comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
toris. aliis narrantibus didicerunt.¬
instigante. cunius gr̃a geritur. ut id quod
bonum est nobis etiam bonum uidea¬
tur. Assecutum quidem se ñ pauca
dicit. sed omnia. id est multa. de quib
quȩ ad fidem legentium confirman¬
dam crederet idonea. scripsit. Theophi¬
lus interpretatur amans dm̃. uł ama¬
tus a deo. Quisquis ergo amat deum
siue a deo se desiderat amari: obedi¬
at euangelio tanquam sibi scripto.
heretici noua promittunt. sed theo¬
philo uerborum de quibus eruditus
est ueritas exprimenda ꝓmittitur

Expanded text:
toris aliis narrantibus didicerunttoris aliis narrantibus didiceruntinstigante, cujus gratia geritur, ut id quod bonum est, nobis etiam bonum videatur. Assecutum quidem se non pauca dicit, sed omnia, id est multa, de quibus, quae ad fidem legentium confirmandam crederet, idonea scripsit. Theophilus interpretatur amans Deum, vel amatus a Deo. Quisquis ergo amat Deum, sive à Deo se desiderat amari, obediat Evangelio tanquam sibi scripto. Haeretici nova promittunt, sed Theophilo verborum, de quibus eruditus est, veritas exprimenda promittitur
Abbreviated transcription (Latin):
nia diligenter ex ordine tibi scribere
optime theophile. ut cognoscas eorum
uerborum de quib eruditus es ueritatẽ.
ulti non tam numerositate quã
heresum diuersitate ut ẜasilides
& appelles. temeraria presumptione co¬
nati sunt scribere de reb nr̃ȩ salutis
quȩ in nobis a deo completȩ sunt & re¬
dundant. Quod redundat nulli de¬
ficit. & de completo nemo dubitat. cũ
fidem effectus astruat. Itaq completũ
euangelium redundat. ꝑ uniuersum
inundum mentes fidelium rigans &
confirmans. Conatur autẽ qui incrpit
nec ꝑficit. qui suis uirib ñ gratiȩ dĩ
quę irrigat confidit. Non conatur. qͥ
diumo spu res & dicta ministrante
cepta complet. Qui ab micio tam cor¬
poreo quam m̃tis intuitu uiderunt
res factas a dño. & ministri fuerunt
sermonis. uerbo & exemplo docendo
tradiderunt nobie. Beda.¬
on solum marcus & lucas auditu
didicerunt quȩ scriberent. s etiã
iohannes & matheus. multa de
infantia. puericia. genealogia salua¬

Expanded text:
ere, optime Theophile, ut cognoscas eorum verborum, de quibus eruditus es, veritatem. ulti non tam numerositate quam haeresum diversitate, ut Basilides et Apelles, temeraria praesumptione conati sunt scribere de rebus nostrae salutis, quae in nobis a Deo completae sunt et redundant. Quod redundat, nulli deficit; et de completo nemo dubitat, cum fidem effectus astruat. Itaque completum Evangelium redundat per universum mundum, mentes fidelium rigans et confirmans. Conatur autem, qui incipit nec perficit, qui suis viribus, non gratiae Dei, quae irrigat, confidit. Non conatur, qui divino Spiritu res et dicta ministrante coepta complet. Qui ab initio tam corporeo quam mentis intuitu viderunt res factas à Domino, et ministri fuerunt sermonis verbo et exemplo, docendo tradiderunt nobis. Non solum Marcus et Lucas auditu didicerunt quae scriberent, sed etiam Joannes et Matthaeus multa de infantia, pueritia, genealogia Salva
Abbreviated transcription (Latin):
beatitudine regni celoꝵ. & qͦ sequuntur.
xxiii
ncrepatio diuitum.
Ubi dicit uos estis sal terrȩ.
Uos estis lux mundi huius. & iterũ cõpara
De relinquendo munus ad altare.
uiii De adulterio concupiscentiȩ.
xxxi De oculum pro oculo.
xxxii De diligendo proximum.
ixxiii De occulta elemosina.
XXXIIIIDe secreta oratione.
xxxu. De occulto ieiumo.
XXXUI. De ñ thesaurriando suꝑ terram.
ATIIII Quia nemo potest duob dñis seruire.
xxIIII. Non deb̾e sollicitũ eẽ de esca uł indum̃to.
xxxix Non debere quenquã iudicare uł condẽnare.
UI Parabola de amico. uel de trib panib pe

Expanded text:
beatitudine regni coelorum, et quae sequuntur. XXIII. Increpatio divitum. Ubi dicit: Vos estis sal terrae. XXV. Vos estis lux mundi, et iterum compDe relinquendo munus ad altare. II. De adulterio concupiscentiae. XXXI. De oculum pro oculo. XXXII. De diligendo proximum XXXIII. De occulta eleemosyna. XXXIV. De secreta oratione. XXXV. De occulto jejunio. XXXVI. De non thesaurizando super terram. XXXVII. Quia nemo potest duobus dominis servire. XXXVIII. Non debere sollicitum esse de esca vel indumento. XXXIX. Non debere quemquam judicare vel condemnare. XL. Parabola de amico, vel de tribus panibus.
Abbreviated transcription (Latin):
pitula libri primi.
ii principio uerbum deus apud deum per
quem facta sunt omnia.
De sacerdotio zachauiȩ.
Ubi angłs Gabriel ad mariam loquitur.
De natiuitate iohannis baptistȩ.
De generatione uel natiuitate xpͣi.
Ubi angelus apparuit pastonibus.
De magis qui uenerunt ab ouiente:
uiii bi ẽ fugatꝰ it̾ic ⁊ parentes eius in egyptũ.
Ubi herodes interficit pueross.
xI bi in̾c reuocatur ab egẏpto.
XII Ubi ir̾c nemansit in tẽplo ierosolimis.
xri Ubi duo discipuli iołs secuti sunt it̃m.
xuii
De philippo & nathanael.
xuiii
Ubi m̃c in synagoga legit librum ysaie.
rim Ubi m̃e uocauit fetrum & andrcam. Ia¬
cobum ⁊ iohannem.

Expanded text:
PITULA LIBRI PRIMI. I. In principio erat verbum, Deus apud Deum, per quem facta sunt omnia. II. De sacerdotio Zachariae. III. Ubi angelus Gabriel ad Mariam loquitur. IV. De nativitate Joannis Baptistae. V. De generatione vel nativitate Christi. VI. Ubi angelus apparuit pastoribus. ideretur VIII. De magis qui venerunt ab oriente. IX. Ubi est fugatus Jesus et parentes ejus in Aegyptum. X. Ubi Herodes interfecit pueros. XI. Ubi Jesus revocatur ab Aegypto XII. Ubi Jesus remansit in templo Hierosolymis. spiritu. XVI. Ubi duo discipuli Joannis secuti sunt Jesum. XVII. De Philippo et Nathanael. XVIII. Ubi Jesus in Synagoga legit librum Isaiae. X. Ubi Jesus vocavit Petrum et Andream, Jacobum et Joannem.
Abbreviated transcription (Latin):
Bi ũc mittit duodecĩ discipłos suos:
docere ⁊ curare om̃s infirmitates.
bi iũc in chana galileȩ aquã uinũ fecit.
Ubi uĩc mundat leprosum.
Ubi om̃s infirmitates curat ut adimple¬
rentur scripturȩ prophetarum.
Ubi uolenti eũ seqͥ dixit uulpes foueas hñt.
Ubi nauigans increpauit tẽpestati ⁊ cessau̾.

Expanded text:
os suos docere et curare omnes infirmos. XLV. Ubi Jesus in Cana Galilaeae aquam vinum fecit. XLVI. Ubi Jesus mundat leprosum. L. Ubi omnes infirmitates curat, ut adimplerentur scripturae prophetarum. LI. Ubi volenti eum sequi dixit: Vulpes foveas habent. LII. Ubi navigans
Abbreviated transcription (Latin):
ic gͦ om̃is ex uob̃ qui ñ renunciat om̃ib
quȩ possidet: ñ potest ms ẽẽ discipłs.
Quandoquidẽ ñ potest bene ȩdificare qͥ
ñ computat sumptus. nec secure potest
occurrere qͥ ñ p̃mittit legationẽ. gͦ nec m̃s
potest eẽ discipłs qͥ ñ renunciat om̃ibus.
Hic docet᷑ qd̾ edificare turrim. facere pacẽ
cum fortiore. nichil ẽ aliud quã ẽẽ discipu¬
lum xp̃i. p̃parare uͦ sumptꝰ. uł mittere le¬
gationem ad faciendã pacẽ. nichil aliud
ẽ quã renunciare om̃ib quȩ possidemus.
quidam accipiunt ꝓtemporali uita in tel¬
liguntur. & quã sic possidere debemꝰ. ut
ñ nos impediat ad et̃na. Histat sane int̃
renunciare om̃ib ⁊ relinq̃re om̃ia. quia
paucor ꝑfectors ẽ relinq̃re om̃ia. & solis
ȩt̾nis in hiare. cunctoꝵ aũt fideliũ renun¬
ciare om̃ib. hoc ẽ sic terrena gerere. ut ta¬
men tota m̃te ad celestia tendant. L¬
¶t factiiai est in sabbato sccło
primo.cũ transiret iñc ꝑ sata.

Expanded text:
nuntiat omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus. Quandoquidem non potest bene aedificare qui non computat sumptus, nec secure potest occurrere qui non praemittit legationem: ergo nec meus potest esse discipulus qui non renuntiat omnibus. Hic docetur quod aedificare turrim, facere pacem cum fortiore, nihil est aliud quam esse discipulum Christi; praeparare vero sumptus, vel mittere legationem ad faciendam pacem, nihil aliud est, quam renuntiare omnibus quae possidemus. quidam accipiunt pro temporali vita, intelliguntur, et quam sic possidere debemus, ut non nos impediat ad aeterna. Distat tamen inter renuntiare omnibus, et relinquere omnia; quia paucorum perfectorum est relinquere omnia et solis aeternis inhiare, cunctorum autem fidelium, renuntiare omnibus, hoc est, sic terrena gerere, ut tamen tota mente ad coelestia tendant. t factum est in sabbato secundo primo, cum transiret Jesus per sata,
Abbreviated transcription (Latin):
s ab ȩt̃nosciens conu̾satio. Mas.¬
nem hoĩum malã futurã. ⁊ quia
nec sola seueritate possent saluari. nec
sola misccłia ꝑuenire ad ꝓfectũ meri¬
toꝵ: decreuit quid in unoqͦq tẽpore p̃¬
dicandum e̾et. unũquenq ꝑmittens
suo iudicio. id÷ naturali legi. S quia na¬
turalis lex obtorpuit consuetudine pec¬
candi. p̃licata ẽ lex q̃ refrenaret peccan¬
tes. Et quia it̾um homo ñ se ꝑ legis se¬
ueritatem cohibebat. immo ꝑ int̾dictũ
uaret confugientes ad eã.⁊ excecaret re¬
futantes. mitens gentes ad ꝓmissioneᷤ
udȩoꝵ. ut ipsi udȩi saltẽ emulatione
gentium conu̾terent᷑. Et hȩc ẽ altitudo
consilii dĩ. qͦ mira ꝓuidentia iudȩos &
gentes reduxit ad uitã. quã ꝑdid̃ant in

Expanded text:
Deus ab aeterno sciens conversatioDeus ab aeterno sciens conversationem hominum malam futuram, et quia nec sola severitate possent salvari, nec sola misericordia pervenire ad profectum meritorum, decrevit quod in unoquoque tempore praedicandum esset, unumquemque permittens suo judicio, id est, naturali legi. Sed quia naturalis lex obtorpuit consuetudine peccandi, praedicata est lex quae refrenaret peccantes. Et quia iterum homo non se per legis severitatem cohibebat, imo per interdictum , quae salvaret confugientes ad eam, et excaecaret refutantes, mittens gentes ad promissiones Judaeorum, ut ipsi Judaei saltem aemulatione gentium converterentur. Et haec est altitudo consilii Dei , quo mira providentia Judaeos et gentes reduxit ad vitam, quam perdiderant in
Abbreviated transcription (Latin):
Qua si m sodomis factȩ fuissent uir¬
tures q̃ facte sunt inte. forte mansissent
usꝙ in hc̃ diem. Utiq ñ contigisset eis
subũsio: si int̾uenisset correptio. Qd̾ aũt
añs ait forte mansissent. nichil dubitat.
s humanũ morẽ sequit᷑. qui sepuis qd̃
certissime scit. dubitatiue ꝓmit. Uerũ¬
tam̃ dico uob̾. quia t̾rȩ sodomoꝵ remissiuᷤ
erit in die iudicii quam tͥ. Cui multũ
donatũ ẽ multũ ab eo queritur. ⁊ poten¬
tes potent̃ torm̃ta patientur. Sodomitȩ
& si in uiciis exardebant. & teste iezechie¬
le inhospitales erant: facile tam̃ consen¬
sissent si eis licet indignis gr̃ã offerret᷑.
S quidẽ lothint̾ eos ⁊ si ustus: neq docu¬
it. neq signa fecit. Quare aũt sit p̃di¬
catum ñ credituris. ⁊ ñ p̃̾dicatũ creditu¬
uius uult miseret᷑. ñ in iusticra s in¬
ueritas obuiant sͥ. ut nec miscdia impe¬
diat ueritatẽ qua plectitur dignꝰ: nec
ucritas miscdiam qua lib̾atur indignꝰ.

Expanded text:
Sodomis factae fuissent virtutes quae factae sunt in te, forte mansissent usque in hunc diem. Utique non contigisset eis subversio, si intervenisset correctio. Quod autem Dominus dicit, forte mansissent, nihil dubitat, sed humanum morem sequitur, qui saepius quod certissime scit, dubitative promit. Verumtamen, dico vobis, quia terrae Sodomorum remissius erit in die judicii quam tibi. Cui multum donatum est, multum ab eo quaeritur ; et: Potentes potenter tormenta patientur . Sodomitae etsi in vitiis exardebant, et, teste Ezechiele, inhospitales erant , facile tamen consensissent, si eis, licet indignis, gratia offerretur. Equidem Lot inter eos, etsi justus, neque docuit, neque signa fecit . Quare autem sit praedicatum non credituris, et non praedicatum credituCujus vult miseretveritas obviant sibi , ut nec misericordia impediat veritatem, qua plectitur dignus; nec veritas misericordiam, qua liberatur indignus.
Abbreviated transcription (Latin):
subiciuntur nob̃ in nominetuo. Et ait
illis. Uidebam sathanan. sic̃ fulgur de ce¬
lo cadentẽ. Iunc uidi quando corruit.
Qd̾ ait sic̃ fulgur cadentẽ. de suꝑnis lap¬
sum significat. & quia deiectus adhuc
transfigurat se mangłm lucis. Deferuii
discipłi honorẽ nomini xp̃i.s quia ad
huc infirma fide gaudent deuirtutib
& de signoꝵ oꝑatione efferunt᷑: exemplo
terrent᷑. ⁊ ad humilitatẽ reuocant᷑. ut
agnoscant se t̾renos si suꝑbierint hu¬
miliandos. recordando diabolũ eiectum
ob suꝑbiam de celo. E oce dedi uob̃ po¬
testatem calcandi suꝑ serpentes & scor¬
piones. ⁊ supra omẽm uirtutẽ inimici.
& nichil uob̃ nocebit. Per serpentes &
ius ad litteram possit accipi. Paulus enĩ
a uipera inuasus nil passus ẽ adu̾si. &
iohannes hausto ueneno illesus mansit.
Serpentes quidẽ nocentes dente. seuien¬
tes aꝑte. sunt uł hõies uł demones. qͥ in¬
choandis uirtutib uenena praue ꝑ suasi¬
onisobiciunt. Scorpiones uͦ cauda nocen¬

Expanded text:
subjiciuntur nobis in nomine tuo. Et ait illis: Videbam Satanam sicut fulgur de coelo cadentem. Tunc vidi, quando corruit. Quod ait, sicut fulgur cadentem, de supernis lapsum significat: et quia dejectus, adhuc transfigurat se in angelum lucis. Differunt discipuli honorem nomini Christi, sed quia infirma adhuc fide gaudent in virtutibus, et de signorum operatione efferuntur, exemplo terrentur, et ad humilitatem revocantur, ut agnoscant se terrenos, si superbierint, humiliandos, recordando diabolum ejectum ob superbiam de coelo . Ecce dedi vobis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici, et nihil vobis nocebit. Per serpentes et vis ad litteram possit accipi. Paulus etenim a vipera invasus, nil passus est adversi Act. XXVIII, et Joannes, hausto veneno, illaesus mansit. Serpentes quidem, nocentes dente, saevientes aperte, sunt vel homines vel daemones, qui inchoandis virtutibus venena pravae persuasionis objiciunt. Scorpiones vero, cauda nocen
Abbreviated transcription (Latin):
lum. Erant enĩ qui ueniebant ⁊ redi¬
bant multi. nec manducandi spacium
habebant. Quȩ aũt necessitas fuerit
requier: ostenditur cũ dr. Erant enim
qui ueniebant. ⁊ cet̾a. Seorssĩ ducit qͦs
eligit. ut int̾ male uiuentes mala non
attendant. ut loth in sodomis ⁊ iob in
terra hus. ⁊ abdias in domo ahab. Re¬
quiescite inquit pusillũ. ut aues in ra¬
mis synapis. Pusilla requies ẽ hic scĩs.
⁊ longus labor. s postea dicet᷑ illis. ut
requiescant a laborib suis. Ueniebant
⁊ redibant multi. In archa noe amma¬
lia q̃ intus erant foras mittebant᷑. ⁊ quȩ
foris erant intus erumpebant. sic m ȩc¬
clesia uidas discessit. latro accessit. Quã¬
dni a fide receditur: nec eccłȩ requies
est si ne merore. Rachel plorans fili¬
os suos. noluit consolari. Erit autẽ.
manducandi scĩs spacium in comiu-¬
uio in quo libabitur nouum uinum.
cum cantabitur canticũ nouum in
celo nouo & t̾ra noua ab hominib no¬

Expanded text:
lum. Erant enim multi qui veniebant et redibant, nec manducandi spatium habebant. Quae autem necessitas fuerit requiei, ostenditur cum dicitur: Erant enim qui veniebant, etc. Seorsum ducit quos eligit, ut inter male viventes mala non attendant, ut Lot in Sodomis , et Job in terra Hus , et Abdias in domo Achab . Requiescite, inquit, pusillum, ut aves in ramis sinapis: pusilla requies est hic sanctis et longus labor; sed postea dicetur illis, ut requiescant a laboribus suis . Veniebant et redibant multi. In arca Noe animalia quae intus erant, foras mittebantur , et quae foris erant, intus erumpebant: sic in Ecclesia, Judas discessit , latro accessit. Quandiu a fide receditur, nec Ecclesiae requies est sine moerore, Rachel plorans filios suos noluit consolari . Erit autem manducandi spatium sanctis in convivio, in quo libabitur novum vinum, cum cantabitur canticum novum in coelo novo et terra nova, ab hominibus no
Abbreviated transcription (Latin):
e onere peccati dicit. uł p̃ssos Ieuoñ.
iugolegis inuitat ad euangłiũ. Qua
ratione ẽ euangłii gr̃a leuior lege. cũ in
lege adult̾ium. in eu̾głio concupiscentia.
ibi homicidiũ hic ira pumatur: In le¬
ge oꝑa requiruntur. in eugłio uoluntas
q̃ licet effectum ñ habeat p̃mium tam̃
ñ amittit. ut si uirgo ñ uoluntate cortũ¬
patur. apud eiigłium uirgo suscipit᷑ apc̃
legẽ quasi corrupta repudiatur. Mac̾.¬
aboratis dicit. uł in legis difficulta¬
tib uł in diuitiis acquirendis. Reficiã uos
id recreabo uos exoneratos ꝑ euangłiũ
ꝓmittens regnũ ȩt̾̃num. I ollite iugum
meum suꝑ uos. ⁊ discite quia mitis sum
⁊ humilis corde. & inuemietis requiẽ am

Expanded text:
e onere peccati dicit, vel pressos jugo legis invitat ad Evangelium. Qua ratione est Evangelii gratia levior lege, cum in lege adulterium, in Evangelio concupiscentia: ibi homicidium, hic ira puniatur? In lege opera requiruntur, in Evangelio voluntas: quae, licet effectum non habeat, praemium tamen non amittit, ut si virgo non voluntate corrumpatur, apud Evangelium virgo suscipitur, apud legem quasi corrupta repudiatur. Laboratis dicit, vel in legis difficultatibus, vel in divitiis acquirendis. Reficiam vos, id est recreabo vos exoneratos per Evangelium, promittens regnum aeternum. Tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum et humilis corde; et invenietis req
Abbreviated transcription (Latin):
cant. uł obutilitatẽ eoꝵ qͥuident & au¬
diunt. In qͦ semꝑ honoratur ds̃. ꝑ cuius
nom̃ miracula fut. licet facientes sig¬
na despiciant᷑. In actib apłoꝵ filii ceuȩ
eiciebant demones. ⁊ uidas ꝓditor multa
signa fecisse narrat᷑. Gaudeant gͦ discipłi
xp̃i. ñ de humiliatione demonũ. s de sua
sublimatione. ut unde illi cecidunt sub¬
leuati:. isti ascendant humiliati. Eoꝵ nãq
nomina scͥpta eẽ incelis ẽ. illos ee p̃desti¬
natos. Quamuis enĩ singła sint in dei
memoria ȩt̃nalit᷑ affixa: quadã tam̃ p̃ro¬

Expanded text:
cant, vel ob utilitatem eorum qui vident et audiunt. In quo semper honoratur Deus, per cujus nomen miracula fiunt, licet facientes signa, despiciantur. In Actibus apostolorum filii Scevae ejiciebant daemones , et Judas proditor multa signa fecisse narratur. Gaudeant ergo discipuli Christi non de humiliatione daemonum, sed de sua sublimatione, ut unde illi ceciderunt sublevati, isti ascendant humiliati. Eorum namque nomina scripta esse in coelis, est illos esse praedestinatos. Quamvis enim singula sint in Dei memoria aeternaliter affixa, quadam tamen praero
Abbreviated transcription (Latin):
& gentes muna fide coniungens. ut tram
cordis sin excolant. ꝑ uomerẽ sacͥ eloquii.
Tollite nigũ suꝑuos. in suꝑioriscilicet
m̃tis ur̃e. in honore habentes. Exemplo
qͦq meo discite mites ẽẽ corde. ⁊ humiles
corde. ne lateat serpens in specie columbe.
humiles quippe neminẽ contẽpnunt mi¬
tes quoq in lenitate animu iugit̃ ꝑscue¬
rantes. nullũ ledunt. ⁊ sic ꝑ quietẽ m̃tis
inuemient tandẽ sempit̃nam requiem
ammab suis. Iugũ enim meũ suaueẽ
& onus meum leue ẽ. Hylaniꝰ
uid iugo xp̃i suauius. qͥd onere le¬
uius ꝓbabilem fieri. ab scelere abstinert.
bonũ uelle. malũ nolle. amare om̃s odis¬
nolle inferre alt̾i qd̾ sibi ipsi ꝑpeti sit
molestum. Licet angusto micio sit arta
uia. uit alibi dicit quȩ ducit aduitam: ꝓ
cessu tam̃ tẽporis in effabili dilectionis
dulcedine dilatatur. Mazis ter¬
ugum fidei suaue ẽ comparatione legis.
quia ibi uulnerant᷑ pueri. hic lauant᷑
saluandi. Onus euangłii leue ẽ. qͦntũ

Expanded text:
 gentes in una fide conjungens, ut terram cordis sui excolant per vomerem sacri eloquii. Tollite jugum super vos, in superiori scilicet mentis vestrae, in honore habentes. Exemplo quoque meo discite mites esse corde et humiles corde, ne lateat serpens in specie columbae. Humiles quippe neminem contemnunt; mites quoque in lenitate animi jugiter perseverantes, nullum laedunt; et sic per quietem mentis inveniunt tandem sempiternam requiem animabus suis. Jugum enim meum suave est, et onus meum leve. HILAR. Quid jugo Christi suavius? quid onere levius? Probabilem fieri, ab scelere abstinere, bonum velle, malum nolle, amare omnes, odisnolle inferri alteri quod sibi ipsi perpeti sit molestum. Licet angusto initio sit arcta via, ut alibi dicit, quae ducit ad vitam , processu tamen temporis ineffabili dilectionis dulcedine dilatatur. Jugum fidei suave est, comparatione legis, quia ibi vulnerantur pueri, hic lavantur salvandi. Onus Evangelii leve est, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
nmirũ ꝓximis odiũ exhibere debemꝰ ut
meis & diligamꝰ qd̾ sunt. & habeamꝰodio
qd̾ in dĩ itinere nob̃ obsistunt. Et ut hoc
demonstraret agendũ dñs. mox addidit
dicens. Adhuc aũt ⁊ anmã suã. Tc̃ etenĩ
animã nr̃am bene odimꝰ. cũ eiꝰ carnalib
desicduis ñ acqͥescim. s bauilando crucẽ
dñm sequim᷑. Quȩ gͦ contempta ad me¬
lius ducit᷑: quasi ꝑ odium amat᷑. Huic
doctrinȩ de contẽptu mundi ⁊ de abiecti¬
one corporis adnectit᷑. sub cõparatione tur¬
ris edificandȩ de ꝑseuerantia. ad quã ne¬
cessaria ẽ cũ humilitate patientia. Ac si
dicat. Ita debetis odisse. crucẽ bauilare. ue¬
nire post me: quia fic consũmabit᷑ fidei ȩdi¬
sicium. sic uenit᷑ ad regã. Et hoc ẽ qd̾ sequit᷑.¬

Expanded text:
odium adhibere debemus, ut in eis et diligamus quod sunt, et habeamus odio quod in Dei itinere obsistunt nobis. Et ut hoc demonstraret agendum Dominus, mox addidit, dicens: Adhuc autem et animam suam. Tunc etenim animam nostram bene odimus, cum ejus carnalibus desideriis non acquiescimus, sed bajulando crucem, Dominum sequimur. Quae ergo contempta ad melius ducitur, quasi per odium amatur. Huic doctrinae de contemptu mundi et de abjectione corporis annectitur sub comparatione turris aedificandae de perseverantia, ad quam necessaria est cum humilitate patientia. Ac si dicat: Ita debetis odisse, crucem bajulare, venire post me; quia sic consummabitur fidei aedificium, sic venitur ad regnum. Et hoc est quod sequit
Abbreviated transcription (Latin):
ieiunio ⁊ fletu ⁊ in planctu. & scindite cor¬
trem mesĩ doleo. sensꝰ cordis mei contur¬
bati sunt in me. Et paulo post. Stultuᷤ
ppłs mĩs me ñ cognouit. filii insipientes
m̃ ad cantantiũ modũ saltan¬
tium modus officio corporis aptatur:
dictum ẽ. Cecinimꝰ uob̃ ⁊ ñ saltastis. hoc
ẽ ad confessionẽ psallendi dõ ꝓuocaui¬
mus. ⁊ ñ obedistis coaptando ⁊ confor¬
mando uos doctrinȩ. Uenit enĩ iohes
neq manducans neq bibens: ⁊ dicunt
demoniũ ht̃. Uenit filiꝰ hoĩs manducans ⁊

Expanded text:
ite cortrem meum doleo, sensus cordis mei conturbati sunt in me . Et paulo post: Stultus populus meus me non cognovit, filii insipientes m ad cantantium modum, saltantium modus officio corporis aptatur, dictum est: Cecinimus vobis, et non saltastis, hoc est, ad confessionem psallendi Deo provocavimus, et non obedistis coaptando et confirmando vos doctrinae. Venit enim Joannes, neque manducans, neque bibens; et dicunt, Daemonium h
Abbreviated transcription (Latin):
ũba exhortationis p̃currunt. ꝑ q̃ ueritas
in m̃te suscipit᷑. Sepe ꝓ sua nequicia pre¬
dicantiũ lingua restringit᷑. sepe ex sub¬
iectoꝵ culpa. De sua nequicia ait psal¬
mista. Peccatori aũt̃ dixit ds̃. quare tu
enarras iusticias meas. ⁊ assumis testam̃¬
tum meũ ꝑos tuũ : De uicio subiectoꝵ. ait
dñs ad iezechielẽ. Linguã tuã adherere
faciam palato tuo.& eris mutus nec qͣsi
uir obiurgans. quia domꝰ ȩxasꝑans ẽ. Acli
dicat. Plebs ñ ẽ digna. cui exhortatio fiat
Et dicebat illis. L.CXUI. N. XCUIII
audit: meaudit. & qui uos sꝑnit.
me sꝑnit. Qui aũt me sꝑuit: sꝑnit eũ
nendo euangłium discant auditores ñ
iules ꝑsonas quaslibet audire uł sꝑne¬
re. s ipsum saluatorẽ ⁊ suum patrẽ. In
discipło enĩ magist̃ audit᷑. & infilio pat̾
honoratur. Uel ita. Qui ñ facit miscdiã
unide fratrib meis. nec mͥ facit. qͥ ꝓillis

Expanded text:
verba exhortationis praecurrunt, per quae veritas verba exhortationis praecurrunt, per quae veritas in mente suscipitur. Saepe pro sua nequitia praedicantium lingua restringitur, saepe ex subjectorum culpa. De sua nequitia ait Psalmista: Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas, et assumis testimonium meum per os tuum ? De viuam tuam adhaerere faciam palato tuo, et eris mutus, nec quasi vir objurgans, quia domus exasperans est . Ac si dicat: Plebs non est digna cui exhortatio fiat. Et dicebat illis. L. 116I audit, me audit; et qui vos spernit, me spernit. Qui autemnendo Evangelium, discant auditores non viles personas quaslibet audire vel spernere, sed ipsum Salvatorem et suum Patrem. In discipulo enim magister auditur, et in Filio Pater honoratur. Vel ita: Qui non facit misericordiam uni de fratribus meis, nec mihi facit, qui pro illis
Abbreviated transcription (Latin):
mitunt᷑. siue quia totidẽ gentib eu̾głium
p̃dicandũ erat. ut qͣmͦ duodecim primo
ꝓpt̃ duodecĩ tribus israel missi st̃. isti ꝓpt̃
exteras gentes mitterent᷑. seu qd̾ predican¬
tium numero totus orbis ꝑ euangłiũ sc̃e
tͥnitatis illustrandꝰ intimabat᷑. sic̃ sol tri¬
duano ambitu suȩlucis septuaginta duas
horas explicat. Nam ipse dñs se diẽ dicit.
suos uͭ apłos horas ita. Nonne duodecim
horȩ sunt diei : Ptres dies uͦ myst̾ĩum tri¬
nitatis ostendit᷑. unde t̾cia die resurrexit
dñs. ⁊ ppłs antiquus ad montẽ synai ꝑue¬
niens. die t̾̃cia legem accepit. & idẽ fluui¬
um iordanẽ quo baptismi gr̃a cõm̃data
ẽ. t̃cia die qua uenerat transiuit. Gnes̃.
mimittunt᷑. in qͦ nob̃ innuit. quia
qui caritatẽ erga alt̾um ñ ht̃. p̃dica¬
tionis officium susciꝑe nullatenꝰ debet.
Minus aũt̃ quã int̾ duos caritas hab̃i
ñ potest. Nemo enĩ ꝓpͥe ad seipsũ hab̾e¬

Expanded text:
mittuntur, sive quia totidem gentibus Evangelium praedicandum erat, ut quomodo duodecim, primo propter duodecim tribus Israel missi sunt, isti propter exteras gentes mitterentur, seu quod praedicantium numeros totus orbis per Evangelium sanctae Trinitatis illustrandus intimabatur, sicut sol triduano ambitu suae lucis septuaginta duas horas explicat. Nam ipse Dominus se diem dicit, suos vero apostolos horas; ita: Nonne duodecim horae sunt diei? Per tres dies vero mysterium Trinitatis ostenditur, unde tertia die resurrexit Dominus, et populus antiquus ad montem Sinai perveniens , die tertia legem accepit, et idem fluvium Jordanem , quo baptismi gratia commendata est, tertia die qua venerat, transivit. Bini mittuntur, in quo nobis innuit quia qui charitatem erga alterum non habet, praedicationis officium suscipere nullatenus debet. Minus autem quam inter duos charitas haberi non potest. Nemo enim proprie ad se ipsum c
Abbreviated transcription (Latin):
decem milib occurrere ei. qͥ cũ uginti
milib uenit ad se: Alioqͥn adhuc illo
longe agente: legationẽ mittens rogat
eaquȩ pacis st̃. Si rex a rege pacẽ que¬
rit: multomagis nos infirmi cũ dõ pa¬
cem habere debemꝰ. Quasi cõmittere
bellum cũ dõ est: aliquẽ intelligere ex
meritis saluari ab eo iuste. Uerum hac
similitudine ostendit᷑. nullũ ad głam
ꝑtingere posse. nͥ seueri iudicis senten¬
tia temꝑetur ꝑ miscđiam. In conspectu¬
enĩ etus: om̃is homo imꝑfectus. Sicut gͦ
p̃meditatio necessaria ẽ ad cauendam
inmici irrisionẽ: ita necessaria est ad
impetrandã udicis miscłiam. Fortasse
malũ opus a nob abscidimꝰ. s nunquid
rationẽ cogitationis nr̃ȩ redde sufficimꝰ:
Quasi cũ decẽ milib occurrit dõ qͥ offert
oꝑa decẽ mandatoꝵ. q̃ ext̾ius gessit. s ds̃
quasi cũ duplicato numero contrauenit.
cũ uix p̃paratũ in solo oꝑe.discutit sumul
de oꝑe ⁊ cogitatione. Longe adbuc ẽẽdicit᷑.

Expanded text:
genti millibus venit ad se? Alioquin adhuc illo longe agente, legationem mittens, rogat ea quae pacis sunt. Si rex a rege pacem quaerit, multo magis nos infirmi cum Deo pacem habere debemus. Quasi committere bellum cum Deo est, aliquem intelligere ex meritis salvari ab eo juste. Verum hac similitudine ostenditur, nullum ad gloriam pertingere posse, nisi severi judicis sententia temperetur per miserienim ejus omnis homo imperfectus. Sicut ergo praemeditatio necessaria est ad cavendam inimici irrisionem, ita necessaria est ad impetrandam judicis misericordiam, fortasse malum opus a nobis abscidimus; sed numquid rationem cogitationis nostrae reddere sufficimus? Quasi cum decem millibus occurrit Deo, qui offert opera decem mandatorum, quae exterius gessit; sed Deus quasi cum duplicato numero contra venit, cum vix praeparatum in solo opere, discutit simul de opere et cogitatione. Longe adhuc esse dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
orofam ⁊ bethsaida urbes sunt
galileȩ. in quib dñs signa fecit.
quando circiuibat uicos & ciuitates cu¬
yrus ac sydon amncȩ qͦndã dauid
& salomoni. euangłizantib xp̃i disci
pulis credidere. tantaq fidem deuotio¬
ne susceꝑunt. ut paulum apłm a tyro
abeuntem. cuncti ciues cũ uxorib ⁊ filis
ꝓsequerent᷑ usq ad naues. Ciliciũ quod
peccati asꝑe pungentis significat. in
cinere aũt considerationẽ mortis ꝑ quã
tota humam generis massa in puluerẽ
ẽ redigenda: dñs demonstrat. Porro
in sessione apud lucã humiliationem
designat. de qua psalmista ait. Sinrgi¬
te postquã seditis. Qd̾ ẽ dicere. Humi¬
liamini sub potenti manu dĩ. ut uos
exalret in tempore uisitationis. Et tu
capharnaũ nunqͥdusq in cȩlũ ex alta¬
beris: Usq in infernum descendes.
Uel ideo dimergeris quia suꝑbe exalta¬
ta es. resistendo meȩ predicatiõur. uł
ideo quia exaltata hospitii mei fama.
uirtutib quas uidisti crede noliuisti.

Expanded text:
Corozaim et Bethsaida urbes sunt Galilaeae, in quibus Dominus signa fecit, quando circuibat vicos et civitates, cuyrus ac Sidon quondam amicae David et Salomonipulis credidere, tantaque fidem devotione susceperunt, ut Paulum apostolum a Tyro abeuntem, cuncti cives cum uxoribus et filiis prosequerentur usque ad naves . Cilicium quod peccati aspere pungentis significat; in cinere autem considerationem mortis, per quam tota humani generis massa in pulverem est redigenda, Dominus demonstrat. Porro in sessione apud Lucam, humiliationem designat, de qua Psalmista ait: Surgite postquam sederitis , quod est dicere: Humiliamini sub potenti manu Dei, ut vos exaltet in tempore visitationis . Et tu, Capharnaum, nunquid usque in coelum exaltaberis? Usque in infernum descendes, Vel ideo demergeris, quia exaltata es superbe resistendo meae praedicationi; vel ideo quia, exaltata mei hospitii fama, virtutibus quas vidisti credere noluisti.
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatib in quib fac̾te sunt
plurimȩ uirtutes eius quia ñ
egissent pęnitentiã. Cassiodorꝰ psalmo¬
xprobrare ẽ in faciẽ male .x liii.¬
dicere. obloqui uͦ ẽ absentẽ dolose
mordere. Enprobrat itaq dñs ad cor¬
reptionem p̃dicendo uentura. non op¬
tando mala. Ue tͥ corozam. ue tibi
bethsaida. quia si in tyro ⁊ sydone fa¬
cłe fuissent uirtutes q̃ factȩ st̃ in uob̾:¬

Expanded text:
tatibus, in quibus factae sunt plurimae virtutes ejus, quia non egissent poenitentiam. CASSIOD. Exprobrare est in faciem maledicere; obloqui vero, est absentem dolose mordere. Exprobrat itaque Dominus ad correctionem, praedicendo ventura, non optando mala. Vae tibi, Corozaim! Vae tibi, Bethsaida! quia, si in Tyro et Sidone factae fuissent virtutes quae factae s
Abbreviated transcription (Latin):
lam̃tauimꝰ. ad ioħem ꝑtinet. cuiꝰ abstinen¬
tia luctũ pęnitentiȩ significabat. Qd̾ aũt
lucas ait. cantauimꝰ tibiis. ad dñm spe¬
ctat. cuius cibus ⁊ potus cũ cet̾is lȩticram
regni figurabat. Et iustificata ẽ sapi¬
entia a filiis suis. Ieromiꝰ ⁊ Beda.
& dĩ sapientia. intelligor iuste facẽ
do uł in mandricando. s in tẽꝑantia ñ
sum̃di ea q̃ merito rep̃hendi queant. &
in ȩquanimitate tolerandi inopiam.
Non ẽ enim regnũ dĩ esca ⁊ potꝰ. quoꝵ ñ
usus s concupiscentia rep̃hendit᷑. ĩmo
iusticia ⁊ pax ⁊ gaudiũ. Iustificata sapi

Expanded text:
Lamentavimus, ad Joannem pertinet, cujus abstinentia luctum poenitentiae significabat. Quod autem Lucas ait, cantavimus tibiis , ad Dominum spectat, cujus cibus et potus cum caeteris laetitiam regni figurabat. Et justificata est sapientia a filiis suis. HIERON. et BEDA.  sapientiae intelligere, justitiam do vel in manducando, sed in temperantia non sumendi ea quae merito reprehendi queant, et in aequanimitate tolerandi inopiam. Non est enim regnum Dei esca et potus , quorum non usus, sed concupiscentia reprehenditur; imo justitia et pax
Abbreviated transcription (Latin):
terrenũ ⁊ cęleste edificiũ distat. qd terre¬
num edificiũ construit᷑ expensas colli¬
gendo. celeste aũt disꝑgendo. Sedentes
gͥ computemꝰ ad a tumultib mundi qui¬
escentes. diligent᷑ discernamꝰ. erogandã ẽẽ
temporalẽ substantiã. ⁊ cor auertendũ a
cupiditatib. ⁊ animã preparandã contra
scłi adũsa. Alioqͥn deficientes in ȩdificio
bonȩ oꝑationis. irrisionẽ patiemur ab
inimicis. ex nr̃o defectu gratulantib. qͥa
iuxta pauli uocẽ spectaculũ facti sumꝰ
mundo. & angłis & hoib. Aut quis rex
iturꝰ cõmittere bellum adũsus aliũ regẽ.¬

Expanded text:
eleste aedificium distat, quod terrenum aedificium construitur expensas colligendo, coeleste autem dispergendo. Sedentes igitur computemus, id est, a tumultibus mundi quiescentes, diligenter discernamus erogandam esse temporalem substantiam et cor avertendum a cupiditatibus et animam praeparandam contra saeculi adversa. Alioquin deficientes in aedificio bonae operationis, irrisionem patiemur ab inimicis ex nostro defectu gratulantibus; quia juxta Pauli vocem, spectaculum facti sumus mundo, angelis et hominibus . Aut quis rex, itur
Abbreviated transcription (Latin):
quis nouit nͥ filius. & cui uoluerit¬
nomius. dicens se plenã noticiam
a nullo possit sciri. nͥ a patre solo.
pater aũt ñ solum a filio s ab eis etiã¬
quib reuelauerit filius. s ad utrunq¬
referendum ẽ qd̾ ait. & cui uoluerit fi¬
lius reuelare. ut intelligamꝰ utrunq
ꝑ filiũ reuelari. Terbo enĩ suo pater se
declarat. & u̾bum se ipsum declarat.
quia mentis nr̃e lumen ẽ. Hylariuis.¬
radita aũt filio ñ alia sunt. quã
quȩ ineo soli patͥ nota st̃. Nota uͭ filio
soli sunt: quȩ patris st̃. Atq ita in hoc
mutue cogntionis secreto intelligit᷑ ñ
aliud in filio ignorabile extitisse. quã
qd̃ in patre ignorabile sit. Mazis t̃.¬
ttende ubi solus pat̾ filium solus ue
filius patrem nosse dr. ñ nͥ creatu¬
rarum fieri exclusionẽ. Neq enim filiꝰ
a noticia si ipsius excipit᷑. neq pater
quin seipsũ cognoscat excludit᷑. ⁊ sp̃s sc̃s
na agnitione nequaquã separat᷑. Un de

Expanded text:
is novit nisi Filius, et cui FiliEunomius, dicens se plenam notitiam a nullo possit sciri nisi a Patre solo, Pater autquibus reuelauerit filius. sic enreferendum est quod ait: Et cui voluerit Filius revelare, ut intelligas utrumque per Filium revelari. Verbo enim suo Pater se declarat, et Verbum seipsum declarat, quia mentis nostrae lumen est. HILAR. Tradita autem Filio non alia sunt, quam quae in eo soli Patri nota sunt. Nota vero Filio soli sunt quae Patris sunt. Atque ita in hoc mutuae cognitionis secreto, intelligitur non aliud in Filio ignorabile exstitisse, quam quod in Patre ignorabile sit. Attende ubi solus Pater Filium, solusve Filius Patrem nosse dicitur, nonnisi creaturarum fieri exclusionem. Neque enim Filius a notitia sui ipsius excipitur, neque Pater, quin seipsum cognoscat excluditur; et Spiritusna agnitione nequaquam separatur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ naturã unius substantiȩ om̃ia uire
fitetur. id gr̃as agit patͥ. ĩmo indi¬
uiduȩ tͥnitat. In eo uͦ qd̃ ipse ẽ splen¬
dor qͥ de patre splenduit supͣ intellectũ:
nullas refert grãs. licet om̃ia a patreba¬
beat. quia ꝑ naturã habet. M.C.XII. S¬

Expanded text:
per naturam unius substantiae omnia jure per naturam unius substantiae omnia jure fitetur, id est gratias agit Patri, imo individuae Trinitati. In hoc quod ipse est splendor qui de Patre splenduit, supra intellectum, nullas refert gratias, licet omnia a Patre habeat, quia per naturam habet. «
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenire poteratis. Enam pat̃. quia sic
placitũ fuit ante te. Sensus ẽ. Certe
pat̾ hȩc fecisti. quia sic placuit ante te ad
tͥ. in conspectutuo. His u̾bis exempla hu¬
militatis accipimꝰ. ne temere discutere su¬
ꝑna consilia dealioꝵ uocatione aliorũq
repulsione p̃sumamꝰ. Non enĩ rationem
reddidit. s sic dõ placitũ dixit. ostendens
quia iniustum eẽ ñ potest qd̾ placuit iusto.
Unde & in uinea laborantib mercedẽ red¬
dens ait. Uolo ⁊ huic nouissimo dare sicut¬
⁊ tibi. Incunctis gͦa dõ dispositis. aꝑta
ratio ẽ. occultȩ iusticia uoluntatis. M
a patre meo. Ideo confiteor patri.
quia om̃ia tradidit mͥ pat᷑. Ieronimus.
Non dicit om̃ia de elem̃tis. s de his qͥ
ꝑ filiũ accedunt ad patrẽ. & ante erant
dicit. Om̃e quod dat mͥ pat̾ ad me ue.¬
um audis om̃ia. agnoscis om̃ipo¬
tentem. ñ decolorẽ. ñ degenerẽ patris.
Cum audis tradita. confiteris filiũ. cui

Expanded text:
pervenire poteratis. Etiam, Pater, quoniam sic pervenire poteratis. Etiam, Pater, quoniam sic fuit placitum ante te. Sensus est: Certe, Pater, haec fecisti, quia sic placuit ante te, id est, tibi in conspectu tuo. His verbis exempla humilitatis accipimus, ne temere discutere superna consilia de aliorum vocatione aliorumque repulsione praesumamus. Non enim rationem reddidit, sed sic Deo placitum dixit, ostendens quia injustum esse non potest, quod placuit justo. Unde et in vinea laborantibus mercedem reddens, ait: Volo et huic novissimo dare sicut et tibi . In cunctis ergo a Deo dispositis, aperta ratio est, occultae justitia voluntatis. « a Patre meo. » Ideo confiteor Patri quia omnia mihi tradidit Pater. Non dicit omnia de elementis, sed de his qui per Filium accedunt ad Patrem, et ante erantDomine, quod dat mihi Pater ad me venum audis omnia, agnoscis omnipotentem, non decolorem non degenerem Patris. Cum autem audis tradita, confiteris Filium, cui
Abbreviated transcription (Latin):
spũ sc̃õ ⁊ dixit. Confiteor tͥ pat̃ dñe cęli ⁊
terrȩ. quia abscondisti hȩc a sapientib ⁊
prudentib. ⁊ reuelasti ea paruulis. Lerx.¬
xultans in spũ scõ de salute humili¬
um quib loquebat᷑. grãs agit ⁊ exul¬
tat in patre. qd̾ apłis aduentus sui aꝑuit
sacramenta. q̃ ignorauer̃t scribȩ & pha¬
risei. qui sͥ sapientes uidebant᷑. Unde su
pra. Iustificata ẽ sapientia ã filiis suis.
Confessio ñ semꝑ penitentiã. s aliquando
gr̃arum actionẽ significat. In hoc qd̃ ait
pat᷑. ostendit. se eẽ genitłi ã dõ ñ creatũ.
ut hereticõdicunt in hoc quod dicit dñe:
creatorẽ cȩli & terrȩ. Beda.
ulchre sapientib ⁊ prudentib ñ in¬
sipientes ⁊ hebetes. s paruulos id
humiles opposuit. ut ꝓbaret se tumorẽ
damnare. ñ acum̃ scientiȩ. Humilitas
enim clauis ẽ scientiȩ. de qua alibi dicit.
Tulistis clauẽ scientiȩ. hoc ẽ humilitatẽ
fidei xp̃i. qua ad diuinitatis eiꝰ agnitionẽ

Expanded text:
e coeli et terrae, quia abscondidisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Exsultans in spiritu sancto de salute humilium quibus loquebatur, gratias agit et exsultat in Patre, quod apostolis adventus sui aperuit sacramenta, quae ignoraverunt Scribae et Pharisaei qui sibi sapientes vidata est sapientia a filiis suis . Confessio non semper poenitentiam, sed aliquando gratiarum actionem significat. In hoc quod ait, Pater, ostendit se esse genitum a Deo, non creatum, ut haeretici dicunt in hoc quod dicit, Domine, Creatorem coeli et terrae. BEDA. Pulchre sapientibus et prudentibus, non insipientes et hebetes, sed parvulos id est humiles opposuit, ut probaret se tumorem damnare, non acumen scientiae. Humilitas enim clavis est scientiae, de qua alibi dicit: Tulistis clavem scientiae , id est, humilitatem fidei Christi, qua ad divinitatis ejus agnitionem
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpore xp̃i erant comparat᷑ antiqͥs
uidȩis. int̾ quos magna diuisio fuerat.
Pueri st̃ ꝓpħe. & doctores. qui fuerunt ante
aduentum xp̃i. de quib dr̃. Declaratio
sermonũ tuoꝵ illuminat: & intellectũ dat
paruulis. Paruulis. id humilib spũ. Fo
ceptoꝵ dĩ condebant᷑. Ibi ꝓpħȩ tanquã in
publico fori conuentu. sius coequalib id:
generis sui popłis. patria uoce exꝓbra¬
bant. qd̾ nec psalmis allecti ad laudẽ dĩ
assurrȩxerunt corde deuoto. membrorũ
agilitate. qd̾ notat saltus. nec threnis id
lamentationib ꝓpħicis ꝓ excidiis iã factis
uł faciendis ad penitentiã st̃ conu̾si. Ce¬
cinimus uob̃ nuptiale scilicet carm̃. ubi
& dĩ ũbo anima. & sp̃ui caro nubit. ꝑsal¬
mista aũt quasi in ipso actu nuptiarum
positus. quadam lȩticia saltans monuit
nos lude dicens. Exultate dõ adiutori
nr̃o. iubilate deo iacob. ⁊ cet̾a. S qͥd seqͥt᷑:
Et ñ audiuit ppłs m̃s uocẽ meam. ⁊ isrł¬

Expanded text:
tempore Christi erant comparatur antiquis Judaeis, inter quos magna divisio fuerat; pueri sunt prophetae et doctores, qui fuerunt ante adventum Christi, de quibus dicitur: Declaratio sermonum tuorum illuminat, et intellectum dat parvulis . Parvuliceptorum Dei condebantur. Ibi prophetae, tanquam in publico fori conventu, sui coaequalibus, id est generis sui populis patria voce exprobrabant, quod nec psalmis allecti ad laudem Dei assurrexerint corde devoto, membrorum agilitate, quod notat saltus, nec threnis, id est lamentationibus propheticis pro excidiis jam factis vel faciendis, ad poenitentiam sint conversi. Cecinimus vobis, nuptiale scilicet carmen, ubi et Dei verbo anima et spiritui caro nubit. Psalmista autem, quasi in ipso actu nuptiarum positus, quadam laetitia saltans, monuit nos ludere, dicens: Exsultate Deo adjutori nostro, jubilate Deo Jacob , et caetera. Sed quid sequitur? Et non audivit p
Abbreviated transcription (Latin):
differentia ipsius ad legem. de figuris eu¬
angelistarum. & eoꝵ modo scribendi. de
materia euangłii. intentione. fine. & ad
quas partes philosophiȩ spectet: dictat
turam. dicta et facta eius. aliorũq facta et
dicta ad ipsum. Intentionẽ uero et finem.
aꝑit iohannes dicens. Hȩc autem scripta
sunt. ut credatis quia iħc est xp̃c filius dĩ
& ut credentes uitam habeatis in nomine
eius. Finis enim id est finalis causa euan¬
gelu est. sane credere. ꝑfecte diligere. sa¬
eramentis in signiti. et hor trium finalis
causa est uita ȩterna. Ad hȩc quippe adi¬
piscenda fuit intentio euangelica predi¬
care & scribere. Nunc de excellentia et
differentia enangeli dicamues.
Augustinus de concordia euangłistarũ.
nter om̃s diuinas auctoritates euangeliũ
rum p̃nunciauerunt: hoc redditum atq
completum in euglio demonstratur. Ex¬

Expanded text:
differentia ipsius ad legem, de figuris evangelistarum et eorum modo scribendi, de materia Evangelii, intentione, fine et ad quas partes philosophiae spectet, dictat humanam naturam, dicta et facta ejus, aliorumque facta et dicta ad ipsum. Intentionem vero et finem aperit Joannes, dicens: Haec autem scripta sunt, ut credatis quia Jesus est Filius Dei, et ut credentes vitam habeatis in nomine ejus . Finis enim id est finalis causa Evangelii est sane credere, perfecte diligere, sacramentis insigniri; et horum trium finalis causa est vita aeterna. Ad haec quippe adipiscenda fuit intentio evangelica praedicare et scribere. Nunc de excellentia et differentia Evangelii dicamus. Augustinus de concordia evangelistarum: nter omnes diuinas auctoritates, quae sanctrum praenuntiauerunt, hoc redditum adque conpletum in euangelio demonstratur.
Abbreviated transcription (Latin):
immolatis carnis & sanguinis hostiȩ of¬
ferebantur. hic sacrificium carnis & san¬
figurabatur. Illic ex carne agni pascha
celebrabatur. hic pascha nr̃m immolatꝰ
est xp̃c. qui est uerus agnus immaculatuꝰ.
Illic neomeniȩ id est nouȩ lunȩ principia
colebant᷑. hic noua creatura in xp̃o accipit᷑.
ut paulus ait. Siqua noua in xp̃o crea¬
tura. uetera transiert̃. ecce facta st̃ noua.

Expanded text:
immolatis carnis et sanguinis hostiae ofimmolatis carnis et sanguinis hostiae offerebantur, hic sacrificium carnis et sanimalia figurabatur. Illic ex carne agni pascha celebratur, hic pascha nostrum immolatus est Christus , qui est verus Agnus immaculatus. Illic neomeniae id est, novae lunae principia celebrantur, hic nova creatura in Christo accipitur, ut Paulus ait: Si qua nova in Christo creatura, vetera transierunt, ecce facta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Nter legem & eũgłm hoc interest. qđ in le¬
ge littera. in euangłio gr̃a. Illa habuit um¬
bram. ista imaginẽ. Iua data est ꝓpt̃ trans¬
gressionem. ista ꝓpter iustificationẽ. Illa
ignoranti demonstrat peccatũ. ista agnitũ
iuiuat ut intetur. Ilia flagitiis deditos in¬
crepat. ista peccantes bonitate ꝓpria lib̾at.
mimicis orare iussit. Illa comugio multas
habere. crescere & generare p̃cepit. ista con¬
tinentiam suasit. Illic predicatur circun¬
cisio carnis. hic lauachrum in ablutione
hic uita ętna regnumq cȩloꝵ ꝓmittitur.
Illic sabbati ocium et requies celebrat᷑. hic
sabbati requies in xp̃o habetur. qui dixit.
uenite ad me om̃s qui laboratis & onera¬
tiestis. & ego uos reficiam. & inuenietis
requiẽ animab ur̃is. Illic a scĩs anima¬
lia immunda ꝓhibentur. hic in corpore
xp̃i. id est in scĩs sins ñ admittitur. quic¬
quid ꝑ illa immunda animalia in mo-¬
res hominũ significatur. Iuic pecorib

Expanded text:
nter legem et euangelium hoc interest, quod in lege littera, in euangelio gratia. Illa habuit umbram, ista imaginem. Illa data est propter transgressionem, ista propter iustificationem. Illa ignoranti demonstrat peccatum, ista agnitum adiuuat, ut uitetur. Illa flagitiis deditos increpat, ista peccantes bonitate propria liberat. inimicis orare iussit. Illa, coniugiorum indultis habenis, crescere et generare praecepit, ista continentiam suasit. Illic praedicatur circumcisio sola carnis, hic lauacrum in ablutione hic uita aeterna regnumque caelorum promittitur. Illic sabbati otium et requies celebratur, hic ipsa sabbati requies in Christo habetur, qui dixit: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego uos reficiam, requiem animabus vestris . Illic a sanctis animalia immunda prohibentur, hic in corpore Christi id est in sanctis suis, non admittitur, quidquid per illa immunda animalia in mores hominum significatur. Illic pecoribus
Abbreviated transcription (Latin):
simis scindit᷑. Ex his qui ab oriente ẽ ꝑsicꝰ appellat᷑. qr ora illius ꝑse inhĩtant.
Alter u̾o arabicꝰ dicitur. qd si⁊ circa arabiam. De estibus et fretib .uii.¬
stus ad oceanũ ꝑtinoe. fretũ ad utrũq mare. Namestus maris accesso
ut recessꝰ. idẽ inqͥetudo. Unde et estiua maria ꝑq̃ mare uicissim tã acced
& q̃i feruens mare. ab undarũ feruore nominatũ. ut gaditanũ. uł siculũ.

Expanded text:
sinus scinditur. Ex his, qui ab oriente est, Persicus appellatur, quia ora illius Persae inhabitant. sinus scinditur. Ex his, qui ab oriente est, Persicus appellatur, quia ora illius Persae inhabitant. Alter vero Arabicus dicitur, quod sit circa Arabiam. De aestibus et fretis . Aestus ad Oceanum pertinet, fretus ad utrumque mare. Nam aestus est maris accessus vel recessus, id est inquietudo; unde et aestuet quasi fervens mare, ab undarum fervore nominatum, ut Gaditanum vel Siculum;
Abbreviated transcription (Latin):
cͦo nomine. a riot otriaar ia hoc ẽ altitudine dictũ. unde et pilagia eod ĩportuo¬
iomus. ĩ oceano caspius. indicꝰ. ꝑscius. arabicꝰ. qui et mare rubrũ qͥ oceano
adscribit᷑. Rubrũ aũt mare uocatũ eod̾ sic roscis undis infecrũ. ñ tñ talẽ
naturã hr̃ qualẽ uidet᷑ onde. s& uicims lutorib uiciat᷑ gurges arq ĩficit᷑
qr om̃is t̾ra q̃ circumstar pelago rubra ẽ. et sanguineo colon ꝓrima. ideoq ĩ de
miniũ accutissimũ excerpit᷑. et alii colores quib pictura uariat᷑. Ergo c̃ t̾ra
hanc hẽat naturã flucrib sb̾inde diluit᷑. & quicqͥd adhesũ ẽ in colorẽ cadit.
ob hoc & inhis lutorib gẽme rubre inueniunt᷑. Lapillꝯ em̃ huiꝰ moli humo
inuolutꝰ. c̃ int̾ hatelias attrito ẽ et t̾re colorẽ hr̃ et maris. Hoc mare ĩ duos

Expanded text:
aeco nomine ἀπὸ τοῦ πλαγίου, hoc est a latitudine, dictus; unde et plagia, eo quoaeco nomine ἀπὸ τοῦ πλαγίου, hoc est a latitudine, dictus; unde et plagia, eo quoius, in Oceano Caspius, Indicus, Persicus, Arabicus, qui et mare Rubrum, qui Oceano adscribitur. Rubrum autem mare vocatum eo quod sit roseis undis infectum; non tamen talem naturam habet qualem videtur ostendere, sed vicinis litoribus vitiatur gurges atque inficitur; quia omnis terra, quae circumstat pelago, rubra est et sanguineo colori proxima. Ideoque inde minium acutissimum excernitur, et alii colores quibus pictura variatur. Ergo cum terra hanc habeat naturam, fluctibus subinde diluitur, et quidquid adesum e inveniuntur. Lapillus enim eiusmodi humo involutus cum inter arenas attritus est, et terrae colorem habet et maris. Hoc mare in duos