comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
initia. Ecce hic aꝑte ostendit᷑. quod
nͨ locis nͨ temporib mutat᷑ ł mouet
Mutar ĩo au̾tẽ ꝑ tempꝰ est. scdm¬
qualitates intiores ł ext̾iores. que sunt n
ipsare. que mutat᷑ ut quando suscipit
iucissitudinem gaudii. doloris. scienti
obliuionis: ł uariationem formȩ. siue
alicuius qualitatis ext̾ioris. hec enim
imutatio que fit scđm tp̃s uariatio est
qualitatum. que fit in corporali ul sp̃u¬
li creatura: ⁊ ideo uocatur tempus s¬

Expanded text:
initia. Ecce hic aperte ostenditur, quod nec locis nec temporibus mutatur vel movetur Mutari autem per tempus est qualitates interiores vel exteriores, quae sunt in ipsa re quae mutatur: ut quando suscipit vicissitudinem, gaudii, doloris, scientiae, oblivionis: vel variationem formae, sive alicujus qualitatis exterioris. Haec enim mutatio quae fit secundum tempus, variatio est qualitatum, quae fit in corporali vel spirituali creatura; et ideo vocatur tempus
Abbreviated transcription (Latin):
ita fieri & alit̾ fiat. uerum intelligis. Si
autem ꝑ disiunctionem intelligas. ut
dicas hoc alit̃ ñ posse euenire quam e¬
uenit. qͦmͦ futurum ds p̾setuit: falsum
est. hoc enim pͭ alit̾ euenire qͣm euenitt:¬

Expanded text:
it fieri et aliter fiat, verum intelligis; si autem per disjunctionem intelligas, ut dicas hoc aliter non posse evenire quam evenit, et quomodo futurum Deus praescivit, falsum est. Hoc enim aliter
Abbreviated transcription (Latin):
falli ł mutari. S pͭ alit̾ fieri: qr pot̃ alii
fieri quam fit. Ita autem fit: ut p̃scitum
est. alit̾ gͦ potest fieri: quam p̃scitum est
ad ꝙ dicimus. illam locutionem. mult¬
non eẽ quod ds p̃sciuit. & impossibili
est non esse quod ds p̃sciuit. & impossib¬
le est non ẽẽ p̃scita omnia que fiunt.⁊
huiusmodi: possunt enun hec contune¬
tim intelligi. ut conditio sit implicite
& disiunctim. Si ita enim intelligis.
ñ potest alit̾ fieri quam ds p̃sciuit.i. ñ¬

Expanded text:
falli vel mutari. Sed potest aliter fieri, quia potest aliter fieri quam fiat, ita autem fit ut praescitum est; aliter ergo potest fieri quam praescitum est. Ad quod dicimus illam locutionem multinon esse quod Deus praescivit; et: Impossibile est non esse quod Deus praescivit; et: Impossibile est non esse praescita omnia quae fiunt et hujusmodi. Possunt enim haec conjunctim intelligi, ut conditio sit implicita, et disjunctim. Si enim ita intelligas: Non potest aliter fieri quam Deus praescivit,
Abbreviated transcription (Latin):
ista ex aliqͦ tempore cognouit dsħ
futura omnia tempor alia. atq in
eis etiam qͥd.⁊ q̃n. ab illo pettauiR
fueramus: ⁊ qͦs de quib reb ł exauditurus¬
ł ñ exauditurꝰ eẽt. sine initio aute p̃sci¬
sunt ꝙ notut. Non emim nesciui t: que
fuerat creaturꝰ. q gͦ sciuit. creauit: non
qr creauit. sciuit: nec alit̾ sciuit creata.
quam ereanda. Non enim eiꝰ sapientie
aliquid accessit ex eis: s illis existentibus
sic̃ oportebat &e qͣndo oportebat. illa man
crearent᷑. omnia nota sunt illi: sic ⁊ pꝰqͣm
consummata sunt. Ecce his ub iudetur
axs. innuere scientiam ł p̾scientiam dei
qr ds nouit. Idem qͦq in ui.li. dicere uide¬
Non enim hec que creata sunt ideo sciun¬
tur a deo. qr fact̾a sunt. potiꝰ iieo facta st̃.
qͥa imititabilit̾ ab eo sciunt᷑. Et hic etiã
significare uidet᷑. di scientiam causam ẽẽ

Expanded text:
ita ex aliquo tempore cognouit, ut nosset, sed futura omnia temporalia atque in eis etiam quid et quando ab illo petituri fueramus et quos et de quibus rebus exauditurusnon exauditurus esset, sine initio ante praescisunt quia novit. Non enim nescivit quae fuerat creaturus. Quia ergo scivit, creavit; non quia creavit, scivit. Nec aliter ea scivit creata, quam creanda: non enim ejus sapientiae aliquid accessit ex eis; sed illis existentibus sicut oportebat, et quando oportebat, illa manscrearentur, omnia nota sunt illi; sic et postquam consummata sunt. Ecce his verbis videtur Aug. innuere scientiam vel praescientiam Dei quia Deus novit. Idem quoque in lib. 6 dicere videNon enim haec quae creata sunt ideo sciuntur a Deo quia facta sunt, sed potius ideo facta sunt quia immutabiliter ab eo sciuntur. Et hic etiam significare videtur Dei scientiam causam eorum
Abbreviated transcription (Latin):
tamen ex patͣ. & ꝑpatrem. ⁊ inpatre fc̃.
inquit accipiendum est. quod ait
apłs: ex ipso. ⁊ ꝑ ipfum .⁊ in ipso. ex
ligi dix̃ ex ipso. sic intelligas omĩa
eẽ ex patre. ut neges omnia ẽẽ exfi¬
lio. ł ex sp̃ti scõ: cum ex patre.⁊ ꝑ pa
trem.⁊ in patre. omnia eẽ sanȩ di¬
ci possint. Similiter ⁊ de filio. ⁊ sp̃o¬

Expanded text:
tamen ex Patre, et per Patrem, et in Patre sunt. inquit, accipiendum est quod ait Apostolus: Ex ipso, et per ipsum, et in ipso. Ex ligi dixit ex ipso, sic intelligas omnia esse ex Patre, ut neges omnia esse ex Filio, vel ex Spiritu sancto, cum ex Patre, et per Patrem, et in Patre omnia esse sane dici possit, similiter de Filio et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
dei ñ ẽẽ causam eorum q̃ fiunt. nͥ talẽ.
sine qͥ non frunt. si tamen scientiam.
ad noticiam tm̃ referamꝰ si uͦ nomine
scientiȩ includit᷑ etiam beneplacitũ
atq dispositio:. tẽ recte potest dici ca

Expanded text:
Dei non esse causam eorum quae fiunt, nisi talem sine qua non fiunt, si tamen scientiam ad notitiam tantum referamus. Si vero nomine scientiae includitur etiam beneplacitum atque disposit
Abbreviated transcription (Latin):
disputationem.
am sufficient demonstratum ui
detur. qͦmͦ omnia dicant᷑ ẽẽ in
deo. & ds in omnib: quam discepta¬
dionem qͣsi incident suscepimus:
q id uidebat᷑ postulare res circa
quam nr̃ uersabat᷑ sermo: disserabanꝰ
enim de scientia siue sapientia der
cum doceremus dm̃ scire omniaqsi¬
tum ẽutrum ꝓpt̾ cognitionem quã
de omnib habet. dicerent᷑ omnia eẽ
in deo: an alta ratione hoc diceretseͥ¬
tura. huiꝰ gͦ questionis occasio: inp̃¬
missam nos deduxit disputationem¬

Expanded text:
disceptationem. Jam sufficienter demonstratum esse videtur quomodo omnia dicantur esse in Deo, et Deus in omnibus; quam disceptationem quasi incidenter suscepimus, quia id videbatur postulare res circa quam noster versabatur sermo. Disserebamus enim de scientia sive sapientia Dei; et cum diceremus Deum scire omnia, quaesitum est utrum propter cognitionem quam de omnibus habet, dicerentur omnia esse in Deo an alia ratione hoc diceret Scriptura. Hujus ergo quaestionis occasio in praemissam nos deduxit disputationem
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis que condidit habet. ut habeat u¬
numquodq ꝙ sͥ debet᷑. & conuenit. sed
sp̃alem ꝓuidentiam atq curam habet
derationabilib: de qͥb p̃cepta tradidit. eis¬
ꝙ recte uiuendi legem p̃scͥpsit: ac p̃mia ꝓ¬
misit. Hanc ꝑuidentiam & curã de ir ra¬
tionabilib non habet. Ideo apłs dicit. qi

Expanded text:
e cunctis quae condidit habet, ut habeat unumquodque quod sibi debetur et convenit. Sed specialem providentiam atque curam habet de rationabilibus quibus praecepta tradidit, eisque recte vivendi legem praescripsit, ac praemia promisit. Hanc providentiam et curam de irrationabilibus non habet. Ideo dici
Abbreviated transcription (Latin):
quot uascant᷑. quot ue moriant᷑: s non
seit hec ꝑmomenta singła: Imo fimul.
& senꝑ omnia. Neq ita scit. ut eande
ꝓuideat irrationabilib & rationabili¬
& angłos ad custodiam delegauit. Simul¬

Expanded text:
quot nascantur quotve moriantur; sed non scit hoc per momenta singula; imo simul et semel omnia. Neque ita scit, ut eamdemdo penitus provideat irrationabilibus. Rationabiliet angelos ad custodiam delegavit.
Abbreviated transcription (Latin):
supͣdiximꝰ corporalis creat᷑a ita ẽ. localis
ł circumscͥptibilis. ꝙ det̾imnat᷑ diffim¬
tione log: ⁊ dimensionem recipiens d¬
loci concludit᷑: cum ita sit alicub qͦd ñ
alibi. s nͨ dimensionem recipit. nͨ distan¬
contine t. Ideoq aus̃ attbuit mut̾onem lo¬
loco adlocum: non tam̃ ita ut dimensio¬
nbus circumscͥptus. int̾positione sui fa¬
ciat distantiam circumstantie: sicut cor¬
deloco ad locum. ⁊ qͦdammꝰ locales. &
crrcum scͥptibiles: ħ non omni eomͦ quo
creat᷑e corporee. Sp̃s autem increatꝰ. qui
ds est. in loco qͥdem est.⁊ in omni loco:
est. Uñ beda suꝑlucam ait. Cum ad beca.¬
nos angłi uenunt: sic ertius implent
ministium. ut tñ ante dm̃ int̾tus ꝑ con¬
templationem assistant: quia ⁊ si angłs ẽ
sps circumscͥptꝰ. sũmꝰ tamen sp̃s qͥ ds est. in¬
circumscͥptꝰ est: iutra qͤm curriͥt angelꝰ.¬
distantiam ostendens int̃ sp̃m increatum. ⁊
sym creatum: dic̃ seraphin de loco ad lo¬

Expanded text:
a ita est localis vel circumscriptibilis, quod determinatur definitione loci, et quod dimensionem recipiens dloci concluditur, cum ita sit alicubi, quod non alibi, sed nec dimensionem recipit, nec distancontineret. Ideoque Aug. attribuit mutationem loloco ad locum, non tamen ita ut dimensionibus circumscriptus, interpositione sui faciat distantiam, sicut corde loco ad locum, et quodammodo locales et circumscriptibiles, sed non omni eo modo, quo creaturae corporeae. Spiritus autem increatus, quod Deus est, in loco quidem est, et in omni loco; is Beda super Lucam ait: Cum ad nos angeli veniunt, sic exterius implent ministerium, ut tamen ante Deum interius per contemplationem assistant; quia, etsi angelus est spiritus circumscriptus, summus tamen Spiritus, qui Deus est, incircumscriptus est, intra qdistantiam ostendens inter spiritum increatum et spiritum creatum, dicit, seraphim de loco ad lo
Abbreviated transcription (Latin):
an res sint causa scientie ł p̃scientie
dei. Uidet᷑ enim p̃scientia dei causa
ẽẽ eoꝵ qͦ ei subst̃. ac necessitatẽ eueniend
eis fac̾e qr nec aliq̃ fut᷑a fuissent. nͥ qd̾s rap̃¬
scisset. nec posst̾ ñ euenire: cũ ds ea p̾sci¬
uerit. Si autem impossibile ẽ ea ñ euemin

Expanded text:
an res sint causa scientiae vel praescientiae Dei. Videtur enim praescientia Dei causa esse eorum quae ei subsunt, ac necessitatem eveniendi eis facere, quia nec aliqua futura fuissent nisi Deus ea praescisset, nec possunt non evenire, cum Deus ea praesciverit. Si autem impossibile est ea non evenire
Abbreviated transcription (Latin):
im ꝓpͥȩ. dr templum di non quod eo
contineatur. Id autem: nich melius
quam anima munda intelligit᷑. Ce¬
ce hic dic̃. dm̃ ñ ẽẽ in loco: s intelli¬
gendum ẽ eum non ẽẽ in loco locali
let opponisic. Cotidiȩ fiunt creat᷑e
que ante ñ erant: ⁊ in eis deus est:
cumante ñ ẽẽt in eis. Est gͦ: ubi¬
ante non erat. Idoq mutabilis iui
detur. S licet cotidiȩ incipiat esse
in creaturis.in qͥb ante non erat:
qr ille ñ erant: hoc tam̃ fit sine fui
mutatione: qualit̾ in mundo cepit
ẽẽ quem fecit. tam̃ sine mutabilita¬

Expanded text:
improprie, dicitur templum Dei, non quod eo improprie, dicitur templum Dei, non quod eo contineatur. Id autem nihil melius quam anima munda intelligitur. Ecce hic dicit Deum non esse in loco, sed intelligendum est eum non esse in loco localitlet opponi sic quotidie: Fiunt creaturae quae ante non erant, et in eis Deus est, cum ante non esset in eis; est ergo ubi non erat, ideoque mutabilis esse videtur. Sed licet quotidie incipiat esse in creaturis, in quibus ante non erat, quia illae non erant, hoc tamen fit sine sui mutatione, qualiter in mundo coepit esse quem fecit, tamen sine sui mutabilita
Abbreviated transcription (Latin):
ad fi. for. ñ tamen motu locali. s ĩmo¬
bilitate sui: uelut si moles aliqua sa¬
xea impleat aliquem locum:dr quod
attingit a fine illiꝰ lociusq ad finem:
cum tam̃ alt̾m ñ deserat. alt̾m occu¬
pando. Ñ gͦ habet motum localem il¬
lium occupat. qr localem motum ñ
ht̃. Ideoq auiõ. uolens p̃cidere a dei¬
puritate omnem localem motum ⁊
localem circumscͥptionem: potius
dicit omnia ẽẽ in illo. quam ipsum
ẽẽ alicubi: nͨ tñ ipsum ẽẽ locum qͥ
ñ est in loco: in libͦ. lxxxiiii.questio
alicubi est: continet᷑ loco. ꝙ continet᷑
loco: corpus est. ds autem. ñ est cor pꝰ
Non gͥ alicubi ẽ.⁊ tñ quia est & ĩ loco
non ẽ. in illo sunt potiꝰ omnia quam
ipse alicubi. nͨ tñ ita in illo. ut ipse
sit locꝰ. Locus enim insꝑacio est:quod
longitudine.⁊ latitudine.⁊ altitudi¬
ne corporis occupat᷑. nec ds tale aliꝙͥ
est. ⁊ omnia gͥ in ipsosunt. ⁊ locꝰ ñ est:
nec in loco est. Locus tamen dei. sed

Expanded text:
fortiter, non tamen motu locali sed immobilitate sui; veluti si moles aliqua saxea impleat aliquem locum, dicitur quod attingit a fine illius loci usque ad finem, cum tamen alterum non deserat alterum occupando; non ergo habet motum localem velium occupat, quia localem motum non habet. Ideoque August., volens praescindere a Deipuritate omnem localem motum et localem circumscriptionem, potius dicit omnia esse in illo quam ipsum esse alicubi, nec tamen ipsum esse locum, qui non est in loco; in lib. 83 Quaest., q. enim alicubi est, continetur loco: quod continetur loco, corpus est. Deus autem non est corpus: non igitur alicubi est. Et tamen quia est, et in loco non est, in illo sunt potius omnia, quam ipse alicubi. Nec tamen ita in illo, ut ipse sit locus: locus enim in spatio est quod longitudine et latitudine et altitudine corporis occupatur; nec Deus tale aliquid est. Et omnia igitur in ipso sunnec in loco est; locus tamen Dei, sed
Abbreviated transcription (Latin):
totꝰ: ñ tam̃ in omnib habitat. Qͥs
porro audeat opmari nͥ insepara¬
bilitatem tͥnitatis pęnitꝰ ignoret.
ꝙ in aliqͦ possit habitare pat̾. aut
tatis p̃sentiam: s ñ ubiq ꝑ in habi¬
tationis grãm. Ppt̾ hanc enĩ habita¬

Expanded text:
abitat. Quis porro audeat opinari, nisi inseparabilitatem Trinitatis penitus ignoret, quod in aliquo possit habitare Pater et Ftatis praesentiam, sed non ubique per inhabitationis gratiam. P
Abbreviated transcription (Latin):
locał est:⁊ qͦdãmͦ non ẽ localis. localis
qͥdem dr. qͥ a diffinitione loci t̾minat᷑:
qm̃ cum alicubi p̃sens sit totꝰ: alibi ñ
inuenit᷑. Nautem ita localis ẽ. ut di¬
mensionem capiens. distantiam in
loco faciat. diuina gͥ sola eẽntia. oĩo
in localis ⁊ incircumtrrͤtibilis est: qͦ
fit mutatio creat᷑e: que longe est a
creatore. Uñ aus̃ suꝑ genesim. deus
inquit om̃ps. incommutabili et̾ni¬
tate. uoluntate. u̾itate. semꝑ idem:
mouet ꝑ tempꝰ creaturam sp̃ualem:
mouet etiam ꝑ tempꝰ & locum. creatu¬
ram corporalem: ut eo mottinaturas
qͣs condidit amministret. Cum gͦ tale¬

Expanded text:
lis, et quodammodo non est localis. Localis quidem dicitur, quia definitione loci terminatur, quoniam, cum alicubi praesens sit totus, alibi non invenitur. Non autem ita localis est, ut dimensionem capiens distantiam in loco faciat. Divina ergo sola essentia omnino illocalis et incircumscriptibilis est, quae fit mutatio creaturae, quae longe est a Creatore. Unde August. super Genes.: Deus, inquit, omnipotens incommutabili aeternitate, voluntate, veritate semper idem, movet per tempus creaturam spiritualem; movet etiam per tempus et locum creaturam corporalem, ut eo motu naturas quas condidit administret. Cum ergo ali
Abbreviated transcription (Latin):
infidelitatem iudeorum. s non fecit. neq
p̃scisset mala eoꝵ nͥ ea haberent. Non
enim io quemquam ad peccandum
cogit. qr futura hominum peccata
p̃nouit: illoꝵ enim p̃sciuit peccata ñ
sua. Ideoq si ea que ille p̃sciuit ipsoꝵ.
illiꝰ p̾scĩa falli ñ pͣsie dubio ñ alius
uit: ⁊ ideo si non malum s bonum fa¬
cere uoluissent: ñ malum facturi p̃tu¬
derentur ab eo. qͥ nouit qͥd sit quisq
facturus. Hisu̾bis aꝑte monstratur.
si diligent̾ intendamꝰ. p̾scientiã di ñ
eẽ causã malorum. que p̃scit: ꝙ ñ ea
p̃scit tanquam facturꝰ: nec tanquam
sua: s illoꝵs. qui st̃ ea facturi ł habi¬
turi. Prescuut gͦ illa. sola noticia. ñ
beneplacito auctoritatis. Uñ datur
fua. tanquam ea que facturꝰ est. ut in¬
illa p̃sciendo simul sint ipsiꝰ noticia¬
& auctoritatis beneplacitum. ccͦ hoc ꝙ die

Expanded text:
infidelitatem Judaeorum, sed non fecit; neque praescisset mala eorum, nisi ea haberent. Non enim ideo quemdam ad peccandum cogit, quia futura hominum peccata praenovit; illorum enim praescivit peccata, non sua. Ideoque si ea quae ille praesciescientia falli non potest, sine dubio, non alius, civit, et ideo si non malum, sed bonum facere voluissent, non malum facturi praeviderentur ab eo, qui novit quid sit quisque facturus. His verbis aperte ostenditur, si diligenter attendamus, praescientiam Dei non esse causam malorum quae praescit; quia non ea praescit tanquam facturum, nec tanquam sua, sed illorum qui sunt ea facturi vel habituri; praescivit ergo illa sola notitia, sed non beneplacito auctoritatis. Unde datursua, tanquam ea quae facturus est, ut illa praesciendo simul fuerit ipsius notitiat auctoritatis beneplacitum. 5. Contra hoc
Abbreviated transcription (Latin):
De mutatione uͦ loci: magna int̾ conqͥ¬
rentes disceptatio u̾sat᷑. St̃ enim qͥ dict̃.
nullum sp̃m aliqͦ mͦ posse mutari loco ai
& circum scͥptionem loctu constare ase¬
runt: atq id solum locale. ł in loco ẽẽ di¬
cunt qͦd dimensionem recipit. ⁊ distanti¬
am in loco facit:⁊ boc dñt aug.sensisse:
mutonem temporis tm̃ sp̃itali create
tbuenteloci uͦ ⁊ temporis. corporeȩ.
hic respondetur eis.
S ut supͣ diximꝰ. dtplicit̃ dr res¬
ẽẽ localis ł circumscͥptibilis: s. ł qr dimen

Expanded text:
De mutatione vero loci magna inter conquirentes disceptatio versatur; sunt enim qui dicunt nullum spiritum aliquo modo posse mutari loco, abet circumscriptionem locum constare asserunt, atque id solum esse locale vel in loco esse dicunt, quod dimensionem recipit, et distantiam in loco facit. Et hoc dicunt Aug. sensisse, mutationem temporis tantum spirituali creaturae tribuentem; loci vero et temporis corporeae. 12. Hic respondetur eis. Sed, ut supra diximus, dupliciter dicitur esse res localis vel circumscriptibilis:
Abbreviated transcription (Latin):
Si enim ita est alicubi. ꝙ. non ubiq
gͦ localis est. Est gͦ ubiq tota. que cõ¬
tinet totum.⁊ penetrat totum: que
nec ꝓ fui simplicitate diuidi. nec ꝓ
fui puritate macłari. nec ꝓsui imm̃¬
sitate ullo mͦ comp̃hendi p̃. Uñ auc̃.¬

Expanded text:
Si enim ita est alicubi, quod non ubique, ergo localis est. Est ergo ubique tota quae continet totum, et penetrat totum; quae nec pro sui simplicitate dividi, nec pro sui puritate maculari, nec pro sui immensitate ullo modo comprehendi potest. U
Abbreviated transcription (Latin):
detur p̃missis ub auc̃. obuiare. Hic u.
significari uidet᷑. ꝙ res future. cause
sint p̃scientie: Ibi uͦ: ꝙ p̃scientia. causa
sit rerum futurarum Qꝰ ex p̾dictis tenendum
sit eum detminatione auctoritatum
Sanc gͥ que uidet᷑ repugnantiam de
medio tollere cupientes. dici mus
res futtiras. nullatenus causam esse
p̃scientiȩ ł scientie di. nͨ ideo p̃scirił
sciri. ꝙr future ł facte sunt: ita expo¬

Expanded text:
ugust. obviare. Hic enim significari videtur quod res futurae causa sint praescientiae; ibi vero quod praescientia causa sit rerum futurarum. 4. Quid ex praedictis tenendum sit, cum determinatione auctoritatum. Hanc igitur quae videtur repugnantiam de medio tollere cupientes, dicimus res futuras nullatenus causam esse praescientiae vel scientiae Dei, nec ideo praesciri vel sciri quia futurae vel factae sunt; ita expo
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ñ ẽ ubiq ẽẽ ẽdatur: cum in omnib¬
ee ñ desinat. Amb̃r. etiamin li .iͦ. de sp̃u¬
sco. sp̃m .s. ꝓbat ñ eẽ creaturam: qr tibiq ẽ:
ꝙ ẽ ꝓpͥum diuinitatis. ita dicens. Cum oĩs
c̃atura certis nat᷑e sue sit circum scͥpta li
minatamꝙ uirtutem: qͥ & in omnib &e

Expanded text:
sit, non etiam ubique esse credatur, cum et in omn desit usquam, se omsit, non etiam ubique esse credatur, cum et in omn desit usquam, se omnem per sua edocet, ut ubi sua sint, ipse esse intelligatur. Non autem corporali modo cum alicubi  proprium divinitatis, ita dicens: Cum omnis creatura certis naturae suae sit circumscripta limminatam virtutem, quae et in omnibus, et
Abbreviated transcription (Latin):
mane intelligentie ercedunt: falsitatis
arguere aliqͥ p̃sumant. scõꝵ auctoritad¬
bus munienda mͥ uident᷑. Beatꝰ gregouꝰ
suꝑ cantica canticoꝵ inquit licet deus
cominum mͦ omnib reb infit p̃sentia.
potentia. sub̃a: tñ familiari mͦ dr meẽ¬
cutius ⁊ fidelius considant. De hoc ab̾.
aus. ad dardanum in li. de p̃sentia dei
ait. Cum ds sit nat᷑a in corporea. ⁊ in com¬
mutalit̾ uiua: et̾na stabilitate in seipso
manens: totꝰ adest reb omnib. & sui¬
gulis totꝰ. s in qͥb habitat habent eum
ꝓ suȩ capacitatis diu̾sitate: alii ampliꝰ.
ali ininꝰ qͥsipse sibi dilectissimum templum
qr̃a sue bonitatis edificat. Hylar̃ qͦ in libͦ¬
ł oni. de tͥ. aꝑtissime ẽẽ dm̃ docet ubiq. Is¬
inquit imm̃se uͥtutis. uiuens potestas. que
nusquam ñ adsit. nͨ desit usquam: se om¬
nem ꝑsua edocet. ut uͥsua sint. ipse ẽẽ in¬
teligat᷑. ñ autem corporali mͦ cum alicub

Expanded text:
manae intelligentiae excedunt falsitatis manae intelligentiae excedunt falsitatis arguere aliqui praesumant, sanctorum auctoritatibus munienda mihi videntur. Beatus Gregorius super Cantica canticorum inquit: Licet Deus communi modo omnibus rebus insit praesentia, potentia, substantia, tamen familiariori modo pecutius et fidelius considerant. De hoc enim eodem Aug., ad Dardanum in lib. de Praesentia Dei, ait: Cum Deus sit natura incorporea et incommutabiliter viva, aeterna stabilitate in seipso manens, totus adest rebus omnibus, et singulis totus; sed in quibus habitat, habent eum pro suae capacitatis diversitate, alii amplius, alii minus, quos ipse sibi dilectissimum templum gratia suae bonitatis aedificat. Hilarius quoque, in lib. 8 de Trin., apertissime docet Dinquit, immensae virtutis vivens potestas, quae nusquam non adsit, non desit usquam, se omnem per sua edocet, ut ubi sua sint, ipse esse intelligatur. Non autem corporali modo cum alicubi
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtum ẽ ꝙ in dei cognitione siue p̃¬
sentia sunt omnia.s. bona & mala:
s non omnimꝰ sunt ibi mala quo
bona: ⁊ quod in deo bona tm sunt sicit
ex ipso ⁊ ꝑ ipsum. ñ mala: ⁊ ex qͦ sensu hes
accipienda st̃. assiguatum est: ce ꝙ de to¬
¶ Et qm̃ demonstratum est ex parte Qe¬
modo omnia dicant᷑ eẽ in deo: addendũ
in reb. si tamen id humana mens.ł ex pe¬
te digne ualet cogitare ł lingua fuifict
eloqͥ Sciendum ẽ gͥ. qͦd ds in comimuta¬
bilit̾ semꝑ in se eristens. p̃sentialiter.
potentialit̾. eẽntialit̾ est in oĩnatitra
siue eẽntia. sine fui diffinitione.: &e moi
locosine circum scͥptione. ⁊ in omni tp̃.
sine mutabilitate. ⁊ p̾t̾ea in scĩs ẽ sp̃ib¬
& in anima: b est excellentꝰi. ꝑ gratiam
inhabitans:⁊ in homine xp̃o excellent¬
sime. In qͦ plenitudo diuinitatis corpora¬
liter habitat. ut ait apłs. In eo enim do
habitauit. ñ ꝑ gr̃am adoptionis. s ꝑgrã
uniomis. Ne atit̃ ista. qi capacitatem hu¬

Expanded text:
t quod in Dei cognitione sive praescientia sunt, omnia scilicet bona et mala; sed non omni modo sunt ibi mala, quo bona; et quod in Deo bona tantum sunt, sicut ex ipso, et per ipsum, non mala. Et ex quo sensu haec accipienda sint assignatum est. Et iam demonstratum est ex parte quomodo omnia dicantur esse in Deo, addendum in rebus; si tamen id humana mens vel ex parte digne valeat cogitare, vel lingua sufficiat eloqui. Sciendum ergo est quod Deus incommutabiliter semper in se existens, praesentialiter, potentialiter, essentialiter est in omni natura sive essentia sine sui definitione, et in omni loco sine circumscriptione, et in omni tempore sine mutabilitate. Et praeterea in sanctis spiritibus et animabus est excelinhabitans; et in homine Christo excellentissime; in quo plenitudo divinitatis corporaliter inhabitat, ut ait Apostolus. In eo enim Deus habitavit, non per gratiam adoptionis, sed per gratiam unionis. Ne autem ista quia capacitatem hu
Abbreviated transcription (Latin):
contactu homines. ac quedam alie
res inficiunt᷑. Solis uͦ radii impol¬
luti &e incontaminati ea contingen¬
tes existunt. N est gͥ mirandum. si
ẽentia dituna omnino simplex &
incomintitabilis. omnia replet loca:¬
& in omnib creat᷑is eẽntialit̾ in est:
que condidit: non tam̃ inqͥnant eum.
qui peccañ: de cuiꝰ sagientia que at¬
tingit a fine usq ad finem fortiter.
dr. Attngit omnia ꝓpt̾ suam mun

Expanded text:
contactu homines, et quaedam aliae contactu homines, et quaedam aliae res inficiuntur; solis vero radii impolluti et incontaminati ea contingentes existunt. Non est igitur mirandum, si essentia divina omnino simplex et incommutabilis omnia replet loca et omnibus creaturis essentialiter inest; quae condidit, nec tamen inquinant eum, qui peccant: de cujus Sapientia, quae attingit a fine usque ad finem fortiter , dicitur: Attingit omnia propter sua
Abbreviated transcription (Latin):
telligendum tradidert̃. qͦd ds ubiq ẽẽ¬
nat᷑a. atq omne ꝙ nat᷑alit̾ est. in qͦcq
loco sit. ꝑ eum h̃t eẽ ÷ &e omnis locus:
in quo itid est. Idm eciam dic̃t̃. ideo de
ineissunt: nec in eis aliquid oꝑari cessat.
Nam &e ipsa loca. & quiequid in eis est:
ñ ipse conseruet. manere non possunt.
loca fint: & omnia que in eis funt. S
licet hec uera sint. que asserunt. in ex¬
planandis intelligentiis p̃dictorum:
est ꝙ homouitens caꝑe non ualet.¬
Solet etiam ab eisdem queri. quomͦ
deus substantialit̾ insit omnib reb.
& corporalium sordium inquinatio¬
nib non contingat᷑. Qͦd tam friuo¬
lum ẽ: ut nͨ responsione sit dignũ:
cum &e sp̃s creatꝰ. sordib corporis oẽ
leprosi. ł quantumq polluti. inqui¬
si nari non possit. Sol qͦq radios. sine
misui pollutione effundit suꝑ loca ⁊¬
st corpora. non solum munda s etiam
immunda. ac sordib fetentia: qͦꝵ

Expanded text:
telligendum tradiderunt, quod Deus ubique petelligendum tradiderunt, quod Deus ubique penatura atque omne quod naturaliter est, in quocumque loco sit, per eam habet esse; et omnis locus, in quo illud est. Iidem etiam dicunt ideo Deum aesentia, et quae in eis sunt, nec in eis aliquid operari cessat. Nam et ipsa loca, et quidquid in eis est, nisi ipse conservet, manere non possunt. loca sint, et omnia quae in eis sunt. Sed licet haec vera sint quae asserunt in explanandis intelligentiis praedictorum, est, quod homo vivens capere non valet.Solet etiam a quibusdam quaeri, quomodo Deus substantialiter insit omnibus rebus, et corporalium sordium inquinationibus non contingatur? Quod tam frivolum est, ut nec responsione sit dignum: cum etiam spiritus creatus sordibus corporis etiam leprosi, vel quantumcunque polluti inquinari non possit. Sol quoque radios sine sui pollutione effundit super loca et corpora non solum munda, sed etiam immunda ac sordibus fetida, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
in eodem. ds ẽ inhabitator quoꝵdã fuo¬
ñdum cognoscentium dm̃: &e non
quoꝵ dam cognoscentium deum.
Iui enim ad templum di non ꝑtinent.¬
dum ualent cognoscere dm̃. Gͥ quemi po¬
tuerunt illi nosse. nͨ habe: isti potueru
habe antequam nosse. B̾eatissimi ditã
sunt illi qͥb hoc est dm hab̃e. qͦd nocse
Hic aliquatenꝰ aꝑit aus. qͦmͦ ds habitet
Ex p̃dict̾is patet ꝙ ds ubiq totus est ꝑ
ẽẽntiam: & in scĩs habitat ꝑ gr̃am. Cũc
suꝑius. licet tenuit ostensum sit. qua
ratione dicat᷑ habitare in quibdam:
efflagitaret ordims ratio. Io etiam asig¬
huiꝰ considerationis sublimitas atq im
mensitas. humane mentis sensum õĩo
ad hebreos: sic̃ multa de deo intelligi¬
mus.que loqͥ penitꝰ non ualem. Ita
multa loqͥmͣ. que intelligere ñ sumꝰ
intellect̾u ñ capimꝰ. Item. qͦd ẽ incorporea
quedam uͥtꝰ que omnium ẽ caus a bono¬
rum: scimꝰ. Quomͦ autem uł que istasit
suo metiri p̃sumentes: hoc ita fore in¬

Expanded text:
d Deus est inhabitator quorumdam nondum cognoscentium Deum, et non quorumdam cognoscentium Deum. Illi enim ad templum Dei non dum valent cognoscere Deum. Ergo quem potuerunt illi nosse nec habere, isti potuerunt habere antequam nosse. Beatissimi autem sunt illi quibus est Deum habere, quod nosse. Hic aliquatenus aperit Aug. quomodo Deus habitet Ex praedictis patet quod Deus ubique totus est per essentiam, et in sanctis habitat per gratiam. Cumque superius, licet tenuiter, ostensum sit qua ratione dicatur habitare in quibusdam, nunc efflagitaret ordinis ratio id etiam assighujus considerationis sublimitasmensitas humanae mentis sensum omnino ad Hebr. Sicut multa de Deo intelligimus quae loqui penitus non valemus, ita multa loquimur quae intelligere non sumus intellectu non capimus. Item: Quod est incorporea quedam virtus, que omnium est causa bonorum, scimus; quomodo autem vel que ista sit, suo metiri praesumentes, hoc ita fore in
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsunt cęlum. habitat ds ⁊ regnat. qͥ eiꝰ
uoluntati deuoti obtemꝑãt: Malos uͦ qͥ
sint t̾ra iudicii distͥctione calcat. Uñ ⁊̃
reb. in qͥb tam̃ omnib totꝰ est: quem¬
admodum anma. ut ait aũs in epła
corporis. tota adest simul. nͨ minor in
minorib. nͨ maior inmaiorib: s tam̃ in
alus intensiꝰ. in aliis remissiꝰ oꝑat᷑: cum
plum suum:⁊ hi tales cum eost̃ iam
ex parte: s in beatitudine ꝑfecte.
Mali uͦ ⁊ si ibi s int u̾ ipse ẽ. qͥ nusqͣm
deest: ñ tam̃ st̃ cum eo. Uñ auõ super
deest: s beati cum illo:qr non sunt
beati nͥ erto. cum illo funt: qr fruunt᷑
ex illis aliquatenꝰ intelligere ualebis.
que supͣdicta st̃: cum de sp̃s scĩ ꝓcessio¬

Expanded text:
lum habitat Deus et regnat, qui ejus voluntati devote obtemperant; malos vero, qui sunt terra, judicii districtione calcat. Unde etrebus, in quibus tamen omnibus totus est, quemadmodum anima, ut ait beacorporis tota adest simul, nec minor in minoribus, nec maior in maioribus est, sed tamen in aliis intentius, in aliis remissius operatur, plum suum; et ibi tales cum eo sunt jam ex parte, sed in beatitudine perfecte. Mali vero, etsi ibi sint ubi ipse est, qui nusquam deest, non tamen sunt cum eo. Unde Aug., deest. Sed beati sunt cum illo, quia non sunt beati nisi ex eo quod cum illo sunt, qui fruuntur ex illis aliquatenus intelligere valebis quae supra dicta sunt, cum de Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
filio habitit. Si autem queris. ubi ha¬
bitabat ds antequam sc̃i eẽnt: dicimꝰ
dierunt aliqñdo scđm speciem: q̃lit̃
⁊̃ nẽ templum di sunt angłi. S dieit
aliqͥs. Anteqͣm faceret d̾s celum ⁊ t̾rã:
antequam faceret scõs: ubi habitabat:
Inse habitabat ds. apud te habitat:
habitat ds in scĩs: ut si ipse disces¬

Expanded text:
icut est. Si autem quaeris: Ubi habitabat Deus antequam sancti essent? dicimus, Dei erunt aliquando secundum speciem, qualiter etiam nunc templum Dei sunt angeli. Sed, dicet aliquis: Antequam faceret Deus coelum et terram, antequam faceret sanctos, ubi habitabat? In se habitabat Deus; apud te habitat, habitat Deus in sanctis, ut si ipse disces
Abbreviated transcription (Latin):
deest deus. s omnib p̃sens ⁊ cognitor ẽ.
bona cognoscit ⁊ ꝑ appbationem. & ꝑ bene¬
aus. dix̃. ea abscondi a lumine dei. qͥ oẽ
in libro ad hel udium insinuat de cog¬
nitione dr. uariis modis accipiendam
Sinquiens.Si ad scĩam referas: non ig
quo. non cognoscit mala. parit̾ quidem
ut᷑q eodemq mͦ noscit. quantum ad
noticiam: s bona etiam apꝓbatione &
beneplacito cognos eit. ¶ Et inde est.ꝗ¬

Expanded text:
cognitor est. bona cognoscit etiam per approbationem et per beneAug. dixit ea abscondita a lumine Dei. Qui etiam in lib. ad Helvidium insinuat cognitionem Dei variis modis accipiendam, inquiens: Si ad scientiam referas, non ignquo non cognoscit mala. Pariter quidem utraque eodem modo noscit, quantum ad notitiam, sed bona, etiam approbatione et beneplacito cognoscit. 3. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
spys oꝑat᷑ mist̾tum.Seraphin de loco ad
locum tnͣsit: non enĩ conplet omnia: s
ipse replet a sp̃u. Hic aꝑte monstratur.:
quod angłi quodammodo locales stiñ.
Cum repetitione suꝑioꝵ ꝯfirmat auetoritatib
dm̃ eẽ uͥq sine locali motu.
ateam̃ itaq diuinam na¬
turam ꝓ immensitate sui. nusquam de¬
eireumnseͥptibilem nullo coneludi loeo:
ħ a fine usq ad finem attingere ñ tñ
spaciosa magnitudine. nͨ locali motu:
s immensitate atq immobilitate eẽn
qͣsi spaciosa magnitidine opinem᷑
dm̃ ꝑ cunct̾a diffu ndi. sic̃ humus:
maior. nec inminore minor:nec mi¬
nor in uno quam in duob: ita deus
sine labore regens.⁊continens mun¬
dum. in celo totꝰ est. in t̾ra totꝰ. ⁊ inutͦ¬
ꝙ totꝰ. ex nullo contemptꝰ loco. s in se¬
ipso tibiq totꝰ. Idem quoq. fuꝑ psalmũ

Expanded text:
Spiritus operatur mysterium. Seraphin de loco ad locum transit; non enim complet omnia, sed ipse repletur a Spiritu. Hic aperte ostenditur quod angeli quodammodo locales sunt. 14. Cum repetitione superiorum confirmat auctoritatibus Deum esse ubique sine locali motu. Fateamur itaque divinam naturam pro immensitate sui nusquam denino incircumscriptibilem, nullo concludi loco. sed a fine usque ad finem attingere, non tamen spatiosa magnitudine nec locali motu, sed immquasi spatiosa magnitudine opinemur per cuncta diffundi, sicut humus major, nec in minore minor; aut minor in uno quam in duobus; ita et Deus sine labore regens, sine onere continens mundum, in coelo totus, in terra totus, et in utroque totus; et nullo contentus loco, sed in seipso ubique t
Abbreviated transcription (Latin):
dum sit simplicit̃. iala ẽẽ in deo: siue e
in deo ꝑ cognitionem. Stit enim deuo.
sciuit semꝑ omma tam bona qͣm mala
etiam anteqͣm fierent: ⁊ p̃sciuit ab etuo
ea fut᷑a. Ideoq cum omnia bona dix̾mꝰ
ẽẽ in deo ꝓpt̾ psentiam cogniti onis. eis
ratione iudet᷑ dicendum. omnia mala
nem ei p̃sentia fiunt: p̃cognornt emind
ab et̾no qͥsdam futos malos: ⁊ eors mali¬
ciam ut ait aus̃. p̃sciuit. s ñ p̾parauit si
gͦ peccata omnium sciat: nͣ qd intellign¬
dum est. ea includi in illa generalitate
deo: Ex ipso inquit. ⁊ ꝑ ipsum: ⁊ in ipso
sunt omnia. S qͥs nͥ insanꝰ dixerit. mali
ẽẽ in deo: Illa enim ẽẽ in deo intelligitꝰ
bona. Ita gͦ ñ in ipso sunt. nͥ bona. Nons̾
mala indeo sunt: qr licet ea nos cat: ñ
tñ ita omminonoscit ut bona. mala qͣsi
delonge cognoscit. ut ait ꝓpħa: ⁊ alta
cata sunt. qͦ alumine t̾utatis diuine ab¬
scondunt᷑. s qͦmͦ peccata a lumine u̾itats

Expanded text:
pliciter mala esse in Deo, sive esse in Deo per cognitionem. Scit enim Deus et scivit semper omnia, tam bona quam mala, etiam antequam fierent, et praescivit ab aeterno ea futura. Ideoque cum omnia bona diximus esse in Deo propter praescientiam cognitionis, eadem ratione videtur dicendum omnia mala nem ei praesentia fuerint. Praecognovit enim Deus ab aeterno quosdam futuros malos, et eorum malitiam ut ait Aug., praescivit, sed non praeparavit. Cum ergo peccata omnium sciat, numquid intelligendum est ea includi in illa generalitate Deo? Ex ipso, inquit, et per ipsum, et in ipso sunt omnia. Sed quis, nisi insanus, dixerit mala esse in Deo? Illa enim esse in Deo intelliguntubona; ita ergo non in ipso sunt nisi bona, non ergo mala in Deo sunt; quia licet ea noscat, non tamen ita omnino noscit, ut bona. Mala ergo quasi de longe cognoscit, ut ait Propheta, ps.cata sunt, quae a lumine tuae veritatis absconduntur. Sed quomodo peccata a lumine veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
contͣium intelligit᷑. Coce habes. qr
ex ead intelligentia. scͥptura dicit:
omnia eẽ in ipso. ⁊ ꝑ ipsum est & ex
ipso. ł cum ipso. Cum gͦ ix ea ratio¬
ne. onnia dicant᷑ eẽ ex deo. ł ꝑ
ipsum. non solum qr scit. s etiam q

Expanded text:
Ecce habes, quia ex eadem intelligentia Scriptura dicit esse omnia in ipso, et per ipsum, et ex ipso, et cum ipso. Cum ergo ex eadem ratione omnia dicantur esse ex Deo, vel per ipsum, non solum quia scit, sed etiam q
Abbreviated transcription (Latin):
Mala tam̃ non cognoseit. nͥ ꝑ noticiã:
bona uͦ. non solum ꝑ scientiam. s etiam¬
ꝑ approbationem ⁊ beneplacitum:⁊ ob
probet. ⁊ placeant: .i. ita scit. ut eorum
Quoinde. si diligent inspiciamus i d̃e
uidetur ẽẽ. omnia ẽẽ ex deo. ⁊ ꝑ ipsum.
⁊ inipso.Uende ambrosius in

Expanded text:
cognoscit nisi per notitiam, bona vero non solum per scientiam, sed per approbationem et beneplacitum. Et ob probet et placeant, id est, ita scit, ut eorum n ipso. Proinde si diligenter inspiciamus, idem videtur esse, omnia esse ex Deo, et per ipsum, et in ipso. Unde Ambr., in
Abbreviated transcription (Latin):
de ipso st̃ sed econuenso.
llud etiam hic adnectendum ẽ. qͦd
cat penitꝰ ex ipso. qͦd de ipso: qͦd enĩ
de ipso est. pͣ dici eẽ ex ipso. s ñ om̃e
ꝙ ex ipso est. potest dici eẽ de ipso:
quia non ẽ de sua suba. Ex ipso enim
sunt celum & t̾ra: quia iꝑse fecit ea.
faciat domum: ex ipso est filiꝰ. ex ipso
est domꝰ: s filiꝰ. de ipso: domꝰ uͦ de t̾r̃a.

Expanded text:
de ipso sunt; sed e converso. Illud etiam hic annectendum est, quod cat penitus ex ipso, quod de ipso. Quod enim de ipso est, potest dici esse ex ipso; sed non omne quod ex ipso est, potest dici esse de ipso, quia non est de sua substantia. Et ex ipso enim sunt coelum et terra, quia ipse fecit ea; faciat domum, et ex ipso est filius, ex ipso est et domus; sed filius de ipso, domus vero de terra
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦd utiq dr ꝓpt̾ pͥncipium ereationis.
ł gr̃e pͥuilegtum:. ⁊ create subiectionẽ.
ł seruitutem. Cum gͦ in t̾ͥnitate neb
sit creatum ł seruiens.ł subiectum:
ñ admiste fides in t̾nitate talem locntios
modum. Ita etiam econũso ñ dieit᷑ deo
eẽntia. ꝙ ipsa sit eẽntia. abraham. osaut
⁊ iacob. ł alicuius create. ne crentoraa¬

Expanded text:
cipium creationis, vel gratiae privilegium, et creaturae subjectionem vel servitutem. Cum ergo in Trinitate nihil sit creatum vel serviens vel subjectum, non admisit fides in Trinitate talem locutionis modum. Ita etiam e converso non dicitur de Dei essentia quod ipsa sit essentia Abraham, Isaac, et Jacob, vel alicujus creat
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ non dm̃r ẽẽ. insi bona: quors
auct̾or est. Uñ aũs. in li. de nat᷑a
boni. Cum audimͦ inquit ex deo. auc̃
& ꝑ ipsum. & in ipso ẽẽ omnia: õs
utiq naturas intelligere debemꝰ:
& omnia que nat᷑alit̾ funt: neq

Expanded text:
tamen non dicuntur esse, nisi bona, quorum auctor est. Unde Aug., in lib. de Natura boni: Cum audimus, inquit, ex Deo, et per ipsum, et in ipso esse omnia, omnes utique naturas intelligere debemus, et omnia quae naturaliter sunt. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽntialit sit in omni loco.⁊ in õĩ tp̃r:
non tam̃ mouet᷑ ꝑ loca. ł tempora. nͨ
localis ẽ. nͨ temporalis. Localis ñ est:
qr penitꝰ non circum seͥbit᷑ loco: qͥa
n̾ita est inuno loco. ꝙ ñ sit in alio:
neq dimensionem bt̃ sic̃ corpꝰ: cui.
scđm locum assignat᷑ pͥncipium me¬
dium. & finis. & ante ⁊ retͥ. dextra
ac smistra. sursũ ⁊ deoisum qͦd sui
intpositione facit distantiam. cir¬
cumstantiam. Duob nanq his mͦis¬
dr in scͥptura aliqͥd locale.siue cir¬
dimensionem capiens longitudiniꝰ.
altitudinis. & latitudinis. distantiam
facit in loco. ut corpꝰ. ł qr loco diffini¬
tur. ac det̾minat᷑: qm eum sit alicubi.
ñ uͥq inuenit᷑: ꝙ ñ solum corpori. s etiã
õĩ creato sp̃ui cõ gruit. Omne gͥ corpꝰ.

Expanded text:
entialiter sit in omni loco et in omni tempore, non tamen movetur per loca vel tempora, nec localis est, nec temporalis. Localis non est, quia penitus non circumscribitur loco, quia nec ita est in uno loco, quod non sit in alio, nec dimensionem habet sicut corpus, cui secundum locum assignatur, principium, medium et finis, ante et retro, dextera et sinistra, sursum et deorsum, quod sui interpositione facit distantiam circumstantium. Duobus namque modis dicitur in Scriptura aliquid locale sive cirdimensionem capiens longitudinis, altitudinis et latitudinis, distantiam facit in loco, ut corpus, vel quia loco diffinitur ac determinatur, quoniam cum sit alicubi, non ubique invenitur, quod non solum corpori, sed etiam omni creato spiritui co
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽntia est.⁊ eiꝰ p̃sentia. in qua sunt oĩa
ipsiꝰ cognitione. nͨ tam̃ omnia quest
in eiꝰ p̃sentia ł cognitione. in eiꝰ eẽntia
eẽ dici debent. Si enimhoc diceretur:
intelligerent᷑ eẽ eiꝰdem cum eo eẽntie.
ante mundi constitutionem. Quis
sufficit hoc explicare: Eligunt᷑. qͥ ñ
sunt: nͨ errat qͥ eligit: nͨ uane elgit.
Plegit tam̃.⁊ ħt elect̾os: quos crecturꝰ
est eligendos: qͦs ht apd̾ semetipsum
non in nat᷑a sua. s in p̃sentia sira. Nͥ¬
dum erant. qͥb ꝓmittebat᷑. s & ipsi

Expanded text:
sunt omnia, ipsius cognitio. Nec tamen omnia quae sunt in ejus praesentia vel cognitione in ejus essentia esse dici debent. Si enim hoc diceretur, intelligerentur esse ejusdem cum eo essentiae. ante mundi constitutionem . Quis sufficit hoc explicare? Eliguntur qui non sunt, nec errat qui eligit, nec vane eligit. Eligit tamen, et habet electos quos creaturus est eligendos, quos habet apud semetipsum, non in natura sua, sed in praesentia sua. Nondum erant, quibus promittebatur; sed qui
Abbreviated transcription (Latin):
scientia.ł p̃scientia. ł dispositio. ł pdesti¬
natio potueruit cẽ in deo: si nulla eẽnt
futura. Cum enim p̃scientia sit futurqꝵ
& dispositio faciendoꝵ: &e p̃destinatio
saluandoꝵ: si nulla eẽnt futura: si nch
eet facturꝰ ds. ł aliquos saluaturꝰ: non
uidet᷑ potuisse. in deo ẽẽ p̃scientia. ł dis¬
positio ł p̃destinatio. Potuit aut̃ ds nullap¬
scire fut᷑a: potuit non ereare aliquid̾. uł
non saluare aliqͦs: potuit gͦ non ẽẽ in des
p̃scientia. ł dispositio ł p̾destinatio. doh
ponitur. Si inquiunt potuit p̃scientia
dei ñ eẽ in deo ab etno: & potuit non ẽ.
Si uͦ potuit ñ ẽẽ:cum p̃scientia dei sit

Expanded text:
scientia, vel praescientia, vel dispositio, vel praedestinatio potuerit esse in Deo, si nulla fuissent futura. Cum enim praescientia sit futurorum, et dispositio faciendorum, et praedestinatio salvandorum, si nulla essent futura, si nihil esset facturus Deus, vel aliquos salvaturus, non videtur potuisse in Deo esse praescientia, vel dispositio, vel praedestinatio, potuit autem Deus nulla praescire futura, potuit non creare aliquid, ut non salvare aliquos, potuit ergo in Deo non esse praescientia, vel dispositio, vel praedestinatio. Ad hoc onitur. Si, inquiunt, potuit praescientia Dei non esse in Deo ab aeterno, et potuit non esse; si vero potuit non esse, cum praescientia Dei sit
Abbreviated transcription (Latin):
Addunt qͦ ⁊ alia: ita dicentes. Si eodem.¬
sit deo p̃scire quod scire. ⁊ scire qͦd eẽ:
potuit gͦ non ẽẽ. It̃. cum roem sit deo. p̃¬
& potuit non ẽẽ ds. Potuit aut̃ non esse
p̃scius: si potuit nulla p̃scire. At potuit
nulla p̃scire: qr potuit nulla facere. Ad

Expanded text:
Addunt quoque et alia, ita loquentes: Si escire quod scire, et scire quod esse; potuit ergo non esse. Item, cum idem sit Deum pr potuit non esse Deus. Potuit autem non esse praescius, si potuit nulla praescire: at potuit nulla praescire, quia potuit nulla facere. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
destiatio: ad aliquid dici uident᷑. Sic̃ enĩ
facienta. ac p̃destinatio ad saluanda. Ue¬
stingui oportet. ratione dicti. Cum gͦ di¬
cissinulla eẽnt fut᷑a. ñ ẽẽt in deo p̃scĩa.
ł non eẽt p̃sci᷑ sin dicendo. cͣausam at
dicis. qͦd non sit in eo scientia qua p̾scit
fut᷑a: ł quod ipse ñ sit ds̃. qui est fut᷑ors
ỹscius: falsa est intelligentia. Similit̾
& ille locutiones det̾minande sunt:. Po¬
tuit ñ ẽẽ p̃scientia dei ł potuit non ẽẽ
p̃sciꝰ. ⁊ potuit ds non p̃scire aliqua .i.
potuit ẽẽ. quod nulla fut᷑a eẽnt subiec¬
minꝰ ẽẽt ipse. ł eiꝰ scientia: s ñ posset dici
p̾scius. ł p̃scire. ł p̃scientia: si erus scientiȩ
futura nulla forent subiect̾a. Si milit̾ de dis¬
positione. ⁊ p̃destinatione. l ꝓuidentia. Hec
enim ut dictum est. ad temporalia referuss.
& de temporalib tm̃ sunt. Scientia uerol

Expanded text:
destinatio ad aliquid dici videntur. Sicut enim facienda, ac praedestinatio ad salvanda. Vestingui oportet rationem dicti. Cum ergo dicis: Si nulla essent futura, non esset in Deo praescientia vel non esset praescius; si in dicendo hanc causam attdicis, quod non sit in eo scientia qua praescit futura, vel quod ipse non sit Deus qui est futurorum praescius, falsa est intelligentia. Similiter et illae locutiones determinandae sunt. Potuit non esse praescientia Dei, vel potuit non esse praescius, et potuit Deus non praescire aliqua, id est, potuit esse quod nulla futura subjec esset, vel ejus scientia. Sed non posset dici praescius vel praescire vel praescientia, si ejus scientiae futura nulla forent subjecta. Similiter de dispositione et praedestinatione vel providentia. Haec enim, ut dictum est, ad temporalia referuntur, et de temporalibus tantum sunt. 4. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
locum psalmi. ⁊ pulchritudo agͥ mecũ
est. Ideo inquit mecum est: qi apd̃ dm
nicħ p̾t̾it: nicħ futurum ẽ. Cum illo
sunt omnia fut᷑a: ⁊ ei non detrahunt᷑
iam p̃t̾ita. Cum illo st̃ omnia. cognitio¬
ne quadam in effabili sapientie dei.
fcce apit aus̃ ex qͣ intelligertia accipi¬
enda sunt huꝰmodi u̾ba: omnia funt deo
apud dm̃. ł in eo uita: qi in effabilis oiũ
cognitio in eo est.¶ Solet hic queri.
cum omnia dicant᷑ ẽẽ in di cognitiõe.
sex p̃sentia. ł in deo ꝑ cognitionem:⁊

Expanded text:
locum psal. 49: Et pulchritudo agri mecum est: Ideo, inquit, mecum est, quia apud Deum nihil praeteriit, nihil futurum est. Cum illo sunt omnia futura, et ei non detrahuntur jam praeterita, cum illo sunt omnia cognitione quadam ineffabili sapientiae Dei. Ecce hic aperit August. ex qua intelligentia accipienda sunt hujusmodi verba: Omnia sunt Deo apud Deum, vel in eo vita; quia ineffabilis omnium cognitio in eo est. Hic solet quaeri, cum omnia dicantur esse in Dei cognitione seu praesentia, vel in Deo per cognitionem, et
Abbreviated transcription (Latin):
uis t̾ibi. sic̃ debuit intellecta ẽ: homousy¬
on ilło. fidei catholice sanitate. longe la¬
eq defensũ ÷ ⁊ diffusũ. Qͥdẽ enĩ hõusyon
nisi umus etusdemq sub̃e: Quid est
inquam homousyon. nisi ego ⁊ pater
dinem de deo dicunt᷑ P reterea scien¬
dum ẽ ꝙ in assignatione distinetionis no¬
minum.int̃ alia que supra diligenter
erecuti sumꝰ. quedam diximꝰ trans lat̾e
ac ꝑ similitudinem de deodiq: ut spe¬
culum. splendor. caract᷑. figura. & huiꝰ¬
mocti: de quib pio lectori breuit̃ tͣdo.
quod sentio. ut .s. ratione similitudiniᷤ
confidata. ex causis dicendi. dietoꝵ in¬
telligentiam asstimat. s catholicam.
Quod nicħ dignum ercellentia in esfa¬
bilis trinitatisᷤ tradidisse dicit: &o
alia transiturus. De sacramento
unitatis atq tͥnitatis summe ⁊ ineffa¬
bilis. multa iam diximꝰ: nicħ tamen
ineffabilitate eiꝰ dignum tradidisse

Expanded text:
vis verbi, sicut debuit, intellecta est, Homousivis verbi, sicut debuit, intellecta est, Homousion illud catholicae fidei sanitate longe lateque defensum est. Quid est enim Homousion, nisi unius ejusdemque substantiae? Quid est, inquam, Homousion, nisi, Ego et Pater dinem de Deo dicuntur. Praeterea sciendum est quod in assignatione distinctionis nominum, inter alia quae supra diligenter executi sumus, quaedam diximus translative et per similitudinem de Deo dici; ut speculum, splendor, character, figura, et hujusmodi; de quibus pio lectori breviter trado quod sentio, ut si ratione similitudinis considerata ex causis dicendi dictorum intelligentiam assumat, sed catholicam. 11. Nihil dignum excellentiae ineffabilis Trinitatis se tradidisse dicit, ad alia transiturus. De sacramento unitatis atque Trinitatis summae et ineffabilis multa jam diximus. Nihil tamen ejus ineffabilitate dignum tradidisse
Abbreviated transcription (Latin):
nfiationis ⁊ tͣmoris. Unde. humana con¬
scientia ad dm ꝓrigore ⁊ crudelitate acce¬
detre metuit. Ideo scͥptura temꝑauit sermonẽ
situm. sp̃m bonum nominans: ne crudeliᷤᷤ
est cͦ potentia. sap̃ia. bonitas. tͥumꝰ. sic̃ una
ẽntia. Ideoq sic̃ dr filius homousyon .i.
consubstantialis patͥ:. ita &e coomp̃s. De hoc
nomine homousion. ubi in auecoritatem
recptum est: ⁊ quid significet. Hic ñ ẽ
pͥtimnttendum. qͦd aus. in .ii.li. contra max¬
iminum dicit de hoc nomine homotisyon:
illud homorisyon.ꝙ inconcilio niceno. ad¬
uersus hereticos arrianos. a catholicis pa¬
trib u̾itatis auctoritate firmatum est:
ꝙ postea in concilio ariminensi ꝓpt̾ noui¬
tatem u̾bi. minꝰ quam potuit intellect̾am.
qm tñ fides antiqua peꝑerat. mrultis pax¬
coꝵ fraude deceptis. heretica impietas
sub heretico imꝑatore constantio. labefa
ctare temptauit. S pꝰ ñ longum tempus.
lib̾tate fidei catholice p̃ualente. postqͣm

Expanded text:
inflationis et tumoris. Unde humana conscientia ad Deum pro rigore et crudelitate accedere metuit. Ideoque Scriptura temperavit sermonem suum, Spiritum bonum nominans, ne crudelis est ergo potentia, sapientia, bonitas trium, sicut una essentia. Ideoque sicut dicitur Filius homousios, id est, consubstantialis Patri, ita et coomnipotens. 9. De hoc nomine homousion, ubi in auctoritatem receptum sit et quid significet. Hic non est praetermittendum quod Aug., in lib. 3 contra Maximinum, dicit de hoc nomine homousion, illud homousion, quod in concilio Nicaeno adversus haereticos Arianos a catholicis Patribus Veritatis auctoritate firmatum est. Quod postea in concilio Ariminensi, propter novitatem verbi minus quam oportuit intellectum quam tamen fides antiqua pepererat, multis paucorum fraude deceptis, haeretica impietas sub haeretico imperatore Cctare tentavit. Sed post non longum tempus libertate fidei catholicae praevalente, posteaquam