comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stici eiꝰ. Ꝙ temptat naturam
naturȩ dñs: uultq sec undum
utriusq uoluntatem filium ui¬
uentem inrter legem grãmq di¬
uidere. non quo hoc prȩbeat.
s quo adarguendam calumpni-¬
am sinagoge hoc uelle se dicat.
Illa quȩ nolebat eccłiȩ filiũ
in lui grã uiuere nec ꝑbaptis¬
mũ liberari. libenter ht̃ di¬
uidi puerum: non ut posside
at. s ut interficiat. Eccłia quẽ
scit suum eẽ. libenter concedit
enuilȩ : dum uiuat saltem apd̃
aduersariam.ne inter legem di¬
iusus & grãm. saluatoris mucro
si legem obseruatis. xpc̃ uob̾¬
nichil ꝓdest. Itemaliomͦ. Qͥa
inhac sententia melius ꝑmatrum
lactantium nomina. nisi doctoꝵ
ordo. quid uero ꝑearum filios. nisi
discipłorum ꝑsona signat᷑ . Nlam
magistri nmirum uigilantes qui¬
demscientia. s uita dormientes.
auditores suos quos ꝑuigilias prȩdi¬
cationis nutriunt. dum quod di-¬
cunt facere negligunt. ꝑsompnũ¬
um torporis occidunt. & negligen¬

Expanded text:
stici eius — et temptat naturam stici eius — et temptat naturam naturae dominus uultque secundum utriusque uoluntatem uiuentem filium in legem gratiamque diuidere, non quod hoc probet, sed quod ad arguendam calumniam synagogae hoc uelle se dicat. illa, quae nolebat ecclesiae filium in gratia uiuere nec per baptismum liberari, libenter habet diuat, sed ut interficiat. Ecclesia quem scit suum esse libenter concedit aemulae, dum vivat saltem apud adversarium, ne inter legem divisus et gratiam Salvatoris mucronsi legem observatis, Christus vnihil prodest . » Item alio modo: Quid in hac sententia melius per matrum lactantium nomina, nisi doctorum ordo? Quid vero per earum filios, nisi discipulorum persona significatur? Nam magistri nimirum vigilantes quidem scientia, sed vita dormientes, auditores suos, quos per vigilias praedicationis nutriunt, dum quod dicunt, facere negligunt, per somnium torporis occidunt, et negligen
Abbreviated transcription (Latin):
intenebris ñ uidebat. Inde iuir¬
gium ortum ẽ. prȩsente rege. al¬
tera dicente. filius tuus mortu¬
us ẽ. m̃sautem uiuit. altera
respondente mentiris. Filius qͥp¬
pe m̃s uuut : filius tiuus mortu¬
us ẽ. Atq in hunc modum con¬
dendebant coram rege. Tunc
rex salomon qui manifeste sal¬
uator accipitur. secundum psal¬
num se ꝑtuagesimum primum:
quititulo salomonis inscribitur.
ubinulla dubitatio ẽ. quincuncta
quȩ dicuntur non salomoni mor¬
tuo. s xp̃i conueniant maiestati.
simulat ignorantiam. ꝙ huma¬
nos ꝓdispensatione carnis menti¬
tur affectꝰ. sicut & inalio loco diẽ¬
de lazaro. Ubi posuistis eumꝰ
admulierem fluentem sangui¬
ne. Quis me tetigit: Gladium¬
gͦ postulat de quo dixerat. No¬
lite putare quod uenerim pacẽ
mit tere suꝑterram. Nonueni
enum diuidere hominem contͣ
patrem suum. & filiam contͣ ma¬
trem suam. & nurum contͣ socrũ
suam. & inunici hominis dome¬

Expanded text:
in tenebris non uidebat. inde iurin tenebris non uidebat. inde iurgium ortum est praesente rege altera dicente: filius tuus mortuus est, meus autem uiuit, altera respondente: mentiris; filius quippe meus uiuit et filius tuus mortuus est. atque in hunc modum contendebant coram rege. tunc rex Salomon, qui manifeste saluator accipitur secundum psalmum septuagesimum primum, qui titulo Salomonis inscribitur; ubi nulla dubitatio est, quin cuncta, quae dicantur, non Salomoni mortuo, sed Christi conueniat maiestati - simulat ignorantiam et humanos pro dispensatione carnis mentitur affectus - sicut et in alio loco: ubi posuistis Lazarum? et ad mulierem fluentem sanguine: quis me tetigit?—,gladiumpostulat — de quo dixerat: nolite putare, quod uenerim pacem mittere super terram; non ueni enim diuidere hominem contra patrem suum et filiam contra matrem suam et nurum contra socrum suam. et inimici hominis dome
Abbreviated transcription (Latin):
lusq alius in domo nob̾cum. ex¬
ceptis nobis duab. Non blasph¬
mantium uidȩorum. non genti¬
lium ydolis seruientium. Mhor¬
tuus ẽ. autem filius mulieris
quitur obseruantiam. & grãm ȩuan-¬
gelii iugo moysaicȩ dotrinȩ co¬
pulat: tenebrarum errore cooꝑe¬
rata ẽ. Opprȩssitq eum mater
sua dormiens. Quȩ non poterat di¬
cere. ego dormio & cor meum uigi¬
lat. Media nocte consurgens. tu¬
lit filium meum de latere eccłiȩ¬
dormientis: & in suo collocauit si¬
nu. Relege totam apłi ad gala¬
thas epłam: & animaduertis qͦmͦ
filios eccłiȩ suos facere festinet sy¬
nagoga. & dicat apłs. Filioli mei:
quos iterum parturio donec fo¬
tulit. non ut possideret. s ut
occideret. Non enimamore fe¬
cit hoc filii. s emulȩ odio: & su¬
um mortuum ꝑlegis cerimoniasin
sinu ȩccłiȩ supposuit. Longum ẽ
si uelim ꝑsingula currere. qͦmo
suum filium qui tenebatur inle¬
ge. & inluce cognouerit. quem

Expanded text:
lusque alius in domo nobiscum, exlusque alius in domo nobiscum, exceptis nobis duabus: non blasphemantium Judaeorum, non Gentilium idolis servientium. Mortuus est autem filius mulieris quitur observantiam, et gratiae Evangelii jugum Mosaicae doctrinae copulat, tenebrarum errore cooperta est. Oppressitque eum mater sua dormiens, quae non poterat dicere: Ego dormio, et cor meum vigilat . Media nocte consurgens, tulit filium dedormientis et in suo conlocauit sinu. relege totam apostoli ad Galatas epistulam et animo aduertis, quomodo filios ecclesiae suos facere -festinet synagoga et dicat apostolus: filioli mei, quos iterum parturio, donec Chtulit, non ut possideret, sed ut occideret. non enim amore fecit hoc filii, sed aemulae odio, et suum mortuum per legis caerimonias in sinu ecclesiae subposuit. Longum est, si uelim per singula currere, quomosuum filium, qui tenebatur in lege, et in luce cognouerit, quem
Abbreviated transcription (Latin):
uatoris. una de utroq popło con¬
gregata ẽ. eccłia. Et quam ele¬
ganter ȩccłia: peꝑi inquit apud
eam incubiculo. Eccłia enunde
gentib quȩ habebat priusle¬
gem & ꝓpħas. peꝑit indomo sina¬
goge: nec egressa ẽ. de cubiculo.
s ingressa. Unde dr̃ incantico can¬
troducam te indomum matris
meȩ: & incubiculum eius quȩ
concepit me. Gercia autem die
postquam ego peperi. peꝑit ꝙ he
i consideres pilatum lauantem
manus atq dicentem. mundus
ego sum a sanguine iusti huius.
Si centurionem ante patibulum
confitentem uere hic erat filius
dei: si eosqui ante passionem ꝑ
philippum dominum uidere de¬
siderabant. haut ambigis pͥmã
peꝑisse eccłiam. & postea natum
populum iudȩorum: ꝓ quo dñs p̃¬
cabatur. Pat̃. ignosce̾ illis: quod
enim faciunt nesciunt. Unaq
die crediderunt tria milia: ꝙ
alia quinq milia. Eramꝰ simul.
Multitudinis credentium autem¬
erat cor unum & anuna una. Nul¬

Expanded text:
vatoris, una de utroque populo convatoris, una de utroque populo congregata est. Et quam eleganter Ecclesia: « Peperi, inquit, apud eam in cubiculo. » Ecclesia enim de gentibus, quae non habebat prius legem et prophetas, peperit in domo Synagogae, nec egressa est de cubiculo, sed ingressa: Unde dicitur in Cantico cantroducam te in domum matris meae et in cubiculum ejus quae concepit me . » « Tertia autem die postquam ego peperi, peperit et haec. » Si consideres Pilatum lavantem manus atque dicentem: « Mundus ego sum a sanguine justi hujus . » Si centurionem ante patibulum confitentem: « Vere hic erat Filius Dei . » Si eos qui ante passionem per Philippum Dominum videre desiderant, haud ambigis primam peperisse Ecclesiam, et postea natum populum Judaeorum, pro quo Dominus precabatur: « Pater, ignosce illis, quod enim faciunt ndie crediderunt tria millia: et alia die quinque millia . Et eramus simul multitudinis enim credentium erat cor unum, et anima una nul
Abbreviated transcription (Latin):
peccata dimit tuntur: manifeste
significat eccłiam de gentibus
congregatam. Hȩc iccirco in pri¬
ma fronte replicaui:ne cui uide¬
atur incongruum si meretrices
dicantur quarum una salomoniᷤ
iudicio filii possessione donata
est. Prudens quęrat auditor quo¬
modo meretrix significet eccłiam.
quȩ non habet maculam neq:
rugam. Non dicimus eccłiam
ꝑmansisse meretͥcem: s fuisse.
FIam & sunsymonis leꝓsi do¬
mo saluator scribiturꝰ iisse
conuiium: utiq non quia le¬
ꝓsus erat eo tempore quo habe¬
bat hospitem saluatorem. sed
quia lepsus antea fuerat. Ma¬
theus quoq in katalogo apłoꝵ
publicanus dr̃: non quod ꝑman¬
serit publicanus p̾apłicam dig¬
nitatem. s quod prius fuerit pu¬
blicanꝰ ut ubi habundauit pec¬
catum. suꝑabundaret grã. Si¬
mulq considera quid dicat eccł̃a
contra sẏnagogam calumpnia¬
tricem. Ego & mulier hec ha¬
bitabamus indomo una. P ost
resurrectionem enim domini sal¬

Expanded text:
omnia dimittuntur, manifeste omnia dimittuntur, manifeste pingit ecclesiam de gentibus congregatam. haec idcirco in prima fronte replicaui, ne cui uideatur incongruum, si meretrices dicantur, quarum una Salomonis iudicio filii possessiest. Prudens quaerat auditor, quomodo meretrix significet Ecclesiam, quae non habet maculam neque rugam? Non dicimus Ecclesiam permansisse meretricem, sed fuisse. Nam et Simonis leprosi domo Salvator scribitur iniisse convivium. Utique non quia leprosus erat eo tempore quo habebat hospitem Salvatorem, sed quia leprosus ante fuerat. Matthaeus quoque in Catalogo apostolorum publicanus dicitur, non quod permanserit publicanus post apostolicam dignitatem, sed quod prius fuerat publicanus: « ut ubi abundavit peccatum, superabundaret gratia . » Simulque considera quid dicat Ecclesia contra Synagogam calumniatricem. « Ego et mulier haec habitabamus in domo una. » Post resurrectionem enim Domini Sal
Abbreviated transcription (Latin):
sinagoga. & eccłia inscͥpturis
dicantur. nulla dubitatio ẽ:
& hoc pruna fronte uidetur ẽẽ.
blasphemum. Cȩterum si recur¬
ramus ad ꝓpħas. oseȩ uidelicet
quiaccepit uxorem fornicariam.
& generauit filios fornicationis.
&demde adulteram. & ad ieze¬
chiel qui ierusalem quasi me¬
retricem arguit. quod sequuta
sit amatores suos. & diuaricaue¬
rit omni tͣnseunti pedes. lupa¬
narq in loco cȩlebri extrux̾it:
anunaduertimus xpm̃ iocirco
uenisse ut meretrices donaret
matͥmonio. & de duob gregib
unum ouilȩ faceret. medioq pa¬
riete destructo. in easdem cau¬
las oues prius morbidas congre¬
garet. Hȩ sunt duȩ uirge quȩ
iunguntur iniezechiel: & de
quib ꝑ zachariam dñs refert.
& assumpsi mͥ duas uirgas. unã
uocaui decorem. & alteram uocaui
funiculum: & paui gregem. Mu¬
lier quoq illa meretrix inȩuange¬
gio. quȩ iħu pedes lacrimis la¬
uat. crine de tergit. & cui om̃ĩa

Expanded text:
synagoga et ecclesia in scripturis synagoga et ecclesia in scripturis dicantur, nulla dubitatio est. Et hoc prima fronte uidetur esse blasphemum; ceterum, si recurramus ad prophetas, Osee uidelicet, qui accepit uxorem fornicariam et generat filios fornicationis et deinde adulteram, et ad Hiezechihel, qui Hierusalem quasi meretricem arguit, quod secuta sit amatores suos et diuaricauerit omni transeunti pedes lupanarque in loco celebri extruxerit, animo aduertimus Christum idcirco uenisse, ut meretrices donaret matrimonio et de duobus gregibus unum ouile faceret medioque pariete destructo in easdem caulas oues prius morbidas congregaret. hae sunt duae uirgae, quae iunguntur in Hiezechihel et de quibus per Zachariam dominus refert: et adsumsi mihiduas uirgas- unam uocaui decorem et alteram uocaui funiculum - et pauigregem. mulier quoque illa mere- \' trix in euangelio, quae Iesu pedes lacrimis lauat, crine detergit et cui peccata
Abbreviated transcription (Latin):
paululum. ipsum sibi hominem
demonstrat. Quod eo usq ꝓcul
dubio patimut: quo detersa fun¬
ditus labe peccati. ad ꝓmisse in cor¬
ruptionis substantiam reformem᷑.¬
Preterea quantum ad simplicem
historiam ꝑtinet: ꝑspicuum ẽ. qd̾
puer annorum .xii. contra ȩtatis
suȩ mensurã. de intimo humanȩ
naturȩ iudicaret affectu. Unde &
ammiratꝰ ẽ. & ꝑtimuit illumom¬
nis isrł: quod scilicet eum manife¬
sta non fugerent. qui tam pruden¬
ter abscondita dep̃hendisset. Qn¬
tum adtipicos ꝑtinet intellectus.
dicente apło. hec omnia infigura
contingebant illis. scripta sunt
autem de nobis. in quos fines se¬
culorum deuenerunt: quidam
grecorum autumant. suꝑsyna¬
gogam & eccłiam sentiendum¬
ẽẽ. & ad illud tempꝰ cuncta refe¬
renda. quando pꝰcrucem & re¬
surrectionem. tam ꝙ inifrł quã¬
& ingentium popło uerus salomon¬
idẽ. pacisicꝰ regnare cȩperit. Qd̃
autem adultere & meretrices.

Expanded text:
paululum, ipsum sibi hominem paululum, ipsum sibi hominem demonstrat. Quod eo usque procul dubio patimur, quo de terra funditus labe peccati ad promissae incorruptionis substantiam reformemur. Quantum ad simplicem historiam pertinet, perspicua est, quod puer annorum duodecim, contra aetatis suae mensuram, de intimo humanae naturae judicaret affectu. Unde et admiratus est et pertimuit illum omnis Israel, quod scilicet eum manifesta non fugerent, qui tam prudenter abscondita deprehendisset. Quantum ad typicos pertinet intellectus, dicente Apostolo : « Haec omnia in figura contingebant illis, scripta sunt autem de nobis, in quos fines saeculorum devenerunt, » quidam Graecorum autumant super Synagogam et Ecclesiam sentiendum, et ad illud tempus caetera referenda, quando post crucem et resurrectionem, tam in Israel quam in gentium popid est \'pacificus\', regnare coeperit. quod autem adulterae et meretrices
Abbreviated transcription (Latin):
qua salomon & diuinitus accepisse
sapientiam. & tamen post acceptam¬
eandem sapientiam. meretricum sta¬
tim pulsatus quȩstione memoratꝰ.
Mox enim ut grãm tantȩ reuelatio¬
insaccepit. certamen turpium mu¬
lierum ꝑtulit: quia nimirum sepe
cum mentem nostram concessis uir¬
tutib respectus intimȩ largitatis
illuminat. hanc ꝓtinus etiam lu-¬
bricȩ cogitationes turbant: ut quȩ
subleuatam se immenso munere
exultat. etiam temptatione pulsa¬
ta. quid sit inueniat. Sic helias. &
insitatus de suꝑ sermone cȩlos aꝑuit:
ꝙ tamen ꝓbatus subito infirmus ꝑ
deserta fugiens unam mulierem ex¬
pauit. Sic paulus adtercium ce¬
lum ducitur. Pa radisi penetrans
secreta considerat: & tam̃ ad semet¬
ipsum rediens. contra carnis bel-¬
lum laborat. legem aliam iumem¬
bris sustinet. cuius in rebellione
fatigari spc̃ legem dolet. Et post
donationem ergo muneris iccirco
ds̃ hominem ꝓbat: quia & colla¬
tomunere subleuat. &abstracto

Expanded text:
qua Salomon et divinitus accepisse qua Salomon et divinitus accepisse sapientiam, et tamen, post eamdem sapientiam, meretricum statim pulsatus quaestione memoratur. Mox enim ut gratiam tantae revelationis accepit, certamen turpium mulierum pertulit. Quia nimirum saepe cum mentem nostram concessis virtutibus respectus intimae largitatis illuminat, hanc protinus etiam lubricae cogitationes turbant, ut quae sublevata immenso munere exaltatur, etiam tentatione pulsata, quid sit, inveniat. Sic Elias et visitatus desuper sermone coelos aperuit , et tamen probatus subito infirmus, per deserta fugiens, unam mulierem expavit . Sic Paulus ad tertium coelum ducitur , paradisi penetrans secreta considerat, et tamen ad semetipsum rediens, contra carnis bellum laborat: legem aliam in membris sustinet , cujus in rebellione fatigari Spiritus legem dolet. Quod post donationem ergo muneris idcirco Deus hominem probat, quia collato munere sublevat, et, abstracto
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio salomonis xp̃i figura fuit.
ubi mulier illa imꝓba plebsscili¬
cet sỹnagoge uel hȩreticorum. ue¬
re matris hoc est eccłiȩ filium ap¬
petebat. quem non ut seruaret.
sed reuera ut interimeret cupiebat
rore hereticorum ñ numquamie¬
rentur ꝓ semet ipsis gementes re¬
cognoscere eccłiam matoem. Unde¬
& satis conuementerq apparet
reticorum figurasse impietatem
quȩ suos nequiter nutriendo inte¬
rimit. & alienos quousq ꝑdat il¬
autem quod postquam dñs erroris
nr ĩ tenebras lucȩ suȩ cognitionis
illustrat. mox temptationis acu¬
leo uisitando ꝓbat: quia acceden¬
do corda nr̃a Aduirtutes ꝓuehit.
& crecedendo concuti temptatione
ꝑmitcit. Si enim post uit tutum
munera nulla temptatione concu¬
exse ipso gloriatur. Ut ergo ꝙ
firmitatis dona habeat. & insi¬
mitatem siam humiliter agnos¬
cat: ꝑ accessum grẽ adalta sustol¬
litur. & precessum quid ex semet¬
ipso sit ꝓͥbas. Quod bene nobl
ex hystoriȩ sacrȩ lectione innuitur.

Expanded text:
udicio Salomonis Christi figura fuit, ubi mulier illa improba plebs, scilicet synagogae vel haereticorum verae matris, hoc est, Ecclesiae filium appetebat, quem non ut reservaret, sed revera ut interimeret, cupiebat. rore haereticorum, nonnunquam merentur pro semetipsis gementem recognoscere Ecclesiam matrem. Unde satis convenienterque apparet l Synagogae figurasse impietatem, quae et suos nequiter nutriendo interimunt, et alienos quousque perdant ilum quod postquam Dominus erroris nostri tenebras luce suae cognitionis illustrat, mox tentationis aculeo visitando probat: quia accedendo corda nostra ad virtutes provehit, et recedendo concuti tentatione permittit. Si enim post virtutum munera nulla tentatione concuex seipso gloriatur. Ut ergo ea firmitatis dona habeat, et infirmitatem suam humiliter agnoscat, per accessum gratiae ad alta sustollitur, et per recessum, quod ex ipso sit, probatur. Quod bene nobis ex historia sacrae lectionis innuitur,
Abbreviated transcription (Latin):
nus impleret: potest uulla p̃sen¬
tis eccłie labor & exilium. in hac
futura quies & beatitudo figu¬
rari. uel certe quia illa a solis fili¬
isisrł. hec autem a ꝓselitis etiã
& gentib facta ẽ: possunt milla
principaliter patres ueteris te¬
stamenti. Mantiquus ille dei
populus. inhac autem congre-¬
gata de gentib eccłia catholi¬
ca figuraliter expͥmi. quamius
edificium ut̾¬
usq domus
enucleatius
spirituali sen¬
su excussum¬
sentis eccłie cotidianos. ꝙ
p̃mia infuturo ꝑhennuia gaudia¬
q regni celestis. & elecꝰtionem pͥ¬
mȩ de israel eccłe. & salutem¬
& om̃ium gentium in xpo mul¬
timodis ostendatur insinuare
arrat autem regum hysto
sierit auxilium ab hẏram rege
tyri qui erat amicus dauid om̃i
tempore. & cum ipso quoq salo¬
mone postquam regno potitus
ẽ. pacem habere iam cȩperat. ꝓm¬
ptumq mox adadiuuandũ se in
omĩb eius inuenerit animum:
ita ut & artifices illi & ligna &

Expanded text:
nus impleret: potest in illa praesennus impleret: potest in illa praesentis Ecclesiae labor et exsilium, in hac futura requies et beatitudo figurari. Vel certe quia illa a solis filiis Israel, haec autem a proselytis etiam et gentibus facta est, possunt in illa principaliter patres Veteris Testamenti et antiquus ille Dei populus, in hac autem congregata de gentibus Ecclesia figuraliter exprimi. Quamvis aedificium utriusque domus enucleatius spirituali sensu excussumsentis Ecclesiae quotidianos, et praemia in futuro perennia, gaudiaque regni coelestis, et Ecclesiae primae de Israel electionem, et salutem omnium gentium in Christo multimodis ostendatur insinuare Narrat autem Regum historsierit auxilium ab Hiram rege Tyri, qui erat amicus David omni tempore, et cum ipso quoque Salomone, postquam regno potitus est, pacem habere jam coeperit, promptumque mox ad adjuvandum se in omnibus ejus invenerit animita ut artifices illi, et ligna et
Abbreviated transcription (Latin):
placuit deo ꝑstulticiam prȩdi¬
cationis saluos facere credentes.
Et disseruit salomonde uimen¬
tis & uolucrib & reptilib & pis¬
cibus. Disseruit salomonnr de
singulis specieb animalium:
quia omnia nuda & aperta sunt
oculis eius. nec ẽ. ulla creatura
inuisibilis inconspecꝰtu eiꝰ. ipse
nouit om̃s cogitationes hominũ.
ipse numerat multitudines stel¬
larum. ipsi patet abyssus. ꝙ in¬
fernus non est absconditus corã
eo. Quasi enim disputare ipsiꝰ ẽ:
cum singuloꝵ rationẽ nobis ꝓ¬
ponit. Q inscripturis sius ma¬
nifestat sacramenta quȩ fue¬
runt abscondita a seculis & ge¬
nerationib ut considerem us
beatitudinem angeloꝵ. utilita¬
tem hominum. & calliditatem
malignorum spũũ.sicq quod
malum ẽ. reꝓbantes. quod bo¬
num ẽ. eligamus: & ipsum sec¬
t ueniebant de cunctis popłis
ad audiendam sapientiam salom om
& abuniuersis regib tr̃ȩ. & audie

Expanded text:
placuit Deo per stultitiam praediplacuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes . » « Et disseruit Salomon de jumentis et volucribus et reptilibus et piscibus. » Disseruit Salomon noster de singulis speciebus animalium: quia omnia nuda et aperta sunt oculis ejus, nec est ulla creatura invisibilis in conspectu ejus . Ipse enim novit omnes cogitationes hominum, ipse numerat multitudinem stellarum , ipsi patet abyssus, et infernus non est absconditus coram eo . » Quasi enim disputare ipsius est, cum singulorum rationem nobis proponit, et in Scripturis suis manifestat sacramenta, quae fuerant abscondita a saeculis et generationibus, ut consideremus beatitudinem angelorum, utilitatem hominum, et calliditatem malignorum spirituum; sicque quod malum est reprobantes, quod bonum est eligamus; et ipsum sec« Et veniebant de cunctis populis ad audiendam sapientiam Salomonis, et ab universis
Abbreviated transcription (Latin):
palma florebit: & sicut cedrus
quȩ ẽ. in libano multiplicabi¬
tur. Hysopus autem herba ẽ.
humilis. saxo herens: qua signi¬
ficatur humilitas xp̃ĩ. Redemp¬
tor quippe nr̃ a cedro usq ad hy¬
sopum disputauit: quia ab alta
excellentia głe celestis. usq ad
carnis humilitatem descenden¬
do ꝑuenit. Si quidem & cȩdri
nominȩ prauorum suꝑba elatio
disputat: quia ipse suꝑborum
corda & humilium iudicat. Su¬
per ligna autem disputauit :
dum incruce pependit. Iunc enĩ
iucedro seculi arrogantiam in¬
clinauit: quando etiam usq ad
ysopi humilitatem id ẽ. usq
ad crucis stulticiam ad contempti¬
bilem sermonem deduxit fidei.
Hinc paulus ait. Uerbum enim
crucis pereuntib quidem stulti¬
cia ẽ : hisautem qui salui fiunt.
idẽ. nobis uirtus dei ẽ. Scriptũ
ẽ. enim. ꝑdam sapientiam sapien¬
tium. & prudentiam prudentiũ
reꝓbabo. & paulopost. Nam qr
in dei sapientia non cognouit
mundus ꝑsapientiam deum:

Expanded text:
palma florebit, et sicut cedrus palma florebit, et sicut cedrus quae est in Libano multiplicabitur . » Hyssopus autem herba est humilis saxo haerens, qua signatur humilitas Christi. Redemptor quippe noster a cedro usque ad hyssopum disputavit: quia ab alta excellentia gloriae coelestis usque ad carnis humilitatem descendendo pervenit. Siquidem et cedri nomine pravorum superba elatio disputat, quia ipse superborum corda et humilium judicat. Super ligna autem disputavit, dum in cruce pependit. Tunc enim in cedro saeculi arrogantiam judicavit. Quam etiam usque ad hyssopi humilitatem, id est usque ad crucis stultitiam, ad contemptibilem sermonem deduxit fidei. Hinc Paulus ait: « Verbum enim crucis pereuntibus quidem stultitia est, his autem qui salvi fiunt, id est nobis, virtus Dei est . » Scriptum est enim: « Perdam sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo . » Et paulo post: « Nam quia in Dei sapientia non cognovit mundus per sapientiam Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
qui ẽ. principium. primogenitus
ex mortuis. ut sit ipse iomnibus
pͥmatum tenens. quia in ipso com¬
placuit omnem plenitudinẽ diui¬
nitatis in habitare corporaliter. &
imipso sunt om̃s thesauri sapientiȩ
& scientiȩ absconditi. Om̃s ergoue¬
risalomonis sapientia antecellit:
quia multum distat inter eos qui
participatione sapientiȩ sapientes
sunt. & illum qui ẽ. fonssapientiȩ
& origo uirtutum. Hinc ẽ. illud
quod sequitur. Erat nominatus
nomen eiꝰ p̃dicatur inuniuerso
plenitudo fidei inlege & in ȩuan¬
geliis a xpõ tradita designatur
Quȩ dum tota multipliciter per
allegoriarum sensus submysterio
trinitatis disseritur: quasi tria
milia parabolarum nuncupat᷑.
tur: quos qui indiuersis uirtuti¬
b bene regit. beatus ẽ: & ꝑ eos
quasi quinq milia domino car¬
mina canit. Disputauit au¬
temsalomon a cedro usq ad hẏso¬
pum. Cedri nominȩ celsitudo
głȩ inelectis accipitur. Unde ꝓ¬
pha testatur dicens. Iustus ut

Expanded text:
qui est principium primogenitus ex mortuis: ut sit ipse in omnibus primatum tenens, quia in ipso complacuit omnem plenitudinem divinitatis inhabitare corporaliter, et in ipso sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . » Omnibus ergo veri Salomonis sapientia antecellit, quia multum distat inter eos qui participatione sapientiae sapientes sunt, et illum qui est fons sapientiae et origo virtutum. Hinc est ilquod sequitur: « Et erat nominatus nomen ejus praedicatur in universo plenitudo fidei in lege et in Evangeliis a Christo tradita designatur? Quia dum tota multipliciter per allego riarum sensus sub mysterio Trinitatis disseritur, quasi tria millia parabolarum nuncupantur. tur, quos qui in diversis virtutibus bene regit, beatus est, et per eos quasi quinque millia Domino carminum canit. « Disputavit autem Salomon a cedro usque ad hyssopum. » Cedri nomine, celsitudo gloriae in electis accipitur. Unde Propheta testatur, dicens: « Justus ut
Abbreviated transcription (Latin):
deum nonfrustrari: hoc abeo postu¬
let quod salomon quȩsiuit. id est sa¬
pientiam ꝙ scientiam. atq intelli-¬
gentiam. Diuitias uͦ & głam tempo¬
ralem atq animas uumicorum seu
dies plurimos uitȩ prȩsentis. reꝓ¬
borum ẽ. querere. ñ electorum. Si
autemambulaueris inuiis meis
& custodieris precepta mea: lon¬
gos faciam dies tuos. Hic prȩcipuȩ
patet quia sapientiam & diuitias
longos uero dies idẽ.beatitudinem
ęteruam. absq obseruatione man-¬
datorum dei adipisci nemo potest.
unc uenert̃
duȩ mulieres meretrices
ad regem salomonem. Et¬
salomon primum iudicium suũ
exercuit. quarum una dilectio¬
ne ardebat. maltera simulatio
subripiebat: eccłiam atq here¬
ticam prauitatem figurasse non
dubium ẽ. Inter quas dominus
iesus xp̃c spiritu ous sui dumid
quod iustum ẽ. dirunit. unicui¬
q quod debetur restituit. Et be¬
ne ꝑ hanc mulierem hereticorũ
uel sinagoge etiam. impietas fi¬
gurat᷑ : quȩ & suos nequiter nu¬

Expanded text:
Deum non frustrari, hoc ab eo postulet quod Salomon quaesivit, id est sapientiam et scientiam atque intelligentiam. Divitias vero et gloriam temporalem atque animas inimicorum, seu dies plurimos vitae praesentis, reproborum est quaerere, non electorum. « Si autem ambulaveris in viis meis, et custodieris praecepta mea, longos faciam dies tuos. » Hic praecipue patet, quia sapientiam et divitias longos vero dies, id est aeternam beatitudinem, absque observatione mandatorum Dei adipisci nemo potest. « Tunc venerunt duae mulieres meretrices ad regem Salomonem, stSalomon primum judicium suum exercuit, quarum una dilectione ardebat, in altera simulatio subripiebat, Ecclesiam atque haereticam pravitatem figurasse non dubium est: inter quas Dominus Jesus Christus spiritu oris sui, dum id quod justum est dirimit, unicuique quod debetur restituit. Et bene per hanc mulierem haereticorum vel Synagogae etiam impietas generatur, quae et suos nequiter nu
Abbreviated transcription (Latin):
dies autem siccatus est toirens: ñ
enim pluerat suꝑ tr̃am. Priusꝗͣ
allegoricȩ quid ista significent dis¬
seramus: libet inquirere uxta
moralitatem. quid ẽ. quod ait
iuiuit dominus incuius conspectu
sto. Sciendum ẽ. quod duob mo¬
dis inconspectu dni uenimꝰ. Uno
quidem quando hic peccata nrã
subtiliter ꝑpendentes in eiꝰ nos
conspectu ponimꝰ. & flendo di¬
iudicamus: alio uero inconspec¬
tudomini uenimꝰ. cuminextre¬
mo iudicio ante tribunal eiꝰ assisti¬
mus. Nam quotiens conditoris
nrĩ potentiam ad sensum reduci¬
mus: totiens inconspectu illius

Expanded text:
dies autem siccatus est torrens non dies autem siccatus est torrens non enallegorice quid ista significent disseramus, libet inquirere juxta moralitatem, quid est quod ait: « Vivit Dominus in cujus conspectu sto. » Sciendum est quod duobdis in conspectu Domini venimus, uno quidem, quo hic peccata nostra subtiliter perpendentes, in ejus nos conspectu ponimus, et flendo dijudicamus, alio vero modo in conspectu Domini venimus, cum in extremo judicio ante tribunal judicis adsistimus: nam quotiens conditoris nostri potentiam ad sensum reducimus, totiens in conspectu illius
Abbreviated transcription (Latin):
quaimbutꝰ ẽ. prȩfert. qͣsi de bethel
egrediens. ruinas ieric ho resuscitat.
Meritoq talis coram domino male¬
dictus. & pͥmum filiorum infunda¬
tione nefariȩ ciuitatis. & nouissi¬
mum inportarum positione amit¬
tit: quia & fundam̃ta fidei a qͥb
bona ȩdificia inchoare. & claustra
ci de¬
buerat ꝑdit.
tesbites de ha¬
bita¬
torib galaad. adhaab. Ui¬
uit dominus deus isrł. incuiꝰ conspec¬
tusto. si erit annis his ros & pluuia.
nisi uxta oris mei uerba. Et fac¬
tum ẽ. u̾bum domini ad eũ dicens.
Recede hinc. & uade cont᷑ orientẽ.
& abscondere intorrente charith.
qui ẽ. contra iordanem: & ibi de
torrente bibes. corusq precepi ut
pascant te ibi. Abiit ergo & fec̃
iuxta uerbum dnĩ. Cumqabis¬
set: sedit intorrente carith qui ẽ.
contra iordanem. Corui quoq de¬
ferebant ei panem & carnes ma¬
ne. similiter panem & carnes ues¬
peri: & bibebat detorrente. łost

Expanded text:
qua imbutus est, praeponit, quasi de Bethel qua imbutus est, praeponit, quasi de Bethel egrediens, ruinas Jericho resuscitat, meritoque talis coram Domino maledictus, et primum filiorum in fundatione nefariae civitatis, et novissimum in portarum positione, amittit, quia fundamenta fidei, a quibus bona aedificia inchoari, et claustra ci debuerant, perdit. Thesbites de habitatoribus Galaad ad Ahab vivit Dominus Deus Israhel in cuius conspectu sto si erit annis his ros et pluvia nisi iuxta oris mei verba et factum est verbum Domini ad eum dicens recede hinc et vade contra orientem et abscondere in torrente Charith qui est contra Iordanem et ibi de torrente bibes corvisque praecepi ut pascant te ibi abiit ergo et fecit iuxta verbum Domini cumque abisset sedit in torrente Charith qui est contra Iordanem corvi quoque deferebant panem et carnes mane similiter panem et carnes vesperi et bibebat de torrente post
Abbreviated transcription (Latin):
iericho. inabira primogenito suo
fundauit eam. & insegub nouissimo
suo posut portas eiꝰ. patet sensus qr
cum prefatȩ conditor urbis fundam̃¬
ta illius ponere inciperet: primo¬
genius eius qui uocabat᷑ abiram.
mortuus ẽ: & cumurbȩ edificata
portas munire temptaret. nouissi¬
mumi fili orum suoꝵ cognomento se¬
gubamisit. Quodita futurum io¬
suȩ cum eam destructam anathema¬
titraderet inprȩcando p̃dix̃: male¬
dictus inquiens uir coram dño. qui
suscitauerit & ȩdifica uerit
craitatem iericho. In primoge¬
nito suo fundam̃ta illiꝰ iaciat. &
innouissimo liberoꝵ ponat portaᷤ
interprȩtatur domus dei: Ahiel
de bethel. destructa a iosue atq:
anathematizata ierichomenia re¬
staurat: cum quis eoꝵ qui in eccłia
habitum religionis assupserat. Ad
agenda scelera quȩ ei dñs iħc indie
baptismatis donauerat redit: qͣsq
ipse anathematizauerat diaboli
pompas. luxuriosȩ uiuendo repe¬
tit. cum errorum doginata. uelgen¬
dlium fabulas ueritati eccłiastice

Expanded text:
genito suo fundavit eam, et in Segub novissimo suo posuit portas ejus, patet sensus, quod cum praefatae conditor urbis fundamenta illius ponere inciperet, primogenitus ejus, qui vocabatur Abiram, mortuus est; et cum, urbe aedificata, portas munire tentaret, novissimum filiorum suorum cognomento Segub amisit. Quod ita futurum Josue, cum eam destructam anathemati traderet, imprecando praedixit: Maledictus, inquiens, vir coram Domino, qui suscitaverit et aedificaverit civitatem Jericho. In primogenito suo fundamenta illius jaciat, et in novissimo liberorum ponat portas interpretatur domus Dei, Achiel de Bethel destructa a Josue atque anathematizata Jericho moenia restaurat, cum quis eorum qui in Ecclesia habitum religionis assumpserat ad agenda scelera quae ei Dominus Jesus in die baptismatis donaverat redit, quasque ipse anathematizaverat diaboli pompas luxuriose vivendo repetit; cum errorum dogmata vel gentilium fabulas veritati ecclesiasticae,
Abbreviated transcription (Latin):
nis .xii. Quoꝵ sex quidẽ anins fec̃
uitersa: reliquosaũ inciuitate ꝗͥ
maracon appellabat᷑ a grec is autẽ
samaria. Hic uͦ nominauit eam
lamareon a samaro qͥdã qͥ ei montẽ
uendiderat. in qͦ constituerat ciul¬
tatem. Innullo autem differebat
pͥorib regib nͥ qd̾ peior erat.
t addidit
haab in opere suo irritans
Indieb eius ȩdificauit ahielde be-¬
thel iericho: & reliqͣ. Quodscrip ẜ̃¬
tum ẽ. de temporib regni ahab.¬

Expanded text:
nis duodecim. Quorum sex quidem annis fecit nis duodecim. Quorum sex quidem annis fecit in Thersa, reliquos autem in civitate quae Mare compellabatur, a Graecis autem Samaria. Hic vero nominavit eam Samareton a Samaro quodam, qui ei montem venundederat, in quo constituerat civitatem. In nullo autem differebat prioribus regibus, nisi quod pejor erat. « Et addidit Achab in opere suo irritans In diebus ejus aedificavit Ahiel de Bethel Jericho, » et reliqua. Quod scriptum est de temporibus regni A
Abbreviated transcription (Latin):
cuius latratus ꝑ totum mundum.
quasi grandisona tuba. concrepu¬
it. Qui enun morttur ait ex baa¬
sa inregione: comedent eum
uolucres cęli. Illi enim ex baa sa
hoc. ẽ. ex corpore diaboli confusio
ne plenissimo inregione moruint᷑.
qui extra eccłiam separati. idola¬
triȩ aut hȩresib ore atq opere ne¬
fario deseruiunt. Hos enu uo¬
lucres cęli comedunt: illi uidelicet
uolucres de quib in euangeliodo¬
minus dicit. in parabola sementis
secus uiam semen sparsum uolucres
cȩli comedisse. Tunc enim eosisti
uolucres comedent: quando onustos
peccatis secum ad ȩt̃num rapient
interitum. Anno tricesimo primo
uit sex annis emitq montem sama¬
riȩ. a somer duob talentis argen¬
ti. Et ȩdificauit eam: & uocauit
nonien ciuitatis quam ex truxerit
nomine somer dñimontis samariȩ.
Hoc quomͦ factum sit: iosephi uerba
manifestant. inquib ita scͥptum ẽ.
Tricesimo autem anno regis asa am¬
bri suscepit imꝑium: & tenuit an¬

Expanded text:
cujus latratus per totum mundum, cujus latratus per totum mundum, quasi grandisona tuba, concrepuit! « Qui enim moritur, ait, ex Baasa in regione, comedent eum volucres coeli. » Illi enim ex Baasa, hoc est, ex corpore dine plenissima in regione moriuntur, qui, extra Ecclesiam separati, idololatriae aut haeresibus ore atque opere nefario deserviunt, hos enim volucres coeli comedunt, illae videlicet volucres, de quibus in Evangelio Dominus dicit in parabolas sementis, secus viam semen sparsum, volucres coeli comedisse . Tunc enim istae volucres eos comedunt, quoniam onustos peccatis secum ad aeternum rapiunt interitum. « Anno tricesa regnavit sex annis emitque montem Samariae a Somer duobus talentis argenti et aedificavit eam et vocavit nomen civitatis quam extruxerat nomine Somer dHoc quomodo factum sit, Josephi verba manifestant, in quibus ita scriptum est: Tricesimo autem anno regis Asa, Ambri suscepit imperium, et tenuit an
Abbreviated transcription (Latin):
nam. Qui mortuus fuerit in qͥt
de baasa inciuitate. comedent
eum canes: & qui mortuus fue¬
rit ex eo inregione. comedent eum¬
uolucres cęli. Quid ẽ. gͦ mortuũ
ẽẽ. inciuitate: nisi quemlibet
fidetenus ineccłia ꝑseuerantẽ.
criminib capitalib obugrium
eẽ Inciuitate ergo moritur:
qui intra eccłiam dei. oꝑa praui¬
tatis ȩxercet. Ille enim ore canum
laceratur: cum sententiis scõrs
doctorum increpatur. arguit᷑.
atq dampnatur. Dequib uide-¬
licet canib inpsalmo scriptum ẽ.
Ut canes circuibunt ciuitatem.
Canes enun acanendo dicꝰt
sunt. Canũ enim consuetudo
ẽ. illa loca defendere: inquibus
se norunt alimoniam repperire.
Ciuitas autem illa quam canes
isti circueunt: ierusalem ẽ. uni¬
uersaliter ꝑmundum diffusa.
Hanc gͦ circuisse paulum. saluca¬
res generis humani testantur
epistolȩ: que ꝑuniuersas gentes
uelut sacra diuina tonuerunt.
canemistum beatum. qui po¬
pulos ꝑsequitur infideles. fures
abigit. & ouilia scã custodit:

Expanded text:
at. Qui mortuus fuerit de Baasa in civitate, comedent eum canes: et qui mortuus fuerit ex eo in regione h. in volucres coeli. » Quid est ergo mortuum esse in civitate, nisi quemlibet fidetenus in Ecclesia perseverantem, criminibus capitalibus obnoxium esse? In civitate ergo moritur, qui intra Ecclesiam Dei opera pravitatis exercet. Ille enim ore canum laceratur, cum sententiis sanctorum doctorum increpatur, arguitur atque damnatur. De quibus videlicet canibus in Psalmo scriptum est: « Ut canes circuibunt civitatem . » Canes enim a cavendo dicti sunt. Canum enim consuetudo est illa loca defendere, in quibus se norunt alimoniam reperire. Civitas autem illa, quam canes isti circumeunt, Jerusalem est, universaliter per mundum diffusa. Hanc ergo circuisse Paulum salutares generi humano testantur Epistolae quae per universas gentes, velut sacra divina, tonuerunt. O canem istum beatum, qui populos persequitur infideles, fures abigit, et ovilia sancta custodit,
Abbreviated transcription (Latin):
angłis eiuis. Et ibunt hi insup¬
plicium ȩt̃num: iustiautem in ui¬
tam ȩt̃nam. Inclinauit se beth¬
sabeȩ: & adorauit regem. At uͦ
bethsabeȩ in latinum transfertur
uerus salomon idẽ. pacificus nr̃.
nasci ꝓmissus ẽ. Et nuntiauert̃
regi dicentes. Ad est nathan ꝓ¬
pheta. Nathan qui interpretat᷑
donum. siguram ueteris ꝓpħiȩ
gestasse manifestum ẽ. Dixitq
rex dauid. Uocate michi sadoch
sacerdotem. S adoch interprȩ¬
tatur iustus: siguram inse gerens
dni & saluatoris nr̃i: qui est ue¬
rus sacerdos in ȩt̃num. secundum
ordinem melchisedech. Et inpo¬
nite salomonem filium meum:
suꝑ mulam meam. Mulam dauid
alii eccłiam. alii uero synagogã
ꝓpter infecunditatem figuras¬

Expanded text:
angelis ejus: et ibunt hi in supangelis ejus: et ibunt hi in supplicium aeternum, justi autem in vitam aeternam . » « Inclinavit se Bethsabee, et adoravit regem. » At vero Bethsabee, quae in Latinum transfertur verus Salomon, id est, pacificus noster, nasci promissus est. « Et nuntiaverunt regi dicentes: Adest Nathan propheta. » Nathan, qui interpretatur donum, figuram veteris prophetiae gestasse manifestum est. « Dixitque rex David: Vocate mihi Sadoc sacerdotem. » Sadoc interpretatur justus, figuram in se gerens Domini et Salvatoris nostri, qui est verus « sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . » « Et imponite Salomonem filium meum super mulam meam. » Mulam David, alii Ecclesiam, alii vero Synagogam propter infecunditatem, figuras
Abbreviated transcription (Latin):
tium. cuius uiolare appetiuit
unmaculatum thorum. Quod
autem dauid salomoni filio su¬
o prȩcepit de iusta retributio¬
ne eorum quisibi solatio fuert̃.
uel in iuste nocuerunt. licet
ipse patientissime eos regnans
toleraret. quid melius significa¬
re potest. quam fircuram retri¬
butionem iudicii uenturi. in
qua impii ꝓmercede penam ꝑ-¬
petuam. iusti autem et̃nam
beatitudinem ꝑcipientꝰ In
presenti quoq tempore pati¬
entia dei sepe bonos tribula¬
riatq angustiari ꝑmittit:
& e contͣrio reꝓbos deliciis tempora¬
lib & ꝓsperitate terrena uti conce¬
dit. Quib tamen utrisq ꝑiudicem
iuuorum & mortuorum p̃mia certa
infuturo restituet: quando his qui
ad dexteram eiꝰ sunt dicturus erit.
Uenite benedicti patris mei. ꝑci¬
pite regnum quod uobis paratũ
ẽ. ab origine mundi. Illis autem
qui ad sinistram eius erunt dicet.
Dĩcedite a me maledicti in ignem
ȩt̃num: qui paratus ẽ. diabolo &

Expanded text:
tium, cujus violare appetivit tium, cujus violare appetivit immaculatum thronum. Quod autem David Salomoni filio suo praecepit de justa retributione eorum qui sibi solatio fuerunt, vel injuste nocuerunt, licet ipse patientissime eos regnans toleraret: quid melius significare potest, quam futuram retributionem judicii venturi, in qua impii pro mercede poenam perpetuam, justi autem aeternam beatitudinem percipient? In praesenti quoque tempore, patientia Dei saepe bonos tribulari atque angustiari permittit, et econtrario reprobos deliciis temporalibus et prosperitate terrena uti concedit. Quibus tamen utrisque, per judicem vivorum et mortuorum praemia certa in futuro restituet, quando his qui ad dexteram ejus sunt, dicturus erit: « Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . » Illis autem qui ad sinistram ejus erunt, dicet: « Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfastum suꝑbiȩ. non ꝑuirtutem
discipline. quid significat. nisi
quod udaicus populus qui quasi
maior filius uidetur ẽẽ. cum pri-¬
or legem suscepit.gentilem po¬
pulum qui ꝑgrãm dei posterior
uocatus ẽ. sꝑnens. solum se cum
domino ȩstimabat regnaturum:
Unde & bene nomen adonie qui
dominator dominus interpreta¬
tur. typum eius exp̃ssit: quia so¬
lum se dominari cum domino
arbitratus ẽ. Sed eccłe populus
cum uero salomone. id ẽ. pacifico
nro cuius ipse corpus ẽ. ꝑ diuinã
ordinationem inregnum substitu¬
itur: de quomerito ꝑfidiȩ maior
filius id ẽ. prior populus precipi¬
tatus. ẽ. Hic ergo adonias. beth¬
sabee interueniente quȩ interp̃¬
tatur filia saturitatis. abisag
sunamitem corrumpere gestiuit:
quia iudaicus populus ꝑ obseruan¬
tiam cerimoniarum legis qua sa¬
turus & plenissimus erat. ueram
sapientiam spũalis sensus quȩ da¬
uid nr̃o coniuncꝰta ẽ. stuprare

Expanded text:
fastum superbiae, non per virtutem fastum superbiae, non per virtutem disciplinae, quid significat nisi quod Judaicus populus, qui quasi major filius videtur esse, cum prior legem susceperit, gentilem populum, qui per gratiam Dei posterior vocatus est, spernens, solum secum Dominum aestimabat regnaturum? Unde et bene nomen Adoniae, qui dominator Dominus interpretatur, ejus typum expressit qui solum se dominari cum Domino arbitratus est. Sed Ecclesiae populus cum vero Salomone, id est, pacifico nostro , cujus ipse corpus est, per divinam ordinationem in regnum substituitur: de quo merito perfidiae, major filius, id est, prior populus, praecipitatus est. Hic ergo Adonias, Bersabee interveniente, quae interpretatur filia saturitatis, Abisag Sunamitidem corrumpere gestivit; quia Judaicus populus per observantiam caeremoniarum legis, qua saturus et plenissimus erat, veram sapientiam spiritalis sensus, quae David nostro conjuncta est, stuprare
Abbreviated transcription (Latin):
ciȩ. cum completis centum & septẽ
annis se cerneret mori. dixissȩ fe¬
ratur quod doleret quod tunc egre¬
deretur e uita quando sapere ce¬
pisset. Plato etiam octogesimo anno
scͥbensmortiis sit. socrates septua¬
ginta & nouem annos indocendi
scribendiq labore compleuerit.
quantomagis frigescente corporis
iuuentute inter bella corporis &
inter incentiua uitiorum sapien¬
tiam ediscere debemus. ut insenec¬
tute etiam frigescentib membris
uisinu mentis nr̃e requiescat. &
foueat nos. dormiatq nobiscum.
immo cybum spũalisintelligentiȩ
nob̾ ministret. Potest nimirum
etiani ista mulier contemplatiuȩ
uitȩ gestare figuram. quam om̃s
ꝑfecti incredibili amore complec¬
tentes. in eius dilectione flam¬
mascunt.
donias autem filius aggit ele¬
uabatur dicens. Ego regna¬
bo. fecitq sibi currum &
equites: & quinquaginta uiros
quiante eum currerent. Et reł.
uod adonias filius daiid maior
inregno ꝓpatre succedere uoluit.

Expanded text:
ciae, cum completis centum et septem ciae, cum completis centum et septem annis se cerneret mori, dixisse fertur, dolere quod tunc egrederetur e vita quando sapere coepisset; Plato etiam octogesimo anno, scribens mortuus est; Socrates septuaginta et novem annos in docendi scribendique labore complevit, quanto magis calescente corporis juventute, inter bella corporis, et inter incentiva vitiorum sapientiam ediscere debemus, ut in senectute etiam frigescentibus membris, in sinu mentis nostrae requiescat et foveat dormiatque nobiscum, imo cibum spiritalis intelligentiae nobis ministret. Potest nimirum etiam ista mulier contemplativae vitae gestare figuram, quam omnes perfecti incredibili amore complectentes, in ejus dilectione flammescunt. « Adonias autem filius Hagith elevabatur, dicens: Ego regnabo. Fecitque sibi currum et equites, et quinquaginta viros, qui ante eum currerent, etc. » Quod autem Adonias filius David major in regnum pro patre succedere voluit per
Abbreviated transcription (Latin):
ardenserat in nobis. dum loquere¬
tur inuia & aperiret nob̃ scrip¬
turas : Hãc siquidem puellamam¬
plectiac diligere debemus: quȩ
sapientiam significat senum am¬
pliorem. non pueriles declamatio¬
nes. & sapientium flosculos dia¬
lecticorum. ac uerborum lenocima
&cȩtera huiusmodiex humana
sapientia figmentisq poetarum.
neq curas istius seculi. aut hono¬
res huius mundi. s sapientiam
tanquam abisag. cum qua dauid
quȩ numꝗͣ. se nescit in nr̃o requi¬
escat sinu. Impolluta enim ẽ.¬
& uirginitatis ꝑpetue. ⁊ insimiltta¬
dinem mariȩ. quȩ cum cotidie
generet semꝑq parturiat. ulco¬
rupta ẽ. Si enim cato romanige¬
neris disertissimus ut quidam
doctorum ꝓtulit. centenarusiã
& senex grecas lit teras nec et ubu¬
erit nec discere desperauerit. &¬
sicerte ut aiunt homerꝰ refert
qđ de lingua nestoris iam uetul
& pene decrepiti dulcior melle e¬
tio fluxerit. & sapiens quidam gre-¬

Expanded text:
erat ardens in nobis, dum loquereerat ardens in nobis, dum loqueretur in via, et aperiret nobis Scripturas? » CAplecti ac diligere debemus, quae sapientiam significat senum ampliorem; non pueriles declamationes, et sapientium flosculos dialecticorum, ac verborum lenocinia, et caetera hujusmodi ex humana sapientia figmentisque poetarum: neque curas istius saeculi, aut honores hujus mundi; sed sapientia tanquam Abisac cum David, quae nunquam senescit, in nostro requiescat sinu. Impolluta enim est virginitatis perpetuae, et in similitudinem Mariae, cum quotidie generet semperque parturiat, incorrupta est. Si enim Cato Romani generis disertissimus, ut quidam doctorum protulit centenarius jam et senex Graecas litteras nec erubuerit, nec discere desperaverit: et si certe ut aiunt Homerus refert quod de lingua Nestoris, jam vetuli et pene decrepiti, « dulcior melle oratio fluxerit: » et sapiens quidam Grae
Abbreviated transcription (Latin):
rius ponitur. Abisag autem id ẽ.
rugitus ꝓpriȩ nuncupatur. qđ
maris fuictus resonat: & ut ita di¬
cam de pelago ueniens fremitus
auditur. Ex quo ostenditur abun¬
dantissimum. & ultͣ humanam
uocem insenib diuini sermonis
tonitruum commorari. Porro su¬
namitis in lingua nr̃a coccinea dr̃.
ut significet calere sapientiam.
& diuina lectione feruere: quod
uidelicet dominici sanguinis in¬
dicet facramentum. tam̃ & feruo¬
rem ostendit sapientiȩ. unde & ob¬
stetrix illa ingenesi coccinum li¬
gat uimanu fares: qui ab eo quod
parietem diuiserat duos popłos
ante separantem. diuisoris nom̃
idẽ. phares sortitus ẽ. & raab¬
meretrix intypo ȩccłiȩ resticulam mi¬
sterium sanguinis continentem.
ut iherico pereuntȩ domus eius sal¬
uaretur appendit. Unde etiam in
alio loco de uiris sc̃is scriptura cõ¬
memorat. Hi sunt qͥ uenerunt de
discipulorum corda succendens. co¬
gebat eos dicere. Nlonne cor nostrum

Expanded text:
rius, ponitur. Abisag autem, id est, rius, ponitur. Abisag autem, id est, rugitus, proprie nuncupatur, quod maris fluctus resonat, et ut ita dicam de pelago veniens fremitus auditur: ex quo ostenditur abundantissimum et ultra humanam vocem in senibus divini sermonis tonitruum commorari. Porro Sunamitis, in lingua nostra, coccinea, dicitur, ut significet calere sapientiam, et divina lectione fervere. Quod licet Dominici sanguinis indicet sacramentum, tamen et fervorem ostendit sapientiae. Unde et obstetrix illa, in Genesi , coccinum ligat in manu Phares, qui ab eo, quod parietem diviserat duos populos ante separantem, Divisoris nomen, id est, Phares, sortitus est. Et Raabmeretrix in typo Ecclesiae resticulam mysterium sanguinis continentem, ut, Jericho pereunte, domus ejus salvaretur, appendit . Unde etiam in alio loco de viris sanctis Scriptura commemorat: « Hi sunt, qui venerunt de discipulorum corde succensus, cogebat eos dicere: « Nonne cor nostrum