comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qiuine humanȩq substantiȩ indi¬
uisa & inconfusa ꝑfectio ñ neget᷑:
Qm̃ dĩfilius de patris substantia ge¬
nitus. nec sempit̃nitatẽ diuinȩ na¬
turȩ ꝑdidit dum hoc qđerat tem¬
porale ꝓ temporalium ȩterna salu¬
te suscepit: nec dominio naturalis.
ac uere diumnitatis caruit: qui ue¬
ritatẽ formȩ seruilis acceptamin¬
t̃minabili & in amissibili dñio
sublimauit. Nec uera uirtus. cũ
nr̃am infirmitatẽ susciꝑet infir¬
mari potuit. quȩ uiciũ infirmi¬
tatis ab infirmo submouit: nec
imꝑfectus ẽt potuit qui ꝑfectio¬
nem imꝑfecto concessit. Nec loca¬
lit̃ adinfernũ diuinitas xp̃i descen¬
dit: quȩ sine mole sic uͥq tota con¬
sistit. ut licet ea carere nullus locꝰ
possit. localit tam̃ eam locꝰ ullus
continere ñ possit. Est enim illa
dĩ uera infinitaq substantia in ef¬
fabilit̾ in singłis creaturis tota &
inom̃ib tota. non minorat᷑ in
minimis. nec augetur in magnis:
non concluditur tempore. non

Expanded text:
divinae humanaeque substantiae indivisa et inconfusa perfectio non negetur; quoniam Dei Filius, de Patris substantia genitus, nec sempiternitatem divinae naturae perdidit, dum hoc quod erat temporale pro temporalium aeterna salute suscepit; nec dominio naturalis ac verae divinitatis caruit, qui veritatem formae servilis acceptam interminabili et inamissibili dominio sublimavit; nec vera virtus, cum nostram infirmitatem susciperet, infirmari potuit, quae vitium infirmitatis ab infirmo submovit; nec imperfectus esse potuit, qui perfectionem imperfecto concessit; nec localiter ad infernum divinitas Christi descendit, quae sine mole sic ubique tota consistit, ut licet ea carere nullus locus possit, localiter tamen eam locus ullus continere non possit. Est enim illa Dei vera infinitaque substantia ineffabiliter in singulis creaturis tota, et in omnibus tota; non minoratur in minimis, nec augetur in magnis; non concluditur tempore, non
Abbreviated transcription (Latin):
Quid autem hinc dubitationis credit᷑
derelictum: cum in melchis edech qui¬
sonã significatam demonstraret apłs:
Ostendens eum &e scđm diuinam sub-¬
stantiam sine initio sempitñũ: et
scđm seruilem formam quam intempore
accepit sine fine ꝑpetuumꝰ Sic gͥ idem
gentium doctor. loquit᷑ ad hebreos. Hic
ce enu melchisedech ixx salem sacerdos
dei summi qui obuiauit abrahȩ regͥsso
acȩde regum. & benedixit ei. Cui deci¬
mas om̃ĩum diuisit abraham. Primũ

Expanded text:
Quid autem hinc dubitationis creditur derelictum, cum in Melchisedec upersonam significatam demonstraret Apostolus, ostendens eam, et secundum divinam substantiam sine initio 94 sempiternam, et secundum servilem formam, quam in tempore accepit, sine fine perpetuam. Sic idem igitur gentium doctor loquitur ad Hebraeos: Hic etenim Melchisedech, rex Salem, sacerdos Dei summi, qui obviavit Abrahae regresso a caede regum, et benedixit ei, cui decimas omnium divisit Abraham.
Abbreviated transcription (Latin):
uicio separare: Sicẽ eñĩ pat̃ infilio:
sic̃ ẽ filius in patre. Unitas ibi nat᷑alis
sic equalẽ demonstrat utrũq: ut im
tor inclite. ne ista quȩ dedõ loquim̃.
corporalit existimes cogitanda. Suꝑ¬
at qui fecit cuncta quȩ fecit. cuiꝰ est
substantialit̃ sine initio eẽ. solius est
substantialit sine initio genuisse: Cuiꝰ
ẽ ꝑ meffabilẽ imm̃sitatẽ totum imple¬
re qd fecit. eius ẽ ꝑunitatẽ naturȩ totũ¬
suit: nonẽ sapientia quȩ dicit. Cum
pararet cȩlum ad eram ibi: & cum se¬
gregabat sedem suã suꝑuentos: q̃ndo
fortes faciebat sursum nubes & cũ
quando fortia faciebat fundamenta
terrȩ erãt apud eum: disponens omĩa.
Quod si sapientia pat̾ coȩt̃na ñ credr̃.
necesse ẽ. ut etiam ds̃ in dispositione
cepta mutabilis p̃dicetur. Si ñ cũcta
fecit filius. nec uirtus debeat appella¬
ri nec manus. & uͥ ẽ qđ ꝑꝓpħam dr̃¬

Expanded text:
vitio separare? Sic est enim Pater in Filio vitio separare? Sic est enim Pater in Filio sicut est Filius in Patre; unitas ibi naturalis sic aequalem demonstrat utrumque, ut imtor inclyte, ne ista quae de Deo loquimur corporaliter existimes cogitanda. Superat, qui fecit, cuncta quae fecit. Cujus est substantialiter sine initio esse, solius est substantialiter sine initio genuisse; cujus est per ineffabilem immensitatem totum implere quod fecit, ejus est per unitatem natursuit, non est sapientia, quae dicit: Cum pararet coelum, aderam illi, et cum segregabat sedem suam super ventos: quando fortes faciebat sursum nubes, et cum Quando fortia faciebat fundamenta terrae, eram apud eum disponens. Quod si sapientia Patri coaeterna non creditur, necesse est ut etiam Deus in dispositione coepta mutabilis praedicetur. Si non cuncta fecit Filius, nec virtus debeat appellari, nec manus. Et ubi est quod per pr
Abbreviated transcription (Latin):
bile: ex dõ natus est ds̃. Quia nichil
locale: ex imm̃so ꝓcessit imm̃sus. Qa
in dõ humile nichil ẽ. altissimũ gene¬
rauit altissimꝰ. & quia initiatũ. nicħ
indõ poterit repꝑiri: sempiõnus pro¬
tulit sempiternũ. Generatio illa ñ
aliquã separationem patris filuiq
monstrauit. s errorẽ confusionis ex¬
clusit. ne eũ quem cum patre unũs
audiremꝰ natũ minime crederemus.
De dõ ds̃ potuit nasci: s imm̃sus
ab imm̃so non potuit segregari.
Natus em̃ extitit. ñ abscessit. Tał est
illa diuina in ennarabilisq natiui¬
tas ut quẽ pat̾ genuit ex se haberet
in se. Hanc fidĩ regłam ꝑysaiã nob̾
ebamus: ds̃ isrł saluator. E rubescent
& pudebit om̃s qui adu̾sant᷑ ci. & ibt̃
cum confusione. Qui aut̃ filiodĩ ad¬
ũsantur. nͥ qui patrem in ipso & ipsũ
inpatre ꝑunitatẽ naturalem denegãt
es se atq patrẽ & filiũ ꝑnaturalẽ di¬
u̾sicatem audent ꝑfide infidelicatis

Expanded text:
bile, ex Deo natus est Deus; quia nihil bile, ex Deo natus est Deus; quia nihil locale, ex immenso processit immensus; quia in Deo humile aliquid non est, altissimum generavit altissimus; et quia initiatum nihil in Deo poterit reperiri, sempiternum protulit sempiternus. Generatio illa non aliquam separationem Patris Filiique monstravit, sed errorem confusionis exclusit, ne eum, quem cum Patre unum audiremus, natum minime crederemus. De Deo Deus potuit nasci, sed immensus ab immenso non potuit segregari. Natus enim exstitit, non abscessit: talis est enim illa divina inenarrabilisque nativitas, ut quem Pater genuit ex se, haberet in se. Hanc fidei regulam per Isaiam nobis ebamus, Deus Israel Salvator. Erubescent et pudebunt omnes qui adversantur ei, et ibunt cum confusione . Qui autem Filio Dei adversantur, nisi qui Patrem in ipso, et ipsum in Patre, per unitatem naturalem denegant esse, atque Patrem et Filium per naturalem diversitatem audent perfidae infidelitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ut hȩc de filio se dixisse demonstraret:
adiecit. Hic ds̃ nr̃ ẽ & non estimabr̃.
alius adeum: qui adinuenit omnẽ
uiam disciplinȩ & dedit eam ia cob
puero suo. & isrł dilecto suo. Post hec
int̃ris uisusẽ: & cum hominibus
conu̾satꝰ ẽ. Altissimum uͦ qͥs audeat
dĩ filiũ denegare: De quo dauid
dic̃. Mat̃ syon dicet. homõ & homo
factus ẽ in ea: & ipse fundauit eã
altissimus. De quo etiã zacharias
nascente iohanne. sic predicat. Et
tu puer ꝓph̃a altissimi uocaberis:
p̃ibis emmante faciem dñi p̃para¬
re uias eus. Sigͦ docet᷑ ẽẽ nat᷑alit¬
ds̃. summ̃sus si altissimus. siẽ etiã
sempit̃nus: dicat᷑. quid melius dõ
quid maius imm̃so. quid suꝑius
altissimo: qͥd anterius sempiterno.
Ds̃ gͥ non discrepat a patre: imm̃sꝰ
non caret patris equalitate: neccel¬
situdine priuat᷑ altissimꝰ. nec est
origine posterior sempitnus. Nã¬
quia indõ patre nichil potest ẽc̃ muta¬

Expanded text:
ut haec de Filio se dixisse demonstraret, ut haec de Filio se dixisse demonstraret, adjecit: Hic Deus noster, et non aestimabitur alius ad eum. Adinvenit omnem viam diso suo. Post haec in terris visus est, et cum hominibus conversatus est . Altissimum vero quis audeat Dei Filium denegare? de quo David dicit: Mater Sion dicet: Homo, et homo factus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus . De quo etiam Zacharias, nascente Joanne, sic praedicat: Et tu, puer, propheta Altissimi vocaberis, praeibis enim ante faciem Domini, parare vias ejus . Si ergo docetur esse nats, 91 si altissimus, si est etiam sempiternus, dicatur quid melius Deo, quid majus immenso, quid superius altissimo, quid anterius sempiterno? Deus igitur non discrepat a Patre, immensus non caret Patris aequalitate, nec celsitudine privatur altissimus, nec est origine posterior sempiternus. Naquia in Deo Patre nihil potest esse muta
Abbreviated transcription (Latin):
re: & ꝓreparatione lapsi hominis
ad inferiora descendere:Sicut ipse
testatur dicens. Descendi decȩlo ñ
ut faciam uoluntatem meã. s uolũ¬
tatẽ eius qui misit mͥe patris. Hunc
quidam cumaudiunt descendisse de¬
scensionẽ eiꝰ affirmare nicunt᷑ localẽ.
quia nescint dĩ sicut oportet con¬
siderare uirtutẽ. nec ualent agnosce¬
re sic ꝓ homine dm̃ hominẽ factũ.
ut accepta hominis forma maneret
immutabilis diuina substantia. Nec
sic intelligunt temporalit natũ: ut sẽꝑ
fuisse teneant sempit̃nũ. Hisunt qui
etiam considerare contemnunt qualĩ
descendit cum ꝑseueraret imm̃sus. uel
qualit humihatussit qui maneret altis¬
simus. Si enim eius natura queratur.
ẽ essentialit̃ ds̃: quia inpͥncipio erat
erat u̾bum. Est etiam sempiternus:
quia sempit̾na dĩ uirtus ẽ: atq diuimmi¬
tas. Est imm̃sus: quia de ipso ihere¬
mias dicit. Magnus ẽ & ñ habet
finem: excelsus & imm̃sus. & paulopꝰ

Expanded text:
re, et pro reparatione lapsi hominis re, et pro reparatione lapsi hominis ad inferiora descendere, sicut ipse testatur, dicens: Descendi de coelis, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit Patris . Hunc quidam , cum audiunt descendisse, descensionem ejus affirmare nituntur localem, quia nesciunt Dei, sicut oportet, considerare virtutem, nec valent agnoscere sic pro homine Deum hominem factum, ut accepta hominis forma maneret immutabilis divina substantia; nec sic intelligunt temporaliter natum, ut semper fuisse teneant sempiternum. Hi sunt qui etiam considerare contemnunt qualiter descenderit, cum perseveraret immensus, vel qualiter humiliatus sit, qui maneret altissimus. Si enim ejus natura quaeratur, est essentialiter Deus, quia In principio erat erat Verbum. Est etiam sempiternus, quia sempiterna Dei virtus est, atque divinitas . Est immensus, quia de ipso Jeremias dicit: Magnus est, et non habet finem, excelsus et immensus . Et paulo post,
Abbreviated transcription (Latin):
ruinȩ consortio: nisi quos uellet a
casu prauitatis uirtus illa defen-¬
deret. quȩ sola naturalit mutari
de prauariue non posset. ipsa etiã
quia non alia stantẽ angłm a rui¬
na potuit custodire: nisi illa quȩ
lapsum hominẽ post ruinã potuit
reparare. Una ẽ inutroq grã oꝑata:
in hoc ut surgeret: in illo ne caderet.
In illo ne uulneraretur. In istout sana¬
retur. Ab hoc infirmitatẽ reppulit. il¬
lum infirmari ñ siuit. Illius ȩsca: istiꝰ
medicina. Hunc autem quisqͥs sanũ
sapit. filiũ dĩ ẽẽ non ambigit: qui ẽ
uirtus & sapientia patris. Sapientia
quȩ cuncta disposuit:uirtus quȩ oĩa
creauit. Sapientia quȩ illuminat. uir¬
tus que adiutoriũ p̃stat. Sapientia
quia immutabilis: uirtus quia insu¬
ꝑabilis. Quia om̃i creaturȩ suȩ ꝑ in¬
finitã potentiã naturalem semꝑ adẽ.
& imm̃sus nũquã deẽ. Qui hoc na
potuit & angłm insuꝑiorib stabili¬

Expanded text:
ruinae consortio, nisi quos vellet a ruinae consortio, nisi quos vellet a casu pravitatis virtus illa defenderet , quae sola naturaliter mutari depravarive non posset. CAPUT quia non alia stantem angelum a ruina potuit custodire, nisi illa quae lapsum hominem post ruinam potuit reparare. Una est in utroque gratia operata; in hoc ut surgeret, in illo ne caderet: in illo ne vulneraretur, in isto ut sanaretur. Ab hoc infirmitatem repulit, illum infirmari non sivit; illius esca, istius medicina. Hunc autem quisquis sanum sapit, Filium Dei esse non ambigit, qui est virtus et sapientia Patris: sapientia quae cuncta disposuit, virtus quae omnia creavit; sapientia quae illuminat, virtus quae adjutorium praestat; sapientia, quia immutabilis; virtus, quia insuperabilis. Qui omni creaturae suae per infinitam potentiam naturalem semper adest, et immensus nunquam deest; qui hoc natpotuit et angelum in superioribus stabili
Abbreviated transcription (Latin):
quam naturalit̃ fuisset obstricta. Cũ
uero se iuuaminis egenã consubstan¬
tialis ruinȩ docum̃to testetur: ꝓfecto
cognoscit᷑ multominus adhuma¬
ne posse redintegrationis efficatiã
redundare: quȩ propͥe nequeat sta¬
bilitati sufficere. Sins autem ad cu¬
stodiã sibi sat ẽẽ uirib nonincon-¬
grue crederctur: si nulla pars eius
indecerius laberetur. Unitas enim
naturalis. uniu̾sitatẽ circũ plexa na-¬
turȩ anglicȩ. tota ꝓculdubio ma-¬
neret impassibilitatis firmamento
subnixa. si passiomi ñ ẽẽ posset ob¬
noxia: nec unquam pateretur in re¬
liquo: qđ ꝑpeti non posset in toto. Cũ
uero quedam pars eius de cȩlestisbe¬
atitudinis culmine. in imã ꝑpetuã¬
q cernit᷑ deuoluta miseriam beato
petro dicente. quia ds̃ anglis pec¬
cantib non peꝑtit. s carcerib cali¬
ginis inferm tradidit. in iudicio pu¬
niendos reseruari: ꝑfecto cognoscit᷑
uniformi cunctos oppͥmi potuisse

Expanded text:
quam naturaliter fuisset obstricta: cum quam naturaliter fuisset obstricta: cum vero se juvamini egenam consubstantialis ruinae documento testetur, profecto cognoscitur multo minus ad humanae posse redintegrationis efficaciam redundare, quae propriae nequeat stabilitati sufficere. Suis autem ad custodiam sibi sat esse viribus non incongrue crederetur, si nulla pars ejus in deterius laberetur. Unitas enim naturalis, universitatem circumplexa naturae angelicae, tota procul dubio maneret impassibilitatis firmamento subnixa, si passioni non esse posset obnoxia, nec unquam pateretur in reliquo quod perpeti non posset in toto. Cum vero quaedam pars ejus 90 de coelesti beatitudinis culmine in imam perpetuamque cernitur devoluta miseriam, beato Petro dicente: quia Deus angelis peccantibus non pepercit, sed carceribus caliginis inferni tradidit, in judicio puniendos reservari , profecto cognoscitur uniformi cunctos opprimi potuisse
Abbreviated transcription (Latin):
homine reꝑire: Nullomͦ. Qͥs enim
homo posset existere medicus.huma¬
niuulneris: Cum om̃is in radice ui¬
ciata cõmumio circum plecteretur
uicii naturalis: Uel qualit̃ posset
ꝑse solũ medelam uulneratis affer¬
re cuiꝰ ortus teneret᷑ in uulnere. Q¬
ile mͦ beneficientiȩ largitor uniuer¬
salis existeret: quem alienȩ opis in¬
diguũ natum monstraret: Ueregͥ
salutis ex haustus homo diuiciis. &
ꝑhenni bonoꝵ possessione pͥuatus.
forsan angłico fuit iuuamine sub¬
leuandus: ut ille qui domꝰ luteȩ fe¬
culentus ergastulo ad facultatẽ pu¬
rioris uitȩ nequiuisset aliquatenꝰ
aspirare. gr̃a uiuaret᷑ opitulatioĩs
angłicȩ. qua pͥstine offensionis de¬
posuisset illuuiem: Et amissam
dudum puritatis resumeret digni¬
tatem. Nerumtam̃: nec angłico po¬
terat hoc reparationis munus adi¬
pisei subsidio. Anglica quippe na¬
tura tunc homini itparando aliqͣtenꝰ
cẽt idonea. si cadendi mobilitate nũ¬

Expanded text:
homine reperire? Nullo modo. Quis enim homine reperire? Nullo modo. Quis enim homo posset existere medicus humani vulneris, cum omnes in radice vitiata communio circumplecteretur vitii naturalis? vel qualiter posset per se solum medelam vulneratis afferre, cujus ortus teneretur in vulnere? quove modo beneficentiae largitor universalis existeret, quem alienae opis indigum natura monstraret? Verae igitur salutis exhaustus homo divitiis, et perenni bonorum possessione privatus, forsitan angelico fuit juvamine sublevandus; ut ille qui domus luteae faeculentus ergastulo ad facultatem purioris vitae nequivisset aliquatenus aspirare, gratia juvaretur opitulationis angelicae, qua pristinae offensionis deposuisset illuviem, et amissae dudum puritatis resumeret dignitatem. Verumtamen nec angelico poterat hoc reparationis munus adipisci subsidio. Angelica quippe natura tunc homini reparando aliquatenus esset idonea, si cadendi mobilitate nun
Abbreviated transcription (Latin):
sibi tam̃ in cõphensibilis. atq infini¬
ta lassaret: Ut cum nature suȩ in¬
uestigationẽ quȩ extra se nonẽ. &
intimã sibi cerneret & occultã ita
cũ supra se nonsit atq in se sit.to¬
tam se sicut ẽ uestigare non possit:
eo magis pauescens ad miransq
suꝑnę infinitatis magnitudinẽ. õs
intelligentiȩ terminos excedentẽ. cuiꝰ
pax sicut paulus dic̃. suꝑat omnem
in tellectum. Cuius etiam iudicia
abyssus multa. solose ad cognitionẽ
altissimi humilitatis ascensu si re¬
sipisceret ꝓuehi: a quo supbe cogi¬
tationis casu quondam meruit segre¬
posset: si uel exemplo uelauxilio ca¬
ruiss Inqͥrendꝰ gͦ fuit unꝰ cuiꝰ eẽt refor¬
manda mun̾e: ĩ formanda lumine: confir¬
manda uirtute: ut equalitas eterna.
iustificaret impiã. Instrueret ueri¬
tas insciam: uirtus firmaret inuali¬
dam.S hoc nũquid possethomo ꝑso
lum hominẽ: aut insolo quolibet

Expanded text:
sibi tamen incomprehensibilis atque infinisibi tamen incomprehensibilis atque infinita, lassaret: ut cum naturae suae investigationem, quae extra se non est, et intimam sibi cerneret et occultam, ita ut cum supra se non sit, atque in se sit, totam sesicut est, vestigare non possit, eo magis pavescens admiransque supernae infinitatis magnitudinem, omnes intelligentiae terminos excedentem, cujus pax sicut Paulus dicit superat omnem intellectum , cujus etiam judicia abyssus multa , solo se ad cognitionem Altissimi humilitatis ascensu respiceret provehi, a quo superbae cogitationis casu quondam meruit segreposset, si vel exemplo vel auxilio caruisset. Inquirendus ergo fuit unus cujus esset reformanda munere, informanda lumine, confirmanda virtute, ut aequalitas aeterna justificaret impiam, instrueret insciam veritas, virtus firmaret invalidam. Sed hoc nunquid posset homo per solum hominem, aut in solo quolibet
Abbreviated transcription (Latin):
substantia nicħ ẽ qđ ñ fuit: nichil
pocest non eẽ qͦd fuit. Cuius ni¬
cħ loco concludit᷑. quia totũ imm̃¬
sũ : Nichil initio preuenitur.: qͥa
cocũ ẽ sempit̃nũ. Quȩ se hoc p̃¬
sertim in dicio sempituã incieatã
immutabilẽq monstrauit: cum ex
nichilo idest exeo qͦd non ẽẽt creare
pocuit qd fuisset. Quȩq rationalẽ
creaturc suȩ partem hoc p̃cȩteris gr̃e
priuilegio sublimauit: ut munere
sibi ȩternitatis & rationis indulto.
hinc liquido sui conditoris ac repa¬
ratoris eẽntiam sine mitio factã ꝓrsꝰ¬
eẽ non ambigeret: cũ se quãuis ñ sine
umtio ẽẽ factam. nunquã tam̃ om̃imo¬
da consum̃dam abolitione de inceps
cognouisset. Hĩc etiam protinus mo¬
nerctur. quanto infinitatis atq in¬
comp̃hensibilitatis culmine creatrix
om̃ium uirtus & sapientia. modum
cum ipsã rationalẽ creaturã plena
suȩ comp̃hensibilitatis agnitio crea¬
tori quidem comp̃hensibilis & finita.

Expanded text:
 non fuit, nihil potest non esse quod fuit; cujus nihil loco concluditur, quia totum immensum; nihil initio praevenitur, quia totum est sempiternum; quae se hoc praesertim indicio sempiternam, increatam, immutabilemque monstravit, cum ex nihilo, id est ex eo quod non esset creare potuit quod fuisset; quaeque rationalem creaturae suae partem hoc prae caeteris gratiae privilegio sublimavit, ut munere sibi aeternitatis et rationis indulto, 89 hinc liquido sui creatoris ac reparatoris essentiam sine initio prorsus esse non ambigeret, cum se, quamvis non sine initio factam, nunquam tamen omnimoda consumendam abolitione deinceps cognovisset. Hinc etiam protinus moneretur quanto infinitatis atque incomprehensibilitatis culmine creatrix omnium virtus et sapientia modum ccum ipsam rationalem creaturam plena suae comprehensibilitatis agnitio, creatori quidem comprehensibilis et finita,
Abbreviated transcription (Latin):
m̃brũ illud necesse ẽ. moueamꝰ donec ad
rem quam uolumꝰ tangere ueniamꝰ. Ulte¬
riꝰ aũt motũ menbri ñ porrigimꝰ postꝗͣ.
ad tactum integrũ uenerimꝰ. Sic et ani¬
mi nr̃i motũ illic statuimꝰ qđ incorde
nr̃o credulitate firmamꝰ. Proinde si quȩ
digna & congrua sunt credamꝰ de xp̃o:
tunc cangimꝰ xp̃m. Quisqͥs autem dei
filiũ scđm diuinam naturã equalẽ pa¬
tri ñcredit: ñdum illi ad patrem xp̃s
ascendit. Et cui filiꝰ nõ ascendit ad patrẽ
tangendi xp̃m ñ accipit facultatẽ. Illi
filium patri ȩqualem sempit̃nitatis &
inmensitatis parilitate ñ ambigit. Ut fi¬
lium dm̃ de deo patre naturalit genitũ.
nec posteriorem estimet nec minorẽ. Q a
ñ ȩqualis siminor inm̃so. nec coȩt̃nus. si
posterior sempit̃no. Uterq aũt sensus
a xp̃i tactu separat: quia ñ exequat patͥ
filium s minorat. Huiꝰmodi aũt digne
audit axp̃o. Nolime tangere. ñdum enĩ

Expanded text:
membrum illud necesse est moveamus, donec ad membrum illud necesse est moveamus, donec ad rem, quam volumus tangere, veniamus, ulterius autem motum membri non porrigimus, postquam ad tactum integrum venerimus. Sic et animi nostri motum illic statuimus, quod in corde nostro credulitate firmamus. Proinde, si quae digna et congrua sunt, credamus de Christo, tunc tangimus Christum. Quisquis autem Dei Filium, secundum divinam naturam, aequalem Patri non credit, nondum illi ad Patrem Christus ascendit; et cui Filius non ascendit ad Patrem, tangendi Christum non accipit facultatem: illi Filium Patri aequalem, sempiternitatis et immensitatis parilitate non ambigit, ut Filium Deum, de Deo Patre naturaliter genitum, nec posteriorem aestimet, nec minorem: quia non aequalis, si minor immenso, nec coaeternus, si posterior sempiterno; uterque autem sensus a Christi tactu separat, quia non exaequat Patri Filium, sed minorat. Hujusmodi autem digne audit a Christo: Noli me tangere, nondum enim
Abbreviated transcription (Latin):
patri equalem credebat quem uelut
ex tinctum feminea pietate plangebat
Quid ẽ enim noli me tangere. ñdũ enĩ
ascendi ad patrem meũ. nisi noli hoc
in me tantũ credere qđ putas. noli hoc
in cordefirmare qđ estimas quia quã¬
diu in me illiꝰ tantũ quȩ sunt carnis at¬
tenddis. equalitatẽ meam cum patre ñ
sentis: Et reuera ñdum illis. xp̃s ascendit
adpatrẽ. qui patri filiũ ñ confitent᷑ eq̃¬
lem. festinandum itaq ẽ ut unꝰqͥsq ꝑ¬
fectionẽ & ueritatem humane nature
indei filio credens tanquã pedes xp̃i te
neat. ciꝰdemq filii de patte natam sub¬
stantiã fateat᷑. ut illi xp̃c ad patrẽ ꝑęqua¬
litatem naturalis diuinitatis abscẽdat
Quid ẽ enĩ ñdũ ascẽ itt di ad patrem
ncũ nisi infra patr̃e n existimas qũe
Quotienscumq enim uolumꝰ quolibet
m̃bro aliqͥd tangere. nisi eiꝰdẽ m̃bri fini¬
crimꝰ motũ. ñ dicimꝰ tactum. Tamdiu aũc

Expanded text:
Patri aequalem credebat, quem velut Patri aequalem credebat, quem velut exstinctum feminea pietate plangebat. Quid est enim: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum, nisi, Noli hoc in me tantum credere quod putas, noli hoc in corde firmare quod aestimas? quia quandiu in me illa tantum quae sunt carnis attendis, aequalitatem meam cum Patre non sentis. Et revera nondum illis Christus 103 ascendit ad Patrem, qui Patri Filium non confitentur aequalem. Festinandum itaque est, ut unusquisque perfectionem et veritatem humanae naturae in Dei Filio credens, tanquam pedes Christi teneat, ejusdemque Filii de Patre natam substantiam fateatur, ut illi Christus ad Patrem, per aequalitatem naturalis divinitatis, ascendat. Quid est enim: Nondum ascendi ad Patrem meum, nisi, infra Patrem existimas, quemQuotiescunque enim volumus quolibet membro aliquid tangere, nisi ejusdem membri finierimus motum, non dicimus tactum: tandiu autem
Abbreviated transcription (Latin):
giuetuit. aquasibi eodem die pedes
teneri ꝑmisit: Anita qͥsquã ꝑse sen¬
su raptat᷑ ut mom̃taneis putet xp̃i
sententias motibꝰ uariatas: Canquã
qͥ pꝰ modũ meliꝰ recogitans mariȩ tri¬
buerit. qđ antea denegarit: S tali eo¬
gitatiomi ꝓtinꝰ uas electionis obsistit.
qͥ in dei filio scđm immutabilitatem
diuinitatis ȩt̃nȩ. nulla nos mutabili¬
tatis suspitione ꝑmittit errare. corm¬
thiis ita scribens. Dei enim filiꝰ iħe xp̃c
est in illo fuit. Quot qͦt enim ꝓmissi
aut in aniter se tangi ñ dum ascendens
ad patrem ꝓhibuit: aut incassũ sibi pe¬
des ceneri ꝑmisit. In uno enĩ demonstra¬
uit ueritatẽ carnis. in altero insimia¬
uit głam deitatis. Illic ꝑmisit manũ.
hic admonuit intellectum ut in hoĩe
xp̃o resuscitatȩ carnis tangeret᷑ ueritas:
et in eodem dõ xp̃o pat̾nȩ diuinitatis
crederet᷑ ȩqualitas. Idõ gͥdicit nolime
tangere ñ dum enim ascendi ad patrẽ
meũ: quia maria magdalenȩ nondum

Expanded text:
gi vetuit, a qua sibi eodem die pedes teneri permisit? An ita quisquam perverso sensu raptatur, ut momentaneis putet Christi sententias motibus variatas, tanquam qui postmodum, melius recogitans, Mariae tribuerit, quod antea denegarit? Sed tali cogitationi protinus Vas electionis obsistit, qui in Dei Filio, secundum immutabilitatem divinitatis aeternae, nulla nos mutabilitatis suspicione permittit errare, Corinthiis ita scribens: Est in illo fuit. » Ipse dixit Moysi aut inaniter se tangi, nondum ascendens ad Patrem, prohibuit, aut incassum sibi pedes teneri permisit. In uno enim demonstravit veritatem carnis, in altero insinuavit gloriam deitatis; illic permisit manum, hic amovit intellectum; ut in homine Christo resuscitatae carnis tangeretur veritas, et in eodem Deo Christo paternae divinitatis crederetur aequalitas. Ideo igitur dicit: Noli me tangere, quia nondum ascendi ad Patrem meum, quia Maria Magdalene nondum
Abbreviated transcription (Latin):
s etiã circumcisionẽ suscipiens. carnẽ
lleram hab̃e monstrat᷑. Ppt̃ea etiam
post resurrectionẽ discipłos cunctan¬
tes. informat dicens. Palpate ceuide¬
te. quia sp̃e carnẽ & ossa ñ habet. sic̃
me uidetis hab̃e. Animã quoq su
scepisse cũ carne nec nomine cessa¬
uit intimare nec oꝑe:dum dicit. A¬
nimã meã pono ꝓouib meis. Et a¬
nima mea turbata ẽ & cȩtera quȩ in¬
ferius ostendunt᷑. Hanc animam
ñ sine intellectu rationali susceptã
a xp̃o. ꝑ ysaiam sic diuinũ demon¬
strat oraculum. Eece intelliget
puer m̃s: & exaltabitur & magni fi¬
cabitur uehem̃ter. E quãquã mul
ta suꝑ sint. quib nr̃a firmet᷑ asserti¬
O. Tam̃ qm̃ ad finẽ libelli series
orationis nr̃e festinat. dde actibus
quoq apłoꝵ euidentissimũ huius
sacramenti indicẽ beati ponemus a¬
płi petri sermonẽ: quem de illa mi¬
rabili musti sp̃italis ebrietate ructa¬

Expanded text:
sed etiam, circumcisionem suscipiens, carnem sed etiam, circumcisionem suscipiens, carnem veram habere monstratur, Praeterea etiam post resurrectionem discipulos cunctantes informat, dicens: Palpate et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere . Animam quoque se suscepisse cum carne, nec nomine cessavit intimare, nec opere, dum dicit: Animam meam pono pro ovibus meis ; et Anima mea turbata est ; et caetera, quae inferius ostendentur. Hanc animam non sine intellectu rationali susceptam a Christo per Isaiam sic divinum demonstrat oraculum: Ecce intelliget Puer meus et exaltabitur, et magnificabitur vehementer. CAPUT XIX. Ulta supersint quibus nostra firmetur assertio, tamen, quoniam ad finem libelli series orationis nostrae festinat, de Actibus quoque apostolorum evidentissimum hujus sacramenti indicem beati ponemus apostoli Petri sermonem, quem de illa mirabili musti spiritalis ebrietate ructa
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nob̃̾ filius datus ẽ nob̃: cuiꝰ prin¬
cipium suꝑ humeros euis: & uoca¬
bitur nom̃ eius ad mirabilis: con¬
ds̃ fuerit nuncupatꝰ. s in una ꝑso¬
na ẽ ds̃ plenus & homo ꝑfectus:
Quia substantialit aliud puer &
aliud ds̃: cum tam̃ ꝑsonalit ñ sit
alius puer ce alius ds̃. Unus enĩ
filius & puer &e ds̃: quia puer qͥ
natus ẽ nob̾. & idem filius qui da¬
tus est nob. uocat᷑ nom̃ eius ad¬
mirabilis: consiliarius. qs̃. fortis.
Hic tam̃ puer sicut ueram carnem.
sic ueram habuit animã: ut illa ue¬
ra diuinitas totam hominis & re¬
nouandã susciꝑet. & susceptã pos¬
set renouare naturã.: Sicut suꝑius
ẽ luca testante monstratum. Quia
mȩ dñs ipse p̃t̃misit ostende. car¬
nẽ quidẽ se hab̃e uerissimã mon¬
strans. cumdicit. Qd nascit᷑ decar¬
ne caro ẽ. Cuius plena ueritas oꝑũ
quoq manifestatione resplenduit:
cum infans natus ñ solum cunis in¬
uoluit᷑ & angusto presepi concludit᷑.

Expanded text:
 nobis; cujus principium super humeros ejus, et vocabitur nomen ejus, Admirabilis, ConDeus fuerit nuncupatus; sed in una persona est Deus plenus, et homo perfectus, quia substantialiter aliud puer, et aliud Deus, cum tamen personaliter non sit alius puer, et alius Deus. Unus enim Filius et puer, et Deus, quia puer, qui natus est nobis, et idem filius qui datus est nobis, vocatur nomen ejus Admirabilis, Consiliarius, Deus, Fortis. Hic tamen puer, sicut veram carnem, sic et veram habuit animam, ut illa vera divinitas totam hominis et renovandam susciperet, et susceptam posset renovare naturam, sicut superius est, Luca testante, monstratum: Quia ae, Dominus ipse praetermisit ostendere, carnem quidem se habere verissimam monstrans, cum dicit: Quod nascitur de carne, caro est . Cujus plena veritas operum quoque manifestatione resplenduit, cum infans natus non solum cunis involvitur et angusto praesepi concluditur,
Abbreviated transcription (Latin):
cus altissimi obumbrabit tͥ: idõq¬
qđ nascetur ex te scm uocabitur
filius dĩ. Marei quoq ñ discordat
assertio: tale scilicet eugłio suo po¬
dixerat. a nazarech potest aliqͥd
boni eẽ: non cunctatur dĩ filiũ
appellare. Rabbi inquiens. tues
filius dei. tues rex isrł. Ubi iħc ut
plenũ pietatis suȩ misteriũ demon¬
straret: non solũ id qđ de patre
naturalit semꝑ ẽ libent̃ audiuit:
s etiam qđ ex muliere miscditer fa¬
ctus ẽ euidenussime p̃dicauit: di¬
cens. Am̃ am̃ dico uob̃ uidebitis
çȩlum aptũ. & angl̃os dĩ ascenden

Expanded text:
tus Altissimi obumbrabit tibi: ideo quod nascetur ex te sanctum vocabitur Filius Dei . Marci quoque non discordat assertio, tale scilicet Evangelio suo poque de quo dixerat: A Nazareth potest aliquid boni esse ? non cunctatur Dei Filium appellare: Rabbi, inquiens, tu es Filius Dei, tu es Rex Israel . Ubi Jesus, ut plenum pietatis suae mysterium demonstraret, non solum id quod de Patre naturaliter semper est libenter audivit, sed etiam quod ex muliere misericorditer factus est evidentissime praedicavit, dicens: Amen, amen dico vobis, videbitis coelum apertum, et angelos Dei asc
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ suscepit ꝓnob̾: u̾bũ caro factũ
ẽ & habitauit in nob̾. Uerbum utiq
carofactum est: In eo qđ ẽ una in xp̃o
dĩ hominisq ꝑsona. Habitait in
nob̾ aũt: quia in xp̃o uera totaq ꝑ ma¬
nec diuina humanaq substantia. Uer¬
bum enim habitans in homine. non ẽ
mutatũ in hominẽ. Ubiaũt maxime
u̾bũ potuit habitare quã in illa sub̃a
quã ad suã imaginẽ fecit: hocẽ in aĩa
illius hominis quẽ suscepit. Qđ pro¬
pheticȩ ꝑsalomonẽ spiritaligrã cernimꝰ
intimatũ cũ dicitur. Anima iustisedẽ
paulus nob porrigat suȩ attestatio¬
nis inueritate subsidiũ: qui dicit. H
rei grã flecto genua mea ad patrẽ dñi

Expanded text:
factum est, et habitavit in nobis. Verbum utique caro factum est in eo quod est una in Christo Dei hominisque persona: Habitavit autem in nobis, quia in Christo vera totaque permanet divina humanaque substantia. Verbum enim habitans in homine, non est mutatum in hominem. Ubi autem maxime Verbum potuit habitare, quam in illa substantia quam ad suam imaginem fecit, hoc est, in anima illius hominis quem suscepit? Quod prophetice per Salomonem spiritali gratia cernimus intimatum, cum dicitur: Anima justi sedes est Paulus nobis porrigat suae attestationis in veritate subsidium, qui dicit: Hujus rei gratia flecto genua mea ad Pat
Abbreviated transcription (Latin):
confirmat. Vnde liquido cogno¬
scitur u̾bũ dm̃totum hominem
suscepisse: cum ꝓbetur habitatio
filiidĩ iN anima magis quam
in carne monstrari. Huius inseꝑa¬
bilis ueritas sacram̃ti quo totum
nere susceptus: & id qđ de bomine
naturalit̃ ẽ filium dĩ: & id qđ dedõ
patre naturalit̃ ẽ. filiũ fecit hoĩs

Expanded text:
confirmat. Unde liquido cognoscitur Verbum Deum totum hominem suscepisse, cum probetur habitationem Filii Dei in anima magis quam in carne monstrari. Hujus inseparabilis veritas sacramenti, quo totum nere susceptus, et id quod de homine naturaliter est Filium Dei, et id quod de Deo Patre naturaliter est Filium fec
Abbreviated transcription (Latin):
manet incȩlo. De ipso uno eodemq
dei sempit̃no filio. & futuro tunc ho¬
minis filio. In quo ꝑmansisset uera &
inm̃sa diuinitas. et a quosuscipienda
eẽt. uera localisq humanitasꝓpħicȩ in¬
spirationis agnitione repletus dixerat

Expanded text:
m in coelo . De ipso uno eodemque Dei sempiterno Filio, et futuro tunc hominis Filio, in quo permansisset vera et immensa divinitas, et a quo suscipienda esset vera localisque humanitas, propheticae inspirationis agnitione repletus, dixerat
Abbreviated transcription (Latin):
significatos homines nitit᷑ denega¬
re: ostendat necesseẽ qualit ab apłis
sine corporib animȩ credant᷑ sacͣ¬
m̃tũ baptismatis accepisse. Simi¬
le huic loco quid dam beatus quoq
petrus sic in sua ponit epła. Indieh
noe in quiens cum fabricaret᷑ arca: inqͣ
pauci idest octo animȩ. saluȩ facte st̃
ꝑaquã. Cumsit gͥ manifestum scͥptaꝵ
more totum hominẽ aliquando carnis
aliquando solus animȩ uocabulo de¬
signari ꝓfecto monstrat᷑ cum ȩuglista
dicit. u̾bum caro factumẽ. nichil ali¬

Expanded text:
significatos homines nititur denegasignificatos homines nititur denegare, ostendat necesse est qualiter ab apostolis sine corporibus animae credantur sacramentum baptismatis accepisse. Simile huic loco quiddam beatus quoque Petrus sic in sua ponit Epistola: In diebus Noe, inquiens, cum fabricaretur arca, in qua pauci, id est octo animae salvae factae sunt per aquam . Cum sit igitur manifestum Scripturarum more totum hominem, aliquando carnis, aliquando solius animae vocabulo, designari, profecto monstratur, cum evangelista dicit: Verbum caro factum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fieret salua om̃is caro s ꝓp̃t electos
breuiabunt᷑ dies illi. Animȩ quoq
uocabulo totum significari hominẽ.
ueteris ita demonstrat series testam̃ti.
querit ante dñm. nolens in om̃ib p̃¬
ceptis dñi quȩ ñ oportet facere & fe¬
cerit unũ de his siquidẽ pͥnceps sac̃¬
dos qui unctus ẽ deliquerit. ne sic
plebs faciat: offerat ꝓdelicto suo in
quo deliquit uitulũ ex bub mima¬
culatum dño. Ecce anima dr̃. & sa¬
cͥdos unctus de inceps nuncupatur:
ut cum animã audimꝰ totũ simuł
hominẽ cognoscamꝰ. Nec in nouo
testamento. huiꝰ significationis po¬
tuit deeẽ locutio. Siquidẽ cũ scĩ
spc̃ aduentii firmati discipłi. reie¬
cta formidine publicȩ p̃dicatioĩs
auspicarentur officium consũmato
petri sermone. lib̾ actuũ apłoꝵ luca
narrante sic continet. Qui gͦ receper̃
sermonẽ eiꝰ baptirati sunt. & appo¬
sitȩ sunt in die illa. animȩ circiter
triamilia. Qͥsqͥs animarum nõie

Expanded text:
non fieret salva omnis caro; sed propter electos breviabuntur dies illi . Animae quoque vocabulo totum significari hominem Veteris ita demonstrat series Testamenti,querit ante Dominum nolens, in omnibus praeceptis Domini quae non oportet facere, et fecerit unum de his: si quidem princeps sacerdos, qui unctus est, deliquerit, ne sic plebs faciat, offerat pro delicto suo, in quo deliquit, vitulum ex bobus immaculatum Domino . Ecce anima dicitur, et sacerdos unctus deinceps nuncupatur, ut cum animam audimus, totum simul hominem cognoscamus. Nec in Novo Testamento hujus significationis potuit deesse locutio: si quidem cum sancti Spiritus adventu firmati discipuli, rejecta formidine, publicae praedicationis auspicarentur officium, consummato Petri sermone, liber Actuum apostolorum, Luca narrante, sic continet: Qui ergo receperunt sermonem ejus, baptizati sunt; et appositae sunt in die illa animae circiter tria millia . Quisquis hic animarum nomine
Abbreviated transcription (Latin):
factum sub lege: ut eos qui sub lege
erant redimeret: ut adoptionẽ filioꝵ
reciꝑemꝰ. Hoc ipsum uͥq prophetis
congruens apłica seruat auctoritas: ut
& unde factus sit euident̃ ostendat.
suscepisse seruilem: ut non aliunde
s exhomine ueram susceꝑit carnẽ.
Dicit gͥ dauid. Mãt syon dicet homo:
& homo factus ẽ in ea & ipse funda

Expanded text:
factum sub lege, ut eos qui sub lege factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus . Hoc ipsum, ubique prophetis congruens, apostolica servat auctoritas, ut tus sit, et unde factus sit evidenter ostendat: suscepisse servilem, ut non aliunde, sed ex homine veram susceperit carnem. Dicit igitur David: Mater Sion dicet: Homo, et homo factus est in ea
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: & habitauit in nob̃. Illud utiq
ũbum carnẽ factum asserit. quod
dm̃ ẽẽ suꝑiꝰ memorauit. Ut ostenda
eundem uerum dm̃ ex patre: qui ẽ
homo uerus ex homine. Ostendit
p̃terea in quo naturalit̃ sempit̃num
credamus ex patre dõ: & in quo tem¬
poralit̃ ex homine factum hominẽ
debeamus acciꝑcaliud in exordio a¬
luid inhȩc subsequentib monstrans.
Et̃nitas gͥ filiidĩ asserit᷑: dum u̾bũ
ds̃ in pͥncipio p̃dicatur. Ibi uerbũ
nondicit factum qđ ex patre noue¬
rat genitum: ibi ñ ẽ temporis nom̃:
ubi sempit̃na diuinitas. nec initiũ
potest habere nec finem. Cũ autẽ
uenitur ad carnis uocabulũ tunc
u̾bum caro dr̃ factũ: ut agnoscamꝰ
eum qui factus nonerat s natus de
patre semꝑ erat tunc fieri uoluisse. qͣn¬
do qd fecerat factus opus suũ dignat᷑ ẽ
reparare. In hoc facto beatus quoq
ritatẽ curauit temporis ꝑfiteri dicens.
Cumaũt uenit plenitudo tẽporis mi¬
sit ds filium suũ factum ex muliere

Expanded text:
. Illud utique Verbum carnem factum asserit, quod Deum esse superius memoravit, ut ostenderet eumdem verum Deum ex Patre, qui est homo verus ex homine. Ostendit praeterea in quo naturaliter sempiternum credamus ex Deo Patre, et in quo temporaliter ex homine factum hominem debeamus accipere, aliud in exordio, aliud in subsequentibus monstrans. Aeternitas igitur Filii Dei asseritur, dum Verbum Deus in principio praedicatur. Ibi Verbum non dicit factum, quod ex Patre noverat genitum; ibi non est temporis nomen, ubi sempiternitas, nec initium potest habere, nec finem. Cum autem venitur ad carnis vocabulum, tunc Verbum caro dicitur factum, ut agnoscamus eum qui factus non erat, sed natus de Patre semper erat, tunc fieri voluisse, quando quod fecerat, factus opus suum, dignatus est reparare. In hoc facto beatus quoque ritatem curavit temporis profiteri, dicens: Cum autem venit plenitudo 83 temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere,
Abbreviated transcription (Latin):
uerum dm̃ostendit. quia in pͥncipio
erat u̾bum & u̾bũerat apud dm̃ &
& ds̃ erat u̾bum. Quem u̾bũ sciebat
hominẽ paulus: quia uoluntaria
pietate factus ẽ ex muliere dñs hoĩs.
& factus ẽ sublege dñs legis. Sic̃ ipse
testatur:. quia misit ds̃ filiũ suũ factũ
ex muliere factum sub lege: & quia
factus ẽ ex semine dauid scdm carnẽ:

Expanded text:
cipio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quem verum sciebat hominem Paulus, quia voluntaria pietate factus est ex muliere Dominus hominis, et factus est sub lege Dominus legis sicut ipse testatur: Quia misit Deus Filium suum, factum ex muliere, factum sub lege; et quia factus est ex semine David secundum carne
Abbreviated transcription (Latin):
uero illud exadũso nescimus oppo¬
ni qđ cum u̾bum caro fac tum dicit᷑
& factus ẽ ex semine dauid scđm
carnẽ. & quoꝵ patres ex quib xp̃c
scđm carnẽ. insupradictis locis ita
quoꝵ dã carnalis sensus carnis no¬
mine teneatur: ut suscepta carne:
non credat᷑ xp̃c etiã rationalẽ ani¬
mam suscepisse. S qui sic sentiũt
minus attendunt idẽẽ locutionis
humanȩ: qua ñ nũquã totum sig¬
nificatur a parte: Nouerint gͥi
scͥpturis sacris aliqndo carnis tan¬
tũm nomine. & non nũquã ani¬
mȩ solius uocabulo: totum hoĩem
demonstrari. Cuiiis reiueritatẽ.
ñ solum ex ueitre testam̃to: uerũetiã
ex nouo facile ꝑdocebo. Dauid car¬

Expanded text:
ero illud ex adverso nescimus opponi. Quod cum Verbum caro factum dicitur, et Factus est ex semine David secundum carnem, et Quorum patres ex quibus Cm carnem, in supradictis locis ita quorumdam carnalis sensus carnis nomine teneatur, ut, suscepta carne, non credatur Christus etiam rationalem animam suscepisse. Sed qui sic sentiunt minus attendunt id esse locutionis humanae, qua nonnunquam totum significatur a parte. Noverint igitur in Scripturis sanctis aliquando carnis tantummodo nomine, nonnunquam animae solius vocabulo, totum hominem demonstrari; cujus rei veritatem, n solum ex Vetere Testamento, verum etiam ex Novo
Abbreviated transcription (Latin):
buit susciꝑe. diuina maiestas. Tocius gͦ
hominis fuit a dõ suscipienda nat᷑a.
q̃m in toto fuit captiuitas captiuata:
ut toto simul acquirecet᷑ de captiua¬
ta captiuitate uictoria. Et scđm p̃¬
dicationis apłice sententiã. captiuã
ducens captiuitatẽ: pͥncipatus & po

Expanded text:
buit suscipere divina majestas. Totius ergo fuit buit suscipere divina majestas. Totius ergo fuit hominis a Deo suscipienda natura, quoniam in toto fuit captivitas captivanda, ut tota simul acquireretur de captivata captivitate victoria: et , secundum praedicationis apostolicae sententiam, captivam ducens c
Abbreviated transcription (Latin):
atoris manifesto demonstrat indicio:
gͥ qͥd ꝑierit terreni hominis lapsu:
&e agnoscamꝰ qͥd quesitum fuerit
hominis celestis ad uentu. Conside¬
remus qͥd inse peccato uendiderit.
seruus: & apparebit qͥd suscipiendo
redemerit dñs. Attendamꝰ quidlat᷑
in hominis seductione uulnerauerit.
ut clareat. qͥd medicꝰ in hominis susce¬
ptione sanauerit. Nonne excarne
simul animaq cõpositus: p̃ceptum
dĩ homo primus accepit: qđsi in
utraq p̃ceptũ dĩ cognoscit᷑ accepisse:
inutraq debuit obedientiã p̃cepti
seruare. Si aut in utraq fuit paren¬
dũ p̃cepto: ab utraq ẽ admissa trans¬
gressio. Qm̃ s̃icut ẽ in choatũ animȩ
cupiditate peccatũ: sicẽ carnali co¬
mestione ꝑfectum. Et idõ qđ totus
homo reatu trans gressionis admisit:
totum sibi diabolis captiuauitQd
sitotus cenebat᷑ captiuitatis iuncło.
totus eguit lib̾atoris auxilio. Si aũt
totum debuit lib̃are pietas: totũ de¬

Expanded text:
atoris manifesto demonstrat indicio, atoris manifesto demonstrat indicio, s igitur quid perierit terreni hominis lapsu, et agnoscamus quid quaesitum fuerit hominis coelestis adventu. Consideremus quid in se peccando vendiderit servus, et apparebit quid suscipiendo redemerit Dominus. Attendamus quid latro in hominis seductione vulneraverit, ut clareat quid medicus in hominis susceptione sanaverit. Nonne ex carne simul animaque compositus praeceptum Dei homo primus accepit? Quod si in utraque praeceptum Dei cognoscitur accepisse, in utraque debuit obedientiam praecepti servare. Si autem in utraque fuit parendum praecepto, ab utraque admissa est transgressio: quoniam sicut est inchoatum animae cupiditate peccatum, sic est carnali comestione perfectum: et ideo, quod totus homo reatum transgressionis admisit, totum sibi diabolus captivavit. Quod si totus tenebatur captivitatis vinculo, totus eguit liberatoris auxilio. Si autem totum debuit liberare pietas, totum de
Abbreviated transcription (Latin):
temptatꝰ ẽ temptatis auxiliũ donat.
ꝓfecto in quo temptatꝰ nonẽ tempta¬
tis auxiliũ non ministrat. Quo con¬
ficitur. ut hi qui xp̃o solã carnem
humanã assignant & animã dene¬
gant: in sola carne querant auxili¬
um xp̃i: in anima uero remaneãt
destituti. Filius dĩ nãq hoc aduiuat
in homine: qdđ suscepit ꝓhomine. Qd̃
si &e inanima & in earne ꝓmereri xͥ
delectantur auxiliũ. fateant᷑ necis¬
se est sic̃ u̾itas habet. & in anima
parit̃. & incarne temptatũ. Et an¬
suscepta. Et si utrãq dignatus ẽ
susciꝑe: utrãq dignatus ẽ sine du¬
bitatione saluare. Dignum nãꝙ c̃ nr̃eq
patre solus substantialit̃ natus. uerã
hommis quam ipse fecit animã car¬
nẽq susciꝑet: inutraq cum temptato¬
repugnaret. inutraq unceret:ac de¬
inceps inutraq temptatis subministra¬
ret auxiliũ: cum in utraq in firmis
ac morituris uictoriȩ p̃beret exẽplũ.
Illa quoq sententia sacram̃tum medi¬

Expanded text:
tentatus est tentatis auxilium donat, profecto in quo tentatus non est tentatis auxilium non ministrat. Quo conficitur ut hi qui Christo solam carnem humanam assignant, et animam denegant, in sola carne quaerant auxilium Christi, in anima vero remaneant destituti: Filius Dei namque hoc adjuvat in homine, quod suscepit pro homine. Quod si et in anima et in carne promereri Christi delectantur auxilium, fateantur necesse est sicut veritas habet et in anima pariter et in carne tentatum. Et ansuscepta; et si utramque dignatus 81 est suscipere, utramque dignatus est sine dubitatione salvare. Dignum namque fuit, nosPatre solus substantialiter natus veram hominis quam ipse fecit animam carnemque susciperet, in utraque cum tentatore pugnaret, in utraque vinceret, ac deinceps in utraque tentatis subministraret auxilium, cum in utraque infirmis ac morituris victoriae praeberet exemplum. Illa quoque sententia sacramentum Medi
Abbreviated transcription (Latin):
Paulo pt identidẽ dicit. Ido lau¬
dabo u̾bum: in dño laudabo ser¬
monẽ: indõ speraui non timebo
quid faciat mͥ homo. his dictis
ysaiȩ quoq dicta concordant. cũ
saluatoris nr̃i aduentũ incarne
pre nuntians: dicit. Erunt praua
indirecta: & asꝑas inuias planas:ꝙ
uidebit om̃is caro salutare dĩ. Qͥd
aũt om̃is caro: nisi om̃is homo : An
forsitan exanimem sic leuabimus
carnẽ. ut illi non dubitemus diui¬
nam tribuere uisionẽ: In nouo qͦ
testam̃to ipse humanigeneris crea¬
tor & dñs. carnis nomine totum
reppit᷑ hominẽ nuncupasse: dũ
tribulationis extreme p̃nuntians
qualitatẽ. hȩc discipłis loquit᷑. Erit
enim tunc tribulatio magna qͣlis
ñ fuit abinitio mundi usq modo

Expanded text:
tidem dicit: In Deo laudabo verbum, in Deo laudabo sermonem, in Deo sperabo, non timebo quid faciat mihi homo . His dictis Isaiae quoque dicta concordant, cum Salvatoris nostri adventum in carne pronuntians, dicit: Erunt prava in directa, et aspera in vias planas, et videbit omnis caro salutare Dei . Quid est autem omnis caro, nisi omnis homo? An forsitan exanimem sic elevabimus carnem, ut illi non dubitemus divinam tribuere visionem? In Novo quoque Testamento ipse humani generis creator et Dominus carnis nomine totum reperitur hominem nuncupasse, dum tribulationis extremae praenuntians qualitatem, haec discipulis loquitur: Erit enim tunc tribulatio magna, qualis non fuit ab initio mundi usque mod
Abbreviated transcription (Latin):
addm̃: ut offerat dona & sacrificia
ꝓpeccatis. qui condole possit his qͥ
ignorant & errant. Qm̃ & ipse cir
quisquã sumit sibi honorẽ: s qui uoca¬
tur adotanquã aaron. sic & xp̃e non
semetipsũ clarificatit. ut pontifex fi
eret:s qui locutus ẽ adeum filius m̃s
estu ego hodie genurte. Quem tam̃
pontificem dicit ꝑ omĩa ꝓsimilitu¬
dine absq peccato temptatum. Per
que aũt om̃ia temptatꝰ fuerit. suꝑiꝰ
euident̃ ostendit dicens. Nusquam
enim angłos app̃hendit: s sem̃ habra¬
he app̃hendit. Unde debuit ꝑ omĩa
frĩb similari. ut misericors fieret.

Expanded text:
Deum, ut offerat dona et sacrificia pro peccatis; qui condolere possit iis qui ignorant et errant, quoniam et ipse circquisquam sumit sibi honorem, sed qui vocatur a Deo tanquam Aaron. Sic et Christus non semeret, sed qui locutus est ad eum: Filius meus es tu, ego hodie genui te . Quem tamen pontificem dicit per omnia pro similitudine absque peccato tentatum. Per quae autem omnia tentatus fuerit, superius evidenter ostendit dicens: Nusquam enim angelos apprehendit, sed semen Abrahae apprehendit. Unde debuit per omnia fratribus similari, ut mis