comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
numerũ impleuit. In sua gͦ ac
nr̃a festiuitate. angłs in albis
uestib apparuit: quia dum
nos ꝑ resurrectionẽ dnĩcam
ad suꝑna reducimur: cęlestis
patrie damna reparantur.
minas affatur angelus.
audiam. Nolite expauescere
Aesi aꝑte dicat. Paueant illi. qͥ
ñ amant aduentũ suꝑnorũ ci
uium: ꝑtimescant qui carnali.¬
bus desideriis pressi. ad eorũ se
societatem ꝑtingere posse des¬
perant. Uos autem cur perti¬
mescitis: quȩ urõs conciues ui¬
detis: Unde & matħs. angelũ
apparuisse describens. ait. E
nix. In fulgure etenim. terror
timoris ẽ: in niue autẽ. blandi¬
mentũ candoris. Quia uͦ om¬
nipotens ds̃ & terribilis est
peccatorib. et blandus iustis:
recte testis resurrectionis eius
angils. & in fulgore uultus a
in candore habitus demonstra¬
tur: ut de ipsa sua specie & ter¬
reret reꝓbos. & mulceret pios.
Unde recte quoq popłm per
deserta gradientem. columna
ignis in nocte: & columna nu¬
bis preibat in die. In igne et̃¬

Expanded text:
 ac nostra festivitate angelus in albis vestibus apparuit, quia dum nos per resurrectionem Dominicam ad superna reducimur, coelestis patriae damna reparantur. minas affatur audiamus: 1527 Nolite expavescere. Ac si aperte dicat: Paveant illi qui non amant adventum supernorum civium; pertimescant qui carnalibus desideriis pressi ad eorum se societatem pertingere posse desperant. Vos autem cur pertimescitis qui vestros concives videtis? Unde et Matthaeus angelum apparuisse describens, ait: Ernix. In fulgure etenim terror timoris est, in nive autem blandimentum candoris. Quia vero omnipotens Deus, et terribilis est peccatoribus et blandus justis, recte testis resurrectionis ejus angelus et in fulgure vultus et in candore habitus demonstratur, ut de ipsa sua specie et terreret reprobos et mulceret pios. Unde recte quoque populum per desertum gradientem columna ignis in nocte et columna nubis praeibat in die. In igne et
Abbreviated transcription (Latin):
ora: usq in diem hanc. Et ex¬
dmuit dauid dñm in die illa.
dicens. Q uomꝰ ingrediet᷑ ad
me. archardni: Et noluit di¬
uertere ad se archam dñi in ei¬
uitate dauid: sed diuertit eam
in domo obededom gethei.
abitauit archa
uñĩ in domo obededom
gether: tribus mensibus. Et
benedirit dñs obededom: et
omnẽ domũ eius. Huntiatũq
est regi dauid. qͥa benedixisset
dñs obededom et omĩa eius:
ꝓpter archam dei. Abiit ergo
dauid: & adduxit archam di
de domo obededom. in cunta¬
tem dauid cum gaudio. Cũq
transcendissent qui portabant
archam dni sex passus: immo¬
labant bouem & arietem: et
ilauid saltabat dotis uirib ante
dñm. Porro dauid accinctus e¬
rat ephod lineo: & ilauid et
omnis domus isrł ducebant ar¬
cham testamenti dñi in uibilo.
& inclangore bucinȩ. Cumq
intrasset archa dñi in ciustatẽ
dauid: michol filia saul ꝓspi¬
ciens ꝑ fenestram. uidit regẽ da¬
uid subsinentẽ atq saltantẽ

Expanded text:
Oza, usque in diem hanc. Et extimuit David Dominum in die illa, dicens: Quomodo ingredietur ad me arca Domini? Et noluit divertere ad se arcam Domini in civitatem David: sed divertit eam in domum Obed-Edom Getthaei. Et habitavit arca Domini in domo Obed-Edom Getthaei tribus mensibus, et benedixit Dominus Obed-Edom, et omnem domum ejus. Nuntiatumque est regi David benedixit Dominus Obededom et omnia eius propter arcam Dei abiit ergo David et adduxit arcam Dei de domo Obededom in civitatem David cum gaudio cumque transcendissent qui portabant arcam Domini sex passus immolabat bovem et arietem et David saltabat totis viribus ante Dominum porro David erat accinctus ephod lineo et David et omnis domus Israhel ducebant arcam testamenti Domini in iubilo et in clangore bucinae cumque intrasset arca Domini civitatem David Michol filia Saul prospiciens per fenestram vidit regem David subsiliente
Abbreviated transcription (Latin):
raphaim. Et consuluit dauid
anm̃.dicens.Si ascendam ad
philistum. et si dabis eos in ma¬
nu mea: Et dixit dñs ad dauid.
Ascende: quia tradens tracdam
philistiim in manu tua. Uentt
ergo dauid in baalpharasim:
& ꝑcussit eos ibi. Et qixit. Di¬
uisit dñs inmicos meos cõram
me: sicut diuiduntur aque.
Propterea uocatũ est nom̃ loci
illius. baalpharasim. Et reli¬
querunt ibi sculptilia sua: que
tulit dauid & uiri eius.
ddiderunt philistiim ut
autem ddauid dñm. Qui res¬
pondit. Non ascendas in obui¬
am illorũ: sed gira post tergũ
eorum: & uenies ad eos ex ad¬
uerso pirorũ. Et cum audieris
sonitũ gradientis in cacumine
pirorum÷ tunc inibis prelium:
quia tunc egredietur dñs arte
faciem tuam. ut percutiat ca¬
stra philistum. Fecit ttaq da¬
uid sicut preceperat ei dñs: et
ꝑcussit philistum de gabaa usq
dum uenias gazer. Congrega¬
uit autẽ rursum dauid omnes
electos ex isrł. triginta milia:
Surrexitq & abnt. et uniuersꝰ

Expanded text:
Raphaim. Et consuluit David Dominum, dicens: Si ascendam ad Philisthiim, et si dabis eos in manu mea? Et dixit Dominus ad David: Ascende, quia tradens dabo Philisthiim in manu tua. Venit ergo David in Baal Pharasim, et percussit eos ibi. Et dixit: Divisit Dominus inimicos meos coram me, sicut dividuntur aquae. Propterea vocatum est nomen loci illius Baal Pharasim. Et reliquerunt ibi sculptilia sua, quae tulit David et viri ejus.iterum Philisthiim ut autem David Dominum. Qui respondit: Non ascendas, am Philistiim, sed gira post tergum eorum, et venies ad eos ex adverso pirorum; et cum audieris sonitum gradientis in cacumine pirorum, tunc inibis prelium, quia tunc egredietur Dominus ante faciem tuam, ut percutiat castra Philistiim. Fecit itaqid sicut preceperat ei Dominus, et percussit Philisthim de Gabee usque dum venias Gezer congregavit autem rursum David omnes electos ex Israhel triginta milia surrexitque et abiit et universus
Abbreviated transcription (Latin):
umq tulissent archã de
domo aminadab. qͥ erat
in gabaa custodiens archam
der haio precedebat archam.
Dauid autem & omĩs isrł lude¬
bant coiã dño: in om̃ib lignis
fabrefactis. et citharis. & lyris.
& tympanis. & systris. et cymba¬
lis. Postquã autem uenerunt
al aream nachor: extendit
manũ suam ora ad archã di
& tenuit eam: qm̃ calcitrabais

Expanded text:
umque tulissent eam de domo Abinadab, qui erat in Gabaa, custodiens arcam Dei Ahio praecedebat arcam. David autem et omnis Israel ludebant coram Domino, in omnibus lignis fabrefactis, et citharis et lyris et tympanis et sistris et cymbalis. Postquam autem venerunt ad Arcam Nachon, Oza extendit manum ad arcam Dei et tenuit eam: quoniam calcit
Abbreviated transcription (Latin):
et apłs: qui unam tantum
domum. et unius ꝓuiciȩ
paruos agros dimiserat Qua¬
si nichil habentes: et omnia
possidentes:

Expanded text:
tolus, qui unam tantum domum, et unius provinciae parvos agros dimiserat: Quasi nihil habentes, et omnia possidentes
Abbreviated transcription (Latin):
pulsate matrem p̃cib:
pulsate ad ostium in uitantis
amici: siquo modo tandem
uobis aꝑiantur. que reserata
sunt matra. Ueruntam de
his quid plura dicam: Om¬
nia saluatoris gesta. et beate
ooarie obsequia. nec non accꝰ
uite: ex cuangelio didicistis.

Expanded text:
pulsate matrem precibus, pulsate ad ostium invitantis amici: si quomodo tandem vobis aperiantur, quae reserata sunt matri. Verumtamen de his quid plura dicam? Omnia Salvatoris gesta, et beatae ae obsequia, necnon actus vitae ex Evangelio didicistis.
Abbreviated transcription (Latin):
Hec dicit qui tenet septẽ
stellas in qextera suer: qui am¬
bulat in medio septẽ candela:¬
brorum aureorũ. Scio oꝑa tua.
& laborem et patientiam tuã:
& quia ñ potes sustinere ma¬
los. Et temptasti eos. qui se
dicunt apłos eẽ & non sunt:
& inuenisti eos mendaces. Et
patientiam habes: & sustinu¬
isti ꝓpter nom̃ meũ: & ñ defe¬
cisti. S habeo aduersum te:
quod caritatẽ tuam primã re¬
liquisti. Memor esto staq un¬
de excideris: & age penitentiã:
& prima oꝑͥa fac. Sinautem.

Expanded text:
em stellas in dextera sua qui ambulat in medio septem candelabrorum aureorum scio opera tua et laborem et patientiam tuam et quia non potes sustinere malos et temptasti eos qui se dicunt apostolos et non sunt et invenisti eos mendaces et patientiam habes et sustinuisti propter nomen meum et non defecisti sed habeo adversus te quod caritatem tuam primam reliquisti memor esto itaque unde excideris et age paenitentiam et prima opera
Abbreviated transcription (Latin):
kmnĩ ꝑdictatum loqͥ con-¬
sueur: s quia lassescente stoma¬
cho. ea quȩ dictaueram legere
ipse ñ possum: quosdã ur̃m
minus libenter audientes intũ¬
eor. Unde nunc a memet ipso
exigere contra morem uolo: ut
inter sacra missarũ sollemnia.
lectionem scĩ euangłii ñ dictan¬
do s colloquendo edisseram.
Sicq excipiatur ut loquimur:
quia collocutionis uox. corda
torpentia plusquã sermo lecti¬
onis excitat: & quasi quadam
manu sollicitudinis ut euigileñ
pulsat. Etquidem ad hoc opus
me sufficere posse ñ uideo: sed
tamen uires quas impitia dẽ¬
negat. caritas ministrat. Scio
nanq qui qixit. flꝑi os tuũ: et
ego adimplebo illud. Bonũ gͦ
opus nobis in uoluntate sit:
nam ex diumo adiutorio erit
in ꝑfectione. Dat loquendi au¬
sum. etiam resurrectionis dnĩce
tanta sollemnitas: quia indig¬
num ualde ẽ. ut eo die laudes

Expanded text:
 dictatum loqui consuevi; sed quia, lassescente stomacho, ea quae dictavero legere ipse non possum, quosdam vestrum minus libenter audientes intueor. Unde nunc a memetipso exigere contra morem volo ut inter sacra missarum solemnia lectionem sancti Evangelii non dictando, sed colloquendo edisseram. Sicque excipiatur ut loquimur, quia collocutionis vox corda torpentia plus quam sermo lectionis excitat, et quasi quadam manu sollicitudinis ut evigilent pulsat. Et quidem ad hoc opus me sufficere posse non video; sed tamen vires quas imperitia denegat charitas ministrat. Scio namque qui dixit: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud . Bonum ergo opus nobis in voluntate sit, nam ex divino adjutorio erit in perfectione. Dat loquendi ausum ipsa etiam resurrectionis Dominicae tanta solemnitas, quia et indignum valde est ut eo die laudes
Abbreviated transcription (Latin):
uia redemptor nr̃ predi¬
cationis uerba nec indig¬
nis & ingratis subtrahit: post¬
quam discipline uigorem eici¬
endo ꝑuersos denuit: donum
mox grẽ ostendit. Nam subdi¬
tur.Et erat docens cotidie in
templo. Hec iuxta historiam
breuiter tractando tnscurrimꝰ:
s quia euersam iam iherłm no¬
uimus. atq euersione sua in
melius commutatã: quia ex¬
pulsos latrones e templo.atq
ipsũ iam templũ erutũ scimꝰ:
debemus ex rebꝰ exterioribus
introrsus aliquã similitudinẽ
trahere ÷ atq ex euersis edificiis
parietũ. morũ rumã timere.
Uidens enim ciuitatẽ. fieuit suꝑ
illam. dicens: qͥa si cognouisses
et tu. Hoc semel egit. cũ peri¬
turã ciuitatẽ esse nuntiauit:
hoc cotidie redemptor ñr per
electos suos agere nullatenꝰ ces¬
sat÷ cum quosdam ex bona
uita ad mores reꝓbos ꝑuenisse
consulerat. Plangit enim eos
qui nesciunt cur plangant᷑:
qui iuxta salomonis uerba. le¬
tantur cũ male fecerint: & ex¬
ultant in rebus pessimis. Qͥ si

Expanded text:
 Redemptor noster praedicationis verba nec indignis et ingratis subtrahit, postquam disciplinae vigorem ejiciendo perversos tenuit, donum mox gratiae ostendit. Nam subditur: Et erat docens quotidie in templo. Haec juxta historiam breviter tractando transcurrimus. 3. Sed quia eversam jam Jerusalem novimus atque eversione sua in melius commutatam, quia expulsos latrones a templo, atque ipsum jam templum dirutum scimus, debemus ex rebus exterioribus introrsus aliquam similitudinem trahere, atque ex eversis aedificiis parietum morum ruinam timere., Videns enim civitatem, flevit super illam, dicens: Quia si cognovisses, et tu. Hoc semel egit, cum perituram civitatem esse nuntiavit. Hoc quotidie Redemptor noster per electos suos agere nullatenus cessat, cum quosdam ex bona vita ad mores reprobos pervenisse considerat. Plangit enim eos qui nesciunt cur plangantur, quia, juxta Salomonis verba: Laetantur, cum male fecerint, er exultant in rebus pessimis. Qui si
Abbreviated transcription (Latin):
regebat iam longe lateq funcdatiͦ.
In actibus apłoꝵ cũ ceteris ill.¬
apłis iohes flagellatus muenitur:
quando ibant gaudentes a ꝯspee¬
tu concilii. qm̃ cligni habiti sunt
ꝓ nomine ih̾u contumeliã pati.
Et a domiciano cesare. inferuen¬
tis olei dolium missus. in eccłiasti¬
ca narratur hystorta: ex qͦ tam̃
cdiuina se ꝓtegente gr̃a tam ĩtas¬
tus exiuit ⁊ quã fuerat a corrup¬
tione concupiscentie carnalis ex¬
traneus. Nec multo post ab eodẽ
principe ꝓpter insuꝑabilẽ euan¬
gelizandi constantiam. in path¬
mos insulam exilio relegatur:
ubi humano destitutus solatio.
cluine tamen uisionis et allocu¬
tionis meruit crebra ꝯsolatione
releuari. Demq ibidem apoca¬
lipsim quam ei dñs de statu ec¬
clesie presenti uel futuro reue¬
lauit: manu sua conscripsit. Un¬
de constat ꝓmissionẽ sic manen¬
di donec ueniret dñs ñ eo ꝑtine¬
re qͦd sine labore certaminis uic̃tu¬

Expanded text:
regebat, jam longe lateque fundatis.regebat, jam longe lateque fundatis.in Actibus Apostolorum, cum caeteris apostolis flagellatus invenitur, quando ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati , et a Domitiano Caesare, in ferventis olei dolium missus, in ecclesiastica narratur historia, ex quo tamen divina se protegente gratia, tam intactus exierit, quam fuerat a corruptione concupiscentiae carnalis extraneus. Nec muprincipe, propter insuperabilem evangelizandi constantiam, in Pathmos insulam exsilio relegatur, ubi humano licet destitutus solatio, divinae tamen visionis et allocutionis meruit crebra consolatione relevari. Denique ibidem Apocalypsin, quam ei Dominus de statu Ecclesiae praesenti, vel futuro revelavit, manu sua conscripsit. Unde constat promissionem sic manendi, donec veniret Dominus, non eo pertinere quod sine labore certaminis victu
Abbreviated transcription (Latin):
hanc dñi responsionem. fr̃s tunc tẽ¬
poris ita tractabant: quasi ioh̃es
nunquã esset moriturus. Quod ñ
ita esse intelligendum. ipse ioh̾es
ammonere curauit: qui cũ premi¬
sisset. exisse sermonem istum ĩter
fr̃s. quia discipulus isle ñ morit᷑ :
sollerter achiecit atq ait. Et ñ di¬
xit ei ih̾e non moritur: s sic eũ
uolo manere. donec ueniã. qͥd
ad te. Non gͦ putandum quia
discipulus ille ñ sit mortuus in
carne. quia nec dñs hoc de illo
futurum predixit ÷ & psalmista
ait. qͥs est homo qui uiuit et ñ
uidebit mortem: s ita potius
intesligendum. quod cet̾is xp̃i
discipulis ꝑ passionẽ ꝯsũmatis
ipse in pace eccłe. aduentũ suꝑne
uocationis expectauerit ⁊ & hoc
est qͦd ait dñs. Sic eũ nolo ma¬
nere donec ueniam. Hon qͥa ñ a
ipse multos antea labores ꝓ dño
pressurase maloꝵ tolerauerit ⁊ s
quia ultimũ in pace seniũ finie¬
rit: utpote eccłiis xp̃i ꝑ asiã qͣm

Expanded text:
hanc Domini responsionem fratres tunc temhanc Domini responsionem fratres tunc temporis ita tractabant, quasi Joannes nunquam esset moriturus. Quod non ita esse intelligendum ipse Joannes admonere curavit, qui cum praemisisset exisse sermonem istum inter fratres, quia discipulus ille non moritur, solerter adjecit atque ait: Et non dixit evolo manere, donec venio, quid ad te? Non ergo putandum, quia discipulus ille non sit mortuus in carne, quia nec Dominus 647 hoc de illo futurum praedixit. Et Psalmista ait: Quis est homo, qui vivit, et non videbit mortem ? Sed ita potius intelligendum quod caeteris Christi discipulis per passionem consummatis, ipse in pace Ecclesiae adventum supernae vocationis exspectaverit, et hoc esse quod ait Jesus: Sic eum volo manere, donec venio, non quia non et ipse multos antea labores pro Domino pressurasque malorum toleraverit, sed quia ultimum in pace senium finierit; ut pote ecclesiis Christi per Asiam quam
Abbreviated transcription (Latin):
in pectore ih̃u sunt õs thesaurisa¬
pentie et scientie absconchiti: me-¬
pl̃s recubat: quem maiore cet̾is
bpientie. & scientie singularis mu¬
ire donat. Ceteros qͥppe enuan¬
glistas nouimus plura de mira¬
nlis nr̃i saluatoris pauciora de
lumitate locutos: ioh̃s autem ꝑ¬
uuca de humanis scribens actib.
potius se exponendis diume na¬
ure inlilit archanis: patenter in¬
nans. quanta de pectore ihu flu-¬
nta doctrine celestis. que nob̾ ruc¬
luia se beatus petrus auchierat ꝑ
assionem crucis clarificaturũ esse
hum: uoluit etiam de fratre et
endiscipulo cognoscere. qua esset
se morte ꝑpetuam transiturus
anere. clonec ueniam. Quid ad te:
lime sequere.
on inquit ih̾e ꝑ passionẽ mar¬
crii uolo iohem osummari:
s absq uolentia ꝑsecutoris diem
expectare nouissimũ: quando ipse
ueniens. eum in eterne beatitudi¬
nis mansione recipiam. Et qͥd hoc
ad te: Tu tantum crucis patibu¬
lum subeundo: mea te uestigia se¬
qui debere memento. Et quidem

Expanded text:
e Jesu sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi, mers recubat quem majore caeteris sapientiae et scientiae singularis munere donat. Caeteros quippe evangelistas novimus plura de miraculis nostri Salvatoris, pauciora de divinitate locutos: Joannes autem perpauca de humanis scribens actibus, potius se exponendis divinae naturae indidit arcanis, patenter insinuans quanta de pectore Jesu fluenta doctrinae coelestis, quae nobis rucc autem quid? Quia se beatus Petrus audierat per passionem crucis clarificaturum esse Deum, voluit etiam de fratre et condiscipulo cognoscere qua esset ipse morte perpetuam transiturus ad te? Tu me sequere. Non, inquit, eum per passionem martyrii volo consummari, sed absque violentia persecutoris diem exspectare novissimum, quando ipse veniens eum in aeternae beatitudinis mansione recipiam. Et quid hoc ad te? Tu tantum crucis patibulum subeundo mea te vestigia sequi debere memento. Et quidem
Abbreviated transcription (Latin):
dũm precarentur: ut ille digna scͥ¬
bere posset. Et hoc ita patrato: in¬
lctus reuelatione. ac sc̃i sp̃s gra¬
debriatus. om̃s hereticoꝵ tene-¬
bras patefacte subito ueritatis
luce dispulit: in principio erat
inquiens uerbum. & nerbũ erat
apud deum. & deus erat uerbum.
Similemꝙ mitiis totum sui ser-
liter factum. ita etiam uerũ deũ.
uere ex deo patre eternaliter na¬
tum. uere cũ patre &. cũ sp̃u sc̃o sẽꝑ
existentem. clarissima assertione ꝑ¬
docuit: imino omnia diuine uerita¬
tis. & uere diunitatis. quantum
alteri mortalium nulli licuit ar¬
chana reserauit. Et hoc uirgini pͥui¬
legium recte seruabatur: ut ad scru¬
tanda uerbi incorruptibilis sacram̃¬
ta. incorrupto ipse ñ solum corde. s
& corpore ꝓdiret. De cuius dictoꝵ
ueritate. quã sit nemini ambigen¬
dum: ipse qͦq curauit. ostendere.
Qui cũ cdixisset. hie est discipłs qͥ
testimoniũ ꝑhibet de his. & scͥpsit

Expanded text:
Dominum precarentur, ut ille digna scrDominum precarentur, ut ille digna scribere posset. Et hoc patrato instructus revelatione, ac sancti Spiritus grainebriatus, omnes haereticorum tenebras patefactae subito veritatis luce dispulit. In principio, inquiens, erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Similemque initiis totum sui sermoliter factum, ita etiam verum Deum, vere ex Deo Patre aeternaliter natum, vere cum Patre, et cum Spiritu sancto semper existentem clarissima assertione perdocuit, imo omnia divinae veritatis et verae divinitatis, quantum alteri mortalium nulli licuit, arcana reseravit. Et hoc virgini privilegium recte servabatur, ut ad scrutanda Verbi incorruptibilis sacramenta incorrupto ipse non solum corde sed et corpore proderet. De cujus dictorum veritate quam sit nemini ambigendum ipse quoque curavit ostendere, qui cum dixisset, Hic est discipulus qui testimonium perhibet de his, et scripsit
Abbreviated transcription (Latin):
dñiee passionis resurrecdios
et ascensionis in celum. usq ad ulti¬
ma cdomiciani principis tempora. ꝑ
annos circiter sexaginta & quinq:¬
ioh̾s apłs absq ullo scribentis ammi¬
niculo uerbum preclicabat. Atubi
adomiciano qui sccls post neronem
est: irrumpentes in eccł̃iam heretici.
quasi in destituta pastore ouilia lupi.
marcion. cherintus. et hebion. cet̾iq
negabant ÷ simplicitatem fidei euan¬
glice peruersa maculauere doct̾ua.
Sidum ipse post occisionẽ domiciani.
ꝑnnttente pio principe nerua. redi¬
ret ephesum: compulsus est ab õib
pene tunc asye ep̃is. & młtarũ eccłarũ
iegationib. de coeterna patri diuim¬
tate xp̃i. altius facere sermonẽ: eo qͦd
intrium euangelistarũ scriptis. ma¬
thei uidelicet. marci. & luce. de hu¬
manitate eius. atq de his que ꝑ ho¬
minem gessit. sufficiens sibi uideren¬
uir habere testimoniũ. Quod ille
E ñ aliter facturum respondit: ni¬
si indicto ieiunio omnes ĩ commune

Expanded text:
nicae passionis, resurrectionis et ascensionis in coelum usque ad ultima Domitiani principis tempora, per annos circiter sexaginta quinque, absque ullo scribendi adminiculo verbum Dei praedicabat. At ubi a Domitiano, qui secundus post Neronem est, irrumpentes in Ecclesiam haeretici, quasi in destituta pastore ovilia lupi, Marcion, et Cerinthus, et Hebion, caeteriqnegabant, simplicitatem fidei evangelicae perversa maculavere doctrina. Sed dum ipse, post occisionem Domitiani, permittente pio principe Nerva, rediret Ephesum, compulsus est ab omnibus pene tunc Asiae episcopis, et multarum Ecclesiarum legationibus de coaeterna Patri divinitate Christi altius facere sermonem, eo quod in trium evangelistarum scriptis, Matthaei videlicet, Marci et Lucae, de humanitate ejus ac de his quae per hominem gessit, sufficiens sibi viderentur habere testimonium. Quod ille se non aliter facturum respondit, nisi indicto jejunio omnes in commune
Abbreviated transcription (Latin):
est: ac demde ꝑ crucis pati¬
bulum exp̃ssum. terris om¬
nib pluuiam salutis effudit:
et stillicidia gr̃e humanis p̃¬
stitit m̃tib. Dñs tecum inqͥt.
Mira res. Et iam erat cũ uir¬
gine. qui ad uirginem mit¬
rebat angłm: et p̃cessit nun¬
cium suum ds: sed a deoñ
recessit. Nec teneri potent lo¬
cis. qui omnib habet᷑ in lo¬
cis: et totus ubiq ẽ sine quo
nichil totum.
a patre discecdens: ho¬
mo ꝓ nobis fieri dignatus
est. secreto suo mysterio qd̾
ipse nouit. Qui q̃m totũ su¬
scepit quod est hommis. ho¬
mo totus est: et tocum reci¬
uens quod dei est. omnino
aluid qͣm ds̃ qui natus est
ex maria esse non potuit.
Scit enim cłs omnia. et po

Expanded text:
est, ac deinde per crucis patiest, ac deinde per crucis patibulum expressum, terris omnibus pluviam salutis effudit, et stillicidia gratiae humanis praestitit mentibus. Dominus tecum, inquit. Mira res. Et jam erat cum virgine erat, qui ad Virginem mittebat Angelum, et praecessit nuntium suum Deus, sed a Deo non recessit: nec teneri potuit locis qui omnibus habetur in locis: et totus ubique est, sine quo nihil totum. a Patre discedens, homo pro nobis fieri dignatus est, secreto suo mysterio, quod ipse novit: qui quoniam totum suscepit quod est hominis, homo totus est: et totum retinens quod Dei est, omnino aliud quam Deus qui natus est ex Maria esse non potuit. Scit enim Deus omnia et po
Abbreviated transcription (Latin):
dedit celis głam ÷ t̾ris dm̃.
pacemq refudit: fidem gru¬
tib finem uicus. uite orolinẽ.
morib disciplinam. Et bene
uirginitas. ꝑfecto in carne
pret̾ carnem iuiuere: ñ t̾rena
uita est. sed cęlestis. Unde in
carne angelicam uitam ac¬
quireremaioris ẽ meriti qͣm
habere. Esse enum angłm.
felicitatis est. esse uͦ uirginẽ
untutis: dum hoc obtinere
bet angłs ex natura. Utrũꝙ
tam̃ et esse uirginem uel an¬
głim: diuini muneris est of¬
ficium. ñ humanũ. Nue in¬
qͥt. gr̃a plena. Et bene plena:
quia ceteris ꝑ partes p̃statur:
marie uͦ simul se tota infu¬
dit plenitudo gr̃e. Hoc qͥppe
est quod dauid canit. Descen¬
dit sicut pluuia in uellus.
Uellus itaq cum sit de corpo¬
re. nescit corꝑi ᷤ passionẽ: sic et
uirginitas cum sit in carne.¬
uicia carnis nescit. Celestis¬
plane ymber. in uirgineu in
uellus placiolo se infudit e¬
lapsu: et tota diumitatis
unda se conculit in carne.
qͣndo uerbum caro factum

Expanded text:
edit coelis gloriam, terris Dominum, pacemque refudit, fidem gentibus, finem vitiis, vitae ordinem, moribus disciplinam. Et bene virginitas. Profecto in carne, praeter carnem vivere, non terrena vita est, sed coelestis: Unde in carne angelicam vitam acquirere, majus est meritum, quam habere. Esse enim angelum, felicitatis est: esse vero virginem, virtutis: dum hoc obtinere bet angelus ex natura. Utrumque tamen et esse virginem et angelum, divini muneris est officium, non humani: Ave, inquit, gratia plena ; et bene plena, quia caeteris per partes praestatur: Mariae vero simul se tota infudit plenitudo gratiae. Hoc quippe est quod David canit: Descendet sicut pluvia in vellus . Vellus itaque cum sit de corpore, nescit corporis passionem. Sic et virginitas cum sit in carnevitia carnis nescit. Coelestiplane imber in virgineum vellus placido se infudit illapsu, et tota divinitatis unda se contulit in carne, quando Verbum caro factum
Abbreviated transcription (Latin):
Quia duosunt martyrii
genera. unũ in occulto
dꝑe. aliud in p̾ublico: testat᷑
ueritas. quȩ rebedei filios reqͥ¬
rit dicens. Potestis bibere ca¬
licem. quẽ ego bibiturus sũ:
Cui cũ ꝓtinus responderent.
possumus: ilico dñs respon¬
dit dicens.Calicem quidem
meũ bibetis. Qͥd enĩ ꝑ calicẽ.
nisi dolorẽ passionis accipi¬
mus: De quo alias dicit. Pa¬
ter.si fieri potest:transeat a
me calxx iste. Et rebedei filii
id est iacobus & ioħs. ñ uterq
ꝑ marcyriũ occubuit: et tam̃
qd uterq calicem biberet au¬
ꝑ martyriũ uitã finiuit: sed
tam̃ martyr extitit: qͥa pas¬
sionem quã ñ suscepit in cor

Expanded text:
quia duo sunt martyrii genera, unum in occulto opere, aliud in publico, testatur veritas, quae Zebedei filios requirit, dicens: Potestis bibere calicem, quem ego bibiturus sum? Cui cum protinus responderent: Possumus, ilico Dominus respondit, dicens: Calicem quidem meum bibetis. Quid enim per calicem, nisi dolorem passionis accipimus, de quo alias dicit: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Et Zebedei filii, id est Iacobus et Iohannes, non uterque per martirium occubuit, et tamen, quod uterque calicem biberet, auper martirium vitam finivit, sed tamen martir extitit, quia passionem, quam n
Abbreviated transcription (Latin):
trib modis uirtus pati¬
entiȩ exerceri solet. Alia nanq
sunt quȩ adeo: alia quȩ ab
antiquo aduersario: alia quȩ
a ꝓximo sustinemꝰ. A ꝓximo
nanq ꝑsecutiones. damna. et
contumelias: ab antiquo uͦ
aduersario temptam̃ta: a deo
autẽ flagella toleramꝰ. Sed in
om̃ib tribus his modis. uigi¬
lanti oculo semet ipsã debet
mens circumspicere. ne contͤ
mala ꝓximi. ꝑtrahatur adre¬
tributionẽ malis ne contra
temptam̃ta aduersarii.sedu¬
catur ad delectationẽ uł con¬
sensũ delicti: ne contra flagel¬
la opificis. ad excessũ ꝓruat
murmurationis. Perfecte em̃
aduersarius uincit᷑: quando
odio: & inter flagella d̃i com

Expanded text:
tribus modis virtus patientiae exerceri solet. Alia namque sunt quae a Deo, alia quae ab antiquo adversario, alia quae a proximo sustinemus. A proximo namque persecutiones, damna et contumelias; ab antiquo vero adversario tentamenta; a Deo autem flagella toleramus. Sed in his omnibus tribus modis vigilanti oculo semetipsam debet mens circmala proximi pertrahatur ad retributionem mali; ne contra tentamenta adversarii seducatur ad delectationem, vel consensum delicti; ne contra flagella opificis ad excessum proruat murmurationis. Perfecte enim adversarius vincitur, quando odio; et inter flagella Dei com
Abbreviated transcription (Latin):
quod electi in faciem. & reꝓbi
retrorsum cadunt: nisi quod
omnis qui post se cadit. ibi ꝓ¬
culdubio cadit ubi non uidet:
qui uͦ ante se ceciderit. ibi ceci¬
dit ubi uidet: Iniqui gͦ quia
in inuisibilibus cadunt. post
se cadere dicuntur: quia ibi eo¬
ruunt ubi qͥd eos tunc sequał
mͦ uidere ñ possunt: iusti ues̃
quia in istis uisibilibꝰ semetip¬
sos sponte deiciunt. ut in in¬
uisibilibus erigantur. quasi in
faciem cadunt: quia timore
compuncti. uidentes humili¬
antur.¬

Expanded text:
quod electi in faciem, et reprobi quod electi in faciem, et reprobi retrorsum cadunt, nisi quod omnis qui post se cadit ibi procul dubio cadit, ubi non videt; qui vero ante se ceciderit, ibi cecidit, ubi videt? Iniqui ergo quia in invisibilibus cadunt, post se cadere dicuntur, quia ibi corruunt, ubi quid eos tunc sequatur modo videre non possunt. Justi vero, quia in istis visibilibus semetipsos sponte dejiciunt, ut in invisibilibus erigantufaciem cadunt, quia timore compuncti, uidentes humiliantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ensante pedes dñi. grãs
egit. Ille enĩ uere dõ gr̃as agit:
qui repressis p̃sumptionis suȩ
cogitationib. qͣm in semet ipso
infirmus sit humiliter uidet:
qui nichil sibi untutis tribuit:
qui bona que egit. ẽẽ de miseri¬
cordia conditoris agnoscit. Unde
& recte subiungitur. Et hic e¬
rat samaritanus.Samaritanꝰ
quippe. interpretatur custos.
Quo nomine. ille popłs aptis¬
sime significatur: qui grãs a¬
gendo ei a quo accepit. tribuit
omne quod accepit: quodãmͦ
cantans illud de psalmo. For
Cadit autẽ in faciem: quia ex
malis quȩ se ꝑpetrasse memi¬
nit erubescit. Ibi enum cadit
homo: ubi confunditur. Unde
& paulus quasi quibusdam in
facie iacentibus dicebat. Quẽ
gͦ fructũ habuistis tunc in ilis.
in quib nunc erubescitis: At
contra de ascensore equi. id est
de eo qui in huius mundi gła
elatus est. dicitur: ut cadãt as¬
censor eius retro. Rursumq de
ꝑsecutoribus dñi scriptum est.
Abierunt retrorsum: & cecide¬
runt in terram. Quid est hoc

Expanded text:
ens ante pedes Domini gratias egit. Ille enim vere Deo gratias agit, qui, repressis praesumptionis suae cogitationibus, quam in semetipso infirmus sit humiliter videt, qui nihil sibi virtutis tribuit, qui bona quae agit esse de misericordia Conditoris agnoscit. Unde et recte subjungitur: Et hic erat Samaritanus. Samaritanus quippe interpretatur custos. Quo nomine ille populus aptissime significatur, qui gratias agendo ei a quo accepit, tribuit omne quod accepit, quodammodo cantans illud de psalmo: FortCadit autem in faciem, quia ex malis quae se perpetrasse meminit erubescit; ibi enim cadit homo, ubi confunditur. Unde et Paulus quasi quibusdam in facie jacentibus dicebat: Quem ergo fructum habuistis tunc in illis, in quibus nunc erubescitis ? At contra de ascde eo qui in hujus mundi gloria elatus est, dicitur: Ut cadat ascensor ejus retro ? Rursumque de persecutoribus Domini scriptum est: Abierunt retrorsum, et ceciderunt in terram . Quid est hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
postulasset ab eo. At illa pre¬
monita ⁊inatre sua: da mͥ
inquit indisco. caput iohan¬
nis baptiste. Hec est mulier
antiqua malicia: que adam
eiecit de paradisi delicris.
hec celestes homines fecit der
renos. hec humanum genus
mersit in infernũ: hec uitam
abstulit mundo. ꝓpter uiniꝰ
arboris pomum. Hoc malũ
quod hommes ducit ad mor¬
tem: hoc malum fugit he¬
lyas ꝓpħa. Et cuius lingua.
clains facta est cęli: tanquã
reus fugit a facie mulieris.
hec inuenit uerũ laborem
et pressuram: que nunc oc¬
cidit iohannem baptistam.
Deĩcit puericiam⁊ ꝑdĩe iu¬
uentutem: illicit et inquie¬
tat emortuam senectutem.
matre sua: da mͥ inquit
in disco. caput iohannis. Libi¬

Expanded text:
eo. At illa praemonita a matre sua, da mihi, inquit, hic in disco caput Joannis Baptistae. Haec est mulieris antiqua malitia, quae Adam ejecit de paradisi deliciis ; haec coelestes homines fecit esse terrenos, haec humanum genus misit in infernum, haec vitam abstulit mundo propter unius arboris pomum. Hoc malum quod homines ducit ad mortem, hoc malum fugit Elias propheta ; et cujus lingua clavis facta est coeli, tamquam reus fugit a facie mulieris; haec invenit verum laborem et pressuram, quae nunc occidit Joannem Baptistam, dejicit pueritiam, perdit juventutem, illicit et inquietat emortuam senectutem. matre sua, Da mihi, inquit, in disco caput Joannis B
Abbreviated transcription (Latin):
bentes iussit dari: misitq¬
et decollauit iohannem.Et
allatum est caput eius in di¬
sco. et datum puellȩ: puella
autem deculit matri sue. Au¬
distis fr̃es quanta nata sit de
uoluptate crudelitas: de li¬
bidine impietas. Allatum
est caput iohannis in disco:
incestui. Mensa migrat in
furore conuiuium: fit cyb

Expanded text:
bentes jussit dari, misitque decollari Joannem, et allatum est caput ejus in disco, et datum est puellae, et puella dedit matri suae. Audistis, fratres, quanta sit nata de voluptate crudelitas, de lbidine impietas. Et allatum est caput ejus in disco. ur domus, mensa migrat in ur convivium; fit
Abbreviated transcription (Latin):
in forma serui omnibus om̃i¬
bus apparet: quia scriptum est. Hi¬
debunt in quem tͣusfixerunt. Sel re¬
probi in supplicium corruunt: iufti
ad claritatis sue gloriam pertrahũt᷑.
sicut scriptum est. Collatur impius.
ne uideat gloriam dei. Sedd quid si
serui in prima uigilia negligentes
existunt Prima quippe iugilia: pri¬
mene etatis custodia est. Sed neq
sic desꝑandum est: et a bono oꝑe
cessandum. Nam longamimitanis sue
pacientiam insinuans dominis sub¬
dit. Et si uen̾it in scda ingiliã. et si
in tercia iugilia uen̾it et ita mue¬
nerit: beati sunt serm illi.

Expanded text:
in forma servi omnibus apparet, quia scriptum est: Videbunt in quem transfixerunt . Sed cum reprobi in supplicium corruunt, justi ad claritatis ejus gloriam pertrahuntur, sicut scriptum est: Tollatur impius, ne videat gloriam Dei . 5. Sed quid si servi in prima vigilia negligentes existunt? Prima quippe vigilia primae aetatis custodia est. Sed neque sic desperandum est, et a bono opere cessandum. Nam longanimitatis suae patientiam insinuans Dominus, subdit: Et si venerit in secunda vigilia, et si in tertia vigilia venerit, et ita invenerit, beat
Abbreviated transcription (Latin):
uit: et cũ hoc fecerit. continuo¬
dolor conquiescit.
udurus nom̃ est fundi.
moria martyris stephani. Pu¬
erum quendã paruulũ cũ in
area luderet. exorbitantes bo¬
ues qui uehiculũ trahebant.
rota obtriuerunt: et confestĩ
palpitauit expirans. Hunc
mater arreptũ ad eandẽ me¬
moriam posuit: et ñ solum
reuixit:uerũ etiam illesus
apparuit. Scĩmonialis que¬
dam in uicina possessione
quȩ spaliana dicitur. cũ egri¬
tudine laboraret ac despera¬
retur: ad eandem memoriã
tunica eiꝰ allata ẽ. Que ante

Expanded text:
uit; et cum hoc fecerit, dolor continuuit; et cum hoc fecerit, dolor continuo conquiescit Audurus nomen est fundi, moria martyris Stephani. Puerum quendam paruulum, cum in area luderet, exorbitantes boues, qui uehiculum trahebant, rota obtriuerunt, et confestim palpitauit exspirans. Hunc mater arreptum ad eandem memoriam posuit, et non solum reuixit. uerum etiam inlaesus apparuit. Sanctimonialis quaedam in uicina possessione, quae Caspaliana dicitur, cum aegritudine laboraret ac desperaretur, ad eandem memoriam tunica eius adlata est; quae ante
Abbreviated transcription (Latin):
isum ẽ genero egroti. u
iret ad memoriam seĩ
Ttephanr: et illic. quantũ pos¬
set ꝓ eo rogaret. ut ds̃ illi da¬
ret mentẽ bonã. qua credere
ñ differret in xp̃m̃. Fecitt hoc
ingenti gemitu. & fletu: et sin¬
ceriter ardente pietatis affectu.
Deinde abscẽdens. aliqͥd de al¬
tari florũ qđ occurrit tulit: eiq
cũ iam nox eẽt. ad caput po¬
suit. Tum dormitũ est: & ecce
ante diluculũ clamabat. ut
cum tunc erat apud ypponẽ
Cum gͦ eũ audisset absentẽ:
uenire p̃sbiteros postulauls.¬
Uenerunt: et statim credere se
qixit. Admirantib atq gau¬
dentib omĩb: baptizatus ẽ.
cum hec uerba beatissimi ste¬
phani quando lapidatus est
a iudeis. ultima fuisse nesciret:
quȩ huic quoq ultima fuert̃.
Nam ñ multo post. etiã ipse
defunctus ẽ. Sanati sunt illic
ꝑcundẽ martẏrem etiã poda¬
grici duo: unus ciuis. ꝑegrinꝰ
unus: s ciuis omnimͦ: peregri¬
nus autẽ ꝑ reuelationẽ qͥd ad¬
hiberet quando doleret audi¬

Expanded text:
isum est genero eius, ut iret ad memoriam sancti Stephani et illic pro eo quantum posset oraret, ut Deus illi daret mentem bonam, qua credere non differret in Christum. Fecit hoc ingenti gemitu et fletu et sinceriter ardente pietatis adfectu; deinde abscedens aliquid de altari florum, quod occurrit, tulit eique, cum iam nox esset, ad caput posuit; tum domitum est. Et ecce ante diluculum clamat, ut rte tunc erat aput Hipponem. Cum ergo eum audisset absentem, uenire presbyteros postulauit.Venerunt, credere se dixit, admirantibus adque gaudentibus omnibus baptizatus est. tum meum1; cum haec uerba beatissimi Stephani, quando lapidatus est a Iudaeis, ultima fuisse nesciret; quae huic quoque ultima fuerunt; nam non multo post etiam ipse defunctus est. Sanati sunt illic per eundem martyrem etiam podagri duo ciues, peregrinus unus: sed ciues omni modo; peregrinus autem per reuelationem, quid adhiberet quando doleret, audi
Abbreviated transcription (Latin):
rum. messe uirtutem. Unus¬
quisq enim. ꝓpriũ habet
donum a deo: alius quidem
tam magnũ bonũ implere
pauci possunt: multi ñ pos¬
sunt. Nunqͥd quia paucis
donatur ista ꝑfectio: ꝓpt̃ea
debent ẽẽ pessimi. quicunq
in bono nondũ possunt eẽ
ꝑfecti: Nunqͥd propterea
xpĩanus debet uicio rapaci¬
tatis insistere: quia forte non¬
dum potest om̃s res suas
pauꝑib erogare: Aut ideo
debet aliena concupiscere:
quia ꝓpria necdũ potest om¬
nino contemnere: Absit hoc
tat hoc ds̃ a fidelibus suis.
Apłs enim ueraciter dicit:
quia neq: auari. neq rapace.
regnũ dei possidebunt. Ma¬
nifestũ est autẽ. qͥa omĩs qͥ a
regno dei alienabitur: in ȩ¬
terno igne cũ diabolo eiusq
angłis.damnabit᷑. Proinde
dilectissimi si ñ om̃s possum̃
implere qđ dñs ait. uendite
adsit bona uoluntas: omĩb
facile. si ñ obsistat dura cupi¬
ditas: omĩb salubre. si fer¬
ueat caritas. Cunctis ergo

Expanded text:
rum inesse virtutem. Unusrum inesse virtutem. Unusquisque enim proprium habet donum ex Deo, alius autem tam magnum bonum implere pauci possunt, multi non possunt. Nunquid quia paucis donatur ista perfectio, propterea debent esse pessimi quicunque in bono nondum possunt esse perfecti? Nunquid propterea Christianus debet vitio rapacitatis insistere, quia forte nondum potest omnes res suas pauperibus erogare? Aut ideo debet aliena concupiscere, quia propria necdum potest omnino contemnere? Absit hoc, tat hoc Deus a fidelibus suis. Apostolus enim veraciter dicit quia neque avari, neque rapaces, regnum Dei possidebunt . Manifestum est autem quia omnes quia a regno Dei 549 alienabuntur, in aeterno igne cum diabolo ejusque angelis damnabuntur. 7. Proinde, dilectissimi, si non omnes possunt implere quod Dominus ait, Vendite adsit bona voluntas; omnibus facile, si non adsit dira cupiditas; omnibus salubre, si ferveat caritas: cunctis ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ra spinas & tribulos munda¬
ne cupiditatis extirpat.
ebemus fecundari cȩlesti¬
bus pluuiis: debemus¬
itaq congrua fructificatione.
manib suꝑni respondere cul¬
toris. Et si ñ possunt om̃s ar¬
bores equales fructus afferre:
nulla tam̃ debet in agro do¬
Omĩs arbor que ñ facit fructũ
bonũ: excidetur & in ignem
mitcetur. Qđ si sterilitas in
ignẽ mittitur: rapacitas qͥd
meretur: Aut qͥd recipiet qui
alienũ tulerit: si semꝑ arde¬
bit qui de suo ñ dederit: Et
si iudiciũ sine miscdia. erit il¬
li qui ñ fecit miscđiam: quale
iudiciũ erit illi qͥ fecerte & ra¬
amus actus mõs. Obedieus
elemosinã det: ut de terra cor
ad cȩlum leuet ⁊ ut auariciã
calcet: ut ad ꝑfectionis culm̃.
tota mentis intentione festi¬
net: ut ñ sit sollicitus quȩ st̃
mundi. sed quȩ sunt dm̃i:
ut mundũ sibi crucifixum
habeat. seq mundo crucifi¬
xum exhibeat: ut sit omni¬
no pauꝑ in scło. & diues in xp̃o¬
uendendarũ rerũ sua¬

Expanded text:
ra spinas et tribulos mundanae cupiditatis exstirpat. Debemus itaque fecundari coelestibus pluviis, debemus congrua fructificatione manibus superni respondere cultoris. Et si non possunt omnes arbores aequales fructus afferre, nulla tamen debet in agro doOmnis arbor quae non facit fructum bonum excidetur, et in ignem mittetur . Quod si sterilitas in ignem mittitur, rapacitas quid meretur? Aut quid recipiet qui alienum tulerit, si semper ardebit qui de suo non dederit? Et si judicium sine misericordia erit illi qui non fecit misericordiam , quale judicium erit illi qui fecerit et raamus actus nostros. Obediens eleemosynam det, ut de terra cor ad coelum levet, ut avaritiam calcet, ut ad perfectionis culmen tota mentis intentione festinet, ut non sit sollicitus quae sunt mundi, sed quae sunt Domini ; ut mundum sibi crucifixum habeat, seque mundo crucifixum exhibeat; ut sit omnino pauper in saeculo et dives in vendendarum rerum sua
Abbreviated transcription (Latin):
qui non modo ꝑmanere
cum illo in temptatiomibus
spreuit: uerum ipsos temp¬
tationũ eius iuinit auctores.
Excipiunt᷑ et illi. qui audi¬
tis incomprehensibilis sacra¬
menti uerbis. abierunt retro:
et iam non cũ illo ambula¬
bant. Non enim recedentes
a dño: nisi quotqͦt penitendo

Expanded text:
Qui non modo permanere Qui non modo permanere cum illo in tentationibus sprevit, verum ipsos tentationum ejus juvit auctores. Excipiuntur et illi qui, auditis incomprehensibilis sacramenti verbis, abierunt retro, et jam non cum illo ambulabant. Non enim recedentes a Domino, nisi quotquot poenitendo
Abbreviated transcription (Latin):
pono uobis. sicut disposint
mͥ pater meus regnũ. Non in¬
choatiomi patientie. sed ꝑseue¬
rantiȩ. cȩlestis regni gloria do¬
natur: quia nimirũ ꝑseueran¬
tia quȩ alio nomme constan¬
tia uocatur. robur qͦddam et
fortitudo mentis cunctarũq
ut ita dixerim est columna
uirtutum. Que cũ bene recta
et firma consistit: nichil est
certius. nichil tutius boiis mo¬
ribus. Quod si aliquo deiciat᷑
impulsa turbine: non sola la¬
bitur. Omnia enĩ prorsus ami¬
mi bona corruunt. Sicut ergo
pater disposuit filio regnum.
quẽ factũ obedientem usq ad
mortem. mortẽ autem crucis
exaltauit. et donauit illi nom̃
quod est suꝑ omne nom̃: sic
et filius idem. ꝑmanentes
secum in temptationibus.
eternũ ducet ad regnum.
Si enim complantati facti
sumus similitudini mortis
etus: simul et resurrectionis
erimus. Acuius sublimitate.
ꝓmissi. iudas infelix excipit᷑.
Nam et antequã hec dñs di¬
ceret. exisse credendus est:

Expanded text:
pono vobis, sicut disposuit pono vobis, sicut disposuit mihi Pater meus regnum. Non inchoatio patientiae, sed perseverantia coelestis regni gloria donatur. Quia nimirum perseverantia quae alio nomine constantia vocatur, robur quoddam et fortitudo mentis, cunctarumque ut ita dixerim est columna virtutum. Quae cum bene recta et firma consistit, nihil est certius, nihil tutius bonis moribus. Quod si aliquo dejiciatur impulsa turbine, non sola labitur; omnia enim prorsus animi bona simul corruunt. Sicut ergo Pater disposuit filio regnum, quem factum obedientem usque ad mortem, mortem autem crucis, exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen , sic et filius idem permanentes secum in tentationibus aeternum ducet ad regnum. Si enim complantati facti sumus, similitudini mortis ejus, simul et resurrectionis erimus . A cujus sublimitate promissi Judas infelix excipitur. Nam et antequam haec Dominus diceret, exisse credendus est.
Abbreviated transcription (Latin):
bit an qui ministrat: Honne
qui recumbit: Ego autem in
medio uestrum sum: sicut
qui ministrat. Ad uerba ex¬
hortationis. suimet adiungit
exempla: que iohes euangeli¬
sta plemus commemorans.
inter cetera scribit. si ego laui
ur̃os pedes dñs et magister.
et uos debetis alter alterius
lauare pedes: quanuis etiam
uerbo ministrandi. possint
omnia quȩ deus in carne ges¬
sit intelligi. Nam et ipsum sui
sanguinis sacram̃tum. mini¬
strandũ nobis se effundere sig¬
nficat. cum dicit: sicut filius
hominis non uenit munstrari
sed ministrare. et dare animã
suam redemptionẽ ꝓ multis:
et hoc quoq maioribus eccłie
pcipuũ ministrandi genꝰ mn¬
tandum ostendens: ut ñ solũ
misericordis elemosinȩ. doctri¬
ne salutaris. spiritalis exem¬
pli ministeria fr̃ibus impenda¬
nus: uerum etiam sicut ille
ꝓ nobis animam suam po¬
suit. ita et nos ꝓ inuicem ani¬
mas ponere discamꝰ.
os autem estis qui per¬
mansistis mecũ in tem¬
ptationibus meis: et ego dis¬

Expanded text:
inistrat? Nonne qui recumbit? Ego autem in medio vestrum sum sicut qui ministrat. Ad verba exhortationis suimet adjungit exempla, quae Joannes evangelista plenius commemorans inter caetera scribit: Si ego lavi vestros pedes Dominus et Magister, et vos debetis alter alterius lavare pedes . Quamvis etiam verbo ministrandi possint omnia quae Deus in carne gessit intelligi. Nam et ipsum sui sanguinis sacramentum imministrandum nobis se effundere significat, cum dicit: Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis , et hoc quoque majoribus Ecclesiae praecipuum ministrandi genus imitandum ostendens, ut non solum misericordiis, eleemosynae, doctrinae salutaris, spiritalis exempli ministeria fratribus impendamus, verum etiam sicut ille pro nobis animam suam posuit, ita et nos pro invicem animas ponere discamus. Vos autem estis qui permansistis mecum in tentationibus meis, et ego dis
Abbreviated transcription (Latin):
ut sic bene agentibus ꝑ hu¬
militatem sint socii. quatmꝰ
contra delinquentium uitia.
ꝑ zelum iusticie sint crecti:
ut et bonis in nullo se p̃fe¬
rant: et cum prauorũ culpa
exigit. potestatem ꝓtinus sun
prioratus agnoscant. De eñ
p̃sidentis animus ad clationẽ
potestatis sue delectatione ra¬
piatur: recte ꝑ quendã sapi¬
entem dicitur. Ducem te con¬
stituerunt. noli excolli: sed esto
in illis. quasi unus ex illis. Hme
etiam petrus ait. Non domi
quitur: si inter ꝑuersos
plus equalitas quã disciplina
custodiatur. Quia enum fal¬
sa pictate suꝑatus. ferire he¬
ly delinquentes filios noluit:
aptid districtum iudicem
semet ipsum cum filiis crude¬
li damnatione ꝑcussit. Unde
necesse est. ut rectorem subdi¬
tis. et matrem pietas. et patĩ
exhibeat disciplina: atq int̃
hec sollicita circũspectione
ꝓuidendũ: ne aut districdo

Expanded text:
ut sic bene agentibus per huut sic bene agentibus per humilitatem sint socii, quatenus contra delinquentium vitia per zelum justitiae sint erecti, ut et bonis in nullo se praeferant, et cum pravorum culpa exigit, potestatem protinus sui prioratus agnoscant. Ne enim praesidentis animus ad elationem potestatis suae delectatione rapiatur, recte per quemdam sapientem dicitur: Ducem te constituerunt, noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex illis . Hinc etiam Petrus ait: Non dominquitur, si inter perversos plus aequalitas quam disciplina custodiatur. Quia enim falsa pietate superatus ferire Heli delinquentes filios noluit, apud districtum judicem semetipsum cum filiis crudeli damnatione percussit . Unde necesse est, ut rectorem subditis et matrem pietas et patrem exhibeat disciplina. Atque inter haec sollicita circumspectione providendum, ne aut distr
Abbreviated transcription (Latin):
portam: honore se muicem
preuemendo certarint. Ue¬
rum qualibet ex causa con¬
tenderint: nos potius ñ car¬
nales adhuc discipuli quid
gesserint. sed spiritalis magi¬
ster quid iusserit indeamus.
Dixit audem eis. Reges gen¬
tium dñantur eorum: et qͥ
potestatem habent suꝑ cos.
benefici uocantur. Uos au¬
tem. non sic. Sed qui maior
est in uobis: fiat sicut ium¬
or. Et qui p̃cessor est: sicut
ministrator. Certantib de
prioratu discipulis. pius ma¬
gister eos non inite concenti¬
onis arguit: sed formã quã
sequantur humilitatis. mo¬
ddesta ratione describit. In qͥ
tam̃ forma obtinenda. ma¬
iores et p̃cessores. idest doc¬
tores eccłie. non minima di¬
screcione opus habent: ne
uidelicet regum gentium
instar dñari subiectis. se q
ab eis gaudeant suꝑ uacuis
laudibus attolli: sed ad exc̃¬
plum regis ȩterm. quasi iun¬
ores eis quibus regendis pre¬
sunt efficiantur ac ministri:
quia nimirum necesse est

Expanded text:
portam , honore se invicem portam , honore se invicem praeveniendo certarint . Verum qualibet ex causa contenderint, nos potius non carnales adhuc discipuli quid gesserint, sed spiritalis Magister quid jusserit, videamus. Dixit autem eis: Reges gentium dominantur eorum, et qui potestatem habent super eos, benefici vocantur. Vos autem non sic; sed qui major est in vobis fiat sicut junior, et qui praecessor est, sicut ministrator. Certantibus de prioratu discipulis, pius Magister eos non initae contentionis arguit, sed formam quam sequantur humilitatis modesta ratione describit. In qua tamen forma obtinenda majores et praecessores, id est doctores Ecclesiae, non minima discretione opus habent, ne, videlicet, regum gentium instar, dominari subjectis, seque ab eis gaudeant supervacuis laudibus attolli, sed, ad exemplum Regis aeterni, quasi juniores eis quibus regendis praesunt efficiantur ac ministri. Quia nimirum necesse est