comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
&e ascende in aream cum aliis. Non te
uideat homo: donec inebriatus fue¬
rit. Cumq obdormierit. proicies te
a parte pedum eius. et ibi iacebis.
Et fecit omnia que sͥ socrus imꝑaue¬
rat. Erecce media nocte euigilans hõ:
ex pauit dicens. Que es : Et iia. Ego
sum ancilla tria. Expande palliũ tuũ
suꝑ me: quia ꝓpinquus es. Cumq in¬
dicasset ei booth in talib derogatio¬
nib castitatem e̾e seruandam: Addi
ta ẽ. Anoquin  de suscipiam. uiuit dñs.
Surrexit itaq booth de loco uͥ iacue¬
rat. inxta arconium mampuloꝵ:
ante ꝙͣ homines mutuo se cognosc̾ent.
Et impleuit palliolum eiꝰ ordeo: quasi
sex modiis. Et rediens ruth honusta
ad socrum: indicauit ei que dixerat e¬
booth. As cendit gͦ booth. ad portam.
et sedit cum iudicib. et uocauit decẽ
de seniorib eiuitatis. Et aduocans ꝓ¬
ꝑiquiorem illum the quo dixerat: ait
ad eum. Partem agri patris nr̃i heli¬
melech. disposuit uende noemi. Nos
duo soli propinqui sumus s tu propĩ¬

Expanded text:
 ascende in aream cum aliis. Non te videat homo, donec inebriatus fuerit. Cumque obdormierit, projicies te a parte pedum ejus, et ibi jacebis . » Et fecit omnia, quae sibi socrus imperaverat. Et ecce media nocte evigilans homo expavit dicens: « Quae es? Et illa: Ego sum ancilla tua. Expande pallium tuum super me, quia propinquus es. » Cumque indicasset ei Booz in talibus derogationibus castitatem esse servandam, addidta est, alioquin ego te suscipiam, vivit Dominus. » Surrexit itaque Booz de loco ubi jacuerat juxta arconium manipulorum, antequam homines mutuo se cognoscerent, et implevit palliolum illius hordeo, quasi sex modiis, et rediens Ruth onusta ad socrum, indicavit ei quae dixerat Booz. Ascendit ergo Booz ad portam, et sedit cum judicibus, et vocavit decem de senioribus civitatis, et advocavit propinquiorem illum, de quo dixerat, et ait ad illum: « Partem agri patris nostri Elimelech disposuit vendere Noemi. Nos duo soli propinqui sumus, sed tu propin
Abbreviated transcription (Latin):
sione regni. Ob hoc pat̾ offensus anti¬
patrum illis preponere satagebat.
In testamento quoq iã aꝑte declara¬
tus fuerat successor. proindeᷤ frẽs de
morte patris occulte tractabant. Qd
p̃sentiens pater. a se eos reiecit. hii
uero romã naiugauer̃. ut patris in¬
iuriam deferrent ad cesarem.¬

Expanded text:
sceptabant. Ob hoc pater offensus Antipatrem illis praeponere satagebat. In testamento quoque jam aperte declaratus fuerat successor. Proinde praedicti fratres de morte patris occulte tractabant. Quod praesentiens pater a se eos rejecit. Hi vero Romam navigaverunt, ut patris injuriam deferrent ad Caesarem.
Abbreviated transcription (Latin):
Sanem non comedit et
a quã non bibit. Cumꝙ descendissec
ao marte cum tabuł apparuit facie
dus coiuta. et ipse ignorabat x ra
ue i. qui reuierberabant oculos intu¬
ercium. quos głam uultus moysi ap
erat nona dies septimi m̃sis. Et in tras¬
tino sollempnitatẽ agentes pro uenia
data. afflixerunt animas suas ieiu¬
nantes. Et deinceps dicta ẽ. decima
die mensis huiꝰ. dies propitiationis.
Qd siuerum est. potest etiam esse qđ̃¬
eccła obhoc tres in anno proponat qͣ¬
dragenas. licet obhoc dicat᷑ institutũ:
quia tres trib leguntur ieninasse qͣ¬
ditum de constitutione tabernacul.
precepit eis moyses scdm̃ quod a dño
acceperat. et premisit de obseruatiõe
sabbati. ne forte in hoc opere puta¬
rent sibi licere operari in sabbato. De

Expanded text:
anem non comedit, et aquam non bibit. Cumque descendisset de monte cum tabulis, apparuit facies ejus cornuta, et ipse ignorabat, » idejus, qui reverberabant oculos intuentium, quos gloriam vultus Moysi apperat nona dies septimi mensis, et in crastino solemnitatem agentes pro venia data, afflixerunt animas suas jenantes, et deinceps dicta est decima dies mensis hujus dies propitiationis. Quod si verum est potest esse qesia ob hoc tres in anno proponit quadragenas, licet ob hoc institutum dicatur, quia tres tribus leguntur jejunasse quaditum de constructione tabernaculi praecepit eis Moyses, secundum quod a Domino acceperat, et praemisit de observatione Sabbati, ne forte in hoc opere putarent sibi licere operari in Sabbato. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
nprincło erat uerbum. et ũbum¬
erar erat principium. in quo erꝑ
quod pat̾ creauit mundũ. Cum¬
duis quatuor modis dicitar. Quam
ꝙ: sola regio sublunaris. mundug¬
dr̃. quia hec sola animantiano¬
sentat. Unde. a dño oninis cixa¬
tura dictus est. Et grecus ipsum
dum uocat. Emprieum autem:
et sensilem mundũ. et sicbumna¬
rem regionẽ creauit ds̃ .i. de m¬
chilo fecit. Hominẽ uero erea¬
uit. ⁊ d÷ plãsmauit. De creatio¬
ne gͦ illoꝵ trium: in quit legis¬
lator. In principio creauit s
gelicamnaturã: ẽ erram id÷ maderiã
omniũ corpoꝵ id÷ quatuor elementa
ii mundũ sensilem ex his constanerm
Emidã celũ: superiores parcrs mundi
sensilis intelligunt. ⁊ etrams interdo¬
ymuq uod tã singuiare quã pliualele

Expanded text:
principio erat Verbum, et Verbum erat principium, in quo, et per quod Pater creavit mundum . Mundus quatuor modis dicitur: quandquandoque sola regio sublunaris, quia haec sola animantia nosentat. Unde a Domino homo omnis creatura dictus est, et Graecus hominem dum vocat. Empyreum autem et sensibilem mundum, et sublunarem regionem creavit Deus, id est de nihilo fecit; hominem vero creavit, id est plasmavit. De creatione ergo illorum trium inquit legislator: In principio creavit Deus gelicam naturam. Terram vero materiam omnium corporum, id est quatuor elementa, id est mundum sensibilem ex his constantem. Quidam coelum superiores partes mundi sensibilis intelligunt; terram inferioim, quod tam singulare quam plurale e
Abbreviated transcription (Latin):
filius eiꝰ arsamus. et mortuo io¬
hanne in hierłm. successit ei filius eius iadu
in sac̃dotium. ẜost arsamum. regnaũ
filius eius darius. hic p̾fecit regionib
tͣns flumen saraballã de gen̾e scittheoꝵ
ex quib samarite descenđunt. Erat
autẽ iado frat̃ manasses ad pontifi¬
catum anhelans ꝓpt̾ qͦd isacham fuiã
saraballe duxit uxorem. Cumq mi¬
nistrasset in sacerdotio indignati st̃
ierosolimite. et iubebant eum recedẽ
ab uxore. aut ñ intrare in sacrariũ.
Itaq manasses cum uxore tͣnstulit se
ad socerũ suum. Qui pollicitus est qͥd
edificaret ei templum instar ierosoli¬
moꝵ suꝑ montem garizĩ: s hoc cum
sentencia regis darii faciendum erat.
Interĩ autẽ ꝯtradidit ei abigsam. qui
est medit̾raneus uicus thyrioꝵ insigniᷤᷤ.
Et transierunt ad manassem plures de
hierosolimitis qͥb saraballa peccumaᷤᷤ
ministrabat t̾ram colendã deputabat
& habitationem.
Incidencia.
o tempore manliꝰ torquatꝰ con¬

Expanded text:
filius ejus Arsamus. Et mortuo Joanne in Jerusalem successit ei filius ejus Jaddus in sacerdotium. Post Arsamum regnavit filius ejus Darius. Hic praefecit regionibus trans flumen Saraballam de genere Cuthaeorum, ex quibus Samaritae descenderunt. Erat autem Jaddo frater Manasses ad pontificatum anhelans, propter quod Isacham filiam Saraballae duxit uxorem. Cumque ministraret in sacerdotio, indignati sunt Jerosolymitae, et jubebant eum recedere ab uxore, aut non introire sanctuarium. Itaque Manasses cum uxore transtulit se ad socerum suum. Qui pollicitus est, ut aedificaret ei templum instar Jerosolymorum super montem Garizim, sed hoc cum sententia regis Darii faciendum erat. Interim autem condidit ei Abisam, vel Abiglam, qui est Mediterraneus vicus Tyriorum, et insignis. Et transierunt ad Manassen plures de Jerosolymitis, quibus Saraballa pecunias ministrabat, terram colendam deputabat, et habitationem. Incidentia. Eo tempore Manlius Torquatus con
Abbreviated transcription (Latin):
promisit dñs benedictiones sua̾.
dicens. Dabo uob̃ pluuias tẽporib
ꝓmissionum inueniuntur. Transg̾s¬
sorib uͦ longe plures ingeminat ma¬
ledictiones.

Expanded text:
nus benedictiones suas dicens: « Dabo vobis pluvias temporibus promissionum inveniuntur. Transgressoribus vero longae plures ingeminat maledictiones.
Abbreviated transcription (Latin):
uenditor agri et emptor. et reputan¬
tes fructus. et expensas iam factas
in agrum. fructib exuberasse comꝑ¬
tis. Uenditor recipiebat agrum. Si u
expense transcendebant: hoc quod de¬
erat recipiebat emptor. et a possessio¬
ne discedebat. Hanc computationem
tamen fieri infra annum iubeleum.
ne dum in ipso. si uenditor uellet re¬
uocare quod uendidit: littera leui¬
rum annoꝵ usq ad iubeleum. maro¬
riue minori p̃cio. iubebat agrum
uendi. ne uenditor grauat etir si mo¬
dico uenderet. et plurimi anni suꝑ¬
essent. usq dum reciperet quod uen¬
diderat. Et ne grauaretur emptor.
si multo emeret: quod in proximo
amissurus erat. Determinata quoq
infra iubeleum addit. Qd̃ si uenditor
qd̃ super erit expensarum readdere ñ
potest. habeat emptor agrum usq
ad iubeleum. In ipso enim omnis uẽ¬
ditio redibat ad possessorem. Terrã
aucem sic uoluit dñs uendi ab eis
sub conditione recipiendi: quia sua
erat et non ipsoꝵ. Alienigenas tam̃

Expanded text:
enditor agri et emptor; et reputantes fructus, et expensas in agrum factas, fructibus exuberasse compertis, venditor recipiebat agrum: si vero expensae transcenderunt, hoc quod deerat recipiebat emptor, et a possessione discedebat. Hanc tamen computationem fieri licuit infra annum jubilaeum, nedum in ipso, si venditor prius vellet revocare quod vendidit. Littera Levirum annorum, usque ad jubilaeum, majori minorive pretio jubebat agrum vendi, ne venditor gravaretur, si modico venderet, et plurimi anni superessent, usque dum reciperet quod vendiderat, et ne gravaretur emptor, si multo emeret quod in proximo amissurus erat. Determinata quoqueinfra jubilaeum addidit, quod si venditor, quod supererit expensatum, reddere non poterit, habeat emptor agrum, usque ad jubilaeum. In ipso enim omnis venditor redibat ad pristinum possessorem. Terram autem sic voluit Dominus vendi ab eis sub conditione recipiendi, quia sua erat, et non ipsorum. Alienigenas tamen
Abbreviated transcription (Latin):
datam a deo: que in pcedentib li
continetur. Alteram datam a mos
que in hoc libro. Addentes in asse¬
onem sui erroris. quod de illa leg
quod multa hic leguntur. que
supra: immo quedam quasi con¬
ria. quod non fieret. si hec ee̾t
quando mortuus est. Nec dum tam̃ ca¬
iigauerat occulus eius. nec dentes eiꝰ
moti sunt. E̾t fleuerunt eum filii is¬
rahel: xxx. dieb. Et non surrexit
uitra ꝓpħa in isrł sicut moyses. qͥm
nosset᷑ añs facie ad faciem .i. adeo fa¬
iniliariter. Hoc capitulum finale ut
referunt: apposuit esdras.¬

Expanded text:
unam datam a Deo, quae in praecedentibus libris continetur, alteram datam a Moyse, quae in hoc libro. Attendentes in assertionem sui erroris, quod de illa legiquod multa hic leguntur, quae non supra: quaedam quasi contraria; quod non fieret, si hic esset quando mortuus est, nec dum tamen caligaverat oculus ejus, nec dentes ejus moti sunt. Et fleverunt eum filii Israel triginta diebus. Et non surrexit ultra propheta in Israel, sicut Moyses, quem nosset Dominus facie ad faciem, » id est adeo familiariter. Hoc capitulum finale, ut ferunt, apposuit Esdras
Abbreviated transcription (Latin):
ditoriũ.uel consistorrũ. in qu
ra discernit. cenaculum. in qr
cibaria distribuit. thalamũ
quiescit. Ad hunc modum in¬
rator nr̃ qui impera uentis et
ri: mundũ habet pro auditori
ubi ad nutum eiꝰ omĩa dispor¬
tur. Unde illud. Cȩlũ et terra
ego impleo. Scđm hanc dicit

Expanded text:
ditorium vel consistorium in quo jura decernit: coenaculum, in quo cibaria distribuit; thalamum, in quo quiescit. Ad hunc modum Imperator noster, qui imperat ventis et mari, mundum hunc habet pro auditorio: ubi ad nutum ejus omnia disponuntur. Unde illud Isaiae: Coelum et terram ego impleo . Secundum hanc dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
Post peccatum uͦ:¬
ost dictum est homini:
fructum .i. utilicadem manifestam.
cominunis causa creationis eoꝵ. Dem
aciamus

Expanded text:
post peccatuost dictum est homini: fructum, id est utilitatem manifestam, communis causa creationis eorum. CAFaciamus
Abbreviated transcription (Latin):
N decimatione animalium quod de¬
mutari licebat in melius uel dẽtius.
Similiter et animal quod uouebat᷑
dño non licebat imutari. S si quiꝰuo qd̾¬
uerat immutaret. et uotiuũ et im¬
mutatum erat dñi. S distinguen¬
dum est ab huius mod̾i uotis. Aliqñ
enim sic ex uoto aliquid sanctifica¬
batur dño: quod auathematir¬
tur. Ilud non poterat uendi aa¬
cerdotib uł alienar. Quandoq ñ
sic alligabantur uotiua s potetane
a sacerdotib uendi. detminato oe
scđm utilitatem que ex hiis potgrat
prouenire. siue e̾et animal siue fin¬
dus. Qui tamen uoto dełat. si nose¬
bat illud emere. supra estimationẽ
pro qua alii daretur. ad det quintã
eius partem. Quod tunc ideo statiti.
uouerat aspiraret. quasi penitencia
ductus. He etiam digniorem alis
se putaret in emptionem huus rer
quia eam dederat.

Expanded text:
n decimatione animalium, quod demutari licebat in melius, vel deterius . Similiter animal quod vovebat, dominus non licebat immutari, si quis quod voverat immutaret, et votivum et immutatum erat domini. Sed distinguendum est de hujusmodi votis. Aliquando enim sic ex voto aliquid sanctificabatur Domino, quod anathematizabatur; illud non poterat vendi a sacerdotibus, vel alienari. Quandoque non sic obligabantur votiva, sed poterant vendi a sacerdote, dem utilitatem quae ex his poterat provenire, sive esset anima, vel fundus. Qui tamen voto dederat, si volebat illud emere supra aestimationem, pro quo alii daretur, adderet quintam ejus partem. Quod ideo est statutum, raret, quasi ad poenitentiam ductus, nec etiam digniorem aliis se putaret in emptione ejus rei, quia eam dederat.
Abbreviated transcription (Latin):
ep̾e fuit cornthiorũ qui ꝓpt̾ se¬
diciõnẽ ꝯcitatã adu̾sum se apseudo¬
apłis : discesserat cum ÷ ena socio
suo ad titũ crecensem ep̃m. S co¬
rinthiis iam sedatis ꝑ epłas pau¬
li. mandat cito ut pͥusqͣm ueniat
nicopolĩ p̃mittat eos: ita sollicite ũ¬
uichil in iatico eis ddesit. Salutãt
te om̃s qui mecũ s̃. ꝙ pter ꝯpend̃i

Expanded text:
Episcopus fuit Corinthiorum, qui propter seditionem concitatam adversum se a pseudo-apostolis discesserat cum Zena socio suo ad Titum Cretensem episcopum. Sed Corinthiis jam sedatis per epistolas Pauli mandat Tito, ut priusquam veniat Nicopolim, pnihil in viatico illis desit. Salutant te omnes qui mecum sunt; propter compendi
Abbreviated transcription (Latin):
institutꝰ sũ saciari. ⁊ta ũ ñ noceat
sacietas: & esurire. ita ne deficiã:
⁊ penuriã pati. qͥa nec de pentiria
⁊tristor: nec de habundancia extilto.
Sciens qͥa habundancia freq̃nt̃ exto¬
llit. ⁊penuria tolerata diuicias
sũ exeñ. eo ꝯ⁊fortante: qͥ me docuit.
gaudeo qͥbꝰ carere possem uerun¬
tam̃ bene fecistis q̃ntũ ad uos: qd¬
itũ ẽ facitis ꝯmunicantes ur̃a bona.
tribulatom meȩ. Inde gaudet. ĩ de
pascit᷑. qr illi bene fecer̃: nõ qͥa exꝰ
angustia relaxata ẽ. Scitis autem¬

Expanded text:
institutus sum satiatus, ita ut non noceat satietas, et esurire, ita ne deficiam, et penuriam pati, quia nec de penuria contristor, nec de abundantia exsulto, sciens quia abundantia frequenter extollit, et penuria tolerata divitias sum exsequi eo confortante qui me docuit. gaudeo quibus carere possem. Verumtamen bene fecistis, quantum ad vos, qtum est facitis; et communicantes vestra bona tribulationi meae. Inde gaudet, inde pascitur, quia illi bene fecerunt, non quia ejus angustia relaxata est. VE
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ u̾a. ⁊ ct̾: siq̃ untꝰ ẽ ĩ eis. X cogitate
q̃cũq st̃ bone fame: si q̃ latis discipli¬
ne ẽ ĩ eis. ħ inqͣm cogitate. q̃ om̃ia i¬
dicistis me uos docente : & accepistis u̾
digna teneri. Itẽ. ħ idõ cogitanda sũt.
qr ⁊ audistis ab aliis: e uidistis ꝑ uos
ẽẽ in me. ħ gͥ agite. nõ solũ cogitate :
s actu ĩplete. Ds̃ idator pacis ei erit
sollercia iterarẽt. ũ memores facti apłi
ritis aut̃: gauisꝰ sũ uehem̃ter.  hoc:

Expanded text:
is, et cogitate quaecunque bonae famae, si qua laus disciplinae est in eis: hoc, inquam, cogitate quae omnia didicistis, me vos docente, et accepistis, ut digna teneri. Item haec ideo cogitanda sunt, quia et audistis, ab aliis, 187 et audistis per vos esse in me. Hoc igitur agite, non solum cogitate, sed actu implete. Deus dator pacis erit solertia iteraverunt, ut memores facti apostritis autem gavisus sum vehementer, et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑibꝰ qiͣ laude dignis: magis studeãt.
nõ ꝯmuincauit dico: inracione da¬
ret. qd̾ deberent dare carualia : qͥ
accipiebant sp̃ualia. Ilisi uos soli di¬
co: qͥ nõ solũ qño uob̃ p̾dicaui.mͥ¬
semel ⁊ bis misistis necessaria in
ego implear: s ne uos inanes sitis.
datũ .i. uexpleat datis rebꝰ : s reqͥro

Expanded text:
operibus, quasi laude dignis magis studeant. Non communicavit, dico, in ratione daret quod deberent dare carnalia qui accipiebant spiritualia, nisi vos soli, dico, qui non solum quando vobis praedicavi msemel et bis misistis necessaria in ego implear, sed ut vos inanes non sitis. datum, id est ut explear datis re
Abbreviated transcription (Latin):
fructꝰ et̾ne uite euenit. Uł repullula¬
stis asimili arboꝵ. qͥa st̾ilitate aruerãt:
⁊ qͥa mareuerãt . Refloriustis dico:
ita tĩ ostendetis uos sentire misci
mͦ reslorustis.s añ eratis occupati.i.

Expanded text:
fructus aeternae vitae evenit. Vel, repullulastis, a simili arborum, quia sterilitate aruerant, et quia marcuerant. Refloruistis, dico, ita ut ostenderetis vos sentire, misericordi do refloruistis, sed ante eratis occupati, id
Abbreviated transcription (Latin):
nũciare. ñ uͥ ille ab eis discat: s ut ab
illo hic ꝑu̾bũ eiꝰ. sine cerporali sono
nũciẽt ⁊̃ qd̃ uoluerint ab eo missi
ad qͦs uoluit. totũ ab illo. ꝑ illum
mentes qͥd s̃ faciendũ. qͥd qͥbꝰ ⁊ qño¬

Expanded text:
nuntiare, non ut ipse ab eis discat, sed ut ab illo hic per verbum ejus sine corporali sono nuntient, etiam quod voluerint ab eo missi ad quos voluerit, totum ab illo per illud nientes quid s
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ ẽ: custodiat corda ut̃a ⁊ intelligen
intelloctꝰ uros. ita u̾extͣ ipsũ nͥ ĩtelliga¬
tis: uł appetatis. Nota qd̃ p̃misit deas¬
siduitate ⁊nigilancia orõnis.⁊ pt sub¬
lit qe custodia pacis. qr ad hibita afsi¬
duitate oĩocionis: tũc demũ pax cu¬

Expanded text:
n intellectus vestros, ita ut extra ipsum nihil intelligatis vel appetatis. Nota quod praemisit de assiduitate et vigilantia orationis. Et post subdit de custodia pacis, quia adhibita assiduitate orationis, tunc demum pax cu
Abbreviated transcription (Latin):
cte cũ gr̃arũ achone. Ꝙ enĩ uult ali¬
qͥd ĩpetͣre: gratꝰ debet eẽ dep̾t̾itis.
Et ille inqͣm peticiones ignotescant
fiunt ab aliqͥbꝰ ꝓse uł ꝓ aliis: oe de qͥbꝰ¬
libet rebꝰ. Peticio ẽ. de rebꝰ nñatis nec¬
cessaris. Uł ita. Peticiones ure in no

Expanded text:
enim vult aliquid impetrare, gratus debet esse de praeteritis. Et illae, inquam, petitiones innotescant fiunt ab aliquibus pro se vel aliis, et de quibuslibet rebus. Petitio est de rebus nominatis necessariis. Vel ita, peti
Abbreviated transcription (Latin):
c̃tissime credat. gaudete ñ ad horam
nũ uñ gaudendũ ẽ. statuite in dño:
nõ extͣ. Sic̃ .N. homo nõ pͭ duobꝰ dñis
gaudiũ in dño: donec fimat᷑ gaudiũ
in scło. Illud sẽꝑ augeat᷑. ħ semꝑ mi¬
miat᷑. donec fimat᷑. Qd ẽ scłi gaudiũ:
breuit̃ dico. Scł̃i leticia ẽ: ĩpunita ne¬
qͥcia. Scilic huxiari. inspectacłis mi¬
gari. ebriositate ĩ gurgitari. turpi¬
tudine fetere:⁊ nichil mali pati. Eoce
gari fame. uł belli timore. uł morbo
uł aliqͣ adusitate: s omĩa in rerum
habundacia. ĩpace carms. insecͣitate
ne cogat᷑ in extremo gehenne dãp¬
nare : mͦ fiagello diguat᷑ castigare.
Bonũ ẽ nob̃: ũ subueniat castigãdo
Eigo gaude in dño: ñ inscło. Id est
ĩũitate: ñ iniqͥtate. Inspe et̾nitatis:

Expanded text:
edatur, gaudete, non ad horam, ne unde gaudendum est, statuite in Domino, non extra. Sicut enim homo non potest duobus dominis gaudium in Domino, donec finiatur gaudium in saeculo. Illud semper augeatur, hoc semper minuatur, donec finiatur. Quid est saeculi gaudium? breviter dico, saeculi laetitia est impunita nequitia, scilicet luxuriari, in spectaculis nugari; ebriositate ingurgitari, turpitudine fetere, nihil mali pati. Ecce gari fame, vel belli timore, vel morbo, vel aliqua adversitate; sed omnia in rerum abundantia, in pace carnis, in securitate ne cogatur in extremo gehennae damnare, modo flagello dignatur castigare: bonum est nobis ut subveniat castigando. Ergo gaudete in Domino, non in saeculo, id est in veritate, non iniquitate,
Abbreviated transcription (Latin):
cepisse ĩ telligit᷑ angłos: ita dictũ esse
accipiemꝰ. qͥa pacẽ dĩ qͣ ip̃e ãs pacatus
ẽ: sic̃ eã d̾s nouit. nec nos si ͤposfumus
nosse: nec ulli angłi. Suꝑat .i. om̃ẽ
intellectũ: p̃t̃ suũ.  ẽ sens. Pax dei
q̃ exuꝑat om̃e sensũ .i. ds q̃ ẽ sũma pax

Expanded text:
cepisse intelligitur angelos, ita dictum esse accepimus, quia pacem Dei qua ipse Deus pacatus est, sicut eam Deus novit, nec nos sic eam possumus nosse, nec ulli angeli, superat enim omnem intellectum praeter suum. Et est sensus: Pax Dei quae exsuperat omnem sensum, id es
Abbreviated transcription (Latin):
cutoribꝰ pacior. X aliis modis angit
me ĩ aĩo ĩ stãcia mã cotidiana: que
noc una hora rennttit᷑. Qe ẽ illa: scilic
sollicitudo siũ eccłiar᷑: q̃ excaritate ꝓ¬
uenit. Quãto gͦ maior caritas ẽ: tãto¬

Expanded text:
cutoribus patior et aliis modis, angit me in animo instantia mea quotidiana, quae nec una hora remittitur. Quae est illa? scilicet sollicitudo omnium Ecclesiarum, quae ex charitate provenit. Quanto ergo major c
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ ẽpireũ .i. igueũ. aspłedore ñ acalore.
Intelligit᷑ ũ uitͣ oĩa desidã mũdi fuisse
rapt: & idõ magnificẽtiã ⁊ mirabile ẽ:
qd̃ narrat. Primũ celũ aeriũ ẽ. uñ dicũt᷑
aues celi. Scđ̃m: firmam̃tũ. Uñ ĩgenesi.
Fiat firmam̃tũ. Uuocaũ firmam̃tũ ce¬

Expanded text:
r empyreum, id est igneum a splendore, non a calore. Intelligitur vero ultra omnia sidera mundi fuisse raptus, et ideo magnificum, et mirabile est quod narrat. Primum coelum aereum est, unde dicuntur aves coeli. Secundum firmamentum, unde in Genesi: Fiat firmamentum, et vocavit firmamentum coe
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. ħ ignorauit apłs. utrũ qño
raptꝰ ẽ: in corpere fuit aĩa: an omo de
corpore exierit. ũ corpꝰ mortitũ iac̾et
donec ꝑ acta illa demor stracione
õmo retiiinscẽt. E qͥa ip̃a acorpore alie¬
natio. utrũ oĩo mortuũ corpꝰ reliq̃rit.
an scłm modũ quẽdã uiuẽtis cotporis
ubi aĩa fu̾it: s m̃s eiꝰ ad uidẽda uł audi¬

Expanded text:
potuit. Hoc ignoravit Apostolus, utrum quando raptus est in corpore fuerit anima, an omnino de corpore exierit ut corpus mortuum jaceret, donec peracta illa demonstratione omnino revivisceret. Et, quia ipsa a corpore alienatio, utrum omnino mortuum corpus reliquerit, an secundum modum quemdam viventis corporis ubi anima fuerit, sed mens e
Abbreviated transcription (Latin):
dico: u minꝰ sapiẽs qͣm deberẽ. qͥa nõ
C̃ hoĩs se laudare. R ħ ostẽdit se coactũ
ĩ laudẽ suã ꝓrupisse. Lã qͥspõte ea
refert qͦ ad laudẽ ei ꝓficiãt: in prudẽtẽ
se ñ dic̃. Deide ostedit qͦĩ sit inmist̃¬

Expanded text:
 ut minus sapiens, quam deberem, quia non est hominis se laudare. Per hoc ostendit se coactum in laudem suam prorupisse. Nam qui sponte ea refert quae ad laudem ejus proficiant, imprudentem se non dicit. Deinde ostendit quomodo sit minist
Abbreviated transcription (Latin):
intelligãt᷑ tres ordines angłoꝵ. scd̃m
diomisiũ: q̃ tres ordines augłoꝵ ꝯsti¬
tuit. t̾nos insingłis ordibꝰ: ponẽs.
Inpͥmo ponit angłos. archagłos. uͥtu¬
tes. In scdo: pͥncipat. potestates. dña¬
ciones. Int̾c̃io: thronos. cherubin.
seraphin. Quoꝵ t̾ciꝰ ordo. uicimꝰ
đm ꝯtẽplat᷑. ad quoꝵ similitudiue:

Expanded text:
ines angelorum secundum Dionysium, qui tres ordines angelorum constituit, ternos in singulis ordinibus ponens. In primo ponit angelos, archangelos, virtutes; in secundo, principatus, potestates, dominationes; in tertio, thronos, cherubim et seraphim. Quorum tertius ordo vicinius Deum contemplatur. Ad quorum similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
qui dixẽ. s retenses: semꝑ s̃ indace ᷤ.¬
⁊ male bestie.s. sangͥnẽ sicientes.
et uentris pigri .i. gulosi: ⁊ iõ
pigri.Et neminꝰ credas ei quia
gentilis erat: eiꝰ uerba ꝯm̃ilat
apłs dicens. Testimoniũ hoc u̾ũ
ẽ. Sciendũ qd̃ licet diuine aucto¬
ritati uude uoluit qd̃ uerũ inue¬
uit : testimoniũ sum̾e. Sic̃ ⁊ pau¬
lus ut legit᷑ iam mactibꝰ apłorii.
cum loqueret᷑ achemensibꝰ ait de
deo. In illo uiuimꝰ ⁊ mouemi ⁊ sumꝰ
sic̃ ⁊ quidã scđm uos dixẽiuit. ꝙ. de
athemensis are in scriptione ait. In¬
ueni arã. inq̃ subscͥptũ ẽ d̾ ignoto dõ.
Ita diumia auetoritas unde cumq as
sumit qd̃ necessariũ inuenit: s ñ iõ

Expanded text:
Cretenses semper sunt mendaces et malae bestiae, id est sanguinem sitientes, et ventres pigri, id est gulosi, et ideo pigri. Et ne minus credas ei quia gentilis erat, ejus verba commendat Apostolus dicens: Testimonium hoc verum est. Sciendum quod, licet divinae auctoritati unde voluerit quod verum invenerit testimonium sumere, sicut et Paulus, ut legitur in Actibus apostolorum, cum loqueretur Atheniensibus ait de Deo: In illo vivimus, movemur, et sumus, sicut et quidam secundum vos dixerunt . Et de Atheniensis arae inscriptione ait: Inveni aram in qua subscriptum est: Ignoto Deo . Ita divina auctoritas undecunque sumit quod neces
Abbreviated transcription (Latin):
unt. qui nec eum qui cathecum
uel paganꝰ habuit altam: ordiuan¬
dũ &e censurũt. ⁊a desac̃miento agitur
ñ de pẽco. Ilam inbabtismo: om̃ia
pec̃a ilimittunt᷑. Et qui dixit si nuꝑ¬
serit uirgo ñ peccat: satis de clara¬
m̃ti aut scitatẽ. sic̃ femina ⁊ sicathe¬
cumina uiciata fu̾it. ñ potest post
babtismũ int̾ dĩ uͥgines ꝯ secrari: ita
s norniã qͣndã sacram̃ti anisisse. ñ
ad iute bone m̃itũ: s ad ordinacio¬
uis eccłiastice signacłm necessariã.
Et sic̃ plures antiquorũ patrũ uxo¬
res. significauer̃ futuras exom̃ibꝰ gẽ¬
tibꝰ eccłias uni uiro subditas .i. xp̃o:
uir. significat ex om̃ibꝰ gentibꝰ unita¬

Expanded text:
gunt, qui nec eum, qui catechumenus vel paganus habuit alteram, ordinandum censuerunt, quia de sacramento agitur, non de peccato. Nam in baptismo peccata omnia dimittuntur, et qui dixit: Si nupserit virgo, non peccat, satis declaratatem autem sacramenti sicut femina, si catechumena fuerit uitiata, non potest post baptismum inter dei uirgines consecrari, ita ti amisisse non ad vitae meritum, sed ad ordinationis ecclesiasticae signaculum necessariam. Et sicut plures antiquorum Patrum uxores significaverunt futuras ex omnibus gentibus ecclesias, uni viro subditas, id est Chuxoris vir, significat ex omnibus gentibus unita
Abbreviated transcription (Latin):
Uude in lege p̃ceptũ ẽ iudĩs. ũ si mã¬
cipiũ gentile ement: eiꝰ pili radent᷑.
⁊ unguinũ uicrem̃ta abscindent᷑:
deuide adusꝰ domesticos assum̃et᷑
Ita uanis atq suꝑfluis gentiliũ su¬
rasis ⁊ decisis qd̾ ꝓutũ reꝑtũ fuit:
⁊ cec̾a. Quasi. docent qd̃ ñ oportet.
qͣm ob causã increpa illos ñ ut so¬
les mollit̾: s aure. Ido: ut sam sĩt
infide .i. ut recte credant. ñ uiten¬
ddentes nudaicis fabulis lit̾alis ob¬
seruancie: ĩ qua nemo ĩtificat᷑ apr̃
dm̃. Q mãdatis hominũ. Ia mãda¬
ta legis p̾t manifestatã uitatẽ: iã
hominũ ⁊ ñ dĩ mãdata s̃. Hoĩũ

Expanded text:
 in lege praeceptum est Judaeis, ut si mancipium gentile emerent, ejus pili raderentur, et unguium incrementa abscinderentur, deinde ad usus domesticos assumeretur. Sic vanis et superfluis Gentilium suet decisis, quod purum repertum fuerit cent. Quasi dicat: Quod non oportet. Quam ob causam increpa illos, non ut soles molliter, sed dure, ideo ut sani sint in fide, id est ut recte credant, non intendentes Judaicis fabulis litteralis observantiae, in qua nemo justificatur apud Deum; et mandatis hominum, quia mandata legis post manifestam veritatem, jam hominum, et non Dei mandata sunt. Hominum
Abbreviated transcription (Latin):
re oꝑibꝰ infructuosis tenbrar uł tene¬
corde distunganitin ad tp̃s caute co¬
pulamini corꝑe. Tolerate᷑ palcã in
trit᷑a. tolerate ĩ aera. qd̾ .ii. toleratist
ĩ horreo ñ habetis Uemet uẽtilator.
qͥ diuidet bonos amalis. E riq copo¬
ralis separacio: ꝙͣ idebet sp̃ualis p̾ced̃e
Idõ ait. Nolite ⁊nuncare oꝑibꝰ ĩ fru¬
duosis .i. malis: ũ cũ bonis sit part
inaloꝵ. Magis aut̃ redanuite .i. nõ
sitis negligentis ĩ congendis ur̾is: ad

Expanded text:
nfructuosis tenebrarum scsemper disjungamini. Ad tempus cavete, copulamini corpore, tolerate paleam in tritura, tolerate in area: quod enim toleretis in horreo non habebitis, veniet ventilator qui dividet bonos a malis, eritque corporalis separatio, quam debet spiritualis praecedere. Ideo ait, nolite communicare operibus infructuosis, id est malis ut cum bonis sit pars malorum. Magis autem redarguite, id est non sitis negligentes in corrigendis vestris, ad
Abbreviated transcription (Latin):
camnationis ⁊ passionis. ne p̾ssura
tribulacionũ: ip̃a formidine accum̃
fungor le gacione nc̃ tome ⁊i ĩcatena
positꝰ: qͥa nõ ꝓcatenis cesso alegacioẽ
Dico postĩ cui fiducia notũ face eułiũ.¬
⁊ ita cũ fiducia: u ĩ ip̃o eugtio p̾dicado:
atidea᷑ loqͥ inter mala oĩa. ꝓui opor¬
tet me loqui. E ne auditis tribula¬
notificare: subdẽs. Et at ⁊ uosscia¬
tis ea qͥ cͥca me ft̃. H dici qͥa mĩte ei
erãt tͥbtilationes: q̃ qĩ cũ cͥcudabãt.

Expanded text:
carnationis et passionis, ne pressura tribulationum ipsa formidine acumen fungor legatione, nunc Romae etiam in catena positus, quia non pro catenis cesso a legatione. Dico possim cum fiducia notum facere Evangelium, et cum fiducia, ut in ipso Evangelio praedicando, audeam loqui, inter mala omnia, prout oportet me loqui. Et ne auditis tribulanotificare, subdens: Ut autem et vos sciatis ea quae circa me sunt. Hoc, quia multae ei erant tribulationes quae quasi eum circumdabant,
Abbreviated transcription (Latin):
i. ꝓpt̃ hãc dilechonẽ retinqt ħo
patrẽ ⁊ matrẽ. o ad herebit monsue
ita ad lut̾am sepe fit. x er duo ĩ carne
una: id est carnali ⁊m̃cio. Scilie qͣn
simł miscent᷑ carnał nũchone. hoc
moyses ad lct̾ã deunone ꝯiugii dr̃.

Expanded text:
dilectionem, relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae. Ita ad litteram saepe fit, et erunt duo in carne una, id est carnali commercio, scilicet quando simul miscentur carnali conjunctione. Hoc Moyses ad litteram de unione conjugii dixit
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis fumꝰ mbra õs fibeles. Et alii de
adã qͥ erat forma futi cũ ile costa sua
factã mulierẽ uidisset: in genesi d̾ix̃.
hoc os de offibꝰ mĩs ⁊ caro q̃e came
mã. Scc̃ enĩ eua de adã facta trax̃
ab eo carnẽ ⁊ ossa. ita ⁊ nos axͦ ĩsti¬
ĩfirm fumꝰ ad similitudinẽ ĩ firm¬
tatis es qͣm habuerit ĩ homine. Ept̾
ħ ostendendũ. s. qͣntũ dilex̃ xp̃s eccłiã.

Expanded text:
oris sumus membra omnes, fideles, et alii de Adam qui erat forma futuri, cum de costa suam factam mulierem vidisset, in Genesi dixit: Hoc os de ossibus meis, et caro de carne mea . Sicut enim Eva ab Adam facta traxit ab eo carnem et ossa, ita nos a Christo instiinfirmi sumus a simili infirmitatis ejus quam habuit in homine. Propter hoc ostendendum,
Abbreviated transcription (Latin):
societa tẽ. E ħ totũ fac̃ ĩ caritate .i. exdilecho¬
ne: qͦ pacto erit m̃suta etatis.ET oc gͦ.
hic amonet ephesios. u caueãt sͥ ꝯ fuetudi
lia dedit ad ctodiẽdã uitatẽ. ⁊ qͥa cresce̾
potestis ⁊ ei occurretis: gͥ ddico ñ obsecro. u
suꝑiꝰ. s dico ⁊ cestificor ĩ dño:i. p̃cipio
sui. qr trãsitoria amat. qͥ sensualitas
suggit. hñtes ĩ tellectũ nat̾alẽ. obscatũ
tenebris: idest ñ patũ obscurũ.  idõ
minꝰ mirũ ẽ si intantate ãbulãt: ꝙ̃
de uob̃ qͥ estis illuminati: &e spẽ riite
habetis. Om̃is qͥ intelligit. qͣdã luce
intiore illustrat᷑. Est gͦ qͣdã lux inte:
qͣm ñ hñt qͥ ñ intelligt̃. S entiles dtico
alienati auita di.i. sine spe ĩ mortali¬

Expanded text:
ocietatem, et hoc totum facit in charitate, id est ex dilectione. Quo peracto erit mensura aetatis. Hoc. Hic admonet Ephesios ut caveant sibi a consuelia dedit ad custodiam unitatis, et quia crescere potestis et ei occurretis, ergo dico, non obsecro, ut superius, sed dico, et testificor in Dominoi, quia transitoria amant: quae sensualitas suggerit. Habentes intellectum naturalem obscuratum a tenebris, id est non parum obscurum. Et ideo minus mirum est si in vanitate ambulant, quam de vobis qui estis illuminati, et spiritum vitae habetis. Omnis qui intelligit quadam luce interiore, illustratur. Est ergo quaedam lux intus, quam non habent qui non intelligunt. Gentiles, dico, alienati a fide Dei, id est sine spe immortali
Abbreviated transcription (Latin):
ciat pacẽ int̾ dͥm̃ ⁊ hõies. Calciaiñta
hec urtutũ: ciebent hab̾e p̃dicatores.
i ꝓt̾renis faciat. hac sigrificatiõne.
marchꝰ diẽ apłes sandaliis ul solers.
calciati: ut neꝙ pes sit tectꝰ mec nudꝰ
ad t̾ra. Id est nec occultet᷑ euugłm

Expanded text:
iat pacem inter Deum et homines. Calceamenta haec virtutum debent habere praedicatores, t, id est pro terrenis faciat. Hac significatione Marcus dicit, sandaliis vel soleis calceari, ut neque pes sit tectus neque nudus ad terram, id est nec occultetur Evangelium,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ auideis facile suꝑata. Ut aut̃ uincẽ
hostes habemꝰ ⁊ de tãta re : ꝓptea ac¬
ctpite ꝯtͣ eos arinaturã di .i. qͣ d̾s suos
armat E idõ accipite: ũ possitis re¬
sistẽ malis ⁊ sp̃ualibꝰ neqͥ ciis indie
inalo: idest ĩ hac uita uͥ ẽ tẽptacio. Alic

Expanded text:
 Judaeis facile superata. Ut autem vincere hostes habemus et de tanta re, propterea accipite contra eos armaturam Dei, id est qua Deus suos armat, et ideo accipite, ut possitis resistere malis et spiritualibus nequitiis, in die malo, id est in hac vita, ubi est tentatio.
Abbreviated transcription (Latin):
suntit motꝰ aĩ. qͥ iã ꝓpt̾ penã pc̃ci nõ
ẽ ĩ potestate m̃a: saltẽ nõ ei ⁊senciat
racio. ꝑmiitit qͥdẽ apłs irasci. qd̃ est
peccãtes qd̃ ẽ nat᷑alis motꝰ aĩ: qͥ solet
ad ꝓfectũ ꝑtin̾e dełinq̃nciũ. Idõ iras¬
cendũ eẽ dicit. ostẽs ẽ hãc irã eẽ bonã :
s monet ne modũ ex̃cendo peccẽt.
subdens. Nolite peccare. asꝑiꝰ argu¬
endo & honerãdo peccãtẽ. Uñ salomõ.
Noli minis it eẽ. qͥa ẽ qͥ ꝑit. ĩ iusticia
sua. Separãda ẽ gͦ nisticia. si mite¬
mur dm̃ qͥ suffert iniqs: ũ aliqͥ ex
occasũ solis. Intelligit᷑ qͥdẽ simplicit̃.
⁊ sc̃m tp̃s. qͥ a si ex ip̃a infirmitate
qͣm portam surrepit ĩ xp̃iano: nõ
debet diu teneri ⁊ fieri pͥdiana. ei¬
cienda ẽ de corde. anteqͣm occidat
lux ista uisibilis. ne deseret lux in

Expanded text:
poenam peccati non est in potestate nostra, saltem ei non consentiat ratio. Permittit quidem Apostolus irasci quod est peccantes, quod est naturalis motus animi qui solet ad profectum pertinere delinquentium. Ideo irascendum esse dicit, ostendens hanc iram esse bonam, sed monet ne modum excedendo peccent, subdens: Nolite peccare, asperius arguendo et onerando peccantem. Unde Salomon: Nsua . Temperanda est ergo justitia ut imitemur Deum qui suffert iniquos, ut aliqui ex occasum solis. Intelligitur quidem simpliciter et secundum tempus, quia si ex ipsa infirmitate m portamus, subrepit ira christiano, non debet diu teneri et fieri pridiana. Ejice illam de corde antequam occidat lux ista visibilis, ne te deserat lux illa
Abbreviated transcription (Latin):
Uos dico redim̃tes tp̃s: idest p̃parãtes
uob̾ oportuntatẽ suiẽdi d̃o. ⁊ uacan¬
di digms. Qd̾ necesse ẽ: qͥa dies ma¬
lis̃. Idest hodie st̃ mali hõies. dies ma¬
li dicũt᷑: ꝓ duabꝰ rebꝰ. Scilic ꝓmalicia
⁊ miseria hõiũ. Cet̾ũ dies isti. qͣntũ ꝑ¬
tinet ad spacia horarũ: orinati st̃.
Decent̃ .ii. uices agu̾t tpra. Orit᷑ enĩ
sol: ⁊ occidit. Trãseũt tp̃ra. Cui mole¬
sta st̃ tpr̃a. si hoĩes sͥ ñ st̃ molesti: Dies
gͦ dicũt᷑ mali ũ dixi : ꝓpt̾ maliciam
hõiũ ⁊ miseriã.S miseria hoĩs ꝯntu¬
nis ẽ. ñ debet malicia eẽ ꝯmunis. Ex qͦ
aꝵ. lapsꝰ ẽ adã. ⁊ de paradiso expulsꝰ
nũqͣm fuer̃ dies nͥmali. Qd̃ ostendit
puer qͥ nascit. qͥa aploratu ĩcipit:

Expanded text:
est praeparantes vobis opportunitatem serviendi Deo et vacandi divinis: quod necesse est, quia dies mali sunt, id est hodie sunt mali homines. Dies mali dicuntur pro duabus rebus, scilicet pro malitia et miseria hominum. Caeterum dies isti, quantum pertinet ad spatia horarum ordinati sunt. Ducunt enim vices, agunt tempora. Oritur enim sol et occidit, transeunt tempora, cui molesta sunt tempora si homines sibi non sunt molestiae. Dies ergo dicuntur mali, ut dixi, propter malitiam hominum et miseriam; sed miseria hominis communis est, non debet malitia esse communis. Ex quo enim lapsus Adam de paradiso expulsus, nunquam dies nisi mali: quod ostendit puer qui nascitur, quia a ploratu incipit,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa un qͥsq recipiet suã m̃surã corꝑis.ci
uł qͣm huit ĩ iuuentute ⁊̃ si senex
qd̃ ĩ refurrechone accedat corꝑ mag¬
intudo : qͣm nõ hũit. nec maiora cor¬
pora redigẽda st̃: ad modũ dm̃ci cor¬
poris.ꝑ iret .n. młtũ: de illis corꝑibꝰ.

Expanded text:
quia unusquisque recipiet suam mensuram corporis, vel quam habuit in juventute etiam, si senex quod in resurrectione accedat corpori magnitudo quam non habuit, nec majora corpora redigenda sunt ad modum Dominici corporis. Periret
Abbreviated transcription (Latin):
tanqͣm ĩteger uir. se a ⁊ femina de
iuiro facta ẽ: & ad uitũ ꝑtinet. Ita ⁊¬
xp̃s. ut ex̃mꝰ unũ cũ illo: caput nr̃n
eẽ uoluit: accipiendo carnẽ ex nob:
inqͣ moreret᷑ ꝓ nob. Dormit adam:
u̾fiat eua. Morit̃ xp̃s uͥfiat eccłia.
Dorimẽtis ade : fit eua de lat̾e. Mor¬

Expanded text:
nquam integer vir, quia et femina de viro facta est, et ad virum pertinet, ita Christus ut essemus unum cum illo caput nostrum esse voluit accipiendo carnem ex nobis, in qua moreretur pro nobis. Dormit Adam ut fiat Eva, moritur Christus ut fiat Ecclesia. Dormiendo Adam fit Eva de latere, mor
Abbreviated transcription (Latin):
saguinẽ ũ lauaret maclam ecłie:⁊
excẽdit se ĩ cruce ũ tolleret rugã: sic
⁊ uiri si opꝰ ẽ debent mori ꝓsaluandis
uxoribꝰ. ⁊ ũbo uite eas instruere ut
ẽxibeant eas do. Itẽ. Ita egã debent
iuiri dilige̾ uxores suas u corpora sua
.i. se ip̃os. qr ãbo una caro st̃: & mulier
porcio corporis uiri. B ene dixi ũ dili¬
gãt uxores sic sua corꝑa. qͥa qͥ dilig̃
uxorẽ suã dilig̃ se ipm. qr uxor corp

Expanded text:
sanguinem ut lavaret maculam Ecclesiae, et extendit se in cruce, ut tolleret rugam, sic et viri, si opus est, debent mori pro salvandis uxoribus, et verbo vitae eas instruere, ut exhibeant eas Deo. Item, ita etiam debent viri diligere uxores suas, ut corpora sua, id est seipsos, quia ambo una caro sunt, et mulier portio corporis viri est. Bene dixi, ut diligant uxores sicut sua corpora, quia qui diligit uxorem suam, dil
Abbreviated transcription (Latin):
Deqͦ alibi. Et mũdꝰ eũ ñ cognouit. Calẽ
mũdũ illi regũt. tͣ qͦs habemꝰ ꝑpetuas
immicicias. qͥa ⁊ qd̃ pattm̃ hoĩes ĩpor¬
tunos: illi faciunt. Instigãt enĩ ⁊ ĩfla¬
mant eos. ⁊ tãqͣm uasa sua mouent.
⁊ uelut organa tãgt̃. Contͣ ees habemꝰ
occultã luctã: ad qͣm nos armat apłs.

Expanded text:
n cognovit . Talem mundum illi regunt, contra quos habemus perpetuas inimicitias: quia et quod patimur homines importunos, illi faciunt. Instigant enim et inflammant illos et tanquam vasa sua movent, et velut organa tangunt. Contra illos habemus occultam luctam, ad quam nos armat Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
laudãtes. ⁊ de etins exultantes: sic̃
hymini ⁊ canticũ docet. & psallentes
bono oꝑe: ũ psalmꝰ docet. Et ħ ĩ cordib
ur̃is : i. spontanea uolũtate. ⁊ ħ totũ.
facite dnõ: i. ad honorẽ di. Et estote

Expanded text:
laudantes, et de aeternis exsultantes, sicut hymnus et canticum docent, et psallentes, bono opere, ut psalmus docet: et hoc, in cordibus vestris, id est spontanea voluntate. Et hoc totum facite Domino, id
Abbreviated transcription (Latin):
duelti. pugnat᷑a fides. Hãc gͥ sumite
ii scutũ. ⁊̃ q̃ positis extinguere oĩa tela:
.i. asfultꝰ neqͥssimi dibłi. T ela dico
ignea: qͥa denicio ĩ uiciũ ĩ cendit. ͤ¬
assumite galeã salutis spe suꝑne sa¬
littis gaudentes. Galea enĩ ẽ: salꝰ et̾na.
cui memoria ⁊ species. m̃tẽ obuoturt.
ne deficiat. ⁊ talibꝰ arimis splendidissi

Expanded text:
aturo fides. Hanc igitur sumite ut scutum, in quo possitis exstinguere omnia tela, id est assultus, nequissimi, diaboli. Tela, dico, ignea, quia de vitio in vitium incendunt. Et assumite galeam salutis, spe supernae salutis gaudentes. Galea enim est salus aeterna, cujus memoria et species mentem obvolvit, ne deficiat, et talibus armis splendidiss
Abbreviated transcription (Latin):
lite ĩ ebriari uino. Nichil enĩ ẽ qͦminꝰ
⁊ueniat alios anguẽti: qd̾ inebriari
mot. unĩ tollit᷑ auctoritas arguẽdi.
S obrii em̃ posst̃ habe tiduciã arguẽ¬
ili. qͥ abona ⁊u̾sacio: t̾rorẽ ĩ cutit de¬
ruria. ⁊ ebrietas cauẽda. qͥa uent̾
estuãs uino: cito despumat ĩ libidi¬

Expanded text:
lite inebriari vino. Nihil enim est quo minus conveniat alios arguendi quam inebriari motus, unde tollitur auctoritas arguendi. Sobrii enim possunt habere fiduciam arguendi, quia bona conversatio terrorem incutit dexuria, et ebrietas cavenda, quia venter aestuans vino cito despumat in libidi
Abbreviated transcription (Latin):
sibi: ii accipiat uemã: de se ip̃o exigit
penã. U ẽ sens. Irascimtn ⁊ nołite pec¬
care.i. ĩ dignamim uob̃ metipsis
tanta uehem̃cia: ũ peccare desistatis.
qͥa sr̃ hãe irã nõ occidit sol iusticie:
s pociꝰ illi irradiat. Uñ subdit. Sol
nõ occidat sr̃ iracundiã ur̃ã.i. nõ¬

Expanded text:
ipiat veniam, de seipso exigit poenam? Et est sensus: Irascimini et nolite peccare, id est indignamini vobisipsis tanta vehementia ut peccare desistatis, quia super hanc iram non occidit sol justitiae, sed potius illi irradiat. Unde subdit: Sol non occidat super iracundiam vestram,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾cũꝙ bonũ focit: ħ ꝑcipiet a dñe. siue
liber sit: siue setuus. Non .i. minꝰ reci¬
piet seruus: qͣm liber. & uos dm̃ facite
illis .s. seruis urĩs. eadẽ .i. sumilia ĩ bona
uolũtate: remitteutes illis siqñdoꝙ per

Expanded text:
que bonum fecerit, hoc percipiet a Domino, sive liber sit, sive servus, non enim minus recipiet servus, quam liber. Et vos Domini, facite illis, servis vestris, eadem, id est similia in bona voluntate, remi
Abbreviated transcription (Latin):
facite .i. ꝑcaritatẽ estote ĩduti loricã
iusticie: idest iticia sit ub lorica ciꝙ
seruitis. faciendo ne pateat locus.
hosti. Et estote calciati pedes .i. affecho¬
nes ur̃e fint munite uircutibꝰ: ne
auiciis pungant᷑. Et ħ ĩ p̃paracione

Expanded text:
atem. Et estote induti lorica justitiae, id est justitia sit vobis lorica cuique secundum jus faciendo, ne pateat locus hosti; et estote calceati pedes, id est affectiones vestrae sint munitae virtutibus, ne a vitiis pungantur: et hoc, in praeparatione
Abbreviated transcription (Latin):
deponend.⁊ nouus ĩ duedꝰ uos
deponẽtes m̃daciũ. qd̾ e pars uetu¬
statis: loqͥmini u̾itatẽ qͣ ẽ pats um¬
tatis. unꝰqͥsꝙ cũ ꝓ ximo suo. Idest
cũqͣuis hẽie: etiã cũ gẽtili uł iudeo.¬

Expanded text:
deponendus et novus induendus, vos deponentes mendacium, quod est pars vetustatis, loquimini veritatem, quae est pars novitatis, unusquisque cum proximo suo, id est cum quovis homine, etiam cum gentili vel Judaeo
Abbreviated transcription (Latin):
muiꝰ fecistis ĩ ino tpr̃e: restitiute
ĩ alio. dmudiãtes dies: qͦs ĩpii non
ilunidiãt. aAlii .ii. dunidiãt: aliĩ un¬
plet dies. Alii nec ĩcipiũt .i. Alii mo¬
runt᷑ in egipto: alii indeserto. alii
ĩ tr̃a scã. Nec mirũ siminꝰ fecistis.

Expanded text:
e, restituite in alio, dimidiantes dies quos impii non dimidiant. Alii enim dimidiant, alii implent dies, alii nec incipiunt; id est, alii moriuntur in Aegypto, alii in deserto, alii in terra sancta. Nec mirum si minus fecistis,
Abbreviated transcription (Latin):
tãt uitã di. qͦ ignorancia ẽ ꝑmanẽs in
illis: ꝓpt̾ cecitatẽ . uł duriciã cordis cp̃oꝵ. am
qͥa p̃dicatom: ocłos cordis clauser̃. De ⁊
U̾ł indolorii alia lit̾a. qͥ exgreco trahit᷑.
Idest de pccis ñ dolentes. semetipsos tra¬
dider̃ ꝑuolũtatẽ ad maliciã libetã imn¬
pudicitie .i. fornicatiom. E deinde tra¬
didet̃ se ĩ oꝑationẽ ĩ mũdicie om̃is. ũ
nchil oĩno qd̾ ĩ mũdũ sit: p̾t̾iniserĩt.

Expanded text:
ignorantia est permanens in illis, propter caecitatem vel duritiam cordis ipsorum, quia praedicationi oculos cordis clauserunt, quiVel, indolorii, alia littera quae ex Graeco trahitur, id est ex peccato non dolentes semetipsos tradiderunt per voluntatem, ad malitiam liberam, impudicitiae, id est fornicationi. Et deinde tradiderunt se in operationem immunditiae omnis, ut nihil omnino quod immundum sit, praetermiserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
stia. Uł alt̾ alt̾iꝰ honera portate. &
tate. Ip̃a ẽ em̃ acho recti itin̾is: qͣ
t᷑ribulenta ẽ nec marcida. nec audax.
nec fugax. nec p̾ceps: nec iacens. Ita
gͦ abulate. Et sitis solliciti .i. studiosi.
cauti. attenti. suare uͥ sacro sc̃m utm¬
tatẽ sp̃s. Id est unitatẽ eccłiasticam.

Expanded text:
ia: vel alter alterius onera portate. Et tate. Ipsa est enim actio recti itineris, quturbulenta est; nec marcida, nec audax, nec fugax, nec praeceps, nec jacens. Ita ergo ambulate, et sitis solliciti, id est studiosi, cauti, attenti, servare, ut sacrosanctum, unitatem spiritus, id est unitatem ecclesiasticam,
Abbreviated transcription (Latin):
pͥnut᷑ꝰ uerit. linguis om̃iũ genciũ st̃
locuti: q̃ͥa ꝑlinguas societas hũ ani.
gen̾is Istat. E sic ꝑlinguas genciũ:
fig̾abat᷑ ista societas. m̃broꝵ. xͥ fut᷑a:
ĩ om̃ibꝰ gentibꝰ. Ut quẽadinodũ tũc
ille apparebat accepisse sꝑ̃m sc̃m. qͥ

Expanded text:
tus, linguis omnium gentium sunt locuti, quia per linguas consocietas humani generis constat, et sic per linguas gentium figurabatur ista societas membrorum Christi futura in omnibus gentibus, ut quemadmodum tunc ille apparebat accepisse Spiritum sanct
Abbreviated transcription (Latin):
do: tãqͣm illi accidat loqͥm̃. signi¬
ficãtes cũ face̾: u nb accid at. Nõ gͥ
deꝑfectib aliorũ. ⁊ ꝯt̾istari de lapsiliꝰ
uł pec̾is cotũ. de quoꝵ fide ⁊ pietate
gaudebãt.  tͥsticia laudabilis e: qͥa
uenit excaritate qͣm infũdit sp̃s sẽs.

Expanded text:
Deo tanquam illi accidant, loquimur, figurantes eum facere ut nobis accidant. Non ergo de profectibus aliorum, et contristari de lapsibus vel peccatis eorum, de quorum fide et pietate gaudebant: quae tristitia laudabilis, quia venit ex charitat
Abbreviated transcription (Latin):
uocabulo ⁊modiꝰ appellat᷑.Iminago
di ẽ: qͣ p̃ ẽ ho cet̾is aĩalibꝰ. qͦ creata
ĩ agincione dũ pͥtqͣm poco desipuit:
ĩ eadẽ renouat᷑ uĩcipiat illa imago
ab illo refirmar. aqͥ formata est.
Nõ .ni. refortmnare se ipam pͥ: sic̃ po¬
tuit a eformare. Qe in ip̃a agnicioẽ

Expanded text:
ommodius appellatur. Imago Dei est qua praeest homo caeteris animalibus, quae creata in agnitione Dei, postquam peccato desipuit in eadem renovatur, ut incipiat illa imago ab illo reformari, a quo formata est. Non enim reformare seipsam potest, sicut potuit deformare: quae in ipsa agnitione
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ unũ corpꝰ sct̃ uocati estis. ad dit
ad unã rẽ sꝑatã : que ẽ effect᷑ uoca¬
tatẽ. qͥa ĩ uob̾ ẽ unus dñs nõ tres:
ꝓquoꝵ diũsis uolũtatibꝰ. uos opertet
discordare. Et una fides de o reco
credrarr: hic ẽ sens. Una ẽ fides .i.
idẽ iubemini cred̾e ÷ & eodẽ mͦ oꝑari.

Expanded text:
esse unum corpus, sicut vocati estis. Addiditad unam rem speratam, quae est effectus vocaitatem, quia vobis unus Dominus non tres pro quorum diversis voluntatibus vos oporteat discordare. Et una fides de Deo. Recolcreditur, hic est sensus: Una est fides, id est idem jubemini credere, et eodem modo operari,
Abbreviated transcription (Latin):
ses futura reuelauit ad inanictionẽ
icautelam eecłẽ: ñ tacet. dicens fut᷑o
pestifere dectͥne uiros. ut p̾monita es¬
clesia sit sollicita: ne ab h̾modi ho¬
iinibꝰ circumueniatur. Qĩ. ita dig¬
ẽ: quidam .s. notabiles discedent afid̾.
Uñ supͣ. Nisi uenit discessio pͥmum.
¶ edeo: curam domꝰ di ne deponas.
maligni spc̃ locuntur: ⁊doctͥnis ñ qͥdẽ
hominum: s demoniorum .i. hoĩum
demonia halentium. hoi̾um dico lo¬
religione ut magis dccipiant. Ei habentui
suam ꝯscientiam cautiatam. i. corruptam
praua cogitatione: iustam igne male ꝯcu¬
piscentie. ⁊signo mendaeĩ aꝑte notabilẽ
ut omnes caueant. Est enim cautium uł
cautẽ: ferrum. acauendo dictum: qͦ corrum¬
pitur ⁊ uritur eucis. Eut de multis m̃da¬

Expanded text:
s sanctus revelaverit ad instructionem et cautelam Ecclesiae non tacet, dicens futuros pestiferae doctrinae viros ut praemonita Ecclesia sit sollicita ne ab hujusmodi hominibus circumveniatur. Quasi dicat: Ita digest, quidam, scilicet notabiles, discedent a fide, unde supra: nisi venerit discessio primum, et ideo curam domus Dei ne deponas, maligni spiritus loquuntur, et doctrinis, non quidem hominum, sed daemoniorum, id est hominum daemonia habentium. Hominum, dico, loreligione ut magis decipiant, et habentium suam conscientiam cauteriatam, id est corruptam prava cogitatione, et adustam igne malae concupiscentiae, et signo mendacii aperte notabilem, ut omnes caveant. 215 Est enim cauterium vel cautere, ferrum, a cavando dictum, quo corrumpitur et uritur cutis. Et ut de multis menda