comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tem: quia xp̃s ueritas ẽ. Deistis autẽ dic̃ qd̵
xp̃m annuntient. sed ũcaste: id÷ ñ animo
simplici & puro. exfide sincera quȩ ꝑdilectio¬
nem oꝑatur: Terrenis quippe cupiditatib
consulentes. regnum celoꝵ annuntiabant.:
habentes inpectore falsitatem: in lingua ue¬
gelirantem credentes eẽ lib̾atos. istos qͦ ita ꝑ¬
mittit Siue inquit occasione. siue ueritate.
xp̃c anmuntietur: Ueritatem quippe an¬
nuntiabant. etiã si ñueritate: id ÷ non uero
animo Isti locuntur qđ noncredunt: et id̃o
reprobati sunt qͣmuis sint utiles eis. qͦs in¬
struit dominus dicens. Quȩ dicunt facite:
quȩ autem faciunt facere nolite. Dicunt enĩ:
& ñ faciunt: Unde. nͥ quia utilia ñcredunt eẽ
que dicunt: Sunt autem alii qͥ credunt & ñ
locuntur qđ credunt: ut pigricia uł timore. Nã
et ille seruus quamuis talentum habuerit: ta¬

Expanded text:
tem; quia Christus veritas est . De istis autem dicit quod tem; quia Christus veritas est . De istis autem dicit quod Christum annuntient; sed non caste, id est, non animo simplici et puro, et fide sincera quae per dilectionem operatur : terrenis quippe cupiditatibus consulentes, regnum coelorum annuntiabant, habentes in pectore falsitatem, in lingua vedam evangelizantem credentes esse liberatos, istos quoque ita permittit: «Sive,» inquit, «occasione, sive veritate Christus annuntietur» . Veritatem quippe annuntiabant, etiamsi non veritate, id est non vero animo. Isti loquuntur quod non credunt, et ideo reprobati sunt; quamvis sint utiles eis quos instruit Dominus, dicens: «Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim, et non faciunt» . Unde, nisi quia utilia non credunt esse quae dicunt? Sunt autem alii qui credunt, et non loquuntur quod credunt, vel pigritia, vel timore. Nam et ille servus quamvis talentum habuerit, ta
Abbreviated transcription (Latin):
omnium fides: et qđ maior
eẽ soleat infidelium multitu¬
do non ignoratis. ꝓpt̃ quos
dicitur. dñe qͥs eredidit au¬
ditui nr̃o: inter qͦs etiam illi
numerantur dequib dicit
idem apłs. om̃s sua querunt
ñ quȩ ihu xp̃i: qͦs alio loco dicit. ñ exueritate
sedexoccasione predicare uerbum dĩ. ñcaste:
idẽ ñ exanimo pure ac sincerȩ caritatis: Aliud
emm sentiebant qđ ineorum morib appa¬
rebat: et aliud predicabãt ut scõ nomine pla¬
cerent hominib. Nam dehis iterum dic̃. Neq
enim isti do seruiunt. sed suo uentri: qͦs tam̃¬
xp̃m annuntiare ꝑmittit: Quamuis enim
ea potuis crederent que ipsi faciebant ut mo¬
rerentur: ea tam̃ p̃dicabant quȩ si alii creden¬
tes facerent saluarentur: Nonenim aliud an¬
nuntiabant: pret̃ regłam fidei Eos quippe
excludit apłs dicens: si quis uob̃ annuntia¬
uerit preter id qd̃ accepistis: anathema sit li¬
liñ xp̃m annuntiant qͥ annuntiant falsita¬

Expanded text:
omnium est fides» ; et quod major esse soleat infidelium multitudo, non ignoratis: propter quod dicitur, «Domine, quis» «credidit auditui nostro» ? Inter quos etiam illi numerantur, de quibus dicit idem apostolus, «Omnes sua quaerunti» : quos alio loco dicit non ex veritate, sed ex occasione praedicare verbum Dei, non caste , id est, non ex animo purae et sincerae charitatis. Aliud enim sentiebant, quod in eorum moribus apparebat; et aliud praedicabant, ut sancto nomine placerent hominibus: nam de his iterum dicit, «Neque enim isti Deo serviunt, sed suo ventri» . Quos tamm annuntiare permittit. Quamvis enim ea potius crederent quae ipsi faciebant, ut morerentur: ea tamen praedicabant, quae si alii credentes facerent, salvarentur; non enim aliud annuntiabant praeter regulam fidei. Eos quippe excludit Apostolus, dicens: «Si quis vobis annuntiaverit praeter id quod accepistis, anathema sit» istum annuntiant qui annuntiant falsita
Abbreviated transcription (Latin):
adspem ꝑtineat qđ ita canit᷑ uelut iam sit
effectum. Exemit inquit ocłos meos alacri¬
mis: pedes meos alapsu. Et tam̃ ñait placeo.
sed placebo inconspectu domini inregione ui¬
uorum: satis ostendens abea parte uondum
se placere inconspectu dñi que ẽ in regione
mortuoꝵ. id÷ incarne mortali Qui enim in
carne sunt: do placere non possunt: Unde qdđ
sequitur et dicit idem apłs. uos autẽ ñ estis
incarne: scđm iddicit qđ corpus quidẽ mor¬
tuum ẽ ꝓpt̃ peccatum. sp̃s autem uita ẽ ꝓpt̃
iusticiam: scđm quẽ placebant dño. qui scđm
ipsum incarne nonerant: Qui autẽ placeat
deo uiuo. incorpore mortuo: Sed quid ait:
Si autem sp̃s euis qui suscitauit ihm̃ xp̃m a
mortius habitat in nobis: qui suscita uit iħm¬

Expanded text:
ad spem pertineat quod ita canitur velut jam sit ad spem pertineat quod ita canitur velut jam sit effectum, «Exemit,» inquit, «oculos meos a lacrymis, pedes meos a lapsu:» et tamen non ait, Placeo; sed, «Placebo in conspectu Domini, in regione vivorum;» satis ostendens ab ea parte nondum se placere in conspectu Domini, quae est in regione mortuorum, id est in carne mortali. «Qui» enim «in carne sunt, Deo placere non possunt.» Unde quod sequitur, et dicit idem apostolus, «Vos autem non estis in carne;» secundum id dicit, quod «corpus quidem mortuum est propter peccatum, spiritus autem vita est propter justitiam:» secundum quem placebant Domino, quia secundum ipsum in carne non erant. Quis autem placeat Deo vivo, in corpore mortuo? Sed quid ait? «Si autem Spiritus ejus qui suscitavit Jesum Christum a mortuis, habitat in vobis; qui suscitavit J
Abbreviated transcription (Latin):
benedicimus dominum: Exhac gͦ morte po¬
dest rect̾e intellig̾e ħo fidelis iã exemptã ẽẽ aĩam suã:
eo ipso quod ex infideli fidelis effecta ẽ:
Unde ipse saluator. qui credit inme inquit.
transitum fac̃ amorte aduitam: Cetera uͦ
spe complcta sunt ineis: qͥ nondũ ex hac ui¬
ta emigrarunt: Nunc enim cum lapsus nr̃os
ꝑiculosissimos cogitamus: ñ cessant a lacrimis
ocłi Tunc autẽ eximit ocłos nros alacrimiᷤ:
qͣndo & pedes alapsu: quia tunc nullus erit
lapsꝰ ambulantium pedum: qͣndo infirmȩ
carnis. nullum erit lubricum Nunc uero
quia carnem nob̃ qͣm iubemur edomare
substernimus: in ipso prorsus oꝑe quo eam
subditã castigamus. non inea cadere ma¬
gnum ẽ: Non autem ineam labi quis potest.
Q ua ꝓpter quia & incarne sumus. ⁊ incarne
non sumus: in carne enim sumus. eo uinculo
tem tanquã extremis amme partib adhuc
lubricum sentiamus. Audi quemadmodum

Expanded text:
benedicimus Dominum» . Ex hac ergo morte pobenedicimus Dominum» . Ex hac ergo morte potest recte intelligere homo fidelis jam exemptam esse animam suam, eo ipso quod ex infideli fidelis effecta est: unde ipse Salvator, «Qui credit in me,» inquit, «transitum facit a morte ad vitam» . Caetera vero spe completa sunt in eis qui nondum ex hac vita emigrarunt. Nunc enim cum lapsus nostros periculosissimos cogitamus, non cessant a lacrymis oculi: tunc autem eximet oculos nostros a lacrymis, quando et pedes a lapsu. Quia tunc nullus erit lapsus ambulantium pedum, quando infirmae carnis nullum erit lubricum. Nunc vero, ; tamen quia carnem nobis, quam jubemur edomare, substernimus; in ipso prorsus opere quo eam subditam castigamus, non in ea cadere magnum est: non autem in ea labi, quis potest? 8. Quapropter quia et in carne sumus, et in carne non sumus in carne enim sumus eo vinculo tem tanquam extremis animae partibus adhuc lubricum sentiamus, audi quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfice Et enim ne mansuetudo ad segnitiẽ du¬
ceretur: aduinctum ẽ. oꝑa tua ꝑfice Neq enĩ
sicut inista uita. sompni requies nos reparat
adactionem: sed actio bona ꝑducit ad semꝑ
iuihilantẽ quictem Ille autẽ cuncta p̃stat
cuncta exhibet ds̃. dequo hic dicitur. qm̃ do¬
minus benefecit mͥ: qm̃ exemit anunã meã
amorte ocłos meos alacrimis pedes ineos
alapsu. hec enim inspe completa erga se
cantat: quisqͥs huius carnis uinculũ intel¬
ligit. Uere quippe dictum ẽ: humiliatus sũ
et saluum me fecit Sed et ulud apłs uerum
dicit: qm̃ spe salui facti sumus Et demorte
quidẽ qđ exempti sumus. recte dicitur iã eẽ
completum: ut mortẽ intelligamus ñ creden¬
tium. dequalib ait dimitte mortuos sepelire
moriuos suos: ct illud insuꝑlori psalmo. non
mortui laudabunt te dñe. neq omnes qui de¬
scendunt ininfernum: sed nos qui uiuimus

Expanded text:
perfice» . Etenim, ne mansuetudo ad segnitiem duperfice» . Etenim, ne mansuetudo ad segnitiem duceretur, adjunctum est, «Opera tua perfice.» Neque enim sicut in ista vita somni requies nos reparat ad actionem; sed actio bona perducit ad semper vigilantem quietem. 7. Ille autem cuncta praestat, cuncta exhibet Deus, de quo hic dicitur, «Quoniam Dominus benefecit mihi, quoniam exemit animam meam a morte, oculos meos a lacrymis, pedes meos a lapsu.» Haec enim in spe completa erga se cantat quisquis hujus carnis vinculum intelligit. Vere quippe dictum est, «Humiliatus sum, et salvum me fecit:» sed et illud Apostolus verum dicit, Quoniam «spe salvi facti sumus» . Et de morte quidem quod exempti sumus, recte dicitur jam esse completum, ut mortem intelligamus non credentium, de qualibus ait, «Dimitte mortuos sepelire mortuos suos» : et illud in superiore psalmo: «Non mortui laudabunt te, Domine, neque omnes qui descendunt in infernum; sed nos qui vivimus,
Abbreviated transcription (Latin):
inrequiem tuã. qͥa dñs benefecit tͥ: ñ meritis
aut uirib tuis: sed q̃m dñs benefecit ⁊ͥ. Qm̃
exemit inquit animam meam amorte: Mira
dam animã suã qm̃ benefecit ei dñs: subiecit
qm̃ exemit animam meã demorte. Ideone in
requiẽ conuert̃etur: quia exempta ẽ amorte:
Nonne magis in morte requies dici solet: Que
tandẽ eius actio ẽ cuius uita requies & mors
inquietudo ẽ: Talis gͦ actio debet ẽẽ anime.
quȩ tendat ad quietã securitatem: non que
augeat inquietũ laborẽ qm̃ exemit animam
meã demorte. qui misertus eius dirit. uenite
adine oms qui laboratis. & ego uos reficiam:
tollite uigum meũ suꝑ uos. & discite ame qͥa
mitis sum echumilis corde. & inuenietis
requiẽ animab urĩs: uigum enim meum
suaue ẽ & sarcina mea leuisẽ Mitis itaq
et humilis tamquam uiã xpm̃ seqñs.
debet eẽ anime actio tendentis ad requiem:
ñtamen pigra et clesidiosa. ut cursũ consum¬
inet sicut scriptumẽ: Inmansuetudine oꝑatua

Expanded text:
in requiem tuam; quia Dominus benefecit tibi:» non meritis, aut viribus tuis; sed «quoniam Dominus benefecit tibi. Quoniam exemit,» inquit, «animam meam a morte.» Miradam animam suam, quoniam benefecit ei Dominus; subjecit, «Quoniam exemit animam meam a morte.» Ideone in requiem converteretur, quia exempta est a morte? Nonne magis in morte requies dici solet? Quae tandem ejus actio est, cujus vita requies, et mors inquietudo est? Talis ergo actio debet esse animae, quae tendat ad quietam securitatem, non quae augeat inquietum laborem: quoniam exemit eam de morte qui misertus ejus dixit, «Venite ad me, omnes qui laboratis, et ego vos reficiam: tollite jugum meum super vos, de, et invenietis requiem animabus vestris; jugum enim meum suave est, et sarcina mea levis est» . Mitis itaque et humilis, tanquam viam Christum sequens, debet esse animae actio tendentis ad requiem: non tamen pigra et desidiosa; ut cursum consummet, sicut scriptum est, «In mansuetudine opera tua
Abbreviated transcription (Latin):
namur adño intantũ ñsumus in regione ui¬
uorum: Confidimus autẽ & bene arbitramur
magis peregrinari acorpore & inmane ad do¬
minum: & ideo ambimus. siuesmanentes siue
peregrinantes placentes iui eẽ: Ambimꝰ qͥdem
nunc quia expectamus ad huc redemptionẽ
corporis nr̃i: sedcum absorta fuerit mors in
uictoria. & corruptibile hoc induerit incorrup¬
tionem. & mortale hoc induerit inmortalita
tem: nullus erit fletus quia nullus lapsꝰ. &
nullus lapsus. quia nulla corruptio. & id̾o iã
nonambiemu: placere: sed omnino placebi¬
mus inconspectu domini in regione iuuoꝵ:¬

Expanded text:
inamur, in tantum non sumus «in regione vivorum.» «Confidimus autem et bene arbitramur magis peregrinari a corpore, et immanere ad Dominum; et ideo ambimus, sive immanentes, sive peregrinantes, placentes illi esse» . «Ambimus» quidem nunc, qui exspectamus adhuc redemptionem corporis nostri : sed cum absorpta fuerit mors in victoriam, et corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem ; tunc nullus erit fletus, quia nullus lapsus; et nullus lapsus, quia nulla corruptio. Et ideo jam non ambiemus placere, sed omnino placebimus in conspectu Domini, in regione vivo
Abbreviated transcription (Latin):
ninuenirent me: Nunc autẽ illa pericula me
inuenerunt. ego uͦ eam non inueniebam qͥ
gaudebam ꝓsꝑis scłi: in quib plus falluni
inuocaui Latebat enim me tribulatio &
dolor utilis: tribulatio de qua dat auxiliũ
cui dictum ẽ. da nob̃ auxilium detribulati¬
one: & uana salus hominis: Ego autem de
uana. salute hominũ gaudendũ et erultan¬
dum arbitrabar:. sed cum audissẽ ad ñõ inco
beati lugentes qm ipsi consolabuntur. ñ ex¬
pectaui ut prius amitterem bona tempora¬
lia qͥb male oblectabar. et tunc lugerẽ: sed ad¬
cendi in eandem ipsam mise¬
riam meam. qua talib oblectabar quȩ & amit¬
tere formidarem. et tenere ñpossẽ adtendi in
eam uehement & fortit᷑ et me ñ solum excruci¬
ari aduersitatib huiꝰ scłi. sed etiam obligari
ꝓsꝑitatib uidi: atq ita tribulationem & do¬
lorem qui me latebat inueni: et nom̃ dñi in¬
uocaui O dne erue animã meã Miser enĩ

Expanded text:
non invenirent me. Nunc autem illa me non invenirent me. Nunc autem illa me invenerunt: ego vero ea non inveniebam, qui gaudebam prosperis saeculi, in quibus plus fallunt invocavi.» Latebat enim me tribulatio et dolor utilis; tribulatio de qua dat auxilium, cui dictum est, «Da nobis auxilium de tribulatione, et vana sulus hominis» . Ego enim de vana salute hominis gaudendum et exsultandum arbitrabar; sed cum audissem a Domino meo, «Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur» , non exspectavi ut prius amitterem bona temporalia quibus male oblectabar, et tunc lugerem: sed attendi in eamdem ipsam miseriam meam qua talibus oblectabar, quae et amittere formidarem, et tenere non possem; attendi in eam vehementer et fortiter, et me non solum excruciari adversitatibus hujus saeculi, sed etiam obligari prosperitatibus vidi; atque ita «tribulationem et dolorem» qui me latebat «inveni, et nomen Domini invocavi. O Domine, erue animam meam.» Miser enim
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt qͥdẽ isti: sed et dies meos magis inquit poᷤ¬
sum clicere dies miseriȩ meȩ: dies mortalitatiᷤ
meȩ: dies secundum adam plenos laboris &
sudoris. dies scłm uetustatem putredinis: Ego
enĩ iacens. infixꝰ sũ in limo ꝓfundi: & inalio
psalmo exclamaui. ecce ueteres posuisti dies
meos. inhis dieb meis inuocaui Distant qͥp¬
pe dies mei: adiebus dñi mei. Dies meos dico
qͦs ipse mͥ feci priuata audatia: qua deserui
eum. Et qm̃ ubiq ipse regnat. et ẽ omnĩps
atq omnitenens: merui carcerẽ id÷ ignorã¬
tiȩ tenebras. & compedes mortalitatis accepi.
nhis dieb meis inuocaui: quia ego & alibi
clamo. educ decaiere animam meam Et
qm̃ indie salutis quẽ mͥ prestitit adiuuit
me: intrat inconspectu eius gemitus com¬
peditorum. In his enim dieb meis circum¬
dederunt me dolores mortis: pericula in¬
ferni inuenerunt me: quȩ nͥ aberrantẽ abste

Expanded text:
Sunt quidem ista: sed dies meos magis, inquit, posSunt quidem ista: sed dies meos magis, inquit, possum dicere dies miseriae meae, dies mortalitatis meae, dies secundum Adam, plenos laboris et sudoris, dies secundum vetustatem putredinis. Ego enim jacens, «infixus in limo profundi» , et in alio psalmo exclamavi, «Ecce veteres posuisti dies meos» : «in» his «diebus meis invocavi.» Distant quippe dies mei a diebus Domini mei. Dies meos dico, quos ipse mihi feci privata audacia, qua deserui eum: et quoniam ubique ipse regnat, et est omnipotens atque omnitenens, merui carcerem; id est, ignorantiae tenebras, et compedes mortalitatis accepi. «In» his «diebus meis invocavi;» quia ego et alibi clamo, «Educ de carcere animam meam» : et quoniam in die salutis, quam mihi praestitit, adjuvit me; intrat in conspectum ejus gemitus compeditorum . In his enim diebus meis, «Circumdederunt me dolores mortis; pericula inferni invenerunt me:» quae nisi aberrantem abs te
Abbreviated transcription (Latin):
lexit nos. & filio ꝓprio nonpeꝑcit. sed ꝓnob̾
omnib tradidit eũ: Quomͦ enim inuocabt̃
inquem non credidunt. ait doctor gentium:
aut qͦmͦ credẽt ei quẽ ñ audierunt: Quomͦ au¬
tem audient sine predicante: Aut quomͦ
p̃dicabunt nͥ mittantur: Cum hȩc omnia
gesta erga mecernerem. qmͦ ñcrederem qđ
inclinauit dñs aurẽ suã mͥͦ & sic commeN¬
speciosi pedes eorũ qͥ annuntiauerunt pacem
eius inclinatam mͥ: et indieb meis inuoca¬
ui Et qui sunt dies tuiꝰ qm̃ dixisti indiebꝰ
ieis inuocaui: Anforte illi dies quib ueñ
plenitudo temporis: et misit ds̃ filiũ suum
qui iam dixerat tẽpore acceptabili ex audius
te & indie salutis adiuiu te᷑ Audisti exore
p̃dicatoris uenientis ad te pedib speciosis.
ecce nunc tempus acceptabile ecce nc̃ dies
salutis: & credidisti et indieb tuis inuoca¬
sti: etdixisti odñe erue anmam ineam:

Expanded text:
lexit nos, et Filio proprio non pepercit, sed pro nobis lexit nos, et Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum» ? «Quomodo» enim «invocabunt in quem non  credent quem non audierunt? Quomodo autem audient sine praedicante? aut quomodo praedicabunt, nisi mittantur» ? Cum haec omnia gesta erga me cernerem, quomodo non crederem quod inclinavit Dominus aurem suam mihi? Et sic commenspeciosi pedes eorum qui annuntiaverunt pacem, ejus inclinatam mihi, «et in diebus meis invocavi.» 3. Et qui sunt dies tui, quoniam dixisti, «In diebus meis invocavi?» an forte illi quibus venit plenitudo temporis, et misit Deus Filium suum , qui jam dixerat, «Tempore acceptabili exaudivi te, et in die salutis adjuvi te» ? Audisti ex ore praedicatoris venientis ad te pedibus speciosis, «Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis» : et credidisti, et in diebus tuis invocasti, et dixisti, «O Domine, erue animam meam.»
Abbreviated transcription (Latin):
ilexi. qm exaudiet dominus
uocem deprecationis meȩ.
Cantet hoc anima quȩ
peregrinatur adomino:
cantet hoc ouis illa quȩ errauerat.
cantet hoc filius ille qui mortuus fuerat
& reuixit: perierat et inuentus ẽ cantet
dilexi. qm̃ exaudiet dñs uocem deprecationiˢ
mee Hunquid ipsa diligendi causa ẽ. qm̃
potius aut ideo diligimꝰ qͥa exaudiuit: aut
exaudiet: An quia dilectionẽspes solet acce̾de:
dilexisse se dirit qm̃ sperauit se exauditurum
rauit: Qm̃ inclinauit inqͥt aurẽ suam mͥ:
& indieb meis inuocaui. Ergo ideo dilexi. qm̃
exaudiet: ideo exaudiet qm̃ inclinauit aurẽ
suã mͥ Sedunde scis oanima humana qđ incli¬
naiit ds̃ aurẽ suã tͥ: nͥ dicas credidi: Manens
gͦ tria hec: fides. spes. caritas Quia credidisti
sꝑasti: quia sperasti iam dilexisti: Lam si que¬
ramꝰ unde credidit anima inclinasse sͥ aurẽ
dm̃ suum: nonne respondebit quia prior di¬

Expanded text:
ilexi, quoniam exaudiet Dominus vocem deprecationis meae.» Cantet hoc anima quae peregrinatur a Domino, cantet hoc ovis illa quae erraverat, cantet hoc filius ille qui mortuus fuerat et revixit, perierat et inventus est ; cantet «Dilexi, quoniam exaudiet Dominus vocem deprecationis meae.» Numquid ipsa diligendi causa est, «qupotius aut ideo diligimus quia exaudivit, aut exaudiet?» An quia dilectionem spes solet accendere, dilexisse se dixit, quoniam speravit exauditurum ravit? «Quoniam inclinavit,» inquit, «aurem suam mihi, et in diebus meis invocavi.» Ergo ideo dilexi, quoniam exaudiet; ideo exaudiet, «quoniam inclinavit aurem suam mihi.» Sed unde scis, o anima humana, quod inclinavit Deus aurem suam tibi, nisi dicas, Credidi? Manent ergo tria haec, fides, spes, charitas : quia credidisti, sperasti; quia sperasti, dilexisti. Jam si quaeram unde crediderit anima inclinasse sibi aurem Deum suum; nonne respondebit: Quia «prior di
Abbreviated transcription (Latin):
gellat enĩ omnẽ filium quẽ recipit Nec tam
mͥ amarũ debet ẽẽ qđ flagellat. qͣm duilce qđ
iccipit. Quomͦ enim nos flagellat. Tustodi¬
ens paruulos dñs: quos grandes querit heredes:

Expanded text:
gellat enim omnem filium quem recipit, nec tam gellat enim omnem filium quem recipit, nec tam mihi amarum debet esse quod flagellat, quam dulce quod recipit. Quomodo enim non flagellet, «Custodiens p
Abbreviated transcription (Latin):
ni: et nomen domini inuocaui: & audiant
reliquiȩ gentium quȩ nondum inuocant nom̃
dm̃. Audiant etquerant ut inueniant tribu¬
lationem & dolorem: & inuocent nomendo¬
mini: et saluȩ fiant: Non hoc eis dicimus ut
querant miseriam qͣm nonhabent: sed ut in¬
Quant eam qͣm nescientes habent: neq hoc
eis optamus. ut trena necessaria desint eis
quib indigent dum mortalit̃ uiunt: sed ut
hoc plangant qđ amissa satietate cȩlesti ter¬
renis nondum adfruendum stabilib bonis.
secladsustentandum necessariis indigere me¬
ruerunt Agnoscant etlugeant istã miscriam:
faciat eos beatos lugentes. miscłia. que eos
et miseretur Misericors primum. qͥa inclina¬
uit aurẽ suã mͥ: et nesciebam tunc ꝓpinqͣsse
aurem domini mei ori meo: nͥ ꝑillos speciosos
pedes excitarer. ut inuocarem Quis enĩ eum
inuocauit: nͥ quem ipse pnior uocauit: hinc
ergo primum misericors: lustus autẽ qͥa fla¬
gellat: et ierum miseretur. quia recipit Fla¬

Expanded text:
mini invocavi:» et audiant reliquiae gentium quae nondum invocant nomen Domini; audiant et quaerant, ut inveniant tribulationem et dolorem, et invocent nomen Domini, et salvae fiant. Non hoc eis dicimus, ut quaerant miseriam quam non habent, sed ut inveniant eam quam nescientes habent: neque hoc eis optamus, ut terrena necessaria desint eis, quibus indigent, dum mortaliter vivunt; sed ut hoc plangant, quod amissa satietate coelesti, terrenis, non ad fruendum stabilibus bonis, sed ad sustentandum necessariis indigere meruerunt. Agnoscant et lugeant istam miseriam; faciet eos beatos lugentes, qui eos icors, et justus, et miseretur. «Misericors» primum, quia inclinavit aurem suam mihi; et nesciebam propinquasse aurem Dei mei ori meo, nisi per illos speciosos pedes excitarer, ut invocarem: quis enim eum invocavit, nisi quem ipse prior vocavit? Hinc ergo primum «misericors. Justus» autem, quia flagellat; et iterum «miseretur,» quia recipit: fla
Abbreviated transcription (Latin):
spectu tuo domine. Explicit sermo . xxx.
Oꝑ nc̃ orantis audiamꝰ: qͣm qͥs
oret forte nouimꝰ: et nos ipsos si re
eium dñs his qͥ obtriuerunt cor S edmeloqͥum
tuũ damͥ intellectum, Pmissum petit. ham hoc
ait scđm eloquium tuũ: tanꝗͣ diceret scđ̾m ꝓmis¬
sum tuum. Promisit enĩ hoc dñs: uͥ ait intellectr̃¬

Expanded text:
spectu tuo, Domine.» SERMO XXXII. nc orantis audiamus: quoniam quis oret novimus, et nos ipsos si repenim Dominus his qui obtriverunt cor . «Secundum eloquium tuum da mihi intellectum.» Promissum petit. Nam hoc ait, «Secundum eloquium tuum;» tanquam diceret, secundum promissum tuum. Promisit enim hoc Dominus, ubi ait, «Intellect
Abbreviated transcription (Latin):
apłs legeretur. Si aures adu̾tistis: dixit hoc: Non
potui loqui uob̃ qͣsi spũalib: sed qͣsi carnalibus.
Ergo spiritalib in excelsis loquitur: carnalib aut̃
ut loqua malo. tur descendit. Nam ut sciatis
qͥa cum descendit. de illo qui descendit loquit᷑.
ecce ioħs manentem inse loquitur: Inpͥncipio e¬
rat uerbum: et uerbũ erat apud dm̃: et ds̃ erat
uerbum: hoc erat inpͥncipio apud dm̃ Omnia ꝑ
ipsum facta sunt: et sine ipso factum ẽ nichil. Ca¬
pe si potes: arripe: cybus ẽ Sed dicturus es mͥ Ille
qͥdem cybus ẽ: sed ego infans sum: Lac̾tandus sũ.
ut ydoneus fieri possim admanducandũ cybum.
Ergo quia tu lacte nutriendus es. ile autem cyb
ẽ: ipse cyb ꝑcarnem tͥ traiectus ẽ ad fauces.  mͦ
gͦ cybum mat̾ comedit ut ꝑcarnem traiciat ad

Expanded text:
Apostolus legeretur. Si autem advertistis , dixit hoc: «Non Apostolus legeretur. Si autem advertistis , dixit hoc: «Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus.» Ergo spiritualibus in excelsis loquitur; carnalibus autem ut loquatur, descendit. Nam ut sciatis quia cum descendit, de illo qui descendit loquitur; ecce Joannes manentem in se loquitur: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.» Cape, si potes; arripe, cibus est. Sed dicturus es mihi, Ille quidem cibus est, sed ego infans sum, lactandus sum, ut idoneus fieri possint ad manducandum cibum. Ergo quia tu lacte nutriendus es, ille autem cibus est, ipse cibus per carnem tibi trajectus est ad fauces. Quomodo ergo cibum mater comedit, ut pe
Abbreviated transcription (Latin):
gilitatem: omnẽ scłi temporalitatẽ: omnia q̃¬
cunq nascendo & occidendo uanescunt transe¬
untia: hic habitabat corde inquadã ineffabili
contemplatione. qͣnttĩ poterat: de qua dicit qͥa
audiuitineffabilia uerba quȩ ñlicet homini
loqui Sed tͥ illa loqui non posset. Ipse autem
ses uidere Quid autem fecit: Descendit: Ham uͥ
ait siue enim mente excessimus dõ: ibi statim¬
addiditꝰ siue temperantes sumus uob̃ Quid ẽ
temꝑantes sumus: Sic loquimur ut caꝑe pos¬
sitis: quia et xp̃c talem se fecit nascendo & patien¬
do. ut possent deillo homines loquiꝰ qͥa dehomi¬
ne homo facile loquitur: Dedõ. homo quandolo¬
quitur sic. quomͦ ds̃ ẽ: homo autem: dehomine
facile loquitur Ut gͦ magni descenderent ad par¬
uos. & non illis tam̃ loquerentur nͥ magnũ: ipse
qui magnus erat. factus ẽ paruus: ut de illo ma¬
gni paruis loquerentur: Audistis mͦ qđ dico cũ

Expanded text:
gilitatem, omnem saeculi temporalitatem, omnia qugilitatem, omnem saeculi temporalitatem, omnia quaecumque nascendo et occidendo vanescunt, transeuntia haec; habitabat corde in quadam ineffabili contemplatione, quantum poterat, de qua dicit quia audivit ineffabilia verba quae non licet homini loqui . Sed tibi illa loqui non posset: ipse autem ses videre. Quid autem fecit? Descendit. Nam ibi ait: «Sive enim mente excessimus Deo, sive temperantes sumus vobis» . Quid est, «temperantes sumus?» Sic loquimur, ut capere possitis. Quia et Christus talem se fecit nascendo et patiendo, ut possent de illo homines loqui: quia de homine homo facile loquitur. De Deo homo quando loquitur sic, quomodo Deus est? Homo autem de homine facile loquitur. Ut ergo magni descenderent ad parvos, et non illis tamen loquerentur nisi magnum; ipse qui magnus erat, factus est parvus, ut de illo magni parvis loquerentur. Audistis modo quod dico, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ei ascendentes & descendentes Utrũq uidit:
Possumus putare ascendentes uiros ꝓficientes:
descendentes deficientes: qͥa et reuera inuenimꝰ
hoc inpopło dĩ Alii ꝓficunt: alii deficiunt: Po¬
terant istos significare ille scalȩ: sed forte mebiꝰ
intelliguntur om̃s boni. millis scalis & ascen¬
dentes. et descendentes: Non enĩ frustra ñdictũ
ẽ cadentes: sed descendentes Multum ẽ autem:
inter descendere etcadere: Hã qͥa cecidit adam: iõ
descendit. xp̃s. Iue cecidit: iste descendit. Ille cetid
suꝑbia: iste descendit miscđia. Non autẽ ipse soł
descendit & quidẽ ipse decelo solus descendit: s et
niulti imitantes eum scĩ. descendunt ad nos: &
descenderunt adnos. Hã inqͣdã altitudine cordiᷤs ha¬
bitabat apłs: cum diceret Siue enim mente ex¬
cessimus dõ Iam qđ mente excesserat: dõ exces¬
serat E xcedens enim mente omnẽ humanã fra¬

Expanded text:
ei ascendentes et descendentes : utrumque vidit. ei ascendentes et descendentes : utrumque vidit. Possumus putare ascendentes visos, proficientes; descendentes, deficientes: quia et revera invenimus hoc in populo Dei; alii proficiunt, alii deficiunt. Poterant istos significare illae scalae, sed forte melius intelliguntur omnes boni in illis scalis, et ascendentes et descendentes. Non enim frustra non dictum est cadentes, sed descendentes. Multum autem interest inter descendere et cadere. Nam quia cecidit Adam, ideo descendit Christus: ille cecidit, ille descendit; ille cecidit superbia, ille descendit misericordia. Non autem ipse solus descendit: et quidem de coelo ipse solus descendit; sed multi imitantes eum sancti descendunt ad nos, et descenderunt ad nos. Nam in quadam altitudine cordis habitabat Apostolus, cum diceret: «Sive enim mente excessimus Deo.» Jam quod mente excesserat, Deo excesserat. Excedens enim mente omnem humanam fra
Abbreviated transcription (Latin):
emplo ipsius. ad diuinitatẽ ipsuis. Exemplũ enĩ
tͥ fec̃ humiliando se: Nam qͥ nolebant aconualle
plorationis ascendere: comp̃ssi sunt abipso: Epꝑe
enim uolebant habere ascensuin: honores altos
cogitabant: uiã humilitatis ñ cogitabant: Intel¬
ligat caritas ur̃a qd̃ dico: Duos discipłos uoluisse
gitare: cum prius discere deberent humiliari. ut ex¬
altarentur: & ait eis dominꝰ Potestis bib̃e calicem
quẽ ego bibiturus sum. Ipse enim inconualle
plorat ꝯnis bibiturus erat calicẽ passionis: illi
auttm ñ adtendentes humilitatẽ. xp̃i: comphen¬
dere uolebant altitudinẽ xp̃i Reuocauit illos
adiuã tanqͣm aberrantes: ñ ut negaret illis qđ
uellent: sed ut ostenderet qua uenirent: Itaq fr̃s
iei. hc̃ psalmũ ascensionis cautemus. ascensuri
incorde: qͥa utascendamꝰ descensũ ẽ ad nos. Nlam
scalas uidit iacob: et imipsis scalis demonstratis̃

Expanded text:
emplo ipsius, ad divinitatem ipsius. Exemplum enim emplo ipsius, ad divinitatem ipsius. Exemplum enim tibi fecit humiliando se. Nam qui nolebant a convalle plorationis ascendere, compressi sunt ab ipso. Praepropere enim volebant habere ascensum, honores altos cogitabant, viam humilitatis non cogitabant. Intelligat Charitas vestra quod dico, duos discipulos voluisse gitare, cum prius discere deberent humiliari, ut exaltarentur; et ait eis Dominus: «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» ? Ipse enim in convalle plorationis bibiturus erat calicem passionis: illi autem non attendentes humilitatem Christi, comprehendere volebant altitudinem Christi. Revocavit illos ad viam, tanquam aberrantes; non ut negaret illis quod vellent, sed ut ostenderet qua venirent. 2. Itaque, fratres mei, hunc psalmum ascensionis cantemus ascensuri in corde; quia ut ascendamus descensum est ad nos. Nam vidit scalas Jacob, et in ipsis scalis demonstrati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
briis Quid ẽ uallis plorationis: Colafiratus ẽ.
sputis illitus. spinis coronatꝰ: crucifixus est
Hẽ uallis plorationis: unde tͥ ascendendum ẽ:
Sed quo ascendendũ ẽ: Inprincipio erad uerbum:¬
et uerbum erat apud dm̃: et ds̃ erat uerbum:
psum enim uerbũ caro factũ ẽ: ethabitauit in
nob̾ Sic descendit adte: ut mancret inse Descen¬
dit adte. ut fieret tͥ conuallis plorationis: man¬
sit inse ut eẽt tͥ mons ascensionis Erit in qͥt ysai¬
as innouissimis dieb manifestus mons domus¬
domini: paratus incacumine montiũ. Eoce qͦ
ascendendum ẽ S noli aliquid t̾remu cogi¬
tare: nec quia montẽ audisti. alta quedã cogiteᷤ
terre: nec cum saxum audis. aut petram. du¬
ricia ate intelligat᷑: nec cum audis leonem.
cogites feritatem: nec cum audis agnũ cogi¬
tes pecus Hich hoꝵ ẽ inse: et omĩa factus ẽꝓte:
Hinc gͦ ascendendum: illuc ascendendũ: ab illo ex¬

Expanded text:
briis» . Quid est vallis plorationis? Colaphizatus est, briis» . Quid est vallis plorationis? Colaphizatus est, sputis illinitus, spinis coronatus, crucifixus est. Haec est vallis plorationis unde tibi ascendendum est. Sed in quo ascendendum eerat apud Deum, et Deus erat Verbum.» Ipsum enim «Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Sic descendit ad te, ut maneret in se: descendit ad te, ut fieret tibi convallis plorationis; mansit in se, ut esset tibi mons ascensionis. «Erit,» inquit Isaias, «in novissimis diebus manifestus mons» «Domini, paratus in cacumine montium» . Ecce quo ascendendum est. Sed noli aliquid terrenum cogitare, nec quia montem audisti, alta quaedam cogites terrae: nec cum saxum audis aut petram, duritia a te intelligatur; nec cum audis leonem, cogites feritatem; nec cum audis agnum, cogites pecus. Nihil horum est in se, et omnia factus est pro te. Hinc ergo ascendendum est, illuc ascendendum; ab ex
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ disposuit. Quid tͥ plus dicturus sum: Ait ħo.
quicqͥd dixero: terrenum cogitas: humo repis:
carnem portas: corpꝰ qđ corrumpit᷑ ad grauat
animam: & deprunit t̾rena habitatio. sensum
multa cogitantem Cui loquar: quis auditurꝰ
ẽ : quis capiet. uͥ erimus post hanc uitã: si in cor¬
de ascenderimus: Suia gͦ nemo: sꝑat aliquẽ
ineffabilit beatitudinis locum: quẽ sͥ disposuit
qͥ ascensiones etiam incorde suo disposuit. Sed
ubi: inconualle plorationis: Conuallis humi¬
litatem significat: mons celsitudinem significat.
Est mons qͦ ascendamus: spiritalis quedã celsitu¬
do: Et quis ẽ iste mons qͦ ascendimus : nͥ domi¬
nus iħs. xp̃s: Ipse tͥ fec̃ patiendo conuallẽ plora¬
tionis: qͥ fec̃ manendo montẽ ascensionis: Qͥa
ẽ uallis plorationis: Uerbũ caro factum ẽ etha¬
bitauit in nob̃ Nuid ẽ uallis plorationis: Pre¬
buit ꝑcutienti se maxillam. saturatus ẽ obꝓ¬

Expanded text:
quem disposuit.» Quid tibi plus dicturus sum, ait homoquem disposuit.» Quid tibi plus dicturus sum, ait homoQuidquid dixero, terrenum cogitas, humi repis, carnem portas: corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Cui loquar? quis auditurus est? quis capiet ubi erimus post hanc vitam, si in corde ascenderimus? Quia ergo nemo, spera aliquem ineffabilem beatitudinis locum, quem tibi disposuit qui ascensiones etiam in corde tuo disposuit. Sed ubi? «In convalle plorationis.» Convallis humilitatem significat; mons celsitudinem significat. Est mons quo ascendamus, spiritualis quaedam celsitudo. Et quis est iste mons quo ascendimus, nisi Dominus Jesus Christus? Ipse tibi fecit, patiendo, convallem plorationiserbum caro factum est, et habitavit in nobis.» Quid est vallis plorationis? «Praebuit percutienti se maxillam; saturatus est oppro
Abbreviated transcription (Latin):
Ti Relis psalmus ẽ ⁊ualde utilis:
quẽ mͦ nob cantatum auchui¬
mus. et cantando respondunus:
Hondiu laborabitis in audiendo:
nec infructuose laborabitis inoꝑan¬
do. Est enĩ sicut eius titulus p̃notat
Sradus uł descenden̾tiũ sunt: uł ascendentiũ. S gradꝰ
qͥ mͦ inhis psalmis positi sunt: ascendentes signifi¬
cant: Intelligamus gͦ tanquam ascensuri: nec a¬
sensiones pedib corporalib queramꝰ: s sic̃ in alio
psalmo scriptum ẽ. ascensiones incorde eius dispo¬
siut inconualle plorationis in locũ quẽ disposiuis¬
Dixit ascensiones: Ubi : id÷ incorde Unde: Aconual¬
le plorationis Et iam qͦ ascendatur: tanqͣm defic̃
sermo humanus. nec explicari potest forte nec co¬
dit: Incor hominis ñascendit: cor hominis illuc
ascendat. Ergo qͥa ocłs ñuidit. nec auris audiuit
nec incor hominis ascendit: qͦm᷑ dici posset qͦa
scendendũ ẽ: Ideo cum dici ñposset: ait In locum

Expanded text:
revis Psalmus est, et valde utilis, quem modo nobis cantatum audivimus, et cantando respondimus. Non diu laborabitis in audiendo, nec infructuose laborabitis in operando. Est enim, sicut ejus titulus praenotatur, Gradus vel descendentium sunt vel ascendentium: sed gradus quomodo in his psalmis positi sunt, ascendentes significant. Intelligamus ergo tanquam ascensuri: nec ascensiones pedibus corporalibus quaeramus, sed sicut in alio psalmo scriptum est, «Ascensiones in corde ejus disposuit, in convalle plorationis, in locum quem disposuitDixit «ascensiones;» ubi? Id est, «in corde.» Unde? A «convalle plorationis.» Et jam quo ascendatur, tanquam deficit sermo humanus, nec explicari potest, forte nec codit» . «In cor hominis non ascendit;» cor hominis illuc ascendat. Ergo quia «oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit;» quomodo dici posset quo ascendendum est? Ideo cum dici non posset, ait, «In locum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdest. consulit: ile autẽ qͣsi consulens. retrahit
asalute. Quia gͦ uidetur hr̃e pallium consulen¬
tis: et habet uenenũ ꝑimentis: lingua dolosa
dicta ẽ Ascensurus gͦ: contra ipsas linguas. pͥ¬
mo dm̃ deprecatur Att erum

Expanded text:
prodest consulit; ille autem quasi consulens, retrahit prodest consulit; ille autem quasi consulens, retrahit a salute. Quia ergo videtur habere pallium consulentis, et habet venenum perimentis, lingua dolosa dicta est. Ascensurus ergo, contra ipsas linguas primo Deum deprecatur: ait enim
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce ante ocłos nr̃os. ponamus ascensurũ hominẽ.
Ubi ascensurũ: Incorde. Unde ascensurũ: Abhumi¬
litate: Id ÷ aconualle plorationie:¬
co aꝑtius: cum ceꝑit homo xp̃ianus cogitare ꝓ¬
fictre. incipit pati linguas aduersantium: Sui¬
cunq illas nondum passus ẽ: nondũ ꝓficit uti¬
cunq illas non patitur. nec conat᷑ ꝓficere uult
nos se quid dicamus. immo quid audiamus.
simul experiatur: Incipiat ꝓfic̾e: incipiat uelle
ascendere: uelle contempnere terrena: fragilita¬
tem temporalem: felicitatem scłi ꝓnichilo ha¬
bere: solum dm̃i cogitare: luciis ñgaudere: dam¬
pnis non contabescere: omnia etiã sua uelle uen¬
dere. & pauꝑib tribuere. & sequi xp̃m. Uideamꝰ
quemadinodũ patiatur linguas detrahentiũ:
et mnulta contradicentium: et qđ ẽ grauiꝰ quasi
consulendo asalute auertentium Qui enim
consulit alicui. ad salutem consulit: adid qđ

Expanded text:
Ecce ante oculos nostros ponamus ascensurum hominem: Ecce ante oculos nostros ponamus ascensurum hominem: ubi ascensurum? «In corde.» Unde ascensurum? Ab humilitate, id est a «convalle plorationico apertius, cum coeperit homo christianus cogitare proficere, incipit pati linguas adversantium. Quicumque illas nondum passus est, nondum profecit: quicumque illas non patitur, nec conatur proficere. Vult nosse quid dicamus? Imo quid audiamus simul, experiatur. Incipiat proficere, incipiat velle ascendere, velle contemnere terrena, fragilia, temporalia, felicitatem saeculi pro nihilo habere, Deum solum cogitare, lucris non gaudere, damnis non contabescere, omnia etiam sua velle vendere et pauperibus tribuere, et sequi Christum; videamus quemadmodum patiatur linguas detrahentium et multa contradicentium, et quod est gravius, quasi consulendo a salute avertentium. Qui enim consulit alicui, ad salutem consulit, ad id quod
Abbreviated transcription (Latin):
ascendentes & descendentes In illis scalis: et ascen¬
dentes sunt. & descendentes Asccndentes qͥ suñ:
Qui ꝓficiunt adintellectum spuitalium Bescen¬
dentes qͥsunt: Qui quamius qͣntum homines
posst̃ stuant᷑ ̃telligentia sp̃italiũ: tñ descendunt
adparuulos. ut talia eis dicant. qualia poᷤ¬
sunt caꝑe: et lacte nutriti. possint idonei fieri &
ualidi ad capiendum cybum sp̃alem: Isayas frs̃.
etiam ipse ad nos dedescendentib fuit: Nam et
ipsi gradus eius: descendentes apparent: Cum
enim diceret de spũ scõ. requiescit inquit suꝑ eũ
sp̃s sapientiȩ & intellectus. sp̃s consilii & fortitu¬
dinis. sp̃s scientiȩ & pietatis. & sp̃s timoris dñi:
asapientia cȩpit: et usq adtimorem descendit.
Quomͦ ille qͥ docebat. asapientia descendit usq
adtimorem : tu qͥ dicis si ꝓficis. atimore
ascende adsapientiã Scriptum ẽ enim: Initium
sapientie timor dñi: Iam gͦ psalmum audite

Expanded text:
descendentes. In illis scalis et ascendentes sunt et descendentes. Ascendentes qui sunt? Qui proficiunt ad intellectum spiritualium. Descendentes qui sunt? Qui quamvis, quantum homines possunt, fruantur intelligentia spiritualium; tamen descendunt ad parvulos, ut talia eis dicant, qualia possunt capere, et lacte nutriti possint idonei fieri et validi ad capiendum cibum spiritualem. Isaias, fratres, etiam ipse ad nos de descendentibus fuit: nam et ipsi gradus ejus descendentis apparent. Cum enim diceret de Spiritu sancto, «Requiescet,» inquit, «super eum Spiritus sapientiae et intellectus, Spiritus consilii et fortitudinis, Spiritus scientiae et pietatis, et Spiritus timoris Domini» : a sapientia coepit, et usque ad timorem descendit: Quomodo ille qui docebat, a sapientia descendit usque ad timorem; tu qui discis, si proficis, a timore ascende ad sapientiam: scriptum est enim, «Initium sapientiae timor Domini» . Jam ergo Psalmum audite.
Abbreviated transcription (Latin):
nistium: maxune idẽ efflagitantib frĩb quib sũ
debitm. heuus officii: d autẽ de alfabeto hebreo uͥ
oc̾toni uers singłis subiacent litteris. atq ita psal¬
mus totꝰ conexitur ncħ dixi. ñ sit mirum: qm̃ n
chil qđ adistuo ꝓpͥe ꝑtincret inueni. Nonenim sol
ht̃ has litteras Illud sanc sciant qͥ hoc ingreca etla
quȩ illis p̃ponit᷑ lutera inciꝑe: sic̃ nob̃ abcis qua
illas nouerunt litteras indicatũ ẽ. Qd multo dili¬
gentius factum ẽ: quã nr̃i uł latinȩ uł punice. qͦs
abecedarios uocant psalmos facere consutucruñ
onenim om̃s uersus donec claudatur ꝑyodus: s
solos primos abcadem litttra incipiunt. quam p̃¬

Expanded text:
nisterium, maxime id de me flagitantibus fratribus, quibus sum nisterium, maxime id de me flagitantibus fratribus, quibus sum debitor hujus officii. Quod autem de alphabeto hebraeo, ubi octoni versus singulis subjacent litteris, atque ita Psalmus totus contexitur, nihil dixi, non sit mirum, quoniam nihil quod ad istum proprie pertineret inveni: non enim solus habet has litteras. Illud sane sciant qui hoc in graeca et laquae illis praeponitur, littera incipere; sicut nobis ab eis qui illas noverunt litteras, indicatum est. Quod multo diligentius factum est, quam nostri vel latine vel punice, quos abecedarios vocant psalmos, facere consueverunt. Non enim omnes versus donec claudatur periodus, sed solos primos ab eadem littera incipiunt, quam pr
Abbreviated transcription (Latin):
HNonnulli codices ñ quere babent sed iniuifica: Una qͥp¬
pe sillaba inter ẽ. qua int̃ se grecodistant. ⁊ẽs oñi. &¬
rẽtesoñ: unde et ipsi codices greci uariant: Sed qđ¬
libet horum sit ouis ꝑdita queratur: ouis ꝑdita ui¬
uificetur: ꝓpt̃ quã pastor eius nonaginta nouem di¬
misit inmontib: eteam querens uidaicis lactratus
ẽ uepͥb: Sed adhuc queritur. adhuc querat᷑: ex parte
inuenta adhuc queratur. Exea namq parte qua dic̃
iste mandata tua nonsum oblitus. inuenta ẽ: s ꝑeos
qͥmandata dĩ eligunt colligunt. diligunt ad huc que¬
ntur. et ꝑsui pastoris sanguinẽ fusũ atq disꝑsum
inom̃ib gentib inuenitur: Ut potui quantũ ad nõ
aduitus sũ. psalmũ istũ magnũ ꝑtractaui et exposui:
qđ ꝓfecto meluis sapientiores doctioresq fectrunt si¬
ue facturi sunt. Hec ideo tam̃ ei nr̃m deeẽ debuit mi¬

Expanded text:
Nonnulli codices non habent «quaere,» sed «vivifica.» Una quipNonnulli codices non habent «quaere,» sed «vivifica.» Una quippe syllaba interest, qua inter se in graeco distant ζῆσον et ζήτησον: unde et ipsi codices graeci variant. Sed quodlibet horum sit, ovis perdita quaeratur, ovis perdita vivificetur, propter quam pastor ejus nonaginta novem dimisit in montibus, et eam quaerens , Judaicis laceratus est vepribus. Sed adhuc quaeritur, adhuc quaeratur, ex parte inventa adhuc quaeratur. Ex ea namque parte, qua dicit iste, «Mandata tua non sum oblitus,» inventa est; sed per eos qui mandata Dei eligunt, colligunt, diligunt, adhuc quaeritur, et per sui pastoris sanguinem fusum atque dispersum, in omnibus gentibus invenitur. 8. Ut potui, quantum a Domino adjutus sum, psalmum istum magnum pertractavi et exposui. Quod profecto melius sapientiores doctioresque fecerunt, sive facturi sunt; nec ideo tamen ei nostrum deesse debuit mi
Abbreviated transcription (Latin):
mus qđ sequitur. concupiui salutare tuũ dñe: etiã
nolentib om̃ĩb inimicis. salutare dĩ nob̃ xꝰ occur¬
rat. Ipsum se concupisse iusti antiqui ueracissimȩ
confitent: ipsum concupiuit eccłia uenturum.
de iuscerib matͥs: ipsum concupiscit eccłia uen¬
turum a dextera pat̾s: Subiungitur autẽ huic
sententie. et lextua meditatio mea ẽ: qͥa lex ꝑhibet
testimoniũ. xp̃o Sed inhac fide cum corde credit᷑¬
adiusticiam. ore confessio fit ad salutẽ: fremant
gt̃s. popłi meditent᷑ in ania: occidat᷑ certe caro. dũ
predicat te Uuit anima mea & laudabit te:
& iudicia tua adiuuabunt me Iudicia quippe
illa sunt. quȩ tp̃s erat ut inciꝑent ad omo dñi. s.
adiuuabunt me inquit Et qͥs non uideat qͣntỹ
adiuuerit eccłiam sanguis eccłiȩ: Quanta exilla
ostendit Erraui inquit sic̃ ouis ꝑdita. quere
seniũ tiũ quia mandata tua ñ sum oblitus

Expanded text:
mus quod sequitur, «Concupivi salutare tuum, Domine;» etiam mus quod sequitur, «Concupivi salutare tuum, Domine;» etiam nolentibus omnibus inimicis, salutare Dei nobis Christus occurrat: ipsum se concupisse justi antiqui veracissime confitentur, ipsum concupivit Ecclesia venturum de visceribus matris, ipsum concupiscit Ecclesia venturum a dextera Patris. Subjungitur autem huic sententiae, «Et lex tua meditatio mea est:» quia lex perhibet testimonium ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem ; fremant gentes, populi meditentur inania , occidatur certe caro dum praedicat te: «Vivet anima mea, et laudabit te, et judicia tua adjuvabunt me.» Judicia quippe illa sunt, quae tempus erat ut inciperent a domo Domini . Sed «adjuvabunt me,» inquit. Et quis non videat quantum adjuverit Ecclesiam sanguis Ecclesiae? quanta ex illa ostendit. «Erravi,» inquit, «sicut ovis perdita; quaere servum tuum, quia mandata tua non sum oblitus.»
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ pericula secutura sint acontradicentib & ꝑseqñti¬
bus cũ fuerit ꝓnuntiator eloquioꝵ di: propt̃ qđ ad¬
iuinxit Fiat manus tua saluum me facere: quia
mandeta tua elegi. ut ñtimerem: Hec solum ne cor
meum timeret sed lingua etiam ꝓnuntiaret eloquia
tua. mandata tua elegi: timorẽq amore compressi
Fiat gͦ manus tua: ut saluum me demanu facias alie¬
na Sic autẽ ds̃ saluos martyres fecit: cum eos in ani¬
ma non ꝑmisit occidi Ham scđm carnem uana salꝰ
hominis: Potest et sic accipi fiat manus tua: ut
manus dĩ xp̃c intelligatur: iuxta illud ysaiȩ Et bra¬
chium dñi cui reuelatum ẽ: Honenim erat unige¬
nitus factus: cum ꝑeum facta sint omnias: factus
creator S cũ familiare sit scripture fiat manus
tua. et facta: ẽ manus dm̃i: nescio utrum possit hic
sensus ineis locis omnib obtineri: Sane ubi audi¬

Expanded text:
quae pericula secutura sint a contradicentibus et persequentiquae pericula secutura sint a contradicentibus et persequentibus, cum fuerit pronuntiator eloquiorum Dei: propter quod adjunxit, «Fiat manus tua, ut salvum me faciat; quia mandata tua elegi.» Ut non timerem, nec solum cor meum teneret, sed lingua etiam pronuntiaret eloquia tua; «mandata tua elegi,» timoremque amore compressi. Fiat ergo manus tua, ut salvum me de manu facias aliena. Sic autem Deus salvos martyres fecit, cum eos in anima non permisit occidi: nam secundum carnem vana salus hominis . Potest et sic accipi. «Fiat manus tua,» ut manus Dei Christus intelligatur; juxta illud Isaiae, «Et brachium Domini cui revelatum est» ? Non enim erat factus Unigenitus, cum per eum facta sint omnia ; sed facCreator. Sed cum familiare sit Scripturae, «Fiat manus tua;» et, «Facta est manus Domini» : nescio utrum possit hic sensus in eis locis omnibus obtineri. Sane ubi audi
Abbreviated transcription (Latin):
qđ petiuit: Ham qđ prius direrat apꝓpinquet
oratio mea inconspectu tuo dñeꝰ huic simile ẽ
qđ ait posteruis. intret postulatio mea inconspe¬
tu tuo dñe: et qđ prius scđm eloquium tuũ da
mͥ intellectum. huic congruit qđ posteriꝰ scđm edo¬
quiũ tuum eripe me Accipiendo quippe intelle¬
ctum eripitur: qui ꝑseipsum ñ intelligendo de
num: cum docueris me iustificationes tuas No¬
iumus quẽadmodum doceat ds̃ eos: qui sunt do¬
cibiles dĩ Omnis enim qͥ audiuit apatre et di¬
dicit uenit ad eum qͥustificat impium: ut ñ
solũ memoria retinendo. uerum etiã faciendo
custodiat iustificationes dĩ Sienim qui głatur ñ
P ronunciauit inquit lingua mea eloquia tua: qͥa om̃ia
mandata tua udicia Cum hȩc se ꝓnuntiaturũ dic̃.
utiq minister fit uerbi. Quamuis enĩ ds̃ doccat intͥn¬
setus: tamen fides exauditu ẽ Et quomͦ audiunt si¬
ne predicante: Heq enim quia ds̃ dat incrementum:

Expanded text:
it. Nam quod prius dixerat, «Appropinquet oratio mea in conspectu tuo, Domine;» huic simile est quod ait posterius, «Intret postulatio mea in conspectu tuo, Domine;» et quod prius, «Secundum eloquium tuum da mihi intellectum;» huic congruit quod posterius, «Secundum eloquium tuum eripe me.» Accipiendo quippe intellectum eripitur, qui per seipsum non intelligendo decnum, cum docueris me justificationes tuas.» Novimus quemadmodum doceat eos Deus qui sunt docibiles Deo. Omnis enim qui audivit a Patre et didicit, venit ad eum qui justificat impium : ut non solum memoria retinendo, verum etiam faciendo custodiat justificationes Dei. Sic enim qui gloriatur, non «Pronuntiabit,» inquit, «lingua mea eloquia tua, quia omnia mandata tua justitia». Cum haec se pronuntiaturum dicit, utique minister fit verbi. Quamvis enim Deus doceat intrinsecus; tamen fides ex auditu est: et quomodo audiunt sine praedicante ? Neque enim quia Deus dat incrementum ,