comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ec om̃ia locutus ẽ irĩc in parabolis
ad turbas. R Et talib multis pa¬
rabolis loquebatur eis u̾bum ꝓut pote¬
rant audire. M Et sine parabolis ñ lo¬
quebatur eis. ut impleret᷑ qđ dictum ẽ
ꝑ ꝓpħam dicentẽ. Aꝑiam in parabolis
os meũ. eructuabo abscondita. a con¬
¶stitutione mundi. MaSist.¬
tiam talib parabolis loquebatur
turbis. qd ꝑ sumilitudinem terrenam
facile poterant ꝑcipere celestia. Remisi.¬
ine parabolis ñ loquebatur eis. quia
nullus facile eius sermo muenitu
in qͦ ñ aliquid parabolarũ sit int̃mixtum
considerandũ est. parabolice eũ ẽẽ locu¬
tum. Eructuabo abscondita. de thesauro
secreti mei p̃dicando mysteria. M. Cͦ.¬

Expanded text:
Haec omnia locutus est Jesus in parabolis ad turbas. R. Et talibus multis parabolis loquebatur eis verbum prout poterant audire. M. Et sine parabolis non loquebatur eis, ut impleretur quod dictum est per Prophetam dicentem: Aperiam in parabolis os meum ; eructabo abscondita a constitutione mundi. Etiam talibus parabolis loquebatur turbis, quod per similitudinem terrenam facile poterant percipere coelestia. Sine parabolis non loquebatur eis; quia nullus facile ejus sermo invenitur, in quo non aliquid parabolarum sit intermistum. considerandum est, parabolice eum locutum esse, eructabo abscondita, de thesauro secreti mei praedicando mysteria. M.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsꝑa blandiendo eos retardant. Contra
quȩ damna utraq. sem̃ qd̃ acceꝑat tita.¬
ri curabat paulus qui ait. ꝑ arma uisti¬
ciȩ a dextris ⁊ a sinistris. Quiuͦ in ter¬
ram bonam seminat᷑ ẽ. hic ẽ qui u̾bum
audit ⁊ intelligit. & fructũ affert. &
facit aliud quidẽ centũ. aliud aũt sexa¬
ginta. porro aliud tͥgnita. Diu̾sitas
bone terre. animȩ st̃ pie credentium.
& ut lucas habet. in patientia fructifi¬
cant. quia bona agunt. & mala ꝑximor
equammit tolerant. ut post flagella
humilit suscepta ad requiẽ suscipian
contritionib expressa. amurcã deserit.¬
& in olei liquorẽ pinguescit. Sic ꝑtritu¬
ram areȩ a paleis grana separantur. &
ad horreũ purgata ꝑueniunt. Quic̃q
gͦ appetit plene uicia uincere. studeat
humilit̾ purgationis suȩ flagella tole
deputamꝰ uirginib. sexagesimum

Expanded text:
prospera blandiendo eos retardant. Contra prospera blandiendo eos retardant. Contra quae damna utraque semen quod acceperat, tutari curabat Paulus qui ait: Per arma justitiae a dextris et a sinistris . Qui vero in terram bonam seminatus est, hic est qui verbum audit et intelligit et fructum affert, et facit aliud quidem centum, aliud autem sexaginta, porro aliud triginta. Diversitas bonae terrae, animae sunt pie credentium.  ut Lucas habet ait, in patientia fructificant, quia bona agunt, et mala proximorum aequanimiter tolerant, ut post flagella humiliter suscepta ad requiem suscipiantliva contritionibus expressa, amurcam deserit, et in olei liquorem pinguescit. Sic per trituram areae a paleis grana separantur, et in horreum purgata perveniunt. Quisquis ergo appetit plene vitia vincere, studeat humiliter purgationis suae flagella tolerare. deputamus virginibus, sexagesim
Abbreviated transcription (Latin):
& uoluptates suffocant. quia importu¬
nis cogitationib sius. guitur m̃tis stran¬
gulant. & dũ bonsĩ desicłium ad cor in¬
trare nͣ sinunt. quasi aditũ uitalis flatꝰ
claudendo necant. Duo sunt in diuitis
contraria. sollicitudines udelicet ⁊ uo¬
luptates. q̃ possessores suos & afflictos
⁊ lubricos faciunt. Sed quia uoluptaᷤ
afflictioni ñ conuenit. alio tẽpore solli¬
citudo spe acqͥrendi seu timore ꝑdendi
affligit. alio uoluptas ꝑ affluentiam
emollit ⁊ effluere facit. Multi quidẽ
audientes disputationẽ contra auari.¬
ciam uł luxuriã. dicunt contẽptores se¬
culi ⁊ castos homines ẽẽ beatos. subi spe¬
cies concupiscibiles eoꝵ obtutib p̃sen¬
tantur: mox recedit ab eis quicquid
recte cogitauerant. Beda.¬
eminati ergo suꝑ petrosã terrã. &
in spmis sunt illi qͥ uerbũ ⁊ ꝓbant & de¬
sidĩo gustant. s ne ad utilitatẽ uerbi
ꝑueniant. uitȩ huiꝰ adu̾sa t̾rendo uel

Expanded text:
et voluptates suffocant, quia importuet voluptates suffocant, quia importunis cogitationibus suis guttur mentis strangulant, et dum bonum desiderium ad cor intrare non sinunt, quasi aditum vitalis flatus claudendo necant. Duo sunt in divitiis contraria, sollicitudines videlicet et voluptates, quae possessores suos et afflictos et lubricos faciunt. Sed quia voluntas afflictioni non convenit, alio tempore sollicitudo spe acquirendi seu timore perdendi affligit, alio voluptas per affluentiam emollit, et effluere facit. Multi quidem, audientes disputationem contra avaritiam vel luxuriam, dicunt contemptores saeculi et castos homines esse beatos; sed ubi species concupiscibiles eorum obtutibus praesentantur, mox recedit ab eis quidquid recte cogitaverant. Seminati ergo supra petrosam terram et in spinis, sunt illi, qui verbum et probant et desiderio gustant, sed ne ad utilitatem verbi perveniant, vitae hujus adversa terrendo vel
Abbreviated transcription (Latin):
tur suꝑ petrosa. id÷ suꝑ cogitationes
plenas duricia. ad retinendũ qđ libent̃
audiunt temporales dicunt᷑. quia ad
tempus credunt. ⁊ in tẽpore tẽptationis
scandalizant᷑. qđ ẽ a tranquillitate m̃¬
stis ruere. IeroNim
ultum quippe distat int̾ eum qui
multis tribulationib dñm negare cõ¬
pellitur. ⁊ eũ qui ad pͥmam ꝑsecutionẽ
corruit. Qui aũt est seminatꝰ in spinis.
hic ẽ qui u̾bum audit. ⁊ sollicitudo sclĩ
istius. & fallacia diuitiarũ suffocat uer¬
bum. & sine fructu efficitur. GregoRiꝰ
iuitiȩ ⁊ si int̃dum delectent. tamen
spinȩ sunt. quia cogitationũ suarũ
punctionib m̃tem lacerant. & cũ usq
ad peccatũ ꝑtrahunt. quasi inflicto uul¬
nere cruentant. Quas bene dñs fallaceᷤᷤ
appellat. quia du nobiscũ ꝑmanere ñ
possunt. nec m̃tis in opiam expellunt.
Solȩ diuitiȩ uere st̃: q̃ nos uirtutib di¬
uites faciunt. Solliciiudines ⁊ diuitiȩ

Expanded text:
tur super petrosa, id est super cogitationes tur super petrosa, id est super cogitationes plenas duritia ad retinendum quod libenter audiunt, temporales dicuntur; quia ad tempus credunt, et in tempore tentationis scandalizantur, quod est a tranquillitate mentis ruere. HIERON. Multum quippe distant inter eum, qui multis tribulationibus Dominum negare compellitur, et eum qui ad primam persecutionem corruit. Qui autem est seminatus in spinis, hic est qui verbum audit, et sollicitudo saeculi istius et fallacia divitiarum suffocat verbum, et sine fructu efficitur. GREGOR. Divitiae etsi interdum delectent, tamen spinae sunt, quia cogitationum suarum punctionibus mentem lacerant; et cum usque ad peccatum pertrahunt, quasi inflicto vulnere cruentant. Quas bene Dominus fallaces appellat, quia diu nobiscum permanere non possunt, nec mentis inopiam expellunt. Solae divitiae verae sunt, quae nos in virtutibus divites faciunt. Sollicitudines et divitiae
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ regni ȩt̃ni. & intelligere
negligit. talis ẽ subaudis. qd̃ uenit ma¬
lus id diabolus ad eũ. Hic ẽ qui semi
qd audit. nullatenus infra cordis uiã
pessimis cogitationib tritã. suscipit il¬
lud. Uel ita. Extra uiã que ẽ ueritas xp̃i
seminat᷑ uerbũ. ⁊ ñ in uia. cũ auditores
ñ curant retinere illud nec intelligere.
Inquã uiam qͥ ñ intrat. s in circuitũ
uadit: errorẽ incurrit. Cauendũ ẽ ubi¬
cunq dñs exponit sermones suos. ne
aliud quam ipse exponit. uł plus intelli¬
gere uelimꝰ. Exposuit aũt ut doceret
significationes querendas in his etiã
quȩ ñ explanauit. Qui aũt suꝑ pet̾sa
seminatus ẽ. hic ẽ qui u̾bum audit. &
continuo cũ gaudio accipit illud. ñ habet
in se radicẽ.s ẽ temporalis. Facta aũt tri¬
bulatione ⁊ ꝑsecutione ꝓpt̾ u̾bum: conti¬
nuo scandalizatur. Ita dr homo qͥ sem̃
u̾bi suscipit seminatus: sic̃ terra postꝗͣ
sem̃ recepit. dr̃ semmata. Qui gͦ seminan¬

Expanded text:
rbum regni, aeterni, et intelligere negligit, talis est, subaudis: quod venit malus, id est diabolus ad eum. Hic est qui semiquod audit, nullatenus intra cordis viam pessimis cogitationibus tritam, suscipit illud. Vel ita: Extra viam quae est veritas Christi, seminatur verbum, et non in via, cum auditores non curant retinere illud nec intelligere. In quam viam qui non intrat, sed in circuitu vadit, errorem incurrit. Cavendum est, ubicunque Dominus exponit sermones suos, ne aliud quam ipse exponit vel plus intelligere velimus. Exposuit autem, ut doceret, significationes quaerendas in his etiam quae non explanavit. Qui autem supra petrosa seminatus est, hic est qui verbum audit, et continuo cum gin se radicem, sed est temporalis. Facta autem tribulatione et persecutione propter verbum, continuo scandalizatur. Ita dicitur homo qui semen verbi suscipit, seminatus, sicut terra postquam semen receperit, dicitur seminata. Qui ergo seminan
Abbreviated transcription (Latin):
Excecauit oculos eoꝵ ut ñ uideant.
uia p̃dixit ysaias in sp̃u Aub.
prescientis om̃ia iudeoꝵ excccatio¬
uemꝰ. nĩ poterant credẽ. ñ qđ ex necessita¬
te ñ possent. ⁊ ita nulla culpa eẽt eis. s
quia nolebant. Non poterant credẽ. qͥa
dei ignorantes iusticiã. suã statuere uo¬
lebant. Excecant᷑ ⁊ indurant᷑. quia ne¬
gando diuinũ adutoriũ ñ aduiuant᷑.¬

Expanded text:
Excaecavit oculos eorum ut non videant . Excaecavit oculos eorum ut non videant . » Quia praedixit Isaias, in spiritu praescientis omnia, Judaeorum excaecationem, non poterant credere: non quod ex necessitate non possent, et ita nulla culpa esset eis, sed quia nolebant. Non poterant credere, quia Dei ignorantes justitiam, suam statuere volebant. Excaecantur et indurantur, quia negando divinum adjutorium n
Abbreviated transcription (Latin):
sidentes ñ uident. hoc ẽ Leuonstis
ingenio p̾sumentes se uidere. pri¬
uantur sp̃iuali intellectu. ⁊ audientes
foris ñ audiunt corde. qđ ẽ ñ intellige
Unde ysaias. Auditu ext̾iori audietis p̃¬
dicationem xp̃i. ⁊ ñ intelligetis. & uiden¬
tes frequent᷑ uidebitis exteriori uisu
miracula eiꝰ. & ñ uidebitis oculo m̃tis.
Incrassatũ ẽ cor eñim ppłi huiꝰ. ⁊ aurib
grauit audierunt. ⁊ ocłos suos clausẽ
nequando ocłis uideant. ⁊ aurib aud̃i
ant. et corde intelligant. & conu̾tantur
⁊ sanem eos. Abundantia malicie di¬
cit incrassatũ con iudȩoꝵ. quappt̃ in¬
grate susceꝑunt u̾ba dñi. qđ fuit gra¬
uit᷑ audire. Oculos suos clausisse di¬
cuntur. ne arbitrem᷑ ẽẽ culpã nature ñ
uoluntatis. Cum enĩ possent cogitare
⁊ intelligere. auerterunt pre inuidia in¬
tuitum m̃tis. & ita ipsi sͥ causa fuer̃t. ut
ds̃ eos deserendo excecaret. Unde ioħes.
ꝓpt̾̃ea ñ poterant credẽ. quia dix̃ ysaias.

Expanded text:
dentes non vident, hoc est, ingenio praesumentes se videre, privantur spirituali intellectu; et audientes foris non audiunt corde quod est non intelligere. Unde Isaïas: Auditu exteriori audietis praedicationem Christi et non intelligetis, et videntes frequenter videbitis exteriori visu miracula ejus, et non videbitis oculo mentis. « Incrassatum est cor populi hujus, et auribus graviter audierunt, et oculos suos clauserunt, nequandoant, et corde intelligant, et convertantur, et sanem eos. Abundantia malitiae dicit incrassatum cor Judaeorum, quapropter ingrate susceperunt verba Domini, quod fuit graviter audire. Oculos suos clausisse dicuntur, ne arbitremur esse culpam naturae, non voluntatis. Cum enim possent cogitare et intelligere, averterunt prae invidia intuitum mentis, et ita ipsa sibi causa fuerunt, ut Deus eos deserendo excaecaret. AUGUST.nt credere, quia dixit Isaias:
Abbreviated transcription (Latin):
dn expectauit audire quidresponderet
itĩc. quia non fuit dignus. s iterum
Et ait ad principes sacerdotũ & turbas.
Nuliam inuenio causam in hoc hõie. Bed.

Expanded text:
n exspectavit audire quid responderet Jesus, quia non fuit dignus, sed iterum Et ait ad principes sacerdotum et turbas: Nullam invenio causam in hoc homine.
Abbreviated transcription (Latin):
erm̃tum significat dilectionẽ. q̃ ferue¬
re facit mentẽ. Nos uͦ quotqͦt timo¬
ris ⁊ spei exercitio quasi mola suꝑiore &
inferiore conterimur. ꝑ farinã signifi¬
camur. ut unus panis multi simꝰ in xp̃o.
Abscondit gͦ eccła ferm̃tum dilectionis
in farinȩ sata tria: quia precipit ut di¬
ligamus dm toto corde. tota anima. tota
uirtute. Possunt etiã in farmę satis tͥb
tres dñici seminis fructus. tricesimꝰ sci¬
licet & sexagesimꝰ. ⁊ centesimꝰ intelligi.
id comugatoꝵ. continentiũ. uirginum.
Uel sata tria sunt tria genera hominũ.
Noe. damel. iob. Tamdiu aũt caritas in
mente recondita crescere debet. donec m̃¬
tem totã in sui ꝑfectionẽ cõmutet. ut ni¬
nichil pret̾dm̃ diligat. recolat. Qd̃ hic
inchoat. s in alia uita ꝑficitur. Aliter.
uia sata farinȩ genus Hylauius¬
humanũ ẽ. ex trib filiis noe reparatũ.
Cui sapientia dĩ fidem. dilectionem. sa¬
nam doctrinã comm̃dat. donec totum

Expanded text:
ermentum significat dilectionem, quae fervere facit mentem. Nos vero quotquot timoris et spei exercitio quasi mola superiore et inferiore conterimur, per farinam significamur, ut unus panis multi simus in Christo. Abscondit ergo Ecclesia fermentum dilectionis in farinae sata tria; quia praecipit ut diligamus Deum toto corde, tota anima, tota virtute. Possunt etiam in farinae satis tribus tres Dominici seminis fructus, trigesimus scilicet et sexagesimus et centesimus intelligi, id est, conjugatorum, continentium, virginum. Vel sata tria sunt tria genera hominum, Noe, Daniel, Job. Tam diu autem charitas in mente recondita crescere debet, donec mentem totam in sui perfectionem commutet, ut nil praeter Deum diligat, recolat. Quod hic inchoat, sed in alia vita perficitur. HILAR.Tria sata farinae, genus humanum est, ex tribus filiis Noae reparatum. Cui sapientia Dei fidem, dilectionem, sanam doctrinam commendat, donec totum
Abbreviated transcription (Latin):
erat pascha dies festus iudȩ¬
Iascha ñ est grecũ nom̃ s hebreũ.
Oportune tam̃ occurrit in hoc no¬
mine congruentia itriusq linguȩ Ain
enĩ patitur: grecȩ paschi dicunt.Ideo
pascha passio putata ẽ.s in sua lingua
hoc ẽ in hebixa pascha transitus dr. qua
tunc pͥmum pascha celebrauit ppłs dei
quando mare rubrũ transiit. Ideo scilicet
pascha hebraice dr̃ phase: id transit᷑. qͥa
ext̃minator uidens sanguinẽ in forib is¬
raelitarum: ꝑtransierit. nec eos ꝑcusse¬
rit. Uel idõ ã transitu nominat᷑. qđ añs
prebens auxiliũ ppło suo. desuꝑ ambu¬
lauit. Transitus aũt nr̃ fit. si dunittentes
egyptũ mundi ad celestia festinemꝰ¬

Expanded text:
erat Pascha dies festus Judaeεῖν non est Graecum nomen, sed Hebraeum. Opportune tamen concurrit in hoc nomine congruentia utriusque linguae. Qui enim patitur, Graece paschi dicitur. Ideo pascha passio putata est; sed in sua lingua, hoc est in Hebraea, transitus dicitur, quia tunc primum pascha celebravit populus Dei, quando mare Rubrum transiit . Ideo scilicet pascha Hebraice dicitur phase, id est transitus, quia exterminator videns sanguinem in foribus Israelitarum, pertransierit, nec eos percusserit. Vel ideo a transitu nominatur, quod Dominus praebens auxilium populo suo, desuper ambulavit. Transitus autem noster fit, si dimittentes Aegyptum mundi, ad coelestia festinem
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ patris uerũ lum̃ ẽ ꝑdid̾unt. Sraũt
de mãmona iniquitatis bene dispensa¬
to. recipiunt᷑ et̃na tab̃nacła. qͣntoniagis
sermo diuinꝰ in qͦ nulla ẽ iniquitas. qͥ
apłis creditus ẽ. bonos dispensatores
leuabit in celũ: Quamobrẽ qͥ fidelisẽ
in minimo. id in carnalibꝰ. & in maiore
fidelis erit. id in sp̃ualib. Qui autẽ in
paruo inquus ẽ. ut ñ det fr̃ib ad uten¬
dum. qd̾ a dõ ꝓ om̃ib ẽ creatum: iste & in
sp̃uali pecunia diuidenda iniquus erit.
ut ñ ꝓ necessitate s ꝓ ꝑsonis doctrinã
Nminimo fidelẽ ẽẽ magnũ ẽ. Nã sicut
ratio rotunditatis. id÷ ut a puncto me¬
dio om̃s lineȩ partes in extrema ducan¬
tur. eadem ẽ in magno disco quȩ in
nũmulo exiguo. itaubi parua iuste
gerunt᷑. ñ minuit᷑ iusticie magnitudo.

Expanded text:
Dei Patris verum lumen est, perdiderunt. Si autem Dei Patris verum lumen est, perdiderunt. Si autem de mammona iniquitatis bene dispensato recipiuntur in aeterna tabernacula, quanto magis sermo divinus, in quo nulla est iniquitas, qui apostolis creditus est, bonos dispensatores levabit in coelum? Quamobrem qui fidelis est in minimo, id est in carnalibus, et in majore fidelis erit, id est in spiritualibus. Qui autem in parvo iniquus est, ut non det fratribus ad utendum quod a Deo pro omnibus est creatum, iste et in spirituali pecunia dividenda iniquus erit, ut non pro necessitate, sed pro personis doctrinam n minimo fidelem esse magnum est. Nam sicut ratio rotunditatis, id est ut a puncto medio omnes lineae pares in extrema ducantur, eadem est in magno disco quam in numero exiguo, ita ubi parva juste geruntur, non minuitur justitiae magnitudo.
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet ex gentib dĩ miscdia indigen¬
tes. Et de centenario numero qͥ plenꝰ
ẽ atq ꝑfectus. fecit scribi qͥnquagena-¬
rium. qui ꝓpͥe pęnitentiũ ẽ. iuxta nube¬
lȩum annum. & illã parabolã in septu¬
agesimo qͣrto capitło lucȩ in qua alt̾i
nutritꝰ erat. & debebat ei centenarium.
& coegit. ut de centũ faceret ocdoginta.
id credẽt in dm̃ resurrectionẽ octaua
die factam. octoginta enim complet᷑ de
octo decadib & de sabbato transiret ab
pͥmam sabbati. Ob hanc causam a dño
predicatur bene fecisse. qđ de legis auste¬
ritate mutatꝰ sit in euangłĩ clem̃tiam.
Qd̃ si quesieris quare uocetur uillicꝰ miqͥta¬
tis in lege dĩ. scias quia iniquus erat uu¬
licus. qui bene quidẽ offerebat.s ñ bene
diuidebat. credens in patrẽ s filium ꝑsc
sc̃m negans. P̾rudentior itaq fuit pau¬
lus apłs intrans gressione legis. filuis
quondã lucis. qui in lege uersati. xp̃m qͥ¬

Expanded text:
videlicet ex gentibus, Dei misericordia indigenvidelicet ex gentibus, Dei misericordia indigentes. Et de centenario numero, qui plenus est et perfectus, fecit scribi quinquagenarium, qui proprie poenitentium est, juxta jubileum annum et illam parabolam, in septuagesimo quarto capitulo Lucae, in qua alteri nutritus erat, et debebat ei centenarium numerum, et coegit ut de centum faceret octoginta, id est crederet in resurrectionem Domini octava die factam, octoginta enim completur de octo decadibus, et de Sabbato transiret ad primam Sabbati. Ob hanc causam a Domino praedicatur benefecisse, quod de legis austeritate mutatus sit in Evangelii clementiam. Quod si quaesieris, quare vocetur villicus iniquitatis in lege Dei, scias quia iniquus erat licus, qui bene quidem offerebat, sed non bene diuidebat credens in patre, sed filium perpiritum sanctum negans. prudentior itaque fuit Paulus apostolus in transgressione legis filiis quondam lucis, qui in legis obseruatione
Abbreviated transcription (Latin):
heophilus anthiocenus qui omelia.¬
quatuor euangłistarũ in unũ opus dicta
cõpinxit. hȩc suꝑ hanc parabolã in suis
pensator fuit paulus. legẽ cdĩ discens a
Gamaliele. Qui cũ cepisset xpĩanos ꝑsequi
& dñi sui substantiã dissipare: correptꝰ est
a dño. audiens. durũ ẽtͥ contra stimulũ
calcitrare. Dix̃q in corde suo. Qdfaciã:
Magist̾ fui ⁊ uillicꝰ. nunc cogor ẽẽ disci
ta enim legis terrȩ incumbentia destru¬
ctꝰa sunt. Mendicare erubesco. ut qui
doctor fueram iudȩoꝵ. nẽ incipiam do¬
ctrinam salutis m̃dicare abanania.
Faciamgͥ ut me recipiant xp̃rani. cum
eiectus fuero de uillicatione mea. Cȩ¬
pitq eis qui pͥus u̾sabantur in lege. &
sic in xp̃m crediderant. ut arbitrarent᷑
se in lege iustificandos. dicere legẽ aboli¬
tam. ꝓpħas pret̾isse. & q̃ antea ꝓlucro fu¬
erant reputari in stercora. Uocauit itaq
duos de plurib debitorib Primũ qui
debebat centũ cados olei. congregatos

Expanded text:
heophilus Antiochenus, qui quatuor evangelistarum in unum opus dicta compinxit, haec super hanc parabolam in suis est, cujus dispensator fuit Paulus legem Dei discens a Gamaliele. Qui cum coepisset Christianos persequi, et domini sui superbiam dissipare, correctus est a Domino, audiens: « Durum est tibi contra stimulum calcitrare . » Dixitque in corde suo: Quid faciam quia magister fui et villicus, nunc cogor esse discipta enim legis terrae incumbentia destructa sunt. Mendicardoctor fueram Judaeorum, nunc incipiam doctrinam salutis mendicare ab Anania. Faciam igitur ut me recipiant Christiani, cum ejectus fuero de villicatione mea. Coepitque eis qui prius versabantur in lege, et sic in Christum crediderant, ut arbitrarentur se in lege justificandos, dicere legem abolitam, prophetas praeteriisse, et quae antea pro lucro fuerant, reputari in stercora. Vocavit itaque duos de plurimis debitoribus. Primum, qui debebat centum cados olei, congregatos
Abbreviated transcription (Latin):
uomꝰ gͦ in qͥnq uirginib & incentum
qͥnquaginta trib piscib innumera
multitudo sc̃oꝵ intelligit᷑. ita in quinq
fr̃ib diuitis multa milia ppłi iudeoꝵ
intelligunt᷑. qͦs ad sp̃ualem intelligen¬
tiam ñ assurgeregemit. Broa
ptat gͥ ad eos mittilazarũ siue ali¬
um de fidelib. s ei ñ credent si moysen
& ꝓpħas ñ audiunt. Eix mortuis dñs re¬
surrexit. s iudaicus ppls quia moysi non
credidit. dño crede contẽpsit. Cũq mo¬
y si u̾ba sp̃ualit̾ intelligere renuit. ad
de ueritas. Si crederetis moysr: credẽtis
suos.Homo quidã erat diues
qui habebat uillicũ. & hic dif¬
famatus ẽ apud illũ. quasi dissipasset

Expanded text:
ur in quinque virginibus et in centum ur in quinque virginibus et in centum quinquaginta tribus piscibus innumera multitudo sanctorum intelligitur; ita in quinque fratribus divitis, multa millia populi Judaeorum intelliguntur, quos ad spiritualem intelligentiam non assurgere gemit. BEDA. Optat igitur ad eos mitti Lazarum, sive alium de fidelibus sed ei non crederent, si Moysen et prophetas non audiunt. Ex mortuis Dominus resurrexit, sed Judaicus populus quia Moysi non credidit, Domino credere contempsit. Cumque Moysi verba spiritualiter intelligere renuit, ad . Unde Veritas: Si crederetis Moysi, crederetissuos: Homo quidam erat dives, qui habebat villicum, et hic diffamatus est apud illum, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
uulnus ꝑlinguã tangunt. Et dũ loq̃ndo
a peccatis corripiunt. ad salutẽ reducus.
sicut canes curant uulnera.dũ ea tan¬
gunt lingua. Unde bene lazarus inter¬
pretaturadiutꝰ. quia illi gentiles adiu¬
uant. qui eoꝵ uulnera ꝑlingue correcti¬
onem curant. Potest etiã ꝑ linctionem
canũ lingua signari adulantiũ. qͥ uul¬
nera lingunt. dũ mala nr̃a imꝓbo fa¬
uore attollunt. Abrahȩ sinus signifi¬
cat celoꝵ requiẽ. in qͣ recũbent uenientes
ab oriente ⁊ occidente cũ abrahã. ⁊ ysaac.
byssoinduti. foras eicientur. Infideł po¬
pulus legẽ inore tenuit. s oꝑe seruare
contẽpsit. & idõ ibi amplius ardebit. Di¬
ues in hacuita. guitã aquȩ m̃dicans in
altera. dicit se habere quinq fr̃s. quia
iudaicus ppłs ex magna iam parte dam¬
natus. nouit sequaces suos  suꝑter¬
ram relictos. quinq libris moysi carna¬
liter intellectis. uł qumq sensib corpo¬

Expanded text:
mentis per linguam tangunt. Et dum loquendo mentis per linguam tangunt. Et dum loquendo a peccatis corripiunt, ad salutem reducunt, sicut canes curant vulnera, dum ea tangunt lingua. Unde bene Lazarus interpretatur adjutus, quia illi gentiles adjuvant, qui eorum vulnera per linguae correctionem curant. Potest etiam per linctionem canum lingua signari adulantium, qui vulnera lingunt, dum mala nostra improbo favore attollunt. Abrahae sinus significat coelorum requiem, in qua recumbunt venientes ab oriente et occidente cum Abraham et Isaac bysso induti, foras ejicientur . Infidelis populus legem in ore tenuit, sed opere servare contempsit: et ideo ibi amplius ardebit. Dives in hac vita guttam aquae mendicans, in altera dicit se habere quinque fratres, quia Judaicus populus ex magna jam parte damnatus, novit sequaces suos super terram relictos, quinque libris Moysi carnaliter intellectis, vel quinque sensibus corpo
Abbreviated transcription (Latin):
Nues iste serus magister incipit ẽẽ.
cũ iam nec discendi tempꝰ habet.
nec docendi. Et quia u̾ba dĩ despęxerat.
hȩc audire ñ posse suos sequaces estima¬
bat. A it aũt illi. Si moysen & ꝓpħas
ñ audiunt: neq siquis ex mortius re¬
surrexerit credent. Qui u̾ba legis despi¬
cuint: resuscitato credere renuent. Beba.¬
ste diues uidaicũ ppłm significat. qui
culiũ uitę ext̾ius habuit. & acceptȩ legis
deliciis inutilit̃usus fuit. Lazarꝰ ulce¬
rib plenus gentilis ẽ ppłs. qui dũ con¬
tisus addm peccata confitet᷑. uirus qd̾
intus latebat quasi rupta cute foras
emittit. Lazarꝰ cupiebat micas diuitis
& nemo illi dabat: quia gentilẽ ppłm su¬
ꝑbus isrł despiciebat. Qui dum de do¬
ctrina legis qͣsi de acceptis opib tumuit:
ũba fluebant ei de scientia. quasi micȩ
cadentes de m̃sa. Canes in sacro eloqͥo
solent intelligi p̃dicatores. qui dũ pecca¬
ta confitentes instruunt: quasi mentis

Expanded text:
es iste, serus magister incipit esse, cum jam nec discendi tempus habet, nec docendi. Et quia verba Dei despexerat, haec audire non posse suos sequaces aestimat. « Ait autem illi: Si Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit, credent. » Qui verba legis despiciunt, resuscitato credere renuunt. Iste dives Judaicum populum significat, qui cultum vitae exterius habuit, et acceptae legis deliciis inutiliter usus fuit. Lazarus ulceribus plenus gentilis est populus, qui dum conversus ad Deum peccata confitetur, virus quod intus latebat quasi rupta cute foras emittit. Lazarus cupiebat micas divitis, et nemo illi dabat, quia gentilem populum superbus Israel despiciebat. Qui dum de doctrina legis quasi de acceptis opibus tumuit, verba fluebant ei de scientia quasi micae cadentes de mensa. Canes in sacro eloquio solent intelligi praedicatores, qui dum peccata confitentes instruunt, quasi vulnus
Abbreviated transcription (Latin):
quã frugũ & om̃ium q̃ dñs possidebat ais¬
pensatorẽ significat. Uillicus gͦ ẽ cuids
aliquas pecumas ad erogandũ cõmilit.
Dissipat gͥ. uł dũ male congregat. uł qͣn
do ñ bene expendit. Et uocauit illũ. &
ait illi. Quid hoc audio dete: Redde ra¬
tionem uillicationis tuȩ. Iam enĩ ñ pot̾is
uillicare. Pocat ds̃. quando incutit ti¬
morẽ ȩt̃ne damnationis. Reddit homo
rationẽ. si cogitans uillicationẽ cũ ista ui¬
ta finiendam. magis de acqͥrendis amicis.
quã de congregandis diuitiis tractat it
aũt ullicus intra se. Quid facrã quia dñs
m̃s aufert a me uillicationẽ : Fodere ñ
ualeo. m̃dicare erubesco. Scio qͥd faciam.

Expanded text:
uam frugum et omnium quae Dominus possidet, dispensatorem significat. Villicus ergo est, cui Deus aliquas pecunias ad erogandum commisit. Dissipat igitur, vel dum male congregat, vel quando non bene expendit. Et vocavit illum, et ait illi: Quid hoc audio de te? Redde rationem villicationis tuae. Jam enim non poteris villicare. Vocat Deus, quando incutit timorem aeternae damnationis. Reddit homo rationem, si cogitans villicationem cum ista vita finiendam, magis de acquirendis amicis quam de congregandis divitiis tractat. Ait autem villicus intra se: Quid faciam, quia Dominus meus aufert a me villicationem? Fodere non valeo
Abbreviated transcription (Latin):
nqͥnq talentis expͥmit᷑ extĩor scientia.
examinatione qͥnq sensuũ acqui¬
sita. induob intellectus & oꝑatio.
unũ: significat intellectũ. Ecce donors
diuisio inȩqualis ẽ. ꝓdiuersitateaccipi

Expanded text:
In quinque talentis exprimitur exteriorum scientia, examinatione quinque sensuum acquisita. In duobus intellectus et operatio, unum significat intellectum. Ecce donorum divisio inaequalis est pro diversit
Abbreviated transcription (Latin):
etis inquit ubiñ semmasti. p̃cidens leR.
legis ñ cõmisisti. Congregas etiã in regno
tuo de gentib. ubisem̃ p̾dicationis non
sparsist. Hinc intelligimꝰ etiã gentiliũ
& phylosophoꝵ bonã uitã reciꝑedñm.
& ad cõparationem eoꝵ qui natu¬

Expanded text:
etis, inquit, ubi non seminasti, praecidens falce legis non commisisti. Congregas etiam in regno tuo de gentibus, ubi semen praedicationis non sparsisti. Hinc intelligimus etiam gentilium et philosophorum bonam vitam recipere Dominum, et ad comparationem eo
Abbreviated transcription (Latin):
lis. qͥa suꝑ pauca fuisti fidelis. supͣ multa
te c̃stituã. intra ingaudiũ dñi tui.
use hocẽbene. & ẽ congratulatio blan¬
dientis dñi seruo. bono sͥ & ꝓximo.
ac fideli ꝑom̃ia dño. Accedens aũt & qui
unũ talentũ acceꝑat: ait. Dñe scio quia
homo durꝰ es. metis ubi ñ seminasti. & con
gregas ubi ñ sparsisti. & timens abii. &
abscondi talentũ tuũ in t̾ra. Eicce habes
qđ tuum ẽ. Acsi dicat. Intellectũ dedisti.
intellectũ habeo. Infelicissimũ habens a
sui conscientia testimoniũ. cũ debuit sim¬
plicit̃ mertiam cͣfiteri & orare ueniã: ca¬
lumniat᷑ dñi duriciã. Et idõ qđ putabat
ꝓ excusatione dicere: uertit᷑ eun culpam.

Expanded text:
 pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam, intra in gaudium domini tui. Euge, hoc est, bene, et est congratulatio blandientis domini servo bono sibi et proximo, ac fideli per omnia domino. Accedens autem et qui unum talentum acceperat, ait: Domine, scio quia homo durus es, metis  timens abii, et abscondi talentum tuum in terra. Ecce habes quod tuum est. Ac si dicat: Intellectum dedisti, intellectum habeo. Infelicissimum habens a sui conscientia testimonium, cum debuit simpliciter inertiam confiteri et orare veniam, calumniatur domini duritiam, et ideo quod putabat pro excusatione
Abbreviated transcription (Latin):
ut iam ñ sit qd ext̃ius doleas de corruptiõe.
Presentia licet magna uideant᷑. in cõpara¬
tione tam̃ futuroꝵ parua sc̃ & pauca. nec
sine admixtione alicuiꝰ molestiȩ. Qđ ẽ marꝰ
gaudiũ quã eẽ cũ dño: Accessit aũt & qͥ
duo talenta acceꝑat: & ait. Dñe. duo ta

Expanded text:
ut jam non sit quod exterius doleas de corruptione. ut jam non sit quod exterius doleas de corruptione. Praesentia, licet magna videantur, in comparatione tamen futurorum parva sunt et pauca, nec sine admistione alicujus molestiae. Quod est majus gaudium, quam esse cum Domino? Accessit autem et qui duo talenta acc
Abbreviated transcription (Latin):
bene autẽ nesciunt facere. Post mul
tum uͦ tẽporis. uenit dñs seruoꝵ illoꝵ.
& posuit rationẽ cũ eis. Hoc in scdo
aduentu dñi fiet. Si apłi reddituri
sunt rationẽ. & sub metu iudicis resur¬
recturi. qͥd nos: Singłoꝵ discutient᷑
actus. accusante uł excusante conscien¬
tia unumquenq Et accedens qͥ qͥnq
talenta acceꝑat: obtulit alia qͥnq ta¬
lenta dicens. Dñe. quinq talenta mͥ¬
tradidisti: ecce alia quinq suꝑlucratꝰ
sum. Accedens in reddendo gratã
rationem. offert dño quotqͦt aberrore
conuertit. testimoniũ ꝑhibente consci¬
entia. quia ꝑ grãm sibi datã qͦs potu¬
it lucrifecit. Ait illi dñs eiꝰ. Euge bo¬
ne serue & fidelis. quia suꝑ pauca
fuisti fidelis. supra multa te c̃stituã intra
ingaudiũ dm̃i tui. Admixiꝰ choris angłiciᷤ
sic intus lȩtare de munere. qdđ nec ocłs uidit
nec auris audiuit. nec in cor hõis ascendit:

Expanded text:
bene autem bene autem s venit dominus servorum illorum et posuit rationem cum eis. Hoc in secundo Domini adventu fiet. Si apostoli reddituri sunt rationem, et sub metu judicis resurrecturi, quid nos? Singulorum discutientur actus, accusante vel excusante conscientia unumquemque. Et accedens qui quinque talenta acceperat, obtulit alia quinque talenta, dicens: Domine, quinque talenta tradidisti mihi, et ecce alia quinque superlucratus sum. Accedens in reddendo gratam rationem, offerret Domino quotquot ab errore convertit, testimonium perhibente conscientia quod per gratiam sibi datam quos potuit, lucrifecit. Ait illi dominus ejus: Euge, serve bone et fidelis quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam, intra in gaudium domini tui. Admistus choris angelicis, sic intus laetare de munere, quod nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit ,
Abbreviated transcription (Latin):
Similit᷑ qui duo acceꝑat. lucratꝰ ẽ alia
biit ꝑ exercitiũ studiĩ qͥ sensus duo.¬
terrenos accepit. & duplicauit sͥ cȩ¬
lestiũ noticiã. ex creaturis intelligens
creatorẽ. Qui huiꝰmodi st̃. quãuis pene¬
trare mystica nesciunt: recta tam̃ doceis
intentione bona. Iile aut qui accepit sci¬
entiam. & oꝑam p̃sentẽ: typos futurȩ
beatitudinis intellexit. Uel in hoc alra
qͥnq aut alia duo ueniunt in lucrum:
quia dũ utriq sexu p̃dicatio impendit᷑.
qͣsi accepta talenta geminant᷑. Alii nãq
urriusq serus uerbo & exemplo doctoꝵ
fiorent intelligentia & oꝑatione: alii sen¬
suum modamine & uisibiliũ contẽplati¬
one. utriq summũ bonũ q̃rentes. Qui
aũt unũ acceꝑat: abiens fodit in terrã.
xabscondit pecuniã dñi sui. Nequã
seruus in t̃rens oꝑib posuit doctrinã.
quã ds̃ ei dedit. Nam talentũ abscondẽ
ẽ: cornunquã a terrenis leuare. Unde
ꝓpħa. Sapientes st̃ ut faciant mala:

Expanded text:
Similiter et qui duo acceperat, lucratus est alia duo. Abiit per exercitium studii, qui sensus terrenos accepit, et duplicavit sibi notitiam coelestium, ex creaturis intelligens Creatorem. Qui hujusmodi sunt, quamvis penetrare mystica nesciunt, recte tamen docent intentione bona. Ille autem qui accepit scientiam et operam praesentem, typos futurae beatitudinis intellexit. Vel in hoc alia quinque aut alia duo veniunt in lucrum, quia tum utrique sexui praedicatio impenditur, quasi accepta talenta geminantur. Alii namque utriusque sexus verbo et exemplo doctorum florent intelligentia et operatione, alii sensuum moderamine et visibilium contemplatione, utrique summum bonum quaerentes. Qui autem unum acceperat, abiens fodit in terra, et abscondit pecuniam domini sui. Nequam servus in operibus terrenis posuit doctrinam, quam Deus ei dedit. Nam talentum abscondere, est cor nunquam a terrenis elevare. Unde propheta: Sapientes sunt ut faciant mala,
Abbreviated transcription (Latin):
aduuia incredulitatẽ meã. Quia ꝑ oc¬
cultam inspirationẽ gr̃e meritoꝵ. gradib
fides crescit. uno eodẽq tẽpore. is qͥ ñdum
ꝑfecte credidãt. simul et credebat. & imꝑ¬
fectione fidei incredulus erat. Uelita. Et
credebat. & cõparatione fidei consũmatȩ.
incredulũ se dicebat Et cũ indisset in̾c
concurrentẽ tutrbã. cõminatus ẽ sp̃ui im¬
mundo. dicens illi. Surde ⁊ mute sp̃s. ego

Expanded text:
adjuva incredulitatem meam. Quia per ocadjuva incredulitatem meam. Quia per occultam inspirationem gratiae, meritorum gradibus fides crescit, uno eodemque tempore is qui nondum perfecte crediderat, simul et credebat, et in imperfectione fidei incredulus erat. Vel ita: Et credebat, et comparatione fidei consummatae incredulum se dicebat. Et cum vidisset Jesus concurrentem turbam, concinnatus est spiritui immundo, dicens illi: Surde et mute spiritus, ego
Abbreviated transcription (Latin):
elisit illũ demoniũ. quia sepe dũ post
peccata ad d̃m conuertim᷑. magis a diabo¬
lo impugnam. ut uł excutiat uirtutem.
uł uindicet suã expulsionẽ. Et int̾rogaũ
pairẽ eiꝰ. Quantũ tẽporis ẽ. ex quo hoc ei
accidit: Int̾rogat. ut diuturnitas infir¬
mitatis ostensa. curationẽ gratiorẽ faciat.
Atille ait. Ab infantra.S siquid potes ad¬
uiua nos misertꝰ nr̃i Erubescat iulianꝰ.
qui dicere audet. om̃s homines absq ul¬
la peccati contagione nasci. Qd enĩ habuit
iste puer. ut ab infantia a demonio ue¬
xaretur. si nullo peccato tenebat᷑ origina¬
li. quẽ constat nullũ adhuc potuisse ha¬
bere ꝓpͥum peccatũ : Lu̾c aũt ait illi. Si
potes credẽ: om̃ia possibilia st̃ credent.
Om̃ia scilicet humanȩ saluti commoda.
st̃ possibilia credenti. quia m nomine uu̾i
postulant᷑ ⁊ dantur. Dicens si potes credẽ:
indicat arbitrii lib̃tatẽ. Et exclamans
pat᷑ pueri cũ lacrimis aiebat. Credo dñe.

Expanded text:
elisit illum daemonium. Quia saepe dum post peccata ad Deum convertimur, magis a diabolo impugnamur, ut vel excutiat virtutem, vel vindicet suam expulsionem. Et interrogavit patrem ejus: Quantum temporis est ex quo hoc ei accidit? Interrogat, ut diuturnitas infirmitatis ostensa, curationem gratiorem faciat. At ille ait: Ab infantia. Sed si quid potes, adjuva nos, misertus nostri. Erubescat Julianus, qui dicere audet omnes homines absque ulla peccati congregatione nasci. Quid enim habuit iste puer, ut ab infantia a daemonio vexaretur, si nullo peccato tenebatur originali, quem constat nullum adhuc potuisse habere proprium peccatum? Jesus autem ait illi: Si potes credere, omnia possibilia sunt credenti. Omnia, scilicet humanae saluti commoda, sunt possibilia credenti, quia in nomine Jesu postulantur et dantur. Dicens, si potes credere, indicat arbitrii libertatem. Et exclamans pater pueri cum lacrymis, aiebat: Credo, Domine;
Abbreviated transcription (Latin):
in aquas q̃ ñ ualent extinguere caritatẽ
Aquȩ tales ft̃ multitudo insipientium
ydola colentiũ. uel carnis uoluptas q̃
molliendo resoluit robur m̃tis Et rogaui
discipłos tuos ut eicerent illũ: & ñ potuer̃¬

Expanded text:
in aquas quae non valent exstinguere charitatem. in aquas quae non valent exstinguere charitatem. Aquae tales, sunt multitudo insipientium idola colentium. Vel carnis voluptas, quae molliendo resolvit robur mentis. Et rogavi discipulos tuos, ut ejicerent illu
Abbreviated transcription (Latin):
on enim capit subaudis aliqͣ Mas.
scriptura me ꝓpħam ꝑire extra ihe¬
ru̾salẽ. Sepe quidem dictum ẽ. & adhuc
dicimꝰ importunitati deserie hystoriȩ con¬
tendenti. ut que capiitila putauerit ñ sua
ꝓpria loca obtinere: intelligat moreistui
scripturȩ p̃occupando uł recapitulando
quenti die accessit ad eũ homo genib
ẽ. & sp̃s app̃hendit eũ. allidit et spumat.
& stridet dentib & arescit. & male patittia.
Namn sepe cadit in ignẽ & crebro in aquã
& subito clamat & dissipat eũ. & uix disce
stionem exponit incõmoda filii. Be ol
discipłis mysteria regni reserat. deorsũ
turbis peccata infidelitatis exꝓbrat. lex¬
unaticus iste significat eos de quib
scriptum ẽ. stultus ut luna mutatur. qͥ
nunquã in eodẽ statu ꝑmanentes. nc̃ ad
hȩc nunc ad illa uicia mutati crescunt
atq decrescunt. Peccator spumat stulti¬
cia. stridet iracundia. arescit ignauia.
& nc̃ fertur in ignẽ adulterantiũ. nunc

Expanded text:
on enim capit, subaudis aliqua scriptura, me prophetam perire extra Jerusalem. Saepe quidem dictum est, et adhuc dicimus importunitati de serie historiae contendentium, ut quae capitula putaverit non sua propria loca obtinere, intelligar more istius scripturae, praeoccupando vel recapitulando quenti die accessit ad eum homo provoluest: et spiritus apprehendit eum, allidit et spumat, et stridet dentibus et arescit, et male patitur. Nam saepe cadit in ignem, et crebro in aquam, et subitstionem, exponit incommoda filii. Loca rdiscipulis mysteria regni reserat, deorsum turbis peccata infidelitatis exprobrat. Lunaticus iste significat eos de quibus scriptum est: Stultus ut luna mutatur . qui nunquam in eodem statu permanentes, nunc ad haec, nunc ad illa vitia mutati, crescunt atque decrescunt. Peccator spumat stultitia, stridet iracundia, arescit ignavia, et nunc fertur in ignem adulterantium, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
& dixit. Am̃ dico uob̾. nͥ conu̾si fueritis
& efficiammi sic̃ paruuli: ñ intrabitis
lli euntes disputauerant de pͥncipatu.
dñs indomo docet eos suꝑbiam in hu¬
militatẽ mutare. Principes aũt labo¬
rant. humiles quiescunt. Ienommus.

Expanded text:
 conversi fueritis et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis lli euntes, disputaverant de principatu. Dominus in domo docet eos superbiam in humilitatem mutare. Principes enim laborant, humiles quiescunt. Parvulus
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ degente uideoꝵ uerbis predicatio¬
niseradicata ẽ. & in mare gentiumtrans¬
plantata. Folia etiã mori serpenti suꝑie
eta necem inferunt. quia ũbum crucis
ut cuncta salutaria confert: sit noxia
tollit. Aliter. ꝑ montẽ transferendũ. ꝑ
arborẽ morũ eradicandã & transplantan¬
dam potest intelligi. quia consũmate fisi
indiciũ fit. ubi ratio postulat elementis
imꝑare. ut qd̾ de his specialit̾ dictamẽ.¬

Expanded text:
 de gente Judaeorum verbis praedicationis eradicata est, in mare gentium transplantata. Folia etiam mori serpenti superjecta  subjecta , necem inferunt. Quia verbum crucis ut cuncta salutaria confert, sic noxia tollit. Aliter: Per montem transferendum, per arborem morum eradicandam et transplantandam, potest intelligi; quia consummatae fidei indicium sit, ubi ratio postulat clementis imperare, ut quod de his specialiter dictum
Abbreviated transcription (Latin):
dragma : ait. Etiam. H oc ẽ uere ñ soliuĩ.
Post augustũ cesarẽ fac̃ta ẽ uidea trida¬
taria .s ꝓsignoꝵ magnitudine ñ ausi st̃
detributo dñm appellare. Conueniunt gͦ
discipulũ. Uel maliciose hoc fecer̃t. uolen¬
tes scure ancesari contradiceret Et cũ in¬
trasset domũ: p̃uenit eũ mñc dicens. Quid
tͥ indetur symon: Reges terrȩ a quibus

Expanded text:
e non solvit. Post Augustum Caesarem facta est Judaea tributaria. Sed pro signorum magnitudine non ausi sunt de tributo Dominum appellare. Conveniunt ergo discipulum. Vel malitiose hoc fecerunt, volentes scire an Caesari contradiceret. Et cum intrasset domum, praevenit eum Jesus, dicens: Quid tibi videtur, Simon? reges terrae a qu
Abbreviated transcription (Latin):
At illi tacebant. Siquidẽ int̾ se disputa¬
uerant: quis ẽẽt illoꝵ maior. Beoa ĩ marc̃.¬
nde orta uidet᷑ disputatio discipłoꝵ de
primatu. quia uid̾ant petrũ & iacobũ
& ioħem ductos in montẽ seorsũ. ad
aliqͥd secrtũ eis credendũ. S & petro au¬
dierant claues regni cȩloꝵ ꝓmissas. ȩccle¬
siamq supra petram fidei a qua ipse
nom̃ acceꝑat ȩdificandam. atq tͥbutum
parit᷑ ꝓ petro & dño redditũ. Putabant
gͦ uł iuos tres cet̾is. uł om̃ib petrum eẽ
prelatũ. Qd̃ intelligens dñs uult desi

Expanded text:
acebant. Siquidem in via inter se disputaverant quis esset illorum major. BEDA. Inde orta videtur disputatio discipulorum de primatu, quia videbant Petrum, et Jacobum, et Joannem ductos in montem seorsum, ad aliquid secretum eis credendum. Sed et Petro audierant claves regni coelorum promissas, Ecclesiamque supra petram fidei, a qua ipse nomen acceperat aedificandam, atque tributum pariter pro Petro et Domino redditum. Putabant ergo vel illos tres caeteris, vel omnibus Petrum esse praelatum. Quod inte
Abbreviated transcription (Latin):
emꝑ dñs ꝓsꝑis miscet tristra. ut cũ
repente uenerint. ñ terreant apłos.
Et si eos contͥstat qd̾ occidendus ẽ: debet
letificare resurrectio. B ẜda.co¬
uod aũt iuxta marcũ & lucã aliqͥ
u̾bum ignorabant. ñ tam ingenii
tarditate quam amore contingebat. qͥa
quẽ dm̃ uerũ cognoscebant. moriturũ
crede nequibant. Et quia ꝑ figuras se¬
ꝑe loquebatur. putabant hoc figurate

Expanded text:
is miscet tristia, ut cum repente venerint, non terrent apostolos. Et si eos contristat quod occidendus est, debet laetificare resurrectio. Quod autem juxta Marcum et Lucam aliqui Verbum ignorabant, non tam ingenii tarditate, quam amore contingebat; quia quem Deum verum cognoscebant, moriturum credere nequibant. Et quia per figuras saepe loquebatur, putabant hoc figurate
Abbreviated transcription (Latin):
passibilitatẽ carnis. s nos a peccati capti¬
uitate & necessaria corruptione lib̃auit.
Uelsimplicit᷑ hoc intellectũ edificat au¬
ditorẽ. cũ dñs tantȩ pauꝑtatis fuerit. ut
unde tributa redderet ñ haberet. Siqͥs
obiciat uidam portare pecuniã in locu¬
lis. respondemꝰ dñm nefas putare. ut
res patupũ in suos usus conuerteret.
N illa nora cũ domiẽent: int̃. L.ciͦi.¬

Expanded text:
passibilitatem carnis, sed nos a peccati captipassibilitatem carnis, sed nos a peccati captivitate et necessaria corruptione liberavit. Vel simpliciter hoc intellectum, aedificat auditorem, cum Dominus tantae paupertatis fuerit, ut unde tributa redderet, non haberet. Si quis objiciat Judam portare pecuniam in loculis, respondemus Dominum nefas putare, ut res pauperum in suos usus converteret. In illa hora cum domi essent, int
Abbreviated transcription (Latin):
trgo ñ debebat tributũ. s humilitate sol¬
uit. Preuenit aũt petrũ nolens expecta¬
re postulationẽ tributi. ne apłi scandali¬
tarentur. U taũt ñ scandalizemꝰ eos:
uade ad mare & mitte hamũ. & eũ piscẽ
qui primꝰ ascendit tolle. & aꝑto ore eius
inuenies staterẽ. illũ sumens da eis ꝓ me
& te Quid pͥmum mirer hic nescio. an
p̃scientiam stateris in ore piscis. an mag¬
nitudinẽ uirtutis. si ad etus u̾bum mox
stater in ore piscis creatus ẽ. Iste piscis
qui in amaris gurgitib erat. mystice in¬
telligitur pͥmus adam. liberatꝰ a scdo adam.
Piscator hominũ petrꝰ doctrinȩ hamum
misit in scło. ut appositi cibi dulcedine
uagantes ex eo fluctuantesq ꝓtraheret.
Stater ẽ confessio. Stater dr̃ qui duo di¬
draginata ht̃. quo caro serui & dm̃ libe¬
ramur. Bene dat᷑ idem p̃cium s diuisũ.
quia dñs ꝑ ueritatis confessionẽ transi-¬
uit a uoluntariis passionib suis ad im-¬

Expanded text:
Ergo non debebat tributum, sed humilitate solvit. Praevenit autem Petrum, nolens exspectare postulationem tributi, ne apostoli scandalizarentur Ut autem non scandalizemus eos, vade ad mare, et mitte hamum: et eum piscem qui primus ascenderit, tolle: et aperto ore ejus invenies staterem: illum sumens, da eis, pro me et te. Quid primum mirer hic nescio, an praescientiam stateris in ore piscis, an magnitudinem virtutis, si ad verbum ejus mox stater in ore piscis creatus est. Iste piscis qui in maris gurgitibus erat, mystice intelligitur primus Adam liberatus a secundo Adam. Piscator hominum Petrus, doctrinae hamum misit in saeculo, ut appositi cibi dulcedine vagantes ex eo fluctuantesque protraheret. Stater est confessio. Stater dicitur, qui duo didrachmata habet, quo caro servi et domini liberantur. Bene datur idem pretium, sed divisum; et quia Dominus per veritatis confessionem transivit a voluntariis passionibus suis ad im
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ egenus & pauꝑ sum. Et alibi. Michi
aũt adherere deo bonum ẽ. ponere in
dño deo spem meã. M. xͦ xXII. Heati
mites. qm̃ ipsi possidebunt terram.
ansueti dicuntur quasi manu
consueti. hoc ẽ.tolerantes miurias. ñ
reddentes malum ꝓ malo. Mites uͦ st̃.
qui nulla furoris accensione turbant᷑.
s in lenitate anmi nigit᷑ ꝑseuerant.
hereditatẽ terre uiuentiũ. ubi
nullus morit᷑. id÷ quale habitaculum
corporis ipse resurgens assũpsit. quia
si ꝑ mansuetudinẽ mentis nr̃e habita¬
uerit xp̃c in nobis. nos qͦq clarificati
ugentib ñ temporalia damna s
peccata sua. & uirtutum sp̃ualium de¬
trim̃ta. fientib scilicet de p̃senti miseria
ae desolatione bonoꝵ. consolatio p̃para¬
tur et̃na. Non aũt nr̃a solũ. s & ꝓximi iu¬
banur cõmissa deflere. Sic enim dñs suꝑ¬
peccatricẽ eiuitatẽ fleuit ruiturã. & suꝑ
laarum quem suscitauit mestis sororib

Expanded text:
vero egenus et pauper sum . Et alibi: Mihi vero egenus et pauper sum . Et alibi: Mihi autem adhaerere Deo bonum est, ponere in Domino Deo spem meam . M. 27X Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram. ansueti dicuntur, quasi manu consueti, hoc est, tolerantes injurias, non reddentes malum pro malo. Mites vero sunt, qui nulla furoris accensione turbantur, sed in lenitate animi jugiter perseverant.haereditatem terrae viventium, ubi nullus moritur, id est quale habitaculum corporis ipse resurgens assumpsit; quia, si per mansuetudinem mentis nostrae habitaverit Christus in nobis, nos quoque clarificati Lugentibus non temporalia damna, sed peccata sua et virtutum spiritualium detrimenta, flentibus scilicet de praesenti miseria ac de dilatione bonorum consolatio praeparatur aeterna. Non autem nostra solum, sed et proximi jubemur commissa deflere. Sic enim Dominus supeccatricem civitatem flevit ruituram , super Lazarum quem suscitavit, moestis sororibus