comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mulierum plangentiũ et lamentanti¬
um eum. Solet enim sexus infirmor
etiam pro his qui morte sunt digil
inlacrimas cõmoueri: et dampnatorũ
exitus. pro nature cõmunis consid̾atio¬
ne misereri. S istum sibi planctũ. do¬
minus iħc dedignatur impendi: quia
non decebat luctus triumphũ: nec la¬
menta uictoriam. Deniq conuersus ad
eas. filiȩ inquit iherłm nolice flere su¬
ꝑ me. s suꝑ uosmet ipsas flete et filios
ur̃os: quia uenient dies in quib dicẽt.
beate steriles et uentres. qui non genu¬
erunt: et ubera quȩ non nutrierunt.
Ubi est tristicia crucifigendi: Ubi for¬
mido morituri: Non terret passuri a¬
nimũ. hora supplicii: et docens nullã
pro se flendi esse racionẽ. indicit peni¬
tenciam denuntiando uindictã. Non
est inquit qd dolere in me iherłm fili¬
e debeatis. Pro uobis plangite: pro ur̃is
filus ciulate. Suꝑ illos fundantur isti
ploratus: quos tales uiscera ura pepere¬

Expanded text:
mulierum plangentium et lamentantimulierum plangentium et lamentantium eum . Solet enim sexus infirmior, etiam pro iis qui morte sunt digni, in lacrymas commoveri, et damnatorum exitus, pro naturae communis consideratione misereri. Sed istum sibi planctum Dominus Jesus dedignatur impendi, quia non decebat luctus triumphum, nec lamenta victoriam. Denique conversus ad eas, Filiae, inquit, Jerusalem, nolite flere super me, sed super vosmetipsas, et super filios Quia venient dies, in quibus dicent: Beatae steriles, et ventres qui non genuerunt, et ubera quae non nutrierunt. Ubi est tristitia crucifigendi? Ubi formido morituri? Non terret passuri animum hora supplicii, et docens nullam pro se flendi esse rationem, indicit poenitentiam, denuntiando vindictam. Non est, inquit, quod dolere in me, Jerusalem filiae, debeatis; pro vobis plangite, et pro vestris filiis ejulate. Super illos fundatur iste ploratus, quos tales viscera vestra pepere
Abbreviated transcription (Latin):
niantur qui celestia ꝑsequunt᷑: Quã¬
uis gͦ pilatus onerosum sibi inuidio¬
sumq sentiret. qd eum iudei de negle¬
tu amicitie cesaris impetebant: aliqͣn¬
diu tamen furorẽ eorum initigare co¬
natus est: et ideo dñm iħm diuersis
contumeliis affici. aut ꝑmisit aut ussit.
ut saciata iniquitas de innocentis in¬
iuriis. ulterius non seuiret S ꝑtinar
malicia propriis crescebat augmentis:
et in quem obtinuerat ius illusionis.
exigebat et mortis. Unde cum et sũmi
sacerdotes et principes iudeorũ. omnis¬
q multitudo crebris uocib acclamarẽt
crucifige crucifige: cradidit iħm ꝑse¬
quentrum uoluntati. barraba illis la¬
trone dimisso: ut qui in die festo auc¬
torem interficiebant uite: impunitas
eis prestaretur homicidȩ. Eunte itaq
dilectissimi ad locum clarificationis
suȩ dño. et miscdia ab impiorũ taber¬
naculis exeunte. ut impleretur qđ scͥp¬
tum est. longe est salus a peccatorib se
quebatur eum multitudo popłi. et

Expanded text:
niantur, qui coelestia persequuntur? Quamvis ergo Pilatus onerosum sibi invidiosumque sentiret, quod eum Judaei de neglectu amicitiae Caesaris impetebant, aliquamdiu tamen furorem ipsorum mitigare conatus est: et ideo Dominum Jesum diversis contumeliis affici aut permisit, aut jussit, ut satiata iniquitas de innocentis injuriis ulterius non saeviret. Sed pertinax malitia propriis crescebat augmentis, et in quem obtinuerat jus illusionis, exigebat et mortis. Unde cum et summi sacerdotes, et principes Judaeorum, omnisque multitudo crebris vocibus acclamarent: Crucifige, crucifige, tradidit Jesum persequentium voluntati, Barabba illis latrone dimisso, ut qui in die festo auctorem interficiebant vitae, impunitas eis praestaretur homicidae. CAP. III. Eunte itaque, dilectissimi, ad locum clarificationis suae Domino, et misericordia ab impiorum tabernaculis exeunte, ut adimpleretur quod scriptum est: Longe a peccatoribus salus , sequebatur eum multitudo populi, et
Abbreviated transcription (Latin):
de cȩlo. hic est filius meus dilectus in qͦ
m cõplacui: et sine ueritate carnis non
ꝓtestaret᷑ ioħis. eccȩ agnus dei occe qͥ collit
peccata mundi Sine uerbi potentia ñ
sieret redintegratio debiliũ. et uiuifica¬
dio mortuorũ: et sine ueritate carnis nec
cib ieiunio nec sonnus esset necessariꝰ¬
sa tigato. Postremo sine uerbi potencia
non se dñs patri ꝓfiteret᷑ qqualem: e si¬
ne ueritate carnis non idem diceret pa¬
trem esse maiorẽ: cũ catholica fides utrũ¬
ꝙ suscipiat. utrũq defendat: que scdm
ꝓpͥetatem diuinȩ humanȩq substan¬
cle. unum dei filium et hominem cre
dit et uerbum. Multa sunt dilectissimni
quȩ ad expositionem huius quã predi¬
camus fidei. de toto scripturarũ corpore
possimus assumere: quia nichil sepius
diuinis cõmendatꝰ eloquis. quã deifi¬
lius scdm deitatẽ sempiternus ex patre:
et idem scđm carnem cemporalis ex ma¬

Expanded text:
de coelo: Hic est Filius meus dilectus, in qude coelo: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui , et sine veritate carnis non protestaretur Joannes: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Sine Verbi potentia non fieret redintegratio debilium et vivificatio mortuorum, et sine veritate carnis nec cibus jejuno, nec somnus esset necessariufatigato. Postremo sine Verbi potentia non se Dominus Patri profiteretur aequalem, et sine veritate carnis non idem diceret Patrem esse majorem, cum catholica fides utrumque suscipiat, utrumque defendat, quae secundum proprietatem divinae humanaeque substantiae unum Dei Filium et homidit et Verbum. Multa sunt, dilectissimi, quae ad expositionem hujus quam praedicamus fidei de toto Scripturarum corpore possemus assumere, quia nihil saepius divinis commendatur eloquiis, quam Dei Filius secundum Deitatem sempiternus ex Patre, et idem secundum carnem temporalis ex ma
Abbreviated transcription (Latin):
in carnis nr̃e infirmitate congressus.
his uictoriam suam tribuit. inquoiu
corpore triumphauit. Cum gͦ in uno¬
o diuinã confitemur de patre naturanl.
humanã de matre substantiã: licet uer
bi dei et carnis una ꝑsona sit. et utraq es¬
sentia cõmunes habeat actiones: intel¬
uigendȩ tamen sunt ipsorũ oꝑm quali¬
tates. et sincere fidei contemplatione cer¬
nendum est. ad quȩ ꝓuehatur humili¬
tas infirmitatis: atq inclinet᷑ altitudo
uirtutis: quid sit qđ caro sine uerbo ñ
agit: et qͥd quod uerbũ sine carne non
efficit. Sine uerbi enim pocentia nec con¬
ciꝑet uirgo nec pareret: et sine uerita¬
te carnis obuoluta paͥnis. infantia non
iaceret. Sine uerbi potentia non ado¬
rarent magi puerum nouo sidere de¬
daratum: et sine ueritate carnis non u¬
beretur puer in egiptũ transferri. quẽ
herodes cupiebat occidere. Sine uerbi
potencia non diceret uox patris missa

Expanded text:
in carnis nostrae infirmitate congressus, in carnis nostrae infirmitate congressus, iis victoriam suam tribuit, in quorum corpore triumphavit. CAP. Io, confitemur divinam de Patre naturam, humanam de matre substantiam, licet Dei Verbi et carnis una persona sit, et utraque essentia communes habeat actiones, intelligendae tamen sunt ipsorum operum qualitates, et sincerae fidei contemplatione cernendum est ad quae provehatur humilitas infirmitatis, et ad quae inclinetur altitudo virtutis; quid sit quod caro sine Verbo non agit, et quid sit quod Verbum sine carne non efficit. Sine Verbi enim potentia nec conciperet Virgo nec pareret, et sine veritate carnis obvoluta pannis infantia non jaceret . Sine Verbi potentia non adorarent magi puerum novo sidere declaratum, et sine veritate carnis non juberetur puer in Aegyptum transferri, quem Herodes cupiebat occidi . Sine Verbi potentia non diceret vox Patris missa
Abbreviated transcription (Latin):
deo in odorem suauitatis. Aut quod
umquã sacrificiũ sacratius fuit. quã
quod uerus pontifex altari crucis ꝑ i
molationẽ suȩ carnis imposuit: Quã¬
uis enim inconspectu dm̃ multorũ scõ¬
rum preciosa mors fuerit: nullius cam̃
insontis occisio ꝓpiciatis fuit mundi.
Acceꝑunt iusti non dederunt coronas:
et de fidelium fortitudine. exempla nata
sunt patientiȩ. non dona iusticie. Singi¬
lares in singłis mortes fuerunt. nec alte¬
rius qͥsquam debitũ suo funere soluit:
cũ inter filios hominu̾. solus dñs nr iħe¬
xp̃c exticerit. in quo omnes crucifixi.
omnes mortui. omnes sepulti. om̃s sint
etiã suscitati. De quib ipse dicebat. Cũ
exaltatus fuero: omnia traham ad me.
Fides enim uera iustificans impios. et
creans iustos: ad nature suȩ tracta parti¬
cipem. in illo acquirit salutẽ inquo se
nit deitatis: liberũ habens de eius po¬
tencia głari. qui contra hostem suꝑbũ

Expanded text:
Deo in odorem suavitatis ? Aut quod Deo in odorem suavitatis ? Aut quod umquam sacrificium sacratius fuit quam quod verus Pontifex altari crucis per immolationem suae carnis imposuit? Quamvis enim in conspectu Domini multorum sanctorum pretiosa mors fuerit , nullius tamen insontis occisio, propitiatio fuit mundi. Acceperunt justi, non dederunt coronas; et de fidelium fortitudine exempla nata sunt patientiae, non dona justitiae. Singulares quippe in singulis mortes fuerunt, nec alterius quisquam debitum suo fine persolvit, cum inter filios hominum unus solus Domi exstiterit, in quo omnes crucifixi, omnes mortui, omnes sepulti, omnes sint etiam suscitati: de quibus ipse dicebat: Cum exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me . Fides etenim vera, justificans impios et creans cipem, in illo acquirit salutem, in quo snit deitatis, liberum habens de ejus potentia gloriari, qui contra hostem superbum
Abbreviated transcription (Latin):
nis natus est filius absq delicto. non ex¬
traneus ab hominũ genere. s alienus
a crimine: in quo illius ad imaginem
et similitudinem dei conditi. et ꝑfec¬
ta esset innocentia et uera natura: cũ qͥ¬
de ade ꝓpagine unus existeret. in quo
diabolus quod suum diceret ñ hab̾et.
Qui dum in eum seuit. quẽ sub lege
sanguinis iusti tam potens fuit ad
priuilegium. tam dues ad precium:
ut si uniuersitas captiuorum in redẽp¬
torem suum crederet: nullum tiran¬
nica uincula retinerent: qm̃ sicut ait
cati preuidicio nati. potestatẽ acceꝑint
ad iusticiam renascendi: ualidius do¬
nũ factum est libertatis quam debitũ
seruitutis. Quam itaq sibi in huius
sacramenti presidio spem relinquunt:
qui in saluatoris nr̃i corpore. negant
humane sub stancie ueritatem: Dicant
quo sacrificio reconciliati: quo sanguine
sint redempti. Quis  i tradidit se¬
met ipsum ꝓ nobis: oblationẽ et hostiã

Expanded text:
nis natus est filius absque delicto, non exnis natus est filius absque delicto, non extraneus ab hominum genere, sed alienus a crimine  in quo illius ad imaginem et similitudinem Dei conditi, et perfecta esset innocentia et vera natura, cum de Adae propagine unus existeret in quo diabolus quod suum diceret non haberet. Qui dum in eum saevit quem sub peccasanguinis justi tam potens fuit ad privilegium, tam dives ad pretium, ut si universitas captivorum in Redemptorem suum crederet, nullum tyrannica vincula retinerent. Quoniam, sicutcati praejudicio nati potestatem acceperint ad justitiam renascendi, validius donum factum est libertatis quam debitum servituis. Quam itaque sibi in hujus sacramenti praesidio spem relinquunt, qui in Salvatoris nostri corpore negant humanae substantiae veritatem? Dicant quo sacrificio reconciliati, quo sanguine sint redempti. Quis est qui tradidit semetipsum pro nobis oblationem et hostiam
Abbreviated transcription (Latin):
generis ꝓpͥe filui ꝑsona suscepit: ut qm̃
ipse est ꝑ quẽ omnia facta sunt et si¬
ne quo factum est nichil. quiq plas¬
matum de limo cerre hominẽ flatu
iutȩ racionalis animauit. idem na¬
turã nr̃am ab eternitatis arce deiect̃a.
amissȩ restitueret dignitati: et cuius
erat conditor. esset etiam reformator:
sic consilium suum dirigens in effec¬
tum. ut ad dñationẽ diaboli destru¬
endam. magis uteretur usticia ra¬
cionis. quam potestate uirtutis. Qͥa
ꝗͣ primi hominis uniuersa posteritas
uno simul uulnere sauciata corruerat
nec ulla sc̃orum merita conditionem
poterant illate mortis euncere: uenit
e celo medicus singłaris. multis sepe
significationib nunciatus. et ꝓpħica
dui pollicitatione ꝓmissus: qui manẽs
in forma dei. et nichil. ꝓprie maiestatis
amittens. in carnis nr̃e animȩq nat᷑a.
sine contagione antiquȩ preuaricati¬
onis oriretur. Solus enim beatȩ uirgi¬

Expanded text:
generis proprie Filii persona suscepit: ut quoniam generis proprie Filii persona suscepit: ut quoniam ipse est, per quem omnia facta sunt, et sine quo factum est nihil , quique plasmatum de limo terrae hominem flatu vitae rationalis animavit, idem naturam nostram ab aeternitatis arce dejectam amissae restitueret dignitati, et cujus erat conditor, esset etiam reformator: sic consilium suum dirigens in effectum, ut ad dominationem diaboli destruendam magis uteretur justitia rationis quam potestate virtutis. Quia ergo primi hominis universa posteritas uno simul vulnere sauciata corruerat, nec ulla sanctorum merita conditionem poterant illatae mortis evincere, venit e coelo medicus singularis, multis saepe significationibus nuntiatus, et prophetica diu pollicitatione promissus, qui manens in forma Dei, et nihil propriae majestatis amittens, in carnis nostrae animaeque natura, sine contagione antiquae praevaricationis oriretur. 249 Solus enim beatae Virgi
Abbreviated transcription (Latin):
ae sepultus die tercia resurrexit. nr̃e
quidem imaginis forma s non nrẽ
arnis asserant gestum esse natura:
ios ab euangłicis et apłicis testimonus
nullatenus recedentes. illorum intelligen¬
tia roboremur. quorum nos certissima
exꝑimenta docuerunt: ut pie atq con¬
stanter possimus dicere. qm̃ in illis et
nos eruditi sumus. et qđ uiderunt ui¬
dimus. et quod didicerunt didicimus.
ideo in passione dnĩ non conturbam᷑:
quia in generatione non fallim᷑. Sci¬
mus et enim dilectissimi et coto corde
ꝓfitemur. patris et filii et sp̃s sc̃i unã
esse deitatem. et consubstantialem sẽ¬
piterne crinitatis essentiã. in nullo a
se diuisam. in nullo esse diuersã: quia
fimul est intemporalis. simul incom¬
mutabilis. simul qđ est esse ñ desinens.
In hac autẽ ineffabili unitate trinita¬
tis. cuius in omnib cõmunia sunt o¬
ꝑa atq iudicia. reparationẽ humani

Expanded text:
ac sepultus die tertia resurrexit in nostrae ac sepultus die tertia resurrexit in nostrae quidem imaginis forma, sed non in nostrae carnis asserant gestum esse natura: nos ab evangelicis et apostolicis testimoniis nullatenus recedentes, eorum intelligentia roboremur, quorum nos certissima experimenta docuerunt: ut pie atque constanter possimus dicere quoniam in illis et nos eruditi sumus, et quod viderunt vidimus, et quod didicerunt didicimus, et ideo in passione Domini non conturbamur, quia in generatione non fallimur. CAP. II. Scimus etenim, dilectissimi, et toto corde profitemur, Patris, et Filii, et Spiritus sancti unam esse Deitatem, et consubstantialem sempiternae Trinitatis essentiam, in nullo a se divisam, in nullo esse diversam, quia simul est intemporalis, simul est incommutabilis, simul quod est, esse non desinens. In hac autem ineffabili unitate Trinitatis, cujus in omnibus communia sunt opera atque judicia, reparationem humani
Abbreviated transcription (Latin):
mnia quidem tempora dilectis¬
simi xp̃ianorum animas sacra¬
mento dñice passionis et resurrectionis
exercent: neq ullum nr̃e religionis offi¬
cium est.quo non tam mundi reconci¬
liatio. quam humanȩ in xp̃o nature as¬
sumptio celebret᷑. S nunc uniuersam
ȩccłam maiori intelligentia instrui. et
spe feruentiore oportet accendi: quando
ipsa rerum dignitas ita sacratorũ dierũ
recursu. et paginis euangłice ueritatis
exprimitur: ut pascha dñi non cam p̃¬
ceritũ recoli. quã presens debeat hono¬
rari. In nullo gͥ abhis quȩ ad crucem
iħu xp̃i ꝑtinent. fidei nr̃e peregrinet᷑
intuitus: et nichil eorum quȩ narra¬
tione euangłui retexunt᷑. ocioso accipi¬
amus auditu: ut quia non defuerunt.
nec adhuc desunt. qui ueritatẽ dñicȩ
incarnationis impugnent. et qđ in u¬
tero uirginis matris uerbum caro fac¬
tum est. quod infans editus ꝑ in crem̃¬
a corporea. ad ꝑfecte uirilitatis ꝓfecit
etatem. quodq crucifixus mortuus

Expanded text:
mnia quidem tempora, dilectissimi, Christianorum animos sacramento Dominicae passionis et resurrectionis exercent, neque ullum nostrae religionis officium est quo non tam mundi reconciliatio quam humanae in Christo naturae assumptio celebretur. Sed nunc universam Ecclesiam majori intelligentia instrui, et 248 spe ferventiore oportet accendi, quando ipsa rerum dignitas, ita sacratorum dierum recursu, et paginis evangelicae veritatis exprimitur, ut Pascha Domini non tam praeteritum recoli quam praesens debeat honorari. In nullo igitur ab iis quae ad crucem Jesu Christi pertinent, fidei nostrae peregrinetur intuitus, et nihil eorum quae narratione Evangelii retexuntur, otioso accipiamus auditu: ut quia non defuerunt nec adhuc desunt qui veritatem Dominicae incarnationis impugnent, et quod in utero Virginis matris Mariae Verbum caro factum est , quod infans editus per incrementa corporea ad perfectae virilitatis profecit aetatem, quodque crucifixus, mortuus,
Abbreviated transcription (Latin):
nicus tͥ ꝓdit apparatus. si ꝓuisio armo¬
rum. si congregatio diuiciarum: si p̃¬
sidia dececta sunt militũ. Quid eum
grauari sinis de affectata potencia
cuius specialis fuit de humilitate do¬
ctrina: Romanis legib non contra¬
dixit: censum subiit. didragina soluit.
uectigalia non inhibuit. Que dei sũt
deo: et que sunt cesaris. cesari redden¬
da constituit. Pauꝑtatẽ elegit: obedi¬
entiam suasit: mansuetudinẽ predi
totum inanis udeorũ udeatur obie¬
ctio: discute diligentius preses. quid
de dnĩ iħu oꝑib notum sit. qͥd de po¬
testate comꝑtum. Cecis uisũ. surdis
auditum. claudis gressum. mutis do¬
nauit eloquium: febres abegit. dolores
resoluit. demonia eiecit. mortuos ui¬
ui ficauit mari et uentis ut qͥescerent
imꝑauit. Magnum prorsus regemis¬
ta demonstrant: qui non humana ex¬
cellat potencia s uirtute diuina. Hãc
gͦ iudei obiciant potestatẽ: cõmutent

Expanded text:
nicus tibi prodidit apparatus, si provisio armonicus tibi prodidit apparatus, si provisio armorum, si congregatio divitiarum, si praesidia detecta sunt militum. Quid eum gravari sinis de affectata potentia, cujus specialis fuit de humilitate doctrina? Romanis legibus non contradixit, censum subiit, didragma solvit, vectigalia non inhibuit, quae Dei sunt Deo, et quae sunt Caesaris Caesari reddenda constituit; paupertatem elegit, obedientiam suasit, mansuetudinem praeditotum inanis videatur Judaeorum objectio, discute diligentius, praeses, quid de Domini Jesu operibus notum sit, quid de potestate compertum. Caecis visum, surdis auditum, claudis gressum, mutis donavit eloquium, febres abegit, dolores resolvit, daemonia ejecit, mortuos vivificavit, mari et ventis, ut quiescerent, imperavit . Magnum prorsus regem ista demonstrant, qui non humana excellit potentia, sed virtute divina. Hanc ergo Judaei objiciant potestatem, commutent
Abbreviated transcription (Latin):
dium aboli tionis. ubi non fuit iudi¬
cium uoluntatis. Cito itaq in solidi¬
tatẽ suam redut petra. tantam recipi¬
ens fortitudinẽ: ut qđ cunc in xp̃i ex¬
pauerat passione. in suo post supplicio
uo multis modis dilectissimi
iudaica impietas laboraret.
ut occasionem aliquam ꝑpetrandi in
dñm iħm sceleris inueniret. et menda¬
cia que falsi cestes iniustis sacerdotib
samulando ꝓtulerant. nichil qđ mor¬
te dignum esset afferrent. hoc quasi
insuꝑabile repperunt: ut mundi dñm
affectati regni inuidia ꝑurgerent: cũ¬
q pilatus iħm quẽ frustra uidebat
argui uellet absolui. calumpniose et
minaciter conclamarent: si hunc di¬
mittis non es amicus cesaris: omnis
enim qui se regem facit. contradicit
cesari: stultam insimulationẽ impru¬
denter pilate timiusti. S formidabi¬
le fuerit nomen regium: ut ꝓ imꝑio
cesaris opprimi debuerit nouȩ molici¬
o potestatis: si dñandi consiliũ ciran¬

Expanded text:
dium abolitionis, ubi non fuit judidium abolitionis, ubi non fuit judicium voluntatis. Cito itaque in soliditatem suam rediit petra, tantam recipiens fortitudinem, ut quod tunc in Christi expaverat passione, in suo post supplicio um multis modis, dilectissimi, Judaica impietas laboraret, ut causam aliquam perpetrandi in Dominum Jesum sceleris inveniret, et mendacia, quae falsi testes injustis sacerdotibus famulando protulerant, nihil quod morte dignum esset afferrent; hoc quasi insuperabile repererunt, ut Dominum mundi, affectati regni invidia perurgerent. Cumque Pilatus Jesum, quem frustra videbat argui, vellet absolvi, calumniose et minaciter conclamarunt: Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris: omnis enim qui se regem facit, contradicit Caesari . Stultam insimulationem imprudenter, Pilate, timuisti. Sed formidabile fuerit nomen regium, ut pro imperio Caesaris opprimi debuerit novae molitio potestatis, si dominandi consilium tyran
Abbreviated transcription (Latin):
ante ꝑterritus. ex infirmitate ꝑiculũ
negationis incurrit. Obhoc sicut appa¬
ret hesitare ꝑmissus ut in eccłe princi¬
pe rrinedium penitentiȩ conderetur:
et nemo auderet de sua uirtute confi¬
dere: quando mutabilitatis ꝑiculum.
nec beatus petrus potuisset euadere.
Dñs autẽ iħc qui intra pontificale cõ¬
silium. solo corpore tenebatur. crepida¬
tionem discipłi foris positi. diuino ui¬
dit intuitu: et pauentis animũ mox
ut respexit erexit: et in fletus penitu¬
dinis incitauit. Felices scẽ apłȩ lacri¬
mȩ cuȩ: quȩ ad diluendam culpam
negationis. urtutẽ sacri habuere bap¬
tismatis. Affuit enĩ dextera dñi iħu xͥ.
exciꝑet: et firmitatẽ standi. in ipso ca¬
dendi ꝑiculo recepisti. Uidit inte dñs
non fidem uictam. non dilectionem
auersam: s constantiam fuisse turba¬
tam. Abundauit fletus. ubi non defe¬
cit affectis: et fons caritatis. lauit uer¬
ba formidinis. Nec tardatum est reme¬

Expanded text:
ante perterritus, ex infirmitate periculum ante perterritus, ex infirmitate periculum negationis incurrit: ob hoc, sicut apparet, haesitare permissus, ut in Ecclesiae principe remedium poenitentiae conderetur; et nemo auderet de sua virtute confidere, quando mutabilitatis periculum nec beatus Petrus potuisset evadere. Dominus autem Jesus, qui intra pontificale concilium solo corpore tenebatur, trepidationem discipuli foris positi divino vidit intuitu; et paventis animum, mox ut respexit, erexit, et in fletus poenitudinis incitavit. Felices, sancte apostole, lacrymae tuae, quae ad diluendam culpam negationis, virtutem sacri habuere baptismatis. Affuit enim dextera Domini Jesu Cexciperet, et firmitatem standi in ipso cadendi periculo recepisti. Vidit in te Dominus non fidem victam, non dilectionem aversam, sed constantiam fuisse turbatam. Abundavit fletus, ubi non defecit affectus, et fons charitatis lavit verba formidinis: nec tardatum est reme
Abbreviated transcription (Latin):
ne in illo molimine imprudentis auda¬
ciȩ dignum cooꝑatorem. dignumq con-¬
sortem: cum impius uidas maluit mi¬
pecune cupiditate distraxit. Uidece
dilectissimi et prudenter inspicite: que
germina et quales fructus de auarici¬
e stirpe nascantur. Quam merito apłs
quia nullum peccatum sine cupidita¬
te cõmictitur: et omnis illicitus appeci¬
tus. istius auiditatis est morb. Amori
pecuniȩ uilis est omnis affectio: et ani¬
ma lucri cupida. etiam pro exiguo ꝑi¬
re non metuit. Nullumq est iusticie
ricia fecit habitaculum. Hoc ꝑfidus
iuidas in ebriatus ueneno dum sitit lu¬
crum ꝑuenit ad laqueum: et tã stul¬
te impius fuit. ut criginta argenteis et
dñn uenderet. et magistrii. Cum autẽ
se ad excipiendum iniquitatis uidici¬
um. dei filius prebuisset: beatus apłs
petrus cuius fides ea deuotione ferue¬
bit. ut et dño compati paratus essec et
cõmori: ancilla sacerdotis calumpni¬

Expanded text:
ne in illo molimine imprudentis audane in illo molimine imprudentis audaciae dignum cooperatorem, dignumque consortem, cum impius Judas maluit mipecuniae cupiditate distraxit. CAP. IV. Videte, dilectissimi, et prudenter inspicite quae germina et quales fructus de avaritiae stirpe nascantur, quam merito Apostolus quia nullum peccatum sine cupiditate committitur, et omnis illicitus appetitus, istius aviditatis est morbus. Amori pecuniae vilis est omnis affectio, et anima lucri cupida etiam pro exiguo perire non metuit; nullumque est in illo ritia fecit habitaculum. Hoc perfidus Judas inebriatus veneno, dum sitit lucrum, pervenit 233 ad laqueum: et tam stulte impius fuit, ut triginta argenteis et Dominum venderet et Magistrum. Cum autem se ad excipiendum iniquitatis judicium Dei Filius praebuisset, beatus apostolus Petrus, cujus fides ea devotione fervebat, ut Domino et compati paratus esset et commori, ancilla sacerdotis calumni
Abbreviated transcription (Latin):
et in parricidio iudeorũ. cam interfec¬
tor fr̃is agnoscitur. Nunc diluuiũ e
noe archa manifestat. quid sit renoua¬
tionis in baptismo: et qͥd salutis in lig¬
uo Nunc abraham gentiũ pater. pro¬
missos acquirit heredes: et in semine
eius non germen carnis. s fidei ꝓpago
benedicitur. Nunc ad prenuntia¬
tum festis omnib festũ. sacer nouor
mensis enituit: ut in quo accepit mũ¬
dus exordium: in codem haberet xp̃i¬
ana creatura principiũ. Quamus
gͥ furentes iudei fecerint in dñm iħn
quecumq uoluerunt. et suscepti ho-¬
minis ueritatẽ nullis corũ ausib po¬
testas diuina subtraxerit: patientia
camen dñi consilu sui munus ĩpleuss
et ꝑtinacia sacrilege crudelitatis po¬
fecit oꝑi saluatoris: qd non scribe nol
pharisei. nec sũmi intellexere pontisi.¬
ces. Si enim cognouissent: numqula
dum capit captus ẽ: ⁊ dum ꝑsequitur mor¬
talem. incidit in saluatorem. Inuenit sa¬

Expanded text:
et in parricidio Judaeorum Cain interfecet in parricidio Judaeorum Cain interfector fratris 232 agnoscitur . Nunc diluvium et Noe arca manifestat, quid sit renovationis in baptismo, et quid salutis in ligno. Nunc Abraham gentium pater promissos acquirit haeredes; et in semine ejus, non germen carnis, sed fidei propago benedicitur . Nunc ad praenuntiatum festis omnibus festum sacer novorum mensis enituit, ut in quo accepit mundus exordium, in eodem haberet Christiana creatura principium. Quamvis igitur furentes Judaei fecerunt in Dominum Jesum quaecumque voluerunt, et suscepti hominis veritatem nullis eorum ausibus potestas divina subtraxerit; patientia tamen Domini consilii sui munus implevit, et pertinacia sacrilegae crudelitatis profecit operi Salvatoris: quod non Scribae, non Pharisaei, nec summi intellexere pontifices: Si enim cognovissent, numquam dum capit, capta est; dum persequitur mortalem, incidit in Salvatorem. Invenit sa
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ȩ natuit cõmunione dicebat. tristis
est anima mea usq ad mortẽ. Nunc
autẽ post quã susceptione infirmita¬
tis. potentia est clarificata uirtutis:
nulla fideliũ mestitudine paschalis
est obscuranda sollẽpintas. nec cum tri¬
sticia nobis gestorum ordo est recolen¬
dus: cum ita dñs usus sit malicia ui¬
deoum. ut de intentione facinoris. uo¬
luntas sit impleta miserentis. Si autẽ
in exitu isrł de egipto. agni sanguis
fuit restitucio libertatis. et sacratissi¬
ma est facta festiuitas. quȩ ꝑ hostiam
pecudis. iram auerterat uastatoris:
quanta popłis xp̃ianis concipienda
sunt gaudia. pro quib omĩpotens pa¬
ter filio suo unigenito non peꝑcit. s
pro nobis omnib tradidit illum. ut
in occisione xp̃i pascha esset uerum:
et singłare sacrificium. quo non ex
dominatione pharaonis unus popłs.
famulata misteria. Nunc sanguis ius¬
ti abel. mortem sũmi pastoris eloquitur.

Expanded text:
nostrae naturae communione dicebat: Tristis nostrae naturae communione dicebat: Tristis est anima mea usque ad mortem . Nunc autem postquam per susceptionem infirmitatis potentia est clarificata virtutis, nulla fidelium moestitudine paschalis est obscuranda solemnitas; nec cum tristitia nobis gestorum ordo recolendus est, cum ita Dominus usus sit malitia Judaeorum, ut de intentione facinoris, voluntas sit impleta miserentis. Si autem in exitu Israel de Aegypto agni sanguis fuit restitutio libertatis, et sacratissima est facta festivitas, quae per hostiam pecudis iram averteret vastatoris; quanta populis Christianis concipienda sunt gaudia, pro quibus omnipotens Pater Filio suo unigenito non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum ; ut in occisione Christi, Pascha esset verum, et singulare sacrificium, quo non ex dominatione Pharaonis unus populusfamulata mysteria. Nunc sanguis justi Abel mortem summi Pastoris eloquitur,
Abbreviated transcription (Latin):
mus predicta legeremus: Peracto gͥ
consũmatis dispensationib quas
omnia ueteris testamenti eloquia
nuntiarunt: lugeat carnalis uideus.
s sꝑitalis gaudeat. xp̃ianus. Et festi¬
uitas que illis conuersa est in noctẽ.
nobis choruscet in lucẽ. Qm̃ crux
.xp̃i. eadem est et credentiũ gła: et n
credentiũ pena. Quãuis enĩ ꝑseqñ¬
tiũ furor. nichil aliud in dñ ma¬
iestatis opatus st. quã atrocem crude¬
litatem et immite supplicium: redẽptis
tanien hac dñi passione. uerior iusti¬
orq: letandi est racio. quam dolendi.
fuerit tunc discipłorum excusabilis
pauoi. nec diffidentie culpam apłicus
meror inciderit. quando concurrenti¬
b ad unum scelus iudeis. uideorũq
principib. suꝑb taurorũ pinguium
tumor. et proterua uitulorũ petulan¬
cia seiuebat: quando sub oculis oui¬
um. pastoris iusti sanguinẽ. frementi¬
ũ bestiarũ rabies expetebat: quando
deniq etiam ipse qui pati uenerat de

Expanded text:
mus, praedicta legeremus? CAP. II. Pemus, praedicta legeremus? CAP. II. Peconsummatis dispensationibus quas omnia veteris Testamenti eloquia 231 nuntiarunt, lugeat carnalis Judaeus, sed spiritalis gaudeat Christianus: et festivitas, quae illis conversa est in noctem, nobis coruscet in lucem; quoniam crux Christi eadem est et credentium gloria, et non credentium poena. Quamvis enim persequentium furor nihil aliud in Dominum majestatis operatus sit, quam atrocem crudelitatem et immite supplicium; redemptis tamen hac Domini passione verior justiorque laetandi est ratio quam dolendi. Fuerit tunc discipulorum excusabilis pavor, nec diffidentiae culpam apostolicus moeror inciderit, quando concurrentibus ad unum scelus Judaeis Judaeorumque principibus, superbus taurorum pinguium tumor, et proterva vitulorum petulantia saeviebat; quando sub oculis ovium, pastoris justi sanguinem frementium bestiarum rabies expetebat; quando denique etiam ipse, qui pati venerat, de
Abbreviated transcription (Latin):
Sacramentum dilectissimi añice
passionis. in salutẽ humani
gieris ante cẽpora ecerna dispositũ.
tꝓmultas signisicationes omnibus
retro sclis nuntiatum. non adhuc expec¬
tamus manfestandũ. s iam adoramꝰ
impletũ concurrentib ad eruditionẽ
nrãm et nouis cestimonus et antiqͥs:
dum qd ꝓpħica cecinnit tuba. euangli¬
ca pandit᷑ historia. et sicut scriptum
est abissus abissum inuocat. inuoce
catharactarũ cuarũ. Qm̃ ad cnarran¬
dam glam gr̃ẽ dei parib sibi uocibus
ittriusq testamenti altitudo respondet.
et quod erat sub uelamine figure ꝓ
fundũ. fit reuelata luce ꝑspicuũ. Sic
tamen inter illa miracła saluatoris.
que sub popłorum gerebantur aspe¬
ctu. pauci ueritatis presentiã senti¬
ebant: ipsiq discipłi uoluntaria do¬
nuimi passione curbati. non euaserãt
scandalum crucis. sine cẽptatione for¬
inidinis. Qnde cuĩ fides nr̃a intelli¬
geutiã sumeret. unde constancia ro¬
bur acciꝑet: nisi quȩ facta cognosci¬

Expanded text:
Sacramentum, dilectissimi, Dominicae passionis in salutem humani generis ante tempora aeterna dispositum, et per multas significationes omnibus retro saeculis nuntiatum, non adhuc exspectamus manifestandum, sed jam adoramus impletum. Concurrentibus igitur ad eruditionem nostram et novis testimoniis et antiquis, dum quod prophetica cecinit tuba, evangelica pandit historia, et sicut scriptum est: Abyssus abyssum invocat, in voce cataractarum tuarum ; quoniam ad enarrandam gloriam gratiae Dei paribus sibi vocibus, utriusque Testamenti altitudo respondet; et quod erat sub velamine figurarum profundum, fit revelata luce perspicuum. Si tamen inter illa miracula Salvatoris, quae sub populorum gerebantur aspectu, pauci Veritatis praesentiam sentiebant, ipsique discipuli voluntaria Domini passione turbati, non evaserunt scandalum crucis sine tentatione formidinis; unde fides nostra intelligentiam sumeret, unde conscientia robur acciperet, nisi quae facta cognosci
Abbreviated transcription (Latin):
sibat. Siquidem pascha nr̃m sicut a
iam erat finita reuerentia. nec uitra
septa ciuitatis ob meritũ sui sceleris
diruenda. s foris extra castra crucifi¬
xuis est: ut ueterũ uictimarũ cessan¬
te misterio. noua hostia nouo impo¬
neret altari: et crux xp̃i non templi
es aspectui mentis occurrat que fuit
in oclis impiorũ. quib ꝑmor sen di¬
etum est. Et erit pendens uita tua
ante ocłos tuos: et timebis die ae noc¬
te t non credes uitȩ tuȩ. Isti enĩ nichil
incrucifixo dño preter facinus sium
cogitare potuerunt: habentes timorẽ
non quo fides uera iustifieat: ẜ quo
conscientia iniqua corquetur. Noster
uero intellectus. quem sp̃c ueritatis illu¬
minat. głam crucis cȩlo terraq radian¬
tem. puro ac libero corde suscipiat: et
interiore acie uideat. quale sit quod
dñs cũ de passionis suȩ loqueret᷑ pre¬
sentia. dixit. Henit hora: ut clarificet᷑
filius hominis. Et infra. Pater clarifi

Expanded text:
sibat. Siquidem Pascha nostrum, ut asibat. Siquidem Pascha nostrum, ut ajam erat finita reverentia, nec intra septa civitatis ob meritum sui sceleris diruendae, sed foris et extra castra crucifixus est, ut veterum victimarum cessante mysterio, nova hostia, novo imponeretur altari, et crux Christi, non templi es aspectui mentis occurrat, quae fuit in oculis impiorum, quibus per Mosen dictum est: Et erit pendens vita tua ante oculos tuos, et timebis die ac nocte, et non credes vitae tuae . Isti enim nihil in crucifixo Domino praeter facinus suum cogitare potuerunt, habentes timorem, non quo fides vera justificatur, sed quo conscientia iniqua torquetur. Noster vero intellectus, quem Spiritus veritatis illuminat, gloriam Crucis 228 coelo terraque radiantem puro ac libero corde suscipiat, et interiore acie videat, quale sit, quod Dominus cum de passionis suae loqueretur instantia, dixit: Venit hora, ut clarificetur Filius
Abbreviated transcription (Latin):
tiopheumn: et inuicte patientiȩ hume¬
ris signum salutis ad orandũ regnis
amnib inferebat: tamqua et cunc ip¬
Aopis sui imagine omnes imitatores
lios confirmaret et diceret: qui non ac¬
bis crucẽ suam et sequit᷑ me. non et
ne dignus. E untib autẽ cum iħu eͣ¬
bis ad locũ pene: sy mon quidã eire¬
dais inuentus est in quẽ lignũ sup¬
p presignaret᷑ gentium fides quib crux
xp̃i non confusio erat futura s gloria.
Nongͦ fortuitũ s figuratũ et misticũ
fuit. ut uideis in xp̃m seiuientib ad
compatiendũ ci ꝑegrinus occurrent:
dicente apło si compatiñ et conregnabi¬
nius: dit sacratissimo saluatoris oppro¬
brio. non hebreus quisquã. nec isralie¬
lita. s alienigena subderet᷑. Per hanc
enĩ translationẽ a circumcisione ad p̃¬
puciũ. a filiis carnalib ad filios spiri¬
tales: immaculati agni propiciatio e
ominiũ sacramentorũ plenitudo trm¬

Expanded text:
trophaeum; et invictae patientiae humetrophaeum; et invictae patientiae humeris, signum salutis, adorandum regnis omnibus inferebat; tamquam et tunc ipsa operis sui imagine omnes imitatores suos confirmaret et diceret: Qui non accipit crucem suam, et sequitur me, non est me dignus . CAP. V. Euntibus autem cum Jesu turbis ad locum poenae, Simon quidam Cyrenaeus inventus est, in quem lignum cruto praesignaretur gentium fides, quibus crux Christi non confusio erat futura, sed gloria. Non ergo fortuitum, sed figuratum et mysticum fuit, ut Judaeis in Christum saevientibus, ad compatiendum ei peregrinus occurreret, dicente Apostolo: Si compatimur, et conregnabimus : ut sacratissimo Salvatoris opprobrio, non Hebraeus quisquam, nec Israelita, sed alienigena subderetur. Per hanc enim translationem, a circumcisione ad praeputium, a filiis carnalibus ad filios spiritales, immaculati agni propitiatio, et omnium sacramentorum plenitudo tran
Abbreviated transcription (Latin):
uobis falsi uidei et sacrilegi princips
popłi: totũ facmoris istus pondus
incumbit. Et licet immanitas sceleris
et presidem obligarit et milites: omis
tamen facti sũma. uos arguit. Et qͥe¬
quid in supplicio xp̃i uei pilati pec¬
cauit iudiciũ. uel cohortis obsequi¬
um: hoc uos facit humani generis o¬
dio digniores: quia ur̃i furoris impul¬
su. nec illis innocentes esse licuit qui
itaq dñs seuientium uoluntati. ad
irrisionẽ regie dignitatis. supplicu
sui uissus est esse gestator: ut implere¬
tur qđ isaias ꝓpħa preuiderat. dicens.
Ecce natus est puer: et datus ẽ nobis
flius: cuius imꝑiũ suꝑ humeros eiꝰ
Cum gͦ dñs lignũ portaret crucis. qđ
in sceptrũ sibi conuerteret potestatis
erat quidẽ hoc apud impiorũ ocłos
quande ludibrium:s manifestabatur
sadib grande misterium. Quia glorio¬
sissimus diaboli uictor et inimicarum
urtutum potentissimiis debellator.
pulebra specie triumphi sui portabat

Expanded text:
vobis, falsi Judaei, et sacrilegi principes vobis, falsi Judaei, et sacrilegi principes populi, totum facinoris istius pondus incumbit: et licet immanitas sceleris et praesidem obligarit, et milites; omnis tamen facti summa vos arguit. Et quidquid in supplicio Christi vel Pilati peccavit judicium, vel cohortis obsequium, hoc vos facit humani generis odio digniores: quia vestri furoris impulsu nec illis innocentes esse licuit, quiitaque Dominus saevientium voluntati, ad irrisionem regiae dignitatis, supplicii sui jussus est esse gestator; ut impleretur quod Isaias propheta praeviderat, dicens: Ecce natus est puer, et datus est nobis filius, cujus imperium super humeros ejus . Cum ergo Dominus lignum portaret 227 crucis, quod in sceptrum sibi converteret potestatis, erat quidem hoc apud impiorum oculos grande ludibrium, sed manifestabatur fidelibus grande mysterium: quia gloriosissimus diaboli victor, et inimicarum virtutum potentissimus debellator, pulchra specie triumphi sui portabat
Abbreviated transcription (Latin):
reliquit iudiciũ ꝓpriũ: et in crimen
lectissimi implacabilis popłi uictus
insania. multis iħm dehouestari lu¬
dibriis. et inmodicis uexari ꝑmist
iniuriis: qd̃q eum flagellis cesum.
spinis coronatũ. et amictu irrisoriȩ
aspectui: mitigandos proculdubio
immicorũ animos estimauit: ⁊t ex¬
saturatis inuidie odiis. non ultra iõ
crederent ꝑsequendũ. quẽ tot mo¬
dis intuebantur afflictũ. S cum in¬
ardesceret ira clamantiũ ut barraban
indulgentia relaxaret. et xp̃m erucis
pena susciꝑet: cum consono fremita
diceret᷑ a curbis. sangius illius super
nos et suꝑ filios nr̃os: obtinuerunt
iniqui in dãpnationẽ suã. qđ ꝑtina¬
citer exigebant: quorũ dentes sicus
propħa cestatus est. arma erant e se¬
gittȩ: et lingua corũ gladius acutis
frustra enim a crucifigendo maiesa¬
tis dño. manus proprias continebase
in quẽ letalia uocum spicula. ⁊ual¬
nata uerborũ tela iaciebant. Nobis

Expanded text:
reliquit judicium proprium, et in crimen reliquit judicium proprium, et in crimen lectissimi, implacabilis populi victus insania, multis Jesum dehonestari ludibriis, et immodicis vexari permisit injuriis, quodque eum flagellis caesum, spinis coronatum, et amictu irrisoriae aspectui, mitigandos proculdubio inimicorum animos existimavit: ut exsaturatis invidiae odiis, non ultra jam crederent persequendum, quem tot modis intuebantur afflictum. Sed cum inardesceret ira clamantium, ut Barabbam indulgentia relaxaret, et Jesum crucis poena susciperet; cum consono fremitu diceretur a turbis: Sanguis ejus super nos et super filios nostros ; obtinuerunt iniqui in damnationem suam quod pertinaciter exigebant: quorum dentes, sicut propheta testatus est, arma erant et sagittae, et lingua eorum gladius acutus . Frustra enim a crucifigendo majestatis Domino manus proprias continebant, in quem lethalia vocum spicula, et venenata verborum tela jaciebant. Vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
executorẽ magis seuiciȩ. quã arbitrũ
causȩ. Offerebant enĩ iħm duris ne¬
xib uuictũ: colaphis et alapis frequen¬
tib cesũ: sputis oblitũ: claniorib pre¬
dampnatũ: ut inter tot p̃iudicia ꝙ̃
omnes uellent ꝑire. non auderet pi¬
latus absoluere. Deniq nec in accusa¬
to eum repꝑisse culpam. nec in senten¬
cia sua tenuisse constantiã: docet ip¬
sa cognicio. in qua uidex quẽ inno¬
centem ꝓnuntiat dãpnat: addicens
iniquo popło sanguinẽ iusti: a quo
abstinendum sibi et intellectu proprio
senserat. et somnio uxoris agnouerat.
Non purgant contaminatum animũ
manus lotȩ: nec in asꝑsis aqua digi¬
tis expiatur: quod famulante impia
mente cõmitatur. E xcesit quidem
pilati culpam facinus iudeorũ: qui
illum nomine cesaris territũ. et in¬
iudiosis uocib increpatũ. ad effectũ
sui sceleris impulerunt. s nec ipse e¬
uasit reatũ. qui cooꝑatus sediciosis.

Expanded text:
exsecutorem magis saevitiae quam arbitrum exsecutorem magis saevitiae quam arbitrum causae. Offerebant enim Jesum duris nexibus vinctum, colaphis et alapis frequentibus caesum, sputis oblitum, clamoribus praedamnatum, ut inter tot praejudicia, quem omnes vellent perire, non auderet Pilatus absolvere. Denique nec in accusato eum reperisse culpam, nec in sententia sua tenuisse constantiam, docet ipsa cognitio: in qua judex, quem innocentem pronuntiat, damnat, addicens iniquo populo sanguinem justi, a quo abstinendum sibi, et intellectu proprio senserat, et somnio uxoris noverat. Non purgant contaminatum animum manus lotae, nec in aspersis aqua digitis expiatur quod famulante impia mente committitur. Excessit quidem Pilati culpam facinus Judaeorum, qui illum nomine Caesaris territum et invidiosis vocibus increpatum, ad effectum sui 226 sceleris impulerunt. Sed nec ipse evasit reatum, qui cooperatus seditiosis,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eũ ageretur omniũ causa. in quo
sola erat omnui natura sine culpa.
Irruerunt gͦ in lumen uerũ. filii te¬
nebrarũ. Et utentes faculis atq lat̃¬
nis. non euaserunt infidelitatis
sue noctem: quia non intellexert̃
lucis auctorẽ. Occupant paratum
ceueri: et trabunt uolentẽ trabi.
Qui si uellet obnitiꝰ nichil quidẽ
in iniuiriã eius impie manꝰ possent:
s mundi redempcio traderet᷑: et nullũ
saluaret illesus. qui pro omnĩ salute
quicquid sacerdotũ instinctu furoi
popłaris audebat: ad annã carphȩ
socerum. ac deinde ad cayphan ex an¬
ne transmissione ꝑducitur: et post
insanas calũpniantiũ uoces. post con¬
menticias subornatorũ cestiũ falsita¬
tes. ad examen pilati. pontificũ dele¬
gatione cransfertur. Qui diino iu¬
re neglecto. clamantes se regẽ non ha¬
bere. iisi cesaremꝰ: tamquã romanis
deuoti legib omne iudiciũ potesta¬
ti cesaris reseruassent: expecierunt

Expanded text:
per eum ageretur omnium causa, in quo per eum ageretur omnium causa, in quo solo erat omnium natura sine culpa. Irruerunt ergo in lumen verum filii tenebrarum, et utentes faculis atque laternis, non evaserunt infidelitatis suae noctem, quia non intellexerunt lucis auctorem. Praeoccupant paratum teneri, et trahunt volentem trahi: qui si vellet obniti, nihil quidem in injuriam ejus impiae manus possent, sed mundi redemptio tardaretur, et nullum salvaret illaesus, qui pro omnium salute quidquid sacerdotum incitamentis furor popularis audebat, ad Annam Caiphae socerum, ac deinde ad Caipham ex Annae transmissione perducitur: et post insanas calumniantium objectiones, post commentitias subornatorum testium falsitates, ad audientiam Pilati pontificum delegatione transfertur. Qui, divino jure neglecto, clamantes se regem non habere nisi Caesarem , tamquam Romanis devoti legibus, omne judicium potestati praesidis reservassent, expetierunt
Abbreviated transcription (Latin):
ubuerit. presidio potentissime racio¬
nisistantur: ut suꝑato cremore formi¬
linis. accipiant tolerantiã passionis.
ie iam dilectissimi ad ꝑstringen¬
dum ordinẽ dñice passionis. sermo ẽ
dirigendus. Quem ne uos cumulo ꝓ¬
lixitatis oneremus: in quartã feriam
cantib uobis grã dei. quȩ mͥ soluendi
debiti tribuat᷑ facultatẽ. ꝑ xp̃m dñm¬
ecursis dilectissimi sermone
proximo. his quȩ comprehen¬
sionem diũ precesserunt: suꝑ est nunc
ut auxiliante dei grã. de ipso iã pas¬
sionis ordine sicut ꝓmisimus. disse¬
ramꝰ. Nam cum uerbis sacre oratio¬
iuis sue dñs declarasset uerissime gͥ
atq plenissime et humanã et diui
qđ pati nollet. et unde qđ uellet: de¬
pulsa trepidatione infirmitatis. et
confirmata magnauimitate uirtu¬
tis. redut in sententiã sue dispositi¬
onis eterne: et seuienti diabolo ꝑ¬
iinisteria uideorũ. formã seriui
nichil peccati habentis obiecit: ut

Expanded text:
cubuerit, praesidio potentissimae oratiocubuerit, praesidio potentissimae orationis utantur: ut superato tremore formidinis, accipiant tolerantiam passionis. Hinc jam, dilectissimi, ad perstringendum ordinem Dominicae passionis sermo est dirigendus, quem ne vos cumulo prolixitatis oneremus, in quartam sabbaticantibus vobis gratia Dei, quae mihi solvendi debiti tribuat facultatem. Per Domecursis, dilectissimi, sermone proximo iis quae comprehensionem Domini praecesserunt, superest nunc ut auxiliante Dei gratia, de ipso jam passionis ordine, sicut promisimus, disseramus. Nam cum verbis sacrae orationis suae Dominus declarasset verissime sibi atque plenissime et humanam et divinod pati nollet, et unde quod vellet; depulsa trepidatione infirmitatis, et confirmata magnanimitate virtutis, rediit in sententiam suae dispositionis aeternae, et sministeria Judaeorum formam servi nihil peccati habentis objecit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
si fieri potest transeat a me calix iste:
nĩx utitur uoce nature. et causam a¬
git fragilitatis et trepidationis huma¬
ne: ut in his quȩ toleranda sunt. et
patientia roboret᷑. et formido pellatur
Deniq cessans hoc ipsum petere. excu¬
sato quodãmͦ nr̃e infirmitatis metu.
inquo nobis remanere non expedit:
in aliũ affectũ cransit. et dicit: ueruun¬
tamen non sicut ego uolo. s sicut cu
Et iterii. si non potest inquit calix is¬
te transire ame insi bibam illum: fi¬
at uoluntas tua. Hec uox capitis: sa¬
lus est cocuis corporis. Hec uor om̃s
fideles instruxit: omnes confessores
acrendit: omnes martires coronauit.
Dani quis mundi odia. quis tẽpta¬
nonũ turbines. quis posset ꝑsequu¬
tũ suꝑare terrores: nisi xp̃c in om¬
nib et pro omnib patri diceret. fiat
noluntas tua: Discant gͥ banc uocẽ
onmes ecłe filii: magno precio redẽp
utis iustificati. Ec cum aduersi¬
a uolentie alicuiꝰ temptationis in¬

Expanded text:
si fieri potest, transeat a me calix iste , si fieri potest, transeat a me calix iste , nostrae utitur voce naturae, et causam agit fragilitatis et trepidationis humanae: ut in iis quae toleranda sunt, et patientia roboretur, et formido pellatur. Denique cessans hoc ipsum petere, excusato quodammodo nostrae infirmitatis metu, in quo nobis remanere non expedit, in alium affectum transit, et dicit: Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu ; et iterum: Si non potest, inquit, calix iste transire a me, nisi bibam illum, fiat voluntas tua . Haec vox capitis salus est totius corporis; haec vox omnes fideles instruxit, omnes confessores accendit, omnes martyres coronavit. Nam quis mundi odia, quis tentationum turbines, quis posset persecutorum superare terrores, nisi Christus in omnibus et pro omnibus diceret Patri: Fiat voluntas tua?  Discant igitur hanc vocem omnes. Ecclesiae filii magno pretio redempti, gratis justificati; et cum adversitas violentae alicujus tentationis in