comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
electas degentib. Iosset hoc for¬
tasse non absurde intelligi: si
illȩ ꝓpt̃ salomonem desererent
deossuos. & colerent deum eius.
Cum uero ipse ꝓpt̃ illas offendit
deum suum & coluit deos earum:
non ẽ. quid inde bonis comecta¬
ri possit. Nec tam̃ nichil arbi¬
tror significare. s malum. sicut
deuxore filiabq loth diximus.
Apparet enim in persona salo¬
monis mira excellentia: & in
mira submersio. Quod igitur in
illo diuersis temporib extitit
pͥus bonum. & posterius malũ.
hoc ineccłia inisto ad huc seculo
simul inuno tempore ostendit᷑.
Nam bona illius. bonos eccłiȩ.
mala autem illius. malos ecclie
significari puto: tanquam inimi¬
tate illius areȩ. sicut in illo uno
homine bonos ingranis. malos
inpaleis. aut inunitate unius
segetis bonos intritico. malos
actum ẽ. igitur intempore illo.
ut ieroboam egrederetur de¬
ierusalem & mueniret eum a hi
inagro. Apprȩhendensq a. hias

Expanded text:
electas ex gentibus. Posset hoc forelectas ex gentibus. Posset hoc fortasse non absurde intelligi, si illae propter Salomonem desererent deos suos, et colerent Deum ejus. Cum vero ipse propter illas offendit Deum suum, et coluit deos earum, non est quid inde boni conjectari possit. Nec tamen nihil arbitror significare, sed malum, sicut de uxore filiabusque Lot diximus. Apparet enim in persona Salomonis mira excellentia et mira submersio. Quod igitur in illo diversis temporibus exstitit, prius bonum et posterius malum; hoc in Ecclesia in isto adhuc saeculo simul uno tempore ostenditur. Nam bona illius, bonos Ecclesiae: mala autem illius, malos Ecclesiae significare puto, tanquam in unitate illius areae. Sicut in illo uno homine bonos in granis, malos in paleis: aut in unisegetis, bonos in tritico, malos Factum est igitur in tempore illo, ut Jeroboam egrederetur Hierusalem, et inveniret eum Ahiasin agro. Apprehendensque Ahias
Abbreviated transcription (Latin):
quesiui uultum tuum. uultum
tuum dñe requiram. Qalibi.
Sicut cerinis inquit desiderat
ad fontes aquarum: ita desiderat
anima mea ad te ds̃. Et singu¬
li deferunt ei munera: dum unꝰ¬
quisq secundum id quod uires
sibi suppetunt. inuerbo. seu fac¬
tis. obsequium student prȩstare
deo.
ex autem salomon amainit
mulieres aliemgenas mul-¬
tas: filiam quoq pha¬
raonis. & moabitidas. & ammna¬
nitidas. idumeas. & sidonias
& cȩtheas. de gentib suꝑ quib
dixit dominus filiisisrł. Honin¬
grediemini ad eas. neq de illis
ingredientur ad ur̃as. ꝙ reliqͣ.
am porro dcxt̾is operib salomonis
quid dicam. quȩ uehementer argu¬
it scã scͥptura atq condempnat.
nichilq depęnitentia eius uel in¬
eum indulgentia dĩ omnino com¬
memorat: nec prorsus oceurrit
quid saltem in allegoria boni sig¬
nificet: Hec ẽ. flenda uorago
submersionis: nisi forte dicat qͥs.
mulieres alienigenarum quarũ
amore ȩxarserat. significare ȩcclas

Expanded text:
quaesivi vultum tuum, vultum quaesivi vultum tuum, vultum tuum, Domine, requiram. » Et alibi: « Sicut cervus, inquit, desiderat ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus . » Et singuli deferunt ei munera, dum unusquisque secundum id quod vires sibi suppetunt, in verbo seu factis, obsequium student praestare Deo. ex autem Salomon amavit mulieres alienigenas multas filiam quoque Pharaonis et Moabitidas et Ammanitidas Idumeas et Sidonias et Chettheas de gentibus super quibus dixit Dominus filiis Israhel non ingrediemini ad eas ningredientur ad vestras, » et reliqua. Jam porro de caeteris operibus Salomonis, quid dicam, quem vehementer arguit sancta Scriptura, atque condemnat, nihilque de poenitentia ejus, vel de indulgentia Dei omnino commemorat, nec prorsus occurrit, quid ad salutem in allegoria boni significet haec est, flenda vorago subversionis. Nisi forte dicat quis mulieres alienigenas, quarum amore exarserat, significare ecclesias
Abbreviated transcription (Latin):
& sapientia: & uniuersa terra
desiderabat uidere uultum salo¬
monis. ut audiret sapientiam
eus quam dederat deus incorde
eiꝰ. Et singuli deferebant ei mu¬
nera. uasa argentea & aurea:
uestes & arma bellica. &cet̾a.¬
ene gͦ dictum ẽ. quod magnifica¬
tussit rex salomon suꝑ om̃s reges
derrȩ: quia pacificus nr̃ suꝑom¬
nemcelsitudinem scõrum qͥ uere
reges dicuntur exaltatur. & nul¬
lus ei coȩquari potest. Qm̃ quis
innubib equabit᷑ dno. aut quis
similis erit domino infiliis deiꝰ
Deus qui glorificatur inconsilio
scõrum. magnus & metuendus
suꝑ om̃s quuncirruitu eius st.
Et item. Magnus dominus nr̃
& magna uirtus eius: & sapien¬
tiȩ eius non ẽ. numerus. Un¬
de & iohannes dic̃. Ꝙ uidimus glo
riam eius głam quasi unngeniti
a patre. plenum gratia & uerita¬
te. Et uniuersa terra desiderat
uidere uultum regis nr̃i: quia
uniuersa eccłia scors. hoc solum¬
modo appetit. ut ad conspectũ
dicitur. Tibi dixit cor meum.

Expanded text:
et sapientia et universa terra et sapientia et universa terra desiderabat vultum Salomonis ut audiret sapientiam eius quam dederat Deus in corde eius et singuli deferebant ei munera vasa argentea et aurea vestes et arma bellica ae ergo dictum est quod magnificatus sit rex Salomon super reges terrae, quia Pacificus noster super omnem celsitudinem sanctorum, qui vere reges dicuntur, exaltatur, et nullus ei coaequari potest. « Quoniam quis in nubibus aequabitur Domino, aut quis similis erDeus qui glorificatur in consilio sanctorum magnus et metuendus super omnes qui in circuitu ejus sunt. Et item: « Magnus Dominus noster et magna virtus ejus, et sapientiae ejus non est numerus. » Unde et Joannes dicit: « Et vidimejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre, plenum gratia et veritate . » Et universa terra desiderat videre vultum regis nostri, quia universa Ecclesia sanctorum hoc solummodo appetit, ut ad conspectum dicitur: « Tibi dixit cor meum,
Abbreviated transcription (Latin):
bant ergo salomoni aurum de
thar sis & argentum dentes ele¬
phantorum & simias & pauos.
Quidaurum argentiunue signifi¬
ant: notum ẽ. Ceterum dentesele¬
pbantorum possunt doctores fortes
ꝓpter nitorem sapientiȩ designare:
de quib sponsȩ dr̃. Collum tuum
sicut tures ȩburneȩ. Per simias
uero qui actus humanos imitari
uidentur. s bestialiter uiuunt:
eosquiad fidem exgentib ueniunt.
qui fidem tenere uident᷑. & operi¬
b fidem negant. ꝑ paucos quip¬
pe quorum caro si sicata fuerit.
imputribilis ꝑmanere dr̃. qui
pennarum pulchritudine uesti¬
untur: ꝑfectos igne tribulationis
decoctos. a deo & uariis uirtutib
decorentur. & incorruptionem fidĩ
ac mentis retineant. quamquam
adiuirgines referriuelint. accipe¬
re possumus. Et hec de tharsis.¬
uidelicet desalsis amarisq fuictib
huius seculi. ad salomonem nrm̃
deferuntur. Tharsis exploratio gau
dii dr̃. Magnificatus ẽ. rex salo¬
mon suꝑ om̃s reges terrȩ duuitiis

Expanded text:
bant ergo Salomoni aurum de Tharsis et argentum, dentes elephantorum, et simias, et pavos. » Quid aurum argentumve significet, notum est. Caeterum dentes elephantorum possunt doctores, fortes propter nitorem sapientiae, designari. De quibus sponsae dicitur: « Collum tuum sicut turris eburnea; » per simias vero qui actus humanos imitari videntur, sed bestialiter vivunt, eos qui ad fidem ex gentibus veniunt, qui fidem tenere videntur, et operibus fidem negant. Per pavos quippe quorum caro si siccata fuerit, imputribilis permanere dicitur, qui pennarum pulchritudine vestiuntur, perfectos igne tribulationis decoctos, adeo ut variis virtutibus decorentur, et incorruptionem fidei ac mentis retineant. Quanquam si ad virgines referri velint, accipere possumus hae de Tharsisidelicet de salsis amarisque fluctibus hujus saeculi ad Salomonem nostrum deferuntur. Tharsis exploratio gaudii dicitur: « Magnificatus est rex Salomon super omnes reges terrae divitiis
Abbreviated transcription (Latin):
cuius intiitu libenter infima quȩ¬
q siue que demulcent. seu quȩ ad¬
uersantur contempnit. usq dum
utrisq transcensis. sola mereatur
uidere bona domini intra uiuen¬
tium. Ubi notandum quod.xxi.
cubiti altitudinis ñ usq ad tectũ
templi s usq ad cȩnaculũ inferiꝰ
ꝑtingebant. Nam in libro parali¬

Expanded text:
cujus intuitu libenter infima quaecujus intuitu libenter infima quaeque, sive quae demulcent, seu quae adversantur, contemnit, usque dum, utrisque transcensis, sola mereatur videre bona Domini in terra viventium . Ubi notandum quod 30 cubiti altitudinis non usque ad tectum templi, sed usque ad coenaculum inferius pertingebant. Namque in libro pra
Abbreviated transcription (Latin):
mino edificaret: non iam iebus
s ierusalem uocata ẽ. quia num¬
rum gentilitas quam diu diui¬
ni cultus nescia ꝑdurabat. con¬
culcabatur & illudebatur ab
immundis spiritib adsimula¬
ora mirta ꝓut ducebat᷑ sequeis.
Cum uero illam grã sui condi¬
toris respexit:. continuo pacis
inse & locuminuenit & nom̃.
omus autem
quam ȩdificabat rex salo¬
mondomino: habebat sera¬
guita cubitos in longitudine. ꝙ¬
xxͣ. cubitos in latitudine. &.xxx.
cubitos in altitudine. Longitudo
domus longanunitatem designat
scẽ eccłȩ. qua in exilio peregrina¬
tionis huius patient̃ quȩq tole¬
rat. donec ad patriam quam expec¬
tat ꝑrȩueniat. Latitudo insinuat
caritatem: qua dilatato simim̃tis
ñ solum amicos in deo s unumicos
diligere gaudet ꝓpt̃ dm̃. donec
uemat tempꝰ. quando siue ad pacẽ
suam conu̾sis. siue sunditus om̃ib
extinctis immicis. cum solis gau¬
deat amicis indeo. Altitudo spẽ
denuntiat futurȩ retͥbutionis.

Expanded text:
mino aedificaret, non jam Jebus, mino aedificaret, non jam Jebus, sed Jerusalem vocata est, quia nimirum gentilitas quandiu divini cultus nescia perdurabat; conculcabatur et illudebatur ab immundis spiritibus, ad simulacra muta, prout ducebatur, sequens. Cum vero illam gratia sui Conditoris respexit, continuo pacis in se et locum invenit et nomen. omus autem quam aedificabat Salomon Domino habebat 60 cubitos in longitudine, et 20 cubitos in latitudine, et 30 cubitos in altitudine . Longitudo domus longanimitatem designat sanctae Ecclesiae, quam in exsilio peregrinationis hujus patitur atque tolerat, donec ad patriam, quam exspectat, perveniat. Latitudo insinuat charitatem, qua dilatato sinu mentis non solum amicos in Deo, sed et inimicos diligere gaudet per Deum , donec veniat tempus quando sive ad pacem suam conversis, sive funditus omnibus exstinctis inimicis, cum solis gaudeat amicis in Deo. Altitudo spem denuntiat futurae retributionis,
Abbreviated transcription (Latin):
nͣrã ẽ. Qui recte mons mora id ẽ
uisionis uocat᷑: quia electos suos
quos ad ȩt̃nam suȩ claritatis uisio¬
nem conseruat. in hac interimui¬
ta laborantes uidere & adiuuare
dignatur. Qui de monstratus fue¬
rat dauid patͥs eiꝰ. Ostensus nãq
erat dauid sicut & cȩt̾is ꝓpħis uen¬
turus in carne dominus. Bene idẽ
locus marea erat ornan iebusei.
designari: dicente iohanne de
domino. Cuius uentilabrum in
manu sua: & ꝑmundabit areã
suam. Ornan interprȩtat᷑ illu¬
minatus : & erat natione iebu¬
seus. Natione quidem gentiles
significat. nos autem eosdem il¬
lustrandos a domino atq infilioᷤ
eccłiȩ cominutandos ostendit:
quib merito dicat apłs. Fiustis
aliquando tenebre: nunc autem
lux indnõ. Ieb eadem ẽ. ciuitas
terprȩtatur conculcata: ierusalẽ
autem uisio pacis. Inqua quam¬
diu ornam gentilis regnabat:
iebus dicta :. Cum uero in ea
dauid locum holocausti emeret.
cum salomon inea templum do¬

Expanded text:
nulla est. Qui recte mons Moria, id est, nulla est. Qui recte mons Moria, id est, visionis, vocatur: quia electos suos, quos ad aeternam suae claritatis visionem conservat, in hac interim vita laborantes videre et adjuvare dignatur. « Qui demonstratus fuerat David patri ejus. » Ostensus namque erat David, sicut et caeteris prophetis venturus in carne Dominus. Bene idem locus in area erat Ornan Jebusaei, designari, dicente Joanne de Domino: Cujus ventilabrum in manu sua, et permundabit aream suam . Ornan, qui interpretatur illuminatus, erat natione Jebusaeus. Natione gentiles quidem significat, nomine autem eosdem illuminandos a Domino, atque in filios Ecclesiae commutandos ostendit, quibus merito dicat Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Jebus eadem est civitas, terpretatur conculcata; Jerusalem autem visio pacis. In qua quandiu Ornan gentilis regnabat, Jebus dicta est; cum vero in ea David locum holocausti emeret, cum Salomon in ea templum Do
Abbreviated transcription (Latin):
qui demonstratus fuerat dauid
patͥ eiꝰ. in loco quem paraueraue¬
rat dauid: inarea ornan iebusei.
Edificatur ergo domus diũ inieru¬
salem hoc ẽ. in uisione pacis. quia
dilatata ꝑ totum orbem eccłia in
una eademq fide & ueritatis ca-¬
tholicȩ societate consistit. Nãq
inscisura mentium ds̃ ñ ẽ : sed fa¬
ctus ẽ inpace locus eiꝰ. ꝙ habita¬
tio eius insyon. Edificatur inmon¬
te. uidelicet in ipso domino salua¬
tore : de quo ysaiasait. Merit
innoussimis dieb p̃paratus
mons domus dominu in uerticẽ
montium. & ipse de se in euan¬
gelio. non potest inquit ciuitas
abscondi suꝑmontem posita. Ipse
ẽ enim mons montium. qui de
terra quidem ꝑoriginem assũp¬
de carnis ortus ẽ: s omnium ter¬
rigenarum potentiam ac scĩta¬
tem singularis culmine dignita¬
tis transcendit. In quo nimirum
monte ciuitas siue domus dñi
constructa ẽ: quia nisi mn illo ra-¬
dicem figat: spes & fides nulla

Expanded text:
qui demonstratus fuerat David qui demonstratus fuerat David patri ejus, in loco, quem paraverat David in area Ornam Jebusaei.Aedificatur ergo domus Domini in Jerusalem, hoc est, in visione pacis, quia dilatata per totum orbem Ecclesia in una eademque fide et veritatis catholicae societate consistit. Namque in scissura mentium Deus non est; sed « factus est in pace locus ejus, et habitatio ejus in Sion . » Aedificatur in monte, videlicet in ipso Domino Salvatore, de quo Isaias ait: « Et erit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in vertice montium . » Et ipse de se in Evangelio ait: « Non potest, inquit, civitas abscondi super montem posita . » Ipse est enim mons montium, qui de terra quidem per originem assumptae carnis ortus est, sed omnium terrigenarum potentiam ac sanctitatem singularis culmine dignitatis transcendit. In quo nimirum monte civitas sive domus Domini constructa est, quia si non in illo radicem figat, spes et fides nostra
Abbreviated transcription (Latin):
domus domini. potest ad eos refer¬
rimẏsticȩ. ꝑ quos post expletam
dispensationem dnĩcȩ incarnati¬
onis. quȩ inquat tuor euangelii
quod mense secundo cepta ẽ: po¬
test ad electionem gentium quȩ se
cundo loco post isrł ȩdificationẽ
inse sin suscepit creatoris. ꝑtinere.
Unde & scđs mensis in lege conces¬
sus ẽ. ad faciendum pascha. his
qui immundi suꝑ anima uel inuia
ꝓcul positiad faciendum in pͥmo
mense pascha occurrere nequirent.
binos aꝑtissimȩ designati sumus.
qui inmundi suꝑ morte animȩ nr̃ȩ.
& ꝓculadhuc positi apopło dei.
ĩpotuiis pͥmum pascha facere:
quod incarne & sanguine agni fie¬
lat. Celebramus autem hodie pas-¬
cha secundum. quod incorpore & san¬
guine redemptoris nrĩ a quo quesiti
& mundati sumusactum ẽ. In quo
aucem loco templum sit edificatũ:
manifestius in libro paralipom e¬
non ostenditur. ubi scͥptum ẽ. Et
cepit salomon ȩdificare domum
domini inierłm in monte moria.

Expanded text:
domus Domini, potest eo referdomus Domini, potest eo referri mystice quod post repletam dispensationem Dominicae incarnationis, quae in quatuor Evangelii quod mense secundo coepta est, potest ad electionem gentium referri, quae secundo loco post Israel aedificationem in se sui suscepere creatoris. Unde et secundus mensis in lege concessus est ad faciendum Pascha his, qui « immundi super animam, vel in via procul positi , » ad faciendum in primo mense Pascha occurrere nequirent. Ubi nos apertissime designati sumus, qui immundi super morte animae nostrae et procul adhuc positi a populo Dei, non potuimus primum Pascha facere, quod in carne et sanguine agni fiebat. Celebramus autem hodie Pascha secundum, quod in corpore et sanguine Redemptoris nostri, a quo quaesiti et mundati sumus, actum est. In quo autem loco templum sit aedificatum, manifestius in libro Paralipomenon ostenditur, ubi scriptum est: « Et coepit Salomon aedificare domum Domini in Jerusalem in monte Moria,
Abbreviated transcription (Latin):
huic quoq sũme temporis sacra¬
mentum in ẽẽ. spũale cognosedt.
Quãt̃ namq centeni & uigeni
quadringentos &.lxxx. faciunt.
Quatuorautem ȩuangelicȩ ꝑfec¬
tioni apte conueniunt᷑. ꝓpt̃ ipsũ
ȩuangłistarũ numerũ c.xx. doc¬
trine legali ꝓpter annos legisla¬
toris totidem. In quo etiamnil¬
mero uirorum. grãm scĩ sp̃s ꝑti
mitiua suscepit ȩccłia. patenter
ostendens quia qui lege legitimȩ u¬
tuntur. id ẽ. qui xpisti in ea. grãm
cognoscunt & amplectunt᷑: iure
spc̃ eius grã replentur. qua inca-¬
ritate eis amplius ignescant. Di¬
ximusautem ꝑtab̾naculum qd̃
fecit moy ses & filiis isrł indeserto.
synagogam. ꝑ templum uero qđ
salomon & filii isrł cum ꝓselitors
agentiliũ auxilio construxit. posse de¬
signati. ꝑmansit aut̃ cultꝰ & religiota¬
bnaculi annos quadringentos &
.lxxx. ac sic templum ȩdificari in¬
cipit. Quod autem quarto anno
regissalomonis edificari cepta ẽ.

Expanded text:
huic quoque summae temporis sacrahuic quoque summae temporis sacramentum inesse spirituale cognoscat. Quater namque centeni et viceni quadringentos et octoginta faciunt. Quatuor autem evangelicae perfectioni apte conveniunt, propter ipsum evangelistarum numerum. Centum doctrinae legali, propter annos legislatoris totidem. In quo etiam numero virorum, gratiam sancti Spiritus primitiva suscepit Ecclesia, patenter ostendens quia qui lege legitime utuntur, id est, qui Christi in ea gratiam cognoscentes amplectuntur, jure Spiritus ejus gratia replentur, qua in charitate ejus amplius ignescant. Diximus autem per tabernaculum quod fecit Moyses et filii Israel in deserto, synagogam: per templum vero quod Salomon et filii Israel cum proselytorum et gentilium auxilio construxit, Ecclesiam gentium posse designari. Permansit autem cultus et religio tabernaculi annos quadringentos et octoginta, ac sic templum aedificari incepit. Quod autem quarto anno regis Salomonis aedificari coepta est
Abbreviated transcription (Latin):
spc̃: ꝑficientes lcĩficationem
intimore dĩ.
actum ẽ. gͥ qua dringente¬
simo & octogesimo anno
egressionis filiorum isrł de terra
egyptiinanno quarto mense zio.
ipse ẽ. mensis scds regis salomonis
suꝑ isrł: edificare cepit domum
domino. Quod dicitur in anno
quarto.mens zio. ipse. ẽ. menlis
scds regis salomonis suꝑ israel:
ordo sensus ẽ. In anno quarto re¬
gis salomonis suꝑ isrł. mense ⁊io
ipse ẽ. mensis scd̾s. Mensem autẽ
scđm maium dic̃. Namq apͥlis
quo pascha cȩlebratur. princi¬
pium mensium apud hebreos. pͥ¬
mus erat inmensib anii. Ex qͦ
manifeste claret. quia mox ꝑacto
pascha cepit edificate domũ dño. a
consecratus my stica sollempni¬
tate populus. manus ad mysti¬
cum opꝰ misit. Fit autem cõme¬
moratio egressionis ex egr̃pto. qͣn¬
do tab̾naculum ȩdificari ceptum
ẽ: ut admoneatur lector quodan¬
norum tempꝰ inter edificationẽ
utriusq domus transierit. ꝙ

Expanded text:
spiritus, perficientes sanctificationem spiritus, perficientes sanctificationem in timore Dei .actum est ergo quadringentesimo et octogesimo anno egressionis filiorum Israel de terra Aegypti, in anno quarto, mense Zio, ipse est mensis secundus regis Salomonis super Israel, aedificare coepit domum Domino. » Quod diquarto mense Zio, ipse est mensis secundi regis Salomonis super Israel, » ordo sensus est: in anno quarto regis Salomonis super Israel mense Zio, ipse est mensis secundus. Mensem autem secundum Maium dicit. Namque Aprilis, quo Pascha celebratur, principium mensium apud Hebraeos primus erat in mensibus anni. Ex quo manifeste claret, quod mox, peracto Pascha, coepit aedificare domum Domini, et consecratus mystica solemnitate populus, manus ad mysticum opus misit. Fit autem commemoratio egressionis ex Aegypto quando tabernaculum aedificari coeptum est, ut admoneatur lector quot annorum tempus inter aedificationem utriusque domus transierit; et
Abbreviated transcription (Latin):
& marmor parium abundantissi¬
mȩ prȩparauit. Mar mor autẽ
parium marmor candidum dici-¬
tur. quale eadem insula gignere
consueuit. Unde poeta de illa.
Olearon nueam q paron spar¬
sasq ꝑequor cycladas & crebris
legunus freta concita uentis. Hi¬
uea ergo paron dicitur. eo quod
tat. E st autem una de cicladib.
Quo uidelicet lapide templum
suisse factum & iosephus insinuat
dicens. Eleuauit itaq templũ
usq ad cameram ex albo lapide
constructum: & altrtudo fuit .lx.
cubitorum. Ꝙ cet̾a. Hec myste¬
rii sensus mabdito est. Cuiu̾s
& enim patet. quia marmor can¬
didum ex quo domus domini con¬
structa ẽ: mundam electorum ac¬
tionem simul & conscientiam
ab omni neuo corruptionis ca¬
stigatam designat. Quales ẽẽ.
uoluit sapiens ille architectus
eos quos super fundam̃tum xp̃i
locabat lapides preciosos. auro
argentoq redimitos. Carissi¬
miinquit mundemus nos ab
omni inquinamento carnis &

Expanded text:
et marmor Parium abundantissiet marmor Parium abundantissime praeparavi . » Marmor autem Parium marmor candidum dicitur: quale eadem insula gignere consuevit. Unde poeta de illa: Olearon niveamque Paron sparsasque per aequor Cycladas, et crebris legimus freta concita terris. Niveam ergo Paron dicitur, eo quod tat. Est autem una de Cycladibus, quo videlicet lapide, templum fuisse factum, et Josephus insinuat, dicens: Elevavit itaque templum usque ad cameram, ex lapide albo constructum. Altitudo fuit sexaginta cubitorum, etc. Nec mysterii sensus in abdito est, cuivis etenim patet, quia marmor candidum, ex quo domus Domini constructa est, mundam electorum actionem simul et conscientiam ab omni naevo corruptionis castigatam designat. Quales esse voluit sapiens ille architectus, eos quos super fundamentum Christi locabat lapides pretiosos, auro argentoque redimitos: « Charissimi, inquit, mundemus nos ab omni inquinamento carnis et
Abbreviated transcription (Latin):
ut meminerimus abdicata conu̾¬
satione priori. eorum in hominib
uitam moresq inspicere. eosnr̃is
auditorib imitandos ꝓponere.
quos ꝑuirtutem humilitatis spe¬
cialitet domino adherere noueri¬
mus. Addendus ẽ maltum pa¬
ries bonorum operum. ꝙ quasi su¬
per impositis sibi inuicem ordinib
lapidum ambulandum ẽ: ac ꝓfici¬
endum de uirtute inuirtutem.
Uel certe lapides fundamenti gran¬
des. prȩciosi & quadrati primi st̃.
ut supͣdiximus eccłiarum magy¬
stri: quiab ipso domino u̾bum
audiere salutis. Suꝑpositi autẽ
ordines lapidum siue lignorum
sequentes sunt suo quiq tempore
sacerdotes ac doctores. quorum
uel predicatione ac ministerio
fabrica crescit eccłiȩ. uel ornatur
uirtutib. Quales autem colore
suerint lapides. quib factum est
templum. in libro paralipomenon
aꝑte declaratum ẽ: dicente dauid
adsalomonem.cum ei impensas
templi quȩ preparauerat ostende¬
ret. Omnem prȩciosum lapidem

Expanded text:
ut meminerimus abdicata conveut meminerimus abdicata conversatione priori, eorum in omnibus vitam moresque inspicere, eos nostris auditoribus imitandos proponere, quos per virtutem humilitatis specialiter Domino adhaerere noverimus. Addendus est in altum paries operum bonorum, et quasi super impositis sibi invicem ordinibus lapidum ambulandum est ac proficiendum « de virtute in virtutem . » Vel certe lapides fundamenti grandes, pretiosi et quadrati primi sunt, ut supra diximus, Ecclesiarum magistri, qui ab ipso Domino verbum audiere salutis. Superpositi autem ordines lapidum sive lignorum sequensacerdotes ac doctores, quorum vel praedicatione ac ministerio, fabricatur Ecclesia vel ordinatur virtutibus. Quales autem colore fuerint lapides quibus factum est templum, in libro Paralipomenon aperte declaratum est, dicente David ad Salomonem, cum ei impensas templi quas praeparaverat ostenderet: « Omnem pretiosum lapidem
Abbreviated transcription (Latin):
tur definiens siue disterminans.
Luod tio cabulum apte conuenit
eis. qui corda hominum adȩdifi¬
cium spũale quod ex uirtutib
animȩ construitur parant. Sic
y enim solummͦ suos auiditores fi¬
dem & oꝑa iusticiȩ docere suffici¬
unt. dum ipsi prius sacris pagiis
elocti diligent̃ quȩ sit fides tenen¬
da. quo uirturum calle inceden¬
dum certa difinitione ueritatis
aidicerint. Nam frustra officiũ
sibi doctoris usurpat. qui indiscre¬
tionem fidei catholicȩ ignorat.
Neq scũarium domino. s riunã
sibi ȩdificant: qui docere alios re¬
gulam quã ipsi ñ didicere conan-¬
tur. Inȩdificanda gͦ domo dĩ p̾mo
sunt ligna & lapides cedendi de
monte: quia eos quos infide ueri¬
tatis ustituere quęrimus. primo
necesse ẽ. ut abrenuntiare diabolo
ac de sorte primȩ p̃uaricationis
inqua nati sunt doceamꝰ renas¬
cendo erui. Dein querendi sunt
lapides preciosi & grandes. atq
infundam̃tum templi ponendi:

Expanded text:
tur definiens sive disterminans: tur definiens sive disterminans: quod vocabulum apte convenit eis qui corda hominum ad aedificium spiritale, quod ex virtutibus animae construitur, parant. Sic etenim solummodo suos auditores fidem et opera justitiae docere sufficiunt, dum ipsi prius sacris paginis edocti diligenter quae sit fides tenenda, quo virtutum calle incedendum, certa definitione veritatis didicerint. Nam frustra officium sibi doctoris usurpat, qui discretionem catholicae fidei ignorat. Neque sanctuarium Domino, sed ruinam sibi aedificant, qui docere alios regulam, quam ipsi non didicere, conantur. In aedificanda ergo domo Dei, primo sunt ligna et lapides caedendi de monte: quia eos quos in fide veritatis instituere quaerimus, primo necesse est ut abrenuntiare diabolo ac de sorte primae praevaricationis, in qua nati sunt, doceamus renascendo erui. Denique quaerendi sunt lapides pretiosi et grandes, atque in fundamentum templi ponendi,
Abbreviated transcription (Latin):
dratum namq om̃e quocumq uer¬
titur sixum stare consueuit. Cui
nuirum figure corda assimilantꝰ
electors: que ita infidei firmitati
consistere didicerunt. ut nulla oc¬
curtentium rerum aduersitate nec
ipsa etiã morte a sui rectitudine
possint status inclinari. Quosdo¬
lauerunt cementarii salomonis. &
cementarii hyram. Golantur nã¬
q lapides p̃ciosi: cum electi quiq p̃¬
cedentium scõꝵ instructione & in¬
stantia quicqͥd iise habent noxiũ
&mane relinqiunt .atq: ante con¬
spectum sui creatoris solam in site
sibi iusticiȩ regulam quasi stabilẽ
quadrature formam ostendunt.
Dolauerunt autem hos lapides
non solum cementar ii salomonis.
sed & cementarii hẏram: quia ex
utroq populo doctores fuere sc̃ẽ
eccłiȩ. P orro biblii prȩparauert̃
ligua & lapides adedificandum do¬
mum. Biblos ẽ. ciuitas phenicis:
cuius memunt hiezechiel dicens.
Sapientes tui trre facti sunt gub̾
natores tui. senes biblii & pruden

Expanded text:
dratum namque omne, quocunque verdratum namque omne, quocunque vertitur, fixum stare consuevit. Cui nimirum figurae corda assimilantur electorum, quae ita in fidei firmitate consistere didicerunt, ut nulla occurrentium rerum adversitate, nec ipsa etiam morte a sui rectitudine possint status inclinari. « Quos dolaverunt caementarii Salomonis et caementarii Hiram. » Dolantur namque lapides pretiosi, cum electi quique praecedentium sanctorum instructione et instantia, quidquid in se habent noxium et inane relinquunt: atque ante conspectum sui Creatoris, solam insitae sibi justitiae regulam, quasi stabilem quadraturae formam ostendunt. Dolaverunt autem hos lapides, non solum caementarii Salomonis, sed et caementarii Hiram, quia ex utroque populo doctores fuere sanctae Ecclesiae. « Porro Giblii praeparaverunt ligna et lapides ad aedificandam domum. » Giblos est civitas Phoenicis, cujus meminit Ezechiel, dicens: « Sapientes tui, Tyre, facti sunt gubernatores tui, senes Giblii et pruden
Abbreviated transcription (Latin):
construunt. ix
recepitq rex ut tollerent la¬
pides grandes lapides prȩci¬
osos infundamentum tẽpli
& quadrarent eos. Fundamentun
templi nullum ẽ aliud mysticȩ in¬
telligendum: quam illud qd̾ osten¬
dit apłs dicens. Fundam̃tum enĩ
aliud nemo potest ponere prȩter
sus. Qui ꝓpterea fundam̃tum do¬
mus domini potest recte uocari
qui a sicut ait petrus. non est ali¬
ud sub celo datum nom̃ hominib.
inquo oporteat nos saluos fieri. In
quod fundam̃tum lapides grandes
& preciosi tolluntur. cum p̃cipui
factis ac sc̃ĩtate uiri familiaris m̃tis
sc̃itate suo adherent conditori: ut
quofirmius in illo spem suam po¬
nunt: eo fortius alioꝵ uitam diri¬
gere quod ẽ. latitudinẽ parietis
portare sufficiant. Lapides ergo
qui infundamentum templi adpor¬
tandum edificium om̃e ponebant᷑.¬
& sacramenta ueritatis siue uisibi¬
liter siue inuisibiliter ab ipsa dei
sapientia ꝑceperunt. Qui bene
lapides pͥmo quadrari. ac sic m
fundamento poni iubentur. Qua¬

Expanded text:
uunt. « Praecepitque rex, ut tollerent lapides grandes pretiosos in fundamentum templi, et quadrarent eos. Fundamentum templi nullum est aliud mystice intelligendum, quam illud, quod ostendit Apostolus dicens : Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter sus. Qui mus Domini potest recte vocari, « quia sicut ait Petrus non est aliud sub coelo datum nomen hominibus, in quo oporteat nos salvos fieri . » In quod fundamentum lapides grandes et pretiosi tolluntur, cum praecipui factis ac sanctitate viri, familiari mentis sanctitate suo adhaerent Conditori, ut quo firmius in illo spem suam ponunt, eo fortius aliorum vitam dirigere quod est latitudinem parietis portare sufficiunt. Lapides ergo qui in fundamentum templi ad portandum aedificium omne ponebantet sacramenta veritatis, sive visibiliter, sive invisibiliter ab ipsa Dei sapientia perceperunt. Qui bene lapides primo quadrati ac sic in fundamentum poni jubentur. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
uitam duxere euangelicã. quid nͥ
ante ingressum templi tabulata ce¬
drina inporticu fulgebant. Quo ᷤᷤ
utrosq quia idẽ regnum cȩleste
cõmuniter. quamuis inmansioni¬
b discretis recipit: quasi porticꝰ
templi post lapides & cedrum. in¬
intrinsecus ẽ. auro cooꝑta. Sunt
in hoc tempore ꝑplures. qui legali¬
bus contempti p̃ceptis quȩ supͣ cõ¬
memorauimus. sufficere sibi credt̃
tantum si aduitam uenire merean¬
tur. Sunt alii qui ad ꝑfectionem
nitentes. tienditis quȩ habent om̃ib
dñm sequuntur. memores ꝓmissi
illius quod talib in resurrectione
non solum uitam. s & specialem
p̃dixit honorem. eẽ. tribuendũ.

Expanded text:
vitam duxere evangelicam, quid nisi vitam duxere evangelicam, quid nisi ante ingressum templi tabulata cedrina in porticu fulgebant? Quos utrosque, quia idem regnum coeleste communiter, quamvis in mansionibus discretis recipit, quasi porticus templi, post lapides et cedrum, intrinsecus est auro cooperta. Sunt autem hoc in tempore perplures, qui legalibus contenti praeceptis, quae supra commemoravimus, sufficere sibi credunt tantum, si ad vitam venire mereantur. Sunt alii qui ad perfectionem nitentes, venditis quae habent omnibus, Dominum sequuntur, memores promissi illius, quo talibus in resurrectione non solum vitam, sed et specialem praedixit honorem esse tribuendum:
Abbreviated transcription (Latin):
aureaslamminas utriusq incȩlis
prȩmia de signare: cum idem parie
pidib & lignis & auro compacti. Mul¬
tiplex namq ẽ. indiuersis reb earũ¬
dem repeticio figurarum. Sed & hoc
dicendum: quia fuerunt & in lege
& ante scriptam legem plurimi qui
legaliter dnõ deseruirent. Non oc¬
cidentes. non fornicantes. non fur¬
tum facientes. non fasum testimo¬
nium contra ꝓximum loquentes.
honorantes patrem & matrẽ. & dili¬
gentesꝓirimos sicut se ipsos. hi ad
parietes porticus lapideos ꝑtine¬
bant. Euerunt alii qui maiore ꝑfec¬
tione relictis mundi negotiis & as¬
sumpta cruce sua sequebantur do¬
minum: qui ut apłs scribit ludi¬
bria & uerbera exꝑti insuꝑ & un
cula & carceres. lapidati sunt. sec¬
ti sunt. temptati sunt. inoccisione¬
gladii mortui sunt. Circuierunt
in melotis. inpellib caprinis. egen¬
tes angustiati. affucti. quib dignꝰ
non erat mundus. Hi qui ante
manifestata tempora euangelii

Expanded text:
aureas laminas utriusque in coelis aureas laminas utriusque in coelis praemia designare, cum iidem parietpidibus et lignis et auro compacti. » Multiplex namque est in diversis rebus eorumdem repetitio figurarum. Sed et hoc dicendum, quia fuerunt et in lege et ante scriptam legem plurimi qui legaliter Domino deservirent, non occidentes, non fornicantes, non furtum facientes, non falsum testimonium contra proximum loquentes, honorantes patrem et matrem, et diligentes proximos sicut seipsos: hi ad parietes et porticus lapideos pertinebant. Fuerunt aliqui majore perfectione, qui, relictis mundi negotiis, et assumpta cruce sua, sequebantur Dominum, qui, ut Apostolus scribit, « Ludibria et verbera experti, insuper et vincula et carceres, lapidati sunt, secti sunt, teui sunt; circuierunt in melotis, in pellibus caprinis, egentes, angustiati, afflicti, quibus dignus non erat mundus . Hi qui ante manifestata tempora Evangelii,
Abbreviated transcription (Latin):
putio. nossigno crucis consecramur
in fronte: possunt non incongruȩ
par ietes templi lapidei siuie pauim̃¬
tum preciosissimo marmore stratum.
eorum qui in lege fideliter ac ꝑfecte
uxerunt. typum tenere. Tabule
uͦ cedrinȩ siue abiegne. noui testa¬
menti iustos indicare: qui uolen¬
tespost dominum uenire abnegant
semet ipsos. & sumpta cruce sua
cotidie sequunt᷑ illum. & qm̃ utriꝰ¬
q temporis iustos commnunis gła
suꝑnȩ manet retͥbutionis: lapiib
acligniᷤᷤ preciosis tercia ẽ. species
aurearum adiuncta lãminarum.
Nec contrarium debet uideri. qd̾
supra diximus. porticum quȩ erat
ante templum. antiquorũ figurã
gestare sidelium. ipsum uͦ tẽplum
eoꝵ qui post incarnationis domini¬
cȩ tempꝰ in mundum uenerunt.
Porro donum interiorem regni&
lestis gaudia quȩ utrisq iustis
dantur figurare. nc̃ aũ dicamus
parietes lapideos antiquum dei po¬
pulum. tabulata cedrina nouum.

Expanded text:
putio, nos signo crucis consecramur putio, nos signo crucis consecramur in fronte. Possunt non incongrue parietes templi, lapidei, sive pavimentum pretiosissimo marmore stratum, eorum qui in lege fideliter ac perfecte vixerunt, typum gerere; tabulae vero cedrinae sive abiegnae, Novi Testamenti justos indicare, qui volentes post Dominum venire, abnegant semetipsos, et sumpta cruce sua quotidie sequuntur illum. Et quoniam utriusque temporis justos communis gloria supernae manet retributionis, lapidibus ac lignis pretiosis terna est species aurearum adjuncta laminarum. Nec contrarium debet videri, quod supra diximus, porticum quae erat ante templum, antiquorum figuram gestare fidelium; ipsum vero templum, eorum qui post Incarnationis dominicae tempus in mundum venerunt; porro domum interiorem regni coelestis gaudia, quae utrisque justis dantur, figurare; nunc autem dicamus parietes lapideos antiquum Dei populum, tabula
Abbreviated transcription (Latin):
uendi ꝓferunt. Omnia cedri¬
nis tabulis uestiebantur: necom¬
nino lapisapparere poterat in
pariete. Et lapides parietissi
de signant. Sed ea utiq distinc¬
tione pariter ponuntur. ut la¬
pides uiui sint scĩ. fortitudine
fidei inunam eandemq regłam
sibimet ad glutinati. Tabule
cedrinȩ siue abiegnȩ sunt scĩ:
latitudine uariarum uirtutum.
secundum donationẽ scĩ sp̃c in
met alterutrum conexi. Auri
iusq fulgore gratissimo adiniicẽ
congaudentes. quȩ tria beatus apo¬
stolus una sententia complȩxus ẽ.
cumcisio aliquid ualet neq p̃putiũ
s fides quȩ ꝑdilectionẽ operatur.
fidei namq inuictȩ lapis figuram
tenuit: cedrus actionis odorifere.
aurum. transcendentis omĩa dilec¬
p tionis. Uestiturq lapideus paries
tabulis cedrinis. cum ꝓfessio fidei
quialex in lapide scripta: doctrina
uͦ euangelii ꝑlignum ẽ. dnĩcȩ passi¬
onis confirmata. unde & ille popu¬
lus lapide circumcidebatur inpre¬

Expanded text:
vendi proferunt. « Omnia cedrivendi proferunt. « Omnia cedrinis tabulis vestiebantur, nec omnino lapis apparere poterat in pariete. Et lapides parietis sivitam omnia designant, sed ea utique distinctione, cum pariter ponuntur, ut lapides vivi sint sancti, fortitudine fidei in unam eamdemque regulam sibimet agglutinati. Tabulae cedrinae sive abiegnae, sunt sancti, latitudine variarum virtutum secundum donationes Spiritus sancti, in met alterutrum connexi. Auri m, hujusque fulgore gratissimo ad invicem congaudentes. Quae tria beatus Apostolus una sententia complexus est, cumcisio aliquid valet, neque praeputium, sed fides, quae per dilectionem operatur . Fidei namque invictae lapis figuram tenuit, cedrus actionis odoriferae, aurum transcendentis omnia dilectionis. Vestiturque lapideus paries tabulis cedrinis, cum professio fidei quia lex in lapide scripta, doctrina vero Evangelii per lignum est dominicae passionis confirmata, unde et populus lapide circumcidebatur in prae
Abbreviated transcription (Latin):
ras fabre factas & celaturas emi¬
uentes. Diximus de cedro quod
insuperabilem uirtutum uenusta¬
tem signaret. quo ninirum lig¬
no omnisdomus dni intrinsecꝰ
uestitur: cum corda iustoꝵ solo
bonorum oꝑum amore nitescunt.
Ht̃q domus intabulis cedrinis
tornaturas suas & iuncturas fa¬
brefactas: cum idem electi se se
adimuoem pulcherrima carita¬
tis copula conectunt. ita ut cum
innumera sit multitudo fideliũ.
unum tamen cor. unam habere
animam ꝓcomiunis fidei ac di¬
lectionis societate merito dicant᷑.
Namq tornaturȩ quȩ iuncturis
tabularum apponebantur. ut unũ
ex omĩb fieret tabulatum: ipsa
sunt officia caritatis. quib ad inui¬
cem fraternitasscã copulatur. atq
inunam xpĩdonum toto terrarũ
orbe componitur. Quȩ etiamdo¬
mus ht̃ celaturas eminentes: cum
oꝑa uirtutum scĩ nequaquam oc¬
culta tegunt. s manifesta ex pres¬
sione foris omnib quales sint ip¬
si. quid agant. in exemplum ui¬

Expanded text:
ras fabrefactas, et caelaturas emiras fabrefactas, et caelaturas eminentes, etc. » Diximus de cedro, quod insuperabilem virtutum venustatem signaret, quo nimirum ligna omnis domus Domini intrinsecus vestiuntur; cum corda justorum solo bonorum operum amore nitescunt. Habetque domus in tabulis cedrinis tornaturas suas, et juncturas fabrefactas, cum iidem electi sese ad invicem pulcherrima charitatis copula connectunt, ita ut cum innumera sit multitudo fidelium, unum tamen cor, unam habere animam, pro communis fidei ac dilectionis societate merito dicantur . Namque tornaturae, quae juncturis tabularum apponebantur, ut unum ex omnibus fieret tabulatum, ipsa sunt officia charitatis, quibus ad invicem fraternitas sancta copulatur, atque in unam Christi domum toto terrarum orbe componitur. Quae etiam domus habet caelaturas eminentes, cum opera virtutum sancti nequaquam occulta tegunt, sed manifesta expressione foris omnibus, quales sint ipsi, quid agant, in exemplum vi
Abbreviated transcription (Latin):
cubitos longa. facta ẽ: ꝓpter my¬
sterium scilicet gemine dilectio¬
nis. de quo supra diximus. Que
ihac interim uita ex parte maxi¬
na electorum mentesillustrat sed
sum templum ꝓforib oraculi. Di¬
ximus ipsum demplum ꝓforib
oraculi. prȩsentis eccłiȩ typum
gessisse. Unde recte .xl. fuit cu¬
bitorum. Quinumetus sepe in
significatione ponitur presentis
fideltum laboris: quomͦ quinqua¬
genarius insignificatione futu¬
rȩ quietis & pacis. Denario nãq
numero continentur prȩcepta:
quorum obseruatione aduitam
ꝑuenitur. Denario equȩ signifi¬
catur ipsa quam defideramꝰ & ꝓ
qua laboramꝰ. uita ꝑhennis. Qua¬
dratus uͦ ẽ. mundis: in quo ꝓ ad¬
quirenda eadem urta certamus.
Unde psalmista congregandam
eccłiam de gentib preuidens aie¬
bat. De regionib congregauit eos.
A solis ortu & occasu: ab aquilo¬
ne & mari.
t cedro omnis domus intrin¬
secus uestiebatur. habens
tornaturas suas & iunctu¬

Expanded text:
cubitos longa facta est, propter mycubitos longa facta est, propter mysterium scilicet geminae dilectionis, de quo et supra diximus. Quae in hac interim vita ex parte maxima electorum mentes illustrat, sed sum templum pro foribus oraculi. » Diximus ipsum templum pro foribus oraculi, praesentis Ecclesiae typum gessisse. Unde recte quadraginta fuit cubitorum. Qui numerus saepe in significatione ponitur praesentis fidelium laboris, quomodo quinquagenarius in significatione futurae quietis et pacis. Denario namque numero tenentur praecepta, quorum observatione ad vitam pervenitur. Denario aeque significatur ipsa, quam desideramus, et pro qua laboramus, vita perennis. Quadratus vero est mundus, in quo pro adquirenda eadem vita certamus. Unde Psalmista, congregandam Ecclesiam de gentibus praevidens, aiebat: « De regionibus congregabit eos, a solis ortu et occasu, ab aquilone et mari . Et cedro omnis domus intrinsecus vestiebatur, habens tornaturas suas et junctu
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑum thimiamata premit tamꝰ.
Hinc ẽ. enim quod paries cedri¬
nus domus interioris ianuam ha¬
bebat insuꝑiorib ꝑtotũubi fumus
incensorum intraret. quia oculi do
miniaꝑti sunt suꝑ domum eiꝰ die
ac nocte. & aures eius inorationes
seruorum iitendentes. Et hoc per
totam latitudinem diffuse ꝑorbẽ
eccłiȩ. Altare namq thimiama¬
tis quod indomo quidem exteriori
sed ꝓpe ostium stabat domus inte¬
rioris: typus fuit ꝑfectoꝵ qui car¬
ne quidem adhuc inmundo reten¬
ti. sed omni desiderio sunt ad cȩle¬
stia suspensi: & uelut incenso thu¬
re fumum ascendentem inscã scõꝵ
emit tunt. quia suꝑno amore fia¬
grantes crebris orationum uocib
aures sui pulsant auctoris. Aper¬
tamq late ianuam fumus incen¬
sorum insuꝑiorib inuenit: quia
quanto mundiores quuiq interris.
& quasi uiciniores cȩlesti patrȩ
commorantur: tanto citius a dño
cuncta que poscunt accipiunt.
Dene autem inter ior domiis . xx.

Expanded text:
um thymiamata praemittamus. um thymiamata praemittamus. Hinc est enim quod paries cedrinus domus interioris januam habebat in superioribus per totum, ubi fumus incensorum intraret; quia ocmini aperti sunt super domum ejus nocte ac die, et aures ejus in orationes servorum suorum intendentes ; » et hoc per totam latitudinem diffusae per orbem Ecclesiae. Altare namque thymiamatis, quod in domo quidem exteriori, sed prope ostium stabat domus interioris, typus fuit perfectorum, qui carne quidem adhuc in mundo retenti, sed omni desiderio sunt ad coelestia suspensi, et, velut incenso thure, fumum ascendentem in Sancta sanctorum emittunt, quia superno amore flagrantes, crebris orationum vocibus aures sui pulsavit auctoris. Apertamque late januam fumus incensorum in superioribus invenit, quia quanto mundiores quique in terris et quasi viciniores coelesti patriae commorantur, tanto citius a Domino cuncta, quae poscunt, accipiunt. Bene autem interior domus viginti
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificiorum officia consumman¬
tes presens ẽ. eccłia. ubi cotidie
piis insistente soꝑib dnõ sacrifi¬
cia laudis offerimus. Interior uͦ
domus quȩ ad posteriorem partẽ¬
templi erat facta: ipsa ẽ. ꝓmissa
nobis uita incȩlis. Interior quidẽ¬
⁊ est hac conuersatione nostri exilii:
quia inpresentia regis summi ꝑ¬
pes ibi beatorum & angelorum &
hominum sollempnitas agitur.
Unde de hac bene merito seruo
dicitur: intra in gaudium dnĩ
tui. Sed posterior temꝑe: qr post
huiusseculi labores ad illuis ingres¬
sum ꝑducimur. Tabulata autem
que utramq domum abinuicem
diuidunt. ipsa sunt claustra ce¬
li. quorum nob̃ aꝑtionem cotidie
suspiramus. Q quantum domi
nus donauerit pia semꝑ instan
tia donec aperiantur & intrare
liceat pulsamus: ubi & si nec dũ
ante solutionẽ corporum urtrare
ꝑmit timur: aꝑtam tam̃ habemꝰ
ianuam diuinȩ pietatis. qua
orationum nr̃arum. elemosinarũ.
ieiuniorum. ceterorumq bonors¬

Expanded text:
sacrificiorum officia consummansacrificiorum officia consummantes, praesens est Ecclesia, ubi quotidie piis insistentes operibus, Domino sacrificia laudis offerimus. Interior vero domus, quae ad posteriorem tetempli erat facta, ipsa est promissa nobis vita in coelis. Interior quidem, quoad conversationem nostri exsilii, quia in praesentia Regis summi perpes ibi beatorum et angelorum, et hominum solemnitas agitur. Unde de ea bene merito servo dicitur: « Intra in gaudium domini tui . » Sed posterior tempore, quia post hujus saeculi labores ad illius ingressum perducimur. Tabulata autem, quae utramque domum ab invicem dividunt, ipsa sunt claustra coeli, quorum nobis apertionem quotidie suspiramus, et quantum nobis Dominus donaverit, pia semper instia, donec aperiantur, et intrare liceat, pulsamus: ubi etsi necdum ante solutionem corporum intrare permittimur, apertam tamen habemus januam divinae pietatis, qua orationum nostrarum, eleemosynarum, jejuniorum, caeterorumque oper
Abbreviated transcription (Latin):
pauimento usq adsuperiora. &
fecit inter iorem domum oraculi
tem templi occidentalem dicit.
Abortu enim solis ingressum ha¬
bebat templum: & ab occasu domũ
autem tabulata que interiorem
domum abexter iore separabat̃
a paumiento usq ad suꝑiora. ẽẽ.
dicit edificata: non usq ad la-¬
quearia significat. que trigiita
cubitis in sublime erant a paiim̃¬
to suspensa ut supra iam dictum
ẽ. s tantum usq adcubitos .xx.
altitudinis. ut insequentib aꝑ¬
te legitur. Reliquum uͦ erat
suꝑhec tabulata aꝑtum & in¬
ane usq ad laquearia cubitoꝵ
decem altitudinis. & cubitorum .xx.
longitudinis. iuxta latitudinem
domus. E quam nimirum ianuã
fumus incensorum de altari thimi¬
amatis solebat inscã scõrum ascen¬
dere. atq ad archam domini ope¬
riendam penetrare. Inqua distin¬
ctione domus domini patet figu¬
ra mẏstii. & apostolo exponente lu¬
ce clarior ẽ: quia prior domus in
qua semꝑ introibant sacerdotes

Expanded text:
pavimento usque ad superiora; et pavimento usque ad superiora; et fecit interiorem domum oraculi iorem partem templi Occidentalem dicit. Ab ortu enim solis ingressum habebat templum, et ab occasu domum autem tabulata, quae interiorem domum ab exteriore separabant, a pavimento usque ad superiora esse dicuntur aedificata, non usque ad laquearia significat, quae triginta cubitis erant in sublime a pavimento suspensa, ut supra dictum est, sed tantum usque ad cubitos viginti altitudinis, in sequentibus aperte legitur. Relictum vero erat super haec tabulata apertum et inane usque ad laquearia cubitorum decem altitudinis, et cubitorum viginti longitudinis, juxta latitudinem domus: per quam nimirum januam fumus incensorum de altari thamatis solebat in sancta sanctorum ascendere, atque ad arcam Domini operiendam penetrare . In qua distinctione domus Domini patet figura mystica, et apostolo exponente luce clarius est, quia prior domus, in qua semper introibant sacerdotes,
Abbreviated transcription (Latin):
mo erat marmore stratum decore
multo: idemq marmor mox tabu¬
lis tectum abigegnis: quia nimirũ
uita iustorum primo fidei firmi¬
tate p̃mimienda incorde. ac de¬
inde spiritalium uirtutum lati¬
tudine ẽ. ad ornanda in opere.
Alioquin quid utilitatis habebat
decor marmoris preciosissimi lig¬
norum tabulis obtectis. si ñ mysti¬
cumaliqͥd tacite signabat. ac bonoꝵ
amplitudinem oꝑm. fortitudine
fidei intemerate subfulciendã
eẽ. docebat: Abies uͦ ꝓpt̃ altitu¬
dinem sui & robur diudurabile. men¬
tem electorum infima quȩq deside-¬
ria spernentem. & cȩlestium con-¬
templationi semꝑ intentam. uir tu¬
te quoq patientiȩ singulariter ex¬
cellentem. non incongruȩ demon¬
strat. Auri autem lammine quȩ
marmori ac tabulis sunt ab iegnis
rum aliis prȩciosius ẽ. metallis:
ita ceteris eximior uirtutibus
intemplo dei singulari luce re-¬
fulget.
rum ad posteriorem partem
templi tabulata cedrina a

Expanded text:
mo erat marmore stratum decore mo erat marmore stratum decore multo, idemque marmor mox tabulis tectum abiegnis, quia nimirum vita sanctorum primo fidei firmitate praemunienda in corde, ac deinde spirituum virtutum latitudine est adornanda in opere. Alioquin quid utilitatis habebat decor marmoris pretiosissimi lignorum tabulis obtectus, si non mysticum aliquod tacite signabat, ac bonorum amplitudinem operum fortitudine fidei intemeratae subfulciendam esse docebat? Abies vero propter altitudinem sui et robur diu durabile, mentem electorum infima quaeque desideria spernentem, et coelestium contemplationi semper intentam, virtute quoque patientiae singulariter excellentem, non incongrue demonstrat. Auri autem laminae, quae marmori ac tabulis sunt abiegnis srum aliis pretiosius est metallis, ita caeteris eximior virtutibus in templo Dei singulari luce fulget. rum ad posteriorem partem templi tabulata cedrina a