comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et mortui sunt ip̃i et uxores eorum.⁊ filii
eorũ. ⁊ peccora eoiũ. usq ad mille aĩas ho¬
minũ. Et cognouit mathathias ⁊⁊ amici eiꝰ
et luctum habuerũt suꝑ cos italde. Et dixit
uir ꝓximo suo. Si om̃s fecerimus sicut fra¬
gentes ꝓ animab nr̃is. et iustific̃onib nr̃is
die illa dicentes. Omnis hõ quicumqi ue¬
ũit ad nos in bello die sabbatorum. ꝑug¬
nemus adũsus eũ :⁊ nõ moriemur om̃s sic̃
mortui sunt fratres nr̃i i occłtis. Bunc c̃õ¬
gregata est ad eos synagoga asideorũ. fortis
uirib ex isrł oĩs uoluntarius in lege. Et om̃s
qui fugiebãt a mał: ad diti sunt ad eos. et
factisunt illis ad firmam̃tũ. Et collegerũt
exercitum: ⁊ ꝑcusserũt pecc̃ores in ira sua.
et uiros miquos in indignatione sua. Et ce¬
t̃i fugerũt ad nationes ut euaderent. Et cir¬
cuunt mathathias: ⁊ amici eius ⁊⁊ destruxe¬
runt aras :⁊ cirrumciderũt pũos incireum¬
asos. quot quot inuenerũt in finib isrł

Expanded text:
 filii eorum et pecora eorum usque ad mille animas hominum et cognovit Matthathias et amici eius et luctum habuerunt super eos valde et dixit vir proximo suo si omnes fecerimus sicut fragentes pro animabus nostris et iustificationibus nostris illa die dicentes omnis homo quicumque venerit ad nos in bello die sabbatorum pugnemus adversus eum et non moriemur omnes sicut mortui sunt fratres nostri in occultis tunc congregata est ad eos synagoga Asideorum fortis viribus ex Israhel omnis voluntarius in lege et omnes qui fugiebant a malis additi sunt ad eos et facti sunt illis ad firmamentum et collegerunt exercitum et percusserunt peccatores in ira sua et viros iniquos in indignatione sua et ceteri fugerunt ad nationes ut evaderent et circuivit Matthathias et amici eius et destruxerunt aras et circumciderunt pueros incircumcisos quotquot invenerunt in finibus Israhel
Abbreviated transcription (Latin):
qui erant in aralintene. qr curumcedebã t
istłitas ⁊ ꝑcussit cos plaga magna. Et recorda¬
tus est malitam filiorum bean. qui erãt ppło
inlaqueũ. ⁊ i scandalum insidiantes ei in ina
et conclusi sunt ab co in tutrib. ⁊ aplicuit ad
cos. et anath̾atizauit eos.⁊ inccudit turres co¬
rũigni. cum om̃ib qui in eis erãt. Et transiuit¬

Expanded text:
nt in Acrabattene quia circumsedebant Israhelitas et percussit eos plaga magna et recordatus est malitiam filiorum Bean qui erant populo in laqueum et in scandalum insidiantes in via et conclusi sunt ab eo in turribus et adplicuit ad eos et anathematizavit eos et incendit turres eorum igni cum omnib
Abbreviated transcription (Latin):
intra domũ erãt intrinsecus .⁊ edem. et atͥa
sũsi.aũnt. Et fecerũt uasa sc̃a noua. ⁊ intule¬
rũt candelabrum.⁊ altare incensorũ. ⁊ men¬
sam u templo. ⁊ incensum posuerunt suꝑ
altare. ⁊ accenderunt luceruas que suꝑ cande¬
labrũ erãt. ⁊ lucebant in templo. ⁊ posuerũt
super mensam panes. ⁊ appenderunt uelami¬
na. Et consuminau̾nt omma oꝑa que fecenĩt
Et añ matutinũ surrẽĩunt qrñta ⁊⁊ incesua¬
oie mensis noni. hic mensis casler. centesum
qua dragesimi. octaui noni. et obtulerunt sa¬
crificium scdm̃ legem suꝑ altare holocaustorũ
nouũ qd̾ fecerunt ẜm tempus. Et scd̾m diẽ
in qua contaminaũnt illud gentes.in ip̃a re¬
nouatum ẽ in canticis. ⁊ ꝙtaris. ⁊ cynatis.⁊
et adorauerũt. ⁊ benedixerunt in celum cũ
qui ꝓsperauit eis. et fecerunt dedicationẽ
altaris dieb octo. et obtulerunt holoca usta
c im leticia. ⁊ salutana laudis. Et ornaunt
faciem templi coroneis aureis. ⁊ scutubs. ⁊

Expanded text:
trinsecus et aedem et atria sanctificaverunt et fecerunt vasa sancta nova et intulerunt candelabrum et altare incensorum et mensam in templum et incensum posuerunt super altare et accenderunt lucernas quae super candelabrum erant et lucebant in templo et posuerunt super mensam panes et adpenderunt vela et consummaverunt omnia opera quae fecerunt et ante matutinum surrexerunt quinta et vicesima mensis noni hic mensis casleu centesimi quadragesimi octavi anni et obtulerunt sacrificium secundum legem super altare holocaustorum novum quod fecerunt secundum tempus et secundum diem in qua contaminaverunt illud gentes in ipsa renovatum est in canticis et citharis et cinyris et et adoraverunt et benedixerunt in caelum ei qui prosperavit eis et fecerunt dedicationem altaris diebus octo et obtulerunt holocausta cum laetitia et salutaria laudis et ornaverunt faciem templi coronis aureis et scu
Abbreviated transcription (Latin):
uidas et exercitus euis seqtiens eum. dyxitq a
ipłmm. Non concupiscatis spolia. qr bellum con¬
tra nos est. ⁊ gorgias et er̃citus eius in m̃s.¬
te ipenos. s state mine contra mumicos nr̃os
et expuguate cos. Et post hoc suminetis spolia
secum. Et adhue loquente uida hec: ecce appa¬
ruit pars quedam ꝓspitiens de monte. ⁊ ui¬
uit qd̾ in fugã conũsi sunt. ⁊ succenderunt ca¬
stra. fumus cium qui uidebat᷑ declarabat qd̾
factum est. Quib illi conspoctis timuer̃t ual¬
de. aspiientes sumł uidam. ⁊ ex̃citum in campo
puratum ad prelum Et fugerunt om̃s in campo
alienigenam̃. ⁊ uidas reuersus est ad spolia castͦ¬
rum.⁊ acceperunt auruni multũ. ⁊ argentũ:⁊
racinctũ. ⁊ purpurã mannã .⁊ opes magnas. Et

Expanded text:
et exercitus eius sequens eum et dixit ad populum non concupiscatis spolia quia bellum contra nos est et Gorgias et exercitus eius in monte prope nos sed state contra inimicos nostros et expugnate eos et post hoc sumetis spolia et adhuc loquente Iuda haec apparuit pars quaedam prospiciens de monte et vidit quod in fugam conversi sunt et succensa sunt castra fumus enim qui videbatur declarabat quod factum est quibus illi conspectis timuerunt valde aspicientes simul et Iudam et exercitum in campo paratum ad proelium et fugerunt omnes in campo alienigenarum et Iudas reversus est ad spolia castrorum et acceperunt aurum multum et argentum et hyacinthum et purpuram marinam et opes magnas e
Abbreviated transcription (Latin):
unum de amicis suis.: ⁊p̃posuit eũ suꝑ umũsum
rognum suum : ⁊ dedit ei diadema ⁊ istolam fuam
et anulum. ut adduc̃et antiochum filiũ suũ ⁊ nu¬
trurt eum et requarer: ⁊ mnortuus est illic anno
et cõscituit regnare antiochũ filium eius. quem
nutrunt a dolescentẽ. ⁊ uoca uit nomẽ eius eupa¬
qum. Et coitauit uidas disꝑdere eos. ⁊ conuora¬
uit uniũsum ppłm ut obsiderent eosci coierũt
simł. et ebsederunt eos anno centesimo quĩqua¬
gesimo. Et fecerunt balistas ⁊ malchinas. Et exie¬
runt quidam ex eis qui obsidebant᷑. ⁊ aduir¬
runt se illis aliqui ex mpiss isrł. et abierunt ad
regem. ⁊ dix erũt. Quo usqi ñõ facis uidiciũ. ⁊ iũ¬
dicas fr̃es nr̃os:  Nos decrriumus seruire patri tuo

Expanded text:
unum de amicis suis et praeposuit eum super universum regnum suum et dedit ei diadema et stolam suam et anulum ut adduceret Antiochum filium suum et nutriret eum et regnaret et mortuus est illic Antioet constituit regnare Antiochum filium eius quem nutrivit adulescentem et vocavit nomen eius Eupaitavit Iudas disperdere eos et convocavit universum populum ut obsiderent eos et coirent simul et obsederunt eos anno centesimo quinquagesimo et fecerunt ballistas et machinas et exierunt quidam ex eis qui obsidebantur et adiunxerunt se illis aliqui ex impiis Israhel et abierunt ad regem et dixerunt quousque non facies iudicium et vindicas
Abbreviated transcription (Latin):
su betheron. usq in campũ. Et ceciderunt ex
eis octingenti uir. Reliqui autẽ fugerunt in
t̃ram phylistiim. Et cecidit nmor uide ac fra¬
trum eius. ⁊ formido suꝑ om̃s gentes in curu¬
tu eorũ .⁊ ꝑuenit ad regem nomen euis.⁊ de
preliis uide narrabant om̃s gñtes. ut autẽ¬
auidiuit rex antiochꝰ sermones istos uitus ẽ
et dedit stipendia ep̃atiu in anniũ. Et man¬
dauit illis ut ẽent parati ad omnia. Et uidit
qd̃ deffecit peccunia de thesauris siuis: ⁊ tri¬
buta regionis modica ꝑ̃ꝑ dissensionem et
plagam. quam fecit in terram ut tollerẽt le¬
gitima. que erant. a puimis dieb et taiuit
ne nõ haberet :⁊ semel et bis in sumptus do
uatiua que dedat añ langa manu : ⁊ habũ¬
cdauerat suꝑ reges qui añ eum fuerant. et c̃¬
sternatus erat amio ualde.Et cogitaiut ie ĩ
persidem: ⁊ accipere tributa regionũ. ⁊ cong̃¬
garet argentũ mulcũ. Et reliquid lysiam bo¬

Expanded text:
su Bethoron usque in campum et ceciderunt ex su Bethoron usque in campum et ceciderunt ex eis octingenti viri reliqui autem fugerunt in terram Philisthim et cecidit timor Iudae ac fratrum eius et formido super omnes gentes in circuitu eorum et pervenit ad regem nomen eius et de proeliis Iudae narrabant omnes gentes ut audivit autem Antiochus sermones istos iratus est et dedit stipendia exercitui in annum et mandavit illis ut essent parati ad omnia et vidit quod defecit pecunia de thesauris et tributa regionis modica propter dissensionem et plagam quam fecit in terra ut tolleret legitima quae erant a primis diebus et timuit ne non haberet et semel et bis in sumptus et donativa quae dederat ante larga manu et abundaverat super reges qui ante eum fuerant consternatus erat animo valde et cogitavit ire in Persidem et accipere tributa regionum et congregare argentum multum et reliquit Lysiam ho
Abbreviated transcription (Latin):
Et aꝓpinquauerũt usq ad betheron. et exunt
uidas obuiam illi cum paucis. Ut uiderunt aũ
eĩtitum uenientem sibi obuiam: dixerunt u¬
oc. Quõmodo pot̃ĩmus pancipugnare ad mril¬
titudinẽ tantam. tam fortem: Et nos fatiga¬
ti sumis ieuinio hodie. Et ait uidis. facile est
concludi multos in manu paucoruni. ⁊ non
est differentia in ꝯspectu dĩ liberare multis
et in paucis. Quia nõ in multitudine ex̃caitꝰ
uictoria belli: s de celo fortitudo est. Ip̃i uen¬
unt ad nos in multitudine cortumaci. ⁊ su¬
ꝑbia ut disꝑdant nos. et uxores nr̃as. ⁊ filios
nũos. ⁊ ut spolient nos. nos nero pugnabius
ꝓ animabus nr̃is. et legib nr̃is. ⁊ i p̃e dñs con¬
tereot eos añ faciem nr̃am uos aũ netimue¬
ritis eos. Ut cessauit aũ loqui in siluit in eos
subito. et contritus est seron et exercitus euis
in ꝯspectu ip̃ius. ⁊ ꝑsequebatur eum in deioẽ¬

Expanded text:
et adpropinquaverunt usque Bethoron et exivit et adpropinquaverunt usque Bethoron et exivit Iudas obviam illi cum paucis ut viderunt autem exercitum venientem sibi obviam dixerunt Iudae quomodo poterimus pauci pugnare ad multitudinem tantam tam fortem et nos fatigati sumus ieiunio hodie et ait Iudas facile est concludi multos in manus paucorum et non est differentia in conspectu Dei caeli liberare in multis et in paucis quia non in multitudine exercitus victoria belli sed de caelo fortitudo est ipsi veniunt ad nos in multitudine contumaci et superba ut disperdant nos et uxores nostras et filios nostros et ut spolient nos nos vero pugnabimus pro animabus nostris et legibus nostris et ipse Dominus conteret eos ante faciem nostram vos autem ne timueritis eos ut cessavit autem loquens insiluit in eos subito et contritus est Seron et exercitus eius in conspectu ipsius et persequebatur eum in descen
Abbreviated transcription (Latin):
multos.⁊ hedificabat iacob in oꝑib suis. ⁊ in
seculum inemoria euis in benedictone. Et ꝑã¬
bulauit ciuitates uida: ⁊ ꝑdidit inpios ex eis.
et auertit iram ab isrł. Et nõiatus est usq
ad noursimum t̾re. ⁊ congregauit pereũtes
Et congregauit apollonius gentes. et a samaria
untutem multani et magnam adbellandum c̃õ¬
tra isrł. Et cognouit uidas et exiit obuiam illi
et ꝑaissit.⁊ occidit illum. et ceciderunt uulne¬
ratimulti. ⁊ reliqui fugerunt. et accepit spo¬
lia cotũ. Et gladium apollomii abstulio uidas.
et eint pugnans meo omnibus dieb. Et audi¬
uit seron princeps eĩcitus sẏne. qd̾ congrega¬
uit uidos congrogationẽ ⁊ eccłam fidelium sẽcũ
et ait. faciata michi nomẽ et gli̾ficabor in reg¬
no. et debellabo uidam ⁊ eos qui cum ip̃o sũt.
qui sꝑnunt uerbum regis. Et p̃parauerunt se
et ascenderunt cum eo castra inpiorum. fortes
Auxiliariĩ. ut facerẽt uindictam in filios ist ł.

Expanded text:
in operibus suis et in saeculum memoria eius in benedictione et perambulavit civitates Iuda et perdidit impios ex eis et avertit iram ab Israhel et nominatus est usque ad novissimum terrae et congregavit pereuntes et congregavit Apollonius gentes et a Samaria virtutem multam et magnam ad bellandum contra Israhel et cognovit Iudas et exiit obviam illi et percussit et occidit illum et ceciderunt vulnerati multi et reliqui fugerunt et accepit spolia eorum et gladium Apollonii abstulit Iudas et erat pugnans in eo omnibus diebus et audivit Seron princeps exercitus Syriae quod congregavit Iudas congregationem et ecclesiam fidelium secum et ait faciam mihi nomen et glorificabor in regno et debellabo Iudam et eos qui cum ipso sunt qui spernebant verbum regis et praeparavit se et ascenderunt cum eo castra impiorum fortes auxiliarii ut facerent vindictam in filios Israhel
Abbreviated transcription (Latin):
et mori. Ad accuendos eos m p̃lum. Et diuiseĩt
bestias ꝑ legiones. ⁊ astiterũt singłis elephan¬
tis mille uiri loricis concachieuans. ⁊ galee erre
in capicib eorũ. Et quingenti equitẽs oroina¬
ti unicuiq bestie electi erant. hii añ tp̃s ubĩq
erat bestia erant. Et quocũq ibant ibant non
di scedebant ab ea. S et turres lignee suꝑ cos
firme ꝓcegentes ꝑ singulas bestias. Et suꝑ eas
machine. Et suꝑ singłas. uiri uircutis xxxii.
qui pugnabant desuꝑ. ⁊ intus magister bestie
et residuum equitatum hinc ⁊im̃ statiuit in dai¬
as partes. tubis ex̃citum cõmouere. ⁊ ꝑurgere
constipatum legionib eius. Et ut refulssit sol
in clipeos aureos: ⁊ ereos ⁊ iresplenduernnt
mõtes ab eis. resplenduerunt sicut lampa¬
des ignis. Et distenta est pars ex̃citus regis su
ꝑ excelssos montes.⁊ aliĩ ꝑ loca humilia. et¬

Expanded text:
acuendos eos in proelium et diviserunt bestias per legiones et adstiterunt singulis elefantis mille viri in loricis concatenatis et galeae aereae in capitibus eorum et quingenti equites ordinati unicuique bestiae electi erant hii ante tempus ubicumque erat bestia erant et quocumque ibat ibant non discedebant ab ea sed et turres ligneas super eos firmae protegentes super singulas bestias et super eas machinae et super singulas viri virtutis triginta duo qui pugnabant desuper et intus magister bestiae et residuum equitatum hinc et inde statuit in duas partes tubis et exercitum commovere et perurguere constipati in legionibus eius et ut refulsit sol in clypeos aureos et aereos resplenduerunt montes ab eis resplenduerunt sicut lampades ignis et distincta est pars exercitus regis per montes excelsos et alii per loca humilia et
Abbreviated transcription (Latin):
ge. quia in ip̃a głiosi eritis. Et ecce symon fra¬
ter ur. scio qd̾ uir consiliĩ est. ip̃m audite sem¬
per. et ip̃e uobis erit pater. Et uidas machabe¬
us. fortis uirib a uiuentute sua. sit uobis pͥn¬
ceps milicie. ⁊ ip̃e aget bella ppłi. Et uos ad
te undictam ipłi ur̃i. Recribuite retributio¬
nem gentib.⁊ intendite in preceptũ legis. Et
benedixit eos. ⁊ appõitus est ad patres suos. Et
oefunctus est centesimo.⁊ quadragesimo sexto
anno. ⁊ sepultus est a filiis suis in sepulchris
patrum suorũ. in modmn. Et planxerunt eũ¬
omnis isrł planctu magno. Et surrexit uidas
qui uocabatur machabeus filuis euis ꝓ eo. et

Expanded text:
ge quia in ipsa gloriosi eritis et ecce Simeon frater vester scio quod vir consilii est ipsum audite semper et ipse vobis erit pater et Iudas Macchabeus fortis viribus a iuventute sua sit vobis princeps militiae et ipse aget bte vindictam populi vestri et retribuite retributionem gentibus et intendite in praeceptum legis et benedixit eos et adpositus est ad patres suos et defunctus est centesimo et quadragesimo et sexto anno et sepultus est a filiis suis in sepulchris patrum suorum in Modin et planxerunt euomnis Israhel planctu magno et surrexit Iudas qui vocabatur Macchabeus filius eius pro eo et
Abbreviated transcription (Latin):
ad maximũ.⁊uxores eorum.⁊ natos. ⁊ ex̃citum
magnũ ualde. ut uenirent u t̃ram uide. Et
uenerunt usq ephron. ⁊ hec cuutas magna.
in ingressu posita munita ualde. Et nõ erat
declinare ab ea dextra ł sinistra. s ꝑ medium
iter erat. Et incluserunt se qui erant in cuui¬
tate.⁊ obstruxerunt portas lapidib. Et mi¬
sit ad eos uidas u̾bis pacificis dicens. bransea¬
mus ꝑ t̃ram ur̃am ut eamus int̃ram nr̃am¬
et nemo uobis nocebit. tm̃ pedib transibib¬
mus. et uolebant eis aꝑire. Et precepit uidas
predicare in castris. ut applicarent unusquisq
in quo erat loco. Et aplicuerunt uiri iitutis
et oppugnauit ciuitatem illam tota die.:⁊ tora
noctae. ⁊ tradita. est cuutas in manus eus.
Et ꝑemerunt omnẽ in asculum. in ore gladii.
et eradicauit eam.⁊ accepit spolia eus. ⁊ tran¬
siĩt ꝑ totam ciuutatẽ suꝑ iĩfectos ⁊ trauisgre¬
ssi sunt iordanem in campo magno cõtra beth

Expanded text:
 natos et exercitum magnum valde ut venirent in terram Iudae et venerunt usque Efron et haec civitas magna in ingressu posita munita valde et non erat declinare ab ea dextra vel sinistra sed per mediam iter erat et incluserunt se qui erant in civitate et obstruxerunt portas lapidibus et misit ad eos Iudas verbis pacificis dicens transeamus per terram vestram ut eamus inm pedibus transibimus et nolebant eis aperire et praecepit Iudas praedicare in castris ut adplicarent unusquisque in quo erat loco et adplicuerunt viri virtutis et obpugnavit civitatem illam tota die et tota nocte et tradita est civitas in manu eius et peremerunt omnem masculum in ore gladii et eradicavit eam et accepit spolia eius et transiit per totam civitatem super interfectos et transgressi sunt I
Abbreviated transcription (Latin):
tiohꝰ ab hommandũ ydolũ desolatõnis suꝑ alta¬
re dĩ ⁊ ꝑ uniũsas cuntates uidde in circuitu.
hedificau̾nt aras. et añ ianuas domocũ ⁊ in pla¬
teis incendebant thura. ⁊ sacrificabant. et lib
logis dĩ conbusserũt igni. scindentes eos ⁊ apoᷤ
quenicuniq inueniebant᷑ libi testam̃ti dñi⁊

Expanded text:
 abominandum idolum desolationis super altare Dei et per universas civitates Iudae in circuitu aedificaverunt aras et ante ianuas domorum et in plateis incendebant tura et sacrificabant et libros legis Dei conbuserunt igni scindentes eos et apud quemcumque inveniebantur libri testamenti Domi
Abbreviated transcription (Latin):
um. in descrtumi ut sederẽt ibi ip̃i et filĩ oo¬
tum.⁊ mulieres eorũ ⁊ peocora ecorũ. qm̃
induaũnt suꝑ eos mala. Et renuntiatũ est
dam qui dissipad̾uit mandatũ regis i loca
occulta in deserto. ⁊ abissent post illos młt.
Et statim ꝑrexerunt ad eos. ⁊ constituerũt
adu̾sus eos preliũ. in die sabbatorum ⁊⁊ di¬
xerũt ad eos. Resistitis. ⁊ nũc adhuc: Exi¬
te et facite ẜm u̾brum regis. ⁊⁊ uiietis. Et
oirerunt. Non exibimus. neq faciemus
uerbum regis ut polluanus diem sabba¬
torũ. Et concitauerũt adu̾sus eos p̃lium.
et nõ responderãt illis. Non lapidem mi

Expanded text:
tum ut sederent ibi ipsi et filii eorum et mulieres eorum et pecora eorum quoniam induraverunt super eos mala et renuntiatum est dam qui dissipaverunt mandatum regis in loca occulta in deserto et abissent post illos multi et statim perrexerunt adversus eos proelium in die sabbatorum et dixerunt ad eos resistitis et nunc adhuc exite et facite secundum verbum regis et vivetis et dixerunt non exibimus neque faciemus verbum regis ut polluamus diem sabbatorum et concitaverunt adversus eos proelium et non responderunt eis nec
Abbreviated transcription (Latin):
lbata eius in obꝓbirũ i hõmr eius innichilũ.
Scd̃m głam cuis młtiplicatã est ignominia
euis. et sublimicas cuis conuersa est in luc̾tum.
et scripsit rer anthioͤus omm regno suo ut
ẽẽt om̃is ppłs unus. Et reliquerunt unusquisq
legem suam. ⁊ cõsenserũt om̃s regentes ẜm uer¬
bum regis antiochi. Et multi ex isrł consense

Expanded text:
bbata eius in obprobrium honores eius in nihilum bbata eius in obprobrium honores eius in nihilum secundum gloriam eius multiplicata est ignominia eius et sublimitas eius conversa est in luctum et scripsit rex Antiochus omni regno suo ut esset omnis populus unus et reliquerunt unusquisque legem suam et consenserunt omnes gentes secundum verbum regis Antiochi et multi
Abbreviated transcription (Latin):
cuntatẽ repente. ⁊ ꝑcussit eam plaga. ⁊ ꝑdidit᷑
ppłm multum ex iscł. Et accepit spolia aiuita¬
tis. et succendit eam igni. Et destruxit domos
eus et muros in oreuitu: ⁊ captuias duxerũt
młieres et natos. ⁊ peccora possoderũt. Et edisi¬
cauerunt cuntatem dauid muro magno:⁊ fir¬
mo. et turtib firmis. ⁊ facta est illis in arcem.
Et posuerunt illic gentem peccorum:⁊ uus ini¬
quos. ⁊ conualuerunt in ea. Eo posuer̃t aria
et escas. et congregau̾nt spolia irłm. et reposue¬
runt illic. et facti sunt in laqueum magnum. Et
factum est hoc adinsidias sanctific̃omi. ⁊ in dia¬
bolum malũ in isrł sꝑ. Et effuderunt sanguiẽ
in nocentem ꝑ curuitum scĩficationis. ⁊ conta¬
minauerunt sc̾ificatõnem. Et fugerunt habita
facta est extera semini suo ⁊ nationes. relique¬
rũt eam. s anedisicatis eiꝰ desolata est sicut so¬
litudo. dies fisti eius conusi st̃ in luctum. sa¬

Expanded text:
civitatem repente et percussit eam plaga et perdidit civitatem repente et percussit eam plaga et perdidit populum multum ex Israhel et accepit spolia civitatis et succendit eam igni et destruxit domos eius et muros eius in circuitu et captivas duxerunt mulieres et natos et pecora possederunt et aedificaverunt civitatem David muro magno et firmo et turribus firmis et facta est illis in arcem et posuerunt illic gentem peccatorum viros iniquos et convaluerunt in ea et posuerunt arma et escas et congregaverunt spolia Hierusalem et reposuerunt illic et facti sunt in laqueum magnum et factum est hoc ad insidias sanctificationi et in diabolum malum in Israhel et effuderunt sanguinem innocentem per circuitum sanctificationis et contaminaverunt sanctificationem et fugerunt habitatorum et facta est extera semini suo et nati eius reliquerunt eam sanctificatio eius desolata est sicut solitudo dies festi eius conversi sunt in luctum sa
Abbreviated transcription (Latin):
accepit altare anreum ⁊⁊ candelabrum lumi¬
nis. ⁊ uniu̾sa uasa eius ⁊ mensam ꝓpositionis¬
et libatoria: ⁊ fialas: ⁊ mortariola aurea ⁊ uelu̾¬
temploifacie. et comminunt oĩa. Et accepit
angentum ⁊ aurura. ⁊ uala concrpiscibilia.
et accepit thelauros ocełtos quos iuenit. Et
sublatis omnib abiit in t̾ram suam: ⁊ fecit ce¬
des hominum. et locutus est suꝑbia magna. Et
factus est planctus magnus inisrł. un orani loco
eorum. Et ingemueuint pͥncipes et semiores
uirgines et uiuenes infirmati sunt. ⁊ spetrositas
inuilierum intata ẽ. Omnis maritus sũp¬
sit lamentũ ⁊ ⁊ ipae sedebant in thoro maritali
lugebãt. Et cõmota est t̃ra suꝑ inhabitantes in
ea. ⁊ uniuersa domus iacob induit confusionẽ.
Et post duos annos dierum misit rex punci¬
pem tributorũ inciuitates uida. i uenit rcłm
cum turba magna. Et locutus est ad eos u̾ba
pacis̃ca in dolo. ⁊ crediderunt ei. Et irruit suꝑ

Expanded text:
accepit altare aureum, candelabrum luminis et universa vasa eius, mensam propositionis, libatoria, fialas, mortariola aurea, veluuit omnia et accepit argentum et aurum et vasa concupiscibilia et accepit thesauros occultos quos invenit et sublatis omnibus abiit in terram suam et fecit caedem hominum et locutus est superbia magna et factus est planctus magnus in Israhel et in omni loco eorum et ingemuerunt principes et seniores virgines et iuvenes infirmati sunt et speciositas mulierum inmutata est omnis maritus sumpsit lamentum quae sedebant in toro maritali lugebant et commota est terra super habitantes in ea et universa domus Iacob induit confusionem et post duos annos dierum misit rex principem tributorum in civitates Iuda et venit Hierusalem cum turba magna et locutus est ad eos verba pacifica in dolo et crediderunt ei et inruit super
Abbreviated transcription (Latin):
ibi int̃focti sũt. Et captiuas duxcrũt urores eo¬
ñi ⁊ natos ispolia. ⁊ ꝑenierũt illic fere milleui¬
ros. Et adhuc epłe legebant᷑ ⁊ eccenuntĩ alũ
uenerũt delgalyleea conscissis cimicis. nntiã¬
tes ĩcd̾m u̾ba hec. dicentes cõuenisse adũsum sea
ptholomaida ⁊ tyro .⁊ sydone. ⁊õi galolea alie

Expanded text:
bi interfecti sunt et captivas abduxerunt uxores eorum et natos et spolia et peremerunt illic ferme mille viros et adhuc epistulae legebantur et ecce alii nuntii venerunt de Galilea conscissis tunicis nuntiantes secundum verba haec dicentes convenisse adversum se a Ptolomaida et Tyro et Sidone
Abbreviated transcription (Latin):
uitatib. Et quinta ⁊ incesina die iñsis sacri¬
ficabant suꝑ aram que erat contra altarr. Ec
mulieres que circumcidebant filios suos cru¬
cidabant᷑ ẜm preceptum regis antiochi. Et
suspendebant pũos a ceruicib ꝑ unũisas do¬
mos eorum.⁊ eos qui circumaderãt illos tru¬
adabãt. Et multi deppło isrł disfinieñt apd̾
se ut ño manducarent ĩmunda⁊⁊ elegifrũt ma¬
gis mori. quã cibis comiquinari inmundis. Et
noluerunt infringere legeni di sc̃am et truci¬
dati sunt. Et frã est ira magna suꝑ popłm ual¬
de. In dieb illis surretit inathathias filiis io¬
hannis. filii symonis sacerdos et filiĩs ioarini.

Expanded text:
t quinta et vicesima die mensis sacrificabant super aram quae erat contra altare et mulieres quae circumcidebant filios suos trucidabantur secundum iussum regis Antiochi et suspendebant pueros a cervicibus per universas domos eorum et eos qui circumciderunt eos trucidabant et multi de populo Israhel definierunt apud se ut non manducarent inmunda et elegerunt magis mori quam cibis coinquinari inmundis et noluerunt infringere legem Dei sanctam et trucidati sunt et facta est ira magna super populum valde in illis diebus surrexit Matthathias filius Ioha
Abbreviated transcription (Latin):
morererur. Et uocanit puos suos nobiles qui se¬
cum erant nutriti a uiuentute sua. ⁊ diuisit illis
regnum suum cum adhuc iueret. Et regna¬
uit alexander annis .xii. ⁊ mortuus est. Et
optinuerunt pm̃ euis regnum unusquisqũ
loco suo. Et inposuerunt sibi om̃s ciademata
post mortem eius: ⁊ filiĩ eorum post eos annis
multis. ⁊ multiplicata sunt mala in t̃ra. Et exi¬
it ex eis radix pecc̃i annochus illustris filius an

Expanded text:
moritur et vocavit pueros suos nobiles qui secum erant nutriti a iuventute et divisit illis regnum suum cum adhuc viveret et regnavit Alexander annis duodecim et mortuus est et obtinuerunt pueri eius regnum unusquisque in loco suo et inposuerunt sibi omnes diademata post mortem eius et filii eorum post eos annis multis et multiplicata sunt mala in terra et exiit ex eis radix peccatrix Antiochus Inlustris fi
Abbreviated transcription (Latin):
filioᷤ.u. Iohannam qui cognominabat᷑ gaddis
isymon qui cognominabat᷑ thasi. ⁊ uidas qui
uocabat᷑ machabeus.⁊ eleazarus qui uocabat᷑¬
cognonunabat᷑ abaron.⁊ ionathas qui cognõia
michi. Ut quid natus sum ut iderem contͥc¬
sedere illic cum dat᷑ in manib minuicorã: S c̃a
in manib extrancorum fcã sunt. templum
euis sicut hõ ignobił. uasa głie eus captiua¬

Expanded text:
Iohannan qui cognominabatur Gaddis et Simeon qui cognominabatur Thasi et Iudas qui vocabatur Macchabeus et Eleazarus qui cognominabatur Abaron et Ionathas qui cognominaae mihi ut quid natus sum videre contrisedere illic cum datur in manibus inimicorum sancta in manu extraneorum facta sunt templum eius sicut homo ignobi
Abbreviated transcription (Latin):
et auro. ⁊muñib misltis. Et Redit iatha¬
thias dixitq uoce magna. Et si om̃s irges
obedũit regi ⁊ antiocho. ut discedat unusqͥ¬
sqi a seriuitice legis patrũ suoecũ. et consenti
legi patrum nr̃orũ. ꝓpinus sit nobis ds̃. Nõ
nobis utile relinquere legẽ ⁊ iusticias d̾̃i.
Non audiemus uba regis antiochi. noc sa¬
crificabimus transgredientes legis nr̃t mã¬
dita. ut eamus altera uia. Et ut cessaut
loqui u̾ba hec: accessit quidã uideus in accłis
om̃ium sacrificare ydoł suꝑ aram in auita¬
te modin: scd̾m uissum regis. s t uidit ma¬
thathias et doluit: ⁊ contremuetũt renescuiꝰ.
Et accensus est furor eius scõm iudicium legis
et insiliens trucidauit illũ suꝑ arã. Se et ui¬
iũ quem miscrat iex antiochꝰ qui cogebat
ĩmolari: occidit in ip̃o tꝑ̃e. ⁊ aram destrurit.

Expanded text:
 multis et respondit Matthathias et dixit magna voce et si omnes gentes regi Antiocho oboediunt ut discedat unusquisque a servitute patrum suorum et consentiulegi patrum nostrorum propitius sit nobis Deus non est nobis utile relinquere legem et iustitias Dei non audibimus verba regis Antiochi nec sacrificabimus transgredientes legis nostrae mandata ut eamus altera via et ut cessavit loqui verba haec accessit quidam Iudaeus in omnium oculis sacrificare idolis super aram in civitate Modin secundum iussum regis et vidit Matthathias et doluit et contremuerunt renes eius et ascendit furor eius secundum iudicium legis et insiliens trucidavit eum super aram sed et virum quem miserat rex Antiochus qui cogebat immolari occid
Abbreviated transcription (Latin):
M inciꝑent a proa anchoras extendẽ dixit pouius
cent᷑iomi ⁊ militib. sisi ĩ naui mãsetitisuo san
siꝰ nõ potestis. Tunc absciderunt miltes ames sca¬
phe. ⁊ passi sut̃ eã excid̾e & cum lux incipit sĩ rogalit
paulꝰ om̃s sum̃e cibum dicẽs. Qͣ fradecima die hodie
expͤtantes ieumi ꝑmanetis uicħ accipientes. pp̃ qd

Expanded text:
ra anchoras extendere, dixit Paulus Centurioni et militibus: Nisi hi in navi manserint, vos salvi fieri non potestis. Tunc absciderunt milites funes scaphae, et passi sunt eam excidere. Et cum lux inciperet fieri, rogabat Paulus omnes sumere cibum, dicens: Quarta decima die hodie exspectantes jejuni permanetis, nihil accipientes. Propter quod
Abbreviated transcription (Latin):
spes om̃is salutis nr̃e E⁊ cum multa ieuma¬
tio fuiss: tũc stans paulus in medio eoꝵ dixit.
oportelat quidẽ o uiri audito me nõ tolle acre¬
ta. lucͥꝙ facẽ iniuriã hanc ⁊ incłaminsĩc sua¬
deo nob̃ bono aĩo eẽ. amissio .ii. ulłi aĩe enit ex

Expanded text:
spes omnis salutis nostrae et cum multa ieiunatio fuisset tunc stans Paulus in medio eorum dixit oportebat quidem o viri audito me non tollere a Creta lucrique facere iniuriam hanc et iacturam et nunc suadeo vobis bono animo esse amissio eni
Abbreviated transcription (Latin):
dato ei nõ siciet in et̃ium. S aqͣ qͣm dabo ei fi¬
et in eo fons aqͤ salientis in uitam et̃nã. dicit
ad eum mulier. domine da mͥ hanc aꝙͣ. ut nõ
siciam. neq uentam huc haurire. dicit ei iłs
uade uoca iarũ tuũ ⁊ ueni huc. Rdit mulier ⁊¬

Expanded text:
dabo ei non sitiet in aeternum sed aqua quam dabo ei fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam dicit ad eum mulier Domine da mihi hanc aquam ut non sitiam neque veniam huc haurire dicit ei Iesus vade voca virum tuum
Abbreviated transcription (Latin):
uissit cos ignem accipere. qui trinsimgra¬
bantur ut sigificatum est. Et ut manda¬
uit transinigratis.⁊⁊ dedic illis legẽ. ne obli¬
iscerentur lp̃cepta domini. uetut non
ererarent mentib uidentes symulachra
aurea ⁊ argentea. ⁊ ornamenta eorũ. Et
alia huuismodi dicens hortabatur. ne legẽ
ammouerent de corde suo. Erat añ in ip̃a
scriptum. quomodo tabernaculũ et archã
mitari secum. usquequo exiit in montẽ.
ĩquo moyses ascenoit ⁊ iudit di̾ heredite¬
tẽ. et ueuens ibi ierenuias inuenit locũ

Expanded text:
ussit accipere ignem eos qui transmigrabantur ut significatum est et ut mandavit transmigratis et dedit illis legem ne obliviscerentur praecepta Domini et ut non exerrarent mentibus videntes simulacra aurea et argentea et ornamenta eorum et alia huiuscemodi dicens hortabatur ne legem amoverent a corde suo erat autem in ipsa scriptumitari secum, usquequo exiit in montem in quem Moyses ascendit et vidit Dei claritatem, et veniens ibi Jeremias invenit locum
Abbreviated transcription (Latin):
tur. et fama uirtutis euis ubiq diffunde¬
batur. uidens aũ philippus piu anm ui¬
rũ ꝓuectũ uenire. ac frequentiꝰ res e ꝓs¬
per̾e cedere. ad ꝑtolomeũ ducẽ cocle fprie
et phenicis: scripsit. ut auxiliũ ferretre¬
gis nogociis. at ule uelociter misit nchano¬
rem patrocli depriorib amiors dtis. ꝑnu¬
xtis gentib arinatis. nõ minus. ⁊t milibi
ut im̃sum gñs iudeorum deleret . adĩ

Expanded text:
tur et fama virtutis eius ubique diffundebatur videns autem Philippus paulatim virum ad profectum venire ac frequentius res ei prospere cedere ad Ptolomeum ducem Coelesyriae et Foenicis scripsit ut auxilium ferret regis negotiis at ille velociter misit Nicanorem Patrocli de primoribus amicum datis ei permixtis gentibus armatis non minus viginti milibus ut universum Iudaeorum ge
Abbreviated transcription (Latin):
perint uos : exeuntes in plateas eis dici¬
te. etam puluerẽ qui adhesit nobis de
ciuitate ur̃a. extergimus in uos. Tñ hoc
scitote. quia appropinquabit regnũ dĩ.
dico uobis. quia sodomitis remisiꝰ erit

Expanded text:
perint vos, excuntes in plateas ejus dicite: Etiam pulverem qui adhaesit nobis de civitate vestra, extergimus in vos; tamen hoc scitote, quia appropinquavit regnum Dei. Dico vobis, quia Sodomis in die
Abbreviated transcription (Latin):
tecimus : et tunc confitebor illis. quia nunꝙ̃
nomi uos. Disoedite a ine qui oꝑamini miqui¬
tarẽ. Onñs gͦ qui audit u̾ba hec et facit ea. as¬
siilabitur uiro sapienti. qui edificauit do¬
mũ suam supri petram. et descendit pliuua.
et ueñunt flumina.⁊ flauerũt uenti. ex ir¬
ruerunt in domũ illam. et nõ ceadit. fun

Expanded text:
r illis, quia nunquam novi vos: discedite a me qui operamini iniquitatem. Omnis ergo qui audit verba mea haec, et facit ea, assimilabitur viro sapienti, qui aedificavit domum suam supra petram: et descendit pluvia, et venerunt flumina, et flaverunt venti, et irruerunt in domum illam, et non cecidit
Abbreviated transcription (Latin):
seriuire. et mãmone. Ideo dico uobis. ne solli¬
ci sitis amie nr̃e. qund manduoetis. neq cor¬
pori ur̃o quid induamini. Nonne amiua
plus est quam esca. et corpus plusquam ue¬
mamentũ. Respiette uolatilia celi. q uoni¬
am non serunt. neq metunt. neq cõgregãt
in horrea. et pater nester celestis pãscit il¬

Expanded text:
ne solliciti sitis animae vestrae quid manducetis neque corpori vestro quid induamini nonne anima plus est quam esca et corpus plus est quam vestimentum respicite volatilia caeli quoniam non serunt neque metunt neque congregant in horrea et Pater vester caelestis pascit il
Abbreviated transcription (Latin):
ti sumus cõtra te ᷤ Et dixistis. Uanus est qui ser¬
uit deo. ⁊ qd emolum̃tum. quia custodimus p̃¬
cepta euis: et quia ambulanimus tristes corã
dño eẽcituum. Engo nũc beatos dicimus arro¬
gantes. Si quidẽ hedificati sũt facieutes inpie¬
cates: ⁊ temꝑtaueñt deũ ⁊ salui fc̃ funt. bũc
loctiti sitr timentes deum umusquisq cũ ꝓxi¬
mo suo. Et attendit dñs ⁊ audunt: ⁊ scriptus
libet monumenti. coram eo timentib dcum.
et cogitantib nom̃ eius: ⁊ erũt mͥ ait dñs ex̃atu¬
um. In die qua ego faciam in pocculiũ ⁊ ⁊ parcã
eis. sicut parcet uir filio suo. seriuenti sibi. ⁊ cõ¬
uertimini ꝑ penĩttã. ⁊ indebitis quid sitint̃
uistũ et inꝑiũ. ⁊ m̃t seruientẽ deo ⁊ nõ seriuẽ¬

Expanded text:
ti sumus contra te? Et dixistis: Vanus est, qui servit Domino: et quod emolumentum quia custodivimus praecepta ejus, et quia ambulavimus tristes coram Domino exercituum? Ergo nunc beatos dicimus arroganter; siquidem aedificati sunt facientes impietatem et temptaverunt Deum, et salvi facti sunt. Tunc locuti sunt timentes Deum, unusquisque proximo suo. Et audivit Dominus et attendit, et scriptus est liber monumenti coram eo, timentibus Deum et cogitantibus nomen eius. Et erunt mihi, ait Dominus exercituum, in die, qua ego facio, in peculium. Et parcam eis, sicut parcet vir filio suo servienti sibi. Et convertemini et videbitis, quid sit inter iustum et i
Abbreviated transcription (Latin):
tatum ur̃arum. ⁊ assum mes uos secũ et scetis
qr misi aduos mandatũ istud. ut cẽt pactum
meũ cũ lem dicit dñs ex̃citiũ. pactum mneum.
fuit cum eouite ⁊ pacis ⁊idedi ei timocẽ. ianuet ine
et a facie nõis mei panebat. lex in tarti fuitm orere
⁊ iiquitas non est muenta m labiis euta oree¬

Expanded text:
Et scietis quia misi ad vos mandatum istud, ut esset pactum meum cum Levi, dicit Dominus exercituum. Pactum meum fuit cum eo vitae et pacis: et dedi ei timorem, et timuit me, et a facie nominis mei pavebat. Lex veritatis fuit in ore ejus, et iniquitas non est inventa in labiis ejus: In p
Abbreviated transcription (Latin):
et in cultu xp̃iane religionis strenuissi¬
mo.loudonico regi. rabanus uilissi¬
mnus senoeum dĩ in dño dñorum ꝑ¬
petnam optat salutẽ. Cum sim piximi
animorũ ad parendum. atq seriuendum
uĩe noliunati cotioie coguito quid honorifi¬
cente ure gadum echibeam ut nt̃i tietno¬
tta. sedulo apd̾ uosmaneat. ⁊ deuotio mennis moẽ

Expanded text:
in cultu Christianae religionis strenuissimo, LUDOVICO regi, RABANUS, vilissimus servorum Dei, in Domino dominorum perpetuam optat salutem Cum sim promptus animo ad parendum atque serviendum vestrae voluntati, quotidie cogito quid honorificentiae vestrae gratum exhibeam, ut mei memoa sedulo apud vos maneat, et devotio mentis
Abbreviated transcription (Latin):
ium expositionẽ. quam añ annos aliquot rat̃¬
tib amicis seensu ystorico simł ⁊ alleoeico dic¬
tau̾am. excellente ũre defero. ut si aliquera
sensum mysticum. in eis dinoscent ñ obqlectu
habeatis in ꝓmptu qd illum explcttum im¬
uerure ualeatis. ño dico ualde diseite. ⁊ orõe
recthorica. s lucido sermone. ⁊ catholica or̃e
uos quoq siquis in prcdẽo oꝑe recipiatis uõs
gratum. ⁊nte ꝓlatum euis gte hoc deputeo s
a quo est omnebonũ. si quid aut minus recte t
in ꝯuenient ꝓpõitum uobis ibidem ui deatur
inꝑitie mee. magis deputetis quam maltie
qui quamdium hoc corpusculo uirero ine

Expanded text:
rum expositionem, quam ante annos aliquot, rogantibus amicis, sensu historico simul et allegorico dictaveram, Excellentiae Vestrae defero; ut si aliquando sensum mysticum meis vos dignoscere delectet, habeatis in promptu quo illum explicitum invenire valeatis: non dico ermone et catholica fide. Vos quoque si quid in praedicto opere reperiatis vobis gratum et rite prolatum, ejus gratiae hoc deputetis a quo est omne bonum; si quid autem minus recte vel inconvenienter positum vobis ibidem videatur, imperitiae meae magis deputetis quam malitiae, qui quandiu in hoc corpusculo vixero, in
Abbreviated transcription (Latin):
tiarum obscurus est sensus. qum ⁊ ꝑtropa
editos uenerabili abbati hildumo tradide¬
ram. tu quidẽ panutatem inam exhortat᷑
chabeorũ cõmentanos neta neatuꝙ a mau¬
rum pari studio conderẽ. feci quantũ potui
et pnoris libri expositionẽ ludonico regredi¬
dam dedi. sequentis uero tue sõtati traden¬
dam ter seruaui. ut peto ta ñs ẽet̾ ua¬
na. noq haberes me suggullanou. qe tibuiro¬
ganti nollem cõferre. qd̾ aliĩt gratis conu¬
lerim. ꝓm̃ quia iam ꝯfectum habes itere
eo sicut decet seruũ xp̃i cum cõmunione
multarũ. ⁊ qd̾ solus in petraueras. ad płimo¬
rũ urilitatẽ ꝑuenire facias decetemo qu otpuo

Expanded text:
iarum obscurus est sensus, quin et per teditos venerabili abbati, Hilduino tradideram, tu quidem parvitatem meam exhortatus chabaeorum commentarios juxta vestigia majorum pari studio conderem. Feci quantum potui, et prioris libri expositionem, Ludovico regi editam, dedi; sequentis vero tuae sanctitati tradendum reservavi, ut petitio tua non esset vana, neque haberes me suggillandum quod tibi roganti nollem conferre quod aliis gratis contulerim. Proinde quia jam confectum opus habes, utere eo sicut decet servum Christi cum communione multorum; et quod solus impetraveras, ad plurimorum utilitatem pervenire facias. De caetero quoque
Abbreviated transcription (Latin):
rabunt᷑. Uox cantantis nn fenestra ⁊ coruus in su¬
ꝑ luninari. qm̃ attenuabo robur cuis. Hec est qiui¬
tas głiosa habitans in cõfidentia. q̃ decebat in corde
suo ego sum. ⁊ extra me nõ ẽ alia amplius. Quo¬
modo fc̃a est in descitũ cubile bestie: Om̃is qui tr̃a¬
sit ꝑ cam sibilabit. mouebit manum suam. U̾e¬
ꝓuocatrix ⁊ redempta ciuitas. colunba ño audi¬
uit uocem ⁊⁊ ño suscepit discipluiã. In dño ñõ est¬

Expanded text:
 vox cantantis in fenestra, corvus in superliminari, quoniam attenuabo robur ejus. Haec est civitas gloriosa habitans in confidentia: quae dicebat in corde suo: Ego sum, et extra me non est alia amplius: Quomodo facta est in desertum cubile bestiae? Omnis qui transit per eam, sibilabit, et movebit manum suam. t redempta ciuitas, columba. non exaudiuit uocem, non percepit disciplinam, in domino non con
Abbreviated transcription (Latin):
ñõ efficere posse sentio. s tñ macusis a imiteme
penitus non ero. quia uixta pauptatẽiteum
mearũ ⁊ igenĩ tenuitatema. ea qptite intoim¬
tione sc̃arum scripturarum el aborauue terre de
t̃ credo non sunt ubiq sꝑuenda ⁊ sreteto siqu¬
rem anno transinisi uob̾ tactadam indem seig¬

Expanded text:
non efficere posse sentio, sed tamen vacuus a munere penitus non ero, quia juxta paupertatem virium mearum et ingenui tenuitatem ea quae in meditatione sanctarum Scripturarum elaboravi, offerre decstrae, tamen credo non sunt ubique spernenda. Praeterito siquidem anno transmisi vobis tractatum in
Abbreviated transcription (Latin):
S ⁊ uidas ꝓugnalit adũsus irłm. et cõgrega¬
bunt᷑ ouncie oĩumꝰ gentũ in curtuitu. aurũ.
iarggentũ. ⁊ nestes multe satis. Sic erit ruina
equi ⁊ muli. ⁊ cameli. ⁊ asini . i om̃ĩum uimento¬
rum que fuerũt in castas illis. sicut ruma hec.
Et om̃s qui reliqui fũnt de uniũisis gentib que
ueũuit c̃õtra irłmo. ascendent a anmo in que¬

Expanded text:
m: et congregabuntur divitiae omnium gentium in circuitu, aurum, et argentum et vestes multae satis. Et sic erit ruina equi et muli, cameli et asini, et omnium jumentorum, quae fuerint in castris illis, sicut ruina haec. Et omnes qui reliqui fuerint de universis gentibus, quae venerint contra Jerusalem, ascendent ab an
Abbreviated transcription (Latin):
Iẽtire pliiuã a dño in tempore serotino. ⁊ dñs
faciet nines: ⁊ plunam imibris. ⁊ dabit eis sin¬
głis herbã magro. qr simulacra locuta st̃
inutile. ⁊ diuini a uiderũt mendatiũ. ⁊ sõp¬
niantes frustra locuti sunt. uane ꝯsolabant᷑. Iacnto¬

Expanded text:
ino pluviam in tempore serotino, et Dominus faciet nives, et pluviam imbris dabit eis, singulis herbam in agro. Quia simulacra locuta sunt inutile, et divini viderunt mendacium, et somniatores frustra locuti sunt: Vane consolabantur: i
Abbreviated transcription (Latin):
ambulabũt dicit dñs. aperi libane portas cu¬
as. ⁊ ignis comedet cedros tuas. ulula abies. qr ce¬
cidit cedius. qm̃i in agnifici uastati sunt. Ululate
quereus basan. qr succisus est saltus inunitus.
est suꝑbia iordanis. hee dicit dñs deus m̃s pasce
mño dolebant. ⁊ uenundabant ca dicentes. Be¬
nedictus dñs diuites ft̃isumꝰ. ⁊ pastores eorum
nõ pascebant eis. et ego nõ parcam ultra suꝑ he¬
bitantes t̾rara dicit dñs. Ecce ego tradam homi
si mͥ duas uirgas. unã uocaui decorẽ. ⁊ alceram
uocaui fumculum. Et paui gregem. Et succidi tres
pastores in mense nuo ⁊ contracta est anima
mã in eis. si quidẽ ⁊ aĩa eorũ uariauit in me. et
ꝑximisui. Et tuli uigã meam q̃ uocabat᷑ decus. ⁊
abscidi eam ut uritum fa cerent fedus meum.
qd̃ ꝑcussi cum om̃ib ppłis. ⁊ in irritũ deductũ est
in die illa ⁊ oognount sic pauꝑes gregis. qui custo¬
diunt mͥ. qr ũbũ dm̃ ẽ. et oixi ad eos. Si bonũ ẽ¬

Expanded text:
ne, portas tuas, et comedat ignis cedros tuas. Ulula, abies, quia cecidit cedrus, quoniam magnifici vastati sunt: Ululate, quercus Basan, quoniam succisus est saltus munitus. Vest superbia Jordanis. Haec dicit Dominus Deus meus: Pasce dolebant, et vendebant ea, dicentes: Benedictus Dominus, divites facti sumus: Et pastores eorum non parcebant eis. Et ego non parcam ultra super habitantes terram, dicit Dominus: Ecce ego tradam hominsi mihi duas virgas, unam vocavi Decorem, et alteram vocavi Funiculum: et pavi gregem. Et succidi tres pastores in mense uno et contracta est anima mea in eis: siquidem anima eorum variavit in me. Et proximi sui. Et tuli virgam meam, quae vocabatur Decus: et abscidi eam, ut irritum facerem foedus meum, quod percussi cum omnibus populis. Et in irritum deductum est in die illa: et cognoverunt sic pauperes gregis, qui custodiunt m
Abbreviated transcription (Latin):
dienum: ⁊ salictis sicut uitulus de armento. ⁊
calcabitis inꝑios cũ fũit cius sub planta ꝑedũ.
ur̃ocui. in die qua ego facio dicit dñs ex̃citu¬
um. Mementote legis moysi serui m̃i. quam
mandam ei in oreb. ad om̃nem isrł. precepta
et uidicia. Ecce ogo mittã uob̾ helyam ꝓpħam
añquar ueniat dies dñi magnus. ⁊ hoeribił.

Expanded text:
o. Et calcabitis impios, cum fuerint cinis sub planta pedum vestrorum, in die qua ego facio, dicit Dominus exercituum. Mementote legis Mosi, servi mei, quam mandavi ei in Horeb ad omnem Israel, praecepta et judicia. Ecce ego mittam vobis Eliam prophetam, antequam veniat dies Domini magnus, et h
Abbreviated transcription (Latin):
In eo qd dicitis. Om̃is qui facit malum bonus
est in ꝯspectu dm̃ ⁊ tales ei placent. aut certe
ubi est ds̃ iudiciĩ. E coc ego ego imiitã angelũ
meũ. ⁊ p̃parabit uiam añ faciẽ m̃am. ⁊ statim
ueniet ad templum suum dominator quẽ uos
quem uosqueritis.⁊ angłs testamenti quem
uosiuiltis. Eccc uenit dicit dñs ex̃cituum. Et

Expanded text:
od dicitis: Omnis qui facit malum, bonus est in conspectu Domini, et tales ei placent: aut certe ubi est Dmeum et praeparabit viam ante faciem meam et statim veniet ad templum suum dominator quem vos quaeritis et angelus testamenti quem vos vultis ecce venit dicit Dominus exercit
Abbreviated transcription (Latin):
nõ seruastis uias mãs.⁊ accepistis faciẽ in lege.
hunquid nõ pat̃ unus omnũ nr̃m. Nunquid
nõ deus unus creauit noc Quare gͦ despicit un¬
quisq nr̃m fire̾m sinuim. uiolans pactum patrũ
ñorũ. trausaressus est uida. ⁊ ab hommatio fc̃ã est
nem dñi quam dilexit. ⁊ habuerunt filiam d̾i
aliem. Disꝑdat dñs uitum. qui fec̾it hoc magi¬
strum ⁊ onapłm de tabernacalo iacob. ⁊ offeren¬
tu. ita ut ño respitiam ultra ad sacrificium.
ner accipiã placabile quid de manui ur̃a. et di¬
ristis. Quamob cãm : eliua dñs testificatus est
iter te. i uxorẽ pub̾tatis. tue. quam tu des¬
pexisti. ⁊ hec particeps tua. ⁊ uxor feois tui.
nõne imus fent: ⁊ residuũ sp̃c eius est. Et quid
uirus querit nͥ semẽ d̾i ͦ sustodite gͦ sp̃m ur̃m.¬

Expanded text:
non servastis vias meas, et accepistis faciem in lege. Numquid non pater unus omnium nostrum? Numquid non Deus unus creavit nos? Quare ergo despicit unusquisque nostrum fratrem suum, violans pactum patrum nostrorum? Transgressus est Juda, et abominatio facta est nem Domini, quam dilexit, et habuit filiam Dei alieni. Disperdat Dominus virum qui fecit hoc, magistrum et discipulum de tabernaculis Jacob, et offerentu, ita ut non respiciam ultra ad sacrificium, nec accipiam placabile quid de manu vestra. Et dixisinter te, et uxorem pubertatis tuae, quam tu despexisti: et haec particeps tua, et uxor foederis tui. Nonne unus fecit, et residuum spiritus ejus est? Et quid unus quaerit, nisi semen Dei? Custodite ergo spir
Abbreviated transcription (Latin):
gaũnt. ne audirẽt. ⁊ cor sinim posuerũt ad
amantẽ. ne audirent legem ⁊̃ uba. q̃ misit dñs
ex̃cituum. in sp̃u suo sc̃o. ꝑ manũ ꝓpħarũ prio¬
rũ. Et fc̃a est indignatio magna a dõ ex̃cituũ ⁊ͥ
desolata est ab eis eo qd̾ non ẽẽt transiens. ⁊
reũtens. ⁊ posu̾nt t̾ram desid̾abilem in deser
tuis sum syon zelo magno undignatione mag¬
na zelatus sum eam. hec dicit dñs eĩtitiuum. Re¬
ũsus sum ad sẏon. thabitabo in medio irłm. ⁊ uo¬

Expanded text:
unt, ne audirent. Et cor suum posuerunt ut adamantem, ne audirent legem, Et verba quae misit Dominus exercituum in spiritu suo per manum prophetarum priorum, et facta est indignatio magna a Domino exercituum; desolata est ab eis, eo quod non esset transiens et revertens: et posuerunt terram desiderabilem in desertus sum Syon zelo magno, et indignatione magna zelatus sum eam; haec dicit Dominus exercituum: Reversus sum ad Syon et habitabo in medio Hieru
Abbreviated transcription (Latin):
equm in stupore. ⁊ ascensorem euis in am̃tia. ⁊
suꝑ doniũ uida aꝑiam cocłos meos. ⁊ ouinem
equm populorum pcnam cecitate. et dicẽt
duces tuda in corde suo. confortent᷑ mͥ habita¬
tores irłm in dño ex̃cituum deo eorã.In die ila
ponam duces uida. sicut caminum ignsi lig¬
nis. sicut fac em ignis in feno. Et deuorabunt
ad dexcem̃ ⁊ ad sinistiã. oĩs ppłos in circntu

Expanded text:
tiam et super domum Iuda aperiam oculos meos et omnem equum populorum percutiam in caecitate et dicent duces Iuda in corde suo confortentur mihi habitatores Hierusalem in Domino exercituum Deo eorum in die illo ponam duces Iuda sicut caminum ignis in lignis et sicut facem ignis in faeno et devorabunt ad dextram et ad sinistram omnes populos in circuitu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ad iħm filiũ iosedech sac̃dotẽ magnũ. dicẽs. hec
dicit dñs ex̃cituũ dicens. sopłs iste dicit nõdũ
uenit tempus domus dñi hedificande. et factũ
est ũbum dñi in manu aggei ꝓpħe dicens. Nũ¬
quid tp̃s uobis est ut habitetis in domib laq̃a¬

Expanded text:
osedec sacerdotem magnum, dicens: Haec ait Dominus exercituum, dicens: Populus iste dicit, Nondum venit tempus domus Domini aedificandae. Et factum est verbum Domini in manu Aggaei prophetae dicens: Nunquid tempus vobis est, ut habitetis in domibus laquea