comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bilem sapientiȩ ꝓfunditatemiqua ita
ordinauit canonem. ut ao uerbum ereationis ñ
faciamus signum crucis: ad tria sequentia facia¬
mus. scĩficas. uiuificas. benedicis. Et quates
Hec ẽ causa. quia humana natura exstatu pͥms
conditionis nec habuit ꝓfectum uircutis. ne
stabilitatem beatituidinis. Ex pͥma quidem
crettione pollebat naturali ratione. gaudebat
arbitrii lib̾tate: ꝑ se autem nec poterat stare.
nec ꝓ ficere sine grã adiutrice. ⁊ scẽ erucis uirtĩt.
Ex segͦ labilis erat et caduca. ex uirtute autẽ
scẽ crucis et gĩ adiutricis: stabilis efficit᷑ ⁊ bea¬
ta. ꝓpt̾ea ad pͥmum uerbum cieationis non
facimus signum ericis: ad tria sequentia faci¬
mus. Sc̃ĩficas scił fide & remissione percatiõrs.
uiuificas sacramentis fidei et uirtute bonoꝵ
oꝑum: benedicis. plenitudine grãrum ⁊ con¬
summatione bonoꝵ. Ideo gͦ ter crucem faci¬
mus. quia ꝑ eius uirtutem & amorem. hec
dria obtinemus quib suꝑ omma indigemꝰ.

Expanded text:
bilem scientiae profunditatem, qua ita ordinavit Canonem ut ad verbum creationis non faciamus signum crucis, ad tria sequentia faciamus, sanctificas, vivificas, benedicis. Et quare? haec est causa, quia humana natura ex statu primae conditionis nec habuit profectum virtutis, nec stabilitatem beatitudinis. Ex prima quidem creatione pollebat naturali ratione, gaudebat arbitri libertate; per se autem nec poterat stare nec proficere, sine gratia adjutrice et sine crucis virtute. Ex se ergo labilis et caduca; ex virtute autem sanctae crucis et gratiae adjutricis stabilis efficitur et beata. Propterea ad primum verbum creationis non facimus signum crucis, ad tria sequentia facimus. Sanctificas fide et spe et remissione peccatorum, vivificas sacramentis fidei et virtute bonorum operum, benedicis plenitudine gratiarum et consummatione bonorum. Ideo ergo ter crucem facimus, quia per ejus virtutem et amorem haec tria obtinemus, quibus super omnia indigemus.
Abbreviated transcription (Latin):
tationis sicut scͥptum ẽ. ꝙ calix meus inebn¬
ans quam pieclarus ẽ. De his quid̾e in pͥmo
ordine. ex parte diximus. & quare in hoc qͣrco
ordine tria duo precedant. inniiimus. Tria
igit᷑ necessario pͥmum offerimus. ut ad panẽ
sanctum uitȩ eternȩ. ⁊ calicem salittis ꝑpetuȩ
aest sacramentum altaris digne açcedamus:
pnidentia. in scd̾o fortitudo: in tetcio iusticia.
in quarto. idest altaris sacramento temꝑantia:
ẜptca ddicebat apłs. ꝓbet autem scip̃m homo

Expanded text:
tationis, sicut scriptum est: Et calix meus inebrtationis, sicut scriptum est: Et calix meus inebrians quam praeclarus est! De his quidem in primo ordine ex parte diximus, et quare in hoc quarto ordine tria duo praecedant, meminimus. Tria igitur necessario primum offerimus ut ad panem sanctum vitae aeternae, et calicem salutis perpetuae, id est sacramentum altaris, digne accedamus. Iprudentia, in secundo fortitudo, in tertio justitia, in quarto, id est altaris sacramento, temperantia. Propterea dicebat Apostolus: Probet autem seipsum homo
Abbreviated transcription (Latin):
one sua fuit hostia pira: in resutrectione ho¬
stia sc̃a: in ascensione hostia immaculata pa¬
nis uitȩ eternȩ esunentib. calix salitis ꝑpetus
iusticiam sicientib. Eigͦ assimilari et confor¬
man debemus: qui ad ipsum offerendum et¬
sumendum accedimus. E quia hoc ñ potest
fieri. nisi passionem eius ⁊ resurrectionem et
ascensionem studeamus imitari. ꝓpt̾ea trium
istors in pͥmis memoriã facimus. tibi dicimus
tatione passionis ꝑ mundiciam castitatis. simꝰ
& offeramus hostiam piiram. Ex imitatione
resurrectionis obtineamus uirtutem et opera
pietatis. ⁊ simus & offeramus. hostiam scãm
Ex imitatione ascensionis. obtineamꝰ rectitu¬
dinem intentionis. et simus ⁊ offeramus no¬
stiam immacłatam. Ex participatione panis
scĩ uitȩ et̾nȩ. obtineamus unitatem et fortitu¬
dinem caritati: ⁊ ex participatione calicis salu¬
tis ꝑꝓetuȩ. multitudinẽ ⁊ magnitudinem exul¬

Expanded text:
one sua fuit hostia pura, in resurrectione hoone sua fuit hostia pura, in resurrectione hostia sancta, in ascensione hostia immaculata. Panis vitae aeternae esurientibus, calix salutis perpetuae justitiam sitientibus. Ei ergo assimilari et conformari debemus, qui ad ipsum offerendum accedimus, sed quia hoc non potest fieri nisi passionem, resurrectionem et ascensionem studeamus imitari, propterea istorum trium in primis memoriam facimus, ubi dicimus:tatione passionis per munditiam castitatis simus et offeramus hostiam puram, ex imitatione resurrectionis obtineamus virtutem et opera pietatis, et simus et offeramus hostiam sanctam, ex imitatione ascensionis obtineamus rectitudinem intentionis, et simus et offeramus hostiam immaculatam, ex participatione panis sancti vitae aeternae, obtineamus unitatem et fortitudinem charitatis, ex participatione calicis salutis perpetuae, multitudinem et magnitudinem exsul
Abbreviated transcription (Latin):
et uoluit. hoc fecit ⁊ facit. Sicut gͦ sunt
tria temꝑa. tempus ante legem. ⁊ tempus
sub lege. et tempuis gr̃ȩ. &. in solo tempore
giȩ uenit dominus iłic. et noc sacramen¬
tum celebrauit ⁊ instituit: sic in noc ter¬
cio ordine canonis. conuenientiꝰ quam in
ceteris cotidie uenit. & de pane ⁊ uino.
carnem ⁊ sanguinem suum consecrat.
ro sacerdote iam apud patrem innotesct̃
peticiones ñȩ. Presente sumina ⁊ uera
hostia. iam maior ꝓtendit᷑ moia. Crium ma¬
gnalium quş fecit celebiat᷑ memoria: ut tam
ꝑ eum quam ꝑ ea quȩ fecit. patris flectat᷑ et
impetret᷑ clementia. Quinq gͦ exuces facimꝰ.
non qđ eum qui presens est sc̃m scõrum sanen¬
ficemus. s ut ꝑ eius p̃scntiam et crucis eiuꝰ et¬
ficatiam. quinq ꝑtitam obtineamis grãm. per
qmͣ digne offeramus ⁊ sumamus salutaiem ho¬
stiam. et eidem conformati in scõrum consorti¬
um mertam᷑. dmitti. Dominus iħc in passi¬

Expanded text:
et voluit; hoc et fecit et facit. Sicut ergo sunt et voluit; hoc et fecit et facit. Sicut ergo sunt tria tempora, tempus ante legem, tempus sub lege, et tempus gratiae; et in solo tempore gratiae Dominus Jesus venit, et hoc sacramentum celebravit et instituit, sic in hoc tertio ordine Canonis convenientius quam in caeteris quotidie venit, et de pane et vino carnem et sanguinem suum consecrat ro sacerdote, jam apud Patrem innotescunt petitiones nostrae; praesente summa et vera hostia, jam major protenditur mora. Tunc magnalium quae fecit celebratur memoria, ut tam per eum quam per ea quae fecit, Patris flectatur et impetretur clementia. Quinque ergo cruces facimus, non quod eum qui praesens est Sanctum sanctorum sanctificemus, sed ut per ejus praesentiam et crucis efficaciam quinquepartitam obtineamus gratiam, per quam digne offeramus et sumamus salutarem hostiam, et eidem conformati, in sanctorum consortium mereamur admitti. Dominus Jesus in passi
Abbreviated transcription (Latin):
o ẽ. quare non nisi duş enices fiant: sccła¬
questio ẽ. quare in hoc ordine potius qmͣ in
hominis natura erat iedimenda: scił corpus
et anima. In hoc autẽ ordine nr̃a redemp¬
tio ⁊ roꝑatio celebiat᷑. ꝑ qmͣ humana natu¬
ra liberat᷑. Unde quaie in noc ordine non
nisi dupplex crux fuerit facienda manifesta
sticiȩ: ordo grẽ. Ordine naturȩ flos precedit
fructum. ⁊ sonus cantum: & mat̾ia mate¬
riatum. Ordine iusticiȩ pena sequitur
peccatum: et uirtucem p̾mium. Unde
scͥptum ẽ. Oculum ꝓ oculo. dentem ꝓ den¬
te. ꝙ c̃. et reposita est mͥ corona iusticiȩ: qmͣ¬
.r.in. Ordine gr̾ę suꝑhabundat gr̃a. ubi
habundauit delictum: et p̃cedit humil
peccator iustum suꝑbum. uelut publica¬
nus phariseum. ⁊ misccłia impendit᷑ ubi
nullum p̃cedit meritum. Unde in ȩuan¬
głio. Publicani ⁊ meretrices p̃cedent uos
in regnum d̃i. S nec natura potuit. nec
iusticia debuit. ut panis ⁊ uinum. fieret

Expanded text:
o, quare non nisi duae cruces fiant; secunda, quare in hoc ordine potius quam in hominis natura erat redimenda, scilicet corpus et anima. In hoc autem ordine nostra redemptio et reparatio celebratur, per quam humana natura liberatur. Unde quare in hoc non nisi duplex fuerit crux facienda, manifesta stitiae, et ordo gratiae. Ordine naturae flos praecedit fructum, et sonus cantum, et materia materiatum. Ordine justitiae poena sequitur peccatum, et virtutem praemium, unde scriptum est: Oculum pro oculo, dentem pro dente , etc.; et: Reposita est mihi corona justitiae, q. Ordine gratiae superabundat gratia ubi abundavit delictum, et praecedit humilis peccator justum superbum, velut publicanus Pharisaeum, et misericordia impenditur ubi nullum praecedit meritum. Unde in Evangelio: Publicani et meretrices praecedent vos in regno Dei . Sed nec natura potuit nec justitia debuit, ut panis et vinum fieret
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑe ꝙ sanguine suo dicebat: nisi manduicaue¬
itis carnem filii hominis. ⁊ bibertas eius san¬
guinem. non habebitis uitam in nobͥ: Nonne
interrogando discernebat. discernendo ꝓbabat
⁊ irpbabat: qnͣdo duodecim remanentib. scp
tuaginta abierunt retro dicento. durus ẽ hic
sermo: Si uͦ aꝑimus: cum uenientem fide in¬
tegra et qeuota sriscipimus. Ue ideo quinq
eruces facimus. quia quinq offerimus. ꝓ qͥnq
ingamus. ⁊ quinq petimus. ẜ quinq rogãms.
pͥmo scił generalit̃ ꝓ fidelib uiius omnib: scło.
ꝓ altans comparticipib. tertio ꝓ defunctis fa¬
miliarib. quarto generalit̾ ꝓ omnib. quinto
ꝓ nob̾ peccatorib. generalit ꝓ uiuis omnibus

Expanded text:
corpore et sanguine suo dicebat: Nisi manducavecorpore et sanguine suo dicebat: Nisi manducaveritis carnem Filii hominis et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis? Nonne interrogando discernebat, discernendo probabat et reprobabat, quando, duodecim, remanentibus multi abierunt retro, dicentes: Durus est hic sermo . Et vere tum eum venientem fide integra et devota suscipimus. Vel ideo quinque cruces facimus, quia quinque offerimus, pro quinque rogamus, et quinque petimus. Pro quinque rogamus: primo generaliter pro fidelibus vivis omnibus; secundo, pro altaris comparticipibus; tertio, pro defunctis familiaribus; quarto, generaliter pro omnibus; quinto, pro nobis peccatoribus. Generaliter pro vivis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ p̃paratus ad sacramentum altaris accedat:
Ilco dominus in euangłio. Sint lumbi uẽi pre¬
ancti. ⁊ liicernȩ ardentes. in manib ur̾is. ⁊ cẽtera.
Sint lumbi ur̃i precincti: ecce mundicia casti¬
tatis sł liicernş ardentes in manib ur̃is: ecce o¬
pera pietatis. Et uos similes hominib expectan¬
tib dominum siium: ecce iectitudo intentioni:
Hec enim sola uere expectat ⁊ letificat. Expectati¬
do letificat: Ietificatdo expectat. Unde apłs:
Conuersatio nr̃a in celis ẽ. Quasi dieat. Inten¬
tio nr̃a recta est. ⁊ circta ad głam di ⁊ ad gaudia
qli. Unde & saluatorem expectamus. ⁊ ẽ. Ut cũ
nenerit et pulsauerit confestim aꝑiant ci. Ecce
sacramentum altaris. In hoc enim uere saluator
uenit: etiam ꝑ presentiam corꝑis. Pulsat. cum
fidem interragat. Interrogat ut disccinat. inter¬
rogat. ut ꝓbet ꝙ& rẽpbet. ꝓbet sidelem: ieꝑõet
infidelem. Dominus initrrogat iustum &e ĩm¬
pum. Nonne fidem interrogatut. quando de

Expanded text:
eparatus ad sacramentum altaris accedat. Ideo Dominus in Evangelio: Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes in manibus vestris, etc. . Sint lumbi vestri praecincti, ecce munditia castitatis, et lucernae ardentes in manibus vestris, ecce opera pietatis, et vos similes hominibus exspectantibus dominum suum , ecce rectitudo intentionis. Haec enim sola vere exspectat et laetificat; expectando laetificat, et laetificando exspectat. Unde Apostolus: Conversatio nostra in coelis est , quasi dicat: Intentio nostra recta est et erecta ad gloriam Dei et ad gaudia coeli. Unde et Salvatorem exspectamus etc. , ut cum venerit et pulsaverit, confestim aperiamus ei , ecce sacramentum altaris. In hoc enim vere Salvator venit etiam per praesentiam corporis. Pulsat cum fidem interrogat. Interrogat ut discernat. Interrogat ut probet et reprobet: probet fidelem, reprobet infidelem. Dominus enim interrogat justum et impium . Nonne interrogabat fidem quando de
Abbreviated transcription (Latin):
consortium admitti inciram᷑. Tria fidelibus
defiinctis. scił iefrigerii sedem. quictis beatitti¬
dincin. ⁊ luminis claritatem. Quod ẽ ibi:
Locum refrigerii. lucis et quicas ut indulge¬
as ddeptttamur. Quinquios gͦ crucem facimus:
ꝑ ctuus uirtutem ⁊ amorem. & obtinemus quȩ
osterimus: ꝙ exaudimur ꝓ quib rogamus:

Expanded text:
fidelibus defunctis, scilicet refrigerii sedem, quietis beatitudinem, et luminis claritatem, quod est ibi: Locum refrigerii, lucis et pacis ut indulgeas deprecamur. Quinquies ergo crucem facimus, per cujus virtutem et amorem et obtinemus quae offerimus, exaudimur pro quibus r
Abbreviated transcription (Latin):
domine famuloꝵ famularumq tuarum ill.¬
ꝙ ilł. qui nos p̃cesscrunt: ⁊ cet̾a. Genexaliter
ꝓ omnib fidelib defunctis. ubi dicunus. Io¬
sis et omnib in xp̃o quiescentib. ⁊ ccta. ẜnob̾
peccatorib. ubi dicimus. Nob̾ quoq peccato¬
nib famuł tius de multitudine miserationũ

Expanded text:
amulorum famularumque tuarum qui nos praecesserunt, etc. Generaliter pro omnibus fidelibus defunctis, ubi dicimus: Ipsis et omnibus in Christo quiescentibus, etc. Pro nobis peccatoribus, ubi dicimus: Nobis quoque peccatoribus famulis tuis, de multitudine miserationum
Abbreviated transcription (Latin):
tate ⁊ nonore. honestatem uitȩ et maturita¬
tem moꝵs: ex plenitudine grãrum plenitudi¬
nem premioꝵs. Hac gͥ decausa. in scdo ordine
nedicta sunt in pͥmo. in uerum & sumrnũ
sacrificium transforment᷑ .i. uerum corpus¬

Expanded text:
tate et honore, honestatem vitae et maturitatate et honore, honestatem vitae et maturitatem morum; ex plenitudine gratiarum, plenitudinem praemiorum. Hac igitur de causa in secundo ordine nedicta sunt in primo in verum et summum sacrificium transformantur,
Abbreviated transcription (Latin):
De sccł̾a prerogatua .i. summa dignitate et
honore scͥptum est. Habens in uestimento &
in femore suo scriptum rex regum ⁊ dominus
dominantium. De tercia prerogatuia. idest
summa et eitrna porestate: scͥptum ẽ. Potestaᷤ
eius potestas eterna. quȩ non auferct᷑. S qͥa
hec triplex pretogatiua parum nob̾ ꝓdesset.
nisi caritatem geminam exmb̾et: ꝓpt̾ea dici¬
mus. Ut nob̾ corpus et sanguis fiat dilectis¬
simi filii tui domini nr̃i iłiu xp̃i. Caritas
gemina fuit. quam ad patiem habuit. et
at gregem: patri obedicudo.⁊ ꝓ grege mori¬
endo. Uel caritas gemina fuit qua corpus
⁊ animam posuit. uel qua sanguinem et
aquam ex latcir fudit: uel ideo quinq ciuos
facimus. ut ex predictis.uͦ. qͥnq nobis necessa¬
ria impetiemus. Ex participatione scilicet
sanguinis. itinissionem peccatoꝵ: ex partici¬
patione corꝑis. unitatem in societate scõrum:
ex summa et eterna potestate. timorem et
sollicitudiuẽ mandatoꝵ. Ex sumina digni¬

Expanded text:
De secunda praerogativa, id est summa dignitate et honore, scriptum est: Habens in vestimento et in femore suo scriptum: Rex regum et Dominus dominantium . De tertia praerogativa, id est summa et aeterna potestate, scriptum est: Potestas ejus potestas aeterna, quae non auferetur . Sed quia triplex haec praerogativa parum nobis prodesset nisi charitatem geminam exhiberet, propterea dicimus, ut nobis corpus et sanguis fiat dilectissimi Filii tui Domini nostri Jesu Christi. Charitas gemina fuit quam ad Patrem habuit et ad gregem, Patri obediendo et pro grege moriendo. Vel charitas gemina fuit qua corpus et animam posuit, vel qua sanguinem et aquam de latere suo fudit. Vel ideo quinque cruces facimus, ut ex praedictis quinque, quinque nobis necessaria impetremus: ex participatione scilicet sanguinis, remissionem peccatorum; ex participatione corporis, unitatem in societate sanctorum; ex summa et aeterna potestate, timorem et sollicitudinem mandatorum; ex summa digni
Abbreviated transcription (Latin):
cium transforment᷑. Quinq gͦ ciuces facimus.
quia quȩ benedieta sunt in idtransferri peti¬
mus. qd̾ in quinq p̃cellit omnib scił triplici
prerogatiua. et caritate gemina. Ideo dicimus
ascriptam sumina dignitate ⁊ honore: ratã.
summa et ȩcerna potestate. De pͥma p̃rogati¬
ua scił omnium gr̃arum plenitudine: serip

Expanded text:
cium transferantur. Quinque ergo cruces facimus, cium transferantur. Quinque ergo cruces facimus, quia quae benedicta sunt in id transferri petimus quod in quinque praecellit omnibus, scilicet triplici praerogativa et charitate gemina. Ideo dicimus udine, ascriptam summa dignitate et honore, ratam umma et aeterna potestate. De prima praerogativa. scilicet omnium gratiarum
Abbreviated transcription (Latin):
gt̃nam. Et ego resuscitabo eum in nouissimo
die. Quare sub hac spetie sacramenti ueritas
lateat & uelctur: triꝑtita causa ẽ. Prima cau¬
sa est inter rogatio ficłi: scda causa ẽ augmentũ
meriti: tercia causa ẽ. defectus infirmi. Ori¬
tati partat. seipsum in suę maiestatis clarita¬
te ñ manifestat. s quasi sub quodam uelami¬
ne occultat. Unde miraculum istud contigit
in uiuariensi ȩccłia p̃monstratensis ordinis:
Cum celebraret᷑ missa in p̃fata
uidit suꝑ illud circulum claritatis ĩmense
et columbam miri candoris suꝑ calicem in
sade claritate. Cepit gͥ ammirari: et ammirã¬
do intueri. Et subito stupefactus ⁊ territus:
amisso uisii cecidit in choro ꝓstiatus. Qũẽ fr̃es
ad manus extra chorum deducentes. et euentus
uentatem ꝑquirentes: tam diu precib institerunt
donec ei ds̃ usum restitiicut. Ꝙ. nec quidem de
benodicant᷑: in scdõ uero petimus ut quȩ in pri¬
mo benedicta sunt in ucrum et suminũ sacrifi¬

Expanded text:
ternam, et ego resuscitabo eum in novissimo die . Quare sub hac specie sacramenti veritas lateat et veletur, tripartita causa est. Prima causa est interrogatio fidei. Secunda causa est augmentum meriti. Tertia causa est defectus infirmi. Pritati parcat, semetipsum in suae majestatis claritate non manifestat, sed quasi sub quodam velamine occultat. Unde miraculum istud contigit in Vivariensi ecclesia Praemonstratensis ordinis. Cum celebraretur missa in praefata vidit super illud circulum claritatis immensae et columbam miri candoris super calicem in eadem claritate. Coepit igitur admirari, et admirando intueri: et subito stupefactus et territus amisso visu cecidit in choro prostratus. Quem fratres ad manus extra chorum deducentes, et eventus veritatem perquirentes, tandiu precibus institerunt donec ei Deus visum restitueret. Et haec quidem de benedicantur; in secundo vero petimus ut quae jam in primo benedicta sunt, in verum et summum sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
scił ut dies nr̃ disponant᷑ in pace: scđ̾o ut eni¬
amͣ. ab ȩterna dampnatione: tercio. ut meir¬
amur numerari in dominico grege. Quȩ oĩa¬
ibi habemus. ubi dicimus. diesq nros in tua
pace disponas. atq. ab ȩterna dampnatione
nos cripi. Et electoꝵ tuoꝵ. iubeas grege numera

Expanded text:
 ut dies nostri disponentur in pace; secundo, ut eruamur ab aeterna damnatione; tertio, ut mereamur numerari in Dominico grege. Quae omnia habemus ibi ubi dicimus: Diesque nostros in tua pace disponas, atque ab aeterna damnatione nos eripi, et in electorum tuorum jubeas grege
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam satisfacientes. ad hoc. et ꝑ hoc reconcili¬
ati reuertant᷑. Teicia causa ẽ. ut ꝑ hoc unum
efficiam᷑ cum xp̃o. mediante xp̃o unum effici¬
amur cũ deo. Unde dominus in ȩuangelio:
Caro mea uere ẽ cib. et sanguis uere ẽ potus:
Qui manducat carnẽ meam et bibit meum
sanguinẽ: in me mauet ⁊ ego in eo. Bene antẽ
sumit᷑ si quis ꝑ hec tria ad noc p̃patetur. scił fide
integra. confessione pura. penitentia condigna
hene sumptum tria oꝑat᷑. Primo. peccata pur¬
gat: scdo uirtutes roborat: tercio in uitã eternã
rsuscitat. Unde dominus in guangłio. Añ
amen clico uob̾. nisi manducauerttis carnem

Expanded text:
tentiam satisfacientes, ad hoc et per hoc reconcilitentiam satisfacientes, ad hoc et per hoc reconciliati revertantur. Tertia causa est ut per hoc unum efficiamur cum Christo, et mediante Christo, unum efficiamur cum Deo, unde Dominus in Evangelio: Caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. Qui manducat meum corpus, et bibit meum sanguinem, in me manet et ego in eo . Bene autem sumitur, si quis per haec tria ad hoc praeparatur, scilicet fide integra, confessione pura, poenitentia condigna. Bene sumptum tria operatur: primo peccata purgat; secundo, virtutes roborat; tertio in vitam aeternam suscitat. Unde ait in Evangelio: Amen amen dic
Abbreviated transcription (Latin):
benedicant᷑. scđo. i ꝓ quib apponuint᷑: tercio.
ut quȩ petimus impetient᷑. Soluta est gͦ scda
questio. quȩ posset ficri. scił quare tres cruces
in hoc ordine fiant. quando dicimus hec dona.
hec munera. hec sc̃a sactificia illibata. Hec dona.
scil naturȩ. hec munera scił deuotionis nr̃ȩ. ho
scã sacrificia illibata. maiestati diuine. ue hec
dona refciant᷑ ad naturam. Nec munera ad gra¬
ciam. hec scã sacrificia ad incorruptioĩs głam:
Quare autem hoc sacramentum iteretur. uł
quomͦ bene sumat᷑. uel quid bñ sũptũ oꝑet᷑.
uel quare. sub liac speciȩ sacramenti ueritas
latrat et ueletur: rationabiles questiones. o¬
riunt᷑. Quare hoc sacramentum iteret᷑. triꝑ¬
tita causa ẽ. Pruna causa ẽ. ut qui cotidie la¬
bimur. ꝑ hoc. cotidie expiemur. Scda causa.
ẽ ut sicut in medio ꝑadisi erat lignum uitę:
ita sit corpus xp̃i assidue in medio eccłiȩ. A qͦ
criminalit peccantes aiceantur: donec ꝑ pemi¬

Expanded text:
ntur; tertio, ut quod petimus impetremus. Soluta est ergo secunda quaestio quae posset fieri, scilicet quare tres cruces in hoc ordine fiant, quando dicimus: Haec dona, haec munera, haec sancta sacrificia illibata. Haec dona scilicet naturae; haec munera, scilicet devotionis nostrae, haec sancta sacrificia illibata majestati divinae, ut haec dona referantur ad naturam, haec munera, ad gratiam, haec sacrificia, ad incorruptionis gloriam. Quare autem hoc sacramentum iteretur, vel quomodo bene sumatur, vel quod bene sumptum operetur, vel quare sub hac specie sacramenti veritas lateat et veletur, rationabiles quaestiones oriuntur. Quare hoc sacramentum iteretur tripartita causa est. Prima causa est ut qui quotidie labimur, per hoc quotidie expiemur. Secunda causa est, ut sicut in medio paradisi erat lignum vitae, ita sit corpus Christi assidue in medio ecclesiae, a quo criminaliter peccantes arceantur, donec per poeni
Abbreviated transcription (Latin):
pudii sui applausi a semet tp̃a excutit᷑: dum
supͭ semet ip̃am ite ñitiᷤ  alienatione iurget᷑: dũ
in celestib tota suspen dit᷑. dum angłicis specta¬
cuł tota immergit᷑: natiue possibilitatis t̃minos

Expanded text:
pudii sui applausu a semetipsa excutitur, dum pudii sui applausu a semetipsa excutitur, dum supra semetipsam ire mentis alienatione urgetur, dum in coelestibus tota suspenditur, dum angelicis spectaculis tota immergitur, nativae possibilitatis terminos
Abbreviated transcription (Latin):
ẽt̃ causam affluendi. Deliciarum itaq affluen¬
tia ascensionis tunc causa existit: qñ ex illa diui¬
nȩ diacedmis infusione qu̾ã in uitimis sentit. seip̃am
anima scã p̃gaudio & exultatione ñ capit. intr̃a
ut exuitationis et iocunditatis suȩ magnitudo eã
extra semetipãm effundat: &. sup̃ semctipãm ra¬
piat. Sic sane sic uehemens immensaq leticia dũ
supͣ humanũ modũ exciesut. hominẽ supͣ homi¬
nem attollit: ꝙ supͣ humana subleuatũ in sub¬
limiꝵ suspendit. Huiꝰ sane iti formã. etiam in
animalibꝰ cotidie possumus ꝑciꝑe. Solent namq ĩ
in suis lusit saitus qͦsdam dare: & sua corꝑa qnͣtulũ¬
cumq in aera suspendere. Sic sepe et piscos dum ĩ
aquis ludunt. supͣ aquas exiliunt. & natiue illius
habitationis suȩ t̃.  minos excedunt. dum
seipsoᷤ uł ad modicum  ꝑ inane suspendunt. Sic
ꝓculdubio anima scã. dum int̾no quodam t̃¬

Expanded text:
e causam affluendi. Deliciarum itaque affluene causam affluendi. Deliciarum itaque affluentia ascensionis tunc causa existit, quando ex illa divinae dulcedinis infusione quam in intimis sentit seipsam anima sancta prae gaudio et exsultatione non capit, intantum, ut exsultationis et jucunditatis suae magnitudo eam extra semetipsam effundat, et supra semetipsam rapiat. Sic sane vehemens immensaque laetitia dum supra humanum modum excrescit, hominem supra hominem attollit, et supra humana sublevatum in sublimibus suspendit. Hujus sane rei formam etiam in animalibus quotidie possumus percipere. Solent namque in suis lusibus saltus quosdam dare, et sua corpora quantulumcunque in aera suspendere. Sic saepe et pisces dum in aquis ludunt, supra aquas exsiliunt, et nativae illius habitationis suae terminos excedunt, dum seipsos vel ad modicum per inane suspendunt. Sic procul dubio anima sancta dum interno quodam t
Abbreviated transcription (Latin):
dicare: Ego autẽ ait mendicus sum & patꝑ.¬
d. s. ẽ.m. Hanc itaq deliciarũ affiuentiam. ue¬
rorumq gaudioꝵ abundantiam non ẽ uñ spare
debeas. non ẽ unde habere ualeas: nisi ex intima
ila animi iocunditate. omunitusq infusa duce¬
dine. Quȩ ẽ ista inquit quȩ ascendit de descrto:
oelicus affiuens: Non dicit deuicias hñs: s delicus
affinens: eo qđ non quelibet harum deliciaꝵ exꝑi¬
entia. s carũ affluentia huiꝰmodi ascensum qͥ
de deserto fit gignat: atq ꝑficiat. Constat autẽ qr
qnͣtumciunq ꝓficimus: Nas delicias in hac diuntaxat
uita continuas habere ñ possumus. Eo itaq temꝑe ̃
quo cusmodi affluentia anima caret. ad hunc
de quo loquim̃ mͦ ascensum assurgeie ñ ualet:
quam in suo ascensu deliciis affluere o portet.
Duto autẽ quia aliud. & aliut sit affluentẽ as¬
cendere: & ascendentem afflucre: sic̃ aliud ẽ af¬

Expanded text:
dicare? Ego autem, ait, mendicus sum et padicare? Ego autem, ait, mendicus sum et pa mei . Hanc itaque deliciarum affluentiam verorumque gaudiorum abundantiam non est unde sperare debeas, non est unde habere valeas nisi ex intima illa animi jucunditate divinitusque infusa dulcedine: Quae est ista, inquit, quae ascendit de deserto deliciis affluens? Non dicit delicias habens, sed deliciis affluens, eo quod non quaelibet harum deliciarum experientia, sed earum affluentia hujusmodi ascensum qui de deserto fit gignat atque perficiat. Constat autem quia quantumcunque proficimus, has delicias in hac duntaxat vita continuas habere non possumus. Eo itaque tempore quo ejusmodi affluentia anima caret, ad hunc de quo modo loquimur ascensum assurgere non valet, quam in suo ascensu deliciis affluere oportet. Puto autem quia aliud et aliud sit affluentem ascendere et ascendentem affluere, sicut aliud est af
Abbreviated transcription (Latin):
dantia celitusq data ub̃tiq infusa leticia :
Harum deliciarum copiam. sic̃ nec uerũ gau¬
dium fallaces diuitiȩ: ñquam exhibert possunt.
Alio quin fallaces ñ eeñt. si ueras delicias
immo & earum affluentiam ueracit̃ exhibe¬
rent. Numquid na delicias hĩe nedicam afflu¬
ere ueracit̃ dici possunt: qui scdm bi iob senten¬
ciam. sub sentib eẽ delicias computant: Has
sane exteriores fallacesq diuicias etiã impii ha¬
bere possunt. qui uerũ tam̃ gaudium om̃ino
habcre ñ possunt: nisi forte mendacẽ eũ facimꝰ
quẽ ui ꝓpħa ueracit̃ contestantẽ audiuimus.
Non ẽ impiis gaudere dicit dñs. Quotienᷤ itaq
int̾nis uerisq delicuis cares: etiam si exteriorib di¬
uicus abundes. cum ꝓpħa ueracit̃ psanere potes:
qũ inops & pauꝑ sum ego. Numqͥd non iex po¬
tens &e diues. princepsq ppłoꝵ erat qui ista dice
tet inopem fore: uerumq gaudium aliorsũ men¬

Expanded text:
dantia coelitusque data, ubertimque infusa laetitia? dantia coelitusque data, ubertimque infusa laetitia? Harum deliciarum copiam sicut nec verum gaudium fallaces divitiae nunquam exhibere possunt. Alioquin fallaces non essent si veras delicias imo et earum affluentiam veraciter exhiberent. Nunquidnam delicias habere ne dicam affluere veraciter dici possunt qui secundum beati Job sententiam: Sub sentibus esse delicias computant? Has sane exteriores fallacesque divitias etiam impii habere possunt qui verumtamen gaudium omnino habere non possunt, nisi forte mendacem eum facimus quem in propheta veraciter contestantem audimus: Non est impiis gaudere, dicit Dominus . Quoties itaque internis verisque deliciis cares, etiamsi exterioribus divitiis abundes, cum Propheta veraciter psallere potes: Quoniam inops, et pauper sum ego . Nunquid non rex potens et dives princepsque populorum erat qui ista dicebtet inopem fore, verumque gaudium aliorsum men
Abbreviated transcription (Latin):
dine humana mens soleat in extasi cadere et
semet ipãm excedere. Hic sane excessioni modꝰ
mͥ uidet᷑ satis conuenient̃ exp̃ssus. in illeꝰ quide
uerb̾ quȩ de canticis canticoꝵ terrio loco posu¬
mus. Quȩ ẽ ista ait scͥptura que ascendit de deser¬
to deliciis affluens. in nixa suꝑ dilectũ suum :
Si ꝑ desertũ rette intelligit᷑ cor humanũ: quid
erit iste be deserto ascensus. nͥ mentis humane
excessus: Quasi de deserto humanꝰ animꝰ ascen¬
dit: qñ supͣsemet ip̃m m̃tis alienatione transit:
qñ semet ip̃m in imo deserens. & ad celum usq
ꝑtransiens. solis diuinis se totum ꝑ contemplati¬
onem ꝙ deuotionem immergit. S huiꝰ modi
ascensionis causa consequent̃ ad nectit᷑. in eo qd̃
ħ quȩ ascendit. deliciis affluere descͥbit᷑. Quidẽ
deliciis affiuere: nͥ sp̃alium gaudioꝵ. plenitudi¬
ne abundare: Quid inquã ẽ hec deliciarum
affiuentia: nisi uere & uit̾nȩ sciauitatis ab un¬

Expanded text:
dine humana mens soleat in extasim cadere, et dine humana mens soleat in extasim cadere, et semetipsam excedere. Hic sane excessionis modus mihi videtur satis convenienter expressus in illis quidem verbis quae de Canticis canticorum tertio loco posuimus: Quae est ista, ait Scriptura, quae ascendit de desetor deliciis affluens, innixa super dilectum suum? Si per desertum recte intelligitur cor humanum, quid erit iste de deserto ascensus nisi mentis humanae excessus? Quasi de deserto humanus animus ascendit, quando supra semetipsum mentis alienatione transit, quando semetipsum in imo deserens et ad coelum usque pertransiens solis divinis se totum per contemplationem et devotionem immergit. Sed hujusmodi ascensionis causa consequenter adnectitur in eo quod haec quae ascendit deliciis affluere describitur. Quid est deliciis affluere nisi spiritualium gaudiorum plenitudine abundare? Quid, inquam, est haec deliciarum affluentia, nisi verae suavitatis abun
Abbreviated transcription (Latin):
porta ferrea ꝑ frequentẽ transitum familiarit᷑
ẽ nota : & quib forte iuxta similitudinẽ pet̾
angło p̃eunte ducatumq p̃bente sepe ultro
ẽ aꝑta. Illud sane ut arbitror ñ impudent̃
dixerim: qr longe supͣ hominẽ fuit. qͥa longe
a semetipso et supra semetipm̃ recessit: quia
ħ omnia ꝑ exꝑientiam didicit. Alio qͥn ñ erat
unde pꝰea in se reuciteret᷑: uł unde de eo rete schert᷑.
R petrus in se reuersus dixit. Nunc scio uere. ⁊ c̃
Multa sunt quȩ suꝑ p̃senti capitulo diqi potuisset̃.
s hoc loco dici debuissent. S sufficit nob̾ illud
qđ ꝓposumꝰ ex eitis testimonio sufficient̃ ꝓbas¬
se. quomͦ diuina qñq reuelatio soleat meditati¬
onis nr̃e studia p̃uenire. torpentẽq animum
excitare: & sub semet ip̃o deiectum. ꝙ̃ supͣ semor¬
ficri soleat ex magnitudine iocunditati xui¬
estat adhuc tercio loco ostendeie. quomͦ
ex iocunditatis exultationisq magnitu¬

Expanded text:
porta ferrea per frequentem transitum familiariter porta ferrea per frequentem transitum familiariter est nota, et quibus forte juxta similitudinem Petri angelo praeeunte ducatumque praebente saepe ultro est aperta. Illud sane, ut arbitror, non impudenter dixerim, quia longe supra hominem fuit; quia longe a semetipso et supra semetipsum recessit, quia haec omnia per experientiam didicit. Alioquin non erat unde postea in se reverteretur, vel unde de eo recte scriberetur: Et Petrus in se reversus dixit: Nunc scio vere, etc. Multa sunt quae super praesenti capitulo dici potuissent si hoc loco dici debuissent. Sed sufficit nobis quod proposuimus ex ejus testimonio sufficienter probasse quomodo divina quandoque revelatio soleat meditationis nostrae studia praevenire torpentemque animum excitare, et sub semetipso dejectum, etiam supra semfieri soleat ex magnitudine jucunditatis. Restat adhuc tertio loco ostendere quomodo ex jucunditatis, exsultationisque magnitu
Abbreviated transcription (Latin):
munis impossibilitatis arduum & artũ trinfi¬
re. Cogita illum exitũ que pͥmus homo ha¬
buit. anteqmͣ peccatut: uł quẽ homo adhuc ha¬
bet si omnino ñ peccasset. ꝑ quẽ sane exitum quo¬
tieus oporteret facilem transitum habere potuss
de mundanis ad suꝑmundana: de uisibilib ad
inuisibilia. de transitoriis ad etna: cum haperet
ꝓmptum cotidie celi ciuib ꝑ contemplationem
int̾eẽ. diuinis illis se sccrens licent̃ ingerere. et
illud internum dñi sui gaudium dignant̃ in¬
trare. Cogita consequent᷑ quomͦ & istum ꝑuiũ
pͥus comicandi transitum. diuina pꝰ peccatum
seueritas dirȩ necessitatis ualuis. impossibuita
tisq repaguł obstruxit. & obserauit: cogita ħ
inquam: & forte hec cogitando inuenies. quid
de illa ferrea porta sentire debeas uł affirmare
audeas. Quere sam̃ siminus sufficit ad ista ñ
quidẽ a nob̾. quinpotiꝰ ab illis quib forte hec

Expanded text:
munis impossibilitatis arduum et arctum transimunis impossibilitatis arduum et arctum transire. Cogita illum exitum quem primus homo habuit antequam peccavit, vel quem homo adhuc haberet si omnino non peccasset, per quem sane exitum quoties oporteret facilem transitum habere potuisset de mundanis ad supermundana, de visibilibus ad invisibilia, de transitoriis ad aeterna, cum haberet promptum quotidie coeli civibus per contemplationem interesse, divinis illis secretis licenter ingerere, et istud internum Domini sui gaudium dignanter intrare. Cogita consequenter quomodo et istum pervium prius commeandi transitum divina post peccatum severitas dirae necessitatistisque repagulis obstruxit et observavit; cogita hoc, inquam, et forte hoc cogitando invenies quid de illa ferrea porta sentire debeas, vel affirmare audeas. Quaere tamen si minus sufficis ad ista, non quidem a nobis quin potius ab illis quibus forte haec
Abbreviated transcription (Latin):
ne ueritatẽ inspurare. uitatisq inspiratiõe
ad robur uirtutis solidare: Et quis unqũa
animȩ suȩ ꝑicila plene euasit: si huiꝰ legati¬
onis bñficia exꝑiri non meruit. Fc lix petrꝰ
qui ñsolum meruit ab angło eripi: uerũ etiã.
ereptꝰ angłm sequi. Puto quia non om̃s qui
ab anglo cripiunt᷑. angłica ctiam uestigia
comitant᷑. Lego carcere posito s apłos. ab angło
eductos: ñ tam̃ sequitos. Pecro autẽ ab ipso suo
ereptore angło p̃cipit᷑: ut ipm̃ sequat᷑. Quid hoc
ẽẽ dicimꝰ. quautum hoc ẽẽ putamus anglica
uestigia legere: pꝰ celestia pennataq animalia
ite Cogita si potes quȩ illa p̃cedentis angeli
uł subsequentis ꝓfectio seu ꝓmotio fu̾it: quorũ
transttum nec carcerał custodia nec ferrea porta
cohibere. ut recardare potuit. Quid hor non
noutm : quid hoꝵ ñ mirum: Ulere anglicũ
& uere plusqũa humanum. humanȩ passibi¬
utatis cenebrosum & hortidum ecire: & ꝑ com¬

Expanded text:
ne veritatem inspirare, veritatisque inspiratione ad robur virtutis solidare? Et quis unquam animae suae pericula plene evasit, si hujus legationis beneficia experiri non meruit? Felix Petrus qui non solum meruit ab angelo eripi, verum ereptus etiam angelum sequi. Puto quia non omnes qui ab angelo eripiuntur angelica etiam vestigia comitantur. Lego in carcere positos apostolos ab angelo eductos, non tamen secutos. Petro ab ipso suo ereptore angelo praecipitur ut ipsum sequatur. Quid hoc esse dicimus? Quantum hoc esse putamus angelica vestigia legere, post coelestia pennataque animalia ire? Cogita, si potes, quae illa praecedentis angeli, vel subsequentis profectio seu promotio fuerit, quorum transitum nec carceralis custodia, nec ferrea porta cohibere vel retardare potuit. Quid horum non novum, quid horum non mirum? Vere angelicum, et vere plus quam humanum humanae passibilitatis tenebrosum et horridum exire, et per com
Abbreviated transcription (Latin):
saria. quę longe faciat ab utroq idẽ. crimine
⁊ terrore. consummata gła et beatitidine:
Ileo gͦ cres cuices facimus. ut ꝑ uirtutẽ enicis
ad istam tͥplicem pacem ꝑtingamus. Ideo etiã
semꝑ dicunus. idẽ. in hac triplici uita alus
ulla natura erat redimenda. uel ad pacem
reducenda: nisi soluis hominis corpus ⁊ aĩa:
summata non erit quod exterius sit dolet¬
dum. s unde potius interius gaudendum:
Opt̾ea cruices ñ extra s̾ intus in calice fiunt:
corporis quam manu tenemus crm cruces fa¬
cimus. pare illa est eccliȩ quȩ ẽ in eculcatione
re imitari debenius: ut siccruces faciamus.
qui laborem significat. & imitationem do¬
minice passionis. habec suum exteruis
suum intẽnius Excerius p̃ssuram & cri

Expanded text:
saria quae longe faciat ab utroque, id est a crimine saria quae longe faciat ab utroque, id est a crimine et terrore, consummata gloria et beatitudine. Ideo ergo tres cruces facimus, ut per virtutem crucis ad istam triplicem pacem pertingamus. Ideo etiam semper dicimus, id est in hac triplici vita pacem Nulla natura redimenda erat vel ad pacem reducenda, nisi solius hominis corpus et anima, summata, non erit unde exterius sit dolendum sed unde potius sit interius gaudendum. Propterea cruces non extra, sed intus in calice fiunt. ominici corporis quam manu tenemus cum cruces facimus, pars illa est Ecclesiae quae in exsultatione re imitari debemus, ut sic cruces faciamus, alix Domini qui laborem significat et imitationem Dominicae passionis, habet suum exterius et suum interius: exterius pressuram et tr
Abbreviated transcription (Latin):
ma questio ẽ quare tres eruces scđm consue¬
tudiuem eccłiȩ fiant: scła. quare duę scd̃ma
quandam rationem fidei sufficiant. tercia
quare cruces iste non supra uel ertra calicem
s tantum intus fiant. Quarta ẽ. quare
tercia particła dominici corporis manu
teneatur in crucib faciendis. Qunca. qͣr
eadem parricuila factis crcib in calicem
descendat. Sexta. quare quȩ partes extra
calicem remaneant. Septima quando dr̃
agnus d̃ĩ. eum in duob primis sit conue¬
nientia. quare in tercio sit differitia. do
na nob̾ pacem. Solutio pͥme q̃stionis
Gres uitȩ sunt humanȩ natiirȩ. Prima
anunȩ simul cum corꝑe: scda auimȩ re¬
licto corpore: tercia rcsumpto corpore qd̃
erit in resurrectionẽ. In pͥma uita pax
ẽ necessana. guȩ longe faciat a crimine
In scła pat ẽ nccessania: quȩ longe faciat a trore:
unde in erequus mortuoꝵ dicit᷑. Non penalis
amor exeniciet. non reorum ꝓxima cathena
constringat &. cẽtera. In tercia uita par ẽ neces¬

Expanded text:
estio, quare tres cruces secundum consuetudinem Ecclesiae fiant; secunda, quare duae secundum quamdam rationem fidei sufficiant; tertia, quare cruces istae non supra vel extra calicem, sed tantum intus in calice fiant. Quarta est quare tertia particula Dominici corporis manu teneatur in crucibus faciendis. Quinta, quare eadem particula, factis crucibus, in calicem descendat. Sexta, quare duae partes extra calicem remaneant. Septima, quando dicitur Agnus Dei, cum duobus primis sit convenientia, quare in tertio sit differentia dicendo, dona nobis pacem. Solutio primae quaestionis: Tres vitae sunt humanae naturae: Prima, animae simul cum corpore; secunda, animae relicterit in resurrectione. In prima vita pax est necessaria, quae longe faciat a crimine. In secunda, pax est necessaria, quae longe faciat a terrore, unde in exsequiis mortuorum dicitur: Non poenalis timor excruciet; non reorum proxima catena constringat, etc. In tertia vita pax est neces
Abbreviated transcription (Latin):
sacramenti. omnis pat̾archarum benedicti¬
o in his constabat. Unde abraham cum
in figura huius misterii melchisedech ei
pancm et uinum obtulisset. a maiore be¬
nedictionem accepit: & benedictus deo ex¬
cello dictus ẽ. Qua benedictione postea ysaac
filium suum ditauit. Ysaac etiam filio suo
iacob hec cadem bona ꝓphetali eloquio im¬
plorauit dicens. Det tibi d̾s de rore celi et
de pinguedine terre habundantiam. fru¬
menti. uini et olei. &c̃. Rutsum cum ȩsau
conquertns de iacob fleret. frumento inquit
& uino stabiliui eum : et tibi post hec fili
mi quid faciam: Quasi diceret. firmaui
cum frumento corꝑis. et uino sanguinis
xp̃i. Ilem ꝑoleum quod ꝑ aqmͣ intelligit᷑.¬

Expanded text:
sacramenti omnis patriarcharum benedictisacramenti omnis patriarcharum benedictio in his constabat. Unde Abraham cum in figura hujus mysterii Melchisedech et panem et vinum obtulisset, a majore benedictionem accepit, et benedictus Deo excelso dictus est. Qua benedictione postea Isaac filium ditavit. Isaac etiam filio suo Jacob haec eadem bona prophetali eloquio imploravit dicens: Det tibi Deus de rore coeli et de pinguedine terrae abundantium frumenti, vini et olei, etc. . Rursus cum Esau conquerens de Jacob fleret: Frumento, inquit, et vino stabilivi eum; et tibi post haec, fili mi, ultra quid faciam? Quasi diceret: Firmavi eum frumento corporis, et vino sanguinis Christi. Idem per oleum quod per aquam intelligit
Abbreviated transcription (Latin):
dñs in cuangłio. Introcuntib nob̾ inciuitatẽ:
occurret uob homo amphoram aquȩ batulanꝰ:
Seqͥmini cum: et dicite año domus. Ubi fa¬
cio pascha cum discipulis meis: Et ipse osten¬
det uobis cenaculum grande stiatum: ꝙ ibi
parate. Ideo gͦ in eminentiori loco eccłiȩ parat᷑
altare: ut ascensuri his gradib et ascensioni¬
b iuitutum. studeant seip̃os p̃parare et ꝓba¬
re. Unde apłs. ꝓbet auttm seipsum nomo et
cetera. In cenaculo. altitudo. in grandi. latitudo.
in strato aptitudo: quia aptatum et munda¬
tum erat. In strato gͦ mundicia castitatis: in
grandi. latitudo & oꝑa pictatis: in cenaculo.
rectitudo intentionis. Unde in quarto ordine
canonis anteqmͣ dicamus pancmn sc̃m uice
ȩterne et calicem salutis ꝑpetuę. necessario pͥus
offerimus. hostiam puram. hostiam sanctã.
hostiam immaculatam. E de his in conse¬
quentib dicendum ẽ. T ercia causa ẽ qua¬
re scilicet predicta tria apponamus panem.
uinum. & aquam: quia in figura huius

Expanded text:
Introeuntibus vobis in civitatem occuret vobis homo amphoram aquae bajulans; sequimini eum et dicite domino domus; ubi facio pascha cum discipulis meis? Et ipse ostendet vobis coenaculum grande stratum, et ibi parate . Ideo ergo in eminentiori loco Ecclesiae paratur altare, ut ascensuri his gradibus et ascensionibus virtutum studeant seipsos praeparare et probare. Unde Apostolus: Probet autem seipsum homo, etc. In coenaculo altitudo, in grandi latitudo, in strato aptitudo, quia aptatum et mundatum erat. In strato ergo, munditia castitatis; in grandi, latitudo et opera pietatis; in coenaculo, rectitudo intentionis. Unde in quarto ordine antequam dicamus, panem sanctum vitae aeternae, et calicem salutis perpetuae, necessario prius offerimus hostiam puram, hostiam sanctam, hostiam immaculatam. Sed de his in consequentibus dicendum est. Tertia causa, quare scilicet praedicta tria apponamus, panem, vinum et aquam, est quia in figura hujus
Abbreviated transcription (Latin):
n pͥmo ordine canonis. tria De pͥmo ordine
apponimꝰ. ꝓ trib rogamus. tͥa pctimus:⁊ ideotre ᷤ
cruces facimus. Tria apponimus: panẽ. uinum et
aqũa. Quart autẽ ista tria potiꝰ qmͣ alia apponã¬
tur. questio orit᷑. Triꝑtita uͦ causa ẽ. Prima causa
ẽ quia int̃ omnia humanȩ uitȩ sustentandȩ ne¬
cessaria:. nec tria mundiora sunt ⁊ utiliora.⁊ ma¬
gis necessatia. ꝓꝑtea potius debuerunt apponi
quã alia. et in io qdđ mundius ẽ. ⁊ ittiliꝰ omnibs.
⁊ suꝑ omna ad uitã ȩterñã capessendam magis
neccessarium. tiansformari ⁊ transsem: id ẽ ĩ corpꝰ
xp̃i ⁊ sanguinem. Scda causa ẽ. quia in his ixꝰ ip̃a
& uirtꝰ sacramenti intelligit᷑. sine qua ad hoc
sactamentũ indigne accedit᷑. ⁊ ad iudicium ñ
ad salutẽ sũmit᷑. In aqua enim intelligit᷑ side̾:
ne qͥ confirmat: intelligit᷑ caritas. Uel in pane.
qͥ corroborat. pat̾ intelligit᷑: qͥ ẽ omĩs omnium

Expanded text:
n primo ordine canonis tria apponimus; pro tribus rogamus, et tria petimus, et ideo tres cruces facimus. Tria apponimus, panem, vinum et aquam. Quare autem ista tria potius quam alia apponantur, oritur questio. Tripartita causa est. Prima causa est, quia inter omnia humanae vitae sustentandae necessaria, haec tria sunt mundiora et utiliora et magis necessaria; propterea potius debuerunt apponi quam alia, et in id quod mundius est et utilius omnibus et super omnia ad vitam aeternam capessendam magis necessarium, transferri et transformari, id est in corpus Christi et sanguinem. Secunda causa est quia in his res ipsa et virtus sacramenti intelligitur, sine qua ad hoc sacramentum indigne acceditur, et ad judicium non ad salutem sumitur. In aqua enim intelligitur fides ne qui confirmat, intelligitur charitas. Vel in pane qui corroborat Pater intelligitur, qui est omnis omnium
Abbreviated transcription (Latin):
si reuersus legit᷑. s cur hoc nisi qͥa a se ipsis pͥus
exisse uidebant᷑: Nam unus longe a se in lon¬
ginqũa irgionẽ ducit᷑ alt̾ angłico oucatu supͣ
communem humane possibilitatis statum.
m̃tis alienatione leuat᷑. In pͥmo itaq egressu
descendit᷑ ad una: in scdo leuat᷑ ad summa.
In pͥmo dño elongamꝰ: in scdo uomino appropin¬
quamꝰ. Quid igit᷑ ẽ ille egressus. ꝑ que oomino
occurrimus: nisi huma nȩ m̃tis excessus per

Expanded text:
se reversus legitur. Sed cur hoc, nisi quia a seipsis prius exisse videbantur? Nam unus longe a se in longinquam regionem ducitur, alter angelico ducatu supra communem humanae possibilitatis statum, mentis alienatione levatur. In primo itaque egressu descenditur ad ima, in secundo levatur ad summa. In primo a Domino elongamur, in secundo ad Dominum appropinquamus. Quid igitur est ille egressus per quem Domino occu
Abbreviated transcription (Latin):
petimꝰ Requiem .e..e.d. Uirtus missȩ. crur
xp̃i ẽ : quȩ sacramentũ altaris. ⁊ omnia sacͤ¬
menta eccłiȩ conseciat. ⁊ scĩficat. Septem or¬
dines crucis sunt in seriȩ canonis: quos sp̃s
sc̃s̃ mira sapientia ordinauit. Primus ordo
ẽ a te igi᷑ uisq ad. Quam oblationẽ. Sed̾s.
a qmͣ oblationem: usq ad qui pͥdie. Terciuᷤᷤ.
a qui pridie: usq ad. unde et memores:
Quartus ab unde ⁊ memores: usq ad ꝑquẽ
a pax dõmini: usq ad finẽ misse. In singuł ordi¬
nib sunt eausȩ ꝓfundȩ. ⁊ rationes quȩ rõnabileᷤᷤ
monent questiones. quas sp̃c sc̃s cui uult claud̾:

Expanded text:
irtus missae, crux Christi est, quae sacramentum altaris et omnia Ecclesiae sacramenta consecrat et sanctificat. Septem ordines crucis sunt in ferie Canonis, quos Spiritus sanctus mira sapientia ordinavit. Primus ordo est a Te igitur usque ad Quam oblationem; secundus, a Quam oblationem usque ad Qui pridie; tertius, a Qui pridie usque ad Unde et memores; quartus, ab Unde et memores usque ad Per quem omini; septimus, a Pax Domini usque ad finem. In singulis ordinibus sunt causae profundae et rationes quae rationabiles movent qu
Abbreviated transcription (Latin):
inuitamꝰ ad illam głam. in qua iam sc̃i reqͥescunt:
Ite missa ẽ. Quasi dicat. hostia a patie ad nos
missa ẽ: uł a nob̾ ad patrem remissa ẽ. Et ideo
ite .i. festinatẽ sicut dicit apłs. festincmꝰ ingredi
in illam reqͥem. Finis uͦ missȩ de tempore. ditat᷑
nos qui sumus in temꝑe. ut benedicamꝰ dño

Expanded text:
invitatur ad illam gloriam in qua jam sancti requiescunt. invitatur ad illam gloriam in qua jam sancti requiescunt. Ite, missa est, quasi dicat; Hostia a Patre ad nos missa est, vel a nobis ad Patrem remissa est; ideo Ite id est festinate, sicut dicit Apostolus: Festinemus ingredi in illam requiem . Finis vero missae de tempore hortatur nos, qui sumus in
Abbreviated transcription (Latin):
cet quȩ sit causa missȩ. quȩ differentia. qui finis
quȩ uiitꝰ. quis ordo. quȩ iatio. quȩ utilitas. Cau¬
sa missȩ triꝑtita ẽ: scit honor scõrs. salus uiuoꝵ.
et requies defunctoꝵ. Premictit᷑ autẽ quasiꝓ
logus oratio ⁊ inuocatio tͥnicatis: in quo preli¬
bat᷑. et ostenditur quȩ sit causa missȩ sequenti:
Suscipe scã tͥuitas. Ibi enim continet᷑ ut icĩs
ꝓficiat ad honorem. nob̾ ad salutem: et cct̾a. T̃ri¬
ptita ẽ differentia. Scd̾m enim differentiam tͥũ
partium eccłiȩ st̃ tres missarũ differentiȩ: ut alia
pectatiõne. In exultatione sunt scĩ: qͥ xp̃i uestigi¬
ti subiecta ẽ citatura ñ uolens ⁊ .c̃. In expectatio¬
ne sunt fideles defiincti: qui expectant reqͥem:
Scam harum tͥum partium diffcrtnciam. st̃ tres
diffcicntiȩ missaꝵ. ⁊ finium ⁊ officioꝵ. Finẽ enĩ
.i. benedicamus domino: alium missa ꝓ fidelib
defunctis .i. ieqͥescant in pace. In fine misse ꝓ scĩs

Expanded text:
cet quae sit causa missae, quae differentia, quis finis, quae virtus, quis ordo, quae ratio, quae utilitas. Causa missae tripartita est, scilicet honor sanctorum, salus vivorum, et requies defunctorum. Praemittitur autem quasi prologus oratio et invocatio Trinitatis, in quo praelibatur et ostenditur quae sit causa missae sequentis: Suscipe, sancta Trinitas. Ibi enim continetur ut sanctis proficiat ad honorem, nobis ad salutem, etc. Tripartita est differentia. Secundum enim differentiam trium partium Ecclesiae, sunt tres missarum differentiae, ut alia spectatione, In exsultatione sunt sancti, qui Christiti subjecta creatura non volens, etc. . In exspectatione sunt fideles defuncti, qui exspectant requiem. Secundum harum trium partium differentiam sunt tres differentiae missarum et finium et officiorum. Finem enim  Benedicamus Domino. Alium missa pro fidelibus defunctis, id est Requiescant in pace. In fine missae pro sanctis,