comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
etcdudurans necatineaum quã exterminatur. de quopersius et cedro digna locutus scibicet¬
propterdurabilẽ perpetutatẽ unde et intemplis propt̃ diuturnitate exhoclignoba eu¬
pnona fiant huius ligniresina cedria dicitur que in conseruandis libris adeo est utlis utpliti
exea nectineas patiantur nec temporeconsenescant nascitur increta a frica atque siruo
idestalta rotunditas hinc et fructus eius conus quia rotunditas eiustalisest. utconũimi te tup
rumquo que trauibus aptũ in penetrabilis oliditate num quam honericedit sede ałmprincipi
fuerit firmitateper seuerat Antiquicipra es siramos properogũ constituere soleba nte
uto dorẽ cadauerũ duurerentur opprimerent iucunditate odoris sui. Iuniperus grecȩ
dicta siue quodabamplomangustũ finit ut ignis siue quod conceptum diute neat izpẽ
ad eo utsi prunae ex eiuscinere fuerint o portae usqueadannum perueniant piro eñi

Expanded text:
et diu durans, nec a tinea unquam exterminatur, de quo Persiuset diu durans, nec a tinea unquam exterminatur, de quo Persiuspropter durabilem perpetuitatem: unde et in templis propter diuturnitatem ex hoc ligno lacunaria fiunt. Huius ligni resina cedria dicitur, quae in conservandis libris adeo est utilis ut perliniti ex ea nec tineas patiantur nec tempore consenescant. Nascitur in Creta, Africa atque Syria. vocatur, id est alta rotunditas. Hinc et fructus eius conus, quia rotunditas eius talis est ut conum imitetur:rum quoque trabibus aptum, inpenetrabili soliditate numquam oneri cedit, sed ea qua in principio fuerit firmitate perseverat. Antiqui cypressi ramos prope rogum constituere solebant, ut odorem cadaverum, dum urerentur, opprimerent iucunditate odoris sui. Iuniperus Graece dicta sive quod ab amplo in angustum finit, ut ignis, sive quod conceptum diu teneat ignem; adeo ut si prunae ex eius cinere fuerint opertae, usque ad annum perveniant; πῦρ enim
Abbreviated transcription (Latin):
abacumine foliorum uocata penumenim antiquiacutũ nominabant pinuma ut̃ aliã pitin ali¬
am greci peucenuocant : quã nos piceã dicimus eo quod de sud et picem. nametspeciedifferunt
ingermaniae aut̃ in sulis huius arboris lacrima electrumgignit. gutta enĩ de fluens rigore
uel tepore in soliditatedurescit et geminã facit. De qualita tesua. et nomenaccpiens idests
sucinũ eoquod sucussit arboris pinus creditur prode esse cunctis qua esub easerantursicun fe¬
cus nocere omnibus Abies dicta quod praeceteris arborib longe eat et inexcel sum promines
etuasus abie susira marinos. quia exea naues funt hanc quidã gallicũ uocant propterea ndor ẽ
estaut sine nodorcedrus quã grecicedoros uocant: quasiceomenes driosioron id est arborses
humo rardentis cuius fobia adcupraess̃ similitudinem respondent. lignũ uero ucundiodorises

Expanded text:
ad acumine foliorum vocata; pinnum enim antiqui acutum nominabant. Pinum autem aliam πίτυν, aliad acumine foliorum vocata; pinnum enim antiqui acutum nominabant. Pinum autem aliam πίτυν, aliam Graeci πεύκην vocant, quam nos piceam dicimus, eo quod desudet picem. Nam et specie differunt. In Germaniae autem insulis huius arboris lacrima electrum gignit. Gutta enim defluens rigore vel tepore in soliditatem durescit et gemmam facit, de qualitate sua et nomen accipiens, id est sucinum, eo quod sucus sit arboris. Pinus creditur prodesse cunctis quae sub ea seruntur, sicut ficus nocere omnibus. Abies dicta quod prae ceteris arboribus longe eat et in excelsum promineat. usGeorg. 2, 68: Et casus visura marinos; quia ex ea naves fiunt. Hanc quidam Gallicum vocant propter candorem. edrus . Cedrus, quam Graeci cedron vocant, quasi caiomenes druos ugron, id est, arboris humor ardentis, cujus folia ad cypressi similitudinem respondent: lignum vero jucundi odoris est,
Abbreviated transcription (Latin):
essetanti quihomines glande uixerunt Suberie sarbor ex quaualidissimus cortexnatatoriusextra¬
hitur et ide oappellata suberies eo quod fructus eius suesaedunt. porcorum enĩ sunt alimenta non
hominũ etdicta suberies quasi subedies. Faguse tesculus arbores glandiferae id eo uocataecredun¬
tur quodharũ fructibus olimhomine s uixerint ciuumq sumserintescamq habuerint. name sculus
abescadicta fagusuero a grecouo cabulũ traxit fage aut̃ grece comederedicitꝰ. Sililicon
quã latini corruptȩ siliquã uocant . Ideoa grecis tale nom accepit eo quod lignieius fructus
sit dulcis xilo quippedicunt lignũ licondulce huius arboris pomo sucus exp̃ssus a cacia
a grecis dicitur. Pistacia quod cortex pomieius nardipisticiodorem referat. pinus arbor picea

Expanded text:
esset, antiqui homines glande vixerunt. Suberies arbor, ex qua validissimus cortex natatorius extraesset, antiqui homines glande vixerunt. Suberies arbor, ex qua validissimus cortex natatorius extrahitur. Et ideo appellata suberies, eo quod fructus eius sues edunt. Porcorum enim sunt alimenta, non hominum; et dicta suberies, quasi subedies. Fagus et esculus arbores glandiferae ideo vocatae creduntur, quod earum fructibus olim homines vixerunt cibumque sumpserunt escamque habuerunt. Nam esculus ab esca dicta; fagus vero a Graeco vocabulum traxit: φαγεῖν autem Graece comedere dicitur. Xyliglycon, quam Latini corrupte siliquam vocant, ideo a Graecis tale nomen accepit, eo quod ligni eius fructus sit dulcis. Χύλον quippe dicunt lignum, γλυκὺ dulce. Huius arboris pomo sucus expressus acacia a Graecis dicitur. Pistacia, quod cortex pomi eius nardi pistici odorum ruferat. Pinus arbor picea
Abbreviated transcription (Latin):
punica matiana cidonia etcetera . Amigdala grecũ nom̃ que latinȩ ux longa uocatꝰ. Hanc alii
enim arborib: priorseflore conuestit : et adinferenda poma arbusta sequentia p̃uenit. Abellane
ab abella nocam pania e oppido ubihabundant cognominatȩ sunt. haec agrecisponticae appel¬
lantur eo quodcirca ponticũ marehabundent. Castaneam latinia grecoappellant uocabulo
hanc e ñi grecicastanam uocant propterquod fructus eius geminiinmodumtesticulorum intrafolli¬
culũ reconditisint quidũ eiciuntur quasi castrantur haec arbor simulut excisa fuerit tam quã silua
expullula re consueuit. Ilex ab electo uocata huiuse nĩ arboris fructũ homines primũ a duictum sibi
elegerunt undeetpoeta mortales primiructabant guttore glandem priusenĩ quã frumentius us

Expanded text:
Punica, Matiana, Cydonia, et cetera. Amygdala Graecum nomen, quae Latine nux longa vocatur. Hanc alii Punica, Matiana, Cydonia, et cetera. Amygdala Graecum nomen, quae Latine nux longa vocatur. Hanc alii enim arboribus prior se flore convestit, et ad inferenda poma arbusta sequentia praevenit. Abellanae ab Abellano Campaniae oppido, ubi abundant, cognominatae sunt. Haec a Graecis Ponticae appellantur, eo quod circa Ponticum mare abundant. Castaneam Latini a Graeco appellant vocabulo. Hanc enim Graeci καστανίαν vocant, propter quod fructus eius gemini in modum testiculorum intra folliculum reconditi sunt, qui dum eiciuntur quasi castrantur. Haec arbor simul ut excisa fuerit, tamquam silva expullulare consuevit. Ilex ab electo vocata; huius enim arboris fructum homines primum ad victum sibi elegerunt. Unde et poeta: Mortales primi ructabant gutture glandem. Prius enim quam frumenti usus
Abbreviated transcription (Latin):
folia superiactata serpentifertur interimieum. Sic omorus sicut et morus greca nomi¬
na sunt. Dictus a ut̃ sicomorus eo quod sit folia similis moro hanclatinicelsamappellant. ab al¬
titudine quia nonest brebis ut morus. Nux appellata quodumbra uelstillicidiũ foliorũ eius
proximis arboribus noceat. hanc alio nomine latini iuglandemuocant quasi iouis glandẽ
fuit enimhaecarbor consecrataioui. Cuius pomũ tantam̃ uimhabet ut missainter sus pectoserba¬
rumuel fungorum cibosquid quidin eis uirulentum est ex sude trapiatatque extinguat. nuces
aut̃ generaliterdicuntur omnia poma tecta corioduriore ut pineae nuces ab ellanae glan¬
des castaneae amigdalae hinc et nucleidicti quod sint duro coreo tecti. at contrapomaom¬
nia mollia mala dicta sed cuma diectione terrarumin quibus ante nota sunt ut persica

Expanded text:
folia superiactata serpenti, fertur interemi eum. Sycomorus, sicut et morus, Graeca nomifolia superiactata serpenti, fertur interemi eum. Sycomorus, sicut et morus, Graeca nomina sunt. Dictus autem sycomorus eo quod sit folia similis moro. Hanc Latini celsam appellant ab altitudine, quia non est brevis, ut morus. Nux appellata quod umbra vel stillicidium foliorum eius proximis arboribus noceat. Hanc alio nomine Latini iuglandem vocant, quasi Iovis glandem; fuit enim haec arbor consecrata Iovi. Cuius pomum tantam vim habet ut missum inter suspectos herbarum vel fungorum cibos, quidquid in eis virulentum est, excudat, rapiat atque extinguat. Nuces autem generaliter dicuntur omnia poma tecta corio duriore; ut pineae nuces, Abellanae, glandes, castaneae, amygdalae. Hinc et nuclei dicti, quod sint duro corio tecti. At contra poma omnia mollia mala dicta, sed cum adiectione terrarum in quibus antea nata sunt: ut Persica,
Abbreviated transcription (Latin):
nominatȩ. Ficus a e gyptia fecundior fertur cuius lignũ ina qua missũ ilico mergitur et
cum in limo aliquã diuiacuerit deinde in superficiem substollitur uersa uice naturae quan¬
do made factum debuit humoris pondere residere antea athlete ficis alebantur priusquã eos
pitagoras exercitator ad carnis usum qui fortior cibus est transtulis set. a senibus incibose¬
pius sumtae ficus rugaseorũ fertur distendere . taurosquo que fero cissimos ad ficiarbores
conligatos repente mans uesceredicunt. Caprificus appellata eo quod parietesqui¬
bus innascitur carpit. rumpit enĩ et prodit exlatebris quibus concepta est. Aliica pri¬
ficũ putant dictum quod ficus arbor eius remedio fecundetur. Morus a grecisuocata
quam latinirubum appellant eo quodfructus uel uirgulta e ius rubet est enĩmora sil¬
uestris. fructus afferens quibus in deserto pastorũ fames acpenuria confobetur. huius

Expanded text:
nominatae. Ficus Aegyptia fecundior fertur, cujus lignum in aqua missum illico mergitur, et nominatae. Ficus Aegyptia fecundior fertur, cujus lignum in aqua missum illico mergitur, et cum in limo aliquandiu jacuerit, deinde in superficiem sustollitur, versa vice naturae, quando madefactum debuit humoris pondere residere. Antea athletPythagoras exercitator ad carnis usum, qui fortior cibus est, transtulisset. A senibus in cibo saepius sumptae ficus rugas eorum fertur distendere. Tauros quoque ferocissimos ad fici arborem conligatos repente mansuescere dicunt. Caprificus appellata eo quod parietes quibus innascitur carpit; rumpit enim et prodit ex latebris quibus concepta est. Alii caprificum putant dictum quod ficus arbor eius remedio fecundetur. Morus a Graecis vocata, quam Latini rubum appellant, eo quod fructus vel virgulta eius rubet. Est enim mora silvestris, fructus adferens, quibus in deserto pastorum fames ac penuria confovetur. Huius
Abbreviated transcription (Latin):
catauidetur quod inignis speciede formata est . nam hoc genus pomiabamplo incipit
et in angustũ finit sicutignis pirus aut̃ arbor fructus eius pira est cuius multa especies
ex quibus crustumia sunt pira exparterubentia ab oppido crustumio nominata poma
piriumentis in posita uelsi pauca uehe menter honorosa es sedicuntur. Ceras usace¬
raso urbe pontiuo cata. nam lucullus cumcera sum ciuita tem pontidelesset hoc genus¬
pomunde aduexit. et aciuita tecerasiũ appellauit. arbor aut̃ cerasus pomumcera sũ
dicitur hoc etiametante lucullũ erat initalia sed durum. unde et cornũ appellatum est.
est aut̃ arbor apta astilibus unde uergilius bonabello cornus. Ficus latinae a fecundita¬
te uocatur feracior esteñ arboribuscȩteris. Nam terquequaterq: persingulos annos
generat fructũ atque alteromaturescente alteroboritur. hinc et caricae a copia

Expanded text:
cata videtur quod in ignis speciem deformata est; nam hoc genus pomi ab amplo incipit cata videtur quod in ignis speciem deformata est; nam hoc genus pomi ab amplo incipit et in angustum finit, sicut ignis. Pirus autem arbor, fructus eius pira est. Cuius multae species, ex quibus Crustumia sunt pira ex parte rubentia, ab oppido Crustumio nominata. Poma piri iumentis inposita, vel si pauca, vehementer onerosa esse dicuntur. Cerasus a Ceraso urbe Pontipomi inde avexit, et a civitate Cerasum appellavit. Arbor autem Cerasus, pomum cerasum dicitur. Hoc etiam et ante Lucullum erat in Italia, sed durum, unde et Cornum appellatum est. Est autem arbor apta hastilibus, unde et Virgilius: Bona bello cornus. 331 17. Ficus Latine a fecunditate vocatur. Feracior enim est arboribus caeteris. Nam ter quaterque per singulos annos generat fructum, atque altero maturescente, alter oboritur. Hinc et caricae a copia
Abbreviated transcription (Latin):
Coquimella quã latimobcolorẽ prunũ uocant Alii amultitudine enixi fructus nixi
appellant cuius generis damascena meliorada mascooppido unde priusas porta tae fe
dicta. Cuius solum pomumstoma comederi probatur. namcetera noxia perhibentur haec
sola arborgummiglutinosum et conpactiuum distillat . quod et medicietscriptore sutuntur
Oleo mela nascitur in palmaria siria eciuitate ex eoita appellata quodextrunco oleumde¬
fluat incrassitudinẽ mellis saporesuaui. pomelida sorbo similis mediocris arbor etflore
candidulo, dicta quod dulcedositeius fructus e tacuto sapore conmixta ha ecarbor aetate
durat exigua. Melo fos arborina frica punica linguauocata ex qua pro fluetlentus sucus
quialocõammoniacus nominatur. Mespila arborspinosa fructus imilitudinem malorũ
sed paulobreuiori unde etappellata quod pilulȩ formulã habeant eiuspoma. Pirus uo¬

Expanded text:
Coccymela, quam Latini ob colorem prunum vocant, alii a multitudine enixi fructus nixam Coccymela, quam Latini ob colorem prunum vocant, alii a multitudine enixi fructus nixam appellant. Cuius generis Damascena melior, a Damasco oppido, unde prius asportata est, dicta. Cuius solum pomum stomacho mederi probatur; nam cetera noxia perhibentur. Haec sola arbor gummi glutinosum et conpactivum distillat, quod et medici et scriptores utuntur. Oleomela nascitur in Palmyra, Syriae civitate; ex eo ita appellata quod ex trunco oleum defluat in crassitudine mellis, sapore suavi. †Pomelida† sorbo similis, mediocris arbor et flore candidulo; dicta quod dulcedo sit eius fructus et acuto sapore conmixta. Haec arbor aetate durat exigua. Melopos arbor in Africa Punica lingua vocata, ex qua profluit lentus sucus, qui a loco ammoniacus nominatur. Mespila arbor spinosa, fructu similitudine malorum, sed paulo breviori; unde et appellata, quod pilulae formulam habeant eius poma. Prius vo
Abbreviated transcription (Latin):
seuerit persius a quo se oriundos tpolomei ferebant haec inpersida fructũ generat iu¬
inter fectorium Apud nos aut̃ iucundũ acsuaue horũ aliũ praecox aliũ uocatꝰ aestiuũ
Medica arbor cuius nomen etiã carminibus mantuanis inclaruit asportata primũ
amedis unde et uocabulũ sumpsit hanc grecice dromelam latinicitriã uocant. quod
eius pomũac folia cedriodorem referat: malum eiusinimicũ uenenis et hoc est quo didẽ
poctamtelligi uoluit cumtradat ex illo fouerianimam haec arbor omni penetem pare
plenae st pomis quae imne a partim matura partia cerua partĩa dhuc in flore sunt po¬
sita quod inceteris arboribus rarũ est. Mella quam grecilotonappellant . quae
uulgo propter formametcolorem faba sirica dicitur arborestenimmagna. fruc¬
tum ferenscomes tibilem maiorembiperemgustus uauem unde et mella uocata est

Expanded text:
severit Perseus, a quo se oriundos Ptolomaei ferebant. Haec in Persida fructum generat severit Perseus, a quo se oriundos Ptolomaei ferebant. Haec in Persida fructum generat interfectorium, apud nos autem iucundum ac suavem. Horum alium praecox, alium vocatur aestivum. Medica arbor, cuius nomen etiam carminibus Mantuanis inclaruit, asportata primum a Medis; unde et vocabulum sumpsit. Hanc Graeci κεδρόμηλον, Latini citriam vocant, quod eius pomum ac folia cedri odorem referant. Malum eius inimicum venenis; et hoc est quod idem poetaGeorg. 2, 134 intellegi voluit, cum tradat ex illo foveri animam. Haec arbor omni pene tempore plena est pomis, quae in ea partim matura, partim acerba, partim adhuc in flore sunt posita; quod in ceteris arborum rarum est. Mella, quam Graeci loton appellant, quae vulgo propter formam et colorem faba Syrica dicitur. Arbor est enim magna, fructum ferens comestibilem, maiorem pipere, gustu suavem, unde et mella vocata est.
Abbreviated transcription (Latin):
sit genus eius trans latum. idemet malo granatum eo quod intra corticis rotunditatem
granorum contineat multitudinem. arbor aut̃ malus granata est generis feminini pomũ
ueron eutriestgeneris flores maloruma grecis appellati s unt quitinas latinicaducumuo¬
cant a grestiũmaut̃ malorum flores grecibalaustion appella uerunt quorum alii albi
alipurpureiali roseirepperiuntur similes floribus malipunici negant medicimia iipue¬
nicicibo corpora nos tranutriri sede osicopinanta utendum ut medicare potius nonale¬
reuideatur Malum persicum cuiusbreuis ad modumuita concessa est trium gene¬
rum ferturesse duracenus ar meniacusetpersicus. Dura cenus nuncupatur eoquod
pomũeius ingustua quore mreferat : Armeniacus dicitur quod primum genuscus
abarmeniasit aduectum. Persicum uocatum quod eamarborem primus inaegrpt

Expanded text:
sit genus eius translatum. Idem et malogranatum, eo quod intra corticis rotunditatem sit genus eius translatum. Idem et malogranatum, eo quod intra corticis rotunditatem granorum contineat multitudinem. Arbor autem malusgranata est generis feminini; pomum vero neutri est generis. Flores malorum a Graecis appellati sunt κύτινος; Latini caducum vocant. Agrestium autem malorum flores Graeci βαλαύστιον appellaverunt; quorum alii albi, alii purpurei, alii rosei reperiuntur similes floribus mali Punici. Negant medici mali Punici cibo corpora nostra nutriri, sed eo sic opinantur utendum ut medicare potius, non alere videatur.a Malum Persicum, cuius brevis admodum vita concessa est, trium generum fertur esse: duracenum, Armeniacum et Persicum. Duracenum nuncupatur eo quod pomum eius in gustu acorem referat. Armeniacum dicitur quod primum genus eius ab Armenia sit advectum. Persicum vocatum, quod eam arborem primus in Aegypto
Abbreviated transcription (Latin):
nunc meridies dicitur hanc arborem grecida fnemuocant quod numquam deponatui¬
riditatem in de illa potius uictorescoronantur sola quo que haec arbor uulgo fulminarimi¬
nimnecreditur : Malum agrecis dictum quod sit fructus eius pomorumomnium rotundis¬
simus unde et haec suntueramala quae uehementer rotunda sunt. Mala matiana a loco
uoca tumunde prius aduectum est nam multae arbores nomina ex prouincuis uel ciuita tib
Mala quidonia nomensumsit aboppido quiest in insula creta dequa grecidicere solenturbẽ
cretensium matremcidoniam excuius pomocidonitum conficitur. fit quo que exeaetuinum
quo languentium desi deria falluntur nams pecie etgustueto dorecuius libetuinuaeteape
himaginem repraesentat. Malo melũ adulcedinea ppellata quod fructus eius mellis sapo¬
leponenturdicas haec melime laplacent. Malumpunicum dicieo quod expunica region

Expanded text:
nunc meridies dicitur. Hanc arborem Graeci δάφνην vocant, quod numquam deponat vinunc meridies dicitur. Hanc arborem Graeci δάφνην vocant, quod numquam deponat viriditatem; inde illa potius victores coronantur. Sola quoque haec arbor vulgo fulminari minime creditur. Malum a Graecis dictum quod sit fructus eius pomorum omnium rotundissimus: unde et haec sunt vera mala quae vehementer rotunda sunt. Mala Matiana a loco vocata unde prius advecta sunt. Nam multae arbores nomina ex provinciis vel civitatibus, Mala Cydonia nomen sumpsit ab oppido qui est in insula Creta; de qua Graeci dicere solent urbium Cretensium matrem Cydoniam; ex cuius pomo cydonitum conficitur. Fit quoque ex ea et vinum quo languentium desideria falluntur: nam specie et gustu et odore cuiuslibet vini veteris imaginem repraesentat. Malomellum a dulcedine appellata, quod fructus eius mellis sapole ponentur, dicas: Haec melimela placent. Malum Punicum dici eo quod ex Punica regione
Abbreviated transcription (Latin):
est enimarbor insigne uictoriae proceroq: acdecoro uirgultu. diuturnisq uestita fron¬
dibus et folia sua fineulla successione conseruans hanc̃ grecifenicem dicunt qđ diuduret¬
ex nomine a uis illius arabiae quaemultis annis uiuere ꝑhibetur quaeduminmultis locis nastatus
Non inomnib fruetis ꝑficit maturitatt̃ frequent᷑ uit̃ in a egypto ecsrria fructus aut̃ ei dactili
adigitorum similitũdine nuncupatisunt. quorumetiam et nomina uariantur. namalu
appellantur palmulae similesmi robalani alutheba iciqui et nicolai aliimucales quos
grecicaria tosuocant. ł aurus a uerbo laudis dicta hacenimcum laudibus uiccorum capita
coronabantur apud anti quos aut laude a nominabatur postea dlitera sublata et subroga¬
ta n dicta est laurus ut in auriculis quae initio audicula edictae sunt et medidies quae

Expanded text:
Est enim arbor insigne victoriae, proceroque ac decoro virgulto, diuturnisque vestita fronEst enim arbor insigne victoriae, proceroque ac decoro virgulto, diuturnisque vestita frondibus, et folia sua sine ulla successione conservans. Hanc Graeci phoenicem dicunt, quod diu duretex nomine avis illius Arabiae quae multis annis vivere perhibetur. Quae dum in multis locis nascatur, non in omnibus fructus perficit maturitatem; frequenter autem in Aegypto et Syria. Fructus autem eius dactyli a digitorum similitudine nuncupati sunt, quorum etiam et nomina variantur: nam alii appellantur palmulae, similes myrobalani; alii Thebaici, qui et Nicolai; alii nucales, quos Graeci καρυωτάς vocant. Laurus a verbo laudis dicta; hac enim cum laudibus victorum capita coronabantur. Apud antiquos autem laudea nominabatur; postea D littera sublata et subrogata R dicta est laurus; ut in auriculis, quae initio audiculae dictae sunt, et medidies, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Matura dicuntur quia apta sunt admandendum sicet in matura quia prius quam ma¬
tura fiant dura sunt admandendum. Ligna dicta quia incensa conuertuntur in lumer
undee tlucinium dicitur quodlumendet. Astula a tollendo nuncupata. quasi abstulta.
fomesestastula quae ab arboribus excutitur recisione aut astulae ambustae aut ligna
cabata a fungis nomine accepto quodita capiatignem. de quo uergilius rapuitq in¬
fomite flammam. torris lignumadustum que muulgustitionemappellat extrac¬
tum focosemeustum et extinctum. Quis quiliae stipulae in mixtae surculis ac foliis aridis
suntautem purgamenta terrarum. Caries putredo lignorum dictum hoc nomen quod
eueniat lignis uirtute carentibus. DEPROPRIISNOMINIB: ARBORUPalmadicta
quia manus uictricis ornatus est uel quod oppansis est ramis inmodum palmae hominis

Expanded text:
Matura 325 dicuntur, quia apta sunt ad mandendum; sic et immatura, quia priusquam maMatura 325 dicuntur, quia apta sunt ad mandendum; sic et immatura, quia priusquam matura fiant, dura sunt ad mandendum. 25. Ligna dicta, quia incensa convertuntur in lumen. Unde et lychnum dicitur, quod lumen det. 26. Hastula a tollendo nuncupata, quasi abstula. Fomes est hastula quae ab arboribus excutitur recisione, aut hastulae ambustae, aut ligna cavata, a fungis nomine accepto, qnod ita capiat ignem. De quo Virgilius: Rapuitqfomite flammam. Torris lignum adustum, quem vulgus titionem appellant, extractum foco, semiustum et extinctum. Quisquiliae stipulae inmixtae surculis ac foliis aridis: sunt autem purgamenta terrarum. Caries putredo lignorum, dictum hoc nomen quod eveniat lignis virtute carentibus. § 7 De propriis nominibus arborum. Palma dicta quia manus victricis ornatus est, vel quod oppansis est ramis in modum palmae hominis.
Abbreviated transcription (Latin):
tes et idcirco inea hossustinent inligatos hacetiamphilosofiacreges et magis trietnun¬
tue tdegatiutuntur Flagella dicuntur ut praediximus summae arborum partes.
ab eo quod crebrosuentorum sustineantflatus. Cimas uocatas qua sicomas
folia grecae filia dicuntur indeestadnos hoc nomen perdiriuationem trans latum
flores nominati quodcitodefluant de arboribus. quasi fluores quodcito soluantur
in his duplex gratia coloris et odoris. austro enim flores soluuntur tefiro fiunt
Cermendicimus surculum pregnantem agerendo unde et germinatur. Fructus nomen
accepita frumine idesteminente gucturis parte quaue scimus inde etfruges. fructus aut̃
propriae dicuntur agrorum et arborum quibus utique utimur. in animalibus uero ab¬
usiue et translatiua e uocari fructum Poma dicta ab opimo idesta copia e ubertate

Expanded text:
tes, et idcirco in ea hos sustinent illigatos. Hac etiam philosophi, et reges, ac magistri, et nuntes, et idcirco in ea hos sustinent illigatos. Hac etiam philosophi, et reges, ac magistri, et nuntii, et legati utuntur. 19. Flagella dicuntur, ut praediximus, summae arborum partes, ab eo quod crebros ventorum sustinent flatus. 20. Cymas vocatas dicunt quasi comas. Folia Graece φὑλλα dicuntur, inde est ad nos hoc nomen per derivationem translatum. 21. Flores nominati, quod cito defluant de arboribus, quasi fluores, quod cito solvantur. In his duplex gratia: coloris et odoris. Austro enim flores solvuntur, Zephyro fiunt. 22. Germen dicimus surculum praegnantem, a gerendo; unde et germinatio. 23. Fructus nomen accepit a frumine, id est, eminente gutturis parte, qua vescimur. Inde et fruges. Fructus autem proprie dicuntur agrorum, et arborum, quibus utique utimur. In animalibus vero abusive et translative vocamus fructum. 24. Poma dicta ab opimo, id est, a copiae ubertate.
Abbreviated transcription (Latin):
rum alii radicema similitudineradiorum dictam putant uel quia sieradatur non
repullulat. truncus eststatura arboris insistensradici. Corticemueteres corucẽ
uocabant dictus aut̃ cortex quod coreo lignum tegat. Liber est corticis pars interior
dictus a liberato cortice idestablato estenim medium quiddam inter lignumet cortiaẽ
Rami sunt quide truncomanant sicut ara musculiscetera. Surculia praecisione serra
nuncupati. Virgultumest quoddera dicepullulat. ramus quide ipsorobore arboris
uirga quaederamis pro priae autem uirgultum appellatur quod a radice arboris nasci¬
tur et quasi inutile aba gricolisamputatur. ethincdictum uirgultum quia haec uirgatol¬
litur. Virga uel a uirtute dicitur quoduim in semultam habeat uel auiriditate. uel quia
pacis indicium est quoduiregat. unde hacutuntur magiadplacandos interseserpen¬

Expanded text:
rum. Alii radicem a similitudine radiorum dictam putant, vel quia, si eradatur, non rum. Alii radicem a similitudine radiorum dictam putant, vel quia, si eradatur, non repullulat. Truncus est statura arboris insistens radici. Corticem veteres corucem vocabant: dictus autem cortex quod corio lignum tegat. Liber est corticis pars interior, dictus a liberato cortice, id est ablato: est enim medium quiddam inter lignum et corticem. Rami sunt qui de trunco manant, sicut a ramusculis cetera. Surculi a praecisione serrae nuncupati. 18. Virgulum est quod de radice pullulat; ramus, qui de ipso robore arboris; virga, quae de ramis. Proprie autem virgultum appellatur, quod ad radicem arboris nascitur, et quasi inutile ab agricolis amputatur. Et hinc dictum virgultum, quia ex virga tollitur. Virga, vel a virtute dicitur, quod vim in se multam habeat, vel a viriditate, vel quia pacis indicium est, quod vim regat. Unde hac utuntur magi ad placandos inter se serpen
Abbreviated transcription (Latin):
surgat. Auiaria secretanemora dicca quo dibi aues frequentant. Recidiua ar¬
borum sunt quae aliis sectis repululant: alii recidiua acedendo dicunt quia post
casumnascitur aliia recidendo et repululando dixeruntergore cidiũu ubi morsautea sus
Insitio dicitur cumfissotrunco surculus fecundae arborisstereli inseritr autoculo¬
rum in positio quum inciso cortice libro alienae arboris germeninmititur. plantae
sunt de arboribus. plantaria uero quae ex seminibus nata sunt cumra dicibus. et a terra
propriatrans feruntur. Cespites frutices sunt quasicuspides uel quasi circapedes u
Frondes quod ferant uirgultas uelumbras sunt aut causa umbrarum. Oculi nodisunt
ex quibus frondesexeunt: Radixa ppellatur quod quasi radiis quibusdam fixaterri
in profunda dimergitur. namfisicidicunt paremessealtitudinem radicum et arbo¬

Expanded text:
surgat. Aviaria secreta nemora, dicta quod ibi aves frequentant. Recidiva arsurgat. Aviaria secreta nemora, dicta quod ibi aves frequentant. Recidiva arborum sunt quae aliis sectis repullulant. Alii recidiva a cadendo dicunt, quia post casum nascuntur. Alii a recidendo et repullulando dixerunt. Ergo recidivum, ubi mors aut casus. Insitio dicitur cum fisso trunco surculus fecundae arboris sterili inseritur; aut oculorum inpositio, cum inciso cortice libro alienae arboris germen inmittitur. Plantae sunt de arboribus; plantaria vero, quae ex seminibus nata sunt cum radicibus et a terra propria transferuntur. Cespites frutices sunt, quasi cuspides, vel quasi circa pedes. Frondes, quod ferant virgultas vel umbras; sunt autem causa umbrarum. Oculi nodi sunt ex quibus frondes exeunt. Radix appellatur quod quasi radiis quibusdam fixa terris in profunda dimergitur. Nam physici dicunt parem esse altitudinem radicum et arbo
Abbreviated transcription (Latin):
bustum locumin quo arbores sunt uoluntaccipere sicut salictum sic et uirecta ubiuir gultȩ
nouellae etuirentes. Arbor aut̃ et fructifera etsterelis. arbus autem nonnisi fructifera
genere aut̃ feminino arbores dicimus poma ueroneutro. Frutex brebis est appella¬
tus quod terram fronde tegat. cuius pluralenomen frutecta. arbor alta est silua
uero spissum ne mus etbrebe. Silua dicta quasixilua quo dibilignacedantur nam
grecixilon lignum dicunt multa enim latina nomina grecã plerũque aethimolo¬
giamrecipiunt. Nemus a numinibus nuncupatũ quia paganubiidola constituebam
sunt enimnemora arbores maiore s umbro sȩfrondibus. ld cus est densita sarbo¬
rum sololucem de trahens tropoantifrasineo quod non luceat. siue aluce¬
quod in eolucebant funalia uelcerei propternemorũ tenebras. Saltus estden¬
sita sarborum alta uocata hoc nomine eo quod exsiliat inaltum et in sublimicon¬

Expanded text:
bustum locum in quo arbores sunt volunt accipere, sicut salictum: sic et virecta, ubi virgultae bustum locum in quo arbores sunt volunt accipere, sicut salictum: sic et virecta, ubi virgultae novellae et virentes. Arbor autem et fructifera et sterilis; arbos autem non nisi fructifera. Genere autem feminino arbores dicimus; poma vero neutro. Frutex brevis est appellatus quod terram fronde tegat; cuius plurale nomen frutecta. Arbor alta est. Silva vero spissum nemus et breve. Silva dicta quasi xylva, quod ibi ligna caedantur; nam Graeci ξύλον lignum dicunt. Multa enim Latina nomina Graecam plerumque etymologiam recipiunt. Nemus a numinibus nuncupatum, quia pagani ibi idola constituebant: sunt enim nemora arbores maiores, umbrosae frondibus. Lucus est densitas arborum solo lucem detrahens, tropo antiphrasiquod in eo lucebant funalia vel cerei propter nemorum tenebras. Saltus est densitas arborum alta, vocata hoc nomine eo quod exiliat in altum et in sublime con
Abbreviated transcription (Latin):
fossio Oblaque a reest circacodicẽ terrama perire et uelut lacus efficere hoc al
qui ex codicare a ppellant. Putare est uirgamex uite superua cuam resecare
cuius flagellis luxuriat puta re enimdicitur purgare idestamputare. traduca¬
retransducere. Propagina re uero flagellumuitis terrae sub mersum sternere
et qua siporro pandere. hinc propagines a propagare et protenderedictae.
Fodereuero est fobeam facere quasi fouere. DEARBORIBUS
Arborum nomensi ue erbarum ab aruis inflexum creditur. eo quod terris fixis ra¬
dicibus aderent utraque autemideo sibi pene similia sunt quia ex uno alterumgigni¬
tur namdũ sementem in terra mieteris erba priusoritur. De hinc confota surgitinar¬
borem et infraparum tempus quamerbã uideras arbus tam suspicis. Arbusta arbor
nouella et tenera in qua in sercio fieri potest et dicta arbusta quasi arboris asta aliiar¬

Expanded text:
fossio. 31. Oblaqueare est circa codicem terram aperire, et velut lacus efficere. Hoc alfossio. 31. Oblaqueare est circa codicem terram aperire, et velut lacus efficere. Hoc alqui excodicare appellant. Putare est virgam ex vite supervacuam resecare, cuius flagellis luxuriat; putare enim dicitur purgare, id est amputare. Traducere, transducere. Propaginare vero, flagellum vitis terrae submersum sternere et quasi porro pangere. Hinc propagines, a propagare et protendere dictae. Fodere vero est foveam facere, quasi fovere. De arboribus . Arborum nomen, sive herbarum, ab arvis inflexum creditur, eo quod terris fixis radicibus adhaerent. Utraque autem ideo sibi pene similia sunt, quia ex uno alterum gignitur. Nam dum sementem in terram ieceris, herba prius oritur, dehinc confota surgit in arborem, et infra parvum tempus quam herbam videras arbustam suspicis. Arbusta, arbor novella et tenera, in qua insertio fieri potest; et dicta arbusta quasi arboris hasta. Alii ar
Abbreviated transcription (Latin):
ius meritietba silis caest Argitis grecula uitis generis alui fertilis. uastam materiã
et breuemeclatum folium mittens. cuius fructumnisi primotemporecollegasaut
ad terram decidit aut humore putrescit. Inerticulani gra est quam greciamaracion
uocant boniuiniedeuis a quo etiam nomen traxit quo diners intem tandis neruis habe¬
atur quam uisgustu nonsitebes Mareoticae aregione aegipti mareocisdictae undi
prius uenerunt sunt enimet albae et nigrae. Elbola equas quidem uaria s appellant.
ne que purpureae nequenigrae a belbo colore itadictae subalbidita menmustielbum¬
SCΛt nSOVMcand iecunditate commendatur habundantia copiosa multumq uiniflu¬
ens Vitiscionia uuas grandes magis quam multas habet nome nautemindehocsumens
quod multumuinifluat Siriaca uel quia desiria allata uelquia nigraestnultan
aut gene rauitium sunt quaeta menmutatione lociet qualitate metnomero a mittuario

Expanded text:
ius meriti et basilisca est. Argitis Graecula vitis, generis albi, fertilis, vastam materiam ius meriti et basilisca est. Argitis Graecula vitis, generis albi, fertilis, vastam materiam et brevem et latum folium mittens, cuius fructum nisi primo tempore colligas, aut ad terram decidit aut humore putrescit. Inerticula nigra est, quam Graeci amaracion vocant, boni vini et levis; a quo etiam nomen traxit, quod iners in tentandis nervis habeatur, quamvis gustu non sit hebes. Mareoticae a regione Aegypti Mareotis dictae, unde prius venerunt; sunt enim et albae et nigrae. Helvolae, quas quidam varias appellant, neque purpureae neque nigrae, ab helquae sola fecunditate commendantur, abundantia copiosa, multumque vini fluens. 28. Vitiscionia uvas grandes magis quam multas habet; nomen autem inde hoc sumens, quod multum vini fluat. Syriaca, vel quia de Syria allata, vel quia nigra est. 29. Multa autem genera vitium sunt, quae tamen mutatione loci et qualitatem et nomen amittunt. 30
Abbreviated transcription (Latin):
rubeant uelutignis. Cenera autemuuarum quȩ uino deseruiunt plurima ex quib
Aminea dicta quasisine mine o idest sinerubore album enĩuinum reddet. quae
quumsitunius nominis non unamspecie m reddet. Amineae duo geminae ab eo
dictae quod duplices uuasmittunt. Aminea laiana quia plus omnibus lanescit lan¬
gine. Nubilianadictaquia eius materarubet. Fecinia minutia ciniet dura ecutis
uuas habet nobił ꝑtate amineam sequitur fecunditate praecedit quam proinde
feciniamuocant quodplus quam ceterae feces afferat. Apianae uinum dulcem
faciunt quas nisicito legas pluuii s etuentis maxima e apibus infestantur quarum
de praedatione apianae cognominatae sunt. Balanitae amagnitudine nomen
sumserunt. balaninenim grecae grandeuocatur. Bituricaea regione nomensortita
turbine set pluuia s etcalores fortissima es uscinens nec in macra terra deficiens hu¬

Expanded text:
rubeant velut ignis. Genera autem uvarum quae vino deserviunt plurima. Ex quibus rubeant velut ignis. Genera autem uvarum quae vino deserviunt plurima. Ex quibus aminea dicta, quasi sine mineo, id est sine rubore; album enim vinum reddit. Quae cum sit unius nominis, non unam speciem reddit: amineae duae geminae, ab eo dictae quod duplices uvas mittant; aminea lanata, quia plus omnibus lanescit lanugine. Rubelliana dicta quia eius materia rubet. Faecinia minuti acini et durae cutis uvas habet; nobilitate amineam sequitur, fecunditate praecedit. Quam proinde faeciniam vocant quod plus quam ceterae faeces afferat. Apianae vinum dulce faciunt; quas nisi cito legas, pluviis et ventis et maxime apibus infestantur; quarum depraedatione apianae cognominatae sunt. Balanitae a magnitudine nomen sumpserunt; βάλανοι enim Graece glandes vocantur. Biturica a regione nomen sortita turbines et pluvias et calores fortissime sustinens, nec in macra terra deficiens. Hu
Abbreviated transcription (Latin):
mites uentorum flatibus dissipentur . Vuaedictae quod intrinsecus humor esint
plenȩ suciq et pinguedinis namhumidumest quod exterius humorẽ habetuuidũ
quod interius. Acina¬
na Botrus Racemus est botrionis pars. et¬
botrio grecũ est Suburbanae uuȩ quedam dicuntur quia fructus earumad
escamue luti pomum i n urbib uenditur commendat enĩ eas et species et saporis iucundi¬
tas ex quibus sunt prȩcoque duracinae purpure aedactilirodiae libicae cerauniae:
sti fanitȩ tripedianae unciariae cidonitae durabiles aut̃ pertotam hie memuenniculȩ
et numisiane. Praequo quȩ uocatae quod cito maturescunt et antae omnes soleco quan¬
tur has grecila geosdicunt quodcurrantad maturitate mue lociter ut lepus purpu¬
reae acoloredicuntur unciariae amagnitudine. dactilia longitudine. stefanitȩ
aro tunditatae rodiae etdibicae a regionibus nuncupatae sunt. ceraunia e uero quod

Expanded text:
mites ventorum flatibus dissipentur. Uvae dictae, quod intrinsecus humore sint mites ventorum flatibus dissipentur. Uvae dictae, quod intrinsecus humore sint plenae, succique et pinguedinis: nam humidum est, quod exterius humorem habet: uvidum, quod interius, ut acina, botrus. Racemus est botryonis pars, botryo Graecum est. Suburbanae uvae quaedam dicuntur quia fructus earum ad escam veluti pomum in urbibus venditur; conmendat enim eas et species et saporis iucunditas; ex quibus sunt praecoquae, duracinae, purpureae, dactyli, Rhodiae, Libycae, cerauniae, stephanitae, tripedaneae, unciariae, Cydonitae. Durabiles autem per totam hiemem vennuculae et Numisianae. Praecoquae vocatae quod cito maturescant et ante omnes sole coquantur. Has Graeci lageos dicunt, quod currant ad maturitatem velociter ut lepus. Purpureae a colore dicuntur; unciariae a magnitudine; dactyli a longitudine; stephanitae a rotunditate. Rhodiae et Libycae a regionibus nuncupatae sunt; Cerauniae vero quod
Abbreviated transcription (Latin):
Summitates uitium e fruticũ flagella nuncupantur eo quod flatuagitentur. Palme sui¬
tis materia mollis quiper nobella bracia emissus fructũ affert. namide orusticipar¬
temuitis palmitem dicunt Palmes enim diminutiuum nomenest. quod nomen para¬
quod ex sediriuatiuum faciat. pampinus est folia cuius subsdio fructus uitis a frigore
uel ardor edefenditur atque aduersus omnem in iuriam munitur. quudeo alicubi
intercisus est utetsolem ad maturitatem fructus ad mittat etumbrã faciat et dictus
pampinus quod depalmitependeat. Caprio lidicti quod capiantarbores suntem̃
cincinni siue uncinoliquibus se in nectere uites et suspendere solent arboribus
quo a dminiculo fretipalmitesuentos acturbines contemnereque ant et sinelapsu
perculorum fructus suos sustineant. acseseuaga proceritate diffundant. Corĩ¬
bi sunt anuliqui proxima quae que ligant et conprehendunt ne longius laxati pal¬

Expanded text:
Summitates vitium et fruticum flagella nuncupantur, eo quod flatu agitentur. Palmes viSummitates vitium et fruticum flagella nuncupantur, eo quod flatu agitentur. Palmes vitis materia mollis, qui per novella brachia emissus fructum adfert: nam ideo rustici partem vitis palmitem dicunt. Palmes enim diminutivum nomen est, quod nomen paraquod ex se derivativum faciat. Pampinus est folia cuius subsidio vitis a frigore vel ardore defenditur atque adversus omnem iniuriam munitur. Qui ideo alicubi intercisus est, ut et solem ad maturitatem fructus admittat et umbram faciat. Et dictus pampinus quod de palmite pendeat. Capreoli dicti quod capiant arbores. Sunt enim cincinni sive uncinuli quibus se innectere vites et suspendere solent arboribus, quo adminiculo freti palmites ventos ac turbines contemnere queant et sine lapsu periculorum fructus suos sustineant ac sese vaga proceritate defendant. Corymbi sunt, annuli, qui proxima quaeque ligant et comprehendunt, ne longius laxati pal
Abbreviated transcription (Latin):
ta quoduimhabeatcitius radicandi aliiputant uites dictas quo dinuicem se uittis in nec¬
tant uicinisq arboribus reptandoreligentur. estenĩ earum natura flexibilis
quae qua si braciis quibusdã quid quid conprehenderint strintgant. Labrusca est
uitis a grestis quae interre marginibus nascitur. unde et labrus cadicta a labris
et clodum proclaudo dicebant. Sarmentũ a serendo idest quasi serimentum. Malle¬
olus est nouellus palmes innatus prioris anniflagello cognominatusq: obsimilitudinem
rei quodinea parte quadeciditur ex uetere sarmento prominen sutrimq mallenspeciẽ
praebet sspadonessunt surculi fruge carentes ex ipsa appellatione quod sint in habi¬
les fructuet sterelitate affect Sagittam rusticiuo cant nouissimam partem suraulo suc
quia longius recessit a matreet quasi prosiluit seu quia a cuminis tenuitate telis peciem ꝑ fert

Expanded text:
ta quod vim habeat citius radicandi. Alii putant vites dictas quod invicem se vittis innecta quod vim habeat citius radicandi. Alii putant vites dictas quod invicem se vittis innectant vicinisque arboribus reptando religentur. Est enim earum natura flexibilis, quae quasi brachiis quibusdam quidquid conprehenderint stringunt. Labrusca est vitis agrestis quae in terrae marginibus nascitur: unde et labrusca dicta, a labriset clodum pro claudo dicebant. Sarmentum a serendo id est quasi serimentum. Malleolus est novellus palmes innatus prioris anni flagello, cognominatusque ob similitudinem rei, quod in ea parte qua deciditur ex veteri sarmento prominens utrimque mallei speciem praebet. Spadones sunt surculi fruge carentes, ex ipsa appellatione, quod sint inhabiles fructu et sterilitate affecti. Sagittam rustici vocant novissimam partem surculi, sive quia longius recessit a matre et quasi prosilivit, seu quia acuminis tenuitate teli speciem praefert.
Abbreviated transcription (Latin):
tis amaritudine contristant unde eos prȩamaritudine nec uermis nec ullum animalco¬
medet. Medicabicia erbum pabulorũ optima sunt. Med icadicta quia a medistrans¬
lata est̃ in greciam tempore quo eã xerxes rexpersarũ inuasit. haec simulseritur et
decemannis permanet. Itaut quater uel sexies possit perannum recidi. Bicia dicta
quod uix adtriplicem perueniat fructum. cumalia legumina prouentum habeant fertilẽ:
unde et uergiliu s ut tenuis fetusbiciae. pisa quod ea pensabatur aliquidauriminutum. Nã
pisaurum dicitur : Erbum agrecotrahituo cabulum. hoc eni illiorobum dicunt. quod
dumsit quibusdampecoribus infestum taurosta menpinguesefficit. DEUITIBUS.
Vitisplantationem primus noe instituitrudiadhuc scło. apud grecos aut̃ inuentorem
uitis liberum appellari. unde et eũ gentiles postmortem dm̃esse uoluerunt. Uitis dic¬

Expanded text:
tis amaritudine contristant; unde eos prae amaritudine nec vermis nec ullum animal cotis amaritudine contristant; unde eos prae amaritudine nec vermis nec ullum animal comedit. Medica, vicia, ervum pabulorum optima sunt. Medica dicta, quia a Medis translata est in Graeciam tempore quo eam Xerxes rex Persarum invasit. Haec semel seritur et decem annis permanet, ita ut quater vel sexies possit per annum recidi. Vicia dicta quod vix ad triplicem perveniat fructum, cum alia legumina proventum habeant fertilem: unde et VergiliusGeorg. 1, 75: Ut tenuis fetus viciae. Pisum, quod eo pensabatur aliquid auri minutum. Nam pis aurum dicitur. Ervum a Graeco trahit vocabulum; hoc enim illi ὅροβον dicunt; quod dum sit quibusdam pecoribus infestum, tauros tamen pingues efficit. § 5 De vitibus. Vitis plantationem primus Noe instituit rudi adhuc saeculo. Apud Graecos autem inventorem vitis Liberum appellari: unde et eum gentiles post mortem deum esse voluerunt. Vitis dic
Abbreviated transcription (Latin):
trario tanto est frigida ut obruta sniues fluere nonsinat. ad eo calida ut matures¬
cerepoma conpellat. DELEGUMINIBUS Legumina alegendodicta
quasie lecta ueteres enĩ meliora qua equȩ legebant siue quodmanule gantur
nec sectionem requirant. Leguminum plurima genera. ex quibus faba lenticula
pisum faselum cicer lupinũ gratiora in usuhominũ uidentur. Faba greca aethimo¬
logia auescendo uocabulũ sumsit quasi faga fage enĩ grecȩ comedere dicitur
primum enĩ homines hoclegumineusi sunt huiusspeciesduae. quarũ altera commu¬
nis altera a egiptia. Faba fresa dicta eo quod eã homines frendant idest frangant
et molendo comminuant. Lentis uocata quod humida etlenta est uel quod aderet¬
humida fia selũ aute metcicer greca nomina sunt sed faselum.
Lupinũ grecum etipsud nomen est. De quo uirgilius tristesq lupini quia uultumgustan¬

Expanded text:
trario tantum est frigida ut obrutas nives fluere non sinat, adeo calida ut maturestrario tantum est frigida ut obrutas nives fluere non sinat, adeo calida ut maturescere poma conpellat. De leguminibus . Legumina a legendo dicta, quasi electa; veteres enim meliora quaeque legebant; sive quod manu legantur nec sectionem requirant. Leguminum plurima genera, ex quibus faba, lenticula, pisum, faselum, cicer, lupinum gratiora in usum hominum videntur. Faba Graeca etymologia a vescendo vocabulum sumpsit, quasi faga; φαγεῖν enim Graece comedere dicitur. Primum enim homines hoc legumine usi sunt. Huius species duae, quarum altera communis, altera Aegyptia. Faba fresa dicta eo quod ea homines frendant, id est frangant, et molendo cohumi. Faselum autem et cicer Graeca nomina sunt. Sed faselum . . . Lupinum Graecum et ipsud nomen est: de quo VergiliusGeorg. 1, 75: Tritesque lupini, quia vultum gustan
Abbreviated transcription (Latin):
spicae quiara dicibus nascitur. et dictus culmus quasi calamus. Folliculumestteca
frumenti inqua granũ seruatur interius. ha ec superspicã uallo instructa munimen p̃ten¬
detne a uiũ minorum morsibus spica suis fructibus exuatur. autues tigiis proteratur.
Stipula esunt foliȩ seuuaginae quibus culmus ambituratque fulcitur ne pondere frugis
curuetur quae ambiunt culmum et dicta stipula quasiusta et qua siustipula. Stupla dic¬
ta abusto. collecta eni messeuritur proptercultura magri. Itenstupla uel quia pars
ciusuritur parsinterdum propalea praeciditur. Palea a quibus dã uocaridicitur quod
pala uentiletur ut frumenta purgentur gentiles autem palea maquadam pale fru¬
que magna pales et tememoranda canemus. Ite maliia pabulo nunca patã dicunt
paleam quod ea primũ sola in pascendis animalibus praebebatur. Cuius natura ex con¬

Expanded text:
spicae qui a radicibus nascitur: et dictus culmus quasi calamus. Folliculum est theca spicae qui a radicibus nascitur: et dictus culmus quasi calamus. Folliculum est theca frumenti in qua granum servatur interius. Haec super spicam vallo instructa munimen praetendit, ne avium minorum morsibus spica suis fructibus exuatur aut vestigiis proteratur. Stipulae sunt foliae seu vaginae, quibus culmus ambitur atque fulcitur ne pondere frugis curvetur, quae ambiunt culmum: et dicta stipula quasi usta, et quasi ustipula. Stipula dicta ab usto; collecta enim messe uritur propter culturam agri. Item stipula vel quia pars eius uritur, pars interdum pro palea praeciditur. Palea a quibusdam vocari dicitur quod pala ventiletur ut frumenta purgentur. Gentiles autem paleam a quadam Pale fruque, magna Pales, et te, memoranda, canemus. Item alii a pabulo nuncupatam dicunt paleam, quod ea primum sola in pascendis animalibus praebebatur. Cuius natura ex con