comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
perpetratione merentibꝰ. dũ
spem ueraiȩ preparat. ab af¬
Flictione tristicie mentem
leuat: De quo recte ꝓmittit᷑.
Ipse uos docebit omiua: quia
nisi idem sp̃s cordi adsit
audientis: otiosus ẽ. sermo
doctoris: Nemo ergo docenti
homini tribuat quod ex ore
docentis intelligit: quia nisi
intus sit qui doceat. docto¬
ris lingua exterus in ua-¬
cuũ laborat: Ecce unam
loquentis uocẽ om̃s pariter
auditis. nec tamen pariter
sensũ audite uocis ꝑcipitis.
Cũ ergo uox dispar non sit.
cur in cordibꝰ ur̃is dispar
est uocis intelligentia. nisi
quia per hoc quod uox lo¬
quentis cõmuniter ãmonet.
est magister interior qui de
uocis intelligentia quosdã
specialiter docet: De hac
unctione sp̃s. rursum per
iohannẽ dicitur. Sicut un¬
ctio eius docet uos cle om¬
iubꝰ per uocẽ ergo non in¬
struitur : quando mens per
sp̃m non unguitur Sed
cur ista de doctrina homi¬
nũ loquimur: quando et
ipsẽ conclitor ñ ad eruditio¬

Expanded text:
perpetratione moerentibus, dum perpetratione moerentibus, dum spem veniae praeparat, ab afflictione tristitiae mentem levat. De quo recte promittitur: Ipse vos docebit omnia. Quia nisi idem Spiritus cordi adsit audientis, 1577 otiosus est sermo doctoris. Nemo ergo docenti homini tribuat quod ex ore docentis intelligit, quia nisi intus sit qui doceat, doctoris lingua exterius in vacuum laborat. Ecce unam loquentis vocem omnes pariter auditis, nec tamen pariter sensum auditae vocis percipitis. Cum ergo vox dispar non sit, cur in cordibus vestris dispar est vocis intelligentia, nisi quia per hoc quod vox loquentis communiter admonet, est magister interior qui de vocis intelligentia quosdam specialiter docet? De hac unctione Spiritus rursus per Joannem dicitur: Sicut unctio ejus docet vos de omnibus . Per vocem ergo non instruitur, quando mens per Spiritum non ungitur. Sed cur ista de doctrina hominum loquimur, quando et ipse conditor non ad eruditio
Abbreviated transcription (Latin):
eos ergo tunc mansisse se per¬
hibet : quia qui inuisibili sẽꝑ
potestate preerat. corporali
iam uisione recedebat: sara¬
clytus autẽ sp̃s sc̃s quẽ mit¬
tet pater in nomine meo.
ille uos docebit omĩa. et
suggeret uobis omĩa: quȩ¬
cũq dixero uobis Nostis
plurimi fr̃s mei. quod greca
locutione. paraclytus. lati¬
na aduocatus dicitur. uel
consolator. qui idcirco ad¬
uocatus dicitur: quia pro
errore delinquentiũ apud
iusticiã padris interuenit:
qui unius substantiȩ̨ cũ¬
patre & filio exorare pro de¬
linquentibꝰ per hibetur: quia
eos quos repleuerit: exorantes
facit: Unde & paulus dicit:
Ipse enĩ sp̃s postulat ꝓ nobis
gemitibus in enarrabilibus:
Minor uero est qui postulat:
quã qui postulatur Quomͦ
ergo sp̃s postulare dicitur:
qui minor non est sed ipse
sp̃s postulat. quia ad postulan¬
dũ eos quos repleuerit inflã¬
mat: Consolator autẽ i dẽ
sp̃s uocatur: quia de percati

Expanded text:
eos ergo tunc se mansisse pereos ergo tunc se mansisse perhibet, quia qui invisibili semper potestate praesens erat, corporali jam visione recedebat. 3. Paraclitus autem Spiritus sanctus, quem mittet Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia, et suggeret vobis omnia quaecunque dixero vobis. Nostis plurimi, fratres mei, quod Graeca locutione paraclitus Latina advocatus dicitur, vel consolator. Qui idcirco advocatus dicitur, quia pro errore delinquentium apud justitiam Patris intervenit. Qui unius substantiae cPatre et Filio, exorare pro delinquentibus perhibetur, quia eos quos repleverit, exorantes facit. Unde et Paulus dicit: Ipse enim Spiritus postulat pro nobis, gemitibus inenarrabilibus . Minor vero est qui postulat quam qui postulatur; quomodo ergo Spiritus postulare dicitur qui minor non est? Sed ipse Spiritus postulat, quia ad postulandum eos quos repleverit inflammat. Consolator autem idem Spiritus vocatur, quia de peccati
Abbreviated transcription (Latin):
Nam tanto quisq a suꝑno
amore disiungitur : quanto
inferius delectatur: Unde
& adhuc subditur Qui non
diligit ine: sermones meos
non seruat: Atluos metipsos
de. si dm̃ uere amatis exqui¬
rite Nec tamen sibi aliqͥs
creclat: quicquid sibi ani¬
mus sine operis attestatio¬
ne responderit: de dilecti.¬
one conditoris linrgua mens.
& uita requiratur: Nũ quã
est dĩ amor otiosus oꝑatur
& enĩ magna si est. si uero
operari r̾enuit amor ñ est.
& sermonẽ quẽ auclistis non
est meus: sed eiꝰ qui misit
quia ipsẽ qui loquitur uni¬
genitus filius uerbũ patris
filius. non ẽ. filii. sed patris:
quia ipse filius uerbum est
patris: Hec locutus sũ uobis.
a pul uos manensi quando ñ
maneret apud eos. qui ascen¬
surus in cęlũ ꝓmittit dicers.
ecce ego uobiscũ sũ omĩbꝰ diebꝰ
usq ad consũmationẽ scłi:
Sed uerbũ incarnatũ. et ma.
net : & recedit Recedit corpo¬
re. manet diuinitate: apud

Expanded text:
Nam tanto quisque a superno Nam tanto quisque a superno amore disjungitur, quanto inferius delectatur. Unde et adhuc subditur: Qui non diligit me, sermones meos non servat. Ad vosmetipsos te; si Deum vere amatis, exquirite; nec tamen sibi aliquis credat, quidquid sibi animus sine operis attestatione responderit. De dilectione conditoris, lingua, meus, et vita requiratur. Nunquam est Dei amor otiosus. Operatur etenim magna, si est; si vero operari renuit, amor non est. Et sermonem quem audistis non est meus, sed ejus qui misit quia ipse qui loquitur unigenitus Filius Verbum Patris us non est Filii, sed Patris, quia ipse Filius Verbum est Patris. Haec locutus sum vobis apud vos manens. Quando non maneret apud eos, qui ascensurus coelum promittit, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi ? Sed Verbum incarnatum et manet et recedit: recedit corpore, manet divinitate. Apud
Abbreviated transcription (Latin):
ista sollẽpnitas. habere in
cordis hospicio aduentũ dei.
Certe si domũ urãm quisquã
diues ac p̃potens amicus in¬
traret: omni festinantia tota
domus mundaretur: ne quid
fortasse esset quod oculas ami¬
ci intrantis offenderet: Iergat
ergo sordes praui operis: qui
clõ preparat domũ mentis:
Sed uidete qued ueritas
clicat: Ueniemus: & mansionẽ
apud eũ faciemꝰ In quorũdã
& eiũ corda uenit. & in ansionẽ
non facit: quia ꝑ cõpunctio.¬
nẽ quidẽ dĩ respectũ perci¬
piunt: sed tẽptanionis tẽpore
hoc ipsũ quod compuncti fu-¬
erant obluuscuntur: Sicq
ad perpetranda peccata rede¬
unt: acsi hec minime plan¬
xillenc: Qui ergo dm̃ uere
diligit: qui eiꝰ mandata
custodit: in corde eius dñs
uenit & mansionem facit:
Quia sic eũ diuinitatis amor
penȩtrat. ut ab hoc amore
tẽptationis tẽpore ñ recedat
Ille ergo uerẽ amat : cuius
uidelicet mentẽ lelectatio
praua ex consensu ñ superat:

Expanded text:
ista solemnitas, habere in ista solemnitas, habere in cordis hospitio adventum Dei. Certe si domum vestram quisquam dives ac praepotens amicus intraret, omni festinantia domus tota mundaretur, ne quid fortasse esset quod oculos amici intrantis offenderet. Tergat ergo sordes pravi operis, qui Deo praeparat domum mentis. Sed videte quid Veritas dicat: Veniemus, et mansionem apud eum faciemus. In quorumdam etenim corda venit, et mansionem non facit, quia per compunctionem quidem Dei respectum percipiunt, sed tentationis tempore hoc ipsum quod compuncti fuerant obliviscuntur; sicque ad perpetranda peccata redeunt, ac si haec minime planxissent. Qui ergo Deum vere diligit, qui ejus mandata custodit, in ejus corde Dominus et venit et mansionem facit, quia sic eum divinitatis amor penetrat, ut ab hoc amore tentationis tempore non recedat. Ille ergo vere amat, cujus videlicet mentem delectatio prava ex consensu non superat.
Abbreviated transcription (Latin):
nãq sp̃s sc̃s repentino sonitu
suꝑ discipłos uenit: mentesq
carnaliũ in sui amore ꝑmu-¬
tauit: & foris apparentibus
linguis igneis. in tus facta suns
corcla flãmantia: quia dum
deum in ignis uisione susci.¬
punt : per amorẽ suauiter
arserunt: Ipse namq sc̃s sp̃s
integra dm̃ desiderat: ꝓfecto
lam habet quẽ amat Neq enĩ
quisquã posset dm̃ diligere:
si eũ quẽ diligit ñ haberet:
Sed ecce si unusquisq uestrũ
requiritur an diligat deum:
tota fiducia & secura mente
respondet̃ diligo In ipso autẽ
lectionis exordio audistis
quod ueritas dixit. Si quis
diligit me: sermonẽ meum
seruabit: srobatio ergo dilec¬
tionis: exhibitio ẽ. operis
Hinc in epistola sua udem
ioħes dixit. Qui dicit quia
diligo dm̃ & mandata eiꝰ
non custodit: mendax est
Uere enĩ diligimus. si ad
mandata eius. a nr̃is uolup¬
tatibus coartamus Nam qui
adhuc per illicita desideria
diffluit: ꝓfecto dm̃ ñ amat.
quia ei in sua uolũptate con-¬

Expanded text:
epentino sonitu super discipulos venit , mentesque carnalium in sui amorem permutavit, et foris apparentibus linguis igneis, intus facta sunt corda flammantia, quia dum Deum in ignis visione suscipiunt, per amorem suaviter arserunt. Ipse namque Spiritus integra Deum desiderat, profecto jam habet quem amat. Neque enim quisquam posset Deum diligere, si 1575 eum quem diligit non haberet. Sed ecce, si unusquisque vestrum requiratur an diligat Deum, tota fiducia et secura mente respondet, Diligo. In ipso autem lectionis exordio audistis quid Veritas dicat: Si quis diligit me, sermonem meum servabit. Probatio ergo dilectionis, exhibitio est operis. Hinc in Epistola sua idem Joannes dicit: Qui dicit, Dilige Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Vere etenim Deum diligimus, si ad mandata ejus nos a nostris voluptatibus coarctamus. Nam qui adhuc per illicita desideria diffluit, profecto Deum non amat, quia ei in sua voluntate con
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s scĩ grãm quã mundus ñ
potest accipere: digni existere
fit enuĩ iusta mercede. ut illũ
diligendo. diligi amplius ine¬
reamur a patre: sed & ipse ma¬
iorem dilectionis suȩ nobis¬
gr̃am: prestare dignetur in
futurũ: Dat enĩ nunc diligen¬
do nos ut credentes speremus
in eũ: tunc autẽ ut iideamꝰ
eũ facie ad faciẽ. Manifestat
se ipsũ nobis. hõc ẽ. in clari¬
te quã habuit : prius quam¬

Expanded text:
s sancti gratiam, quam mundus non potest accipere, digni existere Fit enim justa mercede, ut illum diligendo diligi amplius mereamur a Patre, sed et ipse majorem dilectionis suae gratiam praestare dignabitur in futurum. Dat enim nunc diligendo nos, ut credentes speremus in eum: tunc autem ut videamus eum facie ad faciem; manifestabitque seipsum nobis, hoc est in claritate qua
Abbreviated transcription (Latin):
De abel nulla ẽ. ambiguitas: quin
sit quẽ cain frater occiderit: Iustus
autẽ non solũ ex dñi sententia. sed
ex genesis testimonio cõprobatur:
ubi accepta eiꝰ a dõ narrantur mu-¬
nera: Quęrimus quiꝰ sit iste zacha.¬
rias filius barachiȩ. quia multos
legimus racharias: Et ne libera
nobis tribuatur erroris facultas:

Expanded text:
de Abel nulla est ambiguitas quin sit justus, quem Cain frater ejus occidit; justus autem non solum ex Domini nunc sententia, sed ex Geneseos testimonio comprobatur, ubi accepta ejus a Domino narrantur munera. Quaerimus quis sit iste Zacharias filius Barachiae, quia multos legimus Zacharias. Et ne libera nobis tribuatur erroris facultas
Abbreviated transcription (Latin):
Si mulq obserua: iuxta apłm
scribentẽ ad chorinthios. uaria
dona esse discipłorũ xp̃i Alios
propħas. qui uentura prȩdicant
alios sapientes qui nouerint quan¬
cło clebeant proferre sermonẽ. alias
bus lapidatus est stephanus.
haulus occisus ⁊ crucifixus petrus:
Flagellati in actibus apłorũ disci-¬
puli & persecuti eos sunt de ciuuate
in cnutatẽ: expellentes de uidȩa:
ut ad gentiũ popłm transiigrarent:
Ut ueniat suꝑ uos omĩs sanguis
iustus: qui effusus ẽ. suꝑ terram:

Expanded text:
Simulque observa juxta Apostolum scribentem ad Corinthios, varia dona esse discipulorum Christi : alios prophetas, qui ventura praedicant; alios sapientes, qui noverunt quando debeant proferre sermonem; alios bus lapidatus est Stephanus, Paulus occisus, crucifixus Petrus, flagellati in Actibus Apostolorum discipuli, et persecuti eos sunt de civitate in civitatem, expellentes de Judaea, ut ad gentium populum transmigrarent. Ut veniat super vos omnis sanguis justus, qui effusus est super terram.
Abbreviated transcription (Latin):
illis occidetis. & crucifigetis:
& ex eis flagellabitis in synagogis
ur̃is: & per sequemini de ciuitate
in ciuitatẽ: Koc quod ante dixerat¬
uos implete mensurã patrũ ũrorũ.
ad personã dñi ꝑtinere eo quod
occidendus e̾e̾t ab eis: potest &̃ ad
discipłos eius ferri de quibꝰ nunc
dicit: ecce ego nutto ad uos ꝓpħas
&e sapientes & scribas: & ex illis
occidetis & crucifigetis & flagella

Expanded text:
rucifigetis, et ex eis flagellabitis in synagogis vestris, et persequemini de civitate in civitatem. Hoc quod ante dixeramus: Implete mensuram patrum vestrorum, ad personam Domini pertinere, eo quod occidendus esset ab eis, potest et ad discipulos ejus referri, de quibus nunc dicit: Ecce mitto ad vos prophetas, et sapientes, et scribas, et ex illis occidetis, et crucifigetis, et flagella
Abbreviated transcription (Latin):
ua: de qua paulus ait. Qui enĩ
operatus est petro in apostolatũ
circũcisionis: operatus ẽ. & michi
inter gentes: Bene una dicta:
quia multitudinis credentium
erat cor & anima una: De qua
docebat turbas. id ẽ. quia de
Ut cessauit autẽ loqui: dixit
ad sẏmonẽ: Duc in altũ & laxa¬
te retia ur̃a in capturã: Quod
primo rogauit symonẽ. nauẽ
a terra reducere pusillũ. signi¬
ficat uel tẽperate utendum
uerbo ad turbas ut nec
terrena eis precipiant᷑. nec sic
A terrenis in profuncla sacra¬
mentorũ recedatur : ut ea pe¬
nitus ñ intelligant: Uel prus
in proximis regionibus. & genti¬
bus prȩdicandũ: ut quod di¬
cit idem petro. duc in altũ
&e laxate retia ur̃a in capturã.
ad remotiores gentes quibus
postea p̃dicatũ est ꝑtineat:

Expanded text:
va, de qua Paulus ait: Qui enim va, de qua Paulus ait: Qui enim operatus est Petro in apostolatum circumcisionis, operatus est et mihi inter gentes . Bene una dicta, quia multitudinis credentium erat cor unum et anima una . De qua docebat turbas, quia de t cessavit autem loqui, dixit ad Ste retia vestra in capturam. Quod primo rogavit Simonem navem a terra reducere pusillum, significat vel temperate utendum verbo ad turbas, ut nec terrena eis praecipiantur, nec sic a terrenis in profunda sacramentorum recedatur, ut ea penitus non intelligant, vel prius in proximis regionibus gentibus praedicandum, ut quod dicitur item Petro, duc in altum, et laxate retia vestra in capturam, ad remotiores gentes, quibus postea praedicandum est pertine
Abbreviated transcription (Latin):
quas bene iħc uidisse ꝑhibet᷑.
quia in utroq popło nouit
dñs qui sunt eius. eorũq cor
a fluctibꝰ scłi huiꝰ ad future
uite tranquillitatẽ. quali ad
soliclitatẽ lito is uidendo. hoc
est misericorditer ui si tanclo
prouehit: Niscatores autẽ des-¬
cenderant. & lauabant retia:
Piscatores sunt eccłiȩ cloctores.
qui nos rete fidei cõprehensos.
& de profundo ad lumen ela-¬
tos. quasi pisces littori: sic t̾rȩ
uiuentiũ aduehunt: Quasi enĩ
quȩclã retia piscantiũ sunt
cõplexe prȩdicantiũ dictiones.
qua eos quos cȩperint in fide
non aclmittunt: Unde &̾ re¬
tia quasi retinentia sunt uo¬
cata: Sed hȩc retia mocdo
laxantur in capturã. modo
latã plicantur: quia ñ omne
tẽpus ẽ. amabile doctrinȩ.
sed nunc exerencla lingua
doctori. nunc suimet cura
gerenda: Ascendens autem
in unã nauẽ quȩ erat symo¬
nis: rogauit eũ ut a terra
reduceret pusillũ: & sedens.
docebat cle nauicula turbas:
Nauis symonis. ẽ eccłia primiti¬

Expanded text:
quas bene Jesus vidisse perhibetur, quia in utroque populo novit Dominus qui sunt ejus, eorumque cor a fluctibus saeculi hujus ad futurae vitae tranquillitatem quasi ad soliditatem littoris videndo, hoc est, misericorditer visitando provehit. Piscatores autem descenderant, et lavabant retia. Piscatores sunt Ecclesiae doctores, qui nos rete fidei comprehensos, et de profundo ad lumen elatos, quasi pisces littori, sic terrae viventium advehunt. Quasi enim quaedam retia piscantium sunt complexae praedicantium dictiones, quae eos quos ceperint in fide non amittant: unde et retia quasi retinentia sunt vocata. Sed haec retia modo laxantur in capturam, modo lota plicantur, quia non omne tempus est habile doctrinae, sed nunc exerenda lingua doctori, nunc suimet cura gerenda. Ascendens autem in unam navem, quae erat Simonis, rogavit eum a terra reducere pusillum. Et sedens, docebat de navicula turbas. Navis Simonis est Ecclesia primiti
Abbreviated transcription (Latin):
ad: Dimitate: & dimit¬
temani: Date & dabit᷑ uobis
Bimittere nos uuurias. dareꝰ
beneficia iubet. ut & nobis
peccata dimittantur. & uita
detur ȩterna: Qua senten¬
dia breui. sed eximia: cuncta
latissime de conuersando
cũ inimicis mandiluerat.
cõprehenelondo concludit:¬

Expanded text:
 Dimittite et dimittemini, date et dabitur vobis. Dimittere nos injurias, dare beneficia jubet, ut nobis peccata dimittantur, et vita detur aeterna. Qua sententia brevi, sed eximia, cuncta quae latissime de conversando cum inimicis mandaverat, comprehendendo concludit
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ uides festucã in ocło
frĩs tui. trabem autẽ quȩ
in oculo tuo ẽ. non c̃sideras.
Q hoc al suꝑlora respicit: ubi
cecũ cͥȩco cduci. id est peccantẽ
ã peccatore castigare ñ posse
p̃monuit: Multi enĩ suꝑbia
uel odio filargiria uel aua.¬
ritia. uel. alt quolibet cri¬
inine peretinti. leuia hec
aut nulla iucdicantes. acer¬
rime corripiunt eos. quos
subita uiderint ira turba¬
dos. oculũ mentis a solito
puritatis statu quasi festu¬
ca irruente mutasse. atq
im memores dñici p̃cepti
quo ait. nolite condẽp̾nare
atq ñ condẽpnabiminit
Magis amant uituperare
& dãpnare. quã emendare:.¬

Expanded text:
autem vides festucam in oculo autem vides festucam in oculo fratris tui, trabem autem quae in oculo tuo est non consideras? Et hoc ad superiora respicit, ubi caecum a caeco duci, id est, peccantem a peccatore castigari non posse praemonuit. Multi enim superbia, vel odio, philargyria, vel avaritia, vel alio quolibet crimine praeventi, laevia haec aut nulla judicantes, acerrime corripiunt eos quos subita viderint ira turbatos, oculum mentis a solito puritatis statu, quasi festuca irruente, mutasse, atque immemores dominici praecepti, quo ait: Nolite condemnare, et non condemnabimini , magis amant vituperare et damnare, quam emendare
Abbreviated transcription (Latin):
prȩsens scłm designat: dñs
secus mare stat. postquam
uite labentis mortalitatẽ
est carne. stabilitatẽ ꝑpetue
quietis adiit: Turbarum
conuentus. ad eũ gentium
in fide concurrentiũ ṫpus
ẽ : de quibꝰ ysaiaf u fluent
& ibunt popłi multi & dicent.

Expanded text:
praesens saeculum designat, Dominus praesens saeculum designat, Dominus secus mare stat, postquam, vitae labentis mortalitatem est carne stabilitatem perpetuae quietis adiit. Turbarum conventus ad eum, gentium in fide concurrentium typus est, de quibus Isaias: Et fluent, t ibunt populi multi,
Abbreviated transcription (Latin):
actũ ẽ. autẽ cum
turbȩ irruerent ad
eũ ut audirent uer¬
bum dei: & ipse stabat secus
stagnũ genesareth Stagnũ
genesareth idẽ dicunt esse
quod mare galileȩ: uel mare
thyberiaclis Sed mare gali¬
leȩ ab adiacente ꝓuintia
dictũ: mare thyberiaclis
ã prexima ciuitate. quȩ olun
ce nereth uocata. sed ab
herode tetrarcha instaurata
in honore tyberii cęsaris.
tyberias est appellata: Porro
genesar a laci ipsius natura.
qͥua crispantibꝰ aquis. de
se̾ ipso sibi excitare aurã
ꝑhi betur: greto uocabulo genesar
quasi generans sibi auram
dicitur: Neq enĩ in stagni
morẽ sternitur aqua: sed
frequentibꝰ auris spirantibus
agitatur: Haustu dulcis. &
ad potandũ habilis: sed he¬
braicȩ lingue consuetudine.
omĩs aquarũ congregatio
siue dulcis siue salsa: mare
nũcupatur Qui lacus inter¬
fluente iordane centum
quaclraginta stadiis in lon¬
gitudinẽ: & quadraginta
extenditur in altitudinẽ
Quia ergo stagnũ siue mare.

Expanded text:
actum est autem cum turbae irruerent in eum, ut audirent verbum Dei, et ipse stabat secus stagnum Genesareth. Stagnum Genesareth idem dicunt esse quod mare Galilaeae, vel mare Tiberiadis. Sed mare Galilaeae ab adjacente provincia dictum, mare Tiberiadis a proxima civitate, quae olim Chennereth vocata, sed ab Herode tetrarcha instaurata, in honorem Tiberii Caesaris Tiberias est appellata. Porro Genesar a laici ipsius natura, qua crispantibus aquis de seipso sibi excitare auram perhibetur, Graeco vocabulo, quasi generans sibi auram dicitur. Neque enim in stagni morem sternitur aqua, sed frequentibus auris spirantibus agitatur, haustu dulcis, et ad potandum habilis. Sed Hebraeae linguae consuetudine, omnis aquarum congregatio sive dulcis, sive salsa, mare nuncupatur. Qui lacus, interfluente Jordane, centum quadraginta stadiis in longitudinem, et quadraginta extenditur in latitudinem. Quia ergo stagnum sive mare
Abbreviated transcription (Latin):
hendere uel obiurgare ne-¬
cessitas coegerit: primo cogi¬
temus utrũ dale sit uitium
quod nũquã habuimꝰ. uel
quo iã cariuimꝰ. & si nũquã
habuimus: cogitemus & nos
homines c̾e̾ & habere potuise
Si uero habuimꝰ & ñ habemꝰ.
tangat menioriã cõmunis
infirmitas. ut illã rep̃hen¬
sionẽ aut obiurgationem
non ocliũ sed miscłia prece¬
elat : ut siue al correptionẽ
eiꝰ. propter quẽ id facimus.
siue ad ꝑuersionẽ ualuerit:
Nã incertus ẽ. exitus. nol ta¬
men de simplicitate oculi
nr̃i securi simus Si autem
cogitantes nosmet ipsos in¬
ueniremus in eo uidio. in quo
est ille quẽ reprehendere
parabamus: non rep̃hendamꝰ.
neq obiurgemꝰ. sed damen
congemescamus: & non illum
obtẽperandũ nobis sed ed
pariter conandõ inuitemus:
Raro ergo in magna necessi-¬
tate obiuirgationes adhibendȩ
sunt: ita tamen ut etiã in his
ipsis non nobis sed dõ ut ser¬
ui amus instemus Ipse enim ẽ

Expanded text:
hendere vel objurgare nehendere vel objurgare necessitas coegerit, primum cogitemus utrum tale sit vitium, quod nunquam habuimus, vel quo jam caruimus: et si nunquam habuimus, cogitemus nos homines esse, et habere potuisse; si vero habuimus, et non habemus, tangat memoriam communis infirmitas, ut illam reprehensionem aut objurgationem non odium, sed misericordia praecedat: ut sive ad correctionem esive ad perversionem valuerit nam incertus est exitus nos tamen de simplicitate oculi nostri securi simus. Si autem cogitantes nosmetipsos invenerimus in eo esse vitio in quo est ille quem reprehendere parabamus, non reprehendamus, neque objurgemus, sed tamen congemiscamus, et non illum ad obtemperandum nobis, sed ad pariter conandum invitemus. Raro ergo, et magna necessitate objurgationes adhibendae sunt. Ita tamen, ut etiam in his ipsis, non nobis, sed Deo, ut serviamus, instemus; ipse est enim
Abbreviated transcription (Latin):
potes dicere fr̃i tuo. frater
sine eiciã festucã de oculo
duo: ipse in oculo tuo trabẽ
non uides: hȩc cũ fratre
agis. si uerbi gr̃a quod ira
ille peccauit : tu odio re¬
prehendis: Quantũ autem
inueterata. quasi que ue¬
tustate ipsa tantũ acceꝑit.
ut merito apellet᷑ trabes.
fieri autẽ potest ut si iras-¬
caris homini. uelis etiam
corrigi: Si autẽ oderis
hominẽ. ñ potes eũ uelle
corrigere. & idõ impossibile
dicitur. ut festucã fratris
oculo demat: qui suo trabẽ
gestat in oculo Hypochrita.
eice primũ drabẽ de oculo
tuo. &̃ tunc perspicias ut edu¬
cas festucã de oculo fratris
tui: Id est primo abs te ex¬
pelle odiũ: & deinceps pote¬
ris iã eũ quẽ diligis emen¬
dare: & est uere multum
cauendũ & molestũ hypo¬
chridarũ id ẽ. simu latorũ
genus. qui cũ omium uitio¬
rum accusadiones oclio et
liuore suscipiant: etiã con¬
sultores uideri se uolunt:
& idõ pie cauteq uigilan¬
dũ est. ut cũ aliquẽ repre¬

Expanded text:
re fratri tuo: Frater, sine ejiciam festucam de oculo tuo, ipse in oculo tuo trabem non videns? Haec cum fratre agis, si verbi gratia quod ira ille peccavit, tu odio reprehendis. Quantum autem a inveterata, quasi quae vetustate ipsa tantum acceperit, ut merito appelletur trabes. Fieri autem potest, ut si irascaris homini, velis eum corrigi; si autem oderis hominem, non potes eum velle corrigere. Et ideo impossibile dicitur ut festucam fratris oculo demat, qui suo trabem gestat in oculo. Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo, et tunc perspicies ut educas festucam de oculo fratris tui. Id est, primo abs te expelle odium, et deinceps poteris jam eum quem diligis emendare. Et est vere multum cavendum et molestum hypocritarum, id est, simulatorum genus, qui cum omnium vitiorum accusationes, odio et livore suscipiant, etiam consultores videri se volunt. Et ideo pie cauteque vigilandum est, ut cum aliquem repre
Abbreviated transcription (Latin):
aliud precipi existi¬
mo: nisi ut ea facta
quȩ dubiũ ẽ: quo animo
fiant i meliorẽ partẽ in¬
derpretemur: Quod enĩ scri¬
ptum est. ex fructibꝰ eorũ
cognoscetis eos: Demanifestis
dictũ est quȩ ñ possunt bo¬
no animo fieri. sicuti sunt
stupra uel blasphemiȩ uel
furta. uel ȩbrietas: & si
qua sunt alia de quibus
nobis iudicare permittitur:
De genere autẽ erborum
quia possint bono anuno
& simplici corde sine uitio
concupiscentiȩ quicumq
humani cibi in differenter
sumi: prohibet apłs iudica¬
re eos qui carnibꝰ uesceban-¬
tur. & uinũ brbebant. ab
eis qui se huius modi alim̃¬
tis tẽperabant: Qui man¬
ebicat inquit : non manducan¬
tem non spernat: & qui non
in anducat: in anducantẽ non
iudicet: Ad hoc pertinet etiã
illud quod alio loco dicit
Nolite aute tempus quicquã
udicare. quo ad usq ueniat
dñs & illuminet abscondita
denebrarũ. & manifestabit
cogitationes cordis Sunt eigo
quedã facta meclia quȩ ig¬

Expanded text:
is praecipi existimo, nisi ut ea facta, quae dubium est quo animo fiant, in meliorem partem interpretemur. quod enim scriptum est: ex fructibus eorum cognoscetis eos, de manifestis dictum est, quae non possunt bono animo fieri, sicuti sunt stupra uel blasphemiae uel furta uel ebriositas et si qua sunt alia, de ..quibus nobis iudicare permDe genere autem ciborum, quia possunt bono animo, et simplici corde, sine vitio concupiscentiae, quicunque humani cibi indifferenter sumi, prohibet Apostolus judicare eos qui carnibus vescebantur, et vinum bibebant, ab eis qui se ab hujusmodi alimentis temperabant. Qui manducat, inquit, non manducantem non spernat, et qui non manducat, manducantem non judicet . Ad hoc pertinet etiam illud, quod alio loco dicit: Nolite ante tempus judicare quidquam, quoadusque veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis . Sunt autem quaedam facta media, quae ig
Abbreviated transcription (Latin):
mnuni. laudatiora sibi uel
austeriora pre his cũ quibus
uitã ducunt alimenta uel
indumenta requirunt. Et
nolite in sublime tolli prohi¬
lubita sollicitudine de ali¬
mentis consequenter ut non
extollantur ammonuit: Pri¬
mo enĩ hȩc ad necessitatẽ im¬
plendã homo quęrit Cũ autẽ
hȩc habuncdauerint : incipit
& suꝑbire de talibꝰ Tale ẽ. hoc
ac si se uulneratus quis iactet
quod habet multa emplastra.
in domo. cũ hoc illi bonũ e̾e̾t.
ut uulnera ñ haberet: et ne
uno quidẽ indigeret emplas¬
tro: Hȩc enĩ omĩa gentes
muncdi quęrunt: sater enĩ ũr¬

Expanded text:
muni, lautiora sibi vel austeriora prae iis cum quibus vitam ducunt, alimenta, vel indumenta, requirunt. Et nolite in sublime tolli. Prohibita sollicitudine de alimentis, consequenter ne extollantur admonuit. Primo enim haec ad necessitatem implendam homo quaerit. Cum autem haec abundaverint, incipit et superbire de talibus. Tale est hoc ac si se vulneratus quis jactet quia habet multa emplastra in domo, cum hoc illi bonum esset ut vulnera non haberet, et ne uno quidem indigeret emplastro. Haec enim omnia gentes mundi quaerunt. Pater au
Abbreviated transcription (Latin):
Donũ nr̃m ẽ. & hoc appetendũ.
& ibi finis constituendus ꝓpter
quod omĩa faciamꝰ quȩcumq
facimus: Sed quia in hac uita
mi litamus: ut ad illud regnũ
peruenire possimus: quȩ uita
sine his necessariis agi ñ potest:
Adicientur hȩc uobrs inquit.
sed uos regnũ dei quȩrite:
Qui enĩ non ait clabuntur. sed
adicientur: profecto indicat.
aliud ẽẽ. quocd principa liter
cdatur : aliud qđ supra adicit
Quia nobis in intentione ȩter¬
nitas : u usu temporalitas esse
debet & illud datur. & hoc
nimirum ex habundantia
super additur:¬

Expanded text:
onum nostrum est, et hoc appetendum, et ibi finis constituendus, propter quod omnia faciamus quaecunque facimus. Sed quia in hac vita militamus, ut ad illud regnum pervenire possimus, quae vita sine his necessariis agi non potest, Adjicientur haec vobis, inquit, sed vos regnum Dei quaerite. Qui enim non ait, Dabuntur, sed adjicientur, profecto indicat aliud esse quod principaliter datur, aliud quod superadditur. Quia nobis in intentione aeternitas, in usu vero temporalitas esse debet, et illud datur, et hoc nimirum ex abundanti superadditur
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc omĩa alicientur uobis:
Hic manifestissime ostendit.
non hȩc appetenda tanquã
talia bona nr̃a. ut ꝓpter ipsa
debeamus bene facere si quid
facimus. sed tamen e̾e̾. neces
sententia declarauit: cũ ait:

Expanded text:
haec omnia adjicientur vobis. Hic manifestissime ostendit non haec esse appetenda tanquam talia bona nostra, ut propter ea ipsa debeamus bene facere, si quid facimus, sed tamen esse necessasententia declaravit, cum ait:
Abbreviated transcription (Latin):
bris nos uocanit in adͥ mi.¬
rabile lumen suũ Eius
continue flagitemꝰ auxi.¬
lium : ut lucem scientie
quã contulit in nobis. ipse
conseruet. atq ad ꝑfectũ
usq diẽ ꝑducat: Et ut
digni simus exaudiri prȩ̨¬
cantes: abiti amꝰ ipsi opera
tenebrarũ: & induamus
nos arma lucis Sic &enĩ
supplicantes : conͤ te quȩ
desidera mꝰ accipimꝰ: quia
nimirũ uerba deuotȩ ora¬
tionis: adiuuat manus piȩ
operationis: & quia beati
prȩcursoris hodie natalitia
ce lebramus: oportet. ut quẽ
salutis ȩternȩ p̃conẽ susce¬
pimus.. hunc etiam nostrȩ
redeptionis adiutorẽ quȩramꝰ
Ipsum itaq intercedendo ro-¬
gemus impetrare : ut ad eã
cui testimoniũ perhibuit
lucẽ. uitã & ueritatẽ ꝑuenire

Expanded text:
bris nos vocavit in admirabile lumen suum. Ejus continue flagitemus auxilium, ut lucem scientiae quam contulit in nobis ipse conservet, atque ad perfectum usque diem perducat. Et ut digni simus exaudiri precantes, abjiciamus ipsi opera tenebrarum, et induamus nos arma lucis. Sic etenim supplicantes concite quae desideramus accipimus, quia nimirum verba divinae orationis adjuvat manus piae operationis. Et quia beati praecursoris hodie natalitia celebramus, oportet ut quem salutis aeternae praeconem suscepimus, hunc etiam nostrae orationis adjutorem quaeramus; ipsum itaque intercedendo rogemus impetrare, ut ad eum cui testimonium perhibuit, lucem, vitam et veritatem pervenire
Abbreviated transcription (Latin):
cutorũ suauissimo xp̃i iugo
subiniterent: Sp̃s clarifi¬
cat ap̃m: cũ sua nos inspira.¬
tione ad diligendã eiꝰ uisi
onem accendit: cũ illũ patri
in diuinitate ęqualẽ esse
credendũ fideliũ cordibus
intumat : quia de meo in qͥt
accipiet : & adnuntiabit uob̾.
De patre accipit sp̃s sc̃s. un¬
de accipit filius : quia in hac
trinitate de patre natus est
filius: de patre ꝓcedit sp̃s
sc̃s Qui autẽ de nullo natus
sit. de nullo procedat: pater
est solus Om̃ia quȩcũq haboe
pater mea sunt : propterea
dixi . quia de meo accipiet.
&̾ adnuntiabit uobis De his
dixit. quȩ ad ipsam patris
duunitatẽ pertinent. in
quibus illi ẽ. ȩqualis omĩa
quȩ habet pater habendo.
Neq enĩ sp̃s sc̃s de creatura
quȩ patri est subiecta. Et
filio. erat accepturus quod
ait de meo accipiet: Sed
utiq de patre de quo proce¬
dit sp̃s. de quo natus est et¬
dño lectionẽ scĩ euangelii.
patrũ uestigia sequentes.

Expanded text:
cutorum suavissimo Christi jugo cutorum suavissimo Christi jugo submitterent. Spiritus clarificat Christum, cum sua nos inspiratione ad dionem accendit, cum illum Patri in divinitate aequalem esse credendum fidelium cordibus intimat. Quia de meo, inquit, accipiet, et annuntiabit vobis. De Patre accipit Spiritus sanctus, unde accipit et Filius, quia in hac trinitate de Patre natus est Filius, de Patre procedit Spiritus sanctus. Qui autem de nullo natus sit, de nullo procedat, Pateest solus; omnia quaecunque habet pater, mea sunt, propterea dixit: Quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis; de his dixit, quae ad ipsam Patris divinitatem pertinent, in quibus illi est aequalis omnia quae habet Pater habendo. Neque enim Spiritus sanctus de creatura quae Patri est subjecta et Filio, erat accepturus quod ait: De meo accipiet, sed utique de Patre, de quo procedit Spiritus, de quo natus est dPatrum vestigia sequentes,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ uentura sunt nobis adñ¬
tiet : cũ gaucdia nobis ꝓ patriȩ
cȩlestis ad memoriã reclucit.
Cum festa illa supernȩ cuita¬
tis. per donũ nobis suę aspira¬
tionis innotescit Uergura nob
adnuntiat : cũ nos a delectatio¬
ne presentiũ abstrahens. ꝓmissi
in cęlis regni desideriis inflam¬
ma t: Ille clarificabit. quia de
meo accipiet: & adnunti abit
quia ꝑ eum tanta caritas in
cordibꝰ discipłorũ accensa est.
ut abiecto timore carnali
effectũ resurrectionis eius
constantes predicarent: a quo
tẽpore passionis pauidi fuge¬
runt: Unde scriptũ est &
repleti sunt om̃s sp̃u scõ. et
loquebantur uerbũ dei cũ
ficlucia. Sp̃s clarificauit xp̃m.
cũ impleti gr̃a sp̃uali docto¬
res sc̃ĩ dot & tanta miracula
in nomine xp̃i fecerunt: quibꝰ
orbem dotũ ad fidẽ xp̃i con-¬
uerterent: Tot ac tanta pro
xp̃i nomine passionũ certa¬
mina ꝑtulerunt: donec ip-¬
sa etiam suꝑborũ colla perse-¬

Expanded text:
quae ventura sunt nobis annuquae ventura sunt nobis annuntiat, cum gaudia nobis patriae coelestis ad memoriam reducit, cum festa illa supernae civitatis per donum nobis suae aspirationis innotescit. Ventura nobis annuntiat, cum nos a delectatione praesentium abstrahens, promissi in coelis regni desideriis inflammat. Ille me clarificabit, quia de meo accipiet, et annuntiabit quia per eum tanta charitas in cordibus discipulorum accensa est, ut, abjecto timore carnali, effectum resurrectionis ejus constantes praedicarent, a quo tempore passionis pavidi fugerunt. Unde scriptum est: Et repleti sunt omnes Spiritu sancto, et loquebantur verbum Dei cum fiducia . Spiritus clarificavit Christum, cum impleti gratia spirituali doctores sancti tot et tanta miracula in nomine Christi fecerunt, quibus orbem totum ad fidem Christi converterent, tot ac tanta pro Christi nomine passionum certamina pertulerunt, donec ipsa etiam superborum colla perse
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enĩ diuisus. ac sepertit᷑
est sp̃s : sed quȩcũq audiet
loquetur Audiet uidelicet
per unitatẽ substantiȩ. et
proprietatẽ scientie: Non lo¬
quitur a semet ipso: quia
non est a semet ipso: Iater quip¬
pe solus de alio non ẽ: nam
Ab ipso autẽ aucliet sp̃s sc̃s
a quo procedit: quia enĩ non
est a semet ipso. sed ab illo a
quo procedit: Aquo illi est
essentia. ab illo utiq & scien¬
tia ab illo igitur audientia:
Quod nichil ẽ. aliud: quã scien¬
tia Quod uero adiunxit. Et
quȩ uentura sunt adnuntia¬
bit uobis: Constat in nume¬
ros fideliũ per donũ scĩ sp̃s
prenosse. ac prȩdixisse uentu¬
ra: Sed quia sunt non nulli
qui sp̃s gr̃a pleni infirmos cu¬
rant: mortuos suscitant ⁊ demo¬
nibus imperant : uirtutibus
coruscant. Ipsi angłicam in
terris uitam gerunt: nec ta¬
men quȩ sibi sint uentura.
sp̃s eiuscdẽ reuelatione cognos¬
cunt: Iotest hic dñi sermo etiã
sic accipi. quia sp̃s adueniens

Expanded text:
neque enim divisus ac a se partitus est Spiritus, sed quaecunque audiet loquetur; audiet videlicet per unitatem substantiae, et proprietatem scientiae. Non loquitur a semetipso, quia non est a semetipso. Pater quippe solus, de alio non est. NamAb ipso autem audiet Spiritus, a quo procedit, quia non est a seipso, sed ab illo a quo procedit. A quo illi est essentia, ab illo utique et scientia. Ab illo igitur audientia, quod nihil est aliud quam scientia. Quod vero adjunxit: Et quae futura sunt annuntiabit vobis. Constat innumeros fidelium per donum sancti Spiritus praenosse ac praedixisse ventura. Sed quia sunt nonnulli qui, Spiritus gratia pleni, infirmos curant, mortuos suscitant, daemonibus imperant, multis virtutibus coruscant, ipsi angelicam in terris vitam gerunt, nec tamen quae sibi sint ventura Spiritus ejusdem revelatione cognoscunt. Potest hic Domini sermo etiam sic accipi, quia Spiritus adveniens
Abbreviated transcription (Latin):
magis magisq diffundendo ca-¬
ritatẽ in cordibꝰ nr̃is : doceat nos
agnitionẽ omĩs ueritatis: Huius
knũ: huiꝰ precemur auxilium:
Dicamus singuli dño. dicamꝰ
om̃s: sp̃s tuus bonus deducet
me ur uiam rectã: Sicq fit
ut qui apłis suꝑueniens ea quȩ
uentura erant adnuntiauit:
nr̃is quoq mentibꝰ uenturȩ uitȩ
gaudia pate faci Nos ad hȩc
inquirenda benignus incendat.
cooperante ipso qui hunc & polli-¬
ceri suis fidelibus & cdare consu¬
uit & regnat cũ patre. in uni-¬

Expanded text:
magis magisque diffundendo chamagis magisque diffundendo charitatem in cordibus nostris, ducat nos ad agnitionem omnis veritatis. Hujus ujus precemur auxilium, dicamus singuli Domino, dicamus omnes: Spiritus tuus bonus deducet me in terram rectam. Sicque fit ut qui Apostolus superveniens ea quae ventura erant annuntiavit, nostris quoque mentibus venturae vitae gaudia patefaciat, nos ad haec inquirenda benignus incendat, cooperante ipso qui hunc et polliceri suis fidelibus, et dare consuvivit et regnat cum Patre in uni
Abbreviated transcription (Latin):
peccato & de iusticia & de udi¬
cio Caueamus ne una quȩren¬
do ad munclũ pertineamus:
quia munclus. transibit & con¬
cupiscentia eius: Quȩ sursum
sunt quęramus: quȩ sursum
sunt sapiamus: ubi ap̃c ẽ. in
dextera dĩ sedens Conuersati¬
onẽ nrãm cũ apło habeamus
in cęlis.÷ & ne de peccato incre¬
dulitatis arguamur: exerceamꝰ
operando quod creclimꝰ Fides
enĩ sinẽ operibus. mͦortua est:
Ne ex cõparatione iustorum
quos imitari noluerimꝰ acrius
iudicemur. sollerti animo me¬
moremus:: quod de contẽptoribꝰ
suȩ gr̃ȩ dñs ait. Regina austri
surget in iudicio cũ generatio¬
ne ista: & condẽpnabit cã. quia
uenit a finibus derrę audire sapi¬
entiam salomonis: Et ecce plus
quam salomon hic: Ne cũ mun-¬
di principe clãpnemur resistamꝰ
illi fortes fide: & fugiet a nob̾
Loquamur ueritatẽ in corde
nr̃o: nec faciamus dolum in
lingua nr̃a: ut sp̃s ueritatis

Expanded text:
peccato, et de justitia, et de judipeccato, et de justitia, et de judicio. Caveamus ne ima quaerendo ad mundum pertineamus, quia mundus transibit, et concupiscentia ejus. Quae sursum sunt quaeramus, quae sursum sunt sapiamus, ubi Christus est in dextera Dei sedens. Conversationem nostram cum Apostolo habeamus in coelis, et ne de peccato incredulitatis arguamur, exerceamus operando quod credimus, fides enim sine operibus otiosa est. Ne ex comparatione justorum, quos imitari noluerimus, acrius judicemur, solerti animo memoremus quod de contemptoribus suae gratiae Dominus ait: Regina Austri surget in judicio cum generatione ista, et condemnabit eam, quia venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis, et ecce plus quam Salomon hic . Ne cum mundi principe damnemur, resistamus illi fortes in fide, et fugiet a nobis. Loquamur veritatem in corde nostro, nec faciamus dolum in lingua nostra, ut Spiritus veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
aiebat: Nolite pauere: qua¬
si noui aliquid contingat.
sed cõmunicantes xp̃i passi¬
onibus gaudete. ⁊ ut & in
reuelatione głȩ eiꝰ gaudeatis
exultantes Reuocemꝰ ad men¬
tem: quia grãm sp̃s discipłis
& se missurũ esse promisit.
et inisit & curemus om̃i uigi¬
lantia ne cogitationibꝰ ille¬
cebrisis contristemꝰ sp̃m scm̃
diem redẽptionis. Sicut enĩ
scriptũ est: sp̃s sc̃s disciplinȩ
effugiet fictũ & auferet se
a cogitationibus quȩ sunt
sine intellectu: Unde ꝓuide
psalmista. cũ huiꝰ sp̃s accipien¬
di desiderio flagraret: prius
cordis muncdi hospitiũ: in quo
hunc reciperet posseit & sic de¬
mum tanti hospitis ingressũ
quęrebat. Cor mundũ crea in
cor mundũ in se creari: ac de¬
inde sp̃m rectũ in suis uisceri¬
bus precabatur innouari: quia
utiq sciebat sp̃m rectũ. in corde
polluto sedem habere ñ posse
Retineamus sedulo corde quia
sp̃s idem arguit muncdũ de

Expanded text:
aiebat: Nolite pavere, quaaiebat: Nolite pavere, quasi novi aliquid contingat, sed communicantes Christi passionibus gaudete, ut et in revelatione gloriae ejus gaudeatis exsultantes . Revocemus ad mentem quia gratiam Spiritus discipulis et se missurum esse promisit, et misit; et curemus omni vigilantia ne cogitationibus illecebrosis contristemus Spiritum diem redemptionis. Sic enim scriptum est: Spiritus sanctus disciplinae effugiet fictum, et auferet se a cogitationibus, quae sunt sine intellectu : unde provide Psalmista, cum hujus spiritus accendi desiderio flagraret, prius cordis mundi hospitium, in quo hunc recipere posset, et sic demum tanti hospitis ingressum quaerebat. Cor mundum, inquit,cor mundum in se creari, ac deinde spiritum rectum in suis visceribus precabatur innovari, quia utique sciebat spiritum rectum in corde polluto sedem habere non posse. Retineamus sedulo corde quia idem Spiritus arguit mundum de
Abbreviated transcription (Latin):
eius memoriã sollicita semꝑ
intentione seruemus: eius
suauutatẽ et cleuoto pectore
scrutemur
sectemur: & casto sepius ore
ruminemus: Quid enĩ prodest
ad audiendũ dei uerbũ con¬
uenire: & expleto auditu ad
inania mox & scłaria collo¬
quia uel acta conuertiꝰ Re¬
colamus ergo iuxta quod
eadem amionet lectio qͥ a
dñs nr̃ expleta passione re-¬
diit ad patrẽ. a quo missus
est: nec patrẽ. cũ ad nos ueniret.
nec nos deserens cũ rediret Illuc
eius uestigia toto mentis nisu
sectemur : & ut illo peruenire
illius regna ianuam meream᷑
intrare: Perpendamꝰ inagnope¬
re quibus actionũ gressibus.
in terra clegens incesserit.
qui erũ licit se in xp̃o mane¬
re. cdebet sicut ille ambulauit
& ipse ambulare: Certe ipse
per agones passionũ. ad coro¬
nam peruenit głȩ: Merito
ergo intunatur & nobis: qͥa
per multas tribulationes
oportet nos intrare in regnũ
dei: Uncle & apłs petrus:
obsessis feruore tẽptationũ
quibusclã fr̃ibus: consolans

Expanded text:
sollicita semper intentione servemus, ejus suavitatem et devoto pectore scrutemur, et casto saepius ore ruminemus. Quid enim prodest ad audiendum Dei verbum convenire, et expleto auditu ad inania mox et saecularia colloquia vel acta converti? Recolamus ergo juxta quod eadem admonet lectio, quia Dominus noster, expleta passione, rediit ad Patrem a quo missus est, nec Patrem, cum ad nos veniret, nec nos deserens, cum rediret. Illuc ejus vestigia toto mentis nisu sectemur, et ut illo pervenire, et illius regni januam mereamur intrare, perpendamus magnopere quibus actionum gressibus in terra degens incesserit. Qui enim dicit se in Christo manere, debet sicut ipse ambulavit et ipse ambulare. Certe ipse per agones passionum ad coronam pervenit gloriae; merito ergo intimatur et nobis quia per multas tribulationes oportet nos intrare in regnum Dei. Unde et apostolus Petrus, obsessus fervore tentationum, quibusdam fratribus consolans
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria usui nr̃o quã palliũ: ad
fructũ lignũ pęnitentiȩ pertinet:
ut non solũ exteriora quęq et mi
qua carnaliter iuumus. uel tuni-¬
cam qua uestimur: Quia enĩ in
lege scriptũ est Diliges ꝓamũ
tuũ sicut de ipsũ: minus prox¬
mũ amare conuincitur. qui non
cũ eo in necessitate illius etiã ea
quȩ sibi sunt necessaria partitur:
Iccirco ergo de diuidendis cũ pro¬
ximo duabus tunicis datur prȩ-¬
ceptũ: quia hoc de una dici non
potuit: Qm̃ si una duudit᷑: nemo
uestitur: In dimidia quoq tunica.
& nudus remanet qui accipit: &¬
nudus qui dedit Inter hȩc autẽ
sciendũ est. quantũ miscđiȩ oꝑa
ualeant: cũ ad fructus dignos
pęnitentiȩ. ipsa pre cȩteris precipi¬
untur: Hinc etiam per semet ip
lam ueritas dicit: Date ȩlemosinã:
& ecce omĩa munda sunt uobis:
Hinc rursus ait Date: & dabitur
uobis: Hinc scriptũ est. Ignem ar-¬
dentẽ exturguit aqua: & ȩlemosina

Expanded text:
necessaria usui nostro, quam pallium, ad necessaria usui nostro, quam pallium, ad fructum dignum poenitentiae pertinet. Ut non solum exteriora quaeque et miqua carnaliter vivimus, vel tunicam qua vestimur. Quia enim in lege scriptum est: Diliges proximum tuum tanquam teipsum , minus proximum amare convincitur, qui non cum eo in necessitate illius etiam in ea quae sibi sunt necessaria partitur. Idcirco ergo de dividendis cum proximo duabus tunicis datur praeceptum, quia hoc de una dici non potuit, quoniam si una dividitur, nemo vestitur. In dimidia quippe tunica, et nudus remanet qui accipit, et nudus qui dedit. Inter haec autem sciendum est quantum misericordiae opera valeant, cum ad fructus dignos poenitentiae ipsa prae caeteris praecipiuntur. Hsam veritas dich: Date ęlemosinam, et ecce omnia munda sunt vobis! Hinc rursus ait: Date et dabitur vobis! Hinc enim scriptum est: Ignem ardentem extinguit aqua, et elemosina
Abbreviated transcription (Latin):
intelligenda horũ mysteria
dicta tardi forte remaneren.
sensũ quoq illis. quo hȩc in¬
telligere possent aperuit:
Quo facto: nil ultra priscę
dubietatis. in eorũ mente re¬
sidere permisit: Nec tamen

Expanded text:
intelligenda horum mystica dicta, tardi forte remanerent, sensum quoque illis quo haec intelligere possent aperuit: quo facto, nil ultra priscae dubietatis in eorum mente residere permisit, nec tamen
Abbreviated transcription (Latin):
& prȩdicare in nomine eius
penitentiã & remissionẽ pecca¬
torũ. in om̃s gentes: Idõ autẽ
xp̃m pati. & resurgere oporte¬
bat a mortuis: quia impossibi.¬
le erat muncdũ saluari. nisi
ds̃ homo ueniret. qui in homi¬
nis habitu apparens. & homines
quȩ essent diuina instrueret. &
mordem ut homo suscipiens. di.¬
uina uirtute reuinceret. sicq
in se creclentes & ad contẽptum
subeundȩ mortis accenderet.
et certitudinem sperͣ nde resur¬
rectionis. ac uitȩ perpetis
animaret: Quo enim aptius
exemplo poterant homines
ad fidem participandȩ gloriȩ.
& promerendȩ uitȩ immortalis
erigi. quam cũ ipsũ dm̃ cog
mortalitatis suȩ factũ fuisse
ordine ad toleranda pro sua
salute aduersa quęs prouoca¬
rentur. quã cũ auctorẽ suũ
probrorũ & ipsam mortis sub¬
isse sententiam: Qua ratione
congruentius spem resurrecti.¬
onis acciperent. quã cũ eiꝰ se
sacramentis ablutos & scĩfica¬
tos. eius corpori adunatos esse
meminissent: qui pro ipsis

Expanded text:
mine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum in omnes gentes. Ideo autem Christum pati et resurgere oportebat a mortuis, quia impossibile erat mundum salvari nisi Deus homo veniret, qui in hominis habitu apparens, et homines quae essent divina instrueret, et mortem ut homo suscipiens divina virtute revinceret, sicque in se credentes, et ad contemptum subeundae mortis accenderet, et certitudine sperandae resurrectionis ac vitae perpetis animaret. Quo enim aptius exemplo poterant homines ad fidem participandae gloriae, et promerendae vitae immortalis erigi, quam cum ipsum Deum cogmortalitatis suae factum  Al., ordine ad toleranda pro sua salute adversa quaeque provocarentur, quam cum auctorem suum probrorum, et ipsam mortis subiisse sententiam? Qua ratione congruentius spem resurrectionis acciperent, quam cum ejus se sacramentis ablutos et sanctificatos, ejus corpori adunatos esse meminissent, qui, pro ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
eius resurrectionẽ et
ascensionẽ patefieret homi nibꝰ
cȩlestis ianua regni: e sic demũ
miterentur qui cunctis per
orbem nationibus uerbũ uitȩ
predicarent. ac sacramenta
fidei quibus saluari. atq ad
gauclia supernę patriȩ possent
attingere ministrarent: co¬
operande ipso mediatore dei
et hominũ homine iħu xp̃o:
qui uiuit & regnat cũ patre.

Expanded text:
ejus resurrectionem et ascensionem patefieret hominibus coelestis janua regni; et sic demum mitterentur qui cunctis per orbem nationibus verbum vitae praedicarent, ac sacramenta fidei, quibus salvari atque ad gaudia supernae patriae possent attingere, ministrarent, cooperante ipso Mediatore Dei et hominum, homine Jesu Christo, qui vivit et regnat cum Patre
Abbreviated transcription (Latin):
nec habitabit in corpore subdito
peccatis Huic est quod hymon qui
ur felle a maritudinis. & obligatione
iniquitatis perm anere consensit:
partem sortemq in hoc sp̃u hab̾e
nequiuit Illo enĩ spũ plenus erat.
qui in serpente hominibus apparen¬
do qua ipse malitiȩ & insidiarum
peste infectus e̾et. corda cliligent̃
edocuit: Sed descendente suꝑ dñm¬

Expanded text:
re subdito re subdito peccatis . Hinc est quod Simon, qui in felle amaritudinis et obligatione iniquitatis permanere consensit, partem sortemque in hoc Spiritu habere nequivit. Illo enim spiritu plenus erat qui in serpente hominibus apparendo, quia ipse malitiae et insidiarum peste infectus esset corda diligenter edocuit. Sed descendente su