comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
timor dñi parit: qͥa iusticiã ⁊ eqͥ tatem seruat:
nec iustum pauꝑem despicit. nec magnificat ui¬
rum peccõrem diuitẽ. Dĩbꝰ enĩ congruã reueren¬
tiam exhibet: nec ĩ alt̾am partẽ declinat deserco
tͣmite u̾itatis. unde iacobꝰ in epła sua ammones
dicens. fr̃s mei: nolite ĩ ꝑsonaꝵ acceptione hab̃e

Expanded text:
timor Domini parit: quia justitiam et aequitatem servat; nec justum pauperem despicit, nec magnificat virum peccatorem divitem. Omnibus enim congruam reverentiam exhibet, nec in alteram partem declinat, deserto tramite veritatis. Unde Jacobus in Epistola sua admonet, dicens: « Fratres mei, nolite in personarum acceptione h
Abbreviated transcription (Latin):
ueris corripe iuste. Temerariũ iudiciũ nos
facere ꝓhibet. Hinc ⁊ in lege dñs p̃cepit ne
qͥsqͣm priniret᷑ innocens: nec uno cont᷑se di¬
cente testimonur: s ĩ ore duoꝵ uł tͥum testi¬
um staret omne u̾bũ. Similit̃ ⁊ apłs timo¬
theo iubet ut adũsum p̃sbiterũ accusationẽ
ñ recipiat. nͥ sub duobꝰ aut tͥbꝰ testib: peccan

Expanded text:
ripe juste. » Temerarium judicium nos facere prohibet. Hinc et in lege Dominus praecepit ne quisquam puniretur innocens, nec uno contra se dicente testimonium, sed in ore duorum vel trium testium staret omne verbum . Similiter et apostolus Timotheo jubet ut adversum presbyterum accusationem non recipiat, nisi sub du
Abbreviated transcription (Latin):
catori t̃ram ing̾dienti duab uiis. Quabꝰ qͥrpe
uiis peccator t̾ram ingdit᷑: qñhereticꝰ ĩ qͥbus¬
dam uera ꝓnuncians. ĩ qͥbdam uͦ falsa. ⁊ oĩno
detestanda ỹdicans. t̾ram eccliȩ macłare festi¬
nat. Ideoq illi uȩ ꝑpetuũ remanebit: qm̃ ⁊ altiᷤ¬
simꝰ odio ht peccõres. ⁊ impiis reddet uindictã.

Expanded text:
pe viis peccator terram ingreditur, quando haereticus in quibusdam vera pronuntians, in quibusdam vero falsa et omnino detestanda praedicans, terram Ecclesiae maculare festinat; ideoque illi vae perpetuum remanebit, quoniam et Altissimus odio habet peccatores, et impiis reddet vindictam,
Abbreviated transcription (Latin):
pes suꝑne. Iuxta allegoriã aut̃ hereticoꝵ act̾us
multi st̃: qͥlinitatem fidi ⁊ u̾itatis tͣmitẽ serua¬
re nolunt. Unde totꝰ labor eoꝵ uanꝰ ẽ: quã inco¬
pia rethoricȩ ⁊ dialeticȩ artis condendo plu¬
res libros expendunt: nec ĩmunes st̾ a delicto:

Expanded text:
supernae. Juxta allegoriam autem haereticorum actus multi sunt, quia unitatem fidei et veritatis tramitem servare nolunt. Unde totus labor eorum vanus est, quem in copia rhetoricae et dialecticae artis condendo plures libros expendunt; nec immunes sunt a delicto,
Abbreviated transcription (Latin):
amicꝰ ẽ: in tͥbulatione eiꝰ condolet ⁊ cõpatit᷑ ei.
Qͥ aut̃ falso amicꝰ ẽ: simulat qͥdem se amiciciã
uerã hab̾e cũ ꝓsꝑitas arridet: indicat autẽ se
falsũ amicũ cẽ. cũ tͥbulationi ñ condolet. An
ueram amiciciã paulꝰ ñ habuit qͥ ait: Qͥs in¬
firmat᷑: ⁊ ego ñ infirmor: Qͥs scandalizat᷑:

Expanded text:
amicus est, in tribulatione ejus condolet et compatitur ei: qui autem falso amicus est, simulat quidem se amicitiam veram habere, cum prosperitas arridet; indicat autem se falsum amicum esse, cum tribulationi non condolet. An veram amicitiam Paulus non habuit? qui ait: « Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur,
Abbreviated transcription (Latin):
res ñ indui ueste p̃eiosaneq margaritis. aut
circundatione aurris mag mors honestate.
⁊ ĩcorruptibilitate qͥeti ⁊ modesti sp̃s. Pinde ñ
decet honoribꝰ mundanis quemlibet se extolle.
s mag̃ uͥtutũ honestate semetipsum adornare.
enĩ dĩ qr scdm u̾itatẽ &e eqͥtatẽ oĩa fiunt. ideo
imirabilia ⁊ głosa ft̃. necñ & absconsa ⁊ inuisa
qͥa rationẽ illoꝵ nemo ad integrũ inuestigare
pot̾it: q̃ ipse scđm consiliũ suũ ⁊ sapĩam suam
solꝰ agit. Qͦd intelligens apłs. obstupendo ãmi¬
rans. ait. O altitudo diuitiaꝵ sapĩe ⁊ scĩe der¬

Expanded text:
res non indui veste pretiosa, neque margaritis aut circumdatione auri; sed magis morum honestate et incorruptibilitate quieti et modesti spiritus . Proinde non decet honoribus mundanis quemlibet extollere, sed magis virtutum honestate semetipsum adornare. enim Dei quia secundum veritatem et aequitatem omnia fiunt, ideo mirabilia et gloriosa sunt, nec non et absconsa et invisa, quia rationem illorum nemo ad integrum investigare poterit. Quae ipse secundum consilium suum et sapientiam suam solus agit. Quod intelligens Apostolus obstupendo admirans ait: « O altitudo divitiarum sapientiae e
Abbreviated transcription (Latin):
quens ẽ. ut qͣntitatem stat᷑e seqͣt᷑ modꝰ sapĩe. Un¬
de ⁊ ĩ libͦ regũ uͥsamuel dñs misit ut tinũ de fi¬
Ne respicias uultũ eiꝰ. neq altitudinẽ stature
eiꝰ: q̃m abieci eũ: nec iuxta intuitum hõis iudi¬
co. Homo enĩ uidet ea q̃ apparent: dñs aut̃ in¬
tuet᷑ cor. Q b̃n species apis int̾ cet̾a uolatilia ad
cõparationẽ sumit᷑: q̃ ⁊ aeuleo pungit. ⁊ oꝑa
mellis conficit. Sie ⁊ in breui corpuscło sepe
ingeniosa inhabitat aĩa: q̃⁊acumine uiget:
⁊ĩ doctͥna sua nouit ꝓferre suatuitatẽ sapĩẽ.¬
Inuestitu ne gleris unqͣm: nec in die honoris
tui extollaris. Qͦd aut̃ uanitas uestium fuigi
ad t̾bas dic̃ns. Qͥd existes uidere: Hoĩem mol¬
libus uestitum: Ecce qͥmollibꝰ uestiunt᷑: in

Expanded text:
ntitatem staturae sequatur modus sapientiae. Unde et in I Regum, ubi Samuelem Dominus misit, ut unum de fi« Ne respicias vultum ejus, neque altitudinem staturae ejus, quoniam abjeci eum, nec juxta intuitum hominis judico . » Homo enim videt ea quae apparent: Dominus autem intuetur cor; et bene species apis inter caetera volatilia ad comparationem sumitur, quae et aculeo pungit, et opera mellis conficit. Sic et in brevi corpusculo saepe ingeniosa inhabitat anima, quae et acumine viget, et in doctrina sua novit proferre suavitatem sapientIn vestitu ne glorieris unquam, nec in die honoris tui extollaris. » Quod autem vanitas vestium fugiead turbas dicens: « Quid existis videre? hominem mollibus vestitum? Ecce, qui moll
Abbreviated transcription (Latin):
gitationib rect̾oris sui itidices fiant. Qͥ dũ ĩ illo
qͦd rep̃hende debeant ĩportune respiciunt: in
semetipsis qͦd corrigant nunqm uident. Unde :
tanto atciꝰ ꝑeunt: qͣnto a se ocłos au̾tunt. Qͥa in
huiꝰ uite itinere offendentes corruunt: dũ alibi
intendt̃. E qͥdem peccõres se assert̃: nec tam̃ t̾m.
ut tã norie ĩ regimine ꝑsone tͣderent᷑. Idũ eiꝰ fac̃¬
ta despiciunt. dũ p̃cepta contẽnunt: ad tantam
usq insaniã deuoluunt᷑. ut dm̃ res humanas
curare ñ estiment: qͥa eiqͥ qͣsi iure rep̾hendit᷑.
ẽẽ se cõmissos dolent. Sicq dũ contͣ rect̾orem
suꝑbiunt: etiã cõtͣ iudicia ꝯditoris intumes¬
cunt. Idũpastoris suiuitam diuidicant: ipsã

Expanded text:
gitationibus rectoris sui judices fiant. Qui dum in illo gitationibus rectoris sui judices fiant. Qui dum in illo quod reprehendere debeant importune respiciunt, in semetipsis quod corrigant nunquam vident. Unde et tanto atrocius pereunt, quanto a se oculos avertunt. Quia in hujus vitae itinere offendentes corruunt, dum alibi intendunt, et quidem peccatores se asserunt, nec tamen tantum, ut tam noxiae in regimine personae traderentur, et dum ejus facta despiciunt, dum praecepta contemnunt, ad tantam usque insaniam devolvuntur, ut Deum res humanas curare non aestiment, quia ei qui quasi jure reprehenditur, esse se commissos dolent; sicque dum contra rectorem superbiunt, etiam contra judicia conditoris intumescunt. Et dum pastoris sui vitam d
Abbreviated transcription (Latin):
te m̃ito suꝑ cet̾os exereuit. E si q̃ ab eobn aliq̃n
gesta sunt hȩc importune eiꝰ anmo obicit:⁊
eo he dosingłarit̾ placuisse insintiat. qͦ faciliꝰ¬
i. suggesta ꝑsuiadet. Ipsam ad testimoni¬
um potestatis tͣdite. retͥbutionem uocat. dicens.¬
Qͥa nͥ omp̃s ds te hisoĩbꝰ meliorẽ cern̾et: õs hos
sub tuo regimine ñ dedisset. Ciꝰq mox iñtẽ erig̃.
uiles atq inutiles eos qͥsubiectist̾ ostendit: ita ut
nullũ iã qͣsi dignũ respiciat. eui eq̃nmit᷑ loqͣt᷑.
unde ⁊mox m̃tis tͣnqͥllitas in iram u̾tit᷑. Qͥa dũ
cunet̾os des pic̃: dũ sensum uitãq õiũ sine mo¬
deratione rep̃hendit: tanto irrefrenatꝰse in ira-¬
etuidiam dilatat: qnͣto eos qͥ sͥ cõmissi st̃ ẽẽ ͥmet
indignos putat. At cont᷑. cũ subiectoꝵ cor suiꝑ¬
bia instigat: hoc sumoꝑe agere nitit᷑ ut sua acꝰ¬
ta considare funditꝰ negligant:⁊ semꝑ tacitis co¬

Expanded text:
tae merito super caeteros excrevit; et si qua ab eo bene aliquando tae merito super caeteros excrevit; et si qua ab eo bene aliquando gesta sunt, haec importune ejus animo objicit; et cum hunc Deo singulariter placuisse insinuat, quo facilius suggesta persuadeat, ipsam ad testimonium potestatis traditae retributionem vocat, dicensomnipotens Deus te his omnibus meliorem cerneret, omnes hos sub tuo regimine non dedisset, ejusque mox mentem erigit. Viles atque inutiles eos, qui subjecti sunt, ostendit, ita ut nullum jam quasi dignum respiciat, cui aequanimiter loquatur, unde et mox mentis tranquillitas in iram vertitur. Quia dum cunctos despicit, dum sensum vitamque omnium sine moderatione reprehendit, tanto irrefrenatius se in iracundiam dilatat, quanto eos qui sibi commissi sunt esse sibimet indignos putat. At contra, cum subjectorum cor superbia instigat, hoc summopere agere nititur, ut sua acta considerare funditus negligant, et semper tacitis co
Abbreviated transcription (Latin):
Tantoq hc̃ distͥctiꝰ ꝑculit: qũto eiꝰ se suꝑbiam
moderatiꝰ erexit. Iqr enumerandobona dr̃i. in
qͥbꝰ sͥ placuit: eninnata mala ĩ qͥb feriret᷑ aud
uit. Sciendũ uͦ ẽ qͦd ipsa hec de qͣ tctamꝰ elatio. a¬
lios ex rebꝰ scłarib: alios uͦ ex spitalib possidet.
Alit̾ nãq intumescit auro: alt̾ eloqͥo: alt̾ infims
⁊ t̾renis rebꝰ alt̾ sũmis cęlestib q uirtutib mna
tam̃ eademq ante di oclos agit᷑: qm̃uis ad hu¬
mana cordaueniens. in eoꝵ obtutibꝰ diuso ami¬
ctu palliet᷑. samcumis qͥ t̾rena pꝰ gła suꝑbiebat.¬
pꝰmodũ de scĩtate extollit᷑ neq̃q̃m cor eiꝰ elatio
deseruit. s ad eum consueta ueniens. ut cogno¬
sci nequeat uestem mutauit. Sciendum qͦ est:
qͦd alit̾ hec p̃positos. atq alit̾ subditos temptat.
Prelato nãq ĩ cogitationib suggerit: qͥa soloui¬

Expanded text:
tantoque hunc districtius perculit, quanto eius se superbia tantoque hunc districtius perculit, quanto eius se superbia inmoderatius erexit. Et quia enumerando bona dixit, in quibus sibi placuit, enumerata mala, in quibus feriretur, aud. Sciendum vero est, quod ipsa haec, de qua tractamus, elatio alios rebus / sęcularibus, alios vero ex spiritalibus possidet. Alter namque intumescit auro, alter eloquio, alter infimis et terrenis rebus, alter summis cęlestibusque virtutibus; una tamen eademque ante dei oculos agitur, quamvis ad humana corda veniens, in eorum obtutibus diverso amictu pallietur. Nam cum is, qui de terrena prius gloriapostmodum de sanctitate extollitur; nequaquam cor ejus elatio deseruit, sed ad eum consueta veniens ut cognosci nequeat, vestem mutavit. Sciendum quoque est quod aliter haec praepositos, atque aliter subditos tentat. Praelato namque in cogitationibus suggerit, quia solo vi
Abbreviated transcription (Latin):
suas tacitꝰ clamat. Nonnunqͣm uͦ ad tantã elati¬
onem mens ducit᷑: ut ĩ eo qͦd tumet oẽ ꝑosten¬
tationẽ locutionis esffrenet᷑. S tanto facilisru¬
ina seqͥt᷑: qnto apd se qͥsq impudenti exaltatur.
Hinc enĩ scͥptum ẽ. Ante ruinã exaltat᷑ cor hĩc
ꝑdanielem dr. In aula babylonis deambula¬
bat rex: Responditq. ⁊ ait. Nne hec ẽ babylon
magna qm ego edificaui ĩ domũ regni. ĩ robo¬
re fortitudinis mee. ĩgła decoris mei: S htnc
tumorẽ qm concita tundict̾a rep̃sserit. ilico ad¬
iunxit dicens. Cum adhuc sermo ẽẽt in ore reg̃
uor de cȩloruit: tͥ dr nabuchodonos or rex
Regnum tͣnsiet a te:⁊ ab hõib te eicient: ⁊ cum
bestiis ferisq erit habitatio tua. fenum quan
bos comedes: ⁊ uiͣi. tpr̃a mutabunt᷑ suꝑte. lccc
qr tumor m̃tisusq ad aꝑta u̾ba se ꝓtulit: pati¬
entia iudicis ꝓtinꝰ usq ad sententiã erupit.

Expanded text:
suas tacitus clamat. Nonnunquam vero ad tantam elatisuas tacitus clamat. Nonnunquam vero ad tantam elationem mens ducitur, ut in eo quod tumet etiam per ostentationem locutionis effrenetur. Sed tanto facilis ruina sequitur, quanto apud se quisque imprudentius exaltatur. Hinc enim scriptum est: Ante ruinam exaltatur cor . Hinc per Danielem dicitur: In aula Babylonis deambulabat rex; responditque et ait: Nonne haec est Babylon magna, quam ego aedificavi in domum regni, in robore fortitudinis meae, in gloria decoris mei ? Sed hunc tumorem quam concita vindicta represserit, illico adjunxit, dicens: Cum adhuc sermo esset in ore regis, vox de coelo ruit: Tibi dicitur, Nabochodonosor rex: Regnum transiet a te, et ab hominibus te ejicient, et cum bestiis ferisque erit habitatio tua; fenum quasi bos comedes, et septem tempora mutabuntur super te. Ecce quia tumor mentis usque ad aperta verba se protulit, patientia iudicis protinus usque ad sententiam erupit
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. neqͣqͣm uniꝰ uirtutis extinc̃tione contenta.
cont᷑ cunct̾a aĩȩ m̃bͣ se erigit: ⁊ qͣsi gñalis ae pe¬
stifer morbꝰ. corpꝰ oẽ corrumpit: ut qͥcqͥd illa in¬
obsessameiuitatẽ int̾cipit: cũ m̃tem suꝑbia irrũ¬
pit. Q qͦditiorem quẽq cȩꝑit. eoin dñio dtrio
exurgit:. Qͥa qͦ ampliꝰ resuͥtutissine humilitate a¬
git᷑: eo latiꝰ ista dñat᷑. Qͥs qͥs uͦ eiꝰ inse tyrannidem
captiua m̃te susceꝑit: hoc pͥmum damnũ patit
qͦd clauso cordis ocło. iudicii eqͥtatem ꝑdit. Nam
cuncta q̃ ab aliis uł bngerunt᷑ displicent:⁊ sola
ei q̃ ipse uł pͣue egerit placent. Semꝑ aliena oꝑa
despicit: semꝑ mirat᷑ qͦd facit. Qͥa ⁊ qͥcqͥd egerit.
egisse se singłarit̾ cdit. Atq in eo qͦd exhibet ꝑ
głe cupiditatem smetipsi fauet ꝑ cogitationem
Q eũ se ĩ cunct̾is tnscende cȩt̾os estimat: ꝑlata
cogitationum spacia secũ deambulans. laude

Expanded text:
mus, nequaquam unius virtutis exstinctione contenta, mus, nequaquam unius virtutis exstinctione contenta, contra cuncta animae membra se erigit, et quasi generalis ac pestifer morbus corpus omne corrumpit, ut quidquid illa inobsessam civitatem intercipit, cum mentem superbia irrumpit; et quo ditiorem quemque ceperit, eo in dominio durior exsurgit, quia quo amplius res virtutis sine humilitate agitur, eo latius ista dominatur. Quisquis vero ejus in se tyrannidem captiva mente susceperit, hoc primum damnum patitur, quod clauso cordis oculo, judicii aequitatem perdit. Nam cuncta quae ab illis vel bene geruntur, displicent: sola ei quae ipse vel prave egerit, placent; semper aliena opera despicit, semper miratur quod facit: quia et quidquid egerit, egisse se singulariter credit; atque in eo quod exhibet per gloriae cupiditatem, sibimetipsi favet per cogitationem; et cum se in cucogitationum spatia secum deambulans, laudes
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo ꝓlata st̃ ponamꝰ. Hic gͦ in libꝰ moratiũ.xxxiii.
cum sententiã dñi qͣ de leuiathan locutꝰ ẽ ad
iob dicens. ipse ẽ rex fuꝑ uniusos filios suꝑbiȩ ex¬
postusset: hanc qͦ sententiã sapĩe addidit dic̃ns.
Scͥptum nãq ẽ. initiũ oĩs peccĩ suꝑbia. Et paulo
post longiore sermone de ipsasuꝑbia dispu¬
tans: ita loqͥt᷑ dicens. ł hanc enĩ ipse succubuit.
ꝑ hanc se seq̃ntem hoĩẽm strauit. Co ⁊ enĩ telo sa¬
lutem nr̃e immortalitatis impetiit: qͦui tamsue
beatitudinis extinxit. S qi occasio de suꝑbie dis¬
putatione se p̃but: debemꝰ hanc stibtiliꝰ sollic¬
tiusq discutere:atq ad humanas m̃tes qͣnta
Aua qͥrpe uitia eassolũmꝰ uͥtutes impetunt. quibꝰ
ipsa destruunt᷑: ut uidelicet ira patientiã. castͥ¬
margia abstinentiã: libido continentiã ex¬
pugnet. Suꝑbia autẽ qm uitioꝵs radicẽ dixi¬

Expanded text:
ab eo prolata sunt, ponamus. Hic ergo in libro Moralium XXXIII, ab eo prolata sunt, ponamus. Hic ergo in libro Moralium XXXIII, cum sententiam Domini, qua de Leviathan locutus est ad Job, dicens: « Ipse est rex super universos filios superbiae , » exposuisset, hanc quoque sententiam Sapientiae addidit, dicens: « Scriptum namque est: Initium omnis peccati superbia . » Et paulo post longiore sermone de ipsa superbia disputans, ita loquitur, dicens: « Per hanc enim ipse succubuit, per hanc se sequentem hominem stravit . » Eo etenim telo salutem nostrae immortalitatis impetiit, quo vitam suae beatitudinis exstinxit. Sed quia occasio de superbiae disputatione se praebet, debemus hanc subtilius sollicitiusque discutere, atque ad humanas mentes quanta alia quippe vitia eas solummodo virtutes impetunt, quibus ipsa destruuntur, ut videlicet ira patientiam, gastrimargia abstinentiam, libido continentiam expugnet; superbia autem, quam vitiorum radicem dixi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ contͣriꝰ. Unde sollicite consid̃are debemꝰ. qͣre ille
imitium oĩs peccati suꝑbiam. hic radicẽ õiũ maloꝵ
cupiditatem nominare uolu̾it: anforte sermonẽ
ꝓpħicum paulꝰ apłs ut solet exposuit. Qñquidem
siue initiũ oĩs peccĩ siue radicẽ oĩũmalors dieas:
unum idemq significas. Porro cupiditas atq suꝑbira
ĩ tm̃unũ est malũ: ut nec supbꝰ sine cupiditate. nec sñ
suꝑbia possit cupidꝰ inueniri. Siqͥdem ⁊ diabol in
qͦ tenet suꝑbia pͥncipatum. ꝓpͥȩ potestatis ac ꝑdi¬
tionis humanȩ cupidꝰ fuit: ⁊ipse hõ ꝑ appecitum
arboris int̾dicte. ac diume similitudinis affect̾io¬
nem. morbose affectũ cupiditatis ostendit. Multa
enĩ mala de suꝑbiȩ peste ꝓcedt̃: q̃ int̾itum cer¬
tum suis possessorib pariunt. sic̃ seq̃ntia testimo¬
nia ꝓbant. S iuuat lectorem. s ex scͥptis scĩgͥgorii.
cuiꝰ sensũ ĩ hoc oꝑe sepiꝰsectt sumꝰ. q̃dã u̾ba ita ut

Expanded text:
sse diversus. Sollicite considerare debemus quare ille initium omnis peccati superbiam, hic radicem omnium malorum cupiditatem nominari voluerit. An forte sermonem propheticum Paulus apostolus, ut solet, exposuit? quandoquidem sive initium omnis peccati, sive radicem omnium malorum dicas, unum idemque significas. Porro cupiditas atque superbia in tantum est unum malum, ut nec superbus sine cupiditate, nec sine superbia possit cupidus inveniri. Siquidem et diabolus, in quo tenet superbia principatum, propriae potestatis ac perditionis humanae arboris interdictae ac divinae similitudinis affectionem, morbo se affectum cupiditatis ostendit. Multa enim mala de superbiae peste procedunt, quae interitum certum suis possessoribus pariunt, sicut sequentia testimonia probant. Sed juvat lectorem, si ex scriptis sancti Gregorii cujus sensum in hoc opere saepius secuti sumus quaedam verba, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
głat᷑ ce eget pane. Ueliꝰ ẽ scilicet ut qͥsq dieb
uite sue studeat ĩ bona oꝑatione laborare: un¬
de certa illi restat merces remunationis: qm̃ut in
uanitate dies suos confumat. ⁊ exꝑs fiat pane illo
qͥ de celo deseñdit: quẽ qͥ manducau̾it ñ moriet᷑ in
et̾nũ. Beatꝰ ẽ enĩ. qͥ manducat panẽ ĩ regno di. fili
ĩ mansuetudine serua aĩam tuã: ⁊ da illi honorẽ
scđm mitum suũ. In mansuetudine aĩam ser¬
uat: qͥ ꝑ humilitatẽ oꝑa excet pietatis. Idat il¬
li honorem scđm m̃itũ suũ. qͥ se spe fut᷑e m̃cedis
ꝓstudio ꝯsolat᷑ iti laboris: qͥa iueta ꝓpħam ds
reddet singłis scdm oꝑa sua. E cont̾rio uͦ qͥd de
peccatoribꝰ subiungat᷑ audiamꝰ. Peccantem in
aĩam suã qͥs iustificabit: qͥs honorificabit ex ho¬

Expanded text:
atur et eget pane. » Melius est scilicet ut quisque diebus vitae suae studeat in bona operatione laborare, unde certa illi restat merces remunerationis, quam ut in vanitate dies suos consumat, et expers fiat pane illo qui de coelo descendit; quem qui manducaverit, non morietur in aeternum. Beatus est enim qui manducat panem iilli honorem secundum meritum suum. » In mansuetudine animam servat, qui per humilitatem opera exercet pietatis; et dat illi honorem secundum meritum suum, qui se spe futurae mercedis pro studio consolatur justi laboris: quia juxta Prophetam Deus reddet singulis secundum opera sua . E contrario vero quid de peccatoribus subjungatur, audiamus: « Peccantem in animam suam q
Abbreviated transcription (Latin):
suam qͣ de diuitus suꝑbiebat. & pauꝑes despi¬
altabit᷑. ⁊ in medio magnators sedebit.iiii.
Sapĩa humiliati exaltabit caput ipsiꝰ. ⁊ ĩ
medio magnator consede illum faciet.
tantiam uanã huiꝰ mundi sect̾at᷑. s mansue¬
tudinẽ ⁊ modestiã semꝑ sui dñi imitat᷑ qui
dic̃. Discite a me: qr mitis sum ⁊ humił cor¬
de. Unde fiet qͦd subitngit᷑. Et inuenietis
requiem ammabꝰ ur̃is. Possessores enĩ suoᷤ
in medio magnators consede faciet: q̃neoᷤ
rum in specie sua: neq sꝑnas hoĩem in uisu
suo. Breuis ĩ uolatilibꝰ ẽ apis: & initiũ dulcoriᷤ

Expanded text:
suam, qua de divitiis superbiebat et pauperes despialtabitur et in medio magnatum sedebit « Sapientia humiliati exaltabit caput ipsius, et in medio magnatorum consedere illum faciet. tantiam vanam hujus mundi sectatur; sed mansuetudinem et modestiam semper sui domini imitatur, qui dixit: « Discite a me, quia mitis sum, et humilis corde . » Unde fiet quod subjungitur, « et invenietis requiem animabus vestris. » Possessores enim suos in medio magnatorum consedere faciet, quando eos rum in specie sua, neque spernas hominem in uisu suo. breuis in uolatilibus est apis, et initium dulcoris
Abbreviated transcription (Latin):
oĩs qͥ exaltat cor. Audiant õs. qͥd suꝑbit ei¬
nis ⁊ t̾ra: Contͣ huiꝰ languoris pestem. audi¬
amus cuncti qͦd magist᷑ u̾itas docet dicens.
Discite a me: qr mitissũ ⁊ humilis corde. ad
hoc nãq unigenit᷑ dĩ filiꝰ formã infirmitatis
ludibria. irrisionũ opprobͥa. passionum tor¬
menta tolerauit: ut suꝑbum ñ ẽẽ hoĩem doce¬
ret humilisiłs. Quanta gͦ humilitatis turtꝰ ẽ.
ꝓpt̾ qͣm solam u̾acit̃ ed ocendã is qͥ sine esti¬
matione magnꝰ ẽ. usq ad passionẽ factꝰ ẽ par

Expanded text:
omnis qui exaltat cor . » Audiant omnes: « Quid superbit ciomnis qui exaltat cor . » Audiant omnes: « Quid superbit cinis et terra ? » Contra hujus languoris pestem, audiamus cuncti, quod magistra Veritas docet, dicens: « Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . » Ad hoc namque unigenitus Dei Filius formam infirmitatis ludibria, irrisionum opprobria, passionum tormenta toleravit, ut superbum non esse hominem doceret humilis Deus; quanta ergo humilitatis virtus est, propter quam solam veraciter edocendam is, qui sine aestimatione
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑarii iniqͥtatis. Audiant illi. diuitiȩ si af.¬
fluant nolite cor apponere: audiant isti. qͥa
fatue uirgines q̃ uacius uascłis ueniunt: ab
int̾nis nuptus excludunt᷑. Rursum qͥa alit̃
temptari p̃latos. atq alit̾ subditos p̃fati sumꝰ:
audiant illi qͦd ꝑ q̃ñdam sapientẽ dr. Ducem
te constituert noli extolli: s esto in illis qͣsi unꝰ
ex illis. fudiant istiobedite p̃positis ur̃is ⁊ su¬
bicite eis. ipsi enim ꝑuigilant qͣsi rationẽ red¬
dituri ꝓ aĩabꝰ crr̃is. Audiant uli cũ de accep¬
ta potestate głant᷑: hoc qͦd abrahe uoce ar¬
denti diuta dr. mem̃to fili qͥa recepistibona in
uita tua: audiant isti: cũ contͣ rect̾ores suos ĩ
querela ꝓsiliunt. Hoc qͦd mmuranti populo
moysi ⁊ aaron uocibꝰ respondet᷑. Mec contͣ nos
tres orphanoꝵ. ⁊ iudices uiduaꝵ: audiant
isti qͦd cont᷑ contumaciã subditoꝵ dr. qͥ re¬
sistit potestati d̃ ordinationi resistit. Audi

Expanded text:
operarii iniqoperarii iniqfluant, nolite cor apponere . » Audiant isti quae fatuae virgines, quae vacuis vasculis veniunt ab internis nuptiis excluduntur. Rursum quia aliter tentari praelatos, atque aliter subditos praefati sumus; audiant illi, quod per quemdam sapientem dicitur: « Ducem te constitui, noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex illis . » Audiant isti, « Obedite praepositis vestris et subjacete eis. Ipsi enim pervigilant, quasi rationem redditos praefati sumus. Audiant illi, cum de accepta potestate gloriantur, hoc quod Abrahae voce ardenti diviti dicitur: Memento, fili, quia recepisti bona in vita tua . Audiant isti cum contra rectores suos in querelam prosiliunt, hoc quod murmuranti populo, Moysi et Aaron vocibus respondetur: Non contra nos tres orphanorum et judices viduarum . » Audiant isti, quod contra contumaciam subditorum sistit potestati, Dei ordinationi resistit . » Audia
Abbreviated transcription (Latin):
bn abintimis ꝓdimꝰ: sipaucis in ext̾ioribꝰ osten¬
damꝰ. Cunct̾is nãq suꝑb a apd̃se cogitatione tu¬
mentib. inẽ clamor ĩ locutione: amaritudo ĩ
silentio: dissolutio ĩ hylaritate: furor in tͥsticia.
imꝓbitas ĩ act̾ione: inhonestas ĩ imagine: erec̃¬
tio in incessci: rancor ĩ responsione. Hors mens
semꝑ ẽ. ad irrogandas contumelias ualida: ad
sendos uͦ alios inoportuna: ad ea q̃ face ⁊ debet ⁊
p̃ualet ignatia: ad ea aut̃ q̃ fac̾e nec debet nec
p̃tialet parata. Hȩc ĩ eo qͦd sponte ñ appetit: nul¬
lis exbortationibꝰ flectit᷑. Ad hoc autẽ qͦd laten¬
ter desidat. q̃rit ut cogat᷑: qͥa dum metuit ex
desid̃io suo uileseere optat tum ĩ ipsa suauo¬
luntate tolerare. G qͥa humanos animos aliter
temptari ex rebꝰ carnalibꝰ: atq alit̾ ex sp̃italibꝰ
flos feni: audiant isti qͦd qͥbdam pꝰ miracula
đr. nescio uosunde sitis: discedite a me omnes

Expanded text:
bene ab intimis prodimus, si paucis in exterioribus ostenbene ab intimis prodimus, si paucis in exterioribus ostendamus. Cunctis namque superba apud se cogitatione tumentibus, inest clamor in locutione, amaritudo in silentio, dissolutio in hilaritate, furor in tristitia, inhonestas in actione, honestas in imagine, erectio in incessu, rancor in responsione. Horum mens semper est ad irrogandas contumelias valida, ad sendos vero importuna, ad ea quae facere debet et praevalet ignava, ad ea autem quae facere nec debet nec praevalet parata. Haec in eo quod sponte non appetit nullis exhortationibus flectitur; ad hoc autem quod latenter desiderat, quaerit ut cogatur, quia dum metuit ex desiderio suo vilescere, optat vim in ipsa sua voluntate tolerare. Igitur quia humanos animos aliter tentari ex rebus carnalibus, atque aliter ex spiritalibus ria ejus sicut flos feni . Audiant isti quod quibusdam post miracula dicitur: Nescio vos unde sitis; discedite a me, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdt̃. Ini quors loqͣcitas uix cõpescit᷑: ñnunqͣm
ex sola amaritudine intimi tancoris obmutes ct̃.
qͥ ꝑ dolorem m̃tis ꝓcacitatis suȩ u̾ba ꝓtͣhentes:
cum male loqͥ soleant peiꝰ tacent. Qͥa cũ peccan¬
tes aliqͥd de correct̾ione audiunt: indignantes
&ẽ responsionis u̾ba suspendt̃. Cũ his q̃n aspere
agit᷑. sepe ad q̃relȩ uoces de hac tpsa asꝑitate ꝓ¬
siliunt. Cũ uͦ eos magistͥ sui blande p̃ueniunt:
de hac ipsa humilitate q̃ p̃tienti st̃ guiꝰ indig¬
nant᷑. Q tanto eoꝵ mensforti accendit᷑: qͣnto cõ¬
sideratiꝰ infirmari dicat᷑. hi nimirũ qi humili
tatem qͥ turtutum mat̾ ẽ nesciunt: usũ sui labo¬
ris ꝑdunt: ⁊ siqͣ bona sint q̃ oꝑari uideant᷑. Qͥa
surgentis fabͥcȩ robusta celsitudo ñ figit᷑: quȩ
neqͣ qͣm ꝑfundam̃ti fortitudinẽ inpetͥ solidat᷑.
Soli gͦ ruine crescit qͦd edificant: qͥa ante molẽ
fabrice humilitatis fundamina ñ ꝓcurant. Qͦs

Expanded text:
t hi quorum loquacitas vix compescitur, nonnunquam ex sola amaritudine intimi rancoris obmutescunt. Qui, per dolorem mentis procacitatis suae verba subtrahentes, cum male loqui soleant, pejus tacent, quia cum peccantes aliquid de correctione audiunt, indignantes etiam responsionis verba suspendunt. Cum his quando aspere agitur, saepe ad querelae vocem de hac ipsa asperitate prosiliunt. Cum vero eos magistri sui blande praeveniunt, de hac ipsa humilitate qua praeventi sunt gravius indignantur, et tanto eorum mens vastius accenditur, quanto consideratius intatem quae virtutum mater est nesciunt, usum sui laboris perdunt; etiamsi qua bona sint, quae operari videantur, quia surgentis fabricae robusta celsitudo non figitur, quae nequaquam per fundamenti fortitudinem in petra solidatur; Soli ergo ruinae crescit quod aedificant, quia ante molem fabricae humilitatis fundamina non procurant, quos
Abbreviated transcription (Latin):
audiat: stultũ se ẽẽ demonstrat. ⁊ confusi¬
qͣm discat: stulticiȩ noxam ñ declinat. Qi
iudicare ꝓximors facta pͥqm plene causã
utriꝰq partis dinoscat. in ordinate festinat:
iille se confusione dignum demonstrat:
qr mag̃ ꝑtinacẽ qm prudentẽ ẽẽ probat.
De eare q̃ te ñ molestat ne certeris:⁊ i tudi¬
cio peccantiũ ne consistas. Ammonet ut
ĩ suꝑfluis rebꝰ ñ minis simꝰ curiosi: ⁊ peccanti¬
um pͣuitati ñ consentiamꝰ. Docet enĩ apłs. ut
habentes alim̃ta. ⁊ qͥbꝰ tegam᷑: his contenti
simꝰ. E alibi. Non solum inqͥt qͥ faciunt ma¬
la: s ⁊ qͥ consentiunt facientibꝰ digni ft̾ mor¬
te. Beatꝰ enĩtur ẽ. qͥ ñ abiit ĩ ꝯsilio impior:¬

Expanded text:
audiat, stultum se esse demonstrat et confusisiderat quam discat, stultitiae noxam non declinat. Qui judicare proximorum facta priusquam plene causam utriusque partis dignoscat, inordinate festinat, et ille se confusione dignum demonstrat, quia magis pertinacem quam prudentem esse probat. « De ea re quae te non molestat ne certeris; et in judicio peccantium ne consistas. » Admonet ut in superfluis rebus non nimis simus curiosi, et peccantium pravitati non consentiamus. Docet enim Apostolus, « ut habentes alimenta et quibus tegamur, his contenti simus . » Et alibi: « Non solum, inquit, qui faciunt mala, sed et qui consentiunt facientibus, digni sunt morte. Beatus enim vir est q
Abbreviated transcription (Latin):
głat᷑ in suba. pauꝑtatẽ uereat᷑. Hoc ẽ ille qͥ totãfi¬
duciã suam ponit ĩ t̾renarũ rerũ abundantia
pauꝑtatẽ fut᷑am uereat᷑. memoretq semꝑ illam
eugłicam parabolam de diuite pͣpurato. ⁊ pau¬
pere lazaro: qͦm ille de gła tpr̃ali in tormenta
ꝓiectꝰ ẽ ȩt̾na uste autẽ de mis eria p̃sentis uite
ad gaudia conscendit semptt̾na. De qͦ⁊ ꝑ¬

Expanded text:
tia, paupertatem vereatur. » Hoc est, ille qui totam fiduciam suam ponit in terrenarum rerum abundantia, paupertatem futuram vereatur, memoretque semper illam evangelicam parabolam de divite purpurato, et paupere Lazaro, quomodo ille de gloria temporali in tormenta projectus est aeterna, iste autem de miseria praesentis vitae ad gaudia conscendit sempiterna. De quo
Abbreviated transcription (Latin):
diuenturꝰ ẽ. Et ibt̾ impii in suppliciũ et̃num.
iusti autem inuitam ȩtnam. In medio fr̃m rector
illoꝵs ĩ honore: ⁊ qͥ timent dm̃ ert̃ ĩ ocłis illius.
Ordo eccliasticꝰ hic ẽ. ut doct̾ores ⁊ p̃cticatores
fideliũ sint apud eos ĩ honore: ⁊ maxime illiqͥ
timorẽ di coram ocłis habere ꝓbant᷑. Unde pau¬
lus p̃cepit. ut qͥb̃n p̃st̾ p̃sbit̾i. duplic honore dig¬

Expanded text:
m, justi autem in vitam aeternam. » « In medio fratrum rector illorum in honore, et qui timent Deum erunt in oculis illius. » Ordo ecclesiasticus hic est ut doctores et praedicatores fidelium sint apud eos in honore, et maxime illi qui timorem Dei coram oculis habere probantur. Unde Paulus praecipit, ut qui
Abbreviated transcription (Latin):
temeiꝰ qͥmisit me. Ille ꝑm̃brasua loqͥt᷑ dic̃ns.
nullum pͣtumsit qͦd ñ ꝑtͣnseat luxuria
nr̃a: coro  nemͦ nos rosis anteqm marces¬
cant: uͥq relinqͥmꝰ signa lȩticiȩ nr̃e: iste m̃bris
ftus p̃munciat dieñs.: ⁊ plorabitis ⁊ flebitis uos:
mundꝰ autẽ gaudebit. Ille nich alurd m̃tes sͥ
subditas docet. qm celsitudinis culm̃ appetere:
cunct̾a eqͣlia m̃tis tumore tͣnscende: societatẽ
õĩũ hõiũ alta elatione tͣnsire: ac sese ⁊ cõtͣ po¬
tentiam conditoris erigere. sic̃ de hisdẽ ꝑpsal¬
mistã dr. tnisiert̃ in dispositione cordis. cogita¬
uert ⁊ locuti st̃ neqͥtias. iniqͥtatẽ in excelso lo¬
cuti st̃: iste. ad syuta. ad palmas. ad colaphas.
ad spineã coronã. ad erucẽ. adlanceã. atq ad
mortẽ. ueniens. m̃bͣsua admonet dicens. Siqͥs

Expanded text:
mbra sua loquitur, dicens: Nullum pratum sit quod non pertranseat luxuria nostra; coronemus nos rosis antequam marcescant, ubique relinquamus signa laetitiae nostrae ; iste membris suis praenuntiat, dicens: Plorabitis et flebitis vos, mundus autem gaudebit . Ille nihil aliud mentes sibi subditas docet quam celsitudinis culmen appetere, cuncta aequalia mentis tumore transcendere, societatem omnium hominum alta elatione transire, ac sese et contra potentiam conditoris erigere, sicut de eisdem per Psalmistam dicitur: Transierunt in dispositionem cordis, cogitaverunt et locuti sunt neqcuti sunt . Iste ad sputa, ad palmas, ad colaphos, ad spineam coronam, ad crucem, ad lanceam, atque ad mortem veniens, membra sua admonet, dicens: Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
õs diligentes se: ⁊ õs peccores disꝑdet. Bñdictꝰ
dñs in ȩt̾num fiat fiat. Hẽ creata hominib
suꝑbia: neq iracundia nationi mulierũ. Uitia
animi reꝑta. Omĩa enĩ peccã hoc tmogn̾e cõ¬
tinent᷑ icũ qͥsq au̾tit᷑ a diuinis uereq manen¬
ptlchritudinem ꝑagant: ꝑtisi tam̃ animi ẽ
⁊ in ordinati. eis scqñdis subici: qͥbꝰ ad nutum
suũ ducendis potiꝰ diumo ordine ac iure p̃la¬
tus ẽ. Nec creator bonꝰ qͥ euncta q̃ fec̃ ualde bo¬
na condidit ĩ oꝑibꝰ stus rep̃hendendꝰ ẽ. s ne¬
glectio c̾at᷑e a sũmobono au̾se ualde rep̃hen¬
sibilis ẽ cũ tpralia p̃ponit ȩt̾nis: ⁊ caduca
mansuris. Initium enĩ suꝑbie hoĩes apostata¬
re a deo fecit. qm̃ ab eo qͥ fecit illũ recessit cor eiꝰ.¬

Expanded text:
s peccatores disperdit. Benedictus Dominus in aeternum, fiat fiat. » « Non est creata hominibus superbia, neque iracundia nationi mulierum. » Vitianimi reperta. Omnia enim peccata hoc uno genere continentur, cum quisque avertitur a divinis vereque manenpulchritudinem peragant, perversi tamen animi est et inordinati, eis sequendis subjici, quibus ad nutum suum ducendis potius divino ordine ac jure praelatus est. Nec creator bonus, qui cuncta quae fecit valde bona condidit, in operibus suis reprehendendus est, sed neglectio creaturae a summo bono aversae valde reprehensibilis est, cum temporalia praeponit aeternis, et caduca mansuris. Initium enim superbiae homines apostatare a Deo fecit, quoniam ab eo qui fecit illum recessit cor e
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ oĩa conditꝰ uideri supͣ oĩa uoluit elatꝰ. re¬
demptor aut̃ nr̃ magnꝰ manens supͣ oĩa fieri
int̾ omĩa dignat᷑ ẽ paruus. S meliꝰ ⁊ elatioĩs
causam detegimꝰ. ⁊ fundam̃ta bumilitatis
aꝑimꝰ: si breui cõmemoratione ꝑstͥngimꝰ. qͥd
mortis auct̾or. qͥd uite conditor dicat. Ille
nãq ait. in cȩlum conscendam: iste aut̃ ꝑ

Expanded text:
. Redemptor autem noster magnus manens supra omnia, fieri inter omnia dignatus est parvus. Sed melius et elationis causam detegimus, et fundamenta humilitatis aperimus, si brevi commemoratione perstringimus quid mortis auctor, quid vitae conditor dicat. Ille namque ait: « In coelum conscendam : » iste autem
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad fundam̃tũ arefec̃ ex ipsis. ⁊ disꝑdidit il¬
los. ⁊ cessare fecit memoriã eoꝵ a t̾ra. ꝑdidit ds
memoriã suꝑboꝵ: ⁊ reliqͥt memoriam humili¬
um sensu. Suꝑbaꝵs gͦ plebium radices arcfecit
dñs. qñ gentem iudeoꝵs cum sius cerimomiis ex¬
pulit.Et plantauit humiles ex ipsis:qn ex eadẽ
g̾natione apłos elegit: ⁊ pͥmitiuã eccłiam in

Expanded text:
disperdidit illos, et cessare fecit memoriam eorum a terra. Perdidit Deus memoriam superborum, et reliquit memoriam humilium sensu. » Superbarum ergo plebium radices arefecit Dominus, quando gentem Judaeorum cum suis caeremoniis expulit; et plantavit humiles ex ipsis, quando ex eadem generatione apostolos elegit, et primitivam Ecclesiam in
Abbreviated transcription (Latin):
semetipsũ dic̃. si dixero qͥa ñ noui eũ. erosimilis
uob m̃dax: s notu eũ.⁊ sermonẽ eiꝰ seruo: illedi¬
cit mea st̃ flumina:⁊ ego feci ea. Iste dic̃. ñ possũ
ego a meipso facere qͥeqm: ⁊ rursũ. pat̾ m̃s ĩ me
manens. ipse fac̃ oꝑa. Iue regna oĩa ostendens¬

Expanded text:
dicit: si dixero quia non noui eum, ero similis uobis mendax: sed noui eum et mandata eius seruo. ille dicit: mea sunt flumina et ego feci ea, iste dicit: non possum ego a me ipso facere quicquam, sed pater meus in me manens ipse facit opera. ille
Abbreviated transcription (Latin):
caueamꝰ ĩ pͥmis eupiditatẽ. atq suꝑbiam. ñ do
mala s unũ: a qͦ tͣhunt õs mali actꝰ initium.
lam sine suꝑbia q̃ posst saltem inchoari pec̃a
cũ dicat᷑. initium oĩs peccĩ suꝑbia: aut sine cupi¬
ditate q̃ ẽ maloꝵ õiũ radix. q̃ posst̃ fierimalaͥ cũ
sine radice. oĩa aut nulla deputent᷑ aut mortua:
Deinde si qͦdlibet peccm̃ ꝑpetͣre ñ possum. nͥ mee
delectationi consentiam. qͦd cupiditatis ẽ ꝓprium.
⁊ di p̃cepta conteminã. qͦd ẽ suꝑbiȩ malũ: qͦm ñ ex
cupiditate q̃ ẽ radix maloꝵ õiũ. ⁊ ex suꝑbia quȩ

Expanded text:
itatem atque superbiam; non duo mala, sed unum, a quo trahunt omnes mali actus initium. Nam sine superbia quae possunt saltem inchoari peccata, cum dicatur: Initium omnis peccati superbia? Aut sine cupiditate, quae est malorum omnium radix, quae possunt fieri mala, cum sine radice omnia, aut nulla deputentur, aut mortua? Deinde si quodlibet peccatum perpetrare non possum, nisi malae delectationi consentiam, quod cupiditatis est proprium; et Dei praecepta contemnam, quod est superbiae malum: quomodo non ex cupiditate, quae
Abbreviated transcription (Latin):
& destruxit eosusq infinem. De suꝑbia nanq
nascunt᷑ hereses. scismata. detctiones: inuidia.
u̾bositas. iactantia. contentiones. aĩositates. am¬
bitio. elatio. p̃sumptio. uanitas. inqͥetudo. m̃da¬
cium ꝑuirium: ⁊cet̾a eiꝰmͦi. S hec qͥs dubitet ex
cum gulosos. int̃ꝑantes. ebͥosos. auidos. rapaces.
formcarios. adultͥos. stupͣtores. incestos. flagitio¬
sos. cupiditas reddat: qñ posst̾ sine suꝑbia tales
fieri. sine qͣ õmo ñ posst̃ di p̃cepta contemini:
Quꝰ ꝓhibent᷑ ila oĩa mala q̃ suꝑiꝰ cõphendi. Id̃o

Expanded text:
bia namque nascuntur haereses, schismata, detractiones, invidia, verbositas, jactantia, contentiones, animositates, ambitio, elatio, praesumptio, vanitas, inquietudo, mendacium, perjurium, et caetera ejusmodi. Sed haec quis dubitet ex cum gulosos, intemperantes, ebriosos, avidos, rapaces, fornicarios, adulteros, stupratores, incestos, flagitiosos, cupiditas reddat: quando possunt sine superbia tales fieri? sine qua omnino non possunt Dei praecepta contemni? quibus prohibentur illa omnia mala quae superius comprehendi; ideo
Abbreviated transcription (Latin):
õib delict̾is qnͣtum possibile ẽ eaueat: obliuio¬
nem p̃ccptoꝵ di fugiat: & mandata eiꝰ opere
implere studeat: ꝙr ꝓpħa testante. initiũ sapi¬
entiȩ ẽ. timor dñrimtellectꝰ bonꝰ om̃ibꝰ facientibꝰ
cum. Cogitationes enim robusti semꝑ in abun¬
dantia:⁊ omnis piger semꝑ in egestate erit.
Omnis astutꝰ agnoscit sapĩam: ⁊ iuuenienti eã
dabit confessionem. Astutꝰ hoc ẽ diligens & in¬
eiꝰ agnitionem ꝑceꝑit. ipse dabit ei ꝯftssionem re¬
ete p̃dicationis: ⁊ studium condigne oꝑationis.
Sensati ĩ u̾b & ipsi sapient egert̃. ⁊ intellexert̃
ueritatem ⁊ iꝰticiam:. ⁊ implorauerunt ꝓu̾bia
&e iudicia. Sic̃ priꝰ ait astutos agnoscere sap̃ĩã:
sic ⁊ nc̃ sensatos in u̾b. bonis actib demonstrat
ꝓbare sensꝰ pruoentiã. In ub enimsensat ipsi
desidia cordis. id ẽ ñ ẽẽ adquies cendũ cogita¬
tonib uanis s auxilio d̃ obsistendum eis.

Expanded text:
omnibus delictis, quantum possibile est, caveat, oblivioomnibus delictis, quantum possibile est, caveat, oblivionem praeceptorum Dei fugiat, et mandata ejus opere implere studeat, quia propheta testante: « Initium sapientiae est timor Domini, intellectus bonus omnibus facientibus eum . » Cogitationes enim robusti semper in abundantia, et omnis piger semper in egestate erit « Omnis astutus agnoscit sapientiam, et invenienti eam dabit confessionem. » Astutus, hoc est, diligens et inejus agnitionem perceperit, ipse dabit ei confessionem rectae praedicationis, et studium condignae operationis. « Sensati in verbis et ipsi sapienter egerunt, et intellexerunt veritatem et justitiam, et imploraverunt proverbia et judicia. » Sicut prius ait astutos agnoscere sapientiam, sic et nunc sensatos in verbis bonis actibus demonstrat probare sensus prudentiam; in verbis enim sensati ipsi desideria cordis, id est non esse acquiescendum cogitationibus vanis, sed auxilio Dei obsistendum eis.
Abbreviated transcription (Latin):
hendant. Q itẽ. facite inqͥt uob amcos de
mãmona inqͥtatis: ut cum defeceritis reci¬
piant uos in ȩc̃na tab̾nacula. Amane usq
ad uesꝑam mutabit᷑ tp̃s. ⁊ hȩc omnia citata
tur tp̃s etatis hoĩs: qr repletꝰ multis miseriiᷤ
fugit uelut umbra: & nunqm in eodem sta¬
creationis mundanȩ usq ad uesꝑam scłi semꝑ
mutabunt᷑ tempora. Et uer. estas. autunnꝰ. et
hyemps. dies ⁊ nor nunqͣm reqͥesc̃t: ⁊ tam̃ hȩc
omnia ad statum et̾nitatis cõparata cito tñsire
uident᷑. Nec aliqͥd de corporalib rebꝰ ꝑpetuũ
manet: s omnia corã ocłis dñi transeunt. &¬
certofine claudunt᷑. Ipse autem semꝑ idem
ẽ: & anni eiꝰ ñ deficient. Homo sapiens ĩ õibꝰ
metuit: ⁊ in dieb delictorum atcendit ab in¬
irtia. Homo inqͥt sapiens in õibꝰ metuit: quia
beaiꝰ hõ semꝑ pauidꝰ ẽ. Iue qͥppe ucre fapiens est.
qͥtimorẽ di semꝑ ante ocłos cordis ht̃÷ ita ut ab

Expanded text:
item: « Facite, inquit, vobis amicos de mammona iniquitatis, ut cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula. » « A mane usque ad vesperam mutabitur tempus, et haec omnia citata tur tempus » aetatis hominis, quia « repletus multis miseriis fugit velut umbra, et nunquam in eodem stai semper mutabuntur tempora, et ver, aestas, autumnus et hiems, dies et nox, nunquam requiescunt: et tamen haec omnia ad statum aeternitatis comparata cito transire videntur, nec aliquid de corporalibus rebus perpetuum manet. Sed omnia coram oculis Domini transeunt, et certo fine clauduntur. Ipse autem semper idem est, et anni ejus non deficient. « Homo sapiens in omnibus metuit, et in diebus delictorum attendet ab inertia. » Homo, inquit, sapiens in omnibus metuit, quia beatus homo semper pavidus est. Ille quippe vere sapiens est, qui timorem Dei semper ante oculos cordis habet, ita ut ab
Abbreviated transcription (Latin):
siuos ñ dimmiseritis. nec pat̾ ur̃ qͥ in cȩlis est.
dimittet uobpeccata ur̃a. Iue enim hõ deum
uidet᷑ temptare: qͥ ita orat ut docuit: ⁊ tam̃
ñ hoc agit qͦdiussit. Euiꝰ infructuosa ẽ ora¬
tio: qͥa solũmꝰ illi ab eo audiunt᷑: qͥ recta fide
⁊ bonis oꝑib leuant orationes suas ad dm̃.
Mem̃to ire in die constĩmationis: ⁊ tp̃s retͥ¬
butionis in conu̾sione faciei. Mem̃to inqͥt
ire. hoc ẽ uindict̾e q̃ peccatorib reseruatus
in die unitisalis iudicii⁊ in resurrectione cal¬
ctorum. qñ corpora immortalia refurgunt.
qͣlis tẽ retͥbutio a ito iudice unicuiq restia¬
atur. Iustꝰ enĩ ẽ dñs ⁊ iusticiam diligit: egͥa¬
tem uidit uultꝰ eiꝰ: qͥ reddet singłis scdmopa

Expanded text:
tis, nec Pater vester, qui in coelis est, dimittet vobis peccata vestra . » Ille enim homo Deum videtur tentare, qui ita orat, ut docuit, et tamen non hoc agit quod jussit. Cujus infructuosa est oratio, quia solummodo illi ab eo audiuntur qui, recta fide et bonis operibus levant orationes suas ad Deum. « Memento irae in die consummationis, et tempus retributionis in conversatione faciei. » « Memento, inquit, irae, » hoc est vindictae, quae peccatoribus reservatur in die universalis judicii, et in resurrectione cunctorum, quando corpora immortalia resurgunt, qualis tunc retributio a justo judice unicuique restituatur. Justus enim Dominus, et justitiam diligit, aequitatem vidit vultus ejus, qui reddet singulis
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰaliqñta. Omnia ait tp̃s hĩrt:i suis spacus tͣn¬
eunt uniu̾s a suib celo. Hinc beatꝰ martyr cypͥ¬
anus in ubro ad demetͥanum de mortalitate.
elegant dix̃. Hec sententia mundo data ẽ: hȩc
deilex ẽ ut omnra orta occidant. ⁊ auet̾a senes¬
cant: & infirment᷑ fortia: magna minuant᷑.
Nam cũ olim ult᷑ octingentos. ⁊ non gentos an¬
nosuita hoium longeua ꝓcedet: ure nc̃ possit
ad centenarium nũm ꝑtienire. Canos uidemꝰ
inyueris: capiili deficiunt anteqͣm crescant.
Nec etas insenectutẽ desinitꝰͥ s incipit a senec̃¬
tute: sic in ortu suo ad finem natiuitas ꝓꝑat.
Sic qͥd cunq nc̃ nascit᷑ mundi ipsiꝰ senect̾ute de¬
generat: ut nemo mirari debeat singla ĩmun¬
do cepisse deficere: q̃n totꝰ ipse iam mundus
ñeẽ gaudendum. scientes quod om̃s morim᷑.

Expanded text:
aliquanta: « Omnia, ait, tempus habent, et suis spatiis transeunt universa sub coelo. » Hinc beatus martyr Cyprianus in libro ad Demetrianum de mortalitate eleganter dixit: « Haec sententia mundo data est; haec Dei lex est, ut omnia orta occidant, et aucta senescant, et infirmentur fortia, et magna minuantur. » Nam cum olim ultra octingentos et nongentos annos vita hominum longaeva procederet, vix nunc possit ad centenarium numerum pervenire. Canos videmus in pueris, capilli deficiunt antequam crescant; nec aetas in senectutem desinit, sed incipit a senectute: sic in ortu suo ad finem nativitas properat. Sic quodcunque nunc nascitur, mundi ipsius senectute degenerat, ita ut nemo mirari debeat singula in mundo coepisse deficere quando totus ipse jam mundus non esse gaudendum, scientes quod omnes morim
Abbreviated transcription (Latin):
rantes. ⁊ i errorem mittentes. Unde apl̃s iubet stil¬
tas ⁊ sine disciplina q̃stiones deuitare: similit̾ ⁊
ꝓfana ⁊ in aniloqͥa. q̃ mnultum ꝓficiant ad impie¬
tatem. Et tito scͥpsit. ut hereticũ hoĩem pꝰcinam
⁊ scdam correptionem deuitaret. sciens qͥa subis¬
ẽ qͥ eiꝰmi ẽ÷i deliqͥt. ꝓpͥoitidicio condemnat᷑. ste
enĩ de ꝓgenie nr̃a male loqͥt᷑: qñ blasphemat
xanam religionẽ.⁊ catholicam fidem. S solis
blasphemis suanocet blasphemia: qͥa omĩa mum¬
da mundis: coinquinatis aut̃ ⁊ infidelibꝰ nichil
mundum. Confitent᷑ qͥdem se nosse dm̃. fact̾is
aut̃ negant: cũ sint abhominati ⁊ icredibiles
& ad omne opͦ bonum reꝓbi. Ne despicias ho¬
minem au̾tentem se a pecc̃o: neq imꝓꝑes ei. Me¬
mento: qm õs in corruptione sumꝰ. Mag̃ condect
xͥanum cõpati ꝓximo. qͣm imꝓꝑare lapso: quia
incertum ẽ apđ̃unumquemq ad quem finem
ꝑducat actꝰ suos: nec scire pot̾it qͥd sͥtient᷑a pars¬

Expanded text:
s jubet stultas et sine disciplina quaestiones devitare; similiter et profana et inaniloquia, quae multum proficiant ad impietatem; et Tito scripsit, ut haereticum hominem post unam et secundam correptionem devitaret, sciens quia subemnatus . Iste enim de progenie nostra male loquitur, quando blasphemat Christianam religionem et catholicam fidem; sed solis blasphemis sua nocet blasphemia, quia omnia munda mundis, coinquinatis autem et infidelibus nihil mundum. Confitentur quidem se nosse Deum, factis autem negant, cum sint abominati et incredibiles, et ad omne opus bonum reprobi. « Ne despicias hominem avertentem se a peccato, neque improperes ei; memento quoniam omnes in correptione sumus. » Magis condecet Christianum compati proximo, quam improperare lapso, quia incertum est apud unumquemque ad quem finem perducat actus suos, nec scire poterit quid sibi ventura pari
Abbreviated transcription (Latin):
Q aubi. Gaudium ẽ in celis sciꝑ uno peccõre
penitentiam agente: qͣm supͣ nonaginta nouiẽ
iustos. qͥ ñ indigent pęnitentia. Ne sꝑnas ho¬
minem insua senecta: etenim ex nouis senes c̃t.
Hoc confidans eccłiastes ait. uanitas uanita¬
tum: ⁊ oĩa uanitas. Et item. Uidȩ in qͥt q̃ fiunt

Expanded text:
in coelis super uno peccatore poenitentiam agente, quam super nonaginta novem justos, qui non indigent poenitentia . » « Ne spernas hominem in sua senecta: etenim ex nobis senescunt. » Hoc considerans Ecclesiastes ait: « Vanitas vanitatum et omnia vanitas . » Et item: Vidi, in
Abbreviated transcription (Latin):
Itaꝙ unꝰqͥsq nr̃m. ꝓse rationẽ reddet deo. Hinc
ẽ qͦd dñs legit᷑ in eugłio publicanos ⁊ peccõres ii¬
cepisse. ⁊ manducasse cum illis.⁊ mulierem int¬
retricem cũ lacͥmis pedes eiꝰ rigantem a peccĩs
absoluisse: qͥ ⁊ phariseis marmurantibꝰ res¬
pondit. Euntes. disctte qͥd sit mĩam uolo &e ñ¬

Expanded text:
isque nostrum pro se rationem reddet Deo. Hinc est quod Dominus legitur in Evangelio publicanos et peccatores recepisse, et manducasse cum illis; et mulierem meretricem cum lacrymis pedes ejus rigantem a peccatis absolvisse: qui et Pharisaeis murmurantibus respondit: « Euntes discite quid sit, Misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
Cont̃ eũ qͥ indiscretꝰ ẽ. uͥbstultum ẽ contendere:¬
ubi ñ ratio s furor dñat᷑. Similit̾ ⁊ cum impruden¬
ti disputare mutile ẽ. qͥa facilis ẽ ad ꝓferendam
contumeliam. Nã hec duotestimonia licet ad õs
ꝑtineant insipientes. ⁊ p̃uiloqͦs: tñspecialit̾ ui¬
dent᷑ denotare hereticos. de qͥbꝰ alibi scͥptum est.
Sublingua eors labor ⁊ dolor: ⁊ uenenum aspi¬
dum sub labus eoꝵs. Quors os maledict̾ione ⁊ a¬
marttudine plenum ẽ: ueloces pedes eors ad ef

Expanded text:
Contra eum qui indiscretus est verbis, stultum est contendere,non ratio, sed furor dominatur. Similiter et cum imprudenti disputare inutile est, quia facilis est ad proferendum contumeliam. Nam haec duo testimonia licet ad omnes pertineant, insipientes et praviloquos, tamen specialiater videntur denotare haereticos, de quibus alibi scriptum est: « Sub lingua eorum labor et dolor, et venenum aspidum sub labiis eorum . » Quorum os maledictione et amaritudine plenum e
Abbreviated transcription (Latin):
se dolorib multis. Necñ ⁊ corda regum eiꝰmodi
pestis. sepe polluens. conu̾titutiq ad ꝑu̾sitatẽ
iudicii: qͥa muna excecant ocłos sapientium:
& mutant u̾ba iustors: Pinde dñs hortat᷑ eaue

Expanded text:
se doloribus multis . » Nec non et corda regum ejusmodi se doloribus multis . » Nec non et corda regum ejusmodi pestis saepe polluens convertit utique ad perversitatem judicii, quia munera excaecant oculos sapientium, et mutant verba justorum. Proinde