comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
utiq illo uteretur ut uellet. Proinde ia traditor traditus erat ei. quẽ tradere
cupiebat: atq ita maliitradendo faciebat. ut de illotradito bonũ fieret qi
nesciebat. Sciebat enidñs quid faceret ꝓamicis. qui pacient̃ utebat᷑ inimicis.
Ac sic omia dederat pat in manꝰ eius. & inusũ mala & ineffectu bona. Sciens
etiã quia adõ exut & addm uadit. Nec din cuinde exiret. nec nos deserens
cũ rediret. Hȩc gͦ sciens. surgit acȩna & ponit uestimenta sua. Et cũ accepis¬
set linteũ: prȩcinxit se. Deinde mittit aquã inpelue. & cepit lauare per
discipłoꝵ. & extergebat linteo quo erat prȩcinctꝰ. Debemꝰ dilectissimi sen¬
sũ euangłiste diligent ad tendere. Locuturꝰ quippe de tanta dñi humili¬
tate. pͥus eius celsitudinẽ uoluit cõmendare. Ad hoc ꝑtinet qd̾ ait. sciens
quia omia dedit ei pat̾ inmanus. & quia adõ exiit & addinuadit. Cũ ergo¬

Expanded text:
utique illo uteretur ut vellet. Proinde jam traditor traditus erat ei quem tradere utique illo uteretur ut vellet. Proinde jam traditor traditus erat ei quem tradere cupiebat, atque ita malum tradendo faciebat, ut de illo tradito bonum fieret quod nesciebat. Sciebat enim Dominus quid faceret pro amicis, qui patienter utebatur inimicis: ac sic omnia dederat Pater in manus ejus, et in usum mala, et in effectum bona. Sciens etiam quia a Deo exiit, et ad Deum vadit: nec Deum, cum inde exiret; nec nos deserens, cum rediret. 6. Haec ergo sciens, surgit a coena, et ponit vestimenta sua; et cum accepisset linteum, cipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus. Debemus, dilectissimi, sensum Evangelistae diligenter attendere. Locuturus quippe de tanta Domini humilitate, prius celsitudinem ejus voluit commendare. Ad hoc pertinet quod ait, Sciens quia omnia dedit ei Pater in manus, et quia a Deo exiit, et ad Deum vadit. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
lestibꝰ. aduersus quȩ nobis conluctationẽ esse testat᷑. Non autẽ ẽent
& humanis cogitationibꝰ misceant᷑: ut eas tamquã suas deputet homo.
unde scit homo: Nec dubitandũ ẽ. etiã bonas suggestiones. abono sp̃u ita
latent᷑ acspitalit fieri. sed int̾ẽ. quibna earũ mens humana consentiat. diuino
auxilio uel deserta ꝑmeritũ. uel aduita ꝑ gram. ł actũ gͦ ia fuerat incord
iudȩ ꝑimmissionẽ diabolicã. ut traderet discipłs magistrũ. sed que ñ didice¬
rat din. Ia talis uenerat ad conuiuiũ explorator pastoris. insidiator saluato¬
ris: uenditor redemptoris. Ia talis uenerat. & uidebatur & tolerabat᷑. & se
ignorari arbitrabatur. quia in eo quẽ uolebat fallere. fallebat᷑. A tille iste
in ipso corde intus inspecto. nesciente scient utebat᷑. sciens quia omĩa dedit
ei pat̾ inmanus. Ergo & ipsũ traditorẽ. Na si eũ inmanib non haberet. non

Expanded text:
lestibus, adversus quae nobis colluctationem esse testatur : non autem essent lestibus, adversus quae nobis colluctationem esse testatur : non autem essent et humanis cogitationibus misceantur, ut eas tanquam suas deputet homo, unde scit homo? Nec dubitandum est etiam bonas suggestiones a bono spiritu ita latenter ac spiritualiter fieri: sed interest quibusnam earum mens humana consentiat, divino auxilio vel deserta per meritum, vel adjuta per gratiam. Factum ergo jam fuerat in corde Judae per immissionem diabolicam, ut traderet discipulus magistrum, sed quem non didicerat Deum. Jam talis venerat ad convivium, explorator Pastoris, insidiator Salvatoris, venditor Redemptoris; jam talis venerat, et videbatur, et tolerabatur, et se ignorari arbitrabatur: quia in eo quem volebat fallere, fallebatur. At ille isto in ipso corde intus inspecto, nesciente scienter utebatur. 5. Sciens quia omnia dedit ei Pater in manus. Ergo et ipsum traditorem: nam si eum in manibus non haberet, non
Abbreviated transcription (Latin):
prȩcinxit se. Deinde mittit aquã inpeluẽ. & cępit lauare pedes discipłoꝵ
& tergere linteo quo erat prȩcinctus. Nonita debemꝰ intelligere cȩnã fa¬
ctã. ueluti iã consupta atꝙ transactã. Adhuc eni cęnabatur cũ dñs sur¬
exit. & pedes lauit discipulis suis. Nã postea recubuit: & bucellã suot¬
ditori postea dedit. utiq cęna nondũ finita. hoc ẽ.dũ ad huc panis ẽẽt
inmensa. Cȩna gͦ facta dictũ ẽ. iã parata. & ad conuiuantiũ mensa usuq
ꝑducta. Q uod aut̃ ait cũ diabolus ia misisset incor ut traderet eũ iudas
symonis scariohis: siquęris quid missũ sit incor udę. hoc utiq ut tra¬
deret eũ. Alissio ista. spitalis suggestio ẽ. Non fit ꝑ aurẽ. sed ꝑcogitatio¬
ne. Acꝑ hoc. non corporalit. sed sp̾italit̾. N eq eni spiritale qd̾ dicitur.
semꝑ inlaude accipiendu̾e. Nouit apłs quȩdã spiritalia nequitiȩ in cȩ¬

Expanded text:
inxit se. Deinde mittit aquam in pelvim, et coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus. » Non ita debemus intelligere coenam factam veluti jam consummatam atque transactam: adhuc enim coenabatur, cum Dominus surrexit et pedes lavit discipulis suis. Nam postea recubuit, et buccellam suo traditori postea dedit, utique coena nondum finita, hoc est, dum adhuc panis esset in mensa. Caena perducta. Quod autem ait: Cum diabolus jam misisset in cor ut traderet eum Judas Simonis Iscariotes; si quaeris quid missum sit in cor Judae: hoc utique, ut traderet eum. Missio ista, spiritualis suggestio est: non fit per aurem, sed per cogitationem; ac per hoc non corporaliter, sed spiritualiter. Neque enim spirituale quod dicitur, semper in laude accipiendum est. Novit Apostolus quaedam spiritualia nequitiae in coe
Abbreviated transcription (Latin):
gendo usq ad mortẽ ueniret. si dilectionẽ nr̃am morte finiret. Hisi forte
ita sit intellegendũ infine dilexit eos. usq ad mortẽ dilexit eos: quia tantũ¬

Expanded text:
ligendo usque ad mortem veniret, si dilectionem nostram morte finiret. Nisi forte ligendo usque ad mortem veniret, si dilectionem nostram morte finiret. Nisi forte ita sit intelligendum, in finem dilexit eos: Quia tantum dilexit eos,
Abbreviated transcription (Latin):
inmundo. infinẽ dilexit eos. utiq ut & ipsi de hoc mundo ubi erant ad suu
caput. qd̾ hinc transisset. eius dilectione transirent. Quid ẽ. enĩ infine. nisi
n̾ interficiens. F inis quo usq eamꝰ. non ubi pereamꝰ. Sic omino intellegendũ
est. pascha nrm immolatus ẽ. xp̃s. Ipse ẽ. finis nr̃. in illo ẽ. transitus nr̃. Na
uideo posse ista uerba euangłica quoda humano mͦ etia sic accipi. tanqua
usq admortẽ xp̃s dilexerit suos. ut hoc uideatur ẽẽ. infinẽ dilexit eos. huma¬
na ẽ. hȩc sententia. non diuina. Neq eni nos huc usq ille dixit. qui semꝑ &
sine fine nos diligit. Absit ut dilectionẽ morte finierit. qui ñ ẽ. morte fiitꝰ.
Etiã pꝰ mortẽ quinq fr̃s suos dilexit diues ille suꝑbꝰ atq impius. & usq ad mor¬
ẽ nos dilexis se putandus ẽ. xp̃s: Absit carissimi. Nequaqu̾a ille nos di¬

Expanded text:
in mundo, in finem dilexit eos. Utique, ut et ipsi de hoc mundo ubi erant, ad suum in mundo, in finem dilexit eos. Utique, ut et ipsi de hoc mundo ubi erant, ad suum caput quod hinc transisset, ejus dilectione transirent. Quid est enim in finem, nisi ntelligendum est, Pascha nostrum immolatus est Christus . Ipse est finis noster, in illum est transitus noster. Nam video posse ista verba evangelica quodam humano modo etiam sic accipi, tanquam usque ad mortem Christus dilexerit suos, ut hoc videatur esse, in finem dilexit eos. Humana est haec sententia, non divina: neque enim nos hucusque ille dilexit, qui semper et sine fine nos diligit. Absit ut dilectionem morte finierit, qui non est morte finitus. Etiam post mortem, quinque fratres suos dilexit dives ille superbus atque impius , et usque ad mortem nos dilexisse putandus est Christus? Absit, charissimi. Nequaquam ille nos di
Abbreviated transcription (Latin):
nos de potestate tenebrarũ: & transtulit in regnũ filii claritatissuȩ. Hoc
itaꝙ nomen idẽ. pascha qd̾ latine ut dixi transitus nuncupatur. uelut int̾¬
retans nobis beatus euangłista: ante diem inquit festũ paschȩ. scient
iħs quia uenit eus hora ut transeat ex hoc mundo adpatrẽ. Ecce pascha.
ecce transitus. Unde. & quo: De hoc scilicet mundo ad patrẽ. S pes mem¬
bris incapite ẽ. data. qd e̾ent illo transeunte sine dubio secutura. Q uid
infidel es. & ab hoc capite atq ab eius corpore alieni: Honne & ipsit¬
scunt quia non ꝑmanent: T ranseunt plane & ipsi. S ed aliud ẽ. transire
de mundo. aliud transire cũ mundo. a liud aͦpatrẽ. aliud adhostẽ.
Na & aegyptu transierunt. non eni ꝑsequendo manserunt. Nontamen
transierunt ꝑ mare adregnũ. sed inmari adinteritũ. Sciens gͦ iħs quia uenit
eius hora ut transiret ex hoc mundo ad patre: cu dilexisset suos qui erant

Expanded text:
nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae . Hoc nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae . Hoc itaque nomen, id retans nobis beatus evangelista: Ante diem, inquit, festum paschae sciens Jesus quia venit ejus hora, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem. Ecce pascha, ecce transitus. Unde, et quo? De hoc scilicet mundo ad Patrem. Spes membris in capite est data, quod essent illo transeunte sine dubio secutura. Quid ergo infideles, et ab hoc capite atque ab ejus corpore alieni? nonne et ipsi transeunt, quia non permanent? Transeunt plane et ipsi. Sed aliud est transire de mundo, aliud transire cum mundo, aliud ad Patrem, aliud ad hostem. Nam et Aegyptii transierunt, non enim persequendo manserunt; non tamen transierunt per mare ad regnum, sed inmari ad interitum . Sciens ergo Jesus quia venit ejus hora, ut transiret ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos qui erant
Abbreviated transcription (Latin):
ASCHAFRSPONSICUT QUIDA EXISTIMAT ORECÕ NOMENEST
sed hebreũ. O portunissime tam̾ occurrit in hoc nomine quȩdã
passio putata ẽ. uelut hoc nomen apaschy hoc ẽ: apassione sic appellatũ sit
nsuagͦ lingua hoc ẽ inhebrea. pascha transitꝰ dr. P ropt̾ ea quid tunc pͥmũ
pascha celebrauit populus di. quando ex ȩgypto fugientes. rubrũ mare
transiert᷑. Nc̃ gͦ figura illa ꝓpħica inueritate completa est. cũ sieut ouis
adimmolandũ ducitur. xp̃s. cuius sanguine inlitis postibꝰ nr̃is. idẽ. cuiꝰ
signo erucis signatis frontibꝰ nris. aperditione huiꝰ scłi. tanquã acaptiuita¬
te uel int̾emptione ȩgyptia liberamur. & agimꝰ saluberrimũ transitũ.
eũ adiabolo transimꝰ adxp̃m. & abisto instabili scło ad eius fundatis simũ
regnũ. Ideo quippe addm̃ ꝑmanentẽ transimꝰ: ne cũ mundo transeunte
transeamꝰ. Dehac nobis conlata gr̃a dm laudans apłs: dicit. Qui eruit

Expanded text:
s, non sicut quidam existimant, graecum nomen est, sed hebraeum: opportunissime tamen occurrit in hoc nomine quaedam passio putata est, velut hoc nomen a passione sit appellatum: in sua vero lingua, hoc est in hebraea, Pascha transitus dicitur: propterea tunc primum Pascha celebravit populus Dei, quando ex Aegypto fugientes, Rubrum mare transierunt . Nunc ergo figura illa prophetica in veritate completa est, cum sicut ovis ad immolandum ducitur Christus , cujus sanguine illitis postibus nostris, id est, cujus signo crucis signatis frontibus nostris, a perditione hujus saeculi tanquam a captivitate vel interemptione Aegyptia liberamur ; et agimus saluberrimum transitum, cum a diabolo transimus ad Christum, et ab isto instabili saeculo ad ejus fundatissimum regnum. Ideo quippe ad Deum permanentem transimus, ne cum mundo transeunte transeamus. De hac nobis collata gratia Deum laudans Apostolus dicit: Qui eruit
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓpͥa. Ecce initiũ pressurȩ: s non
& mesolũ relinqͣtis: non uult eos
talesesse inconsequente pressura.
quã post eiꝰ ascensionẽ in mondo
fuerant habituri ut relinquant
eũ: Sut inillo ꝑacẽ habeant. ꝑma¬
nentes in eo. Non enĩ quã do comp̃¬
hensusẽ. tantũ mͦ carne sua eiꝰ car¬
nẽ. uerũ etiã m̃te reliquerunt
fidẽ. Adhoc pertinet : qđ ait. oro¬
do creditis: Ecce uenit hora: ut
disꝑgamini inppͥa & merelinqua¬
tis. Tanquã diceret. Tẽ ita ꝑturba¬
bimini. ut ecĩa qđ mͦ creditis relin¬
quatis. Uenerunt eni ad tantã
desperationẽ & sue pͥstine fidĩ ut
ita dixerim mortẽ: quanta appaa¬
ruit in illo cleopha. qͥ post eiꝰ resuri¬
rectionẽ cũ illose loqͥ nesciens. &
qͥd ei contigerit narrans: nosinqͥti
sꝑabamꝰ qđ ipse fuerat redẽpturus
isrł. Ecce qͦmodo eũ reliq rant. de¬
serendo etiã ipsã fidẽ quameũ
ante crediderant. In ea uͦ pressur do
abipso non refuger̾. s ut habentes pres¬

Expanded text:
ia. Ecce initium pressurae, sed non Et me non solum relinquatis, non vult eos tales esse in consequente pressura, quam post ejus ascensionem in mundo fuerant habituri, ut relinquant eum, sed ut in illo pacem habeant permanentes in eo. Non enim quando comprehensus est, tantummodo carne sua ejus carnem, verum etiam mente reliquerunt fidem. Ad hoc pertinet quod ait: Modo creditis; ecce venit hora ut dispergamini in propria, et me relinquatis. Tanquam diceret: Tunc ita perturbabimini, ut etiam quod modo creditis relinquatis. Venerunt enim ad tantam desperationem, et suae pristinae fidei ut ita dixerim mortem, quanta apparuit in illo Cleopa, qui post ejus resurrectionem cum illo se loqui nesciens, et quid ei contigerit narrans: Nos, inquit, sperabamus quod ipse fuerat redempturus Israel . Ecce quomodo eum reliquerant, deserendo etiam ipsam fidem, qua in eum ante crediderant. In ea vero oppressurab ipso non refugerunt; sed habentes pres
Abbreviated transcription (Latin):
nouũ. nec cantaret ꝰᷤ in uniuersa t̾ra
canticũ nouũ. S ꝓphane st̃ uerboꝵ
nouitates: ubi mulier insipiens &
audax. panes occultos libent᷑ attingi¬
te. & aquȩ furciuȩ dulcedine. Ab hac
pollicitatione falsȩ sciencie: ꝓhib&ꝰ
etiã illo loco apłs ubi dicit. O timo.¬
thee depositũ custodi. deuitans ꝓpha¬
nas uocũ nouitates. & contradictio¬
nes falsi nominis scientie. quã qͥdã
ꝓmutentes circa fidẽ excidert. Ni¬
chil enĩ sic amant isti: quã scientia
ꝓmutere. & fidẽ rerũ uerarũ quas
credere paruuli p̾cipiunt᷑: uelut
ĩpericiã deridere. dicet aliqͥs. Nichil¬
ne sp̃uales uiri habent in doctrĩtia.
qͦd carnalib taceant. & spualib elo¬
quantꝰ : Si respondera nꝰ habent: con-¬
tinuo mͥ dicet᷑ ex epła apłi pacili ad

Expanded text:
cantaretur in universa terra Canticum novum. Sed profanae sunt verborum novitates, ubi dicit mulier insipiens et audax: Panes occultos libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem. Ab hac pollicitatione falsae scientiae prohibet etiam illo loco Apostolus ubi dicit: « O Timothee, depositum custodi, devitans profanas vocum novitates, et contradictiones falsi nominis scientiae, quam quidam promittentes, circa fidem exciderunt » . Nihil enim sic amant isti quam scientiam promittere; et fidem rerum verarum quas credere parvuli praecipiuntur, velut imperitiam deridere. 5. Dicet aliquis: Nihilne spirituales viri habent in doctrina, quod carnalibus taceant, et spiritualibus eloquantur? Si respondero, Non habent, continuo mihi dicetur ex Epistola ad
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sc̃i euangłii uerba tractaremꝰ ubi
dñs ait. ad huc multa habeo uobis di¬
cere. s ñ potestis portare mͦ. Nonut in
his dñi uerbis nescio quȩ secreta nimiᷤ
ab dita suspicem. quȩcũdici adocente
possint: portari adiscente ñ possint .s
ea ipsa quȩ indoctrina religionis in
quoꝵ lib& hominũ noticia legimꝰ et
scribimꝰ. audimiꝰ & dicimꝰ. siuellet eomͦ
nobis xp̃c dicere. sicut ea dicit angłis
scĩs inseipso unigenito patris uerbo.
patriq coet̾no. qͥ nã potare homines
possent. etiã si iã eẽnt sp̃uales. quales
ad huc apłi ñfuer̃t. quando eis ista
dnis loquebatꝰ. qualesq postea uenien¬

Expanded text:
angelii verba tractaremus, ubi Dominus ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo. Non ut in his Domini verbis nescio quae secreta nimis abdita suspicemur, quae cum dici a docente possint, portari a discente non possint: sed ea ipsa quae in doctrina religionis in quorumlibet hominum notitia legimus et scribimus, audimus et dicimus, si vellet eo modo nobis Christus dicere, sicut ea dicit Angelis sanctis in seipso unigenito Patris Verbo, Patrique coaeterno; quinam portare homines possent, etiam si jam essent spirituales, quales adhuc Apostoli non fuerunt, quando ista eis Dominus loquebatur, qualesque postea venien
Abbreviated transcription (Latin):
Et qͥs eũtacet: Ubi ñ alegentib dispu¬
tantib. quęrentib. respondentib lau.¬
dantib cantantib. qͦ quomͦ serinocinan¬
tibꝰ postreino ab ipsis etiã blasphemati¬
tib nominat᷑ : & cũ eũ nemo taceat.
qͥsẽ. qͥ eũ sicut intelligendꝰ ẽ. capiat. c̃
de orib & aurib hominũ ñ recedat:
notescere uoluiss: & qͥs hominũ iã
ista sileat trinitatẽ: & tam̃ qͥs hominũ
sic angłi sapiat trinitatẽ : ea ipsa gͦ
quȩ de dĩ etͥnitate.ueritate.scĩtate. in
prõptu & pala sine cessacione dicuntꝰ:
ab aliis bene. ab aliis male. intelligunt᷑.
Immo ab aliis intelliguntꝰ᷑ ab alusñ
intelliguntꝰ. Qui enĩ malc intelligit:
ñ intelligit. Ab eis ipsis autẽ aqͥb
bene intelliguntꝰ᷑. ab aliis minus.
abaliis ãpliꝰ. m̃tis uiuacitate cernun¬
tꝰ & anullo hominũ sic̃ angłis capi¬
untꝰ. In ipsa gͦ m̃tehoc: interiore¬

Expanded text:
isputantibus, quaerentibus, respondentibus, laudantibus, cantantibus, quoquomodo sermocinantibus, postremo ab ipsis etiam blasphemantibus nominatur? Et cum eum nemo taceat, quis est qui eum sicut intelligendus est capiat, cum de oribus et auribus hominum non recedat? notescere voluisset? Et quis hominum jam istam sileat Trinitatem: et tamen quis hominum sicut Angeli sapiat Trinitatem? Ea ipsa ergo quae de Dei aeternitate, veritate, sanctitate, in promptu et palam sine cessatione dicuntur, ab aliis bene, ab aliis male intelliguntur: imo ab aliis intelliguntur, ab aliis non intelliguntur. Qui enim male intelligit, non intelligit. Ab eis ipsis autem a quibus bene intelliguntur, ab aliis minus, ab aliis amplius mentis vivacitate cernuntur, et a nullo hominum sicut ab Angelis capiuntur. In ipsa ergo mente, hoc est i
Abbreviated transcription (Latin):
ritu libidinis. etiã incarne corrũpitꝰ
integritas castitatis. Audite itaq apłm
talia p̃uidentẽ. & ea uitanda salubrit᷑
admonentẽ. P rophanas in qͥt uerboꝵ
nouitates euita. Multũ enĩ ꝓficiunt
ad ĩpietatẽ. & sermo eoꝵ sicut cancer
serpit. Et ñ ait uerboꝵ nouitates. sed
addidit ꝓphanas. St̃ enĩ & doctrinȩ
religionis congruentes uerboꝵ no¬
uitates: sicut ipsũ nom̃ xpianorũ.
quando dici cęperit scriptũ ẽ. In an¬
thiochia enĩ primũ post ascensionẽ
dñi appellatist᷑ discipłi xp̃iani: sic
legit᷑ in actib apłoꝵ. & senodochia
& monasteria post east̃ appellatano.¬
uis nominib. restam̃ ipsȩ & ante no¬
mina sua erant: & religionis uerita.¬
te firmant. qua etiã contraĩ probos
defenduntꝰ. Ad uersus ĩpietatẽ qͦq
aryianoꝵ hereticoꝵ: nouũ nom̃ pa¬
tres omorsion condidert᷑: s ñ rẽ
nouã tali nomine signauert᷑. Hoc

Expanded text:
odam libidinis etiam in carne corrumpitur odam libidinis etiam in carne corrumpitur integritas castitatis. Audite itaque Apostolum talia praevidentem, et ea vitanda salubriter admonentem: Profanas, inquit, verborum novitates evita: multum enim proficiunt ad impietatem, et sermo eorum sicut cancer serpit . Et non ait, verborum novitates; sed addidit, profanas. Sunt enim et doctrinae religionis congruentes verborum novitates, sicut ipsum nomen Christianorum quando dici coeperit, scriptum est. In Antiochia enim primum post ascensionem Domini appellati sunt discipuli Christiani, sicut legitet monasteria postea sunt appellata novis nominibus, res tamen ipsae et ante nomina sua erant, et religionis veritate firmantur, qua etiam contra improbos defenduntur. Adversus impietatem quoque Arianorum haereticorum novum nomen Patris Homousion condiderunt: sed non rem novam tali nomine signaverunt; hoc
Abbreviated transcription (Latin):
gere potusse. sic illã dolemꝰ insipien¬
tiã : ut miremꝰ audatiã. Om̃s autẽ
insipientissimi heretici qͥ se xp̃ianos
uocari uolt̾: audacias figm̃toꝵ suoꝵ
quas max ime ex horret sensis huma¬
nꝰ occasione euangłicȩ sententiȩ
colorare conant᷑ ubi dñs ait. adhuc
multa habeo uobis dicere: s ñ po.¬
testis portare modo. quasi hȩc ipsa
sint. quȩ tõ discipłi portare ñ poterant.¬
& ea docuerit sp̃s sc̃s: quȩ palã doce.¬
re atq p̾dicare. quantalibet feratur
audatia : xp̾ianꝰ erubescit inmundꝰ.
enĩ tẽpus qͦ sanã doctrinã ñ sustine.¬
bt̃ s scđ̾m desideria sua magistros
sibi coaceruabt̾: prurientes auditu.
& aueritate quidẽ auditũ suũ auer¬
tent. ad fabulas autẽ conuertent᷑.
Illa enĩ secreti furtiq cõmemoratio.
qua dr̃ panes occultos libent᷑ attin¬
gite. & aquȩ furtiuȩ dulcedinẽ.
pruritũ facit audientib. in aurib

Expanded text:
gere potuisse sic illam doleamus insipiengere potuisse sic illam doleamus insipientiam, ut miremur audaciam. Omnes autem insipientissimi haeretici, qui se christianos vocari volunt, audacias figmentorum suorum, quas maxime exhorret sensus humanus, occasione evangelicae sententiae colorare conantur, ubi Dominus ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo: quasi haec ipsa sint quae tunc discipuli portare non poterant, et ea docuerit Spiritus sanctus, quae palam docere atque praedicare, quantalibet feratur audacia, spiritus erubescit immundus.enim tempus quo sanam doctrinam non sustinebunt, sed secundum desideria sua magistros sibi coacervabunt prurientes auditu: et a veritate quidem auditum suum avertent, ad fabulas autem convertentur » . Illa enim secreti furtique commemoratio qua dicitur, Panes occultos libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem, pruritum facit audientibus in auribus
Abbreviated transcription (Latin):
tiã quã putant scientiã. cuiꝰ ꝓhibi¬
tã qͦdã mͦ furant᷑ audientiã. Hinc
& nefarios ritꝰ suos hominib sacri¬
lega curiositate deceptis ł decipien¬
dis: magicarũ artiũ doctrina cõm¬
dat. hinc illȩ illicitȩ diuinationes
in spectis pecudũ uiscerib occisorũ.
aut uocib & uolatib auiũ. aut sig¬
nis multifformib demonuinsufur¬
rantꝰ aurib hominũ perituroꝵ. per
colloqͥa ꝑditoꝵ. Propt̾ hȩc illicita atq
punienda secreta: mulier illa ñ solũ
insipiens. uerũ audax etiã ñ cupat᷑.
Sed hȩc ñ solũ are ipsa: uerũ & ano¬
mine nr̃ȩ religionis aliena sunt.
Qͥd. qđ hȩc mulier insipiens & audax.
sub xp̃iano uocabulo tot scelestas
hereses condidit. tot nefandas fabu¬
las finxit Utinã tales. quales in
theatris siue cantantꝰ. siue saltant᷑.
siue inimica scurrilitate rident᷑
& ñ quasdã tales. quales aduersũ dm̃ fin¬

Expanded text:
tiam, quam putant scientiam, cujus prohibitiam, quam putant scientiam, cujus prohibitam quodammodo furantur audientiam. 3. Hinc et nefarios ritus suos hominibus sacrilega curiositate deceptis vel decipiendis magicarum artium doctrina commendat. Hinc illae illicitae divinationes inspectis pecudum visceribus occisorum, aut vocibus et volatibus avium, aut signis multiformibus daemonum, insusurrantur auribus hominum periturorum per colloquia perditorum. Propter haec illicita atque punienda secreta, mulier illa non solum insipiens, verum audax etiam nuncupatur. Sed haec non solum a re ipsa, verum et a nomine nostrae religionis aliena sunt. Quid quod mulier haec insipiens et audax, sub christiano vocabulo tot scelestas haereses condidit, tot nefandas fabulas finxit? Utinam tales quales in theatris sive cantantur, sive saltantur, sive mimica scurrilitate ridentur; et non quasdam tales, quales adversus Deum fin
Abbreviated transcription (Latin):
tione ĩ purȩ neqͥtiȩ dulcescat puris¬
sima disciplina. atq ut illi dec ho¬
norẽ. timorẽ autẽ ł pudorẽ sibi. qͥ
in illa mala. ł illo regente ñ ceci¬
dit. ł illo inde leuante surrexit.
Cauete tim̃do & orando: ne irruatiᷤᷤ
in illud enigia salomonis. ubi
mulier insipiens & audax. in ops
panis effecta. conuocat p̾t̾euntes di.¬
cens. panes occultos libent̾ attingite.
& aquȩ furtiuȩ dulcedinẽ. Hȩc eñ
mulier: uanitas ẽ. inpioꝵ.cũ sint in¬
sipientissimi. aliqͥd sescire opinantiũ.
sicut deista muliere dictũ ẽ. quȩcũ¬
qͦs dicit libent attingite aque furai¬
ue dulcedinẽ. ut ea scilicet libentiꝰ
& dulciꝰ audiantꝰ & agant᷑: quȩ pala
in ȩcłia dicicrediq. ꝓhibentꝰ Ipsa
qͥppe occultatione condiunt. quodã¬
mͦ nefarii doctores sua uenena
curiosis. ut idõ se existiment aliqͥd
discere magnũ quia meruit habere
secretũ. & suauiꝰs hauriant insipien¬

Expanded text:
ratione impurae nequitiae dulcescat purisratione impurae nequitiae dulcescat purissima disciplina; atque ut illi det honorem, timorem autem vel pudorem sibi, qui in illa mala vel illo regente non cecidit, vel illo inde levante surrexit. Cavete timendo et orando, ne irruatis in illud aenigma Salomonis, ubi mulier insipiens et audax, inops panis effecta, convocat praetereuntes dicens, Panes occultos libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem . Haec enim mulier vanitas est impiorum, cum sint insipientissimi, aliquid se scire opinantium, sicut de ista muliere dictum equos dicit libenter attingi, et aquae furtivae dulcedinem; ut ea scilicet libentius et dulcius audiantur et agantur, quae palam in Ecclesia dici credique prohibentur. Ipsa quippe occultatione condiunt quodammodo nefarii doctores sua venena curiosis; ut ideo se existiment aliquid discere magnum, quia meruit habere secretum, et suavius hauriant insipien
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ut ãpliꝰ atq ãpliꝰ cib ipse sumat᷑.
N on autẽ crescitꝰ spaciosa mole: s i¬
telligentia luminosa. qr & ipse cib
intelligibilis ẽ. lux. Ut gͦ crescatis
eũq capiatis. & quanto magis cresci¬
tis. tanto magis magisq capiatis:
ñ ab eodoctore qͥ uris aurib sonat.
hoc ẽ. forinsecus oꝑando plantat &
rigat. s ab eo qͥdat increm̃tũ: pete.¬
re acsꝑare debetis. Proinde sicut
p̾cerito sermone cõmonui. cauete
maxime qͥ paruuli estis & ad huc
lacteis alim̃tis indigetis: ne ho¬
minib subhac oceasione deceptis
ac deceptorib qr dñs ait. ad huc
multa habeo uobis dicere. s ñ po¬
testis portare mͦ: aurẽ curiosã p̾be¬
atis ad in cognita scienda. cũ m̃tes
inualidas habeatis ad uera & falsa
diuidicanda. maxime ꝑpt̾ obscenis¬
simas turpitudines quas docuit
sathanas animas in stabiles atq car¬
nales. ad huc dõ sinente : ut eiꝰ ubi¬
q sint trem̾da uidicia. & in cõꝑa¬

Expanded text:
etiam ut amplius atque amplius cibus ipse sumatur. Non autem crescitur spatiosa mole, sed intelligentia luminosa; quia et ipse cibus intelligibilis lux est. Ut ergo crescatis, eumque capiatis, et quanto magis crescitis, tanto magis magisque capiatis; non ab eo doctore qui vestris auribus sonat, hoc est, forinsecus operando plantat et rigat, sed ab eo qui dat incrementum , petere ac sperare debetis. 2. Proinde, sicut praeterito sermone commonui, cavete, maxime qui parvuli estis et adhuc alimentis lacteis indigetis, ne hominibus sub hac occasione deceptis ac deceptoribus, quia Dominus ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, aurem curiosam praebeatis ad incognita scienda, cum mentes invalidas habeatis ad vera et falsa dijudicanda: maxime propter obscoenissimas turpitudines, quas docuit satanas animas instabiles atque carnales, ad hoc Deo sinente, ut ejus ubique sint tremenda judicia, et in compa
Abbreviated transcription (Latin):
cõparantes. Animalis autẽ homo ñ
ꝑcipit quȩ st̃ sps di. Stulticia eni ẽ.
illi. Hoc totũ quale sit: nerursus
uitatib secreta querantꝰ. & ea quȩ
debet castoꝵ sp̃s corpusq uitare. di¬
catꝰ carnales sustinere ñposse: sermo¬
ne alio si dñs donauerit disputan.¬
dũ ẽ. ut iã istũ aliquando claudamꝰ.¬

Expanded text:
comparantes: animalis autem homo non percipit quae sunt Spiritus Dei; stultitia enim est illi » . Hoc totum quale sit, ne rursus vitatibus secreta quaerantur, et ea quae debet castorum spiritus corpusque vitare, dicatur carnales sustinere non posse, sermone alio si Dominus donaverit, disputandum est, ut jam istum aliquando claudam
Abbreviated transcription (Latin):
ne conqueremini & dicets. & si languebamus curaretis: & si infir¬
bamur uisitaretis : Ecce curamus: ecce iusitamꝰ. Sed non nobis fiat:
quomodo audistis ab apło. Timeo. ne sine causa laborauerum in nobis.

Expanded text:
ne conqueremini, et dicetis: Et si languebamus, curaretis; et si infirne conqueremini, et dicetis: Et si languebamus, curaretis; et si infirmabamur, visitaretis? Ecce curamus, ecce visitamus sed non nobis fiat quomodo audistis ab Apostolo, Timeo ne sine causa laboraverim in vos
Abbreviated transcription (Latin):
destiteris : & eẽ. idoneus adꝑfruendum hac luce neglexeris: ualitu¬
dine oculorum tuorum tenebras amabis: & amando tenebras intene.¬
bris remanebis: & remanendo intenebris etiam tenebras exteriores
proicieris : ibi erit flecus & stridor deritium. Sinichil inte faciebat
amor lucis: faciat timor doloris. Sufficienter me locutum ari¬
tror. & lectionẽ tamen euangłicam non finiui. Si dicam reliqua.
onerabouos: & timeo ne etiam quod haustum ẽ. effundatur. Suffi¬
ciant ergo ista : caritatiurãe. Debitores sumꝰ. non nunc sed semper
quam dui uiuimus : quia propter uosiuuimꝰ. Uerumtamer
uitam istam nrãm infirmam : laboriosam. periculosam : in hoc
mundo consolamini bene uiuendo. Nolite nos contristare: & atterere
malis moribus ur̃is. Cum enim offendimur malauita ur̃a: si refugi¬
amus auobis. & separemus nos auobis: & aduos non accedamus. non¬

Expanded text:
destiteris, et esse idoneus ad perfruendum hac luce neglexeris, valetudestiteris, et esse idoneus ad perfruendum hac luce neglexeris, valetudine oculorum tuorum; tenebras amabis; et amando tenebras, in tenebris remanebis; et remanendo in tenebris, etiam in tenebras exteriores projicieris: ibi erit fletus et stridor dentium . Si nihil in te faciebat amor lucis, faciat timor doloris. 12. Sufficienter me locutum arbitror, et lectionem tamen evangelicam non finivi: si dicam reliqua onerabo vos, et timeo ne etiam quod haustum est effundatur; sufficiant ergo ista Charitati vestrae. Debitores sumus, non nunc, sed semper quamdiu vivimus; quia propter vos vivimus. Verumtamen vitam nostram istam infirmam, laboriosam, periculosam, in hoc mundo cons lamini bene vivendo, nolite nos contristare et atterere malis moribus vestris. Cum enim offendimur mala vita vestra, si refugiamus a vobis, et separemus nos a vobis, et ad vos non accedamus; non
Abbreviated transcription (Latin):
lius lucis accensus : dicat sibi. Quando erit. ut illud firmis oculi
uideam. quod sauci is infirmisq non potui: Urget medicum: & rogat
ut curet. Ergofr̃s. si forte aliquid tale factum ẽ. incordib uris. siut cunq
erexistis corurm aduidendum uerbum: & ipsius luce reuerberati ad so¬
lita recidistis. rogate medicum ut adhibeat collyria merdacia: pras¬
cepta iustitiȩ. Ist quodiuideas: s non est unde uideas. Nonmͥ antea
credebas : quia ẽ. quod udeas. Duce quadam ratione adductꝰ qs: pro¬
pinquasti. intendisti. palpasti: refugisti. Scis certe ẽẽ. quodiudeas.
s idoneum tẽ non eẽ. quod uideas. Ergo curare. quaere collyria : noli
mentiri. noli ꝑuirare. noli adulterare: noli furari. noli ad fraudare.
Sed consuesti : & cum aliquo dolore a consuetudine reuocaris. Hoc ẽ. quod
mordet : sed sanat. Namdico tͥ lib̾ius: excimore et meo & tuo. Si curari

Expanded text:
illius lucis accensus dicat sibi: Quando erit ut illud firmis oculis illius lucis accensus dicat sibi: Quando erit ut illud firmis oculis videam, quod sauciis infirmisque non potui? Urget medicum, et rogat ut curet. Ergo, fratres, si forte tale aliquid factum est in cordibus vestris, si utcumque erexistis cor vestrum ad videndum Verbum, et ipsius luce reverberati ad solita recidistis; rogate medicum ut adhibeat collyria mordacia, praecepta justitiae. Est quod videas, sed non est unde videas. Non mihi antea credebas quia est quod videas: duce quadam ratione adductus es: propinquasti, intendisti, palpitasti, refugisti. Scis certe esse quod videas, sed idoneum non te esse qui videas. Ergo curare. Quae sunt collyria? Noli mentiri, noli perjurare, noli adulterare, noli furari, noli fraudare. Sed consuesti, et cum aliquo dolore a consuetudine revocaris: hoc est quod mordet, sed sanat. Nam dico tibi liberius, ex timore et meo et tuo: si curari
Abbreviated transcription (Latin):
exercemur nos. Et cum exercemus nos in ipsis. & rursus quasi reflecti-¬
iur pondere nr̃o adista consueta: & tales sumus. quasi lippientes
cum producuntur aduidendum lumen: si forte antea uisum omino
non habebant. & incipiunt eumdem uisum ꝑdiligentiam medicoꝵ
ut cunq reparare. Et cum probare uult medicꝰ : quantum eis salutis
ccesserit: temptat eis ostendere quod uidere desiderabant. & non
poterant cum cȩci ẽent. Et redeunte iam ut cunq acie oculorum.
producuntur adlucem. Et cum uiderint : fulgore ipso reuerberantur
quodammodo. & respondent medico demonstranti. Iamiam uidi:
uidere non possum. Quid gͦ facit medicus: Reuocat ad salutem
& addit collyrium: ut adillud quod uisum. ẽ. & uideri non po¬
tuit desiderium nutriat: & exipso desiderio curetur plenius. & si qua
mordacia sanitati reparandȩ adhibentur : fortiter ferat. ut amore

Expanded text:
exercemus nos. Et cum exercemus nos in ipsis, et rursus quasi reflectimexercemus nos. Et cum exercemus nos in ipsis, et rursus quasi reflectimur pondere nostro ad ista consueta, tales sumus quales lippientes, cum producuntur ad videndum lumen, si forte antea visum omnino non habebant, et incipiunt eumdem visum per diligentiam medicorum utcumque reparare. Et cum probare vult medicus quantum salutis eis accesserit, tentat eis ostendere quod videre desiderabant, et non poterant cum caeci essent: et redeunte jam utcumque acie oculorum, producuntur ad lucem; et cum viderint, fulgore ipso reverberantur quodammodo, et respondent medico demonstranti, Jam jam vidi, sed videre non possum. Quid ergo facit medicus? Revocat ad solita, et addit collyrium, ut ad illud quod visum est, et videri non potuit, desiderium nutriat, et ex ipso desiderio curetur plenius; et si qua mordacia reparandae sanitati adhibentur, fortiter ferat, ut amore
Abbreviated transcription (Latin):
lenia & asꝑa. Renuntiat sibi ipsum cor: iusta & iniusta. Cortuum
x uidet & audit : & cetera sensibilia diuidicat. & quo non aspirant
poris sensus. iusta & iniusta. mala & bona discernit. Ostende michi
oculos. aures. nares. cordis tui. Diuersa sunt quae adcor tuũ referuntꝰ:
& diuersa ibi menbra non inueniuntur. Incarne tua alibi audis: alia
uides. Incorde tuo audis: ubi uides. Di hoc imnago. quanto potentius ille
cuius imago: Ergo. & audit filius. & uidet filius. & ipsa uisio. & au¬¬
ditio filius. Et hoc ẽ. illi audire quod eẽ. & hoc ẽ. illi uidere quod
eẽ. Tibi non hoc ẽ. uidere quod ẽẽ : quia & si ꝑdas uisum potes ẽẽ.
siperdas auditum potes ẽẽ. P utamus ne pulsauimus : Frectum. e
aliquid in nobis. quod uel tenuiter suspicemus. unde lumen ueniat
nobis: P uto fỹs. quia cum loquimur ista. & cum meditamur:

Expanded text:
lenia et aspera: renuntiat et sibi ipsum cor justa et injusta. Cor tuum lenia et aspera: renuntiat et sibi ipsum cor justa et injusta. Cor tuum et videt et audit, et caetera sensibilia dijudicat; et quo non aspirant corporis sensus, justa et injusta, mala et bona discernit. Ostende mihi oculos, aures, nares cordis tui. Diversa sunt quae ad cor tuum referuntur, et diversa ibi membra non inveniuntur. In carne tua alibi audis, alibi vides: in corde tuo ibi audis, ubi vides. Si hoc imago, quanto potentius ille cujus imago? Ergo et audit Filius, et videt Filius, et ipsa visio et auditio Filius: et hoc est illi audire quod esse, et hoc est illi videre quod esse. Tibi non hoc est videre quod esse: quia et superdas visum, potes esse; et si perdas auditum, potes esse. 11. Putamusne pulsavimus? Erectum est aliquid in nobis quo vel tenuiter suspicemur unde lumen veniat nobis? Puto, fratres, quia cum loquimur ista, et cum meditamur,
Abbreviated transcription (Latin):
In corpore tuo inueniebas alibi oculos. alibi aures. In corde tuo nunquid hoc
inuenis:An in corde tuo non habes aures: de quibus gͦ dñs dicebat.
qui habet aures audiendi audiat: Anin corde non habes oculos: Unde
dicit apostolus: illuinatos oculos cordis ur̃i: Redi adcor: uide ibi quid
sentias forte dedeo. quia ibi e. imago dĩ. In interiore homine habitat xp̃c.
ninteriore homine renouaris adunaginem di. Inimagine sua: cogno
auctorem eus. Uide. quem ad modum om̃s corporis sensus cordi intronun¬
tient : quid senserint foris. U ide quam multos ministros habeat unus
interior imperator: & quid apud se etiam sine his ministris agat. Renun¬
uant oculi cordi: alba & nigra. Renuntiant aures eidem cordi: canor
& dissona. Renuntiant nares eidem cordi: odora & putentia. Renuntiat
gustus eidem cordi: amara & dulcia. Renuntiat tactꝰ eidem cordi:

Expanded text:
In corpore tuo inveniebas alibi oculos, alibi aures: in corde tuo numquid hoc In corpore tuo inveniebas alibi oculos, alibi aures: in corde tuo numquid hoc invenis? An in corde tuo non habes aures? De quibus ergo Dominus dicebat, Qui habet aures audiendi, audiat ? An in corde non habes oculos? Unde dicit Apostolus, Illuminatos oculos cordis vestri . Redi ad cor; vide ibi quid sentias forte de Deo, quia ibi est imago Dei. In interiore homine habitat Christus , in interiore homine renovaris ad imaginem Dei, in imagine sua cognosce auctorem ejus. Vide quemadmodum omnes corporis sensus cordi intro nuntient quid senserint foris: vide quam multos ministros habeat unus interior imperator, et quid apud se etiam sine his ministris agat. Renuntiant oculi cordi alba et nigra; renuntiant aures eidem cordi canora et dissona; renuntiant nares eidem cordi odora et putentia; renuntiant gustus eidem cordi amara et dulcia; renuntiat tactus eidem cordi
Abbreviated transcription (Latin):
uisus ẽ. & totus auditus : forte ita. Immo non forte ita seduere ita.
dum tamen & ipsum uidere eius. & ipsum eus audire: longe ali
modo quam nr̃msit. Et uidere. & audire. simul inuerbo. est. Nec
aliud ẽ. ibi uidere. aliud audire: sed auditus uisus. & uisus audit.
Et nos qui aliter audimus. aliter uidemꝰ : hoc unde nouim: Redim
te adnos : sinon sumus pracuaricatores. quibus dictum ẽ. redit
praeuaricatores adcor: redite adcor. Quid itis auobis. & peritis
ex uobis Quid itis solitudinis uias. quid erratis uagando: Redite.
Quo: Ad dm̃. Cito. Primo redi ad cor tuũ. Exul ate uagaris foris. Te¬
ipsum non nosti. & quȩris aquo factus es: Redi redi ad cor. tollete a
pore. Corpus tuũ habitatio tua ẽ. Cor tuũ sentit etiam quod corpꝰ tuũ:
sed corpus tuũ ñ quod cortuũ. Dimitte & corpus tuũ. redi ad cor tuũ

Expanded text:
visus est, et totus auditus? Forte ita: imo non forte, sed vere ita; visus est, et totus auditus? Forte ita: imo non forte, sed vere ita; dum tamen et ipsum ejus videre, et ipsum ejus audire, longe alio modo quam nostrum sit. Et videre et audire simul in Verbo est, nec aliud est ibi audire, et aliud videre; sed auditus visus, et visus auditus. 10. Et nos qui aliter audimus, aliter videmus, hoc unde novimus? Redimus forte ad nos, si non sumus praevaricatores, quibus dictum est, Redite, praevaricatores, ad cor . Redite ad cor: quid itis a vobis, et peritis ex vobis? quid itis solitudinis vias? Erratis vagando; redite. Quo? Ad Dominum. Cito est: primo redi ad cor tuum, exsul a te vagaris foris; teipsum non nosti, et quaeris a quo factus es! Redi, redi ad cor, tolle te a corpore: corpus tuum habitatio tua est; cor tuum sentit etiam per corpus tuum: sed corpus tuum non quod cor tuum; dimitte et corpus tuum, redi ad cor tuum.
Abbreviated transcription (Latin):
pocest uidere: ꝑ aures potest audire. ꝑmanus oꝑari. Diuersa
menbra : diuersa menbrorum officia. Nonpotest illud menbrũ.
quod potest alterum. Tamen proptes corporis unitatem : oculus
ꝙ sibi ꝙ auri uidoꝵ. & auris sibi & oculo audit. Nunquid tale
scriptura inpsalmo. Intelligite qui insipientes estis inpopulo.
& stulti aliquando sapite. Qui plantauit aurem non audio.
aut qui fuixit oculum non considerat: Si gͦ finxit oculum ubum.
quia omĩa peruerbum. siplantauit aurem uerbum: quia omĩa
peruerbum : non possumus dicere. non audit uerbum : non uidoe
uerbum. ne obiurget nospsalmus. & dicat. Stulti. aliquando
sapite. Itaq si audit uerbum. & uido uerbum: audit filius uidoe
filius. Nunquid tamen & in ipso lliuersis locis quaesituri sumus
oculos & aures: aliunde uidoꝵ. aliunde audit: Et auris eius non
potest quod oculꝰ. & oculꝰ euis non potest quod auris: Antotus ille

Expanded text:
potest videre, per aures potest audire, per manus operari; diversa potest videre, per aures potest audire, per manus operari; diversa membra, diversa membrorum officia. Non potest illud membrum quod potest alterum: tamen propter corporis unitatem, oculus et sibi et auri videt, et auris sibi et oculo audit. Numquid tale Scriptura in Psalmo, Intelligite, qui insipientes estis in populo; et stulti, aliquando sapite. Qui plantavit aurem non audiet? aut qui finxit oculum non considerat ? Si ergo finxit oculum Verbum, quia omnia per Verbum; si plantavit aurem Verbum, quia omnia per Verbum: non possumus dicere, Non audit Verbum, non videt Verbum; ne objurget nos Psalmus, et dicat, Stulti, aliquando sapite. Itaque si audit Verbum et videt Verbum, audit Filius et videt Filius: numquid tamen et in ipso diversis locis quaesituri sumus oculos et aures? Aliunde audit, aliunde videt; et auris ejus non potest quod oculus, et oculus non potest quod potest auris? An totus ille
Abbreviated transcription (Latin):
sulnon sumiliter. Cor crum nr̃m facit eas intelligibilit̾.: manus autẽ
uisibilite. Ecec quomodo fiunt cadem dissimiliter. Ande parũ
fuit dnodtecre: quaccunq pater fecerit. haec & filius facit
nisi adderet & similiter. Quid enim si hoc modo intelligeres.
quiomolo quaecunq cor facit haec & manus facit. s nor surilit̃:
hinc uero acddidit haec & filius similiter facit. Et si baec facit
ꝙ similiter facit: expergiscere. stringatur uidacus. eredat xpi¬
us: coniuncatur hereticꝰ. aequalis e. patri filius. Pater enin
ailigit filium. & omĩa demonstrat ei quae ipse facit. Ecce. e.
Alud demonstrat. Nemonstrat. quasi cui: Utiq quasi uidenti.
Redimus adidquod explicare non possumus: quomodo uerbum
deat. Ccce homo factus est ꝑuerbum: s homo habet oculos.
habet aures: habet manus. duersa menbra incorpore. Per oculos

Expanded text:
sed non similiter: cor enim nostrum facit eas intelligibiliter, manus autem sed non similiter: cor enim nostrum facit eas intelligibiliter, manus autem visibiliter. Ecce quomodo fiunt eadem dissimiliter. Unde parum fuit Domino dicere, Quaecumque Pater fecerit, haec et Filius facit, nisi adderet, et similiter. Quid si enim hoc modo intelligeres quomodo quaecumque cor facit, haec et manus facit, sed non similiter? Hic vero addidit, haec et Filius similiter facit. Si et haec facit, et similiter facit, expergiscere, stringatur Judaeus, credat Christianus, convincatur haereticus; aequalis est Patri Filius. 9. Pater enim diligit Filium, et omnia demonstrat ei quae ipse facit . Ecce est illud, demonstrat. Demonstrat quasi cui? Utique quasi videnti. Redimus ad id quod explicare non possumus, quomodo Verbum videat. Ecce homo factus est per Verbum; sed homo habet oculos, habet aures, habet manus, diversa membra in corpore: per oculos
Abbreviated transcription (Latin):
sumiliter facit. Non cum ille fecerit. alia filius similiter facit: sed
quaecumq ille fecerit. haec & filius similiter facit. Si haec facit filius
quat fecerit pater : ꝑfilium facit pater. Si ꝑfilium facit quae facit
pater : non alia pater alia filius facit: sed eadem oꝑa sunt patris
ꝙ filui. Et quomodo eadem facit & filius: & eadem & similiter
Ne forte eadem. s dissimiliter: eadem inquit & suniliter. Et quo-¬
modo poss& eadem non similiter a ccipite exemplum. quod
prato adͥuos nonsit grande. Cum scribimus litteras: facit cas pͥmo
cornrm : & deinde manus nr̃a. Certe unde oñs acclamastis. nisi
quia cognoiustis. ÷ Certum ẽ. quod dixi : & manifestum onũbus
nobis. littere fiunt primo acorde nr̃o. deinde acorpore nr̃o
Manus seruit imptrandi cordi. E adem luteras facit.: e& cor e mari.
Hunquid alias cor alias manus: Casdem qui dem facit manus.

Expanded text:
similiter facit. Non cum ille fecerit, alia Filius similiter facit; sed similiter facit. Non cum ille fecerit, alia Filius similiter facit; sed quaecumque ille fecerit, haec et Filius similiter facit. Si haec facit Filius quae fecerit Pater, per Filium facit Pater: si per Filium facit quae facit Pater, non alia Pater, alia Filius facit; sed eadem opera sunt Patris et Filii. Et quomodo eadem facit et Filius? Et eadem et similiter. Ne forte eadem sed dissimiliter: Eadem, inquit, et similiter. Et quomodo posset eadem non similiter? Accipite exemplum, quod puto ad vos non sit grande: cum scribimus litteras, facit eas primo cor nostrum, et deinde manus nostra. Certe unde omnes acclamastis, nisi quia cognovistis? Certum est quod dixi, et manifestum omnibus nobis. Litterae fiunt primo a corde nostro, deinde a corpore nostro: manus servit imperanti cordi, easdem litteras facit et cor et manus: numquid alias cor, alias manus? Easdem quidem facit manus,
Abbreviated transcription (Latin):
nhis moribus. & tamen abista uisione longe sum: quantum
ille qui nondum isto suꝑno desiderio rapitur. terrenis desideriis
praegrauatus: multum inter ẽ. inter auersantem & desiderantẽ.
Et iterum multum inter ẽ: in ter desiderantem. & fruentem uuus
t pecora: auersaris. angeli ꝑfruuntur. Tuautem si non uuu
ut pecora : iamnon auersaris. Desideras aliquid. & non capis.
Inchoasti ipso desiderio. Uita angelorum crescat inte: & perficiatur
ite : & capias hoc non amẽ s abillo qui & te fecit & me. Tame
non ut cunq nos dimisit dñs: qui uoluit intelligi. Quia ineo
quod dixit: non potest filius a se facere quicquam nisi quod
uiderit patrem facientem: non alia oꝑa facit pater quae uideat filius.
ꝙ alia filius. cumuiderit patrem facientem : s eadem opera ipsa & pater
& filius. Secutus enim ait. A uecunq enim ille fecerit: hacc & filius

Expanded text:
in his moribus, et tamen ab ista visione longe sum; quantum in his moribus, et tamen ab ista visione longe sum; quantum ille qui nondum isto superno desiderio rapitur, terrenis desideriis praegravatus? Multum interest inter aversantem et desiderantem: et iterum multum interest inter desiderantem et fruentem. Vivis ut pecora, aversaris: Angeli perfruuntur. Tu autem si non vivis ut pecora, jam non aversaris: desideras aliquid, et non capis; inchoasti ipso desiderio vitam Angelorum. Crescat in te, et perficiatur in te; et capias hoc non a me, sed ab illo qui et me fecit et te. 8. Tamen non utcumque nos dimisit et Dominus, qui voluit intelligi quia in eo quod dixit, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem, non alia opera Pater facit quae videat Filius, et alia Filius cum viderit Patrem facientem; sed eadem opera ipse et Pater et Filius. Secutus enim ait: Quaecumque enim ille fecerit, haec et Filias
Abbreviated transcription (Latin):
rium in corde ur̃o. Mores ꝑducunt ad intelligentiam: genus uitę
ꝑducit adgenus uitae. alia uita ęterna. alia uita cęlestis. Alia uita
pecorum. alia uita hominum: alia uita angelorum. Uita pecors.
terrenis uoluptatibus estuat. sola terrena conquirit. in ea prona
atq proiecta ẽ. Uita angelorum: sola cęlestis. Uita hominum. me¬
dia . ẽ. inter angłorum & pecorum. Si uiuit homo seđm carnem.
scđm sp̃m uuus: quaere etiam in ipsa angelica uita. utrum par¬
uus aut grandis sis. Si enim paruus ad huc es: dicunt tibi angeli.
Cresce. Nospanem manducamus: tu lacte nutrire. Lacte fidei.:
ut peruenias adcibum spei. Si autem adhuc in hiatur sordidis
ioluptatibus : si adhuc fraudes cogitantur. si mendacia non u¬
tantur. si mendacia ꝑiuri is cumulantur : tam immundum
cor aud& dicere. explicam quomodo uidet uerbum: etiam si
possim. etiam si ego iam uideam: Porro autẽ si forte ego non sum

Expanded text:
rium in corde vestro. Mores perducunt ad intelligentiam: genus vitae rium in corde vestro. Mores perducunt ad intelligentiam: genus vitae perducit ad genus vitae. Alia vita terrena, alia vita coelestis; alia vita pecorum, alia vita hominum, alia vita Angelorum. Vita pecorum terrenis voluptatibus aestuat, sola terrena conquirit, in ea prona atque projecta est: vita Angelorum sola coelestis: vita hominum media est inter Angelorum et pecorum. Si vivit homo secundum carnem, spiritum vivis, quaere etiam in ipsa angelica vita utrum parvus an grandis sis. Si enim adhuc parvus es, dicunt tibi Angeli: Cresce; nos panem manducamus, tu lacte nutrire, lacte fidei, ut pervenias ad cibum speciei. Si autem adhuc inhiatur sordidis voluptatibus, si adhuc fraudes cogitantur, si mendacia non vitantur, si mendacia perjuriis cumulantur; tam immundum cor audet dicere, Explica mihi quomodo videt Verbum; etiam si possim, etiam si ego jam videam? Porro autem si forte ego non sum