comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adme: nisi fu̾t ei datum apatre meo. Et utiq ut
hoc diceret. in eiꝰ doctrina fuerant scandalitati dis¬
cipulieiꝰ. ꝗtri eum postea ñsunt secuti. Nongͦ gra
doct̾nam. ꝓpt̾ea õs ut omnia futura oꝑa sua inp̃¬
destinatione p̃setut sic illa disposuit. ut quosdã
ñcredentes. ad fidem suam orationes credentium
naturam arbitrii cumqͣ nascimur: aut grãm dĩ
eẽ doctͥnam qmͣus utilẽ. que ꝑlinguas et litt̾as
p̃dicatur. Nonenini hoc oramꝰ ꝓnfidelib ut fiat coꝵ
natura id ẽ uit homines fint: aut ut doctͥna eis p̃di¬
cetur qmͣ malo suo audtunt si ñ credunt. Et pler̃
ꝙ ꝓeis oramus: quicũ legant uł audiant. nolũt
cred̃e. S oramus ut uoliuitas corrigatur. doctrine
in eo qd̾ eẽ cepunt: etiam ꝓseipsis orant fideles. u¬
tile ẽ qtuppe omnib uł pene omnib ꝓpt̾ humi¬
litatẽ saluberrimam: ut q̃les futuri sint. scire ñ

Expanded text:
ad me. nisi fuerit ei datum a patre meo: et utique, ut ad me. nisi fuerit ei datum a patre meo: et utique, ut hoc diceret, in eius doctrina fuerant scandalizati discipuli eius. qui eum postea non sunt secuti. non ergo gdoctrinam. Propterea deus, ut omnia futura opera sua in praedestinatione praesciuerit, sic illa dispnon credentes ad fidem suam, orationes credentium naturam liberi arbitrii, cum qua nascimur; aut gratiam Dei esse doctrinam, quamvis utilem, quae per linguas et litteras praedicatur. Non enim hoc oramus pro infidelibus, ut fiat eorum natura, id est ut homines sint; aut ut doctrina eis praedicetur, quam malo suo audiunt, si non credunt; et plerumque pro eis oramus, qui cum legant vel audiant, nolunt credere: sed oramus ut voluntas corrigatur, doctrinae in eo quod esse coeperunt, etiam pro se ipsis orant fideles. Utile est quippe omnibus vel pene omnibus propter humilitatem saluberrimam, ut quales futuri sint, scire non
Abbreviated transcription (Latin):
inquit lex que pois intuficare: om̃o exlege eẽt
iustitia. Opus ẽ hoc grẽ. quã qui accipiune doc¬
qui audiunt et legunt. sine gratia dei ꝑeiores eĩ
effitiuntur inimici. Non ẽ gͥ gratia di innat᷑a
libi arbitrii et inlege atq doctrma sicut pelagi¬
ana ꝑu̾sitas desiꝑit: s ad singulos actus datur
aslnus uolinitate dequo scptum ẽ pluuiam uo¬
lintariã segregans ds̃ hereditatisue. quia et li¬
b̾um arbitrium addiligendum dm̃ pͥmi peccati
grancuorate ꝑ didimꝰ et lex dĩ atq doctrina ꝙͣ uis
one s ut dilectione tencatur. Quaꝓpt̾ ut indm̃ cre¬
damꝰ et pietuuamꝰ. ñ ẽ uolentis. neq currentis s
miserentis ẽ di̾. ñ quia uelle ñ debemꝰ et currere.
s qa ipse innob̾ et uelle oꝑatur et currere. unde
& ipse dñs iħc credentes añte credentib. idẽ abire
uasis uasa miscłic discernens. nemo inquit uente

Expanded text:
inquit, lex quae posset vivificare, omnino ex lege esset inquit, lex quae posset vivificare, omnino ex lege esset justitia . Opus est hoc gratiae, quam qui accipiunt, docctrinae, quam qui audiunt et legunt sine gratia dei. peiores eius efficiuntur inimici. Non est igitur gratia dei in natura liberi arbitrii et m lege atque doctrina, sicut Pelagiana peruersitas desipit, sed ad singulos actus datur illius uoluntate. de quo scriptum est: Pluuiam uoluntariam segregans deus hereditati suae, quia et liberum arbitrium ad diligendum deum primi peccati granditate perdidimus et lex dei atque doctrina quamuis one sed ut dilectione teneatur. quapropter, ut in deum credamus et pie uiuamus. non uolentis neque currentis i sed miserentis est dei, non quia uelle non debemus et currere. sed quia ipse in nobis et uelle operatur et currere. unde et ipse dominus Iesus credentes a non credentibus, id est ab irae uasis uasa misericordiae discernens: Nemo, inquit, uenit
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñcredatur indm̃. nec ad mediatorẽ. in quo sol¬
uintur oꝑa eĩ credendo uematur. S ipse medi¬
ator intrat indomũ fortis. idẽ in hoc scłm mor¬
talit: scibpotestate diaboli qnͣtum ad ipsũ
ꝑtinet constitutum. De ipso quippe scͥptum est.
qd̾ potestatẽ habeat mortis. Intrat indomũ for¬
tis. idc̃ insuo dominatu habentis genꝰ humanũ
Et pͥus alligat eum idẽ eiꝰ cohercet et cohibet potesta¬
tem potestatis sue fortiorib uinculis. Et sic eripit
uasa eiꝰ quecumq p̾destinauit eripe arbitͥum
credant inistum lib̾a uoluntate. ꝓide hoc opꝰ:¬
gĩe ñmature. Opus ẽ inquam grẽ qm̃ nob̃ attuła
scds adam: ñnature. quam totam ꝑdidit in
semec ipso pͥmus adam. Opus ẽ grẽ tollentis pec¬
catum. et iruuficantis mortuum peccatorẽ: ñ
opus legis ostendentis pecẽm ñ apeccato iuui¬
ficantis. Nam ille magnus grẽ pdicator: pec

Expanded text:
ut non credatur in Deum, nec ad Mediatorem, a quo solut non credatur in Deum, nec ad Mediatorem, a quo solvuntur opera ejus, credendo veniatur. 11. Sed ipse Mediator intrat in domum fortis , id est in hoc saeculum mortalium sub potestate diaboli, quantum ad ipsum pertinet, constitutum; de ipso quippe scriptum est. quod potestatem habeat mortis. intrat in domum fortis. id est in suo dominatu habentis genus humanum et prius alligat eum, id est eius cohercet et cohibet potestatem potestatis suae fortioribus uinculis et sic eripit uasa eius, quaecumque praedestinauit eripere, arbitrcredant in istum libera uoluntate. proinde hoc op naturae. Opus est, inquam, gratiae, quam nobis attulit secundus Adam; non naturae, quam totam perdidit in semetipso primus Adam. Opus est gratiae tollentis peccatum, et vivificantis mortuum peccatorem; non opus legis ostendentis peccatum, nec a peccato vivificantis. Nam ille magnus gratiae praedicator, Pecc
Abbreviated transcription (Latin):
pͥnceps aeris huiꝰ opatur infiliis diffidentie: prin¬
ceps iste tenebrarum rector id ẽ diabolus diffiden¬
cie filiorum. regens cos ad arbitͥum sium qd̾
nec ipse habet lib̾um ad benefatiendum. s in
matimam maliuolentiam pena sui sceleris ob¬
duratum. unde nemo sane fidei credit aut dicit:
hos apostatas angelos ad p̾stinam pietatem. cor¬
recta aliqnͣdo uoluntate conũti. Quid gͦ oꝑatrii
hec potestas infilios diffidentie: nisi opa sua
mala. et inpͥmis maximeq ipsam diffidentiã
et infidelitatem qua sunt inmici fidei ꝑ quã
scit eos posse mundari posse sanari. posse ꝑfectis¬
sime lib̾os. quod eis uchem̃ter inuidet met̾nita¬
te regnare: Itaq aliquos corum ꝑ quos amplĩ
decipe affectat. sinit hab̾e ñnuilla uelut oꝑabo¬
nam quib laudantur ꝑ quasq gentes. p̃cipue¬
ꝙ ingente romana qui p̃dare głoseq tucerunt
ex fide peccatum ẽ et sinc fide impossibile ẽ. utiq
placẽ deo ñ hominib: nicħ sic agit hic pͥnceps ꝙ

Expanded text:
s aeris, operatur in filiis diffidentiae, princeps iste rector tenebrarum, id est diabolus diffidentiae filiorum regens eos ad arbitrium suum, quod nec ipse habet liberum ad benefaciendum sed ad maximam maliuolentiam poena sui sceleris obduratum. unde nemo sanae fidei credit aut dicit hos apostatas angelos ad pristinam pietatem correcta aliquando uoluntate conuerti. quid ergo operatur haec potestas in filiis diffidentiae nisi opera sua mala et in primis maximeque ipsam diffidentiam et infidelitatem, qua sunt inimici fidei, per quam scit eos posse mundari, posse sanari, posse perfectissime liberos, quod eis uehementer inuidet, in aeternitate regnare? itaque aliquos eorum, per quos amplius decipere affectat, sinit habere nonnulla uelut opera bona, in quibus laudantur per quasque gentes praecipueque in gente Romana, qui praeclare glorioseque uixeruntex fide, peccatum est ; et, Sine fide impossibile est utique placere Deo , non hominibus; nihil sic agit hic princeps, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓeis quictediderint dõ grãs agi: quia donat et fidẽ.
Qmobrem ut hunt adte sermonem aliqñdo cõclu¬
erres: aut si errare ꝑsistis ne mittas alios merrorẽ.
Si autẽ qd̾ dete magis credo. sentis atq consentis
orate nos dmn deb̾e. ac solere ꝓnolentib cred̾e ut ue¬
lint credere et peis qui ad u̾santur et contradicunt
legieiꝰ atq doctrine ut eicedant camq sectentur. si sẽ¬
tis atꝙ consentis deb̾e nos etiamdo̾ agere grãs ac so¬
tes ex nolentib fiunt. oportet sine dubitatione fatea¬
ris uoluntates hominũ dĩgr̃a p̾ueniri: et ut bonum
uelint homiẽs qd̾ nolebant dm̃ facẽ quinolebant.
rogatur ut fatiat. et cuinos nouimꝰ agere grãs. dig¬
nũ et iustum eẽ cum fecerit. Dñs tͥ det intellectũ in

Expanded text:
pro eis, qui crediderint, deo gratias agi, quoniam donat et fidem. pro eis, qui crediderint, deo gratias agi, quoniam donat et fidem. Quam ob rem, ut hunc ad te sermonem aliquando concluerres aut, si errare persistis, ne mittas alios in errorem. si autem, quod de te magis credo, sentis atque consentis orare nos deum debere ac solere pro nolentibus credere, ut uelint credere, et pro eis, qui aduersantur et contradicunt legi eius atque doctrinae, ut ei cedant eamque sectentur. si sentis atque consentis debere nos etiam deo agere gratias ac sotes ex nolentibus fiunt, oportet sine dubitatione fatearis uoluntates hominum dei gratia praeueniri et, ut bonum uelint homines. quod nolebant, deum facere. qui rogatur, ut faciat, et cui nos nouimus agere gratias dignum et iustum esse, cum fecerit. dominus tibi det intellectum in
Abbreviated transcription (Latin):
bant. Qd̃ ut fiat meis. oratur ꝓcis: qm̃us ñ oret᷑ abelᷤ
Ipsi enĩqͦmodo inuocabunt inquẽ ñcredidutnt: Cũ
uͦ factum fuĩt qd̾ oratur. ei quifecit aguntur gre et ꝓ
eis et abeis. Dcorationib autẽ iam fidelitm quas &
ꝑse et ꝓ aliis fidelib fatiunt ut ꝑfitiant meo qd̾ eẽ
cepunͣt. et degrãrum accionib quia ꝓfitiunt: confli¬
gendum tecum eẽ ñputo. Contra pelagianos ẽ iste cõ¬
flictus: tͥ nob̾q cominuns. Illi quippe oĩa ad fide¬
lem piamq uitam hominũ ꝑtinentia ita t̾butuit
lib̾o uoluntatis arbitͥo. ut habenda ex nob̃ ũ adomino
putent ẽẽ poscenda. Lt autemsi ea que dete audioue
ut crede incipiamus. cet̾a autẽ religiose tute bona. de¬
um ꝑ grãm suam iam exfide petentib. querentib
pulsantib donare consentis nec attend̃ s idõ ꝑinfide¬
lib dm̃rogariut credant. qm̃ d̾s̃ donat et fidem. idõ

Expanded text:
bant. quod ut fiat in eis, oratur pro eis, quamuis non oretur ab eis: bant. quod ut fiat in eis, oratur pro eis, quamuis non oretur ab eis: ipsi enim quo mod ivero factum fuerit quod oratur, ei qui fecit aguntur gratiae, et pro eis et ab eis. Deo rationibus autem jam fidelium, quas et pro se et pro aliis fidelibus faciunt, ut proficiant in eo, quod esse coeperunt, et de gratiarum actionibus, quia proficiunt, confligendum tecum esse non puto; contra Pelagianos est iste conflictus tibi nobisque communis. illi quippe omnia ad fidelem piamque uitam hominum pertinentia ita tribuunt libero uoluntatis arbitrio, ut habenda ex nobis. non a domino putent esse poscenda; tu autem, si ea, quae de te audio, uut credere incipiamus; cetera autem religiosae uitae bona deum per gratiam suam iam ex fide petentibus, quaerentibus, pulsantibus donare consentis. nec adtendis ideo pro infidelibus deum rogari, ut credant, quoniam deus donat et fidem; ideo
Abbreviated transcription (Latin):
ostendat quia ipse facit. slemo ẽ enĩtam imꝑitus.
tam carnalis. tam tardus ingemo: qͥ ñ uideat dm̃
facere qd̾ rogari se precipit ut fatiat hec et alia te¬
stimonia diuma que cõmemorare longumẽ. ostẽ¬
dunt dm̃ grã sua auferre infidelib cor lapideum &e
p̃uenire in hominib bonaꝵ m̃ita uoluntatũ ita tit
uoluntas pantecedentem gram p̃paretut. ñut grã
m̃ito uoluntatis antecedente donetur: hoc et graꝵ
accio indicat: qd̾ oratio. Oratio ꝓinfidetib: grarũ
actio ꝓfidelib. Quiemmẽ orandus ut fatiat: illi ẽ
accio grãrum reddenda tum fecerit. unde idẽ cdicit
apłs ad ephesios. ꝓpt̾ hoc et ego audita fide ur̃a in
dũo iħu et in oñs scõs: ñcesso grãs agere ꝓuob̾ lo¬
quimur autem nc̃ deipsis mitiis cum hoiẽs qtti
erant au̾si et adu̾si com̾tuntur ad dm̃. et uelle m¬
cipuint qd̃ nolebant: et hab̾e fidem qmͣ ñ habe¬

Expanded text:
ostendat, quia ipse facit; nemo est enim tam inperitus, tam carnalis, tam tardus ingenio, qui non uideat deum facere, quod rogari se praecipit ut faciat. 2 Haec et alia testimonia diuina, quae commemorare longum est, ostendunt deum gratia sua auferre infidelibus cor lapideum et praeuenire in hominibus bonarum merita noluntatum, ita ut uoluntas per antecedentem gratiam praeparetur, non ut gratia merito uoluntatis antecedente donetur. hoc et gratiarum actio indicat, quod oratio, oratio pro infidelibus, gratiarum actio pro fidelibus. qui enim est orandus, ut faciat, illi est actio gratiarum reddenda. cum fecerit. unde idem dicit apostolus ad Ephesios: Propter hoc et ego audita fide uestra in domino Iesu et in omnes sanctos non cesso gratias agere pro uobis. Loquimur autem nunc de ipsis initiis, cum homines. qui erant auersi et aduersi, conuertuntur ad deum et uelle incipiunt. quod nolebant, et habere fidem, quam non habe
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ut eruatur ab imquis et malis hominib:
qiti ꝓfecto et illis orantib ñ erant credituri. ꝓpt̾ qd̾
addidit. Nonenĩ oĩum ẽ fides. Tanqm diceret. Nlon
enĩ apud oms̃ etiã uob orautib głificabitur. ũbum

Expanded text:
etiam ut eruatur ab iniquis et malis hominibus. etiam ut eruatur ab iniquis et malis hominibus. qui profecto et illis orantibus non erant credituri. propter quod addidit: Non enim omnium est fides, tamquam diceret: \'X on enim apud omnes etiam uobis orantibus glorificabitur uerbum
Abbreviated transcription (Latin):
uoce orantemuit incredulas gentes ad fidẽ suam ue¬
nire cõpellat: ñ respondeb̾ am̃. aut etiã huiꝰ fidei sa¬
nitati contraria disputabis: Numqͥd beatissimũ
tipͥanum in hoc errasse clamab̾ uł sisurrab uibi ꝑ
iimicis fidei xp̃iane ut etiã ipsi ad cam conu̾tant᷑
orare nos docet: slunqͥd postremo apłm paulũ ꝓ
uideis infidelib habentem talia uota culpab: de
quib ait. bona uoluntas quidẽ cordis inei et depre¬
catio addm fit ꝓillis in salutem: Qui ctiã thessa¬
lonicensib dicit. De cet̾o fr̃s orate ꝓ nob̾. ut u̾bum
dicurrat et głificetur. sicut etiam apud uos ut eru¬
aantur abiniquis et malis hominib. ñĩ enim oũtmẽ
fides. Quomͦ curreret et głificaretur u̾bum dĩ. nisi ad
fidẽ conu̾sis eis quib p̾dicaretur. qnͣdoquidẽ iam
credentib dicit quẽ admodũ et aptud uos: Scit cer¬
te hoc ab illo fieri quem uult rogari. ut hoc fatiat

Expanded text:
uoce orantem, ut incredulas gentes ad fidem suam ueuoce orantem, ut incredulas gentes ad fidem suam uenire compellat, non respondebis: Amen? aut etiam huius fidei sanitati contraria disputabis? numquid beatissimum Cyprianum in hoc errasse clamabis uel susurrabis, ubi pro inimicis fidei Christianae, ut etiam ipsi ad eam conuertantur, orare nos docet? Numquid postremo apostolum Paulum pro Iudaeis infidelibus habentem talia uota culpabis? de quibus ait: Bona uoluntas quidem cordis mei et deprecatio ad deum pro illis in salutem. qui etiam Thessalonicensibus dicit: De cetero, fratres, orate pro nobis, ut uerbum domini currat et glorificetur sicut etiam apud uos, ut eruamur ab iniquis et malis hominibus; non enim omnium est fides. quo modo curreret et glorificaretur uerbum dei nisi ad fidem conuersis eis. quibus praedicaretur, quando quidem iam credentibus dicit: Quem ad modum et apud uos? scit certe hoc ab illo fieri, quem uult rogari, ut hoc faciat,
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ uerum negas. quarũ ꝓpt̾ea comiñdo enã nrim̃ũ ut
faciliꝰ memorie mandentur: distictiꝰq teneantur:
ñ te pigeat rescrib̾e. ut sciam. et ea qm mͥ dñs dederit
facultate respondeam. Ego eiĩ hereticum qͥdẽ te pe¬
lagianum eẽ ñcredo s ita te eẽ uolo ut nichil illius in
te transeat uł relinquatur erroris. S uit̾ hec duode¬
cum iecipies forte aliquid qd̾ negandũ tił dubitan¬
dumputes: et unde nos oposius dispitare compellaᷤ
slũquid et orare ꝓhibebis ecesam ꝓifidelib ut sint
fideles: ꝓhis quinolunt cred̃e ut ueliit cred̃e ꝓhis qui
ab eiꝰ lege doctrinaq dissentuit. ut legiciꝰ doctrineq
noscendieum. et atires audientes. qs̃ utiq acceꝑant
deqͥb saluator dicebat. qͥ habet aures audiendi anidi¬
ad: Numqͥd ubi audieris sacendotem dĩ ad eĩ alta¬
re ppłm hortatitem addm̃ orandũ uł ipsum lara

Expanded text:
esse uerum negas, quarum propterea commendo etiam numerum, ut esse uerum negas, quarum propterea commendo etiam numerum, ut facilius memoriae mandentur distinctiusque teneantur, non te pigeat rescribere, ut sciam et ea, quam mihi dominus dederit. facultate respondeam. ego enim haereticum quidem Pelagianum te esse non credo, sed ita te esse nolo, ut nihil illius ad te transeat uel in te relinquatur erroris. Sed inter haec duodecim reperes torte aliquid. quort negandum uel dubitandum putes et unde nos operosius disputare compellas. numquid et orare prohibebis ecclesiam pro infidelibus. ut sint fideles, pro his, qui nolunt credere, ut uelint credere. pro his, qui ab eius lege doctrinaque dissentiunt, ut legi eius doctrinaeque noscendi eum et aures audientes, quas utique acceperant, de quibus saluator ipse dicebat: Qui habet aures audiendi, audiat? numquid, ubi audieris sacerdotem dei ad eius altare populum hortantem ad deum orandum uel ipsum clara
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa qui aliqñdo nos ꝑsequebatur nc̃ euangelirat fi¬
dem qm̃ aliqn̾do uastabat. cemine magnificabaẽ
dm̃. Ut qͥd magnificabant dm̃. si ñ ds̃ ad seipsum
cor illiꝰ uirisne grẽ bonitate conu̾̃terat: qnͣdo ut ipse
conficetur miscłiam consecut᷑ ẽ ut fideles cẽt. ea fide
qm̃i aliqnͣdo uastabat: Ipsumctiã u̾bum qd̾ posuit
quẽ nisi dm̃ hoc tam magnum bonũ fecisse decla¬
rat: Quid enĩ ẽ et nme magnificabant dm̃: insi in
me dm̃ magnficũ ostendebant: Quomꝰ autẽ eum
magnificũ p̃dicabant: si magnificum illud factũ
de apłi comusione ipse ñfecerat: Et qͦ pacco ipse fece¬
rat: si uolentem cred̾e exnolente ipse ñfecerat: Nẽpe
manfestum ẽ. ex illis duodecĩ sententus quas ꝑtine
ad catholicam fidẽ negare ñ sineris ñsolum oĩb uerũ
cuam snigulis id confici. ut confiteamur grã dĩ p̃ue¬
niri hominũ uoluntates. et ꝑ hanc eas potuis p̃pari.

Expanded text:
at fiat fidem, quam aliquando uastabat, et in me magnificabant deum. ut quid magnificabant deum, si non deus ad se ipsum cor illius uiri suae gratiae bonitate conuerterat quando, ut ipse confitetur, misericordiam consecutus est, ut fidelis esset ea fide, quam aliquando uastabat? ipsum etiam uerbum, quod posuit, quem nisi deum hoc tam magnum bonum fecisse declarat? quid est enim \'in me magnificabant deum\', nisi in me deum magnificum praedicabant\'? quo modo autem eum magnificum praedicabant, si magnum illud factum de Pauli conuersione ipse non fecerat, et quo pacto ipse fecerat, si uolentem credere ex nolente ipse non fecerat? Nempe manifestum est ex illis duodecim sententiis, quas pertinere ad catholicam fidem negare non sineris, non solum omnibus uerum etiam singulis id confici, ut confiteamur gratia dei praeueniri hominum uoluntates et per hanc eas potius praepara
Abbreviated transcription (Latin):
corde credit indm̃ ñ iusisua lib̾a cred̾e uoluntate:
cũ potiꝰ illi obpugnent arbitͥum lib̾um. qͥ obpug¬
nant di gram qua uere ab eligenda bona. et agen¬
da fit lib̾um: Quomͦ dicitur qd̾ legem dei atq doc¬
triuam scͥpturaꝵ fiat. qd̾ eadem scͥptura dixit. p̃ꝑatꝰ
centes noluut ei erese ipsum dm̃ fide recta rogamus
ut ueluit: Quomodo ds expectat uoluntatem hoĩũ
ur p̃ueniant cũ qtrib det grãm: cũ grãs ei ñ iime¬
rito agam̃ ochis qͥb ñei credentib. et eiꝰ doctrinan
uoluntate impia ꝑsequentib miscdam p̾rogauit.
cosq ad seipsum oĩpotemissima facilitate conu̾tte.&
uolentes exnolentib fecit: ut quid ei in de grãs agi¬
rã si ipse ñfecit: Ut quid tantomagis eũ magnificamꝰ
qnͣtomagis nolebant crede quos credidisse gaude¬
m̃. si gratia diina uoluntas inmeliꝰ ñ muitatur
humana: Apłs paulus eram inqͥt ignot̾ fatie eccle¬

Expanded text:
corde credit in deum, non nisi sua libera credere uoluntate, corde credit in deum, non nisi sua libera credere uoluntate, cum potius illi oppugnent arbitrium liberum, qui oppugnant dei gratiam, qua uere ad bona eligenda et agenda fit liberum? quo modo dicitur, quod per legem dei atque doctrinam scripturarum fiat, quod eadem scriptura dixit: Praeparatur centes nolunt ei credere, ipsum deum fide recta rogamus. ut uelint? Quo modo deus expectat uoluntates hominum, ut praeueniant eum, quibus det gratiam. cum gratias ei non inmerito agamus de his, quibus non ei credentibus et eius doctrinam uoluutate impia persequentibus misericordiam praerogauit eosque ad se ipsum omnipotentissima facilitate conuertit et uolentes ex nolentibus fecit? ut quid ei inde gratias agimus, si hoc ipse non fecit? ut quid tanto magis eum magnificamus, quanto magis nolebant credere, quos credidisse gaudemus, si gratia diuina uoluntas in melius non mutatur humana? apostolus Paulus: Eram, inquit, ignotus facie eccle
Abbreviated transcription (Latin):
qs infide recta et uita bona nouimꝰ ẽẽ defunctos. ne
scsm aliqͣ scelera iudicentur que fuerant si uit̾ent
fortasse facturi. nec dolendi uł detestandi sunt hi qͥ
uitam istam raifidelitate ac ꝑditis motib finer
qͥa forte si uiu̾ent acturi fuerant penitentiam pie¬
ꝙ uicturi et sođm ista sc̃ iudicandi. Lotꝰq ille de im¬
et abitiendꝰ ẽ: in quo tota eiꝰ nitentio ẽ ut suamꝰ botiꝰ
fidelib gratulandũ eẽ morientib. qnͣdo huiꝰutte tẽ¬
tationib auferuntur. deinceps inbeatissima securita¬
te mansuri. S qm̃ hoc falsum ñc̃. et sine dubitatione
felices ft̃ mortui qui in dño moruintur: ridendus et
execrandꝰ ẽ erior quo putatur. qd hoiẽs scdm suas fu¬
turas quemorientium ñ sunt future uidicandi fit
uoluntates. Quomͦ dicuntur negare lib̾um uolũta¬
tis arbitͥum qui confitent᷑ omne hoĩem qͥsquis suo

Expanded text:
quos in fide recta et uita bona nouimus esse defunctos. ne quos in fide recta et uita bona nouimus esse defunctos. ne secundum aliqua scelera iudicentur, quae fuerant, si uiuerent, fortasse facturi, nec dolendi uel detestandi sunt hi, qui uitam istam in infidelitate ac perditis moribus finierunt, quia forte, si uiuerent, acturi fuerant paenitentiam pieque uicturi et secundum ista sunt iudicandi, totusque ille de et abiciendus est, in quo tota eius intentio est, ut sciamus bonis fidelibus gratulandum esse morientibus, quoniam uitae tationibus auferuntur, deinceps in beatissima securitate mansuri. Sed quoniam hoc falsum non est, et sine dubitatione felices sunt mortui qui in Domino moriuntur; ridendus est et exsecrandus error quo putatur quod homines secundum suas futuras, quae morientium non sunt futurae, judicandi sunt uoluntates. Quo modo dicuntur negare liberum uoluntatis arbitrium. qui confitentur omnem hominem, quisquis suo
Abbreviated transcription (Latin):
conferre ut rapiatur excorpore ne malitia mutet in¬
tellectum illĩ Non enĩ recipiet homo seubonũ seu
ñ dari quib dã moritutis paruulis dĩ gr̃ã dari.
qͥa corti futuras p̃uidet uoluntates. quas habitĩ
eent si uiu̾ent cũ scłm ea qtie ꝑ corptis gessit ñscd̾
ea que gesturꝰ eẽt si cluitius funss incorpore. uñ quiq
recipiat siue homim siue malũ. sic̃ apłs diffiniuit
cant᷑. qs̃ habituri fuisse dicuntur si duitiꝰ tenerentꝰ
incarne: eũ dicat scͥptura felices mortui qͥ in dño i
oriunt᷑. Qtiort̃ sine dubio certa et secura felicitas ñ
ẽ: si et ca que ñegerunt. s acuri fuerant: si eẽt eis
hecitita ꝓlicior uidicabit d̃s: nullumq accipit be¬
nefitium qui rapitur ne malitia mittet intellectũ
eiꝰ quia et ꝓ tpsa malitia cui forsitan immnenti
subtractus ẽ penas luct: nec gaudenoum ẽ de his

Expanded text:
conferre, ut rapiatur ex corpore, ne malitia mutet inconferre, ut rapiatur ex corpore, ne malitia mutet intellectum illius? Non enim recipiet homo seu bonum seu non dari. quibusdam morituris paruulis dei gratia dari, quia eorum futuras praeuidet uoluntates. quas habituri essent, si uiuerent. cum secundum ea, quae per corpus gessit, non secundum ea, quae gesturus esset, si diutius fuisset in corpore, unusquisque recipiat siue bonum sine malum, sicut apostolus definiuit?s iudicantur, quas habituri fuisse dicuntur, si diutius tenerentur in carne, cum dicat scriptura: Felices mortui, qui in domino moriuntur? quorum sine dubio certa et secura felicitas non est, si et ea, quae non egerunt, sed acturi fuerant, si esset eis haec uita prolixior, iudicabit deus. nullumque accipit beneficium, qui rapitur, ne malitia mutet intellectum eius. quia et pro ipsa malitia, cui forsitan imminenti subtractus est, poenas luit, nec gaudendum est de his,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. oms homines uult d̃s̃ saluos fieri: ideo dictum
÷ quia om̃s quisalui fuint insipso uolente ñ fũt.
Et siquo alio modo illa u̾ba apłica intelligi posst.
ut tam̃ huic aꝑtissime u̾itati. in qͦ uidemus tam
multos uolentib hominib. s dõ nolente saluos
ñfieri. contraria cẽ ñpossint. Quomodo ut dctur
grã ditina. uoluntas meretur humana: sieis qͥb
datur gratuita misccłia datur ut u̾a sit gr̃a: Quo
modo in hac rem̃ita pensantur uoluntatis huma¬
ne. qnͣdo quidemillis qutib grã ista ñdatur. nullo
plerumq m̃ito milla uoluntate distantib. s unã
gant quib datur qm̃ gratis eis detur qnͣdo iuste
utiq ñ daretur qm̃ similẽ habentib causã iuste
tas abiitio. ⁊̃im etiã ꝑseuerandi tisq infinẽ: cũ
finis ipse tute huĩ ñ inhomĩs. s idĩfit potestate. &
possit utiq d̾s etiam hoc benefitium ñ ꝑseueratuit

Expanded text:
os nolit saluos fieri. ideo dictum os nolit saluos fieri. ideo dictum est, quia omnes, qui salui fiunt, nisi ipso uolente non fiunt, et, si quo alio modo illa uerba apostolica intellegi possunt, ut tamen huic apertissimae ueritati, in qua uidemus tam multos uolentibus hominibus sed deo nolente saluos non fieri. contraria esse non possint. Quo modo, ut detur gratia diuina, uoluntas meretur humana. si eis, quibus datur, gratuita misericordia- datur, ut uera sit gratia? quo modo in hac re merita pensantur uoluntatis humanae, quando quidem illis, quibus gratia ista non datur, nullo plerumque merito nulla uoluntate distantibus sed unamgant, quibus datur, quam gratis eis detur, quando iuste utique non daretur, quoniam similem habentibus causam iuste erandi usque in finem; cum finis ipse vitae hujus non in hominis, sed in Dei sit potestate, et possit utique Deus etiam hoc beneficium non perseveraturo
Abbreviated transcription (Latin):
confitens grãm dei ad singulos accus dari. eis utiq
quiiam lib̾o arbit̾o utuntur: Quomͦ dicitur õs
hoiẽs eam fuisse accepturos: si ñ illi quib ñ datur
eã sua uoluntate resptierent. qm̃ d̃s uult om̃s ho¬
mines saluos fieri cum multis ñdetu paruul.
et sine illa pleriq moriantur qui n̾ habent contͣriã
uoluntatẽ. & aliqñ cupientib festinantibq parẽ¬
tib. uolentibq ministris ac paratis. deo nolẽte
ñdatur: cum repente anteqm̃ detur exspirat. ꝓ qͦ
ut accipet currebatur: Unde manifestumẽ eos
qͥ huic resistunt tam ꝑspicue u̾itati ñ intelligere
oĩno qua locutione sit dictum. qd̾ om̃s homiẽs
uult d̾̃s saluos fieri. cũ tam multi salui ñfiant.
ñ quia ipsi. s quia ds̃ ñuult: qd̃ sine ulla caligine
te puniantur. idõ dictumẽ quia om̃s quic̃q uitã
et̾nam ꝑcipiunt. ñ ꝑcipiunt isi inxpõ: ita qd̾ dictũ

Expanded text:
confitens gratiam Dei ad singulos actus dari, eis utique confitens gratiam Dei ad singulos actus dari, eis utique qui jam libero arbitrio utuntur? 19. Quomodo dicitur omnes homines eam fuisse accepturos, si non illi quibus non donatur, eam sua voluntate respuerent, quoniam Deus vult omnes homines salvos fieri ; cum multis non detur parvulis, et sine illa plerique moriantur, qui non habent contrariam voluntatem, et aliquando cupientibus festinantibusque paren uolentibus ac paratis deo nolente non detur, -cum repente, antequam detur, expirat, pro quo, ut acciperet, currebatur? unde manifestum est eos, qui huic resistunt tam perspicuae ueritati, non intellegere omnino; qua locutione sit dictum, quod omnes homines uult deus saluos fieri, cum tam multi salui non fiant, non quia ipsi sed quia deus non uult, quod sine ulla caligine te puniantur, ideo dictum est, quia omnes, quicumque uitam aeternam percipiunt, non percipiunt nisi in Christo, i
Abbreviated transcription (Latin):
plamꝰ id eloquar. utrum idõ nob̾ detur quia uolti
mꝰ anꝑipsam ds̃ etiam hoc effitiat ut uelimus. Si.
gͦ istas duodecim sententias. quas nos dixi scire
ad fidem rectam et catholicã ꝑtinere. etiam tufrat̃
nob̾cum tenes: ago deo grãs. Quas ꝓfecto ñucra¬
cit̾ ag̃em: nisi gratia dĩ fieret ut teneres. Que tͥ te¬
nentr: nullum oĩno remanet nob̾cũ dehac que¬
stione certam̃. ut enim eadem duodecun breui
expositione ꝑcurram qͦmodo uoluntatis hum¬
ane m̃itũ sequitut gr̾a. cũ detur et parauilis
gr̃a ut uera sit gratia ñ scdm m̃ita nr̃a datur:
Qm̃ sententiam catholicam pelagĩ ipse sic timu¬
it: ut eos qͥ dicunt gra̾m dĩ scdm m̃ita nr̃a dari
sine dubitatione dampnaret: ne acatholicis u¬
dicib dampnaretur. Quomꝰ dr̃ gr̃a dĩinatura¬
ẽẽ lib̾i arbitrii uł in lege atq doctrina: cũ ⁊ istã
sententiam pelagiꝰ ipse dampnau̾it. ꝓcuildubio

Expanded text:
planius id eloquar. utrum ideo nobis detur, quia uolumus, planius id eloquar. utrum ideo nobis detur, quia uolumus, an per ipsam deus etiam hoc efficiat, ut uelimus. si ergo istas duodecim sententias, quas nos dixi scire ad fidem rectam et catholicam pertinere, etiam tu, frater, nobiscum tenes, ago deo gratias, quas profecto non ueraciter agerem, nisi dei gratia fieret, ut teneres. quae tibi tenenti nullum omnino remanet nobiscum de huc quaestione certamen. Ut enim eadem duodecim breui expositione percurram, quo modo uoluntatis humanae meritum sequitur gratia, cum detur et paruulis, gratia, ut uera sit gratia, non secundum merita nostra datur? quam sententiam catholicam Pelagius ipse sic timuit, ut eos, qui dicunt gratiam dei secundum merita nostra dari, sine dubitatione damnaret, ne a catholicis iudicibus damnaretur. quo modo dicituresse liberi arbitrii vel in lege atque doctrina; cum et istam sententiam Pelagius ipse damnaverit, procul dubio
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣdo baptitati uł ñ baptitati sunt. qnͣdo carnẽ xp̃i
manducau̾itnt uł ñ manducauert̾: qn̾ sanguinẽ¬
xp̃i biberunt. uł ñbiberunt scd̾m hec gͦ que ꝑ cor¬
pus gesserunt. ñ scłm ea que si diu hiciuuerent
gesturi fuerant iudicãtur. Scimꝰ felices eẽ mortuo ᷤᷤ
qui indño moriuntur. nec adeos ꝑtinere quaicqͥd
accuri fuerant si tempore duitur more uixissent.
Scimꝰ eos qui corde ꝓp̾o credunt in dñm: sua id
facere uoluntate ac libo arbit̾o. Scimꝰ peis quino¬
lunt cred̃e: nos quiiam credimus. iecta fido ag̃d
cũ dm̃ oramꝰ ut uelint. Scimꝰ ꝓeis qui exillis
credid̾unt. tamꝙͣ debenefitus recte atq ueracit̃
et deb̾e nos dõ grãs agere: et soluere. Recognostis
me ut puto iubis que scure nos dixi. ñ omĩa que
ad fidem catholicam ꝑtinent cõmemorare uolu¬
isse: si ea tantum que adistam que int̾ nos agitur
de dĩ gratia questionem: utrum p̃cedat hec gratia
ansubsequatur bominis uoluntatem hoc c̃ ut

Expanded text:
baptizati sunt, quando carnem Christi manducarunt uel non manducarunt, quando sanguinem biberunt uel non biberunt, secundum haec ergo, quae per corpus gesserunt, non secundum ea, quae, si diu hic uiuerent. gesturi fuerant, iudicantor. Scimus felices esse mortuos, qui in domino moriuntur, nec ad eos pertinere, quicquid acturi fuerant, si tempore diuturniore uixissent. Scimus eos, qui corde proprio credunt in dominum, sua id facere uoluntate ac libero arbitrio. Scimus pro eis, qui nolunt credere, nos, qui iam credimus, recta fide agere, cum deum oramus, ut nelint. Scimus pro eis, qui ex illis crediderunt, tamquam de beneficiis recte atque ueraciter et debere nos agere deo gratias et solere. Recognoscis me, ut puto, in his, quae scire nos dixi, non omnia, quae ad fidem catholicam pertinent, commemorare noluisse sed ea tantum, quae ad istam, quae inter nos agitur, de dei gratia quaestionem, utrum praecedat haec gratia, an subsequatur hominis uoluntatem, hoc est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
omino merito uenerabili et unice co-¬
lendo patri augustino: macedonius:
Optatas admodum sanccitatis tuelit¬
teras accepi. ꝓbonifatium uenerande
legis antistitem: quẽ ego magis receptum dilexi. qd̃
ad me desidcratum ꝑtulerat sermonem scĩtatis tue
et in columitatem: dominc merito uenerabilis et
unice coiende pat̃. Itaq sine mora quod optabat
optinuit. Uerum qm̃ existit occasio. Hoc ipsum qnͣ¬
tulumcũq est quod ammonit᷑ indulsi nolosine
mercede remanere: Cupio enim accipe ea que
michi cõmodet sine pendentis in cõmodo.immo
que michi cõmodet cum gła dependentis. offiti¬
um sacerdotinirĩ ẽẽ dicitis int̾uenrre. ꝓreis. et insi
optineatis offendi: quasi qd̾ erat offitu uri qd̃ mi¬
nime reportetis: hic gͦ uehement̾̃ ambigo: utrũ
istud ex religione descendat: Nam si adommo pec¬
cata ad eo ꝓhibentur: ut ne penitendi quidẽ copia.
pꝰ pͥmam tribuatur: quẽ admodum nos possumꝰ
ex religione contind̃e ut nobis qualecumq illud

Expanded text:
OMINO MERITO VENERABILI ET UNICE COLENDO PATRI AUGUSTINO MACEDONIUS. Optatas admodum sanctitatis tuae litteras accepi per Bonifatium, uenerandae legis antistitem, quem ego eo magis receptum dilexi, quod ad me desiderata pertulerat, sermonem sanctitatis tuae et incolumitatem, domine merito uenerabilis et unice colende pater. itaque sine mora, quod optabat, obtinuit. uerum quoniam extitit occasio, hoc ipsum, quantulumcumque est, quod admonitus indulsi, nolo sine mercede remanere. cupio enim accipere eam, quae mihi commodet sine pendentis incommodo, immo quae mihi commodet cum gloria dependentis. 2 Officium sacerdotii uestri esse dicitis inobtineatis, offendi, quasi quod erat officii vestri minime reportetis. Hic ego vehementer ambigo utrum istud ex religione descendat. Nam si a Domino peccata adeo prohibentur, ut ne poenitendi quidem copia post primam tribuatur; quemadmodum nos possumus ex religione contendere ut no
Abbreviated transcription (Latin):
et sceleris penam cupiunt sibi homines relaxari:
et id ꝓpt̃ quod scelus ad missum ẽ possidere: ꝓhis
quoq int̾uemiendum putat sacerdotrum ur̃m⁊ de
quib adco futuri spes nulla ẽ ut etiam inp̃senti
eadẽ criminis ratio ꝑseueret: Nam qui tam ꝑ ui¬
cacit᷑ tenet ꝓpt̃ qurerimen admisit: ostendit se ubi
licentia fuerit similia peccaturum Obhec gͥ consu¬
lo prudentiam tuam et me hoc ambiguo quo la¬
boro ab solui desidero: nec obaliam causam con¬
sultum te putes. Eet̾um michi hoc ꝓpositũ est: ut
int̾cessorib p̃sertim talis meriti qualis tues ctiam
grãs agam: Pleraq enim que sponte facere uideri
nolo ne remissio seueritatis alios armet mnerimi
na: opto bomis int̾cessorib relaxare. ut quod libens
concedo salua seu̾itate iuditii: alt̾ius merito uideat᷑
indultum. Descͥptis sanctitatis tue aliqua mͥ pro¬
miseras et non accepi: queso ut uł nunc mittas.
et ad hatic mncam epłam respondeas: ut qͥa sancci¬

Expanded text:
 Sceleris culpam cupiunt sibi homines relaxari, et id propter quod scelus admissum est possidere; pesquoque interueniendum putat sacerdotium uestrum, de quibus adeo futuri spes nulla est, ut etiam in praesenti eadem criminis ratio perseueret; nam qui tam peruicaciter tenet, propter quae crimen admisit, ostendit se, ubi licentia fuerit, similia peccaturum. Ob haec igitur consulo prudentiam tuam et me hoc ambiguo, quo laboro, absolui desidero; nec ob aliam causam consultum te putes. ceterum mihi hoc propositum est, ut intercessoribus praesertim talis meriti. qualis tu es, etiam gratias agam. pleraque enim, quae sponte facere uideri nolo, ne remissio seueritana, opto bonis intercessoribus relaxare, ut quod libens concedo, salva severitate judicii, alterius merito videatur indultum. De scriptis Sanctitatis tuae aliqua mihi promiseras, et non accepi; quaeso ut vel nunc mittas, et ad hanc meam epistolam respondeas, ut quia Sancti
Abbreviated transcription (Latin):
cile illa uł omnino ñ fierent. uł cepta desisterent:
siciues maximeq pͥmates ea fieri ꝑficiq uetuissent.
Pinde in uniu̾isa illa ciuitate ñ innocentes ab noccn¬
tib: sed minus nocentes anocentiorib ꝑ ot̾is for¬
tasse hiscernere: Nam inparuo peccato illi sunt
qui metu de t̾riti. maximeq ne offenderent eos qͦs
i illo oppido plurimum posse. et inmicos eccłe no¬
uerant: opem ferre ñ ausi sunt. Scelerati autẽ om̃s
qͥb et si non fatientib neq ĩmittentib.tamen uo.¬
lentib ista commissa st̃ sceleratiores qui cõmiserẽ.
sceleratissimi qͥ iinisert̃: Sed de immnissione suspi.¬
cionem putemꝰ eẽ non u̾itatẽ: nec ea discutiamus
que nisi torm̃tis eoꝵ ꝑ qͦs inquiruntur inueniri
omnino ñ possunt. Demꝰ etiam ueniã timori eoꝵ
Nd eos qui restant: Nulla necenses disciplina co¬
hertendos. etꝓponendum existimas impunitum
tam inmanis furoris exemplum: Non p̃terita

Expanded text:
cile illa uel omnino non fierent uel coepta desisterent, cile illa uel omnino non fierent uel coepta desisterent, si ciues maximeque primates ea fieri perficique uetuissent. Proinde in uniuersa illa ciuitate non innocentes a nocentibus sed minus nocentes a nocentioribus poteris fortasse discernere. nam in paruo peccato illi sunt, qui metu deterriti maximeque, ne offenderent eos, quos in illo oppido plurimum posse et inimicos ecclesiae nouerant, opem ferre non ausi sunt; scelerati autem omnes, quibus etsi non facientibus neque inmittentibus tamen uolentibus ista commissa sunt; sceleratiores, qui commiserunt; sceleratissimi, qui inmiserunt. sed de inmissione suspicionem putemus esse, non ueritatem nec ea discutiamus, quae nisi tormentis eorum, per quos inquiruntur, inueniri omnino non possunt. demus etiam ueniam timori eoru esse putauerunt. quid eos, qui restant, nullane censes disciplina cohercendos et proponendum aestimas inpunitum tam immanis furoris exemplum? non praeterita
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ indebatur apud acta dicere uolentib. pubuca
iura negata sunt. Codemq ipso dic ne uł diuituit᷑
t̃rerentur: grando lapidationib reddita ẽ. Quia tfis¬
acta continuo t̾ciam lapidationem & postremo
ignes eccl̃asticis tectis atq hominib intulerunt᷑ u¬
num seruoꝵ dei qui oberrans occurrere potuit
occiderunt. cer̾is partim ubi potuerant latitanti¬
b partim qua potuerant fugientib:. cum interea
contrusus atq coartatus qͦdam ioco se occuttaret
ep̃c ubi se ad mortem querentium uoces audiebat.
sibiq increpantium. qd̃ eo ñinuento gratis tan¬
tum ꝑpetrassent scelus. Gẽsta sunt hec abhora
ferme detima usq ad noctis partem ñminimã.
nemo compestere nemo subuenire temptauit
illoꝵ quorum ẽẽ grauis posset auctoritas. preter
unum pegrinumr: ꝑquẽ et plurimi serui dei de
manib int̃ficere conantium lib̾ati sunt. et multa
exorta p̃dantib: ꝑ quem clarum factum ẽ. qmͣ fa¬

Expanded text:
quod uidebatur, apud acta dicere uolentibus publica quod uidebatur, apud acta dicere uolentibus publica iura negata sunt eodemque ipso die, ne uel diuinitus terrerentur, grando lapidationibus reddita est, qua transacta continuo tertiam lapidationem et postremo ignes ecclesiasticis tectis atque hominibus intulerunt, unum seruorum dei, qui oberrans occurrere potuit, occiderunt ceteris partim, ubi potuerant, latitantibus partim, qua potuerant, fugientibus, cum interea contrusus atque coartatus quodam loco se occultaret episcopus, ubi se ad mortem quaerentium uoces audiebat sibique increpantium, quod eo non inuento gratis tantum perpetrassent scelus. gesta sunt haec ab hora ferme decima usque ad noctis partem non minimam. nemo compescere, nemo subuenire temptauit illorum, quorum esse grauis posset auctoritas, praeter unum peregrinum, per quem et plurimi serui dei de manibus interficere conantium liberati sunt et multa extorta praedantibus. per quem clarum factum est, quam fa
Abbreviated transcription (Latin):
curitate: Heniam qͦq ñ tantum nr̃is. uerum et
alioꝵ in stamus delictis mererr. qd̃ impetrare nisi
ꝓ correctis oĩno ñ possumus: ad iungis etiã et dici s
qnͣta possum supplicatione deposco: ut si defen¬
denda res ẽ innoxius defendatur. ab innocentib
molestia separetur. accipe breuiter que cõmissa
sint. et noxios abinnocentib ipse discerne coreͣ
recentissimas leges: kalendis iunis festo paganoꝵ
sacrilega sollempnitas agitata ẽ nemine ꝓ hiben¬
te: tam insolenti ausu. ut quod nec uiliam temꝑ¬
ib factum ẽ. petulentissima turba saldantium.
meodem ꝓrsus uico ante fores transiret eccle: O
rem illicitissimam atq in dignissimam clericis
ꝓhibere temptantib: eccl̃ia lapidata est. Deinde
post dies ferane octo cum leges notissimas ep̃e¬
ordimi replicasset. et dum ea que iussa sunt ue¬
luti implere disponunt:. t̃um eccłia lapidata ẽ.
post tridienr̃is ad imponendum ꝓbitis metũ¬

Expanded text:
curitate. ueniam quoque non tantum nostris uerum et curitate. ueniam quoque non tantum nostris uerum et aliorum instamus delictis mereri, quod impetrare nisi pro correctis omnino non possumus. adiungis etiam et dicis: Quanta possum supplicatione deposco, ut, si defendenda res est, innoxius defendatur, ab innocentibus molestia separetur\'. Accipe breuiter, quae commissa sint, et noxios ab innocentibus ipse discerne. contra recentissimas leges Kalendis Iuniis festo paganorum sacrilega sollemnitas agitata est nemine prohibente tam insolenti ausu, ut, quod nec Iuliani temporibus factum est, petulantissima turba saltantium in eodem prorsus uico ante fores transiret ecclesiae. quam rem inlicitissimam atque indignissimam clericis prohibere temptantibus ecclesia lapidata est. deinde post dies ferordini replicasset, et dum ea quae jussa sunt, velut implere disponunt, iterum ecclesia lapidata est. Postridie nostris ad imponendum perditis metu
Abbreviated transcription (Latin):
itra grauit̾ indignetur: alioquin et mansuctudo
qrn seruare cupimus et disciplina qua uti mode¬
rate nitimur. impediri potest si deo alindinoccul¬
to placet. siue iudicanti hoc tantum malũ flagel¬
lo acriore plectendum. siue etiã uehem̃tius irascen¬
ti si non correctis. nec ad se conu̾sis ad tempus esse
uoluerie impunitum: Prescribit nobis quodã
modo prudentia tua de ꝑsona episcopaliet di¬
cis patriam tuam ñ leui ppłi su erratu ꝓlapsã.
qd̃ quidem si uiris publici rigorem meciamur.
debet plecti scueriore censura. S ep̃m in quis fas
non ẽ. nisi salutem hominib imꝑtirc. et ꝓstatu
meliore tausis ad eẽ & apud ommpotentẽ dm̃
ueniam aliorum mereri delictis: Hoc omnino ser¬
uare conamur. ut seueriore censura. nemo plecta¬
tur neq anob̾. neq ab alio ullo int̾cedentibꝰ nob̾.
et salutem hominib cupimꝰ imꝑtire. que posita
ẽ in recte inuendi felicitate. ñ inmalefaciendi se¬

Expanded text:
ita grauiter indignetur. alioquin et mansuetudo, ita grauiter indignetur. alioquin et mansuetudo, quam seruare cupimus, et disciplina, qua uti moderate nitimur, impediri potest, si deo aliud in occulto placet siue iudicanti hoc tantum malum flagello acriore plectendum siue etiam uehementius irascenti, si non correctis nec ad se conuersis ad tempus esse uoluerit inpunitum. Praescribit nobis quodam modo prudentia tua de persona episcopali et dicis patriam tuam non leui populi sui errato prolapsam. \'quod quidem si iuris publici rigore metiamur, debet plecti seuerioralutem hominibus impertire et pro statu meliore causis adesse et apud omnipotentem deum ueniam aliorum mereri delictis\'. hoc omnino seruare conamur, ut seueriore censura nemo plectatur neque a nobis neque ab alio ullo intercedentibus nobis, et salutem hominibus cupimus impertire. quae posita est in recte uiuendi felicitate, non in male faciendi se
Abbreviated transcription (Latin):
mumsit qd̃ placari alit̾ nonpotest. insi illie non
aues ñ quadrupedes. ñ demnq sanguis humanꝰ.
sed multo scelestius pudor humanus. tamqmͣ im¬
molatꝰ int̾tat: hec dici ꝓpt̃ quod scͥpsisti: qͣntum
tibietas fimi ꝓxima ẽ cuꝑe te ut patriam tuam
incolumem ac florentem relinquas. Lollantur il¬
la omnia uana et insana conu̾tantur homines
ad u̾um dei cultum. moresq castos et pios. tunc
patriam tuam florentem uidebis. ñ opinone stul¬
torum sed u̾itate sapientium: cum hec patria car¬
nalis generationis tue portio fuerit illius patrie.
cui ñ corpore sed fide nascuur. tibi om̃s sc̃ĩ et fide¬
les di post labores uelut hemales uite. huiꝰ anter¬
minata et̃nitate florebunt. Nobis itaq cordi ẽ neq
xp̃ianam amittere mansuctudinem. neq ꝑutio¬
sum cen̾s imitationis exemplum in illa ciuuitatere¬
linquere. Quomodo id agamus ad erit ds̃: sieis ñ

Expanded text:
nium sit, quod placari aliter non potest, nisi illic non nium sit, quod placari aliter non potest, nisi illic non aues, non quadrupedes, non denique sanguis humanus sed multo scelestius pudor humanus tamquam immolatus intereat. Haec dixi, propter quod scripsisti, quantum tibi aetas fini proxima est, cupere te, ut patriam tuam incolumem ac florentem relinquas. tollantur illa omnia uana et insana, conuertantur homines ad uerum dei cultum moresque castos et pios; tunc patriam tuam florentem uidebis non opinione stultorum sed ueritate sapientium, cum haec patria carnalis generationis tuae portio fuerit illius patriae, cui non corpore sed fide nascimur, ubi omnes sancti et fideles dei post labores uelut hiemales uitae huius intermina aeternitate florebunt. nobis itaque cordi est neque Christianam amittere mansuetudinem neque perniciosum ceteris imitationis exemplum in illa ciuitate relinquere. quo modo id agamus, aderit deus, si eis non
Abbreviated transcription (Latin):
huĩcemodi salbres int̾pretationes. heri et nudius¬
t̃cius audiuimus. Queso de siccine cecum ẽ genus
humanum adu̾sus u̾itatem: ut tam aꝑta et ma¬
nifesta ñ sentiat: Lot locis pingitur. funditur tũ¬
ditur. sculpitur. scribitur. legitur agitur. cantat᷑.
salutatur iupit̾ adulteria tanta cõmittens. qnͣ¬
tum erat ut in suo saltem capitolio ista ꝓhibens le¬
geretur: Hec mala dedecoris impietatisq plenissi¬
ma. si nemine ꝓhibente inppłis ferueant. ad orent᷑
intemplis. rideantur intheatris: cum his uictimas
immolant. uastetur pecus etiam paupum: cum
hec histriones agunt & sattant. effundantu pa¬
trimonia diuitum: ciuitates florere dicuntur. hoꝵ
planc florum non t̾ra fertilis non aliqua opulẽs
inrtus. s illa dea flora digna mat̾ inuenta est:
cuiꝰ ludi scenici tam effusiore et licentiore turpitu¬
dine celebrantur: ut quis intelligat. quale demo¬

Expanded text:
huiusce modi salubres interpretationes heri et nudiushuiusce modi salubres interpretationes heri et nudiustertius audiuimus. quaeso te, sicine caecum est humanum genus aduersus ueritatem, ut tam aperta et manifesta non sentiat? tot locis pingitur, funditur, tunditur, sculpitur, scribitur, legitur, agitur, cantatur, saltatur Iuppiter adulteria tanta committens; quantum erat, ut in suo saltem Capitolio ista prohibens legeretur? haec mala dedecoris impietatisque plenissima si nemine prohibente in populis ferueant, adorentur in templis, rideantur in theatris, cum his uictimas immolant, uastetur pecus etiam pauperum, cum haec histriones agunt et saltant, effundantur patrimonia diuitum, ciuitates florere dicuntur? horum plane florum non terra fertilis, non aliqua opulens uirtus sed illa dea Flora digna mater inuenta est, cuius ludi scenici tam effusiore et licentiore turpidine celebrantur, ut quiuis intellegat, quale daemo
Abbreviated transcription (Latin):
tante auctoritatis actendit: millomodo millud fla¬
gitium. uł contupistendo laberetur. uł ꝑpetrando
inmergeretur. sicatonem maluisset imitari qm
rouem. Sed quo pacto id faceret: cum intemplis ad¬
orare cogeretur iouem potius qmͣ catonem: he¬
rum hec excomedia quib impioꝵ luxus et sacci¬
lega suꝑstitio coniunceretur: ꝓferre forsitan non
debemus: lege uł recoiemeisdem libris qm̃ pru¬
denter disseratur nullo modo potuisse scriptiones
et actiones recipi comediarum nisi mores recipi¬
entium consonarent. Ita clarissimoꝵ uitoꝵ in te
publica excellentium. & de republica dispitanti¬
um auccoritate firmatur. nequissimos homines
fieri deorum imitatione peiores:. ñ sane uerorum
sed falsorũ atq fictorum. at enĩ illa omĩa queanti¬
quitus de uita dc̃oꝵ morib q constripta sunt. lõ¬
ge alit̾ sunt intelligenda: atq int̾pretanda sapien¬
tib. Ita uero intemplis ppsis congregatis: recitari

Expanded text:
tantae auctoritatis accendit, nullo modo in illud flatantae auctoritatis accendit, nullo modo in illud flagitium uel concupiscendo laberetur uel perpetrando inmergeretur, si Catonem maluisset imitari quam Iouem; sed quo pacto id faceret, cum in templis adorare cogeretur Iouem potius quam Catonem? uerum haec ex comoedia, quibus impiorum luxus et sacrilega superstitio conuinceretur, proferre forsitan non debemus. lege uel recole, in eisdem libris quam prudenter disseratur nullo modo potuisse scriptiones et actiones recipi comoediarum, nisi mores recipientium consonarent. ita clarissimorum uirorum in re publica excellentium et de re publica disputantium auctoritate firmatur nequissimos homines fieri deorum imitatione peiores non sane uerorum sed falsorum atque fictorum. At enim illa omnia, quae antiquitus de uita deorum moribusque conscripta sunt, longe aliter sunt intellegenda atque interpretanda sapientibus. ita uero in templis populis congregatis recitari