comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfcramꝰ uͥ uude in nocentes ledant᷑. s poriꝰ
saluent᷑. Duo gnim bona hic sunt. uͥ uino
dicat adult̾ium ec̃ faciend. ũ ꝑ illã cũ
qua fit hõ de morte lib̾et᷑ : testamienta ⁊¬
⁊ falsa sub ponimꝰ. ne ħeditates habeat
qͥ n boni agunt s hii poti qͥ in digentes
adiunant s Cur ñ fiant illa mala ppͥ
Cur ñ ab in mundis meretricib quae
ditãtil strupatores rapiat diuicias uir
bonus ut in digentib eas largiatur c̃

Expanded text:
 ut inde innocentes laedantur, sed potius salventur? Duo enim bona hic sunt: ut inopsdicat adulterium esse faciendum, ut per illam cum qua fit, homo de morte liberetur? Testamenta et falsa supponimus, ne haereditates habeant qui nihil boni agunt, sed hi potius quilindigentes adjuvant? Cur non fiant illa mala propCur non ab immundis meretricibus quas ditant stupratores, rapiat divitias vir bonus, ut indigentibus eas largiatur, c
Abbreviated transcription (Latin):
anunadũtere .i. punire. s ignoscere. Ita gͦ dic̃ a deo tec¬
ad penam imputare. Aũtere at̃ faciem apec̾cis. hẽ ea
at penam ñ reseruare. It̃ ieke. Quibꝰ dis dimitrit peoc̃a
⁊ tẽ soluit. qñ int᷑ illuminat. inspiranto ũam cordis
contricionẽ. Cui sñe ratõ suff̾ragat᷑ ⁊ auctoritates artes¬
tant᷑. Nemo enĩ ce peoc̃o ũe ꝯpungit᷑. hñs cor ꝯtritum.¬

Expanded text:
animadvertere, id est, punire, sed ignoscere. Ita ergo dicit a Deo tecad poenam imputare; avertere autem faciem a peccatis, hoc est ea ad poenam non reservare. Quibus Deus dimittit peccata, et tunc solvit quando intus illuminat, inspirando veram cordis contritionem. Cui sententiae ratio suffragatur, et auctoritates attestantur. Nemo enim ve
Abbreviated transcription (Latin):
filium dr̃. pͥncipium uͦ adom̃ia q̃ ab
ip̃o sunt. ⁊ pͥnapiũ dt̾ filiꝰ. Cum enini
tentere cũ sedixit ẽẽ pͥncipiũ. sic̃ ⁊ pat̃
pͥncipiũ eit creature. quia ab ip̃o sc̃ oĩa.
cipium non duo p rincipia creatura dĩiꝰ
ꝑiui est sic̃ urꝰ creator. Si at̃ quicquis
in se manet. ⁊ gignit uł operatur qͥd pͥn¬

Expanded text:
Filium dicitur, principium vero ad omnia quae ab ipso sunt. Et principium dicitur Filius. Cum enim tendere, cum se dixit esse principium; sicut et Pater principium est creaturae, quia ab illo sunt omnia. cipium, non duo principia creaturae dicimipium est, sicut unus Creator. Si autem quidquid in se manet et gignit vel operatur aliquid, prin
Abbreviated transcription (Latin):
ni medio ũ ei seruiret᷑. ⁊ ip̃e seruiret. u̾
acciꝑet utr̃q ⁊ reflũet totũ ad bonũ ho¬
minis. ⁊ qd̾ accipit obsequiũ.⁊ qd̾ inpen¬
dit. Ita enim uoluit ds sͥ ab homine ẜ¬
uiri. ea seruitute nõ di. set homo seruiẽs.
iuuaret᷑. ⁊ uoluit ut mundꝰ seruiret hõi.¬

Expanded text:
 et ei serviretur, et ipse serviret; ut acciperet utrumque, et reflueret totum ad bonum hominis, et quod accepit obsequium, et quod impendit. Ita enim voluit Deus sibi ab homine serviri, ut ea servitute, non Deus, sed homo serviens juvaretur: et voluit ut mundus serviret homi
Abbreviated transcription (Latin):
hũilitatis ẽ p̃miũ. S hoc totũ fc̃m ẽ in
forma serui. In forma eiũ dei: semꝑ fũ
⁊ erit claritas. Itẽ ambr̾ ioẽ capitulũ trac¬
tans ait. Quio ⁊ qͣntũ hũilitas mereatur
hic ostencut᷑. L is testimoniis euidens fit
meruit clarificatoem corꝑis. nec id solũ ꝙ¬

Expanded text:
humilitatis est praemium, sed hoc totum factum est in forma servi. In forma enim Dei semper fuit et erit claritas. Item Ambrosius, idem capitulum tractans ait: Quid et quantum humilitatis mereatur hic ostenditur. His testimoniis evidens fit meruit clarificationem corporis; nec id solu
Abbreviated transcription (Latin):
cisse. uñ ñ in gruẽteͬnt᷑ ip̃i dñt angłoꝵ sci¬
nec minuant᷑. Alioꝵ oppinio qͥdñt an¬
głos in quibꝰdam p̃dc̃oꝵ nõ ꝓ fecisse.

Expanded text:
cisse. Unde non incongruenter ipsi dicunt angelorum scinec minuatur. 7. Aliorum opinio qui dicunt angelos in quibusdam praedictorum non profecisse.
Abbreviated transcription (Latin):
seq̃ntes ĩ det̾minemꝰ. ũ ilł angłis qͥ maio¬
ris dignitatis sũt. ⁊ ꝑ quoꝵ minist̾ium il¬
la nunciata sunt ex parte cognita a sccłis
fuisse ũ pate familarib ⁊ nunciis. Ilł uero
qͥ minoris dignitatis sunt ĩ cognita extitis¬
se dicamꝰ usqͦ: in pleta sunt ⁊ ꝑ eccłiã p̾di¬
ognita. Constat itaꝙ om̃s angłos ĩ ꝯgniti

Expanded text:
sequentes ita determinemus, ut illis angelis qui majoris dignitatis sunt, et per quorum ministerium illa nuntiata sunt, ex parte cognita a seculis fuisse, utpote familiaribus et nuntiis; illis vero qui minoris dignitatis sunt incognita extitisse dicamus, usquequo impleta sunt et per Ecclesiam praedicognita. Consta
Abbreviated transcription (Latin):
ut eiter inuitus ⁊ resistente att torq̃nte
olae carnalas uincłi ñ p̾so alhidinosis
oꝑib temꝑare. ñ ẽ na instituti hominis
E penia dampnati. Ex qua miseria peccã¬
tib iustissime in flicta. lib̾at oei gr̃a. qr
sponte hã lib̾x ar. cadere potuit. u̾ ̾ surg̾e
ad quã miseriã ꝑtinet ignorancia ⁊ diffi¬

Expanded text:
nte dolore carnalis vinculi non posse a libidinosis operibus temperare, non est natura instituti hominis, sed poena damnati. Ex qua miseria, peccantibus justissime inflicta, liberat Dei gratia, quia sponte homo libero arbitrio cadere potuit, non etiam surgere; ad quam miseriam pertinet ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
mulier de uiro. ñ de qualibet ꝑte corꝑis ui¬
ri s de latere eiꝰ formata ẽ. ũ ostenderet᷑ qr in ꝯ¬
sorciũ creabat᷑ dilectõnis. ne forte si fuisset de
capite fc̃a uiro ad dñato̾em uideret᷑ p̾ferenda.
aut si de pedibꝰ. ad seruitutẽ subicienda. qr
gͥ uiro nec dña nec ancilla parabat᷑ s socia.
nͨ de capite. nec de pedib s de latere fuãt ꝓ¬
ducenda.ui uirta se ponendã ꝯguosceret quã
de suo late̾ sumptam didicisẜ. Ere dormiẽti
⁊ ñ uigilanti costa sub tracta est.

Expanded text:
e corporis viri, sed de latere ejus formata est, ut ostenderetur quia in consortium creabatur dilectionis, ne forte si fuisset de capite facta, viro ad dominationem videretur praeferenda; aut si de pedibus, ad servitutem subjicienda. Quia igitur viro nec domina, nec ancilla parabatur, sed socia; nec de capite, nec de pedibus, sed de latere fuerat producenda, ut juxta se ponendam cognosceret, quam de suo latere sumptam didicisset. 4. Quare dormienti et non vigilanti costa subtracta est.
Abbreviated transcription (Latin):
disceptatõem qi in cident̃ suscepimꝰ. qi idẽ
uidebat᷑ postulare res circa quã nr̃ u̾sabatur
sermo: disserebamꝰ enim de scĩa siue sapĩa d̾i̾¬
⁊ qiͣ cũ docereni d̾m scire om̃ia.quesitũ ẽ
utr̃ ꝓpt̾ cognitoẽm quam de om̃ib habet.

Expanded text:
disceptationem quasi incidenter suscepimus, quia id videbatur postulare res circa quam noster versabatur sermo. Disserebamus enim de scientia sive sapientia Dei; et cum diceremus Deum scire omnia, quaesitum est utrum propter cognitionem quam de omnibus habet,
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑnale eligendi st̃ clerici. qͥ digne pꝰsint dinci
sacrainta tractare. Meli enĩ ẽ dñi sacdoti panoo
ħte ministros qͥ digne posuint ep dei exercere ꝗͣ
multos in utiles. qͥ ordinatori honꝰ graue ĩ du¬
garitas spualiũ uerboꝵ offiꝗor ꝙ dininoꝵ sor¬
dide uite pedib̾  culcent. In sacrarato gͥ septi¬

Expanded text:
ale eligendi sunt clerici, qui digne possint dominica sacramenta tractare. Melius est enim episcopo paucos habere ministros qui possint digne opus Dei exercere, quam multos inutiles, qui ordinatori grave onus indugaritas spiritualium verborum officiorumque divinorum sordidae vitae pedibus conculcent . In sacramento ergo sep
Abbreviated transcription (Latin):
tñ qr homines de ce dentib hominibus
succedurt. ⁊ so num ꝗͣ simł sunt in hac
dũ in hac uita st̃. singulos habeant ãgłos
bonos. uł malos ad sui cͥtodiã. uł exerciciũ
destinatos. Cerm̃ sine ĩ sit siue ñ. ñ est du¬
bitand̾ unũ ꝗ̃ꝙ habere angłm sͥ de puta¬
tũ siue płib simul destinat᷑ sit siue uitisĩ¬
gularit᷑. Nec est mirand̾ unũ angłm płi¬
bꝰ hominibꝰ ad cͦtodiam deputari. c̃ uni
hoĩ płiũ custodia o̾putat᷑. ĩ ut eoꝵ qͥsq su¬

Expanded text:
n quia homines decedentibus hominibus succedunt, et ideo nunquam simul sunt in hac dum in hac vita sunt, singulos habeant angelos bonos vel malos ad sui custodiam vel exercitium destinatos. Caeterum sive ita sit, sive non, non est dubitandum unumquemque habere angelum sibi deputatum, sive pluribus simul destinatus sit, sive uni singulariter. Nec est mirandum unum angelum pluribus hominibus ad custodiam deputari, cum uni homini plurium custodia deputetur, ita ut eorum quisque su
Abbreviated transcription (Latin):
datum uł donatum relatĩe ⁊ addantẽ. ⁊ ad il¬
lum ciu datur. Dans aũt siue donator est
refertur. ⁊ addantem. ⁊ ad recipientẽ. quia
non pͣ aliquid dici datũ. ñ ab aliqͦ. ⁊ alicui
tõ relatiua ⁊ in illo cui dat᷑ mutatõ fit nõ
in dante.

Expanded text:
datum vel donatum relative, et ad dantem, et ad illum cui datur. Dans autem sive donator, estrefertur et ad dantem et ad recipientem, quia non potest aliquid dici datum, nisi ab aliquo et alicui tio relativa; et in illo cui datur mutatio fit, non in dante.
Abbreviated transcription (Latin):
nus ⁊ uerꝰ. quani seruilẽ formã a solo fi¬
lis susceptã. tota trraitas quꝰ una est uo¬
luntas ⁊ oꝑatõ fec̃. ñ at̾ in nt̃o uirgnus pͥꝰ
caro suscepta est. ⁊ pꝰmes diuinitas uenit
in caruẽ. s mox n u̾bum ucũ in uterum
ad ueniente mox u̾bum in ut̾o. mox intra
assumpsit quał ante fuit ⁊ quał assũpta sit.

Expanded text:
lo Filio susceptam, tota Trinitas cujus una est voluntas et operatio fecit. Non autem in utero Virginis prius caro suscepta est, et postmodum divinitas venit in carnem; sed mox ut Verbum venit in uterum, dveniente, mox Verbum in utero, mox intra ASSUMPSIT, QUALIS ANTE FUERIT, ET QUALIS ASSUMPTA SIT.
Abbreviated transcription (Latin):
hua na. reperiunt᷑ sic̃ supͣ disserui plura
perata. ⁊ alia parentũ q̃ nõ ita potiunt
mutare nãm reatu obligat filios. nͥ gr̾a
dei sb̃ ueniat. Sed d̾ pa̾iratis alioꝵ pare̾tiᷤ
quib ab ip̃o adam usq ad patrẽ suu̾ pro¬

Expanded text:
ura, reperiuntur, sicut supra disserui, plura peccata et alia parentum; quae si non ita possunt mutare naturam, reatu obligant filios, nisi gratia Dei subveniat . Sed de peccatis aliorum parentum, quibus ab ipso Adam usque ad patre
Abbreviated transcription (Latin):
crata ꝯtħe ⁊ penas ꝓ eis debitas pendere.
an aliquid a luid de retanta scripturis
scis diligenciꝰ ꝑ scrutatis. ac tractatis ua¬
leat. uł nõ ualeat reꝑiri. temere affir ma¬
re. nͨ audeo. Ecce ꝑspiciũ fit lectori augꝰ¬
tinu̾ sr̃iora dixisse uͥ asserendo s̃ diu̾soru̾
opinionẽ restrendo.

Expanded text:
re, et poenas pro eis debitas pendere. An aliquid de re tanta, Scripturis sanctis diligentius perscrutatis ac tractatis, valeat vel non valeat reperiri, temere affirmare non audeo. Ecce perspicuum fit lectori Augustinum superiora dixisse non asserendo, sed diversorum opiniones referendo.
Abbreviated transcription (Latin):
bato passio. oĩs cupiditas ꝑ turbatõ. Dis
gͥ cupiditas passio. om̃is pͥassio cũ ẽ in ub̾
ip̃ passioe patimur. Om̃is gͥ cupiditas c̃
ẽ in ub. ip̃am cupiditate patimur. ⁊ in ꝗͣ¬
tũ cupiditas ẽ patimut. Om̃is aũt pas¬
sio in quantũ ip̃a patunur ñ ẽ peceit᷑.
Ita ⁊ de timore. Nõ enim ꝯ sequens ẽ
uͥ si patimur timorẽ io ñ sit peccatum.
qr multa sũt pecc̃a q̃ patuur. s nõ
in quantũ patim᷑ eis. qͥ ũb̾ augi. p̃missis¬

Expanded text:
rbatio, passio; omnis cupiditas, perturbatio. Omnis ergo cupiditas, passio. Omnis vero passio cum est in nobis, ipsa passione patimur. Omnis ergo cupiditas cum est in nobis, ipsa cupiditate patimur; et in quantum cupiditas est, patimur ea. Omnis autem passio in quantum ipsa patimur, non est peccatum; ita et de timore. Non enim consequens est ut si patimur timorem, ideo non sit peccatum, quia multa sunt peccata quae patimur, sed non in quantum patimur eis. 8. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
s ñ m̃ seq̃r quod a deo sit ut mala fiantꝰ
Si enim hoc dr̃et᷑ auctor maloꝵ ds ẽẽ ĩ¬
celligeret᷑ qd̾ ex simili manifest̾e falsũ

Expanded text:
nde sequitur quod a Deo sit ut mala fiant. Si enim hoc diceretur, auctor malorum Deus esse intelligeretur; quod ex simili manifeste falsum
Abbreviated transcription (Latin):
ob seciuit᷑. ꝙ hoc eiꝰ dispoĩ militat qd̾ per hu¬
manũ studiũ resultat. Hic aperte ostẽd̃
qd̃ dum mali ꝯsilio ac p̾cepto dei resistunt.
qd̾ dei uoluntas appłłatur. ea faciunt uñ
rũ uł hominũ bonoꝵ uł maloꝵ. uel illud
tis uoluntas semꝑ in uicta ẽ. q̃ mala eẽ
ta ẽ. ⁊ profecto ꝙ uista ẽ mala non est.
sereat᷑. siue ꝑ uidiciũ. q̃ uult obduret.
nec neo ini ꝙ aliquid fac̾. nͨ nisi uolens
quicquam fac̃. ⁊ omĩa q̃cumq uult fac̾.¬
I

Expanded text:
 quia hoc ejus dispositioni militant, quae per humanum studium resultat. Hic aperte ostenditur, quia dum mali consilio ac praecepto Dei resistunt, quod voluntas Dei appellatur, ea faciunt unde rum et hominum bonorum vel malorum, vel illud tis voluntta est, et profecto quae justa est, mala non est. sereatur, sive per judicium quem vult obduret, nec inique aliquid facit, nec nisi volens quidquam facit, et omnia quaecumque vult, faci
Abbreviated transcription (Latin):
atq ĩ una sub̾a pat̾s ⁊ filii p̾dicata aũ ununi
qͥ duas nũcupatões hat sb̾sistentẽ sig̾eat. aũ
diuisã unã suł̾am duas in ꝑfecras fecisse sub
ata sit ⁊ assumpta. q̃ idcͥco una dicat᷑. qr in du¬
pericuł uboꝵ b̾uitas temperanda ẽ. ne irapie
dici ex ististimet. qd̾ pie intłłigͥ ne secura atq
ĩ nocente osciẽcia peroccasionẽ heticã reꝰ sermo

Expanded text:
icata, aut unum qui duas nuncupationes habeat subsistentem significat; aut divisam unam substantiam, duas imperfectas fecisse subsata sit et assumpta, quae idcirco una dicatur, quia in durum brevitas temperanda est; ne impie dici existimetur, quod pie intelligitur: ne secura atque innocente conscientia, per occasionem haereticam, reus sermo
Abbreviated transcription (Latin):
est qd̾ deus pat̾ nec uolens nͨ nolens ẽ
deus. nͨ uolens nͨ nolens genuit filium. si¬
ue uoluntate uł nec̃c̃itate. Ex tali sensu
mͥ uident᷑ accipienda ũ uoluntatẽ p̾cedẽtẽ
uł accedentẽ in tlligamꝰ qͣłr eunomius in¬
ttłigebat. Nõ enim ip̃e ẽ d̾s uoluntate p̃ce¬
deriti uł efficientis. uł uolens pͥ quã d̾s. Nec

Expanded text:
Deus Pater nec volens nec nolens est Deus, nec nolens nec volens genuit Filium, sive voluntate, sive necessitate, ex tali sensu mihi videntur accipienda, ut voluntatem praecedentem vel accedentem intelligamus, qualiter Eunomius intelligebat. Non enim ipse Deus est voluntate praecedenti vel efficienti, vel volens priusquam Deus; nec
Abbreviated transcription (Latin):
anͣꝗͣ scĩ ceñt. dm̃s qͥa ra se habitabat. uñ
ni scd̃ fid̾ ambulantes. ⁊ templũ dei erunt
aliqñ ⁊̃ scd̾m spẽm. qualit̾ ⁊̃ nunc temp¬
lum dei sunt angłi. S dicis aliquis. Añ¬
quam faceret ds celum ⁊ t̾ram. ⁊ añꝗͣ face¬
ret scõs uͥ habitabat:. In se habitat᷑ ds apuo
te habitat ⁊ apud se est. Non gͦ sic sũt scĩ
domis dĩ. ut ea sub tracta cadat ds. Inio s
habitat d̾s. in scĩs. ut si ip̃e discesseruit ca¬

Expanded text:
ancti essent? dicimus, quia in se habitabat. Undemodo secundum fidem ambulantes, et templum Dei erunt aliquando secundum speciem, qualiter etiam nunc templum Dei sunt angeli. Sed, dicet aliquis: Antequam faceret Deus coelum et terram, antequam faceret sanctos, ubi habitabat? In se habitabat Deus; apud te habitat, et apud se est. Non ergo sancti sic sunt domus Dei, ut ea subtracta cadat Deus; imo sic habitat Deus in sanctis, ut si ipse discesserit, ca
Abbreviated transcription (Latin):
ratõ ne toc s ᷤ dici relatĩe ũ n cũ incip̃ dicin
cura desirit aliqͥd in eiꝰ natura uł forma
qͣnumꝰ eiꝰ. mutõnis fiat quantaᷤ facilieis
de illa in comutabili cł̃ suba debemuĩ ac¬
ciꝑe quod ĩ dicatur ir latĩe aliquid adcre¬
giu nr̃m cłr. Refugiũ enim nostrum
cłr dĩ. relatĩe ad nos enim refert᷑. ⁊ tc̃ refu¬
guuũ ur̃ma sit cum ad eum refugimus.
yumiquid tunc fit ad in eiꝰ naͦ. quod añqꝗͣ
refugeremꝰ ad eũ nõ erat. In nb̾ gͦ fit aliꝗͣ
mutõ. q̃ ad eum refugiendo efficimur me¬

Expanded text:
s diei relatiue, ut neque cum incipit dici neque cum desinit, aliquid in eius natura uel forma qua nummus est mutationis fiat, quanto facilius de incommutabili Dei substantia, debemus accipere, ut ita dicatur relatiue aliquid ad cregium nostrum dicitur. Refugium enim nostrum dicitur Deus; relative ad nos enim refertur; et tunc refugium nostrum fit cum ad eum refugimus. Numquid tunc fit aliquid in ejus natura quod antequam refugeremus ad eum non erat? In nobis ergo fit aliqua mut
Abbreviated transcription (Latin):
q noliuitatis ⁊ cogitatõnis inicui non
hoĩ ex se ip̃o nasci. s diuinitꝰ p̾parari ⁊
hie poriuss. multo possibilis hoc na᷑ ha
beret augłica q̃ quinto minꝰ grauatur
creui cor paus pondere tanto mag̾ hac es¬
set p̃dita facultate. No̾ gͥ homo uel
angłe a se uoluritate bonã h̾re pͣ. s ma¬
lam. Similit̾ ⁊ de pecencia in quiunt ꝑ
similituoiẽ uoluntatis de potencia bõĩ
⁊ mali dissentes qd̃ illa sit a deo ñ ista.
es auctoritatibꝰ astruit potenciã pcãdi

Expanded text:
que voluntatis et cogitationis initium non homini ex seipso nasci, sed divinitus parari et habere potuisset, multo possibilius hoc natura haberet angelica, quae quanto minus gravatur terreni corporis pondere, tanto magis hac esset praedita facultate. Non ergo homo vel angelus a se voluntatem bonam habere potest, sed malam. Similiter et de potentia inquiunt, per similitudinem voluntatis de potentia boni vel mali disserentes, quod illa sit a Deo, non ista. 2. Auctoritatibus astruit potentiam peccandi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ patris ⁊ filii. ⁊ sp̃e sc̃i. Cur gͦ patͥ attrib¬
uitur unitas ⁊ filio equalitas: force ea¬
d̾ ratõe attribuit᷑ patri unitas. scd̾ augꝰ
tinũ qͣ suꝑ eidem er̾iutas scdm ylarium qi
idelicet pr̃ eꝰ iͨ uͥ ab alio non sit ⁊ quia

Expanded text:
est Patris et Filii, et Spiritus sancti. Cur ergo Patri attribuitur unitas, et Filio aequalitas? Forte eadem ratione attribuitur Patri unitas secundum Aug. qua supra eidem aeternitas secundum Hilarium, quia videlicet Pater ita est, ut ab alio non sit, et quia
Abbreviated transcription (Latin):
trand̃ efficacit̾ m̾te decerni uͥ ⁊ illa m̾̃tis
in tencio penes quã sũma potestas est m̃¬
hra in opꝰ mouend. uł ab oꝑe cohibendi mͣ¬
le actõi oedat. Nec sane ẽ sola oegitatõe m̾s
oblectat᷑ illicitis ñ quid de cernes eẽ faciẽ¬
da. tenẽs tũ ⁊ uolens libent̾ qͥ statun ut at

Expanded text:
trandum efficaciter mente decerni, nisi et illa mentis intentio, penes quam summa potestas est membra in opus movendi, vel ab opere cohibendi, malae actioni cedat. §. Nec sane cum sola cogitatione mens oblectatur illicitis, non quidem decernens esse facienda, tenens tamen et volens
Abbreviated transcription (Latin):
ũ in ilł dnobꝰ pͥmis hominibꝰ ꝑ sonam su¬
am quisq paitabat. ⁊õ si sola mulier cibu̾
edis illicitũ sola utiq mortis suplitio pl¬
ecteret᷑. ͣ diei pͭ in homine uno si delectatoibꝰ
illicitis a quibꝰ cõtinuo se deberet au̾tere
agitacio libent̾ sola pascat᷑. nec facienda de¬
cernant᷑ mala. s cũ suauit̾ in recordatõẽ te¬
neant᷑ quasi mulierẽ sũ uiro posse dampn᷑¬
ri. Ab sit hec crecere. Hec quippe una ꝑͣ est.

Expanded text:
sicut in illis duobus primis hominibus personam suam quisque portabat, et ideo si sola mulier cibum edisset illicitum, sola utique mortis supplicio plecteretur; ita dici potest in homine uno, si delectationibus illicitis, a quibus continuo se deberet avertere, cogitatio libenter sola pascatur, nec facienda decernantur mala, sed tamen suaviter in recordatione teneantur, quasi mulierem sine viro posse damnari. Absit hoc credere . Hic quippe una persona est,
Abbreviated transcription (Latin):
pe̾tis astueia Si au̾t mota fu̾it qͣuia
mulieri ꝑsuasit erit s aliqũ ratio ui¬
rilit̾ ⁊̃ ꝯmotã cupiditatẽ refrenat. atq
ꝯpescit. Qoᷤ cũ fit ñ labiinͣ in peccatũ
s cum aliquanta luctatõe coronaimr.
Si at̃ ratõ ꝯsentiat. ⁊ qd̾ libido ꝯmoũ¬
it faciens cẽ de ceruat. ab om̃i uita ba¬

Expanded text:
tutia; si autem mota fuerit, quasi mulieri jam persuasum erit. Sed aliquando ratio viriliter etiam commotam cupiditatem refrenat atque compescit. Quod cum fit, non labimur in peccatum, sed cum aliquanta luctatione coronamur. Si autem ratio consentiat, et quod libido commoverit, faciendum esse decernat, ab omni vita b
Abbreviated transcription (Latin):
Cui respondeo ex uoluntate peccm e̾ queri
forte utr̃ originale peo̾cm ox uoluntate sit.
Respondes ꝓrsus ⁊ originale peccatũ ex uo¬
luitate ee̾. qr hoc ex uoluntate pͥmi hõĩs
seminatũ est. uͭ in illo eẽt. ⁊ in os transi¬

Expanded text:
espondeo: Ex voluntate peccatum est. Quaerit forte utrum originale peccatum ex voluntate sit. Respondeo prorsus et originale peccatum ex voluntate esse, quia hoc ex voluntate primi hominis seminatum est
Abbreviated transcription (Latin):
iłr apparere. ab surdissime tñ aut a filio q̃
genuit aut a scõ sp̃u qui de illo ꝓced̾ missus
drẽt᷑. Cong̾ent̾ aũt ille nusso cłr qͥ in carne
patre qr missi st̃...

Expanded text:
iliter apparere, absurdissime tamen aut a Filio quem genuit, aut a Spiritu sancto qui de illo procedit, missusdiceretur. Congruenter autem ille missus dicitur, qui in carne Patre, quia missi
Abbreviated transcription (Latin):
sentand̾ fcã est. sic̾ ymago cesaris q̃ ipiꝰ
similitudinẽ p̾ferebat ip̃mq quodam mͦ
rep̾sentabat. In ꝓpͥe aũt ymago dr id
ad quod aluid fit. sic̃ ex emplũ ꝓprie dr
qd sumit᷑ ex aliq. ⁊ exemplar ex qͦ sumit᷑

Expanded text:
 imago Caesaris quae ipsius similitudinem praeferebat, ipsumque quodammodo repraesentabat proprie autem imago dicitur id ad quod aliud fit, sicut exemplum proprie dicitur quod sumitur ex aliquo, et exemplar ex quo sumitur
Abbreviated transcription (Latin):
mago aũt dei ⁊ similituto ui hoc loco ĩ
quam fõs est homo. ł creata in qͣ factꝰ
est homo. ⁊ ip̃a ẽ homini cõ creata. In¬
creatã enĩ ꝯmaginẽ q̃d cus est in telle¬
xisse uidetur beda cum dic̃. ñ esse unã
ymaginẽ dei ⁊ angłoꝵ. s trium ꝑsonat᷑.¬

Expanded text:
mago autem et similitudo in hoc loco vel quam factus est homo; vel creata, in qua factus est homo, et ipsa homini concreata. Increatam imaginem quae Deus est, intellexisse videtur Beda cum dicit non esse unam imaginem Dei et angelorum, sed trium persona
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ sit ignoscend̾ pecc̾i si peniteat. s qr tanta
labes ẽ illius pecai. uͥ de pͥcandi hũilitatẽ
das cum dix̾ peccaui faciliꝰ desperans cucur¬
rit ad laqueũ. quam huilitate ueniam
peteret. qd ꝓpt̾ magnitudine̾ pect̾i ⁊ ami
ex dampnatoe pecc̾i tales ħre credendũ ast.
Coce qͥdam assignatõ pecc̾i in sp̃m .s. uład

Expanded text:
non sit ignoscendum peccanti, si poeniteat : sed quia tanta labes est illius peccati, ut deprecandi humilitatem das, cum dixit peccavi, facilius desperans cucurrit ad laqueum quam humilitate veniam peteret; quod propter magnitudinem peccati jam ex damnatione peccati tales habere credendum est. Ecce quaedam assignat
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑ oppugnatõ fr̾uitatis pꝰ agnitoem ⁊ in¬
uidencia gr̾e pꝰ reꝯsiliatoe̾m quod setres
morans ad adiciendũ ibi fore uec a seue¬
paͤndo se aixisse aꝑit ita dicẽs. Qõ quidẽ
nͥ ꝯfirinaui qm̃ hoc purare uie dixi. Sed
tñ ad deudũ fuit si in hac celerace m̃tis
ꝑ u̾sitate fuuerit banc uitã. qm̃ de quecͥ¬

Expanded text:
ditur, oppugnatio fraternitatis post agnitionem, et invidentia gratiae post reconciliationem, quod species morans, aliquid adjiciendum ibi fore, nec asserendo se dixisse, aperit, ita dicens: Quod quidem  quoniam hoc putare me dixi, sed tamen addendum fuit: si in hac tam scelerata mentis peruersitate finierit hanc uitam, quoniam de quocu
Abbreviated transcription (Latin):
ai ad penicenciã ad duc̾. l aganus est
hodie. uideiis. in fideł est hodie. heticus ẽ
hodie. sismaticꝰ est hodie quid si cras am¬
plectat᷑ eitholicã pacẽ.⁊ sequatur catho¬
licani u̾itate: Q si isti quos in quoumq
gn̾s eiroris notas. ⁊ canquam desꝑatissimo
dampnas anteꝗ̃ͣ finiant ista uitam a¬
gunt penitenciã ⁊ in uenuĩt ueram ui¬

Expanded text:
iam patientia Dei adducit: paganus est hodie; judaeus infidelis est hodie; haereticus est hodie: schismaticus est hodie; quid si cras amplectatur catholicam fidem, et sequatur catholicam veritatem? Quid si isti quos in quocumque genere erroris notas, et tanquam desperatissimos damnas, antequam finiant istam vitam agant poenitentiam, et inveniant veram
Abbreviated transcription (Latin):
cũ abyssus oẽm tr̃e altitudinẽ teg̾ent. di¬
ci pͣ. in ilł partib ftã. quas nunc illustt soł.¬
diurna lux. Nec mirum lucem in aquis
posse lucere. ẽ etiam nautar̃ oꝑatõe sepiꝰ illu¬
strenti Q in profund̾ ñsi misso. ex oreoleo.
aquas sͥ illustrant. q̃ multo rariores fuerñt
in pͥncipio. ꝗͣ madu sint. qͥa non d̾ ꝯ gregate
diemq discernebat. Ibi gͦ primũ lucẽ apa¬
ruisse. uiĩ simile ẽ. uͥ sol cotidiano cursu cir¬
cum uectꝰ apparet ũ eodem tramite lux cirẽ cꝰ¬
rens ac primo ad ocrasum descendens. uesꝑam
faceret. de iñ ireuocata ad ortum aurorã .i. ma¬
ne illustraret. ⁊ ĩ diuisit d̾s luce̾ a tenebras.¬

Expanded text:
cum abyssus omnem terrae altitudinem tegeret, dici potest in illis partibus facta quas nunc illustrat soldiurna lux. Nec mirum lucem in aquis posse lucere, cum etiam nautarum operatione saepius illustrentur, qui in profundum mersi, misso ex ore oleo aquas sibi illustrant, quae multo rariores fuerunt in principio quam modo sunt, quia nondum congregatae diemque discernebat. Ibi ergo primum lucem apparuisse verisimile est, ubi sol quotidiano cursu circumvectus apparet, ut eodem tramite lux circumcurrens, ac primo ad occasum descendens, vesperam faceret; deinde revocata ad ortum, auroram, id est, mane illustraret; et ita divisit Deus lucem et tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
ne ut. Dr enun ⁊ peceatũ ⁊ deliotũ.
nib leuitici. de clinare a bono. Peccat᷑
est facere malũ. alud est enĩ de clina¬
re a bono. aliud ẽ facere ualũ. Pec̾ui
gͦ est ꝑpetracio mali. Delictũ est oeser¬
co boni quos ⁊ ip̃m nomĩ ostencł. Qrs¬

Expanded text:
ur enim peccatum etiam delictum. t declinare a bono; peccatum est, facere malum. Aliud est enim declicare a bono, aliud est facere malum. Peccatum ergo est perpetratio mali, delictum desertio boni, quod et ipsum osten
Abbreviated transcription (Latin):
so demporałr. ⁊ mutabiłr. Et si corꝑalit̾ dicatꝰ
srsfe uoxdei. nec linga erat qua loqueret᷑.
uec erat quẽ oporẽent. audire ⁊ in telligere.
refertur. Dixir gͦ d̾s fiat ⁊ c̃. ñ temporalitͤ
ñ sono nocis. s in u̾bo sͥ coeterno .i. ñ bum ge¬
nuit in tẽporalit̾. in qͦ erat ⁊ lisposut abet̾

Expanded text:
si temporaliter, et mutabiliter. Et si corporaliter dicatur sonuisse vox Dei, nec lingua erat qua loqueretur, nec erat quem oportet et audire et intelligere. refertur. Dixit ergo Deus: Fiat, etc., non temporaliter, non sono vocis, sed in Verbo sibi coaeterno, id est, Verbum genuit inte
Abbreviated transcription (Latin):
uniłr ⁊ aliã ex ponimꝰ auctoritatẽ uͥ ait
ip̃e dilexit nos ac si dic̾et. Comemorat dilec¬
aliud obiciunt.

Expanded text:
r et aliam exponimus auctoritatem ubi ait ipse dilexit nos; ac si diceret: Commemorat dilecAliud objiciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
pi au̾t om̃s angłos mitti. mitti
asserunt p̾missas auctoritates danicł.
agmina dẽo assistere.⁊ ab intimis num quã
recedere. ñ quin aliqn̾o mittant᷑. s q rari¬
ssime ad exteriora ꝓ deuit. n tunc ab in¬
timis recedunt. s dĩ presentie ⁊ ꝯtempla¬
tõni. semꝑ assistunt ꝗ ⁊̃ faciut̃ qͥ frequẽt᷑
mittantur. Qs alii dicãt mittit ⁊ qͦs dicãt

Expanded text:
i autem omnes angelos mitti asserunt, praedictas auctoritates, Danieliagmina Deo assistere, et ab intimis nunquam recedere; non quin aliquando mittantur, sed quia rarissime ad exteriora prodeunt; neque tunc ab intimis recedunt, sed Dei praesentiae et contemplationi semper assistunt, quod etiam faciunt qui frequenter mittuntur. 6. Quos alii di
Abbreviated transcription (Latin):
e p̃scĩa primo respondeamꝰ dicentes mł¬
ta eũ p̃scisse q̃ mͦ nõ p̃scit. Cum enĩ eiꝰ
p̃ scĩa nõ sit nͥ de futuris: ex quo illa q̃ fut᷑
sciuit gͦ ds om̃ia ab et̾no q̃ futura erant n
p̾scire desinit nͥ cum futura eẽ desinunt.
n cum p̾sare desinit aliqͣ q̃ añ p̃sciebat
inunis ea noscit quam añ cognoscebat Ñ

Expanded text:
entia primo respondemus, dicentes multa eum praescisse quae modo non praescit, cum enim ejus praescientia non sit nisi de futuris, ex quo illa quae futaescivit ergo Deus omnia ab aeterno quae futura erant, neque praescire desinit, nisi cum futura esse desinunt. Neque cum praescire desinit aliqua quae ante praesciebat, minus ea noscit quam ante cognoscebat. Non
Abbreviated transcription (Latin):
exigitur. ⁊ in cõp̃hensibile extra signifi¬
cantiam sermonis ẽ. extͣ sensus intentõẽ
ficantiã rei ip̃iꝰ nꝰa ꝯsumit. sensus ꝯtẽpla¬
tõem in ẜspicabił lum̃ ob cecat. in tlłigẽci¬
e capacitatẽ qd̾ fiñ ulło ꝯtinet᷑ exceõ. O ichi
gͦ in sensu labes ẽ ĩ intelligentia stupor est.
In sermone uͭ nõ iam in firmitatẽ. s silenci¬
ũ ꝯfitebor. Picdosum uimis ẽ de reb tantiᷤ
accam reconditis aliquid ultͣ p̃ scͥptũ ce¬
leste ꝓ feire. ũ ultͣ p̃ finitõem dei sermo
dei deo sit. Forma fidei certa ẽ. Nõ gͦ adͥ
addendũ est s modꝰ ꝯstituendꝰ audatie.
Quicqͥd ultͣ querit᷑ nõ intlligit᷑.¬

Expanded text:
exigitur et incomprehensibile; extra significantiam est sermonis, extra sensus intentionem; ficantiam rei ipsius natura consumit; sensus contemplationem imperspicabile lumen obcaecat, intelligentiae capacitatem quod fine nullo continetur excedit. Mihi ergo in sensu labes est, in intelligentia stupor est; in sermone vero non jam infirmitatem, sed silentium confitebor; periculosum nimis est de rebus tantis ac tam reconditis aliquid ultra praescriptum coeleste proferre, ut ultra praefinitionem Dei sermo de Deo sit. Forma fidei certa est. Non ergo aliquid addendum est, sed modus constituendus audaciae, quidquid ultra quaeritur, non intelligit
Abbreviated transcription (Latin):
Cur apud quosdam non facte sunt uir¬
tutes q̃ si facte fuissẽt egissent illi ho¬
mines penitẽciã.⁊ facte sunt apud eos
qͥ ñ fuerant credituri. tũc nõ lacebit ꝗ
nũc latet. nec utiq ds in iuste uoluit
saluos fĩ cum possent salui eẽ si uellet.
tc̃ inclarissima sapĩe luce uidebr̃ quod
nũe pioꝵ fides ħt anteꝗͣ manifesta ꝯgni¬
toẽ uideatur quã certa ⁊ in mutabił ⁊ ef

Expanded text:
Cur apud quosdam non factae sunt virtutes, quae si factae fuissent, egissent illi homines poenitentiam; et factae sunt apud eos qui non erant credituri; tunc non latebit quod nunc latet. Nec utique injuste Deus noluit salvos fieri, cum possent salvi esse si vellet. Tunc in clarissima sapientiae luce videbitur, quod nunc piorum fides habet, antequam manifesta cognitione videatur quam certa et i
Abbreviated transcription (Latin):
in corꝑe. Numquid dicend̾ est. nõ potu¬
it iudam suscitare in m̃te. Potuit qͥdem
s noluit. His auctoritatib multisq ali¬
is aꝑce docetur qd̾ as multa possit fac̾e
q̃ non uult. Qd ⁊̃ ratõe ꝓbari pͭ. Nõ enĩ¬

Expanded text:
in corpore. Numquid dicendum est: Non potuit Judam suscitare in mente? Potuit quidem, sed noluit. His auctoritatibus aliisque multis aperte docetur quod Deus multa possit facere quae non vult; quod etiam ratione probari pote
Abbreviated transcription (Latin):
uit̾ dix moyses carualẽ copłam fĩ c̾mat᷑. ẽ nou̾ca.
c̃ sorore. ẽ uepte.c̃ amita. c̃ matertera. c̃ piru. ⁊
aliis qͥbdam ꝑmisit aũt liuociũ fĩ. data libello
repudii. In qͦ uͥ sebebat causas ꝓ qͥbꝰ uxorẽ ixepu¬
diabat. ꝑmisit ⁊̃ alia ducere dato pͥori libellio. &¬

Expanded text:
it Moyses carnalem copulam fieri cum matre, cum noverca, cum sorore, cum nepte, cum amita, cum matertera, cum nuru, et aliis quibusdam. Permisit autem divortium fieri dato libello repudii in quo vir scribebat causas pro quibus uxorem repudiabat. Permisit autem aliam ducere dato priori libello;
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾. De nb̾ implet᷑ s tñ nõ ĩplemꝰ eam
Io enim faciamꝰ quia scimꝰ plaçere deo
Ita de homine semper qs  sͣ inplet
uoluntatẽ. q nich facit homo de quo
as nõ operet᷑ quod uult. Nõ enĩ ualt d̾s¬
ut peccet homo quilibet. Si aũt pecea¬
u̾it penitenti uult parcere ut iuiuat.
In peccatis u̾o per seuerantẽ punire ũ
iusticie potenciam. ꝯtumax. nõ euadat.
sic̃ alios abet̾uo p̃parauit ad penam. ali

Expanded text:
ed tamen non implemus eam ideo enim facimus, quia scimus placere Deo. Ita et de homine semper Deus implet suam voluntatem, quia nihil facit homo de quo Deus non operetur quod vult. Non enim vult Dut peccet homo quilibet. Si autem peccaverit, poenitenti vult parcere ut vivat, in peccatis vero perseverantem punire, ut justitiae potentiam contumax non evadat. Sicut al
Abbreviated transcription (Latin):
Imor mulier mox transgressio facta ẽ
ctoritas uͥ ꝯcupiscentia eos ñ ãge bat. ał uͦ
nõ iuiłant quia casum eor p̾sciebat de
quibꝰ homo ꝓpagandꝰ erat. Ecce ex presse
habes d̾ m ꝓpagatonis filior̾ eor. S̾t
tõ illiꝰ in ferioris uite utr̃ natis filiis ꝑ sue¬
cessiones an simlꝰ om̃s tr̃asferendi fuissent.

Expanded text:
 muliere, mox transgressio facta est, ctoritas, ubi concupiscentia non angebat. Deus vero jusserat, quia casum eorum praesciebat, de quibus homo propagandus erat. Ecce expresse habes de modo propagationis filiorum. 3. De termino illius inferioris vitae; utrum, natis filiis, per successiones, an si
Abbreviated transcription (Latin):
muncꝰ. angłi augl̃is. d̾monies demoĩb̾. hoĩes ho¬
minibꝰ p̃sunt. S om̃ib collectis iã oĩs p̃latõ ees¬
sabit. hinc qͥdam putant pꝰ iudiciũ demones nͥ
ħre potestatẽ cruciandi homines sic̃ iu. s ũ denie¬
sic reꝓbos homines ĩ ñ ꝑ oꝑatonẽ demonũ s ĩͥtu¬
te diuina tm̃ etñis subici cruciatibꝰ. p̃missa tam̃
auctoritas. ñ id cog̃ ꝯ sentire. ꝙͣ⁊ si asserat tẽ ñ de¬
mories demonibꝰ nͨ hoĩes hoĩb p̃ eẽ ñ diffiuit
tñ an demones p̃sint hoĩbꝰ at torquend̾. Uñ qͥb̾sã

Expanded text:
 angeli angelis, daemones daemonibus, homines hominibus praesunt. Sed omnibus collectis, jam omnis praelatio cessabit. Hinc quidam putant post judicium daemones non habere potestatem cruciandi homines, sicut modo. Sed ut daemosic reprobos homines ibi non per operationem daemonum, sed virtute divina tantum aeternis subjici cruciatibus. Praemissa tamen auctoritas non id cogit sentire; quae etsi asserat tunc nec daemones daemonibus, nec homines hominibus praeesse, non definit tamen an daemones praesint hominibus ad torqu
Abbreviated transcription (Latin):
sione manifesta ad uidendũ
ĩpioꝵ crñciatũs quõs identeᷤᷤ
nõ dolore affi̾ient᷑. s lecitiãsa¬
timabunt᷑. agentes gr̃as de sua
lib̾atone uisa impĩoꝵ ĩeffãbili
salamitat̾e. Uñ ꝑsasas. ĩpioꝵ
torm̃ta descͥbens. ⁊ ex eoꝵ uisi¬
one leticiam bonoꝵ exp̾meñs

Expanded text:
dendum impiorum cruciatus; quod videntes non dolore afficientur, sed laetitia satiabuntur, agentes gratias de sua liberatione, visa impiorum ineffabili calamitate . Unde Isaias impiorum tormenta describens, et ex eorum visione laetitiam bonorum exprimens
Abbreviated transcription (Latin):
nõ fuscat beatitudinẽ aspͨta
pena reproboꝵ. qr uͥ iam cõpaᷤᷤ¬
sio misie nõ ent minuere bea¬
toꝵ leticiam nõ ualebit. ⁊ lic
iustis sua gaudia suffitiant.
ad maiorem tñ głiam uident

Expanded text:
non offuscat beatitudinem aspecta poena reproborum, quia ubi jam compassio miseriae non erit, minuere beatorum laetitiam non valebit. Et licet justis sua gaudia sufficiant, ad majorem tamen gloriam vident
Abbreviated transcription (Latin):
dc̃am. hec de pedib sedẽtis sẜ
soliũ excelsum. quos seraphĩ
dualii alis uelabant scͥptori
⁊ si nõ auditori cõmemorasse
suffait. qui afatie exorsus
sedentis ꝑ media ad pedes us

Expanded text:
. Haec de pedibus sedentis super solium excelsum, quos seraphin duabus alis velabant, scriptori, etsi non auditori, commemorasse sufficiat; qui a facie exorsus sedentis per media ad pedes usque
Abbreviated transcription (Latin):
dem ꝑatam. Namsi scd̾m nate
ꝓprietatẽ ac siłitudinẽ. ut simili¬
tudo nõ solam spẽm affelat. set
genꝰ teneat: religiose unã sub¬
tantiã p̾dicamꝰ dũ modo unam
sb̾am ꝓprietatis similitudĩe ĩtel¬
ligamus. ut qd̃ imũ sunt. non
singłarem significet s eqͣles.
Equalitatẽ dico .i. indifferẽciam.
siłitudinis. ut siłitudo habeatur
eqͣlitas. Equalitas uͦ iniũ id cͥco
dicat᷑ ẽẽ: qr par sit. Unũ aũt in
religiose p̾dicabit᷑. q̃ ex natunta¬
tis propͥetate. ⁊ ex nat᷑e siłitudĩe
ĩ in differens sit: ut nnadicat᷑.¬

Expanded text:
atam. Nam si secundum naturae proprietatem ac similitudinem, ut similitudo non speciem solam afferat, sed genus teneat; religiose unam substantiam praedicamus, dummodo unam substantiam proprietatis similitudinem intelligamus, ut quod unum sunt, non singularem significet, sed aequales. Aequalitatem dico, id est, indifferentiam similitudinis, ut similitudo habeatur aequalitas; aequalitas vero unum idcirco dicatur esse, quia par si; unum autem, in religiose praedicabitur: quae ex nativitatis proprietate, et ex naturae similitudine ita indifferens sit, ut una dicat
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iũ cã. si tamẽ ⁊cã. Non in. fa¬
cile pot̃ inueniri nomẽ. qd̾ dante
excellentie cõueniat nͥ qd̾ me¬
liuis dr᷑ tͥnitas hec: unus deus
ut ĩuisibilia dei ꝑ ea q̃ fc̃a sunt:
intellecta conspiti ant᷑ .i. ut de tẽ¬
poralib et̾na capiant᷑. It̾ ĩ eod̾.

Expanded text:
Non enim facile potest inveniri nomen quod tantae excellentiae conveniat, nisi quod melius dicitur Trinitas haec unus Deus.ut invisibilia Dei per ea quae facta sunt intellecta conspiciantur , id est ut de temporalib
Abbreviated transcription (Latin):
ologoꝵ studiosa atq modesta
diuinã sc̃pt᷑am. formã p̾scͥptam
in doct̾na dene̾ adu̾tet. de his gͦ
nobis aditum ad tes diuinas ali¬
qͣtenus intelligendas. deo duce
aperite uolentib disserendum
est ⁊ pͥmũ: de rebus post ea: de sig¬
ius disseremus.
De rebus cõmu

Expanded text:
o studiosa atque modesta, divinam Scripturam, formam praescriptam in doctrina tenere advertet. De his ergo nobis aditum ad res divinas aliquatenus intelligendas. Deo duce, aperire volentibus disserendum est: et primum de rebus, postea de signis disseremus. 2. De rebus commu
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ indisferentis comparatõnẽ
Int̾ similẽ ⁊ unũ qt̃o ꝙͥ locũ heat
eqͣlis: Et in t̾rogo utr̃ siłitudinis
potiꝰ. an siłitudinis res sit. nõ÷ qͣli¬
tas ĩ dissinulib nͨ silitudo int̾ unũ
aut qͥd differunt siles cieqͣles. ut ab
equales. Et quid aliud post̾ ẽẽ siłes.
qͣm eqͣles. ꝯ indissimilib nõ sit eqͣli

Expanded text:
habet indifferentis comparationem. Inter similem et unum quaero quem locum habeat aequalis: et interrogo utrum similitudinis potius, aut solitudinis res sit. Non est aequalitas in dissimilibus, nec similitudo est intra unum. Aut quid differunt similes, et aequales; ut ab aequales: Et quid aliud possunt esse similes quam aequales, cum in dissimilibus non sit aequali
Abbreviated transcription (Latin):
dem ꝑatam. Namsi scd̾m nate
ꝓprietatẽ ac siłitudinẽ. ut simili¬
tudo nõ solam spẽm affelat. set
genꝰ teneat: religiose unã sub¬
tantiã p̾dicamꝰ dũ modo unam
sb̾am ꝓprietatis similitudĩe ĩtel¬
ligamus. ut qd̃ imũ sunt. non
singłarem significet s eqͣles.
Equalitatẽ dico .i. indifferẽciam.
siłitudinis. ut siłitudo habeatur
eqͣlitas. Equalitas uͦ iniũ id cͥco
dicat᷑ ẽẽ: qr par sit. Unũ aũt in
religiose p̾dicabit᷑. q̃ ex natunta¬
tis propͥetate. ⁊ ex nat᷑e siłitudĩe
ĩ in differens sit: ut nnadicat᷑.

Expanded text:
atam. Nam si secundum naturae proprietatem ac similitudinem, ut similitudo non speciem solat afferat, sed genus teneat, religiose unam substantiam praedicamus, dummodo unam substantiam proprietatis similitudinem intelligamus, ut quod unum sunt, non singularem significet, sed aequales: aequalitatem dico, id est indifferentiam similitudinis, ut similitudo habeatur aequalitas. Aequalitas vero unum idcirco dicitur esse, quia par sit: unum autem in religiose praedicabitur, quae ex nativitatis proprietate et ex naturae similitudine ita indifferens sit, ut una dicatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Item. Non est una prĩs ⁊ filii negͣn¬
da sb̾a. set nec irratonabilit̾ p̃di¬
canda. Sit una sub̾a ex nature
genite proprietate: nõ sit aut
ex portione aut ex unione. aut
ex cõmunione. Pot̾ una sb̾a pie
dici ⁊ pie taceri. habes natiuita¬
tem h̃s siłitudinem. Qͥd uerbi
calũpniam suspitiose tenemus.
rei intelligentia nõ dissidentes.
fit ex sili̾tudine nõ ex solitudine.

Expanded text:
imi, una Patris et Filii neganda substantia: sed nec irrationabiliter praedicanda. Sit una substantia ex naturae genitae proprietate; non sit aut ex portione, aut ex unione, aut ex communione. Potest una substantia pie dici, et pie taceri. Habes nativitatem, habes similitudinem. Quid verbi calumniam suspiciose tenemus, rei intelligentia non dissidentes? sit ex similitudine, non ex solitudine.
Abbreviated transcription (Latin):
oi̾s usus est ĩ significando. no ĩuisti¬
ficando .i. quib nõ utin᷑ nisi aliqͥd
signifitandi gr̃a ut aliqͣ sacͥmenta
legalia¶ alia q̃ nõ solũ significant.
set conferunt qd̾ intꝰ adiuuet. sic̃
eunͣgłica sacm̃ta . Ex qͣuo aperte
intelligit᷑ q̃ hic appelle̾nt᷑ signa
tes ille iudelicet q̃ ad significand̾
aliqͥd adhibent᷑. Om̾e gͥ signũ: ⁊̃
res aliqͣ est. qd̾ enĩ nulla res est:

Expanded text:
significando, non in justificando; quibus non utimur nisi aliquid significandi gratia, ut aliqua sacramenta legalia. Alia quae non solum significant, sed conferunt quod intus adjuvet, sicut evangelica sacramenta. Ex quo aperte intelligitur quae hic appellentur signa, res illae videlicet quae ad significandum aliquid adhibentur. Omne igitur signum etiam res aliqua est.
Abbreviated transcription (Latin):
currant recognoscenti mortẽ
suam ad conu̾sionem. Id̃oq
nemo digne põt penitẽ que
non sustineat unitas eccłie
Ideoq ño petat sac̾a otes pali¬
quã culpam ab unitate eccłie
⁊ ab soluitur premisse q̃oms
articulus querendus ẽ sac̾dos
sapiens ⁊ disc̾tus qui cum po

Expanded text:
currant recognoscenti mortem suam ad conversionem suam. Ideoque nemo digne poenitere potest, quem non sustineat unitas ecclesiae, ideoque non petat sacerdotes per aliquam culpam ab unitate ecclesiae et absolvitur praemissae quaestionis articulus. Quaerendus est sacerdos sapiens et discretus, qui cum pot
Abbreviated transcription (Latin):
hñs liquorem. liquor ẽ nec
corpus nec colornec anma
ẽ sapĩa. Ecce quanta ẽ itẽp¬
titas quanta ẽ unitas mimu¬
tabilitas simplicitas puritaᷤᷤ
damus teneamus gͥ
ut docetꝰ aus. inli. de fide ad
petrum prẽm ⁊ filium ⁊ sp̃me¬

Expanded text:
nim uas habens liquorem liquor est nec corpus color, nec anima est sapientia. Ecce quanta est identitas, quanta est unitas, immutabilitas, simplicitas, puritas damus. Teneamus ergo, ut docet Aug. in lib. de Fide ad Petrum, Patrem et Filium et Spir
Abbreviated transcription (Latin):
Ret̾ea sciendum ẽ ꝙ illi deq¬
bo nulla extant uidicia int̾
ꝓpinquos uel domesticos uł
uicinos quib bapticati fuis¬
se doceantur agendumẽ ut re¬
nascantur ne peantuiquib
qd non ostenditur gestumi
rõ nõ sinit ut utdeatur itera¬
tũ. conferendum eis uidet᷑. ꝗ
collatum ẽĩ nescitur qr ño te

Expanded text:
 illi, de q illi, de quibus nulla exstant indicia inter propinquos vel clericos, vel vicinos, quibus baptizati fuisse doceantur, agendum est ut renascantur ne pereant. In quibus quod non ostenditur gestum, ratio non sinit, ut videatur iteratum, conferendum eis videtur, quod collatum esse nescitur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
in utero meo ⁊ potuit ẽẽ hec scĩ¬
ficatio tante rei amaiori cogn¬
oscende indicium nõ aparuu¬
lo cogrite absq assertione de
hac scĩficatione loquitur non
diffimens quałr in telligenda
sit illa scĩficatio. an sit sĩgnu
future rei an mi̾tas scĩficationis
ꝑ sp̃m facte. s melius ẽ ut dica¬
mus illos preter ꝯmunemle¬
gem mutis sc̃ificatos. ⁊ gr̃a¬
preuentos cduissis omnib pec¬
si corrupte proferãtur u̾ tis.¬
ba illa anbap̃s sit de hoc zacha¬
rias bonefacio scripte retuler̃t
michi ⁊ nuntu tui ꝙ fuit sac̾¬
dos meadem prouintia qui la¬
tinam linguam penitus igno¬
rabat ⁊ dum baptiçaret nesci¬
us latini eloquii infringens
linguam diceret. baprigo te ĩ
re s si ille qui baptiçauit n̾o
errorem inducens uł hesim. s
prosola ignorantia romane
locutionis infringendo ling¬
uam bapticans dixiss nõ po¬
ssumus con̾sentire ut denuo
bapticentur.

Expanded text:
in utero meo. Et potuit esse haec sanctiin utero meo. Et potuit esse haec sanctificatio, tantae rei a majori cognoscendae indicium, non a parvulo cognitae. Absque assertione de hac sanctificatione loquitur, non definiens qualiter intelligenda sit illa sanctificatio, an sit signum futurae rei, an veritas justificationis per Spiritum factae. Sed melius est ut dicamus illos praeter communem legem in uteris justificatos, et grapraeventos dimissis omnibus pecsi corrupte proferantur verba illa, an Baptismus sit. De hoc Zacharias Bonifacio scribit: Retulerunt mihi nuntii tui quod fuerit sacerdos in eadem provincia, qui Latinam linguam penitus ignorabat; et dum baptizaret, nescius Latini eloquii, infringens linguam diceret: Baptizo te in re. Sed si ille qui baptizavit, non errorem inducens vel haeresim, sed pro sola ignorantia Romanae locutionis, infringendo linguam baptizans dixisset, non possumus consentire ut denuo baptizentur.
Abbreviated transcription (Latin):
Iuero opponitur de rimia
ieremia ⁊ ioħe baptista qui
ab utero scĩficati leguntur
qd̃ ⁊ de iacob quidam pu¬
tant. dicimus si scĩficatio ibii
accipitur int̾ior emundatio
inmira culis diuine potẽtie
ẽẽ habendum. un au̾t ait ã¬
bigue suꝑ hoc loquens si us¬
q adeo in quit millo puero
accelatus ẽ usus roms ⁊ uo¬
luntatis ut intra mat̾na uis¬
cera iam posset agnoscere cre¬
dere qd in alus ꝑuulis expec¬
tatur etas ut possint inmmira¬
culis attendendum ẽ cliume
potentie. non ad humane
tra hendum exemplum nate
tum locutum ẽ ideo de ieremia
legitur prius quam exires de
ẽẽ. Illa tͣn scificatio qua effici¬
mur templũ d̾i. ñ nͥ renatorũ
ẽ. Nisi enim quis re.f. exaqͣ
nascitur. uñ. Illa scĩficatio põt
scd̃m p̃destinationem accipi
Ecce uidetur dubitant᷑ loqui
⁊̃ in eodem dicit. nõ dictum ẽ
quia crelidit infans mutero
s exultauit. Nec elis abeth di¬
cit exultauit infide. s exultauit

Expanded text:
ero opponitur de Jeremia et de Joanne Baptista, qui ab utero sanctificati leguntur, quod etiam de Jacob quidam putant, dicimus, si sanctificatio ibi accipitur interior emundatio, in miraculis divinae potentiae esse habendum, ut Aug. ait, ambigue super hoc loquens. Si usque adeo, inquit, in illo puero acceleratus est usus rationis et voluntatis, ut intra materna viscera jam posset agnoscere et credere, quod in aliis parvulis expectat aetas ut possint, in miraculis habendum esse divinae potentiae, non ad humanae trahendum exemplum naturae. tum locutum est. Idem: De Jeremia legitur: Priusquam exires de amen sanctificatio qua efficimur templum Dei, non nisi renatorum est. Nisi enim quis renatus fuernascatur. Unde illa sanctificatio potest secundum praedestinationem accipi. Ecce videtur dubitanter loqui, qui etiam dicit: Non dictum est quia credidit infans in utero, sed exultavit; nec Elisabeth dicit: Exultavit in fide, sed: Exultavit
Abbreviated transcription (Latin):
finit ita in quiens si totumi
ludiere ⁊ mimice et iorulari¬
ter agẽtur utrum aꝓꝓbandusi
eẽt hap̃s qui sic daretur diumnꝰ
iudicium ꝑalicurus reuelatio¬
nis miraculum oratione inpl¬
orandum ẽẽ censerem. Elidetur
tũ sapientib ño fuisse bap̃a.i
ut cum aliqui in balneum uel
influmen merguntur uinoĩe
tentione baptiçandi illud ge¬
ritur. Nam in hoc ⁊ malus
sacram̃tis sicut forma ẽ seruã¬
da.ita ⁊ intentio illud celebra¬
di ẽ habenda. illud ⁊̃ nõ te mo¬
ueat qd̃ quidam nõ ea fide par¬
uulos ad bap̃m referunt ut per
sp̃m aduitam regẽnerentur et̃¬
nam. s eos putant hoc remedi¬
o temꝑalem acciꝑe sanitatem
no enim ꝓpt̾ea illi ñ regna̾nt᷑.
qr nec ab illis hac intentione
dfferũtur
Egnoscendũ ẽ ⁊̃ mbaptiçan¬
dis electis duo tempora ẽẽ ser¬
uanda .i.pascha ⁊ pentecostes
it insabato pasche.uł penteco¬
stes bap̃i sacram̃tum celebret᷑
qui uõ nec̃ĩtate mortis ul ꝑicu¬

Expanded text:
finit, ita inquiens: Si totum ludicre et mimice et joculariter ageretur, utrum approbandus esset Baptismus qui sic daretur, divinum judicium per alicujus revelationis miraculum oratione implorandum esse censerem. Videtur tamen sapientibus non fuisse baptisma, ut cum aliqui in balneum vel in flumen merguntur in nomin, quia non intentione baptizandi illud geritur. Nam in hoc et in aliis sacramentis sicut forma est servanda, ita et intentio illud celebrandi est habenda. Illud etiam non te moveat, quod quidam non ea fide parvulos ad Baptismum ferunt, ut per Spiritum ad vitam regenerentur aeternam; sed eos putant hoc remedio temporalem accipere sanitatem; non enim propterea illi non regenerantur, quia nec ab illis hac intentione offerunturAgnoscendum est etiam in baptizandis electis duo tempora esse servanda, id est, Pascha et Pentecosten, ut in sabbato Paschae vel Pentecostes Baptismi sacramentum celebretur. Qui vero necessitate mortis vel pericu