comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inuenisse grãm ante oculos tuos:
ostende ut sciam te: ut uideã et
intelligã te. Quid ẽ hoc: Si em̃
dñs loquebat᷑ cũ moyse facie ad
faciem. cur dei faciem sibi moyses
ostendi desicdat: Aliud ẽ em̃ lo¬
qui facie ad faciem: aliud uidẽ
faciem. Pocest eñi fien ut facie
ad faciem cũ aliquo loquaris: et
eũ nec uideas. nec uidearis. Quod
quidẽ innocte sepe contingit. Fa¬
cie gͥ ad faciem &e presentialiter
moyses cũ dño loquebat᷑: camen
erat aliquid & quidẽ multũ ali¬
quid qd̾ de deo cognoscere & ui¬
dere desidabat. Eius eñi ꝓpriũ
ẽẽ: nec uideri in hac uita. nec in¬
telligi potest. Dixitq dñs. Precedet
te facies mea. & requiem dabotͥ.
mista faciem eiꝰ semꝑ. Sigͦ semꝑ
inuenitur. ñquã ad plenũ ui¬
detur. & ait moyses. Siñ tuip¬
se p̃cedas. ñ educas nos de locoisto.
Inquo eñi scue poterimus ego et
popłs tuus inuenisse nos grãm in
conspectu tuo. nͥ ambulaueris no¬

Expanded text:
invenisse gratiam ante oculos tuos: invenisse gratiam ante oculos tuos: ostende, ut sciam te, ut videam, et intelligam te. Quid est hoc? Si enim Dominus loquebatur cum Moyse facie ad faciem, cur Dei faciem sibi Moyses ostendi desiderat? Aliud est enim loqui facie ad faciem, aliud videre faciem. Potest enim fieri, ut facie ad faciem cum aliquo loquaris, et eum nec videas, nec videaris, quod quidem in nocte saepe contingit. Facie ergo ad faciem, et praesentialiter Moyses cum Domino loquebatur; tamen erat aliquid, et quidem multum aliquid, quod de Deo cognoscere et videre desiderabat; ejus enim proprium esse, nec videri in hac vita, nec intelligi potest. « Dixitque Dominus: Praecedet te facies mea, et requiem dabo tibi. mista, faciem ejus semper . » Si invenitur, nunquam ad plenum videtur. Et ait Moyses: « Si non tu ipse praecedas, non educas nos de loco isto. In quo enim scire poterimus ego, et populus tuus, invenisse nos gratiam in conspectu 122 tuo, nisi ambulaveris no
Abbreviated transcription (Latin):
S quid ẽ qd̾ ait. p̃sertĩ cũ dixeris.¬
quia noui te ex nomine: Non
eñi magnũ est: aliquẽ cognoscere
ex nomine. Quis em̃ ẽ quẽ deus
ñ cognoscat exnomine:Si eigo
om̃s cognoscit ex nomine. quare
dr moysi nouite ex nomine: Quid
ẽ. noui te: Quid ẽ ex nomine: No¬
ui eñite: aliquando significat
diligo te. Unde hoc ꝓbari potest:
Ex nomine. Consida nomen tuũ.
Quare eñi diceris moyses: Utiq
quia de aqua assũptus es. S qͣre
ceteris ebreorum infantib in egip¬
tus aquis ꝑcuntib tusolus ne
perires de aqua assumptus es:
Quis hoc fecit: Noune ego:
Interpretare ergo nomen tuũ:
et exipsonomine intelliges. qͥa
nouite. quia dilexite: quia
aprincipio inuenisti gr̃am
coram me.
i ergo inueni grãm in
conspectu tuo. ostende
michi faciem tuam: ut sciam
te. & inueniam grãm ante ocłos
tuos. Respice popłm tuum: gen¬
tẽ hanc. Ostende inquit michi
faciemtuã: ut ꝑhoc me intelligã

Expanded text:
sed quid est quod ait: « Praesertim cum dixeris,sed quid est quod ait: « Praesertim cum dixeris, novi te ex nomine. » Non enim magnum est, aliquem cognoscere ex nomine: quis enim est, quem Deus non cognoscat ex nomine? Si ergo omnes cognoscit ex nomine, quare dixit Moysi: « Novi te ex nomine. » Quid est novi te? Quid est ex nomine? Novi enim te, aliquando significatdiligo te. Unde hoc probari potest? ex nomine. Considera nomen tuum, quare enim diceris Moyses? utique, quia de aqua assumptus es. Sed quare, cunctis Hebraeorum infantibus in Aegyptiis aquis pereuntibus, tu solus ne perires assumptus es? Quis hoc fecit, nonne ego? Interpretare ergo nomen tuum, et ex ipso nomine intelliges, quia novi te, quia dilexi te, quia a principio invenisti gratiam coram me. « Si ergo inveni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi faciem tuam, ut sciam te et inveniam gratiam ante oculos tuos. Respice populum tuum, gentem hanc. » Ostende, inquit, mihi faciem tuam, ut per hoc me intelligam
Abbreviated transcription (Latin):
ego inquit uobiscũ sum om̃ib
deb usq ad consũmationem
leli. Hic ẽ puer. hic filiꝰ unius
anm. Hic est ille paruulus. qͥ
maiorẽ in regno celorũ. Hic ẽ
minister moysi. Hic ẽ qui ue¬
nit ministrare ñ ministrari: &
ponere animã suam redẽptio¬
ne ꝓmultis. Unde ipse moysi.
idẽ siuis discipulis qui ꝑ moysen
significant᷑: ait. Ego aũt inme¬
dio ur̃i fũ : sicut qui ministrat.
ixit aut̃ moyses
ad dñm. Precipis ut edu¬
cam popłm istũ. & ñ indicas mͥ
quẽ missurus es mecũ: Preser¬
am cũ dixeris noui de exnomi¬
ne: & inuenisti grãm coĩa me.
Quia eñi suꝑiꝰ dixerat. angłs
m̃s precedet ce. ipsũ sibi ange¬
lũ nominati. & exp̃ssius indi¬
eari postulat. Est enĩ unicuiq
gnti unus angłs adeo prepo¬
situs. Unde ce michahel ar¬
hangelus proprie gentis iude¬
orũ ẽẽ ꝑhibet᷑: sicut indaniele
scriptũ est. & nemo ẽ ad iutorm̃s
inom̃ib his: nisi michael archan¬

Expanded text:
ego, inquit, vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . » Hic est puer, hic est filius unius anni; hic est ille parvulus, qui major est in regno coelorum, hic est minister Moysi, hic est qui venit ministrare, non ministrari, et ponere animam suam redemptionem pro multis. Unde ipse Moysi, id est suis discipulis, qui nunc per Moysen significantur, ait: « Ego autem in medio vestrum sum, sicut qui ministrat . » « Dixit autem Moyses ad Dominum: Praecipis, ut educam populum istum, et non indicas mihi quem missurus es mecum, praesertim cum dixeris: Novi te ex nomine, et invenisti gratiam coram me. » Quia enim superius dixerat: « angelus meus praecedet te, » ipsum sibi angelum nominatim, et expressius indicari postulat. Est enim unicuique genti unus angelus a Deo praepositus. Unde et Michael archangelus proprie gentis Judaeorum esse perhibetur, sicut in Daniele scriptum est: « Et nemo est adjutor meus in omnibus his, nisi Michael archan
Abbreviated transcription (Latin):
cul: uocauit q nomen eiꝰ tab̃na¬
culũ federis. Si eñi hoc de illo
tab̾naculo intelligat᷑. qd̾ besele¬
hel. & ocliab fecerunt: anticipa¬
tio est. Auoquin prius moyses
cetendit tab̃naculũ quã taber¬
nacłm factũ fuisset: qd̾ fierine¬
quit. Tendit᷑ aut̃ extra castra:
quia longe ẽ apeccatorib salus.
Nocat᷑ aut̃ tab̃naculũ federis:
quia ibi ds cũ popło posuit fe¬
dus. ibi & lex posita erat. inqͣ
cotum fedus continebat᷑. ibi¬
iudicia dant̃. ibi questiones sol¬
uunt᷑. ibi cũ moyse dñs loquit᷑.
ibi colũpna nubis abomnib
cernit᷑. S quid colũpna nubis
nisi uerbũ incarnatũ: Uteñt
dñs innuibe: sic d̾s in homine
bant enĩ nubẽ. uidebant hu¬
manitatẽ. audiebant uocẽ: nec
cam̃ agnoscebant dm. Si eñi
cognouissent: nũquã dnĩnglo¬
rie crucifixissent. De hac enum

Expanded text:
rocul, vocavitque nomen ejus, tabernaculum foederis. » Si enim hoc de illo tabernaculo intelligitur, quod Beseleel, et Ooliab fecerunt, anticipatio est, alioquin prius Moyses tetendit tabernaculum, quam tabernaculum factum fuisset; quod fieri nequit. Tetendit autem extra castra, quia longe a peccatoribus salus. Vocatur autem tabernaculum foederis, quia ibi Deus cum populo posuit foedus: ibi et lex posita est in qua totum foedus continebatur; ibijudicia dantur, ibi quaestiones solvuntur, ibi cum Moyse Dominus loquitur, ibi columna nubis ab omnibus cernitur. Sed quid columna nubis, nisi Verbum incarnatum? Ut enim Dominus in nube, sic Deus in homine bant enim nubem, videbant humanitatem, audiebant vocem, nec tamen agnoscebant Deum; si enim agnovissent, nunquam Dominum gloriae cruc
Abbreviated transcription (Latin):
rere expositionẽ. aut inutile aut
iupfiuũ ẽ uidet᷑. Dequib quidls
uidere rationẽ ualde difficile est.
nsi forte cales coniunctiones ideo
ĩs fieri int̾dixerit. ut dilectionis
uncłm etiã in extraneos extenderet᷑.
Non em̃ necesse habet aliquis pro¬
pmquis suis alio uinculo ut plus
cos diligat colligari. qm̃ ex sola
sanguinis propinquitate multũ
cos diligere debet. Conungat᷑
gͥaliis quos nũdũ diligit: ut
quadã affinitate cos diligere.
ae amare incipiat. Siue gͥ ꝓpt̃
boc: siue propt̃ aliud ds tales

Expanded text:
le, aut superfluum esse videtur. De quibus quidem reddere rationem valde difficile est, nisi fortasse tales conjunctiones ideo Deus fieri interdixit, ut dilectionis vinculum etiam in extraneos extenderetur. Non enim necesse habet aliquis propinquis suis alio vinculo, ut plus eos diligat, colligari, quam mater ex sola sanguinis propinquitate multum eos diligere debet. Conjungatur igitur aliis, quos nondum diligit, ut quadam affinitate eos diligere, et amare incipiat. Sive ergo propter hoc, sive propter aliud, si tales
Abbreviated transcription (Latin):
de & hic dicit. Custodite legeᷤ¬
meas atq iudicia. que faciens
homo uiuet ineis.Ego dñs.
Qd̾ tale est ac si diceret. homo
qui ea ñ fecerit: moriet᷑. Quecũq¬
iut̃ preterimus : ideo preterimꝰ:
quia aut suꝑuis ex posita. aut
ncellectu facilia sunt. Sicut
nodo hic de hostia pacificorũ.
A qua in suꝑiorib satis dictũ
at. Sequitur.¬

Expanded text:
cit: « Custodite leges atque judicia, quae faciens homo, vivet in eis: Ego Dominus. » Quod tale est ac si diceret: Homo, qui ea non fecerit, morietur. Quaecunque praeterimus, ideo praeterimus, quia aut superius exposita, aut intellectu facilia sunt, sicut modo hic de hostia pacificorum, de qua in superioribus satis dictum est. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
tio & uita. Captũ uͦ abestia ẽ. qui ab
hereticis seductus est. Hos auĩ co¬
mede est eos suscipere. eis cõmum¬
care. et eos imitari. Qd̃ qui feccrit.
lauet se interius & exterius aqua.
agat pemtentiã. et ĩmundus ert
usq aduesꝑum. Quid sit aũt ils
aduespum: sepe iam diximus. Se¬

Expanded text:
ta . » Captum vero a bestia est, qui ab haereticis seductus est. Hos autem comedere, est eos suscipere, eis communicare, et eos imitari; quod qui fecerit, lavet se interius, et exterius aqua, agat poenitentiam, et immundus erit usque ad vesperum. Quid sit autem usque ad vesperum, saepe jam diximus. CA
Abbreviated transcription (Latin):
litterã & suꝑficiem metere & ex¬
ponere sufficit. Quos quidem
ñ messe & solido cibo onerare
debemus. sed adfidei instructi¬
onẽ pauca uerba quasi paucas
spicas debemus relinquere. Ob
sic ait. Sapientiam loquimur
int̾ ꝑfectos. Aubi igit᷑ usq ad so

Expanded text:
litteram et superficiem metere et exlitteram et superficiem metere et exponere sufficit, quos quidem non messe et solito cibo onerare debemus, sed ad fidei instructionem pauca verba, quasi paucas spicas debemus relinquere; de qsic ait: « Sapientiam loquimur inter perfectos . » Alibi ergo usque ad so
Abbreviated transcription (Latin):
tes spicas colliges. neq inuinea
tua racemos ce grana decidentia
congregabis. sed pauꝑib & pere¬
grims carpenda dimittes. Hec
aut̃ uerba quãuis ad litteram
intellecta. pietatis & miscđłiȩ
plena sunt. aliud tam̃ significa¬
re posst̃. Ubi enĩ peregrini & pau¬
peres ñ st̃ diligentissime messẽ
colligere. & usq adsolũ tondẽ.
nullũ uidet᷑ cẽ peccatũ. Paupe¬
res em̃ istos ñ sub̃a pauperes. s
scientia ẽẽ putamus. Peregri¬
nos uero qui nouit̃ adfidem
conuersi sunt. Terra aut ẽ. ec¬
cłia. cuius quidẽ segetes sunt
scãrum uolumina scriptura¬
rum. Has aũt segetes usq ad
solũ tondet: qui sactas scriptu¬
ras ꝓfundissime exponit. Re¬
manentes uͦ spicas. & grana de¬
cidentia colligit. qui iterũ atq
iterũ reiterando. ea que minus
caute preterisse uidebat᷑. diligẽ¬
tius ꝑscrutat᷑ & inuestigat. Hoc
aut̃ int̾ sapientes & intelligen¬
tia diuites fieri debet. Int̾ pau¬
peres uero & indoctos solam

Expanded text:
t, spicas colliges, neque in uinea tua racemos et grana decidentia congregabis, sed pauperibus et peregrinis carpendautem verba, quamvis ad litteram intellecta, pietatis et misericordiae plena sint, aliud tamen significare possunt. Ubi enim peregrini et pauperes non sunt, di ad solum tondere, nullum videtur esse peccatum; pauperes enim istos, non substantia pauperes sed scientia esse putamus. Peregrinos vero, qui noviter ad fidem conversi sunt. Terra autem est Ecclesia, cujus quidem segetes sunt sanctarum volumina Scripturarum. Has autem segetes usque ad solum tondet, qui sacras Scripturas profundissime exponit. Remanentes vero spicas, et grana decidentia colligit, qui iterum atque iterum reiterando ea, quae minus caute praeteriisse videbatur, diligentius perscrutatur, et investigat: hoc autem inter sapientes et intelligentia divites fieri debet. Inter pauperes vero et indoctos, solam
Abbreviated transcription (Latin):
claudus. si paruo. uel
grandi. & torto naso. si fracto
pede. siue manu. si gibbus. si lippꝰ.
s albuginẽ habens mocło. siiugẽ
sabiem. si inpetiginẽ incorpore.
sherniosus. Cecus eñ ẽ: qui sa¬
cas scripturas praue intelligit.
quales sunt uidei & heretici.
siaudus uͦ: qui inuia manda¬
toum dei ñ recto gradu incedit.
Unde dequib dã dr̃. Et claudi¬
aauerunt asemitis suis. Ideoq
apłs ait. Sic ut indie. honeste
ambulemus. Et naso quidem

Expanded text:
claudus, si parvo, vel grandi, vel torto naso, si fracto pede, sive manu, si gibbus, si lippus, si albuginem habens in oculo, si jugem scabiem, si impetiginem in corpore, si herniosus. » Caecus enim est, qui sacras Scripturas prave intelligit, quales sunt Judaei et haeretici. Claudus vero, qui in via mandatorum Dei non recto gradu incedit, de quibus dicitur: « Et claudicaverunt a semitis tuis . » Ideoque Apostolus ait: « Sicut in die honeste am
Abbreviated transcription (Latin):
& cupidũ intelligimus. cuiꝰ
omĩs spes & desideriũ. circa
terrena et transitoria uersa-¬
tur. Oculus aut̃ lippus. et
si uideat. de formis tam̃ exte¬
qui ingenii quidẽ acumine¬
bene uident. s turpis uitȩ
egritudine tabescunt. Econ¬
tra uͦ ocłs qui albuginẽ ha¬
bet: ipse se nichil uide certo
indicio manifestat. ꝑquem
illi intelligunt᷑. qui peccare
ñ erubescunt. Quorũ opera
quicũq uidet: cecos eẽ eos
ñ dubitat. Qui aut̃ uigem
habet scabiem. semꝑ inqͥe¬
tus ẽ. laborat. & fatigatur.
crescit scabies et ñ sanatur.
Tales aint sunt. scłariũ dig¬
nitatũ amatores. qui quan¬
To plus huic iutio insistunt.
tanto amplius inardescunt.
Laborant. festinant. fatigan¬
tur. nichil eis satis ẽ. quos
aut nũquã sanant᷑. Unde
ipse dñs ait. Quã difficile ẽ.
diuitẽ intrare in regna celor.
S quid ꝑ impetiginẽ que la¬
tent̃. & quasi insensibiliter
crescens. subito circunstantia
loca inuadit & occupat.

Expanded text:
et cupidum intelligere, cujus omnis spes et desiderium circa terrena et transitoria versatur. Oculus autem lippus, et si videat, deformis tamen extequi ingenii quidem acumen habent, sed turpis vitae aegritudine tabescunt. Econtra vero oculus, qui albuginem habet, ipse se nihil videre, certo judicio manifestat, per quem illi intelliguntur, qui peccare non erubescunt, quorum opera quicunque videt, caecos eos esse non dubitat. Qui autem jugem habet scabiem, semper inquietus est, laborat et fatigatur, crescit scabies et non sanatur. Tales autem sunt saecularium dignitatum amatores, qui quanto plus huic vitio insistunt, tanto amplius inardescunt, laborant, festinant, fatigantur; nihil eis satis est, quod nunquam sanantur. Unde ipdivitem intrare in regna coelorum . » Sed quid per impetiginem, quae latenter, et quasi insensibiliter crescens, subito circumstantia loca invadit et occupat,
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a ad ea quȩ consecrata sunt.
& quȩ obtulerunt filii ifrael
dño. in quo ẽ unmunditia
ꝑibit corã dño. In quo ẽ im¬
munditia dixit. ñ inquo fu¬
it. Si eñĩ penitentia munda¬
a ñ licet. ad sacram̃ta tam̃ acce¬
&e liect. Hoc aut̃ adhuc mani¬
estius ex ponit dicens. Homo
desemine aaron qui fuerit le¬
psus. aut patiens fluxũ seminiᷤ
s uelcet᷑ dehis. quȩ sc̃ificata sunt

Expanded text:
ata sunt, et quae obtulerunt filii Israel Domino, in quo est immunditia, peribit coram Domino. » In quo est immunditia, dixit, non in quo fuit. Si enim poenitentia mundanon licet, ad sacramenta tamen accedere licet. Hoc autem adhuc manifestius exponit, dicens: « Homo de semine Aaron, qui fuerit leprosus, aut patiens fluxum sanguinis, non vescetur de his quae sanctificata sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Appellauitq adam nominib suis.
cuncta animantia. & uniuersa uo¬
latilia cęli: & om̃s bestias terrȩ. Bic
adam quib inscolis ista didiceris:
quis te docuit. ut tam cõpetenda
nomina rebuis imponeres: Non
eñi ut quidã delirant. cecus & infi¬
piens factus es. neq tibi peccatum
oculos aperuit: s ꝑfectus homo
sapiensq creatus: tuȩ nr̃ȩq ꝑfecti¬
om. multa suꝑbiendo derogasti.
Et bene quidem abeo nomina sus¬
ceperunt: cui & obedire & seruire
debebant.

Expanded text:
llavitque Adam nominibus suis cuncta animantia terrae, et universa volatilia coeli et omnes bestias terrae. » Dic, Adam, quibus in scholis ista didiceris? Quis te docuit, ut tam competentia nomina rebus imponeres? Non enim, ut quidam delirant, caecus et insipiens factus es, neque tibi peccatum oculos aperuit; sed perfectus homo sapiensque creatus, tuae nostraeque perfectioni multa superbiendo derogasti. Et bene quidem ab eo nomina suscipiunt, cui obedire et servire debebant.
Abbreviated transcription (Latin):
ficiũ. similȩ uidelicet decimam
partẽ ephi & olei et uini quartã
partẽ hin. Quiuͦ immolauerit
arietẽ. offerat cũ eo duas deci¬
am partẽ hin. At uͦ quibouem
deo obtulerit: offeret simulcũ
ai. tocũhin. Hoc aut holocaus¬
tĩ & hȩc sacrificia ñ queramus
ȩira nos. Omia eñĩ hȩc siuolumꝰ:
nnob inuenire possumus. Nos
sumus agni & arietes et boues. noᷤ
&simila. et decime sumus. Nos
goleo & uino sumus ꝑfusi. Om̃a
ghec offerimus: si tantũ nos ipsõ
ano offeramus. Siuis eẽ aries&e
ignus. sis innocens. patiens et
confidenter inagro eccłiȩ. Siuis
cẽ simila: sis totus candidus. et
sine fermento. & quanto plus cõ¬
tereris. & affligeris: tanto candi¬
dior & pulchrior fias. Decima uͦ
ãr homo. quia ipse ẽ dragma de¬
cima. ipse ẽ & ouis centesima. Hec
aut̃ decima simile. idẽ. homo ari¬
mus. fincerus. & incorruptus. oleo
est. Hoc enĩ oleo sanati. & hoc ui¬
no mebriat sumus. Quãuis aut̃
plures decimȩ hic enumerent᷑:

Expanded text:
ificium similae decimam partem ephi, et olei et vini quartam partem hin. Qui vero immolaverit arietem, offerat cum eo duas deciam partem hin. At vero qui bovem Domino obtulerit, offeret simul cum  holocaustum, et haec sacrificia non quaeramus extra nos. Omnia haec si volumus, in nobis invenire possumus. Nos sumus agni, et arietes et boves, nos et simila et decimae sumus, nos et oleo et vino sumus perfusi. Omnia ergo haec offerimus, si tantum nos ipsos Domino offeramus. Si vis esse aries et agnus, sis innocens, patiens et confidenter in agro Ecclesiae; si vis esse simila, sis totus candidus et sine fermento, et quanto plus contereris et affligeris, tanto candidior et pulcher fies. Decima vero dicitur homo, quia ipse est drachma decima, ipse est et ovis centesima. Haec autem decima similae, id est homo, azymus sincerus, et incorruptus oleo Sest. Hoc enim oleo sanati, et hoc vino inebriati sumus. Quamvis autem plures decimae hic enumerentur,
Abbreviated transcription (Latin):
primicias offerant. ꝑ qd̾. miscdiã
inpauꝑes & elemosinarũ largi¬
tatẽ facile intellexerim. Seqͥtur
aut̃. ut si ꝑ ignorantiã omĩs mul¬
titudo peccauerit. offerat uitu¬
lũ de armento. holocaustũ mo
dorẽ suauissimũ dño. & sacrifi¬
ciũ eiꝰ. ac liba. ut cęrimoniȩ pos¬
tulant. Hircũq ꝓ peccato. roga¬
bitq pro eis sacerdos. & dimitte¬
tur eis. Hoc eñi peccatũ illud
ẽẽ puto. quo filii isrł xp̃m occi¬
derunt. Qd̃ quidẽ ꝑ ignorantiã
factũ eẽ. ipse quoq ostendit di¬

Expanded text:
primitias offerant, per quod misericordiam in pauperes, et eleemosynarum largitatem facile intellexerim. Sequitur autem ut, si per ignorantiam omnis multitudo peccaverit, offerat vitulum de armento, holocaustum in odorem suavissimum Domino, et sacrificium ejus ac libamina, ut caeremoniae postulant, hircumque pro peccato, rogabitque pro eis sacerdos, et dimittetur eis. Hoc autem peccatum illud esse puto, quo filii Israel Christum occiderunt, quod quidem per ignorantiam factum esse, ipse quoque ostendit, di
Abbreviated transcription (Latin):
ciis. siue sit ille peregrinus. qm̃
aduersus dnm̃ rebellis fuit. poit
de popło suo. Hoc aut̃ ꝑspieue
de heretico intelligit᷑: unde &e me¬
rito rebellis uocat᷑. Magna eni
suꝑbia ẽ. ut cota ȩccłia reclamante
& fidei catholice dogiata osten¬
dente. aliquis contra rebellare.¬
et suam sententiã condenciose de¬
fendẽ uelit. Talis gͥ peribit. euiꝰ¬
cũq gentis sit: cuiꝰ cũq ordinis.
cuiꝰcũq conditionis. et religiois.

Expanded text:
civis ille sit, sive peregrinus, quoniam civis ille sit, sive peregrinus, quoniam adversus Dominum rebellis fuit, peribit et populo suo. Hoc autem perspicue de haeretico intelligitur, unde et merito rebellis vocatur. Magna enim superbia est, ut tota Ecclesia reclamante et fidei catholicae dogmata ostendente, aliquis contra rebellare, suamque sententiam contentiose defendere velit. Talis ergo peribit, cujuscunque gentis sit, cujuscunque ordinis, cujuscunque conditionis et religionis.
Abbreviated transcription (Latin):
Agant gͥ penitentiã & offerant
uitulũ eundẽ ipsũ quẽ occidert̃
laudando & predicando. creden¬
do. bibendo. & manducando.
Ut tali sacͥficio delectatus dicat
dñs. sacrificiũ laudis honorifica¬
bit me. Quid uͦ ꝑsacrificiũ & liba.
& cerimonias. intelligi debeat.
mͦ suꝑiꝰ diximꝰ. cũ desimila & oleo
& uino loquerem᷑. Hyrcũ aut̃
ꝓpeccato offerre ẽ. carnẽ peccatri¬
cẽ penitentie igne cõburere. ut
apeccato soluat᷑. Sacerdos aut
animꝰ ẽ. qui mara cordis gemitꝰ.
& cõpunctionis hostiã offerens.
et ꝓ se & pro aliis exaudiri mere¬
tur. Animi eñĩ precipue culpafit.
qd̾ ꝑignorantiã peccamꝰ. Eiusdẽ
gͥ int̾uentu fiat: ut exaudiamur.
Qd̾si anima una nesciens peccaue¬
rit: offerat caprã annicłam pro
peccato suo. & dep̃cabit᷑ ꝓea sa¬
cerdos. ut supra. Hoc aut̃ adu¬
nũ quẽlibet corũꝑtinet. qui
cognito peccato suo offert caprã:
quȩ qm̃ erꝰdẽ generis ẽ. id ipsum
biam aliquid cõmiserit. siue st¬

Expanded text:
ntiam, et offerant vitulum, eumdem ipsum, quem occiderunt, lavando, et praedicando, credendo, bibendo et manducando: ut tali sacrificio delectatus Dominus dicat: « Sacrificium laudis honorificabit me . » Quid vero per sacrificium, et liba, et caeremonias intelligi debeat, modo superius diximus, cum de simila, et oleo, et vino loqueremur. Hircum autem pro peccato offerre, est carnem peccatricem poenitentiae igne comburere, ut a peccato solvatur. Sacerdos autem animus est qui, in ara cordis geminatus et compunctionis hostiam offerens, et pro se, et pro aliis exaudiri meretur; animi enim praecipue culpa fit, quod per ignorantiam peccamus; ejusdem ergo interventu fiat ut exaudiamur. Quod si anima una nesciens peccavit, offeret capram anniculam pro peccato suo, et deprecabitur pro ea sacerdos, ut supra. Hoc autem ad unumquemlibet pertinet, qui cognito peccato suo, offerat capram quae, quoniam ejusdem generis est, id ipsum rbiam aliquid commiserit, sive
Abbreviated transcription (Latin):
offerent sacrificia. Unũ precep¬
tũ atq iudiciũ erit: tã uobis quĩ
aduenis terrȩ. Significationẽ
to similã & oleũ & uinũ offerã.
Precipit᷑ gͦ eis ut post quã his

Expanded text:
sacrificia: unum praeceptum, atque judicium erit tam vobis quam advenis terrae. » Significationem to similam, et oleum, et vinum offerant, praecipitur ergo eis ut priusquam his
Abbreviated transcription (Latin):
Dimisit aut̃ dñs ꝓpt̾ seruũ suũ
popłi peccatũ. s ñdimisit pęnã
peccati. Oñs eñĩ ꝓpt̾ hoc pecca
tũ ꝑ annos quadraginta. inde¬
serto mortui st̃. quicũq a uigͥn¬
ti annis & supra numerati fu¬
erant. Et in hoc quidẽ uerum¬

Expanded text:
ervum suum populi peccatum, sed non dimisit poenam peccati: omnes enim propter peccatum hoc per annos quadraginta in deserto mortui sunt, quicunque a viginti annis, et supra numerati fuerant. Et in hoc quidem verum
Abbreviated transcription (Latin):
dabo uobis. & feceritis oblatio¬
nẽ dño inholocaustũ aut hosti¬
sponte offerentes munera. aut
insollẽpnitatib ur̃is adolenteᷤ
odorẽ suauitatis dño. debub
siue de ouib. offeret quicũq
immolauerit uictimã sacrifi¬
ciũ simile decimã partẽ ephicõs¬
ꝑse oleo. qd̃ mensurã habebit
quartã partẽ hin. & uinum
ad liba fundenda eiusdẽ men-¬
sure. dabit inholocausto. siue
uictima ꝑ annos singłos. Et ꝑ¬
arietes erit sacrificiũ duarum
decimarũ similȩ quȩ consꝑsa
sit oleo. terciȩ partis hin. Et
uinũ adlibamentũ terciȩ par¬
tis eiusdẽ mensurȩ offeret. in
odorẽ suauitatis dño. Quando
uͦ de bubus feceris holocaustũ
aut hostiã. ut impleas uotũ. ua
pacificas uictimas dño. dabis pet
singłos boues similȩ tres decins

Expanded text:
feceritis oblationem Domino in holocaustum aut victisponte offerentes munera aut in sollemnitatibus vestris adolentes odorem suavitatis Domino de bubus sive de ovibus offeret quicumque immolaverit victimam sacrificium similae decimam partem oephi conspersae oleo quod mensuram habebitquartam partem hin, et vinum ad liba fundenda ejusdem mesurae dabit in holocaustum sive in victimam. Per agnos singulos et arietes erit sacrificium similae duarum decimarum, quae conspersa fit oleo tertiae partis hin; et vinum ad libamentum tertiae partis ejusdem mensurae, offeret in odorem suavitatis Domino. Quando vero de bobus feceris holocaustum aut hostiam ut impleas volum, vel pacificas victimas, dabis per singulos boves sim
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ. Dixitq dñs. Dimisi iuxta
uerbũ tuũ. uiuo ego. & imple¬
bit᷑ głã dñi uniuersa terra. At¬
meã && signa quȩ feci. & tẽptaue¬
runt me iam ꝑdecẽ uices. nec
obedierunt uoci mee. ñ intra¬
bunt terrã promissionis. Quia
enĩ paciens est dñs. diu peccato¬
res expectans. ñ statim punit.
Quia uͦ misericors ẽ. eorũ iniqui¬
tates & scelera aufert. qui ꝑpeni¬
tentiã conuertunt᷑. Nullũ tam̃
innorisĩ derelinquit: quia ñ
iustificabit᷑ in conspectu eius

Expanded text:
um dixitque Dominus dimisi iuxta verbum tuum vivo ego et implebitur gloria Domini universa terra atmeam, et signa quae feci, et tentaverunt me jam per decem vices, nec obedierunt voci meae, non intrabunt terram promissionis. » Quia enim patiens est Dominus, diu peccatores exspectans, non statim punit; quia misericors est, eorum iniquitates et scelera aufert qui per poenitentiam convertuntur. Nullum tamen innoxium derelinquit, quia non justificabitur in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
tdixit dñs ad moysen.
Usqueqͦ detrahet mͥ po¬
płs iste : Quo usq ñ credet mͥ:
Noluitq eos interficere. s ma¬
uit ꝓ eis moyses dicens. Deuspa¬
ciens & multe miscdie auferens
imquitatẽ & scelera: nullumq
innoxiũ derelinquens. qui ui¬
sitas peccata patrũ infiliis. in
terciam & quartã generationẽ.

Expanded text:
sen: Usquequo detrahet mihi populus iste? Quousque non credet mihi? Voluitque eos interficere; sed oravit pro eis Moyses, dicens: Deus patiens, et multae misericordiae, auferens iniquitatem, et scelera, nullumque innoxium derelinquens, qui visitas peccata patrum in filiis, in tertiam et quartam generationem;
Abbreviated transcription (Latin):
lũq ysopi tingite insangurne qͥẽ
inlimine: & asꝑgite ex eo suꝑlimi¬
nare. et utrũq postẽ. Hullus urm̃¬
egrediat ostiũ domus sue:usq
mane. De hoc aut̃ animali quando
tollat᷑. suꝑiꝰ dictũ ẽ. Restat gͥ ut de
ysopo dicamus. Dicit enĩ psalmista.
Asꝑges me isopo & mundabor. Yso¬
pus em̃ naturalit̾ inpetra nascit᷑. Petra
aut̃ dicit apłs erat xp̃c. Nascit᷑ gͥ ysopus

Expanded text:
lumque hyssopi tingite in sanguine qui est in limine, et aspergite ex eo superliminare et utrumque postem, istuegrediatur ostium domus suae usque mane. » De hoc animali quando tollatur, superius dictum est. Restat igitur ut de hyssopo dicamus. Dicit enim Psalmista: « Asperges me hyssopo, et mundabor . » Hyssopus enim naturaliter in petris nascitur; « Petra a
Abbreviated transcription (Latin):
dens lector inueniet. Quȩ nosqͥdẽ
ꝑsingła diceremus. nͥ quia facilia
sunt. & breuitati oꝑam damus.
ixitq dñs ad moysen.
Quando transieritis iorda¬
nẽ intͣntes terrã chanaan. disꝑdite
cunctos habitatores regionis illius.¬
& cuncta corũ simulacra. confringi¬
te mundantes terrã. Quigͥ ꝑbaptiˢ¬
mũ ad ȩccłiam uenimus. terrã et
carnẽ nrãm abom̃i uitiorũ sorde
mundamus. unũq & uerũ deum

Expanded text:
dens lector inveniet. Quae nos quidem dens lector inveniet. Quae nos quidem per singula diceremus, nisi quia facilia sunt, et brevitati operam damus.inus ad Moysen: Quando transieritis Jordanem, intrantes terram Chanaan, disperdite cunctos habitatores illius, et eorum simulacra confringite, mundantes terram. » Qui ergo per baptismum ad Ecclesiam venimus, terram, Id est carnem nostram ab omni vitiorum sorde mundemus, u
Abbreviated transcription (Latin):
cim & septuaginta xp̃i discipłi
sigurant᷑. Quando uͦ popłm ad
baptismũ & fidẽ inuitamus. suꝑ
mare rubrũ centora figimus: siqͥ¬
dẽ illi & innube & inmari baptira¬
tisunt. S ueniamꝰ indesertũ sin.
accedamꝰ ad seruitutẽ dei. & p̃pa¬
remus animas nr̃as adtẽptatio¬
ne. Sin eñi cẽptatio int̾pretat᷑.
ꝑhoc enĩ postea transire poteri¬
mus. indetheca. qd̾ int̃ pretatur.
remissio. Iilis eñĩ remictunt᷑ pec¬
cata. qui diabolicas suꝑant tẽp
ferm̃tare. raphidin uͦ manus laxa¬
redr. Unde & merito ibiaqua p̾pło
defuisse legit̃. facile eñĩ popłs cor¬
tupit ce peccat: sici eũgłice doctri¬
ne aqua defuerit. Et cunc quidẽ
quodãmͦ insynai legẽ recipimus :
quando nos
insacris uo¬
luminibus
exercemus.
Quando uͦ
illicita con¬
cupiscimus. tunc ad aseroht an¬
gustiarũ domũ festinamꝰ. Sic em̃¬
interpretat᷑. Hoc gͥ mͦ cognita his¬
tora & nominũ int̾pretatione. fa¬
cile singłorũ significationes pru¬

Expanded text:
isti discipuli figurantur. Quando vero populum ad baptismum et ad fidem invitamus, super mare Rubrum tentoria figimus; siquidem et illi et in nube, et in mari sunt baptizati. Sed veniamus in desertum Sin, accedamus ad servitutem Dei, et praeparemus animas nostras ad tentationem. Sin enim tentatio interpretatur. Per hoc enim postea transire poterimus in Detheca, quod interpretatur remissio: illis enim remittuntur peccata, qui diabolicas superant tenfermentare, Raphidim vero manus laxare dicitur. Unde et merito ibi aqua populo defuisse legitur: facile enim populus corrumpitur, et peccat, si ei evangelicae doctrinae aqua defuerit. Et tunc quidem quodammodo in Sinai legem recipimus, quando nos in sacris voluminibus exercemus. Quando vero illicita concupiscimus, tunc ad Aseroth, angustiarum domum festinamus, sic interpretatur. Hoc ergo modo cognita historia, et nominum interpretatione, facile singulorum significationes pru
Abbreviated transcription (Latin):
& allia ñ concupierint.
erũtam̃ qd̾ ramesses in¬
cerpretat᷑ tinea. quoti¬
enscũq pęnitendia uel alio quo¬
excutimus. de ramesse nos exire
intelligamus. Et cunc quidẽ ui¬
tiis suꝑatis. & diis egyptiorum
contritis: phase confident̃ face¬
re possumus. Qm̃ aut soccoht
tabnacula int̃pretat᷑. quando in
consilio iustorũ. & congregatiõe
religiosȩ uiuimus. insoccoht noᷤ
ẽẽ sciamus. Quia uͦ ethan dr̃ con¬
sũmatus. quando aliqd̃ bonũ
opus ꝑficimus. inethan nos esse
gaudeamus. At uͦ quia athauohi
int̾pretat᷑ corona. quotiens de ali¬
quo uitio triũphamus. totiens
inathairoth castra metamus.
Ante magdalũ aũt tentoria figi¬
mus. quando turres & munitio¬
nes diaboli expugnamꝰ. Sic eñ
int̾pretat᷑ magdalũ. Sumꝰ aũ
innara. si peccatorũ recordatione
ue seli aduersitatib amaricam᷑.¬

Expanded text:
 allia non concupierint. Verumtamen quia Ramesses interpretatur tinea, quotiescunque poenitentia, vel alio quoexcutimus, de Ramesse nos exire intelligamus, et tunc quidem vitiis superatis, diisque Aegyptiorum contritis, Phase confidenter facere possumus. Quoniam autem Sochot tabernacula interpretatur, quando in concilio justorum et congregatione religiose vivimus, in Sochot nos esse sciamus. Quia vero Ethan dicitur consummatus; quando aliquod bonum perficimus, in Ethan nos 194 esse gaudeamus. At vero quia Athairot interpretatur corona, quoties de aliquo vitio triumphamus, toties in Athairot castrametamur. Ante Magdalum tentoria figimus, quando turres et munitiones diaboli expugnamus, sic enim interpretatur Magdalum. Sumus autem in Mara, si peccatorum recordatione, vel saeculi adversitatibus amaricam
Abbreviated transcription (Latin):
tores repellunt. Est aut̃ iste gla¬
dius lucens & flãmeus: splendi¬
dus & sine rubigine: quo qui ꝑ¬
cussus fuerit. aut illuminatur.
aut exurit᷑. Unde apłs. Aliis in¬
quit sumus odor uitȩ ad uitã:
aliis odor mortis admortem.
Est aũt & uersatilis. facilisq
& uelex adferiendum. Undiq
circa se delinquentes ꝑcutit:
pauperes & diuites condẽpnat.¬

Expanded text:
terdicitur. Est autem iste gladius lucens, et flammeus, splendidus, et sine rubigine, quo quis percussus fuerit, aut illuminatur, aut exuritur. Unde Apostolus, « Aliis, inquit, sumus odor vitae ad vitam, aliis odor mortis ad mortem . » Est autem et versatilis, facilisque, et velox ad feriendum, undique circa se delinquentes percutit, pauperes pariter condemnat
Abbreviated transcription (Latin):
mori ñ possunt: merito int̾ ce¬
tera terre animantia soli homi¬
nes uiuentes dicunt᷑. Fecit qͦ
ds ade. & uxori eius tunicas pel¬
utias: et induit eos. In hoc eñ
eos ẽẽ mortales monstrabat. qd̃
mortuorum pellib eos uestiuit.
Ergo quasi dampnaticii. inip̃o
suo indumento. eui maledict̾io¬
ni subiacuerint ostendebant:
dũ sue dampnationis signa.
quasi ꝓuituꝑio ferebant. Unde
romce intelligit᷑. Et tale est ac
sidiceret. Ecce sua quoq digni¬
tate diminutus est homo:
dum suꝑbiendo plus uoluit ẽe
quã homo.
idece gͦ ne forte mittat ma¬
Anum suam. & sumat de
ligno uide & uiuat inet̾num.

Expanded text:
mori non possunt, merito inter caetera terrae animantia, soli homines viventes dicuntur. « Fecit quoque Deus Adae et uxori suae tunicas pelliceas, et induit eos. » In hoc enim eos mortales esse monstrabat, quia mortuorum pellibus eos vestiebat. Ergo quasi damnaticii in ipso suo indumento, cui maledictioni subjacuerunt, ostendebant, dum suae damnationis signa quasi pro vituperio ferebant. Unde ironice intelligitur, et tale est, ac si diceret: Ecce quoque sua dignitate imminutus est homo, dum superbiendo plus voluit esse quam homo. « Videte ergo, ne forte mittat manum suam, et sumat etiam de ligno vitae, et vivat in aeternu
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłiȩq doctores. inquib sapien¬
tiȩ. & scientiȩ thesauri. recondi¬
ti sunt. Cũ aut̃ ꝓpt̾ peccatum
suum aliquis de paradiso id est
de sca eccłia eicit᷑: ne adlignum
pandam accedere presumat. ab
his int̾dicit᷑. Stant em̃ eũ gla

Expanded text:
eque doctores, in quibus sapientiae et scientiae thesauri reconditi sunt. Cum autem propter peccatum suum aliquis de paradiso, id est de S. Ecclesia, ejicitur, ne ad lignum pandam, accedere praesumat, ab iis interdicitur. Est autem iste gla
Abbreviated transcription (Latin):
rorũ fortitudinẽ. quã mulierũ
molliciem unitem̃. Unde & scaᷤᷤ
mulieres quȩ plerũq ammi
fortitudine uiros suꝑant: rec¬
tissime barbatas dicere solemꝰ
Qd̾ eñĩ nr̃i ordinis homines bat¬
bas radunt: alia significatio
est. Qui &e hȩc et similia magis
spũalit quã adlitterã intelli¬
gere. magisq uiri fortes eẽ qui
uideri uolunt. Crescat gͥ nobł
barba interius: radat᷑ exterius.
sia eñi sine impedimento crescit.
ne aũt nisi raclatur multa ge¬

Expanded text:
nem, quam mulierum mollitiem imitemur. Unde et sanctas mulieres, quae plerumque animi fortitudine viros superant, rectissime barbatas dicere solemus. Quod enim nostri ordinis homines barbas radunt, alia significatio est: qui et haec et similia magis spiritualiter, quam ad litteram intelligere, magisque viri fortes esse, quam videri volunt. Crescat ergo nobis barba interius, radatur exterius; illa enim sine impedimento crescit: haec autem, nisi radatur, multa ge
Abbreviated transcription (Latin):
& apłorũ uerbis credẽ. fideliũ
eccłia debet. Somnia aut mł¬
tos errare fecerunt. Idoq sõm¬
atores & falsa fingentes. ñ facile
audiendi st̃. Neq in rotundũ
attondebitis comã: nec radetis
barbam. Si enĩ ut sepe diximꝰ
mens caput ẽ animȩ. quȩ ert̃
huiꝰ capitis comȩ. nisi cogita¬
tiones: Harũ aut̃ aliȩ bonȩ aliȩ
malȩ. Nongͥ inrotundũ comam
attondeamꝰ. ne forte simul cũ
malis bonas quoq cogitationẽ
succidamus. S solis malis ra¬
dicitus succissis. bonȩ extendan¬
cur & crescant. De malis emm
cogitationib. ut succidandur:
psalmista loquit᷑ dicens. Beatus
qui tenebit. & allidet paruu

Expanded text:
orum verbis credere fidelium Ecclesia debet. Somnia autem multos errare fecerunt, ideoque somniatores et falsa fingentes non facile audiendi sunt. « Neque in rotundum tondebitis comam, nec radetis barbam. » Si enim, ut saepe diximus, mens caput est animae, quae erunt hujus capitis comae, nisi cogitationes? harum autem aliae bonae, aliae malae. Non igitur in rotundam comam tondeamus, ne forte simul cum malis bonas quoque cogitationes succidamus; sed solis malis radicitus succisis, bonae extendantur, et crescant. De malis enim cogitationibus, ut succidamus, Psalmista loquitur, dicens: « Beatus qui tenebit et allidet parvu
Abbreviated transcription (Latin):
& uinũ. Inquibdã eñ locis quasi
panis facile edit. ĩ quibdã ut ui¬
nũ facile sorbet᷑. ubiq quasi medi¬

Expanded text:
 in quibusdam locis quasi panis difficile editur, in quibusdam sicut vinum facile sorbetur, in omnibus quasi medi
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ ꝑhunc agrũ quẽ iuidei metĩt.
reuerti ñ audent. nisihunc librũ
legis intelligimus: Hunc eñi coti¬
die metunt. & legunt multoq plu¬
ra post se ꝑobliuionẽ relinquunt.
quã aptis ocłis ante se colligunt.¬

Expanded text:
quem Judaei metunt, relinquunt, nisi hunc librum legis intelligimus? Hunc quotidie metunt, et colligunt, multoque plura post se per oblivionem relinquunt, quam apertis oculis ante se congregant
Abbreviated transcription (Latin):
uendunt. In morte uͦ corporis: pena
animȩ significat̃.
bserua diligenter ne meur¬
ras in plagã leprȩ. s faciesq̃¬
cũq docuerint te sacerdotes leuiti¬
cigeneris. iuxta id qd precepiess et
imple sollicite. Memento qd̃ fecerit¬
dñs ds ur̃ marie ĩ uia: cũ egrederem¬
ni deegypto. Nõ eñi decorporis. sed¬
de animȩ lepra ista dñr. animȩ nãq
lepra peccatũ ẽ. Iua eñi ammaẽ. le¬
psa. quȩ peccatorũ macłis ẽ uulnera¬
ta. Hanc aut̃ leprã incurrunt. qͥ dei
sacerdotib credẽ nolunt. Hac &e ma¬
ria ꝑcussa ẽ. quia contra moysenlo
sequunt᷑. qm̃ honestate. miscdia. et
pietate plena sunt. ad litterã suffi
inde. Idccirco precipio tibi. ut facias
hanc rẽ. Quando messueris segetem
ĩ agro tuo: & oblitus manipulum
re liqueris. ñ reuerteris ut collas eum.
patieris. ut
benedicat cibi
us in omnio¬
pore ma¬
nuũ cuarli.
Iesi dicat. Ne despicias ad uenas et
peregrmnos. qunia &e tu aduena finsti

Expanded text:
rporis poena animae significatur. « Observa diligenter, ne incurras in plagam leprae; sed facies quaecunque docuerint te sacerdotes Levitici generis juxta id quod praecepi eis, et imple sollicite. Memento, quaeDeus vester Mariae in via, cum egrederemini de Aegypto. » Non de corporis, sed animae lepra ista dicuntur. Animae namque lepra peccatum est; illa anima leprosa, quae peccati maculis est vulnerata. Hanc lepram incurrunt, qui Dei sacerdotibus credere nolunt. Hac et Maria percussa est, quia contra Moysem losequuntur, quoniam honestate, misericordia et pietate plena sunt, ad litteram suffictuus. Idcirco praecipio tibi, ut facias hanc rem. Quando messueris segetem in agro tuo, et oblitus manipulum reliqueris, ne revertaris, ut tollas eum; patieris, ut benedicat tibi us in omni opere manuum tuarum. » Ac si dicat: Ne despicias advenas et peregrinos, quia et tu advena fuisti
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentiam spũalẽ. aduenis
pupillis & uidius relinquunt. Si
eñi considẽmus quanta ĩ paucis
uerbis sint sacram̃ta. ualde obliui¬
osos. stultos. & metendi nescios. hoᷤ
Quantũ eñi adspũalẽ intelligentiã.
ñ precipiendo eis dicit ut ad tollen¬
dos mamipłos ñ ceuertant̃. ẜ pro¬
pħando. quia sic futurũ eẽ. presci¬
ebat. Sic eñ dr̃. Ex ceca cor popłi
huius. & aures eius aggraua. Iiuem̃
ad collendos mamipłos reuertunt.
qui sacrasscripturas legentes. iterũ
atq iterũ repetunt. quia ut quidã
ait. uerba decies repetita placebt̃.
Unde etiam animalia quȩ ñ rumi¬
nant: ĩmunda iudicant᷑. Quid est
em̃ ruminare. nisi eundẽ cibũ sepiꝰ
uoluere : Aduena aut̃: pupillus &e
uidua eccłia gentiũ ẽ. quȩ delonge
& ex om̃ib mundi partib ad xp̃m

Expanded text:
intelligentiam spiritualem advenis, pupillis et viduis relinquunt. Si enim consideremus quanta in paucis verbis sint sacramenta, valde obliviosos, stultos et metendi nescios hos Quantum autem ad spiritualem intelligentiam, non praecipiendo eis dicitur ad tollendos manipulos non revertantur, sed prophetizando, quia sic futurum esse sciebat. Sic enim dicitur: « Excaeca cor populi hujus, et aures ejus aggrava . » Illi enim ad tollendos manipulos revertuntur, qui sacras Scripturas legentes, iterum, atque iterum eadem repetunt, quia, ut quidam ait: Verba decies repetita placebunt. Unde etiam animalia, quae non ruminant, immunda esse dicuntur. Quid est enim ruminare, nisi eumdem cibum saepius volvere? Advena autem, pupillus, et vidua Ecclesia gentium est, quae de longe et ex om
Abbreviated transcription (Latin):
nis offeit. Sit gͦ sc̃s quia & ego
sc̃s sum. qui scĩfico uos. Caput
enĩ & barbã racłe. & incarnibus
in cisurã facere. doloris et tristiciȩ
indiciũ erat. S & idolorũ sacer¬
dotes. hoc ritu diis sus immola¬
re solebant. Unde iheremias. Sa¬
cerdotes inquit eorũ sedent. ha¬
bentes tunicas scissas. & capita
& barbas rasas: quorũ capita mi¬
data sunt. De carnis uͦ incisiõe.
inlibris regũ inuenies. Quid
aut̃ ꝑ scortum. & uile prostibu¬
lũ. & eã quȩ repudiata ẽ ama¬
rito. nisi animã intelligimꝰ. quȩ
abhereticis corrupta. a demonib
uiciata. & adeo repudiata est:
Huic aut̃ se sacerdos iungere ñ
debet. quia filii qui ex ea gene¬
rant᷑. ñ legitimi. s spurii sunt.
Unde ipse adñs ait. Afructibus
consortia fugiant sacerdotes
qua consecrati sunt. & pollui
ndebent. Panes quoq proposi¬
nonis offerunt. quos canib da¬
it ipse dñs prohibet.

Expanded text:
nis offert; sit ergo sanctus, quia et ego sanctus sum, qui sanctifico vos. » Caput enim et barbam radere, et in carnibus incisuram facere, doloris et tristitiae indicium erat. Sed et idolorum sacerdotes hoc ritu diis suis olim immolare solebant. Unde Jeremias: « Sacerdotes eorum sedent, habentes tunicas scissas, et capita, et barbas rasas, quorum capita nudata sunt . » De carnis vero incisione in libris Regum invenies. Quid autem per scortum, et vile postribulum, et eam quae repudiata est a marito, nisi eam animam intelligimus, quae ab haereticis corrupta, et daemonibus vitiata, et a Deo repudiata est? Huic autem sacerdos se jungere non debet, quia filii, qui ex ea generantur, non legitimi, sed spurii sunt. Unde ipse Dominus ait: « A fructibus um igitur consortia fugiant sacerdotes, qui consecrati sunt, et pollui non debent. Panes quoque propositionis offerunt, quos canibus dare ipse Dominus prohibet.
Abbreviated transcription (Latin):
adlitterã intelligere uelimus: ñ ne
ridiculũ ẽẽ uidetur: Quid em̃ uti¬
litatis fuit. cũ iacob angłm pugnis¬
se: presertm cũ dicat᷑ qd̾ eũ suꝑare
ñ posset: Quis hoc credat. Quidest
demq qd eum claudicare facit. & be¬

Expanded text:
ad litteram intelligere velimus, nonne ad litteram intelligere velimus, nonne ridiculum esse videtur? Quid enim utilitatis fuit cum Jacob angelum pugnasse? praesertim cum dicatur quod eum superare non posset. Quis hoc credat? Quid est denique quod claudicare eum facit et be
Abbreviated transcription (Latin):
le. Nequaquã inquit iacob appella¬
bit᷑ nom̃ tuũ sed ifrł: qm̃ si contia dm̃
fortis fuisti: quantomagis contraho¬
mines p̃ualebis : Interrogauit eum
lacob. Dic michi quo appellatis no¬
mine: Respondit. Cur quetis nom̃
meũ: Et benedirit eũ in eodẽ loco.
Uocauitq iacob nom̃ lociilliꝰ. pha¬
nuel: dicens. Uidi dñm facie ad fa¬
ciem: & salua fact̾a ẽ anima mea.
Ortusq ẽ statim sol: post quã trans¬
gressus ẽ. phanuel. Ipse uͦ claudicabat
pede. Quã obcausam ñ comedunt
filii isrł neruũ: qui emareuit infe¬
more iacob. Merito aut̃ iacob post¬
unqunt. mox indei militia cõpu¬
tant᷑: & qui castra fugiunt scłi: ui¬
dere et habitare merent᷑ castra dei.
prestiturũ ds̃ ꝓmiserat: tã supplicit̃
&e p̃cib et p̃miis esau placare con¬
tendat. Suꝑbis eñi ds̃ resistit. hum¬
lib aut̃ dat gram. Quid aut̃ in hoc
loco significat ia cob. nͥ uideorũ po¬
Sieñi luctam̃ angłi cũ iacob. tantũ

Expanded text:
cob appellabitur nomen tuum, sed Israel, quoniam si contra Deum fortis fuisti, quanto magis contra homines praevalebis? Interrogavit eum Jacob: Dic mihi quo appellaris nomine? Respondit: Cur quaeris nomen meum? Et benedixit eum in eodem loco. Vocavitque Jacob nomen loci illius Phanuel, dicens: Vidi Deum facie ad faciem, et salva facta est anima mea. Ortusque est ei statim sol, postquam transgressus est Phanuel: ipse vero claudicabat pede. Quam ob causam non comedunt filii Israel nervum, qui emarcuit in femore linquunt, mox in Dei militia computantur, et qui castra fugiunt saeculi, videre et habitare merentur castra Dei. praestiturum Deus promiserat, tam suppliciter et precibus et praemiis Esau placare contendat. « Superbis enim Deus resistit; humilibus autem dat gratiam . » Quid autem hoc in loco significat Jacob nisi Judaeorum poSi enim luctamen angeli cum Jacob tantum
Abbreviated transcription (Latin):
u pontificib popłs offerebat:
quando eum accusabat. & reum
motis eẽ dicebat. & erucifige eru¬
asige clamabat. Qm̃ aũt sacerdo¬
cuimachinatiotie xp̃i sanginis fu¬
sisest: ideo cdigitũ insanguine sa¬
crdos tinxisse narrat᷑. Quid aut̃
conua altaris. & basis eius. quid
adeps. ominisq pinguedo. quid
pellis. & carnes quȩ cremantur
e tracastra significent: satis suꝑ¬
iis exposicum est. Sequit᷑.¬
ymolauit & holocausti uictimã.
optuleruntq ei filii sui sanguinẽ
eius: quẽ fudit suꝑ altaris circui¬
cum. Ipsam etiã hostiã infrusta cõ¬
cisam: eũ capite & menbris singu¬
lis optulerunt. Quȩ omĩa super
altare cremauit igni. lotis prius
aqua intestinis. & pedib. Hec¬
uictima holocausti: eadẽ est quȩ
suꝑior. Sacerdos tam̃ ñ idẽ: et
hanc. & illã offerre uidet᷑. Ille
em̃ cũ crudelitate. hic uͦ cũ pieta¬
e ĩmolat. Difert eñ aaronase¬
ipso. Alioquin em̃ iudeorũ pon¬
tifices. alioquin uͦ quẽlibet ȩccłiȩ

Expanded text:
 pontificibus populus offerebat, quando eum accusabat, et reum mortis esse dicebat, et crucifige, crucifige, clamabat. Quoniam autem sacerdotum machinatione Christi sanguis fusus est, ideo digitum in sanguine sacerdos tinxisse narratur. Quid autem cornua altaris et basis ejus, quid adeps omnisque pinguedo, quid pellis et carnes, quae cremantur extra castra, significent, satis superius expositum est. Sequitit et holocausti victimam, obtuleruntque ei filii sui sanguinem ejus, quem fudit super altaris circuitum. Ipsam etiam hostiam in frusta concisam cum capite et membris singulis, obtulerunt. Quae omnia super altare cremavit igni, lotis prius aqua intestinis et pedibus victima holocausti eadem est, quae superior; sacerdos tamen non idem et hanc, et illam offerre videtur; ille enim cum crudelitate; hic vero cum pietate immolat. Differt enim Aaron a seipso; aliquando enim Judaeorum pontifices, aliquando vero quemlibet Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
rant etiã ipsã hostiã infruta conci¬
sã: simul cũ capite. & singulis men¬
bris. S quomͦ offerent: Uis au¬
dire qͦmͦ : Neniant ad me. interro¬
gent qͥd sanguis iste significet. Hoc
est em̃ sanguinẽ offerre. Interro¬
gent etiam quid significet hostia.
qͥd frusta. qͥd caput. & cetera men¬
bra. Qtiȩ om̃ĩa si ego singulartt̃
eis ex posuero. tunc suꝑ eorũ cor¬
dis altare. hanc hostiã ĩmolo. atq
inmaiorẽ xp̃i & fidẽ. & dilectionẽ
cosaccendo. Hec quoq iam sepe¬
suꝑius exposita sunt. Sequit᷑.
tꝓpeccato popłi offerens
mactauit yrcũ. ex piatoq
altari fecit holocaustũ. addens
insacrificia libam̃ta. quȩ parit̃
offerre ẽ. ipsũ popłm docere. et
ãmonere. ut carnẽ luxurian¬
tẽ. & peccatricẽ. penitentia co¬
herceat. & affligat. neq ꝑ illi¬
cita uagari ꝑmittat. Altare uͦ
expiat̃. si aprauis cogitationib
cormundat᷑. Qud̃ quidẽ nisi mun¬
datũ fuerit. holocaustũ in eo

Expanded text:
 in frusta concisam, simul cum capite, et singulis membris. Sed quomodo offerent? Vis audire quomodo? Veniant ad me, interrogent quid sanguis iste significet: hoc est enim sanguinem offerre. Interrogent etiam quid significet hostia, quid frusta, quid caput et caetera membra? Quae omnia si ego singulariter eis exposuero, tunc super eorum cordis altare hostiam immolo, atque in amorem Christi, fide et dilectione eos accendo. Haec quoque jam superius exposita sunt. Sequitur: « Et pro peccato populi offerens mactavit hircum, expiatoque altari fecit holocaustum, addens in sacrificio libamenta, quae pariter offerre, est ipsum populum docere et admonere ut carnem luxuriantem et peccatricem poenitentia coerceat et affligat, neque per illicita vagari permittat; altare vero expiatur, si a pravis cogitationibus cor mundetur, quod quidem nisi mundatum fuerit, holocaustum in eo