comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tremendo examinȩ cũ rege nr̃o ex
equo adiudiciũ non uenim  Qͦs
nimirum condicio. infirmitas:
causa inferiores exhibet: s fortasse
iã mali operis culpas abscidimꝰ
lam praua queq exterius declina¬
mus. Numqͥd adreddendã rationẽ
cogitacionis nr̃ȩ sufficimꝰ Cum
qui nos iux insolo opere p̃paratos
simul de opere & cogitacione di¬
scutit: Et ideo dũ adhuc longe ẽ.
legationẽ mittamus. rogemus ea.
que pacis sunt: Longe enim esse
dicitur. quia adhuc presens ꝑui-
dicium ñuidetur. Mittamus lega¬
tionem. lacrimas nr̃as: mittamꝰ mi¬
sericordiȩ opera: mactemus in ara
eius hostias placationis: hec ẽ nr̃a
legatio. que rege uenientẽ placat:
Sic gͦ omnis exuobis qui ñ renun¬
tiat omnib quȩ possidet. ñ potest
m̃s ẽẽ discipulus. Manifestissimȩ
diis hac conclusione docet. qͥd sit
edificare turrim. uel cũ rege forti¬
ore face pacem. suũ uidelicet esse
discipulum: Preparare aut̃ sumptꝰ

Expanded text:
tremendo examine cum rege nostro ex tremendo examine cum rege nostro ex aequo ad iudicium non venimus, quos nimirum condicio infirmitatis et causa inferiores exhibet? Sed fortasse iam mali operis culpas abscidimus, iam prava / quaeque exterius declinamus. Numquid ad reddendam rationem cogitationis nostrę sufficimus? Nam qui nos vix in solo opere praeparatos, simul de opere et cogitatione discutit. Et ideo dum adhuc longe est, legationem mittamus, rogemus ea quae pacis sunt. Longe enim esse dicitur, quia adhuc praesens per judicium non videtur. Mittamus legationem lacrymas nostras, mittamus misericordiae opera, mactemus in ara ejus hostias placationis. Haec est nostra legatio, quae regem venientem placat. Sic ergo omnis ex vobis qui non renuntiat omnibus quae esse meus discipulus. Manifestissime Dominus hac conclusione docet, quid sit aedificare turrem, vel cum rege fortiore facere pacem, suum videlicet esse discipulum, praeparare autem sumptus
Abbreviated transcription (Latin):
re & nonpotuit consummare. ¶ͥa
uixta pauli uocẽ. spectaculũ facti
sumꝰ mundo: angłis. ethominib.
occultos aduersarios nr̃os debemꝰ
ꝓph̃a intuens ait. Ds̃ m̃s inte con¬
fido non erubeseam: Neq irride¬
ant me inimici mei. Inbonis .i. ope¬
rib intenti: nͥ contra malignos
sp̃s sollicitȩ uigilemꝰ. ipsos irriso¬
res patimur. qͦs admalum ꝑsua¬
sores habumꝰ: sed quia deconstru¬
endo edificio eomparatio dataẽ.
nunc exminori admaius simili¬
tudo subditur. Ut exreb mini¬
mis maiora pensentur: Nã sequit᷑.
AUt qͥs rex iturus committ̾e bel¬
lum aduersus aliũ regẽ. ñ sedẽs
prius cogitat si possit cũ decem
d milib uenit adseͦ Alioquit.
adhuc illo longe agente legati¬
onem muttens. rogat ea quȩ pacis
sunt: Rex contra regem exeqͦ uenit.
ad p̃luu: &tam̃ si se ꝑpendit ñposse
sufficere legationẽ mittit & ea quȩ pa¬
cis sunt. postulat Quib gͦ nos lacͥmis
sperare ueniam debemꝰ: qui inillo

Expanded text:
ui consummare. Quia, juxta Pauli vocem, spectaculum facti sumus mundo, angelis et hominibus. occultos adversarios nostros debemPropheta intuens ait: Deus meus, in te confido, non erubescam, neque irrideant me inimici mei . In bonis enim operibus intenti, nisi contra malignos spiritus sollicite vigilemus, ipsos irrisores patimur quos ad malum persuasores habemus. Sed quia de construendo aedificio comparatio data est, nunc ex minori ad majus similitudo subditur, ut ex rebus minimis majora pensentur. Nam sequitur: Aut qui rex iturus committere bellum adversum alium regem, non sedens prius cogitatti millibus venit ad se. Alioquin adhuc illo longe agente, legationem mittens, rogat ea quae pacis sunt. Rex contra regem, ex aequo venit ad praelium, et tamen si se perpendit non posse sufficere, legationem mittit, et ea quae pacis sunt postulat. Quibus ergo nos lacrymis sperare veniam debemus, q
Abbreviated transcription (Latin):
onis exhibere: Nam quisqͥs hec ꝓ
temporali intencione exhibet cru¬
cem quidẽ bauilat: sedire post do¬
minum recusat. Quia uͦ sublimia
p̃cepta data sunt. ꝓtinus compara¬
tio edificande sublimitatis adiun¬
gitur cum dicitur. Vis enim ex
uobis uolens turrim ȩdificare. Ñ¬
ne prius sedens computat sũptꝰ
qͥ necessarii sunt. sihabet adꝑfici¬
endum: Omne qͦd agimus p̃uens
re ꝑstudium considerationis de¬
bemus. Ecce enĩ iuxta ueritatis uo¬
cem qui turrẽ ȩdificat. prius edifi¬
ci sumptus parat. Si gͥ humilita¬
tis turrẽ construere cupimus: prius
nos preparare ad aduersa huius se¬
culi debemus: Hoc eni int terrenũ
ceceleste edificium distat qͦd terre¬
num ȩdificium expensas colligẽ¬
do construitur. cȩleste autẽ edifici¬
um. expensas disꝑgendo. Adillud
sumptus facimus. si ñhabita colli¬
gamus: Adistud sumptus facimus.
si aehabita relinquamus: conside¬
randũ uero. quod dicitur

Expanded text:
onis exhibere. Nam quisquis haec pro onis exhibere. Nam quisquis haec pro temporali intentione exhibet, crucem quidem bajulat, sed ire post Dominum recusat. Quia vero sublimia praecepta data sunt, protinus comparatio aedificandae sublimitatis adjungitur, cum dicitur: Quis enim ex vobis volens turrem aedificarene prius sedens computat sumptus qui necessarii, sunt si habeat ad perficiendum? Omne quod agimus, praevenire per studium comparationis debemus. Ecce enim, juxta Veritatis vocem, qui turrim aedificat, prius aedificii sumptus parat. Si igitur humilitatis turrim construere cupimus, prius nos praeparare ad adversa hujus saeculi debemus. Hoc enim inter terrenum et coeleste aedificium distat, quod terrenum aedificium expensas colligendo construitur, coeleste autem aedificium expensas dispergendo. Ad illud sumptus facimus, si non habita colligamus; ad istud sumptus facimus, si et habita relinquamus. Considerandum vero quod dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
odium qͣlit exhibere debeat. subdẽ¬
do ueritatis manifestat dicens:
Et qui non bauilat crucẽ suã. & ue¬
nit post me non potest m̃s ẽẽ disci¬
pulus Crux qͥppe acruciatu de.
ceduob modis crucẽ dñi baiolamꝰ
cum aut ꝑabstinentiã carnẽ af¬
sicimus. aut ꝑcompassionẽ ꝓruni.
necessitatem illius nr̃am putamꝰ
Qui enim dolorẽ exhibet inaliena
necessitate. crucem portat inm̃te.
Sciendũ uͦ ẽ qͦd sunt non nulli. qui
carnis abstinentiã non ꝓdõ s ꝓin
qui compassionẽ ꝓximo.non spi-¬
ritaliter sed carnalit impendunt.
utei non adiurtutẽ sed qͣsi miseran¬
do adculpas faueant: hi itaq cru¬
cem dñi quidẽ euidenter ferre s
dñm ñsecuntur: Unde recte hec
eadem ueritas dic̃. Qui ñbaiuilat
crucem suam. &uenit post me. nõ
potest m̃s ẽẽ discipulus Bauilare
etenim crucẽ & post dñm ire ẽ: ut
carnis abstinenciã. uel compassio¬
nem ꝑximo studio ȩternȩ intenci¬

Expanded text:
odium qualiter exhiberi debeat, subdenodium qualiter exhiberi debeat, subdendo Veritas manifestat, dicens: Et qui non bajulat crucem suam, et venit post me, non potest meus esse discipulus. Crux quippe a cruciatu dicitur. Et duobus modis crucem Domini bajulamus, cum aut per abstinentiam carnem afficimus, aut per compassionem proximi necessitatem illius nostram putamus. Qui enim dolorem exhibet in aliena necessitate, crucem portat in mente. Sciendum vero est quod sunt nonnulli qui carnis abstinentiam non pro Deo, sedqui compassionem proximo non spiritaliter, sed carnaliter impendunt, ut ei non ad virtutem, sed quasi miserando ad culpas faveant. Hi itaque crucem quidem videntur ferre, sed Dominum non sequuntur. Unde et recte haec eadem Veritas dicit: Qui non bajulat crucem suam et venit post me, non potest meus esse discipulus. Bajulare etenim crucem et post Dominum ire, est vel carnis abstinentiam, vel compassionem proximo pro studio aeternae intenti
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiam. Ecce discipulus uxorem
diligendã precipit. cum magister
dicit. qui uxorẽ non odit. non pot̃
m̃s esse discipulus Numqͥd aliud
uidex nunciat aliud p̃co clamat::
Ansimul odisse possumus. & dili¬
gere: sedsi iuim p̃cepti ꝑpendimꝰ.
utrumq agere ꝑdiscretionem ua¬
natione coniuncti sunt & qͦs ꝓxi¬
mos nouimus diligamus. et qͦs
adu̾sarios inuia dĩ patimur odi¬
endo & fugiendo nesciamus Ut
autem dñs demonstraret hoc erga
ꝓximos odium ñ deinaffectione
ꝓcedere. sed decaritate. ad didit ꝓ¬
tinus dicens: Ad huc autẽ & anunã
suã: Tunc et enim bene animam
nram odĩmus. cum eius carnalib
desidiis non ad quiescimus: cum eiꝰ
appetitum frangimus. eius uolup¬
tatib reluctamur. Que gͦ contẽp̃ta
admelius ducitur: qͣsi ꝑodium a¬
matii: si sic nimirũ exhibere ꝓxi¬
mis nr̃is & odii discretionẽ debe¬
mus. ut ineis et diligamus qͦd sunt.
&habeamus odio qͦd indĩ nobis iti¬
nere obsistunt: Hoc ipsum uͦ anime

Expanded text:
. Ecce discipulus uxorem diligendam praedicat, cum Magister dicat: Qui uxorem non odit, non potest meus esse discipulus. . Nunquid aliud judex nuntiat, et aliud praeco clamat? An simul odisse possumus et diligere? Sed si vim praecepti perpendimus, utrumque agere per discretionem vanatione conjuncti sunt et quo proximos novimus, diligamus, et quo adversarios in via Dei patimur, odiendo et fugiendo nesciamus. Ut autem Dominus demonstraret hoc erga proximos odium non de inaffectione procedere, sed de charitate, addidit protinus, dicens: Adhuc autem et animam suam. Tunc etenim bene animam nostram odimus, cum ejus carnalibus desideriis non acquiescimus, cum ejus appetitum frangimus, ejus voluptatibus reluctamur. Quae ergo contempta ad melius ducitur, quasi per odium amatur. Sic sic nimirum exhibere proximis nostris odii discretionem debemus, ut in eis diligamus quod sunt, et habeamus odio quod in Dei nobis itinere obsistunt. Hoc ipsum vero animae
Abbreviated transcription (Latin):
bus fenerantur. ut recipiant eqͣlia.
adꝓmerenda uitȩ cȩlestis p̃mia. nil
lalere ostendit: deniq subiungit.
Ue forte et ipsi te reinuitent. & fiat
t retributio. Non ait ce fiat tͥ pecca¬
tum. s et fiat inquit tͥ retͥbutio. Cui
simile ẽ. qͦd alibi dic̃ & si bene fec̾itis
his qui uobis benefaciunt que uob̃
ẽ gr̃a: Neq hic dic̃ peccatũ ẽ uobis. s¬

Expanded text:
bus fenerantur, ut recipiant aequalia, bus fenerantur, ut recipiant aequalia, ad promerenda vitae coelestis praemia nil valere ostendit. Denique subjungit: Ne forte et ipsi te reinvitent, et fiat tibi retributio. Non ait, Et fiat tibi peccatum, sed, Et fiat, inquit, tibi retributio. Cui simile est quod alibi dicit: Et si bene feceritis iis qui vobis bene faciunt, quae vobis est gratia ? Neque hic dic
Abbreviated transcription (Latin):
se inconspectu hominũ humiliat.
ex altabitur abeis.s: econtrarioñ
numquã. qͥ se uel mapicȩ dignita¬
tis. uel inalia qualibet gła adqui¬
renda subleuat: usq infinẽ exalta¬
ri ñcessat Similit̃ cehumilis qͥlib
acuerecundus insua qua contentꝰ
c̃ usq adiute t̃minum mediocrita¬
te ꝑscuerat. Et ideo qͣ iuxta uerita¬
tis sententiã: omis qui inc aute de
meritis alleuat. humiliabit᷑ adño.
&qͥ ꝓuide se debenefactis humili¬
at ex altabitur abeo: Ineundẽ pro¬
culdubio sensũ p̃missus sermo re¬
demptoris. qͦ primos innuptuis ac¬
cubitus queri uetat. congruit.
Dicebat aut̃ & ei. qͥse inuitau̾at
Cum facis prandiũ aut cenã. noli
uocare amicos tuos. neq fres tuoᷤ
neq cognatos. neq uicinos diuite ᷤ.
fr̃s. amicos. & diuites. alterutrũ con¬
uiua celebrate. ñ qͣsi scelus int̃ dic̃
s sic̃ cȩtera necessitatis humane cõ¬
mercia. ubi et peccatores peccatori¬

Expanded text:
se in conspectu hominum humiliat, se in conspectu hominum humiliat, exaltabitur abnnunquam qui se vel in apice dignitatis, vel in alia qualibet acquirenda gloria sublevat, usque in finem exaltari non cessat. Similiter et humilis quilibet ac verecundus in sua qua contentus est usque ad vitae terminum mediocritate perseverat. Et ideo quia juxta Veritatis sententiam, omnis qui se incaute de meritis allevat, humiliabitur a Domino, et qui provide se de bene factis humiliat, exaltabitur ab eo, in eumdem procul dubio sensum praemissus sermo Redemptoris, quo primos in nuptiis accubitus quaeri vetat, congruit. Dicebat autem et ei qui se invitaverat: Cum facis prandium aut coenam, noli vocare amicos tuos, neque fratres tuos, neque cognatos, neque vicinos divites. Fratres, amicos et divites, alterutrum convivia celebrare, non quasi scelus interdicit, sed sicut caetera necessitatis humanae commercia, ubi et peccatores peccatori
Abbreviated transcription (Latin):
tunc erit gła: ne nẽ querere incipiaᷤ
qͦd tͥ seruatur unfine. Quia sic̃ salo¬
mon ait hereditas adqͣm festinat᷑
inpͥncipio. in nouissimo benedicti¬
one carebit. Potest aut̃ & inhac ui¬
ta intelligiqͥ in nouissimo loco re¬
cumbens inuenitur. dño ueniente
sublimat᷑. Qͥa cottidie dñs suas nup¬
tias intrat cottidiȩ mores. sedes. ha¬
bitus conuiuantiũ duudicat & suꝑ¬
bos despiciens. humilib sepe tanta
sui sp̃s munera prestat ut eos me¬
rito simul discumbentiũ. hoc ẽ in
fide qͥescentiũ cȩtus unanima ad¬
miratione glificet. stupensq inau¬
ctoris sui laudationẽ ꝓsiliat dicens.
mͥ autẽ numis honorificati sunt ami¬
ci tui ds̃. nimis confortatus ẽ pͥn¬
cipatus eoꝵ. Qyia omnis qͥ se ex¬
altat humiliabitur. et qui se humi¬
lat exaltabitur. Et exhac conclu¬
sione manifeste claret p̃cedentem
diii sermonem typicȩ intelligendũ.
Neq enim mox omnis qͥse corã ho¬
minib exaltat. humiliabit᷑. aut qͥ

Expanded text:
ria, ne nunc quaerere incipias, quod tibi servatur in fine, quia, sicut Salomon ait: Haereditas ad quam festinatur in principio, in novissimo benedictione carebit . Potest autem in hac vita intelligi, qui in novissimo loco recumbens invenitur Domino veniente sublimatus. Quia quotidie Dominus suas nuptias intrat, quotidie mores, sedes, habitus convivantium dijudicat, et superbos despiciens, humilibus saepe tanta suis spiritus munera praestat, ut eos merito simul discumbentium, hoc est, in fide quiescentium coetus unanima admiratione glorificet, stupensque in auctoris sui laudationem prosiliat dicens: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus, nimis confortatus est principatus eorum. Quia omnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur. Et ex hac conclusione manifeste claret praecedentem Domini sermonem typice intelligendum. Neque enim mox omnis qui se coram hominibus exaltat, humiliabitur, aut qui
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ parentes. & carnalit ꝓpinqͦs pre¬
cipimur odisse: qͥ uibemur et ini¬
micos diligere: &certe deurore ue¬
ritas dicit. Quod ds̃ coniunxit. ho¬
mo non separet. E paulus ait. Uiri¬

Expanded text:
omodo parentes et carnaliter propinquos praecipimur odisse, qui jubemur et inimicos diligere, et certe de uxore Veritas dixit: Quod Deus junxit, homo non separet , et Paulus ait
Abbreviated transcription (Latin):
sabbati: Sic obseruatores sui phari¬
seos coniuncit. ut eosoẽ etiã auari¬
ciȩ condempnet: si uos inquit in
sabbato asinum aut bouẽ aut ali¬
ud quodlibet animal inputeũ de¬
cidens eripere festinatis: ñ animali
s urȩ auaricie consulentes: qͣntoma¬
gis ego homunẽ qͥ multo melior ẽ
peccore debeo liberare: congruentq:
hydõpicum animali qͦd cecidit inpu¬
teũ comparauit. humore enĩ laborat.
sic̃ mulierẽ quã decẽ & octo annis al¬
ligatã dixerat & abeadẽ alligatione
soluebat. Comparauit iumento qͦd
soluitur ut adaquã ducat᷑. & bene
utroq loco bouẽ posuit & asinum.
qͥa siuie sapientes quosq & hebetes.
siue ut supradictũ ẽ utrũq populũ
eos significare sentiamꝰ eũ uidelicet
cuiꝰ ceruicẽ iugũ legis attriuit atq
eũ quem qͥlibet seductor repperit qͣsi¬
brutum animal ce nulla ratione p̃¬
nitens qͦ uoluit errore subtraxit õs
saluator adueniens sathanȩ uin¬

Expanded text:
Sabbati? Sic observatores sui PhariSabbati? Sic observatores sui Pharisaeos convincit, ut eosdem etiam avaritiae condemnet. Si vos, inquit, in Sabbato asinum aut bovem, aut aliquid quodlibet animal in puteum decidens eripere festinatis, non animali, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto magis ego hominem, qui multo melior est pecore, debeo liberare? Congruenterque hydropicum, animali quod cecidit in puteum comparavit; humore enim laborabat. Sicut illam mulierem, quam decem et octo annis alligatam dixerat, et ab eadem alligatione solvebat, comparavit jumento quod solvitur, ut ad aquam ducatur. Et bene utroque loco bovem posuit et asinum, quia sive sapientes quosque et hebetes, sive ut supra dictum est, utrumque populum eos significare sentiamus, ut videlicet cujus cervicem jugum legis attrivit, atque eum quem quilibet seductor repperit, qbrutum animal, et nulla ratione renitens, quo voluit errore subtraxit, omnes Salvator adveniens Satanae vin
Abbreviated transcription (Latin):
dr respondisse iħc: ad hoc respicit.
qͦd p̃missum ẽ. & ipsi obseruabant
eum. Dñs enĩ nouit cogitaciones ho¬
minum: s merito interrogati tacẽt.
qͥ contͣ se dictum qͥcqͥd direrint ui¬
dent: Nam silicet sabbato curare. qͣ¬
re saluatorẽ ancuret obseruant: siñ
licet qͣte ipsi sabbato pecora curant:
Ipse uͦ app̃hensum sanauit eum. ac
dimisit Puida dispensatione dñs
ante legis peritos & phariseos hydro¬
picum curat. & mox contra auariciã
disputat. ut uidelicet ꝑhuiꝰ egritu¬
dinẽ corꝑis: inillis expͥmeretur egri¬
tudo cordis. Deniq post multa dis¬
putacionis eius hortamenta subiuc̃¬
tum ẽ: Audiebant aut̃ omnia hec
pharisei qͥ erant auari. & deridebãt
illũ. hydropicus quippe qͦ ampliꝰ
biberit. amplius sicit. Ꝙ omĩs aua¬
rus sitim multiplicat. Qͥ cũ ea que
appetit. adeptus fuerit adappetẽ¬
da alia ampluis anhelat.
Et respondens adillos dixit. Cuius
urm asinus. aut bos. inputeũ cadit
&ñ continuo extrahet illum die

Expanded text:
picit quod praemissum est, et ipsi observabant eum. Dominus enim novit cogitationes hominum, sed merito interrogati tacent, qui contra se dictum quidquid dixerint, vident. Nam si licet sabbato curare, quare Salvatorem an curet observant? Si non licet, quare ipsi sabbato pecora curant. Ipse vero apprehensum sanavit ac dimisit. Provida dispensatione Dominus ante legisperitos et Pharisaeos hydropicum curat, et mox contra avaritiam disputat, ut videlicet per hujus aegritudinem corporis melius exprimeretur aegritudo cordis. Denique post multa disputationis ejus hortamenta subjunctum est, audiebant autem omnia haec Pharisaei, qui erant avari et deridebant illum. Hydropicus quippe, quo amplius biberit amplius sitit, et omnis avarus sitim multiplicat, qui cum ea quae appetit adeptus fuerit, ad appetenda alia amplius anhelat. Et respondens ad illos dixit: Cujus vestrum asinus aut bos in puteum cadit, et non continuo extrahet illum die
Abbreviated transcription (Latin):
tione turgente. & anhelitu fetido ꝓ¬
priumꝰ ẽ hydropici qͣntomagis ha¬
bundat humore inordinato. tanto
amplius sitire & ideo recte compa¬
ratur ei. quẽ fluxus carnaliũ uo¬
luptatum exuberans ad grauat.
Comparatur diuiti auaro. qͣ qͣnto ÷¬

Expanded text:
tione turgente, et anhelitu fetido. Ptione turgente, et anhelitu fetido. Propriumque est hydropici, quanto magis abundat humore inordinato, tanto amplius sitire. Et ideo recte comparatur ei quem fluxus carnalium voluptatum exuberans aggravat. Comparatur diviti avaro, qui q
Abbreviated transcription (Latin):
qͥuenit in nomine dñi: Hec quidẽ
turbe dixerunt. dño ueniente adie¬
rusalem.S qͥa lucas ñ dic qͦ hinc
abscesserit dñs. ut ñueniret nͥ eo tẽ¬
pore qͦ iam illud diceretur. ꝑseuerat
quippe initinere suo. donec ueniat
ierłm: cogit ꝓfecto hoc mysticȩ intel¬
ligi. hoc ẽ. deillo eius aduentu. qͦ in
claritate uenturus ẽ Maximȩ cum
maths hec dnm̃ post decantatas ei¬
ei aturba laudes dixisse testet᷑: Alit̃.
quod dic̃ hoc ẽ: nͥ penitenciã egerits
ꝓpħe cecinerunt filiũ omipotentis
patͥs. meam faciem ñ iudebitis: Habẽt
iudei datum sͥ tempꝰ penitentiȩ. con¬
fiteantur bñdictum qui uenit iN
nomine dñi. & xp̃i hora conspicient¬
domum cuiusdã pͥncipis phariseo¬
rum sabbato manducare panẽ.
& ipsi obseruabant eũ. Eecce homo
quidã hẏ dropicꝰ erat ante illum.
Hydropicꝰ morbus abaquoso humo¬
re uocabulum trahit: Grecȩ enĩ ydor
aqua uocatur: ẽ aut̃ humor subcu¬
taneus. deiicio uesicȩ natus cũ infla¬

Expanded text:
enit in nomine Domini. Haec quidem turbae dixerunt Domino veniente ad Jerusalem, sed quia Lucas non dicit quo hinc abscesserit Dominus, ut non veniret nisi eo tempore, quo jam illud diceretur perseverat quippe in itinere suo donec veniat Jerusalem, cogit profecto hoc mystice intelligi, hoc est de illo ejus adventu quo in claritate venturus est, maxime cum Matthaeus haec Dominum post decantatas ei a turba laudes dixisse testetur. Aliter quod dicit, hoc est: Nisi poenitentiam egeritis, o prophetae cecinerunt, filium omnipotentis patris, meam faciem non videbitis. Habent Judaei datum sibi tempus poenitentiae, confiteantur benedictum qui venit in nomine Domini, et Christi ora conspicientis Pharisaeorum Sabbato manducare panem, et ipsi observabant eum. Et ecce homo quidam hydropicus erat ante illum . » Hydropisis morbus ab aquoso humore vocabulum trahit; Graece enim udor  ῦδωρ aqua vocatur. Est autem subcutaneus de vitio vesicae natus, cum infla
Abbreviated transcription (Latin):
dem uulpib deuorandã. id÷ herodi
ce pilato crucifigendũ tradidit. xp̃m.
Nec mora uulpiũ earundẽ. hoc ẽ re¬
gum derre. &e ipsa rapinȩ donatur.
Occiso enĩ dño uenerunt romani. &
qͣsi nidum uacuũ diripientes. tule¬
runt eoꝵ locum. gentẽ. & regnum:¬

Expanded text:
tem vulpibus devorandam, id est, Herodi tem vulpibus devorandam, id est, Herodi et Pilato crucifigendum traNec mora vulpium earumdem, hoc est, regum terrae, et ipsae rapinae donatur; occiso enim Domino venerunt Romani, et quasi nidum vacuum diripientes, tulerunt eorum locum, gentem et regnum
Abbreviated transcription (Latin):
edificia ciuitatis. sedhabitatores uo¬
cat. qͣm patͥs plangit affectu. sicut
& inalio loco legimus. Qͦd uidens fle¬
uerit eã: Ineo aut̃ qͦd dic̃ quotiens
uolui cong̾gare filios tuos. Omnes
retro ꝓpħas asemissos ẽẽ destẽtur.
Auis qͦ similitudinẽ cong̃gantis
subpennis nidũ suũ. Incantico de¬
uttronomii legimꝰ: Sic̃ aquila ꝓte¬
gere nidũ suũ. & suꝑ pullos suos de¬
siderabit: expandens alas suas. suscepit
eos. & tulit suꝑ pennas suas. & pulchre
qͥherodẽ cdesua nece trac̾tantẽ uulpẽ
uocaretur se ipsũ aui comparat. frau-¬
dulenta enĩ uulpis semꝑ insidias
auib dendere ñcessat Eece relinqͣt᷑
uobis domus ur̃a deserta: Ipsã ciuita¬
dẽ qͣm nidum suum uocau̾at. nunc
domũs uideoꝵ appellat. Quȩ non im-¬
merito dñi auxilio nudata: sue dici¬
oni relinquitur. Quia ñ solum auis
illius omnipotentis qͣm matħs gal¬
linam nuncupat. alis ꝓtegi despex̃.
s & eandem auem se ꝓtegere uolen¬

Expanded text:
aedificia civitatis, sed habitatores vocat, quam patris plangit affectu, sicut et in alio loco legimus, quod videns eam fleverit . In eo autem quod dicit: Quoties volui congregare filios tuos, omnes retro prophetas a se missos esse testatur. Avis quoque similitudinem congregantis sub pinnis nidum suum, in cantico Deuteronomii legimus: Sicut aquila protegere nidum suum, et super pullos suos desiderabit expandens alas suas, suscepit eos et tulit super pinnas suas . Et pulchre qui Herodem de sua nece tractantem vulpem vocarat , seipsum avi comparat. Fraudulenta enim vulpes, semper insidias avibus tendere non cessat. Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta. Ipsam civitatem quam nidum suum vocaverat, nunc domum Judaeorum appellat: quae non immerito Domini auxilio nudata, suae ditioni relinquitur, quia non solum avis illius omnipotentis quam Matthaeus gallinam nuncupat , alis protegi despexit, sed et eamdem avem se protegere volen
Abbreviated transcription (Latin):
Oystice hȩc adño &e figuratȩ dicta¬
intelligunt᷑. Neq enĩ eo die passus ẽ¬
qͥ ẽ abhac die tercius: continuo dicat.¬
&e seqñti ambulare. qͥa ñ cap̃ ꝓpham
perire extra iherusalem: Ergo qͦdait.
eicio demonia &e sanitates ꝑficio
hodie & cras & tercia consummor
Referatur adcorpꝰ eius qͦd ẽ eccłia:
Expellunt᷑ enĩ demonia cũ relictis
paternis suꝑsticionib credunt ine¬
um gentes. & ꝑficiuntur sanitates. ẽ
scđm eius p̃cepta uiuitur. Postea qͣm
fuerit diabolo &e huic scło renuncia¬
tum. usq uifinẽ resurrectionis. quia
tamqͣm tercia consummabit᷑. hoc

Expanded text:
mystice ab illo et figurate dictamystice ab illo et figurate dictaintelleguntur — neque enim eo die passus  die tertius, cum continuo dicatsequenti ambulare, quia non capit prophetam perire extra Jerusalem. Ergo quod ait, Ejicio daemonia, et sanitates perficio hodie et cras, et tertia consummor , referatur ad corpus ejus quod est Ecclesia. Expelluntur enim daemonia, cum relictis paternis superstitionibus credunt in eum gentes: et perficiuntur sanitates, cum secundum ejus praecepta vivitur, posteaquam fuerit diabolo, et huic saeculo renuntiatum usque in finem resurrectionis. Qua tanquam tertia consummabitur, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
essent incaudã Potest aut̃ &e ita in¬
telligi. quia ñnulli adscłm despecti
magnã infuturo sunt głam habitu¬
ri. &e alii apud homines glosi adis¬
tricto iuidice sint dampnandi. pot̃
&ita. quia multi sero addĩ seruiciũ
uenientes. magnis uitȩ m̃itis excellãt
alii uͦ apͥma ętate spiritali studio
feruentes. adextremum ocio tor¬
pente lassescant: In ipsa die aces¬
serunt qͥdã phafiseoꝵ. dicentes illi.
Exi & uadehinc. qͥa herodes uult
te occid̾e. & ait illis.: lte & dicite uul¬
pi illi Ppt̃ dolos &e insidias herodẽ
uulpẽ appellat. qͦd plenũ fraudis:
animal. & infouea sẽꝑ latere deside¬
rans. odore etiam tetro putens. &
num qͣm rectis itinerib. s tortuo¬
sis anfractib currens. Que cuncta
hereticis quoꝵ herodes typũ denet.
congruunt qͥ xp̃m occidere. idest
tib eripere moliuntur. Ecce eicio
demonia. & sanitates ꝑficio hodie.
&cras. & tercia die consummor:

Expanded text:
essent in caudam: potest autem et ita inessent in caudam: potest autem et ita intelligi, quia nonnulli ad saeculum despecti, magnam in futuro sint gloriam habituri, et alii apud homines gloriosi a districto sint judice damnandi. Potest et ita, quia multi sero ad Dei servitium venientes, magnis vitae meritis excellant, alii vero a prima aetate spiritali studio ferventes, ad extremum otio torpente lassescant. In ipsa die accesserunt quidam Pharisaeorum dicentes illi: Exi, et vade hinc, quia Herodes vult te occidere. Et ait illis: Ite, dicite vulpi illi. Propter dolos et insidias Herodem vulpem appellat, quod plenum fraudis est animal, et in fovea semper latere desiderans, odore etiam tetro putens, et nunquam rectis itineribus, sed tortuosis anfractibus currens. Quae cuncta haereticis, quorum Herodes typum tenet, congruunt, qui Christum occidere, id est tibus eripere moliuntur. Ecce ejicio demonia et sanitates perficio hodie et cras et tertia consummor,
Abbreviated transcription (Latin):
rarii iniquitatis. Non inquit le¬
galium festiuitatũ ȩpulatio uiuat
quẽ fidei pietas ñcommendat. Non
scientia scripturaꝵ dõ notũ facit
quẽ operũ iniquitas obtutib eius
ostendit indignum:. Ibi erit fletꝰ
& stridor dentium. Fletus deardo¬
re.stridor dentiũ solet excitare de
frigore. Ubi duplex ostendit᷑ ge¬
henna. id÷ nunii frigoris. & intole¬
rabiles eẽ feruoris. Cui beati iob
sententia consentit dicentis. Ad
calorem nimiũ: tͣnsibunt abaqͥs
nuuum. Uel certe stridor dentiũ.
ꝓdit indignantis affectũ. eo qͦd sero
unumquemq peniteat. sero inge¬
miscat. sero irascatur sͥ: qͦd tã ꝑfica¬
ci imꝓbitate deliquerit.
Et ecce sunt nouissimi qui erunt
pͥmi. & sunt pͥmiqͥ erunt nouissimi.
Principalis quidẽ huius sententie
sensus exsuꝑiorib patet. qͥa p̾płi
gentium dui sine fide iuuentes es¬
sent adfidem uocandi. & uidei cap̃
fidei & iusticiȩ ꝑtot scła tenẽtes futt̃i

Expanded text:
rarii iniquitatis. Non inquit lerarii iniquitatis. Non inquit legalium festivitatum epulatio juvat, quem fidei pietas non commendat, non scientia Scripturarum Deo notum facit, quem operum iniquitas obtutibus ejus ostendit indignum. Ibi erit fletus et stridor dentium. Fletus de ardore, stridor dentium solet excitari de frigore. Ubi duplex ostenditur gehenna: id est nimii frigoris, et intolerabilis esse fervoris. Cui beati Job sententia consentit dicentis: Ad calorem nimium transibunt ab aquis nivium . Vel certe stridor dentium prodit indignantis affectum, eo quod sero unumquemque poeniteat, sero ingemiscat, sero irascatur sibi, qui tam pervicaci improbitate deliquerit. Et ecce sunt novissimi qui erunt primi, et sunt primi qui erunt novissimi. Principalis quidem hujusce sententiae sensus ex superioribus patet, quia populi gentium diu sine fide viventes, essent ad fidem vocandi, et Judaei, caput fidei et justitiae per tot saecula tenentes, futuri
Abbreviated transcription (Latin):
si solũ uictuas adtemplũ deferãt.
Corã dño epulent᷑. ꝓpħarũ lectioni
auscultent nescientes illud apłi.
Non ẽ regnũ dĩ esca & potus. s iu¬
sticia. et pax. & gaudiũ inspũ sc̃õ.¬
confusione ipsoꝵ. Id÷ incircũcisio¬
ne carnali. Uel mystice sentiendũ.
manducare eos aebibe corã dño.
qͣu̾bi pabulũ digna auiditate su¬
scipiunt. Unde ipsi qͥ hec dicunt
uelut exponendo subiungunt. &
inplateis nr̃is dociusti: Scriptura
enim sacra. aliquando nob̃ cibusẽ.
aliquando potus In locis obscurio¬
rib cib ẽ. quia qͣsi exponendo fran¬
git᷑ & mandendo glutit᷑. Potus uͦ
ẽ. in locis aꝑtiorib qͥa ita sorbetur
sic̃ inuenit᷑. & occulta gͦ mandata
sacͥ eloquii. & aꝑta se intellexisse
testant᷑ qui reꝓbanti se uidici qͥa
manducarent corã illo. & biberent.
conqueruntur. s timendũ ẽ ualde.
qͦd additur. Et dicet uob̃. nescioudᷤ.
unde sitis. Discedite ame om̃s ope¬

Expanded text:
si solum victimas ad templum deferant, si solum victimas ad templum deferant, coram Domino epulentur, prophetarum lectioni auscultent, nescientes illud Apostoli: Non est regnum Dei esca et potus, sed justitia et pax, et gaudium in Sconfusionem ipsorum, id est, in circumcisione carnali. Vel mystice sentiendum manducare eos et bibere coram Domino, qui verbi pabulum digna aviditate suscipiunt; unde ipsi qui haec dicunt, velut exponendo subjungunt, et in plateis nostris docuisti: Scriptura enim sacra aliquando cibus nobis est, aliquando potus. In locis obscurioribus cibus est, quia quasi exponendo frangitur, et mandendo glutitur. Potus vero est in locis apertioribus, quia ita sorbetur sicut invenitur. Et occulta ergo mandata sacri eloquii et aperta se intellexisse testantur, qui reprobanti se judici quia manducaverint coram illo et biberint, conqueruntur. Sed timendum est valde quod additur. Et dicet vobis: Nescio vos unde sitis. Discedite a me omnes ope
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionis głam clarificatũ. ad suȩ
contemplationis gaudiũ ꝑducens.
reꝓbis locum penitentiȩ touet. quẽ
nc̃ cunctis pie pulsantib aꝑit. Nam
foris stantes ostiũ pulsare ẽ abeatoꝵ
sorte secretos miscdiã qͣm neglere¬
rant ado frustra flagitare
Et respondens dicet uobis: Nescio
uos unde sitis. Quomͦ nescit un-¬
de sint. cum psalmus dicat. Dñs no¬
uit cogitaciones hominũ. qm̃ uane
sunt. Etalibi scͥptũ sit. Ipse nouit
decipientem. et eum qͥ decipitur. Nͥ
qͥa scire di aliqͣndo cognoscẽ đr aliqñ¬
Qͥ autẽ ignorat ignorabitur Iscit
gͦ repbos. qͦs cognoscendo uidicat.
Neq enim iudicasset qͦs minime
cognosceret. & tam̃ quodãmͦ nescit
eos unde sint. apud qͦs fidei et dilectio¬
nis sue caracterem non apꝓbat.
Tunc incipietis dicere. manducaui¬
mus corã te. &bibimus. & inplate¬
is nr̃is dociusti. Nel simplicit intel¬
ligendũ. qͦd fidei mysteria sꝑnen¬
tes uidei. eo se dño notos arbitrent᷑

Expanded text:
ia clarificatum ad suae contemplationis gaudium perducens, reprobis locum poenitentiae tollet, quem nunc cunctis pie pulsantibus aperit. Nam foris stantes ostium pulsare est, a beatorum sorte secretos misericordiam, quam neglexerant a Deo frustra flagitare. Et respondens dicet vobis: Nescio vos unde sitis. Quomodo nescit unde sint? cum Psalmus dicat: Dominus novit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt . Et alibi scriptum sit: Ipse novit decipientem, et eum qui decipitur; nisi quia scire Dei aliquando cognoscere diqui autem ignorat, ignorabitur, et scit ergo reprobos, quos cognoscendo, judicat, neque enim judicasset quos minime cognosceret; tamen quodammodo nescit eos unde sint, apud quos fidei et dilectionis suae characterem non approbat. Tunc incipietis dicere, Manducavimus coram te et bibimus, et in plateis nostris docuisti. Vel simpliciter intelligendum quod fidei mysteria spernentes Judaei eo se Domino notos arbitrentur,
Abbreviated transcription (Latin):
hac & noninuenio: Percultorẽ uinee
apłorum doctoꝵq ordo expͥmitur.
quoꝵ p̃cib ac monitis assidũo ple¬
bi dĩ cura suggenitur: his et enĩ dñs
sepissimȩ deinfructuosa udeoꝵ gen¬
de querebatur qͦd ꝑtres annos suȩ
uisitacionis hoc ẽ inlegalib edictis.
coruscantis euuangłii grã negligẽs
exstiterit. Succide gͦ illã. ut qͥd etiã
terrã occupat: Non abapłis. sed a
romanis gens uidea succisa. et aterra
reꝓmissionis eiecta ẽ. S succide inqͥt
tentiam suadendo ꝓpone. quȩ iusto
uidicio t̾ram cũ regno ꝑdidit ꝓcurꝰ
amore cȩli ciies ꝑsequi ipsumq cȩ¬
li &e terrȩ regẽ occidere ñmetuit di¬
cens. ꝑsuos pontifices. & phariseos.
si dimittimus eum sic om̃s credent
ineum. ⁊uenient romani. & tollent
nir̃m locũ etgentẽ. Potest etiã ꝑter¬
ram sterili ficuoccupatã uidaice ple¬
bis turba figurari. que noxia p̃posi¬
toꝵ umbra ne ueritatis lum̃ recipere

Expanded text:
hac, et non invenio. Per cultorem vineae, hac, et non invenio. Per cultorem vineae, apostolorum doctorumque ordo exprimitur, quorum precibus ac monitis assidua plebi Dei cura suggeritur. His enim Dominus saepissime de infructuosa Judaeorum gente querebatur, quod per tres annos suae visitationis, hoc est in legalibus edictis, coruscantis Evangelii gratia negligens exstiterit. « Succide ergo illam, ut quid etiam terram occupat? » Non ab apostolis, sed a Romanis gens Judaea succisa, et a terra repromissionis ejecta est. Sed succide, inquitentiam suadendo, propone. Quae justo judicio terram cum regno perdidit, pro cujus amore coeli cives persequi ipsumque coeli et terrae regem occidere non metuit, dicens per suos pontifices et Pharisaeos: « Si dimittimus eum sic, omnes credent in eum, et venient Romani, et tollent nostrum et locum, et gentem. Potest etiam per terram sterili ficu occupatam Judaicae plebis turba figurari, quae noxia praepositorum umbra, ne veritatis lumen recipere
Abbreviated transcription (Latin):
uertes ea. et si generalit̃ omĩũm specialit̃¬
cialit tam̃ sẏnagoge tẏpũ portare.
Nã cum p̃missa ulliͥ t̾ribili tremendaq
sentencia. Si ñ penitenciã egeritis. om¬
nes similit̃ peribitis. mox deinfecun¬
da atq eradicanda arbore parabolã
subiungit. aꝑtissimȩ docet eos quib
loquebatur. instar infructuosȩ fici
si non penituerint. ẽẽ succidendos. Ui¬
nea gͦ dñi sabaoth domꝰ isrł ẽ. Utẽsa¬
yȩ cantico docemur. Synagoga autẽ
ineandẽ domũ condita. fici ẽ arbor in
uinea. S qͥ uineã suã ꝑmisit auiatori¬
bus diripi. hic etiã ficũ uissit excidi.
Et uenit querens fructũ in illa. ce non
inuenit. Ipse qͥ synagogã ꝑmoysen
instituit. dñs incarne natus apparuit.
&e crebrius insynagoga docens fruc¬
tum fidei quesiuit. s inphariseorũ
mente ñinuenit. Dirit autẽ adcul¬
torẽ uinee. Ecce anni tres sunt. ex qͦ
uenio querens fructum inficulnea

Expanded text:
vertes eam, et si generaliter omnium, specialitvertes eam, et si generaliter omnium, specialiter tamen synagogae typum portare. Nam sententia: Si non poenitentiam egeritis, omnes simul peribitis , mox de infecunda atque eradicanda arbore parabolam subjungit, apertissime docet eos quibus loquebatur instar infructuosae fici, si non poenituerint, esse succidendos. Vinea ergo Domini Sabaoth, domus Israel est , ut Isaiae cantico docemur; Synagoga autem in eadem domo condita, fici est arbor in vinea. Sed qui vineam suam permisit a viatoribus deripi, hic etiam ficum jussit excidi. Et venit quaerens fructum in illa, et non invenit. Ipse qui Synagogam per Moysen instituit, Dominus in carne natus apparuit, et crebrius in Synagoga docens, fructum fidei quaesivit, sed in Pharisaeorum mente non invenit. Dixit autem ad cultorem vineae: Ecce anni tres sunt ex quo venio quaerens fructum in ficulnea
Abbreviated transcription (Latin):
acc̃ipit. eum nimirũ significat qͥ ait
Ego lux inmundũ ueni. & iterũ: & qͥ
misit me mecũ ẽ. Decuiꝰ casu subine¬
thaphora lapidis alibi dicitur. Omĩs
qͥceciderit supͣ illũ lapidem. conquas¬
sabitur. Supͣ quẽ autẽ cecidĩt cõmi¬
miet illum. Alit. unusquisq nr̃m tur¬
rem debet edificare uirtutum. Priꝰ
sumptib computatis. necum reficere
nequiuerit ap̃tereuntib rideat᷑. Hec
turris bene constructa ꝑsistit sin
autem erecꝰta insuꝑbiã. firma ñ ha¬
buerit fundamenta: cadet suꝑ eum.
aqͦ edificata ẽ. Dicebat aut̃ hanc
similitudinẽ. Arborẽ fici habebat
qͥdã plantatã iniunea sua. Potest
qͥdẽ hec arbor fici. generis human
designare naturam. Que bene plan¬
tata. hoc ẽ ad auctoris sui similitu¬
dinẽ creata ẽ. s dõ querente ꝑtrien¬
niũ fructum dare negauit. Quia an¬
de legẽ sublege. sub grã obedire despe¬
xit. Uerũ si adsuꝑiora respexeris. aiãd¬

Expanded text:
accepit, eum nimirum significat, qui ait: accepit, eum nimirum significat, qui ait: Ego lux in mundum veni . Et iterum: Et qui misit me, mecum est . De cujus casu sub metaphora lapidis alibi dicitur: Omnis qui ceciderit supra illum lapidem, conquassabitur. Supra quem autem ceciderit, comminuet illum . Aliter: unusquisque nostrum turrem debet aedificare virtutum prius sumptibus computatis, ne cum perficere nequiverit, a praetereuntibus rideatur. Haec turris bene constructa persistit. Sin autem erecta in superbiam firma non habuerit fundamenta, cadet super eum a quo aedificata est. Dicebat autem hanc similitudinem. Arborem fici habebat quidam plantatam in vinea sua. Potest quidem haec arbor fici generis humani designare naturam. Quae bene plantata, hoc est ad auctoris sui similitudinem creata est. Sed Deo quaerente per triennium fructum dare negavit, quia ante legem, sub lege, sub gratia obedire despexit. Verum si ad superiora respexeris, animad
Abbreviated transcription (Latin):
octo supͣ qͦs cecidit turris insiloam
& occidit eos. Putatis qͥa et ipsi debi¬
tores fuerunt p̃ter om̃s homines ha¬
bitantes iniherusalẽ: Non. Dico uob̃.
sedsiñpenitentiã egeritis. om̃s similit̃
peribitis. Et isti iherosolimitȩ quẽ¬
admodum & illi galilei ñsoli fuere
peccatores. sedintrorem sunt reliquoꝵ
puniti. qͥruina turris oppressi. p̃mn¬
ciant omnes qui peniteri nolueruit
uideos. cum ipsis suis menib ẽẽ peritu¬
ros. Nonfrustra decẽ & octo. qͥ numerꝰ
apud grecos. ex.i. & l. hoc ẽ isdẽ qͥb
nom̃ ihu incipit. litteris expͥmitur.
Indicant enim eos hinc maximȩ me¬
ruisse dampnari. qͥa nom̃ saluatoris
auditum. spernere potius qͣm susci¬
pemaluerint. Mysticȩ autẽ turris
syloe ille ẽ cui psalmista decantat.
Deduxisti me quia factus es spes mea.
turris fortitudinis afacie inimici.
Nã et ipsum syloe nom̃. qͦd int̃pretat᷑
missus. & ubi cȩcus anatiuitate lum̃

Expanded text:
octo supra quos cecidit turris in Siloe, octo supra quos cecidit turris in Siloe, et occidit eos. Putatis quia et ipsi debitores fuerunt praeter omnes homines habitantes in Jerusalem? Non, dico vobis, sed si non poenitentiam egeritis, omnes similiter peribitis. Et isti Hierosolymitae quemadmodum et illi Galilaei non soli fuere peccatores, sed in terrorem sunt reliquorum puniti. Qui ruina turris oppressi, praenuntiant omnes qui poenitere noluerunt Judaeos cum ipsis suis moenibus esse perituros. Non frustra decem et octo, qui numerus apud Graecos ex ι et η, hoc est iisdem quibus nomen Jesu incipit litteris exprimitur. Indicant enim eos hinc maxime meruisse damnari, quia nomen Salvatoris auditum spernere potius quam suscipere maluerunt. Mystice autem turris Siloe, illa est cui Psalmista decantat: Deduxisti me quia factus es spes mea, turris fortitudinis a facie inimici . Nam et ipsum Siloe nomen, quod interpretatur missus, et ubi caecus a nativitate lumen
Abbreviated transcription (Latin):
pote adcoꝵ gentẽ regnumq ꝑti-¬
nens. & incipientes agalilea: unde
&e dnĩca p̃dicatio cȩperat. ado radi¬
citus impiã gentẽ deleuerunt. ut
ñsolũ atria templi qua sacrificia de¬
ferri consueuerant. s et interiora
domus qua galileoꝵ accessus ñerat.
humano sangiune fedarent. Quia
uͦ typice pilatus qͥ int̾pretat᷑ os mal¬
leatoris diabolũ significat. semꝑ
paratum cedere. sanguis peccatũ. sa¬
crificia bonas actiones expͥmunt:
Pilatus sanguinẽ galileoꝵ cũ sacͥficuis
eorum miscet. qͣndo diabolus elemo¬
sinam. p̃ces. ieiuniũ. cȩteraq bona
gesta fideliũ. uel mortifera carnis
& sanguinis delectatione. uel odii
meditacione. uel inuidiȩ furore. uel
humane laudis ambitione. uel alia
qualibet nefaria peste cõmaculat.
ut qͣmuis oblata dño uideant᷑ nicħ
tam̃ offerentib ꝓdẽe callidus insi¬
diator efficiat. qͦd nob cũ agi cottidie
utinã nesciremus. Sic̃ & uli decẽ &

Expanded text:
pote ad eorum gentem regnumque pertipote ad eorum gentem regnumque pertinens, et incipientes a Galilaea, unde et Dominica praedicatio coeperat, adeo radicitus impiam gentem deleverunt, ut non solum atria templi qua sacrificia deferri consueverant, sed et interiora domus qua Galilaeorum accessus non erat, humano sanguine fedarent. Quia vero typice Pilatus qui interpretatur os malleatoris, diabolum significat, semper paratum, sanguis peccatum, sacrificia bonas actiones exprimunt, Pilatus sanguinem Galilaeorum cum sacrificiis eorum miscet, quando diabolus eleemosynam, preces, jejunium, caeteraque bona gesta fidelium, vel mortifera carnis et sanguinis delectatione, vel odii meditatione, vel invidiae furore, vel humanae laudis ambitione, vel alia qualibet nefaria peste commaculat, ut quamvis oblata Domino videantur, nihil tamen offerentibus prodesse callidus insidiator efficiat, quod nobiscum agi quotidie utinam nesciremus. Sicut et illi decem et
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinẽ pilatꝰ miscuit c̃ sacͥficiᷤ
eorum: Hi galilei qui abimpio p̃¬
side sunt inter sua sacrificia necati.
suoꝵ qͥdẽ scelerum penas impia sce¬
lerataq morte soluunt. qͥb tam̃ non
ipsa mors. Nam etbonos qͦ sic potiuᷤ¬
se mori beatoꝵ martyrum gła de¬
clarat. sed uita imꝓba ꝓqua insecun¬
dam mortẽ mitterentur obfuit. Ue.¬
rum adcorrectionem uiuentiũ. ut
pestilente flagellato stultus sapien¬
tior fiãt. uł certe adexemplum cor¬
rigi nolentiũ. Ideoq pessime peritoꝵ.
tali sunt morte multati. demiq seqͥt᷑.
Et respondens. dirit illis. Putatis. qͦd
hi galilei p̃omnib galileis peccatore ᷤ
fuerunt. qͥa talia passi sunt: Non. Di¬
co uobis. sed nͥ penitenciã habueritis.
om̃s similit peribitis Reuera enĩ
qͥ ñ penitenciã habueriͣnt. similiter
perierunt. Quia. quadragesimo do¬
minice passionis anno uenientes
romani qͦs designabat pilatus ut

Expanded text:
sanguinem Pilatus miscuit cum sacrificiis sanguinem Pilatus miscuit cum sacrificiis eorum. Hi Galilaei, qui ab impio praeside sunt inter sua sacrificia necati, suorum quidem scelerum poenas impia scelerataque morte solvunt. Quibus tamen non ipsa mors, nam et bonos quoque sic potuisse mori, beatorum martyrum gloria declarat, sed vita improba, pro qua in secundam mortem mitterentur, obfuit: verum ad correctionem viventium, ut pestilente flagellato stultus sapientior fieret: vel certe ad exemplum corrigi nolentium, ideoque pessime periturorum, tali sunt morte multati. Denique sequitur: Et respondens dixit illis: Putatis quod ii Galilaei prae omnibus Galilaeis peccatores fuerunt, quia talia passi sunt? Non dico vobis, sed nisi poenitentiam habueritis, omnes similiter peribitis. Revera enim, qui non poenitentiam habuerunt, similiter perierunt, quia quadragesimo dominicae passionis anno, venientes Romani, quos designabat Pilatus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
inuia ẽ. sermo dĩ. contrarius nr̃is
carnalib desideriis inp̃senti uita.
Aqͦ ipse liberatur qͥ p̃ceptis erꝰ hu¬
militer subdit᷑. Alioqͥn. aduersanꝰ
exsermone dñi contẽpto. reus pec¬
cator denebitur inexamine uidi¬
cis. quẽ uudex exactori tradet qr hc̃
maligno spui adultionẽ traħe
ꝑmittet ut compulsã animã ip¬
se adpenam decorꝑe exigat. que
ei adculpã sponte c̃sensit. Eractor mit¬
tit incarc̾em. quia ꝑmalignum
spiritunm ininferno retruditur
qͦ usq dies uidicii ueniat. ex quo
iã minferni ignib simul ce ipse
crucietur. Dico tibi. ñ exies inde.
donec etiã nouissimum minutũ
reddas. Id est donec etiã minima
peccata ꝑsoluas. Quȩ quia semꝑ
soluere penas patiendo. sed nĩqͣm:
ꝑsoluere ueniã consequendo po¬
teris. Neq enim ibi ueniȩ locus
erit numqͣm exies inde ubi ꝑpe¬
tuã operũ pęnas lues.¬
Iderant autẽ qdã ipso intemꝑe
nunciantes illi degalileis. quoꝵ

Expanded text:
in via, est sermo Dei contrarius nostris in via, est sermo Dei contrarius nostris carnalibus desideriis in praesenti vita. A quo ipse liberatur, qui praeceptis ejus humiliter subditur. Alioquin adversarius ex sermone Domini contempto reus peccator tenebitur in examine judicis; quem judex exactori tradet, quia hunc maligno spiritui ad ultionem trahere permittet, ut compulsam animam ipse ad poenam de corpore exigat, quae ei ad culpam sponte consensit. Exactor mittit in carcerem, quia per malignum spiritum in inferno retruditur, quousque dies judicii veniat, ex quo jam in inferni ignibus simul et ipse crucietur. Dico tibi, Non exies inde donec etiam novissimum minutum reddas, id est donec etiam minima peccata persolvas: quae quia semper solvere poenas patiendo, sed nunquam persolvere veniam consequendo poteris, neque enim ibi veniae locus erit, nunquam exies inde, ubi perpetuas operum poenas luesrant autem quidam ipso in tempore nuntiantes illi de Galilaeis, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
adiungit. Uxid autẽ & auobis ipsis
ñ uidicatis quod iustum ẽ Ostendẽs
eos ut pote rationalẽ creaturã. & si
litteras nesciant. naturali tam̃ inge¬
nio posse dinoscere: uel eum qͥ oꝑa
inse quȩ nemo alius fecisset. supra
hominẽ intelligendum. & ideo dm̃
eẽ credendum: uel post tot scłi huiꝰ
inuisticias. ustũ creatoris udiciũ
eẽ uenturum: Nemo gͥ exeo qͦd supͣ
dictum ẽ seruũ nescientem dñi uo¬
luntatẽ uapulare paucis. int̃ pec¬
candum demedio nesciendi pre¬
sumat: Qui ut alia taceã exeo ipso
qͦd homo ẽ nec mala quȩ caueat:
nec bona potest ignorare q̃ appetit.
ro autem uadis cum adu̾sario n
ad principẽ iniua. da oꝑam libera¬
ri abillo. ne forte trahat de apud ui
dicem. & uidex trahat te exactori.⁊
exactor muttat de incarterẽ. Et hec
sic̃ & suꝑiora scłi calcandas illeceb̃s
aduentumq tremendi uidicis con¬
tinua docent expectatione presto¬
landum: Aduersarius qͥppe nr̃

Expanded text:
adjungit. Quid autem et a vobis ipsis adjungit. Quid autem et a vobis ipsis non judicatis quod justum est? Ostendens eos utpote rationalem creaturam, et si litteras nesciant, naturali tamen ingenio posse dignoscere, vel eum qui opera in se, quae nemo alius, fecisset, supra hominem intelligendum, et ideo Deum esse credendum, vel post tot saeculi hujus injustitias, justum Creatoris judicium esse venturum. Nemo igitur ex eo quod supra dictum est, servum nescientem Domini voluntatem vapulare paucis, inter peccandum de remedio nesciendi praesumat. Qui ut alia taceam, ex eo ipso quod homo est, nec mala quae caveat, nec bona potest ignorare quae appetat. Cum autem vadis cum adversario tuo ad principem in via, da operam liberari ab illo, nedicem, et judex tradat te exactori, et exactor mittat te in carcerem. Et haec sicut et superiora saeculi calcandas illecebras, adventumque tremendi judicis continua docent exspectatione praestolandum. Adversarius quippe noster
Abbreviated transcription (Latin):
citis quia estus erit. &e fit. Nubẽ ori¬
de resurgentẽ significat: Exillo enĩ
omnib terris ymber euuangłice p̃¬
dicationis infusus ẽ. Austrũ flantẽ
ante estus. tribulationes leniores an¬
de udicium. Hypocrite faciẽ cęli
ce terre nostis ꝓbare. hoc aut̃ tempꝰ
qͦmꝰ non ꝓbatis: Quid nube & au¬
stro mystice designetur p̃occupã¬
do ꝑstrinximus: s & adlitterã ma¬
nifestus ẽ sensus. qͥa qͥ exelementoꝵ
inmutatione statum aurarũ. qͥa
uoluerunt. facillimȩ p̃nosc̾e potu¬
erunt. Possent etiam si uellent. hoc tẽ¬
pus. hoc ẽ. uel primi uł sccłi dnĩci
aduentus. Nã deutroq non nulla
premiserat exdictis intelligere pro¬
pharum. qui hocutrumq manife¬
stissimis. uel indiciis rerum uel an¬
norum p̃signauere curriculis: & ne
qͥ deturba sibi forte deimpericia bła¬
direntur. & se ydiotas ac ꝓpħicȩ lec¬
dionis ignaros. dempoꝵ cursum pro¬
bare nonposse causarentur: uigilant

Expanded text:
citis quia estus erit et fiet. Ipocricitis quia estus erit et fiet. Ipocrite resurgentem significat. Ex illo enim omnibus terris imber Evangelicae praedicationis infusus est. Austrum flantem ante aestus, tribulationes leniores ante judicium. Hypocritae, faciem terrae et coeli nostis probare. Hoc autem tempus quomodo non probatis? Quid nube et austro mystice designetur, praeoccupando perstrinximus. Sed et ad litteram manifestus est sensus, quia qui ex elementorum immutatione statum aurarum, quia voluerunt, facillime praenoscere potuerunt, possent etiam si vellent hoc tempus, hoc est vel primi, vel secundi dominici adventus nam de utroque nonnulla praemiserat ex dictis intelligere prophetarum, qui hoc utrumque manifestissimis, vel indiciis rerum vel annorum praesignavere curriculis. Et ne quid de turba sibi forte de imperitia blandirentur, et se idiotas ac propheticae lectionis ignaros temporum cursum probare non posse causarentur, vigilanter