comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exquo spendor oritur: tociens oritur eciã
splẽdor claritatiꝰ. Sicgͦ saluator sẽꝑ
nascitur. Uñ ait inlibro sapentiȩ. Añ
om̃is colles generat me. non ut quidam
male legunt goneraiit. His u̾b̾ aꝑte ostẽdit
origenes sanedici posse et debere. filiꝰ
semꝑ nascitur. ꝙ indetur ꝯtͣriui. illi

Expanded text:
r etiam splendor claritatis; sic ergo Salvator semper nascitur. Unde ait in lib. Sapientiae: Ante omnes colles generat me Dominus; non ut quidam male legunt, generavit. His verbis aperte ostendit Origenes sane dici posse et debere: Filius semper nascitur; quod videtur contrarium illi
Abbreviated transcription (Latin):
cum generatio filii aprẽ. nec pͥnci¬
pium habeat nec fineui qr et̃na ẽ. utrũ
debeat dici filius semꝑ gignitur. ł semꝑ
geuitus ẽ: ł semper gignetur. Dehoc greg̃.
diẽ. depatre ante cemꝑa natus ẽ. ł potuiᷤ.
qr nec cepit nasci nec desiit. dicamꝰ ueriꝰ
semꝑ natus. ñ autem possumꝰ dicẽ semꝑ
nascitur. ne mꝑfectũ ẽẽ uideatur. at uͦ
ut et̾nus desiguari ualeat. et ꝑfectus. et

Expanded text:
cum generatio Filii a Patre nec principium habeat nec finem, quia aeterna est, utrum debeat dici: Filius semper gignitur, vel semper genitus est, vel semper gignetur? De hoc Greg.Dei est, de Patre ante tempora natus est, uel potius, quia nec cepit nasci nec desiit, dicamus uerius semper nasci. Non autem possumus dicere 'semper nascitur', ne imperfectus esse uideatur. At uero ut aeternus designari ualeat et perfectus, et
Abbreviated transcription (Latin):
ut ibi. Generationẽ eius quis enarrabit:
S hoc non dixit ieꝵꝵ. io qd̾ generatio filii
et̾na plene intelligi uel explicari possit
aquo quam icitalium: s ꝙr deea aliqͥd
ĩntelligi ł dici pot̃. Quidam tñ hoc acci¬
punt diccũ de temꝑali xp̃i generatiõe.

Expanded text:
ut ibi: Generationem ejus quis enarrabit? Sed hoc non dicit Hieron., ideo quo generatio Filii aeterna plene intelligi vel explicari possit a quoquam mortalium, sed quia de ea aliquid intelligi vel dici potest; quidam tamen hoc accipiunt dic
Abbreviated transcription (Latin):
bonꝰ. sapiens. beatus. ner̃. et qͥcquid aliud
s̃ indigne dici uidr. s eadem maguitudo.
eius ẽ: que sapientia. Non em̃ mole mag¬
ipͣm beatum ẽẽ: et alind inagiñ aut la¬
pentem aut uerum: aut bonum ẽẽ aut

Expanded text:
atus, verus, et quidquid aliud non indigne dici videtur; sed eadem magnitudo ejus est quae sapientia. Non enim mole magipsum beatum esse, et aliud magnum, aut sapientem, aut verum, aut bonum esse, aut
Abbreviated transcription (Latin):
dr simplex: ꝙ no sit aliud habens et ali¬
ud id ꝙ ħt. sicut incet̾is reb ẽ slo enim
habens liquorẽ liquor ẽ. nec corpus. color.
nec anima. ẽ sapientia. Ecce quanta ẽ id̾e¬
titas. quanta ẽmutas. immutabilitas.
simplicitas. puritas dinue sub̾e: uuta

Expanded text:
r simplex, quod non sit aliud habens, et aliud id quod habet, sicut in caeteris rebus est. Non enim habens liquorem liquor est, nec corpus color, nec anima est sapientia. Ecce quanta est identitas, quanta est unitas, immutabilitas, simplicitas, puritas divinae substa
Abbreviated transcription (Latin):
nec quilux ẽ exobituris coaptatur. nec qui
mano mͦ ex ꝯpositis as̃ e utineo aliud sit ꝙ
ab eo habetur: et aliud sit ip̃e qͥ habeat. s
exdisparib ꝯstituta: s uiuens ip̃a ꝑtotũ.
Dehoc eodem boetius inpͥmo libro detͥui.
uumerꝰ nullum ieo aliuo p̃ter idꝗ. ẽ. Neq¬
enł̃ subiectum fieri potest. Aug̃. quoq in
uoi ẽ aliquid: qd̾ noi sit suba. quasi aliud
possunt faciler icredi. uderi aũ nisipuro
corde oĩuo ũpossunt. Idem in libro .xu. de

Expanded text:
e qui mano modo ex compositis Deus est, ut in eo aliud sit quod ab eo habetur, et aliud sit ipse qui habeat; seex disparibus constituta, sed vivens per totum ipsa. De hoc eodem Boetius in primo lib. de Trin. numerus, nullum in eo aliud praeter id quod est. Neque subiectum fieri potest. Forma ennon est aliquid quod non sit substantia; quasi aliud possunt facile et credi; videri autem nisi puro corde omnino non poss
Abbreviated transcription (Latin):
ut uł mui epłib dicam. ante me non fuit
aluᷤᷤ d̾s. et post me nonerie. Quis gͥ hoc diẽ:
Pater an filins: Si filius. ante me inqͥt aliꝰ
hic pͥorem: ille. posteriorem nonħt. In uicẽ
enĩ inse et pr̃ infilio: ecfilius in pr̃e cognos¬
citur. Cum enini pr̃em dixeris: eius etiam
filiũ designasti. qr nemo ipẽ sibi pr̾ ẽ. Cum
filium nominał: etpatrem fateris. q nemo
ip̃e sͥ filius. Itaq nec filius sine pr̃e: nec prͣ
pot̃ eẽ sine filio. Semꝑ gͥ pat̾. semꝑ et filius.¬

Expanded text:
um e pluribus dicam: Ante me non fuit alius Deus, et post me non erit. Quis ergo hoc dicit? Pater an Filius? Si Filius: Ante me, inquit, nohic priorem, et ille posteriorem non habet. Invicem enim in se, et Pater in Filio, et Filius in Patre cognoscitur. Cum enim Patrem dixeris, ejus etiam Filium designasti, quia nemo ipse Pater est sibi; cum Filium nominas, etiam Patrem fateris, quia nemo ipse sibi Filius est. Itaque nec Filius sine Patre, nec Pater potest esse sine Filio; semper ergo Pater, semper et Filius
Abbreviated transcription (Latin):
ed queris amne inquit ambꝵ. quomͦ
si filius sit nomp̾orem habeat patrem. Qro
gn̾atum: Michi eium ĩpossibile ẽ: gn̾̃a¬
supͣ augłos. & supͣ cherubin. et supra sera¬
pħm. et supͣ onĩem sensũ ẽ. q̃ scͥptun ẽ.¬

Expanded text:
ed quaeris a me, inquit Ambr., quomodo si Filius sit, non priorem habeat Patrem? Quaero generatum? Mihi enim impossibile est generasupra angelos, et supra cherubin, et supra seraphin, et supra omnem sensum est; quia scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
ademq sola ꝓpriȩ acuere simplex
ẽ. ubi uec paitiũ nec accidentiũ
seu quarulib formarum: ulla ẽ diu̾sitas.
siue uariatio. ł multitudo. Ut añ scias quo¬
simplex. etpͥmo de corꝑali: postea de spũali
creatura. E orꝑał itaq creatura partil ꝯstat:
ita. ut sit ibi alia parsinaior alia miuor etma¬
iꝰ sit totum quani pars quelibet. et imino¬
quoq corꝑealiud ẽ magnitudo: aliud color:
aliud figura. Potest enĩetminuta magintu.¬
diue manẽ ideni color et ead̃ figura. et co¬
lore mutato: manẽ eadem figura. et eadẽ
magnitudo. acꝑhoc: multipꝰlex ẽẽ ꝯuinci¬
t᷑ uat᷑a corꝑis. simplex autem nullomodo.
Nic de spũali creatura ostendit qͦmͦ sit mł¬
reatura tiplex et nou simplex.

Expanded text:
ademque sola proprie ac vere simplex est, ubi nec partium, nec accidentium, nec quarumlibet formarum ulla est diversitas sive variatio vel multitudo. Ut autem scias quosimplex; et primum de corporali, postea de spirituali creatura. Corporalis utique creatura ex partibus constat, ita ut sit ibi aliqua pars minor, alia major, et majus sit totum quam quaelibet pars; et in unoquoque corpore aliud est magnitudo, aliud color, aliud est figura. Potest enim imminuta magnitudine manere idem color et eadem figura; et colore mutato manere eadem figura et eadem magnitudo, ac per hoc multiplex esse convincitur natura corporis; simplex autem, nullo modo. 5. Hic de spirituali creatura ostendit quomodo sit multiplex, et non simplex.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ digiui ẽ uͥ ds̃ dicat᷑ subsiffr̾. Hoc enim deꝰ hi
reb recte intelligr᷑ in quib subiectis. sunt ea
quȩ maliquo fubiecto cẽ dicuut᷑. ficut nicor¬
ꝑe aut color aut forma. Corpꝰemm subsistit:
etid eo sub̾a ẽ. Res gͦ mutabiles. neꝙ simpliceᷤᷤ
ꝓp̾e dicuntur sub̾e. Qs autem si subsistit. ut
sub̾a ꝓpriȩ dicipossit: inest neo aliquid tau¬
ꝙͣ insubiacto: et noIẽ simplex. Nefas ẽ autẽ
dicẽ ut sub sistat d̾s etsubsit bonitati sue. atq
illa bonitas non sub̾a sit: ł potius cẽntia.
neꝙ ip̃e ds sit bonitas sua: ħ nullo sit. tanꝗͣ
infubiecto. Y si manfestũ ẽ d̾m abusine sub¬

Expanded text:
tamen dignum est ut Deus dicatur subsistere. Hoc enim de his rebus recte intelligitur, in quibus, ut subjectis, sunt ea quae in aliquo subjecto esse dicuntur; sicut in corpore color aut forma. Corpus enim subsistit; et ideo substantia est. Res ergo mutabiles neque simplices proprie dicuntur substantiae, Deus autem si subsistit, ut substantia proprie dici possit, inest in eo aliquid tanquam in subjecto; et non est simplex. Nefas est autem dicere ut subsistat Deus et subsit bonitati suae; atque illa bonitas non substantia sit, vel potius essentia, neque ipse Deus sit bonitas sua, sed in illo sit, tanquam in subjecto. Unde man
Abbreviated transcription (Latin):
toto toca ẽ: et inqualibet parte eius tota ẽ.
et ĩo cum fit aliqͥd uiquauis exigua par¬
ticła corꝑis q̃ sentiat anima ꝗͣuis non fiat
intoto corꝑealla tũ tota sentit: o totã ñ
tas ẽ. Cum euĩ aliud ͤ artificiosum eẽ. aliud
inercem. aliud acutũ. aliud memorẽ. alid̾
alia magis alia muiꝰ: manifestũ ẽ non sĩ¬
plicem. s multiplicem ẽẽ naturam. Nicħ
enim simpler: mutabile ẽ. Omĩs autem
creatura inutabił ẽ. Nulla gͦcreatura:
uere simplex ẽ. D̾s uͦ ecsimultiplicit̾ dicat᷑:

Expanded text:
toto tota est, et in qualibet ejus parte tota est. Et ideo cum fit aliquid in quavis exigua particula corporis quod sentiat anima, quamvis non fiat in toto corpore, illa tamen tota sentit, quia totam non tas est. Cum enim aliud artificiosum esse, aliud inertem, aliud acutum, aliud memorem, aliud alia magis et alia minus; manifestum est non simplicem, sed multiplicem esse naturam. Nihil enim simplex mutabile est; omnis vero creatura mutabilis est. Nulla igitur creatura vere simplex e
Abbreviated transcription (Latin):
militatẽ peccĩ sciret quam falso d̾e se p̃fũp
uisi inẽet eiꝰ m̃ti amor ille ꝓpe ꝓotestatis
et de se suꝑba p̾sũptio quȩ ꝑtemptacionẽ fu¬
ta suasione s̃pentis aspex̾ lignũ bonũ esu.
decoꝵ aspectu. necc̾dens se m̃ posse mori. fõr¬
de putauit dm aliciuꝰ causa significationis
illa clixisse. io̾ manducauit. et dedit umo
suo. Fortassis c̃ aliqͣsuasione quã scͥpta in

Expanded text:
militatem peccati sciret quam falso de se praesumpnisi inesset ejus menti amor ille propriae potestatis, et de se superba praesumptio, quae per tentationem futa suasione serpentis aspexit lignum bonum esu, decorum aspectu; nec credens se inde posse mori, forte putavit Deum alicujus causa significationis illa dixisse; ideo manducavit, et dedit viro suo fo
Abbreviated transcription (Latin):
pleret: sicut angłis qui non cecd̾unt. ñ
nob̾ autẽ m̃itã ẽ aliqñ. si mału non faci¬
amꝰ. s resistimꝰ. Ibi dñ taxatͥ uͥ cã sub ẽ
ꝗͣ nos fac̾e̾ ^ mouet. qr ex pecc̃i corruptela
ꝓnisunt: ad lapsũs gͣssus nr̃i. Ubi autẽ
ñ int̾uenit cã. nos ad maliun iupellens:
ñniemur si abdeo declinamꝰ. Decliuare
.N. amalo semꝑ uitat peua̾. s non semꝑ
mĩetur: paliã. De adiucorio homini ĩcatio
fuit illud aduitoriũ. hoĩ datũ. nẽ¬
atione. ꝯͦ pot̾at man̾e si uellet. Illuduti¬
q fuit lib̾tas arbitrii: ab oĩ labe et cor¬
ruptela in munis. atq uoluntatis recti¬
tudo. et omt̾ũ nat᷑aliũ potentiarũ aĩe
sinceritas. atq uͥuacitas. De lib̾o arbito
ib̾ũ uͦ arbitͥũ ẽ: facultas rationis et
uoliitatis. qua bonũ eligr̾: gr̃a assistũce.
ł iału: eadẽ de si stñte. et dr lib̾um qnͣtũ
ad uoluntatẽ. quȩ utrũlib flecti pͭ. Ar¬

Expanded text:
lleret, sicut angelis qui non ceciderunt noNobis autem meritum est aliquando si malum non facimus, sed resistimus; ibi duntaxat, ubi causa subest quae nos id facere movet, quia ex peccati corruptela proni sunt ad lapsum gressus nostri. Ubi autem non intervenit causa nos ad malum impellens, non meremur si ab eo declinamus. Declinare enim a malo semper vitat poenam, sed non semper meretur palmam. 4. De adjutorio homini in it illud adjutorium homini datum in creatione, quo poterat manere si vellet. Illud utique fuit libertas arbitrii ab omni labe et corruptela immunis, atque voluntatis rectitudo, et omnium naturalium potentiarum animae sinceritas atque vivacitas. 5. De libero arbitrio. Liberum verum arbitrium est facultas rationis et voluntatis, qua bonum eligitur gratia assistente, vel malum eadem desistente. Et dicitur liberum, quantum ad voluntatem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
in corꝑis sensus indendr: nob̾. pecorib q
ł cadendi in nob quał  ipmis hominib¬
uno hoĩe temptacionis ẽ ordo et ꝓg̾ssio
quał t̾c in pͥmis p̃cessit parentib. It tp.
tũ ẽ peccatũ: ita et nc̃ in nob̾. ꝓserpen¬

Expanded text:
in corporis sensus intenditur, nobis pecoribusque vel cadendi in nobis qualis fuiuno homine tentationis est ordo et progressio, qualis tunc in primis praecessit parentibus. Ut enitum est peccatum; ita et nunc in nobis pro serpen
Abbreviated transcription (Latin):
si ñ peccassẽt. filios ꝓc̾assent. et qua¬
les ip̃i filirnasc̾e̾nt᷑. Qiuidam putant ad
gignendos filios pͥmos hoiẽs inꝑadifo
miscĩ. ñ potiusso: nisi pꝰ peccm. dicentes
ꝯcubitũ sñ corruptione ł mada: ñ pos¬

Expanded text:
si non peccassent, filios procreassent, et quales ipsi filii nascerentur. Quidam putant ad gignendos filios primos homines in paradiso misceri non potuisse, nisi post peccatum; dicentes concubitum sine corruptione vel ma
Abbreviated transcription (Latin):
cip̃ aliꝙͥ occurrere ꝙ. nonsit nobis ꝯmu¬
ne cum bestiis. iͥ incip̃. ratio uͥ ħ̾o int̾i¬
or. iã possit agnosci. Rationis autẽ parꝰ
suꝑior. et̾nis ratioĩb ꝯspiciendis ł ꝯsu¬
lendis. Ad herescit. portio inferor a cẽꝑ
gubnanda. deflectitur. et illarationis ini¬
tentio qua ꝯtemplamͣ et̾maĩsapĩȩ de
putatur. Illa uͦ qua b̾n utuuͣ reb tp̃alib:
sci̾e depticat᷑. Cũ uͦ disserinꝰ de nat᷑a m̃tis

Expanded text:
cipit aliquid occurrere quod non sit nobis commune cum bestiis, ibi incipit ratio, ubi homo interior jam possit agnosci . Rationis autem pars superior aeternis rationibus conspiciendis vel consulendis adhaerescit; portio inferior ad gubernanda deflectitur. Et illa rationis intentio qua contemplamur aeterna, sapientiae deputatur; illa vero qua bene utimur rebus temporalibus, scie
Abbreviated transcription (Latin):
ñ adumntatis diortiũ. seꝑatũ. s ĩ auxilio.
societatis. qͦi dlr uatũ ĩ suo disꝑtit᷑ offici¬
o. Et sicut una caro ẽ. duoꝵ uimascło
⁊ infemina: sic intellectũ ur̃̾m. et accionẽ
sine rationẽ. et appetitũ rationalẽ. Uł si
aliqͦ mͦ significantiꝰ dici possunt: una m̃¬
tis nat᷑aͣ ꝯplectitur. ut sicut de ilł dictũ

Expanded text:
n ad unitatis divortium separatum, sed in auxilium societatis quasi derivatum, in suo dispartitur officio. Et sicut una caro est duorum in masculo et in femina; sic intellectum nostrum et actionem sive rationem et appetitum rationalem vel si aliquo modo significantius dici possunt, una mentis natura complectitur: ut sicut de illis dictu
Abbreviated transcription (Latin):
encħ. Sic fẽs ẽ homo rectus. ii et manẽ in
ea rectitudine poss nonsũ dinino adiu¬
torio. et suo ficri ꝑ u̾sus arbitͥo. utrũlibet
hoꝵ elegiss: dĩ uoluutas fieret. ł ab illo. ł
Ac illo. et qi fuam maluit facẽ uoluntatẽ
quam cłi: de illo facta ẽ. uoluuntas d̾i. Itẽ
ut et bn posset uelle et male. si frustra
se buu impnne si male. Id quoq in lib¬

Expanded text:
ctus est homo rectus ut et manere in ea rectitudine posset, non sine divino adjutorio, et suo fieri perversus arbitrio; utrumlibet horum elegisset, Dei voluntas fieret vel ab illo, vel de illo. Et quia suam maluit facere voluntatem quam Dei, de illo facta est voluntas Dei. Item ut et bene posset velle, et male; nec frustra si bene, nec impune si male. Idem quoque,
Abbreviated transcription (Latin):
bona quȩ habitutꝰ fuiss. si mobedienti
a ꝑstitiss. respond̾i pͭ ꝙ ei mag̾ facienda
ĩdicta sunt: ꝙͣ fut᷑a reuelata. Accepit .ii.
scĩam et p̃ceptũ eoꝵ: quȩ facienda fue¬
rant.s ũ habuit p̾sciã eoꝵ: que fucura
erant. Non fuit gͦħo p̃scuis. sui casuł sic̃

Expanded text:
biturus fuisset, si in obedientia perstitisset, responderi potest quod ei magis facienda indicta sunt, quam futura revelata. Accepit enim scientiam et praeceptum eorum quae facienda fuerant, sed non habuit praescientiam eorum quae futura erant. Non fuit ergo homo praescius sui casus, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
se alienatã oĩo int̾ire. ñ quidem caͤuali uictꝰ
ꝯcupiscentia. ꝙͣ non seniãt: s amicabłi
quadam beniuolentia. quaplerũq sit.
ũ offendat᷑. deus: ue offendatur amicꝰ.ꝙ.
eum fac̾e̾ ñ debuisse. diuinȩ sententie ꝰ
deceptꝰ ẽ. In exꝑtus .N. dĩe seu̾itatis. ĩ eo
falli potuit. ut ueniale credet ẽẽ ꝯmiᷤ¬
sum. s dolo illo sunt pentino quomu¬
lier seducta ẽ. nullo mͦ arbit᷑r. illũ potu¬
isse seduci. exhis datur intelligi ꝙ. mu¬
lier: plus peccau̾it. in qua maioris tͣumo¬
ris p̾sũptioͥ fuit. quȩ etiam ĩse. et iupr¬

Expanded text:
se alienatam interire. Non quidem carnali junctus concupiscentia, quam nondum senserat; sed amicabili quadam benevolentia, qua plerumque fit, ut offendatur Deus, ne offendatur amicus. Quod eum facere non debuisse, divinae sententiae justus deceptus est. Inexpertus enim divinae severitatis, in eo falli potuit, ut veniale crederet esse commissum; sed dolo illo serpentino quo mulier seducta est, nullo modo arbitror illum potuisse seduci. Ex his datur intelligi quod mulier plus peccavit, in qua majoris tumoris praesumptio fuit, quae etiam in se, et in pr
Abbreviated transcription (Latin):
d̾o̾ quibdã uidr. ꝙ etiam ad̾a ambierit
eẽ sic̃ d̾s. ñ tñ credid̾it. id fĩ posse. et io falsũ
ẽẽ ꝙ diabłs ꝓmictebatꝰ: cognouit. et licet
diuinitatis equalitatem ꝯcupierit: ñ
tũ ado̾ exarset. fi tanta ẽ affectus ambi¬
cio ÷. sicut mulier quȩ iłło fieri posse pu¬
tauit. et io mag̾ illud ambiendo. sr̃biĩ.
Utrũ ancẽ aliqua force ambicionis sub reptis
mouit. s non ica ũ illd uer̃. ł possibilẽ
fore pritaret. Aliis ã ind̾r iõ dictũ eẽ. ꝙ ada
illud uolũt. qr mulier de eo sũpta. illd̾ uo¬
luit: sicut inquiuii. Peccatũ dr ꝑ unũ

Expanded text:
ambierit esse sicut Deus, non tamen crediderit id fieri posse; et ideo falsum esse quod diabolus promittebat cognovit. Et licet divinitatis aequalitatem concupierit, non tamen adeo exarsit, nec tanta est affectus ambitione sicut mulier, quae illud fieri posse putavit, et ideo magis illud ambiendo superbivit. Virum autem aliqua forte ambitionis surreptio movit; sed non ita, ut illud verum vel possibile fore putaret. Aliis autem videtur ideo dictum esse quod Adam illud voluerit, quia mulier de eo sumpta illud voluit: sicut si, inquiunt, peccatum dicitur per unum
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ in ai̾a nr̃a nob̾ ꝯsid̾antib occurrit. ꝙ
ñ sit ꝯmune cũ bestiis: adrõnẽ ꝑtinet.
Q autẽ uiea reꝑis ꝯmune c̃ belais ad
sensualitatẽ ꝑtinet. et uͥ nob̾ gradatĩ. in
aliꝙͥ occurrit. ꝙ non ꝯmune: cum bes

Expanded text:
go in anima nostra nobis considerantibus occurrit quod non sit commune cum bestiis, ad rationem pertinet. Quod autem in ea reperis commune cum belluis, ad sensualitatem pertinet. Et ubi nobis gradatim in aliquid occurrit
Abbreviated transcription (Latin):
nuere ꝙ. filii ⁊ pariuli possẽt mbroꝵ uti officii
Inos inquicdsi pͥmi hoĩes nou peccas
uasci. S quam uis exigua pͣars sit costa.
mox natos grandes face. s ut ħ omittã po¬
t̾at c̾te eis p̾stare: ꝙ mlt̾is aĩalib p̾stitit qͦꝵ
pulli quamuiꝰ sint parnuliͥtũ mox uͥ naᷤ¬
to nec ad incessũ pedes idonei suii. nͨ ma¬
nꝰ saltem ad scalpendũ habiles. et uixta
se: mãiis positis uascentes. magis pos¬

Expanded text:
nuere quod filii et parvuli possent membrorum uti officiisnos, inquit, si primi homines non peccassnasci: sed quamvis exigua pars corporis sit costa, mox natos grandes facere. Sed, ut hoc omittam, poterat certe eis praestare quod multis animalibus praestitit, quorum pulli, quamvis sint parvuli, tamen mox ut nasto nec ad incessum pedes idonei sunt, nec manus saltem ad scalpendum habiles, et, juxta se mammis positis, nascentes magis pos
Abbreviated transcription (Latin):
Sciebat .i. boĩs ꝓfuturos: et iꝰte ꝓmala
uoliuitate pumendos. Ad d̾t etiam. tałe
hoĩem deb̾et fac̃e: qͥ uollet omĩno pec¬
care. Concedimꝰ ꝙͣ in eliorẽ naturã et̾̃ q̃
omĩo peccare nollec. Goncedant et ipi
nou ẽẽ malã: q̃ talis facta ẽ: u posset uõ
peccare siuellet. ⁊ iꝰte punitã: que uolum¬
tate uon necessitate peccauit. Cum gͦ ħ

Expanded text:
futuros, et juste pro mala voluntate puniendos. Addunt etiam talem hominem debere facere, qui nollet omnino peccare. Concedimus quidem meliorem naturam esse quae omnino peccare nollet. Concedant et ipsi non esse malam quae talis facta est, ut posset non peccare si vellet; et juste punitam, quae voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
unc diligent̾ inuestigari casum. Sx¬
oportet. ꝙͣ. gr̾ã. ł potentiam. Nsabuit
angłis diximꝰ. Datũ ẽ ꝑ gr̾am auxiliũ et
collata potentia. ꝑ quami pot̾at stare .i. ñ
declinare ab eo: ꝗ acciꝑet. s non pot̾at ꝓ

Expanded text:
unc diligenter investigari oportet quam gratiam vel potentiam habuerit angelis diximus, datum est per gratiam auxilium, et collata est potentia per quam poterat stare, id est, non declinare a
Abbreviated transcription (Latin):
de aligñ acarne. Plam̃ diabolus inusibiłr
mala sugg̃it. et excarins corruptions. Sub¬
ẽ inat̾ia ex̾cende uͥtutis temptacio ã carꝰ¬
us int̾ior difficilius uincit᷑ qr int̾iꝰ opug¬
naus: de ur̃o ꝯtra nos roboratur. ¶ ħo
gͦ qui sola ext̾iori cemptaciõe pulsatꝰ
cecidit: canto gͣuiꝰ plectendus erat. qnto
leuiori impulsu fuerat ꝓstratus et tũ q
iccco ꝑcdi gr᷑am iuuari potuit. ad ueniã
uiꝗͥ ꝑ aliũ cecid̾at ꝑ aliũ erg̾ecur. quigͦ

Expanded text:
carne. Nam et diabolus invisibiliter mala suggerit, et ex carnis corruptione subest materia exercendae virtutis. Tentatio enim carnis interior difficilius vincitur, quia interius oppugnans de nostro contra nos roboratur. Homo ergo qui sola exteriore tentatione pulsatus cecidit, tanto gravius plectendus erat, quanto leviori impulsu fuerat prostratus. Et tamen idcirco per gratiam juvari potuit ad veniam, ut quod per alium ceciderat, per alium erigeretur. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
mandatũ dicens p̃cep̃ nob̾ ds ⁊ cet̾a. Supͣ
tũ leg̃t añ factã mulierẽ d̃m dixisse uiro
de ligno scĩe bom et mali ne comedas. Nõ
ret. mandatũ. qr mulier q̃ subiecta uiro
fuit: non nͥ mediante uiro. diunsi fuit oebri¬

Expanded text:
mandatum, dicens: Praecepit nobis Deus, etc. Supra tamen legitur, ante factam mulierem, Deum dixisse viro: De ligno scientiae boni et mali ne comedas; non ret mandatum; quia mulier quae subjecta viro fuit, non nisi mediante viro divinum debu
Abbreviated transcription (Latin):
da ł ꝑimenda ad mulierem rescͥnd̃ ẽ.ii in¬
telligatur. quȩ mulier: nouł elatio fuerat
ꝑ demptacionẽ ⁊c̃. Que fiu̾it elatio uiri. an
olet q̃ri utrũ illatał elatio ⁊ amorꝓpͥe
potestatis. in uiro fui̾t sicut inmulie
mͦ quomulier. Non enĩ putauit ẽẽ uer̃ ꝙ
emptoriũ erat. sed nec pͥor seductus fuit.
uec ineo. in quo mulier: uc̃d̃et d̾m illd̃
elatio menti eiꝰ icẽ ilico pꝰ tẽptacionẽ.
exqua uoluit lignũ ueticũ exꝑiri. cum
inulierẽ ñ uid̾et mortuã illa esca ꝑcepta.

Expanded text:
da vel perimenda, ad mulierem referendum est, ut intelligatur quae mulier, non quae elatio, fuerat per tentationem, etc. 4. Quae fuit elatio viri, an Solet quaeri utrum illa tapotestatis in viro fuerit, sicut in mulieus eo modo quo mulier. Non enim putavit esse verum, eremptorium erat. Sed nec prior seductus fuit, nec in eo quo mulier, ut crederet Deum illud elatio menti ejus inesse illico post tentationem, ex qua voluit lignum vetitum experiri, cum mulierem non videret mortuam esca illa percepta,
Abbreviated transcription (Latin):
hole et ĩ alio. cã extitit: ut sieret det̾ior.
ĩalio: qr indiabolo. quisuasit. In ip̃o:
sus ꝓuenit. Et ita exbono:malũ manauit.
De hoc autem uiseqñti pleniꝰ tͣctabimꝰ. c̃ori¬
go mali ⁊ ĩgͣre coalescat.: inuestigab̾r. Anuo

Expanded text:
enim et in alio causa extitit ut fieret deterior. In alio, quia in diabolo qui suasit; in ipso, sus provenit, et ita ex bono malum manavit. De hoc autem in sequenti plenius tractabimus, cum origo mali, et in qua re coalescat, inves
Abbreviated transcription (Latin):
cretionẽ bor̃et mali. Scĩã quoq rer̃
cãtarũ. ec coguitionẽ u̾itatis. qtiȩ pͥme
ꝑfectioni: ꝯgruebat. mox ꝯditus: ñ in ꝯ¬
grue accepisse. putatur. et ad illam ñstu¬
dio. ł discipliua aliqua ꝑ int̾uallũ cemi¬
ꝑis ꝓfecisse: s ab exordio sue ꝯdicionis

Expanded text:
cretionem boni et mali. Scientiam quoque rerum creatarum, et cognitionem veritatis, quae primae perfectioni congruebat, mox conditus non incongrue accepisse putatur, et ad illam non studio vel disciplina aliqua per intervalla temporis profecisse, sed ab exordio suae conditionis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ uidr aug̃. sentire: suꝑ genesim dicenͤ.
ħ qͦ addo. talem cib̾u illam arborem p̾s¬
titisse: quo corpꝰ hoĩs stabili sanitate fir¬
maretur uousicut. ex alio cibo s inspira¬
tione salub̾tatis occulta. ħ inuere uidrꝰ
ꝙ cum aliis cibis. poss corpꝰ sustentari:
hoc cibo indeficienti santate firinatet᷑.
litatem innat᷑a sui hu̾it .i. apticudinẽ qͣ
pot̾at ñ mori orb̾ adiutꝰ. s si ꝑstitiss. ĩmor

Expanded text:
capite 5, sentire, super Genesim dicens: Hoc quoque addo, talem cibum illam arborem praestitisse, quo corpus hominis stabili sanitate firmaretur; non sicut ex alio cibo, sed inspiratione salubritatis occulta. Hic innuere videtur quod cum aliis cibis posset corpus sustentari, hoc cibo indeficiente sanitate firmaretur.litatem in natura sua habuit, id est, aptitudinem qua poterat non mori, cibis adjutus; sed si perstiti
Abbreviated transcription (Latin):
inbas miserias ꝑtemptacionẽ diaboli ni¬
si elatio ꝯpͥmenda p̃cessiss. ñ utiq cempta¬
ciõem. s opꝰ pecc̃i. Tał .ii. fuit ordinis ꝓcessus.
idiabolus temptando dix̃. Si comed̾itis.
eritis sicut dii scientes bonũ et malũ. quo
audito statĩ m̃ti mulieriꝰsubre psitelato̾ q̃¬
dam. et amor ꝓp̾e potestatis. erguo placirit
ei fac̾c ꝙ diablus suadebat. Et utiq fec̾.
Suggestione gͥ peccauit. qr temtacio p̃ceᷤᷤ¬
sit exqͣ miñte eiꝰ orta ẽ elat̾o. ꝙͣ peccatũ oꝑis

Expanded text:
in has miserias per tentationem diaboli, nisi elatio comprimenda praecessisset, non utique tentationem, sed opus peccati. Talis enim fuit ordinis processus: Diabolus tentando dixit: Si comederitis, eritis sicut dii, scientes bonum et malum; quo audito statim menti mulieris surrepsit elatio quaedam et amor propriae potestatis, ex quo placuit ei facere quod diabolus suadebat, et utique fecit. Suggestione igitur peccavit, quia tentatio praecessit, ex qua in mente ejus orta est elatio, quam peccat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯaaeũꝙ c̾ie comed̾is ȩpeo morte morie¬
ris. de iñ mulier dixtueforte moriam̃.
Nouissime spens: dix̃ neqͣꝗͣ monemini.
d̾s affirmaũ. Mulier quasi ambigendo
ab arfirmante recessit. et ueganti. appĩ¬
quaũ. ¶ Q ad suam ꝑ suasionẽ plentir
negando remouit. et ꝓmissionẽ ad didit.
dupplicaũ. Unã nempe ꝯmestionẽ suci¬
dens . iͨ. ĩpmio ꝓposuit. similitudinẽ.
d̾i: scĩamq boni et inali spondens. Uͥ
medicis in ani gł̾a. iuꝑmissione d̾itat̃
cum dix̃ eritis sicut dii. auaritia mꝓ

Expanded text:
riemini; deinde mulier dixit: Ne forte moriamur; novissime serpens dixit: Nequaquam moriemini. Deus affirmavit, mulier quasi ambigendo ab affirmante recessit, et neganti app. Qui ad suam persuasionem pleniter negando removit, et repromissionem addidit: duplicavit. Unam nempe comestionem suadens, duo in praemio proposuit similitudinem Dei, scientiamque boni et mali spondens. Ubimederitis; inani gloria in promissione deitatis, cum dixit eritis sicut dii; avariti
Abbreviated transcription (Latin):
t̾is: imꝑarent ũ ibi nlłũ mot̾. illieitũ: sen¬
tirent. et sicut alia menbra corꝑis aliis
ad mouemꝰ. ũ mauũ ori snͥ araore libi¬
dinis: ita genitalib ut̾ent᷑ menbriᷤ. sũ
fent itaq filios inꝑadiso: ꝑcoitũ in inacła¬
tum. ⁊ sñ corruptione. Uñ aug̃. sr̃ genesim¬
talia fecisse. illa corꝑa u si ñ peccasseg᷑ lł tũ¬
bris. sicut pedib imꝑarent. nͨ c̃ ardore se¬
minareñ. ł cum dolore parereii. s pꝰ pec¬
catũ motũ ilłu meruer̾t. ꝙ. iptie: or dnat᷑.
ꝯtinentia: choib. In firmitas .ii. ꝓna. in
ritinã turpitudinis. excipͣr. honestate
dore libidius. sine labore pariendi. Quare
ere ingi transgressio facta ẽ. et eiecti funt
de ꝑadiso. ł qi ds noud̃ iusserat: u coirẽt. e
pot̾a t diuina ex pectari auctoritas: rib ꝯ¬
cupiscentia uon  angebat. ds uͦ non uisserat:
qr casũ eoꝵ p̃sciebat: de quib ħo ꝓpagandꝰ
erat. Ecce exp̃sse ħs. de mͦ ꝓpagationis filioꝵ¬

Expanded text:
teris imperarent, ut ibi nullum motum illicitum sentirent, et sicut alia membra corporis aliis admovemus, ut manum ori, sine ardore libidinis; ita genitalibus uterentur membris sine sent itaque filios in paradiso per coitum immaculatum, et sine corruptione; unde Augtalia fecisse illa corpora ut si non peccassent, illis membris sicut pedibus imperarent, nec cum ardore seminarent, vel cum dolore parerent: sed post peccatum motum illum meruerunt, quem nuptiae ordinant, continentia cohibet. Infirmitas enim prona in ruinam turpitudinis, excipitur honestate dore libidinis, sine labore pariendi. 2. Quaere, mox transgressio facta est, et ejecti sunt de paradiso. Vel quia nondum Deus jusserat ut coirent, et poterat divina expectari auctoritas, ubi concupiscentia non angebat. Deus vero jusserat, quia casum eorum praesciebat, de quibus homo propagandus erat. Ecce expresse habes de modo propagationis filio
Abbreviated transcription (Latin):
mina hostis suꝑb. hon audet inu̾ba
psuasions exire metifeui dep̃ heudi. s sub
itrogatione eam aggͣditur. ũ ex responsio¬
ne collig̾et qualr̾ in malicia ꝓced̾e possꝰ.
Cur inquid p̃cep̃ uob̾ łs u noncomedetiᷤ
de omĩ ligno paradisõ. Sui respond. inu¬

Expanded text:
mina hostis superbus non audet in verba persuasionis exire, metuens deprehendi, sed sub interrogatione eam aggreditur, ut ex responsione colligeret, qualiter in malitiam procedere posset. Cur, inquit, praecepit vobis Deus, ut non comederetis de omni ligno par
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ uiro: iationẽ iug̃ẽ noũ. eiꝰ .it. malicia
ad temptandam u̾tutẽ. timida. hu̾ani
naturam. ĩ ea ꝑte uͥ debilior uidebat᷑ ag¬
gͦssa ẽ: ut si forte illic aliquadenꝰ p̃uałdt.
post mod̾ fiducialiꝰ ad alt̾am quȩ robus¬
tior fuit pulsandamił potus sub u̾ten¬
dam: accecłet. Primũ gͥ solitariam femu¬
nam explorauit ut uiea pͥmũ omẽ suȩ

Expanded text:
a ad tentandam virtutem timida, humanam naturam in ea parte, ubi debilior videbatur, aggressa est, ut si forte illic aliquatenus praevaleret, postmodum fiducialius ad alteram quae robustior fuit, pulsandam, vel potius subvertendam accederet. Primum ergo solitariam feminam exploravit, ut in ea primum omnem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ exuicio. s ex nat᷑ȩ ꝯdicione erat. ꝙ.
añ peccatũ ħo cibis indigebat: ita noner
uicio eẽt:s de nat᷑a. Si hoĩs ꝯdicio. in pͥnci¬
pio suo.i. in pͥmo pareute. aꝑfecto ncho¬
ata. in subsequenti ꝓpago̾ẽ a modico ad

Expanded text:
n ex vitio, sed ex naturae conditione erat quod ante peccatum homo cibis indigebat, ita non ex vitio esset, sed de natura, si hominis conditio in principio suo, id est, in primo parente a perfecto inchoata, in subsequenti propagatione a modico ad
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus ded̾. inuisibile autem et ec̃nũ ꝓmisite
et m̾itis querend̾ ꝓposuit. Ad illius aũ cꝰto
rat: nat᷑ali rationi in c̾atione aĩe hoĩs in¬
dite qͣꝑot̾at int̾ bonũ ⁊ mału disc̾n̾e. p̃¬
ceptumm addidit: obedientie. ꝑ cuiꝰ obser¬
uantiam. datũ non ꝑcłet: ⁊ ꝓmissum ob¬
tin̾et. et ꝑm̾itũ ueniret adp̃muĩ.¬

Expanded text:
prius dedit; invisibile autem et aeternum promisit, et meritis quaerendum proposuit. Ad illius autem cusrat, naturali rationi in creatione animae hominis inditae, qua poterat inter bonum et malum discernere, praeceptum addidit obedientiae; per cujus observantiam datum non perderet, et promissum obtineret, ut per meritum veniret ad
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur peccasse mulier. quȩ uoluit u¬
surpare diuiuitatis equalitatẽ: et nimia
p̾sũptione elata cͤdidit ita ẽẽ futurũ.
et ase alienatã reluiquere: ne ꝑiret. ar¬
bitratus iłto eẽ ueniale. ñ mortale: delic¬

Expanded text:
videtur peccasse mulier, quae voluit usurpare divinitatis aequalitatem, et nimia praesumptione elata credit, ita esse futurum. et a se alienatam relinquere, ne periret; arbitratus, illud esse veniale, non mortale delic
Abbreviated transcription (Latin):
n peccarent. nͣ morerent᷑. s non peccares̃
si non comed̾ent. Pot̾ant gͥ sũ alimonia
uiu̾e. Cetm̃. sicrit supͣ diximꝰ. non sołu pec¬
carent si deligno uetito eđent. s etiã si ꝯ¬
cessis ñ ut̾ent᷑ ꝑ sic̃ erat eis. p̾ceptũ non
illo ligno utrita aliis uesci ꝑret̾ea ꝯtͣ
naturałe rationẽ fac̾ent: qua intelligebãt.
opponrͣ. Cũ fames sit pena pecci si non pec¬
eos cibis ñ indiguisse añ pecc̾m: qr nõ po¬
cuiss ħo: si non peccass. s ꝓculdubio pec¬
caret: nͥ ħc defectum: cibo p̃ueniret. ħa¬
bebat .R. nafalem appetititũ ⁊ mod̾atũ.
cui ita satis faciend̾ erat: ne defectus famis

Expanded text:
on peccarent si non comederent; poterant igitur sine alimonia vivere. Caeterum, sicut supra diximus, non solum peccarent si de ligno vetito ederent, sed etiam si cessis non uterentur; quia sicut erat eis praeceptum non illo ligno uti, ita aliis vesci. Praeterea contra naturalem rationem facerent, quia intelligebant opponitur: Cum fames sit peccati, nisi peceos cibis non indiguisse ante peccatum, quia non pocuisset homo si non peccasset; sed procul dubio peccaret nisi hunc defectum cibo praeveniret. Habebat enim naturalem appetitum et moderatum, cui ita satisfaciendum erat, ne defectum famis
Abbreviated transcription (Latin):
quib da placuit. p̾moꝵ parentũ filios uã¬
eade lege qua et nunc uatiuitatẽ hũauã¬
ordiuatã c̾nimꝰ stature inc̾mentũ: ibͦ¬
rum usum: recepturos. ũ uulloͥs expectare¬
tur etas: acd ambulandñ. et loqͤnd̾ii. sic̃
mͦ: in nob̾. Ꝙꝵ utiq non ess uicio de putã

Expanded text:
iter placet primorum parentum filios naseadem lege, qua et nunc nativitatem ordinatam cernimus, staturae incrementum, et membrorum usum recepturos, ut in illis exspectaretur aetas ad ambulandum, et loquendum, sicut modo in nobis. Quod utique non
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ. de ħ aũ statu trausferendꝰ erat: cũ
uniũsa postitate sua: ad meliorẽ digni¬
orẽq statũ. uͥ celesti et et̾no bono ĩcȩł gͥ
parato. frueret᷑. Sic̃ .ip. exduplici nat᷑a
ꝯpactus ẽ. hiͦ. ita illiduo bonti ꝯditor:

Expanded text:
od de hoc statu transferendus erat, et cum universa posteritate sua ad meliorem, dignioremque statum, ubi coelesti et aeterno bono in coelis sibi parato frueretur. Sicut enim ex duplici natura compactus est homo, ita illi duo bona Conditor
Abbreviated transcription (Latin):
pruritu un
donec ĩplcto nũo. sñ morte aĩalia corꝑa ĩaliã
qualitacem tͣnssirent. inꝯͦ omĩo regenti spũr
deserurent. et solo sp̃n uunficante. sũ corꝑ¬
ois aluiũtis uiu̾ent. ł potueruiit parentes
filiis cede̾. ũ ꝑ successiones nu̾s impłes. qͥ¬

Expanded text:
ur donec impleto numero sine morte animalium corpora in aliam qualitatem transirent; in qua omnino regenti spiritui deservirent, et solo spiritu vivificante sine corporeis alimentis viverent. Vel potuerunt parentes filiis cedere, ut per successionem numerus
Abbreviated transcription (Latin):
cia eoꝵ: qui utͦq mͦ ꝑadisum accipiũt.
ẽ erciam mͥ placere fateor. ut ħo inꝑadi
plantatus accipi pͭ: quo t̾rã omẽ᷑ remo¬
tis aqͥs. herbas et ligna ꝓduc̾e uissit. qui
et si p̃sentis eccłiȩ ł sutiux tipũ te¬
uet. ad lit̾am tũ intelligend̾u ẽẽ. loctĩ
amenissimũ. fructuosis arborib magñ.
uolunt inorientali ꝑte eẽ ꝑadisum. longo
iuter iacente spacio. uł maris. ł t̾re. aregi¬
onib quas incoluut hoĩes sec̾tum. et ui¬

Expanded text:
ia eorum qui utroque modo paradisum accipiunt. Tertiam mihi placere fateor, ut homo in coplantatus accipi potest, quo terram omnem remotis aquis herbas et ligna producere jussit. Qui etsi praesentis Ecclesiae vel futurae typum tenet, ad litteram tamen intelligendum est esse locum amoenissimum fructuosis arboribus, magnum em. Unde volunt in orientali parte esse paradisum, longo interjacente spatio vel maris vel terrae a regionibus quas incolunt ho
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ aliis aĩantib et qu̾omͦ cum ilł ꝯmu¬
nem acceꝑit: alimomã. S alia ẽ inmor¬
talitas carnis. ꝙͣ madam accepimꝰ alia:
peccass moreret᷑. ã. si peccaret. filii uͦ re¬
surrectionis. nͦ pot̾unt ultra peccare: nec
mori. Caro nr̃a nõtc̃ egebit refectione
ciboꝵ: qr tc̃ nulla poc̾it eẽ defectio. Caro
ade añ pecc̾m ita in mortał c̾ata ẽ. lit ꝑ
alimoniam ad inta: eẽt mortis et doloris
ex ꝑs. sic gͦ inmortał et ĩcorͥpͣtibił. ꝯditas̃
caro hoĩs: i suã inmortalitatẽ ⁊ ĩ corrup¬
tionẽ ꝑ obseruantiam mandatoꝵ d̾ĩcꝰ

Expanded text:
 aliis animantibus: et quomodo cum illis communem acceperit alimoniam. Sed alia est immortalitas carnis quam in Adam accepimus, aliapeccaret, moreretur autem si peccaret; filii vero resurrectionis non poterunt ultra peccare, nec mori. Caro nostra non tunc egebit refectione ciborum, quia nulla poterit esse defectio. Caro de Adae ante peccatum ita immortalis creata est, ut per alimoniam adjuta esset mortis et doloris expers. Sic ergo immortalis et incorruptibilis condita est caro hominis, ut suam immortalitatem et incorruptione
Abbreviated transcription (Latin):
Simornati nõ hab̾ent ꝑfectionẽ sensũ
et intelligentie: ignorantiã. ineis ẽẽt.
Iguorantia aũ. pecc̃i ẽ pena. s ꝯru hoc
dñt. non satis diligent̃ ꝯsiderant. qr ñ
onn̾s qui aliquid nesc̃ ł minꝰ ꝑfecte
aliꝙͥ. scit: statun ignorantiã hr̃e. siue ĩ

Expanded text:
Si mox nati non haberent perfectionem sensus et intelligentiae, ignorantia in eis esset: ignorantia autem peccati est poena. Sed qui hoc dicunt non satis diligenter considerant quia non omnis qui aliquid nescit vel minus perfecte aliquid scit, statim ignorantiam habe
Abbreviated transcription (Latin):
ri. ⁊ mortał. quodam mͦ. q potuit mori. In
tũ hau̾it posse mori. et non posse non mo¬
ri. qr in ħ statu moriendi ẽ necesfitas. Int̾to
statu habebit posse mori et non posse mori.
qr ad illam statum ꝑtinet moriendi inpos¬
sibilitas ꝙ exgrã erit ñ ex nat᷑a. In pͥmo sti¬
gu fuit. corpꝰ hoĩs aĩalȩ. i egens asimoniis¬

Expanded text:
ri; et mortalis quodam modo, quia potuit mori. In tum, habuit posse mori, et non posse non mori, quia in hoc statu moriendi est necessitas. In tertio statu habebit posse non mori, et non posse mori, quia ad illum statum pertinet moriendi impossibilitas, quod ex gratia erit, non ex natura. In primo statu fuit corpus hominis animale, id es
Abbreviated transcription (Latin):
Cec̾m si adꝑficiendĩ corpꝰ mulieris ds̃ ext̾u¬
secum augm̃tũ. addidisset. maiꝰ illud ẽẽt
ꝙͣ ip̃a costa. Iõq potius de illo quam de
corpꝰ factum dicatur eo sane iniradm qͦ
p̃ea deqͥnq panib. iħu celesti bndictione
młtiplicatis. quinq milia hoi̾ĩ saciata st̃.
Illd̃ etiam sciri oportet. quod cũ angłoꝵ mi¬
nist̾io. facta sit mulieris formatio: nonẽ eiꝰ
tũ tͥbuenda c̾ationis potentia. Angłi enĩ
nullam possunt c̾are nat̾am. gͦ nec forma¬
ta ẽ gͦ femina ado etiam si costa ministrata

Expanded text:
iciendum corpus mulieris Deus extrinsecum augmentum addidisset, majus illud esset quam ipsa costa; ideoque potius de illo addito qcorpus factum dicatur: eo sane miraculo quo postea de quinque panibus a Jesu coelesti benedictione multiplicatis, quinque millia hominum satiata sunt. Illud etiam scire oportet, quod cum angelorum ministerio facta sit mulieris formatio, non est eis tamen tribuenda creationis potentia. Angeli enim nullam possunt creare naturam, ergo nec formata est ergo femina a Deo, etiam si costa ministrata
Abbreviated transcription (Latin):
diuersos płałr dicit ang̃. cansas pͥmordia les
omĩtĩ rerũ indo indo cẽ inducens similitu¬
sit archa. ita et udõ uniꝰcuiꝰq rei suture cã
p̃cessit. Inc̾aturis uͦ quarũdam rerum. s ñ
ueniunt. ut de ħ semine tale granũ. de hac
arbore talis fructus ⁊ hꝰmoĩ. et heẽ qͦ dñr. pͥ¬

Expanded text:
diversos pluraliter dicit Aug. causas primordiales omnium rerum in Deo esse; inducens similitusit arca. Ita et in Deo uniuscujusque rei futurae causa praecessit. In creaturis vero quarumdam rerum, sed non liae ex aliis proveniunt, ut de hoc semine tale granum, de hac arbore talis fructus et hujusmodi. Et haec quoque
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ usus m̃broꝵ ꝑfectus mox ꝯdicus extitit:
ita etiã filii eiꝰ in ip̃o natiuitatis exordio ꝑ¬
fecti exisfent: qui ambulare et loqui ⁊ eic¬
tã facere. posseut respond̾i p̃. Ꝙ filios par¬
lnlos. nasci oportebat.: ꝓꝑ mat̾ui ut̾i neces¬
sitatẽ. S utr̾ mox nati. ꝑfectionẽ stature
⁊ m̃broꝵ usum haerent. an paruuli ⁊ ĩ
minori etate ꝯstitiici. uti possent. m̃broꝵ
officiis. an ꝑ int̾ualla tp̃m. eo mͦ quo nc̃
sit. ꝑfectionẽ stature. ⁊ usũ m̃broꝵ receptu

Expanded text:
et usum membrorum perfectus mox conditus extitit, ita etiam ejus filii in ipso nativitatis exordio perfecti existerent, qui ambulare et loqui, et cuncta facere possent, responderi potest quod filios parvulos nasci oportebat, propter materni uteri necessitatem; sed utrum mox nati perfectionem staturae et membrorum usum haberent, an parvuli et in minore aetate constituti uti possent membrorum officiis, an per intervalla temporum eo modo quo nunc fit perfectionem staturae et usum membrorum receptu
Abbreviated transcription (Latin):
inału nouit. usurpato ligno uecito. qr ꝑ
exꝑientiam inali didicit. quid sit int̾ bo¬
nũ obedientie ⁊ malũ in obedientie. Si uͦ
pͥmi pareutes obedientes ee̾nt. nec ꝯtra p̃cep¬
tum peccassent: non io̾ t̾n minꝰ dic̾e̾tur. lig¬
nũ scĩe boni.⁊ mali. qr ħ exenis tactu acci¬
d̾et. siusurparetur. Aligno gͥ ħo ꝓhibitꝰ:¬

Expanded text:
 novit usurpato ligno vetito, quia per experientiam mali didicit quid sit inter bonum obedientiae et malum inobedientiae. Si vero primi parentes obedientes essent nec contra praeceptum peccassent, non ideo tamen minus diceretur lignum scientiae boni et mali, quia hoc ex ejus actu accideret, si usurparetur. A ligno igit
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ eiꝰ stabili sanitate. et ꝑ petua soliditate
sirmaretur. uͦ ulla infirmitate ł etatis ĩbecil¬
litate. indec̾iꝰ uł in occasum. lab̾etur. Lignũ
sed ab occasione rei postea secute. Arbor. ip
illa non erat mala. s scĩe bo. ⁊ ma.io dicta¬

Expanded text:
anitate et perpetua soliditate firmaretur; nec ulla infirmitate, vel aetatis imbecillitate in deterius vel in occasum laberetur. Lignum sed ab occasione rei postea secutae. Arbor enim illa non erat mala, sed scientiae boni et
Abbreviated transcription (Latin):
broꝵ ꝯpoĩtus. No gͦ carnałr putemꝰ d̾m
corꝑeis manib formasse corpꝰ. ł fancily ĩ¬
spirasse aĩam. s potius hoĩem de luno t̾re.¬
ẜ corpꝰ formaũ. iuibendo. uolendo .i. uoluit.
et u̾bo suo uissit: ut ita fieret. et inspiraus

Expanded text:
brorum compositus. Non ergo carnaliter putemus, Deum corporeis manibus formasse corpus, et faucibus inspirasse hominem, sed potius de limo te corpus formavit jubendo, volendo, id est, voluit, et verbo suo jussit ut ita fieret, et inspiravit
Abbreviated transcription (Latin):
oinĩno equał fiebat illa miago. tanꝙͣ non
abillo uatas ab eo creata: iõ ica unago d̾rꝰ
ꝙ et adimaginẽ. qr non equatur parilita¬
te. s accedit quadam similitudine. filius
autem ẽ unago. s ũ ad imnaginẽ qr equał:¬

Expanded text:
omnino aequalis fiebat illa imago, tanquam non ab illo nata, sed ab eo creata, ideo ita imago dicitur quod et ad imaginem; quia non aequatur parilitate, sed accedit quadam similitudine. Filius autem est imago, sed non ad imaginem, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ. ꝙ non fieret: uͥ peccaret. Aĩale .ii. uoi
ẽ hoc corpꝰ. sicut pͥmi hoĩs fuit. s iainde¬
t̾ius ẽ. ħt .ii. necessitatẽ moriendi. E coe hic
qualit̾ fiet. inresurrectione. De ħ eodẽ:
beda suꝑ geuesim ait. Non ẽ credendũ
aute pexcatũ. ita fuisse mortua corꝑasic

Expanded text:
aret. Animale enim non est hoc corpus, sicut primi hominis fuit, sed jam deterius est; habet enim necessitatem moriendi . Ecce hic qualiter fiet in resurrectione. De hoc eodem Beda, super Genes., ait: Non est credendum ante pec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ysaiam. omẽ flatum ego feci. non s̃ gͦ
audiondi: qui putant aĩam e̾ẽ ꝑtem dĩ.
Si .i. heẽt. nec ase. nec ab alio: decipi pos¬
sec. nͨ ad malũ faciend̾. ł. paciendu: ꝯ¬
pelli. nec inmelius uel cdet̾ius. mucari. fla¬
tus gͦ quo hoĩe aĩauit. factus ẽ ado:. nond̾
deo: nec de aliqua mat̾ia. s deuichilo. h
querit᷑ qũ facta sit aĩa au añ coryꝰ anĩcorꝑe¬

Expanded text:
: Omnem flatum ego feci. Non sunt ergo audiendi qui putant animam esse partem Dei. Si enim hoc esset, nec a se nec ab alio decipi posset, nec ad malum faciendum vel patiendum compelli, nec in melius vel deterius mutari. Flatus ergo quo hominem animavit factus est a Deo, non de Deo, nec de aliqua materia, sed de nihilo. 3. Quando facta sit anima, an ante corpus aut in cor
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmortale erat: ꝙ oĩo mori non posset .ꝙ. ñ
erit. nͥ cũ fuerit sp̃uale. Aꝑte dic̃. ꝙ non
ex nat᷑a ᷤ eyligno uite habebat posse noi
mori. ꝓpt̃ ħ aliqͥ dicuno. ꝙ nͥ illo lignouite
nt̾etur: non semꝑ inu̾et: qr peccaret. pecca¬
ret. ipꝰ si illo ligno non ut̾et᷑. qr p̃ceptũ ei¬
erat: ut ꝯmedet de oĩ ligno ꝑadisi: uisi de
ligno scĩe boĩ et mali. Sicut gͦ pecauit
comedendo ꝙ erat ꝓhibitũ: ita etiã pecca¬
ret si non ꝯmede̾t: ꝙ erat inssu. ¶ ¶ Syad
ecdet. ⁊ aliis. et non illo uesc̾e̾t᷑. ñꝙͥ poss¬
non mori: Si semꝑ iu̾et. non utens illo
liguo. Nõ erat ei ex illo ligno posse ñ mori. Siuͦuͣ poᷤ

Expanded text:
o mori non posset, quod non erit nisi cum fuerit spirituale. Aperte dicit quod non ex natura, sed ex ligno vitae habebat posse non mori. Propter hoc aliqui dicunt quod nisi illo ligno vitae uteretur, non semper viveret, quia peccaret. Peccaret enim si illo ligno non uteretur, quia praeceptum erat ei ut comederet de omni ligno paradisi, nisi de ligno scientiae boni et mali. Sicut ergo peccavit comedendo quod erat prohibitum, ita etiam peccaret si non commederet quod erat jussum. 3. Si eret, et aliis et non illo uteretur, an possnon mori. Si semper viveret non utens illo ligno, non erat ei ex illo ligno posse non mori. Si vero non
Abbreviated transcription (Latin):
infundi ⁊ infundendo c̾ari. Uñ ineccłi¬
tio uit̾ cet̾as intlłectuales uat᷑as. nͭ simł
c̾atas. sicut origines fingit. dms. neq eñ
corꝑib ꝑ coitum seminari sicut luciferia¬
laun seminari. Creationem u aĩce solum
c̃atorẽ nosse. eiꝰq iudicio corpꝰ coagłari¬
ĩ misua et ꝯpingi atq formari. ac forma¬
to iam corꝑe aĩam c̾ari et infuudi. ii u¬
uat unito ħo. exaĩa. constans. ⁊ corꝑe. et
egͣdiatur . uiiiͦi. ex nto. plenꝰ humana sub

Expanded text:
infundi, et infundendo creari. Undeinfundi, et infundendo creari. Undenitio inter creaturas intellectuales naturas, nec simul creatas, sicut Origenes fingit, neque in corporibus per coitum seminari, sicut Luciferalam seminari. Creationem vero animae solum creatorem nosse, Dei vero judicio coagulari, et compingi atque formari: ac formato jam corpore animam creari et infundi, ut vivat in utero homo ex anima constans et corpore, et egrediatur
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͦ. lenenosam ħbam ꝓhibitus tetigis
pena seq̃r. et sinemo ꝓhibuiss simiłr
seqͥueret᷑. Si etiam ꝓ hibetur res tangrq̃
non tͣangenti tm s ꝓhibenti obẽ. sicut
si tangatur: iõ ꝓhibetur. ut ꝑse bouũ obedi¬
entie. ⁊ malum in obedientiȩ. monstretur.
sicut pͥmus homo are bona ꝓhibitus. pe¬
.li. nam incurrit. uͥ non exre mala. s ex in¬
obedientia pena eẽ inonstraret᷑. sicut exobe¬
dientia palia.

Expanded text:
 venenosam herbam prohibitus tetigeris, poena sequitur; et si nemo prohibuisset, similiter sequeretur. Sic etiam prohibitur res tangi, quae non tangenti tantum, sed prohibenti obest, sicut si tangatur; et ideo prohibetur, ut per se bonum obedientiae et malum inobedientiae monstretur. Sicut primus homo a re bona prohibitus poenam incurrit; ut non ex re mala, sed ex inobedientia poena esse monstretur, sicut ex obedientia palma.
Abbreviated transcription (Latin):
rationabilib aũ cellit. s adunaginẽ fed̾os¬
inarinoriã. incell igentiam et dilectionẽ. ad
similitudinẽ. s innocentiã. uꝰticiã. q̃ inm̃¬
ł unago: ualiis omĩb. similitudo ĩ eẽntia.
qua inmortał et indiuisibił U ñ aug̃ n¬

Expanded text:
rationabilibus antecellit; sed ad imaginem, secundum memoriam, intelligentiam et dilectionem: ad similitudinem, secundum innocentiam et justitiam, quae in mevel imago in aliis omnibus, similitudo in essentia, quia et immortalis et indivisibilis est.
Abbreviated transcription (Latin):
de femina dixerĩ. Id. Ĩdignant᷑ mariti si au¬
diant ad ult̾os uiros pẽdẽ similes ad ulc̾is femi¬
nis penas c̃ tanto gͣuiꝰ eos puniri. oport̾u̾it:
qͣnto mag̃ adeos ꝑtinet. ⁊ uirtute uinc̾e ⁊ ex¬
emplo reg̾e feminas. Ex his apparet ꝙ adult̾

Expanded text:
dignantur mariti si audiant adulteros viros pendere similes adulteris feminis poenas, cum tanto gravius eos puniri oportuerit, quanto magis ad eos pertinet et virtute vincere, et exemplo regere feminas. Ex his apparet quod adulter