comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iluꝰ accedere ad se. & te repellit. Et
quuere sic accedit ad dm̃ ut in illo habi
de as. displicent illi om̃s qui in illo po¬
nunt sp̃e suam: ł pt̃ẽa datũ. ẽ. quoddam
eiẽpũ cũ ipsos apl̃os sib duuserunt. &
in schismata ierunt. qui dicebant. egosũ
pauli. ego apollo. ego cephȩ. id÷ petri.
Hos plangit apłs ce dicit eis. Duusus .ẽ.
xp̃c.ꝯ Q se elegit: quẽ apud ipsos con¬
tẽpner&. Nũquid paulus ꝓ uob̃ crucifraeꝰ :
aut in nomine pauli baptizati estis.
Uide bonũ montẽ. querentẽ glãm
ñ sib. s a quo montes illuminantur.
Molebat de se p̃sumi. s de illo quo & ip
iis se p̃sũpserat. Quisquis gͦ ita se cõm̃¬
dare uoluerit pplĩs. ut si forte contige¬
rit ei aliquis tumultus. frangat pꝰse po.¬
pulos. & diuidat ȩccłam catholicã ꝓpt̃
se: ñ.ẽ. de illis montib quos illuminat
altissimus. S quis. ẽ. iste: contenebratꝰ
quod neminẽ urm baptizaui. nisi cris¬

Expanded text:
illum accedere ad se, et te repellit. Et illum accedere ad se, et te repellit. Et qui vere sic accessit ad Deum, ut in illo habitet Deus, displicent illi omnes qui non in illo ponunt spem suam. Propterea datum est quoddam exemplum, cum ipsos Apostolos sibi diviserunt, et in schismata ierunt qui dicebant: Ego sum Pauli, ego Apollo, ego Cephae, id est Petri. Hos plangit Apostolus, et dicit eis: Divisus est Christus? et se elegit quem apud ipsos contemneret: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Vide bonum montem quaerentem gloriam, non sibi, sed a quo montes illuminantur: nolebat de se praesumi, sed de illo de quo et ipse praesumpserat. Quisquis ergo ita se commendare voluerit populis, ut si forte contigerit ei aliquis tumultus, frangat post se populos, et dividat Ecclesiam catholicam propter se, non est de illis montibus quos illuminat Altissimus. Sed quis est iste? Contenebratus quod neminem vestrum baptizavi nisi Cris
Abbreviated transcription (Latin):
lumnans tu mirabilit̃ a montibus ert¬
eternis. Magnifice cũ ponoere dictũ:
tur ne putet aliquis quod eũ morites
lliminent. Multi enĩ putantes quod
ab psis montib illuminarentur. fecer
sib partes de montib. &̾ ipsi montes
conciderunt ⁊ ipsi confracti sunt. Ne¬
scio quisib fecerunt donatũ. nescio
quisibi fecerunt maximianũ. nescio
qui sib fecerunt illũ & illũ. Quare :¬
cũ putant salucẽ suam in hominibus
.ẽ. nͨ in deo. O homo uenit ad te lu&
ꝑ montes. s d̃s te illuminat ñ monteᷤ
llumnans tu inquit. tuñ montes. Illu¬
i illuminans. Ergo fr̾s ad hoc dictũ:
ne quisquã ur̃m uelit spẽ suã ponere
in homine. Tandiu. ẽ. aliquid homo.
quãdu illi herce a quo factus. ẽ. homo.
Pã recedens ab illo. nichil. ẽ. homo. Q
cĩher& illi. tusic accipe consiliũ ꝑ homi¬
nẽ ut illũ consides qui illuminat homi¬
ne. & enĩ & tu potes accełẽ ad illũ. qui
ibiyhominẽ loquitur. Non enĩ fecit

Expanded text:
luminans tu admirabiliter a montibus eternis. Magnifice cum pondere dictum est, Tu; ne putet aliquis quod cum montes illuminent. Multi enim putantes quod ab ipsis montibus illuminarentur, fecerunt sibi partes de montibus; et ipsos montes conciderunt, et ipsi confracti sunt. Nescio qui sibi fecerunt Donatum, nescio qui sibi fecerunt Maximianum, nescio qui sibi fecerunt illum et illum. Quare computant salutem suam in hominibus esse, non in Deo? O homo, venit ad te lux per montes; sed Deus te illuminat, non montes. Illuminans tu, inquit: tu, non montes. Tu illu 8. Ergo, fratres, ad hoc dictum est, ne quisquam vestrum velit spem suam ponere in homine. Tamdiu est aliquid homo, quamdiu illi haeret a quo factus est homo. Nam recedens ab illo, nihil est homo, et cum haeret illis. Tu sic accipe consilium per hominem, ut illum consideres qui illuminat hominem. Etenim et tu potes accedere ad illum qui tibi per hominem loquitur; non enim fecit
Abbreviated transcription (Latin):
quã głaretur in homine. qm̃ dissensioẽs
exhortȩ fuerant int̾ chorintios xp̃ia¬
nos ita ut unus quisq dicere. Ego qutos
sũ pauli. alius autẽ ego appollo. alus ũ g
cephȩ. & inde uentũ. ẽ. ut dicere stuta¬

Expanded text:
gloriaretur in homine; quoniam dissensiones exortae fuerant inter Corinthios christianos, ita ut unusquisque diceret, Ego quidem sum Pauli; alius autem, Ego Apollo; alius vero, Ego Cephae: et inde ventum e
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tib spes. ẽ. A uxiliũ meũ a dño qui fec̃
cȩlũ &e terrã. Noli putare te inuiriã fac̾e
& terram. Ipsi montes hoc tib clamant.
Mons erat qui clamabat audio inuio¬
b̃ schismata fieri. & unus quisq ur̃m
dicit ego sum pauli. ego appollo. ego
cȩphȩ. ego autẽ xp̃i. Leua oculos in
istã montẽ. aud quid dicat. Ꝙ̾ neũp¬
so monte remaneas. audi eñ quid sequa
in montes. unde ueniae auxiliũ tib. idr̃
de om̃ib medullis suis om̃ib ossibus¬
suis clamantẽ. dñe quis similis tibi. ut
securus sine ulla inuiria montiũ dicas.
auxiliũ meũ a dño qui fecit cęlũ & terrã.
Non solũ tunc tib ñ succensebt̃ montes
s tunc amabunt. Tunc magis pauebt̃
si in ipsis spẽ tuam posueris & contrista¬

Expanded text:
uit, meum a Domino, qui fecit coelum et terram . Noli putare injuriam te facere ecit coelum et terram. Ipsi montes hoc tibi clamant. Mons erat qui clamabat: Audio in vobis schismata fieri, et unusquisque vestrum dicit, Ego sum Pauli, ego Apollo, ego Cephae, ego autem Christi. Leva oculos in istum montem, audi quid dicat; et nec in ipso monte remaneas. Audi enim quid sequain montes, unde veniet auxilium tibi, id est, de omnibus medullis suis, omnibus ossibus clamantem, Domine, quis similis tibi ? ut securus sine ulla injuria montium dicas, Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram. Non solum tunc tibi non succensebunt montes; sed tunc amabunt, tunc magis favebunt: si in ipsis spem tuam posueris, contrista
Abbreviated transcription (Latin):
bo uob̃ filiol quia remit tunt᷑ uob̃ pec¬
cata ꝑ nom̃ euis. Ideo filii. qr remissis
peccatis nascimini. S ꝑ cuius nomen
remittuntur peccata᷑. Nũquid augu¬
stini: Ergo nec ꝑ nom̃ donati. Uderis
quis augustinus. aut quis donatusꝰ. Nec
ꝑ nom̃ pauli. nec ꝑ nom̃ petri. Nã diui¬
dentib sibi ecclãm & partes facere de
unitate conantib. parturiens paruulos
mat̃ karitas in apło. exponit uiscera
sua. Conscuidit quodam uerbis ubera
sua. Plarat filios. quos ud&e efferri. Re¬
uocat ad unũ nom̃. eos qui multa nomi¬
na sib facere uolebant. Repellit ab
amore suo ut xp̃c ametur & dicit. Nũ¬
quid paulus ꝓ uob̃ crncifrrus . ẽ. aut in
nomine pauli baptizati estis: Todic̃: Nolomei¬

Expanded text:
bo vobis, filioli, quia remittuntur vobis peccata per nomen ejus. Ideo filioli, quia dimissis peccatis nascimini. Sed per cujus nomen remittuntur peccata? Numquid per Augustini? Ergo nec per nomen Donati. Videris quis Augustinus, aut quis Donatus: nec per nomen Pauli, nec per nomen Petri. Nam dividentibus, sibi Ecclesiam, et partes facere de unitate conantibus parturiens parvulos mater charitas in Apostolo, exponit viscera sua, conscindit quodammodo verbis ubera sua, plorat filios quos videt efferri, revocat ad unum nomen eos qui multa nomina sibi facere volebant, repellit ab amore suo ut Christus ametur, et dicit: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtitũ atq donatũ. Baptismꝰ autẽ m̾s.
nemo eorũ dixit om̃ino. Neq eñ om̃iũ
equalis . ẽ. glã. Nec ministrant om̃s eqlit. nec
ȩquali pruoentia sunt om̃s p̃diti. &
in euglizando. alius alio meluis oꝑatur
&ideo dici potest alius alio doctior
&̾ ipsa doctrina salutari. Alius alio a̾utẽ.
maius minusue baptizatus dici ñ pot̃.
siue ab inferiore siue amaiore bapti
zetur. Non enĩ misit me xp̃c baptiza
tenebras in animo humano. qui scit
quẽad modũ debeat leont̃ domare. &
sufsicit ei liberũ arbitriũ. lexq utr¬
Hec .ẽ. sapientia uerb qua eniacura
sapientiũ. quia ista crux ñ potest eues¬
ri. ꝓfecto ista sapientia ꝑstutticia p̃do¬
tionis qua credentes sanantur cuente:
Si enĩ possibilitas naturalis ꝑ liberie
bitrium & ad cognoscendũ quonꝰ r¬

Expanded text:
titum adque donatum, baptismus autem meus nemo eorum dixit omnino. neque enim omnium aequalis est gloria nec ministrant omnes aequaliter nec aequali prudentia \' sunt omnes praediti et in euangelizando alius alio melius operatur et ideo dici potest alius alio doctior et ipsa doctrina salutari: alius autem alio magis minusue baptizatus dici non potest, siue ab inferiore siue a maizetur. Non enim misit me, etc., tenebras in animo humano. Qui scit quemadmodum c ut sciat sufficit ei liberum arbitrium lexquec est sapientia uerbi, qua euacuatur sapientium, quia ista crux non potest euacuari. profecto ista sapientia per stultitiam praedicationis, qua credentes sanantur, euertitur. si enim possibilitas naturalis per liberum arbitrium et ad cognoscendum quomo
Abbreviated transcription (Latin):
hannis dictus. ẽ. ꝓ babo ipsa ueritate
dicente. quando interrogauit uideos.
Baptismus ioħis unde. ẽ.÷ de celo. an
ex hominib: Ergone tot baptisi
dicerentur. quot ẽẽnt serui qui bapti:¬
nuit dñs baptizant potestatẽ. seruis
ministeriũ dedit. Dicit se seruus bap¬
ttare. recte dicit. Sicut apłs dicit:
bapti aui autẽ & stephane domum:
s tanquã ministeR. Ideo sisit & malus
& contingat illi hab̃e ministeriũ ÷ &
si eũ homines ñ norunt & as cũ nouit:
ꝑmittit ds baptizari ꝑ eũ. quia sibi te

Expanded text:
a Veritate dicente, quando interrogavit Judaeos, Baptisma Joannis unde est? de coelo, an ex hominibus ? Ergo ne tot baptismata dicerentur, quot essent servi qui baptinuit Dominus baptizandi potestatem, servis ministerium dedit. Dicit se servus baptizare; recte dicit, sicut Apostolus dicit, Baptizavi autem et Stephanae domum : sed tanquam minister. Ideo si sit et malus, et contingat illi habere ministerium, et si eum homines non norunt, et Deus cum novit: permittit Deus baptizari per eum, qui sibi t
Abbreviated transcription (Latin):
liura inaliquo seruo suo: Q tantã
ũ dar& baptismo trans lato inseruum÷
qlantã iũ hab̃& baptisinis. datus a dño.
Hoc noluit : Ldeo ut in illo spes. ẽẽt bap¬
hatoꝵ. a quo se baptizatos agnosceren.
Nolit gͦ seruũ ponere in seruo spem.
Ideoq clamat apłs. cũ uicd̃e homines uo¬
lentes ponere spẽ inise ipso. Nũquto pau¬
lus ꝓ uob̃ crucifieus . ẽ. aut innomine
pauli baptizati estis. Baptizauit gͦ pau¬
lus tanquã minister. ñ tanquã ipsa po¬
testas. Baptiz auit autẽ dñs tanquã pote¬
stas. intendite Q potuit hanc potestatẽ
seruo dare snoluit. Si enĩ feruo darce
hanc potestatẽ serus. id÷ ut ipsorum
.eẽt quod dñi erat: tot. eẽnt baptismi.
quot. ẽẽnt serui: Ut quomͦ dictus. ẽ. bap.¬
tismus ioh̃is. sic diceretur baptisinus pecri.

Expanded text:
stituere in aliquo servo suo, et tantam vim dare baptismo translato in servum, quantam vim haberet baptismus datus a Domino. Hoc noluit ideo, ut in illo spes esset baptizatorum, a quo se baptizatos agnoscerent. Noluit ergo servum ponere spem in servo. Ideoque clamabat Apostolus, cum videret homines volentes ponere spem in seipso: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Baptizalus tanquam minister, non tanquam ipsa potestas. Baptizavit autem Christus tanquam potestas. Et potuit hanc potestatem servo dare, sed noluit. Si enim daret hanc potestatem servis, id est ut ipsorum esset quod Domini erat, tot essent baquot essent servi; ut quomodo dictum est baptisma Joannis, sic diceretur baptisma Petri,
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ ex pauescit eos. qui uolunt ineo
spẽ ponereꝰ. Nũquid paulus ꝓ uob̃ cruci¬
fieus . ẽ. aut innomine pauli baptiz atz
estis. Quod dedi. ñ ego dedi. Eratis
accepistis. Colũba de celo descendit. Ego
inquit plantaui. apollo rigauit. s ds̃ in¬
crem̃tũ dedit. Neq qui plantat. ẽ. ali¬
quid neq qui rigat. s qui increm̃tu i

Expanded text:
olunt in illo ponere spem: « Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis » ? Quod dedi, non ego dedi: gratis accepistis, columba de coelo descendit. « Ego, » inquit, « plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: neque qui plantat est aliquid, neque qu
Abbreviated transcription (Latin):
Nã quẽ tomorũ loquunt᷑ auctores mun¬
di quid ad nos: Habes in genesis libros.
Erat ib serpens. sapientior om̃ibi bestiis.
Iste sapientior om̃ib bestiĩs: acutus & as¬
tutus ao decipientũ agnoscatur. Feant

Expanded text:
nam quemadmodum loquantur auctores munnam quemadmodum loquantur auctores mundi, quid ad nos? habes in eodem libro, Erat ibi serpens sapientior omnibus bestiis . Iste sapientior omnibus bestiis, astutus et acutus ad decipiendum agnoscitur. Post
Abbreviated transcription (Latin):
piriuilis ⁊ humilib. Dic. Suꝑ que re-¬
quiescit sp̃s msꝰ Suꝑ humilẽ &e quietũ.
& trem̃tẽ uerba mea. Hȩc uerba petrus
dinuit: plato ñ tremuit. Teneat pisca¬
d̃ quoo pdidit nobilissimꝰ dispirtatou.
Abscondist hec a sapientib & pruoentib
& reuelasti ea paruulis. Abscondisti suꝑb̃
&e reuelasti humilib. Quȩ sunt ipsa:
Non enĩ cũ hoc dicer& cȩlũ & terrã atten¬
debat. & quas manu demonstrabat cũ
dicer& hȩc. Quis enĩ ñ udit hȩc  ui¬
dent boni. uident mali. quia facit solẽ
suũ oriri suꝑ bonos &e malos. uȩ sunt gͦ
ista: om̃a mͥ tradita sunt a patre meo.¬
munti: PDicit᷑ aliquando in scripturis sapi¬
entia ꝓ astutia. Abusi one uerb ñ ꝓpͥe¬
tate. Unde enĩ dr̃. Ubi sapiens: ub scriba:
ub conquisitor huius scłiꝰ. Nonne stultã
fecit ds̃ sapientiam huius mundͦ. quod¬
uͦ dr̃ sapientia abusione uerb ix in malo:
consuetudine quidẽ scripturarũ nr̃arũ.

Expanded text:
Humilibus. Dic super quem requiescit Spiritus meus? Super humilem, et quietum, et trementem verba mea . Haec verba Petrus tremuit; Plato non tremuit. Teneat piscator, quod perdidit nobilissimus disputator. Abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Abscondisti superbis, et revelasti humilibus. Quae sunt ipsa? Non enim cum hoc diceret, coelum et terram attendebat, et quasi manu demonstrabat, cum diceret haec. Quis enim non videt haec? Vident boni, vident mali: quia facit solem suum oriri super bonos et malos . Quae sunt ergo ista? Omnia mihi tradita sunt a Patre meofratres. Dicitur aliquando in Scripturis sapientia pro astutia, abusione verbi, non proprietate. Inde enim dicitur: Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor hujus saeculi? Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ur sapientia abusione verbi et in malo, consuetudine quidem Scripturarum nostrarum,
Abbreviated transcription (Latin):
scdia głificare dm̃. Neq eñi debitĩat
panẽ silioꝵ tollere & inittere canibus:
nis canes humiliati. ad colligentas mi¬
cas. Quas de mensa dominoꝵ ceruerent.
nes facti. ad ipsam mensam mererentu.
ad oues que ꝑierunt domus isrł. osten¬
dens illis redditam p̃sentiae ipsius pmisi¬
onẽ: ait tam̃ alio loco. Habeo alias oues

Expanded text:
dia glorificare Deum . Neque enim debitum erat panem filiorum tollere, et mittere canibus, nisi canes humiliati ad colligendas micas, quas de mensa dominorum cadere cenes facti, ad ipsam mensam mererentur ad oves quae perierunt domus Israel , ostendens illi genti redditam praesentiae ipsius promissionem; ait tamen alio loco, Habeo alias oves
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ei nom̃ ut petrus appellaretur a
dño impositũ. ẽ. Ꝙ hoc in ea figura.
ut significar&e ȩccłam. Quia enĩ xpe
petra. petrus ppłs xp̃ĩanus. Petra eñ
principale nom̃. ẽ. Ideo petrus a petra.
ñ petra a petro. Quom ñ a xp̃iano.¬

Expanded text:
autem ei nomen, ut Petrus appellaretur, a autem ei nomen, ut Petrus appellaretur, a Domino impositum est: et hoc in ea figura, ut significaret Ecclesiam. Quia enim Christus petra, Petrus populus christianus. Petra enim principale nomen est. Ideo Petrus a petra, non petra a Petro: quomodo no
Abbreviated transcription (Latin):
Excellentes quippe: in ȩccłia pacidr¬
bent. uigilanti intentione consile:
Pe ꝓpt̃ suos honores suꝑbe ageroo
sohismata faciant. unitatis compage is¬
rupta: colles autẽ ita eos imitando. &
obȩdienoo sub sequantur. ut eis xpm̃ant¬
ponant: Ne maloꝵ montiũ. qm̃ uidemꝰ
ex cellere uana auctoritate secducti. se
a xp̃i unitate disrũpant. Ideo dicũ÷
Suscipiant montes pacẽ ppłõ. Dicunt
quide. Imitatores mes estote. sicut &
ego xp̃i. S rursus dicanit. Licae sinos
aut angłs de cęlo uob̃ annuntiauert.
p̃t̃ quã quod accepistis: anathema sit.
Dicant etiam. Nũquio paulus ꝓ uolis
crucifiaus. ẽ. aut in nomine pauli
baptizati estis.: ita suscipiant pacẽ ppło
nare cupientes. Illi quoq ñ dicant. eo
sũ pauli. ego autẽ apollo. ego uͦ ceple
Ita leuare oculos in montes unde ueri¬
at auxiliũ mich. ut tam̃ auxiliũ siu̾
ñ sperent amontib s a dño qui feti ce¬
Simon quippe antea uocabatur. Hoc

Expanded text:
Excellentes quippe in Ecclesia, paci debent vigilanti intentione consulere; ne propter suos honores superbe agendo schismata faciant, unitatis compage disrupta. Colles autem ita eos imitando et obediendo subsequantur, ut eis Christum anteponant; ne malorum montium, quoniam videntur excellere, vana auctoritate seducti, se a Christi unitate disrumpant. Ideo diSuscipiant montes pacem populo. Dicant quidem: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Sed rursus dicant: Licet si nos, aut angelus de coelo vobis annuntiaverit praeterquam quod accepistis. anathema sit . Dicant etiam: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizati estis ? Ita suscipiant pacem populnare cupientes. Illi quoque non dicant, Ego sum Pauli, ego sum Apollo, ego vero Cephae; equare; ita levare oculos in montes unde veniat auxilium sibi, ut tamen auxilium suum non sperent a montibus, sed a Domino qui fecit coeSimon quippe antea vocabatur. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ scit & pat̃. quod nemo scire dictus. ẽ.
tusi filius qi inseꝑabiles sunt: sic etiam¬
sic etiam si dictũ. eẽt soli sapienti patri. si¬
mul intelligi deb& & filus. quia insepara¬
biles sunt. Cũuͦ ñ sit dictũ soli sapienti pa¬
tri. si soli sapienti deo. & ds̃ unus sit ipsa
trinitas: multo. ẽ. facilior nob̃ huius solu¬
tio questionis. Ut sic intelligamꝰ solũ dm̃
sapientẽ. sicut intelleximus solũ potentẽ:
Ne male intelligentes. uł potius ñ in¬
telligentes. contra hoc p̾ceptũ facere ui¬

Expanded text:
ergo scit et Pater quod nemo scire dictus est ergo scit et Pater quod nemo scire dictus est nisi Filius, quia inseparabiles sunt: sic etiam si dictum esset, Soli sapienti Patri; simul intelligi deberet et Filius, quia inseparabiles sunt. Cum vero non sit dictum, Soli sapienti Patri; sed Soli sapienti Deo; et Deus unus sit ipsa Trinitas: multo est facilior nobis hujus solutio quaestionis; ut sic intelligamus solum Deum sapientem, sicut intelleximus solum potentem, ne male intelligentes, vel potius non intelligentes, contra hoc praeceptum facere vi
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. illa summa incõmutabilitas. quã
solus ds ht̃. qu mutari om̃ino ñ potest.
Aluio ÷ eñĩ mutari cũ possit mutari:
aliud autẽ ꝓrsus ñ posse mutari. Sicut
cͦ dr̃ homo bonus. ñ tam̃ sicut dĩ. de
quo dictũ .ẽ. nemo bonus nisi unts
ds̃ ÷ & sicut ar̃ anima immortalis. ñ tam̃
sicut ds̃ de quo dictũ.ẽ. solus ht̃ inmor¬
talitatẽ : & sicut dr̃ homo sapiens. ñ
tam̃ sicut ds. de quo dictũ. ẽ. Soli sapi¬
enti deo: sic ar̃ ignis eternus. ñ tam̃ si cut
ãs. cuius solius inmortalitas ipsa .ẽ. uera
eternitas. In illo etiam testimonio ub ait
apłs. soli sapienti deo: ñ dissimilis error
.ẽ. uĩ. S: quod uob̃ respondimꝰ de po¬
tentia. hoc etiam de sapientia respondemꝰ.
Si eñĩ dixiss& apłssoli sapientipatͥ nec sic in de
filium seꝑarce. Non enĩ qr in apocalip¬
si de filio legitur. hñs nom̃ scriptũ qd̾
nemo scit nisi ipse: ideo pat̾ nescit hoc
nom̃ a quo. ẽ. in separabilis filius. Sicut

Expanded text:
summa incommutabilitas, quam solus Deus habet, qui mutari omnino non potest. Aliud est enim non mutari, cum possit mutari; aliud autem prorsus non posse mutari. Sicut ergo dicitur homo bonus, non tamen sicut Deus, de quo dictum est, Nemo bonus nisi unus Deus ; et sicut dicitur anima immortalis, non tamen sicut Deus, de quo dictum est, Qui solus habet immortalitatem ; et sicut dicitur homo sapiens, non tamen sicut deus. de quo dictum est: soli sapienti deo: sic dicitur ignis aeternus non tamen sicut deus, cuius solius inmortalitas est uera aeternitas. Apostolus, Soli sapienti Deo; non dissimilis error est vester: sed quod vobis respondimus de potentia, hoc etiam de sapientia respondemus. Si enim dixisset Apostolus, Soli sapienti Patri; nec sic inde Filium separaret. Num enim quia in Apocalypsi de Filio legitur, Habens nomen scriptum, quod nemo scit nisi ipse ; ideo Pater nescit hoc nomen, a quo est inseparabilis Filius? Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
sapiens. ẽ: ñ scđm accidentẽ. uł accedentẽ
participationẽ sapientiȩ. sicut sapiens ẽ.
rationalis quȩcũq creatura. Quoo uͦ
additũ cui. ut diceretur cui gła. Cũ sif.¬
ficerce si dictũ ẽẽt. ei autẽ gła: inusitatã
nr̃ȩ lingue indicat locutionẽ: ñ sensũ
quẽ requiramꝰ uł de quo ambigilamꝰ ii¬
sinuat. Quid eni sensui deꝑit: si dicat᷑¬

Expanded text:
dentem participationem sapientiae, sicut sapiens est rationalis quaecumque creatura. Quod vero additum est, cui, ut diceretur, cui gloria; cum sufficeret si dictum esset, Ei autem gloria: inusitatam nostrae linguae indicat locutionem; non sensum quem requiramus, vel de quo ambigamus, insinuat. Quid enim sensui deperit, si dicat
Abbreviated transcription (Latin):
e rigatorẽ dicit. eẽ. aliquid. s qui incie¬
m̃ntũ dat ds: Quãns ⁊ hoc ipsũ quodilł
plantat hic rigat. ñ ipsis s dño tribuas
dicens. U̾nicuiq sicut dñs dedit. Ego
plantau. apollo rigauitoł Iine gͥ nadeͤ
intentione ꝑsistens. ad hoc ueiut ut dice¬

Expanded text:
et rigatorem dicit esse aliquid, sed qui incrementum dat, Deum: quamvis et hoc ipsum quod ille plantat, hic rigat, non ipsis, sed Domino tribuat, dicens: Unicuique sicut Dominus dedit. Ego plantavi, Apollo rigavit. Hinc ergo in eadem intentione persistens, ad hoc ve
Abbreviated transcription (Latin):
cũ scłm substantiã suã ñ dubitandũ st
eũ. eẽ. sapientẽ. P otusq sit substantia fili
ꝑ gignentẽ patrẽ. quã substantia patio
ꝑ genitũ filiums Restat gͦ ut sol sapi.
p̃cepit baptizari gentes. in nomine paris

Expanded text:
cum secundum substantiam suam non dubitandum sit esse sapientem, potiusque sit substantia Filii per gignentem Patrem quam substantia Patris per genitum Filium? Restat ergo ut soli sapienpraecepit baptizari omnes gentes in nomine Patris
Abbreviated transcription (Latin):
& pegrinationis nr̃ȩ causã. eẽ. parcaniꝰ.
Reuersionis autẽ munus. remissionẽ q¬
catoꝵ. & iustificationẽ gr̃e dĩ. duei
uitates ꝑmixtas sib interum corport e
coroe separatas currere ꝑista uolumu¬

Expanded text:
egrinationis nostrae causam esse peccatum, reversionis autem munus remissionem peccatorum et justificationem gratiae Dei. Duas civitates permixtas sibi interim corpore, et corde separatas, currere per ista volum
Abbreviated transcription (Latin):
baptismũ habebant. ex cuius uertati
ut istã corrigerent falsitatẽ ab eo ni
audiunt. Nũquid paulus ꝓ uob crich̃is
ẽ. aut innomine pauli baptiz at efue.
Erant illic etiam qui mortuos resir
gere ñ credebant: Et in eo uaq ñ
uerã tenebant atq habebant fidẽ. Ec
eo tam̃ quod uerũ habebant. qm̃ crede¬
bant xp̃m resurrexisse in quo fuerant
baptizati. dat operã apłs. etiam ilud
curare. in quo eis fides sana ñ erat. dił
Si mortui ñ resurgunt neq xp̃c resuni¬

Expanded text:
baptismum habebant, ex cuius ueritate baptismum habebant, ex cuius ueritate ut istam corrigerent falsitatem, ab eo ipso audiunt: numquid Paulus pro uobis crucifixus est aut in nomine Pauli baptizati estis? eragere non credebant, et in eo utique non veram tenebant atque habebant fidem: ex eo tamen quod verum habebant, quoniam credebant Christum resurrexisse, in quo fuerant baptizati, dat operam Apostolus etiam illud curare, in quo eis fides sana non erat, dicens, Si mortui non resurgunt, neque Chri
Abbreviated transcription (Latin):
qui dicebant. ego quidẽ sũ pauli. ego
schisiata faciebañ. Hoc ipsoꝵ erat ꝓpͥũ
decestabile uittũ. quod uͦ sciebant xp̃m ex
ꝓ se crucisixũ. eẽ. c̾ se in eiuis uonue b¬
zatos. ñ erroris eirũ s duum apud cos
ueris erat. Hanie d̃ uertatẽ imqutet
suoꝵ schismatũ detinebant. Hanc ipli¬
dens beatissunus paulus ũ ꝑilla uttia ie¬
structa eciã istã destruit: s ꝑ hane confi¬
matã. illa em̃tanoa conruncit. Nũcquo
rent quod agebant sł rsus fieri potest.¬
ut aliqui uerũ habeant baptisinũ & ĩ
habeant ueram fidẽ. Sicitt fieri pates
ut uerũ habeant euangłiũ. quod ñ ite
intelligendo. falsi aliquid credant de
deo. Nũquid ꝓpt̃ ipsam ficlei falsitate. aũ
euangłium quod uerũ apud eos muontꝰ.
detestandũ aut em̃dandũ putabinis:
Nec illos corinthios arbitror. quosu
schisinata dissiluisse redarguit. ueren
fidẽ habuisse in eo quod dicebant ero
sum paulz. Hoc eni falsũ erat. Uertiñ

Expanded text:
qui dicebant, Ego quidem sum Pauli, ego schismata faciebant; hoc ipsorum erat proprium detestabile vitium. Quod vero sciebant Christum se crucifixum et se in eius nomine baptizatos, non erroris eorum, sed diuini apud eos muneris erat; hanc dei ueritatem in iniquitate suorum schismatum detinebant. hanc adprehendens beatissimus Paulus non per illa uitia destructa etiam istam destruit, sed per hanc confirmatam illa emendanda conuincit — numquid rent quod agebant. sicut ergout aliqui uerum habeant baptismum et non habeant ueram fidem, sicut fieri potest, ut uerum habeant euangelium, quod non recte intellegendo falsi aliquid credant de deo: numquid propter ipsam fidei falsitatem etiam euangelium, quod uerum apud eos inuenitur, detestandum aut emendandum putabimus? nec illos Corinthios arbitror, quos in schismata dissiluisse redarguit, ueram fidem habuisse in eo quod dicebant: ego sum Pauli; hoc enim falsum erat. uerum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
hic exclamẽ. immo ex clamabo & fis
increpabo dolore xp̃iano. E uatuat
estis a xp̃o: Qui intiatura iustificati
a gra excidistis. Ignorantes eñi dĩ infa¬
ciam. & urãm uolentes constituere.
iusticie dĩ ñ estis subiect. Sicut eñ fi¬
nis legis. ita etiam naturȩ humane ii.¬
tiosȩ saluator. xp̃c. ẽ. ad iusticia. om̃

Expanded text:
exclamabo et istis increpitabo dolore christiano: euacuati estis a Christo, qui in natura iustificamini. a gratia excidistis! ignorantes enim dei iustitiam et uestram nolentes constituere iustitiae dei non estis subiecti. sicut enim finis legis, ita etiam naturae humanae uitiosae saluator Christus est ad iustitiam omni
Abbreviated transcription (Latin):
ut desint mͦ boni pastores. absit a nobis
ut desint. absit a miscdia ipsius: ut ñ
eos gignat atq constituat. Utiq sist bone oueͤ st̃
⁊ bonipastore ᷤᷤ Nã deboniᷤ ouibꝰ: fiut̃ boni pastoreᷤ.S. os̃
boni pastores inuno sunt. unũ sunt. Ill
pascunt: xp̃c pascit. Non enĩ uocẽ suam
dicunt amici sponsi. si gaudio gartoeñ

Expanded text:
ut desint modo boni pastores: absit a nobis ut desint, absit a misericordia ipsius, ut non eos gignat atque constituat. Utique si sunt bonae oves, sunt et boni pastores: nam de bonis ovibus fiunt boni pastores. Sed omnes boni pastores in uno sunt, unum sunt. Illi pascunt, Christus pascit. Non enim vocem suam dicunt amici sponsi, sed gaudio gaudent
Abbreviated transcription (Latin):
ris unã. quã autorant oues & sequantur
pastorẽ stum. Qn illũ. aut illũ. si unũ.
& om̃s iillo unã uocẽ dicant. diuersas
uoces ñ habeant. Obsecro uos fn̾s ut id¬
ipsum dicatis om̃s & ñ sint in uob̾ schis¬
mata. Hanc uocẽ eliquatã ab om̃i schis¬
mate. purgatã ab omĩ herese. audiant

Expanded text:
quantur pastorem suum, et non illum, aut illum, sed unum: et omnes in illo unam vocem dicant, diversas voces non habeant. Obsecro vos, fratres, ut idipsum dicatis omnes, et non sint in vobis schismata . Hanc vocem eliquatam ab omni schismate, purgatam ab omni haeresi, audiant
Abbreviated transcription (Latin):
nie inuocauero te. ecce cognoii qm̃ d̾s
mõ estu. Magna scientia: ñ ait sciui
quia ds es. s quia ds̃ m̃s estu. Tuus eni
.ĩ. cũ tibi subtietut. Tuus ẽ. cũ tu ab illo
tnis dĩ eoꝵ. Om̃iũ qutoẽ ds. ẽ. S eoꝵ
ds ꝓpriȩ d̾s dr̃. qui eũ diligunt. qui
cũ tenent. qui illũ possident. qui illum
colunt. Qui tanquã de domo ipsius
magna sunt familia eius. Redẽpti mag¬
no sanguine unici filii euis. Quantũ
didit nobis ds̃. ut ipsus. eẽmus. & ipse

Expanded text:
die invocavero te, ecce scivi quoniam Deus meus es tu. Magna scientia! Non ait, Scivi quia Deus es; sed, quia Deus meus es tu. Tuus est enim, cum tibi subvenit; tuus est, cum tu ab illo tprie dicitur, qui eum diligunt, qui eum tenent, qui illum possident, qui illum colunt; tanquam de domo ipsius, magna sunt familia ejus, redempti magno sanguine unici Filii. Quantum dedit nobis Deus, ut ipsius essemus et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
se nr̃m debitorẽ fecit. Nõ aliquid a nob̃
caopenoo s tanta nob ꝓmittendo. Parũ
ert ꝓmissio. etiã scripto se teneri uoluit
ueliti faciens nob̾cũ cirographũ ꝓmissoꝵ
sioꝵ. ut cũ ea quȩ ꝓmisit soluere inci¬
pe. inscriptura ꝓmissoꝵ consid̾aremus
ȩternã. & beatam uitã cũ angłis sine fine.
& hereditatẽ in mafcescibilẽ. Euloriam
sẽp̃it̃nam. dulcedinẽ uultus sui. domum
scĩficationis suȩ in cęlis. ex resurrectione
a mortuis. Nullus de inceps moriend metꝰ.
Hoc. ẽ. ꝓmissũ euis tanquã finale. quo
decurrit nr̃a om̃is intentio. Quocũ uene¬
rimus nichil amplius requitamus. nichil¬
n amplius exigamus: s. ad illil̃ quod erit
infine. quo ordine ueniatur: neꝙ hoc ta¬
cuit ꝓmittendo. & p̃nuntiando. d misit
enĩꝰ omitub diuinitatẽ. mortalib immor¬
talitatẽ. peccatorib iustificationẽ. abiectis
głificationẽ: quicquit ꝓmisit. in dignis
pmisit t ñ quasi oꝑib merces ꝓmitt̃ẽ¬

Expanded text:
se nostrum debitorem fecit; non aliquid a nobis accipiendo, sed tanta nobis promittendo. Parum erat promissio, etiam scripto se teneri voluit, veluti faciens nobiscum chrirographum promissorum suorum; ut cum ea quae promisit solvere inciperet, in scriptura promissorum consideraremus aeternam, et beatam vitam cum Angelis sine fine, et haereditatem immarcescibilem, gloriam sempiternam, dulcedinem vultus sui, domum sanctificationis suae in coelis, ex resurrectione a mortuis nullum deinceps moriendi metum. Hoc est promissum ejus tanquam finale, quo decurrit nostra omnis intentio, quo cum venerimus, nihil amplius requiramus, nihil amplius exigamus. Sed ad illud quod erit in fine quo ordine veniatur, neque hoc tacuit promittendo et praenuntiando. Promisit enim hominibus divinitatem, mortalibus immortalitatem, peccatoribus justificationem, abjectis glorificationem. Quidquid promisit, indignis promisit, ut non quasi operibus merces promittere
Abbreviated transcription (Latin):
stolam illã glẽ immortalitatis ĩtoum
accepist ÷ Qͣ quasi iã saciatus ñ rogas:
Beat qui esuriunt & siciunt usticiã.
qui ipsi saturabunt᷑. E rgo si bonus. ẽ.
dł qͥ isti tibi dedit. quantobeatior enꝰ
cũ se psũ tibi dederit. Desiderast tan¬
a ab ulo R ogo te desidera &e ipsũ. Naq
añ uere duleiora sunt ista. quã ille. Aut
ex aiqua parte comparaitoa sunt illi.
Eego qui dm̃ ipsũ a quo accepit de qui¬
h gaude p̃ponit his om̃ib reb quas
acdeptt: ipse inuocat dm̃ inueritate. IIn

Expanded text:
stolam illam gloriae immortalitatis numquid stolam illam gloriae immortalitatis numquid accepisti, et quasi jam satiatus non rogas? Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quia ipsi saturabuntur . Ergo si bonus est Deus, quia ista tibi dedit; quanto heatior eris, cum seipsum tibi dederit? Desiderasti tanta ab illo; rogo te, desidera et ipsum. Neque enim vere dulciora sunt ista, quam ille, aut ex aliqua parte comparanda sunt illi. Ergo qui Deum ipsum, a quo accepit de quibus gaudet, praeponit his omnibus rebus quas accepit, ipse invocat Deum in veritate. N
Abbreviated transcription (Latin):
alio psalmo. Unã petis a dño hanc
requirã. Quid÷ quod petut: ut in¬
habitẽ in domo dñi ꝑ om̃s dies ute
mee. Q̾ ut quio hoc.ͤ Ut contẽplea.
delectationẽ dñi. Si gͦ amator. ẽ uis
sincerissimis medullis. castisq suspͥris.
ipsũ dilige: ipsũ ama : illi flagra. ili
in hia. Quo iocuntius nichil inue¬
nis: quo melius: quo lȩtuis. quo cͥiu¬
turnius. Quto enĩ tã diuturnũ. qũ
id quod. ẽ. sẽpit̃nũ: Nõ tues ne ali¬
quando a te ꝑeat. qui facit ne tu ꝑcan
Si gͦ tu inuocas dm̃. tanquã dm̃ sec¬
rus esto: Exaudiris: ꝑtines ad istũ uer¬
sũ: & multũ misericors om̃ib inuocai¬
eũ. Uide quod sequitur. Om̃ib quim
uocant eũ inueritate. Nã multi eum
inuocant ñ inueritate. Aliud ab illo
amplius queris: esto esuriens ÷ adhuc
pulsa at ianuã patris familras: Hale
adhuc quod det. In mendicitate es cĩ
om̃ib hnis quȩ accepisti: & nescis. Pan¬
nosam carnẽ mortalitatis ad huc pord̃.

Expanded text:
a Domino hanc requiram.» Quid est quod petit? «Ut inhabitem in domo Domini per omnes dies vitae meae.» Utquid hoc? «Ut contempler delectationem Domini» . Si ergo amator Dei esse vis, sincerissimis medullis castisque suspiriis ipsum dilige, ipsum ama, illi flagra, illi inhia quo jucundius nihil invenis, quo melius, quo laetius, quo diuturnius Quid enim tam diuturnum, quam id quod est sempiternum? Non times ne aliquando a te pereat, qui facit ne tu pereas. Si ergo tu invocas Deum tanquam Deum, securus esto, exaudiris; pertines ad istum versum, «Et multum misericors omnibus invocaErgo vide quod sequitur: «Omnibus qui invocant eum in veritate.» Nam multi eum invocant non in veritate. Aliud ab illo amplius quaeris? Esto esuriens, adhuc pulsa ad januam patrisfamilias; habet adhuc quod det. In mendicitate es cum omnibus his quae accepisti, et nescis. Pannosam carnem mortalitatis adhuc portas;
Abbreviated transcription (Latin):
diues fiat. dm̃ ñ inuocat. Hoc inuo
care dr̃ inuocare. Nã cũ dicis ds da
mͥ diuicias ñuis ut ipse ds addte ue¬
raat. s uis ut diuiciȩ ueniant ad te.
Qugo uis ut aote ueniat hoc inuocas.
Si autẽ dm̃ inuocares ipse ad te ue-¬
niret. Ipse eẽnt diuitiȩ tuȩ. Nunc
autẽ uis habe archã plenã. & in anẽ
conscientiã. Ds ñ implae domũ s pectꝰ.
Quit tib ꝓsunt exteriores diuitię.
si te interior p̃mit egestas: Ergo ist
qui ꝓpt̃ scłaria commoda qui ꝓpt̾ uitã¬
sericors om̃ib inuocantib te. Et qͥd ÷
quod dicit multis locis scriptura. qr
inuocabunt & ñ excaudiã eos. certe
misericors om̃ib inuocantib se. Ni¬
si quitã qr inuocantes ñ ipsũ iuo¬
Inuocas quicquit amas. inuocas quio¬
quid inte uocas. Inuocas quicquid uis
ut ueniat ad te. Porro si dm̃ ꝓptẽa
inuocas ut ueniat ad te pecunia.
ut ueniat hereditas. ut ueniat ad te
scłaris dignitas. ela inuoeas quȩ iisi

Expanded text:
dives fiat, Deum non invocat; hoc enim dives fiat, Deum non invocat; hoc enim da mihi divitias; non vis ut ipse Deus ad te veniat, sed vis ut divitiae veniant ad te. Quod vis ut ad te veniat, hoc invocas. Si autem Deum invocares, ipse ad te veniret, ipse esset divitiae tuae. Nunc autem vis habere arcam plenam, et inanem conscientiam: Deus non implet arcam, sed pectus. Quid tibi prosunt exteriores divitiae si te interior premit egestas? Ergo isti qui propter saecularia commoda, qui prosericors es omnibus invocantibus te.» Et quid est quod dicit multis locis Scriptura, quia «invocabunt, et non exaudiam eos» certe «misericors omnibus invocantibus te»; nisi quia quidam invocantes, non ipsum invoInvocas quidquid amas; invocas quidquid in te vocas, invocas quidquid vis ut veniat ad te. Porro, si Deum propterea invocas, ut veniat ad te pecunia, ut veniat ad te haereditas, ut veniat ad te saecularis dignitas; illa invocas quae vis ut
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c qui dixit. ñ sũ missus nisi ad oues
quȩ ꝑierunt domꝰ isrł. Illa uͦ mulieꝵ
quȩ fluxũ sanguinis prtiebat᷑. eccłam
ibat ÷ illius salutẽ intendebat. Hȩc inter¬
currit: Tangit fimbriam quasi nesci¬
entis. id ÷ sanatur. tanquã absente. Di¬
cit ille. Quis me tetigit. Quasi di¬
cer&. Non noui hunc ppłm. Popłs quẽ
ñ cognoui seruiuit m. Tetigit me
aliquis: ego em̃ sensi iurtutẽ de me¬
implesse. Tangitur autẽ unbria. exi¬
gua pars uestum̃ti & eoctrema. Fao ue-¬
stẽ xp̃i. quasi apł̃os. In funbria paulus
erat. hoc. ẽ. extremꝰet minimꝰ. Llã utrũq
de se aixit. Ego sum minimꝰ apłorum.
Plam post om̃o uocatus. ẽ. pꝰ oĩs credi¬
inuocauer̃. Nonne cotidie tales rogant
cĩm̃. Non rogant dm̃. At tenoite si
possumus hoc dicere. adiuuante ipso
deo. D̾s gratis se ult coli gratis se uult
diligi. hoc. ẽ. caste amare. Noli ꝓpt̃ea
alum amare quia dat aliquid pret̃ se:
s quia dat se. Qui gͦ inuocat dm̃ ut

Expanded text:
missus, nisi ad oves quae perierunt domus Israel. Illa vero mulier quae fluxum sanguinis patiebatur, Ecclesiam ibat, illius salutem intendebat: haec intercurrit, tangit fimbriam quasi nescientis, id est, sanatur tanquam ab absente. Dicit ille, Quis me tetigit? quasi diceret, Non novi hunc populum. Populus quem non cognovi, servivit mihi. Tetigit me aliquis. Ego enim sensi implesse. Tangitur autem fimbria exigua pars vestimenti et extrema. Fac vestem Christi quasi Apostolos. Ibi fimbria Paulus erat: hoc est, extremus et minimus. Nam utrumque de se dixit: Ego sum minimus Apostolorum . Nam post omnes vocatus est, post omnes crediinvocaverunt. Nonne quotidie tales rogant Deum? Non rogant Deum. Attendite, si possum hoc dicere adjuvante ipso Deo. Deus gratis se vult coli, gratis se vult diligi, hoc est caste amari; non propterea se amari, quia dat aliquid praeter se, sed quia dat se. Qui ergo invocat Deum ut
Abbreviated transcription (Latin):
ut irte ad eã. Agrã reliquerat. & in
ꝑiculo constitutã. Ibat dñs ad uisitan¬
dam & sanandã ȩgr̃ã. Int̾ea mortua
nuntiata. ẽ. & dictũ. ẽ. patri. Puella
mortua. ẽ. noli iam uexare magistrũ.
Dñs autẽ qui sciebat mortuos se posse
suscitare ñ abstulit sp̃e desꝑato. & ait
patri. Noli tunere. tantũ crede. Egebat
ao puellã atq initinere int̃ turbas.
quomͦ potuit coartauit se quȩdã mulier:
quȩ fluxũ sanguinis patiebatur.. &
diuturno illo langore. in medicos fru¬
stra onua quę habebat impenderat.
Ub fimbriã uestim̃ti eius tetigit. sa¬

Expanded text:
ad eam: aegram reliquerat et in periculo constitutam. Ibat Dominus ad visitandam et sanandam aegram: interea mortua nuntiata est, et dictum est patri, Puella mortua est, noli jam vexare magistrum. Dominus autem qui sciebat se posse mortuos suscitare, non abstulit spem desperato, et ait patri: Noli timere, tantum crede. Pergebat ad puellam: atque in itinere inter turbas, quomodo potuit, coarctavit se quaedam mulier, quae fluxum sanguinis patiebatur, et diuturno illo languore in medicos frustra omnia quae habebat impenderat. Ubi fimbriam vestimenti ejus tetigit, sa
Abbreviated transcription (Latin):
xpͥc una uoce saulum. ereaeit paulũ. Hoc
.ẽ. ꝓstrauit suꝑbũ. ereait humilẽ. Nam
quȩ fuit ratio mutand sib nominis. ut
cũ saulus antea uocaretur. postea se pau¬
lũ dici uellae: nisi quia sauli nom̃ in se
agnouit cũ ꝑsequeretur fuisse suꝑbie. o
elegit gͦ humile nom̃. ut paulus hoc
.ẽ. minimius uocaretur. Paulũ enĩ mini¬
mũ. ẽ. Paulũ nichil. ẽ. aluto quã par¬
iũ. De quo nomine iam glorians. hu¬
mlitatẽqi cõmentans. ego enĩ sũ inini¬
adgentes. E x latrone pator. Ex lupo
ous. Missus. ẽ. at gentes ille apłs mi¬
nimus. & multũ laborauit ingentibus.
& ꝑ eũ gentes crediderunt. Testes sunt

Expanded text:
 una voce Saulum, erexit Paulum: hoc est, prostravit superbum, erexit humilem. Nam quae fuit ratio mutandi sibi nominis, ut cum Saulus antea vocaretur, postea se Paulum dici vellet; nisi quia Sauli nomen in se agnovit, cum persequeretur, fuisse superbiae? Elegit ergo humile nomen, ut Paulus, hoc est minimus, vocaretur. Paulum enim, minimum est. Paulum nihil aliud est, quam parvum. De quo nomine jam glorians, humilitatemque commendans: Ego, inquit, sum miniatur, missus est ad Gentes, ex latrone pastor, ex lupo ovis. Missus est ad Gentes ille apostolus minimus, et multum laboravit in Gentibus, et per eum Gentes crediderunt. Testes sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nã potius assũpsit. quã calcar& et con
s ut miteat ad xp̃m: ñ uult abspon-¬
sa amari ꝓsponso. nec amicos sponsi: ami.¬
ci eni sponsi apłi. Huic sponso &̃ ille hu¬
muilis iohannes. qui putabatur xp̃e ⁊e¬
labat. unde ait. Non sũ ego xp̃c. S¬

Expanded text:
nam potius assumpsit, quam calcaret et connam potius assumpsit, quam calcaret et consed ut mittat ad Christum. Non vult a sponsa amari pro sponso nec amicum sponsi. Amici enim sponsi Apostoli. Huic sponso et ille humilis Joannes, qui putabatur Christus, zelabat. Unde ait: Non sum ego C
Abbreviated transcription (Latin):
pistr. Ostiũ pandendo se. pastor intran
dedit & mẽbris suis. Nã & petrus pastor.
& paulus pastor. & ceceri apłi pastores.
& boni ep̃i pastores. Ostrũ uͦ nemo nr̃m
se dicit. Hoc sibi ipse ꝓprie cenuit
qua intrarent oues. De:niq paulus apls
boni pastoris implebat officiũ quando xp̃m
p̃dicabat quia ꝑ ostiũ intrabat. At ubi
oues indisciplinatȩ cȩperunt facere schis-¬
mata & alia ostia sib ponere ñ qua in¬
trarent ut congregarentur. s qua erra.¬
rent ut diuidentur. dicentes alii ego
sum pauli. alii ego cephȩ. alii eggo apollo.
alii ego xp̃i: ecpauescens ad eos qui di¬
xerunt. ego sum pauli. tanquã clamans
at dues. miseri. qua itis. ñ sum osttum ÷
Nũquto paulus inquit ꝓ uob̃ trucifiaꝰ.ẽ.
aut in nomine pauli baptizati estis :: qui
ostiũ. Discite quantũ p̃sumatis de deo. Ex tractatu p̃s¬
& quantũ triabuatis hominib: qr male:¬
dictus om̃is qui sp̃e suam ponit in homi-¬
dicere ego sũ pauli. ego apollo. suã ꝑso-¬

Expanded text:
pastor: ostium pandendo se, pastor intrando dedit et membris suis: nam et Petrus pastor, et Paulus pastor, et caeteri Apostoli pastores, et boni episcopi pastores. Ostium vero nemo nostrum se dicit; hoc sibi ipse proprium tenuit, qua intrent oves. Denique Paulus apostolus boni pastoris implebat officium, quando Christum praedicabat, quia per ostium intrabat. At ubi oves indisciplinatae coeperunt facere schismata, et alia ostia sibi ponere, non qua intrarent ut congregarentur, sed qua errarent ut dividerentur, dicentes, alii, Ego sum Pauli; alii, Ego sum Cephae; alii, Ego Apollo; alii, Ego Christi: expavescens ad eos qui dixerunt, Ego sum Pauli, tanquam clamans ad oves, Miserae, qua itis? non sum ostium: Numquid Paulus, inquit, pro vobis crucifixus est? auterram. Discite quantum praesumatis de Deo, et quantum tribuatis hominibus; quia maledictus omnis qui spem suam ponit in homidicere, Ego sum Pauli, ego Apollo ; suam perso
Abbreviated transcription (Latin):
lardes tibi. Eripe me ab om̃i tẽptatiõe.
Non ego inmunditiã obsoniitimeo:
s inmuntoitiã cupiditatis. Scio noe.
omne carnis genus. quod cibo. ẽẽt usui
mantucare ꝑmissũ: Heliã cibo carnis re¬
fectum÷ iohannẽ mirabil abstinentia p̃¬
ditum. animalib hoc . ẽ. locustis in ȩscã
cedentib. ñ fuisse pollutũ: Q scio esau
lenticulȩ concupiscentia deceptũ: E dd̾
ꝓpt̃ aquȩ desidiũ. a se ipso rep̃hensũ: &
regẽ nr̃m ñ de carne s de pane tẽp̃tatũ.
Ideoq & ppłs itheremo. ñ qr carnes desi

Expanded text:
rdis mei: eripe me ab omni temptatione. non ego inmunditiam obsonii timeo, sed inmunditiam cupiditatis. scio Noe omne carnis genus, quod cibo esset usui, manducare permissum, Elian cibo carnis refectum, Iohannem mirabili abstinentia praeditum animalibus, hoc est lucustis in escam cedentibus, non fuisse pollutum: et scio Esau lenticulae concupiscentia deceptum et Dauid propter aquae desiderium a se ipso reprehensum et regem nostrum non carne, sed pane temptatum. ideoque et populus in heremo non quia carnes des
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ reges. de quib dictũ. ẽ. Sedebitis
suꝑ sedes duodecĩ iudicantes duodecĩ e¬
trib isrł. ł redicauer̃ uerbũ ueritatis
& genuerunt ȩccłias ñ sibi s illi. Adhoc
sacram̃tũ ꝑtitice quod scriptũ. ẽ. in lege.
Si mortuus fuerit fr̃ accipiat uxorẽ
frat̃ eius. & suscit&e sem̃. ñ sibi s fratri
meis. Mortiuis. ẽ. xp̾c c resurrexit:
ascendit : & absentauit se corpore.
Susceperunt fr̾s eus uxorẽ eius. p̃di¬
catione euangłii generaturi filios ñ¬

Expanded text:
 Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel . Praedicaverunt verbum veritatis, et genuerunt Ecclesias, non sibi, sed illi. Ad hoc sacramentum pertinet quod scriptum est in Lege: Si mortuus fuerit frater, accipiat uxorem ejus frater ejus, et suscitet semen fratri meis . Mortuus est Christus, resurrexit, ascendit, absentavit se corpore: susceperunt fratres ejus uxorem ejus, praedicatione Evangelii generaturi filios, n
Abbreviated transcription (Latin):
genui. Itaqi suscitantes sem̃ fratri stio.
quotquot generauerunt. ñ paulianos.
aut petrianos. s xp̃ianos nominauer̃.
Uidete si ñ iste sensus uigilat. & in
S in honore tuo. quia sem̃ illi suscita¬
uerunt fratrisuo. ldeo ipsos quos susci¬
tauerat fr̃i suo. paulus cũ iuder& cur¬
rere ad nom̃ suũ. exclamauit. Nũquio
paulus crucifixus. ẽ. ꝓ uob̃: quid enĩ
ait lex. & habeat natus nom̃ defuncti: Ex sermõe¬
ne appelletur. Ad hoc legitimũ paulus
uolentes appellari ea nomine suo. reuo¬
Ad defuntũ aspice. Nũquid paulus pro

Expanded text:
genui . Itaque suscitantes semen fratri suo, quotquot genuerunt, non Paulianos aut Petrianos, sed Christianos nominaverunt. Videte si non iste sensus vigilat et in d, in honore tuo, quia semen illi suscitaverunt fratri suo. Ideo ipsos quos suscitaverat fratri suo Paulus, cum videret currere ad nomen suum, exclamavit: Numquid Paulus crucifixus est pro vobis? Quid enim ait Lex? Et habeat natus nomen defuncti. Defune appelletur. Servat hoc legitimum Paulus: volentes appellari ex nomine suo, revoAd defunctum aspicite, Numquid Paul
Abbreviated transcription (Latin):
alterũ. Ne illis qui oderunt unitatem. ext¬
&e partessibi faciunt in hominib. audi¬
ant iliũ qui uolebat eos facere unũ in
ino to utiũ. Audiant illũ dicentẽ. Nolite
uos facere multos. Ego plantaui apollo
ngatit. s ds increm̃tũ dedit. Neq qui
plantat. ẽ. aliguto neq qui rigat s qui in¬
crem̃tũ dat ds̃. Illi dicebant. Ego sum
pauli. ego apollo. ego oȩphȩ : & ilez diui¬
sus. ẽ. xp̃c.: inuno estote: unũ estote. uus
estote: nemo ascendet incȩlũ. nisi qui cͤelo
descenbit. Ecce uolumꝰ. ẽẽ. tui. dicebant
paulo. & ille nolositis pauli. s eus estote

Expanded text:
ae. Vae illis qui oderunt unitatem, et partes sibi faciunt in hominibus! Audiant illum qui volebat eos facere unum in uno ad unum: audiant illum dicentem, Nolite vos facere multos: ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Illi dicebant: Ego sum Pauli, ego Apollo, ego Cephae. Et ille: Divisus est Christus ? In uno estote, unum estote, unus estote: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit. Ecce volumus esse tui, dicebant Paulo. Et ille: Nolo sitis Pauli, sed ejus estote
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ. ẽ. dñm dm̃ patrẽ adorabis & illi
plus seruies. ut seruire ꝑmitteremur
& filio. Plus tam̃ patri tanquã maiori.
minus autẽ filio. tanquã minori dño. ⁊¬
s dictũ. ẽ. dñm dm̃ tuũ ad orab & illisoliseriueᷤ.
soli scilic& om̃ipotenti. soli sapienti deo:
seruiendũ. ẽ. ñ. ẽẽ. nis dm̃ patrẽ: & tam̃
etiam & filium dm̃ & dñm confitentes.
Aꝑtissime duoᷤ deos & dños. maiorem
unũ. minorẽ alterũ dictus: & reos uos
scdm errorẽ ur̃m p̃cepti huuis uiolati. ẽẽ.
monstratis: Quia ñ solũ etiamaiori ue¬
rũ etiam minori. ea quȩ dño deo debetur
seruitute. seruitis. Ub autẽ dixit apłs
soli sapienti deo cũ scribe at romanos:
infine epłȩ sio loquitur. Ei autẽ qui po¬
tens . ẽ. inquit uos confirmare scdm ȩu
citi. manifestat autẽ nunc ꝑ scripturam
tiam fidei iom̃s gentes cogniti soli sapi¬

Expanded text:
inum Deum tuum Patrem adorabis, et illi plus servies; ut servire permitteremur et Filio, plus tamen Patri tanquam majori, minus autem Filio tanquam minori Deo: sed dictum est, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies ; soli scilicet omnipotenti, soli sapienti Deo; serviendum est, non esse nisi Deum Patrem, et tamen etiam Filium Deum et Dominum confitentes; apertissimunum, minorem alterum dicitis: et reos vos, secundum errorem vestrum, praecepti hujus violati esse monstratis, quia non solum majori, verum etiam minori, ea quae Domino Deo debetur servitute servitis. 2. Ubi autem dixit Apostolus, Soli sapienti Deo; cum scriberet ad Romanos, in fine Epistolae sic loquitur: Ei autem qui potens est, inquit, vos confirmare secuciti, manifestati autem nunc per Scripturain obedientiam fidei in omnes gentes cogniti, soli sapi
Abbreviated transcription (Latin):
sus fueris: catis. Si cȩciłis. possidebit. Ut
autẽ ñ cadas. noli exire de uia. Angu¬
stam tib semitã strauit ds̃. Quic quid
extra illũ. lubricũ. ẽ: ꝓpt̾ea lum̃. ẽ. xxp̃e:¬

Expanded text:
sus fueris, cades; si cecideris, possidebit. Ut sus fueris, cades; si cecideris, possidebit. Ut autem non cadas, noli exire de via. Angustam tibi semitam stravit Deus; quidquid extra illam, lubricum est. Propterea lumen e