comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ro mitius est: id est emendari. uel erudiri. Arguentur ergo in
iudicio. id est dampnabuntur: qui sine fidei fundam̃to sunt
Pm̃dabuntur uero id est purgabunt᷑: qui suꝑ fundam̃tũ illud
ligñ ÷ fenum. stipulam edificauerunt. Iite ergo uolens inter
eos et qui arguentur uł corripientur: sciens horrendun eẽ incidere
ure me.s. in furore tuo. uel indignatione tua. id est infuturo iudi¬
cio. ubi malos dampnabis. ne arguas me. id est quasi danquandũ
conuincas: neq etiam corripias quod minus est. me. id est quasi casti¬
gandum. in iratua. i est in iudicio. Quasi diceret. hic sana me: ne
ibi opus sit. Ubi enim est sanitas nec mors metuenda est: nec urentis
aut secautis medici manus. Unde fubieit. Miserere. Quasi dico ne¬
arguas. s potius o dñe misere. in hac uita mei miseri. Et opus est: qm̃¬
infirmus sum natura et uicio adeo. quia iustitiam sustinere nequeo.

Expanded text:
ro mitius est, id est emendari vel erudiri. Arguentur ergo in ro mitius est, id est emendari vel erudiri. Arguentur ergo in judicio, id est damnabuntur qui sine fidei fundamento sunt. Emendabuntur vero, id est purgabuntur qui super fundamentum illud, ligna, fenum, stipulam aedificaverunt. Iste ergo nolens esse inter eos qui arguentur, vel corripientur, sciens horrendum esse incidereure me; sed in furore tuo, vel indignatione tua, id est in futuro judicio, ubi malos damnabis ne arguas me, id est quasi damnandum convincas, neque etiam corripias quod minus est, me quasi castigandum in ira tua, id est in judicio, quasi dicat hic sana me, ne ibi opus sit. Aug. Ubi enim est sanitas, nec mors metuenda est, nec urentis aut secantis medici manus. Unde subjecit: arguas, sed potius, o Domine, miserere in hac vita mei miseri. Et opus est infirmus sum natura et vitio, adeo quia justitiam sustinere nequeo.
Abbreviated transcription (Latin):
unus rogari. Sedo exponit erũpnas penitentis Ibi. Laboraui.
Geitio ostendit se correctum: ut separaretur a malis. Ibi. Uiscedite
et cetera. Q uarto ꝓ inimicis conu̾tendis orat. Ibi. E rubeseant¬
et cetera. In ꝑsona ergo penitentis in iudicio puniri metuentis
pͥus inuenitur furor postea ira: in aliis econuerso prius ira. dem¬
de furoꝵ: in aluis ꝓ furore indignatio ponitur alialitera. siue bilis
alia litera. Est autẽ ira uel furor motus animi prouocans ad
penam inferendam: qui tamen motus in dm̃non cadit. de quo
icrintum est. T u aute dũe uirtutũ cum tranquillitate iudicas.
Quod autẽ tranquillũ est: ꝑturbatum non est. Non ergo iN
din iudicem cadit ꝑturbatio. s furor eius idem accipitur qd ira.
scilicet udiciũ. quo malis quasi iraatus udebitur: et uelud furi¬
bundus. Argui autẽ et corripi: aiuersa sunt. Nam argiugra¬
uius est: quasi accusari. Unde dampnatio cumetur. Corripi ue¬

Expanded text:
vivis rogari. Secundo, exponit aerumnas poenitentis, ibi, Laboravi. vivis rogari. Secundo, exponit aerumnas poenitentis, ibi, Laboravi. Tertio, ostendit se correctum, ut separetur a malis, ibi, Discedite a me, etc. Quarto, pro inimicis convertendis orat, ibi, Erubescant, etc. In persona ergo poenitentis, in judicio puniri metuentis prius invenitur furor, post ira. In aliis e converso, prius ira, deinde furor. In aliis pro furore, indignatio ponitur sive bilis, alia littera. Est autem ira et furor motus animi, provocans ad poenam inferendam, qui tamen motus in Deum non cadit. De quo scriptum est: Tu autem, Domine virtutum, cum tranquillitate judicas . Quod autem tranquillum est, perturbatum non est. Non ergo in Deum judicem cadit perturbatio; sed furor ejus idem accipitur quod ira, scilicet judicium quo malis quasi iratus videbitur, et velut furibundus. Argui autem et corripi diversa sunt. Nam argui gravius est quam accusari unde, damnatio timetur. Corripi ve
Abbreviated transcription (Latin):
pue inodi remissionis qͥbi pecc̃a delent᷑. scilicet baptismꝰ. elemosina.
martiriũ. conuisio fris. remitere in se peccanti fletꝰ. et satiffactio ꝑ pecra
tis. cõmunicatio corporis et sanguinis dñi. horum penitentialiũ
psalmoꝵ talis est forma. quia a lacrimis et amaritudine incipiunt
penitudinis: et incertitudinem uenie tͣminantur sicut hic patet.
Concessio quoq dep̃catiua est hic. ubi peccatũ conceditur: et uenia
postulatur. Quȩ licet apud iudices seculares locum non habeat.
apud dm̃ tamen multum ualet: cui placet peccati confeffio. et dãp¬
natio. Intentio mouet ad penitentiã. Modus. Quatuor funit psal¬
mi partitiones. Primo est exordium in quo captat a ꝑsona iudicis ꝑ
eius potestatem: et a sua ꝑsona. ꝑ infirmitatẽ suam. Iterum a ꝑso¬
na iudicis ꝑ consuetudinẽ parcendi: quia non uult a mortuis sed a

Expanded text:
pue modi remissionis, quibus peccata delentur, scilicet baptismus, eleemosyna, pue modi remissionis, quibus peccata delentur, scilicet baptismus, eleemosyna, martyrium, ccommunicatio corporis et sanguinis Domini: horum poenitentialium psalmorum talis est forma, quia lacrymis et amaritudine poenitudinis incipiunt, et in certitudinem veniae terminantur, sicut hic patet. Concessio quoque deprecativa est hic, ubi peccatum conceditur, et venia postulatur, quae, licet apud judices saeculares locum non habeat, apud Deum tamen multum valet, cui placet peccati confessio et damnatio. Intentio: Monet ad poenitentiam. Modus: Quatuor sunt partitiones. Primo, est exordium in quo captat a persona judicis, per ejus potestatem, et a sua persona, per infirmitatem suam. Item a persona judicis per consuetudinem parcendi, quia non vult a mortuis, sed a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet ad animum. qui est nouus homo regeneratus ꝑ xp̃m: cui da¬
ꝑtinet quatnarius. quia constat ex quatuor elementis. et in qua¬
tuor qualitatib afficitur. scilicet sicca. humida. calida. frigida. et
quatuor temporib amiinistratur: uere. ęstate. autunno. ienie.
Ad animam uero ꝑtinet t̾narius. ꝓpter triplicem ium animȩ: quȩ ẽ
ranonalis. irascibilis. concupiscibilis. Facta igitur utraque uita.
quasi septenario nimero transacto. ueniet octauꝰ dies uidicii. ubi cui
qꝑ ꝓmeritis rediletur. Undetinens eccłia et penitens hicorat: et est
sus tituli talis. Psalmus iste qui dicitur ꝑlaluus eo quod monet
Ad bene agendum. dirigens nos infinem. id est in xp̃m qui est consũ¬
matio fidelium. in p̃senti ad ustitiam. in fitturo ad coronam. atcri¬
buitur dauid: id est penitenti qui hic loquitur. penitens et tuneis
Octaua est dies aduentui dni. in quo peccator tumet argui: et ideo pe
quicquid in septenario huius uitȩ cõmittitur. Et quia septẽ sunt p̃ci¬

Expanded text:
tinet ad animum, qui est novus homo, regeneratus per Cinet quaternarius, quia constat ex quatuor elementis, et quatuor qualitatibus afficitur, scilicet sicca, humida, calida, frigida, et quatuor temporibus anni administratur, vere, aestate, autumno, hieme: ad animam vero pertinet ternarius propter triplicem vim animae, quae est rationalis, irascibilis, concupiscibilis. Peracta ergo utraque vita, quasi septenario numero transacto, veniet octavus dies judicii, ubi cuique pro meritis reddetur. Unde timens Ecclesia, et poenitens hic orat. Et est sensus, Psalmus iste, qui dicitur psalmus eo quod monet ad bene agendum, dirigens nos, in finem, id est in Christum, qui est consummatio fidelium, in praesenti ad justitiam, in futuro ad coronam. Attribuitur David, id est poenitenti, qui hic loquitur, poenitens et timens Octava est adventus Domini, in quo peccator timet argui, et ideo poequidquid in septenario hujus vitae committitur, et quia septem sunt praeci
Abbreviated transcription (Latin):
dacii est: quod ex maliguitate et duplicitate ꝓcedit: quod omnib¬
micidam. idem repetit quol supra dixit. Ibi. Qui oꝑantur iniqͥta¬
tem. et dolosum. scilicet qui decipit uiũ. hoc est quod supra dixit.
qui loquitur mendaciũ. hos inquã dñs ab hominabitur: id est ex¬
hereditabit. Solent enim ab hominati dici. exhereditati. Quȩ au¬

Expanded text:
dacii est, quod ex malignitate et duplicitate procedit, quod omnibdacii est, quod ex malignitate et duplicitate procedit, quod omnibmicidam, idem repetit quod supra dixit, ibi, qui operantur iniquitatem et dolosum, scilicet qui decipit vicinum, hoc est, quod supra dixit: Qui loquuntur mendacium. Hos inquam Dominus abominatur, id est exhaeredabit. Solent enim abominati dici exhaeredati. E
Abbreviated transcription (Latin):
cior non sunt sine culpa s non cum magna. ꝑ fectis autem non con
de non occiditur anima sua. ia est iusti tacentis. uel alterius ul eft oc¬
cisi. Licet autẽ eis et si non falsum dicere: uerum tacere. Ut si quis ñ
uult hominẽ pdere ad mortẽ uerum taceat. s non falsum dicat. ne
ꝑ corpore alterius amimam suam occidat. Non enĩ est culpa uerum
aliquando tacere. ut et dus in cuangłio act. uel ostendit discipulis
suis dicens. Multa habeo uobis dicere: quȩ non potestis portare mͦ
Illud autẽ ubinon eit duplex cor non debet dici mendacium. Ut
uerbi gr̃a. Si quis cõmendet michi gladiũ. et ꝓmutam reddete po¬
scenti si furens poscit. non debeo reddere: ne se uel alium occidat. Ido
non est hic iluplex or. quia cum ꝓmisi readere: non cogitaui posse¬
furentem repietere. Si quis ergo mendacia uitare non potest. uelso¬
la huus necessitatis habeat mendacia. ut ttiam ab istis. si sola re

Expanded text:
ciorum non sunt sine culpa, sed non cum magna. Perfectis autem non conciorum non sunt sine culpa, sed non cum magna. Perfectis autem non cone non occiditur anima sua, id est justi tacentis, vel alterius, id est occisi. Licet autem eis si non falsum dicere, verum tacere. Ut si quis non vult hominem ad mortem perdere, verum taceat, sed non falsum dicat, ne pro corpore alterius animam suam occidat. Non est enim culpa verum aliquando tacere, ut et Dominus in Evangelio ostendit discipulis suis, dicens; Multa habeo vobis dicere, quae non potestis portare modo . Illud autem ubi non est duplex cor, non debet dici mendacium. Ut, verbi gratia, si quis commendet mihi gladium, et promittam reddere poscenti: si furens poscit, non debeo reddere, ne se vel alium occidat. Ideo non hic est duplex cor, quia cum promisi reddere, non cogitavi furentem posse repetere. Si quis ergo omnia mendacia vitare non potest, vel sola hujus necessitatis habeat mendacia, ut etiam ab istis, si sola rem
Abbreviated transcription (Latin):
cum intentione fallenli. Ut ergo mendaciũ sit. necesse est ut falsitaᷤᷤ
subsit: et contra conscientiam dicatur. hoc autẽ quod hic ait. non
generaliter de om̃i mendacio accipiendũ est: sicut nec illud. Os qd̾
mentitur: occidit animam. Sunt emĩtria genera mendaciqꝵ. Nã st̃
m̃dacia quȩdam. ꝓsalute uel cõmodo alicuius. non malicia sed be¬
nignitate dicta: utt obstetrices in erodo fecisse leguntur. quȩ dixeit̃
pharaoni falsum: ꝑfilus hebreorũ seruatis. hec autẽ mendacia non
re sed dolo. uel in dole laudantur. id est qui sic m̃tiuntur: non menda¬
cium in eis s dolus. ii est prudentia uel indoles laudatur: quia qͥ
sic solũmodo mentiuntur. metebuntur aliquando ab om̃i mẽdacio
liberari. Est ctiam aliud mendaci genus. quod fit ioco quod non fal¬
lit. Scit enm ille cui dicitur: causa ioci dici. Et hec duo genera menda¬

Expanded text:
cum intentione fallendi. Ut ergo mandacium sit, necesse est ut falsitas cum intentione fallendi. Ut ergo mandacium sit, necesse est ut falsitas subsit, et contra conscientiam dicatur. Hoc autem quod hic ait, non generaliter de omni mendacio accipiendum est, sicut nec illud: Os quod mentitur occidit animam . Sunt enim tria genera mendaciorum. Nam sunt mendacia quaedam pro salute, vel commodo alicujus, non malitia, sed benignitate dicta, ut obstetrices in Exodo fecisse leguntur, quae dixerunt Pharaoni falsum, pro filiis Hebraeorum servatis . Haec autem mendacia non re, sed in dolo, vel indole laudantur. Qui sic mentiuntur, non mendacium in eis, sed dolus, id est prudentia vel indoles laudatur, quia qui sic solummodo mentiuntur, merebuntur aliquando ab omni mendacio liberari. Est etiam aliud mendacii genus, quod fit joco, quod non fallit. Scit enim ille cui dicitur, causa joci dici. Et haec duo genera menda
Abbreviated transcription (Latin):
rantur iniquitatẽ. Non dicit qui oꝑati sunt. ne excludat peni¬
tentiam ꝑ quã peccatores iustificantur.s qui oꝑantur iniquitatẽ
Et accipit iniqquitatẽ generaliter. qͦalibet diuinis mandatis alienũ¬
scilicet quod oꝑatur ille cui placet. Si uero displicet et si cadit
languo nature fact. non ipse facit. Unde apłs. Iam non ego oꝑor il¬
lud: ⁊i quod inhabitat in me peccatum. Sequitur. Et ꝑdes om̃s non solũ
opantes s: etiam eos qui locuntur mendaciũ: quia hoc est ueritati
dontrarium. Ueritas enim est: de eo quod est. Mendaciũ uero: non est
substantia uel natura: id est non est de eo quoa est naturaliter s. de
eo quod nou est. Et meruo perditur qui declinat ab eo quod est.: ad ia
quod non est. Et sciendum quod non omino idem est mentiri: et m̃da
conscientiam loquitur. Mendacium uero est falsa significatio uocis:

Expanded text:
rantur iniquitatem. Hier. Non dicit qui operati sunt, ne excludat poenirantur iniquitatem. Hier. Non dicit qui operati sunt, ne excludat poenitentiam, per quam peccatores justificantur; sed qui operantur iniquitatem. Et accipit iniquitatem, generaliter quodlibet a divinis mandatis alienum; quod operatur ille cui placet. Gl. int. Si vero displicet, etsi cadit, languor naturae facit, non ipse facit. Unde Apostolus: Jam non ego operor illud, sed quod inhabitat in me peccatum . Sequitur: Et perdes omnes non solum operantes, sed etiam eos qui loquuntur mendacium. Aug. Quia hoc est veritati contrarium. Veritas enim est de eo quod est. Mendacium vero non est substantia, vel natura, id est non est de eo quod est naturaliter, sed de eo quod non est. Et merito perditur, qui declinat ab eo quod est ad id quod non est. Et sciendum quia non omnino idem est mentiri, et mendaconscientiam loquitur. Mendacium vero est, falsa significatio vocis,
Abbreviated transcription (Latin):
Iniustus est. qui non facit quod debet.. Aute oculos tuo. id est an¬
te lucem tuam. Qiuia oculi mentis eoꝵ ꝓ tenebris peccatoꝵ non
fustinent lucem recte intelligentiȩ: et si aliquando uident ue¬
ram lucem non ꝑmanent: qm̃ ea amant. quȩ auero auertunt.
S si hec nox transit. fit eis mane: ut uideant et inhereant
ueritati. Uelita. Dane. Mane dicit. quando incipiet ec̃nitas.
Et est. Orabo ad te dñe. Et qm̃ ad te orabo. hoc non mitatur: ma
ne. ia est in uicio ec̃uitatis. exaudies uocem meam. Et in illo. ma
ds ñ uolens miquitatẽ: id est intelligam quod non placent ti¬
bi iniqui. Et uere quia tunc non habitabit iuta te malignus.
solem suum ouri facit suꝑ bonos et malos. In iusti sunt. qui ma¬
la faciunt. Uere non ꝑmanebunt: nam odisti om̃s. ia est uideris¬
odisse: dum separas ate. Non enim odium cadit in dm̃ .s. odi¬
re dicitur malos: quia non sutc manere in se. Om̃s dico. qui ope¬

Expanded text:
Injustus est qui non facit quod debet. Ante oculos tuos, id est anInjustus est qui non facit quod debet. Ante oculos tuos, id est ante lucem tuam, quia oculi mentis eorum prae tenebris peccatorum non sustinent lucem rectae intelligentiae, et si aliquando vident veram lucem, non permanent, quoniam ea amant quae a vero avertunt. Sed si haec nox transit, fit eis mane, ut videant, et inhaereant veritati. Vel ita, Mane, mane dicit, quando incipiet aeternitas. Et est, Orabo ad te, Domine; et quoniam ad te orabo, hoc non mutatur. Rem. Mane, id est in initio aeternitatis. Exaudies vocem meam. Et in illo, mas non volens iniquitatem, id est, intelligam quod non placent tibi iniqui. Et vere, quia tunc, non habitabit juxta te malignus, solem suum oriri facit super bonos et malos. Alcuin. Injusti sunt, qui mala faciunt. Vere non permanebunt. Nam VERS. 6.-- « odisse, dum separas a te. Non enim odium cadit in Deum, si odire dicitur malos, quia non sinit manere in se. Omnes dico qui ope
Abbreviated transcription (Latin):
di et non graudies: forsan quia supra clamauit uolens in ꝑre¬
senti audiri. et ideo dint eraudi. S quia in nocte clamauit ñ
est exaudita: et quia non est audita sentit quid oporteat transire:
uuit̃. Et est sensus. D̾raui nec sentio me exauditam: et adhuc ad
quod ait astabo. duo notat: mentis scilicet airectionẽ et mundiciã
adeterna. et ꝑseuerantiam. Et uidebo. ia ett sciam qui tu es ꝓpriȩ qui¬
Nota singula uerba. Es dicit: quod pprie conuenit deo. Item asta¬
qui inmane untutũ deo astat. Beati enim mundo corde: qm̃ ipsi
quitatẽ. Iniquitas scilicet mendacium. homicidiũ. dolus. sunt
nox. Qua transeunte fit mane: ut uideatur ds. It reddit hic
causas. quare mane astabit et uidebit: scilicet qm ds ñ uult
miquitatẽ. Quam si uellet: posset ab iniqus uideri sine ma¬
bit te ut adhereat tibi. Unde subdit. Neq ꝑmanebunt iniusti.

Expanded text:
di, et non, exaudies? Quia forsan supra clamavit, volens in praedi, et non, exaudies? Quia forsan supra clamavit, volens in praesenti audiri, et ideo dixit, Exaudi. Sed quia in nocte clamavit, non est exaudita. Et quia non est exaudita, sentit quid oporteat transire, nuerit. Et est sensus: Oravi, nec sentio me exauditam; et adhuc, Adquod ait, astabo, duo notat: mentis scilicet directionem ad aeterna, et perseverantiam. Et videbo, id est sciam quoniam tu es propriNota singula verba, es dicit, quod proprie convenit Deo. Item astaqui in mane virtutum Deo astat. Beati enim mundo corde, quoniam iquitatem. Iniquitas, scilicet mendacium, homicidium, dolus, et hujusmodi sunt nox, qua transeunte fit mane, ut videatur Deus. Et reddit hic causam, quare mane astabit, et videbit. Quoniam Deus non vult iniquitatem, quoniam si vellet, posset ab iniquis videri sine mabit te, ut adhaereat tibi. Unde subdit, neque permanebunt injusti.
Abbreviated transcription (Latin):
di s abellii euasisti. s in scilleis scopulis arri naufragasti.In medio gͦ
nauiga utrũq ꝑieulosum deuita latus: et dic. Pater pater est et
filius filius est. Alius pater. alius filius s. non aliud imino hoc
que impediunt eam ad uidendum dm: uel ad hoc ut se auditã
ẽe cognoscat. Prius eccłia quasi in psenti uolens audiri dixit: ex¬
audi orationem meam. In quo ipsam uocationem ostendit: s ca¬
ligans inter ꝓcellas huius seculi. seutit se non uidere quod cu¬
pit. et tamen sꝑat. Scit autẽ quare non uideat. quia ad huc ẽ
nor peccatoꝵ. Dicit ergo. Qm̃ ad te. Quasi oraui nec sum exau¬
it iuitium lucis: que semꝑ creseat ut nec incipentes excludant᷑.
qui consuetudine et amore peccandi discedentib quasi tenebris.
incipiunt dm̃ uidere: et ieo paulatim ꝓficiunt. Et quia mindũ
exaulita est. s se exaudiendam dicit: cur ergo prius dixit exau¬

Expanded text:
di Sabellii evasisti; sed in Scyllaeis scopulis Arii naufragasti. In medio ergo di Sabellii evasisti; sed in Scyllaeis scopulis Arii naufragasti. In medio ergo naviga, utrumque periculosum latus devita, et dic: Pater, Pater est, Filius, Filius:. alius Pater, alius Filius, sed non aliud, imo hoc quae impediunt eam ad videndum Dominum. Vel ad hoc ut se exauditam esse cognoscat, prius Ecclesia quasi in praesenti volens audiri, dixit: Exaudi orationem in quo ipsa tuam vocationem ostendit; sed caligans inter procellas hujus saeculi, sentit se non videre quod cupit, et tamen sperat. Scit autem quare non videat, quia adhuc est ei nox peccatorum. Dicit ergo: Quoniam ad te, quasi diceret oravi, nec sum exauet initium lucis, quae semper crescit, ut nec incipientes excludantur, qui consuetudine et amore peccandi discedentibus quasi tenebris et incipiunt Dominum videre, et in eo paulatim proficiunt, Aug. Et quia nondum exaudita est, sed se exaudiendam dicit, cur ergo prius dixit, Exau
Abbreviated transcription (Latin):
non unsi pater. et filius nou nisi filius et sp̃c sauctus non nisi sp̃e
aduerte es unũ eo sumis. et acaripdi et a scilla liberaberis. Quod
enim dixit unum: liberat te ab arrio. Quod dixit sumus: liberat
te a sabellio Siunumr eigo non diu̾sum. Si sumus. ergo et pat̃
et filius. Sumus eiũ non detimnate diceret ide uno: necuinum de
diuerso.s rubescant ergo sabelliam qui dicunt ipsum eẽ patrẽ
qui est filius confundentes ꝑsonas. qui dicti sunt patri passiani.
quia ilicunt patrem fusse passum. arriani uero dicunt aliud
ce ꝑatrem. aliua filium. non unam substantiã s duas: patrẽ ma¬
iorem. filium minorem ⁊ Ioli autẽ hoc dicere o tu catholice. Una
enim est substantia patris eo filii. una diuinitas. una coetnitas.
pfecta equalitas: nulla dissimilitudo. Si igitur credis alium
ee xp̃m apatre. in aliquo tamen distantẽ scđm natuiram. a carip¬

Expanded text:
non nisi Pater; et Filius, non nisi Filius; et Spiritus sanctus, non nisi Spiritus non nisi Pater; et Filius, non nisi Filius; et Spiritus sanctus, non nisi Spiritus adverte, et unum, et sumus, et a Charybdi et a Scylla liberaberis. Quod enim dixit unum, liberat te ab Ario; quod dixit sumus, liberat te a Sabellio. Si unum, ergo non diversum; si sumus, ergo et Pater et Filius. Sumus non determinate diceret de uno, nec unum de diverso. Erubescant ergo Sabelliani, qui dicunt ipsum esse Patrem qui est Filius, confundentes personas; qui dicti sunt Patripassiani, quia dicunt Patrem fuisse passum. Ariani vero dicunt aliud esse Patrem, aliud Filium: non unam substantiam, sed duas: Patrem majorem, Filium minorem. Noli hoc dicere, tu catholice; una enim substantia Patris et Filii, et una divinitas, una coaeternitas, perfecta aequalitas, nulla dissimilitudo. Si igitur credis alium Christum esse a Patre in aliquo tamen distantem secundum naturam, a Charyb
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ oris psalmodiam. et intellige clamorem meum. id est cordis af
biteris accuisata. Intellige dico et ꝑcipe aurib. ia est in presentia
tue maiestatis. Per hoc quod ato itellige. bene ostenditur quod spũa¬
lis est elamor non uocalis. qui intelligitur. Unde et auris dei non cor
eim corporalis. aure cororis auditur: spũ alis uero intelligitur.
doq uota congruam uerboꝵ distinctionem: cum ait. Uerba ꝑcipe:
nis nce. uel eiuuirrationem meam: alia littra. Ecce ter de eodẽ ora¬
uit: orationem dirigens ad scãm trintatẽ dicens. T̃u dico qui es
dicitur filuuis scđm consuetudinem scripturȩ et fortassis ideo. quia se¬
cundũ homnrem unetus est oleo spĩali Eet bene pͥmo ponitur rxx:
quia ꝑ ipsum itur ad patrem. Unde subdit: et as m̃s. Et tamen non
dicit intendite .s. intende. quia fides catiolica non duos aut tres
mui aliquando possit pater. aliquando filius aliquando
S uiritus sanctus iici. sicut sabellius credidit. sed ut pater.

Expanded text:
id est psalmodiam, et intellige clamorem meum, id est cordis affbyteris accusata. Intellige, dico, et percipe auribus, id est praesentia tuae majestatis. Et per hoc quod ait. Intellige, bene ostenditur quod spiritualis clamor est, non vocalis, qui intelligitur. Unde et auris Dei, non corVox enim corporalis aure corporis auditur, spiritualis vero intelligitur, Ideoque nota congruam verborum distinctionem, cum ait, Verba percipe, nis meae, vel, exaudi orationem meam; alia littera: Cassiod. Ecce ter de eodem oravit, orationem diriges ad sanctam Trinitatem, dicens: Tu dico qui es dicitur filius, secundum consuetudinem Scripturae, et fortassis ideo, quia secundum hominem unctus est oleo spirituali. Et bene primo ponitur rex, quia per eum itur ad Patrem. Unde subditur, Et Deus meus. Et tamen non dicit, intendite, sed intende. Quia fides catholica non duos aut tressit aliquando Pater, aliquando Filius, aliquando Spiritus sanctus dici, sicut Sabellius credidit; sed ut Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c dimicauit contra uideos: occultans eis mysteriũ passionis.
Chusi dico: filui gemini. ia est deccre. Quia illud silentiũ deris
dauid necessaria ꝑditione. Et est iste psalmus pͥmus eoꝵ in quib
ꝑ actus dauid futura misteria dñi significantur: late scilicet et
aꝑte. In tertio enim ꝑsalmo similiter ꝑ actus dauid significata st̃
xp̃i misteria. s breuiter et obscure. Intentione monet ad gr̃arum
actionem: ꝓ manifestatione silentu. Modus. Qumq sunt parti¬
tiones. Primo petit ab om̃ibo ꝑsecutorib uel ꝑsecutionib liberari.

Expanded text:
14 dimicavit contra Judaeos, occultans mysterium passionis. Chusi dico, Filii Gemini, id est dextrae, quia illud silentium Deus dDavid necessaria proditione. Et est iste psalmus primus eorum in quibus per actus David futura mysteria Domini significantur, late scilicet et aperte. In tertio enim psalmo similiter per actus David significata sunt Christi mysteria, sed breviter et obscure. Intentio. Monet ad gratiarum actionem, pro manifestatione silentii. Modus. Quinque sunt partitiones. Primo, pe
Abbreviated transcription (Latin):
catur uidas: ita ꝑ absalon significantur uidei: Ut enim d auid¬
a filio iniquo pacitur: ita ip̃c ab apło quem nutrierat sustimut.
sicut ꝑ ysaiam ait. filios enutriui exaltaui: ipsi aut̃e spreuerunt
me. Et est sensustituli talis. Psalmus iste dirigens nos in finem.

Expanded text:
cat Judas, ita per Absalon significantur Judaei. Ut enim cat Judas, ita per Absalon significantur Judaei. Ut enim a filio iniquo patitur, ita Christus a populo quem nutrierat sustinuit, sicut per Isaiam ait: Filios enutrivi et exaltavi, ipsi autem spreverunt me . Rem. Et est sensus tituli talis: Psalmus, iste diriges nos
Abbreviated transcription (Latin):
multis fr̃ib. et sicut dauid dinicauit contra achitophel et ab¬
salon ꝑ consilium chusi. ita contra om̃s dolos uide. scilicet et
iudeoꝵ dns dimnicauit. chisi ia est silentio id est alto et secreto.¬
et sic om̃is isrł saluus fieret. Ne quo silentio apłs admirans non
expones: exclamat. D altitudo diuitiarum sapientie et scientie
dei. et cetera. Hoc silentio dñs occultans iude et udeis passionis
sacramentũ: ruinã frĩs id ẽ scelus iude cõu̾tit ĩ miscłiam. Et qd̾
ille ad ꝑuitiem unius hominis fecit: iste ad salutem om̃ium in¬
flexit. Cantat ergo hunc psalinũ dno fidelis: cui facta sunt u̾ba
chusi. id est manifestatio huius silentu. id est secreti quod et fa
ꝓ quib gestum est. Qĩsterium ergo incarnationis et passiois
silentiũ fuit iudeis: s reuelatio fuit fidelib quib ds rp̃c nota
fecit omia que a patre audiuit. Et sicut ꝑ achito phel signifi¬

Expanded text:
multis fratribus . Et sicut David dimicavit contra Achitophel et Abmultis fratribus . Et sicut David dimicavit contra Achitophel et Absalon per consilium Chusi, ita contra omnes dolos Judae, scilicet et Judaeorum, Dominus dimicavit, Chusi, id est silentio, id est alto secretoet sic omnis Israel salvus fieret . De quo silentio Apostolus admirans, non exponens exclamat: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, etc. Hoc silentio Dominus occultans Judae et Judaeis passionis sacramentum, ruinam fratris, id est scelus Judae convertit in misericordiam, et quod ille ad perniciem fecit unius hominis, iste ad salutem omnium inflexit. Cantat ergo hunc psalmum Domino fidelis, cui facta sunt verba Chusi, id est manifestatio hujus silentii, id est secreti, quod dextepro quibus gestum est. Mysterium ergo incarnationis et passionis, silentium fuit Judaeis, sed revelatio fuit fidelibus, quibus Christus nota fecit omnia quae a Patre audivit ; et sicut per Achitophel signifi
Abbreviated transcription (Latin):
rat ab amicicia d auia: et filium aduersus patrem consiliis qͥb
poterat instruebat. Cui inter alia hoc consilium dedit: ut ab¬
salon impetum ꝑmitteret fieri in patrem suum. eumq occidi
Quod mutatũ est prudentia cusi: qui consuluit dauid. et
secreto mandauit. ut de cãpestrib fuge̾t in solitudine. sic consiliũ¬
motus: laqueo se suspendit. Huic instorie alludit citulus: de qͣ
tamen non agit psalmus. S de historia ꝓpħa uelam̃ mistioꝵ sũp¬
sit: quȩ uxta nominũ int̃pretationes ddeclarantur. Ehusi enim in¬
cpretatur silentium. Qemini dertra. Achitophel ftis rumna. Quo
significatur uidȩ scelus: id est scelerosus iudas. qui dñm tradi¬
dit udeis. et ita fuit ruina frĩs sui. scilicet xp̃i: cuius disci¬
puli non solum filii.s et frẽs dict sunt: sicut dñs in euãgłio
ait. Uade et dic frib meis. Et apłs dicit eum primogenitũ in

Expanded text:
rat ab amicitia David, et filium adversus patrem consiliis quibus rat ab amicitia David, et filium adversus patrem consiliis quibus poterat instruebatur cui inter omnia hoc consilium dedit, ut Absalon impetum permitteret fieri in patrem suum, eumque occidi; quod mutatum erat prudentia Chusi, qui consuluit David, et secreto mandavit ut de campestribus fugeret in solitudinmotus laqueo se suspendit. Huic historiae alludit titulus, de qua tamen non agit psalmus, sed de historia prophe quae juxta nominum interpretationes declarantur. Chusi enim interpretatur silentium, Gemini, dexter, Achitophel, fratris ruina, quo significatur Judae scelus, id est scelerosus Judas, qui Dominum tradidit Judaeis, et ita fuit ruina fratris sui, scilicet Christi, cujus discipuli non solum filii sed et fratres dicti sunt, sicut in Evangelioait: Vade et dic fratribus meis . Et Apostolus dicit cum primogenitum in
Abbreviated transcription (Latin):
contulit nobis: ẽ iuisierunt om̃ia illa tanquã uinbra. Seqr
Et conturbentur et erubescant: quasi illis conuersio sit. ad con¬
fu sionem: qui noluerunt habere ad salutem. quod iustissimũ
est. Et hec om̃ia fiant ualde uelociter. Quia cum despare de
iudicio ceꝑint. et dixerint pax et securitas est. tunc repentinus
suꝑueniet intertus. qui cum uenerit sentitur non ẽe longa omnis
uita. quia sicut desiderantib tarde: ita desꝑantib cito uenire uidi¬
bitur Psalmus iste in erequiis mortuoꝵ cantatur. quia ꝑhuimod
gemitum atq penitentiale lamentum. post hanc uitam a fideli¬
bus optinetur. quod in hac uita dui ac uehementer desiderauer̃t.
et a malis sentitur. quia hic non timuerunt sed contempserunt
omue deus meus. Titulus. Infinem ps̃ datud
nudis plantis exiuit: cuius consilio cusi amicus eius cefsit in
partem absalon ad exploranda consilia et remintianda que ad¬
uersus patrem ille moliebatut. auctore achitophel qui defece¬

Expanded text:
obis? Transierunt omnia illa tanquam umbra . Et convertantur et erubescant, quasi dicat, illis conversio sit ad confusionem qui noluerunt habere ad salutem quod justissimum est. Et haec omnia fiant valde velociter, quia, cum desperare coeperint de judicio, et dixerint: Pax et securitas est, tunc repentinus superveniet interitus , qui cum venerit, sentietur non esse longa omnis vita; quia sicut desiderantibus tarde, ita desperantibus cito venire videbitur. Psalmus hic in exsequiis mortuorum cantatur, quia per hujusmodi gemitum atque poenitentiale lamentum post hanc vitam a fidelibus obtinetur quod in hac vita diu ac vehementer desideraverunt et a malis sentitur, quod hic non timuerunt, sed contempseruntus Deus meus. Titulus, In finem psalmus David nudis plantis exivit, cujus consilio Chusi amicus ejus cessit in partem Absalon, ad exploranda consilia et renuntianda quae adversus patrem ille moliebatur, auctore Achitophel, qui defece
Abbreviated transcription (Latin):
id est me hominẽ ad imaginem dei factum. delucat in puluerem:
quasi ad nichilum redigat. Uelita. Et głam meam. quȩ debet ẽẽ
m conscientia ubi ds udet. et solida in dño: ut qui głatur in dño
głetur deducat in puluereni. id est insuꝑbiam et iactantiam:. ut
uelim głari apud homines. Pulus enim quẽ picit uentus. suꝑboꝵ
iaccantia est. Uult ergo ite gła sua sit solida uitus: ubi deus uidet.
Ent enim pulius: si apud homines głatur. Quam cauenda est suꝑ¬

Expanded text:
id est me hominem ad imaginem Dei factum, deducat in pulverem, id est me hominem ad imaginem Dei factum, deducat in pulverem, quasi dicat: ad nihilum redigat. Vel ita: Et gloriam meam, quae debet esse in conscientia ubi Deus videt, et solida in Domino, ut qui gloriatur, in Domino glorietur . Deducat in pulverem, id est in superbiam et jactantiam, ut velim gloriari apud homines. Pulvis enim, quem projicit ventus, superborum jactantia est. Vult ergo ut gloria sua sit solida intus, ubi Deus videt. Est enim pulvis si apud homines gloriatur. Ecce quam cavenda est su
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur equitas apud homines. merito decidam: et si ita non iudeat᷑
hominib. decidam dico suꝑatus ab iniicis meis iauis. absalon
scilicet et cõplicib eius factus inanis. a fructu mansuetudinis.
grauius est. inimicus. scilicet diabolus qui singłariter est ina¬
micus. qui supra leo dictusẽ: Persequaturanimã meam. cui homi¬
nes non habent quid faciant. In carne quidem seuire possunt. s
animam in potestate habere nequeunt: quã diabolus impugnan
t̃ra uitam meam. id est conculcando uitam meam t̾ram faciat. scilicet
cibum sibi. quia non tantũ est leo. ut supra diccum est sed et serpens
appellatus cui dictũ est in maledictione tram manducabis. Et pec¬
catori dictũ est. terra es. et in t̾ram ibis. Uita ergo peccatoris. cibus
Bonculcet in terra uitã meam id est animã meam int̾ram redac¬
tam sibi incorporet: et ibi sit desplicabilis. Unde subdit. et głã meã

Expanded text:
dicitur aequitas apud homines, merito decidam, et si non ita videatur dicitur aequitas apud homines, merito decidam, et si non ita videatur hominibus. Decidam dico, superatus ab inimicis meis, Absalon scilicet et complicibus ejus, et factus inanis, a fructu mansuetudinis, gravius est, inimicus, scilicet diabolus, qui singulariter est inimicus, qui supra leo dictus est. Gl. int. Persequatur animam meam cui homines non habent quid faciant. In carnem quidem saevire possunt, sed animam in potestate habere nequeunt. Quam diabolus impugnandterra vitam meam, id est, conculcando vitam meam terram faciat, scilicet cibum sibi, quia non tantum est leo, ut supra dictum est, sed et serpens appellatus est. Cui dictum est in maledictione; terram manducabis . Et peccatori dictum est: Terra es, et in terram ibis . Alcuin. Vita ergo peccatoris, cibus conculcet in terra vitam meam, id est animam meam in terram redactam sibi incorporet, et ibi sit despicabilis. Unde subdit, et gloriam meam,
Abbreviated transcription (Latin):
tia quã ꝑ me opatus esin illo silentio. ut patientissime sustiue
imp̃catur sibi. s dicit quod contingat se uindicantib. Propħat
ergo non uirat ꝑerecrationem sicut uidetur. quod est grauissi
Qui enim se uindicat. occulte a diabolo suꝑatur. inanis factus.
uana et suꝑba letitia: de hoc quod quasi uinci non potuit. Qui
uero non retribuit mala. uincit iram: et melior est qui iuncit irã
quã qui capit ciuitatem: ut ait salomon. Et pacet hic: ꝑfectum
uirum loqui. hoc enim non potest dicere nisi ꝑfectus uir: silicet
potest accipi. qui contra absalon non cõmisit. quare sibi mala in¬
ferret: qui ait. Nñe deus meus si feci istud. id ẽ si hoc malum qd̾ su¬
stineo michi ꝑ p̃teritam eulꝑam quam cõmi serim contra absalon
contingit. uel simodo est iniquitas in manib meis. id est in oꝑib qͥre
hoe michi contingat: uel si reddidi retribuentib michi mala quod

Expanded text:
tia quam pro me operatus es in illo silentio, ut patientissime sustinetia quam pro me operatus es in illo silentio, ut patientissime sustineatur sibi, sed dicit quid contingat se vindicantibus. Prophetat ergo, non jurat per exsecrationem sicut videtur: quod est gravissimQui enim se vindicat occulte a diabolo superatur, inanis factus vana et superba laetitia de hoc quod vinci non potuit qui vero non retribuit mala, vincit iram. Et melior est qui vincit iram quam qui capit civitatem, ut ait Salomon . Et patet hic perfectum virum loqui. Hoc enim non potest dicere nisi perfectus vir, scilicet potest accipi, qui contra Absalon non commisit, quare sibi mala inferret, qui ait: Domine, Deus meus, si feci, etc., id est, si hoc malum quod sustineo, mihi per praeteritam culpam quam commiserim contra Absalon contingit. Vel, si modo est iniquitas in manibus, etc., id est in operibus, quare hoc mihi contingat. Vel, si reddidi retribuentibus mihi mala: quod
Abbreviated transcription (Latin):
id est diabolus. rapiat. animam mean. Rapiat dico: dum non est
saluum faciat: scilicet dando uitam et̃nam. nisi qui redunit. sei
et ut manifestũ sit ꝑfectum uirum hoc dicete. cui solius diaboli frau¬
dulentissime insidie sunt cauendȩ: subdit. Dñe deus m̃s et cetera.
Ubi item p̃tendit meritum. scilicet quia innocens et patiens est. Quasi
sale peccatũ: s quia sine nomme dixit quod est suꝑbia. que e radtr
om̃ium malorum. Hoc est uicium pͥmum recedentib: etultimum
redeuntib. et non est modo iniquitas inmanib meis: id est in oꝑib.
scilicet illua quod sequitur. sclicet non est iniquitas in manibus
uniuersale peccatum. quia sine nomine dixit. uel hoc quod seqͥ
tribuentib michi mala ꝑ bonis. Maior patientia est si non red¬
didit. his qui ꝓbonis readunt mala: quã si sustineret ab his qͥb
bona non fecerit: quod est dicere. Si te non sum iitatus patien¬

Expanded text:
id est diabolus, rapiat animam meam. Rapiat dico, dum non est id est diabolus, rapiat animam meam. Rapiat dico, dum non est salvum faciat, id est dando vitam aeternam, nisi qui redimit, scilEt, ut manifestum sit perfectum virum hoc dicere, cui solius diaboli fraudulentissimae insidiae sunt cavendae, subdit: VERS. 3.Ubi item praetendit meritum, scilicet quia innocens, et patiens. quasi dicat, ersale peccatum, quia illud sine nomine dixit, quod est superbia, quae est radix omnium malorum, hoc est vitium primum recedentibus, et ultimum redeuntibus. Et non est modo iniquitas in manibus meis, id est in operibus. scilicet illud quod sequitur: Alcuin. Non est iniquitas in manibus universale peccatum, quod sine nomine dixit, quod est superbia,tribuentibus mihi mala pro bonis. Aug. Major patientia est si non reddidit his qui pro bonis reddunt mala, quam si sustineret ab his quibus bona non fecerit: quod est dicere: Si te non sum imitatus patien
Abbreviated transcription (Latin):
petit liberari a uitus: et a diabolo dicens. Saluum me fac ex om̃ib
ꝑsequentib me. id est ab omnib spũalib nequitus. scilicet uitus
et peccatis. Libera me nequando. id est aliquando rapiat¬
ut leo id est diabolus qui ut leo rugiens cireuit. que¬
rens quem deuoret: qui in illis pugnat. Uitus enim et peccatis
utitur quasi armis: ad impugnandum fideles. Rapiat dico:
animam meain de corpore non curat iste: si affugatur. Et nota
liberare: leonis raꝑe. Attende congriũ etiã ordinẽ : dum pͥus pouit
ut ꝑ ꝑsequentes et leonem. idem accipiatur: inuidus scilicet dia¬
bolus. ꝑfectus enim uir hic loquitur. qui iam uictis uicus non
habet bellum: nisi contra diabolum dicens. Saluum me facex
omibe ꝑsequentib me: scilicet a diabolo et angłis eius. Quasi
suꝑato omni bello uitiorũ. iam ꝑfecto nichil restet nisi inuidus
diabolus. Neinde qͦd ꝑ pluralem numerũ dixerat. ꝑ singłarem
sub infert: dicens. Et libera me. nequando. id est aliquando. ut leo

Expanded text:
petit liberari a vitiis et a diabolo, dicens: Salvum me fac ex omnibus persequentibus me, id est ab omnibus spiritualibus nequitiis, scilicet vitiis et peccatis. Et libera me. VERS. ut leo, scilicet diabolus, qui ut leo rugiens circuit, quaerens quem devoret , qui in illis pugnat. Vitiis enim et peccatis utitur, quasi armis, ad impugnandum fideles. Gl. int. Rapiat dico, animam meam. De corpore non curat iste si affligatur. Cassiodliberare, leonis rapere. Attende etiam congruum ordinem, dum prius ponit entes et leo idem accipiatur, invidus, scilicet diabolus. Perfectus enim vir hic loquitur, qui jam victis vitiis non habet bellum nisi contra diabolum dicens: Salvum me fac ex omnibus pers., etc., scilicet a diabolo et angelis ejus. Aug. Quasi superato omni bello vitiorum, jam perfecto nihil restet, nisi invidus diabolus. Deinde quod per pluralem numerum dixerat per singularem subinfert dicens: Libera me, ne quando, id est aliquando, leo,
Abbreviated transcription (Latin):
factum de muliere. factum sub lege. Quod autẽ hic habetu
psalmus cantici: diligenter aduertendũ est. In ticulis namq
psalmoꝵ aliquando ponitur tantũ psalmus. aliquando tan¬
tum canticũ: enterdum utrumq f diuerso modo. Quandoq
enim canticum psalmi: quandoq psalmus cantici. hesdras po¬
suit. Cuius diuersitatis ratio scđm licteram ut liqueat. sciendũ
est quia quandoq psalmus aute archam in tabernaculo dñi
solus instrumenti quod dicebatur psalterium sono decantaba¬
tur sine chori uoce. quandoq uoce humana sine instrumento.
quandoq: instrumento et choriuoce: et quando uttoq cantaba¬
tur. aliquando p̃cinebat sonus instrumenti. et acclamabat uox
chori. aliquando uox chori p̃cinebat. et instrumentũ sequebat᷑.
Quando solo instrumento cantabatur. dicebatur tantũ psalmꝰ.
quia ad litteram psalmus sonus est instrum̃ti et modulatio.

Expanded text:
factum sub lege . Cassiod. Quod autem hic habetur, psalmus cantici diligenter advertendum est; in titulis namque psalmorum aliquando tantum ponitur psalmus, aliquando tantum canticum, interdum utrumque, sed diverso modo. Quandoque enim canticum psalmi, quandoque psalmus cantici, Esdras posuit. Cujus diversitatis ratio, secundum litteram, ut liqueat, sciendum est quia quandoque psalmus ante arcam in tabernaculo Domini solius instrumenti, quod dicebatur psalterium, sono decantabatur sine chori voce, quandoque voce humana, sine instrumento; quandoque instrumento, et chori voce. Et quando utroque cantabatur, aliquando praecinebat sonus instrumenti, et acclamabat vox chori. Aliquando vox chori praecinebat, et instrumentum sequebatur. Quando solo instrumento cantabatur dicebatur tantum psalmus. Quia psalmus ad litteram sonus est instrumenti et modulatio.
Abbreviated transcription (Latin):
ho octnuo  Qccauam dicunt aliqui aduen¬
cum dñi add iudicium. quia uenturus est añs ad iudi¬
candum uiuos et mortuos. p ost septem nulia aunoꝵ
ut auuint  nulii hioc tempus notum est: ut ans dicit in euag lio.
Ne die autem illa et hora nemo sect. neq angłs. neq filius nisi sol

Expanded text:
ctava dicunt aliqui adventum Domini ad judicium, quia venturus est Dominus ad judicandum vivos et mortuos, post septem millia annorum, ut aiunt; sed nulli hoc tempus notum est, ut Dominus dicit in Evangelio: e die autem illa et hora nemo scit, neque angeli coelorum, neque Filius, nisi sol
Abbreviated transcription (Latin):
epi onud am qsimptio. qui annis cõputatis cerissimu hꝑant p aste
septem annior milia: diem dmi fucurum. Potius ergo octauus aies
Autt: dies iudicu. quia om̃ia tempora septem dierum repeticione
uoluuintur: post q ette ale dies. qui nullam babet uarictatem.
Uel ides dies iudici dicitur octauus: quia post duas uitas futu¬
rus est. scilicet carnalem et spũalem. Nuȩ enim uitȩ sunt que in pre¬
senti aguntur: una est in dilectione carius quȩ ꝑtinet ad corꝑus. que
est excerior. et uetus hono cui datum est uetus cestamentũ quo ca

Expanded text:
umptio, qui annis computatis certissimum sperant post septem millia annorum diem Domini futurum. Potius ergo octavus dies dicitur, dies judicii, quia omnia tempora septem dierum repetitione volvuntur, post quae erit ille dies qui nullam habet varietatem. l ideo dies judicii dicitur octavus, quia post duas vitas futurus est, scilicet carnalem et spiritualem. Duae enim vitae sunt, quae in praesenti aguntur. Una est in delectatione carnis, quae pertinet ad corpus; quod est exterior et vetus homo, cui datum est Vet
Abbreviated transcription (Latin):
amici quib diccum est: iam non dicam uos secuos s. amicos. cũ scibi¬
Quarta pars scđm augustinum: ubi ȩccłia ꝓficiens. inter umpedm̃¬
tasorat iuuariintiis. nelinguis dolosis auertatur. Scdđm castio¬

Expanded text:
amici, quibus dicamici, quibus dicQuarta pars secundum Augustinum, ubi Ecclesia proficiens inter impedimenta orat juvari intus, ne linguis dolosis avertatur. Secundum Cassio
Abbreviated transcription (Latin):
Tertia pars scam augustinũ ubi ȩccłia se ꝑmitiit futuram dei do¬
mum: et nunc pximare intimore. aute futuram consũmationem:
que expellit timorem. Quasi maligni et iniusti non ꝑmanebunt
ante oculos cuos: ego autẽ in multitudine miscaie tuȩ. id est non
meis meticis.s multa misedia tua. introibo in domũ tuam cȩlestẽ.
eccłia cum quib ip̃a dicit intioibo. t est. Introibo in multitudine
miscdiȩ tuȩ id ẽcũ multitudine homiuũ ꝑfeccorum et beatorũ: qui
edifciuum. hic notatur libere sarȩ. id est ecełiȩ receptio siciet supra
anciliȩ exdusio. ubi dictum est: non habitabit iurta te malignus et¬
cerera. In hoc introitu ꝑfeccio est. Per hoc introibo. quia adorabo
plo cin oꝑib bonis et orationib appro pinquo erans. ut sim ineiꝰ
edificio. hoc dictur de ꝓgressu: qui est pusquam detur consũma¬
tio aorabo dico intimore tuo. qui est magnum psidium ꝓficien¬
tib ad salutem. S. ꝑuenientib foras mittitur. Nonenim timent iã

Expanded text:
ram Dei domum, et hunc proximare in timore, ante futuram consummationem, quae expellit timorem. Quasi dicat: Maligni et injusti non permanebunt ante oculos, Ego autem in multitudine misericordiae tuae, id est non meis meritis, sed multa misericordia tua. Introibo in domum tuam, Rem. id Ecclesia. Cum quibus dicit Ecclesia: Introibo in multitudine misericordiae tuae, id est cum multitudine hominum perfectorum, et beatorum, qui aedificium. Hic notatur liberae Sarae, id est Ecclesiae receptio, sicut supra ancillae exclusio, ut dictum est: Non habitabit juxta te malignus, etc. In hoc introitu perfectio est, per hoc introibo: quia adorabo plo, cui operibus bonis et orationibus appropinquo, orans ut sim in ejus aedificio. Hoc dicitur de progressu, qui est prius quam detur consummatio. Adorabo dico, in timore tuo, qui est magnum praesidium proficientibus ad salutem, sed pervenientibus foras mittitur. Non enim timent jam
Abbreviated transcription (Latin):
uor aefeate ꝑ qua adulando mentiuntur. Et adait paten iudas
mansancso demora ite quibi mortuus ipsi sunt seꝑulcra. Seqinti
Lngia sitis do sost agebaut. hos non mitatur. Seduca se per
sit malis. quo a prȩmium iustis. Non enim ie est optatioo. uidet
quoa futurum est. sedm iustitiam dei. Quasi diceret. Et quia cales
sunt: o ds iudica illos. Non optat .d. quoa ficuutum est pteltut
pimonibi sius. Decidit enim. qui spe su a frustacur. Nelfiese cio¬
dano ieet a ampnentur. et hoc a cogitationib suis id est ceste con¬
scientia eoꝵ. et accusante eos: ita decidant. Expelle eos qui sibr ui¬
imulte impietaces eoꝵ pelle eos ab hereditate et̃na. que uudendo
aim possiaptin. N lam scam quantitate et qualtate peceaeorum
amarium fecetunt. Pais einm qui de celo descendit qui inse lulcis
et et utta egris: ita amanꝰ ẽ ꝑ peocata. ut sustinere non possiutis¬

Expanded text:
voracitate, pro qua adulando mentiuntur. Et addit, patens quiavoracitate, pro qua adulando mentiuntur. Et addit, patens quiamilando devorant, quibus mortuis, ipsi sunt sepulcra. Sequitur: Linguis suis dolose agebant: hoc non mutatur. Judica. Quinta sit malis, quod praemium justis. Non est hic optatio, sed videt quod futurum est, secundum justitiam Dei. Quasi dicat, Et quia tales sunt, o Deus, judica illos. Non optat, sed quod futurum est praedicit. iod., Aug. Decidit enim qui spe sua frustratur. Vel sic, decidant, id est damnentur. Et hoc, a cogitationibus suis, id est teste conscientia eorum, et accusante eos. Ita decidant. Expelle eos qui sibi vimultae impietates eorum, pelle eos ab haereditate aeterna, quae videndo Deum possidetur. Nam secundum quantitatem et qualitatem peccatorum, amarum fecerunt. Panis enim qui de coelo descendit, qui in se dulcis est, et vita aegris, ita amarus est per peccata, ut sustinere non possint
Abbreviated transcription (Latin):
oculis habeam ipsa p̃cepta. et ꝑ ea me regas ita ut in heresim non
declinem uel aci dexceram psꝑitatis. nec add simstram adu̾sitatis.
eredendum: et ido ad conscientiam ubi ds uidet. fugienduest
Nee mirum siueritas in ore eorũ non est. quia coreorum uanu
est: et ex habundantia cordis os loquitur. Uanum est eor eorum
quia cor eor fallitur de peccato: pitans quedam peccata nou
et peccata: et aliquod ẽẽ peceatum. quod non est peccatio. edae
pena peccati quia ꝓinictunt sibi imquitate. Et nonmodo nonẽ
coparabile sepul ero patenti: quia fetida ꝓmunt ad corrumpent¬
dum alios. Quibe si non ꝓficiunt. linguis sius. id est malis. do¬
lose agebant. Si enim aꝑte non possunt deciꝑe. dolose aguittu
sub spetie ueri falsa inducentes. Et nota quod ait agebant. quia
non moas moliuntur dolos:s efficiunt quod intenduris. cum
alios seducutit. Uelita. Guttur eorũ est sepulcrum patens pro

Expanded text:
oculis habeam ipsa praecepta. Et per ea me regas, ita ut in haeresim non oculis habeam ipsa praecepta. Et per ea me regas, ita ut in haeresim non declinem, vel ad dexteram prosperitatis, vel ad sinistram adversitatis, dendum. Et ideo ad conscientiam ubi Deus videt, fugiendum est. Nec mirum si veritas in ore eorum non est, quia, cor eorum vanum est. Et ex abundantia cordis os loquitur . Vanum est cor eorum, quia cor eorum fallitur de peccato, putans peccata quaedam non esse peccata, et aliquid esse peccatum quod non est peccatum. Et de poena peccati, quia promittunt sibi impunitatem. Et tantum modo non comparabile sepulcro patenti, quia fetida promunt ad corrumpendum alios. Quibus si non proficiunt linguis suis, id est malis, dolose agebant. Si enim apte non possunt decipere, dolose agunt, sub specie veri falsa inducentes. Et nota quod ait, agebant, quia non modo moliuntur dolos, sed efficiunt quod intendunt, cum alios seducunt. Vel ita: Guttur eorum est sepulcrum. Pro