comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pere ex hostus popłisac̾dotes: que nc̃ se abicere
& inuultꝰ coꝵ se mittere contestat᷑. ut ostendat
eos tales ẽẽ. qualia st̃ & illa que offert̾. Et assu
ut faciesur̃e putide steoris cõmixtione turpen¬
tur. Et scietis qͥa misi aduos mandatum istud.
ut ẽẽt mandatum meũ cumleur. dicit dñs

Expanded text:
es ex hostiis populi, quae nunc se abjicere, et in vultus eorum se mittere contestatur, ut ostendat eos tales esse qualia sunt et illa quae offerunt. Et assumeut facies vestrae putida stercoris commistione turpentur. « Et scietis quia misi ad vos mandatum istud, ut esset pactum meum cum Levi, dicit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
mittam egestatem. & uł. fecistis in qͥt quod
impium ẽ. s qͥa malopenitentiam quam
mortem peccõris. si nolu̾itis me audire ut
detis głam noĩ meo qͦd ẽ horribile & trem̃dum
in gentib. uidł ut peniteat uostalia egisse:
mittam in uos uerã egestatem. ut iã ñ m̃tien¬
do. s coacti penuria dicatis. Ecce de labore.
audire.⁊ agere qͥ uob dicta sunt. Possumus
tropologice maledictum. dolosum int̾p̃tari
popłm iudeorum. qͥ cum hab̃ent eg̾giũ mas¬
culum. ⁊ immacłatum agnum dñm saluato¬
rem. & õiũ ꝓph̃arũ uocib eẽnt p̃moniti. ut
illum suscipent ⁊ ĩmolarent. credendo ueni¬
se eum d̃ filiũ ꝓsalute omniũ gentiũ. hec fa¬
cere noluert̾. s reꝓbato xp̃o. elegert̾ debile pecꝰ

Expanded text:
 egestatem. » Fecistis, inquit, quod impium est, sed quia malo poenitentiam quam mortem peccatoris, si nolueritis me audire, ut detis gloriam nomini meo, quod est et horribile et tremendum in gentibus, videlicet ut poeniteat vos talia egisse, mittam in vos veram egestatem, ut jam non mentiendo, sed coacti penuria, dicatis: « Ecce de labore. » « audire et agere quae vobis dicta sunt. Possumus tropologice maledictum dolosum interpretari populum Judaeorum, qui cum haberent egregium masculum et immaculatum agnum Dominum Salvatorem, et omnium prophetarum vocibus essent praemoniti, ut illum susciperent, et immolarent, credendo venisse eum Dei Filium pro salute omnium, hoc facere noluer
Abbreviated transcription (Latin):
tare qͦd fecerant reusi de captiuitate. ñ erat eiꝰ
głe cuiꝰ fuerat antiquum. Ideoq dieebant des¬
pect̾am ẽẽ m̃sam dm̃ tanqm religiom deeẽt
scĩtas. cuideerat ambitio: cũ econt᷑ ds ñ altaris
ornatum. s offerentium deuotionem reqͥrat.
S &e altiore sensuinẽpat diuinꝰ sermosac̃do¬
tes ⁊ minists eccłiȩ. qͦd negligent̾ tractent di¬
uina mistia. & offerant suꝑaltare dm̃i panẽ
pollutum: cum uideł indigni ad altare dñi
accedt & polluta conscientia mundumsan¬
guinem bibunt. & sacͦsẽm panem inqͥnatoore
ꝑcipiunt. Sicq fit. ut despiciat᷑ mensa dei¬

Expanded text:
tare quod fecerant reversi de captivitate, non erat ejus tare quod fecerant reversi de captivitate, non erat ejus gloriae, cujus fuerat antiquum, ideoque dicebant despectam esse mensam Domini, tanquam religioni deesset sanctitas, cui deerat ambitio, cum econtra Deus non altaris ornatum, sed offerentis devotionem requirat. Sed et altiori sensu, increpat divinus sermo sacerdotes et ministros Ecclesiae, quod negligenter tractent divina mysteria, et offerant super altare Domini panem pollutum, cum videlicet indigni ad altare accedunt, et polluta conscientia mundum sanguinem bibunt, et sacrosanctum panem inquinato ore percipiunt; sicque fit, ut despiciatur mensa D
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ. Aduos inqͥt osacdotes. specialit̾ meus
sermo dirigit᷑. qui nom̃ meum despicits:
dũ meis sacͥficus derogatis: & cum reuersi
dorum meoꝵs. S illi qͣsi nes cientes hoc scisei¬
tant᷑ adhuc ab eo qͥ cuncta nouit. In qͦ despi¬
cimus: Respondit dñs. Offertis suꝑ altare
meum panem pollutũ. panes scilicet ꝓpo¬
sitionis. qͦs iuxta traditiones hebreorum.
ipsi sac̾dotes serere.ipsimetere. molere. &
coquere debent. Quod sꝑnentes age̾ fume¬
bant q̃lesc̃q panes. & supͣ m̃sam dñ sabbato
ponebant. qͥusq ad aliud sabbm seruabant᷑:
&e dicebat᷑ panis sc̃s. dde qͦñlicebat edere nisi
sacdotib. Ait gͦ. Offertis suꝑ altare meumpa¬
nem pollutum: ⁊ dum meas acram̃ta male
dractatis me cuiꝰ funt sacram̃ta inolatis. Qͦo
uͦ sequit᷑. in eo qͦd dicitis. mens a domini
despecta est: potest sic expomi. qͦd illud al¬

Expanded text:
ta est. » Ad vos inquit o sacerdotes, specialiter meus ta est. » Ad vos inquit o sacerdotes, specialiter meus sermo dirigitur, qui nomen meum despicitis, dum meis sacrificiis derogatis, et cum reversi ciorum meorum. Sed illi quasi nescientes haec, sciscitantur adhuc ab eo qui cuncta novit, In quo despicimus te? Respondit Dominus: Offertis super altare meum panem pollutum, panes scilicet propositionis quos, juxta traditiones Hebraeorum, ipsi sacerdotes serere, ipsi metere, ipsi molere et coquere debent. Quod spernentes agere, sumebant qualescunque panes, et super mensam Domini sabbato ponebant: ibique usque ad aliud sabbatum servabantur, et dicebatur panis sanctus, de quo non licebat edere nisi sacerdotibus. Ait ergo: « Offertis super altare meum panem pollutum, » et dum mea sacrificia male tractatis, me, cujus sunt sacramenta, violatis. Quod vero sequitur: « In eo quod dicitis: Mensa Domini despecta est, » potest sic exponi, quod illud al
Abbreviated transcription (Latin):
est aut patrem aut dñm. Si gͦ pat̾. eur ñ redoi
tis debitum patͥ honorem: Si dñs. qͣre me cõ¬
temnitis: cur me ñ sic̃ dñm timetis: Hoc ad
illos dic̃. qui de captiuitate nuꝑ reu̾s. & nec¬
dum restructo templouł ciuitate. in peccatis
tam̃ pͥstinis ꝑmanebant: dm̃ nec amore nec
timore uen̾antes. Sp̃ialit̾ uult ds pͥmo ut si¬
musfilii eiꝰ. uoluntarie illi obsecundantes. ⁊ ñ
timore sz amore illi seruientes. Q̾d si hoc esse
nolumꝰ. uult ut saltem simꝰ serui. timore sup¬
pliciorum recedentes a malo & bona facientẽ.
Q a filiis querit dñs honorem: a seruo expetit
timorem. Principium enim sapĩe. timor dñi:
ut a timore incipientes adfilioꝵ transeamus
amorem. Aduos osac̃dotes qͥ des piertis nom̃
meum.⁊ dixistis. in qͦ despexim̃ te: In eo qͦd¬
offertis panem pollutum:ce dieitis. In quo
polliumꝰ te: In eo qͦd dicitis. mñsa dm̃i despec¬

Expanded text:
est aut Patrem, aut Dominum. Si ergo Pater sum, cur non est aut Patrem, aut Dominum. Si ergo Pater sum, cur non detis debitum Patri honorem? Si Dominus, quare me contemnitis? cur non sicut Dominum timetis? Hoc ad illos dicit qui, de captivitate nuper reversi, necdum aedificato templo vel civitate, in peccatis tamen pristinis permanebant, Deum nec timore, nec amore venerantes. Spiritualiter, vult Deus primo ut simus filii ejus, voluntarie illi obsecundantes, et non timore, sed amore illi servientes. Quod si hoc esse nolumus, vult ut saltem simus servi, timore suppliciorum recedentes a malo, et bona facientes. Ergo a filiis quaerit Dominus honorem, a servis autem expetit timorem. « Principium enim sapientiae timor Domini, ut timore incipientes, ad filiorum transeamus amorem. Ad vos, o sacerdotes, qui despicitis nomen meum, et dixistis: In quo despeximus nollutum, et dicitis, In quo polluimus te? In eo quod dicitis, mensa Domini despec
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a uoluntate. aut aduitia deflectim᷑ aut
ad uirtutes. Primogenitꝰ ẽ es au. qͥa pͥorast̃
uitia ꝑ infantiã. adolescentiam & iuuen¬
dutem. Post nascit᷑ iacob. qͥ supplantator
int̾ptat᷑: qͥa errores fragilioris etatis. etã fir¬
mior suecedens corrigit. & supplantat. Uñ
simplex habitasse domiꝑhibet᷑. Itaq sub
nomine esau. ds uitia odisse asserit. ñ na¬
turam. quam bonamfecit. Et ꝓpt̾ea fines
eiꝰponit in solitudinẽ. ut omne malum
exstyrpet᷑: & uitia ñ succrescant. Quodsi
impudens malicia. ea que sunt destrue¬
tarursꝰ edificare conet᷑. dominꝰ it̾m sedes
truct̾urum ꝓfitet᷑. Quod fit duob m̾is.
siue cumcorrigunt᷑ peccõres. siue cumꝑ
tinacit̾ peccantes iusta ultione damnan¬
tur.filiꝰ honorat patrem. & seruus dñm.¬
&e rł. de si diceret. Licet pꝰqm̃ nasceremi
quasi filios uos iniacobdilexerim: tam̃ intel¬
ligite. quo nomine uelitis me appellare. idd

Expanded text:
nostra voluntate, aut ad vitia deflectimus, aut nostra voluntate, aut ad vitia deflectimus, aut ad virtutes. Primo genitus est Esau, quia priora sunt vitia per infantiam, adolescentiam et juventutem. Post nascitur Jacob, qui supplantator interpretatur, quia errores fragilioris aetatis aetas firmior succedens corrigit et supplantat. Undesimplex, habitasse domi perhibetur. Itaque sub nomine Esau Deus vitia odisse se asserit, non naturam, quam bonam fecit, et propterea fines ejus ponit in solitudinem, ut omne malum exstirpetur, et vitia non succrescant. Quod si impudens malitia ea quae sunt destructa rursus aedificare conetur, Dominus iterum se ea destructurum profitetur. Quod fit duobus modis, sive cum corriguntur peccatores, sive cum pertinaciter peccantes justa ultione damnantur. « Filius honorat patrem, et servus dom » Ac si diceret: Licet priusquam renasceremini quasi filios vos in Jacob dilexerim; tamen eligite quo nomine me velitis appellare, id
Abbreviated transcription (Latin):
bestus possideri. Si autemdix̾it edom qͥ est¬
& es au destructi sumꝰ. s it̾m reũtentes. edifi¬
cabimꝰ urbes nr̃ais illi qͥde edificabt̃ s ego de¬
struam. Odium & dilect̾io di. ũ st̃ humano
nicħ odit eorum que fec̃. Godium dei. aut ex
p̃scientia nascit᷑ futurorum. aut ex oꝑib sos
enĩ diligit d̾s qͦsuidet repugnaturos uituis:
& obedituros diuins p̃ceptis. Illos uͦ dr odisse
qͦsuidet seruire peccatis: & destructa iãuitia.
it̾m uelle extruere. Hec scdm hystoriam abhe
intelligi erudeles & sanguinarios. q edom
rubeus uł sanguineus int̾ptat᷑. Quor imꝑi¬
um in munh t̾minosit destruendum: & ad
ipsos totiꝰ orb potestas transitura. Allegorico
sensu esau &e ia cobfr̃s de una styrpe gene¬
rati:. uitioꝵ atq uirtutum figuram p̃tendt̃.
Que duolicet sint contͣria: ex unocordis
fonte ꝓcedunt. Nam qͥa libi sumꝰ arbitͥ. ꝓ

Expanded text:
bestiis possideri. Si autem dixerit Edom, qui estbestiis possideri. Si autem dixerit Edom, qui est Esau: Destructi sumus, sed iterum revertentes aedificabimus urbes nostras, illi quidem aedificabunt, sed ego destruam. Odium et dilectio Dei non sunt humano nihil odit eorum quae fecit. Ergo odium Dei aut ex praescientia nascitur futurorum, aut ex operibus. Eos enim diligit Deus quos videt repugnaturos vitiis, et obedituros divinis praeceptis. Illos vero dicitur odisse quos videt servire peccatis, et destructa jam vitia iterum velle restruere. Haec secundum historiam ab Heintelligi, crudeles et sanguinarios, quia Edom rubeus vel sanguineus interpretatur, quorum imperium in mundi termino sit destruendum, et ab ipsis totius orbis potestas transitura. Allegorico sensu, Esau et Jacob, fratres de una stirpe generati, vitiorum atque virtutum figuram praetendunt. Quae duo licet sint contraria, ex uno cordis fonte procedunt. Nam quia liberi sumus arbitrii, pro
Abbreviated transcription (Latin):
habui: & c̃. Qa ꝓmiserat onꝰ suppliciorum qͦd
portare cogebant᷑: subiungit quare ista me
uerbium amantem ñ reamare:amoris est im¬
pendia pendere. Qͥa diligentem se dñm non
dilererant. minat᷑ illis penamiut sentiant
ꝑ torm̃ta. quem noluert sentire ꝑ b̃nficia.
diligere in p̃senti dum p̾t̾itam conficet᷑ dilec¬
tionem.Cum gͦ dñs dixisset dilexi uos: ulli ea
temeritate qͣ peccabant respondert. In qͦ dilex¬
istinos: Canqmoblitibnficiorum: que innu¬
mera illis p̃stiterat. Quib dñs respondit. Ñ¬
ne fr̾ erat esauiacob: ⁊ c̃. Ut inqͥt taceam cet̾a.
qͦmͦ uosuuꝑrime de babylonis captiuitate
libaui. ut hoc & alia p̃t̾iittam. altiꝰrepetam:
⁊ abipsaconceptione ur̃a. ostendam quomͦ
uos dilex̾im. Fnteqm rebecea iacob & es ati
pareret: in iacobtios dilexi. mesati autem.
ydumeos odio habui. Et pofui inqͥt montes
eiꝰ regionem seyr insolitudinem. & urbes eiꝰ
desertas ab hominib feci:& adraconibus ⁊

Expanded text:
uia praemiserat onus suppliciorum, quod portare cogebantur, subjungit quare ista nonproverbium: Amantem non redamare, amoris est impendia perdere; quia diligentem se Dominum non dilexerant, minatur illis poenam, ut sentiant per tormenta quae noluerunt sentire per beneficia. diligere in praesenti, dum praeteritam confitetur dilectionem. Cum ergo Dominus dixisset, « Dilexi vos, » illi, ea temeritate qua peccabant, responderunt: In quo dilexisti nos? tanquam obliti beneficiorum quae innumera illis praestiterat. Quibus Dominus respondit: « Nonne frater erat Esau Jacob? » Ut inquit taceam caetera, quomodo vos nuperrime de Babylonis captivitate liberavi, ut haec et alia praetermittam, altius repetam, et ab ipsa conceptione vestra ostendam, quomodo vos dilexerim? Antequam Rebecca Jacob et Esau pareret, in Jacob vos dilexi, in Esau autem Idumaeos oest regionem Seir, in solitudinem, et urbes ejus desertas ab hominibus feci a draconibus et
Abbreviated transcription (Latin):
Si offeratis eȩcum ad immolandum. ñe
malum ẽ: Q si offeratis claudum &e lan¬
ne saẽdotes. cetĩq ministͥ templum dñi.
offerebant in dñi sacͥficio illicitas uictimas.
ceca qͤq ⁊ clauda. & uaria debilitate confecta:
conquerentesse de penuria ⁊ necessitate offer
nunqͥd ñ respueret ula: Utiq diceret factãs
iniuriam. Qua gͥrõne offertis do. quoddare
hoĩb ñ audetis: Auegorice uictima dei est
bonum aliqͦdopꝰ. or̃o. elemosina. cęt̾aq qͦ
dosunt gͣca sacͥficia. Uerum ceca est uictima.
si animꝰ offerentis ñ illustrat᷑ iuice u̾itatis: uł
siñ simplex ẽ eiꝰ intentio qͥ offert. siauda est
or̃oms uictima: qͥ duplicim̃te accedit ad p̃¬
candum dm̃. Debilis ẽ qui xp̃m ñ habet
qui est uirtꝰ & sapĩa. Istimͦ uict̾ime si of¬
ferant᷑. minime do placere possunt: quin
potiꝰreum faciunt offerentẽ. Et nẽ dep̃cami¬
niuultum dñi. ut misereat᷑ ur̃i. de manue¬

Expanded text:
Si offeratis caecum ad immolandum, nonne malum est; et si offeratis claudum et lanne sacerdotes caeterique ministri templi Domini offerebant in Domini sacrificio illicitas victimas, caeca quoque et clauda et varia debilitate confecta, conquerentes se de penuria et necessitate offerrnunquid non respueret illa? Utique diceret factam sibi injuriam. Qua igitur ratione offertis Domino quod dare hominibus non audetis? Allegorice victima Dei est bonum aliquod opus, oratio, eleemosyna, caeteraque Deo sunt grata sacrificia. Verum si caeca est victima, si animus offerentis non illustratus luce veritatis, id est, si non simplex est ejus intentio qui offert, clauda est orationis victima, quae duplici mente accedit ad pcandum Deum, debilisque Christum non habet, qui est virtus et sapientia. Istiusmodi victimae si offerantur, minime Deo placere possunt, quin potius reum faciunt offerentem. « Et nunc deprecamini vultum Domini, ut misereatur ve
Abbreviated transcription (Latin):
sequunt᷑ ñ contͣ popłm isrł uentura dicant᷑:
hadillum. id ẽ ut ea p̃scire posset qͥ nuncia¬
bantur uentura. Hic autem isrł duas tͥbꝰ iudã
⁊ beniamin debemꝰ acciꝑe. Ex qͦ enim .xͣ. tbus in
captiuitatem ducte st̃. qͥ isrł uocabant᷑. reliqͤ

Expanded text:
sequuntur, non contra populum Israel ventura dicantur, sed ad illum, id est ut ea praescire posset quae nuntiabantur ventura. Hic autem Israel duas tribus Judam et Benjamin debemus accipere, ex quo enim decem tribus in captivitatem ductae sunt, quo Isr
Abbreviated transcription (Latin):
hebrei putant eẽ esdram ꝓpħ̃am. &
sacdotem. Hic ꝓpħauit eodem tp̃re
quo & aggeꝰ ⁊ zacharias: unde nec tp̃s ponit᷑
in titulo. Int̾pretat᷑ autem angłs dñs. siue an¬
gelus m̃s: qͥa tante fuit auctoritatis. ut qͥcqͥd
dixisset. ita credetur. uelut ab angło dñi dicꝰ¬
tum fuisset. Unde ñnulli putauert̃ eũ natura
angłm. de celo descendisse carne indutum.
cõminationis siue adu̾sitatis alicuiꝰ peccan¬
tibus indic̃. Gce hic onꝰ u̾bi dñiđr: qͥd gratie¬

Expanded text:
Hebraei putant esse Esdram prophetam et sacerdotem. Hic prophetavit eodem tempore quo et Aggaeus et Zacharias. Unde nec tempus ponitur in titulo. Interpretatur angelus Domini, sive angelus meus, quia tantae fuit auctoritatis, ut quidquid dixisset, ita crederetur velut ab angelo Domini dictum fuisset. Unde nonnulli putaverunt eum natura angelum de coelo descendisse carne indutum, comminationis sive adversitatis alicujus peccantibus indicit. Ergo et hic onus verbi Domini di
Abbreviated transcription (Latin):
q ad dext̾am neq ad sinistram. Scandalizant
aut̃ plurimos in lege: qͥ eos qͦs u̾bo instruunt.
exemplo male conũsationis errare faciunt. Ir¬
ritum fecistis pact̾um meũ eum leui: negligen¬
ter agendo. qͦ ad officium ꝑtinent sac̃dotis.
Quamobrem & ego dediuos contemptibiles¬
tia qm uob̃ debebant. tanqͣm despectiuos uoᷤ
abiectosq calcarent. Ut enimbeatꝰ gregonꝰ dic̃
cuius uita despicit᷑. restat ut eiꝰ p̃dicatio con¬
mum ponit. qͦd ꝑsonas accipiebant: iustos pau¬
peres despiciendo. suscipiendo suꝑbos diuitẽ.

Expanded text:
que ad dexteram neque ad sinistram. Scandalizant autem plurimos in lege, qui eos quos verbo instruunt, et exemplo malae conversationis errare faciunt. « Irritum fecistis pactum meum cum Levi, » negligenter agendo quae ad officium pertinent sacerdotis. Quamobrem « et ego dedi vos contemptibilestia quam vobis debebant, tanquam despectos vos abjectosque calcarent. Ut enim beatus Gregorius dicit, cujus vita despicitur, restat ut et praedicatio conmum ponit, quod personas accipiunt, justos pauperes despiciendo, superbos divites
Abbreviated transcription (Latin):
deuorat. Sic̃ iam supͣbreuit dictumẽ ppls¬
qui de captiuitate reuersꝰ fuerat: tantum al¬
tare fortuitis & impolitis lapidib edificaue¬
rat.S qͥa templi ornam̃ta deerant. putabãt
minorem ẽẽ in eocultim religionis. Loqͥtur
tare & holocausta ac uictimas que suꝑponun¬
tur. nec cognoseitis dñm. nec auriuł argen¬
ti ornatum querere. neq multitudinem iue¬
timarum. s mundam offerentium uolunta¬
tem.Sane m̃sam hic ñ eam debemus putare.
suꝑ qm panes ꝓpositionis ponebant᷑. ⁊ a sacdo¬

Expanded text:
d. » Sicut jam supra breviter dictum esqui de captivitate reversus fuerat, tantum altare fortuitis et impolitis lapidibus aedificaverat, sed quia templi ornamenta deerant, putabant minorem esse in eo cultum religionis. Loquiturtare et holocausta ac victimas quae superponuntur, nec cognoscitis Dominum non auri vel argenti ornatum quaerere, neque multitudinem victimarum, sed mundam offerentium voluntatem. Sane mensam hic non eam debemus putare super quam panes propositionis ponebantur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Nullꝰ est inuob̃ qui gͣcuto id est sine m̃eede
mͥ seruiat. Non pontifer. ñ sac̾dos. neq ianitor.
ex hiᷤᷤ qͥ ignem subponit altari ad cremanda
holocausta. Recipitisem̃ apopłõ decimas õiũ
frugũ. ⁊ cȩt̾a qͦ ex sacͥficiis hostiarum uob̃ lege
decreta st̃. Finde. qͥadm̃ insacͥficiis offenditis.
debilia qͦq offerendo. agite penitentiã. & dep̃¬
caminiuultum dm̃i. si qͦmͦ inisereat᷑ ur̃i. Ex hoc
loco colligimꝰ g̃tiorem ẽẽ dõ seruitutẽ: quȩ in¬
p̃sentiarum m̃cedem ñ recipit. Unde apłs gã
douictum manib. ut nulli eẽt om̃. Ñ est mͥ
uoluntas in uob̃diẽ dñs ex̾cituum: & munꝰ
ñ suscipiam de manu ur̃a.⁊ Rł. Manifestissima
ẽ ꝓpħia. nec eget ꝓfundiori expositione. Loqͥt᷑
offerebant: atq ideo uoluntas dei quem erac̃¬
babant ñerat meis.Simul etiam docet car¬
nalib illoꝵ uictimis. sp̃iales uictimas succes¬
loco offerri deomundam oblationem. hoc

Expanded text:
Nullus est in vobis qui gratuito, id est sine mercede, mihi serviat, non pontifex, non sacerdos, sed neque janitor, et is qui ignem supponit altari ad cremanda holocausta. Recipitis enim a populo decimas omnium frugum, et caetera quae ex sacrificiis hostiarum vobis lege decreta sunt. Proinde quia Deum in sacrificiis offenditis debilia quaeque offerendo, agite poenitentiam, et deprecamini vultum Domini, si quomodo misereatur vestri. Ex hoc loco colligimus gratiorem esse Deo servitutem quae impraesentiarum mercedem non recipit. Unde Apostolusdo victum manibus, ut nulli esset oneri. « Non est mihi voluntas in vobis, dicit Dominus exercituum, et munus non suscipiam de manu vestra. » Manifestissima est prophetia, nec eget profundiori expositione: loquituctimas offerebant, atque ideo voluntas Dei quem exacerbabant, non erat in eis, simul etiam docet carnalibus illorum victimis spirituales victimas succesloco offerri Deo mundam oblationem, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tellectu qñ p̃dicator qui sp̃alem panem idẽ
doctͥnam poplis diuidẽ debet. blandit᷑ potentib
⁊ diuitib huiꝰ scłi. eaq loqͥt̾ que illis placeant.
nec peccantes itista asꝑitate corripit: panẽ utiq
doct̾uie polluit. & ipsi dño contume liamfaẽ:
dũ mensam scͥpturarum diuinarũ. scłari do

Expanded text:
panem, id est doctrinam populis dividere deberet, blanditur potentibus et divitibus hujus saeculi, eaque loquitur quae illis placeant, nec peccantes justa asperitate corripit, panem utique doctrinae polluit, et ipsi Domino contumeliam facit, dum mensam Scripturarum divinarum saeculari d
Abbreviated transcription (Latin):
ts cogitantis cognitȩ sunt deo. .x.¬
ei accide pot̃: qr ante oĩa p̃sciebat tpr̃a.
nicħ illi defuit aut p̃t̾iit: qr neq p̾t̾itum
neq futurum aliqͥd illi ẽ: s oĩa p̃sentia¬
lit̃ corã eo st̃. In oĩpotente enĩ d̃o ea q̃ secu¬
tura sunt tp̃ra p̃sentia semꝑ consistunt:
cui nec fut᷑a ueniunt nec p̾t̾ita disceduñ
s cuncta suntil ante eiꝰ ocłos assistunt.
fuisse uł fut᷑um ẽẽ et̾nitas ñ ht̃: cui nimi¬
rum nec p̾t̾ita tͣnseunt. neq fut᷑a suꝑueni¬
unt: qͥ cunct̾a p̃sens uidet. Hic ĩ plateis
ciuitatis uindicabit᷑ qͣsi puliꝰ eqͥnꝰ fuga

Expanded text:
 cogitantis, cognitae sunt Deo. « Domiei accidere potest, quia ante omnia praesciebat tempora, nihil illi defuit aut praeteriit, quia neque praeteritum neque futurum aliquid illi est, sed omnia praesentialiter coram eo sunt. In omnipotente enim Deo ea quae secutura sunt tempora, praesentia semper consistunt, cui nec futura veniunt, nec praeterita discedunt, sed cuncta simul ante ejus oculos assistunt; fuisse vel futurum esse aeternitas non habet: cui nimirum nec praeterita transeunt, neque futura superveniunt, qui cuncta praesens videt. « Hic in plateis civitatis vindic
Abbreviated transcription (Latin):
panis ẽ dulcis: hoc ẽ oĩs mechia ⁊ um¬
pudicitia ꝑ libidinem male ẽ suauis:
& ñ cessat tnsg̾diens donec letale pecca¬
tum oꝑe ꝑficiat formcationis. Mistice
aut̃ heretici ⁊ scismatiqi calidam ⁊ arden¬
tem hũt aĩam: dum ꝑ ambitionem fa¬
uoris laudem quert̃ humanam. Hi
scilicet ꝑu̾se m̃tis inore carnis incendt̃
ignem: dum doctͥne neqͣm in auditors
suoꝵs cordibꝰ erroris immittunt ardo¬
rem. Ipsisunt homines fornicarii. qͥ a
pactum qͦd eum do in baptismatis ꝑ¬
ceptione imierunt non seruauerunt:
s urum pͥorem relinquentes. errors
suoꝵs idolis se cõmiscendo. adult̾atist̃.
In qͦ cͥmine tamditi morant᷑: donec car¬
nis clausts exuti. ꝑ mortem p̃sentem
in mortem incidant sempiternam.
peccare. ut est
illud. Dixit iniustus
ut delinquat
in semetipso. x.

Expanded text:
panis est dulcis, hoc est, omnis moechia et impanis est dulcis, hoc est, omnis moechia et impudicitia per libidinem male est suavis, et non cessat transgrediens, donec lethale peccatum opere perficiat fornicationis. Mystice autem haeretici et schismatici calidam et ardentem habent animam, dum per ambitionem favoris laudem quaerunt humanam; hi scilicet perversae mentis more carnis incendunt ignem, dum doctrinae nequam in auditorum suorum cordibus erroris immittunt ardorem: ipsi sunt homines fornicarii, quia pactum quod cum Deo in baptismatis perceptione inierunt non servaverunt, sed virum priorem relinquentes, errorum suorum idolis se commiscendo adulterati sunt: in quo crimine tandiu morantur, donec carnis claustris exuti per mortem praesentem in mortem incidant sempiternam. peccare: ut est illud, dixit justus, ut delinquat in semetipso.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsat̾uitas ait. Qi sequit̾ me ñ ãbulat in
calida ẽ qͣsi ignis ardens mens auari. quȩ
ardet in concupiscentia t̃renarum rerum:
cuiꝰ ardoris flãma ñ mitigat᷑. donec iuero
t̾reno repleat᷑. S qi auaritie pestis morbo
hydropie ẽ similiᷤ. qͦ qͥ laborat quanto
plꝰ bibit. tanto plꝰ sititsic ⁊ aĩa auari.
qͣnͣto plura ĩ pȩcuniars q̃stu acqͥrit: tan¬
to płꝰ in eors ardet ambitione. Iecirco dũ
dr ñ extinguet᷑ donec aliqͥd glutiat. ñ
eiꝰ morb in eo expͥmit᷑ curatio. s ꝑũsiusꝰ
denotat᷑ multiplicatio: ut dum appecitũ
lucrum acqͥrit: inde quasiiam abso¬
lutus. ad alla appetenda paratior redda¬
tur. Hõuͦ neqͣm ĩ ore carnis sue ñ desi¬
uit donec incendat ignem: dũ suꝑbus
qͥsq elatione cordis carnał tumescens.
tamdiu contͣ ꝓximum ũba ꝯtumelie
latrat: donec ignem odii ⁊ inimiciciȩ ĩ
eomeendat. Homini qͦ fornicario oĩs

Expanded text:
ipsa Veritas ait: « Qui sequitur me, non ambulat inipsa Veritas ait: « Qui sequitur me, non ambulat incalida est quasi ignis ardens » mens avari, quae ardet in concupiscentia terrenarum rerum: cujus ardoris flamma non mitigatur, donec lucro terreno repleatur. Sed quia avaritiae pestis morbo hydropiae est similis, quo qui laborat, quanto plus bibit, tanto plus sitit, sic et anima avari, quanto plura in pecuniarum quaestu acquirit, tanto plus in n exstinguetur donec aliquid glutiat, » non ejus morbi in eo exprimitur curatio, sed perversi usus denotatur multiplicatio: ut dum appetitum lucrum acquirit, inde quasi jam absolutus ad alia appetenda paratior reddatur. Homo vero nequam in ore carnis suae non desinit, donec incendat ignem, dum superbus quisque elatione cordis carnalis tumescens, tandiu contra proximum verba contumeliae latrat, donec ignem odii et inimicitiae in eo incendat. Omni quoque fornicario omnis
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ qr fundam̃tum u̾itatis ñ ht̃ ꝑseueran¬
tem bonoꝵ oꝑnfruetum gignere p̃ualee:
s ignominiosam memoriã pꝰ se relinqͣns.
confusione ꝑpetua confundet᷑. Unde ⁊ fide¬
les qͥq ciꝰ damnationẽ fut᷑am agnoscentes.
spntint eiꝰ societatem: & eligt̃ catholice fidi
tenere in omnib firmitatem. Sic enĩ seqͥt᷑.
Et agnoscent qͥ delicti st̃. qm̃ nicħ meliꝰ qͣm
timor dĩ. ⁊ nicħ dulciꝰ qm respicere ĩ man¬
datis dñi. Et gła magna seqͥ dm̃. longitu¬
do enm dierum assumet᷑ ab eo. Hicħ enĩ
meliꝰ ꝓficit homini ad salutem ꝑpetuam
ꝓmerendam qmͣ timor dĩ÷⁊ nicħ dulcius
quam respicere in mandatis eiꝰ. Unde &
psalmista ait. Quam dulcia faucib meis
eloqͥa tua dñe. suꝑ mel ⁊ fauum ori meo.
Iitem. Ideo inqͥt dilexi mandata tua: suꝑ
aurum & topazion. Otamagna ẽ sequi
dm̃: q̃m qͥ in luce ambulat ñ offendit. Uñ

Expanded text:
illius, quia fundamentum veritatis non habet, perseveranillius, quia fundamentum veritatis non habet, perseverantem bonorum operum fructum gignere praevalet, sed ignominiosam memoriam post se relinquens confusione perpetua confundetur. Unde et fideles quique ejus damnationem futuram agnoscentes spernunt ejus societatem, et eligunt catholicae fidei tenere in omnibus firmitatem. Sic enim sequitur: « Et agnoscent qui derelicti sunt, quoniam nihil melius quam timor Dei, et nihil dulcius quam respicere in mandatis Domini. Gloria magna est sequi Deum: longitudo enim dierum assumetur ab eo. » Nihil enim melius proficit homini ad salutem perpetuam promerendam, quam timor Dei; et nihil dulcius, quam respicere in mandatis ejus. Unde et Psalmista ait: « Quam dulcia faucibus meis eloquia tua, Domine: super mel et favum ori meo. » Et item: « Ideo, inquit, dilexi mandata tua super aurum et topazion . » Gloria magna est sequi Deum: quoniam qui in luce ambulat, non offendit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
maledictum memoriam illiꝰ. ⁊ dedecꝰ il¬
lius ñ delebit᷑. Equalit̃ qͥppe in uiro ⁊
in femina diuinum uidicrum damnat:
amabile: nec pot̃ e opꝰ placere. quod ex
peccĩ ꝯtagio constat ꝓlatum eẽ. Misti¬
ce aut̃ hereticoꝵ synagoga uł iẽ oĩs
dĩa heretica pͣuitate decepta. deo iam
ñerit placita: q relinquens uirum pͥ¬
orem ⁊ ducem pub̃tãtis sue. qͥ eam sibi
in sacͥ baptismatis fecde copulauit. ornam̃tiq
uariaꝵ uͥtutum decorauit. de qͦ ĩ ez echiele
plenissime scͥptum ẽ. iunxit se alio uiro. di¬
abolo scilicet qͥ eam diũsis errorib macła¬
uit:⁊ ream ex omni parte fec̃. Unde dic̃ pͥmo
illam deliqͥsse. eo qͦd legi altissimi ine̾dibił
quo filios ignobiles accepit: q̃n pͣua dog
nerauit. Hec ĩ eccłia adducet᷑. ⁊ in filtos eiꝰ
respiciet᷑: cum eiꝰ ꝑũsitas uͥq inconuentu
fidelium. ꝑscõrum doctͥoꝵ sollertiam decla¬
rat᷑. E doctͥna eiꝰ ubiq damnat᷑: nec secta

Expanded text:
maledictum memoriam illius, et dedecus illius non delebitur. » Aequaliter quippe in viro et in femina divinum judicium damnat amabile, nec potest ei opus placere, quod ex peccati contagio constat prolatum esse. Mystice autem haereticorum synagoga, vel omnis anima haeretica pravitate decepta, Deo jam non erit placita, quia relinquens virum priorem et ducem pubertatis suae, qui eam sibi in sacri baptismatis foedere copulavit, ornamentisque variarum virtutum decoravit. De quo in Ezechiele plenissime scriptum est: « Junxit se alii viro, » diabolo videlicet, « qui eam diversis erroribus maculavit, et ream ex omni parte fecit. » Unde dicit primo illam deliquisse, eo quod legi Altissimi incredibilquo filios ignobiles accepit, quando prava neravit: haec in Ecclesia adducetur, et in filios ejus respicietur, cum ejus perversitas ubique in conventu fidelium per sanctorum doctorum solertiam declaratur, et doctrina ejus ubique damnatur, nec secta
Abbreviated transcription (Latin):
oibꝰ. eo qͦd ñ intellexerit timorem dei.
De eo qͦ suꝑiꝰ hoc ẽ adulto ⁊ libidmoso
dic̃: qͥ infrenis qͣsi equus ⁊ muiꝰ insanieis.
ad libidinem lasctuiendo discurrit:⁊
ĩplatea. hoc ẽ ĩ lata ⁊ spaciosa uia q̃ duc̃
ad mortẽ morat᷑. Unde uͥ decipulam ñ
ueret᷑. laqueum ꝑ dicionis inueniet: ⁊
qr timorẽ di hab̃e neglexit: sordib ui¬
tioꝵ pollutꝰ coram ocłis scõꝵ in futuro
iudicio dedecꝰ & des pectus erit. Sic et
mulier omnis relinq̃ns uirum suum:
istatuens hȩreditatẽ ex alieno matͥmonio.
Primo enim ĩ lege altissimi inc̾dibilis fu-

Expanded text:
em Dei. » De eo quo superius, hoc est, adultero et libidinoso dicit, qui infrenis quasi equus et mulus insaniens ad libidinem lasciviendo discurrit, et in platea, hoc est, in lata et spatiosa via quae ducit ad mortem moratur. Unde ubi decipulam non veretur, laqueum perditionis inveniet; et quia timorem Dei habere neglexit, sordibus vitiorum pollutus coram oculis sanctorum in futuro judicio dedecus et despectus erit. « Sic et mulier omnis relinquens virum suum, et statuens haereditatem ex alieno matrimonio: primo enim in lege Altissimi incredibili
Abbreviated transcription (Latin):
itionem noui: qͥ scdm dm creatꝰ ÷ ĩ t̾ticia ⁊ sc̃itate
ũitatiᷤ. Hic uͦ pat̾archa ĩ temptatione inuentꝰ ẽ.
fideł: q̃nĩ figuram passionis dñice. uisꝰ ẽ immola¬
re filiũ fuũ unigenitum. Ido iureiurando dedit
illi dñs sem̃ ĩ gente sua: cresce illũ ĩ semine suo
uelut arenã maris.⁊ sic̃ stellas celi. q̃ p̃ multitu¬
ddine numerari ñ posst̃. Duplex gͦ fit fig̾a ꝓmissi
seminis eiꝰ. idẽ in similitudinẽ arenȩ maris. in qͦ

Expanded text:
m creatus est in justitia et sanctitate veritatis. Hic vero patriarcha in tentatione inventus est fidelis quando in figuram passionis dominicae visus est immolare filium suum unigenitum. Ideo jurejurando dedit illi Dominus semen in gente sua, crescere illum in semine suo velut arena maris, et sicut stellas coeli quae prae multitudine, numerari non possunt. Duplex ergo fit figura promissi semin
Abbreviated transcription (Latin):
ne abraham ort᷑. dñat᷑ a inariusq ad mare. ⁊ a
flumine usq ad t̃minos orb t̾re: ⁊ eccłia eiꝰ hoc ẽ
corpꝰtpsiꝰ uniũ sos t̾minos occupat inundi. Notan¬
cdum qͥrpe qͦd abraham tͥplicem ht̃ figuram iN
semetipso: pͥmosaltiatoris q̃nrelict̾a cognatiõe
unicũ filium. t̃cio uͦ in hoc qͦd tres uiros stiscipiẽs¬

Expanded text:
ari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae, et Ecclesia ejus, hoc est, corpus ipsius universos terminos occupat mundi. Notandum quippe quod Abraham triplicem habet figuram in semetipso: primo Salvatoris, quando relicta cognatione unicum filium; tertio vero in hoc quod tres
Abbreviated transcription (Latin):
radysum. incipit enumerare scõs patres. s de e¬
noch qͥ ambtilauit cũ do. ⁊ tnslatꝰ ẽ ĩ paradyfũ:
qr in hoc claret electiosc̃oꝵ qͦd de erumna istiꝰ scłi
tnsferunt᷑ ad qͥetem celestis regni. Hic gͦ credit᷑
uenturꝰ eũ helya iuxta finẽ mundiit hõibꝰ det
ꝯsiliũ a peccĩs ad penitentiã ꝯũtendi. ⁊ sic cum¬

Expanded text:
m, incipit enumerare sanctos patres, sed de Enoch, qui ambulavit cum Deo, et translatus est in paradisum. Quia in hoc claret electio sanctorum, quod de aerumna istius saeculi transferuntur ad quietem coelestis regni. Hic ergo creditur venturus cum Elia juxta finem mundi, ut hominibus det consilium a peccatis ad poenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ tp̃r iracundie. facetꝰ ẽ reꝯciliatio: ut dec gen¬
tib penitentiam. Ido remissum ẽ reliquum t̾re.
cũ fc̃m ec̃t diltiuiũ. T̃ estimonia scłi posita st̃ apd̃
illum: ne deleri posset diluuio omnis caro. Noe
uͥde qͦ sc̃ptura narrat qͥd uir iꝰtꝰ atq ꝑfectꝰ fc̃it in
gnationibꝰ fuiꝰ: ambulans cũ dõ b̃ndicit᷑. In tp̃re
iracundie factꝰ ẽ reꝯciliatio: qr mundo ꝑeunte di¬
luuio ad hoc reseruatꝰ ẽ ut penitentiam gentibꝰ
indiceret agendã. ⁊ suo exemplo demonstraret.
qͦ d qͥ deuote do seruiunt. immunes ab ec̃noint̾itu
fierent: cũ qͦ ⁊̃ dñs pactum statuit ⁊ fȩdꝰ pepigit:
ne ult᷑ aqͥs diluuii deleret tram. sig̃eat aut̃ recto¬
respopłi d̾i: qͥ int̃ fluctꝰ istiꝰ scli archam regt̃ eccłe
xͥ p̃dicant baptismũ pęnitentie. ⁊ or̾onib atq sa¬
cris oblationibꝰ placatam reddt̃ humano gñidi¬
uinam maiestatem. De abraham.
brabam magnꝰ pat̃ multitudinis gentiũ. ⁊ñ¬

Expanded text:
in tempore iracundiae factus est reconciliatio, ut det gentibus poenitentiam. Ideo remissum est reliquum terrae cum factum esset diluvium, testamenta saeculi posita sunt apud illum, ne deleri posset diluvio omnis caro. » Noe vero de quo Scriptura narrat, quod vir justus atque perfectus fuerit in generationibus suis, ambulans cum Deo, benedicitur. In tempore iracundiae factus est reconciliatio, quia mundo percunte diluvio, ad hoc reservatus est, ut poenitentiam gentibus indiceret agendam, et suo exemplo demonstraret, quod qui Deo devote serviunt, immunes ab aeterno interitu fierent. Cum quo etiam Dominus pactum statuit et foedus pepigit, ne ultra aquis diluvii deleret terram, significat autem rectores populi Dei, qui inter fluctus istius saeculi arcam regunt Eccledicant baptismum poenitentiae, et orationibus atque sacris oblationibus placatam reddunt humano generi divinam majestatem. CAPUT V. De Abraham. « Abraham magnus pater multitudinis gentium.
Abbreviated transcription (Latin):
di ꝑmanet semꝑ: pungens ocłos deducet
lacͥmas: & qͥ ptingit cor ꝓfert sensum.
Aliud paradigna ponit: in qͦ ostendere
uult. qͦd sic̃ limpidꝰ paries ꝓpt̾ lenitatẽ
suam. ñ recipit puluerem arenȩ. sic⁊
cor fatui ĩ cogitatione sua sꝑnit scelerũ
suorum recordationẽ: nec uult penarũ
futurarum habe formidinẽ. Qͥ uͦ in prȩ¬
ceptis di b̃noꝑando semꝑ ꝑmanet. ille
cordis sui ocłm timoris actileo pungit̃.
ꝓducit ex eo cõpunctionis lacrimas. tã
ꝓ terrore iudicii fut᷑. qm ꝓ amore uitȩ
ģt̾nȩ. Eita timorem di semꝑ ĩ ꝯspectu
cordis habens studet rect̾e scͥpturam sacrã
intelligere: & aliis ueraci sermone p̃dica

Expanded text:
Dei permanet, semper pungens oculos deducet Dei permanet, semper pungens oculos deducet lacrymas; et qui pungit cor, proferet sensum. » Aliud paradigma ponit, in quo ostendere vult quod sicut limpidus paries propter lenitatem suam non recipit pulverem arenae, sic et cor fatui in cogitatione sua spernit scelerum suorum recordationem, nec vult poenarum futurarum habere formidinem; qui vero in praeceptis Dei bene operando semper permanet, ille cordis sui oculum timoris aculeo pungit, et producit ex eo compunctionis lacrymas tam pro terrore judicii futuri, quam pro amore vitae aeternae; et ita timorem Dei semper in conspectu cordis habens studet recte Scripturam sacram intelligere, et aliis veraci sermone praedica
Abbreviated transcription (Latin):
arenam: & descendit pluui a ce uenert̃
flumina. ⁊ flauer̃t uentranrruert̃ in do¬
inum illam. & cecidite⁊ fuit ruia eius
magna. fundam̃tum qͦd apłs paulus
per hoc fundam̃tum stabile ⁊ firmum. &
ginentari ñ pot̃. nec in unã copłam redi¬
gr: oĩs hereticoꝵ sermo ad hoc ȩdificatur
ut corruat. Qͥd ꝑpluuiam nͥ multimo¬
das diabolicas temptationes: ꝑflumina
aꝑtas manifestasq ꝑsecutiones: ꝑ uentos
malignos sp̃s intelligiuoluit: Qͥa unius¬
cuiꝰq conscĩa q̃ spe defixa in dm̃ ñ ꝑma¬
net: neq in temptationib neq ĩ ꝑsecuti¬
onib. neq ante maliguos sp̃s subsistere
ualet. Itanto timꝰcuꝰq conscĩa maligniᷤᷤ
spitibꝰ acriꝰ concutit᷑: qnͣtomens carnaliᷤ
ĩhis q̃ mundi st̃ ampliꝰ a suꝑioribꝰ disum¬
gitur: qͣntoq ampliꝰ in inferiorib illi¬
gatur. Sic̃ ornat᷑ arenosꝰ in pariete
limpido: sic ⁊ cor trepictum ĩ cogitatio¬
ne fatui õi tp̃r ñ metuet. S qͥ ĩ p̃ceptis

Expanded text:
dit pluvia, et venerunt flumina, et flaverunt venti, et irruerunt in domum illam et cecidit, et fuit ruina ejus magna. » Fundamentum quod apostolus Paulus per hoc fundamendum stabile et firmum et gmentari non potest, nec in unam copulam redigi, omnis haereticorum sermo ad hoc aedificatur ut corruat. Quid per pluviam nisi multimodas diabolicas tentationes? per flumina, apertas manifestasque persecutiones? per ventos, malignos spiritus intelligi voluit? quia uniuscujusque conscientia, quae spe defixa in Deum non permanet, neque in tentationibus, neque in persecutionibus, neque ante malignos spiritus subsistere valet, et tanto uniuscujusque conscientia malignis spiritibus acrius concutitur, quanto mens carnalis in his quae mundi sunt amplius a superioribus disjungitur, quantoque amplius in inferioribus illigatur. « Sicut ornatus arenosus in pariete limpido, sic et cor trepidum in cogitatione fatui. Omni tempore non metuet; sed qui in praeceptis
Abbreviated transcription (Latin):
do õĩpotenti sye firma cõmitite. Ccontͣrio
uͦ qͥd timichs corde ⁊ dissolutis robore
m̃tisꝯtingat: seqñti ꝯꝑatione ostendit di¬
cens. Sic̃ palee ĩ excelsis. ⁊ cem̃ta sine ĩpen¬
saposita.contͣ faciem uenti ñ ꝑmanebt̃:
sic ⁊ cortimidum ĩ cogitatione stult. cõtͣ
impetum timoris ñ resistit. Sic̃ gͦ palee
leues in ercelsis locis posite. flatuuenti
tollunt᷑. ⁊ sic̃ cęm̃ta q̃ mixt᷑a calcis ñ b̃n
conglutinata ft̃. parietem firmũ facere
ñ possunt. s ĩ aduentu t᷑binis cito decidu¬
um reddunt: sic & cortimidum insipien
mentum: aduementi molestie ꝓsecuti¬
onum resistere ñ ualet: s rumȩ maxĩȩ
patet. Has gͦ duas cõꝑationes. hoc ẽ cor¬
dis firmi sensators ĩ fundam̃to catho¬
licȩ ficħ solidati. ⁊ cordis timidi hereti¬
corum uacillantis in stulticia errorũ:
ipse saluator in eugłio luculenta si¬
militudine exposuit dicens. Omnis

Expanded text:
Deo omnipotenti spe firma committit. E contrario Deo omnipotenti spe firma committit. E contrario vero quid timidis corde, et dissolutis robore mentis contingat, sequenti comparatione ostendit, dicens: « Sicut paleae in excelsis et caementa sine impensa posita contra faciem venti non permanebunt, sic et cor timidum in cogitatione stulti contra impetum timoris non resistit. » Sicut ergo paleae leves in excelsis locis positae flatu venti tolluntur, et sicut caementa quae mixtura calcis non bene conglutinata sunt, parietem firmum facere non possunt, sed in adventu turbinis cito deciduum reddunt, sic et cor timidum insipientmentum advenienti molestiae persecutionum resistere non valet, sed ruinae maxime patet. Has ergo duas comparationes, hoc est, cordis firmi sensatorum in fundamento catholicae fidei solidati, et cordis timidi haereticorum vacillantis in stultitia errorum ipse Salvator in Evangelio luculenta similitudine exposuit, dicens: « Omnis
Abbreviated transcription (Latin):
ñdum ꝑuenit ad fidem: ⁊ ido ignorans. o
ligneũ colligatũ fundam̃to edificii. ñ dissol¬
uit᷑. sic & cor confirmatum in cogitatione cõ¬
silii. Ligna gͦ legimꝰ iꝰtos uiros sig̾care. qͥfru
stinet eccłiȩ edificium. Loram̃tum enim
ligneũ colligatũ fundam̃to edificiiñ dissol¬
uit᷑. qͦ fides passionis xͥ ĩ cordibꝰ c̾dentium
adiuncta doctͥne apłoꝵ. indissolubilee
dificium eccłie fac̃ uereq caritatis glicaino
fortit̾ conexum. nec ꝑsecutoꝵ minis & fla¬
gellis. nec hereticoꝵs insidiis unqͣm dełtmu
ꝑmitat. firmum enĩ stat dñi fundamtĩ
& cor fideł uiri ĩ huiꝰmͦ dogmatib cõfis¬
matum aliq̃ adu̾sitate infirmari ñ pot̃.
s sũmi artificis manu corroboratum ill¬
sum ꝑmanet impetuumꝰ qͦd& sequens
sententia ita cum ꝓbat. Cogitatꝰ sensati in
norum uibroꝵs consilium diuina man¬
data custodit:⁊ totum animi sui ꝯsilium.

Expanded text:
nondum pervenit ad fidem; et ideo ignorans odinondum pervenit ad fidem; et ideo ignorans odiligneum colligatum in fundamento aedificii non dissolvitur: sic et cor confirmatum in cogitatione consilii. » Ligna ergo legimus justos viros significare, qui frucstinet Ecclesiae aedificium. Loramentum enim ligneum colligatum fundamento aedificii non dissolvitur, quoniam fides passionis Christi in cordibus credentium adjuncta dificium Ecclesiae facit, veraeque charitatis glutino fortiter connexum. Nec persecutorum minis et flagellis, nec haereticorum insidiis unquam destrui permittit; firmum enim stat Domini fundamentum, et cor fidelis viri in hujusmodi dogmatibus confirmatum, aliqua adversitate infirmari non potest; sed summi artificis manu corroboratum, illaesum permanet in perpetuum, quod et sequens sententia ita comprobat: « Cogitatus sensati in norum librorum consilium divina mandata custodit, et totum animi sui consilium
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ulli aliuo nom̃ qm fatuus: orenam et
salem.⁊ massam ferri faciliꝰ ẽ portare quam
hoĩem imprudentẽ: & fatuum. ⁊impium.
utroq gͣuior. Iitem. Meliꝰ ẽ occurrere urse rap¬
tis fetibꝰ: qm stulto confidenti ĩ stulticia sua
Arena minutoꝵ pot̾ sig̃care multitudinẽ
peccõꝵ: sal qr ꝓ sapĩa sepe in scͥptis pontt̃
hic potest sig̃care phylophos gentiliũ. qͥsapĩe
imitant᷑ studium: massa ferri durteiam ꝑse¬
cutionis paganors. Iq hec omnia cõparat
hõi imprudenti ⁊ fatuo ⁊ impio uideliet
beretico. qͥ imprudens ẽ scĩa. fatuus doctͥna.
impiꝰ uitae̾̃ sig̃cat intolerabiliꝰ eẽ malum qͦa
ipse agit. pꝰ ꝑceptionẽ sacͥ baptismatis. &
confessionẽ nominis xp̃i. agnitionẽq ue¬
ritatis. apostata fact᷑. quam hõ qͦd uł homo
catholicꝰ cõmittit in multitudine minita¬
rum tͣnsgssionũ:uł phylosophꝰ gentilis in
humanȩ sapĩe scͥptis. uł paganꝰ ꝑsecutor qͥ

Expanded text:
d illi aliud nomen quam fatuus? Arenam et salem et massam ferri facilius est portare, quam hominem imprudentem et fatuum et impium. utroque gravior . » Et item: « Melius est occurrere ursae raptis fetibus, quam stulto confidenti in stultitia sua . « Arena minutorum potest significare multitudinem peccatorum: sal quia pro sapientia saepe in Scripturis ponitur, hic potest significare philosophos gentilium, qui sapientiae imitantur studium; massa ferri duritiam persecutionis paganorum; et quia haec omnia comparat homini imprudenti et fatuo et impio, videlicet haeretico, qui imprudens est scientia, fatuus doctrina, impius vita, significat intolerabilius esse malum, quod ipse agit post perceptionem sacri baptismatis, et confessionem nominis Christi, agnitionemque veritatis apostata factus, quam hoc quod vel homo catholicus committit in multitudine minutarum transgressionum, vel philosophus gentilis in humanae sapientiae scriptis, vel paganus persecutor qui
Abbreviated transcription (Latin):
&e legis iugum portantibꝰ editisunt. ꝓ ceci¬
tate cordis sui irrident᷑: qm̃ incarnationẽ
saluatoris p̃sentialit̃ sͥ datã. digna fide re¬
cipere noluerunt. Confusio patͥs ẽ de fili¬
o indisciplinato: in filia autem indiminora¬
tione fict. Confundit᷑ enĩ doctor qͥlibet
ꝓrepb̃morib discipli indisciplinati: qͥa
in eo laboris sui fructum condignum ñ inue¬
nit. Similit̃ infilia indisciplinata honons
eiꝰ diminutio fit: qr ĩ ꝑũsitate mors illius
tͥsticiam ⁊ ñ hylaritatẽ corois ht̃. Anñ ille
contͥstatus de discipłoꝵ imꝓbitate fuit: qͥ
ad qͦsclam ita scͥpsit dicens. uellem autem
ẽe apudtos mͦ ⁊ mutare uocẽ meã. qm̃ cõ¬
fundor inuob̃: Qi alibi de ꝓfectu bonoꝵ
filiors gaudens. gͣculando exultat dicens.

Expanded text:
et legis jugum portantibus editi sunt, pro caeciet legis jugum portantibus editi sunt, pro caecitate cordis sui irridentur, quoniam incarnationem Salvatoris praesentialiter sibi datam digna fide recipere noluerunt. « Confusio patris est de filio indisciplinato: filia autem fatua in deminoratione fiet. » Confunditur enim doctor quilibet pro reprobis moribus discipuli indisciplinati, quia in eo laboris sui fructum condignum non invenit. Similiter in filia indisciplinata honoris ejus diminutio fit, quia in perversitate morum illius tristitiam et non hilaritatem cordis habet. An ille contristatus de discipulorum improbitate fuit, qui ad quosdam ita scripsit, dicens: « Vellem autem esse apud vos modo, et mutare vocem meam: quoniam confundor in vobis? » Qui alibi de profectu bonorum filiorum gaudens
Abbreviated transcription (Latin):
decestant᷑. ⁊ despiciunt sordes oꝑm ipsiꝰ. Et
qr maxime tales ꝑ officia doctoꝵs arguunt᷑:
inde apte subsungit᷑. De stercore boũ lapi¬
datꝰ est piger: ⁊ oĩs qͥ tetigerit cum excutiet
manꝰ. Lapidat᷑ piger de stcore boum: qnͣdo
pigͥtia maloꝵ in bono oꝑe dorpentium ꝑ ap¬
tam stulticiȩ sue orationem a sc̃ĩs p̃dicatori¬
bus illis impꝑat᷑ ita ut õs qͥ aliqͦmͦ cominu¬
nicauert negligentiȩ eors. manꝰ oꝑm a sqͣlo¬
re feditatis illoꝵs excutiant: ⁊ ad obseruan¬
tiam mandatoꝵ di utili excitio recurrãt.
Auit pig̾ iste qͥ ĩ lapide luteoul destcore boũ
lapidatꝰ ẽ. popłm sig̃cat iudeor: qͥ ex fragi¬
li gentiliũ tͥba ⁊ legem ignoranti. qm lapis fi¬
gurat luttꝰ exꝓbrat᷑. co qͦd ꝓ paruitate sensus
phetis ꝓmissꝰ ẽ. renuit credere. Idem ⁊ de
st̾core boũ hoc ẽ de iudeis c̾dentib qui ex
antiqͥs bob patͥarchis uidelicet religiosis

Expanded text:
detestantur et despiciunt sordes operum ipsius, et detestantur et despiciunt sordes operum ipsius, et quia maxime tales per officia doctorum arguuntur, inde apte subjungitur: « De stercore boum lapidatus est piger, et omnis qui tetigerit eum, excutiet manus. » Lapidatur piger de stercore boum, quando pigritia malorum in bono opere torpentium per aptam stultitiae suae orationem a sanctis praedicatoribus illis improperatur, ita ut omnes qui aliquo modo communicaverint negligentiae eorum, manus operum a squalore foeditatis illorecurrant. Aliter piger iste, qui in lapide luteo vel de stercore boum lapidatus est, populum significat Judaeorum, qui ex fragili gentilium turba et legem ignoranti quem lapis figurat luteus exprobratur, eo quod pro pravitate sensus rophetis promissus est, renuit credere. Idem et de stercore boum, hoc est de Judaeis credentibus, qui ex antiquis bobus, patriarchis videlicet religiosis,
Abbreviated transcription (Latin):
manserit odios erit: tacitꝰ ⁊ sensatꝰ hono¬
ratur. Susuirro nuliꝰ meliꝰ intelligi potest
quam hercticꝰ: qͥ occulte in doctͥna sua. in¬
sidias ⁊ laqueos erroris disponit ad deci¬
piendas imprudentiũ ammas. Hic scele¬
rib multis aĩam suam coinqͥnabit: ⁊ i
oĩb tam ũb̃ quã et̃ fact̾is. corãsapientiũ ocłi sẽꝑ
odiosꝰ erit. Et qͥc̃q eoꝵ sectis deceptꝰ ineis
ꝑmanere usq ad finem decreũit. iste si¬
milit̃ omnib bonis odibił erit. Ccontrio
& u̾borum modatum tenet silentium: iste scd̃m
bonisens sui dignitatẽ celestem xp̃o tͥbuente
norantium popło exꝓbrat᷑. ⁊ de stereore bo¬
um id est a iudeis iam credentibꝰ: iiii.¬
n lapide luteo lapidat᷑ piger: & õs loquent᷑
suꝑ asꝑnatione illiꝰ. In lapide luteo lapidat᷑
uiger: qñ peccatori duris scͥpturarũ senten¬
tis feditas scelerum suoꝵ exꝓbrat᷑. Omnes q
loquent᷑ suꝑ asꝑnatione illiꝰ. qr om̃s boni

Expanded text:
manserit odiosus erit, tacitus et sensatus honorabitur. » Susurro nullus melius intelligi potest quam haereticus, qui occulte in doctrina sua insidias et laqueos erroris disponit, ad decipiendas imprudentium animas. Hic sceleribus multis animam suam coinquinabit, et in omnibus tam verbis quam etiam factis coram sapientium oculis semper odiosus erit, et quicunque eorum sectis deceptus in eis permanere usque ad finem vitae decreverit, iste similiter omnibus bonis odibilis erit. E contrario et verborum moderatum tenet silentium, iste secundum boni sensus sui dignitatem coelestem, Christo tribuente, norantium populo exprobratur: et de stercore boum, id est a Judaeis jam credentibus. « In lapide luteo lapidatur piger, et omnes loquentur super aspernationem illius. » In lapide luteo lapidatur piger, quando peccatori duris Scripturarum sententiis foeditas scelerum suorum exprobratur. « Omnesque loquentur super aspernatione illius, » quia omnes boni
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ pecc̃oribꝰ solũmͦ ẽ specialis. Una ĩ p̃sen¬
ti scło t̃minat᷑: alt̃a autem in et̾rium ñ
finict᷑. Ido dic̃ suꝑ mortuum modicũ
plora: qm reqͥeuit. Morsenum corporis
p̃sentis. laboris ẽ finis: ⁊ reqͥem dabit
scĩs. a dolore uitȩ p̃sentis. Similiter ⁊

Expanded text:
quae peccatoribus solummodo est specialis: una in praesenquae peccatoribus solummodo est specialis: una in praesenti saeculo terminatur; altera autem in aeternum non finietur. Ideo dicit, Super mortuum modicum plora, quoniam requievit; mors enim corporis praesentis laboris est finis, et requiem dat sanctis a dolore