comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ro ẽ primum: Ad dilectionem prorinui
primum ẽ in altera tabula. Nam ideo
due tabule legis datesunt. Deus enim
samulo suo moysi in monte dias tabu¬
las declit: in quib duab tabulis lapideis
conscripta erant decem precepta legis. quod
ẽ psalterium decem cordarum. Dria in
una tabula ad dm̃ ꝑtinentia. septem in
altera tabula ad proximum. In altera
gͦ tabula primum ẽ. honora patrem
tuum ⁊ matrem tuam. Scđ̃m non me¬
ohaberis. Tercium non occides. Quartũ
non furaberis. Quintum non falsum testi¬
monium dices. Sextum. non concupis¬
ces uxorem prouimi tui. Septimum. nõ
concupisces rem pryximi tui. Hec uinga¬
mus illis trib ad dilectionem dei ꝑtinen¬
tib si in psalterio deoem cordarum no¬
lumus cantare canticum nouum. Atten¬
dat enim caritas urã. ut dicam uob̾ qͦs¬
dominꝰ suggerit. Accepit legem ppls iudeorum. istã
in decalogo non obseruabat. & quicunꝙ obtem¬

Expanded text:
ro est primum ? ad dilectionem proximi ro est primum ? ad dilectionem proximi primum est in altera tabula. nam ideo duae tabulae legis datae sunt. deus enim famulo suo Mosi in monte duas tabulas dedit, in quibus duabus tabulis lapideis conscripta erant decem praecepta legis — quod et psalterium decem chordarum — tria in una tabula ad deum pertinentia, septem in altera tabula ad proximum.. in altera ergo tabula primum est: honora patrem tuum et matrem tuam; secundum: non moechaberis; tertium: non occides; quartum: non furaberis; quintum: non falsum testimonium dices; sextum: non concupisces uxorem proximi tui; septimum: non concupisces rem proximi tui. haec iungamus illis tribus ad dilectionem dei pertinentibus, si in psalterio decem chordarum uolumus cantare canticum nonam. dat enim Charitas vestra, ut dicam quDominus suggerit. Accepit Legem populus Judaeorum istam in decalogo: non observavit. Et quicumque obtem
Abbreviated transcription (Latin):
quam teipsum. ⁊ contexuit dicens. in his
diob preceptis. tota lexpendet ⁊ ꝓphete. to¬
ta lex in duob preceptos est in dilectione
dei ⁊ proximi dilectione. Ad duo itaq pre¬
cepta. idest ad dilectionem dei ⁊ proximi.
pertinet decalogus. Ad primum precep¬
tum tres corde ꝑtinent quia d̾s est trini¬
tas. Ad alterum uͦ preceptum idẽ ad dilec¬
tionem proxum. septem corde quomodo
uiuaturꝰ inter homines. Nam ipse nu¬
merus septenariꝰ tanquam septem corda¬
rum. incipit ab honore parentum. ho¬
nora patrem tuum ⁊ matrem tuam. Ad pa¬
rentes enim suos homo aperit oculos su
os: ⁊ hec uita ab eorum amicicia siuuit
exordium. Quisquis autem suis paren¬
tib non defert honorem. quib parcere
poderit: honora patrem tuum ⁊ matũ
tuam. & dicit apłs. honora patrem. et
matrem quod ẽ mandatum primum.
Quomodo pͥmum quando. quartũ man¬
datum ẽ. nisi quia in septenario nuime¬

Expanded text:
quam te ipsum; et contexuit dicens, In his quam te ipsum; et contexuit dicens, In his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae : tota Lex in duobus praeceptis est, in dilectione Dei et dilectione proximi; ad duo itaque praecepta, id est, ad dilectionem Dei et proximi pertinet decalogus. Ad primum praeceptum tres chordae pertinent, quia Deus est Trinitas. Ad alterum vero praeceptum, id est, ad dilectionem proximi, septem chordae: quomodo vivatur inter homines. Nam ipse numerus septenarius, tanquam septem chordarum, incipit ab honore parentum: Honora patrem tuum et matrem tuam . Ad parentes enim suos homo aperit oculos, et haec uita ab eorum amicitia sumit exordium. quisquis autem suis parentibus non defert honorem, quibus parcere poterit? honora patrem tuum et matrem tuam; et dicit apostolus: honora patrem et matrem, quod est mandatum primum. quomodo primum, quando quartum mandatum est, nisi quia in septenario nume
Abbreviated transcription (Latin):
ab operib sius. Non enim fatigatus erat
ds̃. ut dicereturꝰ requieuit ds̾ ab operib
sius. sed in illo u̾bo tibi laboranti reqͥem
requietirum. et sine fine requie¬
turum. slamominia superiora que dicta
sunt. id est dies suꝑiores habent uesꝑam.
Septimusiste dies. non habet uesperam. que
scĩficauit requiem. Dicitur ibi. factũ
ẽ mane. ut inciperet eẽ dies. Nonclictũ
est factum ẽ uespere uesꝑe ut finiretur¬
sed dictum ẽ. secddictum ẽ factum ẽ mane.
ut fieret dies sine fine. Sic incipit gͦ re¬
quies nrã quasi mane. sed non finitur
quia in et̃num uiuemus. Ad hanc spem
quicquid facimus si facimus. sabbatũ
obseruamus. Ipsa est tercia corda huius
tur nob̃ diliges dnm deum tuum ex toto
corde tuo ⁊ extota anima tua. ⁊ extota men¬
te tua. ⁊ de proximo nr̃o nichil diceretur.
non eẽt decacordum sed tricordum. Quia uͦ
addidit dñs ⁊ diliges proximum tuum tan¬

Expanded text:
ab operibus suis . » Non enim fatigatus erat ab operibus suis . » Non enim fatigatus erat Deus, ut diceretur, « requievit Deus ab operibus suis, » sed in illo verbo tibi laboranti requiemrequieturum, et sine fine requieturum. Nam omnia opera superiora quae dicta sunt, id est dies superiores, habent vesperam. Septimus iste dies non habet vesperam. Ubi Deus sanctificavit requiem, ibi dicitur, factum est mane, ut inciperet ipse dies. Non dictum est, facta est vespera ut finiretur dies: sed dictum est, factum est mane ut fieret dies sine fine. Sic ergo incipit requies nostra quasi mane, sed non finitur, quia in aeternum vivemus. Ad hanc spem quidquid facimus si facimus, sabbatum observamus. Ipsa est tertia chorda hujus tur nobis, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua, et de proximo nostro nihil diceretur, non esset decachordum, sed trichordum. Quia vero addidit Dominus, Et diliges proximum tuum tan
Abbreviated transcription (Latin):
tineant ad dm̃. septem ꝑtineant ad homineᷤ
Ttia ad deum que iam dxxi. unus est ds̃ nr̃.
et nullam similitudinẽ debemus facere ⁊
non fornicari post deum qui unicus ẽ. qui
debet a nob̾accipi inuanum. ut putemus
eum factum idẽ creaturam aliquã per quẽ
facta sunt omnia. quia ipse untis deus pa¬
ter ẽ ⁊ filiu̾ et spiritus sc̃s. In spũ. scõ. hocẽ
in dono dei: requies nob̾ sempit̃na ꝓmit¬
titur. Inde modo pignus accepimus. Sic e¬
nim nob̾ dicit apłs. Qui dedit nob̾ spiritꝰ
pignus. Si pignus accepimus ut accipia¬
tientes. eritis etiam in illo unde pigus
accepimus. inet̃num quieti. Quoderit
sabbatum sabborum. pꝑter ipsam requiẽ
naliter iudei celebrant. nos spũ aliter
agnoscamus. slam quia sp̃s sc̃s dicitur.
ꝓptẽa septimũ diẽ scifi  cauit d̾s qñ fecit om̃ia
opera sua sicut legimus scriptum. in ge
nem. nisi illo die uͥ dicitur. requienit ds̃

Expanded text:
ertineant ad Deum, septem pertineant ad homines. ertineant ad Deum, septem pertineant ad homines. Tria ad Deum, quae jam dixi: Unus est Deus noster, ei nullam similitudinem debemus facere, et non fornicari post Deum, qui unus est: quiadebet a nobis accipi in vanum, ut putemus eum factum, id est, creaturam aliquam, per quem facta sunt omnia: quia ipse unus Deus, Pater est et Filius et Spiritus sanctus. In Spiritu sancto, hoc est, in dono Dei, requies nobis sempiterna promittitur. Inde modo pignus accepimus. Sic enim dicit Apostolus: Qui dedit nobis pignus Spiritum . Si pignus accepimus, ut incipiatientes; erimus etiam in illo unde pignus accepimus, in aeternum quieti; quod erit sabbatum sabbatorum, propter ipsam requiem naliter Judaei celebrant, nos spiritualiter agnoscamus. Nam quia Spiritus sanctus dicitur, propterea septimum diem sanctificavit Deus, quando fecit omnia oatam, nisi illo die in quo dicitur: « Requievit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
cantamus ad tempus: que postea dulces¬
cant in uob̃. Nec mercedem aliquã exigi¬
mus. nisi ut faciatis que dicimue: un¬
mo non faciatis si nos dicimus. Si autẽ
omnib ille dicit qui neminem timet. et
ꝑ quem fit in nomine ipsius ⁊ in gloria
misccłie ipsius. ut ⁊ nos neminem tunea¬
mus. omnes audiuimꝰ omnes faciamus
omnes cum adu̾sario nr̃o concordemus.
Putate me uob̾ eitharedum ẽẽ. quiduob̾
possum amplius dicere: Ecce psalterium
fero. decem cordas habet. Hoc nos paulo aute
cantastis. antequam inciꝑem loqui.
Chorus mens uos fuistis. Nonne uos paulo
ante cantastis. ds̃ canticum nouum can¬
tabotibi. in psalterio decem cordarũ psal¬
lamtibi: Ipsas decem cordas modo ꝑcu¬
tio. Quare amara ẽ uoẜ psalterii dei : Psal¬
lam tibi in psalterio decem cordatum. Non
uob̃̾ hoc canto: quod uos non faciatis. Decalo¬
gus enim legis: decem precepta habet. Que
decem precepta sic sunt distributa ut tria ꝑ¬

Expanded text:
cantamus ad tempus, quae postea dulcescantamus ad tempus, quae postea dulcescant in vobis. Nec mercedem aliquam exigimus, nisi ut faciatis quae dicimus: imo non faciatis, si nos dicimus: si autem omnibus ille dicit, qui neminem timet, et per quem fit in nomine ipsius et in gloria misericordiae ipsius, ut et nos neminem timeamus; omnes audivimus, omnes faciamus, omnes cum nostro adversario concordemus. 6. Putate me citharoedum esse; quid vobis possum amplius canere? Ecce psalterium fero, decem chordas habet: hoc vos paulo ante cantastis, antequam inciperem loqui; chorus meus vos fuistis. CAPUT V. Nonne vos paulo ante cantastis, Deus, canticum novum cantabo tibi, in psalterio decem chordarum psallam tibi ? Ipsas decem chordas modo percutio. Quare amara est vox psalterii Dei? Psallam tibi in psalterio decem chordarum. Non vobis hoc canto, quod vos non faciatis. Decalogus enim Legis decem praecepta habet: quae decem praecepta sic sunt distributa, ut tria p
Abbreviated transcription (Latin):
tes urãs attendimus. Nam ⁊ medicus si
uoluntatem egn attendat. nunquam eũ
curat. Quodnon ẽ faciendum non fiat. Q
te melius erat quibdam nolentib corrigi:
ut uel huc non ueniremus si ista dicturi e¬
ramus. uel quia iam uenimus. non eadi¬
ceremus. Nudius terciano die memini
me dixisse scĩtati urẽ. quia sicitharedi esse¬
mus. aut huiusmodi aliquid ppłariter ex¬
hibentes. prostudiis nugacitatis ur̃e. que
iam quesumus ut relinquatis. teniussetis
nos. daremꝰ uob̃ diem. et quisq pro modu¬
lo suo conferret nob̾ merredem. Quare ambula¬
remus delectati uanis canticis nuilli reipro¬
futuris ad tempus dulcib inposterum ama¬
ris: Talib ⁊ enim turpitudinib cantionũ
animi illecti eneruantur ⁊ decidunt. a
uirtute defluentes inturpitudinem. &
ꝓpter ipsas turpitudines postea sentiunt
dolores: ⁊ cum magna amaritudine dige¬
runt quod tum magna dulcedine tempo¬
rali biberunt. Melius gͦ nos amara nobis

Expanded text:
tes vestras attendimus: nam et medicus si tes vestras attendimus: nam et medicus si voluntatem aegri attendat, nunquam illum curat. Quod non est faciendum, non fiat: qte melius erat quibusdam nolentibus corrigi, ut vel huc non veniremus, si ista dicturi eramus; vel quia jam venimus, non ea diceremus. 5. Nudiustertiano die memini me dixisse Sanctitati vestrae, quia si citharoedi essemus, aut hujusmodi aliquid populariter exhibentes pro studiis nugacitatis vestrae, quae jam quaesumus ut relinquatis, tenuissetis nos, ut daremus vobis diem, et quisque pro modulo suo conferret nobis mercedem. Quare ambularemus delectati vanis canticis nulli rei profuturis, ad tempus dulcibus, in posterum amaris? Talibus etenim turpitudinibus cantionum animi humani illecti enervantur, et decidunt a virtute, defluentes in turpitudinem; et propter ipsas turpitudines postea sentiunt dolores, et cum magna amaritudine digerunt quod cum dulcedine temporali biberunt. Melius ergo nos amara vobis
Abbreviated transcription (Latin):
uiro. ⁊auduit in eccłia quia non licet nuuro
si gͦ passus fuerit uxorem suam liberius iã
ut dixi murmurandem ⁊ dicentem sibi nõ
sumus. quodame exigis redde michi fidẽ
tibi debeo. fidem michi debes. fidem xp̃o am¬
bo debemus. et sime fallis. non fallis eum
onius sumus. non fallis eum quinss emit:
hec atq huiꝰ modi audiens ille que ñ solet:
dum non uult in se fieri sanus. in me fit
in sanus. irascitur. maledicit. fortassis eti¬
am dicat. Quomodo factum ẽ ut huc ille
ueniret. aut uxor in ea ipso die ieccłiã
procederet : ce hoc credo quod in cogitatiõe
dicat: nam libere erumpere inuocem ñ
audet. nec ante solam uxorem suam. fõr¬
tassis enim si enperit ⁊ hoc clixenit. potest illa
respondere et dicere. Quare maledicis: cui
paulo ante acclamabas: Certe coniuges
sumus. cum lingua tua discordas mecum.¬
quomodo concorditer iuiuere poteris : los
fr̃s pericula ur̃a intuemur. non uolunta¬

Expanded text:
viro et audivit in Ecclesia quia non licet viro: viro et audivit in Ecclesia quia non licet viro: si ergo passus fuerit uxorem suam liberius jam, ut dixi, murmurantem, et dicentem sibi, Non stiani sumus, quod a me exigis, redde mihi: fidem tibi debeo, fidem mihi debes, fidem Christo ambo debemus; et si me fallis, non fallis eum cujus sumus, non fallis eum qui nos emit. Haec atque hujusmodi audiens ille, quae non solet, dum non vult in se fieri sanus, in me fit insanus, irascitur, maledicit; fortassis etiam dicat, Quomodo factum est ut huc ille veniret, aut uxor mea ipso die in ecclesiam procederet? Et hoc credo quod in cogitatione sua dicat: nam libere erumpere in vocem non audet, nec ante solam uxorem suam. Fortassis enim si eruperit, et hoc dixerit, potest illa respondere, et dicere: Quare maledicis, cui paulo ante acclamabas? Certe conjuges sumus: cum lingua tua discordas, mecum concorditer quomodo vivere poteris? Nos, fratres, pericula vestra intuemur, non volunta
Abbreviated transcription (Latin):
non desint. S tamen quam raro fit.tam bre¬
uiter monendum fuit. Nec in eo uͥ dictum
est non occides. ummorari uolui: Non enim
credo hic ẽẽ turbam homicidarum. Illud uero
malum late serpens plus occupauit. et in
eo uehementius irritatur adu̾sariꝰ ille. qͥ
ideo clamat. ut sit aliquando amicus. Que¬
rele cotidiane sunt. quanquam ipse femine
nec tam audent conqueri de iuris siis. Ita
inuadens omnia consuetudo pro lege obser¬
uaturꝰ. ut iam ⁊ mulierib forte ꝑsuasum
sit. licere hoc uiris non licere mulierib.
Solent enim audire adductas ẽẽ mulieres
ad forum. que forte cum serus inuente
sunt. ad ductum uirum ad forum quia
inuentus ẽ cum ancilla sua nusquam au¬
dierunt. cum sit par peccatum. In pecca¬
to pari innocentiorem facit uideri uirũ
non diuina ueritas. s humana ꝑu̾sitas.
Et si forte hodie acriorem quisquamuxorem¬
suam fuerit passus. et liberius murmu¬
rantem. cui iam uidebatur quia licebat

Expanded text:
non desint: sed tamen quam raro fit, tam brenon desint: sed tamen quam raro fit, tam breviter monendum fuit. Nec in eo ubi dictum est, Non occides, immorari volui: non enim credo esse hic turbam homicidarum. Illud vero malum late serpens plus occupavit, et in eo vehementius irritatur adversarius ille, qui ideo clamat, ut sit aliquando amicus. Querelae quotidianae sunt, quanquam ipsae feminae jam nec audent conqueri de viris suis. Ita invadens omnia consuetudo pro lege observatur, ut jam et mulieribus forte persuasum sit, licere hoc viris, non licere mulieribus. Solent enim audire adductas mulieres esse ad forum, quae forte cum servis inventae sunt: adductum virum ad forum, quia inventus est cum ancilla sua, nunquam audierunt; cum sit par peccatum. In peccato pari innocentiorem facit videri virum, non divina veritas, sed humana perversitas. Et si forte hodie acriorem quisquam passus fuerit uxorem suam, et liberius murmurantem, cui jam videbatur quia licebat
Abbreviated transcription (Latin):
dicendo quod iubet ut dicamus. adu̾sarii
presiuminus de caritate ur̃a quia unũ
ẽẽ filium dei. qm̃ om̃is creatura uanita¬
ti subiecta ẽ. sed creditis eum equalem
patri ẽẽ deum de deo. uerbum apud deum
u̾bum. dm̃ per qͦd̃ facta sunt omnia lumen
delumine. coet̾num illi qui genuit. unũ
cum illo qui genuit. & hoc u̾bum creditis
assumpsisse creaturam de uirgine mana.
assumpsisse mortalitatem ⁊ passum fuisse
pronob. & legimus. ⁊credimus. ut sal¬
uemiur. Nec in eo immoratus sum. ut quicquid
facitis. prospe futura faciatis. Noui enĩ om̃i¬
um xp̃ianorum mentes de futuro scło cogita¬
re. Qui enim non defuturo scło cogitat. nec ꝓp¬
terea xp̃ianus est. ut id quod in fine ds̃ ꝓmit¬
tit accipiat. nondum xp̃ianus ẽ. Neq in eoin¬
moratus sum uͥ dicit sermo dei. Honora patrem
tuum ⁊ matrem tuam. Multi enim honorãt
parentes. ⁊raro inuenuintur parentes con¬
querentes de improbitate filiorum quamuis

Expanded text:
dicendo quod jubet ut dicamus, adversarii dicendo quod jubet ut dicamus, adversarii praesumimus de Charitate vestra, quia unum esse Filium Dei. Quoniam omnis creatura vanitati subjecta est . Sed creditis eum aequalem Patri esse, Deum de Deo, Verbum apud Deum, Verbum Deum, per quod facta sunt omnia, lumen de lumine, coaeternum illi qui genuit, unum cum illo qui genuit; et hoc Verbum creditis assumpsisse creaturam, de virgine Maria assumpsisse mortalitatem, et passum fuisse pro nobis: ea legimus, et credimus, ut salvemur. Nec in eo immoratus sum, ut quidquid facitis, pro spe futura faciatis. Novi enim omnium Christianorum mentes de saeculo futuro cogitare. Qui enim non de futuro saeculo cogitat, nec propterea christianus est, ut id quod in fine Deus promittit, accipiat, nondum christianus est. Neque in eo immoratus sum, ubi dicit sermo Dei, Honora patrem tuum et matrem tuam. Multi enim honorant parentes, et raro invenimus parentes conquerentes de improbitate filiorum; quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
rem suam. ut illa imnitetur uirum. sequat᷑
cuiusq domus habet caput uirum. ⁊ tan¬
quam corpus feminam. Quo ca put ducit.
illuc debet corpus sequi. Quare gͦ uult ca¬
put ire. quo non uult ut corpus sequaturꝰ:
Quare uult ire uir quo non uult ut uxor se¬
quatur. Hec iubendo. sermo dei adu̾sarius
ẽ. Nolunt enim homines facere: quod uult
sermo del. & quid dicam quia aduersarius
ẽ sermodei qm̃ iubet: Tuneo ne ego ipse
adu̾sarius sim quib dam. quiaħ. loquor.
Quid ad me ꝑtinet : fortem me faciat qui
terret. ut loqͥuar. ut non timeam quere¬
las hominum. Nlam qui uolunt castitatẽ
seruare uxorib siuis ⁊ abundant tales: nolt̃
me ista dicere. S uelunt noluit. dicturus
sum. Si enim uos non ex hortor ut cum ad¬
uersario concordetis. ego cum illo in litem
manebo. Qui uob̾ iubet ut faciatis: ipse
nob̾uibet ut loquamur. Si non faciendo
qͦd iubet ut faciatis adu̾sarii eius estis. ñ

Expanded text:
rem suam; ut illa imitetur virum, et sequatur rem suam; ut illa imitetur virum, et sequatur scujusque domus habet caput virum, et tanquam corpus feminam . Quo caput ducit, illuc debet corpus sequi. Quare ergo vult caput ire, quo non vult ut corpus sequatur? Quare vult ire vir, quo non vult ut uxor sequatur? Haec jubendo sermo Dei adversarius est. Nolunt enim homines facere quod vult sermo Dei. Et quid dicam, quia adversarius est sermo Dei, quoniam jubet? Timeo ne ego ipse adversarius sim quibusdam, quia haec loquor. Quid ad me pertinet? Fortem me faciat qui terret ut loquar, ut non timeam querelas hominum. Nam qui nolunt castitatem servare uxoribus suis et abundant tales, nolunt me ista dicere. Sed velint nolint, dicturus sum. Si enim vos non exhortor ut cum adversario concordetis, ego cum illo in lite remanebo. Qui vobis jubet ut faciatis, ipse nobis jubet ut loquamur. Si non faciendo quod jubet ut faciatis, adversarii ejus estis; non
Abbreviated transcription (Latin):
Tu autem contumeliam irrogas parentib
quam non us patia filiis tuis. Dicitur tͥ.
Non occides: Tn autem uis occiclere iimi¬
cum tuum. et ideo forte non facis. quia
tumes iidicem hominem non quia cogi¬
tas deum. Ignoras quia ille testis ẽ cogita¬
tionum : Illo uino quem uis mori: te homi¬
cidam tenet in corde. Dicitur tibi. Non me¬
chaberis. Idest non ibis ad aliquam aliam
preter uxorem tuam. Tu autẽ exigis hoc
ab uxore: ⁊ non uis reddere hoc uxori. Et
cum debeas in uirtute precedere uxorem:
qm castitas uirtus ẽ tu subuno impetu
libidinis cadis. tius ixorem tuam iuctn¬
cem ẽẽ tu uictꝰ iacens. & tu cum caput sis u¬
roris tue. precedit te ad deum cuius caput es.
uis domum tuã capite deorsum pendere: Ca¬
put ẽ enim mulieris uir. Ubi autẽ meliꝰ uiuit
mulier quam uir: capite deorsum pendet do¬
mus. Si caput ẽ uir melius debet iuiuere
uirꝰ: ⁊ precedere in omnib bonis factis uxo¬

Expanded text:
Tu autem contumeliam irrogas parentibus, Tu autem contumeliam irrogas parentibus, quam non vis pati a filiis tuis. Dicitur tibi, Non occides. Tu autem occidere vis inimicum tuum: et ideo forte non facis, quia times judicem hominem, non quia cogitas Deum. Ignoras quia ille testis est cogitationum? Illo vivo quem vis mori, te homicidam tenet in corde. Dicitur tibi, Non moechaberis : id est, non ibis ad aliquam aliam praeter uxorem tuam. Tu autem exigis hoc ab uxore, et non vis hoc reddere uxori: et cum debeas in virtute praecedere uxorem, quoniam castitas virtus est; tu sub uno impetu libidinis cadis, et vis uxorem tuam victricem esse, tu victus jacens: et cum tu caput sis uxoris tuae, praecedit te ad Deum, cujus caput es. Vis domum tuam capite deorsum pendere? Caput enim mulieris est vir: ubi autem melius vivit mulier quam vir, capite deorsum pendet domus. Si caput est vir, melius debet vivere vir, et praecedere in omnibus bonis factis uxo
Abbreviated transcription (Latin):
tibi. Ne accipias inuanum nomen dñi dĩ tui.
ne existimes creaturam cẽ xp̃m. quia prote
suscepit creaturam : ⁊ tu contemnis eum
qui equalis ẽ patri. ⁊ unus cum patre. Di¬
citurꝰ tibi ut spũaliter obsemes sabbatum. ñ
quomodo iudei obseruant sabbatum carnali
xunas suas. Melius enim faceret iudeus in
agro suo aliqridutile: quam in theatro sedi¬
ciosus xisteret. & melius femine corum die
sabban. lanam facerent.quam toto die inne
omeniis siuis impudice saltarent.Tibi aut̃
dicitur ut obserues spĩtaliter sabbatum:
in spe future quietis. quam tibi ꝓmutit
dñs. Quis quis enim ꝓpter illam quietem
futuram agit quicquid potest. quamuis labo¬
riosum indetur quodagit. tamen si ad fi¬
dem promisse quietis id refert nondũ qui¬
dem. sabbatum in re. sed habet in spe. Tu au¬
tem ad hoc ius requiescere ut labores. cum
ad hoc debeas laborare ut requiescas. Dicit᷑
tibi. honora patrem tuum ⁊ matrem tuã.

Expanded text:
tibi, Ne accipias in vanum nomen Dei tui. tibi, Ne accipias in vanum nomen Dei tui. Ne existimes creaturam esse Christum, quia pro te suscepit creaturam: et tu contemnis eum qui aequalis est Patri, et unum cum Patre. Dicitur tibi ut spiritualiter observes sabbatum: non quomodo Judaei observant sabbatum carnali xurias suas. Melius enim faceret Judaeus in agro suo aliquid utile, quam in theatro seditiosus existeret: et melius feminae eorum die sabbati lanam facerent, quam toto die in maenianis suis impudice saltarent. Tibi autem dicitur ut observes spiritualiter sabbatum, in spe futurae quietis, quam tibi promittit Dominus. Quisquis enim propter illam quietem futuram agit quidquid potest, quamvis laboriosum videatur quod agit; tamen si ad fidem promissae quietis id refert, nondum quidem sabbatum habet in re, sed habet in spe. Tu autem ad hoc vis requiescere, ut labores; cum ad hoc debeas laborare, ut requiescas. Dicitur tibi, Honora patrem tuum et matrem tuam.
Abbreviated transcription (Latin):
slam ille si adu̾sarius non ẽẽt. tecum in
uia non eẽt. Ad hoc ẽ tecum in uia: ut con¬
cordet tecum. Scit enim quia nisi in
ua concordaneris: iam tradet te uidi¬
ci. uidex autẽ ministro. minister. mit¬
tet incarcerem. Eloquia ista euangłica
sunt. Recordentur nob̾cum. uel qui le¬
gerunt. uel qui audierunt. Ergo quis
ẽ aduersarius: Sermodei. Sermo deiᷤ
contraria iubet. his que tu facis. Dicit tibi. Unꝰ
est deus tuus. unum dm̃ cole. Tuius dimisso
uno deo tanquam legitimo iuiro anime forn¬
cari ꝑ multa demonia: ⁊ quod ẽ grauius. ñ
quasi aperte deserens. ⁊ repudians sicut a¬
postate faciunt. sed tanquam manens inido¬
mo uiritu admittis adulteros id est tanquam xp̃i¬
anus non dimitus eccłiam. consulis mathemati¬
cos aut artispices aut augures. aut maleficos.⁊
quasi de uiri domo non recedens adultera ani¬
ma ⁊ manẽs in eius conuigio fornicaris: dicitur

Expanded text:
nam ille si adversarius esset, tecum in nam ille si adversarius esset, tecum in via non esset. At hic est tecum in via, ut concordet tecum. Scit enim quia nisi in via secum concordaveris, jam tradet te judici, judex autem ministro, minister in carcerem . Eloquia ista evangelica sunt, recordantur nobiscum, vel qui legerunt, vel qui audierunt. Ergo quis est adversarius? Sermo Dei. Sermo Dei contraria jubet, quam tu facis. Dicit tibi, Unus est Deus tuus; unum Deum cole. Tu vis dimisso uno Deo tanquam legitimo viro animae, fornicari per multa daemonia: et quod est gravius, non quasi aperte deserens et repudians, sicut apostatae faciunt; sed tanquam manens in domo viri tui admittis adulteros: id est, tanquam christianus non dimittis Ecclesiam, consulis mathematicos, aut aruspices, aut augures, aut maleficos; quasi de viri domo non recedens adultera anima, et manens in ejus conjugio fornicaris. Dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
quid restat extremum. S sit ⁊ hoc longum
sit prolixum. quantum putaueris. quantũ
cdixeris. quantum cogitaueris. quantum
tibi non format scriptura sed fingit cogita¬
tio. quantũ ius diem iudicii prolonga. nũ¬
quid ultimum diem tuum. idẽ uite tue
quo exiturus es de hoc tempore productu¬
rus es in longum : Sit tibi senectꝰ certa
si potest. Cuni autem potest: Nonne ex quo¬
homo incipit posse iiuere iam potest et
mori ᷑ Possibilitatem mortis: iniciũ uite
facit. In hac terra. ⁊ in genere humano il¬
le solus mori potest. nondum: qui nondũ
cepit iiuere. Incertus gͦ dies: tanquã co¬
tidianus sꝑandus ẽ. Sit autẽ tanquam
cotidianus sperandus incertus dies. Com¬
ponatur cum adu̾sario: clum ẽ tecũ in uia.
Uia enim uocatur hec uita ꝑ quam om¬
nes transeunt. et non recedit iste aduer
ut cum diabolo concordares. Est gͦ alius ad¬
uersarius: quem sibi homo facit adu̾sanũ.

Expanded text:
quid restat extremum. Sed sit et hoc longum, quid restat extremum. Sed sit et hoc longum, sit prolixum, quantum putaveris, quantum dixeris, quantum cogitaveris, quantum tibi non format Scriptura; sed fingit cogitatio, quantum vis diem judicii prolonga; numquid ultimum diem tuum, id est, vitae tuae, quo exiturus es de corpore hoc, producturus es in longum? Sit tibi senectus certa, si potest: cui autem potest? Nonne ex quo incipit homo vivere, jam potest et mori? Possibilitatem mortis initium vitae facit. In hac terra et in genere humano ille solus mori nondum potest, qui nondum coepit vivere. Incertus ergo dies tanquam quotidianus sperandus est. Si autem tanquam quotidianus sperandus est incertus dies, componatur cum adversario, dum est tecum in via. Via enim vocatur haec vita, per quam omnes transeunt; et non recedit iste adversut cum diabolo concordares. Est ergo alius adversarius, quem sibi homo facit adversarium:
Abbreviated transcription (Latin):
Non sint manes: conuertantur ad gemi¬
tum: Tempus ẽ cum cordandi cũ aduersa¬
rio tuo cito. Tam longuanimis ẽ ds̃. uiden¬
do inqua ⁊ non puniendo. ut tamen cito
sit futurum iudicium. More quippe hu¬
mane inte prolirumẽ: qunod deo breue ẽ.¬
Sed ⁊ ipsi scło ⁊ humano generi quod longe uide¬
tur. quid consolatur: Nunquid sitotius generiˢ
humani ultimus dies longe ẽ unius cuiusq di¬
es ultimus longe ẽ: Hoc dico. ex adam multi
aum euoluti sunt. multi auni flixxerunt. ⁊
deinceps fluent. Non quidem tam multi. sed ta¬
men usq in finem scłi transibunt anni. sicut
et illi transierunt. Longum uidetur quodres¬
tat. quanquam non erit tantum quantum
transactum ẽ. et tamen ex transacto pret̃to
tempore. sꝑandus ẽ finis reliqui temporis.
fuit tunc quidam dies. qui dicereturꝰ hodier¬
nus. Ex illo usq ad hunc hodiernum. nonne
quicquid fuit futurum priritum factum ẽ
Tale habetur. ac si non fuerit. Sic erit. quic¬

Expanded text:
non sint inanes, convertantur ad geminon sint inanes, convertantur ad gemitum. Tempus est concordandi cum adversario tuo cito. Tam longanimis est Deus videndo iniqua et non puniendo, ut tamen cito sit futurum judicium. More quippe humanae vitae prolixum est, quod Deo breve eSed et ipsi saeculo et humano generi quod longe videtur, quid consolatur? Numquid si totius generis humani ultimus dies longe est, uniuscujusque dies ultimus longe est? Hoc dico, ex Adam multi anni evoluti sunt, multi anni fluxerunt, et deinceps fluent; non quidem tam multi, sed tamen usque in finem saeculi transibunt anni, sicut et illi transierunt: longum videtur quod restat quanquam non erit tantum, quantum transactum est, et tamen ex transacto praeterito tempore, sperandus est reliqui temporis finis. Fuit tunc quidam dies qui diceretur hodiernus, ex illo usque ad hunc hodiernum; nonne quidquid futurum fuit, praeteritum factum est? Tale habetur, ac si non fuerit. Sic erit quid
Abbreviated transcription (Latin):
didit in fine quod ait ⁊ uerax. & excussit
leticiam male p̃sumentium. ⁊ induxit ti¬
morem dolentium. Gaudeamus ad mĩam
domini: s tuneamus indicium dñi. Parcit¬
sed non tacet. Tacet. sed non semꝑ tacebit.
Audi dum non tacet inuerbo. ne non tibi ua¬
cet audire. dum non tacebit in iudicio. eno¬
do enim licet tibi causam tuam componere.
Ante ultimum iudicium dei tui. compo¬
ne causam tuam. Non ẽ unde presumas
cum ille uenerit. Nec falsos testes addu¬
ces quib ille fallatur. nec patronũ frau¬
dulẽtis circũuentionib. ⁊lingosis artib ad¬
hibebis. nec ambies aliquo modo ut iudicẽ
possis corrumpere. Quid gͦ agis apud talẽ
iudicem. quem nec fallere. nec corrumꝑe
poteris: & tamen ẽ quod agas: Tunc enĩ
ipse erit uidex cause cue: qui modo testis ẽ
uite tue. Clamaiimus ⁊ laudauimꝰ. com¬
ponamus causam nr̃am. Qui testis ẽ ope¬
rum nr̃oium. ipse testis ẽ uocum nr̃arũ.

Expanded text:
didit in fine, quod ait, Et verax; et excussit didit in fine, quod ait, Et verax; et excussit laetitiam male praesumentium, et induxit timorem dolentium. Gaudeamus ad misericordiam Domini; sed timeamus ad judicium Domini. Parcit, dum tacet. Tacet, sed non semper tacebit . Audi dum non tacet in verbo, ne non tibi vacet audire dum non tacebit in judicio. CAPUT II. 2. Modo enim licet tibi causam tuam componere. Ante ultimum judicium Dei tui compone causam tuam. Non est unde praesumas; cum ille venerit, nec falsos testes adduces, quibus ille fallatur, nec patronum fraudulentis circumventionibus et linguosis artibus adhibebis, nec ambies aliquo modo, ut judicem possis corrumpere. Quid ergo agis apud talem judicem, quem nec fallere, nec corrumpere poteris? Et tamen est quod agas. Tunc enim ipse erit judex causae tuae, qui modo testis est vitae tuae. Clamavimus, et laudavimus: componamus causam nostram. Qui testis est operum nostrorum, ipse testis est vocum istarum:
Abbreviated transcription (Latin):
multum misericors. ⁊ uerax:
quam largiter prerogat mi.¬
sericordiam in presenti scło
tam seuere minatur iucli¬
cium infuturo scło. Uerba que dixi scripta
sunt et diuinis auctoritatib continentur.
quia misericors ⁊ unserator dñs. longanimis. et
multum misericors et uerax. Multum delectat
omnes peccatores ⁊amatores scłi huius: quia mi¬
sericors ⁊ miserator dñs quia longanumis et
punitatem. ⁊ adlicentiam peccatorum faceres
quod uelles: utereris scł̃o uelquantum tibi
ꝑmitteretur. nel quantum tibi libido ussis¬
set. & si quis te admonendo obuirgaret.atꝙ
terreret. ut cohiberes te ab umoderato flurui
eundo post concupiscentias suas ⁊ oleserẽdo dm̃i
tuum uiter medias uoces obuirgantis obsis¬
teres impridenti quidem fronte. ueluti audi¬
ta diuina auctoritate. et legeres de libro dñi¬
co. Quid me terres de deo nr̃o. Ille misericors
ẽ ⁊ mniserator. ⁊ multum misericors. Ne ta¬
lia homines dicerent. unum uerbum ad¬

Expanded text:
multum misericors, et verax; quam largiter praerogat misericordiam in praesenti saeculo, tam severe minatur judicium in futuro saeculo. Verba quae dixi scripta sunt, et divinis auctoritatibus continentur, quia, Misericors et miserator Dominus, longanimis et multum misericors, et verax . Multum delectat omnes peccatores et amatores saeculi hujus, quia misericors et miserator Dominus, quia longanimis et punitatem, et ad licentiam peccatorum; faceres quod velles, utereris saeculo, vel quantum tibi permitteretur, vel quantum tibi libido jussisset: et si quis te bene admonendo objurgaret atque terreret, ut cohiberes te ab immoderato fluxu eundo post concupiscentias tuas, et deserendo Deum tuum; inter medias voces objurgantis obsisteres, impudenti quidem fronte, veluti audita divina auctoritate, et legeres de libro dominico: Quid me terres de Deo nostro? Ille misericors est, et miserator et multum misericors. Ne talia homines dicerent, unum verbum ad
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit ꝓpter te: ut haberes ubi semina¬
res. Tercena dedit. ut meteres uitam et̃¬
nam. Nolite ẽẽ pign. ⁊ male securi. Moreꝰ
emendate. perata reclimite. & cum hec
feceritis deo grãs agite. a quo accepistiᷤ
bene uiuere. & sic ei grãs agite. ut non in¬
sultetis his qui nondum bene uinunt.
sel eos ipsos morib ur̃is hortemini. Hec
faciendo habebitis ꝑfectam quantum in
hac uita ẽẽ potest iusticiam. conu̾santes
in bonis operibus. morationib. in ieuiniis.
inelemosinis ꝓpterꝰ minuta peccata. ⁊ abł¬
tinendo uos ab illis magnis pecratis. con¬
cordatis cum adu̾sario et securi dicitis in
oratione. Dimute nob̾ debitantã. sicut et
nos dimittimus debitorib nr̃is. Habetiꝰ
enim quod cotidie uob̾ dimittatur. qui
habetis quod cotidie dimittatis. Sic ambulan¬
do securi inuia. non timebitis latrocua
diaboli. quia xp̃c uiam ⁊ stratam magnum
seipsum fecit. per quam ducit ad patriam.
Omnis ibi securitas. omnis quies. ubi et

Expanded text:
pter te, ut haberes ubi seminares terrena quae dedit, et meteres vitam aeternam. Nolite pigri esse et male securi. Mores emendate, peccata redimite. Et cum haec feceritis, Deo gratias agite, a quo accepistis bene vivere. Et sic ei gratias agite, ut non insultetis his qui nondum bene vivunt; sed eos ipsos moribus vestris hortemini. Haec faciendo, habetis perfectam, quantum in hac vita potest, justitiam. Conversantes in bonis operibus, in orationibus, in jejuniis, in eleemosynis propter minuta peccata, et abstinendo vos ab illis magnis peccatis, concordatis cum adversario: et securi dicitis in oratione, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Habetis enim quod quotidie vobis dimittatur, qui habetis quod quotidie dimittatis. Sic ambulando securi in via non timebitis latrocinia diaboli: quia Christus viam et stratam magnam se ipsum fecit, per quam ducit ad patriam. Omnis ibi securitas, omnis quies: ubi et
Abbreviated transcription (Latin):
nisi fieri desinant cotidianis elemosiniᷤ
posse mundari. Illa dico cotidiana pec¬
cata. que aut ꝑ linguam facile cõmit¬
tuntur. ut ẽ uerbum durum. aut cũ
labitur quis in risum immoderatũ
aut in huiusmodi nugas dotidianas.
In ipsis concessis peccata sunt. Cum ip̃a
uxore. si exceclitur concumbendi modus
procreandis liberis debitus: iam pecca¬
tum ẽ. Ad hoc enim ducitur uror. Nã
id etiam tabule indicant: ubi scribitur
liberorum ꝓcreandorum causa. Quando
tu uti uxore ampliꝰ quam necessitas ꝓ¬
creandorum lib̾orum cogit uolueris: iam
peccatum ẽ ⁊ipsa talia peccata cotidia¬
ne elemosine mundent. In ipsis alim̃¬
tis que utiq concessa sunt. si forte ercedis
cas: Cotidiana sunt ista que dico: sed tam̃
peccata sunt ⁊ non sunt leuia quia plura
Quia uͦ cotidiana et plurima. timenda

Expanded text:
nisi fieri desinant, quotidianis eleemosynis nisi fieri desinant, quotidianis eleemosynis posse mundari? Illa dico quotidiana peccata, quae aut per linguam facile committuntur, ut est verbum durum, aut cum labitur aliquis in risum immoderatum, aut in hujusmodi nugas quotidianas. In ipsis concessis peccata sunt. Cum ipsa uxore si exceditur concumbendi modus procreandis liberis debitus, jam peccatum est. Ad hoc etenim ducitur uxor: nam id etiam tabulae indicant, ubi scribliberorum procreandorum causa. Quando tu uti uxore amplius quam necessitas procreandorum liberorum cogit, volueris, jam peccatum est; et ipsa talia peccata quotidianae eleemosynae mundant. In ipsis etiam alimentis, quae utique concessa sunt, si forte excedis cas. Quotidiana sunt ista quae dico: tamen peccata sunt, et non sunt levia; quia vero quotidiana sunt et plurima, timend
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeat. Quam minute sunt gutte pluuie. nõ¬
ne flumina implent ⁊ domos deiciunt: Er¬
goista nolite contemnere. S dictiuri estis. &¬
quis potest sine istis: Ne hoc diceres. quia ea¬
non habere nemo potest. ds misericors uidens
fragilitatem nr̃am. posuit contra remedia.
Que sunt remedia: Elemosinarũ. ieunioꝵ.
oronum. ipsa sunt tria. Ut autẽ uerum dicas
in or̃one:ꝑfecte implende sunt elemosine.
Que sunt ꝑfecte elemosine: ut ex quo tibi
abundat des ei qui non habet. ⁊ quo te ledit¬
aliquis ignoscas illi. S ne putetis fr̃s qr
sinis cotidianis mundanda sunt. Ad illa
scelera maiora non sufficiunt cotidiane
elemosine ut ea mundent. Aluid ẽ ubi mu¬
tes uitam: aliud ẽ ubi toleres uitam. illa
iutanda. ut si mechus eras. noli ẽẽ me¬
chus. Si foenicator eras. noli fornicari.
Si homicida: noliẽe homicicla. Subas
ad mathematicum ⁊ ad ceteras pestes sa¬
crilegas. iam desine. Arbitrabaris hec:

Expanded text:
pereat. Quam minutae sunt guttae pluviae; nonpereat. Quam minutae sunt guttae pluviae; nonne flumina implent, et domos dejiciunt? Ergo ista nolite contemnere. Sed dicturi estis: Ecquis potest esse sine istis? Ne hoc dixeritis, quia vere nemo potest. Deus misericors videns nostram fragilitatem, posuit 128 econtra remedia. Quae sunt remedia? eleemosynarum, jejuniorum, orationum. Ipsa sunt tria; ut autem verum dicas in oratione, perfectae implendae sunt eleemosynae. Quae sunt perfectae eleemosynae? ut ex quo tibi abundat, des ei qui non habet, et quod, vealiquis, ignoscas illi. 18. Sed ne putetis, fratres et eleemosynis quotidianis mundanda sunt. Ad illa majora scelera non sufficiunt quotidianae eleemosynae, ut ea mundent. Aliud est ubi mutes vitam, aliud est ubi toleres vitam. Illa mutanda est: si moechus eras, noli esse moechus: si fornicator eras, noli fornicari: si homicida, noli esse homicida: si ibas ad mathematicum et ad caeteras pestes sacrilegas, jam desine. Arbitraris haec,
Abbreviated transcription (Latin):
b. a sortilogis. ab augurib asacrilegiis
abstinete uos quantum potestis. anuga¬
toriis spectaculis. Si que delectationes scłi
surrepunt in anuma exercete uos in mise¬
ricordia. exercete uos in elemosinis. in ieui¬
niis in orationib. His enim purgantur
cotidiana peccara. que non possunt nisi
surrepere in animam. ꝓpter fragilitatẽ
humanam. Noli illa contemnere quia
minora sunt. sed time quia plura sunt.
Attendite fr̃s mei. Mimita sunt ñ mag¬
na. Non ẽ bestia quasi leo. ut uno morsit
guttur frangat. sed plerunq ⁊ bestie mi¬
nute ⁊ multe necant. Si proicitur quis¬
quam in locum pulicib plenum. nũ¬
quid non moritur ibi: Non sunt qͥ dem
maiores. sel infirma ẽ natura humana.
que etiam minucissimis bestiis interimi
potest. Sic ⁊ modica peccata. si attenditis quia
modica sunt cauete. quia plura sunt.Quam
minutissima sunt grana harene.Si harene
amplius in naui mutatur. mergit illamut

Expanded text:
bus, a sortilegis, ab auguribus, a sacrilegiis; bus, a sortilegis, ab auguribus, a sacrilegiis; abstinete vos, quantum potestis, a nugatoriis spectaculis. Si quae delectationes saeculi subrepunt in animam; exercete vos in misericordia, exercete vos in eleemosynis, in jejuniis, in orationibus. His enim purgantur quotidiana peccata, quae non possunt nisi subrepere in animam, propter fragilitatem humanam. Noli illa contemnere, quia minora sunt; sed time, quia plura sunt. Attendite, fratres mei. Minuta sunt, non sunt magna. Non est bestia quasi leo, ut uno morsu guttur frangat: sed et plerumque bestiae minutae multae necant. Si projiciatur quisquam in locum pulicibus plenum, numquid non moritur ibi? Non sunt quidem majores: sed infirma est natura humana, quae etiam minutissimis bestiis interimi potest. Sic et modica peccata: attenmodica sunt, sed cavete quia plura sunt. Quam minutissima sunt grana arenae: si arena amplius in navi mittatur, mergit illam ut
Abbreviated transcription (Latin):
seruo tuo ut ⁊ si tu non seruis dño tuo. serui¬
at tibi. Sed hoc totum uide ut ad ammonitio¬
nem tuam ualeat: non ad ꝑnitiem tuam. &¬
enim seruus ille qui tibi seruit indigno dig¬
ne: idem quod indigno tibi bene seruit.⁊ fide¬
liter seruit. ⁊ pure te diligit. deo debet non tͥ.
Iustum est gͦ ut ⁊ tu attendas quia sub
domino es ad. quem ⁊ ille adtendit ut
seriuat tbi. Inple gͦ quod dictum ẽ. qͦd
tibi non uis fieri. alii ne feceris. Sed ipm̃
alii cum dicis. utrumq attende. ⁊ primũ
⁊deum. Canta in psalterio decem cordarum
canticum nouum. Concorda cum sermone
dei cum ẽ tecum in uia. concorda cum adu̾¬
sario tuo cito. necum discordia uenias an¬
te iudicem. Si facis quod audis: concor¬
dasti cum eo. Si autem non facis: rixaris
cum eo. Mondum composiusti quousq fa
detestabilib corruptelis. adetestabilib in¬
quisitionib. amathematicis. ab aruspici¬

Expanded text:
servo tuo, ut etsi tu non servis Domino tuo, serviservo tuo, ut etsi tu non servis Domino tuo, serviat tibi. Sed hoc totum vide ut ad admonitionem tuam valeat, non ad perniciem tuam. Etenim servus ille quod tibi servit indigno digne, id est, quod indigno tibi bene servit, et fideliter servit, et pure te diligit, Deo debet, non tibi. Justum est ergo, ut et tu attendas quia sub Domino es, ad quem et ille attendit, ut serviat tibi. Imple ergo quod dictum est, Quod tibi non vis fieri, alii ne feceris . Sed ipsum alii cum dicis, utrumque attende et proximum et Deum. Canta in psalterio decem chordarum, canta canticum novum: concorda cum sermone Dei, cum est tecum in via. Concorda cum adversario tuo cito, ne cum discordia venias ante judicem. Si facis quod audis, concordasti cum eo: si autem non facis, rixaris cum eo, et nondum composuisti quousque fadetestabilibus corruptelis et a detestabilibus inquisitionibus, a mathematicis, ab aruspici
Abbreviated transcription (Latin):
cantetis: estote noui homines. Diligite
iusticiam: habet prilchritudinem suam. Il¬
lam ideo non uultis uidere: qrua aliud ama¬
tis. Nam si aliud non amaretis eam utiꝙ
uideretis. Quare illam uidenis. quando il¬
lamexigitis: Quare laudas fidem. quan¬
do illam exigis de seruo tuo : Quam pulchra
res ẽ fides. S tunc pulchra ẽ. quando de
seruo exigitur. Tunc uidetur. quando ab
altero expetitur. Quando de te exigitur
non uidetur. aurum uides : fidem ñ uides:
Sicut lucet aurum ad oculos corporis. sic
lucet fides. ad oculos cordis. Aperis ad illam
oculos cõrdis: quando uis ut exhibeat illam tibi ser¬
uus tuns. Si tibi exhibuerit laudas seruũ tuũ.
⁊predicas eum ⁊dicis. Preclarum seruum habeo
magnum seruum habeo. fidelem seruum ha¬
beo. Quod laudas in seruo: non exhibes dño.
& eosceleratius. quia uis. ut meliorem tu ha¬
beas seruum. quam te ds̃. Iubet d̾s seruo tuo
ut bonus sit erga te. Quomodo iubet uxoritue
ut ⁊ si tu mechaberis non mechetur. sic uibet

Expanded text:
ote homines novi. Diligite justitiam: habet pulchritudinem suam. Ideo non vultis illam videre, quia aliud amatis. Nam si aliud non amaretis, eam utique videretis. Quare illam videtis, quando illam exigitis? Quare laudas fidem, quando illam exigis de servo tuo? Quam pulchra res fides! Sed tunc pulchra est, quando de servo exigitur; tunc videtur, quando ab altero expetitur: quando de te exigitur, non videtur. Aurum vides, fidem non vides. Sicut lucet aurum ad oculos corporis, sic lucet fides ad oculos cordis. Aperis ad illam oculos cordis, quando vis ut exhibeat illam tibi servus tuus. Si tibi illam exhibuerit, laudas servum, et praedicas eum, et dicis: Praeclarum servum habeo, magnum servum habeo, fidelem servum habeo. Quod laudas in servo, non exhibes Domino: et eo sceleratius, quia vis ut meliorem habeas tu servum, quam te Deus. Jubet Deus servo tuo, ut bonus sit erga te. Quomodo jubet uxori tuae, ut etsi tu moechaberis, non moechetur: sic jubet
Abbreviated transcription (Latin):
Iam ex utroq idest ex arte ⁊ usu uerbo¬
rum quod in equiuocis t̃cium genꝰ
posueramus tot ambrguitatũ. forme
possunt existere. quot in cluob suꝑio¬
ius tres sunt species. Aut enim spacio
syllabe fit tale ambiguũ. aut acuii¬
ne. aut in utroꝙ. Spacio antẽ cum scͥ¬
bitur uenit. De tempore enim incertũ
ẽ. ꝓpterꝰ occultum prime syllabe spa¬
cium. acumine. ut cum serbitur po¬
ne utrum ab eoquod ẽ pono an ut
dictumẽ pone sequens. namq hanc
dederat proserpina legem. Incertum
est propter latentem acuminis lo¬
cum. At tiero ex utroq fit quod su¬
perius de lepore dixunus cum ñ solũ
producenda. sed acuenda est etiam pe¬
non ab eo quod est lepus defluxum ẽ.

Expanded text:
Iam ex utroque id est et ex arte et ex usu verborum, quod in aequivocis tertium genus posueramus, tot ambiguitatum formae possunt existere quot in duobus superioius tres sunt spsyllabarum fit tale ambiguum, aut acumine, aut utroque. Spatio autem, ut cum scribitur, venit, de tempore incertum est, propter occultum primae syllabae spatium. Acumine autem, ut cum scribitur, pone, utrum ab eo quod est pono, an ut dictum: Pone sequens, namque hanc dederat Proserpina legem. incertum est propter latentem acuminis locum. A vero ex utroque fit, ut in superioribus de lepore diximus; nam non solum producenda, sed acuenda est etiam pei ab eo quod est lepos, non ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
nis. donatis eis qui uos occidunt. per
ipsas eniui xxhibitiones uoluptatum
interficiunt animas urãs. et insanitis
quiꝰ plus donet. Si insaniretis quis plus
seruet. non eẽtis ferendi. quis plus seruet
in sanire auaricie ẽ. quis plus donet in¬
sanire proftisionis ẽ. Nec auarum te ds̃
nec profusum ẽẽ uult. Collocare te uult
que habes: non prorcere. Certatis quis
uincat in peius. non datis operam quis
sit melior. Atq utinam non darens quis
uorem populi proioitis res ur̃as: contra
uissa tenetis res ur̃as. Ecce non iubet xp̃e.¬

Expanded text:
nis? Donatis eis qui vos occidunt. Per nis? Donatis eis qui vos occidunt. Per ipsas enim exhibitiones voluptatum intequis plus donet. Si insaniretis quis plus servet, non essetis ferendi. Quis plus servet insanire, avaritiae est; quis plus donet insanire, profusionis est. Nec avarum te Deus, nec profusum te vult. Collocare te vult quae habes, non projicere. Certatis quis vincat in pejus, non datis operam quis sit melior: atque utinam non daretis vorem populi projicitis res vestras, contra jussa tenetis res vestras. Ecce non jubet
Abbreviated transcription (Latin):
sus. Andi ip̃m dñm dicentem. Thesauri¬
zate uobis thesauros in celo. Si gͦ ille thes¬
aurus melius ẽ custoditus incelo. nunqͥd
tunc non mutendus ẽ filio. qr rando si miᷤ¬
sus fuerit non prbit: Tenebiturꝰ hic uͥ
potest perire. non mittitur illuc uͥ xp̃c est
custos : Certe ea que hic tenes non ius
mittere post filium tuum quibus com¬
mendas: Actoribus tius commendas
partem illius qui precessit. et xp̃o non commendas
ad quem precessit: Anidoneus est tibi procu¬
filiis meis seruo. Mendacium est fr̃s mei men¬
dacium ẽ. Auari sunt homines uel sio cer¬
te cogantur fateri quod nolunt. cum eru¬
bescant tacere quodsunt. fundant. uo¬
mant in confessione quod portanti Pec¬
tus premitur crapula iniquitatis. E¬
uomant eam confessione. sed non canino
more recdeatur aduomitum. Estote xp̃i¬
ani.Ualde parum est. uocari xp̃ianus.
Quanta donatis hystrionib. quanta do.¬
natis uenatorib. quanta turpibus perso¬

Expanded text:
sus. Audi ipsum Dominum dicentem, Thesaurisus. Audi ipsum Dominum dicentem, Thesaurizate vobis thesauros in coelo . Si ergo ille thesaurus melius custoditur in coelo, numquid tunc non mittendus est filio, quando si missus fuerit, non peribit? Tenebitur hic ubi potest perire, non mittitur illuc ubi Christus est custos? Certe ea quae hic tenes, et non vis mittere post filium tuum, quibus commendas? Actoribus tuis commendas illius partem qui praecessit, et Christo non commendas ad quem praecessit? An idoneus est tibi procuFiliis meis servo. Mendacium est, fratres mei, mendacium est: avari sunt homines. Vel sic certe cogantur confiteri quod nolunt, cum erubescunt tacere quod sunt: fundant, vomant in confessione quod portant. Pectus premitur crapula iniquitatis; evomat eam confessio: sed non canino more redeatur ad vomitum. Estote christiani. Valde parum est vocari christianos. Quanta donatis histrionibus? quanta donatis venatoribus? quanta turpibus perso