comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum alio cõmixtione generis ut androgeni
singulis gentib: quedam monistras ut hominũ
ltainuniuerso genere bumanoq: quȩ dam
mons trasunit gentium ut gigantes & uole
faliuolopes &c&era lemnias in libia credunt
trancos siue caputenasci & hoc atqioculos habere
Inpetore alio alios si nonceruiub gigni
oculis habentes inumens inultimo aũ
orientis monstruo segentiũ sacies stribuntur
aliosineniaribus aequedi totiusoris pla¬
nitiae in formes habentes uultus alia
labro subteriori ad coprominienti ut in
solis ardore iotã oxeo faciem conitegant
nonnulli sinon linguiesse dicuntur inuicem
sermones uientes nutum siue motum dicunt᷑¬
ficarios uocant in india ferunt ẽẽ gentem quae
matrobii riuncupãtur duo decem pedum staturam
habentes ẽ & gons ibi statura cubitalis quos greci
ꝑhibent & in eadem indiaeẽ gentem feminarum
quequin Nec concipiunt & octauum uitae annũ
Non excedunt. dicuntur autem & alia hominũ

Expanded text:
tum. Alia commistione generis, ut androgyni et tum. Alia commistione generis, ut androgyni et singulis gentibus quaedam monstra sunt hominum, ita in universo genere humano quaedam monstra sunt gentium, ut Gigantes, Cynocearnes edunt. Blemmyas in Libya credunt truncos sine capite nasci, et os et oculos habere in pectore. Alios sine cervicibus gigni, oculos habentes in humeris. In ultimo autem Orientis monstruosae gentium facies scribuntur. Aliae sine naribus, aequali totius oris planitie, informes habentes vultus. Aliae labro subteriori adeo prominenti ut in solis ardoribus totam ex eo faciem contegant Nonnulli sine linguis esse dicuntur, invicem sermonis utentes nutum sive motum. Panpedes habentes. In India ferunt esse gentem, qui Macrobii nuncupantur, duodecim pedum staturam habentes. Est et gens ibi statura cubitalis, quos Graeci hibent et in eadem India esse gentem feminarum quae quinquennes concipiunt, et octavum vitae annum non excedunt. Dicuntur autem et alia hominum
Abbreviated transcription (Latin):
inportunum autem in quo nullum
refugium qua sinullus portus portis
autem locus ẽ ab accessu uentorum
remotus ubi iberna apponere solent &
ports dictus ad eporiam dis commerciis
hunc u&ere ab alolandis mercibus balcis
uocant illa declinationem abaia baia suta
familia familias
luculae

Expanded text:
inportunum autem, in quo nullum refugium, quasi nullus portus. Portus autem locus est ab accessu ventorum remotus, ubi hiberna opponere solent: et portus dictus a deportandis commerciis. Hunc veteres a baiolandis mercibus baias vocabant, illa declinatione a baia baias, ut a familia familias. l
Abbreviated transcription (Latin):
N eglegens usu subtinuit utrumque ꝑg
quamais & ꝑ .c. in aliquis legatur quia .c.
& g amum penesun i namgaius cumo g
sola fit inuenimus ꝑc. & ꝑg. posicamergo
hoc participium ul nom̃ exduobus in tegris
conpositumest coniunetione disiunctiua
& legens par tcipium qđ s gradus habeat¬
& erit nom̃ ut neglensnoglegentior
negle gentismus participium neglegens
neglatus negle gend

Expanded text:
Neglegens usus obtinuit utrimque per g, quamuis et per c in aliquantis legatur, quia c et g unum paene sunt. Nam Gaius, cum g sola sit, inuenimus per g et c positum. Ergo hoc participium uel nomen ex duobus integris compositum est, coniunctione disiunctiva et ‘legens’ participio. Quodsi gradus habeat, erit nomen, ut ‘neglegens neglegentior neglegentissimus’, participium neglegens neglectus neglegend
Abbreviated transcription (Latin):
quando circum ducebanitur grrus
Porta dicitur quapotest uł in portari uel exportari
aliquid propriac ouie m porta aut urbis
auicastrorum uocatur antqui enim
quiurbem in quid Nouam cond&tauro &
bata ar& cbiarauerit murum faciat ubipor¬
tamuul ẽẽ aratrum sublidlat
& port& & portam uocat

Expanded text:
quando circumducebatur gyruPorta dicitur, qua potest vel importari vel exportari aliquid. Proprie autem porta aut urbis aut castrorum vocatur,icitur, qua potest vel importari vel exportari Qui urbem, inquit, novam condet, tauro et vacca aret, ubi araverit, murum faciat, ubi portam vult esse, aratrum sustollat, et portet, et portam vocet
Abbreviated transcription (Latin):
Popino grecus sermoe quȩ apudnos corrupte
propina dicitur ẽ autem locus iuxta balnea
publicaubi post lauacrum a fame & sia reficiun¬
tur unde& propinat & propinere dicitur pina
enim gricȩ famem significat eo qđ hiclocus
famem tollat

Expanded text:
Popina Graecus sermo est, qui apud nos corrupte propina dicitur. Est autem locus juxta balnea publica, ubi post lavacrum a fame, et siti reficiuntur, unde et propina, et propinare dicitur; πεῖνα enim Graece famem significat, eo quod hic locus famem tollat
Abbreviated transcription (Latin):
ipse & sacerdos ipse ponisex inceximꝰ nuncupatur¬
idẽ ep̃s ipse enim efficit sacerdotes atq: leuitas ipse
om̃s ordines eglesi asticos disponit ipso quodunus quisq
facero debecit ostendit arite autem pontifices &
reges eranit Namincuorum haecerat cornsu&udo
utrex& & encim sacerdos uel pontifex unde& roma¬
ni imperatores pontfices dicebcnTur¬
Pornus inter pr&atur declinanis consilium

Expanded text:
erdos, ipse pontifex maximus nuncupatur. Ipse enim efficit sacerdotes atque levitas: ipse omnes ordines ecclesiasticos disponit: ipse quod unusquisque facere debeat ostendit. Antea autem pontifices et reges erant. Nam maiorum haec erat consuetudo, ut rex esset etiam sacerdos vel pontifex. Unde et Romani imperatores pontifices dicebantuPONTIUS interpretatur declinans consilium,
Abbreviated transcription (Latin):
Latinũ significat nomisina grecũ idẽ solidu intorrũ¬
orti adiunsta b&ai significat dimidiũ solidũ
Virgulae duae exuno angulo aleba index̧trã
sediuidentes significapit dracmã quam
&iam dulcem appellaNT
io Latinum adiunctum grã magreca significat simur
SSema autem grecum olatinum infine adiunc¬
tum significat untiam
Lam da grec̃ ꝑme dium suilatina adiectũ
significat libram
Κ appagrecum circa finem cornuũ adiunctum
fixlatinum significat ciatum
S iuero olectinum habuerit ad coniuntum emina
demonstrat quam grec̃ cotilemuocatit
Xigrecum si acceperit lunctumẽ
latinum significat sextarium¬
x igrecum .o. latinum adiunctum indicat acitabulo
G recum indextro bradno superiori litera c̃iuntacenix ẽ¬

Expanded text:
Latinum significat nomisma Graecum, id est, solidum. IB. Iota adjuncta beta significat dimidium sodidum. 4. Virgulae duae ex uno angulo a laeva in dextram se dividentes significant drachmam, quam etiam holcen appellant. N N Latinum adjunctum gterae O Latinum in fine adiunctum significat unciam. ᗑ. Labda Graecum per medium sui I Latinum adiectum significat libram. Kv. Kappa Graecum circa finem cornu adiuncto V Latinum significat cyatum. KO. Si vero O Latinum habuerit adiunctum, eminam demonstrat, quam Graeci cotylen vocant. ξε. Xi Graecum si acceperit iunctum E Latinam, significat sextarium. ξο. Si O Latinum adiunctum, indicat acitabulum Xo. Chi Graecum in dextro brachio superiori O littera coniuncta cenix e
Abbreviated transcription (Latin):
ectensionẽ quã sub pectore egrocantis
tancũ nos senłimus magis postcib in¬
flationem cũ ruptationib continuis ac
difficilib: cũ dolore &cũ fasai dio cibo
acq. potum¬

Expanded text:
tensione quam sub pectore aegrotantis tactu nostro sentimus magis post cibum, inflatione cum ructuationibus continuis ac difficilibus, dolore et fastidio cibi atque potu
Abbreviated transcription (Latin):
& es̃ fundit eas suꝑ faciem terrae atq enim
resuperioris circuli humorem & sangui¬
nem rursũ trahit huius modi itaque raci¬
one a quae maris si ꝑtenuissimos uapores.
iaere suspense paulettm concres cun
ibiqrigne solis decocte indulcẽ pluuiarũ
saporem uertuntur. De hincigraues¬
cene nubẽ odiui & presse uentorum.
modo solis calore dissolucȩ hiterrae faciẽ
sparguncur arubib ergora piunturaq
maris &iterũ ab ipsis red duncur it̾ris
Sedsicut dixim ut dulces esse posiinT
ipluuus cocuntur ignesolis Alii autẽ
dicur÷ pon cantum modoaquis
maris nubes crestere red &iã ex¬
altis terrae uaporib: nebulas adolescere
quib: densatis quo accisq: Nubes altius
surgere atque his demlabentib pluui¬
as effundere

Expanded text:
, et effundit eas super faciem terrae . Aquae enim re superioris circuli humorem, et sanguinem sursum trahit. Hujusmodi itaque ratione aquae maris per tenuissimos vapores in aere suspensae paulatim concrescunt, ibique igne solis decoctae in dulcem pluviarum saporem vertuntur. 2. Dehinc gravescente nube modo vi expressae ventorum, modo solis calore dissolutae, in terrae faciem asperguntur. A nubibus ergo rapiuntur aquae maris, et iterum ab ipsis reduntur in terras. Sed, sicut diximus, ut dulces possint esse in pluviis, coquuntur igne solis. Alii autem dicunt non tantummodo aquis maris nubes concrescere, sed etiam exhalantis terrae vaporibus, nebulas adolescere, quibus densatis coactisque nubes altius surgere. Atque iisdem labentibus pluvias effundere
Abbreviated transcription (Latin):
Negotium multa significat᷑ a cum reialicuꝰ
cui contrcirium c̃odam modo actioncm caose
qđ c̃ iurgium litis & dicium negotium:
quas inccotium id c̃sineotio nego¬
tium aut̃ in causis
Negotictio in cominerciis dicitur. ubiadiquid
datur ut maiora iucrentur

Expanded text:
Negotium multa significat: modo actum rei alicuius, cui contrarium est otium; modo actionem causae, quod est iurgium litis. Et dictum negotium quasi nec otium, id est sine otio. Negotium autem in causis, negotiatio in commerciis dicitur, ubi aliquid datur ut maiora lucrentur
Abbreviated transcription (Latin):
histattera libratum pend& hic & pensum abu¬
siue autem pondus libraunaẽ uncietiam dis¬
pondius distume. quasi duo pondera quod
nomen adhuc iiuisu r&inetur
Ponderes signa plerisq ignota sunt. & in de
errorem legentibus faciunt qua propter
formas eorum & caracteros ut au&eribus u¬
signatas subiuamus
Littera significat dimidium obolum
Virgulac qualiter lacens & porrecta simplicit̃
significat obolum
S eminata uirgulae duo obolissum
Latinum significat obolus tres
Lannum significat obolus quatiuor

Expanded text:
in statera libratum pendeat, hinc et pensum. Abusive autem pondus libra una est. Unde etiam dipondium dictum, quasi duo pondera, quod nomen adhuc in usu retineturPonderis signa plerisque ignota sunt, et inde errorem legentibus faciunt. Quapropter formas eorum et characteres, ut a veteribus signata sunt, subiciamus. Z littera significat dimidium obolum. — Virgula aequaliter iacens et porrecta simpliciter significat obolum. = Geminata virgula duo oboli sunt. T Latinum significat obolos tres. F Latinum sig
Abbreviated transcription (Latin):
interra sodomorum gigni quicquidẽ & ad
maturitaus faciemꝑuenire sed mors supra¬
os suue temtata hfumum hac fauillã corio
facescente uanes cunt omnia pomalatine¬
uthic olea sunt hoc sileruirgilius ut nolesiler
item hocbuxum lic& & haecbuxus dicatus
Nam suꝑfluam quidam uolunit facere
discretionem uthaecbuxus de arbore dica¬
mur. buxum uero deligno positum

Expanded text:
in terra Sodomorum gigni quidem, et ad maturitatis faciem pervenire; sed morsu pressuve tentata, in fumum ac favillam corio fatiscente vanescut hic oleaster, hoc siler, ut Virgilius: Molle siler. Item hoc buxum, licet et haec buxus dicatur. Nam superfluam quidam volunt facere discretionem, ut haec buxus de arbore dicamus, buxum vero de ligno com
Abbreviated transcription (Latin):
Populus ẽ humcnie mutiti dipus iuris ã sonsa
& concordi commuuone sociatus populi autam
eodistata plobib quod populus uniuersi ciues
religiosi uulgus seno senioribus cuutatibus populi
et gotota ciuita sẽ uulgusergo plebsẽ plebs
autem didta apluralitate incuorẽ auts ⁊ riume¬
rosminorum quum seniorum populus uero

Expanded text:
Populus est humanae multitudinis, iuris consensu et concordi communione sociatus. Populus autem eo distat a plebibus, quod populus universi cives reliquum vulgus sine senioribus civitatis. Populus ergo tota civitas est; vulgus vero plebs est. Plebs autem dicta a pluralitate; maior est enim numerus minorum quam seniorum. Populus vero
Abbreviated transcription (Latin):
qui incer eas in montib ambulauer̃
Songregatione & conglobaccione mi¬
nucissimarũ guccarũ aquarũ specie
reddunt que sis pis santur amplius ut
coniungancur iunam grandem plu¬
res gutce minime non eam paticur aer
apuc se teneri sedeius ponderi adimae bio
locũ & haec est pluuia que corpulenius cra

Expanded text:
montibus ambularunt, congregatione et conglobatione minutissimarum guttarum talem speciem reddunt: quae si spissantur amplius, ut coniungantur in unam grandem plures guttae minimae, non eam patitur aer apud se teneri. sed eius ponderi ad ima dat locum, et haec est pluuia. ergo ex a
Abbreviated transcription (Latin):
poreis reb: pondus natura dedit suum quo ꝙ
reg& omnia pondus & ponderibus suis terra
liberata depend& primꝰ morses quiomnes are¬
suae locis narrauit primos fidonargiuus
ponderum rationem ingrecia constituit
& lic& alii anti quiores ex toterint sediste hac

Expanded text:
poreis rebus pondus natura dedit; suum quoque regit omnia pondus et ponderibus suis terra librata dependet. Primus Mosuae locis narravit. Primus Phidon Argivus ponderum rationem in Graecia constituit, et licet alii antiquiores exstiterint, sed iste hac
Abbreviated transcription (Latin):
quodã cnim p̃scegio futura inomnicis¬
consalutor. fucrunt enimin adiutorium
& consolationem omni populo redcundi
ad patricon nam& templumdm̃ idemso¬
opus ipsius ipsires taur aucrunT

Expanded text:
Quodam enim praesagio futurorum nomina isunt. Fuerunt enim in adjutorium et consolationem omni illi populo redeunti ad patriam. Nam et templum. Domini iidem ropus ipsi restauraverunt
Abbreviated transcription (Latin):
dolore pedũ incoanxis amcuore digito
idest pollice aut auestigio aut acauo
plarite aliquando cum inmutato Natu¬
rali colore. Aliquando cum robore &
inflatione adcestaNe dolore aut frigido

Expanded text:
dolore pedis inchoante a maiore digito id est a pollice aut a vestigio aut a cavitate plantae, aliquando cum inmutato atque naturali colore, aliquando cum rubore et inflatione, adtestante dolore et frigido
Abbreviated transcription (Latin):
caelo sint sidera & inesaia aure audi
lingua mete.¬
sigriificatur generalis auaritia.
quas plus ap&it quisq quã sufficit
Pleon enim latine plus est exaia habitus
est ab eoquod est habere ego plus haben¬
do appellata est pleon exaia quã latini
iNter p̃tes inhoc loco non nulliiniter¬
praetati sunt. emolumenitum quodã
uero iNutili tatem. sed melius qui
auaritiam.

Expanded text:
caelo sint sidera. et in Esaia: aure audilingua meintelligi generalis avaritia, qua plus appetit quisque quam sat est: πλέον enim latine plus est; ἔξις habitus est, ab eo quod est habere. Ergo a plus habendo appellata est πλεονεξία, quam latini interpretes in hoc loco nonnulli interpretati sunt «emolumentum,» quidam vero «utilitatem;» sed melius qui «avaritiam.
Abbreviated transcription (Latin):
sidori Pluton. grȩce latinȩ dies pit̃ uel dicti¬
pater quemalii ortum uocant quasi
res quitorem mortium unide & orga
Noncupatur uas quod recipit aquas
ipse &grecȩ carori.
Demare enĩ aqua radiissolis auritur.
& quod subtile eius t̃ rapitur
Deinde quanido altius eleuatur tanto
magis &uiam nubium obumbratione
frigescit & fit imber quia non solum
terreniam temperat siccitatem sed

Expanded text:
i XX Pluton grece, latine Diespiter, vel Ditispater, quem alii orcum vocant, quasi receptorem mortium; unde et orca nuncupatur vas quoddam quod recipit aquas. Ipse et grece Charon siquidem de mari aqua radiis solis hauritur et quod subtile eius est rapitur: deinde. quanto altius eleuatur tanto magis etiam nubium obumbratione frigescit et fit imber, qui non solum terrenam temperat siccitatem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
conditam fuer̃ quiuictor exspania pompã
bouum duxerat
pompei porticum & pompeiũ & pompeianice¬
peisit pompelasi publica pompeianasi ad
alium dominum transeat

Expanded text:
Pompeia, qui victor ex Hispania pompam boum duxeratPompeii porticum, Pompeiam, et Pompeianpeii; Pompeia, publicata; Pompeiana, si ad aliam domum transit
Abbreviated transcription (Latin):
pluma dicta quasi piluma iã sicut pili
plumbũ dictũ qđ ex eoprimũ pilis fac¬
tis muri altitudo tẽptata ẽ. cuius
duo genera sunt. nigrũ & candidũ
sed melius candidũ qđ prius insulis
ad lanticimaris inuentũ ẽ siquidẽ
& inilusitania & ingallia gignitur
summa t̃ra arenosa & coloris tugra
& pondregrauis in t̃ueniunT & minu¬
ticalculi maxime torrentib sacatis
labant eas arenas & qđ subsidit quocunT
infornatib inueniuntur & in aura¬
rus m&allis a quamis sa calculi
nigri & graues &dũ aurũ colligitur
cũ eoremanent. posteas appa¬
rati conflatur &in plumbũ albũ re¬
soluunt᷑ inđ & eadẽ grauitas plumbi
ꝗ aurinigrũ plumbũ circa cantabria
abundat cuius origo duplexẽ. aut
enĩsolus exsuauena ꝓdit aut cũ argerło
Nascitur mixtisq uenis conflatur
huiꝰ primꝰ infornacib liquor stagnꝰ
ẽ secundus argentũ qđ t eman& suꝑ¬
addita uenia rursumq: conflatafit nigrũ

Expanded text:
pluma -e quasi piluma, quia sicut pili Plumbum, dictum quod ex eo primum pilis factis maris altitudo tentata est. Hujus vero duo genera sunt, nigrum et candidum; sed melius candidum, quod prius in insulis Atlantici maris inventum est. Siquidem et in Lusitania et in Gallecia gignitur, summa terra arenosa et coloris nigri et pondere gravis. Interveniunt et minuti calculi, maxime e torrentibus siccatis; lavant eas arenas, et quod subsidit, coquunt in fornacibus. Inveniuntur et in aureis metallis, aqua missa, calculi nigri et graves, et dum aurum colligitur, cum eo remanent: postea separati conflantur, et in plumbum album resolvuntur. Inde et eadem gravitas plumbi auro. Nigrum plumbum circa Cantabria abundat. Cuius origo duplex est; aut enim solus ex sua vena prodit, aut cum argento nascitur mixtisque venis conflatur. Huius primus in fornacibus liquor stagnum est, secundus argentum; quod remanet, superaddita vena rursusque conflata, fit nigrum
Abbreviated transcription (Latin):
Phoderis sacerdotalis linet corporis
penicur adstricta eadem quem talaris
unde & phoderis appellat᷑ haec subi cula dio¬
Phoderis est sacer dotalis lineacorporis
adstricta &usq ad pedes descete deri

Expanded text:
Poderis, sacerdotalis linea, corpori penitûs adstricta, eademque talaris: unde et poderis appellata. haec et subucula diPoderis est sacerdotalis linea, corpori astricta usque ad pedes descendens,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt enim stelle septem anite
geniua tauri ex quib: sex uiderit᷑
nã lat& una has latini uirgilius
dicunt. a tempore significatione
quod est aer. quando ex oriuntur
numo casus uobienem ostu aes¬
tatẽ prime que nauigationis
temp: osteridunt.
&iã botrũ appellamus amultitu¬
dine stellarũ niã & ipse septem
stelle dicunitur sed amplius quã
sex nullus conspicere potest haec
ab oriente surgunt & ad ꝓpir¬
quante die claritatẽ stellarum
eius ordo distenditur. pliades
autẽ apluralitate uocatȩ sunt
quia pluralitate greci a potupla¬
ustrori appellant has latoni
uergilias appellauerunt eo qđ¬
post uer ex oriunitur. & eomaus
c&ceris p̃dicanitur quodhis ex¬
orientib aestas significañ¬
tur occidentib biemem osten¬
ditur quo aliis penitus non¬
est traditum signus.

Expanded text:
Sunt enim stellae septem ante genua Tauri; ex quibus sex videntur, nam latet una. Has Latini Vergilias dicunt a temporis significatione, quod est ver, quando exoriuntur. Nam occasu suo hiemem, ortu aestatem, primaeque navigationis tempus ostendunt. etiam botrum appellamus a multitudine stellarum. Nam et ipsae septem esse dicuntur, sed amplius quam sex nullus conspicere potest. Haec ab oriente surgunt, et appropinquante diei claritate stellarum ejus ordo distenditur. Pleiades autem ex pluralitate vocatae sunt, quia pluralitatem Graeci πλειότητα appellant. Has Latini Vergilias appellaverunt, eo quod vere oriantur, et eo magis caeteris praedicantur, quod his exorientibus aestas significatur, occidentibus hiems ostenditur, quod aliis penitus nontraditum signis.
Abbreviated transcription (Latin):
principium aut adiemp̃ refestur autad
numerum aut ad funda mexitum quomodo
in aedificanda domoinitium fundamentum ẽ
principium quoq & conuersionis & dep̃fatio¬
nis diciposie exscripturarum cognostimꝰ
intempore fecitds̃ caelum & terram id ẽ
in exordiomundi quando fieri coopit sicut
sapientia cumpararem cadum cumillo erã
adriumerum autem si referas utti conuenit
ut acipias in primis fecit caelum &terram
Princeps & dignitatis modo sigm ficanitur
praptimꝰ distus autem princeps
a capiendi significationem quo d primꝰ
capicit sicut municeps abeo qđ munit
capiat

Expanded text:
Principium autem ad tempus refertur, aut ad numerum, aut ad fundamentum; quomodo in aedificanda domo initium fundamentum est. Principium quoque conversionis et depravationis dici posse Scripturarum cognoscimus in quo tempore deus fecit caelum et terram, id est in exordio mundi, quando fieri coepit, sicut ait sapientia: cum pararet caelos, cum illo eram. ad numerum autem si referamus, ita conuenit, ut accipias: inprimis fecit caelum et terramPrinceps et dignitatis modo significatur etpro primus. Dictus autem princeps a capiendi significatione, quod primus capiat, sicut municeps ab eo quod munia capiat
Abbreviated transcription (Latin):
Prestas pissai semꝑ ore pagenti & uoporanli
currit cuius fo&a sic meminit ore quedistendens
autđ fumcntica prester hicperquem pertusserit
distenditur qiormiq corpulentic necatur
eetuperatum enim putrido sequitur

Expanded text:
r est aspis semper ore patenti et vaporante currens, cujus poeta sic meminit. Oraque distendens avidus fumantia praester. Is quem percusserit, distenditur, enormique corpulentia necatur. Extuberatum enim putredo sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
usł principales
magistrati
& dum uirales cum alium offitiorum
ordines sunt principales autem dicti quod
dista quica primam positionem habent
Nec aliunde Ncastuntur ut mons fons

Expanded text:
ur. Principales, magistrati et duumvirales curialium officiorum ordines sunt. Principales dicti, quod , quia primam positionem habent, nec aliunde nascuntur, ut 'mons
Abbreviated transcription (Latin):
ProceressunT principes ciuitatis quasi procedes
quod anTe om̃s honore procedaNT unde & capita
trabium que emineNT extra pari&es proceres in¬
dicuntur eo quod primꝗ proceduNt hinc ad primo¬
res facta trans latio quod acetera multitudinem p̃¬

Expanded text:
Proceres sunt principes civitatis, quasi procedes, quod ante omnes honore praecedant. Unde et capita trabium, quae eminent extra parietes, proceres dicuntur, eo quod primo procedant. Hinc ad primores facta translatio, quod a cetera multitudine p
Abbreviated transcription (Latin):
Proph&as quos gencilitas uates appellat
hos nr̃i proph&as uacant quasi prcefatores
quia porro fantur & defuturis uera praedi¬
cunt qui autem a nobis prophetae in ueteri
testamento uidentes appellabantur quia
erant hinc ẽ quod scriptum est in samuele
uisiones dĩ quorundam aucem proph& arum
hominem sustinebatur nefandus id est nec
nominandus profanus autem cuis acris
non lic& inter esse dẽ quo s alustius sacra
pollu& profanus ergo profanus porro

Expanded text:
prophetis. Quos gentilitas vates appellat, hos nostri prophetas. vocant: quasi praefatores, quod porro fantur, et de futuris vera praedicunt. Qui autem a nobis prophetae, in Veteri Testamento videntes appellabantur: quia erant. Hinc est quod scriptum est in Samuele:visiones Dei. Quorumdam autem prophetarumhominum sustinebatur. Nefandus, id est, nec nominandus; profanus autem cui sacris non licet interesse. De quo Sallustius: «Sacra polluet profanus». Profanus ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmdtellas regiones finos in babtabiles uelsicut
antereliquas uisibiles creaturas
diem Noctem ligna fruca firã apimantia
genera diuersa caelum & terram fecit
siuero adfundamentum referas principium
terrae fundam̃ta ẽẽ legisti
dicontes apientia quando forcia faciebet
fundam̃taterrae eram poenes illum disponens
ẽ & iambone principium disciplinae sicut ẽ
aduirtutis semitum uicissucis dirigit. ẽ.¬
& principium artis ars ipsa & qua artificũ
diuersorum deinceps coepit operatio ẽ
&iam principiũ bonorum operum fines
optimꝰ ut misericordice principium ẽ
dõ placere quod facias

Expanded text:
lles regiones fines inhabitabiles uel sic: ante reliquas uisibiles creaturas, diem noctem ligna fructifera animantium genera diuersa, caelum et terram fecit. si uero ad fundamentum referas, principium terrae fundamentum esse legisti dicente sapientia: quando fortia faciebat fundamenta terrae, eram penes illum disponens. est etiam bonae principium disciplinae, sicut esad uirtutis semitam uias suas dirigit. et principium artis ars ipsa, ex qua artificum diversorum deinceps coepit operatio. Est etiam principium bonorum operum finis optimus, ut misericordiae principium est, Deo placere quod facias
Abbreviated transcription (Latin):
preces statim dñs delibroiuris caelestit docuit
eclesiae dm̃ p̃cibus exposcere contra aegritu¬
dines animat &utere pretes adinstareorum
coeperunt conponere quibus dño
suplicarentur¬

Expanded text:
preces. Statim Dominus, de libro juris coelestis, docuit Ecclesiae Deum precibus exposcere contra aegritudines animae, et uti precibus ad instar earum coeperunt componere, quibus Domino supplicarent
Abbreviated transcription (Latin):
s recepta sunt ꝙ aut quid faciendum sit docent¬
honora patremtuum & matremuam qui non
faciendum ut non moechaberis Non furtum
scripsit apud latinos marius uates
s recepta conposuit ex quibus est illud postremꝰ¬

Expanded text:
d faciendum, ut: DilHonora patrem tuum et matrem tuam ; quid non faciendum, ut: Non maechaberis; non furtum ecepta Moyses scripsit: apud Latinos Marcius vates primus praecepta composuit, ex quibus est illud: Postrem
Abbreviated transcription (Latin):
A sricariumẽ cumprece crecdar rogatur promittit
diuitorem in possione fundisibi obligati demorari
exeo fructis capore & dictum pricarium quia p̃ce
auditur quasi prite audium Rꝓ
litteram commutata

Expanded text:
 Precarium est dum prece creditor rogatus permittit debitorem in possessione fundi sibi obligati demorari, et ex eo fructus capere. Et dictum precarium quia prece aditur, quasi precadium, R pro D littera commutata
Abbreviated transcription (Latin):
ratumẽ cuius fenicopia armentat¬
uentus cuius u&eres romaninomen indider̃
abeo quod protinꝰ sit paratum Nec magnũ
laborem ciliore desiderat prita autem ẽo
quae secari possunt

Expanded text:
ratum est, cujus foeni copia armenta tuetur: cui veteres Romani nomen indiderunt ab eo quod protinus sit paratus, nec magnum laborem culturae desideret: prata autem esse quae secari possunt
Abbreviated transcription (Latin):
Precare
s recare
precaro ẽ rogure in p̃caro exobiare dep̃care
xcusare uel expurgare ercero quidin quiedl facu
stensius auane crimina frugalitatis
laudib: deprecare

Expanded text:
petere. eprecare. Precare est rogare, imprecare exoptare, deprecare excusare uel expurgare. Cicero: «Quid», inquit, «faciat Hortensius? Auaritiaene crimina frugalitatis laudibus deprece
Abbreviated transcription (Latin):
husicut & sabelliceni trinitatem confundaNt¬
& membra humanii corporis ꝑ duo decim
stellarum signa distingunt animas dicurit
eiusdem Naturae ĩe cuius ds̃e & ponte
perseptem caelos destendere & in cdere
inquendam malignum principem
a quo iustum mundum fastum distribunt¬
& abeo incorporibus iri tromitti

Expanded text:
sicut et Sabelliani, trinitatem confundunt et membra humani corporis per duodecim stellarum signa distingunt. Animam dicunt eiusdem nature esse cuius Deus est et sponte per septem celos descendere et incidere <in> quendam malignum principem a quo stum mundum factum discribunt et ab eo in corporibus intromitti
Abbreviated transcription (Latin):
cio absconditur in latenti corde est enim proph&ia
presens cumres quem lib& nonperanimum
sedper absentem longum tegitur qua tamen
animus ubi presentia non est corpus. Nam
zieti longe a proph&a recesserat cumnaammn
siri muniera ꝑcipiebat cũ tamen isdem.
proph&a dicit Non necor ieum in pre¬
sens erat quando reuersus c̃ bomo decurru
suo mobcursum tibi

Expanded text:
tio absconditur in latenti corde. Est etiam prophetia tio absconditur in latenti corde. Est etiam prophetia praesens, cum res quaelibet non per animum, sed per absentem locum tegitur, quae tameanimus, ubi per praesentiam non est corpus. Nam et Giezi longe a propheta recesserat, cum Naaman Syri munera percipiebat, cui tamen idem propheta dicit: Nonne cor meum in praesenti erat, quando reversus est homo de curru suo in occursum tibi
Abbreviated transcription (Latin):
in principio creauit ds̃ caelum & terram deillo
enim tempore dixit homo quinon erat homo
proph&ia de presenti ẽ quam paulus a pł dicit
Siautem omnes proph&ent intr&autem quasi
infidelis uelidiota conuincitur ab omnibus
diiudicatur ab omnibus occulti cordis qua
manifesta fiunt & ita cadens infaciemsuam
ad orauit dm̃ pronuncians quoduere ds̃m nobsec
Cumigitur dicitur occulta cordis amanifesta
fiunt profecto monstratur quaper hunc
mundum proph&iae sp̃s non predicit quod
futurum ẽ sed ostendit quod est quo a utem
pacto proph&iae dicatur sp̃s quinihil futurũ
indicat sed prciesens narrat qua in re
animaduertendumẽ quod recte proph&ia
dicitur nonquia predicit futora sed quia
prodit occalta. Rem quippe quem lib&
sicut ab oculis nr̃is infuturum subtrahunt
tempora ita ab oculis nr̃is in presenti subtra¬
hit causa uentura enim resoccultatur
in futuro tempore Presens autem cogita¬

Expanded text:
In principio creavit Deus coelum et terram . De illo In principio creavit Deus coelum et terram . De illo enim tempore dixit homo quo non erat homo. Prophetia de praesenti est, quando Paulus apostolus dicit: autem omnes prophetent, intret autem quis infidelis uel idiota, conuincitur ab omnibus, diiudicatur amanifesta fiunt; et ita cadens in terram adorabit Deum pronuntians quod uere Deus in Cum igitur dicitur: Occulta cordis ejus manifesta fiunt, profecto monstratur quia per hunc modum prophetiae spiritus non praedicit quod futurum est, sed ostendit quod est. Quo autem pacto prophetiae dicatur spiritus, qui nihil futurum indicat, sed praesens narrat? Qua in re animadvertendum est quod recte prophetia dicitur, non quia praedicit ventura, sed quia prodit occulta. Rem quippe quamlibet, sicut ab oculis nostris in futuro subtrahunt tempora, ita ab oculis nostris in praesenti subtrahit causa. Ventura enim res occultatur in futuro tempore, praesens autem cogita
Abbreviated transcription (Latin):
uel futuraum exdiuina sins piratione quia illi
.qui aut demonum instinctu aut alis modis latencia
dicunt lic& proph&e dicipos sunt tamen inter
diuinarum scripturarum non numerantur
actores indifitionem uero positum est latencium
quia siquis iam cognita dicarit lic& futura
sint tamen proph&a non est sicut noscum
resurrectionem predicamus proph&a
non sumus Si uero cuius cumque temporis
latentia manifest& tunc proph&a ẽ¬
presens & futurum. sod sciendum ẽ quod
in duobus temporibus proph&ia ethimolo¬
giam perdidit quia cumideo proph&ia dicta
sit quod futura praedicat quando de preterito
uel prosenti loquiur rationem sui nominis
amittit qm̃ non proph&at᷑ quoduenturũ
est seduelea memorat quae trans actis
uel eaque sunt quae tamentria proph&iae
temporit uerius loquimur si ex sacre
scripture testimonus ostendanus.
Prof&ia de futuro e ec ceuirgo conci¬
pi& & pari& filium Proph&ia de preterito

Expanded text:
us: Ex divina inspiratione? M. Quia illi qui aut daemonum instinctu, aut aliis modis latentia dicunt, licet prophetae dici possunt, tamen inter divinarum Scripturarum non numerantur are in definitione positum est latentium? M. Quia si quis jam cognita dicat, licet et futura sint, tamen propheta non est: sicut nos, cum resurrectionem praedicamus, prophetae non sumus. Si vero cujuscunque temporis latentia manifestat, tunc propheta epraesens et futurum. Sed sciendum est quod in duobus temporibus prophetia etymologiam perdit. Quia cum ideo prophetia dicta sit quod futura praedicat, quando de praeterito vel praesenti loquitur, rationem sui nominis amittit, quoniam non prodit 1175 quod venturum est, sed vel ea memorat quae transacta sunt, vel ea quae sunt. Quae tamen tria prophetiae tempora verius loquimur, si ex sacrae Scripturae testimoniis ostendamus. Prophetia de futuro est: Ecce Virgo concipiet et pariet filium . Prophetia de praeterito:
Abbreviated transcription (Latin):
promtuariũ distum coquod undeneces sarium
uictui promuntur hoc ẽ proseruntur inter¬
promtuarium & cellarium hocinter ẽ
quod cellarium ẽ paucorũ dierum prom¬
tuarium uero temporis longi

Expanded text:
Promtuarium dictum eo quod inde necessaria victui promuntur, hoc est proferunturpromtuarium autem et cellarium hoc interest quod cellarium est paucorum dierum, promtuarium vero temporis longi
Abbreviated transcription (Latin):
quod in proph&ia uerbis secundum hoc
quod uerba sunT futura signi ficantur
Ntrpis autem res declarantur ex rebus
possunT tamen haec duo & ista diffinitio¬
ne misceri ut dicamus quia ꝓphocia ẽ
trpus in uerbis secundũ qđ uerba ninT &
contratipus est ꝓphetia inrebus inquantum
Necesse noscuntur

Expanded text:
Quod in prophetia verbis secundum hoc quod verba sunt futura significantur. In typis autem res declarantur ex rebus. Possunt tamen haec duo ita definitione misceri, ut dicamus quia prophetia est typus in verbis, secundum id quod verba sunt, et e contra, typus est prophetia in rebus, in quantum res esse noscuntur
Abbreviated transcription (Latin):
Progeniem pronepos ẽ qui exnepote concep¬
tus natusq est & distus pronepos qr sinatus
porro ex hoc quoq gradu incipit uocari & ꝓ¬
genies quasi porro post gẽnitinam filiis
& ne potes non sunt progenies quia non ẽ in eis
longa posteritas sicut autem inferius longe
editi progenies dicuntur ita superius ꝓaui
at taui qui& progenitores appellanc᷑ quasi
porrogenerantes.

Expanded text:
admissum. Pronepos est, qui ex nepote conceptus natusque est. Et dictus pronepos, quasi natus porro post. Ex hoc quoque gradu incipit vocari et progenies, quasi porro post geniti. Nam filii et nepotes non sunt progenies, quia non est in eis longa posteritas. Sicut autem inferius longe editi progenies dicuntur, ita superius proavi, atavi qui et progenitores appellantur, quasi porro generantes.
Abbreviated transcription (Latin):
ante ponuntur ut interea reges ingedimole
& statĩ adicere quod sequitur procedunt¬
a castris deinde dicerelatinus & cetera
sed fasta ẽ preornameao presumptiorei
& soqui debueruntreges int̃positi sua
inseptẽ uersibus & postea ad ditũ ẽꝓcedua¬
a castris inde ẽ p̃sumptio quia anteposita
sunt quaesequi debuerant uirgilius quige

Expanded text:
sic dicere: 'Interea reges ingenti mole', et statim adicere, quod sequitur: 'procedunt castris', deinde dicere: 'Latinus', etc.; sed facta est pro ornamento praesumptio rei, et qui sequi debuerunt reges interpositi sunt in septem versibus, et postea additum est: 'Procedunt castris'. Inde et praesumptio, quia anteposita sunt quae sequi debuerunt. Zeugma e
Abbreviated transcription (Latin):
ssidor Vici & castelli & pagihusunt
quinulla dignitate ciuitatis honorant᷑
seduulga li hominũ conuentu
incoluntur & ꝓp̃t paruitatẽ
suimaiorib: ciuitatib: ad tribuuntur
uicus autẽ dictus abrsisttntũ
habitationibus uel quod uias habeat
tantũ sine muris est autẽ si ne mu¬
nitione uirorũ lic& & uindicant᷑
ipse habitationis urbis dictus autẽ
uicus eo quod sit uice ciuitus
uel quos uics habeat tantũ sine muris
uitia. leguminis genus

Expanded text:
 Vici et castella et pagi hi sunt qui nulla dignitate civitatis ornantur, sed vulgari hominum conventu incoluntur, et propter parvitatem sui maioribus civitatibus adtribuuntur. Vicus autem dictus ab ipsis tantum habitationibus, vel quod vias habeat tantum sine muris. Est autem sine munitione murorum; licet et vici dicantur ipsae habitationes urbis. Dictus autem vicus eo quod sit vice civitatis, vel quod vias habeat tantum sine murist leguminis genus.
Abbreviated transcription (Latin):
adipis catur. hoc ẽ enĩpus gentiũ
uim ui ex pellere nã turpis ẽ
dolo quȩ sit auictoria.
Certa autẽ uictoria ẽ uel occisio
istis uel expoliatio uelu trũque
non ẽ autẽ locunda uictora¬
quȩ ꝑ inmenscm detrimenta
contingit &t hoc quod laudat
s alustius duces uictoriã
incruento & ex ercitu de poroisse

Expanded text:
adipiscatur. Hoc est enim jus gentium, vim vi repellere. Nam turpis est dolo quaesita victoria. Certa autem victoria est, vel occisio hostis, vel exspoliatio, vel utrumque. Non est autem jucunda victorquae per immensa detrimenta contingit. Et hoc est, quod laudat Sallustius, duces victoriam incruento exercitu deportasse
Abbreviated transcription (Latin):
esid mllia est qua pote est ireuehiculũ
&uia dicta aduehiculorũ in cursu
Nam duos actus capit ꝓp̃t eunciũ
& uenientiũ uehiculorũ occursum
quae insolo publico ẽ quar actus
populo pat& haec aut ad mare
aut ad oppida ꝑtin& priuatti est
quae uicinomunicipiodata est.

Expanded text:
et. Via est qua potest ire vehiculum; et via dicta a vehiculorum incursu. Nam duos actus capit, propter euntium et venientium vehiculorum occursum. quae in solo publico est, qua iter, actus populo patet. Haec aut ad mare aut ad oppida pertinet. Privata est quae vicino municipio data est.
Abbreviated transcription (Latin):
Vgnos antea annos uocatos postremo
a rege suo albares appellacos
quiprius inultimaa meotide hit̃
glacialẽ tana in. & massa gecarũ
inmanes populos habita uerunt
deinde ꝑnitibus equis caucas rupib:
feras gentes ale andri claustra
cohibente ruperunt & origenti
uigintiannis tenuerunt captiuã
& ab egrptus at quẽ ae tropibus
annuũ uectigal exegerunt

Expanded text:
gnos antea Hunnos vocatos, postremo a rege suo Avares appellatos dicunt, qui prius in ultima Maeotide inter glacialem Tanaim et Massagetarum immanes populos habitaverunt. Deinde pernicibus equis Caucasi rupibus, ubi feras gentes Alexandri claustra cohibent, eruperunt, et Orientem viginti annis tenuerunt captivum, et ab Aegyptiis atque Aethiopibus annuum vectigal exegerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Potonium nciugium fluminc ł tarđ
& graue quod rionnisi remisio progredi
potest hinc & traiectus iđ exentus ẽ enim
latus unđ. & transi & uadicitur
exteritus fumus

Expanded text:
Pontonium, navigium fluminale, tardum et grave, quod non nisi remigio progredi potest. Hinc et trajectus, id est, extentus. Est enim latus, unde et transenna dicitur extentus funis
Abbreviated transcription (Latin):
Accusator uocatus. quasi ad causator.
quia ad causam uocat cumquẽ appellat.
Accus sunt: quibus infeminis ornan
darum crinium conpagor&in&ur ud¬
anxius fluant. & sparsi dissipent capilli¬

Expanded text:
Accusator vocatur, quasi adcausator, qui ad causam vocat eum quem appellat. Acdorum crinium conpago retlaxius fluant et sparsos dissipentur capill
Abbreviated transcription (Latin):
ta sculptores ꝓgenimis infigmendis
formandis quȩ utuntur : Hic aut dis¬
sid& cum magnae telapide. in tantũ
ut iuxta positus ferrum non patitur
abstrabimagn&em Acsiad motus
magnes conpraebenderit. Rapi¬
at atque auferat fertur quoquem
inelectri similitudine uenena dep̃hen¬
derem&us uanos
expellere malesitiis resistert artibus
generacius sex.

Expanded text:
ta sculptores pro gemmis insigniendis ta sculptores pro gemmis insigniendis perforandisque utuntur. Hic autem dissidet cum magnete lapide in tantum ut iuxta positus abstrahi magnetem, aut si admotus magnes comprehenderit, rapiain electri similitudine venena deprehendere, metus vanos expellere, maleficis resistere artibus. Genera ejus sex.
Abbreviated transcription (Latin):
pis quidicitur ad aimans. istemn monte quo¬
solobtundit lumencius. huic lapidi¬
nec ferrum noc& nec ignis. nec alius
lapis ei potest pracualere. Dehocla¬
fices insignitores que gemmarum ha¬
bent qui lapis nec ferro nȩcigni necalia
ui. ulla ꝑhib&ur pra& hircino san¬
primum patentia eius ofiendit. quibus
aut̃ nonostenditur fortas senecredunt
Aut sicredunt in expertamirantur: &si
contigerit experiri. Adhucquidem
mirantur insolita. sid assiduitas ex¬
periendi paulatim subtrahit admirat.¬
onis inciamentum
esđ Ailamans. indicuf lapis paruus & in:¬
decorus ferrugineum habens calorem
& splendorem cristalli num qua aut
ultitt magnitudinem nudeiabellanere¬
pertus. hicnulli ced& materiae
nec ferro quidem nocigni nocum qua
incalescit. Vnde & nomen int̾p̾tati¬
one greca in domitauis accepit. sed dũ
sit inuictus ferriignisque contemptor
hircine rumpitur sanguine recent
Et calidomacertitur sic que multis ic¬
tibus ferri confringitur cuius fragm¬

Expanded text:
pis qui dicitur adamas, et in quosol obtundit lumen ejus. Contranon ferrum, nec ignis, nec alius lapis potest praevalere. De hoc lafices insignitoresque gemmarum, qui lapis nec ferro nec igni nec alia ui ulla perhibetur praeter hircino sanprimum potentia eius ostenditur? Quibus autem non ostenditur, fortasse nec credunt; aut si credunt, inexperta mirantur; et si contigerit experiri, adhuc quidem mirantur insolita, sed adsiduitas experiendi paulatim subtrahit admirationis incitamentumest. Adamans Indicus lapis parvus et indecorus, ferrugineum habens colorem et splendorem crystalli, numquam autem ultra magnitudinem nuclei Avellani repertus. Hic nulli cedit materiae, nec ferro quidem nec igni, nec umquam incalescit; unde et nomen interpretatione Graeca indomita vis accepit. Sed dum sit invictus ferri ignisque contemptor, hircino rumpitur sanguine recenti et calido maceratus, sicque multis ictibus ferri perfrangitur. Cuius fragmen
Abbreviated transcription (Latin):
eł Adam. sicut beatus hicronimus
tradidit. homo terrenus siue ter¬
ra rubra intpra&atur. exter¬
racnim factaẽ caro. & humusbo
imitentur nuditatem. uinde & nu¬
& nudunt semares femine quae con

Expanded text:
 Adam, sicut beatus Hieronymus tradidit, homo, sive terrenus, sive terra rubra interpretatur. Ex terra enim facta est caro, et humus imitentur nuditatem; unde et nu se mares feminaeque con
Abbreviated transcription (Latin):
Acupicta uestis a catextilis uclacuorna¬
ta eadem & frigabuius cnimartis
periti frigii homines dicuntur si uequia
infrigia inuenta est. unde& artifices qui
id faciunt frigiones dicuntur: Virgł¬

Expanded text:
Acupicta vestis, acu textilis, vel acu ornata. Eadem et Phrygia. Hujus enim artis periti Phrygii omnes dicuntur; sive quia in Phrygia inventa est. Unde et artifices, qui id faciunt, Phrygiones dicuntur. Virg
Abbreviated transcription (Latin):
uiris plus roboris datũ ÷ quo fuoibus
ad pacientiam coniugalem femnae
congerentur¬
quod mcuior in eouisus ÷ quam infemi¬
naunde & uirtus Nomen accepit
uirtus maximauiri mulieris mino¬
ut paciens uiro ess& scilic& ne femo¬
nis repugnantibus libido cogor&
iuiros alius ad petere aut in aliũ
sexũ proruere

Expanded text:
uiris plus roboris datum est, quo facilius ad patientiam coniugalem feminae cogerenturquia major in eo vis sit quam in feminis, et hinc virtus nomen accipit. irtus maxima viri, mulieris minout patiens viro esset, scilicet, ne, feminis repugnantibus, libido cogeret viros aliud appetere, aut in alium sexum proruere.
Abbreviated transcription (Latin):
esid Virgultũ est quod dera dice arbors¬
pullulat ramus uero quide ipso
robore arboris uirga quaede
ramis ꝓpriarautem uirgultũ
appollatur quod dera diceanbo
ris nastitur & quasi nutile
abagriculis ampctaitur
& hinodictũ uirgultũ quici ex
uirga tollatur¬
fuisse traditur hio cũ quattuor
primo fuit mox latro postremo
tantos adbellũ populos conci¬
tauit ut adsertor contra.
romanos his paniȩ puttir&ur+
sed cũ interfectores etus p̃miũ
tenerens res ponsũ est nũ qua
romanis placuisse imperatoros
a suis militibus

Expanded text:
 Virgulum est quod de radice pullulat; ramus, qui de ipso robore arboris; virga, quae de ramis. Proprie autem virgultum appellatur, quod ad radicem ris nascitur, et quasi inutile ab agricolis amputatur. Et hinc dictum virgultum, quia ex virga tolliturod primo fuit, mox latronum dux, postremo tantos ad bellum populos concitavit, ut adsertor contra Romanos Hispaniae putaretur. Et cum interfectores eius praemium peterent, responsum est numquam Romanis placuisse imperatores a suis militibus
Abbreviated transcription (Latin):
quoduim. in semultã habecit
uel auiridittite uel quia pticis
indiciũ est quod uirogat undebano
utantur magi cid placandos inter
se serpentos &io circa me hos
sustinent in ligtitos hano &it
phrlosophr acregos & magistri
& nuncieligatiutuntur
Virge sunt summittctis frondiũ
sint uel quoduim habeant
arguendi qua silenis fuerit
uirga est sic est enodosa uel
aculeata scorpio rectis si mo¬
nomene quia artuato uulnere
incorpus infigitur

Expanded text:
multam habeat, vel a viriditate, vel quia pacis indicium est, quod vim regat. Unde hanc utuntur magi ad placandos inter se serpentes, et idcirco in ea hos sustinent inligatos. Hanc etiam philosophi ac reges et magistri et nuntii et legati utunturvirge sunt summitates ramorum et sunt vel quia vim habeant arguendi; que si levis fuerit virga est, si nodosa vel aculeata scorpio recte dicitur, quia arcuato vulnere in corpus infigitur
Abbreviated transcription (Latin):
Ni rago uocatt qui uirumagit
hoc est opera uirilico facit & mas¬
culini uigoris est. antiqui enim for¬
tis siminas ita uocaban uirgo
ut a mazona quȩ uero nunc semina
antiquitus uirago uocabatur
sicut & a scruo serua sicut a stmu¬
lo famula lta uiro uirago hinc&
uirginis Nom̃ quidã putat It

Expanded text:
Virago vocata, quia virum agit, hoc est opera virilia facit et masculini vigoris est. Antiqui enim fortes feminas ita vocabant. Virgo ut Amazona. Quae vero nunc femina, antiquitus vira vocabatur; sicut a servo serva, sicut a famulo famula, ita a viro vira. Hinc et virginis nomen quidam putant
Abbreviated transcription (Latin):
non femina homo maris & feminte
femina autẽ naturale nom̃ est
generale mulier speciale uirgo
uel nupit uelquae &icim & tutis
nem dixerunt quidã hoo intse qđ
uir utraque scientia p̃ditus eloquen¬
tiã cũ sapientia r& in & homo
loquacitate tantũ nature bestus poll&
id est auirtute uirtus autem apud
ueteres scientia rerũ omnium nun¬
cupatur. Nos auit̃ unum eundemq
uirum & hominẽ nuncupamus
iuxta quod & xp̃o legitur quitam
uerbis sc̃is scripturis quã etiã
homouocatur

Expanded text:
non femina; homo mas et femina. Femina autem naturale nomen est, generale mulier, speciale uirgo uel nupta uel quae etiam aetatis nem dixerunt quidam hoc interesse, quod uir utraque scientia praeditus eloquentiam cum sapientia retinet. Homo loquacitate tantum naturae bestiis pollet. id est a uirtute. Virtus autem apud ueteres scientia rerum omnium nuncupatur. Nos autem unum eundemque et uirum et hominem nuncupamus, iuxta quod et de Christo legitur qui tam uir in sanctis Scriptus quam et etiam homo uocatur
Abbreviated transcription (Latin):
filueius inuen treseuiunt qui ruptis
lateribus matris ex eius uentre ꝓcodut
unde & uipera eo quod iuimpariat
nominatur uipera ittiquesicncistitur
ut uolenter ex eat & cũ matrissude
ex tinctio ꝓducatur
uipera dicit quod uipereat nam cũ
uenter eius ad partũ in gemuerit
catuli non ex pectuntos maturã
iaturat solutione conrosis enus
lateribus uierum punt cum matris
hteritu lucanus uipereus cocunt
abrupto corpore nodifestur autẽ
quod mastulus ore inserto uipere
semen ex puct illa autẽ e uoluntate
libidinis in rabiem uersci caput mor¬
ioris ore receptũ pracidit ittisit
ut parens uitrque percat mastulus
dum coit dumparit simina ex uiptra
autem fiunt parcilli quit hrriaci
uocantur a grecis

Expanded text:
filii earum in ventre saeviunt, qui ruptis lateribus matrum ex earum ventribus procedunt. Unde et vipera, eo quod vi pariat, nominatur. Vipera itaque sic nascitur ut violenter exeat, et cum matris suae exstinctione producaturVipera dicta, quod vi pariat. Nam et cum venter eius ad partum ingemuerit, catuli non expectantes maturam naturae solutionem conrosis eius lateribus vi erumpunt cum matris interitu. Lucanus6, 490: Viperei coeunt, abrupto corpore, nodi. Fertur autem quod masculus ore inserto viperae semen expuat; illa autem ex voluptate libidinis in rabiem versa caput maris ore receptum praecidit. Ita fit ut parens uterque pereat; masculus, dum coit, dum parturit, femina. Ex vipera autem fiunt pastilli, qui θηριακοὶ vocantur a Graecis
Abbreviated transcription (Latin):
quiuirum nestit uira goautẽ est¬
quauirũ agit hoc est opera uirilia
facit non autẽ solũ uirgines uiragi¬
nes sed & corrupte mulieres quar
uirilia faciunt ui ragines recte di¬
curtur

Expanded text:
uirum nescit, uirago autem quae uirum agit, hoc est, opera uirilia facit. Non autem solum uirgines uiragines, sed et corruptae mulieres quae uirilia faciunt uiragines recte dicuntur