comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. iusticia clarior apparet.
& resplenduer̃t montes ab eiͦ.
Montes. st̃ homines: uita et
morib sublimes. Aclipeis gͥ
aureis montes splendorem
recipiunt: qͥa cũ aliqͥs iustꝰ
bene oꝑatur. cet̾i uiri subli¬
mes. ꝑ famã bone opinioniᷤ
clariores fiunt. S et in exer¬
citu regis antiochi multi fu¬
erant: qui clipeos aureos sec̃
habebant. St̃ aut̃ sic̃ superiꝰ
diximꝰ aurei clipei: u̾ba quȩ
in defensione ꝓximi ꝓferun
ritas apparet: &. sic montes ab
eis splendorẽ recipiunt: quia
contra eoꝵ falfitatẽ montes. id
ẽ. iusti. luce ueritatis clariores fi¬
unt. Nota etiã qd̵ in hierłm do¬
mꝰ scuta uendentiũ ẽẽ dicit᷑: ne
alicui hoc qd̾ diximꝰ mirũ uide¬
at᷑. Ait enĩ scͥptura. Edificauit
melchias filius aurificis usq
ad domũ natimneoꝵ. et scuta
uendentiũ: contͣ portã iudici¬
alem. Scuta uendunt: qui ꝓ
iusticia mun̾a libent̃ accipiũt.
S domũ scuta uendentiũ. ꝯtͣ

Expanded text:
tionis justitia clarior apparet. tionis justitia clarior apparet. Et resplenduerunt montes ab eis. Montes sunt homines vita et moribus sublimes. A clypeis ergo aureis montes splendorem recipiunt, quia cum aliquis justus bene operatur, caeteri viri sublimes per famam bonae opinionis clariores fiunt. Sed et in exercitu regis Antiochi multi fuerant, qui clypeos aureos secum habebant. Sunt autem, sicut superius diximus, aurei clypei, verba quae in defensione proximi proferuntritas apparet. Et sic montes ab eis splendorem recipiunt, quia contra eorum falsitatem montes, id est, justi luce veritatis clariores fiunt. Nota etiam quod in Hierusalem domus scuta vendentium esse dicitur, ne alicui, quod diximus, mirum videatur. Ait enim Scriptura: Aedidificavit Melchias filius aurificis usque ad domum Nathinaeorum, et scuta vendentium contra portam judicialem . Scuta vendunt, qui pro justitia munera libenter accipiunt. Sed domum scuta vendentium contra
Abbreviated transcription (Latin):
scuta gerunt. qͥa in necessita¬
te fr̾s defendunt.Sunt et alii
qui scuta faciunt. et scuta uẽ¬
dunt: qͥa licet ingeniũ et po¬
testatẽ iuuandi alios habeãt:
ñ tam̃ absq pecunia. fr̾s in ne-¬
cessitate iuuant. Scuta. sunt
defensionis u̾ba. Scutũ ĩ ma¬
nu tenet: qui qd̃ ore loquitur.
oꝑib implet. Scutũ contra
Scuta martyres emerunt:qͥa
ꝓ defensione diuinȩ legis cor¬
pora sua ad supplicia tradider̃
Scuta uidas machabeus et fis
eiꝰ emerunt: qñdo possessiones
suas ꝓ defensione fr̾m depopu¬
landas hostib reliquer̃t. Eme¬
runt aut̃ machabei scuta au¬
rea. In histaoria siquidẽ legit᷑
machabeos habuisse clipeos
aureos. Refulsit inquit solu
clipeos aureos: et resplenduer̃
montes ab eis. Sunt aut̃ elipe¬
i aurei auxilia defensionũ:
quȩ st̃ absq commixtione tẽ¬
poralis luc. In his gͥ clipeiᷤ sol
refulget: quia in puritate
cordis. ꝑ exemplũ bone oꝑa¬

Expanded text:
scuta gerunt, quia in necessitascuta gerunt, quia in necessitate fratres defendunt. Sunt et alii, qui scuta faciunt, et scuta vendunt, quia, licet ingenium et potestatem juvandi alios habeant, non tamen absque pecunia fratres in necessitate juvant. Scuta, sunt defensionis verba. Scutum manu tenet, qui quod ore loquitur, operibus implet. Scutum contra Scuta martyres emerunt, quia pro defensione divinae legis corpora sua ad supplicia tradiderunt. Scuta Judas Machabaeus et fratres ejus emerunt, quando possessiones suas pro defensione fratrum depopulandas hostibus reliquerunt. Emerunt autem Machabaei scuta aurea. In historia siquidem legitur Machabaeos habuisse clypeos aureos. Refulsit, inquit, sol in clypeos aureos, et resplenduerunt montes ab eis . Sunt autem clypei aurei, auxilia defensionum, quae sunt absque commistione temporalis lucri. In his igitur clypeis sol refulget, quia in puritate cordis per exemplum bonae opera
Abbreviated transcription (Latin):
Habet aut̃ anima uicũ timo¬
ris: habet & uicũ amoris. Uicꝰ
timoris descendit ad port̾a ual¬
lis: id ẽ. humilitatis. Uicꝰ amo¬
ris. ducit ad portam pontis: id
ẽ. ad contemplationẽ future
recributionis. In uico timoris.
habitant serui et mercenna¬
rii: in uico uͦ dilectionis habi¬
tant. qui patrũ hereditates ex¬
pectant. Serui ꝓtimore penȩ
seuiunt: mercennarii ꝓ labo¬
re mercedem querunt: filii pro
sola dilectione laborant. ñ ut soli
hereditatem possideant. sed ut cũ
patre sine uiuant. S et in hie¬
rusalẽ morali. alii uici possunt
assignari: id ẽ uicꝰ sacerdotũ. et
uicus scuta uendentiũ. Hicus
sacerdotũ. ẽ uicꝰ sc̃ȩ exhortatiõiͤ.
qui ducit ad portũ sterquilim¬
i. id ẽ ad port̾ã confessionis. Sic̃
enĩ fimꝰ eicitur ꝑ poct̃a st̾qlinii:
sic etiã ꝑ portã confessionis eici¬
tur fetor pecc̃i. Est eciã uicus
scuta uendentiũ. St̃ enim
quidã qui scuta emunt. et

Expanded text:
Habet autem anima vicum timoHabet autem anima vicum timoris, et vicum amoris. Vicus timoris descendit ad portam vallis, id est, humilitatis. Vicus amoris ducit ad portam pontis, id est, ad contemplationem futurae retributionis. In vico timoris habitant servi et mercenarii. In vico vero dilectionis habitant, qui Patrum haereditates exspectant. Servi prae timore poenae serviunt, mercenarii pro labore mercedem quaerunt, filii pro sola dilectione laborant, non ut soli haereditatem possideant, sed ut cum patre sine fine vivant. Sed et in Jerusalem morali alii vici possunt assignari, id est, vicus sacerdotum, et vicus scuta vendentium. Vicus sacerdotum, est vicus sanctae exhortationis, qui ducit ad portam sterquilinii, id est, ad portam confessionis. Sicut enim fimus ejicitur per portam sterquilinii, sic etiam per portam confessionis ejicitur fetor peccati. Est etiam vicus scuta vendentium. Sunt enim quidam, qui scuta emunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
culos inducit. qui quatuor euan¬
głiorum u̾bis m̃tem attentuiᷤ ap¬
ponit: nec ab eis unqͣm extrahi
ȩccłia continentes &. coniugati.
Sicut enĩ in matiali uico. duo
um et conuigatoꝵ. In libro esdre
scͥptum repperi. qͦd melchias fi¬
lius herem. edifieauit in hierłm
mediam partem uici. In hierłm
mediã partẽ uici edificat: qui
seruat. Alteram uͦ partem eiusdẽ
uici ille edificare dicit᷑: a quo mũ¬
dicia continentiũ ꝑ om̃ia custo¬
ditur. Int̾ hos ordines domoꝵ: ẽ
quasi uia media. actiua uita:
ꝑhanc gͥ ambulant: qͥ ad cȩlestẽ
hierłm ꝑuenire festinãt. Sunt
autẽ in hierłm: maiores et mi
nores uici. Maiores uici st̃. acti¬
ui et contemplatiui:minores
uͦ ad illos ꝑtinent. quia ex illi
diruant᷑. uł ipsis inherent.
Sunt et in anima quidã ui-¬
ci morales:diuerse uidelicet
uirtutũ species. Sicut enim
in matialiuico sunt diuersi
ordines hominũ: sic in uicis
animȩ . st̃ diuersitates morum.

Expanded text:
culos inducit, qui quatuor Evanculos inducit, qui quatuor Evangeliorum verbis mentem attentius apponit. Nec ab eis unquam extrahiEcclesia continentes et conjugati. Sicut enim in materiali vico duo um et conjugatorum. In libro Esdrae scriptum reperi, quod Melchias filius Herem aedificavit in Hierusalem mediam partem vici . In Jerusalem mediam partem vici aedificat, qui rvat. Alteram vero partem ejusdem vici ille aedificare dicitur, a quo munditia continentium per omnia custoditur. Inter hos ordines domorum est quasi via media, activa vita. Per hanc igitur ambulant, qui ad coelestem Hierusalem pervenire festinant. Sunt autem in Hierusalem majorvici sunt activi et contemplativi. Minores vero ad illos pertinent, qui ex illis derivantur, vel ipsis inhaerent. Sunt et in anima quidam vici morales, diversae videlicet virtutum species. Sicut enim in materiali vico sunt diversi ordines hominum, sic in vicis animae sunt diversitates morum.
Abbreviated transcription (Latin):
psaltium. Portȩ in qͥt ȩreȩ: sunt
hominũ consuetudines uiciosȩ.
Uectes uͦ ferreos: sp̃s immundoᷤᷤ
ñ imꝓbe uidem̃ acciꝑe. Hȩc enim
duo metalla ꝓ fortitudine delic¬
toꝵ uident᷑ adhibita ÷ s ista uirib
hominũ desꝑata. uirtꝰ dituna
confregit: qnͣdo ꝑiclitantes. aduẽ¬
tus sui lumine miserata respexit.
Nectes etiã in diuina scͥptura poᷤ¬
sunt accipi: quib archa ꝑ here¬
mũ a filiis ifrł solebat deportati:
facies inqͥt uectes d̾ lignis sechim:
oꝑies auro: inducesq ꝑ circłos
qui st̃ in lat̾ib archȩ. ut porte¬
tur m eisz qui semꝑ er̃t in cir¬
culis. et nunqͣm excrahent᷑ ab
cis. Archa ẽ ȩccłia:. uectes. eccłiȩ
doccores. De lignis sechim uec¬
tes fiunt: qd genꝰ ligni. albȩspi¬
nȩ simile ẽẽ dieunt.De lignis
gͥ imputribilib uectes fiunt:
idẽ de uiris qͥ corruptioni nõ
succũbunt. Auro uectes oꝑit:
qͥututẽ boni oꝑiscertiꝰ ꝑ exẽplũ
ꝓximis ostendit. Uectes ꝑciR¬

Expanded text:
e, sunt hominum consuetudines vitiosae. Vectes vero ferreos, spiritus immundos non improbe videmur accipere. » Haec enim duo metalla pro fortitudine delictorum videntur adhibita. Sed ista viribus hominum desperata, virtus divina confregit, quando periclitantes adventus sui lumine miserata respexit. Vectes etiam in divina Scriptura possunt accipi, quibus arca per eremum a filiis Israel solebat deportari. Facies, inquit, vectes de lignis setim, et operies auro, inducesque per circulos, qui sunt in lateribus arcae, ut portetur in eis: qui semper erunt in circulis, nec unquam abstrahentur ab eis . Arca, est Ecclesia: vectes, Ecclesiae doctores. De lignis setim vectes fiunt, quod genus ligni albae spinae simile esse dicunt. De lignis igitur imputribilibus vectes fiunt, id est, de viris qui corruptioni non succumbunt. Auro vectes operit, qui virtutem boni operis certius per exemplum proximis ostendit. Vectes per cir
Abbreviated transcription (Latin):
ad ananiã in uisu dñs. Surge
et uade inuicũ qui uocat᷑ rectuᷤ :
et quere indomũ iudȩ saulũ
nomine. charsensẽ. ecce enĩ orat.
saulus temptatio respicientis:
tharsis exploratio gaudii int̃p̃ta¬
tur. Ad saulũ ananias mittitur:
qͣndo ad eũ qui pecẽm consid̾at.
gra penitendi tͥbuitur. Tempta¬
tionẽ consid̾at et respicit: qͥ tẽpꝰ
& locũ. delectationẽ et consensũ
temptationis attendit. Talis in
domo iudȩ querit᷑ &. inuenit᷑:
qͥ inbono confessionis. ad huc ma¬
nens inscłõ demorat᷑. Ponit᷑ aut̃
hȩc domꝰ: in uico qui uocat᷑ rectͦ.
Qui enĩ in domo confessionis
manet: ꝓculdubio lineã recte
uiuendi tenet. S qui tharsensiᷤ
ẽ. uitã cęlestem in terris tolerat:
ut pꝰtmodũ cęlestis gaudii explo¬

Expanded text:
rge, et vade in vicum, qui vocatur Rectus, et quaere in domo Judae Saulum nomine Tharsensem, ecce enim orat . Saulus, tentatio respicientis; Tharsensis, exploratio gaudii interpretatur. Ad Saulum Ananias mittitur, quando ad eum, qui peccatum considerat, gratia poenitendi tribuitur. Tentationem considerat et respicit, qui tempus et locum, delectationem et consensum tentationis attendit. Talis in domo Judae quaeritur, et invenitur, qui in domo confessionis, adhuc manens in saeculo, demoratur. Ponitur autem haec domus in vico, qui vocatur Rectus. Qui enim in domo confessionis manet, procul dubio metam recte vivendi tenet. Sed qui Tharsensis est virum coelestem in terris tolerat, ut postmodum coelestis gaudii explo
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵ patrũ discrete. Hectes por¬
tarũ: statuta eoꝵ Uectes st̃: qͥa
portas uehunt. In uectib portȩ
pendent: nec sic tam̃ qͥn mo¬
ueri possint. uectib inherent.
In uectib portȩ mouentur: ut
milit̾ statuta patrũ aliqnͣdo stͥc¬
te seruant᷑: aliquotiens ꝑ dispẽ¬
sationẽ temꝑata laxant᷑. Nota
etiã qd̾ sere. portis semꝑ inherẽt:
portȩ uͦ circa uectes mobilitatẽ
tenent. Sie auetoritates scõꝵs
patrũ immobiles ẽẽ debent:

Expanded text:
 Patrum discretae. Vectes portarum, statuta eorum. Vectes sunt, quia portas vehunt. In vectibus portae pendent, nec sic tamen, quin moveri possint, vectibus inhaerent. In vectibus portae moventur, ut Patrum aliquando stricte servantur, aliquando per dispensationem temperate laxantur. Nota etiam, quod serae portis semper inhaerent; portae vero circa vectes mobilitatem tenent. Sic auctoritates sanctorum Patrum immobiles esse debent;
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ contͥuit: dũ diu̾sis gentib
subiectos. ꝑ diu̾sas regiones dis¬
persit. Moralit̾ autẽ ꝑdidit et
contͥuit uectes eiꝰ. Uectes sunt
quedã animȩ uirtutes: q̃ porteͤ
sustinent. ne sensus corporis a
sua stabilitate uacillent. Heetes
ꝑdidit et contͥuit: qͣndo uirtu¬
tes uiciis. sublato robore mendᷤ.
diuina ꝑmissione subiecit. S
et de uectib alibi dr. Qa contͥ¬
uit portas ęreas .&. uectes ferreoᷤ

Expanded text:
eorum contrivit, dum diversis gentibus subjectos per diversas regiones dispersit. Moraliter. Et contrivit vectes ejus. Vectes sunt quaedam animae virtutes, quae portas sustinent, ne sensus corporis a sua stabilitate vacillent. Vectes perdidit et contrivit, quando virtutes vitiis sublato robore mentis divina permissione subjecit. Sed et de vectibus alibi dicitur: Quia contrivit portas aereas, et vectes fe
Abbreviated transcription (Latin):
mistice uł moralit̾ agit᷑ : qͦtienᷤ
aliqͥs uir eccłiasticꝰ cupiditate
uincit᷑: uł qͦtiens animꝰ adula¬
tionis laude remun̾atur. Nec
mirũ si in hierłm. id ẽ in ȩccłia
uł in anima istud agit᷑: cum
e contͣrio in damasco. id ẽ ĩ scło.¬

Expanded text:
ice, vel moraliter agitur, quoties aliquis vir ecclesiasticus cupiditate vincitur, vel quoties animus adulationis laude remuneratur. Nec mirum si in Hierusalem, id est, in Ecclesia vel in anima, istud agitur, cum econtrario in Damasco, id est, in s
Abbreviated transcription (Latin):
pulchrum. Claustralib uͦ uagã¬
di licentiã. qͣm rigor claustri
abstulerat repmittit: fabulosaᷤᷤ
uͦ consessiones ociosoꝵ: plateaꝵ
plausus ⁊ fori spectacła⁊ ciborũ
affiuentiã: uestis molliciem:
et ut cuucta compleam. lib̾tatẽ
faciendi qd placeat supͣdictis ac¬
cumulat. Ecce pugna difficilis.
Eccc iabin rex assur pugnat ꝯtͣ
filios isrł. Ecce mittit ad chana¬
neos qui habitant in maritimiᷤ
et ꝑ montana: et ad campos¬

Expanded text:
pulcrum. Claustralibus vero vaganpulcrum. Claustralibus vero vagandi licentiam, quam rigor claustri abstulerat, repromittit; fabulosas vero confessiones otiosorum, platearum plausus, fori specutacula, ciborum affluentiam, vestis mollitiem, et, ut cuncta compleam, libertatem faciendi quod placet supradictis accumulat. Ecce pugna difficilis. Ecce Jabin, rex Asor, pugnat contra filios Israel. Ecce ad Chananaeos mittit qui habitant in maritimis et
Abbreviated transcription (Latin):
mundi prudentia. s nicħ dat:
et si aliqnͣdo recipiant homines
qd ꝓmitit. ñ datur illud s einit᷑.
Dat mundus opes s ñ gͣtis⁊ qui
enĩ seruus efficitur peccati ꝓ ip¬
sis: ñ accepit gͣtis. Dat honoreᷤ:
s ñ sine p̾cio. Quib promittit
mundus opes: et cuiꝰ st̃ opes qͣs
ꝓmittit: Quomͦ dat. & ubi dat
qd̾ ꝓmittit: Raptorib ꝓmittit
agricole substantiã. oues uiduȩ
agros pupilli: fen̾atori uicini
sui domũ: amplitudinẽ posses¬
sionis: diuitiarũ affluentiam.
Ecce quib ꝓmittit: et cuiꝰ suis
quȩ ꝓmittit. Stulta ẽ. hȩc pru¬
dentia: quȩ tesaurizat & igno¬
rat cui congregabit ea. Militi¬
b ꝓmittit int̾ enses luchra. in¬
ter celorum gͣndinem: sub spe
carceris. sub mortis ꝑiclõ. Nego
bi uento comm̃dantur opes &
animȩ. Ecce quomͦ dat: et ubi
dat qd̃ ꝓmittit. In utroq peri¬
culum: inutroq difficilis ad¬
quirendi modus. Ibi ꝓmittit

Expanded text:
mundi prudentia, sed nihil dat, mundi prudentia, sed nihil dat, et si aliquando recipiunt homines quod promittit, non datur illud sed emitur. Dat mundus opes, sed non gratis. Qui enim efficitur servus peccati pro ipsis, non accipit gratis. Dat honores, sed non sine pretio. Quibus promittit mundus opes, et cujus sunt opes quas promittit? Quomodo dat, et ubi dat quod promittit? Raptoribus promittit agricolae substantiam, oves viduae, agros pupilli; feneratori vicini sui domum, amplitudinem possessionis, divitiarum affluentiam. Ecce quibus promittit, et cujus sunt quae promittit. Stulta est haec providentia, quae thesaurizat et ignorat cui congreget ea . Militibus promittit inter enses lucra, inter telorum grandinem, sub metu carceris, sub mortis periculo; negotibi vento commendantur opes et animae. Ecce quomodo dat et ubi dat quod promittit. In utroque periculum, in utroque difficilis acquirendi modus. Ibi promittit
Abbreviated transcription (Latin):
bonitatis pͥuantur fructu. Ce¬
lestia uͦ t̾mino carent: ñ corrũ¬
punt᷑ infirmitate ⁊ ñ frangunt᷑
senio: ñ adnchilantur uetusta¬
te. felix et̃nitas quȩ corruptione
caret: infelix illa qͣm comitat᷑
et̃naliter corruptionis defectus:
quȩ id̾o durat ut cruciet᷑: id̾o e¬
t̃naliter cruciat᷑. quia sine fine
peccarent homines si potuissẽt.
Decipit᷑ gͦ qui pulcͥtudinẽ teꝑa¬
lium blandientẽ sͥ seqͥtur : sed
anteponat spĩtalem ut uideat
regem in decore suo. Qmͦ ꝓmit
adquiescunt: ꝓmissis citius
flectant᷑ mun̾ib. Id̾oq t̃cio loco
competentiꝰ qui sint illi qui ꝓ¬
mittunt homini int̾iori et ex¬
Prudentia mundi: ipsa ẽ. quȩ
ꝓmittit. ut ꝑu̾tat. Pmittit e¬
num duo. p̾ciosa uidelicet et
sublunia: hoc ẽ. diuitias & ho¬
nores. Alterũ cupiditatis ẽ: alte¬
rum suꝑbiȩ. Hȩc sunt duo lat̾a
scalȩ. ꝑ qͣm diabolus de cȩlo des
cendit ad inferos. ꝓmittit

Expanded text:
bonitatis fructu privantur. Coebonitatis fructu privantur. Coelestia vero termino carent, non corrumpuntur infirmitate, non fraguntur senio, non annihilantur vetustate. Felix aeternitas quae corruptione caret, infelix illa quam comitatur aeternaliter corruptionis defectus, quae ideo durat ut crucietur, ideo aeternaliter cruciatur, quia sine fine peccarent homines si possent. Decipitur igitur qui pulchritudinem temporalium blandientem sibi sequitur: sed anteponat spiritalem, ut videat Regem in decore suo. CAP. V. Qacquiescunt, promissis citius flectantur muneribus. Ideoque tertio loco competentius, qui sunt illi, qui promittunt homini interiori ut ePrudentia mundi ipsa est quae promittit ut pervertat. Promittit enim duo, pretiosa videlicet et sublimia, hoc est divitias et honores. Alterum cupiditatis, alterum superbiae. Haec sunt latera scalae, per quam diabolus descendit de coelo ad inferos. Promittit nobis
Abbreviated transcription (Latin):
diligens habetur custodia: ibi p̾la¬
toꝵ subiectis discreta ꝓuidet sol¬
dilata minuitur. Ibi disciplina
cet̾os motus corꝑis seruire cogit
mundiciȩ: et sic om̃is oportun¬
tas quȩ ẽ ad malũ. ꝑ claustri as¬
siduitatem excludit᷑. ꝑ pauꝑtatẽ
uͦ uoluntariã: pecuniȩ effectus
de quo suꝑius locuti sumꝰ extir¬
patur. Restat gͥ: ut ꝑ pudicitiã
cordis et ocłoꝵ. delectatio carnaliᷤ
excludat᷑. Pamorem uilis habitꝰ.
uestiũ ñcrsarũ uarietas subtͣhat᷑:
ꝑ claustri assiduitatẽ oportunitaᷤᷤ
quȩ ẽ in malũ pͥuet᷑: ꝑ uolunta¬
riam pauꝑtatẽ. affectꝰ pecuniȩ
adnichilet᷑. Istis utatur homo
int̾ior et ext̾ior ad defensionem:
ne ꝑ pulcͥtudinẽ rerũ tẽꝑaliũ
que ꝑ illa qͣtuor blandit᷑ ei. de¬
cipiatur. Anteponat cęlestia
t̃renis. et̃na tnͣsitoriis: decous pul¬
criora. bonis meliora. Terrena
corrũpuntur. finẽ expectant ÷
pulcͥtudinis amittunt florem:

Expanded text:
diligens habetur custodia, ibi praeladiligens habetur custodia, ibi praelatorum subjectis discreta providet sodilata minuitur . » Ibi disciplina caeteros motus cordis servire cogit munditiae, et omnis opportunitas, quae est ad malum, per claustri assiduitatem excluditur. Per paupertatem vero voluntariam pecuniae affectus de quo superius locuti sumus exstirpatur. Restat igitur ut per pudicitiam cordis et oculorum delectatio carnalis excludatur; per amorem vilis habitus, vestium pretiosarum varietas subtrahatur; per claustri assiduitatem, opportunitas quae est in malum privetur; per voluntariam paupertatem, affectus pecuniae annihiletur. Istis utatur homo interior et exterior ad defensionem, ne per pulchritudinem rerum temporalium quae per illa quatuor blanditur ei decipiatur. Anteponat coelestia terrenis, aeterna transitoriis, decoris pulchriora, bonis meliora. Terrena corrumpuntur, finem exspectant, pulchritudinis amittunt florem,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Ne multus fu̾s ad alienam:
neq continueris amplexib ñ
tuam. His gͥ modis docet nos
ioseph: ne ꝑpulcͥdinem mulie¬
rum ad delectationẽ traham᷑
Nestium uͦ ornatũ et affectũ qͥ
inde subministratur: uilis ha¬
bitus amor exterminat. Nemo
enĩ qui uere habeat ꝓprii ha¬
bitus contẽptum: alieno de¬
lectatur ornatu. S et loci opor¬
tioni: claustri assiduitas exclu¬
dit. Qui enĩ discurrunt ꝑ ali¬
enas domos: qͥ societate scłari¬
um gaudent hominũ: qui fo¬
ri spectacula sequuntur ⁊ qͥ ñ
ad necessitatem cominunem. s
ad ꝓpͥam uoluntatẽ sunt ꝑatri
qui causas itin̾is sui ñ habent
s fingunt: tales dico sic̃ st̃ faci¬
les ad discurrendũ: ita forsitã
pni sunt ad ea quȩ loci oportu¬
nitas subministrat. Secura ẽ.
gͥ claustri assiduitas ⁊ qͣm cura
familiaris rei ñ turbat. qͣm ñ
sollicitant accessus hominũ:
ibi int̃ fr̃s altius ad alteruon

Expanded text:
est: « Ne motus fueris ad alienam, est: « Ne motus fueris ad alienam, neque contineas amplexibus non tuam . » His igitur modis docet nos Joseph ne per pulchritudinem mulierum ad delectationem trahamur. Vestium vero ornatum et affectum qui inde subministratur, vilis habitus amor exterminat. Nemo enim qui vere habet proprii habitus contemptum, alieno delectatur ornatu. Sed et loci opporcongrua, claustri assiduitas excludit. Qui enim discurrunt per alienas domos, qui assiduitate saecularium gaudent hominum, qui foris spectacula sequuntur, qui non ad necessitatem communem, sed ad propriam voluntatem sunt parati, qui causas itineris sui non habent sed fingunt, tales, dico, sicut sunt faciles ad discurrendum, ita forsitan proni sunt ad ea quae loci opportunitas subministrat. Secura est ergo claustri assiduitas, quam cura rei familiaris non turbat, quam non sollicitant accessus hominum. Ibi inter fratres, alterius ad alterum
Abbreviated transcription (Latin):
neq rapiaris palpebris eius. Pe¬
tulans est enim libido: de qua
peculantia ocłoꝵ dicit beatꝰ au¬
gustinꝰ in regła clericoꝵ.Sihanc
petulantiã in aliquo ur̃m adu̾¬
teritis. statun admonete necep¬
ta ꝓgͥdiatur: s de ꝓximo corri¬
gatur. Nec tantum petulans
ẽ. libido: s etiam ꝓcax. Ait e
mi mecũ. Hec ẽ uibratio hastȩ:
blandientis uidelicet adulterȩ
sermo. Huie opponitur cordis
mundicia ⁊ uenenata enĩ collo¬
quia. ñ recipit mundi. cordis
puritas: s audit scͥpt᷑am dicẽtẽ.
Non te seducat metrix multo
blandim̃to sermonis: nec laq̃iᷤ
labioꝵ suorũ te alliget. Nec tã¬
tum petulans & ꝓcax libido ẽ:
s etiam importuna: Tenuit e¬
nim uxor dñi sui uestem iosep:¬
et ut ait beatus ambrosius te¬
ne ri ueste potuit. qui ten̾i ñ
potuit animo. Hic ẽ gladiꝰ quo
confligitur cõminus. mollis
tactum ⁊ rupit fimbriam ne
serꝑet contagium. Et id̾o scͥptũ

Expanded text:
neque rapiaris palpebris ejus. Peneque rapiaris palpebris ejus. Petulans enim libido est. » De qua petulantia oculorum dicit beatus Augustinus in Regula clericorum: « Si hanc petulantiam in aliquo vestrum adverteritis, statim admonete, ne coepta progrediatur, sed de proximo corrigatur. Nec tantum petulans est libido, sed etiam procax. » Ait enmi mecum . Haec est vibratio hastae, blandientis adulterae sermo. Huic opponitur cordis munditia. Venenata enim colloquia non recipit mundi cordis puritas, sed audit Scripturam dicentem: Non te seducat meretrix multo blandimento sermonis, nec laqueis labiorum suorum te alliget . Nec tantum petulans et procax libido est, sed et importuna. Tenuit enim uxor domini sui vestem Joseph, et ait Ambrosius: « Teneri veste potuit, qui teneri non potuit animo. Hic est gladius, quo configitur cominus, mollis tactum, rupit fimbriam ne serperet contagium, et ideo scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
intrare qd̾ noceat: nichil ñciat
nisi qd deceat ⁊ qͥcqͥd indecens
nou̾it ẽẽ. excludit et eliminat.
Impudicus uͦ querens qd̾ pla¬
ceat ꝑ om̃ia discurrit: uolen¬
tes intͣre patitur ⁊ nolentes uͦ
monet et hortatur. Inde scͥp¬
tura dicit. Ocłi pͥma tela sunt
adultere. Solent homines tͥb
gn̾ib armoꝵ uti ad defensio¬
nem: telis uidelicet hasta et
clipeo. Longe positi uuln̾ant᷑
telisz in illos qui cuspide tãgi
nequeunt. uibratur hasta: cũ
pugnatur cominus. officium
suum gladius implet.Simi¬
lib armis utit᷑ impudicitia
ad expugnandũ hominem
ext̾iorem: qd̾ in ioseph patͥar¬
cha uet̾is testam̃ti contigisse
narrat historia. Ait enĩ scͥpt᷑a.
Et immisit uxor dñi sui ocło ᷤ
suos. in ioseph. Hec sunt impu¬
dicitiȩ tela: quib uuln̾autur
multi. licet longe positi. His
telis pudicitiã ocłoꝵ opposuit.
Scͥptum ẽ. enum. Noli intẽde
fallaci mulieri ne capiaris ocłis:

Expanded text:
intrare quod noceat, nihil nuntiat intrare quod noceat, nihil nuntiat nisi quod deceat, quidquid indecens esse noverit, excludit et eliminat. Impudicus vero quaerens quod placeat, per omnia discurrit, volentes intrare patitur, nolentes vero monet et hortatur. » Unde Scriptura dicit: Oculi prima tela sunt adultera . Solent homines tribus generibus armorum uti ad defensionem, telis videlicet, hasta et gladio. Longe positi vulnerantur telis in illos qui cuspide tangi nequeunt; vibratur hasta, cum pugnatur cominus, officium suum gladius implet. Similibus armis utitur impudicitia ad expugnandum hominem exteriorem, quod in Joseph patriarcha Veteris Testamenti contigisse narrat historia. Ait enim Scriptura: Et immisit uxor domini sui oculos suos in Joseph . Haec sunt impudicitiae tela, quibus vulnerantur multi, licet longe positi. His telis oculorum pudicitiam opposuit. Scriptum est enim : « Noli intendere mulieri fallaci, ne capiaris oculis,
Abbreviated transcription (Latin):
illi qui loculos portant ⁊ qͥ pecu¬
nias seruant ⁊ qui nundinas
et fora ꝓpt̾ necessitates frm̃ fre¬
quentant: qui scłariũ domos
et curias ꝑlustrant. Deuitent
gͥ huiusmodi fres solariũ ber¬
sabeȩ. biuium thamar: thala¬
mum ammon filii regis dauid.
Beuitent etiam ꝑsonas infameᷤ.
hospicia suspecta. inunuscula
dare et acciꝑe ÷ pecuniã pluri¬
mã congregare ⁊ ne in ipsa la¬
queus lateat: in quo cũ alio
becillitatis assignemꝰ. Pulcͥtudi¬
nem gͥ mulierũ et delectationẽ
carnalem quȩ inde ꝓcedit: ꝑ
ocłoꝵ et cordis pudicitiã ne no¬
ceat. uitare possumꝰ. Ad hoc ꝑ¬
tinet illud qd̾ in regula cleri-¬
coꝵ scͥptum a beato augustino
legitur. Impudicus inquit o¬
culus : impudici cordis ẽ ñcius.
Qui dãpnat impudicitiã: pu¬
dicitiam laudat. Sunt enim
inmediata: et necesse ẽ. alter̃
inẽe. circa suũ susceptibilem.
Pudicus ocłs ianitor ẽ cordis :
sedet ad ianuam nec ꝑmutcie

Expanded text:
illi qui loculos portant, qui pecuilli qui loculos portant, qui pecunias servant, qui nundinas et fora pro necessitatibus fratrum frequentant, qui saecularium domos et curias perlustrant. Devitent ergo hujusmodi fratres solarium Bersabee, bivium Thamar, thalamum Ammon filii regis David; devitent etiam personas infames, hospitia suspecta, munuscula dare et accipere, pecuniam plurimam congregare, ne in ipso laqueus lateat, in quo cum alio becillitatis assignemus. Pulchritudinem igitur mulierum et delectationem carnalem, quae inde procedit, per oculorum et cordis pudicitiam ne noceat, vitare possumus. Ad hoc pertinet illud quod in Regula clericorum scriptum a beato Augustino legitur: « Impudicus, inquit, oculus impudici cordis est nuntius. Qui damnat impudicitiam, pudicitiam laudat. Sunt enim contraria immediata, et necesse est alterum inesse circa suum susceptibile. Pudicus oculus janitor est cordis, sedet ad januam, nec permittit
Abbreviated transcription (Latin):
lauaret in solario domꝰ suȩ. ꝓpt̃
pulcͥtudinẽ placuit dauid: pla¬
cuit & traxit ad cͥmen. fuit gͥ
bersabee causa: cũ qua fieret
temptatio. Iudas cũ in thanna̾
iret ad tondendas oues. thamar
nurum suã in metricio habitu.
sedentem in biuio repperit: cũ
reꝑta rem habuit. Quid gͦ fr̃s.
placuit iudȩ thamar ꝓpt̾ pulcͥ¬
tudinẽ : de qua etiã quȩ esset
ignorabat : Consequens ẽ gͦ
ut ornatus m̾etricii habitus sit
aliqͣ causa: ꝓpt̾ qͣm iudas com¬
plesset delectationẽ carnalem.
Ammon uͦ filius regis dauid cũ
uehem̃ter thamar sororem suã
dilig̾et. oportunitatẽ lociq̃siuit:
quesiuit et inuenit et ĩfirmũ
se ẽẽ m̃titus ẽ : impetrat a patre
suo sororis aduentũ÷ solus solam
aggreditur ⁊ poscit coitũ. negat
illa: negantem oppͥmit. uim ĩ¬
ferens opp̾sse. Doceat nos igitur
thamar oportunitatẽ loci fug̾e:
ne in ipso fiat p̃meditata tẽptatio.

Expanded text:
lavaret se in solario domus suae, propter lavaret se in solario domus suae, propter pulchritudinem placuit David, placuit et traxit ad crimen ; fuit igitur Bersabee causa cum qua fieret tentatio. Judas cum in Thamnas iret ad tondendas oves, Thamar nurum suam in meretricio habitu sedentem in bivio reperit, cum reperta rem habuit . Quid ergo, fratres? Placuit Judae Thamar, nutudinem, cum etiam quaenam esset ignorabat? Consequens ergo est ut ornatus meretricii habitus sit aliqua causa propter quam Judas complesset delectationem carnalem. Ammon vero filius regis David, cum vehementer Thamar sororem suam diligeret, opportunitatem loci quaesivit et invenit, infirmum se esse mentitus est, impetrat a patre suo sororis adventum, solus solam aggreditur, poscit coitum, negat illa, negantem opprimit, vim inferens oppressae . Doceat igitur nos Thamar opportunitatem loci fugere, ne in ipso fiat praemeditata tentatio.
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ urbes et oppida: dant opor¬
tunitatem impetͣndi quod pla¬
cet. Per diuitiarũ uͦ affluentiã:
qd̾ placet impetrari solet. Sic
ficiatur temptatio: & ido dñr
temptationũ causȩ. Confert e¬
nim pulctudo delectationem:
ornatus affectũ: locus oportu¬
nitatem: diuitię effectũ. Hȩ st̃
illȩ qͣtuor: qͣrum illa ẽ. pͥma. cũ
qua fit temptatio: scd̾a ꝓpter qͣ
fit: t̃cia in qua fit. qͣrta ꝑ quã
ducitur ad actum. Cũ muliere
etenim speciosa. delectatio car¬
nalis que cũ turpi ñ fieret. ꝑfici¬
tur. ꝓpter ornam̃tum turpis
placet: quȩ sine ornam̃to uidẽ¬
In oportuno uͦ loco res ad finẽ
trahitur: quã inoportunitas
impediret. S licet illa tria cõ¬
fluant: licet puleher sis. et ꝑor¬
natis uestib incedas⁊ si tamen
pecunia desit: inuenietur ab
illa competens dilationis occa¬
sio. Restat gͥ. ut ꝑ pecuniã cep¬
ta temptatio finem recipiat.
Bersabeȩ uriȩ ȩthei uxor cũ se¬

Expanded text:
id est urbes et oppida, dant opporid est urbes et oppida, dant opportunitatem impetrandi quod placet. Per divitiarum vero affluentiam, quod placet impetrari solet. Sic, ficiatur tentatio, et ideo dicuntur tentationum causae. Confert enim pulchritudo delectationem, ornatus affectum, locus opportunitatem, divitiae effectum. Hae sunt illae quatuor, quarum illa est prima cum qua fit tentatio, secunda propter quam fit, tertia in qua fit, quarta per quam ducitur ad actum. Cum muliere etenim speciosa delectatio carnalis, quae cum turpi non fieret, perficitur. Propter ornatum corporis placet, quae sine ornatu videnIn opportuno vero loco res ad finem trahitur, quam importunitas impediret. Sed licet illa tria confluant, licet pulcher sis, et perornatis vestibus incedas, si tamen desit pecunia, invenietur ab illa competens dilationis occasio. Restat igitur ut per pecuniam coepta tentatio finem recipiat. Bersabee, Uriae Ethei uxor, cum
Abbreviated transcription (Latin):
giende c̾ent: et maxime reñti¬
antib huic scło habende despec¬
tui. S quȩ sint hȩ causȩ tẽpta¬
tionũ. et quare et qͦmͦ fugien¬
de: audientium m̃tib ꝓ captu
nr̃o patefaciamꝰ exemplis. Pri¬
ma aut̃ harũ quatuor. ẽ. loci
amienitas. ut ciuitates et oppi¬
da: quȩ ñ tm̃ ex situ loci ame¬
nitatem recipiunt. s ex inha¬
bitantiũ gr̃a. Scdã uͦ causa ẽ.
locus diuiciarum: ubi enĩ di¬
uitiȩ. ibi ꝑicłm. Tercia uͦ causa
ẽ. p̃ciosus ornatus. ut c̃ equoꝵ
cura pinguiũ. & uestim̃torum
exquisita uarietas. Quarta aut̃
ẽ. mulierũ species. quarũ ut
dicit᷑ uox blandit᷑ aurib. et fa¬
cies ocłis. Ecce quȩ sint illȩ qͣtu¬
or temptationũ causȩ audiui¬
mꝰ: ñc aut̃ quare fugiende sił
restat ut dicamꝰ. Ideo enĩ fugi¬
enda sunt ista: quia ex pulchri¬
tudine mulierũ uoluptas car¬
nalis nascitur. Ex uarietate uͦ
uestim̃torum: affectus placen¬
di subministratur. Locus autẽ.

Expanded text:
nt, et maxime renuntiantibus huic saeculo habendae despectui. Sed quae sint hae causae tentationum, et quare et quomodo fugiendae, audientium mentibus pro captu nostro patefaciamus exemplis. Prima autem harum quatuor est loci amoenitas, ut civitates et oppida, quae non tantum ex situ loci amoenitatem recipiunt, sed etiam ex inhabitantium gratia. Secunda vero causa est locus divitiarum; ubi enim divitiae, ibi periculum. Tertia vero causa est pretiosus ornatus, ut est equorum cura pinguium, et vestimentorum exquisita varietas. Quarta autem est mulierum species, quarum ut dicitur vox blanditur auribus, et facies oculis. Ecce quae sint illae quatuor tentationum causae audivimus, nunc autem quare fugiendae sint, restat ut dicamus. Ideo etenim fugienda sunt ista, quia ex pulchritudine mulierum voluptas carnis nascitur. Ex varietate vero vestimentorum affectus placendi subministratur. Locus autem,
Abbreviated transcription (Latin):
ne uuln̾e uniꝰ diei ꝑicłm euad̾e
potest. Sic ut diximꝰ diabolus ꝑ
quosdam de exercitu suo claust᷑¬
lib minat᷑ ut t̃reat eos ÷ ꝑ alios
blandit᷑ ut decipiat: ꝑ aliquos ꝓ¬
mittit ut ꝑu̾tat ÷ ꝑ reliquos in¬
sidiatur ut rapiat. S qui sunt
qui minant᷑ homini int̾iori et
ext̾iori. iam int᷑ claustri munitio¬
nes positis: uł etiã aliquib aliis
de renuntiatione scłi cogitantib
inpͥmis audiat bonitas ur̃a. Cũ
uł cũ adhuc positus in scło ãmo¬
ne m̃tis cogitare ceꝑit ⁊ tc mũdi
huiꝰ pͥnceps ꝑ delectationẽ tem¬
poraliũ minas incutit: ꝑ uo¬
luptatũ uarietates t̃rores accumu¬
lat. Qualit̃ autẽ ꝑ delectationẽ tem¬
ꝑaliũ antiquus hostis minari non
desinat: notũ fieri forsitã ñ erit ĩutile.

Expanded text:
ne vulnere unius diei periculum evadere ne vulnere unius diei periculum evadere potest: sicut diximus, diabolus per quosdam de exercitu suo claustralibus minatur ut terreat eos, per alios blanditur ut decipiat, per alios promittit ut pervertat, per reliquos insidiatur ut rapiat. Sed qui sunt qui minantur homini interiori et exteriori intra claustri jam munitiones positis, vel etiam aliquibus aliis de renuntiatione saeculi cogitantibus; in primis audiat bonitas vestra. Cuvel cum adhuc positus in hoc saeculo, admone mentis cogitare coeperit, tunc mundi hujus princeps per delectationem temporalium minas incutit, per voluptatum varietates terrores accumulat. Qualiter autem per delectationem temporalium antiquus hostis minari non desinat, notum fieri forsitan non erit inutile.
Abbreviated transcription (Latin):
ditũ luctando deicit: discretũ in¬
discretus decipit.Sic uagantes ex¬
tracastrũ ab hostib capiunt᷑: reci¬
piunt ꝓ mune penã. ꝓ labore sup-¬
plicium. Ad aptetur gͥ ꝓportiona¬
iis similitudo: ostendat᷑ ĩ homine
int̾iori et ext̾iori. qđ contigisse po¬
tuit in p̃dictis duob. Hominẽ enĩ
ext̾iorem uidelicet carnẽ nr̃am. ne¬
mo dubitat indiscretũ fore et pi¬
grũ: animã uͦ .i. hominẽ int̾iorẽ.
ex natura sua discretũ et expeditũ.
benignitas creatoris plasmauit. Fc¬
conclamant: quidam minantur
ut t̾reant ⁊ blandiunt᷑ multi ut
decipiant ⁊ ꝓmittunt etiã aliqua
ut ꝑu̾tant ⁊ insidiant᷑ fere om̃es
ut rapiant ⁊ simul inutiles om̃s¬
facti sunt: non ẽ. qͥ faciat bonũ. ñ e
usq ad unũ. Extͣ. mundus totus
exeuntib obstrepit. intꝰ uͦ sagitã¬
tur in occulto recti corde ÷ uolant
ignea tela÷ confligunt hostes co¬
minꝰ ⁊ moriunt᷑ multi: nullus si¬

Expanded text:
ditum luctando dejicit, discretum inditum luctando dejicit, discretum indiscretus decipit. Sic vagantes extra castrum ab hostibus capiuntur, recipiunt pro munere poenam, pro labore supplicium. Adaptetur igitur proportionalis similitudo, ostendatur in homine interiori et exteriori quod contigisse potuit in duobus praedictis. Hominem enim exteriorem, videlicet carnem nostram, nemo dubitat indiscretum esse, et pigrum: animam vero, id est hominem interiorem, ex natura sua discretum, et expeditum, benignitas Creatoris plasmavit. Ecconclamant, quidam minantur ut terreant, blandiuntur multi ut decipiant, promittunt etiam aliqui ut pervertant, insidiantur fere omnes ut rapiant, simul inutiles facti sunt, non est qui faciat bonum, non est usque ad unum . Extra mundus totus exeuntibus obstrepit; intus vero sagittantur in occulto recti corde: volant ignea tela, confligunt hostes eminus, moriuntur multi; nullus si
Abbreviated transcription (Latin):
tradat᷑ castrũ ⁊ ne et ipse capiatur.
tradat᷑ exactori÷ mittat᷑ in carc̾em :
trahatur ad torm̃ta. Istius uita
mores instriuit audientiũ: loqui
magna pars bonitatis ẽ. Hoc ẽ
fr̃s officiũ discreti et expediti. In¬
discreti aut̃ et pigri officiũ ẽ. im¬
pedire discretum : tardare expedi¬
tum: hunc talia agentem. labor
expediti. disereti docta prouidentia.¬
suȩ facit participem laudis & głş.
Qñdo aut̃ lib̾atur ab hostib castrũ.
cũ socio dm̃ sui gr̃am recipit: et re¬
muneratur cũ eodem. Sic contin
ad p̃miũ: s sepiꝰ euenisse ꝯtrariũ
in hac societate cognouimꝰ. Mira
res. Iste qui talis ante fuerat. cuiꝰ
ꝓbitas licet dampnosa extitisset.
ab hostib tam̃ laudari meruit⁊
cuiꝰ ꝓuidentia socioꝵ murus exti¬
terat ⁊ iste talis dico assiduitate qͣ¬
dam a socio uictus. pigro consen¬
tit: indiscretũ patitur ⁊ uagan¬
tem seqͥtur. Ecce fr̃s. piger expe¬

Expanded text:
tradatur castrum, ne et ipse capiatur, et tradatur castrum, ne et ipse capiatur, et tradatur exactori, mittatur in carcerem, trahatur ad tormenta. Istius vita mores instruit audientium, loqui magna pars bonitatis est. Hoc est, fratres, officium discreti et expediti. Indiscreti autem et pigri officium est, impedire discretum, tardare expeditum. Hunc talia agentem, labor expediti, discreti docta providentia facit participem laudis et gloriae. Quando autem liberatur ab hostibus castrum, cum socio Domini sui gratiam recipit, et remuneratur cum eodem. Sic contigiad praemium, sed saepius invenisse contrarium in hac societate cognovimus. Mira res! Iste, qui talis ante fuerat, cujus probitas licet damnosa eis exstitisset, ab hostibus tamen laudari meruit; cujus providentia sociorum murus exstiterat, iste talis, dico, assiduitate quadam a socio victus, pigro consentit, indiscretum patitur, vagantem sequitur. Ecce, fratres, piger expe
Abbreviated transcription (Latin):
poraliũ rerũ fragiles casus effui¬
bus subtiliorib obscurũ latet:
expeditus: sic set: homo int̾i¬
or. et homo ex istis t̾ior. Discretꝰ
indie munitiones parat ⁊ erigit
ꝓpugnacła⁊ defensionis loca sin¬
gulis assignat ⁊ officia p̾essendi
iniungit qͥbusdam: socioꝵ con¬
cordiam docet ⁊ ieiunandi tempꝰ
at pncipatũ. fraudem dampnat.
ne ꝑ aliquẽ hostis ingrediat᷑: sed
ante omĩa ꝑseu̾antem patientiȩ cõ¬
stantiam habendam fore p̾dicat &
hortatur. In nocte uͦ excubias ponit:
discurrit ꝑuigiles: somnolentos
me ȩxcitat quia piger ẽ: docet qͥa
indiscretus ẽ. Si aut̃ ꝓpius hostes
accedant. machinam̃ta belli p̃pa¬
rent. aries ianuã pulsłt. tunc exit
armatus: sustinet hostes ⁊ uiribus.
hostiũ incursus repellit. qͥa expedi¬
tus ẽ: ꝓuidentia machinam̃ta dis¬
sipat. qͥa discretꝰ ẽ. Sic agit discretꝰ
ñ ad tempꝰ s assidue ne adu̾sariis

Expanded text:
poralium rerum fragiles casus effuporalium rerum fragiles casus effubus subtilioribus obscurum latet, expeditus, sic homo interior, et homo exterior. Discretus in die munitiones parat, erigit propugnacula, defensionis loca singulis assignat, officia praeessendi injungit quibusdam sociorum, concordiam docet, jejunandi tempus at principatum; fraudem damnat, ne per aliquem hostis ingrediatur; sed ante omnia perseverantem patientiae constantiam habendam fore praedicat, et hortatur. In nocte vero excubias ponit, discurrit per vigiles, somnolentos um excitat, quia piger est, et docet, quia indiscretus est. Si autem propius hostes accedant, machinamenta belli praeparat, aries januam pulsat; tunc exit armatus, sustinet hostes, viribus hostium incursus repellit, quia expeditus est, providentia machinamenta dissipat, quia discretus est. Sic agit discretus non ad tempus, sed assidue, ne adversariis
Abbreviated transcription (Latin):
exercitui dantur arma. hectori
clipeus datur auro splendens.
Ornant p̾toria columpnis.
fores domib anteponunt. quȩ
utinã pauꝑes includent. non
excludent. Ciues urbiũ suarũ
munitiones studiose disponun.
excubias ordinant: uectes fer¬
reos portis inserunt. Portas su¬
as muniunt custodib: sed tu
dñe pone custodiam orimeo.
ut ñ delinqͣm in lingua mea.
quib homo ext̾ior ten̾i possit:
s utinã claustra fac̾ent ⁊ quib
homo int̾ior ordinate ceñetua
Sic frẽs. sic quidam turres edifi¬
cant: ut securiꝰ rapiant. Alii sola
delectatione et suꝑfluitate gau¬
dent: alii necessitate & timore
ne oppͥmant᷑ a potentiorib. ut
diximꝰ laborare ñ desinunt. Clau¬
stra aut̃ quasi castra dm̃. alii dño
compont. Et sic̃ regum ministri.
turriũ instaurata munitione.
securiꝰ fraudes inImicoꝵ excludt̃:
sic homo int̾ior & homo ext̾ior.
int᷑ munimina claustroꝵ posi¬
ti. antiqui hostis insidias. et tẽ¬

Expanded text:
exercitui dantur arma, Hectori exercitui dantur arma, Hectori clypeus datur auro splendens, Ornant praetoria columnis, fores domibus anteponunt, quae utinam pauperes includerent, non excluderent. « Cives urbium suarum monitiones studiose disponunt, excubias ordinant, vectes ferreos portis inserunt, portas suas muniunt custodibus. Sed tu, o Domine! pone custodiam ori meo, ut non delinquam in lingua mea . quibus homo exterior teneri possit; sed utinam claustra facerent quibus homo interior ordinate teneretur! Sic, fratres, sic quidam turres aedificant, ut securius rapiant, alii sola delectatione, et superfluitate gaudent. Alii necessitate, et timore, ne opprimantur a potentibus ut diximus, laborare non desinunt. Claustra vero quasi castra Domini alii Domino componunt, et sicut regum ministri turrium instaurata munitione securius fraudes inimicorum excludunt: sic homo interior, et homo exterior intra munimina claustrorum positi, antiqui hostis insidias, et tem
Abbreviated transcription (Latin):
Ncipientib edificare querendꝰ
ẽ locus fundam̃ti. ne suꝑpositi
parietis congeries. inclinet se ad
ruinã. Solent enĩ et hoc ratio¬
nabilit̾ qui firmit edificare
uolunt. eu̾sa et eiecta t̃ra. supra
firmã petr̃a. licet nimio labore
quesitam. edificii sui pon̾e fun¬
dam̃tũ. Diu̾sa ẽ tam̃. diu̾sorũ
ratio edificioꝵ. Ampla enĩ sibi
palatia reges edificant. s domus
illoꝵ sepulchra eoꝵ in et̃nũ. Tur¬
res firmas in sũmis montibus
locant. uallant aggere. et muro
ingunt. montes ñ suis s pau¬
perũ manib tͣnsferunt. circun¬
ductis solo imꝑio fluminib. ex¬
cludunt hostiũ uires. nichil ta¬
m̃ hoꝵ morti contͣdic̾e potest. Ep̃i
domos ñ impares ȩceliis magni¬
tudine construũt. pietos delectan¬
tur hab̾e thalamos. uestiuntur
imagines ibi p̃ciosis colorum ĩ¬
dum̃tis. pauꝑ aut̃ sine uestib
incedit. et uacuo uentre clamat
ianos gestat paries pictus. p᷑pu¬
ra et auro uestitos. et xp̃ianis

Expanded text:
ncipientibus aedificare quaerendus est locus fundamenti, ne superpositi parietis congeries inclinet se ad ruinam. Solent enim ex hoc rationabiliter qui firmiter aedificare volunt, eversa et ejecta terra, super firmam petram licet nimio labore quaesitam, aedificii sui ponere fundamentum. Diversa est tamen diversorum ratio aedificiorum. « Ampla etenim palatia reges sibi aedificant, sed domus illorum sepulcra eorum in aeternum . Turres firmas in summis montium locant, vallant aggere, et muro cingunt, montes non suis, sed pauperum manibus transferunt, circumductis solo imperio fluminibus, excludunt hostium vires, nihil tamen horum morti contradicere potest. » Episcopi domos non impares ecclesiis magnitudine construunt, pictos delectantur habere thalamos, vestiuntur ibi imagines pretiosis colorum indumentis. Pauper item sine vestibus incedit, et vacuo ventre clamat janos gestat paries pictus purpura, et auro vestitos, Christianis
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ fu̾it spĩtalis: adherens
do & se totam a t̾renis seꝑats.
Deflexio om̃is his capit᷑. Uñ
terris positi quoꝵ conu̾satio
in cęlis ẽ: s eos qͦs t̃renȩ con¬
u̾sationis affectus. atq huiꝰ
uicerit scłi gr̃a. Ergo fr̃s. non
habitatores s accolȩ simus t̃rȩ
huiꝰ. Accola ut ait beatꝰ ambro¬
sius: temꝑalis diu̾sorii spem
gerit. Abitator aut̃ omẽm spẽ
atq usum suȩ substantiȩ illic
collocat: ubi habitandũ puta¬
u̾it. Itaq qͥ ẽ t̾rȩ accola: habita¬
tor ẽ.cęli. Qui aut̃ habitator ẽ.
t̃rȩ: possessor ẽ. mortis. Sic loth
id ẽ. declinatio capitur: dum
habitaret in sodomis. Habeat
gͦ fr̃s homo ext̾ior loth & abra¬
ham ante ocłos: & hoc utatur
exemplari: ne pulc̾tudine rer̃
tnͣseuntiũ tactus. a socio id ẽ.
ab homine int̾iori separetur.¬

Expanded text:
quae fuerit spiritualis, adhaerens quae fuerit spiritualis, adhaerens Deo, et se totam a terrenis separans. Deflexio omnis his capitur. Undterris positi, quorum conversatio in coelis est, sed eos quos terrenae conversationis affectus, atque hujus vincit saeculi gratia. Ergo, fratres, non habitatores, sed accolae simus terrae hujus. « Accola, ut ait beatus Ambrosius, temporalis diversorii speciem gerit: habitator autem omnem spem atque usum suae substantiae illic collocat, ubi habitandum putaverit. » Itaque qui est terrae accola, habitator est coeli. Qui autem habitator est terrae, possessor est mortis. Sic Loth, id est declinatio, capitur: dum habitaret in Sodomis. Habeat ergo, fratres, homo exterior Loth et Abram ante oculos, et hoc utatur exemplari, ne pulchritudine rerum transeuntium tractus, a socio, id est ab homine interiori, separetur.
Abbreviated transcription (Latin):
descendit ad oppida iordanis.
Descendit enĩ ad oppida iorda¬
nis ⁊ quia ut ait beatꝰ ambro¬
siꝰ uir uirtutis consortium de¬
serit: qui spẽm eligit ñ u̾ita¬
loth: et qͥnq reges a qͣtuor ẽẽ
suꝑatos. S qͥ sunt illi qͣtuor
reges. qͥ de qͥnq tͥumphaue¬
runt et abduxer̃t totũ eqͥtatũ
sodomoꝵ ⁊ qui ceꝑunt etiam
loth filiũ fr̃is abrabe: Qͥnq
reges ait beatꝰ ambrosius. qnͥq
sunt corꝑis sensus: uisus. odo¬
Quatuor reges. illecebre corꝑa¬
les atq mundane st̃: q̃m et
caro hominis & mundus. ex
qͣtuor constant elem̃tis. Me¬
rito reges dicunt᷑: qr habet
suũ culpa dñatũ ⁊ habet re¬
gnũ gͣndẽ. Unde apłs ait. Nõ
regnet peccm̃ in ur̃o mortali¬
corꝑe. Sensus gͥ nr̃i facile cor¬
ꝑalib delectationib & scłari¬
b cedunt: & qͣdam eoꝵ pote¬
state capiuntur. Corꝑales au¬
tem delectiones & illecebras se¬
culi huiꝰ ñ uincit nisi mens

Expanded text:
descendit ad oppida Jordanis. descendit ad oppida Jordanis. Descendit enim ad oppida Jordanis, quia, ut ait Ambrosius, « virtutis consortium deserit qui speciem eligit, non veritaLoth, et quinque reges a quatuor esse superatos. Sed qui sunt illi quatuor reges, qui de quinque triumpharunt et adduxerunt totum equitatum Sodomorum, qui ceperunt etiam Loth, filium fratris Abrae? « Quinque reges, ait beatus Ambrosius, quinque sunt corporis sensus: visus, au» Quatuor reges illecebrae corporales atque mundanae sunt, quoniam et caro hominis et mundus ex quatuor constant elementis. Merito reges dicuntur quia habet suum culpa dominatum, habet regnum grande. Unde Apostolus: Non regnet pecc. Sensus igitur nostri facile corporalibus delectationibus et saecularibus cedunt, et a quadam eorum potestate capiuntur. Corporales autem delectationes et illecebras saeculi hujus non vincit nisi mens,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo aliquis a iusticia m̃tis
declinat. Duob aut̃ modis de¬
elinatio dicit᷑. Unde beatꝰ am¬
brosiꝰ ait. Cũ loth inquit de¬
clinaret malũ. hoc ẽ. errorẽ.
flagitiũ. crim̃: tẽ iungebat᷑
patruo. Cũ declinaret bonũ.
hoc ẽ. iustũ. in nocentẽ. sc̃m̃:
sociabat᷑ flagitio. Seꝑari dr̃
motus diu̾sos ñ recipit: na¬
turalit̾ sͥ repugnantes. Sic
ꝑt̃ram: anima designatur.
ꝑloth uero motꝰ qͥdam uici¬
orum: declinantes a iusticia
Non podest enĩ eadem aĩma
m̃tis ꝑfectionẽ et uicioꝵ mul¬
titudinẽ simł caꝑe: qͥn ibidẽ
seꝑationem fieri contingat.
In seꝑatione ipsi loth datur
electio ⁊ s ut dicit᷑. deflecten¬
tib a uero. ainica ẽ. iactan¬
tia. Hinc ẽ. qd diabolꝰ cũ in
prima creatione a u̾itate. id
ẽ. a dõ disced̾et: pͥmũ suꝑbie
reatũ ineurrisse legitur. In de
etiam loth leuauit ocłos: qd̾ ẽ
arrogantiȩ signũ. Sublimes
lo. Discedens ab abraham loth:

Expanded text:
quando aliquis a justitia suae mentis quando aliquis a justitia suae mentis declinat. Duobus autem modis declinatio dicitur. Unde beatus Ambrosius ait: « Cum Loth declinaret malum, hoc est, errorem, flagitium, crimen, tunc jungebatur patruo: cum autem declinaret bonum, hoc est justum, innocentem, sanctum, sociebatur flagitio. » Separari dicitur Lmotus diversos non recipit naturaliter sibi repugnantes. Sic per terram anima designatur; per Loth vero, motus quidam vitiorum declinantes a justitia Non potest enim eadem anima et mentis perfectionem et vitiorum multitudinem simul capere, quin ibidem separationem fieri contingat. In separatione vero, ipsi Loth datur electio; sed, ut dicitur, deflectentibus a vero amica est jactantia. Hinc est quod diabolus cum in prima creatione a veritate, id est a Deo, discederet, primum superbiae reatum incurrisse legitur. Inde etiam Loth levavit oculos, quod est arrogantiae signum. Sublimes lo; discedens ab Abram, Loth