comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
appellaturũ apud hebreos oe grecos.
et latinos. non tam̃ eadem termi¬
ratiose. Apud hebreos dr̃ mirabilis uel e¬
lectus. Apud grecos quietus. apudlatinos
modicus. quod nomen ꝓͥe impofittim ẽ pau¬
lo innotam gemine uirtutis. uel tͥplicis. qͣs
p̃dicte interp̃tationes insinuant. uł paulus
alibi ddicat. non enim accepistis sp̃m seruitti¬
tis it̾um intimore. Et alibi. Itaq iam non ẽ
seruus s liber. Eẽ dñs in euñgłio. Iamnon di¬
camuos seruos s amicos. & cet̾a. Nutmquid
paulus non erat liber oe amicus: Solutio.
duo gña timorum. dtio faciunt gn̾a seruoꝵ.
scilicet seruilis et filialis. paulus itaq seruꝰ
cimore filiali erat non seruili. que seruitus
non tollit libertatem uł amiciciam s pocius
paulus dicat xꝑm factum desemine daiuid
cum nos ꝯfiteamur natum de uirgine. Soło.
Ut notaret xp̃m ñ more aliorum hominuro¬
ceptum. s sola oꝑatione sp̃s sc̃i. de uirgine si¬
neuirili semine. Unde alii homines alios

Expanded text:
est apud Hebraeos, et Graecos, et Latinos, non tamen eadem terminatione . Apud Hebraeos dicitur mirabilis vel electus; apud Graecos quietus; apud Latinos modicus. Quod nomen proprie impositum est Paulo in notam geminae virtutis, vel triplicis, quas praedictae interpretationes insinuant; vel Paulus alibi dicat: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore . Et alibi: Jam non est servus, sed filius . Et Dominus in Evangelio: Jam non dicam vos servos, sed amicos . Nunquid Paulus non erat amicus? Solutio. Duo genera timoris duo faciunt genera servorum: scilicet servilis et filialis. Paulus itaque servus timore filiali erat, et non servili: quae servitus non tollit libertatem, vel amiticiam, sed potius Paulus dicat Christum factum ex semine David, cum nos confiteamur natum de Virgine? Solutio. Ut notaret Christum non more aliorum hominum conceptum, sed sola operatione Spiritus sancti de Virgine, absque virili semine: unde alii homines alios
Abbreviated transcription (Latin):
ds ẽ homo pͦr habere hominem unitum in
ꝑsonam. s scdm hos nͨ homo uere ẽ dds. nͨ ds
uere est homo. Alii dicunt quodcum dr ho¬
mo est ds̃ p̃dicat᷑ ꝑsona diuine nature. & cũ¬
di ds ẽ homo ꝑsona humane nature. p᷑r¬

Expanded text:
dicatur habere hominem unitum in personam. Sed secundum hoc nec homo vere est Deus, nec Deus vere est homo. Alii dicunt quod cum dicitur: homo est Deus, praedicatur persona divinae naturae de persona humanae natur
Abbreviated transcription (Latin):
quod nomine humanitatis.qñq it quod ẽ
gͦ mirari. quod humanitas dicta : ꝑͣ. cum noĩe
humanitatis homo assumptus sig̾cet᷑. intali
nebat. nͨ cñ ñ esse quod manserat. hibaritis
dicit quia ds: aliud qm fuit manens quod
fuit. Et quia nulli c̾ature hoc põt ouenire.
ut maneat simul quod÷. & aliud fiat: dicitħ
ꝓprium do ẽẽ. aliud ẽẽ qmͣ fuit: & manere
no. Ecce plures auctoritates habemis. quod
saltem unam auctoritatẽ ostendas. que di¬
cat quod ds ñ ÷ aliquid: in eoquod: homo. ł
quod non factus sit aliqus: qñfc̃s : homo.

Expanded text:
quod nomine humanitatis quandoque id quod est quod nomine humanitatis quandoque id quod est ergo mirari quod humanitas dicta est persona, cum nomine humanitatis homo assumptus significetur in tnebat; nec tamen non esse quod manserat. Hilarius dicit quod Deus est aliud quam fuit, manens quod fuit. Et quia nulli creaturae hoc potest convenire, ut maneat simul quod est, et aliud fiat, dicit hoc proprium Deo esse, aliud esse quam fuit, et manere rit ab aeterno. Ecce plures auctoritates habemus, quod saltem unam auctoritatem ostendas quae dicat quod Deus non est aliquid in eo quod est homo, vel quod non factus sit aliquid quando
Abbreviated transcription (Latin):
ugustinus dicit suꝑ d̾ne refugium.
ta sub̾arum ꝓpͥetate. Quod erat c̃abile:
mansit c̾abile. &e quod in c̃abile inc̾abile
& quod mortale mortale. ce quod inmor¬
libro de summo bono ait. humanitas axͦ¬
quod augastinus dicit inscd̃o libro detri¬
nitate. forma suscepti hominis. ꝑͣ filii est.
tuum. & animadute u̾itatem. Quis sic
qui loquitur accende. Recole quod peri¬
cł̾m anime tue incurris si negauus tam
manifestam u̾itatem. Memorare cẽ quia
homo erat quinegauit xꝑm ẽẽ aliquid quod
sit homo. & ĩo potuit decipi. & utinam solus
deceptus alios ñ decepisset. Si nondum cre¬
dis p̃dictis auctoritatib. audi quit augꝰ
dicat in eodem libro. humanam illam for¬
nitate. humana hatura do u̾bo copu lata
ui ul natura humana nonsig̾cat corpꝰ et ani¬
mam. uł illam ꝓpͥetatem que ꝓpͥe et scd̃m usũ
loquendi dicitur humanitas s rem existen¬
tem intali ꝑpͥetate. notat: firmit̾ gͦ tenend̾.

Expanded text:
Augustinus dicit super Domine, refugium :ta substantiarum proprietate. Quod erat creabile mansit creabile; et quod increabile, increabile: et quod mortale, mortale: et quod immordorus in libro De summo bono ait: Humanitas aquod Augustinus dicit in secundo libro De Trinitate. Forma suscepti hominis persona Filii est. tuum, et animadverte veritatem. Quis sit qui loquitur attende. Recole quod periculum animae tuae incurris, si negaveris tam manifestam veritatem. Memorare etiam quod homo, qui negavit Christum esse aliquid, sit homo; et ideo potuit decepi. Et utinam solus deceptus, alios non decepisset! Si nondum credis praedictis auctoritatibus. audi quid Augustinus dicat in eodem libro: Humanam illam fornitate. Humana natura Deo Verbo copulata  forma servi, vel natura humana, non significat corpus et animam, vel illam proprietatem, quae proprie et secundum usum loquendi dicitur humanitas, sed rem existentem in tali proprietate notat. Firmiter ergo tenendum
Abbreviated transcription (Latin):
caritate non ex qualitate sui s ꝑ occalionem si¬
cut lex iram oꝑatur. S de caritate udetur idẽ
posse dici. Multi enim in ꝑfectu caritatis & a¬
liarum uututum ꝑmanentes q̃nq suꝑbiunt
ce sic corpirunt. Sicut gͦ occaslo delinquendi ex
sc̃ia sumitur. sic ex caritate uidetuu. quod ñ ẽ
ꝯcedendum. ex caritate enim rullus occasionẽ
&̃ ligna habilia sunt ad ꝯbuiendum. ñ tñ ꝯ
buruntuo nͥ igris apponatur. sic cẽ scĩa ñqͣm

Expanded text:
haritate, non ex qualitate sui; sed per occasionem, siharitate, non ex qualitate sui; sed per occasionem, sicut lex, iram operatur. Sed de charitate videtur idem posse dici. Multi enim in profectu charitatis, et aliarum virtutum permanentes quandoque superbiunt, et sic corruunt. Sicut ergo occasio delinquendi ex scientia sumitur, sic ex charitate sumi videtur, quod non est concedendum. Ex charitate enim nullus occasionem tiam ligna habilia sunt ad comburendum, non tamen comburuntur nisi ignis apponatur; sic etiam
Abbreviated transcription (Latin):
& c̃. Qrͣ quomodo hoc sit uerum. cum multisint
quib nicħ collatum ẽ. unde saluari possint. Solło.
Non loquitur nͥ de fidelib quorum sunt diu̾si
gradus. ut ꝯtinentia. ꝯuigium. uirginitas.
inquib possunt saluari. quasi dic̾et. Quioti¬
nere noluerit. descendat ad ꝯiugium sͥ adeo
ꝯcessum. ut in eosaluetitr.
¶Pret̾it enim figuia. & c̃. Quet᷑ quomͦ hocsit
uerum cum fit scͥptum. terra inet̾num stat.
Scło. Non dicit p̃tit mundus s figura mun
dus transeat hoc intelligendum ẽ. scd̃m for¬
na sit hic qmͣ ibi. Si enim maior difficultas
inerendi in ꝯuigio uidetur ẽẽ maius p̃mũr
gradu magnum est saltem stare.
se apłs habuisse ut quiesc̾ent corinchii consilio¬
suo. si enim dicrinuis caritatem non sufficit. Ca¬
ritatem enim habrte pot̾at. & non scĩam situt
plurimi. si de scĩa non sufficit multi enim scĩam
hͥnt. suita eorum non respondet ueib̾ unde corsi¬
inutroq excellebat apł̃s. unde ꝯsilio eus acqͥes¬

Expanded text:
r quomodo hoc sit verum, cum multi sunt, quibus nihil collatum est, unde salvari possint? Solutio. Non loquitur, nisi de fidelibus, quorum sunt diversi gradus, ut continentia, conjugium, virginitas: in quibus possunt salvari, quasi diceret: Qui continere noluerit, descendat ad conjugium sibi a Deo concessum, ut in eo salvetur.Praeterit enim figura. Quaeritur quomodo hoc verum sit, cum scriptum sit: Terra in aeternum stat . Solutio. Non dicit praeterit mundus; sed figura munddus transeat, hoc intelligendum est secundum forna sit hic, quam ibi? Si enim major difficultas merendi in conjugio, videtur esse majus praemium. gradu magnum est saltem stare. se Apostolus habuisse, ut acquiescerent Corinthii suo consilio? Si enim dicimus charitatem, non sufficit. Charitatem enim habere poterat, et non scientiam sicut plurimi; si descientia, non sufficit: multi enim scientiam habent, sed vita eorum non respondet verbis. Unde consiin utroque excellebat Apostolus. Unde et cons
Abbreviated transcription (Latin):
habet᷑ de om̃ib. alia ẽ cura p̃ceptionis. quam
nori ħc ds de bob. non enĩ dat p̃cepta homini¬
bus ut eos qualit̃ boues nutrire debeant doce¬
at. hanc enuncuram de solis hominib habet.
orum ut dicit augustinris. non dispensatorie
utdicit ier. Dispensatorie aũ fieret. si malum
lumpne eccłie. ñ tñ dicimus alt̾utrum mẽ¬
titum fusse. cum cred̾e hoc uł illuo ñ sit ꝑi¬
culum fidei. de qͣ ꝯtũsia dicet᷑ insequentib¬
efficientem eiusdem enim efficatie ille cibꝰ
cuiꝰ iste ut uolunt quidam. tñ sacͣmenta ue¬
teris testam̃ti ex sacram̃tis noui testam̃ti. su¬
am uirtutẽ et efficatiam ħnt. sic̃ excorꝑe xꝑi.
quod ẽ sacram̃tum manna afidelib sump

Expanded text:
habetur de omnibus, alia est cura praeceptionis, quam habetur de omnibus, alia est cura praeceptionis, quam non habet Deus de bobus. Non enim dat praecepta hominibus, ut eos, qualiter boves nutrire debeant, doceat; hanc enim curam de solis hominibus habet.orum, ut dicit Augustinus; non dispensatorie, ut dicit Hieronymus. Dispensatorie autem fieret, si malum lumnae Ecclesiae: non tamen dicimus alterutrum mentitum fuisse, cum credere: hoc vel illud non sit periculum fidei: de qua controversia dicetur in sequentibefficientem. Ejusdem enim efficaciae erat ille sibus cujus iste, ut volunt: quaedam tamen sacramenta Veteris Testamenti ex sacramentis Novi Testamenti suam virtutem et efficaciam habent: sicut ex corpore Christi, quod est sacramentum, manna
Abbreviated transcription (Latin):
ter ẽ ingenitus. & filius ẽ ds genitus. ee ds¬
aũt sit sensus horum uerborum .s. ds unus
innatura noninꝑsona. magna questro ẽ int̃
modernos. Ut aũt loquab quod sentio udent᷑
mͥ petues saꝑe h̾esim sabellianam. ignorantes
multiplicem sig̾cationem. huius uocabuli
in ꝯmura usu loquendi accipuntur. de quib¬
regenerat infilios adoptionis.
pat̾ ẽ an alius. Soło. Non ille nͨ alius. s unus
& idem cum eodem.
sunt dicendi dii angłi. ne uideant᷑ ẽẽ colendi.
nuncupatiue ut dii gentium.
scĩam coritm eẽ pollutam nam fibos ꝑ d̾o facẽ
credebant ses cumtien̾ationt idolatita comede
Nonne si hoc dimitt̃ent peccarent. cum om̃e qd̃
eo enimꝑu̾sa mens eorum erat et excecata. ut
imaginem ligneam uł lapideamdm ẽẽ puta¬
rent. Unde ꝯuenient dicit apłs. conscĩa coꝵ¬
cum sit infirma quod non ꝑꝑ dm polluitur.
dõ de om̃ib. & si de omnib quomͦ ñ ẽ ei eura de
bob Soło. Alia ẽ ꝑuidentie cura que gn̾alit̃

Expanded text:
ter est Deus ingenitus, et Filius est Dautem sit sensus horum verborum, Deus unus in natura, non in persona? Magna quaestio inter modernos. Ut autem loquar quod sentio, videntur mihi plures sapere haeresim Sabellianam, ignorantes multiplicem significationem hujus vocabuli,in communi usu loquendi accipiuntur, de quibregenerat inPater est, an alius. Solutio. Non ille, nec alius, sed unus, et idem cum eodem. sunt dicendi dii angeli, ne videantur esse colendi enuncupative, ut dii gentium.conscientiam eorum esse pollutam: nam si hoc pro Deo se facere credebant scilicet cum veneratione idolothyta comedere, nonne, si hoc dimitterent, peccarent, cum omne, quod eo enim perversa mens eorum erat et excaecata, ut imaginem ligneam vel lapideam Deum esse putarent, unde convenienter dicit Apostolus: Cour , non quod propter Deum polluitur. Deo de omnibus? et si de omnibus quomodo non est ei cura de bobus? Solutio. Alia est providentiae cura, quae generaliter
Abbreviated transcription (Latin):
¶Item uoluꝰ t ꝑbare auctoritate ieroñ. quod
fornicatio grauior sit cet̾is pec̾cis. dicit enĩ.
quanta p̃cessit in oꝑe delecto. tanta debet se¬
qui insatisfactione mentis a maritudo. ce fic
udetur uͥ maior delectatio ibi sit maior culpa
Soło. Hoc ut arbitror non dr in comꝑatione
om̃ium aliorum s inquolibet gn̾e uexta qnͣ¬
titatem delectationis intelligit᷑ qnͣtitas cri¬

Expanded text:
ritate Hieronymi, quod fornicatio gravior sit caeteris peccatis. Dicit enim: Quanta praecessit in opere delectatio, tanta debet sequi in satisfactione mentis amaritudo, et sic videtur quod ubi major delectatio, ibi sit major culpa. Solutio. Hoc, ut arbitror, non dicitur in comparatione omnium aliorum; sed in quolibet genere juxta quantitatem delectationis intelligitur q
Abbreviated transcription (Latin):
formam dedit. sĩt cum sc̃ptum sit om̃is sub̾a.
om̃is forma. om̃is ꝯuinctio. et om̃is ꝯpago
sit adõ. quomͦ forma idoli ñ ẽ ado. cumsit ali¬
quid. Origenes dicit. idolum nicħ ẽ .i. nulltꝰ
est idolum nicħ ẽ inmundo .i. in ueb mundinł
lam ħt potestatem ut eas mutet inmeliꝰ uł in

Expanded text:
iterum cum scriptum sit: Omnia substantia, omnis forma, omnis conjunctio, et omnis compago fit a Deo: quomodo forma idoli non sit a Deo, cum sit aliquid? Origenes dicit: Idolum nihil est, id est nest idolum nihil est, in mundo, id est in t potestatem, ut eas mutet in melius vel
Abbreviated transcription (Latin):
one eterne u̾itatis nec cẽ in optimis moribus.
Ut inphilosophis apparet qui optimis mo¬
ribus uiguerunt ee tñ falsa uirtute nitue¬
runt quia et̾ne u̾itatis caruerunt agniti
sit intelligendum nonne tina uoluntas pa¬
tris et ip̃ius filii. quom potuit placere pat̾
&e nons: Quod aũc pat in om̃ib placuerit
nemo est qui ambigat. Soło slonsͥ placuit se¬
ctnlum carnus infirmitater. cuius afflictio¬
nem non respuit. iuxta quod alibi dicit. non
ueni facere uoluntatem meam .i. implere il¬

Expanded text:
one aeternae veritatis; nec etiam in optimis moribus, one aeternae veritatis; nec etiam in optimis moribus, ut in philosophis apparet, qui optimis moribus viguerunt, tamen falsa virtute nituerunt, quia aeternae veritatis caruerunt cognitisit intelligendum. Nonne una est voluntas Patris et ipsius Filii? quomodo ergo potuit placere Patri, et non sibi? Quod autem Patri in omnibus placuit, nemo est qui ambigat. Solutio. Non sibi placuit secundum carnis infirmitatem, cujus afflictionem non respuit, juxta quod alibi dicit: Non veni facere voluntatem meam , id
Abbreviated transcription (Latin):
quod fides ꝑfide catholica accipitur. dicens
aliquid faciat quods ꝓsit. Quod iudetur
non ẽẽ uerum. quia cornelius nondum
łins fidem orans exauditus sit. ce alibi sc̃p¬
tum sit qui fidelic̾ rem babilonis amminis¬
ri. Soło. Apłs id uitendit docere quod nul¬
cundum quosdam omnia tali cẽ bona ob¬
sunt quia malis ad mixta bona nocere
solent. quia tantomagis offendit quis. ꝗͣto
abutitur uirtutib. Unde augustinus.
Meliora minima bona sunt qmͣ maxima
tum sit anuideus peccet xp̃m ẽe dm dicendo
cum coactus hoc dicat. hoc enim dicendo ui¬
admortem peccare uidetur id dicendo Soło.
Non bene sonare uidetur aitib fidelium
quod uideus dicendo xp̃m ẽe dm admorcem
peccet. Nec nos to dicimus licet id quidam
asserere udeantur. quia mentiri est fari. qd̾
lensoi. Unde ubi non est fallum nec mendaci¬
um pocest tñ aliquis retis ẽe mendacii etiam
uerum dicendo.¬
¶ sluilla urtus bona ẽ nͥque formatur agniti¬

Expanded text:
quod fides pro fide catholica accipitur. Dicens aliquid faciat, quod sibi prosit: quod videtur non esse verum, cum Cornelius nondum habens fidem orans exauditus sit, et alibi scriptum sit: Qui fideliter rem Babylonis adminisri. Solutio. Apostolus id intendit dicere quod nulcundum quosdam omnia tali etiam bona obsunt; quia malis admista bona nocere solent, et tanto magis offendit quis, quanto magis abutitur virtutibus. Unde Augustinus: Meliora minima bona sunt, quam maxima,tum sit, an Judaeus peccet Christum esse Deum dicendo, cum coactus hoc dicat: hoc enim dicendo viad mortem peccare videtur id dicendo. Solutio. Non bene sonare videtur auribus fidelium, quod Judaeus dicendo Christum esse Deum ad mortem peccet; nec nos hoc dicimus, licet id quidam asserere videantur; quia mentiri est fari quod ione fallendi: unde ubi non est falsum, nec mendacium, potest tamen aliquis esse reus mendacii etiam verum dicendo. Nulla virtus vera est, nisi quae formatur agniti
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Qui adheret metͥci unum corpꝰ efficit᷑. QRde
hac unitate que sit et scđm quid intelligen¬
da. Soło. Notat quod tales ñsolum unum cor¬
porali sunt ꝯiunctione. s inlibidinis ardore
& hoc turpissimum ẽ sic unum coipꝰ effici cum
meretͥce qui unus sp̃e deberet ẽẽ adħens deo.
¶ Erunt duo in carne una .&c̃. QR quomͦ hãc
auctoritatem que ẽ de illaꝯiugali copula q̃
facta ẽ quomͦ inducat apłs ad hanc turpem
copulam ostendendam que ẽ iñt fornicantem
uraum corpꝰ efficit᷑ amborum: Multomag̃ hic
aginem & formam iusticie induere. sicut de¬
um ꝯeulcant qui male iuuendo eum negans.
Deponunt uͦ dm qui caritate tepescunt. et
¶ Dicit glosa gͣuius ẽ indm peccare qmͣ inꝓ
ximum S nonne qui ꝑuium peccant de¬
um offendunt: Quomͦ gͦ distinguit᷑ hoc et
illud. Solo In dm peccare ẽ ꝑ ꝯtemptum in
mentis. infide &e sumilib dm offendere. In ꝓxi¬

Expanded text:
 Qui adhaeret meretrici, unum corpus efficitur. Quaeritur de hac unitate quae sit, et secundum quid sit intelligenda. Solutio. Notat quod tales non solum unum corporali sunt conjunctione, sed in libidinis ardore, et hoc turpissimum est, sic unum corpus effici cum meretrice, qui unus spiritus deberet esse adhaerens Deo.uit, duo in carne una. Quaeritur quomodo hanc auctoritatem, quae est de illa conjugali copula, quae sancta est, inducat Apostolus ad hanc turpem copulam ostendendam, quae est inter fornicantem unum corpus efficitur amborum, multo magis haaginem et formam justitiae induere, sicut Deum conculcant, qui male vivendo eum negant; deponunt vero Deum, qui in charitate tepescunt et  Dicit glossa: Gravius est in Deum peccare quam in proximum; sed nonne qui in proximum peccant, Deum offendunt? quomodo ergo distinguitur et hoc, et illud? Solutio. In Deum peccare, est per contemptum in amentis, et fide, et similibus Deum offendere. In proxi
Abbreviated transcription (Latin):
timo ꝯtͤcta ꝯsensu. Causa efficiens ẽosensis ma¬
ritalis ꝑuerba de p̃senti exp̃ssus. ꝯsensus qui
in anima ẽ coram eccłia debet demonstrari sñ
quononẽ ꝯiugium. Uñ legitur. Matmoniũ
ip̃m sit sacram̃tum. sicut &e illud. s utrum eiꝰ¬
dem rei utrumq sit. pot est queri. quod hie sol¬
uere pꝰ ponimus. catisa breuitatis cuius uesti¬
gia sequimur. In sacramentis enumce sñis
¶ hec aũt dico sađłm indulgentiam. Caeritur
quid fit uł uocetur indulgentia. Soło. Indul¬
gentia ẽ ꝯcessio laxioris uite qmͣ licitum sit qd̾
eẽt illicitum &e pecẽm iͥ nulla dcessio ẽẽt. Dmix¬
tio enim carnalis uiri et femine peccm eẽt nͥ
illicitum fit licitum. que solet fieri causa gra¬
iuoris pec̃ci uitandi.
castos ẽẽ. cum sciret quod ds nonuult. sienim
hoc ẽẽt quomͦ gn̾is humani fieret ꝓpagatio:
Soło. Conditio ẽ implicita .q. d. uolo ce bomu
est uł mͥ placeret om̃s tales ẽẽ forsitan si om̃s

Expanded text:
tracta. Causa efficiens est consensus materialis per verba de praesenti expressus. Consensus, qui in anima est, coram Ecclesia debet demonstrare, sine quo non est conjugium, unde legitur: Matrimonium ipsum sit sacramentum, sicut et illud: sed utrum ejusdem rei utrumque sit, potest quaeri quod hic solvere postponimus causa brevitatis, cujus vestigia sequimur: in sacramentis enim et sententiis  Haec autem dico secundum indulgentiam. Quaeritur quid sit, vel vocetur indulgentia? Solutio. Indulgentia est concessio laxioris vitae; quam licitum sit, quod esset illicitum et peccatum, ubi nulla concessio esset. Commistio enim carnalis viri et feminae peccatum esset, nisi ssionem illicitum fit licitum, quae solet fieri causa gravioris peccati vitandi.castos, cum sciret quod Deus non vult? si enim hoc esset, quomodo generis humani fieret propagatio? Solutio. Conditio est implicita quasi dicat volo, et bonum est, vel mihi placeret omnes tales esse: forsitan si omnes
Abbreviated transcription (Latin):
occultoꝵ ħ reuelatio. scđm quosdam ẽ eoꝵ po¬
testas ce auctoritas. scdm alios iõ dic̃ti st̃ sc̃i
cum dno iudicaturi quia eoꝵ comꝑatione
mali dampnabiles apparebunt. Unde quia
iudicabunt sc̃i nationes legitur.
mis. ut illud deuirginib p̃ceptum ñ habeo
siltum aĩt do. p̃ceptum de mediis. Non oc
decibo sumendo. Uidetur aũt quod p̃ceptum¬
sit. si enim mea non receꝑo. illum in errore
foueo qui abstulit. quare causa utilitatis
munis debeo repet̾e. quare ex p̃cepto repeto qr
om̃e malum ex p̃cepto fugiendum ẽ. Soło.
ꝑmissio ẽ repet̾e ꝯsilium anñ repete. apł̃s gͦ¬

Expanded text:
 revelatio secundum quosdam est eorum potestas, et auctoritas: secundum alios ideo dicti sunt sancti cum Domino judicaturi: quia eorum comparatione mali damnabiles apparebunt. Unde quod judicabunt sancti nationes, legitur.mis, ut illud: De virginibus praeceptum non habeo; consilium autem do . Praeceptum de mediis, ut: Nonde cibo sumendo. Videtur autem quod sit praeceptum: si enim mea non repeto, illum in errore foveo, qui abstulerit: quare causa utilitatis communis debeo repetere: quare ex praecepto repeto; quia omne malum ex praecepto fugiendum est. Solutio. Permissio est repetere; consilium autem non repetere. Apos
Abbreviated transcription (Latin):
Quͣ quid uocet uetꝰ ferm̃tum. Soło. Inanem
głationem. uł uite uetustatem: que ꝑ noiti¬
tatem uite est purganda
malum mag̃ qmͣ ad honum. &e maxime cũ
ꝑsuadetur ei adosueta redire. quare apł̃s
ni ad idolatriam suatione gentilium acce¬
derent. qmgentiles xanorum ammoritio¬
cum talib. anom̃s tales ab eccłia sint ei¬
ciendi. &e falce anathematis sint p̃cidendi
Soło. Ita quidem eẽt faciendum si poss fĩ
sine scandalo. s tñ quia tanti ee tot potiꝰ
nisi ut rachel ploret filios suos.¬
¶ Notandum quodforncatio. alia corpora¬
postolus quod licet sc̃is de rebus secularibus
iudicare: s si hoc est. quomͦ post ea subiungit.¬
disciplina. s nonlicet int̾ se ꝯtendere.
uerum sit. quodliceat sua repet̾e. cum dns
dicat. siquis abstulerit tͥ tua noli repetere.
Soło. Suarepetere &e non sit malum tñ ocea¬
sio mali ĩo dominus ꝯsulit non repet̾e sua.

Expanded text:
ur quid vocet vetus fermentum? Solutio. Inanem gloriationem, vel vitae vetustatem, quae per novitatem vitae est purganda.malum magis quam ad bonum, et maxime cum suadetur ei ad consueta redire, quare Apostoni ad idololatriam suasione gentilium accederent, quam gentiles Christianorum admonitiocum talibus: an omnes tales ab Ecclesia sint ejiciendi, et falce anathematis praecidendi. Solutio. Ita quidem esset faciendum, si posset fieri sine scandalo: sed tamen quia tanti, et tot potiunisi ut Rachel ploret filios suos. Notandum quod fornicationum alia est corporapostolus, quod licet sanctis de rebus saecularibus judicare: sed si hoc est, quomodo postea subdisciplina, sed non licet inter se contendere. verum sit, quod liceat sua repetere, cum Dominus dicat: Si quis abstulerit tibi tua, noli repetere? Solutio. Sua repetere etsi non sit malum, tamen est occasio mali: ideo Dominus consulit non repetere sua
Abbreviated transcription (Latin):
to iudet᷑ expedire: si enim resistẽt ammo¬
non m̾uit. s odio uel iniuidia p̃lati ꝑcutitur
ancedere. Soło. Si line scadelo resistere p
mat. S si sine scandalo non potest cedat. et ꝓ
exꝯmunicat᷑ inpotestatem tͣdit᷑ sathane: ut
eius carnem uexet. ut sic tandem resipiscat.
slon tñ semꝑ sathan uexat. Callidꝰ erĩ hostis
uni pareit ut multos acquirat. ut uł ip̃ms

Expanded text:
tio videtur expedire: si enim resisteret admonon meruit, sed odio vel invidia praelati percutitur an cedere. Solutio. Si sine scandalo resistere potest, mat; si sine scandalo non potest, cedat, et pexcommunicatur, in potestatem traditur Satanae, ut ejus carnem vexet, ut sic tandem resipiscat: nec tamen semper Satanas vexat. Callidus enim hostis uni parcit, ut multos acquirat, vel ut ips
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Dicit expositor quod illis qui ¶nent¬
puniuntur ꝑpenam illatam mintutur pec¬
catum: s queritur quomͦ hoc sit uerum. eũ
miuti penam illatam suestineant. c in boe
sunt contrarii iusticie &e sic magis peccant. ce sic
pecc̃m eorum augetur in hoc quod putniuntur.
Soło. Potest de talib dici quod saltem pecc̃a in
que caderent si amplius iuuerent ꝑ penam
quam patiuntur uitant. Si enim uoluntarie
di sathane. & c̃. Ex hoc loco apti accipit eccłia
slunc de ignotis s siue de his siue de his: prius
ꝓriocandi coram eccłia sunt. Quidam c̃ẽ diu¬
tius expectandi. & sepius ammonendi: scdm
ꝑsonarum ce pec̃eorum diũsitatem ce qualita¬
tem. Ut si rex ꝑcuius iram strages ĩmintret
eccłie. Post qm uͦ seꝑati fuerint. si noti sunt:
nullomͦ communicandum ẽ eis. Si ignoti
si ꝯmunicae qͥs ignorãt᷑ ñ peccat. Si uͦ suspicet᷑
si sine scandalo uitare possit iutet. si non põt

Expanded text:
 Dicit expositor quod illis, qui puniuntur per poenam illatam, minuitur peccatum: sed quaeritur quomodo hoc sit verum, cum inviti poenam illatam sustineant, et in hoc sint contrarii justitiae, et sic magis peccent, et sic peccatum eorum augetur in hoc, quod puniuntur. Solutio. Potest de talibus dici, quod saltem peccata, in quae caderent, si amplius viverent, per poenam, quam patiuntur vitant: si enim voluntarie em Satanae, etc. Ex hoc loco Apostoli accipit Ecclesia nunc de ignotis; sed sive de his, sive de illis, prius provocandi coram Ecclesia sunt. Quidam etiam diutius exspectandi, et saepius admonendi secundum personarum, et peccatorum diversitatem et qualitatem, ut si rex per cujus iram strages imminet Ecclesiae. Postquam vero separati fuerint, si noti sunt nullo modo communicandum est eis: si ignoti, si communicet quis ignoranter, non peccat; si vero suspicetur, si sine scandalo vitare possit, vitet; si non po
Abbreviated transcription (Latin):
cum omria eadem faciant que et boni ꝑfructͦ
eram oꝑa intelliguntur. Soło. Uirtute ꝑsecie¬
rantie ꝑbantur et disc̃nuntur falsi auerie..
detur cum contͣrium sit ueritati Soło. Quoti¬
ens tale genus locutionis occurrit qnͣtum ad
suꝑficiem uocis & pͥmam sig̃cationem locutio¬
nis falsum ẽ quiod dicitur. Ip̃e tam̃qui loquitͦ
non mentitur s potius uerum dicit. quod con¬
tingit ex natura tropi.
facere uerbo ut pecc̃or confundatur et ertibes¬
cat de culpasua &e sic corrigatur: qtiomͦ gͦ dicit
apłs. Non hoc dico ut confundamuos. Soło
Confusio dupplex. Confusio que ad mortem est.
ex qua peiores efficimur aliqui. Est cẽ ꝯfrisio
que est correptionis cum erubescit ex correpti¬
one de peccatis. ut amplus abstineat homo

Expanded text:
cum omnia eadem faciant, quae et boni: per fructus enim opera intelliguntur. Solutio. Virtute perseverantiae probantur, et discernuntur falsi a veris. detur, cum contrarium sit verum. Solutio. Quoties tale genus locutionis advenerit, quantum ad superficiem vocis, et primam significationem locutionis, falsum est quod dicitur: ipse tamen, qui loquitur, non mentitur; sed potius verum dicit, quod contigit ex natura tropi. facere verbo, ut peccator confundatur, et erubescat de culpa sua, et sic corrigatur: quomodo ergo dicit Apostolus: Non hoc dico, ut confundam vos? Solutio. Confusio est duplex. Est confusio, quae ad mortem est, ex qua pejores efficiuntur aliqui, et est confusio, quae est correctionis, cum erubescit ex correctione de peccatis, ut amplius abstineat homo.
Abbreviated transcription (Latin):
& non uita. Soł̃o. Quos suꝑius ꝑfectos uoca¬
uit. hic dicit spiritales.
¶ Animalis homo. & c̃. Queritur quem dicat
animalem. Est enim animalis scđm uitam.
& scđm intelligentiam. Soło. Cerrene sapi¬
entie intentum uocat animalem. qui ter¬
rena ꝯsiderans. que d̃i sunt stulta repucat
tem suam sunt necessabia. et ip̃e anemine
iudicatur. Nequit enim animalis intelli¬
gere quid faciat. uel quare.
¶O ppͦr. Setrus apaulo ẽ rep̃hensus. gͦ sp̃alis
quod spiritalis anemine iudicatur: Soło.¬
bilis. & dampnatione dignus anullo osten¬
ditur: licet enim in anima peccet. non tam̃
hoc dampnabile est illi.
lis erat tam utta qm scĩa. ce sie potuit
loqui spirtalia. quod et faciebat. Unde su¬
ꝑiuis sapientiam int̾ ꝑfectos loquimur. qͦmͦ
gͥ dicit non potui uob loqui tamquam sꝑitali¬
bus. Soło. Nonbec dicit quinfacultatem docẽ¬
di maiora incrinsecus ħret. s quia illi ꝯguui¬

Expanded text:
et non vita. Solutio. Quos superius perfectos nuncupaet non vita. Solutio. Quos superius perfectos nuncupavit, hic dicit spirituales. QUAESTIO XXIV. Quaeritur quem dicat animalem. Est enim animalis secundum vitam, et secundum intelligentiam. Solutio. Terrenae sapientiae intentum vocat animalem, qui terrena considerans, quae Dei sunt stulta reputat.tem sunt necessaria, et ipse a nemine judicatur. Nequit enim animalis intelligere, quid faciat, vel quare. Opponitur. Petrus a Paulo est reprehensus, ergo spiritalis tio. Spiritalis a nemine judicatur, bilis, et damnatione dignus a nullo ostenditur: licet enim in aliquo peccet, non tamen hoc damnabile est illi. lis erat tam vita quam scientia, et sic potuit loqui spiritualia, quod et faciebat? Unde superius: Sapientiam inter perfectos loquimur , quomodo ergo dicit, Non potui vobis loqui tanquam spiritalibus? Solutio. Non hoc dicit, quin facultatem docendi majora intrinsecus haberet, sed quia ipsi congru
Abbreviated transcription (Latin):
tradiderunt eum: ẜ si cognouerunt et tñ
occiderunt: incredibilis crudelitas in eis fu¬
it. Item si sciebant eum ẽẽ dmsciebant eum
inmortalem et sic nonposse mori: quomͦ gͦ
euis mortem querebant. si ip̃m non mori
posse sciebant: ⁊ oło. Dicunt quidam uide¬
os cognouisse xꝑm. quia negare non potu¬
erunt. uelinuitate aliqui cognouerunt
ilun. ẽ illum qui m lege et ꝓpħis ꝓmissus e¬
rat. Non aũt ip̃m ẽẽ dm credebant. quod tam̃
quem sciebant iustum c̃ẽ occiderunt. inuidie
erat. Cuius talis natura ẽ. ut contͣ sua bona
queras aliena in commoda. Ouuni gͦ consilii
dispensationem penitus ignorauerunt.
sit scire ea que donata sunt nob̃. Soło. Scire
aquo sunt data. & nonẽe ingͣcum dacori: Il¬
le enim dicitur uere habere qui scit unde ħt.
ille non haberc qui nescit unde habeat. ce in¬
gratus ẽ ei a quo ħt. Nemo enim de donis
telligentia sunt ꝑfecti. alii intelligentia

Expanded text:
tradiderunt eum : sed si cognoverunt, et tamen tradiderunt eum : sed si cognoverunt, et tamen occiderunt, incredibilis crudelitas in eis fuit. Item, si sciebant eum esse Deum, sciebant eum immortalem, et sic non posse mori: quomodo ergo ejus mortem quaerebant, si ipsum non posse mori sciebant? Solutio. Dicunt quidam Judaeos cognovisse Christum, quod negare non potuerunt. Vel in veritate aliqui eorum cognoverunt ipsum esse illum qui in lege et prophetis promissus erat. Non autem ipsum esse Deum credebant, quod tamen eum, quem sciebant esse justum, occiderunt, invidia erat. Cujus est talis natura, ut contra sua bona quaerat aliena incommoda: divini ergo consilii dispensationem penitus ignoraverunt. sit scire ea, quae data sunt nobis. Solutio. Scire a quo sunt data, et non esse ingratum datori: ille enim dicitur vere habere qui scit unde habet: ille non habere, qui nescit unde habeat, et ingratus est ei, a quo habet: nemo enim donis telligentia sunt perfecti; alii intelligentia,
Abbreviated transcription (Latin):
non dõ sis attͥbuerunt. Unde sap̃ia eorũ¬
di uel demones. uel legis ꝑitos.¬
num eum cognou̾it. cum scͥptum sit de illis
quia dicebant. iħu fili dauid numquid uenis¬
ti ante tempꝰ torquere nos: & item. et erant
multa demonia exeuntia et clamantia. qm̃
hic est filius di. & nonsinebat ea loqui. qm̃sci¬
scuusse ꝑꝑ suam estimationem. quia potuis
existimabant dm ẽe xp̃m quã ueracit᷑ sci¬
re nt. sic enim ds diabolum semꝑ dubium re¬
liquit. ut semꝑ post humilia aliqua alta fa¬
ceret. ut post sublimia ad humilia rediret.
Unde post il lud insigne miracłm de lataro
cum diabolus ꝓrsus putaret dm ẽẽ ꝑmisit
se capi. ligari. flagellari. Unde it̾um dia¬
bolus purum hominem cum ẽẽ arbit᷑batur.
s t̃p̃o iam ducto ad p̃sidem et ip̃is uideis in
eumnon cognouerunt cum de eis scͥptum sit
inpatabola eungłica. Ecce heres uenite oc¬
cidamus eum. & alibi. quia ꝑ inuidiam

Expanded text:
non Deo, sed sibi attribuerunt, unde sapientia eorunon Deo, sed sibi attribuerunt, unde sapientia eorudi, vel daemones, vel etiam legisnum eum cognoverit, cum scriptum sit de illis, qui dicebant: Jesu fili David, quid venisti ante tempus torquere nos? Et iterum: Et erant multa daemonia exeuntia, et clamantia, quoniam hic est Filius Dei, et non sinebat ea loqui; quoniam sciscivisse propter suam existimationem: qui potius existimabant Deum esse Christum quam veraciter scirent: sic enim Deus diabolum semper dubium reliquit, ut semper post humilia aliqua alta faceret, et post sublimia ad humilia rediret: unde post illud insigne miraculum de Lazaro, cum diabolus prorsus putaret Deum esse, permisit se capi, ligari, flagellari: Unde iterum diabolus purum hominem eum esse arbitrabatur; sed ipso jam ducto ad praesidem, et ipsis Judaeis in eum non cognoverunt, cum de eis scriptum sit in parabola evangelica: Ecce haeres; venite, occidamus eum . Et alibi: Quia per invidiam
Abbreviated transcription (Latin):
distincte ostenditur quid credendum sit. &e qͣ¬
credere deberent. sic enim inprimis oportes ẽ¬
dentes iniciare. pꝰea ꝑficientes ꝓficere.
uus cogratione. alii ꝑfecti in cognitione. et
infide qm rustici. fide et non cognitione ut
quidam rustici. qui parum de cognitione
attigerunt. &e tñ ꝑfecte credunt. Soło. Uide¬
tur nob quod sapientiam loquebatur apłs
int̃ ꝑfectos cognitione. quia illi qui sola fi¬
de sunt ꝑfecti uidentur in capaces altiortim
tm̃ m̾ito fidei. talib sepe multa reuelantur
¶ Qui destruuntur. ce c̃. Queritur quomͦ sapi¬
entia philosophorum destruatur cum ip̃a ui¬
deatur comp̃hensio u̾itatis. Soło. Destricitur:
cum falsa uel nuilla ẽe demonstratur. puta¬
bant enim ut iam ditum ẽ. quod đs nil ꝯtͣ
naturam facere poss Itaq int̾ magna &e mł¬
ta que uere ꝯp̃benderunt multa falsa assere¬
bant. & illam ũitatem quam ex dõ habuer̃t

Expanded text:
distincte ostenditur, quid credendum sit, et qudistincte ostenditur, quid credendum sit, et qucredere deberent. Sic enim oportet in primis credentes initiare, postea proficientes perficere. et cognitione; alii perfecti in cognitione, et in fide quam rustici; in fide et non cognitione, ut complures rustici, qui parum de cognitione attigerunt, et tamen perfecte credunt. Solutio. Videtur nobis, quod sapientiam loquebatur Apostolus inter perfectos cognitione, quia illi, qui sola fide sunt perfecti, videntur incapaces altiorum: tamen merito fidelibus talibus saepe multa revelantur: qui destruuntur. Quaeritur quomodo sapientia philosophorum destruatur, cum ipsa videatur esse comprehensio veritatis. Solutio. Destruitur, cum falsa vel nulla esse demonstratur: putabant enim, ut jam dictum est, quod Deus nil contra naturam facere posset. Itaque inter magna, et multa, quae vere comprehenderunt, multa falsa asserebant, et illam veritatem, quam ex Deo habuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Queritur quomͦ apłs dicat se nonuenisse ad
corinthios insaip̃ia.s p̃dicasse eis xp̃m. ce he
crucifixum tanquam mintis difficile sit ad
incelligendum quod ds incarne assumpta
mortuus sit. qmͣ d̃m ẽẽ in ẽentia unum & tͥ¬
num inꝑsonis. Soło. In xꝑo due sunt nature.¬
naturam magis nob affinia sunt. qmͦ illa q̃
scdm naturam diuinam funt. quare facili¬
us a nob̾ creduntur et intelliguntur. Ea uͦ
que scłm diuinam naturam ut detͥbus ꝑso¬
ras &e de cadem sub̾a & huius modi remoti¬
ora sunt. & idõ ad intelligendum difficilio¬
ra. Unde bene dixit se non uenisse ad eos
insap̃ia cum de morte xp̃i eis dissereret.
quia illa minora & non illa sublimiora
ut cds unus &e trinus credatur &e sic uidetitr
apłs inꝑfectam doctrinam illis tͤͣdidisse non
p̃dicans illa sublimiora &e sic decepisse. Soło.
tĩces duob modis p̃dicatur. uel quando sum¬
plicit̾ ꝓponitur quid eredendum simplicit᷑ sit.¬
uel quando discretio eorum que cieduntur.

Expanded text:
Quaeritur quomodo Apostolus dicat, se non venisse ad Corinthios in sapientia, sed praedicasse eis Christum, et hunc crucifixum: tanquam minus difficile sit ad intelligendum, quod Deus in carne assumptus mortuus sit, quam Deum esse in essentia unum, et trinum in personisnam, magis nobis affinia sunt quam illa, quae secundum naturam divinam sunt: quare a nobis facilius creduntur et intelliguntur. Ea vero quae secundum divinam naturam, ut de tribus personis, et eadem essentia et hujusmodi, remotiora sunt, et ideo ad intelligendum difficiliora. Unde bene dixit se non venisse ad eos in sapientia cum de morte Christi eis dissereret; quia illa minora, et non illa sublimiora ut Deum unum et trinum credat? et sic videtur Apostolus imperfectam doctrinam illis tradidisse, non praedicans illa sublimiora, et sic decepisse. Solutio. Fides duobus modis dicitur, vel quando simpliciter proponitur quid credendum sit: vel quando discretio eorum, quae creduntur,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hoc fundamentum edificatur. eitm potius
quodlibet pec̃m ꝑtineat ad destructionem qm
ad edificationem: Item quomͦ hoc edificans
saluus erit quasi ꝑignem cum fides sine oꝑib
mortua sit: Itemsi habuerit om̃em fidem ita¬
ut montes tranfferat caritatem non ħ uerit.¬

Expanded text:
 hoc fundamentum aedificant, cum potius quodlibet peccatum pertineat ad destructionem quam ad aedificationem. Item quomodo haec aedificans salvus erit quasi per ignem, cum fides sine operibus mortua sit. Itemut montes transferat, caritatem aut
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Molite ante tempꝰ uidicare. & c̃. Aliud est
iudicare de ambigius quod ẽ phibitum qͥa
dampnabile. aliud ẽ suspicari quod ẽ huma¬
ne infirmitatis. qua nemo forsitan caret. S
tendite a falsis ꝓbis qui uentunt aduos in
uestientis ouium. qualit̾ c̃ discerni possint ip̃e
subdit . afructib eorum cognoscetis eos. hinc ui¬
detur miuiere quod de talib debeamus uidicare.
Soło. Aliudẽ malos discernere ut caueantur. a¬
liud iudicare dampnatione dignos. quos nes¬

Expanded text:
 Nolite ante tempus judicare, etc. Aliud est  Nolite ante tempus judicare, etc. Aliud est judicare de ambiguis, quod est prohibitum, quia damnabile: aliud est suspicari, quod est humanae infirmitatis, qua nemo forsitan caret. Sedtendite a falsis prophetis, qui veniunt ad vos in vestimentis ovium . Qualiter etiam discerni possunt, ipse subdit, dicens: A fructibus eorum cognoscetis eos . Hinc videtur innuere quod de talibus debeamus judicare. Solutio. Aliud est malos discernere, ut caveantur; aliud judicare damnatione dignos: quos nes
Abbreviated transcription (Latin):
cat si non rep̃henderiͥt᷑ ꝯscientia nr̃a iamfidu¬
ciam habemus ad dm. et ip̃e paulus alibi. gła¬
nr̃a ẽ testimonium conscientie nĩe. quare
nos uistos debeamus putare. & inde głam
nos habere. si nos non rep̃henderit conscienti¬
a nr̃a: que est enim maiorꝑfectio uesticie. qmͣ
cam puram conscientiam habere: Soło. õt̃
aliquid semꝑ nos latere ⁊ dõq ad hoc quodue¬
ram iusticiam habeamus. non sufficit quod
consc̃ia nũa nos non remordeat. tñ głari inde
Unde ioħs. si dixerimus quia pecẽm non ha¬
bemus mendaces sumus. & ueritas in nob̾
non ẽ. & puer cuius uita unius diei ẽ suꝑt̾¬
ram non sit sine pecc̃o. Unde ip̃e ait. & facio
quod uolo. Soł̃o. Apłs tante ꝑfectionis erat.
quo quicquid conscientia sua sͥ dictabat ẽẽ fa¬
ciendum. hoc faciebat. Uiide si quandoq ut
homo uelꝑ ignorantiam uł surreptionem
uel ꝑfragilitatem peccasset. totum sicut stipu¬
lam tus diuine dilectionis osumpsisset.

Expanded text:
cat: Si non reprehenderit nos conscientia nostra, jam fiduciam habemus ad Deum . Et ipse Paulus alibi: Gec est, testimonium conscientiae nostrae : quare nos justos esse debemus putare, et inde gloriam nos habere, si nos non reprehendat conscientia nostra. Quae est enim major perfectio justitiae, quam tam puram conscientiam habere? Solutio. Potest aliquid semper nos latere: ideoque ad hoc quod veram justitiam habeamus, non sufficit, quod conscientia nostra nos non remordeat: tamen gloriari inde Unde Joannes: Si dixerimus quia peccatum non habemus, mendaces sumus, et veritas in nobis non est . Et puer, cujus vita est unius diei super terram , non sit sine peccato. Unde ipse ait: Et facio quod nolo . Solutio. Apostolus tantae perfectionis erat, quod quidquid conscientia sua sibi dictabat esse faciendum, hoc faciebat. Unde si quandoque ut homo, vel per ignorantiam, vel subreptionem, vel fragilitatem peccasset, totum sicut stipulam vis divinae dilectionis consumpsit.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Aduitores cũi. Nlumquid ds indiget aliquo.
Quomͦ gͦ apłi erant aduitores łi. Solo. Id̾o
dicti sunt adutores di. quia ꝑillos oꝑcit᷑ ds.
li hoefundamento manente ne moperire pot̃
licet alique macule aabereant que ꝑignem
purgantur. Qmius enim hic mundana deside¬
o uel electio mołiendi &e xp̃m negandi. malle mort
qmͣ xp̃m negare: suꝑ hoefundam̃tum alius boc.
alius illud edificatM¬

Expanded text:
quo? Quomodo ergo apostoli erant adjutores Dei. Solutio. Ideo dicti sunt adjutores Dei, quia per illos operatur Deus, Pauli: hoc fundamento manente, nemo perire potest, licet aliquae maculae adhaereant, quae per ignem purgantur. Quamvis enim hic aliqua mundana desideo vel electio moriendi vel Christum negandi, malle mori quam Christum negare. Super hoc fundamentum alius id, alius illud aedificat
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid facere contͣ solitum cursum nat᷑e.
&e qua opinati sunt liberum arbituium
sufficere ad salutem. sapientia sapientium
uocatur aꝑpha quam ds destruit faciendo
contͣ eam. scđm rationes suꝑiores. oꝑando
Queritui. quomͦ hoc sit uerum quod hie di¬
cit cum alibi scͥptum sit de sapientibus
mundi. Cum cognouissent dđm non sicut
łm glorificauerunt quomͦ utrumq ẽu̾m ͤ
dm̃ de paucis sapientib ce excellentiorib in¬
telligitur. hoc aũt mundus non cognouit.
de omnib uel maiore parte exponitur. Uñ
dicit. Mundus quo nomine unu̾isitas uł
maior pars intelligi debet. uł mundus ..
fapientes mundi. &e si łm dm cognouissẽt
restaurationis. inpotentia non inpietate.
inmaiestate. non in humilitate. Nocandũ
apparitiones ut inmundo. cuius mag¬
nitudo summam d̃i potentiam demoris¬
trat plentudo nel pilchritudo ũ muindifũ
mam sapientiam insinuat. Utilitas uͦmun

Expanded text:
aliquid facere contra solitum cursum naturae, aliquid facere contra solitum cursum naturae, et qua opinati sunt liberum arbitrium sufficere ad salutem, sapientia sapientium vocatur a propheta, quam Deus destruit faciendo contra eam, secundum rationes superiores, operando Quaeritur quomodo hoc sit verum quod hic dicit, cum alibi scriptum sit de sapientibus mundi: Cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt : quomodo utrumque est verum, muDeum, de paucis sapientibus et excellentioribus intelligitur. Hoc autem, mundus non cognovit, de omnibus, vel majori parte exponitur. Unde hic dicit mundus: quo nomine universitas, vel major pars intelligi solet. Vel mundus, id est sapientes mundi, et si Deum cognovissent restaurationis, in potentia, non in pietate; in majestate, non in humilitate. Notandum apparitiones, ut in mundo, cujus magnitudo summam Dei potentiam demonstrat; plenitudo vero vel pulchritudo mundi, Dei sapientiam demonstrat; utilitas
Abbreviated transcription (Latin):
t̃n eis noluit dare. ne quis spem poneret in
queri. Soło In nomine pauli nonsunt bapti¬
tati fideles. quia illi qui baptiranttir non
iubentur credere inpaulum s inxp̃m. nec
nomen pauli inuocatur suꝑ eos. uelsuꝑ ele¬
mentum ut fiat sacuamentu s nomen xͥ
qui solus baptirat insp̃u.
Queritur quomͦ ꝑsapientiam uerbi euacu¬
etur cruxxꝑi. Soło. Sapientia mundique
dicitity sapientia uerbi quia nulla iurtu¬
te s sola uerborum compositione ꝯmendat᷑
opinatur naturale ingenium ad cognos¬
cendum. & libum arbitrium sufficere ad
recte uiuendum quod si ẽet erux xꝑi eua¬
omnis sapientia adeo: Quomꝰ gͦ dicitar.
ꝑdam sapientiam sapientium. numquid
ãs it quod ab ip̃o est ꝑdit : Soł̃o. Sapientia ip
comprebendere putant. euanescunt in cogi¬
tationibus suis. & sic ex eorum sapientia
dampnationem sͥ incurrunt. falsa itaq o¬
pinio eorum qua credebant dm non posse

Expanded text:
tamen eis dare noluit, ne quis spem poneret in tamen eis dare noluit, ne quis spem poneret in quaeri. Solutio. In nomine Pauli non sunt baptizati fideles; quia illi, qui baptizantur, non jubentur credere in Paulum, sed in Christum, nec nomen Pauli invocatur super eos vel super elementum, ut fiat sacramentum, sed nomen Christi qui solus baptizat in SpiriQuaeritur quomodo per sapientiam verbi evacuaretur crux Christi. Solutio. Sapientia mundi, quae dicitur sapientia verbi, quia nulla virtute, sed sola verborum compositione commendatur, opinatur naturale ingenium ad cognoscendum, et liberum arbitrium sufficere ad recte vivendum. quod si esset, crux Christi evaomnis sapientia a Deo? quomodo ergo dicitur: Perdam sapientiam sapientium? Nunquid Deus id, quod ab ipso est, perdit? Solutio. Sapientia ipscomprehendere putant, evanescunt in cogitationibus suis, et sic ex eorum sapientia damnationem sibi incurrunt. Falsa itaque opinio eorum, qua credebant Deum non posse
Abbreviated transcription (Latin):
ptirandi sibi detinuit quam si uellet ser¬
ius sius dare potuit. Queritur que sit il¬
la potestas quam xꝑc sibi retinuit ee ser¬
ius suis potuit dare. & tñ non dedit. an
sit potestas ext̾ius corpora tangendi. sed
hanc dedit apłis quib mist̾ium bapti¬
⁊ andi ꝯtulit. Si aũt potestatem bapti¬
tandi uocat int̾ius amias abluendi potes¬
tatem. Hanc solus d̾s habere potest cuius so¬
lius ẽ se animabus infundere & macłas pecẽo¬
rum abst̃gere: quomͦ gͦ hanc seruis suis da¬
re potuit: Soło. In responsione huius questi¬
onis multi laborant nescientes quid nomine
potestatis augustinus significauerit. Nos
aũt dicimus quod pocestatem uocat dignita
tͥnitatis datur baptismus. quam digni¬
tatem potuit dare seruis suis p̃cipius. ut
eorum nomine designaretur baptismus.
& diceretur baptismus pauli. baptismus
petri. & tantam uim haberet baptismus
nominibus defignatus qnͣt᷑ in habet suo¬
nomine iptius xꝑi designatus dare. hanc

Expanded text:
ellet, servis suis dare potuit. Quaeritur igitur quae sit illa potestas, quam Christus sibi retinuit, et servis potuit dare, et tamen non dedit. An sit potestas exterius corpora tingendi; sed hanc dedit apostolis, quibus ministerium baptizandi contulit; si autem potestatem baptizandi vocat interius animas abluendi, potestatem hanc solus Deus habere potest, cujus solius est se animabus infundere, et maculas peccatorum abstergere: quomodo ergo hanc servis suis dare potuit? Solutio. In responsione hujus quaestionis multi laborant, nescientes quid nomine potestatis Augustinus significaverit. Nos autem dicimus quod potestatem vocat dignitattotius Trinitatis datur baptismus: quam dignitatem potuit dare servis suis praecipuis, ut eorum nomine designaretur baptismus, et diceretur baptismus Pauli, baptismus Petri, et tantam vim haberet baptismus nominibus eorum designatus, quantam habet nomine ipsius Christi designatus: hanc
Abbreviated transcription (Latin):
iusi. Soło. Unum funt .i. indifferentes. neq
paulus plus ꝯfert ex eo quod panliẽ qmͣ apol¬
lo ex eo quod apollo ẽ. Incollatione enun donoꝵ
nomplus facit iste qmille. solus enim d̃s dona
dfert. plus tñ laborat paulus qmͣ apollo. ⁊ ma¬
ins donum confertui ꝑ officium istius qͣm illiꝰ
quia ꝑfidem que ex p̃dicatione ẽ ueritur ad
baptismum. &e ꝑ sacram̃ta ip̃a nonplis ꝯfert᷑¬

Expanded text:
visi? Solutio. Unum sunt, id est indifferentes. Neque enim Paulus plus confert ex eo quod Pauli est, quam Apollo ex eo quod Apollo est. In collatione enim donorum non plus facit iste quam ille: solus enim Deus dona confert, plus tamen laborat Paulus quam Apollo, et majus donum confertur per officium Pauli quam Apollo, quia per fidem, quae ex praedicatione est, venit ad baptismum. Vel per sacram