comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s in eius resurrectione. ascensiõe.
predicatione. aliqui compunge¬
bant᷑. In eius ergo predicatione.
⁊ apłorum constantia ⁊ diffama¬
tione. aliqui compungebant᷑.
et ꝯuercebant᷑: aliqui obdu¬
rabant᷑. ⁊ confundebant᷑. Nul¬
li tamen iocundant᷑ modo:
dicantur implentur. Quo¬
modo nulli iocundantur:
Non solum non iocundant᷑.
s etiam confunduntur: et im¬
plent᷑ uox exultationis. Exal¬
tabote domine qm̃ suscepisti
me: ⁊ non iocundasti inumi¬
cos meos suꝑ me. Non iocũ¬
dasti suꝑ me: si tamen michi
credant. iocundabis in me.
que cantaumus. aliquando
ueniamus. Quomodo dicit
xp̃c: conscidisti saccum meũ.
et precinxisti me leticia : Sac¬
cus eius erat: similitudo car¬
nis peccati. Non tibi uilescat.
quod ait saccum meum. Ibi
erat inclusum p̾cium tuum.
passione conscisus ẽ. saccus.
Quomodo ergo patri dicitur.
conscidisti saccum meum: Qͥa¬
ꝓpͥo filio suo non peꝑcit: sed
ꝓ nob̾ omnib tradidit illum

Expanded text:
censione, praedicatione aliqui compungebantur. In ejus ergo praedicatione et per Apostolorum constantiam diffamatione aliqui compungebantur et convertebantur, aliqui obdurabantur et confundebantur; nulli tamen jucundabantur. Modo dicantur, implentur, quomodo illi jucundantur? Non solum non jucundantur, sed etiam confunduntur; et impletur vox exsultantis, Exaltabo te, Domine, quoniam suscepisti me, et non jucundasti inimicos meos super me. Non jucundasti super me: si mihi credant, jucundabis in me. quae cantavimus aliquando veniamus. Quomodo dicit Christus, Conscidisti saccum meum, et accinxisti me laetitia? Saccus ejus erat similitudo carnis peccati. Non tibi vilescat, quod ait, saccum meum: ibi erat inclusum pretium tuum. passione conscissus est saccus. Quomodo ergo Deo Patri dicitur, Conscidisti saccum meum? Qproprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum
Abbreviated transcription (Latin):
nos terrene fauuiltatis habun¬
dantia insuꝑbiam erigat: ñ
tenacitas miscłie uiscera a¬
pauperib claudat. Uigeat
in nob̾ ꝑpetua castitas. humi¬
litas: pauentia. sobrietas: ui¬
sticia cum pietate. seueritas
cum mansuetudine. Inter hec
roris semper teneat principa¬
tum: quia sicut iohannes dic̃.
deus caritas ẽ. Et quia ꝑ cari¬
tatẽdi. d̃i filius. descendit in uͥ¬
ginem: ꝑeam nos exaltet ad

Expanded text:
nos terrenae facultatis abunnos terrenae facultatis abundantia in superbiam erigat; non tenacitas misericordiae viscera pauperibus claudat. Vigeat in nobis perpetua castitas, humilitas, patientia, sobrietas, justitia cum pietate, severitas cum mansuetudine. Inter haecnostri semper teneat principatum; quia, sicut Joannes dicit, «Deus charitas est ;» ut quia per charitatem Dei Filius descendit in Virginem,
Abbreviated transcription (Latin):
haberet: ut inore duorum
uł tͥum testium staret om̃e
uerbum. Qua ꝓpter beatus
iohannes quanto familiarior
cum matre uerbi conuersat᷑
tanto ⁊ ip̃i uicinior uerbo in¬
uenitur. Et qm̃ non ab alio
sed ab ip̃a ueritate marie dict̃
ẽ. filus: mulier inquit ecce fi¬
luis tius. atq ad ipsum ite¬
rando confirmat. ad discipłm
autem ecce mater tua: nemo
iure uidetur maior meritis
eo qui speciali quadam gła fra¬
ter ẽ. saluatoris. huiꝰ igitur
boremus precepta seruare.
ꝑhuius uestigia inquantum
possumus duce diuina gr̾a ftu¬
deamus incedere. S si omnes
cum iohanne uirginitatem ha¬
bere iam incarne non possumꝰ:
que pꝰnaufragium scd̃a restat ta¬
bula studeamus florere uircu¬
tatis amisse dispendium opti¬
me compensabimus. Non igit᷑
nobis auaritie ardor incande¬
at: non iracundie nos furor im¬
pellat. Non in nob̾ flamma li¬
bidinis estuet: non turpis co¬
gitõ pulchram anime nostre
coram deo speciem fedet. Non

Expanded text:
haberet; ut in ore duorum, haberet; ut in ore duorum, vel trium testium staret omne verbum . Quapropter beatus Joannes quanto familiarior cum matre Verbi conversatur, tanto et ipsi vicinior Verbo invenitur. Et quoniam non ab alio, sed ab ipsa Veritate Mariae dictus est filius: «Mulier, enim inquit, ecce filius tuus;» atque idipsum reiterando confirmat, ad discipulum dicens: «Ecce mater tua ,» nemo jure videtur major meritis eo, qui speciali quadam gloria frater est Salvatoris. Hujus igitur boremus praecepta servare; per hujus vestigia, in quantum possumus, duce divina gratia studeamus incedere. Quod si omnes cum Joanne virginitatem habere jam in carne non possumus, quia post naufragium secunda restat tabula, studeamus florere virtutatis amissae dispendium optime compensabimus. Non igitur nobis avaritiae ardor incandeat; non iracundiae nos furor impellat. Non in nobis flamma libidinis aestuet; non turpis cogitatio pulchram animae nostrae coram Deo speciem foedet. Non
Abbreviated transcription (Latin):
dit. atq incomparabilit̾ suꝑ¬
eminet: ut nec mente conci¬
pi nec lingua ualeat aliqua¬
tenus explicau. Sed sicut ue¬
nerande matris domini uir¬
ginitas beati iohannis iur¬
ginitatem excedit: lic ip̃e ꝓ
glorioso euis contubnio cetẽ¬
ros amundi principio uregi¬
nes antecellit. Huc accedit
quod ille recubitus inpecto¬
re saluatoris. ille diui nus
ardor quem ex archana eus
inspiratione concepit. itamn
eius iuscerib omnium ubidi¬
num fomenta decoxit: itt corpꝰ
eius tanquam reuera sp̃s sc̃i
templum. acunctis uerna¬
ret estuantis luxurie squa¬
lorib defecatum. Nec ullum
in eolocum uendicabat flãma
fuit. ut beatus iohannes apłs
archangło gabrieli adcustodi¬
am matris domini socius adhi¬
beret᷑: quatinus ille celestic
olim paranimphus. intactã
uirginem inuisibiliter custo¬
diret: et iste forinsecus fragi¬
litati feminee obedientie
sue ministerium exhiberet:
Et congruum erat. ut que
talem genuit. qui celi simul

Expanded text:
dit, atque incomparabiliter superdit, atque incomparabiliter supereminet, ut nec mente concipi, nec lingua valeat aliquatenus explicari. Sed sicut venerandae matris Domini virginitas, beati Joannis virginitatem excedit, sic ipse pro glorioso ejus contubernio caeteros a mundi primordio virgines antecellit. Huc accedit, quod ille recubitus in pectore Salvatoris, ille divinus ardor, quem ex arcana ejus inspiratione concepit, ita in ejus visceribus omnium libidinum fomenta decoxit ut corpus ejus, tanquam revera Spiritus sancti templum, a cunctis vernaret aestuantis luxuriae squaloribus defaecatum; nec ullum in eo locum vindicabat flamma fuit ut beatus Joannes apostolus archangelo Gabrieli ad custodiam matris Domini socius haberetur, quatenus ille coelestis olim paranymphus intactam Virginem invisibiliter custodiret, et iste forinsecus fragilitati femineae obedientiae suae ministerium exhiberet. Et congruum erat ut quae talem genuit, qui coeli simul
Abbreviated transcription (Latin):
ri ꝓhibuit. uide inquit ne
feceris: conseruus tuus sum.
et fratrum tuorum. haben¬
tium testimonium iħu: dm̃
adora. Refugit obsequium ab
illo suscipere: quem nouerat
apud cominunẽ iudicem io¬
cum gr̃e familiariter obtine¬
adoratorem. quem decernebat
equalem: fratrem recognouit:
socium iudicauit: subiectionis
obedientiam non accepit. mͣ¬
uis enun omnib scĩs semper
sit angłice munditie contub̾¬
nialis et cognata uirginitas.
beatus tamen iohannes tan¬
to reliquos iurgines superat:
quanto uirginitati beate. ẽ
marie ꝑ sedulitatis ac ꝑpetue
custodie meritum appropin¬
quat. A qua uidelicet sola p̾¬
ceditur: quia feciinditas iurgi¬
nalis que est in maria. nullis
om nino ẽ. meritis compa¬
randa. Et non solum quia fe¬
cunda ẽ: s quia deifica. Uix¬
ginem enim parere: nouum
ac singulare ẽ. Deum uero pa¬
rare. ita omnem nouitatem
singłaritatis exuperat: ita om¬
nia que miranda sunt antece¬

Expanded text:
ri prohibuit. «Vide, inquit, ne ri prohibuit. «Vide, inquit, ne feceris; conservus enim tuus sum, et fratrum tuorum habentium testimonium Jesu, Deum adora .» Refugit obsequium ab illo suscipere, quem noverat apud communem judicem locum gratiae familiariter obtinedoratorem, quem decernebat aequalem. Fratrem recognovit, socium judicavit, subjectionis obedientiam non accepit. Quamvis enim in omnibus sanctis semper sit angelicae munditiae contubernalis, et cognata virginitas; beatus tamen Joannes tanto reliquos virgines superat, quanto virginitati beatae Mariae per sedulitatis ac perpetuae 342 custodiae meritum appropinquat. A qua sola videlicet praeceditur, quia fecunditas virginalis, quae est in Maria, nuliis est omnino meritis comparanda, et non solum quia fecunda est, sed quia Deifica. Virginem enim parere, novum ac singulare est; Deum vero parere, ita omnem novitatem singularitatis exsuperat, ita omnia quae miranda sunt antece
Abbreviated transcription (Latin):
indiuidue diuinitatis audi¬
uit. Omnes tacent: omnes du¬
bitant: et latenter inquirũt.
Nonquidem ꝓlatione u̾boꝵ.
s tantum nutib oculorum
S cum res dui sub hac ambi¬
guitate penderet. nec nodum
ueret᷑: tandem iohannis patͦ¬
cinum queritur: et sic ad rei
dubie noticiam ꝑuenitur. Il¬
le nimixum condiscipulorũ
in se ꝑsona suscepta consultor
accedit: qui de ampliori fami¬
liaritatis atq dilectionis p̾¬
rogatiua confidit. Unde con¬
siderandum ẽ. frẽs mei quan¬
te deuotionis instantia. beati
iohannis flagitare debemus
auxilium: quem sibumet int̾¬
uentorem ⁊ ip̃i apłi petierunt
Quantum apud iustum iu¬
dicem propeccatorib poterit.
qui et ꝓ ipsis celestis curie
senatorib interuenit: et qͥ
aduocatus factus ẽ. suminis.
quam humiliter ẽ. imploran¬
dus aminimis. hanc mini¬
rum hominis eminentiam.
hanc meritorum subliniũ
celsitudinem. angłs ille cog¬
nouit: qui se ab illo adora¬

Expanded text:
individuae Trinitatis audiindividuae Trinitatis audivit . Omnes tacent, omnes dubitant, et latenter inquirunt, non quidem prolatione verborum, sed tantum nutibus oculorum. Sed cum res diu sub hac ambiguitate penderet, nec nodum veret, tandem Joannis patrocinium quaeritur, et sic ad rei dubiae notitiam pervenitur. Ille nimirum, condiscipulorum in se persona suscepta, consultor accedit, qui de ampliori familiaritatis, atque dilectionis praerogativa confidit. Unde considerandum est, fratres mei, quantae devotionis instantia beati Joannis flagitare debemus auxilium, quem sibimet interventorem, et ipsi apostoli quaesierunt. Quantum apud justum judicem pro peccatoribus poterit, qui et pro ipsis coelestis curiae senatoribus intervenit? Et qui advocatus factus est summis, quam humiliter implorandus est a minimis? Hanc nimirum hominis eminentiam, hanc meritorum sublimium celsitudinem angelus ille cognovit, qui se ab illo adora
Abbreviated transcription (Latin):
iuis preconio preferendum. Ecce
u̾bum ꝓfertur inmelium: et
totus tacet ac sub silentui sui
censura repͥmitur senatus apło¬
rum. Tanta siquidem magiste
p̾silentis uidebatur auctoritas.
ut sub diftricta se compesceret
beata discipulorum contio dis¬
ciplina. hesitant: ambigunt:
atq inter se inuicem oculorũ¬
nutib quodammodo inter¬
rogantes aspiciunt:uerũp¬
tamen lingua proferre qd̃
gestiunt. uel dominum con¬
sulentes inquirere non p̾su¬
munt. Tacet petris: tacet cla
uicularius celi. Tacet deniq
lingua: que clauis facta celo¬
rum.celum simul et terram
ligat ⁊ soluit. Tacet. is inqm᷑
qui ligandi anunas atq sol¬
uendi optimet principatum
Silet andreas: qui ip̃i fr̃i ad
fontem uite p̾uius fuit. Non
loquitur chomas: qui uiam
se nescire ꝓfessus. eundem eẽ
uiam. uerttatem ⁊ uitam. ip̃o
referente cognouit.Non pre¬
siuit os aperire philippus:
qui dum patrem sibi popos¬
cit ostendi. ꝓfunda misteria

Expanded text:
nis praeconio praeferendum! Ecce nis praeconio praeferendum! Ecce verbum profertur in medium, et totus tacet, ac sub silentii censura reprimitur senatus apostolorum; tanta siquidem magistri praesidentis videbatur auctoritas, ut sub districta se compesceret beata discipulorum concio disciplina. Haesitant, ambigunt, atque inter se invicem oculornutibus quodammodo interrogantes aspiciunt; verumtamen lingua proferre quod gestiunt, vel Dominum consulente inquirere non praesumunt. Tacet Petrus, tacet coeli clavicularius. Tacet denique lingua, quae clavis facta coelorum, coelum simul et terram ligat et solvit. Tacet is, inquam, qui ligandi animas atque solvendi obtinet principatum . Silet Andreas, qui ipsi fratri ad fontem vitae praevius fuit . Non loquitur Thomas, qui viam se nescire professus, eumdem esse viam, veritatem et vitam, ipso referente, cognovit . Non praesumit os aperire Philippus, qui dum Patrem sibi poposcit ostendi, profunda mysteria
Abbreviated transcription (Latin):
lexit. eo ei pondꝰ frat̾ne dilecti¬
onis exhibuit: ut nimirum
plus amaret qui plus amaba¬
tur: et qui pͥmus erat inredẽp¬
toris amore. precipuus infra¬
terua fieret caritate. Quantũ
autem apud dñm impetran¬
dilocum. quam precipue fa¬
miliaritatis iohannes optinue¬
rit pͥuilegium. hinc manifestiꝰ
colligere possumus: quod idem
statur. quia imp̃o uitalis cene
conuinio iħ̾s turbatꝰ est spĩt:
⁊ protestatus est et diat. amẽ
amen dico uobis. quia unus ex
uob̾ tradet me. Deinde sequit᷑:
Aspiciebarit ergo ad inuicem
discipuli: hesitantes de quo di¬
ceret. Morq subuurit. Erat
ergo recumbens unus ex disci¬
pulis iħu in sinu ihũ: quem
Ailigebat iħc. Innuit ergo huie
somon petrus: et dicit ei. Quis
est de quo dicit: atq ut hysto¬
rie stilo non tenear. iohanni
mox interrogantidominus
respondit. Ille ẽ: ciu ego intinc¬
tum panem porrexero. Omira¬
bilem atq incomparabilem uis¬
rum: et omni xp̃iane deuotio¬

Expanded text:
lexit et hoc ei pondus fraternae dilectilexit et hoc ei pondus fraternae dilectionis exhibuit, ut nimirum plus amaret qui plus amabatur, et qui primus erat in Redemptoris amore praecipuus in fraterna fieret charitate. Quantum autem apud Dominum impetrandi locum, quam praecipuae familiaritatis Joannes obtinuerit privilegium, hinc manifestius colligere possumus; quod idem statur, quia in ipso vitalis coeconvivio 341 Jesus turbatus est spiritu, et protestatus est, et dixit: «Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me.» Deinde sequitur: «Aspiciebantergo ad invicem discipuli haesitantes, de quo diceret.» Moxque subjungit: «Erat ergo recumbens unus ex discipulis ejus in sinu Jesu, quem diligebat Jesus. Innuit ergo huic Simon Petrus, et dicit ei: Quis est de quo dicit?» Atque ut historiae stylo non tenear, Joanni mox interroganti Dominus respondit: «Ille est, cui ego intinctum panem porrexero .» O mirabilem atque incomparabilem virum, et omni Christianae devotio
Abbreviated transcription (Latin):
mas. caritatis uapores effun¬
dere. caritatis uidetur ardoribꝰ
estuare. Modo enim patres
nominatun ad caritatem pro¬
uocat: modo non filios s filio¬
los quasi tenere diligens ap¬
pellat. Modo ꝓpeiis etatum uo¬
cabulis infantes. modo iuue¬
nes: modo singillatim commo¬
net adolescentes. Modo etiam
mulierib epłas destinat. ealꝙ
ad cautelam fidei ⁊ stidium sin¬
cere dilectionis inuitat. Hic
itaq inenarrabilis caritatĩ
ardore succensus. huc illucq
seuertens. undiq cirtuiens.
ubiq discurrens. omnia ad sa¬
lutem hominumgenera con¬
citat: omnia etatum increm̃¬
ta ꝑlustrat: omnes humane
conditionis ordines otulo cu¬
riose sollicitudinis inuestigat:
et. tanquam argus uniu̾salis
eccłie factus. tocius humani
generis summam ulnis pater¬
ne dilectionis aplectitur: atqꝵ
adredemptoris sui consortiũ
trahere. unde quemq singilla¬
tun ammonendo conatur. A¬
mor quippe domim quo eune

Expanded text:
mas, charitatis vapores effunmas, charitatis vapores effundere, charitatis videtur ardoribus aestuare. Modo enim patres nominatim ad charitatem provocat, modo non filios, sed filiolos, quasi tenere diligens appellat. Modo propriis aetatum vocabulis infantes. modo juvenes, modo sigillatim admonet adolescentes. Modo etiam mulieribus epistolas destinat, easque ad cautelam fidei et studium sincerae dilectionis invitat. Sic itaque inenarrabili charitatis ardore succensus, huc illucque se vertens, undique circumiens, ubique discurrens omnia ad salutem hominum genera concitat, omnia aetatum incrementa perlustrat, omnes humanae conditionis ordines oculo curiosae sollicitudinis investigat, et tanquam Argus universalis Ecclesiae factus, totius humani generis summam, ulnis paternae dilectionis, amplectitur atque ad Redemptoris sui consortium trahere unumquemque sigillatim admonendo conatur. Amor quippe Domini, quo eum
Abbreviated transcription (Latin):
petro: ipse locutus ẽ. in iohẽ.
Non enim inquit uos estis
qui loquimini. s sp̃c patris
ur̃ĩ qui loquit᷑ inuobis. Me¬
rito nempe beatus iohannes
precedentes omnes ac sub se¬
quentes diuinorum scripto¬
res uoluminum gła singła¬
ris precedit eloquii:⁊quem
non luxuria polluit . non li¬
bido corrupit: s uirginalis
integritas ꝑ petue incorrup¬
tionis titulo decorauit. Qui
nuirum nuptialis copłe
thalamum deserens.omnẽ
illecebre carnał arilorem. ĩ
celestium deliciarum transtu¬
lit uoluptatem: artissimeq
se in sui redemptoris ac dilec¬
toris amore coniunxit. ꝓpt̾
quem scilicet coniugalis tho¬
ri federe ab dicauit.Unde di¬
uinitꝰ illi concessum ẽ. ut tan¬
ta cor eius etiam circa frẽs ca¬
ritatis gr̃a repleretur: ut sa¬
crosc̃m̃ pectoris eius templũ
uelut caminus quidam diui¬
ni uideretur incendii.Quod
ꝓfecto in quibdam scͥpͥturis
eus patenter agnoscitur: in
quib utiq ꝑomnem fere pa¬
ginam quasi ꝑquasdam ri¬

Expanded text:
locutus est in Joanne. «Non enim, inquit, vos estis, qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri, qui loquitur in vobis . » Merito nempe beatus Joannes et praecedentes omnes ac subsequentes divinorum scriptores voluminum, gloria singularis praecedit eloquii, quem non luxuria polluit, non libido corrupit, sed virginalis integritas perpetuae incorruptionis titulo decoravit. Qui nimirum nuptialis copulae thalamum deserens, omnem illecebrae carnalis ardorem in coelestium deliciarum transtulit voluptatem, arctissimeque se in sui Redemptoris ac dilectoris amore conjunxit, propter quem scilicet conjugalis tori foedera abdicavit. Unde divinitus illi concessum est ut tanta cor ejus etiam circa fratres charitatis gratia repleretur, ut sacrosanctum pectoris ejus templum velut caminus quidam divini videretur incendii. Quod profecto in quibuslibet Scripturis ejus patenter agnoscitur, in quibus utique per omnem fere paginam, quasi per quasdam ri
Abbreviated transcription (Latin):
enu tales fabricas ibi opera¬
biur. Nullus ibi locus eui¬
turꝰ edificatur: quo nullus
habitator moriturus ingre¬
ditur. Nunc tamen sit bonum
temporale opus nrm: ut et̾¬
na sit merces ir̃a. Nunc inqm
fidei ⁊ spei domum spiritali di¬
lectione construite ĩ oĩoꝑe bono:
qd̃ tẽ. ñ erit: qr ĩdigentia nulia erit.
Fundamenta ergo in cor
sicut pauimentũ sine offensio¬
ne prosternite. Salutarem in
corde ur̃o doctrinam. orationi¬
b et sermonib tanquam fie¬
mis parietib communite: Di¬
uinis eos testimoniis. tan¬
quam luminarib illustrate.
Infirmos sicut columpne suf¬
ferte: in opes sicut tecta ꝓtegi

Expanded text:
enim tales fabricas ibi operaenim tales fabricas ibi operabimur. Nullus ibi locus ruiturus aedificatur, quo nullus habitator moriturus ingreditur. Nunc tamen sit bonum temporale opus vestrum, ut aeterna sit merces vestra. Nunc, inquam, fidei et spei domum spirituali dilectione construite in omni opere bono, quod tunc non erit; quia indigentia nulla erit. Fundamenta ergo in cordsicut pavimentum sine offensione prosternite; salutarem in vestro corde doctrinam orationibus et sermonibus tanquam firmis parietibus communite, divinis eos testimoniis tanquam luminaribus illustrate, infirmos sicut columnae sufferte, inopes sicut tecta protegit
Abbreviated transcription (Latin):
bonam uoluntatẽ. Omnia
facite sine murmuratione. ⁊
tanquam lapiles uiui coe¬
dificamini in templum d̾i. et
tanquam ligna inputribilia.
de uobis ip̃is facite donum di.
Conquadramini.dolamini.
in laborib in necessitatib. ĩ
uigiliis. in negociis. adom̃e
opus bonum paramini: ut
inetͥna uita uelut compage¬
in societate angłoꝵ requiescẽ
misereamini. Iste enim locus
temporaiit̾ edificatus ꝓpt̾quo¬
num durabit: sicut ⁊ ip̃a nr̃a
terna. sed temporalia atq mor¬
talia. Habitationem autem ha¬
bemus ex deo domum ñ manu¬
factam. et̾nam inceł: ubi ⁊ ip̃a
nr̃a corpora comuier sione resur¬
rectionis celestra ⁊ semptt̾na
futura sunt. Et nunc quamuiᷤ
nondum ꝑspeciem sicut erit
facie ad faciem. tamen ꝑfidem
habitat in nobis deus: et ei sic̃
habitanti habitaculum ꝑ bo¬
na oꝑa efficimur:que opera
et̾na non sunt. s ad et̾na ꝑ du¬
uint. Ex quib ẽ. ⁊ hoc opꝰ: quo
ista basilica fabricata ẽ. Non

Expanded text:
bona voluntate. Omnia bona voluntate. Omnia facite sine murmuratione . Et tanquam lapides vivi coaedificamini in templum Dei : et tanquam ligna imputribilia de vobis ipsis facite domum Dei. Conquadramini, dolamini, in laboribus, in necessitatibus, in vigiliis, in negotiis, ad omne opus bonum paramini: ut in aeterna vita velut compage societatis Angelorum requiescere mereamini. temporaliter aedificatus num durabit: sicut et ipsa nostterna, sed temporalia atque mortalia. Habitationem autem habemus ex Deo, domum non manufactam, aeternam in coelis : ubi et ipsa nostra corpora conversione resurrectionis coelestia et sempiterna futura sunt. Et nunc quamvis nondum per speciem, sicut erit facie ad faciem , tamen per fidem habitat in nobis Deus: et ei sic habitanti habitaculum per bona opera efficimur; quae opera aeterna non sunt, sed ad aeternam unt. Ex quibus est et hoc opus, quo ista basilica fabricata est: non
Abbreviated transcription (Latin):
peait. Unam pecii a dño. hanc
requiram. ut in habitem in
domo domini per omnes dies
habitant in domo dei. ipsi
sunt etiam domus dei: que
contemplatur delectationem
euis. et ꝓtegitur in templo eiꝰ.
et absconditur in abscondito
uultus eius. Hanc spem deue¬
mius: rem nondum uidemus.
Si autem quod non uidemꝰ
speramus. ꝑpacientiam ex¬
pectamus: ⁊ ꝑpatientiam ei¬
rexistis cum xp̃o. que sursum
sunt querite: ubi xp̃c ẽ. index¬
tera dei sedens. Que sursum
sunt sapite: nonque suꝑ ter¬
ram. Ideo enim et xp̃e funda¬
mentum nẽm ibi positus est.
ut sursum edificemur. Sicut
enim terrenis molib conftrii¬
endis. quarum grauia cor¬
pora nonutiq nisi ad iia de¬
uergunt. in imo ponitur fun¬
damentum: sic nob̾ sic nob
econtrario sursum ẽ. positus la¬
pts ille. fundamentum tale.
ut sursum nos rapiat etiam
pondere caritatis. Alacriter
ergo. cum timore itremore.
urãm ipsorum salutem oꝑa¬
mini. Deus enim ẽ. qui oꝑat᷑

Expanded text:
pe ait: Unam petii a Domino, hanc pe ait: Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini per omnes dies habitant in domo Dei, ipsi sunt etiam domus Dei: quae contemplatur delectationem ejus, et protegitur templum ejus, et absconditur in abscondito vultus ejus. Hanc spem tenemus, rem nondum videmus. Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus , et per patientiam aedio, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens: quae sursum sunt sapite, non quae super terram . Ideo enim et Christus fundamentum nostrum ibi positus est, ut sursum versus aedificemur. Sicut enim terrenis molibus construendis, quarum gravia corpora non utique nisi ad ima devergunt, in imo ponitur fundamentum: sic nobis e contrario sursum est positus lapis ille fundamentalis, ut sursum nos rapiat etiam pondere charitatis. Alacriter ergo cum timore et tremore vestram ipsorum salutem operamini. Deus enim est qui operatur
Abbreviated transcription (Latin):
tiones sustinentur: Cum uo̾
ad uenerit dies dsdicationis
domus et̾ne. cumdicetur nob̾.
uenite benedicti patris mei
ꝑcipite regnum quod uob̾ pa¬
ratum ẽ. abinitio mundi: que
illa exultatio. que securitas erit:
Cantabit claritas: nec compũ¬
getur infirmitas. Cum often¬
det se ip̃m nob̾. qui nos ailex̃.
et tradidit semet ip̃m ꝓnobis:
cum apparuerit hominib qd̃
est fc̃s inmatre: apparebit eiᷤ
đs factor. quod erat inpatre.
Cum ingredietur ꝑ fectam et
ornatam. unitate stabilitam.
immortalitate uestitam. et̾nꝰ
ip̃e habitator domum suam:
implebit omĩa: fulgebit in
omnib. ut sit deus omĩa ĩ õĩbꝰ.
a dño quidam: et ip̃e quidam
si uolumus nos sumus. Huiꝰ¬
desiderio laborauit ingemi¬
tu suo: hinc lauit ꝑ singłas
noctes lectum suum et lacri¬
mis stratum suum rigauit.
Propt̾ hanc enim fuerunt ei
lacrime sue panes die ac nocte:
dum duceretur ei ꝑ singłos
dies ubi ẽ. deus tuus. Ip̃e quip¬

Expanded text:
tiones sustinentur? Cum vero tiones sustinentur? Cum vero advenerit dies dedicationis domus aeternae, cum dicetur nobis, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi ; quae illa exsultatio, quae securitas erit? Cantabit claritas, nec compungetur infirmitas. Cum ostendet se ipsum nobis qui nos dilexit, et tradidit se ipsum pro nobis; et qui apparuit hominibus quod est factus in matre, apparebit eis Deus factor quod erat in Patre: cum ingredietur perfectam et ornatam, unitate stabilitam, immortalitate vestitam aeternus ipse habitator domum suam; implebit omnia, fulgebit in omnibus, ut sit Deus omnia in omnibus a Domino quidam; et ipse quidam, si volumus, nos sumus. Hudesiderio laboravit in gemitu suo, hinc lavit per singulas noctes lectum suum, et in lacrymis stratum suum rigavit . Propter hanc enim fuerunt ei lacrymae suae panis die ac nocte, dum diceretur ei per singulos dies, Ubi est Deus tuus ? Ipse quip
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ humilitatis nr̃e. conformat᷑
corpori głie sue. Uidete enim qͥd
dicat inpsalmo dedicationis
Conictisti luctum meum ingau¬
dium michi: conscidisti saccum
meum. ⁊ accinxisti me leticia: ut
cantet tibi głia mea. ⁊ ñcompũ¬
gar. Cum enim edificamur. ge¬
mt ei humilitas nr̃a: cum autẽ
dedicabimur. cantabit ei głia
nr̃a: quia inedificatione laborẽ.
medificatione leticia. Dum cedũ¬
tur demonib lapides. ⁊ ligna
de silus: dum formant᷑. dolant᷑.
coaptantur: labor ẽ. ⁊ cura ẽ. Cum
autem ꝑfecti edificii dedicatio ce¬
lebratur: gaudium et securi¬
tas laborib curisq succedunt.
Sic eciam edificatio spiritalis.
cuiꝰ habitor deus non ad tempꝰ
s inec̾num erit. Dum ex infi¬
deli uita homines segregant᷑
ad fidem: dumquicquid nõ
bonum atq ꝑuersum ẽ. am¬
putatur et ceditur: dum fi¬
unt apte. pacifice. pieq iun¬
cture. quante temptationes
timentur: quante tribula¬

Expanded text:
corpus humilitatis nostrae conformabit corpus humilitatis nostrae conformabit corpori gloriae suae . Videte enim quid dicat in Psalmo dedicationis: Convertisti luctum meum in gaudium mihi; conscidisti saccum meum et accinxisti me laetitia: ut cantet tibi gloria mea, et non compungar . Cum enim aedificamur, gemit ei humilitas nostra; cum autem dedicabimur, cantabit ei gloria nostra: quia in aedificatione labor est, in dedicatione laetitia. Dum caeduntur de montibus lapides, et ligna de silvis, dum formantur, dolantur, coaptantur; labor et cura est: cum autem perfecti aedificii dedicatio celebratur, gaudium et securitas laboribus curisque succedunt. Sic etiam aedificatio spiritualis, cujus habitator Deus, non ad tempus, sed in aeternum erit; dum ex infideli vita homines segregantur ad fidem, dum quidquid in eis non bonum atque perversum est, amputatur et caeditur, dum fiunt aptae, pacificae piaeque juncturae; quantae tentationes timentur, quantae tribula
Abbreviated transcription (Latin):
inamur. Simul enim ẽ. ⁊ fun¬
damentum. quia ip̃e nos regit:
i angłaris. quia ip̃e coniungit.
Ip̃e petra: suꝑ quamuir sapi¬
ens edificans domum suam.
contea omnes huiꝰ seculi temp¬
tationes titissimus ꝑseuerat.
Nec pluuia ireuente illabitur.
nec flumine mundante subuer¬
titur: nec uentis flantib com¬
moret᷑. Ip̃e est ⁊ pax nr̃a. qui fe¬
cit utraq unum. In ip̃o enim
neq curruncisio quicquam ualet.¬
neq p̾putium: s noua creat᷑a.
Hi enim duo tanquam parie¬
tes exdiuerso uenientes. longe
ab inuicem fuerant: donec ad
illum tanquam ad angulum
ducti etiam in illum sibimet co¬
corporaliter congregandis: ita
illud edificium quod nos ip̃i su¬
mus deo spiritalit̾ habitaturo
construitur: templum enim san¬
ctum est inquit apłs. quodestis
uos: si hoc non terrenis moribꝰ¬
erigamus. Hoc enim nunc ui¬
sitantib nobis: ullud in fine se¬
culi dño ueniente dedicabitur.
induet immortalitatem: quia

Expanded text:
mamur. Simul enim est et funmamur. Simul enim est et fundamentalis, quia ipse nos regit; et angularis, quia ipse conjungit. Ipsa est petra, super quam vir sapiens aedificans domum suam, contra omnes hujus saeculi tentationes tutissimus perseverat: nec pluvia irruente labitur, nec flumine inundante subvertitur, nec ventis flantibus commovetur . Ipse est et pax nostra, qui fecit utraque unum : in ipso enim neque circumcisio quidquam valet,neque praeputium, sed nova creatura . Hi enim duo tanquam parietes ex diverso venientes, longe ab invicem fuerant, donec ad illum, tanquam ad angulum ducti, etiam in illo sibimet cocorporaliter congregandis; ita illud aedificium, quod nos ipsi sumus, Deo spiritualiter habitaturo construitur. Templum enim Dei sanctum est, inquit Apostolus, quod estis vos. Sicut hoc terrenis moliberigamus. Hoc enim nunc visitantibus nobis, illud in fine saeculi Domino veniente dedicabitur, induet immortalitatem : quia
Abbreviated transcription (Latin):
sidelium de
sua tempora¬
li terrenaq
substantia.
cum in thesauris celestib re¬
condunt᷑. fides hoc uidet: que
piecatis oculum habet incor¬
de. Unde ⁊ ista edificia que cõ¬
gregandis religiosis cetib ex¬
steiuntur. cum oculo carms
inspexerit. laudat interuis.
quod cernit exterus: Et ui¬
libili accepit lumine. ad quod
gaudeat inuisibili ueritade.
Neq enim occupata ẽ. fides ĩ¬
spicere quam pulera sunt m̃¬
bra huius habitationis: sed
de quanta inte rioris hominis
pulcritudine ꝓcedant hec oꝑa
dilectionis. Retribuet ergo do¬
minus fidelib suis. tam pie. tã
lyylarit᷑. tam deuote. ista oꝑanti¬
b: ut eos quoq ip̃os in sue fa¬
brice constructione componat.
quo currunt lapides uiui. fide
formati. spe solidati. caritate
compacti: ubi sapiens ille ar¬
larem: sicut ⁊ petrus de pro¬
phica scriptura commemorat
ab hominib quidem repbatũ.
ad̾o autem elec̾tum ⁊ honori¬
ficatum. Huic adherendo pa¬
camiur. huic incumbendo fir¬

Expanded text:
delium de sua temporali terrenaque substantia, cum in thesauris coelestibus reconduntur, fides hoc videt, quae pietatis oculum habet in corde. Unde et ista aedificia, quae congregandis religiosis coetibus exstruuntur, cum oculo carnis inspexerit, laudat interius quod cernit exterius, et visibili accipit lumine ad quod gaudeat invisibili veritate. Neque enim occupata est fides inspicere, quam pulchra sint membra hujus habitationis; sed de quanta interioris hominis pulchritudine procedant haec opera dilectionis. Retribuet ergo Dominus fidelibus suis tam pie, tam hilariter, tam devote ista operantibus, ut eos quoque ipsos in suae fabricae constructione componat, quo currunt lapides vivi, fide formati, spe solidati, charitate compacti. Ubi sapiens ille arlarem, sicut et Petrus de prophetica Scriptura commemorat, ab hominibus quidem reprobatum, a Deo autem electum et honorificatum . Huic adhaerendo, pacamur; huic incumbendo, fir
Abbreviated transcription (Latin):
mus. quia inplateis eiciebant
in firmos ⁊ ponebant in lectu¬
lis ⁊ingrabatis ut ueniente pe¬
tro saltem umbra illius obumbͣ¬
ret quemquam illorum ⁊libe¬
rarentur ab infirmitatib suis
Quod tamen dñm fecisse nusqmͣ
legimus: ut ꝑumbram uidel¬
cet sui corporis remedium ali¬
quod predixt exhibuit: quod
promisit impleuit. Nam in eiꝰ¬
dem iohantus euangłio dicit.
Amen amen dico uob̾. qui credit
ĩme. opera que ego facio et ipse¬
ip̃e faciet. ⁊ maiora horum faci¬
et. quia ego uado ad patrem.

Expanded text:
mus quia in plateis ejiciebant mus quia in plateis ejiciebant infirmos, et ponebant in lectulis et grabbatis, ut, veniente Petro, saltem umbra illius obumbraret quemquam illorum et liberarentur ab infirmitatibus suis ; quod tamen Dominum fecisse nusquam legimus ut per umbram videlicet sui corporis remedium saniquod praedixit exhibuit, quod promisit implevit. Nam in ejusdem Joannis Evangelio dicit: «Amen, amen dico vobis, qui credit in me, opera, quae ego facio, et ipse faciet, et majora horum faciet
Abbreviated transcription (Latin):
quis inuenit᷑. Nam illam bea
ti pecri sententiam: ⁊ marthã
sororem lazari eisdem fere u̾¬
bis legimus ꝓtulisse. Cui ni¬
mirum cum saluator diceret.
omnis qui uiuit et credit in
me ñ moriet᷑ inẽtnum. atq sub¬
iungeret. crelis hoc: Ilico eodẽ
spũ quo et petrus inspirante
respondit. Ego credidi inquit
mirum si iohannem de duuni¬
tate loquentem. beato petro
p̾ferimus. cum illud euangłii
sui singulare pͥncipium ip̃aetiã
dominica uerba si dici liceat ex¬
cedere uideamus: Nec iniuria
fit redemptori nr̃o. si dicatur ip¬
se sublimuis aliquid de ꝓmere
ꝑdiscipłm quam ꝑsemet ipsum:
⁊ ꝑ illius linguam manifeste ꝓ.¬
ferre. quod ꝑsemet ipsum liquido
noluit aperire. Namut et hic q̃¬
dam adhuc int̾ eosdem beatos a¬
postolos comparatio uideatur:
hoc beato iohanni dñs concessit
inu̾bis. quod et petro contulit
inmiraculis: uidelicet ut ⁊ iste
altiora ꝓferret: ⁊ ille maioribꝰ
iurtutum ꝓdigiis coruscaret.

Expanded text:
quis invenitur. Nam illam B. quis invenitur. Nam illam B. Petri apostoli sententiam, et Martham sororem Lazari eisdem fere verbis legimus protulisse. Cui nimirum cum Salvator diceret: «Omnis qui vivit et credit in me non morietur in aeternum ;» atque subjungeret: «Credis hoc?» illico eodem Spiritu, quo et Petrus, inspirante respondit: «Ego credidi, inquit,autem mirum, si Joannem de divinitate loquentem, beato Petro aeferimus, cum illud Evangelii sui singulare principium ipsa etiam verba Dominica, si dici liceat, excedere videamus? Nec injuria fit Redemptori nostro, si dicatur ipse sublimius aliquid depromere per discipulum quam per semetipsum, et per illius linguam manifeste proferre quod per semetipsum liquido noluit aperire. Nam, ut et hic quaedam adhuc inter eosdem beatos apostolos comparatio videatur, hoc beato Joanni Dominus concessit in verbis, quod et Petro contulit 340 in miraculis, videlicet ut et iste altiora proferret et ille majoribus virtutum prodigiis coruscaret.
Abbreviated transcription (Latin):
delicet siue hereticorum furor
impingat. suie temptationũ
irruat impctus non euertit.
hec petra ueri dauid implet
fundam. quam philisteum go¬
liãth signant̃ in fronte ꝑcuti¬
at: ub i udelicet crucis uexillũ
ꝓphanus et impius non habe¬
bat. Hec siquidem petra omnes
occłiastice doctrine aduersarioᷤ
destruit: hec uidaicam ꝑfidiã
cum omni prorsus heriticorũ
prauitate ꝓsternit. Nec mirũ
si instar petriet iohannes petͣ
dicatur: cum hec ad erechielem
domins dicat. Ecce dedi faciẽ
tuam ualentiorem facieb eorũ:
et frontem tuam duriorem frõ¬
tib eorum: uͭ ad amantem. et
silicem dedi faciem tuam. Plane
quod uterq discipulus ꝓtulit
de sacramento dominice fidei
quamquam ꝓfundissimum
sit atq omnino diuinum. et
utrumq patri modo uires hu¬
mane mentis exceilat. nec ui¬
deatur in excellentie diu̾sũ
cum sibi uendicari conspieitur:
quia neq ante illum neq post
illum hoc idem scripsisse ali¬

Expanded text:
delicet, sive haereticorum furor delicet, sive haereticorum furor impingat, sive tentationum irruat impetus non evertit. Haec petra veri David implet fundam, qua Philisthaeum Goliath signanter in fronte percutiat , ubi videlicet crucis vexillum profanus et impius non habebat. Haec siquidem petra omnes ecclesiasticae doctrinae adversarios destruxit, haec Judaicam perfidiam cum omni prorsus haeretica pravitate prostravit. Nec mirum si instar Petri et Joannes petra dicatur, cum haec ad Ezechielem Dominus dicat: «Ecce dedi faciem tuam valentiorem faciebus eorum et frontem tuam duriorem frontibus eorum, ut adamantem et ut silicem dedi faciem tuam . » Plane quod uterque discipulus protulit de sacramento Dominicae fidei, quanquam profundissimum sit atque omnino divinum, et utrumque pari modo vires humanae mentis excedat, nec videatur in excellentiae dignitate cum sibi vindicare conspicitur, quia neque ante illum, neque post illum hoc idem scripsisse ali
Abbreviated transcription (Latin):
bant. Confunditur mundus:
turbatur eccłiã. uacillat fides:
et uelut inhorrescente dempe¬
state perfidie plurimi naufra¬
gantur. Quid plura: Tandẽ
ꝑempto domiciano diuina
gr̃a redit iohannes ephesum:
turbatam gemit eccłiam. S
quicquid inuenit erroris tur¬
bine ac tempestate turbatum:
solidius atq robustuis. ad pͥsti¬
ne fidei reuocat sacramentum.
Nam rogatus ut ab hystoriogra¬
phis traditur. a caritate fere
tocius uniuersalis eccłie: in
illud erupit aiuine inspirati¬
onis elogium. in principio ĩ¬
quiens erat uerbum ⁊ uerbum
erat apud deum ⁊ qs eiat uer¬
bum. Hoc itaq signaculo ue¬
ritatis et hereticorum tergiu̾¬
sationib metam fixit: et ca¬
tholicorum fidem ꝑpetua ex
tuncet de inceps certitudine
roborauit. Petrus gͥ petra.
Tues inquit petrus: ⁊ super
hanc ꝑetram ecdificabo eccłi¬
am meam. Petra quoq factus
est et iohannes: supͣ cuius fidei
fundamentum docius eccłie
structura consurgit: quam ui¬

Expanded text:
ntes. Confunditur mundus, ntes. Confunditur mundus, turbatur Ecclesia, vacillat fides, et velut inhorrescente tempestate perfidiae plurimi naufragantur. Quid plura? Tandem perempto Domitiano, duce divina gratia, rediit Joannes Ephesum, turbatamque gemit Ecclesiam. Sed quidquid invenit erroris turbine atque tempestate turbatum, solidius atque robustius ad pristinae fidei revocat fundamentum. Nam rogatus, ut ab historiographis traditur, a charitate fere totius universalis Ecclesiae, in illud tandem erupit divinae inspirationis elogium: «In principio, inquiens, erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . » Hoc itaque signaculo veritatis et haereticorum tergiversationis metam fixit et catholicorum fidem perpetua ex tunc et deinceps certitudine roborabit. Petrus igitur petra: «Tu es, inquit, Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . » Petra quoque factus est et Joannes, supra cujus fidei fundamentum totius Ecclesiae structura consurgit, quam vi
Abbreviated transcription (Latin):
bat assertio: nec ambigurtatis
uinculum soluebatur. At ubi
quod habebat discipulorum
sensus exigitur: precedit inue¬
ertatis confessione. qui pͥmus
erat in apłica di gnitate. pe¬
mina. inter procellosas ambi¬
guitatum fluctuantium tem¬
pestates. piscator iste ueritatis
anchoram fixit: ⁊ nauicłam
fidei intutissimo tranquilli
portus gremio collocauit. S
uideamus utrum iohannes ⁊
huic operi aliquam cum bea¬
to petro similitudinem tene¬
at. Constantissime itaq pre¬
dicationis argurtur: sicq a
domiciano tunc cesare. in exili¬
um destinatur. Protinus he¬
recici. marcion. cherintꝰ et ebi¬
on. ceteriq quam plurimi qͦs
ip̃e conuenienter antixp̃os ap¬
pellat. caulas eccłiastici gregis
ierumpunt: et uelut lupi gͣ¬
ues suꝑouilia pastoris auxilio
destituta grassantur xp̃m sci¬
licet ante mariam ñ fuisse do¬
ginatirabant: et ita simplicẽ
euangłice fidei puritatem ꝑ fi¬
die sue squalorib corumpe¬

Expanded text:
bat assertio nec ambiguitatis bat assertio nec ambiguitatis vinculum solvebatur. At ubi quid habeat discipulorum sensus exigitur, praecedit in veritatis confessione qui primus erat in apostolica dignitate, Pemina, inter procellosas ambiguitatum fluctuantium tempestates piscator iste veritatis anchoram fixit, et naviculam fidei in tutissimo tranquilli portus gremio collocavit. Sed videamus utrum Joannes et huic operi aliquam cum B. Petro similitudinem teneat. Constantissimae itaque praedicationis arguitur, sicque a Domitiano tunc Caesare in exsilium destinatur. Protinus haeretici Marcion, Cerinthus, Ebion, caeterique quamplurimi, quos ipse convenienter Antichristos appellat, caulas ecclesiastici gregis irrumpunt, et veluti lupi graves super ovilia pastoris adminiculo destituta grassantur, Christum scilicet ante Mariam non fuisse dogmatizantes, et ita simplicem evangelicae fidei puritatem perfidiae suae 339 squaloribus corrumpe
Abbreviated transcription (Latin):
Tibi dabo claues regniceloꝵ.
Nunquid et beata maria fr̃s
mei: celum non fuit. in cuiꝰ
disq iuscerib dei uerbum per
quod facta sunt omnia. imma¬
culata se carne uestuuit: In an¬
gusto scilicet latebat aluo
conclusus: sedtocius orbis uira
regebat immensus. In breuis¬
simo inquam uirginalis ute¬
ri domicilio constitutus et
celi gub̾nabat imperium. et
terrenorum omniũ non ami¬
serat principatum.Non er¬
go presumptiue celumdicit᷑
uenerabilis uirgo maria. at¬
q ideo beatum iohannem do¬
minus quodam modo celi cla¬
uicularium eẽ. constituit :
cum beate genitricis sue. eũ
decreuit ẽẽ. custodem. Proinde
ut beato petro iohannes mł¬
tipliciter comparetur. cum
discipulos suos redemptor nr̃
inquireret. qua cura seopinio¬
ne homines ducerentur: illi¬
q ꝓtinis respondissent. alii
iohannem. baptistam. alii
autem helyam. alii uero iere¬
miam. aut unumex ꝓphis: do¬
nec ad petrum uentum ẽ. nuta¬

Expanded text:
«Tibi dabo claves regni coelorum .» «Tibi dabo claves regni coelorum .» Nunquid et beata Virgo, fratres mei, coelum non fuit, in cujusdisque visceribus, Dei Verbum, per quod facta sunt omnia, immaculata se carne vestivit. In angusto scilicet latebat alvo conclusus, sed totius orbis jura regebat immensus. In brevissimo, inquam, virginalis uteri domicilio constitutus, et coeli gubernabat imperium, et terrenorum omnium non amiserat principatum. Non ergo praesumptive coelum dicitur venerabilis virgo Maria: atque ideo beatum Joannem Dominus quodammodo coeli clavicularium esse constituit, cum beatae Genitricis suae eum decrevit esse custodem. Proinde ut beato Petro Joannes multipliciter comparetur, cum discipulos suos Redemptor noster inquireret qua circa se opinione homines ducerentur, illique protinus respondissent: alii Joannem Baptistam, alii autem Eliam, alii vero Jeremiam, aut unum ex prophetis . Donec ad Petrum ventum est, nuta
Abbreviated transcription (Latin):
maria xp̃e carnem suscepit:
eccłiam uo̾ de lateris sui car¬
ne ꝓdunit. Ex ista ꝓdiit scd̾m
carnem natus: illam ꝓtulit
carne iam mortius. Ex ista uo¬
luit nasci: pro illa dignatus ẽ.
mori. Ex una semel natus ẽ.
inꝑsona sua: ex altera nascun¬
tur cotidie membra sua. Tra¬
xit exaltera quod ꝓ altera mo¬
rerecur: et quo ittraq cominu¬
niter saluaretur. Magna gͥ
et felix mater ẽ. beata iurgo
maria. ex cuuis uscerib ca¬
ro xp̃i assumpta ẽ: ex qua
rursus ꝑaquam ⁊ sanguinẽ
ꝓfluxit eccłia. Hoc itaq mͦ
et ex maria prodisse uidet᷑
eccłia. Utraq tamen casta:
utraq munda: utraq per¬
ꝑtue uirginitatis signatulo
premunita. Harum itaq du¬
arum matrum. duarum ꝑ pe¬
tuo uirginum. Alteram do¬
minus petro cõmitt̾e. alterã
iohanni uoluit commendare:
ut ꝑpenso diligenter utrius¬
q pondere mysterii excellen¬
tium meritorum dignitas ĩ
auob celi senatorib iudeat᷑
equari. Duit dominꝰ petro.

Expanded text:
ristus carnem 338 suscepit, Ecclesiam vero de lateris sui carne produxit. Ex ista prodiit secundum carnem natus, illam protulit carne jam mortuus. Ex ista voluit nasci, pro illa dignatus est mori. Ex una semel natus est in persona sua, ex altera nascuntur quotidie membra sua. Traxit ex altera quod pro altera moreretur, ut quo utraque communiter salvaretur. Magna igitur et felix mater et beata virgo Maria, ex cujus visceribus caro Christi desumpta est, ex qua rursus per aquam et sanguinem profluxit Ecclesia. Hoc itaque modo et ex Maria prodiisse videtur Ecclesia. Utraque tamen casta, utraque munda, utraque perpetuae virginitatis cingulo praemunita. Harum itaque duarum matrum, duarum perpetuo virginum, alteram Dominus Petro committere, alteram Joanni voluit commendare, ut perpenso diligenter utriusque pondere ministerii, excellentium meritorum dignitas in duobus coeli senatoribus videatur aequari. Dicit Dominus Petro:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpendere: et egregios duosre¬
demptoris nr̃i discipulos. qͣli¬
ter inter se quadam dignita¬
tis similitudme congeuant.
comparare: petrum uidelicet
et iohannem. Commisit nam¬
q dñs petro claues eccłie: uo¬
luit et beato iohanni custodi
am delegare marie. Utraq
nimirum mat̾. Mater eccła.

Expanded text:
perpendere, et egregios duos Reperpendere, et egregios duos Redemptoris nostri discipulos qualiter inter se quadam dignitatis similitudine congruant comparare? Petrum videlicet, et Joannem. Commisit namque Dominus Petro claves Ecclesiae ; voluit et beato Joanni custodiam Mariae delegare . Utraque nimirum mat
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie dicitur. Non potest ci¬
uitas abscondi. supra montẽ
constituta. Eeit inquit ĩno¬
iussimis temporib manife¬
stus mons domus domini:
paratus incacumine monti¬
um. Ip̃e ẽ. mons qui ex paruo
lapide creuit: et totum orbẽ
crescendo impleuit. In illo e¬
dificatur eccłia: que abscon¬
di non potest. Neq accendũt
tochos maria. quia dm̃ ue¬
racit̾ genuit: theologus io¬
hannes. quia dei uerbum an¬
de secula apud patrem eẽ. et
dm̃ ẽẽ. non solum in enarrabi¬
liter uidit. s ⁊ ꝓfundissima
subtilitate descripsit. Unde
et merito potest dicere cũ
ꝓpħa. Eructauit cormeum
uerbum bonum. Recte gͦ
uirgo uirgini adobsequium
traditur: ⁊ ꝓ domino seruꝰ.
uice filii subrogatur: ut uir¬
ginalis pudicicie splendor ex
utraq ꝑsona sibimet inuicẽ
congruat: et floridꝰ intimi
candoris aspectus. quod in se
iurere considerat: hoc uer¬
nare et in altero de prehen¬
chram uarietatem diuine diᷤ¬
positionis coram caritate ur̃a

Expanded text:
 Non potest civitas abscondi supra montem constituta . Erit, inquit, in novissimis temporibus manifestus mons domus Domini, paratus in cacumine montium . Ipse est mons, qui ex parvo lapide crevit, et totum orbem crescendo implevit . In illo aedificatur Ecclesia, quae abscondi non potest. CAPUTtocos Maria, quia Deum veraciter genuit; Theologus Joannes, quia Dei Verbum ante saecula apud Patrem esse et Deum esse non solum inenarrabiliter vidit, sed et profunda sublimitate descripsit. Unde non immerito potest dicere cum Propheta: «Eructavit cor meum verbum bonum .» Recte igitur virgo Virgini ad obsequium traditur et pro Domino servus vice filii subrogatur, ut virginalis pudicitiae splendor ex utraque persona sibimet invicem congruat, et floridus intimi candoris aspectus quod in se virere considerat hoc vernare et in altero deprehenchram varietatem divinae dispositionis coram charitate vestra
Abbreviated transcription (Latin):
est dominus: in loco pecc̃oꝵ.
Sed de illo latere facta est
eua. que nos peccando morti¬
ficaret: de isto autem latere
facta ẽ. eccłia. que nos parien¬
opera etiam que roci¬
ꝓpter deum fuint
hominib ostendunt᷑.
cum ea faciunt boni et re¬
ligiosi. non laudes huma¬
ne ex pecuntur: s imitanda
proponuntur. Duplex ẽ enĩ
misccłia. que fit in bono oꝑe.
corporalis ⁊ syũalis. Esuri¬
entib. sitientib nudis pe¬
regrinis: corporali misccłia
subuenitur. Eadem tamen
ista cum ostendunt᷑. et ad imi¬
tationem ceteros ꝓ uocant:
etiam sp̃c mentesq pascunt᷑.
Alius pascitur oꝑe bono: a¬
lius exemplo bono. Ambo
enim esuriunt. Ille uult
accipere unde alatur: iste
uult uidere quod imitet᷑.
Monet nos de hac ueritate:
credentib. bene oꝑantib spẽ

Expanded text:
est Dominus in loco peccatorum. est Dominus in loco peccatorum. Sed de illo latere facta est Eva, quae nos peccando mortificaret; de isto autem latere facta est Ecclesia, quae nos parienopera, etiam quae propter Deum fiunt, hominibus ostenduntur, cum ea faciunt boni et religiosi, non laudes humanae expetuntur, sed imitanda proponuntur. Duplex est enim misericordia, quae fit in bono opere, corporalis et spiritualis. Esurientibus, sitientibus, nudis, peregrinis corporali misericordia subvenitur: eadem tamen ipsa cum ostenduntur, et ad imitationem caeteros provocant, etiam spiritus mentesque pascuntur. Alius pascitur opere bono, alius exemplo bono: ambo enim esuriunt. Ille vult accipere unde alatur, ille vult videre quod imitetur. Monet nos de hac veritate ecredentibus, bene operantibus, spem