comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
centia deploraret: et fletib alie¬
nis. delicta sua iuuentus ablue¬
ret Ista aut̃ fr̃s omnia. in cõmo¬
nitione nr̃i facta eẽ nemo qͥ nesci¬
at: ut quotienscumq tͥbulationi¬
bus ꝑurgem᷑: ad hec p̃sidia con¬
curramus: ut puta aduersarius
imininet: mimicus in ꝓmptu
est: ieiunemꝰ et uincimꝰ. Solent
quidem homines. quotiens ne
cessitatem arduam nimis pati¬
untur. ad ꝑximas gentes auxilii
causa destinare legatos. Nos qđ
est melius. legationem ad am̃ ꝑ
ieiunia destinemꝰ: ab ipso implo¬
remus auxilia: ad ipsum nos corde
et orationib conferamꝰ. Auxilium
enum ñ aliunde rogando petier̃t:
s de suis ieuinando iuscerib erege¬
runt. Cur enĩ petat ab altero: qui
intra se potest inuenire qđ querit:
Quanto enim dõ inciniores fueri¬
mus: tanto aduersarii nr̃i anobis
longius repellunt᷑. Oportet igitur
utiq qui sunt ꝓximi. saluabunt᷑
Aliter ergo ꝓximi dõ cẽ ñ possum̃

Expanded text:
centia deploraret, et fletibus aliecentia deploraret, et fletibus alienis delicta sua juventus ablueret. Ista autem, fratres, omnia in commonitionem nostri facta esse nemo est qui nesciat, ut quotiescunque tribulationibus perurgemur ad haec praesidia concurramus; ut puta, adversarius imminet, inimicus in promptu est, jejunemus et vincamus. Solent quidam homines, quotiescunque necessitatem arduam nimis patiuntur, ad proximas gentes auxilii causa destinare legatos. Nos, quod est melius, legationem ad Deum per jejunia destinemus; ab ipso imploremus auxilia, ad ipsum nos corde et orationibus conferamus; auxilium enim illi non aliunde rogando petiverunt, sed de suis jejunando visceribus exegerunt. Cur ergo petat ab altero, qui intra se potest invenire 304 quod quaerit? Quanto enim Deo viciniores fuerimus, tanto adversarii nostri a nobis longius repellentur. Oportet igitur utique qui sunt proximi salvabuntur; aliter ergo proximi Deo esse non possumus,
Abbreviated transcription (Latin):
princeps. non ꝑdidit imꝑium:
sed mutaut. Principatum enĩ
militaris discipline tenuit: nẽ
celestium disciplinarũ optinet
pͥncipatum. Non in quã ꝑdidit
impium: quia siue ferro siue iuisti¬
cia. ꝓciuium salute primꝰ in uigi¬
lat. Primus plane inuigilat:
quia ut tota ciuitã ieumaret:
famem sibi rex primus indirit :
et solus. ommũ causa. prior cepit
esurire. quam miles. Necesse enĩ
crat: ut qui potentior cunctis fu¬
erat: deuotior ficret uniuersis:
Exemplo gͥ suo: p̃ceꝑat religionis
exercitum. ñ armis. s sola deuoti¬
onc muniri. Iubet omnẽ sexum.
omne etatem: a diurnis epulis
abstinere. Additur religioso exer¬
citui mmerus: cum intali deuo¬
tione etiam infantia militare
compellitur. Pietas enĩ credit᷑
intali causa: paruilis quoꝙ ci¬
bi substantiã denegare. Non eñi
sufficiebat ad placandum dm̃
peccantiũ satisfactio: nisi semoꝵ
quoq peccata. paruuloꝵ in no-¬

Expanded text:
princeps non perdidit imperium, princeps non perdidit imperium, sed mutavit. Principatum enim ante militaris disciplinae tenuit, nunc coelestium disciplinarum obtinet principatum. Non, inquam, perdidit imperium, quia sive ferro, sive justitia, pro civium salute primus invigilat: primus plane invigilat; quia, ut tota civitas jejunaret, famem sibi rex primus indixit, et solus omnium causa prior coepit esurire, quam miles; necesse enim erat ut qui potentior caeteris fuerat, devotior fieret universis. Exemplo igitur suo praeparat religioni exercitum, non armis, sed sola devotione munitum: jubet omnem sexum, omnem aetatem a diurnis epulis abstinere. Additur religioso exercitui numerus, cum in tali devotione etiam infantia militare compellitur. Pietas enim esse creditur in tali causa parvulis quoque cibi substantiam denegare; non enim sufficiebat ad placandum Deum peccantium satisfactio, nisi seniorum quoque peccata parvulorum inno
Abbreviated transcription (Latin):
ipse rex cleposita imꝑiali purpu¬
ra. regali ambitione submota.
membra sua cilicio p̃ciurisse: atq
in sacco se dieb ac noctibꝰ uolutas¬
se. Sapiens gͦ rex: qui sciret quem¬
admodum aduersa sͥ suꝑare debe¬
ret. Hostes enim uirtute suꝑabat.
dm̃ autem humilitate uincebat.
Sapiens inquam rex: qui intelli¬
geret quib armis uteret᷑ ꝓtem¬
porum qualitate. Cum enĩ insi¬
diantur illi homines. app̃hen¬
dit arma bellica: cum irascitur
ei ds̃. corripit arma iusticie. Sa¬
piens in quã rex: qui ꝓsalute ciui¬
um. peccatorem se magis confitet᷑
esse quam regem. Obluuiscit᷑ enim
se regem eẽ: ubi dm̃ regem omnnũ
ꝑtimescit. Nec potentie suȩ memi¬
nit: ubi potentiã diuinitatis agno¬
scit. Obliuiscitur gͦ se regem ẽẽ: dũ
picit purpuram. dum diadema
deponit: cilicio uestitur & sacco:
iniciunus ꝑ seuerat: orationibus
immorat᷑. Mira res. Dum se regẽ
hominũ eẽ non memunit: rex in¬
cipit ẽẽ iusticie: Religiosus igit᷑

Expanded text:
ipse rex, deposita imperiali purpura, regali ambitione submota, membra sua cilicio praecinxisse, atque in sacco se diebus ac noctibus volutasse. Sapiens ergo rex, qui sciret quemadmodum adversa sibi superare deberet; hostes enim virtute superabat, Deum autem humilitate vincebat. Sapiens plane rex, qui intelligeret quibus armis uteretur pro temporis qualitate; cum enim insidiantur illi homines, apprehendit arma bellica; cum irascitur ei Deus, corripit arma justitiae. Sapiens, inquam, rex, qui pro salute civium, peccatorem se magis confitetur esse quam regem; obliviscitur enim se regem esse, ubi Deum regem omnium pertimescit; nec potentiae suae meminit, ubi potentiam Divinitatis agnoscit. Obliviscitur ergo se regem esse, dum projicit purpuram, dum diadema deponit, cilicio autem vestitur et sacco, jejuniis perseverat, orationibus immoratur. Mira 303 res: dum se regem hominum esse non meminit, rex incipit esse justitiae. Religiosus igitur
Abbreviated transcription (Latin):
diligentiã ad considerationem rerũ exa-¬
minandi gratia conferre debemus. Ni¬
chil est enim magis quod homo ceteris
animantib prestet: quam quod rationiꝰ
est particeps. Causas rerum reqͥrit:gene¬
ris sui auctorem in uestigandũ putat:
incuius potestate uitȩ necisq nr̃e pote¬
stas sit. qui mundum hunc suo nutu
regat: cui sciamꝰ rationẽ esse reddendã
nr̃oꝵ acduum. Nichil est enĩ quod magiᷤᷤ
ꝓficiat aduitã honestam: quã ut credamꝰ
eũ iudicẽ futurũ. quẽ et occulta non fallãt:
et indecora offendant:⁊ honesta delectent.
dium cognitionis et scientie trabit: ⁊ in¬
quirendi infundit cupiditatem: in quo
excellere uniuersis pulchrum uidetur: sed
paucoꝵ est asseqͥ: qui uoluendo cogitati¬
ones. consilia examinando. non mediocͥm
impendunt laborem: ut ad illud beate ho¬
nesteq uiuendum ꝑuenire possint. atq
oꝑib appropinquare. Hon enĩ qui dixerit¬

Expanded text:
diligentiam ad considerationem rerum exadiligentiam ad considerationem rerum examinandi gratia referre debemus. Nihil est enim quo magis homo caeteris animantibus praestet, quam quod rationis est particeps, causas rerum requirit, generis sui auctorem investigandum putat, in cujus potestate vitae necisque nostrae potestas sit, qui mundum hunc suo nutu regat, cui sciamus rationem esse reddendam nostrorum actuum. Nihil est enim quod magis proficiat ad vitam honestam, quam ut credamus eum jadicem futurum, quem et occulta non fallant, et indecora offendant, et honesta delectent. dium cognitionis et scientiae trahit, et inquirendi infundit cupiditatem. In quo excellere universis pulchrum videtur, sed pancorum est assequi: qui volvendo cogitationes, consilia examinando, non mediocrem impendunt laborem; ut ad illud beate honesteque vivendum pervenire possint, atque operibus appropinquare. Non enim qui dixerit
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥdtam obscurum quã de astronomia
et geometria tractare quod ꝓbant. et
profundi aeris spatia metiri: celũ quoq
et mare numeris includere. relinquere cau¬
sas salutis. errores querere: Annon ille
eruditus in om̃i sapientia egyptiorum
moyses ꝓbauit ista: Sed illam sapientiã
detrimentum et stulticiam iudicauit:
et auersus ab ea intimo dm̃ quesiuit af¬
fectu: ideoq uidit: interrogauit: audi¬
uit loquentẽ. Quis magis sapiens quã
oꝑis sui uurtute uacuauit: Non hic in¬
cognita ꝓcognitis habebat: hisq temere
assentiebatur: quȩ duo in hoc marime
naturali atq honesto loco uitanda.
Dicant qui sibi nec contra naturã ẽẽ.
nec turpe iudicant. sara adorare: et
a simulacris auxilium petere. quȩ nicħ
sentiant. Quanto gͥ excelsior uirtus est
sapientia: tantomagis enitendũ arbi¬
tror ut asseqͥ eam possimus. Itaq neqͥd
contra naturã nequid turpe atq inde¬
coꝵ sentiamus: duo hec. idest tempus &

Expanded text:
Quid tam obscurum, quam de astronomia Quid tam obscurum, quam de astronomia et geometria tractare, quod probant; et profundi aeris spatia metiri, coelum quoque et mare numeris includere: relinquere causas salutis, errores quaerere. 123. At non ille eruditus in omni sapientia Aegyptiorum Moyses probavit ista: sed illam sapientiam detrimentum et stultitiam judicavit, et aversus ab ea, intimo Deum quaesivit affectu; ideoque vidit, interrogavit, audivit loquentem. Quis magis sapiens quam operis sui virtute evacuavit ? Non hic incognita pro cognitis habebat, hisque temere assentiebatur: quae duo in hoc maxime naturali atque honesto loco vitanda discant, qui sibi nec contra naturam esse, nec turpe judicant saxa adorare, et a simulacris auxilium petere, quae nihil sentiant. 124. Quanto igitur excelsior virtus est sapientia, tanto magis enitendum arbitror, ut assequi eam possimus. Itaque ne quid contra naturam, ne quid turpe atque indecorum sentiamus, duo haec, id est, et tempus et
Abbreviated transcription (Latin):
bat. ut filiȩ iniuriam mallet precerere
conugio quam uindicare: eoquod in¬
ter alienos positus. amori potius consu¬
lendum quã odia colligenda censebat:
Noc quam sapiens.qui tantã fabrica¬
uit archam: quam iustus qui adsemen
omnium teseruatus. solus exomnibus et
precerite generationis superstes est factus.
et auct̾or future: mundo potius et uniu̾¬
sis magis quam sibi natus: Quã fortis.
ut diluuium uinceret: quã temperans
ut diluuium toleraret: quando introiret:
qͣ moderatione degeret: qͣndo coruum.
qͣndo columbã dimitteret: quando reci¬
peret reuertentes: quando exeundi
oportunitatẽ captaret cognosceret: Ita
q tractant inueri inuestigatione tenen¬
dum illud decorum: ut summo studio
requiramꝰ quid uerum sit: non falsa pro
ueris ducere: non obscuris uera inuolue¬
re: non suꝑfluis uel implexis atq ambigu¬
is occupare animũ. Qͥdtam indecorum
quam uenerari ligna: que ipsi faciunt:

Expanded text:
bat, ut filiae injuriam mallet praetexere bat, ut filiae injuriam mallet praetexere conjugio, quam vindicare; eo quod inter alienos positus amori potius consulendum, quam odia colligenda censebat? 121. Noe quam sapiens, qui tantam fabricavit arcam ! Quam justus, qui ad semen omnium reservatus, solus ex omnibus et praeteritae generationis superstes est factus, et auctor futurae, mundo potius et universis magis quam sibi natus! Quam fortis, ut diluvium vinceret! Quam temperans, ut diluvium toleraret! quando introiret, qua moderatione degeret, quando corvum, quando columbam dimitteret, quando 33 reciperet revertentes, quando exeundi opportunitatem captaret, agnosceret? CA tractant in veri investigatione tenendum illud decorum, ut summo studio requiramus quid verum sit, non falsa pro veris ducere, non obscuris vera involvere, non superfluis vel implexis atque ambiguis occupare animum. Quid tam indecorum, quam venerari ligna, quod ipsi faciunt?
Abbreviated transcription (Latin):
in uno facto. fuit sapientiȩ deo credere:
nec filii gr̃am ante ferre auctoris p̃cepto.
fuit iustitie: acceptum reddere. fuit for¬
titudinis: appetitum ratione cohibere.
Ducebat hostiam pater: interrogabat
filius: temptabatur affectus patrius:
sed non uincebatur. Repecebat filius ap¬
pellationẽ pat̃nam: compungebat pa-¬
terna uiscera: sed non minuebat deuoti¬
onẽ. Accedit et quarta uirtus. tẽꝑan¬
tia. Tenebat iustus et pietatis modum:
et exsecutionis ordinem. Demiq dum sa¬
crifitio necessaria uehit: dum ignem ado¬
let: dum filium ligat: dum gladium e¬
ducit: hoc immolandi ordine meruit
ut filium reseruaret. Quid sapientius
sc̃õ iacob. qui dm̃ uidit facie ad faciẽ. et
benedictionem meruit: Quid iustius qͥ
ca que acquisierat oblatis muerib cũ
fratre diuisit: Quid fortius. qui cũ dõ
luct̾atus est: Quid modestius eo qͥ mo¬
destiam ita et locis et temporib defere¬

Expanded text:
in uno facto. Fuit sapientiae, Deo credere, in uno facto. Fuit sapientiae, Deo credere, nec filii gratiam anteferre auctoris praecepto: fuit justitiae, acceptum reddere: fuit fortitudinis, appetitum ratione cohibere. Ducebat hostiam pater, interrogabat filius, tentabatur affectus patrius, sed non vincebatur. Repetebat filius appellationem paternam, compungebat paterna viscera, sed non minuebat devotionem. Accedit et quarta virtus, temperantia. Tenebat justus et pietatis modum, et exsecutionis ordinem. Denique dum sacrificio necessaria vehit, dum ignem adolet, dum filium ligat, dum gladium educit, hoc immolandi ordine meruit, ut filium reservaret. 120. Quid sapientius sancto Jacob, qui Deum vidit facie ad faciem, et meruit benedictionem ? Quid justius, qui ea quae acquisierat, oblatis muneribus cum fratre divisit? Quid fortius, qui cum Deo luctatus est? Quid modestius eo qui modestiam ita et locis et temporibus defere
Abbreviated transcription (Latin):
habere: Quomͦ sapiens qui dm̃ suũ non
timet: Initium enĩ sapientiȩ: timor dñi.
Ꝙ alibi habes. Sapientes non declinant
de ore dñi: sed tract̾ant in confessioni¬
bus sius. Simul quoq dicendo scͥptura
reputatũ est ei ad iustitiã: alterius ei¬
uircutis grãm deculit. Primi igitur
nr̃i diffinierunt prudentiã: inueri con¬
sistere cognitione. Quis enim illorum
ante abraham. dauid. salomonem:
Dcinde iustitiam spectare ad societatẽ
generis humani. Deniq dauid ait.
Disꝑsit dedit pauꝑib: iustitia eiꝰ ma-¬
net in eternũ. Iustꝰ miseretur: iustus
commodat. Sapienti et iusto: totꝰ mun¬
dus diuitiarum est. Iustus cominuni a
ꝓsius habet: sua ꝓcommunib. Iustus se
ipsum prius: quam alios accusat. Ille enĩ
iustus qui nec sibi parcit: et occulta sua
latere non patitur. Uide quam iustus
ad sacrifitium quamuis unicum non pu¬
tauit. Aduerte hic om̃s uircutes qͣttuor:

Expanded text:
habere? Quomodo sapiens, qui Deum suum non habere? Quomodo sapiens, qui Deum suum non timet? Initium enim sapientiae timor Domini . Et alibi habes: Sapientes non declinant de ore Domini, sed tractant 32 in confessionibus suis . Simul quoque dicente Scriptura: Reputatum est ei ad justitiam; alterius virtutis ei gratiam detulit. 118. Primi igitur nostri definierunt prudentiam in veri consistere cognitione. Quis enim illorum ante Abraham, David, Salomonem? Deinde justitiam spectare ad societatem generis humani. Denique David ait: Dispersit, dedit pauperibus, justitia ejus manet in aeternum. Justus miseretur, justus commodat . Sapienti et justo totus mundus divitiarum est. Justus communia pro suis habet, sua pro communibus. Justus se ipsum, priusquam alios, accusat. Ille enim justus, qui nec sibi parcit, et occulta sua latere non patitur. Vide quam justus ad sacrificium, quamvis unicum, non putavit. 119. Adverte hic omnes virtutes quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
tiorum genera.Sed hoc artis est: ut pͥmo
offitium diffiniatur. postea incerta ge
nera diuidatur. Nos audem artem fugi¬
mus: erempla maiorum ꝓponimus: que
neq obscuritatem afferunt ad intelligen¬
dum: neq adtractandum uersutias. Sit
igitur nobis uita maiorum discipline spe¬
culum: non calliditatis cõmentariũ. Imi¬
tandi reuerentia: non disputandi astutia.
Fuit igit᷑ in sc̃o abraham. primo loco
prudentia. de qͦ dicit scriptura. Gredidit
abraham deo: et reputatũ est ei ad iusti-¬
ciã. Hemo enĩ prudens qui dm̃ nescit.
Deniq insipiens dixit: quia non est ds̃:
nam sapiens non diceret. Q uomodo enĩ
sapiens qui non reqͥrit auctorem suum:
qui dicit lapidi pater meus es tu. qui¬
dicit diabolo ut manicheus auctor m̃s
es tu: Quomͦ sapiens ut arrianus: qui
mauult imꝑfectum auctorem habere atq
degenerem: quam uerum atq ꝑfectum :
Quomͦ sapiens ut marcion atq eu nomiꝰ:
qui mauult dm̃ malum quam bonum

Expanded text:
ciorum genera. Sed hoc artis est, ut primo ciorum genera. Sed hoc artis est, ut primo officium definiatur, postea certa in genera dividatur. Nos autem artem fugimus, exempla majorum proponimus: quae neque obscuritatem afferunt ad intelligendum, neque ad tractandum versutias. Sit igitur nobis vita majorum disciplinae speculum, non calliditatis commentarium: imitandi reverentia, non disputandi astutia. 117. Fuit igitur in sancto Abraham primo loco prudentia, de quo dicit Scriptura: Credidit Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam . Nemo enim prudens, qui Deum nescit. Denique insipiens dixit quia non est Deus ; nam sapiens non diceret. Quomodo enim sapiens qui non requirit auctorem suum, qui dicit lapidi: Pater meus es tu dicit diabolo, ut Manichaeus: Auctor meus es tu? Quomodo sapiens Arianus, qui mavult imperfectum auctorem habere atque degenerem, quam verum atque perfectum? Quomodo sapiens Marcion atque Eunomius, qui malunt Deum malum quam bonum
Abbreviated transcription (Latin):
in aduersis: in ierłm pacificus: in uictoria
mansuecus: in peccato dolens: in senec̾tu.¬
te prouidus: rerum modos. uices tẽporũ.
ꝑ singularum sonos seruauit ȩtatũ. Ut
michi uidetur non minus uiuendi gene¬
re. quam canendi suauitate pre dulcis:
immortalem deo sui fudisse meriti can¬
lium officium defuit: Quarum pͥmo
loco constituerunt prudentiã: quȩ in
ueri inuestigatione uersatur: ⁊ scientie
plenioris infundit cupiditatem. Scd̾o
iustitiã: quȩ suum cuiq tribuit: alie¬
num non uendicat: utilitatem ꝓpͥam
negligit : ut communem equitatem
custodiat. Tercio fortitudinem: quȩ
et in rebus bellicis ercelsi am̃ fortitudine.
et domi emmet: corporisq prestat ui-¬
ribus. Quarco temꝑantiam: quȩ modũ
ordinẽq seruat omiium: que uel agen¬
da uel dicenda arbitramur. Hec forsitas¬
aliquis dicat pͥmo loco poni oportuisse:
qm̃ ab his qͣttuor uͥtutib nascuntur offi¬

Expanded text:
in adversis, in Hierusalem pacificus, in victoria in adversis, in Hierusalem pacificus, in victoria mansuetus, in peccato dolens, in senectute providus, rerum modos, vices temporum per singularum sonos servavit aetatum; ut mihi videatur non minus vivendi genere, quam canendi suavitate praedulcis immortalem Deo sui fudisse meriti canutum officium defuit? Quarum primo loco constituerunt prudentiam, quae in veri investigatione versatur, et scientiae plenioris infundit cupiditatem: secundo justitiam, quae suum cuique tribuit, alienum non vindicat, utilitatem propriam negligit, ut communem aequitatem custodiat: tertio fortitudinem, quae et in rebus bellicis excelsi animi magnitudine, et domi eminet, corporisque praestat viribus: quarto temperantiam, quae modum, ordinemque servat omnium, quae vel agenda, vel dicenda arbitramur. CAaliquis dicat primo loco poni oportuisse, quoniam ab his quatuor virtutibus nascuntur offi
Abbreviated transcription (Latin):
fratri cedendum putasset delectabatur
utiq alimento secundum naturam: s
scđm pietatem cessit pecitioni. Paftor
dño gregis fidus socero gener sedulus:
in satisfactione preuius. in remuneratione
largus. Deniq sic fraternã mitigauit ira.¬
cundiam: ut cuiusuerebatur inimicicias.
adipisceretur gr̃am. Quid de ioseph loqͣr.
qui utiq habebat cupiditatem libertatiᷤ.
et suscepit seruitii necessitatem: Quam
subditus inseruitute. quam in uirtute cor¬
stans:quã benignus incarcere. sapiens
in int̾pirtatione: inpotestate moderatus :
in ubertate ꝓuidus: in fame iustus: ordi¬
nem laudis rebus adiungens: ⁊ oportum¬
tatem temporib: equitatem popłis: officii
sui moderationem dispensãs. Nob quoq
iuxta scd̃is atq aduersis reb in rep̃hensibi¬
lis: patiens: gratus deo. atq acceptus pro¬
batur. uerabatur dolorib: sedse consola¬
batur. Dauid etiam fortis in bello: patiẽs

Expanded text:
fratri cedendum putasset: delectabatur fratri cedendum putasset: delectabatur utique alimento secundum naturam, sed secundum pietatem cessit petito. Pastor domino gregis fidus, socero gener sedulus, in satisfactione praevius, in remuneratione largus . Denique sic fraternam mitigavit iracundiam; ut cujus verebatur inimicitias, adipisceretur gratiam . 112. Quid de Joseph loquar, qui utique habebat cupiditatem libertatis, et suscepit servitii necessitatem? Quam subditus in servitute, quam in virtute constans, quam benignus in carcere, sapiens in interpretatione, in potestate moderatus, in ubertate providus, in fame justus, ordinem laudis rebus adjungens, et opportunitatem temporibus, aequitatem populis officii sui moderatione dispensans ? 113. Job quoque juxta secundis, atque adversis rebus irreprehensibilis, patiens, gratus Deo atque acceptus, vexabatur doloribus, sed se consolabatur . 31 114. David etiam fortis in bello, patiens
Abbreviated transcription (Latin):
soquoq sibi filio cum consideraret e mor¬
tui corporis suiuires depositas. stcrilitatẽ
coniugis:⁊ supp̃mam senectutem: etiam
contra usum nature deo credidit. Aduer¬
te conuenire omnia. Appetitus ñ defuit:
sed reppressus ẽ. Animus equalis gerendis:
qui nec magna ꝓuilib. nec minora pro
magnis duceret: moderatio ꝓ negotiis:
ordo rerum: oportunitas temporum:
mensura uerborum: fide primus: iusti¬
tia precipuus. in prelio strenuus: in uic¬
toria non auarus: domi hospitalis:uxo
cob delect̾abat domi securum degere:
sed mater uoluit ꝑegrinari: ut daret
fraternȩ inuidiȩ locum. Uicit appctitũ:
consilii salubritas. Exul domo:ꝓfugus
a parentib:ubiq tamen conuenientem
mensuram negotiis tenuit: et temporib
oportunitatem reseruauit. Acceptus do¬
mi parentib: ut alter maturitate ꝓuo¬
catus obsequii benedictionem daret :
alter amore pio ꝓpenderet. fraterno qͦ¬
q iudicio prelatus: cum cybum suum

Expanded text:
so quoque sibi filio, cum consideraret emorso quoque sibi filio, cum consideraret emortui corporis sui vires depositas, sterilitatem conjugis, et supremam senectutem, etiam contra usum naturae Deo credidit . 110. Adverte convenire omnia. Appetitus non defuit, sed repressus est: animus aequalis gerendis, qui nec magna pro vilibus, nec minora pro magnis duceret, moderatio pro negotiis, ordo rerum, opportunitas temporum, mensura verborum. Fide primus, justitia praecipuus, in praelio strenuus, in victoria non avarus, domi hospitalis, uxorcob delectabat domi securum degere: sed mater voluit peregrinari, ut daret fraternae iracundiae locum . Vicit appetitum consilii salubritas. Exsul domo, profugus a parentibus, ubique tamen convenientem mensuram negotiis tenuit, et temporibus opportunitatem reservavit. Acceptus domi parentibus, ut alter maturitate provocatus obsequii benedictionem daret, alter amore pio propenderet . Fraterno quoque judicio praelatus, cum cibum suum
Abbreviated transcription (Latin):
Et hunc ergo mulcebat suorum suauitas:
sed imperii celestis.: ⁊ remunerationis ȩt̃nȩ
consideratio mouebat amplius. Nonne
considerabat uxorem imbecillem ad labo¬
res: teneram ad iniurias: decoram ad in¬
centiua insolentium sine summo non
posse duciꝑiculo: & tamen subire om̃ia
quam excusare: consultius duudicauit.
Deinde cum descenderet in egyptum:
monuit ut diceret se sororem esse. non
uxorem ipsius. Aduerte quanti appeti¬
tus. Timebat ꝓprie saluti: timebat uro.¬
ris pudori: suspcctas habebat egyptioꝵ
libidines: & tamen preualuit apud eũ
ratio exseqͤnde deuotionis. Considera¬
uit enĩ quod dei fauore ubiq tututꝰ
esse posset: offenso aũt̃ dño: etiam domi
non posset illesus manere. Uicit igitur
appetitum ratio: ⁊ obedientem sibi pre¬
sticit. Capto nepote non ꝑterritus. neq
tot regum turbatus populis. bellum
reppecit: uictoria potitus predȩ partem
cuius ipse fuit auctor recusauit. Promis¬

Expanded text:
Et hunc ergo mulcebat suorum suavitas, Et hunc ergo mulcebat suorum suavitas, sed imperii coelestis 30 et remunerationis aeternae consideratio movebat amplius. Nonne considerabat uxorem imbecillem ad labores, teneram ad injurias, decoram ad incentiva insolentium, sine summo non posse duci periculo? Et tamen subire omnia, quam excusare consultius dijudicavit. Deinde cum descenderet in Aegyptum, monuit ut diceret se sororem esse, non uxorem ipsius. 108. Adverte, quanti appetitus. Timebat uxoris pudori, timebat propriae saluti, suspectas habebat Aegyptiorum libidines; et tamen praevaluit apud eum ratio exsequendae devotionis. Consideravit enim quod Dei favore ubique tutus esse posset, offenso autem Domino, etiam domi non posset illaesus manere. Vicit igitur appetitum ratio, et obedientem sibi praestitit. 109. Capto nepote, non perterritus neque tot regum turbatus populis, bellum repetit: victoria potitus, praedae partem cujus ipse fuit auctor, recusavit . Promis
Abbreviated transcription (Latin):
suscepisse: aut magnam inferiore desti¬
tuisse uideainur. Tertium. de modera-¬
tione ftudiorum operumq nr̃oꝵ. De or¬
dine quoq rerum et de oportunitate tẽ¬
porum: non dissimulandum puto Sed
primum illud quasi fundamentum est
omnium: ut appetitus rationi appareat.
Scd̾m et tercium idem est: hoc est inutͦq
moderatio. Uacat enĩ apud nos spetiei li¬
beralisq pulchritudo. habetur dignitatis
contemplatio. Sequitur de ordine rerum.
et de oportunitate temporum: acꝑhoc tria
sunt que uideamus utrum in aliqͦ scoꝵ
consum mata possimus docere. Primũ
ipse pater abraham qui ad magisteriũ
future successionis informatus ⁊ instrue¬
tus. est iussus exire de t̾ra sua & de cogna¬
tione sua et de domo patris sui:nonne
multiplicate necessitudinis ꝑstrictus affec¬
tu: tam̃ appetitum rationi obedientẽ p̃-¬
buit: Quen enim terre suȩ: cognationis:
domus quoq ꝓprie gratia non delectaret:

Expanded text:
suscepisse, aut magnam inferiore destisuscepisse, aut magnam inferiore destituisse videamur. Tertium de moderatione studiorum, operumque nostrorum: de ordine quoque rerum et de opportunitate temporum, non dissimulandum puto. 106. Sed primum illud quasi fundamentum est omnium, ut appetitus rationi pareat: secundum et tertium idem est, hoc est, in utroque moderatio. Vacat enim apud nos speciei liberalis, quae pulchritudo habetur, et dignitatis contemplatio. Sequitur de ordine rerum, et de opportunitate temporum. Ac per hoc tria sunt, quae videamus utrum in aliquo sanctorum consummata possimus docere. 107. Primum ipse pater Abraham, qui ad magisterium futurae successionis informatus et instructus est, jussus, exire de terra sua, et de cognatione sua, et de domo patris sui ; nonne multiplicatae necessitudinis praestrictus affectu, tamen appetitum rationi obedientem praebuit? Quem enim terrae suae, cognationis, domus quoque propriae gratia non delectaret?
Abbreviated transcription (Latin):
oris positi. Uc uobis qui ridetis: quia flebi
mus:ut hic rideutes illic flcamus:Non so¬
lum ꝓfusos: s om̃s etiã iocos declinandos
arbitror: nisi forte plenum grauitatis ⁊ gr̃e.
sermonem esse non iecorum ẽ. Nã de uo¬
ce quid loquar: Quamsimplicẽ et puram
esse satis arbitror: canoram aũt esse: nature
est non industriȩ. Sit sane distinct̾a ꝓ nun¬
tiationns modo. et plena succi uirilis : aut a¬
grestem ac subrusticum fugiat somnum:
non ut rychinum affectet scenicũ: s mnysticũ
to: nunc de actione uitȩ quid congruat
consideremus. Tria autem in hoc genere
spectanda cernimus. Unum. ut raciomi
appetitus non reluctetur: hoc enĩ solumiͦ
possunt offitia nr̃a illi decori conue-¬
nire. Si enĩ appetitus rationi obediat:
facile id quod deceat in omnib officiis
conseruari potest. Deinde. ne maiore stu¬
dio quam res ipsa est quȩ suscipitur uel
minore: aut paruam magno ambitu

Expanded text:
oris propositi. Vae vobis, qui ridetis, quia flebitoris propositi. Vae vobis, qui ridetis, quia flebitmus, ut hic ridentes, illic fleamus? Non solum profusos, sed omnes etiam jocos declinandos arbitror; nisi forte plenum suavitatis et gratiae sermonem esse, non indecorum est. 104. Nam de voce quid loquar, quam simplicem et puram esse satis arbitror: canoram autem esse naturae est, non industriae. Sit sane distincta pronuntiationis modo, et plena succi virilis; ut agrestem ac subrusticum fugiat sonum, non ut rythmum affectet scenicum, sed mysticum to, nunc de actione vitae quid congruat, consideremus. Tria autem in hoc genere spectanda cernimus: unum, ut rationi appetitus non reluctetur; hoc enim solummodo possunt officia nostra illi decoro convenire. Si enim appetitus rationi obediat, facile id quod deceat in omnibus officiis conservari potest. Deinde ne majore studio quam res ipsa est quae suscipitur, vel minore: aut parvam magno ambitu
Abbreviated transcription (Latin):
mo cnĩ tediosus: iras excitat. Quam uero
indecorum ut cum omnis confabulatio
habere soleat incrementum gr̃e. habeat
neuum offensionis. Tractatus quoq de
doctrina fider: de magisterio continentie:
de disceptatione iustitie: adhortatione
diligentie: non unus semꝑ: sed ut se de¬
derit leccio nobis. et arripiendus ẽ. et ꝑ¬
ut possumus prosequendus. Neq niiũ
plirus: neq cito interruptus: ne uel fasti¬
dium derelinquat. uel desidiam prodat
atq incuriã. Oratio pura. simpler. dilucida
atq manifesta: plena grauitatis et ponde¬
ris: non affect̾ata elegantia. s non inter¬
cendi dant precepta seculares uiri. que no¬
bis pretereunda arbitror: ut de iocandi dis¬
ciplina. Nam licet interdum honesta ioca
ac suauia sint: tamen ab ecclesiastica ab¬
horrent regła. Quoniã que inscripturis
non repperimus: ca quẽ adinodum usurpa¬
re possumus: Cauenda sunt cnĩ etiã in
fabulis: ne inflectant grauitatem seueri¬

Expanded text:
mo enim taediosus iram excitat. Quam vero mo enim taediosus iram excitat. Quam vero indecorum, ut cum omnis confabulatio habere soleat incrementum gratiae, habeat naevum offensionis? 101. Tractatus quoque de doctrina fidei, de magisterio continentiae, de disceptatione justitiae, adhortatione diligentiae, non unus semper, sed ut se dederit lectio, nobis et arripiendus est, et prout possumus, prosequendus: neque nimium prolixus, neque cito interruptus; ne vel fastidium derelinquat, vel desidiam prodat atque incuriam. Oratio pura, simplex, dilucida, atque manifesta, plena gravitatis et ponderis: non affectata elegantia, sed non intercendi dant praecepta saeculares viri, quae nobis praetereunda arbitror, ut de jocandi disciplina. 29 Nam licet interdum honesta joca ac suavia sint, tamen ab ecclesiastica abhorrent regula; quoniam quae in Scripturis sanctis non reperimus, ea quemadmodum usurpare possumus? 103. Cavenda enim etiam in fabulis, ne inflectant gravitatem severi
Abbreviated transcription (Latin):
tationemq fidei atq iustitiȩ. In utroq ser¬
uandum. nesit aliqua ꝑturbatio: s tanqͣ
mitis et placidus. et beniuolentiȩ plenus
et gr̃e. sine ulla ducatur sermo contume¬
lia. Absit ꝑtinax in familiari sermone con-¬
tentio. Questiones enĩ magis excitare ina-¬
nes: quam utilitatis aliquia afferre solet.
Disceptatio sine ira: suauitas sine amari¬
tudine sit: i otio sine asperitate: horta¬
tio sine offensione. &̾ sicut in omm accu
uitȩ idcauere debenus. ne rationẽ nimiꝰ
animi motus excludat. s teneamus consilii
locum: ita etiam in sermone formulam eã
tenen conuenit: ne aut ira excitetur aut
odium: aut cupiditatis nr̃e. aut ignauie
aliqua expͥmamus indicia. Sit igit᷑ sermo
buiusmodi: descripturis maxie. Quid
enĩ magis nos oportet loqui quam de
conuersatione optima: adhortatione ob¬
seruationis. disciplinȩ custodia : Habeat
caput eius rationẽ: ⁊ finis modum. Ser¬

Expanded text:
tationemque fidei atque justitiae. In utroque sertationemque fidei atque justitiae. In utroque servandum, ne sit aliqua perturbatio: sed tamquam mitis et placidus, et benevolentiae plenus et gratiae, sine ulla sermo ducatur contumelia. Absit pertinax in familiari sermone contentio; quaestiones enim magis excitare inanes, quam utilitatis aliquid afferre solet. Disceptatio sine ira, suavitas sine amaritudine sit, monitio sine asperitate, hortatio sine offensione. Et sicut in omni actu vitae id cavere debemus, ne rationem nimius animi motus excludat, sed teneamus consilii locum: ita etiam in sermone formulam eam teneri convenit, ne aut ira excitetur, aut odium, aut cupiditatis nostrae, aut ignaviae aliqua exprimamus indicia. 100. Sit igitur sermo hujusmodi de Scripturis maxime. Quid enim magis nos oportet loqui, quam de conversatione optima, adhortatione observationis, disciplinae custodia. Habeat caput ejus rationem et finis modum. Ser
Abbreviated transcription (Latin):
pentinis excitetur cõmotionib: sed iugo
quodam rationis et habenis astricta mi¬
tescat. Sunt aũt gemini motus: hoc est co
gitationum et appetitus Aiteri cogitationũ:
alteri appetitus: non confusi: sed discreti &
dispares. Cogitationes uerum exquirere.
et quasi emolere muneris habent. appetit
ad aliquid agendum impellit atq excitat.
Itaq ipso genere nature sus et cogitatio¬
nes tͣnquillitatem sedationis infundunt.
et appecitus motũ agendi ercutit. Ita ergo
informatisimus. ut bonarum rerum sube.¬
at animum cogitatio: appetitus rationi
obtemꝑet. siuere ut illud decorum custo.¬
diamus animum uolumus intendere: ne
rationem exeludat rei alicuius affectus:
sed ratio quid honestati conueniat erami
spectare diximus. ut sciamus infactis ddic¬
tisue qui modus: prior aũt ordo loqͥndi
quam faciendi est: sermo in duo diuidit᷑.
in colloquium familiare: ⁊ intͣctatum discep¬

Expanded text:
pentinis excitetur commotionibus, sed jugo pentinis excitetur commotionibus, sed jugo quodam rationis et habenis astricta mitescat. CAPUT gitationum et appetitus: alteri cogitationum, alteri appetitus: non confusi, sed discreti et dispares. Cogitationes verum exquirere, et quasi emolere muneris habent: appetitus ad aliquid impellit agendum atque excitat. Itaque ipso genere naturae suae et cogitationes tranquillitatem sedationis infundunt, et appetitus motum agendi excutit. Ita ergo informati simus, ut bonarum rerum subeat animum cogitatio: appetitus rationi obtemperet si vere ut illud decorum custodiamus, animum volumus intendere ne rationem excludat rei alicujus affectus: sed ratio quid honestati conveniat, examispectare diximus, ut sciamus in factis dictisve quis modus: prior autem ordo loquendi quam faciendi est; sermo in duo dividitur, in colloquium familiare, et in tractatum, discep
Abbreviated transcription (Latin):
culpa cui irasci debeatis. Non potest enĩ fieri:
ut non rerum indignitate moueamur. Alio¬
quin non uirtus: sed lentitudo et remissio
iudicatur. Irascimini ergo: ita ut aculpa ab¬
stineatis. Uelsic: si irascimini nolite peccare:
sed iuincite ratione iracundiã. Uel certe sic:
si irascimim uobis irascimini: quia cõmoti
estis: et non peccabitis. Qͥ enĩ sibi irascit᷑ quia
cito motus est. desint irasci alteri. Q autẽ
uult iram suam ꝓbare. iustam. plus inflam¬
matur: et cito inculpam cadit. Melior est
aũt scdm salomonẽ qui iracundiam conti¬
n et: quam qui urbem capit: quia ira etiã
fortem decipit. Cauere igit᷑ debemus. ne
imꝑturbationes prius incidamus: quam
animos nr̃os ratio componat. Ex animat
enĩ mentẽ plerumq aut ira. aut dolor.
aut formido mortis: et impuiso percellit
ictu. Ideo preuenire pulchrum ẽ cogitatio¬
ne que uoluendo mentem exerceat: ne re¬

Expanded text:
culpa est, cui irasci debeatis. Non potest enim fieri, culpa est, cui irasci debeatis. Non potest enim fieri, ut non rerum indignitate moveamur: alioquin non virtus, sed lentitudo et remissio judicatur. Irascimini ergo ita, ut a culpa abstineatis. Vel sic: Si irascimini, nolite peccare, sed vincite ratione iracundiam. Vel certe sic: Si irascimini, vobis irascamini, quia commoti estis, et non peccabitis. Qui enim sibi irascitur, quia cito commotus est, desinit irasci alteri: qui autem vult iram suam justam probare, plus inflammatur, et cito in culpam cadit. Melior est autem secundum Salomonem , qui iracundiam continet, quam qui urbem capit; quia ira etiam fortes decipit. 97. Cavere igitur debemus, ne in perturbationes prius incidamus, quam animos nostros ratio componat; exanimat enim mentem plerumque aut ira, aut dolor, aut formido mortis, et improviso percellit ictu. Ideo praevenire pulchrum est cogitatione, quae volvendo mentem exerceat; ne re
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit. O te infelicem: quam afflctarem
nisi iratus essem Sed iam dauid. ⁊ armatã
dexterã in indignationẽ comp̃sserat. & qͣn¬
to plus est non remaledicere. ꝗͣ non uindica¬
re: &e uellatores aduersus nabal adultionem
paratos. abygail dep̃catione reuocarat. Unde
aduertimus: tempestiuis quoq intercessio¬
nib non solum cedere nos. sed etiam delecta¬
ti oportere. Cousq autem dauid delectatus
est ut bene diceret interuenientẽ. q̃d astudio
uindicte reuocat᷑. forte iam dixerat de inimi
cis: qĩ declinauerunt in me iniquitates:
et inira molesti erant michi. Audiamus tur¬
batus inira quid dixerit. Quis dabit michi
pennas sicut columbe: et uolabo ⁊ reqͥescã:
Iui ad iracundiã prouocabant: hic eligebans
et nolite peccare. Moralis magister.qui na¬
turalem affectum inflectendum magis ra¬
tione doctrine: quam extirpandũ nouerit.
Moralia docet: hoc est irascimini: ubi est¬

Expanded text:
dixerit: O te infelicem, quem afflictarem, dixerit: O te infelicem, quem afflictarem, nisi iratus essem! Sed jam David et armatam dexteram in indignatione compresserat . Et quanto plus est non remaledicere, quam non vindicare? Et bellatores adversus Nabal ad ultionem paratos, Abigail deprecatione revocaverat. Unde advertimus tempestivis quoque intercessionibus non solum cedere nos, sed etiam delectari oportere. Eo usque autem delectatus est, ut benediceret intervenientem, quod ab studio vindictae revocatus foret. 95. Jam dixerat de inimicis suis: Quoniam declinaverunt in me iniquitatem, et in ira molesti erant mihi . Audiamus turbatus in ira quid dixerit: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam ? Illi ad iracundiam provocabant, hic tranquilliet nolite peccare . Moralis magister, qui naturalem affectum inflectendum magis ratione doctrinae, quam extirpandum 27 noverat, moralia docet; hoc est, Irascimini ubi
Abbreviated transcription (Latin):
puer inter se mouentur. facile sedant᷑.
et maiori suauitate in se recurrunt. Nes¬
ciunt se subdole. artificioseq tractare. No¬
lite hos contempnere pueros: de quibus
dñs ait. Nisi conuersi fueritis.: ⁊ efficiamini
sicut puer iste: non intrabitis ierabitis in
regnum celorum. Itaq ipse dñs. hoc est dĩ
uirtus. sicut puer cum malediceretur. non
remaledixit: cum ꝑcuteretur non reꝑcussit.
Ita gͦ te compara: ut quasi puer iniuriam
non tencas: maliciã non ȩxerceas. Om̃ia ate.
inocenter ꝓficiscantur. Non consideres: qͥd
ab aliis in te reuertat᷑. Locũ tuum serua: sim¬
plicitatẽ ⁊ puritatẽ tui pectoris custodi. No¬
li respondere irato adiracundiam eius: si¬
ue imprudenti ad imprudentiã. Cito cul¬
pa culpã excucit. Si lapides teras: ñ ne igniᷤ
erumpit: ferunt gentiles. ut in maius oĩa
uerbis excollere solent: archite tarentim dic¬
tum phylosophi: quod ad uillicum suum

Expanded text:
pueri inter se moventur, facile sedantur, pueri inter se moventur, facile sedantur, et majori suavitate in se recurrunt. Nesciunt se subdole artificioseque tractare. Nolite hos contemnere pueros, de quibus Dominus ait: Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut puer iste, non intrabitis in regnum coelorum . Itaque et ipse Dominus, hoc est, Dei virtus, sicut puer, cum malediceretur, non remaledixit: cum percuteretur non repercussit . Ita ergo te compara, ut quasi puer injuriam non teneas, malitiam non exerceas: omnia a te innocenter proficiscantur. Non consideres quid ab aliis in te revertatur. Locum tuum serva, simplicitatem et puritatem tui pectoris custodi. Noli respondere irato ad iracundiam ejus, sive imprudenti ad imprudentiam. Cito culpa culpam excutit. Si lapides teras, nonne ignis erumpit? 94. Ferunt gentiles, ut in majus omnia verbis extollere solent Architae Tarentini dictum philosophi, quod ad villicum suum
Abbreviated transcription (Latin):
derit in te: non relinquas locum tuum.
secdatio indignationis est. Aut si te contu¬
matia respondentis mouerit. ⁊ ꝑuersitas
impulerit ad indignationem: si non po¬
tueris mitigare mentem. repͥme linguã
tuam. Sic enim scriptum ẽ. Cohibe lingͣm
tuã amalo: et labia tua ne loqͣnt᷑ dolum.
Deinde inquire pacem: et sequere eã. Pacẽ
illam iacob sc̃i uide. quã primũ sedato
aminum. Si non preualueris: frenos lin-¬
guȩ tuȩ impone. Deinde reconciliatio¬
nis studium non precermittas. Hȩc ora-¬
tores scłi de nr̃is usurpata in suis posue¬
re libris: sed ille sensus huius habet
gratiã. qui prior dirit. Uitemus gͦ aut
temperemus iracundiam: nesit eius aut
in laudib exceptio: aut inuiciis exagge¬
ratio. Non mediocre est mitigare iracundiã:
non inferius quam omnino non commoue¬
ri. Moc nr̃m est:nature illud. Deniq commo¬
tiones in pueris inoxie sunt: que plus ba-¬
bent gr̃ẽ quam amaritudinns. Et si cito

Expanded text:
derit in te, non relinquas locum tuum. derit in te, non relinquas locum tuum. sedatio indignationis est. Aut si te contumacia respondentis moverit, et perversitas impulerit ad indignationem: si non potueris mitigare mentem, reprime linguam tuam. Sic enim scriptum est: Cohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum. Deinde inquire pacem, et sequere eam . Pacem illam sancti Jacob vide, qua tu primum sedato animum: si non praevalueris, frenos linguae impone tuae: deinde reconciliationis studium non praetermittas. Haec oratores saeculi de nostris usurpata in suis posuere libris: sed ille sensus hujus habet gratiam, qui prior dixit. 93. Vitemus ergo, aut temperemus iracundiam; ne sit ejus aut in laudibus exceptio, aut in vitiis exaggeratio. Non mediocre est mitigare iracundiam: non inferius quam omnino non commoveri. Hoc nostrum est, naturae illud. Denique commotiones in pueris innoxiae sunt, quae plus habent gratiae, quam amaritudinis. Et si cito
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓposito: innaturam uertatur. Deinde
qm ita plerumq motus infixus est na¬
ture ac moribus. ut euelli atq euitari ñ
queat: si ꝓuideri potuerit. racione repri-¬
matur: aut si prius occupatus fuerit
ammus ab indignatione. quam consi¬
lio ꝓspici ac ꝓuideri potuerit ne occu¬
paretur. meditare quomodo motum
animi tui uincas: iracundiam tẽperes.
Resiste ux si potes: cede si nonpotes: qͥa
scriptum ẽ. Date locum ire. lacob fr̃i in¬
dignanti pie cessit: et rebecce. id est pati¬
entiȩ instructus consilio abesse maluit &
peregrinari. quam excitare fratris indig¬
nationẽ: & tunc redire cum fratrem miti¬
gatum putaret. et ideo tantam apud dm̃
inuenit gr̃am. Quibz demde obsequiis.
quantis munerib fratrem ipsum recon¬
ciliauit sibi ÷ ut ille prerepte beatitudiniᷤᷤ
non meminissec: meminisset delate satis¬
factionis: Ergo si preuenerit. et preoccu¬
pauerit mentẽ tuam iracundia. et ascen¬

Expanded text:
proposito, in naturam vertatur. Deinde proposito, in naturam vertatur. Deinde quoniam ita plerumque motus infixus est naturae ac moribus, ut evelli atque evitari non queat: si praevideri potuerit, ratione reprimatur. Aut si prius occupatus fuerit animus ab indignatione, quam consilio prospici ac provideri potuerit, ne occuparetur: meditare quomodo motum animi tui vincas, iracundiam temperes. Resiste irae, si potes: cede, si non potes; quia scriptum est: Date locum irae . 91. Jacob fratri indignanti pie cessit , et Rebeccae, id est, patientiae instructus consilio, abesse maluit et peregrinari, quam excitare fratris indignationem; et tunc redire, cum fratrem mitigatum putaret. Et ideo tantam apud Deum invenit gratiam. Quibus deinde obsequiis, quantis muneribus fratrem ipsum reconciliavit sibi; ut ille praereptae benedictionis non meminisset, meminisset delatae satisfactionis ! 92. Ergo si praevenerit et praeoccupaverit mentem tuam iracundia, et ascen
Abbreviated transcription (Latin):
Quid opus est ut ille quoq uisitationeᷤᷤ
crebre accipiant auctoritatem:Quid si
aliqua illarum forte labatur ⁊cur alie¬
ni lapsus sub eas inuidiam: Quã multoᷤ
etiam fortes: illecebra decepit. Quanti ñ
dederunt errori locum: & dederunt suspi-¬
as: Illum alloquimur cum oramus: illũ
audimus cum diuina leguus oracła.
Quid nobis cum alienis domibus :
Una est domus: que om̃s capit. Illi po¬
tius ad nos ueniant: qui nos requirunt.
Quid nobis cum fabulis. Ministerium al¬
taribus xp̃i: non obsequium hominibus
deferendum recepimus. Humiles decet
esse: mites decet: mansuetos : graues:
patientes: modum tenere in omnibus :
ut nullum uitium esse in moribus. uel
tacitus uultus. uel sermo annuntiet.
potest: cohibeatur. Mala enim illex pec.¬
cati indignatio est: que ita animum ꝑ¬
turbat: ut rationi non relinquat locũ.
Primum est igitur si fieri potest. ut
moꝵ tnqͥuitas usu qͥdam. affectione.

Expanded text:
Quid opus est ut illae quoque visitationes Quid opus est ut illae quoque visitationes crebrae accipiant auctoritatem? Quid si aliqua illarum forte labatur? cur alieni lapsus subeas invidiam? Quam multos etiam fortes illecebra decepit! Quanti non dederunt errori locum, et dederunt suspias? Illum alloquimur cum oramus, illum audimus cum divina legimus oracula. Quid nobis cum alienis domibus? Una est domus, quae omnes capit. Illi potius ad nos veniant, qui nos requirunt. Quid nobis cum fabulis? Ministerium altaribus Christi, non obsequium hominibus deferendum recepimus. 89. Humiles nos esse decet, mites, mansuetos, graves, patientes, modum tenere in omnibus; ut nullum vitium esse in moribus vel tacitus vultus, vel sermo annuntiet. potest, cohibeatur; mala enim illex peccati indignatio est: quae ita animum perturbat, ut rationi non relinquat locum. Primum est igitur, si fieri potest, ut morum tranquillitas usu quodam, affectione,
Abbreviated transcription (Latin):
centum quendam bonorum operum.
Usus enim: cito inflectit naturam. Unde
prudenter factis conuenire ecclesiastiçiᷤ
et maxime ministrorum officiis arbitͦr:
declinare extraneorum conuiuia: uel
ut ipsi hospitales sitis peregrinantibus:
uel ut ea cautione. nullus sit obꝓbrio
locus. Conunua quippe extraneorum:
occupationes habent. Tunc etiam epu¬
landi produnt cupiditatem: subrepuis
etiam fabulȩ firquenter de scło acuolup¬
tatibus. Claudere aures non potes ꝓhibẽ
putatur suꝑbiȩ. Subrẽpunt etiam p̃-¬
ter uoluntatẽ pocula. Melius est tuȩ
domui semel excuses: quam aliene fre-¬
quenter. Et ut ipse sobrius surgas: tam̃
ex aliena insolentia condem nari non de¬
bet presentia tua. Uiduarum ac uirgi¬
num domos. nisi uisitandi gr̃a iunioreᷤ
adire non est opus: et hoc cum seniorib:
hoc est uel cum ep̃o: uel si grauior est
causa cum presbiteris. Quid necesse ẽ.
ut demus secularib obtrectandi locũ :

Expanded text:
centum quemdam bonorum operum; centum quemdam bonorum operum; usus enim cito inflectit naturam. 86. Unde quam prudenter factis convenire ecclesiasticis, et maxime ministrorum officiis arbitror, declinare extraneorum convivia: vel ut ipsi hospitales sitis peregrinantibus, vel ut ea cautione nullus sit opprobrio locus. Convivia quippe extraneorum occupationes habent, tum etiam epulandi produnt cupiditatem. Subrepunt etiam fabulae frequenter de saeculo ac voluptatibus: claudere aures non potes, prohibere, putatur superbiae. Subrepunt etiam praeter voluntatem pocula. Melius est tuae domui semel excuses, quam alienae frequenter: et ut ipse sobrius surgas, tamen ex aliena insolentia condemnari non debet praesentia tua. 87. Viduarum ac virginum domos, nisi visitandi gratia, 25 juniores adire non est opus: et hoc cum senioribus, hoc est, vel cum episcopo, vel si gravior est causa, cum presbyteris. Quid necesse est ut demus saecularibus obtrectandi locum?