comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adnumerũ pertin& ut semel. bissi mul
ad congregationem ut conglobatis
simul feruntar in armauiri
Semen. spuma est sanguinis ad instara quȩ
inscopolos conliseque spumam candi¬
damfacit ł sicut uinum nigrum quod
incalicem agitatum spuma in albentẽ
loquor rursus a renibuscalore ueneri¬
ore solutus decurrit. Nonnulliquo

Expanded text:
ad numerum pertinet, ut semel, bis; simul ad congregationem, ut «Globati simul feruntur in arma uiri spuma est sanguinis, ad instar aquae in scopulos collisae, quae spumam candidam facit, vel sicut vinum nigrum, quod in calice agitatum spumam albentem liquor rursus a renibus calore Venerio resolutus decurrit. Lumbi o
Abbreviated transcription (Latin):
si d Sceuus sinister atq peruersus.
sima et crudelis animi
isid Scia sis uocata a parte corporis quã uexat
Namuertebrorum ossa quorum summi¬
tas initio terminatur. greci sciauocant

Expanded text:
 Scaevus, sinister atque perversus, simi et crudelis animi. st passio dicta a parte corporis quam vexat, nam vertebrarum ossa, quorum summitas ylium initio terminatur, Greci scian vocant
Abbreviated transcription (Latin):
m ulier. amolliti edictatã quã molier
de tracta littera uelmutata appellata
ẽ. mulier utriq enĩ forditudinẽ & inbe¬
allitate corporũ separantur. sedideo
uirtus maxima uirimulieris minor.
ut patiens uiro ess& scilic& nefeminis
repugnantibus libidocoger& uiros alios
appeters aut in aliũ sexũ proruete
dicit᷑igit᷑ mulier secun idũ femineũ sexũ
ñ secundũ corruptionẽ integritatis &
hoc ex lingua scaẽ scripturȩi nã eua statim
facta delatereuiri sui ñdũ contacta auiro
mulier appellata ẽ dicente scriptura

Expanded text:
 vero a mollitie, tamquam mollier, detracta littera vel mutata, appellata est mulier. Utrique enim fortitudine et inbecillitate corporum separantur. Sed ideo virtus maxima viri, mulieris minor, ut patiens viri esset; scilicet, ne feminis repugnantibus libido cogeret viros aliud appetere aut in alium sexum proruere. Dicitur igitur mulier secundum femineum sexum, non secundum corruptionem integritatis: et hoc ex lingua sacrae Scripturae. Nam Eva statim facta de latere viri sui, nondum contacta a viro, mulier appellata est, dicente Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
biliatem faceraÑ hoc nominc quosplendidesonara¬
a nobis iustue posfidentur nec alienas Dicta aut res
a recte habendo. ius aiusticpossidendo hocenimiure
possidecur. quodiustac hociuste. quod bene qđ aut
malepossidetur alienum est malcaut possidet qui
uel suamalcutitur. ł aliena p̾sumit. possid& autiusitie
qui non inretitur cupiditate. qui aũt cupidit cim̃tene¬
tur. possessus est non possessor

Expanded text:
bilitatem facerent hoc nomine, quo splendide sonarbilitatem facerent hoc nomine, quo splendide sonara nobis iuste possidentur nec aliena sunt. Dicta autem res a recte habendo, ius a iuste possidendo. Hoc enim iure possidetur quod iuste, hoc iuste quod bene. Quod autem male possidetur, alienum est. Male autem possidet qui vel sua male utitur vel aliena praesumit. Possidet autem iuste qui non inretitur cupiditate. Qui autem cupiditate tenetur, possessus est, non possessor
Abbreviated transcription (Latin):
Reris
diis contulit. dcindemocritus appellauit
manuquoque cartaginiensis inuigintioc¬
touoluminibus. studiũ agriculationis cons¬
cripsit. Apud romanos a uedea griculatura
primus cato instituit. Quã deinde marcus
terrentius expoliuit. Mox uirgilius lau¬
decarminum extulit necminorum studiũ
habuer postmodum. Cornelius celsius &
iulius articus emilianus siue colomella
insignis orcitor qui totum corpus disci¬
plinc eius dem complexus est primus ad
a ratrum: boue sumxissestrcur quendã
priuatum hominem & fluminatũ nomi¬
nchomogerum. Quidamaut̃ ofrrimdi
esseartis huius inuentorem quid ac̃t
trepcolemum & hic quescio ẽ quo modo
primaceres ferro ingretiamaterc t̾rã
infaituit s ed ferro qualicumque non spe¬
cialiter uomere autcratro stercorandi
agri rationem primus quid amindux̃
nomine stercutius inicalia cuius ara
apicum delicatee romae. hicprurains¬
trumqda ugriculture repperit prim̃¬
que agros fimauit. Eundem quidam sa¬
turnum putcuerunt uemai osõillino¬

Expanded text:
REBUS diis contulit; deinde Democritus. Mago quoque Carthaginiensis in viginti octo voluminibus studium agricolationis conscripsit. Apud Romanos autem de agricultura primus Cato instituit; quam deinde Marcus Terentius expolivit; mox Vergilius laude carminum extulit. Nec minorem studium habuerunt postmodum Cornelius Celsus et Iulius Atticus, Aemilianus, sive Columella insignis orator, qui totum corpus disciplinae eiusdem conplexus est. Primum ad aratrum boves iunxisse ferunt quendam privatum hominem et fulminatum, nomine Homogirum; quidam autem Osirim dicunt esse artis huius inventorem; quidam Triptolemum. Et hic quaestio est quomodo prima Ceres ferro in Graecia vertere terram instituit, sed ferro qualicumque, non specialiter vomere aut aratro. Stercorandi agri rationem primus induxit quidam nomine Stercutus in Italia, cuius ara a Pico dedicata est Romae: hic plura instrumenta agriculturae repperit, primusque agros firmavit. Eundem quidam Saturnum putaverunt ut maiorem illi no
Abbreviated transcription (Latin):
si đr̃. Morus agrecis uocata quã latini rubũ appel¬
laNT coqđ fructus uel uirgulta eus
rubent ẽ enĩ mora silues tris fructus affe¬
rens quib: indeserto pastoꝵ fames ac
penuria confouaur cuius folia suꝑiactata su¬
serpenti fertur in t̃imi cum.

Expanded text:
detur. Morus a Graecis vocata, quam Latini rubum appellant, eo quod fructus vel virgulta eius rubet. Est enim mora silvestris, fructus adferens, quibus in deserto pastorum fames ac penuria confovetur. Huius folia superiactata serpenti, fertur interemi eum.
Abbreviated transcription (Latin):
locus est ubiud angelorum grex in or¬
tudii cecinit. uelia cobpecora sũa pauit
lo co nom̃ in ponens uel quod uerius est
quodam uacicinatio futiirum iamtunc
misterium monstrabatur

Expanded text:
locus est, ubi vel angelorum grex in ortu Domini cecinit, vel Jacob pecora sua pavit loco nomen imponens, vel, quod verius est, quodam vaticinio futurum jam tunc mysterium monstrabatur
Abbreviated transcription (Latin):
Ralendaria appellantur quȩinmenses
singulos digeruntur ephemeris autem
Ralendas nonas & iđ propter fescos diesro¬
maniinsticuerunt propterofficia magistraa
a ppellari existimant : apuduteres enĩ om¬
nium mensiumpringpia colebantur. sicut¬
& apud hebreos

Expanded text:
alendaria appellantur quae in menses singulos digeruntur. 3. Annales em, Nonas et Idus propter festos dies Romani instituerunt, vel propter officia magistratuappellari existimant. Apud veteres enim omnium mensium principia colebantur: sic et apud Hebreos
Abbreviated transcription (Latin):
formis dequapostmodũ omnia singila¬
tim pers peciesuarias formasq: proprias
&iam latinimateriam appellauerunt
ideo quia omne in forme undealiquid
faciendum ẽ  sempermateria noncupatꝰ.
apices ut cappalittera ab eat uł quia capi¬
tis ornamentum est

Expanded text:
formis, de qua postmodum omnia singillatim per species uarias formasque proprias  Latini materiam appellaverunt: ideo quia omne informe, unde aliquid faciendum est, semper materia nuncupatur. apices, ut cappa littera habeat, vel quia capitis ornamentum est
Abbreviated transcription (Latin):
Literã salustius ludimagis¬
ter prius latinis adiecit ut inso¬
nodis crimen facer& duarum littera¬
rum .c. & q quae ideosuperuacua
dicitur : exceptis Klendis suꝑ fluaiudi¬
catur. per .c. enim uniuersa exprimimꝰ¬
Plitteram antiqui preponebaN
quotiens a. sequebatur ut kapud
Kanna kalamus nuncautem Karta¬
go & Kalende percandem tantum sẽri¬
bunrur. omnia autem greca nomina
qualicumq sequenti uocali per. R
sunt stribenda
natẽt Ĩ abratha quod inẽp̃tatur aquila
peperiss& occubuit superhoc uerbo
quid nobis uid catur in libro hebrai¬
carum ques tionum duximus¬

Expanded text:
litteram Salvius ludimagister primus Latinis adiecit, ut in sono discrimen faceret duarum litterarum C et Q; quae ideo supervacua dicitur, quia exceptis 'Kalendis' superflua iudicatur: per C enim universa exprimimliteram antiqui preponebant, quotiens a sequebatur, ut kapui, kanna, kalamus. Nunc autem Karthago et kalende, per eamdem tantum scribuntur. Omnia autem greca nomina qualicumque sequenti vocali, per k sunt scribendantur. Chabratha, quod interpretatur Aquila peperisset, occubuit. Super hoc verbo quid nobis videatur, in libris Hebraicarum Quaestionum diximus
Abbreviated transcription (Latin):
Tumenta nomina in decrexerunt quod
nrum̃ laborem uel honus. suoadiutorio
subiectando uel arando iuuent nambos
carpenta trahit & durissimas terrae
glebas uomereuertitaequus & asinis por¬
tant honera & hominũ ingnediendola¬
borem tempenintunde &ium entacipel¬
lantur ab eo quoduiuent homines sunt
enim & magnarum uirium animalia
idem quoq: armenta uelquod sint apta
Armis iđ bello uel quod his inarmi sutitur
Alu iarmentatantum boues intellegunt
ab arando quasi a ramenta uel quod sintcor¬
nibus armata distretioẽ autẽ interarm̃¬
ta & greges nam armenta aequorum &
boũ sunt grege sutro capellarum &
ouium

Expanded text:
umenta nomina inde traxerunt, quod nostrum laborem vel onus suo adiutorio subvectando vel arando iuvent. Nam bos carpenta trahit, et durissimas terrae glebas vomere vertit; equus et asinus portant onera, et hominum in gradiendo laborem temperant. Unde et iumenta appellantur ab eo quod iuvent homines: sunt enim magnarum virium animalia. Item quoque armenta, vel quod sint apta armis, id est bello; vel quod his in armis utimur. Alii armenta tantum boves intellegunt, ab arando, quasi aramenta vel quod sint cornibus armata. Discretio est autem inter armenta et greges: nam armenta equorum et boum sunt, greges vero caprarum et ovium
Abbreviated transcription (Latin):
& nerui kaput autẽ ad cadum refertur
in quo sunt duo oculi qua siduo luminaria
tisuncul ad speciem decoris ud ad arcen¬
daminiuriã frigoris siue caloris
đ R aput ẽ primapars corporis: datũducilli
hoc nomen eoquod sensus omnes ncruim
demitium capiantatq: ex coomnis uigen¬
dicausa oriatur ibi enim omnes sensus ap¬
parent undcipsius animȩ quȩ consulit¬
animȩ corpori quodam modo personã
gerit. incapitis enim arcȩmens conͥlo¬
cata c̃ stamquã in caclod s̃ utabaltos pecu¬
l&ur omnia siuerege¬

Expanded text:
em. Caput namque ad caelum refertur, in quo sunt duo oculi, quasi duo luminaria tis uel ad speciem sunt decoris uel ad arcendam iniuriam frigorís siue caloris ducitur. Prima pars corporis caput; datumque illi hoc nomen eo quod sensus omnes et nervi inde initium capiant, atque ex eo omnis vigendi causa oriatur. Ibi enim omnes sensus apparent. Unde ipsius animae, quae consulit corpori, quodammodo personam ero in capitis arce mens collocata est, tamquam in caelo Deus, ut ab alto speculetur omnia atque reg
Abbreviated transcription (Latin):
si sti didõ substantia t̃. illa uero acci¬
dentia quac in subsistente atque subiectosuN
substantiae non sunt quia non subsistunt
sed nutantur sicutcolor: ul forma:
Desubiato autẽ : & in subiato quasi
deipso : &in ipso : ubienim dicitur desub¬
iccto : substantiac̃ quasidicatur : de
substantia : ubiautt̃ dicitur in subiacto
Accidentia sunt iđ quae accidunt in
substantia : ut quantitas . qualitas
uel figura s. desubiecco igitur : genera.
& species : in subiato accidentia sunt :
ex his nouem accidentibus tria intra
usiam sunt quantitas & qualitas: &
situs haccenim sineusia cẽñpossunt
facere & pati. Appellaas autem
Kategorias constat quia nom possunt
nisi ex subieccis agnosciquis enim quid
sit homo possicagnoscat nisiali¬
quem hominem sibiponat anccoculos.
qua si subictũ nomini hocopus haris¬
tolis intentelegendum ẽ qnm̃ sicutdictũ
ẽ. quic quidhomolo quitur interdecẽ
horibus siuedia lecticis applicntur¬

Expanded text:
sistit, et ideo substantia est. Illa vero accisistit, et ideo substantia est. Illa vero accidentia, quae in subsistente atque subiecto sunt, substantiae non sunt, quia non subsistunt, sed mutantur; sicut color vel forma. De subiecto autem et in subiecto quasi de ipso et in ipso. Ubi enim dicitur de subiecto, substantia est, quasi dicatur de substantia. Ubi autem dicitur in subiecto, accidentia sunt, id est, quae accidunt in substantia; ut quantitas, qualitas, vel figura. De subiecto igitur genera et species, in subiecto accidentia sunt. Ex his novem accidentibus tria intra usiam sunt, quantitas et, qualitas et situs. Haec enim sine usia esse non possunt.facere et pati. Appellatas autem categorias constat, quia non possunt nisi ex subiectis agnosci. Quis enim quid sit homo possit agnoscere, nisi aliquem hominem sibi ponat ante oculos, quasi subiectum nomini? Hoc opus Aristotelis intellegendum est, quando, sicut dictum est, quidquid homo loquithoribus siue dialecticis applicantur
Abbreviated transcription (Latin):
quid dictus : ut haberes uientiã inmente:
uirtutem in corpore : urcacorpꝰ uestimentũ
& ceteraque adabendimodum designato ad¬
octoribus numcro conprehendicur: Iamue¬
ro agere opati : abagentis et pacientis sig¬
nificaciõne consistunt nam scribo uocis ac¬
tum hab& : qnm̃ fticientis remindicat
scribor patientis est: qnm̃ patiss costendit:
in his enim nouem generibus quorum exẽ¬
pli gratiam quedam posica sunt : uclinipso
sulis tantiȩ genere q̃ est usia annumerabi¬
lia reperiuntur: nam& cq: intellatis ca¬
pimus id adaltrum horum decemport¬
diccimentorum sermoneuulgcimus plel¬
nacnim scientia dehis itaĩ. Augustinuss
magnus orator filius illius stans in templo:
hodicie infulatus disputtndo feucigatur
usi aacut̃ substantiat̃ iđ ꝓ priums que
c&eris subiac& peliqua nouem: accidendia
sunt subst antitiautt̃ dicitꝰ ab coquodom̃s
res ad se ipsam subsistit : corpus enim sub:¬

Expanded text:
quid dictus, ut habere scientiam in mente, quid dictus, ut habere scientiam in mente, virtutem in corpore, circa corpus vestimentum, et cetera, quae ad habendi modum, designato a doctoribus numero, conprehenditur. Iam vero agere et pati ab agentis et patientis significatione consistunt. Nam scribo vocis actum habet, quoniam facientis rem indicat. Scribor patientis est, quoniam pati se ostendit. In his enim novem generibus, quorum exempli gratia quaedam posita sunt, vel in ipso substantiae genere, quod est οὐσία, innumerabilia reperiuntur. Nam et ea quae intellectu capimus, id ad alterutrum horum decem praedicamentorum sermone vulgamus. Plena enim sententia de his ita est: Augustinus, magnus orator, filius illius, stans in templo, hodie, infulatus, disputando fatigatur. Usia autem substantia est, id est proprium, quae ceteris subiacet; reliqua novem accidentia sunt. Substantia autem dicitur ab eo, quod omnis res ad se ipsam subsistit. Corpus enim sub
Abbreviated transcription (Latin):
habitus agere & pcrissubstantia est qua eo¬
priae & principalia terdicitur quaeheq:
desubiecto praedicatur ncqlicin subicito ẽ
ut aliqui homouł aliqusequus. secunde aut
substantiae dicuntur inquibus speciciebi
mincccero⁊ quanitas est mensura pet
quam aliquid ud magnum udminus osten¬
ditur udongus brcuis qualitas ẽ ut qua¬
lissit oratoris anrusticus iniger aut:
canditus relatio est quorefecur: ad ali¬
quid: cumnim dictur filius : demons¬
tratur & pater hacc& rdaciua simul in¬
cipiunt N amq scruus ac dñs unotẽ pr̃
exordium nominis sumunt : necaliquan¬
doinuenitur dñs prior seruonee seruus dño.
alterum enim alteri prae eẽnon potest. lo¬
cus estubisit in foro : anplatea. lociautẽ
motus : partes sexhab& dextram & simese¬
trem. ante. & retro. sursũ atq: deorsũ.
a sicus apositionedictus utquis aut st& aut
scdeat. aut iaceat abitus ad abendo ali¬

Expanded text:
habitus, agere et pati. Substantia est, quae prohabitus, agere et pati. Substantia est, quae proprie et principaliter dicitur, quae neque de subiecto praedicatur, neque in subiecto est, ut aliqui homo vel aliqui equus. Secundae autem substantiae dicuntur, in quibus speciebus mine Cicero. Quantitas est mensura, per quam aliquid vel magnum vel minus ostenditur, ut longus, brevis. Qualitas est, ut qualis sit, orator an rusticus, niger aut candidus. Relatio est, quae refertur ad aliquid. Cum enim dicitur filius, demonstratur et pater. Haec relativa simul incipiunt. Namque servus ac dominus uno tempore exordium nominis sumunt, nec aliquando invenitur dominus prior servo, nec servus domino. Alterum enim alteri praeesse non potest. Locus est ubi sit, in foro, in platea. Loci autem motus partes sex habet, dextram et sinistram, ante et retro, sursum atque deorsum.  situs a positione dictus, ut quis aut stet, aut sedeat, aut iaceat. Habitus ab habendo ali
Abbreviated transcription (Latin):
ia P ategoriae grec̃ qucielatinȩ predicamen¬
tadicuntur quibus peruarias significcitio¬
nes omnis sermo condusus est: instrumenta
Rathegoriarum sunttria iđ prima
acquiuoca: secunda in uoca testiade¬
nominatiua. & qui uoca sunt quando
multarumrerum nom enunum ẽ sed nõ
eadẽ definitio utleo. Namquantũ ad no¬
menꝑtin& ituerus itpictus & cclestis leo
dicitꝰ quantum ad diffinitionem pertin&
aliterucrus definitur aliterpictus : aliter
caelestis : uniuoca sunt quandoduarum
Auc plurium rerum unũ Nom̃ ẽ & de fini¬
tio : ut uestis nam̃birrus & tdnica & nom̃
uestis possuntaccipere eteius definitionem.
ergo hoc uniuocum in generibus et̃ intel¬
legitur : quia & nom en & definitione
dant formissuis: denominatiua iđ di
riuatiua dicuntur quecumq ab aliquo
solo differentiae casu secundum nomen
habent appellationem utabonita tebonꝰ
& amalicia malus ÷ Rategoriarum autẽ
species decem sunt iđ subs tantia quanti¬
tas qualitas relatio situs locus tempus

Expanded text:
is categoriae, quae Latine praedicamenta dicuntur: quibus per varias significationes omnis sermo conclusus est. Instrumenta categoriarum sunt tria, id est prima aequivoca; secunda univoca; tertia denominativa. Aequivoca sunt, quando multarum rerum nomen unum est, sed non eadem definitio, ut leo. Nam quantum ad nomen pertinet, et verus et pictus et caelestis leo dicitur; quantum ad definitionem pertinet, aliter verus definitur, aliter pictus, aliter caelestis. Univoca sunt, quando duarum aut plurimarum rerum unum nomen est et definitio, ut vestis. Nam et birrus et tunica et nomen vestis possunt accipere et eius definergo hoc univocum in generibus esse intelligitur, quia et nomen et diffinitionem dant formis suis. Denominativa id est derivativa dicuntur, quecumque ab aliquo solo differentia casu, secundum nomen habent appellatet a malitia malus. Categoriarum autem species decem sunt, id est substantia, quantitas, qualitas, relatio, situs, locus, tempus,
Abbreviated transcription (Latin):
& credit & sperati quia utem nõ diligit
quamuis multabona faciat frustrala¬
borat. omnis autem dilectio carnał
non dilectio sed magis amor dicisol&
dilectionis autem nomentantum in me¬
lioribus rebus accipisol&¬

Expanded text:
et credit, et sperat. Qui autem non diligit, quamvis multa bona faciat, frustra laborat. Omnis autem dilectio carnalis, non dilectio, sed magis amor dici solet. Dilectionis autem nomen tantum in melioribus rebus accipi sol
Abbreviated transcription (Latin):
cado terra. mariq: ccpiuntur. Item de¬
positerci uel commodate pecuniȩ resatu¬
tiouiolentiae peruim repulsi. nam hoc
aut siquid huic similcc̃ umquam iniustũ
sednaturale aequumq: hab&ur
catiomunitio bellacciptiuitates seruitu¬
tes postliminia foedera patis induciale
gatorum non uio landorum religio conu¬
bia initralienigenas pro hibitai &inde¬
ius gentium que coiure omnes stregentes
utuntur
usmilitarcest bellimferendisollemnitas
foederis paciendinexus signodato egres¬
sio in ostemud commissio ⁊tem signodato
receptio itemfragitu milittris discipli¬
nam silocus deseratus
tems tipendiorum modus dignitatũ gra¬
dus premiorum honor ueluticum corona
ueltorques donant Item prede decisio
& ꝓpersonarum qualitatibus & labori¬
bus iusta diuisio acprincipis portio

Expanded text:
caelo, terra marique capiuntur. Item decaelo, terra marique capiuntur. Item depositae rei vel commendatae pecuniae restitutio, violentiae per vim repulsio. Nam hoc, aut si quid huic simile est, numquam iniustum est, sed naturale aequumque habetucatio, munitio, bella, captivitates, servitutes, postliminia, foedera pacis, indutiae, legatorum non violandorum religio, conubia inter alienigenas prohibita. ius gentium, quia eo iure omnes fere gentes utuntur. Ius militare est belli inferendi solemnitas, federis faciendi nexus, signo dato egressio in hostem vel commissio; item signo dato recessio; item flagitii militaris disciplina, si locus deseratur; item stipendiorum modus, dignitatum gradus, premiorum honor, veluti cum corona vel torques donantur; item prede decisio et pro personarum qualitatibus et laboris, iusta divisio ac principis portio
Abbreviated transcription (Latin):
Iurgium dictum quasiiuris garriũ
eo quod hi caus amdicunt iurediscep¬
ius dicitur lexscribitur. uirgilius
iura dabat leges queiuris. ltemleges
humane iura diuina sunt
isd Tus generalȩ nomenest lexautẽ iuris
est species. ius autem dictum quia
iustumt̃ omne autemius legibus
& moribus constat. lex est consticu¬
tio scriptamons est u&uis tate pro¬
bata consu&udo siuelex ñ scripra
pam lex alegendo uocata quia scripra est
mosauaem longa consu&udo est demorib
tracta tantundem. Consu&udo autẽ ẽ ius
quoddã moribus inscicutum quod prolege
anrationc consistat quand o ud egemratio
cõmend&. Porro siratione lex constat
lexerit oninciam quodratione constutrit
cata autom consu&udo quia in communis c̃usig
ius naturalec̃ commune omnium nationũ
eoquodubiq: in stinctunaturae non consti¬
tutio ne aliquahab&ur utiuri & femine
coniunctio liberorum successio & educa¬
tio communis omniũ possessio & omni¬
um una libertus. Atquisitio eorum qui

Expanded text:
Iurgium dictum quasi iuris garrium, eo quod hi qui causam dicunt iure discepIus dicitur, lex scribitur; unde et Vergilius: «Iura dabat legesque uiris». Item leges humanae, iura diuina sunts. Ius generale nomen est, lex autem iuris est species. Ius autem dictum, quia iustum est. Omne autem ius legibus et moribus constat. Lex est constitutio scripta; mos est vetustate probata consuetudo, sive lex non scripta. Nam lex a legendo vocata, quia scripta est; mos autem longa consuetudo de moribus tracta. Consuetudo autem est ius quoddam moan ratione consistat, quando et legem ratio commendat. § 2. Porro si ratione lex constat, lex erit omne jam, quod ratione constiterit, catur autem consuetudo, quia in communi est Ius naturale est commune omnium nationum, et quod ubique instinctu naturae, non constitutione aliqua habetur; ut viri et feminae coniunctio, liberorum successio et educatio, communis omnium possessio, et omnium una libertas, adquisitio eorum quae
Abbreviated transcription (Latin):
isulor  uda confessiodiatur quando enĩp̃terit
eumlia : laudem dnõ retulitdicens : nunc: s
suꝑ conficebordno : & obiduocatus ẽ iuda
a confessione : iciqinomencius ẽdictũ :
quod estgratiarum actio¬
figuratum nomen hab& a corde quod nos
diminutiuc cortulum possumus appella¬
re ipscinalio euangdis tataitdeus scribit᷑
quemedesi astica tradit storia missus ad¬
ecdesiam ad abgarum regem¬
isidoñ I udas stacriothis uclauico in quo ortus est
ud ex tribuis achar uocabulum sumpsit
quodam prosagio futuriin condempnationẽ
sui Isacharenim interpra& aturmerces
ut significctr&ur prac&ium proditoris quouen¬
didit dnm̃ sicut scriptum est : & acciperuñ¬
isid iudcucus lapis albus estaiqiinscma¬
te gnendis scripturis ab inuicem mo¬
dulatus quas greci grammas appellant

Expanded text:
s. Juda confessio dicitur; quando enim peperit eum Lia, laudem Domino retulit, dicens: Nunc super hoc confitebor Domino. Et ob id vocatus est Juda. A confessione itaque nomen ejus est dictum, quod est gratiarum actiofiguratum nomen habet a corde, quod nos diminutive corculum possumus appellare; ipse in alio evangelista Thaddaeus scribitur, quem ecclesiastica tradit historia missum Edessam ad Abgarum regem. Iudas Iscariotes vel a vico in quo ortus est, vel ex tribu Issachar vocabulum sumpsit, quodam praesagio futuri in condemnationem sui. Issachar enim interpretatur merces, ut significaretur pretium proditoris quo vendidit Dominum, sicut scriptum estMaicus lapis albus est, atque in schemate glandis scripturis sub invicem modulatus, quas Graeci γραμμὰς appellant
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ulius & augustus demoribus hominũ
iulii & augusticasarum nuncopati sunt
namprius quintilis & sextilis uocabant᷑
quincilis quia quintus eratt martioquẽ
principẽ annicestantur esseromani sex¬
tilis similit̃qud sextus

Expanded text:
et Augustus de honoribus hominum Julii et Augusti Caesarum nuncupati sunt. Nam prius Quintilis et Sextilis vocabantur: Quintilis, quia quintus erat a Martio, quem principem anni testantur esse Romani; Sextilis similiter, quod sextus
Abbreviated transcription (Latin):
isido Iubilatio ubi non potist quisq: conceptum
ꝗtuidium uerbi scidnuntiare sedipscim
animi diffusi la&itiamin uocem quadã
exulititionis erumpit: iubilatio est :
quando in effabile gaudiuminente concipitꝰ:
quod nccabscondipossit nec sermonibus
aperiri & tamenquibusdã motibus ꝓmitꝰ
quamuisinillis propriu& acibus ex primat᷑¬

Expanded text:
est. Vbi uero non potest quisque conceptum gaudium uerbis adnuntiare sed ipsa animi diffusi laetitia in uoce quadam exultationis erumpit, iubilatio est. quando ineffabile gaudium mente concipitur, quod nec abscondi possit, nec sermonibus aperiri; et tamen quibusdam motibus proditur, quamvis nullis proprietatibus exprimat
Abbreviated transcription (Latin):
dicat  filie nram: siuea decem ca¬
nancorum gentibus qa d ixpilsis can¬
dem terramiud cipos sed crunt intr
longitudinis eius auico arfa : usquea d
uicũ iulicidem porrigitur in quoiudeoꝵ
paricer actyriorum communis habita¬
tio ẽ. Latitudo autem cius us quead
montelibani usqueadaberiadis lacũ
extenditur in medioautem iudeae ciui¬
tates hierosolimaest qua siumbilicus
regionis totius terracuariarũ opũ diues
frugibus fertilis aquis in lustris opima
balsamis unde sccundum elementorũ
gratiam existimaucrunt iudei& conꝓ
missam patristerram fluentem lac&
mel cumhicillis ds̃rcsurrationis p̃¬
rogatiuum pollic&ur¬
Tudeis scissura decem tribus nomenin
posuit namantea hebrci siuei srł nun¬
dĩ populus ẽ diuisus tuncd& ribus quȩ
destrrpeiuda reges agdiunt iudcorum
nom en sortiti sunt reliqua pars decc̃
tribuumq: in mariaregtm sibi constituit
obpopulimagnicudinem pristinum no¬
men r&inuit isrł¬

Expanded text:
ecem Chananaeorum gentibus, quibus expulsis, eamdem terram Judaei possederunt. Initium longitudinis ejus a vico Arfa usque ad vicum Juliadem porrigitur, in quo Judaeorum pariter, et Tyriorum communis habitatio est. Latitudo autem ejus a monte Libani 148 usque ad Tiberiadis lacum extenditur. 21. In medio autem Judaeae civitas Hierosolyma est, quasi umbilicus regionis totius. Terra variarum opum dives, frugibus fertilis, aquis illustris, opima balsamis. Unde secundum elementorum gratiam existimaverunt Judaei eam promissam patribus, terram fluentem lacte et melle, cum hinc illis Deus resurrectionis praerogatien scissura decem tribuum Hebreis imposuit. Nam antea Hebrei vel Israel d populus Dei divisus est, tunc due tribus, que de stirpe Iuda reges habebant, Iudeorum nomen sortite sunt; reliqua pars decem tribuum, que in Samaria regem sibi constituit, ob populi magnitudinem pristinum nomen retinuit Isr
Abbreviated transcription (Latin):
sđa ⁊ talia. olima grecis populis occupattun
magnagrecia appellata est deinde
a regis nomine saturniamox & lacium dic¬
ta eoquod quidem saturnus aioues edicbi
suis pulsus ibi lauerit postremo habiiticu
lo siculorum rege ubircgnante it cilia Nun¬
cupata est cuiussitus longitudineamplius
quam latitudine acircio incarum extendit᷑
A meridietrrenomari ab aquilone adriati¬
coclauditer abocciduo alpiumiugis finitꝰ
terra omnibus inrebus pulcherrimasoli
fertilitate pabuliube tategnatis sima hab&
lacus benacum a uernum atqulucrinum
fluuios acridanũm & tiberim & tepentes
foncibus baias. Gignit geminas sertiten
ligurium & corallium bocim quoq: serpentẽ
lincem feram& diomedias aues.
Italicicuitem & spania idcirco hespapiae
quod greciues peros tilla nauigent &inita¬
lia et inis pania quae ducicacratione dis¬
cernuntur Autenim hesperiam solamdi¬
tis est fine¬

Expanded text:
18. Italia olim a Graecis populis occupata, magna Graecia appellata est; deinde a regis nomine Saturnia, mox et Latium dicta, eo quod, idem Saturnus, a Jove sedibus suis pulsus, ibi latuerit; postremo ab Italo, 162 Siculorum rege, ibi regnante, Italia nuncupata est. Cujus situs longitudine amplius quam latitudine a Circio in Eurum extenditur, a Meridie Tyrrheno mari, ab Aquilone Adriatico clauditur, ab Occiduo Alpium jugis finitur: terra in rebus omnibus pulcherrima, Soli fertilitate, pabuli ubertate gratissima. 19. Habet lacus Benacum, Avernum, atque Lucrinum; fluvios Eridanum, et Tiberim, et tepentes fontibus Baias. Gignit gemmas syrtitem, lyncurium, et corallium; boam quoque serpentem, lyncem feram, et Diomedeas aves. Italia autem et Hispania idcirco Hesperiae dictae, quod Graeci Hespero stella navigent, et in Italia et in Hispania, quae hac ratione discernuntur; aut enim Hesperiam solam ditis est fine
Abbreviated transcription (Latin):
Itr uelitus estuia quaire ab homine quciqua¬
uersum pot est iterautem & itiner diuerscim
significationem habent.
⁊tereni est locus trinsitufticilis undectap¬
pellamus aditum
tiner autemẽ itus longe uicc& ipselabor
ambulandiutquouelis peruenias.

Expanded text:
Iter vel itus est via qua iri ab homine quaquaversum potest. Iter autem et itiner diversam significationem habent. Iter enim est locus transitu facilis; unde appellamus et itum. Itiner autem est itus longae viae, et ipse labor ambulandi ut quo velis pervenias.
Abbreviated transcription (Latin):
infestum carnes enucius cpulum sibi
quȩrit. sed quia : utpeens cybuta pros¬
uenatio cunc periculosa difficilis quiates¬
tiu cilidioribus esca inceriorincludicur
namudut muris quibusdammolliciom
carnis praccptiimperialis interpesna¬
tura munit : quãminediocestarium
quodam sinu conciuonutrit. ac fou&
& quasiinquadam uullediffundit &
ideouacua omnia cemptamenta sunt
cancraquia aperire clausumostreum
nullaui porest & periculosumest sicel¬
lacius indudatur ad argumenta con¬
fugit & in sidias noua fraude moliticaq
quia omnia genera deleccatione mulcen¬
tur explorat si quand o ostreumrcmo¬
tis in locis ab omniuento contrasolisra¬
dios dipticum illũm suum aperiat & re¬
ser uclaustratestirum : ut libero acre
uis ceris sui uoluncatem quondã capiat
ectun coccultecalculum inmieten s inpe¬
dit concdusionem ostreiacsica protra
dacustra reperiens totum se in seriacl¬
lis uisceraq: incerra de pascitur¬
in sinistrasunt e dictiNannini quiaͣd
similitudinem Raninorum existant

Expanded text:
et carnis eius epulum sibi quaerit. sed quia ut pinus? cibi mouenatio tum periculosa - difficilis, quia testis ualidioribus esca interior includitur; nam uelut muris quibusdam mollitiem carnis praecepti imperialis interpres natura muniuit, quam medio testarum quodam sinu concauo nutrit ac fouet et quasi in quadam ualle diffundit ; et ideo cassa omnia temptamenta sunt cancri, quia aperire clausum ostreum nulla ui potest, et periculosum est, si chelam eius includat —, ad argumenta. confugit et insidias noua fraude molitur. itaque quia omnia genera delectatione mulcentur, explorat si quando ostreum in remotis locis ab omni iam contra solis radios diptycum illud suum aperiat et reseret claustra testarum, ut libero aere uisceris sui uoluptatem quandam capiat, et tunc clanculo calculum inmittens inpedit conclusionem ostrei ac sic aperta claustra repperiens tuto inserit chelas uisceraque interna depasciturin sinistra sunt. Et dicti canini quia ad similitudinem caninorum existunt,
Abbreviated transcription (Latin):
africus quidicitur lips exteftri
dextro latere intonans hic generat
tẽpestates & pluuias & fanubiũ
conlisiones & sonitus tonitruorũ
& crebestenciũ fulgorũ uisus
& fulminũ ipulsus. Ccorus qui
& a grestis esinistra parte fabona¬
adspirans eo flante hioriente
nubila sunt in india cerena
quos aut̃ tranquillus ꝓprius
locorũ flatus certis appellat
uocabulis quoex numero sunt
Insina sirus carbasusi incilicia
ciron ingallicia circius in hispania
sacronensis sunt p̃terea quidc̃
hinumerabiles ex fluminib
aue stagnis aut finib: nominator
duo sunt tamen extraho ubiq
sp̃s magis qũ uenti aurã

Expanded text:
Africus, qui dicitur Lips ex Zephyri Africus, qui dicitur Lips ex Zephyri dextro latere intonans: hic generat tempestates, et pluvias, et facit nubium collisiones, et sonitus tonitruorum, et crebrescentium fulgorum visus, et fulminum impulsus. Corus, qui et Argestes, ex sinistra parte Favonii spirans, eo flante, in Oriente nubila sunt, in India serena. 5. Quosdam autem Tranquillus proprios locorum flatus propriis appellat vocabulis, quo ex numero sunt: in Syria Syrus, Carbasus in Cilicia, ciron, in Gallecia Circius, in Hispania Sucronensis. Sunt praeterea quidam innumerabiles ex fluminibus, aut stagnis, aut finibus nominati. Duo sunt tamen extra hos ubique spiritus magis quam venti, aura
Abbreviated transcription (Latin):
uentoꝵ primus cardinadis
Eseptentrio frigidus & niudis
fl& rectus abaxe & facit
arida frigore & sic casnubes
sep tentrionis in toncins facit
niues & grandinũ coagulatio¬
nos a quilo uentus qui & boreas
uocatur ex alto flans geliđ
atq siccus & sine pluuia
qui non distutit nubes sed distringo¬
¶ secunđ uentorũ cardincilip̃ sub¬
solanus qui & apoliotes
tẽperatus uulturnus ipse
qui & culcius uocatur dextrior
subsolani hic dissolu&
cuncta atq dissiccat
eurus exsinistro latere ueniens
subsolani origentẽ nubib:
inrigat. Tercius uentorũ
Nauster plage moridicine
cardincilis q & uro notbus
ex humili flans humidus
calidus atque fulmineus
generans largas nubes & ꝑ pluui
l&issimus solues auiã floros
Euro aster caliđ uentus
adextris in tonans austri
calidus asinistris austri adspirans
Quartus ẽ cardinalis ⁊efrirus qͥ
& fabonius ab occidente interiore
flans ste hemis ingorẽ gratissime
uice refluxat flores ꝓducit

Expanded text:
entorum cardinalis, Septentrio, frigidus et nivalis, flat rectus ab axe, et facit arida frigora et siccas nubes.Septentrionis intonans facit nives, et grandinum coagulationes. Aquilo ventus qui et Boreas vocatur, ex alto flans, gelidus atque siccus, et sine pluvia, qui non discutit nubes, sed string2. Secundus ventorum cardinalis Subsolanus, qui et Apeliotes. temperatus. Vulturnus ipse, qui et Caecias vocatur, dexterior Subsolani. Hic dissolvit cuncta atque desiccat. Eurus, ex sinistro latere veniens Subsolani Orientem nubibus irrigat. 3. Tertius ventorum Auster, plagae meridianae cardinalis, qui et Notus, ex humili flans, humidus, calidus atque fulmineus, generans largas nubes, et pluvias laetissimas, solvens etiam flores. Euroauster, calidus ventus, a dextris intonat Austri. calidus a sinistris Austri spirans. 51 4. Quartus est cardinalis Zephyrus, qui et Favonius ab Occidente interiori flans. Iste hiemis rigorem gratissima vice relaxat, flores producit.
Abbreviated transcription (Latin):
utinea ꝓprit aut uerinis hi carne
putre nastitur tinea in uestimentis
eruca inoolera teredo in ligno
turmi in lardo uermis non
in serpens aꝑtis passib uel quar mer
niribus repit quia nont̃ illis pere grinos
ut colubri sed in directũ corpustuli
sui partes gradatim porrigendo
contracttis contrabendo porrectus
motũ explicat. sic qua agitatus
ꝑlabitur

Expanded text:
t. Proprie autem vermis in carne putre nascitur; tinea in vestimentis; eruca in holere; teredo in ligno; tarmus in lardo. Vermis non ut serpens apertis passibus vel squamarum nisibus repit, quia non est illi spinae rigor, ut colubri, sed in directum corpusculi sui partes gradatim porrigendo contractas, contrahendo porrectas motum explicat, sicque agitatus perlabitur
Abbreviated transcription (Latin):
protempore nomen accepit
eoquod lucem fugiens
crepusculo uesꝑtino circũ uolat
p̃cipiti motu abta & genuissimus
bratiorũ menbris suꝑ enscr
animal muriũ simile nontã uoce
resoncins quã stridore specie
quoq uolatilis simul& qua drupes
quod in aliis auibi repiriri ñ sol&¬

Expanded text:
pro tempore nomen accepit, eo quod lucem fugiens crepusculo vespertino circumvolet praecipiti motu acta, et tenuissimis brachiorum membris suspensa; animal murium simile, non tam voce resonans quam stridore; specie quoque volatilis simul et quadrupes, quod in aliis avibus reperiri non sol
Abbreviated transcription (Latin):
Versus uulgo uocati quia sic stribebcint
antiqui sicut arat᷑ t̃ra a sinistra
enĩ ad exterã primũ deducebant
stillud de in de conuertebant᷑
ad inferiori & rursus addexterã
uersus quos & odieque rustice¬

Expanded text:
e vulgo vocati, quia sic scribebant antiqui, sicut aratur terra. A sinistra enim ad dexteram primum deducebant stylum, deinde convertebantur ab inferiori, et rursus ad dexteram versus, quos hodieque rustic
Abbreviated transcription (Latin):
Vesperus stella occidentalis
quã cognominatã ꝑ hibent
a uespero his panierege ⁊ aũ
& ipsci ex quinq stellas
planetis noctẽ inducens
& solem sȩquens fertur
autẽ qđ haro stella oriens
lucifert occidens uespen
dependitur unus iortu¬
Vesperũ ab stella occidentale
uocatũq solũ occiduũ quitur
& te nebras sequents p̃cedit
dequa uirgilius antediem clauso
conponit uesꝑ olrmpo

Expanded text:
Vesperus stella est occidentalis, quam cognominatam perhibent ab Hespero Hispaniae rege. Est autem et ipsa ex quinque stellis planetis, noctem ducens et solem sequens. Fertur autem quod haec stella oriens luciferum, occidens vesperum dependitur unus in ortVesperum ab stella occidentali vocatum, quae solem occiduum sequitur, et tenebras sequentes praecedit, de qua Virgilius : Ante diem clauso componit Vesper Olympo
Abbreviated transcription (Latin):
ndo iCestimentũ ẽ quodusq: ad uestigiũ
p̃tenditur quasi uestimentũ ut ẽ
tuni cattilciris sed & hoc consuetudo
sermonis auctoriũ confundit
indumentũ quod intus ad cor¬
pus induitur quasi intumentũ
amictus disternitur autẽ uestitus
acultũ qnm̃ latius intelligitur
cultus itẽ cultus ab abitã
nã habitus ad naturã ꝑtin&
cultus ad homines pleriq autẽ
uestimentũ aut a tẽpore quo
maxime inus a sunt appellatur
aut a locis ubi uel primum
confecte uel in coxime uinditantur
aut agarie recoloris aut a nomine

Expanded text:
igium pertenditur, quasi vestigimentum, ut est tunica talaris. Sed et hoc consuetudo sermonis auctorum confundit. Indumentum, quod intus ad corpus induitur, quasi intumentum. Amictus. Discernitur autem vestitus a cultu, quoniam latius intellegitur cultus. Item cultus ab habitu; nam habitus ad naturam pertinet, cultus ad homines. Plerique autem vestium aut a tempore, quo maxime in usu sunt, appellantur, aut a locis, ubi vel primum confectae vel maxime venditantur, aut a genere coloris, aut a nomine
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ conspectib: & ꝑsonare
ineius cultib orationũ nr̃arũ
illifeccrifiũ offerentos
at quebi eius laudib:
uesperum autẽ nomunatũ a sidere
quiuesꝑ uocatur & decidente sole
exoritur dequo ꝓph&cidicit
& ues perũ suꝑfilius hominũ

Expanded text:
e in ejus cultibus, orationum nostrarum illi sacrificium 388 offerentes, atque in ejus laudibus Vesperum autem nominatum a sidere, qui vesper vocatur, et decidente sole exoritur. De quo propheta dicit: Et vesperum super filios hominum
Abbreviated transcription (Latin):
Versus dicti ab eo quod pedib: in ordine
suo dispositus certofine moderantur
ꝑ articulos quȩ cesa & m̃bra nomincint᷑
quine longius par uoluerentur
quia iudiciũ posts& sustinere modũ
statuit ratio unde reuerteret᷑¬
& ab eo ipsum uersũ uocatũ quod
qui nonẽ certo fine moderatus
seditatamen rationciliter
ordincitus pedib currit quilatine
nibil aliudquã numerus dicturi

Expanded text:
Versus dicti abeo quod, pedibus in ordine suo dispositis, certo fine moderantur per articulos, qui caesa et membra nominantur. Qui ne longius provolverentur quam judicium posset sustinere, modum statuit ratio unde reverterentur, et ab eo ipso versum vocatum dicunt quod qui non est certo fine moderatus, sed tamen rationabiliter ordinatis pedibus currit; qui Latine nihil aliud quam numerus dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Vernis ẽ animal quod plerũq
decarne uł deligno uł dequacũq
reiterrenasine ullo concubitu
gignit᷑ lic& non nũ quã & deouib:
nastuntur sicut scorpio canto¬
aut sanguis sugiat auteris
aut aranea aut caniua

Expanded text:
Vermis est animal, quod plerumque de carne, vel de ligno, vel de quacunque re terrena sine ullo concubitu gignitur, licet nonnunquam et de ovis aut terre ut scorpio, cantaut sanguisuga, aut aeris ut aranea, aut frondium
Abbreviated transcription (Latin):
corporib: faciunt hoc ẽ calidi
& frigidi haec aut̃ paciuntur
flumina Illi aũt uenti qui
dep̃dictis lo cisueniunt
faciunt & aerẽ purissimũ¬
anime nã hi &iã minime
ꝓsunt inspirantes cadẽ
Illiuc rouenti qui ꝑ terrã ueniunt
si ne dubio siccisunt ut pote
quia asole siccuntur &
alimentũ t̃ra non accipit
hu ergo curentes humorẽ
ꝑniciem inferunt satis¬
& arborib: & animantibus
sed & illi qui demontib: in ruunt
ciuitatib: non solũ siccant
quẽ spirã & ita nocent
Corpora humana ut &ic̃¬

Expanded text:
corporibus faciunt, hoc est calidi corporibus faciunt, hoc est calidi et frigidi: haec autem patiuntur flumina. Alii autem uenti qui de praedictis locis nascuntfaciunt et aetherem purissimum, nam hi etiam anime prosunt irrorantes eandem. Illi uero uenti qui per terram ueniunt, sine dubio sicci sunt, utpote qui a sole siccantur et alimentum de terra non accipiunt. Hii ergo carentes humorem, niciem inferunt sed et arboribus et animantibus. Sed et illi qui de montibus inruunt ciuitatibus, non solum siccant, quem spiramus et ita nocent corpora humana ut etia
Abbreviated transcription (Latin):
cũ enĩ radus solis. fuerit ex austus
& amiserat himorẽ transiens
ꝑ loca calidiora & sicciora
& hac causa adnos siccior
& calidior uenit & t̃uicinus
regionib uirtute & natura
siccis & calidis quẽ ad modũ
iafrica illiceni huiꝰ flatus
ꝓximũ neq lumen undepossit
humorẽ aurire & sum mere
ꝓculdubio quasi indigens
uirtutẽ ut pote quia tantis
regionũ calorib fectigatus
atq disruntus ex trabit
a seomnẽ humorẽ quẽ non
solũ i fructib uerũ &iã
in omnib ut supra dixi repperit
aduero cũ pelago transierit
& rarus repletus maris
humore quẽ suꝑ fuit. hacsi regionib:
adquas de uenerit ẽ calidus
uenti repperiunt᷑ qualitas aũt̃
locorũ & uentorũ sic sebabent
uenti quidẽ quiex mare surgun
siue de fluminib: uniuersi
humectant. & refrigerent
non solũ fructus sed & omnia
animantia & salutẽ õnib
corporib prestant d habent¬
isti alii autẽ ꝑnitiosi s̃ qui
maximus in mutatiois

Expanded text:
Cum enim radiis solis fuerit exhaustus Cum enim radiis solis fuerit exhaustus et amiserit humorem transiens per loca calidiora et sicciora et hac causa ad nos siccior et calidior uenit. Et est uicinis regionibus uirtute et naturasiccus et calidus quemammodum in Africa. Illic enim huius flatus proximum, neque flumen unde possit humorem haurire uel adsumere, procul dubio, quasi indigens uirtute, utpote qui tantis regionum caloribus fatigatus atque distructus, trahit ad se omnem humorem, quem non solum in fructibus, uerum etiam in hominibus, ut supra dixi, repperit. Ad uero cum pelagum transierit et et rarus, repletur maris humore quem superfundit regionibus ad quas deuenerit et erit calidus uenti repperiuntur. Qualitas autem locorum et uentorum sic se habet: uenti quidem qui ex mare surguntsiue de fluminibus, uniuersi humectant et refrigerant non solum fructus sed et omnia animantia et salutem omnibus corporibus pręstant, ht. Illi autem pernitiosi sunt qui maximas inmutationes
Abbreviated transcription (Latin):
Natura aũt omniũ uentorũ
humectare & refrigerare nouit
non solũ corpora animantiũ
uerũ & it & eaq terra parit
obhoc qm̃ si ne dubio uenti
omnis transitum ꝑniues
habent glacies & flumina
insulasq quȩ loca humorẽ
& fricdorẽ habere denoscunt᷑
te quidẽ ualidiores uentis maiora
& forciora transeunt loca
Minus autẽ fortos ꝑminora
& inualidiora nã & animantib:
diximus uentoꝵ natura humec tare
Nouit & refrigerare sed locorĩ
positio & regionũ ꝓquos transicũ
faciunt ad alicis regiones
inmutantur &ĩc̃ uelut iuxta
naturã itaut infrigidiores
calidiores bumidiores sicciores
salubriores causci aut̃ liuius
regi lta dinoscendaẽ aquilo
quȩ minus inlustrat᷑ sole
Cuiusq: aut̃ uirtus minus
longiusminus sit frigidus
ex oritur quẽ ad modũ
& qui alo & ꝑtransit loca
frigida & niues & glacit
infinita Igitur quiillis locis
subiacent sic frigidus hipirat
quomodo nobis aquilo sed ad
nos la non talis ꝑ uenit

Expanded text:
Natura quidem omnium uentorum humectare et refrigerare nouit, non solum corpora animantum, uerum etiam ea quae terra parit, ob hoc quoniam sine dubio uenti omnes transitum per niues habent et glaciem et flumina et insulas, quae loca humorem et frigdorem habere dinoscuntur. Et quidem ualidiores uenti maiora et fortiora transeunt loca, minus autem fortes, per minora et inualidiora; nam ut animantibus  ut diximus, uentorum humectare nouit et refrigerare. Sed locorum positione et regionum per quas transitum faciunt ad alias regiones, inmutantur etiam uenti iuxta naturam ita ut sint frigidiores, calidiores, humidiores, sicciores, salubriores. Causa autem huius rei ita dinoscenda: Aquilo quae minus inlustrantur sole cuiusque uirtus minus longius, minus sit frigidus. is exoritur, quem ad modum et Aquilo, pertransit loca frigida et niues et glaciem infinitam. His igitur qui in illis locis habitant, sic frigidum spirat quo modo nobis Aquilo, sed ad nos iam non talis peruenit.
Abbreviated transcription (Latin):
uenustas e quicquid illudornament
& decors causa edificiis
additur ut tecturũ auro
distinta latiue aria¬
& p̃ciosi marnioris cruste & coloꝵ
pigture

Expanded text:
enustas est quicquid illud ornamenti et decoris causa edificiis additur, ut tectorum auro distincta laquearia, pretiosi marmoris cruste et colorum picture
Abbreviated transcription (Latin):
ues ꝑtilio animal ignobile a uespere
accepit ẽ autẽ uolatilis eadẽq
qua drupes & dentib: utitur quos
in aluis auibi repperire ñ solecis
parit ut qua drupedia non oua
sed pullus uiuentes uotat autẽ
in aere auiũ more sed crerustulo
ues ꝑtino conuenit offundi
Volitat autẽ non aliqua pinnarũ
sed menbra ne suae fulta remigio
quosus penser uelut pinnarũ
uolatu circũ fertus atq:
uege uetur hab& & illud hoc
uile animal quod sibi inuicẽ
adherent & qua si hispicien
bratrionis ex alico locopendent
hacsis eultima quoque laxecuerat
omnes resoluuntur quod fit
quodã munere caritatis
qui difficile i nomnib: huius modi
repperitur

Expanded text:
uespertilio animal ignobile a uespere nomen accepit. est autem lion eademque quadrupes et dentibus utitur, quos in aliis auibus repperire non soleas. parit ut quadrupedia non oua, sed pullos uiuentes. uolitat autem in aere auium more, sed crepusculo uespertino consueuit offundi. uolitat autem non aliquo pinnarum, sed membranae suae fulta remigio, quo suspensa uelut pinnarum uolatu circumfertur atque uegetatur. habet et illud hoc uile animal, quod sibi inuicem adhaerent et quasi in speciem botryonis ex aliquo loco pendent ac, si se ultima quaeque laxauerit, omnes resoluuntur. quod fit quodam munere caritatis, quae difficile in hominibus huius mundi repperitur
Abbreviated transcription (Latin):
dentus ẽ aer commotus ẽ & a¬
gitatus deꝓbante lucretio
uentus ẽ enĩ fit ubi ẽ
agitando ꝑcitus aer
hoc enĩ hi loco tranquillis simo
& ambonibi uentis qui& obreui
flabello adꝓbaripotent
qua &icĩ muscas habigentes
aerẽ commouemus flatũq
sentimus quod cũ euenerit
oc cultagiorequȩ d̃ motũ.
calestiũ uel terrenorũ corporũ
ꝑmagnũ spatiũ mundi uentur
uocatur ex diuersis partib
caeli nomina &iã diuersa sortituir
quidã autẽ aiunt eo qđ ex aquis
aer exaere uenti nastunt᷑
clemens aũt dicit eo qđ montes
excelsi certis quib: dã babeant᷑
in locis & exbis uelut comp̃ssus
& coangustitus aer ordinatione
dĩ cogatur & exprimatur
inuentus quorũ inspiratione
& fructus germẽ concipi&
xstib:q: ardorẽ temperiũ
sumat cũplia designite solis
ardorib: hi canduerit¬

Expanded text:
entus est aer commotus et agitatus, approbante Lucretio: Ventus enim fit ubi est agitando percitus aer. Quod etiam in loco tranquillisimo et ab omnibus ventis quieto brevi flabello approbari potest, quo etiam muscas abigentes aerem commovemus, flatumque sentimus. Quod cum evenerit occultiori quodam motu coelestium vel terrenorum corporum per magnum spatium mundi ventus vocatur ex diversis partibus coeli nomina etiam diversa sortitus. 2. Quidam autem aiunt, eo quod ex aquis aer, ex aere venti nascuntur. Clemens autem dicit: Eo quod montes excelsi certis quibusdam habentur in locis, et ex his velut compressus, et coangustatus 50 aer ordinatione Dei cogatur, et exprimatur in ventos, quorum inspiramine et fructus germen concipiat, aestivusque ardor temperiem sumat, cum Pleiades ignitae solis ardoribus incandueri