comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia pius dñs ad dampnationem
culpȩ non reputat: quod de sue
maiestatis ꝑmisu nolens qui patit᷑
portat.
Nam ibi peccamꝰ: ubi cupiditatem uel
uoluntatem deflectimꝰ. Ubi uero uio¬
lent̃ addicimur. & si facinus aut flagi¬
tium non est: miseri tamen ꝓflagitio.
et facinore sumus. Sed qui dm̃ proir¬
rogata laudat miseria: cominisso ꝓcul
sensus ꝑ uisiones conturbant: ut
formidolosos. et timidos faciant. Aliquo¬
tiens et desꝑatione peccatorũ. mentem
conuersi ꝑsoporem conturbant. horren¬
daq gehenne supplicia minitantur.
Honnumquam autem et aꝑta impug¬
natione crassantes. humana corꝑa uerbe¬
rant: quod tamen deo ꝑmittente malis
fit ad uindictam: iustis ad tolerantiȩ
głam. Pierumq immundi sp̃c eos quos
incumbere inscłi amore conspiciunt:
dormientes quadam uane spei ꝓsꝑitatẽ
illudunt. Quosdam uero quos formi¬
dare aduersa aliqua ꝑsentiunt. dormi¬
entes inani terrore concutiunt: sicq

Expanded text:
quia pius Dominus ad damnationem quia pius Dominus ad damnationem culpae non reputat quod de suae majestatis permissu nolens qui patitur portat. Nam ibi peccamus ubi cupiditate vel voluntate deflectimus. Ubi vero violenter addicimur, etsi facinus aut flagitium non est, miseria tamen pro flagitio et facinore est. Sed qui Deum pro irrogata laudat miseria, commisso procul sensus per visiones conturbant, ut formidolosos et timidos faciant. Aliquoties etiam ex desperatione peccatorum mentem conversi per soporem conturbant, horridaque gehennae supplicia minitant. Nonnunquam autem et aperta impugnatione grassantes humana corpora 276 verberant, quod tamen, Deo permittente, malis fit ad vindictam, justis ad tolerantiae gloriam. 2. Plerumque immundi spiritus eos quos incumbere in saeculi amore conspiciunt, dormientes quadam vana spei prosperitate illudunt. Quosdam vero, quos formidare aliqua adversa praesentiunt, dormientes inani terrore concutiunt. Sicque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditionem traduntur. Numqũa
enim tribulationes cordis illi exag¬
gerat: aut dolores corꝑis suscitat.
Hinc est quod apłs ait. Datus est mͥ
stimulus carnis meȩ angłs sathanȩ
qui me colaphizet. Sepe iusti men¬
tem uariis uexationum doloribus
uis demonum cruciat: unde etiam¬
interdum usq ad desꝑationis angu¬
stiam coartatur. Permanenti autem
in dei amore animȩ: & ipsa talis an¬
gustia ad meritum ꝓficit. Nam
siue in animo. suie in corꝑe ꝑ instinc¬
tum immundorum spirituum. que¬
libet aduersa iustus patiatur: ex dĩ
utiq ꝑmissu. id patitur. Quod si
hoc ipsum addĩ głam humilis refe¬
rat: et dicat quod pro corꝑis passio¬
ne iob dixit. si bona suscepimus
de manu d̃ni mala aut̃ quare non
sustineamꝰ: iste non seꝑatur a deo. sed
coniungitur. quamlibet atroci an¬
gustia torqueatur. Multa aduersa
iustus in anima patitur. instigatio¬
ne demonum: sed talibus temptam̃¬
tis ꝑire a uita ȩterna non potest:

Expanded text:
perditionem traduntur. 35. Nunquam perditionem traduntur. 35. Nunquam enim tribulationes cordis illi exaggerat, aut dolores corporis suscitat. Hinc est, quod Apostolus ait: Datus est mihi stimulus carnis angelus Satanae, qui me colaphizet . 36. Saepe mentem justi variis vexationum doloribus vis daemonum cruciat; unde interdum usque ad desperationis angustiam 275 coarctatur. Permanenti autem in Dei amore animae et ipsa talis angustia ad meritum proficit. Nam sive in animo, sive in corpore, per instinctum immundorum spirituum quaelibet adversa justus patiatur, ex Dei utique permissu id patitur. Quod si hoc ipsum ad Dei gloriam humilis referat, et dicat quod pro corporis passione Job dixit: Si bona suscepimus de manu Domini, mala quare non suscipiamus ? iste non separatur a Deo, sed conjungitur, quamlibet atroci angustia torqueatur. 37. Multa justus adversa in anima patitur instigatione daemonum, sed talibus tentamentis perire vitae aeternae non potest,
Abbreviated transcription (Latin):
degluguit oꝑis ꝑfectione. sed temp¬
tationũ illecebris mordet. adhuc qua¬
si in maxillam mandit. Unde et pau¬
lus habet stimulos carnis. quibus
humilietur: non habet peccandi de¬
lectationem. qua deglutiatur. Os
diaboli: uerba eius sunt. Uerba
uero eius. inspirationes occulte sunt
quib corda hominũ alloquens.
occultis urit cupiditatib. Quidã
ob incorrigibilem iniquitatem. qr
sponte non corriguntur. immun
dis sꝑitib uexandi traduntur: ut
arripiendi eos demones corꝑaliter
habeant potestatem: terroribusq
eorum afflicti humilientur peni¬
teant et saluentur.⁊ sicut et apłs co¬
rinthiis scribit dicens. tradere huiꝰ¬
ritum carnis. ut sp̃s saluus sit in
cantes. ut in anima saluentur.
sathane corꝑaliter deputari: qua¬
tenus ex presenti correptione fu¬
turum iudicium timeant: et de
cetero delinquere caueant. Qui¬
dam aũt potestati demonum
ad emendationem deputantur:
quidam uero despecti. ad solam

Expanded text:
deglutivit operis perfectione, sed tendeglutivit operis perfectione, sed tentationum illecebris mordet ut devoret, adhuc quasi in maxilla mandit. Unde et Paulus habet stimulos carnis quibus humilietur, non habet peccandi perfectionem qua deglutiatur. Os diaboli verba ejus sunt; verba vero ejus inspirationes occultae sunt, quibus corda hominum alloquens occultis urit cupiditatibus. Quidam ob incorrigibilem iniquitatem, quia sponte non cordis spiritibus vexandi traduntur, ut arripiendi eos daemones corporaliter habeant potestatem, terroribusque eorum afflicti humilientur, poeniteant et salventur, sicut et Apostolus Corinthiis scribens, dicit: Tradere hujuritum carnis, ut spiritus salvus sit . cantes, ut in anima salventur, Satanae corporaliter deputari, quatenus ex praesenti correptione futurorum judicium timeant, et de caetero delinquere caveant. Quidam autem potestati daemonum ad emendationem deputantur; quidam vero despecti ad solam
Abbreviated transcription (Latin):
suo corꝑe non transducit. Qui uͦ in
corꝑe eius sunt. ipsos inhabitat: quia
ipsi sunt templum eius. Et si subri¬
puerit mentib electorum diabolus:
non tamen in eis reqͥescit sicut in cor¬
dib reproborum: nam calore fidei mox
excutitur. ut exeat ab electis. Non¬
nulli quos iam auido ore diabolus
deuorauerat. rursus diuini iudicii
occulta miseratione. ab eiꝰ ore eripiun¬
tur: et saluti restitintur. Nam se¬
pe multos quos antiquus hostis luxu¬
riȩ uoragine mersos tenuit: potentia:
diuina ꝑpenitentiam ab eiꝰ faucibus
trauxit. Quomodo bonorum interi¬
tum ꝓpħa electam dicit esse diaboli
escam: dum alibiscriptum sit. de illo.
fenũ sicut bos comedet: nisi quia in
oculis dei fenum sunt. qui electiis ci¬
bus scđm homines esse uidentur: Ac
apud homines electi. apud dm̃ fenũ
existunt. E um cliabolus iam deglutis¬
se dicitur: quẽ iam ꝑfecto scelere de¬
uorasse uidetur. Eum uero quem ñ

Expanded text:
suo corpore non eos traducit. Qui vero in suo corpore non eos traducit. Qui vero in corpore ejus sunt, ipsos inhabitat, quia ipsi sunt templum ejus. Etsi subripiat mentibus electorum diabolus, non autem in eis requiescit, sicut in cordibus reproborum. Nam calore fidei mox excitatur, ut exeat ab electis. Nonnulli, quos jam avido ore diabolus devoraverat, rursus divini judicii occulta miseratione ab ejus ore diripiuntur, et saluti restituuntur. Nam saepe multos, quos antiquus hostis luxuriae coeno mersos tenuit, potentia divina per poenitentiam ab ejus faucibus traxit. Quomodo de bonorum interitu propheta dicit electos esse diaboli escam , dum alibi scriptum est de illo: « Fenum ut bos comedet , » nisi quod in oculis Dei fenum sunt, qui electus cibus secundum homines videntur. Ac apud homines electi, apud Deum fenum existunt. Tum diabolus jam deglutisse dicitur quem jam perfecto scelere devorasse videtur. Eum vero quem non
Abbreviated transcription (Latin):
than idest serpens de aquis. quia
in huiꝰ scłi mari. uolubili uersatur
astutia. Auis uero ꝓpterea nominat᷑.
qͥa ꝑsuꝑbiam ad alta sustollitur. Et
recte his tribus uocabulis appellatur.
quia ꝓ suo merito aerem quasi auis
ꝓ carcere meruit: terrȩ ut animal
quod in huiꝰ scłi mari insana iac̾tet᷑
fluctuatione. Ex eo enĩ quod ꝑ men¬
bra sua diabolus oꝑatur. sortitur uo¬
cabula: ita ut quod singłi agunt.
incitante illo ipse nominetur. Quẽ
libet enim inde decipit diabolus un
de animal est: hoc est ꝑ carnis luxu¬
riam. Temptat unde serpens est: hoc
est ꝑ cupiditatis ac nocendi maliciam.
Quem autem nec sic decipit. insidiat᷑
unde auis est: hoc est ꝑ suꝑbiȩ rumã.
Undiq enĩ dolos preparat: quousq
inueniat uiam ꝑ quã incautum
decipiat. Aliud est intrare in mentẽ
Nam et in cordib scõrum ingreditur.
dum malas suggestiones insinuat.
sed non inhabitat in eis: quia eos in

Expanded text:
than, id est, serpens de aquis, quia than, id est, serpens de aquis, quia in hujus saeculi mari volubili versatur astutia. Avis vero propterea nominatur, quia per superbiam ad alta sustollitur. Et recte his tribus vocabulis appellatur, quia pro suo merito aerem, quasi avis, pro carcere meruit; terram, ut animal ut in hujus saeculi mari insana jactetur fluctuatione. 273 28. Ex eo enim quod per membra sua diabolus operatur, sortitur vocabula: ita ut quod singuli agunt, incitante illo, ipse nominetur ex eo. Quem enim non decipit diade animal est, hoc est per carnis luxuriam, tentat unde serpens est, hoc est cupiditatis ac nocendi malitia; quem autem nec sic decipit, insidiatur ei unde avis est, hoc est superbiae ruina. Unde enim dolos praeparat, quousque inveniat viam, per quam incautum decipiat. DIVISIO. Aliud est intrare diabolum in mentem Nam in corda sanctorum ingreditur dum malas suggestiones insinuat, sed non inhabitat in eis, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
rii sis. In tanto igitur mali discri¬
mine ut euadendi aditus pateat.
minora potiꝰ eligenda sunt: ut
maiora uitentur. Diabolus quan¬
do deciꝑe quempiam temptaue¬
rit. prius naturam unius cuiꝰq
intendit: & inde se applicat. unde
aptum hominem ad peccandum
inspexerit. Ex ea enim parte homi¬
excrescentem humorem facile ad¬
humoris consꝑsionem. adhibeat &
temptationem. Lege balaam. qui
infigura diaboli. contra popłm
dei ex ea parte precepit ꝑniciosos
ꝑtendere laqueos: ex qua sensit
eos facilius esse lapsuros. Nam
et cum aliquem alicubi deducit:
non eum ꝑ aliam partem mittit.
nisi ubi impetum eiꝰ intendit. Nullꝰ
culpã ñ existimet. quã ex consꝑsione
ꝓpria sustinet: sed quantũ ualet con¬
tra id quod tolerat pugnet. Nam si
consparsiomi ceditur. temptationi uł
uicio nequaquã resistitur. Ideo di¬
abolus insacris eloquiis. uehemoth.
idest animal dicitur: quia de cęlis
lapsus. ad terras cecidit. Ideo leuia¬

Expanded text:
rii sis. In tanto ergo mali discririi sis. In tanto ergo mali discrimine, ut evadendi aditus pateat, minora potius eligenda sunt, ut majora vitentur. 24. Diabolus, quando decipere quemquam quaerit, prius naturam uniuscujusque intendit, et inde se applicat, unde aptum hominem ad peccandum inspexerit. 25. Ex ea parte diabexcrescentem humorem facile inhumoris conspersionem adhibeat et tentationem . Lege Balaam, qui in figura diaboli contra populum Dei ex ea parte praecipit perniciosos praetendere laqueos, ex qua sentit eos facilius esse lapsuros. Nam et qui aquam alicubi deducit, non eam per aliam partem mittit, nisi ubi impetum ejus intendit. 272 26. Nullus culpam existimet, quam ex conspersione propria sustinet; sed, quantum valet, contra id quod tolerat pugnet. Nam si conspersioni ceditur, tentationi vel vitio nequaquam resistitur. 27. Ideo diabolus in sacris eloquiis Behemoth, id est, animal dicitur, quia de coelis lapsus ad terras cecidit. Ideo Levia
Abbreviated transcription (Latin):
dum illi impediuntur. non ꝓficiañ
qui docendi sunt. Maligni sp̃c hoc
quod intra nos mundari cupimus:
sine int̾missione temptant iterum
quicquid insemet ipsis terrenum
sentiunt. indesinent̃ oꝑib scĩs ex¬
hauriunt: ut de intunis puri inue¬
niantur. Eodem blandimento de¬
cipiuntur nunc ꝑ diabolum ho¬
mines: quo ꝓthoplasti in paradi¬
so sunt decepti. Multis enimui¬
ꝓmissis decipit: nunc rebus tran¬
sitoriis quasi necesariis illicit: nc̃
etiam ipsa inferni supplicia quasi
leiuia et transitoria suggerit: qua¬
tinus miserorum corda incupidi¬
tarem
lasciuiam q dissoluat: secum q ad
tartara ducat. Argumenta machi¬
nationum. malarum q cogitationũ
semina que in cordib hominũ di¬
abolus fundit. ita sepe undiq cap¬
tam implicant mentem: ut ex qua
parte euadere quisq temptauerit.
sine ꝑicło exire non possit: ueluti
si iures hoc facere. quod si feceris
pecces: si uero non feceris. reus ꝑui¬

Expanded text:
dum illi impediuntur, non proficiant dum illi impediuntur, non proficiant qui docendi sunt. 21. Maligni spiritus hoc, quod intra nos mundare cupimus, sine intermissione tentant iterum cunt, et quidquid in semetipsis terrenum sentiunt, indesinenter operibus sanctis exhauriunt, ut de intimis puri inveniantur. 22. Eodem blandimento decipiuntur nunc per diabolum homines, quo protoplasti in paradiso sunt decepti. Multis enim vipromissis decipit; nunc rebus transitoriis, quasi necessariis, illicit; nunc etiam ipsa inferni supplicia, quasi levia, et transitoria, suggerit; quatenus miserorum corda in cupiditatem, lasciviamque dissolvat, secumque ad tartara ducat. 23. Argumenta machinationum malarumque cogitationum semina, quae in cordibus hominum diabolus fundit, ita saepe undique captam implicant mentem, ut ex qua parte evadere quisque tentaverit, sine periculo exire non possit, veluti si jures hoc facere, quod si feceris, pecces; si non feceris, reus perju
Abbreviated transcription (Latin):
simis supplantare disponit. Prom¬
de quãuis quisq sit iustus: nũquã
necesse est ut sit in hac uita securus:
sed semꝑ humilis caueat semꝑq ne
in finem corruat. sollicite ꝑtimescat.
Diabolus suis fauctorib blanditur.⁊
dei uero seruis molitur temptam̃ta
contraria: exemplo dnĩ qui se post
baptismum passus est a diabolo tẽp¬
tari. Diabolus scõs om̃s non tenen¬
do possidet: sed temptando ꝑseqͥtur.
Nam quia non in eis intrinsecus reg¬
nat: contra eos extrinsecus pugnat.
Et qui interius amisit dominium:
ex terius cõmouet bellum. Tunc c̃¬
tra eum quem possidet diabolus a¬
crius seuit: quando se uirtute di¬
uina ab eo expellendum cognoscit
quando ad xꝑi imꝑiũ. exire ab
eo coactus est. Quod factum et
ad uerba iob respicit: ubi in nouis¬
simis uehemoth caudam suam
quasi cedrum astringit. Plus con¬
tra eos diabolum diuersis tempta¬
tionib insistere: qui possunt et ali¬
is sua utilitate ꝓdesse. constat ut¬

Expanded text:
simis supplantare disponit. Proisimis supplantare disponit. Proinde quamvis quisque sit justus, nunquam necesse est ut sit in hac vita securus; sed semper humilis caveat, semperque, ne in fine corruat, sollicitus pertimescat. 17. Diabolus suis fautoribus blanditur, Dei vero servis molitur tentamenta contraria, exemplo Domini, qui se post baptismum passus est a diabolo tentari . 18. Diabolus sanctos omnes non tenendo possidet, sed tentando persequitur. Nam quia non in eis intrinsecus regnat, contra eos extrinsecus pugnat. Et qui interius amisit dominium, exterius commovet bellum. 19. Tunc contra eum quem possidet diabolus acrius saevit, quando se virtute divina ab eo expellendum cognoscit. quando ad Christi imperium exire ab eo coactus est . Quod factum et ab Job verba respicit, ubi in novissimis Behemoth caudam suam, quasi cedrus, astringit . 271 20. Plus contra eos diabolus diversis tentationibus insistit, qui possunt et aliis sua utilitate prodesse, ut,
Abbreviated transcription (Latin):
Ab incredulis ut leo timetur.⁊ a fortib
infide ut uermis contempnitur: atq
ad momentum ostensus repellitur.
Qui suggestiones diaboli non recipit:
in enis insidias minime transit. Nam
facile in consequenti oꝑe repellitur.
si prima oblectamenta illius respu¬
antur. Diabolus enim serpens est lu
bricus: ciuus si capiti idest primȩ sug¬
gestioni non resistitur.⁊ totus in inter¬
na cordis. dum non sentitur illabitur.
Temptationũ diabolicarũ incia fra¬
gilia sunt: que si non caueantur: sed
ꝑ usum in consuetudiuẽ transeant:
in nouissimis fortit conualescunt:
ita ut aut numquã aut cum diffi¬
cultate uincantur. Dum in tota
uita diabolus hominem preuari
cari cupiat: amplius tamen infi¬
nem molitur deciꝑe. Hinc est quod
in principio contra ꝓthoplastum
serpenti dictum est. Et tu insidia¬
beris calcaneo illius. Quia nimirũ
hominem quẽ diabolus in cursum
preteritȩ uitȩ non decipit: in nouis¬

Expanded text:
Ab incredulis, ut leo, timetur; a fortibus Ab incredulis, ut leo, timetur; a fortibus in fide, ut vermis, contemnitur, atque ad momentum ostensus repellitur. 14. Qui suggestiones diaboli non recipit, in ejus insidias minime transit. Nam facile in consequenti opere repellitur, si prima oblectamenta illius respuantur. Diabricus, cujus si capiti, id est primae suggestioni, non resistitur, totus in interna cordis dum non sentitur illabitur. Tentationum diabolicarum initia fragilia sunt, quae si non caveantur, sed per usum in consuetudinem transeant, in novissimis fortiter convalescunt, ita ut aut nunquam aut cum difficultate vincantur. Cum in tota vita diabolus praevaricari hominem cupiat, amplius tamen molitur in fine decipere. Hinc est quod in principio contra protoplastum serpenti est dictum : Et tu insidiaberis calcaneo ejus; quia nimirum hominem quem diabolus in cursu praeteritae vitae non decipit, in novis
Abbreviated transcription (Latin):
tio iosue dicentis. Nr̃ es an adu̾¬
sariorum: Propter hoc et hiere¬
miȩ dicitur. Si seꝑaueris precio¬
sum a uili: quasi os meum eris.
Tunc enim bene de se iuidicant
sc̃i: quando eos ds̃ fallacias demo¬
num ac temptamenta facit intel¬
ligere. Multi decipiuntur a diabo¬
¶lo
&e ignorant se esse deceptos: ꝓpħȩ oseȩ
testuonio declarante. Comederunt
inquit alien robur eius: & ipse igno¬
rauit. Aueni namq maligni spiritꝰ
significantur: qui uirtutes mentis
comedunt: sed hoc corda negligentiũ
non intelligunt. Tamqũa inermis
duiabolus uincitur: quando de aꝑta
iniquitate hominem deprauare mo¬
litur. Armatus uͦ tunc incedit: dum
ꝑ speciem scĩtatis & uirtutis hȩc quȩ
scã sunt destruit: quando & qui de¬
cipitur sua detrimenta non sentit:
sed tamquã sint uirtutes quȩ sunt
uicia sectatur & diligit. In oculis car¬
nalium ddiabolus terribilis est: in
oculis electorũ terror eius uilis est.

Expanded text:
tio Josue dicentis: Noster es? an advetio Josue dicentis: Noster es? an adversariorum ? Propter hoc et Jeremiae dicitur: Si separaveris pretiosum a vili, quasi os meum eris . Tunc enim bene de se 269 judicant sancti, quando ab eis Deus fallacia daemonum tentamenta facit intelligi. 11. Multi decipiuntur a diabolo, et ignorant se esse deceptos, Oseae prophetae testimonio declarante: Comederunt, inquit, alieni robur ejus, et ipse ignoravit . Alieni namque maligni spiritus significantur, qui virtutes mentis comedunt; sed hoc corda negligentium non intelligunt. 12. Tanquam inermis diabolus vincitur, quando aperta iniquitate hominem depravare conatur; armatus vero tunc incedit, dum per speciem sanctitatis et virtutis ea quae sancta sunt destruit, quando et qui decipitur sua detrimenta non sentit, sed, tanquam sint virtutes, quae sunt vitia sectatur et diligit. 13. In oculis carnalium diabolus terribilis est, in electorum oculis terror ejus vilis est.
Abbreviated transcription (Latin):
q: franguntur iacula concupis¬
centiȩ eius: contempte q iacent.
et sine luce faces illius. Sollicite
hostis insidias intelligere parider
et cauere dei seruum oportet: sicq
in innocentia uitȩ existere simplicẽ:
ut tamen oporteat cũ simplicitate
esse prudentem. Qui prudentiam
simplicitati non miscet ⁊ upxta pro¬
phetam. columba est seducta non
habens cor. Sed ideo columba qͥa
simplex est: ideo aũt non habens¬
cor. quia ignara prudentiȩ est. Se¬
pe fraus sathanȩ. scõrum cordib
aꝑitur: quando ꝑspeciem boni an¬
gelũ se simulans lucis. dum niti¬
tur electos deciꝑe: detegitur atq
contempnitur: Sic et uerba falla¬
cis doctrinȩ. deus scõs suos facit
intelligere: quatinus diabolicum
errorem interius cognoscant: ac
sollicite caueant. Discretio scõrũ
tanta esse ddebet: ut inter bonũ
et malum prediti ratione diiudi¬
cent: ne eos diabolus ꝑ speciem
boni fallat. Hec est enim ꝑcuncta¬

Expanded text:
que franguntur jacula concupisque franguntur jacula concupiscentiae ejus: Contemptaeque jacent, et sine luce faces illius. 8. Sollicite hostis insidias intelligere pariter, et cavere Dei servum oportet; sicque in innocentia vitae existere simplicem, ut tamen oporteat cum simplicitate esse prudentem. Qui prudentiam simplicitati non miscet, juxta prophetam, columba est seducta, non habens cor . Sed ideo columba, quia simplex; ideo autem cor non habens, quia ignara prudentiae est. 9. Saepe fraus Satanae sanctorum cordibus aperitur, quando per speciem boni angelum se simulans lucis, dum nititur electos decipere, detegitur atque contemnitur. Sic et verba fallacis doctrinae Deus sanctos suos facit intelligere, quatenus diabolicum errorem interius cognoscant, ac sollicite caveant. 10. Discretio sanctorum tanta esse debet, ut inter bonum et malum praediti ratione dijudicent, ne eos diabolus per speciem boni fallat. Haec est enim percuncta
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ inferre cupiat: tamen sia do
potestatem non accipit: mella cenus
acdipisci potest quod appetit. Unde
et omĩs uoluntas diaboli in iusta
est: et tamen ꝑmittente deo. omĩs
potestas iusta est. E x se enim tẽp¬
tare diabolus quoslibet inniste ap¬
petit: sed eos qui temptandi sunt.
ꝓut temptandi sunt. non nisi temp¬
tari iuste ꝑmittit. Unde etiam in
libris regum de diabolo scriptum
est: quia spc̃ dni malus irruebat
insaul. Ubi iuste queritur.:⁊ si dei
cur malus: Si malus. cur d̾ni :
Sed duob uerbis comprehensa est¬
iusta: et diaboli uoluntas iniusta.
Nam sp̃c malus ꝑ nequissimam
uoluntatem: et idem dm̃ spiritus
ꝑ acceptam uistissimam potestatẽ.
Diabolus non est immissor sed in¬
centor potius uiciorum. Neq enĩ
alibi concupiscentię fõmenta suc¬
cendit: nisi ubi prius prauȩ cogi¬
tationis delectationes aspexerit.
Quas si a nobis sꝑnimus. sine du¬
bio ille confusus abscedit:⁊ statim¬

Expanded text:
semper inferre cupiat, tamen, si a Deo semper inferre cupiat, tamen, si a Deo potestatem non acceperit, nullatenus adipisci potest quod appetit. Unde et omnis voluntas diaboli injusta est, et tamen, permittente Deo, omnis potestas justa. Ex se enim tentare quoslibet injuste appetit, sed eos, qui tentandi sunt, et prout tentandi sunt, non nisi tentari Deus juste permittit. 6. Unde etiam in libris Regum de diabolo scriptum est quia Spiritus Domini malus irruebat in Saul . Ubi juste quaeritur: si Domini, cur malus? si malus, cur Domini? Sed duobus verbis comprehensa estjusta, et diaboli voluntas injusta. Nam spiritus malus per nequissimam voluntatem, et idem Dominus per acceptam justissimam potestatem. 268 7. Diabolus non est immissor, sed incentor potius vitiorum. Neque enim alibi concupiscentiae fomenta succendit, nisi ubi prius pravae cogitationis delectationes aspexerit; quas si a nobis spernimus, sine dubio ille confusus abscedit; statim
Abbreviated transcription (Latin):
Uxus calamitatum temptationib.
rustus in hac uita pulsatur. Un¬
de et optat ab hoc scło funditus
euelli: quo & erumpnis careat: et
fixam illic securitatem inueniat.
Inter eas penas quas iustus in corꝑe
te ꝑ fraudem diaboli tolerat. mul¬
tum interest. Nam grauius fert
quas interius luget: quam eas quas
exterius sustinet. has enim et loco
euitat et temꝑe: illas uero nec loco
potest euitare nec temꝑe. Non am¬
plius temptat electos diabolus: quã
lens. utilitati tamen scõrum seruit
diabolus: quando eos temptationib
sius non decipit. sed potiꝰ erudit. Nã
temptationes quas ille adhumanum
conu̾tit. Insidie diaboli atq astucie
quãuis huc atq illuc querentes quẽ
deuorent diffundantur: a potestate
tam̃ diuna ñ egrediuntur: ne tan¬
tum noceant. quantũ malitiose con¬
tendunt. Nam quando scõrũ uirtus
tanta tolerare potusset: si suꝑna
dispensatio pio moderamine nequi¬
tias demonum non refrenaret:: Et
licet diabolus temptationẽ iustis

Expanded text:
s calamitatum tentationibus mens justi in hac vita pulsatur; unde et optat ab hoc saeculo funditus evelli, quo et aerumnis careat, et fixam illic securitatem inveniat. 2. Inter eas poenas quas justus in corpore te per fraudem diaboli tolerat multum interest. Nam gravius fert, quas interius luget, quam eas quas exterius sustinet. Has enim et loco evitat, et tempore: illas nec loco potest evitare, nec tempore. 3. Non amplius tentat electos diabolus quam Dlens, utilitati tamen sanctorum servit diabolus, quando eos tentationibus suis non dejicit, sed potius erudit. Nam tentationes, quas ille ad humanum convertit. 5. Insidiae diaboli, atque astutiae, quamvis huc atque illuc quaerentes quem devorent diffundantur , a potestate tamen divina non egrediuntur, ne tantum noceant, quantum malitiose contendunt. Nam quomodo sanctorum virtus tanta tolerare posset, si superna dispensatio pio moderamine nequitiam daemonum non frenaret? Et licet diabolus tentationem justis
Abbreviated transcription (Latin):
terus nichil ꝓficit. Tunc aũt dei
sermo infusus aurib ad cordis intima
ꝑuenit: quando dei gr̃a mentem
interius ut intelligat tangit. Sicut
enim quosdam flamina caritatis suȩ
deus illuminat ut uitalit̃ sapiant:
ita quosdam frigidos torpentesq
deserit. ut sine sensu ꝑsistant. Pleriq¬
in acumine intelligendi uiuaces exi¬
stunt: sed loquendi mopia an¬
gustantur. Quidam
uero in utrisq pollent: quia & scien¬
di copiam. & dicendi efficatiam ha

Expanded text:
terius nil proficit. Tunc autem Dei terius nil proficit. Tunc autem Dei sermo infusus auribus ad cordis ultima pervenit, quando Dei gratia mentem interius, ut intelligat, tangit. 2. Sicut enim quosdam flamma charitatis suae Deus illuminat, ut vitaliter sapiant, ita quosdam frigidos torpentesque deserit, ut sine sensu persistant. 3. Plerique acumine intelligendi vivaces existunt, sed loquendi inopia angustantur. Quidam ero in utrisque pollent, quia et sciendi copiam, et dicendi efficaciam ha
Abbreviated transcription (Latin):
dam uero amorem sciendi ha¬
bent: sed tarditate sensus pre¬
pediuntur: qui tamen assidua
lectione sapiunt: quod inge¬
niosi ꝑ desidiam ñ nouerunt.
Ingenio tardus. & si ñ ꝑnaturã: ꝑ assi¬
duitatem. tamen lectionis augmen¬
tatur. Nani quamuis sensus
hebitudo sit: frequens tamen lectio
intelligentiam adhibet. Sicut qui tar¬
dus est ad capiendum. ꝓ intentione
tamen bonistudii premium ꝑcipit:
ita qui prestitum sibi ingenium exdo¬
intelligentiȩ negligit: condempnationi
reus exsstit: quia donũ quod accepit
despicit. & ꝑ desidiam derelinquit.
Quidam dei uidicio donum scientiȩ
quod negligunt accipiunt: ut duriꝰ
de reb creditis puniantur. Tardiores
aut ido qdđ scire cupiunt difficulter
inueniunt: ut ꝓ maximo exercicio
laboris. maximum premium habe¬
ant retributionis. De doctrina sine grã
octrina sine adiiuante grã
quamuis infundatur aurib.
ad cor numqũa descendit. Fo¬
ris quidem perstrepit: sed in¬

Expanded text:
dam vero amorem sciendi hadam vero amorem sciendi habent, sed tarditate sensus praepediuntur; qui tamen assidua lectione sapiunt, quod ingeniosi per desidiam non noverunt. 6. Ingenium tardius etsi non per naturam, per assiduitatem tamen lectionis augmentatur. Nam quamvis sensus hebetudo sit, frequens tamen lectio intelligentiam auget. 7. Sicut qui tardus est ad capiendum, pro intentione tamen boni studii praemium percipit, ita qui praestitum sibi ex Deo ingenium intelligentiae negligit, condemnationis reus existit, quia donum quod accepit despicit, et per desidiam delinquit. 8. Quidam Dei judicio donum scientiae quod negligunt accipiunt, ut durius de rebus creditis puniantur. Tardiores autem ideo quod scire cupiunt difficulter inveniunt, ut pro maximo exercitio laboris maximum praemium habeant retributionis. CAPUT X. De doctrina sine gratia. 1. Doctrina sine adjuvante gratia, quamvis infundatur auribus, 292 ad cor nunquam descendit; foris quidem perstrepit, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
homo conscendit: tanto magis ad
hominem ars ip̃sa descendit. sic̃
in lege scribitur. Moy ses ascendit
in montẽ: & dñs descendit. Herum
est de otio spiritali: quod ille tan¬
tum secreta diuinorum scrutabi¬
tur mandatorum: qui ab actione
terrenȩ curȩ. reuocauerit animu.¬
& assidua familiarnate. scripturis
scĩs inheserit. Nam sicut cecus &
uidens. potest quidem uterq am¬
bulare. sed non consimili liber¬
tate: dum cecus ꝑgens quo non
uidet offendat: uidens uero offen¬
dicula caueat. & quo sit ꝑgendũ
agnoscat: sic & qui nubilo ter¬
renȩ curȩ fuscatur: si temptet
dei ꝑscrutari misteria non ua¬
let: quia caligine curarum ter¬
renarum non uidet. Quod ille
tantudem efficere ualet. qui
sese de exteriorib scłi curis abs¬
trahit: & totum se scripturarũ
meditationi defigi. Quidam
habent intelligentiȩ ingenium.
sed negligunt lectionis studiũ:
& quod legendo scire potueriñ:
negligendo contempnun:. Qui¬

Expanded text:
homo conscendit, tanto magis ad homo conscendit, tanto magis ad hominem ars ipsa descendit, sicut in Lege scribitur: Moyses ascendit in montem, et Dominus descendit . 4. Verum est de otio spirituali, quod ille tantum secreta divinorum scrutabitur mandatorum, qui ab actione terrenae curae a vocaverit animum, et sedula familiaritate Scripturis sanctis inhaeserit. Nam sicut caecus et videns potest quidem uterque ambulare, sed non consimili libertate, dum caecus pergens quo non videt offendat, videns vero offendicula cavet, et quo sit pergendum 291 agnoscat; sic et qui nubilo terrenae curae fuscatur, si tentet Dei perscrutari mysteria, non valet, quia caligine curarum non videt. Quod ille tantumdem efficere valet, qui sese de exterioribus saeculi curis abstrahit, et totum sese in Scripturarum meditatione defigit. 5. Quidam habent intelligentiae ingenium, sed negligunt lectionis studium; et quod legendo scire potuerunt, negligendo contemnunt. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
in eis qui eam bene iuuendo custo¬
diunt: penam uero: qui eam ma¬
le uiuendo contempnunt. Omnis
qui a preceptis dei discedit oꝑe: quo¬
tiens eadem precepta legere uł au¬
¶ dire
potuerit. corde suo reprehensus con¬
funditur: quia id quod non agit
memoratur: & teste conscientia
interius accusatur. Unde & dauid
ꝓpħa: deprecatur dicens. Tunc ñ
confundar cũ respitio in omnia
mandata tua. Grauiter namq
unus quisq confunditur: quan¬
do mandata dei. uel legendo uł
audiendo respicit: quȩ uiuendo
contempsit. Corde enim repre¬
henditur. dum mandatorum
meditatione docetur: quia non
scripturȩ scẽ cognoscere. nͥ
legendi assiduitate: sicut
scriptum est. Ama illam:
& exaltabit te. Glorificaberis ab ea.
cum eam fueris amplexatus. Quan¬
to quisq magis insacris eloquiis
assiduus fuerit: tanto uberiorem
intelligentiam capit: sicut terra
quȩ quanto amplius excolitur.:
tanto amplius fructificat. Quan¬
to amplius ad quamlibet artem

Expanded text:
 his qui eam bene vivendo custo his qui eam bene vivendo custodiunt; poenam vero eis qui eam male vivendo contemnunt. 8. Omnis qui a praeceptis Dei discedit opere, quoties eadem Dei praecepta legere vel audire potuerit, corde suo reprehensus confunditur, quia id quod non agit memoratur, et teste conscientia interius accusatur. Unde et David propheta deprecatur dicens: Tunc non confundar, dum respicio in omnia mandata tua . Graviter namque unusquisque confunditur quando mandata Dei vel legendo, vel audiendo respicit, quae vivendo contemnit. Corde enim reprehenditur, dum mandatorum meditatione docetur, quia non Scripturae sanctae cognoscere, nisi legendi familiaritate, sicut est scriptum: Ama illam, et exaltabit te; glorificaberis ab ea, cum eam fueris amplexatus . 2. Quanto quisque magis in sacris eloquiis assiduus fuerit, tanto ex eis uberiorem intelligentiam capit; sicut terra, quae quanto amplius excolitur, tanto uberius fructificat. 3. Quanto amplius ad quamlibet artem
Abbreviated transcription (Latin):
conseruamus. Gemiũ confert donũ
lectio sanctarũ scripturarũ: siue quia
intellectũ mentis erudit: seu quod a
mundi uanitatib abstractũ hominẽ
ad amorem dei ꝑducit. Excitati enĩ
sepe illiuis sermone. subtrahimur a de¬
siderio uitȩ humanȩ. atq accensi in
amorẽ sapientiȩ. tanto uana spes mor¬
to amplius legendo spes ȩterna cla¬
ruerit. Geminũ est. lectionis studi¬
um. Primũ quomodo scripturȩ
intelligantur: scd̃m. qua utilitate.
uel dignitate. dicantur. Erit enim
antea quisq ꝓmptus ad intelligen¬
dum quȩ legit: sequenter idoneus
ad ꝓferendum quȩ dicit. Lector
strenuus potius ad implendum quȩ
legit: quam ad sciendum erit ꝓmp¬
tissimus. Minor enĩ pena est. nescire
quid appetas: quam ea que noue¬
ris non implere. Sicut enim legen¬
do scire concupiscimis: sic sciendo
recta que didicimus. implere debe¬
mus. Lex dei & premium habet &
penam: legentib eam. Premium¬

Expanded text:
conservamus. 4. Geminum confert donum conservamus. 4. Geminum confert donum lectio sanctarum Scripturarum: sive quia intellectum mentis erudit, seu quod a mundi vanitatibus abstractum hominem ad amorem Dei perducit. Excitati enim saepe illius sermone, subtrahimur a desiderio vitae mundanae; atque accensi in amorem sapientiae, tanto vana spes morto amplius legendo spes aeterna claruerit. 5. Geminum est lectionis studium: primum, quomodo Scripturae intelligantur; secundum, qua utilitate vel dignitate dicantur. 289 Erit enim antea quisque promptus ad intelligendum quae legit, sequenter idoneus ad proferendum quae didicit. 6. Lector strenuus potius ad implendum quae legit, quam ad sciendum, erit promptissimus. Minor enim poena est nescire quid appetas, quam ea quae noveris non implere. Sicut enim legendo scire concupiscimus, sic sciendo recta quae didicimus implere debemus. 7. Lex Dei et praemium habet, et poenam legentibus eam. Praemium
Abbreviated transcription (Latin):
cominouere: nescio quo tamen pacto. mo¬
dulatione canentis maior nascitur com¬
punctio cordis. Multi enim reperuuiᵒ.
qui cantus suauitate commoti sua cri¬
mina plangunt: atq ex ea parte ma¬
gis flectuntur ad lacrimas: ex qua
psallentis insonuerit dulcedo suaussi
ma. Oratio in presenti tantum uita ꝓ
remedio peccatorum effunditur⁊ psal¬
morum aut decantatio. ꝑpetuam dĩ
laudem demonstrat in głam sempiter¬
nam. sicut scriptum est. Beati qui ha
bitant in domotua dnẽ: in scła scłorũ
laudabunt te. Cuius oꝑis ministeriũ.
quicumq fideliter intentaq mente
exequitur: quodam modo angłis sociat᷑.
imur. Utrumq bonum siliceat:
si non liceat: melius est orare quam
legere. Qui uult cum deo semꝑ esse
frequenter debet orare: frequenter &
legere. Nam cum oramus. ipsi cum
deo loquimur: cum uero legimus. ds̃
nobiscum loquitur. Omnis ꝓfectus.
ex lectione et meditatione consurgit.
Quȩ enim nescimus lectione discimus:
quȩ aũt didicimus: meditationibus

Expanded text:
commovere, nescio quo tamen pacto modulatione canentis major nascitur compunctio cordis. Multi enim reperiuntur qui, cantus suavitate commoti, sua crimina plangunt, atque ex ea parte magis flectuntur ad lacrymas, ex qua psallentis insonuerit dulcedo suavissima. 33. Oratio in praesenti tantum vita pro remedio peccatorum effunditur; psalmorum autem decantatio perpetuam Dei laudem demonstrat in gloriam sempiternam, sicut scriptum est: Beati qui 288 habitant in domo tua, Domine, in saecula saeculorum laudabunt te . Cujus operis ministerium quicunque fideliter intentaque mente exsequitur, quodammodo angelis sociatur.imur; utrumque bonum, si liceat; si non liceat, melius est orare quam legere. 2. Qui vult cum Deo semper esse, frequenter debet orare, frequenter et legere. Nam cum oramus, cum Deo ipsi loquimur; cum vero legimus, Deus nobiscum loquitur. 3. Omnis profectus ex lectione et meditatione procedit. Quae enim nescimus, lectione discimus; quae autem didicimus, meditationibus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in patrra sua. S ubi qͥd aliud
intelligendũ ẽ. nͥ qͥa ñ acceptum.
dixit nequaquã receptũ: Quod¬
q de antiquis ꝓpħis. et de se ipso
dic̾tũ intelligi uoluit. qͥ apud
incredulos iudeos non fuerunt
accepti: s magis spreti. stephano
ad eos dicente. Quẽ ꝓpharum ñ¬
ñ st̃ ꝑsecuti patres ur̃i. qͥ p̃nuntia¬
bant de aduentu iusti: Cuiꝰ nunc
homicide et ꝓditores fuistis. Quis
aut̃ ñ uideat. quantȩ temeritatis.
quantȩ q p̃sumptionis sit. aliquẽ
sibi ꝓpħe nomen assumere: Tu
gͥ cum caritatis affectione tales
redargue. & uixta regłam pa¬
trũ. uiuere semꝑ stude: maxi¬
me aut̃ sc̃ĩ et confessoris benedic¬
ti. ñ declines ab ea quoquã: nec
illi addas quippiã nec minuas.
Totũ enĩ qͦd sufficit habet. et nus¬
quã minus habet: cuiꝰ u̾ba atq
imꝑia. secꝰtatores suos ꝑducunt
ceteras meas occupationes. hunc
tͥ sermonẽ. nocturnis horis. licet

Expanded text:
est in patria sua . Sed ibi quid aliud est in patria sua . Sed ibi quid aliud intelligendum est, nisi quia non acceptum dixit, nequaquam receptum. Quod de antiquis prophetis et seipso dictum intelligi voluit, qui apud incredulos Judaccepti, sed magis spreti, Stephano ad eos dicente: Quem prophetarum non sunt persecuti patres vestri, qui praenuntiabant de adventu Justi, cujus vos nunc homicidae et proditores fuistis? Quis autem non videat quantae temeritatis, quantaeque sit praesumptionis aliquem sibi prophetae nomen assumere? Tu igitur cum charitatis affectione tales redargue; et juxta regulam Patrum vivere semper stude, maxime autem sancti confessoris Benedicti. Non declines ab ea quoque, nec illi addas quidpiam, nec minuas. Totum enim quod sufficit, habet, et nusquam minus habet. Cujus verba atque imperia sectatores suos perducunt ime, inter caeteras meas occupationes hunc tibi sermonem nocturnis horis, licet
Abbreviated transcription (Latin):
ex egiptiis. ap̃ exgiptios ꝑfectꝰ est.
tota ꝑfecta est. Ecce ut ad uicinos
nr̃os ueniamꝰ: ꝓthasius et geruasiꝰ
q domo manentes. ac ꝑ decẽ annos
monachorũ uitã exercentes. ita
ꝑfecꝰti sunt: ut martyres fierent. An
forte sola ur̃a ꝓuintia extrahanc
regłam erit excepta. ut non de pro¬
priis. s tantũ de extremis habeat
monachos: Satagendũ gͥ magis
ẽ. ut ubi qͥs fuerit: uixta ꝑfectorũ
regłam uiuat. Non parentũ non
ꝓpinquorũ. ñ affiniũ illecebris a uia
ꝑfectionis declinet. Sic certe uixta
et cunctis quȩ possidet renuntiare
ualebit. Hoc aut̃ dico. ñ quo seces¬
sores. qͥ de regno ad regnũ. de pub¬
lico ad heremũ transeunt. summa
laude non duc̃ã. s quo illos etiam
qui magis affectib patriã fuguint.
quã gressib: felices atq ꝑfectos
ostendam. Obsecro itaq illos. qui
hȩc apud uos fieri posse denegant.
ut uigilanti studio consident cur

Expanded text:
ex Aegyptiis apud Aegyptios perfectus est. ex Aegyptiis apud Aegyptios perfectus est. itatibus tota perfecta est. Ecce, ut ad vicinos nostros veniamus, Protasius et Gervasius ropriaque domo manentes, ac per decem annos monachorum vitam exercentes, ita perfecti fuerunt, ut martyres fierent. An forte nostra sola provincia extra hanc regulam erit excepta, ut non de propriis, sed tantum de exteris habeat monachos? Satagendum magis est ut, ubi quis fuerit, juxta perfectorum regulam vivat, non parentum, non propinquorum, non affinium illecebris a via perfectionis declinet. Sic certe juxta et cunctis quae possidet, renuntiare valebit. Hoc autem dico, non quo successores, qui de regno ad regnum, de publico ad eremum transeunt, summa laude non ducam; sed quo illos etiam, qui magis affectibus patriam fugiunt, quam gressibus, felices atque perfectos ostendam. Obsecro itaque illos, qui hoc apud nos fieri posse denegant, ut vigilanti studio considerent, cur
Abbreviated transcription (Latin):
dicare cirasti. audeo qͦsdã apud uos
dicere. ñ posse aliquẽ in patria suȩ¬
natiuitatis ꝑfecꝰtũ esse: illud in ar¬
gumentũ assumentes qͦd dñs dixit.
Nemo ꝓpħa acceptꝰ ẽ. in patria sua.
quos prima oportet racione ueri¬
tatis refelli: & sic demũ qualiter
intelligenda sit. ꝓlata sententia
demonstrari. Audiant gͥ pacient̃
qui hec dicunt: qͥa dũ sensũ scrip
turȩ prudent̃ ñ consid̾ant: pene
om̃s scõs condempnant. Si enĩ ita
est ut asserunt: gͦ qͦt qͦt ex roma¬
nis conu̾si. apud romanos degunt.
qͦt qͦt ex grecis apud grecos. quot¬
quot ex italis apud italos. qͦtqͦt ex
hiberis apud hiberos. qͦtqͦt ex germa¬
nicis apud germanicos. qͦtqͦt ex aqͥ
tanicis ap̃ aqͥtanicos. qͦtqͦt ex britan¬
nicis ap̃ britannicos. qͦtqͦt ex anglis
ap̃ anglos. religiose uiuunt imꝑ¬
fecꝰti erunt. Ecce paulus et antoniꝰ
ex thebeis: ap̃ thebeos ꝑfecti sunt.
Ecce hilarion ex palestinis: ap̃pa¬
lestinos ꝑfectus est. Ecce machariꝰ

Expanded text:
are curasti, audio quosdam apud vos dicere: Non posse aliquem in patria sunativitatis perfectum esse, illud in argumentum assumentes, quod Dominus dixit: Nemo propheta acceptus est in patria sua . Quos primum oportet ratione veritatis refelli, et sic demum qualiter intelligenda sit prolata sententia demonstrari. Audiant igitur patienter qui haec dicunt, quia dum sensum sacrae Scripturae prudenter non considerant, pene omnes sanctos contemnant. Si enim ita est, ut asserunt, ergo quotquot ex Romanis conversi, apud Romanos degunt: quotquot ex Graecis, apud Graecos: quotquot ex Italis, apud Italos: quotquot ex Hiberis, apud Hiberos: quotquot ex Germanicitanicis apud Aquitanicos; quotquot ex Britannicis apud Britannicos; quotquot ex Anglis apud Anglicos religiose vivunt, imperfecti erunt. Ecce Paulus et Antonius ex Thebaeis apud Thebaeos perfecti sunt. Ecce Hylarion ex Palaestinis apud Palaestinos perfectus est. Ecce Macharius
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uidu: s tamen ut arbitror hȩc
in ulo uere p̃uih. Qđ si ñ ẽ ita. nũ¬
quid tam̃ factũ putatur sine causaͤ.
Et ꝓpt̃ ea gestũ ẽ. ut in eo mundiciã
cordis feditas illa seruaret. ne hanc
callidus hostis in anis głȩ macła
fecdaret: sic̃ paulus ne de magni¬
tudine reualationũ tumeret.
stimulũ carnis accepit. Sit itaq
horũ qdlibet. aut certe si ñ fuerit.
nũqͥd tam̃ qđ extremũ positurꝰ
sũ. uerũ ñ erit: Werũ ñ ẽ om̃inoͤ
Uerũ ẽ qͦd dico ñ ẽẽ colluuionem¬

Expanded text:
non vidi, sed tamen ut arbitror haec non vidi, sed tamen ut arbitror haec in illo vere praevidi. Quod si non est ita, nunquid tamen factum putatur sine causa? Est praeterea gestum, ut in eo munditiam cordis foeditas illa servaret, ne hanc callidus hostis inanis gloriae macula foedaret, sicuti Paulus, ne de magnitudine revelationum tumeret, stimulum carnis accepit . Sit itaque horum quodlibet, aut certe si non fuerit, nunquid tamen extremum, si positurus sum, verum non erit? Verum est omnino, verum e
Abbreviated transcription (Latin):
et me adhuc magis stupenda nar¬
rantẽ fidẽ p̃beto: eiꝰdã relatione
nuꝑ cognouii qđ dico. Uir qͥdã
religiosus. atq in monachico habi¬
tu constitutus. tunc nr̃o nc̃ temꝑe
antiqui hostis ẽ inaudita temp¬
tatione pulsatꝰ. ita ut idem ma¬
lignꝰ spc̃ uestim̃torũ eꝰ particłas
extra illũ etiã imcõpositas. immun¬
da colluiione crebriꝰ fedaret. Que
u tantũ erat horrida. fetida. et
noxia: ut pars uestiũ quã tetigis¬
¶ set
nulli deinceps esset usui apta. quã¬
quã finsset abluta. De quo cũ int̾¬
rogatꝰ fuissem. cur om̃iꝑs d̾s talẽ
u̾suto hosti serpenti potestatẽ in eũ
decłit respondi: ut cordis eꝰ immun¬
diciam foris ostendẽt. qđ numquã
in exteriori habitu fecisset. nͥ intͥorẽ
omnino corrupisset. scilicet aut in¬
fidelitate. et blasphemia: aut certe
inani et uana gła. Sepiꝰ qͥppe intꝰ
in corde foras ꝑ uestim̃ta manauit.
quẽ quia longe positꝰ erat: ego qͥdẽ

Expanded text:
et mihi adhuc magis stupenda naret mihi adhuc magis stupenda narranti fidem praebeto. Cujusdam relatione nuper cognovi quod dico. Vir quidam religiosus atque in monastico habitu constitutus, nostro nunc tempore antiqui hostis est inaudita tentatione pulsatus, ita ut idem malignus spiritus vestimentorum ejus particulas extra illum etiam incompositas immunda colluvione crebrius foedaret. Quae in tantum erat horrenda, fetida et noxia, ut pars vestium quam tetigisset, nulli deinceps esset usui apta, quanquam fuisset abluta. De quo cum interrogatus fuissem cur omnipotens Deus talem versuto serpenti potestatem in eum dederit, respondi ut cordis ejus immunditiam foris ostenderet: quod nunquam in exteriori habitu fecisset, nisi interiorem omnino corrupisset aut infidelitate et blasphemia, aut certe inani et vana gloria. Sanies quippe intus in corde foras per vestimenta fluit. Quem quia longe positus ego quidem
Abbreviated transcription (Latin):
multis scłi diuiciis constipatus
dauid anhelabat. cũ diceret. Qid
mͥ restat in celo & ad te qͥd uolui
dũ manifestabitur gła tua. tt
rursũ. Sitiuit anima mea: ad
dm riuum. Quando ueniam &
apparebo ante faciẽ di : Rursũq¬
Heu me qđ incolatꝰ meus ꝓlongat᷑
is ita decursis. quãquã multa
p̃tmiserĩ. tam̃ ut mͥ uidet᷑. hostis
nr̃i fortia castra monstraui. qͥbus
pie uiuentes in xꝑo iħu ñ desinit
impugnare. S nec his contentus.
adalia conu̾tit᷑ argum̃ta. dũ qͥb¬
dam in somniis sepius uera ꝓnun¬
tiat. ut eos quandoq ad falsitatẽ
ꝑtrahat. cũ dormientes ante horã.
uł tempꝰ excitat. ut eos uigiliarũ
temꝑe somno grauissimo depͥmat.
cũ psallentes. atq orantes sibilis
stridorib. latratib diu̾sis et incon¬
ditis uocib. iactis etiã lapidib uł
stercorib ꝑturpat: ut eos quo qͦ
pacto ab spuali oꝑe retrahens. in¬
anes efficiat. Tu aut̃ homo dĩ
uigilanti studio attende quȩ dico.

Expanded text:
multis saeculi divitiis constipatus David anhelabat, cum dicebat: « Quid mihi restat in coelo, et a te quid volui dum manifestabitur gloria tua ; » et rursum: « Sitivit anima mea ad Dominum vivum. Quando veniam et apparebo ante faciem Dei ; » rursumque: « Quia incolatus meus prolongatus tem melius His ita decursis, quanquam multa praetermiserim, tamen, ut mihi videtur, hostis nostri fornicantis castra monstravi, quibus pie viventes in Christo Jesu non desinit impugnare: sed nec his contentus ad alia convertitur argumenta, dum quibusdam in somnis saepius vera praenuntiat, ut eos quandoque ad falsitatem pertrahat, dum dormientes ante horam, vel tempus exsuscitat, ut eos vigiliarum tempore somno pravissimo deprimat, cum psallentes atque orantes sibilis, stridoribus, latratibus diversis, et inconditis vocibus, actis etiam lapidibus vel stercoribus perturbat, ut eos quoquo pacto a spiritali opere retrahens, inanes efficiat. Tu autem homo Dei, vigilanti studio attende quae dico,
Abbreviated transcription (Latin):
munerati. immortales et beati
qualit̃ sunt in illa uita ditati:
Quaꝑpt̾ recede ab amore p̃sentis scli
in quo nullꝰ ita nascit᷑. ut non mo¬
riatur. et succedat amor futuri scli
in quo sic om̃s uiuficantur: ut de¬
inceps nemo moriatur. U bi nulla
aduersitas turbat. nulla necessitas
angustat. nulla molestia inquie¬
tat. s ꝑhennis lȩticia regnat. Si
queris quid ibi sit uͥ tanta et talis
beatitudo ꝑsistit. alit̃ diciñ potest.
nͥ qͥcqͥd boni ẽ ibi ẽ: et quicquid

Expanded text:
remunerati 221, immortales et beati remunerati 221, immortales et beati qualiter sunt in illa vita ditandi? Quapropter recedat amor praesentis saeculi, in quo nullus ita nascitur, ut non moriatur; et succedat amor saeculi futuri, in quo sic omnes vivificantur, ut deinceps non moriantur, ubi nulla adversitas turbat, nulla necessitas angustat, nulla molestia inquietat, sed perennis laetitia regnat. 85. Si quaeris quid ibi sit, ubi tanta et talis beatitudo persistit, aliter dici non potest, nisi quidquid boni est ibi est, et quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
mira celi camera. in aere iocundo:
in lumine solis. in augnento lunȩ
atq defectu. in uarietate stellarum
et cursu. Quã oblettabilis terra.
in nemorũ florib in fructuũ sua¬
uitatib. in pratorũ riuulorũ q
amenitatib in segetũ culmis luxu¬
riantib. in uinearũ foliis et bo
rũ umbris & planis exitib in
equorũ. et canum cursib incer¬
uorũ et caprearũ saltib. in acci¬
pitrũ uolatib. in pauonũ. colũ¬
barũ. turturũq pennis. et colori¬
b. in domorũ pictis muris. & la¬
suꝑciliis. et crinib. oculis. & genis.
guiture. et labiis. naso. et manib
atq extrinsecus adhibitis auro.
et gemimis. distincꝰtis monilibus.
et si qua sunt alia que modo ñ
Oque sub celo sunt: cur ñ ma¬
gis delecꝰtent ea quȩ suꝑ celos sunt:
Si carcer ita pulcher est. patͥa ciui¬
tatis et domꝰ qualis est: Si talia
sunt que colunt ꝑegͥni. qualia st̃
quȩ possident filii: Si mortales
et miseri in hac uita talit̃ sunt

Expanded text:
mirabilis coeli camera, in aere jucundo, in lumine solis, in augmento lunae atque defectu, in varietate stellarum et cursu. Quam oblectabilis terra, in nemorum floribus, in fructuum suavitatibus, in pratorum rivulorumque amoenitatibus, in segetum culmis luxuriantibus, in vinearum foliis et botrum umbris et palmis virentibus, in equorum et canum cursibus, in cervorum et caprarum saltibus, in accipitrum volatibus, in pavonum, columbarum, turturumque pennis et collis, in domorum pictis muris et lasuperciliis et crinibus, oculis et genis, gutture et labiis, naso, manibus, atque extrinsecus adhibitis auro, et gemmis distinctis monilibus: et si qua sunt alia, quae modquae sub coelo sunt, cur non magis delectant ea quae super coelo sunt? Si carcer ita pulcher est, patria, civitas, domus qualis est? Si talia sunt ea quae colunt peregrini, qualia sunt quae possident filii? si mortales et miseri in hac vita taliter sunt