comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reliquiȩ saluȩ fient: Tunc quippe ad eos
lux reuertitur: cũ ipsi ad confitendam
redemptoris nr̃i potentiã conuertunt᷑.¬
Si autẽ immanib neqͦqͣm ꝑ datiuũ casum
unũ nom̃. s duas partes orationes acci¬
pimus: potest intelligi qͥa in manib lux
abscondit᷑. cũ apud rectũ iudicẽ iniqui
quiq in suis oꝑib cęcant᷑. Cui tam̃ p̃ci¬
pitur ut rursus adueniat: qͥa dũ pecca¬
tores se suis uirib saluari ñ posse cogno¬
uerint. grẽ lum̃ accipiunt: & ꝓtectionis¬

Expanded text:
reliquiae salvae fient . Tunc quippe ad eos reliquiae salvae fient . Tunc quippe ad eos lux revertitur, cum ipsi ad confitendam Redemptoris nostri potentiam revertuntSi autem in manibus, nequaquam per dativum casum unum nomen, sed duas partes orationis accipimus; potest intelligi, quia in manibus lux absconditur, cum apud rectum judicem iniqui quique in suis operibus caecantur. Cui tamen praecipitur ut rursus adveniat, quia dum peccatores se suis viribus salvari non posse cognoverint, gratiae lumen accipiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
s utiles tribulationes int̾serit ut contri¬
stati ad cor redeant: atq in ꝑituris reb
qͣm inanit̃ occupent᷑ agnoscant. Vnde
hic quoq postqͣm subtracta lux dr̃ apte
at: quia ueritatis lum̃ qͦd elatis occupatis¬
q m̃tib abscondit᷑. afflictis humiliatisq
reuelatur. Lux quippe aduenit: cũ affli¬
cta mens ipsas quas de ꝑituris reb. tri¬
bulationũ tenebras tolerat agnoscit: qͥa
nisi aliquid ex lumine int̾̃no ꝑciꝑ&. ne
hoc ipsum qͥa lum̃ ꝑdiderat uiders. Qd
intelligi spetialit̃ etiã de iudeis potest:
qui iccirco redemptori nr̃o in carne ue¬
nienti. contradicere ausi sunt: qͥa apud
sem& ipsos imianes extitert̃. S his im¬
manib lux absconsa. ẽ: qͥa suꝑbi lumen
ueritatis dum ꝑsecunt᷑ amisert̃. S qͥa
in fine mundi ad fidẽ recipiendi sunt:
recte subiungit᷑. & p̃cipit ei ut rursus ue¬
niat. Vnde etiã ꝑ ysaiam dr̃. Si fuerit
numerus filioꝵ isrł quasi arena maris:

Expanded text:
sed utiles tribulationes interserit, ut contristati ad cor redeant, atque in perituris rebus quam inaniter occupentur agnoscant. Unde hic quoque postquam subtracta lux dicitur, apte . - Quia veritatis lumen, quod elatis occupatisque mentibus absconditur, afflictis humiliatisque revelatur. Lux quippe advenit, cum afflicta mens ipsas quas de perituris rebus tribulationum tenebras tolerat, agnoscit, quia nisi aliquid ex lumine interno perciperet, ne hoc ipsum quia lumen perdiderat videret. Quod intelligi specialiter etiam de Judaeis potest, qui idcirco Redemptori nostro in carne venienti contradicere ausi sunt, quia apud semetipsos immanes exstiterunt. Sed his immanibus lux absconsa est, quia superbi lumen veritatis dum persequuntur, amiserunt. Sed quia in fine mundi ad fidem recipiendi sunt, recte subjungitur: Et praecipit ei ut rursus adveniat. Unde etiam per Isaiam dicitur: Si fuerit numerus filiorum Israel quasi arena maris,
Abbreviated transcription (Latin):
in celis. S si nos quoq qui editi in terra
sumus. cęlũ conscendimus: ubi.ẽ qͦd rur-¬
sum ueritas dicit. nemo ascendit in celũ
nisi qui de cȩlo descendit filius hominis
qui .ẽ in cęlo: Cui nimirũ sententiȩ sta¬
tim obuiat. qͦd hȩc eadẽ ueritas dicit. pat̃
uolo ut ubi ego sũ.& illi sint mecũ. Quȩ
sibi in uerbis suis ñ discrepat: s ad inqͥ¬
renda hȩc quasi discordantia. studiũ nr̃ȩ
m̃tis inflãmat. Om̃s enim nos quia in
eius fide nati sumꝰ: eius ꝓculdubio corpꝰ
existimus. Na gͥ mira dispensatione pi¬
etatis. m̃broꝵ suoꝵ caput dñs factus. ẽ:

Expanded text:
ed si nos quoque, qui editi in terra sumus, coelum conscendimus, ubi est quod rursum Veritas dicit: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis qui est in coelo ? Cui nimirum sententiae statim obiviat quod haec eadem Veritas dicit: Pater, volo ut ubi ego sum, et illi sint msibi in verbis suis non discrepat, sed ad inquirenda haec quasi discordantia studium nostrae mentis inflammat. Omnes enim nos quia in ejus fide nati sumus ejus proculdubio corpus existimus. Quia igitur mira dispensatione pietatis membrorum suorum caput Dominus fact
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnto prius p̃ceptis illius obstinatiꝰ restitis¬
sent. Vnde bene ꝑquendã sapientẽ dr̃.
Sicut glaties in streno: sic resoluent᷑ pecca¬
ta tua. Ab hoc frigidi torporis gelu solui
ꝓpħa desiderauerat: cũ dicebat. Conuerte
dñẽ captiuitatẽ nr̃am: sicut torrens in au¬
stro. De his aquis id ẽ. ad dm̃ decurren¬

Expanded text:
quanto praeceptis illius prius obstinatius restitisquanto praeceptis illius prius obstinatius restitissent. Unde bene per quemdam sapientem dicitur: Sicut glacies in sereno, sic resolventur peccata tua . Ab hoc frigidi torporis gelu solvi Propheta desideraverat, cum dicebat: Converte, Domine, captivitatem nostram, sicut torrens in Austro
Abbreviated transcription (Latin):
tra dm̃ plebs infidelis obdurauit. unde hu-¬
milis popłs ante actam duriciã que se
astrinxerat emolliuit. Dõ enim flante in
gelu uersi fuerant: qui uisis miracłis in¬
uidentes dicebant. Ecce totus mundꝰ post
eũ uadit Conspiciebant signa: cer nebats
ꝑ ministros eiꝰ miracła: totũ iã mundum
secuturũ fidei p̃dicam̃ta p̃uidebant: et
tam̃ quo sc̃s̃ sp̃c mundũ repleuerat eo il¬
loꝵ m̃tes artius inuidiȩ malitia ligabat.
Aqua gͦ in gelu uersa fuerat: dũ eunte post
eum mundo iudea inuidia pigra remane¬
bat. S quia suꝑnȩ potestati suppetiit etiã
crudelitatis tantȩ duriciã soluere. atq ad
amandũ se corda infideliũ liquare: post
dñs latissimas aquas fudit: qͥa postqͣm iu¬
deor seuitiã usq ad mortẽ ꝑtulit. eoꝵ cor-¬
da ꝓtinus ab infidelitatis duritia amoriᷤ
sui aspiratione liquefecit: ut tanto post
desiderabilius ad obȩdiendũ eurrerent.

Expanded text:
tra Deum plebs infidelis obduruit, unde hutra Deum plebs infidelis obduruit, unde humilis populus anteactam duritiam, qua se astrinxerat emollivit. Deo enim flante in gelu versi fuerant, qui visis miraculis invidentes dicebant: Ecce totus mundus post eum abiit . Conspiciebant signa, cernebant per ministros ejus miracula, totum jam mundum secuturum fidei praedicamenta praevidebant; et tamen quo sanctus Spiritus mundum repleverat , eo illorum mentes arctius invidiae malitia ligabat. Aqua ergo in gelu versa fuerat dum, eunte post Deum mundo, Judaea in invidia pigra remanebat. Sed quia supernae potestati suppetiit etiam tantae crudelitatis duritiam solvere atque ad amandum se corda infidelium liquare, post Dominus latissimas aquas fudit, quia postquam Judaeorum saevitiam usque ad mortem pertulit, eorum corda protinus ab infidelitatis duritia amoris sui aspiratione liquefecit; ut tanto post desiderabilius ad obediendum currerent,
Abbreviated transcription (Latin):
no sole feruentes in fidei calore tenebant᷑.
gentiles autẽ quia nullã scientiã suꝑnȩ
cognitionis attigerant. uelut sine sole fri¬
gidi sub aquilone remanebant. Quia uͦ
tempestas impellit. frigus aut̃ torpore op¬
primit: recte nc̃ dr̃. ab int̾iorib egredit᷑
tempestas. & ab arcturo frigꝰ. Acsi aꝑte
diceret᷑. Auideis surgit malicia ꝑseqͣns
& a gentilib potestas p̃mens. Neq enim
miracła fieri legis p̃cepta uetuerant: &
tam̃ iudei ꝓ eisdem miracłis interimere
humani generis redemptorẽ quȩ rebant.
Unde explere hoc qͦd cȩꝑant ñ ualentes. ad
pilati p̃toriũ eucurrert̃: ut ipse hc̃ peri¬
mer&. quẽ iniuste ꝑimentẽ lex nulla co-¬
hiber&. Ab interiorib gͦ tempestas. atq
ab arcturo frigus ꝓdiit: dũ qͦd uidea ex
inuidia petiit. hoc gentilis iudex ex roma¬
na auctoritate ꝑpetrauit. Vnde bene con¬
oris inuidiȩ torpor excreuit: atq inde con-¬

Expanded text:
no sole ferventes in fidei calore tenebantur. no sole ferventes in fidei calore tenebantur. Gentiles autem quia nullam scientiam supernae cognitionis attigerant, velut sine sole frigidi sub Aquilone remanebant. Quia vero tempestas impellit, frigus autem torpore opprimit, recte nunc dicitur: Ab interioribus egredietur tempestas, et ab Arcturo frigus. Ac si aperte diceretur: A Judaeis surgit malitia persequens, et a gentilibus potestas premens. Neque enim miracula fieri legis praecepta vetuerant, et tamen Judaei pro eisdem miraculis interimere humani generis Redemptorem quaerebant . Unde explere hoc quod coeperant non valentes, ad Pilati praetorium concurrerunt, ut ipse hunc perimeret quem injuste perimentem lex nulla cohiberet . Ab interioribus ergo tempestas atque ab Arcturo frigus prodiit, dum quod Judaea ex invidia petiit, hoc gentilis judex ex Romana auctoritate perpetravit. Unde bene conoribus invidiae torpor excrevit, atque inde con
Abbreviated transcription (Latin):
lum praua desideria ardenter uellent. s
tam̃ popłm timerent: qͦd occasiones occi-¬
dendi quȩrenent. & inuenire ñ possent.
qͦd ad uotũ suȩ seuitiȩ alienigenarum
manib usi sunt: quia eũ quẽ legalit̃ int̃i¬
mere ipsi ñ pot̾ant. feriendũ gentib tra¬
diderunt: ut ex sola potestate romanus
preses ageret. qͦd ipsi ex sola malicia. ut
agi debuiss& anhelarent. Ubi & apte sub¬
contra arcturũ interiora memorat: di-¬
uersam aquilonis partib austri plagam
designat. Vnde & in hoc eodẽ libro scribit᷑.
Qui facit arcturũ & oryonas: & interiora
austri. Quia igit᷑ interiora austri sol fer¬
uentior ten&. in acturũ uͦ cursum om̃imͦ
ñ habs: interioꝵ nomine plebs iudaica. ar¬
cturi autẽ uocabulo. in hoc loco popłs gen
tilis exprimit᷑. Hii enĩ qui uinũ atq in¬
uisibilẽ dm̃ nouerant. eiusq legi saltem
carnalit̾ seruiebant. quasi sub meridia¬

Expanded text:
lum prava desideria ardenter vellent, sed lum prava desideria ardenter vellent, sed tamen populum timerent ; quot occasiones occidendi quaererent, et invenire non possent ; quot ad votum suae saevitiae alienigenarum manibus usi sunt, quia eum quem legaliter interimere ipsi non poterant feriendum gentibus tradiderunt, ut ex sola potestate Romanus praeses ageret quod ex sola malitia ut agi debuisset ipsi anhelarent . Unde et apte subcontra Arcturum interiora memorat, diversam Aquilonis partibus Austri plagam designat. Unde in hoc eodem libro scribitur: Qui facit Arcturum, et Orionas, et interiora 878 Austri . Quia igitur interiora Austri sol ferventior tenet, in Arcturo vero cursum omnimodo non habet, interiorum nomine plebs Judaica, Arcturi autem tilis exprimitur. Hi enim qui unum atque invisibilem Deum noverant, ejusdemque legi saltem carnaliter serviebant, quasi sub meridia
Abbreviated transcription (Latin):
cur ueniunt: s cur morant᷑. Et in bonis e¬
nĩ cordib cogitationes illicitȩ ueniunt. sed¬
tam̃ morari ꝓhibent᷑ quia recti quiq ne
captiuandam domũ conscientiȩ p̃beant ab
ipso cordis limine hostẽ fugant. Qui & si
quando repentinis suggestionib usq ad¬
primũ uestibulũ subrepit: ad consensus
tam̃ ianuã ñ ꝑtingit. Huic nimirũ bestiȩ
impulsu subitȩ formidinis. uictꝰ ianuam
cordis petrus negando aꝑuit: s citiꝰ cog¬
noscendo restitit: flendo clausit. Quia uͦ¬
antiquus hostis ꝑsecutoꝵ corda ñ solũ in¬
trando tenuit. s etiam tenendo possedit:
dicatur recte. ingrediet᷑ bestia latibulũ:
& in antro suo morabit᷑. Quanto nãq in
iudeoꝵ m̃tib demorata sit discimus: cũ
illoꝵ consilia attestatione ȩuuangłicȩ nar¬
rationis audimus. In illa nãq describit᷑
cũ redemptorẽ nr̃m uiuificare mortuos
cernerent. in morte eiꝰ qͣnta anxietate cru¬
delitatis insanirent: qͦd explere coͫ tra il¬

Expanded text:
sed cur morantur. Et in bonis cordibus cogitationes illicitae veniunt, sed morari prohibentur, quia recti quique ne captivandam domum conscientiae praebeant, ab ipso cordis limine hostem fugant. Qui etsi quando repentinis suggestionibus primum vestibulum subripuerit, ad consensus tamen januam non pertingit. Huic nimirum bestiae, impulsu subitae formidinis victus, januam cordis Petrus negando aperuit, sed citius cognoscendo restitit, flendo clausit Maantiquus hostis persecutorum corda non solum intrando tenuit, sed etiam tenendo possedit, dicatur recte: Ingredietur bestia latibulum suum, et in antro suo morabitur. Quantum namque in Judaeorum mentibus demorata sit discimus, cum illorum consilia attestatione evangelicae narrationis audimus. In illa namque describitur, cum Redemptorem nostrum vivificare mortuos cernerent, in mortem ejus quanta anxietate crudelitatis insanirent, quot explere contra il
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Accipite sp̃m scm̃: quoꝵ remiseritis
peccata remittunt᷑ eiᷤ. & quoꝵ retinueritis
retenta sunt. Ecce conuersoꝵ terror uerti¬
tur in potestatẽ: quia dũ mala sua pęni¬
tendo puniunt: usq ad exercendũ iudiciũ
ascendunt: ut hoc in dõ posse accipiant.
qͦd prius de dõ ipsi metuebant. Iudices qͥp¬
pe fiunt. qui suꝑnũ iudiciũ ꝑfecte timue¬
tere. qui prius formidauert̃ ne retineren-¬
tur sua. S quia hoc ipsũ iudiciũ qͦd spiri¬
taliter agit᷑ mͦ. a carnalib ñ uidetur: sunt
ñnulli qui dm̃ res humanas curare ñ ęsti¬
mant. & eas ferri fortuitis motib putant.

Expanded text:
ipite Spiritum sanctum, quorum remiseritis peccata, remittuntur eis; et quorum retinueritis, retenta sunt . Ecce conversorum terror vertitur in potestatem, quia dum mala sua poenitendo puniunt, usque ad exercendum judicium ascendunt; ut hoc in Deo posse accipiant, quod prius de Deo ipsi metuebant. Judices quippe fiunt qui supernum judicium perfecte timuetere qui prius formidaverant ne retinerentur sua. Sed quia hoc ipsum judicium quod spiritaliter agitur modo a carnalibus non videtur, sunt nonnulli qui Deum res humanas curare non aestimant, et eas ferri fortuitis motibus putant.
Abbreviated transcription (Latin):
post culpam dona cumulatiꝰ exerescant:
ut ille contemptor dĩ. ille imitator diaboli.
si ad fructũ pęnitentiȩ redeat. usq ad
celsitudinẽ contẽplandȩ intimȩ lucis as¬
cendat. Cuiꝰ itaq cor ñ in huiꝰ pietatis
ammiratione exiliat: cuiꝰ torpor ñ in sub¬
leuatione tantȩ considerationis expaue¬

Expanded text:
post culpam dona cumulatius excrescant, post culpam dona cumulatius excrescant, ut ille contemptor Dei, ille imitator diaboli, si ad fructum poenitentiae redeat, usque ad celsitudinem contemplandae intimae lucis ascendat. Cujus itaque cor non in hujus pietatis admiratione exsiliat? Cujus torpor non in sublevatione tant
Abbreviated transcription (Latin):
luc solus redit etiã in nobis. Et is qui
in cęlo semꝑ. ẽ. ad celũ cotidie ascendit: qͥa
qui diuinitate suꝑ om̃ia ꝑman&. humani¬
tatis suȩ compage sese cotidie ad cȩlos tra¬
hit. Non gͦ se desꝑ& humana fragilitas:
unigeniti sanguinẽ consider&: & in p̃cio
suo conspicit. qͣm magna. ẽ. quȩ tanti ua-¬
l&. Perpendat sollicite quo caput p̃cessit:
& quȩ ad uiuendũ p̃ceptis adstringitur.
ad sperandũ exemplo roboret᷑. Confidat
cȩlos: sper& suꝑnã patriam: angłor se
sociam sciat: atq in suo capite p̾latã se
etiã angłis gaudeat. Dicat᷑ gͥ recte de hac
luce int̾nȩ patriȩ. annuntiat de ea amico
cendere. S ualde mira sunt ista: ualde
terribilia. qͦd homo in t̾ra editus atq a
cȩlesti patria exigentib meritis longe¬
dampnatꝰ. ñ solũ ad statũ conditionis re-¬
ducit᷑ s etiã głosius exaltat᷑: ut qui para¬
dysum ꝑdidit. cęlum recipiat: & ñ solum
hunc debiti sui reatus ñ teneat. s huic

Expanded text:
ui in coelo semper est, ad coelum quotidie ascendit, quia qui divinitate super omnia permanet, humanitatis suae compage sese quotidie ad coelos trahit. Non ergo se desperet humana fragilitas, unigeniti sanguinem consideret, et in pretio suo conspiciat quam magna est quae tanti valet. Perpendat sollicite quo caput praecessit, et quae ad vivendum praeceptis astringitur, ad sperandum exemplo roboretur; confidat coelos, speret supernam patriam, angelorum se sociam sciat, atque in suo capite praelatam se etiam angelis gaudeat. Dicaturluce internae patriae: « Annuntiat de ea amico » Et valde mira sunt ista, valde terribilia, quod homo in terra editus, atque a coelesti patria exigentibdamnatus, non solum ad statum conditionis reducitur, sed etiam gloriosius exaltatur, ut qui paradisum perdidit coelum recipiat; et non solum hunc debiti sui reatus non teneat, sed huic
Abbreviated transcription (Latin):
dent eũ. unus qͥsq intuetur ꝓcul: quia eũ
cuiꝰ uidicia minime comp̃hendimꝰ. e̾e ꝑrati¬
onẽ uidemus: quẽ tam̃ ad huc ꝓcul cernimꝰ
quia ab eiꝰ fortitudine nubilo infirmitatis
ce ds̃ excelsus: nc̃ iterũ dicit. ecce ds̃ magnꝰ.
Qd ẽ qͦd de dõ loquens. ecce dicit. & ecce repetit.
nisi qͦd ecce dicimꝰ. de ea re quã in p̃senti mõ¬
illo ecce dicimꝰ. etiã ñuidentib ade̾e memo
narrat. quẽ uideri ab om̃ib dixerat: quia
& sic ex ratione conspicit᷑. ut magnitudo il¬
lius nulla nr̃i sensus subtilitate penetret᷑.
Quicqͥd nãq de claritate eiꝰ magnitudinis
scimꝰ. infra ipsũ. ẽ. & tanto ab eiꝰ scientia
longe repellimur qͣnto eiꝰ potentiã nos cõp̃¬
hendisse suspicamur. Nam quãuis in altũ
mens nr̃a rapiat᷑. eiꝰ tam̃ magnitudinis im¬
m̃sitate transcendit᷑ cuiꝰ tẽ aliqͥd quasi ex
parte cognoscimꝰ. qͣndo eũ nos digne cogno¬

Expanded text:
dent eum, unusquisque intuetur procul, quia eum, dent eum, unusquisque intuetur procul, quia eum, cujus judicia minime comprehendimus, esse per rationem videmus; quem tamen adhuc procul cernimus, quia ab ejus fortitudine nubilo infirmitatis ce Deus excelsus. Nunc iterum dicit: Ecce Deus magnus. Quid est, quod de Deo loquens, ecce dicit, et ecce repetit, nisi quod ecce dicimus de hac re quam in praesenti monillo, ecce, etiam non videntibus adesse memornarrat, quem videri ab hominibus dixerat, quia etsi ex ratione conspicitur, magnitudo illius nulla nQuidquid namque de claritate ejus magnitudinis scimus, infra ipsum est; et tanto ab ejus scientia longe repellimur, quanto ejus potentiam nos comprehendisse suspicamur. Nam quamvis in altum mens nostra rapiatur, ejus tamen magnitudinis immensitate transcenditur. Cujus tunc aliquid quasi ex parte cognoscimus, quando eum nos digne cogno
Abbreviated transcription (Latin):
s in sola qua & cõprehendi potuit huma¬
nitate conspiciunt: qͥa uidelic& eoꝵ ocłos
reducta tẽ ad memoriã sua malegesta re¬
uerberant: & dũ eiꝰ humanitatẽ uident.
cuiꝰ diuinitatis claritatẽ ñ uident: miro
mͦ ab eius uisione quẽ conspiciunt longe
ac deinde subiungit᷑. om̃s homines uident
eũ. quẽ sicut diximꝰ uidere.ẽ. transcenden¬
tem om̃ia eiꝰ e̾entiã ex ratione colligere:
ualde mirandũ. ẽ qͦd & ipsũ cernimꝰ & eiꝰ
opus ignoramus. Dubiĩ qͥppe de eiꝰ essen-¬
tia ñ sumus: & tam̃ in eiꝰ uidicus incer¬
ti remanemus. Pats nobis qͦd sũmũ ẽ: ab-¬
sconditur qͦd minimũ. Minus quippe st̃ eiꝰ
oꝑa: qͣm ipse. Et agentẽ cernimꝰ. s in acti¬
one caligamus: quia uidelic& cur qͥd fiat
incertũ. ẽ. s quis sit qui hȩc incerta faciat
incertũ ñ . ẽ. Dicat gͦ. Mem̃to qͦd ignores opꝰ
eius de quo cecinert̃ uiri: om̃s homines ui¬

Expanded text:
sed in sola qua et comprehendi potuit humased in sola qua et comprehendi potuit humanitate conspiciunt, quia videlicet eorum oculos reducta tunc ad memoriam sua male gesta reverberant, et dum ejus humanitatem vident, cujus divinitatis claritatem non vident, miro modo ab ejus visione quem conspiciunt longe ac deinde subjungitur: Omnes homines vident eum, quem, sicut diximus, videre est transcendentem omnia ejus essentiam ex ratione colligere, valde mirandum est quod et ipsum cernimus, et ejus opus ignoramus. Dubii quippe de ejus essentia non sumus, et tamen in ejus judiciis incerti remanemus. Patet nobis quod summum est, absconditur quod minimum. Minus quippe sunt ejus opera quam ipse; et agentem cernimus, sed in actione caligamus: quia videlicet cur quid fiat incertum est, sed quis sit qui haec incerta faciat, incertum non est. Dicat ergo: Memento quod ignores opus ejus, de quo cecinerunt viri: Omnes homines vi
Abbreviated transcription (Latin):
ntur: qͥa m̃surã tuȩ noticiȩ eo ipso quo hu¬
manitate circũscriberis transeunt. Seqͥt᷑.
conditꝰ deb& ex ratione colligere eũ qui se
condidit. dm̃ ẽẽ: quẽ nimirũ iam uidere
est. dominationẽ illiꝰ ratiocinando conspi¬
cere. Cum uͦ dictũ sit om̃s homines uideñ
eũ: recte subiungit᷑ unusqͥsq intuet᷑ ꝓcul.
Procul quippe eũ intueri. ẽ ñ iam illũ ꝑspe¬
ciẽ cernere. s adhuc ex sola operũ suorũ
ammiratione pensare. Procul hic etiã ele-¬
cti illũ conspiciunt: qͥa necdũ claritatẽ
illius ꝑ acum̃ intimȩ uisionis app̃hendt̃:
cui & si iam ꝑ amorẽ uixta sunt. ad huc
tam̃ ab illo terrenȩ inhabitationis ponde¬
re disiungunt᷑: & qͣmuis ei bene uiuendo
inhereant. a contẽplationis eiꝰ specie. longe
se e̾e suspirant. Quẽ nimirũ reꝓbi etiã
cum in iudiciũ uenientẽ uiderint. ꝓcul
intuent᷑: quia ñ eũ in diuinitatis forma

Expanded text:
ntur, quia mensuram tuae notitiae eo ipso quo huntur, quia mensuram tuae notitiae eo ipso quo humconditus, debet ex ratione colligere eum condidit Deum esse. Quem nimirum jam videre est damnationem illius ratiocinando conspicere. Cum vero dictum sit: Omnes homines vident eum, recte subjungitur: Unusquisque intuetur procul. Procul quippe eum intueri est non jam illum per speciem cernere, sed adhuc ex sola operum suorum admiratione pensare. Procul illum hic etiam electi conspiciunt, quia necdum claritatem illius per acumen intimae visionis apprehendunt. Cui etsi jam per amorem juxta sunt, adhuc tamen ab illo terrenae inhabitationis pondere disjunguntur; et quamvis ei bene vivendo inhaereant, a contemplationis ejus specie longe se esse suspirant. Quem nimirum reprobi etiam cum ad judicium venientem viderint, procul intuentur, quia non eum in divinitatis forma,
Abbreviated transcription (Latin):
uuli ueniunt: s uni dat᷑ ut ad redemp¬
tionẽ ꝑ baptisma redeat: alt̃ ante subtra-¬
hit᷑. qͣm hc̃ regenerans unda ꝑfundat: &
sepe fideliũ filius sine fide rapit᷑. sepe
infideliũ. concesso fidei sacram̃to reno¬
uat᷑. S fortasse aliqͥs dicat. qͦd hunc ds̃
acturũ praue etiã post baptisma noue¬
rat: & iccirco eũ ad baptismatis gr̃am ñ
ꝑducat. Qͦd si ita. ẽ: peccata qͦrũdã ꝓcul¬
dubio priusqͣm sint ꝑpetrata puniunt᷑.
Et quis ista recta sentiens. dixerit. quia
om̃ps ds̃ qui alios a ꝑpetratis facinori¬
b liberat. hȩc in aliis etiã ñ ꝑpetrata cõ¬
dempnat: Occulta itaq st̃ eiꝰ iudicia:
& qͣnta obscuritate nequeunt conspici.¬
tanta debent humilitate uenerari. Dicat
gͦ. Mem̃to qͦd ignores opus eiͦ de qͦ ceciner̃
uiri. Acsi aꝑte dicer&. De quo fortes quiq
locuti sunt. eiꝰoꝑa. tuȩ m̃tis ocłis abscondu¬

Expanded text:
vuli veniunt, sed uni datur ut ad redempvuli veniunt, sed uni datur ut ad redemptionem per baptisma redeat, alter ante subtrahitur quam hunc regenerans unda perfundat. Et saepe fidelium filius sine fide rapitur, saepe infidelium concesso fidei sacramento renovatur. Sed fortasse aliquis dicat quod hunc Deus acturum prave etiam post baptisma noverat, et idcirco eum ad baptismatis gratiam non perducat. Quod si ita est, peccata quorumdam proculdubio priusquam sint perpetrata puniuntur. Et quis ista recte sentiens dixerit quia omnipotens Deus, qui alios a perpetratis facinoribus liberat, haec in aliis etiam non perpetrata condemnet? Occulta itaque sunt ejus judicia; et quanta obscuritate nequeunt conspici,tanta debent humilitate venerari. Dicat ergo: Memento quod ignores opus ejus, de quo cecinerunt viri. Ac si aperte diceret: De quo fortes quique locuti sunt, ejus opera tuae mentis oculis abscondu
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando uir. angłs dr̃. danihel ꝓpħa te.
stat᷑. qui ait. Ecece uir gabrihel. Rursũ
quia uiroꝵ nomine ꝑfectȩ uitȩ homines
exprimunt᷑. in ꝓuerbiis sapientia loquit᷑.
dicens. Ouiri. ad uos clamito. De dño gͥ
cunt. S tam̃ opꝰ eiꝰ ignorat᷑: qͥa nimirũ
iudicia illiꝰ ipsi etiã qui hc̃ p̃dicant impe¬
netrata uenerant᷑. Et scuint gͦ quẽ p̃di¬
cant. & tam̃ eiꝰ oꝑa ignorant: qͥa cognosẽt¬
ꝑ gr̃am. cũ a quo facti sunt: s eiꝰ iudicia
cõprehendere nequeunt. quȩ ab illo etiam
in sua actione ñ cernit᷑. psalmysta testat᷑
dicens. qui posuit tenebras latibulũ suũ
& rursũ. iudicia tua abyssus multa: atq
iterũ. abyssus sicut palliũ amictꝰ eiꝰ. Un¬
de bene etiã ꝑ salomonẽ dr̃. Sicut igno¬
ras quȩ sit uia sp̃c. & qua ratione cõpin-¬
gant᷑ ossa in uentre pregnantis: sic nesciᷤ
unũ e multis loqͦr. duo ad hanc lucẽ par-¬

Expanded text:
aliquando vir angelus dicitur, Daniel propheta aliquando vir angelus dicitur, Daniel propheta testatur, qui ait: « Ecce vir Gabriel . » Rursus quia virorum nomine perfectae vitae homines exprimuntur, in Proverbiis Sapientia loquitur dicens: « O viri ad vos clamito . » De Domincunt. Sed tamen opus ejus ignoratur, quia nimirum judicia illius ipsi etiam qui hunc praedicant impenetrata venerantur. Et sciunt ergo quae praedicant, et tamen ejus opera ignorant, quia cognosper gratiam eum a quo facti sunt, sed ejus judicia comprehendere nequeunt, quae ab illo etiam in sua actione non cernitur, Psalmista testatur, dicens: Qui posuit tenebras latibulum suum . Et rursum: Judicia tua abyssus multa . Atque iterum: Abyssus sicut pallium amictus ejus . Unde bene etiam per Salomonem dicitur: Sicut ignoras quae sit via spiritus, et qua ratione compingantur ossa in ventre praegnantis, sic nescis unum e multis loquar, duo ad hanc lucem par
Abbreviated transcription (Latin):
der&: in eũ qui . ẽ. suꝑ homines ñ uenir&s.
Transire gͦ. ẽ iugiles: etiã eos qͦs mirat᷑ ani¬
ma in eiꝰ cõparatione postponere. Et tc̃is
qui quȩrebat᷑ cernit᷑: si homo quidẽ. s ta¬
ñ extra m̃suras hominũ credat᷑ Vnde
bene nẽ dr̃. Nullus ei similis in legisla¬
torib. S is uidelic& ꝓ infirmitate car¬
nis. nr̃is obtutib apparens. dũ alios reꝓ¬
bat. alios uocat: mira iudicia exhibuit. qͤ
a nobis a cogitari possint: & cõphendi non
possint. Ait nãq. In iudiciũ ego in hunc
mundũ ueni: ut qui ñ uident uideant.
& qui uident. cȩci fiant. Et rursũ. Con¬
a sapientib & prudentib: & reuelasti ea
paruulis. In quib nimirũ uidiciis. iudea
oꝑatus es iniquitatẽ: Ac si dicat. Cuius
ꝑscrutari actio ñ potest: quo pacto rep̃¬
hendi potest. Nemo enĩ bene iudicat.
qͦd ignorat. Tanto gͦ debemꝰ sub eiꝰ iudici¬
is silendo quiescere: qͣnto & rationẽ iudi-¬
tȩ uitȩ homines memorant᷑. Nam quia

Expanded text:
super homines non inveniret. Transire ergo est vigiles, etiam eos quos miratur anima in ejus comparatione postponere. Et tunc is qui quaerebatur, cernitur, si homo quidem, sed tamen extra mensuras hominum credatur. Unde bene nunc dicitur: Nullus ei similis in legislatoribnis nostris obtutibus apparens, dum alios reprobat, alios vocat, mira judicia exhibuit, quae a nobis et cogitari possint, et comprehendi non possint. Ait 855 namque: In judicium ego in hunc mundum veni, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant . Et rursum: Cona sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . In quibus nimirum judiciis Judaea ratur iniquitatem? - Ac si dicatur: Cujus perscrutari actio non potest, quo pacto reprehendi potest? Nemo enim bene judicat quod ignorat. Tanto ergo debemus sub ejus judiciis silendo quiescere, quanto et rationem juditae vitae homines memorantur. Nam quia
Abbreviated transcription (Latin):
dispensatio. ẽ. ut sic sciant suꝑbientiũ m̃teᷤᷤ
affligere. ut etiam afflictas nouerint con¬
solationis eloquio nutrire: qͣtinꝰ & peccan¬
tes de ȩt̃nis suppliciis terreant: & pęniten¬
tes de suꝑni regni gaudiis pascant. Unde
bene ipse dispensationis ordo seruatꝰ ẽ. ut
ordinate helyu dicer&. qͦd ꝑ has nubes priꝰ
prius nos de praua actione corripiens
concutit: & postinodũ ꝑ spẽ consolationiᷤ
nutrit. Sienim diuina dispensatio ꝑ has
nubes iudiciũ mͦ ñ ager&: neqͥqͣm eis dẽ
nubib dixisss. Accipite sp̃m scm̃: quorũ
remiseritis peccata remittunt᷑ eis: & quoꝵ
retinueritis retenta sunt. Et rursũ si ꝑ
eas ieiuna nr̃a corda ñ pascer&: nequaqͣm
de esurientib popłis discipłis dñs dixissa.
date illis uos manducare. Qd sic tunc eoꝵ
manib factũ crediꝰ: ut hoc eoꝵ uerbis
cotidie fieri sine cessatione uideamꝰ. Qͥd

Expanded text:
dispensatio est, ut sic sciant superbientium mentes dispensatio est, ut sic sciant superbientium mentes affligere, ut etiam afflictas noverint consolationis eloquio nutrire, quatenus et peccantes de aeternis suppliciis terreant, et poenitentes de superni regni gaudiis pascant. Unde bene ipse 863 dispensationis ordo servatus est, ut ordinate Eliu diceret quod per has nubes priusprius nos de prava actione corripiens concutit, et postmodum per spem consolans nutrit. Si enim divina dispensatio per has nubes judicium modo non ageret, nequaquam eisdem nubibus dixisset: Accipite Spiritum sanctum; quorum remiseritis peccata, remittuntur eis; et quorum retinueritis, retenta sunt . Et rursum, si per eas jejuna nostra corda non pasceret, nequaquam de esurientibus populis discipulis Dominus diceret: Date illis vos manducare . Quod sic tunc eorum manibus factum credimus, ut hoc eorum verbis quotidie fieri sine cessatione videamus. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
barbaros motus qͦs t̾reni principes edo-¬
mare ferro nequiueratit. hos ꝓ diuina
formidine sacerdotũ ora simplicib uerbis
ligant: & qui cateruas pugnantiũ infide¬
lis neqͦqͣm metuer&. iã nc̃ fidelis humili¬
ũ linguas tim&. Qa enĩ ꝑceptis cȩlestib
uerbis. clarescentib qͦq miracłis. uirtus
ei diuinȩ cognitionis infundit᷑: eiusq di¬
unitatis terrore refrenat᷑ ut praue age¬
re metuat: ac totis desideriis ad ȩt̃nita¬
tis gr̃am ꝑuenire concupiscat. Unde
iudicat popłos: & dat escas multis mor¬
talib. Per hȩc nimirũ uerba p̃dicatoꝵ.
id ẽ. guitas nubiũ. ꝑ hȩc fulgura miracu¬
ad pęnitentiã uocat. Nam dũ superna
audiunt: dũ mira oꝑa attendunt: mox
ad corda sua redeunt:. & sese de anteactis
prauitatib affligentes. ȩterna torm̃ta ꝑ¬
timescunt: s ꝑ easdẽ nubes ꝑ qͦs t̃ror infli
git᷑. etiã esca dat᷑: quia magna p̃dicatorũ

Expanded text:
barbaros motus, quos terreni principes edobarbaros motus, quos terreni principes edomare ferro nequiverant, hos pro divina formidine sacerdotum ora simplicibus verbis ligant; et qui catervas pugnantium infidelis nequaquam metuerat, jam nunc fidelis humilium linguas timet. Quia enim perceptis coelestibus verbis, clarescentibus quoque miraculis, virtus ei divinae cognitionis infunditur, ejusdem divinitatis terrore refrenatur, ut prava agere metuat, ac totis desideriis ad aeternitatis gratiam pervenire concupiscat. Unde t populos, et dat escas multis mortalibus. - Per haec, nimirum verba praedicatorum, id est, guttas nivium, per haec, fulgura miracuad poenitentiam vocat. Nam, dum superna audiunt, dum mira opera attendunt, mox ad corda sua redeunt, et sese de anteactis pravitatibus affligentes, aeterna tormenta prtimescunt, sed per easdem nubesgitur, etiam esca datur, quia magna praedicatorum
Abbreviated transcription (Latin):
ne suo desuꝑ. Quid enĩ sentire fulgura.
nisi miracła debemꝰ: De qͥb ꝑ psalmystã
dr̃ Fulgura multiplicabis. & conturbab̃
eos. Per has gͦ nubes lumine suo desuꝑ
strat. Cumq nubes iste uerbis pluunt:
cũq miracłis ium coruschȩ lucis aꝑiunt:¬
& extremos etiã mundi t̃minos in diui¬
no amore conuertunt. Unde recte sub¬
ditur Cardines qͦq maris oꝑis. Qd fi-¬
endũ qͥdẽ helyu uocib audimus: s aue¬
tore dõ iam factis cernimꝰ. Om̃ps enim
dñs coruschantib nubib cardines mariᷤ
oꝑuit: qͥa emicantib p̃dicatoꝵ miracłis.
ad fidẽ etiã t̾minos mundi ꝑduxit: & iã
pene cunctarũ gentiũ corda penetrauit.
Ecce in una fide orientis limitẽ occidentis¬
q coniunxit: ecce lingua britanniȩ quȩ
nil aliud nouerat qͣm barbarũ frendere.
iam dudũ in diuinis laudib hebreũ cȩp̃
alleluia resonare. Ecce qͦndã tumidus. iã
substrat᷑ scõꝵ pedib seruit occeanꝰ: eiusq

Expanded text:
n suum desuper. - Quid enim sentire fulgura, nisi miracula debemus? De quibus per Psalmistam dicitur: « Fulgura multiplicabis, et conturbabis eos . » Per has ergo nubes lumine suo fulgurta.---Cumque nubes istae verbis pluunt, cumque miraculis vim coruscae lucis aperiunt, extremos etiam mundi terminos in divinum amorem convertunt. Unde recte subditur: Cardines quoque maris operiet. Quod faciendum quidem Eliu vocibus audivimus, sed auctore Deo jam factum cernimus. Omnipotens enim Dominus coruscantibus nubibus cardines maris operuit, quia emicantibus praedicatorum miraculis, ad fidem etiam terminos mundi perduxit. Ecce enim pene cunctarum jam gentium corda penetravit; ecce in una fide Orientis limitem Occidentisque conjunxit; ecce lingua Britanniae, quae nil aliud noverat, quam barbarum frendere, jam dudum in divinis laudibus Hebraeum coepit Alleluia resonare. Ecce quondam tumidus, jam substratus sanctorum pedibus servit Oceanus, ejusque
Abbreviated transcription (Latin):
primit᷑: sicut salomon ait Qui obseruat
uentũ ñ seminat: & qui considerat nubes
ñqͣm metet. Uentũ ꝓculdubio immundũ
sp̃m. nubes uͦ subiectos ei homines appellat:
quos totiens huc illucq impellit. & reuo¬
cat. quotiens temptationes eiꝰ in eoꝵ cordib
suggestionũ flatib alt̾nant. Qui gͥ uentũ
obseruat ñ seminat: quia qui tẽptationes
uenturas metuit. cor ad bona oꝑa ñ ꝓponit:
& qui considerat nubes ñqͣm metet: quia
is qui ante humanȩ mutabilitatis errorẽ
trepidat. mercede se ȩt̃nȩ retributionis
priuat. Per nubes ꝓpħȩ figurant᷑. sicut
ꝑ psalmystã dr̃. Tenebrosa aqua in nubi¬
Per nubes qͦq apłi designant᷑: sicut ꝑ ysaiã
dr̃. Mandabo nubib meis. ne pluant
suꝑ eam imbrẽ. Ipsi gͥ stellȩ. quia uitae
meritis lucent: ipsi nubes. qͥa arentẽ nr̃i
pectoris terrã cȩlestis intelligentiȩ fluen¬
tis rigant. Si enĩ nubes ñ e̾ent: neqͣquã

Expanded text:
primitur, sicut Salomon ait: Qui observat primitur, sicut Salomon ait: Qui observat ventum non seminat; et qui observat nubes, nunquam metet . Ventum procul dubio immundum spiritum, nubes vero subjectos ei homines appellat; quos toties huc illucque impellit et revocat, quoties tentatio ejus eorum corda suggestionum flatibus alternat. Qui igitur ventum observat, non seminat; quia qui tentationes venturas metuit, cordi bona opera non praeponit. Et qui considerat nubes, non metet; quia is, qui ante humanae mutabilitatis terrorem trepidat, mercede se aeternae retributionis privat. Per nubes prophetae figurantur sicut per Psalmistam dicitur: » Tenebrosa aqua in nubi sicut per Isaiam dicitur: Mandabo nubibus, ne pluant super eam imbrem . Ipsi igitur stellae, quia vitae meritis lucent; ipsi nubes, quia arentem nostri pectoris terram coelestis intelligentiae fluentis rigant. Si enim nubes non essent, nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
tiplicit̃ auxert̃. Unde & ñ immerito ipsa
expositoꝵ p̃dicatio gurgitib cõparat᷑. qͥa¬
dũ multoꝵ p̃cedentiũ dicta colligt̃. ipsi in
eo qͦd astruunt ꝓfundiꝰ dilatant᷑ Nã testi¬
monia dũ testimoniis iungunt: qͣsi ex gut¬
tis gurgites faciunt. Quoꝵ uerbis dũ coti¬
die gentilitas docetur: qͥa peccatoꝵ mens
cȩlestẽ scientiã accipit. qͥsi stans in t̾ra aqͤ
gurgites ostendit. S: neqͥqͣm se eisdẽ apłis
expositores in scientia p̃ferant: cũ expo¬
nendo latius loquunt᷑. Meminisse qͥppe
incessanter debent.ꝑ quos eudẽ scientiȩ
inuentiones accepunt. Unde & apte subiun
git᷑. Qui de nubib fluunt. Hii qͥppe gur¬
gites de nubib fluunt: qͥa si ex sanctis apl̃is
toꝵ largior manar&. In scriptura enĩ sacra
aliqͥndo ꝑ nubes mobiles quiq homines: ali
qͣndo ꝓpħȩ: aliqͥndo autẽ apł̃i designantur
Per nubes quippe mobilitas humanȩ m̃tis ex¬

Expanded text:
tipliciter asserunt. Unde et non immerito ipsa tipliciter asserunt. Unde et non immerito ipsa expositodum multorum praecedentium dicta colligunt, ipsi in eo quod astruunt profundius dilatantur. Nam dum testimonia testimoniis jungunt, quasi ex guttis gurgites faciunt. Quorum verbis dum quotidie gentilitas docetur, quia peccatorum mens coelestem scientiam accipit, quasi stans in terra aqua gurgites ostendit. Sed nequaquam se eisdem apostolis expositores in scientia praeferant, cum exponendo latius loquuntur. Meminisse quippe incessanter debent, per quos ejusdem scientiae inventiones acceperunt. Unde et apte subjun28. Qui de nubibus fluunt. - Hi quippe gurgites de nubibus fluunt, quia si ex sanctis apostolr ora doctorum largior manaret. In Scriptura enim sacra aliquando quando prophetae, aliquando apostoli designantur. Per nubes quippe mobilitas humanae mentis ex
Abbreviated transcription (Latin):
ora legis p̃dicam̃ta tacuissent. Stellas gͦ
pluuiȩ abscondit: & ad instar gurgitum
imbres fudit: quia dũ p̃dicatores legis ad
secreta & intima retulit ꝑ dicta sequentiũ
uberior uis p̃dicationis emanauit. Posst̃¬
qͦq ꝑ stellas pluiuiȩ. scĩ apłi designari: de qͥb
sunt stellȩ pluuiarũ: & serotinꝰ imber ñ fu¬
it. Stellas gͦ pluuiȩ dñs abstraxit: atq ad
instar gurgitũ ymbres fudit qͥa cũ de u¬
dea p̃dicantes apłos abstulit. doctrina
tũ in ȩccła potest ñ inconuenient̃ intelli¬
gi: qͥa cũ solutis corporib ad secretos suꝑ
cęli facie stellas pluuiȩ abscondit. S abla¬
tis stellis pluiiȩ. in more gurgitũ ymbres
dedit: quia etiã reductis ad suꝑna apłis¬
ꝑ expositoꝵ sequentiũ linguas. fluenta di¬
uinȩ scientiae dui abscondita largiori ef¬
fusione pateferit. Nam qͦd illi sub breui¬
tate locuti sunt: hoc exponendo isti mul-¬

Expanded text:
ora legis praedicamenta tacuissent. Stellas ergo ora legis praedicamenta tacuissent. Stellas ergo pluviae abscondit, et ad instar gurgitum imbres fudit, quia dum praedicatores legis ad secreta et intima retulit, per dicta sequentium uberior vis praedicationis emanavit. Vetgnari. De quibus sunt stellae pluviarum et serotinus imber non fuit . » Stellas pluviae ergo Dominus abstraxit, atque ad instar gurgitum imbres fudit, quia cum Judaea praedicantes apostolos abstulit, doctrina tum in Ecclesia potest convenienter intelligi; quia cum, solutis corporibus ad secretos supecoeli facie stellas pluviae abscondit. Sed, ablatis pluviae stellis, in more gurgitum imbres dedit, quia etiam, reductis ad superna apostolis, expositorum sequentium linguas fluenta divinae scientiae diu abscondita largiori effusione patefecit. Nam quod illi sub brevitate locuti sunt, hoc exponendo isti, mul
Abbreviated transcription (Latin):
infudit: An non ysaias astrũ pluuiae¬
ostensus. ẽ: qui in eo qͦd lucẽ ueritatis p̃¬
uidens tenuit siccitatẽ infideliũ ꝓpħan¬
do annuntians rigauit: Annon iheremy
pluuȩ fuert̃: qui in p̾dicationis culmine
erecti. dũ prauitatẽ peccantiũ libere in-
crepare ausi st̃. qͣsi uerboꝵ guttis obeȩca¬
tionis humanȩ puluerẽ rigando p̾ssert:
Quoꝵ uidelic& animas ab hac corruptibili
carne susceptas. qͥa ex p̃senti uita. suꝑna
udicia aufert̃. qͣsi a cęli facie stellȩ plu¬
uiȩ subtrahunt᷑. & ad occultũ astra rede¬
unt. dũ ꝑactis siuis cursib scõꝵ animȩ
in thesauris dispositionis intimȩ recon¬
dunt᷑. S qͥa terra arescer&. si subductis
stellis pluuiȩ. suꝑna fundit᷑ fluenta ces¬
& effundit imbres ad instar gurgitũ. Nam
cum ꝓpħas abstulit. eoꝵ uice dñs apłos mi¬
sit: qui in similitudinẽ gurgitũ pluerent.
postqͦm subductis antiquis patrib exteri¬

Expanded text:
infudit? An non infudit? An non ostensus est, qui in eo quod lucem veritatis praevidens tenuit, siccitatem infidelium prophetando annuntians rigavit? An non Jeremiapluviae fuerunt, qui in praedicationis culmine erecti, dum pravitatem peccantium crepare ausi sunt, quasi verborum guttis obcaecationis humanae pulverem rigando presserunt? Quorum videlicet animas ab hac corruptibili carne susceptas, quia ex praesenti vita superna judicia auferunt, quasi a coeli facie stellae pluviae subtrahuntur. Et occulte astra redeunt, dum peractis suis cursibus sanctorum animae in thesauris dispositionis intimae reconduntur. Sed quia terra aresceret, si, subductis stellis, pluviae superna funditus fluenta ceset effundit imbres ad instar gurgitum. Nam cum prophetas abstulit, eorum vice Dominus apostolus misit, qui in similitudinem gurgitum pluerent, postquam subductis antiquis Patribus exteri
Abbreviated transcription (Latin):
gitũ. Duo in hac uita genera st̃ iustoꝵ. unũ
uidelic& beneuiuentiũ. s nulla docentiũ:
aliud uͦ recte uiuentiũ. & eadẽ recte docen¬
tiũ. sicut & in cęli facie alie stellȩ ꝓdeuss
quas nullȩ pluuiȩ subsequunt᷑: aliȩ ꝓde¬
unt. quȩ arentẽ terrã magnis imbrib in
quidẽ uiuunt. s tam̃ p̃dicare eamdẽ re-¬
ctitudinẽ nesciunt: stellȩ quȩdã st̃. s in
siccitate aeris natȩ: qͥa ꝑ exemplũ beneui¬
uendi lucere cȩt̃is possunt: s ꝑ p̃dicatio¬
nis uerbũ pluere nequeunt. Cum uͦ in ea
quidã recte uiuunt. & aliis eandẽ recti¬
tudinẽ uerbis p̃dicationis influunt: qͣsi
ad ꝓferendas pluiias in cȩlũ stellȩ ꝓdu¬
cunt᷑: quȩ sic uitȩ suȩ meritis luceant ut
etiam sermone p̃dicationis pluant. An ñ
in hoc cȩlo astrũ pluiuȩ moyses extitit:
qui cũ de suꝑnis emicuit. corda peccanti¬
um quasi arentẽ inferius terrã seẽ exhor¬
tationis pluuia ad ubertatẽ germinis

Expanded text:
« Duo in hac vita sunt genera justorum: unum videlicet bene viventium, sed nulla docentium; aliud vero recte viventium, et eadem recta docentium. Sicut et in coeli facie aliae stellae prodeunt, quas mille pluviae subsequuntur; aliae vero, quae arentem terram magnis imbribus inquidam vivunt, sed tamen praedicare eamdem rectitudinem nesciunt; stellae quidem sunt, sed in siccitate aeris natae; quia per exemplum bene vivendi, lucere caeteris possunt, sed praedicationis verbum pluere nequeunt. Cum enim in ea quidam et recte vivunt, et aliis eamdem rectitudinem verbis praedicationis influunt, quasi ad proferendas pluvias in coelum, stellae producuntur, quae sic vitae suae meritis luceant, ut etiam sermone praedicationis pluant. An non in hoc coelo astrum pluviae Moyses exstitit, qui cum de supernis emicuit, corda peccantium, quasi arentem inferius terram, sanctae exhortationis pluvia ad ubertatem germinis
Abbreviated transcription (Latin):
manens. & sublimia appetens. a conuersa¬
tione popłi segregat᷑ uixit: s tentoriũ dĩ
factꝰ ẽ cũ ad reuocandũ popłm in egẏptũ
missus. ibat: portans inuisibilẽ in corde
ueritatẽ: cũ omp̃s ds̃. qui patescebat in
oꝑe. latebat in corde: & ubiq p̃sens. om̃ĩa
continens. it̃ in suo famulo in ȩgyptum
ueniens faciebat. Vnde scriptũ. ẽ. Lit
ds̃ in egyptũ: ut redimer& sibi popłm. Ecce
ire dr̃ ꝑ cuiꝰ incircũ scriptã p̃sentiã cuncta
continentur: quia is qui ubiq ex maiesta¬
te. ẽ. quasi in uia gressus ponit. ex p̃dica¬

Expanded text:
permanens, et sublimia appetens, a conversapermanens, et sublimia appetens, a conversatione populi segregatus vixit. Sed tentorium Dei factus est, cum ad revocandum populum in Aegyptum missus ibat , portans invisibilem in corde veritatem, cum omnipotens Deus, qui patescebat in opere, latebat in corde. Et ubique praesens omnia continens, iter in suo famulo in Aegyptum veniens faciebat. Unde scriptum est: Ivit Deus in Aegyptum, ut redimeret sibi populum . Ecce ircontinentur, quia is qui ubique ex majestate est quasi in via gressus ponit ex praedica
Abbreviated transcription (Latin):
si ͭ ortũ tentoriũ suũ: demolitꝰ. ẽ. taberna¬
culũ suũ. Quia enĩ in unius popłi cultũ
tc̃ dñs int̾ homines latuit: eũdẽ sibi po-¬
płm tentoriũ uocauit. Unde & recte nẽ
nubes istȩ eius tentoriũ dicunt᷑: quia ad
nos dñs ꝑ grãm ueniens. intra p̃dicatoꝵ
suoꝵ m̃tes opitur. An paulus eiꝰ tentoriũ
ñ erat: cũ ab ihrłm ꝑ circuitũ usq illiri¬
cũ ad corda mortaliũ ueniens. in eiꝰ m̃te
dñs quiescebat: Nubes quippe erat homi¬
nib tentoriũ dõ: quia quẽ p̃dicando infun¬
debat audientib. hẽ inuisibilit̃ in mente
retinebat. Isdẽ rursũ dũ cathenis iunctꝰ.
romã peter& paulus. occupaturus mundũ
latens in eius pectore quasi sub tentorio
ibat ds̃: qͥa & occultꝰ uideri ñ pot̾at: & per
uerba p̃dicationis ꝓditꝰ. iter inchoatȩ gr̃ȩ
sine cessatione ꝑagebat. Nubes eiꝰ moyses
extitit: cũ priusqͣm plebi ysrahelitȩ duca¬
tum p̃ber&. qͣdraginta annis in deserco ꝑ

Expanded text:
asi hortum tentorium suum, demolitus est tabernaculum suum . Quia enim in unius populi cultu tunc Dominus inter homines latuit, eumdem sibi populum tentorium vocavit. Unde et recte nunc nubes istae ejus tentorium dicuntur, quia ad nos Deus per gratiam veniens, intra praedicatorum suorum mentes operitur. An Paulus ejus tentorium non erat, cum a Jerusalem per circuitum usque ad Illyricum ad corda mortalium veniens, in ejus mente Dominus quiescebat ? Nubes quippe erat hominibus, tentorium Deo, quia quem praedicando, infundebat audientibus, hunc invisibiliter in mente retinebat. Idem rursus dum catenis vinctus Romam peteret Paulus occupaturus mundum, latens in ejus pectore quasi sub tentorio ibat Deus , quia et occultus videri non poterat, et per verba praedicationis proditus iter inchoatae gratiae sine cessatione peragebat. Nubes ejus Moyses exstitit, cum priusquam plebi Israeliticae ducatum praeberet, quadraginta annis in deserto 862
Abbreviated transcription (Latin):
hanc ꝑ p̃dicationis uerbũ cȩlestis amoriᷤᷤ
spiculis uulnerant: & si quidẽ ei ad huc
de uetusta conuersatione tegm̃ in est sub-¬
trahunt: ut quo exuta ab huiꝰ mundi one-¬
re reddit᷑. eo is qui quęrit᷑. ab illa citiꝰ inue¬
niat᷑. Bene aut̃ subdit᷑. paululũ cũ ꝑtran¬
sissem eos. in ueni quẽ diligit anima mea:

Expanded text:
praedicationis verbum coelestis amoris spiculis vulnerant, et si quod ei adhuc de vetusta conversatione tegmen inest, subtrahunt, ut quo exuta ab hujus mundi onere redditur, eo is qui quaeritur, ab illa citius inveniatur. Bene autem subditur: Paululum cum pertransissem eos, inveni quem diligit anima mea.
Abbreviated transcription (Latin):
tius eã in possessionẽ: nec facias nos tran¬
sire iordanẽ. Qui gͥ ium̃ta płima possi¬
dent. iordanẽ transire refugiunt: qͥa qͦs
multa mundi implicam̃ta occupant. ha¬
bitationẽ celestis patriȩ ñ requirt̃: sed
ipsa eos qͣm specietenus tenent fides in¬
crepat. ne ocii delectatione torpescant:
atq exemplo suo alios a laboris toleran¬
tia. & studio longanimitatis frangant.

Expanded text:
s eam in possessionem, nec facias nos transire Jordanem . Qui igitur jumenta plurima possident, Jordanem transire refugiunt, quia quos multa mundi implicamenta occupant, habitationem coelestis patriae non requirunt. Sed ipsa eos quam specie tenus tenent, fides increpat, ne otii delectatione torpescant, atque exemplo suo alios a laboris tolerantia, et studio longanimitatis frangant.
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑunt. ut qͣmuis ea finis suꝑior incho&.
finis tam̃ inferior ñ constringat: & licet
ee̾ incipiat. e̾e in ꝑpetuũ ñ desistant. Hoꝵ
uͦ et̃nitas. tocirco summȩ. ẽ. ȩt̃nitati dissi¬
picimus. hoꝵ finẽ qui om̃ino deest. ñ cõp̃¬
hendimꝰ: eoꝵ tam̃ inicia cernimꝰ cũ m̃tẽ
retro reuocamus: & dũ in eis infra supraq
animũ ducimus. ñ capimꝰ om̃ino quousq
sunt: s uidemus ex quo. Ds aut̃ qͥa quasi
quiddã in eo ꝑ ȩt̃nitatẽ longũ. ẽ qͦd nec
inicio oritur. nec fine t̾minatur. nec ex quo.
in seme ipso recipit. nec quousq: dicat᷑ gͦ.
numerus annoꝵ eiꝰ inȩstimabilis. Per hoc
gͦ qͦd annoꝵ illius numerus dr̃. diutinũ
eius et ostendit᷑: ꝑ hoc uͦ qͦd inestimabilis
memorat᷑. hocipsũ e̾e infinitũ & incõphen¬
sibile demonstrat᷑. S: quia in humanis m̃¬
tib innotescat agnouimꝰ. dũ om̃s homi¬
nes uident eum: & qͥa eiꝰ magnitudinẽ

Expanded text:
ea finis superior inchoat, ea finis superior inchoat, finis tamen inferior non constringat; et licet esse incipiant, esse in perpetuum non desistant. Horum vero aeternitas idcirco summae est aeternitati dissipicimus, horum finem, qui omnino deest, non comprehendimus; eorum tamen initia cernimus, cum mentem retro revocamus; et dum in eis infra supraque animum ducimus, non capimus omnino quousque sunt, sed videmus ex quo. Deus autem quia quasi quiddam in eo per aeternitatem longum est, quod nec initio oritur, nec fine terminatur, nec ex quo in semetipso recipit, nec quousque, dicatur ergo: Numerus annorum ejus inaestimabilis. Per hoc ergo quod annorum illius numerus dicitur, diutinum ejus esse ostenditur. Per hoc vero quod inaestimabilis memoratur, hoc ipsum esse infinitum et incomprehensibile demonstratur. Sed quia humanis mentibus innotescat agnovimus, dum omnes homines vident eum; et quia ejus magnitudinem