comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trenis uicis misceatur: atq iirep̃hensibile uiam
inoffenso carpat mentis uestigio: nec ullum
locum in se aꝑiat corruptioni. Talis erat ysa¬
ac cũ rebeccam aduenientẽ expectaret: p̃paranᷤ
se copulȩ sp̾ali. Ueniebat enim celestibus iam¬
dotata mysteriis: ueniebat magna secũ orna¬
menta aurium &. manuũ ferens: eo qd̾ audi¬
tu & oꝑibus emineat ȩccł̃iȩ pulchritudo. Cui
recte dictum adu̾timus. Esto in milia miliũ:
& semen tuum possideat adu̾sarioꝵ ciuita¬
tes. Decora gͥ eccl̃a: quȩ ex inimicis gentibus
filios adquisunt. S potest hoc etiã ad animã
deputari. quȩ passiones corporis subigit. & ad
uirtittũ officia conuertit: repugnantesq motus
sibi obedientes efficit. Ergo uel anima patriar¬
chȩ. iudens mysterium xp̃i. uidens rebeccam
uenientẽ cum uasis aureis & argenteis tanꝗͣ
ȩccłiam cum ppło nationum: mirata pulchri¬
tudinem u̾bi & sacramentoꝵ eiꝰ dicit. osculet᷑

Expanded text:
terrenis vitiis misceatur, atque irreprehensibilem viam terrenis vitiis misceatur, atque irreprehensibilem viam inoffenso mentis carpat vestigio, nec ullum locum in se aperiat corruptioni. 7. Talis erat Isaac cum Rebeccam advenientem exspectaret, praeparans se copulae spiritali. Veniebat enim jam coelestibus dotata mysteriis: veniebat magna secum ornamenta aurium et manuum ferens; eo quod auditu et operibus emineat Ecclesiae pulchritudo, cui recte dictum advertimus: Esto in millia millium, et semen tuum possideat adversariorum civitates. Decora igitur Ecclesia, quae ex inimicis gentibus filios acquisivit. Sed potest hoc etiam ad animam deputari, quae passiones corporis subigit, et ad virtutum officia convertit, repugnantesque motus sibi obedientes 359 efficit. Ergo vel anima Patriarchae videns mysterium Christi, videns Rebeccam venientem cum vasis aureis et argenteis, tamquam Ecclesiam cum populo nationum, mirata pulchritudinem Verbi, et sacramentorum ejus dicit: Osculetur
Abbreviated transcription (Latin):
replet.& fit defectus bonitatis intẽꝑantior.
Per fecta autem anima au̾satur materiam: om̃e
immod̾a̾tum. mobile. malignum. refugit ac re¬
spuit: nec uidet. nec apꝓpinquat. ad illiꝰ terrenȩ
labis corruptionem. Diuina intendit: terrenã
autem materiẽ fugit. Fuga autẽ est non terras
relinquere. s ẽẽ in terris: iusticiam & sobrieta¬
tem tenere. Renuntiare uitiis: ñ usibus elemen¬
toꝵ. Fugiebat daud sc̃s afacie saul. non utiq
ut terias relinqueret: s ut immitis & inobser¬
uantis & ꝑfidi declinaret contagiũ. Fugiebat
autem adherens deo. sic̃ & ipse ait. Adhesit ani¬
ma mea post me. Abducebat se & ableuabat ui¬
tiis scłi huius: eleuabat animã suam sicut ysa¬
ac in campo. uł abalienabat: uel ut alii habent
deambulabat. Nam hoc quoq ostendit cũ uirtu¬
tibus familiare habere consortiũ. ut deambulet
imusquisq in innocentia cordis sui ÷ nullo usu

Expanded text:
replet, et fit defectu bonitatis intemperantior.replet, et fit defectu bonitatis intemperantior.Perfecta autem anima aversatur materiam: omne immoderatum, mobile, malignum refugit ac respuit; nec videt, nec appropinquat ad ullius terrenae labis corruptionem: divinis intendit, terrenam autem materiam fugit. Fuga autem est, non terras relinquere, sed esse in terris, justitiam et sobrietatem tenere, renuntiare vitiis, non usibus elementorum. Fugiebat . David sanctus a facie Saul; non utique, ut terras relinqueret, sed ut immitis, et inobservantis, et perfidi declinaret contagium. Fugiebat autem adhaerens Deo, sicut et ipse ait: Adhaesit anima mea post te . Abducebat se, et ablevabat vitiis saeculi hujus, elevabat animam suam sicut Isaac in campo, vel abalienabat, vel ut alii habent deambulabat. Nam hoc quoque ostendit cum virtutibus familiare habere consortium, ut deambulet unusquisque in innocentia cordis sui, nullo usu
Abbreviated transcription (Latin):
quia alius ẽ flatilis sp̃e. aliud anima: neq ignis
insensibile atq exanimatum corpus anima ui¬
uificet & gubernet. Est & prestantior homo: de
quo dicit᷑. Spiritalis autẽ diudicat omnia: ipse
autẽ a nemine iudicatur. hic ẽ prestantior cȩt̾is.
Unde & dauid dicit. Quidẽ homo quod memor
es eius: aut filiꝰ hominis nisi qd̾ uisitas eum:
homo uanitati similis factus ẽ. Non ille scđm
imaginem dei homo uanitatis ẽ. s qui illud
amisit & in peccatũ decidit & in materialia ista
dilapsus est: ipse homo est uanitas. Anuna gͥ¬
scđ̾m sui naturã optima est: s plerunq ꝑ iria¬
tionabile sui obnoxia fit corruptioni. ut incli¬
netur ad uoluptates corporis & ad petulantiam.
dum mensuram rerũ ñ teneat: aut fallitur opr¬
nione. atq uiclinata ad materiẽ adglutinatur
corpori. Sic uisibile eiꝰ impeditur & malicia re¬
pletur: quia dũ intendit malicie eius. se intiis

Expanded text:
quia aliud est flatilis spiritus, aliud anima: neque ignisquia aliud est flatilis spiritus, aliud anima: neque ignis ; eo quod insensibile atque exanime corpus anima vivificet et gubernet. Est et praestantior homo, de quo dicitur: Spiritalis autem dijudicat 358 omnia: ipse autem a nemine judicatur . Hic est praestantior caeteris. Unde et David dicit: Quid est homo quod memor es ejus, aut filius hominis, nisi quod visitas eum ? . . . Homo vanitati similis factus est . Non ille secundum imaginem Dei homo vanitatis est: sed qui illud amisit, et in peccatum decidit, et in materialia ista dilapsus est, iste homo est vanitatis. 5. m sui naturam optima est: sed plerumque per irrationabile sui obnoxia fit corruptioni, ut inclinetur ad voluptates corporis, et ad petulantiam, dum mensuram rerum non tenet, aut fallitur opinione, atque inclinata ad materiam agglutinatur corpori. Sic invisibile ejus impeditur, et malitia repletur; quia dum intendit malitiae, ejus se vitiis
Abbreviated transcription (Latin):
illud. Ego autẽ carnalis sum uenundatꝰ sub pec¬
cato. Quod enĩ oꝑor non cognosco. Non enim
quod uolo ago: s quod odi illud facio. hoc iam
posteriꝰ & de utroq. Alius ẽ enim qui uult. aliud
quod odit: alius qui facit. Demq addidit.Si gͦ
quod odi hoc facio: consentio legi qm̃ bona est.
Nunc autẽ iam non ego illud operor: s quod
habitat in me peccatũ. Illud quoq expressius.
Uideo legem carnis meȩ repugnantem legi m̃tis
mee: & captiuantem me in lege peccati. Et̾ tam̃
cum utrunq in se concertantẽ hominem de¬
clarasset hoc ẽ intteriorem & exteriorẽ: in anime
magis quam in corpore parte se maluit con¬
stituere: eo quod anima sua captiua traheret̃
ad peccatum: in qua ẽe mallet. & ẽẽ confirmat
dicens. Infelix ego homo. Quis me liberabit de
corpore mortis huius: Tanquã ab extraneo ho¬
quia carnis ẽ sanguis: neq armonia anima. qͥa
& huiꝰmodi armonia carnis ẽ. neq aer anima

Expanded text:
illud: Ego autem carnalis sum, venumdatus sub pecillud: Ego autem carnalis sum, venumdatus sub peccato; quod enim operor, non cognosco. Non enim quod volo, ago: sed quod odi, illud facio . Hoc jam posterius et de utroque. Alius est enim qui vult, alius qui odit, alius qui facit. Denique addidit: Si ergo quod odi, hoc facio, consentio legi, quoniam bona est. Nunc autem jam non ego illud operor, sed quod habitat in me peccatum . Illud quoque expressius: Video legem carnis meae repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati. . Et tamen cum utrumque in se concertantem hominem declarasset, hoc est, interiorem et exteriorem, in animae magis quam in corporis parte se maluit constituere, quod anima sua traheretur captiva ad peccatum, in qua esse se mallet, et esse confirmat dicens: Infelix ego homo! quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Tamquam ab extraneo hoquia carnis est sanguis: neque harmonia anima, quia et hujusmodi harmonia carnis est: neque aer anima,
Abbreviated transcription (Latin):
luto. sensus se corporalis delectationis esfundt̃
ꝑnitiosi nimis: & in appetentiam plenam gra¬
us ꝑiculi ꝓruentes. Quos si mentis inuidiȩ
considerata mansisset custodia refrenasset. In¬
tuere gͥ o homo qui sis: quo salutem tuã ui¬
tamq tuearis. Quid ẽ itaq homo. utrũ ani¬
ma. an caro. an utriusq copula: Aliud enu
nos sumꝰ. aliud nr̃m: alius qui induitur . &.
aliud uestimentũ. Legimus in ueteri testam̃¬
to: omnes animȩ quȩ descenderunt in egyp¬
tum. de hominibꝰ dictum. S alibi dictum ẽ.¬
⁊ son ꝑmanebit sp̃c meus in hominibꝰ istis: qm̃
carnes sunt. De alterutro gͦ legitur quia homo
dicitur. & de anima & de carne: s illa discre¬
tio quod ubi anima ꝓ homine ponit᷑ hebreus
significatur: deo adherens ñ corpori. ut ẽ illud. A¬
nima benedicta omnis simplex. Ubi autẽ caro
ꝓ homine nuncupat᷑. peccator ex primit᷑: ut est

Expanded text:
luto, sensus se corporalis delectationis effundunt, luto, sensus se corporalis delectationis effundunt, perniciosi nimis, et in appetentiam plenam gravis periculi proruentes: quos, si mentis vividae considerata mansisset custodia, refrenasset. tuere igitur, o homo, qui sis, quo salutem tuam, vitamque tuearis. Quid est itaque homo? Utrum anima, an caro, an utriusque copula? Aliud enim nos sumus, aliud nostrum: alius qui induitur, et aliud vestimentum. Legimus in Veteri Testamento: Omnes animae quae descenderunt in Aegyptum , de hominibus dictum. Et alibi dictum est: Non permanebit spiritus meus in hominibus istis, quoniam carnes sunt . De alterutro ergo legitur, quia homo dicitur et de anima et de carne. Sed illa discretio est, quod ubi anima pro homine ponitur, Hebraeus significatur Deo adhaerens, non corpori, ut est illud: Anima benedicta omnis simplex . Ubi autem caro pro homine nuncupatur, peccator exprimitur, ut est
Abbreviated transcription (Latin):
hẏdriam & ascendit. Descendit itaq ad sapien¬
tiȩ fontem. uł eccła uł anima. ut totum uas
impleret suum. & hauriret pure sapientiȩ dis¬
ciplinas: quas haurire iudei de fonte ꝓfluo no¬
luerunt. Quis iste fons sit:audi dicentẽ. Me dere¬
liquerunt fontem aquȩ uiuȩ. Ad hunc fontem
dicit. Sitiuit anuna mea ad dm̃ uiuum. ut si¬
tu suã ubertate diuinȩ cogitationis expleret:
& insipientiȩ sanguinem sp̃alium rigatu dili¬
eret fluentoꝵ. hinc ẽ enum fupxus sanguinis
sic̃ significat lex qui deo ꝑitur. quando ur se¬
denti in diebus sanguinis sui mulieri miscet᷑
Mulier ẽ delectatio corporis illecebre. Itaq caue
ne uigor mentis tue. coitu quodam corꝑee uo¬
luptatis inflexus emolliatur: atq in eius om¬
qui debet ẽẽ clausus. & septus intentionis stu¬
dio. ꝙ consideratione rationis. Hortꝰ enim clau¬
sus. fons signatus. Namq mentis uigore reso¬

Expanded text:
hydriam, et ascendit . Descendit itaque ad sapienhydriam, et ascendit . Descendit itaque ad sapientiae fontem vel Ecclesia, vel anima, ut totum vas impleret suum, et hauriret purae sapientiae disciplinas, quas haurire Judaei de fonte profluo noluerunt. Quis iste fons sit, audi dicentem: Me dereliquerunt fontem aquae vivae . Ad hunc fontem dicit: Sitivit anima mea ad Deum vivum ; ut sitim suam ubertate divinae cognitionis expleret, et insipientiae sanguinem spiritualium rigatu dilueret fluentorum. Hic est enim fluxus sanguinis, sicut significat lex , qui deoperitur, quando vir sedenti in diebus sanguinis sui mulieri miscetur. Mulier est delectatio corporis et illecebrae. Itaque cave ne vigor mentis tuae coitu quodam 357 corporeae voluptatis inflexus emolliatur, atque in ejus amqui debet esse clausus et septus intentionis studio, et consideratione rationis; Hortus enim clausus, fons signatus . Namque mentis vigore reso
Abbreviated transcription (Latin):
pelle ancillam: non enim heres erit filiꝰ aucille
cum filio meo ysaac. Ipse est cui pater alieni¬
genam sponsam acquisiuit. Ipse ẽ mitis. hu¬
milis. atq mansuetus: qui ueniente rebecca
hoc ẽ patientia. exiuit in campũ ab alienare.
Sapientis enum ẽ segregare se a uoluptatibꝰ car¬
nis: eleuare animam atq a corꝑe abducere: hoc
ẽ enuim se hominẽ cognoscere: qui caldeoꝵ ser-¬
mone enos dicit᷑. latino homo. Enos autẽ qui
assumpsit & sꝑauit inuocare dm̃: ꝙ ideo cre¬
ditur ẽẽ translatus. Non uidetur itaq homo
c̃ẽ. nisi is qui in dm̃ sperat. Qui autem sperat
in dm̃. non degere in terris: s quasi translatus
adherere deo manifesta ueri interp̃tatione sig¬
natur. Bonus gͥ ysaac uerus. utpote plenus
gr̃a. &. fons leticiȩ: ad quem fontẽ ueniebat. re¬
becca ut impleret hydriam aqua. Dicit enum
scriptura. quia descendens ad fontẽ impleuit

Expanded text:
pelle ancillam; non enim haeres erit filius ancillae pelle ancillam; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac . Ipse est cui pater alienigenam 356 acquisivit sponsam. Ipse est mitis, humilis, atque mansuetus, qui veniente Rebecca, hoc est, patientia, exivit in campum abalienare. Sapientis enim est segregare se a voluptatibus carnis, elevare animam, atque a corpore abducere; hoc est enim se hominem agnoscere. Qui Chaldaeorum sermone Enos dicitur, latine homo. Enos autem qui assumpsit et speravit invocare Deum; et ideo creditur esse translatus. Non videtur itaque homo esse, nisi qui in Deum sperat. Qui autem sperat in Deum, non degere in terris, sed quasi translatus adhaerere Deo, manifesta veri interpretatione signatur. 2. Bonus igitur Isaac verus, utpote plenus gratiae, et fons laetitiae. Ad quem fontem veniebat Rebecca, ut impleret hydriam aqua. Dicit enim Scriptura, quia descendens ad fontem, implevit
Abbreviated transcription (Latin):
N patre nobis scĩ ysaac uel origo satis expres¬
sa est uł gracia: cui ad omnem redundat glã
quod tauto & tam imitabili uiro natus abra¬
he patri premium fuit. Nseq iͦ istud mirabile.
cum ineo dñicȩ generationis & passionis figu¬
ra precesserit. Siquidem & sterilis anus ex ꝓmis¬
sione dei peꝑit eum. ut crederemus quod potenˢ
ẽ deus facere ut posset & uirgo generare: & obla¬
tus unicus ad immolandũ. qui & patri ñ pe¬
riret. & impleret sacrificiũ. Itaq ipso nomine
figuram & gr̃am signat. Ysaac & enim: risus
latine significatur. Risus autẽ: insigne leticiȩ
ẽ. Quis autem ignorat quod is uniu̾soꝵ leti¬
cia sit qui mortis formidolose uł pauore com¬
presso. uł merore sublato. factus omnibꝰ est
remissio peccatoꝵ: Itaq ille nominabat᷑: & iste
designabatur. Ille expͥmebatur: & iste adnunci¬
abatur. Ipse ẽ quem iam tunc ꝑsequebatur an¬
cilla. Ipse ẽ. ꝓpter quem iã tunc dicebatur. Ex¬

Expanded text:
n patre nobis sancti Isaac vel origo satis est expressa, vel gratia: cui ad omnem redundat gloriam, quod tanto et tam imitabili viro natus Abrahae patri praemium fuit. Neque vero illud mirabile, cum in eo Dominicae generationis et passionis figura praecesserit. Siquidem et sterilis anus ex promissione Dei peperit eum; ut crederemus quod potens est Deus facere, ut posset et virgo generare, et oblatus unicus ad immolandum, qui et patri non periret, et impleret sacrificium. Itaque ipso nomine figuram et gratiam signat, Isaac etenim risus Latine significatur, risus autem insigne laetitiae est. Quis autem ignorat quod is universorum laetitia sit, qui mortis formidolosae vel pavore compresso, vel moerore sublato, factus omnibus est remissio peccatorum? Itaque ille nominabatur, et iste designabatur: ille exprimebatur, et iste annuntiabatur. Ipse est quem jam tunc persequebatur ancilla: ipse est propter quem jam tunc dicebatur: Ex
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bum: & ipsa exiuit in u̾bo eius: & ꝑ uulnera
requisitũ. s uulnera caritatis: uix tandẽ in¬
uenit & tenuit: ut postea ñ amitteret. Ad sum¬
mã hȩc: compendioso sermone ꝑstriixi. Nunc
discutiamꝰ singła. & si dorinias. si mͦ deuotionẽ
anime tuȩ nouerit. xp̃c: uenit ⁊ pulsat eiꝰ ianu¬

Expanded text:
Verbum, et ipsa exivit in verbo ejus, et per vulnera Verbum, et ipsa exivit in verbo ejus, et per vulnera requisitum, sed vulnera charitatis, vix tandem invenit, et tenuit, ut postea non amitteret. Ad summam haec compendioso sermone perstriuxi . Nunc discutiamus singula. 51. Et si dormias, si modo devotionem animae tuae noverit Christus, venit, et pulsat ejus janu
Abbreviated transcription (Latin):
sa: cũ oculis requieuisset inflexis: excitat᷑ a u̾bo.
Quartus autem hic iam ꝓcessꝰ ẽ animȩ. Primũ
& enĩ caritatis impatiens. & u̾bi moras ñ ferens:
rogabat ut oscula mereret᷑: & meruit desid̾atũ
cũ mutua misceret alloquia. In umbra eiꝰ requi¬
euit: & subito ei u̾bũ de medio sermone discessit.
Querenti tam̃ ñ diu abfuit: s saliens suꝑ mon¬
tes. & transiliens suꝑ colles aduenit. Nec multo p̃
quasi capreolus. aut ceruoꝵ hynulus. dũ affatur
dilectam exiliuit: & reliquit. Tercio: cũ in cubili
& noctib in ciuitate.& foro. & plateis quesitũ non
repꝑisset.: aliqñ orationib suis gr̾aq reuocauit:
adeo: ut etiam ꝓpius uocaret᷑ ab sponso. Quarto:
ipsa iam ab eo dormiens excitat᷑: quanius corde
uigilaret: ut contẽpti uocem pulsantis audiret.
S moras passa dũ surgit: quia uelocitatẽ u̾bi
ñ poterat cõprehendere: dũ aꝑit ostiũ. transiuit

Expanded text:
sa, cum oculis requievisset inflexis, excitatur a Verbo. sa, cum oculis requievisset inflexis, excitatur a Verbo. Quartus autem hic processus est animae. Primo etenim charitatis impatiens, et Verbi moras non ferens rogabat, ut oscula mereretur, et meruit desideratumcum mutua misceret alloquia, in umbra ejus requievit, et subito Verbum ei de medio sermone discessit; quaerenti tamen non diu abfuit, sed saliens supra montes et transiliens super colles advenit. Nec multo post quasi capreolus, aut cervorum hinnulus dum affatur dilectam, exsilivit et reliquit. Terito cum in cubili, et noctibus, in civitate, in foro, et in plateis quaesitum non reperisset, aliquando orationibus suis gratiaque revocavit, adeo ut etiam propius vocaretur a sponso. Quarto ipsa jam ab eo dormiens excitatur, quamvis corde vigilaret, ut continuo vocem pulsantis audiret. Sed moram passa dum surgit, quia velocitatem Verbi non poterat comprehendere, dum aperit ostium, transivit
Abbreviated transcription (Latin):
bus spirat ortior gra. & peccators fetor abolet᷑
Itaq tanto secura p̃conio. conquiescere aqͥlonem
grauem uentũ petit. ne flores discutiat: spirare
austrum: hoc ẽ. ult hyemẽ p̃terire: & mollio¬
ris flatus uernare tẽꝑiem. Inuitat sponsũ in hor¬
tum suũ: descendit sponsus. & fructuum eiꝰ diu̾¬
sitate delectatus: letatur quod fortiorem inue¬
nerit cibũ: inuenerit etiã dulciorẽ. Est enim ue¬
lut panis quidã uerbi &. mel: alius uehem̃tior.
alius suasorius sermo. Est & fides: alia feruen¬
tior ut uinum: alia lucidior ut succus ẽ lactiᷤ.
hunc cibũ. xp̃c epulatur in nobis: hoc poculũ
bibit: & eus potus ebrietate. nos ꝓuocat: ut ad
meliora & obtima ab inferiorib faciamuis excessũ.
Audiens hoc anima. hausit mysterioꝵ ebrietatẽ
cȩlestium: & uelut soporata auino & quasi in
excessii uł stupore posita. dicit. Ego dormio: & cor
ineum uigilat. Tunc u̾bi p̾sentis lumine ꝑcus¬

Expanded text:
bus spirat hortorum gratia, et peccatorum fetor aboletur. bus spirat hortorum gratia, et peccatorum fetor aboletur. Itaque tanto secura praeconio, conquiescere aquilonem gravem ventum petit, ne flores discutiat: spirare austrum, hoc est, velut hyemem praeterire, et mollioris flatus vernare temperiem. Invitat Sponsum in hortum suum, descendit sponsus, et fructuum ejus diversitate delectatus, laetatur quod invenerit fortiorem cibum, invenerit etiam dulciorem. Est enim velut panis quidam Verbi et mel, alius vehementior, alius suasorius sermo. Est et fides alia ferventior, ut vinum; alia lucidior, ut succus est lactis. Hunc cibum Christus epulatur in nobis, hoc poculum bibit, et ejus potus ebrietate nos provocat, ut ad meliora et optima ab inferioribus faciamus excessum. 42. Audiens haec anima hausit mysteriorum ebrietatem coelestium, et velut soporata a vino, et quasi in excessu vel stupore posita dicit: Ego dormio, et cor meum vigilat . Tum verbi praesentis lumine percus
Abbreviated transcription (Latin):
emissiones tuȩ paradisus maloꝵs granatoꝵ cũ
fructu pomoꝵ cypri. Laudatur sponsa eo qd̃
ortus sit: habens in se odorem agri illiꝰ plen:
de quo dicit ysaac. odor filii mei tanquã odor
agri pleni. Bona gͦ anima fraglat odores iusti¬
ciȩ: & fortasse ager est patarcha. Ortus est anima
inferioris alicuiꝰ. quasi agri portio: & ortus clau¬
sus. ne incursetur abestiis: & fons signatꝰ quȩ
integritate signacłi ꝑseuerantiaq fidei. ꝓpria
peccata diluerit. Numquid ñ eccła accipit quod
habet. ut ad uirginitatis grã referat. eo qd̃ in ꝑa¬
diso delectationis posita sine labore fructus capi¬
at spiritales: ut ei patriarcharũ animȩ rurali
quoq labore frucł suos conferant. quos ista caꝑe
possit ꝑpetuam suauitatẽ: Que merito fons sig¬
natus dicitur: eo qd̾ imago in ea dĩ inuisibilis ex
pͥmatur. Laudant etiã munera animȩ quȩ missa
sunt sponse: quib dotata ueniebat. Dos autẽ pie
anime. boni odores sunt. myrra. aloe.crocũ: qui

Expanded text:
emissiones tuae paradisus malorum granatorum cum fructu pomorum Cypri . Laudatur sponsa, eo quod hortus sit, habens in se odorem agri illius pleni, de quo dicit Isaac: Odor filii mei tamquam odor agri pleni . Bona ergo anima fragrat odore justitiae. Et fortasse ager est Patriarcha; hortus est anima inferioris alicujus, quasi agri portio; et hortus clausus, ne incursetur a bestiis; et fons signatus quae integritate signaculi perseverantiaque fidei propria peccata diluerit. Nam quae de Ecclesia accepit, habet quod ad virginitatis gratiam referat; eo quod in paradiso delectationis posita sine labore fructus capiat spiritales, ut ei patriarcharum animae rurali quodam labore fructus suos conferant, quo ista capere possit perpetuam suavitatem. Quae merito fons signatus dicitur, eo quod imago Dei invisibilis in illa exprimatur. Laudant etiam munera animae quae missa sunt a sponso, quibus dotata veniebat. Dos autem piae animae boni odores sunt, myrr
Abbreviated transcription (Latin):
hocẽ egredere de corpore. & totam te exue. Non enĩ
qui in carne sunt ꝑegrinant᷑ a dĩ regno. Ades in¬
quit ades. Bene repetiuit. Quia siue p̃sens siue ab¬
sens: adeẽ & placere dño deo tuo debes. adesto p̃sens:
adesto absens: & si adhuc in corꝑe es. Michi enĩ om̃s
p̃sentes sunt: quoꝵ fides mecum ẽ. ad est mͥ qui exit
de scło: adest mͥ qui me cogitat: me intuet᷑: de me
sꝑat: cui ego portio sum. Adest mͥ qui abfuerit sibi
adest michi qui se negauerit. Ille mecũ est qui intͣ
se non est: qm̃ qui in carne ẽ. non ẽ in spũ. Ille me¬
cum ẽ qui ex scip̃o egreditur: ille iuxta me qui
rito. & operum claritate quȩ lucent sic̃ sanyr.
& hermoniim: hoc ẽ. uia lucernȩ transit: deui¬
ctis temptationib scłi. ꝙ suꝑatis nequitiis sp̃ali¬
bus. legituni petens coronam certaminis: & ideo¬

Expanded text:
hoc est: Egredere de corpore, et totam te exue. Non poteshoc est: Egredere de corpore, et totam te exue. Non potesqui in carne sunt, peregrinantur a Dei regno. Ades, inquit, ades. Bene repetivit, quia sive praesens, sive absens, adesse et placere Domino Deo tuo debes. Adesto praesens, adesto absens, etsi adhuc in corpore es. Mihi enim omnes praesentes sunt, quorum fides mecum est. Adest mihi, qui exiit de saeculo. Adest mihi, qui me cogitat, me intuetur, de me sperat, cui ego portio sum. Adest mihi, qui abfuerit sibi. Adest mihi, qui se negaverit sibi. Ille mecum est, qui intra se non est; qcum est, qui ex seipso egreditur: ille juxta me est qui rito, et operum claritate, quae lucet sicut Sanir et Hermon, hoc est, via lucernae: transit devictis tentationibus saeculi, et superatis nequitiis spiritalibus, legitimi petens coronam certaminis.
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit dicens: quod deus eripuit nos de pote¬
state tenebrarum & transtulit in regnũ filii cari¬
tatis suȩ. Caritatis itaq filius. & ipse caritas ẽ: non
ex accedentib habens caritatẽ: s habens semꝑ in
substantia sua: sicut regnũ de quo dicit. Eg̃o in
hoc natus sum. Ideoq dicunt: egredimini id ẽ
uidete quam rex pacificꝰ in die sponsaliũ suorum
habeat caritatem: quam głosus sit: quia corꝑibus
resurrectionem dedit: & animas sibi iunxit. hȩc
magni ẽ corona certaminis: hoc p̃clarum munꝰ
sponsalium xp̃i: sanguis eiꝰ & passio. Quid enim
plus potuit dare. qui sibi etiam ñ peꝑcit: & pro
lectatus fide animȩ huiꝰ. confessionisq gr̃a: & col¬
laudatis eiꝰ meritis. ꝓpus eam aduocat dicens. Ades
huc a libano sponsa: ades huc a libano: transibis
& ꝑtransibis a pͥncipio fidei: a capite sannyr. & her¬
monyim: a speluncis leonũ: a montib pardorũ:

Expanded text:
ostendit dicens: Quia Deus eripuit nos de poteostendit dicens: Quia Deus eripuit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum filii charitatis suae . Charitatis itaque filius et ipse charitas est, non ex accidentibus habens charitatem: sed habens semper in substantia sua sicut regnum, de quo dicit: Ego in hoc natus sum . Ideoque dicunt: Egredimini, id esvidete quam rex pacificus in die sponsalium suorum habeat charitatem; quam gloriosus 370 sit, quia corporibus resurrectionem dedit, et animas sibi junxit. Haec magni est corona certaminis, hoc praeclarum munus sponsalium Christi, sanguis ejus et passio. Quid enim plus potuit dare, qui sibi etiam non pepercit, et lectatus fide animae hujus, confessione, gratia, et collaudatis ejus meritis, propius eam advocat dicens: Ades huc a Libano, sponsa, ades huc a Libano: transibis et pertransibis a principio fidei a capite Sanyr, et Hermonum, a speluncis leonum, a montibus pardorum ,
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod peccato mortua sit & dõ uiuat. Hanc
gͥ ascendentem & ñ residentem uidentes . & me¬
ritoꝵ eis odoribus delectate. agnoscentes quoq:
salomonis illiꝰ esse pacifici sponsã: etiã comita¬
tu sedulo ꝓsequutur usq ad lectũ salomonis:
eo quod ei uera in xp̃o requies debeatur. Lectus
bus p̾liis corda requiescunt. In hoc lecto requie¬
uit ysaac: & benedixit filiũ minorem dicens:
maior seruiet minori. In hoc lecto recubans ia¬
cob: benedixit duodecim patriarchas. In hoc le¬
cto recubans archisinagogȩ filia: surrexit a mor¬
te. In hoc lecto iacens uidue defunctus: mortis
uincula. xp̃i uocatus uoce dissoluit. Perducta
gͥ sponsa usq ad sponsi requiẽ nuptialem: ca-¬
nunt caritatẽ dicentes filiab iherłm. Egredimi¬
ni & uidete regem salomonẽ in corona qua
coronauit eum mater eius: in die sponsalium
eius. Canunt epytalamiũ: & uocant ceteras pote¬
states celoꝵ uel animas: ut uideant caritatem
ronari a matre quasi filiꝰ caritatis: sicut paulus

Expanded text:
 Deo vivat. 45. Hanc igitur ascendentem et non resistentem videntes, et meritorum ejus odoribus delectatae, agnoscentes quoque Salomonis illius pacifici esse sponsam, etiam comitatu sedulo prosequuntur usque ad lectum Salomonis; eo quod ei vera requies in Christo debeatur. Lectus bus praeliis corda requiescunt. In hoc lecto requievit Isaac, et benedixit filium juniorem dicens: Major serviet minori . In hoc lecto recubans Jacob benedixit duodecim Patriarchas. In hoc lecto recubans archisynagogi filia surrexit a morte. In hoc lecto jacens viduae defunctus mortis vincula Christi vocatus voce dissolvit. 46. Perducta igitur sponsa usque ad sponsi requiem, nuptiale canunt carmen dicentes filiabus Hierusalem: Egredimini, et videte regem Salomonem in corona qua coronavit eum mater ejus in die sponsalium ejus . Canunt epithalamium, et vocant caeteras potestates coelorum, vel animas; ut videant charitatem ronari a matre quasi filius charitatis, sicut Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
t̾et. contͣ aut̾e ꝑiculũ salutis cern̾et si declina ret
flagitiũ. elegerit tñ magis ꝑiculũ salutis ut
uacaret flagitio. quã flagitiũ qͦ sibi regnũ
pararet: Deniq dauid cũ fugeret a facie
regiᷤᷤ saul. quod eũ rex cũ trib electoꝵ. ad¬

Expanded text:
teret; contra autem periculum salutis cerneret, si declinaret teret; contra autem periculum salutis cerneret, si declinaret flagitium; elegerit tamen magis salutis periculum, ut vacaret flagitio, quam flagitium quo sibi regnum pararet? 33. Denique David cum fugeret a facie regis Saul, quod eum rex cum tribus
Abbreviated transcription (Latin):
s innocentia ẽ. Deniq lex ñ iusto ẜ iniusto po¬
sitaẽ: quia iustꝰ legem habet mentis sus. et
equitatis ac iusticie sue normam. Idõq non
Quidenm m̃ optise fingert hatun cerre
equum eneum. anulum aureum in digito
de functi reꝑtum: cuiꝰ anuli tanta sit uis
ut ꝓ arbitͥo suo qui eũ sit indutꝰ anulũ. ap
pareat cum uelit: cum autẽ nolit ⁊ conspe-¬
ctu se p̃sentiũ subtrahat: ut p̃sens ñ possit
uideri: Nempe eo tendit istud. utrũ sapi¬
ens etiam si isto utat᷑ anulo. quo possit ꝓpͥa
flagitia celare. i regnum asseqͥ nolit ne pec¬
care. igͣuius ducat sceleris contagium. pe¬
narũ doloribꝰ: an uͦ spe impunitatis utatur
ad ꝑpetͣndum scelus Quid m̃ in quã opus est
figmento anuli. cum possim doce ex rebꝰ gestiꝰ
qd̾ uir sapiens cũ sͥ in pecẽo ñ solũ latendum.
sreciam regnandum uidet si peccatum admit¬

Expanded text:
sed innocentia est. Denique lex non justo, sed injusto posed innocentia est. Denique lex non justo, sed injusto posita est ; quia justus legem habet mentis suae, et aequitatis ac justitiae suae normam: ideoque non Quid enim mihi opus est fingere hiatum terrae, equum aeneum, annulumque aureum in digito defuncti repertum; cujus annuli tanta sit vis, ut pro arbitrio suo qui eum sit indutus annulum, 116 appareat, cum velit: cum autem nolit, e conspectu se praesentium subtrahat, ut praesens non possit videri? Nempe eo tendit istud, utrum sapiens etiam si isto utatur annulo, quo possit propria flagitia celare, et regnum assequi; nolitne peccare, et gravius ducat sceleris contagium poenarum doloribus: an vero spe impunitatis utatur ad perpetrandum scelus? Quid, inquam, mihi opus est figmento annuli, cum possim docere ex rebus gestis quod vir sapiens cum sibi in peccato non solum latendum, sed etiam regnandum videret, si peccatum admit
Abbreviated transcription (Latin):
eneum offendisse aplatone inducit᷑. qui in la¬
teribꝰ suis fores hab̾et: quas ubi aꝑuit. am¬
maduertisse anulum aureum in digito
mortui hominis. cuius illic ex anime corpꝰ
iac̾et. auriq auarũ sustulisse anulum: s
cum se ad pastores recepisset regios. de quo¬
rum ipse numero foret.casu qͦdam qđ pa¬
leam eius anuli ad palmã conu̾terat. ipse
om̃s uidebat: atq a nullo uidebat᷑ Dem¬
de cum in locum suum reuocass anulum.
uidebat᷑ ab omnibꝰ. Cuius sollers factus mi-¬
raculi. ꝑ anuli oportunitatẽ regine stupro
pocitus necem regi intulit: cet̾isq int̾emptiᷤᷤ
quos necandos putau̾at: nesͥ impedimento
forent: lidiȩ regnum adeptꝰ ẽ. Da inquit hu¬
ic anulum sapienti. ut beneficio eius possit
latere cum deliquerit: ñ enim minus fugi¬
et pecc̃orum consortiũ: qͣm si ñ poss latere.
Non enim latebra sapienti spes impunitatis:

Expanded text:
aeneum offendisse a Platone inducitur, qui in laaeneum offendisse a Platone inducitur, qui in lateribus suis fores haberet: quas ubi aperuit, animadvertit annulum aureum in digito mortui hominis, cujus illic exanimum corpus jaceret, aurique avarum sustulisse annulum. Sed cum se ad pastores recepisset regios de quorum ipse numero foret, casu quodam, quod palam ejus annuli ad palmam converterat, ipse omnes videbat, atque a nullo videbatur: deinde cum in locum suum revocasset annulum, videbatur ab omnibus. Cujus solers factus miraculi, per annuli opportunitatem reginae stupro potitus, necem regi intulit, caeterisque interemptis, quos necandos putaverat, ne sibi impedimento forent, Lydiae regnum adeptus est. 31. Da, inquit, hunc annulum sapienti, ut beneficio ejus possit latere, cum deliquerit: non enim minus fugiet peccatorum contagium, quam si non possit latere. Non enim latebra sapienti spes impunitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
naturam. qͣm ñ eẽ contentũ eo qđ habeas:
aliena q̃rere. ambire turpit᷑: Nam si hone¬
stas scđm nat᷑am: omĩa enim fecit d̃s bona ual¬
de: tͣpitudo utiq contraria ẽ. Non potest gͦ
honestati conuenire ⁊ tͣpitudini: cum hec in¬
ter se discreta nat᷑e lege sint: S iam ut etiã¬
in hoc libro ponamꝰ fastigiũ in qͦuelut ĩfine
disputationis nr̃e dirigamꝰ sententiã ut nichil
ex petendum sit. nisi quod honestum: nicħ
agat sapiens. nisi quodcum sinceritate sine
fraude fit. Neq quicqͣm facit. in quo se
cͥmine quoquam obliget: etiam si latere
possit. Sibi enim ẽ reus. pͥusquã cet̾is: nec
tam pudenda apudeum publicatio flagi¬
tii: quam conscientia ẽ. Q ñ fictis fabuł
ut philosophi disputant: s u̾issimiᷤᷤ iustoꝵ
uirorum exemplis docere possumꝰ. Non gͥ
dam dissiluerit soluta imbribꝰ: in quem deᷤᷤ¬
cendisse geges. atq ibi fabularũ illum equũ

Expanded text:
naturam, quam non esse contentum eo quod habeas, naturam, quam non esse contentum eo quod habeas, aliena quaerere, ambire turpiter? Nam si honestas secundum naturam, omnia enim fecit Deus bona valde, turpitudo utique contraria est. Non potest ergo honestati convenire et turpitudini, cum haec inter se discreta naturae lege sint. 115 CAPUT in hoc libro ponamus fastigium, in quo velut in fine disputationis nostrae dirigamus sententiam: ut nihil expetendum sit, nisi quod honestum. Nihil agit sapiens, nisi quod cum sinceritate, sine fraude sit: neque quidquam facit, in quo se crimine quoquam obliget, etiamsi latere possit. Sibi enim est reus priusquam caeteris; nec tam pudenda apud eum publicatio flagitii, quam conscientia est. Quod non fictis fabulis, ut philosophi disputabant, sed verissimis justorum virorum exemplis docere possumus. 30. Nodam dissiluerit soluta imbribus, in quem descendisse Gyges, atque ibi fabularum illum equum
Abbreviated transcription (Latin):
quidem ⁊ si p̃stabilius cõmuni uideat᷑ usui.
sapientem de naufragio qͣm insipientẽ euade:
tam̃ ñ uidet᷑ quduir xp̃ianus ⁊ iustus. ⁊ sapi¬
ens. q̃rere sͥ uitam aliena morte debeat: ut¬
pote qui etiam si latronem armatũ incidat.
ferientem referire ñ possit: ne dum salutẽ
defendit. pietatẽ contaminet. De quo in euan¬
głii libris aꝑta ⁊ euidens sententia ẽ. Recon¬
de gladium tuum. Omniᷤᷤ enim qui gladio
ꝑcusserit: gladio feriet᷑. Quis latro decesta¬
bilior: qͣm ꝑsecutor quiuenerat ut xp̃m occi¬
deret: S noluit se xp̃c ꝑsecutorũ defendi
uulnere: qui uoluit suo uulnere om̃s sanare.
Cur enim ce potiorem alt̾i iudices.cum uiri
sint xpĩam. p̃ferre sͥ alt̾um. nehil sͥ arroga¬
re: nullum sibi honorem assum̾e: ñuendi¬
care meriti sui p̃tium: Deinde cur ñ potius
tolerare incommodum: qͣm alienum com¬
modum diriꝑe assuescas: Quid tam adu̾sus

Expanded text:
quidem, etsi praestabilius communi videatur usui quidem, etsi praestabilius communi videatur usui sapientem de naufragio quam insipientem evadere; tamen non videtur quod vir christianus, et justus, et sapiens, quaerere sibi vitam aliena morte debeat: utpote qui etiam si latronem armatum incidat, ferientem referire non possit; ne dum salutem defendit, pietatem contaminet. De quo in Evangelii libris aperta et evidens sententia est: Reconde gladium tuum; omnis enim qui gladio percusserit gladio ferietur . Quis latro detestabilior, quam persecutor qui venerat ut Christum occideret? Sed noluit se Christus persecutorum defendi vulnere, qui voluit suo vulnere omnes sanare. 28. Cur enim te potiorem altero judices, cum viri sit christiani praeferre sibi alterum, nihil sibi arrogare, nullum sibi honorem assumere, non vindicare meriti sui pretium? Deinde cur non tuum tolerare potius incommodum, quam alienum commodum diripere assuescas? Quid tam adversus
Abbreviated transcription (Latin):
pendiũ. qͣm inopia. qͣm exilium. qͣm
debilitatis dolor: Quis enim uitium
corporis aut patͥmonii dampnũ ñ leuius
quȩ sit uniu̾sorum: nichilq iudicandũ
utile. nisi qud in commune ꝓsit. Quomo¬
omnibꝰ: sͥ utilis ẽẽ posse. Et enim si una
lex nature om̃ibꝰ: una utiq utilitas uniũ¬
sulendũ utiq omnibꝰ nat᷑e lege constringim᷑.
Non est g ei queonsultum uelit altisedm
naturam: nocere ei. aduersum legem nature.
Et enim si hi qui in stadio currunt. ita ferun¬
tur p̃ceptis informari atq instrui. ut unusqͥs¬
ꝙ celeritate ñ fraude contendat: cursuq
qͣntum potest aduictoriam ꝓperet. subplan¬
tare autem alt̾um. aut manu deic̃e ñ ausus¬
sit: qͣntomagis in hoc cursuuide uide istius.
sine fraude alt̾ius ⁊ circunscͥptione gerenda
nobis uctoriaẽ: Querunt aliqui si sapiens
in naufragio positus. insipienti naufrago ta¬
bulam excorq̃re possit: utrum debeat. M

Expanded text:
pendium, quam inopia, quam exsilium, quam pendium, quam inopia, quam exsilium, quam debilitatis dolor? Quis enim vitium corporis, aut patrimonii damnum non levius quae sit universorum: nihilque judicandum utile, nisi quod in commune prosit. Quomoomnibus, sibi utilis esse posse. Etenim si una lex naturae omnibus, una utique utilitas univeque omnibus naturae lege constringimur. Non est ergo ejus qui consultum velit alteri secundum naturam, nocere ei adversus legem naturae. 26. Etenim si hi qui in stadio currunt, ita feruntur praeceptis informari atque instrui, ut unusquisque celeritate non fraude contendat, cursuque, quantum potest, ad victoriam properet; supplantare autem alterum aut manu dejicere non ausit: quanto magis in hoc cursu vitae istius, sine fraude alterius et circumscriptione gerenda nobis victoria est? 27. Quaerunt aliqui, si sapiens in naufragio positus insipienti naufrago tabulam extorquere possit, utrum debeat? Mihi
Abbreviated transcription (Latin):
iq ducatur. siꝑiculis ꝓpͥis querat uniu̾sor.
tͣnqͥllitatem: multũq sibi unusquisq ar-¬
bitret᷑ gͣtius excidia pat̾e repulisse. quam
ꝓpͥa ꝑicula: p̃stantiusq ẽẽ ex istimet. quod
oꝑam sue patͥe impendit. qͣm si in otio posi¬
tus. tranquillam uitam uoluptatũ copiis
mo scđm nature formatus ẽ directionem.
ut obediat ei. nocere ñpossit alt̾i. Qđ sic ui
quis noceat. naturam uiolet: neq tantũ
ẽẽ commodi qđ adipisci sese putet: qͣntũ
incommodi qđ ex eo sͥ accidat Que enim
pena gͣuior: qͣm int̾ioris uulnus conscien¬
tie: Qđ seuerius iudiciũ qͣm domesticũ:
Quo unusquisq sͥ ẽ reus. seq ipse arguet.:
qd̵ iniuriam fr̃i in digne fecerit: quod ñ
mediocrit scͥptura commendat dicens Ex
ore stultorum: baculus contumelie. Stulti¬
cie gͥ condempnat᷑: quia contumeliã fecit.
Nonne hoc magis fugiendũ qͣm mors. qͣm diᷤ¬

Expanded text:
ique ducatur, si periculis propriis quaerat universorum ique ducatur, si periculis propriis quaerat universorum tranquillitatem: multoque sibi unusquisque arbitretur gratius excidia patriae repulisse, quam propria pericula: praestantiusque esse existimet quod operam suam patriae impenderit, quam si in otio positus tranquillam vitam voluptatum copiis m naturae formatus est directionem, ut obediat ei, nocere non possit alteri: quod si cui noceat, naturam violet: neque tantum esse commodi quod adipisci sese putet, quantum incommodi, quod ex eo sibi accidat. Quae enim poena gravior, quam interioris vulnus conscientiae? Quod severius judicium, quam domesticum, quo unusquisque sibi est reus, seque ipse arguit quod injuriam fratri indigne fecerit? Quod non mediocriter Scriptura commendat dicens: Ex ore stultorum baculum contumeliae . Stultitia igitur condemnatur, quia contumeliam facit. Nonne hoc magis fugiendum, quam mors, quam dis
Abbreviated transcription (Latin):
suam nutͥunt: ⁊ aues cibo suo pullos sati¬
ant suos. Homini aut̃ soli tͥbutum est:
ut omnes tanquã suos pascat. Debet istud
ipso natureiure. Quodsi non licet
non dare: quomodo detrahere licet:
Nec ipse leges nos docent: que ea que detra¬
cta sunt alicui cum iniuria ꝑsone. aut rei
ipsius cumulo restitunubent: quo furem
a detͣhendo aut pena det̾reat: aut inulta
reuocet. Pone tamen qd aliquis possit pe¬
nam non timere: aut mnulte illudere.Nun¬
quid dignum est ut aliqui alt̾i detrahant:
Seruile hoc uicium ⁊ familiare ultime
conditioni: adeo contͣ nat᷑am ut inopia ma¬
gis hoc extorquere uideatur. qͣm natura su¬
dere. Seruorum tam̃ occulta furta: diui¬
tum. rapine publice. Quid aũt̃ tã ꝯtra
natutã qͣm uolare altum tui commnodi
causa: Cum ꝓ omnibꝰ excubandum. sub¬
eundas molestias. suscipiendum laborẽ.
nat᷑alis affectus ꝑsuadeat: ⁊ głosũ unicu¬

Expanded text:
suam nutriunt, et aves cibo suo pullos satisuam nutriunt, et aves cibo suo pullos satiant suos: homini autem soli tributum est, ut omnes tamquam suos pascat. Debet istud ipso naturae jure. Quod si non licet non dare, quomodo detrahere licet? Nec ipsae leges 113 nos docent? ea quae detracta sunt alicui, cum injuria personae, aut rei ipsius cumulo, restitui jubent; quo furem a detrahendo, aut poenis deterreant, aut mulcta revocent. 22. Pone tamen quod aliquis possit aut poenam non timere, aut mulctae illudere; numquid dignum est ut aliqui alteri detrahant? Servile hoc vitium, et familiare ultimae conditioni; adeo contra naturam, ut inopia magis hoc extorquere videatur, quam natura suadere. Servorum tamen occulta furta, divitum rapinae publicae. 23. Quid autem tam contra naturam, quam violare alterum tui commodi causa; cum pro omnibus excubandum, subeundas molestias, suscipiendum laborem naturalis affectus persuadeat: et gloriosum unicu
Abbreviated transcription (Latin):
dñs qui ꝓ uniuersis mortuus ẽ. mercede
nichil alt̾i detrabas tui commodi seruan
gr̃a. cum dicit. non transferas terminosqͦs
statuerunt patres tui. cum uitulũ erran.¬
tem fr̃is tui reducendũ p̃cipit: cum furẽ
moriuubet: cũ uetat mercennariũ debi¬
ta mercede fraudari: cũ pecuniam sine
usuris reddendam censuit: Subuenire
enim ñ habenti: humanitatis ẽ. Duricie
autem. plus extorquere quam dederis.
Et enim si ido tuo auxilio erit opus: qͥa
ñ habuit unde de suo reddet. ñne ĩpiũ
ẽ. ut sub humanitatis simulatione ampliꝰ
ab eo poscas. qui ñ habebat unde minus sol.¬
ueret: Absoluis igitur alt̾i debitorem ut¬
ñ condempnes tͥ: ⁊ hanc humanitatẽ uo-¬
cas. ubi ẽ. iniquitatis actio: Hoc p̃stamꝰ cet̾iᷤᷤ
animantibꝰ: qđ alia gen̾a animantiũ ꝯferre
aliquid nesciunt. Fere autẽ eripiunt. ho¬
mines tͥbuunt: unde ⁊ psalmista ait. Iustꝰ
miseret᷑ ⁊ tͥbuit. Sunt tamen quibus ⁊ fere
conferant. Siquidem collatione sobolem

Expanded text:
nus, qui pro universis mortuus est, mercedenihil alteri detrahas, tui commodi servandi gratia, cum dicit: Non transferas terminos, quos statuerunt patres tui ; cum vitulum errantem fratris tui reducendum praecipit , cum furem mori jubet , cum vetat mercenarium debita mercede fraudari, cum pecuniam sine usuris reddendam censuit . Subvenire enim non habenti humanitatis est: duritiae autem plus extorquere quam dederis . Etenim si ideo auxilio tuo erit opus, quia non habuit unde de suo redderet; nonne impium est ut sub humanitatis simulatione amplius ab eo poscas, qui non habebat unde minus solveret? Absolvis igitur alteri debitotorem, ut condemnes tibi: et hanc humanitatem vocas, ubi est iniquitatis auctio? 21. Hoc praestamus caeteris animantibus, quod alia genera animantium conferre aliquid nesciunt: ferae autem eripiunt, homines tribuunt. Unde et Psalmista ait: Justus miseretur, et tribuit . Sunt tamen quibus et ferae conferant. Si quidem collatione sobolem
Abbreviated transcription (Latin):
receꝑint: incongrua iudicat᷑ affectatȩ ambitio
hereditatis. In sup̃mo fine uite positos suũ habẽ
iudicium. ut libẽ testent᷑ qͦd sentiunt. qui
postea ñ st̾ em̃idaturi. cũ honestũ ñ sit compendia
competentia aliis uł debita uł parata au̾tere: cũ

Expanded text:
receperint, incongrua judicatur affectatae ambitio receperint, incongrua judicatur affectatae ambitio haereditatis. In supremo fine vitae positos suum habere judicium, ut libere testentur quod sentiunt, qui postea non sunt emendaturi: cum honestum non sit competentia compendia aliis vel debita, vel parata aver
Abbreviated transcription (Latin):
plaga magna statim mortui sunt. Ihesus
uero & caleph: cum innoxia ȩtate uł sexii. in
t̾ram ꝓmissionis intrarunt. Pars gͥ melior¬
głam p̃tulit saluti: det̾ior salutẽ honestati. Diui¬
na autẽ sententia eos ꝓbauit. qͥ honesta utilibꝰ
p̾stare arbitrabant᷑: eos uͦ condempnauit apd̃
quos ea quȩ uidebant᷑ saluti potĩ quã honestati
quã nullũ habere amorẽ honestatis. & usu qͦ¬
dam de generis mercature questu sollicitari
ignobili: auaro estuare corde: diebꝰ ac noctibus
hiare in alieni detrũta patrimonii: ñ eleua¬
re animũ ad honestatis nitorem: ñ considerare
uere laudis pulchritudinẽ. Hinc nascuntur
aucupio quesitȩ hereditates. continentie atq gra-¬
uitatis simulatione captatȩ: quod abhorret a ꝓ¬
posito. xp̃iani uiri. Omne enĩ quod arte elicitũ
& fraude compositũ est: caret merito simplici¬
tatis. In ipsis qͥ nullũ ȩccłastici ordinis officium

Expanded text:
plaga magna statim mortui sunt: Jesus plaga magna statim mortui sunt: Jesus vero et Caleb cum innoxia aetate vel sexu in terram promissionis intraverunt . aetulit, deterior salutem honestati. Divina autem sententia eos probavit, qui honesta utilibus praestare arbitrabantur: eos vero condemnavit, apud quos ea quae videbantur saluti potius quam honestatiquam nullum habere amorem honestatis, et usu quodam degeneris mercaturae, quaestu sollicitari ignobili, avaro aestuare corde, diebus ac noctibus hiare in alieni detrimenta patrimonii, non elevare animum ad honestatis nitorem, non considerare verae laudis pulchritudinem. 58. Hinc nascuntur aucupio quaesitae haereditates, continentiae atque gravitatis simulatione captatae: quod abhorret a proposito christiani viri; omne enim quod arte elicitum, et fraude compositum est, caret merito simplicitatis. In ipsis qui nullum Ecclesiastici ordinis officium
Abbreviated transcription (Latin):
iħc & calcph: t̾ram cẽ utilẽ. Indecorum putabant
cedere nationibꝰ: lapidari potiꝰ digebant. quod mi¬
nabat᷑ ppls: quã decedere de honestate. Dissuadebats
alii : plebes reclamabant dicentes. adu̾sus diras
& asꝑas gentes bellum fore. cadendũ sibi in p̃hũ.
mulieres suas & pueros direptioni futuros. Ex
arsit dñi indignatio. ut omnes uellet ꝓdere.
s rogante moyse temꝑauit sententiã. ultionem
distulit: satis cẽ ꝑfidis supplicii iudicans. & si
parcerꝙ interĩ ne ꝑcutẽt incredulos: ad eã tam̃
t̾ram quam recusauerant. ꝓpt̾ incredulitatis
suȩ p̾cium ñ ꝑuenirent. s pueri & mulieres
qͥ ñ murmurauerant. uł sexu uł etate ueniabi
les. caꝑent eiꝰ t̾re ꝓmissam hereditatẽ. Deniq qͥcunq
eranit a uicesimo anno & supͣ. in deserto cors men¬
bra ceciderunt: s alioꝵ dilata pęna ẽ. Qui autẽ
ascenderunt cũ ihu & dissuadendũ putauert̃:

Expanded text:
Jesus et Caleb terram esse utilem: indecorum putabant Jesus et Caleb terram esse utilem: indecorum putabant cedere nationibus: lapidari potius eligebant, quod minabatur populus, quam decedere de honestate. Dissuadebant alii; plebs reclamabat, dicens adversus diras et asperas gentes bellum fore, cadendum sibi in praelio, mulieres suas et pueros direptioni futuros. 55. Exarsit Domini indignatio, ut omnes vellet perdere: sed rogante Moyse, temperavit sententiam, ultionem distulit, satis esse perfidis supplicii judicans, etsi parceret interim, nec percuteret incredulos, ad eam tamen terram quam recusaverant, propter incredulitatis suae pretium non pervenirent: sed pueri et mulieres qui non immurmuraverant, ent ejus terrae promissam haereditatem. Denique quicumque erant a vigesimo anno et supra in deserto, eorum membra ceciderunt, sed aliorum dilata est poena. Qui autem ascenderunt cum Jesu, et dissuadendum putaverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
affectum imꝑtis. Uictũ extorques: nec rependis
gr̾am. Quã deforme hoc. quã mutile: Qmͦ enim
potest utile cẽ qd̾ non decet: Quantis compara¬
tor subsidiis dudum roma fraudata ẽ: Potuit
& illos ñ amntere. & euadere famẽ. expectatis
uentoꝵ oportunis flatibꝰ: & sꝑatarum cõmeatu
nauium. uam uͦ illitd suꝑiꝰ honestũ atq utile.
Qͥ d enim tã decorũ atq honestũ quam collatiõe
locupletũ iuuari egentes: ministrare uictum
esurientibꝰ: nulli cibũ defore: Q uid tã utile qͣ
cultores agro reseruari : ñ interire plebem rusti.
indecorum id &̃ inutile. Iuando maiores nr̃i
seruicio exire potuissent: nͥ id ñ solum turpe
s etiam inutile credidissent. regi seruire egypti
uberẽ quidẽ t̾ram. s a ftrocissimis in habitari gen¬
tibꝰ nuntiauert. ẽerrore belli ppłs infractꝰ. recusa¬
bat t̾rȩ eiꝰ possessionẽ. Suadebant missi exploratores

Expanded text:
affectum impertis? Victum extorques, nec rependis affectum impertis? Victum extorques, nec rependis gratiam? 50. Quam deforme hoc, quam inutile! Quomodo? enim potest utile esse quod non decet? 121 Quantis corporatorum subsidiis dudum Roma fraudata est? Potuit et illos non amittere, et evadere famem, exspectatis ventorum opportunis flatibus, et speratarum commeatu navium. 51. Quam vero illud superius honestum atque utile! Quid enim tam decorum atque honestum, quam collatione locupletum juvari egentes, ministrari victum es urientibus; nulli cibum defore? Quid tam utile, quam cultores agro reservari, non interire plebem rusticaindecorum, id etiam inutile. CAPUT VIII. Eos quiservitio exire potuissent, nisi id non solum turpe, sed etiam inutile credidissent regi servire Aegyptiouberem quidem terram, sed a ferocissimis inhabitari gentibus nuntiaverunt. Terrore belli populus infractus, recusabat terrae ejus possessionem . Suadebant missi exploratores