comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliis rebus satagis: Quid.ẽ qđ te occupat
cura rerum derrenarum atq mortalium:
Sta mecum: lauda dñm Et quasi ipsa ani¬
ma pregrauata. & non ualens ita consistere
ut dignum ẽ: respondet menti: Laudabo
dnm inuita mea Quid. ẽ inuita mea: Qra
inmorte mea modo sum. Ergo prius exhor¬
tare te & dic : lauda anima mea dnm Re¬
spondet tͥ anima tua. laudo quantum pos¬
sum: tenuit̾ exiliter: infirmit. Quare: qͥa
qͣm dui sumꝰ incorꝑe. ꝑegͥnamur adño. Quare sic
iaudas dñm. ñꝑfecte: non stabilit̃: Interroga scrip¬
turam Quia corpꝰ qđ corrumpit̃. ad grauat ani¬
et depͥmit t̾rena in habitatio sensũ multa cogitan¬
tẽ Tolle mͥ corpꝰ qd̾ aggrauat animam: et laudo
dñm: Tolle mͥ t̾renam habitationẽ depͥmentem
sensũ multa cogitantẽ: ut amultis inunũ con¬
fluam: ut laudẽ dm̃ Quãdui autem ita sum ñ
pos sũ: pregrauor Quid gͦ: Sileb: et ñ laudabis ꝑ¬

Expanded text:
aliis rebus satagis? quid est quod te occupat aliis rebus satagis? quid est quod te occupat cura rerum terrenarum atque mortalium? Sta mecum, lauda Dominum. Et quasi ipsa anima praegravata, et non valens ita consistere ut dignum est, respondet menti: «Laudabo Dominum in vita mea.» Quid est, «in vita mea?» Quia modo in morte mea sum. Ergo prius exhortare te, et dic, «Lauda, anima mea, Dominum.» Respondet tibi anima tua: Laudo quantum possum, tenuiter, exiliter, infirmiter. Quare? Quia quamdiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino . Quare sic laudas Dominum, non perfecte, non stabiliter? Interroga Scripturam: Quia «corpus quod corrumpitur, aggravat aniet deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Tolle mihi corpus quod aggravat animam, et laudo Dominum. Tolle mihi terrenam habitationem deprimentem sensum multa cogitantem, et a multis in unum confluam ut laudem Dominum. Quandiu autem ita sum, non possum, praegravor. Quid ergo? silebis, et non laudabis p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑrationalẽ mentẽ: unde concepit consilium
fixum inȩternitate auctoris sui Legit ibi qͥd¬
dam tremendũ: laudandũ: amandũ. deside¬
randum. et appetendum Hondum tenet: non¬
dum capit: coruscatione qͥdã ꝑstringitur ñ
ẽ tã ualida. ut maneat ibi Itaq colligit se ad
parturit cor nr̃m laudes dei : Et qͥd ẽ. qđ lau¬
damus: Magnum ẽ. qd laudamꝰ. s quo lau¬
damus. ad huc infirmum ẽ Quando implet
laudator excellentiã laudati: Ecce hõ stat: cantat
đo aliquando ꝓlixius: et sepe labia mouent᷑
adcantum: cogitatio autẽ ꝑnescio quȩ deside¬
ria uolat Stabat gͦ mens nr̃a quodãm᷑ ad
laudem dĩ: et anima nr̃a ꝑdiuersas cupidi¬
tates uł curas negotioꝵ hac atq illac flui¬
tabat. Quasi de suꝑ attendit ipsa mens
ad fluitãtem hac atq illac: et eius inquietu¬
dinẽ molestiarum qͣsi conũsa alloquitur.
Lauda anima mea dominum Quid ẽ. qđ de

Expanded text:
per rationalem mentem, unde concipit consilium per rationalem mentem, unde concipit consilium fixum in aeternitate auctoris sui. Legit ibi quiddam tremendum, laudandum, amandum, desiderandum et appetendum: nondum tenet, nondum capit; coruscatione quadam perstringitur, non est tam valida ut maneat ibi. Itaque colligit se ad os nostrum, parturit cor nostrum laudes Dei? Et quid est quod laudamus? Magnum est quod laudamus; sed quod laudamus adhuc infirmum est. Quando implet laudator excellentiam laudati? Ecce homo stat, cantat Deo aliquanto prolixius, et saepe labia moventur ad cantum, cogitatio autem per nescio quae desideria volat. Stabat ergo mens nostra quodam modo ad laudem Dei, et anima nostra per diversas cupiditates vel curas negotiorum hac atque illac fluitabat. Quasi desuper attendit ipsa mens ad fluitantem hac atque illac, et ejus inquietudinem molestiarum quasi conversa alloquitur: «Lauda, anima mea, Dominum.» Quid est quod de
Abbreviated transcription (Latin):
bores. amenitates Totam terrã cogita. Quid
melius incelo. sole: luna: sideribus: Iotum
celum cogita Omnia ista bona ualde: quia
bricam: ama fabricatorem Hon occuperis in
eo qđ factũ ẽ. et recedas ab eo qui fecit hȩc enĩ
qͥb occuparis subte fecit: quia sub se ipso
te fecit: Si herebis suꝑiori: calcabis inferiora:
Si autẽ recedes asuꝑiore: ista tͥ insupplicium.
conuertenturz Sic enĩ factum ẽ. fr̃s mei. Ac¬
cepit homo corpꝰ tanqͣm infamulatũ: dm̃ au¬
tem dnm habens : corpꝰ seruũ: habens supra
se conditorem: infra se qđ subillo cõnditum ẽ.
ninedio quodã loco rationalis anima constitu¬
ta. legem accepit herere suꝑiori: regere inferio¬
rem: Regere ñ potest inferiorem: nͨ regatur a
meliore: Trahitur ab inferiore: deseruit gͦ me¬
liorem: Hon potest regere qd regebat: quia re.¬
gi noluit a qͦ regebatur Modo gͦ redeat: lau¬
det Consiliũ sibi exluce di dat ipsa anima

Expanded text:
bores, amoenitates, totam terram cogita. Quid bores, amoenitates, totam terram cogita. Quid melius in coelo sole, luna, sideribus? Totum coelum cogita. Omnia ista simul bona valde, quia bricam, ama fabricatorem. Non occuperis in eo quod factum est, et recedas ab illo qui fecit. Haec enim quibus occuparis, sub te fecit, quia sub seipso te fecit. Si haerebis superiori, calcabis inferiora; si autem recedas a superiori, ista tibi in supplicium convertentur. Sic enim factum est, fratres mei: accepit homo corpus tanquam in famulatum, Deum autem Dominum habens, servum corpus, habens supra se Conditorem, infra se quod sub illo conditum est; in medio quodam loco rationalis anima constituta, legem accepit, haerere superiori, regere inferiorem. Regere non potest inferiorem, nisi regatur a meliore. Trahitur ab inferiore, deseruit ergo meliorem. Non potest regere quod regebat, quia regi noluit a quo regebatur. Modo ergo redeat, laudet. Consilium sibi ex luce Dei dat ipsa anima
Abbreviated transcription (Latin):
aduertit qͣsdam suas inferiores partes ꝑturba¬
ri motib scłarib. & cupiditate qͣdã t̾renoꝵ de¬
sidiorum ire. in exterioraᷤ. relinquere interio¬
rem dm̃: reuocat se ab exteriorib inint̾iora:
ab inferiorib ad suꝑiora et dic̃. Lauda anima
mea dñm: Quid tͥ placet in scło: Quid ẽ qđ
uis laudare : Quid. ẽ. qđ us amare: Quac̃q
corporeis sensib conũteris: occurrit tͥ celum:
occurrit tͥ t̾ra Qđ amas interra cerrenũ ẽ.
qͥcqͥd amas et incelo corporeũ ẽ Ubiq laudas.
et ubiq amas. Quomͦ ẽ laudandus ille qͥ fec̃
ista quȩ laudas: lam gͦ di occupata uixisti.
et desid̾ioꝵ diuersitate uerberata. portas pla¬
gas sauciata: diuisa ꝑamores multos: ubiq
inquieta: nusquã secura. Colligere adte ipsã:
quicquid tͥ foris placebat quere quẽ habeat
auctorem Nil meluis interra uerbi gr̃a. quã
hoc et illud: aurũ. argentum. animalia. ar¬

Expanded text:
advertit quasdam suas inferiores partes perturbaadvertit quasdam suas inferiores partes perturbari motibus saecularibus, et cupiditate quadam terrenorum desideriorum ire in exteriora, relinquere interiorem Deum: revocat se ab exterioribus ad interiora, ab inferioribus ad superiora, et dicit, «Lauda, anima mea, Dominum.» Quid tibi placet in saeculo? Quid est quod vis laudare? quid est quod vis amare? Quacumque corporeis sensibus te converteris, occurrit tibi coelum, occurrit tibi terra: quod amas in terra, terrenum est; quidquid amas et in coelo, corporeum est. Ubique amas, et ubique laudas: quomodo laudandus est ille qui fecit ista quae laudas? Jam ergo diu occupata vixisti, et desideriorum diversitate verberata, portas plagas, saucia, divisa per amores multos, ubique inquieta, nusquam secura; colligere ad te ipsam: quidquid tibi foris placebat, quaere quem habeat auctorem. Nihil melius in terra, verbi gratia, quam hoc et illud: aurum, argentum, animalia, ar
Abbreviated transcription (Latin):
explicas qđ uis: extenditur in interiora cogita¬
tio tua: ipsa extensio capatiorẽ te fac̃ eiꝰ quẽ
laudas: Quis gͦ ẽ. ut dicere ceꝑam. qui dicit.
Lauda anima mea dñm: Caro non dic̃: Siclicet
corpꝰ angłicum: inferius ẽ. qͣm anima: consi¬
lium suꝑiori dare ñpotest: Infelir ẽ. ipsa ani¬
ma: si a corpore expectat consiliũ: Caro bene
obediens. famula ẽ anime: Iua regit: hȩc re¬
git᷑ Illa imꝑat: ista famulatur: Quando po¬
test caro dare hoc consilium anime: Quis gͦ
ẽ. qui dic̃ lauda anima mea dñm:. Iuchilu
uenimus ampliꝰ inhomine: qͣm carnem &
animam: Totus homo: hoc ẽ sp̃s et caro. An
forte ipsa anima sibi dicit. et sibi quodammͦ
imperat: et se ex hortatur atq excitat: Quib¬
dam enim ꝑturbationib ex quadã sui parte
fluitabat: exquadã uͦ parte quã uocant men¬
tem rationalem. illa qua cogitat sapientiã.
inherens dño iam & suspirans in illũ anima:¬

Expanded text:
explicas quod vis, extenditur in interiora cogitaexplicas quod vis, extenditur in interiora cogitatio tua; ipsa extensio capaciorem te facit ejus quem laudas. 5. Quis ergo est, ut dicere coeperam, qui dicit, «Lauda, anima mea, Dominum?» Caro non dicit. Sit licet corpus angelicum, inferius est quam anima; consilium superiori dare non potest. Infelix est ipsa anima, si a corpore exspectat consilium. Caro bene obediens, famula est animae; illa regit, haec regitur; illa imperat, ista famulatur: quando potest caro dare hoc consilium animae? Quis est ergo qui dicit, «Lauda, anima mea, Dominum?» Nihil invenimus amplius in homine, quam carnem et animam: totus homo hoc est, spiritus et caro. An forte ipsa anima sibi dicit, et sibi quodam modo imperat, et se exhortatur atque excitat? Quibusdam enim perturbationibus ex quadam sui parte fluitabat; ex quadam vero parte, quam vocant mentem rationalem, illam qua cogitat sapientiam, inhaerens Domino jam et suspirans in illum, anim
Abbreviated transcription (Latin):
imperitior iuris ꝑitus ꝑfecto sutori p̃ponitur:
Intendat caritas ur̃a Ita multis reb uituꝑatis
aliisq laudatis: interrogati plerunq res uitu¬
ꝑatas. p̃ponimus reb laudatis: Natura anime
prestantior. ẽ. quam natura corꝑis: excellit mł¬
tum: Res spiritalis ẽ: res incorporea ẽ: uicina
ẽ substantię dĩ: inuisibile quiddam ẽ: regit
corpus: mouet menbraꝰ dirigit sensus: pre¬
parat cogitationes: exerit act̾iones: capit it¬
rum infinitarum imagines Et qͥs ẽ tandem
inlaudib animȩ deficitur: quȩ laus ẽ. eius qͥ
animam condidit: Et tamen tanta ẽ eiꝰ grã:
ut dicat homo iste: lauda anima mea dñm. Qͥs
potest laudare deũ: Si diceret te ipsam lau¬
da: fortasse deficeret: Lauda inquit dñm: co¬
nare pietatis affectu: deficies inlaudib eius:
Expedit t deficere laudando dm̃: quã ꝓfictre¬
laudando te. Cum enim laudas deum. non

Expanded text:
imperitior jurisperitus perfecto sutori praeponitur. imperitior jurisperitus perfecto sutori praeponitur. Intendat Charitas vestra. Ita multis rebus laudatis, aliisque vituperatis, interrogati plerumque res vituperatas praeponimus rebus laudatis. Natura animae praestantior est quam natura corporis, excellit multum; res spiritualis est, res incorporea est, vicina est substantiae Dei. Invisibile quiddam est, regit corpus, movet membra, dirigit sensus, praeparat cogitationes, exserit actiones, capit rerum infinitarum imagines; et quis est tandein animae laudibus deficitur, quae laus est ejus qui animam condidit? Et tamen tanta est ejus gratia, ut dicat homo iste, «Lauda, anima mea, Dominum.» Quis potest laudare Deum? Si diceret, Teipsam lauda, fortasse deficeret: «Lauda,» inquit, «Deum.» Conare pietatis affectu, deficies in laudibus ejus. Expedit tlaudando te. Cum enim laudas Deum, et non
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ cominemoraui deauro & plumbo Escce
uituꝑaui aurum: Non bonum aurum: sordi¬
dum. est. non ita fulget: non ita purgatum¬
Optimum hoc plumbum: nichil purgatius:
Illud uituꝑaui: hoc laudaui: & posui ante
te utrunq: unuꝑans unum laudans aliud
Post hanc uituꝑationem. laudationemq meam
interroga me quid horum sit meluis: respon¬
debo: Aurum melius ẽ.  etiam sordidũ: qͣm
plumbum purgatum: Unde melius : Et quare
bum quare laudatum ẽ: Quia iam purgatũ
ẽ: ut melius ẽẽ non possit: Item dicis equum
optimum: et hominem pessimum: tam̃ equo
laudato. p̃ponis hominem uituꝑatum: Sienim
interrogeri exhis duob qđ sit melius: respon¬
surus es homo: non meritis. s natura. Inartib
dicis optimum sutorem. uerbi gr̃a: et rep̃hen¬
dis aliquem uinsꝑitum. qđ multas leges ig¬
noret Sutorem laudasti: uiris ꝑitum rep̃hen¬
disti Ex his tamen duob quere qͥs sit melior:

Expanded text:
quae commemoravi de auro et plumbo. Ecce quae commemoravi de auro et plumbo. Ecce vituperavi aurum. Non bonum aurum, sordidum est, non ita fulget, non ita purgatum. Hoc plumbum optimum, nihil purgatius. Illud vituperavi, hoc laudavi; et posui ante te utrumque, vituperans unum, laudans aliud. Post hanc vituperationem laudationemque meam, interroga me quid horum sit melius; respondebo, Aurum melius est etiam sordidum, quam plumbum purgatum. Unde melius? et quare vbum quare laudatum est? Quia jam ita purgatum est, ut melius esse non possit. Item dicis equum optimum, et hominem pessimum; tamen equo laudato praeponis hominem vituperatum. Si enim interrogeris ex his duobus quid sit melius, responsurus es, Homo: non meritis, sed natura. In artibus dicis optimum sutorem, verbi gratia, et reprehendis aliquem jurisperitum, quod multas leges ignoret; sutorem laudasti, jurisperitum reprehendisti: ex his tamen duobus quaere quis sit melior;
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. melior meritis sed natura Est quidem ani¬
ma peccatrix: ẽ quibusdam concupiscentiarũ
sordib inquinata Lamen melius ẽ et si sordi¬
dum aurum: quam purgatissimum plũbum.
Ita currat animus ur. ꝑcunc̾tã creaturã: et uide¬
bitis qđ dicimus non eẽ. incredibile: ut qͣmius
anima uituꝑabilis. laudabilior sit tam̃ lauda¬
bili corpore: Duo quedã sunt: anima et corpꝰ
Animam uituꝑo: corpus laudo Ammam uitu¬
ꝑo. quia iniqua ẽ: corpꝰ laudo quia sanum ẽ:
Tamen in suo genere animam laudo: uł insuo
genere anmam culpo: et insuo genere corpus
laudo uł culpo: Si me interroges quid sit me¬
lius: utrum qđ uituꝑaui. anqͦd laudaui. mi¬
rabilem responsionem recepturus es Ego cer¬
te illud uituꝑaui. et hoc laudaui: interroga¬
tu tamen quid sit melius: respondeo ẽẽ melius
qͦd uituperaui. eo qđ laudaui: Si miraris in
his duob: attende illa duo inpromptu posita.

Expanded text:
est melior meritis, sed natura. Est quidem aniest melior meritis, sed natura. Est quidem anima peccatrix, est quibusdam concupiscentiarum sordibus inquinata: tamen melius est, etsi sordidum, aurum quam purgatissimum plumbum. Ita currat animus vester per cunctas creaturas, et videbitis quod dicimus non esse incredibile; ut quamvis anima vituperabilis, laudabilior sit tamen laudabili corpore. Duo quaedam sunt, anima et corpus. Animam vitupero, corpus laudo: animam vitupero, quia iniqua est; corpus laudo, quia sanum est. Tamen in suo genere animam laudo, vel in suo genere animam culpo; et in suo genere corpus laudo, vel culpo. Si me interroges quid sit melius, utrum quod vituperavi, an quod laudavi; mirabilem responsionem recepturus es. Ego certe illud vituperavi, et ego hoc laudavi: interrogatus tamen quid sit melius, respondeo esse melius quod vituperavi, eo quod laudavi. Si miraris in his duobus, attende illa duo in promptu posita,
Abbreviated transcription (Latin):
mus: spes autẽ quȩ uidetur non est spes: Qd̃
enim uidet quis. quid sperat: Si aut̃ qđ non
uidemus sꝑamus: ꝑpatientiam expectamus.
Quamuis ergo bonum aliqͦd sit corpus nr̃m÷ tam̃
ꝗͣdiu mortale ꝓpt̃ peccatũ. quã du indigens. quã¬
diu corruptibile. quãdiu ita mutabile. ut ne
puncto quidem temporis consistat inse: ꝓcul
dubio tale ẽ ut optemus redemptionem illius:
ꝗͣ sit aliquando non tale s quale erit aliqñ.
quale idem apłs dicit alio loco: Oportet corrup¬
tibile hoc induere incorruptionem: et mortale
hoc induere inmortalitatem Sed etiã cũ fu̾it
tale corpus nr̃m: corpus iam celestȩ & spiri¬
tale: corpus angłicum insocietate angłoꝵ: nec
sic dabit consilium animȩ Semꝑ enim corpꝰ
qm̃ corpus. ẽ. in fraanimam ẽ: & quȩ uis anima
uilis. excellentissimo corpore excellentior inue¬
nitur: Nec uob hoc quasi mirabile uideatur :
quia & uilis anima quelibet peccatrix. melior
ẽ. quolibet magno & prestantissimo corꝑe: non

Expanded text:
spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus» . Quamvis ergo bonum aliquod sit corpus nostrum; tamen quamdiu mortale propter peccatum, quamdiu indigens, quamdiu corruptibile, quamdiu ita mutabile, ut ne puncto quidem temporis consistat in se, procul dubio tale est, ut optemus redemptionem illius, qua sit aliquando non tale. Sed quale erit aliquando? Quale idem apostolus dicit alio loco: «Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem» . Sed etiam cum fuerit tale corpus nostrum, corpus jam coeleste et spirituale, corpus angelicum in societate Angelorum, nec sic dabit consilium animae. Semper enim corpus, quoniam corpus est, infra animam est, et quaevis anima vilis excellentissimo corpore excellentior invenitur. 4. Nec vobis hoc quasi mirabile videatur, quia et vilis anima quaelibet peccatrix melior est quolibet magno et praestantissimo corpore. Non
Abbreviated transcription (Latin):
anum: ñ es accepturus Ut autẽ accipias: dic
te non eẽ Siud mones. xp̃iane: Quid doces:
certe ꝑsecutionẽ pateris Tanto tu ueriꝰ ꝑsecu¬
imꝑatores ꝑsequebantur xp̃ianos: minando
cogebant. qđ tu efficis suadendo ꝑsuades xp̃ia¬
no: ut se neget ẽẽ xp̃ianum Qđ tu suadendo
facis: hoc psecutor occidendo ñ fecit. Subte uiuit
homo. qͥ negat se eẽ xp̃ĩanum Negat ⁊ uiuit.
ꝑdiditiam uttã cadauer tͥ loquitur Qui ꝑcusso
ẽ gladio ꝑsecutoris: cecidit et uiuit: cui loque¬
ris. stat et cecidit. Hec faciens: qͥcqͥd passurus fu¬
eris iniuria erit: Nolo t̾ blandiaris: si hec in¬
iusta sunt omiã quȩ facis: quic qͥd pateris ui¬
stum erit Cui autẽ facit udicium. qͥ custodit

Expanded text:
n es accepturus; ut autem accipias, dic te non esse. Quid mones, christiane? quid doces? Certe persecutionem pateris: quanto tu veriImperatores persequebantur Christianos, minando cogebant, quod tu efficis suadendo. Persuades christiano ut neget se esse christianum: quod tu suadendo facis, hoc persecutor occidendo non fecit. Sub te vivit homo, qui negat se esse christianum. Negat, et vivit? Perdidit jam vitam; cadaver tibi loquitur. Qui percussus est gladio persecutoris, cecidit, et vivit: cui loqueris, stat, et cecidit. Haec faciens, quidquid passus fueris, injuria erit? Nolo tibi blandiaris: si haec injusta sunt omnia quae facis, quidquid pateris justum erit. Cui autem facit judicium, «qui cus
Abbreviated transcription (Latin):
debub ñꝑtinet addm̃: homines ⁊ iumenta
saluos facies dñe. de ueteri testamento ẽ Sunt qͥ
calumpnient᷑ &dicant non sibi consonare ista
duo testamenta. ne forte aliud dicat inueteri
testamento aluid innouo: et flagitent deme
sententiam de nouo talem. qualis ẽ hec homi¬
nes et iumenta saluos facies dñe: Quid facio:
Nichil tam incapite noui testamenti: quam e¬
uuangłium: Ineuuangłio inuenio qͥa omĩa
ista ꝑtinent ad dm̃: nemo enim erit iã qui
contradicat Hunquid enĩ apłs euuangłio con¬
trarius erit : Audiamus ipsum dnm: pͥncipẽ
et magistrum apłoꝵ Respicite inquit uola¬
tilia cȩli quia ñ seminant. neq metunt. neq
congregant inhorreum: et pat̾ ur cȩlestis
pascit ila Ergo et pret̃ hominem. animalia
ista ꝑtinent adcuram di: ut pascant᷑. ñ ut le¬
gem accipiant: Qd gͦ ad dandã legẽ attinet:
de bub cura dõ ñẽ: qđ autem adcreanda: pa¬
scendaꝰ gub̾nanda. et regenda: omĩa ad dm̃

Expanded text:
tinet ad Deum. Homines et jumenta salvos facies, Domine de Veteri Testamento est. Sunt qui calumnientur, et dicant, non sibi consonare ista duo Testamenta. Ne forte aliud dicat in Veteri, aliud in Novo; et flagitet de me sententiam de Novo talem qualis est haec: Homines et jumenta salvos facies, Domine ; quid facio? Nihil tam in capite Novi Testamenti, quam Evangelium. In Evangelio invenio, quia omnia ista pertinent ad Deum. Nemo erit jam, qui contradicat. Nunquid enim apostolus Evangelio contrarius erit? Audiamus ipsum Dominum, principem, et magistrum apostolorum. Respicite, inquit, volatilia coeli, quia non seminant, neque metunt, neque congregant in horreum, et Pater vester coelestis pascit illa» . Ergo et praeter hominem, animalia ista pertinent ad curam Dei, ut pascantur, non ut legem accipiant. Quod ergo ad dandam legem attinet, de bobus cura Deo non est; quod autem ad creanda, pascenda, gubernanda et regenda, omnia ad Deum
Abbreviated transcription (Latin):
do constitute: uł det̾ra uirentis. uł decȩlo ful¬
gentis: sed magnitudinis decoris regni tui
aliqͥd commendat. Qd nondum uidemus :
qđ non dum uisum credimus: qđ creditum de¬
sideramus: ꝓpt̃ cuius desidium omĩa susti¬
nemus: Est gͦ magnitudo decoris cuiusdam:
Ametur ante quã uideatur: ut cum uisũ fue¬
regnũ dico: Regnũ om̃iũ scłoꝵ. Nã ⁊ regnũ huius
scł habet decorem suum: s ñ ẽ ibi magnitudo
illa decoris. qualis ẽ. in regno omĩum scłorum
t dñatio tua inomni generatione & generati¬
onem: hec ẽ. illa repeticio. uł omnem generati

Expanded text:
do constitutae, vel de terra virentis, vel de coelo fuldo constitutae, vel de terra virentis, vel de coelo fulgentis: sed «magnitudinis decoris regni tui,» aliquid commendat quod nondum videmus, quod nondum visum credimus, quod creditum desideramus, propter cujus desiderium omnia sustinemus. Est ergo magnitudo decoris cujusdam: ametur antequam videatur, ut cum visa fueregnum dico? «Regnum omnium saeculorum.» Nam et regnum hujus saeculi habet decorem suum; sed non est ibi magnitudo illa decoris, qualis est in regno omnium saeculorum. «Et dominatio tua in omni generatione et generatione.» Haec est illa repet
Abbreviated transcription (Latin):
gnum: habet decorem quo delectemur: Et
enim qualis ille decor ẽ. qͦ ꝑfruentur scĩ: qͥb
dicetur. uenite benedicti patͥs mei ꝑcipite
regnum: Unde ibunt: quo ibunt: Uidete
fr̃s: et si potestis quantũ potestis cogitate
decorem regni illius qđ uenturũ ẽ: ũn ẽ in
oratione nr̃a adueniat regnum tuũ Ipsum
enĩ regnum optamus ut ueniat: hoc regnũ
uenturum scĩ predicant N undũ istũ ad¬
tendite: decorem habet Quem decorẽ habet:
Terraᷤ mare: cȩlum: aer: syderaꝰ omnia hec
nonne omnẽ consideratorem terrent: Hõne
pulchritudo ipsa sic eminet: ut quasi pulchriꝰ
nichil inueniri possit: Et hic uiuunt inisto
decore inista pulchritudine. ꝓpe iam ineffabili
nia terre serpentia: ista tecum uiuunt indecõ¬
re isto Qualis decor ẽ illius regni: ubi tecũ
non uiunt nͥ angłi: Ideo parum fuit ut di¬
ceret głam decoris Potuit enim dici & głam
decoris cuiuslibet speciei etiam in hoc mun¬

Expanded text:
gnum, habgnum, habenim quale illud decus est quo perfruentur sancti, quibus dicetur, «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum» ! Unde ibunt? Quo ibunt? Videte, fratres; et si potestis, quantum potestis, cogitate decorem regni illius quod venturum est; unde est in oratione nostra, «Adveniat regnum tuum» . Ipsum enim regnum optamus ut veniat; hoc regnum venturum sancti praedicant. Mundum istum attendite; decorem habet. Quem decorem habet terra, mare, aer, coelum, sidera! Omnia haec nonne omnem consideratorem terrent? Nonne pulchritudo ipsa sic eminet, ut quasi pulchrius nihil inveniri possit? Et hic vivunt in isto decore, in ista pulchritudine prope jam ineffabili, nia terrae repentia; ista tecum vivunt in decore isto. Quale decus est illius regni, ubi tecum non vivunt nisi Angeli? Ideo parum fuit ut diceret gloriam decoris. Potuit enim dici et gloria decoris cujuslibet speciei etiam in hoc mun
Abbreviated transcription (Latin):
benedicunt te. qͥd dicunt: Głam regni tui dicẽt.
& potentiam tuam loquentur: Quam potens
ds̃ qͥ fecit terram: quã potens ds̃ qui impleuit
terram bonis: qͣm potens ds̃ qͥ dedit uitas suas
ꝓpͥis aĩalib: quam potens ds̃ qͥ semina diuersa
dedit uiscerib t̾re ut germinarent tantã ua¬
rietatẽ. fructicum: tantã spẽm arboꝵ quam
potens ds̃: qͣm magnus ds̃. Tu intertoga:
creatura respondet: et de responsione tanqͣm
confessione creature: tu sc̃e dĩ benedices dm̃¬
Ut notam faciant filiis hominum potentiã
tuã. et głam magnitudinis decoris regni tui.
Scĩ gͦ tui cõmendant głam magnitudinis de¬
coris regni tui: magnitudinis decoris głam.
Est quedam magnitudo decoris regni tui. hoc
ẽ. regnũ tuũ habet decorem et magnum de¬
corem. quando quidem quicquid habet decõ¬
rem. ate habet decorem: Ipsum regnũ tuum
qualem decorem habet: Hon nos terreat re¬

Expanded text:
benedicunt te, quid dicunt? Gloriam regni tui dicent, benedicunt te, quid dicunt? Gloriam regni tui dicent, et potentiam tuam loquentur. Quam potens Deus, qui fecit terram! quam potens Deus, qui implevit terram bonis! quam potens Deus, qui dedit vitas suas proprias animalibus! quam potens Deus, qui semina diversa dedit visceribus terrae, ut germinarent tantam varietatem fruticum, tantam speciem arborum! quam potens Deus, quam magnus Deus! Tu interroga, creatura respondet; et de responsione, tanquam confessione creaturae, tu, sancte Dei, benedicis DUt notam faciant filiis hominum potentiam tuam, et gloriam magnitudinis decoris regni tui.» Sancti ergo tui commendant gloriam magnitudinis decoris regni tui; magnitudinis decoris gloriam. Est quaedam magnitudo decoris regni tui; hoc est, regnum tuum habet decorem, et magnum decorem. Quandoquidem quidquid habet decorem, a te habet decorem; ipsum regnum tuum qualem decorem habet! Non nos terreat re
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ tota laudat dm̃: Quia cum eam consideras.
& pulchram uides. tu in illa laudas dm̃ Uox
quedamẽ. mutȩ terrȩ: spẽs terrȩ: Adtendis &
uides eius eius speciem: uides eius fecunditatẽ:
uides eius iures: quomͦ concipiat semen. quomͦ
plerumq afferat qđ non ẽ seminatum: uides: &
consideratione tua tanquam interrogas eam: et
ipsa inquisitio. interrogatio ẽ Cum enim in¬
quisieris ammirars. & ꝑscrutatus fueris. & ma¬
gnam uim. magnamq pulchritudinẽ. p̃clarãq
uirtutem inueneris: qm̃ apud se &ase habere
hanc uirtutẽ ñ pos set: continuo tͥ uenit i
mentem quia non potuit ase ẽẽ. nisi abipso
una uoce tͥ spẽs ipsa respondet: non me ego fe¬
ci.s ds̃: Ergo confiteantur tͥ dñe omnia opera
tua: & scĩ tui benedicant te: Ut inconfessione
oꝑum tuorum scĩ tui benedicant te: ipsi scĩ
tui inspiciant creaturam confitentem: & illoꝵ
uocem audi benedicentẽ: Et enim cum scĩ tui

Expanded text:
ergo tota laudat Deum? Quia cum eam consideras ergo tota laudat Deum? Quia cum eam consideras et pulchram vides, tu in illa laudas Deum. Vox quaedam est mutae terrae, species terrae. Attendis et vides eius speciem, vides eius fecunditatem, vides eius vires, quomodo concipiat semen, quomodo plerumque afferat quod non est seminatum: vides, et consideratione tua tamquam interrogas eam; et ipsa inquisitio interrogatio est. Cum autem inquisieris admirans, et perscrutatus fueris, et magnam vim, magnam pulchritudinem, praeclaramque virtutem inveneris, quoniam apud se et a se habere hanc virtutem non posset, continuo tibi venit in mentem, quia non potuit a se esse, nisi ab illo una voce tibi ipsa respondet: Non me ego feci, sed Deus? Ergo, Confiteantur tibi, Domine, omnia opera tua, et sancti tui benedicant te. Ut in confessione operum tuorum sancti tui te benedicant, ipsi sancti tui inspiciant creaturam confitentem. Et illorum vocem audi benedicentem. Etenim cum sancti tui
Abbreviated transcription (Latin):
inscła Ecce quomͦ dicunt hẏmnum: Nemo
hoc sentiat: qđ mutus lapis. aut mutum ani¬
mal habeat rationem intelligendi dm̃: Hoc qͥ
putauerunt: multum aueritate aberrauerunt.
Ds̃ ordinauit omnia: et fecit omĩa Quibꝰdam
dedit sensum & intellectum. et inmortalitatẽ
sicut angłis: quibꝰdam dedit sensum & intellec¬
tum cum mortalitate sicut hominib: quibꝰdã
dedit sensum corporis. nec intellectum. nec in¬
mortalitatem. sic̃ peccorib: quibꝰdam uͦ nec sen¬
sum. nec intellectũ. nec inmortalitatẽ sic̃ herbis.
lignis. lapidib: tamen & ipsa ingenere suo.
de eẽ non possunt: & gradib quibusdam orna¬
uit creaturam. aterra usq ad celum: auisibili¬
bus adinuisibilia. amortalib adinmortalia
Ita contextio creaturȩ : ista ordinatissima pulcri¬
tudo. abimis ad summa conscendens.asũmis¬
adima descendens: nusquam interrupta. sed
dissimilib temperata: tota laudat dm̃ Quare

Expanded text:
in saecula» . Ecce quomodo dicunt hymnum. Nemo in saecula» . Ecce quomodo dicunt hymnum. Nemo hoc sentiat, quod mutus lapis aut mutum animal habeat rationem intelligendi Deum: hoc qui putaverunt, multum a veritate aberraverunt. Deus ordinavit omnia, et fecit omnia: quibusdam dedit sensum, et intellectum, et immortalitatem, sicut Angelis; quibusdam dedit sensum et intellectum cum mortalitate, sicut hominibus; quibusdam dedit sensum corporis, nec intellectum, nec immortalitatem dedit, sicut pecoribus; quibusdam vero nec sensum, nec intellectum, nec immortalitatem, sicut herbis, lignis, lapidibus: tamen et ipsa in genere suo deesse non possunt, et gradibus quibusdam ordinavit creaturam, a terra usque ad coelum, a visibilibus ad invisibilia, a mortalibus ad immortalia. Ista contextio creaturae, ista ordinatissima pulchritudo, ab imis ad summa conscendens, a suad ima descendens, nusquam interrupta, sed dissimilibus temperata, tota laudat Deum. Quare
Abbreviated transcription (Latin):
sio enĩ ñ peccatoꝵ tantum dicitur s et laudis.
ne forte ubicunq auditis confessionem. pute¬
tis iam non ẽẽ nisi peccati Usq adeo enĩ hoc
putat᷑: ut quando sonuerit de diuinis eloquus:
continuo sit consuetudo. pec̾tora tundere: Lu
teor t̾ pater dnẽ cęli et terx. Est gͦ confessio
inlaude: Proinde quid accipiendum Confiteãt᷑
tibi domine omnia opera tua:
laudent te om ma o pe ra
tua Sed talis questio redit adlaudem: qualis
erat inconfessione Si enim ꝓpterea confiteri ñ
poterunt. terra. ligna. & queq insensata: quia
uocem non habent confitendi: ideo nec lauda¬
bunt. quia uocem ñhabent p̃dicandi Nonne
tam̃ omnia tres illi pucri enumerant deam¬
bulantes inter flammas innoxias: qͥb spaciũ
erat ñ solum non ardendi. s etiam laudandi de¬
um: Omnib dicunt acȩlestib usq adterrena:
benedicite: hẏmnum dicite: et suꝑ exaltate eũ

Expanded text:
sio enim non peccatorum tantum dicitur, sed et laudis: sio enim non peccatorum tantum dicitur, sed et laudis: ne forte ubicumque auditis confessionem, putetis jam non esse nisi peccati. Usque adeo enim hoc putatur, ut quando sonuerit de divinis eloquiis, continuo sit consuetudo pectora tundere. Audteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae» . Confessio est ergo in laude. Proinde quid accipiendum, «Confiteantur tibi, Domine, omnia opera tua?» Laudent te omnia opera tua. Sed talis quaestio redit ad laudem, qualis erat in confessione. Si enim propterea confiteri non poterunt terra, ligna et quaeque insensata, quia vocem non habent confitendi; ideo nec laudabunt, quia vocem non habent praedicandi. Nonne tamen omnia tres illi pueri enumerant, deambulantes inter flammas innoxias; quibus spatium erat, non solum non ardendi, sed etiam laudandi Deum? Omnibus dicunt a coelestibus usque ad terrena: «Benedicite, hymnum dicite, et superexaltate eum
Abbreviated transcription (Latin):
paratus ẽ. diabolo & angłis eius: hic ñ miscratio
eiꝰ: s seueritas eiꝰ miseratio eiꝰ reddita ẽ. oꝑibꝰ
eius: seueritas eius ẽ non inoꝑa sua. s in opera
tua. Deniq si tollas oꝑa tua mala: & non in te
remaneat ñ opus eius: non te dimittet mise¬
ratio eius Si autẽ tu ñ dimittis oꝑa tua: erit
seueritas eius. inoꝑa tua. ñ in oꝑa sua. Confi¬
teantur tͥ dñe omnia oꝑa tua: et sci tui benedi¬
cant de: Omnia oꝑa tua confiteantur tͥ Quid
enim: terra Hon ẽ opus eius: Ligna non sunt
opera eius: Peccora. bestię pisces. uolatilia. non
sunt oꝑa euis: Plane et hec oꝑa eius Et qͦm᷑
ei ꝯfitebunt᷑ & hȩc: Uideo quidem in angłis con¬
fiteri illi oꝑa eius Et enim oꝑa euis sunt an¬
głi. et homines oꝑa eius sunt Et cum confi¬
tentur ei homines: oꝑa eius illi confitentur:
unquid ligna. et lapides uocem habent confes¬
sionis: Prorsus confiteantur ei omnia oꝑa erꝰ
laudant: cur omnia non confiteantur. Confes¬

Expanded text:
io ejus, sed severitas ejus. Miseratio ejus reddita est operibus ejus; severitas ejus est non in opera sua, sed in opera tua. Denique si tollas opera tua mala, et non in te remaneat nisi opus ejus, non te dimittet miseratio ejus: si autem tu non dimittis opera tua, erit severitas ejus in opera tua, non in opera sua. teantur tibi, Domine, omnia opera tua, et sancti tui benedicant te. Omnia opera tua confiteantur tibi.» Quid enim? terra non est opus ejus? ligna non sunt opera ejus? pecora, bestiae, pisces, volatilia non sunt opera ejus? Plane et haec opera ejus. Et quomodo ei confitebuntur et haec? Video quidem in Angelis confiteri illi opera ejus; etenim opera ejus sunt Angeli: et homines opera ejus sunt; et cum confitentur illi homines, opera ejus illi confitentur: numquid ligna et lapides vocem habent confessionis? Prorsus confiteantur ei omnia opera ejus. laudant, cur non omnia confitentur? Confes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter pauca residua. ĩfideł ẽ factus: Absit absit
omnino decidentes: s mͦ quodam decidentes:
Et enim multi decidunt abeo: multi autẽ de¬
cidunt acogitationib sius: Si habeant malas
cogitationes: decidunt abeis: et confirmat
dñs om̃s decidentes Qui aliqͥd amittunt
inisto scło. et scĩ sunt: ueluti exhonorantur.
inisto scło Exdiuitib fiunt pauꝑes: ex ho¬
noratis fiunt abiecti: & tamen sc̃ĩ dei sunt:
tanꝗͣ decidentes s̃. s confumat dñs õs decidentes.
Septies enĩ cadit iustus & resurgit: impii autẽ
infirmabunt᷑ inmalis. Quando mala accidunt
ĩpiis infirnãtibi: qͣndo mala accidunt iustis:
mauit: ut ⁊ ĩipso graui uulnere qͦ ⁊ ꝑ totum cor¬
pus ꝑcusserat. responderit uxori temptanti qͣm¬
ta es tanqͣm una exinsipientib mulierib. Si
bona ꝑcepimus demanu dm̃i: mala non susti

Expanded text:
propter pauca residua infidelis est factus? Absit. Quarepropter pauca residua infidelis est factus? Absit. Quareomnino decidentes, sed modo quodam decidentes. Etenim multi decidunt ab eo; multi autem decidunt a cogitationibus suis . Si habebant malas cogitationes, decidunt ab eis, et «confirmat Dominus omnes decidentes.» Qui aliquid amittunt in isto saeculo et sancti sunt, veluti exhonorantur in isto saeculo; ex divitibus fiunt pauperes, ex honoratis fiunt abjecti, et tamen sancti Dei sunt; tanquam decidentes sunt. Sed «confirmat Dominus omnes decidentes.» Septies enim cadit justus et resurgit; impii autem infirmabuntur in malis . Quando mala accidunt impiis, infirmantur ibi: quando mala accidunt justis, mavit? Ut et in ipso gravi vulnere quo per totum corpus percussus erat, responderet uxori tentanti, qta es tanquam una ex insipientibus mulieribus. Si bona suscepimus de manu Domini, mala non susti
Abbreviated transcription (Latin):
Adtende ubi ꝓmisi: Ad orabt̃ eũ õs reges terrȩ: os
gentes seruient illi Ingrate legis debitum: cernis
redditum: ñ credis ꝓmissum: Lege aliud incy¬
rographo meo Om̃ fremuerunt gentes: qm̃ ini¬
mici mei dixerunt mala mͥ. hoc ẽ. xp̃o quando
cerunt atq dixerunt: lege quid ꝓmisi: cui sol¬
uendo me obstrĩxi: Preualebit dñs aduersꝰ eos:
et exterminabit om̃s dõs gentium terre: et ad¬
orabunt eum unusquisq de loco suo Nempe
iam p̃ualuit: et exterminabit om̃s dõs genti¬
um terre: Honne hoc facit & hoc reddit: An¬
de ocłos omĩum. ponit solutionem debitorũ
suoꝵ: quedam reddidit submaiorib nr̃is qͦ
nos ñiudimus: quedã reddidit temporib̾ nr̃is
quȩ illi ñuiderunt: pom̃s generationes reddi¬
dit. que scupta sunt: Et qͦd restat Non ei cre¬
ditur. his omnib redditis: Quid enim restat:
Ecce fecisti rationem: tanta reddidit. Hunquid

Expanded text:
Attende ubi promisi: «Adorabunt eum omnes reges terrae; omnes Attende ubi promisi: «Adorabunt eum omnes reges terrae; omnes gentes servient illi» . Ingrate, legis debitum, cernis redditum, non credis promissum? Lege aliud in chirographo meo: Quoniam «fremuerunt gentes:» Quoniam «inimici mei dixerunt mala mihi,» hoc est Christocerunt atque dixerunt, lege quod promisi, cui me solvendo obstrinxi: «Praevalebit Dominus adversus eos, et exterminabit omnes deos gentium terrae; et adorabunt eum, unusquisque de loco suo» ? Nempe jam praevaluit; exterminavit omnes deos gentium terrae. Nonne et hoc facit, et hoc reddit? Ante oculos omnium ponit solutionem debitorum suorum: quaedam reddidit sub majoribus nostris, quae nos non vidimus; quaedam reddidit temporibus nostris, quae illi non viderunt: per omnes generationes reddidit quae scripta sunt. Et quid restat? Non ei creditur, his omnibus redditis? Quid restat? Ecce fecisti rationem; tanta reddidit: numquid
Abbreviated transcription (Latin):
regnum sempiternum fidelib : et non uis ibi¬
credere: incyrographo meo lege omĩa que pro¬
misi: deduc mecum rationem: certe uł compu¬
tando quȩ reddidi. potes me credere redditu¬
rum eẽ. qđ debeo In ipso cẏrographo habes ꝓ.¬
missum uinicum filium cui ñ peꝑci sed ꝓuob
omnib tradidi eum: iam computa inredditis: le¬
ge cyrographum: ꝓmisi ibi pignus sp̃s scĩ datu
Pmisi ibi sanguinem et coronas martyrũ glorio¬
sissimorum: computa redditum: Admoneat
te: massa debiti mei S hec gła martyrum ut
redderetur tͥ ꝓmissa incyrographo ubi scriptũ
ẽ. ꝓpt̃ te mortificamur tota die: ut hoc reddere¬
tur. fremuerunt gentes. & populi meditati sũt
inania: astiterunt reges terre & principes con¬
uenerunt inunũ aduersꝰ dnm et aduersus xp̃m
euis: Principes conuenerunt inunũ: conspiran¬
tes aduersus xp̃ianos Quid ipsoꝵ regũ fidẽ:
Nonne et ꝓmisi incyrographo: et reddidi in effectu:

Expanded text:
regnum sempiternum fidelibus, et non vis regnum sempiternum fidelibus, et non vis credere? Ibi in chirographo meo lege omnia quae promisi, deduc mecum rationem: certe vel computando quae reddidi, potes me credere redditurum esse quod debeo. In ipso chirographo habes promissum unicum Filium, cui non peperci, sed pro vobis omnibus tradidi eum : jam computa in redditis. Lege chirographum; promisi ibi pignus Spiritus sanctiPromisi ibi sanguinem et coronas martyrum gloriosissimorum: computa redditum; admoneat te Massa redditi debiti mei. Sed et haec gloria Martyrum ut redderetur, tibi promissa in chirographo, ubi scriptum est, «Propter te mortificamur tota die» ; ut hoc redderetur, «Fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania; astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum, adversus Dominum, et adversus Christum ejus» . Principes convenerunt in unum, conspirantes adversus Christianos. Quid? ipsorum regum fidem, nonne et promisi in chirographo, et reddidi in effectu?
Abbreviated transcription (Latin):
Fidelis inuerbis sius: Quid enim ꝓmisit & non
dedit: fidelis dominꝰ inuerbis suis: Adhuc
quedam ꝓmisit & non dedit: s creditur illiex
his que dedit fidelis dñs in uerbis sius Possum̃
illi credere tantũmͦ dicenti. noluit sibi credidi¬
centi. s uoluit teneri scripturam suã: qͦmͦ si dice¬
res alicui homini cum aliquid ꝓmitteres. hon
mͥ credis: ecce scribo tͥ Et enim quia generatio
uadit et generatio uenit: & si transcurrunt ista
scła cedentib succedentibq mortalib. scriptã
dĩ manere debuit: et qđdam cyrographum dĩ
qd om̃s transcuntes legerent: et uiam ꝓmissio¬
nis eius tenerent Et quanta sunt quȩ reddidit
existo cẏrographo: Pubitant homines credẽ
illi de resurrectione mortuoꝵ. et defuturo scło.
qđ solum iam reddendum restitit: qndo si fa¬
ciat rationem cum infidelib erubescunt infi¬
deles Si dicat tͥ ds̃ cyrographum meũ tenes:
uidicium ꝓmisi. direptionem bonoꝵ et maloꝵ

Expanded text:
in verbis suis:» quid enim promisit, et non dedit? «Fidelis Dominus in verbis suis.» Adhuc quaedam promisit et non dedit; sed credatur illi ex his quae dedit. «Fidelis Dominus in verbis suis.» Possemus illi credere tantummodo dicenti: noluit sibi credi dicenti, sed voluit teneri Scripturam suam; quomodo si diceres alicui homini, cum aliquid promitteres, Non mihi credis, ecce scribo tibi. Etenim quia generatio vadit, et generatio venit, et sic transcurrunt ista saecula cedentibus succedentibusque mortalibus; Scriptura Dei manere debuit, et quoddam chirographum Dei, quod omnes transeuntes legerent, et viam promissionis ejus tenerent. Et quanta sunt quae reddidit ex isto chirographo? Dubitant homines credere illi de resurrectione mortuorum et de futuro saeculo, quod solum jam reddendum restat; quando, si faciat rationem cum infidelibus, erubescunt infideles? Si dicat tibi Deus: Chirographum meum tenes; judicium promisi, diremptionem bonorum et malorum,
Abbreviated transcription (Latin):
uentute sua Quoꝵ filii ipsoꝵ ut nouellȩ constabt¬
lite inuiuientute sua felicitatem ipsorum uult
enumerare: Adtendite filii lucis. filii pacis: ad¬
tendite filii eccłie. menbra xp̃i: adtendite qͦs di¬
cat alienigenas: qͦs dicat filios alienos: qͦs dicat
aqͣs contradictionis: qͦs dicat gladium malignũ
Adtendite obsecro: quia int̃ istos ꝑiclitamini: unt̃
horum linguas aduersus carnis ur̃e desidctia di¬
micatis: int horum linguas positas inmanu dia¬
boli dequib pugnat. colluctationẽ habetis: non
aduersus carnem & sanguinẽ. s aduersꝰ pͥnci¬
pes & potestates. & rectores mundi tenebrarum
harum. hoc ẽ. iniquoꝵ. Adtendite. ut discerqatis
uos: adtendite ne putetis ueram felicitatem ẽ
qͣm sibi optant homines. aut infirmi aut ma¬
ligni Ecce fr̃s. certe filios alienos dixit: certe aq̃s
multas: certe gladium malignũ Uidete uanita¬
dem quam locuntur: & cauete ne talia loqͣminr
cauete ne talia loquentes imitemini. quoꝵ os lo¬

Expanded text:
 Quorum filii ipsorum velut novellae constabilitae in juventute sua.» Felicitatem ipsorum vult enumerare. Attendite, filii lucis, filii pacis; attendite, filii Ecclesiae, membra Christi; attendite quos dicat alienigenas, quos dicat filios alienos, quos dicat aquas contradictionis, quos dicat gladium malignum. Attendite, obsecro; quia inter istos periclitamini, inter horum linguas adversus carnis vestrae desideria dimicatis: inter horum linguas positas in manu diaboli, de quibus pugnat, colluctationem habetis, «non adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates, et rectores mundi tenebrarum harum» , hoc est, iniquorum. Attendite, ut discernatis vos; attendite, ne putetis veram felicitatem esse, quam sibi optant homines aut infirmi aut maligni. Ecce, fratres, certe filios alienos dixit, certe aquas multas, certe gladium malignum. Videte vanitatem quam loquuntur, et cavete ne talia loquamini, cavete ne talia loquentes imitemini. «Quorum os lo
Abbreviated transcription (Latin):
tempus. non facit qđ rogat eger: ñ tamen recedit
Et ꝓpe ẽ. et non facit: et ideo magis non fac̃ quia
ꝓpe ẽ. Curando enim imposuit qđ imposuit:
curando non fac̃ qđ rogatur Hon te exaudit adp̃¬
sentem uoluntatem: exaudiendo adfuturã sant¬
tatem: et hoc utiq aduoluntatem Nam utiq
sanus ẽẽ uult: etiam qui uri non uult. Prope est
Omnib qui inuocant eum inueritate:. ales õs
confirmat decidentes: qui inuoeant eum inue
faciet: et si non faciet adhoram: faciet tameN:
Certe si ideo times dm̃ ut tu facias eius uoluntatẽ:
ecce et ipse quodãmͦ ministrat tͥ. facit uoluntatẽ
tuam Etpreces eoꝵ exaudiet: et saluos faciet
cos. Uides adhoc exaudire medicum: ut saluoᷤ
faciat: Quando hoc: Audi apłm dicentem:
Spe enim salui facti sumus Spes autẽ quȩ ui¬
detur: non ẽ spes: Si autẽ qđ non uidemus sꝑa¬

Expanded text:
tempus, non facit quod rogat aeger; non tamen recedit. tempus, non facit quod rogat aeger; non tamen recedit. Et prope est, et non facit; et ideo magis non facit, quia prope est. Curando enim imposuit quod imposuit, et curando non facit quod rogatur. Non te exaudit ad praesentem voluntatem, exaudiendo ad futuram sanitatem; et hoc utique ad voluntatem: nam utique sanus esse vult, etiam qui uri non vult. «Prope est» Omnibus qui invocant eum in veritate.» Tales omnes confirmat decidentes «qui invocant eum in vefaciet: etsi non faciat ad horam, faciet tamen. Certe, si ideo times Deum, ut tu facias ipsius voluntatem, ecce et ipse quodammodo ministrat tibi, facit voluntatem tuam. «Et preces eorum exaudiet, et salvos faciet eos.» Vides ad hoc exaudire medicum, ut salvos faciat. Quando hoc? Audi Apostolum dicentem: «Spe enim salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes: si autem quod non videmus spera
Abbreviated transcription (Latin):
inueritate Nam ut noueritis si talib hominibꝰ
ꝓponatur & dicatur: quid si ista omnia de
qͥb gaudes uelit tͥ auferre ds̃: iam non amabi¬
tur: hon enim erit qui dicat: dñs dedit dñs
abstulit sicut dño placuit ita factum ẽ. sit no¬
men dñi benedictum: S forte cui abstulit qͥd
dicit: Ds̃ qͥd tͥ feci: Quare mͥ abstulisti: et illis
dedisti: Iniqͥs das &tiuis tollis: Accusas dm̃
qͣsi iniustum: et te laudas quasi iustum Con¬
uertere: accusa te: lauda illum: Lunc eris rectus
cum inomnib bonis quȩ facit ds̃ tͥ placet: in
omnib malis que pateris. ds̃ tibi ñ displicet
hoc ẽ inuocare dm̃ inueritate. Qui sic inuocant
dm̃ exaudit eos: ꝓpe ẽ: ibi ẽ Hondum dedit qd̃
uis: ibi ẽ tamen: Quomͦ medicꝰ. si forte aliqͥd
imponat. uel ocło. uł uiscerib. qđ urendo santcꝰ
si roget eger ut tollatur illi. medicus expectat

Expanded text:
in veritate. Nam ut noveritis, si talibus hominibus in veritate. Nam ut noveritis, si talibus hominibus proponatur et dicatur. Quid, si ista omnia de quibus gaudes, velit tibi auferre Deus? jam non amabitur; non erit qui dicat, «Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Sed forte cui abstulit, quid dicit? Deus, quid tibi feci? Quare mihi abstulisti, et illis dedisti? Iniquis das, et tuis tollis. Accusas Deum quasi injustum, et te laudas quasi justum. Convertere; accusa te, lauda illum. Tunc eris rectus, cum in omnibus bonis quae facit, Deus tibi placet; in omnibus malis quae pateris, Deus tibi non displicet. Hoc est invocare Deum in veritate. Qui sic invocant Dominum, exaudit eos: «prope est,» id est, nondum dedit quod vis, ibi est tamen. Quomodo medicus si forte aliquid imponat vel oculo, vel visceribus, quod urendo sanet; si roget aeger ut tollatur illi, medicus exspectat
Abbreviated transcription (Latin):
iñ santatem Esto. Manifestum ẽ ipe dleadits
Non enim abullo ẽ ullo salus: nͥ abipso: Suia ded
mͥ inquid uxorẽ diuitem qui nicħ habebam:
et seruientem mͥ Et hoc ipse dedit: uerũ dicis.
Dedit inquit filios & multos & bonos: dedit fa¬
miliam: dedit omnia bona: Ideo amas: ĩdeo
nichil amplius queris: Esto esuriens: adhuc
pulsa adianuam patris familias habet adhuc
qđ det: inmendicitate es. cum omnib his que
accepisti. & nescis. Pannosam carnem mortali¬
tatis adhuc portas: stolã illã gle ĩ mortalitati
nondum accepisti. & qͣsi iam saciatus ñ rogas:
Beati qui esuruint & sitiunt iusticiam: qͥa ipsi
saturabuntur Ergo sibonus ẽ ds. qͥa ista tͥ
dedit: quanto beatior eris cum se ipsum tibi
decłit: Desiderasti tanta abillo: rogo te. desid̾a
& ipsum. Non enim uere dulciora sunt ista qͥm
ille: aut exaliqua parte comparanda sunt illi.
nit his omnib reb qͥs accipit: ipse inuocat dm̃

Expanded text:
mihi sanitatem. Istud manifestum est, ipse dedit: mihi sanitatem. Istud manifestum est, ipse dedit: non enim ab ullo est ulla salus, nisi ab illo. Quia dedit mihi, inquit, uxorem divitem, qui nihil habebam, et servientem mihi. Et hoc ipse dedit; verum dicis. Dedit, inquit, filios, et multos et bonos, dedit familiam, dedit omnia bona. Ideo amas? Ideo nihil amplius quaeris? Esto esuriens, adhuc pulsa ad januam patrisfamilias; habet adhuc quod det. In mendicitate es cum omnibus his quae accepisti, et nescis. Pannosam carnem mortalitatis adhuc portas; stolam illam gloriae immortalitatis numquid accepisti, et quasi jam satiatus non rogas? Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quia ipsi saturabuntur . Ergo si bonus est Deus, quia ista tibi dedit; quanto heatior eris, cum seipsum tibi dederit? Desiderasti tanta ab illo; rogo te, desidera et ipsum. Neque enim vere dulciora sunt ista, quam ille, aut ex aliqua parte comparanda sunt illi. nit his omnibus rebus quas accepit, ipse invocat Deum