comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
despant de salute: sed querunt medicinam.
Non gͦ illis redditũ c̃. Quare: iude qͥd dicat
psalmus istȩ. Exaltare qui iudicas terram:
redde remibutionem suꝑbis. Abillo gͦ nume
ro excepti erant illi. Inillis ualuit uox illa
dñi pendentis incruce & dicentis: pater ig¬
nosce illis: quia nesciunt qͥd faciunt. Exaltare
qͥ uidicas terrã: redde retributionem suꝑbis.
terim mali truimphant et exultant: mali
blasphemant: mali omĩa mala faciunt. Mo
tecum. ñ qͥa nescit: s ideo tecũ querit qđ
scit. ut m illo inuenias qđ nesciebas: quomͦ
qui uult aliquem consolari nisi condoleat
cum illo. ñ illum ȩrigit. Prius cum illo do¬
let: et sic eum reficit sermone consolatorio.
Si autem intret adillum ridens luctum eius.
non facit. quod mͦ lectum ẽ dicente apło:
gaudere cum gaudentib: flere cũ flentib.
Ergo ut gaudeat tecum. prius fles cũ ilo:
contristaris cũ illo. ut reficias eum. Sic &

Expanded text:
desperant de salute, sed quaerunt medicinam. desperant de salute, sed quaerunt medicinam. non ergo illis redditum est. Quia, vide quid dicat psalmus iste: «Exaltare, qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Ab illo numero ergo excepti erant illi; in illis valuit vox illa Domini pendentis in cruce, et dicentis: «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . «Exaltare, qui judicas terram; redde retributionem superbis.» terim mali triumphant, et exsultant mali, blasphemant mali, omnia mala faciunt. Movtecum, non quia nescit; sed ideo tecum quaerit quod scit, ut in illo invenias quod nesciebas. Quomodo qui vult aliquem consolari, nisi condoleat cum illo, non illum erigit: prius cum illo dolet, et sic eum reficit sermone consolatorio. Si autem intret ad illum ridens luctum ejus, non facit quod modo lectum est, dicente Apostolo: «Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus» . Ergo ut gaudeat tecum, prius fles cum illo; contristaris cum illo, ut reficias eum: sic et
Abbreviated transcription (Latin):
inuenti sunt. ut omĩa sua quȩ habebant uen¬
derent: et precium rerũ suarũ ad pedes apłoꝵ
ponerent: & unicuiq distribuebatur quomͦ¬
cuiq opus erat: & erat illis una anima et cor
unum indm: de ipsis crucifirorib dñi. s qͣre
non illis redditum ẽ Quia redde retributio¬
nem suꝑbis. dictum ẽ illi autem noluerunt
es̃ supbi. Et enim cum iuderent muita mi¬
racula fieri ꝑnom̃. xp̃i. quem se putabant in¬
terfecisse: commoti miraculis: audicrunt a
petro ineinus nomine illa fierent. Non enim
sibi arrogare. serui uoluerunt potentiã dñi
sui: ut dicerent a se factũ ẽẽ: qđ ille inipsis fa¬
ciebat. Honorem gͦ scrui dederunt dño suo:
dixerunt quia quȩ illi mirabantur: in nomi¬
ne fierent cius quem illi crucifixerunt. Et fact
sunt humiles: compunct sunt corde: contur¬
bati sunt confitentes peccatũ suũ: et consiliũ
quesierunt dicentes. Quid gͦ faciemus: Non

Expanded text:
inventi sunt, ut omnia sua quae habebant veninventi sunt, ut omnia sua quae habebant venderent, et pretium rerum suarum ad pedes Apostolorum ponerent; et unicuique distribuebatur quomodo opus erat; et erat illis una anima et cor unum in Deum; de ipsis crucifixoribus Domini. Sed quare non illis redditum est? Quia, «Redde retributionem superbis,» dictum est; illi autem noluerunt esse superbi. Etenim cum viderent multa miracula fieri per nomen Christi, quem se putabant interfecisse; commoti miraculis, audierunt a Petro in cujus nomine illa fierent: non enim sibi arrogare servi voluerunt potentiam Domini sui, ut dicerent a se factum esse quod ille in ipsis faciebat. Honorem ergo dederunt servi Domino suo: dixerunt quia quae illi mirabantur, in nomine fierent ejus quem illi crucifixerunt. Et facti sunt humiles, compuncti sunt corde, conturbati sunt confitentes peccatum suum; et consilium quaesierunt, dicentes: «Quid ergo faciemus?» Non
Abbreviated transcription (Latin):
det humilẽ neminem timentẽ. nulli parcentẽ
egit: udet illum comp̃hensum: uidet illum
crucifixum: uidet illũ humiliatum: uidet il¬
lum resurgentẽ & euntem incȩlum: & uentu¬
rum inde adiudicium eoꝵ inter quoꝵ ma¬
nus passus ẽ omĩa mala: exaltare inquit qͥ
iudicas terrã: redde retributionem suꝑbis.
Suꝑbis reddet: ñhumilib. Qui sunt suꝑbi:
Quib parum ẽ. qđ mala faciunt: et defendere
peceata sua uolunt. Nanq de his qui crucifi¬
xerunt xp̃m. facta sunt postea muacula: qͣn¬
do deipso numero iudcoꝵ crediderunt: &
donatus ẽ ulis sanguis xp̃i. Impias manus
et cruentas de sanguine. xp̃i portabant lauit
eas ipse cuius sanguinem fuderant. Adiunc¬
ti sunt corꝑi ipsuis. id⁊ ȩccłie: qui corpꝰ er
mortale qđ uiderant ꝑsecuti sunt. tuderunt
precium suũ: ut biberent preciũ suũ. Nanq
postea plures conuersi sunt. Cum multa mi¬
racula fierent abapłis: aliquot hominum
milia una die crediderunt: & tã in ꝓpinquo

Expanded text:
det humilem; neminem timentem, nulli parcentem egit, videt illum comprehensum, videt illum crucifixum, videt illum humiliatum, videt illum resurgentem et euntem in coelum, et venturum inde ad judicium eorum, inter quorum manus passus est omnia mala: «Exaltare,» inquit, «qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Superbis reddet, non humilibus. Qui sunt superbi? Quibus parum est quod mala faciunt, et defendere peccata sua volunt. Namque de his qui crucifixerunt Christum facta sunt postea miracula, quando de ipso numero Judaeorum crediderunt, et donatus est illis sanguis Christi. Impias manus et cruentas de sanguine Christi portabant: lavit eas ipse cujus sanguinem fuderant. Adjuncti sunt corpori ipsius, id est Ecclesiae, qui corpus ejus mortale, quod viderant, persecuti sunt. Fuderunt pretium suum, ut biberent pretium suum. Namque postea plures conversi sunt. Cum multa miracula fierent ab Apostolis, aliquot hominum millia una die crediderunt: et tam in propinquo
Abbreviated transcription (Latin):
sua infirmos: qui primo uoluntatem suã seqͥ
temptarent. S: cum uident uoluntatem dei
aliam ẽẽ. dirigunt se et cor suũ adsuscipiendã
et sequendã uoluntatẽ dĩ. Ne uoluntatẽ dĩ uelis
torquere aduoluntatẽ tuã: s. tuã corrige ad
uoluntatem dĩ. Uoluntas dĩ sic ẽ quomͦ regła.
Ecce putã. Torsisti regłam: unde habes corrigi:
Illa auiem integra manet. Regła ẽ. enĩ incom¬
mutabilis. Quandiu integra ẽ. regła: habes
quo te conuertas & corrigas prauitatem tuam:
habes unde corrigas qđ inte tortum ẽ. Quid
autem uolunt homines: Parum ẽ quia uo¬
luntatem suã tortuosã habent: etiã uolunt
uoluntatẽ dĩ tortã facere scđ̃m cor suũ: ut hoc

Expanded text:
sua infirmos, qui primo voluntatem suam sequi sua infirmos, qui primo voluntatem suam sequi tentarent; sed cum viderent voluntatem Dei aliam esse, dirigerent se et cor suum ad suscipiendam et sequendam voluntatem Dei. Ne voluntatem Dei velis torquere ad voluntatem tuam, sed tuam corrige ad voluntatem Dei. Voluntas Dei sic est quomodo regula: ecce, puta, torsisti regulam; unde habes corrigi? Illa autem integra manet: regula est enim incommutabilis. Quamdiu integra est regula, habes quo te convertas et corrigas pravitatem tuam, habes unde corrigas quod in te tortum est. Quid autem volunt homines? Parum est, quia voluntatem suam tortuosam habent; etiam volunt volun
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ iusticiam: nondum iudicant. Primo est
enim habere iusticiam: et postea iudicare.
Primo patit᷑ malos: et postea iudicat malos.
M iusticia sit: postea conuertetur inudici¬
um. Tã diu patitur homines malos: quã¬
diu uult ds̃: quamdiu illos ꝑfert eccłia.
dĩ: ut erudiatur ꝑmalitiã ipsoꝵ. Non tam̃
repellet ds̃ plebem suã: quoadusq iusticia
conuertatur in iudicium: & qui habent eã
om̃s recti sunt corde. Qui sunt recti corde:
Qui hoc uolunt: qd̃ ds̃ uult. Ds̃ parcit pecca¬
torib : tu uis ut iam ꝑdat peccatores. Distor¬
ti ergo cordis es & praue uoluntatis: qͣndo
aliuid uis. aliud uult ds̃. Nult enim ds̃ parcere
malis:tu non uis parci. Patiens ẽ ds̃ peccatori¬
bus: tu nonuis tolerare peccatores. S ut dicere
cȩꝑam aliud iustu: aliud uult ds̃. Conuerte
cor tuũ. et dirige ad deum: qͥa et dñs infirmis
compassus ẽ. Nidit incorpore suo id÷ inȩccłia

Expanded text:
modo justitiam, nondum judicant. Primo est modo justitiam, nondum judicant. Primo est enim habere justitiam, et postea judicare: primo patitur malos, et postea judicat malos. Modo justitia sit; postea convertetur in judicium. Et tamdiu patitur homines malos, quamdiu vult Deus, quamdiu illos perferet Ecclesia Dei, ut erudiatur per malitiam ipsorum. Non tamen repellet Deus plebem suam, «quosque justitia convertatur in judicium: et qui habent eam, omnes recto sunt corde.» Qui sunt «recto corde?» Qui hoc volunt quod Deus vult. Parcit peccatoribus, tu vis ut jam perdat peccatores. Distorti cordis es et pravae voluntatis, quando aliud vis, aliud vult Deus. Vult autem Deus parcere malis, tu non vis parci: patiens est Deus peccatoribus, tu non vis tolerare peccatores. Sed ut dicere coeperam, aliud vis tu, aliud Deus: converte cor tuum, et dirige ad Deum; quia et Dominus infirmis compassus est. Vidit in corpore suo, id est in Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
Elige t̾. Temporalẽ uis laborẽ: an sempiter¬
nam pęnam: Temporalẽ felicitatẽ: ansem¬
piternã uitã: Quid minatur ds̃: Sempi¬
ternã pęnã. Quid ꝓmutit ds̃: Sempit̾nã
requiem. In quo flagellat d̃s̃ bonos tempo¬
rale ẽ: inquo parcit malis temporale ẽ Quia
non repellet dñs plebẽ suã: & hereditatem
quit conuertatur iniudicium: & qui habẽt
as iusticiã: s ipsa iusticia tua conuertat᷑ in
iudicium. Habuerunt hic iusticiã apłi: &
ptulerunt iniquos. Sed quid illis dr̃. Se¬
debitis suꝑ .xii. sedes: iudicantes duodecun
trib isrł. Ergo iusticia apłorum: conuertet᷑
iniudicium. Modo enim iustus quisquis hic
fuerit: adhoc ẽ. ut patiatur mala & toleret.
Patitur tempꝰ passionis: & ueniet dies iudica¬
tionis. S: quid dico de seruis dei: Ipse dñs qͥ
iudex ẽ. omniũ uiuoꝵ et mortuoꝵ: primo
iuch eari uoluit: & sic iudicare. Quoadusq
Siusticia conuertatur inuidicium: & qͥ ha¬
bent eam om̃s recto sunt corde. Qui habẽt

Expanded text:
e tibi: temporalem vis laborem, an sempiternam poenam? temporalem felicitatem, an sempiternam vitam? Quid minatur Deus? Sempiternam poenam. Quid promittit Deus? Sempiternam requiem. In quo flagellat bonos, temporale est: in quo parcit malis, temporale est. «Quia non repellet Dominus plebem suam, et haereditatem quit, «convertatur in judicium et qui habent as justitiam; sed ipsa justitia tua convertetur in judicium. Habuerunt hic justitiam Apostoli, et pertulerunt iniquos. Sed quid illis dicitur? «Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel» . Ergo justitia ipsorum convertetur in judicium. Modo enim justus quisquis hic fuerit, ad hoc est ut patiatur mala et toleret: patiatur tempus passionis, et venit dies judicationis. Sed quid dico de servis Dei? Ipse Dominus qui judex est omnium vivorum et mortuorum, primo judicari voluit, et sic judicare. «Quousque justitia convertatur in judicium: et qui habent eam omnes recto sunt corde.» Qui habent
Abbreviated transcription (Latin):
si qͥd aliud forte cogitabatis quando uideba¬
tis malos florere: et cogitationes uĩȩ faciebat̃
nutare pedes ur̃os inuia dĩ: uob̃ loquitur
psalmus istȩ.Si autem nullus ur̃m talis ẽ:
puos aliis loquitur dicens. intelligite nũc
qͥa dixerunt illi: non uidebit dñs: nec intel¬
uget ds̃ iacob. Intelligite inquit nunc qui

Expanded text:
si qui forte aliquid cogitabatis, quando videbasi qui forte aliquid cogitabatis, quando videbatis malos florere, et cogitationes vestrae faciebant nutare pedes vestros in via Dei; vobis loquitur psalmus iste: si autem nullus vestrum talis est, per vos aliis loquitur, dicens, «Intelligite nunc;» quia dixerunt illi, «Non videbit Dominus, neque intelliget Deus Jacob. Inte
Abbreviated transcription (Latin):
quia nondum uenit tempus ut accipiat eam.
niunea oꝑaris: fac opus tuum: & accipies mer¬
cedẽ tuã. A patre familias ñexigeres ante quã
operarcris: et adeo exigis ante quã operis
Et ista tolerantia adopus tuũ ꝑtinet: et ad
hanc mercedem ꝑtinet Minus uis facere in
uinea qui ñiuis tolerare: quia et ipsa toleran¬
tia adipsã oꝑationẽ ꝑtinet: ut inueniaᷤᷤ mer¬
cedem. Qđ si dolosus es: uide ne ñ solum non
accipias mercedem. s et pęnam inuenias: qͥa
uoliusti eẽ oꝑarius dolosus. Et quidẽ oꝑariꝰ
dolosus ut incipiat ñ bene facere: ocłos patris¬
familias attendit. Adillum aspicit qui con¬
duxit aduneam: ut cum ille auerterit ocłos.
cesset & non bene oꝑetur: cum autem ille con¬
uerterit ocłos. bene opetur. Õs autem quite
conduxit ñ auercit ocłos: non licet tͥ dolose
oꝑari. Suꝑ te semꝑ sunt ocłi patris familias.
quere ubi illum fallas: et si potes cessa. Ergo

Expanded text:
quia nondum venit tempus ut accipiat eam. quia nondum venit tempus ut accipiat eam. In vinea operaris, fac opus tuum, et accipies mercedem tuam. A patrefamilias non exigeres antequam operareris, et a Deo exigis antequam opereris? Et ista tolerantia ad opus tuum pertinet, et hoc ad mercedem pertinet: minus vis facere in vinea, qui non vis tolerare; quia et ipsa tolerantia ad ipsam operationem pertinet, ut invenias mercedem. Quod si dolosus es, vide ne non solum non accipias mercedem, sed et poenam invenias; quia voluisti esse operarius dolosus. Et quidem operarius dolosus ut incipiat non bene facere, oculos patrisfamilias attendit, ad illum aspicit qui conduxit ad vineam, ut cum ille averterit oculos, cesset, et non bene operetur; cum autem ille converterit oculos, bene operetur. Deus autem qui te conduxit, non avertit oculos; non tibi licet dolose operari: super te semper sunt oculi patrisfamilias; quaere ubi illum fallas, et cessa si potes. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
grinum aduenam. Aduenticiũ.: ipsũ dicit ꝓse¬
litum. Manifesta sunt ista singula: nec est¬
curat: non intelligit. hȩ enim duȩ uoces. st̃¬
uoces uoces malorum. Una quam iam diri:
co: Alia ẽ. uox iniquorum: quia nec attendit
ista ds̃ nec aduertit ut sciat: quemadmodum
uiuam non curat ds̃. Ergo inter aliqua me
computat ds̃: Aut uere me numerat ds̃: Aut
ipsos homines numerat: Infelix homo: ut
esses curauit: ut bene uiuas ñcurat: Istoꝵ gͦ
ista uox ẽ. Et dixerunt: non uidebit dñs.: neq
entes estis inpopło: & stulti aliquando sapite.
Populum suũ erudit: cui possunt commoueri
pedes. qͣndo felicitates iniquoꝵ uidet homo.
filioꝵ ȩccłiȩ: uident qͥa florent mali. et faciunt
iniquitatem: et emulatur cos: & adducitur ut
imitetur facta ipsoꝵ: quia uidet qͣsi nichil sibi
ꝓdẽe qđ bene uiuat humilis: hinc sperans mer¬
cedem. Nã si illã speret futurã: non illã ꝑdet:

Expanded text:
grinum, advenam, adventitium; ipsum dicit prosegrinum, advenam, adventitium; ipsum dicit proselytum. Manifesta sunt ista singula, nec opucurat, non intelligit. Hae enim duae voces sunt malorum: una quam jam dixi, co. Alia est vox iniquorum: Quia nec attendit ista Deus, nec advertit ut sciat quemadmodum vivam, non me curat Deus. Ergo inter aliqua me computat Deus? aut vere me numerat Deus? aut ipsos homines numerat? Infelix homo! ut esses curavit; ut bene vivas non curat? Istorum ergo ista vox est. «Et dixerunt, Non videbit Dominus, neque entes estis in populo, et stulti aliquando sapite.» Populum suum erudit, cui possunt commoveri pedes, quando felicitates iniquorum videt homo, filiorum Ecclesiae: videt quia florent mali, et faciunt iniquitatem, et aemulatur eos, et adducitur ut imitetur facta ipsorum; quia videt quasi nihil sibi prodesse quod bene vivat humilis, hic sperans mercedem. Nam si illam speret futuram, non illam perdit;
Abbreviated transcription (Latin):
ducit: Tu autem id÷ ille qui respondet et di¬
cit. si displicerem deo ñ mͥ parceret ds̃: uide qͥd
sibi facit. Audi apłm. Tu autem scd̃m duritiã
cordis tui et cor inpęnitens thesaurizas tͥ iram
indie ux. et reuelationis iusti iudicii dĩ: qui
reddet unicuiq scd̃m oꝑa sua. Ille. gͦ auget
ionganimitatẽ: & tu auges iniquitatẽ. Erit
illius thesaurus insempiterna miscdia in eos
qͥñ contempserunt miscdiam: tuus autem
thesaurus mira inuenit᷑ꝰ et qd̃ ponis cotidie
ꝑmodicum: postea massam inuenturus es.
Minutatim ponis: s cumulum inuenies. Holi
attendere minuta peccata tua cotidiana: de
minutissimis guttis flumina implentur. Qd
lum tuũ dñe humiliauerunt: id÷ om̃s qui
iustȩ uiuunt: inqͦs uolunt suꝑbire õs mali.
Populum tuum dñe humiliauerunt: & here¬
ditatẽ tuã uexauerunt. Uiduã et pupillos in¬
terfecerunt: & ꝓselitum occiderunt. id: pere¬

Expanded text:
ducit? Tu autem,» id est, ille qui respondet et diducit? Tu autem,» id est, ille qui respondet et dicit, Si displicerem Deo, non mihi parceret Deus: vide quid sibi facit, audi Apostolum: «Tu autem secundum duritiam cordis tui et cor impoenitens, thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua» . Ille ergo auget longanimitatem, et tu auges iniquitatem. Erit illius thesaurus in sempiterna misericordia in eos qui non contempserunt misericordiam; tuus autem thesaurus in ira invenietur, et quod ponis quotidie per modicum, postea massam inventurus es: minutatim ponis, sed cumulum invenies. Noli attendere minuta peccata tua quotidiana; de minutissimis guttis flumina implentur. 10.lum tuum, Domine, humiliaverunt:» id est, omnes qui juste vivunt, in quos volunt superbire omnes mali. «Populum tuum, Domine, humiliaverunt, et haereditatem tuam vexaverunt: viduam et pupillos interfecerunt, et proselytum occiderunt:» id est, pere
Abbreviated transcription (Latin):
quitatem loquentur om̃s qui oꝑantur in¬
iusticiã: Et dicit omĩa oꝑa. Respondent.
& loquentur iniquitatem. Quid. ẽ respon¬
dent: Contra ustum habent qđ responde¬
ant. Uenit iustus aliquis & dicit: noli facẽ
iniquitatem. Quare: Nemoriaris. Ecce feci
II miquitatem: quare non morior: Ille fecit ui¬
sticiam: et ñ mortuus ẽ. Quare mortuus est.
Ecce feci iniquitatẽ: qͣre non me abstulit: Eece
ille fecit iusticiam: et qͣsi sic iillum uindica¬
uit: Quare ille sic laborat: Respondent: hoc
ẽ. respondent qͥa habent qđ dicant: quia par¬
citur uus: depatientia dĩ inueniunt argum̃¬
tum responsionis suç. Parcit ille ꝓpter aliud:
respondent illi ꝓpter aliud qͥa uiuunt. Quare
enim parcat ille: dicit aplłs : exponit consiliũ
patientiȩ dei. Existimasti inquit qui talia agis:
quia tu effugies iudicium dĩ: An diuitias be¬
nignitatis & longanimitatis eius contemnis:
Ignoras quia patientia dĩ adpęnitentiã te ad¬

Expanded text:
s qui operantur injustitiam?» Et dicit omnia opera. «Respondent, et loquentur iniquitatem.» Quid est, «respondent?» Contra justum habent quod respondeant. Venit justus aliquis, et dicit: Noli facere iniquitatem. Quare? Ne moriaris. Ecce feci iniquitatem; quare non morior? Ille fecit justitiam, et mortuus est: quare mortuus est? Ego feci iniquitatem; quare me non abstulit Deus? Ecce, ille fecit justitiam; et quare sic in illum vindicavit? quare ille sic laborat? respondent; hoc est, «respondent,» quia habent quod dicant; quia parcitur illis, de patientia Dei inveniunt argumentum responsionis suae. Parcit ille propter aliud, respondent illi propter aliud, quia vivunt. Quare enim parcat ille, dicit Apostolus, exponit consilium patientiae Dei: «Existimas,» inquit, «qui talia agis, quia tu effugies judicium Dei? An divitias benignitatis et longanimitatis ejus contemnis, ignorans» «quia patientia Dei ad poenitentiam te ad
Abbreviated transcription (Latin):
et illi ferre ñpossent fidutiã eius in uerbo: qͥd
fecerunt: Tenuerunt: flagellauerunt: illu¬
serunt: colaphirauerunt: sputis illinierunt:
spis coronaueiunt: incruce leuauerunt po¬
stremo occiderunt. S qͥd sequitur qđ fiden¬
ter egerit: Exaltare qͥ iudicas trã. Putas ql
tenuerunt humilem: tenebunt excelsum:
Putas qͥa iudicauerunt mortalẽ: nonne ab
immortali iudicabunt᷑: Quid gͦ ait: Eralta¬
re tu qͥ fident̃ egisti. et fiduciã uerbi tui non
sunt passi iniqui: qͥ putaucrunt se aliqiud
egisse. qͥa te comp̃hendentes crucifirerunt.
qͥ te deberent fide comp̃hendere: comp̃nen¬
derunt psecutione. Lu g̃ qui fidenter egilti
inter mniqͦs. et neminẽ timuisti. et qui passus es:
exaltare. id: exurge: uade incęlum: patiat᷑ &
ȩcclia patienter qđ passum ẽ caput eccłiȩ pati¬
enter. Exaltare qͥ uidicas terram. Redde retri¬
butionem suꝑbis. Reddituns ẽ fr̃s. Quid.s̃ enĩ

Expanded text:
et illi ferre non possent fiduciam ejus in verbo, quid et illi ferre non possent fiduciam ejus in verbo, quid fecerunt? Tenuerunt, flagellaverunt, illuserunt, colaphizaverunt, sputis illinierunt, spinis coronaverunt, in cruce levaverunt, postremo occiderunt. Sed quid sequitur quod fidenter egerit? «Exaltare, qui judicas terram.» Puta quia tenuerunt humilem, tenebunt excelsum? Puta quia judicaverunt mortalem, nonne ab immortali judicabuntur? Quid ergo ait? «Exaltare,» tu qui fidenter egisti, et fiduciam verbi tui non sunt passi iniqui, et putaverunt se aliquid egisse, quia te comprehendentes crucifixerunt; qui te deberent fide comprehendere, comprehenderunt persecutione: tu ergo qui fidenter egisti inter iniquos, et neminem timuisti, et quia passus es, «Exaltare;» id est, resurge, vade in coelum. Patiatur et Ecclesia patienter, quod passum est caput Ecclesiae patienter. «Exaltare, qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Redditurus est, fratres. Quid est enim
Abbreviated transcription (Latin):
habens quanta dixit: ue uobis scribȩ & phari¬
sei hẏpocritȩ: quanta millos coram in faciȩ.
Neminẽ timuit. Quare: Quia ds̃ ultionum ẽ
Ideo ñ parcebat inuerbo: ut essent postea quib
parceret iniudicio. Quia si nollent acciꝑe u̾bi
medicinam: incursuri erant utiq et inuenturi
iudicis sententiã. Quare: Quia dixit d̃s̃ ultio¬
num dñs: ds̃ ultionũ fident egit: id÷ nulli
peꝑcit inucrbo. Qui in uerbo ñ peꝑcit passu¬
rus: parcet insententia iudicaturꝰ: Qui nemi¬
nem timuit inhumilitate: timebit quenquã
inclaritate: Exeo qđ iam fident̃ egit: cogi¬
ta quomͦ sit acturus infine scłi. Noli gͦ mur¬
murare aduersus dm̃ qͥ qͣsi parcit malis: sed
esto bonꝰ cui forte ad tp̃s inflagello ñ parcat:
uenerat. & carne mortali indutus erat. et mor
uenerat. ñ facere qđ peccatores. s pati qd̃ pec¬
catores. qͥa ꝓpterea uenerat: cũ fident egissq

Expanded text:
habens,» quanta dixit: «Vae vobis, Scribae et Pharihabens,» quanta dixit: «Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae» ; quanta in illos coram in faciem? Neminem timuit. Quare? Quia Deus ultionum est. Ideo non parcebat in verbo, ut essent postea quibus parceret in judicio: quia si nollent accipere verbi medicinam, incursuri erant utique et inventuri judicis sententiam. Quare? Quia dixit, «Deus ultionum Dominus, Deus ultionum fidenter» «egit:» id est, nulli pepercit in verbo. Qui in verbo non pepercit passurus, parcet in sententia judicaturus? qui neminem timuit in humilitate, timebit quemquam in claritate? Ex eo quod jam fidenter egit, cogita quomodo sit acturus in fine saeculi. Noli ergo murmurare adversus Deum, qui quasi parcit malis; sed esto bonus cui forte ad tempus in flagello non parcat, venerat, et carne mortali indutus erat, et mori venerat; non facere quod peccatores, sed pati quod peccatores; quia propterea venerat, cum fidenter egisset,
Abbreviated transcription (Latin):
lum aduersum uos. Gaudete et exultate:
quia merces ur̃a magna ẽ. incęlis. Beinde in
ꝓgressu sermonis cum docere inciꝑet quãius
eum turba cucumdaret dixit talia discipłis
suis: quȩ ferutnt faciem phariseoꝵ et iudeoꝵ:
qui quasi primatus habebant exponendaꝵ
uel iuderi se arbitrabantur: & ad quoꝵ pri¬
matũ plebis obsequium uidebat᷑ obtemꝑare:
ñpeꝑcit. s dixit. Quando oratis ñ eritis sic̃
hẏpocritȩ qͥ amant insynagogis &angulis
plattarũ stantes orart ut uidcantur ab ho¬
minib: et cętera talia. Letigit homines: non ti¬
muit aliquẽ. Et cum terminasset ipsũ sermo¬
nem: conclusit de illo scriptura euangłii sic
Factum ẽ inquit cũ consuminasset iħe uerba ħ.
admirabantur turbȩ suꝑ doctrina eius. frat
enm docens eos tanquã potestatem habens.
ñ qͣsi scribȩ eoꝵ & pharisei. Quanta gͦ ille deqͥ
dictum ̃ erat docens eos tanquã potestatem

Expanded text:
lum adversum vos: gaudete et exsultate, lum adversum vos: gaudete et exsultate, quia merces vestra magna est in coelis» . Deinde in progressu sermonis cum docere inciperet, quamvis eum turba circumdaret, dixit talia discipulis suis, quae ferirent faciem Pharisaeorum et Judaeorum, qui quasi primatus habebant exponendarum vel videri se arbitrabantur, et ad quorum primatum plebis obsequium videbatur obtemperare: non pepercit, et dixit, «Quando oratis, non eritis sicut hypocritae, qui amant in synagogis et angulis platearum stantes orare, ut videantur ab hominibus» ; et caetera talia. Tetigit omnes, non timuit aliquem. Et cum terminasset ipsum sermonem, conclusit de illo scriptura Evangelii sic: «Factum est,» inquit, «cum consummasset Jesus verba haec, admirabantur turbae super doctrina ejus. Erat enim docens eos tanquam potestatem habens; non quasi Scribae eorum et Pharisaei» . Quanta ergo ille de quo dictum est, «Erat docens eos tanquam potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
uere inhac uita: sentiunt se eẽ. ꝑegrinos: sic
diuiersantur inopulentia diuitiarum suarũ.
quomͦ uiator instabulo: transiturus: non pos¬
sessurus. Ergo quid dñs: Propter miseriam
inopum etgemitum pauꝑum. nc̃ exurgam
dic̃ dñs: ponam insalutari. Salutaris nr̃: sal¬
uator nr̃ ẽ. In illo uoluit ponere spem &gemi¬
tum omnium inopum. Et quid ait: fiducia¬
liter agam ineo. Quid ÷ fiducialiter agam:
Non timebit cormeũ. ñ parcet uiciis et concupi¬
scentiis hominum. Uere medicꝰ fidelis: medi¬
cinali ferro sermonis instructus: secuit om̃ia
uulncra.deoq talis predictus et p̃muntiatus¬
erat: talis etiam inuentus ẽ. Loquebat᷑ inmon¬
nem patiunt᷑ ꝓpter iusticiã. In ipso sermone
dixit: qͥa ipsoꝵ ẽ regnum ccloꝵ. Et ut faceret
illos luminaria: id÷ patienter tolerantes omĩa
ista iniqua quȩ transeunt: beati eritis inquit
cũ uos ꝑsecuti fuerint: et dixerint om̃e ma¬

Expanded text:
vere in hac vita, sentiunt se esse peregrinos: sic vere in hac vita, sentiunt se esse peregrinos: sic diversantur in opulentia divitiarum suarum, quomodo viator in stabulo, transiturus, non possessurus. Ergo quid Dominus? «Propter miseriam inopum et gemitum pauperum nunc exsurgam, dicit Dominus: ponam in salutari.» Salutaris noster, Salvator noster est: in illo voluit ponere spem omnium inopum et egentium. Et quid ait? «Fiducialiter agam in eo» . Quid est, «Fiducialiter agam?» Non timebit, non parcet vitiis et concupiscentiis hominum. Vere medicus fidelis, medicinali ferro sermonis instructus, secuit omnia vulnera. Ideo qui talis praedictus et praenuntiatus, talis etiam inventus est. Loquebatur in monnem patiuntur propter justitiam:» in ipso sermone dixit, «Quia ipsorum est regnum coelorum.» Et ut faceret illos luminaria, id est, patienter tolerantes omnia ista iniqua, quae transeunt: «Beati eritis,» inquit, «cum vos persecuti fuerint, et dixerint omne ma
Abbreviated transcription (Latin):
Qui spem ñ habent nͥ in illo solo: in quo solo
spes non fallitur. Attendite fr̃s: qui sunt
qͣndo laudantur pauꝑes. Inuenis enĩ paup¬
em hominẽ: qui quando patitur aliquam
iniuriam. ñ attendit nͥ patronum suum: in
cuius forte domo manet: cuius inquilinus
ẽ. cuius colonus ẽ cuius ẽ eliens: et ideo se in¬
digne pati asserit: quia adillum ꝑtinet
Cor ipsius inhomine: spes ipsius in homine
cinis incinere. Sunt autem c alii qͥ opu¬
lenti sunt. et honorib scdm temps humanis
fulciunt᷑: & tam̃ nec inpecuniã suã spem po¬
nunt: nec infundis suis spem ponuntꝰ nec
infamilia sua spem ponunt: nec inclaritate
tͣnsitorie dignitatis: s totam spem m illo po¬
nunt cui ñsucceditur: qui mori non potest:
qͥ falli & fallere ñ potest. Iales et si multa uiden¬
tur haberc scdm scłm: bene tamen ea guber¬
nantes adrefectionẽ indigentium: int̾ pauꝑes
dñi numerantur. Nident enim ꝑiculose se ui¬

Expanded text:
Qui spem non habent nisi in illo solo, in quo solo Qui spem non habent nisi in illo solo, in quo solo spes non fallitur. Attendite, fratres, qui squando laudantur pauperes. Invenis enim pauperem hominem, qui quando patitur aliquam injuriam, non attendit nisi patronum suum, in cujus forte domo manet, cujus inquilinus est, cujus colonus est, cujus cliens est; et ideo se indigne pati asserit, quia ad illum pertinet: cor ipsius in homine, spes ipsius in homine, cinis in cinere. Sunt autem alii qulenti sunt, et honoribus secundum tempus humanis fulciuntur; et tamen nec in pecunia sua spem ponunt, nec in fundis suis spem ponunt, nec in familia sua spem ponunt, nec in claritate transitoriae dignitatis; sed totam spem in illo ponunt, cui non succeditur, qui mori non potest, qui falli et qui fallere non potest: tales etsi multa videntur habere secundum saeculum, bene ea tamen gubernant ad refectionem indigentium; inter pauperes Domini numerantur. Vident enim periculose se vi
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo ius ut ille corrrigat manum: prior tu lin¬
guam corrige. Uis ut ille corrigat manum ad¬
uersus hominem: tu corrige cor aduersus dm̃:
ne forte cum optas uindictam dĩ: si uenerit
de priorem inueniat. Nam ille ueniet. ueniet
et iudicabit ꝑseuerantes innequitia. sua: iN¬
gratos prerogationi miscłiȩ ipsius: ingratos
patientiȩ ipsius thesauurantessib iram in
die ux. & reuelationis iusti iudicii dqi: qͥ red¬
det unicuiq scđm oꝑa sua: quia ds̃ ultionũ
dñs: ds̃ ultionum: ideo et fidenter egit. Hul¬
li enim pepercit. Quando hic locutus ẽ ipse
dñs: erat in carnis infirmitate: s inuirtute
sermonis non accepit ꝑsonas principum iu¬
deoꝵ. Quanta in illos dicit. Et qđ mͦ dictum¬
ẽ fidenter egit. Uere infidutia: quia scriptũ
ẽ inpsalmis de illo. Propter miseriã in opum
& gemitum pauꝑum. nunc exurgã dicit
dñs. Qui sunt pauꝑes: Qui sunt inopes:

Expanded text:
Ergo vis ille ut corrigat manum, prior tu linErgo vis ille ut corrigat manum, prior tu linguam corrige: vis ille ut corrigat cor adversus hominem, tu corrige cor adversus Deum; ne forte cum optas vindictam Dei, si venerit, te priorem inveniat. Nam ille veniet, veniet et judicabit perseverantes in nequitia sua, ingratos praerogationi misericordiae ipsius, ingratos patientiae ipsius, thesaurizantes sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua : quia «Deus ultionum Dominus, Deus ultionum,» ideo «fidenter egit.» Nulli enim pepercit, quando hic locutus est: ipse Dominus erat in carnis infirmitate, sed in virtute sermonis. Non accepit personas principum Judaeorum. Quanta in illos dicit? et, quomodo dictum est, vere in fiducia: quia scriptum est in Psalmis de illo, «Propter miseriam inopum et gemitum pauperum, nunc exsurgam, dicit Dominus.» Qui sunt pauperes? qui sunt inopes?
Abbreviated transcription (Latin):
non facis furtum: uide. Si enim iã ñ facis:
uide ne aliquando fecisti. Si iam dies es: reco¬
le noctem tuã. Si iam incęlo fixus es: recole
terram tuã. Inuenisti te furem forte fuisse
aliquando: et aliquem alium forte stoma¬
chatum. quia & tu furtum faciens iuxisti:
et non es mortuus. Quomͦ autem tu qͣndo
faciebas ideo uixisti. ut postea non faceres:¬
noli tu quia tu transisti. uelle miscłiȩ des
pontem subuertere. Hescis illuc multos trans¬
ituros: qua & tu transisti: Esses mͦ qͥ mur¬
murares: si aduersus te audiretur qui prior
de te murmurauit: Et tamen et nune optas
uindictã d̃i minalos. ut fur moriatur: et mur¬
muras aduersus dm quia fur non moritur.
Appende instatera equitatis: furcm et blasphe¬
mum. lam dicis quia fur non es: s murmurã¬
do aduersus deum blasphemus es. Iue captat
somnum hominis ut aliquio inuolet: et tu
dicis quia dormit. ds̃ & hominẽ non uidet.

Expanded text:
non facis furtum, vide: si enim jam non facis, non facis furtum, vide: si enim jam non facis, vide ne aliquando fecisti. Si jam dies es, recole noctem tuam: si jam fixus in coelo es, recole terram tuam. Invenis te furem forte fuisse aliquando; et aliquem alium forte stomachatum, quia et tu furtum faciens vixisti, et non es mortuus: quomodo autem tu quando faciebas, ideo vixisti ut postea non faceresnoli quia tu transisti, velle misericordiae Dei pontem subvertere. Nescis illac multos transituros, qua et tu transisti? Esses modo qui murmurares, si adversus te audiretur qui prior de te murmuravit? Et tamen et nunc optas vindictam Dei in malos, ut fur moriatur, et murmuras adversus Deum, quia fur non moritur. Appende in statera aequitatis furem et blasphemum: jam dicis quia fur non es; sed murmurando adversus Deum, blasphemus es. Ille captat somnum hominis, ut aliquid involet; et tu dicis quia dormit Deus, et hominem non videt.
Abbreviated transcription (Latin):
cor eius. Siincęlo cor eius: om̃s iniquitates
quȩ fiunt interra adtempus: om̃s felicitates
malorum hominum: om̃s labores iustoꝵ: me¬
ditanti die et nocte legem di sunt nulli suñ:
et patienter tolerat omnia: & crit beatus &¬
cruditus ado: Et quomͦ infirmamento cęli:
Quia lex fumamentum ẽ Beatus uir quẽ tu
crudieris dñe: & exlege tua docueris eum: ut
mittiges eum adieb malignis: donec fodiat᷑
peccatori fouea. Attendite ergo luminaria
quomͦ ꝓcedunt: et occidunt. & redeunt. Agt̃
cursus suos: distingunt diem et noctem. uol¬
uunt annos & tempora: & tanta mala fuĩt
interra: illis quietem incęlo habentib. Qͥd÷
psalmum:
Iñ uindicat: Uindicat:
ꝙ ds̃ ultionum ẽ Quud
uindictarum. In eo
ccrte murmuras: qͥa
non uindicatur inmalos. Noli mumurare: ne
inter illos sis inquos undicatur. facit ille
fuitum: & uiuit. Iu murmuras aduersꝰ dm̃:
quia ñmoritur qui tibi furtum fecit. Si iam

Expanded text:
cor ejus: si in coelo cor ejus, omnes iniquitates cor ejus: si in coelo cor ejus, omnes iniquitates quae fiunt in terra ad tempus, omnes felicitates malorum hominum, omnes labores justorum meditanti die ac nocte legem Dei, nulli sunt; et patienter tolerat omnia, et erit beatus eruditus a Deo. Et quomodo in firmamento coeli? Quia lex firmamentum est. «Beatus vir quem tu erudieris, Domine, et ex lege tua docueris eum: ut mitiges eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea.» Attendite ergo luminaria quomodo procedunt, et occidunt, et redeunt, agunt cursus suos, distinguunt diem et noctem, volvunt annos et tempora; et tanta mala fiunt in terra, illis quietem in coelo habentibus. QuidPsalmum. non vindicat? Vindicat «De is ultionum.» Quid vindictarum. In eo certe murmuras, quia non vindicatur in malos. Noli murmurare, ne inter illos sis in quos vindicatur. Facit ille furtum, et vivit: tu murmuras adversus Deum, quia non moritur qui tibi furtum fecit. Si jam
Abbreviated transcription (Latin):
Qui tenebrȩ huc ingressi sunt: si uelint lam
iux esse possunt. Aꝑte enim apłs ne quis
putaret naturales eẽ. iniquitates quȩ mu¬
tari non possunt: fuistis enim inquit ali¬
quando tenebrȩ: nunc autem lux indño:
sicut filii lucis ambulate. Lux inquit in
dño: non inuobis. cor ergo inlibro. Si cor
inlibro. cor infirmamento cȩli. Si ibi ẽ cor.
inde lucet: et non mouetur iniquitatibus
subterpositis: non quia ibi ẽ incelo ꝑcatis̃
nondum uides. Nis cogitare celum: Ee¬
brum dĩ cogita. Audi psalmum. Et ml
ge eius meditabituꝵ die ac nocto ftib
beatus dictus ẽ. qui non abiit inconsilio im¬
pioꝵ. et inuia peccatorum ñstetit. et incathe¬
dra pestilentiȩ non sedit: s: in lege dñi uolun¬
tas eius. Uide luminare incelo. Et inlege er
meditabitur die ac nocte. Nult patienter fer¬
re omnia: Non descendat decęlo: & inlege
eius meditetur die ac nocte. Ergo incelo

Expanded text:
qui tenebrae huc ingressi sunt, si velint, jam qui tenebrae huc ingressi sunt, si velint, jam lux esse possunt. Aperte enim Apostolus, ne quis putaret naturales esse iniquitates, quae mutari non possunt: «Fuistis enim,» inquit, «aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino: sicut filii lucis ambulate» . «Lux,» inquit, «in Domino:» non in vobis. Cor ergo in libro: si cor in libro, cor in firmamento coeli. Si ibi est cor, inde luceat, et non movebitur iniquitatibus subterpositis: non quia ibi est in coelo per cnondum vides. Vis cogitare coelum? Librum Dei cogita. Audi psalmum: «Et in lege ejus meditabitur die ac nocte.» Et ibi «beatus» dictus est «qui non abiit in consilio impiorum, et in via peccatorum non stetit, et in cathedra pestilentiae non sedit; sed in lege Domini fuit voluntas ejus» . Vide luminare in coelo: «Et in lege ejus meditabitur die ac nocte.» Vult patienter ferre omnia? Non descendat de coelo, et in lege ejus meditetur die ac nocte. Ergo in coelo
Abbreviated transcription (Latin):
nerit qđ ꝑfectum ẽ. auferetur qđ exparte ẽ
ierłm ubi angłi uiuunt: unde nos mͦ pere¬
grinamur: et ꝑegrinatio nr̃a gemit: gemit
autem si scunus quia peregrinamur. Nam
odit ualde patriam: qui putat sibi bene ẽt.
cum ꝑegrinatur. Nunquid mn illa ciuitate uͥ
sunt angłi eugłium legitur. aut apl̃s: Alerbo
dĩ pascuntur. Quod uerbum dĩ ut sonaret nob̃
adtempus: uerbũ earo factum ẽ. & habitauit
innobis. Sed tamen ipsa lex que scripta est:
firmamentũ nobis ẽ Ibi si sit cor nr̃m: ñ con¬
uellitur iniquitatib hominum. Dictum ẽ
ergo: extendit cȩlum sicut pellem. Cum au¬
tem transeunt tempora necessitatis libroꝵ.¬
fit quod dictum ẽ. cęlum plicabitur ut liber.
Qui ergo sursum habet cor: ipsum cor ipsius
luminare ẽ. Incȩlo fulget: nec uincitur te¬
nebris. Infra enim sunt tenebrȩ: tenebrȩ au¬
tem iniquitas: non incommutabiles tenebi.
Iam et hesterno dic commemorauimus :S: qui
hodie tenebrȩ sunt: si uelint cras lux erunt.

Expanded text:
ctum est, auferetur quod ex parte est» . Jerusalem, ubi Angeli vivunt, unde nos modo peregrinamur, et peregrinatio nostra gemit; gemit autem, si scimus quia peregrinamur; nam odit valde patriam, qui putat sibi bene esse cum peregrinatur: numquid in illa civitate ubi sunt Angeli, Evangelium legitur, aut Apostolus? Verbo Dei pascuntur: quod Verbum Dei, ut sonaret nobis ad tempus, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Sed tamen ipsa Lex, quae scripta est, firmamentum nobis est: ibi si sit cor nostrum, non convellitur iniquitatibus hominum. Dictum est ergo, «Extendit coelum sicut pellem.» Cum autem transeunt tempora necessitatis librorum, quid dictum est? «Coelum plicabitur ut liber» . Qui ergo sursum habet cor, ipsum cor ipsius luminare est: in coelo fulget, nec vincitur tenebris. Infra enim sunt tenebrae: tenebrae autem iniquitas; non incommutabiles tenebrae. Jam et hesterno die commemoravimus. Sed qui hodie tenebrae sunt, si velint, cras lux erunt:
Abbreviated transcription (Latin):
maior contumelia ẽ. iniuria dñi. Quanta
falsa de ipsis luminarib quidã dicunt:
et ferunt: tolerant: & ñmouentur. Quare:
Quia incȩlo sunt. Cȩlum quidest: Nec. hoc
pretermittamus. Quedã deluna mentiun¬
tur homines: quando uident obscurari
lunã et dicunt: malefici illã deponunt:
cum certis temporib defectum suũ habe¬
at scđm dĩ dispositionem. Non curat tam̃
ista uerba hominũ: illa quȩ incęlo sunt. ẽ.¬
S quid. c̃ incęlo: Infirmamento celi est.
Cuiꝰ ergo cor infirmamento libri dĩ ẽ: ista
non curat. Nã cęlum id ÷ firmamentum:
intelligitur ꝑfigurã. liber legis. Ideo quo¬
dam loco dieitur: extendens cęlum sicut
pellem. Si extenditur tanquã ꝑellis. tan¬
quã liber ẽ. extentus ut legatur. Transacto
autem tempore quo legitur lex: ꝓpterea e¬
nu legitur lex qͥa nondum uenimus ad
illam sapientiã quȩ implet corda et menteᷤ
intuentium: et non opus erit ut aliquid

Expanded text:
major contumelia est injuria Domini. Quanta major contumelia est injuria Domini. Quanta falsa de ipsis luminaribus quidam dicunt? Et ferunt, tolerant, et non moventur. Quare? Quia in coelo sunt. Coelum autem quid est? Nec hoc praetermittamus: quanta mentiuntur homines, quando vident obscurari lunam, et dicunt, Malefici illam deponunt? cum certis temporibus defectum suum habeat secundum Dei dispositionem. Non curat tamen ista verba hominum illa quae in coelo est. Sed quid est, In coelo? In firmamento coeli est. Cujus ergo cor in firmamento libri Dei est, ista non curat. 6. Nam coelum, id est, firmamentum, intelligitur per figuram Liber Legis. Ideo quodam loco dicitur, «Extendit coelum sicut pellem» . Si extenditur sicut pellis, tanquam liber est extentus, ut legatur. Transacto autem tempore non legitur. Propterea enim legitur Lex, quia nondum venimus ad illam Sapientiam quae implet corda et mentes intuentium: et non opus erit ut aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
inalios fiunt. Et si inse fiant:non debent
ꝑdere tolerantiam. Nam qui ꝑdiderit tole¬
rantiam: cecidit decȩlo. Qui autem fixum
habet cor incelo: terra ipsius laborat int̾ra.
Quanta et deipsis luminarib fingunt ho¬
mines: et patienter ferunt: Quomͦ iusti pa¬
tienter debent ferre etiam om̃s de se falsas
criminationes: Hoc ipsum qđ iam dudũ
dixi quia illa stella mercurii ẽ. & illa stel¬
la saturni ẽ. et illa stella iouis ẽ. conuitia
fiunt stellis. Quid ille cum audiunt tan¬
ta conuitia. nunquid mouent᷑. aut ñ exer¬
cent cursus suos: Sic et homo qͥ innatione
puersa et tortuosa habet uerbum dĩ: sicut
luminare ẽ sulgens inscło. Quanta qͥ sibi
uident᷑ honorare solem de illo mentiunt᷑.
Qui dieunt xp̃c ẽ sol: mentiuntur de sole.
Nouit sol dnm suũ. esse xp̃m: et creatorem
suum. Et si indignari potest: accrbius in¬
dignatur contra falso honorantem. quã
contra contumeliosum. Seruo enĩ bono:

Expanded text:
in alios fiunt: et si in se fiant, non debent in alios fiunt: et si in se fiant, non debent perdere tolerantiam. Nam qui perdiderit tolerantiam, cecidit de coelo: qui autem fixum habet cor in coelo, terra ipsius laborat in terra. Quanta et de ipsis luminaribus fingunt homines, et patienter ferunt? Quo modo justi patienter debent ferre omnes etiam de se falsas criminationes. Hoc ipsum quod jam dudum dixi, quia illa stella Mercurii est, et illa stella Saturni est, et illa stella Jovis est, convicia fiunt stellis. Quid? illae cum audiunt tanta convicia, numquid moventur, aut non exercent cursus suos? Sic et homo qui in natione perversa et tortuosa habet verbum Dei, sicut luminare est fulgens in coelo. Quanti qui sibi videntur honorare solem, de illo mentiuntur? Qui dicunt, Christus est sol, mentiuntur de sole. Novit sol Dominum suum esse Christum et Creatorem suum. Et si indignari potest, acerbius indignatur contra falso honorantem, quam contra contumeliosum. Servo enim bono
Abbreviated transcription (Latin):
tanta mala: nec deuiant de suꝑ stellȩ firȩ
incȩlo agentes ꝑtractus cęlestes: que ulis
prestitit et constituit ereator ipsoꝵ: sic de¬
bent sc̃ĩ: s si incęlo figantur corda eoꝵ:si
non frustra audiant et respondeant sursũ
se habere cor: si imitentur eum qui ait nr̃a
autem conuersatio incȩlis ẽ. Qui ergo sunt
insuꝑnis et desuꝑnis cogitant sicut diccũ
ẽ ubi thesaurus tuus ibi ẽ et cor tuum: de
ipsis cogitationib suꝑnoꝵ patientes funt.
et quicquid interra committitur. sic ñ cu¬
rant donec peragant itinera sua: quẽ ad mo¬
dum non curant luminaria celi. nͥ quomo¬
do exerceant dies et noctes: quamius tanta
mala uideant fieri suꝑ terram . S: facile ẽ.
forte ut ferant iusti iniquitates maloꝵ: quȩ
non ipsos fiunt. S sicut ferunt quȩ malioᷤ
fiunt: sic ferant et quȩ inipsos fiunt. Non
enim ꝓpterca debent ferre et tolerare quia

Expanded text:
tanta mala, nec deviant desuper stellae fixae tanta mala, nec deviant desuper stellae fixae in coelo, agentes per tractus coelestes, quae illis praestituit et constituit Creator ipsarum; sic debent sancti, sed si in coelo figantur corda eorum, si non frustra audiant et respondeant sursum se habere cor, si imitentur eum qui ait, «Nostra autem conversatio in coelis est» . Quia ergo sunt in supernis, et de supernis cogitant, sicut dictum est, «Ubi est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum» ; de ipsis cogitationibus supernorum patientes fiunt; et quidquid in terra committitur, sic non curant, donec peragant itinera sua, quemadmodum non curant luminaria coeli, nisi quomodo exerceant dies et noctes, quamvis tanta mala videant fieri super terram. Sed facile est forte, ut ferant justi iniquitates malorum, quae non in ipsos fiunt: sed sicut ferunt quae in alios fiunt, sic ferant et quae in ipsos fiunt. Non enim propterea debent ferre et tolerare, quia
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ petra autem erat.xp̃c. Si autem
ñ adoras inxp̃o ista terrena. quamuis de illis¬
similitudo quedã data ẽ ad significandos scõs
dequacunq creatura data fuerit similitudo
tu intellige similitudinẽ creaturȩ: et adora ar
Nunquid istȩ sol. quem et minutissima anima¬
lia nobiscum uident: S de quo dictum ẽ
erat lum̃ uerum qđ illuminat omnẽ homi¬
nem uenientem inbunc mundum. Nã lux
ista ñ hominẽ solum illuminat: s et ium̃¬
ta et pecoraꝰ et omnia animalia. Qđ autẽ
illuminat omnẽ hominẽ: incorde illumi¬
nat: ubi intellectum solus habet Intelligat
apparetis sicut luminaria inmundo: uerbũ
uitȩ habentes. Quodammꝰ admonuit nos
& istum psalmum intelligere: & p̃noscere
titulum ipsius. Tales enim sci. in quib ẽ uer¬
bum uitȩ: deconuersatione quã habent in
cȩlo despiciunt omĩa iniqua quã fiunt in
cursus suos certos habent: et committunt᷑

Expanded text:
dictum est, «Petra autem erat Christus» . Si autem dictum est, «Petra autem erat Christus» . Si autem non adoras insimilitudo quaedam data est, ad significandum sanctos de quacunque creatura ducta fuerit simtu intellige similitudinem creaturae, et adora art Christus : numquid iste sol quem et minutissima animalia nobiscum vident? Sed de quo dictum est: «Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum» . Nam lux ista non hominem solum illuminat, sed et jumenta et pecora et omnia animalia: quod autem illuminat omnem hominem, in corde illuminat, ubi intellectum solum habet. 5. Intelligat apparetis sicut luminaria in mundo, verbum vitae habentes:» quodam modo admonuit nos et istum psalmum intelligere, et praenoscere titulum ipsius. Tales enim sancti in quibus est verbum vitae, de conversatione quam habent in coelo, despiciunt omnia iniqua quae fiunt in cursus suos certos habent, et committuntur
Abbreviated transcription (Latin):
naria inmundo: uerbum uitȩ habentes. Simi¬
litudo deluminarib data ẽ adscõs: ut sinc
murmuratione sint innatione tortuosa et ꝑ¬
uersa. S nequisquam ꝓpterea putet colenda
esse et adoranda luminaria celi. quia inde
aliqua similitudo ducta ẽ. ad significationẽ
scõꝵ: prius hoc explicemus innomine. xp̃i
quam non sit consequens ut ꝓpterea tͥ uidea¬
tur adorandus sol aut luna. aut stelle aut
cȩlum. quia aliqua de illis similitudo duct᷑a
c̃ qua significarentur sc̃i: quia multa sunt
de quib dicta est similitudo ad significan¬
dos scõs: quȩ non adorantur.Si enim qͥcqͥd
ẽ unde similitudo ducitur adscõs ad orandũ
tibi putas: adora montes & colles: qͥa dictum
ẽ. montes exultauerunt uelut arietes: & col¬
les sicut agni ouium. Tu de scĩs dicis: ego de
ipso.xp̃o dico. Adora leonem: quia dictum
ẽ uicit leo de tribu iuda. Adora petram: qͥa

Expanded text:
naria in mundo, verbum vitae habentes» . Siminaria in mundo, verbum vitae habentes» . Similitudo de luminaribus data est ad sanctos, ut sine murmuratione sint in natione tortuosa et perversa. 4. Sed ne quisquam propterea putet colenda esse et adoranda luminaria coeli, quia inde aliqua similitudo ducta est ad significationem sanctorum; prius hoc explicemus in nomine Christi, quam non sit consequens, ut propterea tibi videatur adorandus sol, aut luna, aut stellae, aut coelum, quia aliqua de illis similitudo ducta est, qua significarentur sancti; quia multa sunt de quibus ducta est similitudo ad significandos sanctos, quae non adorantur. Si enim quidquid est unde similitudo ducitur ad sanctos, adorandum tibi putas; adora montes et colles, quia dictum est: «Montes exsultaverunt velut arietes, et colles velut agni ovium» . Tu de sanctis dicis, ego de ipso Christo dico. Adora leonem, quia dictum est, «Vicit leo de tribu Juda» : adora petram, quia