comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
factus. ẽ. ꝓ nob̾ maledittũ: sic̃ ñtimuit
dic̾e. ꝓ om̃ibꝰ mortuus. ẽ. Hoc enĩ mortu¬
us . ẽ. qd maledictꝰ : qm̃ mors ipsa ex
masedicto.ẽ. & maledictũ. ẽ. om̃e pai¬
catũ : siue ipsũ qd̾ fit ut sequat᷑ suppli¬
ciũ: siue ipsũ suppliciũ. qd̾ aliomͦ uocatur
sine reatu suppliciũ nr̃m. ut inde sol.¬
u̾et reatũ nr̃m: & fiuuret etiã supplicu̾
dãpnaret peccatũ in carne. Non g̃ erat
illa caro peccati: qr ñde traduce mar
ꝗͣuis ex uirgine: mortalis fuit: eo ipsos
mortalis erat. similitudinẽ habebat
arnis peccati. H oc appellat etiãpeccatũ
escquent᷑ dic̃s: ut de peccato dãpnaret
percauĩ in carne. Itẽ alio loco. E ũ inqͥt qui
ñ nou̾at peccatũ. peccatũ ꝓ nob̾ fic᷑.: ut

Expanded text:
nobis male dictum, sicut non timuit dicere: pro omnibus mortuus est. hoc est enim mortuus est, quod maledictus quoniam mors ipsa ex maledicto est et maledictum est omne peccatum, siue ipsum, quod fit, ut sequatur subplicium, siue ipsum subplicium, quod alio modo uocatur  Christus sine reatu subplicium nostrum, ut inde solueret reatum nostrum et finiret etiam subplicium damnaret peccatum in carne. non erat ergo illa caro peccati, quia non de traduce mortquamuis ex uirgine, tamen mortalis fuit, eo ipso, quo mortalis erat, similitudinem habebat carnis peccati. hoc appellat etiam peccatum consequenter dicens: ut de peccato damnaret peccatum in carne. item alio loco: eum, inquit, qui non nouerat peccatum, peccatum pro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt᷑ di̾ grãm cõm̃dandã ne circũ cisio
głaretur: gentesq incircũcisas ad fidẽ
xep̃i nollet admitt. Noc eñi qͣndo fao¬
tũ.ẽ. ut credenti abrahȩ deputaretur
fides ad iusticiã: ñdũ fuerat circũcisꝰ.¬

Expanded text:
pter Dei gratiam commendandam, ne circumcisio gloriaretur, gentesque incircumcisas ad fidem Christi nollet admitti: hoc enim quando factum est, ut credenti Abrahae deputaretur fides ad justitiam, nondum fuerat circumcis
Abbreviated transcription (Latin):
dine retinendo & agendo. ñse inimicũ
legi ꝓpħisq monstraret: absit ut m̃da¬
cit᷑ eũ fecisse eredamꝰ. De hac qͥppe re
satis. ẽ eiꝰ nota sententia. qͣ suerat cͥstitu¬
tũ. nec uid eos qͥ tc in xp̃m credebant
ꝓhibendos. eẽ. a pa̾nis traditionibus:
nec ad eas gentiles cũ xp̃iam fierent. c̃ẽ.
cogendos: ut illa sacm̃ta ꝗͣ diuinitꝰ p̃cep¬
testam̃to reuelato tãꝗͣ.sine his qͥcũq con¬
u̾terent᷑ ad dm̃ salui. eẽ. ñpossent. Er¬
rabant eñ qui hoc putabant atq p̃di
eis simulate cͣsenserant petrꝰ ⁊ bartia¬
bas: iõq cogebant gentes uidaizare.
Id eñi erat cog̾e. sic ea necessaria pͣdica-¬
re: tãꝗͣ ⁊ recepto eugłio nulla sine illis
salus cẽt in xp̃o. Noc error qͦꝵdã puta¬
bat. hoc timor petri simulabat. hoc
lib̾tas patili redarguebat. Et si tale
aliqͥd ipse patilus fecerat: correctũ potiꝰ
etiã ipsũ credã coapħ sui correctionẽ nͣ

Expanded text:
dine retinendo et agendo non se inimicum dine retinendo et agendo non se inimicum legi prophetisque monstraret, absit, ut mendaciter eum fecisse credamus. de hac quippe re satis est eius nota sententia, qua fuerat constitutum nec iudaeos, qui tunc in Christum credebant, prohibendos esse a paternis traditinec ad eas Gentiles cum Christiani fierent, esse cogendos: ut illa sacramenta quae divinitus praeceptestamento reuelato, tamquam sine his quicumque conuerterentur ad deum salui esse non possent. erant enim qui hoc putabant atque praeangelio, et eis simulate consenserant Petrus et Barnabas ideoque cogebant gentes iudaizare. id enim erat cogere, sic ea necessaria praedicare, tamquam et recepto euangelio nulla sine illis salus esset in Christo; hoc error quorundam putabat, hoc timor Petri simulabat, hoc libertas Pauli redargualiquid Paulus ipse jam fecerat, correctum potius etiam ipsum credam coapostoli sui correctionem non
Abbreviated transcription (Latin):
Ad ostendenda gͦ q̃dã q̃ putant᷑ in scriptis
.eẽ. indacia. ñ ea. eẽ. qd̾ putant᷑ si recte
intelligant᷑: ñ tͥ parũ adu̾sꝰ istos ualere
uideat᷑. qd̾ ñ de apłicis s de ꝓpħitis litt̾is
uiueniunt uelut exẽpla m̃tiendi. Illa
qͥppe oiã q̃ nominatĩ cõmemorant. uͥ sit
qͥsq mtitꝰ in eis libris legunt᷑: in qͥbꝰ ñ so¬
lũ dicta. uerũ eciã facta multa figurate
locuti s̃: alit̃q c̃scripti accus apłoꝵ: iã
in qͦ actus eoꝵ canonica ueritate nar-¬
rant᷑. ñ inuenit᷑ talis aliqͥs m̃tiens. ut
de illo ab istis ad m̃tiendi licentiã ꝓpo¬
nat᷑ exẽplũ: qnͣdo quidẽ illa petri &
barniabȩ sumulatio qͣ gentes uidaizare
cogebant. m̾ito rep̾hensaatq correcta ẽ &
ne tẽ noc̾et. & ne posteris ad imitandum
petro corã oĩbꝰ. Si tu uideus cũ sis gentilit᷑
& ñ uidaice uiuis. qͦmͦ gentes cogis uidai¬
zare: Id aũ qd̾ ipse fecit. ut quasdam
obseruatioẽs legitimas uidaica cͣsuecu¬

Expanded text:
utantur in scripturis esse mendacia, non ea esse quod putantur, si recte intellegantur, non tibi parum aduersus istos ualere uideatur, quod non de apostolicis, sed de propheticis litteris inueniunt uelut exempla mentiendi. illa quippe omnia, quae nominatim commemorant, ubi sit quisque mentitus, in eis libris leguntur, in quibus non solum dicta, uerum etiam facta multa figurata locuti sunt aliterque conscripti actus apostolorum iam in quo actus eorum canonica ueritate narrantur, non inuenitur talis aliquis mentiens, ut de illo ab istis ad mentiendi licentiam proponatur exemplum, quandoquidem illa Petri et Barnabae simulatio, qua gentes iudaizare cogebant, merito reprehensa atque correcta est, et ne tunc noceret et ne posteris ad imitandum Petro coram omnibus: si tu, cum sis iudaeus, gentiliter et non iudaice uiuis, quomodo gentes cogis iudaizare? id autem quod ipse fecit, ut quasdam obseruationes legitimas iudaica consuetu
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit uidisse se pecrũ ñ recte ingre¬
dientẽ adu̾itatẽ ęugłii.eiq infaciẽ ꝓp¬
t̾ea restitisse. qd̾ illa simu latioẽ gentes
udaiz are cogebat: utrũ uerũ scripserit. ari
forte nescio qͣ dispensatuia falsitate m̃titꝰ sit:¬
& audio paulo suꝑiꝰ in eiꝰdẽ narratiõis ex¬
ordio religiosa mͥ uoce clamantẽ. Quȩ aũ
scribo uobꝰ: eoce corã dõ qr ñm̃tior. Dent
ueniã qͥlibet alud opinantes: ego magis
credo tanto apło insius et ꝓ sius litt̾is iu¬
ranti. qͣmcuiq doctissimo de alienis dispu¬
tanti. Illi qͥse. xp̃ianos naz arenos uo.¬
cant. ⁊ more uidaico pͣputia carnalia cir¬
cũcidunt : nati heretici ex illo errare in
quẽ petrꝰ deuians a paulo reuocatꝰ est:
insua ꝑu̾sitate pͣcisi ab excła remansert᷑.¬
N on.ẽ. hoc nom̃ inscripturis usitatũ: eoꝵ
ne peccato. Magis eñ sic̾ intͣ. ẽ intͣ ir¬
ridentes ⁊ irrisores. int̾ murmurantes
& murmuratores. int̾ scribentes &

Expanded text:
s uidisse se Petrum non recte ingredientem ad ueritatem euangelii eique in faciem propterea restitisse, quod illa simulatione gentes iudaizare cogebat, utrum uerum scripserit, an forte nescio qua dispensatiua falsitate mentitus sit. et audio paulo superius in eiusdem narrationis exordio religiosa uoce mihi clamantem: Quae autem scribo uobis, ecce coram deo, quia non mentior. Dent ueniam quilibet aliud opinantes; ego magis credo tanto apostolo in suis et pro suis litteris iuranti quam cuique doctissimo de alienis lit illi qui se christianos Nazarenos uocant et more iudaico carnalia praeputia circumcidunt, nati haeretici ex illo errore, in quem Petrus deuians a Paulo reuocatus est, in sua peruersitate praecisi ab ecclesia remanserNon est hoc nomen in Scripturis usitatum eorumne peccato. Magis enim sicut interest inter irridentes et irrisores, inter murmurantes et murmuratores, inter scribentes et
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. ñ adea qͣ ꝑscrutat᷑. s ad ea q̃ suspicat᷑. Ne
enĩ hõ par tuus. fr̃ tiusintrare pot̾ in
cͣscientiã tuã: ꝗͣ nouit d̃s. Conscientia tua co¬
rã dõ: cu̾satio tua corã fre tuo. Si de te ille
aliqͥd mali suspicatiᷤ ꝑt᷑batꝰ ȩdificat᷑ ad aliqͥd
faciendũ qd te putat fac̾e. cũ sicͥuiuis: qͥd pd¬
.ẽ. qr uent̾ cͣscientiȩ tuȩ hausit aꝗͣ puram.

Expanded text:
tur non ad ea quae perscrutatur, sed ad ea quae suspicatur . Neque enim homo par tuus, frater tuus, intrare potest in conscientiam tuam, quam novit Deus. Conscientia tua coram Deo est, conversatio tua coram fratre tuo: si de te ille aliquid mali suspicans, perturbatus aedificatur ad aliquid faciendum quod te putat facere, cum sic vivis; quid prodest quia venter conscientiae tuae hausit aquam puram,
Abbreviated transcription (Latin):
ineo qd̾ uidet᷑ hab̾e glet᷑ tamꝗͣ ñ acceꝑit:
aut iõ se putet accepisse. qr lutera ex.¬
trinsecꝰ uelut leg̾et᷑ apparuit: uelut au¬
diret᷑ insonuit. Nã si ꝑ lege̾ iusticia: gͦ
xp̃c gratis mortuus ẽ. Porro aũ siñgra¬
tis mortuus e̾: ascendens in altũ captiua

Expanded text:
eo quod uidetur habere, tamquam non acceperit, aut ideo se putet accepisse, quia littera extrinsecus uel ut legeretur apparuit uel ut audiretur insonuit. nam siper legem iustitia, ergo Christus gratis mortuus est. porro autem si non gratis mortuus est, ascendit in a
Abbreviated transcription (Latin):
arbitruĩ & inlege atq doctrina. sic̃ pela¬
giana ꝑu̾sitas desipit. s ad singulos actꝰ
dat᷑ illiꝰ uoluntate. de qͦ scriptũ. ẽ. plu¬
uiã uoluntariã segregans dĩ hereditat
suȩ : qr & lib̾ũ arbitriũ ad diligendũ dm̃
pͥmi peccati gnditate ꝑdidimꝰ: & lex dĩ¬

Expanded text:
arbitrii et m lege atque doctrina, sicut Pelagiana peruersitas desipit, sed ad singulos actus datur illius uoluntate. de quo scriptum est: Pluuiam uoluntariam segregans deus hereditati suae, quia et liberum arbitrium ad diligendum deum primi peccati granditate perdidimus et lex d
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rã cͥanaan: & genuit ysaaceũ e̾et
ex ꝓmissione usq ad natũ ysaac. His
Iati s̃ eñĩ sex agenario patri geminii: ipse
& esau. P.x. aũ annos intrauit iacob in
egyͥptũ. cũ ẽẽt annoꝵ.cocatr: ioseph aũ
eẽt.xxx.uiiii. Fuint ꝓuide anni a pro¬
missione usq ad ingressũ iacob inegyp¬

Expanded text:
am Chanaan et genuit Isaac, cum esset ex promissione usque ad natum Isaac. his nati sunt enim sexagenario patri gemini ipse et Esau. post X autem annos intrauit Iacob in Aegyptum, cum esset annorum CXXX, Ioseph autem esset XXXVIIII. fiunt proinde anni a promissione usque ad ingressum Iacob in Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
maledicto qd̾ morti c̃unctũ.ẽ. insipi¬
enti honorificentia seꝑaret᷑. lã uͦ tib¬
audis pęniã peicati: aut ex beneditioẽ
crede uenientẽ. aut maledictioẽ. Si ex
benedictioe uenit pęna pectati: opta. ẽẽ:
sẽꝑ in pera peccati. Si au optas inde liba¬
ex maledictione uenisse. Confit̾e gͦ ma¬
ledictũ suscepisse ꝓ nob̃: quẽ c̃fit̾is mortu

Expanded text:
maledicto, quod morti conjunctum est, insipienti honorificentia separetur. Utaudis poenam peccati, aut ex benedictione crede venientem, aut ex maledictione: si ex benedictione venit poena peccati, opta esse semper in poena peccati; si autem optas inde liberaex maledictione venisse. Confitere ergo maledictum sus
Abbreviated transcription (Latin):
paulus u̾issime scrib̾et. qd̾ eũ uidiss&
ñ recte ingredientẽ adu̾itatẽ eugłis.
ciq u̾issime dic̾et qd̾ gentes uidai are
cogebat : qd̾ paulus utiq ñ cogebat.
ob hoc illa uetera u̾acit̃ uͥ opꝰ eẽt ob¬
seruans. ut dãpnanda ñ. ẽẽ. monstra¬
ret: pͣdicans tñ instant᷑. n̾ eis s reuela¬
ta grã fidĩ saluos fieri sideles. ne ad ea
queꝗͣ. uelut necessaria suscipienda cõ¬
nos. tc illa uetera sacm̃ta paululum
obseruando ueracit̃ cõm̃dare debu¬
tãꝗͣ sacrilegia diabolica a posteris de¬
testandȩ: Lã eñi cũ ueniss fides q̃ priꝰ
illis obseruatiõibꝰ p̃nuntiata. pꝰ mortẽ
resurrectionẽq dni reuelata. ẽ: amise¬
rant tãꝗͣ uitã officũ sui. Ueruntam᷑
sic̃ defunctoꝵ corꝑa necessario dedu¬
cenda erant qͦdãm ad sepulturã. nec
simulate s religiose: ñ aũ deserenda
cͣtinuo. uł inmicoꝵ obtrectationibꝰ
tãꝗͣ canũ morsibꝰ picierida. ł inde nc¬

Expanded text:
isset non recte ingredientem ad ueritatem euangelii, eique uerissime diceret, quod gentes iudaizare cogebat. quod Paulus utique non cogebat ob hoc illa uetera ueraciter, ubi opus esset, obseruans, ut damnanda non esse monstraret, praedicans tamen instanter non eis, sed reuelata gratia fidei saluos fieri fideles, ne ad ea quemquam uelut necessaria suscipienda conianos, tunc illa vetera sacramenta paululum observando veraciter commendare debutanquam sacrilegia diabolica a posteris detestandae? Jam enim cum venisset fides quae prius illis obseruationibus praenuntiata post mortem et resurrectionem domini reuelata est, amiserant tamquam uitam officii sui. uerum tamen sicut defuncta corpora necessariorum deducenda erant quodam modo ad sepulturam nec simulate sed religiose, non autem deserenda continuo uel inimicorum obtrectationibus tamquam canum morsibus proicienda. proinde n
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ. ut a moras etã u̾itate se iung̾ent.
icm̃ uera illa mors ñ erat: nullũ male¬
dictũ xp̃o crucifiao pependit itilig¬
no: qr nec uere crucifixꝰ.ẽ. S contra lon¬
ge stituros hereticos: ꝗͣ delonge clamat
moỹses. Sine causa tergiu̾samitit o qͥb:
displica u̾itas martis xp̃i. Maledictꝰ oĩs
qͥ pendet inligno. Ã ille aut ille: sed
oĩs oĩno. Stiãne & filiꝰ dĩ: Etiã prsꝰ.
Nã hoc. ẽ. qd̾ ñuultis: inde satagitis. itide
seducitis. Displic& enũ uob̾ maledictus
unc eñĩ catra maledictũ illiꝰ adã. si extͣ¬

Expanded text:
gere, ut a mortis etiam ueritate seiungerent. si enim uera illa mors non erat. nullum maledictum Christo crucifixo pependit in ligno, quia nec uere crucifixus est. sed contra longe futuros haereticos quam de longe clamat Moyses " sine causa tergiuersamini," quibus displicet ueritas mortis Christi. maledictus omnis, qui pendet in ligno; non ille aut ille, sed omnis omnino! etiamne et filius dei ? etiam prorsus. nam hoc est, quod non uultis: inde satagitis, inde seducitis. displicet enim uobis maledictus tunc enim extra maledictum illi
Abbreviated transcription (Latin):
cã sc̃itatẽ. ñ ꝓpt̾ adipiscendã salutẽ q̃ iã
in xp̃o reuelabat᷑. & ꝑbaptismi sacram̃¬
tũ ministrabat᷑. s illi hoc de paulo spar¬
serant. qͥ sic ea uolebatit obseruari tãꝗͣ.
sine his in eugłio salus credentibꝰ. eẽ. ñ
possit. Ipsũ enĩ senserant uehemͣtissi¬
mũ gr̾e p̃dicatorẽ: & intentioni eorũ
maxine adu̾sũ. docentẽ ñ ꝑ illa hoẽm
iustificari. s ꝑ gr̃am ihũ xp̃i. cuiꝰ pͣnuni

Expanded text:
 propter adipiscendam salutem. quae iam in Christo reuelabatur et per baptismi sacramentum ministrabatur, sed illi hoc de Paulo sparserant, qui sic ea uolebant obseruari, tamquam sine his in euangelio salus credentibus esse non posset. ipsum enim senserant uehementissimum gratiae praedicatorem et intentioni eorum maxime aduersum docentem non per illa hominem iustifica
Abbreviated transcription (Latin):
sit. N ait plus ꝗͣ acccpistis: s p̃t̃ ꝗͣ quod
accepistis. Nã si illud dic̾et. sͥ ipse p̾u¬
dicaret: qͥcupiebat uenire ad thessaloni¬
censes. ut suppleret q̃ illoꝵ fidĩ defuer̃.
i qͥ supplet. qd minꝰerat addit: ñ qd̾ itierat
tollit. Q aũ p̾t̃ gredit᷑ sidei regłã. ñ acce¬
dit inuia. s recedit a uia N ec ipse apłs¬

Expanded text:
uam accepistis; sed, praeter quod accepistis. Nam si illud diceret, sibi ipse praejudicaret, qui cupiebat venire ad Thessalonicenses, ut suppleret quae illorum fidei defuerunt. Sed qui supplet, quod minus erat addit, non quod inerat tollit: qui autem praetergreditur fidei regulam, non accedit in via, sed recedit de via. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
ei qͥ mͥ ñ credit ñ expedire qd̾ ñ credit:
hac ꝑpensa ratione. & cͣsid̾atione li¬
brata. cã magno timore dico corãdeo.
.ẽẽ. in animo meo: & uideo qr plus. ẽ.
ampliꝰ .ẽ. a malo.ẽ. & siñ a malo iu¬
rantis: a malo. ẽ. ñ credentis. Deniq
ampliꝰ fac̾ malũ. ẽ: s sit more ur̃o. ẽ.¬

Expanded text:
ei qui mihi non credit non expedire quod non credit; hac perpensa ratione et consideratione librata, cum magno timore dico: Coram Deo, est esse in animo meo. Et video quia plus est, amplius est, a malo est; et si non a malo jurantis, a malo est non credentis. Deniqueamplius facit, malus est: sed, Sit in ore
Abbreviated transcription (Latin):
Iopinor obscurũ. ẽẽ. et iacobũ hoc io̾
dierant hi qͥ cũ inxep̃m ex iudeis cre¬
didissent. tñ emulator es erant legis:
ne ꝑ doctrinã xp̃i uelut sacrilega nec
dõ mandante õscripta dãpnari puta¬
rent᷑. ꝗͣ ꝑ moy sea patrib fuerant
ministrata. Noc eni de paulo iacta¬
uerant. nͥ illi qͥ intelligebarit qͦ ani¬
mo a uideis fidelib obseruari tc̃ ista
deb̾ent: pptͣ cõm̃dandã scilicoe aucto¬

Expanded text:
opinor, obscurum est et Iacobum hoc ideo dierant hi, qui, cum in Christum ex Iudaeis credidissent. tamen aemulatores erant legis, ne per doctrinam Christi uelut sacrilega nec deo mandante conscripta damnari putarentur. quae per Moysen patribus fuerant ministrata. hoc enim de Paulo iactauerant non illi, qui intellegebant, quo animo a Iudaeis fidelibus obseruari tunc ista deberent propter commendanda
Abbreviated transcription (Latin):
bñ eoꝵ paulus accepit. Unde &e contalit
aut cucurrisset:&e dextras ei deder̃: qr
& in illo ꝗͣuis ñ ꝑ eos illi datũ. tñ u̾bũ suũ
qd iã p̃dicabant. & inqͦ stindati fuerant.
inuener᷑: de qͦ u̾bo resurrectioĩs xp̃i idẽ

Expanded text:
Paulus accepit. Unde et contulit aut curreret; et dexteras ei dederunt: quia et in illo, quamvis non per eos illi datum, tamen verbum suum, quod jam praedicabant, et in quo fundati fuerant, invenerunt . De quo verbo resurrectionis
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñ ideo recte faciebant ut placeret
hõĩbꝰ s ut dõ: ad cuiꝰ amorẽ. corda ho¬
minũ uolebat cuert̾e ⁊ co ipso qͦ place
ceret intuebat᷑: & placendũ. eẽ. hominibꝰ
recte p̃cipiebat: ñ ut hoc appet̾et᷑ tãꝗͣ
merces recte factoꝵ: S qr dõ placere
ñ posset qui nͣ se his qͦs saluos fieri uellet.
p̃beret unitandũ: imitari aũ illũqͥ sibi
ñ ab surde loqͣret᷑ qui dic̾et: in hac oꝑa¬

Expanded text:
ibus, quia non ideo recte faciebat, ut placeret hominibus, sed ut deo, ad cuius amorem corda hominum nolebat conuertere eo ipso, quod placeblaceret intuebatur et placendum esse omnibus recte praecipiebat, non ut hoc appeteretur tamquam merces recte factorum, sed quia deo placere non posset qui non se his quos saluos fieri uellet praeberet imitandum. imitari autem illum qui sibi cut ergo non absurde loqueretur qui diceret: "in hac o
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. appareret : eccła illi om̃ino ñ cređet.
Si cũ cognouissent eũ hoc annuntiantẽ qd̃
etiã uli annuntiabant. & in eoꝵ cõinuni¬
one atq unitate uiuentẽ: accedentibus
etiã ꝑ eũ talibꝰ signis qualia & illi oꝑabant᷑.
ia eũ dño cõm̃dante. meruit auctoritatẽ:

Expanded text:
mnino non crederet? sed cum cognouisset eum hoc adnuntiantem, quod etiam illi adnuntiabant, et in eorum communione atque unitate uiuentem accedentibus etiam per eum talibus signis, qualia et illi operabantur, ita eum domino commendante meruit auctoritatem,
Abbreviated transcription (Latin):
głi at fidẽ ꝗͣ aliqnͣdo uastabat:⁊ in
me magnificabant dm̃. Uidete quẽ ad¬
modũ & ipse qr sic in notuit. fine̾ ñ po¬
suerit in laudẽ suã. s in lauẽ dĩ At qͣn¬
tũ ad ipsũ ꝑtinet: uastator eccłe ꝑsecu¬
tor inuidus. malignꝰ. Ipse consitet᷑. ñ nos
c̃tuciam᷑. Amat patilus dici a nob̾ pecca
cuit: ⁊ sanauit. U ox illa de cęlo ꝓstrauit
ꝑ secutorẽ : ⁊ erex̃ pͣdicatorẽ. Occidit

Expanded text:
gelizat fidem quam aliquando vastabat; et in me magnificabant Deum . Videte quemadmodum et ipse, quia sic innotuit, finem non posuerit in laudem suam, sed in laudem Dei. Et quantum ad ipsum pertinet, vastator Ecclesiae, persecutor invidus, malignus, ipse confitetur, non nos conviciamur. Amat Paulus dici a nobis peccatcuit, et sanavit. Vox illa de coelo prostravit persecutorem, et erexit praedicatorem; occidit
Abbreviated transcription (Latin):
receper᷑ mercedẽ suã: & contͣ eosdr. caue¬
te iusticiã ur̃am fac̾e corãhõibꝰ.  inde se¬
qͥt᷑: ut uid eamini ab eis. Ultrañ porrexͣ
intentionẽ: hic fec̃ finẽ. Nolite hic fac̾e
corã hoĩb qͥcqͥd boni facitis ut uideami¬
ab eis. Hac aũn̾ib ponit fine̾. ut uide¬
am᷑ ab hoĩbꝰ corã qͥbꝰ uult. ẽe̾. bona facta
ut uideant bona oꝑa ura.N quieuit. neq
hic remansit: s dux̃ hinc te sursũ. & tu¬
⁊ in illo głificab̾is. Ut ñgłet᷑ ait apłs.¬

Expanded text:
 mercedem suam. Contra eos dicitur, Cavete justitiam vestram facere coram hominibus. Proinde sequitur, Ut videamini ab eis . Ultra non porrexit intentionem, hic fecit finem. Nolite sic facere coram hominibus, quidquid boni facitis, ut videamiab eis. Hac autem non ibi ponit finem, ut videamur ab hominibus, coram quibus vult esse bona facta ut videant bona opera vestra. Non quievit, neque hic remansit: sed duxit hinc te sursum, et tuet in illo glorificaberis. Ut non glorietur, ait Apost
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłȩ dĩ. Tercio. eundẽ apłm ñ audisti :
Puidemꝰ em̃bona: ñ solũ corãdo̾. s etiã corã
homitbꝰ. Ait gͦ ille. Expone itaq mͥ
tẽ. głantã hȩc.ẽ. testunoniũ cͣstientię
mr̃ȩ. hac dic̾tẽ. ꝓuidemꝰ bona ñ solũ corã
do̾. s eciã corã hõibꝰ. Si tnqͥllus audias.: si
tͥ ipsi aꝗͣ tuȩ m̃tis ñ ꝑturbes: qͣntũ pot̾o
fortassis exponã. Stͣ hoẽs tem̾arii uidi¬
ratores: qrentes suspicari qd̾ ñuident :¬

Expanded text:
Tertio eumdem apostolum non audisti: Providemus enim bona, non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus ? Ait ergo ille, Expone itaque minium conscientiae nostrae ; hac dicentem, Providemus bona, non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus. Si tranquillus audias, si tibi ipsi aquam tuae mentis non perturbes, quantum potero, fortassis exponam. Sunt homines temerarii judiratores, quaerentes suspicari qu
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾: ualde stulto homini plac&. qͥ sibi
s etiã caiã hõibꝰ bene cu̾sari: nec tantũ atae¬
hab̾e botiã c̃scientiã s qͣntũ pot̾ nra
infirmitas. qnͣtũ uigilantia fragilitatis
humanȩ: curemꝰ nichil etiã fac̾e qd̾¬
inuenuiat in malã suspitionẽ infirmo

Expanded text:
nobis; valde stulto homini placet, qui sibi sed etiam coram hominibus bene conversari; nec tantum habere bonam conscientiam, sed quantum potest nostra infirmitas, quantum vigilantia fragilitatis humanae, curemus nihil etiam facere quod veniat in malam suspicionem infirmo
Abbreviated transcription (Latin):
itaq iustȩ lib̾tatis in paulo. & scę hu¬
militatis in pecro. qͣntũ mͥ ꝓ modulo
meo uidet᷑. magis fuerat adu̾sꝰ calũpni¬
antẽ porphiruĩ desendenda. ꝗͣ ut ei
daret᷑ obtrectand maior occasio: qua
multo mordaciꝰ criminaret᷑. xp̃ianos
fallacit᷑ uł suas litt̾as scrib̾e. uł dĩ stis¬
inqͥpinatꝰ apłoꝵ tã excellenti grã pͣminet.
alit̃ ꝗͣ u̾itas p̾tulabat de circũcisione ag̾e
potuit petrꝰ ñ recte in aliqͦ ingredi adu̾i¬
tarẽ eugłii ita ut gentes cog̾et uidaizare:
qb̵ paulus inea scribit epła. in qͣ dm̃ testatꝰ
ẽ. ñ se mͣtiri. Ait eñi. Q eñi scribo
uob̾: ecce corã dõ qr ñ m̃tior. & pꝰhanc¬

Expanded text:
itaque iustae libertatis in Paulo et sanctae huitaque iustae libertatis in Paulo et sanctae humilitatis in Petro, quantum mihi pro modulo meo uidetur, magis fuerat aduersus calumniantem Porphyrium defendenda, quam ut ei daretur obtrectandi maior occasio, qua multo mordacius criminaretur Christianos fallaciter uel suas litteras scribere uel dApostolorum tam excellenti gratia praeeminet, aliter quam veritas postulabat de circumcisione agere potuit Petrus non recte in aliquo ingredi ad veritatem Evangelii, ita ut Gentes cogeret judaizare, quod Paulus in ea scribit Epistola, in qua Deum testatus est non se mentiri: ait enim, Quae autem scribo vobis, ecce coram Deo, quia non mentior :
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i de qͥb dictũ. ẽ. hic iã qͣrit᷑ intͣ dispeu¬
satores ut fideł qͥs inueniat᷑. tãꝗͣ. mag¬
nũ aliqͥd sͥ fidelit̃ didicisse uideant᷑. ꝓ
u̾itatis dispensatioẽ m̃tiri: cũ ipsa fides
in latino sermone ab eo dicat᷑. qr fit qd¬
locꝰ. Fidelis gͥ dispensator apłł paulus ꝓ¬
culdubio nob̾ exhibae inscribendo fidẽ.
qr u̾itatis dispensator erat ñfalsitatis ac
ꝑ hoc uerũ scripsit. uidisse se petrũ ñ
recte ing: lientẽ adu̾itatẽ eagłis.eiq
in faciẽ restitisse. qd̾ gentes cog̾et uida
izare. Ipse uͦ petrus qdꝰ apaulo fiebat
utilit̾ lib̾tate caritatis. sc̃e ac benigne
pietate humilitatis accepͣ: atq ita rariꝰ¬
narent᷑ inaiores sicubi forte rectita
minores maiorib ꝓ defendenda eugłi¬
ca u̾itate. salua fr̃na caritate reustere.
ã cũ satiꝰ sit atenendo itin̾e innullo
ꝗͣ. in aliqͦ declinare : multo. ẽ. tñ mira¬
tẽ. ꝗͣ audact᷑ corrig̾e deuiantẽ. Laus

Expanded text:
est: Hic iam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inueniatur, tamquam magnum aliquid sibi fideliter didicisse uideantur pro ueritatis dispensatione mentiri, cum ipsa fides in Latino sermone ab eo dicatur appelllocus. fidelis igitur dispensator apostolus Paulus procul dubio nobis exhibet in scribendo fidem, quia ueritatis dispensator erat, non falsitatis. ac per hoc uerum scripsit uidisse se Petrum non recte ingredientem ad ueritatem euangelii eique in faciem resiles. Ipse enim Petrus quod a Paulo fiebat utiliter libertate charitatis, sancte ac benigne pietate humilitatis accepit, atque itanarentur majores, sicubi forte recti trminores pro defendenda evangelica veritate, salva fraterna charitate, resistere. Nam, cum satius sit a tenendo itinere, in nullo quam in aliquo declinare, multo tamen est mirat
Abbreviated transcription (Latin):
anathema sit. Hinc uulgo dictũ. ẽ: ut de¬
uotatio dicat᷑. Nã deuotare se quẽꝗͣ ne¬
mo fere dicͣ. nͥ maledicens. Et anathema¬
ti auit eũ & ciuitates eiꝰ:⁊ uocatũ. ẽ. nom
loci illiꝰ anathema. H inc ductũ. ẽ: ut ana¬
thema detestabile aliqͥd & abhominabile
tudeat᷑. Ut eñĩ nichil inde uictor inusus
suos auferret. s totũ inpęnã luendã uo-¬
caret. hoc erat anathematiz are. qd̾ uul.¬
go drͣ deuotare. Origo aũ huiꝰu̾bi .ẽ. in
greca lingua ab his rebꝰ qͣuote ⁊ ꝑsolutȩ. ħ¬

Expanded text:
anathema sit. hinc uulgo ductum est, ut deuotatio dicatur; nam deuotare se quemquam nemo fere dicit nisi maledicens. Et anathemauit eum et ciuitates eius: et uocatum est nomen loci illius Anathema. hinc ductum est, ut anathema detestabile aliquid et abominabile uideatur. ut enim nihil inde uictor in usus suos auferret, sed totum in poenam luendam uoueret, hoc erat anathemare, quod uulgo dicitur denotare. origo autem huius uerbi est in graeca lingua ab his rebus, quae uotae
Abbreviated transcription (Latin):
rendũ. ẽ. gͥ quid ipsa lepͣ signific&e. N et̃
sanati. s mundati dicunt᷑. qͥ ea caruert᷑.
oloris qͥppe uitiũ. ẽ: ñ ualitudinis. aut
integritatis sensiũ atq mẽbroꝵ. Lȩpsi
gͦ ñ absurde intelligunt᷑: qͥ scientiãue¬
re fidĩ ñ habentes. uarias doctrinas
nemo fere fideliũ dubitat fig̾am fuusse
futuri sac̃dotii regalis qd̾ . ẽ. ineccłia: qͦ
c̃secrant᷑ os ꝑtinentes ad corpꝰ xpi̾ sũmi
& ueri principis sac̃dotũ. Nã nc̃ & om̃s
ungunt᷑. qd̾ tẽ regib tantũ & sac̾dotib
fiebat. & qd̾ ait petrus ad xp̃ianũ ppłm
nus & qͣsi mẽbroꝵ animȩ atq sensuũ.
&ꝑ se interiꝰ inc̾scientia & intellectu sa

Expanded text:
rendum est igitur quid ipsa lepra significet. Non enim sanati, sed mundati dicuntur, qui ea caruerunt. Coloris quippe vitium est, non valetudinis aut integritatis sensuum atque membrorum. Leprosi ergo non absurde intelligi possunt qui, scientiam verae fidei non habennemo fere fidelium dubitat figuram fuisse futuri sacerdotii regalis, quod est in Ecclesia, quo consecrantur omnes pertinentes ad corpus Christi, summi et veri principis sacerdotum. Nam unguntur, quod tunc regibus tantum et sacerdotibus fiebat. Et quod ait Petrus ad Christianum populum nes et quasi membrorum animae atque sensuum, per seipsum interius in conscientia et intelle
Abbreviated transcription (Latin):
sticiã ur̃am corã hominibꝰ. Sed sic̃ tͥ in apło
ista contraria udebant᷑: sic & in eugłio.
Si aũ n ꝑturbes aꝗͣ cordis tui: & hic agnos¬
ces pace̾ scripturarũ: & habeb̾ cũ eis &
tupacẽ. Si aũ cũ eis hab̾e nolueris pacẽ :
tu inte cõmittis litẽ tuã. illi nͣ amittent
oꝑũ suoꝵ in laude hominu ponant. ean¬
dẽq laudẽ hominũ q̃ si ꝑmercede cõpute l

Expanded text:
Sed sicut in Apostolo ista tibi contraria videbantur, sic et in Evangelio. Si autem non perturbes aquam cordis tui, et hic agnosces pacem Scripturarum, et habebis cum eis et tu pacem. Si autem tu cum eis habere nolueris pacem, tu in te committis litem tuam, illae non amittent operum suorum in laude hominum ponant, eamdemque laudem hominum quasi pro mercede co
Abbreviated transcription (Latin):
niat moris alud cugłiz ans: anathenia.¬
anathematezet᷑. Uñ hoc: Quia de pͥ¬
uato uult fuere ñ de medio. Q hoc
forte hõ carnalis carnali nebula p̃poditꝰ.
⁊ a fonte cõmum ad ꝑpͥã suã falsitatẽ
ere si angłs de ꝓpͥo fluens inꝑadiso¬
sine labe. sine ceno fluebat. Si ipsa aqua¬
de cȩlo. factꝰ serpens. qr insidiose iã uene¬
na sparg̾e cupiebat. emisit uenenũ de ꝓpͥo:
suo loqͥt᷑: ⁊ miseri audiendo dimiser̃ qd̾
cõmune erat. unꝰ bĩ erant: & ad suũ ꝓpͥũ
reducti. cũ uolunt ꝑu̾se. eẽ. similesdõ.
hoc enĩ eis dixcerat. gustate ⁊ eritis sicut¬

Expanded text:
mons aliud evangelizans, anathemeanathemetur. Unde hoc? Quia de privato vult fluere, non de medio. Et hoc forte homo carnali nebula praepeditus, et a fonte communi ad propriam suam falsitatem vere sine labe, sine coeno fluebat. Sed de coelo, factus serpens, quia insidiose jam venena spargere cupiebat: emisit venenum, de proprio suo loquitur:» et miseri audiendo dimiserunt quod commune erat, unde beati erant; et ad suum proprium redacti, cum volunt perverse esse similes Deo hoc enim eis dixerat,
Abbreviated transcription (Latin):
accepistis: anathema sit. Uidebat posse
falsũ mediatorẽ tnsfig̾are se inangłm
lucis. & aliqͥd falsũ annuntiare. Sic̃ gͦ
nũ decrahentẽ xp̃o: forsitan patient̃
ferͣ. ꝗͣ si audiant detrahentẽ donato.

Expanded text:
accepistis, anathema sit . Videbat posse falsum mediatorem transfigurare se in angelum lucis, et aliquid falsum annuntiare. Sicut ergo num detrahentem Christo, forsitan patienter ferant, quam si audiant detrahentem Donato.
Abbreviated transcription (Latin):
mulũ carnis angłm sathanȩ. ut eũ co¬
lafiz aret : rogatũq a se dñm t̾cio ut
discedet ab eo. respondisso sͥ. suffic̃ tib
gr̃a mea. nã uirtꝰ in infirmitate ꝑficit᷑.¬
tñ & sc̃s damhel int̾ leones saluus atq
intrepidꝰ uiaͫ: qͥ ñ utiq dõ m̃tiens in
oratione. nͥ tantũ peccata ppłi sui. s etiã
sua fatet᷑:. & in ipsiꝰ apł manu mortist¬
ra uiꝑa inhesit. nec lesit. Potuer̃ gͦ

Expanded text:
mulum carnis, angelum satanae, ut eum colaphizaret, rogatumque a se Dominum tertio, ut discederet ab eo, respondisse sibi, Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficit sanctus Danihel inter leones saluus atque intrepidus uixit, qui non utique deo mentiens in oratione non tantum peccata populi sui, sed etiam sua fatetur, et in ipsius apostoli manu mortifera uipera inhaes
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m qͦalȩ unagines continent᷑. dilectio
aũ nũqͥs alit̃ uidet᷑ p̾sens inspecie qͣ. ẽ. &
alit̃ ab sens in aliqͣ imragine sui simili:
utiq s qͣntũ m̃te cerni pot̾. ab alio magis.
ab alio i inus ipsa cernit᷑. Si aũ aliqͣ cor¬
ꝑalis unaginis cogitat᷑. ñ ipsa cernit᷑. Hȩ¬

Expanded text:
ae imagines continentur. Dilectio autem numquid aliter videtur praesens in specie qua est, et aliter absens in aliqua imagine sui simili? Non utique; sed quantum mente cerni potest, ab alio magis, ab alio minus ipsa cernitur: si autem aliquid corporalis imaginis cogitatur, non ipsa cernitur.
Abbreviated transcription (Latin):
actio conantis: s deerat effẽctꝰ. donec an¬
nuntiati s̃ qͥ uenerant a cornelio. Iac gͦ¬
aduta diuinitꝰ mens intellex̾ qͥd illis
signis oĩbꝰ ag̾et᷑. His itaq & huiꝰmodire¬
b diligent᷑ consid̾atis. satis apparet cor¬
ꝑalẽ uisionẽ referri ad spitalẽ: eãq sp̃i¬
talẽ referri ad intellectualẽ:q illud m̃tis¬
nec ullas gerunt formas similes corporum ÷
uelut ipsa mens. & oĩs animȩ affectio

Expanded text:
actio conantis, sed deerat effectus, donec actio conantis, sed deerat effectus, donec nuntiati sunt qui uenerunt a Cornelio; hac uadiuta diuinitus mens intellexit, quid illis signis omnibus ageretur. his atque huius modi rebus diligenter consideratis satis adparet corporalem uisionem referri ad spiritalem eamque spiritalem referri ad intellectualem. Sed nec ullas gerunt formas similes corporum, velut ipsa mens et omnis animae affectio
Abbreviated transcription (Latin):
nũ uarũs atumalibꝰ. ecũ audiuit & uocẽ:
macta & manduca. Q cũ redditꝰ sensibꝰ.
de uisu disceptaret: ecce qͦs corneliꝰ mi
si eos. Qui cũ uenisset ad corneliũ. qͥd in illa
uisione intellexerit. uͥ audierat. q̃ ds munda¬
uit tu ne cõmune dixeris: ipse indicauit
dicis. S mͥ dis ostendit. nemine̾ cõmunẽ aut
ĩmundũ hominẽ dicere. Cũ gͦ illũ discum
uid̾& alienatꝰ a corꝑis sensib & illas uoces
macta ⁊ manduca ⁊⁊ q̃ d̾s mundauit tune
cõmunia dixeris. in sp̃u audiebat: reodi qͣ spitalis¬
tꝰ aũ corꝑis sensibꝰ idipsũ qd̾ uisũ atq audi¬
tũ memoria tenuerat in eodẽ spucogi¬
tando cernebat : ꝗͣ oiã ñ corꝑalia. s corꝑa¬
liũ imagines erant: siue cũ pͥmũ in ipsa
alienatione uisȩ s̃: siue cũ pꝰea recorda¬
tȩ atq cogitate. Cũ uͦ disceptabat᷑ & re¬
qͥrebat᷑ ut illa signa intellig̾ent᷑. m̃tis erat

Expanded text:
num uariis animalibus, cum audiuit et uocem: num uariis animalibus, cum audiuit et uocem: macta et manduca. qui cum redditus sensibus de uisu disceptaret, ecce quos Cornelius missi eos. qui cum uenisset ad Cornelium, quid in illa uisione intellexerit, ubi audierat: quae deus mundauit, tu ne communia dixeris, ipse indicauit dicens: et mihi deus ostendit neminem communem aut inmundum dicere hominem. cum ergo illum discum uideret alienatus a corporis sensibus, et illas uoces „macta et manduca" et "quae deus mundauit, tu communia ne dixeris in spiritu audiebat. redditustem corporis sensibus id ipsum, quod uisum atque auditum memoria tenuerat, in eodem spiritu cogitando cernebat. quae omnia non corporalia, sed corporalium imagines erant, siue cum primum in ipsa alienatione uisae sunt siue cum postea recordatae atque cogitatae. cum uero disceptabatur et requirebatur, ut illa signa intellegerentur, mentis erat
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ ꝗͣuis corꝑi similis sit unago absentis
corꝑis: nec ille ipse obtutus qͦ cernit᷑ Perciũ
uͦ. intellectuale. ab intellectu. Triagͥ ista
thasar articulos manꝰ scribentis in parie¬
te:contuiuoq ꝑ corꝑis sensũ imago rei
corꝑalit᷑ facte sp̃iueiꝰ imp̃ssa. ẽ: atq ipso
uiso tuso facto ac p̃t̾ito. illa uicogitatione
ꝑmansit. Uidebat᷑ in spũ: & ñ intellige¬
bat᷑. Nec tẽ intellectũ erat lioc signũ. cũ
corꝑalit̃ ficret: atq oculis corꝑalibꝰ appa¬
reret. lã tñ signũ. eẽ. intelligebat᷑. id
habens ex m̃tis officio: & qr reqͥrebat᷑
qͥd significaret: ctiã ipsã itiqͥsitionẽ utiq
mens agebat. Quo ñ cõꝑto danie̾l acces
toregi ho alo signo portend̾et᷑ aꝑuit: tpse
dat. & tnsacti eiꝰ unaginẽ in spũ cogitan¬
signũ. e̾e̾. & qͥd significaret inqͥrere. ui¬
dit petrus in alienatione intis. uas qua¬
tuor lineis alligatũ. sitmita de celo. ple¬

Expanded text:
corpori similis sit, imago absentis corporis, nec ille ipse obtutus quo cernitur. Tertium vero intellectuale, ab intetasar articulos manus scribentis in pariete continuoque per corporis sensum imago rei corporaliter factae spiritui eius inpressa est atque ipso uiso facto ac praeterito illa in cogitatione permansit. uidebatur in spiritu et non intellegebatur, nec tunc intellectum erat hoc signum, cum corporaliter fieret atqreret; jam tamen signum esse intelligebatur, id habens ex mentis officio. Et quia requirebatur quid significaret, etiam ipsam inquisitionem utique mens agebat. Quo non comperto Daniel accessito regi quid illo signo portenderetur aperuit ; ipse derat et transacti eius imaginem in spiritu cogitansignum esse et, quid significaret, inquirere. Uidit Petrus in alienatione mentis uas quattuor lineis alligatum submitti de caelo, ple
Abbreviated transcription (Latin):
nouimꝰ. Certe iã nc̃ cuiuis apparet ꝓpt̃
resurrectionẽ xp̃i hoc dixisse apłm: qͣn¬
do qͥdẽ ista u̾ba illud p̃cessit: ut qͥ uuunł
iã ñ sͥ uiuant. s ei qͥ ꝓ ipsis mortiuis . ẽ.
& resurrex̃. Qͥd ⁊ eñi aliud ñ sͥ s illi ui
spm in spe resurrectionis q̃ iã ex ipsis
tiuis .ẽ. & resurreae. & qͥ iã ñ sͥ s illi ui.¬
uunt. neminẽ scđm carnẽ apłs noue¬
rat. ꝓpt̃ spẽ futurȩ ũnortalitatis.: in cuiꝰ
exepectatione uiuebant. q̃ in xp̃o iã ñ¬

Expanded text:
nouimus. certe iam nunc cuiuis apparet propter resurrectionem Christi hoc dixisse apostolum, quando quidem ista uerba illud praecessit: ut qui uiuunt iam non sibi uiuant, sed ei qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. quid est enim aliud: non sibi, sed illi uiu secundum spiritum in spe resurrectionis, quae iam ex ipsis tuus est et resurrexit et qui iam non sibi, sed illi uiuunt, neminem secundum carnem apostolus nouerat propter spem futurae immortalitatis, in cuius expectatione bene uiuebant; quae in Christo n
Abbreviated transcription (Latin):
Iabentes aũ eundẽ sp̃m fidei. N enĩ ait
scientiã fidei s spm fidei: qd̾ ꝓpt̾ea dixit
ut intellig̾emꝰ qx fides & ñ petita c̃cedit᷑
ut ei petenti alia c̃cedant᷑. Q mͦ eñi inuo¬
cabt̃ inqͥt. inquẽ ñ credider̃: Gsp̾s gr̃ȩ¬

Expanded text:
abentes autem eumdem spiritum fidei . Non enim ait, Scientiam fidei; sed, spiritum fidei: quod propterea dixit, ut intelligeremus, quia fides et non petita conceditur, ut ei petenti alia concedantur. Quomodo enim invocabunt, inquit, in quem non crediderunt ? Er
Abbreviated transcription (Latin):
nec uisto parcebat ut eiꝰ uirtutẽ in infir¬
tate ꝑfic̾et. qui ei dederat colafizantem
angłm sathane. nͥ dicitis qd̾ eũ diaboluᷤ
dedit. Diabolus gͦ agebat. ne magnitu¬
dine reuelationũ paulus extolleret᷑:¬

Expanded text:
nec justo parcebat, ut ejus virtutem in infirmitate perficeret, qui ei dederat colaphizantem angelum satanae: nisi dicitis quod eum diabolus dederit. Diabolus ergo agebat, ne magnitudine revelationum Paulus extolleret
Abbreviated transcription (Latin):
tor gentiũ dic̃. Neq qͥ plantat.ẽ. aliqͥd
neq qͥ rigat: s qͥ increm̃tũ dat di. Hoc
&̃ ille memunt. qͥ uinatis mulierũ. qͣnto
magnꝰ erat. tanto se in om̃ibꝰ humiliabat
indignũ se affirmans qͥ xp̃i calciam̃ta por¬
taret᷑. Quid enĩ aliud ostendit uͥait. qui
lit̃ sponsã sponsus. ẽ. amicꝰ aũt sponsiqui
stat ⁊ audit eũ. & gaudio gaudet ꝓpter
nocẽ sponsi : Nic ẽ. ille auditus. de qͦ
paulo ante cõmemoraui in psalmo posi¬
tũ. Auditui meo dabis exultationẽ &
lȩticiã & exultabt̃ ossa humiliata.l¬
lud ẽ. uitiũ capitale: qd̾ cũ qͥsq bene ꝑfe¬
cerit. suꝑbia tẽpcat᷑. ut ꝑdat totũ qd̾ pfec̾.
eniq oĩa uitia inmale factis tim̃da s̃. sup¬
bia inbenefactis plus metuenda. ẽ. Ñ itaq
dic̃ appositũ contͣ tumorẽ.a medico qu
sciret qͥd curaret : Ne magnitudine iti¬
qͥt reuelationũ extollar: datus. ẽ. mͥsti.¬

Expanded text:
liquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat deus. hoc et ille meminit, qui in natis mulierum, quanto magnus erat, tanto se in omnibus humiliabat indignum se adfirmans, qui Christi calciamenta portaret. quid enim aliud ostendit, ubi ait: Qui habet sponsam, sponsus est; amicus autem sponsi stat et audit eum et gaudio gaudet propter uocem sponsi? hic est ille auditus, de quo paulo ante commemoraui in psalmo positum: Auditui meo dabis exultationem et laetitiam et exultabunt ossahumiliata.itium capitale, quod cum quisque bene profecerit, superbia tentatur, ut perdat totum quod profecit. Denique omnia vitia in malefactis timenda sunt; superbia in benefactis plus metuenda est. Non itaqudicit appositum contra tumorem, a medico qui sciret quid curaret? Ne magnitudine, inquit, revelationum extollar, datus est mihi sti
Abbreviated transcription (Latin):
ni loqͥ Erat eñĩ hec eoꝵ õsuetudo qͥ
sacras nob̾ litteras ministrar̾: ut qͣndo
ab aliqͦ coꝵ diuina narrabat᷑ hystoria.
cũ ad se ipsũ ueniret tanqͣ de alio loqͣ¬
ret᷑. at sic se insereret ordim narratioĩs
suȩ. tanqm rerũ gestarũ scriptor. ñ taꝗͣ¬

Expanded text:
 Erat enim haec eorum consuetudo qui sacras nobis litteras ministrarunt, ut quando ab aliquo eorum divina narrabatur historia, cum ad seipsum veniret, tanquam de alio loqueretur: et sic se insereret ordinationi narrationis suae, tanquam rerum gestarum scriptor, non tanq
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tenebrȩ erant suꝑ abyssũ. Ex illogͦ
tenebrȩ. ẽẽ. cȩper̃. ex qͦ c̃fusa moles celi
illuminaret᷑. qd̾ sine luce fuerat tene¬
brosũ. Qͥd aũ unc̃ueniens. si mundane
materiȩ fuerant tenebrosa pͥmordia.
ut accedente luce meliꝰ qd̾ factũ . c̃. red

Expanded text:
et tenebrae erant super abyssum. Ex illo ergo tenebrae esse coeperunt, ex quo confusa moles coeli illuminaretur quod sine luce fuerat tenebrosum. Quid autem inconveniens, si mundanae materiae fuerant tenebrosa primordia, ut accedente luce melius quod factum est red
Abbreviated transcription (Latin):
Apparet gͥ litt̾e necustatẽ. si desit noui¬
tas sp̃i reos face potiꝰ cognitiõe pecetq
qũa lib̾are a peccato. Uñ ⁊ alib seriptũ ẽ.
apponiit scientiã. apponit dolorẽ: ñ qi
ipsalex malũ. ẽ. s qr mandatũ bonũ ht̃
inlittera demonstrante. ñ in adiuuante
spũ. Qd̾ mandatũ si fit tunore pene ñ
amore iusticiȩ: seruilit̃ sit ñ lib̾alit̃: & iõ
nec fit. N enĩ fructꝰ. ẽ. bonꝰ. qͥ de carita¬
tis radice ñ surgit. Porro aũ si adsit si¬
des q̃ ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑. incip̃ condelec¬
tari legi dĩ scđm int̾iorẽ hominẽ. Quȩ
delectatio ñ litt̾ȩ s sp̃s donũ. ẽ: etiã si
alia lex inmẽbris adhuc repugnat
legi m̃tis. donec innotutatẽ q̃ de die
indiẽ in int̾iore hoĩe auget᷑: tota ue¬
tustas mutata ꝑtnseat. libante nos de
corꝑe mortis huiꝰ grã dĩ ꝑ iħ̾m xpm¬

Expanded text:
Apparet igitur litterae uetustatem, si desit nouitas spiritus, reos facere potius cognitione peccati quam liberare a peccato. unde et alibi scriptum est: qui apponit scientiam, apponit dolor e m, non quia ipsa lex malum est, sed quia mandatum bonum habet in littera demonstrante, non in adiuuante spiritu. quod mandatum si fit timore poenae, non amore iustitiae, seruiliter fit, non liberaliter et ideo nec fit. non enim fructus est bonus, qui de caritatis radice non surgit. porro autem si adsit fides, quae per dilectionem operatur, incipit condelectari legi dei secundum interiorem hominem, quae delectatio non litterae, sed spiritus donum est, etiamsi alia lex in membris adhuc repugnat legi mentis, donec in nouitatem, quae de die in diem in interiore homine augetur. tota uetustas mutata pertranseat liberante nos de corpore mortis huius gratia dei p
Abbreviated transcription (Latin):
litterã q̃ occidit: cui uelut econtͣrio uiui¬
ficantẽ ingerit spm. E acerte. ẽ. ministͣ¬
tio mortis in litteris figurata lapideis.
& ministratio dãpiatioĩs: qr lex subin¬
trauit ut habundaret delictũ. ł orro
aũ p̃cepta ipsa tã s̃ itilia facienti atq
salubria: ut nͥ qͥs ca fec̾it. uitã habere ñ
circũcisionẽ uł salbatũ uł qͥd aliud um¬
bratilis sacram̃ti: ac ñ totũ ꝑpt̾ hoc di¬
c̃eupisceritiã. ⁊ iniqͥtatẽ p̃uaricatiotie
cumulando: nͥ lib̾et grã ꝑ legẽ fidei q̃ ẽ.¬

Expanded text:
litteram quae occidit, cui uelut e contrario uiuificantem ingerit spiritum. ea certe est ministratio mortis in litteris figurata lapideis et ministratio damnationis, quia lex subintrauit, ut abundaret delictum. porro autem praecepta ipsa tam sunt utilia facienti atque salubria, ut nisi quis ea fecerit uitam habere non circumcisionem, vel Sabbatum, vel quid aliud umbratilis sacramenti, ac non totum propter hoc diconcupiscentiam, et iniquitatem praevaricatione cumulando, nisi liberet gratia per legem fidei, quae
Abbreviated transcription (Latin):
meis conspicua s̃ oculis nr̃is. Nec illud al¬
terũ qͦ absentia corꝑalia cogicant᷑: insi¬
cogitamꝰ : u nichal uidentes oculis corꝑis.
animo tñcorꝑales imagines intuemur. ⁊¬
scu ueras sic̃ ipsa corꝑa uidimꝰ & me¬
moria retinemꝰ : seu fictas sic̾ cogitatio
formare potuerit. Alit̃ em̃i cogitaanus
carthaginẽ ꝗͣ nouimꝰ alit̃ alexandriã
ꝗͣ ñ nouimꝰ. Terciũ uͦ illud qͦ dilectio in

Expanded text:
eis conspicua sunt oculis nostris. Nec illud alterum, quo absentia corporalia cogitantur, insicogitamus; ubi nihil videntes oculis corporis, animo tamen corporales imagines intuemur, seu veras, sicut ipsa corpora videmus, et memoria retinemus; seu fictas, sicut cogitatio formare potuerit. Aliter enim cogitamus Carthaginem quam novimus, aliter Alexandriam quam non novimus. Tertium vero illud quo dilect
Abbreviated transcription (Latin):
nã.: ĩd.ẽ. ĩmortalitatẽ p̃paratã nob̾ qͣ indu¬
endi sumꝰ infine cũ resurrexerimus a
mortuis:i ait. In qͦ noltimꝰ expoliari s su¬
ꝑ uestri: ut absorbeat᷑ mortale auita.
Si fieri posser: sic uellemꝰ fieri ĩmortales. ut
ta absorberet᷑. ñ pꝰ mortẽ corpꝰ pou̾etur.
ut infine iterũ reciꝑet᷑. Quãuis gͦ a
malis ad bona tͣnseamꝰ. tñ ipse tnsitus

Expanded text:
 id est, immortalitatem praeparatam nobis, qua induendi sumus in fine, cum resurrexerimus a mortuis, Et ait: In quo nolumus exspoliari, sed supervestiri, ut absorbeatur mortale a vita, si fieri potest; sic vellemus fieri immortales ut m absorberetur, non per mortem corpus puniretur, ut in fine iterum reciperetur. Quamvis ergo a malis ad bona transeamus, tamen ipse transitus
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ipse. eciã ab om̃i t̾rena labe mundata.
ab om̃i corꝑe ⁊ similitudine corꝑis alie¬
nata & abrepta caꝑe pot̾: aqͥ ꝑegrina¬
m᷑. mortali & corruptibili onere grauati.
qͣndiu ꝑ fidẽ ambulamꝰ ñ ꝑspeciẽ. & cũ hic
iuste uiuimꝰ. Cur aũ ñ credamꝰ qd̾ tanto
cellentissimã uisionẽ uoluerit diͣ demõs¬
trare uitã : inqͣ pꝰhanc uitã uidendꝰ .ẽ. in
et̾nũ. & cur ñ dicat᷑ iste ꝑadysꝰ excep¬
to illo in qͦ corꝑalit᷑ uiã adã int̾ ligna
nemorosa atq fructuosa: qndoqͥde &
ȩccła qͣ nos c̃gregat intaritãs sinũ. ꝑady¬
Sꝰ dicta .ẽ. cũ fructu pomoꝵ : S. sigate

Expanded text:
a, ab omni corpore et similitudine corporis alienata et abrepta capere potest: a quo peregrinamur mortali et corruptibili onere grauati, uamdiu per fidem ambulamus, non per speciem et cum hic iuste uiuimus. cur autem non credamus, quod tanto it Deus demonstrare vitam, in qua post hanc vitam vivendum est in aeternum? Et cur non dicatur iste paradisus, excepto illo in quo corporaliter vixit Adam inter ligna nemorosa atque fructuosa? Quandoquidem et Ecclesia, quae nos congregat in charitatis sinum, paradisus dicta est cum fructu p
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾au̾it tc̃ uere lib̾i eritis. nec ita ut cũ¬
qͥsq fuerit a peccati dñatioẽ lib̾atꝰ. iã
ñ indigeat sui lib̾atoris auxilio: s ita potiꝰ
ut ab illo audiens. sine me nichil potestiᷤ
fac̾e:dicat ei u pse. ad uitor niĩ esto. ne d̾e¬

Expanded text:
liberaverit, tunc vere libliberaverit, tunc vere libquisque fuerit a peccati dominatione liberatus, jam non indigeat sui liberatoris auxilio; sed ita potius, ut ab illo audiens: « Sine me nihil potestis facere , » dicat ei et ipse: « Adjutor meus esto, ne dere
Abbreviated transcription (Latin):
grã. E xẽplũ accipite. Hac locutione dic¬
tũ.ẽ.: scientia inflat. Qͥd. ẽ. scientia inflat.
dedit intelligi litera sine spũ occidit. sp̾̃s
uiuificat. ⁊ impleri litterã fac̃: sic scientia
sine caritate inflat. caritas cũ scientia
b̾ a qͦ malo declinemꝰ. & qd̾ bonũ faciamꝰ
qd̃ solũpot̃ legis litt̾a: uerũ etiã aduuat
hoc lex adẽ. ut reos faciat ⁊ occidat. Ppc̃
cat. Qui gͦ legitime lege utit᷑ discit in
malo ⁊ faciat bonũ. Qͥs aũ confugit ad
grãm. nͥ cũ a dño gressꝰ hominis dirigun
t᷑. & uiã eiꝰ uolec : Ac ꝑhoc & desidare
auxiliũ gr̃e: initiũ gr̃e.ẽ. De qͦ uit ille.
Q̾ dixi nẽ cępi: hec ẽ. mutatio dext̾e ex¬
celsi. Liberũ gͦ arbitriũ & ad malũ &
ad bonũ co̾nfitendũ fa̾ciendũ. ẽ. nos ha¬
b̾e. s in malo facienido lib̾ .ẽ. qͥsq iusticiȩ
seruusq peccati: in bono aũ lib̾ ẽẽ nullꝰ
pot̃. nͥ fuerit lib̾atꝰ ab eo qͥdix̃. siuos filiꝰ

Expanded text:
gratia. Exemplum accipite. Hac locutione dictum est, Scientia inflat. Quid est, Scientia inflat? dedit intelligi, littera sine spiritu occidit, spiritus vivificat et impleri litteram facit. Si scientia sine charitate inflat, charitas vero cum scientia bis, a quo malo declinemus, et quod bonum faciamus, quod solum potest legis littera: verum etiam adjuvat hoc lex adest, ut reos faciat et occidat. Propter cat . Qui ergo legitime lege utitur, discit in malo, et faciat bonum. Quis autem confugit ad gratiam, nisi cum a Domino gressus hominis dirigundesiderare auxilium gratiae, initium gratiae est: de quo ait ille, Et dixi: Nunc coepi; haec est immutatio dexterae Excelsi . Liberum itaque arbitrium et ad malum et ad bonum faciendum confitendum est nos habere: sed in malo faciendo liber est quisque justitiae servusque peccati; in bono autem liber esse nullus potest, nisi fuerit liberatus ab eo qui dixit, Si vos Filius
Abbreviated transcription (Latin):
ses: uelam̃ suꝑ corda eoꝵ positũ. ẽ. Cum
aũ inde qͥsq tnsierit ad ap̃m: auferet᷑
uelam̃. Transeuntiũ qͥppe intentio ipsa
mutat᷑ de uet̾e ad nouũ: ut ñ iã qͥsq
intendat acciꝑe carnalẽ s spĩtalẽ feli¬

Expanded text:
 corda eorum positum est; cum autem quisque transierit ad Christum, auferetur velamen. Transeuntium quippe intentio ipsa mutatur de vetere ad novum, ut non quisque intendat accipere carnalem, sed spiritualem feli