comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cedentib ubiait. alt̃ alterius
honera portate. quod nõ ẽ quia
nomenhonens diuersis modis
accipitur. Multa enĩ sunt u̾ba
que diuersis locis congruenter
posita. uarie intelliguntur. sicut
hoc. nͥ em̃honeris nom̃ fubdiuer¬
sis sigriificatiõib acceꝑis: ꝓcul
dubio putab eũdẽ sibi in loqñ¬
do eẽ cõtranũ. et hoc tã incine
positis uerb. qui cũ pauloance
deret. alter alterius honera. p.
hic dicit unus quisq .o.s. ꝓ .s.¬
alia sunt honcra participande
infirmitatis. dequib supri. ait.
alia redende dõrationis deactib
nr̃is dequib hic ait. Illa cũ fñb
sustentanda cõmunicantur.¶ ꝓ
pͥa ab unoquoq portantur. hec
honera peccata sunt. alia gͦ sũt
in quib quisq pͥum portat nec
portat cũ alio nec ꝓic̃ ialterũ.
alia que cũ aliis. ⁊ paliis portant᷑.
Contraeos enĩ quiputant hoĩe

Expanded text:
cedentibus, ubi ait, alter alterius onus suum portabit: quod non est, quia nomen oneris diversis modis accipitur. Multa enim sunt verba quae diversis locis congruenter posita varie intelliguntur, sicut hic: nisi enim oneris nomen sub diversis significationibus acceperis, procul dubio putabis eumdem sibi in loquendo esse contrarium, et hoc tam vicine positis verbis: qui cum paulo ante diceret, alterius onera portabit, hic dicit, unusquisque onus salia sunt onera participandae infirmitatis, de quibus supra egit; alia reddendae Deo rationis de actibus nostris, de quibus hic agit. Illa cum fratribus sustentanda communicantur; haec propria ab unoquoque portantur. Haec onera, peccata sunt; alia ergo sunt in quibus quisque proprium portat, nec portat cum alio, nec projicit in alterum; alia quae cum aliis et pro aliis portantur. dicit. Contra eos enim qui putant hominem
Abbreviated transcription (Latin):
la.p̃: deutroq igne fẽtisũt secuĩ nõsolũ deillo et̃no.
qui met̾nũ cruciaturõsẽ impios. s ⁊̃ deillo. emunda¬
torio quopurgabunt᷑ quidã saluandi. Ignis em̃ ex¬
tremi iudiciitã diudurabit quousq purgati sũt qui
saluandi erant.
icuius opus manse masi

Expanded text:
 igne securi sunt, non solum de illo aeterno quo in aeternum cruciaturus est impios, sed etiam de illo emendatorio quo purgabuntur quidam salvandi. Ignis enim extremi judicii tandiu durabit, quousque purgati sint qui salvandi erant. Et si cujus opus manseri
Abbreviated transcription (Latin):
zelo legis ⁊ patrẽ emulent᷑ illos. alios .i. gentileᷤᷤ
.i. iniudeant eis cosq odio habeant. uł in bono põt
quentur infide xͥ. Tũc enĩ manus moysi reuoca¬
bitur insinũ. tẽ moyses nr̃ reuertet᷑ ad matrẽ.
⁊ ad fr̃s. põt etiã sic intelligi. qĩsalus eiͣt gentib¬
sicut ⁊ ip̃i credebãt. uł ut g̃s.e. il .i. dĩ emulatio

Expanded text:
patrum, aemulentur illos, id est gentiles, id est invideant eis, eosque odio habeant. Vel in bono potest quentur in fide Christi. Tunc enim manus Mosi revocabitur in sinum, tunc Moses noster revertetur ad matrem et ad fratres. Potest etiam sic intelligi, quasi disicut et ipsi credebant. Velut gentes Dei aemulation
Abbreviated transcription (Latin):
minauit ꝙ sit meliꝰ¬
i existimat ⁊ honestius. sic ⁊ decu¬
stodib uirginũ deter¬
minat quid illis sit
faciendũ siuirgines
contine̾ uoluerunt
uł noluerint. qĩ hoc¬

Expanded text:
minavit quid sit melius et honestius, sic et de custodibus virginum determinat quid illis sit faciendum, si virgines continere voluerint, vel noluerint. Quasi dic
Abbreviated transcription (Latin):
cuiuult qũia muite¬
ꝓuentus hab̃e. tũ uero dicit nu
tantum bat. lege loquit᷑ nat᷑ali quãquam
prime nuptie tm̃ adnõ sint insti¬
prime nuptie sub benedictione dĩ celebrãtur su¬
blimit̃. Scdẽ uõ etiã inpresenti carent. głã nubat

Expanded text:
cui vult, quia iventus malos habere. Cum vero dicit, nubat, lege loquitur naturali, quanquam primae nuptiae tantum a Domino sint instiprimae nuptiae sub benedictione Dei celebrantur sublimiter, secundae vero etiam in praesenti carent gloria. Nubat
Abbreviated transcription (Latin):
facit  bene facit. quialicet ꝙ facit.⁊ qui non¬
iungit cũhãt potestatẽ sue uoluntatis. melius fac̃
quia ⁊apuddm̃ mĩtũ illi collocat ⁊ ascłi sollicitu¬
bene utit᷑ hõmalo: ibi uõ bene utitur bonod̾uo
usus malus. sibi met adiũcta quattuor differentiaᷤᷤ
faciunt. bene utit᷑ aliquis bono. continentiã dedi¬
cans dõ. male utit̃ quis bono continentiã dedicãs
idolo. Male utitur quis malo. concupiscentiam
relaxans. adultĩo. Bene utit᷑ malo concupiscentiã
restringens conubio. Sicut g̾ meliꝰ ẽ bene uti bo¬
no quã bene uti malo. cũ utrũq bonũ sit. Ita qui
dat uirgi.su. nuptũ bene facit ⁊ qui nõ da melius¬

Expanded text:
uam bene facit, quia licet quod facit. Ambrocum habeat potestatem suae voluntatis, melius facit, quia apud Deum meritum illi collocat, et a saeculi sollicitubene utitur homo malo, ibi vero bene utitur bono. Duo usus malus, sibimet adjuncta, quatuor differentias faciunt. Bene utitur aliquis bono continentiam dedicans Deo. Male utitur quis bono continentiam dedicans idolo. Male utitur quis malo concupisrelaxans adulterio, bene utitur malo concupiscentiam restringens conubio. sicut ergo melius est bene uti bono quam bene uti malo, cum sit utrumque bonum, ita qui dat uirginem suam bene facit et qui non dat nu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc idõ dicit q turpe sit
coniugiũs quia hoc. ho¬
beat facultatẽ. uł facilita¬
tẽ alicui obseruandi. s dño
sine ĩpedim̃to ꝙ ẽ incon¬
iugio. Cũ igit᷑ ait. adid ꝙ
honestũ ẽ.ñ matrimoniũ
turpe ẽẽ monstrauit.s ꝙ
honesto eãt honestius.gnͣa¬
ergo bono melius.⁊ beato beatius ẽ sic honesto. bo¬
nestius ẽ ꝙ honestius ꝙ honestũ uoluit appellare.

Expanded text:
hoc ideo dicit quod turpe sit conjugium, sed quod hoc hoaebeat facultatem, vel facilitatem alicui observandi 86 se Domino sine impedimento, quod est in conjugio. Cum igitur ait ad id quod honestum est, non matrimonium turpe esse monstravit, sed quod honesto erat honestius, generaergo bono melius, et beato beatius est, sicut honesto honestius est, quod honestum voluit appellare.
Abbreviated transcription (Latin):
ut sit scã: corꝑe ẽ nõ enĩ põt fiei̾ ut nõ
sit scm corpꝰ quo scĩficat᷑ utit᷑ sp̃s.¬
et spũ.. s. ãpliꝰ innupta hoc fac̃ q̃ liłu aneceᷤᷤ¬
sitatib mundanis. quib constricta ẽ nupta. intẽsiꝰ
uacat celestib p̃ceptis.
Que autẽ nupta
ẽ cogitat que¬
sunt mundi

Expanded text:
 est, non enim potest fieri, ut non sit sanctum corpus, quo sanctificatus utitur spiritus. Sed amplius innupta hoc facit, quae libera a necessitatibus mundanis, quibus constricta est nupta, intensius vacat coelestibus praeceptis. Quae autem nupta est, cogitat quae mund
Abbreviated transcription (Latin):
modi. quomodo etiam
placeat uxori. Magna¬
enĩ amaritudo ẽ indo¬
mo uxor tristis.⁊ diuis¬
ẽ. ñ nataͣ .s. actu. quia par¬
tĩ dõ. partĩsuit mundo.¬
Et similit̃ mulier inu¬

Expanded text:
modi, quomodo et placeat uxori. Haenim amaritudo est in domo uxor tristis, non natura, sed actu, quia partim Deo, partim servit mundo.Et similiter mulier innu
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã nõ flentes. spe fu
emunt. ut faciuĩt coniu¬
gati qui ꝓuidr̃ filus. sint tanquã non pꝰ¬
hañt. ut amore illis nõ hereant. Et ut uniuersa¬
lit colligã. qui utunt᷑ boc mo̾dosint tanquã non
utant᷑. ut .s. exbonis eiꝰ faciant bona. nõmali fiant.
que bona neputent᷑ mala. bonis dant᷑. Itẽq tol¬
lunt᷑. ut ꝓbentur. ne uõ putent᷑ magna uł sũma
dant᷑ malisq. It᷑eq eis tollunt᷑ ut ꝓbent᷑ ne uõ pu¬

Expanded text:
tanquam non flentes, et spe futemunt, ut faciunt conjugati, qui provident filiis, sint tanquam non pant, ut amore illis non haereant. Et ut universaliter colligam, qui utuntur hoc mundo, sint tanquam non utantur, ut scilicet ex bonis ejus faciant bona, non mali fiant: quae bona ne putentur mala, bonis dantur. Itemque tollentur ut probentur, ne vero putentur magna vel summa, dantur et malis. Itemque eis tollunt
Abbreviated transcription (Latin):
ue ẽ.quõ nõ gnãtione car¬
nali ꝓpogandus ẽ ppłs dei.
s regnãtioe sp̃uali colligen¬
dus.⁊ quia tp̃s breue ẽ rel¬
Equũ ẽ .i. hoc solũ restat
agendũ. ut quihñt uxo¬
res sint tanquã ñ hñtes.
studendo dĩseruitio. nõ
oꝑi carnis. ꝙ utiq facit ꝗ
hñs uxorẽ reodit ñ exigit
debitũ ⁊ qui ꝑꝑ infirmita¬
.potius quia sine uxore ẽe
ñ potuit: quã gaudens ꝗa
duxit. ⁊ maxime qui pari
consensu continentiã ser¬
uãt. beatiora sane coniu¬
gia iudicanda sunt que
suie filus ꝓcreatis. siue ÷
ꝓle contẽpta continentiã

Expanded text:
ve est, quo non generatione carnali propagandus est populus Dei, sed regeneratione spirituali colligendus. Et quia tempus breve reliquum est, id est hoc solum restat agendum, ut qui habent uxores sint tanquam non habentes, studendo Dei servitio, non operi carnis: Quod utique facit, qui habet uxorem; reddit, non exigit debitum. Et qui propter infirmitapotius, quia sine uxore esse non potuit, quam gaudens, quia duxit, et maxime qui pari consensu continentiam servant. Beatiora sane conjugia judicanda sunt, quae sive filiis procreatis, sive in prole contempta continentiam
Abbreviated transcription (Latin):
uitare cõigiũ. ꝙ et
tñ concedo .s. in his ego par¬
l couob̾ .s. dũ consulo hec e¬
uitare que tribulationes
carnis ⁊ sollicitudines me¬
moratas hñt. uel dũ conce¬

Expanded text:
vitare conjugium, quod et tamen concedo. Sed in his ego parco vobis, dum consulo haec evitare quae tribulationes carnis et sollicitudines memoratas habent, vel dum conce
Abbreviated transcription (Latin):
sulo s magis uolo uosẽs
sine sollicitudine rei uxo¬
rie. qua ditinuita in dei
reb ꝓpensius uigilatur.
⁊ recte hoc uolo. q¬
Qui sine uxo¬
citus ẽ ut cõpleat

Expanded text:
sulo. Sed magis volo vos esse sine sollicitudine rei ux; qua diminuta in Dei rebus propensius vigilatur. recte hoc volo, ui sine uxoc
Abbreviated transcription (Latin):
appellat que narrant. quia nescientes iuĩ sẽ¬
pturaꝵ. et interiore uerboꝵ leꝗ̃ colorẽ secũ¬
tur non saporẽ putãt eninũquã recedero

Expanded text:
appellat quae narrant, quia nescientes Scripturarum et interiora verborum legum, colorem sequuntur, non saporem. Putant enim nunqu
Abbreviated transcription (Latin):
me.a.ni.ut ibiscrilum epi¬
stolas meas. Hec penula sa
imonem duta fuit patripa¬
uli ininsigne aromaras
quando susceptus ẽ in soci¬
um. et ciuemromanum.
Unde et paulus se ciuiem
romatios hanc hibuisse¬
it mi consuetudinẽ quanoo
monarchicã totiusorb̾.
eis occurriss dabunt eili¬
bertatẽ intantũ ut fr̃s
illoꝵ dicerentur ciuesq
romani appellarenturda¬
bantq potestatẽ eclificã¬
dieuriã. et habendiꝯsule
sicut et ip̃i habebant. Pat̃
igitur pauli. degischalo.
opido udee.ubinatus fu
erit translatus intar sũci¬
licie quodãtp̃r uementib
romanis ꝑcilieyã occurrit
eis ip̃ecũ aliis ttarsensib
ut pote nobilis. exceperq

Expanded text:
as, ut ibi scribam Epistolas meas. Haec penula secundum Aimonem data fuit patri Pauli in insigne a Romanis quando susceptus est in socium et civem Romanum. Unde et Paulus se civem RRomanos hanc habuisse consuetudinem quando monarchiam totius orbis nis occurrisset, darent ei libertatem, intantum ut fratres eorum dicerentur, civesque Romani appellarentur, dabantque eis potestatem aedificandi curiam et habere consules, sicut et illi habebant. Pater igitur Pauli de Giscali oppido teerat translatus in Tharsum Ciliciae, quodam tempore venientibus Romanis per Ciliciam occurrit eis ipse cum aliis Tharsensibus, utpote nobilis, exceperuntque
Abbreviated transcription (Latin):
cłastica disciplina. Titoenĩ relicto erete ep̃o: exbu¬
militate et simplicitate. nimis patienti. aracho¬
poli scribit de ep̃ali officio inꝑiose. ⁊ potestatiũ
tractando. p̃scripta eisua auctoritate utili . Deb
enĩ pontifex hr̃e maternã pietatẽ. et pr̃is seuerita¬
tẽ ut sit fortis suꝑbis. et suauis modestisut ñ hñs
timoris angłm nec elationis suꝑciliũ. urat et luce¬
at. unde inuestis legali pontificis erat coccu̾bistic¬
tus quiht̃ fpeciemignis. Ignis aut ouo fac̃. urit:
eloquiourere debet.mordaci increpatione. ⁊
metuenda cominatioẽ. et lucere blandis. fouẽdo
pontificał ab in ferior ipungit. et insũmo mãtiora
bi pungere debet .i.asꝑe redarguere peccantes.
quodẽ exinferiorinaturr et correctos inantiora
deat. si forte inse hãt. que aliis anraũtiat. Est gͥ int̾n¬
tio apłi. instruere titũ. de ep̃ali offõ. atq monere
ut inꝑiose trictet et ħeticos iutet. Modꝰ tał pͥmo

Expanded text:
clesiastica disciplina. Tito enim relicto Cretae episcopo ex humilitate et simplicitate nimis patienti, a Nicopoli scribit de episcopali officio imperiose et potestative, tractando praescripta ei sua auctoritate utili. Debet enim pontifex habere maternam pietatem et patris severitatem, ut sit fortis superbis, et suavis modestis · ut non habens timoris angulum, nec elationis supercilium, urat, et luceat. Unde in veste legalis pontificis erat coccus byssinus, qui habet speciem ignis. Ignis autem duo facit, urit eloquio, urere debet mordaci increpatione et metuenda minatione, et lucere blandis fovendo,pontificalis ab inferiori pungit, et a summo in anteriora bi pungere debet, id est aspere redarguere peccantes: quod est ex inferiori natura, et correctos in anteriodeat, si forte in se habeat quae aliis annuntiat. Est igitur intentio Apostoli instruere Titum de episcopali officio atque monere ut id imperiose tractet, et haereticos vitet. Modus talis: primo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhoc ꝙ dic̃. inpͥma inuit
se sepe ꝯgressũ contraillũ.
Uel p̃ssur̃ et tribulatio¬
nemsibi illatã defensioẽ
appellat. tribulatio eñ
xp̃i anis defensio ẽ quia
defendit eos in die uidici
nonerat ꝓalexandro. qui in uidi¬
gnando peccauerat. s ꝓbis quinon abrupe¬
rãt amore s tumore. suc eubuerant. orat ut i
quanto plus ab om̃ib¬
hõib relietus sũ confor¬
tauit me. dico. ut pme p̃¬
dicatio in pleatu. ⁊iudiãt
õsgnt̃s quod liberatussũ
et deore leonis neronis
decius manib liberatꝰ
ẽ a dño. quando uenat
romã adductus abhis
sunt adalias nationes
que erant incurrutu ro

Expanded text:
od dicit, in prima, innuit se saepe congressum contra illum; vel pressuram et tribulationem sibi illatam defensionem appellat. Tribulatio enim Christianis defensio est, quia defendit eos in die judiciinon orat pro Alexandro qui invidgnando peccaverat, sed pro his qui non abruperant amorem, scilicet timore succubuerant, orat ut eiquanto plus ab hominibus relictus sum. Confortavit me dico, ut per me praedicatio impleatur et audiant omnes gentes quod liberatus sum e ore leonis. Neronis, de cujus manibus liberatus est a Domino, quando venit Romam adductus ab hissivit ad alias nationes quae erant in circuitu Ro
Abbreviated transcription (Latin):
petrus. tãqualeo rugiõs¬
circint querens quẽ de¬
uoret. quicũ nõpõt am
stitia re mouere apłm uel de¬
uita uult tollere ne aliis ꝓ¬
eẽt quod quia non põt: in¬

Expanded text:
rus, tanquam rugienscircuit quaerens quem de. Qui cum non potest a justitia removere Apostoluvita vult tollere ne aliis prodesset. Quod quia non potest in
Abbreviated transcription (Latin):
istos ospitaretur aposto¬
oraus et hone siphoridomũ¬
idẽ familias. Arastus re¬
mansit chorinti autem¬
in firmum mileti. ideo hõ¬
nominat.ut ueniens ꝑ
eos uisite. festina antẽ¬
imbres et frigora conmo¬
Salutat. te . o. et pruoẽs
Det linus et cladiaet fra¬
onem fratrum ipse salutat¬
lꝰ quasi subseribens hoc moto¬
Sominus ieħs xp̃s sit cũ
spiritutuo. et caue nea
monitus irascaris. set po¬
tius gratia sit uobis crm

Expanded text:
istos hospitabatur Apostolus. Et Onesiphori domufamiliam. Arastus remansit Corinthi; Tinfirmum Mileti, id esnominat ut veniens per eos visitet. Festina anteimbres autem, et frigora commoSalutat te Eubolus, et Pudens, et Linus, et Claudia, onem fratrum ipse squasi subscribens hoc modoominus Jesus sit cum spiritu tuo, et cave ne monitus irascaris, sed potius gratia sit vobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
ad apostasiam qui fabrica¬
lut eos oiane apudatenas
et omnes contra apostolum
conmorut. unde suboit red¬
det ei domimis secundum
opera eius nonait reddat s
redoet quod uerbum pre¬
nuntiamis est. non inpre¬
cantis. Indicat erã non op¬
tat. quemet tudeuita.
Ualde enim resistit uerb̃
meis. et in prima meade¬
fen sione.i. quando prumo
cepidefendere engłm ꝯͣ¬

Expanded text:
ad apostasiam, qui fabricabat aedes Dianae apud Athenas, et omnes contra Apostolum commovit. Unde subdit: Reddet ei Dominus secundum opera ejus, non ait reddat, sed reddet, quod verbum praenuntiantis est, non imprecantis. Indicat enim, non optat. Quem et tu devita, valde enim restitit verbis meis, et in prima mea defensione, id est quando primo coepi defendere E
Abbreviated transcription (Latin):
arguere.: paucissu quippe nob̃ credunt
loquendo.s multi male iuuendo. ꝗs enĩ n¬
det aꝑtissime loquendo contradicẽ ueritati. ñ
contradicunt multilingua. s uita quos recar¬
guere magnũ opus est. grandis sarcina cluuis
arduus.:¬

Expanded text:
unt. Paucissimi quippe nobis contradicunt loquendo, sed multi male vivendo. Quis enim audet apertissime loquendo contradicere veritati? Non contradicunt multi lingua, sed vita: quos redarguere magnum opus est, grandis sarcina, clivus arduus.
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃meẽ sine crimine .i.
in reprehensibilem.
sicut dĩ dispensatorẽ.
ostendit. presbuteroꝵ
non eẽ epõs.supra fuis¬
se designatos. Super ñ
suꝑbum. nomiracũdu.¬
i. non percussorem .i. ñ
aliorũ mentes aliter
qũa oportet loquentem
non ferocẽ noncrude¬
lem. noncupidũ.t.l.i.¬

Expanded text:
esse sine crimine, id est irreprehensibilem, sicut Dei dispensatorem, ostendit presbyterorum nomine episcopos supra fuisse designatos. Non superbum, non iracundum, non percussorem, id est non aliorum mentes aliter quam oportet loquendo non ferocem, non crudelem, non cupidum turpi
Abbreviated transcription (Latin):
ra. superbia et ceteris.
ampli. amore eũ. ser¬
monẽ. qui est scđmooc¬
trinã fidelem .i. ueracẽ.
loquendo. uel male ui¬
uendo. Contradicentes.
enĩ. nõ unomodo intelligendi sũt.

Expanded text:
perbia, et caeteris, amplectentem amore eum sermonem qui est secundum doctrinam fidelem, id est veracem. loquendo, vel male vivendo. Contradicentes enim non uno modo intelligendi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
retenses semꝑsunt m̃¬
cuces. et male bestie. uẽ
.s. sanguinem sitientes et
ideopigri. et neminus c̾¬
das ei. quia gentilis eatͣ¬
eiuis uerba conmendat
estimomũ
duune auctoritati. unde
testimoniũ sumͬe sic̃ ⁊ pa¬
dixerunt. et deattenen¬
sis are inscͥptõe ait. Inue¬
n arã in quasub scͥptũ est
ctoritas. unũcũq sumit¬
quod necessariũ inuenit:

Expanded text:
retenses semper sunt mendaces et malae bestiae, st sanguinem sitientes, et ideo pigri. Et ne minus credas ei quia gentilis eraejus verba commendatestimonium divinae auctoritati unde testimonium sumere, sicerunt . Et de Athesis arae inscriptione ait: Inveni aram in qua subscriptum est: ctoritas undecunque sumitquod nec
Abbreviated transcription (Latin):
dendo amare.credendo diligẽ.
credendo ineũire. ⁊ eim̃bris in¬
corporari hecẽ fides quã anob̾
exigit ds̃. ⁊ ñ inuenit qd exigat.
piꝰut deinde ipãfides incipiat
ꝑdilectionẽ oꝑari. ea quippe so
slabona dicenda sũt. que fuĩt¬
Eplilectionẽ dĩ. hec aũt̃ necesse
oꝑat᷑ bñ nͥ pͥus credat in xp̃m. Nõ ergo dic̃ apłs mer¬
cedẽ reddi. scđm meĩtũ oꝑis. tanquã opa que dõre¬
dedit peccatorib fidẽ. ꝓquã iustificarentur ut ꝑ
fidẽiuste iuuerent.a. bene oꝑarentur. Quod gͥ bene
oꝑamur iã accepta gr̃a. non nobis s illitribuendũ
ẽ qui pgram nosiustificauit. Nã side̾bitã añ gram
mercedẽ uellet reddere. penã redderet peccatoib
debitã. Non ergotibiblandiaris demĩtis:. cũtibireo
g̃ rei buentis. sic̃ infioe ẽ graiustificantis. Uixeñ¬

Expanded text:
dendo amare, credendo diligere, credendo in eum ire, et ejus mcorporari. Haec est fides quam a nobis exigit Deus, et non invenit quid exigat, fit pius, ut deinde ipsa fides incipiat dilectionem operari. Ea quippe sola bona opera dicenda sunt, quae fiunilectionem Dei. Haec autem necesse us credat in Deum. Non ergo dicit Apostolus mercedem reddi secundum meritum operis tanquam opera quae Deus rededit peccatoribus fidem per quam justificarentur, ut per fidem juste viverent, id est bene operarentur. Quod ergo bene operamur jam accepta gratia, non nobis, sed illi tribuendum est, qui per gratiam nos justificavit. Nam si debitam ante gratiam mercedem vellet reddere, poenam redderet peccatoribus debitam. Non ergo tibi blandiaris de meritis, cum tibi rgratia retribuentis, sicut in fide est gratia justificantis. Origen
Abbreviated transcription (Latin):
⁊aliis labiis quã fidelib ⁊ beniuoł. quia ñ inre¬
uelatiõe qua indignisunt. s inꝑabolis dicitur
eis euangłiũ. ⁊ sic. nõ. ex. me. dicit dñs. sicut nec
dignisunt. Itaq asimili in fert. qi quia parabolice
et obscure loquitur dñs ꝑfidis et maliuolis ꝓpt̃
ip̃oꝵ malitiã. Itaq ꝑhoc patet.q lin. sunt. in si
ralingua obscurisunt. neuideant̃ aꝑfidis ut cũr
audiuntur signu sit. quia p̃p ꝑfidiã factũẽ. nea
udientes intelligant. hocuti q fit in fidelib quib
tegunt᷑ sensus. fidelib uero conaienit ꝓpħia. nõ
lingua incognita. Unde subdit: P rophie ut

Expanded text:
et aliis labiis quam fidelibus et benevolis, qui autem in revelatione qua indigni sunt, sed in parabolis dicitur eis Evangelium. Et sic non exaudient me, dicit Dominus, sicut nec digni sunt. Itaque a simili infert. Quasi dicat: Quia parabolice et obscure loquitur Deus perfidis et malevolis propter ipsorum malitiam. Itaque per hoc patet, quod linguae in sia lingua obscuri sunt, ne videantur a perfidis, ut, cum audiuntur signum sit, quia propter perfidiam factum est, ut audientes non intelligant. Hoc utique fit infidelibus quibus teguntur sensus. Fidelibus vero convenit prophetia, non lingua incognita. Unde subdit: Prophet
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ait. nõuosme ele.¬
Cante credideramus
ineũ ut elige̾t nos. Nã
si iã credentes elegit.
electus elegit. Siaũt¬

Expanded text:
ait: Non vos me elante credideramus in eum, ut eligeret nos. Nam si credentes jam elegit, electos elegit. Si aut
Abbreviated transcription (Latin):
neã beniamin hoc ido dicit neputaret᷑ ẽe de
reppulit. similit non¬
on reppulit
presciuit ẽẽ saluandã.
stinauit. Sic enĩ deb̃e¬
nnescitis¬
in hoc tp̃t nõ reppulit
dñs. s saluauit sicut ip̃re
inhelia quid helie multos sibi reserua¬
uit. cũ solus sibi elias uide¬
nõ mirũ si isti ignorant.

Expanded text:
lineam Benjamin, hoc ideo dicit ne putaretur esse n repulit, similiter non repulit praescivit salvandam; stinavit. Sic enim debeAn nescitisin hoc tempore non repulit Dominus, sed salvavit sicut tempore Eliae multos sibi reservavit, cum solus sibi Elias videnon mirum si isti ignorant.
Abbreviated transcription (Latin):
m.n.ru.quia ꝑactiõe bonam
munda ẽ. amacula.⁊ ꝑspem.
tensa adsuꝑiora. P̾m̃ uestis
eius inmonte.tãquã nixde¬
aruga. et desiderio ad celestia.
Sicut gͦ x̾ fu dit sanguinem¬
suũ ut lauaret maculã eccłe.
et extendit se incruce ut tol¬
leret rugã sic ⁊uiri siop̾ ẽ debẽt
moriꝓsaluandis uxorib et
uerbo uite. eas instruere. ut

Expanded text:
m, quia per actionem bonam munda est a macula, et per spem tensa ad superiora. Proinde vestis ejus in monte tanquam nix dea ruga, et desiderio ad coelestia.Sicut ergo Christus fudit sanguinem ut lavaret maculam Ecclesiae, et extendit se in cruce, ut tolleret rugam, sic et viri, si opus est, debent mori pro salvandis uxoribus, et verbo vitae eas instruere, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ fioĩdic̃s. Noc responso
accepto adõdehbis queat¬
huc ñ uidebantur me¬
tuens aptauit insalutẽ
cepto nis. et sinulla signaui¬
deret ciluu. Adõ eñiẽ¬

Expanded text:
nem fidei dicens: Noe responso accepto a Deo, de his quae adhuc non videbantur metuens, aptavit arcam in nis, et si nulla signa videret diluvii. Adeo eni
Abbreviated transcription (Latin):
Iustusm̃s.i. apud me ẽ aliquis ex fide. ⁊ ꝑhocui¬
uit .i. iuiuet in fut᷑o uita eterna qua meretur
fide. Ecce quantũ ualet fides que sola saluat.⁊
quuiexfide iuuat. ꝑ contrariũ ostendit quia si
subtralit se afide noniuuit. Uñ subdit:

Expanded text:
st apud me aliquis, ex fide, per hoc vivit, id est vivet in futuro, vita aeterna quam meretur fide. Ecce quantum valet fides quae sola salvat; et quod ex fide vivat per contrarium ostendit, quia si subtrahit se a fide non vivit. Unde subdit:
Abbreviated transcription (Latin):
Edit mũdu. quia dũ iud̾
sic̃ prẽs sui. nͥem̃ iustus
descendit ostendens in eiꝰ
⁊ inpͥorib omnẽ iustinã
x fide habuisse origiĩe.
et poñ exẽplũ dehabraã
ruserat ĩ heditatẽ exiũ
nesciens quoiret adõcre
ti. Exidet̃ratua ⁊ decogna¬
fecerat. hoc erũdictumẽ
ei iã egressode t̃ra chaldeoꝵ
et ũconstituto in me so¬
neuelit reuerti nõ em̃exi¬

Expanded text:
ndit mundum, quia, dum videret sicut patres sui. Nisi enim justusdescendit, ostendens in eis, et in prioribus omnem justitiam ex fide habuisse originem, et ponit exemplum de Abraham rus erat in haereditatem et exiit nesciens quo ire« Exi de terra tua, et de cognafecerat. Hoc enim dictum est jam egresso de terra Chaldaeorum, et jam constituto in Mesovelit reverti. Non e
Abbreviated transcription (Latin):
igne ꝯbrisit. et ꝑillã sidẽ de¬
functus loquitur. adhuc .i.
materia ẽ nobloquendiut
de eius fide exẽplũdemus
tientia precedentiũ patrũ¬
abel adhucloquitur quia ali
osuo exẽplo ãmonet ut iusti
non cueo interemit eius gloriamet
ide bic ponitur aliud exem¬
plum ad conmenoationẽ fi¬
dei dicens fide .i. fidei merito. e¬
noch transiatusẽ inparadisũ.
unde eiectus ẽ atã nciuderet
te mundi. Io non inuemeba¬
tur quia transtulit. illũõs qui
ab om̃iaspectu putatur eũ ab¬
Tscondere. ante.⁊c̃. qĩ uẽ ꝑfiõe¬
iustus quia ꝑfidẽ placuit deo.
et hoc ẽ quod ait. ante transla
eñ. huĩt testimoniũ .i. multi
testabantur eñ placuissedõ. ⁊
uere perfidẽ placuit deo. Sñ

Expanded text:
igne consumpsit. Et per illam, fidem defunctus loquitur adhuc, id est materia est nobis loquendi, ut de ejus fide exemplum demus. tientia praecedentium Abel adhuc loquitos suo exemplo admonet ut justi sed non cum eo interemit ejus gloriam etide. Hic ponit aliud exemplum ad commendationem fidei dicens: Fide, id est fidei merito, Enoch translatus est in paradisum, unde ejectus est Adam, ne videret,te mundi, ideo non inveniebatur, quia transtulit illum Deus, qui ab omnium aspectu poterat eum abscondere. Antevere quia per fidem placuit Deo. Et hoc est quod ait: Ante translationem enim habuit testimonium, id est justi testabantur eum, placuisse Deo. Et vere per fidem placuit Deo. Sine
Abbreviated transcription (Latin):
eũ.Creddere em̃oportet que¬
libet accedentẽ addeũ. hoc. s. o
portet credere quia d̃s imus ẽ.
ẽt̃ eñiꝓprie deo conuenit quia
inmutabiliter est et quod re¬
muneratorsit in quirentib
se. Ouid ergo eis lex᷑ Et notan¬
dum quod sine hacfide nenro
um quam potuit saluari.

Expanded text:
edere enim oportet quemlibet accedentem ad Deum, hoc, scilicet oportet credere, quia Deus unus est esse proprie Deo convenit quia immutabiliter est, et quod remunerator sit inquirentibus se. Quid ergo ei lex? Et notandum quod sine hac fide nemo unquam potuit salvari.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩaĩãm̃a eaque ñdũ uidẽt. dequib pͥefioes ẽ
deiusis eñĩ nõ ẽ fides s agnitio. hec ẽ laus fidĩ sub¬
ꝙ creditur ⁊ ñ uidetur. Nam ⁊thomas cuidictũ
ẽ quia iidistime credidisti. ñ hoc credidit ꝙ iuid̾
s aliud iud̃ ⁊ alud credid̾. Uidit hõĩe credid̾om.

Expanded text:
fides est. De visis enim non est fides, sed agnitio. Haec est laus fidei, si quod creditur non videtur. Nam et Thomas cui dictum est: Quia vidisti, credidisti : non hoc credidit quod vidit, sed aliud vidit et aliud credidit. Vidit enim hominem,
Abbreviated transcription (Latin):
tauit habraã quia ex¬
pectabat ciuitatem
celestem habentem
fundamenta. qui asta¬
bilis est et firma cuiuꝰ
cepit uirtutem .i. fecũ¬
ditatem in concepti¬
et in semohac utiq fi¬
de qm̃ credidit eum
fidelem ẽe qui reꝓmi¬
serat prius quidem
risit et siergaudio nõ
tamen plena fide seo
illius. infide solidata fu¬
it. Riserat etiam abraã.
quando et ꝓmissus est
ysaac. s risus ille admi¬
ratoi̾s fuit et gaudi nõ¬
concipiendi sare utͣmz
quantũ ad uirũ scruo¬
rẽ. uel ipm̃ abraãado¬
pis gnãndi emortuũ
dicit. qͣtũ ad seniorẽ fe¬
minã. ambo enĩerant¬

Expanded text:
tavit ibi Abraham, quia exspectabat civitatem coelestem habentem fundamenta, quia stabilis est et firma; cujuscepit virtutem, id est fecunditatem, in conceptiet in senio; hac utique fide, quoniam credidit eum fidelem qui repromiserat. Prius quidem risit, etsi ex gaudio, non tamen plena fide: sed angeli, in fide solidata est. Riserat etiam Abraham, quando ei promissus est filius, sed risus ille admiratconcipiendi Sarae uterum quantum ad virum seniorem. Vel ipsum Abraham ad opus generandi emortuum dicit quantum ad seniorem feminam. Ambo enim sen
Abbreviated transcription (Latin):
et con fisi de substantia me¬
liori et manente. nolite itaq
amutere ꝑ ĩpatientiã confi¬
dentiã ur̃am que non modo¬
 infuturo habebit. s etiã iam
habet dum separat magnam
remunerationẽ. ⁊ ido non est
lenis eius rͬemissio. Ad hoc aũt
ut nona mutatis. hoc unum
entia eñ inquid domins poᷤᷤ¬
sidebitis animas uestras. Ioco
ait. patientia uobis necessaria
est ut ꝑeam uoluntatem dci
facientes reportetis infutu¬
ro. quihic seminatis ꝓmissi
est tribulatio nec uehemens.
et hoc est quod ait. Adhucenĩ
modicum .i. paruo tempore
et aliquantulum .i. nonue¬
hementer patiendum est.
et morum qui uenturus¬
est quandoq ueruet retribu¬
tor et non tardabit. quia
martiribus statim post mo
temgloria datur. in quibus
nichil preter gaudium est
ꝑ quod differanr agła:
ustus eñ. hoc dicit quodꝑ
solam fidẽ si patiendine¬
cessitas non ingruat salus
datur. ad ꝙ ꝯfirmandũ in¬
ducit uerbadĩ loquẽtis per

Expanded text:
et confisi de substantia meliori et manente. Nolite, dico, amittere per impatientiam confidentiam vestram, quae non modo in futuro habebit, sed etiam jam habet, dum sperat, magnam remunerationem. Et ideo non est levis ejus amissio. Ad hoc autem ut non amittatis, hoc unum entia enim, inquit, Dominus, possidebitis animas vestras. . Ideo ait patientia nobis necessaria est, ideo ut per eam voluntatem Dei facientes, reportetis in futuro, qui hic seminatis promissest, tribulatio vero vehemens Et hoc est quod ait, adhuc enim modicum, id est parvo tempore, et aliquantulum, id est non vehementer patiendum est et mox, qui venturus quandoque veniet retributor, et non tardabit, quia in martyribus post mortem statim gloria datur in quibus nihil purgandum est, per quod differantur a gloria. Justus autem. Hic dicit quod per solam fidem, si patiendi necessitas non ingruat, salus datur, ad quod confirmandum inducit verba Dei loquentis per
Abbreviated transcription (Latin):
tis. iuisi .i. formata fierẽt. añ
eĩ ꝗͣds rerũ õiũ formas locis ⁊ se¬
fierent: dib suis ordinata distinctioe dis¬
poneret᷑ tenebre erãt. ⁊ erãt ĩinsibilia elem̃ta.
s ĩ eoꝵ seꝑatiõe. nataẽ lux. Pͥmagͦ materia est
facta cõ fusa. ⁊ ĩformis. unoĩa fierẽt q̃distin¬
ctast̃ ⁊ formata. qua c̃do agrecis chaos apel¬
lari. ⁊ iõrecte creditur d̃s̃ om̃ia denichilo fe
hec ip̃a tñmateria denichilo factae̾. ꝗͣ sigͥcauit

Expanded text:
visibilia formata fierent. Ante enim quam Deus rerum omnium formas locis, et sedibus suis ordinata distinctione disponeret, tenebrae erant, et erant invisibilia elementa, sed in eorum separatione nata est lux. Prima ergo materia facta est confusa et informis, unde omnia fierent quae distincta et formata sunt quam credo a Graecis chaos appellari. Et ideo recte Deus creditur omnia de nihilo fechaec ipsa tamen materia de nihilo facta est quam
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ oꝑarim hoĩe. quo iustificet᷑. iustificatio aut̃ ex fid̾
impetrat᷑. Uñ xͦ cõtigit᷑ ut ñ crederẽt. supponit:.
Offenderunt enĩ. ⁊ qĩ quisque
suꝑbie sue .i. excecationẽ in xp̃o¬
offensionis. passi sunt. qui dr lapis offensiois
quadã rõe similitudinis. xp̃s¬
sicut scͥptũ ẽ. ẽlatens inhumilitate abilis
fuit offendere ad similitudinẽ paruuli lapidis aqͦ
S. quia pͥmo humilis uenit. offenderunt iudei in
illũ. cui rei attestat᷑ ysaias. Uñsubdit᷑ sic̃ scͥptũ est
in ysaia. Ecce insyon qĩ ineuidenti patenter

Expanded text:
in homine quo justificetur, justificatio autem ex fide impetratur. Unde ergo contigerit, ut non crederent, supponit, offenderunt enim. Quasi quis superbiae suae, id est excaecationem in Christo passi sunt qui dicitur lapis offensionis quadam ratione similitudinis. Christus enim latens in humilitate habilis fuit offendere ad similitudinem parvi lapidis a quSed quia primo humilis venit, offenderunt in illum Judaei: cui ei attestatur Isaias. Unde subditur: Sicut scriptum est in Isaia; Ecce. Quasi dicat: In evidenti, patenter,
Abbreviated transcription (Latin):
in defen.i. ꝓdefensiõe euangłii. Uel positus .i
⁊ ꝯfutatisunt. ⁊ neuiderentur correcti. iddit. ñ
sincere .i. non puroamiino.s existimantes. sesu
p̃ssu. uincu. meis .i. existimantes hoc. ut siquis
dep̃catiõe eos acruset: inme auctorẽ eius uin¬
dicent. astutia eñi eius gͦ simulationis isti xp̃m
annuntialũt. ut pꝰsent seditiones excitare apłõ
qĩ auctori quimultos aggregauerit suo colis¬
bonoꝵ. ⁊ duas maloꝵ qui om̃s annuntiãt ap̃ms
s non eodẽ animo. Milieñ non simplici. nec uici
fide sincera. Om̃s tñ euanglioꝓficiebunt. unde
amalos tolerandos die fubdens

Expanded text:
id est pro defensione Evangelii. Vel positus, idet confutati sunt. Et ne viderentur correcti, addit, non sincere, id est non puro animo, sed existimantes sus, id est existimantes hoc, ut si quis de praedicatione eos accuset in me auctorem ejus vindicent. Astutia ergo simulationis isti Christum annuntiabant, ut possent seditiones excitare Apostolo, quasi auctori, qui multos aggregaverat suo collebonorum, et duas malorum, qui omnes annuntiant Christum, sed non eodem animo. Mali autem non simplici nec veracifide sincera: omnes tamen Evangelio proficiebant. Unde malos tolerandos dicit, subdens
Abbreviated transcription (Latin):
usũ femine dix̾ et̃ naturalẽ. omẽ ꝓ̃fectousũ
femine laudare c̃pellis.s. hac ꝑhoc. ⁊ ea que
conmittunt̃ cũ feminis striprũ laudab̃. ꝗa
⁊ illic utiq usus a̾lis ẽ. quã uis dãpnandus
quia legitimꝰ ñ e. Uñ ⁊ filii ñlegitimis: nãle̾
uocantur. qui iñ nascunt᷑. Non ergo c̃cupiscẽ¬
tiã carnis in illo uerbo laudauit apłs s nãlẽ
lẽ. eũ uolens intelligi. quisit inmenbris. adħ
c̃atis ut ꝑea possit aognãndũ sexꝰ ut̃q miscei̾.¬
ãc ꝑ ħcũei dẽ m̃bris etiã metei aliquis miscet᷑.
Nit᷑alis ẽ usus. ñ tñ laudabilis s culpabilis. abe
ea uo̾ parte corporis que ñ adgnãndũ ẽ institu¬

Expanded text:
to usum feminae laudare compellis. At per hoc, et ea quae committuntur cum feminis stupra laudabis, quia et illic utique usus naturalis est, quamvis damnandus, quia legitimus non est. Unde et filii non legitimi, sed naturales vocantur, qui inde nascuntur. Non ergo concupiscentiam carnis in illo verbo laudavit Apostolus, sed uralem, eum volens intelligi qui fit in membris ad hoc creatis, ut per ea possit acum eisdem membris etiam meretrici quisque miscetur, naturalis est usus, nec tamen laudabilis, sed culpabilis. Ab ea vero parte corporis, quae non ad generandum est institu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ om̃ia nouit .ẜ. ⁊ ꝑ hoc hõsimilia sustinuit:¬
U. Edeamuo.
pontificẽ qͥ põt ꝯpatinob̾
gͦ aboramus. fide intentiõis
licet peccatores simusqr ꝯ

Expanded text:
lia sustinuit. Adeamus pontificem qui potest compati nobis, adeamus fide intentione licet peccatores simus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
sit. s dõ quiuocat. Set ille re.¬
cte fit pontifex qui uocatur a
dõ. qui recte eligitur adõuoca
tur tamquã aaron qui indicio
sumeret .i. sibi tribueretur.
nõ clarificauit dico: itaut põ¬
ut pontifex fie¬
si. sicut ip̃e ait. Egonõglori¬

Expanded text:
sit, sed Deo qui vocat; sed ille recte fit pontifex, qui vocatur a Deo, id est qui recte eligitur a tur, tanquam Aaron, qui indicio sumeret, id est sibi tribueret. Non clarificavit, dico, ita ut pontifex fieret, sicut ipse ait: Ego no
Abbreviated transcription (Latin):
nis .i. sacerdotũ melchi sedec quinõ tp̃ał fuit scͥp¬
tura subnicente initiũ. ⁊ finẽ uite etus infigurãui.
te eius. infiguraiͥ. qui caret itio. ⁊ fine. Et sicut
ille obtulit inpane. ⁊ uno. ⁊ semel sic ⁊ ip̃e .x̾̃. sub
spe panis ⁊umi. corpꝰ. ⁊ sanguinẽ suũ discipłis t̃oiõ

Expanded text:
ndum ordinem Melchisedech, qui non temporalis fuit, Scriptura subticente initium et finem ejus vitae, in figura Christi qui caret initio et fine. Et sicut ille obtulit in pane et vino et semel, sic et Christus sub specie panis et vini corpus et sanguinem suum discipulis dedi
Abbreviated transcription (Latin):
penitertiã pꝰsum. Cũ autẽ
thalamus fuerit clausus. cũ
intrauerit rex iutere recũ¬
bentes. cũ adsinu patͥarche
uenerĩt. quieo factifuerint

Expanded text:
poenitentiam possunt. Cum autem thalamus fuerit clausus, cum intraverit rex videre recumbentes, cum ad sinum patriarchae venerint qui eo facti fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
nõ nullos mala morte punier᷑. quia sic ⁊uiuentib
utił metꝰ incutiebat᷑. ⁊ illis qui morte puniebantur.
munebat᷑. Nontemẽ iudicabãt. quib. tale iudi ciũ
donauerat d̃s.Indeẽ ꝗ elias multos morte affecit
ꝓpͥamanu. ⁊ igne diuinit᷑. inpet̾to. Uñ: hoc exeplũ
elie nõ rep̃hendit xp̃s in discipuli s memorantib ꝙ ab
eo factũ ẽ.: petentib etiã ipsis.Sibidari potestatẽ dan¬
di ignẽ desublimi ad cõsumandos cos. qui sibi ospi¬
tiũ ñ rep̃beret .s. ignorantiã iudicandi in apłis rep̃bẽ¬
dit.quia odio nõ amore correctionis desiderabant
umdictã.Tales uindicte etiã innouotestam̃to non
defuerunt. Nã ⁊ petrus sic inaniã.⁊ uxorẽ eiꝰ sicum¬

Expanded text:
nonnulla peccata morte puniverunt, quo et viventibus utilis metus incuteretur, et illis qui morte puniebantur nrent. Non temere illi judicabant, quibus tale judicium donaverat Deus. Inde est quod Elias multos morte affecitmanu et igne divinitus impetrato. Unde et hoc exemplum Eliae non reprehendit Christus in discipulis memorantibus quod ab eo factum sit, et petentibus etiam sibi ipsis dari potestatem dandi ignem de sublimi ad consumendum eos qui sibi hospitium non praeberent . Sed ignorantiam vindicandi in apostolis reprehendit, quia odio non amore correctionis desiderabant vindictam. Tales vindictae etiam in Novo Testamento non defuerunt. Nam et Petrus sic et in Ananiam et uxorem ejus vin
Abbreviated transcription (Latin):
qui erant disimala ⁊ singłis salbis õs muta¬
bunti. Siuõ añ salbm aliquis eẽt necessari¬
et pugillos lucidissum thuris. In eodẽ qͦ ta¬
bernaculo: erat altare incensi. ubi .s. abole¬
batur. ĩ censũ suꝑcinnẽs calentes. qͥillue te
tis latũ. ⁊ totidẽ logũ. pͥmĩttabnaculũ dr̃¬

Expanded text:
qui erant de simila, et singulis Sabbatis omnes mutabantur. Si vero ante Sabbatum aliquis erat necessariet pugillus lucidissimi thuris. In eodem quoque tabernaculo erat altare incensi, ubi scilicet adolebatur incensum super cineres calentes, qui illuc dtis latum, et totidem longum. Primum tabernaculum d
Abbreviated transcription (Latin):
aut tab̾naculo erat candelabrũ aureũ S apłs
dic̃ candelabra płr. quia licet unũ cẽt. septem
habebat brachia Erat enĩ inmedio astile hñs
ꝑ .iiiiͬ loca sciphos. speras. ⁊ lilia aqͥ ꝓcedebant
brachia tria dext̾a parte. ⁊tria asinistra habẽ¬
tia ꝑtria loca.sciphos. sꝑͥas. ⁊ lilia. Incodẽ etiã erat
m̃sa quadrata ut altire. ⁊ habebat quattuor pe¬
des. ⁊ erat ptꝰ introitũ tabernaculi. que eãt de
lignis sechĩ.⁊ inaurata auro purissimo que ha¬
bebat labiũ aureũ ꝑcͥcuitũ ac desuꝑ coronã
aureã. intersilẽ. altã digitis .iiiiͬ. ⁊ supillã
altam coronã aureolã habelat ⁊̃ ꝑsingłos an

Expanded text:
autem tabernaculo erat candelabrum aureum, sed Apostolus dicit candelabra pluraliter, quia licet unum esset, septem habebat brachia. Erat enim in medio hastile per quatuor loca, scyphos, sphaeras, et lilia. A quo procedebant brachia, tria a dextera parte, et tria a sinistra habentia per tria loca scyphos, sphaeras, et lilia. In eodem etiam erat mensa quadrata, ut altare, et habebat quatuor pedes, et erat post introitum tabernaculi quae erat de lignis Setim et inaurata auro purissimo, quae habebat labium aureum per circuitum, ac desuper coronam auream interrasilem altam digitis quatuor, et super illam alteram coro
Abbreviated transcription (Latin):
parebut. loques qn ꝓpitiatus eaͣt õs filiis isrł.
et suꝑ ꝓpitiatoriũ erãt ouocherubin. siũ sera¬
phi .i. imagines głosissime. decorata arse ꝯtue̾¬
tia uersis uultib ĩꝓpitiatoriũ. Aacdu aũt eaͣa
delignis sephĩ hñs cubitos duos. ⁊ duradiũ.ĩlogi¬
tudire urũ ⁊ dimidiũ inlattudine tãtũo inalti¬
dextris ⁊ duos asmstris inquib assidue eãt adpor¬
tãdũ uectes delighis sechĩ auro purissimo dea¬
urati. ꝓpitiatoriũ uõ. erat tabula suꝑ archã eiꝰtẽ
longitudinis. ⁊ latitudinis suꝑ qu̾a stãbant che
mnanno.⁊ si forte aliqn exigebat. necessitas ꝓpc̃o
sacerdotis uel umuerse sinagoge. Inpͥori aut̃ ta¬
b̾naculo cotidie intribant sacerdotes ritũ sacfici

Expanded text:
pitiaturus erat Deus filiis Israel, et super propitiatorium erant duo cherubim, sive seraphim, id est imagines gloriosissime decorata, ac sese contuentia versis vultibus in propitiatorium. Arca autem erat de lignis Setim habens cubitos duos, et dimidium in longitudine, unum et dimidium in latitudine, tantumdem in altidextris, et duos a sinistris, in quibus assidue erant ad portandum vectes de lignis Setim auro purissimo deaurati; propitiatorium erat tabula super arcam ejusdem longitudinis et latitudinis, super quam stabant cherin anno. Et si forte aliquando exigebat necessitas pro peccato sacerdotis vel universae Synagogae in priori autem tabernaculo quotidie intrabant sacerdote
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ accipr. ħ. iniquitas. ⁊ peccato̾.s distinguit᷑ itẽ
ꝓpitiuus ero. ⁊ ñ memorabor. quiappitius ẽ d̃s dĩil¬
ñ punit. ⁊ ĩ fut᷑o ianõ memorabr̃. qnñpuniet. Sci
Dicendo aũt .q. ꝓpła dixit¬
.i. uenis factũ ẽ pͥus testam̃t̃
subdit. Quod ã. antiquatur
ut ẽ inaĩatis. et sene quod
fit inaĩatis. ꝓpe interitum ẽ
antiquatio erũ et senectus
sunt p̃ñnũ mortis. habu

Expanded text:
dem accipitur hic iniquitatis et peccatum, sed distinguitur inter, propitius ero, et memorabor, quia propitius est, dum hic non punit, et in futuro jam non memorabit quando non puniet. SciDicendo autem. Quasi dicat vetus factum est prius testamentum, subdit: Quod autem antiquatur, ut est in inanimatis, et senescit, quod fit in animatis, prope interitum est, antiquatio enim et senectus sunt praenuntii mortis. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
eius misericors ꝯpassio. portãq infirmitatẽ eoꝵ.
in ꝯpassionis similitudine nõ fallens inm̃dacii fic¬
tione. ita eis s. uideo. uel pagano subueniendo. sic̃¬
tes eoꝵ ip̃ ħet. fit enĩ qĩ egrotus. qui ministrat egͦto
nõcũ febres se hr̃e m̃titur s cum animo condolẽti
cogitat. quomodo sibi uellet seruiri. si egrotaret.
se ꝗͣ uidis dixit tãquam iudeũ.⁊ gentib tãquã
gentilẽ. non ideo quod misicoͣdit̃ illa simulauĩt.
s quia sic ea simulauit que fecit similia tudeis.
sicut nec ea que fecit similia gentib. ⁊ sic om̃ib
cando aliis agens que sibi fieri uellet si opus eẽt.
Cogitat ut homo se ẽe potuisse in eis uitis inꝙ
st̃ alii. Uñ alibi ait. consid̾ans te ipsũ ne ⁊ tu
tẽpteris.¬

Expanded text:
ejus misericors compassio, portatque infirmitatem eorum ejus misericors compassio, portatque infirmitatem eorum in compassionis similitudine, non fallens mendacii fictione, ita eis, scito, non cum febres se habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat, quomodo sibi vellet serviri, si aegrotaret. Se ergo Judaeis dixit tanquam Judaeum, et gentilibus tanquam gentilem, non ideo quod misericorditer illa simulaverit, sed quia ea sic non simulavit quae fecit similia Judaeis, sicut nec ea quae fecit similia gentibus; 91 et sic omcando, aliis agens quae sibi fieri vellet, si opus esset. Cogitat enim ut homo se esse potuisse in eis vitiis in quibus sunt alii. Unde alibi dicit: Considerans teipsum ne et tu tenteris
Abbreviated transcription (Latin):
mũ ẽ gͣ ⁊ illa inquib iudoꝵ cõsuetudini c̃grue¬
bat. libertate prudenti. nõ necessitate seruili. uł
dispensatione fallaci agebat. cũ enĩ olea stroinser¬
to uĩtatẽ seruauit. innaturalib ramis. nescio ꝙ di¬
pensator simulationis uelam̃ obtendit. Ita etiã
cũdicit quis infirmatur ⁊ego nõ infirmor. nõ
infirmitatẽ alterius simulauit. s doluit. ita etiã
quod factus ẽ infirmis infĩmusnõ erat m̃daci¬
⁊sibi sũptus deberi. ⁊ tñ abstinuit ne uideretur
euangłii uenditor. ⁊ ne uerbi dĩ cursũ apud im¬
ꝑitos inmalã suspitionẽ decidens inpeoiret: no¬
luit acciꝑere ꝙ ei iure dnĩcodebebat᷑ nec idõ. ꝗa
noluit utiq mentit᷑ ẽ. Non enĩ dixit nõ sibi de¬
beris deberi ostendit. ⁊ debitose usũ nõ ẽe n oĩo
uti uelle ꝓfessẽ. eoip̃e factꝰ ẽ infirmꝰ infirmi. Nõ g
ẽ fallax. ⁊ uersi pellis simulatio. s om̃ib ꝯgruitꝰ

Expanded text:
 ergo et illa in quibus Judaeorum consuetudini congruebat, libertate prudenti, non necessitate servili, vel dispensatione fallaci agebat. Cur enim oleastro inserto veritatem servavit, et naturalibus ramis nescio quod dispensatorium simulationis velamen obtendit? Ita etiam cum dicit: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Non infirmitatem alterius simulavit, sed doluit; ita etiam quod factus est infirmis infirmus, non erat mendaciet sibi sumptus deberi; et tamen abstinuit ne videretur Evangelii venditor, et ne verbi Dei cursum apud imperitos in malam suspicionem decidens impediret. Noluit accipere quod ei jure Dominico debebatur: nec ideo quia noluit utique mentitus est. Non enim dixit non sibi deberi, sed deberi ostendit, et debito se usum non esse, nec omnino uti velle professus est, eo ipso factus infirmis infirmus. Non est ergo fallax et versipellis simulatio, sed omnibus congruit
Abbreviated transcription (Latin):
negat legẽ eẽ adõ.s ex eado
cent xp̃m sicut mulier sa¬
maritana ꝑlegẽ docta dix̃.
scioquia messias uenit. cũ¬
ẜuilit ⁊ quare eis ita factꝰ
sũ ut lucri facẽm eos qui¬
sublege erant. qui sublege
tani. Sũt aũt ex ongine
blatis filiis isrł posuit ad

Expanded text:
negat legem esse a Deo, sed ex ea Christum, sicut mulier Saper legem docta, dixit: Scio quia Messias venit. Cserviliter. Et quare eis ita factus sum? ut lucrifacerem eos quisub lege erant. Qui sub lege i, et sunt ex sanguine blatis filiis Israel, in capt
Abbreviated transcription (Latin):
ne.Cũ enĩ atͦ quesissẽ inepłã. quomodo putare
tur. idõ factꝰ uo eis tãquã iud̃s quia fallaciter
suscepit sacramenta iudõꝵ.⁊ cũ gentib factus
sit tãquã genuł nec tñ fallacit̃ suscepit ritus
gentiũ. Turespondisti in eo factũ gentib tãquã
gentilẽ. ꝙ indifferent̃ ꝑmisit uesci cib õĩb etiã

Expanded text:
ne. Cum enim a te quaesissem in epistola quomodo ideo ne. Cum enim a te quaesissem in epistola quomodo ideo putetur factus Judaeis tanquam Judaeus, quia fallaciter suscepit sacramenta Judaeorum, cum et gentibus factus sit tanquam gentilis, nec tamen fallaciter susceperit ritus gentilium. Tu respondisti: Et eo factum gentibus tanquam gentilem, quod indifferenter permiserit vesci cibis
Abbreviated transcription (Latin):
sũ.in .t.iii.Idõ dicit tãquã quia nõ ue̾ iudeus crat.
sicut nec uere gentił. quib incibis.⁊ huiusmoĩ
assensit. nec tñ in cultu ydoloꝵ. quia inxp̃o iħ̃u
nec circũcisionec aliꝗͥ. nec p̃putiũ. dispensatorie
egroto fit qĩ eger. ñ cũ se febres habere mentitur.
s cũ aĩo condolentis cogitat quomodoseruirisibi
quidã putãt lib̃e enĩ illa fecit. sicut ait. Circũcisuᷤᷤ
sententiã suã fecit illa que nõ intelligentibus
⁊ paꝵ adtendentib finxisse putatus ẽ. Iudeuᷤᷤ enĩ
iã in potestate habebat.⁊ sublege quioẽ seruilit̃¬
sicut nec fallacit᷑ gentilẽ se finxit. s licite oĩb
cibis quos etiã dapnat iudĩꝑmisit itcui oĩs
ereatira dĩ nõ simulate s uẽ bona erat. Sicut¬
ł ergo hosritus gentiliũ uẽ. sic etiã uidoꝵ sacra¬
menta nõ fallacit᷑ suscepit. ut illis eẽt sĩplexistiᷤᷤ
eẽt duplex.aliud hñs incorde. aliud inostensio¬

Expanded text:
s. Ideo dicit tanquam, quia non vere Judaeus erat, sicut nec vere gentilis, quibus in cibis et in hujusmodi assensit, nec tamen in cultu idolorum, quia in Christo Jesu, nec circumcisio est aliquid, nec praeputium . Dispensatorie aegroto, sit quasi aeger; non cum se febres habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat quomodo serviri sibi quidam putant. Libere enim illa fecit, sicut ait: Circumcisus tur ; fecit illa quae non intelligentibus et parum attendentibus finxisse putatus est; Judaeus enim jam in potestate habebat. Et sub Lege quidem sicut nec fallaciter gentilem se finxit; sed licite omnibus cibis quos etiam damnant Judaei permisit uti, cui omnis creatura Dei non simulate, sed vere bona erat. Sicut ergo hos ritus gentilium vere, sic et Judaeorum sacramenta non fallaciter suscepit, ut illis simplex, istis esset duplex, aliud habens in corde, aliud in ostensio