comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
duos fecerant: uł insamarie hibita¬
tores qui eos adorabant. forro quod
maria. cohortat᷑ habitatores eiꝰ ñ
uniꝰ urbis: s om̃iũ decẽ tribuũ quȩ
appellant᷑ samaria: alioqum in
taĩ. id est defricet ut quos multo
tempore coluerat paulatim defricet¬
& emundet. Illisq ñ audientib con-¬
uertit᷑ ad alios: & quasi ad t̃c̃iã ꝑso¬
nã loquitur. Usq qͦ ñ poteriͣnt
emundari: Quȩ ista inquit insania
ad sanitatẽ nolle conuerti: Et qͥa
dixerat ꝓice uitulũ tuũ samaria.
exponit quiꝰ iste sit uitulus: quia ex
isrł ⁊ ipse ẽ. Non ab ali̾is ait uitu¬
ium gentib accepistis. ut baal et
astaroth a sidomiis. ut chamos a
moabitis. ut moloch ab amanitis.
in egyptum didiceratis fecistis in
isrł. Aut qualis ille ẽ ds̃: qui mami
format᷑ artificis: Beniq ut arane¬
arum fila solluunt᷑ inuentũ: ita
uitulus samariȩ redigltꝰ innichi

Expanded text:
duos fecerant: vel in Samariae habitaduos fecerant: vel in Samariae habitatores, qui eos adorabant. Porro quod maria, cohortatur habitatores ejus, non unius urbis, sed omnium decem tribuum, quae appellantur Samaria alioquin in ποτρίψεται, id est, defricet: ut quos multo tempore coluerat, paulatim a se defricet et emundet. Illisque non audientibus, convertitur ad alios, et quasi ad tertiam personam loquitur: Usquequo non poterunt emundari? Quae ista, inquit, insaniaad sanitatem nolle converti Et quia dixerat: Projice vitulum tuum, Samaria, exponit quis iste sit vitulus: quia ex Israel et ipse est: non ab aliis ait, vitulum gentibus accepistis, ut Baal et Astaroth a Sidoniis, ut Chamos a Moabitis, ut Moloch ab Ammonitis ; in Aegypto didiceratis, fecistis in Israel. Aut qualis ille est deus, qui manu formatur artificis? Denique ut aranearum fila dissolvuntur in ventum, ita vitulus S
Abbreviated transcription (Latin):
erat uitulus samariȩ. Lxx. Sice ui¬
tulum tuũ samaria: concitatꝰ ẽ fu¬
ror meus suꝑ eos ineis. Usq quo
ñ poter̃ emundari in ifrł: Et hoc
artifex fecit: ñ ẽ ds̃ : quia seducens
erat uitulus tuus samaria. In eo
loco in quo nos posuimꝰ arenearũ
telas. in hebraico scriptũ ẽ. SasBa¬
rũ Non ut quidam falso putant.
errantib siue conuersis. Sỹmachus
inconstans uł instabile: id÷ ara tac
uagꝰ ⁊ fluctuans. Nos ab hebreo didi¬
cimus. Sab asẜc ꝓpriȩ nominare
aranearum fila ꝑ aerẽ uolantia: quȩ
dum uident᷑ intereunt: rin atomõ
atq in nchilum dissoluuntur. Et
recte his samariȩ uitulus compa¬
rat᷑: quem eo tempore ꝑ p̃cii mag¬
initudine qr aureus erat. popłs ado¬
rabat. Hoc qđ supͣ dixerat argentũ
sium ⁊ aurum suũ fecer̃ s̃bi idola
ut interirent: nc̃ exponit manifestiꝰ.
ꝓiectꝰ e uitulus tuus samaria: iratꝰ
ẽ furor m̃s in eosruł in uiculos quia

Expanded text:
erit vitulus Samariae. LXX: Projice vierit vitulus Samariae. LXX: Projice vitulum tuum, Samaria: concitatus est furor meus super eos: usquequo non poterunt emundari in Israel? et hoc artifex fecit, et non est Deus: quia seducens erat vitulus tuus, Samaria. In eo loco, in quo nos posuimus aranearum telas, in Hebraico scriptum est SABAm: non ut quidam falso putant, errantibus, sive conversis: Symmachus, inconstans, vel instabile, id est, ἀκατύων, vagus et fluctuans. Nos ab Hebraeo didicimus SABABIM proprie nominari aranearum fila per aerem volantia, quae dum videntur intereunt, et in atomos atque in nihilum dissolvuntur. Et recte his Samariae vitulus comparatur, quem eo tempore pro pretii magnitudine, quia aureus erat, populus adorabat. Hoc quod supra dixerat: Argentum suum et aurum suum fecerunt sibi idola, ut interirent, nunc exponit manifestius: Projectus est vitulus tuus, Samaria, iratus est furor meus in eos: vel in vitulos, quia
Abbreviated transcription (Latin):
comedamꝰ aquilã. Hȩc gͥ aquila ue¬
nit suꝑ hereticoꝵ conciliabula qui
quondã fuerant domꝰ dñi. ⁊dcir
couenit. quia p̃uaricati sunt fedus
meũ. ⁊ legem dei reliquerunt: ⁊ sine
cansa inuocant eum: ⁊dicunt. Ds
nĩs es & cognounnus te. nos qui
uocamur ifrł cernentes dñr&e uoca¬
mur nomine rp̃iano. Frustra inqͥt
hoc faciunt cũ ipsi sibi reges consti¬
tuerint. & contra meã fecerint uo¬
luntatẽ: & principes habebant ad¬
uersarios meos quos ego nescio: qr
mei noticiã ñ merent᷑. Argentũ qͦq
suum ⁊ aurum. quicqͥd habere po-¬
terant naturalit̾ sermones accen¬
sos uercer̃ in idola: quȩ de suo cor¬
de fin̾serunt. ⁊ uerterunt ñ ut in¬
terirentis quia uerter᷑ ideo interi¬
er̃. Neq enim hac ratione fecer̃ ut
perirent: s quia fecer̃ id circo ꝑier̃.
Piectꝰ ẽ uitulus tuus samaria. iratꝰ ẽ
furor m̃s meis. Usq qͦ ñ poterint emũ¬

Expanded text:
comedamus aquilam . Haec igitur aquila vecomedamus aquilam . Haec igitur aquila venit super haereticorum conciliabula, quae quondam sunt foedus ejus, et legem Dei dereliquerunt: et sine causa invocant eum, et dicunt: Deus meus es, et cognovimus te, nos qui vocamur Israel, cernentes Deum, et vocamur nomine Christiano. Frustra, inquit, haec faciunt, cum ipsi sibi reges constituerint, et contra meam fecerint voluntatem, et principes habeant adversarios meos, quos ego nescio, quia mei notitiam non merentur. Argentum quoque suum, et aurum, et quidquid habere poterant naturaliter, sermones ac sensus verterunt in idola, quae de suo corde finxerunt: et verterunt, non ut interirent; sed quia verterunt, ideo interierunt. Neque enim hac ratione fecerunt, ut perirent; sed quia fecerunt, idcirco perierunt. Projectus est vitulus tuus, Samaria. Iratus est furor meus in eis: usquequo non poterunt emun
Abbreviated transcription (Latin):
perant ad diitias: ⁊ ornatũ. m idola
uerterent. Ergo saul ñ ex uoluntace
dei: s ex popłi errore rex factꝰ ẽ. Et qr
radicẽ pietatis ñ habuit statĩ ut re¬
gnare cepit impietate succensus est.
Potest hoc qđ dicit ipsi regnauerunt
⁊ ñ ex me. principes extiter̃ ⁊ ñ cog¬
noui. etiam de iheroboan filio nab¬
bath accipi: ⁊ de ceteris principib
qui ei in imꝑio successerunt. Nec
statim quia ds̃ salomoni iratꝰ reg-¬
nũ eiꝰ diuidi uoluit. idcirco itł
brene suscepit regem. Debuerat em̃
iuxta legis p̃cepta int̾rogare dnm̃. an
Diabolum qui ponere cupit suꝑ astra
cęli nidum suũ:⁊ aquilam sepissime
legimꝰ. Si exaltatꝰ fueris ut aquila:
inde traham te dicit dñs. Oc ulus
quoq qui irridet patrẽ. & despicit
senectucem matris effodiet᷑ a coriris:
⁊ deuorant eum pulli aquilarũ.
ꝑ unabolũ ⁊ demones: clarũ uisionis suȩ
amittens. Unde in lege p̃cipit᷑ ut ñ

Expanded text:
perant ad divitias et ornatum, in idola perant ad divitias et ornatum, in idola verterent. Ergo Saul non ex voluntate Dei, sed ex populi errore rex factus est. Et quia radicem pietatis non habuit, statim ut regnare coepit, impietate succensus est. Potest hoc quod dicit: Ipsi regnaverunt, et non ex me: principes exstiterunt, et non cognovi, etiam de Jeroboam accipi filio Nabath, et de caeteris principibus, qui ei in imperio successerunt. Nec statim, quia Deus Salomoni iratus, regnum ejus dividi voluit, idcirco Israel bene suscepit regem. Debuerat enim juxta legis praecepta interrogare Dominum, an Diabolum qui ponere cupit supra astra coeli nidum suum, aquilam saepissime legimus: Si exaltatus fueris ut aquila, inde detraham te, dicit Dominus . Oculus quoque qui irridet patrem, et despicit senectutem matris, effodietur a corvis, et devorabunt eum pulli aquilarum : per diabolum ac daemones, clarum visionis suae lumen amittens. Unde in Lege praecipitur, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
& dicas: quasi aquila suꝑ domũ dei
regem uenire chaldeũ. ñ ob aliam
causã iubeo.nͥ qđ transgressi sunt fe-¬
dus incũ: ⁊ meas cerionias reliqͦr̃.
Unde tẽpore necessitatis ⁊ angustie qͣn¬
do captiuitas uenerit me inuocabt̃
Nos qui appellam᷑ isrł scimꝰ de atq
cognoscimꝰ: & nom̃ iacob qui tͥ pla¬
cuit seruamꝰ antiquum. ut dicam᷑
isrł. Quib respondit dñs. Quomͦ
isrł: Idcirco quia ifrł ꝓiecit bonũ.
inimicꝰ hoc ẽ assẏriꝰ ꝑsequit᷑ eũ at¬
q comp̃hendit: qͥ me rege deserto.
petier̃ sibi regẽ sic̃ ⁊gentes reliquę :¬
& fecerunt contra uoluntatẽ dei.¬
Demq samuhel ideo eis dura regis
exponit imꝑia: ⁊ filios eoꝵ ac filias
dicit regib seruituros ut ad dnm̃
regẽ clementisimũ conuertantur
sed illi absq uoluntate dĩ pͥncipes
exstiter̃: ñ eis fufficit hoc scelus nͥ
maioris impietatis facinꝰ aluplica¬
rent: ⁊ argentũ suũ iaurũ qđ acce¬

Expanded text:
et dicas, quasi aquila super domum Domini, et dicas, quasi aquila super domum Domini, regem venire Chaldaeorum, non aliam ob causam jubeo, nisi quod transgressi sunt foedus meum, et meas caeremonias reliquerunt. Unde tempore necessitatis et angustiae, quando captivitas venerit, me invocabunt nos qui appellamur Israel, scimus te atque cognoscimus, et nomen Jacob, qui tibi placuit, servamus antiquum, ut dicamur Israel. Quibus respondit Dominus: Quomodo Israel? Idcirco quia Israel projecit bonum, inimicus, hoc est, Assyrius persequetur eum, atque comprehendet: qui, me rege deserto, petierunt sibi regem, sicut et gentes reliquae, et fecerunt contra voluntatem Deie Samuel ideo eis dura regis exponit imperia, et filios eorum ac filias dicit regibus servituras, ut ad Dominum regem clementissimum convertantur ; sed illi absque voluntate Dei principes exstiterunt. Et non eis suffecit hoc scelus, nisi majori impietate facinus duplicarent, ut argentum suum et aurum quod acce
Abbreviated transcription (Latin):
conquirere. Nos aũt sequentes he¬
braicã ueritatẽ: ceptũ explanatio¬
nis teximus ordinẽ. Precipitꝰ ꝓpħȩ:¬
& dicit᷑ ad eum. Inguiture cuo sic
tuba. hoc ẽ sic exalta uocem tuã ut
tubȩ similis sicut plurum audi¬
ant quia plurimm peccauer̃. Cũq
exaltaueris uocẽ tuã hoc dicito cũ
clamore: qͣsi aquila suꝑ domũ dni.
Et ẽ sensus U emet nabuchodonosor
cũ om̃i exercitu suo tã raptim. tamꝙ
uelocit̃. ut aquilȩ iitet᷑ uolatũ fe¬
stinantis ad p̃dam: ⁊ ueniet ñ ad aliũ
locum s adiherłm in qua templũ
dei fitum ẽ. ut eam destruat atq
subuertat. De hac aquila ⁊ ihere¬
chiel plemꝰ loquit᷑. Magnarũ ala¬
rũ plumarũq ⁊ unguiũ quȩ ha¬
bet ductũ intrandi inlibanũ. hoc ẽ
in cẽplũ dexiuxta zachariã ꝓpħam
in quo scͥptũ ẽ. Aꝑi ubane portas tu-¬
as:⁊ comedat igins cedros tuas. Hoc
gutture tuo sit tuba ut uocifereris

Expanded text:
conquirere. Nos autem sequentes veconquirere. Nos autem sequentes veritatem Hebraicam, coeptae explanationis texamus ordinem. Praecipitur pdicitur ad eum: In gutture tuo sit tuba, hoc est, sic exalta vocem tuam, ut tubae similis sit: ut plurimi audiant, quia plurimi peccaverunt. Cumque exaltaveris vocem tuam, hoc dicito cum clamore, quasi aquila super domum Domini, et est sensus: Veniet Nabuchodonosor cum omni exercitu suo tam raptim, tam velociter, ut aquilae imitetur volatum festinantis ad praedam: et veniet non ad alium locum, sed ad Jerusalem, in qua templum Dei situm est, 82 ut eam destruat atque subvertat. De hac aquila et Ezechiel plenius loquitur : magnarum alarum plumarumque et unguium; quae habet ductum intrandi in Libanum, hoc est, in templum Dei. Juxta Zachariam prophetam, in quo scriptum est: Aperi, Libane, portas tuas, et comedat ignis cedros tuas . Hocgutture tuo sit tuba, ut vocifereris
Abbreviated transcription (Latin):
Sregnauerunt & ñ ex me: principes
Sextiter̃. iñ cognoui. Argentum suum
& aurum suum fecerunt sibi idola:
contra legem meam impiȩ eger̃. Me
inuocabanti ds̃ cognouimꝰ te: quia
isrł aduersatꝰ ẽ bona. Iniicũ secuti
sunt. sibimetipsis regnauer̃.⁊ ñ per
me. Principes extiter᷑: iñ indicauer̃
mͥ. Argentum suũ ⁊ aurũ suũ fecer̃
sibi idola ut disꝑeant. Hoc qđ nos
int̾p̃tati sumus inguiture tuo sit
tuba. ꝓ quo in hebreo scͥptum est.
alechars yshar. ⁊ aquila et sym¬
machus ⁊ theodotio similit̃ transtu
ẽ. Quidam enĩ estimant sinũ dupli¬
cit accipi⁊⁊ inferiorẽ partẽ uestim̃ti
agentalib usq ad pedes: icolphũ
maris id est sinum. Uerbi gr̃a : adri¬
atici: lionii. ⁊ ꝓpontidis falsosq ma¬
gistros qͥ blasphennã egypti sunt se¬
cuti. omĩa insimi suo libidini serui¬
entia. ⁊ t̾rena retmere: uł certe in
portu ⁊ refugio nauigationis suȩ.
nichil p̃ciosarũ merciũ s t̾rena

Expanded text:
n ex me: principes exstiterunt, et non cognovi. Argentum suum et aurum suum fecerunt sibi idola, contra legem meam impie egerunt. Meinvocabant, Deus, cognovimus te: quia Israel aversatus est bona: inimicum persecuti sunt, ex semetipsis regnaverunt, et non per me: principes exstiterunt, et non indicaverunt mihi: argentum suum et aurum suum fecerunt sibi idola, ut dispereant. Hoc quod interpretati sumus, in gutture tuo sit tuba, pro quo in Hebraeo scriptum est, ALECHCHAC SOPHAR  , Aquila et Symmachus et Theodotio similiter transtuest. Quidam enim aestimant sinum dupliciter accipi, et inferiorem partem vestimenti a genitalibus usque ad pedes: et colpum maris, id est, sinum, verbi gratia, Hadriatici, et Ionii, et Propontidis, falsosque magistros, qui blasphemiam Aegypti sunt secuti, omnia in sinu suo libidini servientia et terrena retinere: vel certe in portu et refugio navigationis suae, nihil pretiosarum mercium, sed terrena
Abbreviated transcription (Latin):
um suũ. conculcauit iudiciũ quia
cepit abire post uana. Sumpiꝰ ẽ. ephͣ¬
ephraim fractꝰ iudicio: Qui eni ca-¬
iumpniã patit᷑ ⁊ frangit᷑. iudiciũ eiꝰ
iniquȩ obpͥmit᷑: maxime cum cau¬
sa iusta ponat᷑ qͣre sit traditꝰ capti¬
uitati. Sequit᷑ enim qĩn cepit abire
pꝰ sordem: hoc ẽ pꝰ idola quȩ sordibꝰ
cõparantur. Qd gͦ dicit. hoc ẽ. oppͥ¬
mit᷑ ephraim ab assyriis: pͥmũ aphuł.
s his qui tors¬
m̃ta sustment:
dũ peiorib
se aduersari¬
is concedun¬
tur. Redditq
causas dñs id circo eos in hac par te
calumpniam sustinere. ⁊ tradi peio¬
rib:⁊ erga illos iudicium ñ serua¬
ri: quia cepit ephraim id÷ iherobo¬
an abire post idola.⁊ dm̃ derelin-¬
quere. Ipse enim: aureos fabricatꝰ ẽ.

Expanded text:
 conculcavit judicium, quia oepit abire post vana. Si impius est EphrEphraim fractus judicio? qui enim calumniam patitur, et frangitur, judicium ejus inique opprimitur, maxime cum causa justa ponatur, quare sit traditus captivitati. Sequitur enim: quoniam coepit abire post sordem, hoc est, post idola quae sordibus comparantur. Quod ergo dicit, hoc est: opprimitur Ephraim ab Assyriis, primum a Phulsed his qui tormenta sustinent, dum pejoribus se adversariis conceduntur. Redditque causam Dominus, idcirco eos in hac parte calumniam sustinere, et tradi pejoribus, et erga illos judicium non servari: quia coepit Ephraim, id est, Jeroboam abire post idola, et Deum derelinquere: ipse enim aureos fabricatus est
Abbreviated transcription (Latin):
Stra me cogitauer̃ mala. Conuersi
sunt innicbilũ. facti funt qͣsi arcꝰ in¬
tentꝰ. Cadent in gladio principes eoꝵ
subsannatio eoꝵ int̾ra egypti ł pt̃
abundantiã inquit rerũ om̃ium:
corruerunt. Quod etiam in hieze¬
chiel insodomis & gomorris factũ
ẽẽ commemorat: ut nicħ aliud nisi
cẏbos &e luxuriam ruminarent.
cisione menbroꝵ pliuas p̃cabant᷑.
Simulq ut ostendet eos ium̃toꝵ similes
ñ dixit comedebant s ruminabant:¬
& ideo recesser̃ a dno qui dicit. ego
erudiui eos. ego forticudinẽ p̃bui:
& contra me suas erexerunt ceruices:
N on qđ aliquid possunt facere & no¬
cere creatori suo:. s qđ solum facere
potuer. contra me cogitauer̃ ma-¬

Expanded text:
a: conversi sunt in nihilum, facti sunt quasi arcus intentus, cadent in gladio principes eorum subsannatio eorum in terra Aegypti. Propter abundantiam, inquit, rerum omnium corruerunt. Quod etiam Ezechiel in Sodomis et Gomorrhis factum esse commemorat , ut nihil aliud nisi cibos et luxuriam ruminarent: cisione membrorum pluvias precabantur . Simulque ut ostenderet eos jumentorum similes, non dixit, comedebant, sed ruminabant: et ideo recesserunt a Domino qui dicit: ego eos erudivi, ego fortitudinem praebui, et contra me suas erexere cervices; non quod aliquid possint facere et nocere Creatori suo: sed quod solum facere potuerunt, cogitaverunt ma
Abbreviated transcription (Latin):
amentia. Et in hoc loco error ẽ
sollicitꝰ. Ubi enim nos int̃p̃tati su¬
mus scitode ifrł hoc ẽ isrłite. &
inhebraico legit᷑. iadau. lxx tͣn¬
stuler ⁊ affliget᷑: Loch lttera uaũ.
putantes:⁊ ꝓ dalech legentes Res.
anoꝵ alterum scientiã: alterum af¬
flictionẽ uł maliciã sonat. Uener̃
gͥ dies uisitationis de quib supra
dixerat. Quid facietis in die sollen

Expanded text:
amentia tua. Et in hoc loco error est solitus: ubi enim nos interpretati sumus, scitote, Israel, hoc est, Israelitae, et in Hebraeo legitur JADAU  stulerunt et affligetur: JOD litteram VAU putantes, et pro DALETH legentes RES: quorum alterum scientiam, alterum afflictionem, vel malitiam sonat. Venerunt igitur dies visitationis, de quibus supra dixerat: Quid facietis in di
Abbreviated transcription (Latin):
in ȩccłã. Isti sunt quasi fauces uiroꝵ
In humeris: opꝰ intelligimꝰ. Et om̃s fal¬
si sacerdotes abscondunt uiã nocci¬
dunt homines malis oꝑib ñ ꝑue
um inhumerũ tuũ: hoc ẽ. qđ in¬
telligis uerte in oꝑe. Et de isachar
legimꝰ. qđ subposuerit humerũ su¬
um ad laborandũ: ⁊uir agricola
sit. In domo isrł uidi horrendũ. ibi
fornicationes ephraĩ: contaminatꝰ
conuert̾o captiuitatẽ popłi mei .lx.

Expanded text:
in Ecclesiam. Isti sunt quasi fauces virorum in humeris opus intelligimus, et omnes falsi sacerdotes abscondunt viam, et occidunt homines malis operibus, ne um in humerum tuum , hoc est, quae intelligis, verte in opera. Et de Issachar legimus, quod supposuerit humerum suum ad laborandum, et vir agricola sit. In domo Israel vidi horrendum, ibi fornicationes Ephraim, contaminatus convertero captivitatem populi mei.
Abbreviated transcription (Latin):
rũ.⁊ artifice sapientiȩ sermone con¬
textũ: ut eleuantes se contra sapi¬
entiã dei :instar atis ad excelsa uo¬
litantes ad humilia detrahant. icori¬
ripiat eos cõminatione & auditio¬
ne pęnarũ ut correpti ñ pereant

Expanded text:
rum, et artifici sapientiae sermone conrum, et artifici sapientiae sermone contextum, ut elevantes se contra sapientiam Dei, et instar avis ad excelsa volitantes, ad humilia detrahat, et corripiat eos comminatione, et auditione poenarum, ut correcti non pereant
Abbreviated transcription (Latin):
Querit᷑ cur ephraĩ ñ aliis auib s colũ¬
be sit conparatꝰ. Alͥes cetere pullos
festinant: ⁊ cũ adindũ suũ accipitrẽ.
colubrũ. coruũ. fiue coricẽ accetłe
uiderint huc illucq uolitanc̾.imit¬
tunt se morsu. & unguib lacerant:
& dolorẽ parentis querula uoce te¬
stant᷑. Sola columba ablatos pullos
ñ dolet ñ requirit. Et huic recte cõ¬
parat᷑ ephraĩ. qđ uastatũ ꝑ partes
popłm ñ sentiat. sed negligens sit sa-¬
uitis suȩ. Qđq dicit cedã eos scđm
audicionẽ cetꝰ eoꝵ. hoc sig̃care pot̃.
Sic̃ iuncto consilio om̃s idola fabricati
sunt: ita me irato om̃s parit̃ uastabun-¬
tur. Magistros contrarioꝵ dogina-
ȩccła funt egressi. rectȩ msi¬
pientẽ & excordẽ colũbã/ possu¬
mꝰ dicere: qui t̾rena desiderantes as¬
syrus traditi sunt. Et cũ ꝑfecti
fuerit dȩ eccła. expandit
dñs suꝑ cos recȩ suũ testimoniis scͥpta¬

Expanded text:
Quaeritur cur Ephraim non aliis avibus, sed columQuaeritur cur Ephraim non aliis avibus, sed columbae comparatus sit. Aves caeterae pullofestinant, et cum ad nidum suum accipitrem, colubrum, corvum, sive cornicem accedere viderint, huc illucque volitant, et dimittunt se, morsu et unguibus lacerant, et dolorem parentis querula voce testantur: sola columba ablatos pullos non dolet, non requirit. Et huic recte comparatur Ephraim, quod vastatum per partes populum non sentiat, sed negligens sit salutis suae. Quodque dicit, caedam eos secundum auditionem coelus eorum, hoc significare potest: sicut juncto consilio omnes idola fabricati sunt: ita me irato, omnes pariter vastabuntur. Magistros contrariorum dogmatEcclesia sunt egressi, recte insipientem et excordem columbam possumus dicere, qui terrena desiderantes, Assyriis traditi sunt. Et cum profecti fuerint de Ecclesia, expandit Dominus super eos rete suum, testimoniis Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
siue decepta. Et alibi lxx. insipiens si¬
ue insensata. anos eñ utrũq exp̾¬
mi potest: ⁊ pulchre columba seduc¬
ta siue insipiens appellat᷑. quia ẽ co¬
lũba ⁊ sapiens qͥ dicit inpsalmis. Qͥs
dabit mͥ pennas sic̃ colũbe⁊ uolabo
& requiescã: cuiꝰ pennę deargentate
sunt. et posteriora eiꝰ inuirore auri.
Ephraĩ aũt colũba insipiens: ñ habẽs
cor. iniQtantũ brutȩ m̃tis osten¬
ditꝰ ut
egyptũ in uocans ad
assirios prexerit. Qui enĩ egyptioꝵ
arundineus egiptus. cui qui innisus
fuerit statĩ conteret eũ: ifractꝰ atq
contritꝰ manũ tͣnfforat incũbentis. Et
ut ostenderet qd eos cõmutantes loca
ocłos eiꝰ uitare nĩ possumꝰ. ⁊ semꝑ dei
regim᷑ potestate: cum inquit ꝑfecti
fuerint in assirios. & iã ibi extendã
rete meũ : & si exaltati fuerint rit
uolucres. inde detrahã illos: detrabã
os. Et cedã ñ in penarũ magnicudi¬
ne. sed intimore: ut audientes uen

Expanded text:
sive decepta: et a Septuaginta insipiens, sive insensata: ἄνους enim utrumque exprimere potest. Et pulchre columba seducta, sive insipiens appellatur, quia est columba et sapiens, quae dicit in Psalmis: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo et requiescam ? Cujus pennae deargentatae sunt, et posteriora dorsi ejus in virore auri. Ephraim autem columba insipiens, et non habens cor, intantum brutae mentis ostenditur, ut Aegyptum invocans, ad Assyrios perrexerit. Qui enim deprecatuarundineus Aegyptus, cui qui innixus fuerit, statim conteret eum, et fractus atque contritus manum transforat incumbentis. Et ut ostenderet Deus, quod commutantes loca, oculos ejus vitare non possumus, et semper Dei regimur potestate: Cum, inquit, profecti fuerint in Assyrios, etiam ibi extendam rete meum, et si exaltati fuerint ut volucres, inde detraham illos. Deiraham os: et caedam non in poenarum magnitudine, sed in timore, ut audientes vent
Abbreviated transcription (Latin):
generationes. Alit̃ enĩ nesciens dm̃
alit̾ punit᷑ recedens adeo: quia ser¬
uus qͥ scit uoluntatẽ dñ sui. m̃
facit eã. uapulabit multũ. Mer¬
cedem formcationis suȩ areas mul¬
tas && torcularia repucastr ut rerũ
ominum habundantia frucreris.
Ideo area & torcular triticũ uinũq
ñ facianti & mentietur eis dorcu¬
lar. siue negabit umum suũ: quose
in ebriandos putabant. Legimꝰ
sub achab rege isrł. & helia ꝓpħa¬

Expanded text:
nationes. Aliter enim nesciens Deum, nationes. Aliter enim nesciens Deum, aliter punitur recedens a Deo, quia servus qui scit voluntatem domini sui, et non facit eam, vapulabit multum . Mercedem fornicationis tuae areas multas et torcularia reputasti, ut rerum omnium abundantia fruereris: ideo area et torcular, triticum vinumque non facient, et mentietur eis torcular, sive negabit vinum suum, quo se inebriandos putabant. Legimus sud Acab rege Israel, et Elia p
Abbreviated transcription (Latin):
ci quoq quoꝵ principes sunt as-¬
sẏrii. de quib crebro diximꝰ. co¬
medunt apud eos inmundadũ
illoꝵ sordib inquinant᷑. Noli le¬
tari ifrł. noli exultare sic̃ popłi:
quia fornicatꝰ es adeo tuo. Dile¬
Ixisti mercedẽ suꝑ om̃s areas tri¬
Itici. Area ⁊ torcular ñ pascet cos:
& uinum mentiet᷑ eis.lxx. Noli
gaudere isrł. ⁊ noli letari sic̃ po-¬
płi: quia fornicatꝰ es adeo tuo:
dilexisti munera suꝑ omnẽ are¬
am tritici. Area ⁊ torcular ñ cog-¬
nouit eos & uinũ mentitũ ẽ. illis
qr a deo recesser̃. Cum in ꝓfun-¬
dũ uenerint peccatoꝵ ⁊ desꝑa-¬
uerĩt salutẽ suã: umuersa con-¬
tẽpnent. Deniq & isrł recedens
a lege dĩ & colens idola: ex mul¬
tis gentib unã gentẽ ẽẽ se dicit.
gaudens ⁊ gratulans qđ ad ei noti¬
cia recesseritꝰ. ⁊ sit gens mixta cũ
ceteris Et ꝓpt̃ea nunc corripit
eos & dicit. ne gaudeas. ne leteris:
ne putes te talem ut sunt cetere

Expanded text:
ci quoque, quorum principes sunt Asci quoque, quorum principes sunt Assyrii de quibus crebro diximus, comedunt apud eos immunda, dum illorum sordibus inquinantur. Noli laetari, Israel: noli exsultare sicut populi: quia fornicatus es a Deo tuo: dilexisti mercedem super omnes areas tritici. Area et torcular non pascet eos, et vinum mentietur eis. LXX: Noli gaudere, Israel, et noli laetari sicut populi: quia fornicatus es a Deo tuo: dilexisti munera super omnem aream tritici. Area et torcular non cognovit eos, et vinum mentitum est illis. Qui a Deo recesserunt, cum in profundum venerint peccatorum, et desperaverint salutem suam, universa contemnent . Denique et Israel recedens a lege Dei, et colens idola, ex multis gentibus unam gentem esse se dicit: gaudens et gratulans quod a Dei notitia recesserit, et sit gens mixta cum caeteris, et propterea nunc corripit eos, et dicit: Ne gaudeas, ne laeteris, nec putes te talem esse, ut sunt caeterae
Abbreviated transcription (Latin):
dñm. Iudas quoq id est uir eccle¬
si asticꝰ in malis oꝑib uł in scãrũ
scͥpturarũ in t̃p̃catione ꝑuersa:
edificauit sibi urbes munitasiñ
Quas dñs igne sui sp̃c succensurũ
eiꝰ idest magnas. ⁊ in modũ t᷑riũ
edificatas domꝰ ⁊ fundam̾ta ma-¬
le posita subuersurũͥ ñ possint
sacrilega delubra construere. Qui¬
dam urbes aiuda munitas in bo¬
nam parcẽ accipiunt.⁊ illud qđ
huic sensui contrariũ uidebatur.
inmitam ignẽ in ciuitates eiꝰ. &
deuorabit edes illiꝰ ita temperare
nitunt᷑. ut postꝗͣ uenerit qđ per¬
fectum ẽ. id qđ ex parte ẽ. destru¬
legimꝰ : & inassyriis inmunda co-¬
medunt. in hebraico ñ habetur:.
& idcirco obelo p̃notandũ ẽ. Possu¬
mus aũt dicere qđ desiderantes
egyptũ israelitȩ capti ab assyriis
ibiꝰs inmunda comedent iuxta ihe¬
zechiel qui eos inchaldea idola-¬
thita comedisse describit: un tan¬
tũ idoloꝵ polluta sordib. ut hu¬
nrano stercore comparent᷑. Hereti¬

Expanded text:
id est, vir Ecclesiasticus, in malis operibus, vel in sanctarum Scripturarum interpretatione perversa, aedificavit sibi urbes munitas, non quas Dominus igne sui spiritus succensurum ejus, id est, magnas et in modum turrium aedificatas domos: et fundamenta male posita subversurum, ne possint sacrilega contra Deum delubra construere. Quidam urbes a Juda munitas in bonam partem accipiunt, et illud quod huic sensui contrarium videbatur: immittam ignem in civitates ejus, et devorabit aedes illius, ita temperare nituntur, ut postquam venerit quod perfectum est, id quod ex parte est, destrulegimus, ÷ et in Assyriis immunda comederunt, in Hebraico non habetur, et idcirco obelo praenotandum est. Possumus autem 91 dicere, quod desiderantes Aegyptum Israelitae, capti ab Assyriis, ibi immunda comederint, juxta Ezechielem, qui eos in Chaldaea idolothyta comedisse describit : et in tantum idolorum polluta sordibus, ut humano stercori comparentur. Haereti
Abbreviated transcription (Latin):
ad pugnam &e contentiones. insubuer¬
sione audientiũ. Unde principes
eoꝵ id est heresiarchȩ. dm̃ mucrone
ferient᷑. ꝓpt̃ insaniam linguȩ suȩ qͥ
dñm blasphemauer᷑. hoc idẽ facientes
infalsi nominis eccła. qđ faciebant
eo tẽpore qͦ in egẏpto scłi morabant᷑
hoc ẽ quando gentiles erant. Om̃s
enim hereticoꝵ & gentium questioẽs
eadem funt: quia ñ scripturarum
aucłoritatẽ. s humane racionis sen

Expanded text:
ones, in subversionem audientium. Unde principes eorum, id est haeresiarchae, Domini mucrone feriuntur, propter insaniam linguae suae, qua Dominum blasphemaverunt: hoc idem facientes in falsi nominis Ecclesia, quod faciebant eo tempore quo in Aegypto saeculi morabantur, hoc est, quando gentiles erant. Omnes enim haereticorum et gentilium quaestiones eaedem sunt, quia non Scripturarum 81 auctoritatem, sed humanae r
Abbreviated transcription (Latin):
eccłasticũ dr̃. cam hominis sapientia
eiꝰ qͣre ñ dicat᷑ ad iniquũ ⁊ ad here¬
ticũ.cam hominis stulticia eiꝰ : De
hac senectutȩ damel dicebat ad p̃sbi¬
terũ Inueterate dierũ maloꝵ. Unde
& in libro pastoris. Si cui tam̃ placet
illiꝰ recitare lectionẽ hermȩ pͥmũ
uidet᷑ ȩccła cano capitȩ: deinde ad¬
olescentula i sponsa crinib adorna¬
ta.Cumq humiliet᷑ suꝑbia heretico¬
rũ.siue contumelia quã cotidiȩ fa-¬
ciunt ȩccłiasticis uiris. ñ reuertunt᷑
ad dñm. s in omĩb his nequaqͣ. reqͥr̃
eũ: qr calefacti sunt sic̃ clibanꝰ. ⁊ ñ qsi

Expanded text:
esiasticum dicitur: Cani hominis sapientia ejus : quare non dicatur ad iniquum, et ad haereticum: Cani hominis stultitia ejus? De hac senectute Daniel dicebat ad presbyterum: Inveterate dierum malorum . Unde et in libro Pastoris si cui tamen placet illius recipere lectionem Hermae primum videtur Ecclesia cano capite, deinde adolescentula, et sponsa crinibus adornata. Cumque humilietur superbia haereticorum, sive contumelia, quam quotidie faciunt ecclesiasticis viris, non revertuntur ad Dominum; sed in omnibus his nequaquam requirunt eum; quia calefacti su
Abbreviated transcription (Latin):
tes incordib suis om̃s malicias eoꝵ
recordatꝰ sũ: nc̃ circũdeder̃ eos cogi¬
tationes suȩ contͣ faciẽ meã factist̃.
Ne forsitan in quit dicant incordib
suis uetera nobis ds̃ peccata restituit.
& patrũ delicta ꝑsoluimꝰ: Iuli come-¬
der̃ uuã acerbam. & dentes nr̃i ob¬
stupuer̃. Idcirco quȩ nc̃ & inp̃sentia-¬
rũ me uidente fecer. & cotidie faci¬
unt sequenti sermone narrabo: &
ostendã illis ad inuentiones suas
siue cogitationes. quib mala studio¬
sissime consectati st̃. & quȩ me p̃sen
canentes in cordib suis. ad illud refe¬
rendum ẽ qđ ideo fur ingressus
siue latrunculus expoliauerit fo¬
ris: ne in pͥstinis diuitiis & uestib
ꝑmanentes repelle̾nt foris latronis¬
q: consensu. S cum spoliati fuerint
concinant cũ eis. ⁊ uno corde effici¬
antur. idcirco recipiant qđ fecer̃.
& om̃s cogitationes eoꝵ uł oꝑa me¬
um ñ merebunt᷑ aspectum. Hereti¬
ci quoq ñ posfunt uetera cont᷑ dm̃

Expanded text:
itias eorum recordatus sum: nunc circumdederunt eos cogitationes suae, contra faciem meam factae sunt. Ne forsitan, inquit, dicant in cordibus suis: vetera nobis Deus peccata restituit, et patrum delicta persolvimus: illi comederunt uvam acerbam, et dentes filiorum obstupuerunt ; idcirco quae nunc et in praesentiarum, me vidente, fecerunt, et quotidie faciunt, sequenti sermone narrabo, et ostendam illis adinventiones suas, sive cogitationes quibus mala studiosissime consectati sunt, 70 et quae me praesentcanentes in cordibus suis, ad illud referendum est, quod ideo fur ingressus, sive latrunculus exspoliaverit foris, ne in pristinis divitiis et vestibus permanentes, repellerent furis latronisque consensum; sed cum spoliati fuerint, concinant cum eis, et uno corde efficiantur : idcirco recipient quae fecerunt, et omnes cogitationes eorum vel opera meum non merebuntur aspectum. Haeretici quoque non possunt vetera contra Deum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs meuangło ut simꝰ simplices qͣsi
colũbe. ⁊ astuti quasi serpentes: ut
imitantes simplicitatẽ colũbarũ &
serpentis astutiã. nec aliis nocere poᷤ¬
simꝰ. nec ab aliis patiam᷑ insidias: sed
siplicitatẽ ⁊ prudentia exhibeamus
hominẽ tẽperatũ: qr prudentia absq
bonitate malicia ÷. & simplicitas ab̃¬
q: ratione stulticia nominat᷑. Factꝰ ẽ
gͦ ephraĩ qͣsi colũba seducta qđ hebiͣ

Expanded text:
n Evangelio , ut simus simplices quasi columbae, et astuti quasi serpentes, ut imitantes simplicitatem columbarum, et serpentis astutiam, nec aliis nocere possimus, nec ab aliis patiamur insidias, sed simplicitate et prudentia exhibeamus hominem temperatum: quia prudentia absque bonitate, malitia est: et simplicitas absque ratione, stultitia nominatur. Factus est ergo Ephraim quasi col
Abbreviated transcription (Latin):
ut cancer paulatim serpat in popri
dñs intelligens loquitur. cauete afer¬
m̃to phariseoꝵ cum intumuerit incor¬
dib deceptoꝵ tc̃ in aꝑtam ꝓrũpunt
in samam: ⁊implet᷑ in eis qđ aioħe apo¬
stolo dr̃. Ex nobis exier̃. s ñ fuer̃ ex nob̾.

Expanded text:
ut cancer paulatim serpat in populout cancer paulatim serpat in populot Dominus intelligens loquitur: Cavete a fermento Pharisaeorum cum intumuerit in cordibus deceptorum, tunc in apertam prorumpunt insaniam, et impletur in eis quod a Joanne Apostolo dicitur: Ex nobis ex
Abbreviated transcription (Latin):
taretur totũ. Qui in malicia sua
letificauer̃ regem. & inm̃daciis
suis pͥncipes. om̃s adulterati sunt¬
& instar clibam ad iheroboã ido¬
latria igni succensi: ut panẽ ꝗu̾o¬
querent impietatis. Qui cũ er¬
roris in animas eoꝵ misisset incen¬
diũ. quasi cammꝰ iclibanꝰ pͥmo
igne succensus paululũ conquie¬
uit: ut ñ uim faceret popło. s suȩ
eũ diitteret uoluntati. donec fer¬
m̃taret᷑ om̃e m̃datiũ. Quidqͥd enĩ
necessitate fit.cito soluit᷑ qđ uolũ¬
tate arripimꝰ ꝑseuerat. Ideo ⁊ hic
qr tnͣslationẽ aclibano sũpserat
qͥ ad quoquendos panes succendi¬
tur. seruat inreliqͥs ut in cõmixa¬
one ferm̃ti totiꝰ popłi monstraret
assensum. Qua scilicet ⁊ rex pari
⁊̃popłs midolatria ardore corrue¬
rat. Herecicoꝵ corda diaboli igni
succensa. ut ineis panes coquantur
antixp̃i: nemo ambigit. Idcurco pri¬
mum quȩ sunt inȩccła ⁊ loquunt᷑
occulte:⁊ omĩa pacifica rȩꝓmittut:

Expanded text:
aretur totum. Qui in malitia sua laetificaverunt regem, et in mendaciis suis principes, omnes adulteri sunt, et instar clibani ab Jeroboam idololatriae igne succensi, ut panem coquerent impietatis, qui cum erroris in animas eorum misisset incendium, quasi caminus et clibanus primo igne succensus, paululum conquievit, ut non vim faceret 71 populo, sed suae eum dimitteret voluntati, donec fermentaretur omne mendacium: quidquid enim necessitate fit, cito solvitur: quod voluntate arripitur, perseverat. Ideo et hic quia translationem a clibano sumpserat, qui ad coquendos panes succenditur, servat in reliquis, ut in commixtione fermenti totius populi monstret assensum: quo scilicet et rololatria ardore corruerint. Haereticorum corda diaboli igne succensa, ut in eis panes coquantur Antichristi, nemo ambigit: qui idcirco primum quiescunt in Ecclesia, et loquuntur occulte, et omnia pacifica repromittunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tam ignẽ in ciuitates eiꝰ & deuo¬
ãti. id÷ imiquitatẽ. ⁊ peccatum
hoc int̾ẽ : qđ iniquitas ante le¬
gẽ ipeccatũ pꝰ legẽ ẽ Et qui ꝑma-¬
nent in delictis. iniquitates eoꝵ
dñs recordabitꝰ qũas ante legẽ
cõmiserant. Peccatoꝵ aũt ñ recor¬
dabit᷑: s faciet ultionẽ. Ideo aũt
⁊ ueterum iniquitatũ recorda¬
bit᷑ ⁊ peccata pristina uisitabit:
qr in egypto sunt reuersi. uł au¬
xilia postulantes: uł eosdem co¬
ientes deos in quib priꝰ erraue¬
ẽ enĩ isrł factoris sui & edificauit
delubra in excelsis: totos colles
& mondes⁊ umbrosas arbores
baalim & astaroth. & aliis ido¬
us consecrans. Iudas qͦq intelli-¬
gens ifraelẽ de dei animo reces-¬
sisse. & usitata eoꝵ ẽẽ peccata ñ ẽ

Expanded text:
tam ignem in civitates ejus, et devoν, id est, iniquitatem, et peccatum, hoc interest, quod iniquitas ante legem, peccatum post legem est, et qui permanent in delictis, iniquitates eorum Dominus recordabitur, quas ante legem commiserant: peccatorum autem non recordabitur, sed faciet ultionem. Ideo autem et veterum iniquitatem recordabitur, et peccata pristina visitabit: quia in Aegyptum sunt reversi, vel auxilia postulantes, vel eosdem colentes deos, in quibus prius erraveest enim Israel factoris sui, et aedificavit delubra in excelsis, totos colles et montes, et umbrosas arbores, Baal et Astaroth, et 90 aliis idolis consecrans. Judas quoque intelligens Israelem de Dei amore recessis
Abbreviated transcription (Latin):
censts qͣsi ignis flamine. Om̃s calefac¬
ti sunt qͣsi clibanꝰ: ⁊ deuorauer nidices
Estios. Om̃s reges eorũ cecider᷑: nõ ẽ qͥ cla
runt principes furere aumo: Exten¬
dit manũ suam cũ pestilentib quia suc¬
censa sunt qͣsi clibanꝰcũ p̃cipitarent᷑. Co

Expanded text:
omnes calefacti sunt quasi clibanus, et devoraverunt judices suos: omnes reges eorum ceciderunt, non est qui clamrunt principes furere a vino: extendit manum suam cum pestilentibus, quia succensa sunt quasi clibanus corda eo
Abbreviated transcription (Latin):
s in egyptum conuertent᷑. Et obli¬
tus ẽ. ifrł factoris sui. & edificauit
Idelubra: & uidas multiplicauit
Iurbes munitas. Et mittã ignẽ in
Iciuitates eiꝰ: & deuorabit edez
illiꝰ.Lxx. Nunc recordabit᷑ iniqͥ¬
tates eoꝵ & ulciscet᷑ iniusticias eoꝵ:
ipsi in egẏptũ conuersi sunt. Ꝙob¬
utus ẽ isrł eũ qui fecit illũ. ce

Expanded text:
onvertentur, et oblitus est Israel factoris sui, et aedificavit delubra, et Judas multiplicavit urbes munitas, et mittam ignem in civitate ejus, et devorabit aedes illius. LXX: Nunc recordabitur iniquitates eorum, et ulciscetur injustitias eorum: ipsi in Aegyptum conversi sunt, et oblitus est I
Abbreviated transcription (Latin):
suus. & eos a deo suo abduceret. p̃bu¬
erunt ei qͣsi clibanũ corfuũ ut eos
succenderet: udolatrie flãmis arde¬
re faceret. Idcirco enĩ assensus ẽ popło:
qr intellexit om̃i eos ad errorẽ m̃te
conuersos. Qđq sequit᷑. tota nocte
dormiuit qu̾oquens eos. mane ipse
succensus qͣsi ignis flamine: hoc sig-¬
iuficat pꝰꝙͣ. misit ignẽ in clibanũ cor-¬
dis eoꝵ qͣuidit eos furere: mullũ eẽ.
qͥ suȩ resisteret uoluncati:. tota nocte
dormmuit. hoc ẽ. securꝰ fuit. Uersatꝰ in
tenebris ẽ dum illi quoquerent᷑: ut
impietatis panẽ efficerent. Unde pꝰea
surrexit mane et scelerũ suoꝵ flãmã
aꝑte ostendit insanã: ut neqͣꝗͣ ꝑ insi¬
dias sed imprudent̃ a dei cultu ad ido¬
loꝵ cerimonias transilirent. Quid plu¬
ra: Om̃s qͣsi clibanꝰ idolatrie ignetale¬
facti sunt. & deuorauer̃ iudices suos:
ut etiã quibonꝰ ẽẽ potuerat ꝑnaturam.
& religionis dñi recordari. uidens et pͥn-¬

Expanded text:
suus, et eos a Deo suo abduceret, praebusuus, et eos a Deo suo abduceret, praebuerunt ei quasi clibanum cor suum, ut eos succenderet et idololatriae flammis ardere faceret. Idcirco enim assensus est populo, quia intellexit omni eos ad errorem mente conversos. Quodque sequitur: tota nocte dormivit coquens eos, mane ipse succensus est quasi ignis flammae, hoc significat: postquam misit ignem in clibanum cordis eorum, et vidit eos furere, et nullum esse qui suae resisteret voluntati, tota nocte dormivit, id est, securus fuit: versatus in tenebris est, dum illi coquerentur et impietatis panem efficerent. Unde postea surrexit mane, et scelerum suorum flammam aperta ostendit insania, ut nequaquam per insidias, sed impudenter a Dei cultu ad idolorum caeremonias transilirent. Quid plura? omnes quasi clibanus, idololatriae igne calefacti sunt, et devoraverunt judices suos, ut etiam qui bonus esse potuerat per naturam, et religionis Domini recordari, videns et prin
Abbreviated transcription (Latin):
principes suos. Om̃s reges eoꝵ cecidunt:
ñ ẽ in eis qui inuocet me. Obscurꝰ locꝰ
& attento lec̾toris sensu indigens: ut
pͥmũ historiam cognoscamꝰ. Paulrilũ istł
& samariȩ ciuitas conquieint recepto
inse erroris ardore. donec tota massa ferm̃¬
to similis fieret. & cresceret atq erũperet:
ac popłs intumescens clamaret adfores
shrroboan regis: iduceret. Hic ẽ dies ibe¬
roboã regis nr̃r. hic festꝰ dies quẽ nobis:¬
in hoc exultamꝰ & liroinus: inhoc uitu¬
los adoramus aureos. clamante popło.
Principes ñ irati sunt. ut quidã pricãt:
s ipsiceperunt furere auino. & intelli¬
gentiã suȩ mentis amictere: obliuisci
deiet midoloꝵ ligna impingere. Qđ
cu rexcerneret clamare scilicet popu¬
lum ⁊ dicere dies iste regis nr̃i ẽ & pͥn¬
cipes quasi temulentos ⁊ fanaticos
nescire quid dicerent: extendit ma¬
nũ suã illusorib copulauit assensũ
his quiei uanis laudib illudebant:
qui illusores cum insidiaret᷑ eis rex

Expanded text:
ices suos. Omnes reges eorum ceciderunt: non est in eis qui invocet me. Obscurus locus et attento lectoris sensu indigens, ut primum historiam cognoscamus. Paulum Israel et Samariae civitas conquievit, recepto in se erroris ardore, donec tota massa fermento similis fieret, et cresceret atque erumperet, ac 72 populus intumescens clamaret ad fores Jeroboam regis, et diceret: Hic est dies Jeroboam regis nostri, hic est festus dies quem nobisin hoc exsultamus et ludimus, in hoc vitulos aureos adoramus. Clamante populo, principes non irati sunt, ut quidam putant; sed et ipsi coeperunt furere a vino, et intelligentiam suae mentis amittere, oblivisci Dei, et in idolorum ligna impingere. Quod cum rex cerneret, clamare scilicet populum et dicere: dies iste regis nostri est, et principes quasi temulentos et fanaticos, nescire quid dicerent, extendit manum suam illusoribus, populavit assensum his qui ei vanis laudibus illudebant. Qui illusores, cum insidiaretur eis rex
Abbreviated transcription (Latin):
am popło p̃fuer̃. Heretici quoq in
malicia oꝑum suoꝵ letificauer̃ regẽ
diabolũ.⁊in m̃daciis suis dogina¬
tũ ꝑuersoꝵ pͥncipes. haud dubiũ
quin mundi huiꝰ. quoꝵ falsam sapi¬
entiã destruit ds̃. Possumꝰ regẽ apud
hereticos dicere qͥ pͥmꝰ heresim rep¬
perit: ⁊ principes. eos qui p̃positi
hereticoꝵ popłis. falsũ sibi uẽdicãt
sacerdociũ. Et simul nocandũ: qđ
inpeccatis nr̃is gaudeant contͣriȩ
fortitudines: i rectores ac pͥncipes de¬
nebrarũ istarũ. Om̃s ad ulterante̾.
qͣsi clibanꝰ succensus a soquente:
quieuit paululũ ciuitas .lxx. Om̃s

Expanded text:
etici quoque in malitia operum suorum laetificaverunt regem diabolum, et in mendaciis dogmatum perversorum principes, haud dubium quin mundi hujus, quorum falsam sapientiam destruit Deus. Possumus regem apud haereticos dicere, qui primus haeresim reperit, et principes eos qui praepositi haereticorum populis, falsum sibi vindicant sacerdotium. Et simul notandum, quod in peccatis nostris gaudeant contrariae fortitudines et rectores ac principes tenebrarum istarum. Omnes adulterantes quasi clibanus succensus a coquente: quievit paulul
Abbreviated transcription (Latin):
dici pot̃ qđ dño saluatore post effu
& eos ad ꝓenitentiã reduc̾e. subiit
ephraĩ qui ub̾tatẽ falsoꝵ dogma¬
tũ reꝓmittunt. & popłs samariȩ
qui se dicit p̃cepta dĩ seruare. sur¬
rerer̃ ⁊ oꝑati sunt idolum falsorũ
doginatũ. ꝑ illos ingressus ẽ fur et
iatro: diabolus mȩccłam: siue ipsa
doctrina hereticoꝵ ingressa ẽ quasi
tur et latruncła. De quib ⁊ saluator
dicit in euangłio. Om̃s qui uenert
ante me.fures fuer̾ ⁊ latrones. Fures
insidiant᷑. et occulta fraude ilecipi¬
unc: latrones audacter aliena dexi¬
piunt. Qui enĩ furant᷑ nocte furan
expoliare ueste xp̃i quos docuerns.
n eos de ȩccła foras eduxerint: & in
ꝑuersa doctrinarũ suarũ uia fece¬
rint ambulare. Fures & latrones qͥ
qui sẽꝑ saluatoris ore laudant᷑. s pse

Expanded text:
dici potest, quod Domino Salvatore post effuset eos ad poenitentiam reducere; subito Ephraim, qui ubertatem falsorum dogmatum repromittunt, et populus Samariae qui se dicit Dei praecepta servare, surrexerunt et operati sunt idolum falsorum dogmatum, et per illos ingressus est fur et latro diabolus in Ecclesiam: sive ipsa doctrina haereticorum ingressa est, quasi fur et latrunculus, de quibus Salvator dicit in Evangelio: Omnes qui venerunt ante me, fures fuerunt et latrones . Fures insidiantur, et occulta fraude decipiunt: latrones audacter aliena diripiunt. Qui enim furantur, nocte furantexspoliare veste Christi quos docuerunt, nisi eos de Ecclesia foras eduxerint, et in perversa doctrinarum suarum via fecerint ambulare. Fures et latrones qui qui semper Salvatoris ore laudantur, sed ps
Abbreviated transcription (Latin):
horribiliꝰ quã decẽ trib adidoloꝵ
culturã repente tͣnsgressas : unde
ad metropolim earũ dr̃. Aufer uitu-¬
lum tuũ samaria. in qua pͥmꝰ for¬
nicatꝰ ẽ effraĩ. id÷ iheroboã. De tri-¬
bu effraim: ⁊ illo forncante contami
qui magna ex parce cõmune israelis
nom̃ obtinuit. Unde adiudã sermo
conuertit᷑. Tu qͦq uida pone messẽ
tͥ. Et ẽ. sensus. Non te putes eẽ secu¬
rum. qđ isrł captiuus ab ducit᷑tu
qͦq p̃para tͥ segetes ut metant᷑. Non
multo enim pꝰ tẽpore duceris cap¬
tiuus in babilonẽ: ⁊ messionis tuȩ
tẽpꝰ adueniet. Cumq te chaldei
messuerint. c̃u̾tã rursũ captiuita¬
tẽ popłi mei. & sub cỹro rege ꝑsa¬
rũ ⁊ artaxerse. reducã popłm me¬
um. Et nota quã significant̃ iudee
captiuitas: iregressio parit̃ p̃dicitͣ
tacitũ ẽ: & si qͣndo ꝓsꝑum quiddr̃.¬
in xp̃i differt᷑ aduentũ. Indomo
aũt hereticoꝵ cotidie uidimꝰ hor¬
rendũ: fornicantib pͥmũ magist̾s.

Expanded text:
horribilius, quam decem tribus ad idolorum cultum repente transgressas? Unde ad metropolim earum dicitur: Aufer vitulum tuum, Samaria, in qua primus fornicatus est Ephraim, id est, Jeroboam de tribu Ephraim, et illo fornicante, contamiqui magna est parte commune Israelis nomen obtinuit. Unde et ad Judam sermo convertitur: Tu quoque Juda, pone messem tibi, et est sensus: Non te putes esse securum, quod Israel captivus abducitur: tu quoque praepara tibi segetes, ut metantur; non multo enim post tempore duceris captivus in Babylonem, et messionis tuae tempus adveniet. Cumque te Chaldaei 68 messuerint, convertam rursum captivitatem populi mei, et sub Cyro rege Persarum, et Artaxerxe reducam populum meum. Et nota quam significanter Judae captivitas, et regressio pariter prophetetur; tacitum est, et si quando prosperum quidfertur adventum. In domo autem haereticorum quotidie videmus horrenda: fornicantibus primum magistris,
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ dĩ meditari ⁊ rummnare se fi¬
mulant. Sed hoc facientes recedunt
a dño qui docuit in ȩccła: et dedit eis
fortitudinẽ qua contra aduersarios
dẽstruentes: ⁊ reuersi sunt instatũ
gentiliũ. ut eẽnt absq nodicia ⁊ iu¬
go Siue reuersi sunt innichilũ. ñ

Expanded text:
legem Dei meditari, et ruminare se silegem Dei meditari, et ruminare se simulant. Sed hoc facientes recedunt a Domino qui docuit eos in Ecclesia, et dedit eis fortitudinem, qua contra adversarios exstruentes, et reversi sunt in statum gentilium, ut essent absque Dei notitia et jugo: sive reversi
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑ in arcum dolosũ: ut quos ds̃ c̃e
aduersarios intenderat. ipsi contra
suum dnm uerterent᷑  ⁊ miterent
aduersum eũ blasphemiarũ sagit¬
tas. Unde principes eoꝵ qui infeli¬
cem popłm deceꝑunt. cadent ingla¬
dio ꝓpt̾ furorẽ linguȩ suȩ: qđ uitu¬
los aureos deos appellare sunt ausi
ut hoc facerent in t̾ra reꝓmistionis
qđ in egipto didicerant. colentes apẽ
egypti. ⁊ omĩa eoꝵ portenta uene¬
rantes. Ita enim ⁊ insolitudine qͣn¬
do egressi st̃ de egypto dñm subsan¬
nauer̃ dicentes. Isti funt dii tui isrł:¬
suꝑ ollas carmum. Et cetera. Suꝑ tri¬
tico ⁊ uino. falsis misteriis corporis et
sanguims xp̃i: qui dic̃ in euangłio
nͥ ceciderit granũ tritici in t̾ra et
mortuũ fuerit ipsum solũ manetłt
in alio loco. Ego sum uitis uera. ⁊nͥ bi
beritis sangumẽ meũ. Suꝑ hoc gͦ
tricico ⁊ uino heretici conciduntur.
& diuersa sibi construunt tab̃nacu¬
la: siue p̃cidunt᷑ ab ȩccłȩ corpore. &

Expanded text:
rentur in arcum dolosum, ut quem Deus contra adversarios intenderat, ipsi contra suum Dominum verterent, et mitterent adversus eum blasphemiarum sagittas. Unde principes eorum, qui infelicem populum deceperunt, cadent gladio propter furorem linguae suae, quod vitulos aureos deos appellare sunt ausi, ut hoc facerent in terra repromissionis, quod in Aegypto didicerant: colentes Apim Aegyptium, et omnia eorum portenta venerantes: ita enim et in solitudine, quando egressi sunt de Aegypto, Dominum subsannaverunt, dicentes: Isti sunt dii tui, Isrsuper ollas carnium , et caetera. Super tritico et vino, et falsis mysteriis corporis et sanguinis Christi, qui dicit in Evangelio: Nisi ceciderit granum tritici in terram, et mortuum fuerit, ipsum solum manet : Et in alio loco: Ego sum vitis vera : Et: Nisi biberitis sanguinem meum . Super hoc ergo tritico et vino haeretici conciduntur, et diversa sibi construunt tabernacula: sive praeciduntur ab Ecclesiae corpore, et
Abbreviated transcription (Latin):
impiũꝰ oꝑati sunt enĩ et rex et popłs
m̃daciũ hoc ẽ idolũ. Sic̃ enĩ contͣriũ
ẽ simulacrũ deo: ita mendaciũ ue¬
ritati. Ipse aũt rex instar furis in¬
gressus est ad popłm isrł:i quasi
iatrunculus infelicẽ plebẽ dĩ ex¬
poliauit auxilio. Ft ẽ. sensus. Cum
uellẽ uetera popłi mei peccata dele¬

Expanded text:
impium: operati sunt enim et rex et populus mendacium, hoc est, idolum. Sicut enim contrarium est simulacrum Deo, ita mendacium veritati. Ipse autem rex instar furis ingressus est ad populum Israel, et quasi latrunculus infelicem 69 plebem Dei expoliavit auxilio. Et est sensus: Cum vellem vetera populi mei peccata dele