comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rit uerbum interpretabor ad uerbũ: ut quia
nouitia musta contempnis. saltem ueteris ui¬
ni auctoritate ducaris. Sepe ꝑquirens causaᷤ
cur in quibdam psalmis interponatur dia¬
psalma. obscruaui diligentissime in hebreo.
& cum greco contuli. mueniq quia ubi lin¬
gua hebrea sela. in greco uero habet semꝑ. aut
aliquid istiusmodi: ibi septuaginta & theodo¬
tion & syminachus transtulerunt diapsalma
Neq enĩ nocet exemplis affirmare qđ dicimꝰ.
in septuagesimo quarto psalmo cinus pͥncipi¬
um ẽ confitebimur tͥ ds̃ confitebimur & in¬
uocabimꝰ nomen tuũ. post illud ego confirma¬
ui columpnas eiꝰ. apud septuaginta & thedo¬
tionẽ & syminachũ. ẽ diapsalma. ꝓquo apud
aquilã ponderaui columpnas eiꝰ. semꝑ. in qͥnta
autẽ editione ego sum qui paraui columpnas ei
semꝑ: insexta. ego confirmaui columpnas eiꝰ
iugiter. Porro in hebreo habet postammuda.

Expanded text:
rit, uerbum interpretabor ad uerbum, ut, quia rit, uerbum interpretabor ad uerbum, ut, quia nouicia musta contemnis, saltim ueteris uini auctoritate ducaris. "Saepe perquirens causas, cur in quibusdam psalmis interponatur \'diapsalma5, obseruaui diligentissime in Hebraeo et cum Graeco contuli inuenique, quia, ubi lingua Hebraea \'sela\', Graeca uero habet \'semper\' aut quid istiusmodi, ibi Septuaginta et Theodotion et Symmachus transtulerint \'diapsalma. neque uero nocet exemplis adfirmare, quod dicimus. in septuagesimo quarto psalmo, cuius principium est: confitebimur tibi, deus, confitebimur et inuocabimus nomen tuum, post illud: ego confirmaui columnas eius apud Septuaginta et Theodotionem et Symmachum est \'diapsalma\', pro quo apud Aquilam: ponderaui columnas eius, semper, in quinta autem editione: ego sum, qui paraui columnas eius, semper, in sexta uero: ego firmaui columnas eius, iugiter. porro. in Hebraeo habet post \'ammuda\',
Abbreviated transcription (Latin):
in quarto. utqͥd diligitis uanitatẽ & queritis
mendatiũ. semꝑ. Et alibi. que dicitis in cordi¬
Scirc autem debemus apud hebreos in fine li¬
broꝵ unũ e tribus solere subnecti: ut aut am̃
scribant. aut sela. aut salom. qđ exprimit
pacem: unde salomion pacificus dicitur. Igit᷑
ut nos solemus completis opusculis. ad distinc¬
tionem rei alterius subsequentis. mediũ inter¬
ponere explicuit. aut feliciter. aut aliqͥd istius
modi: ita & hebrei ut que scripta sunt robo¬
rentur. facere solent. ut dicant amen. aut in
sempiternũ. & scribenda cõmemorant ut po¬
nant sela. aut transacta feliciter ꝓtestantur.
pacem in ultimo subnotantes. Hec nos de inti¬
mo fonte hebreoꝵ libauimꝰ. ñ opinionũ riuu¬
los sequentes. neq erroꝵ quib totus mundus
expletus est uarietate ꝑterriti. sed cupientes
& scire & docere que uera sunt. Qđ si tibi non
uidetur. quid origenes de diapsalmate sense¬

Expanded text:
in quarto: ut quid diligitis uanitatem et quaeritis in quarto: ut quid diligitis uanitatem et quaeritis mendacium? semper, et alibi: quae dicitis in cordiScire autem debemus, apud Hebraeos in fine librorum unum e tribus solere subnecti, ut aut amen scribatur, aut sela, aut salom, quod exprimit pacem; unde et Salomon pacificus dicitur. Igitur, ut nos solemus completis opusculis ad distinctionem rei alterius subsequentis medium interponere explicit, aut feliciter, aut aliquid ismodi: ita et Hebraei, ut quae scripta sunt roborentur, facere solent, ut dicant AMEN, aut in sempiternum, ut scribenda commemorent, et ponant \'sela\', aut transacta feliciter protestantur \'pacem\' in ultimo subnotantes. Haec nos de intimo Hebraeorum fonte libauimus non opinionum riuulos persequentes neque errorum, quibus totus mundus expletus est, uarietate perterriti, sed cupientes et scire et docere, quae uera sunt. quod si tibi non uidetur. quid Origenes de diapsalmate sense
Abbreviated transcription (Latin):
detur. cum aquila qui uerboꝵ hebreoꝵ diligen¬
tissimus explicator ẽ. sela. hoc est diapsalma.
qd ex samech. lamet. heth. scribitur. semꝑ tran¬
stulerit. & inueniamꝰ in psalmoꝵ quoq fine
diapsalma positum: ut est illud in tercio. den¬
tes peccatoꝵ contruusti: dni ẽ salus. & suꝑ po¬
pulum tuũ benedictio tua. Sela. id est semꝑ.¬
Et in uicesimo tercio. Quis ẽ iste rex głe: dñs
uirtutũ ipse ẽ rex głe. Semꝑ. Et contra iN
psalmis multoꝵ uersuũ penitꝰ non inueniat᷑.
nonus psalmus distinguatur cantico diapsal¬
matis: cum utiq sicut quib dã udetur. di
animaduertimus hoc ueibum suꝑiora parit᷑
& inferiora conectere. aut certe docere sempi¬
terna eẽ que dicta sunt. ut ẽ illud in tercio.
multi dicunt anime mee ñ ẽ salus ei in deo suo.
semꝑ. Et rursum. Uoce mea ad dñm clamaui.
& exaudiuit me de monte scõ suo. semꝑ. Et

Expanded text:
detur; cum 136 Aquila, qui verborum Hebraeorum diligendetur; cum 136 Aquila, qui verborum Hebraeorum diligentissimus explicator est, SELA, hoc est, Diapsalma, quod ex Samech, Lamed, He scribitur, semper transtulerit: et inveniamus in Psalmorum quoque fine, Diapsalma positum, ut est illud in tertio: « Dentes peccatorum contrivisti: Domini est salus, et super populum tuum benedictio tua, sela, » Id est, « semet in uicesimo tertio: quis est iste rex gloriae? dominus uirtutum ipse est rex gloriae, semper, et e contra in psalmis multorum uersuum penitus non inueniatur, nonus psalmus distinguatur: canticum diapsalmatis, cum utique, si, ut quibusdam uidetur, diaanimaduertimus hoc uerbum superiora pariter et 15. inferiora conectere aut certe docere sempiterna esse, quae dicta sunt, ut est illud in tertio: multi dicunt animae meae: non est salus illi in deo suo, semper, et rursum: uoce mea ad dominum clamaui, et exaudiuit me de monte sancto suo, semper, et
Abbreviated transcription (Latin):
unam quidem habet exteriorẽ clauem
in porta: in diuersis uero intrinsecus cubieu¬
lis ꝓprias claues habet. Licet amplior una cla¬
gͥ claues confusa de domo ꝓiciat. si uoluerit
aꝑire cubiculum. ñ potest nisi clauem inuene¬
rit: sic singłi psalmi quasi singule cellule st̃.
habentes ꝓprias claues suas. Grandis itaq por¬
ta istius domus. primꝰ psalmus ẽ: qui ita inci¬
mi prb̃ri ad marcellam de diapsalma.:
ue acceꝑis. reddenda cũ fenore sunt: sortisq
dilatio usurã parturit. De diapsalmate¬
cum nostram sententiã flagitares epłe breuita¬
te causati sumus. ut rem libri ñ posse explicari
ne te diutus traham: habeto pauca ꝓ plurib.
Quidã diapsalina cõmutationẽ metri dixert̃
ẽẽ. alii pausationẽ sp̃c scĩ: ñnulli alteriꝰ sens
exordium: Sunt qui rithini distinctionẽ: &
quia psalmi tunc temporis iuncta uoce ad or¬
ganum cancbantur: cuiꝰdam musice uarie¬
tatis existiment silentiũ. Nobis nichil hoꝵ ui¬

Expanded text:
lavem in porta: in diversis vero intrinsecus cubiculis proprias claves habet. Licet amplior una claigitur clavem confusam de domo projiciat, si voluerit aperire cubiculum, non potest, nisi clavem invenerit. Sic singuli psalmi quasi singulae cellulae sunt, habentes proprias claves suas. Grandis itaque porta istius domus primus psalmus est, qui ita inciI. AD MARCELLAM DE DIAPSALMATE. Quae acceperis, reddenda cum fenore sunt sortisque dilatio usuram parturit. de diapsalmate nostram sententiam flagitaras: epistulae breuitatem causati sumus et rem libri ne te diutius traham, habeto pauca pro pluribus. 2. Quidam Diapsalma commutationem metri dixerunt esse; alii pausationem spiritus; nonnulli alterius sensus exordium. Sunt qui rythmi distinctionem: et quia Psalmi tunc temporis juncta voce ad organum canebantur, cujusdam musicae varietatis existiment silentium. Nobis nihil horum vi
Abbreviated transcription (Latin):
dicem omniũ maloꝵ expellit: sicut lorica
induit: sicut galea defendit. Spes salutis ẽ.
suꝑ terram dat. Tedium anime detrihit. tu¬
ba mirabilis ẽ. Qui diligit canticũ psalmoꝵ
assidue: non potest peccatũ agere. Qui ha¬
bet laudem dĩ in corde suo: in postremo apud
dm̃ gaudebit: & animã suã incelo mirifica¬
erbum sela. lxx. interpretes symmnachꝰ
& theodotion: diapsalma transtuleruri:
Aquila uͦ. semꝑ. Et puto aut musici ciudam
som eẽ signaculum. aut certe ppetiitatẽ coꝵ
que p̾dicta sunt indicari. Ubicumq scla hoc ẽ
diapsalma siue semper apponitur: ibi sciamꝰ
non tantum ad presens tempus. uerum ad
eternũ uł que sequuntur. uł que p̃cessert᷑¬
ꝑtinere. Hec hieronimꝰ. Uerũ augustinꝰ putat
ubi diapsalma ponitur. inter. ꝑsonarũ siue
sensuum fieri ꝑmutationẽ: ut sicut sympsal¬
ma grece. uocum adunata copulatio dicit᷑.:
ita sit diapsalma uocũ rupta continuatio.

Expanded text:
dicem omnium malorum expellit, sicut lorica dicem omnium malorum expellit, sicut lorica induta et sicut galea defendit. Spes salutis est, super terram dat, taedium animae detrahit, tuba mirabilis est. Qui diligit canticum psalmorum assidue, non potest agere peccatum. Qui habet laudem Dei in corde suo, postremo apud Deum gaudebit, et animam suam in coelo mirificaerbum SELA, LXX interpretes, Symmachus et Theodotio, diapsalma transtulerunt. Aquila vero, semper; et puto aut musici cujusdam soni esse signaculum, aut certe perpetuitatem eorum quae praedicta sunt, indicari, ut ubicumque SELA, hoc est, diapsalma, sive, semper apponitur, ibi sciamus non tantum ad praesens tempus, verum ad aeternum, vel quae sequuntur, vel quae praecesserpertinere. Haec Hieronym. Verum Augustinus putat ubi diapsalma interponitur, personarum, sive sensuum, fieri permutationem, ut sicut sympsalma Graece vocum adunata copulatio dicitur, ita sit diapsalma vocum rupta continuatio.
Abbreviated transcription (Latin):
anticum psalmoꝵ animas decorat. dix̃.¬
inuitat angłos in achutoriũ. fugat de¬
mones. expellit tenebras. efficit scĩtatẽ homi¬
ni peccatori. Refectiomentis ẽ: delet peccata:
sol illuminat: sicut aqua sc̃ĩficat: sic̃ ignis
exurit: sicut folium defluit. Diabolũ offen¬
dit: dm̃ ostendit: uoluptatẽ carnaliũ extin¬
guit. Oleum miscdie ẽ: sors leticie ẽ. pars an¬
geloꝵ electa. Asꝑitatem eicit: omnẽ furorem
deprimit: iracundiã frangit. Laus dĩ assidu
e similis ẽ melli. Canticum psalmoꝵ. carm̃
electum ẽ apud dm̃. Omne peccatũ expellit.
uinculũ caritatis emendat. Omnia ppetrat:
omnia suffert: omĩa implet: om̃ia docet.
omnia significat. Animã magnificat: os
purificat: cor letificat: turrim excelsam edi¬
ficat: hominem clarificat. Sensus aꝑit: om̃e
malum occidit: ꝑfectionem instruit. Excelsa
demonstrat: desideriũ regni celestis dat. La¬
cem inter corpus & animam facit: ignẽ spiri¬
talem in corde succendit. Contra omnia uici

Expanded text:
anticum psalmorum animas decorat, invitat angelos in adjutorium, fugat daemones, expellit tenebras, efficit sanctitatem homini peccatori. Refectio mentis est, delet peccata, sol illuminat, sicut aqua mundificat, sicut ignis exurit, sicut oleum lenificat, diabolum offendit, Deum ostendit, voluptates carnales exstinguit. Oleum misericordiae est, sors laetitiae, pars angelorum electa. Asperitatem ejicit, omnem furorem deprimit, iracundiam frangit. Laus Dei assidua a, simile est melli. Canticum psalmorum carmen electum est apud Deum. Omne peccatum expellit, vinculum charitatis commendat. Omnia perpetrat, omnia suffert, omnia implet, omnia docet, omnia significat, animam magnificat, os purificat, cor laetificat, turrim excelsam aedificat, hominem clarificat, sensum aperit, omne malum occidit, perfectionem instruit, excelsa demonstrat, desiderium regni coelestis dat, pacem inter corpus et animam facit. Ignem spiritalem in corde succendit, omnium vitiorum so
Abbreviated transcription (Latin):
eatissimo papt damaso sum papam.¬
sedis apłice urbis rome : hicronimꝰ sup¬
citatem .lxx. interpretũ canentes psalmogra¬
phum me interp̃tari festines. ꝓpter fastidiũ
romanoꝵ. ut ubi obscuritas impedit. aꝑtius
tuus ut uox ista psallentiũ in sede romana die
noctuq canatur. ut fine psalmi cuiꝰ libet. siue
matutinis uel uesꝑtinis conungi p̃cipiat apo¬
stolatus ordo finire. hoc ẽ gła patri & filio & spi¬
& in scła seculoꝵ am̃. Istud carmen omi psal¬
mo coniungi precipias. ut fides trecentorum
declarctur. ubi ds̃ & homo honorabili uoce di
ut in om̃i loco cõmuniter respondeat᷑ noctur¬
in temporis. In eccła autẽ ꝓpter resurrectionẽ
usq ad scm̃n penthecosten finiatur. inter die
qđ g̃ce dicitur ꝓ logus. latine prefatio:¬

Expanded text:
eatissimo papae DAMASO sedis apostolicae urbis Romae HIERONYMUS. Supcitatem LXX, Interpretum, canones, psalmographum interpretari festinem propter fastidium Romanorum ut ubi obscuritas impedit, apertiutuus ut vox ista psallentium in sede tua Romana die noctuque canatur, et in finem psalmi cujuslibet sive matutinis vel vespertinis horis conjungi praecipiat apostolatus tui ordo; Gloria Patri et Filio et Spi in saecula saeculorum. Amen. Istud carmen omni psalmo conjungi praecipias: ut fides trecentorum declaretur. Ubi autem Deus et homo honorabili voce canut in omni loco communiter respondeatur nocturnis temporibus. In Ecclesia autem post Resurrectionem usque ad sanctam Pentecosten finiatur: inter dierece prologus, Latine praefatio
Abbreviated transcription (Latin):
unc autẽ exposuimꝰ originẽ omniũ psal¬
moꝵ & nunc exponemus quomͦ hebrei librũ
psalmoꝵ in quinq diuidant libros. Iest pͥmꝰ
Tercius liber sic continetur: a lxxii. usq ad
Lxxxix. Quartus liber sic continet᷑. ab oc¬
togesimo ix. usq ad cui Quintus liber sic

Expanded text:
autem exposuimus originem omnium psalmorum. Et exponimus, quomodo Hebraei librum psalmorum in quinque dividant libros. Primus libTertius liber sic continetur a LXXII usque ad LXXXVIII. Quartus liber sic continetur a LXXXIX usque ad CV. Quintus liber sic
Abbreviated transcription (Latin):
mo in xp̃o salutem. Dum multa cor¬
pora libroꝵ in meo arbitrio allata fuissent.
contigit ut librum psalmoꝵ in meo anmo
festinius cognoscerem detineri. & memoriã
capacitatis mec imbuere. Cogitaui frater
amantissime & in xp̃osemꝑ sacerdos ut scãm¬

Expanded text:
mo in Domino salutem. Dum multa corpora librorum in meo arbitrio allata fuissent, contigit, ut in librum Psalmorum in meo animo festinus cognoscerem detineri, et memoriam capacitatis meae imbuere. Cogitavi, frater amantissime et in Christo semper sacerdos, ut s
Abbreviated transcription (Latin):
onem. aut qui in ipsa passione dñi dicant᷑.
aut qui in natale scõꝵ exinde eligendi st̃
psalmi. Ita etiam de canticis ꝓpħarum feci¬
mus. ut ñ in dieb supradictis confuse psallat᷑.
sed qui in quo die dici debeat qui legis inue

Expanded text:
onem, aut qui in ipsa passione Domini dicuntur: onem, aut qui in ipsa passione Domini dicuntur: atque in natales sanctorum exinde eligendi sunt psalmi: ita etiam de canticis prophetarum fecimus, ut non in diebus supradictis confuse psallantur: sed qui in quo die dici debeant, qui legis inven
Abbreviated transcription (Latin):
ui psalmi ꝓprie ad singulos dies feria¬
tos dĩ saluatoris nr̃i filii dĩ ꝑtineant
sequestratim exposuimꝰ: qui in natale dñi.¬
uel qui ad scãm epiphaniã. idest ad baptis¬
dñi nr̃i redemptoris. qui in ascensione eius
in celis. qui etiam in aduentu ipsius. & iudi
cio futuro. & qui de ciuitate uitȩ et̾nȩ. in qͣ¬
xp̃c dñs scõs suos a principio mundi usq in
sinem huiꝰ scłi sibi congregat. seu regnatu
qui etiam in natale scõꝵ dici debent. Cet̃os
uero psalmos inuemes. qui quo die legenaꝰ
est. Omnes tamen psalmi cotidie in toto an¬
no ꝑ ordinẽ psallipossunt: scđm consuetudi¬
nem eccłarum & monasterioꝵ. Sane qui
legis: considera. quia unus psalmus ad mul¬
tos dies scõs ꝑtinet. Psalmi ideo multiplicit᷑
iterantur ꝑ singulos dies. Nam ẽ psalmus:
qui ubiq psalli potest. Alii iterum st̃: qui
tes uero qualis ꝑsona fuerit. utrũ religiose
an laice de psalmo quinta feria ante passi¬

Expanded text:
ui psalmi proprie ad singulos dies feriatos Domini Salvatoris nostri Filii Dei pertineant, sequestratim exposuimus. Qui ad Natalem, qui ad sanctam Epiphaniam, id est, ad baptisDomini nostri Redemptoris: et qui in Ascensione ejus in coelos: qui etiam in Adventu ejus: et qui de judicio futuro: et qui de civitate aeterna, in qctos suos a principio mundi usque ad finem hujus saeculi, sibi congregat secum conregnaturpsalli debeant: qui etiam in natali sanctorum dici debent. Caeteros vero psalmos invenies qui quotidie legendi sunt. III. Omnes tamen psalmi quotidie in toto anno per ordinem psalli possunt, secundum consuetudinem Ecclesiarum et monasteriorum. Sane qui legis, considera, quia unus psalmus ad multos dies sanctos pertinet: et psalmi Deo multipliciter iterantur per singulos dies. Nam est psalmus qui ubique psalli potest. Alii iterum sunt, qui tes vero qualis personae fieret, utrum religiosae, an laicae. De psalmis qui quinta feria ante passi
Abbreviated transcription (Latin):
mali punici. ita genȩ tuȩ: absq eo qđ intrin¬
secus latet. Sicut turris dauid collum tuũ.
quȩ edificata est cum ꝓpuggnaculis. Mille cly¬
pei pendent exea: omnis armatura fortium.
Duo ubera tua sicut duo hẏnnuli capreȩ ge¬
melli: qui pascunt᷑ in lylus. donec aspiret dies.
& inclinent᷑ umbre. Uadam ad montẽ myrre¬

Expanded text:
 absque eo quod intrinsecus latet. Sicut turris David collum tuum, quae aedificata est cum propugnaculis: Mille clypei pendent ex ea, omnis armatura fortium. Duo ubera tua, sicut duo hinnuli capreae gemelli, qui pascuntur in liliis, donec aspiret dies, et inclinent
Abbreviated transcription (Latin):
archarũ de xp̃o. Quis mͥ det tefrc̃m meum
suggentẽ ubera matris mee. ut inueniam te
foris & deosculer: & iam me nemo despiciat:
Apprehendam te & ducam indomũ matris
meȩ. & incubiculũ genitricis meȩ. ibi me doce¬
bis. Et dabo tͥ poculum ex uino condito. et
mustum malorũ granatoꝵ meoꝵ. Leua eiꝰ
sub capite meo: & dextera illiꝰ amplexabitur

Expanded text:
det te fratrem meum sugentem ubera matris meae, ut inveniam te solum foris et deosculer te, et jam me nemo despiciat? Apprehendam te et ducam in domum matris meae, et in cubiculum genitricis meae. Ibi me docebis, et dabo tibi poculum ex vino condito, et mustum malorum granatorum meorum. Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur
Abbreviated transcription (Latin):
Uox xp̃i. Ecce tu pulchra es amica mea. ecce
tu pulchra: oculi tui columbarũ. Uox eccłe.
Ecce tu pulcher es dilecte mi & decorus: lestu¬
lus noster floridus. Tigna domoꝵ nr̃arũ cedri¬
na: laquearia nr̃a cypressina. Uox xp̃i. Ego¬

Expanded text:
oculos. « Ecce tu pulchra es, amica mea, ecce tu pulchra, oculi tui columbarum. » VOX ECCLESIAE. « Ecce tu pulcher es, dilecte mi, et decorus; lectulus noster floridus, tigna domorum nostrarum cedrina, laquearia nostra cypressina. » E
Abbreviated transcription (Latin):
guentoꝵ tuoꝵ suꝑ omnia arornata. fauus di¬
stillans labia tuasponsa. mel & lac sublingua
tua. & odor nestim̃torũ tuoꝵ sicut odor thuris.
Hortus condusus soror mea sponsa: hortus con¬
clusus fons signatus. Emissiones tuȩ paradis
maloꝵ punicoꝵ. cũ pomoꝵ fructib. Cyprĩ cum
nardo. nardus & crocus. fistula &cinnamonũ:
cũ uniuersis lignis lybani. myrra & aloe. cum
uiuentiũ: quȩ fluunt impetu de lybano.¬
Xpc̃ eccłe. Surge aquilo & ueni auster: perfla
hortũ meũ & fsuent aromata illiꝰ. Eccła de xp̃o
dicit. Ueniat dilectus meus in hortũ suũ: & co¬
in hortũ meũ soror measponsa: messui myrrã

Expanded text:
omata. Favus distillans labia tua, sponsa, mel et lac sub lingua tua: et odor vestimentorum tuorum sicut odor thuris. Hortus conclusus, soror mea sponsa, hortus conclusus, fons signatus. Emissiones tuae paradisus malorum punicorum cum pomorum fructibus. Cypri cum nardo, nardus et crocus, fistula et cinnamomum cum universis lignis Libani, myrrha et aloe cum viventium, quae fluunt impetu de Libano. Surge, Aquilo, et veni, Auster, perfla hortum meum, et fluant aromata illius. Cap. V. Veniat dilectus meus in hortum suum, et coin hortum meum, soror mea sponsa, messui myr
Abbreviated transcription (Latin):
delicta. delens qđ aduersum nos erat cyrogra¬
phum decreti. qđ erat contrariũ nobis. Et ipsũ
tulit de medio affigens illud cruci: expolians pͥn¬
cipatus & potestates traduxit confidenter. palam
triumphans illos in semet ipso. Nemo gͥ uos iudi¬

Expanded text:
psius, delens quod aduersum nos erat cyrographum decreti, quod erat contrarium nobis, et ipsum tulit de medio, adfigens illud cruci, expolians principatus et potestates transduxit confidenter, palam triumphans illos in semetipso. Denique non
Abbreviated transcription (Latin):
tus sensu carnis suȩ: & ñ tenens caput ex quo totũ
corpus ꝑnexum & coniunctiones subministratũ
& constructum crescit in augmentũ dei. Si mor¬
tui estis cũ xp̃o abelementis huiꝰmundi: qͥd adhuc
tamquã uiuentes in mundo decernitis: Ne teti¬
geritis neq gustaueritis. neq contrectaueritis.
quȩ sunt omnia in interitu ipso usu. Scdm pre¬
cepta & doctrinas hominũ que sunt rationem
quidem habentia sapientie in suꝑstitione et
humilitate & ad ñ parcendũ corpori: ñ in hono¬
re aliquo ad saturitatẽ carnis.
gitur si conresurrexistis cum xp̃o. que sursum st̃

Expanded text:
ex quo totum corpus per nexus et coniunctiones subministratum t constructum crescit in augmentum Dei si mortui estis cum Christo ab elementis mundi quid adhuc tamquam viventes in mundo decernitis ne tetigeris neque gustaveris neque contrectaveris quae sunt omnia in interitu ipso usu secundum praecepta et doctrinas hominum quae sunt rationem quidem habentia sapientiae in superstitione et humilitate et ad non parcendum corpori non in honore aliquo ad saturitatem carnis igitur si conresurrexistis Christo quae sursum s
Abbreviated transcription (Latin):
bere in illis. in quib uidemur sequentesimagi¬
nem sapientie. & deficere in uerboꝵ cõpositione.
Nam cum deficiunt uerbahebraica. quando
translata fuerint ad alterã linguã. Nonsolam
autẽ hec. scd & ipsa lex & ꝓphetȩ. ceteraq alioꝵ
libroꝵ. ñ paruam habent differentiã quando
inter se dicuntur. Nã in octauo & tricesimo an¬
no. temporib ptholomei euergetis regis. postꝗͣ
ꝑueni in egiptũ. & cum multũ temporis ibi fe̾¬
cissem. inueni libros relictos ñ paruȩ neq contẽp¬
nendȩ doctrine. Itaq bonũ & necessariũ puta¬
ui & ip̃se aliquã addere diligentiã & laborẽ
interpretandi istũ librũ. & multa uigilia at¬
tuli doctrinã inspatio temporis adilla que ad
finẽ ducunt librum dare. & illis qui uolunt
animũ intendere & discere. quẽ ad modũ opor¬
teat instituere mores. qui scđm legem dñi ꝓpo¬

Expanded text:
bere in illis in quibus videmur sequentes imaginem sapientiae et deficere in verborum conpositione. nam deficiunt verba hebraica quando translata fuerint ad alteram linguam; non solum autem haec, sed et ipsa Lex et Prophetae ceteraque librorum non parvam habent differentiam quando inter se dicuntur. 4 nam in octavo et tricesimo anno temporibus Ptolomei Euergetis regis, postquam perveni in Aegyptum et cum multum temporis ibi fecissem, inveni libros relictos non parvae neque contemnendae doctrinae. 5 itaque bonum et necessarium putavi et ipse aliquam addere diligentiam et laborem interpretandi istum librum; et multa vigilia adtuli doctrinam in spatio temporis, ad illa quae ad finem ducunt librum dare, et illis qui volunt animum intendere et discere quemadmodum oporteat instituere mores qui s
Abbreviated transcription (Latin):
tua. Adolescentia enĩ& uoluptas: uana sunt.
cmento creatoris tui indieb xxuiii.
iuuentutis tue. antequã ueniat tempꝰ affli¬
ctionis. & appropinquent anni de qͥb dicas.
ñ mͥ placerit: antequã tenebrescat sol. & lum̃.
& luna. & stelle: & reuertãtur nubes post plu¬
uiam. Quando commnouebunt᷑ custodes domꝰ.
& nutabunt᷑ uiri fortissimi: & otiose erunt mo¬
lentes imminuto numero. Et tenebrescent ui¬
dentes ꝑforamina. & claudent ostia in platea.
in humilitate uocis molentis. Et consurgent ad
uocẽ uolucris: & obsordescent om̃s filiȩ carminiᷤ.
Excelsa quoq timebunt: & formidabt̃ in uia.

Expanded text:
tua: adulescentia enim et voluptas vane sunt. Memento Creatoris tui: in diebus iubentutis tue. Antequam veniat tempus afflictionis: et adpropinquent anni de quibus dicas non mici placent. Antequam tenebrescat sol, et lumen, et luna, et stelle: et revertatur nubes post plubiam. Quando commovebuntur custodes domus, et mutabuntur viri fortissimi: et otiose erunt molentes in minuto numero. Et tenebrescent videntes per foramina, et claudent ostia in platea: in umilitate vocis molentis. Et consurgent ad vocem volucris: et obsurdescent omnes filie carminis. Excelsa quoque timebunt: et formid
Abbreviated transcription (Latin):
Uerba sapientiũ sicut stimuli: & quasi claui in
altũ defixi. que ꝑmagistroꝵ consiliũ data suts
a pastore uno his ampliꝰ fili mi ne reqͥras. faci¬
endi plures libros nullus est finis. frequensq
meditatio carnis afflictio ẽ.
inem loquendi: om̃s pariter audiamꝰ. Deum
tume. & mandata illius obserua. hoc ẽ enĩ oĩs
homo. Et cuncta que fiunt adducet ds̃ iniu¬
dicium ꝓ omnierrato. siue bonũ siue malũsit.¬

Expanded text:
ba sapientium sicut stimuli, et quasi clavi in altum defixi, quae per magistrorum consilium data sunt a pastore uno. His amplius, fili mi, ne requiras. Faciendi plures libros nullus est finis: frequensque meditatio, carnis afflictio est. finem loquendi omnes pariter audiamus Deum time et mandata eius observa hoc est enim omnis homo et cuncta quae fiunt adducet Deus in iudicium pro omni errato sive bonum sive malum sit
Abbreviated transcription (Latin):
se in palam ẽẽ. Si hec facis: manifesta te ipsum
mundo. Neq enim fr̃s eius credebant in eum
Dicit gͦ eis ihesus. Tempus meũ nondũ aduenit.
tempus autẽ ur̃m semꝑ adest paratũ. Non po¬
test mundus odisse uos. Me autẽ odit. quia te
stimoniũ ꝑhibeo de illo: quia oꝑa eius mala sunt.
Uos ascendite ad diem festum hunc: ego enim
ñdum ascendo ad diem festũ istũ: quia meum
tempus nondum impletũ est. Hec cũ dixisset:¬

Expanded text:
m esse. Si hec facis: manifesta te ipsum mundo. Neque enim fratres credebant in eum. Dixit ergo eis Jesus. Tempus meum nondum advenit: tempus autem vestrum semper adest paratum. Non potest mundus odisse vos. Me autem odit quia ergo testimonium perhibeo de illo: quia opera ejus maVos ascendite ad diem festum hunc. Ego enim non ascendo ad diem festum istum, quia meum tempus nondum impletum est. Vos, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
ut interficerent eũ. Iħc gͦ iam ñ in palam am¬
bulabat apud iudeos: sed abiit in regionẽ iuxta
desertum. in ciuitatẽ quȩ dicitur efrem. & ibi
morabatur cum discipulis suis.¬
Proximum autem erat pascha iudȩorum:
Et ascenderunt multi hierosolimã de regio¬
ne ante pascha: ut scificarent se ipsos. Quere
bant gͥͦ iħm: & colloquebantur ad inuicem in
templostantes. Quid putatis quia ñ ueniet ad
diem festum: Dederant autẽ pontifices & pharisei
mandatũ: ut siquis cognouerit ubi sit indicet
ut apprehendant eũ. Ihc gͦ ante sex dies pasche

Expanded text:
go iam non in palam ambulabat apud Iudaeos sed abiit in regionem iuxta desertum in civitatem quae dicitur Efrem et ibi morabatur cum discipulis proximum autem erat pascha Iudaeorum et ascenderunt multi Hierosolyma de regione ante pascha ut sanctificarent sbant ergo Jesum et conloquebantur ad invicem in templo stantes. Quid putatis: quia non veniet ad diem festum? Dederant autem Pontifices et Pharisei mandatum: ut si quis eum cognovisset: ubi esset: indicarent et appr
Abbreviated transcription (Latin):
Dnc̃ quouacus: Respondit iħc. Quo ego uado:
ñ potes me modo sequi: sequeris autẽ postea. Dic̃
ci petrus. Quare ñ possum te sequi modo: Ani¬
mam meã ꝑ te ponam. Respondit iħc. Animam
tuam ꝑ me pones: Amen amen dico tͥ: ñ canta¬
bit gallus: donec me ter neges. N on turbetur¬

Expanded text:
ego vado, non potes me modo sequi: sequeris autem postea. Dicit ei Petrus: Quare non possum te sequi modo? animam meam pro te ponam. Respondit ei Jesus: Animam tuam pro me pones? Amen, amen dico tibi: Non cantabit gallus, donec ter me neges.  C
Abbreviated transcription (Latin):
ei. Quidam autẽ pitabant quia loculos habe¬
bat iudas qđ dixisset ei iħc. eme ea que opus st̃
nobis ad diemfestum. aut egenis ut aliquid̃ da¬
ret. Cum gͦ accepisset ille bucellam: exiuuit conti¬
nuo. Erat autem nox. Cum gͦ exisset: dicit iħc.
Nunc clarificatus ẽ filius hominis: & ds̃ clarifi¬
catus est in eo. Si as clarificatus ẽ inȩo: & ds clari¬

Expanded text:
ulos habebat Judas, quod dixisset ei Jesus: Eme ea, quae opus sunt nobis ad diem festum: aut egenis, ut aliquid daret. Cum ergo accepisset ille buccellam, exivit continuo. Erat autem nox. Cum ergo exisset, dixit Jesus: Nunc clarificatus est Filius hominis: et Deus clarificatus est in eo. Si
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ corpus iħu. & ligauerunt eũ lintheis cũ aromati¬
bus. sicut mos iudeis ẽ sepelire. Erat autẽ in loco in
ubi crucifixus est hortus: & in horto monumentũ
nouum. in quo nondum quisquã positus fuierat.
Ibi qͦ ꝓpter parascheuen iudeoꝵ quia iuxta erat

Expanded text:
ergo corpus Iesu et ligauerunt eum linteis cum aromatibus, sicut mos Iudaeis est sepelire. erat autem in loco. ubi crucifixus est, hortus, et in horto monumentum nouum, in quo nondum quisquam positus erat. ibi ergo propter parasceuen
Abbreviated transcription (Latin):
quatur. Et ubi sum ego: illic & minister meus erit.
Si quis mͥ ministrauerit: honorificabit eũ pater
meus. Nunc anima mea turbata ẽ. Et quid dicã:
Pater saluum me fac ex hora hac. Sed ꝓpterea ue¬
mi in horam hanc. Pater clarifica nomen tuũ. Ue¬
nit gͦ uox de celo. Et clarificaui: & iterũ clarifica

Expanded text:
quatur et ubi sum ego illic et minister meus erit si quis mihi ministraverit honorificabit eum Pater meus nunc anima mea turbata est et quid dicam Pater salvifica me ex hora hac sed propterea veni in horam hanc Pater clarifica tuum nomen venit ergo vox de caelo et clarificavi
Abbreviated transcription (Latin):
acos ꝓpter sermones hos. Dicebant autẽ multi ex
ipsis. Demeniũ habet & insanit. Quid eũ auditis:
Ali dicebant. Hec uerba ñ sunt demoniũ habentis.
Numquid demoniũ potest cecoꝵ ocłos aꝑire:
Facta sunt autẽ enchema in hierosolimis: & hyempꝰ
erat. Et ambulabat iħc in templo: in porticu salo¬
monis. Circũdedert̃ gͦ eum iudei: & dicebant ei.

Expanded text:
ti ex ipsis: Demonium habet: et insanit: quid eum auditis? Alii dicebant: hec verba non sunt demonium habentis. Numquid demonium potest cecorum oculos aperire? Facta sunt autem encenia in Hierosolymis et hyems erat. Et ambulabat Jesus in templo in porticum Salomoni
Abbreviated transcription (Latin):
uenturus ẽ in mundũ. Iħc gͦ cũ cognouisset. quia
uenturi cẽtͣ ut raꝑent eũ & facerent eũ regẽ: Eu¬
git iterũ in montem ipse solus. Ut autẽ sero factũ
est: descenderunt discipuli eiꝰ ad mare. Et cũ ascen¬
dissent nauem: uenerunt trans mare incaphar¬
naum. Et tenebre facte erant: & ñ uenerat ad eos
iħc. Mare autẽ uento magno flante exurgebat.

Expanded text:
 cognouisset, quia uenturi essent, ut raperent eum et facerent eum regem, fugit iterum in montem ipse solus. ut autem sero factum est, descenderunt discipuli eius ad mare. et cum ascendissent nauem, uenerunt trans mare in Capharnaum. et tenebrae iam factae erant et non uenerat ad eos Iesus. mare autem uento magno flante eisurgebat,
Abbreviated transcription (Latin):
prehendere: & nemomisit millũ manus. qͥa ñdũ
uenerat hora eiꝰ. De turba autẽ multi credidert̃
in eũ. & dicebant. Xp̃c cũ uenerit. numqͥd plura
signa faciet quã que hic facit: Audiert̃ pharise
turbam murmurantẽ de illo hec. Et miserunt
principes & pharisei ministros: ut apprehenderets
eum. Dixit gͦ eis iħc. Adhuc modicũ templis uo

Expanded text:
um manus quia nondum venerat hora eius de turba autem multi crediderunt in eum et dicebant Christus cum venerit numquid plura signa faciet quam quae hic facit audierunt Pharisaei turbam murmurantem de illo haec et miserunt principes et Pharisaei ministros ut adprehenderent eum dixit ergo Iesus adhuc modicum tempus
Abbreviated transcription (Latin):
suos de manu mea: sic & ds̃ ezechiȩ eruere ñ
poterit popłm suũ de manu ista. Insuꝑ & cla¬
more magno. lingua iudaica contra popłm qͥ
sedebat in muris hicrłm ꝑsonabat ut terrerit
eos. & caꝑet ciuitatẽ. Locutusq ẽ contra deũ
hierłm sicut aduersum deos popłoꝵ terre: oꝑa
manuũ hominũ. Orauerunt igit᷑ erechias
rex. & ysaias filius amos ꝓpħe. aduersũ hanc
blasphemiã: & uociferatisunt usq in cęlum.
Et misit dñs angłm. qui ꝑcusit omnẽ uirum
robustũ & bellatorem: & principem exeroitus
regis assẏrioꝵ. Reuersusq ẽ cum ignominia
in terram suam. Cumq ingressus eẽt domũ
dĩ sui: filii qui egressi fuerant de utero eiꝰ. inter¬
fecerunt eum gladio. Saluauitq dñs erechiã
& habitatores hierłm de manii sennacheribre¬
gis assirioꝵ. & de manu omniũ: & prestitit cis¬

Expanded text:
suos de manu mea sic et Deus Ezechiae eruere non suos de manu mea sic et Deus Ezechiae eruere non poterit populum suum de manu ista insuper et clamore magno lingua iudaica contra populum qui sedebat in muris Hierusalem personabat ut terreret eos et caperet civitatem locutusque est contra Deum Hierusalem sicut adversum deos populorum terrae opera manuum hominum oraverunt igitur Ezechias rex et Esaias filius Amos prophetes adversum hblasphemiam, ac vociferati sunt usque in coelum. Et misit Dominus angelum, qui percussit omnem virum robustum, et bellatorem, et principem exercitus regis Assyriorum: reversusque est cum ignominia in terram suam. Cumque ingressus esset domum Dei sui, filii qui egressi fuerant de utero ejus, interfecerunt eum gladio. Salvavitque Dominus Ezechiam et habitatores Jerusalem de manu Sennacherib Regis Assyriorum, et de manu omniu
Abbreviated transcription (Latin):
& precepit iudȩ & hierłm dicens: corã altari
uno adorabitis: & in ipso comburetis incensũ:
An ignoratis quȩ ego fecerim & patres mei cun¬
ctis terrarũ popłis: Numqͥd preualuert᷑ dii
gentium omniũq terrarũ liberare regionem
suam de manu mea: Quis est de unuiersis dus
gentiũ quas uastauerunt patres mei. qui potu¬
erit eruere popłm suũ de manu mea. ut possit
etiã ds̃ uester eruere uos de hac manu: Non
uos gͦ decipiat czechias. nec uana ꝑsuasione de¬
ludat: neq credatisei. Si enĩ nullus potuit ds̃
cunctarũ gentiũ atq regionũ liberare popłm
suum de manu mea. & de manu patrũ meoꝵ:
consequenter nec ds̃ uester poterit eruere uos
de hac manu. Sed & alia multa locuti st̃ serui
ciꝰ contra dñm dm̃: & contra erechiã seriũ eius.
E płas quoq scripsit plenas blasphemiȩ in dñin
deũ isrł. & locutus est aduersus eũ. Sicut dii
gentiũ cettrarũ ñ potuerunt liberare popłos

Expanded text:
et praecepit Judae et Jerusalem dicens: Coram altari et praecepit Judae et Jerusalem dicens: Coram altari uno adorabitis, et in ipso comburetis incensum? An ignoratis quae ego fecerim et patres mei cunctis terrarum populis? Nunquid praevaluerunt dii gentium omniumque terrarum liberare regionem suam de manu mea? Quis est de universis diis gentium quos vastaverunt patres mei, qui potuerit eruere populum suum de manu mea, ut possit etiam Deus vester eruere vos de hac manu? Non vos ergo decipiat Ezechias, nec vana versuasione deludat, neque credatis ei. Si enim nullus potuit Deus cunctarum gentium atque regnorum liberare populum suum de manu mea et de manu patrum meorum, consequenter nec Deus vester poterit eruere vos de hac manu mea. Sed et alia multa locuti sunt servi eius contra Dominum Deum et contra Ezechiam servum eius epistulas quoque scripsit plenas blasphemiae in Dominum Deum Israhel et locutus est adversus eum sicut dii gentium ceterarum non potuerunt liberare populos
Abbreviated transcription (Latin):
maturã. & clypeos: constituitq principes
bellatoꝵ i exercitu: & conuocauit uniuersos
inplatea portȩ ciuitatis. ac locutus ẽ ad cor eoꝵ
dicens. Uiriliter agite & confortamini: nolite
timere nec paueatis regẽ assyrioꝵ. & uniuersã
multitudinẽ quȩ est cũ eo. Multo enĩ plures
nobiscũ sunt quam cũ illo. Cum illo ẽ brachiũ
carneũ. nobiscum dñs ds̃ nr̃. qui auxiliator
est noster: pugnatq pro nobis. Confortatꝰq ẽ
popłs: huiuscemodi uerbis ezecbiȩ regis iuda.
Quȩ postquã gesta sunt: misit sennacherib
rex assyrioꝵ seruos suos in hierłm. Ipse enĩ cũ
uniuerso exercitu obsidebat lachis. ad ezechiã
regẽ iuda. & ad omnẽ popłm qui erat in urbe
dicens. Hec dicit sennacherib rex assyrioꝵ:
In quo habentes fiduciã sedetis obsessim hicrłm:
Num ez echias decepit uos ut tradat morti in fa¬
me & siti: affirmans qdđ dñs ds̃ uester liberet
uosde manu regis assyrioꝵ: Numqͥd non iste

Expanded text:
maturam et clypeos constituitque principes maturam et clypeos constituitque principes bellatorum in exercitu et convocavit universos in platea portae civitatis ac locutus est ad cor eorum dicens viriliter agite et confortamini nolite timere nec paveatis regem Assyriorum et universam multitudinem quae est cum eo multo enim plures nobiscum sunt quam cum illo cum illo est brachium carneum nobiscum Dominus Deus noster qui auxiliator est noster pugnatque pro nobis confortatusque est populus huiuscemodi verbis Ezechiae regis Iuda quae postquam gesta sunt misit Sennacherib rex Assyriorum servos suos Hierusalem ipse enim cum universo exercitu obsidebat Lachis ad Ezechiam regem Iuda et ad omnem populum qui erat in urbe dicens haec dicit Sennacherib rex Assyriorum in quo habentes fiduciam sedetis obsessi in Hierusalem num Ezechias decipit vos ut tradat morti in fame et siti adfirmans quod Dominus Deus vester liberet vos de manu regis Assyriorum numquid non iste
Abbreviated transcription (Latin):
deo suo: in uniuersa cultura ministerii domꝰ
dñi iuxta legẽ & cerimonias. uolens requirere
dm̃ fuũ in toto corde suo. fecitq & ꝓsꝑatus ẽ.¬
Post quȩ &e huiꝰcemodi ueritatẽ: uenit senna¬
cherib rex assyrioꝵ: & ingressus iudam obse¬
dit ciuitates munitas. uolens eas caꝑe. Quod
cũ audisset ezechias. uenisse scilicet sennacherib.
& totũ belli impetũ uerti contra hierłm. inito
cum principib consilio uirisq fortissimis. ut
obturarent capita fontiũ quȩ erant extͣ urbẽ.
Et hoc omniũ decernente sentencia: congre¬
gauit plurimã multitudinẽ. & obturauert̃
cunctos fontes. & riuum qui fluebat in medio
terre dicentes: ne ueniant reges assyrioꝵ: &
inueniant aquarũ abundantiã. E dificauit
quoq agens industriȩ. omnẽ murũ qui fuc¬
rat dissipatus: & extruxit turres desuꝑ: & fo¬
rinsecus alterũ murũ. Instaurauitq mello
in ciuitate dauid: & fecit uniuersi generis ar¬

Expanded text:
Deo suo, in universa cultura ministerii domus Deo suo, in universa cultura ministerii domus Domini, juxta legem et caeremonias, volens requirere Deum suum in toto corde suo: fecitque, et post quae et huiuscemodi veritatem venit Sennacherib rex Assyriorum et ingressus Iudam obsedit civitates munitas volens eas capere quod cum vidisset Ezechias venisse scilicet Sennacherib et totum belli impetum verti contra Hierusalem inito cum principibus consilio virisque fortissimis ut obturarent capita fontium quae erant extra urbem et hoc omnium decernente sententia congregavit plurimam multitudinem et obturaverunt cunctos fontes et rivum qui fluebat in medio terrae dicentes ne veniant reges Assyriorum et inveniant aquarum abundantiam aedificavit quoque agens industrie omnem murum qui fuerat dissipatus et extruxit turres desuper et forinsecus alterum murum instauravitque Mello in civitate David et fecit universi generis ar
Abbreviated transcription (Latin):
filius iemna leuites. & ianitor orientalis porte.
p̃positus erat his quȩ sponte offerebantur dño.
primitiisq & consecratis in scã scõꝵ. & sub cura
cius eden & beniamin. Iesuȩ & semeras. amariaᷤ
fideliter distribuerent fr̃ib sius partes. minori¬
b atq maiorib. exceptis marib ab annis trib.
& suꝑ hec cunctis qui ingrediebantur templũ
dñi. & quicqͥd ꝑ dies singłos conducebat in mi¬
nisterio atq obseruationib iuxta diuisiones
suas sacerdotib ꝑfamilias & leuitis. auicesimo
anno & supra ꝑ ordines & turmas suas. uniuer¬
sȩq multitudini. tam uxorib quã liberis eoꝵ
utriusq sexus. fideliter cibi de his quȩ scĩfica¬
tafuerant prebebantur. Sed & filioꝵ aaron ꝑ
agros & suburbana urbium singłarũ disposi¬
tierant uiri. qui partes distribuerent umuerso
sexui masculino. de sacerdotib & leuitis. fecit
ͦ ezechias uniuersa quȩ diximꝰ: in om̃i iuda.

Expanded text:
filius Iemna Levites et ianitor orientalis portae filius Iemna Levites et ianitor orientalis portae praepositus erat his quae sponte offerebantur Domino primitiisque et consecratis in sancta sanctorum et sub cura eius Eden et Meniamin Hiesue et Sameias Amarias fideliter distribuerent fratribus suis partes, minoribus atque majoribus: exceptis maribus ab annis tribus et supra, cunctisque qui ingrediebantur templum Domini, et quidquid per singulos dies conducebat in ministerio, atque observationibus juxta divisiones suas, sacerdotibus per familias, et Levitis a vigesimo anno et supra, per ordines et turmas suas, universaeque multitudini, tam uxoribus quam liberis eorum utriusque sexus, fideliter cibi, de his quae sanctificata fuerant, praebebantur. Sed et filiorum Aaron per agros, et suburbana urbium singularum, dispositi erant viri, qui partes distribuerent universo sexui masculino de sacerdotibus et Levitis. Fecit ergo Ezechias universa quae diximus, in omni Juda:
Abbreviated transcription (Latin):
aceruos & benedixert̃ dño ac popło isrł. Introga¬
uitq ezechias sacerdotes & leuitas: cur ita iace¬
rent acerui. Responditq illi azarias sacerdos:
primus de stirpe sadoch. dicens. Ex quo cepert̃
offerri pͥmitie indomo dm̃i. comedimꝰ & satura¬
ti sumꝰ: & remansert̃ plurima. eoqđ benedixerit
dñs popło suo.  Reliquiarũ autẽ est copia ista
quã cernis. Precepit gͥ ezechias. ut prepararent
indomo dñi horrrea. Q d̾ cum fecissent: intule-¬
runt tã primitias quã decimas. & quȩcũq uo¬
uerant fideliter. Fuit autẽ prefectus eoꝵ chone¬
ias leuita: & semei frater eiꝰ scds. Post quẽ iebibel
& atarias & naath. & asahel. & ierimoth. ioiabad.
quoq & helihel. & iesmahias. & maath. & bena¬
ias prepositi. sub manib choneiȩ & semei fr̃is
eiꝰ ex imꝑio erechbie regis. & azarie pontificis do¬
mus dñi. ad quos omnia ꝑtinebant. Chore uero

Expanded text:
acervos et benedixerunt Domino ac populo Israel. Interrogaacervos et benedixerunt Domino ac populo Israel. Interrogavitque Ezechias sacerdotes et Levitas cur ita iacerent acervi. Respondit illi Açarias sacerdos primus de stirpe Sadoch dicens: Ex quo ceperunt offerri primicie in domo Domini, comedimus et saturati sumus, et remanserunt plurima, eo quod benedixerit Dominus populo suo. Reliquiarum autem est copia ista quam cernis. Precepit igitur Ezechias ut prepararentdomo Domini quod cum fecissent intulerunt tam primitias quam decimas et quaecumque voverant fideliter fuit autem praefectus eorum Chonenias Levita et Semei frater eius secundus post quem Ieihel et Azazias et Naath et Asahel et Ierimoth Iozabath quoque et Helihel et Iesmachias et Maath et Banaias praepositi sub manibus Choneniae et Semei fratris eius ex imperio Ezechiae regis et Azariae pontificis domus Domini ad quos omnia pertinebant Core vero
Abbreviated transcription (Latin):
fiterent᷑. canerentq in portis castroꝵ dñi. Pars
autem regis erat. ut de ꝓpria eius substantia offer¬
retur holocaustum mane semꝑ & uesꝑe: sabbatiᷤ
quoq & kalendis & sollempnitatib ceteris. sicut
scriptum ẽ in lege morsi. Precepit etiã popło ha
bitantiũ hierłm. ut darent partes sacerdotib &
leuitis: qđ possent uacare legi dñi. Qd cũ ꝑcre¬
buisset in aurib multitudinis. plurimas obtule¬
runt primitias filii isrł. frum̃ti. uini. & olei. mel¬
lis quoq. & omniũ quȩ gignit humꝰ. decimas ob.¬
tulerunt. Sed & filii ifrł & iuda. qui habitabant
in urbib iuda: obtulerunt decimas boum &
ouiũ: decimasq scõꝵ quȩ uouerant dño dõ suo:
atq unuersa portantes fecerunt aceruos pluri¬
mos. Mense tercio ceꝑunt aceruoꝵ facere funda¬
menta: & mense septimo compleuert̃ eos. Cumq
ingressi fuissent ezechias & principes eiꝰ: uidert̃

Expanded text:
fiterentur canerentque in portis castrorum Domini pars fiterentur canerentque in portis castrorum Domini pars autem regis erat ut de propria eius substantia offerretur holocaustum mane semper et vespere sabbatis quoque et kalendis et sollemnitatibus ceteris sicut scriptum est in lege Mosi pbitantium Ierusalem ut darent partes sacerdotibus et Levitis, ut possint vacare legi Domini. Quod cum percrebruisset in auribus multitudinis, plurimas obtulere primitias filii Israel frumenti, vini et olei. Mellis quoque et omnium que gignit humus decimas obtulerunt. Sed et filii Israel et Iuda, qui habitabant in urbibus Iuda, obtulerunt decimas boum et ovium decimasque sanctorum, que voverant Domino Deo suo, atque universa portantes fecerunt acervos plurimos. Mense tertio ceperunt acervorum iacere fundamenta, in mense VII compleverunt eos. Cumque ingressi fuissent Ezechias et principes eius, viderunt
Abbreviated transcription (Latin):
frequentiȩ quȩ uenerant ex isrł. Pselitoꝵ quoq
de terra isrł: & habitantiũ in iuda. factaq est
grandis celebritas in hierłm: qualis adieb salomoniᷤ
filii dauid regis isrł in ea urbe ñ fuerat. Surrex¬
erunt autẽ sacerdotes atq leuitȩ benedicenteᷤ
dño: & exaudita ẽ uox eoꝵ: ꝑuenitq oratio in
habitaculum sc̃m celi. Cumq hȩc fuissent rite
celebrata. egressus est omnis isrł qui inuentus
fuerat in urbib iuda. & fregeruis simulachra.
succideruntq lucos. Demoliti sunt excelsa: &
altaria destruxerunt. Nonsolum de uniuerso
iuda & beniamin: sed & de ephraim quoq &
manasse. donec penitꝰ euerterent. Reuersiq ft̃
om̃s filii isrł. in possessiones & ciuitates suas.
Crechias uero constituit turmas sacerdotales &
leuiticas ꝑ diuisiones suas: unũqͤmq in officio
ꝓprio. tam sacerdotũ uidelicet quã leuitarum.
ad holocausta & pacifica. ut ministrarent & con¬

Expanded text:
frequentiae quae venerat ex Israhel proselytorum quoque frequentiae quae venerat ex Israhel proselytorum quoque de terra Israhel et habitantium in Iuda factaque est grandis celebritas in Hierusalem qualis a diebus Salomonis filii David regis Israhel in ea urbe non fuerat surrexerunt autem sacerdotes atque Levitae benedicentes populo et exaudita est vox eorum pervenitque oratio in habitaculum sanctum caeli cumque haec fuissent rite celebrata egressus est omnis Israhel qui inventus fuerat in urbibus Iuda et fregerunt simulacra succideruntque lucos demoliti sunt excelsa et altaria destruxerunt non solum de universo Iuda et Beniamin sed de Ephraim quoque et Manasse donec penitus everterent reversique sunt omnes filii Israhel in possessiones et civitates suas Ezechias vero constituit turmas sacerdotales et leviticas per divisiones suas unumquemque in officio proprio tam sacerdotum videlicet quam Levitarum ad holocausta et pacifica ut ministrarent et con
Abbreviated transcription (Latin):
corde requirunt dñm dm̃ patrũ suoꝵ: & ñ impu¬
tabitur eis qđ minus scĩficatisunt. Quẽ exaudi¬
uit dñs: & placatus est popło. feceruntq filii isrł
qui inuenti sunt in hierłm sollempnitatẽ azimo¬
rũ septẽ dieb in leticia magna: laudantes dñm
ꝑ singłos dies. Leuitȩ quoq & sacerdotes ꝑ organa:
quȩ suo officio congruebant. Et locutus ẽ erechiaᷤᷤ
adcor om nũ leuita rũ qui habebant intel¬
ligentiãbonã suꝑdño: & comederunt septẽ dieb
sollempnitatis immolantes uictimas pacificoꝵ.
& laudantes dñm dm̃ patrũ suoꝵ. Placuitq uni¬
uersȩ multitudini: ut celebrarent etiã alios
dies septem: qđ & fecerunt cũ ingenti gaudio.
Ezechias autẽ rex iuda prebuerat multitudini
mille tauros: & septẽ milia ouiũ. Principes uero
dederant popło. tauros mille: & oues de¬
cem milia. Sc̃ificata ẽ gͦ sacerdotũ pluri¬
ma multitudo. & hilaritate ꝑfusa om̃is turba
iuda tam sacerdotũ & leuitarũ. quã uniuersȩ

Expanded text:
runt Dominum Deum patrum suorum et non inputabit eis quod minus sanctificati sunt quem exaudivit Dominus et placatus est populo feceruntque filii Israhel qui inventi sunt in Hierusalem sollemnitatem azymorum septem diebus in laetitia magna laudantes Dominum per singulos dies Leviquae suo officio congruebant. Et locutus est Ezechias ad cor omnium Levitarum, qui habebant intelligentiam bonam super Domino: Et comederunt septem diebus solemnitatis, immolantes victimas pacificorum, et laudantes Dominum Deum patrum suorum. Placuitque universae multitudini, ut celebrarent etiam alios dies septem: quod et fecerunt cum ingenti gaudio. Ezechias enim rex Juda praebuerat multitudini mille tauros, et septem millia ovium: Principes vero dederunt populo tauros mille, et oves decem millia: sanctificata ergo est sacerdotum plurima multitudo. Et hilaritate perfusa omnisarum quam universae