comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ sepe testat᷑ nullius se calis muneris
indigere. ⁊ facile ẽ ratione ꝑspicere. qͥa
nec eius rei egeat. qͥ nullus eget: compel¬
litur animꝰ humanꝰ inqͥrere qͥd nos ꝑ
hec docere uoluerit. qui utiq ñ frustra
ea quib ñ indiget sibi iubere offerri nͥ
aliquid in eis ostenderet qđ nob ⁊ nosse
ꝓdesset. & talib signis p̃figurari oporte¬
ret. Uos aut̃ qͣnto melius et honestius
istis quamuis iam nr̃o cempori ñ neces¬
sariis cam̃ significantib aliquid et do-¬
centib sacrificiis subderemini. quã uob̃
auditorib ur̃is uiuas escarũ uictimas of¬
ferri iuberetis et crederetis: Nam cum
apłs Paulus de quib dã ꝓpt̃ epulas eugłm
p̃dicantib c̃gruentissime dixerit. quoꝵ
ds̃ uenter ẽ qͣnto uos arrogatiore impie¬
tate uos iactatis. qui uentrẽ ur̃m non
Cuius porro dem̃tie est. pios se uideri uel¬
le qđ ab animaliũ int̾fectione se cemperan.
cum om̃s suas escas easdem animas habe¬

Expanded text:
s saepe testatur nullius se talis muneris indigere, et facile est ratione perspicere, quod nec eius rei egeat, qui nullius eget, conpellitur animus humanus inquirere, quid nos per haec docere uoluerit, qui utique non frustra ea, quibus non indiget, sibi iuberet offerri, nisi aliquid in eis ostenderet, quod nobis et nosse prodesset et talibus signis praefigurari oporteret. uos autem quanto melius et honestius istis quamuis iam nostro tempori non necessariis, tamen significantibus aliquid et docentibus sacrificiis subderemini, quam uobis ab auditoribus uestris uiuas escarum uictimas offerri iuberetis et crederetis! nam cum apostolus Paulus de quibusdam propter epulas euangelium praedicantibus congruentissime dixerit: quorum deus uenter, quanto uos adrogantiore inpietate iactatis. qui uentrem uestrum ncuius porro dementiae est pios se uideri uelle, quod ab animalium interfectione se temperent, cum omnes suas escas easdem animas habe
Abbreviated transcription (Latin):
uiuas. Eccc gͥ portioni meȩ quã michi de
gemina ut uultis fide delegi. ubiq regnum.
Aut docete sicubi scriptũ. s̃ beatum ẽẽ. regnũ¬
ue ꝑcepturũ. aut ȩternam habiturũ uitam:
qui eum fassus fuerit natum ex femina. Inte¬
rim tam̃ si et hisc pars est fidei: beatitudinẽ
non habet. Cum uͦ eam nec partẽ fidei ẽẽ ꝓba¬
uerimꝰ: quid fiet e Nempe eritis uos in anes.
Quod et ipsum utiq monstrabit᷑. D interim
hoc satis nob est adppositum. qͥa portio hȩc
nr̃a beatitudimb coronata sit. Cui tam̃ acce¬
dit et illa beatitudo ex confessione qͦq sermoniꝰ.
ad petrum. Beatus es symon bariona. quia
unam s duas easdemq rectas fidei partes te¬
nemꝰ. et in utraq pariter beati appellamur
a x p̃ o. quia alteram earũ operib exercen¬
ces. alteram sine blasphemiam predica¬
mui¬

Expanded text:
uiuas. ecce igitur portioni meae, quam mihi de uiuas. ecce igitur portioni meae, quam mihi de gemina, ut uultis, fide delegi, ubique regnum,. aut docete sicubi scriptum est beatum esse regnumue percepturum aut aeternam habiturum uitam, qui eum fassus fuerit natum ex femina. interim tamen, si et haec pars est fidei, beatitudinem non habet. cum uero eam nec partem fidei probauerimus, quid fiet? nempe eritis uos inanes, quod et ipsum utique monstrabitur. sed interim hoc satis nobis est ad propositum, quia portio haec nostra beatitudinibus coronata sit. cui tamen accedit et illa alia beatitudo ex confessione quoque sermonisad Petrum: beatus es, Simon Bariona, quia unam, sed duas easdemque ratas fidei partes tenemus et in utraque pariter beati appellamur a Christo, quia alteram earum operibus exercentes alteram sine blasphemia praedicamu
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s gs̃. baptizantes eos Innoĩe patris et
filii et sp̃s scĩ. docentes eos seruare omĩa q̃
madaui uob̾. Non dixit. docentes eos qr
sim natus. s ut mandata c̃seruent. Item
alibi. Amici mei estis: si feceritis quȩ
p̃cipio uobis. Nlon dixit. si natũ me cre¬
dideritis. Rursum. Difeceritis mandata
mea. manebis in mea karitate. Et alia
multa. Nec non inmonte cũ doceret:
beati pauꝑes. dicens. beati mitis. beati pa¬
cifici. beati puro corde. beati qui lugent.
beati qui esuriunt. beati qͥ ꝑsecutionem
patiunt᷑ ꝓpt̾ iusticiam: Nusꝗͣ dixit.
beati qui me confessi fuerint natum.
Et in discretione agnorũ ab edis dictu
rum ĩ iudicio se dicit. his qui ad dexte¬
ram st̃. E suriui et cybastis me. sitiui ⁊ po¬
tastis me. et cetera. Propterea recipite
regnum. Pen dixit quia natum me
credidistis: regnũ ꝓcipite. Nec non et
diuiti querenti uitam ȩt̃nam: uade
inquit uende om̃ia quȩ habes et sequere me.
Nlon dixit. & natũ me crede. ut ineternum

Expanded text:
 baptizantes eos in nomine patris et filii et spiritus sancti et docentes eos seruare omnia, quae mandaui uobis, non dixit: docentes eos, quia sim natus, sed ut mandata conseruent. item alibi: amici mei eritis, si feceritis, quae praecipio uobis, non dixit: si natum me credideritis. rursum: si feceritis mandata mea, manebitis in mea caritate et alia multa. necnon et in monte cum doceret: beati pauperes, dicens, beati mites, beati pacifici, beati puro corde, beati qui lugent, beati qui esuriunt, beati qui persecutionem patiuntur propter iustitiam, nusquam dixit: beati, qui me confessi fuerint natum. et in discretione agnorum ab haedis in iudicio dicturum se dicit iis, qui ad dexteram sunt: esuriui, et cibastis me; sitiui, et potastis me et cetera; propterea recipite regnum. non dixit: quia natum me credidistis, regnum percipite. necnon et diuiti quaerenti uitam aeternam, uade. inquit, uende omnia, quae habes, et sequere me; non dixit: crede me natum, ut in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
uoliuit᷑. res corporeas non possessione tenea¬
tis. s phantasmate sapiatis: terram it cha¬
naneorũ quȩ manifesta erat. et manifeste
illi populo data est. contẽpnere uos ⁊ fasti¬
dire głamini. quasi ñ ita t̾ram luminis
describatis ex una parte a t̾ra gentis tene¬
brarũ. tamqͣ cuneo co artato discissam. ut
neq in terũ ueritate inueniat᷑. et incogi¬
tationũ ur̃arũ falsit᷑e credat᷑. et id̃o nec
uitam urãm daca sustineat. et mentẽ ur̃am
desiderata corrumpat.:
me in terrogas utrũ accipiã e in
quo ipsum me accipere apparat
ꝙ. quȩ iubet obseruo. Anego de ce quȩ¬
rete debeo utrũ accipias. in quo nulla eu
patrẽ dimisi. matrẽ. uxorẽ. filios. et cete¬
ra que tugłm iubet. et inẽrogas utrum
accipiam eugłm e nͥ ad huc nescis quid
sit. quod erigłm nuncupat᷑. Est eñi nichil
aliud. quã p̃dicatio ⁊mandatũ x p̃ i.
Ego aurũ argentũq reietit. et es in

Expanded text:
uoluitur, res corporeas non possessione teneauoluitur, res corporeas non possessione teneatis, sed phantasmate sapiatis? terram enim Chananaeorum. quae manifesta erat et manifeste illo populo data est. contemnere uos et fastidire gloriamini. quasi non ita terram luminis describatis ex una parte a terra gentis tenebrarum, tamquam cuneo coartato discissam, ut neque in rerum ueritate inueniatur et in cogitationum uestrarum falsitate credatur; et ideo nec uitam uestram data sustineat et mentem uestram desiderata corrumpat. Lme interrogas. utrum accipiam, in quo id ipsum accipere adparet, quia quae iubet obseruo. an ego de te quaerere debeo. utrum accipias. in quo nulla accpatrem dimisi et matrem, uxorem. filios et cetera, quae euangelium iubet, et interrogas, utrum accipiam euangelium? nisi adhuc nescis, quid sit quod euangelium nuncupatur. est enim nihil aliud quam praedicatio et mandatum Christi. ego aurum argentumque reieci et aes in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓferretis. Ipse quippe dñs dicit. Proptt¬
rea omĩs scriba doctus in regno cȩlorũ.
similis est homimi patri familias. ꝓferen¬
ti de tẽsauro suo noua et uetera. Et ideo
dum sola ꝓmissa dei noua tenẽre uos
arbitramini: remansistis in uetustate car¬
nis. et nouitatẽ induxistis errous. De
qua nouitate apłs dicit. Frofanas autẽ
uerboru nouitates euica. Multũ enima
proficient ad impietatẽ. et sermo eorũ ut
cancer serpit. Ex quib ÷ hymeneus et
philetus. qui circa ueritatẽ ab errauert.
fidem quoꝵdã subuertunt. Ex qua uena
falsitatis uos manare cognoscite. qͥ dicitis
nunc ẽc resurrectionẽ tantũ mͦ animarũ
ꝓp̃dicationem ueritatis. corporꝰ aut̃ quã
p̃dicauert̃ apłi. futuram negatis. Quid¬
aut̃ spiritalit̃ scđm interiorẽ hominẽ qui
renouat᷑ in agnitionẽ dĩ potestis cogitare
cum ꝑ uetustatẽ carnis et ꝑ carnalium
rerum imagines quĩb totus error ur̃ in¬

Expanded text:
proferretis. Ipse quippe Dominus dicit: Propteproferretis. Ipse quippe Dominus dicit: Propterea omnis scriba eruditus in regno coelorum, similis est homini patrifamilias proferenti de thesauro suo noua et uetera. et ideo dum sola promissa dei noua tenere uos arbitramini, remansistis in uetustate carnis et nouitatem induxistis erroris. de qua nouitate apostolus dicit: profanas autem uerborum nouitates euita; multum enim proficiunt ad inpietatem, et sermo eorum sicut cancer serpit. ex quibus est Hymenaeus et Philetus, qui circa ueritatem aberrauerunt fidem quorundam subuerterunt. ex qua uena falsitatis uos manare cognoscite. qui dicitis nunc esse resurrectionem tantummodo animarum per praedicationem ueritatis, corporum autem, quam praedicauerunt apinteriorem, qui renouatur in agnitione dei, potestis cogitare, cum per uetustatem carnis et per carnalium rerum imagines, quibus totus error uester in
Abbreviated transcription (Latin):
est. quando quidẽ nec ipsos illius temponͤ
sc̃os et sp̃ales uiros patriarchas ꝓpħas. his
tirrenis reb fuisse deditos credimus.
Intelligebant reuelante it sibi sp̃u d̃i. qͥd
tempori illi congrueret. ⁊ quib modis d̾s
ꝑ illas om̃s res gestas et dictas. futura figu¬
randa et p̃nuncianda de cerneret. magisq¬
eorũ desideriũ de nouo testamento erat:
s p̃sens functio corporalis: ad significanda
noua uentura pollicitationib ueterib pre¬
bebatur. Ita illorũ hominũ ñ cantũ lingo
s et uita ꝓphetica fuit. Carnalis aut̃ popł
ꝓmissis uitȩ presentis inherebat: de quo
tam̃ etiam populo. nichi lominus significo¬
bant᷑ futura. S uos ista ñ in telligitis. qr
sicut ꝓpħa dixit. nͥ credideritis: non incelli¬
getis. Non enĩ estis eruditi in regno celoꝵ
id est in eccłia x p̃ i uera catholica.
Quod essetis de diuiticiis sc̃amim scriptu¬
rarum non solum ndua. s etiam uetera

Expanded text:
est, quandoquidem nec ipsos illius temporis est, quandoquidem nec ipsos illius temporis sanctos et spiritales uiros, patriarchas et prophetas, his terrenis rebus fuisse deditos credimus; intellegebant enim reuelante sibi spiritu dei, quid tempori illi congrueret et quibus modis deus. per illas omnes res gestas et dictas futura figuranda et praenuntianda decerneret, magisque desiderium eorum de noua testamento erat; sed praesens functio corporalis ad significanda noua uentura pollicitationibus ueteribus praebebatur. ita illorum hominum non tantum lingua, sed et uita prophetica fuit. carnalis autem populus promissis uitae praesentis inhaerebat. de quo tamen etiam populo nihilominus significabantur futura. Sed uos ista non intellegitis. quia, sicut pgetis . Non enim estis eruditi in regno coelorum, id est, in Ecclesia Christi vera catholica. Quod si essetis, de divitiis sanctarum Scripturarum, non solum nova, sed etiam vetera
Abbreviated transcription (Latin):
continere. ⁊ id̾o uetus testamentũ appellari.
nemo nr̃m ambigit. Quod eternȩ uite ꝓmis¬
sio regnũq celoꝵ ad nouũ ꝑtineat testam̃¬
tum. non suspicio mea: s apostolicus intel¬
lestus est. dicente paulo cum de calib loq̃¬
recut. Hec om̃ĩa figurȩ̃ nr̃ȩ fuerunt. ł c
iterũ. Hec om̃ĩa in figura concing̾eban
in illis. scriptura s̃ aut̃ ꝓpt̾ nos. inquos fi¬
nis scłorum obuenit. Nlon gͦ uetus testam̃¬
tum ad consequandas illas ꝓmisiones. s ad
intelligendas in eis noui cestam̃ti p̃nuncian¬
ones accipimꝰ. Ueteris quippe testificatio.
fidem nouo conciliat. Unde dñs postea ꝗͣ
resurrexit amortus. seq ñ solum in tuen¬
dũ dicipłoiũ oculis. s etiam c̃treccandum
manib obtulit: nequid tam̃ cum sius mor¬
talib et carnalib sensibus fallacit᷑ agi ar¬
bitrarent᷑. magis eos de ueterũ libroꝵ te
intemporaliũ rerum ꝓmissione defira

Expanded text:
contineri, et ideo Vetus Testamentum appellari, contineri, et ideo Vetus Testamentum appellari, nemo nostrum ambigit; et quod aeternae vitae promismissio regnumque coelorum ad Novum pertinet Testamet, non suspicio mea, sed apostolicus intellectus est dicente Paulo cum de talibus loqueretur: haec omnia figurae nostrae fuerunt, et iterum: haec omnia in figurt illis; scripta sunt autem propter nos, in quos finis saeculorum obuenit. non ergo uetus testamentum ad consequendas illas promissiones, sed ad intellegendas in eis noui testamenti praenuntiationes accipimus; ueteris quippe testificatio fidem nouo conciliat. unde dominus posteaquam resurrexit a mortuis seque non solum intuendum discipulorum oculis sed etiam contrectandum manibus obtulit, ne quid tamen cum suis mortalibus et carnalibus sensibus fallaciter agi arbitrarentur, magis eos de ueterum librorum tin temporalium rerum promissione defixa
Abbreviated transcription (Latin):
apsros dixit Accipis cestam̃¬
tũ uetus: Si est mͥ in eo hereditas
accipio: si non est non accipio. Imꝑ¬
bitas u hec quidẽ nimia ẽ usurpare tabu¬
las. quȩ testent᷑ exhereditatẽ. A nignoras
testamentũ uetus. cananeorũ t̾ram repmit¬
terȩ. s eam tam̃ uideis. id ⁊ circũcisis. et sa¬
crificantib ⁊ abstinentibꝰ a porcina. ac reli¬
quis carnib quas ĩmundas moyses appel¬
lat. sabb̃ obseruantib ⁊az ymoꝵ sollemp¬
nitatẽ ac reliqua huiꝰ modi. quȩ eius pse tes¬
tator eis obseruanda mandauit e quȩ quia
xp̃ianoiũ placuere nemini. neq it quisq̃
nr̃orũ ea custodit. dignũ est ut cum resu¬
sa hereditate. reddamꝰ et tabulas. Hec gͦ pͥma
causa ẽ cur ego testamentũ uetus abiciendũ
puto.nͥ tu me prudentiꝰ aliqͥd doceas. De¬
cunda uͦ causa ẽ. quod etiam tam itiłera eiꝰ
et coipoialis ac longe ab anime cõmodis ip¬
sa hereditas ẽ. ut post beatam illã noui
michi cestator suus ingereret: fastidis

Expanded text:
AUSTUS dixit: Accipis Testamentum Vetus? Si est mihi in eo haereditas, accipio; si non est, non accipio. Improbitas enim haec quidem nimia est, usurpare tabulas quae testentur exhaeredatum. An ignoras Testamentum Vetus Chananaeorum terram repromittere ; sed eam tamen Judaeis, id est, circumcisis, et sacrificantibus, et abstinentibus a porcina, ac reliquis carnibus, quas immundas Moyses appellat, sabbata observantibus, et azymorum solemnitatem, ac reliqua hujusmodi, quae ejus ipse testator eis observanda mandavit ? Quae quia Christianorum placuere nemini; neque enim quisquam nostrorum ea custodit; dignum est ut cum refusa haereditate reddamus et tabulas. Haec ergo prima causa est cur ego Testamento Vetus abjiciendum puto: nisi tu me prudentius aliquid doceas. Secunda vero causa est, quod tam etiam misera ejus, et corporalis, ac longe ab animae commodis haereditas est, ut post beatam illam Novi mihi testator suus ingereret, fastidire
Abbreviated transcription (Latin):
non sibi ullomodo contraria. si pius lector
accedat. si mitis legat. si non heretico ani¬
mo unde rixetur. sed fideli corde unde
ȩdificet᷑ inquirat. Iam gͦ qm̃ singulorũ
patrũ generationes quos ut unus homo
duos haberet non est ab humano genere
alienũ. singulos cuangelistas narrandas
An illud qd̾ ad iunxit nos mouit ad huc:
quasi nos ipsam diuinã nacura ex femi.¬
ne utero extitisse credamꝰ. Nonne mͦ com¬
memoraui apłi cestimoniũ. ubi ait de iudeis
quoꝵ patres. et ex quib x p̃ c scdm car¬

Expanded text:
nec sibi ullo modo contraria, si pius lector nec sibi ullo modo contraria, si pius lector accedat. si mitis legat, si non haeretico animo, unde rixetur, sed fideli corde, unde aedificetur, inquirat. iam ergo quoniam singulorum patrum generationes, quos ut unus homo duos haberet. non est ab humano genere alienum, singulos euangelistas narrandas An illud, quod adiunxit, uos mouet adhuc? qchristianorum. quasi nos ipsam diuinam naturam ex feminae utero extitisse credamus. nonne modo commemoraui apostoli testimonium, ubi ait de Iudaeis: quorum patres, et ex quibus Christum
Abbreviated transcription (Latin):
dat dicens. non tantũ septies s etiam usq
septuagies septies: nullo pasto indagare
possetis. nͥ aut ab aliquo catholico id audi
tis. non quolibet. s aliquo diuinarũ scriptu¬
rarum studioso. et qͣntum perito posset. aut
abipso errore correpti: pietate catholica pe¬
teretis ut acciperetisꝰ quereretis ut in ueni¬
retis. pulsaretis. ut intraretis. Qua ꝓpter
qm̃ id qd faustum de generationũ diuersi¬
tate ꝑ mouit. qͣ in duob patrib intelligen¬
dis hic nodus erat. intellecta natura et ad¬
optione solutũ est: frustra se uoluit ad du¬
os euangelistas conferre. et ab aliis duob
auferre. magis offensurꝰ ad quog se con¬
tulisset. quã eos a quibus abstulis set:
Non enĩ amant scĩ suos electores. si
suoꝵ socioꝵ eos inuenerint deser¬
tores. Unitate enĩ gaudent. et in
x P̃o unum sunt. Et si alius ali¬
ud. & alius aliud. aut alius aliter.
& alius aliter: uera tamen om̃s dict᷑.

Expanded text:
dat dicens, Non tantum septies, sed usque dat dicens, Non tantum septies, sed usque septuagies septies : nullo pacto indagare possetis, nisi aut ab aliquo catholico id auditis, non quolibet, sed quodam diuinarum scripturarum studioso, et quantum posset, perito, aut ipsi ab errore correcti pietate catholica peteretis, ut acciperetis, quaereretis, ut inueniretis, pulsaretis, ut intraretis. Quapropter quoniam id. quod Faustum de generationum diuersitate permouit, quia in duobus patribus intellegendis hic nodus erat, intellecta natura et adoptione solutum est. frustra se uoluit ad duos euangelistas conferre et ab aliis duobus auferre, magis offensurus, ad quos se contulisset, quam eos, a quibus abstulisset. non enim amant sancti suos electores, si suorum sociorum eos inuenerint desertores. unitate enim gaudent et in Christo unum sunt; et si alius aliud et alius aliud, aut alius aliter et alius aliter: uera tamen omnes dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
lis uiris alia etiam quesita et inuenta sunt.
cum om̃s harum narrationũ partes ꝑtracta¬
rent. Hȩc aut̃: a uestro incellectu longis¬
sime remota sunt. Itaq etiam in mani¬
chei errore constituti. id qd in rebus hu¬
manis fieri solet. ut alius carne generet filiu
alius eum uoluntate ad optet: ac sic unus hõ¬
duos patres habeat: si non ad uerso animo
legeretis: cogitando uidere possecs. Cur
usq ad ioseph. lucas aut̃ ioseph ceperit as¬
cendens non usq ad abraham s usq addm̃
qui fecit hominẽ ⁊ dato p̃cepto potestatem
dedit ut filius dĩ fieret credens. et cur ille
incapite libri generationes ipsius enume¬
rat. ille aut̃ cum dñs saluator a ioħe baptra¬
tus fuisset: et quid s̃ ulit numerus gene¬
t rationũ.: scđm matheum in ter . iiiidecim
lucam qui inbałtismo dñi cõmemoratur ad
septuaginta et septem ꝑueniat. quẽ nume¬
rũ ipse dñs inpeccatoꝵs remissionẽ cõmen¬

Expanded text:
lis viris alia etiam quaesita et inventa sunt, lis viris alia etiam quaesita et inventa sunt, cum omnes harum narrationum partes pertractarent: haec autem a vestro intellectu longissime remota sunt. Itaque etiam in Manichaei errore constituti, id quod in rebus humanis fieri solet, ut alius carne generet filium, alius eum voluntate adoptet, ac sic unus duos patres habeat, si non adverso animo legeretis, cogitando videre possetis. CAPusque ad Joseph; Lucas autem a Joseph coeperit, ascendens, non usque ad Abraham, sed usque ad Deum qui fecit hominem, et dato praecepto potestatem dedit ut credens filius Dei fieret: et cur ille in capite libri generationes ipsas enumeravit; ille autem, cum Dominus Salvator a Joanne baptizatus fuisset: et quid sibi velit numerus generationum secundum Matthaeum, ut ter quatuordecim Lucam, qui in baptismo Domini commemoratur, ad septuaginta et septem perveniat: quem numerum ipse Dominus in peccatorum remissionem commen
Abbreviated transcription (Latin):
habere potuerit. unũ cuius carne homo
sit genitus alterum cuiꝰ uoluntate cũ iam
homo ẽẽt. filius sit ad optatus : Lui sit non
recte dr̃ pater: nec nos recte dicimꝰ. pater
nr̃ qui es incelis. ei. de cuius substantia nati
ñ sumꝰ. s cuius gr̃a et miscdissima uolunta¬
te ad optati scđm doctrinã apłicam et fide¬
lissimã ueritatẽ sumus. Ipsum quippe ha¬
bemus et dm̃ et dñm. & patrẽ. Dm̃: quod
ab ipso etiam ȩx hominib parentib creati
sumus. Dñm: quod ipsi subditi sumꝰ. fatrẽ:
quod eiꝰ adoptione renati sumꝰ. Tacile gͦ fu¬
it religiosis ꝑ scrutorib diuinarũ hterarũ.
aliquantulũ c̃siderare et uidere. diuersis axp̃i
generationib ab euangelistis duob cõmemo¬
ratis. quomͦ duos patres potuit habere ioseph.
quoꝵ ꝓ generatores diuersi enumerentur.
Hoc ⁊ uos si studiũ contentionis ꝑuicatia¬
ñ excetaret: facile uidere possetis. D ab il¬

Expanded text:
habere potuerit: unum, cuius carne homo habere potuerit: unum, cuius carne homo sit genitus, alterum. cuius uoluntate, cum iam homo esset, filius sit adoptatus? qui si non recte dicitur pater, nec nos recte dicimus: pater noster, qui es in caelis, ei, de cuius substantia nati non sumus, sed cuius gratia et misericordissima uoluntate adoptati secun- . dum doctrinam apostolicam et fidelissimam ueritatem. ipsum quippe habemus et deum et dominum et patrem: deum, quod ab ipso etiam ex hominibus parentibus conditi sumus; dominum, quod ei subditi sumus; patrem, quod eius adoptione renati sumus. Facile fuit ergo religiosis perscrutatoribus diuinarum litterarum aliquantulum considerare et uidere in diuersis Christi generationibus a duobus euangelistis commemoratis, quomodo duos pquorum progenitores diversi enumerentur. Hoc et vos, si studium contentionis non excaecaret, facile videre possetis. Sed ab il
Abbreviated transcription (Latin):
ds filiũ suum factũ ex muliere. factum
sub lege. ut eos qui sub lege erant renlime¬
ret. ut ad optionẽ filiorum reciperemus:
Hȩc gͥ ad optio quanti sacram̃ti sit. his
ẽẽt: non rapinã arbitratꝰ ẽ ẽẽ se equalẽ dõ.
Nos aũt non de substantia sua genuit. cre¬
atura enim sumus. quam non genuit sed̃
nr̃m faceret: ad optauit. Iste itaq modus
quo nos d̾s cum iam essemꝰ ab ipso. ñ nati
s conditi et in stituti uerbo suo et gr̃a sua
genuit ut filii eius eẽmus: ad optio uocatur.
VUnde ioħs dicit. Dedit eis potestatẽ filios
dĩ fieri. Qum gͥ ius ad op̃tionis filioram
apud patres nr̃os et inscripturis scĩs usi¬
tatum sit. quȩ impietatis dementia p̃cipi¬
tat. prius euangłistas falsitatis arguere.
quod diuersas generationes cõmemora¬
uerint. tamꝗͣ utreq uere ẽẽ non possint.
quã cogitare et attendere et uidere qd
facillimũ est. quã crebra consuetudine ge¬
neris humani. unus homo duos patres

Expanded text:
actum ex muliere, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus . Haec igitur adoptio quanti sacramenti sit, his esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo . Nos autem non de substantia sua genuit; creatura enim sumus, quam non genuit, sed  nostrum faceret, adoptauit. iste itaque modus, quo nos deus, cum iam essemus ab ipso non nati, sed conditi et instituti, uerbo suo et gratia sua genuit, ut filii eius essemus, adoptio uocatur. unde Iohannes dicit: dedit 'eis potestatem filios dei fieri. cum igitur ius adoptionis filiorum apud patres nostros et in scripturis sanctis usitatum sit. quae inpietatis dementia praecipitat prius euangelistas falsitatis arguere, quod diuersas generationes commemorauerunt. tamquam utraque uera esse non possit, quam cogitare et adtendere et uidere, quod facillimum est, quam crebra consuetudine generis humani unus homo duos patres
Abbreviated transcription (Latin):
atai et ꝓaui ẽẽ potuerunt. et quicqͥd supra
est usq ad dd̃. cuius erant ambo filii. et
salomon qui ꝑtinet ad ordinẽ quẽ mathe¬
us secutus ẽ. et mathan qui est inserie quã
lucas exposuit. Attendunt it ista non¬
nulli. et uident ñ posse a duob patribus
ꝑcõmixtionẽ carnis hominẽ gigni. et idõ
putant istam questionẽ non posse dissol¬
ui. nec in tuent᷑ quod usitatissimũ atq¬
frequentissimũ est. patrẽ cuius ꝗͣ non
cum tantũ dici a quo genitus: sed etiã
eum a quo fuerit ad optatus. Neq ⁊t ad
ad optionis uinculũ apud antiquos a¬
lienũ ab eoiũ morib fuit. cum &̃ femi¬
nas inueniamꝰ ad optasse sibi filios. ñ
exutero suonatos. sicut sacra ex agar. et
lia ex ancilla sua: et filia pharaonis moysen
ad optauit. Ipse aut̃ iacob nepotes suos
filios ioseph. adoptauit sͥ. Ipsum uͦ ad op¬
tionis nom plurimũ habere in nr̃a fide
sacramenti: apłica doctrina testatur:

Expanded text:
ataui et proaui esse potuerunt et quicquid supra ataui et proaui esse potuerunt et quicquid supra est usque ad Dauid, cuius erant ambo filii, et Salomon, qui pertinet ad ordinem, quem Matthaeus secutus est, et Nathan, qui est in serie, quam Lucas exposuit. adtendunt enim ista nonnulli et uident non posse a duobus uiris per commixtionem carnis hominen gigni et ideo putant istam quaestionem non posse dissolui. nec intuentur, quod usitatissimum atque facillimum est patrem cuiusquam non eum tantum dici, a quo genitus, sed etiam eum, a quo fuerit adoptatus. Neque enim adoptionis uinculum apud antiquos alienum ab eorum moribus fuit, cum etiam feminas inueniamus adoptasse sibi filios non ex utero suo natos, sicut Sara ex Agar et Lia ex ancilla sua et filia Pharaonis Moysen adoptauit. ipse autem Iacob nepotes suos, filios Ioseph, adoptauit. ipsum uero adoptionis nomen plurimum ualere in nostrae fidei sacramento apostolica doctrina testatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtã multas generationes alios parcu¬
tes enis ab isto. alios ab illo enumerari
Itane tam aꝑtam manifestãq diuer¬
sitatẽ. tot acuti et docti uiri diuinasi
scripturarũ ꝑ tractatores diligentissimi
non uiderunt: qui quidem in latina
ungua ꝑpauci st̃. eos aut̃ ingreca quis nu¬
merat: Uiderunt eam plane. Iuid enim fa¬
cilius. aut quis paululũ intues. ista ñ uideat.
Ded pie cogitantes tantȩ dectoritatis eminen¬
tiam: latere ibi aliqͥd credidert̃ quod peten¬
tib claret᷑. oblatrantibꝰ negaretur: aqueren¬
cibus inueniret᷑. reprehendentibꝰ subtraeret᷑:
pulsantib aperiret᷑: oppugnantib claude
in hoc questio est. quomͦ potuerit duos
patres habere ioseph. Hoc it si potuisse
fieri demonstrat᷑: nulla omnino causa est
cur quisꝗͣ istorũ euangelistarũ. indiuersis
generationib enumerandis. falsum dixisse
credatur: Aduob it patrib iam ñ erit
mirũ neq tontrariũ quod et aui duo et

Expanded text:
per tam multas generationes alios parenper tam multas generationes alios parentes eius ab isto, alios ab illo enumerari ? itane tam apertam manifestamque diuersitatem tot acuti et docti uiri, diuinarum scripturarum pertractatores diligentissimi, non uiderent ? qui qlingua perpauci sunt; eos autem in graeca quis numeret? Viderunt eam plane. Quid enim facilius, aut quis paululum intuens, ista non videat? Sed pie cogitantes tantae auctoritatis eminentiam, latere ibi aliquid crediderunt, quod petentibus daretur, oblatrantibus negaretur; a quaerentibus inveniretur, reprehendentibus subtraheretur; pulsantibus aperiretur , oppugnantibus clauderin hoc quaestio est, quomodo potuerit duos patrfieri demonstratur, nulla omnino causa est, cur quisquam istorum euangelistarum in diuersis generationibus enumerandis falsum dixisse credatur. a duobus enim patribus iam non erit mirum neque contrarium, quod et aui duo et
Abbreviated transcription (Latin):
UOUS UINUS R. Osipio studio legis¬
ses eugłm. et ea quȩte in euangelistiᷤ
tamquam repugnantia mouissent diligen¬
ter querere quam temere dampnare mius¬
ses. ut salcẽ ꝓpter ipsam que quasi pͥma
fronte occurrit aꝑtissimã repugnantiam
cogitares: nͥ ibi aliquid magnũ lateret.
difficile fieri potuisset. ut tanta eis aucouta
in t̾rarum oibem p̃beret᷑. quas tat homi¬
nũ doctissimoꝵ in genia sub iugarent.
Quid it magnũ est uidere qd̃ uidistis.
rari a luca. alios amatheo: cũ ambo
ioseph c̃stituant. matheus ad quẽ termi¬
net. lucas aquo incipiat : Qui ꝓpt̾ qͦd¬
dam cum eiꝰ matre sc̃m ⁊ uirginale con¬
iugiũ. etiam parens x p̃i meruit ap¬
pellari: ut ꝓpt̾ uirilẽ dignitatẽ. ab ip¬
so uel usq ad ipsum generationes con¬
texerent᷑. Quid gͦ magnũ est quod ui¬
distis. quđ alium patrẽ habeat ioseph
scdm matheũ. alium scdm luca᷑ et aliũ¬
seđm auũ scdm istum. aliũ scđm illũ
et de inceps sursum uersus usq ad dđ

Expanded text:
ondit:s o si pio studio legisses euangelium et ea, quae te in euangelistis tamquam repugnantia mouissent, diligenter quaerere quam temere damnare maluisses, ut saltem propter ipsam, quae quasi prima fronte occurrit. apertissimam repugnantiam cogitares, nisi aliquid illic magnum lateret, difficile fieri potuisse, ut tanta eis auctoritas in terrarum orbe praeberetur, qua sibi tot hominum doctissimorum ingenia subiugarent. quid enim magnum est uidere, quod uidistis, res commemorari a Luca, alios a Matthaeo, cum ambo Ioseph constituant, Matthaeus ad quem terminet, Lucas a quo incipiat: qui propter quoddam cum eius matre sanctum et uirginale coniugium etiam ipse parens Christi meruit appellari, ut propter uirilem dignitatem ab ipso uel usque ad ipsum generationes contexerentur? quid ergo magnum est, quod uidistis, quod alium patrem habeat Ioseph secundum Matthaeum. alium secundum Lucam, et alium auum secundum istum. alium secundum illum, et deinceps sursum uersus usque ad Dauid
Abbreviated transcription (Latin):
diunãq naturã in omniũ hominũ acbe
entibsstiarũ masculinis seminib ⁊ femininis
uteris. omnibꝰ conceptibꝰ. ꝑ om̃s terras. ⁊ sup
omnes aquas. et suꝑ om̃s herbas. ligari
oppͥmi. coinqͥnari ⁊ nec totã postea posse li

Expanded text:
diuinamque naturam in omnium hominum ac diuinamque naturam in omnium hominum ac bestiarum masculinis seminibus et femininis uteris, in omnibus conceptibus per omnes terras et per omnes aquas et per omnes auras ligari, obprimi, coin
Abbreviated transcription (Latin):
scłac  p̃c gͦ dñs ⁊ saluator nr̃ filius di
uerus scđmꝰ duunitatẽ. ⁊ filiꝰ hominss
uerꝰ scađ̃m carnẽ: non ex eo quod est.
suꝑ omnia ds benedictus in scła ex femi¬
nanatus est. s ex illa infirmitate quã susce¬
pit ex nob̾. ut inea morerct᷑ ꝓ nobis. et eã
sanaret in nob̾. Non ex forma: dĩ in qua
cum ẽet ñ rapinã arbitratꝰ ẽ cẽ seequalẽ dõ.
natus ex femina natus ẽ s ex forma seruu.
quã accipiendo semet ipsũ exinanuit.
Neq it ob aliud exinanisse se dictus ẽ. nisi
accipiendo formã serui. ñ amictendo formã
di. Illa it natura qͣ in forma dĩ ȩqualis
est patri incõmutabiliter ꝑ manente: sus¬
nali utero cõmittere horretis. et ipsam di¬
uinitatẽ dĩ non tantũ hominũ. sed et
canĩ porcorũ q uteris cõmisistis. Demel
conceptã utero uirgins x p̃i carnem
ñ uultis credere. in ꝗͣ non solũ nonbigatꝰ.
s nec cõmłtatꝰ ẽ ds: ⁊ ipsam uĩ partem

Expanded text:
Dominus et Salvator noster Filius Dei verus secundum divinitatem, et filius hominis verus secundum carnem, non ex eo quod est super omnia Deus benedictus in saecula ex femina natus est; sed ex illa infirmitate quam suscepit ex nobis, ut in ea moreretur pro nobis, et eam sanaret in nobis: non ex forma Dei, in qua cum esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo, natus ex femina est; sed ex forma servi, quam accipiendo, semetipsum exinanivit . Neque enim ob aliud exinanisse se dictus est, nisi accipiendo formam servi, non amittendo formam Dei. Illa enim natura, qua in forma Dei aequalis est Patri, incommutabiliter permanente, sushristi virginali utero committere horretis, ipsam divinitatem Dei, non tantum hominum, sed et canum porcorumque uteris couirginis Christi carnem non uultis credere, in qua non solum non ligatus, sed nec conmutatus est deus, . et ipsam dei partem
Abbreviated transcription (Latin):
donec discutiamꝰ et partes. Aut si tͥ non
ꝑiudicat p̃ceptoꝵ ista contẽptio ad ꝓfiten-¬
dum quia accipias eugłm. mͥ quare ad
hoc p̃iudicet genealogia dampnata: q̃d¬
si accipere eugłm induob his constat ut
dicis. genea logias credere. et seruare man¬
data. quid gͦ imꝑfectꝰ imꝑfectum iudicas :
uterq nr̃m: eget alterutro. Sin aut̃ qd
cercius est. acciꝑe eugłm insola obseruatio¬
ne constat celestiũ mandatorũ: duplici
mͦ imꝓbus es qui desertor ut dici solet

Expanded text:
donec discutiamus et partes; aut si tibi non donec discutiamus et partes; aut si tibi non praeiudicat praeceptorum ista contemptio ad profitendum, quia accipias euangelium, mihi quare ad hoc praeiudicet genealogia damnata? quodsi accipere euangelium in duobus his constat, ut dicis, genealogias credere et seruare mandata, quid ergo inperfectus inperfectum iudicas ? uterque nostrum eget alterutro. sin, quod certius est, accipere euangelium in sola obseruatione constat caelestium mandatorum. duplici modo inprobus es, qui, ut dici solet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ iusticiam. et dubitas utrũ accipiã
tistam uiso i Ñ Uet euis item auditis
uirtutib. querere ad huc. utrũ ipse t̾ẽt
nec dignatꝰ quidem ẽ renuntiare quod
ipse ec̃t. sed opera rufsus eãdem illi quȩ¬
lam dudum audierat. remandauit.
Cȩc udent. surdi audiunt. mortui re¬
surgunt. et cetera. Quod ego quoq circa
te non uimerico fecerim. si ꝑ rogatiti
mea dimisi. patrẽ. matrem. uxorem. file¬
os. aurũ. argentũ. manducare. bibere. de¬
licias. uoluptates. Hoc tibi ad int̾rogata
satis responsum puta. ibeatum te futu¬
rum. si non inme fueris scandalizatus.
Ded non inquis accipere eugłm hoc so¬
lum ẽ. si quod p̃cepit facias. s ut etiam
credas om̃ib quȩ in eodem scripta sunt.
quoꝵ pͥmũ ÷ illud. quia sit natus ⁊ ñc.
S nec item illud solum ẽẽ eugłm ac-¬
cipere : ut credas quia natus est i ñ c.
s ut facias etiã quod precepit. At si me id¬
airco eugłm ñ accipere putas. qr generatio¬

Expanded text:
pter justitiam; et dubitas utrum accipiam tistam viso Jesu, et ejus item auditis operibus, quaerere adhuc utrum ipse esset nec dignatus quidem est renuntiare quod ipse esset; sed opera ruiamdudum audierat, remandauit: caeci ui dent, surdi audiunt, mortui resurgunt et cetera. quod ego quoque circa te non inmerito fecerim, si perroganti,mea dimisi, patrem, matrem, uxorem, filios, aurum, argentum, manducare, bibere, delicias, uoluptates. hoc tibi ad interrogata satis responsum puta et beatum te futurum, si in me non fueris scandalizatus. Sed non, inquit, accipere euangelium hoc solum est, si quod praecepit, facias, sed ut etiam credas omnibus, quae in eodem scripta sunt, quorum primum est illud, quia sit natus Iesus. sed nec item illud solum est euangelium accipere, ut credas, quia natus est Iesus, sed ut facias etiam, quod praecepit. ac si me idcirco euangelium non accipere putas, quia generatio
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ fateri x p̃ m natũ. altera uͦ in ope.
q̃d ẽ obseruatio p̾ceptoꝵ. Uide gͦ quã ardu¬
am ego & difficiliorẽ mͥ partẽ elegerim.
tu uide quã leuissimã et faciliorẽ. Ilec
in merito plebs ad te confluit. ame refu¬
git. nesciens utiq q regnũ dĩ non sit in
uerbo s inuirtute. Quid̃ gͦ ÷ qd̾ me
lacessis. si dificiliorẽ fideiag gresus parcẽ
tibi ut infirmo reliqui faciliorẽ ⁊ Sed ego¬
inquis ad tribuendã salutẽ animis hanc
partẽ fidei efficatiorẽ puto ac magis idone¬
am: quã tu reliquisti. id est x p̃ m fateri
natum. Age gͦ. Ipsum eundem int̾rogemꝰ
riat᷑ occasio: ex eius ore discamus. Iuis
hominũ intrabit in regnũ tuũ. & p̃ ec̃
Qui fecerit in quit uoluntatẽ patris mei

Expanded text:
 altera uero in opere, quod est obseruatio praeceptorum. uides ergo quam arduam ego et difficiliorem mihi partem elegerim; tu uide quam leuissimam et faciliorem. nec inmerito plebs ad te confugit. a me refugit, nesciens utique, quia regnum dei non sit in uerbo, sed in uirtute. quid ergo est, quod me lacessis, si difficiliorem fidei adgressus partem tibi ut infirmo reliqui faciliorem ? sed ego ad tribuendam, inquit, salutem animis hanc partem fidei efficaciorem puto ac magis idoneam, quam tu reliquisti, id est Christum fateri natum. Age ergo, ipsum eundem interrogemus riatur occasio, ex eius ore discamus. quis hominum intrabit in regnum tuum, Christe? qui fecerit, inquit, uoluntatem patris mei
Abbreviated transcription (Latin):
t̾. Cur ⁊ sacrificioꝵ legitima quȩ nec
moyses ac ꝓpħa sub lege. nec sub fide
sua in scđis habuit abrahã. uos sꝑnitᷤ.
ur uͦ ⁊ ciboꝵ indifferentia ammas pol¬
lutis ur̃as si hȩc omĩa ut creditis aꝑc

Expanded text:
tus ? cur et sacrificiorum legitima. quae nec tus ? cur et sacrificiorum legitima. quae nec Moyses ac prophetae sub lege nec sub fide sua in secundis habuit Abraham, uos spernitis? cur uero et ciborum indifferentia animas polluitis uestras, si haec,
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ad ũsus eos qui ñ ꝑmauserint in
om̃ib quȩ scripta ẽ in libro legis eiꝰ: ut
faciãt ea. Et illinc gͦ maledictũ metuenꝰ
dicentẽ audiens qđ it ñ uenerit eadt̃
soluere s adimplere. Uide siquid iam¬
impedire poterat qumn factus ẽẽm iu¬
dȩus. S huic ꝑiculo manichȩi ueneran¬
da fides eripuit: cu tam̃ quid fiducis ge¬
rens hȩc obicias quero aut quere comͦ
tro scm̃ illum sabbatoꝵ diem in quo et
mundi ipsum opificem dm̃ requieuisse
testant᷑. uos om̃i oꝑe ꝓphanatis. nec poe¬
nã mortis ꝗͣ ad uersũ uiolatores eiꝰ statuit.
nec maledicti ꝑtimescentes infamiam.
Qdet a circũcisionis de coro illo signacu¬
lo legi ac ꝓpħis omnib onorato. ⁊ maxime
abrahe: Post opinatã suã fidem sinus
defenditis ur̃os: p̃sertim cũ ⁊ ꝑiturum
om̃e om̃e de plebe sua ꝑhibeat iudȩor
us̃ quic̃q ũ ad fuerit ignominia p̃signa¬

Expanded text:
dictum adversus eos, qui non permanserint in dictum adversus eos, qui non permanserint in omnibus quae scripta sunt in libro Legis illius, ut faciant ea . Et illinc ergo maledictum metuens dicentem audiens, quod enim non uenerit eadem soluere, sed adinplere. uide. si quid inpedire iam poterat. quin factus essem Iudaeus. sed huic periculo me Manichaei ueneranda fides eripuit. Tu tamen quid fiduciae gerens haec obicias quaero, aut quare contra crosanctum illum sabbatorum diem, in quo et mundi ipsum opificem deum requieuisse testantur. uos omni opere profanatis nec poenam mortis. quam aduersum uiolatores eius statuit, nec maledicti pertimescentes infamiam r quid et a circumcisionis dedecoroso illo signaculo legi ac prophetis omnibus honorato et maxime Abrahae post opinatam suam fidem sinus defenditis uestros. praesertim cum et periturum omnem de plebe sua perhibeat Iudaeorum deus, quicumque non hac fuerit ignominia praesigna
Abbreviated transcription (Latin):
legerẽ quẽadmodũ tu: pene ierã in ꝯsi¬
lium iudeus fieri. Nec in merito. Et it si
xp̃c legem ñ uenit soluere s ad imple¬
re. Ad impletio i numꝗͣ inuase in ane
dr̃ s insermone. Solus mͥ uidebat᷑ israhe¬
lita. posse xꝑianus fieri qui refertus
ueniret replendus. eo cuiꝰ adhuc uide¬
ret᷑ capatior. si tam̃ & ipse pͥora ñ solue¬
ret. alioquin ne circa eũ ad ĩplecio hȩc
eẽt. s ex haustio. At ego ex gentib ue¬
niens in caĩssum me accessisse ad xp̃m
de suis posset ad iectionib ad impleri.
Querens gͦ quȩ nam ẽẽ pͥor illa mensura.
in uenio sabbata ⁊ ꝑitomen sacrificia.
ueomenia. ac baptismata: arimo facias
cyboꝵ discretiones potuũ ac uestim̃toꝵ.
et alia quȩ ꝑcurrere longũ ẽ. Arbi¬
tratus gͦ sum ħ eẽt nec aluid quicꝗͣ.
implere. Nec in merito. Qd it lex sine
mandatis. qͥd ꝓphetiȩ sine p̃fatib : Ad
hec inuenio &ẽ amarũ illic indicũ male¬

Expanded text:
legerem, quemadmodum tu paene ieram in consilegerem, quemadmodum tu paene ieram in consilium Iudaeus fieri. nec inmerito; etenim si Christus legem non uenit soluere, sed adinplere, adinpletio autem numquam in uase inani dicitur, sed in semo, solus mihi uidebatur Israhelita posse christianus fieri. qui refertus ueniret replendus eo. cuius adhuc uideretur esse capacior, si tamen et ipse priora non solueret; alioquin nec circa eum adinpletio haec esset, sed exhaustio. at ego ex gentibus ueniens incassum me accessisse putabam de suis posset adiectionibus adinplere. quaerens ergo, quaenam esset prior illa mensura, inuenio sabbata. peritomen, sacrificia, neomenias ac baptismata. azymophagias ciborum, discretiones potuum, uestimentorum et alia, quae percurrere longum est. arbitratus ergo sum hoc esse nec aliud quicquam. implere. Nec immerito: quid enim Lex sine mandatis? Quid Prophetae sine praefatibus? Ad haec invenio etiam amarum illic indictum male
Abbreviated transcription (Latin):
nominis ꝓfessione decepti.etiã ipsi ut in-¬
tellegi datur ħ ipso capitulo quo ⁊ tu. Na
se uenisse dixerit: quare cũ talib ẽẽt. mͥ ñ
pusillũ ut dixi certam̃. donec capituli huiꝰ
tia potiꝰ lacessenti ut facilius me tempta
ri putẽ abste: ꝗͣ cogi. Ut credã dixisse
xꝑm qđ nec te uideã credidisse. Nec enĩ
solui uideant᷑ s ad implere me tam quã
desidem obuirgas ac p̃uaricatorẽ ex huiꝰ
ab iectione capituli. An et tu de trunca¬
coꝵ inguinũ obceno illo signaculo głariᷤ
cinȩ abstinentia cibi conscius gaudes An
demq de iuictimarũ sanguine ⁊ holocau¬
stoꝵ nitorib iudȩoꝵ te ex saturasse dm̃
exultas. Qđ s hoꝵ fecisti nichil quid ita
xp̃m ñ uenisse legem soluere s adimple¬
re. Contendis quare indeficientes ego
p̃ceptori meo refero gr̃as qui me similit
labantẽ retinuit ut eẽm hodie xp̃ianꝰ.
Iam ego qͦ cum capitulũ hoc in prudenᷤ

Expanded text:
nominis professione decepti etiam ipsi, ut innominis professione decepti etiam ipsi, ut intellegi datur, hoc ipso capitulo, duo et tu, quia se uenisse dixpusillum, ut dixi, certamen, donec capitulij huius tia potius lacessenti, ut facilius temptar, me putem abs te quam cogi, ut credam dixisse Christum, quod nec te uideam credidisse. nec enim solui uideantur, sed adinpleri, me tamquam desidem obiurgas ac praeuaricatorem ex huius obiectione capituli. an et tu iam de truncatorum inguinum obscaeno illo signaculo gloriarcinae abstinentia tibi conscius gaudes? an denique de uictimarum sanguine et holocaustorum nidoribus Iudaeorum te exsaturasse deum exultas ? quodsi horum fecisti nihil, quid ita Christum non uenisse legem soluere. sed adinplere contendis? Quare indeficientes ego praeceptori meo refero gratias, qui me similiter labantem retinuit, ut essem hodie -christianus. nam ego quoque, cum capitulum hoc inprudens
Abbreviated transcription (Latin):
uxorẽ dimitere: det ei libellum repudii.
Ego aut̃ dico uobis. Qcumq uxorẽ suã dimi¬
serit excepta causa fornicatione̾s. et ipsam
mechari faciet et is erit mȩcus. si postea
sȩos p̃cepta. id circoq destructa. illa ueterũ
iustoꝵ. et ob ħ adimpleta. Qđ si ⁊ tͥ ita in¬
telligere placet ũ abre erit et illud dixisse
ĩm: qr ñ ueni soluere legẽ: s ad implere.
tantũ ne ñm mentitũ dicere cogaris. aut
te necesse sit udȩũ fieri. ne &̃ nũc legẽ
soluere ꝑseueres ꝗͣ ipse ñ soluit. Et tam̃¬
in hoc si mͥ nazareorꝵ obiceret quisꝗͣ quos
ali simmacianos appellant. quid it iũc
dixerit ñ se uenisse soluere legẽ aliquan¬
tisper hesissem: incertꝰ qͥd ei responderẽ.
ec in merito. Uleniebã it corꝑe aty amnno
simul lege obsitus ac ꝓpħis.Ilam et huiꝰ mo¬
di quos aio ⁊ circũcisionẽ portant ⁊ obser¬
uant sabbatũ. & portina ac reliquis abstinẽñs
huius modi quȩ p̃cepit lex sub xp̃iam ꝗͣuis

Expanded text:
uxorem dimittere, det ei repudium; ego autem dico, quicumque uxorem suam dimiserit, excepta causa fornicationis, et ipsam moechari faciet, et is erit moechus, si postea seos praecepta, idcircoque destructa: illa veterum justorum, et ob hoc adimpleta. Quod si et tibi ita intelligere placet, non ab re erit et illud dixisse Jesum, quia non venit solvere Legem, sed adimplere. tantum ne Iesum mentitum dicere cogaris, aut te necesse sit Iudaeum fieri. ne etiam nunc legem soluere perseueres, quam ipse non soluit. Et tamen hoc si mihi Nazaraeorum obiceret quisquam, quos alii Symmachianos appellant, quod enim Iesus dixerit non se uenisse soluere legem, aliquantisper haesissem incertus, quid ei responderem. nec inmerito; ueniebat enim corpore atque animo simul lege obsitus ac prophetis. nam huiusmodi, quos aio, et circumcisionem portant et obseruant sabbatum et porcina ac reliquis abstinent huiusmodi, quae praecepit lex, sub christiani quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
Unde uenit dñs legem ñ soluere s ad in¬
plere. nͥ ut lex p̃ceptis ꝓmissoꝵ figuriꝰ
ñ ꝑuetustatẽ lutere iubentis et delicta
suꝑboꝵ reatu etiã p̃uaricationis au-¬
gentis. s ꝑ nouitatẽ sp̃c ad iuuantis
⁊ humiliũ confessionũ salutis. gr̃a li¬
berantis inplet̾ in nob̃. Quia reuera
sicut omnia ista p̃cepta sublimmia
nec illis libris uet̾ib desunt. ita illie
finis quo referantur: occultꝰ ẽ. quã¬
iuis scđm eum uiuerent scĩ. qui fu¬
turam eius reuelationem uidebant
& pro temprorũ ꝓͥetate uel ꝓpheticȩ
tegebant. uel ꝓpheticȩ tectum sapi¬
enter intelligebant. Deniq quod
non temere dixerꝑm nescio utrum
quisquam in illis libris inuenit
nomen regni cȩlorum: quod tam cre¬
bro nominat dñs. Dicit᷑ quidem ibi. Di¬
ligite sapientiam ut in ȩt̃num regnetis.
& ipsa uita ȩterna si non illic in mani¬
festo predicaretur non diceret dñs ma

Expanded text:
unde uenit dominus legem non soluere sed adinunde uenit dominus legem non soluere sed adinplere, nisi ut exceptis promissorum figuris, non per uetustatem litterae iubentis et delicta superborum reatu etiam praeuaricationis augentis, sed per nouitatem spiritus adiuuantis et humilium confessionem salutis gratia liberantis inplerentur in nobis? quia reuera, sicut omnia ista praecepta sublimia nec illis libris ueteribus desunt, ita illic finis, quo referantur, occultus est, quamuis secundum eum uiuerent sancti, qui futuram eius reuelationem uidebant et pro temporum proprietate uel prophetice tegebant uel prophetice tectum sapienter intellegebant. .31. Denique — quod non temere dixerim — nescio utrum quisquam in illis libris inuenit nomen regni caelorum, quod tam crebro nominat dominus. dicitur quidem ibi: diligite sapientiam, ut in aeternum regnetis. et ipsa uita aeterna si non illic in manifesto praedicaretur, non diceret dominus etiam
Abbreviated transcription (Latin):
cum illi respondissent quid gͦ moyses
mandauit dari libellum repudii ⁊ dimit¬
tere : Ait illis. qm̃ moyses adduriciã
cordis ur̃i ꝑ misit uob dimictere uxores
ur̃as. Hoc ẽ quod paulo ante exposui¬
mꝰ. quanta n duritia erat quȩ nec libel¬
lintpositionẽ dissuadendi ubi locus
iustis ⁊ prudentib tribuebat᷑ solui ⁊ flecti
posset ad recipiendã uł reuocandã con¬
iugii karitatẽ. Ita dñs quid lex & bonis
p̃ciꝑet & duris ꝑmitteret eiusdem legis
testimonio de clartauit cum ⁊ ñ dimit¬
tendã uxorem exeadẽ scriptura cõmemo¬
rata c̃iunctione masculi ⁊ femine monu-¬
it diuinãq auctoritatẽ eiusdẽ c̃iuntioniᷤ
expuͦsuit: dandũ libellũ repudii ꝓpter
duriciam uł doramandi. uł indominati
cordis ostendit. Quaꝓpt̃ cum om̃ia illa
excellentia p̃cepta dñi quȩ ueterib hebrȩ¬
oꝵ libris contͣria faustus uolebat osten-¬
dere in eisdem qͦ libris in ueniantur.

Expanded text:
cum illi respondissent: quid ergo Moyses cum illi respondissent: quid ergo Moyses mandauit dari libellum repudii et dimittere? ait illis: quoniam Moyses ad duritiam cordis uestri permisit uobis dimittere uxores uestras. hoc est, quod paulo ante exposuimus. quanta enim duritia erat, quae nec per libelli interpositionem, ubi dissuadendi locus iustis et prudentibus tribuetur, solui et flecti posset ad recipiendam uel reuocandam coniugii caritatem? ita dominus, quid lex et bonis praeciperet et duris permitteret, eiusdem legis testimonio declarauit, cum et non dimittendam uxorem ex eadem scriptura commemorata coniunctione masculi et feminae monuit diuinamque auctoritatem eiusdem coniunctionis exposuit et dandum libellum repudii propter duritiam uel domandi uel indomiti cordis ostendit. Quapropter cum omnia illa excellentia praecepta domini, quae ueteribus Hebraeorum libris contraria Faustus uolebat ostendere, in eisdem quoque libris inueniantur,