comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quiniq hiscem perscus agrecia inasiam tran¬
siuis ibi harlaras gentes graui dicitur noq
bello dmunt et nouissime iuctor nomen
subieete genti dedit rumq ut dixi aꝑsxi.
aꝑsesunt uocitati.
grȩcia asiam traisiens ibi barbaras gentes
graui diuturnoq bello prõdomuit Nouis¬
simi uictor Nm̃m̃ subiecte gente dedit:
persae autem uitae cirtigi iobiles fuert̃
et nullius in tergents loci habeburitur
medissem ꝓpotentissimi fu erunit.

Expanded text:
us Perseus a Graecia in Asiam transuectus est, ibi barbaras gentes graui diuturnoque bello domuit et nouissime uictor nomen subiectae genti dedit: namque a Perseo Persae sunt uocitati. Graecia in Asiam transiens, ibi barbaras gentes gravi diuturnoque bello perdomuit: novissime victor nomen subjectae genti dedit. Persae autem ante Cyrum ignobiles fuerunt, et nullius inter gentes loci habebantur. Medi semper potentissimi fuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Persicum  uocatum. quod eum ar¬
horem primus in aegrpto seuerit Ił¬
persius aquos oriutidos ptolomei
ferebar t haccit persida fructũ
geruerat orterfectorium apud nos
Autem iocielum ac sula uerhorũ
aliud precox n aliodu uocatur
sitrograts Persicorum u orbus est quidam
ns ftomacho inutils quod dictus
sucꝰrut eius acescat  et caro eius

Expanded text:
Persicum vocatum, quod eam arborem primus in Aegypto severit Perseus, a quo se oriundos Ptolemaei ferebant. Haec in Perside fructum generat interfectorium, apud nos autem jucundum, ac suavem. Horum aliud praecox, aliud vocatur sico Persicorum cibus est quidem stomacho inutilis eo quod cito sucus eius inacescat et caro aeque
Abbreviated transcription (Latin):
ut auras uitales carpit. significauit
erum per copulationem uerborum.
unam rem. boc est uiuit hc aut̃ trophus:
gemiius est nam aut ueritatem
splendide producit. aut feditatẽ
circuitu leuitatd au̾lu¬
Veritatem spleradide producit
lumine terras. titoni croccum lin¬
quenis auitora cubile
aut dies oitusserat. et in bu colicis
euitatii: sicut placitum quae petiuit
circuitu euitat obscenitatem et
detenter : os tendit concubitum.
Item apostolos mutauerunt natura¬
lem usum inieum usum qui est.
contranaturam & cetera.

Expanded text:
 Auras vitales carpit. Significavit enim per copulationem verborum unam rem, hoc est vivit. Hic autem tropus geminus est. Nam aut veritatem splendide producit, aut foeditatem circuitu evitat. Veritatem splendide producit,lumine terras Tithoni croceum linquens Aurora cubile aut dies ortus erat. et in bucolicis: euitat, sicut: placidumque petiuit circuitu euitat foeditatem et decenter ostendit concubitum. et apostolus: mutauerat naturalem usum in eum usum qui est contra naturam Vulgata
Abbreviated transcription (Latin):
teridens ab oriente usque ad indos
ab occasu rubrum mare habet
ab aquilone uero mediam tarigit
ab austro carmanam quae ꝑsidi
ad nectitur quibus est fusa oppi ađi¬
dum Nobilis simum in perside primus
orta est arsmagica. adquam
mem brothgiganis post confusionẽ
liniguarum habut ibiq persas
gnem colore docuit
Nam omnes uullis partibus solem
colurat quiipsorum linigua hel dicitur.

Expanded text:
tendens ab Ortu usque ad Indos; ab Occasu Rubrum mare habet, ab Aquilone vero Mediam tangit, ab Austro Carmaniam, quae Persidi annectitur, quibus est Susa oppidum nobilissimum. In Persia primum orta est ars magica, ad quam Nemroth Gigas post confusionem linguarum abiit, ibique Persas ignem colere docuit; nam omnes in illis partibus Solem colunt, qui ipsorum lingua El dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
qit Pergamenia reges cum carta in¬
digerent membrana primi
ex cogita uerunit. ui ide¬
huc usq traderitesibi i
posteritate seruatum. est
hae & mem̃ brania dicuriturt.¬

Expanded text:
 Pergameni reges cum carta indigerent, membrana primi excogitaverunt. Uhucusque tradente sibi 258 posteritate servatum est. Haec membrana dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ponitur quia ꝑmedium mundum sol
currit medio aut̃ spatio abutraqrm&a
constitutus oboliscus fastigium summi¬
tatem qͦuaccacli significat cum so labutro¬
que spatiom edohorarum discrimine
transcendit summo oboliscosuꝑpositum
c̃quoddam auratum inmodum flam me
formatum quõ solplurimum in sccaloris
atque ignis habet.

Expanded text:
ponitur quia per medium mundum sol currit. Medio autem spatio ab utraque meta constitutus oboliscus fastigium summitatemque caeli significat, quum sol ab utroque spatio medio horarum discrimine transcendit. Summo obolisco superpositum est quoddam auratum in modum flammae formatum, quoniam sol plurimum in se caloris atque ignis habet.
Abbreviated transcription (Latin):
tali ex causacum quodamtemp nilusliio¬
leni mundatione egyptum nocuisset indg¬
natus rexitm quam pocnas a flumine
exigeret sagittam inundas misit non mul
topꝰgraui ualitudine correptus lum̃amisttͥ
qui p̃ cȩcitutemuisu receptqduos oboliscos
solisacrauito bolis cusenim sagit e dicit᷑:

Expanded text:
tali ex causa. Quum quodam tempore Nilus violenti inundatione Aegyptum nocuisset, indignatus rex tamquam poenas a flumine exigeret, sagittam in undas misit. Non multum post gravi valitudine correptus lumen amisit, qui post caecitatem visu recepto duos oboliscos Soli sacravit. Oboliscus enim sagitta dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
sle Obolus iđ uirgula iacens nota c̃quȩ¬
apponitur in uerbis uel sententus
suꝑ fluciteratis siuc in his locis ubilecto
aliqua fulsittite notttaq̃ ut quasi sa¬
gitta iugul& suꝑuacua atquefalsa
confodicit saggit tacenim grece
Obolus suꝑne & puncus poniturin hisdẽ
dequibus dubitatur utrum tollidebrat
necne adponitsoad¬
Obolus siliquis tribus adpenditur
habens ceratim duos calcos quattuor.
febatenim olim exerea dinstar sag
gitic undeet nomena grecis accepit.

Expanded text:
 Obolus, id est, virgula iacens, adponitur in verbis vel sententiis superflue iteratis, sive in his locis, ubi lectio aliqua falsitate notata est, ut quasi sagitta iugulet supervacua atque falsa confodiat. Sagitta enim Graece Obolus superne adpunctus ponitur in hisdem, de quibus dubitatur utrum tolli debeant necne adponiObolus siliquis tribus appenditur, habens cerates duos, calcos quatuor. Fiebat enim olim ex ere e et nomen a Graecis accepit;
Abbreviated transcription (Latin):
N umimi anuma romanorum rege
uocati sun quieos primũ apudlati o¬
nos imaginibus notauit & titulum
nominis praescripsit.¬
asuo uo cabulo quo conduntur. acqra¬
tinene idquod continetur appellat᷑.¬
primus nummus argirus nuncupa¬
batur quia quam pluri mum exar¬
gento ꝑcutiebatur
numidia ab incolis passimuagantibus
sicuocata quod nullam certam
haberen sedem
Nam linguantorum incertesedes et
uagenumidi ꝗ dicuntur hcipita utensi tan¬
a flumine am siga in teugitanum
limitem desinit. habens abortii cistes
minores: a septentrionȩmarequod
intendit sardiniem: ab occasu mau¬
ritaniam sitifensem: a meridic
etrophumgentes. Regio campis
p̃pinguis. ubi autem siluestris ẽferas
edoͣ ca tubi iugis ardu& equos etona¬
gros pracreat otimio cuam mar¬
morem predicatur : quod umi di¬
cumdicitur. habet aut urbes p̃cipu¬
as ipponcregium trusicadam
Vumidicum marmor numidiaͥmit¬
tit ad cutem sucum dimitat Croco
similem unde & nom̃ accepiti non
crastis sed in massa & liminũ
usuiaptus.

Expanded text:
autem a Numa Romanorum rege vocati sunt, qui eos primum apud Latinos imaginibus notavit, et titulo nominis sui praescripsit.a sacculo quo conduntur, a continente id quod continetur appellatPrius nummus argyrus nuncupabatur: quia quam plurimum ex argento percutiebatur. Numidia ab incolis passim vagantibus sic vocata, quod nullam certam haberent sedem. Nam lingua eorum incertae sedes et vagae 'numidia' dicuntur. Incipit autem a flumine Amsiga, in Zeugitanum limitem definit, habens ab ortu Syrtes minores, a septentrione mare quod intendit Sardiniam, ab occasu Mauretaniam Sitifensem, a meridie Aethiopum gentes: regio campis praepinguis. Ubi autem silvestris est, feras educat; ubi iugis ardua, equos et onagros procreat; eximio etiam marmore praedicatur, quod Numidicum dicitur. Habet autem urbes praecipuas: Hipponem Regium et RusicadamNumidicum marmor Numidia mittit: ad cutem sucum dimittit croco similem, unde et nomen accepit; non crustis, sed in massa et liminum usu aptum.
Abbreviated transcription (Latin):
circulaturus numerus c̃ita quidam
similiter multiplicatus fuerit asgͥin
piramides qui in modum flam me
consurgutita lad subusucrunt
tesserae ita s sptrae quibus c̃ȩ
qualis andique rotunditasita .o.
Sphericus autem numerus c̃quia cir¬
culcito numerimultiplicatus a seincho¬
at etinscconuertitur quinquies
qͥiaugies quinquis hiccrculusdũ
inscipsum multiplicatus fucrit facit
spherã iđ quinquics XXXexXU.
Od pumeri in piniti existunT
Numeros aut infinitos cẽ certissimũ c̃.
qm̃ in quocum que niero finẽ faci¬
endiputaueris: Idẽ ipse non dico
imo addito auger : sed quam lib&
sitmagnus et quã libet ingen gmulti¬
tudinem continens in ipsaratione
atquȩ scientia Numorum non solũ
duplicariu erum &iam multipli cari
potest. Ittiuero suis quis q numeris
proprietatibus terminaturut nul¬
ius corum paressecui cumque alteri
possit. Ergo et dispares int̾seatq
diuerssseet singuli quique finit sũt
et om̃s infiniti sunt:¬

Expanded text:
Circularis numerus est ita, qui dum Circularis numerus est ita, qui dum similiter multiplicatus fuerit, a se pyramides, qui in modum flammae consurgunt. 6. Cubus sunt tesserae. Sphaerae quibus est aequalis undique rotunditas. Sphaericus autem numerus est qui circulato numero multiplicatus a se inchoat, et in se convertitur, ut quinquies quini, viginti quinque. Hic circulus dum seipso multiplicatus fuerit, facit sphaerot numeri infiniti existunt. Numeros autem infinitos esse certissimum est, quoniam in quocumque numero finem faciendum putaveris, idem ipse non dico uno addito augeri, sed quamlibet sit magnus, et quamlibet ingentem multitudinem continens, in ipsa ratione atque scientia numerorum non solum duplicari, verum etiam multiplicari potest. Ita vero suis quisque numerus proprietatibus terminatur, ut nullus eorum par esse cuicumque alteri possit. Ergo et dispares inter se atque diversi sunt, et singuli quique finiti sunt, et omnes infiniti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
citer cũaliquibus partibus sui fut uerbi
gratia iii abuiii continent biscũduab
partibus suis iiii. axi continiturbis
cum tribus partibus suis
t inenits iste diuiditur sic ÷ linea¬
lis in suꝑficiasi tres solidi Discretus
numcrus est quia discretis moncidibus
continetur ut uerbigrata nIi adimuadui
ec reliqua. continens numerus csi qui¬
a coniuntis monadibus continetus.
uerbi gratia ternarius numerus
siin magnitudine intellegatur idlmca
auc spatium aut solidum dicitur
continens Similiter quaternarius
et quinarius numeridinealis numerus c̃
quo nchoan samonade lincaliter ᷑ scribit᷑
us que ad infinitum undealfaponit᷑
ꝓdesignatione lincarum. qm̃ harclit¬
tera unum significat apud grecosẽ¬
ñ solum langitudinc sed & latitudine
continetur uttrigonus quadratus
quinqui angulus ułcirculatus numȩ¬
rietdeter qui semꝑ in plano ped eadus
suꝑficticie continenur: trigonus
ninncrus estita .a. quad ratus nume¬
brissita crtuquin que angulusitcr

Expanded text:
uibus partibus suis, verbi gratia: III ad VIII continentur bis cum duabus partibus ejus, IV ad XI continentur bis cum tribus partibus suis.tinentes. Iste dividitur sic: 1 lineales, 2 superficiosi, 3 solidi. Discretus numerus est, qui a discretis monadibus continetur, ut verbi gratia III. IV. V. VI. et reliqui. Continens numerus est, qui coniunctis monadibus continetur; ut verbi gratia ternarius numerus in magnitudine intellegatur, id est in linea, aut spatium aut solidum dicitur continens: similiter quaternarius et quinarius numeri. Linealis numerus est, qui inchoans a monade linealiter scribitur usque ad infinitum. Unde alpha ponitur pro designatione linearum, quoniam haec littera unum significat apud Graecosnon solum longitudine, sed et latitudine continetur, ut trigonus, quadratus, quinqueangulus vel circulatus numeri, et ceteri, qui semper in plano pede, id est superficie continentur. Trigonus numerus est ita.o Quadratus numerus est ita.o Quinqueangulus ita.o
Abbreviated transcription (Latin):
N uxappellata quod um bra uel stilli¬
cidium foliorum eius ꝓximis arbo¬
ribus noccat hancalio nomine latini
iu glandem uocant quas uouis glan¬
dem fut enug haec arbor consecrata
Iouicuius: pomum tantam uimhabet
utmissum incersus pactos barbararũ
ud fungorum cibos quicquidincis
uirulentum est exudetrapicit atq
extinguat.
Nuac esꝰ autem generali terdicuim¬
tur omnia tecta coreo duriore.
ut pincae nuces: Auellaneglandes
castunear amigalȩ hinc
et nuclei dicti quodsint duro
corcͥotecti. AS contra poma
omnia alia maladicta. Sed cum
adieitione terrarum inquibus
ante nota sunt ut ꝑsicapunica
maciana cidonia & cctera
LIT TTRA PROSENSU
diuersas partes orationis efficit.
nam in terdum int̃iectio dolenis ẽ¬
ut uirgilius omi pteritos referat
si iuppiter an nos qualis crã¬

Expanded text:
Nux appellata quod umbra vel stillicidium foliorum eius proximis arboribus noceat. Hanc alio nomine Latini iuglandem vocant, quasi Iovis glandem; fuit enim haec arbor consecrata Iovi. Cuius pomum tantam vim habet ut missum inter suspectos herbarum vel fungorum cibos, quidquid in eis virulentum est, excudat, rapiat atque extinguat. Nuces autem generaliter dicuntur omnia poma tecta corio duriore; ut pineae nuces, Abellanae, glandes, castaneae, amygdalae. Hinc et nuclei dicti, quod sint duro corio tecti. At contra poma omnia mollia mala dictadiectione terrarum in quibus antea nata sunt, ut persica, punica, maciana, cydonia et ceteralittera pro sensu diuersas partes orationis efficit: nam interdum o interiectio esut «o mihi praeteritos referat si Iuppiter annos». in a
Abbreviated transcription (Latin):
conparatus ad inferiorem sibinume¬
rum fuerit continet in secocum inferuis
orem numerum multiplicitercum alia
partecius ut uerbi gratiaa u ad iidũ
coñparati fuerint continnł in sebisbini¬
dum conparati fuerint continent in se
bis qua terni viii etunam partem eius.
submultiplex su ꝑparticularis numerus
ẽquidum comparatur᷑ ad inferiorem
si binumerum fuerit continet cum multi¬
pliciter cumaliis partibus cius ut uerbi
gratia uiii. ad ui dum comparati fuerin
continen in sebis terni cumaliis ducibus
partibus erusxiiii ad sexdum comparati
fucrin continent intrasbis seni cũ aliis
ducibus partibuscius. XUI aduii dumc̃

Expanded text:
comparatus ad inferiorem sibi numecomparatus ad inferiorem sibi numerum forem numerum multipliciter, cum aliqua parte ejus, verbi gratia: V ad II dum comparati fuerint continent in se bis bindum comparati fuerint continent in se bis quaternos, et unam partem ejus. 12. Multiplex superpartiens numerus est qui, dum comparatus ad inferiorem sibi numerum fuerit, continet eum multipliciter cum aliis partibus eius, ut uerbi gratia VIII ad III dum comparati fuerint, continent in se bis terni cum aliis duabus partibus eius; XIIII ad VI dum comparati fuerint, continent intra se bis seni cum aliis duabus
Abbreviated transcription (Latin):
ignorantibus aliis quidsibi uellent hae
lit cerecaesarquoque atigustus ad fi¬
lium qm̃ in qui dinnum crabibia in ce¬
dunt assiduciequȩs cribi altcrutrũ
oportecit et ẽc secrit cohabeamus
internos notassiuis tale futcum
aliquichiotis scribendum criepuna¬
qͥua oue liteera scribamus seciue N aRe
cricad duplex aa: quidam etiam uersis
uerbis scribant. DENOtSDIGΙT ΟΗUM
Sunt quaedam codigirorum notcie. Sunt
et oculorum quibus secum taciri ꝓculquedis¬
tantes conloquuntur. sicuimos esꝑmilita¬
ris uitquotie consentit exercitus quia
nouo senom potest manu ꝓm̃ittat. alii quia
uoce non possnt gladiorum muͦtus alutanT
pilaludens dotatim datseseł cominunẽ
facit. aliumtretalii adnuit alii
manus occupatc: Ali ꝑuellit pedem alii
datanulum expectandum᷑ labris alium in¬
uocat cunn aliocantat. ad icm̃aliis dat digito
pedodigito loquitur

Expanded text:
ignorantibus aliis quid sibi vellent haec ignorantibus aliis quid sibi vellent haec litterae. Caesar quoque Augustus ad filium, 'quoniam' inquit, 'innumerabilia accidunt assidue quae scribi alterutro oporteat et esse secreta, habeamus inter nos notas si vis tales ut, cum aliquid notis scribendum erit, pro unaquaque littera scribamus sequentem hocerit ad duplex a a'. Quidam etiam versis verbis scribunt. § 26 De notis digitorum. Sunt quaedam et digitorum notae, sunt et oculorum, quibus secum taciti proculque distantes conloquuntur. Sicut mos est militaris, ut quotiens consentit exercitus, quia voce non potest, manu promittat. Alii, quia voce non possunt, gladiorum motu salutant. pila ludens datatim dat sese et communem facit. Alium tenet, alii adnutat, alibi manus est occupata, alii pervellit pedem, alii dat anulum exspectandum, a labris alium invocat, cum alio cantat; adtamen aliis dat digito pede, digito loquitur
Abbreviated transcription (Latin):
notas noui cium peratores a codicibus
legum a bolindas sanxeaunt : quia mul¬
tos ꝑhaa calidiingenioig nor anes
decipiebant. atqleitahi iusserunt
scribendas in legibus licteras. ut nul¬
los errores nulla sambages eͦfferant
nomina continebantor ꝓpria nota
erat apud uettres qua in spicer&ur
qua ñi exmilitibus suꝑessent quanti que
mbellocecidissent łaunota in ca¬
piec uersiculi positi suꝑstitem desig¬
nabat : T&a uero aduniuscuius que
de funti nomen ad ponebatur: unde
et habet ꝑmedium telum iđ mortis
signũ dequa sic ꝑsiusait & potis ẽ
nigrum uitio p̃figeretta. Cumaut¬
imperitiam significare uelleNT A. Iau¬
talicierausisunt sicat mortem signi
rum quoque largitionȩ ꝓ priae dran
nocre: Denotis LI TERATUM
Notas &iam litterarum inc̃scueteres
faciebant utqui cqui docculiçinuicem
scripturas significare uellcat mutuȩ
scriberenNt tcstis ẽbrutus quoͥ inhis
licteris etique accurus erat notaibat:

Expanded text:
notas novitii imperatores a Codicibus notas novitii imperatores a Codicibus legum abolendas sanxerunt, quia multos per has callidi ingenio ignorantes decipiebant, atque ita jusserunt scribendas in legibus litteras, ut nullos errores, nullas ambages afferant, nomina continebantur 40 propria nota erat apud veteres, qua inspiceretur quanti ex militibus superessent, quantique in bello cecidissent. T nota in capite versiculi posita superstitem designabat. Θ Vero ad uniuscujusque defuncti nomen apponebatur. Unde et habet per medium telum. Id est, mortis signum, de qua Persius ait: Et potis est nigrum vitio praefigere tinperitiam significare vellent, Labda littera usi sunt, sicut mortem signifrum quoque largitione propriae erant notae. § 25 De notis litterarum. Notas etiam litterarum inter se veteres faciebant, ut quidquid occulte invicem per scripturas significare vellent, mutue scriberent. Testis est Brutus, qui in his litteris ea quae acturus erat notabat,
Abbreviated transcription (Latin):
DENotIs. uulcaritus
qulguues natus : Ennius primus mille &
cenTum inuenit: notarumusus trat
ut quicquid procontenione autin
iudicis disceretur librarii scribe¬
rent complurissimula dstantes diui¬
sis int̃se partibus quođ quis queue
partibus ba : & quo ordine erciperet :
Romac pimuscullius ciceronis
libertus commentatus estnotas: sed
tantum p̃positioniom. pꝰ cumulpsaꝵ¬
nius filargus & aquila libertus
metnatis alius alia s ad diderant
deiđenique senaca contracto omidium
degesto que & aud qnumero opus ef¬
ficit in quin quemilia. Notacautem
dicte coquod uerba ułsyllabas
p̃fixis caracitribus notan etidno¬
titam adotitiam legolium reuo¬
cint quas quididicerunt propricie
iam notarii appellantur
scriptio cderius breuior qliefiat.
Scribebatur enim uerbi gratiaꝑb
dumitaxat. persupinam .m .cu. lit teram
palier ꝓ psecundum naturam pupillus.
ꝑd cuerso capite pupilla ꝑunum R capud.
gencris plurimaes notes consimiles in
libris antiquis inueniuntur. hasiuris

Expanded text:
De notis vulgaribus. Vulgares notas Ennius primus mille et centum invenit. Notarum usus erat ut, quidquid pro contentione aut in iudiciis diceretur, librarii scriberent conplures simul astantes, divisis inter se partibus, quot quisque verba, et quo ordine exciperet. Romae primus Tullius Tiro Ciceronis libertus commentatus est notas, sed tantum praepositionum. 2. Post eum Vipsanius Philargius, et Aquila libertus Maecenatis 38 alius alias addiderunt. Deinde Seneca, contractu omnium, digestoque, et aucto numero, opus effecit in quinque millia. Notae autem dictae, eo quod verba vel syllabas praefixis characteribus notent, et ad notitiam legentium revocent, quas qui didicerunt proprie jam notarii appellantur.scriptio celeris breviorque fiat. Scribebatur enim, verbi gratia, per B duntaxat; per supinam III litteram mulier; per P, secundum naturam, pupillus; per PV, verso capite, pupilla; per unum K, kaput; generis plurimae consimiles notae in libris antiquis inveniuntur. Has juris
Abbreviated transcription (Latin):
ut putta denarius cuius partes stres
decimaquȩ ẽ unũ quinta queduo .di¬
midia que quinque unũ enĩ et duo
ec quinque simulducta occonariũ
faciunt longeti denario minorẽ simi¬
lis ẽhui coctonarius ułalii plurimi
quiin parie sredacti in fraconsistun
Perfectus numerus c̃qui suis partibus
adimpletur. ut senarius. habet enim
tres partes. sextã terciam dimidiã
sextacius unumẽ t erciaduo dimidia
tres. hace partis in summã ductciđunũ
numeri infradenarium sexirero
cenTenarium uigini octo inframille¬
Aliadiuisio totios numeri
Omnis numerus ÷. aut secundume
se con sid eratur .ii. aute liquidiste
diuiditur. sic .i. alisenims acqua¬
les alii incequales .in. sed diuisi sic i
alii sunt maiores:minores. diuidua¬

Expanded text:
ut puta denarius, cujus partes sunt tres: ut puta denarius, cujus partes sunt tres: decima, quod est unum; quinta, quod duo; dimidia, quod quinque. Unum enim, et duo, et quinque simul ductae octonarium faciunt, 124 longe a denario minorem. Similis est huic octonarius, vel alii plurimi, qui in partes redacti infra consistunPerfectus numerus est, qui suis partibus adinpletur, ut senarius; habet enim tres partes, sextam, tertiam, et dimidiam: sexta eius unum est, tertia duo, dimidia tres. Haec partes in summam ductae, id enumeri intra denarium VI, intra centenarium XXVIII, intra milleunda divisione totius numeri. Omnis nse consideratur, aut ad aliquid. Iste dividitur sic: alii enim sunt aequales, alii inaequales. Iste dividitur sic: alii sunt majores
Abbreviated transcription (Latin):
tatemetiunł sed etiam alienonumeropcre¬
enter ecem et septiesterni. terquini et
quinques quini medio cresnumeris qui quo¬
dã modo siplices etin cõpositie c̃uid inTar
Alio uer omodo et cõposinut uerbigratia
raꝰ fuerit primus est: etincompositꝰ.
quia ñ habet comunenum erũ nisi
solum monadicũ ad quindecim ucro
si comparatus fucru secundus c̃e com¬
posiius. qminẽ illi cõmunis numerꝰ.
p̃termonadicum. Idẽ ternarius:
nu mnerus. qui nouem mensurat terterni
et quindecimter quini Item parium
numcrorum alii sunt suꝑflui¬
aliidiminutiui alii ꝑ fectisug¬
s lius̃ quorum partes simul
duodecimam quȩ c̃anum.
sextã quaeduo quartam quȩtria.
terciãque quattuor dimidiãquaesex:
imũ cnĩ eiduo ottria giquattuor. et sex
a quodenario excedunt sic etalii simi¬
les plurimiutduodeuicsumus etmul¬
titales. diminuti numeris qui partib
sus conpatatrminorem sumã efficiun

Expanded text:
tate metiuntur, sed etiam alieno numero procretate metiuntur, sed etiam alieno numero procreenim ter terni, et septies terni, ter quini, et quinquies quini. Mediocres numeri sunt, qui quodammodo simplices et inconpositi esse videntur, alio vero modo et conpositi; ut verbi gratia, ratus fuerit, primus est et inconpositus, quia non habet communem numerum nisi solum monadicum: ad quindecim vero si conparatus fuerit, secundus est et compositus, quoniam inest illi communis numerus praeter monadicum, id est ternarius numerus; quia novem mensurat ter terni, et quindecim ter quini. Item parium numerorum alii sunt sualii diminuti, alii perfecti. Superflui sunt quorum partes simul duodecimam, quod est unum; sextam, quod duo; quartam quod tria; tertiam, quod quatuor; dimidiam, quod sex; unum enim, et duo, et tria, et quatuor, et sex a duodenario excedunt; sic et alii similes plurimi, ut duodevicesimus, etmulti tales. 10. Diminuti numeri sunt qui partibus suis computati, minorem summam efficiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sibilis ẽpariter in parest. quiin partes
acquas recipit sactionem sed partes
eius mox in deͥ setabiles ꝑmanent ut serix.
uthm cnumerum diuideris incurres
inum crumquem sccare non possis.
Inpariter parnumerus est cuius partes
etiam diuidipossunt. Sedasquead
imitatem non ꝑueniunt. ut uiginti¬
decim faciunt rursumq in aliã medie¬
tattm sexdcinde in aliã tres ctultrcadiu¬
sionem ñ recipit sectio illa. sed anteuni¬
tatem inuenitus terminus. quam setare
non possis. in pariter in parest quiab
in pari numero in pariter mensurat᷑.¬
nouem: quidum sint in pares nu¬
meri. Ab in paribus ctiam partib
diuiduntur ut septies seprem quadi¬
quis in parium numerorum alii simpli¬
cessunt alii compositi aliimadiocres
simplicess quinullam aliam partem
haben nisi solamunitatem ut ternarius
solã terram. et quin arius solam quinaẽ &
sepitnarius solam septimã. hi scnim
ima parssola ẽ compositisqui ñ sola uni¬

Expanded text:
sibilis est. Pariter inpar est, qui in partes sibilis est. Pariter inpar est, qui in partes aequas recipit sectionem, sed partes eius mox indissecabiles permanent, ut VI, X hunc numerum divideris, incurris in numerum quem secare non possis. Inpariter par numerus est, cuius partes etiam dividi possunt, sed usque ad unitatem non perveniunt, ut XXIXII faciunt rursumque in aliam medietatem VI, deinde in aliam tres; et ultra divisionem non recipit sectio illa, sed ante unitatem invenitur terminus, quem secare non possis. Inpariter inpar est, qui ab inpari numero inpariter mensuratuX; qui dum sint inpares numeri, ab inparibus etiam partibus dividuntur, ut septies septeXXV. Inparium numerorum alii simplices sunt, alii conpositi, alii mediocres. Simplices sunt, qui nullam aliam partem habent nisi solam unitatem, ut ternarius solam tertiam, et quinarius solam quintam, et septenarius solam septimam. His enim una pars sola est. Conpositi sunt, qui non solum uni
Abbreviated transcription (Latin):
untis agnoscimus. Pernumerum
si quidem nec confundamur instruimur
tollenum crum in rebus omnibus &
omnia percunt. A dimesđo compotũ
et cancta ignorantia ceca complectitur.
nec differripotes⁊ aceteris animalibus
qui calculi nesciunt rationem
diuisio uumero rum
DEPANIBUS ET INPARISUS
ter par pariter etinpar. & in paritꝰ¬
par in parnumcrus diuiditur in his
primum & simplum. secundum & com¬
positum cercio mediocrem. qui quodĩ¬
modo primus & in compositꝰam. alio ue¬
romodo secundus et compositus est
Par numerus ẽ qui induabus ȩquis
et octo in parucronumerus est quidiuidi
tur aquis partibus nequidimomedio
uel deficiente uel superante. ut tres¬
ter parnumerus ẽqui secundam parẽ
numerum pariter diuiditur. quous¬
que adinuisibnlem ꝑueniat unitatom.
at putat sexciginta & quattuor. hñt enĩ
medicta tem trigiNci& duos. hi caut
sȩdecim sedccim uero octo occona¬
rius quattuor. quaternarius duo
binarius unum qui singularis indiui¬

Expanded text:
untis agnoscimus. Per numerum untis agnoscimus. Per numerum siquidem ne confundamur instruimur. Tolle numerum in rebus omnibus, et omnia pereunt. Adime saeculo conputum, et cuncta ignorantia caeca conplectitur, nec differri potest a ceteris animalibus, qui calculi nesciunt rationemDivisio numerorum de paribus et imparibus ter: Par pariter, impar, imparitpar. Inpar numerus dividitur in his: primum et simplum, secundum et conpositum, tertium mediocrem; qui quodammodo primus et incompositus est, alio vero modo secundus et conpositus est. Par numerus est, qui in duabus aequis et VIII. Inpar vero numerus est, qui dividi aequis partibus nequit, uno medio vel deficiente vel superante, ut ter par numerus est, qui secundum parem numerum pariter dividitur, quousque ad indivisibilem perveniat unitatem, ut puta, sexaginta quatuor. Habet enim 221 medietatem triginta duo; hic autem sedecim, sedecim vero octo, octonarius vero quatuor, quaternarius duobinarius unum, qui singularis indivi
Abbreviated transcription (Latin):
bis genqi. u problittera posita¬
triginta quod aternano denariogignanun
sicus qͦue gnona gint̃ti centumucro uocantur
a cantu quodẽ circulum ducenti aduoceaum
si sͥ feliqui us quetidmille. milleautim a multi¬
tud incumnde etmilitia quasimultitia. Indehe
dec emmilitia quac grecim mutit a lutera
miri adesuocant
ationumerorum contemnenda non c̃iumul
tramnlaudibus didictum c̃õmina in ien¬
sur aet numero t pondere fecisti senarius
namque qui partibus suis ꝑfectus c̃ꝑ fec¬
tionem mundi quad am numcrisui signi fi¬
canti ned cclarat. similiter et quadra¬
ginta dics quibus morses etheliasetipsedñs
ieumauerunt sincnumerorum cogni¬
tione non intelleguntur. Nectalii
inscripturis numeri existunt: quo rum
figuras nonnisi noti huius artisscientiȩ
soluere possunt. datum ẽn obis &iam ex
magna parte subnumerorum consis¬
tere disciplina quando horas percam
discimus quandomensium curricula
disputamus quandospaciuman nirede¬

Expanded text:
bis geniti, U pro B littera positabis geniti, U pro B littera positaTriginta, quod a ternario denario gignantur: sic usque ad nonaginta. Centum vero vocati a cantho, quod est circulum; ducenti a duo centum. Sic et reliqui usque ad mille. Mille autem a multitudine, unde et militia, quasi multitia: inde et milia, quae Graeci mutata littera myriada vocant. atio numerorum contemnenda non est. In tra in laudibus Dei dictum est: Omnia in mensura et numero et pondere fecisti. Senarius namque numerus, qui partibus suis perfectus est, perfectionem mundi quadam numcatione declarat. Similiter et quadraginta dies, quibus Moyses et Helias et ipse Dominus ieiunaverunt, sine numerorum cognitione non intelleguntur. Sic et alii in scripturis sacris numeri existunt, quorum figuras nonnisi noti huius artis scientiae solvere possunt. Datum est etiam nobis ex aliqua parte sub numerorum consistere disciplina, quando horas per eam dicimus, quando de mensuum curriculo disputamus, quando spatium anni rede
Abbreviated transcription (Latin):
numeri eenon numerum :¬
N umeri disciplinam apud grecos
primum prtagoram au uinqdõ
conscripsifse. acdcinde anicho¬
machq diffusius c̃ẽ dispositam.
quam apud latinos primus apulciuas
deinde boctius trans tulerun.¬
Numerohummus nomendedit : eta sui
frequentationeuocabulum indidit
unus a greco nomen trahit. grecienim
unum enadicuNt sic duo et tres quos
illidia egtria appellant: quattuco
ucro a figura quadratti nomen
cundum Naturam sed secundum
placitum. Voluntatis uocabulum
cacciperunł ab co quinum cris
nomina indidit. S exaut̃ et septem
a greco ueniunt in mulcis enim nomini¬
bus quac ingreco aspirationem
habent nos proaspiratione .s. poni¬
septem sicut p ro illo herba serpillũ.
octouero ꝑtrans lationem. sicut illi
nouemillideca nos decem. dicta aut
decem agreca a& himologia co
quod ligen & coniugant infraia¬
centem numcros Namdes mos
coniungere uelligare a pad eosdicit᷑
porro uiginuidico quod sint decem

Expanded text:
eci enim numerum Numeri disciplinam apud Graecos primum Pythagoram perhibent conscripsisse, ac deinde a Nicomacho diffusius esse dispositam. Cum apud Latinos primum Apuleius, deinde Boetius transtulerunnummus nomen dedit, et a sui frequentatione vocabulum ei indidit. Unus, a Graeco nomen trahit: Graeci enim unum, ἕνα dicunt. Sic duo et tres, quos illi δύο et τρία appellant. Quatuor vero, a figura quadrata nomen cundum naturam, sed secundum placitum voluntatis vocabulum acceperunt ab eo, qui numeris nomina indidit. Sex autem et septem a Graeco veniunt. In multis enim nominibus quae in Graeco aspirationem habent, nos pro aspiratione S poniro ἑπτά septem, sicut pro herpillo herba serpillum. Octo vero per translationem, sicut illi novem: illi δέκα, nos decem. Dicti autem decem a Graeca etymologia, eo quod ligent et coniungant infra iacentes numeros. Nam δεσμός coniungere vel ligare apud eos dicitur. Porro viginti dicti quod sint decem
Abbreviated transcription (Latin):
N amcres Omnimodos pulsastuople¬
tronumeros dicit cordas siuenor¬
uos chithart. nam hrtharam diuer¬
sis numeris a uetcribus cẽconpositã
quiex quattuor dementis constae¬
reumiuersa dixer̃ tetra cordon
fecer̃ quidam pentti cordon ad¬
dees quattuor dem̃tis diuinam
prud qniam non nulli epta cordor
suxtinimerum septemditium :
quorum dies nominibus nuncu¬
pantur. alii enna cordon. qui his
septemad duxea unscilumet
*terramuel ꝓpt̃ nouendarium
abstigis¬

Expanded text:
Numeros omnimodos pulsas tuo plectro. Numeros dicit chordas siue neruos citharae. Nam citharam diuersis numeris a ueteribus constat esse cqui ex quatuor elementis constare universa dixerunt, tetrachordon fecerunt. Quidam pentachordon, addentes quatuor elementis diuinam prouidentiam. Nonnulli heptachordon iuxta numerum septem deorum, quorum nominibus dies nuncupantur. Alii ennachordon, qui his septem adiunxerunt caelum et terram, uel propter nouenarium ab astagi
Abbreviated transcription (Latin):
nam ꝑ proximerris aerei con¬
globari sapecernimus cum ꝑdedi¬
uiciiugorum it aritumbunt ut plirũ¬
que excedanturitiam cacuminibus
hami Nubes dicict : eb obmubendo idest nupte
quod nuba iđ mare & t̾ram tegat:
N ubes autem densitas aeris facitenim
uentia crem congloban nubemquae
facumt unde & estllud atqͦuȩ
innubem cogitur aer
giur aer istcui sibilis ut conglobet᷑ :
conglobatus uero innubes uertitur.
Sicenim ipsedicit subito a ercogitur
innubibus etuentus transiens fuga¬
bitatis & uirgiliusu Consurgunt
ueniat que innuuibus cogitur aer
gant unde & nupte dicuntur quod
uultus saosuelent: Vnde cineptimus
quod nube& mare t erram tegat.

Expanded text:
per proximum terris aerem conglobari saepe cernimus, cum per decliuia iugorum ita recumbunt, ut plerumque excedantur etiam cacuminibus  Nubes dictae ab obnubendo, id est quod nubat, id est mare et terram tegat. Nubem autem aeris densitas facit. Venti enim aerem conglobant, nubesque faciunt; Unde est illud: Atque in nubem cogitur aergitur aer iste visibilis, ut conglobetur; conglobatus autem in nubes vertitur. Sic ipse dicit: Subito aer cogitur in nubibus, et ventus transiens fugabit eas Et Virgilius: Consurgunt venti, atque in nubem cogitur aer. gant, unde et nuptae dicuntur, quod vultus suos velent. Unde et Neptunus, quod nube et mari terram tegat.
Abbreviated transcription (Latin):
A fibolencirculi pars inferiorcum pancto aes¬
haec nota ponitur in his locis ubique apis¬
scio dubia uel obscura aperiri uelsolui
non potuit
Antis maponitur ad eos uersus quorum
ad cosuersus ꝑmutandus est sic&an¬
tiquis auctoribus positum inuenitur
EAntismacum puncto ponitur in his locis
ubi in eodem sensuduplices uersus sunt¬
& dubitatur qui pocius ligendus sit
garas si recusanus posuithomcricis uer¬
sibus ad separationem olimpia caelo

Expanded text:
 circuli pars inferior cum puncto, ponitur in his locis, ubi quaestio dura et obscura aperiri vel solvi non potuit. Ͻ Antisimma ponitur ad eos versus quorum ordo permutandus est. Sic et in antiquis auctoribus positum invenitur. Ͽ Antisimma cum puncto ponitur in his locis ubi in eodem sensu duplices versus suntet dubitatur qui potius eligendus sit. goras Syracusanus apposuit 35 Homericis versibus ad separationem olympi a coelo
Abbreviated transcription (Latin):
ne enim corpus umbram facit. & natura¬
literumbra corpori adheret quec diungit᷑
ad eouteti ampictores um brascorpordm¬
prius quam pinxerunt nitantur ex prt¬
primere. Idque artisc̃e asser̃non int̃¬
mittercuimnaturȩ. Ergosicutindie cum
apparet sols aliquod corpus hominis
uclarboris occurrit exeaparte qua dum̃
repcatitur umbra sabsi sticsi gͥam pece¬

Expanded text:
ne enim corpus umbram facit, et naturane enim corpus umbram facit, et naturaliter umbadeo ut etiam pictores umbras corporum quae pinxerint, nitantur exprprimere, idque artis esse asserant non intermittere vim naturae. 2. Ergo sicut in die cum a parte solis aliquod corpus hominis vel arboris occurrit, ex ea parte qua lumen repercutitur umbra subsistit; 43 sic
Abbreviated transcription (Latin):
NOXANOCENDODICTA
coquo doculis noctit quae id circo lunȩ
ut am solcretur om̃s noet eoperantes & qͣui¬
bus dimanimantibus quac lucem solis fer
re non possunt adsufficientiuam temptra¬
retur noctis autem eadiei alternatio ꝓpt̃
uicissitudinem dormiendiuigilandi
nocts requies temptraret. N octemaut̃
ficri autquici longtͦ itmnere las satus salet
cumada ultimum caclis patium ꝑuenit¬
& languescit hatabe factus
afflui suosignes autquia etedem iun sub
lũ uais cogitur quci suꝑterras ꝑtulit
lumen & sicum braterrae noctem facit.
ues ꝓ conticinium intempestum gallici¬
nox : sou aiuri matutinum diluculum.
uort e Sols absentia quam diuaboc casurursus
ad exortum recurrat. Noccem aũtdatã
cuius operis offictum. ficri cuiti noc
tem umbrat̃rarum ambrosius in libro
examcron : Itcloquitur dicens: queri¬
tur qualit̃ spacium acris occup& umbra
urrte fficiens nobis nocam cum solre¬
cedit a nobis diem qu cobducitcum in feri¬
ora axis septentrionalis in lumina tom¬

Expanded text:
Nox a nocendo est dicta, eo quod oculis noceat; quae idcirco lunae ut consolarentur omnes nocte operantes, et ut quibusdam animanre non possunt, ad sufficientiam temperaretur. Noctis autem et diei alternatio propter vicissitudinem dormiendi vigilandiqnoctis requies temperet. Noctem autem fieri, aut quia longo itinere lassatur sol, et cum ad ultimum caeli spatium pervenit, elanguescit ac tabefactus efflat suos ignes; aut quia eadem vi sub terras cogitur qua super terras pertulit lumen, et sic umbra terrae noctem facit. epusculum, conticinium, intempestum, gallicinium, matutinum, diluculum.t solis absentia, quamdiu ab occasu rursus ad ortum recurrat. Noctem autem umbrcujus operis officium; nox autem a nocbrosium in libro Hexaemeron legi dicentem: « Quaeritur qualiter spatium aeris occupet umbra terrae efficiens nobis noctem, cum sol recedit a nobis diemque obducit, cum inferiora axis septentrionalis illuminat. Om
Abbreviated transcription (Latin):
Nadus illius rei et illa rebenedicimus
sed frequentius genitiuolitimur
Nugas hebreum nomen est. iticnimin
p̃pͥhetis est᷑ ex positumubidicit sopho¬
nias nugas qui legere cesscrunT at
nosse possimar linguam hebraicam pla¬
N age torpitudo macula.

Expanded text:
Nudus illius rei et illa re bene dicimus. Sed frequentius genitiuo utimurem Hebraeum nomen est. Ita enim in prophetis est expositum, ubi dicit Sophonias: Nugas qui a lege recesserunt, ut nosse possimus linguam Hebraicam Nuga, turpitudo, macula.
Abbreviated transcription (Latin):
deł N onmadicra. ⁊ recouocabulo
ex traquam nihilrec tum ficripotest.
componitur aut̃ extribus regalis ita.¬
ut duciesin binum pedum tertia ha¬
beat pedes duos uncias decem quas a cqua¬
lierassitudine solita excremis a cumi¬
nibus sibi ungit uts cnam trigons
facunt iđ

Expanded text:
tet Norma dicta Graeco vocabulo, extra quam nihil rectum fieri potest. Componitur autut duae sint binum pedum, tertia habet pedes duos, uncias decem, quas aequali crassitudine politas extremis cacuminibus sibi iungit ut schemam trigoni faciant. Id
Abbreviated transcription (Latin):
In cora in ferior ubicdiquid uilissime¬
uł in conuenientius denunciatum est
⁊alogus nota ademendendas ad hibe¬
tur fiunt & alicno tule librorum ꝓaguo
nos cendis his que ꝑ extremitttes pagio¬
narum exponunur utubilector inum¬
narcͥhuius cemodi signum inuenerit
adiextextum recurrens cius demser¬
monis uł uersiculi scicit et̃ expositionẽ
cuius similem suꝑiacenem notam in

Expanded text:
nchora inferior ubi aliquid vilissimel inconvenientius denuntiatum est.Alogus   nota ad mendas adhibetur. 28. Fiunt et aliae librorum notulae pro agnoscendis iis quae per extremitates paginarum exponuntur, ut ubi lector in liminari hujusmodi signum invenerit ad textum recurrens ejusdem sermonis vel versiculi, sciat esse expositionem cujus similem superjacentem notam in
Abbreviated transcription (Latin):
liali N upticcequaquem ab obnubendo
puellis capitai dicuntur etnubes: im
quam .b.
udenT trans latum nomen a nubibus.
quibus tegitur caelum unde et nupticie
dicunta r quodibi primum nubentum
capittiue lanturolmabert enim cooperi¬
requirindum ẽ id fides prolessacra¬
mendum andeut adiendatur nȩ pter
umculum coniugale cum alterciud
aliero concmbatar. in prole ut aman¬
ter suscipicitur benigne nutriatur
rdigiose educ&tur: in satramento
ut coniugidnon separctur: cedi¬
missus autdimis& neccausaplis
alitri coniuganur. hec est itm quã
regula nuptia rum quaud naturae
decoratur fecunditasiul in conti¬
nenticie regitur prauitas.

Expanded text:
 Nuptiae quamquam ab obnubendo puellis capita dicuntur, et nubes, uquam b. velent: translatum nomen a nubibus quibus tegitur coelum. Unde, et nuptiae dicuntur, quod ibi primum nubentium capita velantur. Obnubere enim cooperium est: fides, proles, sacrain fide adtenditur, ne praeter uinculum coniugale cum altera uel altero concumbatur; in prole, ut amanter suscipiatur, benigne nutriatur, religiose educetur; in sacramento, ut coniugium non separetur et dimissus aut dimissa nec causa prolis alteri coniungatur. haec est tamquam regula nuptiarum, qua uel naturae decoratur fecunditas uel incontinentiae regitur prauitas.
Abbreviated transcription (Latin):
liꝑgrad Pronunciando plenam senen¬
tiae clausulam facimus fit ꝑ hođꝰ
punctum que ad capud liuere ponimꝰ
& uocatur dis tinctio id disiunctio. qr integrã seꝑauit sentenciã¬
A cutus accenłus : Not& pobliquum ascendins
in dexterã partẽ.
partem descendens

Expanded text:
er gradus pronuntiando plenam sententiae clausulam facimus, fit periodus, punctumque ad caput litterae ponimus; et vocatur distinctio, id est disiunctio, quia integram separavit sententiamAcutus tonus est nota per obliquum ascendens in dexteram partem, partem descendens
Abbreviated transcription (Latin):
nociemaut̃ facit suꝑ terras solis circuitus.
quando ꝑluminarium distributionem
ittne com̃s tinebrtenox. nams speluncis
amplis inquarum abditalux inrumpere
o obpositam molcnꝰ non sinłtur : suntutiq
ttnebrequi a lix nonẽ ib iotum queillud
spacium lociȩ̃ karens iugnectcm en
tales tenebre acceperunt uocabulum nox :
nox apudnos est cas partes mundi p̃seałia
lucis iniustrat ꝑquas sola bocca sum
in ortum reditaꝑ hocomnibus uigini
quattuor horis non de eẽ ꝑ circuitum
giritotius a libidiem a libi nocam Aus¬
tradis enimpars cum habet solem nobis
dies est Cum aut̃ partem aqui lonis cir¬
cuiens peruchitur nobis nox est ñ
tam̃ inclic partenon est dies ubi p̃scałia
solis est.

Expanded text:
nim eam super terras solis circuitus —, quando per luminarium distributionem im omnes tenebrae nox. nam et in speluncis amplis, in quarum abdita lux inrumpere per obpositam molem non sinitur, sunt utique tenebrae, quia lux non est ibi, totumque illud spatium locus est carens luce; nec tamen tales tenebrae acceperunt uocabulum noctis, nox apud nos est, eas partes mundi praesentia lucis inlustret, per quas sol ab occasu in ortum redit, ac per hoc omnibus uiginti quattuor horis non deesse per circuitum gyri totius alibi diem, alibi noctem. nutralis ergo pars cum habet solem, nobis dies est; cum autem ad partem aquilonis circuiens pervehitur, nobis nox est; non tamen in alia parte non est dies, ubi presentia solis est,
Abbreviated transcription (Latin):
N octut dicitur ꝓcoqđ nocic circum uolat
& ꝑdiem non possit uiderinamexorto
splendore solis uisus illius eb&atur
hancaut̃ in sulu cretensis non hab&. & s
ueni& aliundestauim moritur. Nociua
autem non ẽbabonam buboma iorem

Expanded text:
Noctua dicitur pro eo quod nocte circumvolat et per diem non possit videre; nam exorto splendore solis, visus illius hebetatur. Hanc autem insula Cretensis non habet; et si veniat aliunde, statim moritur. Noctua autem non est bubo; nam bubo maior est.
Abbreviated transcription (Latin):
Prae nom̃ quod qđ nominibus obdigni
uirgilius: non enim possumus dicere
Cornelius a cornelic samiliaortus Co
ut scipio a fricanus ꝓeo quod a fricam
uiceritullentulus surre ꝓ eoquodma¬
iores habuit surras: pin benomene
nitate. agnomen aborigine. Cognom̃
uero abs pecic udactione.

Expanded text:
praenomen, quod nominibus, ob dignVirgilius. Non enim possumus dicere Cornelius, a Cornelia familia ortus. Agut Scipio Africanus, pro eo quod Africam vicerit: vel Lentulus Sura, pro eo quod majores habuerat suras. Proinde nomen a nitate, cognomen ab origine, agnomen vero a specie vel actione.
Abbreviated transcription (Latin):
silei N otcic̃figura ꝓpria in littere modũ
posita ad demonstrandam unam¬
quam que uerbi sententiarum q¬
quachacuer suumrationem quae
damaut scripturarum notciea pud
celeberrimos auctores fuerunt
quas que antiqui ad distinctionem
scripturarum carminibus & his
toriis apposuerunt
Notaecuit uerbus ad ponuntur
nibus infrascriptis¬
bił Asteriscum arif fanes repperit
cerent ꝑ cam notam. Quacc
deẽcui debãtur stellam enim
a sierdicitur greco sermonea quo
buasteris cus ediriacitus¬
⁊ Obslus. idẽ uirgula iacens apponi¬
tur in uerbis ud sententus suꝑ¬
flueiteratis siue in hislocis ubilectio
aliqua falsitate notata : Vt quasi
ne apponi
Limniscus id euirgula inur geminos puctos
la consupponitur in bis locis q̃ sacrȩscriptu¬
rac inter pru& es codem sensu sed diuersis¬
ł sermonibus transtulerunt.
Antigraphusaũt cum pançto apponitur cibi
ĩ trans lationibus diuersensus habetur
A steriscus cumi obolohinc noctam ꝓpriȩ
aris tarcus ut ebatur in his uersibus qui ñ

Expanded text:
st figura propria in litterae modum posita, ad demonstrandum unamquamque verbi, sententiarumque ac versuum rationem. Notae dam scripturarum notae apud celeberrimos auctores fuerunt, quasque antiqui ad distinctionem scripturarum carminibus et htoriis apposuerunt. Note autem versibus apponuntur nibus infrascriptis: asteriscum Ariafanes reperit. cant per eam notam que deesse videntur, stella enim aster dicitur greco sermone, a quo asteriscus est derivatus. Obelus id est virgula iacens, apponitur in verbis vel sententiis superflue iteratis, sive in his locis, ubi lectio aliqua falsitate notata est, ut quane apponi. Liminiscus id est virgula inter geminos punctos iacens, apponitur in his locis, que sacre scripture interpretes, eodem sensu, sed diversis sermonibus transtulerunt. Antigraphus cum puncto apponitur, ubi in translationibus diversus sensus habetur. Asteriscus cum obelo; hac proprie Aristarchus utebatur, in his versibus qui non
Abbreviated transcription (Latin):
nis & glauci soculorum pupillis noctur¬
narum tenbrarum caliginantem non
sentit horrorem & quo fuerit nox obscurior
co contrausum auium ceterarum in offen¬
sos exerc& uolatus. Exortocut̃ die& cir¬
cum fusosplendore solisuisuseius ebeti¬
tus. quas. quibus dam baeret intebris

Expanded text:
nis et glaucis oculorum pupillis nocturnarum tenebrarum caligantem non sentit horrorem et quo fuerit nox obscurior eo contra usum auium ceterarum inoffensos exercet uolatus, exorto autem die et circumfuso splendore solis uisus eius hebetatur, quasi quibusdam erret in tenebris
Abbreviated transcription (Latin):
ina N omis ma est solidus aurcus ułargenteus
qui a nominibus principium effigiis que
signatur in nomis matericqueruntur¬
ma allum figurt & pondus si exhis ali¬
quid defuerit nomis ina noncrit

Expanded text:
idorus dicit, solidus aureus, vel argenteus, quia nominibus principum effigiisque signabaturmetallum, figura et pondus. Si ex his aliquid defuerit, nomisma non erit
Abbreviated transcription (Latin):
Nodus ꝑropriaest in exercitudensa
p̃detim̃ multitudo Sicut turma equi¬
tum non duma ut dictum ꝓdifficultate
quoduix possitresolui
NOE REQUIES. Int̃p̃tatur
ꝓ eoquod subillo omnia retrooperañ q eucit̃
÷per diluuium undeet pat̃cius uocans
nom̃ eius noedixit. Histe requiescere
nos faciet cib homimibus optribus

Expanded text:
Nodus proprie est densa peditum multitudo, sicut turma equitum. Nodus autem dictus, pro difficultate, quod vix possit resolviNOE requies interpretatur, pro eo, quod sub illo omnia retro opera quieverunt per diluvium. Unde et pater ejus vocans nomen ejus 319 Noe, dixit: Iste requiescere nos faciet ab omnibus operibus