubi ẽ illt: Et murm mul¬
tus de eo erat in tͦba. Unde murm᷑: De contentione. Que fu¬
it contentio: Qdam enĩ dicebant qͥa bonꝰ est: alii autẽ non.
cto t̾bas. Unde hoc. Qa uuita nr̃a abscondita est cũ rp̃o in deo.
Ideo licet dice hõib ꝑ hyemẽ: mortua ẽ ista arbor Uerbi gr̃a.
Arbor fyci. arbor piri. et huiꝰmodi pomoꝵ. similis ẽ aride: et ꝙͣ¬
diu hyemps ẽ ñ apparet. Estas ꝓbat. uidiciũ ꝓbat. Estas nr̃a:

Expanded text:
bant eum in die festo: antequam ascenderet. Priores enim fratres ascenderunt, et non tunc ascendit ille, quando illi putabant et volebant: ut etiam hoc impleretur quod ait, Non ad hunc, id est, ad quem vos vultis, primum vel secundum diem. Ascendit autem postea, ut Evangelium to die festo, id est, cum jam illius diei festi tot dies praeterissent, quot remansissent. Ipsam enim festivitatem, quantum intelligendum est, diebus plurimis celebrabant. Dicebant ergo: Ubi est ille? et murmur multus de eo erat in turba. Unde murmur? De contentione. Quae fuit contentio? Quidam enim dicebant, Quia bonus est; alii autem, Non, cit turbas. Unde hoc? Quia vita nostra abscondita est cum Christo in Deo . Ideo licet dicere hominibus per hiemem, Mortua est ista arbor, verbi gratia, arbor fici, arbor piri, et hujusmodi pomorum, similis est aridae; et quamdiu hiems est, non apparet. Aestas probat, judicium probat. Aestas nostra,
Abbreviated transcription (Latin):
sic̾e: qͣsi ñ possec xp̃c et ambulare int̾ uideos. et ñ occidi ã iude¬
is. Hanc enĩ potentiam. qͣndo uoluit demonstrauit. Nã cũ
eũ iam passurũ tenere uellent: ait illis. Quẽ qͣrttis: Respõ¬
derunt. Ihm. Eo ille. Ego sũ: ñ se occuttans s manifestats.
ad eam tam̃ manifestationẽ illi sĩ substitert̃: s recedentes re

Expanded text:
idere: quasi non posset Christus et ambulare inter Judaeos, et non occidi a Judaeis. Hanc enim potentiam, quando voluit, demonstravit: nam cum eum jam passurum tenere vellent, ait illis, Quem quaeritis? Responderunt: Jesum. Et ille: Ego sum; non se occultans, sed manifestans. Ad eam
Abbreviated transcription (Latin):
uitꝰ choruscat: intꝰ reuelat᷑. Eo faciũt hoĩcs : formsctꝰ ãnun¬
tiantel: Eo facio ego m̃ cũ loqͦr. Dtrepitũ u̾boꝵ ingero au¬
rib ur̃ĩs. Hi si gͥ reueleo ille qͥ uitꝰ est. quid dico ant qͥd loqͣ
Ert̾ior cultor arboris. int̾ior ẽ creator. Q plartat et rigat ex¬
trins ecꝰ oꝑat᷑. Hoc facimꝰ nos. S neq qui plautat ẽ aliqͥd ne

Expanded text:
 revelatur. Quid faciunt homines forinsecus annuntiantes? quid facio ego modo cum loquor? Strepitum verborum ingero auribus vestris. Nisi ergo revelet ille qui intus est, quid dico, aut quid loquor? Exterior cultor arboris, interior est Creator. Qui plantat et qui rigat, extrinsecus operatur: hoc facimus nos. Sed neque qui plantat est a
Abbreviated transcription (Latin):
ñ qͥ dicebant seducio turbas. Qui dicebant seductt tͦbas.
sonitꝰ eoꝵ apparebat tamꝙͣ aridoꝵ folioꝵ. Seductt t̾bes
clarris sonabant: bonꝰ est psstus susurrabant. Modo autẽ
mͦ tam̃ ita trescit eccłia eiꝰ: tta eam dignatꝰ est ꝑ cuncta dif¬
fund̾e: ut iam snsurret᷑ seducit t̾bas: et clariꝰ ꝑsonet᷑ bonꝰ
ait ian aute die festo mahante ascenditahx in templũ ee

Expanded text:
non qui dicebant, Seducit turbas. Qui dicebant, Seducit turbas, sonitus eorum audiebatur tanquam aridorum foliorum. Seducit turbas, clarius sonabant; Bonus est, pressius susurrabant. Modo autem,modo tamen ita crescit Ecclesia ejus, ita eam dignatus est per cuncta diffundere, ut jam susurretur, Seducit turbas; et clarius personet, Bonus ii, Jam autem die festo
Abbreviated transcription (Latin):
in celũ: utiq integrũ. Cũ utd̾tais filiũ hominis ascenden¬
tem ubi erat prius: certe uel tunc uidebitis. qͥa ñ co mͦ quo
putatiꝰ erogat corpꝰ: certe uel tunc intelligetis qͥa grã eiꝰ nõ

Expanded text:
in coelum utique integrum. Cum videritis Filium hominis ascendenin coelum utique integrum. Cum videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius, certe vel tunc videbitis quia non eo modo quo putatis, erogat corpus suum: certe vel tunc intelligetis, quia gratia ejus non
Abbreviated transcription (Latin):
discipłi durũ habuerõ istũ sermonẽ: qͥd iuimict: Et tam̃
sic oportebat tre diceret᷑: qͥd ñ ab omnib intellig̾et᷑. Secretũ
di. uttentos debec fac̾e si adu̾sos. Isti autẽ cito defecert. talta
lexert. et more homuiũ: qͥa pot̾at iħc. atit hoc disponebat
ihe. carnẽ qua indutũ erat ubĩt uelita concisam distribu¬
eũ audire: Sciens autẽ iłx apd̾ semet ip̃m. qͥa murmura¬
rent de eo discipli eiꝰ: sic enĩ apd se ista dexert. ut ab illo nõ
audirent᷑: s ille qui eos nouat in se ipis. audiens apud se¬
ip̃m: respondit coatt. Hoc uos scandali zat. qͥa dixi carnẽ meã
do uobis manducare: et sangͥnẽ meũ bibere: Hoc uos nẽpe
scandaliat. Digͦ uidertas filiũ hoĩs ascendentẽ. ubi eratt pꝰ.¬
Quid est hoc: Hinc soluit qd̾ illos mouerat: hinc aꝑuit un¬
de fuerant scandalceati: hinc plane. si intelligerent. Illi erĩ
pittabunt eũ erogaturũ corpꝰ suũ: ille aitẽ dix̃ se ascensurũ

Expanded text:
nem, quid inimici? Et tamen sic oportebat ut diceretur, quod non ab omnibus intelligeretur. Secretum Dei intentos debet facere, non adversos. Isti autem cito defecerunt, talia lexerunt, et more hominum, qua poterat Jesus aut hoc disponebat Jesus, carnem qua indutum erat Verbum, veluti concisam distribueum audire? 3. Sciens autem Jesus apud semetipsum quia murmurarent de eo discipuli ejus. Sic enim apud se ista dixerunt, ut ab illo non audirentur; sed ille qui eos noverat in seipsis, audiens apud semetipsum, respondit, et ait, Hoc vos scandalizat: quia dixi, Carnem meam do vobis manducare, et sanguinem meum bibere, hoc vos nempe scandalizat. Si ergo videritis Filium hominis ascendentem ubi erat pQuid est hoc? Hinc solvit quod illos moverat, hinc aperuit unde fuerant scandalizati. Hinc plane, si intelligerent. Illi autem putabant erogaturum corpus suum, ille dixit se ascensurum
Abbreviated transcription (Latin):
paulus hunc panẽ: unus panis inqͥt: unũ orpꝰ multi sumꝰ.
Osatram̃tũ piecatis: o signũ unitatis. o iunculã karitatis.
Qui nult uenire habet ubi uiuat: habet unde uiuat. Ac¬
cedat: credat: incorporet᷑. ut uiuificet᷑. Non abhorreat a
compage m̃broꝵ: ñ sit putre membrũ qd̾ secari mereat᷑:
ñ sit distortũ de quo erubescat. sit pulchrũ: sit aptũ: sit
sanũ. Hereat corpori: uiuat dõ de dõ. Nunc laboret in t̾ra:
ut postea regnet in celo. Litigabant gͦ uidet ad i̾titem:
dicentes. Qm potest hic nob̃ carnẽ suam dare ad mandu¬
candũ: Litigabant utiq ad ĩuicẽ: qm̃ panẽ ꝯcordie nõ
intelligebant: nec sum̃e uolebant. Nam qͥ manducant
talẽ panẽ ñ litigant ad inuicẽ: qm̃ unꝰ panis unũ corpus

Expanded text:
Paulus hunc panem, Unus panis, inquit, unum corpus multi sumus . O Sacramentum pietatis! o signum unitatis! o vinculum charitatis! Qui vult vivere, habet ubi vivat, habet unde vivat. Accedat, credat,; incorporetur, ut vivificetur. Non abhoreat a compage membrorum, non sit putre membrum quod resecari mereatur, non sit distortum de quo erubescatur: sit pulchrum, sit aptum, sit sanum; haereat corpori, vivat Deo de Deo: nunc laboret in terra, ut postea regnet in coeldicentes: Quomodo potest hic nobis carnem suam dare ad manducandum? « Litigabant utique ad invicem, quoniam panem concordiae non intelligebant, nec sumere volebant: nam qui manducant talem panem, non litigant ad invicem; quoniam unus panis unum corpus
Abbreviated transcription (Latin):
duodecim tbis istael. Habebat usticiã apl̃s: s ñ dũ illud ui¬
dicit̃ de quo dicit. Nescitis qm̃ angłos udicabimꝰ: Sit
enim tempꝰ gle: qi qͥ uenit in humilitate. ueniet maltrtu¬
dine: qui uenit iudicandus. ueniet iudicat᷑us: qͥuenit oc¬
cidia mortins. ueniet iuditare de uiuis et mortuis. Ds in¬
quit psalmꝰ. manifestꝰ ueniet: ds ñr et ñ silebit. Qd est ue¬
niet manifestꝰ: Qa uenit occultꝰ. T̃unc ñ silebit. Nam qͣn¬

Expanded text:
duodecim tribus Israel . Habebat justitiam Apostolus, sed nondum illud juduodecim tribus Israel . Habebat justitiam Apostolus, sed nondum illud judicium de quo dicit, Nescitis quoniam angelos judicabimus ? Sit enim tempus gloriae, ut qui venit in humilitate, veniat in altitudine. Qui venit judicandus, veniet judicaturus: qui venit occidi a mortuis, veniet judicare de vivis et mortuis. Deus, inquit Psalmus, manifestus veniet, Deus noster et non silebit . Quid est, manifestus veniet? Quia venit occultus. Tunc n
Abbreviated transcription (Latin):
am: Deniq et illis hoc respondit: q̃rentib altitudinẽ. Potes¬
tis bibere calicẽ quem ego bibiturꝰ sũ: Ecce qͣuenit̃ ad celsitu¬
dinẽ: qͣm desid̾atis. Calicẽ qͥppe ꝯmemorabat humilitatis:
atq passionis. Ergo et hic tempꝰ meũ ñ dũ uenit: tempꝰ au¬
tẽ ur̃m id ẽ mundi gła semꝑ ẽ paratũ. Hoc est tempꝰ de quo
iudicabo. Modo enĩ ñ est tempꝰ uidicandi: s unqͥs toleran
beat tam̃ iusticiã mͦ. anteꝙͣ habeat itidiciũ. Piusticiã ent̃ ꝑ¬
ueniet ad uuidiciũ. Colerantib qͥppe m̃bris iniqͥtatẽ scłi huiꝰ
qͥd scͥptura scã dicit in psalmo. Non repellet dñs plebem suam.
tes. Laborat qͥcdem: sed ñ repellet dñs plebem suã. et heclitatẽ
suam ñ derelinquet: quoadusq iusticta oi̾tat᷑ in iudiciũ: qͦ
bit᷑ qd̾ eis dc̃m est. Sedebitis suꝑ duodecĩ sedes. iudicantes

Expanded text:
itudinem: Potesitudinem: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum ? Ecce qua venitur ad celsitudinem quam desideratis. Calicem quippe commemorabat humilitatis atque passionis. 6. Ergo et hic, Tempus meum nondum venit; tempus autem vestrum, id est, mundi gloria, semper est paratum. Hoc est tempus de quo judicabo . Modo enim non est tempus judicandi, sed iniquos tolerandbeat tamen justitiam modo, antequam habeat judicium: per justitiam enim perveniet ad judicium. Tolerantibus quippe membris iniquitatem saeculi hujus quid Scriptura sancta dicit in Psalmo? Non repellet Dominus plebem suam. tes. Laborat quidem; sed non repellet Dominus plebem suam, et haereditatem suam non derelinquet, quoadusque justitibitur quod eis dictum est, Sedebitis super duodecim sedes, judicantes
Abbreviated transcription (Latin):
dũ uen̾at: Nonne audimus apłm dicentẽ. cũ autẽ uenit
plenitudo temporis. misit ds filiũ suũ: Si gͦ in plenitudr̃e
temporis missus est. qͣndo debuit missis est: qñdo oportuit uerit.
Qd est tempꝰ meũ ñ dũ uenit: Intelligite fr̃s. quo animo illi
loquebrait᷑: qui qͣsi frẽm suũ mon̾c udebant᷑. Dabeait illi¬
ꝯsiliũ osequende głe: ueluti scdarit̾ et t̾reno affectu monẽ¬
tes. ne eẽt ignobilis et laterit. Qd gͦ ait dñs. tempꝰ meũ ñ¬
ñdũ uenit. Uidete ꝙͣ ꝓfundũ sit. De gla illi a̾monebant:
s ille uoluit altitudinẽ humilitate p̾cedere: et ad ip̃am cel¬
situduiem ꝑ humilitatẽ iuam st̃nere. Namet illi discipili
utiq glam requi rebant. qͥ uolebant sedere uniꝰ ad dexteram
eiꝰ et alt̾ ad synst᷑m. Attendebant quo: s ñ attendebant qua.
Dñs eos ut ordinate uenirent ad patͥam: reuocauit ad uã
Eccelsa ẽ enĩ patͥa: humilis ia. Patͥa ẽ utda xͥ. ua ẽ mors xp̃i¬

Expanded text:
 autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum ? Si ergo in plenitudine temporis missus est; quando debuit missus est, quando oportuit venit: quid est, Tempus meum nondum venit? Intelligite, fratres, quo animo illi loquebantur, qui quasi fratrem suum monere videbantur. Dabant ei consilium consequendae gloriae, veluti saeculariter et terreno affectu monentes, ne esset ignobilis et latitaret: quod ergo ait Dominus, Tempus meum nonondum venit. Videte quam profundum sit: de gloria illi admonebant, sed ille voluit altitudinem humilitate praecedere, et ad ipsam celsitudinem per humilitatem viam sternere. Nam et illi discipuli utique gloriam requirebant, qui volebant sedere unus ad dexteram ejus, et alter ad sinistram: attendebant quo, et non videbant qua; Dominus eos, ut ordinate venirent ad patriam, revocavit ad viam. Excelsa est enim patria, humilis via. Patria est vita Christi
Abbreviated transcription (Latin):
cepisas ito cͥcumicdatis octauo die: accepistis in lege. ito ua¬
cetis leptimo die: Si ostauuis ates illtꝰ qui natꝰ est occurrerit
ad drem sepminũ sabbeta: qͥd tacitis. Uacabtas ut sernetis
salbeñ : an circũcidecis ut impleatis sacͣmentũ diei octatu:
Sed noui inqͥt qͥd tactas. Cucũciatis hominẽ. Quare: Qͥa
cirenmeisio ꝑtinet ad aliqͦd signałm salitas. et non debent
homines satbato uatare a salute. Ergo nec mͥ irascaminr: qͥ
saliũ feci totũ hominẽ sabbato. Si cͥctumcisionem inquit
accipto homo in sabbato. itc ñ soluat᷑ lex moysi. aliqͥd enim
ꝑ moysen i illa constrartione circtuncisionis salubrit̾ in
niꝰ fõtte enĩ illa cͥcumersto ip̃m dͥm̃n significabat: cui isti
curari ec sananti indignabant᷑. Iussa est enĩ adhibert oc
tauo die cͥtumcisto. Et qrid ẽ cͥcumcisio: nisi carnis exspo¬
liauo: Significat gͥ ista cͥcumtisio: exspoliationt̃ a corde
cupiditatũ carnaliti. Non gͥ sine causa deta est. et in eo m̃¬

Expanded text:
cepistis ut circumcidatis octavo die; accepistis in lege, ut vacetis septimo die; si octavus dies illius qui natus est occurrerit ad diem septimum sabbati, quid facietis? Vacabitis ut servetis sabbatum, an circumcidetis ut impleatis sacramentum diei octavi? Sed novi, inquit, quid facietis: Circumcidetis hominem. Quare? Quia circumcisio pertinet homines sabbato vacare a salute. Ergo nec mihi irascimini, quia salvum feci totum hominem in sabbato. « Si circumcisionem, inquit, accipit homo in sabbato, ut non solvatur lex Moysi. » Aliquid enim per Moysen in illa constitutione circumcisionis salubriter inni? » Forte enim illa circumcisio ipsum Dominum significabat, cui isti curanti, et tavo die circumcisio: et quid est circumcisio, nisi carnis exspoliatio? Significat ergo ista circumcisio exspoliationem a corde cupiditatum carnalium. Non ergo sine causa data est, et in eo m
Abbreviated transcription (Latin):
los felices: et displicuit mͥ ds. Hoc ent̃ uolebam: ut nõ
ꝑntiteret ds̃ malos ẽẽ felices. Intelligat homo. Numꝙͣ
hoc ꝑmittit ds̃: s ido̾ malus felix pritat᷑: qr qͥd sit feli¬
citas ignorat᷑. Simꝰ gͥ recli corde. s̃ empꝰ głe nr̃e ñ dũuenit. Di¬

Expanded text:
los felices, et displicuit mihi Deus; hoc enim volebam, ut non los felices, et displicuit mihi Deus; hoc enim volebam, ut non permitteret Deus malos esse felices. Intelligat homo: nunquam hoc permittit Deus; sed ideo malus felix putatur, quia quid sit felicitas ignoratur. Simus ergo recti corde: tempus gloriae nostrae nondum venit. Di
Abbreviated transcription (Latin):
um est ets qͥ habent iusticiã: std in illo psalmo sequit᷑: qͦ¬
adusq iusticia ꝯu̾tat᷑ in uiditiũ. Et qͥ habent eam. om̃s
recti corde. Queriris fortasse: qͥ sunt recti corde. Illos iiuema
enĩ mͦ qͣndo eitenit hõi altqͥd mali. dm̃ currit accusare:
qui debet se. Qndo bont aliqͥd agis. te laudas: qͣndo mali
aliqͥd pat̾is. dm accusas. Hoc ẽ cor tortũ: ñ rectũ. Ab ista
distortione et puitate si corrigaris: ou̾tet᷑ in otͣriũ qd faci¬
ebas. Ante enĩ qͥd faciebas: laudabas te in bonis d̃i: accu¬
sabas dm in malistius. Conu̾so corde et diresto: laudabis
dm in bonis suis: accusabis te in malis tuis. Isti sĩte resti cor¬
de. Deniq ille ñ dũ recto corde cui displicebat felicitas
maloꝵ et labor bonoꝵ: ait correstus. Qm bonꝰ ds isrł rectiᷤ
corde. Mei autẽ qͣndo ñ eram recto corde. pene ꝯmoti sunt
pedes: paulominꝰ efsusi sũt gressus mei. Quare:Qa zela¬
ui in peccatorib: paicẽ peccatoꝵ intuens. Uidi inqͥt ma¬

Expanded text:
eis qui habent justitiam? Quod in illo ipso psalmo legitur, Quoadusque justitia convertatur in judicium; et qui habent eam, omnes recti corde. Quaeritis fortasse qui sunt recti corde? Illos invenimenim modo quando evenit homini aliquid mali, Deum currit accusare, qui deberet se. Quando boni aliquid agis, te laudas: quando mali aliquid pateris, Deum accusas. Hoc est ergo cor tortum, non rectum. Ab ista distortione et pravitate si corrigaris, convertetur in contrarium quod faciebas. Antea enim quid faciebas? Laudabas te in bonis Dei, accusabas Deum in malis tuis: converso corde et directo, laudabis Deum in bonis suis, accusabis te in malis tuis. Isti sunt recti corde. Denique ille nondum recto corde, cui displicebat felicitas malorum et labor bonorum, ait correctus: Quam bonus Deus Israel rectis corde! Mei autem, quando non eram recto corde, pene commoti sunt pedes, paulo minus effusi sunt gressus mei. Quare? Quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens . Vidi, inquit, ma
Abbreviated transcription (Latin):
Et hoc ꝓpt̾ea ut qͣsi saculus ꝯscinderet᷑: unde p̾ciũ nr̃m ma¬
naret. Erat aitẽ in ꝑximo dies festus iudeoꝵ: sceno phegia. Qd
sit scenophegia: scͥpturas qͥ leger̃t nouer̃t. Faciebant dic festo
tab̾nacula: ad similitudinẽ tab̃nadoꝵ: in qͥb habitauer̾t. cum
ex egypato educti ꝑegͥnarent᷑ in heremo. Iste erat dies festꝰ. Mag¬
na sollempnitate celebrabant hoc uidei. uelut reministentes
beneficia dm̃. qͥ occisurt erant dñm. Hoc gͦ dic festo. qͥa plitres erãt
dies festi: sic enĩ appellabat᷑ apd̃ udeos dies festꝰ. ut ñ ẽẽt dies unꝰ
nis marie. fr̃s dñi dicebant᷑. Erat cnĩ ꝯsuetudinis scͥpt᷑aꝵ appel¬
lare fr̃s qͦslibet osangneos et cognationis ꝓpinqͦs: et extͣ usũ
nr̃m. ñ quo more nos loqͥm᷑. Nam ꝗͥs dicat fcs auiidm et fi¬
liũ sororis. Scpcuma tam̃ etiã huĩmodi egnationes fr̃o appel

Expanded text:
ulus conscinderetur, unde nostrum pretium manaret. 3. Erat autem in proximo dies festus Judaeorum Scenopegia. Quid sit Scenopegia, Scripturas qui legerunt, noverunt. Faciebant die festo tabernacula, ad similitudinem tabernaculorum in quibus habitaverant cum ex Aegypto educti peregrinarentur in eremo. Iste erat dies festus, magna solemnitas. Celebrabant hoc Judaei, velut reminiscentes beneficia Domini, qui occisuri erant Dominum. Hoc ergo die festo quia plures erant dies festi; sic enim appellabatur apud Judaeos dies festus, ut non esset dies unus, nis Mariae, fratres Domini dicebantur. Erat enim consuetudinis Scripturarum, appellare fratres quoslibet consanguineos et cognationis propinquos, et extra usum nostrum, non quo more nos loquimur. Nam quis dicat fratres avunculum et filium sororis? Scriptura tamen etiam hujusmodi cognationes fratre