comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tudine stare non potuit: indamp¬
nationis sue foueam cũ multis
ruat. Tunc quicqͥd nequit̃ ua¬
luerit: callidus exquirit Hec
itaq tempora iam uenisse. iãq
malignsi hostem mysterium
inquitatis opari ꝑhoc mani¬
feste patet: qͦd omnis ordo religi¬
onis aut xp̃ianitatis inmutatꝰ
ẽ nec impietas iam erubescere
saltem dignatur. sed iniquorũ
multiplicitate roborata:. caput
ubiq locorũ extulisse uideatur.
ui autem
sint qͦs suis dictionib isdẽ
Lhostis mancipat. ꝑ hoc os¬
tendi tur: quod rex eẽ suꝑ om̃ˢ
filios suꝑbie ꝑhibetur. Suꝑbia
multos ingradu religionis posi¬
tos ꝓsternit. De istis namq scͥp¬
tum est. Misit caudã suã draco.
& traxit terciam partẽ stellarũ.
Qđ ẽ extrema ꝑsuasione multoᷤ
terrenis amorib: inuoluere. qͥ
studio iute celestis uidentur in¬
herere. Sane de illis alias. Cir¬
cumdabunt eum inquit saliceᷤ
torrentis. Salices infructuose
arbores sunt: sed torrente rigã¬

Expanded text:
tudine stare non potuit, in damtudine stare non potuit, in damnationis suae foveam cum paucis ruit. Tunc quidquid nequiter valuerit callidus exquirit. Haec itaque tempora jam venisse, jamque malignum hostem mysterium iniquitatis operari per hoc manifeste patet, quod omnis ordo religionis aut Christianitatis immutatus est, nec impietas jam erubescere saltem dignatur, sed iniquorum multiplicitate roborata caput ubique locorum extulisse videatur XXXIX. Qui autem sint quos suis ditionibus isdem hostis mancipat, per hoc ostenditur, quod rex esse super omnes filios superbiae perhibetur. Superbia multos in gradu religionis positos prosternit. De istis namque scriptum est: Misit caudam suam draco, et traxit tertiam partem stellarum . Quod est extrema persuasione multos terrenis amoribus involvere, qui studio vitae coelestis videntur inhaerere. Sane de illis alias: Circumdabunt eum, inquit, salices torrentis . Salices infructuosae arbores sunt, sed torrente rigan
Abbreviated transcription (Latin):
tam ire sue facit: ut cor pͥorib
meritis aggrauatũ. uste ꝑmũ¬
tat etiã subseq̃ntib malignoꝵ
spuituũ ꝑsuasionib falliꝰ Ui¬
E
in apocalipsi dicitur. Cum com¬
pleti fuerint mille anni soluet᷑
sathanas: Quia iudelicet uel ad
utilitatem electorum. uel ad de¬
trimentũ reproborũ. tanto acͥus
qͣm antea fecisset intotis uirib
sus se infinem scłi exercere ꝑinit¬
titur: q̃nto soluta bestia uiolen¬
tior ẽ qͣm ligata. Tunc enim fit
tanto feruentior ad seuitiam.:
qͦnto se uiciniorẽ sentit ad penã.
Considerat namq quod iuxta
sit ut licentiam nequissime lib̃¬
tatis amittat: & q̃nto breuita¬
te temporis angustat᷑. tanto
multiplicitate crudelitatis ex¬
panditur: Sicut de illo uocean¬
głica dicitur adiohannẽ. Ue
terre e mari. quia descendit di¬
abolus ad uos habens irã mag¬
nam: sciens qͦd modicũ tempus
babet Tunc gͦ inmagne ire fu¬
rorem se dilatat: ne qui inbeati¬

Expanded text:
tam irae suae facit, ut cor prioribus tam irae suae facit, ut cor prioribus meritis aggravatum juste permittat etiam subsequentibus malignorum spirituum persuasionibus falli. Unde in Apocalypsi dicitur: Cum completi fuerint mille anni, solvetur Satanas . Quia videlicet vel ad utilitatem electorum, vel ad detrimentum reproborum tanto acrius quam antea fecisset, in totis viribus suis se in finem saeculi exercere permittitur, quanto soluta bestia violentior est quam ligata. Tunc enim fit tanto ferventior ad saevitiam, quanto se viciniorem sentit ad poenam. Considerat namque quod juxta sit, ut licentiam nequissimae libertatis amittat; et quanto brevitate temporis angustatur, tanto multiplicitate crudelitatis expanditur. Sicut de illo voce angelica dicitur ad Joannem: Vae terrae, et mari, quia descendit diabolus ad vos habens iram magnam, sciens quod modicum tempus habet . Tunc ergo in magnae irae furorem se dilatat; ne qui in beati
Abbreviated transcription (Latin):
lit. ut ysaias ait. qͥa ueri¬
tas inobliuione erit: e longe
iusticia stat. qͥa sicut iam drx¬
imus tempora ꝑicłosa ueneriũ.
&e fine suo mundus urgetur. Ꝙ
finis cum exipso suo ordine pen¬
deat: ꝑuersiores dam̃ qͦsq inuẽ¬
turus ẽ. qͥ & illius ruinis digne
compͥmantur: & exilloꝵ meri¬
tis uersa uice. eiusdem: ordo re¬
rum confundatur. Est qͦ: & alia
ratio qͥa ꝓ eo quod homines ptꝰ
reuelatam grãm dilexerunt
magis denebras qͣm lucẽ & uo¬
cati sunt ut ait ꝓpħa & nonre¬
spondent. & q̃ noluit dñs ele¬
gerunt: & cognoscentes desin
sicut dm̃ glorificauerunt: ꝓpt̃
hoc tradet illos ds in desideria
cordis sui. sicut de quib: dam
apłs dicit ud impleant peccata
sua semꝑ. & qui insordib est sor¬
descat adhuc. E quia illumini¬
ti recta agere neglexerunt: iuste
cecati adhuc faciant unde et¬
amplius puniri mereant᷑ ad
quod uidelicet agendũ. etiam
inmissiones ꝑ angłos malosiu¬
xta psalmistam dominus semi¬

Expanded text:
ritas in oblivione erit, et longe justitia stat; quia, sicut jam diximus, tempora periculosa venerunt, et fine suo mundus urgetur. Qui finis cum ex ipso suo ordine pendeat, perversiores tamen quosque inventurus est, qui et illius ruinis digne comprimantur et ex illorum meritis versa vice ejusdem ordo rerum confundatur. Est quoque et alia ratio, quia pro eo quod homines post revelatam gratiam dilexerunt magis tenebras quam lucem, et vocati sunt, ut ait propheta, et non responderunt, et quae noluit Dominus elegerunt, et cognoscentes Deum non sicut Deum glorificaverunt, propter hoc tradet illos Deus in desideria cordis sui, sicut de quibusdam Apostolus dicit: Ut impleant peccata sua semper, et qui in sordibus est, sordescat adhuc . Et quia illuminati justa agere neglexerunt, juste caecati adhuc faciant unde amplius puniri mereantur. Ad quod videlicet agendum, et immissiones per angelos malos juxta Psalmistam, Dominus semi
Abbreviated transcription (Latin):
sue sententiam ex alia culpa me¬
reatur. Pastor ergo sicut de om̃i¬
bus iudicus suis. rationem uero
iudici redditurus: uel absoluere
indiscrete timeat. uel ligare. Sub¬
ditus uero ligari timeat. uel in¬
iuste. Qualit̃ autem prelati. uel
sibi. uel subditis iuuant. aut q̃¬
liter quedam lenius quedam aᷤ¬
perius corrigant. q̃dam dissimu¬
lent. nec tamen crescere sinant:
in libro pastorali manifeste dis¬
seritur. hic tamen ex libro uige¬
simo sexto. moralium illud com¬
memoretur: si aprauorum cor¬
reptione cessauerit. ipsi ꝓcis pu¬
nientur. E quot regendis sub¬
ditis quisq preẽ. tot apud di¬
strictum iudicem animas solꝰ
ad reddendam rationem habe¬
bit: cum forte de sua sola uix
sufficiat. Subditos qͦ tantoli¬
beriores indiuino examme p̃¬
lati reddent: qͣnto hic eorũ cul¬
pam sine uindict᷑a non deserun.
Ipsi uero tanto obligatiores fiunt.
qͣnto inhis q̃ committunt. nec ũ¬
bi quidem imectione ab aliquo

Expanded text:
suæ sententiam ex alia culpa mesuæ sententiam ex alia culpa mereatur. Pastor ergo sicut de omnibus iudiciis suis, rationem vero iudici redditurus, vel absoluere indiscrete timeat, vel ligare: subditus vero ligari timeat, vel iniuste. Qualiter autem Prælati vel sibi, vel subditis viuant, aut qualiter quædam leuius, quædam asperius corrigant, quædam dissimulent, nec tamen crescere sinant, in libro Pastorali manifeste disseritur. Hic tamen ex lib. XXVI. Moraliū illud commemoretur, si a prauorum correptione cessauerint, ipsi pro eis punientur. Et quot regendis subditis quisq. præest, tot apud districtum iudicem animas solus ad reddendam rationem habebit, cum forte de sua sola vix sufficiat. Subditos quoque tanto liberiores in diuino examine prælati reddent, quanto hic eorū culpam sine vindicta non deserunt: ipsi vero tanto obligatiores fiūt, quanto in his qui cōmittunt, nec verbi quidem invectione ab aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
hic remansit. Qui more solito
urbem ꝑlustrans: cum hic ueni¬
ret septa sui fontis ate propter
meretricłam repperit dissipata
lle excitus cum internis febribus
arderet: .xii. die exspirauit. Qui
racharie quidem qui monasterio
p̃erat. obiurgationẽ contempse¬
rit: sed gregorium loco esse pre¬
sentem atq singła queq ꝑscru¬
tantem quod non suspicabatur
isqͥs itaq ex fide uiuit:
am reuereatur: et non
preconem contempnat. si etiam
quod absit iute merito contemp¬
nendus fuerit: sed iudicis poten¬
tiam reformidet. Licet enĩ tał
iudicandi locum deneat euius
uita loco minime concordat.
qͥsqͥs tam̃ regiminis gradum
sortitur: locum apłorũ inligã¬
di atq soluendi auctoritate
suscipit. E id circo sicut inome¬
la euuangłiorũ uigesima sexta¬
sancti gregorii dicit᷑. utrũ uiste
an iniuste liget pastor: pastoriᷤ
tamen sententia gregi timenda
ẽ ne qui sub ẽ et cum iniuste for¬
sitan ligatur. ipsam obligatioĩs

Expanded text:
hic remansit, qui more solito hic remansit, qui more solito vrbē perlustrās cum hic veniret, septa sui fontis a te propter meretriculam reperit dissipata. Ille excitus cum iam internis febrib. arderet duodecimo die expirauit. Qui Zachariæ quidem qui monasterio præerat obiurgationem contempserat, sed Gregorium loco esse præsentem atque singula quæque perscrutantem, quod non suspicabatur, is igitur ex fide viuit, am reuereatur, & non præconē contemnat; si etiam, quod absit, vitæ merito contemnendus fuerit, sed iudicis potentiam reformidet. Licet enim talis iudicandi locum teneat, cuius vita loco minime concordat: quisquis tamen regiminis gradum sortitur, locum Apostolorum in ligandi atq. soluēdi auctoritate suscipit. Et idcirco sicut in Homilia Euāgeliorū vigesima sextasancti Gregorij dicitur: Vtrum iuste an iniuste liget Pastor, Pastoris tamen sententia gregi timēda est, ne is & qui subest, & cum iniuste forsitan ligatur, ipsam obligationis
Abbreviated transcription (Latin):
stretur. In illa beati gregorii ui¬
ta qua romani utunt᷑. multa
mirabilia ꝑ p̃sentiam eiꝰ post
transitum in illo suo monaste¬
rio cuiꝰ in omelus meminit
patrata manifeste declarantur
E quib unum est. Quidam ne¬
farius. nomine dominicꝰ qͣn¬
dam sc̃imonialem a se corrup¬
tam uixta illud monasteriũ
sibi conduxit. Cumq hospicio
latrina deesset: trabeculas que
fontem sc̃i gregorii sepserant. in¬
felix abstulit. et latrinam apti¬
uit. Cum sequenti ibidem noc̾a
dormiret: comprehensus ẽ abi¬
obus qͣsi cubiculariis atq liga¬
tus. Quos cum interrogaret cut
se ligarent. & tam crudelit im¬
pellerent: ꝓpt̾ fornicariam inqͥ̃¬
unt. te sc̃s papa uibet in audiei¬
tiam duci. Forte tunc iohannẽ
pontifex romanus: p̾die contl
sarracenos ꝑrexerat. Cuiꝰ abd¬
tiam reus ule recordatus. domil̃
inquit papa nunc in hac urbe
non est: et quomͣ me ligari uissit
Arili dixerunt. Si papa iohannẽ
hinc abut: sanctus gregorius

Expanded text:
stretur. In illa divi Gregorii vistretur. In illa divi Gregorii vita, qua Romani utuntur, multa mirabilia per praesentiam ejus post transitum in illo suo monasterio, cujus in homiliis meminit, patrata manifeste declarantur, e quibus unum est. Quidam nefarius nomine Dominicus quamdam sanctimonialem a se corruptam juxta illud monasterium sibi conduxit, cumque hospitio latrina deesset, trabeculas, quae fontem sancti Gregorii senserant, infelix abstulit, et latrinam aptuit. Cum sequenti ibidem nocte dormiret, comprehensus est a duob. quasi cubiculariis atq. ligatus: quos cum interrogaret cur se ligarent & tam crudeliter impellerēt. Propter fornicariam, inquiūt, te sanctus Papa iubet in audientiam duci. Forte tunc Ioannes Pontifex Romanus pridie contra Sarracenos perrexerat: cuius absentiam reus ille recordatus. Dominus, inquit, Papa nunc in vrbe non est, & quomodo me ligari iussit? At illi dixerunt: Si Papa Ioannes hinc abiit, sanctus Gregorius
Abbreviated transcription (Latin):
iuinxit. Credite mͥ filioli si uide¬
retis que uideo: tunc cognosce¬
retis qualis est sacerdotalis ur¬
tus et que gr̃a in ipsis habitat.
ad cuiꝰ maiestatis p̃sentiã ego
territus sedere in eadem cathe¬
dra nonaudeo. Quo exemplo
si bene consideratur cum hinc
admodum contemptores terre¬
ri possent: tum qͦ: ipsi sessores
non mediocriter contremiscent.
Hoc in ipsius passione refertur:
ergo sc̃e eccłie sua potes¬
tas: et impietas impu erit
suꝑ eum. fidelib autem de
eadem eccłia dicitur. Ponite
corda ur̃a iniurtute eius: id est
non scđm id quod foris appa¬
ret. s mentualib ocłis q̃ uurtꝰ
in ea sit intro spectent. Semꝑ
namq presto est: ille qui ꝓmi¬
sit Ecce ego uobiscum: & ceta.
U nde et illic sequit᷑. Et endretis
qm̃ hic est d̃s. Sed et sancti qͥq
pontifices sedib suis qͣs aliq̃n
corporalit̾ tenuerunt. spiritali
p̃sentia semꝑ ad eẽ creduntur.
Quod etiam si placet: exemplo mõ¬

Expanded text:
junxit: Credite mihi, filioli, si videjunxit: Credite mihi, filioli, si videretis quae video, tunc cognosceretis, qualis est sacerdotalis virtus, et quae gratia in ipsis habitat, ad cujus majestatis praesentiam ego territus sedere in eadem cathedra non audeo. Quo exemplo si bene consideratur, cum hinc admodum contemptores terreri possent, tum quoque ipsi sessores non mediocriter contremiscerent. Hoc in ipsius passione refertur. ergo sanctae Ecclesiae sua potestas, et impietas imperii erit super eum. Fidelibus autem de eadem Ecclesia dicitur: Ponite corda vestra in virtute ejus . Id est non secundum quod foris apparet, sed mentalibus oculis quae virtus in ea sit introspectent: semper namque praesto est ille qui promisit: Ecce ego vobiscum sum , etc. Unde et illic sequitur: Ut enarretis quoniam hic est Deus . Sed et sancti quique pontifices sedibus suis quas aliquando corporaliter tenuerunt, spiritali praesentia semper adesse creduntur. Quod etiam si placet exemplo mon
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. xp̃m intelligens: cum ingen¬
ti horrore attonitus ait. Mi do¬
mine: quis hoc fecit: At ille
ait. Arrius michi hoc fecit. &
cetera: que illic nimis affectuose
ꝓsecutus est. Hic ergo petrus tẽ¬
pore episcopatus nunqͣm in ca¬
thedia sua sedere uoluit: s suꝑ
scabellum ipsius cathedre resi¬
debat. Propter quod. freq̃nter cle¬
rus et populus contra eum que¬
rebatur. Sed nequaqͣm acqui¬
escebat. qm̃ quociescumq thy¬
si asterium ascendebat: splendor
igneus de ipsa sede egrediens
apparebat. Cuiꝰ aspectu uir
sanctus ita accendebatur: ut
nesciret se interdum ẽẽ incor¬
pore. Cum autem quadam die
clerus et ep̃i qui aderant de p̃¬
dicta sessione quererentur: ille
coactus & iam celare ñ ualens.
cur inquit affligitis cor meum:
Annon iudetis uurtutem igneam
que emicat de solio illo: et sp̃m
coruscare noncernitis: Cumq
omnes demisso capite tantã rẽ
audientes conticussent: ille sub¬

Expanded text:
esse Christum intelligens, cum ingenesse Christum intelligens, cum ingenti horrore attonitus ait: Mi Domine, quis hoc fecit? At ille ait: Arius mihi hoc fecit, et caetera quae ille nimis affectuose prosecutus est. Hic ergo Petrus tempore episcopatus nunquam in cathedra sua sedere voluit, sed super scabellum ipsius cathedrae residebat. Propter quod frequenter clerus et populus contra eum querebatur, sed nequaquam acquiescebat, quoniam quotiescunque thysiasterium ascendebat, splendor igneus de ipsa sede egrediens apparebat, cujus aspectu vir sanctus ita accendebatur, ut nesciret se interdum esse in corpore. Cum autem quadam die clerus et episcopi qui aderant de praedicta sessione quererentur, ille coactus et jam celare non valens: Quid, inquit, affligitur cor meum? Annon videtis virtutem igneam quae emicat de solio illo, et spiritum coruscare non cernitis? Cumque omnes demisso capite tantam rem audientes conticuissent, ille sub
Abbreviated transcription (Latin):
fidelior inuenitur qͣm du: qui
propter nomen di tibi credidit
N onenim hostem decipit sed ami¬
cum: qui illum decipit. cui ui¬
ramento diuini nominis fuerat
copulatus. Hoc dictum sit. ut
xp̃ianus qui contra xp̃ianum
iuramentum frangit. quidme¬
reatur hinc intelligat. si fedus
illud quod contra paganum
uideus iuolauit. sic animadũ¬
titur: ut sedechias auulsis ocłis
propter hanc preuaricationem
inbabilonem cum ducib suis
t autem sacerdotalis
dignitas preter fidei ma¬
iestatem ostensione etiam
iusibilis miraculi commende¬
dur: illud beati petri martiriˢ¬
ad medium deducamus. Hic
beatus petrus alexandrie p̃sul
fuit: et arrium hereticum ab
eccłia sua primus eiecit. Cui
de hi ne instante passionis ar¬
splendore fulgens apparuit: in¬
dutus udelicet colobio nimis
candidissimo.sed usq ad pedes
scisso. Quod tamen colobium
ambab manib ad pectus suũ.
stringens: nuditatem suã quo¬
damm operiebat. Quem petrꝰ

Expanded text:
fidelior invenitur quam tu, qui fidelior invenitur quam tu, qui propter nomen Dei tibi credidit. Non enim hostem decipit, sed amicum, qui illum decipit cui juramento divini nominis fuerat copulatus. Hoc dictum sit ut Christianus, qui contra Christianum juramentum frangit, quid mereatur hinc intelligat, si foedus illud quod contra paganum Judaeus violavit sic animadvertitur, ut Sedecias avulsis oculis propter hanc praevaricationem in Babylonem cum ducibus suis Ut autem sacerdotalis dignitas propter fidei majestatem ostensione etiam visibilis miraculi commendetur, illud beati Petri ad medium deducatur. Hic beatus Petrus Alexandriae praesul fuit, et Arium haereticum ab Ecclesia sua primus ejecit. Cui dehinc instante passionis arsplendore fulgens apparuit, indutus videlicet colobio nimis candidissimo, sed usque ad pedes scisso. Quod tamen colobium ambabus manibus ad pectus suum stringens, nuditatem suam quodammodo operiebat. Quem Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
iniuirias tam longanimit᷑ suf¬
fert. S quia de iuramento sese
occasio prebuit: quid de hoc ie¬
ronimus inqͥnto iez echielis libro
dicat commemoremꝰ Sedechias
rex pactum subiectionis cumre
ge nabugodonosor inierat: sed
mentitus ẽ adregem egipti con¬
fugiens. Dicit ergo iez echiel. Aũ¬
quid effugiet: qui soluit pactũ:
Niuo ego dicit dominus quia ad¬
ducam eum inbabilonem: et ibi
morietur in preuaricatione qui
despexit me. Sententia scłaris
ẽ. dolus anuirtus in hoste requi¬
ratur. Quam sententiam solent
opponere: qui dicunt hostes frau¬
de decipiendos. E quib ut ad
quiescamus. donec iures et pac¬
tum ineas sub nomine dei: pru¬
dentie est et fortitudinis uel
deciꝑe uel superare adũsariũ
qualitercumq potueris. Cum
autem de constrinxeris iuram̃¬
to: neq tamqͣm aduersarius de¬
cipiendus ẽ: quia non ẽ conside¬
randum cui iuras. sed ꝑ quem
iuriueris. Alioquin et illum
despicis ꝑ quem luras: et hostis

Expanded text:
iniurias tam longanimiter sufiniurias tam longanimiter suffert. Sed quia de iuramento sese occasio præbuit, quid de hoc Hieronymus in V. Ezechielis libro dicat commemoremus. Sedechias Rex pactum subiecge Nabuchodonosor inierat, sed mentitus est ad regem Aegypti confugiens. Dicit ergo Ezechiel: Nunquid effugiet qui solvit pactum? Vivo ego, dicit Dominus, quia adducam eum in Babylonem, et ibi morietur in praevaricatione, qua despexit me . Sententia saecularis est, dolus an virtus in hoste requiratur. Quam sententiam solent opponere qui dicunt hostes fraude decipiendos, et quibus ut quiescamus donec jures et pactum ineas sub nomine Dei. Prudentiae est et fortitudinis, vel decipere, vel superare adversarium qualitercunque potueris. Cum autem te constrinxeris juramento, neque tanquam adversarius decipiendus est, quia non est considerandum cui juras, sed per quem juraveris. Alioquin et illum despicis per quem juras, et hostis
Abbreviated transcription (Latin):
cłorum diuicie subtrahuntur
unde scͥptum ẽ de eodem anti¬
xp̃o quia faciem eiꝰ precedet
egestas. satellites eiusdem anti¬
xp̃i mira facturi sunt: qua uide¬
licet occasione fiet ut qui eccłiã
ꝓ solis miraculis uenerant᷑. illiꝰ
ueneratione contempta ad illoꝵ
qui signa fecerint consortium
transferantur. Bonis tam̃ signa
om̃imodis non deerunt: sed incõ¬
paratione eorum aut pauca. aut
nulla uidebuntur. Inde ẽ quod
nec ipsa ꝑiuria que tam cito d̃s
punire solebat: iam manifesta
ultione uindicat᷑. Immo uero ea
qͣsi non punienda sint multipli¬
cari ꝑmittit. Numquid ergo per¬
iuri dicere possunt. quod uel ds̃
modo nonpuniat quod ante so¬
lebat: Uel sancti non eiusdem
sint potestatis. ait ꝑiuiria suꝑ
se facta sicut olim puniebant. ita
nunc punire nequeant᷑. Possunt
utiq sediam tempꝰ ẽ ut signa
cessent. Non utiq mirum si con¬
temptum ds̃ p̾latorum undica¬
re dissimulat: q̃nquidem scorũ

Expanded text:
culorum diuitiæ subtrahuntur. culorum diuitiæ subtrahuntur. Vnde scriptum est de eodem Antichristo: quia faciem eius præcedet egestas. Satellites eiusdem Antichristi mira facturi sunt, qua videlicet occasione fiet, vt qui Ecclesiam pro solis miraculis venerantur, illius veneratione contempta, ad illorum qui signa fecerint consortium transferantur. Bonis tamen signa omnimodis nō deerunt, sed in comparatione eorū aut pauca, aut nulla videbuntur. Inde est quod nec ipsa periuria, quæ tam cito Deus punire solebat, iam manifesta vltione vindicat, immo vero ea, quasi non punienda sint, multiplicari permittit. Nunquid periuri dicere possunt, quod vel Deus modo non puniat quod ante solebat, vel sancti non eiusdem sint potestatis, vt periuria super se facta sicut olim puniebant, ita nunc punire nequeant? Possunt vtique, sed iam tempus est vt signa cessent. Non vtique mirum si contemptum Deus Prælatorum vindicare dissimulat, quandoquidem Sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ modi facinus ignoscere non¬
potest.
esignis uero illud scien¬
dum: quia iuxta sc̃ptu¬
ram unicuiq rei. dempꝰ
suum ẽ sub celo. ¶ñ scã
eccłia signis ad corroborandam
suorum fidem: inpͥmordus siuis
indiguit. Hunc uero constante
iam dudum fidei statu: signa ad¬
modum non requirit. Uerum
ut internus arbiter cogitationẽ
ex multis cordib reuelet: terri
dem eccłia subtrahunt᷑. Nam
ꝓpħi a absconditur: curatio¬
num gr̃a aufertur. Plixioris
abstinentie uirtus minuitur.
doctrine uerba conticescunt:
miracłorum ꝓdigia tolluntur.
ralium. Quod idcirco fieri per¬
mittitur: ut dum subtracti᷑ uir¬
tutib eadem eccłia abiectior
apparuerit: manifestum fiat qͥ
illam propt̃ spem celestium p̃mi¬
orum et non propt̃ p̃sentia signa
uenerantur: et qui sunt illi qui
inuis ibilia que ꝓmittit sequi ne¬
gligunt. dum signis uisibilibus
ad eius reuerentiam non incitan¬
tur. Cum enim a fidelib mira¬

Expanded text:
hujusmodi facinus ignoscere hujusmodi facinus ignoscere potest. XXV. De signis vero illud sciendum, quia juxta Scripturam: Unicuique rei tempus suum est sub coelo . Unde sancta Ecclesia signis ad corroborandum suorum fidem in primordiis suis indiguit. Nunc vero constante jamdudum fidei statu signa admodum non requirit. Verum ut internus arbiter cogitationes ex multis cordibus revelet, terribdem Ecclesia subtrahuntur. Nam prophetia absconditur, curationum gratia aufertur, prolixioris abstinentiae virtus minuitur, doctrinae verba conticescunt, miraculorum prodigia tolluntur: ralium. Quod idcirco fieri permittitur, ut dum subtractis virtutibus eadem Ecclesia abjectior apparuerit, manifillam propter spem cælestium præmiorū, & non propter præsentia signa venerantur, & qui sunt illi qui inuisibilia, quæ promittit, sequi negligunt, dum signis visibilibus ad eius reuerentiā non incitantur, cum etiam a fidelibus mira
Abbreviated transcription (Latin):
communicauit. Contigit aut̃.
ut rer ipsius gentis uixta do¬
mum ipsoꝵ transiret. Qui mł¬
tis blandimentis delinitus ut
apud eos adprandendum diũ¬
teret: tandem consensit. Exple¬
to autem conuiuio cum iam re¬
diret: obuiauit episcopo qui fra¬
tres illos excommunicauit. Quẽ
cum uidisset. intremuit. Et exi¬
liens de equo inmedia ut erat
uia: ꝓstrauit se coram episcopo.
At ille apꝓpinquans ad eum: fe¬
rula qͣm manu denebat. decigit
eum dicens. Orex non ẽ meũ
ignoscere tibi: quia cont̃ dm̃
fecisti q̃n te excommunicatis
scienter sociasti. Id circo ista sen¬
tentia ẽ dete. hoc anno mori
habes indomo ipsa: in qua ex¬
communicationẽ contempsisti
Quod et factum ẽ: sicut ibi legi¬
tur. Ecce rex non potuit hunc
reatum nisi moriendo expiare:
ecce ep̃c nec ꝓstrato regi inpulue¬
re potuit ignoscere. Eachis ergo
colligendum est. quia nec ipse ep̃c
cuiꝰ excommunicatio contemp¬
nitur: sine grauissima penitentia.

Expanded text:
communicavit. Contigit autem communicavit. Contigit autem ut rex ipsius gentis juxta domum ipsorum transiret. Qui multis blandimentis delinitus, ut apud eos ad prandendum diverteret, tandem consensit. Expleto autem convivio, cum jam rediret, obviavit episcopo, qui fratres illos excommunicavit: quem cum vidisset intremuit, et exsiliens de equo in media, ut erat, via prostravit se coram episcopo. At ille appropinquans ad eum, ferula, quam manu tenebat, tetigit eum dicens: O rex, non est meum agnoscere tibi, quia contra Deum fecisti, quando te excommunicatis scienter sociasti. Idcirco ista sententia est de te: hoc anno mori habes in domo ipsa in qua excommunicationem contempsisti. Quod et factum est sicut ibi legitur. Ecce rex non potuit hunc reatum nisi moriendo expiare: ecce episcopus nec prostrato regi in pulvere potuit ignoscere. Ex his ergo colligendum est, quia nec ipse episcopus, cujus excommunicatio contemnitur, sine gravissima poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
qualiscumq sed theodosius
omni scło post se mirandus. obser¬
uauit excommunicationẽ: nonri¬
cionabiliter sed inepte ꝓlatã. ne
a quolibet qui uel denuem excom¬
municandi potestatem habuerit.
sed astulto monacho fortutu
iniectam. Isti uero degeneres ho¬
muntiones nullumq saltem ap̃
uulgares signum honestatis ha¬
bentes contempnunt. excommu¬
nicationem: nonfortuitam sed
eccłiastica censura ꝑpontifices
decretam. Certe quia dies mali
sunt inquib ut ait apłs existũt
homines se ipsos amantes. qui
auditum aueritate auertentes.
sanam doctrinam non recipũt
inde ẽ qͦd pondus diuine auc¬
toritatis parupendunt: ẽt non
solum dei ministros. sed ipsum
etiam ꝑ eos ammonentẽ most
cain spernunt. Quia uero de
uno rege qui mira humilitatt
ex communicationẽ licet ine¬
tam obseruauit. audiuimus. nc̃
de alio quid contigit audiamꝰ¬
historia gentis anglorum: qͦd
quidam ep̃c duos fr̃s palatinoᷤᷤ
iuros ꝓ repudio uxorum ex¬

Expanded text:
qualiscunque, sed Theodosius qualiscunque, sed Theodosius omni saeculo post se mirandus, observavit excommunicationem non rationabiliter, sed inepte prolatam, neque a quolibet, qui vel tenuem excommunicandi potestatem habuerit, sed a stulto monacho fortuitu injectam. Isti vero degeneres homunciones, nullumque saltem apud vulgares signum honestatis habentes, contemnunt excommunicationem non fortuitam, sed ecclesiastica censura per pontifices decretam. Certe quia dies mali sunt, in quibus, ut ait Apostolus, existunt homines seipsos amantes, qui auditum a veritate avertentes sanam doctrinam non recipiunt. Inde est quod pondus divinae auctoritatis parvipendunt, et non solum Dei ministros, sed ipsum etiam per eos admonentem more Cain spernunt. Quia vero de uno rege, qui mira humilitate excommunicationem, licet ineptam, observavit, audivimus, nunc de alio quid contigit audiamhistoria gentis Anglorum, quod quidam episcopus duos fratres Palatinos viros pro repudio uxorum ex
Abbreviated transcription (Latin):
num querit. Et illud iob. Ui¬
dentes plagam meam timetis:
Quia pleriq dm̃ timere nesci¬
unt. nisi cum uel inse uel in
aliis experta aduersitate der¬
eodosius imperator ille
famosus sicut triꝑtita hi¬
storia refert quadã uice
aquodam monacho qui ut cre¬
do nonbene compos mentis sue
erat: ꝓ quadam eius querela
qͣm nonstatim expedierat excõ¬
municatus est. E monachus
quidem excommunicatione
inpictatio descͥpta: et quo ab
imperatore inueniri posset pro¬
iect᷑a. discessit. At imperator
non illum girouagum. sed ce¬
lestem pocus regem. cuiꝰ auc¬
toritate solet excommunicatio
fieri incausa conziderans: pran¬
dere nullatenus cum quidem
incumberet hora p̃sumpsit.
Multisq ep̃is coram astantibus
et cum illo ep̃o ad cuiꝰ diocesim
predictus monachus ꝑtinebat.
imperatori licentiam daret.
Nelim utistis ꝑsonis exobliquo
ꝑsonas componant: quatinus
causam acontrario uerius dis¬
cernant. Fece imperator non

Expanded text:
num quaerit . Ut illud Job: Vinum quaerit . Ut illud Job: Videntes plagam meam timetis , quia plerique Deum timere nesciunt, nisi cum vel in se, vel in aliis experta adversitate terTheodosius imperator ille famosus, sicut Tripertita historia refert, quadam vice a quodam monacho, qui, ut credo, non bene compos mentis suae erat, pro quadam ejus querela, quam non statim expedierat, excommunicatus est. Et monachus quidem excommunicatione in pictatio descripta, et quo ab imperatore inveniri posset projecta discessit. At imperator non illum gyrovagum, sed coelestem potius regem, cujus auctoritate solet excommunicatio fieri, in causa considerans, prandere nullatenus, cum quidem incumberet hora, praesumpsit. Multisque episcopis coram astantibus, et cum illo episcopo, ad cujus dioecesim praedictus monachus pertinebat, imperatori licentiam daret. Velim ut istis personis ex obliquo personas componant, quatenus causam a contrario verius discernant. Ecce imperator non
Abbreviated transcription (Latin):
impunitate sibi blandiantur.
quia nunc eos d̃s magis penalit̃
preualere ꝑmittit: & manife¬
ste dampnationis indicium ẽ¬
q̃n prauis conatib eorum nul¬
la contrarietate impediente
subsequens fauet effectus. Et
uirtutis derelinquit: multos
etiam nr̃a etate pauenda ultio
punit. ut illud fuit: Cum ante
hos annos scĩ andree sollempni¬
tas inpͥma dñica dominici ad¬
uentus concurrisset: quidam
sacerdos sicut toronice eccłie
precentor asserit. pagensibus
suis utrasq missas audire pre¬
cepit. Inter qͦs erat quidam me¬
dicus: qui audita prima missa
discessit. Quem cum sacerdos
increpasset: graue ei respondit.
At ille ex communicauit eum.
At uero medicus ad domũ suã
iratus discessit: et incontemp
tum excommunicationis mox
potum accepit: atq ꝓtinus ue¬
xari cepit. quousq animam
exalaret. Si isti hoc uidissent
forsitan timuissent: quibus
illa exprobratio congriuit. Ge¬
neratio praua & adultera: sig¬

Expanded text:
impunitate blandiantur, impunitate blandiantur, quia nunc Deus magis poenaliter præualere permittitur, & manifestæ damnationis indicium est, quando conatibus eorum nulla contrarietate impediente subsequens fauet effectus. Eteo suæ virtutis derelinquit, multos etiam nostra ætate pauenda vltio punit, vt illud fuit. Cum ante hos annos Sancti Andreæ solemnitas in prima Dominica Dominici Aduentus concurrisset, quidam Sacerdos, sicut Turonicæ Ecclesiæ Præcentor asserit, Pagensibus suis vtrasque Missas audire præcepit. Inter quos erat quidam Medicus, qui audita prima Missa discessit. Quem cum Sacerdos increpasset, graue ei respondit. Et ille excommunicauit eum. At vero Medicus ad domum suam iratus disctum excommunicationis mox potum accepit, atque protinus vexari coepit quousque animam exhalaret. Si isti hoc vidissent forsitan timuissent, quibus illa exprobratio congruit: Generatio prava et adultera sig
Abbreviated transcription (Latin):
piritalis qͥsq iuxta apo¬
stolum om̃ia diuidicat
sed animalis homo non
ꝑcipit spiritalia. Qua propt̃
& isti nichil scđm fidem meti¬
entes ꝓ eo quod contemptus eo¬
tum nonstatim ꝑ aliquod ma¬
nifeste ultionis signum redar¬
guitur: negligunt futurum ex a¬
men contremiscere. quod ad pre¬
sens non experiuntur. ẜ id circo
ad peccandum sunt precipites:
ad corrigendũ uero difficiles. Nñ
scͥptum ẽ. Quia propt̃ hoc mul¬
tiplicantur mala interra: quod
noncito ꝓfertur sententia contͣ
delinquentes. E certe tunc pe¬
iore ultione donant᷑: cum eis
nulla aduergitate registitur. La
bro moralium dicitur. eos ds
ad supplicium eternum reser¬
uat. qͦs ꝑtemporales afflictio¬
nes asus prauitatib non refre¬
nat. hinc scͥptum est. Percussit
mimicos suos inposteriora. non
inpresenti: & obprobrium non
demporale: sed sempiternum
dedit illis. Hinc sc̃s noe filium
suum reꝓbum: non inipso sed
inposteritate seminis eius dãp¬
nauit. Non ergo rebelles de

Expanded text:
piritalis, iuxta Apostolum, omnia diiudicat, sed animalis homo non percipit spiritalia. Quapropter & isti nihil secundum fidem metientes, pro eo quod contemptus eorum non statim per aliquod manifestæ vltionis signum redarguitur, negligunt futurum examen contremiscere, quod ad præsens non experiuntur, & idcirco ad peccandum sunt præcipites, ad corrigendum vero difficiles. Vnde scriptum est, quia propter hoc multiplicantur mala in terra, quod non cito profertur sententia contra deliquentes. Et certe tunc peiore vltione damnantur, cunulla adversitate resistitur: quia bro XXVI dicitur, eos Deus ad supplicium aeternum reservat, quos per temporales afflictiones a suis pravitatibus non refrenat. Hinc scriptum est: Percussit inimicos suos in posteriora, non in praesenti, et opprobrium, non temporale, sed sempiternum dedit illis . Hinc sanctus Noe filium suum reprobum, non in ipso, sed in posteritate seminis ejus damnavit. Non ergo rebelles sibi de
Abbreviated transcription (Latin):
compescere negligamꝰ eternam
gehennam trans gressorib com¬
minatur dicens. Mors peccato¬
rum pessima. E item contra mͣ¬
muratores de filus isrł. Cess et
murmuratio eorũ. ne moriant᷑
&item. Quidam eorum murmu¬
rauerunt: & aserpentibus pe¬

Expanded text:
compescere negligamus, æternam compescere negligamus, æternam gehennam transgressoribus comminatur, dicens. Mors peccatorum pessima. Et item contra murmuratores de filiis Israel, Cesset murmuratio eorum ne moriantur. Et item, Quidam eorum murmurauerunt, & a serpentibus pe
Abbreviated transcription (Latin):
& leue: inmensum głe pondꝰ ope¬
ratur. Molestias denunciat.: cum
dicit. homo nascitur ad laborem.
scipłis enumeraret: ipsi inquit
scitis quod in hoc positi sumus.
Item iob. Homo repletus multiˢ
miseriis. Quod idcirco dicitur.
quia ualde impossibile est ut
sue ꝑegrinationis tempora sine
dolore ꝑcurrat. Hinc ipse auctor¬
incruce dixit. Si inuiridi ligno
hec faciunt: in arido quid fiet:
Nam ipse est lignum iuride. quod
putredo peccati non corrupit: qͥa
peccatum nonfecit. Nos uero
sumꝰ ut iudas ꝑhibet. arbores au¬
tumnales: infructuosẽ. bis mortue:
era dicate.Ac si diceret ergo dñs.
Si ego ipse qui peccatum non feci.
sine passionis igne abhac uita ñ
exeo: quid putandum est illos
mereri. qui nonsolum origina¬
lib s etiam actualib culpis te¬
nentur asstricti: Ne uero ꝓpter
angustias que dispensatorie nob̃
hic ingeruntur. inmurmuratio¬
nis malum excedamꝰ: aut pra¬
uitates nr̃as sub ipsis angustus

Expanded text:
et leve immensum gloriae pondus opeet leve immensum gloriae pondus operatur . Molestias cum dicit, homo nascitur ad laborem .scipulis enumeraret: Ipsi, inquit, scitis quod in hoc positi sumus . Item Job: Homo repletus multis miseriis . Quod idcirco dicitur, quia valde impossibile est ut suae peregrinationis tempora sine dolore percurrat. Hinc ipse auctor dixit: Si in viridi ligno haec fiunt, in arido quid fiet? Nam ipse est lignum viride quod putredo peccati non corrupit, quia peccatum non fecit. Nos vero sumus, ut Judas perhibet, arbores autumnales, infructuosae, bis mortuae, eradicatæ. Ac si diceret Dominus. Si ego ipse qui peccatum non feci sine passionis igne ab hac vita non exeo, quid putandum est illos mereri, qui non solum originalibus, sed etiam actualibus culpis tenentur adstricti? Ne vero propter angustias, quæ dispensatorie nobis hic ingeruntur, in murmurationis malum excedamus, aut prauitates nostras sub ipsis angustiis
Abbreviated transcription (Latin):
huius uite prauitatibiis
cõmpescat. Nam idcirco tem¬
bilib suis sententus cor nr̃m
qͣsi quibusdam stimulis pias
ut homo terrore pulsatus expa¬
uescat: & diuina uidicia que
int uoluptate carnis. aut ter¬
nna sollicitudine discissus ob¬
luuisci facile solet. ad memoriã
reducat. Ad hoc namq unum¬
quemq nr̃m scđm quod gesserit.
indie iudicii recepturum ꝓnunci¬
at. Quod cum apłs ꝓtestaretur
subiunxit. Nos scientes: suademꝰ
hominib timorem di. hinc ali¬
as.Deum time. & mandata eiꝰ
obserua: hoc est omnis homo. Q¬
bus uerbis ostenditur: quod is
qui dm non timet. homo ẽẽ desut.
Hec quoq eiusdem scͥpture intenti¬
o est: ut quia celeste gaudium
non nisi ꝑterrenas amaritudinẽ
recuꝑare possumꝰ ad toleranda
quelibet aduersa spe. felicitatis
que presenti miserie succedit. nos
corroboret: ut spes manentis leti¬
ce leuiget tristiciam transeuntiᷤ
angustie. Ad hoc enim dicit apls.
Quod inp̃senti ẽ momentaneum

Expanded text:
huius vitæ prauitatibus huius vitæ prauitatibus compescat. Nam idcirco terribilibus suis sententiis cor nostrum quasi quibusdam stimulis pungit, ut homo terrore pulsatus expavescat, et divina judicia quae aut voluptate carnis, aut terrena sollicitudine discissus oblivisci facile solet, ad memoriam reducat. Ad hoc namque unumquemque nostrum secundum quod gesserit in die judicii recepturum pronuntiat. Quod cum Apostolus protestaretur subjunxit, nescientes suademus hominibus timorem Dei . Hinc alias, Deum time et mandata ejus observa; hoc est omnis homo . Quibus verbis ostenditur, quod is qui Deum non timet, homo esse desiit. Haec quoque ejusdem Scripturae intentio est, ut quia coeleste gaudium non nisi per terrenas amaritudines recuperare possumus, ad tolerandam quaelibet adversa spe felicitatis, quae praesenti miseriae succedit, nos corroboret: ut spes manentis laetitiae leviget tristitiam transeuntis angustiae. Ad hoc enim dicit Apostolus: Quod in praesenti est momentaneum
Abbreviated transcription (Latin):
que edificant. E tam̃ pleriq
libentius scurrilitatem audiũt:
qͣm hoc paradigma di. Tale ẽ¬
autem sacram negligere lections̃.
quale esset si qͥs in tenebris lum̃
in estu solis umbram. uel inegri¬
tudine medicinam respueret.
hec est inqͣm uox di: quȩ deserto¬
res suos reuocat. dicens ꝑ ꝓphe¬
tam. Conuertimini. filii reuerten
tes. Et item contra uudrum con¬
suetudinem stupratam conui¬
gem reuocans: ait. Audi mere¬
trix uerbum domini: & cetera
Ut autem longe nimis mortalẽ
ase recessisse non loco quidem.
s mento demonstret: non per
uerba sic̃ presentes iam eos allo¬
quitur. sicut olim patres feceta.
sed ꝑ scͥpturam uelut ꝑ quasdi
epłas longe positos reuocans:
quasi ueteris amicicie deserto¬
res suos recordari suadet. Hee
ad excuciencium legendi fasti¬
dium p̃missa sunt: qm̃ quod
pace ur̃a dixerim. cibum sacre
lectionis non satis esurimus.
MNIS uero eiusdem scrp¬
ture intentio ẽ: ut nos al

Expanded text:
quæ ædificant: & tamen plerique quæ ædificant: & tamen plerique libentius scurrilitatem audiunt, quam hoc paradigma Dei. Tale auest sacram negligere lectionem, quale esset si quis in tenebris lumen, in æstu Solis vmbram, vel in ægritudine medicinam respueret. Hæc est, inquam, vox Dei, quæ desertores suos reuocat, dicens per Prophetam, Conuertimini filii reuetes , et item contra virorum consuetudinem stupratam conjugem revocans ait: Audi, meretrix, verbum Domini , et caetera. Ut autem longe nimis mortales a se recessisse non loco quidē sed merito demonstret, non per verba sic præsentes iam eos alloquitur, sicut olim Patres fecerat: sed per scripturam, velut per quasdam epistolas, longe positos reuocans, quasi veteris amicitiæ desertores suos recordari suadet. Hæc ad excutiendum legendi fastidium præmissa sunt, quoniam, quod pace vestra dixerim, cibum sacræ lectionis non satis esurimus. Omnis vero eiusdem scripturæ intentio est, vt nos ab
Abbreviated transcription (Latin):
petrus in caliginoso uite huiꝰ
loco. pedib nr̃e act̾ionis re¬
splendeat: & inter quelibet adũ¬
sa pacientiam et consolationẽ
uixta pauli uocem subministt.
Si ergo quicqͣm est quod sapien¬
tem uirum equo animo inter
mundanos turbines continere
possit: id esse quam pͥmum reor.
meditationem scͥpturarũ. Om̃is
namq ratio. qua uel dm̃ uel noᷤ
cognoscimus: duunis libris con¬
tinetur. E in hoc non solum a ce¬
teris animalib. s etiam a quo¬
libet stulto maxime distamus.
sicut ait salomon: si illuc ubi
uita ẽ ad cognitionem uideli¬
cet scͥpturarum ꝑrexerimus. Na
quod inscͥpturis uita sit: testa¬
tur dominus dicens. Uerba q̃¬
ego loquor uobis: sp̃c et uita
sunt. Ipsa est & speculum. ꝑ ꝙ
nunc ienigmate diuina my¬
steria uideamus. ac nos qualẽ
simus intueri queamꝰ ita ut
ibi appareat qͣntum ꝓficimus
inbono. uel quantum defici¬
mus. Ibi cuncta ꝓduntur que
dissipant: cuncta narrantur

Expanded text:
Petrus, in caliginoso vitae hujus Petrus, in caliginoso vitae hujus loco pedibus nostrae actionis resplendeat, et inter quaelibet adversa patientiam et consolationem, juxta Pauli vocem, subministret. Si ergo quidquam est quod sapientem virum aequo animo inter mundanos turbines continere possit, id esse quamplurimum reor meditationem Scripturarum. Omnis namque ratio, qua vel Deum, vel nos cognoscimus, divinis libris continetur. Et in hoc non solum a caeteris animalibus, sed etiam a quolibet stulto maxime distamus: et sicut ait Salomon, illuc ubi vita est, ad cognitionem videlicet scripturarum, perreximus. Nam quod in Scripturis vita sit, testatur Dominus dicens, Verba quæ loquor vobis, spiritus & vita sunt. Ipsa est & speculum, per quod nunc in ænigmate diuina mysteria videamus, ac nos quales simus intueri queamus, ita vt ibi appareat quantum proficimus in bono, vel quantum deficimus. Ibi cuncta produntur quæ dissipant, cuncta narrantur
Abbreviated transcription (Latin):
uctor igitur et uidex ho¬
minum ds. licet ab illa
felicitate paradisi. genꝰ
nr̃m iuste reppulerit: sue tamen
bonitatis memor. ne dotum reuᷤ
homo quod meretur incurrat:
huius ꝑegrinationis molestias
multis beneficiis demulcet. Qa
uero nos eis dem beneficus ni¬
mium delectam᷑: secreto eius
consilio frequenti ꝑturbatione
hec eadem nr̃a delectatio conte¬
ritur: ne transeuntib bonis q̃
ꝑinde fluunt nimis inherenteᷤ
adinterne salutis defectum.
nesciendo trahamur. Sic̃ enim
non sentimus quomͦ crescit cor¬
pus. uel qualit̃ eiusdem corꝑiͦ
species in senectutẽ commuta¬
tur: Sic et mens nr̃a nobis nesci¬
endo abstatu rectitudinis fre¬
quenter incuruatur: & aforma
religionis dum nescit senescit.
iuxta illud Traxerunt me &
non sensi. E item. Cani effusi
sunt ineum: et ipse non senfit.
Sed rursus ne increpatione pre¬
dicte ꝑturbationis deficiamꝰ
scĩficatam scͥpturam q̃ dissolui
non potest maion gr̃a misit
inmundum: quatenus ut ait

Expanded text:
uctor igitur et judex hominum Deus, licet ab illa felicitate paradisi genus nostrum juste repulerit; suae tamen bonitatis memor, ne totus reus homo quod meretur incurrat, hujus peregrinationis molestias multis beneficiis demulcet. Quia vero nos eisdem beneficiis nimium delectamur, ejus consilio frequenti perturbatione haec eadem nostra delectatio conteritur, ne transeuntibus bonis, quae perinde fluunt, nimis inhaerentes, ad internae salutis defectum nesciendo trahamur. Sic enim non sentimus quomodo crescit corpus, vel qualiter ejusdem corporis species in senectutem commutatur. Sic et mens nostra nobis nescientibus ab statu rectitudinis frequenter incurvatur, et a forma religionis, dum nescit, senescit, juxta illud: Traxerunt me, et non sensi : et iterum: Cani effusi sunt in eum, et ipse non sensit . Sed rursus ne increpatione praedictae perturbationis deficiamus, sanctificatam Scripturam, quae dissolvi non potest, majori gratia misit in mundum: quatenus, ut ait
Abbreviated transcription (Latin):
qui diune seruituti mancipari
debuerant. seꝓrsus uane gle
dedicant: ac diuino cultui simu¬
late deseruiunt. De his igitur
& huius modi qͦs tunc sibene
commemini lugebatis. huiꝰ co¬
pulationis materiam sumpzi:
Pomnẽ eiꝰ excursum id agere
nitens: unde possit afflictorũ
deiectio consolari: prauorumq
ceruicositas aliquatenꝰ contun¬
di Opuscłm sane qualitercũq¬
digestum ur̃e ussioni satisfaci¬
ens uobis transmitto: ut si for¬
te penitus utilitate caruerit: me
tamen apud uos de in obedien¬
tia excuset. Poterit autem lector
obtam imperiosam uissionem:
mee p̃sumptioni ignoscere. Au¬
ctoris uero nomen obid suppͥ¬
matur. ne forte si materia sor¬
det: mei qͦ nominis uilitate

Expanded text:
qui diuinæ seruituti mancipari qui diuinæ seruituti mancipari debuerant, sese prorsus vanæ gloriæ dedicant, ac diuino cultui simulate deseruiunt. De his igitur & huiusmodi, quos tunc, si bene commemini, lugebatis, huius computationis materiam sumpsi. Per omnem eius excursum id agere nitens, vnde possit afflictorum deiectio consolari, prauorumque curiositas aliquatenus contundi. Opuscdigestum, vestrae jussioni satisfaciens, vobis transmitto; ut si forte penitus utilitate caruerit, me tamen apud vos de inobedientia excuset. Poterit autem lector ob tam imperiosam jussionem meae praesumptioni ignoscere. Auctoris vero nomen ob id supprimatur, ne forte si materia sordet, mei quoque nominis vilitate
Abbreviated transcription (Latin):
dem hoc et ipse preceperit. ꝓpͥe
tamen inscientie consciꝰ. rem mͥ
impossibilem uel temptare ui¬
tabam. Sollempnitate uero sc̃i
martini nuꝑ elapsa. denuncia¬
uit michi dominꝰ abba: quod
statim aduos me esset transmis¬
surus. S cum de predicta ur̃a
immo ipsiꝰ uissione nichil me
adhuc egisse didicisset: quinde¬
cim inquit dies ad hoc quodrꝰ¬
sus es faciendum relaxo: nedo¬
mini episcopi presentiam. neg¬
lecto eius iussu adire confun¬
daris. Artatus fateor. tabellam
arripui. S quid nam scriben¬
dum. quo ue ordine prima. uel
postrema disponenda essent:
hebetatus hesitabam. Cum su¬
bito recordatus sum illius ur̃e
q̃rimonie: qͣm de huiꝰ uite qua¬
litate ꝓfundis singultib con¬
texere uos inpͥma uissione au¬
dieram. Nidelicet de ꝑu̾sitate
prauorũ. qui semꝑ in malum
succrescentes. et eccłi asticam
censuram penitus contempnes¬
tes. quoslibet inualidos crudeli¬
ter affligunt. Postremo de his.

Expanded text:
dem hoc & ipse præceperit: propriæ dem hoc & ipse præceperit: propriæ tamen inscitiæ conscius, rem mihi impossibilem vel tentare vitabam. Sollemnitate vero S. Martini nuper elapsa, denuntiauit mihi domnus Abba, quod statim ad vos me esset transmissurus. Sed cum de prædicta vestra, immo ipsius iussione nihil me adhuc egisse didicisset, Quindecim, inquit, dies ad hoc, quod iussus es, faciendum relaxo, ne domni Episcopi præsentiam, neglecto eius iussu, adire confundaris. Artatus, fateor, tabellam arripui: sed quidnam scribendum, quoue ordine prima vel postrema disponenda essent, hebetatus hæsitabam. Cum subito recordatus sum illius vestræ querimoniæ, quam de huius vitæ qualitate profundis singultibus contexere vos in prima iussione audieram. Videlicet de peruersitate prauorum, qui semper in malum succrescentes, & Ecclesiasticam censuram penitus contemnentes, quoslibet inualidos crudeliter affligūt. Postremo de his,
Abbreviated transcription (Latin):
oAIINO eT PatRI
turpioni pontifiqi:
suus ille monacho¬
rum infimus indo¬
mino. Recolitis do¬
mine mi quid du¬
dum uisseratis michi. ut scilicet
quia turbato rerum statu pene
semꝑ inꝓcinctu estis. et ad con¬
solationem scͥpturarum tanqͣm
moyses ad tab̃naculum libris
absentib recurrere nequitis. q̃¬
dam expatrũ sententiis deflo¬
rarem: que et huius temporis
qualitati conuenirent: et ueluti
quoddam sportuale diarium
uel exilem refectionẽ in excur¬
su itineris posito subministra¬
rent. Quod equidem semel et
bis. et der. et quociens me ur̃am
adire p̃sentiam contingebat.
requirebatis: & iterum iubeba¬
tis. At ego mirabar pontificis
humilitatem: quod tantus a
tantillo. quicqͣm h modi reposcetis
Mirabar certe studium: qͦd animꝰ
intantis discissus. illud carm̃
iob quod dds innocte tribulati¬
onis huiꝰ donat tantoꝑe dis¬
quirebat. At tamen stupebam:
quo nam pacto me id agere posse
credebatis Nam licet dominus
abba ur̃o suggerente nuncio. tã¬

Expanded text:
omino et Patri TURPIONI pontifici suus ille monachus infimus in Domino. Recolitis, domine mi, quid dudum jusseratis mihi, ut scilicet quia turbato rerum statu pene semper in procinctu estis, et ad consolationem scripturarum, tanquam Moyses ad tabernaculum, libris absentibus, recurrere nequitis, quaedam ex Patrum sententiis deflorarem quae et hujus temporis qualitati convenirent, et veluti quoddam sportulae diarium vel exilem refectionem in su itineris posito subministrarent. Quod equidem semel, & bis, & ter, & quoties me vestram adire præsentiam contingebat, requirebatis, & iterum iubebatis. At ego mirabar Pontificis humilitatem, quod tantus a tantillo quicquā huiusmodi reposceretis. Mirabar certe studium, quod animus in tantis discissus illud carmen Iob, quod Deus in nocte tribulationis huius donat, tantopere disquirebat. At tamen stupebam quonam pacto me id agere posse credebatis. Nam licet domnus Abba vestro suggerente nuntio tan
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃. Heritas mundat: uanitas
appellatur. Qui sequunt᷑ xp̃m.
semꝑ inluce sunt: & qui imitan¬
tur diabolum. intenebris ambu¬
malum et qͣm ꝑuersum ẽ. di¬
mittere lucem et sequi teneb̃s:
dacium: delect᷑ari inuana gła.¬

Expanded text:
undat, vanitas appellatur. Qui sequuntur Deum, semper in luce sunt: qui autem imitantur diabolum, in tenebris ambumalum, et quam perversum est, dimittere lucem, et sequi tenebras;dacium; delectari in vana g