comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se ipsum. & non solum qd paterẽ.:
sed om̃ino quod ẽ. ad filium rela¬
tiue dici: Quomͦ gͦ euisdẽ eẽntiȩ
filius cuius pater. quandoquiđ̃
ad se ipsum nec eẽntia ẽ. nec om̃ino
est ad se ipsum. s &ẽ eẽ. ad filium
illi ẽ: At enim multomagis uniꝰ
ciusdemq essentiȩ. qr una cadẽ¬
q eẽntia pater & filius. quandoqͥ¬
dem patri. nonadse ipsum ẽ. ipsũ
eẽ. s ad filium: quam eẽntiam ge¬
nuit. & qua eẽntia est quicquidẽ:
Neuter ergo ad se est: & uterq ad
inuicem relatiue dicuntur: An
pater solus. non solum qd pat̃ dr̃.
sed om̃ino quicquid dr̃ relatiue
ad filium dr̃. ille autem dr̃ & ad
se: & si ita est. quid dr̃ ad se: An
ipsa ẽẽntia: S patͥs ẽẽntia ẽ filiꝰ. sic̃
patris uirtus & sapientia: sicut
uerbum patris & imago patris:
aut si ẽẽntia dr̃ ad se filius. pater
autem ñ ẽ eẽntia. s genitor ẽẽntie:
non est autem ad se ipsum. s hac

Expanded text:
se ipsum, se ipsum, sed omnino quod est, ad Filium relative dici. Quomodo ergo ejusdem essentiae Filius cujus Pater, quandoquidem ad se ipsum, nec essentia est, nec omnino est ad se ipsum, sed etiam esse ad Filium illi est? At enim multo magis unius ejusdemque essentiae, quia una eademque essentia Pater et Filius; quandoquidem Patri non ad se ipsum est ipsum esse, sed ad Filium, quam essentiam genuit, et qua essentia est quidquid est. Neuter ergo ad se est, et uterque ad invicem relative dicitur: an Pater solus non solum quod Pater dicitur, sed omnino quidquid dicitur relative ad Filium dicitur; ille autem dicitur et ad se? et si itaipsa essentia? sed Patris essentia est Filius, sicut Patris virtus et sapientia, sicut Verbum Patris et imago Patris: aut si essentia dicitur ad se Filius, Pater autem non est essentia, sed genitor essentiae, non est autem ad se ipsum, sed hac
Abbreviated transcription (Latin):
nnea quam genuit magnitudi¬
neata & ẽ. non nisi ea quam ge¬
nut ẽẽntia. quia ñ aliud illi est¬
sẽ & aluid magnum eẽ. Itane igit᷑
pater est ẽẽntie suȩ. sicut pater
est magnitudinis sue. sic̃ pater ẽ
uirtutis &e sapientiȩ suȩ: Eadem
quippe eius magnitudo quȩ uirtꝰ.
& eadem eẽntia. que magnitudo:
Hȩc dĩ putatio nata ẽ. ex eo qd scͥp
stias sermo coartatur. cum in effa¬
bilia fari cupimus: ut aut dicamꝰ
teamur: s eius patre nonẽe patrẽ
uirtutis & sapientie suȩ. qd ñ minꝰ
impium ẽ. Sic enim nec xp̃i erit
pater. quia xp̃c dĩ uirtus & dĩ sa¬
pientia ẽ: Aut ñ eẽ patrem uirtu¬
te sua potentẽ. neq sapientia sua
sapientem. qd quis audeat dice:
Aut aliud in patre intelligi ẽẽ.
aliud sapientem eẽ. ut non ħ ipso
sit. quo sapiens ẽ: qd̃ de anima in¬
telligi solet. que allas insipiens.
alias sapiens ẽ. uelut natura mi¬
tabilis. & non summe ꝑfecteq sĩ¬
plex: aut patrem neẽ aliquid ad

Expanded text:
magnitudine; ita et est non nisi ea quam genuit essentia; quia non est aliud illi esse, aliud magnum esse. Itane igitur pater est essentiae suae, sicut pater est magnitudinis suae, sicut pater est virtutis ac sapientiae suae? Eadem quippe ejus magnitudo quae virtus, et eadem essentia quae magnitudo. 2. Haec disputatio nata est ex eo quod scrstias sermo coarctatur, cum ineffabilia fari cupimus, ut aut dicamusteamur, sed ejus Patrem non esse patrem virtutis et sapientiae suae, quod non minus impium est; sic enim nec Christi erit pater, quia Christus Dei virtus et Dei sapientia est: aut non esse Patrem virtute sua potentem, neque sapientia sua sapientem; quod quis audeat dicere? aut aliud in Patre intelligi esse, aliud sapientem esse, ut non hoc ipso sit quo sapiens est; quod de anima intelligi solet, quae alias insipiens, alias sapiens est, velut natura mutabilis, et non summe perfecteque simplex: aut Patrem non esse aliquid ad
Abbreviated transcription (Latin):
se opponunt caligines imaginũ
corpr̃alium. &r nubila phantasma¬
tum: & ꝑturbabunt serenitatem
que primo ietu diluxit tͥ cumdi¬
cerem ueritas: Ecce inpso primo
ictu quo uelut coruscatione p̃stim¬
geris cum dr̃ ueritas. mane si poteꝰ
si non potes. relab̾is in ista solita
atq terrena: Quotandem ponde
queso relab̃is: nisi sordium contrac¬
tarum cupiditatis uisco. & ꝑegs¬
nationis erroribus: I¬

Expanded text:
se opponent caligines imaginum se opponent caligines imaginum corporalium et nubila phantasmatum, et perturbabunt serenitatem, quae primo ictu diluxit tibi, cum dicerem, Veritas. Ecce in ipso primo ictu quo velut coruscatione perstringeris, cum dicitur, Veritas, mane si potes: sed non potes; relaberis in ista solita atque terrena. Quo tandem pondere, quaeso, relaberis, nisi sordium contractarum cupiditatis visco et peregrinationis erroribus?
Abbreviated transcription (Latin):
nec quasi tra & celum. nec tale ali¬
quid quale uidemus incelo. nec
quicqͥd tale ñ uidemus. & ẽ fortassiᷤ
in celo. Nec si augeas imaginatiõe
cogitationis. lucem solis quantum
potes. siue quo sit maior. siue qͦ sit
clarior. milies tantum aut mnu¬
merabiliter.: neq hoc est ds̃: Nec
sicut cogitantur angłi mundi
sp̃c celestia corpr̃a inspirantes. atꝙ
ad arbitrium quo seruiunt dõ.
mitantes atq uersantes: neq si
om̃scum sint milia milium in
unum collati unum fiant. nec
tale aliquid ds̃ est. nec si eosdem
spc̃ sine corporib cogites ꝗd quid
carnali cogitationi difficillimũẽ.
Ecce uide si potes o anima p̃gͣua¬
ta corpr̃e quod corrumpitur. &
onusta terrenis cogitationibus
multis et uariis: ecce uide si poteᷤ
ds̃ ueritas ẽ: hoc enĩ scͥptũ ẽ: qm̃¬
ds lux est: Non quomodo isti ocłi
uident: sed quomodo uidet an.
cum audit ueritas ẽ: Noli quet¬
re quid sit ueritas: statim enim

Expanded text:
nec quasi terra et coelum, nec tale alinec quasi terra et coelum, nec tale aliquid quale videmus in coelo, nec quidquid tale non videmus et est fortassis in coelo. Nec si augeas imaginatione cogitationis lucem solis, quantum potes, sive quo sit major, sive quo sit clarior, millies tantum, aut innumerabiliter, neque hoc est Deus. Nec sicut cogitantur Angeli mundi spiritus coelestia corpora inspirantes, atque ad arbitrium quo serviunt Deo mutantes atque versantes, nec si omnes, cum sint millia millium , in unum collati unus fiant, nec tale aliquid Deus est. Nec si eosdem spiritus sine corporibus cogites, quod quidem carnali cogitationi difficillimum est. Ecce vide, si potes, o anima praegravata corpore quod corrumpitur, et onusta terrenis cogitationibus multis et variis; ecce vide, si potes: Deus Veritas est . Hoc enim scriptum est, Qs lux est : non quomodo isti oculi vident, sed quomodo videt cor, cum audis, Veritas est. Noli quaerere quid sit veritas; statim enim
Abbreviated transcription (Latin):
autem fieri pot̾ ut eque uerum sit
hoc aurum atq illud. s mauis ħ
sit quam illud: quia ñeadẽ ibi est
magnitudo quȩ ueritas. aliudq
ibiest aurum eẽ. aliud magnũ eẽ:
Sicor in animi natura. scd̃m .II.
non ẽ ipsius uitatis ẽẽntia. sicuti
ẽ trinitas ds̃ unus: solus. magnus.
uerus. uerax. ui̾tas: Quem si cogi-¬
tare conamur. quantum sinit &¬
donat: nullus cogitetur ꝑlocoꝵ
spacia contractus. aut complexus
quasi trium corporum: nulla
compago iuncture. sic̃ tricorpo¬
rem gereonem fabule fer̃. S qͥc¬
quid animo tale occurrerit. ut
maius sit in trib quam in singłis.
minusq inuno ꝗͣ induobꝰ: sine
ulla dubitatione respuatur: Ita
enim respiutur om̃e corporeum:
In sp̃alib autem. om̃e mutabile qd
occurrerit: non putetur ds̃ Non .N.
parua noticiȩ pars ẽ. cum de ꝓfundo
isto in illam summitatem respira¬
mus: si antequam scire possimus qͥd
sit ds̃. possimus iam scire quid ñ sit:
Non est cnim cerce nec t̃ra. nec celũ.

Expanded text:
autem fieri potest ut aeque verum sit hoc aurum atque illud, sed majus hoc sit quam illud, quia non eadem ibi est magnitudo quae veritas; aliudque illi est aurum esse, aliud magnum esse. Sic et in animi natura, secundum quod non est ipsius veritatis essentia, sicut est Trinitas Deus unus, solus, magnus, verus, verax, veritas. Quem si cogitare conamur, quantum sinit et donat, nullus cogitetur per locorum spatia contactus aut complexus, quasi trium corporum; nulla compago juncturae, sicut tricorporem Geryonem fabulae ferunt: sed quidquid animo tale occurrerit, ut majus sit in tribus quam in singulis, minusque in uno quam in duobus, sine ulla dubitatione respuatur: ita enim respuitur omne corporeum. In spiritualibus autem omne mutabile quod occurrerit, non putetur Deus. Non enim parvae notitiae pars est, cum de profundo isto in illam summitatem respiramus, si antequam scire possimus quid sit Deus, possumus jam scire quid non sit. Non est enim certe, nec terra, nec coelum,
Abbreviated transcription (Latin):
plus habet ueritatis ꝓfecto ueriꝰ
est. sic̃ maius ẽ qd plus habce mag.¬
nitudinis: Hoc gͦ ibi ẽ maius quod
uerius: Non autemueruis ẽ pat̾.
& filius simul: qua singuluᷤ
pater. aut singulus filiris: Nõ gͥ
maius aliquid utrumq simul ꝗͣ

Expanded text:
veritatis, profecto verius est, sicut majus est quod plus habet magnitudinis: hoc ergo ibi est majus quod verius. Non autem verius est Pater et Filius simul, quam singulus Pater, aut singulus Filius. Non igitur majus aliquid utrumque simul, quam
Abbreviated transcription (Latin):
pore ur̃o: Quid est autem sapien¬
tia. nisi lumen sp̃ale & incommu¬
tabile: Est enim & sol iste lumen:
s corporale: Est enim &e sp̃alis nat᷑a
lumen: s non incommutabile: Lu¬
men gͦ pater. lumen filius: lumen
sp̃c sc̃s: Simul autem ñtria lumi¬
s una sapientia: Et quia hoc ẽ
ibi eẽ. quod sapere. una ẽẽntia. pat̾

Expanded text:
pore vestro . Quid est autem sapienpore vestro . Quid est autem sapientia, nisi lumen spirituale et incommutabile? Est enim et sol iste lumen, sed corporale est; et spiritualis creatura lumen, sed non incommutabile. Lumen ergo Pater, lumen Filius, lumen Spiritus sanctus: simul autem non tria lumised una sapientia: et quia hoc est ibi esse quod sapere, una essentia Pater
Abbreviated transcription (Latin):
plum mortius adresurgendum¬
tẽt: in om̃ib ipse primatũ tenẽs:
uia enim homo ad bĩtudinem
sequi non debebat nisi dm̃. & sen¬
tire non poterat dm̃: sequendo dm̃
hominem factum. sequeretur si¬
mul. & quem sentire poterat: et
quem sequi debebat: Amemus gͦ
si ꝓpter exemplum. qd nob̃ reforme¬
mur adimaginem dĩ prebet ima¬
go equalis patri. cum de sapientia
scriptura loquitur. de filioloquitur.
quem sequimur uuiendo sapienter:
Quamius & pater sit sapientia. sic̃
summa caritas utrumq coniun-¬
gens. nosq subiungens. qd̾ idõ nõ
indigne dr̃. quia scriptum ẽ ds̃
caritas ẽ. quomodo non ẽ etiam
ipse sapientia. cum sit lumen. qm̃
da ẽ: quoniam ds̃ est. utiq lumen ẽ.
clamat ap̃apłm: quȩ dicit: Nesci-¬
tis qđ templum dĩ estis. statimq
Ds̃ enim habitat intemplo suo:
Non enim tanquam ministeꝵ
habitat sp̃c dĩ intemplodĩ. cum
alioloco euidentius dicat: nescitis
quia corprã ur̃a templum in uob̾:

Expanded text:
plum mortuis ad resurgendumplum mortuis ad resurgendum. In omnibus ipse primatum tenens, quia enim homo ad beatitudinem sequi non debebat nisi Deum, et sentire non poterat Deum sequendo, Deum hominem factum sequeretur, simul et quem sentire poquem sequi debebat. Amemus ergo si propter exemplum quod nobis ut reformemur ad imaginem Dei praebet imago aequalis Patri, cum de sapientia Scriptura loquitur, de Filio loquitur, quem sequimur vivendo sapienter: quamvis et Pater sit sapientia, sicutsumma charitas utrumque conjungens nosque subjungens, quod ideo non indigne dicitur quia scriptum est, Deus charitas est : quomodo non est etiam ipse sapientia; cum sit lumen, quonda est: quoniam Deus est, utique lumen est: clamat apud Apostolum qui dicit, Nescitis quia templum Dei estis? Statimque Deus enim habitat in templo suo. Non enim tanquam minister habitat Spiritus Dei in templo Dei, cum alio loco evidentius dicat: Nescitis quia corpora vestra templum in vobis
Abbreviated transcription (Latin):
est om̃ino separabilis. quia iols¬
sumẽ. quod ille de quo ẽ: Hos aũt
nitentes imitamur manentem &
sequimur stantem. & in ipsoam¬
bulantes tendiinus ad ipsum: qͥ
factus est nob̾ uia tempr̃ał ꝑhu
militatem. qui mansio nob̃ et̃na
ist ꝑ diuinitatem. Qm̃ quippe spi¬
ritibus mundis intellectualibus
qui suꝑbia non lapsi sunt. in for¬
na dĩ. & deo equalis. & ds̃. prebet
exemplum. ut se idem exemplum
redeundi etiam lapso p̃beret ho-¬
mini. qui ꝓpter immundiciam
peccatorum. penamq mortalita¬
tis dm̃ uidere non poterat: semet¬
ipsum exinaniuit. ñ mutandodi-¬
unitatem suam. s nr̃am mutab¬
litatem assumendo. & formã ser¬
il accipiens: uenit adnos in hẽ
mundum. qui in hoc mundo erat.
quia mundus ꝑ eum factus ẽ: ut
etemplum sursum uidentib dm̃.
exemplum deorsum mirantib
hominem. exemplum sanis ad ꝑ¬
manendum. exemplum infirmiᷤ
ad conualescendum. exemplum
morituris ad ñtimendum. exem¬

Expanded text:
est separabilis, quia idipest separabilis, quia idipsum est quod ille de quo est; nos autem imitantes imitamur manentem, et sequimur stantem, et in ipso ambulantes tendimus ad ipsum: quia factus est nobis via temporalis per humilitatem, qui mansio nobis aeterna per divinitatem; quoniam quippe spiritibus mundis intellectualibus qui superbia non lapsi sunt, in forma Dei et Deo aequalis, et Deus praebet exemplum, ut se idem exemplum redeundi etiam lapso praeberet homini, qui propter immunditiam peccatorum poenamque mortalitatis Deum videre non poterat, semetipsum exinanivit, non mutando divinitatem suam, sed nostram mutabilitatem assumendo, et formam servi accipiens venit ad nos in hunc mundum, qui in hoc mundo erat, quia mundus per ipsum factus est, ut exemplum sursum videntibus Deum, exemplum deorsum mirantibus hominem, exemplum sanis ad permanendum, exemplum infirmis ad convalescendum, exemplum morituris ad non timendum, exem
Abbreviated transcription (Latin):
lumen de lumine. & ds̃ de deo at
singulus pater lumen. & singul
filius lumeri. & singulus pat̾ ds̃.
&e singulus filius ds̃: Ergo ⁊ singͥs
pater sapientia. & singulus filius
sapientia. & sicut utrumq simul
unum lumen. & unus ds̃. sic u¬
trumq una sapientia: Sed filius
factus ẽ nob̃ sapientia dõ ⁊ iustica
et sc̃ificatio: quia tempr̃aliter nos
ad illum conuertimur. idẽ ex aliqͥ
tempre: ut cum illo maneamus ĩ
eternum: Et ipse ex quodam tp̃re
uerbum caro factum ẽ. & habita¬
uit in nob̾ Propterea gͥ cum pro¬
nunciatur in scripturis aut nar.¬
ratur aliquid de sapientia. siue
dicente ipsa. siue cum de illadẽ
filius nob̃ potissimum insiauat᷑
euius imaginis exemplo. & nos
non discedamus adõ. quia &e nos
imago dĩ sumus: ñ quidem eql.
facta quippe a patre ꝑ filium mon
nata de patre sicut illa: Qnosqͥ
illuminamur lumine: illa uͦq
lumen illuminans: Et idõ illasi¬
ne exemplo:nobis exemplum ẽ

Expanded text:
lumen de lumine, et Deus de Deo, ut et lumen de lumine, et Deus de Deo, ut et singulus Pater lumen, et singulus Filius lumen; et singulus Pater Deus, et singulus Filius Deus: ergo et singulus Pater sapientia, et singulus Filius sapientia. Et sicut utrumque simul unum lumen, et unus Deus, sic utrumque una sapientia. Sed Filius factus est nobis sapientia a Deo, et justitia et sanctificatio , quia temporaliter nos ad eum convertimus, id est, ex aliquo tempore, ut cum illo maneamus in aeternum. Et ipse ex quodam tempore Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. 5. Propterea igitur cum pronunratur aliquid de sapientia, sive dicente ipsa, sive cum de illa dicitur, Filius nobis potissimum insinuatur, cujus imaginis exemplo et nos non discedamus a Deo, quia et nos imago Dei sumus, non quidem aequalis, facta quippe a Patre per Filium, non nata de Patre, sicut illa, et nos quia illuminamur lumine, illa vero quia lumen illuminans, et ideo illa sine exemplo nobis exemplum est.
Abbreviated transcription (Latin):
tia est & ẽẽntia: Dam secundum
qd uerbum. non hoc ẽ quod pater.
quia uerbum non ẽ pater: & uer¬
bum relatiue dicitur. sicut filuis.
& sapientia dĩ. quia de patre uir¬
tute & sapientia etiam ipse uirtus
& sapientia est: sicut lumen dei
de patre liunine. & fons uite ap̃
dm̃ patrem utiq fontem uite: Qm̃
apud te inquit fons uite: & in
lumine tuo udebimus lumen:
Quia sicut pater habet uitam in
semet ipso: sic dedit filio uitam
habere insemet ipso: Q erat lum̃
uerum: qd̃ illuminat omnem ho¬
minem. uenientem in hunc mun¬
dum: Et lum̃ hoc uerbum erat
apud dm̃: sed &e ds̃ erat uerbum:
Ds̃ autem lumen ẽ: & tenebre in eo
non sunt ullȩ: Lumen uͦ ñ corpr̃ale.
sed sp̃ale: Neq ita sp̃ale. ut illu¬
minatione factum sit. quemad¬
modum diccum ẽ apłis. uos estis
lumen mundi:s lumen quod
illuminat omnem hominem
Ca ipsa & summa sapientia ds̃.
unde nunc agimus: Sapientia
gͦ filius de sapientia patre: sic̃

Expanded text:
tia est et essentia. Nam secundum tia est et essentia. Nam secundum quod Verbum non hoc est quod Pater, quia Verbum non est Pater, et Verbum relative dicitur, sicut Filius, et sapientia Dei, quia de Patre virtute et sapientia, etiam ipse virtus et sapientia est, sicut lumen Dei de Patre lumine; et fons vitae apud Deum Patrem, utique fontem vitae: « Quoniam apud te, inquit, fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen , quia sicut Pater habet vitam in semetipso, hic dedit Filio habere vitam in semetipso : et erat lumen verum quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum, et lumen hoc Verbum erat apud Deum; sed et Deus erat Verbum . Deus autem lumen est, et tenebrae in eo non sunt ullae : lumen vero non corporale, sed spirituale: neque ita spirituale, ut illuminatione factum sit, quemadmodum dictum est Apostolis, Vos estis lumen mundi ; sed lumen quod illuminat Omnem hominem, ea ipsa et summa sapientia Deus, unde nunc agimus. Sapientia ergo Filius de sapientia Patre, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tia ẽ quo factus est homo: Anꝓptea
non loquituꝵ in illis libris sapien¬
ti&. uł de illa dr̃ aliquid. nisi qd eam
de deo natam ostendat aut factam.
quamuis sit pater ipse sapientia.
quia illa nobis sapientia commen¬
danda erat & imitanda cuius ini¬
tatione formamur: Pat̃ enim
eam dic̃ ut uerbum eius sit. ñ qͦmͦ
ꝓfertur exore uerbum sonans. aut
ante ꝓnunciationem cogitatur:
Spaciis enim temporum ħ comple¬
tur: Illud autem ecernum ẽ. et
illuminando dic̃ nob̾ & dese & de
patre: qd dicendum ẽ hominib:
Ideoq ait: Nemo nouit filium nͥ
pater. & nemo nouit patrem nisi
filius: & cul uoluerit filius reue¬
lare. quia ꝑ filium reuelat pater.
id est ꝑ uerbum: Si enim hoc uer¬
bum qd nos proferimus tempr̃ale
& transitorium. & se ipsum ostendit.
& illud de quo loquinur: quanto
magis uerbum dĩ ꝑ quod facta oĩa.
quodita ostendit patrem sicuti ẽ
pater. quia &e ipsum ita c̃. & hoc ẽ
quod pater. secundum qd sapien¬

Expanded text:
tia est, quia factus est homo. An propterea non loquitur in illis libris sapientia, vel de illa dicitur aliquid, nisi quod eam de Deo natam ostendat aut factam, quamvis sit et Pater ipse sapientia? quia in illa nobis sapientia commendanda erat et imitanda, cujus imitatione formamur: Pater enim eam dicit ut Verbum ejus sit, non quomodo profertur ex ore verbum sonans aut ante pronuntiationem cogitatur. Spatiis enim temporum hoc completur, illud autem aeternum est; et illuminando dicit nobis et de se et de Patre quod dicendum est hominibus. Ideoque ait: « Nemo novit Filium nisi Pater; et nemo novit Patrem nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare : » quia per Filium revelat Pater, id est, per Verbum suum. Si enim hoc verbum, quod nos proferimus, temporale et transitorium est, et seipsum ostendit, et illud de quo loquimur, quanto magis Verbum Dei, per quod facta sunt omnia? quod ita ostendit Patrem sicuti est Pater, quia et ipsum ita est, et hoc est quod Pater, secundum quod sapien
Abbreviated transcription (Latin):
agnitionẽ dĩ scđm imaginẽ eius
qui creauit eum: Aut si iã placet
ꝓpt disputandi necessitatẽ. etiã
exceptis nominib relatiuis plu¬
ralem numerum admitte. ut uno
nomine respondeatur cũ querit᷑.
quid tria. & dicere tres subas siue
cogitentur. nulla distantia qͣntule¬
cumq dissimilitudinis. ut ibi intel¬
ligatur aliud alio uł paululo minꝰ.
quocumq mͦ minus eẽ. aliud alio
pot̃: ut neq ꝑsonarum sit confusio.
nec tał distinctio qͣsit impar ali¬
quid Quod si intellectu capi ñ pot̃:
fide teneatur donce illucescat in
cordib ille qui ait ꝑ ꝓpħam . nͥcre¬

Expanded text:
ionem. Dei, secundum imaginem ejus qui creavit eum . Aut si jam placet propter disputandi necessitatem, etiam exceptis nominibus relativis, pluralem numerum admittere, ut uno nomine respondeatur, cum quaeritur, quid tria, et dicere tres substantiascogitentur, nulla distantia quantulaecumque dissimilitudinis, ut ibi intelligatur aliud alio vel paulo minus, quocumque modo minus esse aliud alio potest: ut neque personarum sit confusio, nec talis distinctio qua sit impar aliquid. Quod si intellectu capi non potest, fide tencatur, donec illucescat in cordibus ille qui ait per pr
Abbreviated transcription (Latin):
apudeum: Ueniemꝰ ⁊habitabime
plurał ẽ numerus: qr p̃dictumẽ
ego & pater. idẽ filius ⁊ pat̃. quȩ
relatiue adinuicem dicuntur: aliq̃n
latent̃ om̃ino sic̃ ingenesi. faciam
hominem ad imaginẽ ⁊ similitudi¬
cipi non pot̃ Non enim ut facent
dii. aut adimaginem ⁊ similitudi¬
nẽ dõꝵ. s. ut faceroe pat̾ & filiꝰ ⁊sp̃e

Expanded text:
 habitabimus, pluralis est numerus, quia praedictum est Ego et Pater, id est Filius et Pater, quae relative ad invicem dicuntur. Aliquando latenter omnino, sicut in Genesi, Faciamus hominem ad similitudicipi non potest. Non enim ut facerent dii, aut ad imaginem et similitudinem deorum, sed ut facerent Pater et Filius e
Abbreviated transcription (Latin):
ec est autem uera dilectio: ut capͥui¬
inherentes ueritati iuste uiuamꝰ.
&e ideo contempnamus omnia
mortalia. pre amore hominum:
quo eos uolumus iuste uiuere.
Ita enim & mori ꝓfr̃ĩb utiliter
docuit: Cum enim duo precepta
sint. in quib tota lex pendet et
ꝓphȩ. dilectio dĩ &e dilectio ꝓximi.
non immerito plerumq scͥptura ꝓ
utroq unum ponit. siue tantum
dĩ. sicuti ẽ illud. scimus q̃m dili¬
gentibus dm̃ om̃ia cooꝑantur us¬
io
bonum. & iterum. quisquis andt̃
ut faciat quod precepit ds̃. & in
tantum diligit. in quantum fact.
Consequens ergo est. ut & ꝓrimum
diligat. quia hoc precepit ds̃: Siui
tantum ꝓrimi dilectionem scͥptut

Expanded text:
haec est autem uera dilectio, ut haec est autem uera dilectio, ut inhaerentes ueritati iuste uiuamus et ideo contemnamus omnia mortalia prae amore hominum, quo eos uolumus iuste uiuere. ita enim et mori pro fratribus utiliter ristus docuit. cum enim duo praecsint in quibus tota Lex pendet et Prophetae, dilectio Dei et dilectio proximi ; non immerito plerumque Scriptura pro utroque unum ponit: sive tantum Dei, sicuti est illud, Scimus quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum ; et iterum, Quisquis autem ut faciat quod praecepit Deus, et in tantum diligit in quantum facit; consequens ergo est ut et proximum diligat, quia hoc praecepit Deus: sive tantum proximi dile
Abbreviated transcription (Latin):
cum incognita ẽ credendo diliga¬¬
mus: ex eoqd iam tale aliquid no¬
uimus: Quicquid enim tale aspe¬
xeris ipsa ẽ. & non ẽ quicquam ta¬
le:quoniam sola ipsa talis ẽ. quał
ipsa ẽ: Qui ergo amat homines: aut
quia uisti s̃. aut ut iusti sint amare
debet: Sic enim & semetipsum ama¬
re debet:aut quia uistus est aut
ut iustus sit: Sic enim diligit ꝓ¬
ximum tanquam se ipsum: sine
ullo ꝑiculo: Qui enim aliter se dili¬
git. iniuste se diligit: quoniam se
ad hoc diligit ut sit inustus: Ad ħ
ergo ut sit malus: Ac ꝑhoc iam ñ
se diligit: Qui enim diligit iniqui¬
tatem: odit animam suam.
Qua ꝓpter non est precipue iuden¬
dum in hac questione que de tri¬
nitate nob̾ est. & decognoscendodõ.
nisi quid sit uera dilectio: immouͦ
quid sit dilectio: Ea quippe dilectio
dicenda. que uera est: Alioquin cu¬
piditas ẽ: Atq ita cupidi abusiue
dicuntur diligere: quemadmodũ
cuꝑe abusiue dicuntur. qui diligt̃.

Expanded text:
cum incognita est, credendo diligacum incognita est, credendo diligamus, ex eo quod jam tale aliquid novimus. Quidquid enim tale aspexeris, ipsa est: et non est quidquam tale, quoniam sola ipsa talis est, qualis ipsa est. Qui ergo amat homines, aut quia justi sunt, aut ut justi sint, amare debet. Sic enim et semetipsum amare debet, aut quia justus est, aut ut justus sit: sic enim diligit proximum tamquam se ipsum sine ullo periculo. qui enim aliter se diligit, iniuste se diligit, quoniam se ad hoc diligit, ut sit iniustus, ad hoc ergo, ut sit malus, ac per hoc iam non se diligit. qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam. Quapropter non est praecipue uidendum in hac quaestione, quae de trinitate nobis est et de cognoscendo deo, nisi quid sit uera dilectio, immo uero quid sit dilectio. ea quippe dilectio dicenda, quae uera est; alioquin cupiditas est. atque ita cupidi abusiue dicuntur qui diligere, quemadmodum cupere abusiue dicuntur qui diligunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dere ac dicere. quidsit ustus ani¬
mus: Qd unde eẽ poterunt. nisi in¬
herendo ipsi formȩ quam intuen¬
tur. ut inde formentur. ⁊ sint iꝰsti
animi: non tantum cernentes. et
dicentes iustum eẽ animum qui
scientia atq ratione inuita ac mo¬
ribus sua cuiq distribuit: s oe
ut ipsi iuste uiuant. iusteq mora¬
ti sint. sua cuiq distribuendo: Et ne¬
mini quicquam debeant. nͥ ut in¬
uicem diligant: Et unde inherẽt
illi forme nisi amando: Curgͦ aliũ
diligimus quem credimus iustum.
et non diligimus ipsamformã. uͥ
uidemus quid sit iustus animus.
ut & nos iusti ẽẽ possimus: Anuͦ
nisi& istam diligeremus. nullomͦ
nus eam diligimus. quam ut iusti
ẽẽ ualeamus: Homoergo qui credi¬
tur iustus: ex ea forma ce u̾itate di¬
ligitur. quam cernit oe intelligit
apud se. ille qui diligit: Ipsa uͦ forma
& ueritas: non ẽ quomodo aliunde
diligatur: Neq enim inuenimus
aliquid tale preter ipsam: ut eam

Expanded text:
dere ac dicere quid sit justus anidere ac dicere quid sit justus animus. Quod unde esse poterunt, nisi inhaerendo eidem ipsi formae quam intuentur, ut inde formentur et sint justi animi; non tantum cernentes et dicentes justum esse animum qui scientia atque ratione in vita ac moribus sua cuique distribuit, sed etiam ut ipsi juste vivant justeque morati sint, sua cuique distribuendo, ut nemini quidquam debeant, nisi ut invicem diligant . Et unde inhaeretur illi formae, nisi amando? Cur ergo alium diligimus quem credimus justum, et non diligimus ipsam formam ubi videmus quid sit justus animus, ut et nos justi esse possimus? An vero nisi et istam diligeremus, nullo modo nus eam diligimus quam ut justi esse valeamus? Homo ergo qui creditur justus, ex ea forma et veritate diligitur, quam cernit et intelligit apud se ille qui diligit: ipsa vero forma et veritas non est quomodo aliunde diligatur. Neque enim invenimus aliquid tale praeter ipsam, ut eam,
Abbreviated transcription (Latin):
me. & si non sum ipse qd cerno at
multi si audiant approbabunt ¶l
quisquis me audit atq scientta
approbat. apudse & ipse h idem
cernit: etiam si non sit ce ipse qd
cernit: Iustus uero cum iddic
id quod ipse est cernit & dicit: Et
ubi etiam ipse cernit. nisi apud se
ipsum: S hoc mirum ñẽ : Ubi enĩ¬
sc ipsum cerneret nisi apud se ipsũ:
Inud mirabile ẽ. ut apud se animus
uideat. qđ alibi nusquam udit: et
uerum uideat. ⁊ ipsum uerũ iustũ
animum uideat: ⁊ sit ipse animus.
it nonsit iustus animus. quem ap̃
scipsum udet: Nũ ẽ alius animus
iustus. in animo nondum iusto:
Aut si non ẽ quem ibi uidet. dicit¬
cum uidet . & quid sit animus iuistꝰ.
nec alibi quam inse uidet. cumipse
non sit animus iustus: An illudqͥ
uidet ueritas ẽ interior presens
animo. qui ualet eam intueri:
Neq om̃s ualent: & qui intueri
ualendrħ etiam qđ intuentur. non
om̃s sunt: Hoc est non sunt etiam
ipsi uisti animi. sicut possunt ui¬

Expanded text:
me, etsi non sum ipse quod cerno, et me, etsi non sum ipse quod cerno, et multi si audiant approbabunt. Et quisquis me audit atque scienter approbat, apud se et ipse hoc idem cernit, etiamsi non sit et ipse quod cernit. Justus vero cum id dicit, id quod ipse est cernit et dicit. Et ubi etiam ipse cernit, nisi apud se ipsum? Sed hoc mirum non est: ubi enim se cerneret, nisi apud se ipsum? Illud mirabile est ut apud se animus videat quod alibi nusquam vidit, et verum videat, et ipsum verum justum animum videat, et sit ipse animus et non sit justus animus, quem apud se ipsum videt. Num est alius animus justus in animo nondum justo? Aut si non est, quem ibi videt, cum videt et dicit quid sit animus justus, nec alibi quam in se ipso videt, cum ipse non sit animus justus? An illud quod videt, veritas est interior praesens animo qui eam valet intueri? Neque omnes valent: et qui intueri valent, hoc etiam quod intuentur non omnes sunt, hoc est, non sunt etiam ipsi justi animi, sicut possunt vi
Abbreviated transcription (Latin):
antequam uoce quinq sillabas
ꝓferam: qd nom̃ eius fere om̃ib
notum ẽ: Quam tam̃ imaginda
si ex animo meo ꝓferre possema
ocłos hominum qui alexandria
nouerunt. ꝓfecto aut om̃s dictĩ
non ẽ ipsa: aut si dicerent ipsaẽ.
multum mirarer. atq ipsam indi¬
ens in animo meo. id ẽ unaginen
quasi picturam eius: ipsamtamci
ẽẽ nescirem. s eis crederem qui uisi
tenerent: N on autem itaquero qͥd
sit iustus. nec ita inuenio nec ita
intueor. cum id eloquor: nec itap¬
bor cum audior. nec ita ꝓbo cum
audio. quasi tale aliquid ocłis inde¬
rim. aut ullo corpr̃is sensu didice¬
rim: aut ab eis qͥ ita didicissent
audicrim: Cum enim dico ⁊ sciens
dico. iustus ẽ animus. qui scientia
atq ratione. inuita. ac morib sua
cuiq distribuit: non aliquam reu
absentem cogito. sic̃ cartaginem.
aut fingo ut possum. sic̃ alexan¬
dłam: siue ita sit siue non ita:. sed
presens quiddam cerno. ⁊ cernoa

Expanded text:
antequam voce quinque syllabas antequam voce quinque syllabas proferam, quod nomen ejus fere omnibus notum est. Quam tamen imaginem si ex animo meo proferre possem ad oculos hominum qui Alexandriam noverunt, profecto aut omnes dicerent, Non est ipsa; aut si dicerent, Ipsa est, multum mirarer, atque intuens in animo meo ipsam, id est imaginem quasi picturam ejus, ipsam tamen esse nescirem, sed eis crederem qui visam tenerent. Non autem ita quaero quid sit justus, nec ita invenio, nec ita intueor, cum id eloquor; nec ita probor, cum audior; nec ita probo, cum audio; quasi tale aliquid ocultis viderim, aut ullo corporis sensu didicerim, aut ab eis qui ita didicissent audierim. Cum enim dico et sciens dico, Justus est animus qui scientia atque ratione in vita ac moribus sua cuique distribuit; non aliquam rem absentem cogito, sicut Carthaginem, aut fingo ut possum, sicut Alexandriam, sive ita sit, sive non ita: sed praesens quiddam cerno, et cerno apud
Abbreviated transcription (Latin):
quisquis hinc uerum respondere po¬
tuit: apud se ipsum quid responda
inuenit: & cartaginem quidem cũ
eloqui uolo. apud me ipsum quero
ut eloquar. & apud me ipsum inue¬
nio phantasiam cartaginis: s eã
ꝑ corpus accepi. id est ꝑcorporis
sensum. qm̃ presens in ea corpr̃e fui.¬
& ita eam uidi atq sensi. memoriaq
recinui: ut apud me inuenirẽ de
illa uerbum. cum eam uellem dicẽ:
Ipsa enim phantasia eius in memo¬
ria mea uerbum eius. non sonus
iste trisillabus. cum cartago no¬
minatur. uł etiam tacite nomen
ipsum ꝑspacia tempoꝵ cogitatur
s illud qͦd in animo meo cerno. cũ
hoc trisillabum uoce ꝓfero. uł an¬
tequam uoce ꝓferam: Sic & ale¬
xandriam cum eloqui uolo quã
numquam uidi. p̃sto ẽ apud me
phantasma eius: Cum enum amł¬
tis audissem ⁊ credidissem. magnã
ẽẽ illam urbem sic̃ michi narra¬
ri potuit. finxi animo imaginẽ
eius ꝗͣ potui. & hest apud me uer¬
bum eius. cum eam uolodicere

Expanded text:
quisquis hinc verum respondere poquisquis hinc verum respondere potuit, apud se ipsum quid responderet invenit. Et Carthaginem quidem cum eloqui volo, apud me ipsum quaero ut eloquar, et apud me ipsum invenio phantasiam Carthaginis: sed eam per corpus accepi, id est per corporis sensum, quoniam praesens in ea corpore fui, et eam vidi atque sensi, memoriaque retinui, ut apud me invenirem de illa verbum, cum eam vellem dicere. Ipsa enim phantasia ejus in memoria mea verbum ejus, non sonus iste trisyllabus cum Carthago nominatur, vel etiam tacite nomen ipsum per spatia temporum cogitatur; sed illud quod in animo meo cerno, cum hoc trisyllabum voce profero, vel antequam proferam. Sic et Alexandriam cum eloqui volo, quam nunquam vidi, praesto est apud me phantasma ejus. Cum enim a multis audissem et credidissem magnam esse illam urbem, sicut mihi narrari potuit, finxi animo meo imaginem ejus quam potui: et hoc est apud me verbum ejus, cum eam volo dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
Quis hoc dixerit: At oculis ñ ui¬
dentur. nisi corpr̃a: Iustus autem
in homine non est: nisi ammus. &
cum homo ustus dr̃: ex animo dr̃
non excorpr̃e: Est enum quedam
pulcritudo animi iusticia. qͣ pulcͥ
sunt homines: pleriq ẽ qui cor¬
pore distorti.atq deformes s̃.Sic̃
autem animus ñ iudetur ocłis:
ita nec pulcͥcudo eius Ubi gͦ no¬
uit quid sit iustus qui nondumẽ.
atq ut sit.diligit uistum: Ansig¬
na quedam ꝑmotum corprĩs emi¬
cant. quibus ille aut ille homo
ẽẽ iustus appareat: S unde no¬
uit illa signa ẽẽ animi usti:nes¬
ciens quid om̃ino sit iustus: No¬
uit gͦ. S ubi nouimus quid sit
iustus. &e cum iusti nondũ sumꝰ:
Si extra nos nouimus: incorpore
aliquo noiumus: S nonẽ istares
corpris: In nob̃ gͦ nouimus qͥd
sit iustus: Non enim alibi ħ inue¬
nio cumquero ut h eloquar. nis
apudme ipsum: & si int̾rogem
alium quiosit iustus. apud se
ipsum querit quid respondeat: Et

Expanded text:
Quis hoc dixerit? At oculis non viQuis hoc dixerit? At oculis non vidit nisi corpora. Justus autem in homine non est, nisi animus: et cum homo justus dicitur, ex animo dicitur, non ex corpore. Est enim quaedam pulchritudo animi justitia, qua pulchri sunt homines, plerique etiam qui corpore distorti atque deformes sunt. Sicut autem animus non videtur oculis, ita nec pulchritudo ejus. Ubi ergo novit quid sit justus, qui nondum est, atque ut sit diligit justum? An signa quaedam per motum corporis emicant, quibus ille aut ille homo esse justus apparet? Sed unde novit illa signa esse animi justi, nesciens quid omnino sit justus? Novit ergo. Sed ubi novimus quid sit justus, etiam cum justi nondum sumus? Si extra nos novimus, in corpore aliquo novimus. Sed non est ista res corporis. In nobis igitur novimus quid sit justus. Non enim alibi hoc invenio, cum quaero ut hoc eloquar, nisi apud me ipsum: et si interrogem alium quid sit justus, apud se ipsum quaerit quid respondeat; et
Abbreviated transcription (Latin):
ex nob̃ In est enim auimus nobis:
Quid autem sit iustus. ũn nouimꝰ
siiusti non sumus: Qdsi nemono¬
uit quidsit iustus. nͥ qui iustus ẽ:
nemo diligit iustum nͥ uistus: Nõ
cnim pot̃ diligere quem iustum eẽ
credit. obħ ipsum qr iustum ẽẽ cre¬
dit: siquid sit iustus ignorat. Se¬
cundum qd suꝑuus demonstraui¬
mus. neminem diligere qđ credit
⁊ non uidet: nͥ exaliqua regła no¬
uciȩ generalis siue sp̃alis: Ac ꝑh
si non diligit iustum nisi iustus:
quomͦ uolet quisq uistus cẽ. qui ñ¬
dumẽ: Nonenim uult quisquam
eẽ qd nondum diligit Ut aũt iustꝰ
sit qui nondum ÷. uolet utiq iustus
cẽ. Ut autem uelit. diligit iustum:
Diligit gͦ iustum: &̃ qui nondum
iustus ẽ: Diligere autem iustum ñ
potest: siquid sit iustus ignorat:
Pide nouit quid sit iustus: etiã
qui nondum ẽ Ubigͦ nouit: Nũ
oculis uidit aut ullum corpus
iustum. uelut album aut nigrum
aut quadratum aut rotundum:

Expanded text:
ex nobis: inest enim animus nobis. ex nobis: inest enim animus nobis. Quid autem sit justus unde novimus, si justi non sumus? Quod si nemo novit quid sit justus nisi qui justus est, nemo diligit justum nisi justus: non enim potest diligere quem justum esse credit, ob hoc ipsum quia justum esse credit, si quid sit justus ignorat; secundum quod superius demonstravimus, neminem diligere quod credit et non videt, nisi ex aliqua regula notitiae generalis sive specialis. Ac per hoc si non diligit justum nisi justus, quomodo volet quisque justus esse qui nondum est? Non enim vult quisquam esse quod non diligit. Ut autem sit justus qui nondum est, volet utique justus esse: ut autem velit, diligit justum. Diligit ergo justum et qui nondum justus est. Diligere autem justum non potest, qui quid sit novit quid sit justus, etiam qui nondum est: ubi ergo novit? num oculis vidit? An ullum corpus justum, velut album, aut nigrum, aut quadrum, aut rotundum?
Abbreviated transcription (Latin):
tudine cognoscimus: qr et nosta
mouemus corpꝰ uiuendo. sic̃ ila
corpr̃a moueri aduertimus: Hes
enim cum corpus uiuum mont̃
aꝑitur ulla uia ocłis nr̃is. adii¬
dendum animum. rem quȩ oels
uidi non potest: s illi moli aliquo
humanȩ prudentiȩ rationisq
prium ẽ: & bestie quippe senti¬
unt iuiuere ñ tantum se ipsass.
etiam inuicem. atq alterutrum
⁊ nos ipsos: nec animas nr̃as uidet
s ex motib corprĩs. idq statim
facillime quadam conspiratioẽ
naturali: Animum gͥ cuiuslibe
ex nr̃o nouimus: ⁊ ex nr̃o credimꝰ
quem ñ nouimus: Nõ enim tm
sentimus animum. s & scut
possumus quid sit animus consid̾a¬
cione nr̃i: Habemus enim animũ:
S. quid sit iustus unde nouimus:
Dixeramus enim nos apłm ñ alia
causa diligere. nisi quodsit iustus
animus: Nouimus ergo quid sit
uistus. sicut quid sit animus: s qͥd
sit animus ut dictum ẽ nouimus

Expanded text:
itudine agnoscimus: quia et nos ita itudine agnoscimus: quia et nos ita movemus corpus vivendo, sicut illa corpora moveri advertimus. Neque enim cum corpus vivum movetur, aperitur ulla via oculis nostris ad videndum animum, rem quae oculis videri non potest: sed illi moli aliquid humanae prudentiae rationisque proprium est. Et bestiae quippe sentiunt vivere, non tantum se ipsas, sed etiam se invicem atque alterutrum, et nos ipsos. Nec animas nostras vident, sed ex motibus corporis, idque statim et facillime quadam conspiratione naturali. Animum igitur cujuslibet et ex nostro novimus, et ex nostro credimus quem non novimus. Non enim tantum sentimus animum, sed etiam scire possumus quid sit animus consideratione nostri: habemus enim animum. Sed quid sit justus, unde novimus? Dixeramus enim nos Apostolum non alia causa diligere, nisi quod sit justus animus. Novimus ergo et quid sit justus, sicut et quid sit animus. Sed quid sit animus, ut dictum est, novimus
Abbreviated transcription (Latin):
quo cẽ nondum notum dm̃ diliga¬
mus:. hoc queritur:¬
edigͦ me cum & consideremus
cur diligamus apłm: Numquid¬
nam ꝓpter humanam speciem
quam notissimam habemus. eo qd̃
credimus cum hominem fuisse.
Nonutiq: Alioquin nunc non ẽ
quem diligamus. quando quidẽ
homo ille iam nonẽ. Anima enĩ
eus acorpore separata ẽ: Sed id
qd̃ in illo amamus etiam nunc ui¬
uere credimus: Amamus enim
animum iustũ: Ex quagͦ gen̾ali
aut sp̃ali regula: nͥ qr scimus et
quid sit animus. ⁊ quid sit ustus:
& animus quidẽ quid sit. ñ incon¬
grue nos dicimus idõ nosse. quia
& nos habemus animum: neq
enim uinꝗͣ oclis uidimus. & ex
suilitudine usorum plurum
notionem generalem specialtmr
ꝑccpimus: sed pocius ut dixiq
ce nos habemus: Quid enuntes
intime scitur. seq ipsum eẽ sene
quam id quo etiam cetera sentun.
idẽ ipse animus:. Nam ce motis
corporum. quibus preter nos ala
iuuere sentimus. ex nr̃a simil¬

Expanded text:
quo etiam nondum notum Deum diligaquo etiam nondum notum Deum diligamus, hoc quaeriturergo mecum, et consideremus cur diligamus Apostolum. Numquidnam propter humanam speciem, quam notissimam habemus, eo quod credimus eum hominem fuisse? Non utique: alioquin nunc non est quem diligamus, quandoquidem homo ille jam non est; anima enim ejus a corpore separata est. Sed id quod in illo amamus, etiam nunc vivere credimus: amamus enim animum justum. Ex qua ergo generali aut speciali regula, nisi quia scimus et quid sit animus, et quid sit justus? Et animus quidem quid sit, non incongrue nos dicimus ideo nosse, quia et nos habemus animum. Neque enim unquam oculis vidimus, et ex similitudine visorum plurium notionem generalem specialemve percepimus; sed potius, ut dixi, quia et nos habemus. Quid enim tam intime scitur, seque ipsum esse sentit; quam id quo etiam caetera sentiuntur, id est, ipse animus? Nam et motus corporum, quibus praeter nos alios vivere sentimus, ex nostra simil
Abbreviated transcription (Latin):
uł specialem ł genalem noticiam.
illam qͦ talem ẽẽ credamus. atq: ita
rem ꝗͣ credimus. ⁊ ñdum nouimus ex
minẽ umꝗͣ resurrexisse uidimus:
ita trinitatem ꝗͣ ñ uidemus. ⁊ qͣlẽ
nullam umꝗͣ uidimus. possumus
credendo diligere: S quid sit ui¬
entes. aliquando uidimꝰ. atq ex¬
ꝑti sumus. Quid ẽ autem aliud re¬
surgere. nͥ reiuiuescere: idẽ exmorte
ad uitam redire : Cum gͦ dicimus
⁊ credimus ẽẽ trinitatẽ. nouimus
quid sit trinitas. qr nouimus qͥd
sint tria: s ñ hoc diligimus: Nã
id ubi uolumus facile habemus.
Ut alia omittam. uł micando di¬
gitis tribus: Anuͦ diligimus. nõ
quod om̃is trinitas. sed quod tri¬
nitas ds̃: Hoc gͦ diligimus intri¬
nitate: quod ds̃ est : S dm̃ nullum
alium uidimus. aut nouimus. qr
unus ẽ ds̃ ille solus: quem ñdum
uidemus. & credendo diligimus:
S ex qua rerum notarum simili¬
tudine. uł comꝑatione credamus.

Expanded text:
vel specialem vel generalem notitiam, vel specialem vel generalem notitiam, illam quoque talem esse credamus; atque ita rem quam credimus et nondum novimus, exminem unquam resurrexisse viderimus, ita Trinitatem quam non videmus, et qualem nullam unquam vidimus, possumus credendo diligere? Sed entes aliquando vidimus et experti sumus. Quid est autem aliud resurgere, nisi reviviscere, id est, ex morte ad vitam redire? Cum ergo dicimus et credimus esse Trinitatem, novimus quid sit Trinitas, quia novimus quid sint tria; sed non hoc diligimus. Nam id ubi volumus, facile habemus, ut alia omittam, vel micando digitis tribus. An vero diligimus, non quod omnis trinitas, sed quod Trinitas, Deus? Hoc ergo diligimus in Trinitate, quod Deus est: sed Deum nullum alium vidimus, aut novimus, quia unus est Deus, ille solus quem nondum vidimus, et credendo diligimus. Sed ex qua rerum notarum similitudine vel comparatione credamus,
Abbreviated transcription (Latin):
hic salua fide licet dicere: forte talẽ
habebat faciem: forte non talem:
forte autem de uirgine natus est
Quamobrem qm̃ trinitatis eterni¬
tatem. & equalitatem. & unitatem.
quantum datur intellig̾e cupimꝰ.
prius aut̃ ꝗͣ intelligamus credere
debemus: uigilandumq nob̃ ẽ. ne
ficta sit fides nr̃a: Fadem quippe
trinitate fruendum ẽ: ut beate u¬
uamus: Si autem falsum de illa
crediderimꝰ: imnanis erit spes. et ñ
iasta caritas: Quomͦ gͥ eancẽ tri¬
nitatem ꝗͣ non nouimꝰ. credendo
fuit q̃ nob occurrit de illo cogitan¬
tbus & ħ penitus ignorantib: no¬
umus tam̃ qͥd sit homo: Ut enim
mortalit uixisse manifestum ẽ: Hoc
gͦ de illo credimus. qd inuenimus
nus: qͦhumana om̃is natura parit̃
continetur: Quid gͥ de illa excellen¬
tia trinitatis. siue speciałr. siue gn̾a¬
liter nouimus: qͣsi multȩ sint taleᷤᷤ
trinitates. quaꝵ aliquas exꝑti simꝰ.
ut ꝑ regulam similitudinis imp̃ssã.

Expanded text:
hic salva fide licet dicere, Forte talem hic salva fide licet dicere, Forte talem habebat faciem, forte non talem: Forte autem de virgine natus est Quamobrem quoniam Trinitatis aeternitatem, et aequalitatem, et unitatem, quantum datur, intelligere cupimus, prius autem quam intelligamus credere debemus, vigilandumque nobis est, ne ficta sit fides nostra: eadem quippe Trinitate fruendum est, ut beate vivamus; si autem falsum de illa crediderimus, inanis erit spes, et non casta charitas: quomodo igitur eam Trinitatem quam non novimus, credendo fuit quae nobis occurrit de illo cogitantibus, et hac penitus ignoramus, novimus tamen quid sit homo. Ut enim mortaliter vixisse manifestum est. Hoc ergo de illo credimus, quod invenimus nus, quo humana omnis natura pariter continetur. Quid igitur de illa excellentia Trinitatis sive specialiter sive generaliter novimus, quasi multae sint tales trinitates, quarum aliquas experti sumus, ut per regulam similitudinis impressam
Abbreviated transcription (Latin):
nec bethaniam. nec sepulchrum
lapidemq illum quem remonen
iussit. cum eum resuscitaret ind¬
mus: nec monum̃tum nouumei¬
cisum inpetra unde ipse resurreĩ
nec montem oluieti unde ascendt
incelum: neq om̃ino scimus qͥcq
ista ñ uidimus. an ita sint ut ea
cogitamus. unmo uͦ ꝓbabilius en¬
stimamus ita ñcẽ: Namq cumali¬
cuius facies uł loci. uł hominis ul
cuius libet corporis. Cadem occur¬
rerit ocłis nr̃is. quȩ occurrebas
animo. cium eam priusꝗͣ uidemꝰ
cogitabamus: ñ paruo miracło
mouemur. itaratd & pene nũꝗͣ
accidit: & tam̃ ea firmissime cit¬
dimius: qr scđm speciem genalẽq
noticiam q̃certa nob ẽ cogitamꝰ
Credimus enim dñm iħm xp̃m
hatur. Quid sit autem uirgo. & qͥd
sit uasci. & quid sit nomen ꝓprium
non credimus.s. prorsus uouimus:
Ytrum autem illa facies marie
fucritꝰ occurrit animo cum ista lo¬
quimur. aut recordamur: nec nouz¬
mus ominino nec credimus: Itaq

Expanded text:
nec Bethaniam, nec sepulcrum nec Bethaniam, nec sepulcrum lapidemque illum quem removeri jussit cum eum resuscitaret, vidimus, nec monumentum novum excisum in petra unde ipse resurrexit, nec montem Oliveti unde ascendit in coelum: neque omnino scimus, quicumque ista non vidimus, an ita sint ut ea cogitamus, imo vero probabilius existimamus non esse ita. Namque cum alicujus facies vel loci vel hominis vel cujuslibet corporis eadem occurrerit oculis nostris, quae occurrebat animo, cum eam priusquam videremus cogitabamus, non parvo miraculo movemur; ita raro et pene nunquam accidit: et tamen ea firmissime credimus, quia secundum specialem generalemque notitiam quae certa nobis est, cogitamus. Credimus enim Dominum Jesum ocabatur. Quid sit autem virgo, et quid sit nasci, et quid sit nomen proprium non credimus, sed prorsus novimus. Utrum autem illa facies Mariae fuerit quae occurrerit animo cum ista loquimur aut recordamur, nec novimus omnino, nec credimus. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
ihu xp̃o habemus. illud salubre qd
sͥ animus fingit. longe fortasse
aliter quam se res habet: s illud qͥ
scđm speciem de homine cogitamꝰ
hominem eẽ cognoscimus. uel ho
nob̾ dm̃ hominem factum adhui¬
militatis exemplum: ⁊ ad demon¬
strandam erga nos dilectionem
dĩ: Hoc enim nob̾ prodest credere.
& firmum atq inconcussum cor¬
de retine: humilitatẽ qͣnatus ẽ ds̃
ex femina.⁊ amortalib ꝑ tantas
contumelias ꝑductus admortem
suminũ eẽ medicam̃tũ. qͦ suꝑbie
nr̃e sanaretur tumor: ⁊ altũ sac̾m̃tũ
qͦ peccati uincłm solueret᷑. Sic &
uirtutem miracłorum. ⁊ ipsiꝰ re¬
surrectionis eiꝰ. q̃m nouimꝰ qͥd sit
om̃ipotentia de om̃ipotente dõ cre¬
dimus: & scd̃m species ⁊ geneta
rerum. uł natura insita. ul etx¬
entia collecta. de factis huiuser¬
modi cogitamus: ut ñ ficta sit si¬
des nr̃a: Deq enim nouimus fa¬
em uirginis marie. ex qua illean
rointacta. neq in ipso partu cn¬

Expanded text:
Jesu Christo habemus, illud salubre est quod Jesu Christo habemus, illud salubre est quod sibi animus fingit, longe fortasse aliter quam res se habet, sed illud quod secundum speciem de homine cogitamushominem esse cognoscimus vel homnobis Deum hominem factum, ad humilitatis exemplum, et ad demonstrandam erga nos dilectionem Dei. Hoc enim nobis prodest credere, et firmum atque inconcussum corde retinere, humilitatem qua natus est Deus ex femina et a mortalibus per tantas contumelias perductus ad mortem, summum esse medicamentum quo superbiae nostrae sanaretur tumor, et altum sacramentum quo peccati vinculum solveretur. Sic et virtutem miraculorum ipsius et resurrectionis ejus, quoniam novimus quid sit omnipotentia, de omnipotente Deo credimus, et secundum species et genera rerum vel natura insita vel experientia collecta, de factis hujuscemodi cogitamus, ut non ficta sit fides nostra. Neque enim novimus faciem virginis Mariae, ex qua ille a viro intacta neque in ipso partu cor