comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sime prȩ locutus es. quod ideo sub bestiarum occasione sexuum tan¬
gat affectum: qͥa ꝓpter honestatem hoc in hominis descriptione pͣ¬
teriit. Quid ẽ. ꝓpter honestatem : An insexu hominis honestas confun¬
dit᷑. ubi ds̃ tamquã in excellentiore natura dignius oꝑat᷑: Sed docu¬
erunt te stoici disputare de occultis. nec docuerunt erubescere de pu¬
dendis: ad iungis deinde quomͦ ipsum hominem orationem de pingat
ut dicis. et quomͦ disserat alu naturam stomacho eẽ subiectam. qđ
cibi et potionis sit receptaculum. Pulmones aut̃ et cor extrinsecus
sp̃m adducant. multa in aluo mirabilit᷑ effecta quȩ constarent ex
neruis. et quod sit multiplex et tortuosa. arceatq et contineat
siue illud arridum. siue humidũ quod receꝑit. et cetera huius mo¬
di usq ad illud quem ad modum reliquiȩ cibi depellant᷑. tum as¬
trigentibus se intestinis. tum relaxantibus. Cum ergo posset etiã

Expanded text:
sime praelocutus es, « quod ideo sub bestiarum occasione sexuum tansime praelocutus es, « quod ideo sub bestiarum occasione sexuum tangat effectum, quia propter honestatem hoc in hominis descriptione praeteriit. » Quid est, « propter honestatem? » An in sexu hominis honestas confunditur, ubi Deus tanquam in excellentiore natura dignius operatur? Sed docuerunt te Stoici disputare de occultis, nec docuerunt erubescere de pudendis. Adjungis deinde, « quomodo ipsum hominem oratione depingat, » ut dicis, « et quomodo disserat alvi naturam stomacho esse subjectam, quod cibi et potionis sit, receptaculum: pulmones autem et cor extrinsecus spiritum adducant: multa in alvo mirabiliter effecta, quae constarent ex nervis; et quod sit multiplex et tortuosa, arceatque et contineat, sive illud aridum sit, sive humidum quod receperit: » et caetera hujusmodi usque ad illud, « quemadmodum reliquiae cibi depellantur, tum astringentibus se intestinis, tum relaxantibus. » Cum ergo posset etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dimicaret᷑. aut ne dimicaret᷑ quotienscũq surgeret ex pleret᷑. Oscãs
multu cominemoras quȩ in nr̃o corpore naturalit̾ tecta sunt. qua¬
si post peccatum tecta sint. sicut illi homines unde int̾ nos questio
ẽ. quȩ ante peccatum nec pudenda nec tect̾a fuerãt post pecc̾m putẽda
texerunt. Balbus inquis apud tullium cuncta uere diligenterq
disseruit. Unde ob hoc pauca ponis ut dicis. ut ñoneres pudorẽ meũ.
ñ ea me intellexisse sub magisterio sacre legis. ad quorum notionem
gentiles solo rationis ductu ꝑuenire potuerunt. et ponis balbi uer¬
ba exciceronis libro ꝑ quȩ nos doceas quid senserũ stoicide animaliũ
mutoꝵ masculinis ac femininis diuersitatibus de partibus corporis
genitalibus. et miris commiscendorum corpoꝵ libidinib. Quȩ tam̃
uerba. uł tulliana. uł cuius libet alteriꝰ. antequã int̾ poneres cautis¬

Expanded text:
dimicaretur, aut ne dimicaretur, quotiescumque surgeret expleretur. O sanctas dimicaretur, aut ne dimicaretur, quotiescumque surgeret expleretur. O sanctas multa commemoras, quae in nostro corpore naturaliter tecta sunt; quasi post peccatum tecta sint, sicut illi homines, unde inter nos quaestio est, quae ante peccatum nec pudenda, nec tecta fuerant, post peccatum pudenda texerunt. « Balbus, » inquis, « apud Tullium cum Cotta vere diligenterque disseruit » . « Unde ob hoc pauca ponis, » ut dicis, « ut oneres pudorem meum, non ea me intellexisse sub magisterio sacrae legis, ad quorum notionem Gentiles solo rationis ductu pervenire potuerunt: » et ponis Balbi verba ex Ciceronis libro, per quae nos doceas, quid senserint Stoici de animalium mutorum masculinis ac femininis diversitatibus, de partibus corporis genitalibus, et miris commiscendorum corporum libidinibus. Quae tamen verba, vel Tulliana, vel cujuslibet alterius, antequam interponeres, cautis
Abbreviated transcription (Latin):
cis istum morbũ. uł quod tu eẽ. quam uis pudibundus fateris istã
libidinẽ introdueere in paradysum et tribuere coniugibus ante pec¬
catum: Ideo ne tu ñ incȩno absconditꝰ latitas. quia libidine̾ carnis et
sanguinis. quasi paradysi flore roseo coronas et tamquã libent᷑¬
suꝑflua ꝓlixitate sermonis. ꝓbare coneris: Quis enĩ negat futurũ
fuisse concubitũ. etiã si peccatũ non p̃cessisset: Sed futurus fuerat sic̃
aliis menbris. ita etiã genitalibꝰ uoluntate motis nͣ libidine concita¬
tis. aut certe etiã ipsa libidine ut ñ uos de illa nimiũ contristemus.
ñ qualis nunc ẽ. s ad nutũ uoluntarium seruiente. Uerũ uos ꝓfuscep¬
ta ur̃a tam fidelit̾ laboratis. ut uim patiamini. nisi eam qualis nẽ
ẽ. etiam in paradyso collocetis. Non ibi de peccato dicentes talem fac¬
tã. s talem nullo peccante fuisse mansuram. Cum qua in illa pace

Expanded text:
cis istum morbum, vel quod tu esse, quamvis pudibundus, fateris, istam cis istum morbum, vel quod tu esse, quamvis pudibundus, fateris, istam libidinem introducere in paradisum, et tribuere conjugibus ante peccatum? Ideone tu non in coeno absconditus latitas, quia libidine carnis et sanguinis quasi paradisi flore roseo te coronas, et tanquam libentsuperflua prolixitate sermonis probare coneris? Quis enim negat futurum fuisse concubitum, etiamsi peccatum non praecessisset? Sed futurus fuerat, sicut aliis membris, ita etiam genitalibus voluntate motis, non libidine concitatis; aut certe etiam ipsa libidine ut non vos de illa nimium contristemus, non qualis nunc est, sed ad nutum voluntarium serviente. Verum vos pro suscepta vestra tam fideliter laboratis, ut vim patiamini, nisi eam qualis nunc est, etiam in paradiso collocetis; non ibi de peccato dicentes talem factam, sed talem nullo peccante fuisse mansuram, cum qua in illa pace
Abbreviated transcription (Latin):
bido dampnat᷑. dampnatis et nuptias possis dicere quia dampna¬
bit᷑ mors omnes dampnandos ee mortales. Si aut libido de comi¬
bus sine quo non ẽ. conubnĩ. quia potest eeͥ comuibiũ p̾ter peccatũ.
morbus aut̃ inquis ab apło peccatum dicit᷑. s respondet᷑ tibi non
omins morbus peccatũ dicit᷑. Istȩ aut̃ morbus pena peccati ẽ. sine
qua non potest eẽ humana natura. nondũ ex omni parte sanata
Siaut ꝓꝓpterea libido malum non ẽ. quia sine illa nonsit nuptiarũ
bonum. econtrario nec corpus bonum ẽ. quia sine illo non fit ad¬
ulterii malũ. Hoc aut̃ falsum ẽ. sic ergo et illud. Quis aut̃ nescit con¬
iugatis apłm precepisse. ut sciret unus quisq eoꝵ suũ uas posside¬
re. hoc ẽ. uxorem suam. nͨ in morbo desiderii. sicut gentes quȩ igno¬
rant dm̃: Qui ergo de hac re apłm legit. te negligit. Et ñ erubes¬

Expanded text:
bido damnatur, damnatis et nuptias. » Posses dicere, quia damnabido damnatur, damnatis et nuptias. » Posses dicere, quia damnabitur mors, omnes damnandos esse mortales. Si autem libido de connbus, sine quo non est connubium: quia potest esse connubium praeter peccatum; morbus autem, » inquis, « ab Apostolo peccatum dicitur. » Sed respondetur tibi: Non omnis morbus peccatum dicitur. Iste autem morbus poena peccati est, sine qua non potest esse humana natura, nondum ex omni parte sanata. Si autem propterea libido malum non est, quia sine illa non fit nuptiarum bonum: e contrario nec corpus bonum est, quia sine illo non fit adulterii malum. Hoc autem falsum est: sic ergo et illud. Quis autem nescit conjugatis Apostolum praecepisse, ut sciret unusquisque eorum suum vas possidere, hoc est, uxorem suam, non in morbo desiderii, sicut gentes quae ignorant Deum . Qui ergo de hac re Apostolum legit, te negligit. Et non erubes
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ducit. Nec ꝑmanebit. s aut dãpnabit᷑ aut sanabit᷑. Sententiam
meã cunicem dicis. qui ut molestiam uninis. sic fetorem prestat
attritus. Quasi uerecinderis ut loqueris uincendo me atterere.
uł tamquã uictus ad loca ut dicis. cenosa confugeru. ex horreas
consequi atq ꝑimere. Quia uidelicet partes disputationis tuȩ quib
atterendus uł ꝑimendus sum. qm̃ depudendis loqui cogeris ue¬
lit quidam edituus pudor tuus auerboꝵ sicut ꝑhibes libertate
sum mouit. Quare ñ potius de bonis quȩ laudas libere loqueris:
Quare non ẽ de oꝑe dei uerborũ libertas. si eius intemerata ꝑmanet
dignitas: nec aliquid ibi egit peccatũ unde potius in cuteret pudo¬
rem. et uerborum comprimeret libertatem:x N
Iinon sunt in quis nuptiȩ sine libidine et generalit auobis l¬

Expanded text:
nem ducit: nec permanebit, sed aut damnabitur, aut sanabitur. 55. « Sententiam nem ducit: nec permanebit, sed aut damnabitur, aut sanabitur. 55. « Sententiam meam cimicem » dicis, « qui ut molestiam vivus, sic fetorem praestat attritus: » quasi « verecunderis, » ut loqueris, « vincendo me atterere; » vel « tanquam victus ad loca, » ut dicis, « coenosa confugerim, exhorreas consequi atque perimere: quia videlicet partes disputationis tuae, quibus atterendus vel perimendus sum, quoniam de pudendis loqui cogeris, velut quidam aedituus pudor tuus a verborum, » sicut perhibes, « libertate submovit. » Quare non potius de bonis quae laudas, libere loqueris? quare non est de opere Dei verborum libertas, si ejus intemerata permanet dignitas, nec aliquid ibi egit peccatum, unde potius incuteret pudorem, et verborum comprimeret libertatem? CAPUT X. 56. « Si non sunt, » inquis, « nuptiae sine libidine, et generaliter a vobis l
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a ꝑ legerit. Presertim quia illa quȩ abstȩ multis modis repetun¬
t̃. etiã anobis sepe destructa sunt. Dicis hic int̾ cȩtera. In hoc̃ qd̾ pꝰ
peccatum primi homines crubescentes menbra illa in quibus ẽ
libido tererunt. inuenisse me ude ꝑsuaderem dm̃ aerea constitu¬
isse comugia. Si ergo aerea eent comugia sine libidine. aerea erunt
te auctore corpora quando libido non erit. An istã libidinem sic
amatis. ut quomͦ eam prius ante peccatum in paradyso positis.
ita etiam resuscitatis corporibus ingeratis: Ego ant non dico ut me
dicere affirias. naturale non eẽ sine quo natura non ẽ. s dico natu¬
rale appellari uitiũ. sine quo nunc natura humana ñ nascit᷑. quę
tam̃ non sic instiduta ẽ. ab initio. Ideoq et hoc malum non ab illa pri¬
ma instiditione naturȩ. s aprimi hominis mala uoluntate origi¬

Expanded text:
nostra perlegerit: praesertim quia illa quae abs te multis modis repetunnostra perlegerit: praesertim quia illa quae abs te multis modis repetuntur, etiam a nobis saepe destructa sunt. 54. Dicis hic inter caetera, « In hoc quod post peccatum primi homines erubescentes membra illa, in quibus est libido, texerunt, invenisse me unde persuaderem, Deum aeria constituisse conjugia. » Si ergo aeria essent conjugia sine libidine, aeria erunt te auctore corpora, quando libido non erit. An istam libidinem sic amatis, ut quomodo eam prius ante peccatum in paradiso positis, ita etiam resuscitatis corporibus ingeratis? Ego autem non dico, ut me dicere affirmas, « naturale non esse sine quo natura non est: » sed dico, naturale appellari vitium, sine quo nunc natura humana non nascitur, quae tamen non sic instituta est ab initio. Ideoque et hoc malum non ab illa prima institutione naturae, sed a primi hominis mala voluntate origi
Abbreviated transcription (Latin):
bris confusio post peccatum. nisi quia extitit illic indecens motꝰ
quẽ nisi homines peccassent. ꝓculdubio nuptiȩ ñ haberent: Hȩc¬
uerba mea cũ uideres scđm scripturas. ita posita. ut quicũq eun¬
dem locũ libri geneseos legit aut legerit. approbet sine dubitati¬
one quod dixi ꝓlira contradicens disputatione multũ sudasti. s
non sincerasti. Prestitisti quippe insententia tua parua. quam uis mea
rectam ipso erꝑimento ꝓbares non abste potuisse conuelli. In qua tita
contradictione pretereo gestus. et iactationes tuas tamqua hominis
anhelantis. et ꝑ uenire quo nittit᷑ non ualentis. et innebulis tamen
quas ꝑturbatus offendit. se ꝑuenisse fingentis: s necessarios articłos
sermonis tui quantũ me adiuuat dñs. comprehendo atq confrm¬
go. ut totũ corpus uictum iacere conspiciat. qui et illa tua et hȩc

Expanded text:
bris confusio post peccatum, nisi quia exstitit illic indecens motus, bris confusio post peccatum, nisi quia exstitit illic indecens motus, quem, nisi homines peccassent, procul dubio nuptiae non haberent? verba mea cum videres secundum Scripturas ita posita, ut quicumque eumdem locum libri Geneseos legit aut legerit, approbet sine dubitatione quod dixi; prolixa contradicens disputatione multum sudasti, sed non sincerasti. Perstitisti quippe in sententia tua prava; quamvis meam rectam ipso experimento probares non abs te potuisse convelli. In qua tua contradictione praetereo gestus et jactationes tuas, tanquam hominis anhelantis, et pervenire quo nititur non valentis, et in nebulis tamen quas perturbatus offundit, se pervenisse fingentis. Sed necessarios articulos sermonis tui, quantum me adjuvat Dominus, comprehendo atque confringo; ut totum corpus victum jacere conspiciat, qui et illa tua et haec
Abbreviated transcription (Latin):
trarit audatia. uelut credens se exfide facere quod male facit e¬
uasit culpam: Quod quidem numquã audiui dicere maniche¬
gemus: nos enĩ ea quȩ uident᷑ oꝑa bona dicimus nͥ ẽẽ uere bo¬
na sine fide. Qm̃ oꝑa uere bona necesse ẽ. deo plac̾e̾ cuisine fide
quia ĩ possibile ẽ plac̾e ꝓfect̾o qd̾ ue̾ opꝰ ẽ bonũ sñ fide ñ pot̾ eẽ. Uctuĩa
centia naturalis. erubescis enĩ dicere carnalis. quȩ cũ intra modum
suum tenet᷑ inquis. nulla mali asꝑsione turbat᷑. Quomͦ tenet᷑ in¬
tra modũ suũ quesote quomͦ tenetur. nisi cũ ei resistit᷑ : Cur aut re¬
sistit᷑. nisi ne impleat desideria mala: Quomͦ e̾. igit᷑ bona: xi.
enis etiam aduerba illa libri meiubi dixi. nonne illic coniuges
primi quorũ miptias benedixit deus dicens. crescite et multi¬
plicamini. nudi erant et non confundebant᷑: Cur ergo ex illis mͣ¬

Expanded text:
trarit audacia, velut credens se ex fide facere quod male facit, etrarit audacia, velut credens se ex fide facere quod male facit, evasit culpam? » Quod quidem nunquam audivi dicere Manichaegemus? Nos enim ea quae videntur opera bona, dicimus non esse vere bona sine fide: quoniam opera vere bona necesse est Deo placere, cui sine fide quia impossibile est placere , profecto quod vere opus est bonum, sine fide non potest esse. Verumtacentia naturalis, » inquis erubescis enim dicere carnalis, « quae cum intra modum suum tenetur, » inquis, « nulla mali aspersione turpatur. » Quomodo tenetur intra modum suum, quaeso te; quomodo tenetur, nisi cum ei resistitur? Cur autem resistitur, nisi ne impleat desideria mala? Quomodo est igitur bona? CAPUT IX. 53. Venis etiam ad verba illa libri mei, ubi dixi, primi, quorum nuptias benedixit Deus dicens, Crescite, et multiplicamini , nudi erant, et non confundebantur? Cur ergo ex illis mem
Abbreviated transcription (Latin):
pollutis. Non ita ẽ. ut dicis. multũ falleris: Nec libidinis enĩ tabe
polluunt̾ qui libidine bene utunt᷑ quã uis generent libidinis tabe
pollutos. et ideo regenerandos. nec in ĩpiis inuenit᷑ pudicia uirginalis.
quam uis inueniat᷑ uirginitas carnis. quia uera pudicitia ñ pot̾
haberi inanimo fornicante. Ac ꝑ hoc nͣ an ponit᷑ uirginale bonũ
ĩ pionbono comugali fidelium. Sed coniuges bene utentes malo. an¬
te pomint᷑ uirginibꝰ male utentibꝰ bono. Et ideo cum fideles con¬
iugati bene utunt᷑ malo libidinis. non apud eos ut calumpniaris
ꝓpt̾ fidem exercet᷑ impunitas criminis. s in eis ꝓpt̾ fidem ueram
ñ falsa uirtꝰ ẽ. castitatis. Quid aut ad nos ꝑtinet. quia maniche¬
os dicere affirmas. siquis homicidium conscientia formidante cõ¬
miserit. reusẽ quiatimuit. si aut̃ aliquos facimis exultante ꝑpe¬

Expanded text:
pollutis. » Non est ita ut dicis; multum falleris. Nec libidinis enim tabe pollutis. » Non est ita ut dicis; multum falleris. Nec libidinis enim tabe polluuntur, qui libidine bene utuntur; quamvis generent libidinis tabe pollutos, et ideo regenerandos: nec in impiis invenitur pudicitia virginalis, quamvis inveniatur virginitas carnis; quia vera pudicitia non potest habitare in animo fornicante. Ac per hoc non anteponitur virginale bonum impiorum bono conjugali fidelium: sed conjuges bene utentes malo anteponuntur virginibus male utentibus bono. Et ideo cum fideles conjugati bene utuntur malo libidinis, non « apud eos, » ut calumniaris, « propter fidem exercetur impunitas criminis, « sed in eis propter fidem vera non falsa virtus est castitatis. 51. Quid autem ad nos pertinet, quia Manichaeos dicere affirmas, « Si quis homicidium conscientia formidante commiserit, reus est, quia timuit: si autem aliquod facinus exsultante perpe
Abbreviated transcription (Latin):
bus natisunt ꝑpeccatũ accidit carnalis concupiscentiȩ discordiosũ
malũ. quo nuptiȩ bene uterent᷑. nͥ ꝑ ipsas miptias. ut inde merito
dampnarent᷑. Q uid ergo queris utrum inconugibus xp̃ianis conuen¬
cuũ uoluptatẽ pudicitiam an inpudicitiam nominem : ecce respondeo
non ipsa nominat᷑ pudicitia. s eius mali usus bonus quo usu bono fit
ut illud malum nec inpudicitia dici possit. Inpudicitia ẽ. enĩ eiꝰdem
mali usus flagitiosus. sicut pudicitia uirginalis eiusdẽ mali. usus
nullus. Salua igit᷑ pudicitia coniugali. malum de malo nascendo tra¬
hit̃. quod renascendo purget᷑: s si ꝓpt̃ hoc inquis libidinis malũ etiã
de conugibus xp̃ianis ꝓles criminosa ꝓfert᷑. sequit᷑ ut pudicitia uir¬
gmalis sit felicitatis illatrix. et quia in impus inuenit᷑ inquis. ande¬
cestunt infideles pudicitiȩ uirtutȩ sublimes. xpianis libidinis tabe

Expanded text:
bus nati sunt, per peccatum accidit carnalis concupiscentiae discordiosum bus nati sunt, per peccatum accidit carnalis concupiscentiae discordiosum malum, quo nuptiae bene uterentur; non per ipsas nuptias, ut inde merito damnarentur. Quid ergo quaeris, « utrum in conjugibus christianis conventuum voluptatem, pudicitiam, an impudicitiam nominem. » Ecce respondeo, Non ipsa nominatur pudicitia, sed ejus mali usus bonus; quo usu bono fit ut illud malum nec impudicitia dici possit. Impudicitia est enim ejusdem mali usus flagitiosus; sicut pudicitia virginalis, nullus. Salva igitur pudicitia conjugali, malum de malo nascendo trahitur, quod renascendo purgetur. 50. « Sed si propter hoc, » inquis, « libidinis malum, etiam de conjugibus christianis proles criminosa profertur, sequitur ut pudicitia virginalis sit felicitatis illatrix: et quia in impiis invenitur, » inquis, « antecellunt infideles pudicitiae virtute sublimes, christianis libidinis tabe
Abbreviated transcription (Latin):
cernunt. In quibus tam̃ ueram pudicitiã dicis c̾e̾ etiã si animo for¬
nicent᷑. quod facere omnes impios eloquia diuina testant᷑. Quis aũt
nr̃m dicit coniugaliũ menbroꝵ malum ẽẽ consertũ inquo miptiȩ
bene utuntur ad ꝓpagandos filios concupiscentiȩ malo: quȩ concu¬
piscentia malũ non eẽt. si sola generandi causa ad licitũ concubitũ
moueret᷑: Nũc uero cũ ei resistit coniugalis pudicitia limes ẽ. mali
q ideo bonũ ẽ. nõ unde crimen eius sicut calumpniando loqueris
inpunitum fit ꝑ legionem nͣ̃ quia nullius ẽ. criminis. quando ꝑfĩ
dei bonũ bene utit᷑ libidinis malo: neq hic dici pot̾ ut putas faciamꝰ
mala ut ueniant bona. quia ex nullam sui parte malũ sunt nuptię
Non emi earũ malum ẽ. quod in hominibus quos parentes gignunt nͣ
fecert. s inuenerunt. In primis aut̃ coniugibꝰ. qui exnullis parenti¬

Expanded text:
cernunt: in quibus tamen veram pudicitiam dicis esse, etiamsi animo forcernunt: in quibus tamen veram pudicitiam dicis esse, etiamsi animo fornicentur; quod facere omnes impios eloquia divina testantur. 49. Quis autem nostrum dicit, « conjugalium membrorum malum esse consertum, » in quo nuptiae bene utuntur ad propagandos filios concupiscentiae malo? Quae concupiscentia malum non esset, si sola generandi causa ad licitum concubitum moveretur. Nunc vero cum ei resistit conjugalis pudicitia, limes est mali; et ideo bonum est. Unde non « crimen ejus, » sicut calumniando loqueris, « impunitum fit per religionem; » quia nullius est criminis, quando per fidei bonum bene utitur libidinis malo. Neque hic dici potest, ut putas, Faciamus mala ut veniant bona ; quia ex nulla sui parte malum sunt nuptiae. Non enim earum malum est, quod in hominibus quos parentes gignunt, non fecerunt, sed invenerunt. In primis autem conjugibus, qui ex nullis parenti
Abbreviated transcription (Latin):
mearum et nudabit᷑ et confodiet᷑ impietatis. Quis non expectat sa¬
pientiam disserentis. qui fidem cognouerit mentientis: Quid ẽ. aut
qđ loqueris nichil ꝑtinere ad laudem gr̃ȩ. si id donet siuis quod
peccata impiis largiunt᷑: Propt pudicitiam scilicet connugalem
quã tibi habere uident᷑ et impii. homo contentiose. uirtus donat᷑
uere ꝑ gr̃am: ñ quȩ uocat᷑ et non ẽ. Ut quid aut̃ pudicitiã et uir¬
ginitatẽ quasi eius dẽ generis iungis: Pudicitia res ÷ animi: uirginitas
corporis. Deniq illa integra in animo ꝑmanente. potest ista de
corpore uolent᷑ auferri. Et cũ ista incegra manet corpori. potest
illa in animo lasciua uoluntate corrumꝑi. Propt᷑ quod ego non dixi
uerum comugiũ. siue induitas. siue uirginitas. s uera pudicitia. siue
taminata uoluntate mechant᷑. si sp̃u inpuro stupra ꝑpetranda de¬

Expanded text:
mearum et nudabitur et confodietur impietas. » Quis non exspectet samearum et nudabitur et confodietur impietas. » Quis non exspectet sapientiam disserentis, qui fidem cognoverit mentientis? 48. Quid est autem quod loqueris, « Nihil pertinere ad laudem gratiae, si id donet suis, quod peccata impiis largiuntur? » Propter pudicitiam scilicet conjugalem, quam tibi habere videntur et impii. Homo contentiose, virtus donatur vera per gratiam, non quae vocatur, et non est. Utquid autem pudicitiam et virginitatem quasi ejusdem generis jungis? Pudicitia res est animi; virginitas, corporis. Denique et illa integra in animo permanente, potest ista de corpore violenter auferri; et cum ista integra manet corpori, potest illa in animo lasciva voluntate corrumpi. Propter quod ego non dixi, Verum conjugium, sive viduitas, sive virginitastaminata voluntate moechantur, si spiritu impuro stupra perpetranda de
Abbreviated transcription (Latin):
disputat᷑. ita ẽ. ad discernendũ difficilis. ut quando defendit᷑ liberũ
arbitrium. negari dei gr̃a indeat᷑. quando aut̃ asserit᷑ dei gr̃a libe¬
rũ arbitriũ putat᷑ aufferri et cętera. Tu aut̃ uir honestus et uerax
abstulisti uerba quȩ dixi. et dixisti qđ ipse finristi. ego enĩ dixi istã
questionẽ addiscenendũ ẽẽ difficilem. ñ aut̃ dixi ñ posse discerni. Mul¬
cominus ergo dicerem qđ me dixisse mentiris negari arbitrium
liberũ sigr̃a commendet᷑. et negari gr̃am. si liberũ comendetͣ ar¬
bitriũ. Redde uerba mea eteuanescit calumpnia tua. Repone suis
cdisputet᷑. Non dixi negari gr̃am. s ut negari gr̃a uideat᷑. Nondixi
negari arbitriũ liberum uł auferri. s dixi ut putet᷑ auferri. Et ꝓ¬
mittis cum libri ipsi uentilari ceꝑint. quod abstȩ illa sententiarum

Expanded text:
disputatur, ita est ad discernendum difficilis, ut quando defenditur liberum disputatur, ita est ad discernendum difficilis, ut quando defenditur liberum arbitrium, negari Dei gratia videatur; quando autem asseritur Dei gratia, liberum arbitrium putetur auferri, et caetera » . Tu autem vir honestus et verax, abstulisti verba quae dixi, et dixisti quod ipse finxisti. Ego enim dixi, istam quaestionem ad discernendum esse difficilem: non autem dixi, non posse discerni. Multo minus ergo dicerem, quod me dixisse mentiris, « negari liberum arbitrium, si gratia commendetur; et negari gratiam, si liberum commendetur arbitrium. » Redde verba mea, et vanescet calumnia tua. Repone suis disputetur. Non dixi, « negari gratiam; » sed, « ut negari gratia videatur. » Non dixi, « negari arbitrium liberum, vel auferri; » sed dixi, « ut putetur auferri. » Et promittis, « cum libri ipsi ventilari coeperint, quod abs te illa sententiarum
Abbreviated transcription (Latin):
ruisse se existimet tamquã inculpata natura. Ideo non utrumq
in contumeliã. ut iudicio suꝑ exaltet miscđia. Ae ꝑ hoc nec damp¬
natꝰ ex debito de supplicio iustȩ querit᷑. nec liberatus gratis de me¬
rico suꝑbe głat᷑. s potius humilit̾ gr̃as agit. quando in illo aquo
debitum exigitur quid ineadem causa sibi donet̃ agnoscit. Asseris me
inalio libro meo dixisse negari arbitrium liberũ si gr̃a cominen¬
det᷑ et iterũ negari gr̃am. si liberũ cõmendet᷑ arbitriũ calũpnia¬
unde uideant qui hec legunt quemadmodum scriptis insidieris me¬
is. et qua conscientia uł tardis. uł ignaris cordibus abutaris. ut ido
te eristiment respondere. quia non uis tacere. Innouissimis enĩ par¬
tibus primi libri mei ad scm pinianum cuius ẽ. titulus ꝓ gr̃a contͣ
pelagium. ista inquã questio ubi de arbitrio uoluntatis et dei gr̃a

Expanded text:
ruisse se existimet tanquam inculpata natura: ideo non utrumque ruisse se existimet tanquam inculpata natura: ideo non utrumque in contumeliam, ut judicio superexsultet misericordia . Ac per hoc nec damnatus ex debito de supplicio juste queritur, nec liberatus gratis de merito superbe gloriatur; sed potius humiliter gratias agit, quando in illo a quo debitum exigitur, quid in eadem causa sibi donetur agnoscit. 47. Asseris me in alio libro meo dixisse, « Negari liberum arbitrium, si gratia commendetur; et iterum negari gratiam, si liberum commendetur arbitrium. » Calumniaunde videant qui haec legunt, quemadmodum scriptis meis insidieris, et qua conscientia vel tardis, vel ignaris cordibus abutaris, ut ideo te existiment respondere, quia non vis tacere. In novissimis enim partibus primi libri mei ad sanctum Pinianum, cujus est titulus, De gratia contra Pelagium: « Ista, » inquam, « quaestio ubi de arbitrio voluntatis et Dei gratia
Abbreviated transcription (Latin):
fieri iam necesse ẽ. et ideo merita astruenda sunt. ne fatũ sit conse¬
quens. si merita ñ st̃. fato baptitant᷑. fato intrant inregnũ dei paruuli
ut uoᷤ potiꝰ assertore ᷤᷤfati ẽẽ conuinẽt. No̾aũ c̃uiciate originis mala mi̾ta c̾ẽ dic
am̃s intrare paruulum in regnũ dei qm̃ bonus ẽ. ds̃. et alium meri¬
to non intrare. qm iustus ẽ ds. et in neutro eẽ factum qmͣ quod
uult facit ds̃. Sed cũ sciamus ab eo cui miscđiam et iudiciũ fide¬
li uoce cantamus istum scđm uidicium dampnari. illum scd̾m
miscđiam liberari. cur istum potius quam illum dampnet aut
liberet. nos qui sumus qui respondeamus deo: Numquid dicit
fignientum ei qui se finxit quare sic me fecisti: an non habet po¬
testatem figulus luti. ex eadem massa originis uiciate atq dãp
tumeliam scđm udicium: Ideo nͨ utrũq in honorem. nec hoc me¬

Expanded text:
fieri jam necesse est, et ideo merita astruenda sunt, ne fatum sit consefieri jam necesse est, et ideo merita astruenda sunt, ne fatum sit consequens, si merita non sunt: fato baptizantur, fato intrant in regnum Dei parvuli, unt, vos potius assertores fati esse convincunt. Nos autem cum vitiatae originis mala merita esse dicamus, gratia dicimus intrare parvulum in regnum Dei, quoniam bonus est Deus; et alium merito non intrare, quoniam justus est Deus; et in neutro esse fatum, quoniam quod vult facit Deus. Sed cum sciamus ab eo, cui misericordiam et judicium fideli voce cantamus , istum secundum judicium damnari, illum secundum misericordiam liberari; cur istum potius quam illum damnet aut liberet, nos qui sumus qui respondeamus Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Quare sic me fecisti? Annon habet potestatem figulus luti ex eadem massa originis vitiatae atque damtumeliam secundum judicium ? Ideo non utrumque in honorem, ne hoc me
Abbreviated transcription (Latin):
ueniri. utrũq utriq nr̃m ꝓfundum sit. cur et in maioribus et in
minoribus ds̃ uelit alteri. et nolit alteri: subuenire. dũ tamen cer¬
tũ et immobile teneamus non eẽ iniquitatem apud dm̃ qua quen¬
quã sine malis meritis dampnet. et ẽẽ bonitatem apud dm̃ qua
multos sine bonis meritis liberet. Demonstrans in eis quos dãp¬
nat quid omnibus debeat᷑. ut hinc discant quos liberat. quȩ si¬
xp̃ianis cordibus conuenit cogitare nescitis. et uos potius scđm
uram sententiam fato ista dicitis fieri. Ur̾a quippe ñ nr̃a sentẽtia ẽ
fato fieri qd̾ merito ñ fit. Et ne scdm istã diffinitionẽ fado fiant hõib
simeritis ñ fiant quec̃q fiant. ido merita uł bona uł mala quantũ
potestis asseritis. ne fatũ sit consequenᷤ simerita negaueritis. Ac ꝑ hoc
dicit᷑ uobis. si ea quȩ nullis meritis prestant᷑ hominibus. facto

Expanded text:
veniri; utrumque utrique nostrum profundum sit, cur et in majoribus et in veniri; utrumque utrique nostrum profundum sit, cur et in majoribus et in minoribus Deus velit alteri et nolit alteri subvenire: dum tamen certum et immobile teneamus, non esse iniquitatem apud Deum , qua quemquam sine malis meritis damnet; et esse bonitatem apud Deum, qua multos sine bonis meritis liberet: demonstrans in eis quos damnat quid omnibus debeatur; ut hinc discant quos liberat, quae siec ut christianis cordibus convenit cogitare nescitis, et vos potius secundum vestram sententiam fato ista dicitis fieri. Vestra quippe, non nostra sententia est, « fato fieri quod merito non fit. » Et ne secundum istam definitionem fato fiant hominibus, si meritis non fiant, quaecumque fiunt; ideo merita vel bona vel mala, quantum potestis, asseritis, ne fatum sit consequens, si merita negaveritis. Ac per hoc dicitur vobis, Si ea quae nullis meritis praestantur hominibus, fato
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ in xp̃o. respondebit᷑ tͥ sic etiã illic ubi dictum ẽ. omnes homines
uult saluos fieri. et inagnitionẽ ueritatis uenire. om̃s positos
ẽẽ ꝓ multis. quod ad istamgr̃am uult uenire. Quod multo conue¬
nientius ppt̾ hoc intelligit᷑ dictũ. quia nemo uenit. nisi quẽ ueni¬
ei datũ apatre meo. Omnes ergo qui salui fiunt. et in agnitionem
ueniunt ueritatis. eo uolente salui fiunt. eo uolente ueniunt. Quia et
qui nundũ sicut paruuli utunt᷑ uoluntatis arbitrio. eo uolente re¬
generant᷑. quo creante generant᷑. et qui iam utunt᷑ uoluntatis arbi¬
trio. nisi eo uolente ac sub ueniente aquo p̾parat᷑ uoluntas uelle non
posst᷑. Ubi sidixeris mͥ. cur gͦ ñ ꝯu̾tit omniũ nolentiũ uoluntates:
Respondebo. Cur non om̃s morituros ad optat lauacro regenerati¬
onis infantes. quorũ adhuc nullas et ideo nec contrarias inuenit
uoluntates: si hoc ꝓfundius eẽ ꝑspicis. quã ut abstȩ ualeant in¬

Expanded text:
Omnes homines vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire; Omnes positos esse pro Multis, quos ad istam gratiam vult venire. Quod multo convenientius propter hoc intelligitur dictum, quia nemo venit, nisi quem veniuerit ei datum a Patre meo . Omnes ergo qui salvi fiunt, et in agnitionem veniunt veritatis, eo volente salvi fiunt, eo volente veniunt. Quia et qui nondum, sicut parvuli, utuntur voluntatis arbitrio, eo volente regenerantur, quo creante generantur: et qui jam utuntur voluntatis arbitrio, nisi eo volente ac subveniente a quo praeparatur voluntas , velle non possunt. 45. Ubi si dixeris mihi, Cur ergo non convertit omnium nolentium voluntates? respondebo, Cur non omnes morituros adoptat lavacro regenerationis infantes, quorum adhuc nullas, et ideo nec contrarias invenit voluntates? Si hoc profundius esse perspicis, quam ut abs te valeat in
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscere sp̃c. Quod si talis nͥẽ. in motu et ardore genitalium. non
aduersus eã concupiscat sp̃c. ne aduersus donũ dei concupiscen¬
do inueniat᷑ ingratꝰ. Seo quicquid appetiuerit detur. tãquã illi qͦ
ex patre e̾. Si aut̃ ñ ẽ. quod detur. hoc potius petat᷑ aꝑatre. ñ
ut auferat. uł cõprimat. s ut expleat concupiscentiã quã donauit.
Q uod saꝑe si desiꝑe ẽ ut quid eã comparamꝰ uino et cibo. et aliquid in¬
nobis dicere uidemur quia dicimus nec uinũ ebrietas. nec cibum
condẽpnet crapula. nec concupiscentiã infamet obscenitas. quando
nec ebrietas. nec crapula. nec obscenitas ulla commitit᷑. si carnis
concupiscentia sp̃u aduersus eã concupiscente iuincat᷑: excessus in¬
quis eiꝰ inculpa ẽ. nec ꝑspicis quod facillime potuisses si magis ip¬
sam quã me uincere uoluisses. ut ñ fiat malũ excedendi resistendũ

Expanded text:
cupiscere spiritus. Quod si talis non est in motu et ardore genitalium, non cupiscere spiritus. Quod si talis non est in motu et ardore genitalium, non adversus eam concupiscat spiritus, ne adversus donum Dei concupiscendo inveniatur ingratus: sed quidquid appetiverit detur, tanquam illi quae ex Patre est; si autem non est quod detur, hoc potius petatur a Patre, non ut auferat vel comprimat, sed ut expleat concupiscentiam quam donavit. Quod sapere si desipere est; utquid eam comparamus vino et cibo, et aliquid nobis dicere videmur, quia dicimus, « Nec vinum ebrietas, nec cibum condemnet crapula, nec concupiscentiam infamet obscenitas; » quando nec ebrietas, nec crapula, nec obscenitas ulla committitur, si carnis concupiscentia spiritu adversus eam concupiscente vincatur? « Excessus, » inquis, « ejus in culpa est. » Nec perspicis quod facillime potuisses, si magis ipsam, quam me vincere voluisses, ut non fiat malum excedendi, resistendum
Abbreviated transcription (Latin):
tias et sp̃c et carnis int̾ se belligerantes. tamquã in bello timidus am¬
bas laudare conaris. uelut immicam metuens habere quȩ potue¬
rit alteram uincere. Quin age potius ue formides. et lauda concupiᷤ¬
centiã sp̃c adu̾sus concupiscentiã carins. tanto acrius quanto cas¬
tius dinicantẽ. Illam uero repugnantẽ legi mentis. sine pauore ul¬
lo eadem cui repugnat mentis lege condempna. Aliud ẽ. considera¬
tio pulcritudinis etiã corporalis siue uisibilis. sicut ẽ. incolorib
et figuris. siue audibilis sicut ẽ. incantibus atq modulis. quã
considerationem nisi rationale animal habere ñ potest. et aliud ẽ
cominotio libidinis. quȩ ratione frangenda ẽ. Ioħes enĩ apłs illã
concupiscentiã non eẽ dixit apatre. quȩ concupiscit aduersus
spm̃. quã nemo pot̾ bonã dicere nisi cuiꝰ aduersus eam ñ amat con¬

Expanded text:
tias et spiritus et carnis inter se belligerantes tanquam in bello timidus amtias et spiritus et carnis inter se belligerantes tanquam in bello timidus ambas laudare conaris, velut inimicam metuens habere, quae potuerit alteram vincere. Quin age potius, ne formides, et lauda concupiscentiam spiritus adversus concupiscentiam carnis, tanto acrius, quanto castius dimicantem: illam vero repugnantem legi mentis, sine pavore ullo eadem cui repugnat lege mentis condemna. 73. Aliud est consideratio pulchritudinis etiam corporalis, sive visibilis, sicut est in coloribus et figuris, sive audibilis, sicut est in cantibus atque modulis; quam considerationem, nisi rationale animal habere non potest: et aliud est commotio libidinis, quae ratione frenanda est. Joannes enim apostolus illam concupiscentiam non esse dixit a Patre , quae concupiscit adversus spiritum. Quam nemo potest bonam dicere, nisi cujus adversus eam non amat con
Abbreviated transcription (Latin):
Quis em̃ cũ utat᷑ uoluptate ea qua nulla maior possit eẽ. attendere
animo. inirȩ rationem. cogitare omĩno quicquã potest: Cuiꝰ aũt
tantus ẽ gurges. qui dies et noctes. sine ulla minimi temporis
int̾missione uelut ita moueri suos sensus ut moueantur in sum¬
mis uoluptatibus: Quis aut bona mente preditus nͨ mallet.
nullas omnino nobis anatura uoluptates datas: Hȩc ille dixit
qui nichil deprimoꝵ hominũ uita. nichil de parady si felicitate
nichil decorporũ resurrectione crediderat. Erubescamus interdũ ueris
disputationibus impioꝵ qͥ didicimus inuera uere pietatis sc̃ãq phi¬
losophia et contra sp̃m carnẽ. et contra carne̾ concupiscere sp̃m s
hoc unde acciderit. cicero nesciebat. et tam̃ carnis concupiscentiȩ ñ
fauebat quod tu facis. immo eã uehement̾ arguebat. quod tu non
solum ñ facis. s facientibus uehement᷑ irasceris. Qui concupiscen¬

Expanded text:
esse, attendere esse, attendere animo, inire rationem, cogitare omnino quidquam potest? Cujus autem tantus est gurges, qui dies et noctes sine ulla minimi temporis intermissione velit ita moveri suos sensus, ut moventur in summis voluptatibus? Quis autem bona mente praeditus, non mallet nullas omnino nobis a natura voluptates datas? » Haec ille dixit, qui nihil de primorum hominum vita, nihil de paradisi felicitate, nihil de corporum resurrectione crediderat. Erubescamus interim veris disputationibus impiorum, qui didicimus in vera verae pietatis sanctaque philosophia, et contra spiritum carnem, et contra carnem concupiscere spiritum . Sed hoc unde acciderit, Cicero nesciebat: et tamen carnis concupiscentiae non favebat, quod tu facis; imo eam vehementer arguebat, quod tu non solum non facis, sed facientibus vehementer irasceris: qui concupiscen
Abbreviated transcription (Latin):
sit honestior philosophia gentiũ quã nr̃a xp̃iana. quȩ una ẽ uera
philosophia quandoquidem studium uł amor sapientiȩ signifi¬
cat᷑ hoc nomine. Uide enĩ quid in hortensio dialogo dicat tul¬
lius. quȩ magis uerba te delectari debuerunt quã balbi stoicoꝵ
partes agentis. Quȩ licet uera tam̃ de parte hominis inferiore.
hoc ẽ decorpore fuerunt. et te nichil ad uiuare potuerunt. Uide
quid istȩ ꝓuiuacitate mentis contra uolup̾tatem corporis dicat.
Anuero inquit uoluptates corporis expetende. quȩ uere et graui¬
t̃ aplatone dicte sunt illecebre atq escę maloꝵ: Quȩ enĩ confectio
ẽ inquid ualitudinis. quȩ deformatio coloris et corporis. quod
turpe dampnũ. qđ dedecus. qđ ñ euocet᷑ atq elaciat᷑ uoluptatẽ cuiꝰ
motus ut quisq ẽ. maximus. ita ẽ inimicissimus philosophiȩ.
Congruere enĩ cum cogitatione. magna uoluptas corporis ñ potest.

Expanded text:
sit honestior philosophia Gentium, quam nostra Christiana, quae una est vera sit honestior philosophia Gentium, quam nostra Christiana, quae una est vera philosophia, quandoquidem studium vel amor sapientiae significatur hoc nomine. Vide enim quid in Hortensii dialogo dicat Tullius; quae magis verba te delectare debuerant, quam Balbi Stoicorum partes agentis: quae licet vera, tamen de parte hominis inferiore, hoc est, de corpore fuerunt, et te nihil adjuvare potuerunt. Vide quid iste pro vivacitate mentis contra voluptatem corporis dicat. « An vero, » inquit, « voluptates corporis expetendae, quae vere et graviter a Platone dictae sunt illecebrae esse atque escae malorum? Quae enim confectio est, » inquit, « valetudinis, quae deformatio coloris et corporis, quod turpe damnum, quod dedecus, quod non evocetur atque eliciatur voluptate? Cujus motus ut quisque est maximus, ita est inimicissimus philosophiae. Congruere enim cum cogitatione magna voluptas c
Abbreviated transcription (Latin):
litigas. etiam quando ad eam bona intentione. hoc ẽ causa ꝓpagan¬
de ꝓlis accedit᷑. tam̃ in ipso oꝑe suo quem ꝑmittit aliquid ñ dico
sapientie s cuius libet rei aliud cogitare: Nonne illi totus animus
et corpus impenditur. et ipsius mentis quadam subinersione illud
etremũ eius implet᷑: cum uero uincit etiam coniugatos. ut ñ ꝓpaga¬
tionis s delectationis carnalis cupiditate misceant᷑. qđ apłs scdm
si in auras cogitationis post illum gurgitẽ respirat᷑ ut fiat conse¬
quens quod uerum ait quidam. et penitendi quȩ ẽ. cũ uoluptate
uicinitas. Quis ergo amator spiritalis boni etiam sola causa sobo¬
lis coniugatos non mallet. uł sine ista si possit uł sine tã mag¬
na ui eius filios ꝓcreare: Quod ergo mallent sci coniuges in hac
uita. puto nos hoc debere de illa paradysi uita quȩ multo melior
erat credere. si nichil melius inde possumus cogitare. Obsecro te nͣ

Expanded text:
litigas, etiam quando ad eam bona intentione, hoc est, causa propaganlitigas, etiam quando ad eam bona intentione, hoc est, causa propagandae prolis acceditur; tamen in ipso opere suo, quem permittit aliquid, non dico sapientiae, sed cujuslibet rei aliud cogitare? Nonne illi totus animus et corpus impenditur, et ipsius mentis quadam submersione illud extremum ejus impletur? Cum vero vincit etiam conjugatos, ut non propagationis, sed delectationis carnalis cupiditate misceantur, quod Apostolsi in auras cogitationis post illum gurgitem respiratur, ut fiat consequens, quod verum ait quidam, et poenitendi quae est cum voluptate vicinitas. Quis ergo amator spiritualis boni, etiam sola causa sobolis conjugatus, non mallet vel sine ista si posset, vel sine tam magna vi ejus filios procreare? Quod ergo mallent sancti conjuges in hac vita, puto nos hoc debere de illa paradisi vita, quae multo melior erat, credere, si nihil melius inde possumus cogitare. 72. Obsecro te, non
Abbreviated transcription (Latin):
necessitas. Et hȩc quidem uescendi atq potandi tolerabilis uolu¬
ptas. quanta possumus intentione uigilantibus nobis ut facilius
non impleat. quã modum aliquando uictus sufficientis excedat.
Contra cuius concupiscentiã. et ieuinando et partius alimenta sumen¬
do pugnamus. Eoq malo bene tunc utimur. quando ꝑ illam̃ non¬
nisi qđ salutiꝯducibile ẽ agimus. Ideo aut̃ hanc uoluptatẽ dixi to¬
lerabilem. qua uis eiꝰ tanta non ẽ ut nos acogitationibus ad sapien¬
tiam ꝑtinentibus. si in eius sumus mentis delectatione suspensi ab¬
rumpat et deiciat. Nam sepe demagnis rebus int᷑ epulas ñ solum
cogitamus. uerum etiam disputanius atq int̾ ipsos ciborũ mor¬
sus. et potionũ gluttus nichil remissitis audiendo dicendoq collo¬
quimur. et quod nosse uł recolere uolumus intentissime omĩno si no¬
bis legatur accipimus. Illa uero ꝓ qua mecũ tantis contentionibus

Expanded text:
necessitas. 71. Et haec quidem vescendi atque potandi tolerabilis est volunecessitas. 71. Et haec quidem vescendi atque potandi tolerabilis est voluptas, quanta possumus intentione vigilantibus nobis, ut facilius non impleat, quam modum aliquando victus sufficientis excedat: contra cujus concupiscentiam et jejunando et parcius alimenta sumendo pugnamus; eoque malo bene tunc utimur, quando per illam nonnisi quod saluti conducibile est agimus. Ideo autem hanc voluptatem dixi tolerabilem, quia vis ejus tanta non est, ut nos a cogitationibus ad sapientiam pertinentibus, si in eas sumus mentis delectatione suspensi, abrumpat et dejiciat. Nam saepe de magnis rebus inter epulas non solum cogitamus, verum etiam disputamus, atque inter ipsos ciborum morsus et potionum glutus, nihilo remissius audiendo dicendoque colloquimur, et quod nosse vel recolere volumus, intentissime omnino si nobis legatur accipimus. Illa vero pro qua mecum tantis contentionibus
Abbreviated transcription (Latin):
sis porro cogitationibus. etiam quando nichil illecebrosum adiacet
ocłis. aut insonat auribus. quȩ non conat᷑ etiam absoluta atq sopi¬
ta. recordationibus inquietis cũ turpi recordatione refricare. et castis
scisq intentionibus tumultu quodã sordidãm int̾pret̾ationis ali¬
strepere: iam uero cum ad usum uentum fuerit necessariȩ uolup¬
tatis. ꝑ quam reficimus corpus. quis uerbis explicet quemadino¬
dũ nos modũ necessitatis sentire ñ sinat. et ipsum limitem ꝓcuran¬
de salutis iniquȩ: si assunt delectabilia rapiendo. abscondat et tran¬
seat. putantibus nobis satis nͨ eẽ qd satis ẽ dum libent eiꝰ ꝓuocati¬
onibus ducimur. existimantes nos adhuc agere negotiũ ualitudi¬
nis cum agamus potius crudelitatis: Quid enĩ mali fecerimus
crapula penitendo testat᷑. quod metuentes plerumq minus quã
eximende fami sufficit uescimur: ita nescit cupiditas. ubi finitur

Expanded text:
sis porro cogitationibus, etiam quando nihil illecebrosum adjacet sis porro cogitationibus, etiam quando nihil illecebrosum adjacet oculis, aut insonat auribus, quae non conatur etiam obsoleta atque sopita recordationibus inquietis cum turpi delectatione refricare, et castis sanctisque intentionibus tumultu quodam sordidae interpellationis obstrepere? Jam vero cum ad usum ventum fuerit necessariae voluptatis, per quam reficimus corpora, quis verbis explicet, quemadmodum nos modum necessitatis sentire non sinat, et ipsum limitem procurandae salutis, in quaeque, si adsunt, delectabilia rapiendo, abscondat et transeat; putantibus nobis satis non esse quod satis est, dum libenter ejus provocationibus ducimur, existimantes nos adhuc agere negotium valetudinis, cum agamus potius cruditatis? Quid enim mali fecerimus, crapula poenitenda testatur; quod metuentes, plerumque minus, quam eximendae fami sufficit, vescimur: ita nescit cupiditas, ubi finitur
Abbreviated transcription (Latin):
cipit fitus. aut ne nuniũ uideam offendẽ hoĩes qui uoluptatẽ cor¬
poris quomͦcũq defendunt ita ibi credat᷑ carnaliũ sensuũ fuisse
libidinẽ. ut omĩmͦ rationali subdita uoluntati. ñ alias ad c̾ẽt. nisi
cum ꝑ illam uł saluti eet corporis. uł stirpĩ ꝓpagini consulendum.
et tanta ad eẽt ut nulla exparte mentẽ de suꝑnarũ cogitationũ
delectatione deponeret. Nullus suꝑuacuus siue importuns motꝰ
eẽt ex illa: nichil nisi quod ꝓdesset fieret ꝑ illam. nichil omnino fi¬
eret ꝓpt̾ illam: nunc uero quã se alit̾ habeat qui dimicãt adu̾sus
cam. hi maxime sentiunt. ingerit se uidentibus uł audientibus
aliquid. quam uis ꝓpt̾ aliuo u̾ideant. et audiant. ut etiã si tangen¬
di non inde ꝑcipit uoluptatem. saltem uoluptariam cogitationem in¬
ter necessaria quȩ ad eam non ꝑtinent. motu obrepente furet᷑ in ip¬

Expanded text:
cipit fetus: aut, ne nimium videamur offendere homines, qui voluptatem corcipit fetus: aut, ne nimium videamur offendere homines, qui voluptatem corporis quomodocumque defendunt, ita ibi credatur carnalium sensuum fuisse libidinem, ut omni modo rationali subdita voluntati, non alias adesset, nisi cum per illam vel saluti esset corporis, vel stirpis propagini consulendum; et tanta adesset, ut nulla ex parte mentem de supernarum cogitationum delectatione deponeret, nullus supervacuus sive importunus motus esset ex illa, nihil nisi quod prodesset fieret per illam, nihil omnino fieret propter illam. 70. Nunc vero quam se aliter habeat, qui dimicant adversus eam, hi maxime sentiunt. Ingerit se videntibus vel audientibus aliquid, quamvis propter aliud videant et audiant, ut etiamsi tangendi non inde percipit voluptatem, saltem voluptariam cogitationem inter necessaria quae ad eam non pertinent, motu obrepente furetur. In ip
Abbreviated transcription (Latin):
le ut̾q sexus his alimentis quibus et animalia cetera corporaliter
utebant᷑. et habebat ex hoc uictu sustentaculum congruũ. licet inodo
quodam unmortali tam̃ auimali corpori necessarium ne indigentia le¬
deret᷑. De ligno aut uitȩ ne senectute ꝑduceretur ad mortẽ: s nulla
ratione crediderim in illo tante felicitatis loco aut carnẽ concupiuisse
aduersus sp̃m. et spm aduersus carnẽ. atq in ista conflictatione si¬
ne interna pace uixisse. aut sp̃m desideriis ñ reꝑugnasse carnalibus.
s quicquid undecũq libido suggesserat turpi seruitio ꝑ egisse. Rema¬
net igit᷑ ut aut nulla ibi fuerit carnalis concupiscentia. s ille fuerit
uiuendi modus. ut omĩa necessaria. congruis menbroꝵ officiis. sine
ullius motu libidinis impleret᷑ Non enĩ quia t̾ra ñ libidine s uolun¬
tate mota agricolarũ manibus seminat᷑. ideo suos pariendos ñ con¬

Expanded text:
le uterque sexus his alimentis quibus et animalia caetera corporaliter le uterque sexus his alimentis quibus et animalia caetera corporaliter utebatur, et habebat ex hoc victu sustentaculum congruum, licet modo quodam immortali, tamen animali corpori necessarium, ne indigentia laederetur; de ligno autem vitae, ne senectute perduceretur ad mortem. Sed nulla ratione crediderim, in illo tantae felicitatis loco, aut carnem concupivisse adversus spiritum et spiritum adversus carnem, atque in ista conflictatione sine interna pace vixisse; aut spiritum desideriis non repugnasse carnalibus, sed quidquid undecumque libido suggesserat, turpi servitio peregisse. Remanet igitur, ut aut nulla ibi fuerit carnalis concupiscentia, sed ille fuerit vivendi modus, ut omnia necessaria congruis membrorum officiis sine ullius motu libidinis implerentur non enim quia terra non libidine, sed voluntate motis agricolarum manibus seminatur, ideo suos pariendos non con