comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iste audem grecus. nominegen¬
tium significatꝰ ÷ naturalit̃
quȩ legis sunt facientiũ: et qͥ
scriptum habent opꝰ legis in
cordib suis ꝓfecto ad euan¬
głm ꝑtinent gentes: quib
lex incordib scripta est: eis
quippe credentib uirtus dei
est in salutẽ. quib autẽ gentib
bene operantib gloriã et hono¬
rem pacemq ꝓmitteret:. extra
euangłii gratiam constitutis :
Quia enim ꝑsonarum accep¬
tio non est apud dm̃et non au¬
ditores legis sed factores iusti¬
ficantur: ideo siue iudeus siue
grecus. hoc est quilibet ex gen¬
tib crediderit: salutẽ in euan¬
głio pariter habebit: uł certe¬
excusarent:quia lege nature
sunt p̃diti: Nec iudȩi de lege
et circũcisione sibi blandian¬
tur.: quia nonsolũ ꝓfessio: sed
et cont̾satio requirenda est:¬
sine lege peccauerunt: sine
nouerunt diuina mandata:
auferetur eis excusatio:quã
solent habere homines de
ignorantia. sed nec ipsi sine
penaert̃.qui legem dei nesci¬

Expanded text:
iste autem Graecus nomine gentium significatus est naturaliter quae legis sunt facientium et quae scriptum habent opus legis in cordibus suis, profecto ad euangelium pertinent gentes, quibus lex in cordibus scripta est; eis quippe credentibus uirtus dei est in salutem. quibus autem gentibus bene operantibus gloriam, honorem pacemque promitteret extra euangelii gratiam constitutis? quia enim personarum acceptio non est apud deum et non auditores legis, sed factores iustificantur, ideo siue Iudaeus siue Graecus, hoc est quilibet ex gentibus crediderit, salutem in euangelio pariter habebit; non enexcusarent, quia lege naturae sunt praediti, nec Judaei de lege et circumcisione sibi blandiantur, quia non solum professio, sed et conversatio requirenda estsine lege peccaverunt, sine nouerunt diuina mandata, aufertur eis excusatio, quam solent habere homines de ignorantia. sed nec ipsi sine poena erunt qui legem dei nesci
Abbreviated transcription (Latin):
grati. sicut mom̃ib beneficiis
dei: qui etimputant quod eoꝵ
dissimulatur interitꝰ: non
intellegentes. quia sistatim
redderet. nullus iã hominũ
remansisset: nec ex iniustis
fierent iusti: Secundum¬
tens cor Cor durum inscͥp¬
turis diciuidetur:cũ mens
humana uelut cera afrigore
iniquitatis obstricta. signa
culum imaginis diuine ñ
recipit. Hoc idem alibi cor.
crassum appellatur: sicut cũ
dic̃. Incrassatum est cor po¬

Expanded text:
grati, sicut in omnibus beneficiis grati, sicut in omnibus beneficiis Dei, qui ei imputant quod eorum dissimulatur interitus, non intelligentes, quia si statim redderet, nullus jam hominum remansisset, nec ex injustis fierent justi. Quid ptura. Cor durum in Scripturis dici videtur, cum mens humana, velut cera a frigore iniquitatis oculum imaginis divinae non recipit. Hoc idem alibi cor crassum appellatur, sicut cum dicit, Incrassatum est cor po
Abbreviated transcription (Latin):
Diuitias bonitatis dei ille ag¬
noscere potest: qui considerat.
quanta interris mala cotidie
homines gerant: Et quomͦ
pene om̃s declinantes. et simub
inutiles facti. latã et spatio¬
sam ꝑditionis ambulant ui¬
am: angusto uitȩ itinere ne¬
glecto: et tamen his om̃ib dm̃
ꝓducentem solem suũ cotidie.
et pluuias ministrantẽ: quib¬
tamenom̃ib in hoc loco illi
uidentur inscelere p̃ferri:
qui alios iudicantes. ipsi cõ¬
mittunt. quȩ inceteris puni¬
unt: siquis ergo hanc boni¬
sustentatio uero. apacientia
hoc uidetur differre: quod
qui infirmitate magis quã
ꝓposito delinquunt. susten¬
taridicantur: qui uero ꝑti¬
naci mente uelut insultant
indelictis suis. ferri patient̃
dicendi sunt: Multum se
homines ꝑpacientiam dei
se ducunt:quia non uult
statim punire peccantes: pu¬
tant eum aut non curare res
humanas:aut donare quod
differt: pleriq etiam calũni¬
antur: quare inpresenti non
reddit: miseri etiã in hoc ce in¬

Expanded text:
Divitias bonitatis Dei ille agnoscere potest, qui considerat quanta in terris mala quotidie homines gerunt, et quomodo pene omnes declinantes, et simul inutiles facti latam et spatiosam perditionis ambulant viam, angusto vitae itinere neglecto. Et tamen his omnibus Deum producentem solem suum quotidie, et pluvias ministrantem sitamen omnibus in hoc loco illi videntur in scelere praeferri, qui alios judicantes ipsi committunt, quae in caeteris puniunt: si quis ergo hanc bonisustentatio vero a patientia hoc videtur differre, quod qui infirmitate magis quam proposito delinquunt, sustentari dicuntur, qui vero pertinaci mente velut insultant in delictis suis, ferri patienter ducit? Multum se homines per patientiam Dei seducunt, quia non vult statim punire peccantes. Putant enim eum aut non curare res humanas, aut donare quod differt. Plerique etiam calumniantur, quare in praesenti non reddit? Miseri etiam in hoc in
Abbreviated transcription (Latin):
axͦdictũ ẽ qͦm intelligi debeat sollert̃
tis: unum timoris: aliud di¬
lectionis. Inum. timentium
seruorum: aliud diligentium
et placentium filiorũ. Serui¬
timor.non solũ non habet
sta testante qui ait: Lecetur¬

Expanded text:
dictum est, quomodo intelligi debeat, solertertis, unum timoris, aliud dilectionis; unum timentium servorum, aliud diligentium, et placentium filiorum. Titimor non solum non habet sta attestante, qui ait: L
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Qui enim post dises¬
sum noctis. non iam tienisse
s ad propinquasse diem insi¬
nuat: eẽ ꝓculdubio ante so¬
lem post tenebras ad hueau¬
roram demonstrat. Preco
in somno de sidiȩ positum
annuntiat ad eẽ iam lucẽ.
et tempꝰ eẽ. ut surgat᷑ a som¬
no: Noctemq hoc est tempꝰ
illud quo ignorantia om̃ib
dominata est. Precessisse: et
ꝓximante iusticie solis ad¬
uentu recedentib tenebris.
imminere iamagnitionis
diem: atq ideoclamat ex ꝑ¬
nocꝰtem pͥutetur inluce:et

Expanded text:
. Qui enim post discessum noctis, non jam venisse, sed appropinquasse diem insinuat, esse procul dubio ante solem post tenebras adhuc auroram demonstrat. Noin somno desidiae positum, annuntiat adesse jam lucem, et tempus esse, ut surgatur e somno, noctemque, hoc est, tempus illud, quo ignorantia hominibus dominata est, praecessisse, et proximante justitiae solis adventura, recedentibus tenebris, imminere jam agnitionis diem, atque ideo clamat expenoctem patiatur. N
Abbreviated transcription (Latin):
ium est. aduentum lucis
huius et diei duplici modo
accipiendum: et generalem
om̃ib et unicuiq specialem:
Generalis om̃ib aderit lux
et dies: cum futuri seculi ad
parationem: p̃sentis huius
mundi spacium tenebrȩ ap¬
pellant᷑: quod tempꝰ. labes¬
centib cotidie dieb adꝓpin¬
augent᷑. futuro sine dubio
ĩminuuntur. Et ideo pro¬
pinquior est nr̃a salus. quã
cum credidimus: et cotidie
plenȩ sc̃ȩ electorum ecclẽ di¬
es erit: c̃ũ ei ad mixta pecca¬
tiumbra. iam nonerit: Tõ
plene dies erit: quando int̃¬
ni luminis ꝑfecto feruore
claruerit. Tunc plene dies
erit: quando nullã maloꝵ
suorum tẽptantẽ memoriã
tolerans.om̃s tenebrarum
autem oꝑa tenebrarum q̃
abicidenda sunt: consequenter
enumerat:⁊ dicit. Non in cõ-¬

Expanded text:
dum est adventum lucis hujus et diei duplici modo accipiendum, et generalem omnibus, et unicuique specialem. Generalis omnibus aderit lux et dies, cum futuri saeculi tempus parationem praesentis hujus mundi spatium tenebrae appellantur, quod tempus labescentibus quotidie diebus approaugentur, futuris sine dubio minuuntur et ideo propior est nostra salus, quam cum credidimus, et quotidie plene sancta electorum Ecclesia dies erit, cum ei admixta peccati umbra jam non erit; tunc plene dies erit, quando luminis interni perfecto fervore claruerit; tunc plene dies erit, quando nullam malorum suorum tentantem memoriam tolerans, omnes a se tenebrarum autem opera tenebrarum quae abjicienda sint, consequenter enumerat et dicit: Non in co
Abbreviated transcription (Latin):
quens est autem. ut qui ex toto
corde. extota anima extota m̃¬
te dm̃ diligit. diligat et ꝓxi¬
mum tanquam se ipsum:
quia hoc iubet ille quem ex
toto corde. et extota anima.
extota mente diligit: itẽ. dilige¬
re ꝓximum.idẽ omnẽ homi¬
nem tanquam se ipsum s
potest. nisi dm̃ diligat: cuius
p̃cepto et dono dilectionem
ꝓximi possit implere: Cum
ergo utrumq p̃ceptum. ita
sit. ut neutrũ sine altero po¬
ssit tenerietiam unũ horum
cõmemorare plerumq suffi¬
est dilectio. Ubi ergo cari¬
tas est. quid est quod possit
de ẽẽ : uibi autem non est.quid
est quod possit ꝓdẽ ẽ:Demon
credit: nec diligit. Nemo di¬
ligit: qui non oredit. frustra
quidem s tamen potest spe¬
rare ueniam. qui non diligit.
Nemo autem potest despera¬
re quidiligit. itaq ubi dilec¬
tio dĩ est ibi necessario fides ⁊ spes.
& uͥdilectio ꝑrimi. ibi necessario dilec¬
tio dĩ. Qenĩ ñdiligit am̃. quom di
ligit proximũ tanꝗͣ seipsum: qn¬

Expanded text:
quens est autem ut qui ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente Deum diligit, diligat et proximum tanquam seipsum; quia hoc jubet ille, quem ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente diligit. Item diligere proximum, id est omnem hominem, tanquam seipsum, quis potest, nisi Deum diligat, cujus praecepto et dono dilectionem proximi possit implere? Cum ergo utrumque praeceptum ita sit, ut neutrum sine altero possit teneri, etiam unum horum commemorare plerumque suffiergo charitas est, quid est quod possit deesse? Ubi autem non est, quid est quod possit prodesse? Daemon credit, nec diligit . Nemo diligit qui non credit. Frustra quidem, sed tamen potest sperare veniam qui non diligit. Nemo autem potest desperare qui diligit. Itaque ubi dilectio est, ibi necessario fides et spes; et ubi dilectio proximi, ibi necessario etiam dilectio Dei. Qui enim non diligit Deum, quomodo diligit proximum tanquam seipsum; quan
Abbreviated transcription (Latin):
Iilud dicit. quod dictum est :
ecce nunc tempꝰ acceptabile.
ecce nunc dies salutis. tempꝰ
eñi euangłii significat᷑. et il¬
la oportunitas saluos facien¬
di credentes indm̃. Tanto¬

Expanded text:
illuc spectat quod dictum est, Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Tempus enim Evangelii significatur, et illa opportunitas salvos faciendi credentes in
Abbreviated transcription (Latin):
nis oꝑa appellant᷑: & in his. qͥ
carnem suam luxurie & impy¬
dicitiȩ. ñ scĩtati. neq dño man¬
est inhonesta & luxuriosa con¬
uiuia. quib necessaria comes
est turpissima demulentia: qͥd
aliud subsequitur. nisi cubilia
& impudicitie afedis cubitatiõib
cubilia appellata sunt: quȩ ñ
tam rationabilib hominib.
quam feris & beluis solẽt ꝯueni
re. Hon incondentione. & emy¬
latione. Illa que supͣ dixi.
carnis sunt uitia: hec &̃ et
animi:quamuis omnia si¬
lis eorum ÷ qui scđ̃m carnẽ
uiuunt: & qui in tenebris ã¬
bulant. qui audem in luce ÷
& sicut in die honeste amby

Expanded text:
nis opera appellantur, in his qui carnem suam luxuriae et impudicitiae, non sanctitati, neque Domino mansunt inhonesta et luxuriosa convivia, quibus necessaria comes est turpissima temulentia. Et quid aliud subsequitur, nisi cubilia et impudicitiae? A foedis cubitationibus cubilia sunt appellata, quae non tam rationalibus hominibus, quam feris et belluis conveni. Non in contentione et aemulatione. Illa quae superius dixit carnis sunt vitia, haec vero animae, quamvis omnia silis eorum est, qui secundum carnem vivunt, et qui in tenebris ambulant; qui autem in luce est, et sicut in d
Abbreviated transcription (Latin):
natum tributum: eo quod
exigebatur. sicut nunc per
singula territoria. sic autẽ
ꝑtres partes diuisumfuis¬
se romanum populũ con¬
stat: ut eque qui p̃erant in
singulis partib tribum
dicerentur: unde etiã sũptꝰ.
quos dabant popłi. tributa

Expanded text:
 Tributa vero, eo quod exigebantur, sicuti nunc per singula territoria. Sic autem in tres partes divisum fuisse Romanum populum constat, ut etiam qui praeerant in singulis partibus tribuni dicerentur: unde etiam sumptus, quos dabant populi, tributa
Abbreviated transcription (Latin):
quietatẽ et tranquillitatẽ
titȩ: opus iustitiȩ et pieta¬
tis exerceat. si enim ponamꝰ
uerbi gratia credentes inxp̃o
potestatib scłi non eẽ sub¬
iectos: tributa non reddere :¬
ac uectigalia pensitare:nul¬
litmorem. nulli honorem
defferre: nonne ꝑ hec regum
t principum merito inse¬
niet ipsos arma conuerte¬
unt. et ꝑsecutores quidem
suos excusabiles. semetipsos
uero culpabiles facerent:
Nonenim fidei s contuma¬
ciecausa inpugnariuide¬
rentur. ut etiã eis causa qui¬
dem mortis digna: meritũ
uero mortis indignum:¬
Quienim diligit ꝓximum:
legem impleuit. Ostendit
consũmationem legis indi¬
lectione positam:idẽ. inca¬
ritate. Unde et dñs in illis
duob p̃ceptis dotam legẽ
dẽ indilectione deiet ꝓximi:
Inde et ipse qui legem ueñ
tetimor implere non pote¬
rat:caritas post modum
impleret: Inde est et illud

Expanded text:
quietem et tranquillitatem vitae, opus justitiae et pietatis exerceat. Si enim ponamus, verbi gratia, credentes Christo potestatibus saeculi non esse subjectos, tributa non reddere, nec vectigalia pensitare, nulli timorem, nulli honorem deferre; nonne per haec rectorum et principum merito in semetipsos arma converterent, et persecutores quidem suos excusabiles, semetipsos vero culpabiles facerent? Non enim jam fidei, sed contumaciae causa impugnari viderentur, et esset eis causa quidem mortis digna, meritum vero mortis indignumqui enim diligit proximum, legem implevit, ostendit consummationem legis in dilectione positam, id est, in charitate. Unde et Dominus in illis duobus praeceptis totam legem  in dilectione Dei et proximi Unde et ipse qui Legem venit tea timor implere non poterat, charitas postmodum impleret. Inde est et illud
Abbreviated transcription (Latin):
homines nascuntur: huiꝰ
iussu et reges consticuuntur:
aptihis qti illo tempore ab
ipsis reguntur. quidam eñi
illorum ad correptionem et
utilitatem subiectorũ dant᷑¬
et conuersationem iustitiȩ.
quidam autem ad timorem
et penam et increpationẽ:
quidam atitẽ.: ad nlusionẽ
et contumeliã et suꝑbiam:

Expanded text:
homines nascuntur, hujus jussu reges constituuntur, apti his qui eo tempore ab ipsis reguntur. Quidam enim illorum ad correptionem et utilitatem subjectorum et conservationem justitiae dantur, quidam autem ad timorem et poenam et increpationem, quidam vero ad illusionem et contumeliam et superbiam.
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑomĩa carnis curam
negat habendam: cerdum :
enim quod in necessariis ad¬
hibenda ẽ: in deliciis uero¬
& luxuria. atq om̃i concu¬
piscentia. penitus excluden¬

Expanded text:
 omnia carnis curam negat habendam, certum est enim quod in necessariis habenda est, in deliciis, et luxuria, atque omni concupiscentia penitus excluden
Abbreviated transcription (Latin):
Notest quidem uideri dicd
eẽ ad eos qui exgentib cre¬
diderunt: extollentes se m¬
libeitatem fidĩ: qr nichilcõ¬
mune aut immundum ẽ
crederent adu̾sum eos qui
ciborum differentiã: ut eos
reprimere uideatur: & mo¬
nere ne insultent eis quib
longa consuetudo. i obser¬
uandis cibis discretionem
adhuc aliquam & cuncta¬
tionem mouebat. Iubet gͦ
eum qui ita in hac uita in¬
firmus ẽ. a ssummi magio
& non abici: nec quasi infi¬
delem iudicari. Aliud est
enim infidelem ẽẽ: aliud in¬
firmari in fide. Nam is¬
delis dr̃ qui non ht̃ fidem:
infirmus autem in fide. qui
dubitat in parte aliqua fidĩ
Ad fidem uenientes quiex

Expanded text:
Potest quidem videri dictum et ad eos qui ex gentibus crediderunt, extollentes se infirmitate fidei, quia nihil commune aut immundum esse crederent adversum eos qui ciborum differentiam, ut eos reprimere videatur et monere, no insultent eis quibus longa consuetudo in observandis cibis discretionem adhuc aliquam et cunctationem movebat. Jubet ergo eum qui ita in hac fide infirmus est assumi magis et non abjici, nec quasi infidelem judicari. Aliud est enim infidelem esse, aliud infirmari in fide. Nam infidelis dicitur qui non habet fidem, infirmus autem in fide, qui dubitat in parte aliqua fidei.  fide
Abbreviated transcription (Latin):
sequienter adiungitur. Ut
ꝓpacientiam et consolatio¬
nem scripturarũ spem ha¬
deamus Consolationem
namq ex scripturis: non
pacientiȩ et solatii. Si pa¬
turtus adeo est: et pacientia
adeo est. Cumgͦ dicit᷑ deus
patientiȩ:hoc est qđui
dent᷑ ostendi. quia ds̃ cum

Expanded text:
adjungitur: Ut per patientiam et consolationem Scripturarum spem habeamus ad Deum. Consolationem namque ex Scripturis non patientiae et solatii irtus a Deo est, et patientia a Deo est. Cum ergo dicitur Deus patientiae, hoc est quod videtur ostendi, quia dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
tinum delibera: ut nos seia¬
mus quia hec sunt allego¬
rica et significant duio testi¬
menta. Ept̃ nos et illudsẽi¬
tum est. qͥa populus he¬
na indeserto. et bibit aquã
de petra. ut nos intellegere
de consequenti eos petraq̃
petra erat xps. Et hec atq:
alla huiꝰmodi erant mistt
nifestius fiat quomodosꝙ
quia aure audietis et non
audietis: Et uidentes uide¬
bitis. et non intellegetis: De
est nuntiatũ de eouidebt̃.
et qui non audiert̃ intelle¬
gent: Considera ergo:quia

Expanded text:
num de libera , ut nos sciamus, quia haec sunt allegorica, et haec sunt duo Testamenta . Propter nos et illud scriptum est, quia populus na in deserto, et bibit aquam de petra , ut nos intelligeremde sequenti petra, quae petra erat Christus . Et haec atque alia hujusmodi erant mysternifestius fiat quomodo ququia aure audietis, et non audietis, et videntes videbitis, et non intelligetis . De est nuntiatum de eo, videbunt; et qui non audierunt, intelligent . Considera ergo
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ benedictiões scͥpte refe¬
runtur benedictiones tͥbuitroma¬
nis: exorans eis dari adeo. ut
id ipsum sapiant in alterutrũ:
Grandis est ifta benedictio:
ut unum sapiant om̃s atq
unum sentiant: et sicut sibi.
tum ualet unanimitatis gra¬
tia: saluator ineuangeluis
tres inunum conserint. de
omnire: quicumq petierint
abeo. fiat eis: Et iterũ de se¬
met ipsodicit: quia ubi fue¬
rint duo ueltres congregati
in nomine meo.hoc est unũ
atq idẽ sentientes: in medio
unus. atq idem ꝑdiu̾sorũ
ora sensus et sermo ꝓcedit:
Bene aticemapłs ubiait.Id¬
ipsum saꝑe in alterutrum:
aliqui unanimit̃ consenti¬
rent: et unum saperent in

Expanded text:
um bedictiones scriptae referuntur, benedictiones tribuit Romanis, exorans eis dari a Deo ut idipsum sapiant in alterutrum. Grandis est ista benedictio, ut unum sapiant omnes atque unum sentiant, et sicut sibi ure quantum valet unanimitatis gratia? Salvator in Evangelio tres in unum consenserint, de omni re quamcunque petierint a Deo, fiet eis . Et iterum de semetipso dicens, quia Ubi fuerint duo vel tres congregati in nomine meo, hoc est, unum atque idem sentientes in nounus atque idem per diversorum ora sensus et sermo procedit. Bene autem Apostolus ubi ait, Idipsum sapere in alterutrum, aliqui unanimiter consentirent et unum saperent in
Abbreviated transcription (Latin):
equalem deo. semet ipsum
exinaniuit: s uolens homi¬
nib placere. hoc ẽ homi¬
nes saluare. Inꝓperiainꝓ¬
perantium ꝑtulit: Qđsire
quiris curexemplũ quod
de psalmo ꝓtulit ita habeat.
quasi inꝓperia quȩ inꝓpe¬
rantur deo. ceciderunt suꝑ
nare: Quia sicut dix̃. qui
me recipit. recipit eum qui
misit me: itaet hic accipi
potest. quia qui michi im¬
ꝓperat. ĩꝓperat ei quimi¬

Expanded text:
equalem Deo , semetipsum exinanivit, sed volens hominibus placere, hoc est, homines salvare, improperia improperantium pertulit, sicut quiras cur exemplum, quod e psalmo protulit, ita habeat, quasi improperia, quae improperantur Deo, ceciderint supenare, quod sicut dixit: Qui me recipit, recipit eum qui me misit , ita et hoc accipi potest: Quia qui mihi improperat, improperat ei qui mi
Abbreviated transcription (Latin):
Post caritatem. ꝓphetandi
studium magis habendum
hortat᷑ : quia quãuis magni
sint sp̃itales gradus quos enu¬
merat: bic tamen melior:quia
ad titilitatẽ eccłe ꝓficit: ut di¬
scant om̃s diuine legis rationẽ.
Inquo enim quis animũ dede¬
rit: ⁊n eo ipso accipit donum:
Dicente salomone: scire legem:
sensus est optimtis. Scientia
flatur: S est mansueta: pro¬
ficiens om̃ib adutilitatem:
Qui enim loquitur linguis:
non hominib loquit᷑. s deo.
nemoenĩ audit. spũ autẽ lo¬
quit᷑ mysteria. Hoc est quod
dicit: quia qui loquidar in¬
cognita lingua. deoloquitur:
quia ipse omĩa nouit: Homi¬
nes enim nesciunt: Ideoq nul¬
lus est ex hac repfectus: Nemo¬

Expanded text:
Post charitatem prophetandi Post charitatem prophetandi studium magis habendum hortatur: quia quamvis magni sint spiritales gradus, quos enumerat: hic tamen melior, qui ad utilitatem Ecclesiae proficit, ut discant omnes divinae legis rationem. In quo enim quis animum dederit, in eo ipso accipit donum, dicente Salomone: Scire legem, sensus est optimi ; scientia flatur, sed est mansueta, proficiens omnibus ad utilitatem. Nam qui loquitur lingua, non hominibus loquitur, sed Deo; nemo enim audit, spiritu autem loquitur mysteria. Hoc est quod dicit, quia qui loquitur incognita lingua, Deo loquitur; quia ipse omnia novit: homines vero nesciunt; ideoque nullus est ex hac re profectus.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbiunt: Alii erga ꝓrimorum
indigentiam. mysteria pietatis
oꝑant᷑. Cum ꝑdoctrinã igitur
atq ꝓphetiã laus exterior que¬
ritur qͣsi percorporales diuitias
terrene glorie culmen ambitur:
Cum uero doctrina atq ꝓphe¬
tia luerandis animab inpen¬
dicur: quasi accepte diuitie ege¬
nis fr̃ib largiuntur: Quia gͦ
sepe ꝑipsa dona que sepe ꝑciꝑe
exuiltat amanudantis. incau
biciantur uicia: et pͦstib circũ¬
spectione dona teneantur: Na
si meis mens incaute sedes erit:
non ꝑhec aduitã subuehitur:
s quasi ꝓante actis laborib
remunerata reꝓbatur: Vnde
fit etiam ut accepta uirtus dũ
inusti transitorie laudis a sstĩ¬
mitur: quia uitiis militat. utir¬
tus non sit Quia eñi origo
urtutis. humilitas est: illa
inradice ꝓpria. idẽ inhumili¬
tade ꝑdurat : Aqua nimirum
si absciditur arescit: quia uiui¬
ficantem se inintimis humorẽ
caritatẽ: emulamini sp̃italia.
magis autem ut ꝓphecetis:

Expanded text:
superbiunt, alii erga proximorum superbiunt, alii erga proximorum indigentiam ministeria pietatis operantur. Cum per doctrinam igitur atque prophetiam laus exterior quaeritur, quasi per corporales divitias terrenae gloriae culmen ambitur. Cum vero doctrina atque prophetia lucrandis animabus impenditur, quasi acceptae divitiae egenis fratribus largiuntur. Quia ergo saepe per ipsa dona, quae se percipere exsultat, a manu dantis incautbigantur vitia, et post sub circumspectione dona teneantur. Nam si in eis mens incaute se deserit, non per haec adjuta subvehitur, sed quasi pro anteactis laboribus remunerata reprobatur. Unde fit etiam ut accepta virtus dum in usu transitoriae laudis assumitur, quia vitio militat, virtus non sit. Quia enim origo rtutis humiin radice propria, id est in humilitate perdurat. A qua nimirum si abscinditur, arescit, quia vivificantem se in intimis humorem charitatem, aemulamini spiritalia: magis autem ut prophetetis.
Abbreviated transcription (Latin):
idficanda. om̃ium diuinorũ
librorũ. machina m̃ta consur¬
guntꝰ. fides. spes. caritas. q̃ ñ¬
f̃ninaio credente quod non¬
dum uidet: et sperante. atq
amante quodcredit: Amatur
ergo et quod ignoratur: s tam̃
creditur Nimirum autẽ ca¬
uendum est. ne credens animꝰ
id quod non uidet. fingat sibi
aliquid quod non est: et spe¬
ret diligatq quod falsum est:
Qđsifit nonerit caritas de
orde puro. et conscientia
bona. et fide nonficta: qui fi¬
nis p̃ceptiest. sicut apls dicit
Alia namq sunt bona sũma:
alia bona media. Bona et¬
enim summa sunt: spes fides.
et caritas: que cum ueraciter
habent᷑: in malo flectiñ posst̃:
bona autẽ media: ꝓphetia.
doctrina. uł curationũ uirtꝰ:
e cetera: que ita int̃ utrũq
sunt posita. ut aliquando
ꝑhȩc sola et̃na patria: aliqͥndo
uero gła terrena requiratur:
tutes dicimus: quas ad quõcũq
mens appetit inclinamus. Qb
ꝑceptisita utam᷑. sicut terrenis
tutias alii inglorie ostentatiõe

Expanded text:
ificanda omnium divinorum Librorum machinamenta consurgunt, fides, spes, charitas ; nisi in animo credente quod nondum videt, et sperante atque amante quod credit? Amatur ergo et qui ignoratur; sed tamen creditur. Nimirum autem cavendum est, ne credens animus id quod non videt, fingat sibi aliquid quod non est, et speret diligatque quod falsum est. Quod si fit, non erit charitas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, quae finis praecepti est, sicut idem apostAlia namque sunt bona summa, alia bona media. Bona enim summa sunt, fides, spes, charitas. Quae cum veraciter habentur, in malum inflecti non possunt. Bona autem sunt media, prophetia, doctrina, curationum virtus, et caetera , quae ita inter utrumque sunt posita, ut aliquando per haec sola aeterna patria, aliquando vero gloria terrena requiratur. tutes dicimus, quas ad quodcunque mens appetit inclinamus. Quibus perceptis ita uti animus sicut terrenis vitias alii in gloriae ostentatione
Abbreviated transcription (Latin):
dicit dominus et consũmabo
domtisr ł et domui iudates¬
tamentũ nouum: non sedin
quod disposui patrib eorũ
hocest ĩmutata ratione alit̃
loqui quam se legis ueteris t̾iba
habebant: dtim audiunt sab¬
batum solui:. neomenias eua¬
euari: circũicisionẽ cessare: sa¬
erificia ĩ mutari: escas du¬
dum ꝓhibitas licere edere:
est aliis labiis. et aliis linguis
loqti. et nec sic ꝑfididm̃ ob¬
audire uoluerunt: sicut nẽ

Expanded text:
onsummabo domui Israel et domui Juda Testamentum novum, non secundum quod disposui patribus illorum : hoc est immutata ratione aliter loqui, quam se legis veteris verba habeant; dum audiunt sabbatum solvi, neomenias evacuari, circumcisionem cessare, sacrificia immutari, escas dudum 158 prohibitas licere edere, est aliis linguis, et aliis labiis loqui; et nec sic perfidi Deum obaudire voluerunt. Potest et
Abbreviated transcription (Latin):
nec sic exaudient medicit dñs:
Non enim diceretur. nec sie me
exaudient: nisi adhoc fieret.
ut uł sic exaudirent: idẽ. ut eis
adhumilem confessionẽ et sol¬
licitam inquisitionem. et obedi¬
entem conuersionẽ. et feruentẽ
dilectionem ualeret: Ost uero
ista ratioetiam medicine corpo¬
ralis nam et pleraq medicam̃¬
ta prius affligunt: ut sanent:
et ipsa colliria que adoculos ꝑ¬
tinent. sic ea opus est intrinse¬
cus infundi: utnisi sensum ui¬
dendi prius claudant et ꝑtur¬
lingue insignum sunt ñ fideli¬
bs infidelib. U biergo omĩs
fideles sunt. que causa exigit
ut signa monstrent᷑: unde citiꝰ
fortasse satis facimꝰ. si factum¬
egregius p̃dicator milite nȩ
ueniens. et plenã infidelib
infulam sciens: patrem pub¬
lii dissenteria febribq uexatũ.
orando saluauit: et camen egro¬
tant timotheo p̃cepit dicens:
modico uinoutere. ꝓpter sto¬
macum tuũ et frequentes tu¬
as infirmitates. Quidẽ patile.
qd egrotum infidelem orando

Expanded text:
nec sic me exaudient, dicit Dominus . Non enim diceretur, Nec sic me exaudient, nisi ad hoc fieret, ut vel sic exaudirent: id est, ut eis ad humilem confessionem, et sollicitam inquisitionem, et obedientem conversionem, et ferventem dilectionem valeret. Est vero etiam ista ratio medicinae corporalis. Nam et pleraque medicamenta prius affligunt ut sanent, et ipsa collyria quae ad oculos pertinent, si ea opus est intrinsecus infundi, nisi sensum videndi prius claudant et perturLinguae in signum sunt non fidelibus, sed infidelibus . Ubi ergo omnes fideles sunt, quae causa exigit ut signa monstrentur? Unde citius fortasse satisfacimus, si quegregius praedicator Melitem veniens, et plenam infidelibus insulam sciens, patrem Publii dysenteria febribusque vexatum, orando salvavit , et tamen aegrotanti Timotheo praecepit, dicens: Modico vino utere propter stomachum tuum et frequentes tuas infirmitates . Quid est, Paule, quod aegrum infidelem orando
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m. quimodo quodã ꝓpriouo¬
catur sp̃s: uisanime quedam.
mente inferior:tbi corporalium
rerum similitudines expͥmunt᷑:
Itaq magis iosephꝓpheta. qui
intellexit quid significarent
septẽspicȩ. et septẽ boues: quam
pharao quicas uidit insomnis:
Ilitis enim sp̃s informatꝰ est ut
uideret: huiꝰ mens illuminata.
ut intelli geret: Ac ꝑhoc millo
erat lingua:inisto ꝓphetia: qͥa
m illo rerum imaginatio: inisto.
imaginationũ int̃pretatio. Mi¬
nꝰ ergo ꝓpħaqui rerum quȩ sig¬
nificantur sola ipsa signa inspũ
prerum corporaliũ imagines
uidet. et magis ꝓpħa qui solum
earum intellectu p̃ditus est: s
marime ꝓpħa qui utroq p̃cellit:
uit ꝙ uideat inspũ corporalium
rerũ significatitias similitudi¬
nes. et eas tuuacitate m̃tis intel¬
legat: sicut danihelis excellentia
tẽptata est. et ꝓbata: qui regi
et somniũ quoduiderat dixit:
et quidsignificaret aperuit:¬
Quid ergo est: orabosp̃u. orabo

Expanded text:
spiritum, qui modo quodam proprio vospiritum, qui modo quodam proprio vocatur spiritus, vis animae quaedam mente inferior, ubi corporalium rerum similitudines exprimuntur. Itaque magis Joseph propheta, qui intellexit quid significarent septem spicae et septem boves, quam Pharao qui eas vidit in somnis . Illius enim spiritus informatus est, ut videret; hujus mens illuminata, ut intelligeret. Ac per hoc in illo erat lingua, in isto prophetia; quia in illo rerum imaginatio, in isto imaginationum interpretatio. Minus ergo propheta, qui rerum quae significantur, sola ipsa signa in spiritu per rerum corporalium imagines videt; et magis propheta, qui solo earum intellectu praeditus est; sed maxime propheta, qui utroque praecellit, ut et uideat in spiritu corporalium rerum significatiuas similitudines et eas uiuacitate mentis intellegat, sicut Danihelis excellentia temtata est et probata qui regi et somnium, quod uiderat, dixit et, quid significaret, aperuitQuid est ergo? Orabo spiritu, orabo
Abbreviated transcription (Latin):
ingua idẽ menbrocorporis
quod mouemus more cũloqui¬
mur. signautiq rerũdantur:
non resipse ꝓferuntur: Ppt̃ca
translato uerbo. linguam ap¬
pellatit quamlibet signorũ
plationẽ. priusquã intelli gan¬
tur: Quocum intellectus acces¬
serit quimentis est ꝓprius:
sit reuelatio. uł agnitio. uł ꝓ¬
phetia. uł doctrina: ꝓ inde ait:
Siue neroaduos linguis lo¬
quens quid tiobis ꝓdero. nisi
loquar. uobis inreuelatione.
aut inagnitione. atit ꝓphetia.
aut indoctrina: Idẽcũ signis.
hoc est lingua accesserit intel¬
lectus: ut non spũtantũ. s etiã
mente agatur quodagitur:
ꝓ idequib signa ꝑaliquas re¬
ium corporaliũ similitudines
lemonstrabantur insptinisi
acessisset mentis officiũ. ut etiã
intelli gerent᷑. nondum erat ꝓ¬
hetia magisq ꝓpheta erat᷑¬
qui inter p̃tabatur quod alius
tidisset. quam ipse quiuidiss.
unde apparet magis admentẽ
ꝑtinere ꝓphetiam quã ad istũ

Expanded text:
lingua, id est membro corporis, lingua, id est membro corporis, quod mouemus in ore, cum loquimur, signa utique rerum dantur, non res ipsae proferuntur, propterea translato uerbo linguam appellauit quamlibet signorum prolationem, priusquam intellegantur: quo cum intellectus accesserit, qui mentis est proprius, fit reuelatio uel agnitio uel prophetia uel doctrina. proinde ait: si uenero ad uos linguis loquens, quid uobis prodero, nisi loquar uobis in reuelatione aut in agnitione aut in prophetia aut in doctrina? id est: cum signis, hoc est linguae accesserit intellectus, ut non spiritu tantum, sed etiam mente agatur quod agitur. Proinde, quibus signa per aliquas rerum corporalium similitudines demonstrabantur in spiritu, nisi accesserat mentis officium, ut etiam intellegerentur, nondum erat prophetia; magisqqui interpretabatur quod alius vidisset, quam ipse qui vidisset. Unde apparet magis ad mentem pertinere prophetiam, quam ad istum
Abbreviated transcription (Latin):
uerborũ:. nescientes tamenqͥd
dicant: Sp̃s ergoquidatur
inbaptismo. scit quidoretan¬
mus dum loquitur aut per¬
orat lingua sibi ignota. mens
autẽ quiẽ. animus. sine fruc¬
duest. Quem enĩpodest habere
ꝓfectum: quiignorat quȩ lo¬
quatur : Cum ergo linguã in¬
telligatur hoc loco obseuras
et mysticas significationes :
aquib si intellectũ mentis re¬
moueas. nemo edificatur au¬
diendo qd non intelligit: Hide
etiam dicit. Qui enĩloquitur
lingua. non hominib loquit᷑
seddeo. Nemo enĩ audit: sp̃s
autẽ. loquit᷑ mysteria: Satis
indicat eam selinguã hocloso
appellare. Ubi sunt signifia¬
tiones uelut imagines rerũ.
acsimilitudines: que uit in¬
telligantur indigent m̃tis
obtutum: Cumautẽ non il¬
tllguntur: in spũ eas dicit
c̃ ioninmente. Vnde aꝑtius
at. Si benedixeris sp̃u:quis
sapplet locum idiodȩ : quomͦ
det amen suꝑtuam benediẽ¬
tionem: quando quidem nescit
quiddicas: Quia ergo etiam

Expanded text:
verborum; nescientes tamen quid verborum; nescientes tamen quid dicant. Spiritus autem qui datur in baptismo, scit quid oret animus, dum loquitur, aut perorat lingua sibi ignota: mens autem qui est animus, sine fructu est. Quem enim potest habere fructum, qui ignorat quae lot. cum ergo lingua intellegatur hoc loco dicere obscuras et mysticas significationes, a quibus si intellectum mentis remoueas nemo aedificatur audiendo, quod non intellegit — unde etiam dicit: qui enim loquitur lingua, non hominibus loquitur, sed deo; nemo enim audit, spiritus autem loquitur mysteria - satis indicat eam se linguam hoc loco appellare, ubi sunt significationes uelut imagines rerum ac similitudines, quae ut intellegantur indigent mentis obtutu. cum autem non intelleguntur, in spiritu eas dicit esse, non in mente: unde apertius ait: si benedixeris spiritu, qui subplet locum idiotae quomodo dicet "amen" super tuam benedictionem, quandoquidem nescit, quid dicas? quia ergo etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ret. eciã sitam multa loquamini.
ut genera sunt linguarum:quid
ꝓderit. cumomĩa inaere soluan¬
tur. et nulli ꝓficiant: Si ergo
nesciero uirtutẽ uocis: ero cui
loquorũ barbarus: et his qui
loquitur mbarbarus. Non
utiq idstudendum monet ut
inuuicem ꝑincognitã linguã
barbarisibiuideantur: s quia
concordiȩres est: his nitendũẽ.
ni leticia glorientur: Sic et
turas explanare.: nam incitat᷑
et gaudet animus.quando ali¬
quid de scripturis ꝑcipit: et
quantum ꝓpensior in hac parte
fit: tantũ deserit uitia. ꝓpt̾ea
adhanc part̾ẽ studiũ monet
adplicandum: Et ideo qui
loquitur lingua: oret ut inter¬
piat donũ interp̃tandi. ut ꝓ¬
ficiat ceteris studium eiꝰ. Nã
sidicam lingua qđ non intellẽ¬
gd. uelut aflatus spũ. inertasi
loquor. Nam siorem lingua.
sp̃s m̃s̃ orat: mens autẽ mea
sine fructu est. Manifestum
est ignorare animum nr̃m. si
lingua loquat᷑ quamnescit:
sicut a ssolent latinihomines
grece cantare: Oblectati sono

Expanded text:
. Etiamsi tam multa loquamini, ut genera sunt linguarum, quod proderit, cum omnia in aere solvantur et nulli proficiant? Et nesciero virtutem vocis, ero ei cui loquor, barbarus: et is qui loquitur, mihi barbarus. Non utique id studendum monet, ut invicem per incognitam linguam barbari sibi videantur: sed quia concordiae res est, his nitendum estni laetitia glorientur. 157 Sicturas explanare nam incitatur et gaudet animus, quando aliquid de Scripturis percipit: et quantum propensior in hac parte fit, tantum deserit vitia, proterea ad hanc partem studium monet applicandum. Ideo qui loquitur lingua, oret ut interpiat donum interpretandi; ut proficiat caeteris studium ejus. Nam si dicam lingua, quod non intelligo, velut afflatus spiritu, in exstasi loquor. Nam si orem lingua, spiritus meus orat, mens autem mea sine fructu est. Manifestum est ignorare animum nostrum, si lingua loquatur, quam nescit, sicut adsolent Latini homines Graece cantare, oblectati sono
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc autem facie ad faciem:
Aꝑtum est. nunc imagines uide
riꝑfidem. dunc res ipsas. Sed
intellege inde nos tunc uisuros
facie ad faciem:unde nuncui¬
demus ꝑspeculum in enigina¬
de. Hoc autem utrumq inte¬
rioris hominis munꝰ est: siue
cum inista ꝑegrinatione ad¬
huc ꝑfidem ambulat. inqua
utim᷑ speculo et eniginate: si¬
ue in illa patria cum ꝑspeciem
contẽplabitur:. ꝓqua uisione:
positum est. facie ad faciciem:¬
Nunc cognosco exparte:tunc
autem cognoscam. sicut et cog¬
nitus sum. Idẽ uidebo que ꝓ¬
missa sunt. sicut uideor: Hoc est

Expanded text:
tunc vero facie ad faciem. tunc vero facie ad faciem. Apertum est nunc imagines videri per fidem, tunc res 156 ipsas. Modintellege inde nos tunc uisuros facie ad faciem, unde nunc uidemus per speculum in aenigmate. hoc autem utrumque interioris hominis munus est, siue cum in ista peregrinatione adhuc per fidem ambulatur, in qua utitur speculo et aenigmate, siue in illa patria, cum per speciem contemplabitur, pro qua uisione positum est facie ad faciem Modo scio ex parte: tunc vero cognoscam, sicut et cognitus sum: id est, videbo quae promissa sunt, sicut videor; hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
quantum ipsaueritas habet:
eq nos aut caꝑe aut narrare
possumꝰ plenitudinem uerita¬
us. Qmͦ enĩ fieri potest ut
lingua humana omne cõples¬
tatur quod dei est. Ideo destruet᷑
ĩꝑfectio nr̃a. non idquod uerũ
est euacuabitur: S dum addit᷑
ĩꝑfecto: quod de est destruitur:
Destructio enim ĩꝑfectionis ẽ:
quando id quod ĩꝑfectum est.
impletur inuerum. Cum essem
bam ut paruulus: Exemplo¬
carnalis incrementi: uult sp̃ita¬
lem monstrare ꝓfectum: Quan¬
do factus sumuir: euacuaui que
erant paruuli Ostendit quomͦ
euacuentur illa que suꝑius no¬
iuuenile conscendemus. cũ forti
sensui eam adquamtendimꝰ titã¬
intentionis nr̃ȩ acies ꝑ infirmi¬
tatẽ suam ab int̾na luce retuindit᷑:
mens nr̃a ligata infantiȩ pannis
mundo. plus necesse est inueni¬
ant. quamnunc putant. Sicut
tiulistimus. ad cõparationẽ fu¬
turȩ uitȩ:. Quia sicut uita hec ini¬
ꝑfecta est: ita et scientia. Uidemꝰ
ntino ꝑspeculũ inenigiate:

Expanded text:
tum ipsa veritas habet. Neque nos aut capere aut enarrare possumus plenitudinem veritatis. Qui enim fieri potest ut lingua humana omne complectatur, quod Dei est? Ideo destruetur imperfectio nostra, non id quod verum est evacuabitur: sed dum additur imperfecto, quod deest, destruetur. Destructio enim imperfectionis est, quando id quod imperfectum est, impletur in verum. Cum essem bam, quasi parvulus carnalis incrementi vult spiritalem monstrare profectum. Quando factus sum vir, evacuavi quae erant parvuli. Ostendit quomodo evacuentur illa quae superius mejuvenile conscendimus, cum forti sensu eam ad quam tendimus vitaintentionis nostrae acies per infirmitatem suam ab interna luce retunditur, mens nostra ligata infantiae pannis mundo, plus necesse est in veniant, quam nunc putant, sicut vuli sumus ad comparationem futurae vitae; quia sicut vita haec imperfecta est, ita et scientia. Videmus nunc per speculum in aenigmate,
Abbreviated transcription (Latin):
monem: quomodo scietur id
quod dicitur: Siuox tube
incerta fuerit: utrum sollemni¬
tatis anbelli sit: nemo discernit:
Itaergo uester sermo intelligi
debet.: tit possit ad sp̃itale bellũ
xp̃imilites preparare: Eritis
enim mnaere loquentes tã multa
ut putagenera linguarũ sunt.

Expanded text:
eritis, quomodo scietur id eritis, quomodo scietur id quod dicitur? Vox tubae incerta fuerit; utrum solemnitatis, an belli sit, nemo discernit. Ita ergo vester sermo intelligi debet, ut possit ad spiritale bellum Christi milites praeparare. Eritis enim in aera loquentes. Tam multa, ut puta genera linguarum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
adium habendum quia ticiliꝰ est:¬
Iam maior est qui ꝓphetat.
quam qui loquit᷑ linguis. nisi¬
trp̃tari poterit: non erit mi¬
enim maius est: quod om̃ib ꝓ¬
dest. hic enim ꝑdonum dei
linguis loquitur. Qui etiam
int̃ptatur. sicut et illi duode¬
fr̃s siuenero aduos linguis lo¬
eremplo. de hortatur eos. illtid
doctrinam: Hecomĩa unum
significant : Docere enĩnemo
poterit: nisi intelligatur: Et
Et sensus: tunc uobis ꝓderosi
inter p̃ter. aut planaloquar:
aut ꝓphetias exponã: aut mo¬
mata. nisi distinctionẽ habe¬
ant. suiauia nonerunt. et ut
inania et suꝑflua respuentur :
quantomagis tios quorũ sp̃i¬
talis suauitas. non aures debet
mulcere s mentem: Qm̃ exem
pla facilitis suadent. quã u̾ba.
exemplis cõmendat. ꝑquȩ fa¬
cile ad sequant᷑ non debere illos
in ȩccła loqui linguis. qui int̃¬
p̃tari non possunt: Ut quid
enim loquatur:qũe nemo in¬
se adbellum: ita et uos ꝑlingũa

Expanded text:
dium habendum, quia utilius estdium habendum, quia utilius est. Major est enim qui prophetat, quam qui loquitur lingua, nisipretari poterit, non erit mienim majus est, quod omnibus prodest. Hic enim per donum Dei linguis loquitur, qui etiam interpretatur, sicut et illi duoderes, si venero ad vos linguis loexemplo dehortatur eos illud prin doctrina? Haec omnia unum significant; docere enim nemo poterit, nisi intelligatur. Ttione. Tunc vobis prodero, si interpreter, aut plana loquar, aut prophetias exponam, aut momata nisi distinctionem habeant, suavia non erunt, et ut inania et superflua respuentur, quanto magis vos, quorum spiritalis suavitas non aures debet mulcere, sed mentem? Qpla facilius suadent quam verba, exemplis commendat per quae facile assequantur non debere illos in Ecclesia loqui linguis, qui interpretari non possunt. Ut quid enim loquatur, quem nemo inse ad bellum? Ita et vos per linguam,
Abbreviated transcription (Latin):
nes ignorant quoddicit:
loquitur adedificationem.
et exhortationem. et consola¬
tionem: E dificatur enim:
quando questionum soludio¬
nem addiscit: Exhortatio
autẽ illi fit: ut desiderium
paciat᷑ ꝓphetandi. Consola¬
tur uero:quia contẽptum
discipline inspetudet: scien¬
dia enim legis firmat ani¬
mos: et ꝓtiocat ad spei meli¬
oris ꝓfectum: Quiloquit᷑
lingua: semet ipsum ȩdificat.
qui autẽ ꝓphetat: eccl̃am ȩdi¬
ficat: Per idenim quod solas
fortescit quod loquitur: seso¬
ltm edificat. Nam qui ꝓphe¬
tat: omnẽ plebem ȩdificat:
Intelligitur abomĩb quod
loquitur. ꝓphetas: int̾ p̃tes
dicit scripturarũ: Sicut eñ
ꝓpheta futura dicit dicit quȩ
nesciuntur: ita et hic dum seͥp¬
durarum sensũ qui multis oc¬
cultus est manifestat: dr̃ ꝓphe¬
tare Uolo autẽ uos omis
ioqui linguis: magis autemut
yphetetis. Nonpoterat pro¬
hbere loqti linguis. quia suꝑi¬
us donuim istud dicit eẽ sp̃s sc̃i:
sedideo ꝓphetandi magis stu¬

Expanded text:
 ignorat, quod dicit. loquitur ad aedificationem, et exhortationem, et consolationem; aedificatur enim, quando quaestionum solutionem addiscit. Exhortatio autem illi fit, ut desiderium patiatur prophetandi: consolatur vero, quia contemptum disciplinae in spe videt. Scientia enim legis firmat animos, et provocat ad spei melioris profectum. Qui loquitur lingua, se ipsum aedificat: qui vero prophetat, Ecclesiam aedificat. Per id enim, quod forte solus scit, quod loquitur, se solum aedificat: nam qui prophetat, omnem plebem aedificat, dum intelligitur ab omnibus quid loquatur. Prophetas interpretes dicit Scripturarum; sicut enim propheta futura praedicit, quae nesciuntur: ita et hic dum Scripturarum sensum, qui multis occultus est, manifestat, dicitur prophetare. Volo autem vos omnes loqui linguis: magis autem ut prophetetis. Non poterat prohibere loqui linguis, qui superius donum istud dicit esse Spiritus sancti: sed ideo prophetandi magis stu
Abbreviated transcription (Latin):
monis loqui quod om̃s intel¬
ligant: quã ꝓlixam orationẽ
habere inobsctiro: hi ex hebre¬
is erant quialiquando syra lu¬
gua. plerumq hebrea intracła¬
tib aut oblationib utebant᷑.
ad cõmendationẽ Gloriabant᷑
eñĩ se dici hebreos ꝓpt̃ meritũ
habrahe. Quodidem apl̃s pro
nichilo habuit. dicens: Michiase
absit gloriari. insi incruce dñ¬
pueri effici sensib smalica
pariuli estote: sensib autem¬
pfrdi estote. Perfectos illos
nut eẽ ut sciant quid ad instru¬
dionem ȩccłe sit necessarium:
it recedentes amalitia et erro¬
tb his studerent que ꝓfice¬
rt adutilitatẽ fratrũ: Hic ẽ
enimsensus ꝑfectus: qui id agic
it ꝓ sit alicui maxime fratri:
Iilege enim scriptũ est. qm̃
malis linguis et labus aliis
loquar populo huic. In aliis

Expanded text:
monis loqui, quod omnes intelmonis loqui, quod omnes intelligant, quam prolixam orationem habere in obscuro. Hi ex Hebraeis erant, qui aliquando syra lingua, plerumque hebraea in tractatibus aut oblationibus utebantur ad commendationem. Gloriabantur enim se dici Hebraeos propter meritum Abrahae, quod idem Apostolus pro nihilo habuit dicens: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Dpueri effici sensibus: sed malitia parvuli estote; ut sensibus perfecti sitis. Perfectos illos vult esse, ut sciant quid ad instructionem Ecclesiae sit necessarium; ut recedentes a malitia et erroribus, iis studerent, quae proficerent ad utilitatem fratrum. Hic est enim sensu perfectus, qui id agit, ut prosit alicui, maxime fratri. In Lege enim scriptum est: Quia in aliis linguis, et in labiis aliis loquar populo huic, et nec s
Abbreviated transcription (Latin):
idiote:quomodo dicet.amen
suꝑtuam benedictionẽ: qm̃
quod non intelligit. nescit fi¬
nem orationis: et non respondit
amen. Idẽ uerum: ut confirme¬
tur benedictio: Phos eñi im¬
plecur confirmacio p̃cis Qui
respondent amen: ut omĩa dic¬
taueri destimonio mnaudienti¬
um mentib confirmentur:
Nam tu quidẽ bene gratias agis
De eo dicit. qui cognita sibi loqͥt᷑
quia scit quid dicat. Sedalter
non ȩdificatur. Siutiq ad
ȩdificandam ecclam conueni¬
tis: ea debent dicique intelli¬
gant audientes. Namquid ꝓ¬
dest ut quis lingua loquatur
quam solus scit. ut qui audit
nichil ꝓficiat: ideo tacere debe
ineccła: ut hiloquant᷑ qui pro
loqui dontim ẽẽ dixit sp̃s scĩ.
ideo addm̃ refert. quodom̃iũ
lingua loqueretur. Et ne forte
quasiemulus ꝑmuidiam hoc
dicere uideretur. oftendit om̃i¬
um quidem horũloquilingus:
Sed ineccła uolo quinq t̾iba¬
struam: quã decem milia uer¬
borum inlingua. Utilitis dic
paricis tierbis maꝑtione ser¬

Expanded text:
Quomodo dicit amen, super tuam benedictionem, quod non intelligit, nescit finem orationis, et non respondet, amen, id est verum; ut confirmetur benedictio. Per hos enim impletur confirmatio precis, qui respondent, amen; ut omnia dicta veri testimonio in audientium mentibus confirmentur. Nam quidem bene gratias agis. De eo dicit, qui cognita sibi loquitur, quia scit quid dicat. Sed alius non aedificatur. Si utique ad aedificandam Ecclesiam convenitis, ea debent dici, quae intelligant audientes. Nam quid prodest ut quis lingua loquatur, quam solus scit; ut qui audit, nihil proficiat? Ideo tacere debet in Ecclesia, ut ii loquantur, qui prosloqui donum esse dixit Spiritus sancti, ideo ad Deum refert, quod omnium lingua loqueretur. Et ne forte quasi aemulus per invidiam hoc dicere videretur, ostendit se omnium quidem horum loqui linguis, Sed in Eccdificem, quam decem millia verborum in lingua. Utilius dicit paucis verbis in apertione ser
Abbreviated transcription (Latin):
mum: Hec amorẽ complectit̃
et caritas. in huius uitȩ tẽpora
lta copulantur. ut alterasine
alteram stare non possit: Deni¬
q ueraciter credere non possu¬
mus:. nisi ea que ꝓmissa sunt
speremꝰ : nec poterimꝰ sustinere
ꝓmissa: si de sit fidei credulitas
firma: Nec aderit fructus spei.
uł stabilitas fidei. nisi fuerit
ꝑfecta caritas xp̃i: que et fidẽ
uirtutes traditur principatꝰ
et cultus manet et̃nus: Nam
et fides cessabit. dum futura
que creduntur aduenerint:
et spes finemhabebit: Dum
beatitudinem quamquisq
bonus prestolat᷑ acceꝑit: sola
caritas inet̃num ꝑseuerabit:
Ipsa sola utrumq ꝑducens ad

Expanded text:
um, tertia amorem conplectit tria in huius uitae tempore ita copulantur, ut altera sine altera esse non possit. Denique ueraciter credere non possumus, nisi ea quae promissa sunt speremus; nec poterimus sustinere promissa, si desit fidei credulitas firma; nec aderit fructus spei uel stabilitas fidei, nisi fuerit perfecta caritas Christi, quae et fidem uirtutes traditur principatus, et cultum manet aeternum. Nam et fides cessabit, dum futura quae creduntur aduenerint; et spes finem habebit, dum beatitudinem quam quisque bonus praestolatur acceperit. Sola caritas in aeternum perseuerabit, ipsa sola utramque perducens ad
Abbreviated transcription (Latin):
cupit dominari N onquerit
que stia sunt: Quia cuncta
que hic transitorie possidet.
uelut aliena negli git̾. cũ ni¬
chil sibi ẽẽ ꝓprium. nisi quod
lecum ꝑmaneat agnoscit:¬
Nelcerte non querit que sua
suit: dũ iuxta dñi sententiã.
sibietiam minimos ante po¬
nit: et aliorum cõmoda suis
mercatur incõmodis. Siue¬

Expanded text:
cupiscit, non quaerit ea quae sua sunt, quia cuncta quae hic transitorie possidet, velut aliena negligit, cum nihil sibi esse proprium nisi quod secum permaneat, agnosciaequali; non quaerit quae sua sunt, dum juxta Domini sententiam sibi etiam minimos anteponit, et aliorum commoda suis mercatur incommodis;