comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
udua perseuerẽ: E ut ꝑfecerunt
om̃ia scđm legem dñi: reuersi suns
in galileã. in ciuitatẽ suã nararet
Pretermisit hoc loco lucas. quȩ
ã matheͦ satis exposita nouerat.
dñm uidelicet post hȩc ne ab he-¬
rode necandus inueniret᷑: egyptũ
a parentibus e̾e̾. de latũ: defuncto¬
q herode. sic demũ galileam re-¬
uersũ. nazareth ciuitatem suam
inhabitare cepisse: Solent enim
euangłistȩ singuli. sic omittere
quȩdã. quȩ uel ab aliis cõmemora-¬
ta uiderint. uel ab aliis cõme¬
morancla in spũ preuiderint.
ut continuata sua enarrationis
serieꝰ quasi nulla pretermisisse
uideantur: Quȩ tamen alterius
euangelistȩ considerata scriptu-¬
ta: quo loco transilita fuerint
diligens lector inueniat. Puer
autẽ crescebat & confortabatur:
plenus sapientia u gr̃a dĩ erat
puer erat. id est habitũ huma¬
nȩ fragilitatis induerat: crescere
aẽ confortari habebat. In eo uero
quod etiam uerbũ dĩ. & deus

Expanded text:
ret. Et ut perfecerunt omnia secundum legem Domini, reversi sunt in Galilaeam in civitatem suam Nazareth. Praetermisit hoc loco Lucas quae a Matthaeo satis exposita noverat , Dominum, videlicet, post haec, ne ab Herode necandus inveniretur, in Aegyptum a parentibus esse delatum, defunctoque Herode sic demum in Galilaeam reversum, Nazareth civitatem suam inhabitare coepisse. Solent enim evangelistae singuli sic omittere quaedam, quae vel ab aliis commemorata viderint, vel ab aliis commemoranda in spiritu praeviderint, ut continuatae suae narrationis serie quasi nulla praetermisisse videantur. Quae tamen, alterius evangelistae considerata Scriptura, quo loco transilita fuerint, diligens lector inveniat. Puer autem crescebat, et confortabatur plenus sapientia, et gratia Dei erat puer erat, id est, habitum humanae fragilitatis induerat, crescere et confortari habebat. In eo vero quod etiam Verbum Dei et Deus
Abbreviated transcription (Latin):
te uirũ mulier: sed prius uenit
symeon. qui apprehendit infantẽ.
& tenuit in brachiis siuis: Deinde
mulier cuius non sunt uerba di¬
gesta. sed dictũ est generaliter.
quod confessa sit dño. & locuta
om̃ibus qui expectabant redẽptio¬
nem hierłem: & iuste sca mulier
sp̃m propħandi meruit accipere:
quia longa castate longisq ie¬
iuniis ad hoc culmen ascenderat:
Uidete mulieres destimonium
annȩ: & imitamini illud. si quando
uobis euenerit ut perdatis iuros.
considerate quid de ea scriptum
sit: Septẽ annis uixit a uirginita¬
te sua: cũ uiro suo & reliqua lrop¬
derea prophetes fuit. neq enĩ ut
libet & fortuitu sp̃s sc̃s habitauit
in ea : bonũ est & primũ. si qua
potest uirginitatis gr̃am possidẽ.
si autẽ hoc non poruerit. sed eue¬
nerit ei ut perdat uirũ: uilua
perseueret: Quod quidẽ non solũ
post mortẽ uiri sed etiã cũ ille
uiuit debet habere in animo. ut
etiam si non euenerit. uoluntas

Expanded text:
te virum mulier, sed primum venit te virum mulier, sed primum venit Simeon, qui apprehendit infantem, et tenuit in brachiis suis: deinde mulier, cujus non sunt quidem verba digesta; sed dictum est generaliter quod confessa sit Domino, et locuta de eo omnibus qui exspectabant redemptionem Israel. Et juste sancta mulier spiritum prophetandi meruit accipere, quia longa castitate, longisque jejuniis ad hoc culmen ascenderat. Videte, mulieres, testimonium Annae, et imitamini illud, si quando vobis evenerit ut perdatis viros. Considerate quid de ea scriptum sit: Septem annis vixit a virginitate sua cum viro suo, et reliqua, propterea prophetes fuit. Neque enim ut libet et fortuito Spiritus sanctus habitavit in ea. Bonum est et primum, si qua potest virginitatis gratiam possidere. Si autem hoc non potuerit, sed evenerit ei ut perdat virum, vidua perseveret. Quod quidem non solum post mortem viri, sed etiam cum ille vivit debet habere in animo, ut etiamsi non venerit voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationes: Cogitationes erant
malȩ in hominibus. quȩ ꝓpt̃ea
reuelatȩ sunt: ut prolatȩ in me¬¬
diũ: percderent᷑: & interfectȩ atq¬
a mortius e̾e desinerent. & occide¬
re t eas ille qui pro nob̾ mortuus
est: Quãdui enĩ absconditȩ erant
cogitationes: nec prolatȩ in mediũ.
impossibile erat eas penitus inter¬
fici: VUncle & nos si peccauerimꝰ.
debemus dicere. peccatũ meũ notũ
abscondi: Bixi annuntiabo iniusti¬
ciam meã dño: Si enĩ hoc fecerimꝰ.
& reuelauerimus peccata nr̃a. non
solũ dõ. sed &e his qui possunt me¬
deri uulneribus nr̃is atq peccatis:¬
delebuntur peccata nr̃a ab eo qui
ait: ecce delebo ut nubẽ iniquita¬
tes tuas: & sicut caliginẽ peccata
tua: Post symeonis ꝓpħram quia
necesse erat ut mulieres etiam sal¬
uarent᷑ : uenit prophetes mulier
de qua scribit᷑: & erat anna prophe¬
tissa filia phanuhel de tribu aser
Quã pulchet ordo: Non uenit an¬

Expanded text:
cogitationes. Cogitationes erant cogitationes. Cogitationes erant malae in hominibus, quae propterea revelatae sunt, ut prolatae in medium, perderentur, et interfectae atque emortuae esse desinerent, et occideret eas ille qui pro nobis mortuus est. Quandiu enim absconditae erant cogitationes, nec prolatae in medium, impossibile erat eas penitus interfici. Unde et nos si peccaverimus, debemus dicere: Peccatum meum notum abscondi. Dixi, annuntiabo injustitiam meam D reuelauerimus peccata nostra non solum Deo, sed his qui possunt mederi uulneribus nostris, dedelebuntur peccata nostra ab eo, qui ait: Ecce delebo ut nubem iniquitates tuas, et sicut caliginem peccata tua . Post Simeonis prophetiam, quia necesse erat ut mulieres etiam salvarentur, venit prophetes mulier, de qua scribitur: Et erat Anna prophetissa, filia Phanuel de tribu Aser. Quam pulcher ordo! Non venit an
Abbreviated transcription (Latin):
hystoria : signũ ẽ. cui contradicit᷑.
Non quo contradicant hi: qui
credunt in eũ: Nos quippe omĩa
scimus uera esse quȩ scripta suñ:
sed quia apud incredulos. uni¬
uersa quȩ de eo scripta sunt:
signũ sit cui contradicitur:
Deinde symeon ait: Q tuã ipsius
animã : ꝑtransibit gladius: Mulla¬
docet hystoria beatam mariam
ex hac uita gladii occisione mi¬
grasse: presertĩ cũ non anima
sed corpus ferro soleat interfici.
Unde restat intelligi. gladiũ de
quo dicitur: & gladius est in la¬
biis eorũ. hoc est dolorẽ dnicȩ
passionis eius animã pertransisse :
Quȩ &e si xp̃m ut pote dĩ filiũm.
sponte propria mori. mortemq
ipsam non lubitaret e̾e deuictu¬
rum. ut sua tamen carne ꝓcreatũ.
non sine doloris affectu. potuit
uidere crucifigi: Nlam & ferrum
quod animã ioseph pertransisse
canitur. nullũ melius quã dura
tribulatio mentis intelligitur:
Ut reuelent᷑ ex multis corclibus

Expanded text:
historia, signum est cui contradicitur. historia, signum est cui contradicitur. Non quod contradicant hi qui credunt in eum: nos quippe omna scimus vera esse quae scripta sunt; sed quia apud incredulos universa, quae de eo scripta sunt, signum sit cui contradicitur. Deinde Simeon ait: Et tuam ipsius animam pertransibit gladius. docet historia beatam Mariam ex hac vita gladii occisione migrasse, praesertim cum non anima, sed corpus soleat ferro interfici. Unde restat intelligi gladium illum de quo dicitur: Et gladius est in labiis eorum , hoc est, dolorem dominicae passionis ejus animam pertransisse, quae etsi Christum utpote Dei Filium sponte propria mori, mortemque ipsam non dubitaret esse devicturum, ut sua tamen carne procreatum, non sine doloris affectu potuit videre crucifigi. Nam et ferrum quod animam Joseph pertransisse canitur, nil melius quam dura tribulatio mentis intelligitur. Ut revelentur ex multis cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
mater est: signũ est cui contͣdicit᷑.
Martionitȩ contradicunt huic
signo: & aiunt penitus eum de
muliere non esse generatum:
Ebionitȩ contradicunt signo: di¬
centes ex uiro & muliere. ita na-¬
tum esse: ut nos quoq nasciur:
Habuit corpus humanũ: & hoc
signũ est cui contradicitur. Alii
enĩ eũ dicunt uenisse de cęlis:
alii tale quale nos corpus habri¬
isse ut per similitudinẽ corporis
ediam nr̃a corpora redimeret a
peccatis & claret nobis spem.
resurrectionis: Resurrexit a mor¬
tius: & hoc signũ est cui contra¬
dicitur: Quomodo resurrexit. u¬
trũ ipse & talis qualis mortuus
est. an certe in melioris substan¬
tię corpus resurrexerit: et est infi¬
one tractantibus. si idem corpus
habuit. quomodo clausis ingres¬
sus est ostiis. & stetit: Uides
igitur ut argumentis uariis.
etiam resurrectioni eiꝰ quęstio
cui contracdicitur: Sunt enĩ plures
sequi :ͤ Omĩa que de eo narrat

Expanded text:
mater est, signum est cui contradicitur. mater est, signum est cui contradicitur. Marcionistae contradicunt huic signo, et aiunt penitus eum de muliere non esse natum. Ebionitae contradicunt signo, dicentes eum ex viro et muliere ita natum esse ut nos quoque nascimur. Habuit corpus humanum, et hoc est signum cui contradicitur. Alii enim dicunt eum venisse de coelis, alii tale quale nos corpus habuisse, ut per similitudinem corporis, etiam corpora nostra redimeret a peccatis, et daret nobis spem resurrectionis. Resurrexit enim a mortuis, et hoc signum est cui contradicitur. Quomodo resurrexit? utrum ipse et talis qualis mortuus est, an certe in melioris substantiae corpus resurrexit? Et est infione tractantibus, si idem corpus habuit, quomodo clausis ingressus est ostiis, et stetit? Vides igitur ut argumentis variis etiam resurrectioni ejus quaestio cui contradicitur. Sunt enim plures sequi? Omnia quae de eo narrat
Abbreviated transcription (Latin):
consurgã. & multo michi ruina
utilior fuerit.⁊ quã illud tẽpus
quo uidebar stare: Stabam enĩ
peccato: tempore quo peccato
uiu ebam: Q quia peccato stabã.
prima michi utilitas fuit ut ca¬
derem. & peccato morerer: Demq¬
& sc̃i propħȩ quando angustiis
aliquid contẽplabant᷑: caclebant
in faciẽ suã: Propterea autẽ cade
bant: ut peccata ꝑer ruinã ple
nius purgarent᷑: Hoc ipsũ & salua-¬
tor tibi primũ concedit ut corruas:
Ethnicus eras : cadat in te ȩ̨thni¬
cus Diligebas scortũ: primũ in
te scortator intereat: Peccator eras.
cadat in te peccator: ut possis
dehinc surgere & dicere: si com¬
mortui sumus & conuiuemus:
& si confͦrmes facti sumus mortis:
conformes & resurrectionis erumꝰ:
Iste igrair in ruinã & in resurrecti-¬
onem multorũ positus ẽ. in isrł.
hoc est in his qui plena possuns
acie & ratione conspicere & in
signũ cui contradicetur Om̃ibus
quȩ narrat hystoria de saluatore:¬

Expanded text:
consurgam, et multo mihi ruina consurgam, et multo mihi ruina utilior fuerit, quam illud tempus quo videbar stare. Stabam enim in peccato eo tempore, quo peccato vivebam: et quia peccato stabam, prima mihi utilitas fuit ut caderem, et peccato morerer. Denisancti prophetae, quando augustius aliquid contemplabantur, cadebant in faciem suam. Probant ut peccata plenius per ruinam purgarentur. Hoc ipsum et Salvator tibi primum concedit ut corruas. Ethnicus eras? cadat in te ethnicus. Diligebas scorta? primum in te scortator intereat. Peccator eras? cadat in te peccator, ut possis dehinc resurgere et dicere: Si commortui sumus, et convivemus: et si conformes facti sumus mortis, conformes et resurrectionis erimus . Iste igitur in ruinam et in resurrectionem multorum positus est in Israel, hoc est, in his qui plena possunt acie et ratione conspicere. Et in signum cui contradicetur. Omnibus quae narrat historia de Salvator
Abbreviated transcription (Latin):
Da michi igitur qui fuerit ille
qui steterit: & in cuius riunam
saluator aluenerit: necnon & eũ
qui consurgat: Nam utiq ille
consurgit : qui ante corruerat:
Uidendũ est itaq ne forte
saluator non aliis atq aliis i
ruiã uenerit. & in resurrectio¬
resurrectionẽ uenerit: In uidi-
ciũ ait ego ueni: ut qui non ui¬
debant uideant. & qui uide¬
bant cȩci fiant: Est enĩ in nob̾¬
aliud quod uidebat prius : &
postea uidere des i it : & aliud
quod non uidebat. & postea
uidere illis oculis. quibus antea
uidebã: & qui michi postea rese¬
rati sunt: Qm̃ post in obȩdien
tiam. & adam & ȩuȩ oculi sunt
aperti : de quibus superiore ser¬
mone tractauius: Munc autẽ
interpretandũ quid sibi uelit
hoc quod ait: ecce positus ẽ hic
in ruinã. & in resurrectionem
multorũ in isrł: Me oportet
prunũ cadere. & cũ cecidero post¬
ea bene surgere: ne saluator
causa michi fuerit malȩ ruinȩ
Sed propt̾ea caclere me fecit: ut

Expanded text:
Da mihi igitur, qui fuerit ille Da mihi igitur, qui fuerit ille qui steterit, et in cujus ruinam Salvator advenerit, necnon et eum qui consurgat. Nam utique ille consurgit, qui antea corruerat. Videndum est utique, ne forte Salvator non aliis atque aliis in ruinam venerit et resurrectioresurrectionem venercium, ait, ego veni, ut qui non videbant videant, et qui videbant caeci fiant . Est enim aliud in nobis quod videbat prius et postea videre desivit, et aliud quod non videbat et postea videre illis oculis quibus ante non videbam, et qui mihi postea reserati sunt, qtiam et Adam et Evae oculi sunt aperti, de quibus superiori sermone tractavimus. Nunc autem interpretandum, quid sibi velit hoc quod ait: Ecce hic positus est in ruinam, et in resurrectionem multorum in Israel. Me oportet primum cadere, et cum cecidero, postea bene resurgere, ne Salvator causa fuerit malae ruinae; sed propterea cadere me fecit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nutrierat saluatorem: Qui autem
altius aliquid inquirit: potest
dicere. qm̃ generationis ordo
a dauid. ad ioseph usq deducit᷑.
Ne uideretur frustra ioseph no-¬
minari quia pater non fuerꝰt
saluadoris: ut generationis ordo
haberet locũ. pader appellatus
est dñi: Ammirabantur igitur
pater illius & mater: super his
quȩ dicebantur de eo tam ab
angło. quã a multitudine cȩ¬
lestis exercitus: necnon & a
pastoribus: Omĩa quippe hȩc
audientes : uehementissime
mirabantur: Neuide scriptura
ait Benedixit ei symeon: & di¬
xit ad mariam matrẽ eiꝰ: Ecce
positus est m riunã. & in resur-¬
rectionẽ multorũ in isrł: & in
signũ cui contradicetur. E tuã
ipsius animã pertransibit gla-¬
dius: ut reuelentur ex multis
cordibus cogitationes: Quomͦ
dicere in riunã. eum uenisse
infideliũ. & in resurrectionem
credentiũ: Qui uero curiosus
interpres est: dicit nequaquã
eũ cadere. qui ante ñ steterit.

Expanded text:
nutrierat Salvatorem. Qui autem nutrierat Salvatorem. Qui autem altius aliquid inquirit, potest dicere: quia generationis ordo a David usque ad Joseph deducitur , et ne videretur frustra Joseph nominari, qui pater non fuerat Salvatoris, ut generationis ordo haberet locum: pater appellatus est Domini . Admirabantur igitur pater illius et mater super his quae dicebantur de eo, tam ab angelo, quam a multitudine coelestis exercitus, nec non a pastoribus. Omnia quippe haec audientes, vehementissime mirabantur. Dehinc Scriptura ait: Benedixit ei Simeon, et dixit ad Mariam matrem ejus: Ecce iste positus est in ruinam et in resurrectionem multtuam ipsius animam pertransibit gladius, ut revelentur ex multis cordibus cogitationes. Quomodo dicere, in ruinam eum venisse infidelium, et in resurrectionem credentium. Qui vero curiosus interpres est, dicit, nequaquam eum cadere qui ante non steterit.
Abbreviated transcription (Latin):
ficia. & cȩtera Horũ omĩum ut¬
illis ruina facta est Et de hac
ruina dicitur : ubicũq fuerit
caclauer. ibi congregabuntur
aquilȩ: Cacdauer quippe. a casu
nomen accepit: Bona est hȩc
ruina. ad quã primũ uenit iħc:
nec potest facere resurrectionem.
nisi riuna prȩcesserit: Uenit ante
destruere quod in me malũ fuit.
ut illo destructo. & mortificato.
consurgat in me. & uuificetur
id quod bonũ est ut consequamur
in eo regnũ cȩlorũ: Lucas scripsit:⁊
altissimi obumbralut tibi Propt̃
hoc. &e quod natũ fuerit. scm uoca¬
bitur. filius clei & qui manifeste
nobis tradit qm̃ filius uirginis
est semine iste. patrẽ eius ioseph.
testatus est dicens: & erat pater
illius & mater ammirantes: super
his quȩ dicebantur de eo Quȩ
igitur causa extitit. ut eũ qui
pater non fuit. patrem esse me¬
moraret : qui simplici expositione
contentus est: dicet honorauit
eũ sp̃s sc̃s patris uocabulo: quia

Expanded text:
ficia , etficia , etilis ruina facta est. Et de hac ruina dicitur: Ubicunque fuerit cadaver, illic congregabuntur aquilae . Cadaver quippe a casu nomen accepit. Bona est haec ruina, ad quam primum venit Jesus, nec potest facere resurrectionem, nisi ruina praecesserit, Venit ante destruere quod in me malum fuit, ut, illo destructo et mortificato, consurgat in me, et vivificetur id quod bonum est, ut consequamur in eo regnum coelorum. Lucas scripsit: ltissimi obumbrabit tibi, propter hoc et quod natum fuerit sanctum, vocabitur Filius Dei: et qui manifeste nobis tradidit, quoniam Virginis est semine: iste patrem ejus Joseph testatus est, dicens: Erant pater illius et mater admirantes super his quae dicebantur de eo. Quae igitur causa exstitit, ut eum qui pater non fuit, patrem esse memoraret? Qui simplici expositione contentus est, dicit: Honoravit eum Spiritus sanctus Patris vocabulo, quia
Abbreviated transcription (Latin):
corporis. quo terrena ista conspici¬
mus. oculus scđm sensũ carius.
de quo scriptura ait. frustra ince¬
dens & flatus sensu carnis: cui
habemus aliũ contrariũ meliorẽ
& diuina sapientẽ: Qui quia
cęcus in nobis erat: uenit iħc
hunc ergo sensũ. & hoc quod naunc
habemus in manibus intelligen¬
dũ: ecce iste positus est in ruinã.
&e in resurrectionẽ multorũ in isrł:
Habeo aliquid in me quod male
stat: & peccati superbia se erigit:
hoc cadat. hoc subruatur Quod
si ceciderit id quod aute corrue¬
rat. surgens stabit: Interior homo
meus quondã iacebat elisus: exte¬
rior stabat erectus Ante quam
crederẽ in iħm. bonũ in me lacebat:
malũ stabat: Postquã ille uenit:
tunc quod in me malũ fuit corruit.⁊
&e expletũ est semper mortificatio¬
nẽ iħu in corpore. circũferentes:
& illud Mortificate membra ur̃a
suꝑ terrã: fornicationẽ: immun¬
ditiã. luxuriã. idolatriã. uene¬

Expanded text:
corporis, quo terrena ista conspicicorporis, quo terrena ista conspicimus, oculus secundum sensum carnis, de quo Scriptura dicit: Frustra incedis inflatus sensu carnis . Cui habemus alium contrarium meliorem, et divina sapientem: qui quia caecus in nobis erat, venit Jesus hunc ergo sensum, et hoc quod nunc habemus in manibus est intelligendum: Ecce iste positus est in ruinam, et in rHabeo aliquid in me quod male stat et peccati superbia se erigit? hoc cadat, hoc subruatur. Quod si ceciderit id quod ante corruerat, surgens stabit. Interior homo meus quondam jacebat elisus, et exterior stabat erectus. Antequam crederem in Jesum, bonum in me jacebat, malum stabat. Postquam ille venit, tunc quod in me malum et expletum est illud: Semper mortificationem Jesu in corpore circumferentes. Et illud: Mortificate membra vestra super terram, fornicationem, immunditiam, luxuriam, idololatriam, vene
Abbreviated transcription (Latin):
&e imagine̾ cęlestis Scđ̃m hunc
sensũ intelligitur & illud. in iudi¬
cium ego ueni in mundũ istũ. ut
qui non uiclent uicleant: et qui
uident ceci fiant Nabemus in
nobis om̃s homines &e aspectũ.
&e cecitatẽ adam. & uidebat: et
non uidebat Ei quoq ante quam
aperirentur oculi eius. iudisse
describitur Uidit inquit mulier
lignũ. quia bonũ ad comerlendumi
& obtimũ oculis est ad udendũ
et tollens de fructu ligni come¬
dit. & dedit uiro suo. & comederunt:
Igitur non erant cȩci : sed uidebans:
Deinde sequitur: & aperti sunt
oculi eorũ: Ergo cȩci fuerant. nec
uidebant: quorũ oculi postea
sunt aperti Sed qui bene ante
uiderant: postquã mandatum
dñi prȩtergressi sunt: cȩperunt
uidere male: & aspectũ obȩdi¬
entiȩ subreppente delicto postea
perdiderunt: Ego sic intelligo.
& illucd quod dicit dñs: quis
fecit mutũ & surdũ uiclentẽ et
cȩcũ. nonne ego dñs. ds: Est oculus

Expanded text:
et imaginet imaginIn judicium ego veni in mundum istum, ut qui non vident, videant: et qui vident, caeci fiant. Habemus in nobis omnes homines, et aspectum et caecitatem. Adam et videbat, et non videbat. Eva quoque, antequam aperirentur oculi ejus, vidisse describitur. Vidit, inquit, mulier lignum, quia bonum ad comedendum, et optimum oculis ad videndum, et tollens de fructu ligni, comedit, et dedit viro suo, et comederunt . Igitur non erant caeci, sed videbant. Deinde sequitur: Et aperti sunt oculi eorum. Ergo caeci fuerant, nec videbant, quorum oculi postea sunt aperti. Sed qui bene ante viderant, postquam Domini mandatum praetergressi sunt, coeperunt videre male et aspectum obedientiae subripiente delicto, postea perdiderunt. Ego sic intelligo et illud quod dicit Deus: Quis fecit mutum et surdum, videntem et caecum? Nonne ego Dominus Deus ? Est oculus
Abbreviated transcription (Latin):
quid in euangłio tale re peritur.
ad allegorias & nouas intelligen¬
tias confugere: Quando uero in
ueteri instrumento statĩ accusare.
&e nullã explanationẽ quãius
probabilis sit recipere: sed & hoc
quod sequitur. in iudiciũ ego ue¬
na in mundũ istũ. ut non uiclen¬
des uideant. & qui uident cȩci
fiant. quãius querant ut edis¬
serant. implere non potueriut:
Ego uero qui opto e̾ẽ eccłiasticus.
& non ab heresiarcha aliquo sed
xp̃i uocabulo numcupari. et hab̾e
nomen quod benedicet᷑ suꝑ t̾ram:
& cupio tam opere quã sensu et
esse & dici xp̃ianus. ȩqualem &
in uetere & in noua lege.quęro
rationẽ: Ioquitur ds̃. ego int̾ficiã:
Libenter uolo ut ab eo interficiar.
Quando enĩ uetus in me homo est.
& uiuo adhuc quasi homo: cupio
ut occilat in me ds̃ ueterẽ hominẽ.
ut uiuificet me ex mortius: Prunꝰ
enĩ ait homo de terra terrenus:
sccds homo de cęlo cȩlestis: Sicut
pordauimꝰ imaginẽ terreni: portamꝰ

Expanded text:
quid in Evangelio tale reperitur, quid in Evangelio tale reperitur, ad allegorias et novas intelligentias confugere: quando vero in veteri Instrumento, statim accusare, et nullam explanationem, quamvis probabilis sit, recipere? Sed et hoc quod sequitur: In judicium ego veni in mundum istum, ut non videntes videant, et qui vident caeci fiant, quamvis quaerant ut edisserant, implere non poterunt. Ego vero quia opto esse Ecclesiasticus, et non ab haeresiarcha aliquo, sed a Christi vocabulo nuncupari, et habere nomen quod benedicitur super terram, et cupio tam opere quam sensu et esse et dici Christianus, aequalem et in veteri et in nova Lege quaero rationem. LoquituLibenter habeo ut interficiar. Quando enim vetus in me homo est, et vivo adhuc quasi homo, cupio ut occidat in me Deus veterem hominem, et vivificet me ex mortuis. Primus enim, ait, homo de terra, terrenus; secundus homo de coelo, coelestis. Sicut portavimus imaginem terreni, portemus
Abbreviated transcription (Latin):
bus creatorẽ calũpniantur Igit᷑
ante quã interpreter quẽ sensũ
habeant. ego interficiã. & uuufi-¬
cabo. percutiã & sanabo: obponã
eis testimoniũ euangelii : dicãq
aluersus hereticos Innumera¬
biles quippe hereses sunt. quȩ
euangłiũ scđm lucã recipiunt:
Si propterea cruentus. & tantum
uidex & cruclelis est conditor
quia dicit. ego interficiã & iuuisi-¬
cabo. percutiã & sanabo: manifestis¬
simũ est. & iħm ipsius e̾e̾ filium:
Eacdẽ siquidẽ de eo scripta sunt.
ecce hic positus est in runam. &¬
in resurrectionẽ multorũ in isrł:
Non in resurrectionẽ tancũ. sed
& in runã: Si malũ est interfice¬
re: malũ sit & in riunã uenire:
Quid respondebunt. utrum ne
receclent a cultu eius. an quę¬
rent aliquã interpretationẽ. et
atropologias. confugient. ut qđ
in ruinã uenerit. benignitatem
magis quã austeritatem sonet:
& quomoclo iustũ erit quando

Expanded text:
bus Creatorem calumniantur. Igitur bus Creatorem calumniantur. Igitur antequam interpreter quem sensum habeant, ego interficiam et vivificabo, percutiam et sanabo, opponam eis testimoniam Evangelii, dicamque adversum haereticos. Innumerabiles quippe haereses sunt, quae Evangelium secundum Lucam recipiunt. Si propterea cruentus, et in tantum saevus et crudelis est Conditor, quia dicit: Ego interficiam, et vivificabo: percutiam, et sanabo, manifestissime est et Jesum ipsius esse Filium; eadem siquidem de eo scripta sunt: Ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum in Israel. Non in resurrectionem tantum, sed et in ruinam. Si malum est interficere, malum sit et in ruinam venire. Quid respondebunt? Utrumne recedent a cultu ejus, an quaerent aliquam interpretationem, et ad tropologias confugient, ut quod in ruinam venerit, benignitatem magis quam austeritatem sonet? Et quomodo justum erit quando
Abbreviated transcription (Latin):
ego in mundũ ueni: ut qui non
uident uicleant : ce qui uiclent
cȩci fiant: Quo modo ergo in iudi¬
cium uenit. ut non uidentes
de nationibus uiderent. & qui
prius uidebant de isrł cȩci fierent:
sic uenit in runã. & resurrectionẽ
multorũ: In aduentu enĩ dñi sal¬
uatoris qui prius steterant cor¬
ruerunt. & qui cetiderant surre¬
xerunt: una hȩc est interpretatio
cde eo quod dictũ est: ecce positus
est hic in ruinã. & in resurrectionẽ¬
multorũ in isrł Est autẽ & altius.
quid intelligendũ aduersus eos
uel maxime qui contra conditorẽ
latrant: & hinc inde de ueteri
testimonia congregantes. simplici¬
um corda decipiunt: Aiunt enũ:
Ecce ds̃ legis & propħarũ: uide¬
te qualis sit Ego inquit occidam.¬
& ego uuificabo: percutiã & sanabo.
& non est qui eruat de manibus
meis Audiunt occidã: et non
audiunt uiuificabo Aucliunt per¬
cutiam: & audire contẽpnunt et
ego sanabo: Istius mocli occalioni¬

Expanded text:
ego in mundum istum veni, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant . Quomodo ergo in judicium venit, ut non videntes de nationibus viderent, et qui prius videbant de Israel caeci fierent: sic venit in ruinam et resurrectionem multorum. In adventu enim Domini Salvatoris, qui prius steterant, corruerunt, et qui ceciderant, surrexerunt. Una haec est interpretatio de eo quod dictum est: Ecce hic positus est in ruinam et resurrectionemultorum in Israel. Est autem et altius quid intelligendum adversus eos vel maxime qui contra Conditorem latrant, et hinc inde de Veteri intelligunt congregantes, simplicium corda decipiunt. Aiunt enim: Ecce Deus legis et prophetarum, videte qualis sit: Ego, inquit, occidam et vivificabo, percutiam et ego sanabo, et non est qui se eruat de manibus meis . Audiunt occidam, et non audiunt vivificabo; audiunt percutiam, et audire contemnunt et ego sanabo. Istiusmodi occasioni
Abbreviated transcription (Latin):
ipso scripta sunt proloqui. sed bene¬
dixit patri illiuis & matrrͣ & de
ipso quoq propħauit infante di¬
cens ecce hic positus ẽ. in ruinã.
et resurrectionem multorum in
isrł. & in signũ cui contradicet᷑.
Tuam quoq ipsius animam per¬

Expanded text:
ipso scripta sunt proloqui, sed beneipso scripta sunt proloqui, sed benedixit patri illius et matri: et de ipso quoque prophetavit infante, dicens: Ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum in Israel, et in signum cui contradicetur. Tuam quoq
Abbreviated transcription (Latin):
mregione illa uigilantes. & obser¬
uantes custodias noctis. super
gregem suũ: Uenit angłs sub
ipsa hora natiuitatis iħu: & ait
ad eos: Annuntio uob̾ gaudiũ
magnũ Ite & inuenietis in¬
fantẽ inuolutũ pͥannis: & positũ
in prȩsepi: Necdũ angłs uerba
finierat: ecce multitudo celestis
pidi perspexissent. & angłs re-¬
cessisset ab eis: dixerunt ad se¬
inuicem: Eamus in bethleem:
& iudeamus factũ quod dñs
ostendit nobis: uenerunt et
inuenerunt paruulũ. tam illi
quam parentes quȩ facta fuerañ
mirabantur suꝑ hoc: Q de symeone
scribitur. quod rumorẽ auxerit.
& miraculi. uel magna pars fue¬
rat Teraut enĩ puerũ in brachiis
suis: & ait Nunc dimittis dñe
seruũ tuũ in pace: sccłm uerbuo
tuũ: quia uiderunt oculi mei sa¬
lutare tuũ: Pastigiũ & ut ita
dicam culmen super his quȩ
iactabantur de iħu: & pater. et
mater illius mirabantur.
symeonis fuit. Non enĩ sufficit ei
tenere paruulũ. & ea quȩ de semae¬

Expanded text:
regione illa, vigilantes et observantes custodias noctis supra gregem suum. Venit angelus sub ipsa hora nativitatis Jesu, et ait ad eos: Annuntio vobis gaudium magnum. Ite, et invenietis infantem involutum pannis, et positum in praesepio. Necdum finierat, ecce multitudo coelestispidi perspexissent, et angelus recessisset ab eis, dixerunt ad invicem: Eamus usque Bethleem, et videamus factum quod Dominus ostendit nobis . Venerunt et invenerunt parvulum. Tam illi quam parentes quae facta fuerant mirabantur: super hoc et de Simeone scribitur quod rumorem auxerit et miraculi, vel magna pars fuerit. Tenuit enim puerum in brachiis suis, et ait: Nunc dimittis, Domine, servum tuum in pace, secundum verbum tuum, quia viderunt oculi mei salutare tuum. Fastigium et, ut ita dicam, culmen super his quae jactabantur de Jesu, et pater et mater illius mirabantur, sermo Simeonis fuit. Non enim sufficit ei tenere parvulum, et ea quae de semet
Abbreviated transcription (Latin):
Nongregemus in unũ ea quȩ
ꝯin ortu iħu dicta scriptaq
sunt de eo: & tunc scire poterimus
singula quȩq digna e̾e miraculo
Quã ob rem mirabatur & pater.
sic enĩ appellatus est ioseph quia
nutricius fuit: m irabatur & mater.
super omĩbus quȩ dicebant᷑ de eo:
Quȩnam ergo sunt. quȩ de paruulo
iħu fama disperserat. pastores erant

Expanded text:
ongregemus in unum ea quae in ortu Jesu dicta scriptaque sunt de eo, et tunc scire poterimus singula quaeque digna esse miraculo. Quamobrem mirabatur et pater sic enim appellatus est Joseph, quia nutritius fuit, mirabatur et mater super omnibus quae dicebantur de eo. Quaenam ergo sunt quae de parvulo Jesu fama disperserat? Pastores erant
Abbreviated transcription (Latin):
spũalis exercitii se ostendunt
habere circũcisos Petrinis quidem
cultris circũcisionẽ fieri legimus:
Petra autẽ erat xp̃c Cuius fide.
spe. & caritate. non solũ baptisma¬
de: sed in omni prorsus actione
deuota purificantur corda bonorũ:
Quȩ & ipsa cotidiana nr̃a circũcisio.
id est continua cordis mundatio
semꝑ octaui diei sacramentũ cȩle¬
brare non desistit: qu a nos in exẽ¬
plum dñicȩ̨ resurrectionis quȩ
octaua clie id est post septimam
sabbati facta est: scĩficare consue¬
uit: ut quomodo surrexit xp̃s a
mortius per głam patris: ita et
nos in nouitate uitȩ ambulemꝰ.

Expanded text:
spiritualis exercitii se ostendunt spiritualis exercitii se ostendunt habere circumcisos. Petrinis quippe cultris circumcisionem fieri legimus: petra autem erat Christus, cujus fide, spe et charitate, non solum in baptismate, sed in omni prorsus actione devota purificantur corda bonorum. Quae et ipsa quotidiana nostra circumcisio, id est csemper octavae diei sacramentum celebrare non desistit, quia nos in exemplum Dominicae resurrectionis, quae octava die, id est post septimam sabbati facta est, sanctificare consuevit, ut quomodo resurrexit Christus a mortuis per gloriam Patris, ita et nos in
Abbreviated transcription (Latin):
it dicens: uę qui potentes estis
ad bibendũ uinũ: & uiri fortes
ad miscendã ȩbrietatẽ: Incircũcisi
olfactu &e tactu: qui unguento
& uariis odoribus sunt delibuti:
qui secuntur amplexus meretricis
aspergentis cubile suũ myrra.
& aloe. & cinnamomo: Incircũcisi¬
sunt gressibus. de quibꝰ psalmista
cõmemorat: contritio & infelicitas
in uiis eorũ & uiam pacis non
cognouerunt: At qui om̃i custodia
seruant suũ cor. qui auertunt
oculos suos ne uideant uanitatẽ:
qui sȩpint aures suas spinis. ne
audiant linguã nequã: qui gus-¬
tant & uident quã suauis est
dñs: quã beatus uir qui sperat
in eo: qui custocdiunt uias suas
ut non delinquant in lingua
sua: qui clonec super est alitus
in eis & sp̃s dei in naribus eorũ
non locuntur labiis iniquitatem:
nec lingua eorũ meditabit᷑ men¬
dacium: qui leuant manus suas
ad manclata dei. quȩ diligunt.
qui ab om̃i uia mala prohibent
pedes suos. ut custodiant uerbũ
dĩ: isti om̃s suos sensus petra

Expanded text:
 dicens: Vae qui potentes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam ebrietatem . Incircumcisi olfactu et tactu, qui unguento et variis odoribus sunt delibuti; qui sequuntur amplexus meretricis, aspergentes cubile suum myrrha, et aloe et cinnamomo. Incircumcisi gressibus, de quibus Psalmista commemorat: Contritio et infelicitas in viis eorum, et viam pacis non cognoverunt . At qui omni custodia servant suum cor, qui avertunt oculos suos ne videant vanitatem, qui sepiunt aures suas spinis, ne audiant linguam nequam, qui gustant et vident quam suavis est Dominus, quam beati viri qui sperant in eo, qui custodiunt vias suas ut non delinquant in lingua sua, qui donec superest halitus in eis, et Spiritus Dei in naribus eorum, non loquuntur labiis iniquitatem, nec lingua eorum meditatur mendacium, qui levant manus suas ad mandata Dei quae diligunt, qui ab omni via mala prohibent pedes suos ut custodiant verbum Dei, isti omnes suos sensus petra
Abbreviated transcription (Latin):
uocabit nomine alioꝰ hoc est no-¬
mine xp̃iano. quod nunc omnes
serui ap̃i se delectantur insigniri
Neq enĩ nomen aliud sub cȩlo
datũ est hominibus: in quo
oporteat nos saluos fieri Uncle
propħa consequenter adiungit:
In quo qui benedicendus est

Expanded text:
vocabit nomine alio , hoc est novocabit nomine alio , hoc est nomine Christiano, quo nunc omnes servi Christi se delectantur insigniri. Neque enim nomen aliud sub coelo datum est hominibus, in quo oporteat eos salvos fieri. Unde propheta consequenter adjungit: I
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ tantȩ fidei particeps & socia
facta est: non proprie principem
suȩ domus sed absolute principẽ:
id est omĩum recte credentium
feminarũ uocaret & intelligeret
esse parentẽ: Unde beatus apłs
petrus credentes de gentibus
feminas ad humilitatis. castitatis.
& modestiȩ uirtutẽ prouocans:
eiusdem matris nr̃ȩ sarrȩ clebita
cũ laude memunt: Sicut sarra
inquit obediebat abrahȩ. dñm eũ
uocans: cuius estis filiȩ benefaci¬
entes. & non tunentes illã pertur¬
bationẽ: Hnc dilectionem ur̃am
tr̃s ammonere curauimꝰ: ut singuli
ur̃m meminerint etiam ᷤ ipsos per¬
cepta fide xp̃i cũ patriarchis nomi¬
nis excelsi meruisse consortiũ: seq
percepta in xp̃o purificatione bap¬
tismi saludaris diriuatũ a nomine
xp̃i gaudeant mutuasse cogno¬
men: & hoc usq ad finem firmũ
intemeratũ q seruare contendaNs :
gaudentes in se illud ysaię uati-¬
cinium. esse cõpletũ. & seruos suos

Expanded text:
quae tantae fidei particeps et socia quae tantae fidei particeps et socia facta est, non proprie principem suae domus, sed absolute principem, id est, omnium recte credentium feminarum vocaret, et intelligeret esse parentem. Unde beatus apostolus Petrus credentes de gentibus feminas ad humilitatis, castitatis et modestiae virtutem provocans, ejusdem matris nostrae Sarae debita cum laude meminit. Sicut Sara, inquit, obediebat Abrahae, dominum eum vocans, cujus estis filiae benefacientes, et non timentes ullam perturbationem . Haec dilectionem vestram, fratres, admonere curavimus, ut singuli vestrum meminerint etiam seipsos percepta fide Christi cum patriarchis nominis excelsi meruisse consortium, si percepta in Christo purificatione, baptismi salutaris derivatum a nomine Christi, gaudeant mutuasse cognomen, et hoc usque ad finem firmum intemeratumque servare contendant, gaudentes in se illud Isaiae vaticinium esse completum: Et servos suos
Abbreviated transcription (Latin):
euangelii. cuictis fidelibꝰ ostendẽt.
ȩque subeunda remedia: Sed et hoc
quod eodem die suȩ circũcisionis
nomen ut iħc uocaretur accepit. ad
unitationẽ priscȩ fecit obseruationis:
quam ex eo credimus sũptam. quod
abraham patriarcha qui primus
circũcisionis sacramentũ in testimo¬
nium suȩ magnȩ fidei. & diuinȩ ad
eum promissionis accepit: eodẽ die
suȩ suorũ q circũcisionis: etiam
nominis amplificatione: simul cũ
sua coniuge benedici promeruit:
ut qui eatenus abram pader excel¬
sus dictus est. deinde abraham
id est pater multarũ gentium
uocaretur: quia patrẽ inquit
multarũ gentiũ constitui te
Quȩ fidelissima promissio tã late
per orbem iam patet impleta: ut
etiam nos ipsi de gentibus ad fidei
illius deuotionẽ uocatiꝰ ipsũ nos
patrem spũaliter habere gaudeamꝰ:
sarray. sed sarram: id est non uo¬
cabis principẽ meã. sed principẽ:
uidelicet aꝑte docens: ut eam

Expanded text:
Evangelii cunctis fidelibus ostenderet Evangelii cunctis fidelibus ostenderet aeque subeunda remedia. Sed et hoc quod eodem die suae circumcisionis nomen ut Jesus vocaretur, accepit, ad imitationem priscae fecit observationis, quam ex eo credimus sumptam quod Abraham patriarcha, qui primus circumcisionis sacramentum in testimonium suae magnae fidei et divinae ad eum promissionis accepit, eodem die suae suorumque circumcisionis etiam nominis amplificatione simul cum sua conjuge benedici promeruit, ut qui eatenus Abram pater excelsus dictus est, deinde Abraham, id est pater multarum gentium, vocaretur: quia patrem, inquit, multarum gentium constitui te. Quae fidelissima promissio tam late per orbem jam patet impleta, ut etiam nos ipsi de gentibus ad fidei illius devotionem vocati, ipsum nos patrem spiritualiter habere gaudeamus,Sarai, sed Saram, id est, non principem meam, sed principem: videlicet aperte docens ut eam
Abbreviated transcription (Latin):
erunt. uel hostiarũ oblationibus.
uel certȩ fidei uirtute. suaꝰ suorũq
animas creatori cõmenclantesꝰ a
primi reatus uinculis absoluere¬
curabant: Sine fide enim: impossibile
est placere dõ. sicut alibi scriptũ
est: Iustus autẽ ex fide uiuit: Sed
ueniens in carne dĩ filius. qui solã
carnis naturam. nullã autẽ peccati
contagionẽ traxit de adam. & quia
gr̃ȩ renascentis: utrumq genus
purificationis subire dignatus ẽ:
&e circũcisus uidelicet ã parentibꝰ.
octaua die natiuitatis: & tricesimo
ȩtatis anno baptizatꝰ a iohanne.
immo etiam terciũ salutaris hostiȩ
munus ipse templi dñs. pro se non
respuit offerri: cuius die dehinc
tricesima dercia. dño opitulante ur̃a
caritas auditura simul est & cȩle-¬
bratura mysterium Cuncta in quã
& legalis. & euangłicȩ purificationis
genera. qui nullo indiguit dñs sus
dȩ iam legis decreta suo tempore
doceret eẽ. salubria: & aduenientis

Expanded text:
erunt, vel hostiarum oblationibus, erunt, vel hostiarum oblationibus, vel certe sola fidei virtute suas suorumque animas Creatori commendantes, a primi reatus vinculis absolverecurabant. Sine fide enim impossibile est placere Deo: et sicut alias scriptum est: Justus autem ex fide vivit . Sed veniens in carne Dei Filius, qui solam carnis naturam, nullam autem peccati contagionem contraxit de Adam, et quiagratiae renascentis: utrumque genus purificationis subire dignatus est, et circumcisus videlicet a parentibus octava die nativitatis, et tricesimo aetatis anno baptizatus a Joanne, imo etiam tertium salutaris hostiae munus ipse templi Dominus pro se non respuit offerri. Cujus die dehinc tricesima tertia, Domino opitulante, vestra charitas auditura simul est et celebratura mysterium. Cuncta, inquam, et legalis et evangelicae purificationis genera, qui nullo indiguit, Dominus  consummandae jam legis decreta suo tempore doceret esse saluberrima, et advenentis
Abbreviated transcription (Latin):
pacis ingressum spe felici expectabañ
Qui enĩ nunc per euangeliũ suum
terribiliter ac salubriter clamat.i
nisi quis renatus fuerit ex aqua
&e spũ scõ non potest introire in
regnũ dei: ipse dudũ per legem
suam clamabat.⁊ masculus quippe¬
cuius prepucii caro circũcisa non
fuerit: peribit anuna illa de popło
suo: quia pactũ meũ irritũ fecit:
Idẽ. quia pactũ uitȩ in paradyso
hominibus manclatũ. alam preua¬
ricante transgressus est. in quo
om̃s peccauerunt: peribit de cętu
scõrum. si non ei fuerit remedio
salutari subuentũ: Utraq ergo pu¬
rificatio. & circũcisionis uidelicet
in lege: & in euangelio baptisma¬
tis tollende preuaricationis primȩ.
gr̃a posita est: Et ne cui scłi laben¬
tis ȩtati superni respectus munera
deessent. illi quoq qui a mundi
exordio. usq ad tempora datȩ cir¬
cũ cisionis: uel post datam circũci¬
sionẽ. de aliis nationibus dõ placu¬

Expanded text:
pacis ingressum spe felici exspectabunt. pacis ingressum spe felici exspectabunt. Qui enim nunc per Evangelium suum terribiliter ac salubriter clamat: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum Dei ; ipse dudum per legem suam clamabat: Masculus cujus praeputii caro circumcisa non fuerit, peribit anima illa de populo suo, quia pactum meum irritum fecit , id est, quia pactum vitae in paradiso hominibus mandatum Adam praevaricante transgressus est, in quo omnes peccaverunt: peribit de coetu sanctorum, si non ei fuerit remedio salutari subventum. Utraque ergo purificatio, et circumcisionis videlicet in lege, et in Evangelio baptismatis, tollendae praevaricationis primae gratia posita est. Et ne cui saeculi labentis aetati superni respectus munera deessent, illi quoque qui a mundi exordio usque ad tempora datae circumcisionis vel post datam circumcisionem, de aliis nationibus Deo placu
Abbreviated transcription (Latin):
tos. in adoptionẽ filiorũ quȩ per
gr̃am est sua largitate reduceret:
Suscepit igitur circũcisionẽ lege
decretam in carne: qui absq om̃i
prorsus labe pollutionis apparuit
in carne: Q qui similitudinem
carnis peccati: non enĩ in carne
peccati aduenit : remedio quo caro
peccati consueuerat mundari non
respuit: sici etiam undã baptis¬
matis. qua nouȩ gr̃ę popults a
peccatorũ sorde lauari uoluit.⁊
ipse non necessitatis sed exempli
causa subiit: Scire &enĩ debet
ur̃a fraternitas: quia idem salu-¬
tiferȩ curationis auxiliũ. circũcisio
in lege contra originalis peccati uul-¬
nus agebat: quod nunc baptismus
agere reue latȩ gr̃ȩ tẽpore consueuit.÷
excepto quod regni cȩlestis ianuam
necdũ intrare poterant: donec adue¬
niens benedictionẽ daret qui legẽ
dedit: ut uideri possit ds̃ deorum
in syon: tantũ in sinu abrahȩ post
mortẽ beata requie consolati suꝑnȩ

Expanded text:
tos in adoptionem filiorum, quae per tos in adoptionem filiorum, quae per gratiam est, sua largitate reduceret. Suscepit ergo circumcisionem lege decretam in carne, qui absque omni prorsus labe pollutionis apparuit in carne, et qui in similitudine carnis peccati, non autem in carne peccati advenit, remedium quo caro peccati consueverat mundari non respuit: sicut etiam unda baptismatis, qua novae gratiae populos a peccatorum sorde lavari voluit, ipse non necessitatis, sed exempli causa subiit. Scire etenim debet vestra fraternitas, quia idem salutiferae curationis auxilium circumcisio in lege contra originalis peccati vulnus agebat, quod nunc baptismus agere revelatae gratiae tempore consuevit, excepto quod regni coelestis januam necdum intrare poterant, donec adveniens benedictionem daret, qui legem dedit, ut videri posset Deus deorum in Sion, tantum in sinu Abrahae post mortem beata requie consolati supernae
Abbreviated transcription (Latin):
redimeret: ut adoptionem filiorũ
reciperemus: Magna quippe dis¬
pensatio pietatis: Ad redẽptionẽ
generis humani ds̃ pater non an¬
gelũ. non archangelũ sed filium
suũ unigenitũ mittere dignatus
est: Quẽ quia in diuinitatis suȩ
specie uidere nequiuimus: magna
rursus dilectionis arte prouidit:
ut hunc factũ ex muliere. hoc est
ex maternȩ carnis substantia. sine
urili ãmixtione conceptum: ad
humanos uerũ hominẽ proferret
aspectus: Qui in diuina uirtute
ac substandia manens per omĩa
quod erat. ueram naturȩ mortalis
infirmitatẽ quã non habebat
indueret: Et ut nobis necessariã
obȩdiendi uirtutẽ precipuo com¬
mendaret exemplo: factũ sub
lege filiũ suũ misit ds̃ in mun-¬
dũ: Non quia ipse legi quicquã
debeat. qui unus inagister. unꝰ
est legis lator & uidex: sed ut
eos qui sub lege positi. legis
honera portare nequiuerant. sua
cõpassione iuuaret.⁊ ac de seruili
conditione quȩ sub lege erat erep-¬

Expanded text:
doptionem filiorum reciperemus . Magna namque dispensatione pietatis ad redemptionem generis humani Deus Pater non angelum, non archangelum, sed Filium suum unigenitum mittere dignatus est. Quem quia in divinitatis suae specie videre nequimus, magna rursum dilectionis arte providit ut hunc factum ex muliere, hoc est ex maternae carnis substantia, sine virili admixtione conceptum, ad humanos verum hominem proferret aspectus: qui in divina virtute ac substantia manens, per omnia quod erat, veram naturae mortalis infirmitatem quam non habebat, indueret. Et ut nobis necessariam obediendi virtutem praecipuo commendaret exemplo, factum sub lege, Filium suum misit Deus in mundum: non quia ipse legi quidquam debeat, qui unus magister noster, unus est legislator et judex, sed ut eos qui sub lege positi legis onera portare nequiverant, sua compassione juvaret, ac de servili conditione, qui sub lege erant, erep
Abbreviated transcription (Latin):
uisus: Qubus uoce ueritatis dicit᷑.
qui est ex clõ uerba dĩ audit Erꝙt̾ẽa
uos non auditis: quia ex lõ non estis:
Incircũcisi sunt auribus. incircũcisi
lingua & manibus: quorũ os locu¬
tũ est iniquitatẽ. & dextera eoruor
dextera iniquitatis: qui loquunt᷑
pacem cũ proxuno suo. mala autem
in cordibus eorũ: & dextera eorum
repleta est muneribus: Incircũcisi¬

Expanded text:
s: quibus voce Veritatis dicitur: Qui est ex Deo, verbum Dei audit. Propterea nos non auditis, quia ex Deo non estis . Incircumcisi sunt auribus, incircumcisi lingua et manibus sunt, quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis: qui loquuntur pacem cum proximo suo, mala autem sunt in cordibus eorum, et dextera eorum repleta est muneribus
Abbreviated transcription (Latin):
Dectio sc̃i euangelii quã
mocdo fr̃s audiuimus: magnũ
nobis & in dño & in seruo dat
perfectȩ humilitatis exempluoi
In dño quidem quia cũ sit cdĩs.
non solũ ab homine seruo bapti¬
zari: sed etiam ipse adhũc bapti¬
zandus uenire dignatus ẽ: In
seruo autẽ: quia cũ sciret prȩ¬
cursorẽ se ac baptistam sui¬
saluatoris esse destinatũ: memor
tamen propriȩ fragilitatis : ui¬
uinctũ sibi humiliter excusauit
officium dicens: ego a te debeo
baptizari: & cu uenis ad me: Sed
mins propter homines iustruen¬
los humilis apparuit. mox a dõ
patre quantũ super homines
omne quod creatũ est emineret
Apparuit: uoce delapsa ad eum
huius mocli magnifica gła Hic
est filius meus dilectus : in quo
michi complacui: Et fidelissimus
atq humillunus seruus ille ioħes
qui baptitari a dño quã illum
baptirare magis optauit: & ipsũ¬

Expanded text:
Lectio sancti Evangelii, quam modo, fratres, audivimus, magnum nobis et in Domino et in servo dat perfectae humilitatis exemplum. In Domino quidem, quia cum sit Dominus non solum ab homine servo baptizari, sed etiam ipse ad hunc baptizandus venire dignatus est. In servo autem, quia cum sciret praecursorem se ac baptistam Salvatoris sui esse destinatum, memor tamen propriae fragilitatis injunctum sibi humiliter excusavit officium, dicens: Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? Sed minis propter homines instruendos humilis apparuit, mox a Deo Patre quantum super homines,los, et super omne quod creatum est emineret, apparuit voce lapsa ad eum hujusmodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui. Et fidelissimus atque humillimus servus ille Joannes, qui baptizari a Domino, quam Dominum baptizare magis adoptavit
Abbreviated transcription (Latin):
prothomartẏrẽ stephanũ. uidȩis
secũ dño ꝑsequentibꝰ. derribiliter
cisi cordibus &e auribus uos semꝑ
cordibus & auribus sunt. qui sp̃s
sc̃i monitis resistunt: est utiq cordiũ
& auriũ circũcisio & si est cordiũ
& auriũ: est & omĩum exterioris inte¬
riorisq hominis nr̃i sensuũ: Qui
enĩ uiderit mulierẽ ad concupis

Expanded text:
protomartyrem Stephanum Judaeis protomartyrem Stephanum Judaeis se cum Domino persequentibus terribiliter cisi cordibus et auribus, vos sempcordibus et auribus sunt, qui Spiritus sancti monitis resistunt, est utique cordium et aurium circumcisio. Et si est cordium et aurium, est et omnium exterioris interiorisque hominis nostri sensuum. Qui enim viderit mulierem