comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicit apłs pocꝰrus : xp̃s pronobis passus est
relinquens nobis exempłin: ⁊ ut sequam ur
uestigiaeius. Quodutiq si facimus : ipso aduuante
facimus quidixit: sine menihil potestis facere : Deni¬
q: quib iamdixerat: siodit uos mundus: scitote qr
me priorem nobisodio habuit: Et nunc ieo quod audis¬
tis cumlegendur euangłm . Mementote in quiđ sermo¬
nis mei. quẽ ego dixiuobis: nõn est seruus maior dñosuo.
Sime ꝑsecutis unt : & uos persequentur: Siser monemn
meumser uauerunt : & urm̃ seruabunt: Dicendo autentu
non est seruus ma ior dño suo : nonne euidente ostendit :¬
quẽ ad modum intelligere debeamus quod superius dyoe¬
rat. iam nondiconos seruos : Rcceenim seruos eos dicit:
Nam qui dest aliud. non est seruus maior dñõ suo. siu
meꝑ secuti sunt & uos persequentur : Manfestumest
esseitel ligendum. ubidictum est. iam nondico uosser¬
uos: Hic autem ubi dicitur. non est seruus maior dño
suo. sime per secuti sunt & uos persequentur. Illum

Expanded text:
Christus pro nobis passus est, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Quod utique si facimus, ipso adjuvante facimus, qui dixit, Sine me nihil potestis facere. Denique quibus jam dixerat, Si odit vos mundus, scitote quia me priorem vobis odio habuit: et nunc in eo quod audistis, cum legeretur Evangelium, Mementote, inquit, sermonis mei quem ego dixi vobis, Non est servus major domino suo: si me persecuti sunt, et vos persequentur; si sermonem meum servaverunt, et vestrum servabunt. Dicendo autem, Non est servus major domino suo, nonne evidenter ostendit quemadmodum intelligere debeamus quod superius dixerat, Jam non dico vos servos ? Ecce enim eos servos dicit. Nam quid est aliud, Non est servus major domino suo: si me persecuti sunt, et vos persequentur? Manifestum est esse intelligendum, ubi dictum est, Jam non dico vos servos: hic autem ubi dicitur, Non est servus major domino suo: si me persecuti sunt, et vos persequentur, illum
Abbreviated transcription (Latin):
tur: diligte inimicos uros: Ipsifunt mundus: qui noso¬
dit: Ergo proibem᷑ diligene in illo quod insediligit inseipsor
Et iubemur diligere in illo quod ipse odit inscipso: dĩ scilica
opisicium . õ diuersas bonitatis suae consolationes : Uitium
quippem illo diligere proibemus. iubemurq: diligerena¬
turam : cum ipseinse diligat uitium. oderitq: naturam.
ut nos eumꝰ diligamus o oderimus recte : cums eipse diligat
oderitq: peruerse :¬

Expanded text:
tur, Diligite inimicos vestros . Ipsi sunt mundus qui nos otur, Diligite inimicos vestros . Ipsi sunt mundus qui nos odit. Ergo et prohibemur diligere in illo quod ipse diligit in seipso; et jubemur diligere in illo quod ipse odit in seipso, Dei scilicet opificium, et diversas bonitatis suae consolationes. Vitium quippe in illo diligere prohibemur, jubemurque diligere naturam, cum ipse in se diligat vitium, oderitque naturam: ut nos eum et diligamus et oderimus recte, cum se ipse diligat oderitque perverse
Abbreviated transcription (Latin):
na prae ces serant opera: Non natura. quae totasu erat
ꝑliberum arbitrium in psaradiee uiciata: sas gratuita
hocest ueragr̃a: Iuienim demundom undum e legifecit
quodeligerao non inuenit : quia reliquia ꝑ electionem
grae sasuȩ sactȩ sunt : Siautem grã inquid : iam non exo¬
perib. Alioqumrã iam non est gra: Siautem quaerat᷑¬
quomodose diligat mundus perditionis: quiodit iun¬
dum redemptionis: diligit seutiq falsa dilȩctione non
uera: Proinde falsosediligit : & uereodit : Quienĩ diligit
miquitaten᷑ odit anunanisuam Sac dilugerese dicitur : qm̃
iniquitatẽ siniquus est quidiligt : Mrursus odissese dr̃
diligit uitium : Odit quõdfactus estꝑ deibonitatem : dili¬
git quadin eo stctum est ꝑ liberamuoluntatem : Vnde
nos quoquȩ illum diligere & pribeniur si recte intellegi¬
mus :  iabemiur: srdibemurscilica : ubi nobis dicit᷑ :
nolite dilige remundum Iubemur autem: ubinobis dici¬

Expanded text:
na praecesserant opera; non natura, quae tota fuerat na praecesserant opera; non natura, quae tota fuerat per liberum arbitrium in ipsa radice vitiata: sed gratuita, hoc est vera gratia. Qui enim de mundo mundum elegit, fecit quod eligeret, non invenit: quia reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. Si autem gratia, inquit, jam non ex operibus; alioququomodo se diligat mundus perditionis, qui odit mundum redemptionis, diligit se utique falsa dilectione, non vera; proinde falso se diligit, et vere odit. Qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam . Sed diligere se dicitur, quoniam iniquitatem qua iniquus est diligit: et rursus odisse se dicdiligit vitium: odit quod factus est per Dei bonitatem, diligit quod in eo factum est per liberam voluntatem. Unde nos quoque illum diligere et prohibemur, si recte intelligimus, et jubemur: prohibemur scilicet, ubi nobis dicitur, Nolite diligere mundum ; jubemur autem, ubi nobis dici
Abbreviated transcription (Latin):
mundumrtroncilians sibi: Itemq illud Nonuenit silius ho¬
minis ut iudic& mundum : sec ut salic& urr mundus pert
trem iħm xpm iustum : o ipse propitiatio est peccatorum
nosteorum Nontantum nostrorum : s&o iam totuis mnundi:
Totus ergomundus ecdesia est᷑ : cr totus mundus odit ecde¬
siam : Mundus igitur odit mundum : in imicusreconci¬
liatum : dampnatus saluatum : inquinatus mundatum:
tus est inimico dam nato. contami nato Exeaquippemas¬
sa. qua tota inadam periit. siunt uasamisc̃điae: in quib:
estmundus pertinens ad reconc ilatio nem: qut̃ mundus
odit Exe dem mas sa. pertines aduasa irȩ. qua ꝑ fecta sunt
adꝑditionem. deniq cum dixis sas. sidemundo essoc is mundus
quod suum erat diligera : Continuo subieoit: Iuia uero
demundo nonestis. sc eapelegiuos demundo : propterra
odituos mundus: Ergo o ipsiindeerant : u nderit nones¬
sent edecti sunt inde:. Non meritis suis : quorum nullabo¬

Expanded text:
mundum reconcilians sibi . » Itemque illud: « Non venit filius homundum reconcilians sibi . » Itemque illud: « Non venit filius hominis ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ristum justum, et ipse propitiator est peccatorum nostrorum; non tantum nostrorum, sed etiam totius mundi . Totus ergo mundus Ecclesia est, et totus mundus odit Ecclesiam. Mundus igitur odit mundum, inimicus reconciliatum, damnatus salvatum, inquinatus mundatum. 3. tus est inimico, damnato, contaminato. Ex ea quippe massa quae tota in Adam periit, fiunt vasa misericordiae, in quibus est mundus pertinens ad reconciliationem: quem mundus odit, ex eadem massa pertinens ad vasa irae, quae perfecta sunt ad perditionem . Denique cum dixisset, Si de mundo essetis, mundus quodde mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo, propterea odit vos mundus. Ergo et ipsi inde erant, unde ut non essent, electi sunt inde, non meritis suis, quorum nulla bo
Abbreviated transcription (Latin):
rctur : Iuis ab eo contino undeturpeatur nisidiligat
unde honestetur: Merito itaq bonus magister dilec¬
tionem sȩpesic commendat. tam quã sola p̃cipienda sit:
Sinequa non possunt prodesse coerabonaopera. & quae non po¬
test haberi sine coeris bonis. quib: homo efficiturbonus : sro
hacautem dilectione. patienter debemus oiam mundiodi¬
a sustinere : Neces seestenim . ut nos oderit : quos cernit nolle¬
quod quod diligit: Sce plumumnos deseipso dñs consolatur : qui
cum dixis&. haermando uobis ut diligaas inuicem : adiecit . atq:
uit : Simundus uos odit : seitote qm̃me priore muobis odio
habuit: Curergosemenbrũ supra ueracem extollit : Recu¬
saseẽ in corporẽ : si nonuis odium mundi suftinere cum capi¬
te : Si demundo inquid ess& is : mundus quod suumerat di¬
liger& : Vniuers ȩutiq hoc dicit ȩcłat : quam plerumq & iã¬
ipsam mundi nomine appellat : sicut est illud dserit in xp̃o.

Expanded text:
retur? Quis ab eo continet unde turpatur, nisi diligat retur? Quis ab eo continet unde turpatur, nisi diligat unde honestatur? Merito itaque magister bonus dilectionem sic saepe commendat, tanquam sola praecipienda sit, sine qua non possunt prodesse caetera bona, et quae non potest haberi sine caeteris bonis, quibus homo efficitur bonus. 2. Pro hac autem dilectione patienter debemus etiam mundi odia sustinere. Necesse est enim ut nos oderit, quos cernit nolle quod diligit. Sed plurimum nos de seipso Dominus consolatur, qui cum dixisset, Haec mando vobis, ut diligatis invicem; adjecit, atque ait, Si mundus vos odit, scitote quoniam me priorem vobis odio habuit. Cur ergo se membrum supra verticem extollit? Recusas esse in corpore, si non vis odium mundi sustinere cum capite. Si de mundo, inquit, essetis, mundus quod suum erat diligeret. Universae utique hoc dicit Ecclesiae, quam plerumqipsam mundi nomine appellat; sicut est illud: « Deus erat in Christo,
Abbreviated transcription (Latin):
Neque enim uena dilectione dilige remus muicem : nisidi¬
ligentes dm̃: Diligit enĩ unus quisq proximum tamquã
prophosȩ: Hic est fructus noster : Defructuitaq: mandans no¬
bis: hoec mando inquiduobis utdiligatis inuicem. Vnde
& a postoliis paulus. cum contra operacarnis cõmendare fruc¬
tum sp̃s uellco : a capite hoc posuit : Fructus inquid sp̃s estcari¬
tas: acdeinde& era. tam quam existocapite exorta. ore¬
ligata contexuit: Iuȩ sunt gaudium : pax : longanimitas.
benignitas. bonitas fides mansu& udo continentia: Iuisau¬
tembene gaudas. qui bonum nondiligit. Undegaudos:
quis qui pacem uerim. nisicum illo potest habere. quẽ uera¬
titer diligit : quis estlonganimis in bono ꝑseueranter re¬
nendo : nisi ferueat diligendo : quis estbenigus nisidili¬
gat ciuiopitu latur : quis bonus : nisidiligen do efficiatur :
Quis salubriter sidelis : nisi ea fide quae ꝑ dilectione mope¬

Expanded text:
Neque enim vera dilectione diligeremus invicem, nisi diNeque enim vera dilectione diligeremus invicem, nisi diligentes Deum Diligit enim unusquisque proximum tanquam t et Prophetae : hic est fructus noster. De fructu itaque nobis mandans, Haec mando, inquit, vobis, ut diligatis invicem. Unde et apostolus Paulus, cum contra opera carnis commendare fructum spiritus vellet, a capite hoc posuit, Fructus, inquit, spiritus charitas est: ac deinde caetera tanquam ex isto capite exorta et religata contexuit, quae sunt, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia . Quis autem bene gaudet, qui bonum non diligit unde gaudet? Quis pacem veram, nisi cum illo potest habere quem veraciter diligit? Quis est longanimis in bono perseveranter manendo, nisi ferveat diligendo? Quis est benignus, nisi diligat cui opitulatur? Quis bonus, nisi diligendo efficiatur? Quis salubriter fidelis, nisi ea fide quae per dilectionem ope
Abbreviated transcription (Latin):
atis & frutum afferatis. & fructus ur̃ maneat : ut quod¬
cumq po ierteis patrẽ in nõẽ met. d& uobis dequib uer¬
bis: iamnos quodde ditdns. disseruisse meministis: Hic au¬
temdix̾it. sequenti scilic& lectione: quã modocum recitare¬
tur audistis: Haexmando uobis. utdiligatis inuicem. Ac per
hoc intellꝑgeredebemus. hunc eẽ sructum nrm: de quodicit.
Egouos elegi. ut eatis & Pructumafferatis : d fructus ur ma¬
neat Et quod adiunxit. ut quodcumq po& ieritis patrem
in nominemeo. do uobis. Tunc itiq dabit nobis. sidili¬
ganus inuiceni : &hor ipsum ipsedederit nobis. quinos e¬
legit non habentes fructum. quia noneum nos elegeramꝰ.
Etp̃osuitnos ut fructum afferamus. hoc est inuicẽ diligamꝰ
quẽ fructum si neillo habertͦ non possumus : sicut palmites fa¬
certꝰ sineuite nihilpossunt: Caritas ergo est fructus nr̃:
quam definit apłs. de cordepuro & conscientiabona. & fide
non ficta: hac diligimus inuicem: he diligimus deum:

Expanded text:
s, et fructus vester maneat: ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. De quibus verbis jam nos quod Dominus dedit, disseruisse meministis. Hic autem dicit, sequenti scilicet lectione, quam modo cum recitaretur, audistis: Haec mando vobis, ut diligatis invicem. Ac per hoc intelligere debemus hunc esse fructum nostrum de quo ait, Ego vos elegi ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat. Et quod adjunxit, Ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis: tunc utique dabit nobis, si diligamus invicem; cum et hoc ipsum ipse dederit nobis, qui nos elegit non habentes fructum, quia non eum nos elegeramus; et posuit nos ut fructum afferamus, hoc est, invicem diligamus: quem fructum sine illo habere non possumus, sicut palmites facere sine vite nihil possunt. Charitas ergo est fructus noster, quam definit Apostolus, de corde puro et conscientia bona, et fide non ficta . Hac diligimus invicem, hac diligimus Deum.
Abbreviated transcription (Latin):
oculumtuum adillum: nus quã parebit: oculũtuum.
oculum iidelica humanum quocernis humana. sidixeris
adillum: nusquã parebit: qm̃ uideri non potest.
quẽ ad modum uiderstu potes: Parabit enim sibipennas sicut aquile : &
uadit indomũ praepositisui: undead nos utique uenit: nec tales qua¬
leͥs uenit inuenit: Diligamus ergy inuicem: sicut & xp̃s dilexitinos.
cõtradidit sem& ipsum pronobis: Maiorẽ quippe hac dilectionẽ nemio
habod: ut animam suam ponat quis proamicis suis Eumq sic
imitetur pia oboedientia : ut ei nos comparare nulla prae sumãs au¬
datia

Expanded text:
oculum tuum ad illum, nusquam parebit Oculum tuum, oculum tuum ad illum, nusquam parebit Oculum tuum, oculum videlicet humanum quo cernis humana, si direxeris ad illum, nusquam parebit; quia videri non potest, quemadmodum videre tu potes. Parabit enim sibi pennas sicut aquilae, et vadet in domum praepositi sui : unde ad nos utique venit, nec tales qualis venit invenit. Diligamus ergo invicem, sicut et Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis . Majorem quippe hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Eumque sic imitemur pia obedientia, ut ei nos comparare nulla praesumamus audacia
Abbreviated transcription (Latin):
indesumas : quã ut tibi plus quã oportet assumas: haec enĩ in¬
quid. habent uitã fallarem : hoc est r̃ pochrisin: Dicendo enĩ sẽ
sinepeccato eẽ : iustum non potest exibere. s& fingere : Ideo
dictum est: Haec enihabent uitam fallacem Unus est solus :¬
qui carnem hominis habere. & peccatum potuit non habere :
Merito quod sequitur nobis praecipitur & tali uerbo atq: proũ¬
bio humana infirmitas conuenitur : ei quedicitur : Noliexten¬
derxe. cumsis pauꝑ: contra diuitem Diues estenĩ : quinee hȩ¬
reditario nec proprio umquã debito obnoxius. & ipseiustus est
& aliosiustificat xp̃s : Noli contraeum teextendere: in tantũ
pauper. ut remissione speccatorum appareas cotidianꝰ
inoratione mendicus : Tuo autẽ consilio inquid abstinoe :
undenisi a pre sumptione fallaci: Ille quippe quia nontantũ
est homo so etiam ds: id eo non quã reus : Sienĩ dixeris

Expanded text:
inde sumas, quam ut tibi plus quam oportet assumas. Haec enim, ininde sumas, quam ut tibi plus quam oportet assumas. Haec enim, inquit, vitam habent fallacem, hoc est hypocrisim. Dicendo enim se sine peccato esse, justum non potest exhibere, sed fingere Ideo dictum est, Haec enim habent vitam fallacem. Unus est solus qui et carnem hominis habere, et peccatum potuit non habere. Merito quod sequitur, nobis praecipitur, ac tali verbo atque proverbio humana infirmitas convenitur, eique dicitur: Noli extendere te, cum sis pauper, contra divitem. Dives est enim qui nec haereditario nec proprio unquam debito obnoxius, et ipse justus est, et alios justificat Christus. Noli contra eum te extendere, in tantum pauper, ut remissionis peccatorum appareas quotidianus in oratione mendicus. Tuo autem consilio, inquit, abstine te. Unde, nisi a praesumptione fallaci? Ille quippe quia non tantum est homo, sed etiam Deus, ideo nunquam reus. Si enim direxeris
Abbreviated transcription (Latin):
perillum induetur in corruptionem : Ille nobis non in diguit
utnos saluos facera : nos sine illo nihilpos sumꝰ facere Illese
infraternorum peccatorũ remissionẽ nullius sanguis marti¬
ris funditur. quod fecit ille pro nobis: Neq: in hoc quodimi¬
tarem᷑. sco quidgratularemur. contulit nobis: Iuatenus ergo
martires prosribus sanguine suũ suderunt: hactenus ta¬
lia exibuerunt . qualia demensa dñi acceperunt : Incoeris enĩqua
dixi. quã uis nec omĩadicere potui : martir xp̃i longeinpar est xp̃o
Iuod siquis qua se nondico potentiae xp̃i so innocentia comparabit:
Nondica & alienum seputan do sanare. s& suum saltim nullum habere
pec catum: & iam siauidior est quã ratiosalutis exposcit ÷ multũ
est adillum. non capit tantum: Etbene quod ista pro uerbiorum
sententia commonetur : quae continuo subiungit. & dicit : Iuodsi
audi o es: noli concupis cere cibos ei: Satius est enĩ. ut nih il

Expanded text:
per illum induetur incorruptionem: ille nobis non indiguit per illum induetur incorruptionem: ille nobis non indiguit ut nos salvos faceret; nos sine illo nihil possumus facere: ille se in fraternorum peccatorum remissionem nullius sanguis martyris funditur, quod fecit ille pro nobis: neque in hoc quid imitaremur, sed quid gratularemur contulit nobis. Quatenus ergo martyres pro fratribus sanguinem suum fuderunt, hactenus talia exhibuerunt, qualia de mensa dominica perceperunt. In caeteris enim quae dixi, quamvis nec omnia dicere potui, martyr Christi longe impar est Christo Quod si quisquam se, non dico potentiae Christi, sed innocentiae comparabit; non dicam et alienum se putando sanare, sed suum saltem nullum habere peccatum: etiam sic avidior est quam ratio salutis exposcit, multum est ad ilium, non capit tantum. Et bene quod ista Proverbiorum sententia commonetur, quae continuo subjungit atque dicit, Quod si avidior es, noli concupiscere cibos ejus; satius est enim ut nihil
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsi saturati sunt ad mensam dñi accedimus oportas utquẽ ad mo¬
dum ipsi . & nostalia prȩparem Ideo quippe ad ipsammensam. non
sic eos cõmemora emus: quẽ ad modumalios qui in pacerequies¬
cunt. ut & iam proeis oremus : sodmagis ut ipsi pronobis. ut eorui
uestigns adhȩreamus: quia in pleuerunt ipsicaritatẽ quadñs di¬
xit ẽẽ nompos semaiorẽ : Ialia eñĩ suis fratrib: exibuerunt :
qualia dedñi mensa pariter acceperunt : Neq hoc uadictum si.
quasi propterea dñox p̃o pares eẽ possimꝰ : si pro illo usq: adsan¬
gunem martirium duxerimꝰ: Ille potestatẽ habuit ponendi
animã suam. & iterũ sumtendieam : nos autẽ nec quantũ uolu¬
mꝰuiuimus : & morimuradiã si nolumus: Ille moriens :max in
seoccidit᷑ mortem : nos ineiꝰ morte liberamur a morte: Illius
caro nonuidit corruptionẽ : nr̃a post corruptionẽ insine scłi

Expanded text:
et ipsi saturati sunt, ad mensam Domini accedimus, oportet, ut quemadmoet ipsi saturati sunt, ad mensam Domini accedimus, oportet, ut quemadmodum ipsi, et nos talia praeparemus. Ideo quippe ad ipsam mensam non sic eos commemoramus, quemadmodum alios qui in pace requiescunt, ut etiam pro eis oremus, sed magis ut ipsi pro nobis, ut eorum vestigiis adhaereamus; quia impleverunt ipsi charitatem qua Dominus dixit non posse esse majorem. Talia enim suis fratribus exhibuerunt, qualia de Domini mensa pariter acceperunt. 2. Neque hoc ita dictum sit, quasi propterea Domino Christo pares esse possimus, si pro illo usque ad sanguinem martyrium duxerimus. Ille potestatem habuit ponendi animam suam, et iterum sumendi eam ; nos autem nec quantum volumus vivimus, et morimur etiamsi nolumus: ille moriens mox in se occidit mortem; nos in ejus morte liberamur a morte: illius caro non vidit corruptionem ; nostra post corruptionem, in fine saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
sic & nos debemꝰ animas profrĩb ponere Diligentes uti¬
q: inuicem : sicut ipsedilexit nos. qui prono bis animã
suamposuit : Nimirum hoc est quod legitur in proũ¬
biis salomonis: Si sederis ca nare admensam potentis:
considerans intellȩ gequae apponuntur tibi : c sic mit¬
temanũtuã: sciens quia talia opora& tẽpparare
Nam quae mensaest potentis: nisiunde sumitur cor¬
pus co sanguis eius. quianima sua posuit pronobis :
etquid est. ad eanisedere. nisi humiliter acce dere : u
quid est. considerare co intellegere quae apponantur ti¬
bi : nisidige tanta gr̃am cogitarẽ : St quidest sic mit tere
manũ. uescias quia talia oporaate prȩparare. Nisiquod
&iam apłs pacrus : xp̃s pronobis passus est . relinquens uobis exem¬
plum : ut sequamur uestigiaei: qui peccatũ nonfecit: hoc est talia
prȩparare : Iocbeati martires. ardenti dilechone secerunt : quo¬
rum si non in aniter memorias celebramus adq: inconuiiio quo

Expanded text:
sic et nos debeamus animas pro fratribus ponere, diligentes utique invicem sicut ipse dilexit nos, qui pro nobis animam suam posuit. Nimirum hoc est quod legitur in Proverbiis Salomonis: Si sederis coenare ad mensam potentis, considerans intellige quae apponuntur tibi; et sic mitte manum tuam, sciens quia talia te oportet praeparare . Nam quae mensa est potentis, nisi unde sumitur corpus et sanguis ejus qui animam suam posuit pro nobis? Et quid est ad eam squid est considerare et intelligere quae apponuntur tibi, nisi digne tantam gratiam cogitare? Et quid est sic mittere manum, ut scias quia talia oportet te praeparare, nisi quod pro nobis passus est, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Hoc est talia praeparare. Hoc beati martyres ardenti dilectione fecerunt: quorum si non inaniter memorias celebramus, atque in convivio quo
Abbreviated transcription (Latin):
mer estis: si feceritis quae eappra cipio uobis:
Cagnadignatio: cum seruus bonus eẽ nompos sit. nisi prae cepta dñi siu
fecerit: hinc amicos suos uoluit intelligi: undeseriboni pos sunt
probari: Sae ut dixi ista dignati o est : ut dñs quos nouit seruos su¬
os dignaurdicerẽ amicos suos : Nam ut sciatis adseruorum of¬
sibium ꝑtinere. pracepta suid ni facere : aliołoco seruos utiq
obiurgat. dicens Quidautem uocatis me dnẽ dnẽ. & non fa¬
quid dicatis ostendite: Nonneseruo oboedienti ipsedicturus ẽ:
Eugeseruebone . qm̃ in paucis fidelis fuisti. supramultate cons¬
⁊ ituamantra ingaudium dñ itui . socest igtur eẽ seruus. & amicus :

Expanded text:
mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Magna dignatio, cum servus bonus esse non possit nisi praecepta Domini sui fecerit, hinc amicos suos voluit intelligi, unde boni servi possunt probari. Sed, ut dixi, ista dignatio est, ut Dominus quos novit servos suos, dignetur dicere amicos suos. Nam ut sciatis ad servorum officium pertinere praecepta sui Domini facere, alio loco servos utique objurgat dicens: Quid autem vocatis me, Domine, Domine, et non faquid dicatis ostendite. Nonne servo obedienti ipse dicturus est: Euge, serve bone, quoniam in paucis fidelis fuisti, super multa te constituam: intra in gaudium Domini tui ? Potest igitur esse et servus, et amic
Abbreviated transcription (Latin):
sa is mundus quod suum erat diligera: Neq enĩ quos
punit diligit mundus. a quo uidemus supradictascelerũ
genera plerumq punir : nisi quia mundus estineis. aqͥ
b talia scelerapatiuntur. mundu sest ineis aquibus talia¬
inmalis atq: impiis. & oditquod suum est exeaparte homi¬
num qua sceleratis nocoe: & diligit quod suum est ex ea
facient uobis propter nomenme uni. uel itadictum est.
propter quod patimini uos. uelita propter quo dipsifaci¬
unt quia & hoc in uobis dumpersequntur oderunt : Et
addidit: quianes cuint eum qui me misit: Hoc scđm eam
scientiam dictum intellegendum est: dequa& alibi dictum
est Scire autẽte : sensus est consum matus: I ac quippesci¬
entia quisciunt patrem a quo missus estxp̃s. nullo modo
persequntureos quos colligitxp̃s : quia o ipsi cumeis col¬
liguntur axpo:¬

Expanded text:
setis, mundus quod suum erat diligeret . Neque enim quos setis, mundus quod suum erat diligeret . Neque enim quos punit diligit mundus, a quo videmus supra dicta scelerum genera plerumque puniri: nisi quia mundus est in eis a bus talia scelera puniuntur, et mundusin malis atque impiis, et odit quod suum est, ex ea parte hominum qua sceleratis nocet; et diligit quod suum est, ex eafacient vobis propter nomen meum, vel ita dictum est, propter quod vos patimini; vel ita, propter quod et ipsi faciunt, quia hoc in vobis dum persequuntur, oderunt; et addidit: Quia nesciunt eum qui me misit. Hoc secundum eam scientiam dictum intelligendum est, de qua et alibi scriptum est: Scire autem te, sensus est consummatus . Hac quippe scientia, qui sciunt Patrem, a quo missus est Christus, nullo modo persequuntur eos quos colligit Christus, quia et ipsi cum eis colliguntur a
Abbreviated transcription (Latin):
teriustitiam. sod propteriniquitatem suam : hȩc questi¬
oita soluitur : si eo modo intellegam us dictum. hȩc omĩa
fatient uobis propter nomen meum. ut totum
referatur adiustos . tamqua dictum sit : hae c omia patie¬
mini abeis propter nomenme um : ut hoc sit facient uo¬
bis. quod est patie minia beis: Siautem propter nom
meum sic accipitur. tamquã dicera propter nomen
per secutionem faciunt malis potuitrectedici. c prop¬
ter iusticiam facere quã diligendo perseo untur malos:
& propter iniquitatem. quamoderunt in ipsis malis.
Ita ergo o ipsimali possunt dicipati. & propter iniquita¬
tem quae in illis punitur. & propter iusticiam quae ine¬
orum poena exerc&ur. Item qua ripotest : sic iam ma¬
dices. cumessent per sec utores piorum. utiq: & homi¬
cidas & ad ulteros c quos cumq maleficos quos contra
leges puplicas fecis sec ognoscerent puniebant: Iuo¬
modo intellegendũm est quod ait dñs. sidemundo es¬

Expanded text:
ter justitiam, sed propter iniquitatem suam? Haec quaestiter justitiam, sed propter iniquitatem suam? Haec quaestio ita solvitur, si eo modo intelligamus dictum, Haec omnia facient vobis propter nomen meum, ut totum referatur ad justos; tanquam dictum sit, Haec omnia patiemini ab eis propter nomen meum: ut hoc sit, facient vobis, quod est, patiemini ab eis. Si autem propter nomen meum sic accipitur, tanquam diceret, propter nomen persecutionem faciunt malis, possunt recte dici et propter justitiam facere, quam diligendo persequuntur malos; et propter iniquitatem, quam oderunt in ipsis malis: ita ergo et ipsi mali possunt dici pati, et propter iniquitatem quae in illis punitur, et propter justitiam quae in eorum poena exercetur. 4. Item quaeri potest, si etiam madices, cum essent persecutores piorum, utique et homicidas, et adulteros, et quoscumque maleficos, quos contra leges publicas fecisse cognoscerent, puniebant; quomodo intelligendum est quod ait Dominus, Si de mundo es
Abbreviated transcription (Latin):
non tamen illi propter iustitiam patiuntur: Soo dicit
aliquis. Simali quando persequuntur bonos prop¬
ternom̃ xp̃i. propter iustitiam bonipaeiuntur:
Profecto propter iusticiam haec eis mala faciunt: Iuod
suta est : ergo & quando boni malos propter iustitiã
persequuntur: propteriusticiam enͣim malipatum¬
tur: Si enĩ possunt mali persecutionem facerebonis
propter nomen xp̃i . cur non pos sunt mali persecutio¬
nem patiabonis propter nomen xp̃i: Et quid est nisi
propter iusticiam: Nam sinon propter quodbonifa¬
ciunt. propter hoc malipatiuntur . quia saciunt
boni propter iustaiam patiuntur malipropter in¬
iustitiam : nec maliergo propter hocpos sunt facere
propter quodboni patiuntur : quia faciunt ma li
propter in iustieiam. patiuntur boniiustieiam: Iuomo¬
doergo erituerum hec om̃ia facientuobis prop ternom̃
meum: cumillipͥropternomen xp̃i facient. id est non ꝓp¬

Expanded text:
non tamen illi propter justitiam patiuntur. 3. Sed dicit non tamen illi propter justitiam patiuntur. 3. Sed dicit aliquis: Si mali quando persequuntur bonos propter nomen Christi, propter justitiam boni patiuntur, profecto propter justitiam haec eis mali faciunt; quod si ita est, ergo et quando boni malos propter justitiam persequuntur, propter justitiam etiam mali patiuntur. Si enim possunt mali persecutionem facere bonis propter nomen Christi, cur non possunt mali persecutionem pati a bonis propter nomen Christi; et quid est, nisi propter justitiam? Nam si non propter quod boni faciunt, propter hoc mali patiuntur; quia faciunt boni propter justitiam, patiuntur mali propter injustitiam: nec mali ergo propter hoc possunt facere propter quod boni patiuntur, quia faciunt mali propter injustitiam, patiuntur boni propter justitiam. Quomodo ergo erit verum, Haec omnia facient vobis propter nomen meum; cum illi non propter nomen Christi faciunt, id est, non prop
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa inquid facient uobis propternomen meum : qui¬
anes ciunt eum quimisitme: Quae omiia facient. nisi
quȩ dixit : odio habebunt scilicas & persequentur.
sermonẽ q contemsnent. Im̃sisermonẽ seruarent
eorum. nectamen odissent eos. neque per sequeren¬
tur: Uel & iam siodissent. nec tamenper sequerent᷑.
nonomia facerent Io ac omia facient uobis. propter
nomenmeum. Iuid est aliud dicere. quam me inuo
bis odio habebunt : mein uobis persequentur : o sermo¬
nem urm qui ameus est. ideo non seruabunt :
hao omia facient uobis propter nomen Non
urm. sed meum: Tanto igitur miseriores. qui propter hoc no¬
men ista faciunt : quanto beatiores. qui propter hoc no¬
enim propterme. uel propter nomen meum : quiasieut¬
iustitia. & sõĩsicatio. & redemptio : utquẽ ad modum
scriptum est. quigloriatur indño gloriatur: faciunt
quippeista mali malis: s& non propter iusticiam & ide¬
& bonimalis Ubi& si faciunt isti. propter iusticiam :

Expanded text:
omnia facient vobis propter nomen meum, quia nesciunt eum qui misit me. Quae omnia facient, nisi quae dixit, odio habebunt scilicet, et persequentur, sermonemque contemnent? Quoniam si sermonem non servarent eorum, nec tamen odissent eos, neque persequerentur; vel etiamsi odissent, nec tamen persequerentur: non omnia facerent. Haec autem omnia facient vobis propter nomen meum, quid est aliud dbis odio habebunt; me in vobis persequentur; et sermonem vestrum, quia meus est, ideo non servabunt? Haec enim omnia facient vobis propter nomen meum; non trum, sed meum. Tanto igitur miseriores, qui propter hoc nomen ista faciunt, quanto beatiores, qui propter hoc noc est enim, propter me, vel propter nomen meum. Si ejustitia, et sanctificatio, et redemptio; ut quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur, in Domino glorietur . Faciunt quippe ista mali malis; sed non propter justitiam: et ideet boni malis: ubi etsi faciunt isti propter justitiam,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ xp̃o eẽ. ꝑfidẽ: Propter qđ dic̃: Quiñ ẽ mecũ aduersũ me
ẽ: Sed cũ patri dõ dicebat. quos dedistimit hi uolo ut ubi egosũ
& ipsi sint mecũ : despecie illa omino dicebat. inqͣuidebimus eũ
sicutiẽ: Nemosere nissimũ sensum nubilosa contradictione
ꝑturb&: consequentia ꝑhibeant testimoniũ p̃cedentib uerb
Nẽ pecũ dixiss& uolo ut ubiegosũ. & ipsi sint mecũ: continuo¬
ñut credant: fideimerces ẽ. istañ fides: Si enĩ fides adhe¬
breos inepła recte definitaẽ conuictiorerũquae ñ uiden¬
t ecur ñ mercesfidei definiat᷑. uisiorerũquȩ creditȩ spe¬
sabant᷑ : cũ uiderimꝰ enĩ claritatẽ quã dedit pat̃ filio : &iã¬
siea dicihoclocointellꝑͥgamꝰ. ñ quã pat̾ aequali filio gignens
eũ dedit. sed quã facto hominis filio dedit ei post mor tẽerucis
quando ergouidebimꝰ illã filuclaritatẽ: ꝓfecto tune fi& iudiciũ
inuoꝵ adq mor tuoꝵ : tunc tolle t᷑impius. ne uideat claritatẽ

Expanded text:
 per fidem; propter quod dicit: Qui non est mecum adversum me est . Sed cum Patri Deo dicebat: Quos dedisti mihi, volo ut ubi ego sum, et illi sint mecum, de specie illa omnimodo dicebat, in qua videbimus eum sicuti est . Nemo serenissimum sensum nubilosa contradictione perturbet. Consequentia perhibeant testimonium praecedentibus verbis. Nempe cum dixisset: Volo ut ubixit, non Ut credant. Fidei merces est ista, non fides. Si enim fides ad Hebraeos in Epistola recte definita est convictio rerum quae non videntur , cur non merces fidei definiatur visio rerum quae creditae sperabantur? Cum viderimus enim claritatem quam dedit Pater Filio, etiamsi eam dici hoc loco intelligamus, non quam Pater aequali Filio gignens eum dedit, sed quam facto hominis filio dedit ei post mortem crucis: quando ergo videbimus illam Filii claritatem, profecto tunc fiet judicium vivorum atque mortuorum, tunc tolletur impius, ne videat claritatem
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ ñ eisatis fuit dicere. uolo ut ubi egosum. & illis int.
sed addidit mecũ : Et. cũ illo magnũbonũ: Nã & miseri
eẽ possunt ubiẽ .ille. qm̃ qͥcũq: ubicũq suerit . ẽ. & ille: Sedbeati
ẽ si ascendero incȩlũ tuibi es. sid escendero ad infernũades ::
Aut uero xp̃s ñ ẽ. dĩ sapientia quae ad tingit ubiq: propt̃ suã
munditiã : s& luxluc& intenebris: nec eãtenebre cõprehen¬
dunt: ac ꝑhac ut dereb: iusibilib: quãuis longe dissimiliqua¬
lecũq sumamꝰ exẽplũ : sicut cetꝰ & iã subisit ubilux ẽ. non est
tam̃ ipsecũluce sed absens ẽ. ap̃senti : ita infidelisatq impius.
aut &iã sifidelis &pius ñdũ tam̃ ad intuendũ lum̃ sapientiȩ

Expanded text:
mirum non ei satis fuit dicere, Volo ut ubi ego sum, et illi sint; mirum non ei satis fuit dicere, Volo ut ubi ego sum, et illi sint; sed addidit, mecum. Esse enim cum illo, magnum bonum est. Nam et miseri esse possunt ubi est ille, quoniam quicumque ubicumque fuerint, est et ille: sed beati est, Si ascendero in coelum, tu ibi es; et si descendero in infernum, ades ? aut vermunditiam? Sed lux lucet in tenebris, nec eam tenebrae comprehenderunt . Ac per hoc, ut de re visibili quamvis longe dissimili qualecunque sumamus exemplum, sicut caecus etiam si ibi sit ubi lux est, non est tamen ipse cum luce, sed absens est a praesente, ita infidelis atque impius, aut etiam fidelis et pius, nondum tamen ad intuendum sapi
Abbreviated transcription (Latin):
imaginũcorporaliũ cogitatio quicquid mentioccurrerit
longũ latũ crassum qualib& luce corpor ea coloratũ ꝑquae¬
lib& locoꝵ spatia ł finitał infinita diffusu: abhisom̃ib quan¬
tũ potest aciẽ suȩ contẽplationis ł intentionis auertat .¬
& ñ in qͥrat᷑ aequalis patrifilius ubisit. qm̃ nemo inuenit ubi
ñsit Sed qͥuult quȩrere : quȩ rat potius ut cũ illosit : ñub: q
sic̃ ille . sed ubicũq eẽ. potuerit: Quienĩ hominipo enalit̃
pendenti a salubrit̃ confitentiait. hodie mecũ erisin pa¬
raso: scđm id qđ homoerat anima ei ipsõdie futurasuerat
in inferno : caro insepulero: Scđmid autẽ qđ dserat: utiq
& in paradiso erat: & ideo latronis anima a pristinis faci¬
norib absoluta & illius munere iãbeata: quãuisubiq sic̃
ille eẽñ poterat: tam̃ &iã in psodie cũ illo in paradi sõpo¬
terat: unde ille qͥubiq semꝑẽ. ñ recesserat : Proptereani

Expanded text:
imaginum corporalium cogitatio. Quidquid menti occurrerit longum, latum, crassum, qualibet luce corporea coloratum, per quaelibet locorum spatia vel finita vel infinita diffusum: ab his omnibus quantum potest aciem suae contemplationis vel intentionis avertat; et non inquiratur aequalis Patri Filius ubi sit, quoniam nemo invenit ubi non sit; sed qui vult quaerere, quaerat potius ut cum illo sit, non ubique sicut ille, sed ubicunque esse poterit. Qui enim homini poenaliter pendenti et salubriter confitenti ait: Hodie mecum eris in paradiso , secundum id quod homo erat, anima ejus ipso die futura fuerat in inferno, caro in sepulcro. Secundum id autem quod Deus erat, utique et in paradiso erat; et ideo latronis anima a pristinis facinoribus absoluta, et illius munere jam beata, quamvis ubique sicut ille esse non poterat, tamen etiam ipso die cum illo in paradiso poterat, unde ille qui ubique semper est non recesserat; pr
Abbreviated transcription (Latin):
filius q ipsatrinitas ẽ solusuerꝰ ds̃: Siergo scđm id qđ filius dĩds
ẽ patri aqualis atq: coȩt̃nꝰ accipiamus hocdictũ uolo ut ubiego
sum & ipsi sint mecũ: inpatre cũ xp̃oerimꝰ: Sed ille sic̃ille: nos
sic̃ nos ubicũq: corpore suerimus: Si enĩ loca dicendas. ex qͥ¬
b ñ corporacontinent᷑ : & locus ẽ. cuicũq rei: ubiẽ. loc xp̃iater

Expanded text:
 ipsa Trinitas est solus verus Deus. Si ergo secundum id quod Filius Dei Deus est Patri aequalis atque coaeternus, accipiamus hoc dictum: Volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum, in Patre cum Christo erimus; sed ille sicut ille, nos sicut nos, ubicunque corpore fuerimus. Si enim loca dicenda sunt et quibus non corpora continent
Abbreviated transcription (Latin):
quã hoc legipos se consirmo Luminaergosunt om̃s
scĩ sed credendo habeo inluminantur: aquosiquis reces¬
serit tene brabitur Lumenautem Alud quo dllu¬
minatur a serecedere non pocest quia in comuta bile
om̃ino ẽ .. Credimus gͦ. lumini alluminatosicut ꝓ
credanus quodilluminatur. sed cd̃illo credamis
milluthlumen aquo luminatur uta nosi illumine¬
mur. Nonabil losedeð illo aquoille Cumautem
dicit ut omisquicreditinme inte nebris noninane¬
at. satismanifestat om̃s se pitene brisinuenisse.
Soc: nepieistenebrismane ant in quibus inuenti
sinit. debent eredere inlucẽ quȩ uenit inmundum :
quiaꝑ illã factusẽ. mundus & siquis audierit inquid
uerbamea & non custodierit: egoñ iudicoerim
Mementote quauos audis seinsuꝑ ioribus lectionib: noui.
& qui obliti sorte estisrecolite. & quinon adsiustis sedadestis au¬
dite: Quomodo dicitsilius. egoñiudicoeũ. cum dicat aboloco.

Expanded text:
quam hoc legi posse confirmo. Lumina ergo sunt omnes quam hoc legi posse confirmo. Lumina ergo sunt omnes sancti; sed credendo ab eo illuminantur, a quo si quis recesserit tenebrabitur. Lumen autem illud quo illuminantur, a se recedere non potest; quia incommutabile omnino est. Credimus ergo lumini illuminato, sicut credamus quod illuminatur, sed cum illo credamus in illud lumen a quo illuminatur; ut et nos illuminemur, non ab illo, sed cum illo a quo ille. Cum autem dicit, Ut omnis qui credit in me, in tenebris non maneat; satis manifestat omnes se in tenebris invenisse: sed ne in eis tenebris maneant in quibus inventi sunt, debent credere in lucem quae venit in mundum, quia per illam factus est mundus. 5. Et si quis audierit, inquit, verba mea, et non custodierit, ego non judico eum. Mementote quae vos audisse in superioribus lectionibus novi; et qui obliti forte estis, recolite; et qui non adfuistis, sed adestis, audite quomodo dicit Filius, Ego non judico eum; cum dicat alio loco,
Abbreviated transcription (Latin):
sed pater tanquã insilio. dñstãquam inseruo filius autẽ
unigenitusrete dicere potuit: credite indm̃. & mmne
credite: & quod nunc. ait Quicredit mme non ere¬
dit inme: sed in eum quimisit me. nõ a se abspilitere
dentis fidem sed noluit informaseriu remanere cre¬
dentem Qm̃cumquisq credit in patrẽquieum misit:
profecto credit infilium sine quo patrẽ non eẽ cognoscit.
& itacredit ut creclat equaleorqm sequitur. & qui uidoe
me. uid& eumquinusit me Ad tendecoeera Egolux in
muidum ueni. ut om̃is quicredit intenebris nonmane
at. Dixit quodamlo co discipłis suis uosestis lux mundi
Non potest ciuitas abs condisuper montẽ constituta
Neque accendunt lucernam & poniit eam submo¬
dio sed siupra candelabrum ut lucead om̃ib: quundomo
sunt. Sicluceat lumen urnicoram honpnib: : ut uide
ant oꝑ aunbona& glorisicent patrẽ urm̃ qui incelis
ẽ Nontamen eis dixit. uos lux uenistis inmunduni : ut
omis quieredit uiuos. in tenebris non maneat. Nus¬

Expanded text:
tanquam in servo. Filius autem unigenitus recte dicere potuit, Credite in Deum, et in me credite ; et quod nunc ait, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me. Non a se abstulit fidem credentis, sed noluit in forma servi remanere credentem: quoniam cum quisque credit in Patrem qui eum misit, profecto credit in Filium, sine quo Patrem non esse cognoscit; et ita credit ut credat aequalem, quoniam sequitur, Et qui videt me, videt eum qui me misit. 4. Attende caetera: Ego lux in mundum veni, ut omnis qui credit in me, in at. Dixit quodam loco discipulis suis: Vos estis lumen mundi: non potest abscondi civitas super montem constituta. Neque accendunt lucernam et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum ut luceat omnibus qui in domo sunt. Sic lucea bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est : non tamen eis dixit, Vos lux venistis in mundum, ut omnis qui credit in vos, in tenebris non maneat. Nus
Abbreviated transcription (Latin):
lor dicereaudera: Quioredit in me non credit inme : sed
in cum quimisitine. Ominoenĩ non dicer&. qui credit in me
Credinius enĩ apło. sed ñ credimus in apostolum Nonenim
apostolus uistisicat impium Credenti autem in eum qui
iustificat impium : deputatur sideseiꝰ adiustitiam : Possa
dcere apls. qui recipit mere cipit eum quimemisit ułquiau

Expanded text:
lorum dicere auderet, Qui credit in me, non credit in me, sed lorum dicere auderet, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me: omnino enim non diceret, Qui credit in me. Credimus enim apostolo, sed non credimus in apostolum: non enim apostolus justificat impium. Credenti autem in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam . Posset dicere apostolus, Qui recipi
Abbreviated transcription (Latin):
dit in patrẽqui eum imsit : quianonẽ. hocpater qui eũ
misit: Etideo cum dixiss&e qui creditinme non credit
se intellegipatrẽtanquã patrem multorũ filiorũp
gam regeneratorum. no uniciuerbi xqualissi bi:
continuosub iecit.: Et quiuidetme : iud& eum quimi¬
sitme Munquidait. qui uid& menonuida me sedeũ
quimisit me. sicut dixerat qui creditinme nonere¬
ditoime . sedineum quimisitme: Illud namq dixit
nesicut uidebatur crederetur tantũ modosilius homi¬
nis. sł locautẽ dixit ut patriere dereturaqualis. ⁊ Qui
credit inme inquit non credat in hoc quoduid& me.
sederedat in eum quimis it me: Aut cum credit mn patrem
qui sibiẽqualem genuit meĩ ionquo modomeiuda. sedsĩectredat
mmie quomodo in eũ qui nisit me Usque adeo eni nichildistat
cat: Namsicut grece angłilatine ndntii uocantur: Itag̃.
lipłi. latine missiuocantur: Numquãtamen aliquis a posto¬

Expanded text:
dit in Patrem qui eum misit, quia non est hoc Pater qui eum dit in Patrem qui eum misit, quia non est hoc Pater qui eum misit. 3. Et ideose intelligi Patrem, tanquam patrem multorum filiorum per gratiam regeneratorum, non unici Verbi aequalis sibi, continuo subjecit: Et qui videt me, videt eum qui misit me. Numquid ait, Qui videt me, non videt me, sed eum qui misit me; sicut dixerat, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me? Illud namque dixit, ne sicut videbatur, crederetur tantummodo filius hominis: hoc autem dixit, ut Patri crederetur aequalis. Qui credit in me, inquit, non credit in hoc quod videt me, sed credit in eum qui misit me. Aut cum credit in Patrem qui sibi aequalem genuit me; non quomodo me videt, sed sic credat in me, quomodo in eum qui misit me: usque adeo enim nihil distat cat: nam sicut graece angeli, latine nuntii vocantur, ita graece apostoli, latine missi appellantur. Nunquam tamen aliquis aposto
Abbreviated transcription (Latin):
lax signa fatiente. quidã crediderunt prae destinatimiun
tam &ternam. quos & iãuocauit oues suas. Quidamiũero
non crediderunt nec poterant credere eoquod occultoniee
tamen iniusto iudiciodei fuerant ex caecati & indurato de:¬
serente illo qui suꝑbis resistit. hum ilibiis autemdatgra¬
tiam .s Eorum autem qui crediderunt aliiusq ipdeoeo¬
sitebantur. ut palmarimiramis acceptisuenient loc¬
currerent in eadẽ laudis confessionelaeantes : Aluuero exprin¬
cipibus noriauderent consiteri ut desinaigoganon eicerentur
quos notauit eugłistadicens : quod dilexerunt gloriã homi¬
num magis quamgloriamdei: Eorumaeiam qͥ non credide¬
runt aluerant postea credituri quos preuidebat . ubia¬
it .: Cũ exaltaueritis silium hominis: tunc cognoscetis quia
egosum : Alu uͦineadẽ insidelitatemansuri quorũ imitatr ix
.ẽ. & iãgens istauidororũ quȩ postmodũ debellata ad testi¬
monium ꝓphaiae quȩde xp̃oseripta ẽ. in toto or bedisꝑsaẽ :¬

Expanded text:
orum signa faciente, quidam crediderunt praedestinati in vitam aeternam, quos etiam vocavit oves suas: quidam vero non crediderunt, nec poterant credere, eo quod occulto, nec tamen injusto judicio Dei fuerant excaecati et indurati, deserente illo qui superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Eorum autem qui crediderunt, alii usque adeo confitebantur, ut palmarum ramis acceptis venienti occurrerent, in eadem laudis confessione laetantes: alii vero ex principibus non audebant confiteri, ut de synagoga non ejicerentur; quos notavit Evangelista dicens, quod dilexerunt gloriam hominum magis quam gloriam Dei . Eorum etiam qui non crediderunt, alii erant postea credituri, quos praevidebat, ubi ait, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc agnoscetis quia ego sum : alii vero in eadem infidelitate mansuri, quorum imitatrix est etiam ista gens Judaeorum, quae postmodum debellata, ad testimonium prophetiae quae de Christo scripta est, in toto pene
Abbreviated transcription (Latin):
tuse: Iuidẽ ergo quod alio lo codicit. Non neegouosxiie
lecꝰtus ad quodutiq erat necessarius. non autẽ ad be¬
atitudinẽ dequa modoait. beatieritis si feceritis era
Hoc non deomib dicit: scit enĩ quos ad sotiae tate beati¬
tudinis huius elegerit : Non est ex eis iste qui paneeiꝰ
sicedebat. ut supereum leua cadcneum : Illi
ditiũ sibimanducat : A modo inqui idico uobis priusquã
siat : ut credatis cũ factũ fuerit. qui uegosũadẽ ego
sum dequo illascriptura praȩcessit : ubidictũ ẽ. Iuiman¬
ducat panẽ meũ le uabit superme calcaneũ suũ.
deinde sequitur & dicit :: Amen a mendico uobis:

Expanded text:
tus? Quid est ergo quod alio loco dicit: Nonne ego vos duotus? Quid est ergo quod alio loco dicit: Nonne ego vos duolectus? ad quod utique erat necessarius, non autem ad beatitudinem, de qua modo ait: Beati eritis si feceritis ea. Hoc non de omnibus dicit. Scit enim quos ad societatem beatitudinis hujus elegerit. Non est ex eis iste, qui panem illius sic edebat, ut super eum levaret calcaneum. Illi judicium sibi manducat . Amodo, inquit, dico vobis priusquam fiat, ut credatis, cum factum fuerit, quia ego sum. Id est, ego sum de quo illa Scriptura praecessit, ubi dictum est: Qui manducat meum panem, levabit super me calcaneum. Deinde sequitur, et dicit: Amen, a
Abbreviated transcription (Latin):
maior eo Iuimisit illum.: Si hȩcscitis. beatieritis si feceritis et:
hocideodixt : Iuia lauerat discipuloꝵ pedes magister humili¬
tatis & uerbo & exeplo Sed poterimus eaque sunt operosius dis¬
serenda ipso adiuuuante dis serere : si non ineis quȩ mani¬
festasunt iryoramus. : Cũ ergohaec dñs prȩmisiss& ã
adiunxit: non de omnibus uobis dico. E goscio quos ele ge¬
rim: sed ut inpleatur scriptura. Iuimanducat panem
meũ. leuabit super me calca neũ suum:: Hoc quid est
aliutd nisi conculcabit mȩ: Notũ ẽ. de quoloquatur:¬
uidas illetraditor eiꝰ aitingitur . ⁊ Ergoillũ non elegerat :
unde abeis quoselegit : isto sermonesecernit : Iodergo
dicoinquił. Beatieritis si feceritis. nonde om̃ib uobis
dico. & stenĩ in teruos quinonerit beatus. neque fati¬
& ea. E goscio quos elegeri. Quos nisi eos quibeatierunt
fatiendoqua precspit. ac facienda monstrauit.
quiefficerebeat os potest : non inqui itraditor uidaselec¬

Expanded text:
qui misit illum: si haec scitis, beati eritis si feceritis ea. » Hoc ideo dixit, quia laverat discipulorum pedes, magister humilitatis et verbo et exemplo: sed poterimus ea quae sunt operosius disserenda ipso adjuvante disserere, si non in eis quae manifesta sunt immoremur. Cum ergo haec Dominus praemisisset, adjunxit, « Non de omnibus vobis dico: ego scio quos elegerim: sed ut impleatur Scriptura, Qui manducat panem mecum, levabit super me calcaneum suum. » Hoc quid est aliuJudas ille traditor ejus attingitur. Ergo ipsum non elegerat; unde ab eis quos elegit isto sermone discernit. Quod ergo dico, inquit, beati eritis, si feceritis ea, non de omnibus vobis dico, est inter vos qui non erit beatus, neque faciet ea. Ego scio quos elegerim. Quos? nisi eos qui beati erunt faciendo quae praecepit, ac facienda commonstravit, qui efficere beatos potest. Non est igitur traditor Judas elec