comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrat quͣta nob̃ eura legenda sint ⁊ in telli¬
gennda. Cũ uero dixit ĩ figura ostend̾ iã ñ eẽ opus
ut figurañi p̃mĩtiantiũ celebratõni seruiamus
cum res ip̃a manifesta sit ad correctonẽ urãm di¬
um in nobis finitur ꝑ er xp̃m ⁊ ideo turpius ẽ
staut ase cadit qui cadit ioco ait. uideant ne ca¬
dant pocrãdo uł. peccare alios faciendo ut illi qui
p̃sum̃tes de scĩa c̃ scãdalo frm edebant ydolotida
⁊ de doctͥtina ꝑseudo applo gloriantes iudicabãt¬

Expanded text:
demonstrat quanta nobis cura legenda et intelligenda sint. Cum vero dixit, in figura, ostendit jam non esse opus ut figurarum praenuntiantium celebrationi serviamus, cum res ipsa manifesta sit. Ad correptionem nostram, dium in nobis finitur per Christum, et ideo turpius est, stat, a se cadit qui cadit. Ideo ait, videat ne cadat peccando, vel peccare alios faciendo. Ut illi qui praesumentes de scientia, cum scandalo fratrum edebant idolothyta, et de doctrina pseudoapostolorum gloriantes, ju
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m qui gratis poccata
mpio dimiccit fides eł
non meruerunt. ⁊ ita
sificit ad salutem. aten¬
de ꝙ ait credenti in eũ¬

Expanded text:
tum qui gratis peccata impio dimittit, fides ejus non meruerunt, et ita sufficit ad salutem. Atd ait credenti in eu
Abbreviated transcription (Latin):
gratis dat nicħ bomi fecisti  ⁊ datꝰ tibi re¬
inissio peccatoꝵ. Attendunt᷑ oꝑa tua ⁊ ĩ¬
ueniuuitur oĩa mala. Malis oꝑibus
quid debsc nͥ dãꝑnatõ. bonis quid̃ debe
ex fide ẽ iustus. s ei qui oꝑatur illa
carnalia legis oꝑa uł aliqua bona ut
grãm fidei ⁊ iustificatõnis m̾eat᷑. Si

Expanded text:
gratis datur? Nihil boni fecisti, et datur tibi remissio peccatorum. Attenduntur opera tua, et inveniuntur omnia mala. Malis operibus quid debetur, nisi damnatio? bonis quid debetuex fide est justus, sed ei qui operatur illa carnalia legis opera, vel aliqua bona ut gratiam fidei et justificationis mereatur, si
Abbreviated transcription (Latin):
ut ỹm̃ ista non abistis illa ĩcipiat
qr nullus oꝑatur bñ nisi pͥus c̃¬
dem reddi scd̾m nũtũ oꝑis tamqͣ
oꝑa que d̾o remunerat. ex nobis
filit: inmo exgr̃a d̾i sunt. Nam
d̾s ꝑ grãm dedit pecc̃orib fidem
endum ẽ qui ꝑgrãm nos uistifi¬
cauit. Nam si debitã añ grãm mͥ¬
cedem tiellet rectlere. penam red¬
deret peccatorib debitam. Non
ergo tibi blandiaris de m̃itis. cum
tibi redli mercedem : ẜ. debitum
operis audis tamquam non sit ĩ
obere gracia retribientis. sicut
infide est gracia iustificantis. Uix
exdebitd renuunerationem dide¬

Expanded text:
 ista non ab istis alia incipiat, quia 19 nullus operatur bene, nisi prius crdem reddi secundum meritum operis tanquam opera quae Deus remunerat ex nobis sint, imo ex gratia Dei sunt. Nam Deus per gratiam dedit peccatoribus fidem endum est, qui per gratiam nos justificavit. Nam si debitam ante gratiam mercedem vellet reddere, poenam redderet peccatoribus debitam. Non ergo tibi blandiaris de meritis, cum tibi reddi mercedem secundum debitum operis audis, tanquam non sit in opere gratia retribuentis, sicut in fide est gratia justificantis. Oriex debito remunerationem Dei de
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ cõe ꝙ ip̃e sit d̾s qd̾ ⁊ nali faciũt.
Quid us ẽ cred̾e̾ in cum cdendo dili¬
gere credendo ineũ auare creden¬
do ineum ire ⁊ eius m̃bris ĩcorpo¬
rari. ħ ẽ fides qm a nob̾exigit dꝰ ⁊
ñ inuenit quid exigat. ñ donaue¬
rit ꝙ ĩuentat. Phant fidem i̾tifica¬
tur in pius .i. fit deipio pius ut
de mn ip̃a fides incipiat ꝑdilectõe

Expanded text:
pse sit Deus, quod et mali faciunt. Quid vero est credere in eum? credendo amare, credendo diligere, credendo in eum ire, et ejus membris incorporari. Haec est fides quam a nobis exigit Deus, et non invenit quid exigat, nisi donaverit quod inveniat. Per hanc fidem justificatur impius, id est de impio fit pius, ut deinde ipsa fides
Abbreviated transcription (Latin):
quam huit destingue. pn¬
cipatũ dic̃ maiores. ⁊ po.¬
dicit minores uirtutetn¬
illos qui muiracula faci¬
unt uł fortes homines

Expanded text:
uit. Distingue: Pcipatum, dicit majores; et podicit minores; virtuteillos qui miracula facivel fortes homines
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce quomodo detinent ueritatem dei in in iusticia. occurrebat autem
appostolo ut ei diceretur. Unde illi ueritatem detinent ad quos locutur
non est deus nec per legem acceperunt sicut populus israherͤ respondet
et ostendit unde.
Quia quod notum est dei ia¬
uifestum est in illis. Deus enim illis mani-

Expanded text:
Ecce quomodo detinent veritatem Dei in injustitia. Occurrebat autem Ecce quomodo detinent veritatem Dei in injustitia. Occurrebat autem Apostolo, ut ei diceretur: Unde illi veritatem detinent, ad quos locutus non est Deus? nec legem acceperunt, sicut populus Israel? Respondet, et ostendit unde: Quia quod notum est Dei, manifestum est in illis: Deus enim revelavi
Abbreviated transcription (Latin):
celo ꝙ. ꝯccusat cos qr ĩdicaint eis creadorem .ł. saluatõrem ex ip̃a .ii. cel fabrica ⁊̃¬
tat᷑ dt do ostenditin qui sõ tam pulera astra ꝯdidit ut ex his ꝙͣtus ⁊̃ qm̃ ami¬
s: ĩiustica ⁊ impietas incos apparet d̾ ħ uidentes difsimulant aueritate nꝰ faten
de deo cognitionem deciuent cũ spõse eis offerat. ip̃i dico manemtes ĩ ĩuisticra
.i. in opere malo. Bonum ẽ quod tenent set malum est ubi tenent. uerita¬
tem eñi cenent set in inquitate. ĩ uenisti ueritatem eñi deum .o. cn gemtił
ophilosophe et colis ydolum. in uenisti ueritatẽ ⁊ ipãm decines ĩ in iusticii ⁊¬
ꝙ ꝑ dĩ oꝑa cognouisti: ꝑ hominis opera ꝑdidisti. Cotum ꝯfiderasti uerũ ordinẽ
⁊ nõ uis atendere: quod mundus opus dei sit. ydolum optis fabri. si faber y¬
doloisic̃ dedit figurã daret ⁊ cor ab ip̃o ydolo faber adoraretur. quomodo ergo
eum. ergo si ydolum cor haberet non ne fabrum adoraret qui fecit illutu᷑

Expanded text:
coelo. Quod accusat eos quia indicavit eis Creatorem vel Salvatorem. Ex ipsa enim coeli fabrica iratus illis Deus ostenditur, qui ideo tam pulchra astra condidit, ut ex his quantus et quam admised injustitia et impietas in eis apparet, dum haec videntes dissimulade Deo cognitionem detinent, cum sponte se eis offerat; ipsi dico manentes in injustitia, id est in opere malo. Bonum est quod tenent, sed malum est ubi tenent. Veritatem enim tenent, sed in iniquitate. Invenisti enim Deum, o tu gentilis, o philosophe, et colis idolum; invenisti veritatem, et ipsam detines in injustiti Dei opera cognovisti, per hominis opera perdidisti. Totum considerasti rerum ordinem, et non vis attendere quod mundus opus Dei sit; idolum opus fabri. Si faber idolo sicut dedit figuram, daret et cor, ab ipso idolo faber adoraretur. Quomodo ergo illum. Ergo si idolum cor haberet, nonne fabrum adoraret qui fecit illud?
Abbreviated transcription (Latin):
signũ sũ ñ fidelib s infidelibus
qr dũ dat deus linguis loqui sine
ĩcerp̾tatõne sigcatur pp̃ infideles
h. fieri ne eis reueletur ueritas .uł.
ita alus linguis loqui ⁊ alus la¬
biis dic̃ pambolice ⁊ obscure loq
qualiter ĩ credut loquitur dñs
fidelib ã iu reuelatõne ueritatis
uñ dñs apł ait. uob̾ datũ ẽ nosse
Obscurantur sermones dei ne uĩde¬
antur aꝑfidis ⁊ iõ lingua ñ ẽ app¬
tenda ⁊ ꝯuenit inparte cũ pregedẽ¬
te lectõne utraq eñi ambrosii est

Expanded text:
fidelium, sed infidelium, quia dum dat Deus loqui linguis sine interpretatione, significatur propter infideles hoc fieri, ne eis reveletur veritas. Vel ita: aliis linguis loqui, et aliis labiis dicit parabolice et obscure loqui, qualiter incredulis loquitur Dominus; fidelibus autem in revelatione veritatis. Uitae linguae obscurantur sermones Dei, ne videantur a perfidis, et ideo lingua non est appetenda, et convenit in parte cum praecedente lectione; utraque enim est
Abbreviated transcription (Latin):
.fi. s ilifi .l. sermones de in cognita
tur sensus fidelib uero ꝯuenit. ꝓ¬
pħia non ligna incognita uñ subd̃
Prophe

Expanded text:
ium, id est sermones Dei incognita tur sensus. Fidelibus vero convenit prophetia, non lingua incognita. Unde subdit: Prophe
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hec faciam it .4. sic exaudiant.
me ⁊ uec sic .i. signo miraculi
exaudiant me dicit dñs inquo
notat linguas ee datas ĩsignũ
infidelibus. uñ subdit. ¶Taq

Expanded text:
 hoc faciam, ut vel sic exaudiant me, et nec sic, id est signo miraculi, exaudient me, dicit Dominus. In quo notat linguas esse datas in signum infidelibus. Unde subdit: Itaq
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ꝑfecti estotȩ uͤ̃telligatis
plene qd dicitis ⁊ studeacis his
sus dicente salomone̾. scire legẽ
sensus est oꝑcimꝰ. n lege lin¬
tenditur q̃r ñ deb̾ent quere lin¬
guas quia lingue insignũ sũt
ĩfidelibus ꝙ ipsi iam non sunt
⁊ non sunt adedificatõnem que

Expanded text:
perfecti estote, ut intelligatis plene quod dicitis. Et studeatis his sus, dicente Salomone. Scire legem sensus est optimus. In lege entenditur quare non deberent quaerere linguas, quia linguae in signum sunt infidelibus quod ipsi jam non sunt. Et non sunt ad aedificationem quae
Abbreviated transcription (Latin):
dicium d̾i ẽ ꝑcedens ex uno tm̃ delicto originali
ab adam traducto incondempnatõnẽ corporalis
⁊ ecerne mortis gr̃a aũt xp̃i non ex uno tm̃ s ec
multis delictis pdcedit. in iustificatõnẽ. qr non
sdlum ignoscit s etiã iustificat. hic etiam arcen¬
de quod dictum est mditim ex uno in condẽs¬
autẽ grã ñ solum ilud ꝙ origiałt trihitͥut᷑.
o etia nulta actualia dinuc̾it. ⁊ ĩsuꝑ uistificat
i. de inapio purum facit ac deuide de bono in
meluus ꝑficere. ecce in

Expanded text:
dicium Dei est procedens, ex uno tantum delicto originali ab Adam traducto, in condemnationem corporalis et aeternae mortis. Gratia autem Christi, non ex uno tantum, sed ex multis delictis, procedit in justificationem, quia non solum ignoscit, sed etiam justificat. Et attende quod dictum est, judicium ex uno in condeautem gratia, non solum illud quod originaliter trahitur, sed etiam multa actualia dimittit, et insuper justificat, id est de impio pium facit, ac deinde de bono in melius proficere. Ecce in
Abbreviated transcription (Latin):
homintĩ hec lex ÷ caritas d̾i illa ⁊ lex oꝑũ lutera
occidens p̃uaritatorẽ ista ẽ lex fidi uiuificãs dilec¬
torem. Ibi gͦ. lex extrinxecus posita ẽ qua iniusti
terrentur hic incemdecus posita ẽ qͥtia iusti iu¬
uificatrutur. Ibi intabulis lapideis digitus dei
oꝑatus ẽ ut significaretur duricia cordiũ illius¬
ppłi. hic idem digitus incordibus hominũ oꝑa¬
tus est ut uoluntas prõta ⁊ intelligencia ca¬
pax significetur. uñ subd̃ ⁊ hec eplã scripta :
non intabulis lapideis .i. nõ induris cordib
hñtib notas nec semcientib ut uetꝰ lex lapĩ
.n. non sig̃c nisi durissimã uoluntatem ⁊ ad¬
uersus deum inflexibilem s incabulis cordi¬
.i. iticordib horurum latis ex caritate ⁊ carna¬

Expanded text:
inus Haec lex est charitas Dei. Illa est lex operum, littera occidens praevaricatorem, ista est lex fidei vivificans dilectorem. Ibi ergo lex extrinsecus posita est qua injusti terrerentur; hic intrinsecus posita, qua justificarentur. Ibi in tabulis lapideis digitus Dei operatus est, ut significaretur duritia cordium illius; hic idem digitus in cordibus hominum operatus est, ut voluntas prompta et intelligentia capax significaretur. Unde subdit: Et haec Epistola scripta est, non in tabulis lapideis, id est non in duris cordibus habentibus notas, nec sentientibus ut vetus lex. Lapis enim non significat nisi durissimam voluntatem, et adversus Deum inflexibilem; sed in tabulis cordis, id est in cordibus latis ex charitate, et carna
Abbreviated transcription (Latin):
te hoc ñ facimꝰ ĩo qr tĩ audemꝰ nos ĩ¬
serere aut ꝯparare ers ne sic̃ illiitã
⁊ nos ꝑeamus. ũ hoc facinus s po¬
cendimus ⁊ non aliud qmͣ ĩiunctũ
ẽ ursurpamus. Tanta .N. pogestate.
utimtr qͣlita ꝯcessa ẽ ab alictore nͥ
mensuram uł egredimur ⁊ sũmus
nobis qr scd̾̃ qd offiqium num exi¬
git taciinus ꝙ illi nõ faciuint. Hoc

Expanded text:
o quia non audemus nos inserere aut comparare eis, ne sicut illi ita et nos pereamus. Non haec facimus, sed pottendimus, et non aliud quam quod injunctum est usurpamus. Tanta enim potestate utimur, quanta concessa est ab auctore; nec mensuram nec modum egredimur. Et sumus nobis, quia secundum quod officium nostrum exigit, facimus quod illi non faciunt. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
quid ait ñ inserimuts nos quibus¬
dam .i. pseudo qui ñ missi adeo ꝯ¬
m̃cdant se ipõs anquib artibus:
non deus cos .i. usurꝑant sibi po¬
testatem indigni᷑ ꝙ ẽ dicere non
ponimus in nim̃o illoꝵ ut potes¬
tatem usurpemus. s ad eo electi
accepimus. nichil ultra ꝯcessũ
p̃sumẽtes. illi autẽ ñ accepta pot¬
estade s usurpas .a. dominari uo.¬

Expanded text:
quod ait. Non inserimus nos quibusdam, id est pseudo, qui non missi a Deo, commendant seipsos, aliquibus artibus, non Deus eos, id est usurpant sibi potestatem indigni. Quod est dicere: Non ponimus nos in numero illorum, ut potestatem usurpemus, sed a Deo electi accepimus, nihil ultra concessum praesumentes. Illi autem non accepta potestate, sed usurpata, dominari vo
Abbreviated transcription (Latin):
unde enum suptaortatus ẽ nefides deserat
unfidelem per ea que forte aienerunt. squia
sanclificatus ẽ uir ⁊ qͥnunc qͥi eadem fieri

Expanded text:
Unde enim supra hortatus est ne fidelis deserat infidelem per ea quae forte evenerunt, id est quia sanctificatus est vir, etc. Nunc quia eadem fieri
Abbreviated transcription (Latin):
tinet ad non ꝯcupiscere hoc addiliges ulud ad
cõtinentiam hoc adtusticiam illd̾ ad declinãdũ
analo ħ ad faciendum bonum nonꝰcupiscendo
eñi uecustate expoliamur ⁊ diligendo nouita¬
ce indiumur ad hoc utiq reforminim ut
in uobis ip̃is experimento probetis que sit uo¬
lountas di .i. quid d̾s uelit que uoluntas est
bona quia qͥc dons quid deus uułt bonum ẽ
bene pͥlacens alis qͥu intelltguint ⁊ exꝑti st̃¬

Expanded text:
tinet ad non concupiscere, hoc ad diligere; illud ad continentiam, hoc ad justitiam; illud ad declinandum a malo, hoc ad faciendum bonum. Non concupiscendo enim vetustate exspoliamur et diligendo novitate induimur. Ad hoc utique reformamini, ut in vobis ipsis experimento probetis quae sit voluntas Dei, id est quid Deus velit, quae voluntas est bona, quia quidquid Deus vult bonum est. Et beneplacitis illis qui intelligunt et experti s
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ perfecta ĩ oĩbõĩtate
ut nicħ sit melius
Et nota quia uolũ¬
tas dei dicitur suie
tp̃a quia uulti quie ĩ
deo deus ÷ suie ulud
ꝙ nult hic auteni
accipitur di uolun¬
tas qua uult que
semper implecur q̃
beneplacitum derx
disposicio incerdum
appellatur dequa ꝓ¬
luit fecit ⁊ apostolꝰ
uoluntati euuis quiꝰ¬
fectum cogantur dissolui set uitiis mori.
t nolite hic aĩa inbetur insacͥficium
deo offerri sic̃ añ usserat quo corꝑa deo offi
si eñi corpꝰ quo ĩferiore tanqͣm famulo uel
instrumento uti aĩa cum eius honus usus
⁊ rectus ad deum refertur sacrificium est ml¬
to magu aĩam ip̃a fit sacrificium cum igne
diuini amoris accensa formam ꝯtupiscen¬
cie secularis amiccit ⁊ deo se referens ei tanx¬
qmͣ in cõmutabili forme subdita reformat᷑
⁊ hoc ẽ quod ait quasi offerte corpora ura
mini qui in adam fuistis deformati qr ĩ co
partim est amissa imago dei. Nlam si non
amississet homo ymagitiem ⁊ rursum si

Expanded text:
 perfecta in omni bonitate, ut nihil sit melius. Et nota quia voluntas Dei dicitur, sive ipsa qua vult quae in Deo Deus est, sive illud quod vult: hic autem accipitur Dei voluntas qua vult, quae semper impletur, quae beneplacitum Dei vel dispositio interdum appellatur. De qua Pvoluit fecit , et Apostolus: Voluntati ejus quicogantur dissolvi, sed vitiis mori. Et nolite. Hic anima jubetur in sacrificium Deo offerri, sicut ante jusserat Deo corpora offerri. Si enim corpus quo inferiore tanquam famulo, vel instrumento utitur anima, cum ejus bonus usus et rectus ad Deum refertur, sacrificium est, multo magis anima ipsa sit sacrificium, cum igne divini amoris accensa, formam concupiscentiae saecularis amittit, et Deo se referens ei tanquam incommutabili formae subdita reformatur. Et hoc est quod ait: quasi dicat: Offerte corpora vestra, mini, qui in Adam fuistis deformati, quia in eo partim est amissa imago Dei. Nam si non amisisset homo imaginem Dei, et rursum si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ illi atuter debuit dic̃e licet tibi s ñ expedit ⁊ dñs similiter mulieri ca¬
quiã sumptus non accipio estimatis s ñ idõdicutto qͥẜ it nõ liceat acciꝑ
am oĩa mͥ ucent que ⁊ coapostoł que lex naturat habet non moͣy¬
si qui multa proditricia illius populi phibuit hoc dicit quia lice¬
bat ei sũptus accipere. Uñ post acͥcurus est s noluit qrñ expedit und
quos intantantis uiciis arguebat. auctoritatem magister ĩ clinaret
ñ .ii. pocest ĩstãt argui aquõ accipit᷑ maxĩe c̃ ille ꝓp̾tiis addãd̾ sit u sibi
bumilitet ꝓpositũ. uñ dicit s ego subtił re. po minuendo lib̾tatẽ meã¬

Expanded text:
 illi aiunt, debuit dicere, licet tibi, sed non expedit. Et Dominus similiter mulieri Chaquia sumptus non accipio, aestimatis: sed non ideo dimitto quin mihi liceat accipere. Nam omnia mihi licent quae et coapostolis, quae lex naturalis habet, non Mosi qui multa pro duritia illius populi prohibuit. Hoc dicit quia licebat ei sumptus accipere, unde post acturus est; sed noluit quia non expedit. Undquos in tantis vitiis arguebat, auctoritatem magisterii inclinaret. Non enim potest instanter argui a quo accipitur, maxime cum ille promptus sit ad dandum ut sibi humiliet praepositum. Unde et dicit: Sed ego sub
Abbreviated transcription (Latin):
trit ħ. apostolꝰ qd postea plenius acturus ẽ dic .N. qr sibi licet ab his sũptus
accipere sic̃ aii apłi accipiebant ab subditis suis s qm̃ sciebat pseudo occo¬
nem quere acciptendi noliit abhis accipere ne cã uentris iugor euangłi¬
&e ueritatis torpesceret qd̾ ergo dicit apostolus. oĩa. li. ñ de mal̾ s de bonis
intelligi oportet auibrdã eñi uidetur põ lib̾tate ꝯessi arbitrii hoc apłm¬

Expanded text:
t hic Apostolus quod postea plenius acturus est. Dicit enim quod sibi licet ab aliis sumptus accipere, sicut alii apostoli accipiebant a subditis suis. Sed quoniam sciebat pseudo occasionem quaerere accipiendi, noluit ab his accipere, ne causa ventris vigor ecclesiasticae veritatis torpesceret. Quod ergo dicit Apostolus, omnia licent, non de malis, sed de bonis intelligi oportet. Quibusdam enim videtur propter libertatem concessi arbitrii hoc Ap
Abbreviated transcription (Latin):
humanis subtractus aspec¬
tibus. per ħ exigens anobis
ut nr̃am uetustatem pecca¬
toꝵ ẽ gemicu ⁊ dolore peni¬
tencie de ponamus: ⁊ menbra
nr̃a ꝯtinencie atq iusticie
clauis fixa habeauuis. ne ad
priora mala redeamus. aqui¬
bus eciam ita perfecte qui¬
uitate uite ambulemꝰ: de
uirtute inuirtutẽ ascenden¬
tes quousq ad dexceram dei
est ꝯfessoꝵ insepultura re¬
quies absolutorum. ĩ resur¬
rectione uita iustoꝵ.ĩ ascen¬
sione ꝑfectꝰ ꝑfectorũ ĩ con¬
autem ⁊ion solum a nobis
ri efficit. uñ subditur.¬

Expanded text:
humanis subtractus aspectibus, per haec exigens a nobis, ut nostram vetustatem peccatorum cum gemitu et dolore poenitentiae deponamus, et membra nostra continentiae atque justitiae clavis confixa habeamus, ne ad priora mala redeamus, a quibus etiam ita perfecte quivitate vitae ambulemus, de virtute in virtutem ascendentes, quousque in dextera Dei confessorum, in sepultura requies absolutorum, in resurrectione vita justorum, in ascensione profectus perfectorum, in conautem non solum a nobis ri efficit. Unde subditur
Abbreviated transcription (Latin):
congeries peceati. gr̃a aucem dei qui ĩ simli¬
tudine cartus peccati incruce pependit ꝑ
baꝓtismum. sd angitur. ut uetus homgͭe
ita ut in ip̃a uiliente carne: qumcupiscencia
resꝑsa ⁊ itinata᷑ repente absumatur. ⁊ non
sit. s ne obsit mortuo que merat naco. nam
deo suꝑet si tñ non inuacuum grãm eiꝰ sus¬
effabili creatoris ut lex peccati que est inm̃¬
bris prorsus extinguatur ⁊ non sit s ut q¬
quiguid mali ab homine fagum dictum̃
piscentia soluco reatus iuncillo quo ꝑ ulã
diabolus animam retinebat ⁊ a suo creato
re sepatabat . maneat ingrtamine quo cor¬
pus nostrum caftigamus ⁊ seruituti subi¬
cimus. uetustas itaq nostra pene ⁊ cupe
que ⁊ et maledicto primi hominis incruioe
xp̃i destruta est qui niãm mortalitatem sus¬
cepit ⁊ peccata nia petulit incorpore suo
astauit serpentẽ. ꝑ suasione quippe serpen¬
tis homo indamplationem mortis cecidit
itaꝙ serpens ad significationem ipstus mor¬

Expanded text:
congeries peccati. Gratia autem Dei qui in similitudine carnis peccati in cruce pependit, per baptismum id agitur, ut vetus homo n ut in ipsa uiuente carne concupiscentia conspersa et innata repente absumatur et non sit, sed ne obsit mortuo, quae inerat nato. nam deo superet, si non in uacuum gratiam eius suseffabili Creatoris, ut lex peccati quae est in membris prorsus extinguatur et non sit, sed ut quidquid mali ab homine factum, dictum, scentia, soluto reatus vinculo, quo per illam diabolus animam retinebat, et a suo Cre separabat, maneat in certamine quo corpus nostrum castigamus, et servituti subjicimus. Vetustas itaque nostra poenae et culpae, quae est ex maledicto primi hominis in cruce Christi destructa est, qui nostram mortalitatem suscepit, et peccata nostra pertulit in corpore suo altavit serpentem; persuasione quippe serpentis, homo in damnationem mortis incidit. Itaque serpens, ad significationis ipsius mor
Abbreviated transcription (Latin):
bus duris ad capiend̃ uł. adaandũ fuit in gła
moysi ministro eiꝰ ita ut filii isrł ñ possẽt inten¬
d̾e aciẽ iuisus fiu ĩfaciem moysi q ĩ digni erant tͥc
eñi maculati pecco uultũ moysi descendentes demõ¬
te cũ cũ lege accepta ĩ tabuł lapideis uit̾er ñ pote¬
rant qr gło facta erat facies eius Uñ fubd̃ pp̃ głam¬
gła euacuat᷑ qr ĩ moyse statim transiuit ⁊ ñ modo
inministris legis uetis est. Uł mustice põt dic̃ ut
ꝑ faciem moysi intelligatur sp̃uar intellectus
iegis pergłam faciei intelligantur legales ob¬
seruãcie que erant figure ueritatis quasi .iͣ.
fuit lex moysi ĩgła ut filiiib ł .i. uidei. np.¬

Expanded text:
bus duris, ad capiendum, vel amandum, fuit in gloria Moysi ministro illius, ita ut filii Israel non possent intendere aciem visus sui, in faciem Moysi, quia indigni erant. Tunc enim maculati peccato vultum Moysi descendentis de monte cum lege accepta in tabulis intueri non poterant, quia gloriosa facta erat facies ejus. Unde subdit: Pria evacuatur, quia in Moyse statim transivit, et non modo in ministris legis veteris est. Vel mystice potest dici, ut per faciem Moysi intelligatur spiritualis intellectus legis; per gloriam faciei intelligantur legales observantiae, quae erant figurae veritatis. Quasi dicat: Ita fuit lex Moysi in gloria, ut filii Israel, id
Abbreviated transcription (Latin):
mala uẽcumdia: as¬
cedat salubris cum¬
fessio non erubesca¬
mus de xp̃i nomine
insulcetur nobisqr
ĩ occisum. plane dico
q inoccisum s hoc ÷¬

Expanded text:
mala verecundia, accedat salubris confessio, non erubescamus de Christi nomine. Insultetur nobis, quia crucifixum, plane dico, quia in occisum, sed hoc
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ grauit̾ eosdẽ ĩcrepatut᷑. Congaud. it ħ de bõ ĩcepto eoꝵ ⁊ p̃ciprie ĩ hoc gau¬
dere se dic̃ qr fides illoꝵ ĩ oĩ loco cͣrobat qmͣius .n. fidem ñ accepissent scd̾ regu¬
qr fides illoꝵ multis ꝓfic̃. Nam ⁊ illi qui crediderant roborati sunt iuden¬
tes pͥncipes suos frẽs sibi factos ĩfide ⁊ qui ũ crediderãt facile poterãt crede̾
ooexẽpło. ꝓmpce .n. fac̃ inferior ꝙ uidenit ficri apotõre .u. ica lege ago .g .d. ꝑ¬

Expanded text:
post graviter eosdem increpaturus. Congaudet enim hic de bono incoepto eorum, et praecipue in hoc gaudere se dicit, quia fides illorum in omni loco currebat, quamvis enim fidem non accepissent, secundum reguquia fides illorum multis proficit. Nam et illi qui crediderant roborati sunt, videntes principes suos fratres sibi factos in fide, et qui non crediderant, facile poterant credere eorum exemplo, prompte enim facit inferior quod viderit fi
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃a uoluntatis desidiis
generi ꝓuenisse testatur
apł ut femina feminã¬
⁊ masd̃ mascłm: tupi. de¬
sid̾io ad usum appeteũt
in debitum. Quid ẽ eñi
mutare natutalem usũ
meũ qui ẽ cõtra naturã¬

Expanded text:
peccata voluntatis. Desideriis,generi provenisse, testatur Apostolus, ut femina feminam, masculus masculum turpi desiderio ad usum appeteret indebitum. Quod enim est mutare naturalem usum, in eum qui est contra natura
Abbreviated transcription (Latin):
alio iiro sic qui preuaricatur
lege staute peccat.
remissione poccatoꝵ hii qua
uincti st̃ euaingelio ꝑgraciam
lberati st̃. Sequitut ut non
sit ⁊ c̃. quasi ita libanta e młr
ad xp̃m transit: dimissĩ figu¬
ris. mortia enim lege non sũt
adulteri qui ini xͦ sunt. in mo
siquis seruans legem mortuã:
uult ẽẽ fideradult̾ ẽ introq

Expanded text:
alio viro: sic qui praevaricatur lege stante peccat. remissione peccatorum hi qui juncti sunt Evangelio per gratiam liberati sunt. Ut non sit, etc., quastum transit, dimissis figuris. Mortua enim lege non sunt adulteri qui cum Christo sunt, imo si quis servans legem mortuam, vult esse fidei, adulter in utroque,
Abbreviated transcription (Latin):
bona est lex ⁊
tñ ex ea mͥ est mo¬
rs lit supͣ dictũ
est ergo quod
bonum est mͥ
adeo ita ut sit
efficiens cã mor
tit in malum
sic̃ eñi medici¬
na ñ ẽ causa
mortis si osten¬
lt. nena mortiferi
licet his mali
homines abutantur ad mortem
suã ł. alioꝵ. sic lex que uenena
peccatoꝵ demonistat ⁊ hominẽ
libertatem suam abutancem qͥ¬
si freno cohibet. ⁊ ꝯposito gres¬
su icedere debet. non ÷ effici¬

Expanded text:
bona est lex, et tamen ex ea mihi est mors, ut supradictum est; ergo quod bonum est miha Deo, ita ut sit efficiens causa motit in malum. Sicut enim medicina non est causa mortis, si ostennena mortifera, licet his mali homines abutantur ad mortem suam, vel aliorum; sic lox quae venena peccatorum demonstrat, et hominem libertate sua abutentem quasi freno cohibet, et composito gressu incedere docet, non effici
Abbreviated transcription (Latin):
possunt idem hortatur rectlens tõnem cur
nõ expecliat ut fidelis dimittat ĩfidelem ꝙͣ iniꝰ
est ꝯinfideli quia unde scis nũ tumulier fidelis si iurii infidelem salup̃
facies hoc id̾eo dicit quia forsan posse credere qui non hortent nomeu.x.
deinde dicit uuo idem demuliere. aut uñm seis ur fidelis si mulie
ita habeas te ad tuuĩ ꝯparem siẽ deus duitsit unnciq .i. sicut dedit ut
ubi piticuter expectes fci sitũt diuisit deus um diisit em̃ dens ciiq¬

Expanded text:
possunt, idem hortatur reddens rationem cur non expediat, ut fidelis dimittat infidelem, quamvis est cum infideli, quia, unde scis, tu mulier fidelis, si virum infidelem salvum facies? Hoc ideo dicit quia forsan possunt credere qui non horrent nomen Christi. Deinde dicit viro idem de muliere: Aut unde scis, vir fidelis, si mulierita habeas te ad tuum comparem, sicut Deus divisit unicuique, id est sicut dedit utrnisi patienter exspectes fieri, sicut divisit Deus unicuique? Ambrosi
Abbreviated transcription (Latin):
carnalis ꝯcupiscentie st̃ cecera peccata cõs¬
poratione huius ⁊ si per corpꝰ grerancur. hͥ
dium amnia sub corpore estalia eñi pecca
⁊ si per corpus ꝯmutasitur nd cũ anithum
humanum ꝯcupiscentie carnali ita efficiũt
obstractum ⁊ obnoxium sicut in solo corpe
fonieationis corposalis fit. ꝯ nusceri facit Aĩ¬
mum us libidius ꝯ ip̃o corpore. ⁊ uñ ꝯ ipso

Expanded text:
carnalis concupiscentiae sunt caetera peccata comparatione hujus, etsi per corpus gerantur. Hic enim anima sub corpore est. Alia enim peccata, etsi per corpus committantur, non tamen animum humanum concupiscentiae carnali ita efficiunt, obstrictum et obnoxium, sicut in solo opere fornicationis corporalis fit cum misceri facit animum vis libidinis cum ipso corpore, et unum cum ipso
Abbreviated transcription (Latin):
io fugite. for c̃ aliis nẽpe uiciis põt expecta¬
fugere debetis omne etum peccatum quod.¬
ꝯq fecerit homo excepta fornicatione excra
corpus est .i. sine corporis ꝯtaminatõnie̾ cec̾a
eium pecc̃a aĩam tm̃ macistant.

Expanded text:
ionem. Cum aliis nempe vitiis potest exspectanus Et fugere debetis: Omne enim peccatum quodcunque fecerit homo, excepta fornicatione, extra corpus est, id est sine corporis contaminatione. Caetera enim peccata animam tantum maculant
Abbreviated transcription (Latin):
particepꝰ beatitudinis eius ꝙ plene erit ꝯsaciabitur desiderium eiꝰ ĩboĩs
ĩ ꝯmutabilibus .s. in ip̃a trimicate dño suo cuius ymago ⁊ non ergo sp̃e
hominis ita est unim uel unus cum sp̃u dei sic̃ filius ẽ patre uñ est ÷
unus detis eic eñi dꝰ. de patre ⁊ filio unum sunt qr unius sustancie
duo st̃ ⁊ dicimus unuls est s addimus qui unus .s. unus deus dili¬
genter atende ꝙ qñ de rebus duabus .ł. płib d̾r unuus est .r. una esta
unũ sunt. nec additur quid unum nõ diuerse intelliguntur s iuis et
sustancie sic dcm̃ ẽ qui plantat ⁊ qui rigat un sũt. Item ego ⁊ pater i¬
quanto magis qui unius sustamcie sunt recte dũr unus deus esse

Expanded text:
particeps beatitudinis: quod plene erit cum satiabitur desiderium ejus in bonis immutabilibus, scilicet in ipsa Trinitate Domino suo, cujus imago est. Non ergo spiritus hominis ita est unum vel unus cum. Spiritu Dei, sicut Filius cum Patre unum est, et unus Deus. Sic enim dicimus de Patre et Filio, unum sunt, quia unius substantiae duo sunt; et dicimus, unus est, sed addimus quid unus, scilicet unus Deus. Diligenter attende, quod quando de rebus duabus vel pluribus dicitur, unus est; ibus minister nec additur quid unum, non diversae intelliguntur, sed unius esse substantiae, sicut dictum est: Qui plantat et qui rigat unum sunt . Item: Eg unus spiritus, quanto magis qui unius substantiae sunt, recte dicuntur unus Deus esse
Abbreviated transcription (Latin):
xit hoc ã facimus qm deits ipse illuxit incordib
nostris .i. se. qui ẽ lumẽ uob̾ infudit qui dixit .i.
precepto solo fec lucẽ splend̾e de cenebris ꝙ fuit ĩ
separatõne elementoꝵ. ceperunt em̃ cenebre exqͣ¬
ꝯfusa moles celi ⁊ terre cepit anteqm ẽe lux t̃facta
eẽt qua uluminaretur quod sine luce fuerat tene¬
brosum post eanero accedante luce ꝙ fc̃m ẽ melt¬
us rectlitur in quo ꝓficienti hominis affectio sig̃
qn tenebre ñc a. sux in dño. Iile ħ fec̃ qui ꝯtenebre
eent super abissc̃ dixit. fiat lite. ⁊ facta ẽ lux hoc lux
significat lucem q̃ nobis modo ⁊ ꝑ nos aliis datur
ecquo nõ põt intelligi ꝙ tenebre sempiterne fiũt
Sic̃ quidã legis caluniatores ĩponsint etusdẽ

Expanded text:
xit. Hoc autem facimus, quoniam Deus ipse illuxit in cordibus nostris, id est se qui est lumen, nobis infudit; qui dixit, id est praecepto solo hoc fecit, lucem splendescere de tenebris, quod fuit in separatione elementorum. Coeperunt enim ex quo confusa moles coeli et terrae coepit esse, antequam lux facta esset qua illuminaretur, quod sine luce fuerat tenebrosum; postea vero accedente luce, quod factum est, melius redditur, in quo proficientis hominis affectio signido tenebrae, nunc autem lux in Domino . Ille hoc fecit, qui cum tenebrae essent super abyssum, dixit: Fiat lux: et facta est lux . Haec lux significat lucem, quae modo nobis et per nos aliis datur. Ex quo non potest intelligi quod tenebrae sempiternae fuerint, sicut quidam legis calumniatores imponunt ejusde
Abbreviated transcription (Latin):
nationem scĩe claritatis dei .ł ut ulluminemus alios
sine quo non cognoscitur. Nabemus ꝗ̃ hactenu
egit de altitudine scĩe suc ħ agit de fragilitate
thesaurum̃ .i. sciãm ꝙͣ altos istã qua alios oicẽmis
Non .ii. nosmet ip̃os predi¬
camus set ihe¬
xit incordib

Expanded text:
nationem scientiae claritatis Dei, id est ut illuminemus alios sine quo non cognoscitur. Habemus autem. Hactenus egit de altitudine scientiae suae, hic agit de fragilitate thesaurum, id est scientiam istam qua alios ditemusNon enim nosmetipsos praedicamus, sed Jexit in cordib
Abbreviated transcription (Latin):
qdꝵ iniuit᷑ hominem dic̃ pecca¬
ne peccato. ilire dñatur illiuꝰ.
hoc ideo dicit ut not deqͣntis
malis deus hominẽ erint ⁊ que
exicia exadam traxit cui nec lex
subuemre potuit ꝑ hec ergo
beneficia xp̃i demonstrat qui de
tancis liberat.

Expanded text:
 invitum hominem dicit peccam peccato, jure dominatur illius. Hoc ideo dicit, ut notet de quantis malis Deus hominem eruit, et quae exitia ex Adam traxit, cui nec lex subvenire potuit. Per haec ergo beneficia Christi demonstrat qui de tantis liberat.
Abbreviated transcription (Latin):
sandi inuictoria .i. nħ ꝙ. serui d̾i uincẽt ꝯcupiscentiam carnis tunc uincet
pax ⁊ fimetur bellũ nulla erit amorte ꝯtencio: ut modo ẽ primo ꝯcupiscen¬
cia carius sequentes duxit nos postea renitentes traxit nos. Dem̃ accepta gi
Tutus uero

Expanded text:
a, id est in hoc quod servi Dei vincent concupiscentiam carnis, tunc vincet pax et finietur bellum, nulla erit a morte contentio ut modo est. Primo concupiscentia carnis sequentes duxit nos, postea renitentes extraxit nos, deinde accepta gratia Virtus vero
Abbreviated transcription (Latin):
bone hoĩs resistebat ut uerbi gr̃a siquis gesistat ꝙͣ nũꝙͣ uenatõ delectauit
oĩo lib̾ ẽ utr uenari nolit uł uelit nec eũ cruciat .oħ. phib. at si ista li¬
b̾tate male usus uenatus fu̾it ꝯͣ prohibentis iuꝑiũ p̾aulatim surrepenꝰ
dilectatõ mortificat aiãm ut si se abstinere uelit. sũ molestia ⁊ agone ñ
bit ꝯtẽcio done ꝑfecta scĩtas totũ homnem reꝑauĩt. õẽ gͦ. fiet sermo qui

Expanded text:
stat quem nunquam venatio delectavit, omnino liber est utrum venari velit vel nolit, nec eum cruciat qui hoc prohibet. At si ista libertate male usus, venatus fuerit contra prohibentis imperium, paulatim subrepens delectatio mortificat animam, ut si se abstinere velit, sine molestia et agone non bit contentio donec perfecta sanctitas totum hominem reparaverit; tunc ergo fi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ut magne̾ uires ⁊ cursus cełimꝰ
preter uiam. Nemo.gͦ ꝯpucet ue¬
ix bona oꝑa .s. añ fidem. ubi fides
ñ erat bonũ opus non erat. Donĩt
.N. opus intentio facit intentionẽ
fides dirigit. Non ualde attendas
quid hõ fecerał s quid c̃ faciat it¬
tendat quo lacertos optime gub̃¬

Expanded text:
esse ut magnae vires et cursus celerrimus praeter viam. Nemo ergo computet vere bona opera ante fidem, ubi fides non erat, bonum opus non erat. Bonum enim opus intentio facit, intentionem fides dirigit. Non valde attendas quid homo faciat, sed quid cum facit attendat, quo lacertos optimae gube
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s habebũt ⁊ om̃ib erit sufficiencia
ic̃ scriptum ẽ demanna in signo huius rerq
Doã ita scriptum ẽ nec qui plus colegãt hũit
amplius nec qui minus parauerat repꝑit mi¬
dem hĩturi sunt refectõnem. uł ita ut fiat .q.

Expanded text:
omnes habebunt, et omnibus erit sufficientia; sicut scriptum est de manna in signo hujus rei: autem ita scriptum est: Nec qui plus collegerat, habuit amplius; nec qui minus paraverat, reperit midem habituri sunt refectionem. Ambrosius Vel
Abbreviated transcription (Latin):
mini quid igitur apollo quid uero ⁊ paua
qui maior est.st ne ip̃i gracie que ĩsacra¬
mentis dicumtur auctores non utiq s tm̃¬
modo ministri dei cui creclidistis quasi ñ it
nec magiiꝰ permneliores per quos dat in
siẽ diuisit officia singu¬
lis. Nam ego paulꝰ pilã
gabaptismo s deus n
nos icrementũ decłit
dat incrementum exse
taq teq qui plasicat
est aliqͥd dando ex se ne¬
q qui rigat s dełis solũ
qui dat incrinsecus ĩcre¬
mentũ qui autẽ .Q. plã¬

Expanded text:
mini, quid igitur est Apollo? quid vero etiam Paulus, qui major est? Suntne ipsi gratiae quae in sacramentis datur auctores? non utique, sed tantummodo ministri Dei cui credidistis. Quasi dicat:nec magis per meliores dat in sicut divisit officia singulis. Nam ego Paulus plantgavit baptismo; sed Deus, non nos, incrementum dedit dat incrementum ex se, itaque neque qui plantat est aliquid, dando ex se; neque qui rigat, sed Deus solus qui dat intrinsecus incrementum. Qui autem. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis. ¶ Omĩa suffert ĩ actu ꝓueritate sic̃ ĩ
uoe apparet qui multa sustinuit omĩa credit
que itritas suadec sicut ĩ abraam appatuit qͥ
creclidit deo uocanti ⁊ ꝑnigenti ⁊ nota qd̾ dic̃
oĩa credit ñ dic̃ om̃ib qr ñ om̃ib s deo tm̃ cre¬

Expanded text:
eritatis, omnia suffert, in actu pro veritate, sicut in Noe apparet, qui multa sustinuit, omnia credit, quae veritas suadet, sicut in Abraham apparuit, qui credidit Deo vocanti et promittenti. Et nota quod ait, omnia credit, non dic
Abbreviated transcription (Latin):
miles xp̃i amatur cuius armature .q. p̃cipuar
anna p̾misit pacienciã ⁊ benignitatẽ. ¶ Re al¬
tera illata aprimis mala oquanumiter portat
aicera sua bona ꝓximus desiderabiliter in pc̃d̾
Mens quippe scõꝵ ĩ hoc temꝓsationis prelio et
inunita pacĩe clipeo ⁊ gladio amoris accinica
admala ferenda sirmit
fortitudinem ⁊ ad repu-¬
denda bona engit uin¬
tatẽ quatinus ⁊ odioꝵ
tela poterũt excipiat
⁊ amoris iacula. ualẽ¬
t̾ redlat non euimi ad
bella annatus pergit
qui aut clipeum sum̃s
gladiis ñ ucitur aut
utes gladus dipeo ñ munit᷑ uñ ue scien

Expanded text:
miles Christi armatur, cujus armaturae, quasi praecipua arma praemisit patriam et benignitatem. Quarum altera illata a proximis mala aequanimiter portat, altera sua bona proximis desiderabiliter impendit. Mens quippe sanctorum, in hoc tentationis praelio, et munita patientiae clypeo et gladio amoris accincta, ad mala ferenda sumit fortitudinem, et ad rependenda bona erigit unitatem, quatenus et odiorum tela potenter excipiat, et amoris jacula valenter reddat. Non enim ad bella armatus pergit, qui aut clypeum sumens gladiis non utitur, aut utens gladiis clypeo non communitur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificium oblati
sunt deo ⁊ diuino pd¬
canitatis igne succensi: geminus
in nobis ipsis preter corpus .i. ex
ocptis corporeis tuolestiis suspiran¬
tes ecerne icrłm. uos dico expectan¬
des secure ⁊ forciter nec dilacione
parte filii dei sint. hec eũi adõpcõ
que iam facta ẽ in his qui credider̃t
spiritu non corpore facta est. Non¬
dum eũi corpus reformatum est
aberroribus ꝯuersus addcum. erge
⁊̃ inhis qui credidaunt expectat
ad huc adopcionem corporis. dem̃
quld dixĩt adoptionem exponit
ul. in .ii. ip. carne ⁊ mente. quia ĩ
nobis ⁊ uñ gemimus non solũ
pro aliis. hoc capitulum sũta ut
pleriq homines ꝯtra catholicã
disciplinã q̃dã dicere coginituꝵ
scio enĩ uanos heticos de hoc capi
saliter ait oĩs creatura
creatura u sũmi angłi
sublimesq uirtutes
doleant ⁊gemant añ¬
qm liberem᷑ penitus. s

Expanded text:
sacrificium oblati sunt Deo, et divino charitatis igne succensi, gemimus in nobis ipsis, praeter corpus, id est exceptis corporis molestiis suspirantes aeternae Jerusalem. Nos dico, exspectantes, secure et fortiter, nec dilatione, parte filii Dei sint. Haec enim adoptio quae jam facta est in his qui crediderunt, spiritu non corpore facta est. Nondum enim corpus reformatum est ab erroribus conversus ad Dominum. Ergo etiam in his qui crediderunt exspectat adhuc adoptionem corporis. Deinde quid dixerit adoptionem exponit bis ipsis carne et mente, quia in nobis est, unde gemimus, non solum pro aliis. Hoc capitulum si ita utplerique homines contra catholicam disciplinam quaedam dicere cogantur. Scio enim vanos haereticos de hoc capits universaliter ait: Omnis creatura creatura, id est summi angeli sublimesque virtutes doleant et gemant, antequam liberemur penitus. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
sub nomine xp̃i his smbue¬
rentur que cͣcria sũt fid̾i. Infla¬
ti quoq erant eo qd̾ non iret
ad tos adostolus fornicatorem
quo qui uxorem patris tene¬
bat inter se eẽ pacielũtur sp̃
⁊ alia capitula insius locis
caritatis affectu scribit eis
apostolus aliqũ ꝯmonẽs
aliqu̾ blandiens aliqir ar¬
guelis nam mnulte sunt c¬
cãe pp̃ quas scͥbit eis ab¬
ad rectam fidem ⁊ ab ĩcũ¬
matibus cos reuocans ad ũ¬
datem. Est igitur intentio
aꝑłi in hac epistoia coruichi¬
osab eriorib ⁊ scisimatib
aliis peccatis ad bonos mo¬
res reuocare ⁊ in eis ꝯfirma¬
re modus talis est. huic eple̾
Sic̃ ⁊ aliis salutatõnẽ p̃seͥbit
⁊ nomen suũ qd̾ celebre trat
quia eis ulii erat apponit dig¬
nitatis uomiua humilitati
ut seruus post salutationẽ
ꝓbonis eoꝵ qui boni erant
Inter eos gr̾as agit de inde
in crepat illos qui dehptis¬
tł se lactabant post ixtra¬
it eos ab amore t̾rene sapiẽ
dem̃ redarguit eos deforns¬

Expanded text:
sub nomine Christi his imbuerentur quae contraria sunt fidei. Inflati quoque erant eo quod non iret ad eos Apostolus. Fornicatorem quoque qui uxorem patris tenebat inter se esse patiebantur. Sunt et alia capitula in suis locis charitatis affectu scribit eis Apostolus, aliquando commonens, aliquando blandiens, aliquando arguens. Nam multae sunt causae propter quas scribit eis Aad rectam fidem et a schismatibus eos revocans ad unitatem. Est igitur intentio Apostoli in hac Epistola Corinthios ab erroribus et schismatibus aliis peccatis ad bonos mores revocare, et in eis confirmare. Modus talis, huic Epistolae sicut et aliis salutationem praescribit, et nomen suum quod celebre erat quia eis vilis erat apponit dignitatis nomina non humilitatis, ut servus, post salutationem pro donis eorum qui boni erant inter eos gratias agit. Deinde increpat illos qui de baptistis se jactabant, post retrahit eos ab amore terrenae sapientiae. Deinde redarguit eos de forni
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃l pseudo qui nec nuissi sũt qd̾o
nec uerum ẽ qd̃ dicunt ⁊ soste¬
nes fr̃. hic d̾rapostolo de eis nũ¬
tiasse. ⁊ ideo aim sibi ihac salu¬
tatõne adiungit ꝑ hoc uidicans
ꝙ ꝓ ilł ualde solititus erat. soce

Expanded text:
ri pseudo qui nec missi sunt a Deo, nec verum est quod dicunt. Et Sosthenes frater. Hic dicitur Apostolo de eis nuntiasse, et ideo eum sibi in hac salutatione adjungit, per hoc indicans quod pro illis valde sollicitus erat.
Abbreviated transcription (Latin):
ehus autem q̃ ydoł ⁊ c̃. supͣ egit de nup¬
tus dequib ip̃i q̃ sierant hic acgit de ỹdo¬
titis .i. inmolatitis ydoloꝵ inquib adeo in¬
discretũ usum quidam habebant ut exeo
aut scandalizarentur aut saltem ꝯfunde¬
rentur infirim ⁊ ip̃i qui licitis mordinate
creatione intnda in molata ydolis coram ⁊¬
firiuis ĩ ydolo manducauant ⁊ ꝙ infurmi ui¬
deutes piitabant cos edcre subueneratione ydo
li oxemplo eoꝵ sub uencͥtatio ne ydoli edebant
querere quia de istis scitis ut ego ⁊ hoc est quod

Expanded text:
his autem quae idolis, etc. Supra egit de nuptiis, de quibus ipsi quaesierant. Hic agit de idolothytis, id est immolatitiis idolorum, in quibus adeo indiscretum usum quidam habebant, ut ex eo aut scandalizarentur, aut saltem confunderentur infirmi: et ipsi qui licitis inordinate creatione munda, immolata idolis coram infirmis in idolio manducabant. Quod infirmi videntes, putabant eos edere sub veneratione idoli, et exemplo eorum sub veneratione idoli edebant. quaerere, quia de istis scitis ut ego. Et hoc est quod
Abbreviated transcription (Latin):
non sapientib tiniaianus ii:¬
filauit dum scd̃m nuptias tanq
illicitas male dico dũte ꝯtidit. quas omntio
lcitas apłc sobria mente ꝯcedit detertus aũt
⁊ qͣttis ⁊ de ultͣ plurib uuptiis solent homines mouere questionem s
quis audeat difalure quod nec apostolum uideo diffuusse ait .t si dorms¬
uare nͦ eis uecũdiam nũositatis ã ferre ip̃e ⁊̃ xͦ¬

Expanded text:
non sapientibus Tertullianus inflavit, dum secundas nuptias tanquam illicitas maledico dente concidit, quas omnino licitas Apostolus sobria mente concedit. De tertiis autem et quartis, et de ultra pluribus nuptiis solent homines movere quaestionem, sed quis audeat definire quod nec Apostolum video definivisse? Ait enim: Si dormnare, nec eis verecundiam numerositatis afferre.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ euãgłio ñ dãpuat nec dicit in resurrectõne ñ
posse dẽ s tm̃ ait neq nubent neq nubentꝰ.
uñ nec ꝯͣ humane uerecundie sensum audeo
dicere ut qͦqens uoluĩnt nubant. ex meo cor¬
de p̃ter sancte scͥpture saucte auctoritatem
quotaslib nuptias audeo ꝯdempnare qd̃
.s. beatior erit si sic ꝑmãsit. scd̃ meũ ꝯsilium
dei quo inspirante hee ⁊ alia suadco quod uoᷤ
non putatis nota qd̾ dicens puto non dubitat
cat set in crepat dicens si me scirecis forsitam
⁊ patrem ineum sciretis ⁊ alibi ꝯuenĩt filus
hominis putas inueniet fidem in terra ubo

Expanded text:
dicit in resurrectione non posse esse; sed tantum ait: Neque nubent neque nubentur . Unde nec contra humanae verecundiae sensum audeo dicere, ut quoties voluerint, nubant, nec ex meo corde praeter Scripturae sanctae auctoritatem quotaslibet nuptias audeo condemnare. Quod  autem erit, si sic permanserit, secundum meum consilium; quo inspirante, haec et alia suadeo, quod vos non putatis. Nota quod dicens, puto, non dubitattat, sed increpat dicens: Si me sciretis, forsitan et Patrem meum sciretis . Et alibi: Cum venerit Filius hominis, putas inveniat fidem in terra
Abbreviated transcription (Latin):
frẽs ⁊ c̃. Hacteuus egit de ui gr̃e
ostendens ex ca ñ ex lege cẽ salutẽ.
ñc dic̃ qd lex ultra ñ ẽ ceuenda. ⁊ a¬
git de fine legis ⁊ pͥori inutilitate
iegis. Ne cigo nurentur romãir a
postolus ait non estis sub lege
s sub gracia. supra enim dicebatꝰ
lex. nõ iustificare. Hhic dicitur debere
lex. ⁊ nou dat iutamr s auget podca¬
tum ⁊ hoc est quod dicit subunt¬
rogatione. ⁊ ẽ ordo uerboꝵ talis.
an iguoratis ofratres. hoc .s. ignora¬
tis qr lex moysi in homine domina¬
tur ut ei obediat homo quanto tem¬
ipsa lexhd ñ debetis ignorare. it .i. qr¬

Expanded text:
tres, etc. Hactenus egit de vi gratiae, ostendens ex ea non ex lege esse salutem: nunc dicit quod lex ultra non est tenenda, et agit de fine legis, et priori inutilitate legis. Non ergo mirentur Romani, quia Apostolus ait: Non estis sub lege, sed sub gratia . Supra enim dicebatur lex non justificare; hic dicitur debere dat vitam, sed auget peccatum. Et hoc est quod dicit sub interrogatione, et est ordo verborum talis: An ignoratis, o fratres, hoc scilicet ignoratis, quia lex Mosi in homine dominatur, ut ei obediat homo, quanto temipsa lex? quod non debetis ignorare. Eni
Abbreviated transcription (Latin):
poss ergo recte dicere stipendium ursticie
uita eterna s maluit dr̃e gracia dei uita
ecerna ut intelligeremus deum ad ecenã
uitam pro sua miseratone nos ꝑditere
non mertis nr̃is. ꝙ enim ÷ meritũ hoĩs
ante graciam: ꝯ omne bonum nuĩcum
uostrum non in nobis faciat nisi gracia:
Quippe cum deus coronat merita sirã tu¬
chil. Auid coronat quam miera sua. uñ
nita etena. que infine adeo meritis precedũ¬
tibus rectutur. qt cadem merita quib rod

Expanded text:
Posset ergo recte dicere stipendium justitiae, vita aeterna, sed maluit gratia Dei dicere vita aeterna, ut intelligeremus Deum ad vitam aeternam pro sua miseratione nos perducere, non meritis nostris. Quid enim est meritum hominis ante gratiam, cum omne bonum meritum nostrum non in nobis faciat nisi gratia? 32 Quippe cum Deus coronat merita nostra, nihil aliud coronat quam merita sua. Unde vita aeterna quae in fine a Deo meritis praecedentibus redditur, quia eadem merita quibus red
Abbreviated transcription (Latin):
ioquor scientibis legem inqua ꝙ
dico manifestatur si sp̃ualiter in¬
telligatur. deuide ꝑsimile illud
ostendit subdens.
ꝑquam sumi licudi

Expanded text:
loquor scientibus legem, in qua quod dico manifestatur, si spiritualiter intelligatur. Deinde per simile illud ostendit subdens, quam similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ grãm recte ⁊ ip̃a
gr̃a nũcupatur qr
gratis ditur. nec
ideo gratis. qr non
rita quib datur.
Confitendum ẽ ergo
ideo graciam uitã
eternam uocari qr
his meritis reddi¬
tur que gracia ꝗ¬

Expanded text:
 gratiam, recte et ipsa, gratia nuncupatur, quia gratis datur: nec ideo gratis, quia norita, quibus datur. Confitendum est ergo ideo gratiam vitam aeternam vocari, quia his meritis redditur, quae gratia c
Abbreviated transcription (Latin):
que niuia potatio uimi. non incubilib .i. inpigrcia dormientiũ.
Iipudiciis .i. in luxuria que de potu ⁊ cibo utinio uenit. ⁊ ideo po¬
st ꝯ messatõnan ⁊ ebrietatem posuit. ñ in ꝯtemptõne ⁊ emulatõe
ambulemus. sic̃ solebant facere seinuicem p̃ferendo inquo mi¬
nor ĩuidebat maiori. ⁊ ita erat inter eos ꝯtenptõ ⁊ emulatio. et
noca romanos inhis ⁊ ideo non est eis ius gloriãdi. horum amorboꝵ¬
rat huic resistitꝰ nisi crebris diuinoꝵ ubroꝵ testimoniis uncuciatur.

Expanded text:
quae est nimia potatio vini. Non in cubilibus, id est in pigritia dormientium, et impudicitiis, id est in luxuria quae in cibo et potu nimio venit. Et ideo post commessationem et ebrietatem posuit, non in contentione et aemulatione, ambulemus, sicut solebant facere se invicem praeferendo, in quo minor invidebat majori, et ita erat contentio, id est aemulatio. Et nota Romanos in his rat; huic non resistitur, nisi crebris divinorum librorum testimoniis incutiatur