comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exhibent: alii ꝑuas aureum preclarã subtilo.¬
remq dei intelligentiam denent. alii ꝑ iacinc¬
tum purpurã & coccũ audita celestia sꝑare cre¬
dere amare ñ desmnunt. etiam que adhuc subti¬
uon intellectu minime cognoscunt. Aui per
bissum incorruptionẽ carnis offerunt. alii ꝑ
caprarum pilos de plorant asꝑe qd̾ ubent̃ admi¬
serunt: Ecce extanta diuersitate oꝑum unum
conficit᷑ tabernaculũ: sicut exdiuerso pulu̾e unũ
cõpingim᷑ terre globũ infusione scĩ sp̃s irrigatũ.
Iam porro ligna sechim imputribilia: om̃s sc̃i in¬
telligunt᷑ mente & corpore incorrupti. neq cum
scło ꝑeuntes semꝑ manentes et̃n. Lapides quoq
preciosi confessores apli sacerdotes. om̃sq iusti. quoᷤ
etiam lapides uiuos beatus petrus apłs dicit: ut sitĩ
inquit lapides uiui coedificati intemplo dei. Hec
ta fiunt intab̾nacło. mensa scilicet &e candelabrũ
altare. colũne. bases. cabule. crateres. sciphi. churi

Expanded text:
am subtilioremque Dei intelligentiam tenent, alii per hyacinthum, purpuram et coccum, audita coelestia sperare, credere, amare non desinunt, etiam quae adhuc subtiliore intellectu minime cognoscunt. Alii per byssum incorruptionem carnis offerunt. Alii per caprarum pilos deplorant aspere, quod libenter admiserunt. Ecce ex tanta diversitate operum unum conficitur tabernaculum, sicut ex diverso pulvere unus compingitur terrae globus infusione sancti Spiritus irrigatus. Jam porro ligna Sethim imputribilia omnes sancti intelliguntur, mente et corpore incorrupti; neque enim saeculo pereuntes, sed permanentes aeterni. Lapides quoque pretiosi, confessores, apostoli, sacerdotes, omnesque justi, quos etiam lapides vivos beatus Petrus apostolus dicit: Ut sitis, inquit, lapides vivi, coaedificati in templo Dei . Haet multa in tabernaculo, mensa scilicet, et candelabrum, altare, columnae, bases, tabulae, crateres, scyphi, thuri
Abbreviated transcription (Latin):
dum est semel factum mox ut consticutum ẽ
cabernacłm. significationis huiꝰ causa uel alicu¬
uis alderius. Pec em̃ semꝑ sic erat nubes sup
tabernactin ut iuuc moyses intrare non posset:
quandoquidem ñ remouebat᷑ nisicũ eis hoc sig¬
num dabatur disiungendi. hoc est castramouen¬
di exeo loco ubi erant: & accedendi quo nubes du¬
cebat ꝑdiem. Namina ꝑnoctem: que duo uicissim
etiam suꝑ tab̾nacłm manebant ubi castra posuis¬
sent. nubes ꝑ diem. flamma ꝑ noctem. Commnenta¬

Expanded text:
dum est semel factum, mox ut constitutum est dum est semel factum, mox ut constitutum est tabernaculum, significationis huius causa uel alicuius alterius. neque enim semper sic erat nubes super tabernaculum, ut illuc Moyses intrare non posset, quandoquidem non remouebatur nubes, nisi cum eis hoc signum dabatur disiungendi, hoc est castra mouendi ex eo loco ubi erant, et accedendi quo nubes ducebat per diem, flamma per noctem. quae duo uicissim etiam super tabernaculum manebant, ubi castra posuissent, nubes per diem, flamma per noctem. QVAEST
Abbreviated transcription (Latin):
tores euangłii sumptus habeant prisce legis
inatcestatione euanglii ad confirmandam
sidem credentium. Sequitur.
ost quã cuncta ꝑfecta sunt operuit nube̾
cabernacłm cestimonii. & gła dñi imple¬
uit illud nec poterat moyses ingredi cectũ fede¬
ris nube oꝑiente omnia & maiestate dñi corus¬
cante:.quia cuncta nubes operuerat.Si quando
nubes tabernacłm deserebat: proficiscebant᷑
filii isił ꝑturmas suas. Si pendebat desuper:
manebant in eodẽ loco.Nubes quippe dñi in¬
cubabat ꝑdiem tabernacło & ignis innocte:
uidentib popłis isrł ꝑcunctas mansiones suas.
Notanda ẽ res multũ mirabilis. qđ nube des
cłin: qui inmonte sina quando primitus legem
accepit. intrauit in nube ubi erat ds. Proculou¬
bio gͦ aliam ꝑsonam tunc figurabat aliam nunc.
Et cunc eorũ qui participes fiunt intime ueri¬
opponit᷑. ñ eam intelligentib: & ideo ñ intra¬
uit intabernacłm testimonii. & hoc creden¬

Expanded text:
tores Evangelii sumptus habeant priscae legis, tores Evangelii sumptus habeant priscae legis, in attestatione Evangelii ad confirmandam fidem credentium. Sequitur: Postquam cuncta perfecta sunt, operuit nubes tabernaculum testimonii, et gloria Domini implevit illud, nec poterat Moyses ingredi tectum foederis, nube operiente omnia, et majestate Domini coruscante, quia cuncta nubes operuerat. Si quando nubes tabernaculum deserebat, proficiscebantur filii Israel per turmas suas. Si pendebat desuper, manebant in eodem loco. Nubes quippe Domini incubabat per diem tabernaculo, et ignis in nocte, videntibus populis Israel per cunctas mansiones suas. Notanda est res multum mirabilis, quia nube descculum, qui in monte Sina quando legemaccepit, intrauit in nubem, ubi erat deus. procul dubio ergo aliam personam tunc figurabat, aliam nunc: et tunc eorum qui participes fiunt intimae ueriopponitur non eam intellegentibus. et ideo non intrat in tabernaculum testimonii. et hoc creden
Abbreviated transcription (Latin):
die mensis collocatũ est tabnacłm̃ quid sig¬
carnationẽ saluatoris nr̃i accipe. ut scds annꝰ
ab aduentu mediatoris dĩ ce hominũ usq
ad consũmationẽ scłi intelligat᷑. Quasi gͦ pͥ¬
mo mense. prima die mensis tabnaculum
erigitur: cũ iniidio gr̃e ꝑredemptorẽ nr̃m
omins ecctie ornatus construit: ac decorno¬
ue ierłm sponse uide licet celestis regis que¬
de celo descendit qualis sit fidelib animab
tonante euangłio demonstrat᷑. Post hoc aut
inresurrectione uiuorum & mortuorũ iam
manifestabitur spẽ: qd nunc lacet inenigma¬
te. Et sicut in primo anno congregatis impen¬
sis eiusdẽ structure preparat᷑ sumptus futu¬
ro opi substituendus: ita electorũ omnium
quifuerunt abinitio mundi usq ad aduen¬
tum dñi sermo uelopus adstructuram sc̃e ec¬
clie ꝑ ipsũ saluatorẽ edificande conueniens
ꝑscriptores noui testamenti colligit᷑: ut doc¬

Expanded text:
die mensis erigitur tabernaculum, quid sigdie mensis erigitur tabernaculum, quid sigcarnationem Salvatoris nostri accipe, ut secundus annus ab adventu mediatoris Dei et hominum, usque ad consummationem saeculi intelligatur. Quasi ergo primo mense, prima die mensis tabernaculum erigitur, cum in initio gratiae per Redemptorem nostrum omnis Ecclesiae ornatus construitur, ac decor novae Jerusalem, sponsae videlicet coelestis regis qde coelo descendit, qualis sit fidelibus animabus tonante Evangelio, demonstratur. Post autem, hoc est in resurrectione vivorum et mortuorum, jam manifestabitur specie, qui nunc latet in aenigmate. Et sicut in primo anno congregatis impensis, ejusdem structurae praeparatus sumptus futuro operi substituendus erat, ita electorum omnium qui fuerunt ab initio mundi, usque ad adventum Domini sermo vel opus, ad structuram sanctae Ecclesiae per ipsum Salvatorem aedificandae conveniens, per scriptores Veteris Testamenti colligitur, ut doc
Abbreviated transcription (Latin):
tri uocẽ ñ est ꝑsonarũ acceptor ds̃. s inom̃igente.
qui timet eum & oꝑat᷑ iusticiam. acceptus ẽ illis.
N eñi ds̃ nobilitatẽ carnis s nobilitatẽ animi pen¬
sat: & solũmͦ rectafide & bonis oꝑib apud eũ
discernim᷑ abaliis. Preterea inipsa electione ar¬
tificũ potest scđm misteriũ accipi: qd̾ ñ solum
ex iudeis s etiam exgentib doctores eccłie sue
dñs cẽ uoluit. Unde inlibro numerorũ ubifilii
isrł castra metati st̃ circa tab̾nacłm: iudas aborien¬
te castra metatus ẽ. & danabaquilone.Inoriente
gͦ dñs primũ exiudeis primitiuã eccł̃iam consti¬
tuit᷑: postea deuocatione gentium. hoc ẽ expaga¬
nis qui de regno illiꝰ qui ad aquilonẽ solium
suum constituere legit᷑ adipsũ confugerunt
gr̃e sue exꝑtes e̾ẽ noluit: s dignitatẽ eccłiasti¬
cam ꝑciꝑe & adcorporis sui unitatẽ ꝑtinere de¬

Expanded text:
tri vocem, non est personarum acceptor Deus, sed in omni gente tri vocem, non est personarum acceptor Deus, sed in omni gente qui timet Deum et operatur justitiam, acceptus est illi. Non enim Deus nobilitatem carnis, sed nobilitatem animi pensat, et solummodo recta fide et bonis operibus apud Deum discernimur ab illis. Praeterea in ipsa electione artificum potest secundum mysterium accipi, quod non solum ex Judaeis, sed etiam ex gentibus doctores Ecclesiae suae Dominus esse voluit. Unde in libro Numerorum, ubi filii Israel castra metati sunt circa tabernaculum, Judas ab Oriente castra metatus est, et Dan ab Aquilone. In Oriente ergo Dominus primum ex Judaeis primitivam Ecclesiam constituit, postea de vocatione gentium, hoc est, ex paganis, qui de regno illius qui ad aquilonem solium suum constituere legitur, ad ipsum confugerunt, gratiae suae exspertes esse noluit, sed dignitatem ecclesiasticam percipere, et ad corporis sui unitatem pertinere de
Abbreviated transcription (Latin):
uina defensione confidunt: ex quorũ ꝑsona psal¬
mista dicit mumbra alarũ tuarũ sꝑabo donec
transeat iniquitas. Ipsi ignis aut lumen recte no¬
minant᷑: quia zelo sp̃ali accensi lumenfidei de
scientie sp̃alis auditorib suis impendt̃: atq con¬
fessionis cacholice normã ostendunt. Hiquoq
protectionẽ dei patris habentes iniudicio & iusti¬
cia fĩs suos. quaoinus infide cacholica et bonis ope¬
rib ꝑseuerent. exhortando corroborant. Nec ñ & il¬
lud pie considerandũ est. qd ñ solũ ille qui detri¬
bu regaliortus est: quin etiam iste qui deancilla
nacusest ad magisteriũ oꝑis dei eligitur. Beseleel
quoq extribu iuda qui delia natusest processit:¬
& ooliab de tribudan qui fuit filiꝰ bale ancille ra¬
chel progenitus est: sp̃alit nob̃ innuens qd ñsolũ
nobiless etiam ignobiles quantũ ad scłi dignita¬
tem ꝑtinet adregim̃ eccłie eligunt᷑:quia iuxta pe¬

Expanded text:
vina defensione confidunt. Ex quorum persona Psalvina defensione confidunt. Ex quorum persona Psalmista dicit: In umbra alarum tuarum sperabo, donec transeat iniquitas . Ipsi ignis aut lumen rite nominantur, qui zelo spirituali accensi, lumen fidei ac scientiae spiritualis auditoribus suis impendunt, atque confessionis catholicae normam ostendunt. Hi quoque protectionem Dei patris habentes in judicio et justitia, fratres suos quatenus in fide catholica et bonis operibus perseverent, exhortando corroborant. Nec non et illud pie considerandum est, quia non solum ille qui de tribu regali ortus est, quin etiam iste qui de ancilla natus est, ad magisterium operis Dei eligitur. Beseleel quoque ex tribu Juda qui de Lia libera natus est processit, et Ooliab de tribu Dan qui fuit filius Balae ancillae Rachel progenitus est; spiritualiter nobis innuens, quia non solum nobiles, sed etiam ignobiles, quantum ad saeculi dignitatem pertinet, ad regimen Ecclesiae eliguntur, quia juxta Pe
Abbreviated transcription (Latin):
ixitq moyses adfilios isił. Cece uocauit
dns ex nomine beseleel filiũ uri filii hur
detribu iuda: impleuitq eum spũ dei sapientia
& intelligentia et scientia om̃i doctrina ad exco¬
gitandum & faciendum opus in auro & argen¬
to et ere. sculpendisq lapidib & oꝑe carpenta¬
rio: quicqͥd fabre adinuemri potest dedit incor¬
de eius. Ooliab quoq filiũ achisamech detribu
dan. Ambos erudiuit sapientia ut faciant oꝑa
ab iectarii. polimitarii. ac plumarii. & cetera.
Pistos cabnacli cipici artifices: exprimunt᷑ uen
tabernacłi sp̃ales opifices. Nam & nomina eo¬
rum horum officia designant. Besele el quip¬
pe:inumbradei interpretatur.Hur. ignis.
Huri:lux mea. iudas: confessio. Doliab: protec¬
tio mea pat̾. Achisamech.frẽm meum roboranᷤ.
Et dan iudiciũ uel iudicans inlatina lingua re¬
sonat. G doctores scĩ qui predicatione sua spi¬
ritale edificiũ domos dei fabricant:
bene mumbra dei uocari possunt: quia indi¬

Expanded text:
ixitque Moyses ad filios Israel: Ecce vocavit Dominus ex nomine Beseleel filium Huri filii Hur de tribu Juda, implevitque eum spiritu Dei, sapientia et intelligentia, et scientia et omni doctrina, ad excogitandum et faciendum opus in auro et argento et aere sculpendisque lapidibus et opere carpentario quicquid fabre adinveniri potest dedit in corde eius Hooliab quoque filium Achisamech de tribu Dan ambos erudivit saabjetarii, polymitarii, ac plumarii, et caetera . Per istos tabernaculi typici artifices exprimuntur veri tabernaculi spirituales opifices. Nam et nomina eorum horum officia designant. Beseleel quippe in umbra Dei interpretatur. Hur ignis, Huri lux mea, Judas confessio, Ooliab protectio mea pater, Achisamech fratrem meum roborans, et Dan judicium vel judicans, in Latina lingua resonat. Igitur doctores sancti, qui praedicatione sua spirituale aedificium domus Dei fabricant, bene umbra Dei nuncupari possunt, qui in di
Abbreviated transcription (Latin):
Et manifeste dũ legis & propħarũ scriptura
pmimã stoliditatẽ cordis carnalit̃ accipiunt
infideles: ulis toca facies moysi quodã uelami¬
ne tegit̃zita ut non possint loquentis legis głiã
sustinere. d si conuersi fuerint ad dm̃. aufere¬
tur uelamen: occidens uttera moriet᷑: uiuicanᷤ

Expanded text:
et manifeste dum legis et prophetarum scripta et manifeste dum legis et prophetarum scripta per nimiam stoliditatem cordis carnaliter accipiunt infideles, illis tota facies Moysi quodam velamine tegitur, ita ut non possint loquentis legis gloriam sustinere. Sed si conversi fuerint ad Deum, auferetur velamen. Occidens littera morietur, vivificans
Abbreviated transcription (Latin):
ca eẽt faciessua ex consortio sermonis dei. Ui¬
dentes aut aaron & filii eiꝰ cornutam moysi
faciem: timuerunt prope accede. Nocatiq
abeo: reuersi sunt tam aaron quam principeᷤᷤ
sinagoge. Et postquã locutus est: uenerunt ao
eum om̃s filii isrt. Quib precepit cuncta que
audierat a ño inmonte sinay. Impletisq ser
ex uret. et tunc loquebat᷑ ad filios isrł omnia
que sibifuerant imꝑata. Qui uidebant faci¬
em egredientis moysi ẽẽ cornutã: s oꝑiebat̃
rursus iue faciem suam quando loquebatur
adcos. Qd descendente denuo moyse cũ tabu¬
us facies eiꝰ głificata uidet᷑: s tam̃ uelamine
tegitur: hoc significabat ut ostenderet ean¬
dem legem iistico ẽẽ uelamine cooꝑtam.
tectamq infidelib & occultam. Sermo quip¬
pe legis habet scientie głam s secretam: habet
&e cornua duorũ testamentorũ: quib contra
dogmata falsitatis incedit armata. Cũ enim
moyses iegitur uelamen ẽ positũ suꝑ coreorũ:

Expanded text:
a esset facies sua: ex consortio sermonis Domini. Videntes Aaron et filii Israel cornutam faciem Moysi: timuerunt prope accedere. Vocatique ab eo: reversi sunt: tam Aaron quam principes sinagoge. Et postquam locutus est: venerunt ad eum: etiam omnes filii Israel. Quibus precepit cuncta: que audierat a Domirebat donec exiret, et tunc loquebatur ad filios Israel omnia quae sibi fuerant imperata. Qui videbant faciem egredientis Moysi esse cornutam, sed operiebat rursus ille faciem suam, quando loquebatur ad eos . Quod vero descendente denuo Moyse cum tabulis, facies ejus glorificata videtur, sed tamen velamine tegitur, hoc significabat ut ostenderet eamdem legem mystico esse velamine coopertam tectamque infidelibus et occultam. Sermo quippe legis habet scientiae gloriam, sed secretam. Habet et cornua duorum testamentorum, quibus contra dogmata falsitatis incedit armata. Cum autem Moyses legitur, velamen est positum super cor eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
riet᷑: quia incarne ñ nunquã filii etiam ex
patris peccato ꝑimunt᷑. De iecto aut̃ origina¬
li peccato exparentũ nequitia anima non ce¬
net᷑. Quid enĩ est qd paruuli filii plerumq
ademonib arripiunt᷑: nisi qd̾ caro filii ex pa¬
tris pena multat᷑: Inscmet ipso eñi ꝑcutitur
pat̃ iiquus. & ꝑcussionis uim sentire con¬
tempnit. Pierumq ꝑcutit᷑ infiliis ut acriꝰ urat᷑.¬
& dolor patris incarnẽ filiorũ uertit᷑: quatinus
filiorum penis mens patris iniqua pumat᷑. Cũ
uͦ ñ paruuli s iam prouectiores filii exparentũ
culpa feriunt᷑: quid aliud aꝑte dat᷑ intelligi nͥ
qd̾ illorum & iampenas luunt. quorũ facta st̃
quartam progeniem. Quia eñi usq adterciam
et quarta progeniem camquã initant᷑ filii pa¬
rentum uitã possunt uidere: usq ad eos ulgo¬

Expanded text:
rietur , quia in carne nonnurietur , quia in carne nonnupatris peccato perimuntur, delicto autem originalis peccati, ex parentum nequitia, anima non tenetur. Quid enim est quod parvuli filii plerumque a daemonibus arripiuntur, nisi quia caro filii ex patris poena multatur? In semetipso enim percutitur pater iniquus et percussionis vim sentire contemnit. Plerumque percutitur in filiis ut acrius uratur, et dolor patris in carnem filiorum redditur, quatenus filiorum poenis, mens patris iniqua puniatur. Cum vero non parvuli, sed jam provectiores filii ex parentum culpa feriuntur, quid aliud aperte datur intelligi, nisi quod illorum etiam poenas luunt, quorum facta secu et quartam progeniem. Quia enim usque ad tertiam et quartam progeniem eam quam imitantur filii parentum vitam possunt videre, usq
Abbreviated transcription (Latin):
infilus: dũ pioculpa parentis exoriginalipec¬
cato anima polluit᷑ prolis. Et rursũ non reo¬
ditur parentũ iniquitas infiliis: quia cũ
aboriginali peccato ꝑbaptismũ liberam᷑:
ñ iam parentum culpas s quas ipsi cõmitci¬
mus habemus. Qd tam̃ intelligi etiam auc̃
potest: ͥaqͥsqͥs pͣui parẽtĩ iniqͥtatẽ imitat᷑. ⁊ ex eiꝰ¬
constringit᷑. Qͥsqͥs aũt pͣui p arẽtis iniquitatem ñ
imitatur. neqͥquam delicto illius grauatur.
Unde ut miquus filius iniqui patris ñ solum sua
que addidit. s ñ patͥs pec̃ca ꝑsoluat: cũ uiis patͥs qͥb
iratu dnm ñ ignorat. etiã suam ad huc mali¬
ciam adiungere ñ formidat. E iustum ẽ ut qͥ
sub districto iudice uias parentis iniqui ñ
timet imitari: cogant᷑ inuita presenti etiã
culpas parentis iniqui ꝑsoluere. Unde ce
illic dictum ẽ. Anima patris mea ẽ: anima
filii mea ẽ. Anima que peccauerit ipsa mo¬

Expanded text:
in filiis, dum pro culpa parentis ex originali pecin filiis, dum pro culpa parentis ex originali peccato anima polluitur prolis. Et rursum, Non redditur parentum iniquitas in filiis, quia cum ab originali culpa per baptismum liberamur, non jam parentum culpas, sed quas ipsi committimus, habemus. Quod tunc intelligi etiam aliter potest, quia quisquis pravi parentis iniquitatem imitatur, eticonstringitur. Quisquis autem parentis iniquitatem non imitatur, nequaquam delicto illius gravatur; unde fit ut iniquus filius, iniqui patris non solum sua quae addidit, sed etiam patris peccata persolvat, cum viis patris, quibus iratum Dominum non ignorat, etiam adhuc suam malitiam adjungere non formidat; et justum est ut qui sub districto judice vias parentis iniqui non timet imitari, cogatur in vita praesenti etiam culpas parentis iniqui persolvere. Unde et illic dictum est: Anima patris mea est, anima filii mea est. Anima quae peccaverit, ipsa mo
Abbreviated transcription (Latin):
Ae de inde necessario unusquisq abiuo se¬
poscat mundari qui solus est sine macula:
solusq habet immortalitatẽ & lucẽ habitat
macessibilem. eui psalmista dicit. ampliꝰ laua
me abiniusticia mea & adelicto meo munda
me. Ecce eñĩ miniquitatib conceptus sum &
inpeccatis concepit me mat̾ mea. Et in libro
iob. Quis potest inquit mundũ facere de im¬
mundo conceptũ semine: Nne cuqui soluses:
Sequit᷑. Quireddis inquitatẽ paccũ tins
ac nepotib interciam & quartã progeniem.
dicitur. Qui reddis iniquitatẽ patrũ filiis ac
ne potib: S inuraq hac sententia dũ dis¬
similis sensus inuenit᷑. auditoris aminꝰ ut dis¬
eretionis uiam subtilit̃ requirat instruitur.
Reccatum quippe originale aparentib trahi
tur: & nisi ꝑ grãm baptismatis soluat᷑ eciam
parentũ peccata portamus: qͥa unũ ad huic uide¬
licet cũ illis sumus. Reddit᷑ imquitas patrũ

Expanded text:
. Ac inde necessario unusquisque ab illo re. Ac inde necessario unusquisque ab illo reposcat mundari, qui solus est sine macula, solusque habet immortalitatem, et lucem habitat inaccessibilem. Cui psalmus dicit: Amplius lava me ab injustitia mea, et a delicto meo munda me. Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea . Et in libro Job: Quis potest, inquit, mundum facere de immundo conceptum semine, nonne tu qui solus es? , Sequitur, Qui reddis iniquitatem patrum in filiis ac nepotibus in tertiam et quartam progeniem. dicitur: Qui reddis iniquitatem patrum in filios ac nepotes? Sed in utraque hac sententia, dum dissimilis sensus invenitur, auditoris animus, ut discretionis viam subtiliter requirat, instruitur. Peccatum quippe oritur et nisi per gratiam baptismatis solvatur, etiam parentum peccata portamus, qui unum adhuc videlicet cum illis sumus. Redditur ergo iniquitas patrum
Abbreviated transcription (Latin):
uocans nomendñi. Quid ẽ dñm descendẽ per
nubemꝰ. nisi inuelamento misteriorũ sȩ inuesti¬
gandũ prebere: Unde propħa dicit. Posuit de¬
nebras latibulum suum. Et imob: nubes ait la
de morte aduitam de corruptione ad incorrup¬
tionem. reuelata facie głam dñi contemplabi¬
mur. Interim gͦ donec inlucescat dies & incli¬
nentuir umbre iurta exemplum moysi stemus
cum eo & inuocemꝰ nom̃ dñi intentiꝰ de precan¬
tes. quatinus ꝑgrãm suam & scđm multitudi¬
nẽ miscđie sue ad ea que intelligenda ilumi¬
nare ce ad ea que agenda sunt nos adiuuare dig
uo transeunte corã eo ait. Snetur.¬
Dñator dñe ds milericors ce clemens pa¬
tiens & multe miserationis ac uerus. qui custo¬
dis miscdiam inmilia. qui aufers iniquitatẽ
cens ẽe poterit. cũ scriptura dicat nonẽ homo
suꝑ derram qui facit bonũ & non peccet᷑: et
alibi. astra inquit non sunt munda incons¬
pectucius. & inangłis suis reꝑit prauitatẽ:

Expanded text:
ans nomen Domini. Quid est Dominum descendere per nubem, nisi in velamento mysteriorum se investigandum praebere. Unde Propheta dicit: Posuit tenebras latibulum suum . Et in Job: Nubes, ait, lade morte ad vitam, de corruptione ad incorruptionem, revelata facie gloriam Domini contemplabimur. Interim ergo donec illucescat dies, et inclinentur umbrae, juxta exemplum Moysi, simus cum eo, et invocemus nomen Domini: intentius deprecantes, quatenus per gratiam suam et secundum multitudinem misericordiae suae, ad ea quae intelligenda illuminare, ad ea quae agenda sunt, nos adjuvare dignetur. Quo transeunte coram eo, ait: Dominator Domine Deus, misericors et clemens, patiens et multae miserationis ac verus, qui custodis misericordiam in millia, qui aufers iniquitatem cens esse poterit, cum Scriptura dicat: Non est homo super terram qui faciat bonum et non peccet . Et alibi: Astra, inquit, non sunt munda in conspectu ejus, et in angelis suis reperit pravitatem
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ femur ponere ẽ. predicationis studiũ uolup¬
tatib carnis ante ferre: ut cũ sc̃a quis studet ai
portausq ad portam ire ẽ. auitio usq aduitium
ꝑ qd̃ admentẽ culpa ingredit᷑ increpando discur¬
r̾e. ꝑmediũ uͦ castrorũ tranfire ẽ. tanta equalita¬
te intra eccłiam uiuere. ut qui delinquentium
culpas redarguit:. innulliꝰ sede : beat fauo¬
re declinare. Unde & recte subiungit᷑. occidat
iuir frẽm & amicũ et proximũ suum. frẽm scili
cet & amicũ et proximũ int̾ficit: quicũ pumen¬
dainuenit. ab increpacionis gladio nec eis quoᷤᷤ
ꝑcognationẽ diligit parcit. Sigͦ & ille dei ar̃
qui ad ferienda uitia zelodiumi amoris exci¬
catur: profecto ẽẽ se dei denegat: quiquantum
sufficit increpare uitam carnaliũ recusat. S¬
& ipse numerus triũ miliũ int̾fectorũ: criplicẽ
formã indicat peccatorũ. Omne eñi peccatum

Expanded text:
ladium quippe super femur ponere, est praedicationis studium voluptatibus carnis anteferre; ut cum sancta quis studet dicporta vero usque ad portam ire, est a vitio usque ad vitium, per quod ad mentem mors ingreditur, increpando discurrere. Per medium vero castrorum transire, est tanta aequalitate intra Ecclesiam vivere, ut qui delinquentium culpas redarguit, in nullius se debeat favorem declinare. Unde et recte subjungitur: Occidat vir fratrem, et amicum, et proximum suum. Fratrem sccet, proximum et amicum interfecit, qui cum punienda invenit, ab increpationis gladio, nec eis quos per cognationem diligit, parcet. Si ergo et ille Dei dicitur, qui ad ferienda vitia zelo divini amoris excitatur, profecto esse se Dei deneget, qui quantum sufficit, increpare vitam carnalium recusat. Sed ipse numerus trium millium interfectorum triplicem formam indicat peccatorum. Omne enim peccatum,
Abbreviated transcription (Latin):
manumea suꝑ ce donec transeam. et auferã
manum. & tunc uidebis posteriora mea.
Quast iam illo in petra consticuto. trgat
non possit. nisi post eius transitum. S recapi¬
culacio intelligenda ẽ rapret̾misse. qualiso¬
iet uti scriptura inmults locis. Postta quip¬
pe dixit qd̾ ordine tempors prius est. Quiordo
ita se habet. Tegam manumea suꝑ te donec
transeam: &e cunc uidebis posteriora mea. Nã
facies mea ñ uidebit᷑ cibi. Estabis suꝑ petrã
statim ut transiet gła mea: ce pouam te inca¬
uerna petre. Hoc em̃ factumẽ meis quos tẽ
significabat ꝑsona moysi. idc isrłitis qui in
dm̃ iħm sicut actus apłorum indicant.
postea crediderunt.⁊ de statin ut transit
eius gła. Nam postea quã resutrexit amortu¬
is & ascendit incelũ. misso de sui spũ sc̃o cũ¬

Expanded text:
manu mea super te, donec transeam; et auferam manu mea super te, donec transeam; et auferam manum, et tunc uidebis posteriora mea? quasi iam illo in petra constituto tegat mnon possit nisi post eius transitum. sed recapitulatio intellegenda est rei praetermissae, quali solet uti scriptura in multis locis; postea quippe dixit quod ordine temporis prius est. qui ordo ita se habet: tegam manu mea super te, donec transeam, et tunc uidebis posteriora mea; nam facies mea non uidebitur tibi; et stabis super petram, statim ut transiet gloria mea, et ponam te in cauesignificabat persona Moysi, id est Israelitis, qui in Dominum Jesum, sicut Actus apostolorum indicant, postea crediderunt, id est statim ut transiit ejus gloria. Nam posteaquam resurrexit a mortuis et ascendit in coelum, misso desuper de c
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. sequit᷑ & loquit᷑. ecce locus ẽ penes me.
Quis eñi locus penes dm̃ nonẽ quimisquã
ẽ absens: s eccliam significat dicendo ecce locꝰ
penes me tanquã cemplũ suum cõmendans:
et stabis inquit suꝑ petram: quia suꝑhanc pe¬
tiam ait dñs edificabo eccłiam meam. stati
ut transiet głã mea. adẽ statim ut cransiet
gła mea stabis suꝑ petram: quia post transi
stetit popłs fidelis super petram. Et ponã
significat. Alii aut̃ int̾ pretati sunt inspelun¬
capetre. S grecus habet open. hoc enm fora¬
men uel cauernam int̃pretam᷑. Et tegã manui
mea suꝑ te. donec transeam: & auferã manium
meam. et cunc uidebis posteriora meã. facies
aut mea ñ uidebit᷑ tibi. Cũ iam dixisset stab̾
suꝑ petram. statim ut cransiet gła mea. ubi
inrelligit᷑ post transitum suũ promisisse suꝑ
petram stabilitatẽ: quomͦ accipiendũ est
qđ ait. ponam de incauerna petre. & tegã

Expanded text:
dominus, sequitur et loquitur: ecce locus penes me. dominus, sequitur et loquitur: ecce locus penes me. quis enim locus non penes deum est, qui nusquam est absens? sed ecclesiam significat dicendo: ecce locus penes me, tamquam templum suum commendans. et stabis, inquit, super petram — quia super hanc petram, ait dominus, aedificabo ecclesiam meam — statim ut transiet gloria mea, id est: statim ut transiet gloria mea, stabit super petram, quia post transitstetit populus fidelis super petram. et ponam rmissimum significat. alii autem interpretati sunt: in specula petrae. sed graecus habet dnyv; hoc autem foramen uel cauernam rectius interpretamur. Et tegam manu mea super te, donec transeam; et auferam manum meam, et tunc uideautem mea non videbitur tibi. Cum jam dixisset, Stabis super petram, statim ut transiet gloria mea, ubi intelligitur post transitum suum promisisse super petram stabilitatem; quomodo accipiendum est quod ait, Ponam te in caverna petrae, et tegam
Abbreviated transcription (Latin):
raonis pluraq similia: aut inutrisq ppłis idc̃
gentib & hebreis hoc mͦ prenunciauit ds
miscđiam sece̾ facturum: qd̾ apłs ita dicit
Sicut eñi uos aliquando non credidistis dõ
nunc aut̃ miscdiam consecuti estis illorum
incredulitate. sic &e ipsi nunc non crediaert̃
tur. Conclusit em̃ ds̃ om̃s inincredulitate:
ut omniũ misereatur. Beinde posthanc sue
miscdie cõmendationẽ. respondet adillud
qd̃ ei dictum fuerat. ostende mͥ głam cuam.
uel qd̃ supra petiuerat moyses dicens. osten¬
de mͥ te mec ipsum manifeste ut uideam te:
non poteris inquit uidere faciem meam nõ
eñĩ uidebit homo faciem meã & uiuet. osten¬
dens huic uice que agit᷑ insensib mortalib
corruptibilis carnis dm̃ sicutiẽ apparere ñ
posse. idẽ sicut uideri in illa uita pocest ubi
ut iniuatur huicuite moriendũ est. Idem
int̃ posito articło dicente scriptura. & ait

Expanded text:
raonis pluraque similia — aut in utrisque populis, id est raonis pluraque similia — aut in utrisque populis, id est gentibus et Hebraeis, hoc modo deus praenuntiauericordiam se esse facturum, quia Apostolus ita dicit: Sicut enim vos aliquando non credidistis Deo, nunc autem misericordiam consecuti estis illorum incredulitate, sic et ipsi nunc non crediderunttur . Conclusit enim Deus omnes in incredulitate, ut omnium misereatur. Deinde post hanc suae misericordiae commendationem, respondet ad illud, quod ei dictum fuerat: ostende mihi gloriam tuam, uel quod supra petiuerat Moses dicens : ostende mihi temet ipsum, manifeste uideam te: non poteris, inquit, uidere faciem meam; non enim uidebit homo faciem meam et uiuet: ostendens huic uitae, quae agitur in sensibus mortalibus corruptibilis carnis, deum sicuti est apparere non posse; id est, sicut est uideri in illa uita potest, ubi ut uiuatur huic uitae moriendum est. Item interposito articulo dicente scriptura: et ait
Abbreviated transcription (Latin):
ro. Quib uerbis prohibuit hominẽ uelut de ꝓ¬
priarũ uirtutũ meritis głari: ut qui głatur in
dño gliet᷑. Nonem̃ ait misebor talib uel talib.
s cui misericors fucro: ut neminẽ precedentib
bonis oꝑib suis miscdiam tante uocationis
meruisse demonstret. Et eñi xp̃c pro impiis mor¬
tuus est. S utrũ hoc ide repetere uoluit cum
addidit. miscđiam prestabo cui miscdiam p̃sti-¬
tero: uł sicut alii incerpretati sunt cui miseriañ
fuero: an aliquid int̾ sit nescio. Qd̃ eñi greca
non potuit latinus diuersis. uerbis dic̃e
& diu̾sis modis eandẽ miscdiam repetuit. Si aũc
diceret᷑ miserebor cui misereor. & miseborcumi¬
sertus ero. aut miserebor cui misertus ero. ñ satĩ
cõmode diciuidet᷑. Et tamenfortior uie ipse
sibi sensus est. qd̾ aut ipsius miscdie sue firmi¬
tatẽ ds ista repeticione monstrauit: sicut am̃
am̃. sicut fiat fiat. sicut repeticio somnii pha¬

Expanded text:
buit hominem uelut de propriarum uirtutum meritis gloriari, ut qui gloriatur, in domino glorietur. non enim ait: miserebor talibus uel talibus, sed "cui misericors fuero, ut neminem" praecedentibus bonis operibus suis misericordiam tantae uocationis meruisse demonstret. etenim Christus pro inpi is is mortuus est. Sed utrum hoc idem repetere uoluerit, cum addidit: misericordiam praestabo cui misericordiam praestitero — uel, sicut alii interpretati sunt, cui misericors fuero — an aliquid intersit nescio. quod enim in graeca e — non potuit latinus diuersis uerbis dicere et diuersis modis eandem misericordiam repetiuit. si autem diceretur: "miserebor cui misereor et miserebor cui misereor" aut "miserebor cui misertus ero", non satis commode dici uideretur. et tamen fortius ille ipse ibi sensus est, quod aut ipsius misericordiae suae firmitatem deus ista repetitione monstrauit — sicut: "amen, amen", sicut: "fiat, fiat", sicut repetitio somnii Pha
Abbreviated transcription (Latin):
de catholica fumit̾ consistens. diuine concẽ¬
plationis particeps existat. Oues quoq & bo¬
ues prohibet ut econtra ñ pascantur: quia
simplices quiq atq terrenis oꝑib incuban¬
ces. adspiritaliũ ac diuinorũ misteriorum
meditationẽ non sufficiunt. Excidit s du¬
as cabulas lapideas quales antea sucrant et

Expanded text:
de catholica firmiter consistens, divinae contemplationis particeps existat. Oves quoque et boves prohibet, ut e contra non pascantur, quia simplices quique atque terrenis operibus incubantes, ad spiritualium ac divinorum mysteriorum meditationem non sufficiunt. Excidit ergo duas tabulas lapideas quales ante fuerunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
stet secum suꝑuerticẽ montis. sp̃alit inueus
hisqui popło dei presunt ut preparent coda
sua ad accipiendam diuinã sapientiã. Mane
Sdasadios est ascendere: qui aiculus ion ebri
uitiorũ atq carnaliũ desideriorũ mentẽ suã

Expanded text:
super verticem montis, spiritualiter innuens his qui populo Dei praesunt, ut praeparent corda sua ad accipiendam divinam sapientiam. Mane ergo paratus est ascendere, qui discussis tenebris vitiorum atque carnal
Abbreviated transcription (Latin):
perunt consiliũ ut agerent penitentiam &e in
baptismo remissionem acciperent peccatorũ.
dixit inquit pronuntiabo aduersum me de¬
uetũ meũ año: &e tu remisisti impietatẽ cordĩ
mei. Hanc aũt propħiam pociꝰ fuisse quam
locutus est añs ad moysen. sati res ista indicat:
quando quidẽ depetra uel decauerna eiꝰ et
de manus eiꝰ suꝑpositione. deuisione posteri¬
orum eiꝰ nichł postea uisibil oꝑe subsecutũ
legitur. Mer em̃ adiungit int̃̾posito articło
scciptura & dirit añs ad moysen. cũ ipse dñs
utiq etiam illa que supra sunt loqueretur:
atq inde contexit quid deinceps añs dicai.
xcide tib duas tabulas lapideas
sicut & primas. et scribam suꝑ eal uer
ba. que habuerunt tabule que sregisn. Usto
paratus mane ut ascendas statim inmon¬
cẽsinay. stabisq mecũ suꝑ uerticẽ montis.

Expanded text:
perunt consilium ut agerent poenitentiam, et in perunt consilium ut agerent poenitentiam, et in Baptismo remissionem acciperent peccatorum; dixi, inquit, pronuntiabo aduersus me delictum meum domino, et tu remisisti inpietatem cordis mei. Hanc autem prophetiam potius fuisse quam locutus est dominus ad Moysen satis res ipsa indicat, quandoquidem de petra uel cauerna eius et de manus eius superpositione, de uisione posteriorum eius nihil postea uisibili opere subsecutum legitur. mox enim adiungit interposito articulo scriptura: et dixit dominus ad Moysen, cum ipse dominus utique etiam illa, quae supra sunt, loqueretur. atque inde contexit quid deinceps dominus dicat: excide tibi duas tabulas lapideas sicuba quae habuerunt tabulae quas fregisti. Esto paratus mane, ut ascendas statim in montem Sinai stabisque mecum super verticem m
Abbreviated transcription (Latin):
glie crucifixissent. cecitas ex parte isrł facta ẽ.
sicut dictum fuerat: Tegam manu mea suꝑ
quie ac nocte grauata ẽ suꝑme manustua:
uma faciebat: nocłẽ quando sicut homo io¬
nebatur: quando & illi cicubauerunt qui
in die crediderunt. Hoc ẽ gͦ cũ transiero tunc
undebis posteriora mea: cũ transiero de hoc
mundo ad patrem posteriꝰ imme credituri
sunt quorũ cipum geris. Tunc eñi cõpuncti
code dixerunt. quid faciemus: Et iussi sunt
ab apłis agere penicentiam & baptitari in
nomine ih uxp̃i. ut dimitterent᷑ iuis pecca¬
caeorum. Qs inpsalmo illo sequit᷑ cũ dictũ¬
ẽẽt. die ac nocte grauata e suꝑme manus tua.
ide ut ñ cognosceremꝰsi em̃ cognouissent nun¬
quam adnm głe crucifixissent: sequit & iuti¬
git. Conuersus sum mnerimna mea duconsi¬
gitur spina: ide cu eẽm conde conpunctus.
De inde addicdit. peccatũ meũ cognoui & inius
ticiam meam non operui: postea quã uiderrone
quanto scelere xp̃m crucifixerint. & quiarece¬

Expanded text:
e cruci fixissent, caecitas ex parte in Israel facta est, sicut dictum fuerat, tegam manu mea mandie ac 76 nocte gravata est super me manus tua, iracula faciebat, noctem quando sicut homo moriebatur, quando et illi titubaverunt qui in die crediderunt. Hoc est, ergo cum transiero tunc videbis posteriora mea, cum transiero de hoc mundo ad Patrem, posterius in me credituri sunt quorum typum geris. Tunc enim compuncti corde dixerunt, Quid faciemus? et jussi sunt ab apostolis agere poenitentiam et baptizari in nomine Jesu Christi, ut dimitterentur illis peccata eorum. Quod inesset, die ac nocte gravata est super me manus tua, id est, ut cognoscerem. Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent. Sequitur et jungit: Conversus sum in aerumna, dum confringeretur spina, id est, cum essem corde compunctus. Deinde addidit: Peccatum meum cognovi, et facinus meum non operui. Posteaquam viderunt quanto scelere Chr
Abbreviated transcription (Latin):
transibit gła mea ponam de inforamine pe¬
tre:& procegã dextera mea donec transeam.
Tollamq manũ meam & uidebis posteriora
mea. faciem aut̃ meam uidere ñpoteris. Si
aũt ds erat cũ quo facie ad faciem loquebatur:
cur se petebat uidere quẽ uidebat: S hac in
eius peticione colligitur. quia eum sitiebat
ꝑ incurcunscripte nature sue claritatẽ cernere.
quẽ iam ceꝑat ꝑquasdam imagines uidere:
Ut sic suꝑna cͥentia mentis eiꝰ ocłis ad cẽt: qua¬
tinus ei ad eternitatis uisionẽ nulla imago
creata temporalit̃ int̾cẽt. Euiderunt gͦ pa¬
hac mortali carne consistentib et uideri

Expanded text:
transibit gloria mea, ponam te in foramine petrae, et protegam te dextera mea, donec transeam, tollamque manum meam, et videbis posteriora mea, faciem autem meam videre non poteris . Si autem Deus erat, cum quo facie ad faciem loqucur se petebat posse videre, quem videbat? Sed in hac ejus petitione colligitur, quia eum sitiebat per incircumscriptae naturae suae claritatem cernere, quem jam coeperat per quasdam imagines videre, ut sic superna essentia mentis ejus oculis adesset quatenus ei ad aeternitatis visionem nulla imago creata temporaliter interesset. Et viderunt ergo Pahac mortali carne consistentibus et videri
Abbreviated transcription (Latin):
bat unusquisq inostio papilionis sui. aspi-¬
ciebantq tergum moysi donec ingredẽtur
centorium. Ingresso aut̃ illo tab̃nacłm federis:
descendebat columna nubis & stabat adosti¬
um loquebaturq cũ moyse cernentib um¬
uersis qd̃ columna nubis stabat ad ostium
tabernacłi. Stabantq ipsi & ad orabant ꝑ
fores cabernacłorum suorũ. Hebreus popłs
de egyptia seruitute lib̃atus. cũ loquente
deo columnã nubis cerneret. unusquisq in
tab̾nacłi sui forib stabat & adorabat. dequib
surgebat unuersa plebs&e stabat unusquisq
inostio papilionis sui. Quidẽ enim colũnam
piora illa atq celestia. utcũq in einginade cons¬
picit. iam claustra habitationis corporee ꝑsub¬
leuatam cogitationem exit᷑: atq illũ humili¬
ter adorat. cuius & si uidere substandiam non
ualet. iam tam̃ eius potentiam ꝑ illumina¬
cionẽ sp̃c mirat᷑: Et cum moyses cab̃nacłm
ingredit᷑. eius terga popłs aspicit. & inpapili¬

Expanded text:
bat unusquisque in ostio papilionis sui aspiciebantque tergum Mosi donec ingrederetur tentorium ingresso autem illo tabernaculum foederis descendebat columna nubis et stabat ad ostium loquebaturque cum Mosi cernentibus universis quod columna nubis staret ad ostium tabernaculi stabantque ipsi et adorabant per fores tabernaculorum suorum loqude Aegypti servitute liberatus, cum loquente Deo columnam nubis cerneret, unusquisque in tabernaculi sui foribus stabat, et adorabat . De quibsurgebat universa plebs, et stabat unusquisque in ostio papiperiora illa atque coelestia utcunque in aenigmate conspicit, jam claustra habitationis corporeae per sublevatam cogitationem exit, atque illum humiliter adorat, 1319 cujus etsi videre substantiam non valet, jam tamen ejus potentiam per illuminationem spiritus miratur? Et cum Moyses tabernaculum ingreditur, ejus terga populus aspicit, et in papili
Abbreviated transcription (Latin):
quia fides spontanea ẽ. Nam ꝑ armillas que
lacertos astringunt: prepositorũ ualide laboran¬
tiũ oꝑa demonstrant᷑. Pinauressubdicorum
obedientia exprimit᷑. Panulos. signacłm secre¬
corum. Unde & quedam minus inteuigentiũ
occultantes quasi sub signacło recondunt doc¬
tores: ne inadignis quibq deisacramenta cre¬
dantur. Unde ce iustꝰ letaturae dicit. Incorde meo
abscondi eloquia tua ut ñ peccẽ tibi. Porro ꝑdertra¬
quanto ad sola que et̾na sunt amando subleuat.
actolerantia passionũ amore regniꝑpetui exhi
lectione decorat᷑. ꝑbissĩr iminacłata carnis in¬
corruptio. & splendidissimꝰ candor sc̃imonie

Expanded text:
quia fides spontanea est. Nam per armillas quae quia fides spontanea est. Nam per armillas quae lacertos astringunt, praepositorum valide laborantium opera demonstrantur. Per inaures subditorum obedientia exprimitur, per annulos, signaculum secretorum, unde et quaedam minus intelligentibus occultantes quasi sub signaculo recondunt doctores, ne indignis quibuscunque Dei sacramenta credantur: unde et justus laetatur et dicit: In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tib . Porro perquanto ad sola quae aeterna sunt amanda sublevaturac tolerantia passionum amore regni perpetui exhiblectione decoratur. 7. Per byssum immaculata carnis incorruptio, et spl
Abbreviated transcription (Latin):
los quoq caprarũ adconstructionẽ tabernacłi.
s & quicqͥd incultũ ad uestes scãs necessariũ erat
res et anulos & dextralia. omne uas aurtũ indo¬
naria dm̃i separatum. siquis habuit iacinctũ
purpuram coccũq bis tinctũ bissũ & pilos ca¬
prarum. figura itaq prioris tab̃nacłi eccłie
tipus est ꝑhec itaq munera significant᷑ meri¬
torum dona quib ornat᷑ eccłia. Qd̃ suꝑiꝰ expo¬
nendo latiꝰ iuxta patrũ multiplicẽ sensũ pro¬
secudi sumus: & nunc breuit̃ obẽmemorationẽ
idipsum repetimꝰ. fĩdes eñi ecłie auroc̃paratur:
mento siue tabnactõ necessaria sunt uiricũmu¬
uerib prebent: hoc significat quia intra eccłiam
uirtutesfortiũ ꝗͥ ꝑuiros exprimunt᷑. & exigua
oꝑa infirmorũ que ꝑ mulieres intimant᷑. omĩa
locũ inueniunt.adusus sc̃e edificationis acci¬
piunt᷑. Collatio uͦ ipsa ñfit necessitate s sponte:

Expanded text:
los quoque caprarum ad constructionem tabernaculi. 2. los quoque caprarum ad constructionem tabernaculi. 2. Sed et quidquid in cultum et ad vestes sanctas necessarium erat res, et annulos, et dexteralia, omne vas aureum in donaria Domini separatum. Si quis habuit hyacinthum, purpuram, coccum bis tinctum, byssum, et pilos caprarum . Figura itaque prioris tabernaculi Ecclesiae typus est. Per haec itaque munera significantur meritorum dona, quibus ornatur Ecclesia. Fides enendo juxta Patrum multiplicem sensum prosecuti sumus, et nunc breviter ob commemorationem idipsum repetimus. Fides enim Ecclesiae auro comparatur: mento sive tabernaculo necessaria sunt, viri cum mulieribus praebent, hoc significat, quia intra Ecclesiam virtutes fortium, quae per viros exprimuntur, et exigua opera infirmorum quae per mulieres intimantur, omnia locum inveniunt, et ad usus sanctae aedificationis accipiuntur. Collatio vero ipsa non fit necessitate, sed sponte,
Abbreviated transcription (Latin):
non adtactus adopus seruilit̃ animus: s lib̾a¬
lt̃ sponde deuotus.
Uisquis ur̃m sapien ẽ ueniat & faciat qd̾
dñs imꝑauit. Notandũ qd̾ iui qui sapi¬
entes appeliant᷑ effectores oꝑum sc̃i etiam mori¬
b cales erantut cũ ipsi susciperent omnia que
popłs offerebat existimans necessaria exquib
illa omnia cõplerent᷑: uiderunt plus offerre
quã erat necesse: & dixerunt moysi: atq ille ꝑp̃
conemultra popłm offerre prohibuit. Poterant
aut̃ si uellent multa offerre s modestia prohibuit:
uel religio terruit. Tab̾naculũ scilicet &e cectũciꝰ
atq oꝑimentũ & cetera. Offerunt᷑ aut̃ uno stu¬
dio & tam̃ diuersa donaria ad constructionem
tab̾nacłi iuxta qd scriptũ est. aurũ & argentũ.
es. lapides preciosi. cunc preterea bissum. coccum.
iacinctum & purpurã. pelles arietũ rubricatã.
&& pelles iacinctinas. s &e ligna imputribilia pi¬

Expanded text:
non attractus ad opus serviliter animus, sed liberanon attractus ad opus serviliter animus, sed liberaliter sponte devotus. Quisquis vestrum est sapiens, veniat et faciat quod Dominus imperavit. Notandum quod illi, qui sapientes appellantur effectores operum sancti, etiam moribus tales erant, ut cum ipsi susciperent omnia, quae populus offerebat existimans necessaria; ex quibus illa omnia complerentur, viderunt plus offerri quam erat necesse, et dixerunt Moysi. Atque ille per praeconem ultra populum offerre, prohibuit. Poterant autem si vellent multa offerre, sed modestia prohibuit, vel regio terruit. Tabernaculum scilicet et tectum ejus atque operimentum et caetera. Offeruntur autem uno studio, et tamen diversa donaria ad constructionem tabernaculi, juxta quod scriptum est: Aurum, argentum, aes, lapides pretiosi. Tum praeterea byssum, coccum, hyacinthum, et purpuram, pelles arietum rubricatas, et pelles hyacinthinas, sed et ligna imputribilia, pi
Abbreviated transcription (Latin):
plationi uacare diume. Quia sicut salubre ẽ
Separate apud uosprimicias dño. Omĩs uolun¬
cariꝰ &e prompto animo offerat cas dño. Aurum
ctargentũ & es iacinctum & purpuram coccũq
bis tinctũ et bissum. pilos caprarũ et pelleᷤ ari
oleũ adluminaria c̃cinnanda & ut c̃ficiatur
unguentũ & thimiama suauissimũ. Lapides
onichinos et gẽmas adornacũ suꝑhumeralis¬
que ds oꝑa fieri preceperit. Lab̾ nacłin scilicet
cũ omnib que ineo ẽent et ueste sacerdocali.
Cõmemoraunt aut quosdã quib dixit sp̃m̃ di¬
uinitus datum: qd̃ illa efficere possent. Et ta¬
men multi intelligunt᷑ sponte adcadẽ opera
uenisse: quib neq imꝑatũ est. nec eorũ nomi¬
na cõmemorata sunt a dño dicta moysi. Necgͦ
illi soli hoc munus diuinitus habuerunt qui
nominatim cõmemorant᷑: s fortasse precipue
atq excellentiꝰ. Laudandus aut̃ est. in his om̃ib

Expanded text:
plationi vacare divinae, quia sicut salubre estplationi vacare divinae, quia sicut salubre estSeparate apud vos primitias Domino. Omnis voluntarius et prompto animo offerat eas Domino: aurum et argentum et aes: hyacinthum et purpuram, et coccum bis tinctum, et byssum: pilos coleum ad luminaria concinnanda, aromata, unguentum et thymiama boni odoris, lapides onychinos et gemmas ad ornandum, ephod aquae dominus opera fieri praeceperit, tabernaculum scilicet cum omnibus quae in eo essent et uestes sacerdotales. commemorauit autem quosdam, quibus dixit spiritum diuinitus datum, quo illa efficere possent: et tamen multi intelleguntur sponte ad eadem opera uenisse, quibus neque imperatum est nec eorum nomina commemorata sunt a domino dicta Moysi. non ergo illi soli hoc munus diuinitus habuenominatim commemorantur, sed fortasse praecipue atque excellentius. Laudandus est autem in his omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
uncta. id ẽ cotum cabnacłm et quecũq: meo
c̾ẽnt que prius appellauerat sc̃a scõrum̃ tantũ
dem ualere qd nunc ait sc̃a: nec unũ qdq eorũ
dici tm̃mͦ post istam unctionem scm̃ sc̃ ĩ uerũ
etiam scm̃scõrum sicut & altare holocaustu¬
matũ ut iam nichil intersit. quantũ ad hanc
appellationẽ attinet. int illa que interius
intra uelum fuerant idẽ ubierat archa testi¬
monii &r cetera foris: nsi qd̾ illa interiꝰ ita dice
te unctionẽ sic appellarent᷑: cetera uͦ uncnõe
sc̃ificata sunt ut hoc nom̃ acciperent. Qd otio
discutiendũ est. quid ista significent. Qui fecerit
opus inea: occidet᷑. N succendetis ignem in om̃ib
habitacłis urĩs: ꝑdiem sabbati. Oꝑa nefaria pec¬
catorum prohibet facere: nec ñ & ignẽ cupidi¬
tatis atq furoris tam incorporib humanis quã
etiam incũuenticłis unuersis uetat incendere:
magisq ꝑsuadet insabbato sp̃ali officio & ẽtẽ¬

Expanded text:
uncta, id est, totum tabernaculum et quaecunque in eo uncta, id est, totum tabernaculum et quaecunque in eo essent, quae prius appdem ualere quod nunc ait sancta nec unumquodque eorum dici tantummodo post istam unctionem sanctum sancti, uerum etiam sanctum sanctorum, sicut altare holocaustomatum: ut iam nihil intersit, quantum appellationem attinet, inter illa quae interius intra velum fuerant, id est ubi erat arca testimonii, et caetera foris, nisi quod illa interius ita dicebte unctionem sic appellarentur. Caetera vero unctione sanctificata sunt, ut hoc nomen acciperent, quod otio discutiendum est, quid ista significarent. Qui fecerit opus in eo, occidetur. Non succendetis ignem in omnibus habitaculis vestris, per diem sabbati. Opera necessaria peccatorum prohibet facere, nec non et ignem cupiditatis atque furoris, tam in corporibus humanis, quam etiam in conventiculis universis, vetat incendere. Magisque persuadet in sabbato spirituali officio, et contem