comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ fuit nommant᷑. ut signisicet᷑ pat̾nitate dĩ eos. ẽẽ. in dignos. qͥ iusticia relicta in¬
ebant munera. & tã iniqͥ iudices extiter̃. ut ppłs neqͣquã eos ferens regen sibi insimi
litudine cȩterarũ gentiũ postularet. Iis petitionib ds irritatꝰ ad dolendũ ꝓpħam ita
locutꝰ ẽ. Audi uocẽ ppłi hiuĩ. in om̃ib que lequucit᷑ tͥ. Non eñi te abiecer s me ne reg¬
nc suꝑ eos. Iirta om̃a oꝑa sua que fecer adie qua edina eos de egyptto usq adiẽ
hanc: sic̃ dereliquer̃ me & seruierunt dii alienis. sic faciunt etiã tibi. Nunc gͦ audi
uocẽ eoꝵ Ueruntam̃ contestare eos & ꝓdic eis ius regis qͥ regnaturꝰ. ẽ suꝑ eos & cet̾a
aul gͦ qui offenso dño constitutꝰ ẽ. rex suꝑ iftahelitas: typũ tenet &¬
ppłi iudeor. Nã sic̃ ipse in regale culm subleuatꝰ iuxta conuenientes mores eoꝵ¬
ltqui petier suꝑ se. e̾e̾. regẽ. & inansuctudinẽ dñi sꝑnebant. durus & rigidꝰ ac suꝑb

Expanded text:
inebant munera, et tam iniqui judices exstiterunt, ut populus, nequaquam ferens, regem litudinem caeterarum gentium postularet, his petitionibus Deus irritatus ad dolentem prophetam ita locutus est: « Audi vocem populi in omnibus quae loquuntur tibi. Non enim te abjecerunt, sed me, ne regnem supeudi vocem eorum: verumtamen contestare eos, et praedic eis jus regis qui regnaturus est super eos, » etc. Saul ergo, qui, offenso Deo, constitutus est super Israelitas rex, typum tenet populi Judaeorum. Nam sicut ipse in regale culmen sublevatus juxta convenientes mores eorum qui petierunt super se esse regem et mansuetudinem Domini spernebant, durus ac rigidus ac superbus
Abbreviated transcription (Latin):
congregatio cũ uere dilectioĩs copula & fidĩ ueritate ñ iungit᷑. ab imuice ꝑ disꝑsi¬
oñe separat᷑. E incerti & instabiles facti ꝑ diumi examinis potentiã. sic̃ inanimo.
ita & incorꝑe se iuncti ab inuicẽ. ubiq disꝑgent᷑. Hinc ꝓpħa ad dñm dixit. Ecce inimi¬
samuhel quȩ locutꝰ. ẽ ad ppłm increpans eos de iniqua electione regis t̾ren cũ habr
rent ipsũ dnm regẽ. aditũ. ẽ: & nusit inqͥt dñs hierobaal. & beaan. & berach. & iep¬
the. & samuhel. & eruit uos de manu innnicoꝵ uestioꝵ ꝑ circuitũ & habitastis consi.
dent̾. Nierobaal ipsũ nominat qͥ alio nomine in libro iudicũ gedeon .ẽ nominatꝰ. &
bedan ipse.ẽ sanson fortissimꝰ. de qͦ inp̃dicto libro refertur. qͦd isrł contͣ philistum de¬
fenderit. Q clamauit samuhel ad dñm. & dedit dñs uoces & pluuias indie illa. Iste

Expanded text:
congregatio cum verae dilectionis copula et fidei unitate non jungitur, ab invicem per dissensicongregatio cum verae dilectionis copula et fidei unitate non jungitur, ab invicem per dissensionem separantur, et incerti et instabiles facti, per divini examinis potentiam, sicut in animo ita et in corpore sejuncti, ab invicem ubique dispergentur. Hinc Propheta ad Dominum dixit: « Ecce inimiSobaal, et Bedan, et Barach, et Jephthe, et Samuel, et eruit vos de manu inimicorum vestrorum per circuitum, et habitastis confidenter, » etc. Jerobaal ipsum nominat, qui alio nomine in libro Judicum Gedeon est nominatus, et Bedan ipse est Samson fortissimus; de quo in praedicto libro refertur quod Israel contra Philisthiim defenderet. « Et clamavit Samuel ad Dominum, et dedit Dominus voces et pluvias i
Abbreviated transcription (Latin):
isrł. hoc. ẽ. ad doctores eccłe qͥ ꝓ̃sunt ppłis. qͣtinꝰ sibi oꝑ̃ẽ ferant. & scutũ fid̾i contra
hodieq due uillȩ st̃ nomine bezech uicinȩ sibi inseptimo lapide aneapoli descen¬
dentib scytopolim. Pezech int̾pretat᷑ egestas. & significare nͥ fallor potest paucita¬
tẽ electoꝵ. unde & ipsa ueritas dicit. Multi aut̃ st̃ uocati. pauci uͦ electi. Rex quoq
milites elegit trinitatis fide predaros & bonoꝵ actuũ ꝑfectione p̾cipuos. Hostes
suos sugat. & ꝑcutit eos gladio sp̃c amane illucescentis sicłi. usq dũ lum̃ scientie &
ardore caritatis ꝑ totu̾ orbẽ ȩccłȩ diffũdat. Unde & bene scriptũ. ẽ: qͦd illi residu¬
i fuerant de hac clade. disꝑsi st̃ ita. ut ñ relinqͤrent᷑ ex eis duo parit᷑. qͥa prauoꝵ

Expanded text:
Israel, hoc est, ad doctores Ecclesiae qui praesunt populis, quatenus sibi opem ferant, et scutum fidei contra Israel, hoc est, ad doctores Ecclesiae qui praesunt populis, quatenus sibi opem ferant, et scutum fidei contra hodieque duae villae sunt nomine Bezech, vicinae sibi, in septimo lapide a Neapoli descendentibus Scythopolim. Besech interpretatur egestas, et significare ni fallor potest paucitatem electorum; unde et ipsa Veritas ait: « Multi sunt vocati, pauci vero electi . » Rex quomilites elegit Trinitatis fide praeclaros, et bonorum actuum perfectione praecipuos; hostes suos fugat, et percutit eos gladio Spiritus, a mane illucescentis fidei usque dum lumen scientiae, et ardorem charitatis per totam urbem Ecclesiae diffundat. Unde et bene scriptum est quod illi qui residui fuerant de hac clade, dispersi sunt, ita ut non relinquerentur ex eis duo pariter, quia pravorum
Abbreviated transcription (Latin):
ost hȩc ascendit naas ammonites. & pugnare cepit aduersũ iabes galaad :
e cetera. Quid significat hoc factũ qͦd ioas naas ammonites in hoc ferire
cũ iabes galaad uoluit sȩdus ut erueret om̃iu̾ occłos dextros. qͦtiꝰ fieren
obꝑbriũ in uniu̾so isrł. nisi bellũ hebreticoꝵ contͣ ȩccłam: Naas qͥppe int̾preta¬
tur serpens. Ammon. conpͥmens uł coangustans. uł ppłs meroris: Iabes interp̃ta¬
tur exsiccata. Galaad aceruus testimonii. Ergo naas serpens antiquus & pͥnceps
fidei auferat. Sic enĩ uult eos habere federatos. ut sinistru̾ occłm habentes ea tan¬
tũ quȩ pͣua st̃ sentiant. Sed exsiccata mens sideliũ ab om̃ib sordib utiorũ acer-¬
ũu testimonii. hoc. ẽ. sententias scaꝵ serpturarũ congerit qͣtmꝰ hosti nefandissimo
earũ ꝓtectione muniti. uirili ter resistere ualeant᷑. Mittunt q in uniu̾sos t̾minos

Expanded text:
ost haec ascendit Naas Ammonites, et pugnare coepit adversum Jabes Galaad, » etc. Quid significat hoc factum quod Naas Ammonites in hoc ferire cum Jabes Galaad voluit foedus, ut erueret omnium oculos dextros, quatenus fierent opprobrium in universo Israel, nisi bellum haereticorum contra Ecclesiam? Naas quippe interpretatur serpens. Ammon, comprimens vel coangustans, vel populus moeroris. Jabes interpretatur exsiccata; Galaad, acervus testimonii. Ergo Naas serpens antiquus et princeps fidei auferat. Sic enim vult eos habere foederatos, ut sinistrum oculum habentes, ea tantum quae prava sunt, sentiant. Sed exsiccata mens fidelium ab omnibus sordibus vitiorum acervum testimonii, hoc est, sententias sanctarum Scripturarum congerit, quatenus hosti nefandissimo earum protectione muniti viriliter resistere valeant. Mittuntque in universos terminos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectã habent. in qͥ suꝑiores hostib sius eristere posunt. In hoc gͦ qͦd scriptor hystorie
ubi de p̃lio sacł contra phylisteos rõmemorat. subseqͥtur dicens. Quod cũ uidissent uit

Expanded text:
perfectam habent, in qua superiores hostibus suis resistere possunt. In hoc ergo quod scriptor historiae, perfectam habent, in qua superiores hostibus suis resistere possunt. In hoc ergo quod scriptor historiae, ubi de praelio Saul contra Philisthaeos commemorat, subsequitur, dicens: « Quod cum vidissent viri
Abbreviated transcription (Latin):
id qͦd psalmista dicit. Si non humilit̾ sentieba. sic̃ ablactatꝰ suꝑ matr̃e suã. Puob annis
aut̃ regna utrit idẽ rite regũ tenuerit. qͦd in pͥncipio regni sui eũ fecisse constat. Sed
ĩa non regim̃ impendere. s magis tyrannic̃i uitã ducere uisus ẽ. E erant cũsaul duo
milia. & in machmnas. & in bethel: mille aut̃ cũ iona t̾ha in gabaath beniamin. Mach¬
mas usq huc uicꝰ grandis ostendit᷑ infinib heliȩ antiqtũ nom̃ retinens. octo abea mi¬
lib distans. iuxta ullã rama. & int̾pretat᷑ humilitas: Gabaath intribu beniamm urbs
est finees filii eleazari ubi sepultus ẽ ipse elearar. Est aut̃ nẽ gabatha uilla inx̃i
collis patruelis. Bene tria milia israhelitax electast adpugnandũ contͣ phylisteos qua
hi solũmͦ apti st̃ ad spiritałe militiã ut pugnent cont᷑ hõstes ȩccłe trmitatis fidem

Expanded text:
id quod Psalmista dicit: « Si non humiliter sentiebam, sicut ablactatus super matrem suam ; » duobus autem id quod Psalmista dicit: « Si non humiliter sentiebam, sicut ablactatus super matrem suam ; » duobus autem annis regnaverit, id est, rite regnum tenuerit, quod in principio regni sui eum fecisse constat. Sed jam non regimen impendere, sed magis tyrannicam vitam ducere visus est. « Et erant cum Saul duo millia in Machmas, et in monte Bethel, mille autem cum Jonatha in Gabaa Benjamin. » Machmas huc usque vicus grandis ostenditur in finibus Aeliae, antiquum nomen retinens, octo ab ea millibus distans, juxta villam Rama, et interpretatur humilitas. Gabaath in tribu Benjamin, urbs et Phinees, filii Eleazar, ubi sepultus ipse Eleazar. Est autem nunc Gabaath villa in duodecimo retatur collis patruelis. Bene tria millia Israelitarum electa sunt ad pugnandum contra Philisthaeos, quia si solummodo apti sunt ad spiritale
Abbreviated transcription (Latin):
luuia eñi insc̃ĩs scrpturis u̾ba st̃ eugłii. siue legis sic̾ morses dieit Expectet᷑ sic̃ plu¬
uia eloquiũ meũ. & descendent sic̃ ros ueba mea. Hanc gͥ pluuiã dedit mundo
xp̃s intẽꝑe messis. id .ẽ. quando gentes colligi oportebat. ut sic̃ frum̃tũ inhor.¬
isrł. Panticipationẽ dicit deisboseth filio saul: de qͦ & insequentib ita scrip
tĩ. ẽ Quadraginta annor erat isboseth cũ regnare cepiset suꝑ isrt. & du¬
obus annis regnauit. Sigͦ amorte heli simul om̃e tẽpus coneludat᷑ qͥ samubel & postea
de patet qͦd quando saul scdm̃ hanc cõputationẽ regnare cepit. filiũ habuit uniꝰ ann
hoc. ẽ pͥmi anni. qͥ postea qua ille diẽ ultimũ clausit regnũ isrł duob aniis tenuit.
donec alatronib occisus totu regnũ simul addauid concessit. Sunt qͥ uolunt de ipso sau
dictũ acciꝑe ut uniꝰ anni fuisset cũ regnare cepisset id ẽ. humilis & mansuetꝰ Sed̾m

Expanded text:
sicut pluvia eloquium meum, et descendant sicut ros verba mea . » Hanc igitur pluviam dedit mundo Christus in tempore messis, id est, quando gentes colligi oportebat: ut sicut frumentum in horPer anticipationem dixit de Isboseth filio Saul. De quo et in sequentibus ita scriptum est: « Quadraginta annorum erat Isboseth cum regnare coepisset super Israel, et duobus annis regnavit. » Si ergo a morte Heli simul omne tempus concludatur quo Samuel et postea de patet quod quando Saul secundum hanc computationem regnare coepit, filium habuit unius anni, hoc est primi anni; qui, posteaquam ille diem ultimum clausit, regnum Israel duobus annis tenuit, donec, eo a latronibus occiso, totum regnum simul ad David concessit. Sunt qui volunt de ipso Saul dictum accipere, ut unius anni fuisset, cum regnare coepisset, id est humilis, et mansuetus, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
lio. Cũq ad huc. ee̾t saul ingalgala uniu̾sus ppłs ꝑt̾ritis. ẽ qͥ sequebat᷑ eũ. Et expec¬
tauit septẽ dieb uixta placitũ samuhelem. & ñ uenit samuhel ingalgala. Pilapsusq
est ppłs abeo. Ait gͦ saul. Afferte m holocaustũ & pacifica. Et obtulit holocaustũ. W¬
detur qͥbda inculpabilit̾ saul obtulisse holo caustũ. cũ samuhel abeo ex pectatꝰ iuita
placitũ septẽ dierũ ñ uenerit. Quod qͥ hunclocũ bene diffinxerit. inueniet eũ ñ m¬
merito culpatũ fuisse & in obedientie redargutũ. Locꝰ aut̃ hic ap̃ hebreos ita distrngui¬

Expanded text:
us perterritus est qui sequebatur eum et expectavit septem diebus iuxta placitum Samuhel et non venit Samuhel in Galgala dilapsusque est populus ab eo ait ergo Saul adferte mihi holocaustum et pacifica et obtulit holocaustum detur quibusdam, inculpabiliter Saul obtulisse holocaustum, cum Samuel ab eo exspectatus, juxta placitum septem dierum non venerit. Quod qui hunc locum bene distinxerit, inveniet eum non immerito culpatum fuisse et inobedientem redargutu
Abbreviated transcription (Latin):
abeisisalius feret & ñ intelliguit in his ubis obubrari iysteria. & hoc nob magis
in dicari ut pugnantes ad u̾sus uitia nullũ penitꝰ ex his relinquere debeamꝰ. s om̃a in¬
termere. Nasi pepcerimꝰ scire ddebemꝰ repitari nobis inculpa. suc reputatũ . ẽ satil. q¬
uiuiu seruauerat᷑ reg̾e amalech. Quomͦ eni qͥsq iustꝰ manebit.si ad hue aliqͥd peciati in
semet ipso seruauerit sie saul : At u scĩ infigura samuhelis ita seuunt suꝑ hostes suos

Expanded text:
ab eis qui salvus fieret. Et non intelligunt in his verbis obumbrari mysteria; et hoc nobis magis ab eis qui salvus fieret. Et non intelligunt in his verbis obumbrari mysteria; et hoc nobis magis indicari, ut pugnantes adversus vitia, nullum penitus ex his relinquere debeamus, sed omnia interimere. Nam si pepercerimus, scire debemus reputari nobis in culpa, sicut reputatum est Saul, qui vivum servaverat regem Amalec. Quomodo enim quisque justus manebit, si adhuc aliquid peccati in semetipso servaverit, sicut Saul? At vero sancti in figura Samuelis ita saeviunt super hostes suos
Abbreviated transcription (Latin):
ñpenitet sic̃ homine. Ubi eñi legit᷑ qͦd ñ ptieat eum mutatio reru̾ signisica¬
ppłi isrł̃. &. om̃ino ꝑpetua. Quicũq eni ad xp̃m tͣnsier. uł tͣuseunt. uł tͣnsibunt
inde ñerant: Indẽ sedm di p̾scientiã. ñ scd̾m gen̾is humani. unã eãdẽq naturã
rsus qͥcũq exisrahelitis adherentes ap̃o ꝑseuerant in illo nuꝗͣ erunt cũisrłit
ꝑpetuo ꝑmanebunt. Pixitq samuhel. Ad ducite ad me agag rege̾ amalech. ¶ ob¬
latꝰ .ẽ. ei agag pinguissimꝰ: E dix agag. Siccine separat amara mors:  dutt
samuhel. Sic̃ fec̃ absq liberis mulieres gladiꝰ tuus. sic absq lib̾is erit int̾ nulie¬
res mat̾ tua. Et infrustra coneidit samuhel agag corã dño in galgalis Quando
legunt qͥdã in scripturis. qͦd sc̃i nulli hostiũ parcant. efficiuntur credules. et
humanũ sangum̾e sicientes. dicunt qͥa & iusti ita ꝑcusser̃ hostes. ut ñ relinqueret

Expanded text:
non paenitet, sicut hominem. Ubi enim legitur, quod paeniteat eum, mutatio rerum significapopuli Israel et omnino perpetuam. Quicumque enim ad Christum transierunt uel transeunt uel transibunt inde, non erant inde secundum Dei praescientiam, non secundum generis humani unam eandemque naturam. Prorsus quicumque ex Israelitis adhaerentes Christo perseuerant in illo, numquam erunt cum eis Agag regem Amalech et oblatus est ei Agag pinguissimus et dixit Agag sicine separat amara mors et ait Samuhel sicut fecit absque liberis mulieres gladius tuus sic absque liberis erit inter mulieres mater tua et in frusta concidit Samuhlegunt quidam in Scripturis quod sancti nulli hostium parcant, efficiuntur crudeles; et humanum sanguinem sitientes, dicunt: Quia et justi ita percusserunt hostes, ut non relinqeretur
Abbreviated transcription (Latin):
flos feni. Aruit fȩnũ. flos eiꝰ decidit. archa dñi manet in eternũ. secretũ scilicet testamͣ

Expanded text:
flos feni, aruit fenum, et flos decidit . Arca autflos feni, aruit fenum, et flos decidit . Arca aut
Abbreviated transcription (Latin):
mes em̃i. finẽ itineris significat. Etiã a illud admagnã ꝑtinet siguisicationẽ. inipsa ruina
dagon disui atq confractura. quod dorsũ illĩ solũ inuener. fractis eiꝰ om̃ibꝰ menbris:
Dorsũ qͥppe. fugã siguisicat. Qcũq enĩ suguit ꝑsequentib dorsũ dant Unde scriptũ. ẽ.
dehostibus. qm̃ pones eos dorsũ Ubi eni st̃ idola. perier᷑. Q si aliqua remanentia ab ali¬
qͥb abscondiut᷑. sugiunt. Quod aut̃ ꝑeussi sunt inposteriobꝰ. hii qui archa di captiuauer̃t.
hȩc pena signũ uidet᷑. Quia siqͥ susceperint testamentũ dĩ & posteriora uitȩ dilexeriut.
exuant similes st̃ hostib illis: qui archã testamenti captuiã iuxta idola sua posuerunt
Q illa quidẽ uetera etiã nolentibꝰ cadunt. quia om̃is caro fenũ. & claritas hominis ut

Expanded text:
mes enim finem itineris significat. Etiam et illud ad magnam pertinet significationem, in ipsa ruina mes enim finem itineris significat. Etiam et illud ad magnam pertinet significationem, in ipsa ruina Dagon dei sui atque fractura, quod dorsum illius solum inveniretur, fractis ejus omnibus membris. dorsum quippe fugam significat: quicumque enim fugiunt, persequentibus dorsum dant: unde scriptum est de hostibus, Quoniam pones eos dorsum ; ubi enim idola perierunt, et si aliqua remanentia ab aliquibus absconduntur, fugerunt. Quod autem percussi sunt in posteriora ii qui arcam Dei captivaverunt, hac poena significatum videtur: quia si qui susceperint testamentum Dei, et posteriora vitae dilexerint, exuant, similes sunt hostibus illis, qui arcam testamenti captivam juxta idola sua posuerunt; et illa quidem veraciter etiam nolentibus cadunt, quia omnis caro fenum, et claritas omnis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
iniqͦrũ. Pagon interp̃tat᷑ piscis tristicię. significans hostẽ autiquũ qui in mare istiꝰ
mundi positꝰ deuorat peccatores: qu̾e libet iob leuiathan & bee modh noncupat. Sed
quid.ẽ. quod dũ posuissent archã dĩ philistum in tẽplũ dagonis dĩ sui. introiert̃ teplũ
& inuener̃ dagonẽ ꝓstratũ atq confractũ caput eiꝰ. dueq manꝰ abscisȩ st̃: Stat̃i ut tes¬
tam̃tũ dm̃ ꝑuenit ingentibi. confestita idola que deceptũ possidebant orbe destructa
sunt. om̃is e̾rror simulactoꝵ corruit: presentiam dm̃ ferre non sustiriens. Nã in manib
precisis. opus idolatrie amputatur. &. incapite ei suꝑbiẽ diaboli abscisa significatur. aqͦ initiũ
peccati fuit. Ouod uͦ inlimine. ut certũ scilicet prefinitũq sui idolatria fiñe agnosceret. Li¬

Expanded text:
iniquorum. Dagon interpretatur piscis tristitiae, significans hostem antiquum, qui in mare istius iniquorum. Dagon interpretatur piscis tristitiae, significans hostem antiquum, qui in mare istius mundi positus, devorat piscatores. Quem liber Job Leviathan et Behemoth nuncupat. Sed quid est quod dum posuissent arcam Domini Philisthiim in templum Dagonis dei sui, introierunt templum, et invenerunt Dagonem prostratum, atque confractum caput ejus, duaeque manus abscisae sunt? Statim ut testamentum Domini pervenit in gentibus, confestim idola, quae deceptum possidebant orbem, destructa sunt, omnisque error simulacrorum corruit, praesentiam Domini ferre non sustinens. Nam in manibus Dagon praescisis opus idololatriae amputatur, et in capite ejus superbia diaboli abscisa significatur, a quo initium peccati fuit. Quod vero in limine, ut certum scilicet praefinitumque sui idololatria finem agnosceret. Li
Abbreviated transcription (Latin):
zari denuo receper. Unde euidenti signo p̾figuratũ est post ex tinctũ sacerdotiũ iudeoꝵ
carnalẽ interisse sẏnagogã illi carnalit̾ ad herentẽ. ꝓstratoq heli de sella pontificis iu¬
deoꝵ sedẽ habuere uacuam & glãm sacerdotii regniq ex tractam.U¬
hilistum aut̃ tuler̃ archam di. & asportauer̃ eã alapide adiutorii inazotũ & cet̾a
sem. sieut insequentibꝰ demonstrat᷑. Aotus quȩ & astod łr. est usq hodie nobile¬
mumcipiũ palestine ꝓuntię. & una de quinq ciuitatib allophyloꝵ decreta quid̃e tͥbui
uide non retenta tam̃ abea. quia ueteres nequaqu̾a potuit accolas expellere In terpre¬
tatur aut̃ ignis patrui mei uł incendium. Et bene incendiũ patris. locus ille dr uͥ
idolũ dagon consistebat. qͥa aduentꝰ archȩ dĩ inarotũ. incendiũ erat diabolipatͥs o̾iũ

Expanded text:
zari denuo receperunt. Unde evidenti signo praefiguratum est, post exstinctum sacerdotium Judaeorum zari denuo receperunt. Unde evidenti signo praefiguratum est, post exstinctum sacerdotium Judaeorum carnalem interiisse Synagogam, illi carnaliter adhaerentem. Prostratoque Heli de sella, pontifices Judaeorum sedem habuere vacuam, et gloriam sacerdotii regnique exstinctam.hilisthiim autem tulerunt arcam Dei, et asportaverunt eam a lapide adjutorii in Azotum, » et rSem, sicut in sequentibus demonstratur. Azotus, quae et Astro municipium Palestinae provinciae, et una de quinque civitatibus Allophylorum, decreta quidem tribui Judae, non retenta tamen ab ea, quia nequaquam veteres potuit accolas expellere. Interpretatur autem ignis patris mei, vel incendium. Et bene incendium patris locus ille dicitur, ubi idolum Dagon consistebat: quia adventus arcae Dei in Azotum, incendium erat diaboli, patris omnium
Abbreviated transcription (Latin):
iux finees filii eiꝰ. dũ ꝑoccasũ mariti neqͦqu̾ã uiuere tolerasset. eui pregnanti quidẽ nuniti¬
atus est luctus mariti. peperit aut̃ filiũ septẽ mensium. qu̾e obhoc appellauit ichabod qͦd noĩ
de signat ingloriũ. eo qͦd illo tẽpore exertui huiꝰ modi deformitas accessisset. Habuit aut̃
principatũ primꝰ heli ex domo ithamar. qui fuit unus filioꝵ aaron. Nam pͥmitꝰ de do¬
mo eleazari sacerdotes erant. ex quo honorẽ filius apatre ꝑcipielut. & eleazar finces filio
suo tradidit. Post qũe abiezer eiꝰ silius. hutc hotior̃e accepit. qu̾e ori filio fuo de reliqͥt. Cu
rursũ hori silius successit suus. &. post hunc heli tenuit sacerdotiũ de qͦ ñc̃ sermo irobis. ẽ. habt
ciuꝰ genus usq ad tẽpora unꝑi salomonis hoc habuerat᷑. T.unc eni sacerdotiũ ex domo elea¬

Expanded text:
jux Phinees ejus filii, dum per occasum mariti nequaquam vivere tolerasset, cui praegnanti quidem nuntijux Phinees ejus filii, dum per occasum mariti nequaquam vivere tolerasset, cui praegnanti quidem nuntiatus est luctus viri, peperit autem filium septem mensium, quem ob hoc appellaverunt Ichabod, quod nomen designat inglorium, eo quod illo tempore exercitui hujusmodi deformitas accessisset. » Habuit autem principatum primus Heli ex domo Thamar, qui fuit unus filiorum Aaron. Nam primitus de domo Eleazari sacerdotes erant: ex quo honorem filius a patre percipiebat, et Eleazar Phinees suo filio tradidit. Post quem Abiezer ejus filius hunc honorem accepit, quem Ozi suo filio dereliquit. Cui rursum Ozi filius successit suus. Et post hunc Heli tenuit sacerdotium, de quo nunc sermo nobis est habitus. Cujus genus usque ad tempora Salomonis hoc habuerat. Tunc enim sacerdotium ex domo Elea
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ illa ab alienigenis capta. indicabat testam̃tũ di transiturũ ad gentes. Quando eñ nunti¬
atũ est heli sacerdoti captã fuisse archam di. cecidit de sella retrorsũ. & mortuus. ẽ. Ot me¬
rito quia qͥsquis retrorsũ conu̾tur aside & ueritate: necesse est ut cadat & continuonior ia¬
tur. Oistice aut̃ transeuute archa dm̃ ad gentes periit atq interut sacerdotiũ iudeoꝵ. Puo
qͦq silii heli corruer̃. quoꝵ uniꝰ uxor uiduata. & mox inpartu mortua est ꝓpt eand̾e̾ ꝑtur¬
bation̾e. De quo iosephus ita refert Cũ uero heli etiã archam uidisset ab hostib capt̾a dolore
turbatꝰ eo quod ei pret̾ sp̃e tantũ onus accesserat. ruens de sede defunctus est. dũ octo et
nonaginta iuxisset annos. quoꝵ.xł. tenuerat pͥncipatũ. Ea siquidẽ die de suncta est &. con¬

Expanded text:
enim illa ab alienigenis capta, indicabat testamentum Dei transiturum ad gentes. Quando enim nuntienim illa ab alienigenis capta, indicabat testamentum Dei transiturum ad gentes. Quando enim nuntiatum est Heli sacerdoti captam fuisse arcam Dei, cecidit de sella retrorsum, et mortuus est. Et merito. Quia quisquis retrorsum convertitur a fide et veritate, necesse est ut cadat et continuo moriatur. Mystice autem, transeunte arca Domini ad gentes, periit atque interiit sacerdotium Judaeorum. Duo quoque filii Heli corruerunt, quorum unius uxor viduata, et mox in partu mortua est propter eamdem perturbationem. De quo Josephus ita refert: « Cum vir Heli etiam arcam audisset ab hostibus captam, dolore turbatus, eo quod ei praeter spem tantum onus accesserat, ruens de sede defunctus est, dum VIII et XC vixisset annos, quorum XL tenuerat principatum. Ea siquidem die defuncta est et con
Abbreviated transcription (Latin):
cuitates iuidȩ easdẽ intribu syinconis siue benianim repperut. Tribus em̃ uida uiris bellicosis
simis pollens. & crebro aduersarios superans in om̃ib tribub tetiuit pͥncipatã. E ideicco etiam
gitur postea qũa hȩc insigura mutationis ueteris testam̃ti. aꝓpħa illo prenuntiata st̃: ad heliof¬
fendentẽ dñm isrł: instruxerunt aciẽ phylistei. hoc est palestini contra eos in afec: qui locus est
iuta uicũ erdor ietraelis ciuitatis ubi dimicauit saul insorte aser: in qua hatͥatores pristimi ꝑ¬
manserunt. Interp̃tatur aut̃ afec furor nouus. siue aꝑhendens. quod bene conuenit reb gestis
Qui eñi iram dm̃ meruer̃. ab hostibus app̃hensi st̃. Tollunt aitt̃ israhelitȩ archam ad tutti¬
oñe suã. capta est ab hostib archa Ipsiq nonsolũ uicti st̃ & infuga̾ uersi. immo etiã igͣna
strages facta est occisoꝵ. Non nichil tam̃ suturoꝵ significat res hec gesta ꝓphetiȩ: Archa

Expanded text:
ribu Symeonis, vel Benjamin reperiat. Tribus enim Juda bellicosissimis viris pollens, et crebro adversarios superans, in omnibus tribubus tenuit principatum: et idcirco etiam gitur posteaquam haec in figura mutationis Veteris Testamenti a propheta illo praenuntiata sunt ad Heli offendentem Dominum Israel, instruxerunt aciem Philisthaei, hoc est, Palaestini, contra eos in Aphec, qui locus est juxta vicum Endor Ezechielis civitatis, ubi dimicavit Saul in sorte Aser, in qua habitatores pristini permanserunt. Interpretatur autem Aphec furor novus, sive apprehendens. Quod bene convenit rebus gestis. Qui enim iram Domini meruerunt, ab hostibus apprehensi sunt. Tollunt autem Israelitae arcam ad tuitionem suam. Capta est ab hostibus arca, ipsique non solum victi sunt et in fugam versi, imo etiam magna strages facta est occisorum. Nonnihil tamen futurorum significat res haec gesta prophetiae. Arca
Abbreviated transcription (Latin):
itinere uno gradiebant᷑ bethsames: hoc est uiam regiam incedentes in doim̃̃ solis.
in locũ uidelicet iusticie & ueritatis Dethsames em̃ int̾pretat᷑ dom̃ solis. & signisicat celei¬
tẽ ierłm: ubi sol iusticie sẽplucet. Ibant aut̃ indirectũ uacce & non declinabant neq ad

Expanded text:
itinere uno gradiebantur Bethsamis, hoc est, viam regiam incedentes in domum solis, itinere uno gradiebantur Bethsamis, hoc est, viam regiam incedentes in domum solis, in locum videlicet justitiae et veritatis. Bethsamis enim interpretatur domus solis, et significat coelestem Je
Abbreviated transcription (Latin):
Nã sic̃ ille pignoꝵ affectib arecto itinere minime digressȩ sunt. ita scĩ mundo renun¬
tiantes parenteli obtentu non debent abono prepedire ꝓposito. Sicut moy ses ait. Dui di¬
cunt patri suo & matri sue nescio uos & fr̃ibus suis ignoro uos. & nescierunt filios suos
hii custodier̃ testam̃. n tũ dĩ & p̃cepta tua seruauer. Iudici tua o iacob & legẽ tuã o ifił¬
Iilẽ familiarĩ em̃i at scire dm̃ appetit. qui p̃amore pietatis nescire defiderat. quodcũq
carnaliter scunt Ibant aut̃ inquit in directũ uacce ꝑ uiã que ducit bethsames. & reliqͣ
Bethsames ciuitas est sacerdotalis intribu beniamm: que usq hodie denionstiat᷑ de eleu¬
teropolĩ ꝑgentib nichopolum: in .xͦ. miliario contra orientalẽ plagam. Bethsames alt̾a
in tribu neptalim: in qua & ipsi cultores pristim ꝑmansere. Et itinere uno gradielant᷑

Expanded text:
Nam sicut illae pignorum affectibus a recto itinere minime digressae sunt, ita sancti mundo renunNam sicut illae pignorum affectibus a recto itinere minime digressae sunt, ita sancti mundo renuntiantes parentali obtentu non debent a bono praepediri proposito, sicut Moyses ait: « Qui dicunt patri suo et matri: Nescio vos, et fratribus suis: Ignoro vos, et nescierunt filios suos, hi custodierunt testamentum Dei, et praecepta ejus servaverunt: Judici familiarius appetit, qui prae amore pietatis nescire desiderat quodcunque carnaliter sciunt. « Ibant autem, inquit, in directum vaccae per viam quae ducit Bethsames, » etc. Bethsamis civitas est sacerdotalis in tribu Benjamin, quae usque hodie demonstratur de Eleutheropoli pergentibus Nicopolim, in decimo milliario contra orientalem plagam. Bethsamis altera in tribu Nephthalim, in qua et ipsi cultores pristini permansere. « Et itinere uno gradiebantur
Abbreviated transcription (Latin):
bilis. G& h toreular. Accharon ꝯͦq interp̃tat᷑ eruditio tristiciȩ uł strerilitatis. Om̃is em̃
concupiscentia infamis atq ignobilis ꝑdiabołũ inflãmata. atq ꝑcontrarias fortituies ins¬
tigata & quasi ꝑtorcular nequitiȩ expressa. uinũ ꝓsundit amaritudinis in doctrma pͥua
& inopatiõe puersa. Unde necesse est ut intendat ad morte̾ ubi est tristicia uera & strerili¬
tas ꝓpetua: Interea palestim factentes plaustru nouũ in quo posuer̾ archam. & iuxta eam
capsellã habentẽ anos & mures aureos quos exsoluebant ꝓdelicto collocauer̃ ad iun¬
gentes duas uaccas fȩtas quib nonerat impositũ iugũ. & uitulos earũ concluser unt
domi ut ꝓbarent unde eis plaga uenisset. Uacce aut̃ illȩ allophiloꝵ archam gestan¬
tes. siguram scõꝵ renuntiantiũ scło designauer̃ qui nullũ delicti iugũ traxerunt:

Expanded text:
bilis. Geth, torcular. Accaron quoque interpretatur eruditio tristitiae vel sterilitatis. Omnis enim bilis. Geth, torcular. Accaron quoque interpretatur eruditio tristitiae vel sterilitatis. Omnis enim concupiscentia infamis atque ignobilis per diabolum inflammata, atque per contrarias fortitudines instigata, et quasi per torcular nequitiae expressa, vinum profundit amaritudinis in doctrina prava et in operatione perversa. Unde necesse est ut tendat ad mortem, ubi est tristitia vera et sterilitas perpetua. « Interea Palaestini facientes plaustrum novum, in quo posuerunt arcam, et juxta eam capsellam habentem anos et mures aureos, quos exsolvebant pro delicto, collocaverunt, adjungentes duas vaccas fetas, quibus non erat impositum jugum, et vitulos earum concluserunt domi, » ut probarent unde eis plaga venisset, etc. Vaccae autem illae Allophylorum arcam gestantes figuram sanctorum renuntiantium saeculo designaverunt, qui nullum delicti jugum traxerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
rata qͥde ꝑsortẽ & tribu iude decreta. nec tam̃ retenta abea: quia habitatores eiꝰ supare
non potuit. Geth adqũe locũ transtuler̃ archam testam̃ti de aroto. nẽ uicus grandis
uocatur geththam: intt̃ patridͤaͣm. & iamuiani. Sed & alia uilla appellat᷑ geththim:
Accharon intribu dan siue ut ego arbitror intribu uide. ad leuam chananeoꝵ urbs
una de.S. olim satrapis palestine. Q decreta quidẽ tribin iudȩ. nec tam̃ retenta abea:
quia habitatores pristinos nequiuit expellere. Sed & usq hodie. grandis uicus ciuiuium
iudeoꝵ accharon dr̃. int̾ az otũ & iamniam ad orientem respiciens. Guidã putant accharon
turim stratonis postea cȩsaream nuncupata. A Zotis ut suꝑius diximus. int̾pretat᷑ ignis
patris mei uł incendiũ. Gaza interp̃tatur fortitudo. A scalon ignis infamis. aut ignis igno¬

Expanded text:
rata quidem et per sortem tribui Judae decreta, nec tamen retenta ab ea, quia habitatores ejus superare rata quidem et per sortem tribui Judae decreta, nec tamen retenta ab ea, quia habitatores ejus superare non potuit. Geth, ad quem locum transtulerunt arcam testamenti de Azoto, nunc vicus grandis, vocatur Gechtham inter Antipatridem et Jamniam. Sed et alia villa appellatur Gechim. Accaron in tribu est Dan, sive ut ego arbitror in tribu Judae ad laevam Chananaeorum, urbs inque olim satrapiis Palaestinae, et decreta est quidem tribui Judae, nec tamen tenta ab ea, quia habitatores pristinos nequivit expellere. Sed et usque hodie grandis vicus civium Judaeorum Accaron dicitur inter Azotum et Jamniam ad orientem respiciens. Quidam putant Accaron turrem Stratonis, postea Caesaream nuncupatam. Azotus ut superius diximus interpretatur ignis patris mei vel incendium Gaza interpretatur fortitudo. Ascalon, ignis infamis, aut ignis igno
Abbreviated transcription (Latin):
qͥnq mures similit̾ aut ei quos phylistum fecer̃ post plagã. qu̾a ꝑpessi st̃ & adtuler̾ ad archã
di. significat qͦd qͥd̾a carnales quinq coꝑis sensib̾ dediti. & illecebras uoliꝗtatũ sequentes. cum
correpti suerint adño. scelera sua cognoscentes ipsas plagas iuste se ꝑpeti adño confitent᷑. Et
licet coacti. studiũ uite suȩ meliorandi impendunt. Quod bene significatit. S. cuutates phre¬
listinoꝵ. id.ẽ arotus. Gata. ascalon. geth. accaron: illos uidelicet ex pͥmentes qͥ exterioris
hominis actus sequnt᷑. Gaza ciuitas est euoꝵ in qua habitauere cappadoces. pristinis cul¬
torib interfectis. Apud ueteres erat t̾minꝰ chananeoꝵ iuxta egyptũ ceciditq insortem
tribus ide. Sed eam tenere nonpotuit. quia fuachim idest gygantes allophyloꝵ for
gara futura in tumulũ sẽpiternũ Quod soluit᷑ ita. Antique cittate̾s locũ. uix fiuidañto

Expanded text:
unt Philisthaei post plagam quam perpessi sunt, et attulerunt ad arcam Domini, significant quod quidam carnales quinque corporis sensibus dediti, et illecebras voluptatum sequentes, cum correpti fuerint a Domino, scelera sua cognoscentes, ipsas plagas juste se perpeti a Domino confitentur, et licet coacti, studium vitae suae meliorandi impendunt. Quod bene significant quinque civitates Philisthinorum, id est, Azotus, Gaza, Ascalon, Geth, Accaron, illos videlicet exprimentes qui exterioris hominis actus sequuntur. Gaza civitas est Evaeorum, in qua habitavere Cappadoces, pristinis cultoribus interfectis. Apud veteres erat terminus Chananaeorum juxta Aegyptum, ceciditque in sortem tribus Judae, sed eam tenere non potuit, quia Enaodam propheta dicatur Gaza futura in tumulum sempiternum. Quod solvitur ita: Antiquae civitatis locum vix fundamentorum
Abbreviated transcription (Latin):
pͥori conu̾satiõi ꝓpħe silii fecer̃ grauit᷑ hoc ferens. ad patrẽ denuo remeauit. qͥ inrama
ĩa defectus rebus p̃. ẽẽ. non poterat. supplicabant eũ atq rogabant. ut alique eoꝵ regẽ
ciȩ debitores: Iohel interp̾tat᷑ incipiens. uł fuit dĩ. Abia int̾pretat᷑ pat̾ dñs. uł suit: pat̃

Expanded text:
priori conversationi prophetae filii fecerunt, graviter hoc ferens, ad patrem denuo remeavit, qui in Ramapriori conversationi prophetae filii fecerunt, graviter hoc ferens, ad patrem denuo remeavit, qui in Rama tempore jam defectus, rebus praeesse non poterat: supplicabant eum atque rogabant, ut aliquem eorum regtiae debitores. » Joel interpretatur incipiens, vel fuit Dei. Abia int
Abbreviated transcription (Latin):
tacsisq reddita ciuitote mea eos conuenire p̃cepit &e duisis actib addiniuce ciscep
tare. Ipse ũ sed̃o in anno circũiens cuutates iudicabat. ce multo tepore sub
eqͥtate ꝯm̃a expleuit. Deinde senectute grauatꝰ & agere sollẽpna p̃pedit̾. siliis suis ꝓpłi¬
tribuit pͥncipatũ. quoꝵ senior qͥdẽ dicebatur iohel: unior aut̃ abia ꝓposuit aut̃ alium
qͥde in bethlem ciuitate ut illic sederet & iudicaret. aliũ uͦ inbersabee. diuidens ppłm¬
malis & praui ꝓducunt᷑ ex bonis. Nã & patris suistudiũ non recordantes. & uã con¬
trariã ambulantes. & mimĩb turpibq lucris iusticiã cõprimebant. & iudicia non
uera. sed scdm pͥmia ꝓferebant. ad epulas p̃ciosaq coniuua declinantes. Primũ quidẽ
que erant iniinica dõ gerebant scdõ etiã patri uidebant᷑ adusi. Qui multo studio. ac
ꝑuidentia gesserat. ut etiã plebs sciret seruare iusticiã. Popłs aut̃ dũ ꝑcontumeliã

Expanded text:
isque reddita civitate, in ea eos convenire praecepit, et diversis artibus ad invicem operam dare. Ipse vero secundo in anno circumiens civitates judicabat, et multo tempore sub equitate omnia explevit. Deinde senectute gravatus, et agere solemnia praepeditus, filiis suis tribuit principatum, quorum senior quidem dicebatur Joel, junior autem Abia. Praeposuit autem alium quidem in Bethlehem civitate, ut illic sederet et judicaret; alium vero in malis, ita et pravi producuntur ex bonis. Nam et patris sui studium non recordantes, et viam contrariam ambulantes, et muneribus turpibusque lucris justitiam comprimebant, et judicia non vera, sed secundum praemia proferebant, ad epulas et pretiosa convivia declinantes. Primum quidem, quae erant inimica Deo gerebant; secundo etiam patri reddebantur adversi, qui multo studio ac providentia gesserat ut etiam plebs sciret servare justitiam. Populus itaque, dum contumeliam
Abbreviated transcription (Latin):
de ipsa aut̃ turba uulgari homines .ł̃ milia. Quod ne pate ¶ retur merodo ppłs
alonge stabat & orabat. solus moyses ascendit ad dñm. Et Edrer uiri bethsami

Expanded text:
de ipsa autem turba vulgari hominum quinquaginta millia; quod ne pateretur in Exodo, populus de ipsa autem turba vulgari hominum quinquaginta millia; quod ne pateretur in Exodo, populus a longe stabat, et orabat, solus Moyses ascendit ad Dominum . 4. Ex qua die mansi
Abbreviated transcription (Latin):
factũ. siue ꝓpt̾ distinctionẽ ciuitatis abel bethinacha. de qua exclamauit mulier sapiens ad
ioab dicens. Qui int̾rogant int̾rogent in abela. Sic itaq intelligendũ.ẽ. quod aburbe mu¬
tata usq ad uillã. que erat absq muro. & usq ad abel magnũ dederuit mures. suꝑ que
id.ẽ. suꝑ luctũ posuerunt archam dñi. que erat usq ad ilła diem inagro iosue bethsami¬
tis Fut gͥ inagro illiꝰ donec inchariathiarĩ ducta est. Quod dictum. ẽ. de eis qui udẽ
archã dñi reuersam deterra phylistinor ausi st̃ cũ non essent de stirpe leuitica. & ꝑcus¬
sit de popło septuaguita uros.&. qͥnqͣginta milia plebis. ppłs & plebs putia eadẽq re in
different̃ accipit᷑: Nam e ex uno greco qͦd est laõs solet utrũq transferri. Sed mͥ
uidet᷑. ẽẽ. distantia. quod inpͥore cominate uersiculi additũ est iuros. Lxx. uiros

Expanded text:
factum, sive propter distinctionem civitatis Abel Bethmacha, de qua exclamavit mulier sapiens ad factum, sive propter distinctionem civitatis Abel Bethmacha, de qua exclamavit mulier sapiens ad Joab, dicens: « Qui interrogant, interrogent in Abela . » Sic itaque intelligendum est quod « ab urbe murata usque ad villam, quae erat sine muro et usque ad Abel magnuid est, super luctum, posuerunt arcam Domini quae erat usque in illam diem in agro Josue Bethsamitis. Fuit igitur in agro illius donec in Cariathiarim ducta est. Quod dictum est de eis qui videre arcam Domini, reversam de terra Philisthinorum, ausi sunt, cum non essent de stirpe Levitica: « Et percussit de populo septuaginta viros, et quinquaginta midifferenter accipitur. Nam et ex uno Graeco, quod est laos, solet utrumque transferri. Sed in hoc videtur esse distantia, quod in priore commate versiculi additum est viros. Nam quod tu
Abbreviated transcription (Latin):
nunc necesse est ut incedere debeant. qui sacrȩ legis iugo subpositi. iam ꝑ interna̾ sci
rectitudinis itmere non declinent. Ouoꝵ nimirũ grã ment̾e ur̃ãm tenere debet. sed
reflectere nondebet. ne hec eadẽ mens aut si affectu non tangit᷑ dura sit: aut plus
tacta si inflectit᷑ remisa Post retersionẽ arche. de terra phylistum. sequit᷑ scriptura dicens:
Hn st̃ aut̃ am aurei quos reddider̃ philistiin dño ꝓdelicto. zotus unũ. ga za unũ. Ascalon.¬
Heliquȩ aut̃ ciuitates ꝓuinciarũ. & uille quȩ erant absq muro. mures tantun dedert̃.
idcirco dr̃ aburbe murata usq ad uillã que erat absq muro: Ouod aut̃ sequit᷑ & usq acd
abel magnt̾i suꝑ que posuer̃ archam dĩ. abel magnũ est ciuitas internuno isrł. Abel mag¬
nũ idcirco uocat᷑. cũ ante bethsames uocitata sit siue ꝓpt̾ luctũ suꝑ uris bethsamitib ibi

Expanded text:
nunc necesse est ut incedere denunc necesse est ut incedere derectitudinis itinere non declinent. Quorum nimirum gratia mentem nostram tenerreflectere non debet, ne haec eadem mens aut si affectu non tangitur, dura sit: aut plus tacta, si inflectitur, remissa. Post reversionem arcae de terra Philisthiim sequitur Scriptura dicens: « Hi sunt autem ani aurei, quos reddiderunt Philisthiim pro delictoReliquae autem civitates provinciarum, et villae quae erant absque muro, mures tantum dederunt. Idcirco dicitur, ab urbe murata usque ad villam quae erat absque muro. Quod autem sequitur: Et usque ad Abel magnum, super quem posuernum idcirco vocatur, cum antea Bethsamis vocitata sit, sive propter luctum super viris Bethsamitis ibi
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. Parma iusticie adextris & asinistris ꝑ głam & ignobilitatẽ. ꝑ infam iam & bonã
famã. ut seductores & ueraces & ceta. Si qͦ ad eterni solis hibitationem tendinꝰ dignu
ꝓfecto est ut de di itinere ꝓcarnalibus asfectibus non dedinemꝰ: Cota em̃ uittute pen¬
sandũ est. quod uacce dĩ plaustro subpositȩ ꝑ guitt & gemunt. dant abintimis mugitus:
& tam̃ de itinere non reflectunt gressus A morem quidẽ ꝑ compassionẽ sentiunt s colla
posterius non deflectunt. Sic nimirũ predacatores scĩ sic fideles quiq ẽe̾ intra scãm
eccłam debent: ut & conpatiant᷑ ꝓximis ꝑ caritat̾ẽ. & tam̃ de uia di non exorbitent ꝑ
cõpassionẽ. Archam quippe suꝑ pͥositam bethsames ꝑgere est: cũ siꝑna scientia ad int᷑¬
ne lucis habitaculũ ꝓpinquare Sed tum uere bethsames tendiꝰ. cũ uia rectitudi¬
nis gradientes. ad uicia erroris latera ꝑaffecta pignoꝵ non declinamꝰ Sic namq

Expanded text:
riam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam, ut seductores et veraces, » etc. Si igitur ad aeterni Solis habitationem tendimus, dignum profecto est ut de Dei itinere pro carnalibus affectibus non declinemus. Tota enim virtute pensandum est quod vaccae Dei plaustro suppositae pergunt et gemunt, dant ab intimis mugitus, et tamen de itinere non reflectunt gressus. Amorem quidem per compassionem sentiunt, sed colla posterius nEcclesiam debent ut compatiantur proximis per charitatem, et tamen de via Dei non exorbitent per compassionem. Arcam quippe superpositam Bethsamis pergere, est cum superna scientia ad internae lucis habitaculum propinquare. Sed tunc vere Bethsamis tendimus, cum via rectitudinis gradientes ad vicina erroris latera pro affectu pignorum non declinamus. Sic namque
Abbreviated transcription (Latin):
riore se presentib exiberet. certa sẽꝑ hoc causa utilitatis eoꝵ faceret. Et cognouit uniu̾sus¬
tos uiuu̾sitatẽ plebis parit cõprehendit Pan uitulus est inquarto apaneade nuliario
& iordanis flumen erumpens: a loco sortitus est nom̃ Ior quippe. ꝑiopoN. id. ẽ flutiũ̃
siue riuum hebrei uocatit. Dan interp̾tat᷑ uidiciũ siue iudicans. Bersabee intribu
iuda siue simeonis est usq hodi  uicus grandis inuicesuno achebron miliario uergens
ad austrũ. inquo & romanoꝵ militũ p̃sidiũ positũ est. d quo loco termii iudee
terre incipientes. tendelunt᷑ usq addan: quȩ iuxta paneadẽ cernit᷑. Interp̾tatur
uero ber sabee puteus sacietatis. uł puteus Uͣͥ siue iuram̃ti. eo quod ibi abraham
& isaae fedus cũ abime lech sociauer᷑ iurantes. Nec mouere debet qñe piã si intdum

Expanded text:
riorem se presentibus exhiberet, certa semper hoc causa utilitatis eorum faceret. Ita et hic sriorem se presentibus exhiberet, certa semper hoc causa utilitatis eorum faceret. Ita et hic stos universitatem plebis pariter comprehendit. Dan viculus est in quarto a Paneade milliario De quo et Jordanis flumen erumpens, a loco sortitus est nomen: or quippe fluvium sive rivum Hebraei vocant. Dan interpretatur judicium, sive judicans. Bersabee in tribu Juda sive Simeonis est usque hodie vicus grandis in vicesimo a Cebron milliario vergens ad austrum, in quo et Romanorum militum praesidium positum est. A quo loco termini Judaeae terrae incipientes, tendebantur usque ad Dan, quae juxta Paneadem cernitur. Interpretatur vero Bersabee puteus satietatis, vel puteus viri, sive juramenti, eo quod ibi Abraham et Isaac foedus cum Abimelech sociavere jurantes . Nec movere debet quempiam, si interdum
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ dñs ad samuhel. ecce ego facio uerbũ in isrł. quod quicũq audierit taniaent ambx aures eiꝰ. hoc
iuloco cõminatio dĩ est suꝑ heli. & suꝑ domũ eiꝰ. eo quod inpeccato filioꝵ heli archa cdi carperet᷑
& isrł rueret. & eiꝰ silii uterirent. & domꝰ heli sacerdotio dom̃ dm̃ pͥuaret: & ob id factũ au¬
dit exoñubꝰ uerbis eius interrã. & cet̾a. Quod dictũ est ꝰ samuhele. post qũa uerba diam ora¬
culi que noctu acceperat mane heli retulit. & non cecidit ex om̃ib uerbis eiꝰ interrã. signisi¬
cat quia nichil ex his quȩ locutꝰ est irritũ suit. s om̃a st̃ reb cõpleta quȩ dixit. Cadunt naq
interrã uerba suꝑuacua. quȩ ꝓnichili habenda & uiuuersoꝵ st̃ calcanda despectu. siẽ &
beatus iob dixit. & lux uultus mei non cadebat in terrã. quia nunirũ intanta grauitate
uultũ tenere consueuerat. ut nũqu̾a contẽptibili leticia resoluerẽt̾ s quotienscũq hila¬

Expanded text:
quicumque audierit, tinnient ambae aures ejus. Hoc in loco comminatio Domini est super Eli, et super domum ejus: eo quod in peccato filiorum Eli, Arca Dei caperetur, et Israel rueret, et ejus filii interirent, et domus Eli sacerdotio domus Domini privaretur: et ob id factum, audit ex omnibus verbis ejus in terram. Quod dictum est de Samuele, postquam verba divini oraculi, quae noctu acceperat, mane Heli retulit: Et non cecidit ex omnibus verbis ecat quia nihil ex iis quae locutus est irritum fuit, sed omnia sunt rebus completa quae dixit. Cadunt namque in terra verba supervacua, quae pro nihilo habenda, et universorum sunt calcanda despectu, sicut et beatus Job dixit: Et lux vultus mei non cadebat in terra; qui nimirum in tanta gravitate vultum tenere consueverat, ut numquam contemptibili letitia resolveretur, sed quotienscumque hila
Abbreviated transcription (Latin):
eã aaron & filii eius. ut usq mane luceat corã dño Siue hoc significat. quod inceci¬
tate sua heli ipse ꝑmaneret. donec funditus cũ ꝑle sua extingeret᷑. hoc est uita careret
corporali. Mlistice aut̃ cecitas heli significat cecitatẽ cordis iudeoꝵ. qui presente̾ salua¬
torẽ agnoscere ñ poterant. nec miraculoꝵ fulgor̾e quȩ abeo fiebant intelligere. nec doc¬
trinã eius corde intento capere. donec ipsũ sacerdotiũ simul cum tẽplo & ppło fundit
euerteret᷑. Interea samuhel domiebat inte̾plo dũi. ubi erat archa dm̃. Et adño ter uo¬
catus. nouissime qualiter heli ꝓpt̾ silioꝵ peccata siul cũ ipsis interiturus. eͥet. uoce dñi
instructus est. Pedest he̾c terna uocatione p̾sigurari. quod ipse puer futurus erat ꝓpħa
dux. & sacerdos Quod aut̃ scriptũ est. porro samuhel nec dũ sciebat dñm nescire dñm

Expanded text:
eam Aaron et filii ejus, ut usque mane luceat coram Domino . Sive hoc significat quod in caecieam Aaron et filii ejus, ut usque mane luceat coram Domino . Sive hoc significat quod in caecitate sua ipse Heli permaneret donec funditus cum prole sua exstingueretur, hoc est, vita careret corporali. Mystice autem caecitas Heli significat caecitatem cordis Judaeorum, qui praesentem Salvatorem agnoscere non poterant, nec miraculorum fulgorem, quae ab eo fiebant, intelligere, nec doctrinam ejus corde intento capere, donec ipsum sacerdotium simul cum templo et populo funditus everteretur. Interea Samuel dormiebat in templo Domini, ubi erat arca Domini, et a Domino ter vocatus, novissime, qualiter Heli propter filiorum peccata simul cum ipsis interiturus esset, voce Domini instructus est. Potest hac tertia vocatione praefigurari quod ipse puer futurus erat propheta, dux et sacerdos. Quod autem scriptum est: « Porro Samuel nec dum sciebat Dominum, » nescire Dom
Abbreviated transcription (Latin):
Uer aut̃ samuhel ministrabat dũo eorã heli.: & sermo dñ erat p̃ciosꝰ.
łsoc ẽ rarus. Quod insequentib manifestat᷑ cũ dic̃. In dieb illis ñ erat uisio manifesta
licas responsiones plebi istł apparuit sicut patribꝰ eoꝵ fȩcit. & ido dicit serptor hystoriȩ ser¬
mon̾e dñi in illo tẽpore. ẽẽ preciosũ. Factum est gͦ indie quadã. heli iacebat in loco suo
& occłi eius caligauerant: nec poterat uidere lucernã di antte qu̾a extingueret᷑. Pre ni¬
mia eñi senectute heli occłi caligauerant. nec poterat uid̾e̾ lucernã dñi cũ arderet
in tabernaculo. antequã lux diurna fieret. quando eadẽ extinguenda erat lucerna:
Sic eñi adño ꝑ moysen iussũ est. ut lucerna eadem Fluceret usq mane. Sicut ẽ
illud in libro exodi precipe ait dñs filiis isrł. ut affe rant tibi oleũ de arboribꝰ oliua¬
rũ purissimũ piloq contusũ. ut ardeat lucerna seꝑ. in tabernacło dñi: & collo cabt

Expanded text:
uer autem Samuel ministrabat Domino coram Heli, et sermo Domini erat pretiosus, » « hoc est, rarus, quod in sequentibus manifestatur, cum dicit: In diebus illis non erat visio manifesta.licas responsiones plebi Israel apparuit, sicut patribus eorum fecit. Et ideo dicit scriptor historiae sermonem Domini in illo tempore esse pretiosum. « Factum est ergo in die quadam, Heli jacebat in loco suo, et oculi ejus caligaverant, nec poterat videre lucernam Dei, antequam exstingueretur, » etc. Prae nimia enim senectute Heli oculi caligaverant, nec poterat videre lucernam Domini, cum arderet in tabernaculo, antequam lux diurna fieret, quando eadem exstinguenda erat lucerna. Sic enim a Domino per Moysen jussum est ut eadem lucerna luceret usque mane, sicut est illud in libro Exodi: « Praecipe, » ait Dominus, « filiis Israel ut afferant tibi oleum de arboribus olivarum purissimum, piloque contus