comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bitione. quod ñextinguit᷑ ꝑiu¬
bentem litterã timore pene.sed
tiȩ: ideo ait Peccatũ ut appareat
lent sipossunt: quilegem dei.
⁊ furioso corde rep̃hendunt. Id̃o
quippe ẽ ministratio mortis:
quia peccatum ꝑbonum oꝑatũ
ẽ mortem: Ideo ẽ ministratio dãp¬
nationis: quiꝰ peccatũ ꝑbonũ oꝑa¬
tumẽ dãpnationẽ Nõ autem
om̃s quixpĩani appeltant᷑ ad
xp̃m transeunt. s. quib aufert᷑¬
uelamen quod inlectione ueteris
testamenti manet. Qui enĩ sũt
inueteri testamento: inpediente
uelamine. nec uetus intelligũt.
nec nouum. Quiaut̃ transeũt
ad xp̃m: remoto uelamine ꝑ
nouum. intelligunt ⁊ uetus ⁊ no¬
uum Ytinamr ⁊ isti ceciobpu¬
gnatores legis ⁊ ꝓpħarũ sictran¬
seant adxpm̃. ut ñ sint ineis in
quibꝯ obuelamentum ẽ ⁊ ipsũ
euuangłium Inhis enim qui
pereunt ẽ obuelamentum. ait
apłs. Inquibus d̾s scłi huius
excecauit mentes infidelium.

Expanded text:
bitione; quod non exstinguitur per jubitione; quod non exstinguitur per jubentem litteram timore poenae, sone justitiae. Ideo ait, Peccatum ut appareat lent, si possunt, qui Legem Dei et furioso corde reprehendunt. Ideo quippe est ministratio mortis, quia peccatum per bonum operatum est mortem: ideo est ministratio damnationis, quia peccatum per bonum operatum est damnationem. 29. Non autem omnes qui Christiani appellantur, ad Christum transeunt: sed quibus aufertvelamen, quod in lectione Veteris Testamenti manet. Qui enim sunt in Vetere Testamento, impediente velamine nec Vetus intelligunt, nec Novum: qui autem transeunt ad Christum, remoto velamine per Novum, intelligunt et Vetus et Novum . Utinam et isti caeci oppugnatores Legis et Prophetarum, sic transeant ad Christum, ut non sint in eis in quibus obvelatum est et ipsum Evangelium. In his enim qui pereunt, esse obvelatum ait Apostolus, In quibus Deus saeculi hujus excaecavit mentes infidelium,
Abbreviated transcription (Latin):
mandatum quod erat inuita hoc
eẽ inmorte: hoc ẽ occasione ac¬
cepta peccatum ꝑmandatum
fefellit me. ⁊ ꝑ illud occidit. hoc
ẽ lex subintrauit. ut habũdaret
delictum: hoc ẽ iram oꝑatur:
hoc ẽ uirtus peccatilex: ꝓbibi¬
tio enimpeccati quod ẽ lex au¬
get ꝓfecto desiderium peccãdi
quod ñ extinguit᷑. nisi contrario
desiderio recte faciendi ubi fides
ꝑ dilectionem oꝑat᷑. hoc aut̃
ñp̃stat littera iubens. s sp̃s iu
uans Non lex gͦ s. grã: ñuetus
testamentum inseruitutem ge¬
nerans quod ẽ agar. s nouum
in quo ñ sunt ancillȩ filii. s liberȩ:
qua libertate xp̃s nos liberauit.
occasione inquit accepta pecca¬
tum ꝑmandatum. oꝑatum ẽ. in
me omnẽ cõcupiscentiam: ꝑ quod
mandatum. nisiqͦdait. Cõcupi¬
scentiam nesciebam. nisi lex di¬
ceret. ñconeupisces᷑. Nunquid
malum ẽ ñ concupiscere: immo
occidit: Quia peccati uirtus ẽ
cum ꝑ illam oꝑat᷑ omnem concu¬
piscentiam inflammando ꝓhi¬

Expanded text:
quod erat in vitam, hoc esse in mortem; hoc est, Occasione accepta peccatum per mandatum fefellit me, et per illud occidit; hoc est, Lex subintravit, ut abundaret delictum ; hoc est, Lex iram operatur ; hoc est, Virtus peccati Lex . Prohibitio enim peccati quod est Lex, auget profecto desiderium peccandi: quod non exstinguitur, nisi contrario desiderio recte faciendi, ubi fides per dilectionem operatur . Hoc autem non praestat littera jubens, sed spiritus juvans: non Lex ergo, sed gratia; non Vetus Testamentum in servitutem generans, quod est Agar, sed Novum in quo non sunt ancillae filii, sed liberae, qua libertate Christus nos liberavit . Occasione, inquit, accepta peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. Per quod mandatum, nisi quod ait, Concupiscentiam nesciebam, nisi Lex diceret, Non concupisces? Numquid malum est non concupiscere? Imo moccidit: quia peccati virtus est, cum per illam operatur omnem concupiscentiam, inflammando prohi
Abbreviated transcription (Latin):
quit qui oꝑatur in uobis & uel¬
le ce ꝑficere ꝓbona uoluntate.
ea utiq quȩ ẽ meis ut dixiadnõ
tã reꝑata quã p̃ parata ut eẽt boni
inqua se iã fidelis homo cogno¬
scẽs illuminatum: ut ad di semꝑ
sit paratior uoluntatẽ. securus
clamat ad eum dicens. cormun¬
dum crea inme ds: sp̃m rectũ¬

Expanded text:
quit, qui operatur in vobis et velle et perficere, pro bona voluntate : ea utique, quae est in eis, ut dixi, a Domino tam reparata quam praeparata, ut esset bona; in qua se jam fidelis homo cognoscens illuminatum, ut ad Dei semper sit paratior voluntatem, secutus clamat ad eum dicens, Cor mundum crea in me, Deus, et
Abbreviated transcription (Latin):
littera occidit. Ecce quẽ admodũ
lex nẽ peccatum.⁊ mandatũ
erat inuita: ⁊lex scã ⁊ mandatũ
scm̃ti iustumtibonum: Et tamẽ
quia deipso bono interficitur
in obediens anima. ubi diñad
iuiuat grã. ministratio mortis
facta ẽ lex inueteri testamento
ꝓpter occidentẽ luteram: ⁊ mini¬
stratio uite facta ẽ grã innouo
testamento. ꝓptͥ uiuificantem

Expanded text:
 ecce quemadmodum Lex non est peccatum; et, mandatum erat in vitam; et, lex sancta, et mandatum sanctum et justum et bonum: et tamen quia de ipso bono interficitur inobediens anima, ubi Dei non adjuvat gratia, ministratio mortis facta est Lex in Veteri Testamento propter occidentem litteram; et ministratio vitae facta est gratia in novo Testamento propter vivificantem
Abbreviated transcription (Latin):
omĩbꝰ quibꝰ constamus insibili¬
bus p̃ualet: illo melius significat᷑.
quod omĩbꝰ quibꝰ cõstamus uisi¬
bilibꝰ p̃ualet Illud aut̃ quod
apłs ait. Nanri hoc testimonium
iste posuit. Caro i sangius regnũ
diñ possidebit ñ facit deanima
s deresurrectione corporis questi¬
onem. uerum ⁊ ista duobꝰ modis
soluitur: Aut erum carnis ⁊ san¬
giunis nomine. corruptionem
carnis ⁊ sanguinis nuncupauit.
quȩ inresurrectione ñerit. aut
carnem ⁊ sanguine homines ad
om̃s ullecebras scłarium uolup¬
tatum carnrisangiini deditos
qui regnum dĩ ñpossidebunt.
Totus aut̃ iste locus apłici ser¬
monis ubi seriptumẽ caro⁊ san¬
gius regnum di ñ possidebit.
siconsideret᷑ diligentius. magis
ꝑsuadebit corruptionẽ carnis
sicut nunc ẽ. his eum uocabulis
appellare uoluisse. atq ad expo¬
nendum quid diceret ad iũexis¬
se. Neq corruptio incorruptio¬
nem possidebit: quia cũ facta

Expanded text:
omnibus quibus constamus invisibiliomnibus quibus constamus invisibiliter praevalet, illo melius significatur, quod omnibus quibus constamus visibilibus praevalet. 22. Illud autem quod Apostolus ait nam et hoc testimonium iste posuit, Caro et sanguis regnum Dei non possidebit; non facit de anima, sed de resurrectione corporis quaestionem. Verum et ista duobus modis solvitur. Aut enim carnis et sanguinis nomine corruptionem carnis et sanguinis nuncupavit, quae in resurrectione non erit: aut carnem et sanguinem, homines ad omnes illecebras saecularium voluptatum carni et sanguini deditos, qui regnum Dei non possidebunt. Totus autem iste locus apostolici sermonis, ubi scriptum est, Caro et sanguis regnum Dei non possidebit, si consideretur diligentius, magis persuadebit corruptionem carnis sicut nunc est, his eum vocabulis appellare voluisse, atque ad exponendum quid diceret adjunxisse, Neque corruptio incorruptionem possidebit. Quia cum facta
Abbreviated transcription (Latin):
maior: siue hic dñs intelligatur
io hanne p̃cursore suo etate mi¬
nor maiestate maior. nichil inde
ꝓphetis ceterisderogat᷑. Potuerunt
enim eẽ iohannialiqui ȩquales aliqͥ
eo minores:. Nullus aut maior ꝓpt̾
sententiam dnĩ. Om̃s tamẽ scĩ et
ustiri boni.S mosses inquit om¬
talem eẽ animam ꝓnuntiauit
qui eam sanguinem dixit. Deinde
ratiocinando magnis uiribus
conatur ostendere ñ eẽ animã
sanguinẽ: ⁊ laborat in re manife¬
sta. ne intelligamus legẽ. Sic enm
dictum ẽ anima omĩs carnis san¬
gus ẽ: quomodo dictiiẽ. petraerat
xp̃s: Nonquia hocerat. s quia hũc
significabat. Nonaut̃ frustra lex
animã uoluit significare ꝑsangui¬
nem. re scilicet inuisibilem ꝑ rem
uisibilem: nisiquia sangiuis ꝑue
nas om̃s ab ipso corde diffusus in
nrõ corpore plusceteris humoribꝰ
pͥncipatur. ita ut ubicumq fue¬
rit uulnꝰ inflictũ. ñ humor alius.
s ipse ꝓcedat Itaq anima quia

Expanded text:
major, sive hic Dominus intelligatur, major, sive hic Dominus intelligatur, Joanne praecursore suo aetate minor, majestate major, nihil inde Prophetis caeteris derogatur. Potuerunt enim esse Joanni aliqui aequales, aliqui eo minores; nullus autem major, propter sententiam Domini: omnes tamen sancti, et justi, et boni. talem esse animam pronuntiavit, qui eam esse sanguinem dixit. Deinde ratiocinando magnis viribus conatur ostendere, non esse animam sanguinem, et laborat in re manifesta, non intelligens Legem. Sic enim dictum est, Anima omnis carnis sanguis est ; quomodo dictum est, Petra erat Christus : non quia hoc erat, sed quia hinc significabatur. Non autem frustra Lex animam voluit significare per sanguinem, rem scilicet invisibilem per rem visibilem; nisi quia sanguis per venas omnes ab ipso corde diffusus, in nostro corpore plus caeteris humoribus principatur; ita ut ubicumque fuerit vulnus inflictum, non humor alius, sed ipse procedat: itaque anima, quia
Abbreviated transcription (Latin):
minor. maior ẽ utiq quolibet
scõ uiusto portante corpus quod
corrumpit᷑ i aggrauat animam.
aut siregnum celorum ineasen¬
tentia illic intelligi uoluit qua
ii hoc tempore significatur eccła
cuius filii sunt om̃s abinstitutio¬
ne generis humaniusq nunc
quot quot iustiet scĩ eẽ potuerũt.
ꝓfecto se ipsum dñs significauit.
qui nascendi tempore minor erat
iohanne: maior aut̃ diuinitatis
ȩternitate ⁊ dominica podestate.
ꝓinde scđm pͥorem expositionẽ
ita distinguit᷑. Innatis mulierũ
nemo exsurrexit maior iohãne
baptista: quiaut̃ minor ẽ in re¬
gno celorum. Ac deinde subin¬
fertur. maior ẽ illo.Scdm hãc
aut̃ posteriorẽ ita Innatis muli¬
erum ñsurrexit maior iohanne
baptista: qui aut̃ minor ẽ. ac de¬
inde sub infert᷑ in regno celorũ
maior illo ẽ. S utrumq intellec¬
tus quam congruit ueritati:
tam refellende huuis sufficit
uanitati. Siue enim quilibet
angłs ceteris minor iohanne sit

Expanded text:
minor, major est utique quolibet minor, major est utique quolibet sancto et justo, portante corpus quod corrumpitur et aggravat animam . Aut si regnum coelorum in ea sententia illic intelligi voluit, qua et in hoc tempore significatur Ecclesia, cujus filii sunt omnes ab institutione generis humani usque nunc, quotquot justi et sancti esse potuerunt; profecto se ipsum Dominus significavit, quia nascendi tempore minor erat Joanne, major autem divinitatis aeternitate et dominica potestate. Proinde secundum priorem expoa distinguitur: In natis mulierum nemo exsurrexit major Joanne Baptista: qui autem minor est in regno coelorum, ac deinde subinfertur, major illo est. Secundum hanc autem posteriorem ita: In natis mulierum nemo exsurrexit major Joanne Baptista: qui autem minor est, ac deinde subinfertur, in regno coelorum major illo est. Sed uterque intellectus quam congruit veritati, tam refellendae hujus sufficit vanitati. Sive enim quilibet Angelus caeteris minor, Joanne sit
Abbreviated transcription (Latin):
habebant in litteris quas legebãt
Nam si haberent in se ipsis: et
ipsi intrarent̾: ialios intrare per¬
mitterent. Non intrare ẽ autem:
ñ intelligere: Ecce quare nec ip¬
sum nouerãt. nec eius patrem.
quia ñ intelligebãt quod lege
rant quos legebãt hoc ẽ gͦ intra¬
re. ñ eẽ contentum suꝑficie litte¬
re. s ad interiora indelligentie
ꝑuenire: Argumentat᷑ etiam de
iohanne baptistaquia dñsait
Innatis mulierum ñ exsurrexit
maior iohanne baptissta. qui
aut̃ minor ẽ inregno celorum
maior ẽ illo: ita uelut ratiocinã¬
do tamquã iohannes nꝑtineat
ceteri ꝓpħe illius ppłi quibus
maior ẽ iohannes hecautem
uerba diĩ. duobus modis possũt
reccissime intelligi. Aut enim
regnum celorum appellauit eo
loco dñs quod ñdum accepimus.
unquo ñdum sumusunde in
fine dicturiꝰ ẽ. sente benedicti
patris mei ꝑcipite regnũ. ⁊ qui
ibi sunt angłi quilibet: meis

Expanded text:
habebant in Litteris quas legebant. habebant in Litteris quas legebant. Nam si haberent in semetipsis, et ipsi intrarent, et alios intrare permitterent. Non intrare autem est non intelligere. Ecce quare nec ipsum noverant, nec ejus Patrem; quia non intelligebant quod legebrant, quos legebant. Hoc est ergo intrare, non esse contentum superficie litterae, sed ad interiora intelligentiae pervenire. 20. Argumentatur etiam de Joanne Baptista, quia Dominus ait, In natis mulierum non exsurrexit major Joanne Baptista: qui autem minor est in regno coelorum, major est illo : ita velut ratiocinando, tanquam Joannes non pertineat caeteri Prophetae illius populi, quibus major est Joannes. Haec autem verba Domini duobus modis possunt rectissime intelligi. Aut enim regnum coelorum appellavit eo loco Dominus quod nondum accepimus, et in quo nondum sumus; unde et in fine dicturus est, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum : et quia ibi sunt sancti Angeli, quilibet in eis
Abbreviated transcription (Latin):
serto ⁊ mortui sunt. quia ustipa¬
tres mortui sunt. utrum fraudu¬
lentus ancecussit potius iudicã¬
dus incertum ẽ. s. quodlibet eorũ
eligat. detestandꝰ ẽ. hinc enĩ hoc
ostendere uoluit. quia dñs cõme¬
moratis eisdẽ patribus ait Non
ẽ ds mortuorum.s. uiuorum. cũ
potius eos uiuere dixerit. adhibi¬
to quippe testimonio delege. ubi
scriptumẽ. Ego sumds abraã.
⁊ds isaac: ⁊ ds ia cob ad iunexit.
Nõ ẽ ds mortuorum. s uiuorum:
i ad ieccit Om̃s enim illiauuunt.
uita utiq uera: quia iustiuiũt
etiam quando corpore moriuntur:
S quando hec diceret iste siuiue¬
ret: in hanc sententiã uult accipi:
i quod ait dñs adiudeos. Neq
me nostis. neq patremineũ: s nec
uerbum di habetis in uobis ma¬
nens quod utiq contrariũ ñe ei
quod dixit. Tulistisclauem sciẽ¬
tie ipsi ñ introistis: ieos qui intro¬
ibant ꝓhibuistis. Insemetipsis
enim uerbum d̃i ñhabebant. s

Expanded text:
serto, et mortui sunt, quia et isti paserto, et mortui sunt, quia et isti patres mortui sunt; utrum fraudulentus, an caecus sit potius judicandus, incertum est. Sed quodlibet eorum eligat, detestandus est. Hinc enim hoc ostendere voluit, quia Dominus commemoratis eisdem patribus, ait, Non est Deus mortuorum, sed vivorum: cum potius eos vivere dixerit. Adhibito quippe testimonio de Lege, ubi scriptum est, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob; adjunxit, Non est Deus mortuorum, sed vivorum. Et adjecit, Omnes enim illi vivunt : vita utique vera, qua justi vivunt, etiam quando corpore moriuntur. Sed quando haec diceret iste, si viveret? 19. In hanc sententiam vult accipi et quod ait Dominus ad Judaeos: Neque me nostis, neque Patrem meum; sed nec verbum Dei habetis in vobis manens . Quod utique contrarium non est ei quod dixit: Tulistis clavem scientiae; ipsi non introistis, et eos qui introibant prohibuistis . In semetipsis enim verbum Dei non habebant, sed
Abbreviated transcription (Latin):
que occidistis inter templum⁊
altare. Amen dico uobis.ueni¬
ent hec omĩa suꝑ generationẽ
istam. Nempe constat.nẽpe ma¬
nifestum ẽ imitando ẽẽ istos fi¬
iusti abipso abel quem frater
occidit usq adrachariã quem
isti occiderunt ꝑsecutiones im¬
piissimas:i sceleratissimas ꝑtule¬
runt Nam quomodo suꝑ istos
ueniet illorum sanguis qui lon¬
geante uixerunt. quã isti uel na¬
scerentur: nisi quia unum genꝰ.
una conspersio.una massa ẽ im¬
piorum imitatione sibimet co¬
nexorum: simul etiam declarat᷑
ineodẽ ppło fuisse iustos atq ꝓ¬
pħas di. quorum isti quibus hec
loquitur dñs edifficabant sepul¬
cra ornabantq monumenta:
Peior gͦ iste ⁊ unmanior qui eos
defunctos lingua maledica lace¬
rat quibus honorẽ etiam impii
deferebant: ⁊ inanimã suam cru¬
deliter seuiens eos blasphemat.
cũ uelit uideri xpĩanus quos
triarchas. abraham. isaac. ⁊ iacob
his de quibꝰ dñs ait. Patres urĩ
manducauerũt manna inde¬

Expanded text:
quem occidistis inter templum et altare. Amen dico vobis, venient haec omnia super generationem istam . Nempe constat, nempe manifestum est, imitando esse istos fisancti et justi, ab ipso Abel quem frater occidit, usque ad Zachariam quem isti occiderunt, persecutiones impiissimas et sceleratissimas pertulerunt. Nam quomodo super istos veniet illorum sanguis, qui longe ante vixerunt quam isti vel nascerentur, nisi quia unum genus, una conspersio, una massa est impiorum, imitatione sibimet connexorum? Simul etiam declaratur, in eodem populo fuisse justos atque Prophetas Dei, quorum isti, quibus haec loquitur Dominus, aedificabant sepulcra, ornabantque monumenta. Pejor ergo iste et immanior qui eos defunctos lingua maledica lacerat, quibus honorem etiam impii deferebant; et in animam suam crudeliter saeviens eos blasphemat, cum velit videri christianus, quos anctos Patriarchas, Abraham, Isaac, et Jacob, his de quibus Dominus ait, Patres vestri manducaverunt manna in de
Abbreviated transcription (Latin):
nis. i sanguinis nomine significa¬
ta ẽ. inregni illius incorruptione
ñerit: quia caro que nunc corrũp¬
tibilis ẽ. tunc mutata incorrupti¬
biliserit. Mosses aut̃ homo dei si
animam credidisset eẽ mortalẽ:
quod utiq credidisset. sieam sã¬
guinẽ ñ significationis s ꝓpͥeta¬
tis causa eẽ dixisset: ñ alio loco
diceret.O nĩs quitetigerit mor¬
cuum abomĩanima hominis &
mortius fuerit ⁊ ñ fuerit purifi¬
catus cab̃naculum dm polluit. ex¬
eum:: inmundus ẽ adhuc: in mu¬
ditia eius inipso ẽ ad hucutiq
dixit. etiam post mortẽ: quia ñẽ
purificatus. Ubi p̃figuratũ laua¬
orum. regenerationis intelligit.
quod nunc accipiunt quibap¬
tirantur in xp̃o. quisquis audit
infelix aluce ueritatis au̾sus.
lobhoc luciueritatis aduersꝰ
ea quȩ ñ indelligit innouo te¬
stamento obicit ueteri testam̃¬
to: sicut etiam illud deapło pau¬
lo: ubiait adcorrinthios. Quod
siministratio mortis inlicteris

Expanded text:
nis et sanguinis nomine significanis et sanguinis nomine significata est, in regni illius incorruptione non erit: quia caro quae nunc corruptibilis est, tunc mutata incorruptibilis erit. 23. Moyses autem homo Dei si animam credidisset esse mortalem, quod utique credidisset si eam sanguinem, non significationis, sed proprietatis causa esse dixisset, non alio loco diceret: Omnis qui tetigerit mortuum ab omni anima hominis, et mortuus fuerit, et non fuerit purificatus, tabernaculum Domini polluit: exeum, immundus est, adhuc immunditia ejus in ipso est . Adhuc utique dixit, etiam post mortem, quia non est purificatus: ubi praefiguratum lavacrum regenerationis intelligit, quod nunc accipiunt qui baptizantur in Christo, quisquis audit infelix a luce veritatis aversus, et ob hoc luci veritatis adversus, ea quae non intelligit in Novo Testamento, objicit Veteri Testamento? Sicut etiam illud de apostolo Paulo, ubi ait ad Corinthios: Quod si ministratio mortis, in litteris
Abbreviated transcription (Latin):
Undeait ꝓpħa. Omis caro fenũ
Nunquid enim ⁊ dnĩquã leua¬
uit incelum:. quo gͦ modo ap¬
pellauit ꝓpħa carnem ubiait
Omĩs caro fenum. dicturus
utiq fenum arruit: eo modo
iapłs ait. Caro isanguis regnũ
di ñ possidebit: quia ñ ibi erit
corruptio. qua nunc sicut fenũ
natura carnis arescit Nõ enĩ
alia sententia ẽ neq corruptio
incorruptionẽ possidebit. s hec
repetitio. sententie suꝑioris ẽ
ex positio. Ut quod ibi dictũ ẽ
caro ⁊ sanguis. intelligamus
corruptionẽ. ñ substantiã car¬
nis. Et quod ibi dictum ẽ regnũ
đi. intelligamus incorruptionẽ
atq ita nichil aliud dictum pu¬
temus caro ⁊ sangius regnũ di
ñ possidebit: quã si diceret᷑ cor¬
ruptio incorruptionẽ ñ possi¬
debit: idẽ corruptio carnis
⁊ sanguinis mn illius regni incor¬
ruptione ñerit. ꝓpt̾ immuta¬
tionem scilicet. dequa mox lo¬
cutus adiuncxit. O portet cor¬
ruptibile hoc induere in cor¬
iuptionẽ: Ita corruptio quȩ car¬

Expanded text:
Unde ait propheta, Omnis caro fenum. Numquid enim et Domini quam levavit in coelum? Quo ergo modo appellavit Propheta carnem, ubi ait, Omnis caro fenum; dicturus utique, Fenum aruit : eo modo et Apostolus ait, Caro et sanguis regnum Dei non possidebit; quia non ibi erit corruptio, qua nunc sicut fenum natura carnis arescit. Non enim alia sententia est, Neque corruptio incorruptionem possidebit: sed haec repetitio, sententiae superioris est expositio: ut quod ibi dictum est, caro et sanguis; hic intelligamus corruptionem, non substantiam carnis: et quod ibi dictum est, regnum Dei; hic intelligamus incorruptionem. Atque ita nihil aliud dictum putemus, Caro et sanguis regnum Dei non possidebit; quam si diceretur, Corruptio incorruptionem non possidebit: id est, corruptio carnis et sanguinis in illius regni incorruptione non erit, propter immutationem scilicet, de qua mox locutus adjunxit, Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem . Ita corruptio quae car
Abbreviated transcription (Latin):
mors dominata ẽ: Neminẽ pla¬
ne. s parentum illorum quibus
talia loquebatir: parentes quip¬
pe infidelium quos. nisiinfideles
uolebat intelligiꝰ. Ende alio loco
dicit: ye uobis scribȩ ⁊ pharisei
ipocritȩ: qui edifficatis sepul

Expanded text:
mors dominata est. Neminem plamors dominata est. Neminem plane, sed parentum illorum quibus talia loquebatur: parentes quippe infidelium, quos nisi infideles volebat intelligi? Unde alio loco dicit, Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, qui aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
mirabile inocłis nrĩs: Ideo dico
uobis quia aufferet᷑ auobis regnũ
đin dabitur genti facienti fructꝰ
eius. Quid hoc aꝑtꝰ. quid clarius:
quid euidentius. s iste de illorũ
numero ẽ. qui seruos patris fami¬
lias huius lapidauerunt. hoc
enim facit ñictibus saxeis: sed
maledictionibꝰ duris. Nam &
primitus ingente iudeorum ui¬
neam dieẽ plantatã. missosq
ꝓpħas ante ipsum eẽ saluatoris
aduentum. parabola ista testat᷑
icum dicit. Aufferet᷑ auobis
regnum din dabitur genti fa¬
cienti fructus eius. quod regnũ
dicit. nisiquod sperabãt. ñquod
acceperant idẽ uite eternȩ.In¬
de alibi dicit. Scrutamini scrip¬
turas in quibus putatis uos
monium ꝑhibẽt de mexialibi.¬
ue uobis legis periti qui tulistis
clauem scientie: ipsi ñ introiftis.
ieos qui introibant ꝓhibuistis:
Istisne molibꝰ testimoniorum
ñatteritur inpudens uanitas :
Quis hunc audit. nisi quiscrip¬
turas scãs ñaudit. aut tã male
ipsorum ad dnm̃ ꝑtinuisse quibꝰ

Expanded text:
ile in oculis nostris? Ideo dico vobis, quia auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus . Quid hoc apertius? quid clarius? quid evidentius? Sed iste de illorum numero est, qui servos patrisfamilias hujus lapidaverunt. Hoc enim facit, non ictibus saxeis, sed maledictionibus duris. Nam et primitus in gente Judaeorum vineam Dei esse plantatam, missosque Prophetas ante ipsum esse Salvatoris adventum, parabola ista testatur. Et cum dicit, Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus; quod regnum dicit, nisi quod sperabant, non quod acceperant, id est, vitae aeternae? Unde alibi dicit, Scrutamini Scripturas, in quibus putatis vos monium perhibent de meVae vobis legisperitis, qui tulistis clavem scientiae: ipsi non introistis, et eos qui introibant prohibuistis . Istisne molibus testimoniorum non atteritur impudens vanitas? Quis hunc audit, nisi qui Scripturas sanctas non audit, aut tam male ipsorum ad Dominum pertinuisse, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
nomine iurtutes multas fecimꝰ.
⁊ tum dicam illis recedite ame
qm̃ nunquã uosscuii quia oꝑati
estis iniquitatem. absit ut ista
de ꝓphetis scĩs inquibus erat mo¬
yses ⁊ ceteri dñs dixerit. s dictũ ẽ
de his. qui post euis euuangłiũ
p̃dicatũ ineius nomine sibi loqͥ
uident᷑. nescientes quid loquãt᷑
inquibus ⁊ iste sibi locum peri¬
turuᷤ inuenit: Illud quoq ait di¬
xisse dnm. Ego sum ianua ouiũ:
om̃s alii quot quot ante me ue¬
nerunt.fures sunt ⁊ latrones.
Nonaut̃ ita scriptum ẽ: s ita. Om̃s
quot quot uenerunt. fures sunt
⁊ latrones: yenisse quippe᷑ hoc loco
incelligi uoluit eos qui missi ñ
fuissent. quos arguit etiã ieremi¬
as. dicens hec dicit dñs deꝓphe¬
tis qui ꝓphetãt in nomine meo:
⁊ ego ñmisieos Illi aut̃ quos in¬
sanus iste blasphemat ad nõ missi s
ñsponte uenerunt: quos et do¬
minus ꝑꝑabolã quidẽ. s aꝑtissi¬
ma significatione declarat ubi

Expanded text:
nomine tuo virtutes multas fecimus. nomine tuo virtutes multas fecimus. Et tunc dicam illis: Recedite a me, quoniam nunquam vos scivi, quia operati estis iniquitatem » . Absit ut ista de Prophetis sanctis, in quibus erat Moyses et caeteri, Dominus dixerit: sed dictum est de iis qui post ejus Evangelium praedicatum, in ejus nomine sibi loqui videntur, nescientes quid loquantur; in quibus et iste sibi locum periturus invenit. 16. Illud quoque ait dixisse Dominum: Ego sum janua ovium: omnes alii quotquot ante me venerunt, fures sunt et latrones. Non autem ita scriptum est: sed ita, Omnes quotquot venerunt, fures sunt et latrones . Venisse quippe hoc loco intelligi voluit eos qui missi non fuissent: quos arguit etiam Jeremias, dicens, Haec dicit Dominus de Prophetis qui prophetant in nomine meo, et ego non misi eos . Illi autem quos insanus iste blasphemat, a Domino missi sunt, non sponte venerunt. Quos et Dominus per parabolam quidem, sed apertissima significatione declarat, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
um: quod utiq ad hoc dictũ ẽ
ne đi ꝓpha putaret᷑ ⁊inactibꝰ
apłorum cũ loqueret᷑ athenien¬
sibusait dedo In illo enim iuui¬
mus ⁊mouemur ⁊ sumus: sicut
& quidã scđm uos dixerunt. s¬
tibus deiudeorũ ꝓphetis quid
sentiri deberet.quideaduẽtu
euis aliquid cecinisse inp̃teritũ
putabant᷑: cõmotustalia eos
etiam nunc sentire respondit.
Dimisistis uiuum quiante uos
ẽ:⁊ demortius fabulamini. Q d
mirũ quandoquidẽ hoctesti¬
monium descripturis nescio
quibus apocriphis ꝓtulit. si
deꝓphetis d̃ĩ talia confpperũt
heretici. quieasdẽ litteras ñac¬
cipunt: Nã in euuãgłio dñs
quod nẽ apocriphum s iluce
ueritatis omĩbus notum. etiã
post resurrectionẽ discipulis
initinere comitatus. incipiens
amoyse ꝑom̃s pph̃as. Hec de se
que facta fuerat p̃dicta mõstra
uit. De ipso inquit iterum ar¬
guit. ubi dicit. Multi michi di¬
cent in illa die. dnẽ intuo nomi
ne demonia eiecimus.⁊ intuo

Expanded text:
um; quod utique ad hoc dictum est, ne Dei propheta putaretur. Et in Actibus Apostolorum cum loqueretur Atheniensibus, ait de Deo: In illo enim vivimus, et movemur, et sumus: sicut et quidam secundum vos dixerunt tibus de Judaeorum Prophetis quid sentiri deberet, qui de adventu ejus aliquid cecinisse in praeteritum putabantur, commotus talia eos etiam nunc sentire, respondit: Dimisistis vivum qui ante vos est, et de mortuis fabulamini. Quid mirum quandoquidem hoc testimonium de scripturis nescio quibus apocryphis protulit, si de Prophetis Dei talia confinxerunt haeretici, qui easdem litteras non accipiunt? Nam in Evangelio Dominus, quod non est apocryphum, sed in luce veritatis omnibus notum, etiam post resurrectionem discipulis in itinere comitatus, incipiens a Moyse, per omnes Prophetas, haec de se, quae facta fuerant, praedicta monstravit . 15. De ipso, inquit, iterum arguit, ubi dicit: « Multi mihi dicent in illa die: Domine, in nomine tuo daemonia ejecimus, et in
Abbreviated transcription (Latin):
testimonio estis uobismet ipsis.
quia filii estis eorum. qui ꝓphas
occiderunt: filios utiq dixit
immitatione sceleris: ñ ꝓpagine
generis: Non emm quod exillis
scđm carnem natierant hoc
eis ẽẽ poterat crimini: s quod eis
sesimiles infideli crudelitate
monstrabant. Ideoq connectit
acdicit. Et uos inplete mensu¬
ram patrum urõrũ. Serpentes
genimina iuperarũ quomodo
fugietis iuditium gehenne. Ideo

Expanded text:
testimonio vobismetipsis, quia filii estis eorum qui Prophetas occiderunt. Filios utique dixit imitatione sceleris, non propagine generis. Non enim quod ex illis secundum carnem nati erant, hoc eis esse poterat crimini; sed quod eis se similes infideli crudelitate monstrabant. Ideoque connectit, ac dicit: Et vos implete mensuram patrum vestrorum. Serpentes, genimina viperarum, quomodo fugietis a judi
Abbreviated transcription (Latin):
S quid dicit illi respõsum
diuinum. Reliqui michi sẽp¬
dem milia uirorũ: qui ñ cur¬
uauerunt genua ante baab
his atq huuismodi attestati
ras illas quas isteblasphemat.
apłica commendat auctoritas.
Ubienim aliquid etiã deaucto¬
ribus gentiũ dicit apłs. ñ eos
appellat ꝓphas di nec illarum
scripturarũ dm̃dicit auccorẽ:
quãius ibi aliqua uera reperi¬
at sicut deisto cretensiait.
Dixit quidã exipsis ꝓpͥꝰ eorũ¬

Expanded text:
um divinum? Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genua ante Baal . His atque hujusmodi attestatioras illas, quas iste blasphemat, apostolica commendat auctoritas. Ubi autem etiam aliquid de auctoribus Gentium dicit Apostolus, non eos appellat Prophetas Dei, nec illarum scripturarum Deum dicit auctorem quamvis ibi aliqua vera reperiat, sicut de isto Cretensi ait, Dixit quidam ex ipsis pr
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ip̃nuntiatus aduentus.
sicut hic desipit qui xp̃m̃ ne¬
gando ante ꝓmissum ñhabet.
unde asserit missum. ⁊ merito.
quia ipse quẽ p̃dicat nec mis¬
sum ẽ. nec ꝓmissus Uerus quip
de ꝓphetis uideorũ existimat.
quodã epimenide qui cretẽsis
fuitꝰ Incuius libris hoc inue¬
nitur Qui inter pphas di nõ
inuenitur: nec ad illa eloquia
đi ꝑtinet.quȩ uideis dicit
credita qui ñmentitur Ideo ñ
cõmemorauit apls nomen eiꝰ
sicut solet cõmetnorare ꝓphas
di aliquando. dicens. Sicut
⁊ daiuid dieit. Isaias aut̃ au¬
det: ⁊dicit. Sicut osee dicit.
uel tacitis eorũ nominibꝰ cũ dic̃
sicut scriptum ẽ: or ea scriptu¬
ra intelligitur inqua ẽ aucto¬
ritas di: Aut euidenter dm̃
dicere asserit. Cum aliquod
ad hibet cestimonium de lege
uel ꝓpħis di. quale ẽ illud. bo¬
ui trituranti os ñ infrenabis:
nunquid debobus inquit cu¬
ra ẽ do.An ppt̾ nos scriptura
dicit. ostendens utiq in eadẽ
scriptura dm̃ loqui. uel illud

Expanded text:
praenuntiatus adventus, sicut hic desipit, qui Christum negando ante promissum, non habet unde asserat missum? Et merito, quia ipse quem praedicat, nec missus est, nec promissus: verus quippde Prophetis Judaeorum existimat dquodam Epimenide, qui Cretensis fuit, in cujus libris hoc invenitur; qui homo inter Prophetas Dei non invenitur, nec ad illa eloquia Dei pertinet, quae Judaeis dicit credita, qui non mentitur. Ideo non commemoravit Apostolus nomen ejus, sicut solet commemorare Prophetas Dei aliquando dicens, Sicut et David dicit ; Isaias autem audet et dicit , Sicut et Osee dicit : vel tacitis eorum nominibus, cum dicit, Sicut scriptum est ; et ea Scriptura intelligitur, in qua est auctoritas Dei: aut evidenter Deum dicere asserit, cum aliquod adhibet testimonium de Lege vel Prophetis Dei, quale est illud, Bovi trituranti os non infrenabis. Numquid de bobus, inquit, cura est Deo? An propter nos Scriptura dicit ? ostendens utique in eadem Scriptura Deum loqui. Vel illud:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdo posuit quia dĩ ẽ. yel illud
de habrahã. Inꝓmissione in qͥt
di ñ hesitauit incredulitate
s confortatus ẽ fide. dans glo¬
riã dõ: & plenissime credens
quia quȩ ꝓmisit. podensẽ &e fa¬
cere Contraquã diuinã ⁊ apłi¬
cam uocẽ cams iste rabiosus
oblatrans ausus ẽ dicere abra¬
hã dõ suo ꝓmittenti prolem
ñ credidisse: Iguorans illud
quod ait simichi centũ annos
habenti nascetur filius admi¬
rantis eẽ gaudium ñ diffidei¬
tiam dubitantis. Uel illud.
Non potest excidere uerbũ di
Non enim om̃s qui exisit.hi
sunt isrł: neq quia sunt sem̃
abrahã om̃s filii: s inisaac uo¬
cabitur tibi semen: hoc ẽ nõ
he qui filii carnis hifilii des:÷¬

Expanded text:
Dei est. Vel illud de Abraham, In promissione, inquit, Dei non haesitavit incredulitate, sed confortatus est fide, dans gloriam Deo, et plenissime credens quia quae promisit, potens est et facere . Contra quam divinam et apostolicam vocem, canis iste rabiosus oblatrans, ausus est dicere, Abraham Deo suo promittenti prolem non credidisse, ignorans illud quod ait, Si mihi centum annos habenti nascetur filius , admirantis esse gaudium, non diffidentiam dubitantis. Vel illud: Non potest excidere verbum Dei. Non enim omnes qui ex Israel, ii sunt Israel; neque quia sunt semen Abraham, omnes filii; sed in Isaac vocabitur tibi semen: hoc est, non ii qui filii carnis, hi filii De
Abbreviated transcription (Latin):
in uia. sua errauit.:⁊ dñs tradi¬
dit eum ꝓpt̾ iniquitates nras.
& ipse ꝓpt̾ afflictionẽ ñ aꝑuit
os. sicut oius adiuctimam
ductus ẽ. ⁊ sicut agnus corã
tondente mutus sic ñ aperu¬
it os suum. Inhumilitate
uidicium eius sublatum ẽ.
generationẽ illius quis enar¬
rabit: quia tolletur de terra
uita euf Ab iniquitatibꝰ
ppłi mei ductus ẽ ad mortẽ:
⁊ cȩtera quȩ contexere longũ
e. ybi etiam de eccła tanto an¬
de p̃dictum ẽ quod abapło
legimus cõmemoratũ:⁊ nũt
ĩauimus impletum: letare
sterelis quȩ ñ paris: erumpe¬
iexclama quȩ ñparturis.
quia multi filii deserte magis
quã eius que habet iurum.
Dixit enum dñs Dilata locum
tabnaculi tui.⁊auleorum tuo¬
rum.fige. neparcas: ꝑtende fu¬
niculos. ⁊ clauos tuos conforta.
Ad huc in dextris ⁊ sinistris
dilata: ⁊ semen tuum posside¬
bit gentes:⁊ ciuitates deser¬
tas habitari facias: Noli time¬
re quia confusa es. neq reue¬
rearis quia exꝓbratum tibi ẽ.

Expanded text:
in via sua erravit; et Dominus tradidit eum propter iniquitates nostras. Et ipse propter afflictionem non aperuit os: sicut ovis ad victimam ductus est, et sicut agnus coram tondente mutus, sic non aperuit os suum. In humilitate judicium ejus sublatum est: generationem illius quis enarrabit? quia tolletur de terra vita ejus. Ab iniquitatibus populi mei ductus est ad mortem : et caetera quae contexere longum est. Ubi etiam de Ecclesia tanto ante praedictum est, quod ab Apostolo legimus commemoratum, et nunc jam videmus impletum: Laetare, steret exclama, quae non parturis, quia multi filii desertae magis quam ejus quae habet virum. Dixit enim Dominus, Dilata locum tabernaculi tui, et aulaeorum tuorum: fige, ne parcas, protende funiculos, et clavos tuos conforta; adhuc in dextris et sinistris dilata: et semen tuum possidebit gentes, et civitates desertas habitari facies. Noli timere, quia confusa es; neque reverearis, quia exprobratum tibi est.
Abbreviated transcription (Latin):
tui. Dilexisti iustitiam ⁊ odisti
iniquitatẽ ꝓpt̾ea uncxit te ds
đs tiuuis oleo exultationis pre
participibus tius. Quomodo
ex ipsa unctione xpinomen
accepit: Crisma quippe unc¬
tio ẽ. xp̃s unctus ẽ. quis erat
qui dixit. quod ipse xp̃s de se
destat᷑ eẽ p̃dictũ. Dixit dñs
domino meo sede ad dextris
meis. donec ponã inimicos
tuos subpedibꝰ tuis: &e hoc da¬
uid inspũ dixisse confirmat.
quẽ spin negat iste fuisse suꝑ
terram ante diĩ aduentum.
Quid ẽ quod ait apłs. dicit aut̃
esaias. Ert radixiesse ⁊qui ex¬
surget regnare ingentibꝰ ineũ
gentes sperabũt. Quis erat sp̃s.
qui ꝑeundẽ isaiam tanto ãce
p̃dixit.Iste peccata nra por¬
tat ⁊ ꝓnobis dolet. & nos pu¬
cauimus eum ẽẽ indolores et
inplaga ⁊ inasflictione. Ipse

Expanded text:
ti iniquitatem, propterea unxit te, Deus, Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis ? Quomodo ex ipsa unctione Christi nomen accepit? Chrisma quippe unctio est, Christus unctus est. Quis erat qui dixit, quod ipse Christus de se testatur esse praedictum: Dixit Dominus Dommeis, donec ponam inimicos tuos sub pedibus tuis? Et hoc David in Spiritu dixisse confirmat , quem Spiritum negat iste fuisse super terram ante Domini adventum. Quid est quod ait Apostolus: Dicit autem Isaias, Erit radix Jesse, et qui exsurget regnare in gentibus, in eum gentes sperabunt ? Quis erat Spiritus qui per eumdem Isaiam tanto ante praedixit: Iste peccata nostra portat, et pro nobis dolet; et nos putavimus eum esse in dolore, et in plaga, et in afflictione. Ips
Abbreviated transcription (Latin):
deat ipsum saltem timothe¬
um cui putat auctoritate apłi¬
ca fuisse p̃ceptum. ut tamquã
fabulas aniles ueterem legẽ
ꝓphetasq deuitet ab eodem
apło ñ fuisse flllendũ: & in il¬
la quinta ꝑfectorum ꝑsona
fuisse deputandũ. ut ei ñ mẽ¬
dacit̾ loqueretur. dicens Me¬
mor esto xp̃m iħm resurrexisse
amortuis ex semine dauid scd̃m
euuangłium meum si enim
xp̃s ex semine dauid fabulis
anilibus p̃dicat᷑. quomodo
eas iubetur iste deuitare qͥbꝰ
iubet᷑ memorit̾ credere. Si aũt
xp̃s exsemine dauid ueracit̾
p̃dicatur: ibi. ẽ radix in quã
oleaster inseritur: Nec aniles
sunt fabule. nisi p̃ter illas
scripturas deliramenta uideoꝵ.
ad eam quã uocant deuterosin
ꝑtinentia: Non illa eloquia
đi que credita sunt eirtũcisio¬
ni: ubi etiam carnales udei
xp̃m ex semine dauid uenturũ
ẽẽ didicerant: sicut interrogãti
dnõ respondebãt. Quãius enĩ
dñm ipsiuis dauid ñ scđm car¬

Expanded text:
deat ipsum saltem Timothedeat ipsum saltem Timotheum, cui putat auctoritate apostolica fuisse praeceptum, ut tanquam fabulas aniles veterem Legem Prophetasque devitet, ab eodem apostolo non fuisse fallendum, et in illa quinta perfectorum persona fuisse deputandum, ut ei non mendaciter loqueretur, dicens: Memor esto Jesum Christum resurrexisse a mortuis ex semine David secundum Evangelium meum . Si enim Christus ex semine David fabulis anilibus praedicatur, quomodo eas jubetur iste devitare, quibus jubetur memoriter credere? Si autem Christus ex semine David veraciter praedicatur; ibi est radix in qua oleaster inseritur, nec aniles sunt fabulae, nisi praeter eas Scripturas deliramenta Judaeorum, ad eam quam vocant deuterosin pertinentia: non illa eloquia Dei quae credita sunt circumcisioni, ubi etiam carnales Judaei Christum ex semine David venturum esse didicerant, sicut interroganti Domino respondebant , quamvis eum Dominum ipsius David, non secundum car
Abbreviated transcription (Latin):
quimur inder ꝑfectos. ⁊ anialis
homo ñꝑcipit quȩ sunt sp̃s di:
Absit ut putemus inaniter¬
eum: nec ueracit̾ ista dixis¬
se: Nunquid tamen ideo
credendũ ẽ. quẽquã sibi
credentium falere uoluis¬
se: Dedit gͥ paruulis. parua
ñ falsa lactea ñ noxia:. Nutri¬
toria ñꝑemtoria Porro autẽ
scđm carnẽ factũ eẽ ex semine
daiud: siñ ẽ uerum quod natu¬
rales rami ꝓpt̾ incredulitatem
fracti sunt. ut inradice scã isra¬
helitarũ exgentibus ueniens
fidelis insereret᷑ oleaster: ⁊ fie¬
ret particeps pinguedinis oleȩ:
si ñ sunt eloquia di. S nescio
cuiuis ut iste blasphemat pes¬
simi demonis. dequibus dicit.
Primum quidẽ quia credita s̃
uuilis dabat qui hec tamquã
uera p̃dicabat. qui credi uole¬
bat. delebat miseros. ñalebat:
mus alienum.: restat ut istum
tamquã pestem atq hostem
fidei xpĩanȩ uehementis sime
detestemur: qui tanta excecat᷑
⁊ pcipitatur amentia. ut ñ ui¬

Expanded text:
quimur inter perfectos; et, Animalis quimur inter perfectos; et, Animalis homo non percipit quae sunt Spiritus Dei ? Absit ut putemus eum inaniter nec veraciter ista dixisse. Numquid tamen ideo credendus est quemquam sibi credentium fallere voluisse? Dedit igitur parvulis parva, non falsa; lactea, non noxia; nutritoria, non peremptoria. Porro autem, secundum carnem factum esse ex semine David; si non est verum quod naturales rami propter incredulitatem fracti sunt, ut in radice sancta Israelitarum ex Gentibus veniens fidelis insereretur oleaster, et fieret particeps pinguedinis oleae; si non sunt eloquia Dei, sed nescio cujus, ut iste blasphemat, pessimi daemonis, de quibus dicit, Primum quidem quia credita sunqui haec parvulis dabat, qui haec tanquam vera praedicabat, qui credi volebat, delebat miseros, non alebat. mus alienum, restat ut ipsum tanquam pestem atque hostem fidei christianae vehementissime detestemur, qui tanta excaecatur et praecipitatur amentia, ut non vi
Abbreviated transcription (Latin):
edificantes. hic factus ẽ in ca¬
put angłi. A dño factum est
istud: & ẽ mirabile in ocłis nrĩs:
hec gͦ omiã mendaciter xp̃s.
ex lege ac ꝓphetis mendaciter
apłi ꝓferebant. sicut iste
blasphemat: quia iudeli¬
cet infirmi ñdũ poterãt
solidã capere ueritatem:
Itane cecus ignorat quod
aliud sit nutrire paruulos:
aliud decipere credulos: alitid
alere ut crescant. aliud agere
ne uiuantꝰ Talia quippe iste
dicit acsentit dedo legis et
ꝓphetarum. ac de ipsis omĩno litt̾is.
ut scđm eius sententiam quã
de illis habet quando apłi
p̃dicabant credentibꝰ legis
bant auctoritatẽ talium scri¬
pturarum: Non lac potandũ
uideant᷑ dedisse paruulis
s uenenum quod de illis quis¬
quis credit: desipit. uanescit.
insanit. Ergone ait aliquis
frustra dixit apłs. Nõ potui
uobis loqui quasi spãlibus
s quasi carnalibus. quasi par¬
uulis inxp̃o. lac uobis po
tum dedi ñ escam. Nõ dum
enim poteratis:& sapientiã lo¬

Expanded text:
tes, hic factus est in caput anguli; a Domino factum est istud, et est mirabile in oculis nostris ? Haec ergo omnia mendaciter Christus ex Lege ac Prophetis, mendaciter Apostoli proferebant, sicut iste blasphemat, quia videlicet infirmi nondum poterant solidam capere veritatem? Itane caecus ignorat quod aliud sit nutrire parvulos, aliud decipere credulos; aliud alere ut crescant, aliud agere ne vivant? Talia quippe iste dicit ac sentit de Deo Legis et Prophetarum, ac de ipsis omnino Litteris, ut secundum ejus sententiam quam de illis habet, quando Apostoli praedicabant credentibus Legis bant auctoritatem talium Scripturarum, non lac potandum videantur dedisse parvulis, sed venenum. Quod de illis quisquis credit, desipit, vanescit, insanit. 6. Ergone, ait aliquis, frustra dixit Apostolus, Non potui vobis loqui quasi spiritualibus; sed quasi carnalibus: quasi parvulis in Christo, lac vobis pum enim poteratis ; et, Sapientiam lo
Abbreviated transcription (Latin):
xit ñ de uideis: sicut hic som¬
niat: eos enim uolebat refellere
doctor gentium. qui putabãt
genti tantum modo uideorũ
non etiam incircũcisis factã
tes ꝑtinere ynde prius posuit
destimonium de ꝓpħ̃a: erit omĩs
qui inuoca uerit nomen dni.
saluus erit:. Ac de inde cum di¬
xisset. Quomodo aut̃ inuoca¬
bunt inquem ñcrediderunt:
Aut quomodo eredint. quem
ñ audierunt: continuo sub¬
uinexit. Quomodo aut̃ audi¬
ent sine p̃dicante.Aut quo¬
modo p̃dicabunt nisi mittãt᷑
Ita refutans eos quinegabant
ad incircumcisas gentes p̃dica¬
tores xp̃i ẽẽ mittendos. Illud
quoq sicut imperitissimus ñ
intelligit quod scriptum ẽ.
Primum apłos. de inde ꝓphas.
ꝑutat enim ante apłos ñ fuis¬
se ꝓpħ̾as. nesciens eos ꝓpħas
illic cõmemorados ẽẽ abapło.
qui post xpĩaduentum uene¬
runt. Quos qui uult nosse: actꝰ
apłorum legat: ⁊ illud quod
ait ad corrinthios: ꝓphetȩ¬
e

Expanded text:
xit, non de Judaeis, sicut hic somxit, non de Judaeis, sicut hic somniat. Eos enim volebat refellere Doctor Gentium, qui putabant genti tantummodo Judaeorum, non etiam incircumcisis Gentibutes pertinere, prius posuit testimonium de propheta, Erit, omnis qui invocaverit nomen Domini, salvus erit: ac deinde cum dixisset, Quomodo autem invocabunt in quem non crediderunt? aut quomodo credent quem non audierunt? continuo subjunxit, Quomodo autem audient sine praedicante? aut quomodo praedicabunt, nisi mittantur ? Ita refutans eos qui negabant ad incircumcisas gentes praedicatores Christi esse mittendos. 12. Illud quoque sicut imperitissimus non intelligit, quod scriptum est: Primum Apostolos, deinde Prophetas . Putat enim ante Apostolos non fuisse Prophetas, nesciens eos Prophetas illic commemoratos esse ab Apostolo, qui post Christi adventum fuerunt. Quos qui vult nosse, Actus Apostolorum legat, et illud quod ait ad Corinthios, Prophetae
Abbreviated transcription (Latin):
scđm carne . Et hoc quidem
testimoniũ etiã iste posuic
ꝓhibens eum adquem seribit
aliis ꝓphetis credere de xpõ.
p̃ter illos quos ꝓphas eius
ad romanos dicit apls. Quos
credo ñ arbitrãtur ꝓphas fius¬
se udeorum: s cuius libet
eos fuisse gentis opinatua:
Cur ibi ñ ad u̾tit quod ante
ꝓmiserat ꝑ ppħas suos: ꝑ quos¬
libet enim ꝓpħas suos si ante
ꝓmisit euuangłiũ de filio suo:
quid ẽ quod iste dicit scm̃ ac
diuinum sp̃m suꝑ terram ñ
fuisse ante saluatoris ad uẽtũ:
et tamen isti unde potuerunt
ex semme dauid scđm caruem:
nisi cuuis gentis erat ipse da
lex inquit ꝑ mosseu data ẽ.
xp̃m facta ẽ. lex gͥ data ẽ per
fit ut quod lex p̃cipit. impleat᷑.
quod enim ꝑlitteram iubetur
ñ littera. s spũ impletur. Unde
illud quod scriptum ẽ. Non
ꝓmissa: quia inxpo emmnent
ad romanos Quomodo inuo¬
cabunt inquem ñcrediderũt:
aut quomodo crede nt quẽ
ñ audierunt: degentibus di¬

Expanded text:
 1-3. Et hoc quidem testimonium etiam iste posuit, prohibens eum ad quem scribit aliis Prophetis credere de Christo, praeter illos quos Prophetas ejus ad Romanos dicit Apostolus: quos credo non arbitratur Prophetas fuisse Judaeorum. Sed cujuslibet eos fuisse gentis opinetur, cur ibi non advertit, Quod ante promiserat per Prophetas suos? Per quoslibet enim Prophetas suos si ante promisit Evangelium de Filio suo, quid est quod iste dicit sanctum ac divinum Spiritum super terram non fuisse ante Salvatoris adventum? Et tamen isti unde potuerunt ex semine David secundum carnem, nisi cujus gentis erat ipse DavLex, inquit, per Moysen data est; m facta est . Lex igitur data est per , fit ut quod Lex praecipit, impleatur. Quod enim per litteram jubetur, non littera, sed Spiritu impletur. Unde illud quod scriptum est, Nonpromissa, quia in Christo eminent ad Romanos, Quomodo invocabunt in quem non crediderunt? aut quomodo credent quem non audierunt? de Gentibus di
Abbreviated transcription (Latin):
quia legis et ꝓpħarũ qi dixit ꝓphanas iani¬
lesfabulas deuita: ⁊ inalio loco. ne intendas
fabuł iudaicis. ⁊ genealogiis infinitis. q̃ que¬
niões p̃stant magis qͣm edifficationẽ: qͥs
ita nͥ hereticꝰ multũ cecus erraret. Cur enĩ hoc
luos filios habuit. unũ deancilla. ⁊ aliũ
ueliba: que dt̃ malegoria. Hec enĩst̃ duo
testamenta. & adcorinthios. Nolo enim uos
ignorare frẽs: quia patres nrĩ om̃s subnube
fuert̃. ⁊ om̃s ꝑmare transierunt: ⁊ om̃s per
moy sen baptizati st̃ innube ⁊ imari. Et

Expanded text:
quia Legis et Prophetarum, quia dixit, Profanas et aniquia Legis et Prophetarum, quia dixit, Profanas et aniles fabulas devita ; et alio loco, Ne intendas fabulis Judaicis et genealogiis infinitis, quae quaestiones praestant magis, quam aedificationem : quis ita nisi haereticus multum caecus erraret? Cur enim hoc ilios habuit, unum de ancilla, et unum de libera: quae sunt in allegoria; haec enim sunt duo Testamenta : et ad Corinthios, Nolo enim vos ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes per mare transierunt, et omnes per Moysen baptizati sunt in nube et in mari, et
Abbreviated transcription (Latin):
itphendit rarus effectus ẽ. Uix enĩ aliqñ tã
nagnũ flagellũ fam.I..is: ut ad nefanda
illa cõpellat. Ista ue  inc rofame qͣmi¬
seroꝵ aiẽ inopes uerita nͨ tis ea ꝓueritate
comedunt. q̃carnalib sensibꝰ pariunt.
usq q̃q plena s̃ oĩa. Tanto infeliciꝰ quanto
nocet ãpliꝰ. ⁊ horeret᷑ minꝰ. S puto me uni
libro illiꝰ quẽ misistis nr̃o ñuno ne nimiũ
ꝓlixꝰ sit respondere debe. Proinde hic
ficiã huiꝰ finẽ: ut exhis q̃ discutienda re¬
stant aliꝰ inchoet᷑. Nescio qͦ enĩm᷑ita libri
termino reficit᷑ lectoris intentio: sic̃ labor
uiatoris hospicio:
am nunc ea discutienda s̃ q̃iste de noui
cestam̃ti libris suffragarisibi arbitrat᷑ ad¬
u̾sus ꝓpheticas literas: tanqͣm eas apłi xp̃i
sua sententia condẽpnauerĩt Qd̃ gͦ ꝓpha¬
nas i aniles fabulas ⁊genealogias infini¬
tas appellasse: apłm existimat diuina elo¬

Expanded text:
reprehendit, rarus effectus est; vix enim aliquando tam reprehendit, rarus effectus est; vix enim aliquando tam magnum est flagellum famis, ut ad nefanda illa compellat: ista vero fame, qua miserorum animae inopes veritatis ea pro veritate comedunt, quae carnalibus sensibus pariunt, usquequaque plena sunt omnia, tanto infelicius, quanto nocet amplius, et horretur minus. 53. Sed puto me uni libro illius quem misistis, nostro non uno, ne nimium prolixus sit, respondere debere: proinde hic faciamus hujus finem, ut ex his quae discutienda restant, alius inchoetur. Nescio quo enim modo ita libri termino reficitur lectoris intentio, sicut labor viatoris hospitio. am nunc ea discutienda sunt, quae iste de Novi Testamenti libris suffragari sibi arbitratur adversus propheticas Litteras, tanquam eas Apostoli Christi sua sententia condemnaverint. Quod ergo profanas et aniles fabulas et genealogias infinitas appellasse Apostolum existimat divina elo