comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
locis constituta derrenis: quãuis
nullo labore quȩsitis alenda
fructibus ad hȩc quã ap̃c tribuit
in cȩlorũ est arce uita ꝑheniris:
hominis uita beata ita fuit im¬
mortalis : ut posset i ea homo
non mori. si se a peccati seductio¬
ne cautus seruaret: Sccł̃a uero
ita fiet immortalis: ut non possit
in ea mori homo: non ulla peccati
pulsantis seductione temptat᷑i:
Bene autẽ sp̃s reconciliatis in co-¬
lumba quȩ multũ simplex eft
auis apparuit : ut & suȩ naturȩ
iudelicet simplicitatẽ per huius
speciẽ animalis ostenderet Sp̃s
enĩ sc̃s disciplinȩ effugiet fictum
Et eũ in quẽ descendit : mansuetũ
mitemq. ac misccłiȩ supernȩ prȩ¬
conem ininastrũq doceret mundo
esse futurũ Simul & om̃s qui sua
gr̃a eslent renouandi. simplices. et
iuxta quod scriptũ est: Sentite de
dño in bonitate: & in simplicitate
cordis quęrite illũ: Qm̃ in maliuolã
anunã non introibit sapientia:

Expanded text:
locis constituta terrenis, quamvis locis constituta terrenis, quamvis nullo labore quaesitis alenda fructibus: at haec quam Christus tribuit in coelorum est arce vita perennis hominis vita beata ita fuit immortalis, ut posset in ea homo non mori, si se a peccati seductione cautus servaret; secunda vero ita fiet immortalis, ut non possit in ea homo mori, nec ulla peccati pulsantis seductione tentari. Bene autem Spiritus reconciliator in columba, quae multum simplex est avis, apparuit, ut et suae videlicet naturae simplicitatem per hujus speciem animalis ostenderet. Spiritus enim sanctus disciplinae effugiet fictum, ut eum in quem descendit mansuetum mitemque ac misericordiae supernae praeconem ministrumque doceret mundo esse futurum; simul et omnes qui sua gratia essent renovandi, simplices ac mjuxta quod scriptum est: Sentite de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaerite illum. Quoniam in malevolam animam non introibi
Abbreviated transcription (Latin):
deceptus per serpentẽ gaudia
regni cȩlestis amisit Sccłs adã
a spũ scõ per colũbam głificatus.
eiusclẽ regni limina reserauit.
flãmamq uibrantẽ qua ingres¬
sum paradysi expulso adã primo.¬
cherubym custos interclusit:
scđs adam hocdierna die ꝑ aquã
lauachri renascentis. extingui
debere monstrauit: Ut unde ille
cũ sua coniuge ab hoste uictus.
exiit. ibi iste cũ scorũ ȩccłia sponsa
uidelicet sua de hoste uictor redi¬
ret: unmo potiora redemptis. a
peccato uitȩ immortalis munera
pater futuri scł̃i princeps pacis
donaret:: quã prȩsentis nr̃i scłi
pater princeps discordiȩ uenũda¬
tus sub peccato. sua cũ stẏrpe per¬
didit Quia nimirũ uita illa beatis¬
sima quã deseruit adã. quãuis in-¬
cõparabili luce & pace sublimis:
ab omni curarũ stimu lantiũ nube
serena: crebraq dĩ & angłorum
fuerit uisione & allocutione glo-¬
rifica : in terrȩ tamen huiꝰ erat

Expanded text:
deceptus per serpentem gaudia deceptus per serpentem gaudia regni coelestis amisit. Secundus Adam a Spiritu sancto per columbam glorificatus, ejusdem regni lumina reseravit, flammamque vibrantem, qua ingressum paradCherub custos interclusit. Secundus Adam hodierna die per aquam lavacri renascentis exstingui debere monstravit, ut unde ille cum sua conjuge ab hoste victus exiit, ibi iste cum sanctorum Ecclesia, sponsa videlicet sua, de hoste victor rediret, imo potiora redemptis a peccato vitae immortalis munera pater futuri saeculi princeps pacis donaret, quae praesentis nostri saeculi pater princeps discordiae venundatus sub peccato sua cum stirpe perdidit; quia nimirum vita illa beatissima, quam deseruit Adam, quamvis incomparabili luce et pace sublimis um curarum stimulantium nube serena crebra Dei et angelorum fuerit visione et allocutione glorificata, in terrae tamen hujus erat
Abbreviated transcription (Latin):
Baptizatus autẽ: confestĩ ascendit
de aqua & ecce aperti sunt celiꝰ
& uidit sp̃m dĩ descendentẽ sicut
columbã. & uenientẽ super se:
Et hoc ad impletionẽ omĩs iusticiȩ
pertinet: quod baptizato domino
aperti sunt ei cęli: & sp̃s descendit
super eũ: Ut hinc nimirũ fides nr̃a
confirmetur per mysteriũ sacri
baptismatis. aperiri nobis introi-¬
tũ patriȩ cęlestis: & scĩ sp̃s gratia
miistrari Numquid enĩ credi
cȩlestia secreta: cũ recta fides
habeat non minus tempore quo
cũ hominibus conuersatus est.:
mansisse. & sedẽ tenuisse cȩlestem:
quando baptitatus est sp̃s scĩ do¬
na percepit. qui prima conceptio¬
ne sp̃u scõ plenus. semꝑ exsistit:
hȩc cȩlebrata mysteria: Quia enĩ
nobis dñs sacroscõ sui corporis
instinctu baptismi lauachrũ
dedicauit: nobis quoq post accep¬
tũ baptisma cęli aditũ patere:
congrua multũ distantia. qua
primus aclam ab immundo sp̃u

Expanded text:
Baptizatus autem Jesus, confestim ascendit Baptizatus autem Jesus, confestim ascendit de aqua: et ecce aperti sunt ei coeli, et vidit Spiritum Dei descendentem sicut columbam, et venientem super se. Et hoc ad impletionem omnis justitiae pertinet quod baptizato Domino aperti sunt ei coeli, et Spiritus descendit super eum, ut hinc nimirum fides nostra confirmetur, per mysterium sacri baptismatis aperiri nobis introitum patriae coelestis, et sancti Spiritus gratia ministrari. Numquid enim credi patuisse secreta, cum recta fides habeat non minus tempore quo cum hominibus conversatus est, mansisse, et sedem tenuisse coelestem? quando baptizatus est, Spiritus sancti dona percepit qui prima conceptione Spiritu sancto plenus semper exstitit? haec celebrata mysteria. Quia enim nobis Dominus sacrosancto sui corporis intinctu baptismi lavacrum dedicavit, nobis quoque post acceptum baptisma coeli aditum patere, congrua multum distantia, quia primus Adam ab immundo spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
dens autẽ iħe: dixit ei: Sine modo
Sic eiũ decet nas implere omnem
iusticiã: Tunc dimisit eũ: Iel est
tunc clemũ dimisit. tunc consensit.
cunc passus est eũ a se baptiari:
cũ tali ordine cognouisset omnẽ
iusticiã debere compleri Sine mͦ
inquit. sine modo: ut uissi a te
baptizari in aqua Q tu postmodũ
a me quod quęris: baptitaberis
in spũ: Sic enim decet nos prȩro¬
gare exemplũ implendȩ omnis
iusticiȩ: ut uidelicet discant fi¬
deles neminẽ posse hominẽ absq
unda baptismatis perfecte iustũ
exsistere: & esse omnibus quãius
innocenter & iuste uiuentibus
neceffariũ uiuificȩ regeneratio
nis offart cũ me qui sp̃s scĩ
opere conceptus & natus sum:
cognouerit scdȩ natiuitatis subisse.
uel potius sibi consecrasse laua
contẽpnat ab humilibus meis in
remissionẽ peccatorũ baptizari: cũ
meminerint dñm qui in sp̃u sc̃o
baptizans. peccata dimittere solet.
suũ baptizandũ in aqua submi¬
sisse serui manibus caput: Sequit᷑:

Expanded text:
xit ei: Sine modo, sic enim decet nos adimplere omnem justitiam: tunc dimisit eum. Id est, tunc demum dimisit, tunc consensit, tunc passus est eum a se baptizari, cum tali ordine cognovisset omnem justitiam debere compleri. Sine modo, inquit, sine me modo, ut jussi, a te baptizari in aqua, et tu postmodum a me quod quaeris, baptizaberis in spiritu. Sic enim decet nos praerogare exemplum implendae omnis justitiae, ut videlicet discant fideles neminem posse hominem absque unda baptismatis perfecte justum existere, et esse omnibus quamvis innocenter et juste viventibus necessarium vivificae rnis officium, cum me, qui Spiritus sancti opere conceptus et natus sum, cognoverint secundae nativitatis subisse, vel potius sibi cocontemnat ab humilibus meis in remissionem peccatorum baptizari, cum meminerit Dominum, qui in Spiritu sancto baptizans peccata dimittere solet, suum baptizandum in aqua submisisse servi manibus caput. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
manus : a rapinis Qui furabat᷑.
iã non furetur: Magis autẽ labo¬
ret operando manibus suis quod
bonũ est: ut habeat unde tribu¬
at necessitatẽ pacienti: Nam &
colũba sepe alienos. quusi suos
fertur alere pullos: ipsa terrę
fructibus. & semuine pascitur:
Audiamus apłm: Bonũ est non
manducare carnẽ: ae non brbere

Expanded text:
manus a rapinis: qui furabatur, manus a rapinis: qui furabatur, jam non furetur. Magis autem laboret operando manibus suis quod bonum est, ut habeat unde tribuat necessitatem patienti. Nam et columba saepe alienos quasi suos fertur alere pullos. Ipsa terrae fructibus et semine pascitur. Audiamus Apostolum: Bonum est non manducare carnem, et non bibere
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i clato: loquitur ioħes: Uos
unctionẽ habetis a scõ: & nostis
om̃ia & pulcherrima cõꝑatione
umbra ueritati concinit: Ramum
oliuę colũba corporalis ab lutam
diluuii aquis detulit in archã:
sp̃s sc̃s in specie columbȩ corporalis.
baptizatũ aqua iordanis descen-¬
dit in dñm: Nos quoq ap̃i et
ȩccłiȩ membra. quos non solum¬
membra homines qui erant in
archa cũ noe. sed & animantia
quȩ archa continebat: & ipla qͦq
ligna ex quibus facta est archa.
figurant: post acceptũ undȩ rege¬
nerationis lauachrũ. per unctionẽ
sacri chrismatis gr̃a sp̃e sancti
signamur: Quam conseruare in
nobis ĩtemeratã dignetur. ipse

Expanded text:
Christi dato loquitur Joannes: Vos Christi dato loquitur Joannes: Vos unctionem habetis a sancto, et nostis omnia . Et pulcherrima comparatione umbra veritatis concinit. Ramum olivae columba corporalis ablutam diluvii aquis detulit in arcam, Spiritus sanctus in specie columbae corporalis baptizatum aqua Jordanis descendit in Dominum. Nos quoque Christi et Ecclesiae membra, quos non solum homines qui erant in arca cum Noe, sed et animantia quae arca continebat, et ipsa quoque ligna ex quibus eadem facta est arca, figurant post acceptum undae regenerationis lavacrum: per unctionem sacri chrismatis gratia Spiritus sancti signamur, quam conservare in nobis intemeratam dignetur ipse
Abbreviated transcription (Latin):
in figura futuri baptismatis: ori¬
ginalis mundi scelera. diluuii
aquis ablueret: transacta inun¬
clatione. scire uolens noe qualit̃
se facies haberet terre: emisit
coruũ. qui ad archam redire con¬
tempsit: significans eos qui ab¬
luti licet unda baptismatis: ni¬
gerrimũ tamen ueteris habitũ
hominis. emendatius iuiuendo
deponere negligunt: & ne scĩ sp̃s
unctione renouari mereantur:
statim ab urtima catholicȩ pacis.
&̾ quietis unitate: exteriora id est
scłi desideria sequendo descisciN:
Emisit post eũ colũbam: ⁊ illa
uerit ad eũ uespere: portans ra¬
mũ oliue uirentibus foliis in ore
suo Niumaduertitis. credo fr̃s.
& me loquentẽ ur̃o intellectu
preuenitis: Ramũ oliuȩ uirenti¬
bus foliis: gr̃am esse sp̃c scĩ uitȩ
uerbis habuncdantẽ: de ciius
plenitudine super xp̃m requies.¬
cente psalmus ait: unxit te ds̃.
ds̃ tuus. oleo leticiȩ pre consortibꝰ
tuis: De ciuius dono consortibus

Expanded text:
in figuram futuri baptismatis oriin figuram futuri baptismatis originalis mundi scelera diluvii aquis ablueret, transacta mundatione scire volens Noe qualiter se facies haberet terrae, emisit corvum, qui ad arcam redire contempsit, significans eos qui abluti licet unda baptismatis nigerrimum tamen veteris habitum hominis emendatius vivendo deponere negligunt, et ne sancti Spiritus unctione renovari mereantur, statim ab intima catholicae pacis et quietis unitate, exteriora, id est saeculi desideria, sequendo desciscunt. Emisit post eum columbam; at illa venit ad eum vespere, portans ramum olivae virentibus foliis, in ore suo. Animadvertitis credo, fratres, et me loquentem vestro intellectu praevenitis, ramum olivae virentibus foliis gratiam esse Spiritus sancti vitae verbis abundantem: de cujus plenitudine super Christum requiescente, psalmus ait: Unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae, prae consortibus tuis . De cujus dono consortibus
Abbreviated transcription (Latin):
spei. dilectionis ꝑfectionẽ. nutri¬
endo: suscipiendo: quasi nidifican¬
tibus columbis in se locũ panduns
Hȩc ergo fortiorũ auxilia. qui ad-¬
huc pusilli in fide sumus: humi¬
liter subeamus: his dñicȩ passio¬
nis sacramentis: semper scĩficari
curemus: Talem namq omnium
nr̃m conuersationẽ dñs querit:
talibus in tłłitã studiis unius
taliũ uocẽ suas laudes decantari.
ac prȩdicari gratulatur Surge
inquit ainica mea. speciosa mea.
& ueni columba mea in foraminibꝰ
petrȩ. in cauerna macerie: ostende
michi faciem tuã: Sonet uox tua
in auribus meis: Hȩc de natura
columbe. septem uirtutis exẽpla
cõmemorasse sufficiat: & recte
fortasse. quia sp̃s scĩ qui in colũba
descendit: septe formis est gratia:
Uerũ ex omnibus quȩ de eiꝰ natura
moraliter interprȩtanda humana
potest comperire sollertia: restat
unũ quod cle eius actu mistico
sacra narrat hystoria: Cũ enĩ dñs

Expanded text:
spei et dilectionis perfectionem nutrispei et dilectionis perfectionem nutriendos suscipiunt, quasi nidificantibus columbis in se locum pandunt. Haec ergo fortiorum auxilia, qui adhuc pusilli in fide sumus, humiliter subeamus, his Dominicae passionis sacramentis semper sanctificari curemus. Talem namque omnium nostrum conversationem Dominus quaerit, talibus intentam studiis uniuscrat, talium voce suas laudes decantari ac praedicari gratulatur. Surge, inquit, amica mea, speciosa mea, et veni, columba mea, in foraminibus petrae, in caverna maceriae. Ostende mihi faciem tuam, sonet vox tua in auribus meis . Haec de natura columbae septem virtutis exempla commemorasse sufficiat. Et recte fortasse, quia Spiritus sancti, qui in columba descendit, septiformis est gratia. Verum ex omnibus quae de ejus natura moraliter interpretanda humana potest comperire solertia, restat unum quod de ejus actu mystico sacra narrat historia. Cum enim Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
abstinentia autẽ pacientiã: in
pacientia autẽ pietatẽ: in preta¬
te autẽ amorẽ frat᷑nitatis: Ge¬
nitũ pro cantu habet Miseri
si mus & lugeamꝰ. &e ploremus.
corã dño qui fecit nos Risus
nr in luctũ conuertatur : et
gaudiũ in merorẽ: Beati enĩ lu¬
gentes: qm̃ ipsi consolabuntur:
Super aquas sedere consueuit:
ut uenturi raptũ accipitris pre¬
uisa in aquis umbra declinet:
& nos muncli si mus. ac munda¬
turi. scripturarũ fluentis seduli
assicdere curemus: quarũ specu¬
lis edocti. dinoscere & p̃cauere
ualeamus insidias hostis antiqui
cantat: oculi eiꝰ sicut colũbȩ quȩ
lactȩ sunt lote: & resident iuxta
fluenta plenissima Hidificare¬
columba solet in foraminibus
petrȩ: in cauerna maceriȩ: Petra
xp̃c est : cuius in cruce claiuis
manus: latus est lancea ꝑfora¬
tũ uncle continuo sangius et
aqua. nr̃e uidelicet scificationis.
&e̾ ablutionis mysteriũ exiuit:
ores fideliũ animos. dũ ad fidei.

Expanded text:
ntia autem patientiam, in patientia autem pietatem, in pietate autem amorem fraternitatis . Gemitum pro cantu habet. Miseri simus, et lugeamus, et ploremus coram Domino qui fecit nos. Risus noster in luctum convertatur, et gaudium in moerorem. Beati enim lugentes, quoniam ipsi consolabuntur. Super aquas sedere consuevit, ut venturi raptum accipitris praevisa in aquis umbra declinet. Et nos mundi simus, ac mundati Scripturarum fluentis seduli assidere curemus, quarum speculis edocti dignoscere et praecavere valeamus insidias hostis antiqui. cantat: Oculi ejus sicut columbae, quae lacte sunt lotae, et resident juxta fluenta plenissima. Nidificare solet in foraminibus petrae, in caverna maceriae. Petra Christus est, cujus in cruce clavis manus, latus est lancea perforatum, unde continuo sanguis et aqua, nostrae videlicet sanctificationis et ablutionis mysterium, exivit. ores fidelium animos dum ad fidei,
Abbreviated transcription (Latin):
gia sequi dedignatur.⁊ qua teme¬
ritate sperat se ad intuenda cla-¬
trare: Quod ergo dñs per om̃s
annos. cũ parentibus in pascha
hierosolymã uenit: humanȩ ni-¬
mirũ est humilitatis indiciumr
Hominis namq ẽ. ad offerenda

Expanded text:
gia sequi dedignatur, qua temegia sequi dedignatur, qua temeritate sperat se ad intuenda clatrare? Quod ergo Dominus per omnes annos cum parentibus in Pascha Hierosolymam venit humanae nimirum est humilitatis indicium. Hominis est namque ad offerenda
Abbreviated transcription (Latin):
głam posse pertingere: quã ipse¬
serius. fideli pietate pollicetur
dicens: qui habet mandata mea
&̾ seruat ea: ille ẽ. qui diligit me:
Qui autẽ diligit me. diligetur a
patre meo: & ego diligam eũ: &
manifestabo ei me ipsũ Ne ipsũ
inquit manifestabo: id est non
qualẽ me om̃s conspicere. qualẽ
etiam infideles uiclere possunt
& crucifigere: sed qualẽ in decore
suo regem scłorũ soli uidere pos-¬
sunt oculi mundi scõrum: dalem
me ad rependendã uicẽ dilecti-¬
onis. his qui me diligunt osten-¬
clam: Igitur speremꝰ nos ut dixi-¬
mus per humanitatis eiꝰ sacra-¬
menta: ad uidendã diuinitatis
speciem posse conscendere: si ta¬
men eadem sacramenta digno
iusticiȩ & scĩtatis & ueritatis
honore. ut accepius illi bata
seruamus: si humanȩ conuersa-¬
tionis eius exempla: si doctrinȩ
quã per hominem nobis ministra-¬
uit. humiliter dicta sequamur:
Nam qui humilitatis eius uesti-¬

Expanded text:
gloriam posse pertingere, quam ipsegloriam posse pertingere, quam ipseservis fideli pietate pollicetur, dicens: Qui habet mandata mea, et servat ea, ille est qui diligit me: qui autem diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum . Meipsum, inquit, manifestabo, id est, non qualem me omnes conspicere, qualem etiam infideles videre possunt et crucifigere, sed qualem in decore suo regem saeculorum soli videre possunt oculi mundi sanctorum, talem me ad rependendam vicem dilectionis his qui me diligunt, ostendam. Igitur speremus nos, ut diximus, per humanitatis ejus sacramenta ad videndam divinitatis speciem posse conscendere, si tamen eadem sacramenta digno justitiae et sanctitatis et veritatis honore, ut accepimus, illibata servemus, si humanae conversationis ejus exempla, si doctrinae, quam per hominem nobis ministravit, humiliter dicta sequamur. Nam qui humilitatis ejus vesti
Abbreviated transcription (Latin):
euangłii lectio recitata:
neq opus est ut in ea quid
exponendo loquamur: Describit
namq infantiã pueritiamq
nr̃i redemptoris: qua nr̃e particeps
humanitatis dignatus est fieri
Cõmemorat ȩternitatẽ diuinȩ
maiestatis: in qua patri mansit
ac manet semꝑ ȩqualis. ut uide¬
licet incarnationis eiꝰ humilitatẽ
ad memoriã reuocatã: & ipsi contra
om̃ium uulnera peccatorũ medica¬
mentũ uerȩ humilitatis curemus
exercere: pio semper animo recolen¬
tes. quantũ nos pro diuino amore:
quantũ pro nr̃a salute oportet
humiliari. qui terra sumus et
cinis: si tantũ sũma illa potestas
pro nobis humiliari non respuit :¬
ut ad suscipienda nr̃ȩ fragilitatis
infirma descencleret: Item audita
credita. ẽ. & confessa diuinitas
diũ saluatoris: qua patri & spui
sc̃o consubstantialis semper et
coeternus perseuerat: Speremus
nos ꝑ humanitatis eiꝰ sacramenta.
quibus imbuti sumus usq ad
contẽplandam cliuinitatis eiusdẽ

Expanded text:
Evangelii lectio recitata, neque opus est ut in ea quid exponendo loquamur. Describit namque infantiam pueritiamque nostri Redemptoris, qua nostrae particeps humanitatis dignatus est fieri: commemorat aeternitatem divinae majestatis, in qua Patri mansit ac manet semper aequalis; ut videlicet incarnationis ejus humilitate ad memoriam revocata, et ipsi contra omnium vulnera peccatorum medicamentum verae humilitatis curemus exercere, pio semper animo recolentes quantum nos pro divino amore, quantum pro nostra salute oporteat humiliari, qui terra sumus et cinis, si tantum summa illa potestas pro nobis humiliari non respuit ut ad suscipienda nostrae fragilitatis infirma descenderet. Item audita, credita et confessa divinitate Domini Salvatoris, qua Patri et Spiritui sancto consubstantialis semper et coaeternus perseverat, speremus nos per humanitatis ejus sacramenta quibus imbuti sumus, usque ad contemplandam divinitatis ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
natus tamen ex muliere. & ob id
a culpe macula non immunis.
baptirare dñm quẽ ex urgine
natũ nouerat nullam prorsus
habere maculam culpȩ. sed quia
uera humilitas ipsa est. quã obȩ¬
dientia comes non deserit. quod
prius officiũ expauit. humiliter¬

Expanded text:
natus tamen ex muliere, et ob id natus tamen ex muliere, et ob id a culpae macula non immunis, baptizare Dominum, quem ex virgine natum noverat nullam prorsus habere maculam culpae. Sed quia vera est humilitas ipsa, quam obedientia comes non deserit, quod prius officium recusavit, post
Abbreviated transcription (Latin):
uideamꝰ: Sequitur: Ioħes ꝓhibe
bat eũ dicens: ego a te debeo
baptitari: & tu uenis ad me:
Expauit illũ ad se uenisse ut
baptizaretur aqua cui nulla in¬
erat quȩ baptismo tergeretur
culpa: unmo qui per sui gr̃am
sp̃s cunctã credentibꝰ mundi
tolleret culpam: Unde recte in-¬
celligitur quod hic dicit ioħes.
ego a te debeo baptizari: hoc eẽ.
quod apud euangelistã iohanneo
illo ad se ueniente dixisse narrat᷑
ecce agnus dĩ : ecce qui tollit pec¬
cada mundi Ab illo enĩ debemus
om̃s baptitam: qui ad hoc uenut
in mundũ. ut peccata tolleret
mundi: Ab illo debuit ipse ioħs
baptizari: id est a peccati origi¬
nalis contagione mundari qui
quãuis nullo inter natos mulie¬
rũ minor. tamen inter natos
ex muliere culpȩ mada  non ca¬
rebat: Idõq cũ cȩteris mulierũ
natis. ab eo qui natus ex uirgine
cls in carne apparuit opus habe
mundus appareat natus ex muliere:
Iure timuit homo quãius sc̃s:

Expanded text:
videamus. Sequitur: Joannes autevideamus. Sequitur: Joannes autebat eum dicens: Ego a te debeo baptizari et tu venis ad me? Expavit illum ad se venire, ut baptizaretur aqua, cui nulla inerat quae baptismo tergeretur culpa, imo qui per sui gratiam spiritus cunctam credentibus mundi tolleret culpam: unde recte intelligitur quod hic dicit Joannes, Ego a te debeo baptizari, hoc esse, quod apud evangelistam Joannem, illo ad se veniente, dixisse narratur, Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. Ab illo enim debemus omnes baptizari, qui ad hoc venit in mundum ut peccata tolleret mundi. Ab illo debuit ipse Joannes baptizari, id est, a peccati originalis contagione mundari. Qui quamvis nullo inter natos mulierum minor, tamen quasi natus ex muliere culpae naevo non carebat. Ideoque cum caeteris mulierum natis ab eo qui natus ex Virgine Deus in carne apparuit opus habebmundus appareat, natus ex muliere ? Jure timuit, homo quamvis sanctus,
Abbreviated transcription (Latin):
tis oculis. descendentẽ super euor
sp̃m prȩ cȩteris mortalibus uide
promeruit: Uerũ quia breuter
ista prȩlibauimus: latius iam
cuncta exposituri ipsum sacrȩ
lectionis uideamus exordium:
abluendi alicuius sui peccati.
qui peccatũ non fecit ullũ: nec
inuentus est dolus in ore eiusr
sed pia lispensatione abluendi
in multis offendimus om̃s Et
si dixerimus quia peccatũ non
habemus: nos ipsos seducimus
&e ueritas in nobrs non est. Uenit
baptizari in aquis ipsarũ con¬
ditor aquarũ: ut nobis qui in
iniquitatibus concepti. & in de-¬
lictis sumus generati: secundę
natiuitatis quȩ per aquã & sp̃m
celebratur: appetendũ in sinuaret
mysteriũ: Bignatus est lauari
aquis iorclanicis qui erat mun¬
dus a sordibus cunctis: ut ad
diluendas nr̃orũ sordes scelerũ.
omniũ fluenta scĩficaret aquarũ:
Sed quia humillimã dñi dispen-¬
sationẽ ex lectione euangelica
cognouimus: etiam serui humilli-¬
mã obeditionẽ sollicita intentione

Expanded text:
cendentem super eum Spiritum prae caeteris mortalibus videre promeruit. Verum quia breviter ista praelibavimus, latius jam cuncta exposituri ipsum sacrae lectionis videamus exordium. abluendi alicujus sui peccati, qui peccatum non fecit ullum, nec inventus est dolus in ore ejus, sed pia dispensatione abluendi multis offendimus omnes, et si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Venit baptizari in aquis ipsarum conditor aquarum ut nobis qui in iniquitatibus concepti, et in delictis sumus generati, secundae nativitatis, quae per aquam et spiritum celebratur, appetendum insinuaret mysterium. Dignatus est lavari aquis Jordanicis, qui erat mundus a sordibus cunctis, ut ad diluendas nostrorum sordes scelerum omnium fluenta sanctificaret aquarum. Sed quia humillimam Domini dispensationem ex lectione evangelica cognovimus, etiam servi humillimam obeditionem sollicita intentione
Abbreviated transcription (Latin):
sis ad templũ dñi hierusolymam
cũ laudibus hostiarũ munus ac¬
ceptabile deferri Uera enĩ circũ¬
cisione purgatus tẽplũ dñi cum
muneribus ingreditur: qui gła
resurrectionis ab omni labe mor¬
talitatis excoctus. cũ bonorum
fructibus operũ superne ciuitatis
gaudia sempiterna subit: Disru¬
pisti inquiens iuncula mea: tibi
sacrificabo hostiam laudis: uota
mea dĩo retdlam in atriis domus
diĩi: in conspectu omĩs popłi eius
in metlio tui hierłem: Quod deside¬
ratissimũ tempus celestis introitus.
illa dies octaua qua circumcisio

Expanded text:
sos ad templum Domini Hierosolymam sos ad templum Domini Hierosolymam cum laudibus hostiarum munus acceptabile deferri. Vera enim circumcisione purgatus templum Domini cum muneribus ingreditur qui gloria resurrectionis ab omni labe mortalitatis excoctus, cum bonorum fructibus operum supernae civitatis gaudia sempiterna subit. Disrupisti, inquiens, vincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis. Vota mea Domino reddam in atriis domus Domini, in conspectu omnis populi ejus, in medio tui Hierusalem . Quod desideratissimum tempus coelestis introitus illa dies octava, qua circumcisio
Abbreviated transcription (Latin):
filius qui clatus est nobis. iħri id
est saluatoris nomen acceperit:
non expositione ut a nobis possit
intelligi: sed sollicita ac uigili
eget intentione ut etiã nos possimꝰ
eiusdem nominis participatione
saluari: Legimus quippe angelo
interpretante quia ipse saluum
faciet popłm suũ a peccatis eorũ:
& inclubitanter credimus ac speramꝰ.¬
Qͣqui a peccatis saluat. ipse etiam a
corruptionibus quȩ ob peccata con¬
tigerunt & ab ipsa morte saluare
non ho mittit. ꝓsalmista testante
qui ait: qui propitius fit iniquita¬
tibus tuis : qui sanat om̃s langores
tuos: Dimissis quippe omĩbus iniqui¬
tatibus nr̃is. ad integrũ omnes
langores nr̃i sanabuntur : cum
resurrectionis apparente gła: no¬
uissima inimica destructa fuerit
mors: & hȩc est uera plenaria nr̃a
circũ cisio: cũ in die iudicii cunctis
simul animȩ carnisq corruptionibꝰ
exuti mox peracto iudicio ad uiden¬
dam perpetuo creatoris nr̃i faciem
aulã regni celestis ingredimur:

Expanded text:
filius qui datus est nobis, Jesu, id est, Salvatoris nomen acceperit, non expositione ut a nobis possit intelligi, sed sollicita ac vigili eget intentione, ut etiam nos possimus ejusdem nominis participatione salvari. Legimus quippe, angelo interpretante, Quia ipse salvum faciet populum suum a peccatis eorum . Et indubitanter credimus ac speramus, qui a peccatis salvat, ipse etiam a corruptionibus, quae ob peccata contigerunt, et ab ipsa morte salvare non omittit, Psalmista testante, qui ait: Qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis, qui sanat omnes languores tuos . Dimissis quippe omnibus iniquitatibus nostris ad integrum omnes languores nostri sanabuntur, cum resurrectionis apparente gloria novissima inimica destructa fuerit mors. Et haec est vera et plenaria nostra circumcisio, cum in die judicii cunctis simul animae carnisque corruptionibus exuti, mox peracto judicio ad videndam perpetuo Creatoris faciem, aulam regni coelestis ingredimur,
Abbreviated transcription (Latin):
fallatia nulla decipiat: nulla
uana lȩticia seducat: In ꝓnmo
uamq est iuidex: qui dixit. uę
uobis qui ridetis nune: quia
lugebitis & flebitis: Hinc enĩ
sa lomon ait: Risus dolori mis¬
cebitur: & extrema gaudii luctus
occupat: Hlinc iterũ dicit: Rusũ
deputaui errorẽ: & gaudio clixi:
Quid frustra deciperis: hinc
rursus ait: Cor sapientiũ ubi
tristicia est : & cor stultorũ ubi
lȩticia: Pertimescamus agitur
prȩcepta dñi: si cȩlebramus
ueraciter sollẽpnicatẽ dĩ siratũ
namq dõ sacłificiũ est afflic

Expanded text:
fallacia nulla decipiat, nulla fallacia nulla decipiat, nulla vana laetitia seducat. In proximo namque est judex qui dixit: Vae vobis qui ridetis nunc, quia lugebitis et flebitis . Hinc etenim Salomon ait: Risus dolori miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat . Hinc iterum dicit: Risum deputavi errorem, et gaudio dixi: Quid frustra deciperis? Hinc rursus ait: Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia . Pertimescamus ergo praecepta Dei, si celebramus veraciter solemnitatem Dei. Gratum namque Deo sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
moniti faciunt : nobis profecto
insinuant quid faciamus: Regio
quippe nr̃a : paraclysus est: Ad quã:
ihu cogrito redire per uiam qua
ue numus prohibemur: A regione
ceenĩ nr̃a: suꝑbiendo in obȩdiendo.⁊
uisibilia sequendo: cibũ uetitum
gustando discessimus: sed ad eam
necesse est. ut flendo obȩdiendo:⁊
uisibilia contẽpnenclo atq appetitũ
carnis refrenando redeamꝰ Ergo
per aliam uiam ad regionẽ nr̃am
regredimur: qm̃ qui ã paradysi
gaudio per delectamenta discessi¬
mus : ad hȩc per lamenta reuocam᷑:
ante oculos cordis hurc culpas oꝑis.⁊
illurc iudiciũ extremȩ districtionis
Pensemus quã districtus iuidex ue¬
niat: qui iudiciũ minatur & latet
Terrores peccatoribus intentat: et
tamen sustinet: & iccirco uenire
citius differt: ut minus inue¬
niat quos condẽpnet: Puniamꝰ¬
culpas fletibꝰ. & cũ psalmistȩ
uoce prȩueniamꝰ faciem eius in
confessione uoluptatũ:. U̾os ergo

Expanded text:
moniti faciunt, nobis profecto moniti faciunt, nobis profecto insinuant quid faciamus. Regio quippe nostra paradisus est, ad quam, Jesu cognito, redire per viam qua venimus prohibemur. A regione etenim nostra superbiendo, inobediendo, visibilia sequendo, cibum vetitum gustando, discessimus; sed ad eam necesse est, ut flendo, obediendo, visibilia contemnendo, atque appetitum carnis refrenando, redeamus. Per aliam ergo viam ad regionem nostram regredimur, quoniam qui a paradisi gaudiis per delectamenta discessimus, ad haec per lamenta revocamur.ante oculos cordis hinc culpas operis, illinc judicium extremae districtionis. Pensemus quam districtus judex veniat, qui judicium minatur et latet; terrores peccatoribus intentat, et tamen adhuc sustinet; et idcirco venire citius differt, ut minus inveniat quos condemnet. Puniamculpas, et cum Psalmistae voce praeveniamus faciem ejus in confessione . Voluptatum nos ergo
Abbreviated transcription (Latin):
certantibus: dicit: manus meȩ di-¬
stillauerunt myrra: Nato ergo
rege aurũ offerimus: si in con¬
spectu illius. claritatis supernȩ
sapientia resplendemus: Thus of-¬
ferimus: si cogitationes carnis
per sc̃a orationũ studia in ara cor-¬
dis incendimus : ut suaue aliqͥd
dõ per cȩleste desideriũ redolere
ualeamus: Myrrã offerimus: si
carnis uitia per abstientiã mor¬
tificamus: Per myrrã namq ut
diximus : agitur ne morcua caro
putrefiat: Mortuã uero carnem
putrescere est: hoc mortale corpus
fluxui liꝑcuriȩ deseruire: sicut
de quibusclã per propħam dicit᷑.
cõputruerunt iumenta in stercore
suo: Iumenta quippe in stercore suo
puttescere est:carnales homines
in stercore luxuriȩ uitam finire:
Myrram ergo dõ offerimus: quan¬
do hoc mortale corpus a liꝑxuriȩ
putredine. per condimentũ conti¬
nentiȩ custodimus: Magnũ uera
nobis aliquid magi urnuunt: quod
in regionẽ suã per uiam aliam
reuertuntur: In eo namq quod am¬

Expanded text:
certantibus dicit: Manus meae distillaverunt myrrham . Nato ergo Regi aurum offerimus, si in conspectu illius claritate supernae sapientiae resplendemus. Thus offerimus, si cogitationes carnis per sancta orationum studia in ara cordis incendimus, ut suave aliquid Deo per coeleste desiderium redolere valeamus. Myrrham offerimus, si carnis vitia per abstinentiam mortificamus. Per myrrham namque, ut diximus, agitur 1471 ne mortua caro putrefiat. Mortuam vero carnem putrescere, est hoc mortale corpus fluxui luxuriae deservire, sicut de quibusdam per prophetam dicitur: Computruerunt jumenta in stercore suo . Jumenta quippe in stercore suo putrescere est carnales homines in fetore luxuriae vitam finire. Myrrham ergo Deo offerimus, quando hoc mortale corpus a luxuriae putredine per condimentum continentiae custodimus. 7. Magnum vero nobis aliquid magi innuunt, quod in regionem suam per aliam viam revertuntur. In eo namque quod ad
Abbreviated transcription (Latin):
aurũ : ut hunc ubiq regnare fa¬
teamur: Offeramus thus: ut cre¬
clamus quod is qui in tẽpore
apparuit: ds̃ ante tẽpora extitit:
Offeramus mẏrram: ut eũ queor
creclimus in sua cliuinitate im¬
passibilem: credamus etiã in nr̃a
fuisse carne mortalem: Quãuis
in auro. thure. & myrra: potest
& aliud intelligi: Nuro namq
sapientia de signatur: salomone
attestante qui ait: Thesaurus
desiderabi lis: requiescit in ore
sapientis: Thure autẽ quod dõ
incenditur: uirtus orationis ex¬
primitur: psalmista teste qui
dixit: dirigatur oratio mea sicut
incensũ in conspectu tuo ꝑ mẏrrã
uero: carns nr̃e mortificatio figu

Expanded text:
aurum, ut hunc ubique regnare faaurum, ut hunc ubique regnare fateamur; offeramus thus, ut credamus quod is qui in tempore apparuit Deus ante tempora exstitit; offeramus myrrham, ut eum quem credimus in sua divinitate impassibilem credamus etiam in nostra fuisse carne mortalem. Quamvis in auro, thure et myrrha intelligi et aliud potest. Auro namque sapientia designatur, Salomone attestante, qui ait: Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis . Thure autem quod Deo incenditur virtus orationis exprimitur, Psalmista testante, qui dicit: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Per myrrham vero carnis
Abbreviated transcription (Latin):
cũ serui qui secũ fuerant geniti
in seruitute moriantur: Hȩc de
stella breuiter diximus: ne ma¬
themathicorũ stulticiam indis¬
cussam preterisse uideamur:
Magi uero: aurũ. thus. & mẏrrã
deferunt: Aurũ quippe: regi
congruit: Thus uero: in dei sa-¬
crificiti ponebatur: Myrra autẽ:
mortuorũ corpora condiuntur:
Cum ergo magi quẽ adorant:
etiam mysticis muneribus prȩ¬
dicant: auro regem: thure dm̃.
myrra mortalem: Sunt uero
non nulli heretici qui hunc dm̃
credunt: sed ubiq regnare ne¬
quaquã credunt Hi profecto
ei thus offerunt: sed offerre etiã
aurũ nolunt: & sunt non nulli:
qui hunc regem existimant: sed
dm̃ negant: Hi uicdelicet ei au¬
rũ offerunt: sed offerre thus
nolunt: Et sunt nonnulli: qui
hunc & dm̃ & regẽ fatentur:
sed assũpsisse carnẽ mortalem
negant: Hi nimirũ & aurũ et
thus offerunt: sed offerre mir¬
ram assũptȩ mortalitatis nolunt:
Nos itaq nato dño offeramus

Expanded text:
cum servi qui secum fuerant geniti, cum servi qui secum fuerant geniti, in servitute moriantur. Haec de stella breviter diximus, ne Mathematicorum stultitiam indiscussam praeterisse videamur. 6. Magi vero aurum, thus et myrrham deferunt. Aurum quippe regi congruit, thus vero in Dei sacrificium ponebatur, myrrha autem mortuorum corpora condiuntur. Eum ergo magi quem adorant etiam mysticis muneribus praedicant, auro regem, thure Deum, myrrha mortalem. Sunt vero nonnulli haeretici qui hunc Deum credunt, sed ubique regnare nequaquam credunt. Hi profecto ei thus offerunt, sed offerre etiam aurum nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc regem existimant, sed Deum negant. Hi videlicet ei aurum offerunt, sed offerre thus nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc et Deum et regem fatentur, sed assumpsisse carnem mortalem negant. Hi nimirum ei aurum et thus offerunt, sed offerre myrrham assumptae mortalitatis nolunt. Nos itaque nato Domino offeramus
Abbreviated transcription (Latin):
nos dicunus: quia magna est
mora natiuitatis: Si igitur in ictu
puncti constellatio permutatur:
necesse lam erit. ut dot dicant fata.
quot sunt membra nascentium:
Fateri etiam mathemathici solent:
quod quisquis signo aquarii nascit᷑.
in hac tuta piscatoris ministeriũ
sortiatur Piscatores ut fertur: ge¬
tulia non habet: Quis igit᷑ dicat:
quia nemo illic in stella aquarii
nascitur: ubi piscator omnimodo
non habetur: Rursũ quos nasci
signo libre asserunt: trapezecas
futuros clicunt: & traperetas:
multarũ gentiũ prouinciȩ igno¬
rant: Fateant᷑ ergo necesse est
aut hoc in eis signũ leesse: aut
effectũ fatalẽ nullo modo hab̾e:
In persarũ quoq francorũq t̾ras
reges ex genere prodeunt: Quibꝰ
profecto nascentibus: quis esti&
quanti eisdem momentis hora-¬
rum ac temporũ ex seruili con-¬
ditione nascuntur: & tamen re-¬
gũ filii uno eodemq sẏdere cũ
serius nati ad regnũ proficiunt:

Expanded text:
nos dicimus quia magna est nos dicimus quia magna est mora nativitatis. Si igitur in ictu puncti constellatio permutatur, necesse jam erit ut tot dicant fata, quot sunt membra nascentium. Fateri etiam mathematici solent quod quisquis in signo Aquarii nascitur, in hac vita piscatoris ministerium sortiatur. Piscatores vero, ut fertur, Getulia non habet. Quis ergo dicat quia nemo illic in stella Aquarii nascitur, 1470 ubi piscator omnimodo non habetur? Rursum quos nasci sub signo Librae asserunt, trapezitas futuros dicunt; et trapezitas multarum Gentium provinciae ignorant. Fateantur ergo necesse est, aut hoc in eis signum deesse, aut effectum fatalem nullo modo habere. In Persarum quoque, Francorumque terra Reges ex genere prodeunt; quibus profecto nascentibus quis aestimet quanti eisdem momentis horarum ac temporum ex servili conditione nascuntur? et tamen regum filii uno eodemque sidere cum servis nati, ad regnum proficiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
putant. Sed si euangelii uerba pen¬
s̃amus. quibus de eadem stella
dicitur: usq dũ ueniens staret
supra ubi erat puer: dum non
puer ad stellam. sed stella ad pu¬
erum cucurrit :si dici liceat. ñ
stella fatum pueri: sed fatũ stellȩ
is qui apparuit puer fuit: Sed ab¬
sit a fidelium cordibus: ut esse
aliquid fatum clicant: Uitam
quippe hominũ: solus hane con¬
ditor qui creauit administrat:
Neq enĩ propter stellas homo:
sed stellȩ propter hominẽ facte
sunt: & si stella fatũ hominis
dicitur: ipsis suis ministeriis
subesse homo perhibetur Certe
cũ iacob de utero egrediens pri¬
oris fr̃is plantã deneret manu:
prior perfecte nequaquã egredi
potuit: nisi & subsequens incho¬
asset: Et damen cũ uno tẽpore
eoclemq momento utrũq mater
fuderit: non una utriusq uitȩ¬
ȩqualitas fuit: Sed ad hȩc solent
mathemathyci respondere: quia
uirtus constellationis in ictu
pungentis est: Quibus e diuerso

Expanded text:
putant. Sed si Evangelii verba penputant. Sed si Evangelii verba pensamus, quibus de eadem stella dicitur: Usque dum veniens staret supra ubi erat puer, dum non puer ad stellam, sed stella ad puerum cucurrit, si dici liceat, non stella fatum pueri, sed fatum stellae is qui apparuit puer fuit. Sed a fidelium cordibus absit ut aliquid esse fatum dicant. Vitam quippe hominum solus hanc conditor qui creavit administrat. Neque enim propter stellas homo, sed stellae propter hominem factae sunt. Et si stella fatum hominis dicitur, ipsis suis ministeriis subesse homo perhibetur. Certe cum Jacob, de utero egrediens, prioris fratris plantam teneret manu , prior perfecte nequaquam egredi potuit, nisi et subsequens inchoasset; et tamen cum uno tempore, eodemque momento utrumque mater fuderit, non una utriusque vitae qualitas fuit. 5. Sed ad hoc solent mathematici respondere, quia virtus constellationis in ictu puncti est. Quibus e diverso
Abbreviated transcription (Latin):
ne terreno regno priuaret᷑. ⁊ renũ¬
diari sibi. ubi puer inueniretur
postulat: adorare eũ se uelle se
simulat: ut quasi si hunc inueni¬
re possit extingat: Sed quanta
est humana malitia contra con¬
siliũ diuinitatis: scriptũ quippe
est. non ẽ. sapientia non ẽ pru-¬
dentia non ẽi consiliũ contra
dñm: Nam ea quȩ apparuit ma-¬
gos stella perducit. natũ regem
re periunt: munera detulerunt:¬
& ne redire ad herodem debeant.
in sompnis admonentur: Sicq
fit: ut iħm quẽ quęrit herodes
inuenire non pofsit: Cuiꝰ ꝑsona
qui alii quã hypochritȩ designant᷑.
Qui dũ ficte quęrunt: inuenire
dir̃m num quã merentur: Sed
inter hȩc sciendũ ẽ. qͦd priscilia¬
niste heretici: nasci unũ quẽq
hominũ sub constitutionibus
stellarũ putant: Q hoc in adu-¬
torio sui erroris assumunt: quod
noua stella exiit. cũ dñs in carne
apparuit: cuius fuisse fatum
eandem quȩ apparuit stellam

Expanded text:
ne terreno regno privaretur. Renunne terreno regno privaretur. Renuntiari sibi ubi puer inveniretur postulat, adorare eum velle se simulat, ut quasi hunc invenire possit exstinguat. Sed quanta est humana malitia contra consilium divinitatis? Scriptum quippe est: Non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Dominum . Nam ea quae apparuit stella magos perducit; natum Regem reperiunt, munera deferunt, et ne redire ad Herodem debeant in somnis admonentur; sicque fit ut Jesum, quem quaerit Herodes, invenire non possit. Cujus persona qui alii quam hypocritae designantur, qui dum ficte quaerunt, invenire Dominum nunquam merentur? 4. Sed inter haec sciendum quod Priscillianistae haeretici nasci unumquemque hominem sub constitutionibus stellarum putant; et hoc in adjutorium sui erroris assumunt, quod nova stella exiit cum Dominus in carne apparuit, cujus fuisse fatum eamdem quae apparuit stellam
Abbreviated transcription (Latin):
aut signis. aut scissionibꝰ dm̃
clamant: Qui etiã ad dãpnati¬
onis suę cumulũ. eũ quẽ natũ
despiciunt: nasciturũ longe
ante prescierunt: & non solum
quia nasceretur nouerant: sed
etiam ubi nasceretur: Nam ab
herode requisiti. locũ natiuita¬
tis eius exprimunt: quẽ scriptu¬
rȩ auctoritate didiͤ erunt Et
testimoniũ proferunt. quod beth¬
leem honorari natiuitate noui
ducis ostenditur: ut ipsa eorũ
scientia & illis fieret ad testimo¬
nium dãpnationis: & nobis ad
adiutoriũ credulitatis Quos
profecto bene ysaac cũ iacob filiũ
suũ benediceret designauit.
quia caligans oculis &e ꝓpħans
in presenti filiũ non uidit: cui¬
tamen multa in posterũ p̃uidit
Quia nimirũ iuclaicus populus
prophetiȩ spũ plenus &e cȩcus.
eum de quo multa in futuro
prȩdixit : in prȩsenti positum
non agnouit Sed natiuitate
regis nr̃i cognita herodes. ad
callida argumenta conuertitur.

Expanded text:
aut signis aut scissionibus Deum aut signis aut scissionibus Deum clamabant. Qui etiam ad damnationis suae cumulum, eum quem natum despiciunt, nasciturum longe ante praesciverunt. Et non solum quia nasceretur, noverant, sed etiam ubi nasceretur. Nam ab Herode requisiti, locum nativitatis ejus exprimunt, quem Scripturae auctoritate didicerunt. Et testimonium proferunt, quod Bethlehem honorari nativitate novi ducis ostenditur, ut ipsa eorum scientia et illis fieret ad testimonium damnationis, et nobis ad adjutorium credulitatis. 1469 Quos profecto bene Isaac, cum Jacob filium suum benediceret, designavit ; qui et caligans oculis et prophetans, in praesenti filium non vidit, ctam multa in posterum praevidit, quia nimirum Judaicus populus prophetiae spiritu plenus et caecus eum de quo multa in futurum praedixit in praesenti positum non agnovit. 3. Sed nativitate Regis nostri cognita, Herodes ad callida argumenta convertitur,
Abbreviated transcription (Latin):
precdicarent: Sed in omibus sig-¬
nis quȩ uel nascente dño uel
moriente monstrata sunt. con¬
siderandũ nobis est quanta
fuerit in quorũdam iudȩorũ
corde duricia: quȩ hunc nec
per propħiȩ donũ. nec per mi¬
racula agnouit: Om̃ia quippe
elementa: auctorẽ suũ uenisse
testata sunt Ut enĩ de eis qͥd¬
dam usu humano loquar. dm̃
hunc cęli ee̾ cognouerunt: quia
protinus stellã miserunt: Mare
cognouit: quia sub plantis eiꝰ
se calcabile prebuit: Terra cogno¬
uit : quia eo moriente contre¬
nuit: Sol cognouit : quia lucis
suȩ radios abscondit:. Saxa et
parietes cognouerunt: quia
tempore mortis eius scissa sunt:
Infernus agnouit: quia hos quos
tenebat mortuos reddidit: Et
tamen hunc quem dm̃ omnia
in sensibilia elementa senserunt:
adhuc inficleliũ iudȩorũ corda.
dm̃ esse minime cognoscunt. Et
duriora saxis scindi ad pęniten¬
dũ nolunt: eumq confiteri ab¬
negant: quẽ elementa ut diximꝰ

Expanded text:
praedicarent. 2. Sed in omnibus sigpraedicarent. 2. Sed in omnibus signis quae vel nascente Domino vel moriente monstrata sunt, considerandum nobis est quanta fuerit in quorumdam Judaeorum corde duritia, quae hunc nec per prophetiae donum, nec per miracula agnovit. Omnia quippe elementa auctorem suum venisse testata sunt. Ut enim de eis quiddam usu humano loquar, Deum hunc coeli esse cognoverunt, quia protinus stellam miserunt. Mare cognovit, quia sub plantis ejus se calcabile praebuit. Terra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abscondit. Saxa et parietes cognoverunt, quia tempore mortis ejus scissa sunt. Infernus agnovit, quia hos quos tenebat mortuos reddidit. Et tamen hunc, quem Dominum omnia insensibilia elementa senserunt, adhuc infidelium Judaeorum corda Deum esse minime cognoscunt, et, duriora saxis, scindi ad poenitendum nolunt, eumque confiteri abnegant, quem elementa, ut diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
nato rex terrȩ turbatus
est : quia nimirũ terrena altitu¬
do confunditur: cũ celsitudo
cȩlestis aperitur Sed quȩrendũ
nobis est quidnam sit. quod
redẽptore nato: pastoribus in
iudȩa angelus apparuit. atq
ad alorandũ hunc ab oriente
magos non angelus sed stella
perduxit: Quia uidelicet iudeis
tanquã ratione utentibus. rati-¬
onale animal id est angłs
predicare debuit: gentiles ue-¬
ro quia uti ratione nesciebant:
ad cognoscendũ dñm non per
uocem. sed per signa ꝑducunt᷑.
Quia & illis prophetiȩ tanquã
ficdelibus non infidelibus : &
istis signa tanquã infĩdelibus
non fidelibus data sunt: Et¬
cũ iam perfectȩ esset ȩtatis
eisdem gentibus apłi prȩdican:
euindẽ q paruulum &e necdũ
per humani corporis officium
loquentẽ stella gentibus de¬
nuntiat Quia nimirũ ratio¬
ns ordo poscebat: ut loquen¬
tem iam dñm. loquentes no¬
bis predicatores innotescerent.
&̾ neclũ loquentẽ ȩlementa muta

Expanded text:
nato, rex terrae turbatus est, quia nimirum terrena altitudo confunditur cum celsitudo coelestis aperitur. Sed quaerendum nobis est quidnam sit quod, Redemptore nato, pastoribus in Judaea angelus apparuit, atque ad adorandum hunc ab Oriente magos non angelus, sed stella perduxit? Quia videlicet Judaeis, tanquam ratione utentibus, rationale anpraedicare debuit; gentiles vero, quia uti ratione nesciebant, ad cognoscendum Dominum non per vocem, sed per signa ducuntur; cum et illis prophetiae tanquam fidelibus non infidelibus, et istis signa tanquam infidelibus non fidelibus data sunt. cum jam perfectae esset aetatis, eisdem gentilibus apostoli praedicant, eumque parvulum, et necdum per humani corporis officium loquentem, stella gentibus denuntiat, quia nimirum rationis ordo poscebat ut et loquentem jam Dominum loquentes nobis praedicatores innotescecent, et necdum loquentem elementa muta
Abbreviated transcription (Latin):
ceste. sacrificiũ dõ sp̃s contri¬
bulatus: Peccata nr̃a prȩterita
in baptismatis perceptione do-¬
nata sunt: &e tamen post baptis¬
ma multa cõmisimus. sed la-¬
uari iterũ baptismatis aqua
non possumus: Quia ergo &e post
baptisma in quinauimus uitã:
baptizemus lacrimis conscien¬
tiam. quatuius regionẽ nr̃am
per uiã aliã repetentes: qui ex
ea bonis delectati discessimus.
ad eam malis amaricati rede-¬
amus: prestante dũo nr̃o iħu¬

Expanded text:
t: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Peccata nostra praeterita in baptismatis perceptione laxata sunt, et tamen post baptisma multa commisimus, sed lavari iterum baptismatis aqua non possumus. Quia ergo et post baptisma inquinavimus vitam, baptizemus lacrymis conscientiam, quatenus regionem nostram per viam aliam repetentes, qui ex ea bonis delectati discessimus, ad eam malis amaricati redeamus, praestante Domino
Abbreviated transcription (Latin):
ȩdernus erat: nec confortari indi-¬
gebat. nec habebat augeri Unde
rectissime plenus sapientia. per¬
hibetur. & gr̃a: Sapientia quidẽ:
quia in ipso habitat omĩs pleni¬
tudo diuinitatis corporaliter
Gratia autẽ: quia eidẽ media¬
toridĩ & hominũ. homini iħ
ap̃o: magna gr̃a donatũ est.
ut ex quo homo fieri cȩpisset.
perfectus esset &e ds̃: Cui simile
est quod ioħes scribit eũ ple¬
nũ gr̃a & ueritate: eandem ipse
diuinitatis excellentiã ueritatis

Expanded text:
aeternus erat, nec confortari indiaeternus erat, nec confortari indigebat, nec habebat augeri. Unde rectissime plenus sapientia perhibetur et gratia . Sapientia quidem, quia in ipso habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter, gratia autem, quia eidem Mediatori Dei et hominum, homini Jesu Christo magna gratia donatum est, ut ex quo homo fieri coepisset, perfectus esset et Deus. Cui simile est quod Joannes scribit, eum plenum gratia et veritate , eamdem ipse divi