comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmictat. si quid inquiens petieritiᷤ
patrem in nomine meo.dabit uobis
cum ñ solum nr̃i similes multa que
patrem in xp̃i nomine uident᷑ pet̾e
ñ accipiunt: uerum etiam ipse apłs
paulus tercio dñm rogauerit. ut a
se angłs sathanea quo tͥbulabatur
abscedẽt: nec impetrare potuerit.
S huiꝰ motio questionis antiqua iã

Expanded text:
is, si quid, inquiens, petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis, cum non solum nostri similes multa quae Patrem in Christi nomine videntur petere non accipiant, verum etiam ipse apostolus Paulus tertio Dominum rogaverit, ut a se angelus Satanae, a quo tribulabatur, abscederet, nec impetrare potuerit. Sed hujus motio quaestionis antiqu
Abbreviated transcription (Latin):
et maiorib eos donis pat̾ne dilectioniᷤ
ẽẽ remun̾atos. Non autẽ arbitrandũ
quia pater sine filio aut sp̃uscõ ama¬
re. uł amoris possit mun̾a dare: nec
rursus estimandum. quia filiꝰ sine
patre et sp̃u sco ualeat amari uelcre¬
di. Qđ gͦait. ipse enim pateramat
uos: intelligendum ẽ. una cum fi¬
lio et sp̃u sc̃o amare. quos amore di¬
gnos iudicat. Et qđ adiunr̃. quia uoᷤᷤ
me amastis: eadem ratione sciendũ
ẽ. quia quicumq filiũ recte amat:
hunc cum patre. et amboꝵ sp̃li amet
quia quoꝵ inseꝑabilis ẽ natura diui¬
nitatis: hoꝵ una eademq st̃ dona uir¬
tutis. Erina patre. et ueni in mundũ.¬

Expanded text:
nt, majoribus eos donis paternae dilectionis nt, majoribus eos donis paternae dilectionis esse remuneratos. Non autem arbitrandum quia Pater sine Filio et Spiritu sancto amare, vel amoris possit munera dare. Nec rursus aestimandum quia Filius sine Patre et Spiritu sancto valeat amari vel credi. Quod ergo ait: Ipse enim Pater amat vos, intelligendum est una cum Filio et Spiritu sancto amare, quos amore dignos judicat. Et quod adjunxit: quia vos me amastis, eadem ratione sentiendum est, quia quicunque Filium recte amat, hunc cum Patre et amborum Spiritu amat, quia quorum inseparabilis est natura divinitatis, horum una eademque sunt dona virtutis. E
Abbreviated transcription (Latin):
tͥumphum patͥs ostendit ocłis: pro
nr̃a infirmitate ꝓpitiꝰ int̾uenit. Potest
et ita ñ inconuenient̾ accipi qđ ait.
et non dico uob quia ego rogabo
patrem de uob̃: quia ñ de p̃senti ro¬
go. s de fut᷑o temꝑe posuit rogabo.
qđ scĩs in eterna pace receptis. ñ opꝰ
sit iam aliquid rogari de illis: qͥ a¬
nimirum tanta beatitudine donati
sunt. qua amplior eẽ ñ possit. Ipse
enim paterainat uos:quia uos meama¬
stis. et credidistis quia a deo exiui. Non
ita intelligendum ẽquasi amor& cre¬
dulitas discipłoꝵ p̃cesserit amorem
quo illos pater amaret: meritumq
humanum pͥus sit munerib gr̃ȩ cȩ¬
lestis: cum aꝑtissime dicat apls. aut
quis pͥor dedit illi et retͥbuetur ei: qm̃
ex ipso et ꝑ ipsum. et in ipso sunt om̃ia
s ita potius. quia pater illos gratuito
amore p̃uen̾it. atq ad amandum
credendumq filium amando sustu¬
lerit: et quia ipsi agnitam filii dile¬
ctionẽ ac fidẽpio ac sollicito cord sertiau̾i¬

Expanded text:
s ostendit oculis, pro nostra infirmitate propitius intervenit. Potest et ita non inconvenienter accipi quod ait: Et non dico vobis, quia ego rogabo Patrem de vobis, quia non de praesenti rogo, sed de futuro tempore posuit rogabo, quod, sanctis in interna pace receptis, non opus sit jam aliquid rogari de illis, qnimirum tanta beatitudine donandi sint, quae amplior esse non possit. Ipse enim Pater amat vos, quia vos me amatis, et credidistis, quia a Deo exivi. Non ita intelligendum est, quod dulitas discipulorum praecesserit amorem quo illos Pater amaret, meritumque humanum prius sit muneribus gratiae coelestis, cum apertissime dicat Apostolus: Aut quis prior dedit illi, et retribuetur ei? Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia ; sed ita potius, quia Pater illos gratuito amore praevenerit, atque ad amandum credendumque Filium amando sustulerit, et quia ipsi agnitam filii dilectionem ac fidem pio et sollicito corde servaveri
Abbreviated transcription (Latin):
Imme pͥncipẽ demonioꝵ cognomi¬
nabant. Et alii temptantes signitꝰ¬
querebant ab eo de celo. Uel in morẽ
helye. ignem de sublimi uenire cu¬
piebant. uł in similitudinẽ samu¬
helis. tempore estiuo mugire conitrua
chorusc̾are fulgura: imbres ruere.
ex occultis et uarii aeris passionib
accidisse. At cu qui calumniaris ea
que ocłis uides: manu tenes. utilita¬
te sentis: quid facies de his qufde ce¬
lo uen̾int: Utiq respondebis: et ma¬
gos in egypto multa signa fecisse de
celo. Iħc autẽ ut uidit cogitationes
eoꝵ: dixit eis. Omne regnum in se ip¬
sum diuisum desolabitur: et domus
supͣ domum cadet. Non ad audita .s
ad cogitata dñs respondit: ut uł sic
compellentur credẽ eiꝰ potentiãm qui
cordis uidebat occulta. Si autẽ om̃e
regnum in se ipsum diuisum desola¬
bitur: gͦ patͥs et filii et sp̃s scĩ regnum
ñ ẽ diuisum: qđ sine ulla contͣdictio

Expanded text:
mine principem daemoniorum cognomimine principem daemoniorum cognominabant. Et alii tentantes, signquaerebant ab eo. Vel in morem Eliae ignem de sublimi venire cupiebant, vel in similitudinem Samuelis tempore aestivo mugire tonitrua, coruscare fulgura, imbres ruere, ex occultis et variis aeris passionibus accidisse. At tu qui calumniaris ea quae oculis vides, manu tenes, utilitate sentis, qui feceris de iis quae de coelo venerint? Utique respondebis, et magos in Aegypto multa signa fecisse de coelo. Ipse autem ut vidit cogitationes eorum, dixit eis: Omne regnum in seipso divisum desolabitur, et domus supra domum cadet. Non ad dicta, sed ad cogitata respondit, ut vel sic compellerentur credere potentiae ejus, qui cordis videbat occulta. Si autem omne regnum in seipso divisum desolatur, ergo Patris et Filii et Spiritus sancti regnum non est divis
Abbreviated transcription (Latin):
susa demone lib̃atur. Qđ et tc̃ quidẽ
carnalit̾ factum ẽ: s et cotidie comple¬
tur in conu̾sione credentium: ut ex¬
pulso pͥmum demone fidĩ lum̃ aspi¬
ciant: deinde ad laudes dĩ tacentia
ora laxentur. Quidam autẽ ex eis dixe¬
runt. In beelzebub pͥncipe demonioꝵ
eicit demonia. Non hoc aliqui det̾ba
sicut alii eugłiste testantur. Turbis
quippe que minus erudite uidebans
dñi semꝑ facta mirantib: illi contra
uł negare hec.uł que negare neqͥue¬
rant. sinistra int̾pretatione ꝑu̾tere
laborabant: quasi hec ñ diuinitatis
s immundi sp̃c oꝑa fuissent: id est
beelzebub. qui ds̃ erat accaron. Nam
bel quidem. ipse ẽ baal: zebub autẽ
musca uocatur. N ec nixta quedam
m̃dosa exemplaria. uł .l.littera uł d.
in fine ẽ nommis legenda: sb. Beel¬
rebub gͦ. baal muscarũ. id ẽ uir mus¬
carum. siue habens muscas int̾preta¬
tur: ob sordes uidelicet immolatici
cru. oris. ex cuiꝰ spurcissimo ritu uł no¬

Expanded text:
s daemone liberatur. Quod et tunc quidem carnaliter factum est, sed et quotidie completur in conversione credentium, ut, expulso primum daemone, fidei lumen aspiciant, deinde ad laudes Dei tacentia prius ora laxentur. Quidam autem ex eis dixerunt: In Beelzebub principe daemoniorum ejicit daemonia. Non haec aliqui de turba, sicut alii Evangelistae testantur. Turbis quippe, quae minus eruditae videbantur, Dei semper facta mirantibus, illi contra, vel negare haec, vel quae negare nequiverant sinistra interpretatione pervertere, laborabant, quasi non haec divinitatis, sed immundi spiritus opera fuissent, id est, Beelzebub, qui Deus est Accaron . Nam Beel quidem ipse est Baal, Zebub autem musca vocatur. Nec juxta quaedam mendosa exemplaria, l litera, vel d, in fine est nominis legenda, sed b. Beelzebub ergo baal muscarum, id est, vir muscarum, sive habens muscas, interpretatur, ob sordes, videlicet, immolatitii cruoris, ex cujus spurcissimo ritu vel no
Abbreviated transcription (Latin):
credo mos increbruerit ȩccłiȩ: ut
sacerdotes illius his quos ꝑcipien¬
dis baptismi sacram̃tis p̃parant.
pͥus int̾ cet̾a consecrationis exordia
de saliua oris sin nares tangant
et aures. dicentes. effeta: ꝑ saliuam
quidẽ oris sui. gustũ qđ mitiandi
st̃ suꝑnȩ sapientiȩ designantes: ꝑ
tactum uͦ narium. ut abiectis dele¬
ctationib noxiis. solum xp̃i semꝑ
amplectent᷑ odorem: de quo dicit
loco: et ut meminerint. se rurta ex¬
emplũ beati iob. donec suꝑẽ alitus
lo E qui iniquitatẽ labiis. nec
lin Igua m̃datium. meditari
deb̃e. IPorro ꝑtactum aurũ: ut
relicto: auditu lingue nequã. audi¬
ant u̾ba.xp̃i. et faciant ea: similes
uiro prudenti. qui edificauit do-¬
mũ suam supͣ petram. Et unus

Expanded text:
 Mos increbuit Ecclesiae, ut sacerdotes illius his quos percipiendis baptismi sacramentis praeparant, prius inter caetera consecrationis exordia, de saliva oris sui nares tangant et aures, dicentes: Effeta. Per salivam quidem oris sui gustum, quo initiandi sunt, supernae sapientiae designantes; per tactum vero narium, ut abjectis delectationibus noxiis, solum Christi semper amplectatur odorem, de quo dicit loco . Et ut meminerit se juxta exemplum beati Job, donec superest halitus loqui iniquitatem labiis, nec lingua mendacium meditari debere. Porro per tactum aurium, ut relicto auditu linguae nequam, audiat verba Christi, et faciat ea: similis vero prudenti, qui aedificavit domum suam sup
Abbreviated transcription (Latin):
in domum suam. Et huicerat so¬
ror nomine maria.Due iste soro¬
res sicut sc̃i patres plenissime nob
exposuert̃. duas in sca eccłia uitaᷤᷤ
designant. martha scilicet acti¬
uam. maria contemplatiuam.
Ista laborat ad exhibenda indi¬
genti omnia humilitatis officia
illa uacat et uidet qm̃ ds̃ ẽ. Ista
circa ext̾iora occupatur. illa int̾io¬
ra contemplatur. Sicut enim
mater dĩ ẽ singłaris. ita et istaꝵ
due sorores typum tenent. in ea ex¬
titit singłaris. Numquã in alia ꝑ¬
oꝑata ẽ. numquã sic alias maria¬

Expanded text:
in domum suam: et huic erat soin domum suam: et huic erat soror nomine Maria. Duae istae sorores, sicut Patres sancti plenissime nobis exposuerunt, duas in S. Ecclesia vitas designant: Martha scilicet, activam; Maria, contemplativam. Ista laborat ad exhibenda indigenti omnia humanitatis officia; illa vacat et videt quoniam Deus est. Ista circa exteriora occupatur; illa interiora contemplatur. Sicut autem mater Dei et singularis; ita et istaruae duae sorores typum tenent, in ea exstitit singularis. Nunquam in alioperata est; nunquam alias
Abbreviated transcription (Latin):
rum uirginitatis habeant. & cur¬
rim humilitatis. id ẽ et uirgines
sint et humiles tam̃ salua uirgi¬
nitate matres. ẽẽ non possunt. neꝙ
filios generare. qđ ista sola fecit. Et
ideo castellum hoc qđddam. id ẽ sin¬
głare m̾ito dr̃. quia ista singlarit̾
et mat̾ et uirgo fuit. qđ nulla alia¬
ẽẽ potuit. nec pot̾it. Uerum conce
etiam sic maria uirgo erit singlariˢ
quia unicum dĩfilium genuit.
qui sicut ẽ unicus unico patri: ita
ẽ unicus unicematͥ. Et ideo eciam
si uirgo pariat. nulla uel eundẽ
ul altum talem gen̾abit. Est gͦ ca¬
stellum qđdam in. qđ intrauit
iħc. Porta uͦ ꝑ quam intrauit. est
fides. Quia enim credidit ꝑfecta
sunt ei adño. que ab angło dicta
sunt. sicut ait ad eam elisabech.
N ec quia intrauit ih̃c castellum
hoc uiolatum ẽ. Iħc enim saluat
non uiolat. confracta solidat. ñ
confringit solida. Scđm nom̃ eiꝰ
ita et opus eiꝰ. Et mulier quedam
martha nomine excepit illum

Expanded text:
murum virginitatis habeant, et turmurum virginitatis habeant, et turrim humilitatis, id est, virgines sint et humiles, tamen salva virginitate matres esse non possunt, neque filios generare, quod ista sola fecit. Et ideo castellum hoc merito quoddam, id est singulare, dicitur, quia ista singulariter et virgo et mater fuit, quod nulla alia potuit vel poterit. Verum concedetiam, sic Virgo Maria singularis erit, quia unicum Dei Filium genuit, qui sicut est unicus unico Patri, ita est unicus unicae matri. Et ideo nulla, etiam si virgo pariat, vel eumdem vel alium talem generabit. Est ergo castellum quoddam, in quod intravit Jesus; porta vero per quam intravit est fides. Quia enim credidit, perfecta sunt ei a Domino quae ab angelo dicta sunt ei, sicut ait ad eam Elizabeth. Nec quia Jesus intravit castellum hoc, violatum est: Jesus enim salvat, non violat; confracta solidat, non confringit solida. Secundum nomen ejus, ita et opus ejus. Et mulier quaedam, Martha nomine, excepit eum
Abbreviated transcription (Latin):
cum ab angło filius ei ꝓmitteretur
respondit. Quomͦ fiet istud qm̃ ui
rum ñ cognosco: Si cuilibet uirgi¬
m desponsate. in animo suo difpo¬
nenti nubere.diceretur. filium ha¬
bebis. ñ miraretur. neq int̾rogaret
quomͦ illud fieret. utpote que se
desponsatam. et in ꝓrimo nuptu¬
ram sciret. & a uiro suo grauidari
nupt᷑am. neq uirum cognituram
certissime sciebat. Hoc de uirgine
De humilitate uͦ dicendũ. Qd̃ cũ
ab angło salutaretur. mat̾ dĩ eli
co. Quia respexit humilitatẽ ancil¬
le sue. O sublimis uirgo materdei
o mat̾humilis ancilla dñi. Quid su¬
blimius ẽẽ possit. & quid humiliꝰ
de se sentire potuit: Sunt qui ca¬
stellum hoc magdalum eẽ arbitren
a quo maria magdalene cognomi¬
natur. Qđ si uerum ẽ: p̃dicte inter¬
pretationi famulat᷑. M agdalumo
enim t̾ris dr̃: et humilitati com¬
terire ñ debemꝰ. Qđdam idẽ singla¬
re castellum fuit uirgo maria.
Quamuis enim et multe alie mu

Expanded text:
cum ab angelo filius ei promitteretur, cum ab angelo filius ei promitteretur, respondit: Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco ? Si cuilibet virgini desponsatae in animo suo disponenti nubere diceretur, filium habebis, non miraretur, neque interrogaret quomodo illud fieret, ut pote quia se desponsatam, et in proximo nupturam sciret, et a viro fecundari nupturam, neque virum cognituram certissime sciebat. Hoc de virginitate. De humilitate autem dicendum quod cum ab angelo salutaretur, mater Dei elico: Quia respexit humilitatem ancillae suae. O sublimis virgo mater Dei, o humilis mater ancilla Dei. Quid sublimius esse posset? quid humilius de se sentire posset? Sunt qui castellum hoc Magdalum esse arbitrantur, a quo Maria Magdalena cognominatur. Quod si verum est, praedictae interpretationi famulatur. Magdalus enim turris dicitur, et humilitati comaeterire non debemus. Quoddam, id est, singulare castellum fuit virgo Maria. Quamvis enim multae aliae et
Abbreviated transcription (Latin):
maria assimilatur.quam uirginitas
m̃tis et corporis ita quasi murus undi¬
q uallauit. ut nullus umquã libidi¬
nis esset ad eam accessus. nec sensus eiꝰ
aliqua corrumꝑentur illecebra. Et qͥa
uirginitatẽ cum libido ñ possit. so¬
let impugnare suꝑbia. ẽ in eadem uir¬
gineturris humilitatis. que a muro
uirginitatis omnem repellit suꝑbiã.
Et quia humilitatẽ cum suꝑbia ñ
possit solet impugnare libido: murꝰ
uirginitatis a turre humilitatis om¬
nem repellit libidinẽ. Itaq hec duo
murus uidelicet uirginitatis. et t᷑ris
humilitatis ab alt̾utro muniuntur
ut nunquã in humili uirgine fue¬
rit ut suꝑb auirginitas. nec inqui¬
nata humilitas. s semꝑ in eadem¬
ꝑmanserit et humilis uirginitas. et
uirginalis humilitas. Quamuis aut̃
qđ dr̃. ita uerum sit. ut nicħ ueriꝰ
fides.xp̃iana credere possit. ponamꝰ
tam̃ aliqua de euglio eiꝰ uirgmitatiᷤ
et humilitatis testimonia. Quippe

Expanded text:
Maria assimilatur, quam virginitas Maria assimilatur, quam virginitas mentis et corporis quasi murus ita undique vallavit, ut nullus unquam libidini esset ad eam accessus, nec sensus ejus aliqua corrumperentur illecebra. Et quia virginitatem, cum libido non possit, solet impugnare superbia, est in eadem virgine turris humilitas, quae a muro virginitatis omnem repellit superbiam. Et quia humilitatem cum superbia non possit, solet impugnare libido, murus virginitatis a turre humilitatis omnem repellit libidinem. Itaque haec duo, murus videlicet virginitatis et turris humilitatis, ab altero muniunt, ut nunquam in humili virgine fuerit nec superbia virginitatis, nec inquinata humilitas, sed semper in ea permanserit et humilis virginitas, et virginalis humilitas. Quamvis autem quod dicitur ita verum sit, ut nihil verius fides Christiana credere possit, ponamus tamen aliqua de Evangelio virginitatis et humilitatis testimonia. Quippe
Abbreviated transcription (Latin):
N scͥptura sacra resuna et eiusdem
locutionis. inuenitur diu̾sa signifi¬
care. sicut leo. edus. ignis. aqua. uł
etiam sol. & alia multa. Est enim
leo de tͥbu iuda. et ẽleo qui circuit
querens quem deuoret. Est edus
emissariꝰ qui peccata nr̃a portauit.
ẽedus a simstris qui damnat᷑. Est
ignis quẽ d ñs misit in t̾ram. & quẽ
uult ut ardeat. est ignis qui suꝑ im¬
pios cadit. ut ñ uideant solem. Est
aqua cuiꝰ flumina fluunt de uen¬
tre credentis. ẽ aqua cuiꝰ tempestas
ñ nos dem̃gat. Est sol iusticie qͥ nos
illuminet. ẽ sol qui nos ñ urat ꝑ
diem. Licet gͦ castellum alias ma-¬
lum significet. uł illud de quo dr̃
ite in castellum. ubi plane monstͣ
in qđ intrauit ihe. singłarem et in¬
tem̾atam uirginem erusdem iħu
genitͥtem. salua scͥpturarũ regła
ꝑ similitudinẽ accipimꝰ Castellum
enim dr̃ quelibet turris. et murus
defendunt. ita ut hostes ꝑ murũ
ab arce. & a muro ꝑ arceinarceantur. Hu¬
iusmodi castello non incongrue uirgo

Expanded text:
n Scriptura sacra res una et eadem multoties invenitur diversa significare, sicut leo, haedus, ignis et aqua, vel etiam sol et alia multa. Est enim leo de tribu Juda, est leo qui circuit quaerens quem devoret. Est haedus emissarius qui peccata nostra portavit, est haedus a sinistris qui damnatur. Est ignis quem misit Dominus in terram, et quem vult ut ardeat; est ignis qui super impios cadit, ut non videant solem. Est aqua cujus flumina fluunt de ventre credentis; est aqua cujus tempestas non nos demergit. Est sol justitiae, qui nos illuminet, est sol qui nos non urat per diem. Licet ergo castellum alias malum significet, ut illud de quo dicitur, Ite in cin quod intravit Jesus, singtemeratam virginem ejusdem Jesu genitricem salva Scripturarum regula per similitudinem accipimus. Castellum enim dicitur quaelibet turris et murus defendunt, ita ut hostes per murum ab arce, et a muro per arcem arceantur. Hujusmodi castello non incongrue virgo
Abbreviated transcription (Latin):
marie a iudeis uł a militib ñ fla¬
gellabitur. nec occidetur. qͥa. xp̃e
resurgens ex mortuis iam ñ morit᷑
mors illiultra ñ dñabitur. Parsgͦ
marthe ei aufertur.s bono suo qͥa
pars marie ei ꝑficitur: que ñ aufere¬
tiẽ: gaudetcum filio in eternum.
Hec ẽ pars optima que ñ auferet᷑
ab ea. Curus et nos participes simꝰ

Expanded text:
Mariae a Judaeis vel militibus non flaMariae a Judaeis vel militibus non flagellabitur, nec occidetur, quia Christus resurgens a mortuis, jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur . Pars ergo Marthae ei aufertur, sed bono suo; pars vero Mariae ei perficitur, quae non aufereti est, gaudet cum filio in aeternum. Haec est pars optima, quae non auferetur ab ea, cujus et nos participes simus
Abbreviated transcription (Latin):
audiebat u̾bum ex ore eius. Heccon¬
seruabat omnia u̾ba angłoꝵ. pasto¬
rum.magoꝵ. necnon ipsius filii
sui: conferens in corde suo. Nemo
umquam ficut ista gustauit. qͣm
suauis ẽ dñs. Inebriabatur ab ub̃ta¬
te domꝰ dĩ: et torrente uoluptatis
eiꝰ potabatur. Nec mirũ qm̃ apud
eam. immo in ea erat fons uite de
quo manabat tanta ꝑfectio. utͥusq
uite. Circa plurna uͦ marcha oc-¬
cupabatur.circa unum maria de¬
lectabatur: quia unum ẽ necessa-¬
rium. Plurima auferunt᷑: unũ
manet. S inglariter gͥ partem mar¬
the ꝑegit. singłarit̾ optimam marie
elegit. S pars marthe ei aufertur.
Iam enim ñ erit sollicita ut mini¬
stret ei sicut puero: cui om̃s angło
Iam ñ turbabitur fugiens cum eo
megyptum a facieherodis: quia
ipse ascendit in celum. & herodes
descendit in infernũ a facie etus.
Iam ñ turbabit᷑ erga plurima.
que fecerunt filio suo iudei. qͥa
omnia subiecta sunt ei. Iam filiꝰ

Expanded text:
audiebat verbum ex ore ejus. Haec conaudiebat verbum ex ore ejus. Haec conservabat omnia verba angelorum, pastorum, magorum, nec non ipsius filii sui, conferens in corde suo . Nemo unquam sicut ipsa gustavit quam suavis est Dominus . Inebriabatur ab ubertate domus Dei, et torrente voluptatis ejus potabatur . Nec mirum; quoniam apud eam, imo intra eam erat fons vitae , de quo manabat cuncta perfectio utriusque vitae. Circa plurima, ut Martha, occupabatur; circa unum, ut Maria, delectabatur, quia unum est necessarium ; plurima auferuntur, unum manet. Singulariter igitur partem Marthae peregit, singulariter optimam partem Mariae elegit: sed pars Marthae ei aufertur . Jam enim non erit sollicita ut ministret ei, sicut puero, cui omnes ordin Jam non turbabitur fugiens cum eo in Aegyptum a facie Herodis; quia ipse ascendit in coelum, et Herodes descendit in infernum a facie ejus. Jam non turbabitur erga plurima, quae fecerunt filio suo Judaei; quia omnia subjecta sunt ei. Jam filius
Abbreviated transcription (Latin):
quam eidem filio suo messe sciebat.
ꝑ theoricam que ẽ pars marie. Hoc
ẽ qđ martha conqueritur. qđ eam
soror reliquerit solam ministrare
et eius auxilium in minist̾io fla¬
gitabat. Hec de parte marche. Por¬
rode parte marie que optima p̾di-¬
catur. quanta uł qualis in beata ma¬
ria fuerit quis digne loquatut: Si
talis ẽ ut diximꝰ. immo quia ineli¬
or ẽ quam diximus in beata maria
git maria. que sic laudatur ut ab
ea auferri ñ dicatur: O quã mag¬
na multitudo dulcedinis dĩ fuit
in beata uirgine maria. qñ sp̃itus
sc̃s in eam fuꝑuenit. et uirtus al¬
tissimi obumbrauit ei. et de eod̃ẽ
sp̃u scõ concepit. Quid de deo ñ sa¬
piebat: in qua sapientia dĩ ñ late¬
bat. et in cuiꝰ utero corpus sibi ap¬
absconditi. Xp̃c aut̃ in maria.Si¬
gͦ xp̃c ẽ dĩ uirtus et dĩ sapientia
gͦ om̃s thesatiri sapientie e scientie
in maria. Hec non tantum ad pe¬
des. s etiam ad caput dñi sedens

Expanded text:
quam eidem filio suo inesse sciebat quam eidem filio suo inesse sciebat per theoriam, quae est pars Mariae. Hoc est, quod Martha conqueritur quod eam soror sua reliquerit solam ministrare, et ejus auxilium in ministerio flagitat. Haec de parte Marthae. Porro de parte Mariae, quae optima praedicatur, quanta vel qualis in B. Maria fuerit, quis digne loquatur? Si talis est, ut diximus, imo quia melior est quam diximus, in beata Maria ria elegit, quae sic laudatur, ut ab ea non auferri dicatur. O quam magna multitudo dulcedinis Dei fuit in beata Virgine, quando Spiritus sanctus super eam venit, et virtus Altissimi obumbravit ei , et de eodem Spiritu sancto coacepit! Quid de Deo non sapiebat, in qua sapientia Dei latebat, et in cujus utero corpus sibi apn Maria. Ergo Dei virtus et Dei sapientia, et omnes thesauri sapientiae et scientiae in Maria. Haec non tantum ad pedes, sed etiam ad caput Domini sedens
Abbreviated transcription (Latin):
lacte potauit: infirmum ꝑ infan¬
tiam. et iacentem non solum uifi¬
taint. s etiam balneando. fouendo.
leniendo. gestando frequentauit
ut m̾ito de ea dicatur. martha aũ
satagebat circa frequens ministe¬
rrum. Comp̃benso et crucifixo xp̃o
quasi in carc̾e posito affuit: sicut
scͥptum ẽ. Stabat autẽ unta crucẽ
iħu. mater eiꝰ. Inter hec antem tur¬
batur. & sollicita erat cum fugeret
m egyptum a facieherodis: qui suũ
talem filium adeo ꝑsequebatur. ut
multos suspecte etatis pueros occi¬
deret.Turbabatur.cum iudeos in¬
fidiantes. & mortem ei inferre mo¬
lientes cognosceret.ad ultimum
turbata ẽ ualde: & nuxta simeoniˢ
uocem suam ipsius animã ꝑtran¬
siuit gladius. cum uidisset filiũ
talem suũ comp̃hendi. ligari fla¬
gellari. conspin.spiis coronari.
derideri colaphirari.crucifigi. mo¬
ri. sepeliri. Unde bene congruit
omni tͥbulatione. et se ipsam in tri¬
bulationẽ adiuuari. adiuiitate

Expanded text:
lacte potavit, infirmum per infanlacte potavit, infirmum per infantiam jacentem non solum visitavit, sed etiam balneando, fovendo, leniendo, gestando frequentavit, ut merito de ea dicatur: Maria autem satagebat circa frequens ministerium . Comprehenso, et crucifixo, quasi in carcere posito adfuit, sicut scriptum est: Stabat autem juxta crucem Jesu mater ejus . Inter haec autem turbabatur, et sollicita erat cum fugeret in Aegyptum a facie Herodis, qui suum talem filium adeo persequebatur, ut multos suspectae aetatis pueros occideret. Turbabatur cum Judaeos insidiantes et mortem ei inferre molientes cognosceret. Ad ultimum turbata est valde, et juxta Simeonis vocem, suam ipsius animam pertransivit gladius , cum videret suum talem filium comprehendi, ligari, flagellari, conspui, spinis coronari, derideri, colaphizari, crucifigi, mori, omni tribulatione, et seipsam in perturbatione adjuvari a divinitate,
Abbreviated transcription (Latin):
dico. earum significata intelligo.
S iam uideamꝰ actionẽ huiꝰ mar¬
the. demde coniciamꝰ contempla¬
tionẽhꝰ marie. Etut planius id̃
faciamꝰ. qđ alii ꝑ marthã oꝑant᷑
et qđ ista oꝑata ẽ conferamꝰ. Alii
hospitem quemlibet in domo
sua suscipiunt. ista ñ quemlibet
s ꝓpͥum dĩ filium. qui ñ habet
ubi caput suum reclinet. ñ in
domo. s in ut̾o suscepit. Alii nu¬
dum quemlibet. ueste mutabili
atq corruptibili. undelibet com
ne assumpsit.que sine fine incõ¬
mutabilis. atq incorruptibilis
ꝑmanebit. Alii quemlibet esuri¬
entem. et sitientẽ. cibo uł potu
extĩori reficiunt. ista dm̃ hominẽ
humanis indigentẽ. ñ solum ex¬
teriorib cibis. uł potib pauit
tierum etiam int̾iori suo lacte aluit̃:
mis suis fiunt. ds̃ sibi facta confite¬
tur: ista non quemlibet exmninimiˢ
s summũ dĩ filtum hospitẽ susce¬
pit. nudum carne uł etiam panniᷤᷤ
oꝑuit.esurientẽ pauit:sitientem

Expanded text:
significata intelligo. Sed jam videamus actionem hujus Marthae; deinde conjiciamus contemplationem hujus Mariae. Et, ut planius id faciamus, quid alii Martham operantur; et quid ista operata est conferamus. Alii hospitem quemlibet in domo sua suscipiunt; ista non quemlibet, sed proprium Dei Filium, qui non habet ubi caput reclinet , non in domo, sed in utero suscipit. Alii nudum quemlibet veste mutabili atque corruptibili undelibet compnae assumpsit, quae sine fine incommutabilis atque incorruptibilis permanebit. Alii quemlibet esurientem vel sitientem cibo, vel pota exteriori reficiunt; ista hominem Deum humanitus indigentem, non solum exterioribus cibis vel potibus pavit, verumetiam interiori suo lacte aluit. Emis suis fiunt, Deus sibi facta confitetur; ista non quemlibet ex minimis, sed summum Dei Filium hospitem in utero suscepit, nudum carne vel etiam pannis operuit, esurientem pavit, sitientem
Abbreviated transcription (Latin):
sim itũ. faceret. S pͥscianꝰ alit̾ format.
Dic̃ enĩ de actiuis. Nam neut᷑ supina ap̃¬
t̾itis in .ui. diuisas desinentib uenientia
deficiunt. ut canui. stupui. horrui. parui.
egui. pret̃ carui. qd̃ facit caritũ ł cassum.
& etiã metui & timui q̃ ft̃ actiua. Uñ sic
dicit Acta pler̃q. u .i. uocales in .i. correptã
ꝯu̾tentia assumunt. tũ. ut habui. habitũ
⁊ cet̾a. Pauca uͦ .iii. in tũ u̾tunt nͥ ꝯsonantiũ
nat᷑a ꝓhibeat. ut tenui tentũ: docui. doctõ:
⁊ sic inqͥt censui deb̾et fac̾e censtũ.⁊ facit
censũ: & qr̃ ħ dat causã. Q scł in simplici¬

Expanded text:
cianus aliter format. Dicit enim de activis: Nam neutra supina a preteritis in vi divisas desinentibus venientia deficiunt, ut canui, stupui, horrui, parui, egui, preter carui, quod facit caritum vel cassum et etiam metui et timui que sunt activa. Unde sic dicit: Activa plerumque.u.i. vocales in i correptam convertentia assumunt tum, ut, habui, habitum, et cetera; pauca vero ui in tum vertunt nisi consonantium natura prohibeat, ut tenui, tentum; docui, doctum, et sic, inquit, censui deberet facere censtum et facit censum. Et quare hoc? Dat causam: Quia scilic
Abbreviated transcription (Latin):
busti cortieis & purpurei. folis ut pipe¬
ris. Nil ampliꝰ. Hȩc quallacunq hic & in
psalterio. ex amici ur̃i languida scientia.
quass extorsistis cum non obȩdire tumyi.
si non displicent interim assumite. Q
siquid uot aliae aliunde ueriꝰ illurerit:
forte alicuius finceritatem. qtiod absit.
fiant acescere. Ualetez & nob int̃ scillam
& caribdim nauigantibs. s p̃nimia tẽ¬
pestate uix remigare sustinentibs: ora¬
tionis & consilii ur̃i mani subuenite.
ne absorbeaMUR.

Expanded text:
busti corticis et purpurei, foliis ut pipebusti corticis et purpurei, foliis ut piperis. Nil amplius Hec qualiacunque hic et in Psalterio ex amici vestri languida scientia que quasi extorsistis, cum non obedire timui, si non displicent interim assumite; et si quid vobis aliud aliunde verius eluxerit, forte alicujus sinceritatem, quod absit, fiant acescere. Valete, et nobis inter Scillam et Caribdim navigantibus, sed pre nimia tempestate vix remigare sustinentibus, orationibus et consilii vestri manu subvenite ne absorbeamur.
Abbreviated transcription (Latin):
differo. disꝑgo. distraho. disiungo. aliis uero
quibcũq consonantib seqñtib di. p̃ponit᷑.
ut dimitto. diduco. digero. diluo. dirimo.
diruo. dirumpo dirigo. De fichimã ł sicci¬
logiarum dic̃. Sichem samariȩ urbemꝗ̃
latine & grece sychima uocat᷑. edificauit
emor. appellauitq eã nomine sychem filii
sur ipsa est nunc neapolis ciuitas sama¬
ritanoꝵ. Quod nom̃ ꝑ .h. tibiq in hystoria
scriptum inuenimꝰ. In his uocabuł scł cas¬
sia & pellicanꝰ in plerisq antiquiorib lib̾s.
ge anatio. an ex ipsoꝵ nominum cre¬
atione fieri debeat non legimꝰ. Hec tantt̃i¬
modo de his methimologarum fuarum
libro dic̃ ysydorus. Pellicanꝰ est auis egyptia
habitans in solitudine nili fluminis: im¬
de &. nomen sũpsit. Nam canopus dicit᷑
egyptus. Hactenus de uocabulo. Item idẽ
cum de aromaticis arborib tractaret:
cassia inquit nascit᷑ in arabia. uirga ro¬

Expanded text:
differo, dispergo, distraho, disjungo: aliis vero differo, dispergo, distraho, disjungo: aliis vero quibuscunque consonantibus sequentibus, di praeponitur, ut dimitto, diduco, digero, diluo, dirimo, diruo, dirumpo, dirigo. Isidorus ilogiarum dicit Sichem Samariae urbem, quae Latine et Graece Sychima vocatur, aedificavit Emor, appellavitque eam nomine Sichem filii sui. Ipsa est nunc Neapolis civitas Samaritanorum: quod nomen per h ubique in historia scriptum invenimus. In hiis vocabulis scilicet cassia et pellicanus in plerisque antiquioribus libris geminatio an ex ipsorum nominum creatione fieri debeat, non legimus. Hec tantummodo de hiis in Ethimologiarum suarum libro dicit Ysidorus. Pellicanus est avis egyptia, habitans in solitudine Nili fluminis, unde et nomen sumpsit; nam Canopus dicitur egyptus. Hactenus de vocabulo. Item idem cum de aromaticis arboribus tractaret: Cassia, inquit, nascitur in Arabia, virga ro
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ gͦ censitũ ł recensitũ qd̃ in plerisq lo¬
cis in diuina pagina legit᷑ fiat. ñdũ inue¬
nimꝰ: nͥ forte dicamꝰ. qd̾ tñ ab auctore ñ ha¬
bemꝰ. qi censtũ ꝓpt̃ supͣdictã causã dici ñ
potuit .i. fuisse int̃positũ. ut diceret᷑ censitũ.
sit. int̾est. monarchia. Om̃s tñ. ncomenia.
s cenophegia. correpta penultima ad simi¬
litudinẽ latinoꝵ nõiũ. in quib raro inue¬
nit᷑ .i. uocał longa ante.a. ł aliã uocalem.
qͣnuis ei qd̃ ẽ ap̃ g̾cos in huiꝰ modi dictõib
in .i. longã apd̃ nos debeat mutari. Ipsi enĩ
dñt Tragedeia. comedeia. alexandreia. ꝓ qͦ
apd̃ nos ei. mutata in .i. longa. deb̾emꝰ dr̃e
tragedia. alexandria. ⁊ cet̾a .i. ꝓducta. s seqͥ¬
mur int̃dũ in ħ latinos poetas. qͥ ħ more
suo .i. correpta ꝓtuler̃t̃. ut horaciꝰ e ffutire
gula: Em̃dauimꝰ in psalt̾io. dirũpamꝰ. &
dirupisti .s. ablata. Nã teste pͥsciano. licet

Expanded text:
go censitum vel recensitum, quod in plerisque locis in divina pagina legitur, fiat. Nondum invenimus nisi forte dicamus quod tamen ab auctore non habemus, quia censtum propter supradictam causam dici non potuit, i fuisse interpositum ut diceretur censitum sit, interest, monarchia. Dicimus tamen neoménia, scenophigia, correpta penultima, ad similitudinem Latinorum nominum, in quibus raro invenitur i vocalis longa ante a, vel aliam vocalem, quamvis ei, quod est apud Graecos in hujusmodi dictionibus in i longam apud nos debeat mutari. Ipsi enim dicunt tragedeia, comedeia, Alexandreia, pro quo apud nos ei mutata in i longa, debemus dicere tragedia, Alexandria, etc., i producta: sed sequimur interdum in hoc Latinos poetas, qui in hoc more suo i correpta protulerunt, ut Horatius: Effutire lgula? Emendavimus in Psalterio: dirumpamus et dirupisti, s sublata; nam teste Prisciano, licet
Abbreviated transcription (Latin):
pͥsciano dicente. Scdȩ declinationis noĩa
in. us. desinentia. c añcedente. qͦteunq
sint silłaꝵ. nͥ sint regionũ noĩa quȩ d̾¬
riuant᷑ ex his: & alia tm̃ disilla qua¬
cunq ꝯsonante añ us. posita. & ea quȩ
in.is. desmentia t̃ciȩ declinacõis simi-¬
in genitõ: si uͦ terciȩ in datõ assumunł¬
durꝰ duri duricia. segnis segni. segnitia.
Tristis tristi tristitia. io est tampenłtima
ꝗͣ añpenłtima ubiq correpta. Alia uͦ in supͣ
dictis casib assum̃t. a tm̃ penłtima .i. uͥq
in his qͦ correpta. ut controu̾sꝰ ꝯtrou̾si ꝯtro

Expanded text:
sic dicente: Secunde declinationis nomina in us desinentia, c antecedente, quotcumque sint sillabarum, nisi sint regionum nomina que dirivantur ex hiis et alia tantum dissillaba quacumque consonante ante us posita, et ea que in is desinentia tertie declinationis, simiin genitivo, si stultitia, segnis segni segnitia, tristis tristi tristitia, i tam paenultima quam antepaenultima ubique correpta. alia uero supra dictis casibus assumunt a, paenultima i ubique in his quoque correpta: controuersu
Abbreviated transcription (Latin):
nitricem lectio ista ꝑtineat. ut in
festiuitate eiꝰ legatur: pleriq solent
querere. Unde quid ego sentirem
in conuentu frm̃ ꝓ ut potui uul¬
galiter iam plus semel exposui. &
quia qđ dixi auditorib placuit
a dñis abbatibus willelmo fiscam¬
pensi. et arnulfo troarnensi uissu
immo coaccussum. Qđ ideo dixi
ut expositiuncła ista tamquã a pre¬
sumptuoso edita. ñ displiceat: qͥa
dit. Iam nunc gͦ ratiuncłam istam
humiliter scribe aggrediaR.

Expanded text:
nitricem lectio ista pertineat, ut in ejus festivitate legatur, plerique solent quaerere: unde quid ego sentirem, in conventu fratrum prout potui vulgariter jam plusquam semel exposui. Et quia quod dixi auditoribus placuit, axime a dominis abbatibus Willelmo Fiscanensi, Arnulpho Troarnensi, jussus, imo coactus sum. Quod ideo praedixi, ut expositiuncula ista tanquam a praesumptuoso edita non displiceat, quamdit. Jam nunc igitur ratiunculam istam is Jesu humiliter scribere aggrediar.
Abbreviated transcription (Latin):
Quonãmodo. Quodãmodo.Nullomo¬
do. Est enun dicente prisciano quando
due partes ꝓuna accipiunt᷑ indiu̾sis
sigcacõib adu̾biorum. ut ullomodo.
Nullatenus. Omnino. Usq modo et
cetera huusmodi. Dicimꝰ aliciius.:⁊ ali¬
cuiusmodi. Nulliusmodi. Istuismo¬
di.Aliunde. Proinde. Exinde. Subinde.
beinde. Abintus. Beintus: detntro. S¬
foris. aforis. Dicit enim priscianus. qͥ¬
a cum apud grecos p̃positio compo¬
sita ͤ cum dictionib quibꝰdam penł¬
timam habentib acutam. antepenł¬
timam eam: idem talem. scił acutã
facit. Apud nos in uno: idẽ. in solo ad¬
u̾bio hoc solet facere. scił añpenulti¬
mam acuere. Ut inde. deinde. intus.
deintus. abintus. ĩtro. deintͦ. longe. S¬
longe. alonge. amͦ. et cetera. Ne si gra¬
putetur. eẽ. añ adũ̾bium: quod fieri
non licet. Ex his uł supͣdictis: pot̃ colli¬
gi qualit̃ usq mͦ debeat accentari. Et
notate qd̃ in qͥbda usus: in qͥbda r̾õ

Expanded text:
quonam módo, quodam módo, nullo móquonam módo, quodam módo, nullo módo. Est enim, dicente Prisciano, quando duae partes pro una accipiuntur, in diversis significationibus adverbiorum, ut ullómodo, nullátenus, omnino, usquémodo, et caetera hujusmodi. Dicimus alicujus, et alicujúsmodi, nulliúsmodi, istiúsmodi, aliunde, próinde, éxinde, súbinde, déinde, abintus, déintus, dé intro, déforis, áforis. Dicit enim Priscianus, quia cum apud Graecos praepositio composita est cum dictionibus quibusdam penultimam habentibus acutam, antepenultimam eam idem talem, scilicet acutam, facit. Apud nos in uno idem in solo adverbio hoc solet facere, scilicet antepenultimam acuere, ut inde, déinde; intus, déintus, ábintus; intro, déintro; lónge, délonge, álonge, ámodo, et caetera, ne si graputetur esse ante adverbium, quod fieri non licet. Ex his vel supradictis potest colligi, qualiter usquemodo debet accentari. Et notate quod in quibusdam usus, in quibusdam ratio
Abbreviated transcription (Latin):
ad me misistis ut p̃ter spem ur̃am
a rudierudiremini. ñ quia et uita
ur̃a. & conu̾satio cultus ẽ iusticie.
indetur quasi hyronia fuisse.ñ
indigentia scientiȩ. Nam misistiᷤ
ut uulgo dr̃ ouem ad caprã mu¬
cuare lanã: ut ego scilicet iam de¬
sipiens. iam delirus senex. iam le¬
targia obsitus. ore balbutienti ut po¬
te edentulus. ipsam docerem mineruã.
S tam̃ ne forte opinaremini me ñ ex
ueritate ignorantiȩ. ñ ex pauꝑtate in¬
tellectus. s potiꝰ ex ignaiia uł c̃tẽptu
ur̃ã repudiasse petitionem: ex quȩ ul a
magistris didici. et uix recollgere po¬
tui: uł ex longo usu retinui: quedã
pauida manu. temerariꝰ scriptor hic
tus ñ subsannatores. quorum si qua
placent di ex meritõ ur̃o miscdĩȩ: si qͣ
uͦ displicent. errori meo impirtate et in¬
sipientie. Et tam̃ si factus sum insipiẽs:
uos me coegistis. Dicimꝰ itaq usq mͦ qͣn¬
quam rectius uidẽmur antepenulti.¬
mã aciiere. Dicimꝰ aliquomͦ. quo qͦmodo.

Expanded text:
ad me misistis, ut preter spem vestram a rudi erudiremini, nisi quidem et vite vestre conversatio cultus est justicie, videretur quasi ironia fuisse, non indigentia scientie. Nam misistis, ut vulgo dicitur, ovem ad capram mutuare lanam, ut ego scilicet jam desipiens, jam delirus senex, jam letargia obsitus, ore balbutienti utpote edentulus, ipsam docerem Minervam. Sed tamen ne forte opinaremini me non ex veritate ignorantie, non ex paupertate intellectus, sed potius ex ignavia vel contemptu vestram repudiasse petitionem, ex his que vel a magistris didici, et vix recolligere potui, vel ex longo usu retinui, quedam pavida manu temerarius scriptor hic atus, non subsannatores. Quorum si qua placent, Dei ex merito vestro misericordie, si qua vero displicent, errori meo imputate et insipientie. Et tamen, si factus sum insipiens, vos me coegistis. Dicimus itaque usquémquam rectius videremur antepenultimam acuere; dicimus aliquo módo, quoquo módo,
Abbreviated transcription (Latin):
stituit: et sic in t̾ram reꝓmissioniᷤ
indur̃: quia nimirũ popłs fideli¬
um ñ statim post baptisma cele¬
stis patͥe gaudia potest subire. s
pͥmo longis uirtutũ exercendus
agonib: ac deinde ꝑpetius suꝑne
beatitudinis ẽ donandus inineri¬
bus. Quo autẽ fructu p̃dicauerit
ioħs. consequent̾ ostendit᷑: cum dr̃.
Et egrediebat᷑ ad eum om̃is iudee
regio. & hierosolimite uniuersi:
& baptitabant᷑ ab illo in iordane
flumine: confitentes peccata sua:
patet littere sensus: quia qui uici¬
mores uł doctiores erant. pͥmi afflu¬
enter u̾bum susciꝑe salutis. S qͥa
iudea confessio. et iherłm uisio

Expanded text:
stituit, et sic in terram repromissionis stituit, et sic in terram repromissionis induxit: quia nimirum populus fidelium non statim post baptisma coelestis patriae gaudia potest subire, sed primo longis virtutum exercendus agonibus, ac deinde perpetuis supernae beatitudinis est donandus muneribus. Quo autem fructu praedicaverit Joannes, consequenter ostenditur cum dicitur: Et egrediebatur ad eum omnis Judaeae regio et Hierosolymitae universi, et baptizabantur ab illo in Jordane flumine, confitentes peccata sua. Patet litterae sensus, quia qui viciniores vel doctiores erant, primi affluenter verbum suscepere salutis. Sed quia Judaea confessio, et Hierosolyma visio
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicabat eremplis astrueretꝰ et qui
suos auditores a peccatis penitendo
discedere suadebat. ipse peccantiũ
uicia. ñ solum munditia m̃tis. sed
et coꝑis situ declinaret. Tipice aut̃
desertũ in quo ioħs manebat segre¬
gatam a mundi illecebris sc̃oꝵ ui¬
tam designat: qui siue solitarii.
siue turbis admirti uniant tota sẽꝑ
intentione animi. p̃sentis scłi desi¬
deria sꝑnunt: soli deo in abscondi¬
to cordis adherere. et in illo spem¬
suam ponere delectantur. Quam
dilectissimã deo solitud inẽ m̃tis
adire ꝓpha: qui dicebat. Quis da-¬
bit mͥ pennas sic̃ columbe. & uola¬
bo et requiescam: Eandemq se mor
dño iuuante consecutũ gratulatꝰ:
quasi communib t̾renoꝵ deside-¬
rioꝵ implicam̃tis insultans: ad iun¬
git. E cce elongaui fugiens: & man¬
si in solitudine. Deniq dñs libera¬
tum sanguine agni popłm de egyp¬
to. et ꝑ mare rubrum eductũ. priꝰ
in deserto quadragnnta annis in¬

Expanded text:
praedicabat exemplis astrueret; et qui praedicabat exemplis astrueret; et qui suos auditores a peccatis poenitendo discedere suadebat, ipse peccantium vitia, non solum munditia mentis, sed corporis situ declinaret. Typice autem desertum in quo Joannes manebat, segregatam a mundi illecebris sanctorum vitam designat, qui sive solitarii, sive turbis admixti vivant, tota semper intentione animi praesentis saeculi desideria spernunt, soli Deo in abscondito cordis adhaerere, et in illo spem ponere delectantur: quam dilectissimam Deo solitudinem mentis,adire Propheta qui dicebat: Quis dabit mihi pennas sicut columbae? et volabo et requiescam ; eamque se mox Domino juvante consecutum gratulatus, quasi communibus terrenorum desideriorum implicamentis insultans adjungit: Ecce elongavi fugiens, et mansi in solitudine . Denique Dominus liberatum sanguine agni populum de Aegypto, et per mare Rubrum eductum, prius in deserto quadraginta annis in
Abbreviated transcription (Latin):
baptisma hominib daret. pharise¬
oꝵ et scribarum carꝑet inuidiosa
contentio. S si int̾rogare uoluissens
in qua potestate baptiraret: statĩ
audirent. B aptismum ioħis unde
erat: E celo an ex hominib: Quod
cum e celo ẽẽ negare non auderent
etiam eiꝰ quem ioħs p̃dicabat oꝑa
celitus acta cogerentur fateri. Iec
tam̃ baptisma ioħis quamuis pecca¬
ta ñ relarauerit. infructuosum om̃i¬
modis accipientib extitit: quia
ipse et si ñ ꝓ remissione peccatoꝵ. ꝓ
signo tam̃ fidei et penitentie dabat᷑.i
ut uidelicet recolerent se om̃s qui
hoc iniciabant᷑. a ꝑeccatis continere.
elemosinis insistere: in xp̃m credere.
atq ad eiꝰ baptisma. quo in remissi¬
onem peccatoꝵ abluerent᷑. mox ut
appareret ꝓꝑare debere. Quod aut̃
ioh̃s in deserto baptismũ suum
dat. et baptisma xp̃i p̃dicat ĩmo
totama puero in desertis agit uitã:
ideo fit. ut summꝰ doctor qđ u̾bis

Expanded text:
baptisma hominibus daret, Pharisaebaptisma hominibus daret, Pharisaeorum et scribarum carperet invidiosa contentio: sed si interrogare voluissent in qua potestate baptizaret, statim audirent: Baptismus Joannis unde erat? E coelo, an ex hominibus? Quod cum e coelo esse negare non auderent, etiam ejus quem Joannes praedicebat opera coelitus acta cogerentur fateri. Nec tamen baptisma Joannis, quamvis peccata non relaxaverit, infructuosum omnimodis accipientibus exstitit, quia ipse etsi non pro remissione peccatorum, pro signo tamen fidei et poenitentiae dabatur: ut videlicet recolerent se omnes qui hoc initiabantur a peccatis continere, eleemosynis insistere, in Christum credere, atque ad ejus baptisma quo in remissionem peccatorum abluerentur, mox ut appareret, properare debere. Quod autem Joannes in deserto baptismum suum dat, et baptisma Christi praedicat, imo totam a puero in desertis agit vitam: ideo fit ut summus doctor quod verbis
Abbreviated transcription (Latin):
kñ audistis. fuit in de¬
serto baptizans et p̃dicans bap¬
tismum penitentie in remissio¬
nem peccatoꝵ. Uui sollerter intu¬
enda distinctio u̾boꝵ qua dicit᷑:
quia fuit baptizans et p̃dicans
baptismum penitentie in remissio¬
nem peccatoꝵ. Baptitabat namq
ipse baptismo penitentie. in confes¬
sionem et em̃dationem peccatoꝵ:
et p̃dicabat baptismũ penitentie
futurum in xp̃o. in remissione
peccatoꝵ: in cuiꝰ solo baptismate
peccatoꝵ remissio nobis donatur:
una fides. unum baptisma. unꝰ ds̃:
Qđ baptisma penitentie rect uoca¬
tur. quia ñ ob aliud quis in fonte
uite baptitari desiderat: nͥ qͥapeni¬
tet se nora pͥme p̃uaricationis ani¬
me simul et corꝑis morte constͥngi.
Qđ si querimꝰ quare ioħs baptira
uerit. cuiꝰ baptismate peccata re¬
mitti nequiuert ⁊ patet aꝑta ratio.
qͥa p̃cursionis sue seruans offuiũ
sic̃ ante dñm nasci p̃dicare et mori
ita etiam baptitari debebat: simul
ne dñi dispensationem. si pͥmꝰ ipse

Expanded text:
 audistis, fuit in deserto baptizans et praedicans baptismum poenitentiae in remissionem peccatorum. Ubi solerter intuenda distinctio verborum qua dicitur quia fuit baptizans et praedicans baptismum poenitentiae in remissionem peccatorum. Baptizabat namque ipse baptismo poenitentiae in confessionem et emendationem peccatorum, et praedicabat baptismum poenitentiae futurum in Christo in remissionem peccatorum: in cujus solo baptismate peccatorum remissio nobis donatur, una fides, unum baptisma, unus Deus . Quod baptisma poenitentiae recte vocatur, quia non ob aliud quis in fonte vitae baptizari desiderat nisi quia poenitet se noxa primae praevaricationis animae simul et corporis morte constringi. Quod si quaerimus quare Joannes baptizaa remitti nequiverunt; patet aperta ratio, quia praecursionis suae servans officium, sicut ante Dominum nasci, praedicare et mori; ita etiam baptizare debebat: simul ne Domini dispensationem, si primus ipse
Abbreviated transcription (Latin):
nistratur uisibilibꝰ increm̃tis. Qui in
carne nascitur. ꝑ etatum mom̃ta ꝓficit
sp̃ualis autẽ gen̾atio tota inuisibiliter
agitur. Nam uidet᷑ quidẽ qui bapti¬
zat᷑ in fontem descende. uidet᷑ aquis
intingi: uidet᷑ de aquis ascendẽ: quid
autẽ in ipso lauachro regen̾ationis ege¬
rit. minime potest uideri.Sola autem
fidelium pietas nouit: quia peccator
in fontem descendit: s purificatꝰ as¬
cendit. filius mortis descendit: s filuᷤ
resurrectionis ascendit. filiꝰ p̃uarica¬
tionis descendit: s filius reconciliati¬
onis ascendit. filius ire descendit: s
filiꝰ miscdĩe ascendit. filius diabolides¬
cendit: s filius dĩ ascendit. Sola hec
ecclia mat̾ que gen̾at nouit: cet̾um
ocłis insipientiũ uidet᷑ talis exire de
fonte. qualis intrauit: totũq ludus
c̃ẽ qđ agit᷑. Unde in fine uidentes głã
scõꝵ. dicent gem̃tes in torm̃tis. Hi sunt¬

Expanded text:
nistratur visibilibus enim incrementis, qui in carne nascitur, per aetatum momenta proficit, spiritalis autem generatio tota invisibiliter agitur. Nam videtur quidem, qui baptizatur, in fontem descendere, videtur aquis intingi, videtur de aquis ascendere; quid autem in illo lavacrum regenerationis egerit, minime potest videri. Sola autem fidelium pietas novit quia peccator in fontem descendit, sed purificatus ascendit. Filius mortis descendit, sed filius resurrectionis ascendit. Filius praevaricationis descendit, sed filius reconciliationis ascendit. Filius irae descendit, sed filius misericordiae ascendit. Filius diaboli descendit, sed filius Dei ascendit. Sola hoc Ecclesia mater, quae generat, novit. Caeterum oculis insipientium videtur talis exire de fonte, qualis intravit, totumque ludus esse quod agitur. Unde in finem videntes gloriam sanctorum, dicent gementes in torm
Abbreviated transcription (Latin):
credit in .xp̃m. ñ solum ꝑditionem
euadit penarũ. s et uitã ꝑcipit eter¬
nam. S et hoc int̾ fig̾am distat et ue
temꝑalis: ꝑ hanc uita donat᷑ sine fine
mansura. S curandũ summoꝑe ẽ. ut
qđ intellectus bene sentit. oꝑatiocon¬
digna ꝑficiat: quatinꝰ confessio recte
atting̾e. Nerum quia hec de filio ho¬
minis dicunt᷑. qui exaltari in cruce &
mortem potuit pati: ne putaret ni¬
chodemꝰ filium tm̃ hominis ẽẽ eũ a
quo uita eẽt expectanda ꝑpetua:
curauit ei dñs etiã diuinitatis sue

Expanded text:
credit in Christum, non solum perditionem evadit poenarum, sed et vitam percipit aeternam. Et hoc inter figuram distat et vertemporalis, per hanc vita donatur sine fine mansura. Sed curandum solerter est, ut quod intellectus bene sentit, operatio condigna perficiat, quatenus confessio rectae attingere. Verum quia haec de Filio hominis dicuntur, qui exaltari in cruce, et mortem potuit pati, ne putaret Nicodemus Filium tantum eum hominis esse, a quo vita esset exspectanda perpetua, curavit ei Dominus e
Abbreviated transcription (Latin):
la que facimꝰ. uł ꝑcipimꝰ bona nr̃is
m̾itis asscribimꝰ: s ad auctoris nr̃i
ꝑ om̃ia grãm respicimꝰ: de quo illoꝵ
qͦ testimoniis edocem᷑. quia ipse
ẽ ds̃. ipse fecit nos. et ñ iꝑsi nos. ñ
solum scilicet ut homines simus
uerum etiam ut scĩet beati homi
gabili semꝑ corde sectam᷑: ipse iux¬
ta eoꝵdem patrũ ꝓ missa. ꝓpitius
fit om̃ib iniquitatib nr̃is: ipse
satiat in bonis desidium nr̃m:
ipse ñ in oꝑib iusticie que ex nob̃
habe potuimꝰ. s in miseratione &

Expanded text:
la quae facimus vel percipimus bona nostris la quae facimus vel percipimus bona nostris meritis ascribimus, sed ad auctoris nostri per omnia gratiam respicimus. De quo illorum quoque testimoniis edocemur, quia ipse est Deus, ipse fecit nos et non ipsi nos, non solum scilicet ut homines simus, verum etiam ut sancti et beati homines gabili corde sectamur, ipse juxta eorumdem patrum promissa propitius sit omnibus iniquitatibus nostris, ipse satiet in bonis desiderium nostrum, ipse non in operibus justitiae quae ex nobis habere potuimus, sed in miseration