comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in calamitatibꝰ quidẽ suis ꝑfruant᷑ solatio.
aut pater filii aut mat̾ filiorũ aut
perpetit᷑. si solus in exiliũ religet᷑. ut em̃datꝰ
in statũ pͥstinũ redeat Et quomͦ tu ꝓpin-¬
quos & lib̾os tuos non fortutta nec irrationa¬
bili cohercis ira. sed ꝑ uerba reducere queris
ab errore in que̾ incubuerant. sic ds̃ eos qͥ ñ
gͥ crescat dolor penȩ corripientis. hi qͥ corripi.¬
unt᷑ ab inuicẽ separant᷑. Quodãmͦ leuius fit
suppliciũ. si plures in eodẽ loco constituti.
mutuis se consolent᷑ alloquiis Si autẽ nece
ẽ alia quoq ratione diuisiones malorũ intro.¬
ducere. &̃ hanc exhibebimꝰ: Mali cũ simul
fuerint ea que mala sunt cogitant. & in pͥsti¬
na nequicia ꝑseuerantes. augent peccata
peccatis. quomͦ econtͣrio boni cũ simul fue.¬
rint. de honestis rebꝰ ser mocinant᷑ Dissoluit᷑
gͦ & ad nichilũ deducit᷑ nequã cogitatio cũ

Expanded text:
in calamitatibus quidem suis perfruantur solatio, in calamitatibus quidem suis perfruantur solatio, aut pater filii, aut mater filiae, aut perpetitur, si solus in exsilium relegetur, ut emendatus in statum pristinum redeat. Et quomodo tu propinquos vel liberos tuos non fortuita, nec irrationabili ira, sed per verba reducere quaeris ab errore, in quem incubuerant: sic Deus eos qui nusalem. Ut igitur crescat dolor poenae corripientis, ii qui corripiuntur, ab invicem separantur. Nam quodammodo levius fit supplicium, si plures in eodem loco constituti, mutuis se consolentur alloquiis. Si autem necesse est aliam quoque rationem divisionis malorum introducere, etiam hanc exhibebimus. Mali cum simul fuerint, 826 ea quae mala sunt cogitant, et in pristina nequitia perseverantes, augent peccata peccatis: quomodo econtrario boni cum simul fuerint, de honestis sermocinantur. Dissolvitur ergo, et ad nihilum deducitur nequam cogitatio, cum non
Abbreviated transcription (Latin):
lustos congregat ds̃ peccatores seꝑat Deniq iccirco
qͣndiu ñ sunt cõmoti ab oriente hoĩes. ñ st̃ dissepu¬
iati Qñ autẽ moti st̃ ab oriente. & ait homo ad
pximũ suũ. uenite ȩdificemꝰ ciuitatẽ. & turrĩ
cuiꝰ sit caput usq ad celũ. ds̃ locutꝰ ẽ dicens: Ihe¬
nite descendamꝰ & confundamꝰ ibi linguas eorũ:
cie om̃is terrę Popłs quoq usrł añqu̾a peccaret
in iudea erat. pꝰ peccata in uniuersũ orbẽ disꝑse:
eccła pͥmitiuorũ. eorũ scilice qui conscripti st̃
in celestibꝰ. ubi mons syon & ciuitas uiuentis dĩ¬
ierłm celestis Beati qui illuc congregabuntur:
feccatores autẽ diuident᷑ ab inuicẽ. ut &̃ in
hoc sit ex cruciatio ne parit᷑ torqueant᷑ Scio
quosdã reges eos qui imꝑio suo insidiati sunt.
ad desertas insulas deportare solitos ꝓ mag¬
nis suꝓpliciis ħ iubere ne in uno loco exilii
penuriam sustineant. sed in aliã orbis partẽ
uxor. in aliam liberi exterminent᷑. ut ne

Expanded text:
ustos congregat Deus, peccatores separat. Denique idcirco quandiu non sunt commoti ab oriente homines, non sunt dissipati: quando autem moti sunt ab oriente, et ait homo ad proximum suum: « Venite et aedificemus civitatem et turrim cujus sit caput usque ad coelum . » Deus locutus est, dicens: « Venite, descendamus, et confundamus ibi linguas eorum .cie omnis terrae. Populus quoque Israel antequam peccaret, in Judaea erat, post peccata in universum orbem dispersuEcclesia primitivorum, eorum scilicet qui conscripti sunt in coelestibus, ubi mons Sion, et civitas viJerusalem coelestis, beati qui illuc congregabuntur. Peccatores autem dividentur ab invicem, etiam in hoc ut excruciatione pariter torqueantur. Scio quosdam reges, eos qui imperio suo insidiati sunt, ad desertas insulas deportare solitos, pro magnis suppliciis hoc jubere, ne in uno loco exsilii penuriam sustuxor, in aliam liberi exterminentur, ut ne
Abbreviated transcription (Latin):
tantũmͦ feceris. neq rursũ peccatorũ qr & bona
quippe aliqñ gessisti lociroo inclinauit ex hoc
in illud. ut iuxta cõpensationẽ oꝑũ tuorũ mis¬
deat᷑ tibi suppliciũ aquatiꝰ seu mę .i. ratiꝰ & scdm
merita tua aut obtundat᷑ irȩ diuinȩ acule¬
us. aut exxacuat᷑. Si uͦ bonꝰ fueris & dĩ manda¬
ta seruaueris. attende quid dicas E̾ alice̾ sa¬
lut is accipiã & nom̃ dñi inuocabo: Oiñis gͥ
liquens. nͥ sodomorũ aut sorech Deinde docet
interĩ ut litterã sequamͦ proptꝰ eos qui pecca

Expanded text:
tantummodo feceris, neque rursum peccatorum, quia et bona tantummodo feceris, neque rursum peccatorum, quia et bona quippe aliqua gessisti. Idcirco inclinavit, ex hoc in illud: ut juxta compensationem operum tuorum misceatur tibi supplicium aquatius, seu meracius, et secundum merita tua, aut obtundatur irae divinae aculeus, aut exacuatur: si vero bonus fueris, et Dei mandata servaveris, attende quid dicas? « Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . Omnis igitur liquens, nisi vinum Sodomorum, aut Sorec. Deinde docet, interim ut litteram sequamur, propter eos qui pecca
Abbreviated transcription (Latin):
eoi qui penitꝰ a pietate discedunt. & om̃i ex pur¬
te religionẽ aduersant᷑. intantũ ut fortuito
& pecudũ more uiuant. bibentes calicẽ uini
meri quẽ de iheremię libro ꝓtulimꝰ. eos uͦ qͥ non
penitus recesser̃. sed cũ sint peccatores & indi¬
gni iud icentur calice noui testam̃ti. & faciant
sepe bona oꝑa. sepe contraria. bibentes calicem
inero mixtũ. Inclinauit enĩ deus ex hoc in illud.
Quid ẽ quod ait ex hoc in illud: Duo pocula
uideo Inclinauit enĩ ex ħ in illud. ueruntam̃ fex
cius ñ ẽ exinanita Animaduerte calicẽ bono
rũ operũ in una manu dñi Si autẽ pateris
aliquid me audentꝰ dicere. sit in dextera ma¬
nu eius calia uirtutũ. sit in sinistra uiciorũ.
fecisti. calix in manu dni ẽ: uini meri plenꝰ mix¬
to. Et inclinauit ex ħ in illudͥ ld ẽ de eo qͥ erit
in dextera. in illũ qui in sinistra continebat᷑. Nec
enĩ potes bonorũ tantũ calice̾ bibere. quasi bona

Expanded text:
pietate discedunt, et omni ex parte religionem aversantur, in tantum ut fortuitu et pecudum more vivant, bibentes calicem vini meri, quem de libro Jeremiae protulimus; eos vero qui non penitus recesserunt, sed cum sint peccatores, et indigni judicentur calice Novi Testamenti, et faciant saepe bona opera, saepe contraria, bibentes calicem mero mistum. « Inclinavit enim Deus ex hoc in illud. » Quid est quod ait: « ex hoc in illud? » Duo pocula video. » Inclinavit enim ex hoc in illud, verumtamen fex ipsius non exinanita. Animadverte calicem bonorum tuorum operum in una manu Domini: sin autem pateris aliquid me audacius dicere: Sit in dextera manu ejus calix virtutum, sit in sinistra vitiorum. fecisti, calix in manu Domini est vini meri plenus misto. Et inclinavit ex hoc in illud, hoc est de eo qui erat in dextera, in illum qui in sinistra continebatur. Neque enim potes bonorum tantum calicem bibere, quasi bona
Abbreviated transcription (Latin):
C in tantũ ut si quis rudis audi¬
tor extiterit. dicat ineptũ ẽ scptis aurem
accomodare & ea cognoscere. quȩ in eis lati.¬
tant Hoc autẽ dicit aĩalis Aĩalis quippe
hũ non recipit ea quę st̃ sp̃c dĩ. stulticia enĩ¬

Expanded text:
 intantum ut si quis rudis auditor exstiterit, dicat ineptum esse Scripturis aurem accommodare, et ea cognoscere quae in eis lectitantur. Hoc est dictum animalis: Animalis quippe homo non
Abbreviated transcription (Latin):
sicut leo in silua: Ista quę suꝑ terrã erit here¬
ditas eiꝰ. quã sibi elegerit in posseisionẽ. quȩ par
eius fuerat. efferata ẽ adu̾sus eũ. & facta ẽ he¬
reditas eius id ÷ iudei. quasi leo in silua Nho
eantes dnm iħm. &̾ blasphemantes illũ. & in.¬
mea mͥ sic̃ leo in silua. dedit suꝑ me uocem
suã. idõ odiui eam Nunqͥd spelunca est
hienȩ hereditas mea mͥ: De sua hereditate
ꝓnunciat quod spelunca hẏenȩ futura sit
bestiȩ rapidȩ & feracis mortuorũ cadaueribꝰ
uiuentis quȩ semꝑ sepulchris & ossib incu¬
bat: Nunquid spelunca hẏenȩ hereditas
mea mͥ. aut spelunca in circuitu eiꝰ  Q m̃
tales sunt. imꝑo uob̾ angeli ut eatis & con¬
gregetis bestias & tradatis eos ad dilace¬
randos: Ite congregate om̃s bestias agri.
ueniant & manducent ea Uenert᷑ bestiȩ
agri. deuorant popłm iudõrũ: Nide ex¬
es a corda om̃iũ a fortitudinib contrariis:
Si illis ds̃ non peꝑcit. sed ait. ite cong̃gate

Expanded text:
silva . Ista quae super terram erat haereditas ejus quam sibi 820 elegerat in possessionem, quae pars ejus fuerat, efferata est adversus eum, et facta est haereditas ejus, id est, Judaei quasi leo in silva. Nec zantes Dominum Jesum et blasphemantes illum, et inmea mihi sicut leo in silva. Dedit super me vocem suam, ideo odivi eam. Numquid spelunca est hyaenae haereditas mea mihi ? De sua haereditate praenuntiat, quod spelunca hyaenae futura sit, bestiae rabidae et ferocis, mortuorum cadaveribus viventis, quae semper sepulcris et ossibus incubat. Numquid spelunca hyaenae haereditas mea mihi, aut spelunca in circuitu ejus? Quoniam tales sunt, impero vobis, angeli, ut eatis, et congregetis bestias, et tradatis eos ad dilacerandum. Ite, congregate omnes bestias agri, veniant, et manducent eos. Venerunt bestiae agri, devoraverunt populum Judaeorum. Vide exesa corda omnium a fortitudinibus contrariis. Si illis Deus non pepercit, sed ait: Ite, congregate
Abbreviated transcription (Latin):
tue transier̃. Dereliqui domũ meã. dimisi he¬
relitatẽ meam. dedi dilectã anima meã in ma¬
nꝰ inimicorũ eiꝰ. Nide mͥ eũ qui in forma dei
consistebat in cȩlis. uide domũ eiꝰ thronos &
excelsas quasq uirtutes Si autẽ uis aliquid
sublimiꝰ intelliggere ꝓpt̾ ħ qdđ ait. ego in patre
& pat᷑ in me. uide domũ eius patrẽ dm̃. Reli¬
quit patrẽ suũ e matrẽ sua glestt̃ ierłm.¬

Expanded text:
am, dimisi haereditatem meam . Dedi dilectam animam meam, in manus inimicorum ejus . Vide mihi eum qui in forma Dei consistebat in coelis. Vide domum ejus, Thronos, et excelsas quasque Virtutes. Si autem vis aliquid sublimius intelligere propter hoc quod ait: Ego in Patre, et Pater in me: vide domum ejus Patrem Deum. Relinquit patrem suum, et matrem suam coelestem Jer
Abbreviated transcription (Latin):
& qui fecit illud. ñ quod maledictũ sit. qđ
noĩe. qͦ uocat᷑ id qđ ꝑ manũꝰ factũ ẽ. sic et
nẽ terra appellat᷑ is angelus. qui p̃positus ẽ
terrȩ. Nec hoc tantũ accipias in terra. e aqua
quod angelus eius uocabulo nuncupat᷑. iuxta
illud qđ in alio loco dr̃ Hider̾ te aquȩ & timu¬

Expanded text:
e qui fecit illud, non quod maledictum sit, quod nomine, quo vocatur id quo manufactum est: sic et nunc terra appellatur is angelus qui praepositus est terrae. Nec hoc tantum accipias in terra; et aquae etiam Angelus ejus vocabulo nuncupatur, juxta illud quod in alio loco d
Abbreviated transcription (Latin):
gentẽ auditorẽ lam ñ ẽ apud eos qui possit cli¬
cere Qu  si sapiens architectus fundam̃tũ posui.
Migͣuerunt ab eis architecti. uener̃ ad eccłam.
posuer̃ fundamentũ iħm xp̃m Huic suꝑȩdifi¬
cant quicunq pꝰ eos credider̃. in fame ergo ille¬
populus delictus ẽ Adducã quippe mala suꝑ
in habitantes anathot. in anno uisitationis
eorũ lustus es dñe. qr excusabo me apud te
ueruntam̃ iudicia loquar ad te Quid est
quod uia peccatorũ ꝓsperat᷑: habundauer̃
om̃s qui sp̃uer̃ contẽpnentes Querimꝰ an bonꝰ
sit ds̃. qͥ legẽ ꝓpħasq largitus ẽ. Nidentes

Expanded text:
itorem. » Jam non est apud eos qui possit dicere, « Quasi sapiens architectus, fundamentum posui . » Migraverunt ab eis architecti, venerunt ad ecclesiam, posuerunt fundamentum Christum Jesum. Huic superaedificant, quicunque post eos crediderpopulus derelictus est: Adducam quippe mala super inhabitantes Anathoth, in anno visitationis eorum. Justus es, Domine, quia excusabo me apud te. Verumtamen judicia loquar ad te. Quid est, quod via peccatorum prosperatur? Abundaverunt omnes, qui spreverunt contemnentes . Quaeramus 818 an bonus sit D
Abbreviated transcription (Latin):
rapidis faucibꝰ latrant. qͥ eũ blasphemis sermo¬
nibꝰ criminant᷑. habundauer̾ plantati sunt.
radice miser̃. pcreauer̃ filios & fȩcer fructus:
Quantos fructus marcion fec̃ ꝓcreans filios
infidelitatis. qͣntos basilides. quantos ualen-¬
tinꝰ : De bis quippe nc̃ ꝓpħat dicens. ꝓcreaue¬
runt filios & fȩcer̃ fructus Prope esto ori eorũ.

Expanded text:
sphemis sermonibus criminantur: Abundaverunt, plantati sunt, et radicem miserunt; procreaverunt filios et fecerunt fructus. Quantos fructus Marcion fecit procreans filios infidelitatis? quantos Basilides? quantos Valentinus? De his quippe nae, prophetat dicens: Procreaverunt filios, et fecerunt fructum. Prope e
Abbreviated transcription (Latin):
aliqñ hic grex dñi. & qr indignosse iudicauer
salute. conuersus ẽ sermo dnũ ad gentes: Si ergo¬
grex ille contritus ẽ. nos oleaster qui contͣ natam
inserti sumꝰ in bonã oliuã patriarcharũ. non ne
plus debebunꝰ uereri ne & iste grex dñi c̃terat᷑:
futurũ quippe ẽ ut aliqñ & iste grex c̃terat᷑.

Expanded text:
aliquando hic grex Domini, et quia indignos se judicaverunt aliquando hic grex Domini, et quia indignos se judicaverunt salute, conversus est sermo Dgrex ille contritus est, et nos oleaster, qui contra naturam inserti sumus in bonam olivam patriarcharum, nonne plus debemus vereri, ne et iste grex Domini conteratur? Futuru
Abbreviated transcription (Latin):
sed tantũmodo palã. Absconsa quippe ẽ ꝓpi¬
tiationis auditio. scire quomͦ posuerit iłmi
Parabole quoq cũ legunt᷑ in eugłio & ẽ audi¬
tor extraneus. non potest eas occulte audire.
obscuritate parabolȩ. & int̾p̃tat᷑ ei. fitq au¬
ditor intelligens eugłm Audit occulte. ut ñ
plor & aĩa eius. Forũ quippe qui occulte non au¬
diunt. plorabit aĩa Quã admirande non ait
plorabitis. nisi occulte audieritis. uerũ plor a¬
bit aĩa ur̃a Est quippe soliꝰ aĩę fletus. & forsi¬
tan iste sit de quo saluator dicit lbi erit fletꝰ
& stridor dentiũ Illa quoq ominatio q̃ riden¬
tibꝰ luctũ. lacͥmasq denunciat. Hicͥ fletu . ẽ quẽ
cõmetnorat ꝓpħa nc̃ dicens Nisi audieritis occul¬
te plorabit᷑ aĩa ur̃a a facie contiuelie Cũ enĩ
fueritis passi contumeliã. tc̃ plorabitis & dedu¬
mꝰ quo pacto contritus sit grex dnũ: fũit qͥrpe

Expanded text:
sed tantummodo palam. Absconsa quippe est propised tantummodo palam. Absconsa quippe est propitiationis auditio, scire quomodo posuerit Jesum . Parabolae quoque cum leguntur in Evangelio, et est auditor extraneus, non potest eas occulte audire. obscuritate parabolae, et si interpretatus ei sit quae audivit, intelligens Evangelium audit ea occulte, ut non ploret anima ejus. Eorum quippe, qui occulte non audiunt plorabit anima. Quam admirande non ait: Plorabitis, nisi occulte audieritis, verum: Plorabit anima vestra: 835 est quippe solius animae fletus, et forsitan iste sit, de quo Salvator ait, Ibi erit fletus et stridor dentium . Illa quoque comminatio, qua ridentibus luctum lacrymasque denuntiat, de hoc fletu est, quem commemorat propheta nunc, dicens: Nisi audieritis occulte, plorabit anima vestra a facie contumeliae . Cum enim fueritis passi contumeliam, tunc plorabitis, et dedu, videbimus quo pacto contritus sit grex Domini. Fuit quippe
Abbreviated transcription (Latin):
paschę. oue uescit᷑ xp̃o Pascha quippe nr̃m im¬
molatus ẽ xp̃c Et sciens carue̾ uerbi dĩ uere ꝙy¬
bũ eẽ uescitur ea. occulte quippe de pascha au¬
diuit: At uͦ miserabilis iudeus iorireo dnm iħm
interfecit. & usq in p̾sentẽ diẽ reus ẽ mortis
eius. qr ñ audiuit occulte legẽ & ꝓpħas Si
qñ legis de acimis. potes audire occulte. po¬
tes audire manifeste Quicunq de uobis
ꝓpe quippe ẽ. pascha azima celebrauit id ẽ
ac ima hȩc corporalia. ñ audiuit mandatũ
dicens Nisi audieritis occulte. plor abit aĩa
ur̃a Et de sabbato quedã mulierculȩ audien¬
dũ descenderit xp̃c. & nos baptismo suo laue¬
ne incidamꝰ in maledictionẽ quȩ nc̃ dr̃ Nisi
audieritis occulte. plor abit anima ur̃a a facie
contumeliȩ Quȩcunq ieiuniũ iudõꝵ quasi
ignorantes redemptionis diẽ pꝰ aduentum iħu
xp̃i obseruatis. non auditis redemptionẽ occulte.

Expanded text:
Paschae, ove vescitur Christo; Pascha quippe nostrum imPaschae, ove vescitur Christo; Pascha quippe nostrum immolatus est Christus ; sciens carnem Verbi Dei vere cibum esse, vescitur ea. Occulte quippe de Pascha audivit. At vero miserabilis Judaeus idcirco Dominum Jesum interfecit, et usque in praesentem diem reus est mortis ejus, quia non audivit occulte Legem et prophetas. Si quando leges de azymis potes audire occulte, potes audire manifeste. Quicumque de vobis prope quippe est Pascha azyma celebraverit, id est, azyma haec corporalia, non audivit mandatum dicens: Nisi audieritis occulte, plorabit anima vestra. Et de sabbato quaedam mulierculae non audiendum descenderit Christus, et nos baptismo suo lavene incidamus in maledictionem, quae nunc dicitur: Nisi audieritis occulte, plorabit anima vestra a facie contumeliae. Quicumque jejunium Judaeorum, quasi ignorantes redemptionis diem post adventum Jesu Christi observatis, non auditis redemptionem occulte,
Abbreviated transcription (Latin):
expectantes aliqñ miscdiȩ lum̃ Henĩ uidet᷑¬
ostendere: & sustinebitis in lum̃: Si aut̃ qͥs
uenerit ad montes tenebrosos. uide qͥd ibi
inueniat Et illic umbra mortis Ubi tenebro¬
si montes. ibi umbra mortis. ex ipsis montib
ꝓcreata Et ponent᷑ in tenebris. Et nͥ audierit
occulte: plorabit aĩa uiu a facie contumelie
De his qui audiunt. quidã occulte audiunt:
Quidã uł cũ audiunt.n occulte audiunt:
Quid ẽ itaq occulte audire: Nempe illud S
loqͥm᷑ sapientiã dĩ in mysterio absconsã. qͣm
p̃destinauit ds̃ ante scła in głam nrãm Et rur
sis Si audio legẽ. aut occulte audio. aut
ma nifesto circuncidit᷑. nesciens qͣui in manife¬
sto circuncidit᷑ iudeũ non eẽ. neq eã quȩ in
palã ẽ in carne circuncisionẽ Quiꝰ auditor
ẽ circuncisionis occultȩ. in occulto circun-¬
cidit᷑ Qui audit legẽ ꝯculte de mysterus

Expanded text:
exspectant aliquando misericordiae lumen. exspectant aliquando misericordiae lumen. s in lumen. Si autem quis venerit ad montes tenebrosos, vide quid ibi inveniat. Est illic umbra mortis, ibi tenebrosi montes, ibi umbra mortis ex ipsis montibus procreata. Et ponentur in tenebras. Et nisi audieritis occulte, gloriabit anima vestra a facie contumeliae . De his qui audiunt, quidam occulte audiunt: quidam vero cum audiunt, non occulte audiunt. Quid est itaque occulte audire? nempe illud: Sed loquimur sapientiam Dei in mysterio absconsam: quam praedestinavit Deus ante saecula in gloriam nostram . Et rsis . Si audio legem, aut occulte audio, aut manifesto circumciditur, nesciens 834 eum qui in manifesto circumciditur, Judaeum non esse, neque eam quae in palam est in carne circumcisionem. Qui auditor est autem circumcisionis occultae, et in occulto circumciditur. Qui audit Legem occulte de mysteriis
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ scĩs: Montes autẽ tenebrosi sunt: qͥ erigun¬
tur aduersus scientiã dĩ Tabulus. mons te¬
nebrosus ẽ Principes scłi huiꝰ qui destruunt᷑.
montes st̃ tenebrosi Demonũ lunatici mons
demonio sibi questio inciderit: & dicentibꝰ dis¬
cipulis ñ potuimꝰ eicere illud. respondit sal¬
uator Si habueritis fidem ut granũ sinapis.
diceretis monti isti de quo quesistis. de qͦ pro¬
posuistis. diceretis monti isti tͣnsini gra hinc
& transmigrat᷑. id ẽ ab hoĩe ad locũ definitũ
sibi Qui ergo offendendũ ñ offendunt. non¬
suꝑ montes lucentes sed suꝑ montes tenebro sos¬
sunt: si fuerint cũ cabulo & angelis eiꝰ montibꝰ
tenebrosis Et sustinebitis in lumine Potest
iungi hoc quod modo infert: & sustinebi¬
quae si contenebrescat sustineatis & lum̃ uos
suscipiat Aliꝰ uͦ dicat Nescio recte an ꝑperã:
qr & hi qui offendunt suꝑ monres tenebrosos

Expanded text:
tibus sanctis . Montes tenebrosi sunt qui eriguntibus sanctis . Montes tenebrosi sunt qui eriguntur adversus scientiam Dei . Zabulus mons tenebrosus est. Principes saeculi hujus qui destruuntur, montes sunt tenebrosi. Daemonium lunatici, monsdaemonio sibi quaestio inciderat: et dicentibus discipulis: Non potuimus ejicere illud, respondit Salvator: Si habueritis fidem ut granum sinapis, dicetis monti isti, de quo quaesistis, de quo proposuistis: dicetis monti huic: Transmigra hinc, et transmigrabit, id est ab homine ad locum definitum sibi. Qui ergo offendunt, non offendunt super montes lucentes, sed super montes tenebrosos, si fuerint cum zabulo, et angelis ejus montibus tenebrosis. Et sustinebitis in lumen. Potest qo Deo nostro , hoc quod modo infert: Et sustinebiquin etiamsi contenebrescat, et sustineatis lumen, vos suscipiat. Alius vero dicat, nescio utrum recte an perperam, quia et hi qui offendunt super montes tenebrosos,
Abbreviated transcription (Latin):
fic&e : luxuriosus in honor& dm̃ Templũ enĩeiꝰ
quasi nabu chodonosor destruit. atq corrũptt
quicunq peccitor ẽ Nam & illud ꝗđ qͥdã
dubitant an sit ꝓuidentia dĩ. nulla malicia
ob causam: nisi ob uicia nascit᷑ aufert ea: Abitu¬
listi parit̃ & causas ꝓuidentiȩ destruendȩ:
Rursũ enĩ ac deorsũ qui aduersũ ꝓuidentia
disputant: hȩc dñt Quare tan̾ti adulteri
quare tanti molles. quare tanti sacrilegi. qͣre
tanti in religiosi sunt: atq tta cintumelias
imꝓuidentiã & offensas in dm̃. & crimina.¬
tones in creatorẽ peccatores generan
łx quibꝰ liquido appar& alios dare głam dõ:
alios conuiciũ facere: dum passionibꝰ & uiciis
tes tenebrosos Sunt montes tenebrosi: alii
lucentes Ueruntam̃ qr utriq montes st̃: ma.¬
gni montes lucentes st̃ angeli dĩ & ꝓpħȩ:
ꝑsalmis arbitror dici fundamenta eiꝰ in mon¬

Expanded text:
ificet, luxuriosus inhonoret Deum: Templum enim ejus, ificet, luxuriosus inhonoret Deum: Templum enim ejus, quasi Nabuchodonosor, destruit atque corrumpit,quicumque peccator est. Nam et illud quod quidam dubitant, an sit providentia Dei, nullam aliam ob causam nisi ob vitia nascitur. Aufer ea, abstulisti pariter et causas providentiae destruendae sursum ac deorsum. Qui adversum providentiam disputant, haec dicunt. Quare tanti adulteri? quare tanti molles? quare tanti sacrilegi? quare tanti irreligiosi sunt? Atque ita contumelias in providentiam, et offensas in Deum, et criminationes in Creatorem peccatores generant. Ex quibus liquido apparet alios dare Deo gloriam, alios convicium facere, dum passionibus et vitiites tenebrosos . Sunt alii montes tenebrosi, alii lucentes. Verumtamen quia utrique montes 833 sunt magni, montes lucentes sunt angeli Dei et prophetae: quibus arbitror dici: Fundamenta ejus in mon
Abbreviated transcription (Latin):
luĩ dei nob̾ multũ ẽ: & uicissim uniuersa scła
ad dm̃ relata. bręuissima sunt Sic eͦs dr᷑: la.
ostium: abscondere pusillũ qͣntulũ Quantu¬
lũ ꝑusillũ illud ñ ad euis naturã refert᷑. qui
in ꝓmptuaria sua iubet᷑ intrare: sed ad eius
qui iuh& cui pusillũ ẽ hoc omne qđ gͣade ẽ
Si enĩ donec ꝑtranseat ira dĩ oportet᷑ quosdã
intrare in ꝓmptuaria sua.ͥ si autẽ aliquibus
ñ st̃ dimittenda peccata. non solũ in p̾senti
scło sed & in futuro: manifestũ ẽ pusillũ ad
ea referendũ quę diximꝰ. Date itaq dño deo
Glorifica eũ in castitate iusticio. benefici.¬
entia Glorifica eũ in fortitudine. patienta
pietate. sapientia: cȩterisq uirtutibꝰ Sic ait̃
sic glorificandus ẽ dñs Si contraria intulero.
nolo me arbitremini blasphemare ⁊ xhibeo qͥ¬
pe scripturã sensus mei testẽ. quomͦ caitꝰ glor¬

Expanded text:
lum Dei nobis multum est, et vicissim universa saecula lum Dei nobis multum est, et vicissim universa saecula ad Deum relata brevissima sunt. Sic ergo dicitur:ostium, abscondere pusillum 832 quantulum. Quantulum pusillum illud non ad illius naturam refertur, qui in promptuaria sua jubetur intrare, sed ejus qui jubet, cui pusillum est hoc omne quod grande est. Si enim donec pertranseat ira Dei, oportet quosdam intrare promptuaria sua; sunt autem alii, quibus non sunt dimittenda peccata, non solum in praesenti saeculo, sed etiam in futuro, manifestum est, pusillum ad ea referendum quae diximus. Date itaque Domino Deofra  eum in castitate, et justitia, et beneficentia: glorifica eum in fortitudine, patientia, pietate, sapientia, caeterisque virtutibus. Sic autem est glorificandus Deus, si contraria intulero, nolo me arbitremini blasphemare. Exhibeo quippe Scripturam sensus mei testem, quomodo castus glor
Abbreviated transcription (Latin):
lu amos inqͥt ꝓphes Si consideres pꝰ consũ¬
mationẽ mundi lugubrȩ illud quod passurũ ẽ
uniuersũ pene hominũ genꝰ. ꝓhis q̃ peccauit.
uidebis quomͦ tenebrȩ oceupaturẽ sint om̃ia:
ms intra in ꝓmptuaria tua. slaude ostium
tuũ: abscondere pusillũ aliqͣntulũ. donec ira
dñi tͣnseat Simuil autẽ & in his qui potest o.¬
seru&: quare dixxerit pusillũ quantulum¬
lũ pusillũ ẽ dõ: non ẽ pusillũ hominibꝰ Et
debemꝰ inspicere quo singulis aut parũ sit
aliquid aut magnũ Auit quod ꝓbandũ &̃
exemplo utar unicuiq aĩaliũ ꝓ natura & mo¬
tu corporis sui aut paruus cibus ẽ aut magiꝰ.
& qđ alii pusillũ ẽ eque idipsũ alii multũ est
Quid de aĩalibꝰ loquor: In ipso quoq hoĩe. re¬
rũ differentiȩ sunt Quod uiro parũ ẽ. hoc
infanti suꝑfluit. Atq in hc̃ modũ omne tẽpꝰ
uitȩ humane &̾ si centenariã excedat ȩtatem.
ad cõparationẽ et̾nitatis breue ẽ Unde pusil.¬

Expanded text:
 Amos inquit prophetes. Si consideres post consummationem mundi lugubre illud, quod passurum est universum pene hominum genus pro his quae peccavit, videbis quomodo tenebrae occupaturae sint omnia, us meus, in promptuaria tua intra, claude ostium tuum, et abscondere pusillum quantulum, donec ira Dei transeat . Simul autem et in his qui potest observet, quare dixit pusillum quantulumd pusillum est, non est pusillum hominibus. Et debemus inspicere quomodo singulis aut parum sit aliquid, aut magnum. Ad quod probandum etiam exemplo utimur. Unicuique animalium pro natura et modo corporis sui, aut parvus est cibus, aut magnus; et quod alii pusillum est, aeque id ipsum alii multum est. Quid de animalibus loquar? in ipso quoque homine rerum differentiae sunt. Quod viro parum est, hoc infanti superfluit. Atque in hunc modum omne tempus vitae humanae, etiamsi centenariam excedat aetatem, ad comparationem aeternitatis breve est: unde pusil
Abbreviated transcription (Latin):
rieris in manibꝰ nr̃is Eoce ego uisitabo in eis
Iuuenes eorũ gladio cadent. & filii eorũ &e fi¬
liȩ morient᷑ in fame: Non iheremię temporibꝰ
gladio occubuer̃. sed pꝰ aduentũ dñi tunc
fames uenit in eos Non fames panis neq sitis
aquȩ. sed fames audiendi sermonẽ dĩ lã qppe
quid loquar de ꝓpħis: Neq magistri neq
doctores in iudea aliqui remanser̃. Et licet sint
innumerabiles qui sibi sapientiã uendicent ñ
ẽ iã sermo dñi in cis Cõpletũ ẽ enĩ illud uatici¬
niũ Aufer& dñs a iudea & ab ierłm ualidũ &¬

Expanded text:
eis, juvenes eorum gladio cadent, et filii eorum et filiae morientur in fame. » Non Jeremiae temporibus in gladio occubuerunt, sed post adventum Domini: tunc et fames venit in eos, non fames panis neque sitis aquae, sed fames audiendi sermones Domini. Jam quippe quid loquar de prophetis? Neque magistri, neque doctores in Judaea aliqui remanserunt. Et licet sint innumerabiles, qui sibi sapientiam vendicent, non est jam sermo Domini in eis. Completum est illud vaticinium: « Auferet D
Abbreviated transcription (Latin):
mnoriat᷑ ꝓpt̾ quod ait Nisi gͣnũ frum̃ti cadens
in terrã mortuũ fuerit ipsũ solũ man& Si autẽ
mortuũ fuerit. multũ fructũ affert Ergo mors
paulisꝑ ñ fuisse eũ crucifixũ. neq post mortẽ
ad inferos descendisse Sequit᷑ ut solũ granum
maneat frum̃ti. & multũ ñ nascat᷑ ex eo At¬
tende diligent᷑ eloqͥa diuina. quid inse uelins
intelligi: Granid frumenti si ñ cadens in terra
mortuũ fuerit. ñ multũ fructũ affert Mors
iħu om̃s istos fructificauit Si autẽ mors tan¬
tas attulit fruges. resurrectio cuiꝰ fut᷑a ẽ ub̾ta¬
tis Dñe uircutũ iudicans iusta. ꝓbans re.¬
nes & corda. uideã quȩ ex te ẽ uindictã de eis.
Propħice orat. ut uideat uindictã de eis apud
patrẽ Circundata ẽ quippe ab exerciti ie¬
rusalẽ. & appropinqͣuit subuersio eiꝰ. & id qđ
dictũ ad eum fuerat. ecce dimittet᷑ uob̾ domꝰ
uĩa deserta. cõpletũ ẽ. Uideam gͦ quȩ ex te

Expanded text:
 frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet; si vero mortuum fuerit, multum fructum affert . Ergo morspaulisper non fuisse eum crucifixum, neque post mortem ad inferos descendisse: sequitur ut solum granum maneat frumenti, et multi non nascuntur ex eo. Attende diligenter eloquia divina, quid in se velint intelligi. Granum frumenti si non cadens in terram mortuum fuerit, non multum fructum affert . Mors Jesu istos omnes fructificavit. Si autem mors tantas attulit fruges, resurrectio cujus futura est ubertatis? Domine virtutum, judicans justa, probans renes, et corda, videam quae ex te est, vindictam de eis . Prophetice orat, ut videat vindictam de eis apud Patrem; circumdata est quippe ab exercitu Jerusalem, et appropinquavit subversio ejus, et id quod dictum ad eam fuerat: Ecce dimittetur vobis domus vestra deserta , completum est. Videam ergo quae ex te
Abbreviated transcription (Latin):
in te dicentẽ ego sũ lum̃ mundiꝰ. qͣndiu tͥ ista
lux orit᷑. clarifica dm̃. sciens qr futurȩ st̃ tene¬
brȩ. nec tibi expedit ut eas oꝑiaris. s anteqͣm
fiant da głam dõ: torsitan intelligemꝰ prȩsens
capitulũ si qͥe eugłio sũpserimꝰ exemplũ: quod
ita contexit᷑. Oꝑamini donec dies ẽ ueniet
nox: qñ nullus potest operari Diem ibi scłm
istũ nuncupauit: & necessaria apposui ibi:Scio
quippe in aliis locis dissonantia p̾sentibꝰ. ex di.¬
ei uocabulo significari Diẽ itaq nuncupauit
scłm istũ: tenebras uͦ &̾ noctẽ. consũmationem
mundi ꝓpt̾ supplicia quȩ futura st̃ Vt qͥd enĩ

Expanded text:
dicentem: Ego sum lumen mundi . Quamdiu tibi lux ista oritur, clarifica Deum, 831 sciens quia futurae sunt tenebrae. Nec tibi expedit, ut eas opperiaris; sed antequam fiant, da gloriam Deo. Forsitan intelliges praesens capitulum, si de Evangelio sumpseris exemplum, quod ita contexitur: Operamini donec dies est, venit nox quando nullus potest operari . Diem ibi saeculum istud nuncupavit, et necessario apposui ibi. Scio quippe in aliis locis dissonantia praesentibus ex diei vocabulo significari. Diem itaque nuncupavit saeculum istud, tenebras vero et noctem, consummationem mundi, propter supplicia quae fut
Abbreviated transcription (Latin):
as quoq qr xep̾e ut ouis ad uictimã ductꝰ sit.¬
& ut agnus corã tondente se sine uoce. uc non
aꝑuit os fuũ ꝓnunciat Et ibi quide ille de
in nocens ductus ad ĩmolandũ & nesciebã: Plec
addit quid ñ cognouerit Non enĩ dix̃ ñ cogno
ui mala. ñ cognoui bona. ñ cognoui peccatum
siue iusticiam. uerũ simplicitꝰ ñ cognoui: libi
gͥ dereliquit. ut queras quȩ nescierit: Lege
apłm Qui cũ peccatũ ñ cognouiss& ꝓ nobis
peceatũ fȩcit Peccatũ quippe nosse peccare e
ut iusticiã nosse iuste ẽ agere E& quo mani¬
festũ ẽ eum qui iusticiã p̾dic& & ñ agat t̾te¬

Expanded text:
e, quod Christus ut ovis ad victimam ductus sit, et ut agnus coram tondente se sine voce, sic non aperuit os suum, pronuntiat: et ibi quidem ille deinnocens ductus ad immolandum, et nesciebam . Nec addit quae non cognoverit. Non enim dixit: Non cognomala, non cognovi bona, non cognovi peccatum, sive injustitiam; 815 verum simpliciter, non cognovi. Tibi igitur dereliquit, ut quaeras, quod nescierit. Lege Apostolum: Qui cum peccatum non cognovisset, pro nobis peccatum fecit . Peccatum quippe nosse, peccare est: ut justitiam nosse, juste est agere. Ex quo manifestum est, eum qui justitiam praedicat, et
Abbreviated transcription (Latin):
non intellectã.amarã aqũa ẽẽ Cũ autẽ uenerit
lignũ iħu xp̃i. & sermo saluatoris mei descendĩt
in eam. tunc dulcorat᷑ & fit suauissimi saporis
intellecta parit̾ & lecta lex moysi dicens Igit᷑
uenite ĩmittamꝰ lignũ in panẽ eiꝰ. Etiã ħ addt̃
& conteramꝰ eũ a terra uiuentiũ. & nom̃ eius ñ

Expanded text:
non intellectam, amaram aquam esse. Cum autem venerit non intellectam, amaram aquam esse. Cum autem venerit lignum Jesu Christi, et sermo Salvatoris mei descenderit in eam, tunc dulcoratur, et fit suavissimi saporis, intellecta pariter et lecta lex Moysi. Dicentes igitur: Venite, mittamus lignum in panem ejus, etiam hoc addunt, et conteramus eum 816 a terra viventiu
Abbreviated transcription (Latin):
Aiudeis qͥnquies qͣdragenas una minꝰ accepi.
ter uirgis cęsus sũ. semel lapidatus sũ. t̃ naufra¬
giũ passus sũ Discamꝰ differentias gloriarũ. &
nonnullos ẽẽ qui suꝑ his glorient᷑. quę rubore di¬
gua suit. quorũ scđm apłm gła in confusione ẽ:
in his quippe gloriant᷑. quȩ cũ faciunt. latebras
& secreta ꝑquir̃: Post ħ considemꝰ qͥd de cinctorio
p̃ceptũ sit:. Hȩc dic̾ dñs Uade & accipe tͥ cincto¬
riũ lineũ. & circunda lũbos tuos. & ꝑ aquam ñ
tͣnsibis Et accepi cinctoriũ sod̾m u̾bũ dñi ad me
dicens Accipe cinctoriũ quod cuxa lũbos tuos ẽ
& uade ad eufraten & absconde illud in cau̾na
petre Post dies uenit ꝓpħa. & accepit cinctoriũ
de loco ubi infoderat illud. & ecce cõputruerat
quod nullo eẽt aptũ usui Et ne quis iuxta uo¬
luntatẽ animi sui de hoc loco sibi p̾sumere intel¬
lectũ. dans dñs int̾p̃tationis occasionẽ. addidit

Expanded text:
una minus accepi, ter virgis caesus sum, semel lapidatus sum, ter naufragium passus sum ? Discamus differentias gloriarum, et nonnullos esse qui super his glorientur, quae rubore digna sunt, quorum gloria est in confusione. In his quippe gloriantur, quae cum faciunt, latebras, et secreta perquirunt . Post haec consideremus quid de cinctorio praeceptum sit. Haec dicit Dominus: Vide et accipe tibi cinctorium lineum, et circumda lumbos tuos, et per aquam non transibis. Et accepi cinctorium secundum verbum Domini ad me dicens: Accipe cinctorium, quod circa lumbos tuos est, et vade ad Euphratem, et absconde illud in caverna petrae . Post dies venit propheta, et accepit cinctorium de loco ubi infoderat illud, et ecce computruerat, quod nulli usui esset. Et ne quis juxta voluntatem animi sui de hoc loco sibi praesumeret intellectum, dans Dominus interpretationi occasionem, addidit
Abbreviated transcription (Latin):
ad quẽ dix̃ Eggo ds̃ tuus Et rursũ alii ero dẽ
ero ds̃ tuus. nec ñ de aliis.ero qͥd: Ds̃ eorũ. Pu¬
tas ne aliqñ consequim᷑ id qđ ꝑ singulos dico.
ut ds̃ om̃iũ sit dt̃ nr̃ : Si aut̾e uis plenꝰ discere
quorũ sit ds̃. & quibꝰ uocabulũ sui nõis largi¬
atur. ego inqͥt dẽ abrahã. & ds̃ isaac & deus

Expanded text:
ad quem dicit: Ego sum Deus tuus : et rursum alii: Ego Deus ad quem dicit: Ego sum Deus tuus : et rursum alii: Ego Deus ero Deus tuus : necnon de aliis: Ero, inquit, Deus eorum. Putasne aliquando consequimur id quod per singulos dico, ut Deus omnium fiat Deus noster. Si autem vis plenius discere, quorum sit Deus, et quibus vocabulum sui nominis largiatur: Ego, inquit, Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus
Abbreviated transcription (Latin):
popłm se uendicans dĩ. meruit audir᷑e qr non
uer̾ me in idolis suis. & ego emulabor eos suꝑ
ñ gentẽ. in gentẽ autẽ insipientẽ irritabo eos
Nos gͥ in ppłm̃ dĩ facti sumꝰ & annunciat᷑ t̾ti¬
cia a ppło qui nascit᷑ de gentibꝰ. Iste enĩ ppłssu.¬
bito nascit᷑. & in ꝓpħa scͥptũ ẽ Si nata est
gens in semel Qñ saluator ascendit ad cȩlos
& credider̃ una die qͥnq milia. & alia addita
sunt tria milia. uere tunc fuit cernere ppłm
in semel natũ sermone dĩ. & repente sterilem
parturientẽ ad qͣm dr̃. Lȩtare sterilis quȩ ñ
paris. erũpe & dama quȩ ñ parturis. qr plu.¬
res filii desertȩ. mag̃ quã eius quȩ ht̃ uirũ:
Deserta ȩccła a lege. deserta erat a dõ habens
autẽ uirũ sẏnagoga legẽ habebat & deum
Quid gͦ pollicetur ds̃: Eritis mͥ in ppłm. &
ego ero uob̾ in dm̃ Non ẽ om̃iũ dẽ secd eorum
tantũ quibꝰ se largitus ẽ. quomͦ patriarche illi

Expanded text:
Non verunt me in idolis suis, et ego aemulabor eos super non gentem. In gentem autem insipientem irritabo eos. Nos igitur in populum Dei facti sumus, et annuntiatur justitia populo, qui nascetur de gentibus. Iste enim populus subito nascitur: et in propheta scriptum est: Si nata est gens in semel. Quando Salvator ascendit ad coelos, et crediderunt una die quinque millia , et alia die addita sunt tria millia: vere tunc fuit cernere populum in semel natum sermone Dei, et repente sterilem, parturientem, ad quam dicitur: Laetare, sterilis, quae non paris; erumpe et clama quae non parturis: quia plures filii desertae magis quam ejus quae habet virum . Deserta Ecclesia a Lege, deserta a Deo erat. Habens autem 805 virum synagoga Legem habebat et Deum. Quid ergo pollicetur Deus? Eritis mihi in populum, et ego ero vobis in Deum. Non est omnium Deus, sed eorum tantum quibus se largitus est, quomodo patriarchae illi
Abbreviated transcription (Latin):
dicat᷑. Linũ i terra nascit᷑. Nam cũ sementis
in humũ fuerit abiectũ. pͥmũ in gͣmine pullu¬
lat. deinde ut infinita p̾tereã. demessũ tͣnsfert᷑
domũ. pectit᷑. lauat᷑. terit᷑. tundit᷑. & ingenti
ut ita dicã oꝑa excutit᷑. quo tale fiat ex quo
possit cinctoriũ cõꝑoni. aut aliud qͥd in usus
necessarios coaptari Et nos gͦ uniuersi qͥ gene-¬
rationẽ habemꝰ e terra. qͥ in cinctoriũ dĩ pecti¬
mͣ. multa cura indigemꝰ ut pectam᷑. ut lauem᷑
ut colorẽ terrȩ abiciamꝰ: Alius quippe color ge¬
nerationis in lino ẽ. aliꝰcũ fuerit oꝑa mundatꝰ:¬

Expanded text:
dicatur. Linum de terra nascitur. Nam cum semen dicatur. Linum de terra nascitur. Nam cum semen in humum fuerit abjectum, primum in gramine pullulat, deinde, ut infinita praeteream, de messe transfertur domum, pectitur, lavatur, teritur, tunditur, et ingenti, ut ita dicam, opera excutitur, quo tale fiat, ex quo possit cinctorium aut aliud quid in usus necessarios comparari. Et nos ergo universi qui generationem habemus ex terra, qui in cinctorium Dei plectimur, multa cura indigemus, ut pectamur, ut lavemur, ut colorem terrae abjiciamus. Alius quippe color generationis in lino est, alius cum fuerit opera mundat
Abbreviated transcription (Latin):
missa aiebat Sic nos existim& hõ qͣsi minis¬
tros xp̃i. & dispensatores sacramentor ũ dĩ Hic
iã quęrit᷑ int̾ dispensatores. ut fidelis qͥs inue¬
niat᷑ intantũ ẽ rarũ bonũ dispensatorẽ inueniri¬

Expanded text:
missa aiebat: Sic nos existimet homo ut minismissa aiebat: Sic nos existimet homo ut ministros Christi, et dispensatores sacramentorum Dei. Hic jam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inveniatur . Intantum raru
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qui in clericatus uob ordine p̾sidemꝰ. intantũ
ut quidã de minori gͣdu ad hc̃ locũ cupiant
ꝑuenire. nosse debetis ñ statĩ in eo ẽẽ saluan¬
&̾ laici beatissimi reppiunt᷑. sed si ordinẽ cleri¬
cutus & meream᷑ parit̾ & habeamꝰ qr gͥ st̃ qͥdã¬
cderici nͦ ita uiuentes. ut & ipsi ex ordine capi¬
ant fructũ. & ornamento suę sint dignitati.
Ceri eorũ ñ ꝓder̃ eis Utilitas quippe clericitꝰ
ñ in eo ẽ si aliquis in agmine sedeat prborũ. s
si iuocta locũ suũ & iuxta p̾cepta dñi dignꝰ in¬
cedat Uerũ R̾m̃i nolite putare ħ tantũ de
nob̾ eẽ dictũ Et nos & uos cõmon& diuina ma¬
iestas. ut iuxta scͥpturarũ p̾cepta uiuamꝰ. Et¬
si sic expedit dicere. potentes potent᷑ torm̃ta
patientur. plus a me exigit᷑ quã a cacono. pł
a cacono quã a laico Qui uͦ totiꝰ eccle̾ arcẽ op¬
paulus uidelic& ut his quibꝰ fuerant multa com¬

Expanded text:
est, qui in clericatus vobis ordine praesidemus, intantum est, qui in clericatus vobis ordine praesidemus, intantum ut quidam de minori gradu ad hunc locum cupiant pervenire, nosse debetis non statim in eo esse salvan laici beatissimi reperiuntur; sed si ordinem clericatus et mereamur pariter, et habeamus. Quiaclerici non ita viventes, ut et ipsi ex ordine capiant fructum, et ornamento suae sint dignitati: eri eorum non proderunt eis ; utilitas quippe clericatus non in eo est, si aliquis in agmine sedeat presbyterorum, sed si juxta locum suum, et juxta praecepta Domini dignus incedat. Verum, charissimi, nolite putare hoc 810 tantum de nobis esse dictum; et nos, et vos commonet divina majestas, ut juxta Scripturarum psi sic expedit dicere: « potentes potenter tormenta patientur. » Plus a me exigitur quam a diacono, plus a diacono quam a laico. Qui vero totius Ecclesiae arcem obPaulus videlicet ut is cui fuerant multa com
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ a gloriatione scõrũ. dr̃ ad eos Confundimini
a gloriatione uiã. Herũ ħ pirũ ẽ. Audi qͥd
loquat᷑ in iheremia sermo diuinꝰ. iubens ut ne
in sapientia quide nr̃a gloriem᷑ Non gloriet᷑
inquit sapiens in sapientia sua. nec fortis in for¬
titudine sua. nec diues indiuitiis suis. s in isto
gloriet᷑ qui gloriat᷑. intelligere ⁊ scire qm̃ ego
sũ dñs. Uis gloriari & gloriabundus ñ audire.
confundimini a gloriatione ur̃a : Gloriare ut

Expanded text:
tione sanctorum, dicitur ad eos: Confundimini a 811 gloriatione vestra. Verum hoc parum est. Audi quid loquatur in Jeremia sermo divinus, jubens ut ne in sapientia quidem nostra gloriemur: Ne glorietur, inquit, sapiens in sapientia sua, nec fortis in fortitudine sua, nec dives in divitiis suis; sed in isto glorietur qui gloriatur, intelligere et scire quia ego sum Dominus . Vis gloriari, et gloriabundus non audire? Confundimini a gloriatione vestra. Gloriare ut
Abbreviated transcription (Latin):
gͣnde cenaculũ stratũ atq mundatũ & agentẽ
diẽ festũ cũ discipulis sius. illoq eis calicẽ ꝓpinan¬
te. de quo in eugłio scͥptũ ẽ. quod miscuerit eũ
& ita tradidit: Ilic enĩ lȩtificans discipłos. meraco
eos poculo ꝓpinat & dicit. Accipite & bibite.
Hic ẽ sanguis meus qͥ ꝓ uob̾ effundet᷑ in remissi¬
onẽ peccatoꝵ. hoc facite quotienscunq bibitis in
meam cõmemorationẽ. Et. am̃ dico uobis. ñ bibã

Expanded text:
agentem diem festum cum Discipulis suis, illumque eis calicem propinantem, de quo in Evangelio , quod miscuerit eum, et ita tradiderit; Jesus enim laetificans discipulos meracum eis poculum propinat, et dicit: Accipite et bibite: Hic est sanguis meus qui pro vobis effundetur in remissionem peccatorum . Hoc facite, quotiescumque bibetis, in meam commemoratio
Abbreviated transcription (Latin):
quotiens peccamꝰ Infelix ille qui semꝑ generat᷑
a abulo Rursũq multũ beatus. qui ex dõ sẽꝑ
nascit᷑ Neq enĩ semel dicã iustũ ex dõ natũ. s ꝑ
singula uirtutis oꝑa. semꝑ iustus nascit᷑ ex deo
Hautẽ pleniꝰ posse ꝓbari. & de saluatoris nr̃i
cotidiana natiuttate dicamꝰ. liqͥdo id in iustis¬
obtinentes. quod in dño p̾cessit Saluator ñ.¬
& deinceps desinit nasci. sed qͦtienscunq ortum
fuerit lum̃ ex quo splendor orit᷑. totiens orit᷑

Expanded text:
quoties peccamus. Infelix iste qui semper generatur quoties peccamus. Infelix iste qui semper generatur a Zabulo. Rursumque multum beatus qui semper ex Deo nascitur. Neque enim semel dicam, justum ex Deo natum, sed per singula virtutis opera semper justus nascitur ex Deo. Hoc autem ut plenius possit probari, etiam de Salvatoris nostri quotidiana nativitate dicamus, liquido id in justisobtinentes quod in Domino praecesserit. Salvator noet deinceps desinit nasci, sed quotiescunque ortum fuerit lumen, ex quo splendor oritur, toties oritur et
Abbreviated transcription (Latin):
Duplices habemꝰ patres. & una species e̾ pessi¬
morũ patrũ Si quide an̾quã credemꝰ diabo¬
lus pat̾ nr̃ fuit. ut sermo eugłicꝰ ostñdit di¬
cens Uos de tabulo patre nati estis Cũ aũt
credidimꝰ. facti sumꝰ filii dĩ Si gͦ pꝰ hȩc pecca¬
uerimꝰ. conuertim᷑ ad iniquitates ñ simplicit᷑
patrũ sed patrũ pͥorũ Ad ꝓbationẽ autẽ eius
rei. qr duiplices habeiꝰ patres. utim & dđ testimo¬
nio in qͣdragesimo .iiiͦi. psalmo ita dicentis. Au¬
di filia & uide. & inclina aurẽ tuã. & obliuis¬
cere ppłi tui: & domũ patris tui Quasi pater
quippe cepit. audi filia Ergo duplices. nr̃i pa¬
tres funt S obliuiscere inquit domũ patris tui
pͥoris.: Si gͥoblitus domꝰ patris tui pͥoris rursus
fueris ad peccata conuersus. incidisti in id quod
nc̃ dr̃ peccatũ. conuersi st̃ ad iniquitates patrũ
suorũi pͥorũ. Dicebamꝰ dudũ cabulum patrem
ex cabulo natus ẽ Totiens ex cabulo nascimur.

Expanded text:
plices habemus patres, et una species est pessimorum patrum: siquidem antequam crederemus, diabolus pater noster fuit, ut sermo evangelicus ostendit, dicens: « Vos de diabolo patre nati estis , » cum autem credidimus, facti sumus filii Dei. Si ergo post haec peccaverimus, convertimur non ad iniquitateer, sed patrum priorum. Ad probationem autem hujus rei, quia duplices habemus patres, utimur et David testimonio, in quadragesimo quarto psalmo ita dicentis: Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, 807 et obliviscere populum tuum, et domum patris tui . Quasi pater quippe coepit: Audi, filia. Ergo duplices nostri patres sunt. Sed obliviscere, inquit, domum patris tui prioris. Si igitur oblitus domum patris tui prioris rursus fueris ad peccata conversus, incidisti in id quod nunc dicitur peccatum. Conversi sunt ad iniquitates patrum suorum priorum. Dicebamus dudum Zabulum patrem ex Zabulo natus est . Toties ex Zabulo nascimur,
Abbreviated transcription (Latin):
pe in nobis. si tam̃ filii pacis sumꝰ. multiplica.¬
t᷑ & cernit᷑ Audite gͦ uerba testam̃ti huiꝰ &
loquimini ad uiros iuda & inhabitantes ie
rusalẽ & dices ad eos Hec dic̃ dñs Maledic¬
tus hõ qͥ ñ audierit uerba testam̃ti huiꝰ. qđ
mandauit patribꝰ ur̃is Quis mag̾ audit u̾¬
ba testam̃ti huiꝰ quod mandauit dẽ patribꝰ¬
nr̃is. nos qui in xp̃o credimꝰ. an illi qui nec
quos saluator ait Si crederetis moysi crede¬
retis utiq & mͥ. de me enĩ ille scͥpsit Si aut̃
litteris eius ñ creditis. quomͦ meis uerbis cre¬
dituri estis: Itaq illi moẏsi ñ credider̃. nos
uͦ credentes in xp̃o credimꝰ testam̃to qđ tͣdi¬
tũ ẽ ꝑ moysen. & ad nos dr̃ne maledicti fia¬
mus Maledictiis hõ qui ñ audierit u̾ba testa¬
m̃ti huiꝰ. quod mandauit patribꝰ ur̃is. ꝑ rgo
illi maledicti sunt: Neq enĩ audier̃ testam̃tũ

Expanded text:
pe in nobis, si tamen filii pacis sumus, multiplicatpe in nobis, si tamen filii pacis sumus, multiplicatur et cernitur. Audite ergo verba testamenti hujus, et loquimini ad viros Juda, et inhabitants ad eos: Haec dicit Dominus: Maledictus homo qui non audierit verba testamenti hujus, quod mandavit patribus vestris . Quis magis audit verba testamenti, quod mandavit Deus patribus? Nos qui in Christo credimus, an illi qui nec quos Salvator ait: Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi, de me enim ille scripsit: Si autem litteris illius non creditisn crediderunt, nos vere credentes in Christo, credimus testamento, quod traditum est per Moysen, et ad nos dicitur, ne maledicti fiamus: Maledictus homo qui non audierit verba testamenti 804 hujus, quod mandavit patribus vestris. Ergo illi maledicti sunt, neque enim audierunt testamentum,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m referri ñ erunt increduli xp̃o iudei.s nos
qui in xp̃o credimꝰ luda te collaudant fr̃s tui.
manꝰ tuę suꝑdorsa inimicorũ tuorũ te lau¬
iste iudas narrabo nom̃ tuũ fr̃ĩbꝰ meis. in me¬
dio eccłȩ cantabo tibi Dr̃ ad illũ iudã manus
tuȩ suꝑdorsũ inimicoꝵ tuoru̾ Ubi repperit᷑
ille iudas suꝑ dorsũ inimicorũ manꝰ suas po¬
suisse : Historia de eo nicħ tale conscripsit.
Si autẽ consideres aduentũ dñi mei iħu x̃p̃i
potestates. & ostentui eos facientis & trium¬
phantis in ligno. uidebis quomͦ suꝑ istũ iu.¬
dã cõpleta sit ꝓpħia dicens Al anꝰ tuę suꝑ
dorsum inimicorũ tuorũ Et nc̃ ad uiros iuda
sermo fit Nulli dubiũ ẽ quin ad xp̃ianos ser¬
mo fiat ꝓpt̾ xp̃m qui ex tribu iuda natus ẽ:
fit quoq sermo & ad inhabitantes ierłm. sci¬
lic& & ad eos qui in ȩccła habitant Hȩc ẽ ci¬
uitas magni regis hȩc ẽ uisio pacis Pax qͥp.¬

Expanded text:
 non erunt increduli Christo Judaei, sed nos qui in Christo credimus. Juda, te collaudant fratres tui: manus tuae super dorsum inimicorum tuorum . Te lauiste Judas: Narrabo nomen tuum fratribus meis, in medio Ecclesiae cantabo tibi . Dicitur ad illum Judam: Manus tuae super dorsum inimicorum tuorum. Ubi reperitur ille Judas super dorsum inimicorum suorum manus suas posuisse? Historia nihil de eo tale conscripsit. Si autem consideres adventum Domini mei  Al. nopotestates , ostentui eos facientis, et triumphantis in ligno, videbis quomodo super istum Judam completa sit prophetia dicens: Manus tuae super dorsum inimicorum tuorum. Et nunc cum ad viros Juda sermo fit, nulli dubium est quin ad Christianos sermo fiat propter Christum, qui ex tribu Juda natus est. Fit quoque sermo et ad inhabitantes Jerusalem, scilicet ad eos qui in Ecclesia habitant. Haec est civitas magni Regis, haec est visio pacis. Pax quip
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃. maledictus hõ qui ñ audierit uerba testa¬
menti hutꝰ. & dix̃ dñs ad me Lege u̾ba ista
sunt leggimꝰ uerba diuina. ꝓuocantes eos ad sa-¬
lutẽ. uerba testam̃ti huiꝰ. Et facite illa Et dix̃
dñs ad mͦe Inuenta ẽ colligatio in uiris iuda.
& in habitantibꝰ ierłm Si peccauerimꝰ nos qui

Expanded text:
Deus: Maledictus homo qui non audierit verba testamenti hujus. Et dixit Dominus ad me; Lege verba ista sunt, legimus verba divina, provocantes eos ad salutem. Verba testamenti hujus, et facite illa. Et dixit Dominus ad me: Inventa est colligatio in viris Juda et in habitantibus Jerusalem. Si peccaverimus nos