comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Extra om̃ia est: sed ñ exclusus.
Grecus liber ñ habet sine ipso. s extra
ipsum. Similit̃ ibi. Extra me nichil
potestis facere. Ut autem intelliga¬
tis ortum & mutationẽ creaturarum
fieri absq om̃i mutatione m̃tis diuinȩ
quȩ immutabilis & primeua rerũ ra¬
tio est. supponit. Quod factum est
in ipso uita erat. Sciendũ quia iꝓ¬
prie & figurate dicuntur effectus fu¬
isse. ubi eorũ causȩ originales precesse¬
runt. Sic enim dici solet. Omnes fu¬
imus in lumbis adȩ. id est a causa ibi
precedente ꝓpagati sumus. Ita etiã dr̃
archa fuisse in mente artificis. quia eiꝰ
dispositio & ordo ibi precessit. Similit̃
quoq dr̃. Quod factum est erat in ipso
uita. hoc est uita in uerbo habita. con¬
traxit quod factum est. & fieri & subsi¬
stere. Uitam uero in uerbo nominat
rerum rationes & causas. immutabileᷤ
atq ȩt̾nas. Unde augustinus in libro
questionum octoginta triũ. Om̃ia ra¬

Expanded text:
vit. Extra omnia est, sed non exclusus. vit. Extra omnia est, sed non exclusus. » Graecus liber non habet sine ipso, sed, extra ipsum. Similiter ibi: Extra me nihil potestis facere . Ut autem intelligas ortum et mutationem creaturarum fieri absque omni mutatione mentis divinae, quae immutabilis et primaeva rerum ratio est, supponit: Quod factum est, in ipso vita erat. Sciendum quia improprie et figurate dicuntur effectus fuisse, ubi eorum causae originales praecesserunt. Sic enim dici solet: Omnes fuimus in lumbis Adae, id est, a causa ibi praecedente propagati sumus. Ita etiam dicitur arca fuisse in mente artificis, quia ejus dispositio et ordo ibi praecessit. Similiter quoque dicitur: Quod factum est, erat in ipso vita, hoc est, a vita in Verbo habita, contraxit quod factum est, et fieri et subsistere. Vitam vero in Verbo nominat rerum rationes et causas, immutabiles atque aeternas. Unde Augustinus Libro quaestionum octoginta trium: « Omnia ra
Abbreviated transcription (Latin):
dinare. in ordinatio uoluntatis ẽ. malũ
est. peccatum est. nichil tam̃ de subsi¬
stentib est. De hac quippe grã. ait
psalmista. Niscd̾i̾a eius preueniet &
subsequetur me. Et nequis forte pu¬
taret aliqua seu omnia quȩ ꝑ dei uer¬
bum ceꝑunt extra ipsum esse. quasi
ꝑ semetipsa subsisterent: adiecit. Et
sine ipso factum est nichil. Iale ẽ gͥ
sine ipso nichil factum est: acsi dicat.
Extra ipsum nichil factum subsistit. Sa¬
pientia enim attingit a fine usq ad finẽ
fortiter. id est a minima creatura usq
ad maximam. Unde dñs ꝑ ꝓphetã. Eȩ¬
lum & terram ego impleo. Leromimus¬
implet. proculdubio nullus ẽ lo¬
cus ab eus presentia absens. suꝑ om̃em
quippe creaturam presidet regendo
atq imꝑando. Subtus omia est subsi¬
stendo atq portando om̃ia ñ pondere
laboris sed infatigabili uirtute. quoni¬
am nulla creatura ꝑ se subsistere ualet.
nisi ab ipso sustentetur qui illam crea¬

Expanded text:
dinare, inordinatio voluntatis est, malum dinare, inordinatio voluntatis est, malum est, peccatum est, nihil tamen de subsistentibus est. De hac quippe gratia ait Psalmista: Misericordia ejus praeveniet et subsequetur me . Et ne quis forte putaret aliqua seu omnia, quae per Dei Verbum coeperunt, extra ipsum esse, quasi per semetipsa subsisterent, adjecit: Et sine ipso factum est nihil. Tale est igitur, sine ipso factum est nihil, ac si dicat: Extra ipsum nihil factum subsistit. Sapientia enim attingit a fine usque ad finem fortiter , id est a minima creatura usque ad maximam. Unde Dominus per prophetam: Coelum et terram ego impleo . Hieronymusimplet, procul dubio nullus est locus ab ejus praesentia absens. Super omne quippe creaturam praesidet, regendo atque imperando. Subtus omnia est, subsistendo atque portando omnia, non pondere laboris, sed infatigabili virtute; quoniam nulla creatura per se subsistere valet, nisi ab ipso sustentetur qui illam crea
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet om̃ium naturarũ. postea facta¬
rum. Et hoc ẽ. Omĩa ꝑ ipsum facta
sunt. Omnis creatura & corporea &
incorporea. om̃e quod naturalit᷑ inest
substantiis. ueluti quantitas. qualitas.
motus et cetera: ꝑ dei uerbum ceꝑunt ẽe.
Malum uero ñ est factum ꝑ ipsum. qͥa
nulia specie continetur. nulla natura
sua subsistit. sed solum priuatio boni ẽ.
Sicut enim naturalis luminis absentia
sentia sunt. & media comestionis exclu¬
sio. ita malum dicimus absentiam boni.
quod si adesset. rationali creaturȩ na¬
turaliter competeret. Etenim cum uo¬
luntas in mente nascitur. motus quidẽ
naturalis est. & sigra presens fuerit. qͣ
libero arbitrio cooꝑetur. uoluntatis mo¬
tum dirigendo & ordinando in his qͦ
iusticiȩ sunt. uoluntas bona est. & re¬
muneratione digna ẽ. Si uero motus
uoluntatis appetat retinere uel conseqͥ
quod iusticia uetat. utiq absentia gr̃ȩ.
cunis est motũ uoluntatis dirigere & or¬

Expanded text:
scilicet omnium naturarum postea factascilicet omnium naturarum postea factarum. Et hoc est: Omnia per ipsum facta sunt Omnis creatura et corporea et incorporea, omne quod naturaliter inest substantiis, veluti quantitas, qualitas, motus, etc., per Dei Verbum coeperunt esse. Malum vero non est factum per ipsum, quia nulla specie continetur, nulla natura sua subsistit, sed solum privatio boni est. Sicut enim naturalis luminis absentia sentia sunt, et inedia, comestionis exclusio, ita malum dicimus absentiam boni, quod si adesset, creaturae rationali naturaliter competeret. Etenim cum voluntas in mente nascitur, motus quidem naturalis est; et si gratia praesens fuerit, quae libero arbitrio cooperetur, voluntatis motum dirigendo et ordinando in his quae justitiae sunt, voluntas bona est, et remuneratione digna est. Si vero motus voluntatis appetat retinere vel consequi quod justitia vetat, utique absentia gratiae, cujus est motum voluntatis dirigere et or
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia nata. disponens
omnia. erat in principio re¬
rum scilicet creandarum. an¬
tequam aliquid fieret. In hoc uidelicet
eternaliter erat uerbum. ut esset princi¬
pium. id est origo & causa futuroꝵ. qͦd
quidem ipsum de semet ipso ait. Ego pͥr¬
cipium qui & loquor uobis. Acsi dicat. Ego
sum illa suꝑna sapientia. in cuius dispo¬
sitione om̃ia prius conduntur m̃te. quã
compleantur oꝑe. Unde & scriptum est.
Qui fecit quȩ futura sunt. Et alibi. Om¬
na in sapientia fecisti. Hoc autẽ uerbũ
a quo natum sit. id est cuius sapientia
sit: det̾minat euangłista dicens. Et u̾¬
bum erat apud dm̃. tanquã sapientia
in ipso cuius est. At ne sapientia ista
quam homo ipse uel angłs cui ꝑ acci¬
dens mnest. addit. Et ipsum uerbũ erat
ds. Tria disiunctm dixerat. illa coniun¬
ctim recapitulat ut transeat. Hoc scilicet
uerbum existens ds̃. erat in principio
apud deum. Quarum autem rerum
ipsum uerbum e̾e̾t principiũ ostendit.

Expanded text:
sapientia nata, disponens omnia, erat in principio, rerum scilicet creandarum, antequam aliquid fieret. In hoc videlicet aeternaliter erat Verbum, ut esset principium, id est origo et causa futurorum; quod quidem ipsum de semetipso ait: Ego principium, qui et loquor vobis . Ac si dicat: Ego sum illa superna sapientia, in cujus dispositione omnia prius conduntur mente, quam compleantur opere. Unde et scriptum est: Qui fecit quae futura sunt. Et alibi: Omnia in sapientia fecisti . Hoc autem Verbum a quo natum sit, id est cujus sapientia sit, determinat Evangelista, dicens: Et Verbum erat apud Deum, tanquam sapientia in ipso cujus est. At ne sapientia ista quam homo ipse vel angelus, cui per accidens inest, addit: Et ipsum Verbum erat Deus. Tria disjunctim dixerat, illa conjunctim recapitulat, ut ad sequentia transeat. Hoc scilicet Verbum, existens Deus, erat in principio apud Deum. Quarum autem rerum ipsum Verbum esset principium, ostendit,
Abbreviated transcription (Latin):
d zacharias ꝓxime faciendũ cog¬
nouerat. ꝓpħico more quasi iam
factum narrat. Nam quȩ ꝓphetantur
scđm tempꝰ futura st̃. s scdm scientiam
ꝓpħantis ꝓ fact̾is habenda. Beda.¬
isitauit inquit plebẽ suam. qͣsi lon¬
ga infirmitate tabescentẽ. ⁊ redemit
eam filii sui sanguine sub peccato uen-
uenerit. s quia uisitando suam fecit. Cui
simile ẽ illud in fine ꝓu̾bioꝵ. Mulierẽ
fortẽ quis inueniet: Non muenit mu¬
excedit carnc̃. cũ om̃ia ossa carnetegant᷑.
Uocatur itaq cornu salutis regnũ sal¬
uatoris. q̃ mundꝰ ⁊ gaudia carnis suꝑant᷑.
In cuius figurã dauid ⁊ salomon cornu olei
sunt in regni głam consecratz. Sicut locu¬
m̃ti scriptura. ꝓpħia de xp̃o precessit:⁊ ã
tempore adȩ scĩ patres sius quiq factis.
eius dispensatiom testimonũ reddunt.
nos E xplanat qͦd dixerat. Erexit cornu
salutis nob̾. id ÷ erexit nob salutẽ ex inimi¬
cis nr̃is. id de potestate om̃ium qͥ oder̃¬

Expanded text:
d Zacharias proxime faciendum cognoverat, prophetico more quasi jam factum narrat. Nam quae prophetantur, secundum tempus futura sunt; sed secundum scientiam prophetantis, pro factis habenda. Visitavit, inquit, plebem suam quasi longa infirmitate tabescentem, et redemit eam filii sui sanguine sub peccato vendivenerit, sed quia visitando suam fecit. Cui simile est illud in fine Proverbiorum: Mulierem fortem quis invenit? non invenit muexcedit carnem cum omnia ossa carne tegantur. Vocatur itaque cornu salutis, regnum Salvatoris, quo mundus et gaudia carnis superantur. In cujus figuram David et Salomon cornu olei sunt in regni gloriam consecrati. Sicut locuia de Christo praecessit, et a tempore Adae sancti patres suis quique factis ejus dispensationi testimonium reddunt. nos. Explanat quod dixerat, erexit cornu salutis nobis, id est, erexit nobis salutem ex inimicis nostris, id est, de potestate omnium qui oderu
Abbreviated transcription (Latin):
lius altissimi ⁊ dauid patrẽ habere dr̃.
in duab naturis dei uidelicet ⁊ homi¬
nis una xꝑi ꝑsona demonstrat᷑. Et re¬
gnabit in domo iacob in ȩt̃nũ. ⁊ regni eiꝰ
ñ erit finis. In p̃senti uita corda in habi¬
tans regnabit. in futuro de exilio ad głam
uocans. Hinc ysaias. Et pacis ñ erit fi¬
nis. Domũ iacob totam eccłã dicit. quȩ ꝑ
fidem ⁊ confessionẽ xp̃i ad patriarcba¬
rũ ꝑtinet sortẽ. & in his qui debona
radice patriarcharũ nati sunt. & in
illis qui de oleastro gentiũ excisi. in bo¬
nam oliuã iudȩoꝵ sunt inserti. Dixit
aũt maria ad angłm. Quomͦ fiet istd̾
qm̃ iurũ ñ cognosco : Non air unde
hoc sciam. s quomͦ fiet. quia ñ dubita¬
bat de uerbis angłi. Legerat ecce uirgo
concipiet et pariet filiũ.s qͦmͦ fieret ñ
legerat. nec ab angelo audierat. E t re¬
spondens angłs dixit ei. Sp̃s sc̃s suꝑue¬

Expanded text:
lius Altissimi, et David patrem habere dicitur, lius Altissimi, et David patrem habere dicitur, in duabus naturis, Dei videlicet et hominis, una Christi persona demonstratur. Et regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis. In praesenti vita corda inhabitans regnabit, in futuro de exsilio ad gloriam vocans. Hinc Isaias: Et pacis non erit finis . Domum Jacob, totam Ecclesiam dicit, quae per fidem et confessionem Christi ad patriarcharum pertinet sortem: et in his qui de bona radice patriarcharum nati sunt, et in illis qui de oleastro gentium excisi, in olivam bonam Judaeorum sunt inserti . Dixit autem Maria ad angelum: Quomodo fiet istud quoniam virum non cognosco? Non ait: Unde hoc sciam? sed: Quomodo fiet? quia non dubitabat de verbis angeli. Legerat: Ecce virgo concipiet et pariet filium ; sed quomodo fieret non legerat, nec ab angelo audierat. Et respondens angelus, dixit: Spiritus s
Abbreviated transcription (Latin):
irgo uiri salutationis ignara. u̾boꝵ
nouitate terret᷑. Uirginũ qͥppe ẽ. ad
om̃s uiri ingressus pauere. om̃sq uiri
affatus uereri. Maria gͦ nouã benedi¬
ctions formulã mirabat᷑. quȩ nusquã
ante lecta fuerat. Et ait angłs ei. Ne
timeas maria. inuenisti enĩ gr̃am apud
đm. E amiliarius quasi notã uocat eã
ex nomine. suadens ei ñ timere. Inuenisti
gram. totius gr̃ȩ auctorẽ conceptura.
Unde sequitur. Ecce concipies in utero
⁊ paries filiũ. ⁊ uocabis nom̃ eiꝰ iħm. Con¬
cipies ⁊ incorrupta manebis. paries. &
uirginitatis ñ patieris detrim̃tũ. Iñc
saluator siue salutaris int̾pretat᷑. quia
saluũ facturꝰ erat ppłm suũ a peccatis.
Hic erit magnus ⁊ filius altissimi uocabi¬
tur. &e dabit illi dñs ds̃ sedẽ dauid pat̾s
etus. Iohannes erit magnus ut homo¬
Iñc accepit sedẽ dauid. ut gentẽ eu da¬
uid temporalit᷑ gub̾nacula p̃buerat. ip¬
se ꝑpetuũ uocaret ad regnũ. Qđ aũt fi¬

Expanded text:
utationis ignara, verborum novitate terretur. Virginum quippe est, ad omnes viri ingressus pavere, omnesque viri affatus vereri. Maria ergo novam benedictionis formulam mirabatur, quae nusquam ante lecta fuerat. Et ait angelus ei: Ne timeas, Maria: invenisti enim gratiam apud Deum. Familiarius, quasi notam, vocat eam ex nomine, suadens ei non timere. Invenisti gratiam, totius gratiae auctorem conceptura. Unde sequitur: Ecce concipies in utero et paries filium, et vocabis nomen ejus Jesum. Concipies, et incorrupta manebis; paries, et virginitatis non patieris detrimentum. Jesus salvator sive salutaris interpretatur, quia salvum facturus erat populum suum a peccatis. Hic erit magnus et Filius Altissimi vocabitur, et dabit illi Dominus Deus sedem David patris ejus. Joannes erit magnus Jesus accepit sedem David, ut gentem cui David temporaliter gubernacula praebuerat, ipse perpetuum vocaret ad regnum. Quod autem Fi
Abbreviated transcription (Latin):
ngli̾ dicuntur apparere qͥa ñ posst̃
preuideri. s in potestate illoꝵ est &
iuderi qñ uolunt. & ñ uid̃ĩ qñ nolunt.
Dene a dextris altaris Beda.¬
Papparuit. quia ⁊ aduentũ ueri sa¬
cerdotis ⁊ myst̾ium sacrificii uniu̾salis
& cȩlestis doni gaudiũ annunciabat. Sic̃
enĩ ꝑ sinistrã presentia. sic ꝑ dexterã sepe
bona ꝓnunciant᷑ ȩt̃na. iuxta illud in lau

Expanded text:
re, quia non possunt praevideri, sed in potestate illorum est, et videri quando volunt, et non videri quando nolunt. Bene a dextris altaris apparuit, quia et adventum veri sacerdotis, et mysterium sacrificii universalis et coelestis doni gaudium annuntiabat. Sicut enim per sinistram praesentia, sic per dexteram saepe bona pronuntiantur aeterna, juxta i
Abbreviated transcription (Latin):
quasi magister talis ualet docere ppłm.
s quasi nutib innuit. quia nec rationẽ
attendit sacrificioꝵ. nec curat scire
dicta ꝓpħarũ. Muto zacharia conci¬
pit elisabeth ioħem. quia licet ponti¬
fices ⁊ pharisei nec intrent int̾iora legis
nec auditores intrare ꝑmittant. int̾io¬
ra tam̃ legis sacram̃tis. xp̃i abundant.
Quinq m̃sib elisabeth occultat concep¬
tum. siuc quia moyses legifer qͥnq libriᷤ
mysteria xp̃i parabolatim designat. seu
recte sexto m̃se a conceptione iohannis
nasciturũ saluatorẽ angłs marie nuncrat.

Expanded text:
quasi magister, talis valet docere populum, quasi magister, talis valet docere populum, sed quasi nutibus innuit; quia nec rationem attendit sacrificiorum, nec curat scire dicta prophetarum. Muto Zacharia, concipit Elisabeth Joannem; quia, licet pontifices et Pharisaei nec intrent interiora legis, nec auditores intrare permittant, interiora tamen legis sacramentis Christi abundant. Quinque mensibus Elisabeth occultat conceptum, sive quia Moyses legifer quinque libris mysteria Christi parabolatim designat; seu recte sexto mense a conceptione Joannis nasciturum Salvator
Abbreviated transcription (Latin):
suo. Ambo ꝓcesserunt in dieb suis. quia
legalis deuotio tẽpore moysi quasi mad¬
olescentia cũ sac̾dotio floruit. s adueni¬
ente xp̃o & lex ⁊ sac̾dotium in senecta
fuer̾ cum ⁊ sac̾dotii ordo ꝑ ambitiones
⁊ contentiones pontificũ confusus. ⁊ lex
ꝑ pharisȩoꝵ traditiones p̃uaricata fu¬
it. Tacharias ingreditur templum.
quia sac̾dotum est intelligere dĩ scũa¬
rium. & intrare in illud ꝑ intellectum.
Foris erat multitudo. quia dũ mystica
penetrare neqͥt: necesse ẽ ut doctorum
monitis humilit̾ intendat. Dũ altari
tẏmiama imponit. nascituirũ iohannẽ
cognoscit. quia dũ doctores diuina le¬
ctione inflãmant᷑. grãm di uenturam
ꝑ xp̃m de int̾iori medulla littarũ qͣsi
de uulua elisabeth ꝓditurã reꝑiunt.
Et hoc ꝑ angłm. quia lex ordinata est¬
ꝑ angłos in manu mediatoris. Non
credens mutus fit. quia mutus ẽ qui
sp̃ualẽ sensũ in littera ñ intelligit. Nec

Expanded text:
suo. Ambo processerant in diebus suis, quia suo. Ambo processerant in diebus suis, quia legalis devotio tempore Moysi, quasi in adolescentia cum sacerdotio floruit; sed, adveniente Christo, lex et sacerdotium in senecta fuerunt, cum et sacerdotii ordo per ambitiones et contentiones pontificum confusus, et lex per Pharisaeorum traditiones praevaricata fuit. Zacharias ingreditur templum; quia sacerdotum est intelligere Dei sanctuarium, et intrare in illud per intellectum. Foris orat multitudo; quia, dum mystica penetrare nequit, necesse est ut doctorum monitis humiliter intendat. Dum altari thymiama imponit, nasciturum Joannem cognoscit; quia dum doctores divina lectione inflammantur, gratiam Dei venturam per Christum de interiori medulla litterarum, quasi de vulva Elisabeth prodituram, reperiunt. Et hoc per angelum, quia lex est ordinata per Angelos in manu mediatoris . Non credens, mutus fit; quia mutus est, qui spiritualem sensum in littera non intelligit. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾dotalia. ueniente sacerdote qui pro
peccatis om̃ium se offerret. In die ieui¬
niorũ conceptio ioħis p̃dicitur. quia ꝑ
ipsum afflictio pęnitentiȩ erat p̃dican¬
da. Et occultabat se m̃sib quinq di¬
cens. quia sic fecit mͥ dñs in dieb quib
respexit auferre obprobrium meum
int̾ homines. Ampͦsius : Beda.
uanta scĩs cura sit nequid turpe
¶de quo erubescere debeant admittant.
ostendit elisabeth. quȩ de dono di eru¬
bescit. & uerecundatur concepisse in
amli ȩtate. ne in senectute libidini ua¬
casse uideat᷑. quȩ etiã in uiuentute nul¬
latenus exercenda ẽ. nͥ causa sobolis uł
uitandę fornicationis. Beda
llegorice ꝑ zachariam sacerdotiũ iu¬
deoꝵ. ꝑ elisabeth lex signatur. quȩ
sacerdotũ doctrinis exercitata. quasi ui¬
rili auxilio sp̃uales filios dõ gignere
debebat. Sed quasi sterilis erat. quia ne
bona fuit lex. & bonũ sac̾dotiũ tempore

Expanded text:
sacerdotalia, veniente sacerdote, qui pro sacerdotalia, veniente sacerdote, qui pro peccatis omnium se offerret. In die jejuniorum conceptio Joannis praedicitur, quia per ipsum afflictio poenitentiae erat praedicanda. Et occultabat se mensibus quinque, dicens: Quia sic fecit mihi Dominus in diebus quibus respexit auferre opprobrium meum inter homines. AMBR.--BEDA. Quanta sanctis cura sit, ne quid turpe de quo erubescere debeant, admittant, ostendit Elisabeth, quae de dono Dei erubescit, et verecundatur concepisse in anili aetate, ne in senectute libidini vacasse videatur, quae etiam in juventute nullatenus exercenda est, nisi causa sobolis vel vitandae fornicationis. BEDA. Allegorice per Zachariam, sacerdotium Judaeorum; per Elisabeth, lex signatur, quae sacerdotum doctrinis exercitata, quasi virili auxilio, spirituales Deo filios gignere debeat. Sed quasi sterilis erat, quia nembona fuit lex, et bonum sacerdotium tempore
Abbreviated transcription (Latin):
Muto zachariȩ similis ẽ po brosius.¬
pulus iudȩoꝵ. actuũ suorum impotens
reddere rationem. B e d a¬
Iontifices autẽ uicis suȩ tẽpore conti¬
nentiã seruantes. impleto tẽpli officio
ad domos uxoresq suas necessario redi¬
bant. quia tunc sacerdotalis successio ex
stirpe aaron querebatur. Nunc aũt quia
sac̾dotib ñ carnalis successio. s spũalis
inquirit᷑ ꝑfectio. ut semꝑ altarib q̃ ant
assistere. semꝑ castitas obseruanda pre¬
cipitur. Post hos autẽ dies. concepit
elisabeth uxor eius. Post dies uidelicet
officii ⁊ achariȩ completos. Gesta sunt
hȩc inquit iohes crisostomus in m̃se
septembri. octauo Rł oc̾tobris luna un
lucẽ. quia ille concipiebatur qui dixit.
me oportet minui. illũ autẽ crescere.
Miuorata etenĩ fuerat lux a tenebris. cũ
scdm legẽ do sacrificia offerrent᷑. quȩ iã
cessare oportebat cũ baptista conciꝑet᷑.
Et ido pat̾ euis sac̾dos iudeoꝵ obmu¬
tuit. quia iam cessare oportebat sacͥficra

Expanded text:
Muto Zachariae similis est populus Judaeorum, actuum suorum non potens reddere rationem. Pontifices autem vicis suae tempore continentiam servantes impleto templi officio, ad domos uxoresque suas necessario redibant; quia tunc sacerdotalis successio ex stirpe Aaron quaerebatur. Nunc autem quia sacerdotibus non carnalis successio, sed spiritualis inquiritur perfectio, ut semper altari queant assistere, semper castitas observanda praecipitur. Post hos autem dies concepit Elisabeth uxor ejus. Post dies videlicet officii Zachariae completos. Gesta sunt haec, inquit Joannes Chrysostomus, mense Septembri, VIII Kalendas Octobris, luna XI nui, quia ille concipiebatur, qui dixit: Me oportet minui, illum autem crescere . Minorata etenim fuerat lux a tenebris, cum secundum legem Deo sacrificia offerrentur, quae jam cessare oportebat, cum Baptista conciperetur. Et ideo pater ejus sacerdos Judaeorum emutuit, quia jam cessare oportebat sacrificia
Abbreviated transcription (Latin):
disciplis ꝓmittens aduentũ eiꝰdẽ sp̃s. art.
Uos aũt sedete in ciuitate. qͦadusq in¬
duamini uirtute ex alto. Umbra uͦ fit
a.lumme &e corpore cũ qdlibet obumbra¬
culi genus int̾ nos ⁊ solẽ opponimꝰ. qͦ lu¬
cem eius nob̾ tolerabiliorẽ reddamꝰ. Itaq
lux incorporea diuinitatis in nattira sua
inuisibilis. ut qͦ quo mͦ posset in nr̃a ui¬
deri substantia. infirmitatis nr̃ȩ uelam̃
id est humanã naturã assũꝑsit in uir¬
noua scilicet grã ⁊ singularis conferet᷑
tͥ. et ita ipse sp̃s sc̃s. cuius ẽ om̃ia bona
distribuere ⁊ conseruare: atq optimo
fine confirmare. unde uirtus altissimi
dr̃. obumbrabit. quasi umbraculũ uide¬
licet corpus humanũ de carne tua forma¬
bit splendori lucis ȩt̾nȩ. hoc ẽ di sapientie.
Et hoc fiet tibi. id ẽ ad imm̃sã głam tui.
quȩ p̃cet̾is illuminab̾is. Ideoq qđ na¬
scetur exte sc̃m. uocabitur filius dei.

Expanded text:
discipulis promittens adventum ejusdem Spiritus, ait: Vos autem sedete in civitate, quoadusque induamini virtute ex alto . Umbra vero fit a lumine et a corpore, cum quodlibet obumbraculi genus inter nos et solem opponimus, quod lucem ejus nobis tolerabiliorem reddamus. Itaque lux incorporea divinitatis, in natura sua invisibilis, ut quoquomodo posset in nostra videri substantia, infirmitatis nostrae velamen id est, humanam naturam assumpsit in virnova scilicet gratia et singularis conferetur tibi; et ita ipse Spiritus sanctus, cujus est omnia bona distribuere et conservare, atque optimo fine confirmare, unde virtus Altissimi dicitur: obumbrabit, quasi umbraculum videlicet corpus humanum de carne tua formabit splendori lucis aeternae, hoc est, Dei sapientiae, Et hoc fiet tibi, id est ad immensam gloriam tui, quae prae caeteris illuminaberis. Ideoque quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Fili
Abbreviated transcription (Latin):
tis ⁊ iustificationib dñi sine q̃rela. Magist̃.¬
In tedm qͥ uidet in corde ⁊ ñ fallit᷑ iusti
Nerant. s apud homines obꝓbriũ susti¬
nebant. quia lex steriles malecdixit. R m¬
tum. deinde iustificatio. In manda¬
tis dm̃ incedimꝰ: cum eis obedimꝰ. Cum uͦ
congrue iudicamꝰ: iustificationes eiꝰ tene¬
mus. Plena ẽ hȩc laudatio. quȩ genus in
maiorib. mores in ȩqͥtate: officium in sa¬
cerdotio. factũ inmandato. iudiciũ in
iustificatione cõprehendit. De hoc quod
adddit sine q̃rela: ait apłs ꝓuidentes bo¬
na ñ tantũ corã do. s etiã corã hõib. Et
eccłastes ne sis inqͥt multũ iustus. quia
plerunq iusticia durior hominũ q̃relã
q̃rimoniam uitat. Et ñ erat illis filius.
eo qͥd ee̾t elysabeth sterilis. & ambo pro

Expanded text:
stificationibus Domini sine querela. Ante Deum qui videt in corde et non fallitur, justi erant, sed apud homines opprobrium sustinebant, quia lex steriles maledixit. Ptum, deinde justificatio. In mandatis Domini incedimus, cum eis obedimus. Cum vero congrue judicamus, justificationes ejus tenemus. Plena est haec laudatio, quae genus in majoribus, mores in aequitate, officium in sacerdotio, factum in mandato, judicium in justificatione comprehendit. De hoc quod addit, sine querela, ait Apostolus: Providentes bona non tantum coram Deo, sed etiam coram hominibus . Et Ecclesiastes: Ne sis, inquit, multum justus ; quia plerumque justitia durior hominum querelam querimoniam vitat. Et non erat illis filius, eo
Abbreviated transcription (Latin):
breice. dña syriace. quia ⁊ lucẽ salutis
⁊ dñm mundo edidit. edocta ꝑ angłm.
cũ econtra sua su diaboli femina seducta.
peccati tenebras ⁊ seruitutẽ intulerit.
culata s nupta. Concipit nos uirgo. sed
sp̃u. parit nos uirgo sine gemitu. Et
ingressus angłs ad eã dixit. Aue gr̃a ple¬
na dñs tecũ. benedicta tu in mulierib.
rã plena erat uicioꝵ exclusione. ue¬
ritatis cognitione. uirtutis amore.
quȩ prima inter feminas uirginitatis
głosum munus obtulit deo. Dñs tecũ
in mente. dñs tecũ in utero. dñs tecũ in
auxilio. cuiꝰ templũ scm̃ es. Suꝑ om̃s
feminas benedicta ẽ. quã parit̃ angli ⁊
homines uenerant᷑ tanꝗͣ di matrẽ ⁊ uir¬
ginẽ. Quȩ cũ audisset turbata ẽ in ser

Expanded text:
braice; domina, Syriace, quia et lucem salutis braice; domina, Syriace, quia et lucem salutis et Dominum mundo edidit, edocta per angelum: cum econtra suasu diaboli femina seducta, peccati tenebras et servitutem intulerit. t immaculata, sed nupta. Concipit nos virgo, sed spiritu; paruit nos virgo sine gemitu. Et ingressus angelus ad eam, dixit: Ave, gratia plena. Dominus tecum; benedicta tu in mulieribus. Gratia plena erat in vitiorum exclusione, veritatis cognitione, virtutis amore: quae prima inter feminas virginitatis gloriosum munus obtulit Deo. Dominus tecum in mente, Dominus tecum in utero, Dominus tecum in auxilio, cujus templum sanctum es. Super omnes feminas benedicta est, quam pariter angeli et homines venerantur tanquam Dei matrem et virginem. Quae cum audisset, turb
Abbreviated transcription (Latin):
cesimo quinto die saluator tradit᷑ con¬
ceptus ⁊ passus. Iccirco angłi pͥuatis
nominib censent᷑. ut ꝑ uocabula qͥd¬
qͥd ministraturi ueniant ostendat᷑. Gabri¬
el gͦ di fortitudo dr̃. quia illũ nunciat.
qui aerias potestates debellaturꝰ erat.
Ob multas quippe causas uirgo des¬
ponsata fuit. Primo. quia cognata erat
ioseph. ut ꝑ eũ origo uirginis cognosce¬
retur. quia amboerant dedomo dauid.
⁊ moris ẽ scripturȩ femimnarũ genealo¬
giam ñ texere. Deinde ne uelut adulte¬
ra lapidaret᷑ a iudeis. t̃tio. ut in egyp¬
tum fugiens. solatiũ uiri et integritatiᷤᷤ
haberet custodiã. quarto. ne partus eiuᷤ
pateret diabolo. AobroSius¬
taq quia lubrica fama pudoris ẽ. no¬
luit dñs ortus sui fidẽ matris inuriis
astruere.s potis aliqͥs de suo ortu quã de
mat̾s pudore dubitare ꝑmisit. In qͦ et
impudicis uirginib occasio tollit᷑. nedi¬
cant matrẽ dñi fuisse infamatã. B eda.
Nt̾pretatur au̾t maria stella maris he¬

Expanded text:
 conceptus et passus. Idcirco angeli privatis nominibus censentur, ut per vocabula quid ministraturi veniant ostendatur. Gabriel ergo Dei fortitudo dicitur; quia illum nuntiat, qui aerias potestates debellaturus erat. Ob multas quippe causas virgo desponsata fuit. Primo, quia cognata erat Joseph, ut per eum origo virginis cognosceretur, quia ambo erant de domo David, et moris est Scripturae feminarum genealogiam non texere. Deinde, ne velut adultera lapidaretur a Judaeis. Tertio, ut in Aegyptum fugiens, solatium viri et integritatis haberet custodiam. Quarto, ne partus ejus pateret diabolo. Itaque quia lubrica fama pudoris est, noluit Dominus ortus sui fidem matris injuriis astruere; sed potius aliquos de suo ortu, quam de matris pudore dubitare permisit. In quo et impudicis virginibus occasio tollitur, ne dicant matrem Domini fuisse infamatam. BEDA. Interpretatur autem Maria, stella maris He
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc fiant. pro eo qđ ñ credidisti u̾bis
Imeis quȩ implebuntur in tẽpore suo.
Ingeli cũ ad nos ueniunt. sic exterius
implent ministĩum ut tam̃ nunquam
desint int̾ius ꝑ contemplationẽ. Mis¬
si ante dm sunt. quia quocũq ueniñ.
intra ipsũ currunt qui ubiq ẽ. Et
erat plebs expectans ⁊ achariã. & mi¬
rabantur qͦd tardaret ipse intẽplo.
E gressus autt̃ ñ poterat loqͥ ad ilos.¬

Expanded text:
c fiant, pro eo quod non credidisti verbis meis, quae implebuntur in tempore suo. Angeli cum ad nos veniunt, sic exterius implent ministerium, ut tamen nunquam desint interius per contemplationem. Missi, ante Deum sunt; quia quocunque veniunt, intra ipsum currunt qui ubique est. Et erat plebs exspectans Zachariam, et mirabantur quod tardaret ipse in templo. Egressus aut
Abbreviated transcription (Latin):
b altitudine ꝓmissoꝵ B eda.¬
hesitans. signũ querit. cui allocu¬
tio angłica sufficere debuerat. Unde
merito penã luit in taciturnitate quã
meruit. ut qui discredendo locutus ẽ.
iam tacendo credere discat. Et respon¬
dens angłs dixit ei. Ego sum gabriel
qui asto antedm. & missus sũ loqui ad
te. & hec tibi euangłrrare. Et ecce eris

Expanded text:
b altitudinem promissorum haesitans, signum quaerit, cui allocutio angelica sufficere debuerat. Unde merito poenam luit in taciturnitate quam meruit, ut qui discredendo locutus est, jam tacendo credere discat. Et respondens angelus, dixit ei: Ego sum Gabriel qui asto ante Deum, et missus sum loqui ad te, et haec tibi evan
Abbreviated transcription (Latin):
tum euis. Pulchre igitur ea die descensio
eius ꝑ angłm nunciat᷑. quia eiꝰ ꝑ legem
ascensio figurabat᷑. quia qui descendit ip¬
se ẽ & qui ascendit. Beda in trac̾tatu
de elect̾ione mathie. apostoli.
ummꝰ sac̾clos sorte queri iubebatur.
ut uerũ querendũ fuisse sacerdotẽ figu¬
raretur. donec ueniret qͥ ꝑ ꝓpriũ san¬
guinem intͦiuit semel in sc̃a. ȩt̾na redẽp¬
tione inuenta. Cuiꝰ hostia tẽpore paschȩ
ĩmolata. s die pentecostes sp̃u sc̃o in igne
apparente consũmata ẽ. Uet̾is enĩ erat
consuetudinis. acceptas do uictimas ce¬
lesti igne consumi. Donec gͦ ueritas cõ¬
pleretur: figurã licuit exerceri. Unde
est qđ mathias qui ante pentecosten or¬
dinatur sorte q̃ritur. septẽ uͦ diaconi qͥ¬

Expanded text:
tum ejus. Pulchre igitur ea die descensio tum ejus. Pulchre igitur ea die descensio ejus per angelum nuntiatur, qua ejus per legem ascensio figurabutur, quia qui descendit, ipse est et qui ascendit . Beda in tractatu de electione Matthiae apostoli: « Summus sacerdos sorte quaeri jubebatur, ut verum quaerendum fuisse Sacerdotem figuraretur, donec veniret qui per proprium sanguinem introivit semel in sancta, aeterna redemptione inventa . Cujus hostia tempore Paschae immolata, sed die Pentecostes Spiritu sancto in igne apparente, vere consumpta est. Veteris enim erat consuetudinis acceptas Deo victimas coelestis igne consumi. Donec ergo veritas compleretur, figuram licuit exerceri. Inde est quod Matthias, qui ante Pentecosten ordinatur, sorte quaeritur; septem vero diaconi
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudinẽ sac̾dotii sorte exiit. ut incen¬
sũ poneret ingressꝰ in templũ d̾m. ⁊ om̃is
multitudo erat ppłi orans foris hora in¬
censi. Cum ex precepto moysi uno sacer¬
dote decedente unus succed̾e uibebat᷑. tẽ¬
pore dauid statutũ ẽ. ut uicissim mini¬
strantes ꝑoctonos dies a sabbato usq ad
sabb̃um. tẽpore uicis suȩ singłi castimo¬
nie student nec int̾ea domũ suã tangent¬
Tacharias sorte exũt. ñ noua sed prisca.
illa uidłicet qua sucessit in uice abia. cũ
primo ad pontificatũ accedet. Hȩc sollen¬
nitas decima die septimi m̃sis a pascha¬
li mense. quã diem expiationis siue ꝓpi¬
ciationis uocant. celebrat᷑. quando solus
pontifex introibat in scdm tab̃̾naculum
cum sanguine. In quo significat᷑ in̾c sa¬
cerdos. qui impleta dispensatione carmꝰ¬
cȩlũ subiit. ut ꝓpiciũ nob̾ faceret patrẽ.
⁊ int̾pellaret ꝓ peccatis eoꝵ qͥ adhuc ꝓ fo¬
rib orantes expectant ⁊ diligunt aduen¬

Expanded text:
orte exiit ut incensum poneret, ingressus in templum Domini, et omnis multitudo populi erat orans foris hora incensi. Cum ex praecepto Moysi uno sacerdote decedente, unus succedere jubeatur, tempore David statutum est ut vicissim ministrantes per octonos dies, a Sabbato usque ad Sabbatum tempore vicis suae, singuli castimoniae studerent, nec interea domum suam tangerZacharias sorte exigit, non nova, sed prisca, illa videlicet qua successit in vice Abia, cum primo ad pontificatum accederet. Haec solemnitas decima die septimi mensis a paschali mense, quam diem expiationis sive propitiationis vocant, celebratur, quando solus pontifex introibat in secundum tabernaculum cum sanguine. In quo significatur Jesus sacerdos, qui, impleta dispensatione carPatrem, et interpellaret pro peccatis eorum qui adhuc pro foribus orantes exspectant, et diligunt adven
Abbreviated transcription (Latin):
uimus. nr̃m parit̃ & dĩ est. Et hoc ẽ qđ
ait. dimittet eos. non ad diabolũ. sed in
arbitrio suo.M.cc xtͦiI .R. cͦ x
Euntes aũt discipłi: fecer̃ sicut p̃egit
ilis m̃s. Soluentib aut̃ illis: dixer̃am̃

Expanded text:
vimus, nostrum pariter et Dei est, et hoc est quod vimus, nostrum pariter et Dei est, et hoc est quod ait, dimittet eos, non ad diabolum, sed in arbitrio suo. M. 208II R. 118 Euntes autem discipuli, fecerunt sicut praecepit illis Jesus. Solventib
Abbreviated transcription (Latin):
samariã quasi asinam: petrus cornelium
Qini uocantur apłi. bim mutunt᷑. quia
Caritas ñ ẽ in uno. Unde scͥptũ ẽ uȩ soli.
Duo educunt hebrȩos de egypto. duo por¬
tant botrum de sc̃a terra. ut semꝑ p̃positi
ungant oꝑi scientrã. duo mandata de
duab tabulis ꝓferant. duob fontib ablu¬
antur & abluant. & duob uectib arcam
dñi portent. & int̾ duo cherubin dñm
cognoscant. sp̃u et mente psallentes. Sol
diceretur. Quȩcunq solueritis in tra: eruñ
soluta & in cȩlis. Aliem alligant ut possi¬
onfestim dimittet eos. dñs uidłicet qui
iure creationis desiderat. ut om̃is crea¬
tura suo seruitio mancipet᷑. Primo hoĩes
uocant᷑ ꝑ doctͥnam & miracula apłorũ.
deinde dimittit eos dñs in arbitrio suout
uł in fide qua uocati sunt remaneant. uł
in antiquas consuetudines redeant. iu¬
dei uidelicet in suas suꝑstitiones. gente ᷤᷤ¬
uͦ in spurcicias suas. Nam qd uocati su¬
mus dĩ ẽ. qđ aũt digne inuocatione ui¬

Expanded text:
elium Bini vocantur apostoli, bini mittuntur; quia charitas non est in uno. Unde scriptum est: Vae soli . Duo educunt Hebraeos de Aegypto, duo portant botrum de sancta terra, ut semper praepositi jungant operi scientiam, duo mandata de duabus tabulis proferant, duobus fontibus abluantur et abluant, et duobus vectibus arcam Domini portent, et inter duo cherubim Dominum cognodiceret: « Quaecunque solveritis in terra erunt soluta et in coelis . » Alieni alligant ut possionfestim dimittet eos Dominus, » videlicet qui jure creationis desiderat ut omnis creatura suo servitio mancipetur. Primo homines vocantur per doctrinam et miracula apostolorum, deinde dimittit eos Dominus in arbitrio suo, ut vel in fide qua vocati sunt remaneant, vel in antiquas consuetudines redeant, Judaei videlicet in suas suvero in spurcitias suas. Nam quod vocati sumus, Dei est; quod autem digne in vocatione vi
Abbreviated transcription (Latin):
mus aũt abaliis. ut intelligas filiũ uidẽ
a patre. a qͣ bt̃ id ipsũ qdđ ẽ. i dõ sic det̾mi¬
nat. Qd̃ udit id÷ cognouit. & audiuit
hoc ẽ ã patre intellexit: hoc ꝓ testatur.
Qui accipit eiꝰ testimonium: n signauit
quia ds ueraxest. Al Bin
ignauit hoc ẽ signũ posuit ipse xp̃e
in corde eius. quasi singulare & speci¬
ale aliquid. se c̾e dm̃ uerum. qui missus
est nobis a patre dõ. Unde sequit᷑. Quẽ
enim misit ds̃. uerba dĩ loquitur. Nonenĩ
ad mensurã dat ds sp̃m. Auoustuiu es.

Expanded text:
mus autem ab aliis: ut intelligas Filium videre mus autem ab aliis: ut intelligas Filium videre a Patre, a quo habet id ipsum quod est, ideo sic determinat. Quod vidit, id est cognovit; et audivit, hoc est, a Patre intellexit, hoc testatur. Qui accipit ejus testimonium signavit, quia Deus verax est. ALBINUS. Signavit, hoc est, signum posuit ipse Christus in corde ejus, quasi singulare et speciale aliquid, se esse Deum verum, qui missus est nobis a Patre Deo. Unde sequitur: Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur. Non enim ad mensu
Abbreviated transcription (Latin):
id t̾renus. deterra ẽ & de t̾ra loquit᷑. hoc
est. & terrentis ẽ. ⁊ t̾rena sapit & dicit. Et
nemo talis. id÷ terrenꝰ ꝑsistens. accipit
testimoniũ filiĩ dĩ. Animalis enĩ homo:
ñ ꝑcipit ea quȩ sunt sp̃s di. Hinc ẽ quod
paulus ait. Primꝰ homo de t̾ra terrenus.
Qualis t̃renus tales & terrem. id÷ morta¬
les a mortali. & pena inobedientiȩ dam¬
nati. insi gr̃ã celi remediũ sit contͣ. Hanc
quippe damnationẽ paulo post uocat
euangłista iram dĩ. suꝑ meredulos ma¬
nentem. Qd dr̃ qui de cęlo uenit. exponit
illud qͥ desursũ uenit. ut ꝑ sursũ intelli¬
gatur celũ. Qui de celouenit in mundũ.
unde psalmista. a sũmo celo egressio eiꝰ.
qđ in ymno sic explanat᷑. egressus eius
ã patre. suꝑ om̃s est. ut pote celestis. patͥ
equalis. Et quia cęlestis ẽ: uera ⁊ celestia
docet. Et hoc ẽ qd̾ sequit᷑. Et qd uidit. cui
om̃ia truda ⁊ aꝑta st̃. hoc testatur. Sed
quia uidere quodãmͦ a nob̃ ꝓcedit. audi¬

Expanded text:
st terrenus, de terra est, et de terra loquitur, hoc est, et terrenus est, et terrena sapit ac dicit. Et nemo talis, id est terrenus persistens, accipit testimonium Filii Dei, animalis enim homo non percipit ea quae Dei sunt . Hinc est quod Paulus ait: Primus homo de terra terrenus. Qualis terrenus, tales et terreni , id est, mortales a mortali, et poenae inobedientiae damnati, nisi gratia coeli remedium sit contra. Hanc quippe damnationem paulo post vocat evangelista iram Dei super incredulos manentem. Quod dicitur, qui de coelo venit, exponit illud, qui de sursum venit, ut per sursum intelligatur coelum. Qui de coelo venit in mundum. Unde Psalmista: A summo coelo egressio ejus , quod in hymno sic explanatur: Egressus ejus a Patre, super omnes est, utpote coelestis, Patri aequalis. Et quia coelestis est, vera et coelestia docet. Et hoc est quod sequitur: Et quod vidit, cui omnia nuda et aperta sunt, hoc testatur. Sed quia videre quodammodo a nobis procedit, audi
Abbreviated transcription (Latin):
hannẽ stantẽ. Nonsum inqͥt dignꝰ corri¬
giam calciam̃ti eius soluere. Om̃is eccła
iurgo appellata ẽ. Diuersa enim dona
dei sunt. ut qui castitatẽ ñ ht̃ corporis.
castitatẽ habeat animȩ. Quȩ aũt est
mentis uirginitas: Integra fides. solida
spes. sincera caritas. De castitate ȩccłȩ.¬
dicit apłs. Desponsaui enimuos um ui¬
ro uirginẽ castam exhibere xp̃o. Spon
ta sponsi. Unde dicit. Hoc gͦ gaudium
me aũt acciꝑe. Iilum oportet głificari. me
¶autem confiteri. Magister
ama xp̃i creuit postquã amortuis re¬
surrexit. fama iob̃is minuta ẽ. postꝗͣ. cre¬
in rei attestat᷑ qͦd ioħes natus est de
tatur. Qui defursum uenit. supra om̃s ẽ.
Qui est de terra. de terra ẽ ⁊ de terra loqͥt᷑.¬

Expanded text:
stantem. Non sum, inquit, dignus corrigiam calceamenti ejus solvere. Omnis Ecclesia virgo appellata est. Diversa enim dona Dei sunt, ut qui castitatem non habet corporis, castitatem habeat animae. Quae autem est mentis virginitas? Integra fides, solida spes, sincera charitas. De castitate Ecclesiae ait Apostolus: Desponsavi enim vos uni viro virginem castam exhibere Christo . Sponsa ta sponsi. Unde dicit: Hoc ergo gaudiume autem accipere. Illum oportet glorificari, me autem confiteri. Fama enim Christi crevit, postquam a mortuis resurrexit. Fama Joannis minuta est, postquam crei rei attestatur, quod Joannes natus est dectatur. Qui de sursum venit, supra omnes est. Qui est de terra, de terra est, e
Abbreviated transcription (Latin):
TCUM TRANSIRETINDe
i̾c: uidit hominẽ sedentẽ ad
theloneũ Matheum nomine:
& ait illi. Sequere me. Et sur¬
gal nominat᷑. Ad theloneũ id ÷ ad curã
dispensationẽq uectigaliũ sedebat ꝑti¬
naciter lucris inhians. matheus qui & le¬
ui dictus ẽ. binomius enim fuit. leronimꝰ

Expanded text:
cum transiret inde Jesus, vidit hominem sedentem ad telonium, Matthaeum nomine, et ait illi: Sequere me, et sur vectigal nominatur. Ad telonium, id est ad curam dispensationemque vectigalium sedebat, pertinaciter lucris inhians Matthaeus, qui et Levi dictus est. Binomius enim fuit. BEDA in
Abbreviated transcription (Latin):
id credet in xp̃m. qui lux ẽ mundi. ydo¬
lorum cultus & quelibet pessima oꝑa sui
umbra mortis. quia significant anime
mortẽ sicut umbra significat aliqd̾ corpꝰ¬
TCIRCUIBAT M̾c totã

Expanded text:
 crederet in Christum, qui lux est mundi . Idolorum cultus et quaelibet pessima opera sunt umbra mortis, quia significant animae mortem, sicut umbra significat aliquod corpucircuibat Jesus tota
Abbreviated transcription (Latin):
ta salin. quia aque multȩ erant illie. et
adueniebant & baptizabant᷑. A. xXU.¬
fuerat in carcerẽ iohannes. Augustinꝰ:¬
non locus ẽ ubi aquȩ abundant. Sa¬
lm uͦ oppidum ẽ. ultra iordanẽ sitũ.
ubiolim melchisedech regnauit. Suo
hannes nullũ baptizasset pret̃ dñm. di¬
ceretur qd̾ melior fuisset eius baptismus
baptismo dñi qui multos bapti ⁊ auit.

Expanded text:
lic. Et adveniebant et baptizabantur. A. 26Ifuerat in carcerem Joannes. AUGUST. Aenon, locus est ubi aquae abundant. Salim vero oppidum est juxta Jordanem situm, ubi olim Melchisedech regnavit . Si Joannes nullum baptizasset praeter Dominum, diceretur quod melior fuisset ejus baptismus baptismo Domini, qui multos baptizavit.
Abbreviated transcription (Latin):
stinus Seleutianȩ fãmulȩ dĩ. in ca epła.
Lectis litteris tuis de salute ues tra.
trunq de dño scriptum ẽ. & quia
baptizabat plusquã ioħes. & quia
ipse ñ baptizabat s discipłi eiꝰ. ut intelli¬
geremꝰ et ipsũ quidẽ baptizasse p̃sentia
ꝑtinete minstium. Reliqͥo dñs iudeã.
in qua pharisȩi increduli. quoꝵ consilio
iohes captus ẽ. qui etiã cogitabant eũ
ꝑsequi. ꝓpt̾ baptisma ipsius qͦd cresce¬
bat & quia ꝑ doc̾trinã eius legem intelli¬
gebant euacuari. Paucis itaq de iudaico
popło electis. reliquit incredulos. legis lit¬
teram sequentes. quȩ neminẽ ad ꝑfectum

Expanded text:
stinus Seleucianae famulae Dei in ea epistola: Lectis litteris tuis de salute vestra, tem de domino scriptum est, et quia baptizabat plus quam Iohannes et quia ipse non baptizabat sed discipuli eius, ut intellegeremus et ipsum quidem baptizasse praesentipertinere ministerium. Reliquit Dominus Judaeam, in qua Pharisaei increduli, quorum consilio Joannes captus est, qui etiam cogitabant eum persequi propter baptisma ipsius quod crescebat, et quia per doctrinam ejus, legem intelligebant evacuari. Paucis itaque de Judaico populo electis, reliquit incredulos, legis litteram sequentes, quae neminem
Abbreviated transcription (Latin):
magnam. Et sedentib in regione umbre
mortis. lux orta ẽ eis. Raban¬
redicauit in finib ⁊abulon ⁊ nepta¬
lim. ubi pͥma captiuitas isrł fuerat
ab assyriis. ex his duab tͥbub ñ nullos
uocauit apłõs unde in psalmo. Princi¬
pes zabulon: pͥncipes neptalim. Terrã
rabulon intellige galilȩam. quȩ ẽcircaty¬
beriadẽ ⁊ stagnũ genesareth: & hec uia
maris ẽ.cũ sit iuxta stagnũ. Terra ũ in qͣ
tbus neptalim uicina tyriis. galilea gen¬
tium dicta ẽ: postquã salomon in ea ui¬
ginti ciuitates dedit yram regi tyri. de
sorte tribus neptalim. Magn ter¬
ic gͦ lege. Terra neptalim galileȩ gent̃
hoc ẽ quȩ ẽ ingalilȩa. uel que ẽ ipsa ga¬
lilea gentium & q̃ ẽuia maris ultra ior

Expanded text:
ra mortis, lux orta est eis . Praedicavit in finibus Zabulon et Nephthali, ubi prima captivitas Israel fuerat ab Assyriis, et ex his duabus tribubus nonnullos vocavit apostolos. Unde in psalmo; Principes Zabulon, et principes Nephthali . Terram Zabulon intellige Galilaeam, quae est circa Tiberiadem et stagnum Genezareth, et haec via maris est, cum sit juxta stagnum. Terra vero in qua tribus Nephtali vicina Tyriis, Galilaea gentium dicta est, postquam Salomon in ea viginti civitates dedit Hiram regi Tyri de sorte tribus Nephthali. Sic ergo lege: Terra Nephthali Galilaeae gentium, hoc est, quae est in Galilaea, vel quae est ipsa Galilaea gentium, et quae est via maris
Abbreviated transcription (Latin):
mo sapientiȩ alii sermo scientiȩ sccłm eun¬
dem sp̃m. alii fides in eodẽ sp̃u. & cetera.
Unieo autem filio incarnato dat ñ ad men¬
furam. qua re ñ nͥ uerba dei loquitur:
ualis gͦ ipse cȩlestis ẽ. tales ab eo cȩ¬
lestes fiunt. id ꝑ obȩdientẽ obȩdien¬
tes. ꝑ mimortalẽ immortales. Inde ẽ qd̾
sequitur. A.XXXI.
ui credit in filiũ. habet uitã ȩt̾nã.
Qui aũt meredulus ẽ filio. ñ uidebit ui¬

Expanded text:
mo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem Spiritum, alii fides in eodem Spiritu , et caetera. Unico autem Filio incarnato dat non ad mensuram, quare nonnisi verba Dei loquitur. Qualis ergo ipse coelestis est, tales ab eo coelestes fiunt, id est, per obedientem obedientes, per immortalem immortales. Inde est quod sequitur. A. 31X Qui credit in Filium, habet vitam aeternam. Qui autem incredulus est Filio, n
Abbreviated transcription (Latin):
oculte q̃ etiã in humana facie relticebat.
sequi scilicet imitari. sequitur cũ ñ tam
gressu quã affectu. Reliquit enĩ ꝓpria
qui raꝑe solebat aliena. & contempsit ꝑi¬
culum qd̾ euenire poterat ei a principib.
quia uectigaliũ rationes incompositae
reliquisset. Ostendit᷑ itaq in matheo qͥ
publicanus erat. nullũ de salute debere
desꝑare si conu̾tatur. Beda in omelia.
ublicam nanq uocant᷑ qui uł publi¬

Expanded text:
occultae, quae etiam in humana facie relucebat, aciter sequi, scilicet imitari, sequitur eum non tam gressu, quam affectu. Reliquit enim propria, qui rapere solebat aliena; et contempsit periculum quod ei evenire poterat a principibus, quia vectigalium rationes incompositas reliquisset. Ostenditur itaque in Matthaeo qui publicanus erat, nullum de salute debere desperare, si convertatur. BEDA in homilia.  Publicani namque vocantur qui vel publi
Abbreviated transcription (Latin):
& ananias & saphira. et multi alii abier̃
retro. antequã barnabas & paulus ad
gentium apłatum fuissent segregati. Et
uenerunt & impleuer ambas nainicula :
ita ut pene mergerent᷑. Hec impletio:
usq in finẽ scłi crescit. Mergunt᷑ hoc
ẽ in submersione p̃muntur. ñ enim st̃
submersȩ sed ꝑiclitatȩ. Unde apłs. In no¬
uissimis dieb erunt tempora ꝑiculo sa:
& homines se ipsos amantes. Mergi gͦ
naues. id ÷ homines in scłm relabi. quos
petrus adhuc in infirmitate positus de¬
monstrat his uerbis.L.xxxi¬
d̾ cum uideret symon petrꝰ. ꝓcidit
ad genua uĩu dicens. Exiame. qi

Expanded text:
et Ananias et Saphira, et multi alii abierunt et Ananias et Saphira, et multi alii abierunt retro, antequam Barnabas et Paulus ad gentium apostolatum fuerint segregati. Et venerunt, et impleverunt ambas naviculas, ita ut mergerentur. Haec impletio usque ad finem saeculi crescit. Merguntur, hoc est, in submersione premuntur: non enim sunt submersae, sed periclitatae. Unde Apostolus: « In novissimis diebus erunt tempora periculosa, et homines seipsos amantes . » Mergi ergo naves est homines in saeculum relabi, quos Petrus adhuc in infirmitate positus demonstrat his verbis: « Quod cum videret Simon Petrus, procidit ad genu
Abbreviated transcription (Latin):
ritam latentẽ Et respondens symon:
dixit illi. Preceptor. ꝑ totam noctẽ labo¬
rantes nichil cepimus. in uerbo autem
tuo laxabo rete. Beda.
isi dñs cor illustrauerit auditorũ.
doctor in nocte laborat. Nisi in gr̃a su¬
ꝑna laxatȩ fuerint disputationes. fru¬
stra predicator iaculatur uoces. quia fi¬
des ñ uerbi sapientia ꝓuenit. s munere
diuino. Et cum hoc fecissent. concluse¬
runt piscium multitudmẽ copiosam.
Rumpebat᷑ aut rete eoꝵ. R ete rumpe¬
batur. quia nunc ad confessionẽ fidei tot
cumelectis etiam reꝓbi intrant. ut heresib
cedam scindant. Rumpit᷑ rete s ñ labit᷑
piscis. quia suos dñs etiam int̾ ꝑsequen¬
tium scandala seruat. Et innuert̃ socus
qͥ erant in alia naur: ut uenirent & ad¬
iuiuarent eos. Alia nauis ẽ ȩccła degenti¬
b quia ñ sunt de iudȩa tot credituri. qͦt
ad uitam et̃nam st̃ predestinati. Rete eniꝰ
rumpit᷑ in ȩccła circuncisionis. qm̃ iudas
ꝓditor ⁊ symon magus pisces neqͥssimi.

Expanded text:
ondens Simon, dixit illi: Praeceptor, per totam noctem laborantes, nihil cepimus; in verbo autem tuo laxabo rete. BEDA. Nisi Dominus cor illustraverit auditorum, doctor in nocte laborat. Nisi in superna gratia laxatae fuerint disputationes, frustra praedicator jaculatur voces; quia fides non verbi sapientia provenit, sed munere divino. Et cum hoc fecissent, concluserunt piscium multitudinem copiosam. Rumpebatur autem rete eorum. Rete rumpebatur, quia nunc ad confessionem fidei tot cum electis etiam reprobi intrant, ita ut haeresibus Ecclesiam scindant. Rumpitur rete, sed non labitur piscis, quia suos Dominus etiam inter persequentium scandala servat. Et annuerunt sociis qui erant in alia navi, ut venirent et adjuvarent eos. Alia navis, est Ecclesia de gentibus; quia de Judaea non sunt tot credituri, quot ad vitam aeternam sunt praedestinati. Rete enim rumpitur in Ecclesia circumcisionis, quoniam Judas proditor et Simon Magus, pisces nequissimi,