comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trũ exactoris eiꝰ suꝑasti sic̃ in die madran.
qͥa om̃is uolenta p̃datio cũ tumultu. &
uestim̃tũ mixtũ sanguine : erit incom¬
bustionẽ & cyb ignis. Lxx. plurimã pa¬
tẽ pͦpłi deduxisti in leticia tua & letabi¬
tur in conspectu tuo sicut letari solit
in messe. & sicut hi qui diuidunt spo¬
lia: qͥa ablatũ est iugũ qͦd supͣ ipsũ rat
positũ. & uirga de collo eoꝵ. Uirga em̃
exactoꝵ dissipabit᷑ sicut indie madiar.
qͥa omnẽ stolã congregatã dolo. & ue¬
stim̃tum cõmutationis restituent. & cu¬
pient ignieẽ. combusti. In obscurislo¬
cis utranꝙ editionẽ ponimꝰ. ut qͣntũa
cet̾is editionib & ab hebraica ueritai
distet uulgata tͣnslatio. diligens letͥi

Expanded text:
. Quia omnis violenta praedatio cum tumultu: et vestimentum mixtum sanguine erit in combustionem et cibus ignis. LXX: Plurimam partem populi deduxisti in laetitia tua: et laetabuntur in conspectu tuo, sicut laetari solent in messe, et sicut hi qui dividunt spolia: quia ablatum est jugum quod supra ipsos erat positum, et virga de collo eorum. Virga enim exactorum dissipabitur, sicut in die Madian. Quia omnem stolam congregatam dolo, et vestimentum commutationis restituent: et cupient igne esse combusti. In obscuris locis utramque editionem ponimus, ut quantum a caeteris editionibus et ab Hebraica veritate distet Vulgata translatio,
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ suũ omĩb gentib. Et rursũ. Dñe
qͥs credidit auditui nr̃o. & brachium
dnĩ cui reuelatũ ẽ. Uocabit᷑ gͦ pꝰ duo
noĩa: sex aliis nõib ad mirabilis. con¬
siliariꝰ. ds̃. fortis. pat̾ fut᷑i scłi. pͥncepᷤᷤ
pacis. Non enĩ ut pleriq putant bi¬
na iugenda st̃ noĩa ut legamꝰ ad im¬
rabilis consiliariꝰ. & rursũ ds. fortis
s ad mirabilis. legendũ. ẽ. separatim

Expanded text:
Et rursum: Domine, quis credidit auditui nostro: et brachium Domini cui revelatum est ? Vocabitur ergo post duo nomina, sex aliis nominibus: Admirabilis, Consiliarius, Deus, 133 Fortis, Pater futuri saeculi, Princeps pacis. Non enim, ut plerique putant, bina jungenda sunt nomina, ut legamus, Admirabilis consiliarius, et rursum, Deus fortis; sed, Admirabilis legendum est separatim,
Abbreviated transcription (Latin):
tam. eo qͦd peccata pͦpłi sustiñet. Po¬
stea aut̃ non solũ due trib. s & reliqͤ
quȩ habitabant tͣnsiordanẽ & sama¬
ria ducte st̃ incaptiuitatẽ. Et hoc in¬
quiunt scͥpt᷑a nc̃ dicit qͦd regio cuiꝰ p̾płs
pͥmꝰ ductus ẽ. in captiuitatẽ & baby lo¬
niis seuire cepit. & quȩ pͥus intenebris
tis uid̾et xp̃i. & ex ea in unu̾sas genteᷤᷤ
sit euͣngłm seminatũ. Mazarei quoꝵ
opimonẽ supͣposui hunc locũ ita expla¬
nare conant᷑. Adueniente xp̃o & p̾di¬
catione illiꝰ choruscante. pͥma t̾ra zabu¬
lon & t̾ra neptalm. scribarũ & phari¬
seor est errorib liberata: & grauissi¬
mũ traditionũ iudaicarũ iugũ excus¬
sit de ceruicib suis. Postea aut̃ ꝑ eu̾n¬
geliũ apłi pauli qui nouissimꝰ apłoꝵ¬

Expanded text:
ccata populi sustineret. Postea autem non solum duae tribus, sed et reliquae, quae habitabant trans Jordanem et in Samaria, ductae sunt in captivitatem . Et hoc, inquiunt, Scriptura nunc dicit, quod regio cujus populus primus ductus est in captivitatem, et Babyloniis servire coepittis viderit Christi, et ex ea in universas gentes sit Evangelium seminatum. Nazaraei, quorum opinionem supra posui, hunc locum ita explanare conantur: Adveniente Christo et praedicatione illius coruscante, prima terra Zabulon et terra Nephthali Scribarum et Pharisaeorum est erroribus liberata, et gravissimum traditionum Judaicarum jugum excussit de cervicibus suis. Postea autem per Evangelium Apostoli Pauli, qui novissimus Apo
Abbreviated transcription (Latin):
fert qͦd ĩesus cum discipłis suis in cha¬
na galilex̧ inuitatus ad nuptias: pͥ¬
mum ibi signũ fecerit: aqͣs inuina
conũtendo. Hoc fecit pͥncipiũ signo¬
nuptias: & manifestauit głam suã.
& credidert̃ in eũ discipłi eiꝰ. Unde &
in .lxx. dr᷑. Hoc pͥmũ bibe. uelociter
fac: qͥa t̾ra zabulon. & t̾ra neptalin
pͥma rp̃i uid̾e miracła ut pͥma bib̾et
fidei potionẽ quȩ pͥma uid̾at dñm
signa facientẽ. Et iuxta hebraicum

Expanded text:
fert quod 129 Jesus cum discipulis suis in Cana Galilaeae invitatus ad nuptias, primum ibi signum fecerit, aquas in vinum convertendo: Hoc fecit principium signo: et manifestavit gloriam suam: et crediderunt in eum discipuli ejus . Unde et in LXX dicitur: Hoc primum bibe, velociter fac: quia terra Zabulon et terra Nephthali prima Christi videre miracula: ut prima biberet fidei potionem, quae prima viderat Dominum signa facientem. Et, juxta Hebraicum,
Abbreviated transcription (Latin):
ad dnum conu̾tant᷑. Latã explanatio¬
nẽ loca ista desiłant. s parcimꝰ libs¬
rũ magnitudini. ut tollamꝰ fastidĩ
lectionis. Hȩc iuxta lxx tͣnslationen
ex parte ꝑstringimꝰ quȩ in plerisꝙ
dissonat ab hebreo. Ceterũ nazasti¬

Expanded text:
ad Dominum convertantur. Latam explanatioad Dominum convertantur. Latam explanationem loca ista desiderant: sed parcimus librorum magnitudini, ut tollamus fastidium lectionis. Haec juxta LXX translationem ex parte perstrinximus, quae in plerisque dissonat ab Hebraeo. Caeterum Naza
Abbreviated transcription (Latin):
erat dnĩs suis. & qui de t̾ra loquunt᷑
qͥd in euocatione aĩarũ magis se fac̾t
pollicent᷑. & cet̾a maleficarũ artũ
geña. hoc scire debetis qͦd unaq̃q
te mortuus suscitet᷑. Uobis aut̃ mau¬
xiliũ legẽ dedit ds ut possitis dicere
ñ est talis ethincoꝵ diuinatio quicul¬
tores suos sepe decipiunt: sic̃ nr̃a qu
absq ullo mun̾e ꝓfert᷑ ex lege. Uid
int̾p̃tati st̃ .lxx. non sicut u̾bũ hoc
ꝓ quo ñ est dare mun̾a. gratis euim
inquit accepistis: gratis date. Uenit
aut̃ suꝑ incredulos fames durissim
ñ fames panis. aut sitis aque: s fa¬
mes audiendi sermonẽ dei. Et cum
esurieritis contristabimin. & male¬
dicetis pͥncipi ur̃o. & pat̾nis traditio¬
nib hoc ẽ. diabolo antiqͥsq errorii
Hoc aut̃ ad eos loqͥt᷑ qui famẽ pasu
ri ert ueritatis. & suspicient in cęlĩ
sursũ & int̾ra deorsũ. & ert̃ in angu¬
stia intenebris. & intͥbulatione. ut nͥ
uideant usq ad tempus donec & ip

Expanded text:
erat dominis suis et qui de terra loquuntur, quod in evocatione animarum magi se facere pollicentur, et caetera maleficarum artium genera; hoc scire debetis, quod unaquate mortuos sciscitetur. Vobis autem in auxilium legem dedit Deus, ut possitis dicere: non est talis ethnicorum divinatio, qui cultores suos saepe decipiunt, sicut nostra, quae absque ullo munere profertur ex lege. Unde interpretati sunt LXX: Non sicut verbum hoc, pro quo non est dare munera. Gratis enim, inquit, accepistis, gratis date . Veniet autem super incredulos fames durissima, non fames panis, aut sitis aquae, sed fames auesurietis contristabimini, et maledicetis principi vestro, et paternis traditionibus, hoc est, diabolo, antiquisque erroribus. Hoc autem ad eos loquitur qui famem passi fuerint veritatis, et suspicient in coelum sursum et in terram deorsum: et erunt in angustia, in tenebris et in tribulatione, ut non videant usque ad tempus, donec et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
galileꝵ gentiũ. Popłs qui ambula¬
bat intenebris uidit lucẽ magnam.
Habitantib in regione umbre mor¬
tis: lux orta ẽ. eis.Lxx. hoc pͥmũ bibe
uelociter fac: regio ⁊abulon & t̾ra nep¬
talin & reliqui qui iuxta mare estis
tͣnsiordanẽ galileȩ gentiũ pͦpłs qui am¬
bulabat in tenebris uidit lucẽ mag¬
nã. qui habitatis in regione umbre

Expanded text:
s qui ambulabat in tenebris, vidit lucem magnam: habitantibus in regione umbrae mortis, lux orta est eis. LXX: Hoc primum bibe, velociter fac regio Zabulon, terra Nephthalin, et reliqui, qui juxta mare estis trans Jordanem Galilaeae gentium. Populus, qui ambulabat in tenebris, vidit lucem magnam: qui habitatis i
Abbreviated transcription (Latin):
hic imꝑiũ u̾timus. Aqͥla aut̃ u̾bi an¬
biguitate deceptꝰ. Metẽ oc. id ÷ m̃surã
int̃p̃tatꝰ est. quȩ & hebraice & latine
eodẽ appellant᷑ noĩe. Nec dubitare
pot̾it de multiplici saluatoris imꝑo
& pacẽ eiꝰ quȩ ñ habeat finẽ: qui in
psalmis legerit. Postula ame & dabi
tͥ gentes hereditatẽ tuã: & possessio¬
nẽ tuã terminos t̾rȩ. Et rursũ. Et mu¬
titudo pacis donec auferat᷑ luna:.

Expanded text:
mus. Aquila autem verbi ambiguitate deceptus μέτρον, id est, mensuram interpretatus est, quae et Hebraice et Latine eodem appellatur nomine. Nec dubitare poterit de multiplici Salvatoris imperio et pace ejus, quae non habeat finem, qui in Psalmis legerit: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae ; et rursum: Et multi
Abbreviated transcription (Latin):
rigat illud & auxiliet᷑ in iudicio & iu¬
sticia. ex hoc nc̃ & usq in scłm: zeluᷤ
dm̃i sabaoch faciet ħoc. Ideo diabolꝰ
& omĩs eiꝰ uiolenta p̃datio qͣ huma¬
nũ opp̃sserat genꝰ. & sanguinẽ san¬
guini miscuerat. erit incõbustionẽ
& cybus ignis et̾m. qͥa natꝰ est nobis
de uirgine puer de quo supͣdictũ est
ante quã sciat puer reꝓbare malũ &
eligere bonũ. & post ea in gen̾atione
trẽ suũ & matrẽ suã. Iste gͥ puer qͥ natꝰ
ẽ. de uirgine appellat᷑ emmanuel. id:
gen̾atus nuncupatꝰ est. Accelera spolia
detͣhere festina p̾dari. nc̃ multis no-¬
minib appellat᷑. & licet ex eo qͦd supra
dixerat emmanuel id ÷ nobiscũ ds̃. dm̃
illũ ẽẽ. monstrau̾it: tñ nc̃ dic̃ factum

Expanded text:
at illud, et auxilietur in judicio et justitia: ex hoc nunc et usque in saeculum. Zelus Domini sabaoth faciet haec. Ideo diabolus, et omnis ejus violenta praedatio, qua humanum oppresserat genus, et sanguinem sanguini miscuerat, erit in combustionem et cibus ignis aeterni: quia natus est nobis de Virgine puer, de quo supra dictum est: Antequam sciat puer reprobare malum et eligere bonum : et postea in generatione trem suum et matrem suam . Iste igitur puer, qui natus est deiritu, nuncupatus est, accelera, spolia detrahe festina praedari: nunc multis nominibus appellatur. Et licet ex eo quod supra dixerat, Emmanuel, id est, nobiscum Deus, Deum illum esse mo
Abbreviated transcription (Latin):
murabunt. & maledicetis regi ur̃o.
& in necessitatib sursũ aspicietis in
celũ & int̾ra deorsũ. & ecce tribulatio
& tenebre. dissolutio genuũ. & m̃tis
angustia. & caligo ocłoꝵ. & ñ poteriᷤᷤ
eruide angustia. Hoc iuxta hebreos.
Ceterũ ut supdiximꝰ si ꝑsona xp̃i est
credentes ex gentib qui eiꝰ eungłm sus¬
cepert̃. Si dixerint inqͥt patres ur̃is

Expanded text:
o, et in necessitatibus sursum aspicietis in coelum, et in terram deorsum: et ecce tribulatio et tenebrae, dissolutio genuum, et mentis angustia, et caligo oculorum, et non poteritis erui de angustia. Haec juxta Hebraeos. Caeterum ut supra diximus, si persona Christi est credentes ex gentibus, qui ejus Evangelium susceperunt. Si dixerint, inquit, patres ves
Abbreviated transcription (Latin):
ad legẽ magis & ad testimoniũ. Si de
tua. omĩa audiunt & diuinos. Tibi
tis nosse quȩ dubia st̃: magis uos legi
&e testimoniis tradite scripturarũ Qd̃
si noluerit ur̃a congregatio u̾bum
dnĩ querere: ñ habebit lucẽ uerita¬

Expanded text:
ad legem magis et ad testimonium. Si de tua, somnia audiunt et divinos: tibi tis nosse 127 quae dubia sunt, magis vos legi, et testimoniis tradite Scripturarum. Quod si noluerit vestra congregatio verbum Domini quaerere, non habebit lucem verita
Abbreviated transcription (Latin):
te syon: idem apłs scribit. accessistis ad
montẽ syon. & ciuitatẽ dei uiuentis ie¬
rusalẽ celestẽ. Unde miror quẽdã nr̃oꝵ.
pueros istos duos ysaiȩ intelligere. qͦs
de ꝓpħisse mulieris conceptione gene¬
rarit. lasub uidelicet & emmanuhel.
quoꝵ pͥor in ab iectione pͥoris pͦpłi seq̃nᷤ
in assũptione gentiũ p̃cesserit. Qd̃ qͥ reci¬
pit: conseq̃nter & oseȩ ꝓpħ̾am uere ipe¬
retricẽ uxorẽ habuisse firmabit. E
cũ dixerint ad uos. querite aphytoisi¬
bus & diuinis qui stridunt in in canta¬
tionib suis. nunqͥd ñ pͦpłs a dño suo re

Expanded text:
te Sion, idem Apostolus scribit: Accessistis ad te Sion, idem Apostolus scribit: Accessistis ad montem Sion et civitatem Dei viventis, Jerusalem coelestem . Unde miror quemdam nostrorum, pueros istos duos Isaiae filios intelligere, quos de prophetissae mulieris conceptione generarit, Jasub videlicet, et Emmanuel: quorum prior in abjectione prioris populi, 126 sequens in assumptione gentium praecesserit. Quod qui recipit, consequenter et Osee prophetam vere meretricem uxorem habuisse firmabit. Et cum dixerint ad vos, quaerite a Pythonibus et a divinis, qui strident in incantationibus suis, numq
Abbreviated transcription (Latin):
latina consuetudo int̾ canonicas scͥpt᷑aᷤ
ĩ recipiat hoc testimoniũ ex ꝑsona de¬
bere intelligi dñi saluatoris. Quã obrẽ
ũ erubescit fr̃s eos uocare dicens. an¬
nuntiabo nom̃ tuũ fr̃ib meis. in me¬
dio eicl̃iȩ laudabo te. Et it̃m. Ego ero coi¬
sidens meũ. Et rursũ. Ecce ego & pueri
mei qͦsmͥ dedit ds. Quia gͦ pueri cõmuni¬
sauert sangumi & carnr: & ipse similit̾ par-¬
liceps fad̾i earu̾dẽ passionũ. Qmͦ aũ isti pueri
insignũ fuerint atq portentũ. sapien-¬
docet. qui elegisse dicit saluatorẽ stulta
mundi & infirma. ut confundet sapi¬
entes & fortia. Unde & ad apłos saluator
aiebat. Nisi conu̾si fueritis qͣsi unꝰ de pu¬
eris: ñ intͣbitis regnũ celoꝵ. Puer autẽ
efficit᷑ noui euͣngłi p̃dicator. qͥ deponit
ueterẽ hominẽ qui corripit᷑ indesidiis se¬
ductionis. & indiuit᷑ nouo qui renouat᷑
incognitionẽ iuxta imaginẽ creatoris.
Habitare autẽ dñm exercituũ in mon¬

Expanded text:
Latina consuetudo inter Canonicas Scripturas non recipiat hoc testimonium ex persona debere intelligi Domini Salvatoris. Quamobrem non erubescit fratres eos vocare, dicens: Annuntiabo nomen tuum fratribus meis, in medio Ecclesiae laudabo te ; Et iterum: Ego ero confidens in eum ; et rursum: pueri communicarunt sanguini et carni , et ipse similiter particeps factus est earumdem passionum. Quomodo autem isti pueri in signum fuerint atque portentum sapiendocet, qui elegisse dicit Dominum Salvatorem stulta mundi et infirma, ut confunderet sapientes et fortia . Unde et ad apostolos Salvator aiebat: « Nisi conversi fueritis et e. Puer autem efficitur novi Evangelii praedicator, qui deponit veterem hominem, qui corrumpitur in desideriis seductionis, et induitur novo, qui renovatur in cognitionem juxta imaginem Creatoris. Habitare autem Dominum exercituum in mon
Abbreviated transcription (Latin):
& hȩc quȩ sequunt᷑ ipse ad disupłos suo
credendus est dic̾e. Cum dixerint inqͥt
ad uos gentes & pͦpłi de qͥb supͣlectũ est
infirmamim p̾płi & uincimini. quid
ꝓpħas uultis audire: Quid ysaiȩ urbiͦ
decipimii & illũ putatis quȩ uentura
sunt nosse: Querite magis a phytoni¬
bus & adnimis qui stridunt in incan¬
tationib suis. ꝓ qͥb .lxx. int̾p̾tati st̃. qͥ
de t̾ra loquunt᷑. qui de uentre clami

Expanded text:
et haec quae sequuntur, ipse ad discipulos suos credendus est dicere. Cum dixerint, inquit, ad vos gentes et populi, de quibus supra lectum est: Infirmamini, populi, et vincimini; quid prophetas vultis audire, quid Isaiae verbis decipimini, et illum putatis quae ventura sunt nosse? Quaerite magis a Pythonibus, et a divinis, qui strident in incantationibus suis. Pro quibus LXX interpretati sunt: Qui de ter
Abbreviated transcription (Latin):
formet᷑ in uob̾. Isti aut̃ pueri id ÷ qͦs mͥ¬
dedit ds̃. in signa dati st̃ & portenta
istłi. luxta illud qͦd in ezechiel legimꝰ.
& erit ezechiel uobis in signũ. In zacha¬
ria qͦq sc̃i uiri ꝓpħarũq discipłi uiri¬

Expanded text:
ristus in vobis . » Isti autem pueri, id est prophetae, in signa dati sunt et in portenta Israeli, juxta illud quod in Ezechiele legimus: « Et erit Ezechiel in signum . » In Zacharia quoque sancti viri prophetarumque discipu
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ntis ad ꝓpħam: qͥa inqͥt factꝰ est dñs
in lapidẽ offensionis & in petrã scan¬
dali duab domib isrł. & missũ ad se
emmanuel susciꝑe noluert̃. liga te¬
stimonia uet̾is instrum̃ti. & trade illa
discipłis meis qͥ euͣngłiũ suscepert̃. apłiꝰ
uidelicet. siue apłicis uiris. uel certe
eos. & clausa sit atq signata. ut qͦd
legunt ñ intelligant. Pro discipłis em̃
iuxta hebraici sermonis ambiguita¬
tem possumꝰ & doctrinas int̾p̃tari.
Unde ꝓpħa respondit. qͥa euͣngłio suc¬
cedente lex apd̃ iudeos clausa ẽ. atꝙ
signata. & iubes eã neqͣqͣm iudeiss
gentib assignarr. idcirco expectabo
eminanuelem quẽ ꝓmittis. ẽẽ. uent᷑il.¬

Expanded text:
: quia, inquit, factus est Dominus in lapidem offensionis et in petram scandali duabus domibus Israel, et missum ad se Emmanuel suscipere noluerunt: Liga testimonia veteris Instrumenti, et trade illa discipulis meis, qui Evangelium susceperunt, Apostolis videlicet, sive apostolicis viris. Vel certe eos , et clausa sit atque signata, ut quod legunt, non intelligant. Pro discipulis enim, juxta Hebraici sermonis ambiguitatem, possumus et doctrinas interpretari. Unde Propheta respondit: quia Evangelio succedente, Lex apud Judaeos clausa est atque signata, et jubes eam nequaquam Judaeis, sed gentibus assignari: idcirco ego exspectabo Emmanuelem, que
Abbreviated transcription (Latin):
contri fuerint & impegeriat in lapi¬
dem offensionis & in petrã scandali.
de manisestiert̃ qͥ signabunt᷑ in p̾pło ut
neqism discant legem moy si. s obedi¬
ant p̃ceptis eungłicis. Ecce ego & pueri

Expanded text:
erint in lapidem offensionis, et in petram scandali, tunc manifesti erunt qui signantur in populo, ut nequaquam discant legem Mosis; sed obediant praeceptis evangelicis. Ecce ego et pueri
Abbreviated transcription (Latin):
captiuiq ducent᷑. Qd̃ ꝙ ait. domꝰ aut̃
iacob in laq̃o & in conualle sedentib
in ierłm: hoc significat qͦd ñ habitus
in montib nec in excelsis scͥpt᷑arum
uersent᷑ locis: s semꝑ humilia intelli¬
gant. peccatis peccata sociantes & uin¬
cti laq̃is delictoꝵ.  iga testimoniũ
signa legẽ in discipłis meis. & expecti¬

Expanded text:
Domus autem Jacob in laqueo et in convalle erit sedentibus in Jerusalem, hoc significat, quod non habitent in montibus, nec in excelsis Scripturarum versentur locis; sed semper humilia intelligant, peccatis peccata sociantes, et vincti laqueis delictorum. 124 Liga testimonia, signa legem in discipulis meis, et exspecta
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & in sexagesimo.uiiͦ. psalmo
dr. benedicite dnm defontib isrł. ibi
beniamin adolescentior. paulus apłs
in mentis excessu qui & alibi loque
nite faciã uos piscatores hoĩm: sta¬
tim & patrẽ relinq̾rent & nauiculã.
Nouissimo aut̃ tp̃r aggrauata. ẽ. fides
eors. plurimis iudeoꝵ merrore ꝑ ma¬
nentib. Mare aut̃ hic lacũ appellat
genesareth. qui iordane influente ef¬
ficit᷑. in cuiꝰ littore capharnaũ. & ty¬
berias. & bethsaida. & corrozam site
erant in qua uel maxime regione dñs
cõmoratus ẽ. ita ut pͦpłs qͥ uel sedebat
uel ambulabat intenebris lucẽ uid̾it.
neqͣqͣm paruã ut alioꝵ ꝓpħarũ. sed
magnã ut eiꝰ qui in eungłio loqͥtur.
regione umbre mortis. lux orta ẽ. eis.
Inter mortẽ & umbrã mortis hoc ẽẽ. pu¬
to qͦd mors eoꝵ. ẽ. qͥ cũ oꝑib mortis ad
inferos ꝑ rexert̃. anima enĩ quȩ pecca¬
uerit ipsa moriet᷑. umbra aut̃ mortis
eoꝵ qui cũ peccent necdũ de uita ista

Expanded text:
Unde et in sexagesimo septimo Psalmo dicitur: Benedicite Dominum de fontibus Israel. Ibi Benjamin adolescentior ; Paulus apostolus, in mentis excessu: qui et alibi loquebnite, et faciam vos piscatores hominum , statim et patrem relinquerent et naviculam. Novissimo autem tempore aggravata est fides eorum plurimis Judaeorum in errore permanentibus. Mare autem hic lacum appellat Genesareth, qui Jordane influente efficitur; in cujus littore Capharnaum, et Tiberias, et Bethsaïda, et Chorozaïm sitae sunt: in qua vel maxime regione Dominus commoratus est; ita ut populus, qui vel sedebat, vel ambulabat in tenebris, lucem videret, nequaquam parvam, ut aliorum prophetarum, sed magnam, ut ejus qui in Evangelio loquiturregione umbrae mortis, lux orta est eis. Inter mortem et umbram mortis hoc esse puto, quod mors eorum est, qui cum operibus mortis ad inferos perrexerunt. « Anima enim quae peccaverit, ipsa morietur . » Umbra autem mortis eorum, qui cum peccant nec
Abbreviated transcription (Latin):
fudert̃ sanguinẽ & qͦd pꝰ bella pax
emmanuelẽ consilia dissipent᷑: qͥa
nobiscũ sit ds̃. Contͣdicentes quoꝙ u̾itati.
utilit̾ audient. ut tandẽ ratione supe¬
rent᷑. & neqͣqͣm uelint in mendatio
umc̃e: qͥa qͦdc̃ꝙ dixerint nunqͣm ꝑu̾si¬

Expanded text:
fuderint sanguinem: eo quod post bella pax Emmanuelem dissipentur, quia nobiscum est Deus. Contradicentes quoque veritati utiliter audient, ut tandem ratione superentur, et nequaquam velint in mendacio vincere: quia quodcunque dixerint, nunqu
Abbreviated transcription (Latin):
õniac aut̃ tumulos intelligimꝰ arenarũ.
qui uel inlittorib uel in ripis st̃. He¬
brei credentes in xp̃m hunc locũ ita
edissert̃. Primo tp̃r hȩ duȩ trib ⁊ a¬
bulon & neptali ab assyriis capte

Expanded text:
 autem tumulos intelligimus arenarum, qui vel in littoribus, vel in ripis sunt. Hebraei credentes in Christum, hunc locum ita edisserunt. Primo tempore liae duae tribus Zabulon et Nep
Abbreviated transcription (Latin):
rul ist & confortamim. accingite uos
ꝙ uincimim. inite consiliũ & dissipabi¬
tir. Loqͥmini u̾bũ & ñ fiet: qͥa nob̾cũ
Uꝰ Pro congregamini siue infirmami¬
ni & confringimini: ut int̾ptati st̃
alũ lx. posuert̃ scitote. Uerbũ enĩ he¬
similitudinẽ intellexert̃ uõu. O gͥ pͦpłi

Expanded text:
e vos, et vincimini: inite consilium, et dissipabitur: loquimini verbum, et non fiet, quia nobiscum Deus. Pro congregamini, sive infirmamini, et confringimini, ut interpretati sunt alii, LXX posuerunt, scitote. Verbum enim Hesimilitudinem, intellexerunt DOU  . O i
Abbreviated transcription (Latin):
ti in ꝓfundũ ueniet peccatoꝵ. Tantȩ
.ẽ. enĩ arrogantiȩ ut ausus sit ostendert
saluatori uniu̾sa regna t̾re & dic̾e hec
ꝑ eos qui in eccłia negligentes st̃ usq ad
collũ ueniet credentes in xp̃o cupiens
suffocare & extende alas suas. implens
uniu̾sã regionẽ emmanuelis. s ñ po¬
terit obtinere qͥa habet iudas p̃sentĩ¬
cecũa natiuitate cuiꝰ ocłos luto ex sali¬
ua sua facto dñs lau̾at miserit ad a¬
qͣs syloe: quib cũ cecus lauisset lutũ
cecitatẽ de t̾ra. clarũ ocłoꝵ lum̃ acce¬
pit. Qd̃ post signi magnitudinẽ indi¬
cat ñ aliter cecitatẽ iudeoꝵ & om̃s in¬
credulos posse sanari: nͥ doctrina aqͦ¬
rum xp̃i quȩ absq strepitu & clamo¬
re u̾bors lenit̃ siuit: tenebre purioriᷤ
fugent᷑ erroris. Hoc qͦd in lxͣx. legimꝰ¬

Expanded text:
quia in profundum veniet peccatorum . Tantae est enim arrogantiae ut ausus sit ostendere Salvatori universa regna terrae, et dicere: per eos qui in Ecclesia negligentes sunt, usque ad collum veniet, credentes in Christo cupiens suffocare et extendere alas suas, implens universam regionem Emmanuelis: sed non poterit obtinere, quia habet Judas praesentecum a nativitate, cujus oculos, luto ex saliva sua facto Dominus linierat, miserit ad aquas Siloe, quibus cum caecus lavisset lutum, caecitate detersa, clarum oculorum lumen accepit: quod post signi magnitudinem, indicat, non aliter caecitatem Judaeorum et omnis increduli posse sanari, nisi doctrina aquarum Christi, quae absque strepitu et clamore verborum leniter fluit, tenebrae prioris fugentur erroris. Hoc quod in Septuagi
Abbreviated transcription (Latin):
fectus & merito uocare dm patrẽ &
matrẽ suã celestẽ iherłm. ad huc in
fantia & inꝓfectu positus uincet for¬
titudinẽ damascr: doctͥna uidelicet sa¬
pientiȩ scłaris. Et auferet spolia sa¬
mariȩ: qͥb eccliam heretici spoliau̾aũ
dicentes. ñ est nob̾ pars in dauid. neq
hereditas in filio iesse. Presente ipso
rege assyrioꝵ diabolo qͥ eis ñ pot̾it au¬
xiliari. Tales autẽ filios non solũ ma¬
ria ꝓpħis uirgo ꝑpetua: s & sc̃ȩ mu

Expanded text:
ectus, et merito vocare Deum patrem, et matrem suam coelestem Jerusalem, adhuc in infantia positus, vincet fortitudinem Damasci, doctrinam videlicet sapientiae saecularis: et auferet spolia Samariae, quibus Ecclesiam haeretici spoliaverunt, dicentes: Non est nobis pars in David, neque haereditas in filio Jesse, praesente ipso rege Assyriorum diabolo qui eis non poterat auxiliari. Tales enim filios non solum Maria prophetissa virgo perpetua, s
Abbreviated transcription (Latin):
pas eius. & ibit ꝑ iudã mundans & tͣn¬
siens. usq ad collũ uemet. & erit exten¬
sio alarũ eiꝰ. implens latitudinẽ t̾rȩ
tuȩ oemmanuel. Dixerat supͣ auferen¬
dã damasci fortitudinẽ & spolia sa¬
mariȩ in conspectu regis assynorum
& duos reges assyrio pugnante capi¬
endos. nc̃ ds̃ loqͥt᷑ ad ꝓpħam caractere
solito scͥpt᷑arũ ꝑ tͣnslationẽ syloȩ
fontis ierłm & assyriis fluminis uio¬
lentissimi. qͦd omnẽ t̾rã isrłem suism
undet aqͥs. & egrediat᷑ ripas aluer
tantoꝙ ferat᷑ impetu ut pꝰqͣm decẽ
tribuũ occupau̾it t̾rã. ad iudã ꝑue¬
niat & tͣnsiens ad collũ usq ꝑtingat.
ꝑquȩ uicinã significat captiuitatẽ.
Non enĩ tunc captus est iudas sed
cunctis duarũ tribuũ urbib subni¬
gatis: sola remansit ierłm qui incre¬
dibili dei miscd̃ia liberata est. Poten¬
tiã gͦ assyrii & in numerabilis eiꝰ exer¬
citus qͣm sub fluminis inundatione
titudine oꝑuit t̾rã emanuelis. hoc

Expanded text:
undans, et transiens usque ad collum veniet, et erit extensio alarum ejus implens latitudinem terrae tuae, o Emmanuel. Dixerat supra auferendam Damasci fortitudinem, et spolia Samariae in conspectu regis Assyriorum, et duos reges, Assyrio pugnante, capiendos: nunc Deus loquitur ad Prophetam charactere solito Scripturarum, per translationem Siloe fontis Jerusalem, et Assyrii fluminis violentissimi, quod omnem terram Isatur ripas alvei, tantoque feratur impetu, ut postquam decem tribuum occupaverit terram, ad Judam perveniat, et transiens ad collum usque pertingat: per quae vicinam significat captivitatem. Non enim tunc captus est Judas, sed cunctis duarum tribuum urbibus subjugatis, sola remansit Jerusalem, quae incredibili Dei misericordia liberata est. Potentiam ergo Assyrii et innumerabilis ejus exercitus, quam sub fluminis inundatione titudine operuerit terram Emmanuelis, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑ emmanuel: nc̃ appellet accelera spo¬
lia detrahere. festina p̃dari. Ascendens
enĩ in altũ captiuã duxit captiuitatẽ:
accepit dona in hominib. Et anteqͣm
humanũ corpꝰ assumere. & iuxta infan¬

Expanded text:
batur Emmanuel, nunc appellet, accelera, spolia detrahe, festina praedari. Ascendens enim in altum, captivam duxit captivitatem; accepit dona hominibus . Et antequam humanum corp
Abbreviated transcription (Latin):
bet sͥ duos cestes fideles. uriã sacerdo¬
tẽ qui legis doctor est dicente mala¬
chia. labia sacerdotis custodient scien¬
tiã & legẽ reqͥrent ex ore eiꝰ quia an¬
głs dñi exercituũ est: & zachariã fili
ũbarachiȩ quẽ ꝓpħam fuisse ñ dubi¬
um aẽ. Legimꝰ qͦd regnante achar za
charias sacerdos fuerit templi dm̃i.
cui p̃cepit achaz ut altare simile al¬
taris damasci faceret. Et dierũ nar¬
rat liber qͦd ezechias filiꝰ achat quesi¬
erit dñm in dieb ⁊achariȩ eruditiin
timore dei. Exhibuit autẽ se ysaias¬
cat᷑ geñe feminino. Rnuã. iuxta illud
qͦd scͥptũ est. Accedite ad dñm: & illu¬
dñs. Et licet humanꝰ sermo natiuitatiᷤᷤ
eius nequeat explicare mysteria: tñ
gabriel ipse uirginẽ alloqͥtur quȩ cos¬

Expanded text:
bet sibi testes fideles, Uriam sacerdobet sibi testes fideles, Uriam sacerdotem, qui legis doctor est, dicente Malachia: « Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus , » quia angelus Domini exercituum est, et Zacum Barachiae, quem Prophetam fuisse, dubium non est. Legimus, quod regnante Achaz, Urias sacerdos fuerit Templi Domini : cui praecepit Achaz, ut altare simile altaris Damasci faceret. Et Dierum narrat liber , quod Ezechias filius Achaz quaesierit Dominum in diebus Zachariae eruditi in timore Dei. Exhibuit autem se catur genere feminino ruha, juxta illud quod scriptum est: « Accedite ad eum et illus, et licet humanus sermo nativitatis ejus nequeat explicare mysteria, tamen Gabriel ipsi virgini loquitur quae con
Abbreviated transcription (Latin):
mulieris meretricis. & uinũ ñ habe¬
ant qͦd letificat cor hois. s omĩa eoꝵ
oꝑa redigant᷑ in spinis & uuln̾entur
ab adu̾sariis qͥ ꝑcutiunt in obscuro
rectos corde. Qd̾ siqͦndã uoluerint al¬
tius qͥꝓpiã sape. & nimio labore
sudantes de script᷑is scĩs mysticũ aliqͥd
inuenire nichilominus fruges ñ affe
rant. s uepͥb cõpleant᷑. & spinis quȩ
oriunt᷑ in manib hebrei. & neqͣqͣm t̾t

Expanded text:
abeant, quod laetificat cor hominis: sed omnia eorum opera redigantur in spinas, ut vulnerentur ab adversariis, qui percutiunt in obscuro rectos corde . Quod si quando voluerint altius quippiam sapere, et nimio labore sudantes de Scripturis sanctis mysticum aliquid invenire: nihilominus fruges non affeae, sed vepribus compleantur et spinis, quae oriuntur in manibus ebrii. Et nequaquam terra
Abbreviated transcription (Latin):
mercede conductã. ipsũ arbitram᷑
assyriũ. quẽ in ieremia ob ultionẽ
pͦpłi peccatoris etiã columbã suã uo¬
cat. Deniq & inuisione tyri qͥa in ex¬
truendis munitiomb & aggere com¬
portando nabuchodonosor pluri¬
mum laborau̾at & illis classe fugi¬
entib fuerat mercede pͥuatꝰ: data
est ei egiptiis ꝓ mercede & labore
suo. Ergo in ista nouacła acutissima
& in his qui habitant tͣnsflum̃ eu¬
fraten in rege udelicet assyrio õs
capillos & pilos totiꝰ corpͦis a capite
usꝙ ad pedes. decorẽꝙ harbȩ qͦd ui-¬
rilitatis indiciũ ẽ: radet dñs de iu¬
dea ut nichil in ea forte nichil pul¬
chrũ resideat: s effeminatis hõib
immo ignominiosis mulierib cõ¬
parentur Et erit. In die illa nutriet
homo uaccam. bouẽ. & duasoues. & p̃
ubertate lacti comedet butyrũ. bu¬
tyrũ enĩ & mel manducabit omĩs qui

Expanded text:
mercede conductam, ipsum arbitramur Assyrium, quem in Jeremia ob ultionem populi peccatoris, etiam columbam suam vocat . Denique et in visione Tyri , quia in exstruendis munitionibus, et aggere comportando Nabuchodonosor plurimum laboraverat, et illis classe fugientibus, fuerat mercede privatus, data est ei Aegyptus pro mercede et labore suo. et in his qui habitant trans flumen Euphraten, in rege videlicet Assyriorum, omnes capillos et pilos totius corporis a capite usque ad pedes, decoremque barbae, quod virilitatis indicium, est, radet Dominus de Judaea, ut nihil in illa forte, nihil pulchrum resideat, sed effeminatis hominibus, imo ignominiosis mulieribus comparentur. « Et erit in die illa, nutriet homo vaccam boum et duas oves, et prae ubertate lactis comedet butyrum. Butyr
Abbreviated transcription (Latin):
autumant. & post eũ mechir cui suc¬
cessit iohanna filiꝰ ⁊achei. & post eũ
eliezer. & ꝑ ordinẽ thelphon. & rur¬
sũ ioseph galileus. & usq ad captiui¬
tatẽ ierłm iosuȩ. Sammai gͥ & hellel
ñ multo pͥquã dñs nasceret᷑ orti st̃ in
iud ea. Quoꝵ pͥor int̾p̃tat᷑ dissipator.
sequens ꝓphanꝰ. eo qͦd ꝑtraditiones¬
sipau̾it atq macłau̾it: & has eẽ. du¬
as domꝰ quȩ saluatorẽ ñ receꝑint qͥ
factꝰ sit eis in ruinã & in scandalum.
luxta lxx manu forti resistit ppłs
dñi uoluntatr. & dicit omĩa dura. ẽẽ
quȩ dñs p̃cepit. scd̃ m illud qͦd in euͣn¬
gelio legimꝰ. durus est iste sermo. qͥs
pot̾it audire eũ. Unde p̾cipit᷑ eis dñm
audiant: & ipsũ solũ timeant. Sienĩ
in ipso confisi fuerint. habebunt eum
in scĩficationẽ: & ñ in pingent qͣli in la¬
pidẽ scandali. & qͣsi in petrã ruine. De
hoc loco & apłs sumit testimoniũ qͦd

Expanded text:
as, et post eum Mehir, cui successit Johannan filius Zachaei et post eum Eliezer, et per ordinem Thelphon, et rursum Joseph Galilaeus, et usque ad captivitatem Jerusalem Josue. Sammai igitur, et Ellel, non multo prius quam Dominus nasceretur, orti sunt in Judaea: quorum prior interpretatur dissipator, sequens profanus; eo quod per traditionessipaverit atque maculaverit. Et has esse duas domus, quae Salvatorem non receperint, qui factus sit eis in ruinam et scandalum. Juxta LXX, manu forti restitit populus Dei voluntati, et dicit omnia dura esse quae Dominus praecepit, secundum illud quod in Evangelio legimus: Durus est hic sermo, quis poterit audire eum ? Unde praecipitur eis ut Dominum audiant, et ipsum solum timeant. Si enim in ipso confisi fuerint, habebunt eum in sanctificationem, et non impingent quasi in lapidem scandali, et quasi in petram ruinae. De hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sui ꝑassynos ulciscit᷑ & chaldeos. s
ꝑ feras gentes. & qͦndã nobis incog¬
nitas. quarũ & uultus & sermo t̾ribi¬
lis est & femineas incisasq facientes
fugientia terga confodiunt. Legisse
me noui in his locis latissimã & in ex¬
tricabilem tropologiã: qd̃ uniu̾sa
quȩ iuxta hẏstoriã disseruimꝰ. spi¬
ritaliter iudei acciderint. uix unã
habentiũ uaccã & duas oues. munda

Expanded text:
sui per Assyrios ulciscitur, et Chaldaeos; sed sui per Assyrios ulciscitur, et Chaldaeos; sed per feras gentes, et quondam nobis incognitas, quarum et vultus et sermo terribilis est, et femineas incisasque facies prfugientia terga confodiunt. Legisse me novi in his locis latissimam et inextricabilem tropologiam: quod universa, quae juxta historiam disseruimus, spiritualiter Judaeis acciderint, vix unam habent
Abbreviated transcription (Latin):
gis apta pascuis. In illo t̃pr p̃ hoĩm
paucitate tanta enĩ uini inopra de¬
sertis uineis quȩ metu hostili neqͣquã
putabunt᷑. ut singłȩ uites siclis argen¬
ti singłis uix emantur. In uepres enm
& in spinas om̃is t̾ra rediget᷑ : tantaq
erit formido ubiq seuientib gladiis.
ut absq arcu & sagitis nullus suum
agrũ inuisere audeat. & derelictus
campestrib locis ad montana confu¬
giant: ibiꝙ locoꝵ difficultate mum¬
ti uix asꝑos montes manu fodiant.
qͥa boues aratra & uomeres ñ habebt̃.
Sic uͥ gͦ rarus cultor in montib fuerit
inuentus: inde uitã miserabilẽ sustẽ¬
tabunt. cet̾a aut̃ patebunt pascuis.
& absꝙ ullo custode abrutis aĩanti¬
bus calcabunt᷑. Hec pꝰ captiuitatem
solere fieri utinã nesciremꝰ. At nunc
magna pars romaniorbis qͦndã iu-¬
deȩ similis ẽ. qͦd absꝙ ira dei factũ
non putamꝰ: qui neqͣqͣm contẽptum

Expanded text:
gis apta pascuis. In illo tempore prae hominum gis apta pascuis. In illo tempore prae hominum paucitate, tanta erit vini inopia desertis vineis, quae metu hostili nequaquam putabuntur, ut singulae vites siclis argenteis singulis vix emantur. In vepres enim et in spinas omnis terra redigetur: tantaque erit formido, ubique saevientibus gladiis, ut absque arcu et sagittis nullus suum agrum invisere audeat, et derelictis campestribus locis, ad montana confugiant, ibique locorum difficultate muniti, vix asperos montes manu fodiant: quia boves, aratra, et vomeres non habebunt. Sicubi ergo rarus cultor in montibus fuerit inventus, inde vitam miserabilem sustentabunt. Caetera autem patebunt pascuis, et absque ullo custode a brutis animantibus conculcabuntur. Haec post captivitatem solere fieri, utinam nesciremus! At nunc magna pars Romani orbis quondam Judaeae similis est: quod absque ira Dei factum non putamus, qui nequaquam contemptum
Abbreviated transcription (Latin):
qui in sarculo sarient᷑. & non ueniet
illuc t̾ror spinarũ & uepͥũ. & erit
in pascuã bouis & in conculcationẽ
pecoris. Post sub u̾sionẽ ierłm & cap
⁊ ardan pͥnceps miliciȩ quẽ.lxx. ãp̃¬
& eos pauꝑes deliqͥt int̾ra. qui uineas
& agros colerent. Deniq godolias qͥ
eis ꝓpositus erat de gen̾e regio relictꝰ:
hortat᷑ & dicit. I lolite timere cbal¬
deos. habitate interra & seruite regi
babylonis. & bene erit uobis. In die
gͥ illa. hoc ẽ. in illo tp̃r cum fuerrã
om̃s opes iudeoꝵ tnslate in chaldea.
boum habeant nec greges ouiũ sic̃
pͥus hab̾e consueu̾ant. s uix rarus
habitator unã uaccã nutrire pos¬
set & duas oues. ñ ad arandũ s ad
cibũ atq uestitũ lactis ac uelleris.
ꝓpter in opiã qͥppe frum̃ti. & omini¬
um quȩ at̾ra gignit ad comedendũ:
lacte ac butyro & agresti melle sati¬
abit᷑. Qd̃ꝙ ait p̃ub̾tate lactis come¬
det butyrũ: hoc significat qͦd t̾ra
cultoꝵ raritate fertilior sit. & ma¬

Expanded text:
o sarrientur, non veniet illuc terror spinarum et veprium: et erit in pascua bovis, et in conculcationem pecoris. Post subversionem 115 Jerusalezardan princeps militiae, quem LXX ἀet eos pauperes dereliquit in terra, qui vineas et agros colerent. Denique Godolias, qui eis praeposius erat de regio genere relictus, hortatur et dicit: Nolite timere Chaldaeoobis . In die igitur illa, hoc est, in illo tempore cum fuerint omnes opes Judaeorum translatae in Chaldaeam, boum habeant, nec greges ovium, sicut prius habere consueverant: sed vix rarus habitator unam vaccam nutrire possit, et duas oves; non ad arandum, sed ad cibum, atque vestitum lactis, ac velleris. Propter inopiam quippe frumenti, et omnium, quae terra gignit ad comedendum, lacte ac butyro, et agresti melle vescentur. Quodque ait: Prae ubertate lactis comedet butyrum, hoc significat, quod terra cultorum raritate fertilior sit, et ma
Abbreviated transcription (Latin):
equib pͥor lucem faciat scđs tenebras
ille pacem. hic malum:cum utrumq
pro diu̾sitate meritorum uniis deus
decimus.

Expanded text:
quibus prior lucem faciat, secundus tenebras; ille pacem, hic malum: cum utrumque pro diversitate meritorum unus Deus DECIMUS
Abbreviated transcription (Latin):
Pilosos autẽ qui dicuntur hebias
syrioi. theodotio rectis & stantib pilo¬
sis mt̃p̃tatus est: syminachus &.bex.
demonas transtulert̃. Pro onocen¬
tauris quoꝙ quos soli. lxx. int̾p̃tati st̃
imntantes gentiliũ fabulas qui dicuñ
fuisse ypocentauros: tres reliqui inter¬
p̃tes ip̃sũ uerbũ posuert̾ hebraicum
ihim: quos nos in ululas uertimus.
ubi aut̃. lxx. dixert̃ cubicła faciunt
hericii indomib eoꝵ & in hebraico po¬

Expanded text:
qui dicuntur Hebraice SIRIM  , Theodotio, erectis et stantibus pilis interpretatus est. Symmachus et LXX daemonas transtulerunt. Pro onocentauris quoque, quos soli LXX interpretati sunt, imitantes gentilium fabulas, qui dicunt fuisse hippocentauros, tres reliqui interpretes ipsum posuere verbum Hebraicum IIM   quod nos in ululas vertimus. Ubi autem LXX dixerunt, cubilia facient hericii in domibus eorum, et in Hebraico po
Abbreviated transcription (Latin):
chil loq̃ntes in celũ os suũ. Unde ꝓprie
hereticoꝵ suꝑbia: ueritatis in iuria no¬
minat᷑. Preciosior erit auro: & homo
mundo obriro.lxx. Et ert̃ qui derelic̾i
fuerint honorati magis quã aurũ g¬
coctũ: & homo honorabilior erit lapie
ophir. In consũmatione mundi qͣndo o¬
bis redactus fuerit in solitudinẽ. & ob¬
tenebratus sol inortu suo. & luna sple¬
dorẽ suũ non dederit. tanta fient ab
antixp̃o signa atq portenta: ut inqͥ¬
tate crescente refrigescat caritas muil¬
toꝵ. ad decipiendos si fieri potił tũ
sanguinei est. Et homo mundissimo
obrizo qͦd hebraice dr᷑ ophir. & aqͥlat᷑ͣa
lentes .lxx. int̾p̃tati st̃ lapides de ophis.
Est aut̃ in die locus. in quo aurũ opti¬
mũ nascit᷑. sicut ingenesi legimꝰ. de flu¬
ino physon iste est qui circuit omnẽ
terrã euilath uͥ est aurũ. & aurũ t̾rȩ
illiꝰ optimũ. & ii carbuncłs. & lapil
prasinus. Preciosior autẽ intelligitus.

Expanded text:
 ponentes in coelum os suum. Unde proprie haereticorum superbia, veritatis injuria nominatur. Pretiosior erit vir auro: et homo mundo obrizo. LXX: Et erunt qui derelicti fuerint, honorati magis quam aurum excoctum: et homo honorabilior erit lapide Sophir. In consummatione mundi, quando orbis redactus fuerit in solitudinem, et obtenebratus sol in ortu suo, et luna splendorem suum non dederit, tanta fient ab Antichristo signa atque portenta, ut iniquitate crescente, refrigescat charitas multorum, ad decipiendos etiam si fieri potest sanguinei est; et homo mundissimo obrizo, quod Hebraice dicitur OPHIR  , et Alentes LXX 242 interpretati sunt, lapidem de Sophir. Est autem Indiae locus, in quo aurum optimum nascitur; sicut in Genesi legimus de fluvio Phison: Iste est qui circumit omnem terram Evila, ubi est aurum; et aurum terrae illius optimum: et ibi est carbunculus et lapis prasinus . Pretiosior autem intelligitur,
Abbreviated transcription (Latin):
on & om̃is ornatus celi obtenebrentur
stelle quȩ incȩlo st̃ ñ appareant. Nec
mirũ hoc dixisse de sole cũ etiã plena
luna & tota nocte fulgente pleraq astͣ
ñ luceant. Esse aut̃ etiã ꝑ diem stellas
in cȩlo ꝓbat solis deliquium: qͦd qͣndo
umbra terre & phy losophi disputant.
& obiecto orbe lune fuerit obscuratus.
clariora in celo astra uideant᷑. Et uisi¬
tabo suꝑ orbis mala: & contͣ impios
iniquitatẽ eoꝵ. Quando uisitat & ꝑcu¬
tit ds̃. ad hoc ꝑcutit ut em̃det. Deniq
qͣndo uehementer irascit᷑ suꝑ eos qui ñ
agunt penitentiã: ñ uisitabo inquit
suꝑ filias ur̃as cũ fuerint fornicate. &
suꝑ nurus urãs cum ad ulterai̾unt. Ecos¬
trario de his qui in xp̃m credit᷑ st̃ dicit᷑

Expanded text:
on, et omnis ornatus coeli obtenebrentur on, et omnis ornatus coeli obtenebrentur stellae quae in coelo sunt non appareant. Nec mirum hoc dixisse de sole, cum etiam plena luna, et tota nocte fulgente, pleraque astra non luceant. Esse autem etiam per diem stellas in coelo, probat solis deliquium, quod quando umbra terrae, ut philosophi disputant, et objecto orbe lunae fuerit obscuratus, clariora in coelo astra videantur. Et visitabo super orbis mala, et contra impios iniquitates eorum. Quando visitat et percutit Deus; ad hoc percutit ut emendet. Denique quando vehementer irascitur super eos qui non agunt poenitentiam: Non visitabo, inquit, super filias vestras, cum fuerint fornicatae: et super nurus vestras, cum adulteraverint . E contrario de his qui
Abbreviated transcription (Latin):
Legimꝰ quoq in iob hẏadas. & uesꝑũ.
& arcturũ. & thesauros. siue int̾iora
austrr: de qͥb in suo loco dicendũ est.
Ne putare debemꝰ apud hebreos has
stellas his appellari noib quȩ grecus
sermo sonat & latinꝰ. s ꝓpria habere
uocabula. Sicut enĩ ds̃ uocauit lucẽ
diem. & firmam̃tũ celũ. & aridã t̾rã.
& congregationes aqͣrũ maria: sic &
singłas stellas suis appellauit nomi
expͥmit. Scͥptũ est de deo in alio loco.
Qui numerat multicudinẽ stellarũ.
& om̃ib eis noĩa uocat. Quando gͥ
dies dm̃i uen̾it ad ponendũ orbẽ ter¬
rarũ in solitudinem. & peccatores de
ea penituᷤ auferendos: tunc ad compara¬
tionẽ diuine maiestatis stelle cȩli & oĩs
splendor earũ retrahent lum̃ suũ. Nec
mirũ est hoc de minorib stellis dicere:
cũ etiã sol obtenebrascit in ortu suo. &
luna splendorẽ solitũ non habeat. lud̃
autẽ qd̾.lxx. tͣnstulert̃. qͦd stelle & ori¬

Expanded text:
Legimus quoque in Job, Hyadas, et Vesperum, Legimus quoque in Job, Hyadas, et Vesperum, et Arcturum, et thesauros, sive interiora Austri , de quibus in suo loco dicendum est. Nec putare debemus apud Hebraeos has stellas his appellari nominibus, quae Graecus sermo resonat et Latinus: sed propria habere vocabula. Sicut enim Deus vocavit lucem, diem; et firmamentum, coelum; et aridam, terram; et congregationes aquarum, maria ; sic et singulas stellas suis appellavit nominexprimit. Scriptum est de Deo in alio loco: Qui numerat multitudinem stellarum: et omnibus eis nomina vocat. Quando igitur dies Domini venerit ad ponendum orbem terrarum in solitudinem, et peccatores de ea penitus auferendos ; tunc ad comparationem divinae majestatis, stellae coeli, et omnis splendor earum retrahent lumen suum. Nec mirum est hoc de minoribus stellis dicere, cum etiam sol obtenebrescat in ortu suo, et luna splendorem solitum non habeat. Illud autem quod LXX transtulerunt, quod stellae et Ori
Abbreviated transcription (Latin):
tam dei ñ habent caritatẽ: ut dum¬
crudelem audiunt diem dñi. & insana¬
bilem indignationis furorisq plenũ.
peccare desistant. Ponet᷑ quoq orbis
uel terra in solitudinẽ. & peccatores
conterent᷑ de ea quȩ prius peccatorũ
onere grauabat᷑: ut deletis ꝑditisq
scelerib habitet & regnet in terra so¬
la iusticia ¶m̃ stelle celi & splendor
earũ. ñ expandent lumen suũ. Obte¬
bratus est sol in ortu suo: & luna non
splendebit in lumine suo.Lxx. Stelle
enĩ celi & orion & om̃is ornatus celi lu
bunt᷑ sole ouente. & luna ñdabit lu¬
men suũ. Pro eo qͦd nos int̾p̃tati sumus
splendor earũ. haud dubiũ qͥn stella
orionẽ tͣnstulert̃. addentes de suo. &
om̃is ornatꝰ celi. qͦd obelo p̃notandũ ẽ.
Orionẽ aut̃ gentiliũ fabule dicunt .xx.
duas habentẽ stellas: e quib.iiͦii. t̾ciȩ
magnitudinis st̃. nouẽ qͣrte. rur sũ aliȩ
nouẽ qͥnte. & ab aliis appellat᷑ booteᷤᷤ.

Expanded text:
tam Dei non habent charitatem, ut dumtam Dei non habent charitatem, ut dumcrudelem audiunt diem Domini, et insanabilem, et indignationis furorisque plenum, peccare desistant. Ponetur quoque orbis vel terra in solitudinem, et peccatores conterentur de ea, quae prius peccatorum onere gravabatur, ut deletis perditisque sceleribus, habitet et regnet in terra sola justitia. Quoniam stellae coeli, et splendor earum non expandent lumen suum: obtenebratus est sol in ortu suo, et luna non splendebit in lumine suo. LXX: Stellae enim coeli et Orion, et omnis ornatus coeli lumbuntur sole oriente, et luna non dabit lumen suum. Pro eo quod nos interpretati sumus, splendor earum, haud dubium quin stellarOrionem transtulerunt, addentes de suo, et omnis ornatus coeli, quod obelo praenotandum est. 240 Orionem autem gentilium fabulae dicunt viginti duas habere stellas, e quibus quatuor tertiae magnitudinis sunt, novem quartae, rursum aliae novem quintae, et ab aliis appellantur Bootes.
Abbreviated transcription (Latin):
turbabunt᷑ legati: & dolores app̾hen¬
dent eos. lllos legatos int̾ptari possu¬
mus: quos ciues miserant adu̾sus eũ qui
ꝓfectus erat in t̾ra longinqua. ut sibi
regnũ peteret. Unde ipse loqͥtur in eim¬
gelio. inuncos aut̃ qui uoluerint me re¬
gnare suꝑ se: adducite huc & int̾ficite
corã me. Tortiones & dolores tenebuil.

Expanded text:
turbabuntur legati, et dolores apprehendent eos: illos legatos interpretari possumus, quos cives miserant adversum eum, qui profectus erat in terram longinquam, ut sibi regnum poteret . Unde ipse loquitur in Evangelio: Inimicos autem, qui noluerunt me regnare super se, adducite huc, et interficite coram
Abbreviated transcription (Latin):
sereatur. Atꝙ utinã & nos suscitemur
a dño: & hec nobis det᷑ potestas ut nec
argentũ nec aurũ uelimꝰ eloq̃ntiȩ &
sapientiȩ scłaris. s filios hereticorũ
& ominũ qui decepti st̃ int̾ficiamus
sagntis spiritalib id testimoniis scͥp¬
turarũ: & qui lacte nutriunt᷑ erroriᷤ.
absq ulla miscd̃ia trucident᷑. ut illi¬
mentis crudelitate ꝑeant. nulliꝰq mi¬
seream᷑ infantiȩ. ut illa beatitudi¬
ne dignisimꝰ. Beatus qui tenebit: &
allidet paruulos tuos ad petram.
Terit babylon illa głosa in regnis.
inclita insuꝑbia chaldeoꝵ: sicut sub¬

Expanded text:
sereantur. Atque utinam et nos suscitemur sereantur. Atque utinam et nos suscitemur a Domino, et haec nobis detur potestas, ut nec argentum nec aurum velimus eloquentiae et sapientiae saecularis: sed filios haereticorum, et omnium qui decepti sunt, interficiamus sagittis spiritualibus, id est, testimoniis Scripturarum: et qui lacte nutriuntur erroris, absque ulla misericordia trucidentur, ut clementi crudelitate pereant, nulliusque misereamur infantiae, et illa beatitudine digni simus: Beatus qui tenebit et allidet parvulos suos ad petram! Et erit Babylon illa gloriosa in regnis, incl
Abbreviated transcription (Latin):
debitꝰ. Uenit enĩ a dnõ dep̃datio. quã
nos diximꝰ uastitatẽ: ut seruaret acli¬
phoram qͣm p̃miserat bellatores. lũ
dies iudicii uel dormitionis ad ueniti.
co. Confortamini manus dissolute.
Dissoluent᷑ autẽ manꝰ: qͥa nullũ opuᷤ
dignũ dei iusticia repꝑit᷑. & ñ iustifi¬
cabit᷑ in conspectu eius om̃is uiuens.
Unde ꝓpħa dicit in psalmo. Si miqͥla¬
ti attendas : dñe quĩ sustinebit: Om̃e
quoꝙ cor siue anima hoĩs tabescet: &
pauebit conscientia peccati sui. Hec ẽ
dies formidolosa atq t̾ribilis. de qua &
sophonias loqͥtur. Metui te a facie dĩi.
quia ꝓpe est dies dñi. Et rursũ. Lixtta

Expanded text:
de vita. Venit enim a Domino depraedatio, quam nos diximus vastitatem, ut servaremus metaphoram, quia praemiserat bellatores. Cum dies judicii, vel dormitionis advenerit, co: Confortamini, manus dissolutae. Dissolventur autem manus; quia nullum opus dignum Dei justitia reperietur: Et non justificabitur in conspectu ejus omnis vivens . Unde Propheta dicit in psalmis: Si inquitates attendas, Domine, quis sustinebit ? Omne quoque cor, sive anima hominis tabescet; et pavebit conscientia peccati sui. Haec est dies formidolosa atque terribilis, de qua et Sophonias loquitur: Metuite a facie Domini: quia prope est dies Domini . Et rursum: