comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
F on immemor mei debiti. iã
reddendi tempꝰ agnosco. Don&
unde reddam. qui donauit ut
debeam. Donauit enim dilectionẽ de
qua dictum ẽ. nemini quicqͣm debea¬
tis nisi ut inuicem diligatis: donet
etiam sermonẽ qͦm uideo me debere
dilectis. Expectationẽ ur̃am ex hoc
nempe distuleram. ut explicarẽ sic̃
possem qͦ madmodum ⁊̃ ꝑ terram ue¬
niatur ad xp̃m. cum potius iubea¬
mur quȩ sursum sunt querere ñ qͥ
saulo interra seuienti dicit. Quid me
ꝑsequeris: ut aut̃ hoc querendum sus¬
ciperemus. id tractabatur qd pedes dñs
discipulis lauit cum iam ipsi discipłi
loti eẽnt. nec opꝰ haberent nisi pedes la¬
uare. Ubi uisum ẽ intelligendum. qͥ
baptismo quidem homo totus abluit᷑.
s dum isto postea uiuit in scło: huma¬
nis affectib terram uł ut pedib cal¬
cans. ipsa scilicet conuersatione uite
huius contrahit unde dicat. dimitte
nob̾ debita nr̃a: ac sic etiam inde mun¬
datur ab eo qui pedes lauit discipulis

Expanded text:
on immemor mei debiti, jam reddendi tempus agnosco. Donet unde reddam, qui donavit ut debeam. Donavit enim dilectionem, de qua dictum est, Nemini quidquam debentis, nisi ut invicem diligatis ; donet etiam sermonem, quem video me debere dilectis. Exspectationem vestram ad hoc nempe distuleram, ut explicarem sicut possem, quemadmodum etiam per terram veniatur ad Christum; cum potius jubeamur quae sursum sunt quaerere, non t; propter quod et Saulo in terra saevienti dicit, Quid me persequeris ? Ut autem hoc quaerendum susciperemus, id tractabatur quod pedes Dominus discipulis lavit, cum jam ipsi discipuli loti essent, nec opus haberent, nisi pedes lavare. Ubi visum est intelligendum quod Baptismo quidem homo totus abluitur; sed dum isto postea vivit in saeculo, humanis affectibus terram velut pedibus calcans, ipsa scilicet conversatione vitae hujus, contrahit unde dicat, Dimitte nobis debita nostra . Ac sic etiam inde mundatur ab eo qui pedes lavit discipulis
Abbreviated transcription (Latin):
oc eugłii capitulum fr̃s ita
nobis exponendum hac lectione
ꝓpositum ẽ. ut iam etiam de
traditore dñi ꝑ panem intinctũ
eiq porrectum satis euudent᷑ expressũ
aliquid dicere debeamus. Q̃ de illo qͥdẽ¬

Expanded text:
oc Evangelii capitulum, fratres, ita nobis exponendum hac lectione propositum est, ut jam etiam de traditore Domini per panem tinctum eique porrectum satis evidenter expresso aliquid dicere debeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
sit obsequia: ñ solum eis ꝓ quib erat
humane humilitatis utilitas. ut ẽam
suo cõmendaret exemplo ⁊̃ diuitia sub¬
limitas qr hõ suꝑb inet̾num ꝑiretim¬
illum ds humilis inueniret. U̾enit
enim filius hominis querere & sal¬
uum facere : qd ꝑuerat. Perierat autẽ
suꝑbiã deceptoris secutꝰ. S humilitatẽ re¬
demptoris sequat᷑ inuentꝰ Exe lcit¬
petrum & dicit ei petrus. domine¬

Expanded text:
sit obsequia; non solum eis pro quibus erat sit obsequia; non solum eis pro quibus erat humanae humilitatis utilitas, ut eam suo commendaret exemplo etiam divina sublimitas: quia homo superbus in aeternum periillum Deus humilis inveniret. Venit enim Filius hominis quaerere et salvum facere quod perierat . Perierat autem superbiam deceptoris secutus, ergo humilitatem Redemptoris sequatur inventus. TPetrum,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ iã talis uenerat nec ab illo ignorabat᷑
p̃loqui uoluit. ut hoc quoq ad maxi¬
mum cumulum humilitatis acceder&e.
etiam illi ñ dedignatꝰ ẽ pedes lauare.
cuius manus iam p̾uidebat inscelere:
cum informa d̃i ẽẽt semetipsum exina¬
niuit: & quid mirum si p̃cinxit se lin¬
teo. qui formani serui accipiens habitu ẽ.¬
inuentus ut homo: Qͥd mirum si misit
aqͣm inpelium unde lauaret pedes dis¬
cipłorum. qui interra sanguinẽ fudit qͦ
inmunditiam dilueret peccatoꝵ: quid
rat tersit. qͥ carne qͣ erat indutus euan¬
głistarum uestigia confirmauit: & lin¬
teo qͥdem ut se p̃cingeret: posuit ues¬
timenta que habebat. Ut autẽ formam
serui acciperet qͦndo semetipsum exi¬
nanit: ñ ꝗ habebar aeposuit. s qd̃
ñ habebat accepit. Crucifigendus sane
suis expoliatus ẽ uestimentis. & mortuꝰ
inuolutus ẽ linteis. & tota illa eiꝰ passio
nr̃a purgatio ẽ. Passurus gͥ exitia. p̃mi¬

Expanded text:
qui jam talis venerat, qui nec ab illo ignorabatur, qui jam talis venerat, qui nec ab illo ignorabatur, praeloqui voluit; ut hoc quoque ad maximum cumulum humilitatis accederet, quod etiam illi non dedignatus est pedes lavare, cujus manus jam praevidebat in scelere. 7. cum in forma Dei esset, semetipsum exinanivit? Et quid mirum si praecinxit se linteo, qui formam servi accipiens habitu inventus est ut homo ? Quid mirum si misit aquam in pelvim unde lavaret pedes discipulorum, qui in terram sanguinem fudit, quo immunditiam dilueret peccatorum? Quid rat, tersit, qui carne qua erat indutus, Evangelistarum vestigia confirmavit? Et linteo quidem ut se praecingeret, posuit vestimenta quae habebat: ut autem formam servi acciperet quando semetipsum exinanivit, non quod habebat deposuit, sed quod non habebat acntis, et mortuus involutus est linteis: et tota illa ejus passio, nostra purgatio est. Passurus igitur exitia, praemi
Abbreviated transcription (Latin):
d inde iam traditor traditus erat ei qͣm
tradere cupiebat: atq ita malum tra¬
dendo faciebat. ut de illo tradito bo¬
num fieret quod nesciebat. Sciebat
enim dñs quid faceret ꝓ amicis. qui
pacienter utebatur mimicis. Ac sioia
dederat pat̾ inmants eiꝰ & in usum
mala. & in effectum bona. Sciens etiã
qr ad̾o exiit & ad dm̃ uadit. nec dm̃
cum inde exiret nec nos deserens cũ
rediret. Hȩc gͦ sciens surgit acena. &
ponit uestimenta sua. Q cum acce¬
pisset linteum. p̾cinxit se. Deinde
mittit aqͣm inpelium & cepit lauare
pedes discipłorum: & extergere linteo.
quo erat precinctus. D ebemus dilec̃¬
tissimi sensum eugłiste diligenter
attendere. Locuturus quippe de tan¬
ta dñi humilitate: prius enuis celsi¬
tudinem uoluit commendare. Ad hoc
ꝑtinet qd ait. sciens qr omnia dedit
ei pat̾ in manus & qr ad̃o exiit &
ad dm̃ uadit. Cum gͦ illi pat̾ omnia de
aut̃ ꝑtinet qd etiam de tͣditore ipsius

Expanded text:
Proinde jam traditor traditus erat ei quem Proinde jam traditor traditus erat ei quem tradere cupiebat, atque ita malum tradendo faciebat, ut de illo tradito bonum fieret quod nesciebat. Sciebat enim Dominus quid faceret pro amicis, qui patienter utebatur inimicis: ac sic omnia dederat Pater in manus ejus, et in usum mala, et in effectum bona. Sciens etiam quia a Deo exiit, et ad Deum vadit: nec Deum, cum inde exiret; nec nos deserens, cum rediret. 6. Haec ergo sciens, surgit a coena, et ponit vestimenta sua; et cum accepisset linteummittit aquam in pelvim, et coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus. Debemus, dilectissimi, sensum Evangelistae diligenter attendere. Locuturus quippe de tanta Domini humilitate, prius celsitudinem ejus voluit commendare. Ad hoc pertinet quod ait, Sciens quia omnia dedit ei Pater in manus, et quia a Deo exiit, et ad Deum vadit. Cum illi ergo omnia Pater autem pertinet quod etiam de traditore ipsius,
Abbreviated transcription (Latin):
maligni sp̃o. Ab sp̃ũ enim sꝑitalia no¬
minant᷑. S quomodo ista fiant. ut
diabolice suggestiones immittantur:
& humanis cogitationib misceantur
ut eas tanqͣm suas deputet homo.
unde scit homo: Nec dubitandum ẽ.
ium bonas suggestiones abono sp̃u ita
utent᷑ ac sp̃italiter fieri. S inter est
quib nam earum mens humana consen¬
aas. diuino auxilio uł deserta ꝑ meri¬
um. uł ad iuta ꝑ gr̃ãm. F actum gͦ iam
suerat incorde iude ꝑ mmimissionẽ dia¬
bolicam ut traderet discipłs magistrũ.
s̃ quem ñ didicerat dm̃. Iam talis uene¬
iad ad conininum explorator pastoris.
nsidiator saluatoris. uenditor redemp¬
coris. Iam talis uenerat. & uidebatur &
tolerabatur. & se ignorari arbitrabatur.
qr ineo q̾m uolebat fallere fallebatur:
At ille isto in ipso corde intus inspecto
nesciente scienter utebatur. Sciens qr
ominia dedit ei pat̾ inmanus. Ergo &
ipsum traditorem. Nam si eum in manib
ĩ haberet. ñ utiq illo uteretur ut uell&:

Expanded text:
maligni spiritus. A spiritu enim spiritualia nominantur. Sed quomodo ista fiant, ut diabolicae suggestiones immittantur, et humanis cogitationibus misceantur, ut eas tanquam suas deputet homo, unde scit homo? Nec dubitandum est etiam bonas suggestiones a bono spiritu ita latenter ac spiritualiter fieri: sed interest quibusnam earum mens humana consentiat, divino auxilio vel deserta per meritum, vel adjuta per gratiam. Factum ergo jam fuerat in corde Judae per immissionem diabolicam, ut traderet discipulus magistrum, sed quem non didicerat Deum. Jam talis venerat ad convivium, explorator Pastoris, insidiator Salvatoris, venditor Redemptoris; jam talis venerat, et videbatur, et tolerabatur, et se ignorari arbitrabatur: quia in eo quem volebat fallere, fallebatur. At ille isto in ipso corde intus inspecto, nesciente scienter utebatur. 5. Sciens quia omnia dedit ei Pater in manus. Ergo et ipsum traditorem: nam si eum in manibus non haberet, non utique illo uteretur ut vellet.
Abbreviated transcription (Latin):
ut cum illo ẽẽ possimus: Uidetis fr̃s
hodierni temporis angustias. istam co¬
artare questionem. Qđ & si uos forte
minus uidetis. ego ut cumq uideo
qͣnte disputationis indigeat. Unde
peto ut eam potius sufpendi. quam
neglegentius uł angustius ꝑtracꝰtari
ñ fraudata s dilata expectatione
paciamin. Aderit enim dñs qͥ nos
debitores facit ut faciat etiam reo¬

Expanded text:
ut cum illo esse possimus? Videtis, fratres, ut cum illo esse possimus? Videtis, fratres, hodierni temporis angustias istam coarctare quaestionem. Quod et si vos forte minus videtis, ego utcumque video quantae disputationis indigeat. Unde peto ut eam potius suspendi, quam vel negligentius vel angustius pertractari, non fraudata, sed dilata exspectatione patiamini. Aderit enim Dominus qui nos debitores facit, ut faciat etiam red
Abbreviated transcription (Latin):
Pinde ȩccła qͣm mundat xͦ in lauachro
aquȩ in uerbo. ñ solum millis ẽ. sine
macula & ruga qui pꝰ lauachrum re¬
generationis continuo ex huius uitȩ
contagione colluntur. ne calcant t̾ram
ut opꝰ habeant pedes lauare: uerũ
etiam in his quib istam miscdiam p̃¬
bens dñs fecit eos de scło isto lotis ⁊̃
pedib emigrare. In his aut̃ qui hic
demorantur etiam simunda sit uita
quoniam iustȩ uiuunt. opꝰ tamen habent
pedes lauare. qm̃ sine peccato utiq non
sunt. ꝓpter hoc dicit in cantico canticoꝵ:
Laui pedes meos quomodo inquinabo
eos: dicit enim hoc cum cogitur ad xp̃m
uenire : & terram calcare conuenit. Alia
questio rursus exoritur. Nonne xp̃c
sursum ẽ: nonne ascendit incȩlum. &
sedet ad dexteram patris: Nonne aplꝰ¬
adnos clamat & dicit. si gͦ resurrexistis
cum xp̃o. quȩ sursum sunt sapite. ubi
sunt querite nonque suꝑ terram:
Quomodo gͦ ut ad xp̃m eamus terram
calcare compellimur. cum potius nobis
sursum cor habendum sit ad dñm.

Expanded text:
 lavacro aquae in verbo, non solum in illis est sine macula et ruga , qui post lavacrum regenerationis continuo ex hujus vitae contagione tolluntur, nec calcant terram ut opus habeant pedes lavare; verum etiam in iis quibus istam misericordiam praebens Dominus, fecit eos de saeculo isto lotis etiam pedibus emigrare. In his autem qui hic demorantur, etiamsi munda sit, quoniam juste vivunt; opus tamen habent pedes lavare, quoniam sine peccato utique non sunt. Propter hoc dicit in Cantico canticorum, Lavi pedes meos; quomodo inquinabo illos ? Dicit enim hoc cum cogitur ad Christum venire, et terram calcare cum venit. Alia quaestio rursus exoritur. Nonne Christus sursum est? nonne ascendit in coelum, et sedet ad dexteram Patris? nonne Apostolus clamat, et dicit, Si ergo resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite, ubi sunt quaerite, non quae super terram ? Quomodo ergo ut ad Christum eamus, terram calcare compellimur; cum potius nobis sursum cor habendum sit ad Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
cendo. ñ prius sine uita existendo ꝙ
& pater habet uitam. & qd habet ẽ
nec accepit tamen. qr ñ ex aliquo ẽ.
Filius aut̃ accepit uitam dante patre
a quo ẽ. & ipse q̃ habet ẽ. Hab& enim
uitam. & uita ẽ. Ipsum audi loquentẽ
Sicut habet inquit pat̾ uitam in
semetipso. sic dedit & filio uitam
habere in semetipso. Nunquid ex istent

Expanded text:
cendo, non prius sine vita existendo. Quia cendo, non prius sine vita existendo. Quia et Pater habet vitam, et quod habet est: nec accepit tamen, quia non ex aliquo est. Filius autem accepit vitam, dante Patre a quo est: et ipse quod habet, est; habet enim vitam, et vita est. Ipsum audi loquentem: Sicut habet, inquit, Pater vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso . Numquid existent
Abbreviated transcription (Latin):
runt: ꝓꝑter illos ꝑferant moras nr̃as
qui audita meminerunt. Qmͦ dat
mandatum pat̾ unico filio. qͦ uerbo
loquitur u̾bo. cum sit ipse filius uni¬
genitum u̾bum patris: nunquid ꝑ
angłm. cum ꝑ ipsum creati st̃ angłi:
Nunquid ꝑ nubem. quȩ qͣn sonuit
ad filium ñ ꝓpt̾ ipsum sonuit. qͦa
alibi dicit etiam ipse. s ꝓpt̾ alios qͦs¬
ita oportebat audire: Nunquid ꝑso¬
num labiis emissum. qui ñ ht̃ cõrpꝰ.
ne aliquo locorum inter uallo filius
apatre separatur ut sit int̾ illos
aer medius. quo ꝑcusso uox fiat.
& in aurem ueniãt: Absit ut talia
de ila in corporea & ineffabili substan¬
tia suspicenur. Filius unicus ubu
patris & sapientia patris. in illo sunt
omnia mandata patris. Neq enim
clebat ut eum necesse ẽẽt ex temꝑe
habere d ante ñ habebat. Ita enima
patre q habet accepit ut nascendo
acceꝑit. dederitq ille gignendo. Nam
& ui̾ta ẽ. & accepit uitam utiq uas¬

Expanded text:
runt, propter illos perferant moras nostras runt, propter illos perferant moras nostras qui audita meminerunt. Quomodo dat mandatum Pater unico Filio? Quo verbo loquitur Verbo, cum sit ipse Filius unigenitum Verbum? Numquid per angelum, cum per ipsum creati sint Angeli? Numquid per nubem: quae quando sonuit ad Filium, non propter ipsum sonuit, quod alibi dicit etiam ipse; sed propter alios quos oportebat ita audire? Numquid per sonum labiis emissum, qui non habet corpus; nec aliquo locorum intervallo Filius a Patre separatur, ut sit inter illos aer medius, quo percusso vox fiat et in aurem veniat? Absit ut talia de illa incorporea et ineffabili substantia suspicemur. Filius unicus est Verbum Patris, et Sapientia Patris; in illa sunt omnia mandata Patris. Neque enim ciebat, ut eum necesse esset ex tempore habere quod antea non habebat. Ita enim a Patre quod habet accepit, ut nascendo acceperit, dederitque illi gignendo. Nam et vita est, et accepit vitam utique nas
Abbreviated transcription (Latin):
qui iudicet eum. Expectantib aut̃
quis nam ille eẽt: secutꝰ adumxit.
sermo quem loquutus sumille iudica¬
bit eum in nouissimo die: satis manifes¬
tauit seipsum iudicaturum in nouissi¬
mo die. Se ipsum quippe loquutus ẽ.
se ipsum annuntiauit se ipsum ianuã
posuit: qua ipse ad oues pastor int̾ra.
Aliter itaq iudicabuntur qui ñ audie¬
runt. aliter qui audierunt & contẽp¬
serunt. Qui enim sine lege peccaue
ñ sum loquutus. Ideo se dicit ñ lo᷑¬
quutum inseipso. qr ñ ẽ ex se ipso:
Iam hoc sepe diximus. iam hoc tanꝙͣ.
notissimum ñ docere s ammonere
debemus. S qui misit me pater
ipse mͥ mandatum dedit quid dicã
& quid loquar. Non laboraremus. si
cum eis nos loqui sciremus cum qͥb
suꝑiora loqunti sumus. & cum eis ip¬
sis ñ omnib sed que audierunt me¬
moria retinentib. Nunc uͦ qr fortasse
aliqui assunt qui ñ audierunt. eisq
sunt similes qui obliti sunt qd audie¬

Expanded text:
qui judicet eum; exspectantibus autem qui judicet eum; exspectantibus autem quisnam ille esset, secutus adjunxit, Sermo quem locutus sum, ille judicabit eum in novissimo die: satis manifestavit semetipsum judicaturum in novissimo die. Seipsum quippe locutus est, seipsum annuntiavit, seipsum januam posuit, qua ipse ad oves pastor intraret. Aliter itaque judicabuntur qui non audierunt, aliter qui audierunt et contempserunt. Qui enim sine Lege peccavernon sum locutus. Ideo se dicit non locutum ex seipso, quia non est ex seipso. Jam hoc saepe diximus; jam hoc tanquam notissimum non docere sed admonere debemus. Sed qui misit me Pater, ipse mihi mandatum dedit quid dicam et quid loquar. Non laboraremus, si cum eis nos loqui sciremus, cum quibus superiora locuti sumus, et cum eis ipsis non omnibus, sed quae audierunt memoria retinentibus: nunc vero quia fortasse aliqui adsunt qui non audierunt, eisque sunt similes qui obliti sunt quod audie
Abbreviated transcription (Latin):
& si quis audierit inquit u̾ba mea &
ñ custodierit ego ñ iudico eum. Mem̃tote
quȩ uos audisse insuꝑiorib lecꝰtionib
noui & qui obliti forte estis recolite. &
qui ñ affuistis s adestis audite. Quomͦ
dicit filius. ego ñ uidico eum. cumdi¬
cat alio loco. pater ñ iudicat qͣmqͣm
s omne iudicium dedit filio. nisi qr
Non enim ueni inquit ut iudicem mu¬
ut saluum faciam mundum. Nunc gͦ ẽ
tibi dñe. S de ipso etiam futuro no¬
uissimo iudicio. uidete quid dicat:
Qui sꝑuit me & ñ accipit uerba mea.
habet qui iudicet eum. Sermo quẽ
loquutus sum. ille iudicabit eum in
nouissimo die. Non ait qui sꝑuit me
& nͥ accipit uerba mea. ego eum ñ
iudico innouissimo die. Hoc enim
si dixisset. ñ uideo qͦmͦ posset ñ ẽẽ
contrarium illi sententiȩ ubi ait:
pat̾ ñ iudicat qͦmqͣm. s omne iudi¬
cium dedit filio. Cum uͦ dixit. qui
sꝑnit me &̾ ñ accipit u̾ba mea. ht̃

Expanded text:
Et si quis audierit, inquit, verba mea, et Et si quis audierit, inquit, verba mea, et non custodierit, ego non judico eum. Mementote quae vos audisse in superioribus lectionibus novi; et qui obliti forte estis, recolite; et qui non adfuistis, sed adestis, audite quomodo dicit Filius, Ego ncat alio loco: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio , nisi quia Non enim veni, inquit, ut judicem muut salvificem mundum? Nunc ergo ttibi, Domine . Sed de ipso etiam futuro novissimoque judicio videte quid dicat: Qui spernit me et non accipit verba mea, habet qui judicet eum: sermo quem locutus sum, ille judicabit eum in novissimo die. Non ait, Qui spernit me, et non accipit verba mea, ego non judico eum in novissimo die. Hoc enim si dixisset, non video quomodo posset non esse contrarium illi sententiae ubi ait, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Cum vero dixit, Qui spernit me, et non accipit verba mea, habet
Abbreviated transcription (Latin):
indomo sunt. Sic luceat lum urm
coram hominib: ut uideant opera
ur̃a bona. & głificent patrem ur̃m
qui incelis ẽ. Nontamen eis dix it. uoᷤ
lux uenistis in mundum. ut omnis
qui credit in uos intenebris ñ maneat:
Nusqͣm hoc legi posse confirmo. Lu¬
mina gͦ sunt omnes scĩ. s crescendo
illuminant᷑ ab eo. aquo siquis reces¬
serit tenebrabitur. Lumen aut̃ illud¬
quo illuminant᷑ cecera : a se recedere
ñ pot̾. qr incominutabile omnino ẽ:
Credimus g lumini illuminato. sic̾
ꝓpħe. sicut apło: s ido illi credimus.
ut ñ in ipsum credamus ꝗ illuminamur.
s cum illo credimus in illud lumen a
quo illuminamur. ut & nos illuminem᷑
ñ ab illo. s cum illo aquo ille. Cum aut̃
dicit. ut omnis qui credit inme in te¬
nebris ñ maneat: satis manifestat om̃s
se intenebris inuenisse. s ne in eis te¬
nebris remaneant in quib inuenti st̃.
debeant credere in lucem quȩ uenit
inmundum qr ꝑ illam factus ẽ mundꝰ.

Expanded text:
luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est : non tamen eis dixit, Vos lux venistis in mundum, ut omnis qui credit in vos, in tenebris non maneat. Nusqmina ergo sunt omnes sancti; sed credendo illuminantur ab eo, a quo si quis recesserit, tenebrabitur. Lumen autquo illuminantur, a se recedere non potest; quia incommutabile omnino est. Credimus ergo lumini illuminato, sicut prophetae, sicut apostolo: sed ideo illi credimus, ut non in ipsum credamus quod illuminatur, sed cum illo credamus in illud lumen a quo illuminatur; ut et nos illuminemur, non ab illo, sed cum illo a quo ille. Cum autem dicit, Ut omnis qui credit in me, in tenebris non maneat; satis manifestat omnes se in tenebris invenisse: sed ne in eis tenebris maneant in quibus inventi sunt, debent credere in lucem quae venit in mundum, quia per illam factus est mundus. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
ita ille dixit ut uerax. ita iste loquit᷑
ut ueritas. Uerax aut̃ genuit ueritatẽ.
Quid g̾iam diceret ueritati: ñ enim
inꝑfecta erat ueritas. cui u̾bum aliꝰqͦd
adderetur. Dixit gͦ ueritati. qr genuit
ueritatem. Porro ipsa ueritas sic loquit᷑
ut ei dictumẽ: s intelligentib quos do¬
cet ut nata ẽ. Ut aut̃ crederent homines
qͣ intelligere ñdum ualent. ex ore carnis
uerba sonuerunt & abierunt tͣnsuolen¬
tes soni. strepuerunt ꝑ actis morulis
temporum suorum: s res ipse quars
signa sunt soni. traicte quodam modo
meorum memoriam qui audierunt:
ad nos ꝑ litteras quȩ uisibilia signa st̃
ꝑuenerunt. Non sic loquitur ueritas
intelligentib mentib. Intus loquitur.
sine sono instruit intelligibili luce ꝑfun¬
dit. Qui gͦ pot̃ in ea uidere natiuitatis
eiꝰ ecernitatem. ipse illam sic audit lo¬
quentem sicut ei dixit pat̾ q loqueret᷑.
Excitauit nos ad magnum desiderium

Expanded text:
Ita ille dixit ut verax, ita iste loquitur Ita ille dixit ut verax, ita iste loquitur ut veritas. Verax autem genuit Veritatem. Quid ergo jam diceret veritati! Non enim imperfecta erat veritas, cui verum aliquid adderetur. Dixit ergo veritati, quia genuit veritatem. Porro ipsa veritas sic loquitur, ut ei dictum est: sed intelligentibus, quos docet ut nata est. Ut autem crederent homines quod intelligere nondum valent, ex ore carnis verba sonuerunt, et abierunt; transvolantes soni strepuerunt, peractis morulis temporum suorum: sed res ipsae quarum signa sunt soni, trajectae quodammodo in eorum memoriam qui audierunt, etiam ad nos per litteras quae visibilia signa sunt, pervenerunt. Non sic loquitur veritas: intelligentibus mentibus intus loquitur, sine sono instruit, intelligibili luce perfundit. Qui ergo potest in ea videre nativitatis ejus aeternitatem, ipse illam sic audit loquentem, sicut ei dixit Pater quod loqueretur. Excitavit nos ad magnum desiderium
Abbreviated transcription (Latin):
nisi eẽ uitam : Ꝙ quia eterna ẽ. ipsa
natiuitas: nunqͣm ñ fuit filius qui ẽ
uita. numqͣm filius fuit sine uita:
& sicut ẽ natiuitas eterna. sic ẽ qui
natus ẽ uita ȩterna. Ita & mandatũ
ñ q filius ñ habebat pat̾ dedit. sed
sicut dixi insapientia patris qͦd ẽ
u̾bum patris. omnia mandata sunt
patris. Dicit aut̃ mandatum datũ.
qr ñ ẽ. a se ipso cui dr̃ datum. Q̾ hoc
ẽ dare filio sine quo numqͣm filius
fuit. qd ẽ gignere filium qui ñ quam
mandatum eiꝰ uita ȩterna ẽ. Si gͦ uita
mandatum patris: quid aliud dictũ ẽ.
qͣm ego sum mandatum patris: Rinde
& id qł adiungit & dicit. que ego lo¬
quor sicut dixit mͥ pat̾ sic loquor: ñ
accipiamus dixit mͥ. quasi ꝑ uerba lo¬
quiitus sit uniceo ᷤᷤ Aut egebat dĩ ubis
ai ubum: dixit gͦ pater filio. sic̃ dedit
uitam filio. ñ q nesciebat uł ñ habebat.
s qͣ ipse filuis erat. Quid ẽ aut̃ sicut
dixit m sic loquor. nisi u̾bum loquor:

Expanded text:
sa nativitas, nunquam non fuit Filius qui est vita, nunquam fuit Filius sine vita; et sicut est nativitas aeterna, sic est qui natus est vita aeterna. Ita et mandatum non quod Filius non habebat, Pater dedit; sed, sicut dixi, in Sapientia Patris, quod est Verbum Patris, omnia mandata sunt Patris. Dicitur autem mandatum datum, quia non est a seipso cui dicitur datum: et hoc est dare Filio sine quo nunquam Filius fuit, quod est gignere Filium qui nunquam mandatum ejus vita aeterna est. Si mandatum Patris, quid aliud dictum est, quam: Ego sum mandatum Patris? Proinde et id quod adjungit et dicit: Quae ego loquor, sicut dixit mihi Pater, sic loquor. Non accipiamus dixit mihi, quasi verbo locutus sit unico Verbo, aut egebat Deus verbis Dei. Verbum dixit ergo Pater Filio, sicut dedit vitam Filio, non quod nesciebat, vel non habebat, sed ipse Filius erat. Quid est autem Sicut dixit mihi, sic loquor, nisi verbum loquor?
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓꝓterea ñ poterant credere. q iterum
dix it ysaẏas. excecauit ocłos eorum
& indurauit eoꝵ cor. ut qd ẽ grauius
ad dm̃ referatur causa qͦ ñ credidert̃.
testatur. Nam si arbitremur hoc dictumẽ
de diabolo. quod excecauit ocłos eorim
& cor indurauit: laborandum ẽ quonꝰ
illorum culpam quia ñ crediderunt pis¬
sumus ostendere. de quib đr ñ poterit
credere. Deinde quid respondebimus d
illo ipsius ꝓpħȩ testimonio qd posuit
apls paulus dicens. quod querebat isrł
hoc ñ ẽ consecutus. electio aut̃ consecutasͥ¬

Expanded text:
dere, quia iterum dixit Isaias, Excaecavit oculos eorum, et induravit cor eorum; ut, quod est gravius, ad Deum referatur causa qua non crediderunt, ica Scriptura testatur. Nam si arbitremur hoc dictum de diabolo, quod excaecavit oculos eorum, et cor induravit; laborandum est quomodo illorum culpam, quia non crediderunt, possimus ostendere, de quibus dicitur, non poterant credere. Deinde quid respondebimus de alio prophetae ipsius testimonio, quod posuit Paulus apostolus dicens: Quod quaerebat Israel, hoc n
Abbreviated transcription (Latin):
abiit & abscondit se ab eis. Non ab eis
qui credere & diligere ceperant. ñ ab
eis qui cum ramis palmarum & lau¬
dib obuiam uenerant: s ab eis qui
uidebant & inuidebant. qr nec uide¬
bant. s in lapidem illum cecitate of¬
fendebant. Cum aut̃ se abscondisset
iħic ab eis qui illum occidere cupie¬
bant. qͥ sepe ꝓpt̾ obliuioneni cõmo¬
nendi estis: nr̃ȩ infirmitati consulutt
ñ sue potestati derogauit: Exe licri¬

Expanded text:
s, et abscondit se ab eis. Non ab eis s, et abscondit se ab eis. Non ab eis qui credere et diligere coeperant; non ab eis qui cum ramis palmarum et laudibus obviam venerant; sed ab eis qui videbant et invidebant, quia nec videbant, sed in lapidem illum caecati  Aug., caecitate offendebant. Cum autem se abscondisset Jesus ab eis qui illum occidere cupiebant, quod saepe propter oblivionem commonendi estis, nostrae infirmitati consuluit, non suae potestati derogavit. » Pr
Abbreviated transcription (Latin):
conscientia. Dixit gͦ eis iħc. Adhuc
modicum lumen inuobis ẽ. Hinc ẽ qͥ
Eͦ ambulate dum lucem habetis. ut
ñ uos tenebrȩ comp̃hendant. Ambulatẽ
accedite. totum intelligite. & moritu¬
rum xp̃m. & uicturum in eternum.
& sanguinem fusurum qͦ redinat.
& ascensurum insublimia qͦ ꝑducat:
Tenebrȩ aut̃ uos comp̃hendent᷑. si eo
mͦ credideritis xͥ eternitatem ut ne¬
getis ineo mortis humilitatẽ. Q qui
ambulat in tenebris: nescit qͦ uadat:
Sic pot̾ offendere inlapidem offensi¬
onis & petram scandali. q fuit dñs
cecis iudeis sicut credentib lapisqͦm
reꝓbauerunt ȩdificantes. factus est
incapud anguli. Hinc dedignati sunt
credere in xp̃m. quia eorum impietas
contempsit mortuum. derisit ocei¬
sum. & ipsa erat mors grani multi¬
plicandi. & exaltatio trahentis post
Cum aliquid ueri auditum habetis.
credite inueritatem. ut renascamin
inueritate. Hȩc loquutus ẽ. iħc &¬

Expanded text:
conscientia. 13. Dixit ergo eis Jesus: Adhuc conscientia. 13. Dixit ergo eis Jesus: Adhuc modicum lumen in vobis est. Hinc est quod Ergo ambulate, dum lucem habetis, ut non vos tenebrae comprehendant. Ambulate, accedite, totum 587 intelligite, et moriturum Christum et victurum in aeternum; et sanguinem fusurum quo redimat, et ascensurum in sublimia quo perducat. Tenebrae autem vos comprehendent, si eo modo credideritis Christi aeternitatem, ut negetis in eo mortis humilitatem. Et qui ambulat in tenebris, nescit quo vadat. Sic potest offendere in lapidem offensionis, et petram scandali, quod fuit Dominus caecis Judaeis ; sicut credentibus lapis quem reprobaverunt aedificantes, factus est in caput anguli . Hinc indignati sunt credere in Christum, quia eorum impietas contempsit mortuum, risit occisum: et ipsa erat mors grani multiplicandi, et exaltatio trahentis post Cum aliquid veri auditum habetis, credite in veritatem, ut renascamini in veritate. Haec locutus est Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
manet inȩternum. Ꝙ quomodo tu
dicis. oportet exaltari filium hominis:
quis ẽ iste filius hominis: Memorit᷑
tenuerunt quod dñs dicebat assidtie.
filium hominis se ẽẽ. Nam hoc loco ñ
ait. si exaltatꝰ fuerit a terra filius hominis.
s suꝑius dixerat quod hesterno die lec¬
tum atq tractatum ẽ. qͣndo nunciati
sunt gentiles illi qui eum uidere cu¬
piebant. uenit hora ut clarificet᷑ filius
hominis. Hoc itaq isti animo retinentes.
& q̃ nunc ait cum exaltatus fuero a
terra mortem crucis intelligentes: quȩ¬
sierunt ab illo & dixerunt. Nos audiuimꝰ
ex lege. qr xp̃o manet inȩternum. Et
quomodo tu dicis. oportet exaltari
filium hominis: Quis est iste filius
hominis : si enim xͨ ẽ inquiunt. manet
inȩternum. Si manet meternum. qͦmͦ
exaltabitur aterra id ẽ. qͦmͦ crucis pas¬
sione morietur: H oc enim eum dixisse
intelligebant qd facere cogitabant. Non
eis gͦ uerborum istorum obscuritatẽ
aperuit infusa sapientia s stimulata

Expanded text:
manet in aeternum; et quomodo tu dicis, Oportet exaltari Filium hominis? Et quis est iste Filius hominis? Memoriter tenuerunt quod Dominus dicebat assidue se esse Filium hominis. Nam hoc loco non ait, Si exaltatus fuerit a terra Filius hominis: sed superius dixerat, quod hesterno die lectum atque tractatum est, quando nuntiati sunt Gentiles illi, qui eum videre cupiebant. Venit hora ut glorificetur Filius hominis . Hoc itaque isti animo retinentes, et quod nunc ait, Cum exaltatus fuero a terra, mortem crucis intelligentes, quaesierunt ab illo, et dixerunt: Nos audivimus ex Lege quia Christus manet in aeternum; et quomodo tu dicis, Oportet exaltari Filium hominis? Quis est enim iste Filius hominis? Si enim Christus est, inquiunt, manet in aeternum: si manet in aeternum, quomodo exaltabitur a terra: id est, quomodo crucis passione morietur? Hoc enim eum dixisse intelligebant, quod facere cogitabant. Non ergo eis verborum istorum obscuritatem aperuit infusa sapientia, sed stimulata
Abbreviated transcription (Latin):
passione sua & morte fruc¬
tuosa in exaltatione crucis.
ubi dixit se omma tracturuĩ
ẽẽ pꝰ se: cum intellexissent iudei q̃
de sua morte dixisset. & ꝓposuissent
ei questionem quomodo diceret se
ẽẽ moriturum cum ex lege audierĩt
ut dum adhuc modicum lumen in
eis ẽẽt quo xp̃m ecernum ẽẽ didicis¬
sent ambularent ut totum discerẽt.
ne comp̃henderent᷑ a tenebris. Q
cum hȩc ẽẽt loquutus. abscondit se
ab eis. Hec in suꝑiorib dominicis. les¬
tionib uerbisq didicistis. Deide
intulit euglista unde hodiernum
capitulum recitatum ẽ. & ait. Cum
aut̃ tanta signa fecisset coram eis ñ cre¬
debant ineum. ut sermo y saiȩ ꝓpħe¬

Expanded text:
passione sua, et morte fructuosa in exaltatione crucis, ubi dixit se omnia tracturum esse post se, cum intellexissent Judaei quod de sua morte dixisset, et proposuissent ei quaestionem, quomodo diceret se esse moriturum, cum ex Lege audierint ut dum adhuc modicum lumen in eis esset, quo Christum aeternum esse didicissent, ambularent, ut totum discerent, ne comprehenderentur a tenebris. Et cum haec esset locutus, abscondit se ab eis. Haec in superioribus dominicis lectionibus verbisque didicistis. 2. Deinde intulit Evangelista unde hodiernum capitulum recitatum est, et ait: Cum autem tanta signa fecisset coram eis, non credebant in eum: ut sermo Isaiae p
Abbreviated transcription (Latin):
rentur. Dilexerunt enim głam homi¬
num. magisqͣm głam dĩ. Uidece qͣm¬
admodum ñ tacuerit eugłista ⁊ imꝑ¬
bauerit quosdam. quos tamen in eum dix̃
credidisse. Qͥ in hoc ingressu fidei si
ꝓficerent. amorem quoq humanȩ głȩ
ꝓficiendo suꝑarent: quem suꝑauerat
crucifixus ẽ. & ego mundo. Ad ħ enĩ ⁊
ipse dñs crucem suam ubi eum dem̃tia
suꝑbe impietatis irrisit. in eorum qui
in illum crederent frontib fixit. ubi ẽ
quodammodo sedes uerecundiȩ: ut de
nomine eiꝰ fides ñ erubescat. & magis
dei głam qͣm hominum diligat¬
Ab eo quod ait. Qui crelit in me ñ in me

Expanded text:
runt enim gloriam hominum magis quam gloriam Dei. Videte quemadmodum notaverit evangelista et improbaverit quosdam, quos tamen in eum dixit credidisse, qui in hoc ingressu fidei, si proficerent, amorem quoque humanae gloriae proficiendo superarent, quem superaverat crucifixus est, et ego mundo . Ad hoc enim et ipse Dominus crucem suam, ubi eum dementia superbae impietatis irrisit, in eorum qui in illum crederent frontibus fixit, ubi est quodammodo sedes verecundiae, ut de nomine ejus fides non erubescat, et magis Dei gloriam quam hominum diligatAb eo quod ait Jesus, Qui credit in me, n
Abbreviated transcription (Latin):
tanta deuotione laudabat. tanto ag¬
mine deducebat. Si dictum ẽ nobi
timere. illum agnosce qui atẽ lau¬
datur. & noli trepidare cum patit᷑¬
qr ille sanguis funditur ꝑ quem tuũ
delictum deleatur. & uita redimat᷑:
S pullum asinȩ in quo nemo sede¬
rat᷑. hoc enim ap̾ alios euangłistas
inuenitur: intelligimus ppłm gen¬
tium. qui legem dñi ñ acceꝑat. Asinũ
uero quia utrumq iumentum dño
adductum ẽ: plebem eiꝰ quȩ uenielbuit
ex ꝓpło isrł ñ indomitam plane. s qͦ
p̃sepe domini agnouit. Hȩc ñ cogno¬
uerunt discipłi eiꝰ pͥmum. s qͣndo
głificatꝰ ẽ iħc: id ẽ qͣndo uirtutem
suȩ resurrectionis ostendit. tunc re¬
cordati sunt quia hȩc erant scripta
de eo & hȩc fecerunt ei : id ẽ ñ alia
fecerunt ei. qͣm illa quȩ erant scͥpta
de eo. Recolentes quipp e scđm scͥptu¬
ram quȩ ante passionem uł in dñi

Expanded text:
tanta devotione laudabat, tanto agtanta devotione laudabat, tanto agmine deducebat. Ei dictum est, Noli timere: illum agnosce qui a te laudatur, et noli trepidare cum patit ille sanguis funditur, per quem tuum delictum deleatur, et vita reddatur. Sed pullum asinae in quo nemo sederat hoc enim apud alios evangelistas invenitur intelligimus populum Gentium, qui Legem Domini non acceperat. Asinam vero quia utrumque jumentum Domino adductum est plebem ejus quae veniebat ex populo Israel, non indomitam plane, sed quae praesepe Domini agnovit. 6. Haec non cognoverunt discipuli ejus primum: sed quando glorificatus est Jesus, id est, quando virtutem suae resurrectionis ostendit: tunc recordati sunt quia haec scripta erant de eo, et haec fecerunt ei, id est, non alia fecerunt ei, quam illa quae erant scripta de eo. Recolentes quippe secundum Scripturam, quae ante passionem Domini, vel in
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit isrł: dignatio ẽ ñ ꝓ motio.
miserationis indicium ẽ. ñ potestatis
augmentum. Qui enim appellatus ẽ
interra rex iudeorum. incęlis ẽ dñs
sedit suꝑ eum. Hic breuit̃ dicꝰtum ẽ:¬
Nam qͦmadmodum sit factum. ap̾
alios eugłistas plenissime legitur:
Aehibetur aut̃ huic facto ꝓpheticum
testimonium. ut appareret q̃ maligui
principes iudeoꝵ eum ñ intellige¬
bant in quo implebant᷑ quȩ legebãt
Inuenit gͦ iħo asellum & sedit sup
eum: sicut scͥptum ẽ. Noli timere si¬
lia syon ecce rex tuus uenit sedens
suꝑ pullum asinȩ. In illo gͦ ppło erat
filia syon. Ipsa ẽ ihersm quȩ syono
In illo in qͣm ꝓpło reꝓbo & ceco erat
tamen filia sẏoꝵ cui diceret᷑. Noli ti¬
mere ecce rex tuus uenit sedeis suꝑ
pullum asinȩ. Hȩc filia syoꝵ cui diui¬
nitus ista dicuntur. in illis erat ouib
quȩ uocem pastoris audiebant. In illa
erat multitudine. quȩ dnm̃ uementẽ

Expanded text:
voluit Israel, dignatio est, non promotio; voluit Israel, dignatio est, non promotio; miserationis indicium est, non potestatis augmentum. Qui enim appellatus est in terra rex Judaeorum, in coelis est Dominus sedit super eum. Hic breviter dictum enam quemadmodum sit factum, apud alios evangelistas plenissime legitur. Adhibetur autem huic facto propheticum testimonium, ut appareret quod maligni principes Judaeorum eum non intelligebant, in quo implebantur quae legebant: Invenit ergo Jesus asellum, et sedit supcut scriptum est, Noli timere, filia Sion: ecce rex tuus venit sedens super pullum asinae. In illo ergo populo erat filia Sion: ipsa est Jerusalem quae Sion. In illo, inquam, populo reprobo et caeco, erat tamen filia Sion, cui diceretur, Noli timere: ecce rex tuus venit sedens super pullum asinae. Haec filia Sion cui divinitus ista dicuntur, in illis erat ovibus quae vocem pastoris audiebant; in illa erat multitudine quae Dominum venientem
Abbreviated transcription (Latin):
in nomine patris mei & ñ suscepistis me:
alius ueniet in nomine suo. hunc susci¬
pietis. humilitatis enim magister xp̃e.
crucis. Non itaq amittit diuinitatẽ.
qͣndo nos docet humilitatẽ. In illa patͥ¬
ẽ equalis nos ut eẽmus creauit. ꝑ quod
nobis ẽ similis. ne ꝑiremus redemit:
Has ei laudes turba dicebat. O sanna
benedictus qui uenit in nomine dñi.
rex isrł. Quam crucem mentis inui¬
dentia principum iudeorum ꝑpeti
poterat. qͣn lo regem suum xpͣm tãta
multitudo clamabat: s quid magnũ¬
fuit dño regem eẽ isrł : Quid magnũ
fuit regi scłoꝵ. regem fieri hominum :
Nonenim rex isrł xp̃c adexigendum
tributum uł ferro exercitum arman¬
dum. hostesq uisibiliter debellandos:
s rex isrł quod mentes regat. quod
inȩternum consulat. qd in regnũ cȩlor
credentes. sꝑantes amantesq ꝑducat:
Dei gͦ filius equalis patri. uerbum ꝑ
quod facta sunt omnia. quod rex ẽẽ

Expanded text:
in nomine Patris mei, et non suscepistis me: in nomine Patris mei, et non suscepistis me: alius veniet in nomine suo, hunc suscipietis . Humiliem autem crucis . Non itaque amittit divinitatem, quando nos docet humilitatem: in illa est Patr Patri est aequalis, nos ut essemus creavit; per quod nobis est similis, ne periremus redemit. 4. Has ei laudes turba dicebat, Hosanna, benedictus qui venit in nomine Domini, rex Israel. Quam crucem mentis invidentia principum Judaeorum perpeti poterat, quando regem suum Christum tanta multitudo clamabat? Sed quid fuit Domino regem esse Israel? Quid magnum fuit regi saeculorum, regem fieri hominum? Non enim rex Israel Christus ad exigendum tributum, vel exercitum ferro armandum, hostesque visibiliter debellandos: sed rex Israel, quod mentes regat, quod in aeternum consulat, quod in regnum coelorum credentes, sperantes, amantesque perducat. Dei ergo Filius aequalis Patri, Verbum per quod facta sunt omnia, quod rex esse
Abbreviated transcription (Latin):
infidelitatem iudeor. predixisse tam̃ ñ
fecisse. Non enim ꝓpterea qͦmqͣm ds̃ ad
peccandum cogitꝰ. qr futura hominum
peccata iamnouit. Ipsorum enim p̾sci¬
uit peccata ñ sua. ñ cuiusqͣm alterius
s ipsorum. Qua ꝓpter si ea quȩ ills pres¬
ciuit ipsorum ñ sunt ipsorum. ñ uera
ille presciuit. S quia illius p̾scientia falli
ñ potest. sine dubio ñ alii s ipsi pecoant
quos ds̃ peccaturos ẽẽ p̾sciuit. F ecerunt
gͦ peccatum iudei qđ eos facere ñ com¬
pulit cui peccatum ñ placet. s facturoᷤᷤ
ẽẽ p̾dix it quem nichil latet. Q ideo si
ñ malum s bonum facere uoluissent.
ñ ꝓhiberentur: & hoc facturi p̾uide¬
rentur ab eo qui nouit quid sit qͥsq
facꝰturus. & quid ei sit ꝓ eiꝰ oꝑe reodi¬
turus. s ea que sequuntur eugłii

Expanded text:
infidelitatem Judaeorum; praedixisse tamen, non infidelitatem Judaeorum; praedixisse tamen, non fecisse. Non enim propterea quemquam Deus ad peccandum cogit, quia futura hominum peccata jam novit. Ipsorum enim praescivit peccata, non sua; non cujusquam alterius, sed ipsorum. Quapropter si ea quae ille praescivit ipsorum, non sunt ipsorum; non vere ille praescivit: sed quia illius praescientia falli non potest; sine dubio non aquos Deus peccaturos esse praescivit. Fecerunt ergo peccatum Judaei, quod eos facere non compulit, cui peccatum non placet; sed facturos esse praedixit quem nihil latet. Et ideo si non malum, sed bonum facere voluissent, non prohiberentur: et hoc facturi praeviderentur ab eo qui novit quid quisque sit facturus, et quid ei sit pro ejus opere redditurus. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
in sui erroris tenebris ꝑmanendo.
similes sint ipsis iudeis de quibus
dictum ẽ. & brachium dñi cui reue¬
latum ẽ : Hic occurrit alia questio
de qua quidem ut competent̃ aliqͥd
disputetur & omnes eiꝰ latebrosissimi
sinus ꝑscrucentur & excuciant᷑ ut
dignum ẽ: nec incarum uirium eẽ
arbitror nec angustiarum temporis.
nec ur̃e capacitatis. Tamen qr transire
inde dicamus: accipite qd potuerimꝰ.
& ubi ur̃e expectationi ñ suffecerimꝰ:
ab illo incrementum poscite qui nos
plantare posuit & rigare. qr sic̃ dicit
apłs neq qui plantat ẽ. aliqͥd neq o
qui rigat.s qui increm̃tum dat ds̃:
Quidam gͦ inter se musitant & ubi
possunt aliqͣndo ꝓclamant. & turbu¬
lenta disputation̾e contendunt dicentes:
Quid fecerunt iudei. uł quȩ culpa
corum fuit. si necesse erat ut sermo
y saiȩ ꝓphe impleret᷑ quem dixit. dñe
quis c̾redidit auditui nr̃o. & brachiũ
dm̃ cui reuelatum ẽ: quib respondemꝰ.

Expanded text:
in sui erroris tenebris permanendo, in sui erroris tenebris permanendo, similes sint Judaeis ipsis, de quibus dictum est, Et brachium Domini cui revelatum est? 4. Hic occurrit altera quaestio, de qua quidem ut competenter aliquid disputetur, et omnes ejus latebrosissimi sinus perscrutentur et excutiantur ut dignum est, nec mearum virium esse arbitror, nec angustiarum temporis, nec vestrae capacitatis. Tamen quia transirinde dicamus, accipite quod potuerimus: et ubi vestrae exspectationi non suffecerimus, ab illo incrementum poscite qui nos plantare posuit et rigare; quia, sicut dicit Apostolus, Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Quidam ergo inter se mussitant, et ubi possunt aliquando proclamant, et turbulenta disceptatione contendunt, dicentes: Quid fecerunt Judaei, vel quae culpa eorum fuit, si necesse erat ut sermo Isaiae prophetae impleretur quem dixit, Domine, quis credidit auditui nostro? et brachium Domini cui revelatum
Abbreviated transcription (Latin):
& equalis patri ubiq totus ẽ sicut
pater: ne aliqua pateat occasio detes¬
tabili errori eorum qui dicunt solum
ẽẽ patrem. s ꝓ diuersitate causarũ
ipsum dici filium ipsum dici sp̃mscm:
quia solus ipse ẽ pat̾. si brachium eiꝰ ẽ
filius. ñ enim duę s una ꝑsona est.
homo & brachium eiꝰ. ñ intelligentes
neq aduertentes quomodo uerba de
reb aliis adres alias transferent᷑: ꝓpt̾
aliqͣm similitudinem etiam in locutionib
cotidianis de usibilib & notissimis reb
qͣntomagis ut nobis ineffabilia qͣlit̾cũq
dicantur. que dici sicuti sunt omnino
ñ possunt: Nam & homo alterum ho¬
minem ꝑ quem solet agere quic quid
agit. brachium suum appellat: & si
ei auferatur dolens dicit brachium
raum ꝑdidi & ei qui abstulerit di¬
cit. brachium meum michi abstulisti:
Intelligant gͦ qͦmͦ dictus sit filius bra
chium patris. ꝑ quod pat̾ oꝑatus ẽ
omma: ne hoc non intelligendo &

Expanded text:
et aequalis Patri ubique totus est sicut et aequalis Patri ubique totus est sicut Pater: ne aliqua pateat occasio detestabili errori eorum, qui dicunt solum esse Patrem, sed pro diversitate causarum ipsum dici Filium, ipsum dici Spiritum quia solus est Pater, si brachium ejus est Filius; non enim duae, sed una persona est homo et brachium ejus. Non intelligentes neque advertentes, quomodo verba de rebus aliis ad res alias transferantur, propter aliquam similitudinem etiam in locutionibus quotidianis de visibilibus et notissimis rebus; quanto magis ut nobis ineffabilia qualitercumque dicantur, quae dici sicuti sunt, omnino non possunt? Nam et homo alterum hominem per quem solet agere quidquid agit, brachium suum appellat: et si ei auferatur, dolens dicit, Brachium perdidi; et ei qui abstulerit, dicit Brachium meum mihi abstulisti. Intelligant ergo quomodo dictus sit Filius Patris brachium, per quod Pater operatus est omnia; ne hoc non intelligendo, et
Abbreviated transcription (Latin):
reuelatum ẽ: Ubi satis ostendit bra
as pat̾ sigura decerminetur carnis hu¬
manȩ.eiqͦ filius tamqͣm membrum
corporis hereat: s quia omina ꝑ ipsũ
facta sunt. id̾o brachium dñi dictumẽ:
Sicut enim tuum brachium ꝑ qd oꝑaris.
sic d̃i brachium dictum ẽ. eiꝰ uerbum.
qr ꝑ ũbum oꝑatus est mundum. Cur
oꝑetur extendit. nisi quia ñ continuo
fit qͦd dixerit: si aut̃ tanta potestate
p̃ualeret. ut sine ullo corporis sui
mortu qd diceret fieret: brachium eiꝰ
poris membrum. ita ñ ẽ. cogitabile uł
sonabile ac transitorium ubum: quia
cum omnia ꝑipsum facta sunt. ds
erat u̾bum. Cum gͦ audimus brachi¬
um di patris ẽẽ dĩ filium ñ nobis
obstrepat consuetudo carnalis. s qͣntũ
illo dõnante possumus dĩ uirtutem
& di sapientiam cogitemus : ꝑ quẽ
facta sunt omnia. Tale quippe bra¬
chium nec ꝑrectum extenditur. nec
collectum contrahit᷑. N ẽ enuim ipse
qui pat᷑. s unum sunt ipse ⁊ pater.

Expanded text:
revelatum est? satis ostendit bracDeus Pater figura determinetur carnis humanae, eique Filius tanquam membrum corporis haereat: sed quia omnia per ipsum facta sunt, ideo brachium Domini dictum est. Sicut enim tuum brachium, per quod operaris; sic Dei brachium dictum est ejus Verbum, quia per Verbum operatus est mundum. Cur  brachium extendit, nisi quia non continuo fit quod dixerit? Si autem tanta potestate praevaleret, ut sine ullo motu corporis sui quod diceret fieret, brachium ejusporis membrum, ita non est cogitabile vel sonabile ac transitorium verbum; quia cum omnia per ipsum facta sunt, Dei Verbum erat. 3. Cum ergo audimus brachium Dei Patris esse Dei Filium, non nobis obstrepat consuetudo carnalis: sed quantum illo donante possumus, Virtutem Dei et Sapientiam cogitemus, per quam facta sunt omnia. Tale quippe brachium nec porrectum extenditur, nec collectum contrahitur. Non est enim ipse qui Pater, sed unum sunt ipse et Pater;
Abbreviated transcription (Latin):
luntas sic suꝑba erat. ut ignorantes dĩ
tanqͣm ex oꝑib tumuerunt ipso suo
tumore cecati offenderunt in lapidem
offensionis. Sic aut᷑ dicꝰtum ẽ ñ pocerant.
ubi intelligendum ẽ. qd nolebant. qͦmad¬
modum dictum ẽ. de dño dõ nr̃o si ñ
credimus ille fidelis ꝑmanet. negare
se ipsum ñ potest. De omnipotente dic̃¬
tum ẽ. ñ potest. Sicut gͦ qd dñs negare
se ipsum ñ pot̾ laus ẽ uoluntatis diui¬
nȩ. ita qd illi ñ poterant credere culpa
ẽ uoluntatis humanȩ. Ecce dico ego.
Quotquot tam suꝑbȩ sapiunt. ut suȩ
uoluntatis uirib tantum existiment
ẽẽ tribuendum. ut negent sibi ẽẽ ne¬
cessarium diuinum adiutorium ad
beneuiuendum: ñ possunt credere
in xp̃m. Non enim aliquid prosunt
credere in mediatorem sine quo inter¬
posito ñ reconciliamur dõ. credere in
saluatorem qui uenit qd perierat que¬
rere atq saluare. credere in eum qͥ

Expanded text:
es Dei tanquam ex operibus tumuerunt; ipso suo tumore caecati, offenderunt in lapidem offensionis. Sic autem dictum est non poterant, ubi intelligendum est quod nolebant; quemadmodum dictum est de Domino Deo nostro, Si non credimus, ille fidelis permanet, negare seipsum non potest . De omnipotente dictum est, non potest. Sicut ergo quod Dominus negare seipsum non potest, laus est voluntatis divinae; ita quod illi non poterant credere, culpa est voluntatis humanae. 10. Ecce dico et ego, quod qui tam superbe sapiunt, ut suae voluntatis viribus tantum existiment esse tribuendum, ut negent sibi esse necessarium divinum adjutorium ad bene vivendum, non possunt credere in Christum. Non enim aliquid prosunt credere in Mediatorem, sine quo interposito non reconciliamur Deo; credere in Salvatorem, qui venit quod perierat quaerere atque salvare ; crede
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ audiamus ammonentẽ scripturam.
atq dicentem. Altiora te nequesieris.
& fortiora te ne scrutatus fueris: ñ qr
ista negata sunt nobis. cum d̾s magist᷑.
dicat. nichil ẽ occultum qd ñ reuelabit᷑.
s si in id q ꝑuenimus in eo ambulemꝰ.

Expanded text:
ergo audiamus admonentem Scripturam ergo audiamus admonentem Scripturam atque dicentem, Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris . Non quia ista negata sunt nobis, cum Deus magister dicat, Nihil est occultum quod non revelabitur : sed si in quod pervenimus, in eo amb