comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur occidit aiam. et ꝑdes os qui
loquũtur mendatiũ. hoc quoq
mendacii genus ꝑfc̃i uiri sum¬
mope fiunt᷑. ut nec uita cuiꝰ¬
libet ꝑ eoꝵ fallaciam defendat᷑.
uec sue aĩe noceant. dum p̾stare¬
nituntur aliene carm: quãquam
hoc ip̃m pccĩ genus facillime cͤᷤ¬
dimiꝰ relaxari. Nam si qualibet
culpe̾ sequenti m̾cede purgatur.
qnͣco magis hec facile abster¬
ꝓitur quam m̾cis comitatur. mł¬

Expanded text:
tur, occidit animam : et: Perdet omnes qui tur, occidit animam : et: Perdet omnes qui loquuntur mendacium . Hoc quoque mendacii genus perfecti viri summopere fugiunt, ut nec vita cujuslibet per eorum fallaciam defendatur, nec suae animae noceant, dum pnituntur alienae carni, quamquam hoc ipsum peccati genus facillime credimus relaxari. Nam si quaelibet culpa sequenti mercede purgatur, quanto magis haec facile abstergitur, quam merces comitatur.
Abbreviated transcription (Latin):
faciut̃. ut nec uera dicentib
credatur reddit enim sepe hoiem
multa falsitas. etiam in iu̾tate sus¬
pectum seꝑe uera p̃mittit. qui fal¬
sa dicturus est ut cum pͥmũ ad que¬
sierit fidem ad reliqua mendacia
audientes credulos faciꝰt. Multis
uidentur uera esse que falsa sunt:
et ideo nõ ex deo s ex suo mendacio
loquũtur nõ nũqmͣ falsitas ueri¬
lo quio adungitur et płmq am̾ta¬
te incipit qui falsa ꝯfringit. la¬
tent. sepe uenena circũlita melle
simulat: quousq fallendo decipi¬
at Non nũquã penis est menda¬
cuim meditari qmͣ loqui Nã int̾¬
dumni quisq incautus solet exp̃¬
cipitacione loqui m̃daciũ medi¬
cari aut᷑ nõ potest nͥ ꝑ studiũ gra¬
nuis engo ille ex studio m̃tiri ꝑ¬
hibetur. qmͣ his qui ex precipita¬
tione mentitur sũmoꝵe cauen¬
dum est om̃e mendaciũ qñauis
nõ nũamͣ sit aliquis mendacii
gemis culpe leuioris si quisqm̃
pro saluce hoĩnũ mentiatur . S
quia stͥptum est. os quod menti¬

Expanded text:
faciunt ut nec vera dicentibus credatur; reddit enim saepe hominem multa falsitas etiam in veritate suspectum. Saepe vera promittit qui falsa dicturus est, ut, cum primum acquisierit fidem, ad reliqua mendacia audientes credulos faciat. Multis videntur vera esse quae falsa sunt, et ideo non ex Deo, sed ex suo mendacio loquuntur. Nonnunquam falsitas veriloquio adjungitur, et plerumque a veritate incipit qui falsa confingit; latent saepe vera circumlinita melle simulat, quousque fallendo decipiat. Nonnunquam pejus est mendacium meditari quam loqui. Nam interdum quisque incautus solet ex praecipitatione loqui mendacium, meditari autem non potest nisi per studium. Gravius ergo ille ex studio mentiri perhibetur, quam is qui ex praecipitatione sola mentitur. Summopere cavendum est omne mendacium, quamvis nonnunquam sit aliquod mendacii genus culpae levioris, si quisquam pro salute hominum mentiatur. Sed quia s
Abbreviated transcription (Latin):
bundancia est de eo qui mͣ firmitati¬
nõ contͥsteris in lango agit¬
ribus tuis grãs age deo ualere ce
magis animo opta quam corꝑe ua¬
lere magis mente qm carne: adu̾sa
corꝑis remedia anime sunt egri¬
tudo carnem uuln̾at m̃tem curat
languor enĩ uitia ex quoquit: lan¬
guor. uires libidinis frangit de
sitas accid̾it non deiciaris si feliti¬
tas elucłat non sis iactans: si cala¬
mitas contigit pusillauimis non
exhistas habeto temperamẽtum ĩ
ꝓsperis hẽto pacienciam in adu̾sis ꝓ¬
bari te in dolore cognosce: ut non
frangaris probari te in prospita¬
te cognostent nõ exalteris equał
esto in om̃ib mentem nec gaudio

Expanded text:
bundantia est. In infirmitatbundantia est. In infirmitatnon contristeris, in languoribus gratias age Deo. Valere te animo magis opta quam corpore, valere magis mente quam carne, adversa corporis remedia animae sunt. Aegritudo carnem vulnerat, mentem curat; languor enim vitia excoquit, languor vires libidinis frangit. 27. sitas acciderit, non dejiciaris; si felicitas eluceat, non sis jactans; si calamitas contigerit, pusillanimis non existas. Habeto temperamentum in prosperis, habeto patientiam in adversis. Probari te in dolore cognosce, ne frangaris. Probari te in prosperitate cognosce, ne exalteris: aequalis esto in omnibus. Mentem nec gaudio
Abbreviated transcription (Latin):
bri in pectore. frequentes oculis la¬
aues sint tͣ lacͥme. delectet te semꝑ
planctus ⁊ luctus: planctum ⁊ lacri
tus ad lamenta: qnͣtum fusti. ꝓmis
ad culpam. Qualis tͥ fuit ad peocan¬
dum incentio. talis ad penitendum
deuotio. ita reu̾taris sicut in ꝓfudo
recesseras scd̃̾m morbum inꝑcienda
est medicins iuxta uulmis adhibẽ¬
fitant ⁊ ꝙͣndia lam̃ta desiden̾t. Nul¬
la teres te pocõ securum faciatꝰ milla
te securitatis deceptõ blandiatur:. nul¬
la te securitas deceptum a pm̃e inten¬
tione suspendat. Incessanter in cor¬
de tuo spes ⁊ formido consistat. pari¬
ter sint in te timor atq fiducia: ꝑi¬
ter in te spes atq metus sic spera mi¬
scd̾iam. ut iusticiam metuas sic te
spes indulgentis erͥga ut metus ge¬
henne semꝑ affligat. Timior enim
semꝑ enĩdat timor expellit pocm̃ ti¬
mor repͥmit uiciĩ: timor cautum
facit hominem acq sollicitum ubi
uero timor nõ est. ibi dissolucõ uite

Expanded text:
bri in pectore; frequenter oculis labri in pectore; frequenter oculis laaves sint tibi lacrymae, delectet te semper planctus et luctus. Planctum et computus ad lamenta quantum fuisti pronus ad culpam; qualis fuit tibi ad peccandum intentio, talis sit ad poenitendum devotio; ita revertere, sicut in profundum recesseras: secundum morbum impertienda est medicina, juxta vulnus sunt adhibenta grandia lamenta desiderant. 25. Nulla te res de peccato securum faciat, nulla tibi securitatis deceptio blandiatur, nulla securitas deceptum a poenitentiae intentione suspendat. Incessanter in corde tuo spes et formido consistant. Pariter sint in te timor atque fiducia, pariter spes et 503 metus; sic spera misericordiam, ut justitiam metuas; sic te spes indulgentiae erigat, ut metus gehennae semper affligat. 26. Timor enim semper emendat, timor expellit peccatum, timor reprimit vitium, timor cautum facit hominem atque sollicitum; ubi vero timor non est, ibi dissolutio vitae
Abbreviated transcription (Latin):
ad mortem. ambula sicut ⁊ ille am
bulauit sequere exemplum eius.
imitare uestigia eius de abioctõne
Ixiste uilis: existe abiectus ⁊ penitẽ
existe despectus: displice tibi. cia¬
despectus esto apud temet ipm. Qui
enim sibi uilis est. añ deum magnus
est. qui sͥ displicet. deo placet. Esto gͣ
paruus in oculis tuis. ut sis magnus
in oculis d̾i tantum enĩ eris ante
deum preciosior: quantum fu̾s añ
oculos tuos despectior. porta quoq sẽ¬
per nerecundiam in uultu de recorda¬
tione delicti. porta puctorem in facie
de memoria cõmissi ꝑccĩ: pocĩ pudo¬
re oculos tuos actolłe erubesce ince¬
sita facie: faciscentes artus cilicium
et cinis inuoluatꝰ scalencia ⁊ tabes¬
cencia m̃bra saccus oꝑiat ex haustu
corpus lu tuosus habitus tegat : ter
ius es in puluere sede cuiꝰ es in cm̃e
uiue semꝑ lugens. semꝑ merẽs. sẽꝑ¬
suspiria cordis emittens. Sit tͥ com¬
punctio in corde sint tͣ gemitus cre¬

Expanded text:
ad mortem ad mortem bulavit; sequere exemplum ejus, imitare vestigia illius. Existe tibi vilis, existe abjectus, existe existe despectus, displice tibi, despectus esto apud temetipsum. 23. Qui enim sibi vilis est, ante Deum magnus est; qui sibi displicet, Deo placet; esto igitur parvus in oculis tuis, ut sis magnus in oculis Dei. Tanto enim eris ante Deum pretiosior, quanto fueris in oculis tuis despectior. Porta quoque verecundiam in vultu de recordatione delicti, porta pudorem in facie de memoria commissi peccati. Peccati pudore oculos tuos attollere erubesce. Inces: fatiscentes artus cilicium et cinis involvat, squalentia et tabescentia membra saccus operiat, exustum corpus luctuosus habitus tegat. 24. Tvis es, in pulvere sede; cinis es, in cinere sede semper lugens, semper moerens, sesuspiria cordis emittens; sit compunctio in corde, sint gemitus cre
Abbreviated transcription (Latin):
sto humilis esto in humilitate
nulli te suꝑiorem teputes: estima
om̃s suꝑiores essẽ tibi: quãnis sũ¬
mus sis. humilitatẽ tene: si humili
tum enim humilior fui̾s: tantum
te sequitur głe altitudo. caue aut̃¬
iactanciam caue ostensionis ad pe¬
titum: caue głe manns studiũ. Nõ
te ar roges nõ tẽ iactes: non te ĩsb¬
lenter extollas: alas suꝑbie nõ ex¬
tendas . elacoĩs pennas non erigas
nicħ de te p̾sumas. nicħ boni tͥ p̾sit
mas tͥbuas de iusticie uirtute mil¬
la elacione suꝑbias. de boĩs fcĩs ñ
at tollaris. de bono oꝑe non głeris des¬
cende ut ascendas humiliare ut exal¬
teris. ne exaltatus humilieris. Qui
enim ad tollitur humiliatur qui
exaltatur deicitur qui eleuatur pro¬
sternitur. qui inflatur allidit᷑. de
excelso grauiu̾s caũs est de alto ma¬
sum non uouit᷑ humilicas nõ nũquã
ruinam incurrit.: nũ quam lapsum
passa est humilitas. Cognoste hõ qr
serui humiliauit: scũs obediens usq

Expanded text:
tiam . Esto in humilitate nulli te superiorem deputes. Aestima omnes superiores esse tibi, quamvis summus sis. Humilitatem tene, quia si hutum enim humilior fueris, tantum te sequitur altitudo gloriajactantiam, cave ostentationis appetitum, cave gloriae inanis studium. Non te arroges; non te jactes. Non te insolenter extollas; alas superbiae non extendas. Elationis pennas non erigas, nihil de te praesumas, nihil boni tibi buas, de justitiae virtute nulla elatione superbias, de bonis factis non extollaris, de bono opere non glorieris; descende, ut ascendas; humiliare, ut exalteris, ne exaltatus humilieris; qui enim attollitur humiliatur, qui exaltatur dejicitur, qui elevatur prosternitur, qui inflatur alliditur; de excelso gravior casus est, de alto masum non novit, humilitas ruinam nunquam incurrit, nunquam lapsum passa est humilitas. Cognosce, 502 hoservi humiliavit, factus obediens usque
Abbreviated transcription (Latin):
in ore tuo nõ. est u̾itas iuram̃¬
to non indiget: fidelis sermo sa¬
tͣmenti retinet. locum firma sit
sacͣmenti tui fides fac limũ quod
sporondisti
on sis in u̾bis facilis ⁊ in de eo qͥ ĩ
opus difficilis urãdo u̾bis facil̾
ris multum deo reus eris si nõ red¬
dis quod noueris. displicent deo. qͥ
uota sua non explent. Inter infi de¬
les computantur. qui quod uouert
non impleuerunt. Melius est enĩ
nõ promitt̾e. quam fide ꝑrom issa ñ¬

Expanded text:
in ore tuo, non est ; veritas juramein ore tuo, non est ; veritas juramento non indiget; fidelis sermo sacramenti retinet locum, firma etiam sit sacramenti tui fides. 57. Fac bonum quod spopondisti. Non sis in verbis facilis, et in opere difficilis. Coram Deo aliquid ris. Multum Deo reus eris, si non reddideris quod voveris; displicent Deo qui vota sua non explent. 58. Inter infideles computantur, qui quod voverunt, non impleverunt; melius est enim non promittere quam fidem promissi
Abbreviated transcription (Latin):
opere fuge nec oasu nec studio lo¬
quaris falsuꝰ nec ut p̾stet m̃tiri
studeas. nec qual fallacia uitam
aliciuns deffendas. Dane m̃ daciũ
in om̃ibus nullum iustum nĩda¬
quod au̾tate .. discordrat ini¬
quitas est. leges: seculi falsarios
dampnant mendaces puniunt
fallaces ꝑimunt. Si mendaces
apud homines lege dampnãtur
si fallacia humano indicio plectit᷑
si falsitas capitali pena conscribi¬
tur:. quanto magis añ deum tes¬
⁊ de ocioso u̾bo racionẽ unusqͥsq¬
prestabit. añ quem et pro ocioso
sermone penas quisq luet: Os¬
⁊ perdes om̃es qui loquũtur mẽ¬
daciũ. et testis falsus ñe rit᷑ im
declina mendacium caue falsum
uis nillum fallendo decipias mil¬
lum argum̃tis u̾borum łeducas.¬
ꝓhibr eciam tͥ iuram̃turi: tolle ui¬
randi usum. iusiuirandura inter¬
dic tibi ꝑiculosum est enĩ uirare
assiduitas iurandi ꝑiurii consue¬
tudinem facit iurandi usus ad ꝑ¬
iurium ducit sit in ore tuo ẽsit

Expanded text:
opere fuge. Nec casu nec studio loquaris falsum, nec ut praestes mentiri studeas, nec qualibet fallacia vitam alicujus defen das. Cave mendacium in omnibus. Item. Nullum justum mendaquod a veritate discordat iniquitas est. 54. Leges saeculi falsarios damnant, mendaces puniunt, fallaces perimunt. Si mendacia apud homines lege damnantur, si fallacia humano judicio plectitur, si falsitas capitali poena conscribitur, quanto magis ante Deum teset de otioso verbo rationem unusquisqurus est, ante quem et pro otioso sermone poenas quisque sperdes eos qui loquuntur mendacium , et testis falsus non erit impdeclina mendacium; cave falsum, erbis, nullum fallendo decipias, nullum argumentis verborum mehibe etiam tibi juramentum, tolle jurandi usum; jusjurandum interdic tibi; periculosum est enim jurare, assiduitas jurandi perjurii consuetudinem facit. Jurandi usus ad perjurium ducit; sit in ore tuo, est; sit
Abbreviated transcription (Latin):
mis nec alta nimis de sublimib nẽc̃
edoceri cornus dum suos pullos ui¬
bi coloris nullis eos cibis alit sed
tantũdem accendit donec pat̾no
colore ingrescant ⁊ sic eos frequẽ¬
ticibo reficit Ita et eccłie doctor stre¬
nuus nͥ eos quos docet ind̾it ad
suam similitudinẽ penicencie cõ¬
fessione igrescere ⁊ nitore scłari
deposito lamentatoĩs hĩtum dere
carnalib nõ aꝑit intelligencie spi¬
ritalib ꝓfundiora misteria ne dũ
audita ñ capiut̃ pͥus incipiant cõ¬
tempn̾e quã uen̾ari mãdata celesti¬
a alit̾ est agẽdum erga eos qͥ nr̃o
ꝯmittuntur regimĩ si offendunt
atq ałr cum hiis qui nõ nobis cõ¬
missi nõ sunt qui iusti sunt uene¬
randi sunt si uo̾ delinqut̃ ꝓ sola
caritate ut locus est corripiendi
sunt ñ tñ cum seu̾tate ut hiĩ qͥ nob̾
regendi ꝯmissi sunt pͥus docendi
sunt seniores plebis ut ꝑ eos m̃¬
fra põiti facilius doceantur Uñ
ingenũ boni doctoris et incipiẽ¬

Expanded text:
mis, nec alta nimis de coelestibus, nec tedoceri. Corvus dum suos pullos vibi coloris, nullis eos cibis alit, sed tantumdem attendit, donec paterno colore nigrescant, et sic illos frequenti cibo reficit. Ita et Ecclesiae doctor strenuus, nisi eos quos docet viderit ad suam similitudinem poenitentiae confessione nigrescere, et, nitore saeculari deposito, lamentationis habitum de carnalibus, non aperit intelligentiae spiritalis profundiora mysteria, ne, dum audita non capiunt, plus incipiant contemnere, quam venerari mandata coelestia. Aliter agendum est erga eos qui nostro committuntur regimini, si offendunt, atque aliter cum his qui nobis commissi non sunt; 331 qui si justi sunt, venerandi sunt; si vero delinquunt, pro sola charitate, ut locus est, corripiendi sunt, non tamen cum severitate, sicut hi qui nobis regendi commissi sunt. 7. Prius docendi sunt seniores plebis, ut per eos infra positi facilius doceantur. Und8. Ingenium boni doctoris est incipien
Abbreviated transcription (Latin):
ne ẜuiut̃ ita ut iuxͣ uulnerũ
uarietates medicin̾a diu̾sa sit
sic et doctores eccłie singulis
quibꝰ congruũ doct̾ue remediũ
adhibebit et quid cuiq oporteat. ꝓ
etate ꝓ sexu ac professione adnũ¬
ciabit nõ om̃ib ea que sunt clau¬
qui caꝑe nõ possunt. qͥb si in discͤ¬
te manifestent᷑ stacim aut detra¬
hunt aut negligũt pͥma quippe
opprteat existimare ꝑsonã Rudib
ppłis seu carnalib plana acq com¬
munia ñ sũma atq ardua p̾dicada
sunt ne inm̃sitate doctͥne oppͥman¬
tur pocius qmͣ erudiant᷑. uñ apłs

Expanded text:
ne serviunt, ita ut, juxta vulnerum ne serviunt, ita ut, juxta vulnerum varietates, medicina diversa sit, ita et doctor Ecclesiae singulis quibusque congruum doctrinae remedium adhibet, et quid cuique oporteat, pro aetatis processu ac professione annuntiabit. Non omnibus ea quae sunt clauqui capere non possunt. Quibus si indiscrete manifestentur, statim aut detrahunt aut negligunt. Prima quippe oporteat aestimare personam. Rudibus populis seu carnalibus plana atque communia, non summa atque ardua praedicanda sunt, ne immensitate doctrinae opprimantur potius q
Abbreviated transcription (Latin):
ui preficitur ad corum¬
regimen talit̾ erga disci¬
plinam subditor p̾stare se debet
ut nõ solum auctoritate s et
humilitate clarestat. S tam̃
ita erit in eo uirtus humilita¬
tis ne dissoluatur huiꝰ uita sb̾
dicoꝵ mutilis atq ita auctori¬
tas intus aderit p̾otestatis ne
ꝑ timorem cordis seneritas exis¬
tat inmoderatoĩs. hec est in dei
sac̾dotib u̾a discretio qua nec
ꝑ lib̾tatem suꝑbi nec ꝑ humili¬
tatem remissĩ sunt. Hinc qd̾ scĩ
cum multa ꝯstancia redarguert̃
eciam pͥncipum uicia. In quib
cum summa eet̃ humilitas lo
co tñ necessario lib̾e tnͣsqͥsso¬
res iusticie increpabant /aliqũ
etiam subditis nos oporcet am¬
mo esse humiliores qũ facta
subdicoꝵ diuidicantur a nob
on. om̃ibus ne¬
una eademq doct᷑ͥna ẽ ad¬
hibenda s pro qualitate morũ
diu̾sa exortatio erit doctoꝵ. Nam
quosdam increpacio dura quos¬
da sicut periti medici ad uarios
corꝑis morbos diu̾so medicami¬

Expanded text:
ui praeficitur ad regimen, taliter erga disciplinam subditorum praestare se debet, ut non solum auctoritate, verum etiam humilitate clarescat. Sed tamen ita erit in eo virtus humilitatis, ne dissolvatur vita subditorum in vitiis; atque ita auctoritas aderit potestatis, ne per tumorem cordis severitas existat immoderationis. Haec est enim in Dei sacerdotibus vera discretio, qua nec per libertatem superbi, nec per humilitatem remissi sunt. Hinc est quod sancti cum multa constantia redarguerunt etiam principum vitia, in quibus cum summa esset humico tamen necessario libere transgressores justitiae increpabant. Aliquando etiam subditis nos oportet animo esse humiliores, quoniam facta subditorum judicantur a nobiNon omnibus una eademque doctrina est adhibenda, sed pro qualitate morum diversa exhortatio erit dictorum. Nam quosdam increpatio dura, quosit. Sicut periti medici ad varios corporis morbos diverso medicami
Abbreviated transcription (Latin):
labanur potestatis nr̃e est ignauie
aptisma uũ est s in eccłia de sa
ubi fides una est ubi in no cm̃to¬
mine patris ⁊ filii ⁊ sp̃c scĩ baptis m¬
datur ⁊ ido si qui apud illos hrticos
baptizati sunt qui in scẽ tͥnitatis cõ¬
fessione baptizati uẽĩunt ad nos re¬
cipiantur quidem quasi baptizaci
ne sc̃ẽ tͥnitatis inuocacõ uł ꝯfessio ad¬
nulletur s doceantur añ ⁊ instruan
tur quo sensu scẽ tͥnitatis misteriũ
in eccłia teneatur. Et si consenciut
cred̾e uł acqͥestunt conficeri pngna¬
ti iam fidei integritate confirmen¬
tur manus imposicione si u̾o ꝑuuli
sunt uł hebetes qui doctͥnam non
capiant respondeant pro illis qui
eos offim̾t iuxͣ morem baptiz andi
⁊ sic manis imposicione ⁊ crismate
cõmumnicatio eucharitie misteriis¬
trinitatis inuocacione apud hrti

Expanded text:
labamur, potestatis nostrae est et ignaviae. labamur, potestatis nostrae est et ignaviae. Baptisma unum est, sed in ecclesia, ubi una fides est ubi in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti datur. Et ideo siqui apud illos haereticos baptizati sunt, qui in sanctae Trinitatis confessione baptizant, et veniunt ad nos: recipiantur quidem, quasi baptizati, ne sanctae Trinitatis invocatio vel confessio annulletur; sed doceantur ante et instruantur quo sensu sanctae Trinitatis mysterium in Ecclesia teneatur: et si consentiunt credere, velacquiescunt confiteri, purgati jam fidei integritate confirmentur manus impositione. Si vero parvuli sunt vel hebetes, qui doctrinam non capiant, respondeant pro illis qui eos offerunt juxta morem baptizandi; et sic manus impositione et chrismate communiti, eucharistiae mysteriisTrinita
Abbreviated transcription (Latin):
nuatur aut fugetur a nobis quia de¬
ibertate arbitrii sui ꝯmissus
est homo statim in pͥma cõdicio¬
ne ut sola uigilancia mentis adni
tente eciam p̾ceptis custodia ꝑseu̾a¬
ret si uellet in id qd creatus fua̾t
postqmͣ u̾o suasione serpentis ꝑ euã
cecidit a nature bono ꝑdidit paritͥ¬
in ugorem arbitrii ñ tñ electionẽ
ne non eet̃ suum qd̾ emundaret p᷑¬
catum nec m̾ito indulg̾etur qd̾ nõ
arbitrio diluisset. Manet ergo ad
salutem arbitrii libertas id est racio¬
uale̾s uoluntas s admonente pͥus
deo ⁊ muitante ad salutem ut uł els¬
gat uł sequatur uł agat occasionẽ
salutis hoc est inspiracione dei ut
b̾i confitemur. Inicium gͦ salucis nr̃e
deo miserante hẽmus ut ad quiesca¬
mus salutiffere inspiracione nr̃e po¬
testatis est adipiscamur qd̾ adquiestẽ¬
dum admonicione cupimꝰ diuini ẽ
mimeris ut ñ labamur in adeptorio
salutis mimere sollicitud̾is nr̃e est ꝑ
celestis parit̾ adiutorii ut autem

Expanded text:
nuatur, aut fugetur a nobis, quia SpLibertati arbitrii sui commissus est homo statim in prima mundi conditione, ut salva vigilantitente, etiam percepta custodia, perseveraret, si vellet, in id quod creatus fuerat. Postquam vero seductione serpentis per Evam cecidit a naturae bono, perdidit pariter vigorem arbitrii, non tamen electionem: ne non esset suum quod emendaret peccatum, nec merito indulgeretur quod arbitrio diluisset. Manet ergo ad salutem arbitrii libertas, id est, rationalis voluntas, sed admonente prius Deo, et invitante ad salutem, ut vel eligat, vel sequatur, vel agat occasionem salutis, hoc est, inspirationem Dei. Ut autem bere confitemur. Initium ergo salutis nostrae Deo miserante habemus: ut acquiescamus salutiferae inspirationi, nostrae potestatis est: ut adipiscamur quod acquiescendo admonitioni cupimus, divini est muneris. Ut non labamur indempto salutis munere solicitudinis nostrae est, et coelestis pariter adjutorii. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
ria impietatis germina uł cetere
istorum origenis siue ordines pes¬
tes duo pͥncipia sibi ignota intro¬
ducunt ut credo ⁊ martion uł contͣ¬
ria ut man̾cheus uł tria ut cheo¬

Expanded text:
riaque impietatis germina; vel caeterae istorum originis sive ordinis pestes, quae duo principia sibi ignota introducunt, ut Cerdon et Marcion; vel contraria, ut Manichaeus; vel tria et
Abbreviated transcription (Latin):
in angulis t̾rarum in carne se ser¬
uautes q̃ post nulle annos regni ĩ
terra iustoꝵ instigante dyabolo mo¬
uende sunt ad pugnam ꝯͣ iustos
regnantes ⁊ dño ꝓ iustis pugnã¬
te imbre igneo ꝯpescendas atq ita
mortuas cum ceti̾s in impietate
mortuis ad et̾na supplicia ĩ ĩcor¬
ruptibili carne resuscitandas. Nul¬
lum credimꝰ ad salutem nͥ deo ĩui¬
tante uenire nullum inuitatam
salutem suam nͥ dõ auxiliante opari
nullum nͥ orantẽ auxiliũ ꝓ mereri

Expanded text:
in angulis terrarum in carne serin angulis terrarum in carne servanda. Quae post mille annos regni in terra justorum, instigante diabolo movendae sunt ad pugnam contra justos regnantes; et Domino pro justis pugnante imbre igneo compescendas, atque ita mortuas, cum caeteris in impietate ante mortuis, ad aeterna supplicia in incorruptibili carne resuscitandas. CAPUT LVI. Nullum credimus ad salutem nisi Deo invitante venire; nullum invitatum salutem suam nisi Deo auxiliante operari; nullum nisi orantem auxilium promereri
Abbreviated transcription (Latin):
docis iudicio reconciliatum cõmunuo¬
ne sociari si uult nõ ad indicium ⁊¬
ad condempnacionẽ sui eucharistiam
solm mortalia uł cͥmina  poc̃a nõ ne¬
gamus. S mutato prins scłari hĩtu
⁊ confessione religionis studio ꝑui
te correctionem ⁊ iugi ĩmo ꝑpetuo
luctu misa̾nte deo ita dũ taxat ut¬
contraria pro hiis que penite᷑ agat
⁊ eucharistiam om̃ibus dñicis die¬
bus supplex ⁊ submissus usq ad mor¬
enitencia n̾a est penitenda nõ
cencie est causas pcc̃oꝵ excid̾e nec ea¬
rum suggessioĩb aditum indulg̾e
sicut meliciam sperãt ñ nupciaꝵ diui
potum ꝑtinet sicut papias reguo d̾i¬
lactantius ad quiestunt. Neq ꝑmille
annos post resurrectionem regnũ
xp̃i in terra futum ⁊ scõs cum illo
in deliciis regnaturos speremus sic̃
nepos docuit qui pͥmã iustoꝵ resur¬
rectionem et scd̾am impiorum cõfĩ¬
xit ⁊ int̾ has duas mortuorũ resur¬
redoẽs gentes ignorantes deum

Expanded text:
dotis judicio reconciliatum communiodotis judicio reconciliatum communioni sociari, si vult non ad judicium et condemnationem sui eucharistiam solvi mortalia crimina non negamus, mutato prius saeculari habitu et indefesso religionis studio, per vitae correctionem et jugi imo perpetuo luctu miserante Deo, ita ducontraria pro his quae poenitet agat, et eucharistiam omnibus dominicis diebus supplex et submissus usque ad morPoenitentia vera est, poenitenda non tentiae est, causas peccatorum excidere, nec earum suggestionibus aditum indulgeresicut Melitani sperant. Non nuptiarum potum pertinet, sicut, Papia Lactantius acquiescunt. Neque post mille annos post resurrectionem regnum Christi in terra futurum, et sanctos cum illo in deliciis regnaturos speremus, sicut Nepos docuit, qui primam justorum resurrectionem, et 33 secundam impiorum confinxit. Et inter has duas mortuorum resurrectiones, gentes ignorantes Deum
Abbreviated transcription (Latin):
xpm̃ hominem fuisse absq dõ ut
fotinus ex istis inquã si qui ad nos
uenirent nõ requirendum ab eis¬
est utrũ baptizati sunt anñ s hoc
tantum sicredant eccłie fidem ⁊ bap¬
tizentur eccliastico baptismate
ottidie eucharistie cõmu de ec¬
nionem ꝑciꝑe nec laudo cep tõe¬
nec uitupero om̃ibus tñ e
dnĩcis dieb cõmuni
candum hortor si tñ mens in affcm̃
peccandi nõ sit nam hñtem ad huc
uoluntatem. pͦcandi grauari mag̾
dico eucharistie ꝑcepcione quam pu¬
rificari et id̾o quãnis quis ꝑcc̃o mor¬
deatur peccandi nõ hẽat de cetero
uoluntatem ⁊ cõmunicaturus sa¬
tis faciat lacͥmis ⁊ oratoĩbus ⁊ cõ¬
fidens de dñi miseracione qui pcc̃a pie
ꝯfessione donare consueuit accedat
ad eucharistiam intrepidus ⁊ secu¬
rus. S de illo dico quem capitaliͫ ⁊
mortalia ꝑcc̃a nõ grauant. Nam ꝙ̃
mortalia post baptismũ crimina cõ¬
missa p̾mũt hortor eos prius publi¬
ca penitencia satis fac̾e ⁊ ita sacer¬

Expanded text:
m hominem fuisse absque Deo, uFotmus. Ex istis inquam siqui ad nos venerint, non requirendum ab iis, utrum baptizati sint, an non: sed hoc tantum, si credant in ecclesiae fidem, et baptizentur ecclesiastico baptismate. Quotidie Eucharistiae communionem percipere, nec laudo nec vitupero: omnibus tamen D affectu percandi sit. Nam habentem adhuc voluntatem peccandi gravari magis dico eucharistiae perceptione, quam purificari. Et ideo, quamvis quis peccato mordeatur, peccandi non habeat de cetero voluntatem, et communicaturus satisfaciat lacrimis et orationibus, et confidens de Domini miseratione, qui peccata piae confessioni donare consuevit, accedat ad eucharistiam intrepidus et securus. Sed hoc de illo dico, quem capitalia et mortalia peccata non gravant. Nam quem mortalia post baptismum crimina commissa premunt, hortor prius publica poenitentia satisfacere, et ita sacer
Abbreviated transcription (Latin):
nt̾ nas anime cogitaciones toẽss¬
diabolum nõ uidere certi sumꝰ ex mo¬
tibus eas corꝑis ab illo ⁊ affectacionũ
iudiciis colligi ⁊ exꝑim̃ta didicimꝰ se¬
creta quia cordis solus ille nouit ad ꝙ̃
dicitur tu solus nosti corda filiorum

Expanded text:
nternas animae cogitationes diabolum non videre certi sumus; sed motibus eas corporis ab illo et affectionum indiciis colligi, experimento didicimus. Secreta autem cordis solus ille novit ad quem dicitur: Tu solus nosti corda filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
matur filis ⁊ uita hoĩnũ explet᷑¬
singulis dieb. Qmͣdui in hac nta
niuitur querit᷑ utrũ augm̃tum
anfectius decͥm̃tum dicatur. S
quomͦ possit recte augm̃tum dici¬
qd̾ per dimensiones etatum ad mor¬
tis tenditur detͥm̃tum. Qui uitã
longam queris ad eam tende ui¬
tam pro qua xpĩanus es idest
et̾nam. nõ ad istam de qua eru¬
diendum est descend uta et

Expanded text:
matur filis, et vita hominis expletmatur filis, et vita hominis expletta vivitur, quaeritur utrum augmentum an rectius detrimentum dicatur. Sed quomodo possit recte dici augmentum, quod per dimensiones aetatum ad mortis tendit detrimentum? 5. Qui vitam longam quaeris, ad eam tende vitam, pro qua Christianus es, id est, aeternam; non ad istam, de qua ad erudiendum te descendit vita aet
Abbreviated transcription (Latin):
randum coturnũ rep̾hensibilis ẽ
suꝑflua effusio largitatis. Nam qͥ
modum ẜuat auarus nulli est s
om̃ib largus est. Dispensator ñ
debet ẽẽ ꝓdigus s discretus. lar¬
giri enĩ debet qnͣtum oportet ut
tenendo m̃suram in uno sufficiat
est licitum opari bonũ illuc nã¬
ꝙ nõ iam oꝑacio expectatur. S retͥ¬
butõ mĩtoꝵ. Hec uita impiis longa
et gͣta est in oculis aut̃ iustoꝵ a¬
mara et brenis est et licet ista bre¬
ius sit moras tñ sͥ fieri credit᷑ qr
qnͣto libet breuis sit temꝑe spaciũ
tũ et si iuuendi parum est amanti
ꝓcul dubio longum est. Qui iuite
p̾sentis longitudinem nõ de suo spa¬
tio. S de eius fine considerat quã
sit breuis et misera satis utilit᷑
pensat. Uita enĩ p̾sens qr in ipĩs
sius increm̃tis deficit breuis est
Suo enĩ augm̃to perit dum id qd̾
uidetur futuro ꝑfic̾e̾ in pret̾ito de¬
ficit. Item ex ip̃o eẽ buis inta

Expanded text:
randum cothurnum. 20. Reprehensibilis est randum cothurnum. 20. Reprehensibilis est superflua effusio largitatis. Nam qui modum servat avarus nulli est, sed omnibus largus est. 21. Dispensator non debet esse prodigus, sed discretus; largiri enim debet quantum oportet, ut, tenendo mensuram in uno, sufficiat est licitum operari bonum; illic namque non jam operatio exspectatur, sed retributio meritorum. 2. Haec vita impiis longa et grata est, in oculis autem justorum amara et brevis est. Et licet vita ista brevis sit, moras tamen sibi fieri creditur, quia, quantumlibet breve sit temporis spatium, tametsi viventi parum est, amanti procul dubio longum est. 3. Qui vitae praesentis longitudinem non de suo spatio, sed de ejus fine considerat quam sit brevis et misera, satis utiliter pensat. Vita enim praesens, quia ipsis suis incrementis deficit, brevis est; suo enim augmento perit, dum id quod videtur in futuro proficere in praeterito deficit. Item ex ipso esse brevis 36
Abbreviated transcription (Latin):
tante tͥsticia merces pereat dis¬
pensata. Tunc aut̃ bñ tͥbuitur
qñ cum m̃tis alacͥtate p̾betur
unde et apl̾s hilarem inquit da¬
torem diligit dl. Metuendũ ẽ
itaq ne pauꝑ aut cum te dio
nr̃a oblata suscipiat aut ne
oĩo p̾t̾missus merens tͥstisq
recedat. De rapinis alienis ele¬
mosinam facere ñ est offm̃ mi¬
seratois s emolum̃tũ scełis
unde ⁊ salomon qui offert sa
crificium de rapina pauꝑum
tanqm siquis uictimet filium
in conspectu prĩs q̃ui enĩ ĩuiste
nec bñ pro altero p̃bet quod¬
Qd̾ ab allo male extorquet. Mag¬
nũ scelus est pauperes prestet e
diuitib et de samꝑtib mopum
ad quirere fanores potentũ aren¬
tis terre aquam tollere: et flu¬
mina que non indigent irriga
Nonnũquam largitas diuitũ pro¬
diga non ad utilitatem s ad ela¬
cionem effunditur comparati ipo¬
critis qui non ad edificacionẽ docet᷑
audiencium s ad sue głe exagge¬

Expanded text:
tante tristitia, merces pereat distante tristitia, merces pereat dispensata. Tunc autem bene tribuitur, quando cum mentis hilaritate praebetur. Unde et Apostolus: Hilarem, inquit, datorem diligit Deus . Metuendum est itaque ne pauper aut cum taedio nostra oblata suscipiat, aut ne omnino praetermissus moerens tristisque recedat. 17. De rapinis alienis eleemosynam facere non est officium miserationis, sed emolumentum sceleris. Unde et Salomon: Qui offert, inquit, sacrificium de rapina pauperum, tanquam si quis victimet filium in conspectu patris sui . Qui enim injuste nec bene alteri praebet quod ab alio male extorquet. Magnum scelus est res pauperum praestare divitibus, et de sumptibus inopum acquirere favores potentum; arentis terrae aquam tollere, et flumina quae non i19. Nonnunquam largitas divitum prodiga, non ad utilitatem, sed ad elationem effunditur: comparata hypocritis, qui non ad aedificationem docent audientium sed ad suae gloriae exagge
Abbreviated transcription (Latin):
dubio facit. Nam et doctrine
carnali eminẽcior est. Qͥ cũq
ꝯmiserandum oporcet. Et licet
ille fortasse falsam indigentis
speciem p̃ferat is tñ qui simpli¬
citer imꝑtit fructum miscd̾ie ñ
amittit / quãnis quisq sit egens
nuillus tñ unde tͥbuat indigẽti
excusatoẽm mopie potest p̾tẽd̾e̾
qñ ex p̾cepto saluatoris eciam ca¬
licem aque frigide p̃cipim᷑ in¬
digenti p̃bere. Nam si aliud nõ
hñtes id ipm benigne tͥbuamus
m̾cedem ꝓculdubio ñ amittimꝰ
Cetm si amplius possumꝰ ⁊ eges¬
tatẽ simulando minus largimꝰ
nõ egentem s deum fallimꝰ cui
cõscienciam nrãm abscondere ñ
possumꝰ. Due sunt elemosine.
na corporalis egenti dare qͥcqͥd
potiu̾s altera spiritalis dimitt̾e
a quo lesus extiteris.hoꝵ p̾ͥma
adhibenda est miseris scd̾a est
malis. Erit ergo quod semꝑ
imꝑcias. ⁊ si non peciã saltem
uł grãm. Non est elemosina cũ
murmuracione p̾benda ne comi¬

Expanded text:
dubio facit. Nam et disciplindubio facit. Nam et disciplincarnali eminentior est. Quicunque commiserandum oportet. Et licet ille fortasse falsam indigentis speciem proferat, is tamen qui simpliciter impertit, fructum justitiae non amittit. Quamvis quisquam sit egens, nullus tamen unde tribuat indigenti, excusationem inopiae potest obtendere, quando ex praecepto Salvatoris etiam calicem aquae frigidae praecipiamur indigenti praebere. Nam si aliud non ntes, idipsum benigne tribuamus, mercedem procul dubio non amittimus. Caeterum si amplius possumus, et egestatem simulando minus largimur, non egentem, sed Deum fallimus, cui conscientiam nostram abscondere non possumus. 15. Duae sunt eleemosynae: una corporalis, egenti dare quidquid potueris; altera spiritualis, dimittere ei a quo laesus exstiteris. Harum prima adhibenda est miseris, secunda malis. Erit ergo quod semper impertias, etsi non pecuniam, saltem gratiam. 16. Non est eleemosyna cum murmuratione praebenda, ne, comi
Abbreviated transcription (Latin):
me. nudus ⁊ oꝑuistis me. Qui¬
b eciam bñ p̃mittitur dicens
uenite bñdicti prĩs mei ꝑcipite
ꝑatum uobis regnũ his autẽ
quos nulla p̾ce dencia elemosi¬
ce sic dicitur. Esuriui ⁊ nõ de¬
distis mͥ manduoare. sitiui et
nõ dedistis mͥ bibere. Quib uis¬
te dicitur descendite in ignem
et̾nuĩ qui ꝑatus est diabolo et
angłis eius. Qui hic nuscd̾iam
non imꝑtit. illuc pietatis fruc¬
tum nõ inueĩt. exemplo arden¬
nuissima neganda studuit. Od
retͥbui subtilius pota̾t quiꝰ di¬
strictius potãt. Gutam aque
ardens petit qui micas panns
negauit. Sero diues oculos ape¬
rint qñ lazarum pauꝑem requi¬
escentem indit quẽ iacentem
añ ianuas uid̾e̾ despexit. Non
solum qui esurienti ⁊ sicienti ⁊
nudo bñ facit largitates impẽ¬
dit uł siquid aliud indigenti
lagitur s ⁊ qui inimicum dili
git et qui lugenti effcm̃ cõpas¬
sipnis ⁊ consolatoĩs inꝑtit aut
in ouibrlibet necessitatib consi¬
lium adhibet elemosinã ꝓcul

Expanded text:
. Quibus etiam bene promittit, dicens: Venite, benedicti Patris mei, percipite paratum vobis regnum. His autem, quos nulla praecedentia eleemosyce sic dicitur: Esurivi, et non dedistis mihi manducare; sitivi, et non dedistis mihi bibere. Quibus juste dicitur: Discedite a matus est diabolo et angelis ejus . 11. Qui hic misericordiam non impertit, illic pietatis fructum non invenit: exemplo ardennuissima negare studuit. Quid retribui subtilius, quid districtius poterat? Guttam aquae ardens petiit, qui micas panis negavit Sero dives oculos aperuit, quando Lazarum pauperem requiescentem vidit, quem jacentem ante januas videre despexit . 12. solum qui esurienti, et sitienti, et nudo, beneficium largitatis impendit, vel si quid aliud indigenti largitur, sed et qui inimicum dilgit: et qui lugenti affectum compassionis et consolationis impertit, aut in quibuslibet necessitatibus consilium adhibet, eleemosynam procul
Abbreviated transcription (Latin):
uitur non solum qui uiderit re¬
fugit s alios eciam ab imita¬
tione illius quãta ualu̾it ex¬
hortacione compescit. de exitu¬
uite anime electoꝵ nimio ter¬
rentur metu inc̾ti utrum ad pre¬
mium an ad suppliciũ tnͣseant
Quidam aut̃ elc̃i in fine suo pͦ
rescunt et̾noꝵ contemplacione
bonorum quãnis enĩ quisq in
hat uita sit iustus. tam̃ dum e
corꝑe isto egreditur ꝑtimescit
ne dignus supplicio sit Nllus
est enm homo absq poc̃o nec
dicio cum eciam et de ociosis
u̾bis reddenda sit raciofinẽ iustoꝵ
optimũ uocacio tnͣs quilla ꝯmen¬
dat. ut es ex ed incelligantur
scõꝵ hab̾e consortiũ angłoꝵ ex qͦ
ab ħ corꝑe sine uexacione dura
tolluntur. prauos aut̃ hoiẽs apo¬
state angłi suscipiut̃ morientes
ut eis sint ip̃i tortores in penis
pietas pro defunctis fidelib flere
inbet fides tñ pro eis lugere ue¬
tat. Illi enĩ deplorandi sunt ĩ mor¬
tem quos miseros infernus ex

Expanded text:
rnitur, non solum qui viderit, rernitur, non solum qui viderit, refugit, sed alios etiam ab imitatione illius, quanta valuerit exhortatione, compescit. 7. Ie animae electorentur metu, incertae utrum ad praemium, an ad supplicium transeant. Quidam autem electi in fine suo purrescunt aeternorum contemplatione bonorum. 9. Quamvis enim quis in hac vita sit justus, tamen dum ex corpore isto egreditur, pertimescit ne dignus supplicio sit. Nullus enim homo absque peccato; nec dicio, cum etiam et de otiosis verbis reddenda sit ratio. 10. Finem justorum optimum vocatio tranquilla commendat, ut ex eo intelligantur sanctorum habere consortium angelorum, ex quo ab hoc corpore sine vexatione dura tolluntur. 11. Pravos autem homines apostatae angeli excipiunt morientes, ut eis sint ipsi tortores in poenis, pietas pro defunctis fidelibus flere jubeat, fides tamen pro eis lugere vetat. Illi enim deplorandi sunt in morte, quos miseros infernus ex
Abbreviated transcription (Latin):
ñ peocabis. uenturi exitus igno¬
rancia incerta est. ⁊ dum qͥsq mo¬
ri ñ existimat tollitur. Unde unꝰ¬
quisq festinet ne ĩ inquitatib
suis rapiatur simulq finiatur
uita cum culpa. Nam c̾te diabolꝰ
eos auos uiuentes accendit ad nicia
subito morientes ꝑtrahe nitit᷑ ad
cormenta. sepe indentes in hac fal¬
laci unca dum de potentia uł reꝵ
te hora qua nescuint inproiis
exitu rapunitur atꝙ absorbẽte
ꝓfundo cruciandi eternis gehẽne
incendiis deputantur. De quib
bonis dies et in puncto ad mł¬
na descendirat. Imquus moriens
qui mitacione sua ad culpã mł
tos traxat delectacione poc̃i ul¬
tos a culpa reuocat terrore tor¬
menti quod ⁊̃ psalmista testatͤ
dicens. Letabitur uistus cuno
uiderit᷑ undictam impioꝵ. man̾
suas lauabit in sanguine ꝓco
ris. In poc̃oꝵ enĩ morientium
senguie iusti lauant manus.
quia dum eoꝵ pena cõspicitur
conspicientis uita mundatur
Cmꝰ enĩ talis crudelis exitus c̃¬

Expanded text:
 4. Venturi exitus ignorantia incerta est, et dum mori quis non existimat, tollitur. Unde unusquisque festinet ne in iniquitatibus suis rapiatur, simulque finiatur vita cum culpa. Nam incentor diabolus eos quos viventes accendit ad vitia, subito morientes pertrahere nititur ad tormenta. 5. Saepe divites in hac fallaci vita, dum de potentiae gloriarepente hora qua nesciunt improviso exitu rapiuntur, atque absorbente profundo, cruciandi aeternis gehennae incendiis deputantur. De quibus bonis dies suos, et in puncto ad inferna descendunt . 6. Iniquus moriens, qui imitatione sui multos ad culpam traxerat delectatione peccati, multos a culpa revocat terrore tormenti. Quod etiam Psalmista testatur dicens: Laetabitur justus, cum viderit vindictam impiorum, manus suas lavabi. In peccatorum enim morientium sanguine justi lavant manus, quia dum eorum poena conspicitur, conspicientis vita mundatur. Cujus enim talis crudelis exitus ce
Abbreviated transcription (Latin):
a compatiendo aliene miserie
uocabulum sortita est. Nullus
aut̃ in alieno misericors potest
cors non est. Qui enĩ sͥ neqmͣ
est cui bonus est nuilla scelera
elemosinis redimi posse si in
pocĩs quisq ꝑmanserit. Tunc
dulgẽtia consequitur qñ ab
scelerum oꝑe desinitur. Uerũ¬
est quod peccata omĩa miseri¬
cordie oꝑib expurgentur. S
Non est elemosina que gle mag̾
causa qmͣ miscd̾ie imꝑtitur in¬
tuitu. Quali enĩ incione ab u¬
no quoq largitur talit̾ ⁊ apud
deum recipitur. Qi ergo hic de
bono laudem p̾sencem appetit
spẽ ꝑdit ⁊ głam m̾cedis in fu¬
turo non recipit. Dum eĩ causa
iactancie pauꝑ ꝑcit᷑ pascitur

Expanded text:
a compatiendo alienae miseriae a compatiendo alienae miseriae vocabulum sortita est. Nullus autem in alieno misericors esse pocors non est. Qui enim sibi nequam est, cui bonus est? Nulla scelera eleemosynis posse redimi, si in peccatis quisque permanserit. Tunc indulgentiam conceditur, quando ab scelerum oest quod peccata omnia misericordiae operibus expurgantur, sed 7. Non est eleemosyna, quae gloria magis causa quam misericordiae impertitur intuitu. 8. Quali enim intentione ab unoquoque largitur, taliter et apud Deum recipitur. Qui ergo de bono laudem praesentem appetit, spem perdit et gloriam mercedis in futuro non recipit. 9. Dum enim causa jactantiae pauper pascitur,
Abbreviated transcription (Latin):
delinquũt qui diuicias a deo
concessas non in reb salutarib
s in usib pͣuis utuntur. Nesciuit᷑
enĩ imꝑtiri pauꝑibus. oppressis sb̾¬
uenire despiciunt. et inde magis
augẽt delicta unde redim̾e debue¬
runt. Hoc ht̃ tantum bonũ pos¬
sessio p̾sentiũ rerum si uitam re¬
ficiat miseroꝵ p̃ter hec tempta¬
cio est mũdi lucrum tantoq ma¬
iora supplicia in futuro dabunt
qnͣto et ipã maiora sunt spoten¬
tes enĩ potent̾ tormenta pacien¬
tur terreua om̃ia seruando amit¬
timus largiendo seruamꝰ p̃atri¬
monium enĩ retentum perit ma¬
net autem erogatum. Diu enim
cum rebus nr̃is durare nõ possu¬
mus. quia aut nos illas moriẽ¬
do deserimus aut ille nos uiue¬
tes deserunt ꝓ̃ diu̾sitate usus a¬
lii de reb mũdanis pereunt qͣs
cupidius rapiunt alii uero sal¬
uantur. dum in eoꝵ pulcͥtudi¬
nem conditoris pulchrimam
ꝑuidentiam laudantes mirant᷑
et dum ꝑ miscd̾ie opus ex eis ce¬
lestia bona m̾cantur. Miscd̾ia

Expanded text:
delinquunt, qui divitias a Deo concessas, non in rebus salutaribus, sed in usibus pravis utuntur. Nesciunt enim impartire pauperibus, oppressis subvenire despiciunt, et inde magis augent delicta, unde redimere debuerant. Hoc tantum bonum habet possessio praesentium rerum, si vitam reficiat miserorum. Propter hoc tentatio est mundi lucrum, tantoque majora supplicia in futuro dabunt, quanto et ipsa majora sunt. Potenenim potenter tormenta patiuntur . Terrena omnia servando amittimus, largiendo servamus. Patrimonium enim terrenum perit; manet ante erogatum. Diu enim cum rebus nostris durare non possumus, quia aut nos illas moriendo descrimus, aut ille nos viventes deserunt per diversitate usus. Alii de rebus mundanis pereunt, quas cupidius rapiunt: alii vero salvantur, dum in earum pulchritudine Conditoris pulcherrimam providentiam laudantes mirantur, vel dum per misericordiae opus ex eis coelestia bona merentur. Misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
hec est em̃ uita intalis nã ista
uita mortalis est mori oportet
hominem in carne mundo ne
lectetur. De mora uite istius te¬
diũ patitur iustus eo quodiad de¬
sideratam patͥam tarde ꝑuẽiat᷑
et uite p̾sentis erũnã serius a
cito uolentes exire decorpore
dei rũ disposicione plerumq
diuan hac uita u̾santur ut ꝑ
longum tolerancie exꝑĩtum
timent. Qd̾ plerisq in angus¬
tia conting̾e solet. Sicq contͣ¬
rios affectu᷑ ⁊ iuuendi hñt te¬
dium ⁊ moriendi metum.¶Solli¬
cite debet unusquisq uin̾e et
semꝑ t̾minũ uite sue consida̾re
ut de contemplacione illius huiꝰ¬

Expanded text:
ec est enim vita vitalis, nostra ista vita mortalis est. 6. Mori oportet hominem in carne mundo, ne lectetur. 7. De mora vitae istius taedium patitur justus, eo quod ad desideratam patriam tarde perveniat, et vitae praesentis aerumnam serius amcito volentes exire de corpore, Dei tamen dispositione plerumque diu in hac vita versantur, ut per longa tolerantiae experimenta timent; quod plerisque in angustia contingere solet, sicque contrario affectu et vivendi habent taedium, et moriendi metum. 3. Sollicite debet unusquisque vivere et semper terminum vitae suae considerare, ut de contemplatione illius ani
Abbreviated transcription (Latin):
secracione colerent ui
saac filius abraham ex repromissĩo¬
ne in terra chanaan genutus. semẽ
eternum uocatus. coniugalis uite
castimonie clarus. promptus ad gra¬
ciam. ad ignostendum paratus: qui  ex¬
cludentis non armis sed paciencia ui¬
cit. qui penitentes cum bonitate rece¬
pit: qui per timorem dei eo usq detulit
h̾onorem patri. ut ad aram sponte sacͥ¬
ficandus accederet. acq in figuram xͥ
mortem non recusaret. Obiit .c.lxxx.
annorum. sepultus q est iuxta pacrem
suum
naam. natus dilcũs mat᷑. supplan¬
tator frĩs: humilis quoq ⁊ simplex
⁊ innocenter hĩtans domũ. qui pegre

Expanded text:
eratione colerent. CAPUT VII. 17. Isaac filius Abrahae ex promissione in terra Chanaan genitus, semen aeternum vocatus, conjugalis vitae castimonia clarus, promptus ad gratiam, ad ignoscendum paratus, qui excludentes non armis expulit, sed patientia vicit; qui poenitentes cum bonitate recepit, qui per amorem Dei eo usque detulit honorem parenti, ut ad aram sponte sacrificandus accederet, atque in figuram Christi mortem non recusaret. Obiit centum octoginta annorum, sepultusque est juxta patrem suum.naan, dilectus matris, supplantator fratris, humilis quoque, et simplex, et innocentem habitans domum. Hic aute
Abbreviated transcription (Latin):
postꝙͣ pͥmogeniti preripuit bñdic¬
cionem. obediuit matri et fraterne
iracundie pacienter cessit patriamq
parentes. relinquens exul effectuis.
seruitutem longam sustinuit. labo¬
rem famis ꝑtulit. et frigoris serui¬
uit socero ut pastor mercenaruis pa¬
uit gregem. expectans non diuisionẽ.
s de gregis lucro mercedem. hic aut¬
cum angło conluctatus preualuit hͥ
aicie ad faciem dñi uidit. hic famis
inopia pulsus. Cum preclara q pro¬

Expanded text:
postquam primogeniti praeripuit benedictionem, obedivit matri, et fraternae iracundiae patienter cessit, patriamque et parentes relinquens, exsul effectus servitutem longam sustinuit, laborem famis pertulit et frigoris, servivit socero, ut pastor mercenarius pavit gregem, exspectans non de divisione sed de gregis lucro mercedem; quDomino colluctatus praevaluit, hic facie ad faciem Deum vidit; hic famis inopia pulsus, cum praeclara pro
Abbreviated transcription (Latin):
ymon zelotes qui prius dõs cha¬
naneus zelo dñi feruens. par in
cognom̃co patri et similis in hono¬
reaccepit egipti pͥncipatũ.et post ia¬
cobum. iustum. cathedram cenuit
tore.ꝑ crucem sustinere martirii
passionem. Licet in posito foro hii¬
sint. singłi tam̃ eoꝵ ꝓpriis certis¬
q locis in mundo ad p̾dicandum
tholomeus. Lichaoniam. Symon.
Iacobus frater dnĩ iherosolimã. Iu¬
das frater iacobi mesopothamiam:
paulo aucem cum ceti̾s apłis nulla
sors ꝓpria traditur quia in om̃ibus
magister et p̾dicator eligitur. Nam
sicut petro et reliquis circuncisionis
est apostolatus datus: ita paulo pre¬
pucii in gentibus hic aut̃ septem
eccłiis et tribus ewangelizã disci¬

Expanded text:
mon Zelotes, qui primum dictus est Chananaeus, zelo Domini fervens par in cognomento Petri, et similis in honore accepit Aegypti principatum, et post Jacobum Justum, cathedram ut dixper crucem sustinere martyrii passionem. Jacet in Bosphoro. Phisint, singuli tamen eorum propriis certisque locis in mundo ad praedicandum tholomaeus Lycaoniam, Simon Jacobus frater Domini Jerosolymam, Judas frater Jacobi Mesopotamiam. 142. Paulo autem cum caeteris apostolis nulla sors propria traditur, quia omnibus gentibus magister et praedicator eligitur. Nam sicut Petro et reliquis circumcisionis est apostolatus datus, ita Paulo praeputii in gentibus. Hic autem septem Ecclesiis et tribus evangelizat disci
Abbreviated transcription (Latin):
inferno sub debito p̾uaricatur¬
toĩs adam tenebantur donec
auctoritate dnĩ per indebitam eiꝰ
mortem de seruile condictione libera¬
rentur qd̾ post assensionẽ dñi aiẽ
anime cum xp̃õ sunt ⁊ exeuntes de
corpe ad xp̃m uadunt ⁊ expectãtes
resurrectionem corꝑis sui ut ad inte¬
gram ꝑpetuam ꝙ beatitudinem cum
ip̃o pariter inmittentur sicut᷑ ⁊ ptr̃or
anime in infernũ sub timore positẽ
expectantes resurrectionẽ sui corpis
si in ultimo uite spũ admissoꝵ penite¬
ant et publica lam̃tacione poc̃a ꝓ dant᷑
quia ꝓpositum dei quod decreuit salu¬
tare qd pecierat stat inmobile ⁊ ideo
quia uoluntas eius nõ mutatur siue
em̃dacione uite si tempus conceditur
siue supplicii confessione si concinuo
uite exciditur uenia ꝑcc̃oꝵ fidelit̾ p̾¬
sumatur ab illo qui nõ uult mortẽ
pcc̃oris s ut ꝯu̾tatur a ꝑdicione peni¬
tendo ⁊ saluatus miseracione dñi ui¬

Expanded text:
inferno sub debito praevaricationis Adae tenebantur, donec auctoritate Domini per indebitam ejus mortem de servili conditione liberarentur. Post ascensionem Domini animae cum Christo sunt, et exeuntes de corpore ad Christum vadunt, exspectantes resurrectionem corporis sui, ut ad integram et perpetuam beatitudinem cum ipso pariter immutentur; sicut et peccatorum animae in inferno sub timore positae, exspectant resurrectionem sui corporis, si in ultimo vitae spiritu commissa poeniteat, et publica lamentatione peccata prodantur: quia propositum Dei, quo decrevit salvare quod perierat, stat immobile; et ideo quia voluntas ejus non mutatur, sive emendatione vitae, si tempus conceditur, sive supplicii confessione, si continuo vita exceditur, venia peccatorum fideliter praesumatur ab illo qui non vult mortem peccatoris, sed ut convertatur a perditione poenitendo, et salvatus miseratione Domi