comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o. qui plene ce breuit̃ de incarnatione: ce om¬
ipotent dcitate xp̃i. dicit. sicut ioħes in euan¬
gelio. In principio erat u̾bum. & uerbum earofac¬
tum est. T otum hic sũmatu d̃r: de duab natis
xp̃i: quicquid in utroq testamento continetur.
Triꝑtitꝰ est p̃s. Primo refere ꝓpħa. u̾ba patris
de filio. ubinatura ditatis &e humanitatis xp̃i
exponitur. Scło: pater indicat naturam ditati
aliquatenus.ibi. Tecũ principium. Tercio: ꝓpħa
agit de humanitate xp̃i. Ibi. Iurauie dñs. Pro¬
pheta gͦ naturam ditatis primo aꝑ iens: ait.

Expanded text:
isto, qui plene et breviter de incarnatione et omnipotenti deitate Christi dicit, sicut Joannes in Evangelio: In principio erat Verbum, et Verbum caro factum est . Totum hic summatim dicitur de duabus naturis Christi, quidquid in utroque Testamento continetur. Tripartitus est psalmus. Primo, refert propheta verba Patris de Filio, ubi natura deitatis et humanitatis Christi exponitur. Secundo Pater indicat naturam deitatis aliquatenus, ibi, tecum principium. Tertio Propheta agit de humanitate Christi, ibi, juravit Dominus. Propheta ergo naturam deitat
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ. qd̃ ꝑ nescientes agit᷑: eis retribuet᷑. s malũ.
eos modo exaltari ⁊ tonare. s in fine fulminari. Hec
dixit: ne infirini moueantur. uł ita ꝯtinua codẽ¬
sensu mante. qiͣ. Et si demonium ñ appropinquet
qd̾ ita dicit. Ueruntñ ocłis tius ꝯsid̾ab̃. ⁊ retͥ. pec .iii.¬

Expanded text:
escientes agitur, eis retribuetur, et sanctus, eos modo exaltari et tonare, et in fine fulminare: hoc dixit ne infirmi moveantur. Verumtamen osi dicat: Etsi daemonium non appropinquet quod ita dicit: Verumtamen oculis tuis considerab
Abbreviated transcription (Latin):
est uicinitate ꝑiculi.¬
sp̃s dico. extens ͦ: suꝑ
me. uisa miseria: apud¬
d̃m̃ querens refugiũ
fusa est. in me. uł tur¬

Expanded text:
est vicinitate periculi.tus dico extensus, super me visa miseria, apudm quaerens refugium.fusa est, in me, vel, tur
Abbreviated transcription (Latin):
audate nom̃dñ.¬
Tytulus. Allelu¬
gradus qui du¬
cunt adȩc̾nitatẽ.
congrue ponit alła.¬
ut ȩccłia fruat᷑ laudi¬
b di. cui tale munus¬
DM. paratũ ẽ. Intentione mouet ad laudẽ. Mo¬
dus. ⁊ riꝑtitꝰ est p̃s. Ptimo. demonstratiua oratione
uten ᷤ᷑ ꝓpħa. monet d̾m laudare. ꝓpt̾ eiꝰ potentiã enu¬
merans eiꝰ magnalia. Sedo: ydoloꝵ cultores redar¬
guit.ibi. s imulac̾. ⁊ ercio. om̃s ordines monet. ad
aꝑiens: post gͣlus p̃dictos. stantes in domo: allo¬
quit᷑. ut post beneficia laudent. dicens: Lauda¬

Expanded text:
audate nomen DoTitulus: allelugradus qui ducunt ad aeternitatem, congrue ponitur alleut Ecclesia fruatur laudibus Dei, cui tale munus paratum est. Intentio: Monet ad laudem. Modus: Tripartitus est psalmus. Primo demonstrativa oratione utens propheta, monet Deum laudare, propter ejus potentiam enumerans ejus magnalia. Secundo idolorum cultores redarguit, ibi, simulacra. Tertio omnes ordines monet ad laperiens, post gradus praedictos stantes in domo alloquitur, ut post beneficia Deum laudent, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ sit sanguine mortificatoꝵ ⁊ cõpeditoꝵ ge¬
mitib qui auditi sunt. ad quid: ut seruiant
dño Uł alit̾ abilloloco. Ut audiret gemit᷑ cõped̾.
astrich. ñ st̃ usi noxia lib̾tate. qͥ cum gemituora¬
bant: ut d̾s mundum a pecc̃is solueret. ⁊ ut sol¬
nos de illo ppło. qui fuert̾ filii eor. quos diabolꝰ
int̾emt. ut sic ip̃i liberat: annuncient in fyon.no.
dñi. ẜredicit futura. Hoc enĩ in syon factum est:
ingen̾alẽ eccłiam cucurrit sermo eoꝵ Un subd̾. ⁊ lax¬

Expanded text:
od fit sanguine mortificatorum, et compeditorum gemitibus qui auditi sunt. Ad quid? Ut serviant d. Vel aliter ab illo loco: Ut audiret gemitus compeditastricti non sunt usi noxia libertate, qui cum gemitu orabant, ut Deus mundum a peccatis solveret, et ut solqui fuerunt filii eorum, quos diabolus interemit, ut sic ipsi liberati, annuntient in Sion nomen Domini. Praedicit futura. Hoc enim in Sion factum est, in generalem Ecclesiam cucurrit sermo eorum. Unde subdit: Et lau
Abbreviated transcription (Latin):
ritas diffusa ẽ in cordib nr̃is. qͣ diffusa: spes ñ con¬
fundet. Acsi dicat. Non uncat᷑ adusis: qui in te sꝑat.
Et quasi responsum sit ei in silentio. si ñ uis ꝯfundi
ab expectatione tua: ñ int̾mittas meditari iustifi¬
cationes metis. sentiens istã meditationẽ plerũq
impediri languorib animȩ: inquit. Ndiuud

Expanded text:
ris , qua diffusa spes non confundit , ac si dicat: Non vincantur adversis, qui in te sperant; et quasi responsum sit ei in silentio: Si non vis confundi ab exspectatione tua, non intermittas meditari justificationes meas, sentiens istam meditationem plerumque impediri languoribus animae, inquit: VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ. congrue huic octonario p̃mittit᷑ litta s ade.
que int̾pretatur ꝯsolatio. Qui enĩ supratrist̾is de
errore. lacrimas effundebat: hic ꝯsolatur se ꝑui
sticiã dĩ. Et bene pꝰt lacrimas ꝑfluentes: & graue
fletus doloris: ꝯsolatio sequitur q̃ triplex ẽ. Nã
rant ueniam & qui lacrinus delicta lauerunt.

Expanded text:
Unde congrue huic octonario praeponitur littera sade quae interpretatur consolatio. Qui enim supra tristis de errore, lacrymas effundebat, hic consolatur se per justitiam Dei. Et bene post lacrymas profluentes, et graves fletus doloris consolatio sequitur, quae triplex est; nam rant veniam, et qui lacrymis delicta luerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ pecc̃m eiꝰ: qm̃ recepte de manu dñi dupplicia.
T̃cia ẽ ꝑ satisfactionẽ. cum lacͥmis crimen abluit᷑.

Expanded text:
tum ejus, quoniam recepit de manu Domini duplicia . Tertia est per satisfactionem, cum lacrymis crimen abluitur.
Abbreviated transcription (Latin):
crimas. qͣsi fluenta fontuł. ꝓ recordatione pecc̃oꝵ¬
sd̾o: qͥa ñ custodiert̾ ipsi ocłi. legẽ tua. quib. custodi¬
tis mandatis. eẽt leticia. Qd̃ aut̃ ad ocłos referri
debeat: ñ custodiert̃: pater ex eo. qd inalus libris
legit᷑. qͥa ñ custodiuii legẽ tuã. ꝙład calũpmantes.¬

Expanded text:
recordatione peccdeo, quia non custodierunt, ipsi oculi, legem tuam, quibus oculis custoditis mandatis esset laetitia. Quod autem ad oculos referri debeat, non custodierunt. Patet ex eo quod in aliis libris legitur: Quia non custodivi legem tuam. Cassiod., A
Abbreviated transcription (Latin):
nam. uł montes sine in. uł ꝑ. & bene ocłi descendt̃
humilitate penitendi. qui ꝑ supbiam pͥus erant᷑
erech: dũ suam uolebant ꝯftituere iusticiã. unde.
p̃uaricando ꝯfusi sunt. ab illa elatione descend̃e
flendo: ut iusticiã dim̾eant᷑. auł. scd̃maliamlitte¬
ram. que in ñ nullis codicib repꝑit᷑. Exitꝰ aquarũ

Expanded text:
nam vel montes, sine in, vel per, et bene oculi descendunt humilitate poenitendi, qui per superbiam prius erant erecti, dum suam volebant justitiam constituere. Unde praevaricando confusi sunt, et ab illa elatione descendunt flendo, ut justitiam Dei mereantur. Vel secundum aliam litteram, quae in nonnullis codicibus re
Abbreviated transcription (Latin):
rent scripturas eoꝵ. Et pluit ilł man. ad. mnan. Man¬
na int̾pretat᷑. quid ẽ hoc. & sig̾cat panẽ: qͥ de celodes¬
cendit .i. xp̃m. uł corpus xp̃i: qui ẽ u̾e cib angłoꝵ.¬
quo incorruptibiles incorruptibilit̾ pascuntur.
quem ut manducaret homo: uerbum caro factũ
ẽ. qui ꝑnubes euangłicas. pluit᷑ tot mundo. &
aꝑtis cordib eoꝵ quasi cȩlestib ianuis: credenti
eccłie p̃dicatur. ñ temptanti synagoge. Bene aut̃
d̾r manna. quid ẽ hoc: quia hic cib ammirando ꝑ¬

Expanded text:
rent Scripturas eorum . Et pluit illis manna ad manducandum. Manna interpretatur, quid est hoc? , et significat panem qui de coelo descenquo incorruptibiles incorruptibiliter pascuntur. Quem ut manducaret homo, Verbum caro factum est, qui per nubes evangelicas pluitur toti mundo, et apertis cordibus eorum, quasi coelestibus januis credenti Ecclesiae praedicatur, non tentanti Synagogae. Bene autem dicitur manna, quid est hoc? quia hic cibus admirando
Abbreviated transcription (Latin):
cinunt. si c̃ legit᷑ in apocalipsi. Iuxta hoc sacram̃tũ:
p̃cepit łs moysi: in tab̾nacło uii. luc̃̾nas pone̾ ꝑpe
ꝯstituit. qͥ ut bñ laudaret᷑ ab homine: seip̃m lauda¬
uit. ut inueniat homo: qualit̾ laudet eũ. Non enim
pot̾ hoc dicid̾o. qd̾ dictum ẽ homini. Non te laudet os
tuum. Si cñ se laudat homo: arrogantia ẽ. si ds se lau¬
dat: mĩa est. qͥa laudando se: amabilẽ facit. & nos:
amando: meliores sumꝰ: non ipsc. Id̾oq. sp̃s eiꝰ in ser¬
uis suis: laudat eũ. ⁊tc. seipsũ laudat. qr se laudari fa

Expanded text:
cinunt, sicut legitur in Apocalypsi . Juxta hoc sacramentum praecepit Deus Mosi in tabernaculo septem lucernas ponere, perpetconstituit, qui ut bene laudaretur ab homine, seipsum laudavit, ut inveniat homo qualiter laudet eum. Non enim potest hoc dici Deo quod dictum est homini: Non te laudet os tuum . Si enim se laudat homo, arrogantia est; si Deus se laudat, misericordia est, quia laudando se amabilem facit, et nos amando meliores sumus, non ipse. Ideoque Spiritus ejus in servis suis laudat eum, et tunc seipsum laudat, quia laudari se
Abbreviated transcription (Latin):
psalmus: q̃ in diui¬
is scripturis ad
tia late diffundit᷑
inqͦ: nouẽ loci lau¬
ex quib: omnis
laus di sumit᷑. ubicũꝙ¬
enĩde laude di agit᷑. le¬
uł aliqd̾ cet̾oꝵ. Ad huiꝰ aut̃ psalmi p̾conia: seq̃ntes¬

Expanded text:
psalmus quae in diviis Scripturis ad ntia late diffunduntur, in quo novem loci lauex quibus omnis laus Dei sumitur. Ubicunqde laude Dei agitur, level aliq
Abbreviated transcription (Latin):
.s. eccłiam uestitus. qͣm sibi exhibuit sine. macła
nruga. Solus gͦ ascendit. quia nobiscum unꝰ est:¬
⁊ solus. Uintas enĩ nos cõꝑaginat uni. Cũ illo
tatẽ. nob̾cũ est in t̾ra. ꝑcaritatẽ: cũ illo sumꝰ in es¬
lo. Ille deorsum ẽ. cõpassione caritatis. Nos sursũ.
spe caritatis. Om̃s gͦ: in xp̃o sumꝰ unus homo. qui
ñ angitur de t̾renis: ut mali. s: quia ꝑegͥnatur.
oe desid̾at patriam. Cum gͦ singuli dicimꝰ. quia
om̃s unum sumꝰ in xp̃o: unus homo illud dicit
ad te leuaui. ñ: leuaunnus. ocłos meos.qͥ. habiin .c.¬
ocłi seruoꝵ. qui iuben¬
tur cedi. sunt: in ma¬
uibeant parcere Ser

Expanded text:
t Ecclesia vestitus, quam sibi exhibuit sine macula et ruga . Solus ergo ascendit, qui nobiscum unus est solus. Unitas enim nos compaginat uni; cum illo tatem, nobiscum est in terra, per charitatem cum illo sumus in coelo. Ille deorsum est compassione charitatis, nos sursum spe charitatis. Omnes ergo in Christo sumus unus homo, qui non angitur de terrenis ut mali, sed quia peregrinatur et desiderat patriam. Cum ergo singuli dicimus, quia omnes unum sumus in Christo, unus homo illud dicit, ad te levavi, non levavimus, oculos meos qui habitas in cooculi servorum, qui jubentur caedi, sunt in maubeant parcere. Ser
Abbreviated transcription (Latin):
iste: ut cęlum fiat. Ascensꝰ gͦ est in affectu. Desi¬
derio enim bono: leuam᷑ ad celum. sicut desiderio
malo: ad ima p̃cipitam᷑. & sicut affectu ascendit
aliquis: ita ce cȩlum in qͦ habitat ds: est in iusticta.
.i. ꝑ iusticiam. & bñait. leuaui ocłos ad te. Quo
enim leuaret. nͥ quo ascendens tendebat : Nlon
se attendit iste. ut suꝑb: qui placet sͥ. ⁊ id̃o displi¬
cet d̾o. dõ placet: cui ds placet. Cui uͦ d̾s placet: ip¬
se sibi displicet. Atten de etiam. quiacum multi hoc
dicant: ñ pluralit̃: s sin głarit̾: quasiunꝰ homo:

Expanded text:
iste, ut coelum fiat. Ascensus ergo est in affectu. Desiderio enim bono levamur ad coelum sicut desiderio malo ad ima praecipitamur, et sicut affectu ascendit aliquis ita et coelum in quo habitat Deus est in justitia, id est per justitiam. Et bene ait: Levavi oculos ad te. Quo enim levaret, nisi quo ascendens tendebat! Non se attendit iste ut superbus qui placet sibi, et ideo displicet Deo. Deo placet, cui Deus placet; cui vero Deus placet, ipse sibi displicet. Attende etiam quia cum multi hoc dicant, non pluraliter, sed singulariter, quasi unus homo
Abbreviated transcription (Latin):
Canticum
graduum.
Quartꝰ gradus est: int̾
quas libet angustias
dus. biꝑtitus est. p̃s.¬
no: uox ẽ tribulatoꝵ đm respicientiũ. ñ ad alia
ibi. miserere nr̃i. ⁊c̃. Et attende: ꝓgressũ ascenden¬
tis. Uñ. gradꝰ cantiq dicit᷑. Qui enim supͣ ad montes:

Expanded text:
Canticum graduum Quartus gradus est inter quaslibet angustias dus: Bipartitus esto, vox est tribulatorum Deum respicientium, non ad alia ibi, miserere nostri, etc., et attende progressum ascendentis, unde gradus cantici dicitur. Qui enim supra ad m
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseq̃ndo .i. eam inuaserunt uoluntate delendi ⁊ pe¬
nitus ꝑdendi. Ipsa. ẽ ⁊ templum dĩ qd̾ polluit᷑ in def¬
cientib. qͥs ꝑsccutores ad negandum xp̃m t̾rendo:
uł excruciando. coegerunt. atꝙ ut ydola applicarent.
uehemcut᷑ instando fecerunt. Uñ hic dicit. pollue

Expanded text:
d est eam invaserunt in voluntate delendi, et penitus perdendi; ipsa est etiam templum Dei, quod polluitur in deficientibus, quos persecutores ad negandum Christum, terrendo vel excruciando coegerunt, atque ut ad idola applicarent, vehementer instando fecerunt. Unde hic dicit, pollue
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ futi erant: q̃n hec fierent. Loquit᷑ enĩ in ꝑsona eoꝵ
quib hec accidert̃. Est aut̃ hic deploratio eoꝵ que fe¬
cit ds uindicans. & adiungit᷑ p̃catio. Eĩ dicãt. Utiña
iam insereant᷑ ⁊ parcat. Ita gͦ hec dicunt᷑. a quo pre¬
dicunt᷑. tanqͣm ab eis dicant᷑. quib accid̾unt. Et ip¬
sciendũ. q de ppło isrł ħeditas di sunt electi. s ñ: ex¬
cecati. N on gͦ possunt hec accipi de tẽporib p̾t ascen¬
sionẽ xp̃i. quandouastat sunt ꝑ romanos. Tunc eriĩ
ppłs qͥ remanserat in ierłm:. hereditas d̾i ñ erat. Om¬
nes cuĩ repbi exoccati erant. om̃sꝙ fideles aduentan¬
tuã: mouet udicẽ. cuiꝰ resledit᷑. polluert̃ tẽplũ scurt.¬
ꝑ simulacra. q̃ ibi posuerunt. s ñ destruxert. Primo.
occurrit iniuria templi. in quo ẽ contumelia dei.
hic arguit eos de sacͥlegio. Et nota: quia ñ dũ erat.
tẽplum: qñ hec ꝓpħa dicebat. ⁊ narrat qͣsi p̃terita:

Expanded text:
qui futuri erant, quando haec fierent. Loquitur enim in persona eorum quibus haec acciderunt. Est autem haec deploratio eorum quae fecit Deus vindicans, et adjungitur deprecatio. Quasi dicat: Utinam jam misereatur et parcat. Ita haec ergo dicuntur a quo praedicit cur tanquam ab eis dicantur, quibus acciderunt, et ipst quia de populo Israel, haereditas Dei sunt electi, sed non excaecati. Non ergo possunt haec accipi de temporibus post ascensionem Christi, quando vastati sunt per Romanos. Tunc enim ille populus quiremanserat in Jerusalem, haereditas Dei non erat. Omnes enim reprobi excaecati erant, omnesque fideles adventantuam, movet judicem cujus res laeditur. Et polluerunt templum sanct simulacra, quae ibi posuerunt. sed non destruxerunt. Primo occurrit injuria templi: in quo est contumelia Dei. Hic arguit eos de sacrilegio. Et nota quod nondum erat templum, quando haec Propheta dicebat; et narrat quasi praeterita,
Abbreviated transcription (Latin):
orbe mirabilis. uñ
ieremias. Hec est¬
ciuitas que diceba¬
tur corona głiȩ: ui¬
uicinis. qd̾ grauiꝰ est: qm si remotis. qͥa hii sunt as¬
sidui. Uł. martires hoc dicunt. facti sumꝰ. obp.ui.n.¬

Expanded text:
orbe mirabilis. Unde Jeremias: Haec estcivitas quae dicebatur corona glorivicinis . Quod gravius est, quam si remotis, quia hi sunt assidui. Vel martyres hoc dicunt, facti sumus op
Abbreviated transcription (Latin):
icrłm tẽꝑib antiochi. ubi ũ destructa fuit. ꝑ q̃ sig¬
uificat᷑ eccłie ꝑsecutio. Scda pars: ẽ dep̃catio ꝓpar¬
te sua. contͣ inimicos ibi. Usq qͦ dñe. Tercia pars:
ẽ exultatiua conclusio. lamentationis. ibi. slosaut̃.
Asapbgͦ condolens sue geniti. ipsius mala d̾o expo¬

Expanded text:
 destructa fuit, per quae significatur Ecclesiae persecutio. Secunda pars est, deprecatio pro parte sua, contra inimicos, ibi, Usquequo, Domine. Tertia pars est exsultativa conclusio lamentationis, ibi, nos autem. Asaph ergo condolens suae genti, ipsius mala Deo expo
Abbreviated transcription (Latin):
crudelitatis est.¬
Ita hec ad litt̾am
de uastatione fac¬
ta sub antiocho accipiunt᷑. s siqͥs accipit hec pꝰc re¬
surrectionẽ. xp̃i ⁊ ascensionẽ facta. de his q̃ ydolatrȩ
martirib intulerunt: accipiat᷑. qñ eccłia i tanta¬

Expanded text:
crudelitatis est.haec ad litteram de vastatione facta sub Antiocho accipiuntur. Sed si quis accepit haec, post resurrectionem et ascensionem Christi facta: de his quae idololatrae martyribus intulerunt accipiantur, quando Ecclesia int
Abbreviated transcription (Latin):
uocando gr̃a sua. nos p̃ueniendo.m̃. nos es. Et net qd̾
ñ ait. manducabt. s eructuabt̃. Manducat. eñ. qͥ dis¬
ctt. ẜ ructuat: qui docet. hoc tñ eructuat. qd mandu¬
cauit. Hec gͦ memoria: qr ualde dulcis est: manducar
qͣm .s. memores tui: accipiunt a te. Cui gͦ debent qͥa sufs.
illi debent: qr iustificat st̃. Nemo gͦ do tͥbriat. qr est:
&e sͥ tribuat. qͥa iustus ẽ. Meliꝰ est enĩ qd̃ sͥ uult tri¬

Expanded text:
ocando, gratia sua nos praeveniendo; inde nos ejus. Et nota quod non ait manducabunt, sed, eructabunt. Manducat enim qui discit, eructat qui docet, hoc tamen eructat quod manducavit. Haec ergo memoria, quia valde dulcis est, manducandsua, quam scilicet memores tui accipiunt a te. Cui ergo debent quia sunt, illi debent, quia justificati sunt. Nemo ergo Deo tribuat quia est, et sibi tribuat quia justus est. Melius est enim quod s
Abbreviated transcription (Latin):
centia. scĩtas. mi¬
omĩa argum̃ta de paucitate locoꝵ sumunt᷑. Niͣ. lau
dabo ego: laudabit etiã gen̾atio ⁊ gen̾atio .i. omnis
genatio. Repetitio enĩ dicentis: in infinitũ misit an¬
&e gen̾atio futura: qͣ filii resurrectionis ert̃. de q̃ dicit᷑
in euangłio. In regenatione cũ sed̾it filiꝰ hõis in sede

Expanded text:
centia, sanctitas, miomnia argumenta de paucitate locorum sumuntur. dabo ego, laudabit etiam generatio et generatio, id est omnis generatio. Repetitio enim dicentis in infinitum misit anet generatio futura, qua filii resurrectionis erunt. De qua dicitur in Evangelio: In generat
Abbreviated transcription (Latin):
ricors natura. Partes laudis ponunt᷑ hie. que suꝑruse¬
sitȩ sunt. s non singlȩ possunt explicari plenẽ. qus
enĩ opa uł potentiã eiꝰ plens explicaret: Et sic̃ sup̃
tta & hic ab oꝑib incipit. ut mniserator dicat᷑. dum
cadentes restiruit. misericors uatura. & dũ creat. &e¬
ipse est. patiens. hoc sumit᷑ de sed̾o loco laudis .s. de
potentia quam hic laudat. ñ. qd̾ t̾ras suspend̾it. &¬
maria cobercuit.⁊ stellis eglum depuxit.⁊c̃. s qͥa
tołat peccantes: ut ꝯu̾tantur. Uł ita. ut mnisericors¬
& anunciant. &e qd de his laudant. &e exultant. tu
iam ueniã dedit. ꝑ qd̃ laudant. ⁊ exultant ⁊ ẽ ꝑatiens
his .s. quib nondũ dedit. s expectat ut det. Repecit

Expanded text:
ricors natura. Partes laudis ponuntur hic, quae supeitae sunt, sed non singulae possunt explicari plene. Quis enim opera vel potentiam ejus ad plenum explicaret? et sicut supra, ita et hic ab operibus incipit, ut micadentes restituit. Misericors, natura, etiam dum creat. Patiens, hoc sumit de secundo loco laudis, scilicet de potentia, quam laudat, non quod terras suspendit, maria coercuit, stellis coelos depinxit, etc., sed quia tolerat peccantes, ut convertantur. Et miseret annuntiant, et quod de his laudant et exsultant, tu jam veniam dedit, per quod laudant et exsultant. Et est patiens, his scilicet quibus nondum dedit, sed exspectat ut det. Repetit
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑantẽ. de conditis: conditorẽ. de creaturis: creato¬
quit᷑. &e potentiam. hic ẽ scd̾s locus laudis. Qi. lau
tentiã tuã. Non enĩ oꝑa laudant: nisi uirtutẽ oꝑan¬
tis annuncient. s quidã eloq̃ntes: laudant creatu¬
ram: oblit creatoris. Scĩ uͦ laudatores: si oꝑa lau
dant &e amant: magis oꝑatorẽ. ce hec: ꝓpt̾ illũ amañ
&e laudant. qd̃ utiq faciendũ est. Si enĩm reb fac¬
tis sentit᷑ aliqͣ species: uł utilitas: uł uirtꝰ: & lauda¬
tur. magis in illo qui fecit. Quid enĩ pulcriꝰ est eo:
qͥ omĩa fecit: Quidutiliꝰ: Quid potentꝰ: Lauda gͦ fac¬
ta: ꝓpt̾ facientẽ. S si oꝑa laudas: &e te qͥ es opꝰ dei:
laudas. ce occurrit illud. Non te laudet os tuum.
udas. Sequit᷑ t̾cius locus laudis. Mag¬
nificentiã głe. De

Expanded text:
operantem, de conditis conditorem, de creaturis creatot potentiam tuam. Hic est secundus locus laudis. Quasi ditentiam tuam. Non enim opera laudant, nisi ut virtutem operantis annuntient; sed quidam eloquentes laudant creaturam obliti Creatoris. Sancti vero laudatores, si opera amant, laudant magis operatorem, et haec propter illum amant et laudant, quod utique faciendum est. Si enim in rebus factis sentitur aliqua species, vel utilitas, vel virtus. Et laudatur magis in illo qui fecit. Quid enim pulcrius est eo qui omnia fecit? quid utilius, quid potentius? lauda ergo facta propter facientem. Sed si opera laudas, et te qui es opus Dei laudas, et occurrit illud: Non te laudet os tuum, in te non laudas. Sequitur tertius locus laudis: nificentiam gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt. Intentione: monet ad laude. Modus. Biꝑtitus
c̃ p̃s. Primo: celestia hortat᷑ ad laudes. Scd̾o: t̾restria.
ibi. laudate dñm de t̾ra. Et ꝯgrue. p̾mo de celis lauda¬
tur d̾s. postea: de tͥra. Ipse est eni: qui fecit exlũ ⁊ t̾rã.
ce in celestib & in t̾restribu. omĩa continentur. Sic̃ gͦ
aliquib bona oꝑantib applaudentes: dicimus: facite:
facite: Ita & ꝓpħa angłis d̾m̃ laudantib aggratulans:
ñ p̃cipit uł ãmonet angłos: hoc facere. s adiungit ag¬
gratulationẽ suam: eis hoc facientib. qi placet sͥ q̃d̾ fa¬
ciunt. & leuato corde: cũ illis est spe. & repetit.o uos:
qͥ estism excelsis: laudate eu. Deinde. qͥb aggratulatio

Expanded text:
verunt. Intentio: Monet ad laudem. Modus: Bipartitus est psalmus. Primo coelestia hortatur ad laudes. Secundo terrestria, ibi, laudate Dominum de terra. Et congrue primo de coelis laudatur Deus; postea de terra. Ipse est enim qui fecit coelum et terram, et in coelestibus et terrestribus omnia continentur. Sic ergo aliquibus bona operantibus applaudentes dicimus: Facite, facite. Ita Propheta angelis Deum laudantibus aggratulans Non praecipit vel admonet angelos hoc facere, sed adjungit aggratulationem suam eis hoc facientibus, quia placet sibi quod faciunt. Et levato corde cum illis est spe, et repetit: O vos qui estis in excelsis, laudate eum. Deinde quibus aggratulatio
Abbreviated transcription (Latin):
laudant dm. uł in se. uł in aliis. St̃ enĩ quedam: quȩ
hñt sp̃m laudandi łm. & laudant. in illo affectu quo
illis placet ds. ꝯuedam uͦ: ñ habent intellec̾tum s qͥa
ce ipsabona sunt iordine suo: & ad pulcritudinẽ uns¬
uersitatis referuntur: ꝑ se quid̾e ñ laudant. s ab ipsis:
ꝑ attendentes ea. laudatur ds. & ita: quod̃amͦ laudani.
qr de illis: nascitur in nob̃laus dĩ. ad quam hic monee¬

Expanded text:
laudant Deum vel in se, vel in aliis. Sunt enim quaedam quae habent spiritum laudandi Deum, et laudant in illo affectu, quo illis placet Deus; quaedam vero non habent intellectum, sed quia et ipsa bona sunt in ordine suo et ad pulchritudinem universitatis referuntur. Per se quidem non laudant, sed ab ipsis per attendentes ea laudatur Deus. Et ita quodammodo laudant, quia de illis nascitur in nos laus Dei, ad quam nos mone
Abbreviated transcription (Latin):
nullus excusatur. Sicut gͦ nulla creatura: sic nullus
locus laudi excipit᷑. Sequit᷑ benedie aĩa mea dño.
Uñ cepit. in finit. Benedictioa capite. B̾ enedictio
in fine. A benedictione ꝓfecti sumꝰ. ad benedict¬
onẽ redeamus. In ea regnemus ꝑhoc nocat eos:
qui bonis iniciis finem bonum adiungunt:

Expanded text:
nullus excusatur. Sicut ergo nulla creatura, sic nullus locus laudi excipitur. Benedic, anima mea, Domino. Unde coepit, ibi finit. Benedictio a capite, benedictio a fine. A benedictione profecti sumus, ad benedictionem redeamus, in ea regnemus. Per hoc notat eos qui bonis initiis bonum finem adjungunt
Abbreviated transcription (Latin):
nem. Non enim penitentiã patitur d̾s. aut in ali¬
quo fallitur. ut uelit corrig̾e: in quo errauit.
S quomodo homo: quẽ penitet:. mutare uult
qd̾ fecit: sic ubi audis quia penitet dm: muta¬
tionẽ ipsam intellige. alit̃: facit illam ds. al¬
ter:tu. T uenĩ facis: qr er raueras. ille facit: q
uindicat uł lib̾at. Iuraure dico. dicen de fteuctu
uentris tui ponã suꝑ sedem tuã. Pot̾at dicere: de
fructu femoris tii. s significairtiꝰ ait: de fructuuen¬
tris tui. quia de femina xp̃c natus ẽ. quo .i. ad qͣm¬

Expanded text:
nem. Non enim poenitentiam patitur Deus, aut in aliquo fallitur, ut velit corrigere in quo erravit. Sed quomodo homo qui poenitet mutare vult quod fecit, sic ubi audis, quia poenitet Deum, mutationem ipsam intellige. Aliter facit illam Deus, aliter tu. Tu enim facis, quia erraveras; ille facit, quia vindicat vel liberat. Juravit dico, dicens: De fructu ventris tui ponam super sedem tuam. Poterat dicere, de fructu femoris tui, sed significantius ait, de fructu ventris tui, quia de femina tantum natus est Christus, q
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt. filiosgenare & relinquere. filii. spes eoꝵ¬
sunt. Ido: nomine filioꝵ: spem posuit. ꝑ filios au̾
filioꝵ: fructus spei accepit. & ẽ sensꝰ si filii tui .i.
spes filioꝵ tuor: eustodierint destamentum meũ¬
.s. pactũ baptisim .i. si filii tui bene sꝑantes custodi¬
erint pactum baptismi. & testimonia mea .i. p̃cep

Expanded text:
dicunt filios generare et relinquere, filii spes esunt. Ideo filiorum nomine spem posuit; per filios autem filiorum fructus spei accipitur. Et est sensus: Si filii tui, id est spes filiorum tuorum, custodierint testamentum meu pactum baptismi, id est si filii tui bene sperantes custodierint pactum baptismi, Et testimonia mea, id est pr
Abbreviated transcription (Latin):
de paucitate electoꝵ ꝙ. d. boni. multiplicat sunt
uinus. & p̾sumentes de se ħetie: pauci fach sunt.
Om̃s enĩ diuisi abunitate fidi. pauci sunt. non
eis dñe. Quid dabis eis: uuluam sine liberis. ce
ub̾a arentia. Seqͣr. & uexati st̃ .s. hetiqi: a tͥbulatione

Expanded text:
multiplicati sunt nimis. Et praesumentes de se haeretici Pauci facti sunt; omnes enim divisi ab unitate fidei, pauci sunt, non eis, Domine, quid dabis eis? Vulvam sine liberis, et ubera arentia. Et vexati sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Et notandũ qd̾ ita
u̾ba ꝯiungit: qͣide his dicat.¬
supͣ. de bonis. hic: de hetieis agat. de quib. qͣr
de eis de cum p̃dictis. loquit᷑ ꝓpt̾ cõmunia sacra¬
menta. ꝓpt̾ speciem pretatis. non ꝓpt̾ uirtutem.¬

Expanded text:
Et notandum quod ita verba conjungit, quasi de his dicat,supra de bonis, hic de haereticis agat: De quibus quasi de eisdem cum praedictis loquitur, propter communia sacramenta, propter speciem pietatis, non p
Abbreviated transcription (Latin):
bant. ce fact sunt
sibi placentes. uo¬
qd̾ ñ a se habent. s
ad̾o ut cum bonitate habeant humilitatẽ. al¬
qͣndo cos ꝑturbant. Au̾tit ab illis faciẽ. ⁊ cadt̃
intẽptationẽ. & ita ostendit illis: qr qd̾ iusti erãt.
& recte ambłabat᷑: eo regente fiebat. S quare

Expanded text:
bant, et facti sunt sibi placentes. Voquod non a se habent, sed a Deo, ut cum bonitate habeant humilitatem aliquando eos perturbat, avertit ab illis faciem, et cadunt in tentationem. Et ita ostendit illis, quia quod justi erant, et recte ambulant, eo regente fiebat. Sed quare
Abbreviated transcription (Latin):
&e fortitudinẽ indu¬
it. utiꝙ ad hoc. ut
fundaret t̾ram. uñ
tur ulla concussione. In toto enim orbe sunt sta¬
biles. sunt. ⁊ mobiles paleȩ. Orbis gͦ qui ñ com¬
mouebitur: est: credens in xp̃m. paratus. ñ mol¬
lescere linguis laudantium. nec frangi lingui
uituꝑantium. Sequitur quartꝰ locꝰ a potestate:
¶Parata sedes

Expanded text:
 fortitudinem induit utique ad hoc ut fundaret terram. Unde tur ulla concussione. In toto enim orbe sunt stabiles, sunt et mobiles paleae: orbis ergo qui non commovebitur, est credens in Christum, paratus non mollescere linguis laudantium, nec frangi linguis vituperantium. Sequitur locus a potestate, Parata sedes
Abbreviated transcription (Latin):
tranquilla ⁊ humilis: sedes di est. Unde. sp̃sm̃s¬
requiescit suꝑ humilem ⁊ quietum. Esto gͦ humi¬
lis &e quietus. ut in te habitet d̾s. Pata est dico.
nat. forte intelligit hoc: ex die ante salbatum.
ta est ab incarnatione. qnuemens. hoĩes docuit.
s nec: tunc putes eum cepisse: qñ natus uenit.¬

Expanded text:
tranquilla et humilis, sedes Dei est. Unde: Spiquievit super humilem et quietum . Esto ergo humilis et quietus, ut in te habitet Deus. Parata est dico nat, forte intelligit hoc ex die ante Sabbatum, id ta est ab Incarnatione, quando veniens homines docuit. Sed ne tunc putes eum coepisse quando natus venit,
Abbreviated transcription (Latin):
cit. qͣsi qͥ pecẽm ht̃: ñ ambuled in uiis. uł qui am¬
bulat in uis: sine pecc̃o sit. S ñ dicunt᷑ illi oꝑar
iniquitatẽ: qui ⁊ si cotidie fragilitate carnis leui¬
der peccant: ñ tñ amant. s dm̃ca oratione: ⁊ sig¬
s ñ ipse oꝑat᷑ illud. s qd̾ habitat in eo pecc̾m. cũ
ñ uult qd agit. fomes enĩ qui ẽ in nob̾. qui est
languor naturȩ: cõmouet illicita desid̾ia. & ita:
sine pecc̃o ñ sumꝰ. Uñ id̾e iohes. Si dixerimꝰ qͥa¬

Expanded text:
et in viis, vel qui ambulant in viis sine peccato sint. Sed non dicuntur illi operari iniquitatem, qui et si quotidie fragilitate carnis leviter peccant, non tamen amant, sed Dominica oratione et sig; sed non ipse operatur illud; sed quod habitat in eo peccatum, cum non vult quod agit. Fomes enim qui est languor naturae, commovet illicita desideria; et ita sine peccato non sum
Abbreviated transcription (Latin):
sponsꝰ ad sponsam dicit: corde nos cepisti. uno ex
ocłis tuis. qr mistico ocło plus uidet sponsaxp̃m:
qm morali. et fortasse. ist ocłi st̃: quib paulus
uidebat ȩtna: ubi cepit corporalia ñ uide. uidit
enĩ. qui dix̃ Quis es domine : uidebat utiq xͣ.¬
quẽ etiã dñm facebat᷑. Istis etiã ocłis: ꝓpħȩ dice¬
bantur: uidentes. qi ꝑ reuelationẽ: ea q̃ erant ab¬
qui u̾bo d̾i tm̃ studet. nec pluris ẽ: qui extͣ oꝑat᷑
qͣm qui studiũ cognoscende diuinitatis exercet.
Ip̃a etiã sapientia: maximũ opꝰ est: & antefert᷑
maria. q̃ audiebae: marchȩ: quȩ ministrabat.

Expanded text:
sponsus ad sponsam dicit: Corde nos coepisti, uno ex oculis tuis , quia mystico oculo plus videt sponsa Christum, quam morali. Et fortasse isti sunt oculi, quibus Paulus videbat aeterna, ubi coepit corporalia non videre. Vidit enim qui dixnum fatebatur. Istis etiam oculis prophetae dicebantur videntes, quia per revelationem ea quae erant abqui tantum verbo Dei studet; nec pluris est qui extra operatur quam qui studium cognoscendae divinitatis exercet. Ipsa etiam sapientia maximum opus est et antefertur, Maria quae audiebat, Marthae quae ministrabat .
Abbreviated transcription (Latin):
laqueus ẽ. quo capie¬
tur ris. si fraudẽ tecis. Que gͥuinete de sidiuta¬
esee. cadit in laqueũ. s estum desidii. temꝑat umbra¬
culũ di. & nunquã est locus diabolo. nͥ ex tuo desid̾io
nas me tradi ꝑ meum desid̾ium. diabolo. ⁊ alit̃ dr¬
deria cordis eoꝵ ⁊ radidit qͥd̾e. relinq̃ndo. sinendo
tradi. ñ: maliciam imꝑtiendo. Hoc aut̃ ne fiat. scił.
ne tradatur a desidio suo ꝑecc̃ori: ꝓbabilis res sequit᷑.
ut sicut faciunt inmalum ꝯsilium: ita uirtus dei
det auxiliu. uñ subd̾̃. cogitauert̃ inimici contͣ mne
&e tuo domine: ne derelinquas me. ne forte. illi exal
ducto em̃ homine: gaudet &e triumphat diabolus
& siii. uñ. alibi. e xultabunt si motus fuero. ¶ diapsa

Expanded text:
laqueus est, quo capiaris, si fraudem feceris. Quem ergo vicit desiderium, cadit in laqueum, sed aestum desiderii, contemperat umbraculum Dei, et nusquam est locus diabolo, nisi ex tuo desiderio. nas me tradi per meum desiderium diabolo. Cassiodderia cordis eorum . Tradidit quidem relinquendo, sinendo tradi, non malitiam impertiendo. Hoc autem ne fiat, scilicet ne tradatur a desiderio suo peccatori, probabilis res sequitur, ut sicut illi faciunt in malum consilium, ita virtus Dei det auxilium. Cogitaverunt inimici contra me, et tu, o Domine, ne derelinquas me, ne forte illi exaltducto enim homine, gaudet et triumphat diabolus et sui. Unde alibi: Exsultabunt, si motus fuero . PA
Abbreviated transcription (Latin):
li eunt ingirũ errori ᷤ¬
huius circuitus: suꝑbia ẽ caput.¬
riet eos qͥumicium omiis pecc̃t. suꝑbra est.
me mala. est circuitus .i. diabolus qui nunquã rec¬
te incedit. & error est caput eoꝵ ⁊ tr̃ꝑalia⁊ labor.la.¬

Expanded text:
li eunt in gyrum errHujus circuitus superbia est caput, quia initium omnis peccati superbia est. me mala, est circuitus, id est diabolus qui nunquam recte incedit, et error et temporalia. Et, labor la
Abbreviated transcription (Latin):
quicorripit cotidie ꝓ¬
originali peccato gen¬
tes. ñne arguet pro
suꝑadditis: Uł scd̾m aliã litt̾am. qui erudit gentes
ꝓpt̾ quam eruditionẽ misit d̃s filium suũ. & ante
p̃misit: Magister in scola erudiens. cõmittt tͥ ut red¬
das. utiꝙ quando accipis a magistro. erudis. cõmt¬
tit tͥ magister. qd̾ p̾bet. ce ñne exiget ut reddas:
&e cum ceꝑis redd̾e: sine metu eris plagarũ: Sie d̾s
exiget: qd seminauit. Qui enĩ mͦ accipimtꝰ. postea
statuem᷑ ante magistrum ut reddamꝰ rationẽ de

Expanded text:
ui corripit quotidie originali peccato gentes, nonne arguet pro superadditis? Vel secundum aliam litteram, qui erudit gentes, propter quam eruditionem misit Deus Filium suum, et ante praemisit? Magister in schola erudiens, committit tibi ut reddas; utique quando accipis a magistro, erudiris; committit tibi magister quod praebet, et nonne exiget ut reddas? et cum coeperis reddere, sine metu eris plagarum? Sic Deus exiget quid seminavit. Qui enim modo accipimus, postea statuemur ante magistrum, ut reddamus rationem de
Abbreviated transcription (Latin):
pars ybi contra blas¬
phemos inuchitur.
scire. ⁊ curare. pruden¬
citis. S: o uos pecc̃ores: intelligite. qͥ estis insipi¬
uł ita. uos insiꝑientes .i. nescii: intelligite. qui iã

Expanded text:
pars, ubi contra blasphemos invehitur, scire haec et curare, prudencitis, sed, o peccatores, intelligite, qui estis insipil ita: Vos insipientes, id est nescii, intelligite, qui jam
Abbreviated transcription (Latin):
atur. uł custo. nimis .i. plusquã patitur natura carniᷤ
Distingue noĩa ⁊ p̃dictoꝵ nota differentias. Memo
ubra futuroꝵ. q̃ sp̃ualit̾ debet custodiri. ut de sacͥ¬
ficiis.:⁊ huiꝰmodi figuratiuis. Testimoniũ uo est:
res euidens. q̃ cõmonet alicuiͦ. Uñ iacobait. lapis
iste erit in testimonium. Et dñs curato lepsoait.
Offer munus tuum. urtestimoniũ. Sic: p̃cepta dĩ
dicunt᷑ testimonia. q̃ monent ne peccemus. Man¬
data sunt: sine umbra. q̃ p̾sentẽ hĩtt oꝑationẽ.
ut. diliges d̾m ex toto corde. Et nota quia testi¬

Expanded text:
atur. Vel, custodiri nimis, id est plusquam patitur natura carnis. Distingue nomina, et praedictorum nota differentias: memo, quae spiritualiter debet custodiri, ut de sacrificiis et hujusmodi figurativis. Testimonium vero est evidens res quae commonet alicujus. Unde Jacob ait: Lapis iste erit testimonium , et Dominus curato leproso ait: Offer munus tuum in testimonium , sic praecepta Dei dicuntur testimonia, quae monent ne peccemus. Mandata sunt sine umbra, quae praesentem habent operationem: ut diliges Deum ex toto corde . Alcuin. Et
Abbreviated transcription (Latin):
libi arbitrii. cuiñ sati
gͦ si optat homo quod
p̃cepie d̃s: ut dec ipse
tuas: gẽ accepi s nͥ adiuues. fit i mors. Aõẜ
enĩ sine gr̾a ñ mͥ sufficio. &e id̃op̃cor: utinã dirigan
tur dico: ad custodiendas iustificationes tuas. Aliter
enĩ ñ possunt custodiri iustificationes: nisi nr̃e uiȩ di
recte sint. Iustificationes aut̃ multe pͥsco ppło fuert̃.¬
atur. filius disciplinet᷑. ⁊d̃s timeatur. ⁊ sac̾dos ho
ocłis semꝑ habeant᷑ mandata. ut praua: mox emen¬

Expanded text:
liberi arbitrii, cui non esto si optat homo quod praecepit Deus, ut det ipse gem accepi, sed nisi adjuves, fit mihi mors. Ad hoc enim sine gratia mihi non sufficio. Et ideo precor, uttur dico ad custodiendas justificationes tuas. Aliter enim non possunt custodiri justificationes, nisi nostrae viae sint directae. Justificationes autem multae prisco populo fueratur, filius disciplinetur, Deus timeatur, et sacerdos honoculis semper habeantur mandata, ut prava mox emen
Abbreviated transcription (Latin):
data custodirent. ⁊ id̃o: ambrilandum. Wł ita oti¬
nua. Beati sunt: qui sic n sic: agunt. Et ne hec con¬
tempnantur: subdit iussionẽ dñi dicens. Tumar¬
dastinimis: mandata tua custodiri. uł tumanda¬
sti. mandata tua nimis custodiri. Nimis: aliq̃n¬

Expanded text:
data custodirent, et ideo ambulandum. Vel ita continua: Beati sunt qui sic et sic agunt, et ne haec contemnantur, subdit jussionem Domini dicens: tu mandasti nimis mandata tua custodiri, vel, tu mandasti mandata tua nimis custodiri. Nimis aliq
Abbreviated transcription (Latin):
terficiebant me. uel
detͣhebant mͥ. Id̃o emĩ int̾fecerunt: qr detrarert̃.
Plus enĩ nocent in menbris detrahentes xp̃o:
qr animas creditoꝵ int̾ficiunt. qͣm qui eꝰ carnẽ
mox resurrecturã ꝑemert̃. & ẽ sensꝰ. ꝓ bono: ma¬
la reddebant. qd̾ ẽ det̾ius. Illi detrabebant: ego
aut̃ econt᷑ orabam. etiã ꝓ ip̃is. ñ solum ꝓfide dis¬
hebant mͥ: qͥ orabam ꝓeis Et ita: posuerun

Expanded text:
terficiebant me, et detrahebant mihi. Ideo enim interfecerunt, quia detraxerunt. Plus enim nocent in membris detrahentes Christo, qui animas crediturorum interficiunt, quam qui ejus carnem mox resurrecturam peremerunt. Et est sensus: Pro bono mala reddebant, quod est deterius. Illi detrahebant, ego autem, econtra orabam, etiam pro ipsis, non solum pro fide dishebant mihi, qui orabam pro eis. Et ita posuerun
Abbreviated transcription (Latin):
statui. Non ꝑ aliũ.¬
s ꝑ se uirat deus.
Per se ipsum enim
missa. Iuram dico: in
ira mea. hoc id̾o addit: qr nirat aliquando pla¬
cidus. sicut: iurauit dñs dauid ueritatem:

Expanded text:
statui. Non per aliur se jurat Deus: per seipsum enim missa. Juravi dico, in ira mea. Hoc ideo addit, quia jurat aliquando placidus, sicut: Juravit Dominus David veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
enim ex deuario. qui est primus limes numeroꝵ
&e ido: plenitudinem significat. & ex quaternario.
qui ad quatuor tempora refertur. Unde & dominꝰ
in huius numeri sacramento: quadragnita diebus
cum discipłis post resurrectionẽ fuit significans se

Expanded text:
enim ex denario, qui est primus limes numerorum. Et ideo plenitudinem significat, et ex quaternario, qui ad quatuor tempora refertur. Unde et Dominus in hujus numeri sacramento, XL diebus cum discipulis post res
Abbreviated transcription (Latin):
cet ds: non uindican¬
do ⁊ putat. placere.
nec intelligee. qiͣ. ⁊ si¬
nec attendit ut uide¬
at. ñ me curat. ds: quid aga¬
agam. alias res curat. d̃s

Expanded text:
modo Deus non vindican putat ei placere. Nec intelliget. Quasi dinec attendit ut videat, non me curat Deus quid agam, alias res curat, Deus
Abbreviated transcription (Latin):
placent ei quȩ facimꝰ. uł effabunt᷑ publicas ꝑsura¬
siones. & loquentur iniquitatẽ .i. pruiatas ꝑsuasio
.i. habent qd̾ respondeant iusto arguenti. dicente.
Cur ñ fac̾em qd̾ libet: Ego sum felix. iustus ur: mi¬
ser ẽ. T̃ alia sue responsionis inueniunt argum̃ta
q̃ntur om̃s etiã qui oꝑantur: non solum loquunt᷑¬

Expanded text:
 effabuntur publicas persiones, et loquentur iniquitatem, id est privatas persuasionest habent quid respondeant juste arguenti, dicentes: Cur non facerem quod libet? ego sum felix, justus vester miser est. Talia suae responsionis inveniunt argumenta. quentur omnes qui etiam operatur, non solum loquunt
Abbreviated transcription (Latin):
pice. ꝑuiduã sig̾cant᷑ illi:
uenam dicit illos: qui ñ
q̃runt hic manentẽ ciui
diabolo. ⁊ sine matre concupiscentia. Sequitur.
Et dixerunt. Eoce¬

Expanded text:
per viduam, significantur illi, venas dicit illos, qui non quaerunt hic manentem civitdiabolo, et sine matre concupiscentia. VERS. 7.-- « Et dixerunt: No
Abbreviated transcription (Latin):
geminato noĩe dr. o homo hõ. ut qͥ exteriꝰ formã
hoĩs ħt: intꝰ. imaginẽ di seruet. uindicat enĩ ds
imaginẽ suã: de eo. qui imagin illifec̃ ĩuiriã. ut ꝑ
maliciam: homo qd̾ erat: eẽ desineret.⁊ fieret mul
ex hoĩe. Postqͣm enĩ peccasti. aliudeẽ cepisti. Illud
qderas: ẽẽ desiisti. Exutꝰ aut̃ celestis imaginis orua¬
mento: etiã nom̃ hoĩs amittis. qui gr̾am hoĩs non
tenes. Magnũgͦ opꝰ dĩes homo. magnũ ẽ. qd̾ dedit¬
q̃ in hoĩe egregia est. Cõmemorata suȩ origiis dig¬
nitate. intellectũ: qui ꝑ peccatũ obscuratus ẽ. pete
restitui. dicens. damichi intellectũ. ab alio ñ q̃ro: nͥ
ate. tu qͥ fecisti: refice. intellectũ purũ da mͥ. Et si em̃¬

Expanded text:
homo , ut qui exterius formam hominis habet, intus imaginem Dei servet. Vindicat enim Deus imaginem suam de eo, qui imagini illi fecit injuriam, ut per malitiam homo quod erat esse desineret, et fieret mulus ex homine. Postquam enim peccasti, aliud esse coepisti; illud quod eras esse desiisti. Exutus autem coelestis imaginis ornamento, etiam nomen hominis amittis, qui gratiam hominis non tenes. Magnum opus Dei, es homo, magnum est quod tibquae in homine egregia est commemorata suae originis dignitate, intellectum qui per peccatum obscuratus est, petit restitui, dicens; da mihi intellectum; ab alio non quaero, nisi a te, tu qui fecisti refice. Intellectum da mihi
Abbreviated transcription (Latin):
Notandũ quoꝙ: qd̾ magne cõmendationis usus est
exordio. cum opꝰ di se eẽ dicit. scd̾m utranq sui natu¬
ram. qͦ facilius cura oꝑis sui gĩam: fauor melinare¬
tur auctoris ⁊ grandis etiã hominis p̃rogatiua mon¬
straret᷑. Preciosum quippe opꝰ di. homo ẽ. De aliis nau¬
q oꝑib legit᷑. dixit &e facta sunt. hoĩem uͦ qs̃i manib
figurauit. qͣs istudiosus oꝑans: in hoĩs creatione.
de qua. quasi qͦdam ꝯsilio an tractat. qͣm fiat.⁊ speci¬
alis hortatꝰ p̃cessit.s. faciamꝰ hoĩem ad imaginem
⁊ similitudinẽ nr̃am. qͣsi hic laboret d̾s ut studrosa
oꝑatio in hoc notet᷑ t̃ anta dignitas deniq ẽ hoĩs

Expanded text:
Notandum quippe quod magnae commendationis usus est exordio, cum opus Dei se esse dicit, sed utramque sui naturam, quo facilius circa operis sui gratiam favor inclinaretur auctoris, et grandis etiam hominis praerogativa monstraretur. Pretiosum quippe opus Dei est homo; de aliis namque operibus legitur: Dixit, et facta sunt ; hominem vero manibus figuravit, quasi studiosius operans in hominis creatione, de qua quasi quodam consilio ante tractat, quam fiat, et specialis hortatus praecessit: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Quasi hic laboret Deus, ut studiosa operatio in hoc notetur. Tanta denique es
Abbreviated transcription (Latin):
sis. Iõo p̃scribit᷑ lit¬
p̾tat᷑ confessio. uel
quippe: solet homo extolli. Cum enĩ urget᷑ adiu̾sỹ.¬
t̃ diumnũ implorat auxiliũ. sum aut̃ succed̾t ꝓsꝑa¬
animꝰ fie elatior. Int̾pretat᷑ ctiã ioth scientia uł pͥn¬
cipium. ꝓpt̾ qd̾ etiã. recte huic octonario p̾scribitur.
qͥa hic docet᷑: homo incrcatꝰ. ĩpassibilis &e ĩmortał
&e̾ in plenitudine scientiȩ ad quã bonꝰ homo des

Expanded text:
sis, ideo praescribitur litr confessio vel quippe solet homo extolli. Cum enim urgetur adversdivinum implorat auxilium. Cum ante succedunt animus elatior. Interpretatur etiam Jod scientia vel principium propter quod etiam recte huic octonario praescribitur, quia hic docetur homo creatus esse impassibilis et immortalis, et in plenitudine scie
Abbreviated transcription (Latin):
tellectum fib petit:. ut magis serenẽt᷑ ocłi int̾iores.
qd̾ fit ꝑfidem: quamundant᷑ corda qr licet nemo
possit credere ind̾m: nͥ aliqͥd intelligat: cũ fides
sit ex auditu p̃dicationis.: tñ fide sanat᷑: uit amplio¬
ra intelligat. Alia enĩ sunt: q̃ nisi intelligamus:
ñ credimus. Alia: quȩ nͥ credaniꝰ. ñ intelligemꝰ. Id̃o¬
ꝙ subdit. ut discam. ꝗͭ. Ad hoc da intellectũ. ut diᷤ¬
cummandatatua. Si ñ possumꝰ ditatẽ uid̾e: salt̾e:
discam mandata. Uide quã alte sunt intelligenda
mandata. ad quȩ petit iste intellectũ. qui iam cu¬
stodiuit ea cus. ñ om̃imodo iste exꝑs ẽ.: dũ ado pe¬
tit. Ipse enĩ sol. dat intellectum.⁊ si aliq̃n. imnist᷑
angło. Ut dameli dedit. cui dixit angłs. uemi. in¬
dellectũ tibidare. Ds tn ꝑ seipsum qͥ luxẽ: illumi¬
nat pias pias mentes: & si aliq̃n utitur angel
cũ eã sua luce ñ penetret & illustret. Seqͣt. Quit

Expanded text:
tellectum petit, ut magis serenentur oculi interiores: quod fit per fidem, qua mundantur corda, quia licet nemo possit credere in Deum, nisi aliquid intelligat, cum fides sit ex auditu praedicationis , tamen fide sanatur, ut ampliora intelligat. Alia enim sunt quae nisi intelligamus, non credimus; alia quae nisi credamus, non intelligemus, ideoque subdit: ut discam, ad hoc da intellectum ut discam mandata tua; Si non possum deitatem videre, saltem mandata discam. Vide quam alte intelligenda sunt mandata, ad quae petit iste intellectum, qui jam custodivit ea, cujus non omnimodo iste expers est, dum a Deo petit. Ipse enim solus dat intellectum, et si aliquando ministro angelo, ut Danieli dedit, cui dixit angelus: Veni intellectum tibi dare . Deus tamen per seipsum, qui lux est illuminat pias mentes, etsi aliquando utatur angeli cum eam non sua luce penetret et illustret, sed t
Abbreviated transcription (Latin):
hono. ugrandis. ⁊ p̾ciosus sis. uilem qͥppe te t̾ra de¬
monstrat. s głosũ: urtꝰ. Preciosũte: facit imago.
Quid enĩ tam p̃ciosum ẽ. qͣm imago ẽ cħ: quã retineis
homo uire uocaris. hoĩs nom̃ ñ amittis. Cũũ ead̾e̾
neglecta: inuicia cadis: ñ hominẽ. s aut serpentẽ:
aut uulpecłam. aut ium̃tũ: aut huiꝰmodi. de ꝯsue¬

Expanded text:
homo, ubi grandis et pretiosus sis. Vilem quippe de terra demonstrat, sed gloriosum virtus; pretiosum te facit imago. Quid enim tam pretiosum quam imago est Dei? Quam retinens homo jure vocaris, hominis nomen non amittis; cum vero, eadem neglecta, in vitia cadis, non hominem, sed aut serpentem, aut vulpeculam, aut jumentum
Abbreviated transcription (Latin):
datꝰ est a fr̃ib qͦs postea & patrem: in egypto recepit.
t̾ramq optimam a pharaone eis dari fecit. Si aũ
ioseph humiliatꝰ ⁊ exaltatꝰ: locũ fecit ad tẽporalia
bona ppło d̾i: ut firmaret᷑ suꝑ iminicos: quanto
magis iħe scd̃m earnẽ humiliatꝰ: &e incȩlis exal

Expanded text:
er. quos postea et patrem in Aegypto recepit , terramque optimam a Pharaone eis dari fecit . Si autem Joseph humiliatus et exaltatus, locum fecit ad temporalia bona populo Dei, ut firmaretur super inimicos: quanto magis Jesus secundum carnem humiliatus, et in coelis exal
Abbreviated transcription (Latin):
deserto. Talis locu¬
tio est hic: ut supra:
laudauert̃ laudem.
Numetas aut̃ defid̾ii.
geminatione u̾bio¬
tauert̾d̃m in inaqͣso
.i. in deserto. Et¬

Expanded text:
d., Aug. Talis locutio est hic, ut supra laudaverunt laudem ejus. Nimietas autem desiderii, geminatione verbi otaverunt Deum in inaquoso, id est in deserto
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ abyron. In libro
muni quomͦ hoc fu̾it.
plane legit᷑. Ecce laus
dicauit. Qualitas pe¬
ue. factaindicat
A t̾ra uorant᷑. qͥ trena

Expanded text:
on. Cassiod. In libro Numeri quomodo hoc fuit, plane legitur. Ecce Dei laus dicavit, qualitas poenae facta indicat; a terra vorantur, qui terrena
Abbreviated transcription (Latin):
catholicos. & dñs errare fecit: uł sedurit. eos pͥnci¬
pes relinq̃ndo eos sib. Uñ. T radidit eos ds in re¬
ꝓbum sensũ. hoc gͦ modo seduxit: qr donauit
illos sibup̃is. Nam si ꝓprie inquiras. ip̃i se sẽduc̃t.
Qui enĩ putat se aliqͥd eẽ cũ inchil sit: seipm sedu¬
cit. Scduxit gͦ eos: dunittendo eos dimitendo eos:

Expanded text:
Catholicos, et Dominus errare fecit, vel seduxit eos principes, relinquendo eos sibi. Unde: Tradidit Deus eos in reprobum sensum. Hoc ergo modo seduxit, quia donavit illos sibi ipsis. Nam si proprie inquiras, ipsi se seducunt. Qui enim putat se aliquid esse, cum nihil sit, seipsum seducit. Seduxit ergo eos, dimit
Abbreviated transcription (Latin):
ubi sunt uana simulac̃. s dilatu os tuum. con¬
fitendo. amando. frange ydolum cordis: qd te
angustat. Tolle de conscientia tua recentẽ d̃m.
&e ego imꝑleboillud. pane uite ⁊ intellectus. qͥa
apud me est fons uitȩ. Sic. monui. Et ñ au¬

Expanded text:
ubi sunt vana simulacra. Sed dilata os tuum, confitendo, amando, frange idolum cordis, quod te angustat; tolle de conscientia tua recentem deum. Et ego implebo illud pane vitae et intellectus, quia apud me est fons vitae. Sic monui. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
ine. audi. ũ erit in .t. d̾s.re. quia egosum qui fum.
slon dictt ate: quasi formsecus sit adhibitũ simu
nec adorabis fabricatum. Alienum dicit dm: qͥ
nomine ñ essentia d̾s est. Est aut̃ pene par scelꝰ
recentẽ dim putare. ydolis serure. dic̃o: ñ ad orabis.

Expanded text:
me audieris non erit in te deus recens, quia ego sum qui sum , me audieris non erit in te deus recens, quia ego sum qui sum , non dicit a te quasi forinsecus sit adhibitum simulnec adorabis fabricatum, alienum dicit deum, qui nomine non essentia deus est. Est autem pene par scelus, recentem deum putare, et idolis servire. Dico non adorabis,