comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cumgͦ ad catholicam ueniunt. ñ hic accipiunt qđ
habebant: ut ꝓdeẽ illis incipiat qđ habebant. ac¬
cipiunt hi qd̃ ñ habebant. Hic enim radicẽ cari¬
tatis inuinculo pacis et insocietate unitatis: ut ñ
ad damnationẽ s. ad lib̾ationem illis ualeant om̃ia
que habent sacram̃ta ueritatis. Nonenĩ debent
głari sarm̃ta: quia ñ sunt spmnarũ s uitis.Si enĩ
ñ in radice iurerint: cum tota specie sui in ignem
mittent᷑. De quibꝰdam autẽ ramis fractis dix̃ apls:
quia potens ẽ d̾s it̾um inserere illos. Et id̾o dilectis¬
sime fr̃. quoscũq illoꝵ uidis forte dubitantes quo
ordine suscipiant᷑ a nob̃: ostende illis istam quã
bene nosti manum meã. et si eam hab̾e uolueritł.
habeant. quia testemdm facio suꝑ animã. sic cos
me suscepturũ. ut ñ solum baptismũ xp̃i quẽ acce¬
ꝑunt ipsum habeant: s etiam honorẽ pactimonis

Expanded text:
cum ergo ad catholicam ueniunt, non hic accipiunt, quod cum ergo ad catholicam ueniunt, non hic accipiunt, quod habebant: ut prodesse illis incipiat, quod habebant, accipiunt hic, quod non habebant; hic enim radicem caritatis in uinculo pacis et in societate unitatis, ut non ad damnationem sed ad liberationem illis ualeant omnia, quae habent, sacramenta ueritatis. non enim debent gloriari sarmenta, quia non sunt spinarum ligna sed uitis. si enim non in radice uixerint, cum tota specie sui in ignem mittentur. de quibusdam autem ramis fractis dixit apostolus, quia potens est deus iterum inserere illos. et ideo, dilectissime frater, quoscumque illorum uideris forte dubitantes, quo ordine suscipiantur a nobis, ostende illis istam, quam bene nosti, manum meam et, si eam habere uoluerint, habeant, quia testem deum facio super animam sic eos me suscepturum, ut non solum baptismum Christi, quem acceperunt, ipsum habeant sed etiam honorem pactimonii
Abbreviated transcription (Latin):
mentum quod foris ab eccła habent ad ꝑniciem:
in pace eocłe habeant ad salutẽ. Si gͦ tollant᷑ de
medio mala hominũ. et honorent᷑ in hominib
bona di: erit fr̾na concordia. et amabilis pax in cor¬
dib hominum. iuincat ꝑsuasionẽ diabol caritas
xp̃i. Itaq cum ad nos ueniunt ex parte donati. mala
illoꝵ ñ suscipimꝰ: id ẽ dissensionem et errorẽ: s: ipsa col¬
laut᷑ de medio tamqͣm impedim̃ta concordie. et am¬
plectim̃ fr̃s. stantes cum eis sicut dicit apłs in uni¬
tate spc̃. in uinculo pacis. et agnoscentes in eis bona
di. siue sc̾m baptismum. siue benedictionẽ ordina¬
tionis. siue continentiȩ ꝑfessionẽ. siue consignatio¬
nemuirginitatis. siuẽ fidem tͥnitatis. et si qua alia
sunt. quȩ. omnia etiam si erant. nicħ cam̃ ꝓderant.
qñdo caritas ñ erat. Quis autẽ uere dicit se habere
xp̃i caritatem ⁊ qͣndo eiꝰ ñ amplectit᷑ unitatem:

Expanded text:
amentum, quod foris ab ecclesia habent ad perniciem, amentum, quod foris ab ecclesia habent ad perniciem, in pace ecclesiae habeant ad salutem. si ergo tollantur de medio mala hominum et honorentur in hominibus bona dei, erit fraterna concordia et amabilis pax, ut in cordibus hominum uincat persuasionem diaboli caritas Christi. Itaque cum ad nos ueniunt ex parte Donati, mala illorum non suscipimus, id est dissensionem et errorem, sed ipsa tollantur de medio tamquam impedimenta concordiae, et amplectimur fratres stantes cum eis, sicut dicit apostolus, in unitate spiritus in uinculo pacis et.agnoscentes in eis bona dei, siue sanctum baptismum siue benedictionem ordinationis siue continentiae professionem siue consignationem uirginitatis siue fidem trinitatis et si qua alia sunt, quae omnia, etiam si erant, nihil tamen proderant, quando caritas non erat. quia autem uere dicit se habere Christi caritatem, quando eius non amplectitur unitatem?
Abbreviated transcription (Latin):
ilectissimo fr̃i theodoro: augustinus. Cum
beniuolentia tua mecũ loqueret᷑ quomͦ su¬
sceꝑimꝰ clericos ex parte donati. si uoluerint
eẽ catholici: placuit mͥ illi quod tͥ respondi c̃ẽ hac
ad te data epła. et si quis de hac re te introgau̾it.
etiam manu mea ꝓlata qd̃ de hacre sentiamꝰ uł fa¬
ciamꝰ ostendas. Scias gͦ nos ñ ineis detestari nͥ dis¬
sensionẽ ipsoꝵ ꝑ quã scismatici uł heretici facti st̾.
quia eccłe catholicȩ unitatẽ et ueritatẽ ñ denent.
in eo qđ pacem cum ppło di ñ habent. qui toto
t̾rarum orbe diffunditur. et in eo qđ in hominib
baptisinum xp̃i ñ agnoscunt. Imꝓbam̃gͦ malũ er¬
rorem qui suum habent. bonũ autẽ nomendi qd̾
habent: et sacram̃tum eius agnoscimꝰ ineis. et uene¬
ramur et amplectim᷑. S ꝓpt̾ea dolemꝰ errantes. et
eos ꝑ caritatem xp̃i luctari deo cupimꝰ. ut sc̃m sacͣ¬

Expanded text:
DILECTISSIMO FRATRI THEODORO AUGUSTINUS. Cum DILECTISSIMO FRATRI THEODORO AUGUSTINUS. Cum beniuoleutia tua mecum loqueretur, quo modo susceperimus clericos ex parte Donati, si uoluerint esse catholici. placuit mihi illud, quod tibi respondi, etiam hac ad te data epistula ............. et, si quis de hac re te interrogauerit, etiam manu mea prolata, quod de hac re sentiamus uel faciamus, ostendas. scias ergo nos non in eis detestari nisi dissensionem ipsorum, per quam schismatici uel haeretici facti sunt, quia ecclesiae catholicae unitatem et ueritatem non tenent in eo, quod pacem cum populo dei non habent, qui toto terrarum orbe diffunditur, et in eo, quod in hominibus baptismum Christi non agnoscunt. inprobamus ergo malum errorem, quia suum habent; bonum autem nomen quod dei habent et sacramentum eius agnoscimus in eis et ueneramur et amplectimur. sed propterea dolemus errantes et eos per caritatem Christi lucrari deo cupimus, ut sanctum sacr
Abbreviated transcription (Latin):
consoletur pusillanimes. suscipiat infirmas:
patiens sit ad om̃s. disciplinã libens habeat. me¬
tuens imponat: et qͣmius utrumq sit necessarium.
tam̃ plus amari a uob̃ appecat qͣm timeri. semꝑ
diendo ñ solumuri uerũetiã ipsius miseremini:
quia int̾ uos quantoin loco suꝑiore. tanto inꝑicło
maiore u̾satur. Donet dñs ut obseruetis hec om̃ia.
cum dilectione tamqͣm sp̃ualis pulchritudinis ama¬
trices. et bono odore xp̃i de bona conu̾satione fra¬
glantes. ñ sicut ancille sublege. s sicut libere sub
gr̃a constitute. Ut autẽ in hoc libello tamqͣm in
speculo uos possitis inspicere: ne ꝑ obluuonẽ aliqͥd
negligatis. semel in septimana uob̃ legat᷑. E uͥ uos
inueneritis ea quȩ scͥpta sunt facientes. agite gr̃as
dño bonoꝵ om̃ium largitori. uͥ autẽ quecũq ur̃m
uidet sͥ deesse aliquid. de p̃terito doleat. caueat de
futuro: orans ut ec debitum dimittat᷑. et in tẽpta¬

Expanded text:
consoletur pusillanimes, suscipiat infirmas, consoletur pusillanimes, suscipiat infirmas, patiens sit ad omnes , disciplinam libens habeat, metuens imponat. Et quamvis utrumque sit necessarium, tamen plus a vobis amari appetat quam timeri; sempediendo non solum vestri, verum etiam ipsius miseremini; quia inter vos quanto in loco superiore, tanto in periculo majore versatur. 16. Donet Dominus ut observetis haec omnia cum dilectione tanquam spiritualis pulchritudinis amatrices, et bono Christi odore de bona conversatione fragrantes, non sicut ancillae sub lege, sed sicut liberae sub gratia constitutae. Ut autem in hoc libello tanquam in speculo vos possitis inspicere, ne per oblivionem aliquid negligatis, semel in septimana vobis legatur: et ubi vos inveneritis ea quae scripta sunt facientes, agite gratias no bonorum omnium largitori; ubi autem quaecumque uestrum uidet sibi deesse aliquid, de praeterito doleat, caueat de futuro orans, ut et debitum dimittatur et in tempta
Abbreviated transcription (Latin):
nouit etiã eas quas plus iusto forte corripitis.
quanta beniuolentia diligatis. Non autẽ car¬
naliss sp̃ualis ut̾ uos debet eẽ dilectio: Nam quȩ
faciunt pudoris iminemores. etiam feminis femi¬
nȩ iocando turpit̾ et ludendo. ñ solum a uiduis
et uitactis ancillis xp̃i in sc̃o ꝓposito constitutis: sed
omnino nec a mulierib nuptis. nec a uͥginib st̃¬
facienda nupturis. Preposite aitẽ mat obediat᷑.
honore seruato: ne inilla offendat᷑ d̾s. Multoma¬
gis prb̃ro: qui omniumur̃m curãgent. Ut ergo
cuncta ista seruent᷑. et si quid seruatũ ñ fuerit: ñ
negligent̾ p̃tereatur. semendandũ corrigendũ¬
q curet᷑. ad p̃positam p̃cipue ꝑtinet: ita ut ad
prb̃rum qui uob̃ intendit referat. qd̃ modũ uł
iures eius excedit. Ipsauͦ ñ se existimet potestate
dominante: s caritate seruiente felicẽ. Honore
coram hominib p̃lata sit uobis: coram deo sub¬

Expanded text:
nouit, etiam eas, quas plus iusto forte corripitis, nouit, etiam eas, quas plus iusto forte corripitis, quanta beniuolentia diligatis. non autem carnalis sed spiritalis inter uos debet esse dilectio; nam quae faciunt pudoris inmemores etiam feminis feminae iocando turpiter et ludendo, non solum a uiduis et intactis ancillis Christi in sancto proposito constitutis sed omnino nec a mulieribfacienda nupturis. 15. Praepositae tanquam matri obediatur, honore servato, ne in illa offendatur Deus: multo magis presbytero qui omnium vestrum curam gerit. Ut ergo cuncta ista serventur, et si quid servatum non fuerit, non negligenter praetereatur, sed emendandum corrigendumque curetur, ad praepositam praecipue pertinet, ita ut ad presbyterum qui vobis intendit, referat quod modum vel vires ejus excedit. Ipsa vero non se existimet potestate dominante, sed charitate serviente felicem. Honore coram hominibus praelata sit vobis; timore coram Deo sub
Abbreviated transcription (Latin):
que qͣmuis ira sepe temptat᷑. tam̃ impetrare festi¬
nat ut sͥ dimittat cui se fecisse cognoscit inniriã:
quamque tardiꝰ irascit᷑. et ad ueniã petendam dif¬
ficiliꝰ inclinat᷑. Que cum ñ uult dimittere sorori. ñ
sꝑet acciꝑe orationis effectum. Quȩ autẽ miqͣm uult
petere ueniam. aut ñ ex animo pecit: sine causa ẽ
in monast̾io. etiam si ñ inde ꝑiciat᷑. ꝓinde uobis
a u̾bis duriorib parcite. Quȩ si emissa fuerint
de ore ur̃o: ñ pigeat ex ipso ore ꝑferre medicam̃ta.
ex quo facta sunt uulnera. Quando autẽ necessitas
discipline minorib cohercendis dicere uos u̾ba
dura compellit. si eciã in ipsis modũ uos excessisse
sentitis. ñ a uob exigit᷑ ut ab eis ueniã postuletis:
ne apud eas quas oportet ẽẽ subiectas. dũ nimia
seruat᷑ humilitas. regendi frangat᷑ auctoritas.
S tam̃ petenda ẽ uenia ab omniũ dño: qui

Expanded text:
quae quamuis ira saepe temptatur, tamen impetrare festiquae quamuis ira saepe temptatur, tamen impetrare festinat, ut sibi dimittat, cui se fecisse cognoscit iniuriam, quam quae tardius irascitur et ad ueniam petendam difficilius inclinatur. quae non uult dimittere sorori, non speret accipere orationis effectum; quae autem numquam uult petere ueniam aut non ex animo petit, sine causa est in monasterio, etiamsi non inde proiciatur. proinde uobis a uerbis durioribus parcite; quae si emissa fuerint de ore uestro, non pigeat ex ipso ore proferre medicamenta, ex quo facta sunt uulnera. quando autem necessitas disciplinae minoribus cohercendis dicere uos uerba dura compellit. si etiam in ipsis modum uos excessisse sentitis, non a uobis exigitur, ut ab eis ueniam postuletis, ne apud eas, quas oportet esse subiectas, dum nimia seruatur humilitas, regendi frangatur auctoritas. sed tamen petenda est uenia ab omnium domino, qui
Abbreviated transcription (Latin):
suis. Codices certa hora singulis dieb petant᷑.
Eitra horam quȩ petierint: ñ accipiant. Uesti¬
menta uͦ et calciam̃ta qͣndo fuerint indigenti
necessaria: dare ñ differant. sub quarũ custodia
sunt quȩ poscunt᷑. Lites aut nullas habeatis aut
qͣm celerrime finiatis: ne ira crescat in odium. et
trabem faciat de festuca. et animã faciat homi¬
cidam. Neq enimadsolos uiros ꝑtinet qđ scͥptũ
ẽ. qui odit frẽm suum homicida ẽ: s sexu mascu¬
lino quẽ ads pͥmumfecit. etiã femineꝰ p̃ceptũ scx̾
accepit. Quecũq uł conuicio uł maledicto. uel
etiam cͥminis obiectu alt̾am leserit: meminerit
satisfactione curare qntociꝰ qđ fecit. et illa que
lesa ẽ sine disceptatione dimiitere. Si autem in¬
uicem se leserunt. inuicem sͥ debita relaxare debe¬
bunt. ꝓpt̾ orationes ur̃as: quas utiq qͣnto crebrio¬
res. tanto sanctiores hab̃e debebitis. Melior ẽ enĩ

Expanded text:
suis. codices certa hora singulis diebus petantur; suis. codices certa hora singulis diebus petantur; extra horam quae petierint, non accipiant. uestimenta uero et calciamenta quando fuerint indigenti necessaria, dare non differant, sub quarum custodia sunt, quae poscuntur. Lites aut nullas habeatis aut quam celerrime finiatis, ne ira crescat in odium et trabem faciat de festuca et animam faciat homicidam. neque enim ad solos uiros pertinet, quod scriptum est: Qui odit fratrem suum, homicida est, sed sexu masculino, quem deus primum fecit, etiam femineus praeceptum sexus accepit. quaecumque uel conuicio uel maledicto uel etiam criminis obiectu alteram laeserit, meminerit satisfactione curare quantocius, quod fecit, et illa, quae laesa est, sine disceptatione dimittere. si autem inuicem se laeserunt, inuicem sibi debita relaxare debebunt propter orationes uestras, quas utique quanto crebriores tanto sanctiores habere debetis. melior est enim,
Abbreviated transcription (Latin):
lit iubente p̃posita faciat qđ faciendum ẽ pro
falute. Si autẽ uelit et forte. ñ expedit: suȩ eu¬
piditati ñ obediat᷑. Aliquando etiã sinoceat: ꝓdẽe
creditur qđ delectat. Deniq si latens ẽ dolor in
corpore famulȩ dĩ. dicentis qͥd doleat: sine du¬
bitatione credat᷑. S tam̃ utrum sanando illido¬
lori qd̾ delectat expediat. si ñ ẽ certum medicus
consulat᷑. Nec eant ad balnea. siue quocumq
ire necẽẽ fuerit: minꝰ qͣm tres. Nec illa que habec
aliquo eundi necessitatem cum quib ipsa uolue¬
rit. s. cum quib p̃posita uisserit: ire debebit. Egro¬
tantium eura siue post egͥtudinẽ reficiendarũ
siue aliqua imbecillitate. etiam sine febrib la¬
borantium alicui debet iniungi. ut ipsade cel¬
lario petat: qđ cuiq opus ꝑspererit Siue au¬
tem quȩ cellario. siue quȩ uestib siue. que codici¬
b p̃ponunt᷑: sine murmure seruiant sororib

Expanded text:
lit, iubente praeposita faciat, quod faciendum est pro lit, iubente praeposita faciat, quod faciendum est pro salute. si autem uelit et forte non expedit, suae cupiditati non oboediatur; aliquando enim, etiamsi noceat, prodesse creditur, quod delectat. denique, si latens est dolor in corpore famulae dei, dicenti, sibi quid doleat, sine dubitatione credatur; sed tamen, utrum sanando illi dolori, quod delectat, expediat, si non est certum, medicus consulatur. nec eant ad balneas siue quocumque ire necesse fuerit minus quam tres. nec illa, quae habet aliquo eundi necessitatem, cum quibus ipsa uoluerit, sed cum quibus praeposita iusserit, ire debebit. aegrotantium cura siue post aegritudinem reficiendarum sine aliqua imbecillitate etiam sine febribus laborantium alicui debet iniungi, ut ipsa de cellario petat, quod cuique opus esse perspexerit, siue autem quae cellario sine quae uestibus siue quae codicibus praeponuntur, sine murmure seruiant sororibus
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnsitura necessitas. suꝑemineat quȩ ꝑmanet caritaᷤ
Consequens gͦ ẽ. ut etiam illud qd̃ suis uł filiab uł ali¬
qͣ necessitudine ad se ꝑtinentib in monasterio
constititis. aliquis uł aliqua contulerit. siue uestẽ.
siue qdlibet aliud int̾ necessaria deputandũ: ñ occul¬
te accipiat᷑. s. sit in potestate p̃posite. ut in cõmu¬
ne redactum. cui nessarium fuerit p̃beat᷑. Qd̃ si
aliqua iems collatam celau̾it: furtiiudicio con¬
demnet᷑. Indum̃ta ur̃a scđm arbitͥum p̃posite lauen¬
tur siue auob̃ siue a fullonib: ne int̾iores anime
sordes contrahat munde uestis nimius appetitus.
Lauachrũ etiam corpoꝵ ususq balncarũ non sit
assidius: s eo quo solec temporis int̾uallo tͥbuat᷑
hoc ẽ semel in m̃se. Cuiꝰ autẽ infirmitatis necessitaᷤᷤ
cogit lauandum corpꝰ ñ longiꝰ differat᷑: fiat sine
murmure de consilio medicine. ita ut etiã si no¬

Expanded text:
transitoria necessitas superemineat que permanet caritas transitoria necessitas superemineat que permanet caritas Consequens ergo est ut etiam cum quis filiis suis aut aliaqua necessitudine ad seconstitutis aliquis uel aliqua contulerit siue uestem siue quodlibet aliud inter necessaria deputandum, non occulte accipiatur et sit in potestate praepositae, ut in commune redactum, cui necessarium fuerit, praebeatur. quod si aliqua rem sibi conlatam celauerit, furti iudicio condemnetur. Indumenta uestra secundum arbitrium praepositae lauentur siue a uobis sine a fullonibus, ne interiores animae sordes contrahat mundae uestis nimius appetitus. lauacrum etiam corporum ususque balnearum non sit assiduus. sed eo. quo solet, temporis interuallo tribuatur, hoc est semel in mense. cuius autem infirmitatis necessitas cogit lauandum corpus. non longius differatur; fiat sine murmure de consilio medicinae, ita ut, etiam si no
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua deteriꝰ aliquid se accepisse qͣm pͥus habu¬
erat. et indignam se iudicat ẽẽ quȩ ita uestiat᷑
sicut alia sororeius uestiebat᷑: hinc uos ꝓbate
quantum uobis desit in illo int̾iore sc̃o habitu cordĩ
quȩ ꝓ habitu corporis litigatis. Lam̃ si ur̃a tolerat᷑
infirmitas. ut hoc recipiatis. qđ posueratis.ĩ uno
tam̃ loco sub cõmunib custodib habete qd̃ po¬
nitis. ita sane ut nulla sͥ aliquidoꝑet᷑. siue unde
induat᷑. siue uͥ iaccat. siue unde cingat᷑. uł oꝑiat᷑.
uł caput contegat. S omnia oꝑaur̃a in cõmune fi¬
ant: maiore studio. et frequentiori alacͥtate. qͣm si
uobͣ ꝓpͥa faceretis. Caritas enĩ de qua scͥptum ẽ. qd̾
ñ querit quȩ sua sunt. sic intelligit᷑: quia cõmu¬
nia ꝓpͥis ñ ꝓpͥa comunib anteponit. & ideo qͣnto
amplius rem cõmunẽ quã ꝓpͥam curau̾itis. tanto
ampliꝰ ꝓfecisse noueritis: ut in om̃ib quib utit᷑

Expanded text:
aliqua deterius aliquid se accepisse, quam prius habualiqua deterius aliquid se accepisse, quam prius habuerat, et indignam se iudicat esse, quae ita uestiatur, sicut alia soror eius uestiebatur, hinc uos probate, quantum uobis desit in illo interiore sancto habitu cordis, quae pro habitu corporis litigatis. tamen si uestra toleratur infirmitas, ut hoc recipiatis, quod posueratis, in uno tamen loco sub communibus custodibus habete, quod ponitis, ita sane, ut nulla sibi aliquid operetur, sine unde induatur siue ubi iaceat siue unde cingatur uel operiatur uel caput contegat; sed omnia opera uestra in commune fiant maiore studio et frequentiori alacritate, quam si uobis propria faceretis. caritas enim, de qua scriptum est, quod non quaerit, quae sua sunt, sic intellegitur, quia communia propriis non propria communibus anteponit. et ideo, quanto amplius rem communem quam propriam curaueritis, tanto amplius profecisse noue
Abbreviated transcription (Latin):
uindicandisq peccatis. diligent̾ obseruet᷑. cũ di¬
lectione hominũ. et odio uicioꝵ. Quecũq autẽ.
intantum ꝓgressa fuerit malum ut occulte ab ali¬
quo littas ut quelibet munuscula accipiat: si hoc
ultro confitetur: paicat᷑ illi. et oretur ꝓ ea.Si autẽ
dep̃henditur atq conuineit᷑: scđm arbitͥum p̃po¬
site uł prb̃ri uł etiam ep̃i grauiꝰ em̃detur. Uestes
ur̃as habete sub una custode. uł duab uł quot
suffic̾e pot̾int. ad eas exxutiendas: ne tinea le¬
dant᷑. & sic̃ pascimini ex uno cellario: sic indui¬
mini ex uno uestiario. Et si fieri pot̾. ñ ad uos ꝑti¬
neat quiduob induendũ ꝓ temꝑis congruentia
ꝓferatur: utrum hoc recipiat una queq ur̃m qđ
deposuerat. analiud qd̾ alia habuerat. dũ tam̃
unicuiq qđ opus ẽ ñ negetur. Si autẽ hinc int̾
uos contentiones et murmura oriunt᷑. cũ querit᷑

Expanded text:
uindicandisque peccatis diligenter obseruetur cum diuindicandisque peccatis diligenter obseruetur cum dilectione hominum et odio uitiorum. quaecumque autem in tantum progressa fuerit malum, ut occulte ab aliquo litteras uel quaelibet munuscula accipiat, si hoc ultro confitetur, parcatur illi et oretur pro ea; si autem deprehenditur atque conuincitur, secundum arbitrium praepositae uel presbyteri uel etiam episcopi grauius emendetur. Vestes uestras habete sub una custode uel duabus uel quot sufficere potuerint ad eas excutiendas, ne tinea laedantur, et, sicut pascimini ex uno cellario, sic induamini ex uno uestiario. et si fieri potest, non ad uos pertineat, quid nobis induendum pro temporis congruentia proferatur, utrum hoc recipiat unaquaeque uestrum, quod deposuerat. an aliud, quod alia habuerat, dum tamen unicuique, quod opus est, non negetur. si autem hinc inter uos contentiones et murmura oriuntur, cum queritur
Abbreviated transcription (Latin):
estis: si sorores ur̃as quas indicando corrigere po¬
testis. tacendo ꝑur ꝑmittitis. Si enim soror tua
uulnus hab̃et incorpore. qđ occultari uellet. dum
timneret se cari. nonne crudelit̾ abs te sileret᷑. et
miscdit᷑ indicaret᷑: Quantogͦ potius cam debes ma¬
nifestare: ne ꝑniciosius putrescat incorde: S ante.¬
qͣm aliis demonstret᷑ ꝑ quas conuincenda ẽ. si nega¬
uerit. p̃posite debet ostendi. ne forte possit secre¬
tius correcta ñ innotescere cet̾is. Si aũ negauerit.
tunc ñttienti adhibende sunt alie: ut iam coram
omnib possit ñ ab una teste argui. s aduab tͥbꝰq
Qm si ferre recusauerit. et si ipsa ñ abscesserit. de ur̃a
societate ꝑiciat᷑. Non enim hoc crudelit̃ fit. s mi¬
sericordit᷑: ne contagione pestifera plurimas ꝑdat.
Et hoc qdđ dixi de ocłõ ñ figendo. etiã in cet̾is inue¬
niendis. phibendis. iridicandis. conuincendis.

Expanded text:
estis, si sorores uestras, quas indicando corrigere poestis, si sorores uestras, quas indicando corrigere potestis, tacendo perire permittitis. si enim soror tua uulnus haberet in corpore, quod occultari uellet, dum timeret secari, nonne crudeliter abs te sileretur et misericorditer indicaretur? quanto ergo potius eam debes manifestare, ne perniciosius putrescat in corde! sed antequam aliis demonstretur, per quas conuincenda est, si negauerit, praepositae debet ostendi, ne forte possit secretius correcta non innotescere ceteris. si autem negauerit, tunc mentienti adhibendae sunt aliae, ut iam coram omnibus possit non ab una teste argui sed a duabus tribusque quam si ferre recusauerit et si ipsa non abscesserit, de uestra societate proiciatur. non enim hoc crudeliter fit sed misericorditer, ne contagione pestifera plurimas perdat. et hoc, quod dixi de oculo non figendo, etiam in ceteris inueniendis, prohibendis, indicandis, conuincendis
Abbreviated transcription (Latin):
at sc̃a femĩna displicere: ne uelit uiro male pla¬
cere. Illum cogitet omnia uide: ne uelit uirũ ma¬
le uidere. Illius namq et in hac causa comĩndat᷑
ẽ timor: ubi scͥptum ẽ. abhominatio ẽ domino
defigens ocłm. Quando gͦ simulestis in eccła. et
ubicũq ubi uiri sunt: inuicẽ ur̃am pudicttiã
custodite. Ds̃ enĩ qui habitat in uob̃: etiã istomͦ
custodiat uos ex uob̃. Et si hanc de qua loquor ocłi
petulantiã in aliqua ur̃m adu̾̃teritis. statim
amotiete. necepta ꝓgrediant᷑.  e ꝑximo corrigan¬
tur. Si autẽ et post admonitionẽ it̾um uł alio
quocumq dic id ipsum eam fac̾e id̃ttis. iã uelut
uulneratã sanandã ꝓdat. quecũq inuenire potu¬
it hoc: pͥus tam̃ et alt̾i uł t̾cie demonstratã. ut
duarũ uł tͥum possit ore conuinci. et cõpetenti se¬
ueritate. coherceri. Nec uos iudiectis ẽẽ maliuolas:
quando hec indicatis. Magis quippe innocentes ñ

Expanded text:
at sancta femina displicere, ne uelit uiro male plaat sancta femina displicere, ne uelit uiro male placere; illum cogitet omnia uidere, ne uelit uirum male uidere. illius namque et in hac causa commendatus est timor. ubi scriptum est: Abominatio est domino defigens oculum. quando ergo simul estis in ecclesia et ubicumque, ubi et uiri sunt, inuicem uestram pudicitiam custodite; deus enim, qui habitat in uobis, etiam isto modo uos custodit ex uobis. Et si hanc, de qua loquor, oculi petulantiam m aqua uestrum aduerteritis, statim admonete, ne coepta progrediantur, sed e proximo corrigantur. si autem et post admonitionem iterum uel alio quocumque die id ipsum eam facere uideritis, iam uelut uulneratam sanandam prodat, quaecumque inuenire potuit hoc, prius tamen et alteri uel tertiae demonstratam, ut duarum uel trium possit ore conuinci et competenti seueritate coherceri. nec uos iudicetis esse maliuolas, quando haec indicatis; magis quippe innocentes non
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃i et si iaciunt᷑ in aliquẽ: figant᷑ in neminẽ. Neq
enim qͣndo ꝓceditis uiros uidẽ ꝓhibemini. s appet̾e.
aut ab ipsis appeti uelle. Nec tactu solo. s affectu qͦ
et aspectu appetit᷑. et appetit femina:. Nec dicatis
uos hab̃̾e pudicos animos. si habeatis ocłos impu¬
dicos: quia impudicꝰ ocłs. impudici cordis ẽ nuntiꝰ.
Et cum se inuicẽ sͥ etiam tacente lingua conspectu
mutuo corda nuntiant impudica: et scđm concu¬
piscentiã carnis alt̾utro delectant᷑ ardore: etiam
intactis ab immunda iuolatione corporib fugit ca¬
stitas ipsade morib. Nec putare debet q̃ in mascło
figit ocłm. et illiꝰ in se ipsamdiligit fixum: ñ uideri
ab aliis cum hoc facit. Uidet᷑ omnino et a quib ñ
Quid faciet de ullo suꝑno iuspectore. quem lat̾e nicħ
potest: An ideo putandus ẽ ñ uidere: qͥa tanto
uidet pa tientius. q̃nto sapientiꝰ: Iili gͦ time¬

Expanded text:
uestri etsi iaciuntur in aliquem, figantur in neminem. neque uestri etsi iaciuntur in aliquem, figantur in neminem. neque enim, quando proceditis, uiros uidere prohibemini sed appetere aut ab ipsis appeti uelle. nec tactu solo sed affectu quoque et aspectu appetitur et appetit femina. nec dicatis uos habere animos pudicos, si habeatis oculos inpudicos, quia inpudicus oculus inpudici cordis est nuntius et, cum se inuicem sibi etiam tacente lingua conspectu mutuo corda nuntiant inpudica et secundum concupiscentiam carnis alterutro delectantur ardore, etiam intactis ab inmunda uiolatione corporibus fugit castitas ipsa de moribus. nec putare debet, quae in masculo figit oculum et illius in se ipsam diligit fixum, non uideri ab aliis, cum hoc facit; uidetur omnino, et a quibus uquid faciet de illo superno inspectore, quem latere nihil potest? an ideo putandus est non uidere, quia tanto uidet patientius quanto sapientius? illi ergo time
Abbreviated transcription (Latin):
contulerit recentior egͥtudo. qd̾ diuitib anterior
consuetudo. S cum uires pͥstinas reparau̾int. rede¬
ant ad feliciorẽ consuetudinẽ suam: quȩ famulas
di tanto amplius decet qͣnto minꝰ indigent. Nec ibi
eas teneat uoluntas iam ueget᷑as: quo necessitas le¬
uarat infurmas. Iue se estiment ditiores. que fue¬
rint in sustentanda parcitate fortiores. Melus ẽ
enm minꝰegere: qͣm plus hab̃e. Non sit notabilis
habitus ur̃. nec affectetis uestib placere s moribus.
Non sint uob̃ tam tenera capitũ tegmina. ut retiola
subt̾ appareant. Capillos ex nulla parte nudos ha¬
beatis: nec foris uł spargat negligentia. uł cõponat.
industria. Qnͣdo ꝓceditis. simul ambulate: cũ ue¬
neritis qͦ itis. simul state. In incessui. in statu. in habi¬
tu. in omnib motib ur̃is nichil fiat qd illiciat cuiꝰ¬
quam libidinẽ: s quodurãm decet sc̃itatem. Oculi

Expanded text:
contulerit recentior aegritudo, quod diuitibus anterior contulerit recentior aegritudo, quod diuitibus anterior consuetudo. sed cum uires pristinas reparauerint, redeant ad feliciorem consuetudinem suam, quae famulas dei tanto amplius decet, quanto minus indigent, nec ibi eas teneat uoluntas iam uegetas, quo necessitas leuarat infirmas. illae se aestiment ditiores, quae fuerint in sustentanda parcitate fortiores; melius est enim minus egere quam plus habere. Non sit notabilis habitus nester nec affectetis uestibus placere sed moribus; non sint uobis tam tenera capitum tegmina, ut retiola subter appareant. capillos ex nulla parte nudos habeatis nec foris uel spargat neglegentia uel componat industria. quando proceditis. simul ambulate; cum ueneritis, quo itis, simul state. in incessu, in statu, in habitu, in omnibus motibus uestris nihil fiat, quod inliciat cuiusquam libidinem, sed quod uestram deceat sanctitatem. oculi
Abbreviated transcription (Latin):
ipse. s sͥ potius gratulent᷑. quiaualent qđ ñ ua¬
lent ille. Et si eis que uenerunt ex morib delica
tiorib ad monastĩum. aliqͥd alim̃toꝵ. uestim̃toꝵs.¬
stram̃toꝵ. oꝑim̃toꝵ dat᷑. qd̃ aliis fortiorib et id̾o
feliciorib ñ deit᷑: cogitare debent quib ñ datur.
quantum de sua scłari uta illȩ adistam des¬
cendint. qͣmiuis usq ad aliarum que ft̃ corꝑe
fortiores frugalitatem ꝑuenire neqͥuer int. Nec¬
debent ille conturbari qđ eas uident amplius.
ñ quia honorant᷑. s quia tolerant᷑ acciꝑe: ne con¬
tingat detestanda ꝑu̾sitas. ut in monast̾io ubi
qͣntum possunt fiunt diuites laboriosȩ. fiant pau¬
ꝑes delicatȩ. Sane quẽ ad modũ egrotantes. neceẽ
Habent minꝰ acciꝑe ne grauent᷑. ita post egͥtudinẽ
sic tractandȩ sunt. ut eitiꝰ recreent᷑. etiam si humil¬
lima scłi pauꝑtate uenerunt tamqͣm hoc illis

Expanded text:
ipsae, sed sibi potius gratulentur, quia ualent, quod non uaipsae, sed sibi potius gratulentur, quia ualent, quod non ualent illae. et si eis, quae uetioribus ad monasterium aliquid alimentorum, vestimentorum, operimentorum datur, quod aliis fortioribus et ideo felicioribus non datur; cogitare debent quibus non datur, quantum de sua saeculari vita illi ad istam vitam descenderint, quamvis usque ad aliorum qui sunt corpore firmiores frugalitatem pervenire non potuerint. illae debent conturbari, quod eas uident amplius, non quia honorantur, sed quia tolerantur, accipere, ne contingat detestanda peruersitas, ut in monasterio, ubi, quantum possunt, fiunt diuites laboriosae, fiant pauperes delicatae. sane, quem ad modum aegrotantes necesse habent minus accipere, ne grauentur, ita post aegritudinem sic tractandae sunt, ut citius recreentur, etiam si de humillima saeculi paupertate uenerunt, tamquam hoc illis
Abbreviated transcription (Latin):
erint. ñ sint eis impedim̃to quȩ aliquid ibi ag̾e
uoluerint. Psalmis et hymnis cũ oratis deum:
hoc u̾setur incorde. qd̾ ꝑfertur in uoce. E no¬
lite cantare: nisi qͣ legistis ẽẽ cantandũ. Quod
autem ñ ita scͥptum ẽ ut cantet᷑: ñ cantet᷑. Car¬
nem ur̃am domate ieiunus. et abstinentia escȩ
et potus: qͣntum ualitudo ꝑmittit. Qñdo aũ
aliqua ñ potest ieiuinare. ñ tam̃ extra horam
prandii aliqͥd alim̃toꝵ sumat: nͥ cum egrotat.
Cum acceditis ad m̃sam. donec inde surgatis: qd̃
uob̾ scđm consuetudinẽ legit᷑. sine tumultu et con¬
tentionib audite. Nec sole uob̾fauces sumant ci¬
bum. s et aures ꝑcipiant di u̾bum. Quȩ infirmȩ
sunt ex pͥstina consuetudine si alit̾ tractant᷑ in ui¬
ctu. ñ debet aliis molestum eẽ. nec inustũ iuderi.
quas fecit alia consuetudo fortiores: nec illas pu¬
tent feliciores quia sumunt qd̾ ñ q sumunt

Expanded text:
erint, non eis sint impedimento, quae aliquid ibi agere erint, non eis sint impedimento, quae aliquid ibi agere uoluerint. psalmis et hymnis cum oratis deum, hoc uersetur in corde, quod profertur in uoce, et nolite cantare, nisi quod legitis esse cantandum; quod autem non ita scriptum est, ut cantetur, non cantetur. Carnem uestram domate ieiuniis et abstinentia escae et potus, quantum ualitudo permittit. quando autem aliqua non potest ieiunare, non tamen extra horam prandii aliquid alimentorum sumat. nisi cum aegrotat. cum acceditis ad mensam. donec inde surgatis, quod uobis secundum consuetudinem legitur, sine tumultu et contentionibus audite nec solae uobis fauces sumant cibum, sed et aures percipiant dei uerbum. Quae infirmae sunt ex pristina consuetudine, si aliter traetantur in uictu, non debet aliis molestum esse nec iniustum uideri. quas fecit alia consuetudo fortiores. nec illas putent feliciores, quia sumunt, quod non sumunt
Abbreviated transcription (Latin):
tem ex pauꝑtate uenerunt: magis autẽ studeant
ñ de parentũ diuitum dignitate. ẜ de pauꝑum so¬
rorum societate głari ⁊ lecetollant᷑ si cõmuni uitȩ
de sius facultatib aliquid contulert: nec de suis
diuitus magis suꝑbiant. quia eas monastio par¬
tiuntur. qmsi eis in scło fruerent᷑. Alia quippe q̃¬
cumq iniquitas in malis oꝑib ereicet᷑ ut fiat: su¬
pbia s̃i etiam in bonis oꝑib insidiat᷑ ut ꝑeant. Et
quid ꝓdest disꝑgere dando pauꝑib et pauꝑem fieri:
si anima misera suꝑbior efficiat᷑ contempnendo:
qͣm fuerat possidendo: Om̃s gͦ unanimit̾ et concor¬
Aiter iuiuite. et honorate inuicẽ in uob̃dm. cuius
templa facte estis. Orationib instate: horis ⁊ tem¬
porib constitutis. In oratorio nemo aliqͥd agat nͥ
ad quodẽ factum. unde et nom̃ accepit: ut si aliq̃
etiam pret̾ horas constitutas. si eis uacat orare uolu¬

Expanded text:
tem ex paupertate uenerunt; magis autem studeant tem ex paupertate uenerunt; magis autem studeant non de parentum diuitum dignitate sed de pauperum sororum societate gloriari. nec extollantur, si communi uitae de suis facultatibus aliquid contulerunt, nec de suis diuitiis magis superbiant, quia eas monasterio partiuntur, quam si eis in saeculo fruerentur. alia quippe quaecumque iniquitas in malis operibus exercetur, ut fiant: superbia uero etiam in bonis operibus insidiatur, ut pereant. et quid prodest dispergere dando pauperibus et pauperem fieri, si anima misera superbior efficiatur contemnendo, quam fuerat possidendo? omnes ergo unanimiter et concorditer uiuite et honorate in uobis inuicem deum, cuius templa factae estis. Orationibus instate horis et temporibus constitutis. in oratorio nemo aliquid agat, nisi ad quod est factum, unde et nomen accepit, ut, si aliquae etiam praeter horas constitutas, si eis uacat, orare uolu
Abbreviated transcription (Latin):
cominuna. et distribuebat᷑ singulis ꝓut cuiq opus
erat. Que aliquid habebant in scło: qͣndo ingresse st̃
monast̾ium. libent̾ uelint illud ẽẽ cõmune. Quȩ au¬
tem ñ habebant: ñ ea querant in monast̾io. quȩ nec
foris habere potuerunt. S tam̃ earũ infirmitati
qd̾ op̃ est tribuat᷑: etiam si pauꝑies earum qͣndo
fors erant nec ipsa necessaria poterat inuenire
Ad nune ñ ideo se putent eẽ felices. qͥa inuenert
uictum et togum̃tum: quale fons inuenire ñ po¬
tuerunt. Nece rigant ceruices quia sociant᷑ ad
quas foris accedere ñ audebant. s sursum cor ha¬
beant. et t̾rena bona ñ querant: ne incipiant
monastia ẽẽ diuitib utilia ñ ꝑauꝑib. sidiuites il¬
lic humiliant᷑. et pauꝑes illis inflant᷑. S rursus
etiam illȩ que aliquid uidebant᷑ eẽ in scło. ñ habe¬
ant fastidio sorores suas. que ad illam scãm societa¬

Expanded text:
communia et distribuebatur singulis, prout cuique opus communia et distribuebatur singulis, prout cuique opus erat. quae aliquid habebant in saeculo, quando ingressae sunt monasterium, libenter uelint illud esse commune: quae autem non habebant, non ea quaerant in monasterio, quae nec foris habere potuerunt, sed tamen earum infirmitati, quod opus est, tribuatur, etiam si pauperies earum, quando foris erant, nec ipsa necessaria poterat inuenire; at nunc non ideo se putent esse felices. quia inuenerunt uictum et tegumentum, quale foris inuenire non potuerunt. Nec erigant ceruices, quia sociantur, ad quas foris accedere non audebant, sed sursum cor habeant et terrena bona non quaerant, ne incipiant monasteria esse diuitibus utilia non pauperibus, si diuites illic humiliantur et pauperes illic inflantur. sed rursus etiam illae, quae aliquid esse uidebantur in saeculo, non habeant fastidio sorores suas. quae ad illam sanctam societa
Abbreviated transcription (Latin):
ex uob̾ famã et inuidiam sustinere: ut dicat᷑ ñ aliã
uos quesituras fuisse p̃positam. ñ ipsum cepissetis ha¬
bere p̃positum. Tranquillet gͦ ds et cõponat aĩos
ur̃os. ñ inuob̾ p̃ualeat opusdiaboli. s pax xp̃ium
cat in cordib ur̃is. Nec dolore animi quia ñ fit qd̾
uultis. s quia pudet uoluisse qđ uelle ñ debiustis.
erubescendo curtatis inmortem. s potiꝰ penitendo
resumatis iurtutem. Nec habeatis penitentiam
uide traditoris: s potius lac̾mas petri pastoris. Hec¬
sunt que ut obseruetis p̃cipimꝰ in monast̾io consti¬
tute. Primum ꝓpt̾ qđ estis in unumn congregate. ut
unanimes habitetis indomo et sit uob̾ cor unum
et anmaunamndm. Et ñ dicatis aliqͥd ꝓpͥum. s sint
uob̾ omnia cõmunia.⁊ distribuat᷑ unicuiq ur̃m a
ĩposita ur̃a uictus et tegum̃tum. ñ equalit̾ om̃ibꝰ. qͥa
ñ equalit̾ ualetis om̃s: s unicuiq sicut opus fuerit.

Expanded text:
ex nobis famam et inuidiam sustinere, ut dicatur non aliam ex nobis famam et inuidiam sustinere, ut dicatur non aliam uos quaesituras fuisse praepositam, nisi ipsum coepissetis habere praepositum. tranquillet ergo deus et componat animos uestros; non in uobis praeualeat opus diaboli, sed pax Christi uincat in cordibus uestris; nec dolore animi, quia non fit, quod uultis, uel quia pudet uoluisse, quod uelle non debuistis, erubescendo curratis in mortem, sed potius paenitendo resumatis uirtutem nec habeatis paenitentiam Iudae traditoris sed potius lacrimas Petri pastoris. Haecsunt, quae ut obseruetis praecipimus in monasterio constitutae. primum propter quod estis in unum congregatae. ut unanimes habitetis in domo et sit uobis cor unum et anima una in deum et non dicatis aliquid proprium, sed sint uobis omnia communia, et distribuatur unicuique uestrum a praeposita uestra uictus et tegumentum non aequaliter omnibus, quia non aequaliter ualetis omnes, sed unicuique sicut opus fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
nos ꝑseuerante. et numero et etate cieuistis. quȩ uos
mat᷑ non utero s animo suscepit. Om̃s enĩ q̃ illuc
uenistis ibi eam aut sc̃ẽ p̃positȩ sorori meȩ seruien¬
dem placentem. aut etiam ipsam p̃positam quȩ uos
suscepit inuenistis. Subilla estis eruditȩ. sub illa
uelate. sub illa multiplicate: et sic tumultuami¬
ni. ut uob̾ eam mutetis. cum lugere deb̾etis. si eam
uob̾ mutare uellem̾: Ipsa ẽ enim qͣm nostis. ipsaẽ
ad quam uenistis: ipsa ẽ quã ꝑ tot annos haben¬
docreuistis. nouum ñ accepistis nͥ p̃positũ. Aut si
ppt̾ illum queritis nouitatem. et in eiꝰ inuidia contͣ
matrẽ ur̃am sic rebellatis: cur ñ potius hoc petistis.
ut ipse uob̾ mutet᷑. Si autẽ hoc exhorretis. qͥa noui
quom eum in xp̃o uenerabilit̾ diligatis: cur ñ potiꝰ
illam: In uob̾ namq irgendis sic p̃positi rudim̃ta
turbant᷑. ut magis uelit uos ipse deserere. qͣm istã

Expanded text:
nos perseuerante et numero et aetate creuistis, quae uos nos perseuerante et numero et aetate creuistis, quae uos mater non utero sed animo suscepit. omnes enim, quae illuc uenistis, ibi eam aut sanctae praepositae sorori meae seruientem, placentem aut etiam ipsam praepositam, quae uos suscepit, inuenistis; sub illa estis eruditae, sub illa uelatae, sub illa multiplicatae; et sic tumultuamini, ut uobis eam mutetis, cum lugere deberetis, si eam uobis mutare uellemus. ipsa est, quam nostis; ipsa est, ad quam uenistis; ipsa est, quam per tot annos habendo creuistis. nouum non accepistis nisi praepositum; aut si propter illum quaeritis nouitatem et in eius inuidia contra matrem uestram sic rebellastis, cur non potius hoc petistis. ut ipse uobis mutetur? si autem hoc exhorretis, quia noui, quo modo eum in Christo uenerabiliter diligatis, cur non potius illam? in uobis namque regendis sic praepositi rudimenta turbantur, ut magis uelit uos ipse deserere, quam istam
Abbreviated transcription (Latin):
Modicum ferm̃ti: nolo dicere qđ sequit᷑. Hoc enĩ
magis cupio et oroet hortor: ut ipsum ferm̃tũ reu̾¬
tatur in meliꝰ. ñ totamassa sicut pene iam fecerat
conũtat᷑ in penuis. Sigͦ repullulastis sanũ sapere.
orate ne intretis in temptationẽ: ne tt̾um in con¬
tentiones et emulationes. animositates. dissensiões.
decractiones. seditiones. susurrationes. Non enim sic
plantauimꝰ et rigauimꝰ ortum dñicum in uob: ut
spinas istas metamusex uob̃. Si autẽ adhuc ur̃a tu¬
multuat᷑ infirinitas: orate ut eruamini a tẽptatio¬
ne. Que autẽ cont̾bant uos. si adhuc cont̾bant uos. nͥ
corrererint: portabunt iudiciũ quecũq ille fih̾nt.
Cogitate quid mali sit. ut cũ dedonatis inunitate
gaudeam̾: int̾na scismata in monast̾io lugeamus.
ꝑseuerate in bono pposito. et ñ desidabitis mutare
ĩpositam. qua inmonastĩo illo ꝑ tam multos an¬

Expanded text:
modicum fermenti — nolo dicere, quod sequitur; hoc enim modicum fermenti — nolo dicere, quod sequitur; hoc enim magis cupio et oro et hortor, ut ipsum fermentum reuertatur in melius, non tota massa, sicut paene iam fecerat, conuertatur in peius. si ergo repullulastis sanum sapere, orate, ne intretis in temptationem, ne iterum in contentiones. aemulationes, animositates, dissensiones, detractiones, seditiones, susurrationes. non enim sic plantauimus et rigauimus hortum dominicum in uobis, ut spinas istas metamus ex uobis. si autem adhuc uestra tumultuatur infirmitas, orate, ut eruamini de temptatione. quae autem conturbant uos, si adhuc conturbant uos, nisi se correxerint, portabunt indicium, quaecumque illae fuerint. Cogitate, quid mali sit, ut, cum de deo natis in unitate gaudeamus, interna schismata in monasterio lugeamus. perseuerate in bono proposito et non desiderabitis mutare praepositam, qua in monasterio illo per tam multos an
Abbreviated transcription (Latin):
non aduosueni. Peꝑcietiamm. ne tͥsticiam suꝑ tͥsti¬
ciam hab̾em. et elegi ñ ut exhib̾em faciem meã uo¬
bis.s. effundẽm cormeum deo ꝓ uob̃: et causã magni
ꝑiculi ut̃i ñ apuduos u̾bis. s apuddm̃ lacͥmis age¬
rem. ne conũtat inluctum gaudiũ meũ qͦ soleo gau¬
dere de uob̾. et int̾ tantascandala quib uq abun¬
dat hic mund̾: aliqͣndo consolari cogitans copiosã
congregationẽ. et castam dilectionẽ. et sc̃am conũsa¬
tionem ur̃am. et largiorem gramdi quȩ data ẽ uob̃
ut ñsolum carnales nuptias contẽpnerftis uerum
etiam in domo societatem eligeretis habitandi una¬
nimes. ut sit uob̃ anima una et cor unumin dm.
Hec in uob̾ bona. hec di dona considans. int̾ multas
dempestates. quib exalus malis quatit᷑ cor meũ.
solec utrumq requiescere. Currebatis bene: qͥs uos
fascinauit: Suasioilla ñ ẽ exdo: qui uocauit uos.

Expanded text:
non ad uos ueni. peperci etiam mihi, ne tristitiam super tristinon ad uos ueni. peperci etiam mihi, ne tristitiam super tristitiam haberem, et elegi, non ut exhiberem faciem meam uobis, sed effunderem cor meum deo pro uobis et causam magni periculi uestri non apud uos uerbis sed apud deum lacrimis agerem, ne conuertat in luctum gaudium meum, quo soleo gaudere de uobis et inter tanta scandala, quibus ubique abundat hic mundus, aliquando consolari cogitans copiosam congregationem et castam dilectionem et sanctam conuersationem uestram et largiorem gratiam dei, quae data est uobis, ut non solum carnales nuptias contemneretis, uerum etiam in domo societatem eligeretis habitandi unanimes, ut sit uobis anima una et cor unum in deum. Haec in nobis bona, haec dei dona considerans inter multas tempestates, quibus ex aliis malis quatitur, cor meum solet utcumque requiescere. currebatis bene. quis uos fascinauit? suasio illa non est ex deo, qui uocauit nos.
Abbreviated transcription (Latin):
icut parata ẽ seueritas peccata que inue¬
nerit uindicare: ita ñ uult caritas qđ
uindicet inuenire. Hec causa fecit ut ñ
uenirem aduos: cum meã p̃sentiã quereretis. ñ ad
pacis ur̃e gaudium. s ad ddissensionis uĩe augm̃tũ.
Quomenim contẽpnerẽ et impunttũ relinquerem:
si et me p̃sente tant᷑ ur tumult̾ existeret. qͣntus me
absente. et si ocłos meos latuit. tam̃ aures meas ur̃is
uocib u̾b̾auit: Namfortassis etiã maior ec̃t ur̃a sedi¬
tio in p̃sentiamea. quã necẽc eẽt uob̃ ñ concedi: quę
in ꝑniciosissimũ exemplum cont̃sanã disciplinam
qd uob ñ expedit pecebatis. Ac sic ñ quales uolo inue¬
niremuos: et ipse inuenirer a uob̃. qualẽ ñ uolebats.
Cumg̃ scribat apłs ad corinthiosdicens. testem dm
facio suꝑ animã meã. quia parcens uobis. ñdũ ue¬
ni corinthum: ñ quia dñamur fiłi ur̃e. s cooꝑatores
simusgaudiut̃i: hoc etiamdico uob̾. qͥa parcens uob̃

Expanded text:
icut parata est seueritas peccata, quae iuuenerit, uindicare, ita non uult caritas, quod uindicet, inuenire. haec causa fecit, ut non uenirem ad uos, cum meam praesentiam quaereretis non ad pacis uestrae gaudium sed ad dissensionis uestrae augmentum. quo modo enim contemnerem et inpunitum relinquerem, si et me praesente tantus uester tumultus existeret, quantus me absente etsi oculos meos latuit, tamen aures meas uestris uocibus uerberauit? nam fortassis etiam maior esset uestra seditio in praesentia mea, quam necesse esset uobis non concedi, quae in perniciosissimum exemplum contra sanam disciplinam, quod uobis non expedit, petebatis; ac sic non, quales uolo, inuenirem uos et ipse inuenirer a nobis, qualem non uolebatis. Cum ergo scribat apostolus ad Corinthios dicens: Testem deum facio super animam meam, quia parcens uobis nondum ueni Corinthum, non quia dominamur fidei uestrae, sed cooperatores sumus gaudii uestri, hoc ego etiam dico uobis, quia parcens uobis
Abbreviated transcription (Latin):
salutẽ. Epłammeã desidare te. mͥ tua
epła nuntiauit. Frat᷑ autẽ iacob eius desidii erga
nos tui locupletior testis accessit. quia plura mͥ de
te suauia atq in se ipso exꝑta locutus ẽ: qͣm illa par¬
ua cartula potuit᷑. Unde tuȩ benignitati congra¬
tulor. et de tuo pectore xp̃iano. dño d̃o tuo cuius
hec dona sunt grãs ago: dñe m̃ito p̃dicande since¬
riterq km̃e. ac desid̾antissime fr̾. Qd aũ petis
ut litteris de queram. ego de assectuquero. qͥ om̃s
litt̾as suꝑat: et ubi te queram qđ bene intelligas no¬
ui. Qnͣtum autẽ ad me legendum attinet: magis ue¬
reor inmanib ur̃is loquacitatẽ meam rep̃hendi. qͣm
eloquium requiri. Illud breuit dix̾im: qđ duturna
cogitatione si ruminauis. senties qͥd sapiat. Cum in
itinere dĩ faciliora et fructuosa ignaua formidine fugi¬
untur: in itinere scłari duriora. et sterilia erũnoso
labore tolerant᷑. Incolumis inxp̃ouigeas et ꝓficias:

Expanded text:
SALUTEM. Epistulam meam desiderare te mihi tua epistula nuntiauit; frater autem Iacobus eius desiderii erga nos tui locupletior testis accessit, quia plura mihi de te suauia atque in se ipso experta locutus est, quam illa parua chartula potuit. unde tuae benignitati congratulor et de tuo pectore Christiano domino deo nostro, cuius haec dona sunt, gratias ago, domine merito praedicande sinceriterque carissime ac desiderantissime frater. quod autem petis, ut litteris te quaeram, ego te affectu quaero, qui omnes litteras superat, et, ubi te quaeram, quod bene intellegas, noui. quantum autem ad me legendam adtinet, magis uereor in manibus uestris loquacitatem meam reprehendi quam eloquium requiri. illud breuiter dixerim, quod diuturna cogitatione si ruminaueris, senties, quid sapiat: cum in itinere dei faciliora et fructuosa ignaua formidine fugiuntur, in itinere saeculari duriora et sterilia aerumnoso labore tolerantur. incolumis in Christo uigeas et proficias,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uror: Presertim q̃m multi st̃ hic: qͥ detrahendo
nob̾. cet̾oꝵ animas aquib diligi uidemͣ adu̾sus nos
ꝑturbare conant᷑. ut locum in eis diabolo faciant.
Cum autẽ irascunt᷑ nob̃ de quorũ salute satagimꝰ.
magnum illis consiliũ uindicandi ẽ. lbido moniendi.
non in corpore sed incorde: ubi funus occulte pͥus
suo putore sentit᷑. qͣm nr̃a cogitatione ꝑspicitur.
Quic meȩ sollicitudim ꝓculdubio libent̃ ignoscitis:
p̃sertim q̃m si succenseretis. et uellecis ulcisci. nicħ
forte grauius inueniretis qm id qđ patior. cũ uos
tagaste ñ uideo. Sꝑo autẽ ur̃is aduitus orationib

Expanded text:
non uror? praesertim quoniam multi sunt hic, qui detrahendo non uror? praesertim quoniam multi sunt hic, qui detrahendo nobis ceterorum animas, a quibus diligi uidemur, aduersus nos perturbare conantur, ut locum in eis diabolo faciant. cum autem irascuntur nobis, de quorum salute satagimus, magnum illis consilium uindicandi est libido moriendi non in corpore sed in corde, ubi funus occulte prius suo putore sentitur, quam nostra cogitatione prospicitur. huic meae sollicitudini procul dubio libenter ignoscitis, praesertim quoniam, si suscenseretis et uelletis ulcisci, nihil fortasse grauius inueniretis, quam id, quod patior, cum uos Tagastae non uideo. spero autem uestris adiutus orationib