comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
miserunt. Uñ alacͥtatẽ suã
ꝓpensiorẽ factã eẽ ostenoit qr¬
in quonegligente̾ factifue¬
rant. adibita sollertiaiterar̃¬
ut mores factiapłi sii fruct
eimitterent in horreo cele
hortor. de p̾teritis. aĩi.ga. sũ.
ue. ⁊ hoc in dño. ñ indonop̃p.¬

Expanded text:
ius Unde alacritatem suam pensiorem factam ostendit, qin quo negligentes facti fuerant adhibita solertia iteraut memores facti apostoli sui fructus ei mitterent in horreo coelehortor. De praeteritis autem gavisus et hoc in Domino, non in dono p
Abbreviated transcription (Latin):
genere rerum. et instrcus.s.
satiari. ut ita. non noceat. sa
nec depenuria contristor.
nec dehabundantia exul¬
to.Sciens quia et habun¬
dantia frequenter extollit.
et penuriato lerata dii¬
tias celestes acquirit:
solum scio ista: set etiam
possum exequi. eo confor¬
tante : quime docuit. et ħ
est quodait. Omnia possũ
nongarideo quibus
carere possem. uerũ
na tͥbulatiõi mee. Iñ
gaudi in pascit quia
illi bene fecer ñ quia
eiꝰ angustiarelaxata ẽ.¬

Expanded text:
genere rerum; id est institutus sum satiatus, ita ut non noceat satinec de penuria contristor, nec de abundantia exsulto, sciens quia abundantia frequenter extollit, et penuria tolerata divitias coelestes acquirit. solum scio ista, sed etiam possum exsequi eo confortante qui me docuit. Et hoc est quod ait; omnia possum non gaudeo quibus carere possem. Verumtna tribulationi meae. Inde gaudet, inde pascitur, quia illi bene fecerunt, non quia ejus angustia relaxata e
Abbreviated transcription (Latin):
pudicitia cũ dõsuatur. q̃¬
ta. et ut minus dicatur.
que cũq sunt ama .i. di
gna amariet modestus
incessus. hũilis s.mo. ⁊ hꝰ¬
mõi et quecũq sunt .bo. f.
quia ita decet ẽẽ illo scõs
atur mala opinio. s bõa
ut ꝓs intaliis. Nob̾ eñi.
fama nr̃a. Pinde quisꝗs
acͥminib flagitioꝵ uita¬

Expanded text:
udicitia cum Deo servatur; quta, et ut minus dicatur quaecunque sunt amabilia, gna amari, ut modestus incessus, humilis sermo, et hmodi; et quaecunque sunt bonae famae, quia ita decet illos sanctos esse atur mala opinio, sed bona, ut prosint aliis. Nobis enim fama nostra. Proinde quisquis a criminib
Abbreviated transcription (Latin):
caritatẽ sigͥficat. sorte suꝑ
ritas inspiratur ñ meritis.
Uocatisumꝰ no̾dico pꝰ p̃desti
oĩa. ⁊̃ uelie bonũ. Ip̃gͦ ut c̃de incipiamus. oꝑatur.
nõ eñ quia credimus: s ut credamꝰ eleg̃ nos di¬
coelegit nos: et om̃a oꝑatur. et hoc scđm.ꝯs i.

Expanded text:
charitatem significat, sorte super ritas inspiratur, non meritis vocati sumus. Nos dico prius etiam velle bonum. Ipse ergo ut credere incipiamus operatur. Non enim quia credimus, sed ut credamus elegit nos et operatur omnia. Et hoc secundum
Abbreviated transcription (Latin):
fert ad dm̃ .s. ad seip̃m conuersus nõ ad in cõmuta¬
bile aliquid conuertit᷑. ⁊ idõ iã cũ defectualiquo
illũ ubi dilectionis tue rectissimꝰ finisẽ. ñ sucẽsseãt
te. ut.s. õs cogitationes tuas.⁊ oẽm uitã.⁊ omẽm
intellectũ inillũ cõferas aquo h̃s ea ipã que con¬
fers. Nemo ergo diligit ꝓximũ. nisi diligat dm̃
se nec ꝓximũ diligit. amator enĩ dĩ. amator ẽ¬

Expanded text:
fert ad deum, sed ad se ipsum conuersus non ad incommutabile aliquid conuertitur et propterea iam cum defectu aliquo illum ubi dilectionis tuae rectissimus finis est, non succenseat aet omnes cogitationes tuas, et omnem vitam, et omnem intellectum in illum conferas, a quo habes ea ipsa quae confers. Nemo ergo diligit proximum, nisi diligat Deumse, nec proximum diligit. Augustinus Amator e
Abbreviated transcription (Latin):
morator i dõquia dilectio ꝓximi infactis appari
dilectio uõdĩ ãplius latet ⁊ .ndõ hanc spualis
uidet᷑ eẽ p̃ter missũ.s bene intelligentib utrũ¬
q inuenit᷑ insinguł: quia qui diligit dm̃ nec
põt eũ cõtẽpnere. quẽ ds̃ p̃cepit diligi.⁊ quiscẽ
acspũalit̃ diligit ꝓxim̃. quid meo diligit nisi
dm̃: Ip̃a ẽ dilectio. ab oĩ mundana dilectione
dis creta quã dñs distinguendo ait. Siẽ: dile¬
xiuos. quid enĩ nisi dm̃ dilexit in nob̾: ñ quem
habebamus. s. ut haberemꝰ. sic̃ medicus dicitur¬
diligere egros. ⁊ quid meis diligit insisalutẽ. ꝗͣ
utiq cuipit reuocare. nõ morbũquẽ uenit expel¬
lere. Sic gͣ ⁊ nos inuicẽ diligamus. ut quantuo
possumus inuicẽ. ad habendũ dm̃ in nobis cu

Expanded text:
moratur, quia dilectio proximi in factis apparet. Dilectio vero Dei amplius latet, et ideo hanc spiritualius videtur esse praetermissum. Sed bene intelligentibus utrumque invenitur in sinpotest eum contemnere quem Deus praecepit diligi; et qui diligit proximum, quid in eo diligit nisi Deum? Ipsa est dilectio ab omni mundana dilectione discreta, quam distinguens Dominus ait: Sicut dilexi vos. Quid enim nisi Deum dilexit in nobis non quem habebamus, sed ut haberemus, sicut medicus diligere; et quid in eis diligit, nisi salutem, quam cupit utique revocare; non morbum, quem venit expellere? Sic ergo et nos invicem diligamus, ut, quantum possumus, invicem ad habendum in nobis Deum
Abbreviated transcription (Latin):
t hocscientes ⁊ c̃. alia cõ¬
mendanio caritatis est
hic supra dixit.ꝙ. malũ¬
nõ facit hic dicit ꝙ. etiam
oportunitatẽ parat bene
dilectio malũ nõ oꝑa: tur¬
hoc etiã scimꝰ. quia hora.
ẽ iã nos.d.s. sur. Et nos hoc

Expanded text:
t hoc scientes. Alia comt hoc scientes. Alia commendatio charitatis est hic. Supradixit qunon facit. Hic dicit quod etiam opportunitatem parat bene dilectio malum non operaturhoc etiam scimus, quia hora est jam nos de somno surgere. Et nos, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
hõ. dimicans cc̃ concupiscentias malaᷤ. ⁊ frenãs
auaritĩa. elidens suꝑbiã. suffocans ãbitionẽ. tru
⁊ feras occidis. Utrũq simul facis. tangis pͥmã
cordã quaunus colitur d̃s occidit bestia suꝑsti¬
quid facis. int̃ficit̾is crudelior cet̾s bestiis .s. amõ
ii .c. ut honorẽ parentib deferas.⁊ oecidit. bestia
impietatis. Non mecchaberis. tangis.u.c. Cecidit
bestia rapacitatis. Nõ falsũ testimoniũ dices. tangi
octauã cordã. ⁊ cecidit bestia falsitatis. Nõ cõcupi
sces.u.ꝓ. tui.Tangis nonã cordã ⁊ cecidit bestia ad¬
ulterine cogitationls. aliud tnĩẽ ñ face̾ aliquid
tale pret̾ uxorẽ. aliuo ñ appetere alienã uxorem
Idõ dua p̃cepta sũt nõ mechaberis.⁊ nõ cõcupises
uxorẽ ꝓximitui. Nõ cõcupisces rẽ ꝓximitui. Tangi
decimã cordã ⁊ cecidĩt bestiã cupiditatis. Ita cadẽ¬
tib oĩb bestus. securis.⁊ in nocens indĩ dilectione
⁊ humana societate. uersaris.

Expanded text:
homo, dimicans contra concupiscentias malas, frenans auaritiam, elidens superbiam, suffocans ambitionem, trucet feras occidis. Utrumque simul facis? tangis primam chordam qua unus colitur Deus, cecidit bestia suuidquid facis: interficitur crudelior ceteris beatus amor ordam, ut honorem parentibus deferas: cecidit bestia impietatis. non moechaberis; tangis quintam chordbestia rapacitatis. non falsum testimonium dices; tangis octauam chordam: cecidit bestia falsitatis. non concupisces uxorem proximi tui; tangis nonam chordam: cecidit bestia adulterinae cogitationis. aliud est enim non facere aliquid tale praeter uxorem, aliud non appetere alienam uxorem; ideo duo praecepta sunt: non moechaberis et: non concupisces uxorem proximi tui. non concupisces rem. proximi tui; tangis decimam chordam: cecidit bestia cupiditatis. ita cadentibus omnibus bestiis securus et innocens in dei dilectione et humana societate uersaris.
Abbreviated transcription (Latin):
ti.clamamus int̃se deiustitia in grati. Clamor iste
cordis ẽ ñ labioꝵ. Int̾ sonat aurib dĩ qualiter
susanna clauso ore labiisq inmotis clamabat
minũ inpassione dixisse cõmemorat. fortasse
cui fact᷑ ẽ angularis lapis eccłe uenientipartĩ¬
ex hebreis. a quos ꝑtinet. abba.partĩ exgentib ad
angula rilapide xp̃o ẽ collecta qui fecit utq: unũ
ut unus eẽt grex.⁊ unus eẽt pastor. cui ecłe bonus
magister cõpatiens in se ostendit filios eiꝰ s. mar¬
tires quod nõ debere desꝑare. siqua forte tp̃re
passionis eoꝵ ex hũana fragilitate tristitia in re¬
pit cũ eã uincant uoluptati sue p̃ponendo uolũ

Expanded text:
ti, clamamus intense, scilicet non ingrati. Clamor iste cordis est non labiorum, intus sonat auribus Dei, qualiter Susanna clauso ore labiisque immotis clamabat. minum in passione dixisse commemorat. Et fortassecui factus est angularis lapis, venienti partiex Hebraeis, ad quos pertinet, Abba, partim ex gentibus, ad angulari lapide collecta, qui fecit utraque unum, ut unus esset grex, et unus pastor; cui Ecclesiae bonus magister compatiens in se ostendit filios ejus, scilicet martyres, non debere desperare, si qua forte tempore passionis eorum, ex humana fragilitate tristitia irrepit cum eam vicerint, voluntati suae praeponen
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ꝑtimorẽ. non formidando penã. s amãdo
cordib nr̃is. nõ ꝗͣ nos ip̃ diligit. s quia nos facit
dilectores suos. sic̃ iustitia dĩ dr̃ quanos iusti eiꝰ
est enĩ seruus quiẽ ⁊ filiꝰ quitimet dñm⁊ hono¬
rat patrẽ. Un: ꝑ malachiã dñs ait. Si dñs sũubi
timet penã. s ñ diligit iustinã. ⁊ quia detimorib
fit m̃tio. sciendũ ẽ. pret̃ nat̾alẽ timorẽ qui oĩb

Expanded text:
 timorem, non formidando poenam, sed amando cordibus nostris, non qua nos ipse diligit, sed qua nos facit dilectores suos, sicut justitia dicitur Dei, qua nos justi ejus Est enim servus qui est et filius, qui timet dominum et honorat patrem. Unde per Malachiam Dominus aittimet poenam, sed non diligit justitiam. Et quia de timoribus fit mentio, sciendum est praeter naturalem timorem, qui omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
cunt᷑. infirma ⁊ corruptibiliast̃
acꝑhocuana. quia statũ suum¬
tenere nõ posst̃. Corruptio ergo
subiectat̃ uanitati .s. tñpatient̃
patienter sustinet sciens dm̃sub¬
iecisse eũ. ad cõseruationẽ humi¬
litatis.s. ñ sine solatio speihuiũ¬

Expanded text:
cuntur infirma, et corruptibilia sunt, ac per hoc vana, quia statum suumtenere non possunt. Corruptio ergo subjecta est vanitati, sed tamen patienter patienter sustinet sciens Deum subjecisse ad conservationem humilitatis, sed non sine solatio spei huju
Abbreviated transcription (Latin):
Nota q. cũ eris dicatur cũ iãħr
hedes AUT ditas mortẽ decessoris firma tene¬
⁊ sponsesꝑamꝰ quã infut̃o possidebi¬
ficemuT. mus. ñpatris mortẽ qui mon non
põt qui ẽ ħrditas nr̃a. uel põt diciq decedet ẜ modũ¬

Expanded text:
Nota quod cum haeres dicatur, cum jam haereditas morte decessoris firma teneet sponsae speramus quam in futuro possidebimus, non Patris morte, qui mori non potest, qui est haereditas nostra. Vel potest dici, quod decedet secu
Abbreviated transcription (Latin):
sũt. nõsolũ peccã. s ⁊̃ supplicia
sut. õe quippe peccatũ ꝙ tm̃ci¬
tius penitendo non tegit᷑. aut ꝑeccatũ ẽ: causa
trabit Anoe fit. ut ñ solũ peccatũ sit.s ⁊ cã peccati
Exiaqr ippe culpa subsequens oritur peceatũ
etutũ uoꝙ ex peccato orit᷑. ñ solũ peccatũs. pea¬

Expanded text:
sunt, non solum peccata, sed etiam supplicia sunt. Omne quippe peccatum quod tamen citius poenitendo non tegitur, aut peccatum est, et causa trahit. Unde fit ut non solum peccatum sit, sed et causa peccati. Ex illo quippe culpa subsequens oritur. Peccatum vero quod ex peccato oritur, non solum peccatum, se
Abbreviated transcription (Latin):
nõ uõ estimat seruiendũ. Cõmutauerat ergo
deder᷑his qui ñ st̃ dii. lapidib enĩ.: Ignisatq
metallis. auferentesq sũt:dãt quod ñ sunt.
ut dĩ uĩtas sit mendaciũ. ut qñ lapioẽ dicũt
eẽ dm̃. non enĩ negat dm̃ .s. seruiut cręture
potius quã cͣatori. hoc ẽ mutare ueĩtatẽ in

Expanded text:
at serviendum. Commutaverunt ergo dederunt his qui non sunt dii. Lapidibus enim et lignis atque metallis auferentes quod sunt, dantes quod non sunt, ut Dei veritas sit mendacium, ut quando lapidem dicunt Deum esse, non enim negant Deum, sed serviunt creaturae potius quam Creatori: h
Abbreviated transcription (Latin):
c̃. hiee sequitur latius
ꝑ parte sculpãeoꝵ ⁊ penã ut
creature potius quã ei utori.
mine infeminas masuli¬
inmascules turpituduem

Expanded text:
. Hic exsequitur latius  partes culpam eorum, et poenam, ut reaturae potius quam Creatori. e in feminas, masmasculos turpitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
pora cuco quantu ad natura i ait corpora naiore
repugnantia quadãui applicaret. ⁊ uitio. aptiora
tisut. nmoin desidena praua. s. ⁊̃ iiamunetis
astoner⁊ contumeliosas. quib afficiũt ⁊enfe¬
ciunt corꝑa sua ap̃ĩ dico habentes hec inseme¬
tipis i ñ aliuino e s ase ipsis. nonem̃ ht homo
bec adeo. sedd dicitur his tradi: quia desertus ad̃eo
pesit isato. consentit uincitur capitir trahitur
scuus femine cũfeminis. Diligent aniine quten¬
dumẽ qđ hic⁊ subsequent᷑ ait tdidignið dters
t̃m deserere u̾isime dicit deserit aũt do non arpo¬
nendo gr̃am uel appositã subtrahendo. Manifesũ
ẽ oũĩ adeũ opan incordib hominũ ad inclinadas
olumntsuereoꝵqͥuocumnq uoluit siue elopana

Expanded text:
 quantum ad naturam, id est ut corpora naturaliter repugnantia, quadam vi applicarent, et vitio aptiora ti sunt, non modo in desideria prava, sed et in immundas actiones et contumeliosas, quibus afficiunt et inficiunt corpora sua. Ipsi dico habentes haec, in semetipsis, id non aliunde, 9 sed a semetipsis. Non enim habet homo haec a Deo, sed dicitur his tradi, quia desertus a Deo cedit his atque consentit: vincitur, capitur, trahitur, sculis, feminae cum feminis. Diligenter animadvertendum est quod hic, et subsequenter ait: Tradidit Deustantum deserere, verissime dicit. Deserit autem Deus non apponendo gratiam, vel appositam subtrahendo. Manifestum est enim Deum operari in cordibus hominum ad inclinandas voluntates eorum quocunque voluerit, sive a
Abbreviated transcription (Latin):
dĩfigm̃ta ⁊ similitudines reꝵ
dĩficauerunt. tͣcliti sũt illu¬
dencli desiderus carnis. ñ ut
illa gererent que nolebant.
sut illa ꝑficerent que desi¬
derabant. Tradere aũt ẽ per¬
mittere non incitate. aut in¬
quippe culpaꝵ causis. ⁊ ure
⁊ merito: deseruntur a deo.¬
hii qui ueritatẽ dĩ ininiꝗta¬
tẽ detinuerant. ⁊ c̃atoris głã¬

Expanded text:
figmenta et similitudines rerum deificaverunt, traditi sunt illudendi desideriis carnis, non ut illa gererent quae nolebant, ut illa perficerent quae desiderabant. Orig. Tradere autem eittere, non incitare aut imquippe culparum causis, jure et merito deseruntur a Dehi qui veritatem Dei in iniquitate detinent, et Creatoris g
Abbreviated transcription (Latin):
ceret. quod g̃s iudaicare cogebat ꝙ paulus utiq
non faciebat. Obhoc illa uete raueraciter u̾opꝰ eẽt
obsuans. ut dãpnandã non ẽẽ monstraret p̾dicãs
tñ instant̃. nõ eis s gr̃a fid̃isaluos fierifideles.¬
ne eaueluti necessaria quisqu̾a susciꝑit. pꝰ passiõe
tã qua uit̃a siuofficii. ueruntamen sicut defunta
corꝑa deducenda erant quodã mͦ ãsepulturam
nec simulate. s religiose non erant deserenda ꝯ¬
tinuo. uel iniicoꝵ obtrectatorib tãquã canu
morsib ꝓicienda. Iõ nunc quisquis xp̃ianorum
uelbarulꝰ corꝑis. s inpius sepulture uiolator.
uilaigare cogebant. Utrũ uõscͥpserit. annonꝰ
nescio: qua dispensa falsitate mentitus sit. absit.
u eũ mendacit fecisse credamꝰ. Oĩo enĩtenẽdũ
qũindoctrina religionis. nullomͦ ẽẽ m̃tieno̾. ⁊¬
dispensatiõe ment̾i. fidelis gͦ dispensator paul
nob exib ⁊ꝓcul dubio inscribendo fid̃ẽ quiaueri¬

Expanded text:
ceret, quod gentes iudaizare cogebat. quod Paulus utique ceret, quod gentes iudaizare cogebat. quod Paulus utique non cogebat ob hoc illa uetera ueraciter, ubi opus esset, obseruans, ut damnanda non esse monstraret, praedicans tamen instanter non eis sed rne ea velut necessaria quisquam susciperet, post passitanquam vitam officii sui. Verumtamen sicut defuncta corpora deducenda erant quodammodo ad sepulturam, nec simulate, sed religiose, non erant deserenda continuo, vel inimicorum obtrectationibus tanquam canum morsibus projicienda. Ideo nunc quisquis Christianorum uel baiulus corporis sed impius sepulturae ujudaizare cogebat: utrum verum scripserit an non, nescio qua dispensativa falsitate mentitus sit. Absit! ut eum mendaciter fecisse credamus. Omnino enim tenendum est in doctrina religionis nullo modo esse mentiendispensatione mentiri. Fidelis igitur dispensator Paulus nobis exhibet procul dubio in scribendo fidem, quia veri
Abbreviated transcription (Latin):
doctrina nõ cog̾eret. Itiq sipt᷑ hoc apłori. decretũ. pet̾
habuit illã in antiochiã simulationẽ. quagĩs coge̾t
uidaicare. ñ mirũ si piulus ꝯstringebat eũ libe deb̃c
asserere. ꝙ cũ cet̾is apłis se ierosolimis decreuisse me¬
petrus fecit. nec sicmirũ estq uolebat cũ paulus ñ
timide hoc subtege̾ s fidenter asserere.ꝙ cũ pariter¬
iam sentire nouerat. uel quia cũ eo cõtulerat
diuinitus eũ. de hac re amonitũ: acceperat. siũ
paulus. fuit. non igitur tunc eũ quodin aere
uerũ ẽẽ docebat s eius simulationẽ. qua gentẽ
cogebat. iudaicare arguebat quiasic om̃ña illa.
sumulatorie gerebantur. qiuerũ ẽẽt quod dice¬
bãt quid̃a .s. credentes sine lege non posse salua¬
ri.Incuius sententie non ꝯsenseone. s simulati¬
one timore petrus incroant ut de illo paulus
uere scriberet. quod eũ uidissent non recte am¬
bulantẽ adueritat̃e euangłu: eiq uerissime di¬

Expanded text:
doctrina non cogeret . Itaque si post hoc apostolorum decretum Petrus habuit illam in Antiochia simulationem qua gentes cogeret judaizare, non mirum si Paulus constringebat eum libere debere asserere, quod cum caeteris apostolis se Hierosolymis decrevisse mem Petrus fecit, nec sic mirum est, quod eum volebat Paulus non timide hoc subtegere, sed fidenter asserere, quod eum pariter sentire iam nouerat, siue quod cum eo contulerat uocatione etiam diuinitus eum de hac re admonitum acceperat siue ua et Paulus fuit. Non igitur tunc eum quid in ea re verum esset docebat, sed ejus simulationem qua gentes cogebat judaizare, arguebat, quia sic illa omnia simulatorie gerebantur, quasi verum esset quod dicebant quidam, scilicet credentes sine lege non posse salvain cuius sententiae non consensionem sed simulationem timore Petrus inciderat, ut de illo Paulus uerissime scriberet, quod eum uidisset non recte ingredientem ad ueritatem euangelii, eique uerissime di
Abbreviated transcription (Latin):
sic uolebãt eã obserum t̃iqũa si nonhis in eũangłio
salus credentib ẽẽ non possit. hii senserant pauelũ
ue hementissimũ grẽ p̃dicitorẽ ⁊ intentiõi eoꝵ ma¬
time aduersũ ab emulis noue legis quodñ intellige

Expanded text:
sic ea volebant observari, tanquam sine his in Evangelio sic ea volebant observari, tanquam sine his in Evangelio salus credentibus esse non possit. Hi senserant Paulum vehementissimum gratiae praedicatorem, et intentioni eorum maxime adversum. Ab aemulis enim novae legis qui n
Abbreviated transcription (Latin):
hoc eñĩ lego scripsisse puulũ qũe mentitũ ẽẽ ñ credo
et idõ non recte agebat. hic petrus. quiaerat ẽe uĩtatẽ
paulũ. credo nonita egisse. quando timotheũ circũ¬
cidi. uel chenctis uotũ ꝑsoluit uel ierosolimis aia¬
coboamonitis legalia illa suscepit ut putare uide¬
tur ꝑhec illa legalia salutẽ dari. s ne illa que inũbri
futuroꝵ d̃s fieriuuᷤ. serat. tãquã idolatͥam gentium
dãpnare crederetur. hoc ẽ eñi. quod iacob ułli ait.
Uides inquit fr̃. quot milia sunt iniudea qui
crediderunt in xp̃o. ⁊ hĩi om̃s emulatores legis sũt.
audierunt eñi. uel. audierunt dete. quod disscessio
ꝯuenire multitudine audient ⁊ eñite supuenisse
hoc ergo fac quod tibi dicimus sumt noburi iłi.
ut opinor obscurũ ẽ. ⁊ ucobũ hoc iõmoniusse ut sc¬
rent falsa ẽẽ que dete illo audierant. hũ quicũ et
iudeis tredidissent cũemulitores legiserint. qui

Expanded text:
Hoc enim lego scripsisse Paulum quem mentitum esse non credo, Hoc enim lego scripsisse Paulum quem mentitum esse non credo, et ideo non recte agebat hic Petrus, quia erat contra EvangPaulum credo non ita egisse, quando Timotheum circumcidit, vel Cenchris votum persolvit, vel Hierosolymis a Jacobo monitus, legalia illa suscepit, ut putare videretur per illa legalia salutem posse dari, sed ne illa quae in umbris futurorum Deus fieri jusserat, tanquam idololatriam gentium damnare crederetur. Hoc est enim quod Jacobus ait: Vides, inquit, frater, quot millia sunt in Judaea qui crediderunt in Christo, et hi omnes aemulatores legis sunt. Audierunt enim de te quod discissionem convenire multitudinem. Audierunt etenim supervenisse. Hoc ergo fac quod tibi dicimus. Sunt nobis viri ut opinor, obscurum est, et Jacobum hoc ideo monuisse, ut scirent falsa esse quae de illo audierant hi, qui cum ex Judaeis
Abbreviated transcription (Latin):
iacobi et p̃sporũ purificatus scđm legẽ tẽplum
intrauit. et ostiã obtulit. Ecce qũo uidĩs iudeuᷤ
factus ẽ. Non ergo officioso mentucio. s honesta
dispensatiõe. et petrũ se agentib segregasse.⁊
paulũ ei restitisse. Ego inmoalii. ante me ex¬
posuerunt. ut et aploꝵ prudentia de monstia¬
peccat petrus siudaigat. S quod gs cogit uitu
icare. suo erẽplo. in quosolo paulus eũ rep̃hen¬
dit ut doctor gentiũ. ut sit rep̃hensio uera
nec dispẽ satoria. alioquin mentitus ẽ paulus.
titusc̃. paulus quod eũ uiderit non recte ãbri¬
lantẽ adueritatẽ euan głii. Quisquis eñ. fac̃. quod
facere debet recte utiq facit. et ioo falsãi de illodicit.
quidicit eũ non recte fecisse. quod nouit cũ facere de
buisse. Siaũt recte scripsit paulus. uimẽ quod pegrũ
non recte ãbulabat adueritatẽ euangłii. Ego quide
illuo petrũ sic egisse c̾do. ut gñts cogeret uituicare.

Expanded text:
Jacobi et presbyterorum purificatus secundum legem in templum Jacobi et presbyterorum purificatus secundum legem in templum intravit, et hostiam obtulit. Ecce quomodo Judaeis Judaeus factus est. Non ergo officioso mendacio, sed honesta dispensatione et Petrum se a gentibus segregasse, et Paulum ei restitisse, ego imo alii ante me exposuerunt, ut et apostolorum prudentia demonstrapeccat Petrus si judaizat, sed quia cogit gentes judaizare suo exemplo, in quo solo, Paulus reprehendit eum ut doctor gentium, ut sit reprehensio vera, nec dispensatoria. Alioquin mentitus est Paulus. ntitus est Paulus, quod eum uiderit non recte ingredientem ad ueritatem euangelii. quisquis enim hoc facit, quod facere debet, recte utique facit et ideo falsum de illo dicit, qui dicit eum non recte fecisse, quod eum nouit facere dbuisse. Si autem verum scripsit Paulus, verum est quod Petrus non recte ambulabat ad veritatem Evangelii: ego quidem illud Petrum sic egisse credo, ut gentes cogeret judaizare.
Abbreviated transcription (Latin):
pensatoria. nec petrus peccauit nec paulus ꝓ¬
euangłiũ nõ eẽ seruant̃ã. qui post uisionem lin¬
tei ubi erant diu̾si gñis animalia ad corneliũ
intrauit.⁊ cum gentib comedit. qui etiã questi¬
onẽ soluit dehacre. Cum n paulus et barnaba
iam conuersis gentib multis uenissẽt antio.¬
chiam. quidã deuidea descendentes dicebant si¬
ne lege moysi. nemopõt saluari. Tunc utriq
Ourd ergo tẽptatis dm̃ inponere iugũ. quod ne¬
q nos neq patres nr̃i portare potiumus s per
grãm credimus saluari. sicut et illi. Pctrusitaq
bene sensit de abolitiõe legis. s simulauit. ꝓtimo¬
re uideoꝵ. ne occasiõe gentiũ a fide crederent. et
sic ꝑderet gregẽ suũ. Simulauit aũt paulus ꝓsi¬
mili metu ut incircũtisiõe timothei. et ip̃e ꝗ
comã ex uotonutũ. ut naçarei incheneris
exlege cap̃ tõto̾no. post multa etiã inierlin ꝯsilio

Expanded text:
pensatoria; nec Petrus peccavit, nec Paulus propensatoria; nec Petrus peccavit, nec Paulus proEvangelium non esse servandam, qui post visionem lintei, ubi erant diversi generis animalia, ad Cornelium intravit, et cum gentibus comedit: qui etiam quaestionem de hac re solvit. Cum enim Paulus et Barnabas jam conversis multis gentibus venissent Antiochiam, quidam de Judaea descendentes dicebant: Sine lege Moysi nemo potest salvari. Tunc utriqueQuid ergo tentatis demum imponere jugum, quod neque nos neque patres nostri portare potuimus? sed per gratiam credimus salvari sicut et illi . Petrus itaque bene sensit de abolitione legis, sed simulavit pro timore Judaeorum ne occasione gentium a fide recederent, et sic perderet gregem suum. Simulavit autem Paulus pro simili metu, ut in circumcisione Timothei, et ipse qui comam ex voto nutrivit ut Nazaraei, in Cenchris ex lege caput totondit. Post multa etiam in Jerusalem consilio
Abbreviated transcription (Latin):
nentã que ab om̃ib udeis erant seruanda.
et eũ uere peccasse non illa seruanda. s alios
suo exẽplo uidaicare cogendout sit rep̃hẽsio
uera non dispensatoria. ait eñi ierͣ ex boc loco
ĩpius porfirius perrũ apaulo rep̃hensũ nob
obicit. uolens et illi maculã erroris. ⁊ huinc ꝓca¬
citatis incurrere ⁊ in cõe ficti dogmatis accu
Quo̾ utiq facit non intelligens quo sensu pe
infaciem dicatur. Nam uterq recte sentit legẽ
non ẽe tenentũ et quoo in om̃igente. quicumq
cauta simulatiõe dispensat ille subtractione.
iste rep̃hensionẽ ut et uideis suꝑbiã et gentibus
despatiotolleretur. Non gͥ uel paulo uel eis. cĩ iqͥb
ante edens se ab cis postea scpalut. petrus uero
rep̃hensibilis erat. nec eipaulus ꝓcacit᷑ resiste¬
quo ip̃e fecit nec arguere simulationẽ cuiusip
reuserat. S fuit hec reprehensio nonueras. dis¬

Expanded text:
nentem, quae ab omnibus Judaeis erant servanda, nentem, quae ab omnibus Judaeis erant servanda, et eum vere peccasse, non illa servando, sed alios suo exemplo judaizare cogendo, ut sit reprehensio vera non dispensatoria. Ait enim Hieron.. Ex hoc loco impius Porphyrius Petrum a Paulo reprehensum nobis objicit, volens et illi maculam erroris, et huic procacitatis incutere, et in commune ficti dogmatis accusderent. Quod utique facit non intelligens quo sensu Petin faciem restitisse dicatur. Nam uterque recte sentit legem non esse tenendam, et in omni gente quicunqueterque cauta simulatione dispensat, ille subtractionem, iste reprehensionem, ut et Judaeis superbia, et gentibus desperatio tolleretur. Non igitur vel Paulo vel eis cum quibus ante edens se ab eis postea separabat, Petrus vere reprehensibilis erat, nec eis Paulus procaciter resisteit, quod ipse fecit, nec arguere simulationem, cujus et ipse reus erat; sed fuit haec reprehensio non vera, sed dis
Abbreviated transcription (Latin):
ui .i. gentiũ.nõ udeorũ ritu
uizus quia sciebat illam dic¬
cretionẽ ciborũ nichil ꝯferre
ico dimisit. Quid ergo debent
facere: qui non fuerunt ut gala¬
the: nonutiq debent recipere.
om̃na: que uident inte putãt
cẽ necessaria saluti iudar are.¬
icare: hoc rep̃hensus ẽ. De hac ãrephensiõe¬
post. xp̃m obscruatiõe. Ier enĩ. ait petriu non
id̃o obseruare illa legalia quod uellet capost
xp̃m. seruar etiã autoeis. Sicut uere nec debe¬
bant. s inuictũ fecisse et dispensitorie simulas¬
se. ne .s. uideos amitterent neͦ in hoc peccabat.
quia bona intentiõe idagelut. et sulli peccarẽt.
qui q̃ĩ eius exẽplo iudaigabant nec fuit repre¬
hensio uã qui anacħ Ineo rep̃hensibile erit s
dispensatoria. ut ꝑ hoc scirent gs̃. ñ ẽẽ udaic̃ ad̾
uidentes tantũ apłm in hoc rep̃hendi. aug̃¬
dicit petrũ seruare illa legalia. nõ dispensa¬
torie s uere. qĩ eis subiectũs non in eis sp̃e po¬

Expanded text:
t gentium, non Judaeorum ritu vivis, quia sciebat illam diationem ciborum nihil conferre. ico dimisit. Quid ergo debent facere qui non fuerunt ut Galtae? non utique debent recipere. omnia quae vident in te putant esse necessaria saluti, judaizarein hoc reprehensus est. De hac autem reprehensiopost Christum observatione. Hieronymus enim ait Petrum non ideo observasse illa legalia, quod vellet ea post Christum servari etiam a Judaeis, sicut vere nec debebant, sed invitum fecisse et dispensatorie simulasse, ne scilicet Judaeos amitteret; nec in hoc peccabat, quia bona intentione id agebat, etsi illi peccarent, qui ejus quasi exemplo judaizabant. Nec fuit reprehensio vera, quia nil in eo reprehensibile erat, sed dispensatoria, ut per hoc scirent gentes non esse judaizandum, videntes tantum Apostolum in hoc reprehendi. Augdicit Petrum servasse illa legalia non dispensatorie, sed vere, quasi eis subjectum, sed non in eis spem po
Abbreviated transcription (Latin):
.s. iudeos et gentes. ⁊ ad dm̃.
quia et duos ppłos int̾se pacifi¬
cauit: et dõ reconciliauit un
subdit. qui fecit utraq .i. utrũ
duo ppłi tãqu̾a parietes dedi¬
cis osculo copulantur quos ꝑħ̾
unut quod sequitur. Et .i. qr¬
lũ. quoderat int̾̃ illos duoᷤ ppłos
hinc exlege: in exydolatria sol¬
ut ͭ remouenslegẽ auideis. et y¬
dolatriã agentib quiparies dr̃
macherie.quia non erat stabił
neq robustus. Est enĩ materia
congeries lapidũ sine cem̃to
ut fit cirta ortos. paries gͦ ma¬

Expanded text:
 Judaeos et gentes, et ad Deum qui et duos populos inter se pacificavit, et ideo reconciliavit. Unde subdit: Qui fecit utraque, scilicetduo populi tanquam parietes de dicis osculo copulantur, quos per hoc univit, quod sequitur: Et, id lum quod erat inter illos duos populos, hinc ex lege, inde ex idololatria solvit, removens legem a Judaeis, et idololatriam a gentibus: qui paries dicitur maceriae, quia non erat stabilis neque robustus. Est enim maceria congeries lapidum sine caemento, ut fit circa hortos. Parie
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. qui . ibi. uos qui gentes cra¬
tis. et ẜ hoc. sus pensiuum legit᷑
usq ibi. nc̃ aut̃. eodẽ tam̃ ma¬
nente sensu. hoc mͦ memoresto
quod .ii. qui. a .e. gentes. ⁊ c̃. qui
qui. alie.lon.fac.e. ꝓñꝑuos.¬

Expanded text:
m Qui, ibi, vos qui gentes eratis, et secundum hoc suspensive legitur, usque ibi: Nunc autem, eodem tamen manente sensu, hoc modo: Memores estote quod vos qui aliquando gentes, etc.: Qui qui ali
Abbreviated transcription (Latin):
dabat .i. adcarnales obseruanti¬
as non quantũ adueritatẽ qũa
p̃signabat. euacuãs dico decre¬
tis .i. p̃ceptis euangłii que ex
ratiõe sunt. Iõ euacuauit ut¬
duos ppłos prius diuersos ꝑ

Expanded text:
d est ad carnales observantas, non quantum ad veritatem quam praesignabat. Evacuans dico, decreid est praeceptis Evangelii quae ex ratione sunt, ideo evacuavit utduos p
Abbreviated transcription (Latin):
piteᷤᷤ testamentorũ.i. aduen
titii. hospes dicitur q̃i hostu
pes eo quod ꝯsusciprebatur in
domum. ponebat dominuᷤ
ingressus. Eratis ⁊̃ nõ habentẽ
Deo I sp̃e ꝓmissioĩs facte filuiꝰhabrae

Expanded text:
pites testamentorum, subaudis eratis. Hospes dicitur quasi ostii pes, eo quod quando suscipiebantur in domum, ingressus. Eratis etiam non habentes spem promissionis factae filiis Abrahae,
Abbreviated transcription (Latin):
capitulũ sutaut tͣctatũ ẽ apiat᷑. ñ incidimꝰ mnillas
molestias quib pleriꝙ hoĩes cẽ catholicã discipli¬
nã quedã dicere cogunt᷑. Scio eñuanosħrcicos õ
hoc capitulo multa impia⁊ inepta iactasse quia
dignior c̃atura .i. sũmi angłi sublimesq urtutes.
miseri existiment᷑. p̃sertĩ quia dixit eãd̾ cͣaturã q̃¬

Expanded text:
capitulum si ita ut tractatum est aperiatur, non incidimus in illas molestias, quibus plerique homines contra catholicam disciplinam quaedam dicere cogantur. Scio enim vanos haereticos de hoc capdignior creatura, id est summi angeli sublimesque virtutes dmiseri existimentur, praesertim quia dixit eamdem creaturam qu
Abbreviated transcription (Latin):
actionis. Nõemĩsicẽe quis deb otiosus ut ĩ
odẽ otio utilitatẽ nõ cogitet ꝓxĩ. nͨ sic actuosꝰ
ut ꝯtẽplatioe ñ requirat dĩ.Inotioñĩers uaca¬
tio delectare debet. s uel inquisitio. uel inuẽ¬
est honor in hacuita siue potentia. quia oĩast̃
uana subsore.s opus ip̃mq peundẽ honorẽt

Expanded text:
at.fNec sic esse quisque debet otiosus, ut in eodem otio utilitatem non cogitet proximi, nec sic actuosus, ut contemplationem non requirat Dei. In otio non iners uacatio delectare debet, sed aut inquisitio aut inuenn amandus est honor in hac uita siue potentia, quoniam omnia uana sub sole, sed opus ipsum, quod per eundem honorem uel
Abbreviated transcription (Latin):
ã ⁊ aliorũ uitã intentio. Itaq astudio cogno¬
scende ueritatis nemo phibetur. ꝙ ad lau ida¬
bile ptinet otiũ. locusuõ supͥor sine quore¬
gi ppls nõ põt ⁊ suta teneatur. ⁊ ãministre¬
tur ut decet. tñindecent̃ appetitur. Ioõo¬

Expanded text:
. Itaque ab studio cognoscendae ueritatis nemo prohibetur, quod ad laudabile pertinet otium; locus uero superior, sine quo regi populus non potest, etsi ita teneatur adque administretur ut decet, tamen indecenter adpetitur.
Abbreviated transcription (Latin):
mala .s. si nõ regnãt ip̃ ñ facit. face̾t aut̃ sicõsenti¬
ret. Motus enũ maloꝵ desiderior. nõ ip̃ oꝑabatur
quib consentiebat ad ꝑpetͣndi pecc̃ã. Multũ uo̾
fallit᷑ hõ qui consentiens cõcupiscentie carnis¬
⁊ facit displicet sibi. tm̃ erat ut̃ nec se ip̃iꝰ agnoscat.
quia cũ ex toto ip̃sit ⁊ corde statuente. ⁊ corpore
implente adhuctñse ip̃m eẽ nõputat. Qui gͦ¬
ñsi cordis cõsensione decernit. aut ⁊̃ inmistĩo
corporis ꝑficit. Motũ porro illicito desiderii.
sumꝰ hic siñ peccõ. Ioõ habemꝰ desideria peccĩs. iã
carne cõcupiscentia: ad carnẽ ꝑtineãt corporis
m̃bra. ñ tñ regnãt pecccata .i. carnis cõcupiscen¬
tia.Seꝗtur. Scio enĩ qĩbenedixi petc̃ inme habi
ñ ẽ bonũ q. cũ eẽt destituit. caro erit s iã uitia¬
tauel intiosa. nõert hoc hoc enĩt cõcupiscentie

Expanded text:
mala, sed si non regnant, ipse non facit. Faceret autem si consentiret. Motus enim malorum desideriorum non ipse operabatur, quibus non consentiebat ad perpetranda peccata. Multum vero fallit facit, displicet sibi; tantum errat, ut nec se ipsum agnoscat; quando cum ex toto ipse sit, et corde statuente et corpore implente, adhuc se ipsum esse non putat. non cordis consensione decernit, aut etiam ministerio corporis perficit. Motum porro illiciti desiderii, sumus hic sine peccato, ideo habemus desideria peccati, sed carne concupiscentia, et ad carnem pertineant corporis membra, non tamen regnat peccatum, id est carnis concupiscentnon est bonum: quod cum esse destiterit, caro erit; sed jam vitiata vel vitiosa non erit. Hic enim est concupiscentiae
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. ⁊ eẽt ad ult̃. uł misericors ⁊ eẽt crudelis. ⁊ alia
huiꝰ mõi. S. audiens legẽ dicentẽ. ñ cõcupisces
uitiũ agnouit : odit bellũ. hũit quia uolebat.
nõ concupisces ⁊ cõcupiscebat. iõ dicit ꝙ. nolo
facio .i. cõcupisco. ñꝙ post concupiscentiã eat
apłs ⁊ eũ admala trahat. luctabat᷑ ñ subiugat᷑
dese. hoc tibi ꝓponit ne de hoc desꝑes inte. Cõ¬
stituit tibi ante oculos pugnã suã netimeres tuã.
Si enĩ hoc nõ dixisset apłs cũ uidens cõcupiscentiã
moueri m̃bris tuis desꝑares ⁊ diceres. si ad dm̃
cupiscentie carnis quãlex ꝓhibet que dicit nõ cõ¬
cupisces. ꝙ quia nolo consentio legiñꝗa illud ago
bibet cuinõ consentio. ꝗa cõcupiscentia resisto.
au̾to m̃te. nego arma.tenco m̃bra. ⁊ tñ fit ĩme
ꝗ nolo. ꝙ ñ uult ⁊ lex uolo .i. cũ lege. quia ꝙ nõ
nõ concupisces.⁊ ego nolo cõcupiscere. siuellẽ
cõcupiscẽ. legi nõ consentirẽ. Nc̃ aut̃ ꝗ. ñ uult¬

Expanded text:
esset adulter, vel misericors et esset crudelis, et alia hujusmodi; sed audiens legem dicentem, non concupiscas, vitium agnovit, et odit; bellum habuit, quia volebat non concupiscere, et concupiscebat. Ideo dicit, quod nolo facio, id est concupisco. Non quod post concupiscentiam eat Apostolus, et eum ad mala trahat. Luctabatur, non subjugabatur. De se haec tibi proponit, ne de hoc desperes vitae. Constituit tibi ante oculos pugnam suam, ne timeres tuam. Si enim hoc non dixisset Apostolus, cum videres concupiscentiam moveri in membris tuis, desperares, et diceres: Si ad Deumcupiscentiae carnis, quod lex prohibet quae dicit, non concupisces, quia quod nolo consentio legi, non quia illurohibet, cui in hoc consentio; et quia concupiscentiae resisto, averto mentem, nego arma, teneo membra non vult et lex. Volo idem cum lege, quia quod non non concupisces, et ego nolo concupiscere; si vellem concupiscere, legi non consentire. Nunc aut
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ẽ his¬
ẽ illis quia ⁊ simacule excar¬
ne sũt nõ obsut ⁊ si enĩ hñt õ¬
sideria carnis quib nõ cõsen¬
tiũt ⁊ silex inmbris eoꝵ repu¬
gnat legi m̃tis tñnil dãpnati¬
uacrũ regn̾ationis solutusẽ
⁊ ip̃reat᷑. cũ quo erat nat᷑. ⁊ quicquid añea con¬
sensisti.male concupisce e siũ¬
carnẽ am cogitatione siue locutione si¬
ue actione.Deinde quisint in

Expanded text:
tionis est illis, quia etsi maculae ex carne sunt, non obsunt, etsi enim hsideria carnis, quibus non consentiunt, etsi lex in membris eorugnat legi mentis; tamen nil damnativacrum regenerationis solutus est, et ipse reatus cum quo erat natus, et quidquid antea consensisti male concupiscentiae, sive cogitatione, sive locutione, sive actione. Deinde qui sint in
Abbreviated transcription (Latin):
iã ñ mortis .h. ip̃m erit.: ñ ip̃m erit. Ipsũ erit ꝗa
ipsacaro erit. nõ ip̃m erit. quia mortale nõ erit
lib̾abit᷑. aut̃ tuc̃. cũ inmortale hoc induet in¬
mortalitate. ubi nulla concupiscentia remane¬
delector legi.: ex carne ẽ. captiuus ducor.gͥ. ego.¬

Expanded text:
non jam mortis hujus. Ipsum erit, et non ipsum erit: ipsum erit, quia ipsa creatio erit; non ipsum erit, quia mortale non erit. Liberabitur autem tunc, cum mortale hoc induet immortalitatem, ubi nulla concupiscentia remaneat: Mente condelector legi, et carne captivus ducor. Ig
Abbreviated transcription (Latin):
respicere p̃sso pecc̃o pot eni hõ exhonoratus mi¬
lis resistere aduersaĩo potestate recepta cͣc̃ illũ
dũ uiuat᷑ ado. ⁊ attende ꝙ bic inducit quartã le¬
gẽ fidĩ potiorẽ. legẽ. moysi. quã ⁊ gr̃am uocat.
Quattuor enĩ leges in hac serie memorantur
.s. lex nature lex menbroꝵ que ꝓ una cũ lege
peccĩ accipit᷑ lex moysi. quartalex fidĩ. ẽt nota¬
securus qĩ pecc̃o. nõ ultra no¬
ceat. det̃minat quõ facta sit
lib̾atio.s. si in gr̃a manserit ali¬

Expanded text:
 exoneratus malis resistere adversario, potestate recepta contra illum dum juvatur a Deo. Et attende quod hic inducit quartam legem fidei, potiorem lege Mosi, quam et gratiam vocat. Quatuor enim leges in hac serie memorantur, scilicet lex naturae, lex membrorum, quae pro una cum lege peccati accipitur, lex Mosi, quarta lex fidei. Et notasecurus quasi peccatum non ultra noceat; determinat quomodo facta sit liberatio, scilicet si in gratia manserit. Ali
Abbreviated transcription (Latin):
peccĩ nõe appellat. Uñ oriuntur oĩa peccata.i.
ex carnali cõcupiscentia. Quicquid enĩ pecc̃oꝵ
ẽ in dictis. infc̃is incogitationib nõ orit᷑ nisi
ex mala concupiscentia que apeccõ facta ẽ et si
consentientẽ traxit atq illexerit. concipit paritqi:
quod enĩ. Determinat qualit̾ se carnalẽ dixat ꝗa
accepto ñmͥ placet ñ consentio. alit̃ enĩ uideret᷑
cͣcriũ eẽ illi sententie quã dixit pecẽ. ut appareat
pecc̃ ꝑmandatũ. Quõ enĩ apparet. sugnorat᷑.s
ignoro sic̃ dictũ ẽ. hoc locout intelligat᷑ nõ apꝓbo.¬
s hãc locutionẽ dix̃ dñs peccõrib nõ noui uos ñ
enĩ eũ aliquid latet. S ꝗa peccã ñ inueniuntut
in regulis p̃ceptoꝵ quas ħt ueritas. adõ ip̃a ueritas

Expanded text:
id est carnali concupiscentia. Quidquid enim peccatorum est in dictis, in factis, in cogitationibus, non oritur nisi ex mala concupiscentia, quae a peccato facta est, et si consentientem traxerit atque illexerit, concipit paritque  carnalem dixerat, quia accepto, non mihi placet, non consentio. Aliter enim videretur contrarium esse illi sententiae qua dixit, peccatum ut appareat peccatum per mandatum. Quomodo enim apparet si ignoratur? Sed ignoro, sic dictum est, hoc loco, ut intelligatur, non appro hanc locutionem dicit Dominus peccatoribus: Non novi vos . Non enim eum aliquid latet. Sed quia peccata non inveniuntur in regulis praeceptorum quas habet veritas, ideo ipsa Veritas
Abbreviated transcription (Latin):
morbidus quidã affect uł languor ꝗ comouet
illicitũ desideriũ .i. carnalẽ cõcupiscentiã. quã
legẽ peccĩ uocat que hoc carnale nr̃m tenet cap
.i. sub cõcupis centiasua. Cãptiuũ aũt meducit
ñ exm̃te s ex carne. nõ extotos. exparte quia m̃s
repugnat.⁊ cõdelectat᷑. legi dĩ. sic deip̃o apło con¬
uenient̃ accipit᷑ qui dicitse captũi duci ex car¬
ne. Min.s nõcõsentit peccõntilanti. suggesti blã¬
dienti. quia ht̃ aliꝰ int̃nis. delectatioẽs. delectati¬
onib carnis nulla exparte cõferendas. Mors
g cõtendit .s m̃s ñ cosentit.⁊ ẽ in me quidam¬
mortuũ.⁊ quĩdã unmũ. uel lex pecci accipit̃ con

Expanded text:
 languor qui commovet illicitum desiderium, id est carnalem concupiscentiam, quam legem peccati vocat, quae hoc carnale nostrum captivuest sub concupiscentia sua. Captivum autem me ducit non ex mente, sed ex carne; non ex toto, sed ex parte, quia mens repugnat, et condelectatur legi Dei. Sic de ipso Apostolo convenienter accipitur, qui dicit se captivum duci ex carne. Mens enim non consentit peccato titillanti, suggerenti, blandienti, quia habet interius alias delectationes, delectationibus carnis nulla ex parte conferendas. Mors ergo contendit, sed mens non consentit; et est in me, quiddammortuum, et quiddam vivum. Vel lex pe
Abbreviated transcription (Latin):
animab ur̃is
mox ut nascitur iamꝓrsus
scitur. cũ fuit nata nutritur.¬
cũ fuerit nutrita roboratur.
cũ fuerit roborata ꝑficitur.
cũ aut ad ꝑfectionẽ uenerit.
dicit cupiodissolui. et c̃. licet.
qĩ dico quodlibenter inpen¬
forte conceditis. quod .n.gra. uoꝰ
forte suspicarentur ideo eũ ꝯtẽpsis se. quia parua
offerebantur ut maiora consequeretur. ⁊ ĩõ il¬
los mississe. ut intimarent eis maioradare. s
num quid ꝑalique eorũ circum uenit illos: ut
astutia intelligerent. Idõ apłs non tacens que
ex aduerso ꝓponipossunt. se ꝑ om̃na purgat. qͥa
nichil ꝑcircum uentõnẽ egit aput eos .s. in
simplicitate.

Expanded text:
i. mox ut nascitur jam prorsus scitur, cum fuerit nata nutritur,cum fuerit nutrita roboratur, cum fuerit roborata perficitur, cum ad perfectionem venerit, dicit: Cupio dissolvi, etc. . Licet. at: Dico quod libenter superimpenForte conceditis quod ego gravavi forte suspicarentur ideo eum contempsisse, quia parva offerebantur ut majora consequeretur, et ideo illos misisse ut intimarent eis majora dare: sed nunquid per aliquem illorum circumveni illos, ut astutia intelligerent. Ideo Apostolus non tacens quae ex adverso proponi possunt, se per omnia, quia nihil per circumventionem egit apud eos, sed in si
Abbreviated transcription (Latin):
pendere sua.s. etiã mori paratũ. Uñ subdit:
Ego aut. uel enilibentiᷤᷤ¬
sime. nonuitus inp̃ẽ¬
dã uobis sp̃ualia et etrã
tp̃alia adusus ur̃os in¬
pentã sicut supra dixit.
alias eccłas expoliaui.
accipiens administeri¬
um nr̃m. et post oĩa
pie ipm̃ inpendã siopꝰ
est. Vñ subdit. Ego. ip.

Expanded text:
pendere sua, sed etiam mori paratum. Unde subdit: pendere sua, sed etiam mori paratum. Unde subdit: Ego autem, vel enim, libentissime, non invitus impendam, vobis spiritualia et etiam temporalia ad usus vestros impendam, sicut supradixit. Alias Ecclesias exspoliavi accipiens ad ministerium vestrum, et post omnia meipsum impendam, si opus est. Unde subdit: Et ego ipse
Abbreviated transcription (Latin):
querit non quidẽ carnalia. set
et ioseph frumenta uendens in
egypto non argentũ querebat.
s ip̃o ᷤ emente̾ seruos regios facie¬
bat. et sic frumenta que nonĩe¬
didit. uendioit. Uenditionem
ergo istam intelligite gratuitã.¬
et aliquis emiͭ gratis. Unde dictũ
ẽ. Sitientes uenite adaquas: emi
filiis. : te uobis sine argento. qñ emis. nõar¬
gentũ tas. te ipsumdas. itaemis. Nec eñi qĩ iõo
auricant parentib carnalib. ita nec deberent
filii spũales thesaurizare .i. diuitias congrega¬
re. et si necessaria p̃bere parenib sp̃ualib o̾
aut thes arratis aũt pseudo apłis.s potius pa¬
rentes sp̃uales debent filiis spũalib thesauri
utiq parentes filiis congregant. Nam ⁊ sp̃ĩa¬
les dignũẽ ut afilii sũptus accipiãt ad susten¬
dandam uitã. hic autẽ iterũ se nolle accipere
ut transferat causam carnalis patris. ao sp̃u¬
alem. et dicit non solũ se ꝓsalute eoꝵ uelle in¬

Expanded text:
quaerit non quidem carnalia, sed ut Joseph frumenta vendens in Aegypto, non argentum quaerebat, ed ipsos ementes servos regios faciebat, et sic frumenta quae nondidit, vendidit. Venditionem ergo istam intelligite gratuitet aliquis emit gratis. Unde dictum est: Sitientes, venite ad aquam, et emite vobis sine argento . Quando emis, non argentum das, teipsum das, et ita emis. Nec enim. Quasi diaurizant parentibus carnalibus, ita: Nec debent filii spirituales thesaurizare, id est divitias congregare, etsi necessaria praebere, parentibus spiritualibus. Vos autem thesaurizatis pseudoapostolis, sed potius parentes spirituales debent filiis spiritualibus thesaurizutique patres filiis congregant; nam et spirituales dignum est ut a filiis sumptus accipiant ad sustentandam vitam. Hic autem probat se nolle accipere, ut transferat causam carnalis patris ad spiritualem, et dicit non solum se pro salute eorum velle im
Abbreviated transcription (Latin):
nomendi cui omĩs creatura flectit genua.i.
dõ. s forte dicitur ꝙ hõ adoptione õs eẽt. et
sic x̾ exparte uerus ds̃ ⁊ ex parte ad optiuus
erit. adoptiuo aut dõ nõ flectit genu creat᷑a
dm̃. cui flectitur genu non adoptuũi. Seꝗret¬

Expanded text:
nomen Dei. Cui omnis creatura flectit genua, id est Deo. Sed forte dicitur quod homo adoptione Deus esset, et s ex parte verus Deus, quod ex parte adoptivus erit. Adoptivo autem Deo non flectit genu creaturase, cui flectitur genu, non adoptivum. VER
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ om̃e nomenꝰ. hoc ẽ eẽ¬
S forte dicetur. quia ado patre sunt oĩa. io ip̃e
dicitur dedisse. Siergo apatre om̃ia. q̃r non
dica tur cuncta filio suo ꝑgn̾ationẽ dedisse.
cũsibi equalem genuit: Ite donatũ ẽ illi. signifi¬
cat qd̾ se exinanuit : qui formã serui accepit.
S nũquid poterat se exinanisse hõres infirma:
erat: non accepit form̾asui. nec se exinamuit
quia quierat in forma dĩ: se exinamuit. for.¬

Expanded text:
super omne nomen: Hoc Sed forte dicetur quia a Deo Patre sunt omnia, ideo ipse dicitur dedisse. Si ergo a Patre omnia, quare non dicatur cuncta Filio suo per generationem dedisse, cum sibi aequalem genuit? Item donatum illi significat qui se exinanivit, qui formam servi accepit. Sed nunquid poterat se exinanisse homo res infirmaerat, non accepit formam servi, nec se exinanivit; quia qui erat in forma Dei, se exinanivit for
Abbreviated transcription (Latin):
.i. imꝑio eius. subicifitean
patris post resurrectionẽ et
ita honoratũ ẽ ut eẽt dñs
dauid. Ergo incarne quã
accepit: inqua mortuus ẽ.
inqua et ascendit. ⁊ sedet ar
dexterã patris. in eadẽ ip̃asic
honorata. sic głisicata. et ĩ
celestẽ habitũ mutata ⁊ filiꝰ

Expanded text:
ut imperio ejus subjici fateantPatris post resurrectionem et ita honoratum est ut esset Dominus David. Ergo in carne quam accepit in qua mortuus est, in qua et ascendit, et sedet ad dexteram Patris; in eadem ipsa sic honorata, sic clarificata, et in coelestem habitum mutata; et Filius
Abbreviated transcription (Latin):
riemini.
hõc idõ dicit. quia exsensib¬
corporeis uitia nascunt᷑. Si ã.
ritis que carouoluptuose ex
dĩ. Si hoc inquã fecentis. uiuetis. hic¬

Expanded text:
riemini. Hoc ideo dicit, quia ex sensibcorporis vitia nascuntur quae ritis quae caro voluptuose exiDei, si hoc, inquam, feceritis, vivetis, hic
Abbreviated transcription (Latin):
ut recte agat. Ut ergonnũtũ p̃stitisse grã salua¬
toris intelligat᷑. dixit apłs agunt᷑ nõ ut nil agãt. Ab¬
s. quia impetu grẽ agunt᷑ uix mñ ut agãt. nã tãto ⁊ gr̃i¬
magis efficit᷑ quis filiꝰ bonus quãto largiꝰ oatur
ei sp̃s apatre bonꝰ quo agit᷑. ⁊ tnbene agit. si ab ono

Expanded text:
deo agitur ut recte agat. Ut ergo multum praestitisse gratia Salvatoris intelligatur, dixit, aguntur, non ut nil agant, sed quia impetu gratiae aguntur, vix tamen ut agant. Nam tanto magis efficitur quis filius bonus quanto largius datur e
Abbreviated transcription (Latin):
scił quod nõ nece̾se cẽt moni.
le.bene gͦ air. mortalia. ⁊ nõ
ait mortua quia in resurrec¬
Htione cũ mortale hoc mouet
inmortalitatẽ. ñ solũ uĩtas
moriendi quã mͦ ht̃. s nec etiã¬
mortalitas quã corpꝰ aĩale. ha¬
buit añ pecc̃ remanebit.⁊ hoc¬
fiet non prour̃a dignitate. nec ꝑꝑ ur̃a¬

Expanded text:
scilicet quod non necesse esset mori, le. Bene ergo ait, mortalia, et non ait mortua, quia in resurrectione, cum mortale hoc induet immortalitatem, non solum necessitatis moriendi quam modo habet, sed nec etimortalitas, quam corpus animale habuit ante peccatum, remanebit, fit non pro nostra dignitate, nec pr
Abbreviated transcription (Latin):
sibilia. ⁊ inmortalia corpora
ur̃a. mortalia ñ ait mortua¬
que mõsunt cũ ⁊ supͣ dixisset
corpus mortuũ. s ait mortale.¬
tuũ quia potãt mori. sĩ pecca
moriendi. sic̃ hoc corpꝰ nrm̃
põt eẽ egrotabile. quã uis nõ
sit egrũ. ⁊ ita illud corpꝰiã tẽ caͣt

Expanded text:
immortalia corpora ra; mortalia, non ait mortuaae modo sunt, cum et supra dixisset corpus mortuum; sed ait mortaltuum, quia poterat mori si peccaremoriendi, sicut hoc corpus nostrum potest esse aegrotabile, quamvis non aegrum, et ita illud corpus jam tunc erat