comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sed fidelis : Et cũ ille exclamaret tactis uulnerũ locis & diceret. dns̃¬
ms & dis̃ is. increpat᷑ x dicit᷑ ei : quia uidisti credidisti : Quare. nisi
quia ꝓpheta in patria sua honorẽ ñ habet: quia uero apđ̃ aliengenas
ꝓpheta iste honorẽ habet. quid sequit᷑. Beati qui ñ uident & credunt.
Praedicti sumus nos: & qđ dñs ante laudauit. & implere ĩ nobis digna¬
tus ẽ. Uider̃ aqui crucifixer : palpauer̃. & sic pauci credider. Non ui¬
dimus non contrectauimus: audiuimus. credimꝰ. fiat in nobis. ꝑfici¬
atur in nobis beatitudo quã ꝓmisit. Et quia hic patriae ipsius pͣlati
sumus & in futuro scło : quia ꝓramis fractis inserti sumus. hos enĩ
ramos se fracturũ eẽ monstrabat. & hunc oleastrũ inserturũ : quan¬
do cõmotus centurionis fide qui ei dix̃. nonsũ dignus ut subtectũ meũ
intres. sed tantũ dic uerbo & sanabit᷑ puer meus. Nã & ego homosũ

Expanded text:
sed fidelis; et cum ille exclamaret, tactis vulnerum locis, et diceret, Dsed fidelis; et cum ille exclamaret, tactis vulnerum locis, et diceret, Ds meus: increpatur et dicitur ei, Quia vidisti, credidisti. Quare, nisi quia propheta in patria sua honorem non habet? Quia vero apud alienigenas propheta iste honorem habet, quid sequitur? Beati qui non viderunt et crediderunt . Praedicti sumus nos; et quod Dominus ante laudavit, et in nobis implere dignatus est. Viderunt qui crucifixerunt, palpaverunt, et sic pauci crediderunt: nos non vidimus, non contrectavimus, audivimus, credidimus. Fiat in nobis, perficiatur in nobis beatitudo quam promisit; et hic, quia patriae ipsius praelati sumus; et in futuro saeculo, quia pro ramis fractis inserti sumus. 5. Hos enim ramos se fracturum esse monstrabat, et hunc oleastrum inserturum, quando commotus Centurionis fide, qui ei dixit, « Non sum dignus ut sub tectum meum intres; sed tantum dic verbo, et sanabitur puer meus: nam et ego homo sum
Abbreviated transcription (Latin):
credider : Popło dĩ loquor : tã multi credimus. Q ua signa uidimus. il
uel sunt similes galilȩis nos similes. sa maritanis. Euãgeliũ audiuimus:
euageliũ consensimus. ꝑ euageliũ in xpm̃ credidimus. Nulla signa uide¬
mus: nulla exigimus. ꝗ uã uis enĩ unus deduoͬcĩ electis & scis: tam̃ is¬
rahelita fuit. degente scilicet dnĩ : thomas ille qui in loca uulnerũ
digitos mittere cupiebat: sic eũ arguit dns. quomodo istũ regulũ. huic
dixit. nisi signa & ꝓdigia uideritis non creditis. illi autẽ dixit. quia
uidisti credidisti. Ad galilaos uenerat post samaritanos: qui sermo¬
ni eius crediderant. A pđnos nulla miracula fecerat. quos sirmos in
fi de. securus cito dimiserat: quia diuinitatis p̃sentia ñ dimiserat. Ergo
quando dicebat dñs thomae. ueni mitte mant & noli eẽ incredulus

Expanded text:
crediderunt. Populo Dei loquor: tam multi credidimus, quae signa vidimus? Illcrediderunt. Populo Dei loquor: tam multi credidimus, quae signa vidimus? Illei fuerunt vel sunt similes Galilaeis; nos similes illis Samaritanis. Evangelium audivimus, Evangelio consensimus, per Evangelium in Christum credidimus; nulla signa vidimus, nulla exigimus. 4. Quamvis enim unus ex duodecim electis et sanctis, tamen Israelita fuit, de gente scilicet Domini, Thomas ille, qui in loca vulnerum digitos cupiebat mittere. Sic eum arguit Dominus quomodo istum regulum. Huic dixit, Nisi signa et prodigia videritis non creditis: illi autem dixit, Quia vidisti, credidisti. Ad Galilaeos venerat, post Samaritanos qui sermoni ejus crediderant, apud quos nulla miracula fecerat, quos firmos in fide securus cito dimiserat, quia divinitatis praesentia non dimiserat. Ergo quando dicebat Dominus Thomae, Veni, mitte manum tuam, et noli esse incredulus,
Abbreviated transcription (Latin):
erat dni : quia ibi nutritus ẽ. Nunc uero quia portendit aliquid res
illa : non enĩ sine causa dicta sunt ꝓdigia nsi quia aliquid portendunt.
Prodigiũ enĩ appellatũ ẽ. quasi ꝓdiciũ: qđ porro dicat. qđ porro signisi¬
cat. & aliquid suturũ eẽ portendat. Quia ergo aliquid illa om̃a por¬
tendebant: aliquid illa om̃a p̃dicebant. Faciamus nos modo patriã dñi
quã coepit intra. faciamus ergo patriã dni. popłm iudȩorũ. Ecce inpa¬
tria sua honore non habet. Modo attende iudȩorũ turbas. attende iã
gentẽ illã. disꝑsã toto orbe trarũ & euulsã radicib: suis. Ađ tenderamos
fractos concisos, disꝑsos aridos. Q uib: fractis inseri meruit hole aster
Vide turbã iudȩorũ. Quid dicit modo: quẽ colitis. quẽ adoratis. Fr̃ nr̃
erat. Et nos respondeamus. Propheta in patria sua: honorẽ non habet

Expanded text:
erat Domini, quia ibi nutritus est: nunc vero quia portendit aliquid res erat Domini, quia ibi nutritus est: nunc vero quia portendit aliquid res illa; non enim sine causa dicta sunt prodigia, nisi quia aliquid portendunt: prodigium enim appellatum est quasi porrodicium, quod porro dicat, porro significet, et aliquid futurum esse portendat: quia ergo aliquid illa omnia portendebant, aliquid illa omnia praedicebant, faciamus modo nos patriam Dominquam accepit in terra; faciamus ergo patriam Domini populum Judaeorum. Ecce in patria sua honorem non habet. Modo attende Judaeorum turbas, attende jam gentem illam dispersam toto orbe terrarum, et evulsam radicibus suis; attende ramos fractos, concisos, dispersos, aridos, quibus fractis inseri meruit oleaster : vide turbam Judaeorum, quid dicit modo? Quem colitis, quem adoratis, frater noster erat. Et nos respondeamus, Propheta in patria sua honorem non habet.
Abbreviated transcription (Latin):
euã gelista testimonio narrationis sua ostendit : quia ñdũ crediderat
qui uenire ad domũ suã dm̃ cupiebat. adsanandũ siliũ eius. Nã postea quã
ci nunciatũ ẽ sanee filiũ eius &inuenit ea hora sanatũ qua hora dñs
dicerat. uade filius tuus uiuit.: & credidit inquit ipsȩ & domusoceius
tota. Siergo propt̾ea credidit ipse & domus eius tota. quia nunc¬
atus e ei silius enis sanuste comparaut hora nunciartis hora pͥnunciantis¬
quando rogabat : ñdũ credebat. Samaritani nullũ signũerpectauerant:
uerbo eius tantũ modo crediderant. Ciues autẽ eius: audire meruer̃.
Misi signa & prodigia uideritis: non creditis. Et ibi tam̃ facto tanto mi¬
raculo : non credidit nisi ipse & domus eius. Ad solũ sermone credider̃
plures samaritani : Ad illud miraculũ. sola illa domus credidit. ubi fac¬
tuł ẽ. Quid igitur fr̃s. quid nobis cõmendat ds̃. Tunc galilea iudȩa patria

Expanded text:
Evangelista testimonio narrationis suae ostendit quia nondum crediderat, Evangelista testimonio narrationis suae ostendit quia nondum crediderat, qui venire ad domum suam Dominum cupiebat, ad sanandum filium ejus. Nam posteaquam ei nuntiatum est sanum esse filium ejus, et invenit ea hora sanatum, qua hora Dominus dixerat, Vade, filius tuus vivit; et credidit, inquit, ipse, et domus ejus tota. Si ergo propterea credidit ipse et domus ejus tota, quia nuntiatus est ei filius ejus sanus, et comparavit horam nuntiantium horae praenuntiantisquando rogabat, nondum credebat. Samaritani nullum signum exspectaverant, verbo ejus tantummodo crediderant. cives autem ejus audire meruerunt, Nisi signa et prodigia videritis, non creditis; et ibi tamen facto tanto miraculo, non credidit nisi ipse et domus ejus. Ad solum sermonem crediderunt plures Samaritani: ad illud miraculum sola illa domus credidit, ubi factum est. Quid igitur, fratres, quid nobis commendat Dominus? Tunc Galilaea Judaeae patria
Abbreviated transcription (Latin):
galileã. x uenit inciuitatẽ chana galil&ee. ubi a quã uinũ fecit. Ibi autẽ
quando aquã inuinũ conuertit: sicut scribit ipse ioħs credider̃ meũ
Factũ ẽ tãmagnũ miraculũ: & non in eũ credider̃. nisi discipuli eius
Hanc ciuitatẽ galile&e modo repetiuit Et ecce quidã regulus. cuius filius
infirmabat᷑ capharnaũ uenit adeũ: & rogare coepit ut descenderet
ad illã ciuitatẽ uel domũ. & sanaret siliũ eius. Incipiebat enĩ mori inquit¬
uirogabat. non credebat. ꝗuid ame expectas audire . dnm̃ interroga : quid
deillo senserit. Rogatus eni talia respondit. Nisi signa & prodigia uideri¬
tis ñ creditis. Arguit hominẽ inside trepidũ aut frigidũ. aut omnino
nullius fidĩ: sed teptare cupientẽ de sanitate filu sui. qualis eet̃ ap̃s quis
eet quantũ posset . Uerba enĩ rogantis audimus: cordis fidentis ñ uidemus
Sed ille pronuntiauit. qui & uerba audiuit : & cor inspexit. Peniq & ipse

Expanded text:
Galilaeam, et venit in civitatem Canam Galilaeae, ubi aquam vinum fecit. Ibi autem quando aquam in vinum convertit, sicut scribit ipse Joannes, credideruntFactum est tam magnum miraculum, et non in eum crediderunt nisi discipuli ejus. Hanc civitatem Galilaeae modo repetivit. Et ecce quidam regulus, cujus filius infirmabatur, venit ad eum, et rogare coepit ut descenderet, ad illam civitatem vel domum, et sanaret filium ejus; incipiebat enim mori. Qui rogabat, non credebat? Quid a me exspectas audire? Dominum interroga quid de illo senserit. Rogatus enim talia respondit: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis. Arguit hominem in fide tepidum, aut frigidum, aut omnino nullius fidei: sed tentare cupientem de sanitate filii sui, qualis esset Christus, quis esset, quantum posset. Verba enim rogantis audivimus, cor diffidentis non videmus: sed ille pronuntiavit, qui et verba audivit et cor inspexit. Denique et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
facis ex iniqͦ iustũ. quare mihi loqueris. sinon facis exiniqͦ iustũ cx
obteꝑa uero : si tibi credidero. Uolentes ergo credi sibi. om̃s qui insti¬
tuerłnt alicuius &iã falsȩ religiais sectã: negare istã resurrecti¬

Expanded text:
facis ex iniquo justum, quare lofacis ex iniquo justum, quare loobtemperavero, si tibi credidero. Volentes ergo credi sibi omnes qui instituerunt alicujus etiam falsae religionis sectam, negare istam resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
stat & audit euĩ. & gaudio gaudet ꝓpt̾ uocẽ sponsi. non ꝓpt̃ uocẽ suã
negarent & dicerent: quia ista solaẽ resurrectio quȩ sit ꝑsidẽ. Cuius
resurrechionis modo dñs fecit cõmemorationẽ. & in flãmauit nos. qͥa
quidẽ mortui audiunt uocẽ filii dĩ & uiuent. Non eorũ quiaudie¬
rint. alii morient᷑ & alii uiuent. sed onĩs qui audierint uiuent: qui a
om̃is qui oboedierint uiuent. Ecce uidemus resurrectionẽ mentis. Non
ergo annuntiamus deside resurrectionẽ carnis: nisi tu dnẽ iħu diceri
ea quȩ opponaꝰ contradictorib. Onĩs enĩ sectȩ quȩse aliquã religionẽ
hominib inserere pra supserłit iñ negauer̃ istã m̃tiũ resurrectionẽ. ne
diceretur eis. sinon resurget anima quare nihil loqueris: quid imme
facere iis. siñ facis exteriore meliore. Quare mihi loqueris siñ

Expanded text:
stat et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi , non propter vocem suam; stat et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi , non propter vocem suam; negarent, et dicerent quia ista sola est resurrectio quae fit per fidem. Cujus resurrectionis modo Dominus fecit commemorationem, et inflammavit nos, quia quidam mortui audient vocem Filii Dei, et vivent. Non eorum qui audierint alii morientur, et alii vivent; sed omnes qui audierint vivent, quia omnes qui obedierint vivent. Ecce videmus resurrectionem mentis: non ergo amittamus fidem de resurrectione carnis. Et nisi tu, Domine Jesu, dixeris eam, quem opponemus contradictoribus? Omnes enim sectae, quae se aliquam religionem hominibus inserere praesumpserunt, non negaverunt istam mentium resurrectionem: ne diceretur eis, Si non resurgit anima, quare mihi loqueris? quid in me facere vis? si non facis ex deteriore meliorem, quare loqueris? si non
Abbreviated transcription (Latin):
ego pater uita manet & silius uita: Pater uita insemet ipso non afilio:
ipso. Nec minorẽ genuit filiũ : qui crescendo fieret &qualis.
Non enĩ ad sui ꝑfectionẽ adiutus ẽ. tẽpore: ꝑ quẽ ꝑfectũ creata sunt omã
Ante om̃a tẽpora. patri coat̾nus ẽ. Non enĩ umquã pater. sine filio: dett̃¬
nus autẽ pat̃: ergo coȩtnus & filius. Quidtu anima : mortua eras : ami¬
seras uitã. Audi patrẽ ꝑfiliũ. Surge. recpe uitã: ut in eo
recipias uitã quã ñ habes inte : qui habet uita insemet ipso. Tliuisicat
ergo te pater & silius. & agitur prima resurrectio. Quando resurgis ad par¬
ticipandd uitã quȩtu ñ es & participando efficeris uiuens : Resurge amor¬
semet ipso : non sicut pat̃ suscitat mortuos & uiuificat. sic & filius quos
uellet uiuficaret. Quid ergo deilla resurrectione corporis: nã isti qui
audiunt & uiuunt: Vnde nisi audiendo uiuunt. Amicus aut̃ sponsi

Expanded text:
ergo Pater vita, manet et Filius vita: Pater vita in semetipso, non a Filio; ergo Pater vita, manet et Filius vita: Pater vita in semetipso, non a Filio; ipso. Nec minorem Filium genuit, qui crescendo fieret aequalis. Non enim ad sui perfectionem adjutus est tempore, per quem perfectum creata sunt tempora. Ante omnia tempora Patri coaeternus est. Non enim unquam Pater sine Filio: aeternus autem Pater est; ergo coaeternus et Filius. Quid tu, anima? Mortua eras, amiseras vitam, audi Patrem per Filium. Surge, recipe vitam; ut in eo recipias vitam quam non habes in te, qui habet vitam in semetipso. Vivificat ergo te Pater, et Filius; et agitur prima resurrectio, quando resurgis ad participandam vitam quod tu non es, et participando efficeris vivens. Resurge a morsemetipso, non sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vellet vivificaret. 14. Quid ergo de illa resurrectione corporis? Nam isti qui audiunt et vivunt, unde, nisi audiendo, vivunt? Amicus enim sponsi
Abbreviated transcription (Latin):
uero & qđ filius ẽ. propt̃ patrẽ ẽ.: & qđ ẽ apitreẽ. Hoc ergo dix̃. Uitã dedit
filio: ut eã haberet insemet ipso. Iaquã diceret. Pater quiẽ uita insemet¬
ipso. genuit filiũ: quiẽ uita insemet ipso. Pro eo eni qđ genuit: uoluit
in telligi dedit. Taquã si diceremus cinquã dedit tibi dr̃ eẽ: cin deditut eses¬
Si alicui iã exiftenti dedit ec̃. ñ ei dedit eẽ: quia erat antequã erdaret᷑.
qui possit acciꝑe. Cũ ergo audis dedit tibi eẽ : non eras qui acciꝑes & ex¬
istendo accepifa ut esses. Dedit structor. domu huic. ut eet̃. Sed quid
ei dedit: ut domus eẽt. Cui dedit. huic domui. Quid er dedit: ut
Quid ergo hlio dedit ei ut filius eet̃. genuit ut uita eet. Hoc ẽ dedit e
habere uitã insemet ipso. ut eet uita : ñ egens uita: ne participando i¬
telligatur habere uitã. Si eni participando haberet uitã: posset amiit¬
tendo eẽ. sine uita: Hoc infilio ne accipias: nec cogites. nec credas. Nam

Expanded text:
Hoc ergo dixit, Vitam dedit Filio, ut haberet eam in semetipso; tanquam diceret, Pater qui est vita in semetipso, genuit Filium qui esset vita in semetipso. Pro eo enim quod est genuit, voluit intelligi dedit. Tanquam si cuiquam diceremus, Dedit tibi Deus esse. Cui dedit? Si alicui jam existenti dedit esse, non ei dedit esse; quia erat, antequam ei daretur, qui posset accipere. Cum ergo audis, Dedit tibi esse, non eras qui acciperes, et existendo accepisti ut esses. Dedit structor domui huic ut esset. Sed quid ei dedit? Ut domus esset. Cui dedit? Huic domui. Quid ei dedit? Ut Quid ergo Filio dedit? Dedit ei ut Filius esset, genuit ut vita esset: hoc est, Dedit ei habere vitam in semetipso, ut esset vita non egens vita, ne participando intelligatur habere vitam. Si enim participando haberet vitam, posset et amittendo esse sine vita: hoc in Filio ne accipias, ne cogites, ne credas. Manet
Abbreviated transcription (Latin):
plo adorabant dm̃. Non enĩ coutunt᷑ iudei samaritanis. quia
placuer: in illo teplo adorauer: non ne in isto monte adora¬
uerunt ubi nos sumus. melius ergo nos inquiunt in hoc
monte dm̃ rogamus. ubi patres nr̃i rogauerunt. Contendebant
utriq ignari quia uirũ ñ habentes. Illi ꝓ tẽplo. illi ꝓmonte. in¬
flabantur aduersus inuicẽ. Dñs tam̃ modo. quid docet mulierẽ.
tã quã cuius uir cęperit p̾sens eẽ : Dicit ei mulier. Dnẽ udeo
quia ꝓpheta estu. Patres nrĩ in monte hoc adorauer . & uos

Expanded text:
plo adorabant Deum. Non enim coutuntur Judaei Samaritanis, quia plo adorabant Deum. Non enim coutuntur Judaei Samaritanis, quia placuerunt in illo templo adoraverunt? nonne in monte isto adoraverunt, ubi nos sumus? Melius ergo nos, inquiunt, in hoc monte Deum rogamus, ubi patres nostri rogaverunt. Contendebant utrique ignari, quia virum non habentes: illi pro templo, illi pro monte inflabantur adversus invicem. 24. Dominus tamen modo quid docet mulierem, tanquam cujus vir coeperit praesens esse? Dicit ei mulier: Domine, video quia propheta es tu. Patres n
Abbreviated transcription (Latin):
loqueret᷑: quare errabat: nisi quia adulterũ. uirũ habebat. Tolle
ergo hinc istũ adulterũ quite corrũpit: & uade uoca uirũ tuũ:
uoca & ueni: ut intelligas me. Dicit ei mulier. Onẽ. uideo quia ꝓ¬
pheta estu. Coepit uenire uir: ñ dũ plene uenit. P rophetã dnm̃¬
putarat. Erat quidẽ & propheta. Nã dese ipso ait. Nõ ẽ ꝓpheta
sine honore nisi in patria sua. Itẽ deillo dictũ ẽ ad morsen Prophe¬
tã eis suscitabo de frĩb eorũ: similẽ tui. Similẽ scilicet ad formã
carnis: ñ ademinentiã maiestatis. Ergo inuenimus dnm iħm dic
tũ prophetã. Pro inde: iã non multũ errat mulier ista. Uideo in¬
quippe fuerat int̾ samaritanos & iudaeos: quia iudei intẽplo asa¬
lomone fabricato ad orabant dm̃: samaritani longe inde positi.
ñ ineo adorabant: & eo iudeimeliores se eẽ iactabant. quia intẽ¬

Expanded text:
loqueretur. Quare errabat, nisi quia adulterum, non virum habebat? Tolle loqueretur. Quare errabat, nisi quia adulterum, non virum habebat? Tolle ergo hinc istum adulterum qui te corrumpit, et vade, voca virum tuum. Voca, et veni, ut intelligas me. 23. Dicit ei mulier: Domine, video quia propheta es tu. Coepit venire vir, nondum plene putabat, erat quidem et propheta, nam de seipso ait: Non est propheta sine honore, nisi in patria sua ; item de illo dictum est ad Moysen: Prophetam eis suscitabo de fratribus eorum similem tui . Similem scilicet ad formam carnis, tum prophetam. Proinde jam non multum errat mulier ista. « Video, » inquippe fuerat inter Samaritanos et Judaeos, quia Judaei in templo a Salomone fabricato adorabant Dominum. Samaritani, longe inde positi, non in eo adorabant. Ex eo Judaei meliores esse laetabantur, quia in tem
Abbreviated transcription (Latin):
Caritatõ & odnũ: In hac ut sit in illo ut ñsit. Hic uir quinq illis
uiris inist muliere ñ suecesserat. Ubi enĩ ñ succedit ille: error
dominat᷑. Nã cũ cocperit anima capax eẽ rationis: aut asapiente
mente regit᷑ aut perrore. Sed error ñ regit : sed ꝑdit. Post istos
ergo quinq: sensus mulier illa adhuc errabat. & error eã uenti¬
labat. Error aute iste nonerat legitimus uir. sed adult̃ idõ dñs
Quinq te sensus carnis primo rexer. Uenisti ad &tatẽ utendae ratio¬
nis: nec ad sapientiã ꝑuenisa: sed inerrorẽ incidisti. Ergo post allos
quinq: uiros: istȩ quẽ habes ñ ẽ tuus uir. Et quid erat. siuir ñ
erat : nisi ad hult̃ : Hoca itaq n ad ulterũ. sed uirũ tuũ. ut me in¬
tellechi capias. ñ errore. deme falsũ aliquid sentias. Ad huc enĩ¬
errabat mulier. quȩ aquã illã cogitabat. cũ iã dñs de spũ scõ

Expanded text:
charitatem et odium, in hac ut sit, in illo ut non sit. 22. Hic vir quinque illis charitatem et odium, in hac ut sit, in illo ut non sit. 22. Hic vir quinque illis viris in ista muliere non successerat. Ubi enim non succedit ille, error dominatur. Nam cum coeperit anima capax esse rationis, aut a sapiente mente regitur, aut ab errore: sed error non regit, sed perdit. Post istos ergo quinque sensus mulier illa adhuc errabat, et error eam ventilabat. Error autem iste non erat legitimus vir, sed adulter: ideo ei quinque te sensus carnis primo rexerunt; venisti ad aetatem utendae rationis, nec ad sapientiam pervenisti, sed in errorem incidisti. Ergo post illos quinque viros, iste quem habes, non est tuus vir. Et quid erat, si vir non erat, nisi adulter? Voca itaque non adulterum, sed virum tuum; ut intellectu me capias, non errore de me aliquid falsum sentias. Adhuc enierrabat mulier, quae aquam illam cogitabat; cum jam Dominus de Spiritu sancto
Abbreviated transcription (Latin):
regendũ non succedit nisi uir uerus: legitimus: & illis melior: qui melius
regat. & qui adat̾nitatẽ regat . Nã isti quinq sensus. non adat̾nita¬
tẽ nos regunt. sed ad ista tẽporalia. uel appetenda uel fugienda. ubi uero
intellectus sapientia inbutus. regere coeperit animã: scit iã non solũ fugere
foueã. & abulare in aequali qđ occuli ostendunt animae infirmae. nectan¬
tũ canoras uoces suauit̃ audire: dissonansq repellere: uelblandis
odorib delectari. putoresq respuere : aut dulcedine capi. & a maritudi¬
ne offendi: aut lenib: mulceri. & asꝑis ledi. Ista enĩ om̃a : insirmȩ ani¬
mȩ sunt necessaria ꝗ uid ergo regiminis adhibet᷑ ꝑ illũ intellectũ.
ñ alba & mgra discreturus ẽ. sed iusta & in iusta: bona & mala uti¬
lia & ntilia : castieatẽ & inpudiciciã : hanc ut amet. illã ut uite

Expanded text:
regendum non succedit, nisi vir verus legitimus et illis melior, et qui melius regendum non succedit, nisi vir verus legitimus et illis melior, et qui melius regat, et qui ad aeternitatem regat, ad aeterntem nos regunt, sed ad ista temporalia vel appetenda vel fugienda. Ubi vero intellectus sapientia imbutus regere coeperit animam, scit jam non solum fugere foveam, et ambulare in aequali quod oculi ostendunt animae infirmae: nec tantum canoras voces suaviter audire, dissonasque repellere; vel blandis odoribus delectari, putoresque respuere; aut dulcedine capi, et amaritudine offendi; aut lenibus mulceri, et asperis laedi. Ista enim omnia infirmae animae sunt necessaria. Quid ergo regiminis adhibetur per illum intellectum? Non alba et nigra discreturus est, sed justa et injusta, bona et mala, utilia et inutilia, castitatem et impudicitiam, hanc ut amet, istam ut vitet;
Abbreviated transcription (Latin):
inde illis & crcũcisio inerat. Sed qm̃ angustiauit nas qđ sequit᷑ et
nunc quẽ habes ñẽ tuus uir: Uidetur mihi. facilius nos posse accꝑe
quinq uiros priores animae. a quiq: sensus corparis eẽ. Quando
enĩ quisq: nascitur. antequã possit ut m̃te. atq ratione : non reg¬
t nsi sensib: carnis. Anima in puero paruo qđ auditur: qđ indet᷑.
qđ dolet : qđ sapit : qđ tacdu sentitur : hoc appetit. aut fugit
Appetit quicquid mulcet : fugit quic quid offendit.hos quinq
sensus. Has enĩ qurq: sinsus mulcet uoluptas offendit dolor
Scđm hos quinq: sensus tãquã quinq: uirss. prius uiuit anima. quia istis
donati anim&. Infirmaẽ adhuc quȩ istis quinq sensib regitur: & sub
istis quinq uiris agit Atubi uenerit ad annos exerendȩ rationis. sieã
susceperit obtima disciplina & doctrina sapientiae: quinq: illis uiris ad

Expanded text:
inde illis et circumcisio inerat. Sed quoniam angustat nos quod sequitur, Et inde illis et circumcisio inerat. Sed quoniam angustat nos quod sequitur, Et nunc quem habes, non est vir tuus; videtur mihi facilius nos posse accipere quinque viros priores animae, quinque sensus corporis esse. Quando enim quisque nascitur, antequam uti possit mente atque ratione, non regitur nisi sensibus carnis. Anima in puero parvulo, quod auditur, quod videtur, quod olet, quod sapit, quod tactu sentitur, hoc appetit aut fugit. Appetit quidquid mulcet, fugit quidquid offendit hos quinque sensus. Hos enim quinque sensus mulcet voluptas, offendit dolor. Secundum hos quinque sensus, tanquam quinque viros, prius vivit anima; quia istis donati animae. Infirma est adhuc quae istis quinque sensibus regitur, et sub istis quinque viris agit: at ubi venerit ad annos exserendae rationis, si eam susceperit optima disciplina et doctrina sapientiae; quinque illis viris ad
Abbreviated transcription (Latin):
git. Adhuc carnẽ sapit. absens ẽ enĩ uir. Non habeo inquit uiru.
non habuisse tunc inrũ sed ut qđ utehatur nescio qͦđ ñ le¬
gitimo iiro ad ultero magis quã uiro. Et dñs ei Bene
dixisti: quia n habeo inrũ. Unde ergo : tu docisti: uoca uirũ tuũ. Et
audi quiꝰ bene nouit dns ñ eã habere uirũ: dicit ei & cecera
Neforte putaret mulier idõ doxis se dnm. bene dicisti qui a ñ ha¬
beo uirũ quod a muliere didicerit: ñ qđ ipse istud diuinitate
cognouerit : audi aliquid qđ ñ dixisti Quinq enĩ uiros habuisti : &
iste quẽ habes ñẽ tuus. Hoc uere dixisti. Iterũ cogit de istis quinq uiris
subtilius aliquid ꝑ scrutari. Mult quippe intelloxer̃ qindẽ absurde.
nec usquequaq: imꝓbabilit̃ quinq: uiros mulicris hiuus: quinq: libros
morsi. Utebanturꝰ enĩ cis samaritani : & subeadẽ lege erant Niã inde

Expanded text:
git, adhuc carnem sapit; absens est enim vir: Non habeo, inquit, virugit, adhuc carnem sapit; absens est enim vir: Non habeo, inquit, virunon habuisse tunc virum; sed coutebatur nescio quo non legitimo viro, adultero magis quam viro. Et Dominus ei: Bene dixisti, Quia non habeo virum. Unde ergo tu dixisti, Voca virum tuum? Et audi quia bene novit Dominus eam non habere virum, Dicit ei, etc. Ne forte putaret mulier ideo dixisse Dominum, Bene dixisti, Quia non habeo virum, quod hoc a muliere didicerit, non quod ipse istud divinitate cognoverit, audi aliquid quod non dixisti: Quinque enim viros habuisti, et iste quem habes, non est vir tuus, hoc vere dixisti. 21. Iterum cogit de istis quinque viris subtilius aliquid perscrutari. Multi quippe intellexerunt, non quidem absurde, nec usquequaque improbabiliter, quinque viros mulieris hujus, quinque libros Moysi. Utebantur enim eis Samaritani, et sub eadem Lege erant: nam
Abbreviated transcription (Latin):
in hunc mundũ. Talis luxc xp̃s erat. Talis luox :¬
cũ muliere loquebat᷑. Et illa intellectus. ñ adherat. qui ab¬
illa luce illuminaret᷑. nec tantũ ꝑ funderet᷑: uerũ etiã ꝑfrue¬
retur. Ergo dñs tãquã diceret in lustrare uolo. & ñ ad i est
quẽ : Uoca inquit uirũ tuũ. Adhibe intellectũ. ꝑ quẽ docearis:
quo regaris. Ergo consetue a nimã ercepto intellectu
tã quã feminã. Intellectũ autẽ habere. tãquã uirũ. Sed iste uir n heno
regit feminã suã : nisi a suꝑiore cũ regit᷑. Cap̃đ enĩ mulieris uir: caput
autẽ uiri xp̃s. Loquebat᷑ capud uiri cũ femina : & non erat uir. Ettan¬
quã diceret dñs. adhibe caput tuũ: ut ille suscipiat capuđ suũ.
Ergo uoca uirũ tuũ. & ueni huc : id ẽ ad esto. p̃sens esto. Uelut enĩ ab¬
sens es. dũ non intelligis prȩsentis uocẽ ueritatis. Prȩsens esto. sed noli sola
Cũ uiro tuo. ad esto. Et adhuc illa ñ dũ aduocato illo uiro: ñ intelli¬

Expanded text:
in hunc mundum . Talis lux Christus erat, talis lux cum muliere loquebatur: et illa intellectu non aderat, qui illa luce illuminaretur, nec tantum perfunderetur, verum etiam frueretur. Ergo Dominus tanquam diceret, Illustrare volo, et non adest quem; Voca, inquit, virum tuum: adhibe intelle excepto intellectu tanquam feminam: intellectum autem habere, tanquam virum. Sed iste vir non bene regit feminam suam, nisi cum a superiore regitur. Caput enim mulieris vir, caput autem viri Christus . Loquebatur caput viri cum femina, et non aderat vir. Et tanquam diceret Dominus, Adhibe caput tuum ut ille suscipiat caput suum: ergo voca virum tuum, et veni huc; id est, adesto, praesens esto: velut enim absens es, dum non intelligis praesentis vocem veritatis; praesens esto, sed noli sola; cum viro tuo adesto. 20. Et adhuc illa nondum advocato illo viro, non intelli
Abbreviated transcription (Latin):
ubi iã laboratũ erat. seminatũ erat. Et qđ seminatũ erat iã maturũ
factũ erat. falcẽ & triturã desiderabat. quo ergo erant messores
mittendi: ubi iã ꝓphetȩ p̃dicauerant: ipsi enĩ seminatores. Nã si ipsi ñ
et : lã ista mulier fructus maturus erat: xerant alba messes. & falcẽ
quȩrebant. Misi uos. Quo. metere qđ ñ seminastis. Alii seminauer &
seminatores: moyses & ceteri patriarchȩ. & om̃s ꝓphetȩ quanta ꝑtuler
in illo frigore quando seminabant. Ergo iã iniudȩa messis parata
erat. Merito ibi tãquã mutura seges fuit : quando tot milia hominũ
ptia rerũ suarũ afferebant. & add pedes agłorũ ponentes ex peditis hu¬
quid inde factũ ẽ de ipsa messe : eiecta sunt pauca grana. & seminauer
Ista ergo messis cresct int̃ titania. & expectat pirgari infine
lla uero messis iã matura erat. quo prius missi sunt discipłi. ub ꝓphecȩ
seminat & quimetit. Dis paris tẽporis labores habuer̃ sed gaudio

Expanded text:
aboratum erat, utique seminatum erat; et quod seminatum erat, jam maturum factum, falcem et trituram desiderabat. Quo ergo erant messores mittendi? ubi jam prophetae praedicaverunt: ipsi enim seminatores. Nam si ipsi nonssias venit? Jam ista mulier fructus maturus erat, et erant albae messes, et falcem quaerebant. Misi vos: quo? Metere quod non seminastis: alii seminaveruntti; et ideo seminatores. Moyses et caeteri patriarchae, et omnes prophetae, quanta pertulerunt in illo frigore quando seminabant? Ergo jam in Judaea messis parata erat. Merito ibi tanquam matura seges fuit, quando tot millia hominum pretia rerum suarum afferebant; et ad pedes apostolorum ponentes, expeditis huQuid inde factum est? De ipsa messe ejecta sunt pauca grana, et seminaverunt . Ista ergo messis crescit inter zizania, et exspectat in fide purgari. Illa ergo messis jam matura erat, quo prius missi sunt discipuli, ubi prophetseminat, et qui metit? Disparis temporis labores habuerunt, sed gaudio
Abbreviated transcription (Latin):
dili gebat. Ergo ille falleret᷑. & ego recta sentirẽ. in mo sipiȩ sapio. obȩdi¬
ent̃ audiã qđ dix̃: ut merear sentire qđ sencit. Accipite itaq carissimi
quid hic sentiã sine p̃iuditio: si uos melius aliquid senseritis. Magistrũ ens
unũonis habemus : & inuna scola condiscipuli sumus: hoc ergo sentio
e uidete si non hoc uerũẽ: aut ꝓpinquat ueritati quod sentio: nsamaria
biduũ fecit: & credider in eũ samaritani. Tot dies Pngalilea : & ñ in eũ cre¬
dider̃ galilei. Retexite. & recolite memoria hesterni diei & lectionẽ & ser¬
monẽ. Uenit in samaria ubi eũ primo mulier illa p̃dicauerat : cũ qua
ad puteũ iacob locutus erat magna misteria. Eo uiso samaritani & audito :¬
credider̃ in eũ propt̃ uerbũ mulieris. & sirmius credider propt uerbũ eius.
x plures credider. Sic scriptũ c̃. Ibi facto biduo quo numero dierũ mistice¬

Expanded text:
diligebat . Ergo ille falleretur, et ego recta sentirem? Imo si pie sapio, obedidiligebat . Ergo ille falleretur, et ego recta sentirem? Imo si pie sapio, obedienter audiam quod dixit, ut merear sentire quod sensit. 3. Accipite itaque, charissimi, quid hic sentiam, sine praejudicio, si vos melius aliquid senseritis. Magistrum enim unum omnes habemus, et in una schola condiscipuli sumus. Hoc ergo sentio, et videte si non aut verum est, aut propinquat veritati quod sentio. In Samaria biduum fecit, et crediderunt in eum Samaritani: tot dies in Galilaea fecit, et non in eum crediderunt Galilaei. Retexite vel recolite memoria hesterni diei et lectionem et sermonem. Venit in Samariam, ubi eum primo mulier illa praedicaverat, cum qua ad puteum Jacob locutus erat magna mysteria: eo viso Samaritani et audito crediderunt in eum propter verbum mulieris, et firmius crediderunt propter verbum ejus, et plures crediderunt: sic scriptum est. Ibi facto biduo , pergit i
Abbreviated transcription (Latin):
lista decerit: Ipse eni iħs testimoniũ ꝑhibuit: qđ ꝓpheta mn patria sua
honorẽ ñ habet. Hoc cõmoti re teximꝰ uerba suꝑiora. ut inueniamus
qur hoc euagelista dicere uoluerit : & inuenimus suꝑiora uerba eiꝰ ita
narrantis qm̃ postbiduũ ꝓfectus ẽ desamaria ingalileã. Propt̃ hoc ergo
dixisti o euagelista testi moniũ ꝑhibuisse rħm. qđ ꝓpheta in patria sua
honorẽ ñ habereo qͥuia postbiduũ reliquid samariã & ꝓꝑauit uenire im
galilea : Inyo uero quasi uero uideor mihi congruentius intelligere. quasi
honorẽ in patriasa xps ñ haberet : ñ adeã relicta samaria festinaret
Sed nisi fallor. immo quia uerũ ẽ & ñfallor: Melius enĩ quã ego uidit
euagelista quid diceret. Melius me ueritatẽ uidebat. qui eã depectore
dñi bibebat. Ipse enĩ ẽ ioħs euagelista : qui int̾ om̃s discipulos suꝑ pec¬
tus dñi discũ bebat. Et quẽ dñs caritatẽ debens omĩb: tam̃ p̃ceteris

Expanded text:
lista dixerit, Ipse enim Jesus testimonium perhibuit quod propheta in patria sua honorem non habet. Hoc permoti reteximus verba superiora, ut inveniamus cur hoc Evangelista dicere voluerit; et invenimus superiora verba ejus ita narrantis, quoniam post biduum profectus est de Samaria in Galilaeam. Propter hoc ergo dixisti, o Evangelista, testimonium perhibuisse Jesum quod propheta in patria sua honorem non haberet; quia post biduum reliquit Samariam, et properavit venire in Galilaeam? Imo vero quasi videor mihi congruentius intelligere, quia si honorem in patria sua Jesus non haberet, non ad eamdem relicta Samaria festinaret. Sed ni fallor, imo quia verum est, et non fallor, melius enim quam ego, vidit Evangelista quid diceret, melius me veritatem videbat, qui eam de pectore Domini bibebat. Ipse est enim Joannes evangelista, qui inter omnes discipulos super pectus Domini discumbebat; et quem Dominus charitatem debens omnibus, tamen prae caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
cebant quia iã non propt̃ tuã loquelã credimus. Ipsi enĩ nos audi¬
uimus & sciinus quia hicẽ uere saluator mundi. Et hoc paululũ
adnĩ aduertendũ ẽ : quia lectio terminata ẽ. Mulier prima nuntia¬
uit. & ad mulieris testimoniũ credider samaritani: & rogauer̃ eũ
ut apud eos maneret: & mansit ibi biduo & multo plures credi¬
der. Et cũ credidissent : dicebant mulieri . Non iã ꝓpt̃ uerbũ tuũ
credidimus: sed ipsi cognouimus & scimus. quia hicẽ uere saluator
mundi. Primo ꝑfamã : postea ꝑ p̃sentiã. Sic agit̾ hodie cũ eis quifo¬
ab illa muliere: hoc ẽ ecda ad nuntiante ad xpm̃ ueniunt. credunt
ꝑ istã famã manet apud eos biduo: hocẽ dat illis duo p̃cepta carita¬
tis. Et multo plures & firmius in eũ credunt: qmĩ uere ipseẽ salua¬

Expanded text:
uia jam non propter tuam loquelam credimus, ipsi enim audivimus, et scimus quia hic est vere Salvator mundi. » Et hoc paulatim animadvertendum est, quia lectio terminata est. Mulier prima nuntiavit, et ad mulieris testimonium crediderunt Samaritani, et rogaverunt eum ut apud eos maneret. Et mansit ibi biduo, et plures crediderunt. Et cum credidissent, dicebant mulieri: « Non jam propter verbum tuum credimus, sed ipsi cognovimus, et scimus quia hic est vere Salvator mundi. » Primo per famam, postea per praesentiam, sic agitur hodie cum eis qui foam illa muliere, hoc est Ecclesia annuntiante, ad Christum veniunt, credunt per istam famam; manet apud eos biduo, hoc est, dat illis duo praecepta charitatis; et multo plures et firmius in eum credunt, quoniam vere ipse est Salva
Abbreviated transcription (Latin):
tellectus tuus: uoca uirũ tuũ. Noli eẽ sicut eqͥus & mulus: quib:
ñ ẽ intellectus. Ergo frs mei animã habere. & intellectũ ñ habere.
hoc ẽ ñ adhibere : nec scđm cũ uiuere. bestialis ẽ uita. Est enĩ
in nobis quid dã bestiale. quo in carne uiuimus. sed intellectu re¬
gendũ ẽ. Motus enĩ animȩ scđm carnẽ se mouentis. & undelitias
carnales in morderate diffluere cupientis: regit desuꝑ intellec¬
tus. Qui debet dicium. qui regit. anqui regitur : proculdubi
cũ ordinata uita ẽ intellectus animã regit. ad ipsã animã
ꝑtinens. Non enĩ aliquid aliudẽ quã anima: sed aliquid am¬
m& ẽ intellectus: ꝗ uomodo ñ alud aliquid quã caro ẽ occulus.
sed aliquid carnis ẽ occulus. Cũ autẽ aliquid carnissit occulus:
re non possunt. Solus ea oeculus & ꝑfunditur & ꝑfruitur
Sic inanima nr̃a ẽ quiddã: qđ intellectus uocat᷑ Hoc ipsũ

Expanded text:
tellectus tuus, Voca virum tuum. Noli esse sicut equus et mulus, quibus tellectus tuus, Voca virum tuum. Noli esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Ergo, fratres mei, animam habere, et intellectum non habere, hoc est, non adhibere, nec secundum eum vivere, bestialis est vita. Est enim in nobis quiddam bestiale quo in carne vivimus, sed intellectu regendum est. Motus enim animae secundum carnem se moventis, et in delicias carnales immoderate diffluere cupientis, regit desuper intellectus. Qui debet dici vir? qui regit, an qui regitur? Procul dubio cum ordinata vita est, intellectus animam regit, ad ipsam animam pertinens. Non enim aliquid aliud est quam anima, sed aliquid animae est intellectus: quomodo non aliquid aliud quam caro est oculus, sed aliquid carnis est oculus. Cum autem carnis aliquid sit oculus, re non possunt; solus ea oculus et perfunditur et perfruitur. Sic in anima nostra quiddam est quod intellectus vocatur. Hoc ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
& deuro animę : quur iã ñ ipse iħs. uir animȩ uerus ẽ. ad sit
intellectus : qm̃ qđ dictari sumus uix capitur. nisi ab intentis. Ad¬
sit ergo intellectus. ut capiat᷑: & ipse intellectus erit fortas se
uir animae. Uidens ergo ibs quia mulier ñ intelligebat. & uolens
eã intelligere. uoca inquit uirũ tuũ. Idõ enĩ nescis qđ dico. quia
fatũ. nec ad gustũ: nec adtactũ ꝑtineł. Mente sola capiunt᷑.
intellecti solo hauriunt᷑. Ille intellectus ñtibi ad ẽ. quomodo
capis qđ dico uoca inrũ tuũ. psenta intellectũ tuũ. quidẽ eni
animã habere : ñ ẽ magñ. Nã & peccus habet. Undetu melior : quia
intellectũ habes: qđ pecus ñ habet Quid ẽ ergo uoca uirũ tuũ.
ñ me capis. ñ me intelligis. De dono dĩ tibi loquor. tu autẽ carnẽ
cogitas. Scđm carnẽ sitire ñuis. ego spm̃ alloquor. Absens ẽ in¬

Expanded text:
et de viro animae. Cur jam non ipse Jesus vir animae verus est? Adsit et de viro animae. Cur jam non ipse Jesus vir animae verus est? Adsit intellectus, quoniam quod dicturi sumus, vix capitur nisi ab intentis: adsit ergo intellectus ut capiatur, et ipse intellectus erit fortasse vir animae. 19. Videns ergo Jesus quia mulier non intelligebat, et volens eam intelligere, Voca, inquit, virum tuum. Ideo enim nescis quod dico, quia factum, nec ad gustum, nec ad tactum; mente sola capiuntur, intellectu solo hauriuntur: ille intellectus non tibi adest, quomodo capis quod dico? Voca virum tuum, praesenta intellectum tuum. Quid tibi est enim animam habere? Non est magnum, nam et pecus habet. Unde tu melior? Quia intellectum habes, quod pecus non habet. Quid est ergo, Voca virum tuum? Non me capis, non me intelligis: de dono Dei tibi loquor, tu autem carnem cogitas; secundum carnem sitire non vis, ego spiritum alloquor: absens est in
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat iħs. ut iã ñ laboraret: sed illa ñdũ intelligebat. Beniq
uolens ut intelligeret. dicit ei iħs. Uade uoca uirũ tuũ & ueni
huc. quid ẽ uoca uirũ tuũ : ꝑ uirũ suũ ei uolebat aquã illã dare
An quia ñ intelligebat ꝑ urũ suũ eã uolebat docere: forte quomo¬
do ait apłs demulierib Siquid autẽ discere uolunt. domi uiros
suos int̾rogent: Sed ibi dr̃. domi uiros suos int̾rogent: ubi ñ ẽ ibłs
Cũ uero ipse dñs aderat & p̃sens p̃senti loquebatur quid opus erat
ut ꝑ uirũ eius ei loqueret᷑ : ñ quid ꝑuirũ suũ loquebat᷑ mariȩ seden¬
ti ad pedes suos & excipienti uerbũ suũ : quando martha circa multuĩ
ministeriũ etiã desororis suȩ felicitate occupatissima murmurauit:
Ergo fr̃s mei audiamus & intelligamus qđ ait dñs. uoca uirũ tuũ
mulieri. forte enĩ & animȩ nrẽ dicit uoca uirũ tuũ. quȩramꝰ

Expanded text:
dicebat Jesus, ut jam non laboraret, sed illa nondum intelligebat. 18. Denique dicebat Jesus, ut jam non laboraret, sed illa nondum intelligebat. 18. Denique volens ut intelligeret, dicit ei Jesus: Vade, voca virum tuum et veni huc. Quid est, Voca virum tuum? Per virum suum ei volebat aquam illam dare? An quia non intelligebat, per virum suum eam volebat docere? Forte quomodo ait Apostolus de mulieribus, Si quid autem volunt discere, domi viros suos interrogent? Sed ibi dicitur, domi viros suos interrogent, ubi non est Jesus Cum vero ipse Dominus aderat, et praesens praesenti loquebatur? quid opus erat ut per virum ejus ei loqueretur? Numquid per virum suum loquebatur Mariae sedenti ad pedes suos, et excipienti verbum suum, quando Martha circa multum ministerium etiam de sororis suae felicitate occupatissima murmurabat? . Ergo, fratres mei, audiamus et intelligamus quod ait Dominus, Voca virum tuum, mulieri. Forte enim et animae nostrae dicit, Voca virum tuum. Quaeramus
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ. Cupiditate quippe ꝓni sũmittunt᷑: ut ad uoluptatẽ haustã de ꝓ¬
fundo ꝑueniant. Et fruunt᷑ uoluptate : p̃cedente . & p̃ missa cupiditate.
Nã qui nõ p̃miserit cupiditatẽ. ꝑ uenire ñ potest ad uoluptatẽ. Pane ergo
hi. driã cupiditatẽ: X aquã deꝓfudo uoluptatẽ. Cũ ꝑuenerit quisq ad
uoluptatẽ scł huius: cibus ẽ. potus c̃. lauacrũ ẽ. spectaculũ ẽ concubitus ẽ.
Nũ quid ñ iterũ sitiet. Ergo dehac aqua. quibiberit inquit iterũ sitiet.
Si autẽ acceperit ame aquã: non sitiet in etm̃ Satiabim inquid in bonis
domus tuȩ. Dequa ergo dicturus ẽ nisi de illa dequa dichĩẽ. a pudte e fens
hanc aquã. ut ñsitiã. neq: ueniã huc aurire. Ad laborẽ indigentia
cogebat : & laborẽ infirmitas recusabat. Vtinã audiret. Venite ad
me om̃s qui laboratis & honerati estis: & ego uos reficiã. hoc enĩ ei

Expanded text:
tatum. Cupiditatem quippe proni submittunt, ut ad voluptatem haustam de ptatum. Cupiditatem quippe proni submittunt, ut ad voluptatem haustam de profundo perveniant; et fruuntur voluptate, praecedente et praemissa cupiditate. Nam qui non praemiserit cupiditatem, pervenire non potest ad voluptatem. Pone ergo hydriam, cupiditatem; et aquam de profundo, voluptaptatem saeculi hujus, cibus est, potus est, lavacrum est, spectaculum est, concubitus est; numquid non iterum sitiet? Ergo de hac aqua qui biberit, iterum, inquit, sitiet: si autem acceperit a me aquam, non sitiet in aeternum. Satiabimur, inquit, in bonis domus tuae . De qua ergo aqua daturus est, nisi de illa de qua dictum est, Apud te est fons hanc aquam, ut non sitiam, neque veniam huc haurire. Ad laborem indigentia cogebat, et laborem infirmitas recusabat. Utinam audiret, Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam . Hoc enim ei
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ. quid euidentius: quia ñ aquã iusibilẽ. sed ininsibilẽ ꝓ mittebat:
quid euidentius : quia ñ carnalit̃ sed spiritalit̃ loquebat᷑. adhuc tam̃ illa
mulier carnẽ sapit. Delcctataẽ non sitire: & putabat hoc scđm carnẽ
nec esuriret nec sitiret qui hoc potuit dare. ꝑxl dies: ñ potuit dare
seꝑ: suspirabat tam̃ illa nolens indigere. nolens laborare: Assidue ue¬
nire ad illũ fontẽ: onerari ponderc. quo indigentia suppleret᷑. & finito
qđ hauserat rursus redire cogebat᷑. Et cotidianus ei fuit iste labor. qͥa
indigentia illa resiciebat᷑. ñ extinguebat᷑. Delectata ergo tali munere :
rogat ut aquã uiuã oi daret. Uerũtam̃ non p̃tereamus. qͥliniã dñs
spiritale aliquid ꝓmittit. Quidẽ quibiberit de hac aqua sitiet iterũ. Eei¬
& uerũ ẽ scđm qđ signisicabat illa aqua. Est enĩ inputeo aqua. Voluptas
scłiẽ: in pfunditate tenebrosa: hic eã hauriunt homines: hidria cupidi¬

Expanded text:
invisibilem promittebat? quid evidentius, quia non carnaliter, sed spiritualiter loquebatur? 15. Adhuc tamen illa mulier carnem sapit: delectata est non sitire, et putabat hoc secundum carnec esuriret, nec sitiret . Qui hoc potuit dare per quadraginta dies, non potuit dare semper? Suspirabat tamen illa, nolens indigere, nolens laborare. Assidue venire ad illum fontem, onerari pondere, quo indigentia suppleretur; et finito quod hauserat, rursus redire cogebatur: et quotidianus ei fuit iste labor; quia indigentia illa reficiebatur, non exstinguebatur. Delectata ergo tali munere, rogat ut ei aquam vivam daret. 16. Verumtamen non praetereamus, quoniam Dominus spirituale aliquid promittebat. Quidt secundum quod significabat illa aqua. Etenim aqua in puteo, voluptas saeculi est in profunditate tenebrosa: hinc eam hauriunt homines hydria cupidi
Abbreviated transcription (Latin):
lã mulier ordinat᷑ inside & bene uictura regitur
Post ea quã audiuit ceͤgosũ quiloquor tecũ. iã ultra quid diceret. quedlo
tinuo uener discipuli eius. & mirabant᷑ quia cũ muliere loquebatur:
bantur. Bonĩ enĩ mirabant᷑ n malũ suspicabant᷑. Nemo tam̃ dixit
quid queris: aut quid loqueris cũ ca. Reliquiđ ergo mulier hr̃ driã
suã. Mulier audito egosũ quiloquor tecũ. & recepto incor xp̃o dñõ:
quid faceret nisi iã hrdriã dimitteret. & euangelitare curreret: & ꝓ¬
iecit cupiditatẽ.: & ꝓperauit ad nuntiare ueritatẽ. Piscant qui uo¬
lunt euangelitare: proiciant hydriã adputeũ. Recor damini quid
suꝑius dixerĩ de hrdria. uaserat: unde aqua hauriebat᷑. Greco nomi¬
ne appellat᷑ hrdria: qm̃ grece a qua idor dicit̾. tãquã si aquariũ dice¬
retur. Proiecit ergo hydriã: quȩ iã ñ usui sed honeri suit. Auida quip
.pe. desiderabat a qua illa satiari: ut nuntiaret xp̃m̃. Onere abiecto

Expanded text:
am mulier ordinatur in fide et regitur bene victura. Posteaquam audivit hoc: « Ego sum qui loquor tecum, » jam ultra quid diceret? quando tinuo venerunt discipuli, et mirabantur quia cum muliere loquebatur. bantur. Nemo tamen dixit: Quid quaeris aut quid loqueris cum ea? 30. Reliquit ergo hydriam suam mulier. Audito, Ego sum qui loquor tecum, et recepto in cor Christo Domino, quid faceret, nisi jam hydriam dimitteret, et evangelizare curreret? Projecit cupiditatem, et properavit annuntiare veritatem. Discant qui volunt evangelizare, projiciant hydriam ad puteum. Recordamini quid superius dixerim de hydria: vas erat unde aqua hauriebatur, graeco nomine appellatur hydria, quoniam graece ὕδωρ aqua dicitur; tanquam si aquarium diceretur. Prope desiderabat aqua illa satiari, ut nuntiaret Christum. Onere abjecto,
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo: maior carne. A equalis ei ꝑ que fecit nos: maior eo qui factus ẽ ꝓpt̃
nos Ad hanc regulã sanã. catholicã quã p̃cipue nosse debetis. quã tenere
quia nostis: Aqua prorsus sides urã labi ñ debet: qua nullis hominũ ar¬
gumtis ex torquenda ẽ Cordi uro dirigamus ea quȩ intelligimus. Et quȩ
forte non intelligimus dirigenda adhadnc regulã quandoq differamꝰ
cũ idonei suerimꝰ. Nouimꝰ & qualẽ patri siliũ dĩ quia nouimus in prin

Expanded text:
Verbo, major carne; aequalis ei per quem fecit nos, major eo qui factus est propter Verbo, major carne; aequalis ei per quem fecit nos, major eo qui factus est propter nos. Ad hanc regulam sanam catholicam, quam praecipue nosse debetis, quam tenete qui nostis, a qua prorsus fides vestra labi non debet, quae nullis hominum argumentis extorquenda est cordi vestro, dirigamus ea quae intelligimus; et quae forte non intelligimus, dirigenda ad hanc regulam quandoque differamus, cum idonei fuerimus. Novimus ergo aequalem Patri Filium Dei, quia novimus in
Abbreviated transcription (Latin):
Vbi aꝑitur  pascor uobiscũ. Vbi claudit̃ : pulso uobiscũ. Cõmoti ergo sunt
iudai : & indignatisunt. Merito quide : qđ audebat homo aqualẽ se facere
dõ. Sed idõ inmerito : quia in homine ñ intelligebant dm̃. Carnẽ uide¬
bant. dm̃ nesciebant. Habitaculũ cernebant: habitatorẽ ignorabant saro
illa teplũ erat : dr̃ in habitabat intus. Non ergo iħs carnẽ aquabat patri.
nformã serui. dño cõparabat. Non qđ factũ e proptnos sed qđ erat
quando fecit nos quis naq sit catholicis loquor. Nostis quia bene
credidistis. non uerbũ tantũ. nec caro tantũ sed uerbũ caro fachĩ ẽ. dhabitaret
in nobis. Recensendeuerbo : qđ nosti. In principio erat uerbũ & uerbũ erat apud
dm̃ & ds̃ erat uerbũ. Hic aqualitas cũ patre: sed uerbũ caro factũ ẽ & habita¬
uit in nobis. Hac carne maionẽ. pat᷑:ita pat & aequalis & maior Aequalis

Expanded text:
ubi aperitur, pascor vobiscum; ubi clauditur, pulso vobiscum. 2. Commoti sunt ergo ubi aperitur, pascor vobiscum; ubi clauditur, pulso vobiscum. 2. Commoti sunt ergo Judaei, et indignati sunt; merito quidem, quod audebat homo aequalem se facere Deo: sed ideo immerito, quia in homine non intelligebant Deum. Carnem videbant, Deum nesciebant: habitaculum cernebant, habitatorem ignorabant. Caro illa templum erat, Deus inhabitabat intus. Non ergo Jesus carnem aequabat Patri, non formam servi Domino comparabat; non quod factum est propter nos, sed quod erat quando fecit nos. Quis namque sit Christus, Catholicis loquor, nostis, quia bene credidistis: non Verbum tantum, nec caro tantum; sed Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis. Recenseo de Verbo quod nostis: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hic aequalitas cum Patre. Sed Verbum caro factum est, et habitavit in nobis : hac carne major est Pater. Ita Pater et aequalis, et major: aequalis