comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nulli uiri seculares elacione mẽ¬
tis tumẽtes. post modum conu̾si
ad dm̃i religiosa secunt᷑ obedien
cia xpm̃: et qui autea celsitudi¬
nem mũdialem tumebant: post¬
ea ipãm elationem in studium
cum apud existimacionẽ hũanã
quales fun̾it tales adhuc ẽẽ pu¬
tantur.iam tñ in d̾i ocłis surre¬
xu̾nt. Item quidam adhuc hũa¬
no iudicio stare c̾nũtur. iã tamẽ
in dei ocłis cecidu̾nt. Multi aꝑd̾
hoĩẽs reprobi sunt: ⁊ apud deimi
elc̃i acq item multi apud hoĩes e¬
lcĩ putantur. et apud deum repro¬
bi existumt: salomone dicente ui¬
di inqui impios sepultos: qͥ cũ
aduiuerent in loco sc̃o erant. et
laudabantur in ciuitate quasi ius¬
torum oꝑm. Nullus ergo se pu¬
est conu̾sionis ad deum. ĩcho¬
ationis cum dulcedinemedieta¬
cis cum labore. ꝑ fectoĩs cum reqͥe
s tam̃ płmq alii incipint̃ a dul¬
cedine. alii atemptacionũ ama¬
ritudiue. Omĩs conu̾sus ante
ex fletu inchoet pcc̃oꝵ et sic tnͣ¬

Expanded text:
elatione mentis tumentes, postmodum conversi ad Deum, religiosa sequuntur obedientia Christum; et qui antea celsitudine mundiali tumebant, postea ipsam elationem in studio hcum, apud aestimationem humanam, quales fuerunt, tales adhuc esse putantur; jam tamen in Dei oculis surrexerunt. Item quidam adhuc humano judicio stare cernuntur; jam tamen in Dei oculis ceciderunt. 13. Multi apud homines reprobi sunt, et apud Deum electi; atque item multi apud homines electi putantur, et apud Deum reprobi existunt, Salomone dicente: Vidi, inquit, impios sepultos, qui cum adhuc viverent, in loco sancto erant, et laudabantur in civitate quasi justorum operum . Nullus ergo se puest conversionis ad Deum, inchoationis cum dulcedine, medietatis cum labore, perfectionis cum requie. Sed tamen plerumque alii incipiunt a dulcedine, alii a tentationum amaritudine. 2. Omnis conversus ante ex netu inchoet peccatorum, et sic tran
Abbreviated transcription (Latin):
adoptoĩs ꝓ quo scil iam non pena
poc̃i seruos cõpͥmit. s amor iusti¬
cie liberos redditsi ecesse est om̃i
ꝯu̾so. ut post timorem cõsurqere
ad caritatem dei debeat. quasi fi¬
lius. ne semꝑ sub timore iaceat
quasi sermis. Itunc enĩ amorem
nr̃e cõu̾sionis ostendimꝰ. si deum
ut patrẽ diligimꝰ quẽ pͥus serui¬
li mente uere ut dnm̃ formidabamꝰ.
pͥmordia conu̾sorum blandis refouẽ¬
da sunt modis ne si ab asꝑitate inci¬
piant. exterriti ad pͥores lapsus re¬
currant qui enĩ conu̾sum sine leui-¬
tate erudit. exasꝑare potius qmͣ cor¬
rig̾e nouit. Conu̾sus quisq ante
ab oꝑꝑ corrigendus est: postea u̾o
a cogitacionent pͥus refrenet pra¬

Expanded text:
quem scilicet jam non peccati poena servos comprimit, sed amor justitiae liberos reddit. 4. Necesse est omni converso ut post timorem consurgere ad charitatem Dei debeat, quasi filius, nec semper sub timore jaceat, quasi servus. Tunc enim amorem nostrae conversionis ostendimus, si denuo ut patrem diligimus, quem prius servili mente vere ut Dominum formidabamus. 5. Primordia conversorum blandis refovenda sunt modis, ne si ab asperitate incipiant, exterriti ad priores lapsus recurrant. Qui enim conversum sine lenitate erudit, exasperare potius quam corrigere novit. 6. Conversus quisque antea ab opere corrigendus est, postea vero a cogita
Abbreviated transcription (Latin):
t quos ꝑ ẜmonem doctne genue¬
rit ñ fouet exemplis s deserit quia
quos edificat u̾bo uica et moribus
ni apparent ꝑ actionem u̾o mali
existunt. Om̃ia possunt a simpli¬
cib uicia ꝑꝑetͣri simulacio uero et
ypocͥsis ꝯmittitur nͥ a male astutis
ꝑ calliditatẽ ualentib uicia sub spẽ
uirtutum celare et nõ ueram scĩta¬
t̃e obic̾e̾. Scĩ nõ solum głam. Supͣ
modum suũ nõ appetunt om̃ino s
etiam ħ ipm̃ uideri refugiut̃ quod
esse meruerũt ypocrite aucẽ ma¬
licie sue occulca regentes ante ocu¬
los hominũ quadam iggnocencie
scĩtate se uestint̃ ut uenerent᷑ quib¬
bñ diuina uoce dicunt᷑ ue uob̾ ypo¬

Expanded text:
et quos per sermonem doctrinae genuerit, non fovet exemplis, sed deserit, quia quos verbo aedificat, vita et moribus ni apparent, per actionem vero mali existunt. 3. Omnia possunt a simplicibus vitia perpetrari, simulatio vero et hypocrisis non committitur nisi a male astutis per calliditatem, valentibus vitia sub specie virtutum celare, et non veram sanctitatem objicere. 4. Sancti non solum gloriam supra modum suum omnino non appetunt, sed etiam hoc ipsum videri refugiunt quod esse meruerunt. Hypocritae autem, malitiae suae occulta tegentes ante oculos hominum, quadam innocentiae sanctitate se vestiunt, ut venerentur. Quibus divina voce dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
runt de simulacõne
randulencie genus ĩ modum
faretre subciliter insidiarum
sagittas celat ut falsam faciat
securitatem decipiat q callide eũ
cõtra quẽ molitur occulce cauendus
est inmicus qui manifestus est
s magis ille qui uideri nõ potest
facile enĩ uincimꝰ quem uidemus
quem autẽ non uidemꝰ diffĩcile a
nobis expellimꝰ. Raro nocet᷑ hõ
ab exͣneis si sui eum nõ ledant. Ma¬
bonitatẽ simulat quousq fallendo

Expanded text:
 De simulatione. 1. Fraudulentiae genus in modum pharetrae subtiliter insidiarum sagittas celat, ut falsam faciat securitatem, decipiatque callide eum contra quem molitur occulte. 2. Cavendus est inimicus qui manifestus est, sed magis ille qui videri non potest. Facile enim vincimus quae videmus, quae autem non videmus difficile a nobis expellimus. 3. Raro nocetur homo ab extraneis, si sui eum non laedant. Mabonitatem simulat, quousque fallendo
Abbreviated transcription (Latin):
uera nõ liuor obicitur s sola mi¬
et bonos imitari uolunt et de
bouoꝵ ꝓfectib inuidie liuore ta¬
bescunt quo fit ut nec illi corri¬
gantur a malo suo s ꝑ inuiden¬
tiam det̾iorentur et bonos a recto
studio quãtũ in ip̃is est si potue
maxime cogitent. hoc omius
inuidus alienis uͥtutib p̾stat
diabolus eum posse ꝓstern̾e inde eiꝰ
aucta sunt m̾ita atq inde claru¬
erunt ꝓbabiliora paciencie ꝓba
uitam maculent sicut quere¬
bant hostiũ sodomite quo domũ
loth. nocituri introiret̃ illi u̾o ce¬
citate erroris parietes uidebant¬

Expanded text:
vera non livor objicitur, sed sola mivera non livor objicitur, sed sola miet bonos imitari nolunt, et de bonorum perfectibus invidiae livore contabescunt. Quo fit ut nec illi corrigantur a malo suo, sed per invidiam deteriorentur, et bonos a recto studio quantum in ipsis est, si potuermaxime cogitent. Hoc omnis invidus alienis virtutibus praestat: diabolus posse prosterni, inde ejus aucta sunt merita, atque inde claruerunt probabiliora patientiae docorum vitam maculent, sicut quaerebant ostium Sodomitae, quo domum Lot nocituri introirent. Illi vero caecitate erroris percussi, pa
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ꝯdempnantur quia iniqui᷑ existũt¬
nõ sunt nõ semꝑ lacent ypocͥte.
Nam et si in pͥncipio sui quidam ñ
pateant pͥus tñ qmͣ uita eoꝵ finia¬
tur qmͣ simulate uixin̾t detegunt᷑:
Om̃e enĩ sincerũ ꝑ manet. Nã que
simulate sunt diuturna esse nõ
possunt. Non eor desꝑanda est sa¬
lus qui adhuc aliquid terrenũ sa¬
puit̃ dum possint in occultis ag̾e
unde iustificentur. Hii enĩ melio¬
res sunt ypocͥcis: ⁊ quod mali sit̃
in aꝑto et in occulco boni. ypocͥte
u̾o in occulto mali sunt ⁊ bonos
se palam ostendunt ypocͥcam ius¬
tus arguere ꝓhibetur ne deteriꝰ
castigatus existat dicente salo¬
auctorem. Nam unde bonus
ꝓficit: inde in de inuidus contabes¬
cit. homines praue uiuentis sic̃
de bonoꝵ lapsib ꝙͣtulantur ita
fundunt᷑. Inudus m̃brum est
lime uidet et ip̃e est rex super
om̃s filios suꝑbie Nulla est uirtꝰ
q̃ nõ habeat contrariũ inuidie
malum sola miseria caret inuidia
quia nemo inuidet misero cui re¬

Expanded text:
emnantur, quia iniqui suntnon sunt. 6. Non semper latent hypocritae; nam etsi in principio sui quidam non pateant, prius tamen quam vita eorum finiatur quam simulate vixerint deteguntur. Omne enim sincerum permanet: nam quae simulata sunt diuturna esse non possunt. 7. Non eorum desperanda est salus, qui adhuc aliquid terrenum sapiunt, dum possint et in occultis agere unde justificentur. Hi enim meliores sunt hypocritis, eo quod mali sint in aperto, et in occulto boni. Hypocritae vero in occulto mali sunt, et bonos se palam ostendunt. 8. Hypocritam justus arguere prohibetur, ne deterior castigatus existat, dicente Saloauctorem. Nam unde bonus proficit, inde invidus contabescit. 2. Homines prave viventes, sicut de bonorum lapsibus gratulantur, ita funduntur . 3. Invidus membrum est lime videt, et ipse est rex super omnes filios superbiae . » Nulla est virtus, quae non habeat contrarium invidiae malum. Sola miseria caret invidia, quia nemo invidet misero, cui re
Abbreviated transcription (Latin):
tili enĩ eloquẽcie comꝑata uident᷑
illis indigna. Quodsi animo hu¬
mili misteriis eius incendant: cõ¬
festim adu̾cunt. quantum excel¬
sa sunt que in illis despiciunt:
In lectione ñ u̾ba s u̾tas ẽ amã¬
da. sepe aut̃ repperitur simplici¬
tas uendita. et composita falci¬
tas. que hominem suis errorib
illicit: et ꝑ lingue ornam̃ta laq̃¬
amor mũdanẽ sciencie. nͥ excolle¬
laudib hoiẽm. Nam quãtũ maio.¬
ra fuerint lrãture studia. tanto
animꝰ arrogancie statu inflatus
maiore intimescit iactancia. un¬
de et psalmista ait. quia nõ cogͣ¬
noui lrãcuram. introibo in poten¬
cias dñi. Simpliciorib lrĩs. nõ est
pp̃onendus fucus grãmatice ar¬
tis. Meliores sunt enĩ ꝯmunes
lrẽ quia simpliciores: et ad solam
humilitatem legenciũ ꝑtinẽtes
Ille u̾o nequiores: quia ingerũt
hoĩbus ꝑniciosam m̃tis elacione
Meliores esse grãmaticos quam

Expanded text:
tili enim eloquentiae comparata videtur tili enim eloquentiae comparata videtur illis indigna. Quod si animo humili mysteria ejus intendant, confestim advertunt quam excelsa sunt quae in illis despiciunt. 8. In lectione non verba, sed veritas est amanda. Saepe autem reperitur simplicitas veridica, et composita falsitas, quae hominem suis erroribus illicit, et per linguae ornamenta laqueamor mulaudibus hominem. Nam quanto maiora fuerint litterature studia, tanto animus arrogancie fastu inflatus maiori intumescit iactancia. mus ait: Quia non cognovi litteraturam, introibo in potentias Domini . 10. Simplicioribus litteris non est praeponendus fucus grammaticae artis. Meliores sunt enim communes litterae quia simpliciores et ad solam humilitatem legentium pertinentes, illae vero nequiores, quia ingerunt hominibus perniciosam mentis elationem. 11. Meliores esse grammaticos quam
Abbreviated transcription (Latin):
habemus inquic thesaurũ istũ
in uasis fictilibus. Sermo quippe
dei occultum ht̃ fulgorem sapien¬
cie ⁊ u̾itatis: reposicum in u̾boru
uilissimis uasculis. Ideo libri scĩsĩ¬
plici ẜmone scͥpti sunt: ut nõ in
sapiencia u̾bi s in ostensione spc̃
hoĩes ad fidem ꝑducerẽtur. Nam si
dialectiꝰ aciiinis u̾sucis aut re¬
thorice artis eloquẽcie editi cent̃.
nequaqmͣ putaretur fides xp̃i in
dei uirtute s in eloquẽtie huma¬
ne arguentis consistere: nec quẽ¬
quã cred̾emus ad fidem diuina ĩ¬
spiramine ꝓuocari. s pocius u̾boꝵ
calliditate seduci. Omĩs scłaris
doctͥna spumantib u̾bis resonãs
ac semꝑ. eloquẽtiã et timorem
accollens: ꝑ doctͥnam simplicem
et humilem xp̃ĩanam euacuata
est. sicut scͥptum est. Nõne stul¬
tum fecit deus sapienciam huiꝰ
mundi: Fastidiosis atq loquaci¬
bus. scͥptare sacre minus ꝓpter
sermonẽ simplicem placent: gẽ¬

Expanded text:
Habemus, inquit, thesaurum istum Habemus, inquit, thesaurum istum in vasis fictilibus . 4. Sermo quippe Dei occultum habet fulgorem sapientiae et veritatis repositum in verborum vilissimis vasculis. 5. Ideo libri sancti simplici sermone conscripti sunt, ut non in sapientia verbi, sed in ostensione spiritus homines ad fidem perducerentur . Nam si dialectici acuminis versutia aut rhetoricae artis eloquentia editi essent, nequaquam putaretur fides Christi in Dei virtute, sed in eloquentiae humanae argumentis consistere; nec quemquam crederemus ad fidem divino inspiramine provocari, sed potius verborum calliditate seduci. 6. Omnis saecularis doctrina spumantibus verbis resonans, ac se per eloquentiae tumorem attollens, per doctrinam simplicem et humilem Christianam evacuata est, sicut scriptum est: Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ? 7. Fastidiosis atque loquacibus Scripturae sanctae minus propter sermonem simplicem placent. Gen
Abbreviated transcription (Latin):
do que impia sunt uł aufendo que
pia sñt. cante meditando cautoq
sensu ꝓbanda sunt que legũtur:
ut iuxta apłica monita et tenea¬
mꝰ que recta sunt. et refutemus
que contͣria u̾itati existunt. Sic¬
q in bonis instruant ur. ut a ma
oblectamẽta maniũ fabularum:
mentem excitant ad incentiua li¬
bidinũ. Non enĩ solum thura offe¬
rendo demonib immolatur sed
etiam eoꝵ dicta libentius capien¬
do. Quidam plux̾ meditando de¬
lectantur gentiliũ dicta ꝓpt̾ tu¬
mẽtem et ornatum sermonẽ. quã
Aͥpturã scam̃ ꝓpt̾ eloquiũ humile
S nud ꝓdest in mũdanis dilectissĩ
ꝓfic. et in anestere in diuinis. da¬
duca.qui figmenta et celestia
fastidin misteria: Cauendi sunt
tales libi i et ꝓpt̾ amorem scãrũ
exterius u̾borum eloquencia ni¬
tent. interius nacua uirtutis sa¬
piencia manent eloquia autem
sacra exterius incompta u̾bis ap¬
parent: int̾nsecus aut̃ nsterioꝵ
sapiencia fulgent: unde et apłs:

Expanded text:
do quae impia sunt, vel auferendo quae do quae impia sunt, vel auferendo quae pia sunt. 8. Caute meditanda cautoque sensu probanda sunt quae leguntur, ut, juxta apostolica monita , et teneamus quae recta sunt, et refutemus quae contraria veritati existunt; sicque in bonis instruamur, ut a maloblectamenta inanium fabularum mentem excitant ad incentiva libidinum. Non enim solum thura offerendo daemonibus immolatur, sed etiam eorum dicta libentius capiendo. 2. Quidam plus meditari delectantur gentilium dicta propter tumentem, et ornatum sermonem, quam Scripturam sanctam propter eloquium humile. Sed quid prodest in mundanis doctrinis proficere et inanescere in divinis, caduca sequi figmenta et celestia fastidire misteria? Cavendi sunt tales libri et propter amorem sanctarum exterius verborum eloquentia nitent, interius vacua virtutis sapientia manent; eloquia autem sacra exterius incompta verbis apparent, intrinsecus autem mysteriorum sapientia fulgent. Unde et Apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
cuit nõ sequũtur. de qua dñs. Idem
dicit in ħ cognoscent om̃s quia
mei discipuli estis si dilectionẽ inter
uos habueritis scqͥpturas hetici sano
sensu nõ sapiunt: s eas ad errorẽ
pͣue incelligencie ducut᷑. eq semet¬
ipõs earum sensibus subdunt sed
Ductores errorum prauis ꝑsuasio¬
nibus ita ꝑ argumenta fraudulẽ¬
cie siligant auditores. ut eos qͣsi
in laberinthũ implicent a quo
exire uix ualent. Tanta est here¬
ticorum calliditas ut falsa ueris
mala q bonis ꝑmisceant. salutari¬
bus q reb plerumq erroris sui
uiriis interserant. quo facilius
possint pͣuitatem ꝑu̾si dogiatis
subspecie ꝑsuad̾e u̾itatis: plerũq
sub noĩe cacholicorum doctoru
ħ̾etici sua dicta ꝯscribunt. ut in¬
dubitanter lecta credantur. Non¬
nũqmͣ eciam blasphemias suas
latenti dolo in libris nr̃oꝵ inise¬
runt. doctͥnam q ueram adultan̾¬
do corrumpunt: scił uł ad dicien¬

Expanded text:
cuit, non sequuntur; de qua 294 idemcuit, non sequuntur; de qua 294 idemdicit: In hoc cognoscent omnes quia mei estis discipuli, si dilectionem inter vos habueritis. 4. Scripturas haeretici sano sensu non sapiunt, sed eas ad errorem pravae intelligentiae ducunt; neque semetipsos earum sensibus subdunt, sed Doctores errorum pravis persuasionibus ita per argumenta fraudulentiae illigant auditores, ut eos quasi in labyrinthum implicent, a quo exire vix valeant. 6. Tanta est haereticorum calliditas, ut falsa veris, malaque bonis permisceant, salutaribusque rebus plerumque erroris sui virus interserant, quo facilius possint pravitatem perversi dogmatis sub specie persuadere veritatis. 7. Plerumque sub nomine catholicorum doctorum haeretici sua dicta conscribunt, ut indubitanter lecta credantur. Nonnunquam etiam 295 blasphemias suas latenti dolo in libris nostrorum inserunt, doctrinamque veram adulterando corrumpunt, scilicet vel adjicen
Abbreviated transcription (Latin):
medulitus tñ uu̾tatis archana ñ tã¬
gunt qr suꝑbie mibe p̾pediuntur
ꝯemꝑ enim suꝑbi legunt. qͣrunt
et mĩquam inuẽiut diuine legis
penet᷑bilia humilib. ⁊ bñ ad dñ
ntrantib pacent : pͣuis aut̃ atq
suꝑbis clanduntur. Nam quãuis di¬
uina eloquia in lectione arroganti¬
bus sint aꝑta in mist̾io tñ clausa
atq occulta sunt. dum sermo dei fi¬
delibus lux sit. reprobis aut̃ aut
suꝑbis quodãmodo tenebrescit: et
unde illi illuminantur: inde isti ce
nałr u̾ba legis ꝑcurrit. s is qui
eam sensu int̾ioris intelligencie pro¬
spicit. Nam qui lram legis inten¬
dunt. eius occulta penetrare ñ pos¬
sunt. Multi enĩ non intelligendo
spiritalit̾ scͥpturas nec eas recte sci¬
endo in heresim deuoluti sunt. atq
in multis errorib defluxerunt. In
solis fidelibus religata est lex. pestã
ne eam aut iudeus incelligat eut
heticus quia nõ est xp̃i discipului
Unitatem quippe pacis quã xp̃ do¬

Expanded text:
ana non tangunt, quia superbiae nube praepediuntur. Semper enim superbi legunt, quaerunt et nunquam inveniunt. 3. Divinae legis penetralia humilibus, et bene ad Deum intrantibus patent; pravis autem atque superbis clauduntur. Nam quamvis divina eloquia in lectione arrogantibus sint aperta, in mysterio tamen clausa sunt atque occulta. 4. Dum sermo Dei fidelibus lux sit, reprobis autem ac superbis 293 quodammodo tenebrescit; et unde illi illuminantur, inde isti excnaliter verba legis percurrit, sed is qui eam sensu interioris intelligentiae perspicit. Nam qui litteram legis intendunt, ejus occulta penetrare non possunt. 2. Multi enim non intelligendo spiritualiter Scripturas, nec eas recte sentiendo, in haeresim devoluti sunt, atque in multis erroribus defluxerunt. 3. In solis fidelibus religata est lex, testantne eam aut Judaeus intelligat, aut haereticus, quia non est Christi discipulus. Unitatem quippe pacis, quam Christus do
Abbreviated transcription (Latin):
cionis de doctͥna sine gr̃a
octrina sine adiuuante gracia
quãuis infundatur auribus ad
cor nũquã descendit. foris quidem
ꝑstrepit s interius nicħ ꝓficit: tẽ
aut̃ dei sermo infusus aurib ad
cordis intima ꝑueĩt. qñ dei gr̃a mẽ¬
tem interius ut intelligat tãgit
sicut enĩ quosdam flamina cari¬
tatis sue illuminat d̾s. ut in talit̾
sapiant. ita quosdam frigidos cor¬
pentes que deserit ut sine sensu
ꝑsistant pleriq in acumine ĩ tel¬
ligendi uiuaces existunt s loquẽ¬
dĩ inopia angustantur. Qui dam
u̾o in utͥsq pollent. qr ⁊ sciendi co¬
piam ⁊ dicendi efficaciãn hñt

Expanded text:
 De doctrina sine gratia. 1. Doctrina sine adjuvante gratia, quamvis infundatur auribus, 292 ad cor nunquam descendit; foris quidem perstrepit, sed interius nil proficit. Tunc autem Dei sermo infusus auribus ad cordis ultima pervenit, quando Dei gratia mentem interius, ut intelligat, tangit. 2. Sicut enim quosdam flamma charitatis suae Deus illuminat, ut vitaliter sapiant, ita quosdam frigidos torpentesque deserit, ut sine sensu persistant. 3. Plerique acumine intelligendi vivaces existunt, sed loquendi inopia angustantur. Quidam vero in utrisque pollent, quia et sciendi copiam, et dicendi efficaciam habent
Abbreviated transcription (Latin):
ei ad nutͥendum einir subministrabat̃
sum ne timueris inquiunt: erit enĩ
cia iudicabit enim ifrł. in gladio et
in atrio domus dni ppłis. iuxta ioas re¬
gis imꝑium. misłis meum lapidibus.
extinctus est. Hunc subleuatum cõti¬
nuo sacerdotes iuxta patrem sepeliut̃.lx.

Expanded text:
ei ad nutriendum subministrabant. sum: Ne timueris, inquiunt, erit enim ententiis. Judicabit enim Israel in gladio et in atrio domus Domini populus, juxta Joas regis imperium, missis in eum lapidibus exstinxit. Hunc sublevatum continuo sacerdotes juxta patrem su
Abbreviated transcription (Latin):
non incõmutabilis ut deus existe̾t
tñ incorporea ut deus eẽt̃. Sicut an¬
um finem nullum. Nam quedam
in rebus temporalia sunt q̃dam ꝑ¬
petua: quedam u̾o sempiterna tẽm¬
poralia sunt quibus mest ortus et
obitus. ꝑꝑetua sunt quibus ortus nõ
terminus sempiterna quibus nec or¬
diuine substancie uł nature nec eẽ
eam pͥusqmͣ corꝑi misceatur s tuc̃
eam creari qñ et corpus creatur
cui admisceri uidetur philosophoꝵ¬

Expanded text:
non immutabilis ut Deus esset, non immutabilis ut Deus esset, tamen incorporea ut Deus existeret, sicut anum, finem nullum. Nam quaedam in rebus temporalia sunt; quaedam perpetua, quaedam vero sempiterna. Temporalia sunt, quibus inest ortus et obitus; perpetua quibus ortus et non terminus; sempiterna quibus nec ordivinae substantiae vel naturae, nec esse eam prius quam corpori misceatur; sed tunc eam creari quando et corpus creatur, cui admisceri videtur. Philosopho
Abbreviated transcription (Latin):
ciis. Nam utrum ancea fuissemus
nec ip̃i nouimus ne quis hominũ
dicat habeamus. Non est ergo q̃rẽ¬
dum quod querendo magis est nri¬
dendum gentiles et heretici de ani¬
ma disputare conãtur s quomodo
de illa aliquid recte sentire possunt
qui auctorem ad cuiꝰ imaginem scã
est nõ nouerunt. et ideo multa er¬
roris digna dixerut Imutabilis ẽ
anima non localiter s temꝑaliter
suis affectioĩbus corpꝰ aut̃ inloco ⁊
cempore mutabile quia et tempore
nutatur et uariatur loco  qd̾ est
ad corpus mutacio locorum hoc ẽ
ad animũ mutabilitas cogitacio¬
nũ. Que uarietas male motionis
timomenti inheret. qñ ab eterno¬
rum cõtemplacione pͥmus homo
recedens i illo stare noluit a quo
male recessit ⁊ iuxta dampmationẽ
constans ꝑ rerum raptus uarieta¬
tem defluxit multum ex sua natu¬
fuscatur cõmixtione oarnis qua re¬
tinetur inclusa ex eius enĩ parte u̾¬
titur ad p̾candi infirmitatẽ salomo

Expanded text:
ciis. Nam utrum antea fuissemus, nec ipsi novimus, nec quis hominum dicat habemus. Non est ergo quaerendum quod quaerendo magis est irridendum. 5. Gentiles et haeretici de anima disputare conantur, sed quomodo de illa aliquid recte sentire possunt, qui auctorem ad cujus imaginem facta est non noverunt? Et ideo multa errore digna dixerunt. 6. Mutabilis est anima, non localiter, sed temporaliter, suis affectionibus. Corpus autem, et loco, et tempore mutabile est, quia et tempore mutatur, et loco variatur. Quod est ad corpus mutatio locorum, hoc est ad animam mutabilitas cogitationum. Quae varietas maltunc menti adhaesit, quando ab aeternorum contemplatione primus homo recedens in illo stare noluit, a quo male recessit; et justa damnatione inconstans per rerum raptus varietatem defluxit. Multum quidem ex sua natufuscatur commistione carnis, qua retinetur inclusa. Ex ejus enim parte vertitur ad peccandi infirmitatem, Salomo
Abbreviated transcription (Latin):
eo qd̃ tres patriarche. ibidem sint se¬
bron metropolis urbs allophiloru
in qua fertur qͣdam fuisse habitacio¬
nem. gigantium: ubi eciam ⁊ dauid
postea est unctus in regno. est aucez
ciuitas fortis indee. ⁊ sacerdotibus
separata. distans ad australem plagã
bel filius adam. ⁊ pastor ouiũtm .u.
Luita innocens. in morte patiens
post mortem ñ silens. in martirio pͥ¬
mus: in obedientia summꝰ: in sacrisi¬
ciis deo placens: in meritis. fratri dis¬
plicens: quem oaun impius et fratri¬
cida nouus. ira stimulante inuidie. ĩno¬
cuum ferro nundum sanguine macu¬
lato prostrauit: cum adhuc innocẽs
ferrum. cruoris humam facinus non
haberet iu

Expanded text:
; nam tres patriarchae ibidem sunt se; nam tres patriarchae ibidem sunt sebron, metropoli urbe Allophylorum, in qua fertur quondam fuisse habitatio gigantum, ubi etiam et David postea unctus est in regem. Est autem civitas sortis Judae in sacerdotibus separata, distans ad australem plagam . 6. Abel filius Adam et pastor ovium, in vita innocens, in morte patiens, post mortem non silens, in martyrio primus, in obedientia summus, in sacrificiis Deo placens, in meritis fratri displicens; quem Cain impius, et parricida novus, stimulante invidia innocuum ferro nondum sanguine maculato prostravit, cum adhuc innocens ferrum cruoris humani facinus non haberet
Abbreviated transcription (Latin):
dam ꝓthoplanctus. ⁊ coionꝰ¬
paradisi. princeps generis ⁊
dilcũs. ad ymaginem dei fcũs.
uniu̾sitati p̾latus. qui creatu¬
re nouuna dedit: atq in eis potestatẽ
dominandi accepit. Hic namq in de¬
liciis florentis paradisi constitutꝰ. int̾
redolentes aromatum siluas. ac uer¬
nancia florentib arua. rudis habi¬
tator noue uite gaudia ꝑagebat᷑ .u.¬
bi cellus fecundauerat et ꝑpetuo ui¬
rore: Ubi fons decurrens quadri¬
fluo labitur. sed postqmͣ serpen᷑s do¬
lo. lingua pollucus feminea. ꝑ ract᷑
ligni loci beatitudinem ꝓphananit.
paradiso proiectus: mͣ terram senti¬
bus qualitatem: oꝑarius geniens.
icoluit᷑. Amissaꝙ inmortalitate ẽ
puluerem unde carnis sumpserat
ortum. post cursum aunorum . d .c.c.c.
c.x.x.x. rediit. hinc iam posteritas ĩ
cͥmine huius parentis exul eẽ para¬
disi fcãmꝰ. Et laborem mortis subac¬
ca ingemuit. Sepultus est autemꝰ ĩ
loco: arbe: qui locus nouien ex nu¬
meris sumpsit. hoc est quatuor ꝓ¬

Expanded text:
dam protoplastus, et colonuparadisi, princeps humani generis et delicti, ad imaginem Dei factus, universitati praelatus, qui creaturis nomina dedit atque in eis potestatem dominandi accepit. 3. Hic in deliciis florentis paradisi constitutus, inter redolentes aromatum sylvas ac vernantia floribus arva, ruris habitator, novae vitae gaudia peragebat: ubi tellus fecunda viret perpetuo vere, ubi fons decurrens quadrifluo labitur amne. 4. Sed postquam serpentis dolo, lingua etiam pollutus feminea, per tactum ligni, loci beatitudinem profanavit, paradiso projectus, terram sentibus squallentem operarius gemens incoluit. Amissaque immortalitate, in pulverem, unde carnis sumpserat ortum, post cursum annorum nongentorum triginta rediit. Hinc jam 154 posteritas in crimine hujus parentis exsulem se paradiso factam, ac labori mortique subactam ingemuit. 5. Sepultus est autem in loco Arbee, qui locus nomen a numero sumpsit, hoc est quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
cia enĩ temporalia bñ utit᷑ atq
euicandis malis seu intelligen¬
dis uł appetendis bonis u̾satur.
platur. Item ñ nulli uiri incer
sapienciã et prudenciã ita ĩtel¬
pienciam in diuinis prudẽtiã
aut̃ uł scienciam in humanis
negociis ponent ꝑfecta ẽ aut̃
sciencia multa ag̾e̾ bona ⁊ de
illa laudem ñ quere. Que d̾s
p̃cepit face̾ ⁊ sernũ inutilem
esse añ dei oculos existimãdũ

Expanded text:
tia enim temporalia bene utitur, atque in tia enim temporalia bene utitur, atque in euitandis malis, seu intellegendis uel adpetendis bonis uersatur: contemplatur. Item nonnulli uiri inter sapientiam et prudentiam ita intelpientiam in diuinis, prudentiam autem uel scientiam in humanis negotiis ponerent. Perfecta est autem scientia multa agere bona, et de illis laudem non quaerere quae Deus praecepit facere, et seruum inutilem se esse ante Dei oculos exi
Abbreviated transcription (Latin):
anma. om̃s affectoẽs anime ad
deum referre iissit. Dum u̾o ad¬
iecit ex tota mence iudicat oem̃
rationẽ humanã qua intelligimꝰ
⁊ disc̾nimꝰ in reb diuiuis esse
occupandũ. Item duo sunt erga
ꝓximi dilectoẽm ẜuandã ut et
uult ⁊ ip̃e nõ inferat alt̾i q̃ sibi
a quocũq ꝑtimescit inferre / ex
qua gemina uirtute dilectoĩs in
pxiiũ om̃s oriũtur uirtutes:
quibus aut utilitͥ que sunt ap¬
petenda cupimꝰ aut que uitãda
sunt utiliter p̃cauemꝰ. Qd̃ enĩ
dñs dicit omĩa quetumq uultis
ut faciant nobis hoĩes ita et
nos facite eis. ꝑtinet ad bonã ĩ¬
pensionẽ in ꝓxiiũ. Item quod
legitur in ueteri testam̃co quod
tibi fieri nõ uis alii ne fec̾is. ꝑti¬
net ad cauẽ dum ne quis malũ
inferat ꝓximo. Ex his u̾o ergo
duob articulis congrue diligit᷑
ꝑximus dum ⁊ bñficii impensi¬
ad agnicionẽ ꝑtinet: ad cõ¬
templationem. Sapiencia sscien¬

Expanded text:
anima, omnes affectiones animae ad anima, omnes affectiones animae ad Deum referri iussit; dum uero adiecit ex tota mente, indicat omnem rationem humanam, qua intellegimus et discernimus, in rebus diuinis esse occupandam. Item duo sunt erga proximi dilectíonem seruanda; ut et uult, et ipse non inferat alteri quae sibi a quoquam pertimescit inferri. Ex qua gemina uirtute dilectionis in proximum omnes oriuntur uirtutes, quibus aut utiliter quae sunt adpetenda cupimus, aut quae uitanda sunt utiliter praecauemus. Quod enim Dominus dicit: Omnia quaecumque uultis ut faciant uobis homines, et uos facite illis, pertinet ad boni inpensionem in proximum. Item quod legitur in Veteri Testamento: Quod tibi fieri non uis, alteri ne feceris, pertinet ad cauendum ne quis malum inferat proximo. Ex his ergo duobus articulis congrue diligitur proximus, dum et beneficii inpensiad agnitionem pertinet, ad contemplationem sapientia. Scien
Abbreviated transcription (Latin):
uod amor ⁊ dilectio media sut̃
mẽ eo usq extollitur ut ⁊ ip̃e d̾s
caritas appelletur. Illa aut̃ est per¬
fecta caritas. que inimicos ⁊ pa¬
tienter sustinet: ⁊ benigne refo¬
uet. Dum u̾o ita nõ agit longe.
a caritate discedit. Quatuor at̃
sunt dei diligenda deum scilicet
atq ꝓximũ caro nr̃a atq aĩã. pͥor
est ant̃ amor dei sequens u̾o est
pximi s sicut ꝑ amorem dei amor
fit ꝓxiiii ita ꝑ amorem ꝓximi
amor ostenditur dei dilectio in d̾m
origo est dilectio in ꝓximũ ⁊ dilec¬
tõ in ꝓximũ cognicio est dilet¬
toĩs in d̾m sporro dilectio dei a ti¬
more inchoat s ñ timore ꝑseuãt
Nam dilectio ex timore ẜuilis
est nõ lib̾a quia ñ constat ex a¬
more dei s ex aͥmore supplicii. In
tͥbus reb dilectio dei exp̾mit᷑ ut
nicħ remaneat in homine qued
ñ diuine dilectioni subdatur/ nã
dicitur dilige dm̃ ex toto corde
tuo om̃s cogitatoẽs refendas ad
d̾m p̾cepit. Dum uo dicit᷑ ex tota

Expanded text:
uod amor et dilectio media sunt,men eo usque extollitur, ut et ipse Deus Caritas appelletur. Illa est autem perfecta caritas, quae inimicos et patienter sustinet et benigne refouet. Qui uero ita non agit, longe a caritate discedit. Quattuor autem sunt diligenda: Deus scilicet atque proxímus, caro nostra atque anima. Prior est autem amor Dei, sequens uero est proximí. Sed sicut per amorem Dei amor fit proximi, ita per amorem proximi amor ostenditur Dei. Dilectio in Deum origo est dilectionis in proximum, et dilectio in proximum cognitio est dilectionis in Deum. Porro dilectio Dei a timore inchoat, sed non sub timore perseuerat. Nam dilectio ex timore seruilis est, non libera, quia non constat ex amore Dei sed ex timore supplicii. In tribus autem rebus dilectio Dei exprimitur, ut nihil remaneat in homine quod non diuinae dilectioni subdatur. Nam dum dicitur Dilige Deum ex toto corde tuo, omnes cogitationes referendas ad Deum praecipit; dum uero dicitur ex tota
Abbreviated transcription (Latin):
sis tir sicut tu conscius es tui. Qͥd
enm ꝓdest dum malus es. si bonꝰ
p̃diceris. aut quid bonã laus per¬
tinet ad rem salutis. si aliud es

Expanded text:
sis, sicut tu, qui conscius es tui; quid enim prodest, 508 dum malus es, si bonus praediceris? aut quid boni laus pertinet ad te, si aliud es
Abbreviated transcription (Latin):
sas eccãs hñtes licenciam ꝯstitue¬
re lectores: subdiaconos exortistas
non audeant: p̾ter constituenciã
ep̃i in cuiꝰ regione p̾esse uoscunt᷑
hii aut̃ a soło epõ ciuitatis cuiꝰ adia

Expanded text:
s, habentes licentiam constituere lectores, subdiaconos, exorcistasnon audeant, praeter conscientiam episcopi, in cujus regione praeesse noscuntur; hi autem a solo episcopo civitatis cui adja
Abbreviated transcription (Latin):
quidam animi uisum mentis. a¬
cuens ueraq falsis distinguẽs
int̾ sensimm ⁊ memoriam ħ int̾est
ensus est uei
cuiꝰq admuẽcio. Memoria. rei
inuence recordacio. Ille excogitata
repperit. hec excogitata custodit

Expanded text:
uidam animi uisum mentis acuens, ueraque a falsis distinguens. Inter sensum et memoriam hoc interest: sensus est rei cuiusque adinuentio; memoria, rei inuentae recordatio. Ille excogitata repperit, haec reperta custodit
Abbreviated transcription (Latin):
tes s eciam contͣ miracłis coruscã¬
tes dunicaturi sunt. Gramus sb̾
ancixp̃i temꝑibus contͣ eccłiam de¬
seuiet smagoga qmͣ in ip̃o aduẽ¬
tu saluatoris xp̃ianos est ꝑ secuta¬
Dum in martires diabolus iam
excreu̾i̾t magna crode litate eciã
potuit qnͣta solutus facietꝰ qnͣto ꝓ¬
pinquius finem mũdi diabolus
indet tanco crudelius ꝑsecuciones
exexcet ut quia se continuo damp¬
nandum conspicit socios sibi mł¬
tiplicet eum quib gehenne ig¬
nibus addicatur. Quanto breue
tempus uidet sibirestare diabłs¬
ut dampnet᷑: tanto in magnam
ꝑsecutõis iram mouetur diuina
iusticia ꝑmittente ut głificent᷑
iusti sordidentur imqui ut ⁊ dia¬
bło durior crestat dampnatoĩs¬

Expanded text:
tes, sed etiam contra miraculis coruscantes, sed etiam contra miraculis coruscantes dimicaturi sunt. Gravius sub Antichristi temporibus contra Ecclesiam deserviet Synagoga, quam in ipso adventu Salvatoris ChriDum in martyres diabolus jam exercuerit magnam crudelitatem etiam potuit, quanta solutus faciet? Quanto propinquius finem mundi diabolus videt, tanto crudelius persecutiones exercet, ut quia se continuo damnandum conspicit, socios sibi multiplicet cum quibus gehennae ignibus addicatur. Quanto breve tempus videt diabolus sibi restare ut damnetur , tanto in magna persecutionis ira movetur, divina justitia permittente, ut glorificentur justi, sordidentur iniqui, et ut diabolo durior crescat damnati
Abbreviated transcription (Latin):
qui iam iniquitatis misteriũ opera¬
ri illum affirmat eciam añqm re¬
ueletur magnitudo signorum fa¬
ciet sub antixp̃o ut elcĩ si fieri pt̃
in errorem mittantur. S si electi
quomꝰ sunt in errorem mittendi:
Ergo ibunt in errorem titubatoĩs
ad modicum ꝓ multitudine ꝓdi¬
giorum: nõ tñ deiciendi sunt ab¬
ip̃a stabilitate sua terroꝵ impul¬
sus atq signoꝵ unde et ideo poni¬
tur si fieri pocest quia electi ꝑire
ñ possunt s cito resipistentes cor¬
dis errorem religione coheirebut
scientes p̾dicti a dño esse ut dũ
hoc fecu̾it adu̾sarii nõ conturbẽtͤ
sc̃i tam mire facturus est ꝓ̃digia
et signa dum ueni̾t antixp̃c ut
eciam elcĩs quodam cordis gig¬
natur scrupulum qd̾ tñ tito ex¬
suꝑat in illis ratõ ꝑ quã scient ĩ
deceptõne reproboꝵ et elcõꝵ pro¬
bacione eadem fieri signa. In quo
sustinebant et facientes prodigi¬
a. ꝓuide et durius bellum sustine¬
bunt quia nõ solum contͣ ꝑsequẽ¬

Expanded text:
qui jam iniquitatis mysterium operari illum affirmat, etiam antequam reveletur. Magnitudo signorum faciet sub Antichristo, ut electi, si fieri potest, in errorem mittantur. Sed si electi, quomodo sunt in errorem mittendi? Ergo ibunt in errorem titubationis ad modicum pro multitudine prodigiorum: non tamen dejiciendi sunt ab stabilitate sua, terrorum impulsu, atque signorum. Unde et ideo ponitur, si fieri potest: quia electi perire non possunt, sed cito resipiscentes cordis errorem religione coercebunt: scientes praedictum a Domino esse, ut dum hoc fecerint adversarii, non conturbentur sancti. Jam mira facturus est prodigia et signa, dum venerit Antichristus: ut etiam electis quoddam cordis gignatur scrupulum, quod tam cito exsuperet in illis ratio, pro qua scient in deceptione reproborum, et electorum probatione eadem fieri signa, in quo sustinuerunt, et facientes prodigia. Proinde et durius bellum sustinebunt: quia non solum contra persequen
Abbreviated transcription (Latin):
intra eccłiam sunt mali iudicandi st̾¬
dampnandi pͥmꝰ igitur ordo eorum qͥ
iudicantur et pereunt: opponitur illi
ordim bonorum. de quo sunt qui iudi¬
cantur et regnant. Scd̃s ordo eoꝵ qͥ ñ
iudicantur et pereunt: opponitur illi or¬
dini ꝑstõrum in quo sunt hii qui ñ
iudicantur et regnant. Tertius ordo
eoꝵ qui uidicantur et regnãt. illi ordi¬
ni est contͣrius de quo sunt qui iudi¬
cantur et pereunt. Quartus ordo eoꝵ
qui non iudicantur et regnant oppõĩt᷑
illi contͣrio quo illi sunt qui ñ iudi¬
cantur et pereunt. Gemina punitur
sentencia impius. dum aut hic ꝓ sis
bitur ut debitas penas ex soluat de

Expanded text:
intra Ecclesiam mali judicandi sintra Ecclesiam mali judicandi sPrimus igitur ordo eorum qui judicantur et pereunt opponitur illi ordini bonorum, de quo sunt qui judicantur et regnant. Secundus ordo eorum qui non judicantur et pereunt opponitur illi ordini perfectorum, in quo sunt hi qui non judicantur et regnant. Tertius ordo eorum qui judicantur et regnant: illi ordini est contrarius, de quo sunt qui judicantur et pereunt. Quartus ordo eorum qui non judicantur et regnant opponitur illi contrario ordini, in quo illi sunt qui non judicantur et pereunt. Gemina punitur sententia impius, dum aut hic prorsubitur ut debitas poenas exsolvat
Abbreviated transcription (Latin):
salomonẽ dicitur quid plux habet
sapiens ab stultoͥ. nͥ quod illuc ꝑgit
ubi uita est : Ergo om̃s in terram
ꝑiter redeunt. nam ubi uita ẽ ñ ꝑi¬
ꝓpt̾ea hic iudicantur. ne illuc iudi¬
quibdam uero hic inchoat dãpna¬
cio. et illuc ꝑfecta sꝑatur ꝑdicio in
iudicio reprobi humanitatem xp̃i ĩ
qua iudicatus est uidebunt ut dole¬
ant. diuinitatem uero eius nõ uide¬
bunt ne gaudeant. Quib enĩ di¬
uinitas ostenditur: utiq ad gau¬
diũ demonstratur ꝓ diu̾sitate cõ¬
scienciaꝵ et mitis apparebit ĩ iu
bis. Nam qualem quisq conscienci¬
am tulit . talem ⁊ iudicẽ hẽbitꝰ. ut
manence in sua tnͣquillitate xpõ
illis solis terribilis appareat. quos
conscientia in malis accusat. Due
sunt diffe̾ncie uł ordines hoĩnũ in u¬
diciõ. hoc est elcõꝵ et reproborum: qͥ
tñ diuiduntur in quatuor. Pexfectoꝵ
Ordo unus est. qui cum dño iudicat
rum partitur in duob. dum hii qͥ

Expanded text:
Salomonem dicitur: Quid plus habet Salomonem dicitur: Quid plus habet sapiens a stulto, nisi quod illuc pergit ubi vita est ? Ergo omnes in terram pariter redeunt. Nam ubi vita est, non paripropterea hic judicantur, ne illic judi quibusdam vero hic inchoat damnatio, et illic perfecta speratur perditio. 8. In judicio reprobi humanitatem Christi, in qua judicatus est, videbunt, ut doleant, divinitatem vero ejus non videbunt, ne gaudeant. Quibus enim divinitas ostenditur, utique ad gaudium demonstratur. 9. Pro diversitate conscientiarum et mitis apparebit in judbis. Nam qualem quisque conscientiam tulerit, tale et judicium habebit; ut, manente in sua tranquillitate Christo, illis solis terribilis apconscientia in malis accusat. Duae sunt differentiae vel ordines hominum in judicio, hoc est electorum et reproborum. Qui tamen dividuntur in quatuor: Perfectorum ordo unus est, qui cum Domino judicat,rum partitur in duobus, dum hi qui
Abbreviated transcription (Latin):
cipit iudicium. qñ elcĩ idest domꝰ
dei hic ꝑ flagellum udicantur:
impii uero illus ad dampnacio
nem iudicandi sunt unde ⁊ se¬
quitur: si autẽ pͥmũ a nobis. qͥs
finis eorum qui non credidu̾nt:
ad districti examen iudicis nec
iusticia iusti secura est nisi pieta¬
te secura diuina. ut et ip̃a iusti¬
cia qua quisq iustus est deo iusti¬
ficante iustificet᷑. alioqͥn apud
deũ ⁊ ip̃a pocm̃ est Inde est quod
ait iob ĩnocentem et impiĩ ipẽ
cõsumit. Consumitur quippe a
deo. innoy qͥuãdo ipsa inuocen¬
cia liquidius requisita et diuine ĩ¬
nocenciẽ comꝑata. nicħ efficitur
pius qñ ex aminis diuini subtilita¬
te requiritur. qualisq debecta impi¬
etas inuificata dampnatur. Con¬
sumitur innox et impius simul.fi¬
ne carnis non pena dampnatoĩs.
Omĩa aut̃ ꝑgunt ad unũ locum.
dum morte corporali in terrã. et
iustus et impius reu̾tuntur. Retͣ¬
bucio aut̃ dissimilisẽsicuti ꝑ eũdẽ

Expanded text:
cipit judicium ; cum electi, id est domus cipit judicium ; cum electi, id est domus Dei hic per flagella judicantur, iudicandi sunt. Unde et sequitur: Si autem primum a nobis, quis finis eorum qui non crediderunt? 3. Ad districti examen judicis nec justitia justi secura est, nisi pietate divina, ut et ipsa justitia, qua quisque justus est, Deo justificante, justificetur. Alioquin apud Deum et ipsa peccatum est. Inde est quod ait Job: Innocentem et impium ipse consumit. Consumitur quippe a Deo innox, quando ipsa innocentia liquidius requisita, et divinae innocentiae comparata nihil efficitur,pius, quando examinis divini subtilitate requiritur, ejusque detecta impietas judicata damnatur. 4. Consumitur innox et impius simul fine carnis, non poena damnationis.Omnia autem pergunt ad unum locum, dum morte corporali in terram et justus et impius revertuntur . Retributio autem dissimilis, sicuti per eumdem
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ ut apłs ait in uirum ꝑfcm̃
in mensuram etatis plenitud̾is
xp̃i futura est in etate scil uiuẽ¬
tis que profectu ñ indiget absq
inclinatõne defcũs in ꝑfectõne ex
utͣq parte et plena est ⁊ robus
ta qũauis nũc filioꝵ dei noĩe ho¬
mines fideles uocentur tñ ex eo
quod hanc seruitutẽ corruptoĩs
paciuntur adhuc ingo seruitu¬
tis ad dicti sunt accepturi plenã
filiorum dei lib̾tatẽ dum corrup
tibile hoc induerit incorruptio¬
nem. Nũc deus ꝑ speculum aq¬
noscitur in futuro aut̃ quisqͥs elc̃s
facie ad faciem p̃sentabitur ut
ipãm speciem cõtempletur quã
nũc ꝑ speculum uidere conatur
In hac uita electoꝵ numerũ ad
dexteram ꝑtinenciũ et reproboꝵ
qui ad sinistram ituri sunt eccle¬
siam dei complere in finem aũt
scłi zizaniam frum̃to disiungi
nouit xpc s in euãagłio dice̾
⁊ scire discipłis noluit. Nam eũ
nescire. s nolle indicare. De do¬
mo domiui sicut scͥptum est: In¬

Expanded text:
tolus ait, in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi futura est ; in aetate scilicet juventutis, quae profectu non indiget, inclinatione defectus in perfectione ex utraque parte et plena est, et robusta. 3. Quamvis nunc filiorum Dei nomine homines fideles vocentur , tamen ex eo quod hanc servitutem corruptionis patiuntur adhuc jugo servitutis addicti, sunt accepturi plenam fitibile hoc induerit incorruptionem. Nunc Deus per speculum agnoscitur: in futuro autem quisque electus facie ad faciem praesentabitur, ut ipsam speciem contempletur, quam nunc per speculum videre conatur. In hac vita electorum numerum ad dexteram pertinentium, et reproborum qui ad sinistram ituri sunt, Ecclesiam Dei compleri: in fine autem saeculi zizaniam a frumento disjunginovit; sed in Evangelio dicere et scire discipulos noluit. Nam, cum nescire, sed nolle judicare: De domo Domini, sicut scriptum est, in
Abbreviated transcription (Latin):
tas inducunt sic tñ inuicẽ sese
conllidut ut cõtra eccłiam pari er¬
roris spũ decertentur ⁊ qui inuicẽ
mul existant uniti eis qui ꝓ eo
quod tantum ualeat h̾esis uident᷑
hab̾e u̾tatem. hoc respondendũ est¬
suic̃ id̾o saluti ꝓponendi sunt mor¬
bi quia plerũq ita gen̾alicer mũ¬
dum occupant ut ꝑuũ saluti lo

Expanded text:
tas inducunt, sic tamen invicem sese tas inducunt, sic tamen invicem sese collidunt, ut contra Ecclesiam pari erroris spiritu decertent. Et qui invicem mul existunt uni; eisque qui pro eo quod tantum valeant haereses videntur habere veritatem, hoc respondendum est: Non ideo saluti praeponendi sunt morbi, quia plerumque ita generaliter mundum occupant, ut parum saluti lo
Abbreviated transcription (Latin):
totum munndum extenditur ita ⁊
oĩum gentium societate construi
tur. Qui sunt hereses nͥ qui relit¬
ta dei eccłia pͥuatas elegim̾t soci¬
etates de quib dñs dicit duo ma¬
la fecit ppłs meus. me d̾eliquerũt
foncẽ aque uiue ⁊ faderunt sibi
cisternas discipatas que contin̾e
ñ ualent aquas. Causa h̾esis ob
quam rem fit id est ad exercita¬
cionem fidei: ius u̾o ꝑ quam sit
obscuritas est diuinarum scͥptu¬
rarum in qua caligantes hrtici
aliuid quam se res ht̃ incelligunt
nec esse possunt quia ipm̃ quod
existunt h̾eses iam nõ sunt goa
le enĩ senciendo essentiam nõ ac¬
quirunt ad nicħlũ enĩ tendunt
Heretici iu guti studio mendaci¬
um suum discunt et labore uehe¬
menti ne ad unitatẽ eccłie ueni¬
ant decertantur de quib ꝑ pro¬
phãm cõgrue dicitur docuerũt
linguam suam loqui mendaciũ
⁊ ut inique age̾nt laboraun̾t.
Dum uicissim h̾etici mutuo se lace¬
rant qñ alt̾utrũ sese in ꝓprias sec¬

Expanded text:
totum mundum tenditur ita, et totum mundum tenditur ita, et omnium gentium societate consttur. Qui sunt haeretici, nisi qui, relicta Dei Ecclesia, privatas elegerunt societates. De quibus Dominus dicit: « Duo mala fecit populus meus: Me dereliquerunt fontem aquae vivae, et foderunt sibi cisternas dissipatas, quae continere non valent aquas. 8. Causa haeresis ob quam rem fit? Ad exercitationem fidei. Via vero per quam fit obscuritas est divinarum Scripturarum, in qua caligantes haeretici aliud quam se res habeat intelligunt; nec esse possunt, quia id ipsum quod existunt haereses, jam non sunt. 158 Male enim sentiendo scientiam non acquirunt, ad nihilum enim tendunt. 9. Haeretici ingenti studio mendacia sua discunt, et labore vehementi, ne ad unitatem Ecclesiae veniant, decertant: de quibus per prophetam congrue dicitur: Docuerunt linguam suam loqui mendacium, et ut inique agerent, laboraverunt. 10. Dum vicissim haeretici mutuo se lacerant, quando alterutrum sese in proprias sec
Abbreviated transcription (Latin):
tholica sicut male uiuentes in se
pacienter tolerat ita male creden¬
tes a se repellit. Scã eccłia contra
gentilium atq ħ̾rticoꝵ ꝑͣ uicͤatiã
summoꝑe sapienciã ⁊ pacienciã cus¬
todit s exercetur sapiencia cũ tep̃¬
tatur u̾bis exercetur paciencia cũ
temptetur. gladiis. Causa praui¬
tatis h̾rtice doctͥne est ꝓpagata
eccłia. Nam antea simplici tantũ dẽ
ꝓpagati sunt doctores in fide ⁊ ꝑ
acimiẽ heresium eccłie mag̃ti
creuerunt. Nam tunc clarius ma¬
nifestatur u̾tatis assercio qñ pa¬
tuerit quel dissentio. Scã eccle¬
sia ideo dicitur cacholica pro eo
quod uniu̾sałr ꝑ omẽm sit mũ¬
dum. Nam ħeticorum eccłie ĩ ꝑti¬
bus mundi. Martant᷑. ħ u̾o in toto
orbe diffusa exꝑanditur paulo at¬
testante apło grãs inquit ago do
ciatur in uniu̾so mundo hereses
aut in aliquem angulum mundi
aut in unam gentem inueniunt᷑
u̾sari. eccłia u̾o cacholita sicut ꝑ

Expanded text:
tholica, sicut male viventes in se tholica, sicut male viventes in se patienter tolerat, ita male credentes a se repellit. 4. Sancta Ecclesia contra gesummopere sapientiae et patientiae studet. Sed exercetur sapientia cum tentatur verbis; exercetur patientia cum tentatur gladiis. Causa pravitatis haereticae doctrinis propagata est Ecclesia. Nam antea simplici tantumdem fcasione propagati sunt doctores in fide et per acumen haeresium Ecclesiae magistri creverunt. Nam tunc clarius manifestatur veritatis assertio quando patuerit quaelibet dissensio. Sancta Ecclesia ideo dicitur Catholica, pro eo quod universaliter per omnem sit munm haereticorum Ecclesiae in partibus mundi coarctantur, haec vero in toto orbe diffusa expanditur, Paulo attestante apostolo: Gratias inquit ago Deo meo, tiatur in universo mundo. Haereses aut in aliquem angulum mundi, aut in unam gentem inveniuntur versari. Ecclesia vero catholica, sicut per
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃e eñi etiam ineffabilia docet que
ꝓferre humanus sermo nõ potest
añ aduentum dñi cantum ꝓphe ⁊¬
et reprobis dona scĩ spc̃ confu̾ntur
sicut sauli data est ꝓphesia et ba¬
laam unde et multim fine dicturi
sunt dño uirtutes in tuo noĩe feci¬
mus quib dicturꝰ est dñs nescio
uos unde stitis ꝓxpĩ aduentum nõ
tantum plebis iudee sci ꝓphãntes¬
ꝓphãntes expectaun̾t s fuisse ⁊̃
eius expectabatur aduentus sicũt
gentium uet̾i ppło latebat s tñ ĩ
consilio dei erat ut fieret ⁊ tuns
cognosceris dum aduen̾it tempꝰ
ostend̾it. Nunc u̾o reuelatum pa¬
tet quod tunc carnalibus latebat
spiritalib u̾o uotum erat: nõ dũ
tũ manifeste dicebatur eo quod tẽ¬
pus ostensionis nõ esset de eccłia ⁊
pultritudo una ꝙͣ hic bñ
uiuendo consequitur altera per
ue quas a paganis ꝑtulit ĩ mar¬
tiribus siue quas ab heticis per¬
fen̾do partĩ resistendo. Sc̃ã eccłia sa¬

Expanded text:
Ipse enim etiam ineffabilia docet, quae Ipse enim etiam ineffabilia docet, quae proferre humanus sermo non potest. 7. Ante adventum Domini tantum prophetaet reprobis dona Spiritus sancti conferuntur, sicut Sauli data est prophetia, et Balaam. Unde et multi in fine dicturi sunt: Domine, virtutes in tuo nomine fecimus; quibus dicturus est Dominus: Nescio vos unde sitis. 9. Christi adventum non tantum plebis Judeae sancti prophetantes exspectaverunt, sed fuisse etiam ejus exspectabatur adventus, sicut gentium veteri populo latebat, sed tamen in consilio Dei erat ut fieret; et tunc cognosceris; dum advenerit tempus, ostenderis. Nunc vero revelatum patet, quod tunc carnalibus latebat, spiritualibus vero notum erat, nondum tamen manifeste dicebatur, eo quod tempus ostensionis non esset. CAPUT XVI. pulchritudo: una quam hic bene vivendo consequitur; altera, perve quas a paganis pertulit in martyribus, sive quas ab haereticis perferendo, partim resistendo. 3. Sancta Ecclesia ca