comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã deuitio. Quãquã possite legant̃ intellexi etiã homo auserre
asemalũ hominẽ: quẽ ad modũ dictũ est: exuite uos ueterẽ ho¬
munẽ. Qđ exponens ait. Quisurabat̃ iã ñ furet̃. Obserua di
sacerdotes leuitici generis. uixtaqđ p̃cepieis: & imple sollicite.
Hic apparoe omnẽ sacerdotẽ leuitã suisse: quãuis ñ omnis leuites
sacerdos suerit. Typice aut̃ doc& nos scriptura quatinꝰ cautisimꝰ
neꝑleprã erroris maculemur. neq hereticoꝵ astutia seducamur.
Sermo enĩ eoꝵ iuxta pauli uocẽ. utcancer serpit. Etsiꝑmicit᷑: totã c̃¬
tes aꝓximo tuo remaliquã quãdeb& tibi. ñingreilieris indomũ eĩ
utpignꝰ auferas. sed stabis soris & ille tibi ꝓferet qđ habuerit. Si aut̃
pauꝑ est ñ ꝑnoctabit apudte pignꝰ. sedstatim reddes ei ante solis occasũ
utdormiens inuestim̃to suo benedicattibi & habeas iustitiã corã

Expanded text:
quam de uitio. quamquam possit eleganter intellegi etiam homo auferre quam de uitio. quamquam possit eleganter intellegi etiam homo auferre a se malum hominem, quemadmodum dictum est: exuite uos ueterem hominem, quod exponens ait: qui furabatur, iam non furetur. Secundum sacerdotes Levitici generis, juxta quod praecepi eis, imple sollicite. » Hic apparet omnem sacerdotem Levitam fuisse, quamvis non omnis Levites sacerdos fuerit. Typice autem docet nos Scriptura, quatenus cauti simus, ne per lepram erroris maculemur, neque haereticorum astutia seducamur. « Sermo enim eorum, juxta Pauli vocem, ut cancer serpit » : et tes a proximo tuo rem aliquam quam debet tibi non ingredieris domum eius ut pignus auferas sed stabis foris et ille tibi proferet quod habuerit sin autem pauper est non pernoctabit apud te pignus sed statim reddes ei ante solis occasum ut dormiens in vestimento suo benedicat tibi et habeas iustitiam coram
Abbreviated transcription (Latin):
Tollit inferiorẽ si peccantẽ deceptione palpet acdicat. age mala
inquantũ uis absque m& unamds̃ pius est & adindulgendũ paratꝰ.
Sedutilit̃ tunc mola utraq habet᷑. si& spes sit. cũ em̃dante formi
dine & formido fuerit cũ spe. Sidep̃hensus fuerit homosollicitans
malos. Qualocutione usus est &iã apłs cũ dicer&. Quidenĩ mihi
dehis ꝗforis s̃ iudicare : Nonne dehis ꝗuit s̃ uos uidicatis cen ma¬
Auferte malũ exuob ipsis. Hamgrecus habet. TOΝ PONERON
qđ etiã hic scriptũ est. Hocaut̃ potius malignũ sol& int̃p̃tari quã
dignus sit Hocenĩ nc̃ agit in ecđa ex cõmunicatio: qđ agebat tc̃
int̃fectio. Quã uis alit̃ illud a postolicũ possit intellegi utunꝰ ꝗsq
malũ uł malignũ ex seipso sit uissus auferre. Quisensus accep¬
tabilior eet̃ : si hoc malũ uł hoc malignũ. ñ aut̃ hunc malignũ
ingrero inueniret. Nuncuero credibilius est de homuine dictũ:

Expanded text:
Tollit inferiorem, si peccantem deceptione palpet. Ac si dicat: Age mala Tollit inferiorem, si peccantem deceptione palpet. Ac si dicat: Age mala in quantum vis absque metu; nam Deus pius est et ad indulgendum paratus. Sed utiliter tunc mola utraque habetur, si et spes sit cum emendante formiDeuteronomii: Si deprehensus fuerit homo sollicitans malos. Qua locutione usus est etiam Apostolus cum diceret: Quid enim mihi de his qui foris sunt judicare? nonne de his qui intuauferte malum ex uobis ipsis. nam graecus habet tov icovrpov, quod etiam hic scriptum est; hoc autem potius malignum solet interpretari quam sit dignus. hoc enim nunc agit in ecclesia excommunicatio, quod agebat tunc interfectio. quamuis et aliter illud apostolicum possit intellegimalum vel malignum, ex seipso sit jussus auferre. Quis sensus acceptabilior esset, si hoc malum vel hoc malignum, non autem hunc malignum in graeco inueniretur; nunc uero credibilius est de homine dictum
Abbreviated transcription (Latin):
dicimꝰ auferre. Vnde & aues illȩ quȩ rapiendis s̃ auib: auidȩ acci¬
pitres uocant̃. Vnde & paulus apłs dr̃. Sustinetis enĩ siqs deuorat.
siqs accipit. Ac sidiceret: siꝗs rapit. Pigiꝰ uero debituris est : c̃ fes¬
sio peccatoris. Adebitore enĩ pignꝰ accipit᷑. cũ apercatore iam pec¬
cati c̃fessio tenet᷑. Superior aut̃ & inferior mola est: spes & timor.
Spes quippe ad alta subuehit.: timoraut̃ corinferius pmit. Sednola
superior & inferior ita sibi necessario uingunt᷑ utuna sine altera
inutilit̃ habeat᷑. Inpeccatoris itaq pertore. incessant̃ debet spes
& formido c̃iungi. ꝗa in cassũ misericordiã sperat: si ñ oxiã ꝑtimescat
pignoris mola superior aut inferior tolli ꝓhibetur : qued p̃dicat peccatori
tanta dis pensatione c̃ponere p̃dicationẽ debet: uenec derelicta spe
timorẽ subtrabat: nec subtracta spe in solo eũ timore derelinquat.
Tollit enĩ superiorẽ sigenti peccatũ dicat: ñ habebis ueniã de cõmussis.

Expanded text:
s avibus avidae, accipitres vocantur. Unde Paulus apostolus dicit: Sustinetis enim si quis devorat, si quis accipit . Ac si diceret, Si quis rapit. Pignus vero debitoris est confessio peccatoris. A debitore enim pignus accipitur, cum a peccatore jam peccati confessio tenetur. Superior autem et inferior mola est spes et timor. Spes quippe ad alta subvehit, timor autem cor inferius premit. Sed mola superior et inferior ita sibi necessario junguntur, ut una sine altera inutiliter habeatur. In peccatoris itaque pectore incessanter debet spes et formido conjungi, quia incassum misericordiam sperat, si non etiam justitiam pignoris mola superior aut inferior tolli prohibetur, quia qui praedicat peccatori, tanta dispensatione componere praedicationem debet, ut nec derelicta spe timorem subtrahat, nec subtracta spe in solo eum timore derelinquat. 4. Tollit enim superiorem, si flenti peccatori dicat: Non habebis 466 veniam de commissis.
Abbreviated transcription (Latin):
paret quẽ ad modũ subditas feminas uiris & pane famulas lexet̃ uolu¬
erit uxores qđ dicens aduersus uxorẽ uirtestimoniũ unde lapidaret
illa. si hoc uerũ eẽ. de monstraret᷑. ipsetam̃ nuicissim lapidat᷑ sihoc fal¬
sum eẽ constiterit. sed tantũ modo castigat᷑ & damnificat̃: eiq ꝑpetuo i¬
betur adherere quacarere uoluerat. In aliis aut̃ causis eũ ꝗ testimonio
falso cuiquã nocuerit. quosi ꝓbaret : ussit occidi eadẽ poena plectiub&
quasuerat siuerũ eet̃. iste plertendus. Scđm allegoriã aut̃ hunc sensum
in hoc locotenere possumꝰ. ut siꝗs doctor accipiat plebeni subcura ac
regiminesuo & postea ꝓpt̃ auaritiã adq ambitionẽ maioris principatꝰ
seualia qualiba& inlicita occasione eccłam sibi cõmissã deserere uolucre
illi quenom̃ pessimũ si uehereiis seu inedientiȩ falso in posuerit qđ illa
ñ inuenerit in ea uirginitate qua a postolus dispondisse sedixit choriitia¬

Expanded text:
paret quemadmodum subditas feminas uiris et paene famulas lex esse uoluerit uxores, quod dicens aduersus uxorem uir testimonium unde lapidaretur illa, si hoc uerum esse demonstraretur, ipse tamen non uicissim lapidatur, si hoc falsum esse constiterit, sed tantummodo castigatur et damnificatur eique perpetuo iubetur adhaerere qua carere uoluerat. in aliis autem causis eum, qui testimonio falso cuiquam nocuerit, quo, si probaretur, iussit occidi, eadem poena plecti iubet, qua fuerat, si uerum esset, iste plectendus. Si autem inuenin hoc loco tenere possumus, ut si quis doctor accipiat plebem sub cura ac regimine suo, et postea propter avaritiam atque ambitionem majoris principatus, seu qualibet illicita occasione, ecclesiam sibi commissam deserere voluerit, illique nomen pessimum sive haeresis, seu inobedientiae falso imposuerit, quod illam non invenerit in ea virginitate qua Apostolus despondisse se dixit Corint
Abbreviated transcription (Latin):
tuus suerit. maritus prior ñ poterit eã inuxorẽ recipere quȩ polluta
est. utuidelic& is quisemel curã t̾renã ađq p̾sentis uite intentionẽ
reliquerit adeã ultra nullo modo redeat. qm̃ipse iam suo uiditio eã pollut
Pollucͥt enĩ t̾rãsuã ꝗ carnalib desideriis &c̃ cupiscentiis huiꝰ mundi
coinquinat corpussuũ. Ideo necessariũ ualde est ut ambitionẽ uitȩ p̃¬
sentis edomare fortit̃ festinet. nesorte ipsaualeat domunari. & cũtrena
accio semel fuerit repulsa: ñ est iterũ ꝑ epetenda nepostergũ respitiat.
ñ ꝓcedet adbellũ nec ei quippiã necessitatis iniunget̃ publice. sedua¬
cabit absq culpa domiisuȩ utuno anno letet cũ uxore sua. Quid aũt
ꝑhanc sententiã nob innuit̃. nisi uticũq carnalib desideriis seobli¬

Expanded text:
tuus fuerit, maritus prior non poterit eam in uxorem recipere, quia polluta tuus fuerit, maritus prior non poterit eam in uxorem recipere, quia polluta est. Ut videlicet is qui semel curam terrenam atque praesentis vitae intentionem reliquerit, ad eam ultra nullo modo redeat, quoniam ipse suo judicio jam eam polluit, Polluet enim terram suam, qui carnalibus desideriis et concupiscentiis hujus mundi coinquinat corpus suum; ideo necessarium valde est, ut ambitionem vitae praesentis edomare fortiter festinet, ne forte ipsa valeat dominari. Et cum terrena actio semel fuerit repulsa, non est iterum repetenda, ne post tergum respiciat, non procedet ad bellum nec ei quippiam necessitatis iniungetur publicae sed vacabit absque culpa domui suae ut uno anno laetetur cum uxper hanc sententiam nobis innuitur, nisi ut quicunque carnalibus desideriis se obli
Abbreviated transcription (Latin):
passionẽ &e resurrectionẽ xp̃i sinagogã adpȩnitentiã & ad fidẽ
catho licã suis pdicationib ꝓuocauerint eã que uellent sp̃it lib
nuptus copulari: tñindigna suit prioris maria ẽsortio : a
polluta errore & inuo luptatib siuis ab hominabilis facta infeditate
cũ actionis t̾renȩ suscipit curã. Cuĩ sifeditatẽ eognouerit dat li¬
bellũ repudii & dimittit eã dedomosua: ꝗa sȩpe ipsa t̾rena actio
quȩ prus quã haberet᷑ fortiter amabat: cũ habita suerit cuius sit fȩdi¬
tatis agnoscit. cũ eẽ polluta ꝑ percata uidet. Di mitat ergo eã uir de
domosua: ut amorẽ eiꝰ abitiat am̃tesua. Quȩ egressa alterũ uirum
accipit: ꝗa t̾renã actionẽ quã tudeseris alius c̃cupiscit. Sed fortasse
x ipsi in odiũ quandoq uentura est: uteã utilit̃ dimittat. Bene aut̃ dr̃
tit aut morit̾: idestaut ñei ex animo succũbet. aut ꝑ eã sundit in
aniine uita succũbet. Siue ergo eã sequens marit dimiserit siue mor¬

Expanded text:
ad poenitentiam et ad fidem catholicam suis praedicationibus provocaverint, eamque vellent spiritalibus nuptiis copulari, tamen indigna fuit prioris mariti consortio, quia polluta errore, et in voluptatibus suis abominabilis facta, in foeditacum actionis terrenae suscipit curam, cujus cum foeditatem cognoverit, dat libellum repudii, et dimittit eam de domo sua, quia saepe ipsa terrena actio, quae prius quam haberetur fortiter amabatur, cum habita fuerit, cujus sit foeditatis agnoscitur, cum esse polluta per peccata videtur. Dimittat ergo vir eam de domo sua, ut amorem ejus abjiciat a mente sua. Quae egressa alterum virum accipiat, quia terrenam actionem quam tu deseris, alius concupiscit. Sed fortasse et ipsi in odium quandoque ventura est, ut eam utiliter dimittat. Bene autem dictit, aut moritur, id est, aut non ei ex animo succumbet, aut per eam funditus in animae vita succumbet. Sive ergo eam sequens maritus dimiserit, sive mor
Abbreviated transcription (Latin):
obsistit religioni xpiang siue &iã scđmntropologiã exteriorẽ hominẽ
urm qͥ corrũpit̃ scđm desideria erroris & aduersat spisiu. Quando
Ipseẽ enĩ uixta pauli uocẽ paxnrã qͥ fecit utraq unũ. Quiautẽ
receperit uerbũ fidei & a peruerit illi portas interiores cordis
utaccipiat inse hospitẽ xp̃m. saluabit. Cũ totis sensib: animi
& affectib illius. ꝑ deuotionẽ rectã soluendo censũbonoꝵ actuũ.
salutẽ animae suae c̃ꝗrit ꝑpetuã. hic saluator in euangło apłis at

Expanded text:
giam, exteriorem hominem nostrum, qui corrumpitur secundum desideria erroris et adversatur spiritui. Quando Ipse est enim, juxta Pauli vocem, pax nostra, qui fecit utraque unum . » Qui autem receperit verbum Filii Dei, et aperuerit illi portas interioris cordis, ut accipiat in se hospitem Christum, salvabitur cum totis sensibus animi et affectibus illius: et per devotionem rectam solvendo censum bonorum actuum, salutem animae suae c
Abbreviated transcription (Latin):
ut dimiserit ñ ducat aliã: aut rerciliet᷑ uxori. Fieri enĩ pocest ulimit¬
tat uxorẽ causa fornicationis quã dns exceptã eẽ uoluit lam uero sinẽe
illinubere concedere t᷑ uuo uiro aquorecesserit neqbuc alagta ducere
uua ucore quã dimusit. multomin fas est in licita. cũ qb. libet stupra
cõmitere. Bertiora sane c̃uugia uidicandais̃ quȩ siue filus perean¬
dis siue &iam ista t̾rena ꝓle c̃tẽpta c̃tiuentiã intie pari c̃sensu ser¬

Expanded text:
ut si dimiserit, non ducat aliam, aut reconcilietur uxori. Fieri enim potest ut dimitut si dimiserit, non ducat aliam, aut reconcilietur uxori. Fieri enim potest ut dimittat uxorem causa fornicationis, quam Dominus exceptam esse voluit. Jamvero si nec illi nubere conceditur vivo viro a quo recessit, neque huic alteram ducere viva uxore quam dimisit; multo minus fas est illicita cum quibuslibet stupra committere. Beatiora sane conjugia judicanda sunt, quae sive filiis procreatis, sive etiam ista terrena prole contempta, continentiam int
Abbreviated transcription (Latin):
anõ & caẽ. Istũ locũ plenius saluator ex ponit qđ moyses libellũ
repudii dari usserit ꝓpt̃ duritiã cordis mari toꝵ ñdis cidium con¬
cedens: ⁊ edauserens homi cidiũ. Multo enĩ melius c̃ liex lugubrẽ
euenire discordiã. quãꝑ odiũ sanguinẽ fundi. Mulgerant in lege ue¬
teri causȩ uxoresdimitend. Dñs aut ineuangło solã cuusã fornicationis ex¬
cept eaeteras uero uniuersas molestias siq̃ sorte exoterint iub&ꝵ ꝓñide
c̃iugali & ꝓcistitate surciter sustinere. & nȩcͥũ dt̃ ocian uirũ qei dixert¬
quȩ solutaestauro. Cuius rei apostolus paulus t̃iminũ ostendi. ꝗa tãdu ob¬
feruandũ dicit quã diui ur et uuut. Illo aut̃ mortuor lat nubendi lichitũ
sed p̃ceptũdnĩ iubentis ostendit cũ ait. Eis aut̃ quȩnupgȩs̃ p̃cipio m̃ egosed¬
dñs mulierẽa uiro ñ discedere. Qđsi discesserit manere uinurtẽ aut
ulro suo reconciliari . E curuxorẽ nedimittat. Credo sinuli sorma

Expanded text:
vero parte istum locum plenius Salvator exponit. Quod Moyses libellum repudii dari jusserit propter duritiam cordis maritorum, non discidium concedens, sed auferens homicidium. Multo enim melius est, licet lugubrem, evenire discordiam, quam per odium sanguinem fundi. Ego autem teri causae uxores dimittendi. Dominus autem in Evangelio solam causam fornicationis excepit. Caeteras vero universas molestias, si quae forte exstiterint, jubet pro fide conjugali, et pro castitate fortiter sustineri. Et moechum diciquae soluta est a viro. Cujus rei apostolus Paulus terminum ostendit, quia tamdiu observandum dicit, quamdiu vir ejus vivit: illo autem mortuo, dat nubendi licentiamsed praeceptum Domini jubentis ostendit, cum ait: Eis autem qui sunt in coierem a viro non discedere . » « Quod si discesserit, manere innuptam, aut viro suo reconciliari. Et vir uxorem ne dimittat. » Credo simili forma,
Abbreviated transcription (Latin):
& egrediens dep̃senti uita certã mercedem accipi& bonoꝵ aetuum.
Ingredit᷑ & ille ꝑ istud hostiũ: ꝗ aliquid ꝑsidẽ cacholicã interius uxta
uoluntatẽ dĩ meditat᷑ & tractat. Egredit. quando seđm ipsã sidem
xiam foris corã hominib ad laudedĩ aliquabene operando: a de¬
xemplũ p̃parat. Dabit dñs inimi costuos ꝗ consurgunt adũ sũ ce
corruentes in c̃spectutuo. Perił ã uiã uenient adte: & ꝑseptẽ fugi¬
ent a facietua. Quienĩ custodit mandatadi malignoꝵ sp̃i tuũ aciem
ꝑ turbat. uir cutẽ dissipat: & ꝗ adunati ad nocendũ uenerant. ter¬
riti ꝑ diuersa fugere temptant. Emittet dñs benediction ẽ suꝑ cel¬
laria tua & suꝑ oma opera manuũ tuarũ : benedic&q tibi intra
quã acceperis. Cellaria benedicit : cum incordis secreta grãm
sp̃isui in fundit. Benedicit opera manuũ. cũ studus bonis fac ultatẽ

Expanded text:
et egrediens de praesenti vita, certam mercedem accipiet bonorum actuum. et egrediens de praesenti vita, certam mercedem accipiet bonorum actuum. Ingreditur et ille per illud ostium, qui aliquid per fidem catholicam interius juxta voluntatem Dei meditatur et tractat. Egreditur, quando secundum ipsam fidem, etiam foris coram hominibus ad laudem Dei aliqua bene operando, ad exemplum praeparat. « Dabit Dominus inimicos tuos, qui consurgunt adversum te, corruentes in conspectu tuo. Per unam viam venient ad tet a te. » Qui enim custodit mandata Dei, malignorum spirituum aciem proturbat, virtutem dissipat. Et qui adunati ad nocendum venerant, territi, per diversa fugere tentant. « Emittet Dominus benedictionem super cellaria tua, et super omnia opera manuum tuarum: benedicetque tibi in terra quam acceperis. » Cellaria benedicet, cum in cordis secreta gratiam Spiritus sui infundit. Benedicet opera manuum, cum studiis bonis facultatem
Abbreviated transcription (Latin):
tũ c̃tenti ꝑinnocentiã uitȩ student placeredõ. Vnus ꝗsq enĩ ꝓpriũ
donũ hab& ex dõ alius sic. alius uero sic. Qui aut̃ donũ ꝑceptũ uixta
possibilitatẽ suã scđm mandatadĩ multiplicare studuerit. place¬
bitdõ & ꝓbat̾ ẽ hominib: Benedicta horrea tua : & benedicte re¬
ligȩ tuȩ. In orreis significat̃ custodia uirctũ. In reliꝗis: boneuo¬
luntatis intentio. Scđm idenĩ qđ unꝰ ꝗsq ꝓpossibilitate sua laborat
Conseruabit̃ sibi p̃miũ: & bona uolun tas. lic& aliquando ñ habeat
effectũ : tam̃ iustũ ñ ꝑdet p̃miũ: ꝗa diligentib dm̃ om̃a cooperant in
bonũ & int̾rapax erit hominib: bonȩ uoluntatis. Benedictꝰ eris
ingrediens & egrediens. Hocẽ qđ saluatte ineuangło ait. Egosũ hostiui.
nix. ꝗa hic ad fidẽ ingrediens sapientiȩ cibũ & pascua accipie uirtucũ

Expanded text:
tum contenti, per innocentiam vitae student placere Deo. Unusquisque enim proprium tum contenti, per innocentiam vitae student placere Deo. Unusquisque enim proprium habet ex Deo donum, alius sic, alius vero sic. Qui autem donum perceptum juxta possibilitatem suam secundum mandata Dei multiplicare studuerit, placebit Deo, et probatus est hominibus. « Benedicta horrea tua, et benedictae reliquiae tuae. » In horreis significatur custodia virtutum; in reliquiis, bonae voluntatis intentio. Secundum id enim quod quisque pro possibilitate sua laborat, conservabitur sibi praemium et bona voluntas; licet aliquando non habeat effectum, tamen justum non perdet praemium, quia diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, et in terra pax erit hominibus bonae voluntatis. « Benedictus eris ingrediens et egrediens. » Hoc est, quod Salvator in Evangelio ait: « Ego sum ostium. niet . » Quia hic ad fidem ingrediens sapientiae cibum et pascua accipiet virtutum,
Abbreviated transcription (Latin):
quã beatitudinẽ ꝓmittit ꝑpetuã. Denediet᷑erit inciuitate. ꝗinȩc¬
clesia scã uacat diuinȩ c̃ teplationi. Benedictꝰ in agro: ꝗboni operis
laborat exerticio. Perhas enĩ duas speties c̃uersationis: unꝰ ꝗsq fr¬
delis gratus erit dõ. Benedictꝰ fructꝰ uentristui. & sructꝰ t̃rȩtuȩ Per
fructũ uentris int̾nas ostendit cogitationes m̃tis & c̃silia. Perfructũ
t̃re. corporis forinsetus utiles actiones. His enĩ duab uitȩ spetieb
hoc est c̃tẽplatiuȩ & actuiȩ scã nobilit̃ in hoc mundo c̃uersat̃ eccđi.¬
& inde insuturo possessurã sesperat cũ xpõ caelestia regna. Benediet̃
sruct̾ um̃toꝵ tuoꝵ. greges arm̃toꝵ tuaꝵ. & caule ouiũ tuarũ. Peripe¬
rib instructi bonissuis illis solatia p̃bent. cũ spitalia abeis incipien¬
tes. corporalia eis subministrant alimenta : Alii laborare
possunt scđm id qđ eis iussũ fuerit: aliiaut̃ simplicitate sua tan¬

Expanded text:
quam beatitudinem promittit perpetuam. Benedictus erit in civitate qui in Ecclesia sancta vacat divinae contemplationi. Benedictus in agro, qui boni operis laborat exercitio. Per has duas species conversationis unusquisque fidelis gratus erit Deo. « Benedictus fructus ventris tui, et fructus terrae tuae. » Per fructus ventris internas ostendit cogitationes mentis et consilia: per fructum terrae, corporis forinsecus utiles actiones. His enim duabus vitae speciebus, hoc est, contemplativae et activae, sancta nobiliter in hoc conversat inde in futuro possessuram se sperat cum Christo coelestia regna. « Benedictus fructus jumentorum tuorum, greges armentorum tuorum, et caulae ovium tuarum. » Per speia qui a doctoribus instructi, bonis suis solatia praebent, cum spiritalia ab eis accipientes, corporalia eis ministrant alimenta. Alii laborare possunt, secundum quod eis jussum fuerat. Alii autem simplicitate sua tan
Abbreviated transcription (Latin):
q accepit uxorẽ cũ ad iotiare sibi uoluit si nagogã quãcx iã dudũ
dulitatẽ sua & suedlitatẽ ido latriȩ. Vnde ei scripsit libellũ repudii:
ẽdendo uidelic&x euangeliũ ubi manifestis si me declarat. qđilla
indigia suit spitalis huius : Tortii cũ x pm̃ ꝑsequendo tradidit ad
crucẽ & magis elegit sibi dari barraban latronẽ: quã dnm̃ salua¬
torẽ. Datus est libellus repudii in mañ illius: cũ potestas illidata
est redemptorẽ cruci sigi Unde iuste meruit abici & dimissa ẽ
dente & recũbent cũ abraam &is aac & ia cob in regno caeloꝵ
Tilii aut̃ regni huĩ : eicient᷑ intenebras exteriores. Ibierit fletꝰ¬

Expanded text:
qui accepit uxorem, cum associare sibi voluit synagogam, quam etiam dudum duiitatem suam et foeditatem idololatriae. Unde ei scripsit libellum repudii, condendo videlicet Evangelium, ubi manifestissime declaratur, quod ipsa indigna fuit spiritalis hujus consortii, cum Christum persequendo, tradidit ad crucem, et magis elegit sibi dari Barabban latronem, quam Dominum Salvatorem. Datus est libellus repudii in manus illius, cum potestas illi data est Redemptorem crucifigi: unde juste meruit abjici, et dimissa est dente, et recumbent cum Abraham, et Isaac et Jacob in regno coelorum: filii aut
Abbreviated transcription (Latin):
sit abominatiodnõ. Moralit̃ aut̃ ostendit᷑ qđ sicut merces ꝓstibuli
ab hominatio estdnõ. sie & donũ rapacitatis. Canes enĩ rapacer sig¬
nificant. Nenĩ placeredõ potest oblatio quȩ osse̾rt exrapina. Vnde
ꝑsapientiã dicit̃. Dona inaquoꝵ ñ ꝓbat altissimꝰ. nec respicit inorati

Expanded text:
sit abominatio Domino. Moraliter autem ostenditur quod sicut merces prostibuli sit abominatio Domino. Moraliter autem ostenditur quod sicut merces prostibuli abominatio est Domino, sic et donum rapacitatis. Canes enim rapaces significant. Non enim placere Deo potest oblatio quae offertur ex rapina; unde per Sapientiam dicitur: « Dona iniquorum non probat Altissimus, nec respicit in oblat
Abbreviated transcription (Latin):
illud est qđ uouerint : ꝗa abominatio est utrumq apuddnm̃ dm̃ tuũ.
Septuaginta. Nofferes mercedẽ meretricis neq cõmutationẽ ca nis
indomũ dnĩ dĩtui ad omne uous: qm̃ ab ominatio duõ dõtuo ẽ. utrũq
qđ ita intellegit᷑ : qm̃ ab omunatiodnõ dõ tuo est: & hoc ñunũ bͥrum
sedutrũq Derane quippe uetat sieri cõmutationẽ primogenitoꝵ
quãiubet fieri deabis inmundis animalib id est equis & asinis. &
si quid est eoꝵ quȩ adiuuant hominẽ: & latine auiuando ium̃ta
dicunt᷑. Decane aut̃ noluit. utrũ & deporco & quare noluerit : re¬
ꝗrendũ est: & side ominib: talib noluit. quare solũ canẽ isto loco
exceptũ fecerit. Demercede aut̃ meretricis utdicer&. uidet̃ ea
eẽ causa ꝗa superus ꝓlbuerit eẽ meretricẽ desiliab isrł. aut quẽ¬
quã silioꝵ isrł uti meretrice. Et ne subripere᷑ cogitationi expiari
posse hocpercatũ. si aliquid inde offeret intẽplũ: dicendũ fuit qđ

Expanded text:
illud est quod voverint: quia abominatio est utrumque apud Dominum Deum tuum. » Non offeres mercedem meretricis, neque communicationem canis in domum Domini Dei tui ad omne votum: quoniam abominatio Domino Deo tuo quod ita intellegitur, quoniam abominatio domino deo tuo est et hoc non unum horum, sed utrumque. de cane quippe uetat fieri commutationem primogenitorum, quam iubet fieri de aliis inmundis animalibus, id est equis et asinis et si quid est eorum quae adiuuant hominem et latine a iuuando iumenta dicuntur. de cane autem noluit; utrum et de porco et quare noluerit, requirendum est et, si de omnibus talibus noluit, quare solum canem isto loco exceptum fecerit. de mercede autem meretricis ut diceret, uidetur ea esse causa, quia superius prohibuerit esse meretricem de filiabus Israhel aut quemquam filiorum Isrposse hoc peccatum, si aliquid inde offerretur in templium, dicendum fuit quod
Abbreviated transcription (Latin):
reptionẽ deuita. Non ab ominaberis idumeũ ꝗa sr̃ tuus est
nec egiptiũ ꝗa aduena fuisti int̾ra eius. ꝗnati suerint ex eis tercia
stinã c̃uersationẽ & mundi c̃cupiscentiã declinemꝰ : tam̃ dũ huiꝰ
mundi necessitatib subdimur. quasi egiptiuã nationẽ nequaquã
extinguimus Lica abipsa quadã discretione separemur : ñ de
suꝑflius cogitantes: seds̃ imꝰ scđm apostolũ uictu cotidiano indu¬
generatione in trabunt in eccłam dni: signisicat qđ tunc sȩcularis
quisq potest sc̃is dĩ conũgi cum ꝑfecte crediderit in patrẽ &e filiũ
gresus fueris aduersus hostes tuos in pugnã. eustodieste abomi
remala. Hac sententia legis lator maxime instruit sp̃ĩtales mi¬
lites xp̃i: quatinus seobseruent ab omni peccato & uitio. ꝗbus¬
semꝑ contra spĩtales hostes est dimicandũ. Vnde & paulus apłs
huiꝰ caemodi uerba ad auditores suos ꝓtulit dicens. Omis ꝗinago¬
ne c̃tendit. ab omnib seabstinet. Etilli ꝗdem utcorruptibilem

Expanded text:
sempiternum non abominaberis Idumeum quia frater tuus est nec Aegyptium quia advena fuisti in terra eius qui nati fuerint ex eis tertia stinam conversationem, et mundi concupiscentiam declinemus, tamen dum hujus mundi necessitatibus subdimur, quasi Aegyptiam nationem nequaquam exstinguimus, licet ab ipsa quadam discretione separemur: non de superfluis cogitantes, sed sumus, secundum Apostolum, victu quotidiano indugeneratione intrabunt in Ecclesiam Domini, » significat, quod tunc saecularis quisque potest sanctis Dei conjungi, cum perfecte crediderit in Patrem et Filium egressus fueris adversus hostes tuos in pugnam, custodies te ab omni re mala. » Hac sententia legislator instruit maxime spiritales milites Christi, quatenus se observent ab omni peccato et vitio, quibus contra spiritales semper hostes est dimicandum. Unde et Paulus apostolus hujuscemodi verba ad auditores suos protulit dicens: « Omnis qui in agone contendit, ab omnibus se abstinet. Et illi quidem ut corruptibilem
Abbreviated transcription (Latin):
Subiunxit enĩ eo qđ ñ obuiauerint uob̾ cũpanib & aqua inuia
cũ exiretis deexipto: & ꝗa c̃duxer̃ aduersũte balaam filium
heor deme sopotamia ut malediceret te. H as culpas nec tunc
quando illagens debellata est feminis inputauer̃ : quas s aluas

Expanded text:
subiunxit enim: eo quod non obuiauerint uobis cum panibus et aqua in uia, subiunxit enim: eo quod non obuiauerint uobis cum panibus et aqua in uia, cum exiretis de Aegypto, et quia conduxerunt aduersum te Balaam filium Beor de Mesopotamia, ut malediceret te. has culpas nec tunc, quando illa gens debellata est, feminis inputauerunt, quas saluas
Abbreviated transcription (Latin):
booz. Sedcur additũ sit: & usq in aet̾nũ: merito adhuc quęrit᷑.
Anꝗa deinceps nulla anima de amanitis & moabitis intrauit
inillã eccłam popłi hebreoꝵ : Postea quã ista generatione decima
ꝓphetia completa est : Anpotiusitadictũ est & usq ad derimã ge¬
nerationẽ utomnino semꝑ intellegi uoluerit ꝑdenarii numerd̃
quandã uniũ sitatẽ. ut hoc exposuerit quod ammodo addendo
uidet̃ ad missa. A namanitas ꝓlibuit admuti ñ amanitidas idest
uiros inde ñ feminas: Maxime ꝗa cũ euertissent israhelitȩ ipsam
gentẽ om̃s uiros occidere iussi s̃: feminas aut̃ ñ nisi eas que nouerañ
c̃cubitũ uiri : qm̃ ipse infornicationẽ seduxerant populum:
Uirgines aut̃ saluas. ee. uoluer: nẽis inputantes culpã qua uerti
illagens meruit : quã& iã hic cõmemorauit uelut quȩ rerecur
cur moabitas & ammanitas admitti noluerint in eccłam dnĩ.

Expanded text:
Booz. sed cur additum sit: et usque in aeternum, merito adhuc quaeritur. Booz. sed cur additum sit: et usque in aeternum, merito adhuc quaeritur. an quia deinceps nulla anima de Ammanitis et Moabitis intrauit in illam ecclesiam populi Hebraeorum, posteaquam ista generatione decima prophetia completa est? an potius ita dictum est: et usque ad decimam generationem, ut omnino semper intellegi uoluerit, per denarii numeri quandam uniuersitatem, ut hoc exposuerit quodam modo addendo uidetur admissa. an Ammanitas prohibuit admitti, non Ammanitidas, id est uiros inde, non feminas? maxime quia cum euertissent Israhelitae ipsam gentem, omnes uiros occidere iussi sunt, feminas autem non, nisi eas quae nouerant concubitum uiri, quoniam ipsae in fornicationem seduxerant populum, uirgines autem saluas esse uoluerunt non eis inputantes culpam qua euerti illa gens meruit. quam etiam hic commemorauit, uelut quaereretur cur Moabitas et Ammanitas admitti noluerit in ecclesiam domini.
Abbreviated transcription (Latin):
te balaam filiũ beor demes potamia siriȩ ut maledicer & tibi:
& noluit dñis ds̃ tuus audirebalaam: uercit que maledictionẽ eĩ in
benedictionẽ tuã eo qđ diliger& te. Non facies cũ eis pacẽ: nec
queres eis bonacunctis dieb uite tue in sempit̾nũ. Alia elitio sic
Questio est quomodo intrauerit ruch quȩ moabitis fuit. dequa
&eiam caro dnĩ originẽ ducit: nisi forte istã mistice ꝓphetaue¬
rit intraturã : qđ ait usq ad derim ã generationẽ. Cõputant᷑
eni genera tiones exxabraam quando sut & loth ꝗ genut mo¬
abitas & ammanitas exsiliabus: & inueniunt᷑ cũipso abraã.
compleri decẽ generationes usq ad salmon ꝗgenuit boot
ꝗmaritus sec unđ suit rutꝰ. Sunt enĩ istȩ. Abraam : isa ac iacob.
uidas fares ef rom. arã. aminadap. naa son salmon. Salmon
qui ppegenuit booz: quiduã duxit rutͥ.s c ꝑhoc uidet᷑ pos de¬
cimã generationẽ genꝰ fecisse in ecđa dni : pariendo filios ipsi

Expanded text:
e est in Mesopotamia Syriae, ut malediceret tibi: et noluit Dominus Deus tuus audire Balaam, vertitque maledictionem ejus in benedictionem tuam, eo quod diligeret te. Non facies cum eis pacem, nec quaeres eis bona cunctis diebus vitae tuae in sempiternum. C. CIX. Non Quaestio est, quomodo intraverit Ruth quae Moabitis fuit , de qua etiam caro Domini originem ducit . Nisi forte istam mystice prophetaverit intraturam, quod ait, usque ad decimam generationem. Computantur enim generationes ex Abraham, quando fuit et Lot qui genuit Moabitas et Ammanitas ex filiabus, et inueniuntur cum ipso Abraham compleri decem generationes usque ad Salmon, qui genuit Booz, qui maritus secundus fuit Ruth. sunt enim istae: Abraham, Isaac, Iacob, ludas. Phares, Esrom, Aram, Aminadab, Naason, Salmon. Salmon quippe genuit Booz, qui uiduam duxit Ruth; ac per hoc uidetur post decimam generationem genus fecisse in ecclesia domini pariendo filios ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s t̾rarũ popłi qđ nom̃ diũ inuocatũ sit suꝑte & timebuntte.
Abundare te faci& dñs omnib bonis. Tinent hostes popłm a ecđae.
cũ maligni sp̃s quando nom̃ xp̃i inelectis dĩ intus infide & fuoris
in operibus coruscare c̃ spitiunt: uerendo fugiunt. nereis resiste¬
re neꝗtia sua poterunt. Vnde scriptũẽ. Resistite diabolo & su¬
giet a uobis. Et petrus in epła sua ad monens ait. Sobrii estoce &
uigilate : ꝗa aduersarius ur̃ diabolus tãquã leorugiens circumit.
querens quẽ deuor&. Cui resistite sortes infide: scientes eandem
passionẽ eiquȩ in mundo ẽ uraẽ sr̃ nitati: sieri. Abundare faci¬
et dñ s scõs suos omiibus bonis. quando eos hicbonis augec meri¬
tis: & in suturo caele. stib remunerat p̃miis. Aperi& dñs thes¬
aurũ suum optimũ caelũ. uttribuat pluuiã terrȩ suȩ intẽpore

Expanded text:
arum populi quod nomen Domini invocatum sit super te, et timebunt te, et abundare te faciet Dominus omnibus bonis. » Timent hostes populum Ecclesiae, cum maligni spiritus, quando nomen Christi in electis Dei intus in fide et foris in operibus coruscare conspiciunt, verendo fugiunt: nec eis resistere nequitia sua poterunt. Unde scriptum est: « Resistite diabolo, et fugiet a vobis » . Et Petrus in Epistola sua ait: « Sobrii estote et vigilate, quia adversarius vester diabolus, tanquam leo rugiens, circuit, quaerens quem devoret. Cui resistite fortes in fide: scientes eamdem passionem ei, quae in mundo est, vestrae fraternitati fieri » . Abundare faciet Dominus sanctos suos omnibus bonis, quando hic bonis auget meritis, et in futuro coelestibus remunerabit praemiis. « Aperiet Dominus thesaurum suum optimum, coelum:
Abbreviated transcription (Latin):
Quiaut̃ foedus pacis inire noluerint sed ceperint exontrario peliari.
obpugnari debent: ꝗa nulli uitio nulli errori. nullique neutiȩ c̃ sen¬
tiendũe. ne fuedus cũ eis inundũ. seil magis omnẽ uigorẽ eux qđ signisi¬
cat masculinũ genꝰ in ore gladii spĩtalis qđ ẽ uerbũ dĩ dec& multandũ
Si qui uõ caeli stani inerepationib ae deprauis aetib suis ygnitentuã

Expanded text:
. » Qui autem foedus pacis inire noluerit, sed coeperit e contrario praeliari, oppugnari debet, quia nulli vitio, nulli errori nullique nequitiae consentiendum est: nec foedus cum eis ineundum, sed magis omnem vigorem eorum, quod significat masculinum genus, in ore gladii spiritalis, quod est verbum Dei, decet esse mulctandum. Si qui vero cedunt increpationibus, ac de pravis actibus su
Abbreviated transcription (Latin):
casui mente pia magis c̃doleamꝰ. a łq ꝑdĩ grãm in meluis eos quan¬
tũ ualemus restaurare certemꝰ. Deniq siuiderimꝰ quẽ lib& exiu¬
deis siue exgentib indoctũ lege seu ebetem sensu repenano cafu
inuia p̃sentis uite in peccatũ corruere : ꝑ compassionẽ illi ad que
musdiam subuenire debemꝰ: quateñ grãm xpĩ ꝑ pȩnitentiã acstu

Expanded text:
casui mente pia magis condoleamus, atque per Dei gratiam melius eos, quancasui mente pia magis condoleamus, atque per Dei gratiam melius eos, quantum valemus, restaurare certemus. Denique si videris quemlibet ex Judaeis, sive ex gentibus, indoctum lege seu hebetem sensu, repentino casu in via praesentis vitae in peccatum corruere, per compassionem illi atque misericordiam subvenire de
Abbreviated transcription (Latin):
uł simplex ꝗ libet catholicus ꝑhereticos inerrorem inducitur
Sedhec animalia ubem̃ indomũ nram intro ducere: hoc est in sol¬
licitudinẽ accurã nr̃am suscipere. & indo mo aeccłae ꝑ unitatem
fidei& pacis nob̵ c̃seruare : donec p̃dictus frt̃ nr̃ adiudiciũ ueniens
neris eã: ñneglegas quasi alienã. Siuideris asinũ fri stiui: au łbouẽ
caecidisse inuia ñ despities sed subleuabis cũeo: Asinus hiegentilẽ
hominẽ significat. cuius uilitatẽ ađq inmunditiã ñdebemꝰ despi¬
cere: sed quantũ possumꝰ ad fidemeum acreligionẽ cõmunẽ po¬
tuis ꝓuocare. Vestimĩtũ aut̃ exteriora operas̃. Quȩsi uiderimꝰ
in aliquo arectitudinis tranute deuiare: inuiã iustitiȩ dirigere
debemꝰ. Hocenĩ ante om̃ã nob̵ cauendũ est: nequos lib& srs̃ nr̃os
errantes au ł̃ delinquentes ꝑ fastum suꝑbiȩ despitiam̃ : sedeoꝵ

Expanded text:
vel simplex quilibet catholicus per haereticos in errorem inducitur. vel simplex quilibet catholicus per haereticos in errorem inducitur. Sed haec animalia jubemur in domum nostram introducere, hoc est in sollicitudinem atque curam nostram suscipere, et in domo Ecclesiae per unitatem fidei et pacis nobiscum servare, donec praedictus frater noster ad judicium veniens, neris eam, non negligas quasi alienam. Si videris asinum fratris tui aut bovem cecidisse in via, non despicies, sed sublevabis cum eo. » Asinus hic gentilem hominem significat, cujus vilitatem atque immunditiam non debemus despicere, sed, quantum possumus, ad fidem eum ac religionem communem potius provocare. Vestimentum autem exteriora opera sunt, quae si viderimus in aliquo a rectitudinis tramite deviare, in viam justitiae dirigere debemus. Hoc enim ante omnia nobis cavendum est ne quoslibet fratres nostros errantes aut delinquentes per fastum superbiae despiciamus, sed eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ut iudã dicant amoyse maledictũ : ꝗ laqueo sesuspendit : quasi primo
nouerunt: utrũ exligno anex lapide seille sus penderit.
Nonuidebis bouem fr̃ĩs tui au T̃ ouem errantẽ. & p̃teribis. sed reduces
frĩtuo. & iã siñ est ꝓpinquus tuus srt̃ nec nosti eum : duces indomũ tuã:
eter apudte quã diuquerat ea fr̃tuus & recipiat. H aec sententia scđm
literã eꝗtatẽ a łq benignitatẽ doc&e: utunus quisq cõmodũ qđ sibi
ab alio inpendi optał alteri inpendere ñ deneget: scđm illã sententiam
saluatoris qua p̃cepit dicens : omã quȩ uultis ut faciant uob homines:
haec eadem &x uos facite illis. Scđmn allegoriã uero mysteriũ uene
uangelio post resurrectionẽ suã ꝑ mulieres mandauit discipulis suis
dic̃s. Ite nuntiate fr̃ĩb meis ut eant ingalileã. ibi uidebunt me. Huiꝰ
aut̃ fr̃is bos au łouis errat : cũ quis delegis uigo ad sidem c̃uocatus

Expanded text:
ut Judam dicant a Moyse maledictum qui laqueo se suspendit; quasi primo ut Judam dicant a Moyse maledictum qui laqueo se suspendit; quasi primo noverint utrum ex ligno an ex lapide se ille suspenderit.Non uidebis bouem fratris tui aut ouem errantem et praeteribis, sed reduces fratri tuo, etiamsi non est propinquus tuus frater net erunt apud te, quandiu quaerat ea frater tuus et recipiat. » Haec sententia, secundum litteram, aequitatem atque benignitatem, docet ut unusquisque commodum quod sibi ab alio impendi oportet, alteri impendere non deneget, secundum illam sententiam Salvatoris qua praecepit dicens: « Omnia quae vultis ut faciant vobis homines, haec eadem et vos facite illis . » Secundum allegoriam vero mysterium vener qui in Evangelio, post resurrectionem suam, per mulieres mandavit discipulis suis dicens: « Ite, nuntiate fratribus meis ut eant in Galilaeam; ibi me videbunt . » Hujus autem fratris bos aut ovis errat, cum quis de legis jugo ad fidem convocatus,
Abbreviated transcription (Latin):
mortalis: aut maledict̃ om̃is moriens. Sed hoc est qđ asserit ꝓphe¬
ta : ꝗa sciebat xp̃i mortẽ incruce pensuram : & futuros hereticos
ꝗ dicerent pependit ꝗdem inligno: sed specie quadã nũtuere mo¬
reretꝰ Clamando ergo maledict᷑. nihil aliud clamauit nis ꝗa
uere mortuus est. sciens mortẽ i. hominis percatoris quãsine peccato
ipse suscepit deillomaledicto uenientẽ quodictũ est . sicetigeritis morte
moriemini : Pdh oc serpens ille ꝑtinens in lignosus pensus: quo signi sicaret᷑¬
ñ falsã mortẽ xpm̃ finxisse : sedillã uerã in ligno passionis suȩ suspendissẽ
inqua serpens ille hominẽ male suadendo deiecit. Quã uerã mortẽ noluit
iste c̃spicere: &ideo ñ sanat᷑ aueneno serpentis sicut ineremo ꝗcũq illũ
Aluid inligno pendere. Sic enĩ ꝗdã putant. soluendã ee istã questionem:

Expanded text:
mortalis, aut maledictus omnis moriens, sed hoc est quod asserit prophemortalis, aut maledictus omnis moriens, sed hoc est quod asserit prophetia, quia sciebat Christi mortem in cruce pensuram, et futuros haereticos qui dicerent: Pependit reretur. Clamando ergo, « Maledictus, » nihil aliud clamavit, nisi quia vere mortuus est, sciens mortem hominis peccatoris, quam sine peccato ipse suscepit, de illo maledicto venientem quo dictum est: « Si tetigeritis, morte moriemini . » Ad hoc serpens ille pertinet in ligno susnon falsam mortem Christum finxisse, sed illam ueram in ligno passionis suae suspendisse, in quam serpens ille hominem male suadendo deiecit. quam ueram mortem nolunt isti conspicere et ideo non sanantur a ueneno serpentialiud in ligno pendere. Sic enim quidam putant solvendam esse istam quaestionem,
Abbreviated transcription (Latin):
laus xp̃i exore manicheoꝵ cũ cũ negant carne habuisse mortalẽ in qua
uera mortẽ pateret᷑. Quia exillo ꝓphetico maledicte lałs intellegit᷑.
humilitatis. ex isto hereuco quasi bonore crimen obicit̃ falsitatis. Siergo
negas maledictũ. negasmnortuũ. Si negas mortuũ. ñiam c̃tra moysen sed
c̃tra apłm dimicas. Si aut̃ c̃siteris mortuũ. c̃sicere suscepisse poenam
peccati nr̃i. sine petcatonrõ. lam uero ubi audis poena peccati. autex
benedictione crede uenientẽ : aut ex maledictione. Si exbene dictione
uenit poena percati: opta eẽ semꝑ inpoena peccati. Siaut̃ optas inde¬
liberari: crede ꝑ diuinȩ sententiae iustitiã ex maledictione uenisse.
Confitere ergo maledictũ suscepisse ꝓ nob̵: quẽ c̃siteris mortuũ ee
ꝓ nob̾. Nec aliud significare uoliusse moysentũ dicer& male¬
dict̃ om̃is ꝗ in ligno pependit. Poterat enĩ dicere maledict᷑ omis

Expanded text:
laus Christi ex ore Manichaeorum, cum eum negant carnem habuisse mortalem, in qua laus Christi ex ore Manichaeorum, cum eum negant carnem habuisse mortalem, in qua veram mortem pateretur. Quia ex illo prophetico maledicto laus intelligitur humilitatis: ex isto haeretico quasi honore crimen objicitur falsitatis. Si ergo negas maledictum, negas et mortuum. Si negas mortuum, non jam contra Moysen, sed contra apostolos dimicas. Si autem confiteris mortuum, confitere suscepisse poenam peccati nostri sine peccato nostro. Jam vero ubi audis poenam peccati, aut ex benedictione crede venientem, aut ex maledictione. Si ex benedictione venit poena peccati, opta esse semper in poena peccati. Si autliberari, crede per divinae sententiae justitiam ex maledictione venisse. Confitere ergo maledictum suscepisse pro nobis quem confiteris mortuum esse pro nobis, nec aliud significare voluisse Mosen cum diceret: Maledictus omnis qui in ligno pependit. Poterat enim dicere, maledictus omnis
Abbreviated transcription (Latin):
ducitis. Displic& enĩ uob̵ maledictũ ꝓnob ꝗa displic& morcuus ꝓ nob.
Iunc enĩ extra maledictũ illius adam: si extraillius mortẽ. Cũ uero
ex homine & ꝓhomine mortẽ suscepit. exillo & ꝓillo & iam maledictũ qđ
morte comitat᷑ suscipere ñ dedignat est. &iã ille ꝓrsus &iã ille filius dĩ
semꝑuiuens insua iustitia. Mortuus aut̃ ꝓpt̃ delicta nrã incarne suscep¬
ta expoena nrã. Aephoc additũ est onũs. nexp̃s aduerã mortẽ ñꝑtine¬
re diceret᷑ si amaledicto qđ morti c̃iunc tũ est insipienti onorificentia
separet᷑. Quiaut̃ exueritate euangelica fidelis est. intellegat tã ñt̃e. c̃¬
tumeliã xp̃ĩ exore moysi cũ eũ dixit maledictũ ñ exdiuinitate maie¬
statis suȩ. sed exc̃ditione poenȩ nr̃ȩ exqua inligno suspensus est. quã ñ est

Expanded text:
ducitis. Displicet enim vobis maledictus pro nobis, quia displicet mortuus pro nobis. ducitis. Displicet enim vobis maledictus pro nobis, quia displicet mortuus pro nobis. Tunc enim extra maledictum illius Adam, si extra illius mortem. Cum vero ex homine et pro homine mortem suscepit, ex illo et pro illo etiam maledictum quod mortem comitatur, suscipere non dedignatus est, etiam ille prorsus, etiam ille Filius Dei, semper vivus in sua justitia, mortuus autem propter delicta nostra, in carne suscepta ex poena nostra, ac per hoc additum est, omnis, ne Christus ad veram mortem non pertinere diceretur, si a maledicto, quod morti conjunctum est, insipienti honorificentia separetur. Qui autem ex veritate evangelica fidelis est, intelligit jam non esse contumeliam Christi ex ore Moysi. Cum eum dixit maledictum, non ex divinitate majestatis suae, sed ex conditione poenae nostrae, ex quo in ligno suspensus est. Quare non est
Abbreviated transcription (Latin):
Quidergi mirũ simaledictũ estadõ qđ oditdr̃: Tanta enĩ liben¬
tus nob donat inmortalitatẽ quȩ sutura est xpõ ueniente : quan¬
to miserieordius odit mortẽ nr̃am : quȩ in ligno pependit xpõmo
riente. Qđ aut̃ ad ditũ est om̃is. ut uideretur maledictus om̃is qͥ in
ligno pependit: No sane moyses minꝰ p̃uidet & iam iustos incruce
futuros: seilbene p̃uidet hereticos uerã mortẽ dnĩ negaturos &
ideo uolentes ab hoc maledicto xpm̃ seuingere : ut amortis & iam
ueritate s eiungerent. Si enĩ uera illa mors ñ erat: nullũ maledictũ
cũ xp̃õ crucifixo pependit in ligno ꝗa nec uere crucifixus est. Sed
contra longe futuros hereticos quã delonge claniat moẏses : Sine
causa tergi uersamini oꝗbus displic& ueritas mortis xp̃i. Maledietꝰ
omis ꝗpependit in ligno. Nonille aut ille. sed omis omnino. & iamine
& filius dĩ e. Etiã ꝓrsus. Nã hoc est qđ ñ uultis. inde satagitis indese¬

Expanded text:
maledictum est Deo quod odit Deus? Tanto enim libentius nobis donat immortalitatem, quae futura est Christo veniente, quanto misericordius odit mortem nostram, quae in ligno pependit Christo moriente. Quod autem additum est, « omnis, » ut videretur « maledictus omnis qui in ligno pependit, » non sane Moyses minus praevidet etiam justos in cruce futuros, sed bene praevidet haereticos veram mortem Domini negaturos, et ideo volentes ab hoc maledicto Christum sejungere, ut a mortis etiam veritate sejungerent. Si enim illa vera mors non erat, nullum maledictum Christo crucifixo pependit in ligno, quia nec crucifixus est vere. Sed contra longe futuros haereticos, quam de longe clamat Moyses: « Sine causa tergiversamini, » quibus displicet veritas mortis Christi, « Maledictus omnis qui pependit in ligno. » Non ille aut ille, sed omnis omnino! Etiamne et Filius Dei? Etiam prorsus. Nam hoc est quod non vultis: inde satagitis, inde se
Abbreviated transcription (Latin):
illũ c̃ dẽpnantes. insuꝑcentũ siclis argenti quos dabit puellȩ qnĩdifa¬
mauit nom̃ pessimũ suꝑ uirginẽ isrł. habebitq: eã uxorẽ : & ñ pote¬
rit dimitere omni tẽpore uitȩ suȩ. Qđ siuerũ est qđ obicit & nẽ in

Expanded text:
eum, condemnantes insuper centum siclis argenti, quos dabit puellae, quoniam diffaeum, condemnantes insuper centum siclis argenti, quos dabit puellae, quoniam diffamavit nomen pessimum super virginem Israel, habebitque eam uxorem, et non poterit dimittere om
Abbreviated transcription (Latin):
palluitiu quoo perieris. Iusserat quoq mayses utinquatiuor angulis
pallioꝵ iacintinas fimbrias facerent adisrahelis popłm dinoscendũ. Vt
quomodo incorporib circũ cisio signũ udaice gentis darce: ita& ueltis
gistri. qđ captantes aurã popularẽ ađq ex mulierculis sectantes lucri
faciebant grandes fimbrias & acutissimas in eispinas ligabant : ucui¬
delica& anibulantes. & sedentes in t̃dum pungerent᷑: & quasi hac cõmo¬
tione retraherent᷑ a dofficiadĩ & mninisteria seruitutis eĩ. Si duxe
rit uiruxorẽ & postea eã odio habuerit quesierit que occasiones ꝗbus
dimit tat eã obiciens ei nom̃ pessimũ & dixerit uxore accepi & iigres¬
sus adeã nĩnueni uirginẽ : tollent eã pat̾ & mac̃ eĩ &e ferent secũ signauir¬
Etecce heg s̃ signa uirginitatis filie meȩ. Expandent uestimtũ corã
seniorib ciuitatis. adphendent senes urbis illiuis uirũ & uerberabunt

Expanded text:
pallii tui quo operiris. » Jusserat quoque Moyses ut in quatuopallii tui quo operiris. » Jusserat quoque Moyses ut in quatuopalliorum hiacynthinas fimbrias facerent, ad Israelis populum dignoscendum, ut quomodo in corporibus circumcisio signum Judaicae gentis daret, ita et vestis gistri captantes auram popularem, atque ex mulierculis sectantes lucra faciebant grandes fimbrias, et acutissimas in eis spinas ligabant, ut videlicet ambulantes et sedentes interdum pungerentur, et quasi hac commonitione retraherentur ad officia Dei, et ministeria servitutis ejus. Quia rit uir uxorem et postea eam odio habuerit quaesieritque occasiones quibus dimittat eam obiciens ei nomen pessimum et dixerit: uxorem hanc accepi et ingreseam + non inueni uirginem, tollent eam pater et mater eiam et ferent secum signa uiret ecce haec sunt signa uirginitatis filiae meae. expandent uestimentum coram senioribus ciuitatis: adprehendentque senes urbis illius uirum et u
Abbreviated transcription (Latin):
obsistas. Bouem quippe & asinũ si necesse sit unꝰ ꝗsq sine decrim̃to ope¬
ris uingit. Sapientẽ uero & stultũ ñutinꝰ p̃cipiat &alter obtemperet.
sedutparit᷑ aequali potestate ad nuntiat uerbũdĩ. ñsine scandalo ꝗsq
Perlanã quippe simplicitas. ꝑlinũ uero subtilitas designat᷑. Etnimi¬
rũ uestis quȩ exlana linoq c̃ficit̃ linũ interius caelat. in suꝑficie
lanã demonstrat. Vestẽ ergo ex lanalinoq c̃textã induit ꝗ sublocu¬
tione in nocentiȩ incus subtilitatẽ caelat malitiȩ. Hoc suđm moralẽ
sensũ. Ceterũ uixta altã allegoriã : lineis uestib misceri lanã uel
arũ auđea quȩ se ñc̃tinens nupsit speciem uirginis gerat omnimodo
hoe peccatũ est. & si quid inc̾uenienter ex diuerso genere uł religione
inuitacuius que c̃texit᷑. Verũ illird tunc figurabat in uestib:: qđ nunc
declarat inmorib Funiculos infimbrus facies ꝑ quattuor angulos

Expanded text:
asinum, si necesse sit, unusquisque sine detrimento operis iungit; sapientem uero et stultum, non ut unus praecipiat, alter obtemperet, sed pariter ex aequali potestate ut annuntient uerbum dei, non sine scandalo quisque esignatur. Et nimirum vestis quae ex lino lanaque conficitur, linum interius celat, in superficie lanam demonstrat. Vestem ergo ex lana linoque contextam induit, qui sub locutione innocentiae intus subtilitatem celat malitiae. Hoc secundum moralem sensum. Caeterum, juxta allegoriam, lineis vestibus misceri lanam vel arum; aut ea quae se non continens nupsit, speciem virginis gerat: omni modo hoc peccatum est. Et si quid inconvenienter ex diverso genere vel regione in vita cujusque contexitur. Verum illud tunc figurabatur in vestibus, quod nunc declaratur in moribus. « Funiculos in fimbriis facies, per quatuor angulos