comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dedit ei claues. ut aꝑiret sibi thesauros scientiȩ
sacͣmentoꝵ : clausas ante fores panderet: cog¬
nosc̾er. qͥescentis grãm ÷ defuncti sompnũ: uͥtu.¬
tem resurrectionis. In illo cubiculo: iusticias
domini itui nupta repꝑit. Quȩ sunt ille iustici¬
ciȩ: Utiq sacramenta baptismatis. sicut legimꝰ :

Expanded text:
dedit ei claves; ut aperiret sibi thededit ei claves; ut aperiret sibi thesacramentorum clausas ante fores panderet, cognosceret quiescentis gratiam, defuncti somnum, virtutem resurgentis. In illo cubiculo justitias Domini Jesu nupta reperit. Quae sunt illae justitiae? Utique sacramenta baptism
Abbreviated transcription (Latin):
post te: inodore unguentoꝵ tuoꝵ curremus.
Intͦduxit me rex in cubiculum suum. Et fortaᷤ¬
se illud qd̾ ait supra. osculetur me ab osculo
oris sui ÷ significat sp̃c sc̃i grãm suꝑuenientis:¬
suum ÷ passionis tempꝰ. lãteristo. punctio
declaratur: sanguinis effusio: sepulturȩ inl¬
guentum: resurrectionis myst̾ium: ut oscłm
quasi sponsa acceꝑit: in cubiculum autẽ xp̃i
sit intͦducta ȩccła. non iam qͣsi tantũmͦ despon¬
sata. s etiam quasi nupta: nec solum thalamũ
sit ingressa: s etiam legitimȩ claues copulȩ c̃.¬
secuta sit. Ideoq quasi inthalamo sita. ait. Col¬
ligatio guttȩ frater meus mͥ: inter media ube.¬
ra requiescit. Qd̃ si cubiculum querimꝰ: ipse
nos edoceat qui ait. Tu autẽ cũ orabis: intra in
cubiculuntuur & clauso ostio.ora patrem uiũ
in abscondito. Cubiculum ȩccłȩ: corpus est xp̃i.
Intͦduxit eam rex inomnia int̾riora myst̾ia:

Expanded text:
post te in odore u unguentorum tuorum curremus. post te in odore u unguentorum tuorum curremus. introduxit me rex in cubiculum suum. et fortasse illud, quod ait supra: osculetur me ab osculis oris sui, significat spiritus sancti superuenientissuum, passionis tempus, lateris compunctio declarat, sanguinis effusio, sepulturae unguentum, resurrectionis mysterium; ut osculum quasi sponsa acceperit: in cubiculum autem Christi sit introducta Ecclesia, non jam quasi tantummodo desponsata, sed etiam quasi nupta; nec solum thalamum sit ingressa, sed etiam legitimae claves copulae consecuta sit. Ideoque quasi in thalamo sita ait: Colligatio guttae frater meus mihi, inter media ubera requiescet . Quod si cubiculum quaerimus, ipse nos edoceat, qui ait: Tu autem cum orabis, intra in cubiculum tuum: et clauso ostio ora patrem tuum in abscondito . Cubiculum Ecclesiae corpus est Christi. Introduxit eam Rex in omnia interiora mysteria,
Abbreviated transcription (Latin):
tu dei quia erubescebas: ita ut diceret tibi deus.
Adam ubi es& Cum illi dicit : tibi dicit. Adam
enim: int̾pretatione latina homo dicitur. hoc
est. homo ubi es: Et adam respondit. Timens
quia nudus eram : & tota mente confusus: ant
conspectum tuum uenire non ausus sum. Erge
ne confundam᷑. custodiamus mandata domite
& custodiamꝰ omnia. Nam siquis unum man.¬
datum custodiat. & aliud preuaricetur: nicha
ei ꝓdest. Custodiuit se aliquis ã sanguine: non
custodiuit ab adulterio: utiq in uno conuit̾¬
punitur etiam legib secularib. Nec ꝓdest eial.¬
terius criminis abstinentia: sim altero fuerit
iudicia iusticiȩ tuȩ. Iustificationes tuas custo-¬
diam: ne derelinquas me usq quaq. Hocloco
mystica plenius cognosc̾e se uelle testatur: ut
ingrecdiatur penetralia myst̃ioꝵ cȩlestium: &
aꝑiantur sibi thesauri sapientiȩ & scientiȩ uxͦ
absconditi. Unde & salomon ait. Attrahe nol

Expanded text:
tu dei, quia erubescebas, ita ut diceret tibi deus: tu dei, quia erubescebas, ita ut diceret tibi deus: Adam, ubi es? cum illi dicit, tibi dicit; Adam enim interpretatione Latina \'homo\' dicitur, hoc est: homo, ubi es?\' et Adam respondit: timens, quia nudus eram et tota mente confusus, ante conspectum tuum uenire non ausus sum\\ ergo ne confundamur, custodiamus mandata domini et custodiamus omnia; nam si quis unum mandatum custodiat et aliud praeuaricetur. nihil ei prodest. custodiuit se aliquis a sanguine, non custodiuit ab adulterio; utique in uno conuipunitur etiam legibus saecularibus nec prodest ei alterius criminis abstinentia, si in altero fuerit iudicia iustitiae tuae. iusti iustificationes tuas custodiam, non derelinquas me usque quaque. hoc loco mystica plenius cognoscere se uelle testatur, ut ingrediatur penetralia mysteriorum caelestium et aperiantur sibi thesauri sapientiae et scientiae in Christo absconditi. unde et Salomon ait: adtrahe nos;
Abbreviated transcription (Latin):
dominus quia lapsus erat qui in paradiso erat:
monuit: ut nimium custodias mandata dñ
dertui. Omne inqͥt u̾bũ ociosũ qͦd locutꝰ fueris:
reddes ꝓ eo rationem. Noli dissimulare ab aliquo
mandato: iota unum aut apex unus ñ pret̾ibit.
Noli recedere de ura. Simuia ambulans uyx
tutus es ã latrone: qͥd facias site extͣ uiam ua¬
gantem inuenerit: Dirigantur gressustui.
& ne infirmus sis ad dirigendum : precare. it
dominus dirigat uiastuas. Hic optat: utinã
dirigantur uiȩ meȩ. Alibidicit. Expectans ex.¬
pectaui dominum : & exa udiuit me. Et st̾atu.¬
it pedes meos in petra: & direxit gressus meos.
Roga gͦ & tu. ut dominus dirigat uestigia m̃tis
tuȩ : quo possis domini custodire iustificationes
Non confundẽris: cum respexeris in omnia mã.¬
data eius. Ante enim graiiter confusus es: in
adãm & eua. Demq nudꝰ factus es: oꝑistitefo.¬
liis quia confundebaris : abscondisti te a conspti.¬

Expanded text:
dominus, quia lapsus erat qui in paradiso erat, dominus, quia lapsus erat qui in paradiso erat, monuit, ut nimium custodias mandata domini dei tui. omne. inquit, uerbum quod locutus fueris, reddes pro eo rationem. noli dissimulare; ab aliquo mandato iota unum uel unus apex non praeterit. noli recedere de uia. si in uia ambulans uix tutus es a latrone, quid facies, si te extra uiam uagantem inuenerit? dirigantur gressus tui et, ne infirmus sis ad dirigendum, precare, ut dominus dirigat uias tuas. Hic optat: utinam dirigantur uiae meae! alibi dicit: expectans expectaui dominum, et exaudiuit me; et statuit pedes meos in petra et direxit gressus meos. roga ergo et tu, ut dominus dirigat uestigia mentis tuae. quo possis domini custodire iustificationes. non confunderis, cum respexeris in omnia mandata; ante enim confusus es in Adam et Eua. denique nudus factus es, operuisti te foliis, quia confundebaris, abscondisti te a conspec
Abbreviated transcription (Latin):
ligno solo qd̃ est inmedio paradiso: Respon¬
debit gͦ ueritas ꝙ plurib. Diabolũ audistis suaden¬
tẽ noxia:: me non potuistis audire uitalia mã¬
dantem: Et ideo oꝑemur iusticias. Doneñ
qui oꝑantur imqͥtatem : in uiis eius ambulaue.¬
runt. Cumandasti: mandata tua custodiri
nimis ¶tinam dirigantur uiȩ meȩ : ad custo¬
diendas iustificationes tuas. Tunc non confun-¬
dar: cum respiciam in omnia mandata tua.
data tua: s etiam custodiri nimis. Quando
hoc mandauit: In paradiso quide mandauit
adẽ: ut custodiret mandata. S fortasse non
mandau̾at nimis custodire : & ideo lapsus est:
ideo inflexus uoce muliẽris suȩ: ideo deceptus e¬
rat ãserpente : putans qd̃ sim parte aliqua rece-¬
deret a mandato. nonpenitus erraret.S quia
semel a semita mandatoꝵ recessit: totam de¬
seruit uiam.Inuenit eum serpens extra uiam:
& expoliauit omnib: nudum reliquit. Ideo

Expanded text:
ligno solo, quod est in medio paradiso?\' responligno solo, quod est in medio paradiso?\' respondebit ergo et pluribus: \'diabolum audistis suadentem noxia; me non potuistis audire uitalia mandantem?\' Et ideo operemur iustitias. non enim qui operantur iniquitate in uiis eius ambulauerunt. tu mandasti mandata tua custodire nimis. utinam dirigantur uiae meae ad custodiendas iusti iustificationes tuas!tunc non c o confundar. cum respiciam in omnia mandata tua. ndata tua , sed etiam: custodire nimis. quando hoc mandauit ? in paradiso quidem mandauit Adae, ut custodiret mandata: sed fortasse non mandauerat nimis custodire et ideo lapsus est. ideo inflexus uoce mulieris suae, ideo deceptus erat a serpente putans quod, si in parte aliqua recederet a mandato. non penitus erraret. sed quia semel a semita mandatorum recessit. totam deseruit uiam, inuenit eum serpens extra uiam et expoliauit omnibus, nudum reliquit. ideo
Abbreviated transcription (Latin):
tibi. qd̾ iñc nolit te uiderc: nolit reuincere. qͥ
nolit accusare: nolint uidere te angłi. S uidet
diabolus qui tecum intͦiuit:⁊ immo qui te intro¬
duxit: uident ministri eiꝰ qui te cirtundederuñ.
ne uideres angelos dei: uidit belial: uidit legio
quite impulerunt ne quis reuocaret: neqͥstene.¬
ret. Noli putare qd̃ concludium prestet tͥ & si-¬
lentium: qui uult tecum habere suppliciĩ con-¬
sortium. Studet plures similes sibi uideri: & in
eõ habet głam. qd̃ plures ꝑditos fecerit. Ipse est
incentor: ipse est accusator. Ipse miudam intͦi-¬
uit÷ ipse eum ad ꝓditionem impulit: ipse mi-¬
sit ad laqueum. Quanti dicturi st̃ in illo die ad¬
u̾sus eum: Tu nos circumuenisti: tu impulisti.
Exemplum queris: Accipe euam dicentem:p̃
uaricationis suȩ auctorem fuisse serpentem. S
illum implicauit: non se absoluit. Cui respon-¬
dit dominus. Non preceꝑam. ne gustaretis de

Expanded text:
tibi. quod Iesus te nolit uidere. nolit reuincere qui tibi. quod Iesus te nolit uidere. nolit reuincere qui nolit acc-usare, nolint uidere et angeli; sed uidet diabolus qui tecum introiuit, immo qui te introduxit, uident ministri eius qui te circumdederunt, ne uideres angelos dei, uidet Belial, uidet legio, qui te inpulerunt, ne quis reuocaret, ne quis teneret. noli putare, quod conludium tibi praestet silentii, qui uult tecum supplicii habere consortium. studet plures similes sui uidere et in eo habet gloriam, quod plures perditos fecerit. ipse est incentor. ipse accusator; ipse in ludam introiuit, ipse eum ad proditionem inpulit, ipse misit ad laqueum. quanti dicturi sunt in illo die aduersus eum: \'tu nos circumuenisti, tu inpulisti!\' exemplum quaeris? accipe dicentem Euam praeuaricationis suae auctorem fuisse serpentem. sed illum implicauit, non se absoluit, cui respondit dominus: \'non praeceperam, ne gustaretis de
Abbreviated transcription (Latin):
nar intrantem: Putas qd̃ in adult̾io te non de.¬
prehendat: quem uidet adult̾io cogitantẽ: Num
parietes refugit qui speccat errores. ⁊ & secretum
criminis aduersatur. qui scenam criminis in¬
tucturꝰ. An putastunc primũ te intrare meri-¬
torium ÷ cum fornicem meretͥtis ingrederis:
Intrasti iam: qͣndo cogitationes tuas meretͥx in.¬
troiuit. Intrasti iam ÷ qͣndo ad potiendȩ ꝓstibu¬
lȩ cupiditatẽ gressu mentis intrasti. Pulsasti
lupanaris fores: qͣndo ad mulieris concupiscen¬
de decõiem. oculos mentis aꝑuisti. Et si uerum
audire uis. qͦmodo te inlupanari ñ uidet
xp̃c: qͣndo te uidet. qui adult̾ando in corde
tuo te ipsum lupanar ẽẽ fecisti: Deniq ipse di¬
cit dominus iñc. Qui uid̾it mulierem ad con¬
cupiscendum eam: iam adulterauit eam in
corde suo. Inde tamen tam religiosus in opini¬
one: qui tam ꝓbrosus in crimiine⁊ S adqͥesco

Expanded text:
nar intrare ? putas quod in adulterio te non denar intrare ? putas quod in adulterio te non deprehendat, quem uidet adulterium cogitantem? num parietes refugit, qui spectat errores, et secretum criminis auersatur. qui sc-enam criminis intuetur? an putas tunc primum te intrare meritorium, cum fornicem meretricis ingrederis? intrasti iam. quando cogitationes tuas meretrix introiuit, intrasti iam, quando ad potiendae prostibulae cupiditatem gressu mentis intrasti, pulsasti lupanaris fores, quando ad mulieris concupiscendae decorem oculos mentis aperuisti. et si uerum audire uis, quomodo te in lupanan non uidit Christus, quando te uidit, quia adulterando in corde tuo te ipsum lupanar esse fecisti? denique ipse dicit dominus Iesus: qui uiderit mulierem ad concupiscendum e a m, iam adulterauit eam in corde suo. unde tamen tam religiosus in opinione. qui tam probrosus in crimine? Sed adquiesco
Abbreviated transcription (Latin):
asseris. sanus uideris: aꝑis oculos quib possis
uidere. S dum audire dissimulasquȩ legunt᷑:
claudis ne tibi uideas. & si aliis uidere uidẽris. Ini.¬
cis etiam quasdam ꝑfidiȩ & intemꝑantiȩ manꝰ
oculis ammetuȩ: & cecitatem infers cordituo. qd̃
est grauius uoluntariam : ut uidens non uide.¬
as. & audens non audias. Putas te solum ẽe cum
fornicaris: & non recordaris quia oculi dñi uident
orbem terrarum: Non audis dicentem: ecce ue¬
nit hora ut disꝑgamin unusquisq in sua. & me
solum relinquatis: S non sum solus: quia pat̾¬
mecum est. Adest ergo pater: adest & filius dei:
adsunt ministri: adsunt cherubin & seraphin
quȩ dicunt. Sanctus. sanctus. sanctus. dominꝰ¬
Plenus est mundus sanctarum uirtutum : quia
plenus est nequitiarum. Plenus est orbist̾rarum
remediis: quia plenus est laqueis. Putas qd in
lupanari xp̃c te non uideat: quem uidet lupa¬

Expanded text:
adseris, sanus uideris, aperis oculos, quibus possis adseris, sanus uideris, aperis oculos, quibus possis uidere; sed dum audire dissimulas quae leguntur, claudis, ne uideas tibi, etsi aliis uidere uideris, inicis etiam quasdam perfidiae et intemperantiae manus oculis animae tuae et caecitatem infers cordi tuo, quod est grauius, uoluntariam, ut uidens non uideas, audiens non audias. Putas te solum esse, cum fornicaris, et non recordaris, quia oculi domini uident orbem terrarum? non audis dicentem: ecce uenit hora ut dispergamini unus quisque in sua et me solum relinquatis; sed non sum solus, quia patmecum est ? Adest ergo Pater, adest et Filius Dei, adsunt ministri, adsunt Cherubim et Seraphim, quae dicunt: Sanctus, sanctus, sanctus: pPlenus est enim mundus sanctarum virtutum; quia plremediis. quia plenus est laqueis. putas quod in lupanari Christus te non uideat, quem uidet lupa
Abbreviated transcription (Latin):
obsessum te e̾ẽ credas qui liber es: qui munitꝰ es
spiritalib turmis. Si ꝓpħam non derelinquas
cum tͥ ꝓpħa loquitur. qͥa deus dixit. ego cȩlũ
& terram compleo: cum tibi ꝓpħa dicit. quia plu.¬
res nob̃cum sunt. quia incircuitu nr̃o angłi sunł:
attolle mentis oculos. & uidebis non solũ angło ᷤᷤ :¬
s etiam deum qui dicit tibi. Aꝑi michi soror mea:.
ꝓxima mea. Pulsat ad ianuam : & quando tu
dormis. Si tamen uł excitatus euigiles:
uel uocatͦ ianuam tui pectoris aꝑias: intͦ.¬
ibit. Qd̃ si fugias lectionem ꝓphicam: sidomi¬
non legas. in eccła audire nolis: nonne sicut ille
qui auerso cõhibet obtutu. ne uideat qd̃ possit
uidere. claudit oculos ne aspitiat cui est pote¬
stas uidendi: aut sicut in furore pleriq imecẽre
manus oculissuis. ita et tu pͥmo au̾teris cohibenti
magis dissimulatione. qͣm refragatione prerup.¬
ta Nam cum ad ȩccłam uenis. & xp̃ianum te

Expanded text:
obsessum esse te credas qui liber es, qui munitus es obsessum esse te credas qui liber es, qui munitus es spiritalibus turmis, si prophetam non derelinquas. cum tibi propheta loquitur, quia deus dixit: ego caelum et terram compleo, cum tibi propheta dicit: quia plures nobiscum sunt, quia in circuitu nostro angeli sunt, attolle oculos mentis et uidebis non solum angelos, sed etiam deum, qui dicat tibi: aperi mihi, soror mea, proxima mea. pulsat ad ianuam et quando tu dormis; si tamen uel excitatus euigiles uel uocatus ianuam tui pectoris aperias, introibit. quodsi fugias lectionem propheticam, si dominon legas, in ecclesia audire nolis, nonne, sicut ille, qui auerso coniuet obtutu, ne uideat quod possit uidere, claudit oculos, ne aspiciat, cui potestas uidendi est, aut sicut in furore plerique iniecere manus oculis suis, ita et tu primo auerteris coniuenti magis dissimulatione quam refragatione praerupta? nam cum ad ecclesiam uenis et christianum te
Abbreviated transcription (Latin):
ua & maligna. Noli sicut cecus ocłis corporalibꝰ
aut sicut surdus: qui eo qd non potest uidere
aut audire p̾sentes. solum se ẽẽ credit : & in
plurimoꝵ cetu dum putat nullũ ẽẽ presentem:
ꝑpetrare adõritur. qd̾ arbitͣtur ẽẽ secretum. N
eni potest uidentes uidere: qui non uidet.
Similit̾ ꝙ tu mentis cecatis ocłis. noli estimare
qͦd sine teste delinquas: qͥa hominis p̃sentiã
declinare potuisti. Plures st̃ qͥ redarguãt. ꝑ qͦs
inficiaris: deo fateris. Et si uolueris negare: tuȩ
te cogitationes reuincunt. Heliseo adsistebant
angeli qͦs uidebat: & ideo hostium agmina ñ
timebat: s timebat puer eius qui angłos non
iudebat. Aꝑuit oculos eius ad uocem ꝓpħȩ gr̃a
dei: uidit angłoꝵ exertitum: & credidit esse p̾-¬
sentes. qͦs antea quia non uidebat. putabat ab.¬
sentes. & tu lege ꝓpħam ut uideas:lege ut aꝑiat
oculos tuos: nec te hostilis legio ꝑterreat: &

Expanded text:
aua et maligna. noli, sicut caecus oculis corporalibus aua et maligna. noli, sicut caecus oculis corporalibus aut sicut surdus, qui eo, quod non potest uidere aut audire praesentes, solum esse se credit et in plurimorum coetu, dum putat nullum esse praesentem, perpetrare adoritur quod arbitratur esse secretum — non enim potest uidentes uidere qui non uidet —, similiter et tu mentis caecatus oculis noli aestimare quod sine teste delinquas. quia hominis praesentiam declinare potuisti; plures sunt qui redarguant quam quos infitiaris. deo fateris, et si uolueris negare, tuae te cogitationes reuincunt. Heliseo adsistebant angeli quos uidebat, et ideo agmina hostium non timebat; sed timebat puer eius, qui angelos non uidebat. aperuit oculos eius ad uocem prophetae gratia dei, uidit angelorum exercitus et credidit esse praesentes, quos antea, quia non uidebat, putabat absentes. et tu lege prophetam, ut uideas, lege. ut aperiat oculos tuos, ne te hostilis legio perterreat et
Abbreviated transcription (Latin):
tura omnium: s diu̾sa disciplina. Circum.¬
cisio nichil est. & gentilitas nichil ẽ: s obserua.¬
tio mandatoꝵ dei nature ipsius auget grãn:
merita commutat. Ille qui dicis. tenebrȩ in cii¬
cuitu & parietes me oꝑiunt. pecc̃oꝵ meoꝵ ñ
erit memor altissimus : non reuẽrit᷑us e̾t ange.¬
loꝵ presentiam: Si p̾sentes ẽẽ crederes: Non
metueres non dicam facere.s loqui.aut etiam
cogitare qd prauumẽ. Si tibi scriptura diui-¬
na suasisset. quia deus cogitationum arbiter
secretoꝵ testis est uerax. sicut ipse ait: estote mͥ
testes. & ego testis dicit dominus deus. & puer
meus quem elegi: Hommem uereris presentẽ:
dei patris & filiĩ non uereris presentiam: S ñ
uis credere: ne possis cauere.Non uis audire cũ
legitur. qͥa ds̃ nouit occulta hominũ ÷ ne inci-¬
pias scire qd̾ timeas : & timere ne pecces. Audi
gͦ scripturam diuinam: ut conu̾taris a uia pͣ¬

Expanded text:
est omnium, sed diuersa disciplina. circumest omnium, sed diuersa disciplina. circumcisio nihil est et gentilitas nihil est, sed obseruatio mandatorum dei naturae ipsius auget gratiam. an merita commutat ille, qui dicit: tenebrae in circuitu, et parietes me operiunt; peccatorum meorum non erit memor altissimus? Non reueritus esses angelorum praesentiam, si praesentes esse crederes ? non metueres non dicam facere, sed loqui aut etiam cogitare quod prauum est, si tibi scriptura diuina suasisset, quia deus cogitationum arbiter, secretorum testis est uerax, sicut ipse ait: estote mihi testes, et ego testis, dicit dominus deus, et puer meus quem elegi? hominem uereris praesentem, dei patris et filii non uereris praesentiam ? sed non uis credere, ne possis cauere; non uis audire, cum legitur. quia deus nouit occulta hominum, ne incipias scire quod timeas et timere ne pecces. audi ergo scripturam diuinam, ut conuertaris a uia pr
Abbreviated transcription (Latin):
nis: conu̾sus huc atq illuc. si neminem forte udt¬
at. in facinus ruit: idem tamen qͣmuis parata
occasione potiendi. diligenter explorat om̃ia in
diu̾sum oculos suos. incuriosus iusticiȩ. sollicitus
famȩ. detorquet frequenter. erubescit testimoni¬
um erroris qui non erubescit errorem. at siqͤn
forte spectatorem cognou̾it facinoris sui. u̾ecun.¬
dia sequestrat intemꝑantiam : & qͣmuis cum
ancilla uel meretͥce uulgari. ubi nullum sit
deprehendendi ꝑiculum. temptam̃ta moliat᷑
libidinis. pudore tamen inceptũ deserit: qͣntõ¬
& magis siquis alleuet mentis oculos. & consibet
plena c̃e angeloꝵ omma:aera.t̾ras. mare. ntl̃a
quib angeli presunt. mittit enim dominus
angłos suos ad defensionem eoꝵ. qui heredes¬
futuri sunt. ꝓmissoꝵ cȩlestiũ. concepto potest
renuntiare peccato: Unde ista turba in nocen¬
tium: nisi ex ipsis peccatorib: Eadem est na-

Expanded text:
nis, conuersus huc atque illuc, si neminem forte uidenis, conuersus huc atque illuc, si neminem forte uideat. in facinus ruit, idem tamen quamuis parata occasione potiendi explorat diligenter omnia, in diuersum oculos suos incuriosus iustitiae, sollicitus famae detorquet frequenter, erubescit testimonium erroris. qui non erubescit errorem, ac si quem forte spectatorem cognouerit facinoris sui, uerecundia sequestrat intemperantiam et, quamuis cum ancilla uel meretrice uulgari, ubi nullum sit deprehendendi periculum. temptamenta moliatur libidinis, pudore tamen inceptum deserit, quanto magis, si quis alleuet mentis oculos et consideret plena esse angelorum omnia, aera terras mare ecclesias, quibus angeli praesunt - mittit enim dominus angelos suos ad defensionem eorum. quiheredesfuturisunt promissorum caelestium -, concepto potest renuntiare peccato! unde ista turba innocentium, nisi ex illis peccatoribus ? eadem natura
Abbreviated transcription (Latin):
lege domini ambulet: nec ambulare in hac
uia desinat. nec immacłatus ẽẽ desistat. Non
declinet in dext̾am aut in leuam: non tituber
non resistat: non expectet. s ambulet: suꝑio¬
ra obliuiscens. & eã quȩ sunt priora appetens. ad
destinatum seqͣtur. ⁊ ad brauium festinet: con¬
tendat usq ad finem. finis enim legis: est xp̃c
Multi uolunt ambulare inuia: s non usq ad
finem.Non ambulant iudei usq ad finem: qui
non usq ad xp̃m ambulant. Non ambulat ma.¬
nicheus in uia. qui legem refũtat:S ambulat
uera fides. quȩ & legem suscipit. & plenitudinc̃
legis agnoscit. Si quis gͦ in ua ambulat. scrutet᷑
testimonia domini: quȩ licet mystica sint. tam̃
etiam moralia in se habent: qm̃ melius potest
ambulare inuna. qui scrutatur testimoma dm̃
Nam ut quis intemꝑantissimꝰ. captus adulterie
cupiditatis estu. & uictus libidine. uel indulgres
flagiciis. qui repugnare nolit appetentiȩ suȩ cãt.¬

Expanded text:
lege Domini ambulet: nec ambulare in via lege Domini ambulet: nec ambulare in via hac desinat, ne immaculatus esse desistat. Non declinet in dexteram aut laevam, aut titubet, non resistat, non exspectet; sed ambulet superiora obliviscens, et ea quae sunt priora appetens, ad destinatum seqtendat usque ad finem; finis enim legis est Christus. multi uolunt ambulare in uia, sed non usque ad finem. non ambulant Iudaei usque ad finem, qui non usque ad Christum ambulant, non ambulat Manicheus in uia, qui legem refutat, sed ambulat uera fides, quae et legem suscipit et plenitudinem legis agnoscit. Si quis ergo in uia ambulat, scrutetur testimonia domini. quod licet mysticum sit, tamen etiam moralia in se habet, quoniam melius potest ambulare in uia, qui scrutatur domini testimonia. nam ut quis intemperantissimus, captus adulterinae cupiditatis aestu et uictus libidine uel indulgens flagitiis, qui repugnare nolit adpetentiae suae car
Abbreviated transcription (Latin):
cundus mysticus. Quis hoc dicit: : Ppħa utiq:
qui fungebatur caris alloquio. & dicit hoc
xp̃i passio. Ubi gͦ & diuina sacram̃ta reuelata
sunt. & induit dñicȩ resurrectionis leticiam.
& passionis degustauit grãm: uidit iustoꝵ
congregationes. popłos redemptoꝵ. ꝑditoꝵ
salutem. mortuoꝵ resurrectionem. sc̃ificationẽ
sacramentoꝵ : & exclamauit dicens. Beati im-¬
macłati in uia. Hoc est. Etce maledicta terram
adam cepit habere beatitudinem: si tam̃ legẽ
domini non derelinquat. Ecce immacłatus ẽ
homo: qui erat ante pollutus. Qm preciosum
est custodire preceptũ domini: qͣm preciosum
etiam precepti ipsius scire mysterium. S qͥs
est immacłatus: Non utiq qui in qͣcunq uia
ambulat: s qui in xp̃o ambulat. Ipse enĩ dix̃.
Ego sum uia. In hacenĩuia qͥ ambulat. errare
non nouit: si tamen ab hac uia nunqͣm receds
Est & uia lex. & ideo dum immacłatus est. in

Expanded text:
cundus mysticus. Quis hoc dicit? Propheta utique, cundus mysticus. Quis hoc dicit? Propheta utique, qui fungebatur carnis alloquio, et dicit hoc su Christi passio. Ubi ergo et divina sacramenta revelata sunt, et induit Dominicae resurrectionis laetitiam, et passionis degustavit gratiam; vidit justorum congregationes, populos redemptorum, perditorum salutem, mortuorum resurrectionem, sanctificationem sacramentorum, et exclamavit dicens: Beati immaculati in via, hoc est: ecce maledicta terra in Adam coepit habere beatitudinem; si tamen legem Domini non derelinquat: ecce immaculatus est homo, qui erat ante pollutus. Quam pretiosum est custodire praeceptum Domini! quam pretiosum etiam praecepti ipsius scire mysterium! 8. Sed quis est immaculatus? Non utique qui in quacumque via ambulat: sed qui in Christo ambulat. Ipse enim dixit: Ego sum via . In hac 976 via qui ambulat, errare non novit; si tamen ab hac via numquam recedat. Est et via Lex; et ideo dum immaculatus est, in
Abbreviated transcription (Latin):
Exultemꝰ & letemur inte: diligamꝰ ubera tua
suꝑ uinum. Simplex est enim oscłm: negoci¬
osum autem cubiculi secretum In pso qͦq
euangłio pulcherrimꝰ de moralib locus est:
ut unusquisq uas suum mundet. dicente dño.
Pharisẽe cece ⁊ munda prius qd̾ intus est cali-¬
cis & parapsidis: ut fiat & id qd̃ foris est mun.¬
dum. Nam nisi se unusqͥsq intus mundau̾it :
etiam si foris speciosus udeatur & iustus. sim.¬
lis erit dealbatis sepulcris: ut foris quidem iu.¬
stus uideatur. intꝰ uero sit fetidus. Sic est doc.¬
trina: sine uitȩ innocentia. Sed nec ipsa doctͥ¬
na potest m̾cedem habere: ubigr̾am non ha¬¬
bet innocentiȩ. Peccatori autẽ dixit deus. Qua¬
retu enarras iusticias meas: S reu̾tamur
ad ꝓpositum psalmũ. Beati inquit immacula¬
tim uia: qui ambulant in lege dñi. Heati
qui scrutantur testimonia eius: in tõto corde
exquirunt eum. Primus u̾sus moralis est: se¬

Expanded text:
exsultemus et laetemur in te, diligamus ubera tua exsultemus et laetemur in te, diligamus ubera tua super vinum . Simplex est enim osculum, negotiosum autem cubiculi secretum. 6. In ipso quoque Evangelio pulcherrimus de moralibus locus est; ut unusquisque vas suum mundet dicente Domino: Pharisaee caece, munda prius quod intus est calicis et paropsidis; ut fiat et id quod foris est mundum . Nam nisi se unusquisque intus mundaverit, etiamsi foris speciosus videatur et justus, similis erit dealbatis sepulcris; ut foris quidem justus videatur, intus vero sit fetidus. Sic est doctrina sine vitae innocentia. Sed nec ipsa doctrina potest mercedem habere, ubi gratiam non habet innocentiae. Peccatori enim dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas ? Sed revertamur ad propositum psalmum. 7. Beati, inquit, immaculati in via, qui ambulant in lege Domini. Beati qui scrutantur testimonia ejus, in toto corde exquirunt eum. Primus versus moralis, se
Abbreviated transcription (Latin):
nis decerent gr̃am orare: dicentem. Osculetur
me ab osculo oris sui: qm̃ optima ubera tua
suꝑ uinum. Iam uolebat adherere xp̃o caro:
iam festinabat innubere. ut ẽet unus sp̃c ÷ & fie¬
ret caro xp̃i. quȩ erat ante meretricis. Osculet᷑
inqͥt me. Osculatur nos dei u̾bum: qͣndo sensũ
nr̃m sp̃c cognitionis illummat. Et tanqͣm de¬
spiciens om̃s iocunditates & delectationes suas:
cȩlestib cupiens inherere mandatis. ait. Qm̃
optima p̾cepta testam̃toꝵ tuoꝵ: suꝑ omnẽ
appetentiam carnis. & seculi uoluptatẽ. Ae.¬
minerat enim se in eua ante sic lapsam: dũ¬
uoluptatem corporis preferret mandatis cȩle-¬
stib. Unguentũ exmanitũ nomen tuum. Hoc
est. Totus immundis impuritatib diu̾soꝵ fa-¬
cinoꝵ fecebat hic mundꝰ ⁊ nunc spirat ubiq
suauitas pudicitiȩ: unguentũ fidei : flos inte¬
gritatis. Et a moralib uenit ad mystica: di-¬
cens. Introduxit me rex in cubiculum suum.

Expanded text:
nis decerent gratiam, orare dicentem: osculetur nis decerent gratiam, orare dicentem: osculetur me ab osculo oris sui, quoniam optima ubera tua super uinum. iam uolebat adhaerere Christo caro, iam festinabat innubere, ut esset unus spiritus et fieret caro Christi, quae erat ante meretricis. osculetur, inquit, \'me\' — osculatur nos dei uerbum, quando sensum nostrum spiritus cognitionis inluminat — et tamquam despiciens omnes iucunditates et delecoelestibus cupiens inhaerere mandatis ait: Quoniam optima praecepta testamentorum tuorum super omnem appetentiam carnis, et saeculi voluptatem. Meminerat enim se in Eva ante sic lapsam, dvoluptatem corporis praefert mandatis coelestibus. Ait: Unguentum exinanitum nomen tuum ; hoc est, totus immundis impuritatibus diversorum facinorum fetebat hic mundus: nunc spirat ubique suavitas pudicitiae, unguentum fidei, flos integritatis. Et a mortalibus venit ad mystica dicens: Introduxit me Rex in cubiculum suum,
Abbreviated transcription (Latin):
filiabus syon. alta ceruice. et nutibus oculorum. et
itinere pedum. trahens tunicas. et pedibus suis lu
dens. criniuum cincinniis. et conpositis uultibis.
atq redimiculis. et onũ affectato decore plus de¬
decens. eandem tamen plurimis edoctam oraculiꝰ.
qd uenturus eẽt qui serpentis illecebris exclusis.
scĩ sꝑc infunderet grãm. ut omnis caro uideret sa¬
lutare di. om̃is carõ addm ueniret. in arsisse deside¬
rio. sed metuentẽ ne impatiens ut lururiosa. ut
lasciua. ut querula. sicut ante fuerat displiceret.
quamuis longiore qͣm ferre iam pot̾at. morantis
aduentus dnici ex pectatione quateretur non
murmurantem tamen. nec transgredientẽ. sed
leuantem momm loco puras manꝰ. sine ira
& disceptatione. in habitu ornato. cum uere¬
cundia & sobrietate: ornantem se non intortiᷤ
crinib. aut auro. aut margaritis. aut ueste p̾-¬
ciosa: sed his quȩ castitatis & bonȩ conu̾satio

Expanded text:
filiabus Sion alta ceruice et nutibus oculorum et filiabus Sion alta ceruice et nutibus oculorum et itinere pedum trahens tunicas et pedidens, crinium cincinnis et compositis vultibus atque redimiculis, et omni affectata decore plus dedecens, eamdem tamen plurimis 1548 edoctam oraculis, quod venturus esset qui serpentis illecebris exclusis, Spiritus sancti infunderet gratiam; ut omnis caro videret salutare Dei, omnis caro ad Deum veniret, marcuisse desiderio: sed metuentem ne ut impatiens, ut lasciva, ut luxuriosa, ut querula, sicut ante fuerat displiceret, quamvis longiore quam ferre jam poterat, morantis adventus Dominici exspectatione quateretur: non murmurantem tamen nec transgredientem, sed levantem in omni loco puras manus, sine ira et disceptatione, in habitu ornato cum verecundia et sobrietate, ornantem se non in tortis crinibus aut auro aut margaritis aut veste pretiosa, sed his quae castitatis et bonae conversati
Abbreviated transcription (Latin):
sponsatam multo temꝑe. & iusto feruentẽ amo¬
re. que multo p̃clara oꝑa dilech. ꝓbabiliũ testiũ
assertione cognou̾it. desideriis suspensis dilatã
frequent᷑ iamꝰ non ferentem moras. que onia fecis.¬
set ut sponsum uideret. aliquando uotis pote
sius. adinꝓuisum sponsi aduentum gasidis qi¬
batam. non querere primordia salutatisnis.a
u̾borum uices. s statim qđ desid̾asset exiłꝰ ꝑre. ha
gͦ et scã eccła que in primordiis mundi de sponsa¬
ta in paradyso. p̃figurata in diluuio. annꝑnti. ata
ꝑ legem. uocata ꝑ ꝓpħas. diu redemptionem ho¬
minum. eiuiangłii decorem. dilecti exspectasset
aduentum: inpatiens more. moscula ruit dicens
Osculet᷑ meab osculo oris sui. Et delectata osculis:
dicit. Qm̃ obtima ubera tua suꝑ uinum. Et ut
moralius dicamus intellige mihi carnem illam.
que madefacta fuerat in adam serpentis ueneno.
que crununum marcebat fetore. que ꝓcedebat in

Expanded text:
sponsatam multo tempore et iusto feruentem amosponsatam multo tempore et iusto feruentem amore, quae multa praeclara opera dilecti probabilium testium adsertione cognouerit, desideriis suspensis dilatam frequenter iam non ferentem moras, quae omnia fecisset, ut sponsum uideret, aliquando uotis potitam suis ad inprouisum sponsi aduentum gaudio turbatam non quaerere primordia salutationis, non uerborum uices, sed statim quod desiderasset exigere. ita ergo et sancta ecclesia, quae in primordiis mundi desponsata in paradiso. praefigurata in diluuio, adnuntiata per legem, uocata per prophetas diu redemptionem hominum, euangelii decorem, dilecti expectasset aduentum. inpatiens morae in oscula ruit dicens: osculetur me ab osculo oris sui et delectata osculis adiecit: quoniam optima ubera tua super uinum. Et ut moralius dicamus, intellege mihi carnem illam, quae madefacta fuerat in Adam serpentis ueneno, quae criminum marcebat faetore, quae procedebat in
Abbreviated transcription (Latin):
enum non abiit in consilio impiorum: utiq de
pietatis semita. ⁊ iusticie uia non recessit. Meri¬
toq inuia ambulans. beatus ꝓnuntiatur. et die
ac nocte meditationem legis exercens. habet gra¬
tiam beatitudinis. Quam institutionem sequut᷑
salomon. librum de ꝓuerbiis scripsit. in quo mo¬
ralem locum uberu̾is exp̃ssit: naturalem in eccłã¬
te. nisticum in canticis canticorũ. Iuam qͣm si
diligenter discutias. & in ꝑuerbus mistica pleraq
reꝑies: & incanticis moralium suauitatem. Nam
utiq mysticum ẽ sapientia edificauit sibi dõmũ.
⁊ subdidit coluninas septem: interfecit suas hosti¬
as. et cet̾a. Hoc quoq in canticis. licet tam mysti¬
cum sit qͣm morale. in quo blanditiarum suauitã
& affectus amantis exprimitur.
sculet᷑ me ab oscłooris sui. qm̃ optuna ubera
tua suꝑ uinum. et odor unguentoꝵ. tuorũ
suꝑ om̃a aromata. Constitue ergo uirginẽ de¬

Expanded text:
enim non abiit in consilio impiorum, utique de enim non abiit in consilio impiorum, utique de pietatis uia et iustitiae semita non recessit meritoque in uia ambulans beatus pronuntiatur et die ac nocte meditationem legis exercens habet gratiam beatitudinis. Quam institutionem secutus Salomon librum de Prouerbiis scripsit, quo moralem locum uberius expressit. naturalem in Ecclesiaste, mysticum in Canticis canticorum. quamquam si diligenter discutias, et in Prouerbiis mystica pleraque repperies et in Canticis moralium suauitatem. nam utique mysticum est: sapientia aedificauit sibi domum et subdidit columnas septem; interfecit suas hostias et cetera. hoc quoque in Canticis, licet tam mysticum quam morale, in quo blanditiarum suauitas et affectus amantis exprimitur: osculetur me ab osculo oris sui, quoniam optima ubera tua super uinum et odor unguentorum tuorum super omnia aromata. Constitue ergo uirginem de
Abbreviated transcription (Latin):
te. myst̾ia ꝓfunda inuenire non potest. Primum
gͦ erercenda ẽ uite militia. corrigendimores. Cũ ꝙ¬
siec in stituerimus adcursum debitum. ut sit offen¬
sionis correctio. puritatis grã: tune ad studia ꝑ¬
cipiende ꝯgnitionis ueniamus. suo ordine &
uita. Pruna gͥ sunt moralia. scda inystica. In
illis uita. in his cognitio: ita. ut si ꝑfectionẽ reqͥras
nec uita sine cognitione. nec cognitio sine uita sit
Utrumq astipuletur alt. Iłoq ait scͥptura. Se¬
minate uobis adiusticiam: uindemiate ad fruc¬
tum utte: illuminate uobis lumen ꝯgnitionis:
Non prius illuminate. sed seminate:. Nec solum
seminate prius adiusticiam: s etiam uindemiate
inquit adfructum uite. Et sic illuminate lum̃
cognitionis: ut ꝑfectio non solum consitis. s etiã
receptis fructib approbetur. In primo quoq psal
hunc ordinem tenuit: ut inuia ambulandum
doceret prius. & tunc in lege meditandum. Q

Expanded text:
te mysteria profunda inuenire non potest. primum te mysteria profunda inuenire non potest. primum ergo exercenda est uitae militia, corrigendi mores. cum haec instituerimus ad cursum debitum, ut sit offensionis correctio, puritatis gratia, tunc ad studia percipiendae cognitionis ueniamus suo ordine et uia. prima igitur sunt moralia, secunda mystica. in illis uita, in his cognitio, ita ut, si perfectionem requiras, nec uita sine cognitione nec cognitio sine uita sit, utrumque adstipuletur alteri. ideoque ait scriptura: seminate uobis ad iustitiam, uindemiate ad fructum uitae, inluminate uobis lumen cognitionis. non prius inluminate\', sed \'seminate nec solum \'seminate\' prius \'ad iustitiam\', sed etiam \'uindemiate\', inquit, \'ad fructum uitae\', et sic \'inluminate lumen cognitionis\', ut perfectio non solum consitis, sed etiam receptisfructibus adprobetur. in primo quoque psalmo hunc ordinem tenuit, ut in uia ambulandum doceret prius et tunc in lege meditandum. qui
Abbreviated transcription (Latin):
psalmus ꝑ has litt̾as in hebreo. inprincipiis u̾siculo¬
rum digestus ẽ. & ẽ totus ethicus. Et centesimis
decimus mihi ita scͥptus ẽẽ. uidet᷑. Deniq uicenos
et binos uersus habent. & singulis uersibus singłe
tio doctrina ẽ. Sollicitus gͦ auditor: plenos doct᷑¬
ne ẽẽ. uersꝰ qui sequuntur
debes p̃sumere.
IN M ACUL AT
qͥt inuia. qui ambulant
in lege đni. Beati
qui scrutantur tes¬
timonia eius. uito¬
to corde exquirunt
cum. Quam pulcher
ordo: quam plenus doc¬
trine et gre. Non priusqui
scrittantur testimonia eius dixit. potuit enĩ que¬
nire scđm litt̾am: s prius beati imaculat inui.
Ante enun uita: qͣm doctrina querenda ẽ. Uita
eni bona. et sine doctrina habet grim. Doctrna
sine nita. integritatem non habet. In maliuoła
&s enim animam. non cadet sapientia. Idoq ait.
Querent me mali. et non inuenient: Quia imꝓbi¬
tate cecatur mentis oculus. et caligantẽ sibi iniqͥta¬

Expanded text:
psalmus per has litteras in Hebraeo in principiis uersiculopsalmus per has litteras in Hebraeo in principiis uersiculorum digestus est et est totus ethicus; et centesimus et decimus mihi ita scriptus uidetur. denique uicenos et binos uersus habent et singulis uersibus singulae tio \'doctrina\' est. sollicitus ergo auditor plenos doctrinae esse uersus qui secuntur debes praesumere. inmaculati, inquit, in uia, qui ambulant in lege domini. beati qui scrutantur testimonia eius, in toto corde exquirunt eu m. quam pulcher ordo, quam plenus doctrinae et gratiae! non prius: qui scrutantur testimonia eius dixit - potuit enim conuenire secundum litteram —, sed prius: beati inmaculati in uia. ante enim uita quam doctrina quaerenda est. uita enim bona et sine doctrina habet gratiam, doctrina sine uita integritatem non habet; i n maliuolam etenim animam non cadet sapientia. ideoque ait: quaerent me mali et non inuenient, quia inprobitate caecatur mentis oculus et caligante sibi iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
s acrificium sit. sed octaua die: quia om̃s in
xꝑi resurrectione. non solum resuscitati. sed
etiam confirmati sumus. Unde licet in bap¬
tismo statim sit plena purgatio: tamen quia
ablutionis ipsius sacrisiciiq rationẽ baptitatꝰ
debet cognoscere. non offert sacrificium nisi
octauum ingrediatur diem: ut informatus ag¬
nitione sacramentoꝵ celestium. ñ quasi rudis
hostia. sed quasi rationis capar. tunc demũ siuuĩ
munus sacris altaribꝰ offerat. cum ceꝑit ẽẽ instrue¬
tior. ne offerentis inscientia. contaminet oblatio¬
nis mist̾ium. Titulus aut̃ psalmi alleluia ẽ. hoc
ẽ laus di. In his enim hymnis uere d̾s laudatur.
inquibꝰ ẽ peccatorum remissio. Deniq insuꝑiore
psalmo passio dni p̃missa ẽ. que mundum hunc
diluit. ut dignos faceret ppłos. qui đm inmacu¬
lato ore laudarent. Ipsa quoq litt̾arũ elementa.
intͣptatione uacua. atq inmunia: quoꝵ signifi¬
cationes locis suis aꝑiemus. Centesimus undecim̃

Expanded text:
sacrificium sit, sed octaua die, qua omnes in Christi resurrectione non solum resuscitati, sed etiam confirmati sumus.. unde licet in baptismate statim sit plena purgatio, tamen, quia ablutionis ipsius sacrificiique rationem baptizatus debet cognoscere, non offert sacrificium nisi octauum ingrediatur diem, ut informatus agnitione sacramentorum caelestium non quasi rudis hostia, sed quasi rationis capax tunc demum suum munus altaribus sacris offerat, cum coeperit esse instructior, ne offerentis inscitia contaminet oblationis mysterium. Titulus autem psalmi Alleluia est, hoc est, \'laus dei\'. in his enim hymnis uere deus laudatur, in quibus est peccatorum remissio. denique in superiore psalmo passio domini praemissa est, quae mundum hunc diluit, ut dignos faceret populos qui deum inmaculato ore laudarent. ipsa quoque litterarum elementainterpretationis uacua atque immunia. quorum significationes locis \' suis aperiemus. centesimus et undecimus
Abbreviated transcription (Latin):
tio. uł ex lege. quia octaua die sollempnuitas curũ¬
cisionis impleri statita ẽ: uł quia totus mundus
coiquinatus erat peccatis nr̃is. & septem illis pol¬
luta diebus. Ubi aut̃ uenit dies resurrectionis:
conuiuificati dno iħu resurreximus. & erecti su¬
mus innouitate uite: p̃ferentes ablutionis grãm.
gura primogeniti filii dẽi. castitatis & simplici¬
tatis sp̃ale sacrificium acceptum do: ñ quarto
aut quinto die. ne in mundu aut in ꝯsũmatũ¬

Expanded text:
tio uel ex lege, quia octaua die circumcisionis solltio uel ex lege, quia octaua die circumcisionis sollemnitas impleri statuta est. uel quia totus mundus coinquinatus erat peccatis nostris et septem illis pollutus diebus. - ubi autem autem dies resurrectionis, conuiuificati domino Iesu resurreximus et erecti sumus in nouitate uitae praeferentes ablutionis gratiamgura primogeniti filii dei castitatis et simplicitatis spiritale sacrificium acceptum deo non quarto aut quinto die, ne inmundum aut inconsummatu
Abbreviated transcription (Latin):
ius om̃is doct᷑¬
na moralissit.
tum marime suauitate carminis. & psallendi
dulcedine delectat aures. animumq demulcet:
Meritoq plerisq locis moralium psalmoꝵ sen¬
tentias. tamqͣm stellarum diffũdit lumina. que
elucẽt atq eminent. Centesimum uͦ octauum
decunum psalmum. uelut pleni luminis solem
meridiano feruentem calore. inꝓuecta libri con¬
stuit etate: ut neq matutini ortus semiplena exor¬
dia. neq uesꝑtini occasus quidam senilis defectũ.
claritati aliquid ꝑfecti splendoris decerperent:
Quem ꝑ singulas hebreorum litteras digessit:
ut quem ad modum paruulorum ingenia. pͥmiᷤ
litt̾arum elementis assuescunt discendi usum as¬
sumere. ita etiam nos huiusmodi elementis usum
discamus uiuendi. Litt̾is aũt singulis octonos uer¬
siculos ascripsit: ut simul et unitatem doceret. ñ
pluralitatem. Unitas enim cohereet onĩa et regit.
cui subiecta om̃a sunt. & purgationem legitime
scĩficationis. Octaua enim die sollempnis purga¬

Expanded text:
is omnis doctrina moralis sit, tum maxime suauitate carminis et psallendi dulcedine delectat aures animumque demulcet. meritoque plerisque locis moralium psalmorum sententias tamquam stellarum diffudit lumina, quae elucent atque eminent; centesimum uero et octauum decimum psalmum uelut pleni luminis solem meridiano feruentem calore in processa libri constituit aetate, ut neque matutini ortus semiplena exordia neque uespertini occasus quidam senilis defectus claritati aliquid perfecti splendoris decerperent. quem per singulas Hebraeorum digessit litteras, ut, quemadmodum paruulorum ingenia primis litterarum elementis adsuescunt discendi usum adsumere, ita etiam nos huiusmodi elementis usum discamus uiuendi. Litteris autem singulis octonos uersiculos adscripsit, ut simul et unitatem doceret, non pluralitatem — unitas enim cohercet omnia et regit, cui subiecta sunt omnia -; et purgationem legitimae sanctificationis. octaua enim die sollemnis purga
Abbreviated transcription (Latin):
ris sui putabant se iuenisse accutis¬
Sic̃ ñ ẽ possibile ut ea mulier quȩ fuit
septem unuoꝵ sit umꝰ uxor priuata: aut
omniũ cõmunis: sic ñ est possibile ut
fiat resurrectio mortuors.

Expanded text:
ris sui putabant se invenisSicut non est possibile, ut mulier quae fuit septem virorum sit unius uxor privata, aut omnium communis: sic non est possibile, ut fiat resurrectio mortuor
Abbreviated transcription (Latin):
domũ dei edificare: Da fidelibꝰ pauꝑib
unde uiuant: & edificasti racionabilẽ
domũ dĩ. In edificris enĩ homines ha¬
bitant: ds̃ aucẽ in hoĩb scĩs. Quales gͦ
illi sunt qui hoĩes spoliant. & edificia
martyrũ faciunt habitationes hõĩnũ¬
componunt: & habitationes dĩ distur¬

Expanded text:
domum Dei aedificare? da fidelibus pauperibus domum Dei aedificare? da fidelibus pauperibus unde vivant, et aedificasti rationabilem domum Dei. In aedificiis enim homines habitant; Deus autem in hominibus sanctis. Quales ergo illi sunt qui homines spoliant, et aedificia martyrum faciunt? habitationes hominucomponunt, et habitationes Dei distur
Abbreviated transcription (Latin):
cłias ornãt: bonũ opꝰ fac̾e uident᷑. S et si idem ce
aliam iusticiã dĩ custodiunt. s debonis
coꝵ pauꝑes gaudent. si alioꝵ bona ꝑ
uolentiã non faciunt sua: scito quia
ad głam dĩ edificant. Si autẽ alias iusti¬
cias dĩ ñ seruant. si de bonis coꝵ pau¬
peres nũquã gaudent. si alioꝵ bona fa¬
ciunt sua. aut ꝑuolentiã. aut ꝑ frau¬
dem: quis tam insensatus ẽ. ut non
intelligat quia ñ ad głam dĩ faciunt
edificia illa. s ꝓpt̾ estimationẽ humanã:
Et iuste edificant martyria: uͥ pauꝑes
iuolentiã passi abeis int̃pellent contra
eos. Non enĩ gaudent martyres. qͣndo
ex alis pecunis honorant᷑: inquibus
pauꝑes plorant. Qualis ẽ illa iusticia.
munerare mortuos. & spoliare uiuen¬
tes. de sanguine miseroꝵ tollere. ⁊ deo
offerre: Ilud ñ ẽ deo offerre. s uelle
uiolentie sue sociũ facẽ dm̃: ut si ob¬
ligatam sibi pecuniã de peccato liben¬
ter acciꝑet. consentiat inpeccato. Uis

Expanded text:
rnant, bonum opus facere videntur; sed et siquidem et aliam justitiam Dei custodiunt, si de bonis eorum pauperes gaudent, si aliorum bona per violentiam non faciunt sua, scito quia ad gloriam Dei aedificant. Si autem alias justitias Dei non servant, si de bonis eorum pauperes non gaudent, si aliorum bona faciunt sua aut per violentiam, aut per fraudem, quis tam insensatus est ut non intelligat quia non ad gloriam Dei faciunt aedificia illa, sed propter aestimationem humanam? Et juste aedificant martyria, ubi pauperes violentiam passi ab eis interpellent contra eos. Non enim gaudent martyres, quando ex illis pecuniis honorantur in quibus pauperes plorant. Qualis est illa justitia munerare mortuos, et spoliare viventes? de sanguine miserorum tollere, et Deo offerre? Illud non est Domino offerre, sed velle violentiae suae socium facere Deum: ut si obligatam sibi pecuniam de peccato libenter acciperet, consentiat in peccato. Vis
Abbreviated transcription (Latin):
qui malũ rep̃hendẽ podest & bonum
laudare: s qui rep̃hensus in malo. bo¬
no animo suscipit rep̃hensionẽ. Et in
potest. Cum audicritis aliquẽ beatifi¬
cantem antiquos doctores: ꝓba illum
qualis ẽ circa suos doctores. Siemĩ illos
sustinet & honorat cũ quib uitut: si¬
ne dubio & illos honoraturꝰ fuerat si

Expanded text:
qui malum reprehendere potest et bonum laudare, sed qui reprehensus in malo bono animo susceperit reprehensionem. Cris. c. 23: Cum audieris aliquem beatificantem antiquos doctores, proba illum, qualis est circa suos doctores. Si enim illos sustinet et honorat, cum quibus vivit, sine dubio et illos honoraturus fuisset, si
Abbreviated transcription (Latin):
uenis. quando uxorem ducere uis aut¬
diuitẽ. s bene moratã: quia mores bo¬
ni diuitias frequent̾ ac quirunt:. di¬
uitiȩ aut̃ mores nũquã fecerunt. Et
gloriosior est pauꝑtas fidelium: quã

Expanded text:
enis, quando uxorem ducere vidivitem, sed bene morigeratam, quia boni mores divitias semper acquirunt, divitie autem bonos mores nunquam fecerunt et gloriosior est paupertas fidelium quam
Abbreviated transcription (Latin):
pueritie spiritalis etatem. quȩ uias erroris ignoret:
crimen etiam si uelit ñ possit admitt̾e: qͥ desue-¬
uerit usum nosse peccandi. & iam de huiꝰ litt̾e
int̾pretatione. satis dictũ arbit᷑r: nc̃ cognoscam᷑

Expanded text:
pueritiae spiritalis aetatem, quae uias erroris ignoret, pueritiae spiritalis aetatem, quae uias erroris ignoret, crimen, etiamsi uelit, non possit admittere, quia desueuerit usum nosse peccandi. et iam de huius litterae interpretatione satis dictum arbitror. nunc cognoscam