comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tatores t̾re: ut &e senes & habitatores
t̃rȩ indomũ dĩ quȩ ẽ eccłã congre¬
gentur. Cumq fuerint inȩccłã &
de dispari grege sacerdotũ & po-¬
puli. senũ & habitatoꝵ t̾rȩ unus
grex fuerit effectus. clamade inqͥc
ad dñm incordib urĩs &e dicice
diximꝰ.lxx. int̃p̃tati st̃ miseriã: sõd.
ꝓ saddaĩ legentes. Uox gͥ sacerdo¬
tum &e popli ad dm̃ clamantis in-¬
ducitur. ut t̃cio dicant: Heu mͥ: cre¬
do quia ꝓpt̾ peccata quȩ fecerãt
scãm offenderent trmicatẽ. Dies
aũt retribucionis om̃iũ delictoꝵ
Ecce dies dñi insanabilis uenit furo¬
ris &e ire: ut ponat umuersũ orbẽ
desertũ: & peocatores perdat ex

Expanded text:
tatores terrae, ut et senes et habitatores tatores terrae, ut et senes et habitatores terrae in domum Dei, quae est Ecclesia, congregentur. Cumque fuerint in Ecclesia, et de dispari grege sacerdotum et populi, senum et habitatorum terrae, unus grex fuerit effectus, clamate, inquit, ad Dominum in cordibus vestris et dicite: diximus, LXX interpretati sunt miseriam, SOD  , pro SADDAI legentes. Vox igitur sacerdotum et populi ad Dominum clamantis inducitur, ut tertio dicant, Heu mihi! credo, quia propter peccata quae fecerunt, sanctam offenderant Trinitatem. Dies autem retributionis omEcce dies Domini veniet insanabilis, dies furoris et irae, ut ponat orbem terrae desertum, et peccatores perdat ex
Abbreviated transcription (Latin):
supra dictũ ẽ. Nec sufficit flere uł
plangere. & habitum lugentis assu¬
mere: nͥ scĩficent ieiumum. & uocent
cȩtũ. Si omne ieiumũ placeret deo:
nũꝙͣ diceret scĩficate ienimũ. Et ñ
tale ieiuniũ elegi dicit dñs. Et in euͣ¬
gelio condẽpnant᷑ qui ext̃minant
facies suas: ut uideant᷑ hominib ie¬
pauꝑem: iccirco nc̃ dicit᷑ scĩficate
ieiuniũ.Ieiunat manicheris. & mul¬
ti heretici. maximeq encratite. qͦꝵ
princeps tatianꝰ ẽ. s hoc ieiunum
saturitate &e hebriecate deteriꝰ est. Et
uocate cetum. siue curationẽ: ut per
penitentiã nr̃a peccata curemꝰ. Pro
cȩtu in hebraico legitur. as aRa qđ
sẏminachus synodũ: aquila diem col¬
lecte. int̾̃p̃tatus ẽ. Congregate sencs
quoꝵ etas uicina morti mature q
sententiȩ: magis timorẽ &e cultũ sus¬
cipit dĩzOm̃s quoq habitatores ẽ.
re. quib supra dixerat audite hoc
senes & aurib ꝑcipite om̃s habi¬

Expanded text:
supra dictum est. Nec sufficit flere, vel supra dictum est. Nec sufficit flere, vel plangere et habitum lugentis assumere, nisi sanctificent jejunium, et vocent coetum. Si omne jejunium placeret Deo, numquam diceret: Sanctificate jejunium. Et: Non tale jejunium elegi, dicit Dominus . Et in Evangelio condemnantur qui exterminant facies suas, ut videantur hominibus jepauperem. Idcirco nunc dicit: Sanctificate jejunium. Jejunat Manichaeus, et multi haeretici, maximeque Encratitae, quorum princeps Tatianus est, sed hoc jejunium saturitate et ebrietate deterius est. Et vocate coelum, sive curationem, ut per poenitentiam nostra peccata curemus. Pro coetu in Hebraico legitur, ASARA  , quod Symmachus synodum, Aquila diem collectae interpretatus est. Congregate senes, quorum aetas vicina morti, maturaeque sententiae, magis timorem et cultum suscipit Dei. Omnes quoque habitatores terrae, de quibus supra dixerat: Audite hoc, senes, et auribus percipite, omnes habi
Abbreviated transcription (Latin):
te cx̧tũs ongregate. senes. om̃s ha-¬
clamate ad dñm .Lxx. Accingite
uos &e plangite sacerdotes: lamen¬
tamini qui ministratis altari. In¬
gredimim. dormite in saccis mi¬
nistri dĩ: qm̃ defecit de domo
dĩ ur̃i sacrificium & libatio. Sat¬
ctificate ieiunaum. p̃dicate cura-¬
bitatores e̾rȩ in domum dĩ nr̃i.
& clamate ad dnĩn uehemender:
Qui sc̃s sacerdos ẽ. ce comedit pascha
dñi. accingatur baltheo castitatis:
&e audiat cum apłis. Sint lumbi
ur̃i p̃cineti &e lucerne ardentes
in manibus ur̃is. Qui aũt peccator
est. &e quẽ remordet ꝓpͥa conscien¬
& cubet uł dormiat insacco. ut p̃te¬
ritas delicias ꝑ quas offenderat dm̃.
uite austeritate conpenset. Qui enĩ
mollibus uestiuntur:. in domib re-¬
gum sunt. Accingantur aũt sacer¬
doces &e plangant. & ululent. ce
dormiant in sacco ꝓpħa eos ad pe¬
nitentiã cohortante qui dicit. Mini¬
stri dĩ mei: qm̃ intersĩt de domo dĩ
ur̃i sacrificium &e libatio⁊ De quib

Expanded text:
te caetum, congregate senes, omnes haclamate ad Dominum. LXX: Accingite vos et plangite, sacerdotes; lamentamini qui ministratis altari; ingredimini, dormite in saccis, ministri Dei, quoniam defecit de domo Dei vestri sacrificium et libatio; sanctificate jejunium, praedicate curabitatores terrae in domum Dei vestri, et clamate ad Dominum vehementer. Qui sanctus sacerdos est, et comedit pascha Domini, accingatur balteo castitatis, et audiat cum apostolis: Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes in manibus vestris . Qui autem peccator est, et quem remordet propria conscient cubet, vel dormiat in sacco, ut praeteritas delicias, per quas offenderat Deum, vitae austeritate compenset. Qui enim mollibus vestiuntur, in domibus regum sunt . Accingantur autem sacerdotes et plangant et ululent, et dormiant in sacco, propheta eos ad poenitentiam cohortante, qui dicit: Ministri Dei mei, quomodo interiit de domo Dei vestri sacrificium et libatio , de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
gineum uocant. eo qđ pͥmꝰ florem
uirginitatis abstulerit. ñ aliꝰ intel¬
ligitur nͥ ds̃ qui in abraham. isa-¬
ac. & iacob. despondit sibi uirgi¬
nẽ sponsam. nulla idolatrie sorde
maculatã : Ad quã & ꝑ iheremiam
loquit᷑ Non ut dñm me uocasti &
patrẽ &e principẽ uirginitatis tuȩ.
Unde & apłs ad credentes loquitur.
d espondi uos uirginẽ castã exhibere
xp̃o. Quã di cum hac sponsa spon¬
sus fuerit. ñ podest ieuinare nec pl¬
angere: nec absentis sponsi deside¬
rium lacrimis indicare. Cum auĩc
ablatus fuerit sponsus abea plangit
zona. reste circumdat᷑. Intelligimꝰ
qui sponsus sit uirginalis. Uerũ qr
iste sponsus siue maritꝰ ñ solũ uir¬
ginẽ accepit sponsam. s & meretri¬
cem in oseȩ duxit uxorem: ꝓpterea
scͥptũ ẽ. in deuterononio. Si egres¬
sus fueris contra immicos tuos. & tͣ¬
diderit eos dñs ds̃ tuus in manu
tua. captiuosq duxeris. & uideris
innumero captuoꝵ mulierẽ pul-

Expanded text:
gineum vocant, eo quod primus florem gineum vocant, eo quod primus florem virginitatis abstulerit, non alius intelligitur nisi Deus, qui in Abraham, Isaac et Jacob despondit sibi virginem sponsam nulla idololatriae sorde maculatam. Ad quam et per Jeremiam loquitur: Non ut dominum me vocasti, et patrem, et principem virginitatis tuae . Unde et Apostolus ad credentes loquitur: Despondi vos uni viro virginem castam exhibere Christo . Quamdiu cum hac sponsa sponsus fuerit, non potest jejunare , nec plangere, nec absentis sponsi desiderium lacrymis indicare. Cum autem ablatus fuerit sponsus ab ea, plangit cio, et pro zona reste circumdatur. Intelleximus quis sponsus sit virginalis: verum quia iste sponsus, sive maritus, non solum virginem accepit sponsam, sed et meretricem in Osee ducit uxorem, propterea scriptum est in Deuteronomio: Si egressus fueris contra inimicos tuos: et tradiderit eos Dominus Deus tuus in manu tua, captivosque duxeris, et videris in num
Abbreviated transcription (Latin):
dentur ne facile u̾tent᷑. &iã psal¬
mista letat᷑ dicens. Molas leonũ
confringet dñs. Si gͦ dederimꝰ lo¬
oum hinc genti ut ascendat in
nos statim ponit uineam nrãm in
desertum. de qua uinũ facere soleba¬
mus. qđ letificat cor hominis: & si¬
cus nr̃as decorticat. siue confringit.
ne babeamus innobis sp̃c scĩ dona
dulcissimaine sub nr̃a uinea & ficu.
uir sc̃s requiescat sub quib cũ fu¬
erit. aduersarioꝵ impetũ ñ time¬
uit. Nec sufficitꝰ genti uineam disꝑ¬
dere ficumq confringere: nͥ scru¬
tans scrutetur eas. & quicquid in
eis uitale fuerit intficiat: ut omĩ
uirore consũpto. albi atq emortui
ramusculi maneant: &e compleat᷑
in nobis. Si muiri ligno hoc faci¬
unt. in sicco quid facient: Plange
quasi uirgo accincta sacco: suꝑ ui-¬
ad me suꝑ sponsam accinctã cili¬
cio. suꝑ uirum suum uirgineum.
ir pubercatis. siue ut lrx transtule¬
runt. Nay eNim ꝙ oc. que uulgo uir¬

Expanded text:
dentur, ne facile vitentur, etiam Psaldentur, ne facile vitentur, etiam Psalmista laetatur dicens: Molas leonum confringet Dominus . Si ergo dederimus locum huic genti, ut ascendat in nobis, statim ponet vineam nostram in desertum, de qua vinum facere solebamus, quod laetificat cor hominis : et ficus nostras decorticat, sive confringit, ne habeamus in nobis Spiritus sancti dona dulcissima, ne sub nostra vinea et ficu vir sanctus requiescat; sub quibus cum fuerit, adversariorum impetus non timebit. Nec sufficit huic genti vineam disperdere, ficumque confringere, nisi scrutans scrutetur eas, et quidquid in illis vitale fuerit, interficiat: ut, omni virore consumpto, albi atque emortui ramusculi remaneant, et compleatur in nobis: Si in viridi ligno haec faciunt, in sicco quid facient ? Plange quasi virgo accincta sacco, super viad me super sponsam accinctam cilicio, super virum suum virgineum. Vir pubertatis, sive, ut Septu vulgo vir
Abbreviated transcription (Latin):
derec fructus &e ñ inuenitalaled¬
xitq el oearuit in ęt̾nũ. Omia aule
sub methaphora locustarũ dicta
noscamꝰ. Quȩ intantũ cuncta pop¬
lantur. ut derodant arboꝵ cordes
exsuctasq ꝓiciant: & om̃i uirore
consumpto albos ramos & aridos
derelinquant. Diximus iurta histo¬
riam. transeamꝰ ad intelligentiã
spicalẽ: ut cũ senib audire possi¬
mus. Ascendit gens suꝑ t̾rã deuã.¬
mam uidelicet humanã. Om̃s enim
animȩ dĩ sunt. Sic̃ anima patris.
sic &e anima filii. Et ascendit gens
principiũ mundi istiꝰ. & cenebrarũ
& sp̃icalia nequitiȩ incelestib. adus¬
sum quos nobis est lucta atq certa
sunt sic̃ dences leonis. De quo pe¬
trus apłs loquitur. Aduersariꝰ m̃
diaboliis quasi leo rugiens. & que¬
rens circuit quẽ deuoret. & mo¬
lares illius quasi catulus leonis. sa¬
tulum leonis. uł ineũ intellige qͥ
eleuatur contra omne qđ dr̃ dã ae
uersum. Se cuiꝰ contritis molari¬
bus. qͥ intrinsecus latent. & ñ ui¬

Expanded text:
deret fructus, et non invenit: maledixitque ei, et aruit in aeternum . Omnia autem sub metaphora locustarum, dicta noscamus: quae intantum cuncta populantur, ut derodant arborum cortices, exutasque projiciant, et omni virore consumpto, albos ramos et aridos derelinquant. Diximus juxta historiam; transeamus ad intelligentiam spiritualem, ut cum senibus audire possimus: Ascendit gens super terram Dei, animam videlicet humanam. Omnes enim animae Dei sunt: sicut anima patris, sic et anima filii. Et ascendit gens principum mundi istius, et tenebrarum, et spiritualia nequitiae in coelestibus, adversum quos nobis est lucta atque certamsunt sicut dentes leonis, de quo Petrus apostolus loquitur: Adversarius noster diabolus, quasi leo rugiens circuit quaerens quem devoret . Et molares illius quasi catuli leonis. Catulum leonis, vel eum intellige, qui elevatur contra omne quod dicitur, versum. De cujus contritis molaribus, qui 176 intrinsecus latent et non vi
Abbreviated transcription (Latin):
tur agricole cum uiderint in pos¬
sessionib suis ñ nasci triticũ. quo
alunt᷑ homines. & ordeũ quo ium̃¬
ta irrationabilia sustentantur: &
confusam ẽẽ uineã de qua scͥptũ ẽ.
uinea frondosa isrł. fructus habun¬
dans inea : expectante dño ut face¬
ret uuas & fecit spinas. ficus quoq
elanguit. sub qua fuit andequã cre¬
deret nathanael: & mala granatũ.
cuiꝰ corticȩ genȩ sponse in cancico
cõparantur: & palma quȩ ꝑdico ui-¬
rore siccata ẽ : de qua olim dicebat᷑
Iustus aũt ut palma florebit. Et ma-¬
lum. de quo in eodem cantico legimꝰ
Sic̃ malum in medio lignoꝵ: ita fratru¬
elis m̃s inmedio filioꝵ. Quid ne¬
cesse ẽ om̃s arbores ꝑcurrere. cum
uniuerse aruerinte&e ꝓ gaudio at¬
q: leticia. filios hominũ meror op¬
p̃sserit & confusio: Accingite uos
&e plangite sacerdotes: ululace mi¬
nistri altaris. In gredimini. cubate
in sacco ministri dei mei: qm̃ inte

Expanded text:
tur agricolae, cum viderint in possessionibus suis non nasci triticum, quo aluntur homines, et hordeum quo jumenta irrationabilia sustentantur, et confusam esse vineam, de qua scriptum est: Vinea frondosa Israel, fructus abundans in ea : exspectante Domino, ut faceret uvas, et fecit spinas. Ficus quoque elanguit sub qua fuit, antequam crederet, Nathanael , et malogranatum, cujus cortici genae sponsae in Cantico comparantur , et palma quae, perdito virore, siccata est, de qua olim dicebatur: Justus autem ut palma florebit. : et malum de quo in eodem Cantico legimus: Sicut malum in medio lignorum: ita fratruelis meus in medio filiorum . Quid necesse est omnes arbores percurrere, cum universa aruerint, et pro gaudio atque laetitia, filios hominum moeror oppresserit et confusio? Accingite vos et plangite, sacerdotes; ululate, ministri altaris; ingredimini, cubate in sacco, ministri Dei
Abbreviated transcription (Latin):
aruerunt: qr confusum ẽ gaudium
a filiis hominũ .Lxx. Ablatũ ẽ sacri¬
ficiũ & libatio de domo dm̃i lugete
sacerdotes minstri dni: qm̃ desola¬
ti sunt cãpi. Lugeat t̾ra qm̃ affli

Expanded text:
ruerunt: quia confusum est gaudium a filiis hominum. LXX: Ablatum est sacrificium et libatio de domo Domini: lugete, sacerdotes ministri Domini, quoniam desolati sunt campi: lugeat terra, quoniam affli
Abbreviated transcription (Latin):
capta ẽ: sedensq in domo tua fle¬
bit patrẽ &e matrẽ suã uno m̃se: &
postea intrabis ad eam. dormiesq
cum illa: & erit uxor tua. Huiꝰce¬
modi mulieris ñ ẽ maritꝰ. id ẽ dñs
uirginalis. s meretricẽ de gentiũ
sordibus duxit uxorẽ. Qđ & de oĩ
anima credentiũ: possumꝰ dicere. Si
a parua etate credidit dño: habent
sponsum dñm uirginalẽ. S in aũt
ex iudeis. siue gentilib & hereticoꝵ
spurcissimis fecib. ad fidei ueneric
ueritatẽ: & de tenebsis ad lucẽ tran¬
sierit habebit quidem sponsũ. s
ñ uirgineum. Et de huiꝰcemodi ho¬
minib dr̃. In egipto fracte sunt
mãme tuȩ: ce ibi deuirginata es.
Periit sacrificium & libatio de do¬
mo dm̃i: &e luxer̃ sacerdotes mini¬
stri dñi. Depopulata ẽ regio. lux̃

Expanded text:
capta est, sedensque in domo tua, flebit patrem et matrem suam uno mense, et postea intrabis ad eam, dormiesque cum illa, et erit uxor tua . Hujusmodi mulieris non est maritus, id est, dominus virginalis, sed meretricem de gentium sordibus duxit uxorem. Quod et de omni anima credentium possumus dicere. Si a parva aetate credidit Domino, habet sponsum Dominum virginalem. Sin autem ex Judaeis, sive gentilibus, et haereticorum spurcissimis faecibus, ad fidei venerit veritatem, et de tenebris ad lucem transierit, habebit quidem sponsum, sed non virgineum: et de hujuscemodi hominibus dicitur: In Aegypto fractae sunt mammae tuae, et ibi devirginata es . Periit sacrificium et libatio de domo Domini: et luxerunt sacerdotes ministri Domini: depopulata est regio
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib. quatuor quadrigas. & qͥ¬
tuor cornua. & quatuor equos ru
q sociata. frenis sapientię guber¬
nemꝰ. Ego reor erucam eẽ. incipi¬
entẽ in amino passionẽ. quȩ tar¬
da ẽ. & discurrere ñ potest . ce.
mora ipsa ac ꝑtinatia ebibit. &
ex uggit omnẽ uirorẽ: quã  ñ oc¬
ciderimus in nobis. crescet & auo¬
lat : & nc̃ deuorat quicquid acti-¬
gerit. nunc semesa dimittens ꝑgit
ad alia : Reuertensq ad pristinã se¬
dem bruchus efficitur: ut ñ solũ
fruges & folla. & cortices. sed &
ipsam inedullã deuoret tardi¬
tate. Sin aũc euenerit qđ tam̃ ratũ
ẽ. ut ceiam post bruchũ uitalis qͥ¬
piam in nobis sp̃c resideat: cunct
rubigo populat᷑. ita ut stipulã &
uile fenum uertat innigredine:
ut ñ solum esui. sed &e fimo iua¬
ua sint. De his quatuor ꝑturbatio¬
nib in principio quoq amos. si
uita comes fuerit disseremꝰ. uibi sqͥo¬
tum ẽ. Suꝑ tribus scelerib &e suꝑ

Expanded text:
omnibus, quatuor quadrigas et quomnibus, quatuor quadrigas et quatuor cornua, et quatuor equos ruf vel ex utroque sociata, frenis sapientiae gubernemus. Ego reor erucam esse incipientem in animo passionem, quae tarda est, et discurrere non potest, et mora ipsa ac pertinacia ebibit et exsugit omnem virorem: quam si non occiderimus, in nobis crescit et avolat, et nunc devorat quidquid attigerit, nunc semesa dimittens, pergit ad alia: revertensque ad pristinam sedem bruchus efficitur, ut non solum fruges, et folia et cortices, sed et ipsam medullam devoret tarditate. Sin autem evenerit, quod tamen rarum est, ut etiam post bruchum vitalis quippiam in nobis spiritus resideat, cuncta rubigo populatur, ita ut stipulam et vile fenum vertat in nigredinem, ut non solum esui, sed et fimo inutilia sint. De his quatuor perturbationibus, in principio quoque Amos, si vita comes fuerit, 173 disseremus: ubi scriptum est: Super tribus sceleribus, et super
Abbreviated transcription (Latin):
egritudo & gaudiũ oꝑantur in
p̃senti. metus & spes faciunt de
futuro: dũ aut auersa plusquã
decet timemꝰ ẽẽ uentura: aut ꝓs-¬
ꝑa quȩ speramꝰ. in tantũ faciunt
nos exultare ut ñ teneamus mo¬
dum. maxime inbis quȩ incerta
sunt:quia futura & sperant᷑ potiꝰ ꝙ̃.
tenentur. Has ꝑturbationes. uno &
nec pleno uersiculo illustris poeta
comp̃hendit. Hi metuunt cupi¬
untq: hoc de futuro: dolent gau-¬
dentq: hoc de p̃send Neq auras
inquit respiciunt. clausi tenebris
&e carcere ceto. Qui enm ꝑturba¬
tionũ tenebris obuoliut᷑: clarũ
sapientiȩ lum̾ ñ ualent intueri. Ca¬
uendũ ẽ gͥ. ne egritudo quasi eru-¬
ca nos comedat. nec locusta uastet
gandio huc illucq uolitans: &e
gestiente leticia ꝑ diuersa se iactarsi
ne bruchus. id ẽ pauor & futuroꝵ
metꝰ &e radices sapientiȩ deuoret:
ne rubigo &e desidium fucuro¬
rũ.res inutiles concupiscat. &
nos ꝑferat ad ruinamis ut in

Expanded text:
aegritudo et gaudium operantur in aegritudo et gaudium operantur in praesenti, metus et spes faciunt de futuro, dum aut adversa plus quam decet timemus esse ventura, aut prospera quae speramus intantum nos faciunt exsultare, ut non teneamus modum, maxime in his quae incerta sunt, quia futura sperantur potius quam tenentur. Has perturbationes uno et nec pleno versiculo illustris poeta comprehendit : Hi metuunt cupiuntque  hoc de futuro , dolent gaudentque  hoc de praesenti  neque auras, inquit, Respiciunt, clausi tenebris et carcere caeco. Qui enim perturbationum tenebris obvolvuntur, clarum sapientiae lumen non valent intueri. Cavendum est igitur ne aegritudo, quasi eruca, nos comedat; ne locusta vastet in gaudio, huc illucque volitans, et gestiente laetitia, per diversa se jactans; ne bruchus, id est, pavor et futurorum metus, radices sapientiae devoret, ne rubigo et desiderium futurorum res inutiles concupiscat, et nos perferat ad ruinam: sed ut in
Abbreviated transcription (Latin):
coram dñatore omis t̾rȩ. Et ẽ sensus.
Isti sunt qui egrediunt᷑ a faciȩ dñi
ut eiꝰ impleant uoluntatẽ. Cũ habi-¬
tatorib t̾re ꝑcepimꝰ aurib quid
eruca. locusta. bruchus. rubigo si¬
gnificet: nunc cũ senib qđ dictũ
ẽ. audiamus quatuor ẽẽ ꝑturbati¬
ones. quib animarũ sanicas subuer-¬
tatur. om̃s philosophoꝵ scole con¬
clamãt: duȩ p̃sentes sibiq contͣriȩ:
duȩ future mutuo dissidentes.
Presentes: egritudo &e gaudiũ. Egri-¬
tudinẽ: ammi dicimꝰ. Alioquin cor¬
poris ñ egritudo: sed egrotaio no-¬
minatur. Aut gͥ tristes sumꝰ. & me¬
ticia: & bona nr̃a moderantes fer-¬
re ñ possumus. Iustiq & fortis ui¬
ri ẽ.nec aduersis frangi. nec ꝓspe-¬
ris subleuari: sed iutroq eẽ mo-¬
deratum. Diximꝰ de ꝑturbatioẽ
p̃sentium. dicamus de futuroꝵ:
in quib metus aut spes ẽ. Aduer-¬
sa timemus: ꝓsꝑa p̃stolam᷑. Et qđ

Expanded text:
coram Dominatore omnis terrae: et est sensus: coram Dominatore omnis terrae: et est sensus: isti sunt qui egrediuntur a facie Domini, ut ejus impleant voluntatem. Cum habitatoribus terrae percepimus auribus quid eruca, locusta, bruchus, rubigo, significent: nunc cum senibus quod dictum est audiamus. Quatuor esse perturbationes, quibus animarum sanitas subvertatur, omnes philosophorum scholae conclamant. Duae praesentes sibique contrariae, duae futurae mutuo dissidentes. Praesentes, aegritudo et gaudium. Aegritudinem animi dicimus, alioquin corporis non aegritudo, sed aegrotatio nominatur. Aut igitur tristes sumus, et moetitia, et bona nostra moderanter ferre non possumus; justique et fortis viri est, nec adversis frangi, nec prosperis sublevari, sed in utroque esse moderatum. Diximus de 172 perturbatione praesentium; dicamus et de futurorum, in quibus metus, aut spes est. Adversa timemus, prospera praestolamur; et quod
Abbreviated transcription (Latin):
ad imꝑiũ romanoꝵ: qͥ quarti & ul¬
aimi intantũ oppressere iudeos.
ut de suis finibus pellerent. Scͥ¬
uit plemus iosephus: septẽ uolu¬
mnib ueͬspasiani & titi narrans
triumphos. Helii quoq adrian
contra iudeos expeditionẽ legi¬
mus. qͥ ita iherłm murosq subu̾¬
at: ut de urbis reliquiis ac fauil¬
us. sui nominis ȩliam̃ conderet
ciuitatẽ. Hȩc quattuor regna qͣ
subuerter̃ iudeam. in quataior
cornib zacharias uidisse se scͥbit:
dicente ad eum angło. Hȩc sunt
uiinquit oculos meos &e uidi:
E cce quattuor quadrige egredien¬
tes de medio duoꝵ montiũ: &
montes. montes ȩnei. In quadri-¬
ga pͥma. equi rufi. & inquadri¬
ga sccda equi igri. Et in quadri¬
ga t̾cia ȩqui albi⁊ &e in quadri¬
ga qͣrtaia ȩqui uarii fortes. Cumq
ꝓpħa bu dixisset ad angłm qͥ
loqueba: tur in eo. quid sunt ħ
dne mi respondit angls. Isti funt qͣt¬
tuor uenti celi: qui egrediunt᷑ ut stẽt

Expanded text:
ium Romanorum, qui quarti et ulium Romanorum, qui quarti et ultimi in tantum oppressere Judut de suis finibus eos pellerent. Scribit plenius Josephus septem voluminibus, Vespasiani et Titi narrans triumphos. Elii quoque Hadriani contra Judaeos expeditionem legimus, qui ita Jerusalem murosque subvertit, ut de urbis reliquiis ac favillis, sui nominis Eliam conderet civitatem. Haec quatuor regna quae subvertere Judaeam, in quatuor cornibus Zacharias vidisse se scribit, dicente ad eum Angelo: Haec sunt um: Levavi, inquit, oculos meos et vidi, et ecce quatuor quadrigae egredientes de medio duorum montium, et montes, montes aenei: in quadriga prima, equi rufi; et in quadriga secunda, equi nigri; et in quadriga tertia, equi albi; et in quadriga quarta, equi varii fortes . Cumque propheta dixisset ad angelum qui loquebatur in eo: Quid sunt haec, Domine mi? respondit angelus: Isti sunt quatuor venti coeli, qui egrediuntur ut stent
Abbreviated transcription (Latin):
celo uenit suꝑ om̃s ẽ. Residuum
eruce comedit locusta: &e residu¬
um locuste comedit bruchus. &
residuũ bruci comedit rubigo:
lxx similicer. Exordium sequit᷑
narratio: Ibi ut attentum faceret
auditorẽ. magna & incredibilia
se dicturũ eẽ ꝓmisit. quȩ nec ue¬
tus sciret historia. nec p̾sens etas
facta cognosceret: hic erucã &
locustam. brucum. & rubiginẽ
posuicrut quȩ singła raro euem¬
unt. omĩa simul facta memo
rentur: & ideo mirabilia sint.
deos: qui de uno orbis cl̾mate ꝓ¬
cedentes. tam decem tribuum
quã duarũ hoc ẽ israelici popli
cuncła uastar. Locustam aũt melas
intp̃tanturde ꝑsas: qui subuerso ĩpe¬
rio chalcleoꝵ iudeos habuere cap¬
tiuos. Bruchum macedonas. & om̃s
alexandri successoreᷤ. maximeq re¬
gem anthiocũ cognom̃to. ẽh iꝙͥã¬
peñ: qui instar bruci sedit in iu¬
dea. & om̃s prioꝵ regum reliqͥas
deuorauit: sub quo machabeoꝵ
bella narrantur. Rubiginẽ refert̃¬

Expanded text:
omnes est . Residuum erucae comedit locusta, et residuum locustae comedit bruchus, et residuum bruchi comedit rubigo. LXX similiter. Exordium sequitur narratio: ibi ut attentum faceret auditorem, magna et incredibilia se dicturum esse promisit, quae nec vetus sciret historia, nec praesens aetas facta cognosceret. Hic erucam, et locustam, et bruchum, et rubiginem posuit, ut quae singula raro eveniunt, omnia simul facta memorentur, et ideo mirabilia sint. s atque Chaldaeos, qui de uno orbis climate procedentes, tam decem tribuum quam duarum, hoc est, Israelitici populi cuncta vastarunt. Locustam autem, Medos interpretantur et Persas, qui subverso imperio Chaldaeorum, Judaeos habuere captivos. Alexandri successores, maximeque regem Antiochum, cognomento Epiphanem, qui instar bruchi sedit in Judaea et omnes priorum regum reliquias devoravit, sub quo Machabaeorum bella narrantur. Per rubiginem imper
Abbreviated transcription (Latin):
ge crucifige talẽ ñ habemꝰ regẽ nͥ
cesarẽ. Quando circumdata ẽ iherb
ab exercitui. & in tantã necessicatẽ
uener̃ famis ac pestilentie. ut filio¬
rum nec dum maturis corporib ue¬
scerent᷑: & sacrificia uniuersa subli¬
ta sunt: & confusũ ẽ gaudiũ afilis
hominũ. quia gaudium reciꝑe no¬
res. Annuncio uobis gaudiũ mag¬
nũ. Iuxta anagogẽ iste nobis sensꝰ
uidet᷑. Postquã sponsa quȩ receꝑa:
doctrinã dĩ ꝑ peccata asponso fu¬
erat separata. & ꝓbissins lineisq
uestib cilicio circũdata. & ꝓ call

Expanded text:
 habemus regem nisi Caesarem ; quando circumdata est Jerusalem ab exercitu, et in tantam necessitatem venerunt famis ac pestilentiae, ut filiorum necdum maturis corporibus vescerentur: et sacrificia universa sublata sunt, et confusum est gaudium a filiis hominum, quia gaudium recipere nores: Annuntio vobis gaudium magnum . Juxta ἀναγωγὴν iste nobis sensus videtur: Postquam sponsa, quae receperat doctrinam Dei, per peccata a sponso fuerit separata, et pro byssinis lineisque vestibus, cilicio circumdata, id est, h
Abbreviated transcription (Latin):
rũ de quib supra diximꝰ. Licet
nc̃ nobis magis de babilomiis dici
uideatur. atq chaldeis: quoꝵ cru¬
delitas inpopłm dĩ feritasq des¬
cribitur. Et nͥ fallor: uideor mͥ in
hoc ꝓpha aliquid repperisse. Par¬
ratur impietas hostium sub figu¬
ra locustarũ: & rursum sic de ipsis
locustis dr̃. quasi hostib comparen¬
tur: ut cũ locustas legeris. hostes
cogites: Cum hostes cogitaueris. re¬
deas ad locustas. Ascendit gͦ gens
locustarũ de solitudine. siue exer-¬
citus chaldeoꝵ. suꝑ t̾rã dĩ fortis &e
innumerabilis. Quid enĩ locustis
innumerabius & forciꝰ quib bu¬
mana industria resistere ñ podest:
dentes eiꝰ. gentis uidelicet locusta-
dentes leonis: & molares illiꝰ ut
catuli leonis. Ut qui inforticudine
&eĩ multicudine locustis coequant᷑.
inferocitate & crudelitate leoni¬
b cõparent᷑. Hȩc inquit gens po¬
suit uineã meã in desertũ. quam
de egipto transtuli. & plantaui:

Expanded text:
rum, de quibus supra diximus. Licet rum, de quibus supra diximus. Licet nunc nobis magis 175 de Babyloniis dici videatur atque Chaldaeis, quorum crudelitas in populum Dei feritasque describitur: et, ni fallor, videor mihi in hoc Propheta aliquid reperisse. Narratur impietas hostium sub figura locustarum: et rursum sic de ipsis locustis dicitur, quasi hostibus comparentur, ut cum locustas legeris, hostes cogites; cum hostes cogitaveris, redeas ad lucustas. Ascendit ergo gens locustarum de solitudine, sive exercilus Chaldaeorum super terram Dei, et fortis, et innumerabilis. Quid enim locustis innumerabilius et fortius, quibus humana industria resistere non potest? Dentes ejus, gentis videlicet locustarudentes leonis; et molares illius, ut catuli leonis, ut qui in fortitudine et multitudine locustis coaequantur, in ferocitate et crudelitate leonibus comparentur. Haec, inquit, gens posuit vineam meam in desertum, quam de Aegypto transtuli et plantavi,
Abbreviated transcription (Latin):
&e molares eiꝰ ut catuli leonis. Posu¬
it uineam indissipationẽ: & ficus
meas in confractionem. Scrutans
scrutatꝰ ẽ eam &e ꝓiecit: de albauit
ramos eiꝰ. Iudei putant indieb
iohel tam innumerabilẽ locusta¬
rum suꝑ uideam uenisse multi¬
tudinẽ. ut cuncta complerent: &
ñ dicam fruges. s ne uinearũ qͥdẽ
&e arboꝵ cortices. ramosq dimitte¬
rentita ut om̃i uirore consũpto
albentes arboꝵ rami. & sicca uine¬
arũ flagella remanerent. Hoc u¬¬
trum factum necne sit. liquido ad¬
firmare ñ possum. Neq enĩ regũ
&e paralipomenon narrac historia
Qdđ utiq si fuissec. quomͦ fam̃ sub helia
trium annoꝵ & sexmensium legimꝰ.
numquã scriptura tacuisset. Tantũ
dicimus. qđ sub metaphora locusta¬
rum. hostium describat᷑ aduentꝰ siue
assẏriorum. & babilomioꝵ. qui tunc
ĩminebant: siue medoꝵ atq ꝑsarũ.
qͥ post futuri erant: siue macedo
nũ. quos muldo post tẽpore fuisse
cognouimus: siue ultimꝰ romano¬

Expanded text:
et molares ejus, ut catuli leonis. Posuit vineam meam in dissipationem, et ficos meas in confractionem: scrutans scrutatus est eam, et projecit: dealbavit ramos ejus. Judaei putant in diebus Joel tam innumerabilem locustarum super Judaeam venisse multitudinem, ut cuncta complerent: et non dicam fruges, sed vinearum quidem et arborum cortices ramosque dimitterent, ita ut, omni virore consumpto, arentes arborum rami, et sicca vinearum flagella remanerent. Hoc utrum factum nec ne sit, liquido affirmare non possumus: neque enim Regum et Paralipomenon narrat historia . Quod utique si fuisset, quomodo famem sub Elia trium annorum et sex mensium legimus, numquam Scriptura tacuisset. Tantum dicimus, quod sub metaphora locustarum, hostium describatur adventus, sive Assyriorum et Babyloniorum, qui tunc imminebant: sive Medorum atque Persarum, qui post num, quos multo tempore post fuisse cognovimus: sive ultimo Romano
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rȩ ꝑcipiant aurib. de illo uino
nc̃ p̾cipi in quo ẽ luxuria: ex quo
qͥ mebriati fuerint regnũ dĩ possi¬
dere si possunt. Qui uim ebrietate
sopitus ẽ. euigilet. & ploret ebriũ
se fuisse & ululet.: ut postea ululatꝰ
eius ce fletus uertatur in risum: &
gaudeat se ebrietatis materiã ñ
ħabere: quȩ eum ꝑ habundantiam
ebrium fecerat & uesanũ. Gens enĩ

Expanded text:
terrae percipiant auribus, de illo vino terrae percipiant auribus, de illo vino nunc praecipi, in quo est luxuria, et quo qui inebriati fuerint, regnum Dei possidere non possunt . Qui vini ebrietate sopitus est, evigilet et ploret ebrium se fuisse, et ululet: ut postea ululatus ejus et fletus vertatur in risum, et gaudeat se ebrietatis materiam non habere, quae eum per abundantiam ebrium fecerat et vesanum. Gens enim
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ suum alteriꝰ facit eẽ delicias.
cum furco. scelere. atq piuriis opes
future p̃parat uoluptati: & cũ ra-¬
deatur ab om̃ib se estimat ñ uide¬
ridum modo pociatur eo qđ de¬
siderat: sed & auaricia excecat ani¬
mã eiꝰ cui nichil satis ẽtce mulie¬
bris timor. & dulcium cupido ui¬
cioꝵ. Unde dr̃ ad eos. Euigilate
& ex ꝑgiscimi qui ebrii estis. neqͣ¬
quã umo. ut in solis lxx continet᷑:
s om̃i ꝑturbatione uicioꝵ. flece.
& plangite. & agite penicentiam:
ce assumite tristiciã quȩ ducit ad
uitã: & ululate om̃s qui bibitis
uinum indulcedine. siue in ebri¬
etate. Dulcia enĩ uicia sunt. quia
mel distillat de labiis mulieris
tũ ẽ abore ur̃o uinum. ẜprietas
atq dulcedo quȩ uos deceꝑat. Se¬
pe quippe fit deiꝓuidentia. ut qͥ
cant in aduersis: Ꝙ qui diuitiis
male abusi sunt. ad uirtutes pe¬
nuria corrigant᷑. Iuxta huno sen¬
sum audiant senes. habitatores aũt

Expanded text:
rem suum alterius facit esse delicias? rem suum alterius facit esse delicias? cum furto, scelere, atque perjuriis, opes futurae praeparet voluptatis? et cum videatur ab omnibus, se existimat non videri: dummodo potiatur eo quod desiderat. Sed et avaritia excaecat animum ejus, cui nihil satis est: et muliebris timor, et dulcium cupido vitiorum. Unde dicitur ad eos: Evigilate et expergiscimini, qui ebrii estis: nequaquam vino, ut in solis LXX continetur, sed omni perturbatione vitiorum: Flete, et plangite, et agite poenitentiam: et assumite tristitiam quae ducit ad vitam, et ululate, omnes qui bibitis vinum in dulcedine , sive, in ebrietate. Dulcia enim sunt vitia: quia mel distillat de labiis mulieris tum est de ore vestro vinum, ebrietas atque dulcedo quae vos deceperat. Saepe quippe Dei fit providentia, ut quicant in adversis: et qui divitiis male abusi sunt, ad virtutes penuria corrigantur. Juxta hunc sensum audiant senes: habitatores autem
Abbreviated transcription (Latin):
ebrii ce flete. & ululate om̃s qui
bibitis uinum indulcedine:qm
periit ab ore ur̃o.Lxx. ł uigibate
&e plangite om̃s qui bibitis uinũ
in ebrietatȩ: qm ablatum ẽ de or
ur̃o. Quasi senes atq presbiterrai¬
dire debemus. Nulla res ita inebn¬
at ut animi ꝑturbatio. Est tristi¬
cia: quȩ ducit ad mortẽ. Hec ab¬
hominanda ebrietas ẽ. Est tra quę
iusticiam dei ñ oꝑatur: &e furortͥ
ꝓxima. mentis friȩ inpotem facit.
intantũ ut labia tremant. den¬
tes concrepentꝰ uultus pallore in¬
tecur. Recteq illud laudat᷑
arcytȩ tarentini: qui Hcũ uil¬
lico suo eẽt iratꝰ. iam teͤ in quic
occiderem nͥ iratus ẽẽm. Quid refe¬
ram de gaudio &e uoluptate. & ma¬
rime ama̾re. qui excecat cordis oc¬
ulos: ce nichil aliud amancẽ nͥ id
qđ amat cogitare ꝑmittit: Anñ
e dicenda hebrietas. cum ꝓpt̾ ui¬
ie scortum. & ignominiosam cor¬
poris partẽ. anme libertas inserui¬
ie blanditias inclinat᷑rcum labo¬

Expanded text:
ebrii, et flete, et ululate, omnes qui bibitis vinum in dulcedine: quoniam periit ab ore vestro. LXX: Evigilate,plorate et plangite, omnes qui bibitis vinum in ebrietate: quoniam ablatum est de ore vestro. Quasi senes atque presbyteri audire debemus: nulla res ita inebriat ut animi perturbatio. Est tristitia quae ducit ad mortem: haec abominanda ebrietas est. Est ira quae justitiam Dei non operatur, et furori proxima, mentis suae impotem facit: intantum ut labia tremant, dentes concrepent, vultus pallore mutetur. Recteque illud laudatur Archytae Tarentini, qui cum villico suo esset iratus: Jam te, inquit, occiderem, nisi iratus essem. Quid referam de gaudio et voluptate, et maxime amore, qui excaecat cordis oculos: et nihil aliud, amantem, nisi id quod amat, cogitare permittit. Annon est dicenda ebrietas, cum propter vile scortum, et ignominiosam corporis partem, animae libertas in serviles blanditias inclinatur? cum labo
Abbreviated transcription (Latin):
na sum &e peregrinus sic̃ om̃s pa¬
tres mei: aurib ꝑcipiat. Si factũ
ẽ inquid istud indieb ur̃is aut in
dieb patrũ ur̃oꝵ. Arte rethorica:
ex rerũ magnitudine. actentũ fa¬
etas meminit quȩ dicturus sũ. nec

Expanded text:
na sum et peregrinus sicut omnes pana sum et peregrinus sicut omnes patres mei , auribus percipiat. Si factum est, inquit, istud in diebus vestris, aut in diebus patrum vestrorum. Arte rhetorica ex rerum magnitudine attentum auaetas meminit, quae dicturus sum, nec
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ꝓprie ñ corde sed aure ꝑcipitur.
Et ut sciamus secreciorẽ ẽẽ auditũ.
quã id qđ in auribus resonatasaia
loquente discamus. Audi cęlũ. &.
aurib ꝑcipe t̾ra. Qui senes sunt ce
celestes audieͥnt spĩcalit̃. Qui habi¬
tant int̾ra appellanturq t̾ren:
aurib ꝑcipiunt. Et hoc in om̃ib
scͥpturis notandũ: ubi hec duo
uerba iuncta ponant᷑: qđ in lamec
quoq legimꝰ peccatore qui locutꝰ
ẽ ad uxores suas: adã ce sellã. Au¬
dite uerba mea uxores lamech. au¬
rib ꝑcipite uerba mea: quia uirũ
occidi in uulnus meũ. & iuuenẽ
in liuorem meũ. Sciebat obscura
eẽ quȩ loquebat᷑ & iccurto uxores
suas ñ ad simplicẽ tantũ uerboꝵ
sonũ. sed ad reconditã quoq dicto¬
rum intelligentiã ꝓuocabat. Siqͥs
gͥ senex ẽ. & mature etatis in dño.¬
&e ledus senex. ut in consequentib
uuloꝵ reliquid infantiã: audiat
que dicunt᷑. Qui aũt ad huc habi¬
tat int̾ra. & ñ potest dicere adue¬

Expanded text:
proprie non corde, sed aure percipitur. Et ut sciamus sacratiorem esse auditum, quam id quod in auribus resonat, Isaia. loquente, discamus: Audi, coelum, et auribus percipe, terra . Qui senes sunt et coelestes, audiunt spiritaliter; qui habitant in terra, appellanturque terreni, auribus percipiunt. Et hoc in omnibus Scripturis notandum, ubi haec duo verba juncta ponuntur. Quod in Lamech quoque legimus peccatore, qui locutus est ad uxores suas Ada et Sella: Audite verba mea, uxores Lamech, auribus percipite verba mea, quia virum occidi in vulnus meum, et juvenem in livorem meum : sciebat obscura esse quae loquebatur, et idcirco uxores suas non ad simplicem tantum verborum sonum, sed ad reconditam quoque dictorum intelligentiam provocabat. Si quis igitur senex est, et maturae 170 aetatis in Do  senex, ut in consequentibusvulorum reliquit infantiam, audiat quae dicuntur. Qui autem adhuc habitat in terra, et non potest dicere: Adve
Abbreviated transcription (Latin):
filiis ur̃is narrate: & filii ur̃i filiis su¬
is⁊ & filii eoꝵ generatiomi altere. Lxx.
Audite hec senes & aurib ꝑcipice õs
habitatores t̾rę. si facta sunt talla in
dieb ur̃is: aut indieb patrũ ur̃orũ.
Pnis filiis ur̃is narrate. & filii ur̃i fi¬
uis suis: &e filii eoꝵ ingenerationẽ

Expanded text:
filiis vestris narrate, et filii vestri filiis suis, et filii eorum generationi alteri. LXX: Audite haec, senes, et auribus percipite, omnes habitatores terrae, si facta sunt talia in diebus vestris, aut in diebus patrum vestrorum: pro his, filiis vestris narrate, et filii vestri filiis suis
Abbreviated transcription (Latin):
uerter̃ batuel: qđ
apud hebreos omĩno
nichil resonat. Phatuel aũt in nr̃a
ungua uertitur latitudo dĩ. uel
apiens ds̃: ut in marco legimꝰ salua¬
tuum &e implebo illud. ipsa quoq
oris adaꝑtio ñ in hominis s in dĩ
potestate ẽ. paulo dicente. Ostium
mͥ aꝑtum ẽ magnũ & euidens. s
ex parte cognoscens. & ex parte
ꝓphans. donec ueniad qđ ꝓfec¬
tum est. de latitudine &e aꝑcione
generat᷑ appellatur iohel: qđ ap̃
militate succ̃ s tens cũ moise me¬
retur audire. Qui ẽ. misit me. Ad
distinctionem enĩ eoꝵ qui ñ sunt.
de quibus in hester legiinus. ne tra¬
das sceptrũ tuũ his qui ñ sunt ds̃¬

Expanded text:
erterunt Bathuel; quod apud Hebraeos omnino nil resonat. Phatuel autem in linguam nostram vertitur latitudo Dei, vel aperiens Deus, ut in Marco legimus Salvatuum, et implebo illud : ipsa quoque oris adapertio, non in hominis, sed in Dei potestate est, Paulo dicente: Ostium mihi apertum est magnum et evidens; sed ex parte cognoscens et ex parte prophetans, donec veniat quod perfectum est, de latitudine et adapertione generatus, appellatur Joel  , quod apud militate succrescens cum Moyse meretur audire: Qui est, misit me . Ad distinctionem enim eorum qui non sunt, de quibus et in Esther legimus: Ne tradas sceptrum tuum his, qui non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sint breuit̃. ut recte uerbum dei
qđ erat in principio apud dm̃. fa¬
ctum eẽ narret᷑. baptista ioħ̾e refe¬
rente. Qui post me uenturus est. an¬
te me factus ẽ: quia prior me erat.
P orro factum eẽ sermonẽ admeri¬
tum eiꝰ refertur cui fit: ñ ad condi¬
tionẽ illiꝰ qui fieri dr̃ ut alibi legi¬
mus. Dñs mͥ factus est insalutẽ.
a uomodo aũt inosee ꝓpha quẽ in
principio duodecĩ ꝓpħ̾arũ ante hc̃
ubrũ explanauimꝰ. ubi sub nomine
ephrai ad decem trib confertur
uaticinium. quȩ uł samaria uel isrł
sepe memorant᷑. sic in iohel qui iu¬
xta hebreos scđs ẽ. omne qđ dr̃ ad
credendum ẽ: & nullã om̃mno isra¬
elis idest decẽ tribuũ in hoc fieri
mentionem. Tẽpora qͦq in quib
ꝓphauit eadem debemꝰ acciꝑe.
quȩ &e m oseȩ legimus. In diebus
oriȩ. ioathan. achat. iezechiȩ re¬
gum uida: & in dieb iberoboam.
filii ioas regis isrł. Audite hoc senes

Expanded text:
breviter, ut recte verbum Dei, quod erat in principio apud Deum, factum esse narretur, Baptista Joanne referente: Qui post me venturus est, ante me factus est, quia prior me erat . Porro factum esse sermonem ad meritum ejus refertur, cui fit, non ad conditionem illius qui fieri dicitur, ut alibi legimus: Dominus mihi factus est in salutem . Quomodo autem in Osee propheta, quem in principio duodecim prophetarum ante hunc librum explanavimus, sub nomine Ephraim ad decem tribus confertur vaticinium, quae vel Samaria, vel Israel saepe memorantur: 169 sic in Joel, qui juxta Hebraeos credendum est, et nullam omnino Israelis, id est, decem tribuum in hoc fieri mentionem. Tempora quoque, in quibus prophetavit, eadem debemus accipere, quae et in Osee legimus: In diebus Oziae, Joathan et Achaz et Ezechiae, regum Juda, et in diebus Jeroboam, filii Joas, regis Israel. Audite
Abbreviated transcription (Latin):
gete possessiores ꝓ frum̃to & ordeo:
quia ꝑiit uindemia de agro. Uine¬
a aruit. ce ficus inminute sunt. Ma¬
lo granatũ. ce palia & malũ. & oĩa
ligna agri arefacta sunt. qm̃ confu¬
der̃ gaudium filii hominũ. Qm̃ qͣn¬
tũ ad historiam ꝑtinet. oblocustarũ
siue hostium multitudinẽ. qui sub
earũ spetie describuntur. uastatis
simila. alterũ de uino soliti erant of
ferreꝰ iccirco luxer̃ sacerdotes qui
sunt ministri dñi. nec sacrificus nec
lbam̃tis ride celebratis: maxime quia
&e decime quas acciꝑe consueuerant.
nequaquã allate sunt. Regio enĩ
uersabantur in humo. Triticũ. uinũ.
oleumq elanguit: ipsi quoq agri¬
cole. &e uinitores confusi sunt. &
ululauer̃ quia ñ solũ frum̃tũ s or¬
deũ quoq qđ uilius ferciliꝰq ẽ. an¬
it. Et legumina. quȩ ego puco sigi¬
ficari in eo qđ ait periit messisꝙ.
id est cuncta quȩ solet humus gis¬
nere. Quid loquar de frum̃to uini
oleoq & ordeo: cũ etiam arbor

Expanded text:
gete, possessiones, pro frumento et hordeo, quia periit vindemia de agro, vinea aruit, et ficus imminutae sunt: malogranatum et palma et malum et omnia ligna agri arefacta sunt, quoniam confuderunt gaudium filii hominum. Quantum ad historiam pertinet, ob locustarum, sive hostium multitudinem, qui sub earum specie describuntur, vastatis simila, alterum de vino offerre soliti erant. Idcirco luxerunt sacerdotes, qui sunt ministri Domini, nec sacrificiis, nec libamentis rite celebratis: maxime quia et decimae, quas accipere consueverant, nequaquam oblatae sunt. Regio enim hi qui versantur in humo: triticum, vinum oleumque elanguit: ipsi quoque aricolae et vinitores confusi sunt, et ululaverunt: quia non solum frumentum, sed hordeum quoque, quod vilius fertiliusque est, aruit. Et legumina quae ego puto significari in eo quod ait, periit messis agri, id est, cuncta quae solet humus gignere. Quid loquar de frumento, vino, oleoque et hordeo, cum etiam arborum
Abbreviated transcription (Latin):
cum moyse ablatum ẽ uelam̃ ab
ocłis. & de quib dr̃. cani homins
sapientia eiꝰ. filiis nr̃is & mira se
creta narramꝰ. Iudei aũt qui habi¬
tant in t̾ra. loquunt᷑ t̾rena: & hu

Expanded text:
cum Moyse ablatum est velamen ab oculis, et de quibus dicitur: Cani hominis sapientia ejus , filiis nostris secreta et mira narramus. Judaei autem qui habitant in terra, loquunt
Abbreviated transcription (Latin):
ec̃ ToN qđ et capite careat et fine: pie¬
rii quoq legi tractatũ longissimũ quẽ
in exordio huiꝰ ꝓpħȩ die igłiarũ dnĩce
passionis extemporali et diserto sermo¬
ne ꝓfudit. Et eusebiꝰ cesariensis inocta-¬
putat. Uude ante annos circit᷑.xxii. cũ
tris tuȩ paulȩ. Illud enim nom̃ carnis
hoc sp̃c ẽ. quę monasterioꝵ &e scͥpt᷑arũ
sẽꝑ amore flagͣuit. Cum eẽm alexan¬
drie uidi didimũ. et eũ freq̃nt̃ audiui:
uirum fui temporis eruditissimũ. Ro¬
gauiq ut qđ origenis ñ fecerat ipse cõ¬
pleret. et scrib̾et moseȩ cõm̃tarios qͥ tres
libros ad me me petente dictauit. qͥnq
qͦq alios in zachariã. Nlam et in ipsũ
duo tantum origenis scripfit uolumina :
uix t̃ciã partẽ apͥncipio libri.usq ad
uisionẽ quadrigarũ edisserens. Hec dico:
ut nou̾is qͦs in ꝓpħȩ huiꝰ campo habue¬
rĩ p̃cussores. Qs tam̃ ut simplicit̃ et ñ
suꝑbȩ sic̃ quidã meoꝵ amicoꝵ sẽꝑ insi¬

Expanded text:
od et capite careat et fine. Pierii quoque legi tractatum longissimum, quem in exordio hujus prophetae die vigilarium Dominicae passionis extemporali et diserto sermone profudit. Et Eusebius Caesariensis in octaputat. Unde ante annos circiter viginti dtris tuae Paulae illud enim nomen carnis, hoc spiritus est: quae monasteriorum et Scripturarum semper amore flagravit essem Alexandriae, vidi Didymum, et eum frequenter audivi, virum sui temporis eruditissimum, rogavique eum, ut quod Origenes non fecerat, ipse compleret, et scriberet in Osee Commentarios: qui tres libros, me petente, dictavit, quinque quoque alios in Zachariam. Nam et in ipsum duo tantum Origenes scripsit volumina, vix tertiam partem a principio libri usque ad visionem quadrigarum edisserens. Haec dico, ut noveris quos in Prophetae hujus campo habuerim praecursores: quos tamen ut simpliciter et non superbe sicut quidam meorum amicorum semper insi
Abbreviated transcription (Latin):
tero acceꝑim: quoꝵ ecapud ipsos iam rara
auis ẽ. dũ om̃s deliciis student et pecuniis.
et mag̃ uentͥs ꝗͣ. pectoris curam gerunt:

Expanded text:
tero acceperim. Quorum et apud ipsos jam rara avis est, dum omnes deliciis student et pecuniis, et magis ventris quam pectoris curam gerunt
Abbreviated transcription (Latin):
mictas. Iheremias puerũ eẽ. se dicit:
ne peccantẽ arguat ierłm. Crechi
el iubet᷑ de omĩ genẽ leguminis ac
sem̃tis unum subcimicium panẽ facẽ:
& quoquere illũ i humano st̃core. &¬
intͣuit in os i eũ. Et oseȩ audiens
a dño accipe uxorem formcariã. ñ frõ¬
tem rigat. ñ merorem pallore testat᷑.
re demonstrat: s ꝑgit ad lupanar.
& scortum ducit ad lectulũ. & ñ mu¬
tat illam pudicitiȩ matronali: s se
lururiosũ ac nepotẽ ꝓbat. Qui
enĩ adheret meretricr unum cũ ea
corpꝰ efficit᷑. Hec gͥ audientes quid
possumꝰ responđe nͥ illud ꝓpħicũ qͥs
sapiens & intelliget ista. incelligens
& cognoscet ea : Unde et nob̾ dicendu̾s.
cũ dd̃. Reuela ocłos meos. & confida¬
bo mirabilia de lege tua Dt intro¬
ducat nos in cubicłm suũ. et uelam̃
qđ ante ocłos moysi positũ erat in
lectione uet̾is testam̃ti. tollat a nobis.
Statim enĩ ut locutꝰ ẽ dñs pat̾ in manꝰ

Expanded text:
mittas . Jeremias puerum esse se dicit, mittas . Jeremias puerum esse se dicit, ne peccantem arguat Jerusalem . Ezechiel de omni genere leguminis ac sementis unum subscinericium panem facere, et coquere illum in humano stercore introivit in os meum . Et Osee audiens a Domino: Accipe uxorem fornicariam , non frontem rugat, non moerorem pallore testatur,re, demonstrat; sed pergit ad lupanar, et scortum ducit ad lectulum. Et non initiat illam pudicitiae matronali; sed se luxuriosum ac nepotem probat. Qui enim adhaeret meretrici, unum cum ea corpus efficitur . Haec igitur audientes quid possumus respondere nisi illud propheticum: Quis sapiens et intelliget ista, intelligens et cognoscet ea? Unde et nobis dicendum est cum David: Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua ; ut introducat nos rex in cubiculum suum , et velamen quod ante oculos Moysi positum fuit in lectione veteris Testamenti , tollat a nobis . Statim enim ut locutus est Dominus: Pater, in manus
Abbreviated transcription (Latin):
pharisei qui legis litteras nosse se
iactant ñ possunt legere quia si-¬
gnatꝰ ẽ. Nullusq inueniri potint
nͥ leo de tribu uida. quem ds̃ sig-
nauit pat̾ qui eiꝰ possit reserare
mysteria⁊ quantomagis in expla-¬
nationẽ osee ꝓpħȩ orandus ẽ. dñs.
& cũ petro dicendũ ehisere nob̃ para¬
bolã istam. p̃sercm uĩ obscuritatẽ
uoluminis infine testetꝰ ĩpse qͥ scͥpsit.
Quis sapiens et intelliget ista. &¬
ĩpossibili .s. ꝓdifficili debemꝰ acciꝑa:
lis i prudñs. quẽ ostituit diis suꝑ famili¬
ã suã: Quis enim ñ stacĩ in fronde libri
scandalizet᷑ et dicat. oseȩ pͥmꝰ omĩũ
ꝓpħarũ meretricẽ acciꝑe iubet᷑ uxorẽ.
&e ñ cͣtͣlicit. ñ saltemnolle se simulat
casse peniteat: cum honestiora & abs¬
q peccato scõs uiros renuisse dnõ iu¬
bente leg̾imꝰ. Moyses muttit᷑ ad phara o¬
nem. & dux israhelitici popłi con¬
sticuit᷑: & tam ñ in becillitate. s hu¬
militate respondit. Quide alium quẽ

Expanded text:
Pharisaei, qui Legis litteras nosse se jactant , non possunt legere, quia signatus est, nullusque inveniri potuit, nisi leo de tribu Juda, quem signavit Deus Pater, qui ejus posset reserare mysteria: quanto magis in explanatione Osee prophetae orandus est Dominus, et cum Petro dicendum: Edissere nobis parabolam istam . Praesertim cum obscuritatem voluminis in fine testetur ipse, qui scripsit: Quis sapiens et intelliget ista, impossibili, sed pro difficili debemus accipere, lis et prudens quem constituit Dominus super familiam suam ? Quis enim non statim in fronte libri scandalizetur, et dicat: Osee primus omnium prophetarum meretricem accipere jubetur uxorem, et non contradicit? Non saltem nolle se simulat,casse poeniteat: cum honestiora et absque peccato sanctos viros renuisse, Domino jubente, legerimus. Moyses mittitur ad Pharaonem, et dux Israelitici populi constituitur: et tamen non imbecillitate, sed humilitate respondet: Provide alium quem