comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipse suscitans. Licaonia. ad suscitandũ. Iustra¬
tã. porro greoce meliꝰ appellat᷑. ube aais ica. Lisias
gen̾atus Licie lacrimantis. Laisa in salitẽ Om̃a
pene nomina ex .l. litt̾a: uiolent᷑ usurpata sunt.
Matheũ donatũ. Maria. illuminata. ł ut supra
Medi. m̃surantes ł m̃surati. Mesopotania. eleua¬
ta uocatione quadã. s melius a greco ethimolo¬
giã possidet. que duob fluuiis eufrate ambit᷑
et tigri. Madian. iniudiciũ ł ex iudicio. Moloch
rexur. quẽ et melchon solent dicere. Marchus ex¬
celsus mandato. Manaen. castrũ. Mesia. attrecta¬
tio. ł. palpatio. Macedo quẽ orientalem possumꝰ
n̾antẽ. Mnasonẽ. consolantẽ ł quiescentẽ. Mirra
amara. Melitie de infirmitate ł mandatũ hu
rẽ. stantẽ lucernã. Nicholaũ. stultũ eccłiȩ lan¬
guentis. Niger ascendens. Neapolini cõmotionẽ
mirabilẽ. Naason. augurans. Petrus cognoscens

Expanded text:
ipse suscitans. Lycaonia, ad suscitandum. Lystipse suscitans. Lycaonia, ad suscitandum. Lysttam. Porro Graece melius appellatur ὠφεληθεῖσα. Lysias, generatus. Lyciae, lacrymantis. Laissa, in salutem. Omnia pene ex L littera nomina violenter usurpata sunt. Matthaeum, donatum. Maria, illuminata, vel ut supra. Medi, mensurantes, sive mensurati. Mesopotamia, elevata vocatione quadam: sed melius a Graeco etymologiam possidet, quod duobus fluviis, Euphrate ambiatur et Tigri. Madian, in judicio, vel ex judicio. Moloch, rex vester: quem et Melchom solent dicere. Marcus, excelsus mandato. Manaem, castrum. Mysia, attrectatio, sive palpatio. Macedo, quem nos Orientalem possumus nerantem. Mnasonem, consolantem, sive quiescentem. Myrrha, amara. Militine, de infirmitate, sive mandaturem, stantem lucernam. Nicolaum, stultum ecclesiae languentis. Niger, ascendens. Neapolim, commotionem mirabilem. Nasson, augurans. 103 Petrus, cognoscens,
Abbreviated transcription (Latin):
dans eum ł disfipator eiꝰ. fenicis annuerunt . ł
p. litt̾am ñ habent. ideo pisidiã ꝑf. effer̃t. felicẽ
ruinã facture. ł timorẽ ciꝰ. latinũ non ẽ. festum
ore multoꝵ. et hoc latinũ nom̃. uolent̃q hebra¬
ice figurat᷑. Galile. uolubiles ł rotabiles.Gama¬
liel. retributio di. Gaza. fortitudo eiꝰ .G. litt̃a ad¬
dita ẽ. siquide hebraice. ꝑ am̃ scribit᷑. Galliomꝰ
transferentis. Galatiã magnificã ł tͣns latã. Ga¬
nim. cõmotũ. s melius uallens ẽ. Ierosolima. ai¬
sio pacis. Ioħes. in quo ẽ grã. ł dñi grã. Ioseph.
auct᷑. Iustus. parcens. ł ipse alleuat᷑. Iohel. inci¬
piente deo. ł ẽ ds. Ionathan. columba dans. uel
columba ueniens. Ioppe. pulchritudo. Italia
desułantis ł qui mandatũ fecerit. Iulium an¬
cipientẽ. Iconiũ. p̃patatio ł consolatio. Libiam. ue¬
nientes ł introitus nim̾o plurali. Leuites addit̾
lib̃tinoꝵ facientium paleas. Lidda. utilitas. luciꝰ

Expanded text:
dans eum, sive dissipator ejus. Foenicis, annuerunt, sive litteram non habent: propterea Pisidiam per F efferunt. Felicem, ruinam facturae, sive timorem ejus. Latinum nomen est. Festum, ore multorum: et hoc Latinum nomen violenterque Hebraice figuratur. Galilaei, volubiles, sive rotabiles. Gamaliel, retributio Dei. Gaza  , fortitudo ejus: G littera addida est: siquidem Hebraice per AIN scribitur. Gallionis, transferentis. Galatiam, magnificam, sive translatam. Gaium, commotum, sed melius vallensem. Jerosolyma, visio pacis. auctus. Justus, parcens, sive ipse allevatus. Joel, incipiente Deo, sive est Deus. Jonatha, columba dans, sive columba veniens. Joppe, pulchritudo. Italica,  fecerit. Julium, incipientem. Iconium, praeparatio, aut consolatio. 102 Libyam, venientes, sive introitus: numero plurali. Levites, additus. Libertinorum, facientium paleas. Lydda, utilitas. Lucius,
Abbreviated transcription (Latin):
Sinai. ł finis aut seds int̃p̃tatur ł mandatũ men¬
picientis ł socuritas. Sarona cantans tristitiam.
sydomi. uenatores. Seleuciã. collentẽ semet ipsã
ł exꝑimentũ itineris. ł exeuntẽ ad uocationem.
Salaminã. umbrã cõmotionis aut fluctꝰ ł salua¬
tionẽ iudicii. Sergio pͥncipi uallis ł hortuli. Sa¬
ul. expecitus ł pecitio. Silam. missus. Siria. subli¬
mis utrta hebraicã ethimologiã. nã siria hebra¬
ice. atam dr. Samothracia auditio reuelationis
ł responsionis. Sostenes. saluanti ł gaudium
Sosipater. narrans sod̃s eleuans. Samꝰ auditus
Sicarioꝵ ebrioꝵ. Sebaste. giro ł grranti. ita tam̃
ut a samech littera exordiũ habeat. Salmonẽ no¬

Expanded text:
s interpretatur, aut mandatum, menturitas. Sarona, cantans tristitiam. Sidonii, venatores. Seleuciam, tollentem semetipsam, sive experimentum itineris, vel exeuntem ad vocationem. Salaminam, umbra commotionis, aut fluctus, vel salutationem judicii. Sergio, principi vallis, sive hortuli. Saul, expetitus, sive petitio. Silam, missus. Syria, sublimis juxta Hebraeam etymologiam: nam Syria   Hebraice ARAM dicitur. Samothracia, auditio revelationis, sive responsionis. Sosthenes, salvanti eos, sive gaudium , narrans. Secundus, elevans. Samus, auditus. Sicariorum, ebriosorum. Sebaste, gyro, sive gyranti: ita tamen ut a SAMECH littera   exordium habeat. Samonem , no
Abbreviated transcription (Latin):
nis re publice. Crispꝰ. sciens ł cognosceus. Cencreas.
c. littera uiolent̃ int̃precata sunt. Damascus. san¬
guinis poculũ Derben. gen̾ationis filiũ ł loq̃ntẽ
Dionisiuis. diuidicans. ł uehem̃t fugiens. Damaris
silens capam. Demetrius uehem̃t innectens ł ni
niũ ꝑsequens. Derbous. loquax. łut sup̃. Brusilla
gen̾is pacifici. Dioscori pulchri ad tegendũ. sunt aũt
ad tñsgressionẽ ł tnsgredi faciens. Ermes. anathe¬
ma iicroris. Erastus. fr̃ m̃s uidens satis. ab sade.
uocabulũ figuratũ. Ellada. scientiã ł ad ascensũ
ł di scientia Sirauero. lingua dr. suꝑ hanc. Helle¬
non. id ẽ gracoꝵ. ł ad ascendentes. ł scientia dei.
ches. amens porro grece dĩ format᷑. hebraice tͣnͣ¬
sitone. furiclion. cõmiscens ł deorsum ducens
Que sequunt᷑ duo nomina ꝑertensã e. litteram
legenda sunt. Herodes. pellis gła. Isatas. salꝰ dñi.¬

Expanded text:
nem reipublicae. Crispus, sciens, vel cognoscens. Cenchreas, C littera violenter interpretata sunt. David, guinis poculum. Derben, generationis filium, sive loquentem. Dionysius, dijudicatus, sive vehementer fugiens. Damaris, silens caput. Demetrius, vehementer innectens, sive nimium persequens. Derbaeus, loquax, sive ut supra. Drusilla, generis pacifici. , pulchri ad tegendum. Sunt autem ad transgressionem, sive transgredi faciens. Ermes, anathema moeroris. Erastus, frater meus videns: satis absurde vocabulum figuratum. Ellada, ad scientiam, vel ad ascensum, sive Dei scientia. Syra vero lingua dicitur, super hanc. Ellenon, id est, Graecorum, ad ascendentes, sive scientia Dei. m. Eutyches, amens. Porro Graece dicitur fortunatus. Ebraice, transitorie. 101 Eurietion , commiscens, sive deorsum ducens. Quae sequuntur duo nomina per extensam E litteram sunt legenda. Erodes, pellis gloria. Esaias, salus D
Abbreviated transcription (Latin):
Arthemis .i. diana suscitans egrotationes. s uio¬
lentũ. Aristharcꝰ. suscitans coronã Antipatridẽ
dantis laudationẽ. s uiolentũ. Aggrippa. con¬
Bartholomeus ut supra Barsaban filiũ reuerten¬
tẽ ł filium quiecis & syro et hebreo sermone cõ¬
ut pleriq putant filiꝰ consolationis. blastum
habentẽ lucrũ.Barieu maleficũ ł in malo. Non¬
nulli bariesu corrupte legunt. Bithinia filia
speciosa ł inutił. Beroea filius eiꝰ. syrũ ẽ. Ber¬
nice elegant̃ ł elecre cõmota siue filius in nocenꝰ
&x syro hebrroq compositũ. Capadocia. manu
redẽpta dño. s uiolentũ Cirene. heses. Crecauo¬
cationis ł uocate. inter sirũ et hebreũ. Catphas
inuestigator ł sagax. ł uomens ore. Cipriꝰ testis
ł meror. Cirenenses. heredes. Cilicia. cetus ł luctꝰ
aut assumptio ł uomitus eiꝰ. Cesarea possessio
principis. Candacis. cõmutate. Corneliꝰ intelli¬

Expanded text:
Artemis, id est, Diana, suscitans aegrotationes. VioArtemis, id est, Diana, suscitans aegrotationes. Violentum. Aristarchus, suscitans coronam. Antipatridem, donantis laudationem. Violentum. Agrippa, conas, vel ut supra. Barsaban, filium revertentem, vel filium quietis: ex Syro et Hebraeo nomen comum. putant, filius consolationis. Blastum, habentem lucrum. Berieu, maleficum, sive in malo. Nonnulli Bariesu corrupte legunt. Bithynia, filia speciosa, sive inutilis. Beroea, filius ejus. Syrum est. Berenice, eleganter, vel electe commota, sive filius innocens: ex Syro Hebraeoque compositum. Cappadocia, manu redempta Domino. Violentum. Cirenae, haeres. Creta, vocationis, aut vocatae. Inter Syrum et Hebraeum. Caiphas, investigator, aut sagax, vel vomens ore. Cyprius, tristis, aut moeror. Cyrenenses, haeredes. Cilicia, coetus, aut luctus, vel assumptio, aut vomitus ejus. Caesarea, possessio principis. Candacis, commutatae. Cornelius, intelli
Abbreviated transcription (Latin):
uel respondens pabulo .s. hoc uolentum.
Melius aut ẽ. ut scłm grecam ehimologiã. aqotoy
ANapoc. hoc ẽ auiro uirilis appellat᷑. Alpheus milbe¬
simꝰ ł suꝑ os. ab ore ñ abosse. Acheldea ager san¬
guinis sirum ẽ Egiptũ tenebre ł tribulationes.
Arabes. humiles. ł campestres. Annas. donans.A¬
lexander auferens atigustias tenebrarũs: et hoc
si tamen abaleph littera incipiat et finiat᷑ insade
Qđ si exordium sumit ab am̃ et consũmat᷑ in nũn¬
transfert᷑ in popłm diffellentẽ. A totus hebraice
ignis patruelis. Ascalon ignis infamis. ł ignis ig¬
nobilis Aeneas respondens aut pauꝑ et miseria
Amphipolis. popłs ore corruens. Apollonia disci¬
plina ł sinagoga eoꝵ S et hoc uiolentũ. Arios
pagos. primitiua sollennitas. S et hoc iiolentũ
cũ acheuicnsis curie nom̃ sit que a marte nom̃
accepit Aquila dolens. parturiens. Achaia soror
laborans. Apelles congregans eos. s iuolentum.

Expanded text:
l respondens pabulo, sed hoc violentum. l respondens pabulo, sed hoc violentum. Melius autem est, ut secundum Graecam etymologiam ἀπὸ τοῦ ἀνδρὸς, id est, a viro, virilis appelletur. Alphaeus, millesimus, sive super os, ab ore non ab osse. Acheldama, ager sanguinis. Syrum est. Aegyptus, tenebrae, sive tribulationes. Arabes, humiles, sive campestres. Annas, donans. Alexander, auferens angustiam tenebrarum; sed et hoc si tamen ab Aleph littera incipiat, et finiatur in Sade. Quod si exordium sumit ab Am et consummattransfertur in populum divellentem. Azotus  , Hebrignis patruelis. , ignis insanus, aut ignis ignobilis. Aeneas, respondens, aut pauper, sive miseria.Amphipolis, populus ore corruens. Apollonia, disciplina, vel synagoga eorum; sed et hoc violentum. pagos, primitiva solemnitas: sed et hoc violentum est; cum Atheniensis curiae nomen sit, quae a Marte nomen accepit. Aquila, dolens, sive parturiens. Achaia, soror laborans. 99 Apelles, congregans eos. Violentum.
Abbreviated transcription (Latin):
ra ebrietas. Omẽ enĩ qđ iu ebriare potest. apud he¬
bieos sicera dr̃ Simeon audiens ł audiuit tristi¬
ciã. Sedi ex latere meo Seim audiens. Salathiel. pe¬
titiomea ds̃ Salman pax. Scruch. lorũ ł corrigia.
ł dependens. siue ꝑfectio. Salem. misit. Sem. notũ.
sech positus ł ponens. ł posuit. aut poculũ. siue
germ̃. ł resurratio. Saraptha. incensa ł angustia
panis. nom̃ ex hebreo siroq compositũ. Symon.
pone merorẽ ł audi tristiciã susanna lilium ł¬
gtã eiꝰ. s melius si feminũ nom̃ figuret᷑ alilio. Sa
maritȩ custodes. Sodoma pastio silens ł declina¬
tio eoꝵ ł fulua. Sathan aduersarus. ł tnsgressor.
Infine gͦ nominis blittera legenda ẽ . ñ .i. Musca
aũ. ⁊ ebubuocat᷑ Batabba. filus patris. Cephas.
petrus. sirũ ẽ. Cana. possessio ł possedit Ephraim
fatilis ł auctꝰ quẽ nos possumꝰ ab augendo au¬
num̃os. yt sichar leg̾̃et᷑ usus obtinuit Siloe. missus.

Expanded text:
ra, ebrietas. Omne enim quod inebriare potest, apud Hebraeos Sicera dicitur. Simeon, audiens, vel audivit tristitiam. Sedi, ex latere meo. Semi, audiens. Salathiel, petitio mea Deus. Salman, pax. Seruch, lorum, sive corrigia, vel dependens, sive perfectio. Salem, misit. Sem, nomen. Seth, positus, aut ponens, vel posuit, aut poculum, sive germen, vel resurrectio. Seraptha, incensa, sive angustia panis. Nomen ex Hebraeo Syroque compositum. Simon, pone moerorem, vel audi tristitiam. Sosanna, liliuma ejus: sed melius si femininum nomen figuretur a lilio. 97 Samaritae, custodes. Sodoma, pastio silens, vel declinatio eorum, aut fulva. Satan, adversarius, sive transgressor. In fine ergo nominis B littera legenda est, non L. Musca enim zebub vocatur. Barabba, filius patris. Cephas, Petrus, Syrum est. Cana, possessio, sive possedit. Ephraim, fertilis, sive auctus; quem non possumus ab augendo, Ausfertur in humeros, ut Sichar legeretur, usus obtinuit. Siloe, missus.
Abbreviated transcription (Latin):
na. Amaus. popłs abiectꝰ. Cesar. possessio pͥncipat
ꝑq melius. ut dicat᷑ quirmꝰ Cosam. diuinans. Ci¬
nam. luctus ł lugens. Capharnaũ ager ł uilla con¬
delicatio. Enos. homo. Huc usq ꝑbreuẽ. e litterã
leginisꝰ. exm. ꝑ ertensũ legamꝰ elementũ. Hctodes
pelliciꝰ głosus E lisabe. dĩmei saturitas ł di mei
iuram̃tũ. autc septimꝰ. Eli. ascendens. flmadadi
coꝵ. Flise. di salus. fanuel facies di. fase tnsitus
ł tnͣsgressio ꝓ quo nt̃i pascha legunt. Falech diui¬
dens ł diuisit. Philippꝰ os lampadis ł os manuum.
Gabriel confortauit me ds. Galilea uolubił. aut
tranfinigratio ꝑpetrata ł rota Gerasenoꝵ subur¬
bana ł coloni ibidem. Itureȩ montane. sirum ẽ
Iordanem descensus eoꝵ ł app̃hensio eoꝵ. ł iudens

Expanded text:
na. Ammaus, populus abjectus. Caesar, possessio principalper Q litteram, ut dicatur Quirinu. Cosam, divinans. Cainam, luctus, aut lugens. Capharnaum, ager, vel villa condedicatio. Enos, homo. Hucusque per brevem E litteram legerimus; exin per extensum legamus elementum. Erodes, pelliceus gloriosus. Elisabe, Dei mei saturitas, vel Dei mei juramentum, aut septimus. Eli, ascendens. Elmadadi  mei salus. 95 Fanuel, facies Dei. Fasee, transitus, sive transgressio, pro quo nostri Pascha legunt. Falec, dividens, aut divisit. Filippus, os lampadis, vel os manuum. Gabriel, confortavit me Deus, auttha. perpetrata, vel rota. Gerasenorum, suburbana, aut coloni ibidem. Itureae, montanae. Syrum est. Jordanis, descensus eorum, aut apprehensio eorum, vel videns
Abbreviated transcription (Latin):
cors Iairus illummans ł uluminat̾. Lisame
natiuitas temptationis. sed niium uiolenter. Leui
appositus. Lamech humilis. quidam putant ꝑcuti¬
entem ł ꝑcussum posse sonare. Lazarus adiutus.
Loth ligatus aut declinans. ł uacans. Moyses. assũ¬
ptio ł palpans siue contractans. aut urgens . s meliꝰ
ẽ ex aqua. Mathathia donum dĩ. ł aliqͣndo. Mel¬
chi tex m̃s. Mathusala. mortuus ẽ misit. Malaloch
laudatus di ł laudans dm̃. Martha irritans ꝓuo¬
ason. augurans. Naũ consolatio ł consolator. Neri
lucerna mea. Nathan dedit ł dantes. Nachor. re¬
quie. Noe requiescit ł requieut. Naa pulchra. suni¬

Expanded text:
cors. Jairus, illuminans, aut illuminatus. Lisania, nativitas tentationis; sed nimium violenter. Levi, appositus. Lamech, humilis; quidam putant percutientem, sive percussum posse resonare. Lazarus, adjutus. Lot, ligatus, aut declinans, vel vacans. Moses, assumptio, vel palpans, sive contrectans, aut urgens, sed melius est, ex aqua. Matthathia, donum Dei, aut aliquando. Melchi, rex meus. Matusala, mortuus est, et misit. Maallalel, laudatus Dei, vel laudans Deum. , irritans, provoinans. 96 Naasson, augurans. Naum, consolatio, sive consolator. Neri, lucerna mea. Nathan, dedit, vel dantes. Nahor, requievit lux. Noe, requiescit, aut requievit. Naa  Naama
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. Raab. lata ł dilatata. Rachab. ascendens ul
concita ł uidens. Ruth. festinans. Raaba. impetꝰ
popłi. Raca. uanꝰ. Rabbi. magister m̃s. sirum est.
Ramatha excelsa eoꝵ ł sublime eis.Salman sen¬
sibilis ł sensus. Salomon pacificꝰ ł pacatus erit
Salathiel. pecitio mea ds̃ Hec trianomina. ꝑ sin
litterã scribunt᷑ reliqua duo. sade in exordio ha¬
bait. Sadoch. iustificatus. siue iustus. Sidon ue¬
natio. lhamar: palma ł amara. Thomas abissus uł
gister babilonis .i. confusionis. Tabulon habitacu¬
lũ potest et habitaculi substantia ñcupari. Tebedẽ
dotatus ł fluens iste. Lacharia memoria dnĩł me
mor dnĩ. Tacheis iustificatus ł iustꝰ aut iustifi¬
cns. Sirum ẽ. non hebreum. De MARCO.

Expanded text:
Deum. Raab, lata, sive dilatata. Rachab, ascendens, vel concita, sive videns. Ruth, festinans. Raabam, impetus populi. Raca, vanus. Rabbi, magister meus. Syrum est. Ramatham, excelsa eorum, vel sublime eis. 93 Salman, sensibilis, sive sensus. Salomon, pacificus, sive pacatus erit. Salathiel, petitio mea Deus. Haec tria nomina per SIN litteram scribuntur: reliqua duo, SADE in exordio habent. Sadoc, justificatus, sive justus. Sidona, venatio. Thamar, palma, vel amara. pascens, sive gister Babylonis, id est, confusionis. Zabulon, habitaculum: potest et habitaculi substantia nuncupari. Zebedaeus, dotatus, sive fluens iste. Zacharia, memoria Domini, vel memor Domini. Zachaeus, justificatus, aut justus, vel justificandus, Syrum est, non Hebraeum. MARCI.
Abbreviated transcription (Latin):
s meliꝰ infortitudine. Bartholomeꝰ. filiꝰ suspenilen¬
tis aquas. ł filiꝰ suspandentis me. Sirũ ẽ ñ hebrcũ.¬
filiꝰ columbȩ. Sirũ ẽ parit̃ et hebreũ. Bar. qͥrpe lin¬
gua sira. filius. Iona. columba utioq sermone dr̃.¬
Quidã putant domũ maxillarum uocari. Be
bie. quẽ nos ꝑ ꝙ litterã quadrantẽ dicimꝰ. Corbana
oblatio Cananeus possidens ł possessio. Hucusq¬
ꝑc. simplicẽ lititrã scripta sunt nomina. quam
girti ꝑ R effert̃. exin: aspiratione addita legen¬
dum. quã illi licterã. chi uocant. Chanani negoci¬
ator. ł motabilis. aut ipse pauꝑculꝰ Chorati. hoc
misteriũ meũ. Chananei. negociatores. Diabolꝰ. de
ł fortis manu. Damhel. iudiciũ di. łindicauit
me ds̃. Esrom. sagittã uidit ł atriũ eoꝵ. Essai in¬

Expanded text:
sed melius in fortitudine. Bartholomaeus, filius suspendentis aquas, vel filius suspendentis me. Syrum est, filius columbae. Syrum paritor et Hebraeum. Bar quippe lingua Syra filius, et Jona columba utroque sermone d. putant domum maxillarum vocari. Betbrae. Quem nos per Q litteram quadrantem dicimus. Corbana, oblatio. Cananaeus,  , possidens, sive possessio. per C simplicem litteram scripta sunt nomina. quae Graeci per K efferunt: exin 90 aspiratione addita legendum, quam illi litteram CIII vocant. Chanani  , negotiator, vel motabilis, aut ipse pauperculus. Chorazain, hoc mysterium meum. Chananaei, negotiatores. Diabolus, defaut fortis manu. Daniel, judicium Dei, vel judicat me Deus. Esrom, sagittam vidit, sive atrium eorum. Essai
Abbreviated transcription (Latin):
dñs suscitans. Ioseph apposuit ł apponens. Ierłm
legere. int̃precat᷑ ẽ merces eiꝰ. Potest aut̃ dici. et me¬
moria mortis. Iericho. odor eiꝰ ł luna .R. lttterã nos
suꝑfluã habemꝰ exceptis ralendis: uniu̾sa ꝑ .c. apͥ¬
numꝰ: unde consequent̃ hic pret̃missa ẽ Lebbeꝰ
figuratꝰ. nom̃ a corde. qđ nos diminutiue corcu¬
lum possitmꝰ appellare. Manasse. obliuiosus. Mat¬

Expanded text:
d melius incensum. Joseph, apposuit, sive apponens. Jerusalem, , interpretatur, est merces ejus. Potest autem dici et memoria mortis. Jericho, odor ejus, sive luna. K litteram nos superfluam habemus, et exceptis kalendis, per us, unde consequenter hic praetermissa est. Lebbaeus, figuratum nomen a corde, quod nos diminutive corculum possumus appellare. 92 Manasse, obliviosus. Mat
Abbreviated transcription (Latin):
Calar. tenebie. ł metor. Chusi. ethiops. Caph. manus
Etrattes. sem̃ dĩ. Ermon anathema eiꝰ. ł anathema
meroris. Ephrata frugifera. siue et quide uidens. He.
ipsa ł ista. ł suscipiens. Heh uita ł uiuiacitas. Fe
os abore ñ ab osse. uł lagueus ł decipłã. Gebal. de¬
ficiens uł dist̃minans. Giel. ixtributio. ł pleni¬
tudo. Iemimni. dexteramea. Idichun. tranisiliens
nunator. Lameh doctrina ł disciplina. Mem.
tiens. ł imago fortitudinis. Samec. firmam̃tum
licet quida erectionẽ ł adiuitoriũ ł fulturã pu¬

Expanded text:
Cedar, tenebrae, vel moeror. Chusi, Aethiops. Caph, manus, Ezraites, semen Dei. Ermon, anathema ejus, vel anathema moeroris. Ephrata, frugifera, sive equidem vides. He, ipsa, vel ista, sive suscipiens. Heth, vita, vel vivacitas. Fe, os: ab ore, non ab osse: sive laqueus, sive decipula. Gebal, definiens, sive disterminans. Gimel, retributio, vel plenitudo. Jemini, dextera mea. Idithun  , transiliens minator. Lamed, doctrina, sive disciplina. Mem, tiens, sive imago fortitudinis. Samech, firmamentum: licet quidam erectionem, vel adjutorium, sive fulturam pu
Abbreviated transcription (Latin):
mundatũ qđ erat ꝓpeccato: consumptũ est simi¬
liter et salomon octo dieb celebrauit dedicationẽ
Inferebantur aut̃ indescriptionib e cõm̃tariis
noanie: hec eadem. Et ut construets bibliothaã
congregauit de regionib libros et ꝓpħarũ et da¬
uid et epłas regum ec de dõnariis Similit̾ autẽ

Expanded text:
mundatum quod erat pro peccato et consumptum est simimundatum quod erat pro peccato et consumptum est similiter et Salomon octo diebus celebravit dedicationem inferebantur autem in descriptionibus et commentariis Neemiae haec eadem et ut construens bibliothecam congregavit de regibus libros et prophetarum et David et epistulas regum et de donarii
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa diuino responso ad se facto comitari secum
usq quo exiit inmontẽ in quo moyses ascentit: et
iudit dĩ hereditatẽ. Et ueniens ibi iherentias in¬
uenit locũ spedunce: et tab̾naculũ et arcã etaltare
incensi intulit illuc et ostiũ obstruxit. Et acesser̃ qͥ¬
dam simul qͥ insequebant᷑ ut notarent sibilocum
et ñ potuer̃ inuentre. Ut aũt cognouit iheremias:
culpans illos dixit qđ ignotꝰ erit locus donec congre¬
get dͥs congregationẽ popli et ꝓpiciꝰ siat: et tunc
duĩs ostendet hec et apparebit maiestas diũ. et nu¬
bes erit sic̃ moysi manifestabat᷑. et sic̃ cũ salomon
petiit ut locꝰ scificaret᷑ magno deo manifestabat
hec. E tut sapientiã habens obtulit sacrificiũ de¬
dicationis et consũmationis templi sic̃ et moy¬
ses orabat ad dñm et descendit ignis de celo et con¬
sũpsit holocatustũ. Et dixit moyses. Eoqđ non sit

Expanded text:
propheta, divina responso ad se facto, comitari secum, propheta, divina responso ad se facto, comitari secum, usquequo exiit in montem, in quem Moyses ascendit, et vidit Dei claritatem. Et veniens ibi Jeremias, invenit locum speluncae et tabernaculum et arcam et altare incensi intulit illuc et ostium obstruxit et accesserunt quidam simul qui sequebantur ut notarent sibi locum et non potuerunt invenire ut autem cognovit Hieremias culpans illos dixit quod ignotus erit locus donec congreget Deus congregationem populi et propitius fiat et tunc Dominus ostendet haec et apparebit maiestas Domini et nubes erit sicut et Mosi manifestabatur et sicut cum Salomon petiit ut locus sanctificaretur magno Deo manifestabat haec et ut sapientiam habens obtulit sacrificium dedicationis et consummationis templi sicut et Moses orabat ad Dominum et descendit ignis de caelo et consumpsit holocaustum et dixit Moses eo quod non sit
Abbreviated transcription (Latin):
sa est s ex lumine qd resulsit ab altari consũpta ẽ.
Ut uͦ manifesta eẽt res. nunciatũ ẽ regi ꝑsarũ qđ
in loco in quo ignẽ abscondant hii qui translati fu¬
arant sacerdotes aqua apparuit. dequa neenias
et qui cũ eo erant purificauer᷑ sacrificta. Conside¬
rans aũt rex et rem diligent̃ eaminans: fecit ei tem¬
plũ. Et si quib donauerat rexmulta bona: accipie¬
bat ex hoc et tribtiebat. Appellauit aũt neemias
hunc locũ neptar qđ int̃pretat᷑ purificatio: uocat᷑
dutem apud plures nephi.
Nuenit᷑ aũt in descriptionib iberenue ꝓpħe qđ ius¬
sit acciꝑe ignẽ eos qui transonigrabantur ut sig¬
inficatũ est et ut mandauit transinigratis. et de¬
dit illis legẽ ne obliuisceratt᷑ p̃cepta dni. et ut non
exerrareit m̃tib. uidentes simulachra aurea et
argentea et ornam̃ta eoꝵ Et alia hutꝰmodi dicens:
hortabat᷑ nelegẽ amouerent de corde suo. Erat aũt¬
in ipsa scriptura quomͦ tab̃naculũ et arcã ussit

Expanded text:
ari consumpta est ut vero manifestata essent haec renuntiatum est regi Persarum quod in loco in quo ignem absconderant hii qui translati erant sacerdotes aqua apparuit de qua Neemias et qui cum eo erant purificaverunt sacrificia considerans autem rex et rem diligenter examinans fecit ei templum et si quibus donaverat rex multa bona accipiebat ex hoc et tribuebat appellavit autem Neemias hoc Nepthar quod interpretatur purificatio vocatur autem apud plures Nephi invenitur autem in descriptionibus Hieremiae prophetae qusit accipere ignem eos qui transmigrabantur ut significatum est et ut mandavit transmigratis et dedit illis legem ne obliviscerentur praecepta Domini et ut non exerrarent mentibus videntes simulacra aurea et argentea et ornamenta eorum et alia huiuscemodi dicens hortabatur ne legem amoverent a corde suo erat auin ipsa Scriptura, quomodo tabernaculum et arcam jussit
Abbreviated transcription (Latin):
udas aũt machabeus qui lecimus fuerat. secesserat
indesertũ locũ ibiq inter feras uitã inmontib cũ
suis agebattet feni cibo uescentes demorabantur.
ne participes ẽẽnt comquinationis.  xonui¬
ed non multũ post temporis. misit rex senen
quenda antiochenũ. qui cõpelleret uideosut
se uransferrent a patriis et dei legib. contaminaret
etiã qđ in iherosolimis erat templũ. et cognomina¬
ret ioiuis olimpui: e ingaritim ꝓut erant hii qui
locũ inhabitabant iouis hospitalis. Pessima aut̃¬
et unuersis grauis maloꝵ erat intursio. Nã t̃pli
luxuria eccomessationib erat plenũ: et scortantiũ
cũ meretricib. Sacratisq alib mulieres seultro in¬
gerebant: introferentes ea que ñlicebat. Altare
ctiã plenũ erat illicitis: quelgib ꝓhibebant᷑ Neq
aut sabbata custodiebant᷑ neq dies sollẽpnes patrii
seruabant᷑. nec simplicit̾ se quisquã rudeũ eẽ con¬
fitebat᷑. Ducebant᷑ aũt cũ auara necessitate indie

Expanded text:
erat in desertum locum ibique inter feras vitam in montibus cum suis agebat et faeni cibo vescentes demorabantur ne participes essent coinquinationis sed non post multum temporis misit rex senem quendam antiochenum qui conpelleret Iudaeos ut se transferrent a patriis et Dei legibus contaminare etiam quod in Hierosolymis erat templum et cognominare Iovis Olympii et in Garizin prout erant hii qui locum inhabitabant Iovis Hospitalis pessima autem universis et gravis malorum erat incursio nam templum luxuria et comesationibus erat plenum et scortantium cum meretricibus sacratisque aedibus mulieres se ultro ingerebant intro ferentes ea quae non licebat altare etiam plenum erat inlautem sabbata custodiebantur, neque dies sollempnes patrii servabantur, nec simpliciter se quisquam Iudeum esse conibebantur. Ducebantur autem cum amara necessitate in die
Abbreviated transcription (Latin):
eũglistȩ qui et ipse ex inscriptione signat᷑ uue¬
nies: atq euicino ceceroꝵ tramitib inspectis.
quos numeros eregione habeant annotabis. Et
cũ scieris. recurres ad uolumina singloꝵ: et sine
mora ieꝑtis numeris quos ante signaueras. rep

Expanded text:
Evangelistae, qui et ipse ex inscriptione signatur, inveEvangelistae, qui et ipse ex inscriptione signatur, invenies: atque e vicino caeterorum tramitibus inspectis, quos numeros e regione habeant, annotabis. Et cum scieris, recurres ad volumina singulorum, et sine mora repertis numeris, quos ante signaveras, rep
Abbreviated transcription (Latin):
restitues. In cauone pͥmo. concordant quatuor.
matheus. marcus. lucas iołis In canone scdo. tres:
matheus marcus lucas. Incanone t̃tio tres: ma¬
cħs. lucas. ioħs. In canone quarto tres: matheus
marcus iohs. In canoue quinto. duo: matheus
lucas. In catione sexto duo: matheus marcꝰ. In¬
lucas ioħs. In canone decuno: ꝓpria unusquisq
quȩ ñ habentur inaliis edider̃. Singulis eigliis
abuuo incipiens usq ad finẽ libroꝵ dispar nu
merꝰ increscit. Hic nigro colore ꝑscriptus. sub se
habet aliũ exminio numerũ discolorẽ: qui ad
decem usq ꝓcedens. indicat. prior numcrus in qͦ
sit canone requirendus. Cũ gͥ aꝑto codice u̾bi grã
illud siue illud capitulũscire uolueris cuiꝰ cauo¬
nis sit: statim ex subiecto numero doceberis. Et
recurrens ad principia in quib canonũ est dis¬
tincta congeries: eodẽq statim canone extitulo
frontis inuento. illũ quẽ querebas numerũ adẽ

Expanded text:
restitues. In Canone primo concordant quatuor, restitues. In Canone primo concordant quatuor, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes. In secundo tres, Matthaeus, Marcustthaeus, Lucas, Joannes. In quarto tres, Matthaeus, Marcus, Joannes. In quinto duo, Matthaeus, Lucas. In sexto duo, Matthaeus, Marcus. ILucas, Joannes. In decimo propria unusquisque, quae non habentur in aliis, ediderunt. Singulis vero Evangeliis, ab uno incipiens usque ad finem librorum, dispar numerus increscit  Al. accrescit. Hic nigro colore praescriptus, sub se habet alium ex minio numerum discolorem, qui ad decem usque procedens, indicat prior numerus, in quo sit Canone requirendus. Cum igitur aperto codice, verbi gratia, illud sive illud capitulum scire volueris, cujus Canonis sit, statim ex subjecto numero doceberis, et recurrens ad principia, in quibus Canonum est distincta congeries, eodemque statim Canone ex titulo frontis invento, illum quem quaerebas numerum ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
ne discreparent: tta calamo temꝑautmꝰ: ut his
tantũ quȩ sensum undebant᷑ mutare correcũ.
reliqua matiere pateremur ut fuerant. Cano¬
nes quoq quos cusebius cesariensis ep̃e alexan¬
dritium secutus ammonuĩ indectm numeros
ordinauit. sicut ingrecohabentur exp̃ssimus:
quo siquis de curiosis uoluerit nosse que in eu¬
angeliis uel eadem uel uicina uel sola sint: eorum
distinctione cognoscat. Magnus siquide hic in
urĩs codicib errormoleuit: dũ qđ in eadem re
alius eugłista plus dixit. inalioquiamuiꝰ puta-¬
uertut addider̃. uelcũ euudẽ seusum alius alit̃
xxp̃sserti. ille qui unũ ex quattuor pͥmũ legerat
adeiꝰ cemplũ oeteros quoq estimauerit enieui¬
dandos. Inde accidit ut apud illum mixtasint
quȩ aliis ꝓpria suut inueniant᷑. Cũ itaq canones
legeris qui subiecti siuut: confusionis errore sub¬
lato. et sumilia. omniũ scie᷑ et singulis suaqueq

Expanded text:
ne discreparent, ita calamo temperavimus, ut his ne discreparent, ita calamo temperavimus, ut his tantum quae sensum videbantur mutare, correctis, reliqua manere pateremur ut fuerant. Canones quoque, quos Eusebius Caesariensis episcopus Alexandrinum secutus Ammonium, in decem numeros ordinavit, sicut in Graeco habentur, expressimus. Quod si quis de curiosis voluerit nosse, quae in Evangeliis, vel eadem, vel vicina, vel sola sint, eorum distinctione cognoscat. Magnus siquidem hic in nostris codicibus error inolevit, dum quod in eadem re alius Evangelista plus dixit, in alio quia minus putaverint, addiderunt. Vel dum eumdem sensum alius aliter expressit, ille qui unum e quatuor primum legerat, ad ejus exemplum caeteros quoque aestimaverit emendandos. Unde accidit, ut apud nos mixta sint quae aliis propria sunt, inveniantur. Cum itaque Canones legeris, qui subjecti sunt, confusionis errore sublato, et similia omnium scies, et singulis sua quaeque
Abbreviated transcription (Latin):
mmitata corrigimꝰ: Neq tiero eguile ueteri dispu¬
to testam̃to: qđ a septuaginta seniorib in grecam
linguã uersũ tercio gradu ad nos usq ꝑuenit.
Non queroquud aquila quid siminachꝰ sapicuit:
quare theodotion inter uouos et ueteres mediꝰ
certe qđ in nr̃o sermone discordat et in diuersos
riuuloꝵ tratnites ducit: uuo de fontequeren¬
dũ ẽ. Pret̃mtito illos codices quos aluciano et
csycio nuncupatos. paucoꝵ hominũ asserit ꝑu̾sa
contentio: quib utiq nec inueceri instrum̃to
post septuaguta interp̃tes emendare qͥd licuit:
nec in nouo ꝓfuit emĩdasse: cũ multarũ genti¬
um linguis scriptura ante translata doceat fal¬
sa eẽ quȩ addita sunt Igitur hoc p̃sens p̃fati¬
uncula pollicetur: quatuor tantũ eugłia quoꝵ
orda iste est. matheus mrarcus lucas. Iohannes.
codicũ grecoꝵ añdata collatione. s et uecerũ:
quȩ ne multũ alectionis latine consuetudi¬

Expanded text:
mutata, corrigimus? Neque vero ego de veteri dispumutata, corrigimus? Neque vero ego de veteri disputo Testamento, quod a Septuaginta senioribus in Graecam linguam versum, tertio gradu ad nos usque pervenit. Non quaero quid Aquila, quid Symmachus sapiant, quare Theodotion inter novos et veteres medius certe cum in nostro sermone discordat, et diversos rivulorum tramites ducit: uno de fonte quaerendum est. Praetermitto eos codices, quos a Luciano et Hesychio nuncupatos, paucorum hominum asserit perversa contentio: quibus utique nec in veteri Instrumento post Septuaginta Interpretes emendare quid licuit, nec in Novo profuit emendasse: cum multarum gentium linguis Scriptura ante translata, doceat falsa esse quae addita sunt. Igitur haec praesens praefatiuncula pollicetur quatuor tantum Evangelia, quorum ordo est iste, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes, codicum Graecorum emendata collatione, sed Veterum. Quae ne multum a lectionis Latinae consuetudi
Abbreviated transcription (Latin):
eat issiooo pape
damaso: hieronimꝰ¬
opus facere me co¬
gis ex uetere. ut post
exemplaria scriptu¬
rarũ toto orbe disꝑsa
quasi quidã arbũ
sedeam: e quia iĩ
se uartant quȩ sint
illa quȩ cũ grrta onl¬
sentiant ueritate. decernam. Piuis labod s ꝑiclosa
p̃sumptio iudicare de ceteris ipsum abomtub
iudicandum senis mutare linguã et canescentẽ
iam mundũ ad inicia retrahere pariuiloꝵ Qiris
aũ doctus pariter uel indoctꝰ cũ in manu sua uo
me consolat᷑: qđ et cu qui summꝰ sacerdos es fieri
iubes et uerũ ñ cẽ qđuariat. etiã maledicoꝵ testi¬
monio comꝓbat᷑. Si eiĩ latinis gemplarib fi¬
des est adhibenda respondeant. quib cot sunt
pene exemplaria quot codices sinaũt ueritas
est querenda de plurib. curꝰ ad grecã originem
reuertentes. ea quȩ uel auiciosis int̃pretib male
edita uel a presũptorib imꝑitis em̃data ꝑuersiꝰ.
uel alibrariis dormitantib aut addita sunt aut

Expanded text:
eatissimo papae Damaso Hieronymopus facere me cogis ex veteri, ut post exemplaria Scripturarum toto orbe dispersa, quasi quidam arbiter sedeam: et quia inter se variant, quae sint illa quae cum Graeca consentiant veritate, decernam. Plus labor, sed periculosa praesumptio, judicare de caeteris, ipsum ab omnibus judicandum: senis mutare linguam, et canescentem jam mundum ad initia retrahere parvulorum. Quis enim doctus pariter vel indoctme consolatur, quod et tu qui summusjubes: et verum non esse quod variat, etiam maledicorum testimonio comprobatur. Si enim Latinis exemplaribus fides est adhibenda, respondeant, quibus: tot enim sunt exemplaria pene quot codices. Sin autem veritas est quaerenda de pluribus: cur non ad Graecam originem revertentes, ea quae vel a vitiosis interpretibus male edita, vel a praesumptoribus imperitis emendata perversius, vel a librariis dormitantibus addita sunt, aut
Abbreviated transcription (Latin):
Sciendũ etiã ne quis ignarũ exsimilitudine nu¬
meroꝵ error inuoluat᷑. qdđ sicubi insubnotatiõe
canonũ distinctoꝵ. incauone quiolibet tres eũgliste
bis. uel ter. uel quater. aut etiã amplius cundẽ nu¬
merum ꝑ ordinẽ babuerint annotatũ. et quartꝰ
e contrario discrepantes. qđ id qđtres illi ieo loco
semel dixcrint. quattus tocies incorpore sui uolum¬
nis ponat: quatiens diuersi numeri ia̾ canone po¬
siti sunt contra p̃dictoꝵ numeroꝵ contintiatas si¬
militudines. Item simuno quolibet coꝵ aut etiã
duob. idem in canone numerꝰ bis. ter. quat̃. aut
eo ampliꝰ repꝑiat᷑ in ordine collocatꝰ et dispares in¬
uanantur in ceteris: dubium ñ erit. quin id qđ
illius illoꝵ ue canionis numer s. bis terq repecitũ.
ab his in uolumine semel dictũ ẽ. alter alteri ue
tulerint in numeroꝵ annotatione distantiã: et
hoc in omñum nouem canonũ collatione seruabit᷑.
Cecerũ indectino qm̃ ꝓpria singuloꝵ tantum m

Expanded text:
ex similitudine numerorum error involvat, quod, sicut in subnotatione canonum distinctorum, in canone quolibet tres evangelistae bis vel ter, vel quater aut etiam amplius eumdem numerum per ordinem habuerunt adnotatum, et quartus e contrario discrepantes, quod id quod tres illi in eo loco semel dixerint, quartus toties in corpore voluminis sui ponat, quoties diversi numeri in ejus canone positi sunt, contra praedictorum numerorum continuatas similitudines. Item si in una quolibet eorum aut etiam duobus, ibidem in canone numerus bis, ter aut eo amplius reperiatur in ordine collocatus, et dispar is inveniatur in caeteris, dubium non erit quod id quod illius illorumve canones numeris bis vel ter repetitis ab his in volumine semel dictum sit; alteri vero eoraetulerint in numerorum adnotatione distantiam. Hoc et in omnium novem canonum collatione servabitur. Caeterum, in deci
Abbreviated transcription (Latin):
sensatũ eiugila ad illum: et gradus ostiorũ illtꝰ
exterat pes tuus. Cogitatũ habe inp̃ceptis dei et
inmandatis illiꝰ maxime assiduus csto: t ipse da¬
bit tͥ cor. et concupiscentia sapientiȩ dabitur tͥ¬
et non te app̃hendent. discede ab iniquo et
deficient mala abfte. Non semines mala insulcis
iniusticie: et ñ metes eain septuplum. Noli q̃rere
ab homine ducatũ: neq arege catbedrã honoris.
on te tustifices ante din qm̃ aguitor I xx.¬

Expanded text:
sensatum, evigila ad illum, et gradus ostiorum illius sensatum, evigila ad illum, et gradus ostiorum illius exterat pes tuus. Cogitatum habe in praeceptis Dei, et in mandatis illius maxime assiduus esto; et ipse dabit cor tibi, et concupiscentia sapientiae dabitur tet non te apprehendent. Discede ab iniquo, et deficient mala abs te. Non semines mala in sulcis injustitiae, et non metes ea in septuplum. Noli quaerere ab homine ducatum, neque a rege cathedram honoris. Non te justifices ante Deum; quoni
Abbreviated transcription (Latin):
humerũ tuũ et porta illam: et neaccidieris uicłis
aius. In omni ammo tuo accedeadillam: et in om̃i
uirtute tua serua iuas aꝰ. Inuestiga illã ec mani¬
festabitur tibi: incontuiens factꝰ ne derelinquas
eam.In nouissumis eniminuenies requiem inea:
et conu̾tet᷑ tibi inoblectationẽ Et crunt tibi cõ¬
peles ciuis in ꝓtectione fortitudims ecbases uir¬
tutis: & torques illius in stolamgłȩ. Decor enĩ uitę
est milla: et uncula illiꝰ alliga. salutaris. Stolã
glȩ indues eam: et coronã gratulationis suꝑpo¬
nes tibi. fu̾i si attenderis in disces eã: et siaccõmo¬
daueris aninuũ tuũ sapiens eris. Si inclinaue¬
ris aurem tuam excipies doctrĩa: et sidilȩxeris
audire sapiens eris. Inmultitudine p̃sbiterorũ
prudentiũ sta et sapientiȩ illoꝵ ex corde comun¬
grre ut omnẽ narrationẽ dei possis audire: et ꝓ¬
uerbia laudis non effugiant ate. Et si uideris

Expanded text:
umerum tuum et porta illam et ne acedieris vinculis umerum tuum et porta illam et ne acedieris vinculis eius in omni animo tuo accede ad illam et in omni virtute tua serva vias eius investiga illam et manifestabitur tibi et continens factus ne derelinqueris eam in novissimis enim invenies requiem in ea et convertetur tibi in oblectationem et erunt tibi conpedes in protectionem fortitudinis et bases virtutis et torques illius in stolam gloriae decor enim vitae est in illa et vincula illius netura salutaris stolam gloriae indues eam et coronam gratulationis superpones tibi fili si adtenderis mihi disces et si adcommodaveris animam tuam sapiens eris et si inclinaveris aurem tuam excipies doctrinam audire, sapiens eris. In multitudine presbyterorum prudentium sta, et sapientiae illorum ex corde conjungere, ut omnem narrationem Dei possis audire, et proverbia laudis ne effugiant te. Et si videris
Abbreviated transcription (Latin):
Amico fideli nulla est cõparano: et ñ est digna
ponderatio auri et argatti contrabonitate
fidei illiꝰ. Amicus fidelis melicam̃tũ uite et im¬
mortaltiatis: et qui metuunt dñm inuenient
excipe doctrinam: et usq ad canos inuenies
sapientiam. Quasi isqui arat et seminat accede
adillam:. et sustine bonos fructus illiꝰ. In oꝑe enĩ
ipsius exiguũ laborabis: et cito ales de generati¬
onib illius. Quã asꝑa est nimiũ sapientia indoc¬
Itis hominib: et ñ ꝑmanebit in illa excors. Quasi
lapidis uirtus ꝓbatio ctit uuillis: et ñ demora¬
buntur ꝓicere illam Sapientia erum doctrine se¬
cundũ nomen est erus et non multis est manifesta
quib autẽ agnita est ꝑmanet usq ad conspectũdi.
udi fili et accipe consilium intellectꝰ. xxuiii.
et ne abicias consiliũ incũ. Iincepalem tuũ
incõpedes illuis: et intorques illiꝰ tuũ collũ. Subice

Expanded text:
Amico fideli nulla est comparatio, et non est digna Amico fideli nulla est comparatio, et non est digna ponderatio auri et argenti contra bonitatem fidei illius. Amicus fidelis, medicamentum vitae et immortalitatis; et qui metuunt Dominum, inveniexcipe doctrinam, et usque ad canos invenies sapientiam. Quasi is qui arat et seminat, accede ad illam, et sustine bonos fructus illius. In opere enim illius exiguum laborabis, et cito edes de generationibus illius. Quam aspera est nimium sapientia indoctis hominibus, et non permanebibatio erit in illis et non demorabuntur proicere illum sapientia enim doctrinae secundum nomen est eius et non multis est manifesta quibus autem agnita est permanet usque ad conspectum Dei audi fili et accipe consilium intellectus et ne abicias consilium meum inice pedem tuum in conpedes illius et in torques eius tuum collum subice
Abbreviated transcription (Latin):
te extollas in cogitatione ammȩ tuȩ uelut taurus
ne forte didatur uirtus tra ꝑstultitiam. et folia
tua comelet et fruetus tuos ꝑdet. et relinqueris
uelut lignum aridum in heremo. Anma enim
nequam disꝑdet qui se habet: et ingaudiũ itumici
dat illum et deducet in sortem impiorum. Ixu.¬
multiplicat amicos et mitigat inimicos:
et singua eucharis in bono homine abuudabit.
Multi pacifici sint tibi: e consiliarius tibi sit unꝰ
demille. Si possides amicum intemptatione pos¬
side eum: et ñ facile credas ei. Est cimamicꝰ scd̾m
tempus suũ et ñ ꝑmanebit indie tribulationis
et est amicus qui conuertitur ad inniciciam.
et ẽ anrcꝰ qͥ odiũ et rixã et conuicia denudabit.
ducialiter aget Si humiliauerit se contrate
et a facie tua absconderit se: uuanimẽ habeb
amiciciam bonam. Ab inmicis tuis separare: et
ab amicis tuis attende. Amicus fiddlis ꝓtectio
fortis. qui aũt inuenit illũ: inuenit thesaurũ.

Expanded text:
te extollas in cogitatione animae tuae velut taurus te extollas in cogitatione animae tuae velut taurus ne forte elidatur virtus tua per stultitiam et folia tua comedet et fructus tuos perdet et relinqueris velut lignum aridum in heremo anima enim nequa disperdet qui se habet et in gaudium inimici dat illum et deducit in sortem impiorum vemultiplicat amicos et mitigat inimicos et lingua eucharis in bono homine abundat multi pacifici sint tibi et consiliarii tibi sint unus de mille si possides amicum in temptatione posside eum et non facile credas illi est enim amicus secundum tempus suum et non permanebit in die tribulationis et est amicus qui egreditur ad inimicitiam et est amicus qui odium et rixam et convicia denudabit ducialiter aget. Si humiliaverit se contra te, et a facie tua absconderit se, unanimem habebis amicitiam bonam. Ab inimicis tuis separare; et ab amicis tuis attende. Amicus fidelis protectio fortis: qui autem invenit illum, invenit thesaurum.
Abbreviated transcription (Latin):
Nonuentiles te in omnẽ uentum: et ñ eas in omnẽ
uiã. Sicenim peccator ꝓbatur. in duplici lingua.
Estofirmus iniua dñi et inueritate sensus tui et
scientia: et ꝓsequat᷑ teuerbum pacis et iusticie. Es¬
to manfuetus ad audiendũ uerbũ dei ut intelli¬
gas: et cũ sapientia ꝓferes responsum uerum.
Si est tͥ intellectus responde ꝓximo sinautẽ. sit
manus tua suꝑ ostuum necapiaris inuerboin¬
disciplinato et confundaris. Honor et gla in ser¬
mone sensati: lingua imprudentis subuersio est illiꝰ
Non appelleris susurro: et lingua tua capiaris et confim¬
daris. Suꝑfurem enĩ est confusio et pantentia. et dono¬
tatio pessima suꝑbilinguem. susurratori autẽ odiũ
et immicicia et contumelia. Iustifica pusillum. et
magnum similiter. Noli fieri ꝓamico. inunic̃ ꝓxi.¬
mo. Inꝓꝓuim etum et contumeliam malus here
ditabit: et omis peccator in andus et bilingius. Non

Expanded text:
non uentiles te in omni uento et non eas in omni non uentiles te in omni uento et non eas in omni uia. sic enim peccator probatur duplici lingua. esto firmus in uia dei et in ueritate sensus tui et scientia, et prosequatur te uerbum pacis et iustitiae. esto mansuetus ad audiendum uerbum dei, ut intellegas: et cum sapientia fers responsum uerum. si est tibi intellectus, responde proximo: sin autem, sit manus tua super os tuum, ne capiaris uerbo indisciplinato et confundaris. honor et gloria in sermone sensati: lingua uero inprudentis subuersio est ipsius. non appelleris susurrio et lingua tua capiaris et confundaris. super furem enim est confusio et paenitentia, et denotatio pessima super bilinguem: susurratori autem odium et inimicitia et contumelia. iustifica pusillum et magnum similiter. Noli fieri pro amico inimicus proximo: inproperium et contumeliam malus hereditabit et omnis peccator invidus et bilinguis non
Abbreviated transcription (Latin):
indomotua. euertens domesticos tuos et opprimens
subiectos tibi. Non sit porrecta manus tua ad accipi
oli attendere ad possessiones iniquas: et nedi¬
xeris est michi sufficiens uita. Nichil enim
ꝓdedit in tempore undicte et obductionis. Ne sequa
ris infortitudine tua contupisrentiã cordis tui:
et ne dixeris quomodo potui aut quis me subiciet.
ꝓpter facta mea: Ds̃ enim undicans uindicabit
Neilixtris pacaui et quid accidit mͥ triste. Altissimꝰ
ciuĩ est patiens et redditor. Deꝓpiciato peccato noli
eẽ sine metu. neq adicias peccatũ suꝑ pecatum.
et dicas miseratio dei magna est. multitudinis
peccatoꝵ meoꝵ miserebitur: miscđia enĩ et ira ab
illo cito ꝓximat: et in peccatores respicit ira illius.
addum̃: et ne differas dedieindiem. Subito
anmueniet ita illius et in tempore uindicte dis¬
ꝑderte. Noli anxius eẽ in diuiciis iniustis. nichil
enĩ ꝓderunt tibi indie obductionis et uindicte.

Expanded text:
in domo tua euertens domesticos tuos et opprimens in domo tua euertens domesticos tuos et opprimens subiecoli attendere ad possessiones iniquas, et ne dixeris, Est mihi sufficiens vita. Nihil enim proderit in tempore vindictae et obductionis. Non sequris in fortitudine tua concupiscentiam cordis tui: et ne dixeris: Quopropter facta mea? Deus enim vindicans vindicabit. Ne dixeris: Peccavi, et quid accidit mihi triste? Altissimus enim est patiens redditor. De propiciato peccato noli esse sine metu, neque adjicias peccatum supeet dicas: Miseratio Dei magna est, multitudinis peccatorum meorum miseribitur. Misericordia enim et ira ab illo cito proximat et in peccatores respicit ira illius. um et ne differas de die in diem. subito enim uenit ira illius et in tempore uindictae disperdet te. noli anxius esse in diuitiis iniustis: nihil enim proderunt tibi in diem obductionis et uindictae.
Abbreviated transcription (Latin):
turañ confundaris dicereuerũ. Est aiũ cfusio
adducens peccatum: et est confusio adducens głam
et grãm. Neaccipias faciem aduersus faciem tuam.
nec aduersus animam tuam mendacium. Non reue¬
rearis ꝓximũ tuũ in casusuo: nec retineas uerbum
in tempore salutis. Non abscondas sapientiã tuã
indecore eius. In lingua enimagnoscitur sapien¬
tia: et scnsus et scientia. et doctrina inuerbo sensati
et firmamentũ in oꝑib iusticiȩ. Non contradicas¬
uerbo ueritatis ullomꝰ: et demendacio merudicio¬
nis tuȩ confuudere. Non confundaris confiteri
peccata tua: et nesubicias te homnꝓ peccato. No¬
li resistere contra faciem potentis: nec coneris contͣ
ictum fluuii. In iusticia agonitare ꝓanimatua:
et usq ad mortẽ certa ꝓ iusticia: et ds expugnabit ꝓ
te inimicos tuos. Nolicitatus eẽ in lingua tua: et
initilis et remissus in oꝑib tuis. Noli eẽ sicut leo

Expanded text:
tua non confundaris dicere uerum. est enim confusio tua non confundaris dicere uerum. est enim confusio adducens peccatum et est confusio adducens gloriam et gratiam. non accipias faciem aduersus faciem tuam, nec aduersus animam tuam mendacium. non reuerearis proximum tuum in casu suo, nec retineas uerbum in tempore salutis. non abscondas sapientiam tuam in decore eius. in lingua enim agnoscitur sapientia et sensus et scientia et doctrina in uerbis ueritatis et firmamentum in operibus iustitiae. non contradicas ueritati ullo modo et de mendacio ineruditionis tuae confundere. non confundaris confiteri peccata tua et ne subicias te homini pro peccato. noli resistere contra faciem potentis, nec coneris contra ictum fluuii. in iustitia agonizare pro anima tua et usque ad mortem certa pro iustitia, et deus inpugnabit pro te inimicos tuos. noli citatus esse in lingua tua et inutilis et remissus in operibus tuis. noli esse sicut leo