comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
palmam p̃paret dominus. ut adcȩt̃a menbra
sanancda que ꝑtotam affricam tabefacta mise¬
rabiliter iacent: a te ꝓficiscatur tam imitabile
medicinȩ docum̃tum : Quam uereor qm̃ cor
meũ uidere ñ potes. ne tibi cum insultatione
potius quam cũ dilectione loqui uidear. Sed
certe amplius quid faciam ñ inuenio. nisi ut in¬
spiciendum sermonẽ meũ tibi offeram: animũ
deo. Gollamus de medio mania obiecta: quȩ
apartib imꝑitis iactari contra iuicẽ solent.
Nec tu obicias tempora machariana: nec ego se¬
uiciam circuncellionũ. Si hoc ad te ñꝑtinet.
nec illud ad me. area dominica ñdum uendi-¬
lata ẽ. sine paleis ẽẽ non potest. Nos oremus
atq agamus quantum possumus ut frum̃¬
tumsimus. Ego rebaptizato diacono nr̃o:
silere ñpossum. Scio enim quam michi si¬
ientium ꝑniciosum sit. Non enim cogito in
ȩcclasticis honorib temꝑa uentosa tͣnsigere:
s cogito me pͥncipi pastorum omnium ra¬

Expanded text:
palmam praeparet dominus, ut ad cetera membra palmam praeparet dominus, ut ad cetera membra sananda, quae per totam Africam tabefacta miserabiliter iacent, a te proficiscatur tam imitabile medicinae documentum? quam uereor, quoniam cor meum uidere non potes, ne tibi cum insultatione potius quam cum dilectione loqui uidear! sed certe, amplius quid faciam, non inuenio, nisi ut inspiciendum sermonem meum tibi offeram, animum deo. Tollamus de medio inania obiecta, quae a partibus inperitis iactari contra inuicem solent, nec tu obicias tempora Macariana nec ego saeuitiam Circumcellionum. si hoc ad te non pertinet, nec illud ad me. area dominica nondum uentilata est; sine paleis esse non potest. nos oremus atque agamus, quantum possumus, ut frumentum simus. ego rebaptizato diacono nostro silere non possum; scio enim, quam mihi silentium perniciosum sit. non enim cogito in ecclesiasticis honoribus tempora uentosa transigere, sed cogito me principi pastorum omnium ra
Abbreviated transcription (Latin):
rebaptizes: iñ solum sine trepidatione. s etiam
cum gaudio michi inde rescribe. Nulla te tuoꝵ
concilia fr̃ exterreant. Si enim hoc eis displicu¬
erit: non s̃ digni qui te habeant. Si autẽ pla¬
cuerit. credimus de miscđia domini qui tim̃tes
sibi displicere. ⁊ conandes placere nũꝗͣ deserit.
quod inter nos ⁊ uos cito pax erit. ne ꝓpt̾ hono¬
res nr̃os de qua sarcina ꝑiculosa ratio reddet᷑.
misere plebes credentes in xp̃m habeant in do¬
mibus suis cõmunes cibos.⁊ mensam xp̃i com¬
munem habere non possunt. Nonne ingemisci¬
mus quod uir iuxor ut fidelider comungant
xp̃i corpus diũsa communione dilaniant:
Hoc tantum scandalum. tantus diaboli tũphus.
tanta ꝑnicies animarũ. si ꝑtuam modestiam
⁊ prudentiã. ⁊ dilectionẽ quã habemus ei qui
ꝓnobis suum sanguinẽ fudit. ablata de medio
in his regionib fuerit. quis explicet uerbis ꝗͣ tͥ

Expanded text:
rebaptizas, et non solum sine trepidatione sed etiam rebaptizas, et non solum sine trepidatione sed etiam cum gaudio mihi inde rescribe. nulla te tuorum concilia, frater, exterreant. si enim hoc eis displicuerit, non sunt digni, qui te habeant; si autem placuerit, credimus de misericordia domini, qui timentes sibi displicere et conantes placere numquam deserit, quod inter uos et nos cito pax erit, ne propter honores nostros, de qua sarcina periculosa ratio redditur, miserae plebes credentes in Christum habeant in domibus suis communes cibos et mensam Christi communem habere non possint. nonne ingemescimus, quod uir et uxor, ut fideliter coniungant m et ipsius Christi corpus diuersa communione dilaniant? hoc tantum scandalum, tantus diaboli triumphus, tanta pernicies animarum si per tuam modestiam et prudentiam et dilectionem, quam debemus ei, qui pro nobis \\ suum sanguinem fudit, ablata de medio in his regionibus fuerit, quis explicet uerbis, quam tibi
Abbreviated transcription (Latin):
tis iugum. nullus xp̃ianus circunciditur carne:
sic tunc regnantib iustis cũ domino. damnatisq
impus nemo rebaptizabit᷑. S illud quod ista p̃¬
figurant. id÷ circuncisio cordis ⁊ mundatio con¬
scientie: manebit męt̃num. Sigͦ illo dempore
iudeus ẽẽm. ⁊ ueniret ad me samaritanus uello¬
q: illo errore derelicto quem etiam dominus
imꝓbauit dicens. uos adoratis qd̃ nescitis. nos
adoramus quod scimus. qm salus ex iudis ẽ:
cunciderant fieri iudeus. uacaret certȩ iterati¬
oms audacia. ⁊ d quod apud heresim factõ
erat. quod preceperat ds̃ non repetere. s apꝓ¬
bare cogeremur. Quod si in carne circuncisi
hominis non inuenirem locum ubi circuncisi¬
onem repeterem. quia unum ẽ illud m̃brum:
multo minus inuenitur locus inuno corde uͥ
baptismũs xp̃i repetatur. Ideo qui duplicare
baptisinum uultis. necesse ẽ omnino ut corda
duplicia requiratis. Clamagͦ recte facere siñ

Expanded text:
tis iugum, nullus christianus circumciditur carne, tis iugum, nullus christianus circumciditur carne, sic tunc regnantibus iustis cum domino damnatisque impiis nemo baptizabitur, sed illud, quod ista praefigurant, id est circumcisio cordis et mundatio conscientiae manebit in aeternum. si ergo illo tempore Iudaeus essem et ueniret ad me Samaritanus uelletque illo errore derelicto, quem etiam dominus improbauit dicens: Vos adoratis, quod nescitis; nos adoramus, quod scimus, quoniam salus ex Iudaeis escumciderant, fieri Iudaeus, uacaret certe iterationis audacia et id, quod apud haeresem factum erat, quod praeceperat deus, non repetere sed adprobare cogeremur. quod si in carne circumcisi hominis non inuenirem locum, ubi circumcisionem repeterem, quia unum est illud membrum, multo minus inuenitur locus in uno corde, \'ubi baptismum Christi repetatur. ideo qui duplicare baptismum uultis, necesse est omnino, ut corda duplicia requiratis. Clama ergo recte te facere, si non
Abbreviated transcription (Latin):
crediderant: s moriendem uidebant. Si a ꝑse¬
cutorib uestis ñ conscissa ẽ pendentis incruce
cur a xp̃ianis destruitur sacram̃tum sedentis
in celo: Siuct̾is ppłi temporib iudeus eẽm qn
aliud eẽ melius ñ possem. accepissem utiq cir¬
cuncisionem. qđ signaculum iustitiȩ fidĩ tm̃
illo tempore ualuit. anteꝗͣ dñi euacuaretur
aduentu. ut infandem moysi filium angelus
p̃focasset. nisi mater arrepto calculo circunci¬
disset pucrũ: ⁊ hoc sacramento inmmentem
ꝑniciem depulisset. hoc sacram̃tum etiam ior¬
danem fuiuium refrenauit: iredux̃ in fondẽ:
hoc sacram̃tum ipse dominus quamius eua¬
cuauerit crucifixus: tam̃ natus accepit. Non
enim signacula illa damnata s̃: s succedentib
oportumorib decesserunt. Nam fic̃ circuncisi¬
onem abstulit domini pͥmus aduentus: sic bap¬
tismum auferet scds aduentus. Sicut eminc̃
postea ꝗͣ uenit lib̾tas fidĩ. ⁊ remotum ẽ scruitu¬

Expanded text:
crediderant, sed morientem uidebant. si a persecrediderant, sed morientem uidebant. si a persecutoribus uestis non conscissa est pendentis in cruce, cur a Christianis destruitur sacramentum sedentis in caelo? si ueteris populi temporibus Iudaeus essem, quando aliud esse melius non possem, accepissem utique circumcisionem. quod signaculum iustitiae fidei tantum illo tempore ualuit, antequam domini euacuaretur aduentu, ut infantem filium Moysi angelus praefocasset, nisi mater arrepto calculo circumcidisset puerum et hoc sacramento imminentem perniciem depulisset. hoc sacramentum etiam Iordanen fluuium refrenauit et reduxit in fontem. , hoc sacramentum ipse dominus quamuis euacuauerit crucifixus, tamen natus accepit. non enim signacula illa damnata sunt, sed succedentibus opportunioribus decesserunt. nam sicut circumcisionem abstulit domini primus aduentus, sic baptismum auferet secundus aduentus. sicut enim nunc, posteaquam uenit libertas fidei et remotum est seruitu
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ non poterunt malam. Quod gͦ tam pio
⁊ tam religioso animo facis. si tam̃ facis. ut ȩc¬
clesiȩ catholicȩ baptismum ñ ideres. s aꝓbes
potius. tanquã unius uerissime matris. quȩ
omnib gentib ⁊ regenerandis prebet. sinum. ⁊
regenerantis ubera infundit. tanquã unius pos¬
sessionis xp̃i. sese usq ad terrȩ terminos porrz¬
gentis. si hoc uere facis.cur ñ erumpis in exul¬
tantẽ ⁊ lib̃am uocẽ: Cur lucerne tue tã utilem
splendorem p̃mis sub modio: Cur non discissis
atq abiectis ueterib pellib tmide seruitutis.
xp̃iana potius indutus fidutia existis ⁊ dicis.
ego unum baptismum noui patris ⁊ filii ⁊ sp̃c
sc̃ĩ nomine consecratum atq signatum᷑. Hanc
formam ubi inuenio. necesse ẽ ut aꝓꝓbem. Non
destruo quod dominicũ agnosco: ñ exsufflo
uexillum regis mei. Uestem xp̃i: & qui diuiser̃
ñ uiolauer̃. & illi adhuc. xp̃m ñ resurrecturum

Expanded text:
autem non poterunt malam. Quod ergo tam pio autem non poterunt malam. Quod ergo tam pio et tam religioso animo facis, si tamclesiae catholicae baptismum non iteres, sed approbes potius tanquam unius verissimae matris, quae omnibus gentibus, et regenerandis praebet sinum, et regeneratis ubera infundit, tanquam unius possessionis Christi, sese usque ad terrae terminos porrigentis; si hoc vere facis, cur non erumpis in exsultantem et liberam vocem? cur lucernae tuae tam utilem splendorem premis sub modio? Cur non discissis atque abjectis veteribus pellibus timidae servitutis, christiana potius indutus fiducia exis Ego unum baptismum noui patris et filii et spiritus sancti nomine consecratum atque signatum; hanc formam ubi inuenio, necesse est ut adprobem; non destruo, quod dominicum agnosco, non exsufflo uexillum regis mei\'? uestem Christi et qui diuiserunt, non uiolauerunt; et illi adhuc Christum non resurrecturum
Abbreviated transcription (Latin):
lam deponeres. Quid gͦ te impediat ad resc̃¬
bendum: ñ uideo. Si enim rebaptizas. nichil
ẽ quod homines de tuo collegio formides. cũ
id te rescͥpseris facere. quod de illi facere etiam
si nolles iuberent. Cum autẽ id quantis po¬
tueris documentis faciendum eẽ defenderis.
ñ solum ñ succensebunt. s etiam predicabunt.
Si autẽ non rebaptizas. arripe lib̾tatem xͥanã
incontemplatione xp̃i aut rep̃hensionẽ uerẽ¬
aris. aut exborieas potestatẽ. Transit honor
huiꝰ scłi: transit ambitio. Infut᷑o xp̃nudicio
nec abside gradate. nec cathede uelate. nec scĩ¬
monialium occursantium atq cantantium
greges adhibebuntur ad defensionẽ. uͥ ceꝑit
accusare conscientia: ⁊ conscientiarũ arbiter
iudicare. Quȩ hic honorant: ibi onerant. Qe
hic releuant: ibi grauant. Ista quȩ ꝓtempore
spter ȩccłȩ utilitatem honori nr̃o exbibentur.
defendentur forte bona conscientia: defendere

Expanded text:
lam deponeres. quid ergo te impediat ad rescrlam deponeres. quid ergo te impediat ad rescribendum, non uideo. si enim rebaptizas, nihil est quod homines de tuo collegio formides, cum id te rescripseris facere, quod te illi facere, etiam si nolles, iuberent. cum autem id quantis potueris documentis faciendum esse defenderis, non solum non suscensebunt, sed etiam praedicabunt. si autem non rebaptizas, arripe libertatem christin contemplatione Christi aut reprehensionem uerearis aut exhorreas potestatem. transit honor huius saeculi, transit ambitio. in futuro Christi iudicio nec absidae gradatae nec cathedrae uelatae nec sanctimonialium occursantium atque cantantium greges adhibebuntur ad defensionem, ubi coeperit accusare conscientia et conscientiarum arbiter iudicare. quae hic honorant, ibi onerant; quae hic releuant, ibi grauant. ista quae pro tempore propter ecclesiae utilitatem honori nostro exhibentur, defendentur forte bona conscientia, defendere
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m mutugenensem de rebaptizasse nunciatũ
ẽ. Uolui uehementer ⁊ illius miserabilẽ lapsy
⁊ tuum fr̃ inopinatum scelus. Noui eñ q̃ sit
eccła catholica. Gentes s̃ hereditas xp̃i: ⁊ posses¬
sio xp̃i termini derrȩ. Nostis ⁊ uos. aut si non
nostis. adũtite. Facillime a uolentib sciri pot̃.
Rebaptizare gͥhereticum hominem qui hȩc
tenebam. mutugennã ipse ꝑrexi: ⁊ eum qͥdem
miserum uidere ñ potui. a parentib uͦ eius ar¬
diui. quod ur̃ etiã diaconus factus sit E tam̃
tambene adhuc de tuo corde sentio: ut cum
rebaptizatum eẽ ñ credam. Quare te fr̃ dilectis¬
xp̃i obsecro ut rescribere michi digneris quid
gestum sit: ⁊ sic rescribe. ut noueris me ieccla
fr̃ĩbus nr̃is epłam tuam uelle recitare. Quod
idõ scripsi. ne cum id postea faccrẽ quod me
ñ sperares ẽẽ facturum. offenderem caritatẽ:
⁊ iustam de me apud cõmunes amicos quere¬

Expanded text:
nostrum Mutugennensem te rebaptizasse nuntiatum nostrum Mutugennensem te rebaptizasse nuntiatum est. dolui uehementer et illius miserabilem lapsum et tuum, frater, inopinatum scelus. noui etenim, quae sit ecclesia catholica. gentes sunt hereditas Christi et possessio Christi termini terrae. nostis et uos aut, si non nostis, aduertite; facillime a uolentibus sciri potest. rebaptizare igitur haereticum hominem, qui haec tenebam, Mutugennam ipse perrexi; et eum quidem miserum videre non potui, a parentibus vero ejus audivi quod vester jam etiam diaconus factus sit. Et tamen tam bene adhuc de tuo corde sentio, ut eum rebaptizatum esse non credam. 3. Quare te, frater dilectisristi obsecro, ut rescribere mihi digneris, quid gestum sit, et sic rescribere, ut noueris me in ecclesia fratribus nostris epistulam tuam uelle recitare. quod ideo scripsi, ne, cum id postea facerem, quod me non sperares esse facturum, offenderem caritatem et iustam de me apud communes amicos quere
Abbreviated transcription (Latin):
uita es desꝑare ñ audeam: Frẽm uͦ ut uocem.
ñ de latet p̃ceptum nob̾ ẽẽ diumitus. ut etiã
quam scribere uolui fr̃nitati tuȩ.Iam enim
reddita radione cur epłȩ talem ianuam fecer
audi placi dissime. quȩ secuntur:. Ego cũ
mista regione consuetudinẽ hominũ lugen¬
dam atq: plangendam. qui cum xp̃iano no¬
mine głientur. xp̃ianos rebaptizare ñ dubi¬
tant. quib uerbis poteram detestarer: non
defuerunt laudatores tui qui m dicerent
te ista non facere. Fateor primo ñ credidi. De¬
inde considerans posse fieri. ut animam hu¬
manam de futura uita cogitantẽ dĩ timor inuade¬
ret. ut se ab soclere aꝑtissimo demperaret:gratu¬
latus credidi quod tali ꝓposido ab eccła catho¬
lica nolueris ẽe nimis alienus. Querebã sane
occasionem loquendi decum. ut si fieri poss et
ea que parua remanserat inder nos dissensio
tolleretur: cum ecce ante paucos dies diaconũ

Expanded text:
uita es, desperare non audeam? fratrem uero ut uocem, uita es, desperare non audeam? fratrem uero ut uocem, non te latet praeceptum nobis esse diuinitus, ut etiam quam scribere uolui fraternitati tuae. iam enim reddita ratione, cur epistulae talem ianuam fecerim, audi placidissime, quae sequuntur. Ego cum in ista regione consuetudinem hominum lugendam + atque plangendam, qui cum christiano nomine glorientur, Christianos rebaptizare non dubitant, quibus uerbis poteram, detestarer, non defuerunt laudatores tui, qui mihi dicerent te ista non facere. fateor, primo non credidi. deinde considerans posse fieri, ut animam humanam de futura uita cogitantem dei timor inuaderet, ut se ab scelere apertissimo temperaret, gratulatus credidi, quod tali proposito ab ecclesia catholica nolueris esse nimis alienus. quaerebam sane occasionem loquendi tecum, ut, si fieri posset, ea quae parua remanserat inter nos dissensio tolleretur, cum ecce ante paucos dies diaconum
Abbreviated transcription (Latin):
officio litt̾arum ꝑcaritadem dibi seruiã. non
absurde de dominũ uoco. ꝓpter unum ⁊ uerũ
dominũ nr̃m qui nob̃ ista p̃cepit. Dilectis¬
simo autẽ quod scͥpsi. nouit ds̃ quod ñ solum
de diligam. s ita diligam ut me ipsum. qñqͥdẽ
bene m sum conscius. bona me tibi optare ꝗͣ
michiur: Honorabili uero quod addidi. non
ad hoc addidi ut honorarẽ ep̃adum tuum. mͥ
enim ep̃c ñ es. neq hoc cum contumelia dictũ
ẽ. non non. Neq enim ignoras. aut quisquã
gͥ ex earegula de libender appello.qua noui te
eẽ hominẽ. ⁊ noui hominẽ ad iaginem dei
& similitudinẽ factum.⁊ in honore positum.
ipso ordine ⁊ iure naturȩ. si tam̃ intelligendo
que indelligenda s̃. scruet honorẽ suum. Nã
ita scͥptum ẽ. Homo inhonore positus non
intellexit. comꝑatus ẽ iumentis insensatis:⁊
similis factus ẽ illis. Cur g te honorabilẽ
inquantum homo es ñ appellem. cũ p̃sertĩ
de tua salute atq: correctione quandiu ĩhac

Expanded text:
aritatem tibi seruiam, non absurde te dominum uoco propter unum et uerum dominum nostrum, qui nobis ista praecepit. \'dilectissimo\' autem quod scripsi, nouit deus, quod non solum te diligam, sed ita diligam ut me ipsum, quando quidem bene mihi sum conscius et bona me tibi optare quae mihi. \'honorabili\' uero quod addidi, non ad hoc addidi, ut honorarem episcopatum tuum; mihi enim episcopus non es. neque hoc cum contumelia dictum est, non non. neque enim ignoras aut quisquam igitur ex ea regula te libenter appello, qua noui te esse hominem et noui hominem ad imaginem dei et similitudinem factum et in honore positum ipso ordine et iure naturae, si tamen intellegendo, quae intellegenda sunt, seruet honorem suum. nam ita scriptum est: Homo in honore positus non intellexit; comparatus est iumentis insensatis et similis factus est illis. cur ergo te honorabilem, in quantum homo es, non appellem, cum praesertim de tua salute atque correctione, quam diu in hac
Abbreviated transcription (Latin):
citudine. uerum etiam ꝓinquirenda salu¬
te ꝑpetua. Multa anobis audierunt. multũ
etiam ipsi rogauerunt. s absit ut tales serui
simus quos ab eis rogari delectet: aquibus
nr̃ dominus non rogatur. Unde ꝑuides
ꝓuiuacitate mentis tuȩ. ad hoc ẽẽ ntendũ
scruata mansuetudine ⁊ moderatione. xp̃i¬
ana. ut aut cȩteros deterrea mus eorum
imitari ꝑuersitatem. aut cȩt̾os optemus
eorum imitari correctionem. Mampna q̃
illata sunt. uel tolerantur a xp̃ianis. uł re¬
questuosiꝰ ꝓuenire. ⁊ aliislocisillo exemploñ

Expanded text:
citudine uerum etiam pro inquirenda salucitudine uerum etiam pro inquirenda salute perpetua. multa a nobis audierunt, multum etiam ipsi rogauerunt; sed absit. ut tales serui simus, quos ab eis rogari delectet, a quibus noster domiiius non rogatur. unde peruides pro uiuacitate mentis tuae ad hoc esse nitendum seruata mansuetudine et moderatione Christiana, ut aut ceteros deterreamus eorum imitari peruersitatem aut ceteros optemus eorum imitari correctionem. damna, quae inlata sunt, uel tolerantur a Christianis uel requaestuosius prouenire et aliis locis illo exemplo non
Abbreviated transcription (Latin):
peniteat sint. Noc optamus. hoc quantum
in nobis ẽ etiam impensa oꝑa instamus. Ter¬
cium uero si ds̃ uoluerit. tanquã putre. noxiũq
resecari. ualde miscditer puniet. Si aute uel
amplius uoluerit. uel ne hoc quidem ꝑmiserit.
altioris ⁊ ꝓfecto iustioris consilii ratio penes
ipsum ẽ. A nob̃ curam officiumq oportet im¬
pend quousq uidere conceditur dep̃cantibꝰ
eum. ut animum nr̃m aꝓꝓbet. quo cunctisuo¬
lumus ẽẽ consultum. mchilq fieri sinat per
nos. quod ⁊ nob̾ ⁊ ecclȩ suȩ ñ expedire longe
melius nouit ipse quam nos. Modo cũ ap̃
calaman ẽẽmus.ut nr̃i intam graui dolore
uł consolarentur afficti. ul sedarentur accen¬
si: quantum potuimus quod in tempore
oportuisse existimauimus cum xp̃ianis e¬
gimus. Deinde ipsos etiam paganos mali
tanti caput.⁊ causam petentes ut ab eis ui¬
deremur admisimus: ut hac occasione ad¬
moneremus eos quid facere deberent si sape¬
rent. ñ tantum ꝓ remouenda presenti solli¬

Expanded text:
ntum in nobis est, etiam inpensa opera instamus. tertium uero si deus uoluerit tamquam putre noxiumque resecari, ualde misericorditer puniet: si autem uel amplius uoluerit uel ne hoc quidem u permiserit, altioris et profecto iustioris consilii ratio penes ipsum est; a nobis curam officiumque oportet inpendi, quousque uidere conceditur. deprecantibus eum, ut animum nostrum adprobet, quo cunctis uolumus esse consultum, nihilque fieri sinat per nos, quod et nobis et ecclesiae suae non expedire longe melius nouit ipse quam nos. Modo cum apud Calamam essemus, ut nostri in tam graui dolore uel consolarentur afflicti uel sedarentur accensi, quantum potuimus. quod in tempore oportuisse existimauimus. cum Christianis egimus. deinde ipsos etiam paganos, mali tanti caput et causam, petentes, ut ab eis uideremur, admisimus, ut hac occasione admoneremus eos, quid facere deberent, si saperent, non tantum pro remouenda praesenti solli
Abbreviated transcription (Latin):
uincat iure affectum. Cui si
sari. S qm̃ crescit in dies singulos dilectio &
gr̃a ciuitatis. qͣntumq ȩtas sim proxima ẽ. tm̃
incolum̃ ac florentem relinquere patͥam cupit:
iccirco gaudeo pͥmum quod apud instruc¬
tum disciplins omnib uirum. machi hic ser¬
mo ẽ constitutus. In calamensi colonia mul¬
ta s̃ quȩ merito diligamus. uł quod in ea ge¬
niti sumus. uł quod eidem magna contulisse
uidemur officia. Hec gͦ dñe p̃stantissime. &
merito suspiciende ñ leui popłi tui erratu plapsa
ẽ. Quod quidem si iuris publici rigore metiam

Expanded text:
uincat affectum. cui si sari. sed quoniam crescit in dies singulos dilectus et gratia ciuitatis, quantumque aetas fini proxima est, tantum incolumem ac florentem relinquere patriam cupit, idcirco gaudeo primum, quod apud instructum disciplinis omnibus uirum mihi hic sermo est institutus. in Calamensi colonia multa sunt, quae merito diligamus, uel quod in ea geniti sumus uel quod eidem magna contulisse uidemur officia. haec ergo, domine praestantissime et merito suscipiende, non leui populi sui errato prolapsa est. quod quidem si
Abbreviated transcription (Latin):
scripsi etiamlibrũ ad sc̃m presbiterũ ieronimũ.
de origine. amme: consulens eum quomͦ defendi
possit illa sententia quã religiosȩ memoniȩ mar¬
cellino suameẽ scͥpsit. singulas animas nouas nas¬
centib fieri. ut ñ labefactet᷑ funda tissima fides¬

Expanded text:
scripsi etiam librum ad sanctum presbyterum Hieronymum scripsi etiam librum ad sanctum presbyterum Hieronymum de animae origine consulens eum, quo modo defendi possit illa sententia. quam religiosae memoriae Marcellino suam esse scripsit, singulas animas nouas nascentibus fieri, ut non labefactetur fundatissima e
Abbreviated transcription (Latin):
et ab omni conu̾tibilitate siue in meliꝰ. siue in de¬
terꝰ. siue in qõlibet alud atq ahud remotã atq
discretam uł sine ulla dubitatione credamꝰ: uł
qualicumq etiam intelligentia capiam᷑. Hȩc tͥ
deduab questionib hoc ẽ de tͥnitate ⁊ columba.
in quasp̃s sõs ñ sua natura. sed significatiua specie
demonstrat᷑ ẽ. sicut et filius di ñ sua natiuitate de
qua pat̾ dicit ante luciferũ genui te. s in homine
suscepto ex utero uirginis. a iudeis crucifixꝰ est. ui¬
deris quam ocioso. ego tam̃ occupatissimꝰ scrib̾e
potui. Nec putaui omnia ꝑtractanda quȩ posu¬
istiin litteris tuis: uerũ ad illa duo que ex me au¬
dire uoluisti me respondisse et si ñ sufficient̾ aui
ditati tue. tam̃ caritatiobedient᷑ existimo. Preter¬
autem illos duos libros quos trib me ahunxisse.
supra cõmemoraui. et tͥum psalmoꝵ expositionem

Expanded text:
et ab omni conuertibilitate siue in melius siue in deet ab omni conuertibilitate siue in melius siue in deterius siue in quodlibet aliud atque aliud remotam atque discretam uel sine ulla dubitatione credamus uel qualicumque etiam intellegentia capiamus. Haec tibi de duabus quaestionibus, hoc est de trinitate et columba, in qua spiritus sanctus non sua natura sed significatiua specie demonstratus est, sicut et filius dei non sua natiuitate, de qua pater dicit: Ante luciferum genui te, sed in homine suscepto ex utero uirginis a Iudaeis crucifixus est, uideris quam otiose ego tamen occupatissimus scribere potui. nec putaui omnia pertractanda, quae posuisti in litteris tuis; uerum ad illa duo, quae ex me audire uditati tuae, tamen charitati obedienter existimo. autem illos duos libros, quos tribus me adiunxisse supra commemoraui, et trium psalmorum expositionem
Abbreviated transcription (Latin):
corpous sensib ñ solum dormientib uł furentib
s aliqͣndo sane mentis iugilantib ñ ꝑ fallaciam
ulludentiũ demonum. s ꝑ aliquã reuelationem
sp̃ualem. que fit ꝑformas incorporeas corporib si¬
miles que discerniominino ñ possunt. nͥ diuino
achutorio pleniꝰ reuelent᷑. et mentis intelligentia
diiudicentur. uix aliqͣndo cum fiunt. s plerũq
postea cum tͣnsierint. Quȩ cumita sint siue in
naturis corporis siue in sola specie corporali. nat᷑a
autem sp̃uali nr̃o sp̃ui tamqm sensib corporis ap¬
parere uideant᷑. q̃ndo hec sacra scͥptura comine¬
morat cuiꝰ istoꝵ duoꝵ generis sint. et utrũ medi¬
ante uiua creatura fiant si corpore fiunt. iudica¬
re temere ñ debemꝰ: dum tam̃ creatoris hoc ẽ sum¬
mȩ atq in effabilis tͥnitatis inuisibilẽ incõmuta¬
bilemq naturam. et a mortahũ carnaliũ sensib

Expanded text:
corporis sensibus non solum dormientibus uel furentibus corporis sensibus non solum dormientibus uel furentibus sed aliquando sanae mentis uigilantibus non per fallaciam inludentium daemonum sed per aliquam reuelationem spiritalem, quae fit per formas incorporeas corporibus similes. quae discerni omnino non possunt, nisi diuino adiutorio plenius reuelentur et mentis intellegentia diiudicentur. uix aliquando cum fiunt, sed plerumque postea cum transierint. quae cum ita sint, siue in naturis corporis siue sola specie corporali natura autem spiritali nostro spiritui tamquam sensibus corporis apparere uideantur, quando haec sacra scriptura commemorat, cuius istorum duorum generis sint et utrum mediante uiua creatura fiant, si corpore fiunt, iudicare temere non debemus, dum tamen creatoris, hoc est summae et ineffabilis trinitatis inuisibilem incommutabilemque naturam et a mortalium carnalium sensibus
Abbreviated transcription (Latin):
poris. Si enimpotuit anima ñ eẽ media. ubi uox
ñ quasiuox dicit᷑ facta: qͣntoinagis potuit ubi
dicct᷑ columba hoc u̾bo significata sola specie cor¬
porali oculis reddita. ñ natura uiuentis aĩantis
nus quasi ferret᷑ flatus uehemens: ⁊ uise sunt
illis lingue diuise uelut ignis. Ubiđr sp̃es que¬
dam quasi flatus. et uelut ignis sensibit. usitatis
simił notisq nat᷑is. ñ ipse usitate noteq nature
ad tempus facte significari uident᷑. Si autẽ sub
tilior ratio uł excellentior rei inuestigatio de mon¬
strat eamnaturã quȩ nec temporalit̃. nec loca¬
liter mouet᷑. ñ moueri nͥ ꝑ illam quȩ temporalit
tantum ñ localit̾ moueri potest: consequens e¬
rit. ut illa omnia ꝑ minist̾ĩum creature uiuentiᷤ
effecta sint: sicut ꝑangłos fiunt. Unde diligentꝰ
disserere et longumẽ: et ñ necessariũ. Huc acce¬
dit. quia sunt uisiones que apparent sp̃ui tamꝗͣ.

Expanded text:
poris. si enim potuit anima non esse media, ubi uox, poris. si enim potuit anima non esse media, ubi uox, non quasi uox, dicitur facta, quanto magis potuit, ubi dicitur columba hoc uerbo significata sola specie corporali oculis reddita non natura uiuentis animantisnus, quasi ferretur flatus uehemens, et uisae sunt illis linguae diuisae uelut ignis, ubi dicitur species quaedam quasi flatus et uelut ignis sensibilis usitatis similis notisque naturis, non ipsae usitatae notaeque naturae ad tempus factae significari uidtilior ratio, vel excellentior rei vestigatio demonstrat eam naturam quae nec temporaliter nec localiter movetur, non moveri nisi per illam quae temporaliter tantum non localiter moueri potest, consequens erit, ut omnia illa per ministerium creaturae uiuentis effecta sint, sicut per angelos fiunt. unde diligentius disserere et longum est et non necessarium. huc accedit, quia sunt uisiones, quae apparent spiritui tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
nutu nullo animali int̾posito sp̃u. Si enim ob¬
temꝑat deo creatura corporea. sitie uiuificantis
animȩ minst̾io. ut edantur soni. quales ediex
corpore animato solent. ut forma locutionis
articulate aurib inferat᷑: eur ñ obtemꝑet ut
sine animȩ uiuificantis ministĩo figura motꝰ¬
q uolucris eadem potentia cieatoris ingerat᷑ aspe¬
ctibꝰ: Ansens᷑ audiendi hoc mereri pot̾̃. uidendi
ñ pot̾: cum exadiacenti materia corporis utrũq
formet᷑. et quod insonat aurib et apparet aspectibꝰ.
et uocis articuli. et liniam̃ta m̃broꝵs. et audibilis
et uisibilis motus. ut et uerum sit corpꝰ qd̃ sentitur
corporissensu. et nicħ sit ampliꝰ qͣmqđ sentit᷑ corꝑis
sensu: Anima enim nullo corporis sensu: uł in
aliquo animante sentit᷑. Non ẽ gͥ opus querere.
quomͦ apparuerit columbe species corporalis. sic̃
ñ querimꝰ quomͦ sonuerint uoces articulati cor¬

Expanded text:
nutu nullo animali interposito spiritu. si enim obnutu nullo animali interposito spiritu. si enim obtemperat deo creatura corporea sine uiuificantis animae ministerio, ut edantur soni, quales edi ex corpore animato solent, ut forma locutionis articulatae auribus inferatur, cur non obtemperet, ut sine animae uiuificantis ministerio figura motusque uolucris eadem potentia creatoris ingeratur aspectibus? an sensus audiendi hoc mereri potest, uidendi non potest, cum ex adiacenti materia corporis utrumque formetur, et quod insonat auribus et apparet aspectibus et uocis articuli et liniamenta membrorum et audibilis et uisibilis motus, ut et uerum sit corpus, quod sentitur corporis sensu, et nihil sit amplius, quam quod sentitur corporis sensu? anima enim nullo sensu corporis uel in aliquo animante sentitur. non igitur opus est quaerere, quo modo apparuerit columbae species corporalis, sicut non quaerimus, quo modo sonuerint uoces articulati cor
Abbreviated transcription (Latin):
Sonitus autẽ ille uocis et columbe sp̃es corporalis.
et lingue diuise uelut ignis. qui insedit suꝑ unũ¬
quemq eoꝵ: sicut illa in monte syna: quȩ t̾ribili
specie facta ẽ. et sicut colunna illa nub̃ ꝑdiem. et
flamine ꝑ noctem. significatiua oꝑatione acta
atq transacta sunt. Illud in his maxiine cauendũ
est. ne cui qͣm di natura uł patras uł filii uł sp̃s
sci: cominutabilis et conu̾tibilis eẽ credat᷑. Nec moue¬
at qđ aliquando res que significat: nomen eiꝰ rei
quam significat accipit. Sp̃s sc̃s dictus ẽ corporali
tamqͣm columba descendisse: et mansisse suꝑ eum.
Sicenimet pecra xp̃c: quia significat xp̃m. Miror
autem tͥ uideri sonitũ uocis illiꝰ quadictum ẽ. tu
es filius mĩs ñ mediante anima s diuino nutu so¬
la corporali natura sic fieri potusse: et ñ tͥ uideri
eodem mͦ fieri potuisse animantis euilibet spe¬
ciem corꝑalem. motumq uiuenti similẽ. diuino

Expanded text:
Sonitus autem ille uocis et columbae species corporalis et linguae diuisae uelut ignis, qui insedit super unumquemque eorum, sicut illa in monte Sina, quae terribili specie facta sunt, et sicut columna illa nubis per diem et flammae per noctem significatiua operatione acta atque transacta sunt. illud in his maxime cauendum est, ne cuiquam dei natura uel patris uel filii uel spiritus sancti commutabilis et conuertibilis esse credatur. nec moueat, quod aliquando res, quae significat. nomen eius rei, quam significat, accipit. spiritus sanctus dictus est corporali specie tamquam columba descendisse et mansisse super eum; sic enim et petra Christus, quia significat Christum. Miror autem tibi uideri sonitum uocis illius, qua dictum est: Tu es filius meus, non mediante anima sed diuino nutu sola corporali natura sic fieri potuisse et non tibi uideri eodem modo potuisse fieri animantis cuiuslibet speciem corporalem motumque uiuenti similem diuino
Abbreviated transcription (Latin):
scđm animam dr̃. nec tam̃ ideo absurde s congru¬
entissima et usitatissima locutione dicimꝰ philo¬
sophum cesum. philosophum mortuũ. philoso¬
phum sepultum. cum totum scdm carnẽ accidat

Expanded text:
secundum animam dicitur nec ideo tamen absurde sed congrusecundum animam dicitur nec ideo tamen absurde sed congruentissima et usitatissima locutione dicimus philosophum caesum, philosophum mortuum, philosophum sepultum, cum totum secundum carnem accidat
Abbreviated transcription (Latin):
lari susceptione coaptatus ẽ: ꝑmanente tam̃u̾bo
in sua natura incõmutabilit̃. inqua nichil com¬
positi cum quo subsistat fantasia humani ani¬
mi suspicandũ ẽ. Legitur quidẽ et sp̃c sapientie
multipler: s recte dr etiam simplex. Multiplex
enim. qm̃ multa sunt quȩ habet. simplex autẽ
quia ñ aliud qͣm qđ habet ẽ. sicut dictus ẽ filiꝰ
habere uitam in semet ipso: et eademuita ipse
commutabilis ẽ. atq coet̾nus patͥ. s in u̾bo so¬
lo: et sepultus ẽ filius dĩ: s in carne sola.  inde
quȩ de filiodĩ u̾ba dicunt᷑: uidendũ ẽ scdmqͥd
dicant᷑. Nonenim homine. assumpto. ꝑsonaꝵ
numerus auctus ẽ: s eadem tͥnitas mansit. Nã
sicut in homine quolibet p̃ter unum illũ qͥ sin¬
gularit̃᷑ susceptuis ẽ anima et corpꝰ una ꝑsona ẽ:
ita in xp̃o iħu uerbum et homo una ꝑsona est.
Et sicut homo u̾bigr̃a philosophus ñ itiq nisi

Expanded text:
lari susceptione coaptatus est permanente tamen uerbo lari susceptione coaptatus est permanente tamen uerbo in sua natura incommutabiliter, in qua nihil compositi, cum quo subsistat ulla phantasia humani animi, suspicandum est. legitur quidem: Et spiritus sapientiae multiplex, sed recte dicitur etiam simplex; multiplex enim, quoniam multa sunt, quae habet, simplex autem, quia non aliud, quam quod habet, est, sicut dictus est filius habere uitam in semet ipso et eadem uita ipse commutabilis est, atque coaeternus Patri; sed in Verbo solo. Et sepultus est Filius Dei, sed in carne sola. » Itequae de filio dei uerba dicuntur, uidendum est, secundum quid dicantur. non enim homine adsumpto personarum numerus auctus est, sed eadem trinitas mansit. nam sicut in homine quolibet praeter unum illum, qui singulariter susceptus est, anima et corpus una persona est, ita in Christo uerbum et homo una persona est. et sicut homo uerbi gratia philosophus non utique nisi
Abbreviated transcription (Latin):
lium: sicut memoria ñ intelligit ꝑse ipsam. sed ꝑ
intellectum. uł potius anina ipsa cui hec insuñ.
ꝑ intellectum cantũmꝰ intelligit. sicut ꝑ memoriã
tantũmꝰ meminit. et ꝑ uoluntatẽ tantumͦ uult:
Ad hoc gͦ adhibet᷑ ista similitudo. ut quomͦ intel¬
ligatur. quẽ ad modũ trium horũ in aĩa cum sin¬
gula nomina enuntiant᷑. quib eadẽ singula de¬
monsitant᷑. tam̃ unum qd̃q nom̃ his tͥb cooꝑan¬
tib enunciat᷑. cum et reminiscendo et intelligen¬
do. et uolendo dr: ita nuliã cẽ creaturã qua uł
solus pat̾. uł solus filiꝰ. uł solus sp̃s sc̃s de monstre
cipłis saluatorẽ. uł potꝰi fic̃ ille igniꝰ qͥ eund spm̃ scm de¬
monstrauit: officio significatioĩs impleto. mox ẽẽ de¬
siuit. S sołꝰ hõ qͥa ꝓpt̃ ipsamnat᷑amlb̾andam illa
omnia fiebant in unitatẽ ꝑsone uerbi dei hoc est
timci filii dei. mir abili et eitgu¬

Expanded text:
lium, sicut memoria non intelligit per seipsam, sed per lium, sicut memoria non intelligit per seipsam, sed per intellectum, vel potius anima ipsa, cui haec insunt, per intellectutantum modo meminit et per uoluntatem tantum modo uult? ad hoc ergo adhibetur ista similitudo, ut quoquo modo intellegatur, quem ad modum horum trium in anima cum singula nomina enuntiantur, quibus eadem singula demonstrantur, tamen unumquodque nomen his tribus cooperantibus enuntiatur, cum et reminiscendo et intellegendo et uolendo dicitur, ita nullam esse creaturam, qua uel solus pater uel solus filius uel solus spiritus sanctus demonstretcipulis saluatorem, uel potius sicut ille ignis, qui eundem smonstrauit, officio significationis impleto mox esse desiuit. sed solus homo, quia propter ipsam naturam liberandam illa omnia fiebant, in unitatem personae uerbi dei, hoc est unici filii dei mirabili et singu
Abbreviated transcription (Latin):
luntatẽ. Qmͣuis enim hec sus separatisq tem¬
porib singula singillatim enuntiemꝰ: nicħ tñ
hoꝵ sine alus duob agimꝰ ut dicamꝰ. Nec ideo
putanda sunt hec tria tͥnitati sic cõparata: ut.¬
ex omni parte conueniant. Cui enĩ similitudi¬
ni indisputando conuenientia tanta concedit᷑:
ut ei reicui adhibenda ẽ. omni ex parte coaptet᷑:
uł qndo ex creatura ad creatorẽ aliquid simile
assumit᷑: Primogͦ in hoc inuentt ista similitu¬
dodissimilis. qd tria hec. mememoria. intelligen¬
tia. uoluntas. animȩ insunt: ñ eadem tͥa ẽ aĩa.
Illa uͦ trinitas ñ inest: s ipsa ds ẽ. Ideo ibi mi¬
rabilis simplicitas comm̃dat᷑: quia ñ ibi ẽ aliud
ẽẽ. aliud intelligere. uł si quid aliud dedi na¬
tura dicit᷑. Anima uͦ quia ẽ etiam dum intelligit:
aliud ẽ qđ est. aliud qđ intelligit. Beinde qͥs au¬
deat dicere patrem ñ intelligere ꝑse ipsum s ꝑ fi¬

Expanded text:
luntatem. Quamvis enim haec suis separatisque temluntatem. Quamvis enim haec suis separatisque temporibus singillatim singula enuntiemus, nihil tamen horum sine aliis duobus agimus aut dicimus. Nec ideo putanda sunt haec tria Trinitati sic comparata, ut omni ex parte conveniant: cui enim similitudini in disputando convenientia tanta conceditur, ut ei rei cui adhibenda est, ex omni parte coaptetur? vel quando ex creatura ad Creatorem aliquid simile assumitur? Primo ergo in hoc invenitur ista similitudo dissimilis, quod tria haec, memoria intelligentia, voluntas, animae insunt; non eadem tria, est anima: illa vero Trinitas non inest, sed ipsa Deus est. Ideo ibi mirabilis simplicitas commendatur; quia non ibi aliud est esse, aliud intelligere, vel si quid aliud de Dei natura dicitur: anima vero quia est, etiam dum non intelligit, aliud est quod est, aliud quod intelligit. Deinde quis audeat dicere Patrem non intelligere per seipsum, sed per Fi
Abbreviated transcription (Latin):
et singula que creata sunt uł creant᷑: trinitate
creante subsistere. Nec quemqͣm libari a patre.
sine filio et sp̃u sc̃õ: aut a filio. sine patre ⁊ sp̃u
sc̃o.: aut asp̃u sc̃o sine patre et filio. s a patre
et filio et sp̃u scõ. uno uero uereq immortali.
id ẽ omnimodo incommutabili solodo. Mul¬
ta autẽ etiam separatim in scͥpturis de sin¬
gulis diciut insinuetur qͣmius inseparabił
trinitas. tam̃ trinitas: ut quẽadmodum si¬
mul dici ñ possunt. cum sonis corporalibus
commemorant᷑. qͣmuis simul sint inseparabi¬
lit̾ : ita ec quibꝰdam scͥpturarum locis. et ꝑ qͣs¬
dam creaturas singillatim uicissimq mon¬
strentur. sicut pat̾ in uoce qua sonuit. tues
filiꝰ m̃s. et filius in homine quẽ suscepit ex uir
separatim quidem: s nullo modo separata tͥa
ilia demonstrant. Ad hoc utcũq intelligen¬
dum: assumimꝰ memoriã. intelligentiam. uo¬

Expanded text:
et singula, quae creata sunt uel creantur, trinitate et singula, quae creata sunt uel creantur, trinitate creante subsistere. nec quemquam liberari a patre sine filio et spiritu sancto aut a filio sine patre et spiritu sancto aut a spiritu sancto sine patre et filio sed a patre et filio et spiritu sancto uno uero uereque inmortali, id est omni modo incommutabili solo deo. multa autem etiam separatim in scripturis de singulis dici, ut insinuetur quamuis inseparabilis trinitas tamen trinitas, ut, quem ad modum simul dici non possunt, cum sonis corporalibus commemorantur, quamuis simul sint inseparabiliter, ita et quibusdam scripturarum locis et per quasdam creaturas singillatim uicissimque monstrentur sicut pater in uoce, qua sonuit: Tu es filius meus, et filius in homine, quem suscepit ex ui : haec separatim quidem, sed nullo modo separata tria illa demonstrant. 6. Ad hoc utcumque intelligendum assumimus memoriam, intelligentiam, vo
Abbreviated transcription (Latin):
a corporib incorporea discernentes. cũ sͥ ex hoc
magni uidentur. et irrident stulticiã p̃dicati¬
onis qua salui fiunt credentes. ab unica uia
ererrent. quȩ ad uitam ec̃nam sola ꝑducit: et
multi incruce xp̃i głantes. et ab cademuia ñ re¬
cedentes. etiam qui istaque subtilissime disse¬
runt᷑ ignorant. quia ñ ꝑit unꝰ ex pusillis ꝓ qͥb
mortuus ẽ. ad candem ꝑueniunt et̾nitatem ue¬
ritatem. caritatem: idẽ ad stabilẽ certam ple¬
namq felicitatẽ. ubi manentib iudentibꝰ amaa¬
tib sunt cuncta ꝑspicua. Proinde in patrem et
nec filius credat᷑ eẽ qui pater ẽ. nec pater qͥ filiꝰ est
nec pat̾ nec filius: qui utusq sp̃c est. Nichil
putetur in hac trinitate. temporib locisue di¬
stare. s. hec tria cqualia eẽ. et coet̾na.: ⁊ omnino
una ẽẽ natura. ñ a patre aliã:i a filio aliam:
a spuscõ aliam conditam ẽẽ creaturã. s omnia

Expanded text:
a corporibus incorporea discernentes, cum sibi ex hoc a corporibus incorporea discernentes, cum sibi ex hoc magni uidentur et inrident stultitiam praedicationis, qua salui fiunt credentes, ab unica uia longe exerrent, quae ad uitam aeternam sola perducit, et multi in cruce Christi gloriantes et ab eadem uia non recedentes, etiam qui ista, quae subtilissime disseruntur, ignorant, quia non perit unus pusillus, pro quibus mortuus est, ad eandem perueniant aeternitatem, ueritatem. caritatem, id est ad stabilem, certam plenamque felicitatem. ubi manentibus, uidentibus, amantibus sint cuncta perspicua. Proinde in unum deum nec filius credatur esse, qui pater est, nec pater, qui filius est, nec pater nec filius, qui utriusque spiritus est. nihil putetur in hac trinitate temporibus locisue distare, sed haec tria aequalia esse et coaeterna et omnino esse una natura, non a patre aliam et a filio aliam et a spiritu sancto aliam conditam esse creaturam, sed omnia
Abbreviated transcription (Latin):
imꝓbatio hoc u̾bo insinuata ẽ. Cum autẽ dñs
dicat beati mundo corde. qm̃ ipsid̾m uidebuns.
natura sunt conspicere ñ ualemꝰ. ne inde sic di¬
ctum. qui ignorat ignorabit᷑. Quia enim in sapi¬
entiadi ñ cognouit mundus ꝑ sapientiam d̾m:
placuit dõ ꝑ stulticiã p̃dicationis saluos fac̾e cre¬
uentes. Hec stulticia p̾dicationis ac stultum d̃i
qd̾ sapientiꝰ ẽ hominib multos contrahit ad sa¬
lutem. ut ñ solum qui ñdum ualent certa indel¬
ligentia conspicere naturamdi quã fide teneN:
uerumetiã qui ñdum in ipsa animasua ita in¬
corpoream substantiã a corporis gn̾alitate discer¬
nunt. quẽadmodum certi sunt se uiuere. nos se
runt. sanandi ꝑ xp̃met hunc erucifixũ. ut ubi
abundauit pecc̃m. suꝑabundet gr̃a: miris fit
modis ꝑaltitudinẽ diuitiarũ sapientie et scien¬
tiȩ di. et ꝑ inscrutabilia iudicia eius: ut et ñnulli

Expanded text:
inprobatio hoc uerbo insinuata est. Cum autem dominus inprobatio hoc uerbo insinuata est. Cum autem dominus dicat: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, natura credimus, conspicere non ualemus, ne inde sit dictum: Qui ignorat, ignorabitur. quia enim in sapientia dei non cognouit mundus per sapientiam deum, placuit deo per stultitiam praedicationis saluos facere credentes. haec stultitia praedicationis ac stultum dei, quod sapientius est hominibus, multos contrahit ad salutem, ut non solum qui nondum ualent certa intellegentia conspicere naturam dei, quam fide tenent, uerum etiam qui nondum in ipsa anima sua ita incorpoream substantiam a corporis generalitate discernunt, quem ad modum certi sunt se uiuere, nosse, runt sanandi per Christum et hunc crucifixum, ut, ubi abundauit peccatum, superabundet gratia, miris fit modis per altitudinem diuitiarum sapientiae et scientiae dei et per inscrutabilia iudicia eius, ut et nonnulli
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. aut sp̃ualis cognoscat quȩ scribo uob̃. quia dm̃
ẽ mandatũ: si quis autẽ ignorat ignorabit᷑. his
u̾bis cohercens et ad pacificum ordinẽ reuocans in¬
quietos. tanto ad seditionẽ faciliores. qͣnto sͥ uide¬
bantur sp̃u excellere. cum suꝑbiendo euncta tur¬
barent. Si quis gͦ uidet᷑ ꝓpħa eẽ aut sp̃ualis cog¬
noscat inquit quȩ scribo uob̃: qͥa dñi ẽ mandatũ.
Si quis uidet᷑ eẽ: et utiq ñ est. Nam qui ẽ sine
dubitatione cognoscit: nec admonitione et cohor¬
tatione opus habet. quia omnia iudicat. et a ne¬
mine iudicat᷑. Iiui ergo seditiones et ꝑturbatiões
in eccła faciebant: qui uidebant᷑ eẽ qđ ñ erãt. hos
docet cognosc̾e dñi eẽ mandatum: quia ñ ẽ sedi¬
tionis ds. s pacis. Si quis autẽ ignorat ignorabit᷑.
id ẽ imꝓbabit᷑. Non enĩ d̃s si ad scientiã referas
ignorat eos quib dicturus ẽ. ñ noui uos: s eoꝵ

Expanded text:
esse aut spiritalis, cognoscat, quae scribo uobis. quia domini esse aut spiritalis, cognoscat, quae scribo uobis. quia domini est mandatum. si quis autem ignorat. ignorabitur, his uerbis cohercens et ad pacificum ordinem reuocans inquietos tanto ad seditionem faciliores, quanto sibi uidebantur spiritu excellere, cum superbiendo cuncta turbarent. si quis ergo uidetur propheta esse aut spiritalis. cognoscat, inquit, quae scribo uobis, quia domini est.mandatum. si quia uidetur esse et utique non est; nam qui est, sine dubitatione cognoscit nec admonitione et cohortatione opus habet, quia omnia iudicat et a nemine iudicatur. illi ergo seditiones et perturbationes in ecclesia faciebant, qui uidebantur esse, quod non erant. hos docet cognoscere domini esse mandatum, quia non est seditionis deus sed pacis. si quis autem ignorat, ignorabitur, id est inprobabitur. non enim deus, si ad scientiam referas, ignorat eos, quibus dicturus est: Non noui uos, sed eorum
Abbreviated transcription (Latin):
reuocari et retardari irruentib de tͣnsuerso qͥb
libet questionib nolo: ita ut nec libros de trim¬
tate quos diuimanib u̾so. ñdũq cõpleui. mͦ at¬
tendere uelim: q̃m̃ nimis oꝑosi sunt. et a pauqis
eos intelligi posse arbitror Unde magis urgent q̃
plurib utilia fore sꝑam. Nonenim ut scribis qui
ignorat ignorabit᷑. de hac redixit apls: tamꝗͣ. ista¬
pena ille plectendus sit. qui ñ ualet intelligen¬
tia sic discernere. ineffabilem tͥnitatis unitatem.
sicut discernit᷑ in animonr̃o memoria intellect.
uoluntas. Aliunde hoc dicebat apls. Lege et ui¬
uebis quod ealoquebatur que fidem uł mores
multoꝵ edificarent: ñ quȩ uix ad paucoꝵ eamq
exiguam qͣntulãcũq in hac uita de re tanta cẽ
potest intelligentiã ꝑuenirent. id ẽ. ut linguis
in eccła tacerent. ut omnia honeste et scđm ordinẽ
fierent. Hec cum ageret ait. Si quis uidet̃ ꝓpħa

Expanded text:
rgis occupant, a quibus in aliud auerti rgis occupant, a quibus in aliud auerti slibet quaestionibus, nolo: ita ut nec libros de Trinitate, quos diu in manibus verso nondumque complevi, modo attendere velim, quoniam nimis operosi sunt, et a paucis eos intelligi posse arbitror; unde magis urgent quae pluribus utilia fore speramus. 2. Non enim, ut scribis, Qui ignorat, ignorabitur poena ille plectendus sit, qui non ualet intellegentia sic discernere ineffabilem trinitatis unitatem, Christiano nomini infesti sunt. deinceps dicendum est, uoluntas. aliunde hoc dicebat apostolus. lege et uidebis, quod ea loquebatur, quae fidem uel mores multorum aedificarent, non quae uix ad paucorum eamque exiguam. quantulacumque in hac uita de re tanta esse potest, intellegentiam peruenirent, id est ut linguis in ecclesia tacerent, ut omnia honeste et secundum ordinem fierent. haec cum ageret, ait: Si quis uidetur propheta
Abbreviated transcription (Latin):
magis occupant a quib in aliud au̾ti
nolo scĩtas tua nosse tanti ht. mitte
aliquem qui tͥ descͥbat. Iamenim plura ꝑfecta
sunt: que hoc anno ante pascha ꝓpinqͣnte qua¬
dragesima a nob̃ fuerant inchoata. Nam tͥb
illis libris de ciuitate di. contͣ demonicolas ini¬
micos eius: duos alios addidimꝰ. Quib quinq
libris satis disputatum arbitror adusus eos qͥ
ꝓpter uitȩ p̃sentis felicitatem deos colendos pu¬
tant: eamq felicitatẽ a nob̃ impediri opinantes.
xp̃iano nomini sunt infesti. Beinceps dicendũẽ.
sicut pͥmolibro polliciti sumꝰ adu̾sus eos qͥ ꝓpter
uitam post mortem futurã necessarium eristi¬
mant cultumdeoꝵ suorũ: ꝓpt̾ quamuitam nos
xp̃iam sumꝰ. Bictauietiã triumpsalmorũ exposi¬
tiones non paruis uoluminib seragesimi et sep¬
timi. septuagesimi et pͥmi: septuagesimi et sep¬
timi. Reliqui ñdum dictatineq tͣctati: uehe¬
ment̾ a nobis expectant᷑ atq flagitant᷑. Abhis me

Expanded text:
magis occupant, a quibus in aliud auerti nolo, sanctitas tua nosse tanti habet, mitte aliquem, qui tibi describat. iam enim plura perfecta sunt, quae hoc anno ante pascha propinquante quadragesima a nobis fuerant inchoata. nam tribus illis libris de ciuitate dei contra daemonicolas inimicos. eius duos alios addidimus, quibus quinque libris satis disputatum arbitror aduersus eos, qui propter praesentis uitae felicitatem deos colendos putant eamque felicitatem a nobis impediri opinantes Christiano nomini infesti sunt. deinceps dicendum est, sicut primo libro polliciti sumus. aduersus eos, qui propter uitam post mortem futuram necessarium existimant cultum deorum suorum, propter quam uitam nos Christiani sumus. dictaui etiam trium psalmorum expositionem non paruis uoluminibus, sexagesimi et septimi, septuagesimi et primi, septuagesimi et septimi. reliqui nondum dictati neque tractati uehementer a nobis expectantur atque flagitantur. ab his me