comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
set. misit seruos suos ad agricolas. ut acciꝑent
fructus ciꝰ. Et agricolȩ ad p̃bensis serius cius.
uerunt. Dederat cis legem. ⁊ inhac eos uinea
oꝑari usserat. ut fructũ legis in oꝑib exhibe¬
rent. P ostea misit ad eos seruos. quos illi ad pre¬
hensos uel acider̾ utiheremiã. uł occiderunt
ut ysaiam. uł lapidauerunt ut nabaioth et
achariã. quẽ interfecer̾ int̾ templũ & altare.
Legamus epłam pauli adhebreos. et exea ple¬
nissimȩ discinus. qui seruoꝵ dñi. quanta ꝑpes¬
si sunt. Nouissimȩ autẽ misit ad eos filiũ suũ
dicens. U̾erebuntur filiũ meũ. In eo quod sup̃
legimus. ⁊terum misit alios seruos plures pri¬
orib ⁊ fecerunt illis sunilit̾. pacientiã ostendit
patris familias. qͦd frequentiꝰ miserit. ut malos
colonos ad penitentiã ꝓuocar&. illi autẽ thesau¬
riauerunt sibi iram indie ire. Porro qͦd uingi¬
tur. uerebuntur filiũ meũ. ñ deignorantia ue¬

Expanded text:
set, misit servos suos ad agricolas, ut acciperent set, misit servos suos ad agricolas, ut acciperent fructus ejus. Etter. Dederat eis Legem, et in hac eos vinea operari jusserat, ut fructum Legis in operibus exhiberent. Postea misit ad eos servos, quos illi apprehensos vel ceciderunt, ut Jeremiam; vel occiderunt, ut Isaiam; vel lapidaverunt, ut Naboth , et Zachariam, quem interfecerunt inter templum et altare . Legamus epistolam Pauli ad Haebreos ; et ex ea plenissime discemus qui servorum Domini quanta perpessi sint. Novissime autem misit ad eos filium suum, dicelegimus: Iterum misit alios servos plures prioribus, et fecerunt illis similiter, patientiam ostendit patrisfamilias, quod frequentius miserit, ut malos colonos ad poenitentiam provocaret: illi autem thesaurizaverunt sibi iram in die irae . Porro quod jungitur: Verebuntur filium meum, non de ignorantia ve
Abbreviated transcription (Latin):
dñm. inqua potistate hȩc facis. ⁊ quis tͥ dedit hanc
potestatẽ. et uoluer̾ inuerbo caꝑe sapientiã. sua
arte suꝑantur. ⁊̃ audiunt in paribolis qͦd aꝑta fi¬
ciȩ ñ mnerebantur audire. Homo istę pat̾ fami¬
lias ipse ẽ qui habebat duos filios. et qui in alia
cũ plenissime loquitur. ad extremũ inferens.
unea enĩ diũ sabaoth domus ẽ isrł. Et inpsal¬
mo. uincã inquit ex egypto transtulisti. cietis¬
ti gentes ⁊ plantasti eam. Et sepem circiunde
cularia. quoꝵ et tres psalmi titulo p̾notant᷑.
rim. aut dubium qͥn templũ de quo dicitur
ꝑmicheã. Et tu tiłris nebulosa filia syon. Et
locauit eam agriclis. quos alibi uinee oꝑari¬
os appellauit. qui conducti fuerant: hora pͥ¬
ma. t̾tia. sexta. & nona. et undecima. Et pere
ꝑiheremiã. ego ds ad propinquans. & ñ delon¬
ginquo dicit dñs: Sed abire uideturꝰ auinea.
ut umitorib liberũ oꝑandi arbitriũ derelui¬
quat. C um aut̾ tempuis fructuũ ad propinq̃s¬

Expanded text:
c facis: et quis tibi dedit hanc potestatem? et voluerant in verbo capere sapientiam, sua arte superantur; et audiunt in parabolis, quod aperta facie non merebantur audire. Homo iste paterfamilias, ipse est qui habebat duos filios; et qui in aliper canticum loquitur, ad extremum inferens: Vinea Domini Sabaoth, domus est Israel. Et in psalmo, Vineam inquit de Aegypto transtulisti, ejecisti gentes et plantasti eam. Et sepem circumdedicularia quorum et tres psalmi titulo praenotanturrim, haud dubium quin templum de quo dicitur per Michaeam: Et tu, turris nebulosa, filia Sion . Et locavit eam agricolis, quos alibi vineae operarios appellavit: qui conducti fuerant hora prima, tertia, sexta, nona et undecima . Et pereper Jeremiam: Ego Deus appropinquans et non de longinquo, dicit Dominus . Sed abire videtur a vinea ut vinitoribus liberum operandi arbitrium derelinquat. Cum autem tempus fructuum appropinquas
Abbreviated transcription (Latin):
ascensiõnẽ saluatoris. ⁊ scdm̾ illiꝰ aduentũ.
Si aut̃ apłi reddituri sunt iationẽ. & suo
inetu uidicis resurrecturi. quio nos oporta
Utriq seruo ut ante iã dixi. ⁊ qui dequinq
talentis decẽ feccrat. & qui de duobꝰ quatuor
idem patris familiȩ sermo blanditur. Et no¬
tandũ. qđ omia quȩ inp̃senti habemꝰ. lic& mag̃¬
na uideantur a plurima. tamen cõꝑatione
futuroꝵ. partia ⁊ pauca sunt. Intra inquit
ingaudiũ dñi tui. ⁊ suscipe quę nec occillus
uidit. nec auris audiuit. nec incor hominis
ascenderunt. Quid aut̃ potest mauis dare

Expanded text:
scensionem Salvatoris, et secundum ejus adventum. Si autem apostoli reddituri sunt rationem, et sub metu judicis resurrecturi, quid nos oportet Utrique servo, ut ante jam dixi, et qui de quinque talentis, decem fecerat, et qui de duobus, quatuor, idem patrisfamilias sermo blanditur. Et notandum quod omnia quae in praesenti habemus. 207 licet magna videantur et plurima: tamen comparatione futurorum, parva et pauca sunt. Intra, inquit, in gaudium domini tui, et suscipe quae nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascenderunt
Abbreviated transcription (Latin):
presbiteros. ⁊ ep̃os ordinantes. uel cunctis
credentib qui possunt peccuniã duplicare.
cũusuris reddere. ut quicquid sermone di¬
dicerant. oꝑe ex plerent. Lollitur aut᷑ talen¬
tũ⁊ daturꝰ ei qͥ decẽ talenta fecerat. ut inte
inueniss& iocũ. Et relicꝰto es abierunt infideli¬
tatẽ parit᷑ cũ nuiraculo rẽporta tas
riseoꝵ & altera saduceo iprisci tͣditionẽ & ob¬

Expanded text:
presbyteros, et episcopos ordinantes, vel cunctis credentibus, qui possunt pecuniam duplicare, 208 et cum usuris reddere, ut quidquid sermone didicerant, opere explerent. Tollitur autem talentum, et datur ei qui decem talenta fecerat, ut inteinvenisset locum. Et, relicto eo, abierunt. Infidelitatem pariter cum miraculo reportantes. risaeorum et altera Sadducaeorum. Pharisaei traditionum et ob
Abbreviated transcription (Latin):
datis int̾rogans. s qͦd sit pͥmũ iagnũq man¬
datũ. ut cũ om̃a queds̃ mandauerit magna
sint. quicqͥd illi responderit. oc casionẽ habeat
calũpniandi. iliud asserens magnũ c̃e de plu
cendi . s studio agnoscendi: agnouerit ille qͥ res¬
ponsurꝰ est. qͦd insimilitudinẽ phariseoꝵ ñ qͣ¬

Expanded text:
datis interrogans, sed quod sit primum magnumque mandatum; ut cum omnia quae Deus mandaverit magna sint: quidquid ille responderit, occasionem habeat calumniandi, aliud asserens magnum esse de plucendi, sed studio cognoscendi, an noverit ille qui responsurus est, in similitudinem Pharisaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
cna sectari. ibiq metere ubi ñ seminauerĩ.
quare ñ tibi istius modi cogitatio incussit
tunorẽ. ut scires me mea diligentiꝰ quesiturũ.
& dares peccuniã meã. suc argentũ nũmula¬
riis: Utrumq enim. AP T U exon grecus ser¬
mo significat. Eloquia drũ eloquia casta. argen

Expanded text:
ena sectari, ibique metere ubi non severim, ena sectari, ibique metere ubi non severim, quare non tibi istiusmodi cogitatio incussit timorem, ut scires me mea diligentius quaesiturum, et dares pecuniam sive argentum nummulariis? Utrumque enim ἀργύριον Graecus sermo significat. Eloquia, inquit, Domin
Abbreviated transcription (Latin):
abscondi talentũ tuũ. ecce habes qđ tuũ est.
Uerum qđ scriptũ ẽ ad excusandas excusationes
inpeccatis. etiã huic seruo contigit. ut ad pigri¬
tiam a neglegentiã. suꝑbie quoq crimen acci¬
dit. Qui enĩ debuit simplicit᷑ inhertiã confi¬
teri a orare patrẽ familias. econtrario calum¬
niatur. ⁊ dicit se prudenti fecisse consilio. ne
dũ lucra peccunie qͣreret. etiã desorte pericli¬
taretur. Respondens aut̃ adñs eius. dixit ei. Ser¬
ue male ⁊ piger. sciebas quia meto ubi n̾semi¬
no. ⁊̃ congͤgo ubi ñ sparsi. oportuit te enũ mit¬
tere peccuua med nũ mulariis. & uerens e¬
go recepissẽ utiq qđ meũ ẽ cum usuris. lollite
itaq ab eotalentũ. a date ei qui habet decem
talenta. Qđ putauerat se ꝓexcusatione dixis¬
se. inculpã ꝓpriã ũtitur. Seruus aut̃ malus
appellatur. quicalumruã dño facit. piger.
ꝑbie. in altero neglegentię condẽpnatur.
Sienĩ durũ & crudelẽ me ẽẽ noueras. a ali¬

Expanded text:
habes quod tuum est. Vere quod scriptum est, Ad excusandas excusationes in peccatis , etiam huic servo contigit, ut ad pigritiam et negligentiam superbiae quoque crimen accederet. Qui enim debuit simpliciter inertiam confiteri, et orare patremfamilias, e contrario calumniatur, et dicit se prudenti fecisse cdum lucra pecuniae quaereret, etiam de sorte periclitaretur. Respondens autem dominus ejus, dixit ei: Serve male et piger, sciebas quia meto ubi non semino, et congns ego, recepissem utique quod meum est cum usura. Tollite itaque ab eo talentum, et date ei qui habet decem talenta. Quod putaverat se pro excusatione dixisse, in culpam propriam vertitur. Servus autem malus appellatur: quia calumniam domino facit. Piger, perbiae, in altero negligentiae condemnetur. Si, inquit, durum et crudelem esse me noveras, et ali
Abbreviated transcription (Latin):
liguitur uiuuersa que dix̃. id ẽ deduob
qui u agro surtt.⁊ deduob molentibꝰ. a de
patre familias qui seruo suo credidit subsiantũ. et
dedecẽ uirginibꝰ. ideo parbolas ẽẽ p̃missas. ut qͥa
ignoramus homines uiditii diem. sollicite nobis¬
lumen bonoꝵ oꝑm p̾paremnꝰ. nedum ignoramꝰ
iudex ueniat. Sicut enĩ homo ꝓficistens uocauit¬

Expanded text:
ligi universa quae dixit, id est, de duobus qui in agro sunt, et de duabus molentibus, et de patrefamilias qui servis suis credidit substantiam, et de decem virginibus, ideo parabolas esse praemissas, ut quia ignoramus homines judilumen bonorum operum praeparemus, ne, dum ignoramus, judex veniat. Sicut enim homo peregre profi
Abbreviated transcription (Latin):
est. E sicłq̃. Qui resurrectione corporũ non cre¬
debant & animã putabant intĩre cũ corꝑib racte
istius modi fingunt fabulã quȩ deliram̃ti argu¬
at eos. qui resuntctionẽ asserant mortuoꝵ. Potest
aucẽ fieri ut uere ingente eoꝵ aliqͣndo hoc accide¬
rit. in resuitecꝰtione gͦ cuiꝰ crit de septẽ uxor:
Om̃s enĩ habuerunt ea. Turpitudinẽ fabule op¬
ponunt. ut resurrecꝰtionis denegent ueritate.

Expanded text:
est. Qui resurrectionem corporum non credebant animas judicantes interire cum corporibus recte istiusmodi fingunt fabulam, quae deliramenti arguat eos, qui resurrectionem asserunt corporum. Potest autem fieri ut vere in gente eorum hoc acciderit. In resurrectione ergo cujus erit de septem uxor? omnes enim habuerunt eam Turpitudinem fabulae opponunt, ut resurrectionis denegent veritatem.
Abbreviated transcription (Latin):
in cuuan gelio duplicauit. siue scientiã ⁊ oꝑa
p̾sentis uitȩ. futurȩ beatitudinis typos intel¬
lexit. Qu aut̃ unũ acceꝑat. abiens fodit in
terrã. ⁊ abscondit peccuniã domini sui. Neꝗͣ
seruus terrenis oꝑib ⁊ secłi uoluptate. dei pre¬
cepta neglexit a polluit. Iuãꝗ̃ in alio cuuã¬
gelista scriptũ sit. qͦd insudario ligauerit. idẽ
doctruiã patris familie molliter ⁊ delicate
uiuendo. eneruarit. Post multũ uͦ tempꝰ. ue

Expanded text:
in Evangelio duplicavit: sive scientiam et opera in Evangelio duplicavit: sive scientiam et opera praesentis vitae, futurae beatitudinis typos intellexit. Qui autem unum acceperat, abiens fodit in terram, et abscondit pecuniam domini sui. Nequam servus terrenis operibus et saeculi voluptate, Dei praecepta neglexit et polluit: quamquam in alio evangelista scriptum sit, quod in sudario ligaverit , id est, doctrinam patrisfamilias molliter et delicate vivendo enervarit. Post multum vero te
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ familias. haut dubiũ quin. xp̃c sit. qͥ ad patit̃
pꝰresurrectionẽ uictor ascendens. uocatis apłis.
doctrinã euuangłicã tradidit. ñ prolargitate
& parcitate. alteri plus alteri muiꝰ tribuens. sed
uybũ caꝑe ñ poterint. lacte potasse sedicit. De¬
ruq ⁊ illũ quidequinq talentis decẽ fecerat.
deduobꝰ quatuor. simili recipit guidio. ñ conside¬
rins lucri magnitudinẽ s studii uoluntatẽ. In
quinq ⁊ duob. et uno talento. uł diuersas gris
intelligamꝰ. quȩ iinicuiq triditę surt. uł inpri¬
mo. om̃s sensus examinatos. insecundo. intelli¬
gentiã & oꝑam. int̾tio rationẽ. qua homines a
bestiis seꝑamur. Abiit aut̃ quiquinq talenta
acceꝑat. ⁊ oꝑatus ẽ ineis. ⁊ lucritꝰ ẽ alia quinq
Acceptis terrenis sensib cęlestiũ sibi notitiã du¬
plicuuit excreaturis intelligens creatorẽ. & excor¬
poralib incorporalia. ex iusibilib inuisibilia
duo. Et iste ꝓuirib quiquid in lege didicerat.

Expanded text:
sit, qui ad Patrem post resurrectionem victor ascendens, vocatis apostolis, doctrinam evangelicam tradidit, non pro largitate et parcitate alteri plus, et alteri minus tribuens, sed cibum capere non poterant, lacte potasse se dicit . Denique et illum qui de quinque talentis, decem fecerat, et qui de duobus quatuor, simili recepit gaudio; non considerans lucri magnitudinem, sed studii voluntatem. 206 In quinque, et duobus, et uno talento, vel diversas gratias intelligamus, quae unicuique traditae sunt. Vel in primo, omnes sensus examinatos: In secundo, intelligentiam et opera: In tertio, rationem, qua homines a bestiis separamur. Abiit autem qui quinque talenta acceperat, et operatus est in eis; et lucratus est alia quinque. Acceptis terrenis sensibus coelestium sibi notitiam duplicavit: ex creaturis intelligens Creatorem: ex corporalibus, incorporalia: ex visibilibus, invisibilia:duo. Et iste pro viribus quidquid in Lege didicerat,
Abbreviated transcription (Latin):
iuncta ꝑciꝑet. Iubelei quippe requies. quinqua¬
genarii numeri misterio continet᷑. Et quinqua¬
genariꝰ bis ducit᷑. ut ad centenariũ ꝑueniatiur
Iuia gͣ prius amalo qui escrt᷑ oꝑe. ut p̾anima
pleniꝰ quiescat incogitatione. alii quinquage¬
ni. alii autẽ certeni discumbunt. qm̃ sunt ñ¬
nulli qͥ a prauis actib habent requiẽ oꝑis. ⁊ sud
ñ nulli qͥ apuesis cogitationibꝰ ũ habent reqͥẽ

Expanded text:
juncta perciperet. Jubilaei quippe requies quinquajuncta perciperet. Jubilaei quippe requies quinquagenarii numeri mysterio continetur, et quinquagenarius bis ducitur, ut ad centenarium perveniatur. Quia ergo prius a malo quiescitur opere, ut post anima plenius quiescat in cogitatione, alii quinquageni; alii autem centeni discumbunt, quoniam sunt nonnulli qui a pravis actibus habent requiem operis, et sunt nonnulli qui a perversis cogitationibu
Abbreviated transcription (Latin):
disꝑtiri p̃cepit. Bene aut̃ uixta euuangłium
iohĩs. panes quilegẽ designant. ordeatii fuis¬
se describuntur. qui iumentoꝵ maxime rusti¬
ꝑfectis auditorib asꝑiora. ⁊ quasi grossiora
surt cõmittenda p̾cepta. Animał eñi homo
ñꝑcipit ea quȩ sunt sp̃c dei. Atq ideo dñs ꝓsius
cuiq uirib dona tribuens. semꝑq ad ꝑfectiora
ꝓuocans. pͥmo quinq panibꝰ quinq milia homi¬
nũ. secundo septẽ panib quatuor hominũ mi¬
lia refecit. t̾tic discipulis suȩ carnis & sanguinis
mysteriũ credit. adultunũ magno munere dat
electis. ut edant ⁊ bibant suꝑ mensã suã in reg¬
scdm̃ contub̾nia. suꝑ uinde fenũ. Et discubue¬
runt in partes ꝑcentenos. & ꝑquinquagenos
Diuersi conuiuantiũ discubit᷑. distinctos por
nant. Quos bene dñs quinq̃genos ꝑturmas uł
centenos discumbe p̃cepit. ut uidelica turba
fideliũ escã suã ilocis distincta. & morib con¬

Expanded text:
dispertiri praecepit. Bene autem juxta Evangelium dispertiri praecepit. Bene autem juxta Evangelium Joannis, panes qui legem designant, hordeacei fuisse referuntur, qui jumentorum maxime rustiperfectis auditoribus, asperiora et quasi grossiora sunt committenda praecepta. Animalis enim homo non percipit ea quae sunt spiritus Dei . Atque ideo Dominus pro suis cuique viribus dona tribuens, semperque ad perfectiora provocans, primo quinque panibus quinque millia, secundo septem panibus quatuor hominum millia reficit. Tertio, discipulis suae carnis et sanguinis mysterium credit. Ad ultimum magno munere dat electis, ut edant et bibant super mensam suam in regsecundum contubernia super viride foenum. Et discubuerunt in partes, per centenos, et per quinquagenos. Diversi convivantium discubitus distinctos per nant. Quos bene Dominus quinquagenos per turmas vel centenos discumbere praecepit, ut videlicet turba fidelium escam suam et locis distincta, et moribus con
Abbreviated transcription (Latin):
nicoꝵ scriptũ repꝑies. Et dicit eis. Duo ł̃ panes
habetis: Ite & uidete. Et cũ cognouissent.
libri. quibꝰ diuinȩ et̾nitatis cognitio. mundi
creatio ꝓcurs seculi labentis. & uera deo ser¬
uiendi religio generi humano innotuit. Per
duos uͦ pisces. psalmi sunt ⁊ ꝓphȩ figurati. qͥ
eruditum inlege dei populũ. ac̃ ꝓmissione
dñice incarnationis. noua gr̃ȩ dulcedine pas¬
cebant. Sua trina scripturȩ sacrȩ distinctione
totã ueteris instrumenti seriẽ cõp̾hendi dñica
auetoritate docemur. Apparens enĩ pꝰ resur¬
rectionẽ discipuł ait dñs ipse qr oportebat
ĩpleri omĩa. quȩ scripta surit in lege moysi
⁊ ꝓphĩs. et psalmis deme. Et cũ aꝑuit illis
sensũ. ut inttelligerent scripturas. ⁊ intellec¬
tas spiritalit᷑ fidelibꝰ traderent auditoribus.
quasi benedicens panib apłicis ac piscib hos¬
q int̾ne suauitatis dono multiplicans t᷑bis

Expanded text:
libro scriptum reperies. Et dicit eis: Quot panes libro scriptum reperies. Et dicit eis: Quot panes habetis? Ite et videtlibri, quibus divinae aeternitatis cognitio, mundi creatio, procursus saeculi labentis, et vera Deo seriendi religio generi humano innotuit. Per duos vero pisces, psalmi sunt, et prophetae figurati, qui eruditum in lege Dei populum de promissione Dominicae incarnationis nova gratiae dulcedine pascebant. Qua trina Scripturae sacrae distinctione, totam veteris instrumenti seriem comprehendi Dominica auctoritate docemur. Apparens enim post resurrectionem discipulis ait Dominus ipse, quia oportebat impleri omnia quae scripta sunt in lege, Moysi, et prophetis, et Psalmis de me . Et cum aperuit illis sensum ut intelligerent Scripturas, et intellectas spiritaliter fidelibus traderent auditoribus, quasi benedicens panibus apostolicis ac piscibus, hosque internae suavitatis dono multiplicans, turbis
Abbreviated transcription (Latin):
edissa cuictate reꝑtũ. atq ineccłia ẽ conditũ
designat Siquidẽ ut cronicha marcellini co¬
mitis testatur. temꝑe martiani pͥncipis duo
monachi orientales uenerant adorare. inihe¬
rosclimis.: ⁊ loca sc̃a uide. quib ꝑreuelationẽ
aasistens idẽ p̾cursor dñi p̃cepit ut adherodis
qͣndã regis habitaculũ accedentes. caput suũ
ibi requirerent & inuentũ digro honore re¬
conderent. Qͦdibi abeis inuentũ. ⁊ adsũptũ.
s ñmultopꝰ culpe incuria ꝑditũ. ꝑlatũ ẽ edis¬
sã abaliis. & in quodã specu inurna subterra ñ¬
pauco temꝑe ignobilit̾ reconditũ. donec de¬
nuo idẽ iohes sese suũq caput ostendit mar¬
cello cuidã religioso abbati ac p̾sbitero. dũ in
eodẽ specu habitaret. Eͦd uidelic& caput
constat ẽẽ inuentr̃. Ex quo temꝑe cepit ine¬
adẽ ciuitate beati p̃cursoris decollatio ipso
ut arbitram᷑ die. qͦcaput inuentũ siue eleua¬
tũ ẽ. celebrari. Dequib latiꝰ inp̾fato libro cro

Expanded text:
Edessa civitate repertum, atque in ecclesia est conditum, designat. Siquidem ut Chronica Marcellini comitis testantur, tempore Marciani principis, duo monachi orientales venerant adorare in Jerosolymis, et loca sancta videre; quibus per revelationem assistens idem praecursor Domini praecepit, ut ad Herodis quondam regis habitaculum accedentes, caput suum ibi requirerent, et inventum digno honore reconderent. Quod ibi ab eis inventum et assumptum, sed non multo post culpa incuriae perditum, perlatum est Edessam abmpore non pauco ignobiliter reconditum, donec denuo idem Joannes sese suumque caput ostendit Marcello cuidam religioso abbati ac presbytero, dum in eodem specu habitaret. Quod videlicet caput constat inventum. Ex quo tempore coepit in eadem civitate beati praecursoris decollatio, ipso ut arbitramur die quo caput inventum sive elevatum est celebrari. De quibus latius in praefato Chronicorum
Abbreviated transcription (Latin):
niã magnitudinẽ. Mira rerum conuersio. lsi ł
quondã filiꝰ. nos canes. Pro diuersitate fidei. or¬
do nominũ cõmitat᷑. De illis postea dicit᷑. Cir¬
cũ dederunt mne canes multi. & uidete canes. ui¬
dete malos oꝑarios. uidete concisionẽ. De nobis¬
a latratu blasphemiȩ contdictionis. ad pietatis
grãm conuersis: ipse alibi dicit. Et alias oues ha¬
beo quȩ ñsunt ex hoc ouili. & illas oportet uos
adducere. ⁊ uocẽ meã audient. Notandũ sane
qđ mnesticȩ loquit᷑ credens ex gentibꝰ mulier: qͥa
catelli submensa comedunt de micis pueroꝵ.
Mensa quippe c̃ scriptura sc̃a. quȩ nob pariẽ uite
ministrat. Hinc ⁊ enĩ dicit eccłia. Parasti incon¬
pectu meo menisã. aduersus qui tribulant me.
Micȩ pueroꝵ int̾na sunt mysteria scripturarũ.
quio humiliũ solent corda refici. De quibꝰ
alias sc̃ȩ eccłi̾ȩ ꝓmittit᷑. dicente ꝓpħa de

Expanded text:
niam magnitudinem. O mira rerum conversio! Israel niam magnitudinem. O mira rerum conversio! Israel quondam filius, nos canes. Pro diversitate fidei, ordo nominum commutatur. De illis postea dicitur: Circumdederunt me canes multi . Et: Videte canes, videte a latratu blasphemiae contradictionis ad pietatis gratiam conversis ipse alibi dicit: Et alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient . Notandum sane quod mystice loquitur, credens ex gentibus mulier, quia catelli sub mensa comedunt de micis puerorum. Mensa quippe est Scriptura sancta, quae nobis panem vitae ministrat. Hinc etenim dicit Ecclesia: Parasti in conspectu meo mensam adversus eos qui tribulant me . Micae puerorum interna sunt mysteria Scripturarum, quibus humilium solent corda refici. De quibus alias sanctae Ecclesiae promittitur, dicente Propheta de
Abbreviated transcription (Latin):
Qui dixit illi. sine prius saturari filios. Iuasi a¬
ꝑtiꝰ diceret. restat futurũ ut etiã uos qui degen¬
tib estis salutẽ consequamins sed primo oportet.
uideos qui merito antiquȩ electionis. filioꝵ dĩ
solent nomine censeri. pane cęli refici. ⁊ sic tan¬
dẽ gentib uitȩ pabula ministrari. Non ẽ bonũ
eñ sumere panẽ filioꝵ. ⁊ mittere canib. Atilla
respondit. & dicit ei. Utiq dñe. Nã ⁊ catelli edt̃
de micis pueroꝵ. Mira sub ꝑsona mulieris cana¬
nitidis eccłiȩ fides. pacientia. humilitas. p̃dicat᷑.
Fides. qua crediderit sanari posse filiã suã. paci¬
entia. qua toties contẽpta. ut matheus scribit.
inp̾cib ꝑseuerat humilitas. quase ñ canibus.
s catulis comꝑat. Sciome inquit filioꝵ panẽ ñ
mereri. nec integros posse capere cy bos. nec sedere
ad mensã cũ patre s conteritasũ reliquiis catu¬
loꝵ. ut humilitate micarũ. ad panis integri ue¬

Expanded text:
Qui dixit illi: Sine prius saturari filios. Quasi aQui dixit illi: Sine prius saturari filios. Quasi apertius diceret: Restat futurum ut etiam vos qui de gentibus estis, salutem consequamini; sed primo oportet Judaeos, qui merito antiquae electionis filiorum Dei solent nomine censeri, pane coelesti refici, et sic tandem gentibus vitae pabula ministrari. Non est enim bonum sumere panem filiorum et mittere canibus. At illa respondit et dixit ei: Utique, Domine. Nam et catelli comedunt de micis puerorum. Mira sub persona mulieris Chananitidis Ecclesiae fides, patientia, humilitas, praedicatur. Fides, qua credidit sanari posse filiam suam. Patientia, qua toties contempta ut Matthaeus scribit in precibus perseverat. Humilitas, qua se non canibus, sed catulis comparat. mereri, nec integros posse capere cibos; nec sedere ad mensam cum patre; sed contenta sum reliquiis catulorum; ut per humilitatem micarum, ad panis integri ve
Abbreviated transcription (Latin):
serit decdinare nec tamen apio uirtutis oꝑe
cessare qͣndo hȩc fieri uel fides bonoꝵ iꝰtitiȩ
mento mereret᷑ uel in credulitas p̃uoꝵ neces¬
sario coger&. Et ñ potuit inquit latere. odu
phenissa genere Typice autẽ mulier hȩc
gentilis. s cum fide addrim ueruiens. eccłiã
de signat degentib collectã. quȩ ꝓfilia dȩ¬
moniaca. dnm̃ rogat. cũ ꝓpopulis suis nec¬
dũ credentib. ut & ipsi adiaboli fraudibus
absoluart᷑. suꝑnę pietati supplicat. Quȩ be¬
ne uxta matheũ de fuub suis egressa. in
hoc uͦ euuanglista ingressa ẽẽ ad drũnata
adpedes eiꝰ ꝓcidisse refertur. quatinꝰ exteriꝙ¬
a cisatione colligt᷑ qđ ili solũ fidelit᷑ ac rec¬
te ꝓerrantib orant. qui priscas suȩ ꝑfidiȩ man¬
slones relinquunt. atq in domũ druĩ uidelic&
eccli̾am. pia se deuotione transferunt. Et roga¬
bat inquit eum. ut demoniũ eicer& defilia eiꝰ

Expanded text:
sent, declinare, nec tamen a pio virtutis opere sent, declinare, nec tamen a pio virtutis opere cessare, quando haec fieri vel fides bonorum juste mereretur, vel incredulitas pravorum necessario cogeret. Et non potuit, inquit, latere. Mulis Syrophoenissa genere. Typice autem mulier haec gentilis, sed cum fide ad Dominum veniens, Ecclesiam designat de gentibus collectam. Quae pro filia daemoniaca Dominum rogat, cum pro populis suis necdum credentibus, ut et ipsi a diaboli fraudibus absolvantur, supernae pietati supplicat. Quae bene juxta Matthaeum de finibus suis egressa, in hoc vero Evangelista ingressa esse ad Dominum, atque ad pedes ejus procidisse refertur, quatenus ex utriusque assertione colligatur quod illi solum fideliter ac recte pro errantibus orant, qui priscas suae perfidiae mansiones relinquunt, atque in domum Domini, videlicet Ecclesiam, pia se devotione transferunt. Et rogabat, inquit, eum ut daemonium ejiceret de filia ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
sibiltt̃ quȩ foris agebart᷑. intus cũ patre dispo¬
nebat. aut ꝗͣ obcausã putandus ẽ fines tyri ⁊
s donis intrasse nͥ ut filiã syrophenissȩ adȩ¬
monio lib̾aret ac ꝑfidem feminę gentilis. ꝑ¬
fidiã argueret seribarũ ⁊ phariseoꝵ. S fideli¬
ter ac pie sentiendũ ẽ qr nequaꝗͣ de illo hac
inre qđ ipse noluit factũ ẽ s fidelibꝰ iter eiꝰ
sequentib quid pͥncipalit̾᷑ inbonis quȩ agunt
uelle debeant ostensum. Ingressus quippe do¬
mũ p̃cepit discipuł. nese cuiquã in regione
ignota quis ce̾t apperirent. At tamen ipse su¬
um illo introitũ gentili femine. ⁊ quibꝰ cumq
uoluit ipse prudentib publicauit ipse cor il¬
liꝰ ad querendã ase salutẽ inuisibili accendit
instinetu. ut exemplo eiꝰ discerent. qͥb sanan¬
di infumos grãm conferret. in exhibitione
miraculoꝵ humani glãm fauoris. quantũ pos¬

Expanded text:
sibiliter quae foris agebantur intus cum Patre disposibiliter quae foris agebantur intus cum Patre disponebat? Aut quam ob causam putandus est fines Tyri et Sidonis intrasse, nisi ut filiam Syrophoenissae a daemonio liberaret, ac per fidem feminae gentilis perfidiam argueret scribarum ac Pharisaeorum? Sed fideliter ac pie sentiendum est quia nequaquam de illo hac in re, quod ipse noluit factum est, sed fidelibus iter ejus sequentibus quid principaliter in bonis quae agunt velle debeant ostensum. Ingressus quippe domum praecepit discipulis ne se cuiquam in regione ignota quis esset aperirent. Attamen ipse suum illum introitum gentili feminae, quibuscunque voluit ipse prudentibus publicavit, ipse cor illius ad quaerendam a se salutem invisibili accendit instinctu, ut exemplo ejus discerent quibus sanandi infirmos gratiam conferret in exhibitione miraculorum humani gloriam favoris, quantum pos
Abbreviated transcription (Latin):
s uixta. xp̃m incorde ẽ & arguendi exhac
sententia. qͥcogitationes adiabolo unmitti
pitant. ⁊ ñ exppria nasci uoluntate. Diabolꝰ
aduitor. ẽẽ ⁊ incentor malarũ cogitationũ
potest auc̃tor ñ potestꝰ. din autẽ semꝑ ininsi¬
diis positꝰ leuẽ cogitationũ nr̃arũ scitillã
sius fomitib inflammarit ñ debemus oppi¬
habrtu ⁊ gestib estimare quiduersemus in¬
trinsecꝰ. Uerbi gã. si pulchrã mulierẽ nos cre¬
bio uidit respicere intelligit cor amoris iacu¬
louulneratũ. x.xi. łt inde surgens abiit
infines tyri. ⁊ sẏdonis. Scribis ⁊ phariseis calũp¬
niatorib derlictis. trans gͤdit᷑ in partes tyri ⁊
sy donis. ut trros sydoniosq curaret. Et ingres¬
sus domũ neminẽ uoluit scire. ⁊ ñ potuit la¬
tere. Merito querit᷑ qͦm dicat᷑ qr dominꝰ ne¬
minẽ uoluerit tter suũ scire. nec tamen late¬
re potuerit. Qud enĩ ẽ qđ ille ñ potuerit. qui
etiã temꝑalit̾ utt̾ homines positus. omĩa inui¬

Expanded text:
stum, in corde est. Et arguendi ex hac sententia, qui cogitationes a diabolo immitti putant, et non ex propria nasci voluntate: diabolus adjutor esse et incentor malarum cogitationum potest, auctor non potest. Sin autem, semper in insidiis positus, levem cogitationum nostrarum scintillam suis fomitibus inflammarit, non debemus opihabitu et gestibus aestimare quid versemus intrinsecus. Verbi gratia, si pulchram mulierem nos crebro viderit respicere, intelligit cor amoris jaculo vulneratum. Et inde surgens abiit in fines Tyri et Sidonis. Scribis et Pharisaeis calumniatoribus derelictis, transgreditur in partes Tyri et Sidonis, ut Tyrios Sidoniosque curaret. Et ingressus domum, neminem voluit scire, et non potuit latere. Merito quaeritur quomodo dicatur quod Dominus neminem voluerit iter suum scire, nec tamen latere potuerit. Quid enim est quod ille non potuerit, qui etiam temporaliter inter homines positus omnia invi
Abbreviated transcription (Latin):
bant eum ẽẽ. Cognouerunt eũ rumore ñfa¬
ciȩ uł certe ꝓsignoꝵ magnitudine quȩ pat̾¬
bat inpopulis. etiã uultu plurunis notꝰ erat.
Et uide quanta sit fides hominũ t̾rȩ genesa¬
reth. ut ñ p̃sentiũ tantũ salute cont̾entis i.
s̃i mittant ad alias ꝑcucuitũ ciuitates. qͦom̃s
briã uestimenti eiꝰ tangerent. ⁊ qͦt qͦt tangebant
cũ. salui fiebuant. Quimale se habent. ñ tangt̃
corpꝰ ihũ. neq totũ uestimentũ eiꝰ s extremã
fimbriã. ⁊ qͥcunq tetigerint. sanabunt᷑. Fim¬
briã ueztimenti eiꝰ. mirumũ mandatũ intel¬
lige. Eͦd qui trans gressus fuerit. mirumꝰ uoca¬
bitur in regno celoꝵ. uel adsũptionẽ carnis. ꝑ
quã uenimus aduerbũ dei. ⁊ illiꝰ poftea frium᷑¬

Expanded text:
nem illam. Cognoverunt eum rumore, non facie, vel certe pro signorum magnitudine, quae patrabat in populis, etiam vultu plurimis notus erat. Et vide quanta sit fides hominum terrae Genesareth, ut non praesentium tantum salute contenti sint, sed mittant ad alias per circuitum civitates, quo omnes briam vestimenti ejus tangerent. Et quotquot tangebant eum, salvi fiebant. Qui male se habent, non tangant corpus Jesu, neque totum vestimentum ejus, sed extremam fimbriam. Et quicunque tetigerint, sanabuntur. Fimbriam vestimenti ejus, minimum mandatum intellige, quod qui transgressus fuerit, minimus vocabitur in regno coelorum: vel assumptionem carnis per quam venimus ad verbu
Abbreviated transcription (Latin):
ralẽ formabat᷑. ⁊ qualit᷑ ñ infusis pedibꝰ corpile
pondus habentib ⁊ materiale onus. deambu¬
labat inumida ⁊ instabili substantia. Quo¬
modo autẽ uolebat dñs eos p̃terire tamq̃ alie¬
nos ad qͦs deꝑiculo naufragii libandos adue¬
nerat. nͥ ut adhorã t᷑bati ⁊ pauentes s. continuo
lib̾ati ampliꝰ ereptionis suȩ miraiculũ stuꝑent.
ac maiores ereptori suo grãs referrent: Suia
⁊ intempestatib passionũ quȩ ꝓconstantia
fidei aꝑfidis ingerunt᷑ talis ñ numꝗͣ ꝓuisio
diuinitꝰ ostendit᷑. Sepe enĩ ita fideles intri¬
bulatione positos. suꝑna pietas deseruisse u¬
sa ẽ ut quasi laborantes inmari discipulos. p̃¬
me oblitus es. quare ie reppulisti. ⁊ quare tris¬
tis incedo dũ affligit me inimicꝰ. dũ confrin¬
gunt᷑ omĩa ossa mea: ⁊ cętera. S dicant inimi
ci t̃rentes. ubi ẽ d̃s eoꝵ: Quasi naufragiũ fessis

Expanded text:
ralem formabatur, et qualiter non infusis pedibus corporale ralem formabatur, et qualiter non infusis pedibus corporale pondus habentibus et materiale onus, deambulabat in humidam et instabilem substantiam. Quomodo autem volebat Dominus eos praeterire tanquam alienos, ad quos de periculo naufragii liberandos advenerat, nisi ut ad horam turbati et paventes, sed continuo liberati, amplius ereptionis suae miracac majores ereptori suo gratias referrent? Quia et in tempestatibus passionum quae pro constantia fidei a perfidis ingeruntur, talis nonnunquam provisio divinitus ostenditur. Saepe enim ita fideles in tribulatione positos superna pietas deseruisse visa est, ut quasi laborantes in mari discipulos prme oblitus es, quare me repulisti, et quare tristis incedo dum affligit me inimicus? Dum confringuntur omniaci terrentes, ubi est Deus eorum? quasi naufragium fessis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetue donũ retributionis erexerit quasi int̾
uinbras noctis repente exortũ luciferi conspicit
qͥdiẽ ꝓrimũ nuntiat. lucifer nãq quã plurimũ
ꝑiculis plenã lib̾tatis fidutiã. suȩ ꝓtectionis tri¬
fantasma ẽẽ ⁊ exclamauer. Om̃s enĩ eum uider̃
& turbati st᷑. Adhuc heretici putant fantasma
fuisse dñm. nec uerã adsũpsisse carnẽ deuirgi¬
ne. Deniq theodorꝰ pharanitanꝰ ep̃e. qͣndã ista¬
scripsit corꝑile pondus ñ habiusse. secundũ
carnẽ dñm. s absq ponde ⁊ corꝑe suꝑ mare de¬
ambulasse. At contra fides catholica ⁊ pondus
secundũ carnẽ hab̾e eũ p̾dicat ⁊ onus corꝑcũ.
⁊ cũ pondeatq onere corꝑali incedđe suꝑaquas
ñ infusis pedib Nã dionisiꝰ egregiꝰ urtor ec¬
clesiasticos scriptores. inopusculis dediuinis
nominib hoc modo loquit᷑. Ignoramꝰ enĩ qua¬
lit̾ de uirgineis sanguinibꝰ alia lege p̃ter natu¬

Expanded text:
rpetuae dona retributionis erexerit, quasi inter rpetuae dona retributionis erexerit, quasi inter umbras noctis repente exortum luciferi conspicit, qui diem proximum nuntiat. Lucifer namque cum plurimum periculis, plenam liberatis fiduciam suae protectionis attriphantasma esse, et exclamaverunt. Omnes enim eum viderunt, et conturbati sunt. Adhuc haeretici putant phantasma fuisse Dominum, nec veram assumpsisse carnem de Virgine. Denique Theodorus Pharanitanus quondam scripsit, corporale pondus non habuisse secundum carnem Dominum, sed absque pondere et corpore super mare deambulasse. At contra fides catholica, et pondus secundum carnem habere eum praedicat, et onus corporeum, et cum pondere atque onere corporali incedere super aquas non infusis pedibus. Nam Dionysius egregius inter ecclesiasticos scriptores, in opusculis de divinis Nominibus hoc modo loquitur: Ignoramus enim qualiter de virgineis sanguinibus alia lege praeter natu
Abbreviated transcription (Latin):
ant. sue pietatis respec tu corroborat. ⁊ aliqͣn¬
do etiã marifesto aduitorio uictis aduersi¬
tatib quasi calcatis sȩdatisq fluctuũ uolu¬
minib lib̾at. sicut hic quoq in subseqͣntibus
insiruat. cũ dr̃. Et cura quartã ugiliã noc¬
tis. uenit ad eos ambulans suꝑ mare. Statio¬
nes ⁊ iugilie militares. irctra horirum spatia
diuiduntur. Quando gͦ dicit quarta uigilia
noclis uenisse ad eos dñm. ostenait tota noc¬
te ꝑiclitatos. ⁊ extremonoctis temꝑe eis auxili¬
um p̾bitũ. Laborabant gͦ toto noctis opacȩ tẽ¬
ꝑe. s diluculo ad ꝓpinquante ⁊ luciferi solis
die ex ortũ ꝓmittente: uenit dñs ⁊ suꝑ mare¬
ambulans. timida freti terga cõprimit. quia
cũ p̾ssuris obsita fragilitas humana pusillitã¬
tẽ uiriũ suarũ consid̾at nil erga se aliud. quã
tenebras angustiarũ. ⁊ estus cernit oͥstiũ confu¬
gentiũ. Cũ uͦ m̃tẽ ad suꝑni lumen p̃sidii. ⁊ ad¬

Expanded text:
tu pietatis corroborat, et aliquando etiam manifesto adjutorio victis adversitatibus, quasi calcatis sedatisque fluctuum voluminibus, liberat, sicut hic quoque subsequenter insinuatur, cum dicitur: Et circa quartam vigiliam noctis venit ad eos, ambulans sunes et vigiliae militares in terna horarum spatia dividuntur. Quando ergo dicit, quarta vigilia noctis venisse ad eos Dominum, ostendit tota nocte periclitatos, et extremo noctis tempore eis auxilium praebitum. Laborabant ergo toto noctis opacae tempore, sed diluculo appropinquante, et lucdieique exortum promittente, venit Dominus, et superambulans tumida freti terga comprimit: quia cum pressuris obsita fragilitas humana pusillitatem virium suarum considerat, nil erga se aliud quam tenebras angustiarum et aestus cernit hostium confligentium. Cum vero mentem ad superni lumen praesidii, et pe
Abbreviated transcription (Latin):
tunus accidisset. herodes natalis sui cenã fe¬
Soli mortaliũ herodes ⁊ pharao. legunt᷑ diẽ
natalis sui gaudiis festiuis cȩlebrasse. s ut̾q
rex infausto hauspitio. festiuitatẽ suã sangͥ¬
ne fedauit. Uerum herodes tanto maiore
impietate. quanto scm̃ ⁊ innocentẽ et doc¬
torem ueritatis ⁊ p̃conẽ uite. ac regni cȩ¬
lestis occidit. & hoc ꝓuoto ac petitionẽ sal¬
tatricis. neq eum caput occisi ante conui¬
uas inferri puduit ⁊sã pharao niltał uesa¬
nie comisisse legit᷑. s tantũ peccantẽ sibi eu¬
nichũ uita pͥuari uibens. qͦd longiꝰ auere cul¬
tu religionis aberat. eoleuius iniulatione
suȩ festiuitatis deliquit. Attamen exutriꝰ¬
q exemplo ꝓbat᷑ utiliꝰ nob̃ eẽ diẽ mortis fu¬
ture timendo. ⁊ caste agendo. sepiꝰ immemo¬
riam reuocare. quã diem natiurtatis. luxu¬
riando cȩlebrare. Homo erũ ad laborẽ nas¬

Expanded text:
tunus accidisset, Herodes natalis sui caenam fetunus accidisset, Herodes natalis sui caenam feSoli mortalium Herodes et Pharao leguntur diem natalis sui gaudiis festivis celebrasse; sed uterque rex infausto auspicio festivitatem suam sanguine foedavit. Verum Herodes tanto majore impietate, quanto sanctum et innocentem doctorem veritatis, et praeconem vitae ac regni coelestis occidit, et hoc pro voto ac petitione saltatricis, neque eum caput occisi ante convivas inferre puduit. Nam Pharao nil talis vesaniae commisisse legitur, sed tantum peccantem sibi eunuchum vita privari jubens, quo longius a verae cultu religionis aberrat, eo levius in violatione suae festivitatis deliquit. Attamen ex utriusque exemplo probatur, utilius esse nobis diem mortis futurae timendo, et caste agendo saepius in memoriam revocare, quam diem nativitatis luxuriando celebrare. Homo enim ad laborem nas
Abbreviated transcription (Latin):
ETUSnarrat hystoria. philippũ herodis
maioris filiũ sub qͦ dñs fugit e gẏptũ
fic̃m huiꝰ herodis. sub quo passus est xp̃c. du¬
xisse uxorẽ herodiadẽ filiã regis arethe. pos¬
tea uͦ socerũ eiꝰ exortis quibusdã contra ge¬
nerũ simultatibꝰ tulisse filia suã. lindolo¬
re mariti pͥoris. inimici eiꝰ nuptiis copulas¬
se. Suis sit autẽ hic philippiis. euuangelista
lucas pleniꝰ docet. Anno imperii tyberii¬
cesaris ꝓcurante pontio pilato iudeã tethrar¬
cha aitẽ galilee herode. philippo aut̃ frẽ
eiꝰ tethaartha ituriȩ ⁊ traconitidis regionis.
Ergo iohes baptista quiuenit inspũ ⁊ iurtutẽ
heliȩ eadẽ auc toritate qua ille aab corripu¬
erat ⁊ gezabel arguit herodẽ ⁊ herodiadem
qͥd illicitas nuptias fecerint. ⁊ n̾̃liceat fratre
uiuente. germano illiꝰ uxorẽ ducere. malens
ꝑiclitari apud regẽ. quã ꝓpter adulationẽ
esse immemor p̃ceptoꝵ dei. Et cũ dies opor¬

Expanded text:
etus narrat historia, Philippum Herodis majoris filium, sub quo Dominus fugit in Aegyptum, fratrem hujus Herodis, sub quo passus est Dominus, duxisse Herodiadem uxorem filiam regis Arethae; postea vero socerum ejus, exortis quibusdam contra generum simultatibus, tulisse filiam suam, et in dolorem mariti prioris inimici ejus nuptiis copulasse. Quis sit autem hic Philippus, evangelista Lucas plenius docet. Anno quinto deciJudaeam, tetrarcha autem Galilaeae Herode, Philippo autem fratre ejus tetrarcha Ituraeae et Trachonitidis regionis . Ergo Joannes Baptista, qui venit in spiritu et virtute Eliae, eadem auctoritate qua ille Achab corripuerat et Jezabel, arguit Herodem et Herodiadem quod illicitas nuptias fecerint, et non liceat fratre vivente germano, illius uxorem ducere, malens periclitari apud regem, quam propter adulationem esse immemor praeceptorum Dei. Et cum dies oppor
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ⁊ hunc breuit̾᷑ habere sensũ. Plunus qđͣ¬
exme ẽ tͥ ꝓderit. Cõpellitis inqͥt filios ut dicars
parentib sius. qđ cumq donũ oblaturꝰ erã deo
intuos cõsumo eybos. tibiq ꝓdest. opat̃. omat᷑.
ut illi timentes acciꝑe qđ deiꝰ uidebant manci¬
patũ. in opẽ magis uellent uitã ducere. ꝗͣ eome¬
dere de consecratis. Et aduocans iterũ turbã.
dicebut illis. Audite me om̃s ⁊ intelligte. N.¬
chil ẽ extra hominẽ introiens ineũ qđ possit

Expanded text:
autem et hunc breviter habere sensum: Munus qautem et hunc breviter habere sensum: Munus qex me est, tibi proderit. Compellitis, inquit, filios ut dicant parentibus suis, Quodcunque donum oblaturus eram Deo, in tuos consumo cibos, tibique prodest, o pater et mater, ut illi timentes accipiant, quod Deo videbant mancipatum, inopem magis vellent vitam ducere, quam comedere de consecratis. Et advocans iterum turbam, dicebat illis: Audite me omnes et intelligite. Nihil est extra hom
Abbreviated transcription (Latin):
titis eum quicq̃ facere patͥ suo aut matri. ⁊ cȩ
tera. P receꝑat dñs uel inbecillitates. uł etates.
uł penurias parentũ corisidans. ut filii hono¬
rarent. etiã muttę necessariis ministrandis.
parentes suos. Hanc ꝓuidentissime dei legẽ
uolentes scribȩ phariseiq subũtere. ut impi¬
etatẽ subnomine pietatis inducerent. docu¬
er̃ pessimos filios. ut si qͥs ea qͥ pareittibꝰ offeren¬
da st̃ deo uouere uoluent qͥuerꝰ ẽ pat̃ oblatio
dm̃ p̾ponat᷑ parentũ munerib uelcerte ipsi
parentes quȩ deo consecrata sunt. ne sacrilegii
crimen incurrerent declinantes. egestate confi¬
ciebant᷑. Atq ita fiebat ut oblatio liberoꝵ sub
occasione templi ⁊ dei insacerdotũ lucra cede¬
ret. Hec pessima phariseoꝵ consuetudo detali
occasione uenielut. multos habentes obliga¬
tos ere alieno. ⁊ nolentes sibi creditũ reddere.
deligelunt sac̃dotes. ut exacta peccunia mi¬
nisteriis templi ⁊ eoꝵ usib deseriurent. P otest

Expanded text:
titis eum quidquam facere patri suo aut matri, etc. Praeceperat Dominus vel imbecillitates, vel aetates, vel penurias parentum considerans, ut filii honorarent etiam in vitae necessariis ministrandis parentes suos. Hanc providentissimam Dei legem volentes Scribae Pharisaeique subvertere, ut impietatem sub nomine pietatis inducerent, docuerunt pessimos filios, ut si quis ea quae parentibus offerenda sunt, Deo vovere voluerit, qui verus est pater, oblatio Domini praeponatur parentum muneribus. Vel certe ipsi parentes quae Deo consecrata sunt, ne sacrilegii crimen incurrerent, declinantes, egestate conficiebantur; atque ita fiebat ut oblatio liberorum sub occasione templi et Dei in sacerdotum lucra cederet. Haec pessima Pharisaeorum consuetudo de tali occasione veniebat. Multos habentes obligatos aere alieno, et nolentes sibi creditum reddere, delegabant sacerdotibus, ut, exacta pecunia, ministeriis templi et eorum usibus deserviret. Potest
Abbreviated transcription (Latin):
sione confiitat. cũ in qͥt uos ꝓpter t̾ditionẽ
hominũ. p̃cepta dñi neglegatis. quare disci¬
pulos meos arguendos creditis qđ senioꝵ uis¬
sa pariu pendant. ut dei scita custodiant: ooo¬
yses enĩ dix̃. Honora patrẽ tuũ ⁊matrẽ tuã:
⁊ qͥmaledixerit pat᷑. uel matri. morte moriat᷑.
Honor inscripturis ñ tantũ insalutationib
& offitiis deferendos. quartũ in elemosina
ac munerũ conlatione sentitur. Honora inqͥt
apłs uiduas. quȩ uere uiduȩ sunt hic honor
donũ intelligit᷑. Et in alio loco p̾sbiteri du¬
plici honore honorandi. maxime quilaborant̃

Expanded text:
sione confutat. Cum, inquit, vos propter traditionem hominum praecepta Domini negligatis, quare discipulos meos arguendos creditis. quod seniorum jussa parvipendant, ut Dei scita custodiant? Moyses enim dixit: Honora patrem tuum et matrem tuam; et qui maledixerit patri aut matri, morte moriatur . Honor in Scripturis non tantum in salutationibus et officiis deferendis, quantum in eleemosyna ac munerum collatione sentitur. Honora, inquit Apostolus, viduas, quae vere viduae sunt . Hic honor donum intelligitur. Et in alio loco: Presbyteri duplici honore sunt honorandi, maxime qui laborant
Abbreviated transcription (Latin):
te paschali fuisse decollatũ. ⁊ anno pꝰ hunc se¬
quente cũ denuo tempꝰ paschale rediret mis¬
teriũ dñice passionis esse completũ. Et ꝓptã
qͦd in libro sacramentoꝵ natale eiꝰ quarto Ra¬
lendarũ septembriũ die notatũ ẽ ⁊ inmarti¬
iplogio qđ eusebii ⁊ iheronimi uocabulis insig

Expanded text:
te paschali, fuisse decollatum, et anno post hunc sete paschali, fuisse decollatum, et anno post hunc sequente, cum denuo tempus paschale rediret, mysterium dominicae passionis esse completum. Et propterea quod in libro Sacramentorum, natale ejus quarto Kalendarum Septembrium denotatum est, et in Martyrologio, quod Eusebii et Hieron
Abbreviated transcription (Latin):
desertꝰ ẽ locꝰ. etiã hora p̃teriuit. dimitte
illos ut euntes inꝑximas uillas ⁊ uisos emant
sibi cybos qͦs manducent. Horã mͣiilt̃a uesꝑti¬
nũ tempꝰ dicit. lucas testis quiait. Dies autẽ ceꝑat
declinari. Etaccedentes duodecĩ dixer̃ illi. Di¬
mitte turbas & cȩtera. Die autẽ declinata tͦbas
saluator reficit quia uel fine seculoꝵ ꝓpinꝗͣ¬
te uelcũ sol iustitie ꝓnob̾ occubuit. adiutina
s̃puttalis inediȩ sunus tabe saluati. Et respon¬
dens ait illis. Date eis manducare. ⁊ cetera. P ro¬
uocat apłos ad fractionẽ panis. ut illis se ñha¬
bere testantibꝰ magnitudo signi notior fiat
litteris ad amanda celestia suscitam᷑. Notandũ
autẽ qđ hoc muaculũ panũ scripturus euuã¬
glista ioh̾es p̾misit. qr ꝓximũ ẽẽt pascha dies
festus udeoꝵ. Matheus uͦ & marcꝰ hoc utterfec¬
to iohe continuo factũ ẽẽ c̾omemorant. Unde
colligit᷑ iohannẽ imminente eadẽ festiutta¬

Expanded text:
 locus, et jam hora praeteriit. Dimitte illos ut euntes in proximas villas et vicos, emant sibi cibos quos manducent. Horam multam, vespertinum tempus dicit, Luca teste, qui ait: Dies autem coeperat declinare, et accedentes duodecim dixerunt illi: Dimitte turbas, etc. . Die autem declinata turbas Salvator reficit, quia vel fine saeculorum propinquante, vel cum sol justitiae pro nobis occubuit, a diutina spiritalis inediae sumus tabe salvati. Et respondens ait illis: Date eis manducare, etc. Provocat apostolos ad fractionem panis, ut illis se non habere testantibus, magnitudo signi notior fiat: um vel exemplis vel litteris ad amanda coelestia suscitamur. Notandum autem quod hoc miraculum panum scripturus evangelista Joannes, praemisit, quod proximum esset Pascha, dies festus Judaeorum. Matthaeus vero et Marcus, hoc, interfecto Joanne, continuo factum esse commemorant. Unde colligitur Joannem, imminente eadem festivita
Abbreviated transcription (Latin):
torib suis p̾berd cibos. Ueniq cũ freqͦnter
ꝑ gere ad conuiuia describat᷑ nichil refert᷑
aluid. nͥ qͥd ibi fecerit. qͥd docuerit. ut & hu¬
nulitas diũ eundo ad peccatores. et poten¬
tia doctrine eiꝰ in conuersionẽ penitentiũ le¬
ficiũ. ñ ueni uocare iustos s peccatores: dẽ ꝓ¬
phã ꝓferens testimoniũ. suggillat scribas &e
phariseos. qͥ iustos se estimantes. peccatoꝵ et
publicanoꝵ consortia declinabant xxii.
uric accesser̃t ad eũ discipuli iohĩs: dicen¬
tes. Quare nos er pharisei ieiunamꝰ frequen¬
ter: discipłi autẽ tui ñ ieuinant  Suꝑba int̾¬
rogatio. plena desuꝑcilio phariseoꝵ. certe
ut aliud ñ dicamꝰ. reprehendenda ilunũ iac¬
tantia. Nec poterant discipuli iohĩs ñ et̃ sub
uicio qͥ calũniabant᷑ eũ quẽ sciebant a ma¬

Expanded text:
bos. Denique cum frequenter pergere ad convivium describant, nihil refertur aliud nisi quid ibi fecerit, quid docuerit, ut et humilitas Domini eundo ad peccatores, et potentia doctrinae ejus in conversione poenitentium deficium . Et: Non veni vocare 51 justos, sed peccatores, de propheta proferens testimonium, sugillat Scribas et Pharisaeos, qui justos se aestimantes, peccatorum et publicanorum consortia declinabant. Tunc accesserunt ad eum discipuli Joannis, dicentester, discipuli autem tui non jejunant? Superba interrogatio, et plena supercilio Pharisaeorum. Certe, ut aliud non dicamus, reprehendenda jejunii jactantia. Nec poterant discipuli Joannis non esse sub vitio, qui calumniabantur eum, quem sciebant ma
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ. bestiarũq s. anime. qͦmͦ obuniꝰ ho¬
minis salutẽ duo milia porcoꝵ suffocant᷑¬
Et ecce om̃is ciuitas exiit obiuã ihũ: et uiso eo
rogabant ut transir& fines eoꝵ. Qđ rogañ
utꝰ transeat afinib eoꝵ. ñ de suꝑbia hocfa¬
ciunt ut ñ nulli arbitrant᷑ s de bumilitate:
ꝗͣse p̃sentia dñi indignos iudicabant. Sic̃
et petgus in captura p̾isciũ cadens ad ge¬
nua saluatoris ait. Eri a me dñe. qr pecca¬

Expanded text:
hominum bestiarumque sunt animae, quomodo ob unius hohominum bestiarumque sunt animae, quomodo ob unius hominis salutem duo millia porcorum suffocantEt ecce tota civitas exiit obviam Jesu, et viso eo, rogabant eum, ut transiret a finibus eorum. Quod rogant ut transeat a finibus eorum, non de superbia hoc faciunt, ut nonnulli arbitrantur, sed de humilitate qua se praesentia Domini indignos judicabant, sicut et Petrus in captura piscium cadens ad genua Salvatoris, ait: Exi a me, Domine, quia