comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tholico indignatꝰ. mandauit synodo ne ullꝰ ci cocporũ
assurgero: aut locum ei sessionis anniiera&e. Presentatus
siquidẽ uir dei concilio. honore pontificaiꝰ papã p̃ucni.¬
ens: ipsi cunctisq residentib u̾bum salutacionis digna
pa insultans. talib respondisse ferc̃. Tu gͦ hylariꝰ galłꝰ
cs. Ille uͦ ad id qđ erat fatendũ sermonc̃ conuertens: sic¬
ait. Nõ sũ inqͥd hylaniꝰ gasiꝰ. s. de gallia. Nã gente aqͥ¬
tancus: pontificali uͦ dignitate p̃minebat galliis. Acsi
diccret .ei. Non sũ nat᷑a gali. s. de gallia p̃sul. E papa a¬
numi pociꝰ stoma chacione ꝑmot̾. bec infit. Et si tu hyla¬
uius de gallia: ce ego sũ leo romanȩ sedis apłicꝰ co iubex:
Tc̃ hylariꝰ ciꝰ ꝑtinacẽ intelligens controuersiã: respondit
tumq p̾sagum antistit minitans. exuuiit dicens. Hide q
militati restitua. Et sigiquit hylariꝰ ñ recdicris. Qd̃ aut̃ locꝰ¬
ci digne sessionis dentgatꝰ fucrat. ñ adeo uir dĩ molestȩ tu¬

Expanded text:
lico, indignatus, mandavit synodo, ne ullus ei coepiscoporum assurgeret aut locum sessionis annueret. Presentatus siquidem vir Dei concilio, honore pontificatus papam preveniens, ipsique et cunctis residentibus verba salutationis digna ignoraret, insultans, talibus respondisse fertur: 'Tu ergo Hylarius Gallus es'? Ille vero ad id quod erat fatendum sermonem convertens, dixit: 'Non sum', inquit, 'Hylarius Gallus, sed de Gallia'. Nam gente Aquitanicus, pontificali vero dignitate preminebat Gallis. Acsi diceret ei: Non sum natura Gallus, sed de Gallia presul. Et papa animi potius stomachatione permotus hec infit: 'Et si tu Hylarius de Gallia, ego sum Leo Romane sedis apostolicus et iudex'. Tunc Hylarius eius pertinacem intelligens controversiam, respondit tumque presago antistiti minans, exivit dicens: 'Vide, quia humilitati restituam'. 'Et si', inquit Hylarius, 'non redieris'? Quod autem ei locus digne sessionis denegatus fuerat, non adeo vir Dei molestę tu
Abbreviated transcription (Latin):
Arriana namq hercsi. ꝑ orbem furcite. multi qui cccłiȩ
uidebant᷑ et̃ colũpnȩ huiꝰmodi uenenis infecti: mistre
as desipicnt᷑ a fidci salute languebant. intantũ ut ipse
ri doginatis et ipse p̃uaricator. ut exantiquitatis relatu
meinoratꝰ existeret. Cumq oms fcar cp̃i eius litteris cõmo¬
niti. romã suꝑ his tͣecdturi uenissent: uemit & domnꝰ hy¬

Expanded text:
Arriana namque heresi per orbem furente, multi, qui ecclesie videbantur esse columpnae, huiusmodi veneno infecti misere ac desipienter a fidei salute languebant, in tantum ut ipseri dogmatis et ipse prevaricator, ut ex antiquitate relatus memoratur, existeret. Cumque omnes fere episcopi eius litteris commoniti Romam super his tractaturi venissent, venit et dominus Hy
Abbreviated transcription (Latin):
rũ palmatꝰ et hemogeneᷤ dixert̃. Infelices: unanunit̃ ad
nã: ubi nulla tͥsticia ẽ s gaudia quȩ nullo tpr finiunt᷑:
Uidentes itaq eos palmatꝰ quadratꝰ & hermogenes in atp̃i
confessionis constantia ꝑdurare. cogitabant attenciꝰ. qͥb¬
uenerant crudelissime dampnarent᷑. Dt̃ hec diligentiꝰ
ptractarent: beatã leonillã aose scorsum accersiri p̃ci¬

Expanded text:
rum Palmatius et Hermogenes aiunt: Infelices unanimiter ad rum Palmatius et Hermogenes aiunt: Infelices unanimiter ad rnam . ubi nulla tristicia est . sed gaudia| quę nullo tempore finiuntur. Videntesque eos pconfessione constanter perdurare, cogitabant attentius quinerant crudelissimo damnarentur.| Dum haec diligencius pertractarint . beata leonilla| seorsum ad se arc
Abbreviated transcription (Latin):
scõ. unꝰ int̾nitate deitatis. & trinus in maiestatis unita¬
nerant in iracundia minia: contͣ scõs dĩ famulos. Eacur¬
gens autẽ quadiatꝰ ira rtplitꝰ: speosippui et elcosippũ. pug¬
no ꝑcussit in facie. Ipsi enĩ dno tantũ tantũ locuti fucrant:
Condolens uͭ melcosyppꝰ: exclamauit dictus. Cur me de isto
ꝑcussionis dono cũ fr̃ib meis ñ fccisti participt̃: In illis
ostendisti optabile pͥncipium passionis: me aut̃ quali ꝓ
tuis incredlis actib honorans: a scõ consorcio seq̃strasti.
Hodic uos ꝓ contẽptu doꝵ nr̃orum: diutisio ctuciatib
ptinite disponemꝰ. Eleosippꝰ diã. Quantũ nołian nora
torm̃ta parau̾etis: tantũ amplius nos de dĩ tusocłła cõ¬
fortabitis. Palmatus dix̃. Nisi linguas coꝵ iadictus: no
sippꝰ respondit. Si linguas nr̃as crudelitas ur̃a carnales
absciderit. interiorib nr̃is magnaliadei narrabimꝰ. & de
scã credelitate xp̃i. numꝗͣ nos ur̃a malitia separabit. Ite¬

Expanded text:
s, unus in trinitate Deitatis et trinus in majestatis unitanerant, in nimia iracundia contra sanctos Dei famulos. Exsurgens autem Quadratus iracundia repletus Speusippum et Eleusippum pugno percussit in facie quia ipsi duo tantumlocuti fuerant. Condolens Meleusippus exclamavit, dicens: Cur me de isto percussionis dono cum fratribus meis non fecisti participem? In illis ostendisti optabile principium passionis, me autem quasi pro tuis incredulis actibus honorans a sancto consortio sequestrasti. Hodie vos pro contemptu deorum nostrorum diversis cruciatibus puniri disponimus. Eleusippus dixit: Quantum nobis majora tormenta parabitis, tanto amplius nos de Dei gratia confortatis. Palmatius dixit: Nisi linguas eorum radicitus asippus dixit: Si linguas nostras crudelitas vestra carnales absciderit, in interioribus nostris magnalia Dei narrabimus et de sancta credulitate Christi nunquam nos malitia vestra separabit. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
his pramis officus designatur. Tantis itaq ꝑbeatissi¬
mi fuouoserti merita beneficus cumulati. girates et be¬
nesicia. et grãs in explebiles. omntpotenti donuno. et
agimus & habemus. qui nobis sibi famulantib. niẽ
gentis. nri ordius. peculiatem dignatus c̃ ĩparare pa¬
tronum: qui loci istius et afundamentis ꝓpagator eti¬
teret. & sua ulum babitacione ꝓueheret. exemplis be¬
atissimis ulustraret obitu scĩssimo consetraret: quiq
uiuiens signorum dott refuserat. mortuus imio feli¬
cuter iminortalis. locum suum & presentia letificaret:
&e patrocinio ꝓtegeret: & mitaculis indeficientib por¬
naret. horum omnium auctore. auspice. et coopato¬
re immortali dto. cui perpes gloria. infinita uictora
maiestas & dignitas sempiterna: ex tunc & nunc. et

Expanded text:
his primis officiis designatur. 36. Tantis itaque per beatissihis primis officiis designatur. 36. Tantis itaque per beatissimi Frodoberti merita beneficiis cumulati, grates et beneficia et gratias inexplebiles omnipotenti Domino et agimus et habemus, qui nobis sibi famulantibus nostrae gentis, nostri ordinis peculiarem dignatus est praeparare patronum, qui loci istius et a fundamentis propagator existeret et sua illum habitatione proveheret, exemplis beatissimis illustraret, obitu sanctissimo consecraret, quique vivens signorum dote refulserat, mortuus, immo feliciter immortalis locum suum et praesentia letificaret et patrocinio protegeret et miraculis indeficientibus perornaret, horum omnium auctore, auspice et cooperatore immortali Deo, cui perpes gloria, infinita victoria, maiestas et dignitas sempiterna extunc et nunc et
Abbreviated transcription (Latin):
rite ꝓuisis. quȩ tanti dici officiositas exposcebat: pre¬
ciosi gleba corporis de bcati onichaclis basilitca. apon¬
tisice eicuata. hymnorum concentib insublinȩ sublats.
mapłorum principis ȩccłiam introfertur: tanta gau¬
diorum pompa. tanto tripudio popłorum: ut sole cla¬
tius patesitret pcellentissimi hunc apud deum eẽ me¬
riti: cuius apud homines. tanta. tamq ingens gloria
refulgebat. In loco igitur preparato incomparabilis
ille scissimi corporis thesaurus deponitur: cunctisq
sepulcti ornamentis oportunȩ compositis: a parte
capitis. ara honori innocentum mr̃m consecratur.
Saciorum quoq cultus sollempnib oficus expendit᷑:
&o festiuitatis eius primlegium cuncts postea sełis
immutabiliter obseruandum: pontificali auctori¬
tate sanctitur. Dies tota omnib leticiis. afflata pagi¬
tur: quantoq stucdio a positris frequentari debeat.

Expanded text:
rite provisis, quae tanti diei officiositas exposcebat, prerite provisis, quae tanti diei officiositas exposcebat, pretiosi gleba corporis de beati Michaelis basilica a pontifice elevata, hymnorum concentibus in sublime sublatis, in apostolorum principis ęcclesiam introfertur tanta gaudiorum pompa, tanto tripudio populorum, ut sole clarius patesceret, praecellentissimi hunc apud Deum esse meriti, cuius apud homines tanta tamque ingens gloria refulgebat. In loco igitur praeparato incomparabilis ille sanctissimi corporis thesaurus deponitur, cunctisque sepulchri ornamentis oportune compositis, a parte capitis ara honori Innocentum martyrum consecratur. Sacrorum quoque cultus sollempnibus officiis expenditur et festivitatis eius privilegium cunctis postea seculis immutabiliter observandum pontificali auctoritate sanccitur. Dies tota omnibus letitiis afflata peragitur, quantoque studio a posteris frequentari debeat,
Abbreviated transcription (Latin):
abbate fribus. pontifea inuitatur. Quieo quo dictũ
est feruore succensus: rapto agmine cleri & populi.
contigerit: succinta relatione constabit. Etat tempꝰ
implacidum: & ut se habent hybcrna. ꝓsusis palu¬
dibus inquittum. Noctis itaq preteritȩ supuentu.
cum eaquȩ ad futurȩ transiationis obiequium ꝑtine¬
bant. abbas cum fratribus appararet: considerata
aquosi temporis qualitate. anxiȩ sctum de populi
suꝑuentur inquictudine ꝑtractabant. Et utinam
inquit abbas fr̃ibus. supna pietas ꝑhuius bcati patͥs
meritum paludis mollicim gelu constringerae: &e ni¬
uium supuentu difficultatem itineris temparet. Mex
deuota desideria. clementia creatoris excepit: noctẽq
totam glacialis rigor ualidissime cͥbartauit. Circagal¬
licimum ucro tanta nirtium congeriȩ. terta obducit᷑:
ut unnucrsis liquido claresccret: bcatissimi frodos eR¬
ti pateocimo. ad suç translationis occursum. facultatẽ

Expanded text:
abbate fratribus pontifex invitabatur, qui eo quo dictum abbate fratribus pontifex invitabatur, qui eo quo dictum est fervore succensus, rapto agmine cleri et populi contigerit, succincta relatione constabit. Erat tempus implacidum, et, ut se habent hiberna, profusis paludibus inquietum. Noctis itaque praeteritae superventu, cum ea quae ad futurae translationis obsequium pertinebant, abbas cum fratribus praepararet; considerata aquosa temporis qualitate, anxie secum de populi superventuri inquietudine pertractabat. Et, utinam, inquit abbas fratribus, superna pietas per hujus B. Patris meritum paludis mollitiem gelu constringeret, et nivium superventu difficultatem itineris temperaret. Mox devota desideria clementia Creatoris excepit, noctemque totam glacialis rigor validissime coarctavit. Circa gallicinium vero tanta nivium congerie terra obducitur, ut universis liquido claresceret B. Frodoberti patrocinio ad suae translationis occursum facultatem
Abbreviated transcription (Latin):
minus uidebatur eẽ sollempnis: quod popłs dñi¬
cȩ festiuitatis cerimoniis occupatus. non babente
liberum ad beati confelsoris gauchia ex uoto conflutre.
Sentrabilis itac & memoratus trecassinȩ urbis pontifex.
cum abbate ec fratribus participato consilio: racioni
congruum iudicarunt: ut moctauum abhinc diem
pre nominata celebruas differretur: quatinus et festi¬
iutatis dignitati ꝓspicerent: et populorum desiderio
qui erga beati frouoseru głam. iam tunc in explebi¬
lttr ardebam. consulcius prouiderent. Igitur dic sex¬
to y̾duum ianuatiarum accedente. noctur nalis offi¬
cii functions completa: sacrum corpus deuotis leuã¬
tes in humetis: inuicinam beati michaelis basili¬
cam dctulerunt. Quod ideo cis decernere libuit: ut &¬
populi frequentia copiosior accederet: & asfectus trans
lacionis die succediente. celebrior readcretur. Iui itac
mratutinalib hẏmnis. angustius celebiatis: missis ab

Expanded text:
minus videbatur esse sollemnis, quod populus domiminus videbatur esse sollemnis, quod populus dominicae festivitatis caerimoniis occupatus non haberet liberum ad beati confessoris gaudia ex voto confluere, Venerabilis itaque et memoratus Trecassinae urbis pontifex, cum abbate et fratribus participato consilio, rationi congruum iudicarunt, ut in octavum abbinc diem praenominata celebritas differretur, quatinus et festivitatis dignitati prospicerent et populorum desiderio, qui erga beati Frodoberti gloriam iam tunc inexplebiliter ardebant, consultius providerent. Igitur die sexto Iduum Ianuariarum accedente, nocturnalis officii functione completa, sacrum corpus devotis levantes in humeris, in vicinam beati Michaelis basilicam detulerunt. Quod ideo eis decernere libuit, ut et populi frelationis die succedente celebrior redderetur. Ibi itaque matutinalibus hymnis augustius celebratis, missis ab
Abbreviated transcription (Latin):
cans cum grattsq ꝑsolutus. cuius beneficio et salutt̃
recepcrat: & grauissimi leuanien secletis. sc ad ctum
refrunda. quod eius interuentu saluatus ẽ. cuius nc
nomen quidem ante ꝑceꝑat. Einus uocabulum
mox ut diuinitus didicit: animȩ corporisq salutẽ.
cius merito se recuꝑasse ꝑsensit. Alulta preterea per
cosdem dies. quib sacri corporis disposicio parabat᷑.
cius merito beneficia proueneit languentib: his qͣ
maximȩ qui diucrsa febrium ualitudinc profu¬
gati: ad beatissumi fropoberti opem. se submissius
contulerunt. Interea temporis seriȩ defluente: kalen¬
darum ianuariarum dies illuxit: quo illum diximꝰ
mundanis exemptum laborib. ad suꝑnş ciuitatis
culmina subuolasse. S qm̃ illa dies. circumcisioni
d ominicȩ spetialiter mancipata cȩlebritatis alteriꝰ
non patitur obsollescere suꝑutntu: beati froporerti
dignitas isdem suscepta kalendis. minus cęlebris.

Expanded text:
cans eum gratesque persolvens, cuius beneficio et salutem cans eum gratesque persolvens, cuius beneficio et salutem receperat et gravissimi levamen sceleris se adeptum referenda, quod eius interventu salvatus est, cuius ne nomen quidem ante perceperat; cuius vocabulum mox ut divinitus didicit, animae corporisque salutem eius merito se recuperasse persensit! Multa praeterea per eosdem dies, quibus sacri corporis dispositio parabatur, eius merito beneficia provenere languentibus, bis quam maxime, qui, diversa febrium valitudine profligati, ad beatissimi Frodoberti opem se submissius contulerunt. 33. Interea temporis serie defluente, Kalendarum Ianuariarum dies illuxit, quo illum diximus mundanis exemptum laboribus ad supernae civitatis culmina subvolasse. Sed quoniam illa dies circumcisioni dominicae specialiter mancipata celebritatis alterius non patitur obsolescere superventu, beati Frodoberti dignitas hisdem suscepta Kalendis minus celebris,
Abbreviated transcription (Latin):
coartatis. toto se corpore ualidissimc concussisse. Quo
impulsu in terram elisus: diu immobilis iacuit.
ut pene ex animis putaretur. Cuiusspacio interual¬
li: & quietem brachii. & sensus capitisq integritatt̃
reccpit. Indeq consurgens haustu aquȩ ꝓcepto: p̃
ingenti lassitudine cum itrum obdormissit: cun¬
dem clericum quem supra conspexit. hȩc sibi uerba
familiarius inculcantem. Hoc inquit indumentũ
quo amictus es: suspende ad limina frouostan: E
Erat autem penitentum more: cilicio tantum indu¬
tus. Cumq de hoc scrmonc sollicitus. & domum
froroberti se nescire faterctur: & non habere indu¬
mentum causarctur: intet btc ab uno de custodibus
excitatur. Tum ille anxius. enarrans quid uderał:
faodoscati domus qua nam in parte cc̃t. sedulus ex¬
quirebat. Cumq ipsam ecclam compisset. ante cuiꝰ
procumbens fores. sospitati fucrat reformatus: in ex¬
plicabili alacritatt ꝑfusus templum infiliut: magnifi¬

Expanded text:
coartatis, toto se corpore validissime concussisse. Quo coartatis, toto se corpore validissime concussisse. Quo inpulsu in terram elisus, diu immobilis iacuit, ut paene exanimis putaretur; cuius spatio intervalli et quietem brachii et sensus capitisque integritatem recepit, indeque consurgens, haustu aquae percepto, prae ingenti lassitudine cum iterum obdormisset, eundem clericum quem supra conspexit, haec sibi verba familiarius inculcantem: 'Hoc', inquit, 'indumentum, quo amictus es, suspende ad limina Frodoberti'. Erat autem paenitentum more cilicio tantum indutus. Cumque de hoc sermone sollicitus et domum Frodoberti se nescire fateretur et non habere indumentum aliud causaretur, inter haec ab uno de custodibus excitatur. Tum ille anxius enarrans quid viderat, Frodoberti domus quanam in parte esset, sedulus exquirebat; cumque ipsam ęcclesiam comperisset, ante cuius procumbens fores sospitati fuerat reformatus, inexplicabili alacritate perfusus, templum insilivit, magnifi
Abbreviated transcription (Latin):
ferebat attonitus. ad se cum prccipit euocari. Cansaq
eius sollicicius ꝑquisita: beigne eum ad penitentiã
exortatus. denuo eum adsc̃i michaclis çccłiam ꝑgrre.
itemq ad se impat remeare. Aquo dimissus. cum ra
pago trecassinim fortuitu deuenisset: una noctium
somnio commonctur: ut ad basilicam scȩ oenitricis
&s uirginis mariȩ sitam. inuilla cui felcarias uoca¬
bulumest. candelam suȩ longitudims deportaret.
Qua quia labore pariter & egritucdine fessus ire non
poterat: ꝑ internunciam ꝑsonam dirigere curauit.
Hins ad sci petri genobium. quo bcati fuoporenti pre¬
ciosa pignora uenerantur: forte deucnit. Cumq dic
dominica quȩ dñi aĩcensionem sccuia est. sactidos
ex more publicis sacris opamdaret: illeq ad ostram
eccłiȩ. orationi incumberit: uidit ut ipse post mo¬
dum retulit. clericum quendam uiuenili decorum
babitudins ad se accedere: lumbisq eius accrrime

Expanded text:
ferebat, attonitus, ad se eum praecipit evocari, causaque ferebat, attonitus, ad se eum praecipit evocari, causaque eius sollicitius perquisita, benigne eum ad paenitentiam exhortatus, denuo eum ad sancti Michaelis ęcclesiam pergere itemque ad se imperat remeare. A quo dimissus, cum in pagum Trecassinum fortuitu devenisset, una noctium somnio commonetur, ut ad basilicam sanctae Dei genitricis et virginis Mariae sitam in villa, cui Felcarias vocabulum est, candelam suae longitudinis deportaret; qua quia labore pariter et egritudine fessus ire non poterat, per internuntiam personam dirigere curavit. Hinc ad sancti Petri coenobium, quo beati Frodoberti pretiosa pignora venerantur, forte devenit; cumque die dominica, quae Domini Ascensionem secuta est, sacerdos ex more publicis sacris operam daret, illeque ad ostium ęcclesiae orationi incumberet, vidit, ut ipse postmodum retulit, clericum quendam iuvenili decorum habitudine ad se accedere, lumbisque eius acerrime
Abbreviated transcription (Latin):
oculi cecitate multatus: ciusdem quoq brachii tali
afficitur detrimento: ut retro & ante semꝑ illud moty
agitans inquicto: conscientiã sceleris. exterioris quoq
membri impacientia testaritur. Qum ętiam in aug¬
mentum iundicte. sensu subducto: amnentia plecut᷑
infelici. At mater bunis modi acerbitate confecta: dit
tercia uitam miscrabili morte fimuit. Pro hoc nefan¬
dissimo crimine: a sacerdote loci. ad ysilcm senonice
uibis arcbicpiscopũ ꝑductusẽ. Cinus precepto car¬
ceri mancipatus: scalores ergastuli tricnnio ꝑtulit.
Fame deinceps inualescente dimittitur. nc inopia defici¬
ens morerct᷑. Hinc ad sci michaclis ȩccłiam ꝓperat: eo
loti. qui ad duas tumbas exantiquo uocatur. Un¬
de regressus romam expetit: quo tunc aprianus pa¬
pa. sedem apostolicam gubnabat. Quicum eum ꝑgen¬
tem adȩccłiam sci iohanis quȩ lateranis dicitur ins¬
pexisset: mirabili portentu. quod miser obscelus curcũ¬

Expanded text:
oculi caecitate multatus, eiusdem quoque brachii tali oculi caecitate multatus, eiusdem quoque brachii tali afficitur detrimento, ut retro et ante semper illud motu agitans inquieto, conscientiam sceleris exterioris quoque membri impatientia testaretur; quin etiam in augmentum vindictae sensu subducto, amentia plectitur infelici. At mater, huiusmodi acerbitate confecta, die tertia vitam miserabili morte finivit. Pro hoc nefandissimo crimine a sacerdote loci ad Igilem Senonicae urbis archiepiscopum perductus est; cuius praecepto carceri mancipatus, squalores ergastuli triennio pertulit. Fame deinceps invalescente, dimittitur, ne inopia deficiens moreretur. 32. Hinc ad sancti Michaelis ęcclesiam properat, eo loci, qui ad Duas Tumbas ex antiquo vocatur; unde regressus, Romam expetiit, quo tunc Adrianus papa sedem apostolicam gubernabat. Qui cum eum pergentem ad ęcclesiam sancti Iohannis, quae Lateranis dicitur, inspexisset, mirabili portentu, quod miser ob scelus circum
Abbreviated transcription (Latin):
ducens: in loculo mundissimo rite composuit. Quẽ
pontificali anulo diligencius signans: sacris de more
explitis. ad ꝓpria remeauit. Exinde ꝑuigili instan¬
cia: satri composicio ornatusq sepulcri. accuracius
parabatur. Incuius dilationc temporis. quid miracłi
ꝑ precipuum confessorem. suꝑna cdispensatio dignata
fuerit declararc: nulla ratione credimus omittendũ
Ratbertus quidam nomint pagimiledunensis indige¬
na: aduersus matrem suam pro diuidendis forte ali¬
mentis insegete iuirgabatur. Cumq suç parti maio¬
res. secernens manipulos. minores quoq matri relin¬
queret: illa fraudis impacicns. filium ne talia facien¬
do. dm̃ in se ꝓuocaret. sedulo commonebat. Tum mi¬
ser firaiali peccore inflaminatus. effertut in matrcm:
ermibusq eius. sinistro brachio circumplexis: ante
pedes suos mileram impudenter elisit. Quem mox di¬
uina ultio comes excepit. Nam sequenti nocte sinistri

Expanded text:
ducens, in loculo mundissimo rite composuit, quem ducens, in loculo mundissimo rite composuit, quem pontificali anulo diligentius signans, sacris de more expletis, ad propria remeavit. 31. Exinde pervigili instantia sacri compositio ornatusque sepulchri accuratius parabatur, in cuius dilatione temporis quid miraculi per praecipuum confessorem superna dispensatio dignata fuerit declarare, null a ratione credimus omittendum. Ratbertus quidam nomine, pagi Miledunensis indigena, adversus matrem suam pro dividendis forte alimentis in segete iurgabatur, cumque suae parti maiores secernens manipulos, minores quoque matri relinqueret, illa fraudis impatiens filium, ne talia faciendo Deum in se provocaret, sedulo commonebat. Tum miser, furiali pectore inflammatus, effertur in matrem, crinibusque eius sinistro brachio circumplexis, ante pedes suos miseram impudenter elisit. Quem mox divina ultio comes excepit; nam sequenti nocte sinistri
Abbreviated transcription (Latin):
sacri uirtute corporis eum fuisse repulsum: qđ
piȩ quecentib ultro se uidebatur ingerere. Perti¬
nacius itaq oꝑi insistentes: ad reuerendi tandẽ
thecham corporis. puentrunt. Cuius intima. de¬
bite cautela reuerenciȩ illis pscrutantib ad augm̃¬
tum miraculi in quodam osse corporis scĩssimi con¬
fessoris guttȩ auri purissimi splenduert̃: Credoll¬
lud eudentissimȩ monstrantes thesaurum ẽc̃ locu¬
pletissimum: qui diuim largitate muncris pall¬
factus: pia fidelium diligentia tractabatur. Et ca
quidem nocte scm̃ pignus co ꝑsttut modo: continub̾
laudib ac uigiliis sincerius honoratum: G̾rastino
subeunte: pontifex maturus adẽẽ curauit. Sollc̃¬
niq oratione premissa: ad sacrum tumulum icus¬
renter accessit. Tum fr̃ibus psalmodie. et letanis
atente insistntib: ipse cum abbate & acerdotb
sc̃a ossa reuerenter eltuans: linteisq prcciosis ob¬

Expanded text:
sacri virtute corporis eum fuisse repulsum, quod sacri virtute corporis eum fuisse repulsum, quod pie querentibus ultro se videbatur ingerere. Pertinacius itaque operi insistentes, ad reverendi tandem thecam corporis pervenerunt, cuius intima debitae cautela reverentiae illis perscrutantibus, ad augmentum miraculi in quodam osse corporis sanctissimi confessoris guttae auri purissimi splenduerunt, credo, illud evidentissime monstrantes, thesaurum esse locupletissimum, qui, divini largitate muneris patefactus, pia fidelium diligentia tractabatur. Et ea quidem nocte sanctum pignus eo perstitit modo, continuis laudibus ac vigiliis sincerius honoratum. Crastino subeunte, pontifex maturius adesse curavit, sollempnique oratione praemissa, ad sacrum tumulum reverenter accessit. Tum fratribus psalmodiae et letaniis attente insistentibus, ipse cum abbate et sacerdotibus sancta ossa reverenter elevans linteisque pretiosis ob
Abbreviated transcription (Latin):
um usquequaq fauentem: confestim ep̃c intumt
inspitationis ignib animatus. eo ardore negoci¬
um suscipit: ut abbatem &e fr̃s a quibus fuerat
supplicatus: ipse post modum ad accelerandam cep¬
ti oꝑis efficaciam. monitis frequentib ꝑurgertt. u¬
defessis precibus psistendum exortans. ut diuma
pietas quos suȩ pietatis uoluntatis conscios fiteral.
uotorum quoq utilium compotes et̃ donarit:
taq ad tanti inchoationem oꝑis: primam diem
quadragesimalis abstinentiȩ delegerunt. In qua
ineffabilis diuinȩ aignacio pietatis: hoc primum
humanȩ ꝓuidencie miraculum declarauit. Accedẽ¬
tem abbate cum patribus ad patmentubapides
reuoluendos: lapis ille. qui sacro sup positus fuctal
monumento: nemine impellente. ita in pariem
lubricus ruit: ut cęttris immobiliter ꝑsistentib:
hunc summo impellencium nisu coactum. uio¬
lencius cessisse putares. Intellettum ẽ ab omnib.

Expanded text:
um usquequaque faventem, confestim episcopus, intimae um usquequaque faventem, confestim episcopus, intimae inspirationis ignibus animatus, eo ardore negotium suscipit, ut abbatem et fratres, a quibus fuerat supplicatus, ipse postmodum ad accelerandam coepti operis efficaciam monitis frequentibus perurgeret, indefessis precibus persistendum exhortans, ut divina pietas, quos suae voluntatis conscios fecerat, votorum quoque utilium compotes esse donaret. 30. Itaque ad tanti inchoationem operis primam diem quadragesimalis abstinentiae delegerunt, in qua ineffabilis divinae dignatio pietatis hoc primum humanae evidentiae miraculum declaravit. Accedente abbate cum fratribus ad pavimenti lapides revolvendos, lapis ille, qui sacro superpositus fuerat monumento, nemine impellente, ita in partem lubricus ruit, ut, cęteris immobiliter persistentibus, hunc summo impellentium nisu coactum violentius cessisse putares. Intellectum est ab omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ta mirifica. luce clarius eminebat: quod confes¬
sor dñi preciosus mnertem culturam indigne fe¬
rens: & sepulturam sibi condignius preparari.
et obsequii reuerenciam impensius institin decer¬
nebat quoq ad hanc rem auctoritatis non mi¬
nimum afferebat quo quibusq ad sacrum se¬
pulchrum ꝓcumbentib affectus orationis et
ubertas compunc conis largior affluebat: at:
ut quod de eouisiones euidentissime suggere¬
bant cȩleri consummaretur effeciu. omĩum in¬
explebitur animus estuabat. occulia nimirum
inspitatione di. singlorum pectora inflammante:
atq ad tanti effectum negocii. sc̃i desiderii stimu¬
lis purgenit. Talibus tamq conspicuis ꝓdigus
animati: uenerabilem obtulfum pontificem ad¬
cunes. tantiq patris p̃manib gesta ferentes: ut
ipse diuinȩ uoluntatis. erga scm̃ et cooꝑator et
maturator existeret. instantissime supplicabant:
Uto cernerc̾ diuinitatem uotis famulorum fidei¬

Expanded text:
ta mirifica luce clarius eminebat, quod confesta mirifica luce clarius eminebat, quod confessor Domini pretiosus, inertem culturam indigne ferens, et sepulturam sibi condignius praeparari et obsequii reverentiam impensius institui decernebat. Illud quoque ad hanc rem auctoritatis non minimum afferebat, quod quibusque ad sacrum sepulchrum procumbentibus affectus orationis et ubertas compunctionis largior affluebat, atque ut, quod de eo visiones evidentissimae suggerebant, celeri consummaretur effectu, omnium inexplebiliter animus aestuabat, occulta nimirum inspiratione Dei singulorum pectora inflammante atque ad tanti effectum negotii sancti desiderii stimulis perurgente. 29. Talibus tamque conspicuis prodigiis animati, venerabilem Otulfum pontificem adeuntes tantique patris prae manibus gesta ferentes, ut ipse divinae voluntatis erga sanctum et cooperator et maturator existeret, instantissime supplicabant. Utque cerneres divinitatem votis famulorum fideli
Abbreviated transcription (Latin):
cessio populis subuenirit. Ea itaq tempestate cȩ¬
pit se erga locum diuinȩ p̃sentiȩ magnitudo qͣ
plurimis fratrum ostendere: ac frequencium ui¬
sionum portentis. seruorum dĩ pettora purgete.
Nonnulli enim secreciorib ꝑ noctem uigiliis in ec¬
clesia occupati. uoces mellifluas suꝑ sepulchrũ
cius ac si clericorum contut᷑ium audiebant: aliis
ꝑ girum sepulchri. disposita quasi quedam splen¬
didissima luminaria cernebantur: ut aꝑte con¬
staret. quod cui humana obsequia minus aberanł:
diuina ei et angłica officia suppetebant. Preterea
columba candoris lactei. de cȩlis insa ẽ descendisse:
ac postquam aliquam diu circun uolitauerat se¬
pulchri abdita penetrasse. Per soporis nichilonn¬
nus quietem pluribus uidebatur: tamquã idem
pater scĩssimus. sacro emergens a tumulo ante
aram apłorum principis sese ageret: atq ad orati¬
oms studium daret. ꝑ hec et huiusmodi porten¬

Expanded text:
cessio populis subveniret. Ea itaque tempestate coecessio populis subveniret. Ea itaque tempestate coepit se erga locum divinae praesentiae magnitudo quam plurimis fratrum ostendere ac frequentium visionum portentis servorum Dei pectora perurgere. Nonnulli enim, secretioribus per noctem vigiliis in ęcclesia occupati, voces mellifluas super sepulchrum eius acsi clericorum concinentium audiebant, aliis per girum sepulchri disposita quasi quaedam splendidissima luminaria cernebantur, ut aperte constaret, quod, cui humana obsequia minus aderant, divina ei et angelica officia suppetebant. Praeterea columba candoris lactei de caelis visa est descendisse ac, postquam aliquamdiu circumvolitaverat, sepulchri abdita penetrasse. Per soporis nichilominus quietem pluribus videbatur, tamquam idem pater sanctissimus, sacro emergens a tumulo, ante aram apostolorum principis sese ageret atque ad orationis studium daret. Per haec et huiusmodi porten
Abbreviated transcription (Latin):
Simulq terminum dicmq prefixit: ut ipse ueni¬
ens condigna illud honorificentia collocarit: ac la¬
cre transiationis eus festiuitatem publica officiosi¬
tate ꝑcelebrans: ꝑpetuo ritu posterie. frequentan¬
dam indiceret. Uerum huius scł̃i ꝓuentum desi¬
derii: suꝑuenientis ȩgritudinis pondus clusit.
Nam uicina cuestigio morie prcucatus: quod piȩ
disposuerat. explcit nõ ualuit. Itaq usq ad an¬
ligiosissimo ac uenerabili ep̃o. qui post ipsum ter¬
cuis floruit: trecassine iam ȩccłie gubernacula dis¬
ponente. Solummͦ intra basilicȩ ambitum col¬
locatus: a loci fr̃ibus. cauta uenerabatur diligen¬
cia: nullis populorum conuentib frequentatus.
nulla sollempni preminentia cȩlebratus. Non ta¬
men suꝑna benignitas sẏdus illud ꝑspicuum ca¬
ligosis latebris diucius passa ẽ occultari: quin et
ipsius merita mundo patescerent: et efficax inter¬

Expanded text:
simulque terminum diemque praefixit, ut ipse venisimulque terminum diemque praefixit, ut ipse veniens condigna illud honorificentia collocaret, ac sacrae translationis eius festivitatem publica officiositate percelebrans, perpetuo ritu posteris frequentandam indiceret. Verum huius sancti proventum desiderii, supervenientis aegritudinis pondus elusit; nam vicina e vestigio morte praeventus, quod pie disposuerat, explere non valuit. 28. ligiosissimo ac venerabili episcopo, qui post ipsum tertius floruit, Trecassinae iam ęcclesiae gubernacula disponente; solummodo intra basilicae ambitum collocatus, a loci fratribus cauta venerabatur diligentia, nullis populorum conventibus frequentatus, nulla sollempni praeminentia celebratus. Non tamen superna benignitas sydus illud perspicuum caligosis latebris diutius passa est occultari, quin et ipsius merita mundo patescerent et efficax inter
Abbreviated transcription (Latin):
diligencius ꝑcontatur: utrum inter sacrandos pa¬
rictes scpulia aliquoꝵ cabaucia tegtrentur. Cumq
comꝑisset in esse quam plurima: uniuersa prius de
templo climinanda p̃cipit: contestans se non aliter
consecrationis officium suscepturum. Ignorabat cnĩ
adhuc p̃nominatus pontifex beatissimm frouos cr¬
ti meritoꝵ ex inniam claritatem: temporum negli¬
gentia obscuratam. Quippe qui uitam illius fide.
et miraculis plenam. nec lectione ꝑceꝑat: nec uspi¬
am cattnus haberi compererat. Explicita sane tẽ¬
pli dedicatione. cum in urbem teuersus miracula.
ꝑ scĩssimum confessorem patrata. ex teuolutione ge¬
storum eius. curiosius cognouissit: primo quidem
tanti patris causam minus honeste tractauerat
mordaciter reprehendit: ac deinceps suȩ sedis archi¬
diaconem. cum uniuerso clericorum dirigit appa¬
ratu: obnixe p̃cipiens. ut corpus uiri excellentis¬
simi ingecłiam cum ingenti icuerentia refeiretur:

Expanded text:
diligentius percunctatur, utrum inter sacrandos padiligentius percunctatur, utrum inter sacrandos parietes sepulta aliquorum cadavera tegerentur. Cumque comperisset inesse quam plurima, universa prius de templo eliminanda praecipit, contestans, se non aliter consecrationis officium suscepturum; ignorabat enim adhuc praenominatus pontifex beatissimi Frodoberti meritorum eximiam claritatem, temporum negligentia obscuratam, quippe qui vitam illius fide et miraculis plenam nec lectione perceperat nec uspiam eatenus haberi compererat. 27. Explicita sane templi dedicatione, cum in urbem reversus miracula per sanctissimum confessorem patrata ex revolutione gestorum eius curiosius cognovisset, primo quidem tanti patris causam minus honeste tractaverat, mordaciter reprehendit ac deinceps suae sedis archidiaconem cum universo clericorum dirigit apparatu, obnixe praecipiens, ut corpus viri praecellentissimi in ęcclesiam cum ingenti reverentia referretur,
Abbreviated transcription (Latin):
cepisset refrigescere karitas. uniuersus erga sc̃i offi¬
cium feruor intepuit: cultuq religionis cessante.
illa olim frequentia rarelctre ad tempus cepete mira¬
cula. Huius autem torporis ꝑniciosa incuria: hoc or¬
dine incurrit. fabrica cius eccłiȩ quam ipse ut suꝑiꝰ
constitit ȩdificauerat: & in qua lactum eius corpus. de¬
bitis obsequns diutinç fuerat frcquintatum: antiqui¬
tate oꝑis paulatim collapla succubuit: ac nemine ful¬
ciente. ruinc funditus dispendium traxit. In cuius lo¬
co altera cum instrutretur ęccłia: uentrabile beati con¬
fessoris corpus. incripta prioris basilicȩ immotum ini¬
tactumq ꝑmansit. Erat ꝑidem tempus p̃fatȩ scdis
antistes prudencius nomine: nacione hyspanus:
pontificalis uitȩ institucione clatissimus: & indiui¬
nis reb unlecumq non mediocriter coͣnstitutus. Is
ad prodicte basilicȩ consccrationem a fr̃ibus euocatus.

Expanded text:
coepisset refrigescere karitas, universus ille erga sancti officoepisset refrigescere karitas, universus ille erga sancti officium fervor intepuit, cultuque religionis cessante, illa olim frequentia rarescere ad tempus cepere miracula. Huius autem torporis perniciosa incuria hoc ordine incurrit. Fabrica eius ęcclesiae, quam ipse, ut superius constitit, aedificaverat et in qua sacrum eius corpus debitis obsequiis diutine fuerat frequentatum, antiquitate operis paulatim collapsa succubuit ac, nemine fulciente, ruinae funditus dispendium traxit. In cuius loco altera cum extrueretur ęcclesia, venerabile beati confessoris corpus in cripta prioris basilicae immotum intactumque permansit. Erat per idem tempus praefatae sedis antistes Prudentius nomine, natione Hispanus, pontificalis vitae institutione clarissimus et in divinis rebus undecumque non mediocriter eruditus. Is ad praedictae basilicae consecrationem a fratribus evocatus,
Abbreviated transcription (Latin):
nitate depressis. felx indulgentia prouenitet. d et
si quis capitali qualibet afflictione detentus. ad scĩ se
presidium contulit: euis consolatus beneficio. cȩlere
mox leuamen inuenit. Ita benignus conditor. ꝑ elec¬
tissimum sui nominĩ confessoreni. multa et mirifi¬
ea propagabat. quemq uiuentem spetiosis bonoꝵs
oꝑum stipendiis cumulauerat: mortuum quoq in¬
deffessis miraculorum titulis sublimabat. Quo cir¬
ca uniuersorum pectora mirus erga scm̃ feruor
accenderat: ita ut pluruns contiguorum nobiliũ:
scd et scĩmonialium fȩminarum. non modica lo¬
cum ipsum p̃diorum quantitate ditarent: tam
pro ad ipiscenda sepultura quam om̃s ibidem quã
maxime expebant: quam ȩtiam ut his qui sacro fa-¬
mulabantur corpori. competens alimonia ñ deeẽt:
utq hi quos ex remotis regionib sc̃i fama scdulo con
defluxii: cum et imquitas habundaret. & multoꝵ

Expanded text:
nitate depressis felix indulgentia proveniret. Sed et nitate depressis felix indulgentia proveniret. Sed et si quis capitali qualibet afflictione detentus, ad sancti se praesidium contulit, ejus consolatus beneficio, celere mox levamen invenit. Ita benignus Conditor per electissimum sui nominis confessorem multa et mirifica peragebat; quemque viventem copiosis bonorum operum stipendiis cumulaverat, mortuum quoque indefessis miraculorum titulis sublimabat. Quocirca universorum pectora mirus erga sanctum fervor accenderat, ita ut plurimi contiguorum nobilium, sed et sanctimonialium feminarum, non modica locum ipsum praediorum quantitate ditarent, tam pro adipiscenda sepultura quam omnes ibidem quam maxime expetebant; quam etiam ut his qui sacro famulabantutque hi, quos ex remotis regionibus sancti fama sedulo contdefluxu, cum et iniquitas habundaret et multorum
Abbreviated transcription (Latin):
sollempni officio expleuisset: sacrum corpus cum it¬
uerentia deuans in ȩccłiam intulit: ac dic ciusdẽ
dedicationis kalendis scilicet ianuaruis. cum hymnis¬
et laudibus. & uniuerso eccłiastici officii apparatu.
preciose in eadem basilica quam ipse construxerat. tra¬
didit sepulture. Ita uir domini terre uiscerib offici¬
osissime commendatus. septimam sabbati cum xp̃o
iNanima celebrat: oc lauam uero nr̃ȩ omniũ relur¬
rectioni generaliter repromissam. interritus. immo
de gloria sccurus expectat. Et si corpore mortuus. ui¬
muza: multo confluencium undic popłorum agii¬
ne frequentatus: & pene assidius miraculoꝵ successib
sedulo declaratus. Quis cnim ad scãm cius memoriam.
sideliter oraturus accessit: quem non continuo affect᷑
deuote orationis adiuuerit: Uaria deniq ib tam am¬
marum. quam corporum remedia p̃stabantur: dũ
et debilib optata sospitas. & quibusq scelcrum imma¬

Expanded text:
sollempni officio explevisset, sacrum corpus cum resollempni officio explevisset, sacrum corpus cum reverentia elevans in ęcclesiam intulit ac die eiusdem dedicationis, Kalendis scilicet Ianuaret laudibus et universo ecclesiastici officii apparatu pretiose in eadem basilica, quam ipse construxerat, tradidit sepulturae. Ita vir Domini terrae visceribus officiosissime commendatus, septimam Sabbati cum Christo in anima celebrat, octavam vero nostrae omnium resurrectioni generaliter repromissam interritus, imo de gloria securus exspectat, etsi corpore mortuus, mina, multo confluentium undique populorum agmine frequentatus, et pene assiduis miraculorum successibus sedulo declaratus. Quis enim ad sanctam ejus memoriam fideliter oraturus accessit, quem non continuo affectus devotae orationis adjuverit? Varia denique ibi tam animarum quam corporum remedia praestabantur, dum et debilibus optata sospitas, scelerum imma
Abbreviated transcription (Latin):
quiȩ parabantur. Nam cum idem Walbentus qͦs¬
dam edomesticis direxisset. qui emptum saccophasũ
his qui ulud defferre uenerant assignarent: suꝑna dis¬
pensante dementia: tanta cos alienacio mentis elusit:
ut pro uasculo brcuiore quod emptum fuerat. aliud
narent. Quod siłli uchiculo imponentes: ad locum qͦ
uir sc̃s se tumulandum decreuerat. quam citissime ꝑ¬
duxcrunt. Ita omp̃s ds̃ cuicura ẽ de omnib: nec
ipsis quidem cinerib decti sui famuli quippiam decc̃
passus ẽ oportunum. Uniuersis gͥ ad usus scpulture
ptinentibus clegantissime s̃paratis: supradictus reue¬
rentissimus pontifex. abbatum suburbanorum cleriq
ac populi agmine circumseptusnad beatissimi frodob̃¬
ti exequias proptrat: cum adhuc sacrum enus corpus
in cella. xp̃iano compositum more iaceret. Qui prinũ
ut racio expetebat: ad prefate basilice dedicationẽ ac¬
cingitur. ordine ȩcdiastico ꝑagendam. Quam cum

Expanded text:
quiae parabantur. Nam cum idem Walbertus quosquiae parabantur. Nam cum idem Walbertus quosdam e domesticis direxisset, qui emptum sarcofagum his qui illud deferre venerant assignarent, superna dispensante clementia, tanta eos alienatio mentis elusit, ut pro vasculo breviore, quod emptum fuerat, aliud narent; quod illi vehiculo imponentes, ad locum, quo vir sanctus se tumulandum decreverat, quam citissime perduxerunt. Ita omnipotens Deus, cui cura est de omnibus, nec ipsis quidem cineribus electi sui famuli quippiam deesse passus est oportunum. 24. Universis igitur ad usus sepulturae pertinentibus elegantissime praeparatis, supradictus reverentissimus pontifex, abbatum suburbanorum clerique ac populi agmine circumseptus, ad beatissimi Frodoberti exequias properat, cum adhuc sacrum eius corpus in cella christiano compositum more iaceret. Qui primum, ut ratio expetebat, ad praefatae basilicae dedicationem accingitur ordine ęcclesiastico peragendam; quam cum
Abbreviated transcription (Latin):
& pene intolcrabilis dolor itrupit: parsq salutis ab¬
sumpta putabatur. tanta patris absentia succedense.
Uniuerso itaq sc̃imonialium cȩcu infletum & lacri¬
mas erumpente: uenerabilis abbatissa inscerali cõ¬
mota pietate. rapto cursu ad sci uiri gcequias. quã
celerrime ꝓpauit. Cumq inter cos de funcris di¬
ligentia tractaretur: illa ꝑquirente an loculus tu¬
mulando corpori preparatus adcẽt responsum ẽ emp¬
tum quidem cẽ a quodam illustri uito uulbertono¬
mine lapideum monumentum: uerum proceri¬
tati corporis eius nullomodo conuenire. fuit enim
idem sacratissimus uir non solum animo splendidꝰ:
s. etiam uenusto et ꝓcero corpore p̃ciosus: ut illi
quoq phibent. qui cuis sacuaitilimi copons ossa
se alpcrisse fatentur. Mlissis ilaq sistim ministris adio
deuehendum: mox mirum in modum miraculã
claruit: quod summi eẽt meriti. cui funebres exe¬

Expanded text:
et paene intolerabilis dolor irrupit, parsque salutis abet paene intolerabilis dolor irrupit, parsque salutis absumpta putabatur, tanta patris absentia succedente. Universo itaque sanctimonialium coetu in fletum et lacrimas erumpente, venerabilis abbatissa, viscerali commota pietate, rapto cursu ad sancti viri exequias quam celerrime properavit. Cumque inter eos de funeris diligentia tractaretur, illa perquirente, an loculus tumulando corpori praeparatus adesset, responsum est, emptum quidem esse a quodam illustri viro Walberto nomine lapideum monumentum, verum proceritati corporis eius nullo modo convenire. Fuit enim idem sacratissimus vir non solum animo splendidus, sed etiam venusto et procero corpore speciosus, ut illi quoque perhibent, qui eius sacratissimi corporis ossa se aspexisse fatentur. Missis itaque raptim ministris ad id devehendum, mox mirum in modum miraculo claruit, quod summi esset meriti, cui funebres exe
Abbreviated transcription (Latin):
ce ipse post modum retulit ad parendum sc̃is imꝑns
quamius egit ammum appulisset: in ipio mox legen¬
di exordio. ita uniuersus dolor abscessit: ut nul doloris
pristim. nil molestis resideact. Intcrea ꝑ tocius noctis
excursum. deo semꝑ intentus. cum int̾ spũalia collo¬
quia hora succederet: ex pleta sollempniter a fribus
inģicla psalmodic & orationum cantitate: uiuer¬
sos denuo iubet ad eẽ discipłos. Dumq ante eum
textus passionis dominicȩ legaitur: sub oculis om¬
nium sancta anima carnis exuta uelamine. felici
dccessu cęlestria penetrauit. Et ullo quidem ita hu¬
manis assumpto collegnis: exemplo reuerentissimꝰ
ncpos eius Waloinus. qui post modum loco auũcli.
in codem ipsius monasttrio abbas successit: gressu
concito ineenobio sci auintini ad memorabilem
ors itrudem abbatissam ꝑuenicns: sci uiri obitum
nunciauit. Ilco omium pectora nouus quidam

Expanded text:
ut ipse postmodum retulit, ad parendum sanctis imperiis ut ipse postmodum retulit, ad parendum sanctis imperiis quamvis aegre animum appulisset, in ipso mox legendi exordio ita universus dolor abscessit, ut nil doloris pristini, nil molestiae resideret. Interea per totius noctis excursum Deo semper intentus, cum inter spiritualia colloquia hora succederet, expleta sollempniter a fratribus in ęcclesia psalmodiae et orationum quantitate, universos denuo iubet adesse discipulos, dumque ante eum textus passionis dominicae legeretur, sub oculis omnium sancta anima, carnis exuta velamine, felici decessu caelestia penetravit. 23. Et illo quidem ita humanis assumpto collegiis, extemplo reverentissimus nepos eius Waldinus, qui postmodum loco avunculi in eodem ipsius monasterio abbas successit, gressu concito in coenobio sancti Quintini ad memorabilem Gibitrudem abbatissam perveniens, sancti viri obitum nuntiavit. Ilico omnium pectora novus quidam
Abbreviated transcription (Latin):
natiuitatis dicm. spacium uitȩ ꝓduxit ita deo uoła
cius scisima ꝓsequentt: & una eademq dic. ꝑ manꝰ
iamdicti pontificis. & basilica consectatione. & glebua
sacui enis corporis accipet sepulturam. Itaq cum
iuxta morem xp̃ianȩ obseruantiȩ kalendis ianuari¬
is dominicȩ circuncisionis eclebrias immmeret: ad
felicem transitum urgẽte egritudine scã anima cisa¬
batur. Pec sic tamen a scis monitis linguȩ officium
continebat: assistentes sibi discipulos mdcfessus exor¬
tans. quatinus inter se insolubile karitatis uincłm
custoditut. atq in exhibicione salutartis obedientie
ꝑsistentis. timorem di semꝑ sibi ante oculos reuoca¬
rent. Iariq sole ad telluris infima declinante: p̃fa¬
tum lupclinum qui ei familiarius obsequi consus¬
ucrat: maturius p̃cepit cuocari. Eo coram addue¬
to: ut sacrum cuangłium ante se legeret imꝑauit.
Iuc autem. dolore capitis acrius torquebatur. Cuimq

Expanded text:
nativitatis diem spatium vitae produxit, ita Deo vota nativitatis diem spatium vitae produxit, ita Deo vota eius sanctissima prosequente, ut una eademque die per manus iam dicti pontificis et basilica consecrationem et gleba sacri eius corporis acciperet sepulturam. 22. Itaque cum iuxta morem christianae observantiae Kalendis Ianuariis dominicae circumcisionis celebritas immineret, ad felicem transitum, urgente aegritudine, sancta anima citabatur. Nec sic tamen a sanctis monitis linguae officium continebat, assistentes sibi discipulos indefessus exhortans, quatinus inter se insolubile karitatis vinculum custodirent atque, in exhibitione salutaris obedientiae persistentes, timorem Dei semper sibi ante oculos revocarent. Iamque sole ad telluris infima declinante, praefatum Lupelmum, qui ei familiarius obsequi consueverat, maturius praecepit evocari. Eo coram adducto, ut sacrum euangelium ante se legeret, imperavit; ille autem dolore capitis acrius torquebatur. Cumque,
Abbreviated transcription (Latin):
ortus dominici consecraret. Creucrat siquidem opi¬
tulante deo monachorum congregacio: et maiorem
quam prima fuctat. alteram construxit ȩccłiam
ditatione excusauit factum: asscrens illud die qua
petebatur. minune posse completi: quod eum cum
clero suo et festiuitatis officiositas cumulacius occu¬
paret. & consuetudo ȩccłiastica co id ficri nullomodo
consentiret. Discipuli festinancius remeantes: scõ pa¬
dai responsum pontificis detulerunt. Quod ille per¬
tractans diligentius. & rationabile cẽ ꝑpendens: ele¬
uatis incclum manib & lacrmis ora ꝑfusus. par¬
cat inquid michi dñs. uosq filii indulgete: quod mi¬
nus circunspecte negocium cogitans frat̃nicatem ueᷤ¬
tram ineundo et redeundo. casso laborare compule¬
tim. Nc tamen scã mens suis usquoquaq desiderus
frustrarctur: diuina ẽ pietate consultum. Siquidem
latri obitus dilacione ꝑcepta. in octauum dominicȩ

Expanded text:
ortus dominici consecraret. Creverat siquidem, opiortus dominici consecraret. Creverat siquidem, opitulante Deo, monachorum congregatio, et maiorem, quam prima fuerat, alteram construxit ęcclesiamderatione excusavit factum, asserens illud die qua petebatur minime posse compleri, quod eum cum clero suo et festivitatis officiositas cumulatius occuparet et consuetudo ęcclesiastica eo id fieri nullo modo consentiret. Discipuli festinantius remeantes sancto patri responsum pontificis detulerunt; quod ille pertractans diligentius et rationabile esse perpendens, elevatis in caelum manibus et lacrimis ora perfusus: 'Parcat', inquid, 'michi Dominus vosque, filii, indulgete, quod, minus circumspecte negotium cogitans, fraternitatem vestram in eundo et redeundo casso laborare compulerim'. Ne tamen sancta mens suis usquequaque desideriis frustraretur, divina est pietate consnltum, siquidem, sacri obitus dilatione percepta, in octavum dominicae