comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
citꝰ transeãt. Fugerunt eñ gladiũ he¬
reticoꝵ doctrinam gentilium: blasphe¬
mias uidoꝵ. Et quia multos uiderunt.
eoꝵ iacłis intͥfectos. & cecidisse in p̃lio
plurimos: ipsi cupiunt ur̃o auxilioli¬
berari. Locꝰ hic ꝓprie adu̾sꝰ eos intelligi
pot̾. qͥ tradentes se ocio atq desidiȩ. ꝓpͥa
salute contenti sunt. nec penitentib
atq conu̾sis. porrigunt manum
m̃ hec dicit dñs ad me. Adhuc inu¬
no anno. quasi in anno mercennarii
&e auferetur omĩs gła cedar: & reliqͥe
numeri sagutarioꝵ fortiũ. De filiis
cedar ĩminuent᷑. dñs enĩ d̾s isrł locutꝰ
Id̃o uob̃ dico ut occurratis cum aqua ce
panib fugientib de saltu. & arabia:
quia dñs hec futura pollicitꝰ est. Sic̃
annus mercennarii cito p̾terit. qͥ coti¬
die nicħ aliud nͥmercedem sui laboriᷤᷤ
ut mercedẽ laboris accipiat: sic omĩs
gła cedar qd interp̃tatur tenebrȩ. de
quo ce in psalmis legimus. habitaui

Expanded text:
citius transeant. Fugerunt enim gladios haecitius transeant. Fugerunt enim gladios haereticorum, doctrinam gentilium, blasphemias Judaeorum. Et quia multos viderunt eorum jaculis interfectos, et cecidisse in praelio plurimos, ipsi cupiunt vestro auxilio liberari. Locus hic proprie adversus eos intelligi potest, qui tradentes se otio atque desidiae, propria salute contenti sunt, nec poenitentibus atque conversis porrigunt manum. Quoniam haec dicit Dominus ad me: Adhuc in uno anno, quasi in anno mercenarii, et auferetur omnis gloria Cedanumeri sagittariorum fortiter de filiis Cedar imminuentur. Dominus enim Deus Israel locutus est. Ideo vobis dico, ut occurratis cum aqua et panibus, fugientibus de saltu et Arabia: quia Dominus haec futura pollicitus est. Sicut annus mercenarii cito praeterit, qui quotidie nihil aliud nisi mercedem sui laboris eut mercedem laboris accipiat: sic omnis gloria Cedar, quod interpretatur tenebrae, de quo et in Psalmo legimus: Habitavi
Abbreviated transcription (Latin):
occurrite fugienti. A facie enĩ gladioꝵ
fugierunt. a facie gladii iminentis. a
facie gladii extenti. a facie gͣius p̃lii.
Lxx.in occursum sitient ferte aquã qͥ
habitatis in regione theman. cũ pani¬
b occurrite fugientib ꝓpt̾ multitudi¬
nẽ occisoꝵ ꝓpt̾ turbã errantiũ. ꝓpt̾ mł¬
titudinẽ areuũ intentoꝵ & ꝓpt̾ mul¬
titudinẽ cadentiũ in bello. Uos qͥ estiᷤ
theman. qd̾ int̾p̾tatur aust̾. atꝙ ꝑfec¬
tio. & in eou̾samini loco de. qͦ scͥptũ. ẽ. d̾s
ab austro ueniet. qͥ ꝯsũmati estis atꝙ ꝑ
fecti. & habetis in uob̃ flum̃ scientiȩ sc̃p¬
turarum: fugientib de arabia. ce de sal¬
tu occurrite cum aqua ce panib. Et no¬
lite expectare donec ipsi ad uos ueniant:
s imitamini illum euangłice parabolȩ
patrem. qui occurrit filio reu̾tenti. Et
ille. quide dedit stolam. & obtulit anu¬
lum: uos aut̃ aqͣs &e panes offerte fugi¬
entib ut qui lassi erant atq ꝯfecti.

Expanded text:
. A facie enim gladiorum fugerunt, a facie gladii imminentis, a facie 309 arcus extenti, a facie gravis praelii. LXX: In occursum sitienti ferte aquam qui habitatis in regione Theman, cum panibus occurrite fugientibus propter multitudinem occisorum, propter turbam errantium, propter multitudinetitudinem cadentium in bello. Vos qui estis in Theman, quod interpretatur Auster atque perfectio, et in eo versamini loco, de quo scriptum est: Deus ab Austro veniet , et qui consummati estis atque perfecti, et habetis in vobis lumen scientiae Scripturarum, fugientibus de Arabia, et de saltu, occurrite cum aqua et panibus, et nolite exspectare donec ipsi ad vos veniant; sed imitamini illum Evangelicae parabolae patrem, qui occurrit filio revertenti. Et ille quidem dedit stolam, obtulit annulum : vos autem aquas et panes offerte fugientibus, ut qui lassi erant atque confecti,
Abbreviated transcription (Latin):
de oe pone spccłatorẽ: qd̾cũꝙ uiderit
annunciet. Et iudicurrũ duoꝵ eqͥtũ.
ascensorẽ asini: &e ascensorẽ cameli. Et
contẽplatus est diligent̾ multo in¬
tuitu. & clamauit leo .Lxx. Quia sic
dix̃ ad me dñs. Uade & pone tͥ specła¬
torẽ: & qd̾cũq uideris annuncia. Et
uidi ascensores eqͥtes duos: ascensorẽ
equi. & ascensorẽ cameli. Nudiui audi¬
tũ multum: & uocaui uriã ad specu¬
lam. I ubet᷑ ꝓpħa ponere in corde suo
specłatorẽ: & diligentiꝰ intueri que
uentura sunt mundo. Uiditq duos
eqͥtes ascensorẽ asini: & ascensorẽ came

Expanded text:
de, et pone speculatorem: et quodcumque viderit, annuntiet. Et vidit currum duorum equitum, ascensorem asini, et ascensorem cameli: Et contemplatus est diligenter multo intuitu, et clamavit leo. LXX: Quia sic dixit ad me Dominus: Vade et pone tibi speculatorem, et quodcumque videris, annuntia. Et vidi ascensores equites duos, ascensorem asini, et ascensorem cameli: audivi auditum multum, et vocavi Uriam ad speculam. Jubetur Propheta ponere in corde suo speculatorem, et diligentius intueri quae ventura sunt mundo: viditque duos equites, ascensorem asini, et asce
Abbreviated transcription (Latin):
INus uallis uisioris .lxx. u̾bum
uallis uisionis. In librũ hebraicoꝵ nomi¬
num posuimꝰ syon intp̃tari speculam:
quȩ in sublimib sita de longe uenien¬
tia contemplatur. Cũ gͥ syon iuxta le¬
ges tropologie referat᷑ ad eccłiam. ut ẽ
illud in scd̾o psalmo ex ꝑsona dñi salua¬
toris. ego aut ꝯstitutꝰ sũ rex ab eo super

Expanded text:
nus vallis visionis. LXX: Verbum vallis Sion. In libro Hebraicorum Nominum posuimus, Sion interpretari speculam quae in sublimibus sita, de longe venientia contemplatur. Cum igitur Sion juxta leges tropologiae referatur ad Ecclesiam, ut est illud in secundo psalmo ex persona Domini Salvatoris: Ego autem constitutus sum rex ab eo super
Abbreviated transcription (Latin):
int̾p̃tationem secuti sumꝰ: quia ñ multr̃
ab hebraico distat in sensu. Ceterũ ut u̾¬
ubum ex uerbo de hebreo transferã: ita
apud cos legit᷑. Om̃s pͥmates tui migͣ¬
uerunt simul: ab arcu ligati sunt. Qͣm
int̾p̾tationem: & alii int̾p̃tes secuti sut.
Migrauert̃ enĩ om̃s h̾eticoꝵ p̾ncipes.
sierunt simul discordes in ꝑfidia. intͦn¬
sitione ꝯcordes. & ligati sunt ab arcu.
De quo in psalmo scͥptũ ẽ. Ccce pecc̃ores
intenderunt. arcũ. ꝑ auer̃t sagittas su¬
as inpharet᷑ ut sagittent in obscuro
rectos corde. Et mittant ignita diabo¬
liiacła. quȩ uuln̾ent parit̃ & ligent.
Iõoꝙ dure ligati sunt. quia obturaue¬

Expanded text:
interpretationem secuti sumus, quia non multum ab Hebraico distat in sensu. Caeterum ut verbum ex verbo de Hebraeo transferam, ita apud eos legitur: Omnes primates tui migraverunt simul, ab arcu ligati sunt: quam editionem, et alii interpretes secuti sunt. Migraverunt enim omnes haereticorum principes aia, et transierunt simul discordes in perfidia, in transitu concordes, et ligati sunt ab arcu, de quo in Psalmo scriptum est: Ecce peccatores intenderunt arcum, paraverunt sagittas suas in pharetra, ut sagittent in obscuro rectos corde , et mittant ignita diaboli jacula quae vulnerent pariter, et ligent. Ideoque dure ligati sunt, quia obturave
Abbreviated transcription (Latin):
ab egyptiis. & ipsi cognosc̾ent eũ & qͥd
offerrent hostias & munera & uota
ꝑsoluerent. & ꝑcussi sanarent᷑. & re¬
uerterent᷑ ad dñm & placaret᷑ eis. &
iterũ sanarent᷑: sic & hoc qͦd sequitur
seruire egyptios assyriis. in bonam
partẽ accipiendũ est. Seruit enĩ oe
apłs credentib: ut lucri eos faciat.
Et esau subicit᷑ fr̃i suo iacob: ut par¬
ticeps fiat benedictionũ eiꝰ. lgit᷑ qui
pͥores de gentib saluati fuerint & ha¬
buerint in se altare dñi eos qͥ induri¬
cia ꝑseuerant sua seruitute saluabt̃
& cõmixtione ac societate eoꝵ ꝑgeñ
ad assyrios. ut assyrios ducant ad
egyptũ. & postea possint adisrłiti¬
cum p̃płm ꝑuenire. Obhanc causã
reor & fidelem mulierẽ ser uire uiro
infideli:. ut paulatim eũ de egypto &
assyriis. ꝑtrahat ad iudeã.  die illa
erit isrł terciꝰ egypto & assytlo bene

Expanded text:
ab Aegyptiis, et ipsi cognoscerent eum; et quod offerrent hostias et munera, et vota persolverent et percussi sanarentur, et reverterentur ad Dominum, et placaretur eis, et iterum sanarentur: sic et hoc quod sequitur, servire Aegyptios Assyriis, in bonam partem accipiendum est. Servit enim et Apostolus credentibus, ut lucri eos faciat . Et Esau subjicitur fratri suo Jacob , ut particeps fiat benedictionum ejus Igitur qui priores de gentibus salvati fuerint, et habuerint in se altare Domini, eos qui in duritia perseverant, sua servitute salvabunt, et commixtione ac societate eorum, ipsi pergent ad Assyrios, ut Assyrios ducant ad Aegyptum; et postea possint ad Israeliticum populum pervenire. Ob hanc causam reor, et fidelem mulierem servire viro infideli, ut paulatim eum de Aegypto, et Assyriis pertrahat ad Judaeam. In die illa erit Israel tertius Aegyptio et Assyrio, bene
Abbreviated transcription (Latin):
dit dñs & martyres ad passiones. s
rursũ in resurrectione sanat: ut
illoꝵs uuln̾b fides credentiũ confir¬
metur. Unde & ad iob dr᷑. Putas me
tibi aliter locutũ: nͥ ut appareres
iustus: Ipse enĩ dolore facit. & ted¬
dit pͥstine sanitati. & uisitat seruos
suos in uirga: ut miscd̃iam suã nos
auferat ab eis. Unde filiȩ & nurus
quȩ multũ peccauert᷑ & diuaricatt̃
pedes suos omni tͣnseunti. ñ usitan¬
tur neq corripiunt᷑: dicente dño.
Non uisitabo suꝑ filias urãs cum
fuerint fornicate: & suꝑ nurus ur̃aᷤᷤ¬
ñ igne non gladio: s uirga. Quisem̃
filius est quẽ non erudiat pater:
Ut post qͣm sanati fuerint reu̾tant᷑
ad dñm & placetur eis: & rursũ sa¬
net eos. Semꝑ enĩ indigemꝰ miscd̾ia
dei: & nullus est finis eius clem̃tiȩ.
N die illa erit uia de egypto in assy¬
rios. & intrabit assyrius in ȩgyptũ.
& egyptius in assyrios: & seruient ȩ¬
gyptii assyriis. Quomͦ cet̾a quȩ p̃ce¬

Expanded text:
s et martyres passioni, sed rursum eos in resurrectione sanabit, ut illorum vulneribus fides credentium confirmetur. Unde et ad Job dicitur: Putas me tibi aliter locutum, nisi ut appareres justus? Ipse enim dolorem facit, et reddit pristinae sanitati; et visitat servos suos in virga, ut misericordiam suam non auferat ab eis. Unde filiae, et nurus, quae multum peccaverunt, et divaricaverunt pedes suos omni transeunti, non visitantur neque corripiuntur, dicente 299 Domino: Non visitabo super filias vestras, cum fuerint fornicatae: et super nurus n igne, non gladio, sed virga. Quis enim filius est, quem non erudiat pater? Ut postquam sanati fuerint, revertantur ad Dominum, et placetur eis, et rursum sanet eos. Semper enim indigemus misericordia Dei, et nullus est finis ejus clementiae. In die illa erit via de Aegypto in Assyrios: et intrabit Assyrius in Aegyptum, et Aegyptius in Assyrios: et servient Aegyptii Assyriis. Quomodo caetera quae praece
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ loqͥt᷑ lingua egyptia. Si ñ audierimꝰ
illud qͦd apłs loquitur bonũ est homi¬
ni mulierẽ non tangere. s e contͣrio tun¬
gamur meretrici: tactus nr̃ loqͥtur lin¬
gua egiptia. Sin aut̃ econtrario leuaue¬
rimus ocłos nrõs. & uiderimꝰ qͦd regioneᷤ¬

Expanded text:
er loquitur lingua Aegyptia. Si non audierimus illud, quod Apostolus loquitur: Bonum est homini mulierem non tangere ; sed econtrario jungamur meretrici, tactus noster loquitur lingua Aegyptia. Sin autem econtrario elevaverimus oculos nostros, et viderimus quod regione
Abbreviated transcription (Latin):
naan. & iurantes ꝑ dñm exercituum
nc̃ infert᷑. erit altare dñi in medio
t̾rȩ egypti. Qd̃ onias scd̾ m iosephũ
male intelligens: implere conatus ẽ.
Et titulus. dni continens passionẽ. in
quo scriptũ est hebraicis litt̾is grecis
crucis. & intestimoniũ uniu̾sarum
gentiũ: quȩ nc̃ egyptiis appellant᷑.
Cũq ꝑsequutio creuerit a facie tͥbu¬
lantium nõis xp̃ianr: tc̃ clamabunt
in cordib suis abba pater. Et mittet
dñs exercituũ saluatorẽ id ÷ iħm. &¬

Expanded text:
exercituum, nunc infertur: Erit altare Domini in medio terrae Aegypti, quod Onias secundum Josephum male intelligens implere conatus est. Et titulus Domini continens passionem, in quo scriptum est Hebraicis litteris, GraecCrucis, et in testimonium universarum gentium, quae nunc Aegyptus appellantur. Cumque persecutio creverit a facie tribulantium nominis Christiani, tunc clamabunt in cordibus suis: Abba pater . Et mittet Dominus exercituum Salvatorem, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
pie sunt. & mittunt in mare huius
scłi legatos id÷ discipłos suos: qui eoꝵ
portantes uolumina. recte uasa pa¬
piri id ÷ carchacia suꝑ aquas portare
dicunt᷑ quȩ delentur uelociter. Sicut
enĩ libri uxta aquas & humorc̃ cito ob¬
scurant᷑. delent᷑. & ꝑeunt: ita sermo eoꝵ
atq doctͥna cũ in principio aliqͣm uisa
hereticoꝵ. ite ueloces. qͦs beatus apłs
paulus falsos apłos.oꝑarios fraudu¬
tur appellat. Et ite ad gentẽ auulsã
& laceratã: auulsã a dño & bereticoꝵ
morsib laceratã. ad pͦpłm horribilẽ.
Nichil enĩ horribilius blasphemia

Expanded text:
piae sunt, et mittunt in mari hujus piae sunt, et mittunt in mari hujus saeculi legatos, id est, discipulos suos, qui eorum portantes volumina, recte vasa papyri, id est, chartacia super aquas portare dicuntur, quae delentur velociter. Sicut enim libri juxta aquas et humores cito obscurantur, delentur et pereunt: ita sermo eorum atque doctrina, cum in principio aliquam visa haereticorum, ite veloces. Quos beatus apostolus Paulus falsos apostolos, operarios fraudutur, appellat . Et ite ad gentem avulsam et laceratam: avulsam a Deo, et haereticorum morsibus laniatam. Ad populum horribilem; nihil
Abbreviated transcription (Latin):
& trahunt᷑ intellige. Et pulcre alas dix̃
nainũ. Omĩs enĩ hereticus pollicet᷑ excel¬
sa. & cũ alas habere se iactet. tñ heret in
salsis fluctib. & ꝓcul ñ recedit at̾ra. In me¬
dio quoq cui sũ patit᷑ repente naufra¬
gium. Unde aquila ꝓ cymbalo umbrã
alarũ interp̃tatus est. Non enĩ habẽt
alas: s alarũ similitudinẽ. Qd̃q infert
quȩ est tͣnsflumina ethyopie: hoc sig¬
inficat qͦd in impietate sua om̃s uiuatd
heretici. Uerbi gr̃a: dicit epicurus non
ẽẽ. ꝓuidentiã. s uoluptatẽ maximũ
bonũ. Comparatione huiꝰ sceletatior
martion & om̃s heretici qui uetus lace¬
rant testam̃tum. Cum enĩ recipiant ꝓ¬
uidentiã accusant creatorẽ & assert̃
eũ implerisq oꝑib errasse: & ñ ita fe¬
cisse ut facere debuerat. Ad quã enim
utilitatẽ hominũ serpentes. scorpios.
corcodrillos. & pulices. cunicesq. & cu¬
lices. ꝑtinere. Isti gͦ tͣnsflumina ethyo¬

Expanded text:
et trahuntur, intellige. Et pulchre alas dixit et trahuntur, intellige. Et pulchre alas dixit navium, omnis enim haereticus pollicetur excelsa, et cum alas habere se jactet, tamen haeret in salsis fluctibus, et procul non recedit a terra, in medioque cursu patitur repente naufragium. Unde Aquila pro cymbalo, umbram alarum, interpretatus est, non enim habent alas, sed alarum similitudinem. Quodque infert, quae est trans flumina Aethiopiae, hoc significat, quod impietate sua omnes vincant haeretici. Verbi gratia: Dicit Epicurus non esse providentiam, et voluptatem maximum bonum. Comparatione hujus sceleratior Marcion, et omnes haeretici, qui vetus lacerant Testamentum. Cum enim recipiant providentiam, accusant Creatorem, et asserunt eum in plerisque operibus errasse, et non ita fecisse, ut facere debuerat. Ad quam enim utilitatem hominum, serpentes, scorpios, crocodilos, et pulices, cimicesque et culices pertinere? Isti ergo 286 trans flumina Aethio
Abbreviated transcription (Latin):
liter fut᷑oꝵ myfteriis inuoluti sint.
ut ꝓuocent nos ad intelligentiã. E
ad illud qͦd in eungłio drͦ. petite &ac¬
cipietis. querite & muemietis. pulsa¬
storiã & id qͦd inhebraico continet᷑.
dens forsitan lector inqͥrat qͥd sibi
uelit in uisione uel onere damasci
alarũ cymbalũ & cet̾a quȩ secunt᷑.¬
ꝑ apłos credidert̃. & pꝰea de gentium
multitudine & ꝑsequutorib qui ma¬
ris fluctib cõparati st̃. Sequebatur
ut de heresib quoq quȩ eccłiã uexau¬
nuntiaret. qui dormiente patrefamili¬
as in agro eccłiȩ suꝑseminarũ zizania.
&e dicunt᷑ cymbalũ caritatẽ dñi non ha¬
bentes. iuxta illud apłi. Si liguis hoĩm
loqͣr & angłoꝵ. caritatẽ autẽ non habe¬
am factus sum uelut essonans aut cym¬
balum tinniens. Et non solũ cymbalũ
tauco concrepans sonitu. s ꝓpter leuita¬
tem sermonis heretici in diu̾sa currentiᷤ.
mittentes. naingant in scłi istiꝰ fluctibus.
Alas aut̃ nauiũ uel a qͥb suspenduntur

Expanded text:
liter futurorum mysteriis involuti sint, ut provocent nos ad intelligentiam, et ad illud quod in Evangelio dicitur: Petite, et accipietis: quaerite, et invenietis: pulsastoriam et id quod in Hebraeo continetur, dens forsitan lector inquirat, quid sibi velit in Visione, vel Onere Damasci, alarum cymbalum et caetera quae sequuntostolos crediderunt, et postea de gentium multitudine et persecutoribus, qui maris fluctibus comparati sunt: sequebatur, ut de haeresibus quoque, quae Ecclesiam vexavnuntiaret, qui, dormiente patrefamilias, in agro Ecclesiae superseminaverunt zizania . Et dicuntur cymbalum, charitatem Dei non habentes, juxta illud Apostoliloquar et Angelorum: charitatem autem non habeam, factus sum velut aes sonans aut cymbalum tinniens . Et non solum cymbalum rauco concrepans sonitu, sed propter levitatem sermonis haeretici in diversa currentis, romittentes, navigant in saeculi istius fluctibus. Alas autem navium, vela quibus suspenduntur,
Abbreviated transcription (Latin):
auib montiũ. & bestus t̾rȩ. & estate ꝑ¬
petua erunt suꝑ eũ uolucres. & omnes
bestie t̾rȩ suꝑ illũ hiemabunt. In tempe
illo deferet᷑ munꝰ dm̃ exercituũ a popło
auulso & dilacerato. a popło horribili
post quẽ non fuit alius. agente expe¬

Expanded text:
montium, et bestiis terrae, et aestate perpetua erunt super eum volucres, et omnes bestiae terrae super illum hyemabunt. In tempore illo deferetur munus Domino exercituum a populo divulso, et dilacerato, a populo horribili, post quem non fuit alius, a gente exspe
Abbreviated transcription (Latin):
testate pharaonis. ita ut t̾ra nr̃a & con¬
fessio formidolosa sit egypto: tunc
mouemͣ. & qͣsi respondemus dñi uolun¬
tati. Et tam̃ qͥa adhuc in p̃senti scło su¬
mus: lingua hebrea nec dũ loqui pos¬
dñm exercituũ: hoc significat. qͦd etiã
hic positi. nequaquã demonũ s dñi
recordem᷑ ommpotentis. De his qͥnq
cruitatib cũ aliarũ qͣttuor tacita sint
nomina. una dr solis ciuitas: quȩ mͥ
uidet᷑ referri ad insũ. Sicut enĩ ut uide¬
atur ciuitas. sole & luna indiget: ita ut
ocłi nr̃i illuminent᷑. in digemus sole ni

Expanded text:
testate Pharaonis, ita ut terra nostra, et contestate Pharaonis, ita ut terra nostra, et confessio formidolosa sit Aegypto: tunc movemur et quasi respondemus Domini voluntati, et tamen quia adhuc in praesenti saeculo sumus, lingua Hebraea necdum loqui posDominum exercituum, hoc significhic positi nequaquam daemonum, sed Dei recordemur omnipotentis. De his quinque civitatibus, cum aliarum quatuor tacita sint nomina, una dicitur solis civitas, quae mihi videtur referri ad visum. Sicut enim ut videatur civitas, sole oculi nostri illuminentur, indigemus sole, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tas in celo: ocłs nr̃. & uisus loqͥt᷑ lingua
cͥananitidi. Si circũciderimꝰ aures nr̃as.
& audierimꝰ dñm loq̃ntẽ. qͥ habet aures
audiendi audiat: auditꝰ nr̃ loqͥt᷑ lingua
chananitidi. Qui potuerit sponso dicẽ.
nitidi. Gustus qͦq in bonã partẽ accipi¬
tur eiꝰ qui comedit panẽ de cȩlo descen¬
dit illud gustate & indete qͣm suauis
est dñs: statim loqͥt᷑ lingua chananitidi
S & tactus spiritalis est de quo ioħs a¬
postolus ait. Manꝰ nr̃ȩ palpauert̃ de uer¬
bo uitȩ. Et qui fide tangit dñm. ita ut
enĩ scio uirtutẽ exisse de me. Dicimus
em̃ qͣnta bona tribuat eleuata manuᷤs.
chanatutidi loqͣntur. qͥnq egypti ciui¬
tates. Ad qͦd ita respondere conabitur
de loco tͣnsit ad locũ. Ergo & nos qͣm
gua chananitidi. quȩ int̾ egyptiã &
hebreã media ẽ. & hebreȩ magna ex par¬
te confinis. Chanaan int̾p̃tatur qͣsi cõ¬
motio: siue respondens. Quando gͥ ab
egypto recedimꝰ. & exire uolumꝰ de po¬

Expanded text:
lingua Chananitide. Si circumciderimus aures nostras, et audierimus Dominum loquentem: Qui habet aures audiendi audiat , auditus noster loquitur lingua Chananitide. Qui potuerit sponso dicere: Pnitide. Gustus quoque in bonam partem accipitur ejus qui comedit panem de coelo descendit illud: Gustate et videte quam suavis est Dominus , statim loquitur lingua Chananitide. Sed et tactus spiritualis est, de quo Joannes Apostolus ait: Manus nostrae palpaverunt de Verbo vitae ; et qui fide tangit Jesum, ita utenim scio virtutem exisse de me . Didicimus quanta bona tribuat elevata manus DoChananitide loquantur quinque Aegypti civitates. Ad quod ita respondere conabimur:de loco transit ad locum. Ergo et nos licgua Chananitide, quae inter Aegyptiam, et Hebraeam media est, et Hebraeae magna ex parte confinis. Chanaam, interpretatur, quasi commotio, sive quasi respondens. Quando igitur ab Aegypto recedimus, et exire volumus de po
Abbreviated transcription (Latin):
tua corripiet te. Si aut̃ scandalitat᷑
hereticus qui uetus ñ recipit testam̃tũ.
qͦd dñs miscere dicat᷑ erroris uel uerti¬
ginis sp̃m: audiat scriptũ in apło.
hoc.ẽ. in nouo testam̃to. Radidit eos
ds̃ in desideria cordis sui: in immundi¬
ciã. Et iterũ. Propterea tradidit illos
ds̃ in passiones ignomime. Et rursum.
Tradidit eos d̾s in reꝓbũ sensũ: ut faci¬

Expanded text:
tua corripiet te . Sin autem scandalizatur tua corripiet te . Sin autem scandalizatur haereticus, qui vetus non recipit Testamentum, quod Dominus miscere dicatur erroris vel vertiginis spiritum, audiat scriptum in Apostolo, hoc est, in novo Testamento: Tradidit eos Deus in desideriis cordis sui in immunditiam . Et iterum: Propterea tradidit eos Deus in passiones ignominiae. Et rursum: Tradidit eos Deus in reprobum sensum, ut faci
Abbreviated transcription (Latin):
cogitaũit dñs sabaoth suꝑ egyptum
huiꝰ mundi & qͥd inconsũmatione fa¬
cturus sit. Sstulti suñ ad ꝑbati pͥncipes
taphneos qui humile hereticoꝵ habu¬
ere mandatũ. E marcuert̃ om̃s pͥnci¬
pes mempheos. qͥ eloq̃ntiȩ & oris pullu¬
lauere iactantiã. Memphis enĩ. os. uel
nem sonat. Qd̃q seqͥtur decepert̃ egyp¬
tum angulũ pͦpłoꝵ eiꝰ. siue iuxta .lxx.
decipient egyptũ ꝑ trib: hoc signifi¬
cat qͦd regi regũ sapientia scłaris stultũ
ẽẽ monstret᷑ : & singłoꝵ dogmatũ pͥn¬
cipes qui int̾p̃tant᷑ trib. arguant᷑ stul¬
tos habuisse doctores. Dñs enĩ miscuit
eis sp̃m uertiginis siue erroris: iuxta
illud qͦd scriptũ est. Et qͥa ñ ꝓbauer̃¬
d̾m hab̾e in noticiã: tradidit illos ds̾
in reꝓbũ sensũ. Et qͦm᷑ qui sc̃s ẽ. cum
ysaia dicere potest. sp̃m salutis tue
faciemus suꝑ t̾rã. sic qui peccatores¬
sunt faciant sp̃m erroris. hoc ẽ. ma¬
Arguit te p̃uaricatiotua: & malicia

Expanded text:
aoth super Aegyptum istius mundi, et quid in consummatione facturus sit. Stulti sunt approbati principes Taneos qui humile haereticorum habuere mandatum. Emarcuerunt omnes principes Mempheos, qui eloquentiae et oris polluere jactantia. Memphis enim, os, vel, nem sonat. Quodque sequitur: Deceperunt Aegyptum angulum populorum ejus, sive juxta LXX: decipient Aegyptum per tribus, hoc significat, quod regnum sapientiae saecularis stultum esse monstretur, et singulorum dogmatum principes, qui interpretantur tribus, arguantur stultos habuisse doctores. Dominus enim miscuit eis spiritum vertiginis, sive errorum, juxta illud quod scriptum est: Et sicut m habere in notitia, tradidit illos Deus in reprobum sensum . Et quomodo qui sanctus est, cum Isaia dicere potest: Spiritum 294 salutis tuae faciemus super terram? sic qui peccator est, faciet spiritum erroris, hoc est, maArguet te praevaricatio tua, et malitia
Abbreviated transcription (Latin):
phemare : quo seruitute durissima
opp̃ssi. ad clem̃tissimũ dñm reũtan¬
tur. Pulcre demones crudeles dños uo¬
cat: quib nichil crudelius est. Rex
quoq fortis qui dñs est eoꝵ. ꝑspicue
diabolus intelligit᷑: quẽ & in euͣngłio
dñs fortẽ uocat. Quo uincto: uasa do

Expanded text:
phemare ; quo servitute durissima phemare ; quo servitute durissima oppressi, ad clementissimum Dominum revertantur. Pulchreque daemones crudeles dominos vocat, quibus nihil crudelius est. Rex quoque fortis, qui Dominus est eorum, perspicue diabolus intelligitur, quem et in Evangelio Dominus sortem vocat, quo vincto et o
Abbreviated transcription (Latin):
patit̃ suũ. & filia cont᷑ matrẽ suã: &
nurum contͣ socrũ suã. Eo tempore
& illud impletũ ẽ : inuici hominis
domestici eius. Et pugnabit uir con¬
tra frẽm suũ: & uir contͣ amicũ suum.
fuert̃ enĩ inuna domo separati duo ctͣ
tres. & tres contͣ duos. & diuisus ẽ. pat̾
cont᷑ filiũ. & filiꝰ contͣ patrẽ. Ciuitas ad¬
uersus ciuitatẽ. & regnũ adu̾sus regnũ.
eoꝵ qui non credidert̃. uel certe eorũ
qui crediderant ꝓximos suos saluare
cupientiũ. Et diruptus. ẽ. sp̃c egypti
in uiscerib suis: ut nequaqͣm paria
sentirent. s spiritali contra se gla¬
dio separati. omne consiliũ suum
p̃cipitatũ eẽ. cognoscerent. Et nichilo¬
minꝰ in errore pͥstino ꝑmanentes. hi
qui fidei ueritatẽ susciꝑe noluerunt.
int̾ro garent simulacra & diumos suoᷤᷤ
& phytones. & ariolos. Cũq illi hoc
facerent. dñs tradidit eos in manꝰ dña¬
toꝵ crudeliũ. iuxta illud apłicum.
qͦs tradidi sathane ut discant ñ blas¬

Expanded text:
matrem suam, et nurum contra socrum suam . Eo tempore et illud expletum est: Inimici hominis domestici ejus . Et pugnabit vir contra fratrem suum, et vir contra amicum suum. Fuerunt enim in una domo separati, duo contra tres, et tres contra duos, et divisus est pater contra Filium, et filius contra patrem, civitas adverseos qui crediderunt, vel certe eorum, qui crediderunt, proximos suos salvare cupientium. Et disruptus est spiritus Aegypti in visceribus suis, ut nequaquam paria sentirent; sed spirituali contra se gladio separati, omne consilium suum praecipitatum esse cognoscerent: et nihilominus in errore pristino permanentes, hi qui fidei veritatem 291 suscipere noluerant, interrogarent simulacra, et divinos suos, et Pythones, et hariolos. Cumque illi hoc fecerint, Dominus tradidit eos in manu dominorum crudelium, juxta illud apostolicum: Quos tradidi Satanae, ut discant non blas
Abbreviated transcription (Latin):
interp̃tatus. ẽ. incuruũ atq uersum.
incuruo. senes intelligi uolens. in uerso
lasciuientes pueros: qͥ omĩa ꝑu̾sa faci¬
ant. ac ꝑ hoc eẽ. sensũ qͦd egypto non
erit egyptus quasi mulieres. & timebi
a facie cõmotionis manꝰ dni exercitiũ
quã ipse mouebit suꝑ eã. Et erit t̾ra u¬
da egypto infestiuitatẽ. Omĩs qui ill̃
fuerit recordatus. pauebit a facie con¬
silii dni exercituũ: q̃d ipse cogitaui
bro diximus significat dies. qͣndo mi¬
cuerit dñs sp̃m crroris atꝙ uertigimꝰ
ut euomat egyptus uinũ draconum
& furorẽ aspidũ in sanabilẽ. Intelli¬
gens errorẽ suũ & ebrictatẽ pristinã
egyptũ. timebit quasi mulier ñ timo¬
re fortuito qui uiris accid̾e consueuit.
qͦs ñ amat egyptꝰ. s suffocat & int̾fi¬
cit: s timore femineo. qͣs solas uult pha¬
rao uiuere. Timebit aut̃ cõmotionem
siue elationẽ manꝰ dñi ꝑ quã supplica

Expanded text:
interpretatus est, incurvum, atque perversum. interpretatus est, incurvum, atque perversum. In incurvo, senes intelligi volens; in perverso, lascivientes pueros, qui omnia perversa faciant; ac per hoc esse sensum, quod in Aegypto non erit Aegyptus quasi mulieres, et stupebia facie commotionis manus Domini exercituum quam ipse movebit super eam et erit terra Iuda Aegypto in festivitatem omnis qui illius fuerit recordatus pavebit a facie consilii Domini exercituum quod ipse cogitavit ebro diximus, significat dies, quando miscuerit Dominus spiritum erroris atque vertiginis, ut evomat Aegyptus vinum draconum, et furorem aspidum insanabilem, intelligens errorem suum et ebrietatem pristinam, Aegyptus timebit quasi mulier, non timore fortuito, qui viris accidere consuevit, quos non amat Aegyptus, sed suffocat et interficit; sed timore femineo, quas solas vult Pharao vivere. Timebit autem commotionem, sive elationem manus Domini, per quam supplicia
Abbreviated transcription (Latin):
stiuitatẽ. si eas cognouerit: uel intimo¬
rem.si cõparatione doctͥnȩ & uerita¬
tis earũ se intellexerit habuisse men¬
daciũ. Om̃is qui huiꝰ terrȩ fuerit recor¬
datus : pauebit eo pauore qui ducit
ad uitã. Principiũ enĩ sapientiȩ: ti¬

Expanded text:
stivitatem, si eas cognoverit: vel in timorem, si comparatione doctrinae et veritatis earum se intellexerit habuisse mendacium. Omnis qui hujus terrae fuerit recordatus, pavebit eo pavore, qui ducit ad vitam: Principiu
Abbreviated transcription (Latin):
Qui utiq ꝓdiu̾sitate gr̃arũ quȩ nobiᷤ
ignota .ẽ. in qͣttuor & qͥnq oliuas se¬
parati st̃. ut eungłioꝵ numerũ & legiᷤ
in se uolumina demonstrarent: qͣsi p̃¬
dicatores utriꝰq instrumenti. In die
illa declinabit᷑ homo ad factorem su¬
um. & ocłi eiꝰ ad sc̃m isrł respicient:
& non melinabit᷑ ad altaria quȩ fecert

Expanded text:
quae nobis ignota est, in quatuor et quinque olivas separati sunt, ut Evangeliorum numerum et Legis in se volumina demonstrarent, quasi praedicatores utriusque Instrumenti . In die illa inclinabitur homo ad factorem suum: et oculi ad Sanctum Israel respicient. Et non inclinabitur ad a
Abbreviated transcription (Latin):
rios qͣsi benedictio in medio t̾rȩ.ita
ut dñs diceret benedictꝰ pͦpłs m̃s egyp¬
ti. & opus manuũ mearũ assy rius : Hec
ad egyptũ istã quã iudei estimant: nor
ꝑtinere ꝑspicuũ est. Itaq locũ istũ quẽ
incolimus. & mundũ qui in maligno
positus ẽ. egyptũ possumꝰ appellare.
siue ad angustiam redigens. Et tamen
sciendũ multa oneris ad egypti ꝓuin
& cerit᷑. Sed in hoc & inaliis script᷑arũ
locis pleraꝙ ponunt᷑ quȩ ñ possint sta¬
re iuxta hẏstoriã: ut rerũ necessitate
cogam᷑ altiorẽ intelligentiã querere.
cce dñs ascendet suꝑ nubẽ leuẽ. & in¬
grediet᷑ egyptũ. & mouebunt᷑ simulacra

Expanded text:
rios quasi benedictio in medio terrae: ita rios quasi benedictio in medio terrae: ita ut Dominus diceret: Benedictus populus meus Aegypti, et opus manuum mearum Assyrius? Haec ad Aegyptum istam, quam Judaei aestimapicuum est. Itaque locum istum quem incolimus, et mundum qui in maligno positus est: Aegyptum possumus appellare, sive ad angustiam redigens. Est tamen sciendum, multa Oneris Aegyptii, vel Vet cernitur. Sed et in hoc et in aliis Scripturarum locis pleraque ponuntur, quae non possent stare juxta historiam: ut rerum necessitate cogamur altiorem intelligentiam quaerere. Ecce Dominus ascendet super nubem levem, et ingredietur Aegyptum, et move
Abbreviated transcription (Latin):
int̃p̃tati st̃: hoc scire debemus accepis¬
se ꝓpħam a dño grãm spiritalẽ. ut ȩgyp¬
t sacram̃ta cognosceret. siue ocłis m̃tis
aspiceret. ut .lxx. tͣnstulert̃. Non ẽ. aut̃
exptus ista quã iudei putant. sicut
arbitratus est iosephus qui in libris an¬
tiqͥtatũ refert omam sacerdotẽ ysaie
implesse uaticimũ aut int̾ritorio helio¬
politanoꝵ quã egyptii Noaion uocañ
extrueret templũ ad similitudinẽ ddñi
templi & altare. Esto enĩ concedamus
ta alios int̾p̃tes ciuitas ars. siue ares. uel
ciuitas solis: Et quis erit iste saluator
qui missus. ẽ. egyptiis ut saluaret eos.
& dñm cognosceret egyptuse Quando
coluert̃ eum in hostiis & muneribus
& uota soluert̃: Quando ꝑcussit dñs
egyptũ. & sanauit eã  In quo tempꝰe
factũ poterimꝰ docere. ut fuerit ua
de egypto in assyrios. & intrau̾nt as¬
syrii megyptũ. & egyptii in assyriis.
& seruierint egyptii assur: Quando
isrł terciꝰ in egypto fuit. & apud assy¬

Expanded text:
emus, accepisse prophetam a Domino gratiam spiritualem, ut Aegypti sacramenta cognosceret, sive oculis mentis aspiceret, ut LXX transtulerunt. Non est autem Aegyptus ista quam Judaei putant, sicut arbitratus est Josephus, qui in libris Antiquitatum refert: Oniam sacerdotem Isaiae implesse vaticinium, ut in territorio Heliopolitano, quod Aegyptii 289 νομὸν vocant, exstrueret templum ad similitudinem Templi Dei, et altare. Esto enim, concedamus ta alios interpretes, civitas ARS sive ARES, vel civitas solis? Et quis erit iste salvator, qui missus est Egyptiis, ut salvaret eos, et Dominum cognoscerent Aegyptii? quando coluerunt eum in hostiis et muneribus, et vota solverunt? quando percussit Dominus Aegyptum et sanavit eam? in quo tempore factum poterimus docere, ut fuerit via de Aegypto in Assyrios, et intraverint Assyrii in Aegyptum, et Aegyptii in Assyrios; et servierint Aegyptii Assur? Quando Israel tertius in Aegypto fuit; et apud Assy
Abbreviated transcription (Latin):
dñs exercituũ dicens. Benedictus p̃płs
ms̃ egyptus. & opus manuũ mearũ
assyrius: hereditas autẽ mea istł. Ter¬
cius erit isrł in egypto & in assyriif.
ut omnẽ massam suȩ benedictionis
fermento misceat. Et qui priꝰ contra
se hostiliter dissidebant. hac benedi.¬
ctionis fibula copulent᷑: & sit pꝰpłs¬
ctus egyptus dño. qui istłis societate
benedicet᷑. & opus manuũ eiꝰ assyriꝰ.
ͥa in ipso sua clem̃tia demonstrauit.
Isrł aut̃ solus potest dicere. pars mea
dñs qui mente conspicit dm̃: & eiꝰ he¬
reditas appellatur. ANno quo ingreᷤᷤ.¬
sus est tharthan mazotũ. cũ misisset
eũ sargon rex assyrioꝵ. & pugnas

Expanded text:
dicens: Benedictus populus meus Aegypti, et opus manuum mearum Assyrius: haereditas autem mea Israel. Tertius erit Israel in Aegypto et in Assyriis, ut omnem massam suae benedictionis fermento misceat, et qui prius contra se hostiliter dissidebant, hac benedictionis fibula copulentur; 300 ctus est Aegyptius Domino, quia Israelis societate benedicitur. Et opus manuum ejus Assyrius, quia in ipso suam clementiam demonstravit. Israel autem solus potest dicere: Pars mea Dominus ; qui mente conspicit Deum, et ejus haereditas appellatur. Cap. XX Anno quo ingressus est Thartan in Azotum: cum misisset eum Sargon rex Assyriorum, et pugnas
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd: eccłia separatꝰ tam in estate quã iu
hieme hoc est in ꝓspis & madũsis. uo¬
lucrũ & bestiarũ mansio sit.Sicut aut̃
hi qui in utiles & infructuosi sunt in ex¬
clesia amputant᷑ & ꝑiciunt᷑. ne modicũ
ferm̃ti totã massa corrũpat: sic econta¬
rio fieri potest. ut qui heretico fuerant
errore decepti. & auulsi a dño atq lace¬
rati. & horribiles obblasphemiã. frustra¬
q mendatia p̃stolantes. & conculcati
a demonib. & fluuns in partes uarias
dissipati. cũ recordati fuerint dm̃ sui.
nus dño exercituũ. non alibi nͥ in mon¬
te syon. & inspecula. qͦd int̾p̃tat᷑ eccła.
Breuiꝰ nc̃ dicimꝰ: qͥa in libro explanatio¬
nis hystorie. multa iam diximus.
us asypii. Symmachus & theodo¬
do assũptio egypti. lxx. iusio egypti ubi
inhebraico scriptũ est massa mestaim.
qͥd nos int̃p̃tati sumus. onus uel pondus
egypti. Pro quo aquila tͣnstulit oroma
egypto. Possumꝰ dicere ab eo qͦd tollãt

Expanded text:
 Ecclesia separatus, tam in aestate quam in hyeme, hoc est, in prosperis et adversis, volucrum et bestiarum mansio sit. Sicut autem hi qui inutiles sunt et infructuosi in Ecclesia, amputantur et projiciuntur, ne modicum fermentum totam massam corrumpat: sic econtrario fieri potest, ut qui haeretico fuerant errore decepti, et avulsi a Domino atque lacerati, et horribiles ob blasphemiam, frustraque mendacia praestolantes, et conculcati a daemonibus, et a fluviis in partes varias dissipati, cum recordati fuerint Dei sui, nus Domino exercituum, non alibi nisi in monte Sion, et in specula, quod interpretatur Ecclesia. Brevius dicimus, quia in libro explanationis historicae multa jam diximus.us Aegypti. Symmachus et Theodotio: Assumptio Aegypti. LXX: Visio Aegypti. Ubi in Hebaero scriptum est MASSA MESRAIM  , quod nos interpretati sumus, Onus vel pondus Aegypti: pro quo Aquila transtulit ἄρμα Αἰγύπτου, possumus dicere ab eo, quod tollat
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatẽ docent: & detrahunt ad
inferos. & sunt pͥncipes humilis de¬
iectiq mandati. Consiliarii quoꝙ pha¬
rao. qui rex egypti est. & recte dissipa¬
tus & diuisus & in partes uarias separa¬
tus expͥmitur: insipiens arguunt᷑ dedĩ¬
se consiliũ. Quia qͣndoꝙ disꝑderet ds̃
sapientiã sapientiũ: & intelligentiam
prudentiũ reꝓbare Iuom̃ dicitis fa
raoni filiꝰ sapientiũ ego. tiliꝰ regũ anti¬
quoꝵs. Ubi nunc sunt sapientes tui:
Annuntient tͥ & indicent: qͥd cogita¬
uerit dñs exercituum suꝑ egyptum.
Stulti facti st̃ pͥncipes taphneos. emar¬
cuert̃ pͥncipes mempheos. Decepert̃
egyptũ: angulũ ppłoꝵ eiꝰ. Dñs miscu

Expanded text:
humilitatem docent, et detrahunt ad humilitatem docent, et detrahunt ad inferos, et sunt pjectique mandati Consiliarii quoque Pharao, qui rex Aegypti est, et recte dissipator, et divisus, et in partes varias separatus exprimitur, insipiens arguentur dedisse consilium, quando disperderit Dominus sapientiam sapientium, et intelligentiam prudentraoni: Filius sapientium ego, filius regum antiquorum? Ubi sunt nunc sapientes tui? annuntient tibi, et indicent quid cogitaverit Dominus exercituum super Aegyptum. Stulti facti sunt principes Taneos, emarcuerunt principes Mempheos, deceperunt Aegyptum, angulum populorum ejus. Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
ficat qͦd om̃s in sidie egypti piscatoꝵ
destruant᷑ & ꝑeant. Pro lacunis quȩ
faciebant ad capiendos pisces qͦd nos
iuxta sensũ interp̾tati sumꝰ & in he¬
braico & incunctis interp̃tib in loco
pisciũ ponunt᷑ animȩ: ut ab hysto¬
ria traham᷑ ad tropologiã. Qd̃ uideli¬
cet isti piscatores qui faciebant lacu¬
nas & foueas. ad hoc fecerint: ut animaᷤ
in eis deciꝑent. Notandũ. qͦd ꝓ lacu¬
nis .lxx. zei ñ tͣnstulert̃. qͦd genus est
potionis ex frugib aquaq confectũ.
Et uulgo indalmatia pannomaꝙ ꝓ
uincia gentili barbaroꝙ sermone ap¬
pellat᷑ sabaium. Hoc maxime utunt᷑
egyptii. ut ñ puras aqͣs bibentib tri¬
buant. s turbidas. & cõmixtarũ feci¬
bus similes: ut ꝑ huiuscemodi potio¬
nem heretice pͣuitatis doctrina mon¬
stret᷑. Tunc stulti ert̃ pͥncipes taphne¬
os: quȩ interp̃tat᷑ mandatũ humile.
Om̃s enĩ heretici contrariã altitudini

Expanded text:
ficat, quod omnes insidiae Aegypti piscatorum ficat, quod omnes insidiae Aegypti piscatorum destruantur, et pereant. Pro lacunis quae fiebant ad capiendos pisces, quod nos juxta sensum interpretati sumus, et in Hebraico, et in cunctis interpretibus, in loco piscium ponuntur animae, ut ab historia trahamur ad tropologiam, quod videlicet isti piscatores, qui faciebant lacunas, et foveas, ad hoc fecerint, ut animas in eis deciperent. Notandum quod pro lacunis LXX ζύθον transtulerunt, quod genus est potionis ex frugibus aquaque confectum, et vulgo in Dalmatiae Pannoniaeque provinciis, gentili barbaroque sermone appellatur sabaium. Hoc maxime utuntur Aegyptii, ut non puras aquas bibentibus tribuant, sed turbidas, et commixtarum fecium similes, ut per hujuscemodi potionem haereticae pravitatis doctrina monstretur. Tunc stulti erunt principes Taneos, quae interpretatur mandatum humile. Omnes enim haeretici contrariam altitudini
Abbreviated transcription (Latin):
toq marcescit. Om̃s quoq riuiate¬
facto riuoꝵ capite siccabunt᷑. Et q¬
qͥd priꝰ aqͥs rigabat᷑ egyptuis: arefa¬
tum ñ erit. Ita ut mereant egyptii
piscatores. qui contrarii st̃ piscatori¬
bus dñi: & lugeant qui mittebant ha¬
mũ in flumen. & expandebant rete
suꝑ faciẽ aquȩ. Qui singłos qͦsq deci¬
piunt: hamũ mittunt in aquas tur¬
bidas. Qui aut̃ plures st̃ simul. ita ut
in synagogis sathane. loqͣnt᷑ publice:
& p̃płoꝵ abducant greges: isti recte sr̃
aquas mittunt egyptias. Confundait᷑
etiã hi qui oꝑantur linũ illud qͦd inue¬
stib texit᷑ sacerd otũ: plectentes illud &
texentes subtilia. Qd ꝓpͥe ad dialectico¬
rum artẽ ꝑtinet. Pro subtilib: byssũ
bex tͣnstulert̃. Qd̃ & ipsũ: in sacerdotũ
uestib texit᷑. Quod seqͥtur. & erunt ir¬
rigua eius flaccentia om̃s qͥ faciebant
lacunas ad capiendos pisces: hoc signi¬

Expanded text:
itoque marcescit. Omnes quoque rivi, areitoque marcescit. Omnes quoque rivi, arefacto rivorum capite, siccabuntur, et quidquid prius aquis irrigabatur Aegyptiis, arefactum, non erit: ita ut moereant Aegypti piscatores qui valde contrarii sunt piscatoribus Domini, et lugeant qui mittebant hamum in flumen, et expandebant rete super faciem aquae. Qui singulos quosque decipiunt, hamum mittunt in aquas turbidas. Qui autem plures simul, ita ut in synagogis Satanae loquantur publice, et populorum abducant greges, isti rete super aquas mittunt Aegyptias. Confundentur etiam hi qui operabantur linum, ut vestes facerent sacerdotum; plectentes illud, et texentes subtilia: quod proprie ad dialecticorum artem pertinet. Pro subtilibus, byssum LXX transtulerunt, quod et ipsum in sacerdotum vestibus texitur. Quodque sequitur: Et erunt irrigulacunas ad capiendos pisces, hoc signi
Abbreviated transcription (Latin):
Et erunt irrigua eiꝰ flaccentia. om̃s
qͥ faciebant lacuna. ad capiendos pis¬
ces. Stulti pͥncipes taphneos. Capien¬
tes consiliarii pharao dedert̃ consi¬
liũ insipiens. Quando rex fortis ꝙ
durus dñatus fuerit egypto. ares¬
cet omnis doctrina & pulcritudo elo¬
quentiȩ secularis: & ipse fons fluui¬
oꝵ omniũ diabolus a quo oriunt᷑ oĩa
mendacia desolabit᷑. ita ut deficiant
cet̾a flumina & riui. qui de tͣbidisn¬
li aqͥs implebant᷑. Calamꝰ quoq & in¬
cus nimia siccitate arescent. Pro um¬
co. papirũ .lxx. tͣnstulert̃. de quo ca¬
ta fit addentes de suo. achi. id ÷ uiri¬
de qͦd in hebraico ñ habet᷑. Cũq ab
eruditis quererẽ qͥd hic sermo sigm¬
ficaret: audiui ab egyptiis hoc nom̃
lingua eoꝵ om̃e qͦd in palude uirens
nascit᷑ appellare. Calamus aut̃ iuxta
tropologiã est sermo uacuus: & ni¬
chil in se solidũ habens. Et papyrus
qui uidet᷑ quidẽ hab̾e medullã. &
non eẽ. uacuus: & tñ fragilis est c¬

Expanded text:
entia, omnes qui faciebant lacunas ad capiendos pisces. Stulti principes Taneos, sapientes consiliarii Pharao dederunt consilium insipiens. Quando rex fortis, durus dominatus fuerit in Aegypto, arescet omnis doctrina et pulchritudo eloquentiae saecularis, et ipse fons fluviorum omnium diabolus, a quo oriuntur universa mendacia, desolabitur: ita ut deficiant caetera flumina et rivi, qui de turbidis Nili aquis implebantur. Calamus quoque et juncus nimia siccitate arescent. Pro junco papyrum LXX transtulerunt, de quo charta fit, addentes de suo achi viride, quod in Hebraico non habetur. Cumque ab eruditis quaererem, quid hic sermo significaret, audivi, ab Aegyptiis hoc nomine lingua eorum omne quod in palude virens nascitur appellari. Calamus autem juxta tropologiam, est sermo vacuus, et nihil in se solidum habens: et papyrus qui videtur quidem habere medullam, et non est vacuus, et tamen fragilis est, c
Abbreviated transcription (Latin):
gnoscant᷑ a dño. & u̾habundauit
peccatũ suꝑ habundabit grã. Unũ
aut̃ altare egypti id ÷ mundi istiuᷤᷤ
dicit᷑. ut cuncta altaria quȩ contra
eccłiȩ erigunt᷑ altare: sciamꝰ eẽ. non
dm̃. Usq ad finẽ uisionis egyptiȩ.
in libro explanationũ hẏstorie qͥa
manifesta ꝓpłia erat : diximꝰ quod
cuncta referant᷑ ad iħm. Et cognos¬
cent egyptii dnm in die illa : & co¬
lent eum in hostiis & munerib : &

Expanded text:
o; et ubi abundavit peccatum, superabundet gratia . Unum autem altare Aegypti, id est, mundi istius dicitur, ut cuncta altaria, quae contra Ecclesiae eriguntur altare, sciamus esse non Domini. Usque ad finem visionis Aegyptiae, in libro Explanationis Historicae, quia manifesta prophetia erat, diximus quod cuncta referantur ad Christum. Et cognoscent Aegyptii Dominum in die illa: et colent eum in hostiis, et muneribus, et
Abbreviated transcription (Latin):
qui se absconat a calore eiꝰ. Et qͦm nu¬
bes roris indie messis. & inferuenti estate
gratissima est: sic dñs habitatores eccłiȩ
hoc sentiamus. Ramusculiaut̃ qui inu¬
tiles st̃ falcib p̃cident᷑: dicente meu̾nge¬
lio saluatore. Ego sũ uitis uera: & pater
m̃s agricola. Omnẽ palmitẽ in me ñ fe¬
rentẽ fructũ: tollet eũ. Et omnẽ qui feit

Expanded text:
qui se abscondat a calore ejus . Et quomodo nubes roris in die messis, et in ferventi aestate gratissima est, sic Dominus habitatores Ecclesiae hoc sentiamus . Ramusculi autem, qui inutiles sunt, falcibus praecidentur, dicente in Evangelio Salvatore: Ego sum vitis vera, et Pater meus agricola est. Omnem palmitem in me non ferentem fructum, tollet eum, et omn
Abbreviated transcription (Latin):
pes scͥpt᷑a cognominat & dr᷑ ad doctri¬
uam eoꝵ atq sermonẽ. Qui mittis in
mare huiꝰ scłi libros. obsides ꝑu̾sitatis
tuȩ. & epłas ad decipiendos eos qui lectͣ
sunt. Pgunt nuntii leues ad gentẽ ex¬
celsã: & ꝑegrinũ pͦpłm & pessimũ. Nul¬
lus enĩ eccłiasticoꝵ tm̃ habet studii in
bonũ: qͣntũ heretici in malo. Et meo se
lucrũ putant consequi si alios decipi¬
ant & ipsi ꝑditi ceteros ꝑdant. Gens aũ
sine spe.ẽ. conculcata. cuius flumina in
tota t̾ra imitant᷑ habitationẽ eccłie: &
inueniunt sibi hospiciũ & regionẽ in qͣ
cleuent signũ doctrine sue. & in qua
scͥpt᷑arũ clangant tube¶ ia hec di¬
cit dñs ad me. Quiescã & cõnłid̾abo in
loco meo:sicut meridiana lux clara ẽ.
& sicut nubes roris indie messis. Aute
messem enĩ totus effloruit. & in matura

Expanded text:
pes Scriptura cognominat: et dicitur ad doctrinam eorum, atque sermonem: Qui mittis in mari hujus saeculi libros, obsides perversitatis tuae, et epistolas ad decipiendos eos, qui lecturi sunt. Pergunt nuntii leves ad gentem excelsam, et peregrinum populum, et pessimum. Nullus enim ecclesiasticorum tantum habet studii in bono, quantum haeretici in malo, et in eo se lucrum putant consequi, si alios decipiant, et ipsi perditi caeteros perdant. Gens autesine spe, et conculcata, 287 cujus flumina in tota terra imitantur habitationem Ecclesiae, ut inveniant sibi hospitium et regionem, in qua elevent signum doctrinae suae, in qua Scripturarum clangant tuba. Quia haec dicit Dominus ad me, quiescam, et considerabo in loco meo: sicut meridiana lux clara est, et sicut nubes roris in die messis. Ante messem enim totus effloruit, et immatu
Abbreviated transcription (Latin):
flumina terrã. & om̃s habitatores or¬
bis qͥ moramini in t̾ra: cũ eleuatum
fuerit signũ in montib uidebitis. &
clangorem tube audietis.Lxx. Ue t̾rȩ
naurum alarũ tͣnsflumina ethiopiȩ.
qui mittis in mare obsides & epłas bi¬
blinas suꝑ aquã. Ibunt enĩ nuntu li¬
beri ad gentẽ excelsã. & ꝑegrinũ pꝰpłm
& pessimũ. qui est tͣns deũ. gens absꝙ
spe. & conculcata. Nunc flumina t̾ra
om̃is. sicut regio quȩ habitabit᷑ regio
& tube uox audiat᷑. Utrãq editionẽ
posu in ꝓpħia obscurissima neqͥd
uolentib intelligere qͦd scͥptũ est de¬
esse uideat᷑. Simulq uehem̃ter admi¬
ror eos qui fidẽ nr̃am & spẽ xp̃ianã
arbitͣntur simplicitate contẽptam:
qͥa scͥptũ est. mandatũ dñi lucidũ il¬

Expanded text:
tatores orbis, qui moramini in terra, cum elevatum fuerit signum in montibus, videbitis et clangorem tubae audietis. LXX: Vae terrae navium alarum trans flumina Aethiopiae, qui mittis in mari obsides, et epistolas biblinas super aquam. Ibunt enim nuntii leves ad gentem excelsam, et peregrinum populum et pessimum, qui est trans eum: gens absque spe, et conculcata, nunc flumina terrae omnis sicut regio quae habitatur Al. haet tubae vox audiatur. Utramque editionem posui in prophetia obscurissima ne quid volentibus intelligere quod scriptum est, deesse videatur. Simulque vehementer admiror eos, qui fidem nostram, et spem Christianam arbitrantur, simplicitate contentam, quia scriptum est: Mandatum D
Abbreviated transcription (Latin):
bis. In dic plantationis tuȩ labrusca: &
mane semen tuũ florebit. Ablata est meᷤᷤ¬
sis in die hereditatis: & dolebis grauiter.
Lxx. lao plantabis plantationẽ fidelẽ:
& semen infidele. & in die qua planta
ueris. Sin aut̃ mane seminau̾is: Flore¬
bit in messem in die hereditatis qͣndo
pater hõis dat hereditatẽ filiis suis.
Pro eo qͦd nos iuxta aqͥlam & symina¬
chum interp̃tati sumꝰ in die heredita¬
test in hebraico in die pessima. Et ꝓ eo
qͦd aqͥla & theodotio interp̃tati ft̃ & do¬
lebit homo. nos docti ab hebreis hõiem
qui lingua eoꝵ dr᷑. ENos. interp̃tati sumꝰ

Expanded text:
sca, et mane semen tuum florebit: ablata est messis in die haereditatis, et dolebit graviter. LXX: Ideo plantabis plantationem infidelem, et semen infidele, et in die qua plantaveris, errabis. Si autem mane seminaveris, florebit in messem in die haereditatis: quando sicut pater hominis dat haereditatem filiis suis. Pro eo quod nos juxta Aquilam et Symmachum et LXX interpretati sumus, in die haereditatest in Hebraico, in die pessima. Et pro eo quod Aquila et Theodotio interpretati sunt, et dolebit homo: nos docti ab Hebraeis, pro homine qui lingua eorum dicitur ENOS, interpretati sumus