comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mari uellet qui fuisser ordinatus pͥor. alt̾i autem.
plebs alia regenda ꝓuicsetur: Ouir̾ optimũ o fili
ũ xp̃iane pacis: ⁊ patrem. xp̃iane plebis. Conferte nc̃
istam paucitatem cum illa multitudine ep̃oꝵ.
neq numer̃ numero s pondus ponderi cõꝑ ate. hinc
modestiã. inde temeritatem. hinc uigilantiam: in¬
de cecitatẽ: Hic nec man suetudo integritatẽ corru¬
pit. nec integritas mansuctudini repugnauit. Ibi aũ
⁊ furore tumor agebatur. et timore. furor incitabat᷑.
Isti enĩ conuenerant incognitione ueroꝵ cͥminũ fal¬
sa respuere. illi falsa dampnatione uera celare. Illis¬
nec se tan dem cecilianus audiendum iudicandũq
cõmitterit: cum haberet tales apud quos si ei cau¬
sa moueret. innocentiam suam facillune osten¬
deret. Non se illis omnino cõmittẽt nec si ꝑegrinꝰ
eccłe carthaginensis subito eẽt epc̃ ordinatus: et ig¬
noraret quid ad corrumpendos animos uł impro-¬

Expanded text:
mari uellet, qui fuisset ordinatus prior, alteri autem eorum mari uellet, qui fuisset ordinatus prior, alteri autem eorum plebs alia regenda prouideretur. o uirum optimum! o filium Christianae pacis et patrem Christianae plebis! conferte nunc istam paucitatem cum illa multitudine episcoporum neque numerum numero sed pondus ponderi comparate: hinc modestiam, inde temeritatem; hinc uigilantiam, inde caecitatem; hic nec mansuetudo integritatem corrupit nec integritas mansuetudini repugnauit, ibi autem et furore timor tegebatur et timore furor incitabatur; isti enim conuenerant cognitione uerorum criminum falsa respuere, illi falsorum damnatione uera celare. Illisne se tandem Caecilianus audiendum iudicandumque committeret, cum haberet tales, apud quos, si ei causa moueretur, innocentiam suam facillime ostenderet? non se illis omnino committeret nec, si peregrinus ecclesiae Carthaginiensis subito esset episcopus ordinatus et ignoraret, quid ad eorrumpendos animos uel inpro
Abbreviated transcription (Latin):
que fuerint dicta meministis: ⁊ tam̃ uiri grauissi¬
nii. ab infinitis questionib. cathena qͣdam inex¬
plicabili sese nectentib. suum temꝑare arbitriũ
maluert᷑. neqͣ qm curantes qͣ multi ec̃nt illi epi
aut unde collectiquos uidebant tanta temeritate
cecatos ut in absentes ⁊ ñ int̾rogatos collegas. tam
p̃cipites auderent ꝓ ferreisententias. Et tam̃ qͣlis
ipsius beati melc̾iadis ultima ẽ plata sententia:
Qm inocens. qmͣ in tegra. qm̃ ꝓuida atq pacifica.
qmͣ neq collegas in quib nicħ constiterat. decoue¬
gio suo ansus ẽ remou̾e.⁊ donato solo quẽ totius
mali pͥncipem inuenerat maxime culpate sanita¬
tis recuꝑ ande optionẽ cec̾is lib̾am fecit: paratus
cõmunicatorias litt̃as mitt̾e. etiamhis qͦs amaio¬
rino ordinatos eẽ constaret. ita utquib cũq locis
eẽnt duo cp̃i quos dissensio geminasset. eum confir¬

Expanded text:
quae fuerint dicta, meministis. et tamen uiri grauissiquae fuerint dicta, meministis. et tamen uiri grauissimi ab infinitis quaestionibus M catena quadam inexplicabili sese nectentibus suum temperare arbitrium maluerunt nequaquam curantes. quam multi essent illi episcopi aut unde collecti, quos uidebant tanta temeritate caecatos, ut in absentes et non interrogatos collegas tam praecipites auderent proferre sententias. et tamen qualis ipsius beati Melchiadis ultima est prolata sententia! quam innocens. quam integra, quam prouida atque pacifica! qua neque collegas, in quibus nihil constiterat, de collegio suo ausus est remouere et Donato solo, quem totius mali principem inuenerat, maxime culpato sanitatis recuperandae optionem ceteris liberam fecit paratus communicatorias litteras mittere etiam his, quos a Maiorino ordinatos esse constaret, ita ut, quibuscumque locis duo essent episcopi, quos dissensio geminasset, eum confir
Abbreviated transcription (Latin):
cecilianus. ⁊ requisiti abeis cẽnt ł accusatores uł
testes uił qͦqͦmͦ cause necessarii quisimulcumeis ex
africa uenerant: et eos p̃sentes fuisse atq adonato
sub tcͣtos ẽẽ diceretur ꝓ misit autẽ ide donatus qd̾
eos eẽt exibiturus Qd̾ cum non semel s scpius promi¬
sisset. amplius ad illudiuditium acced̾c noluit. ubi
iamerat tanta confessus. ut nicħ deinceps aliud ñ
accedendonisi p̾sens dampnai noluisse iudc̃tur.
c̃ tam̃ ea que dampnanda eẽnt eo p̾sente atq int̾¬
rogato manifestata fui̾nt accessit ⁊ aliudut aqͥ¬
b d̾am adu̾sus cȩcilianum. denunciationis libelꝰ
daretur: post qd factum quemadmodũ sit rurs
agitata cognitio ⁊ que ꝑsone illum libeltum de¬
derint quoq modo nicħ incetilianum ꝓbare po.¬
suerit. quid dicam c̃z audieritis omĩa.⁊ quotiens
uolueritis legere possitis: De numero autẽ lix.

Expanded text:
Caecilianus et requisiti ab eis essent uel accusatores uel Caecilianus et requisiti ab eis essent uel accusatores uel testes uel quoquo modo causae necessarii, qui simul cum eis ex Africa uenerant, et eos praesentes fuisse atque a Donato subtractos esse diceretur. promisit idem Donatus, quod eos esset exhi-biturus. quod cum non semel sed saepius promisisset, amplius ad illud iudicium accedere noluit, ubi iam erat tanta confessus, ut nihil aliud deinceps non accedendo nisi praesens damnari noluisse uideretur, cum tamen ea, quae damnanda essent, eo praesente atque interrogato manifestata fuerint. accessit aliud, ut a quibusdam aduersus Caecilianum denuntiationis libellus daretur. post quod factum quem ad modum sit rursus agitata cognitio et quae personae illum libellum dederint quoque modo nihil in Caecilianum probari potuerit, quid dicam, cum et audieritis omnia et, quotiens uolueritis, legere possitis? De numero autem septu
Abbreviated transcription (Latin):
pace alienatam multitudinem. transferre uoluis¬
seͥut ab ea indelicet turba ceciliañ accusaretur. qmͣ
solis tumultuosis clamorib nulla docum̃toꝵ at¬
testatione nullo u̾itatis examine adsuã uolun¬
tatem animos uidicum detor quere posse arbi¬
trabantur. nisi forte furiosa ⁊ potulo erroris atq
correptionis ebria multitudo. uera incecilianum
tͥmina diceret ubi septuaginta ep̃i sic̃ de felice au-¬
tũntano ꝯstitit. absentes ⁊ ĩnocentes collegas tam
insana temeritate dampnar̃. Quali enĩ turbe illi
consenserant rit adũsus innocentes ñ int̾rogatos
ꝓferrent sententias. atali turba etiam rursus ac¬
tusari tecilianum uolebant. S plane ñ inuenerãt¬
tales rudicesquib illam dem̃tia ꝑsuaderent po¬
testis enim ꝓurã prudentia ⁊ illoꝵ pũsitatem illie
attend̾e ⁊ uiditium grauitatẽ.: quẽ admodum ad ex¬
tremum ꝑsuade ñposseut. ut aplebe partis ma¬
iorim que certam ꝑsonam ñ habebat argueret᷑

Expanded text:
pace alienatam multitudinem transferre uoluisse, ut ab ea uidelicet turba Caecilianus accusaretur, quam solis tumultuosis clamoribus nulla documentorum adtestatione, nullo ueritatis examine ad suam uoluntatem animos iudicum detorquere posse arbitrabantur, nisi forte furiosa et poculo erroris atque corruptionis ebria multitudo uera in Caecilianum crimina diceret ubi septuaginta episcopi, sicut de Felice Aptungitano constitit, absentes et innocentes collegas tam insana temeritate damnarunt. quali enim turbae illi consenserant, ut aduersus innocentes non interrogatos proferrent sententias, a tali turba etiam rursus accusari Caecilianum uolebant. sed plane tales inuenerant iudices, quibus illam dementiam persuaderent! Potestis enim pro uestra prudentia et illorum peruersitatem illic adtendere et iudicum grauitatem, quem ad modum ad extremum persuadere non possent., ut a plebe partis Maiorini, quae certam personam non habebat, argueretur
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃c. cum collegis transmarinis epĩs ulud sibi usur pa¬
re iuiditium: qd̃ ab afris sepluaginta ubi pͥmatus ti¬
gisitanus p̃sedit. fuerat t̾minatum: oͥd qd̾ nec ip̃e
isurpaint: Rogatus quippe imꝑator uidices misit
epõs qui cum eo sederent: et detota illa causa qd̃ ius¬
tum ud̃et᷑ statuerent: hoc ꝓbamus ⁊ donatistar̃
p̃cib ⁊ ũb̾ ipfius imꝑatoris: Utraq enim uob̾ lec¬
ta memuustis. ⁊ inspitiendi ac describendi licentiã
nunc habctis. legite. et considate omnnia. Uid ete
qnͣta cuta pacis atq unitatis conseruande uł resti¬
tuende cuncta discussa sint: quẽad modum accusa¬
bata sit. p̾sentiũꝙ uocibꝰ liqͥdo constit̾it. nicħ eos ha

Expanded text:
episcopus cum collegis transmarinis episcopis illud sibi usurpaepiscopus cum collegis transmarinis episcopis illud sibi usurpare iudicium, quod ab Afris septuaginta, ubi primas Tigisitanus praesedit, fuerat terminatum? quid, quod nec ipse usurpauit? rogatus quippe imperator iudices misit episcopos, qui cum eo sederent et de tota illa causa, quod iustum uideretur, statuerent. hoc probamus et Donatistarum precibus et uerbis ipsius imperatoris; utraque enim uobis lecta meministis et inspiciendi ac describendi licentiam nunc habetis. legite et considerate omnia. uidete, quanta cura pacis atque unitatis conseruandae uel restituendae cuncta discussa sint, quem ad modum accusarobata sit praesentiumque uocibus liquido constiterit
Abbreviated transcription (Latin):
luerte. Si autem cͥminis ñ ẽ ꝓuocari adimꝑatorẽ: ñ ẽ
cͥminis audire abimꝑatore. Ergo nec abillocui cau¬
sam delegauerit imꝑator. Quẽdam etiam suspensũ
eculeo incausa felicis ep̃i amitꝰ ille uoluit cͥmmari.
ut quis etiã ungulis uexaretur: sumqͥd pot̾at fe¬
lix cont̃dice ne tanta diligentia uel seu̾itate quere¬
retur: cum eiꝰ causam ĩueniendam cognitor agita¬
ret: Quid enim erat illud nolle fic queri qmͣ decri¬
mine confiteri: et tam̃ ille ip̃e ꝓ consul int̾ p̃conum
t̾ribiles uoces ⁊ cruentas cariificum manũs. nũ qm̃ͣ
collegam dampnaret absentem. qͥ iuditio eiꝰ se p̃sen¬
tare noluisset. cum haberet aliud qd̾ posset audiri
Aut si dampnaret. certe etiam iꝑsis siłarib legib pe¬
nas iustas et debitas lueret. Qd̾ sigesta ꝓ consularia
displicent: eccłasticis tredite. Omnia uob̃ ordie reci¬
tata sunt. an forte ñ debuit romane eccłe melc̾iades

Expanded text:
luerunt! si autem criminis non est prouocare ad imperatorem, non est luerunt! si autem criminis non est prouocare ad imperatorem, non est criminis audiri ab imperatore, ergo nec ab illo, cui causam delegauerit imperator. quendam etiam suspensum eculeo in causa Felicis episcopi amicus ille uoluit criminari, ut quis etiam ungulis uexaretur. numquid poterat Felix contradicere, ne tanta diligentia uel seueritate quaereretur, cum eius causam inueniendam cognitor agitaret? quid enim erat aliud nolle sic quaeri quam de crimine confiteri? et tamen ille ipse pro consule inter praeconum terribiles uoces et cruentas carnificum manus numquam collegam damnaret absentem, qui iudicio eius se praesentare noluisset, cum haberet aliud, quod posset audiri, aut si damnaret, certe etiam ipsis saecularibus legibus poenas iustas et debitas lueret. Quod si gesta proconsularia displicent, ecclesiasticis cedite. omnia uobis ordine recitata sunt. an forte non debuit Romanae ecclesiae Melchiades
Abbreviated transcription (Latin):
tucĩ & ciciꝰ in nocentes eos existunare debemus quoꝵ
cͥmina abistis leuius accusata st̃. et parciore rep̃hen¬
sione dampnata. qñ ille inuentus ẽ innocens. ĩquem
multo ĩmanĩ seuuert̾: an forte sic̃ quidam dixit qd̾ qͥ¬
dem cum uob̃ diceretur displicuit s tam̃ p̃termittẽ¬
dum ñest: ait enim qͥdam. slon debuit epc ꝓ consula¬
ri iuditio purgari. quasi uͦ ipse sibi hoc cõꝑauerat.
ac ñimpator ita queri iussit. ad cuius curam dequa
rationẽ deo redditur᷑ eẽt res illa maxime ꝑtinebat.
arbitrũ tnim et nudicem causa traditionis et scis¬
matis illi eum fecerant: qui ad eum etiam miserant
ad quẽ postea ꝓuocarunt. et tam̃ iuditio eiꝰ acquies¬
c̃ noluert̃. Itaq siculpandus ẽ quẽ uidex t̾renꝰ absol¬
uit. cum ipse sibi hoc ñpoposcisset: qnͣto magis eul-¬
pandi sunt qui t̾renum regem sue cause iudicẽ eẽ uo-¬

Expanded text:
tutius et citius innocentes eos existimare debemus, quorum tutius et citius innocentes eos existimare debemus, quorum crimina ab istis leuius accusata sunt et parciore reprehensione damnata, quando ille inuentus est innocens, in quem multo immanius saeuiemnt! An forte, sicut quidam dixit, quod quidem cum uobis diceretur, displicuit, sed tamen praetermittendum non est, — ait enim quidam: \'Non debuit episcopus proconsulari iudicio purgari.\' quasi uero ipse sibi hoc comparauerit ac non imperator ita quaeri iusserit, ad cuius curam, de qua rationem deo redditurus esset, res illa maxime pertinebat. arbitrum enim et iudicem causae traditionis et schismatis illi eum. fecerant, qui ad eum etiam preces miserant, ad quem postea prouocarunt et tamen iudicio eius adquiescere noluerunt. itaque si culpandus est, quem iudex terrenus absoluit, cum ipse sibi hoc non poposcisset, quanto magis culpandi sunt, qui terrenum regem suae causae iudicem esse uo
Abbreviated transcription (Latin):
qd scpͥtura clamat. anteqmͣ int̾roges ne uituperes
quẽqm. et cum int̾ro gau̾is cortipe iuste: Sigͦ nec
uitup ari nec corripi nisi int̾rogatum spẽ sc̃s uoluit:
qñto sceleratius ñ uitupati aut correpti s om̃o dãp¬
nati sunt. qui destus cͥminib nicħ absentes int̾ro¬
gari potuerunt: d tam̃ isti qͥlicet ab sentium ⁊ neqͣ¬
qmͣ uditium disserentiũ qͥa nũqmͣ affuert̾. et
sc̃ꝑ sͥ cuneum illũ suspectũ eẽ declarauer̃. t̾̃n cogm¬
ta cͥmina dãpnasse dicunt. o̾so uos fis mei qͦ mͦ
cognouer̃: Respondetis nescimꝰ: qñ qͥdẽ ipsa cog¬
nitio ĩ illis gestis explicata ñ ẽ: s ego uob̾ ostendã
qͦm̃ cognonert̃. attendite causã felicis autũntanis
pͥmo legite quam uehem̃tiores ĩ eũ fuert̃. Sic gͦ et cct̾oꝵ
causam nouerant. sic huiꝰ qui postea in nocentissimꝰ diligeti
et t̾ribili uiquisitione ꝓbatus ẽ. Qnͣto itaq iustius et

Expanded text:
quod scriptura clamat: Antequam interroges, ne uituperes quod scriptura clamat: Antequam interroges, ne uituperes quemquam et, cum interrogaueris, corripe iuste? si ergo nec uituperari nec corripi nisi interrogatum spiritus sanctus uoluit, quanto sceleratius non uituperati aut correpti, sed omnino damnati sunt, qui de suis criminibus nihil absentes interrogari potuerunt! Sed tamen isti, qui licet absentium et nequaquam iudicium deserentium, quia numquam adfuerunt et semper sibi cuneum illum suspectum esse declarauerunt, tamen cognita crimina damnasse dicunt, quaeso uos, fratres mei, quo modo cognouerunt? respondetis: Nescimus, quando quidem ipsa cognitio in illis gestis explicata non est.\' sed ego uobis ostendam, quo modo cognouerunt. adtendite causam Felicis Aptungitani et primo legite, quam uehementiores in eum fuerunt. sic ergo et ceterorum causam nouerant, sicut huius, qui postea innocentissimus diligenti et terribili inquisitione probatus est. quanto itaque iustius et
Abbreviated transcription (Latin):
seruatio pacis eẽt. absentes nolie dampnare. Itaq in¬
iuriam facerent innocentib. etiã sieis ñ conuictis ne¬
q confessis neq omnino p̃sentib ignoscert uoluissẽt.
Ile quippe accipit ueniam: cuiꝰ culpa certissima ẽ. Qñ¬
to g̃ immaniores ⁊ ceciores fuert̃. qui ea se puta uert̃
posse dampnareque in cognita nec donare potuis¬
sent s uue cognita dimissa sunt dõ. ne alia quererent᷑.
hic incognita dampnata st̃. ut illa tegerentur. s di¬
cet aliquis: Cognouert̾ Qõ et si concedam. etiam sic
absentib utiq pari oportebat. seq enĩ inditium
deseruerant ubinum qm omĩno constiterant: nec
in illis solis epĩs affris erat eccła. ut omẽ iuditium
ecesasticum uitasse ui derentur. qui se iuditio eoꝵ
p̃sentare uoluissent:. Milia qͥppe collegar tñs marina
restabantiubi appatebat eos iudicari posse qͥ indebat
afros uł numidas collegas hab̾c suspectos. lbiẽ enĩ

Expanded text:
seruatio pacis esset absentes nolle damnare. itaque inseruatio pacis esset absentes nolle damnare. itaque iniuriam facerent innocentibus, etiam si eis non conuictis neque confessis neque omnino praesentibus ignoscere uoluissent. ille quippe accipit ueniam, cuius culpa certissima est. quanto ergo immaniores et caeciores fuerunt, qui ea se putauerunt posse damnare, quae incognita nec donare potuissent! sed illic cognita dimissa sunt deo, ne alia quaererentur; hic incognita damnata sunt, ut illa tegerentur. sed dicet aliquis: Cognouerunt. quod etsi concedam, etiam sic absentibus utique parci oportebat. neque enim iudicium deseruerant, ubi numquam omnino constiterant, nec in illis solis episcopis Afris erat ecclesia, ut omne iudicium ecclesiasticum uitasse uiderentur, qui se iudicio eorum praesentare noluissent. milia quippe collegarum transmarina restabant, ubi apparebat eos iudicari posse, qui uidebantur Afros uel Numidas collegas habere suspectos. ubi est enim,
Abbreviated transcription (Latin):
et cum homines ꝑ affricam totam. credentes epĩs
falsa deinnocentib loquerent᷑. qd dampnat
eent apud carthaginem traditores. tanqmͣ ĩ ne¬
bulam m̃dacissimi rumoris. ip̃i qui u̾e tradide¬
rant latitabant: Inde uidctis kiũ fieri potuisse
qd̾ ueri simile ñ eẽ quidam ur̃m dicebant. ut qͥ
cẽnt desua traditione confessi causamq suam
impetͣussent deo dimitti oportẽ. ide iudices dãp¬
natoresq tamqm̃ traditoꝵ absentium postea
consedissent. Magis enim amplexi sunt occasio¬
nẽ qua possent alos falsa cͥmmatione ꝑfundere:
& conũsas meos linguas hominũ inquisitione cͥmi¬
nũ suoꝵ hocm declinare: alioqum si fieri ñ posset.
apteq ꝯueniant:. Non gͣ tunc scłs qñ eorum cri¬
iia dõ dmnisit: paciunitatiq consuluit. alio¬
quin magis hoc apud carthaginem ꝓuioeret ne
scisma fieret. ubinullus aderat cui confesso crim̃
donare cogeretur: s quod erat facillimum tota cõ¬

Expanded text:
et, cum homines per Africam totam credentes episcopis et, cum homines per Africam totam credentes episcopis falsa de innocentibus loquerentur, quod damnati essent apud Carthaginem traditores, tamquam in nebula mendacissimi rumoris ipsi, qui uere tradiderant, latitarent. unde uidetis, carissimi, fieri potuisse, quod uerisimile non esse quidam uestrum dicebant, ut, qui essent de sua traditione confessi causamque suam impetrauissent deo dimitti oportere, idem iudices damnatoresque tamquam traditorum absentium postea consedissent. magis enim amplexi sunt occasionem, qua possent alios falsa criminatione perfundere et conuersas in eos linguas hominum inquisitione criminum suorum hoc modo declinare. alioquin, si fieri non posset, apteque conueniant. Non ergo tunc Secundus, quando eorum crimina deo dimisit, paci unitatique consuluit; alioquin magis hoc apud Carthaginem prouideret, ne schisma fieret, ubi nullus aderat, cui confesso crimen donare cogeretur, sed, quod erat facillimum, tota con
Abbreviated transcription (Latin):
ut non nulli dampnare iam uellent quos uolebat
ille differi: qnͣto melius atalib in quieta ⁊ impa¬
cata motientib. qm̃ atotius orb̃ cõmmunione dis¬
sentiret᷑: d qͥa ñ erant que incecilianum et ordi¬
natores eiꝰ transmarino uditio ꝓbarentur ꝓpt̾¬
ea nec prĩqm in eum sententias diceretnt differ¬
re noluerunt. nec postea qmͣ dixerunt ꝑseuerant᷑
id agẽ ut eccłc transmarine innoticiam ꝑferretur.
quoꝵ tͣditorum maffrica dampnatoꝵ cõmumonẽ
uitare deberent. qͥa si idfac̾e temptauissent. ad es¬
sent sibi cecilianus et cet̾i. et suam causã adu̾sus
fallaces tͥminatores. apud transmarinos eccl̃asti¬
cos udices. diligentissima chiscussione purgarent.
Itaq consilium illud ꝑu̾sum atq nefarium maxi¬
me ut crectitur tͣditorũ fuit: quib confessi s scõs
tigisitañ ignouerat. ut qm̃ detraditione fama cre¬
bruerat. infamatis aliis ase aũterent suspicionẽ.

Expanded text:
ut nonnulli damnare iam uellent, quos uolebat ut nonnulli damnare iam uellent, quos uolebat ille differri, quanto melius a talibus inquieta et inpacata molientibus quam a totius orbis communione dissentiretur! sed quia non erant. quae in Caecilianum et ordinatores eius transmarino iudicio probarentur, propterea nec, priusquam in eum sententias dicerent, differre noluerunt nec, postea quam dixerunt. perseueranter id agere, ut ecclesiae transmaquorum traditorum in Africa damnatorum communionem uitare deberent, quia, si id facere temptauissent, adessent sibi Caecilianus et ceteri et suam causam aduersus fallaces criminatores apud transmarinos ecclesiasticos iudices diligentissima discussione purgarent. Itaque consilium illud peruersum atque nefarium maxime, ut creditur, traditorum fuit, quibus confessis Secundus Tigisitanus ignouerat, ut, quoniam de traditione fama crebruerat, infamatis aliis a se auerterent suspicionem
Abbreviated transcription (Latin):
clesie carthaginẽsoriatur lunc demum securi. epiꝰ¬
copum alium plebi carthagini ordinabimus.
cũ atota eccła isti fuerint seꝑate: ne forte cũ alius
modo fuerit ordinatꝰ. ñ ei cõmunicetur ab eccła
tnͣsmarina quia iste abhonore depositus ñuide¬
bitur: quẽ iam ordinatum fama celebrauit. et ad
eum cõmeare cõmunicatorias litt̾as fecit: atq ita
magnum scandalum scismatis inunitate xp̃i iã
pacatis temporib oriatur: dum p̃ppe uolumus
nrãs p̃cipitare sententias. & ñ contra cecilianum
s contra orbem t̾rarum: qui ei ꝑignorantiã cõtnu.¬
nicat: altart alt̾um erig̾e audeamus: huic tam sa¬
no rectoq consilio. quisqͥs infrenis obtempare no¬
luisset. quid eẽt factutꝰ aut quomodo abquem
absentium collegaꝵ eẽt damnaturus: cũmpotesta¬
te acta concilii ñ haberet contͣ dicente pͥmate: Qd̃
si tanta et adu̾sus pͥmam sedem seditio nasceretur

Expanded text:
clesiae Carthaginis oriatur. tum demum securi episclesiae Carthaginis oriatur. tum demum securi episcopum alium plebi Carthaginis ordinabimus, cum a tota ecclesia isti fuerint separati, ne forte, cum alius modo fuerit ordinatus, non ei communicetur ab ecclesia transmarina, quia iste ab honore depositus non uidebitur, quem iam ordinatum fama celebrauit et ad eum commeare communicatorias litteras fecit, atque ita magnum scandalum schismatis in unitate Christi iam pacatis temporibus oriatur, dum praepropere uolumus nostras praecipitare sententias, et non contra Caecilianum sed contra orbem terrarum, qui ei per ignorantiam communicat, altare alterum erigere audeamus.\' Huic tam sano rectoque consilio quisquis infrenis obtemperare noluisset, quid esset facturus aut quo modo aliquem absentium collegarum esset damnaturus, cum in potestate acta concilii non haberet contradicente primate? quod si tanta et aduersus primam sedem seditio nasceretur,
Abbreviated transcription (Latin):
fortassis rabida mabsentem ora placata uel frena.¬
ta compͥmeret: si diceret. uidetis fr̃s post tantam
stragem ꝑsecutionis. misosia dĩ apͥncipib scłi pacẽ
ẽẽ commissam. Non debemts nos xp̃iam ⁊ episco¬
piunitatem dirumꝑe xp̃ianam: qmͣ iam paganꝰ
ñ insequitur inimicus: Itaq aut istas om̃s cansa s
qͥs clades turbulentissimi temꝑis infuxit eccłe.
dõuidici dimittam̃: aut si aliqui in uob sunt
qui certa istorum crimina ita nouermo ut ea facile
factis et contrimatia conquerantur. qd aduiditiuo
collegarum affroꝵ male sibi conscii uenire nolue¬
runt: aut inde illis enuncitur ut ueniant. ibiq
obiectis responbeant: Q õ si ñ fecerint ibi etiã eoꝵ
p̃uitas et pũsitas innotescet. missaq tractatoria
suꝑ corum nomine ꝑtotũ orbem t̾rarum. qͣcũq
iam xp̃i eccła dilatata ẽ ab omnib eccłiis eorum
cõmuno p̃dicetur: ne aliquis error incathedra ec¬

Expanded text:
fortassis rabida in absentem ora placata uel frenafortassis rabida in absentem ora placata uel frenata comprimeret, si diceret: Videtis, fratres, post tantam stragem persecutionis misericordia dei a principibus saeculi pacem esse concessam; non debemus nos Christiani et episcopi unitatem disrumpere Christianam, quam iam paganus non insequitur inimicus. itaque aut istas omnes causas, quas clades turbulentissimi temporis inflixit ecclesiae, deo iudici dimittamus aut, si aliqui in uobis sunt, qui certa istorum crimina ita nouerint, ut ea facile factis et contumacia conquerantur, quod ad iudicium collegarum Afrorum male sibi conscii uenire noluerunt, ut inde illis denuntietur, ut ueniant ibique obiectis respondeant. quod si non fecerint, ibi etiam eorum prauitas et peruersitas innotescet missaque tractatoria super eorum nomine per totum orbem terrarum, quacumque iam Christi ecclesia dilatata est, ab omnibus ecclesiis eorum communio praecidetur, ne aliquis error in cathedra ec
Abbreviated transcription (Latin):
cere. si adu̾sarii eus ab eo illas eccł̃aᷤ alienare cona¬
rentur. Quia gͦ uinire noluit ad ospicium collega¬
rũ quos asius mminicis cont᷑ u̾itatem sue cause ꝑ¬
ũsos eẽ sentiebat. uł suspicabatur. uł ut ipsi assert̃
simulabat: tanto magis scds̃ si uere pacis custos cẽ
uoluisset cauere debuit. nedampnarentur ab sentes.
qui iuditio eoꝵ oĩno int̾ ẽẽ noluerunt. Neq enĩ de
prb̃is aut diaconis. aut inferioris ordinis cericis
s de coslegis sic agebatur. qui possent allorum colle¬
gaꝵ iuditio p̾sertim apłicarum eccłaꝵ causã suam
integram restruare. ubi contͣ eos sententie dicte in
absentes. nullo modo aliquid ualerent. qñ eoꝵ iu¬
ditium ñ pͥmo aditum postea deseruert s suspectũ
semꝑ habitum numqͣm adire uoluer̃. hec res maxi¬
me sollicitare debuit scd̃m qui tc̃ erat pͥm̃: si ꝓpt̾ea
concilium regebat ut paci consuleret: facile enim

Expanded text:
cere, si aduersarii eius ab eo illas ecclesias alienare conacere, si aduersarii eius ab eo illas ecclesias alienare conarentur. quia ergo uenire noluit ad hospitium collegarum, quos a suis inimicis contra ueritatem suae causae peruersos esse sentiebat uel suspicabatur uel, ut ipsi adserunt, simulabat, tanto magis Secundus, si uerae pacis custos esse uoluisset, cauere debuit, ne damnarentur absentes, qui iudicio eorum omnino interesse noluerunt. neque enim de presbyteris aut diaconis aut inferioris ordinis clericis sed de collegis agebatur, qui possent aliorum collegarum iudicio praesertim apostolicarum ecclesiarum causam suam integram reseruare, ubi contra eos sententiae dictae in absentes nullo modo aliquid ualerent, quando eorum iudicium non primo aditum postea deseruerunt, sed suspectum semper habitum numquam adire uoluerunt. Haec res maxime sollicitare debuit Secundum, qui tunc erat primas, si propterea concilium regebat, ut paci consuleret; facile enim
Abbreviated transcription (Latin):
limatensis. qd̃ etiam ip̃e cũ octent᷑ eẽt acuratore et
ordine ut scripturas tradet dimissus ẽ: utiq non
frustra nisi quia tradidit aut tradi aliquio ius¬
sie hanc suspicionem iue satis ꝓbabilemmetuens.
slam su ueiꝰ corde habitaret cogitatio pacis. ñ apud car¬
thaginem pꝰea cum traditorib quos p̃sentes atq cõ¬
fessos dõ dimniserat dampnaret cͥmine traditionis.
quos absentes apud eum nemo conuicerat. lanto
magis enim timere debuit ne pax unitatis uiola¬
retur. quanto erat carthago cuutas ampla et illu¬
stris uñ se ꝑtotum affrice corpꝰ malum qd̃ ibieẽt ex¬
ortum. tamquã aũtice effunderet. Crat etiam trans¬
marinis uicina regionib et fama celeberrima no.¬
bilis unde ñ mediocris utiq auitoritatis habebat
epm̃ quiposset non curare conspirantem multitu¬
dinẽ iniicori. cum se uideret et romane eccłe ĩqua
t̾ris unde euͣgłm ad ipsam affricam uenit ꝑ cõmu¬

Expanded text:
Liniatensis, quod etiam ipse, cum detentus esset a curatore et Liniatensis, quod etiam ipse, cum detentus esset a curatore et ordine, ut scripturas traderet, dimissus est utique non frustra, nisi quia tradidit aut tradi aliquid iussit. hanc ille suspicionem satis probabilem metuens Nam si in eius corde cogitatio pacis habitaret, non apud Carthaginem postea cum traditoribus, quos praesentes atque confessos deo dimiserat, damnaret crimine traditionis, quos absentes apud eum nemo conuicerat. tanto magis enim timere debuit, ne pax unitatis uiolaretur, quanto erat Carthago ciuitas ampla et inlustris, unde se per totum Africae corpus malum, quod ibi esset exortum, tamquam a uertice effunderet. erat etiam transmarinis uicina regionibus et fama celeberrima nobilis. unde non mediocris utique auctoritatis habebat episcopum, qui posset non curare conspirantem multitudinem inimicorum, cum se uideret et Romanae ecclesiae, tenis, unde euangelium ad ipsam Africam uenit, per commu
Abbreviated transcription (Latin):
gistimim aliqñ. ñ in aliqua obstura questione ũsam̃
ñ recondita secreta rimamur. quib penetrandis uł
nulla uł rara humana corda suffitiant. Res in aꝑto ẽ.
Qͥd eminet. clanus. Quid cernit᷑ cictus: Dicimꝰ temera¬
tio concilio qmͣlib numerofissimõ innocentes ab sen¬
tesꝙ fuisse dampnatos ꝓbamus hoc ꝓconsularib
gestis quib ab omni tͣaitioni cͥmine alieñ uidicat᷑:
ille: quẽ maxime criminosũ auris plata concilu gesta
sonuerunt. Dicimus atraditorib confessis in cos qui
traditores dicerentur: dictas fuisse sententias. ꝓbaniꝰ
hoc eccłasticis gestis ubi nominatim declarantur: in.
qͥb scd̃s tigistanꝰ ea que cognouit uelut contuitu pacis
ignouit. & cũ quib pꝰ ea qm̃ cognouit discissa pace dã¬
pnauit: Uñ apparuit eum etiã pͥmo ñpaci consulu¬
isse s sibi timuisse. Obiecerat ei namq purputus

Expanded text:
rgiscimini aliquando! non in aliqua obscura quaestione uersamur, rgiscimini aliquando! non in aliqua obscura quaestione uersamur, non recondita secreta rimamur, quibus penetrandis uel nulla uel rara humana corda sufficiant. res in aperto est. quid eminet clarius? quid cernitur citius? dicimus temerario concilio quamlibet numerosissimo innocentes absentesque fuisse damnatos. probamus hoc proconsularibus gestis, quibus ab omni traditionis crimine alienus iudicatus est ille, quem maxime criminosum a uestris prolata concilii. gesta sonuerunt. dicimus a traditoribus confessis in eos, qui traditores dicerentur, dictas fuisse sententias. probamus hoc ecclesiasticis gestis, ubi nominatim declarantur, in quibus Secundus Tigisitanus ea, quae cognouit, uelut contuitu pacis ignouit et, cum quibus postea non cognouit, discissa pace damnauit. unde apparuit eum etiam primo non paci consuluisse, sed sibi timuisse. obiecerat ei namque Pufpurius
Abbreviated transcription (Latin):
exeurrimus ad eccłam geliritanam. inde adur̃m op¬
pidũ reu̾suri bidui ñplem int̾missione uenert̾ atq
ut nostis qnͣtum temp᷑ amisit. uno die recitata sunt
uob̃. primo ubi sccłs tegistanꝰ confessos traditores a
collegio suo remouere ñ ausus ẽ. cum qͥb pea ñ confes¬
sum & ab sentem cetilianum. aliosq suos collegas dã¬
puare ausus ẽ: deinde gesta ꝓ consularia. ubi felix
diugentissimo ex amine ꝓbatꝰ ẽ innocens. hec ante
meruliẽ uob̃ lecta ẽẽ meministis: Post meridiem
uͦ recitauimꝰ p̃ces eoꝵ adconstantinum datisq ab
eo iudicib gesta eccłastica inromana urbe habita. qͥ¬
b illi impbati sunt. ceciliañ autẽ in epali honorefir¬
matus postremo ꝯstantini imꝑatoris litt̃as. quibus
oĩa multo maxime testatissima claruerunt. Quuid uul
poris indiscrim̃ uocatur. deadipiscẽda uita et̾na &
fugienda morte et̾na: cõpellimus animas ur̃as Ex ꝑ¬

Expanded text:
excurrimus ad ecclesiam Gelizitanam inde ad uestrum opexcurrimus ad ecclesiam Gelizitanam inde ad uestrum oppidum reuersuri, bidui non pleni intermissione uenerunt atque, ut nostis, quantum tempus admisit, uno die recitata sunt uobis: primo ubi Secundus Tigisitanus confessos traditores a collegio suo remouere non ausus est, cum quibus postea non confessum et absentem Caecilianum aliosque suos collegas damnare ausus est, deinde gesta proconsularia, ubi Felix diligentissimo examine probatus est innocens. haec ante meridiem uobis lecta esse meministis; post meridiem uero recitauimus preces eorum ad Constantinum datisque ab eo iudicibus gesta ecclesiastica in Romana urbe habita, quibus illi inprobati sunt, Caecilianus autem in episcopali honore firmatus, postremo Constantini imperatoris litteras, quibus omnia multo maxime testatissima claruerunt. Quid uulti salus uestri corporis in discrimen uocatur: de adipiscenda uita aeterna et fugienda morte aeterna compellamus animas uestras. expe
Abbreviated transcription (Latin):
epãtu confirmato. donatum qui adu̾sus eũ tẽ ad erat
imꝓbatum. quib ꝑactis reb. cum ilii om̃s inꝑtina¬
tia celestissimi scisiatis ꝑmanerent pꝰ aptid arelatum
memoratum imꝑatorem eandendem cansã diligentĩ
examinandam t̾minandamq curasse: iuos uͦ ab eccła¬
stico iuditio ꝓuocasse ut causã ꝯstantinus audiret:
Quo pꝰea qm uentum ẽ. utͣq parte assistente in nocentẽ
cecilianum fuisse iudicatum. atq illos recessisse fuꝑa¬
tos et in eadem tam̃ ꝑu̾sitate mansisse. nec defelicis au¬
tũitam causa negligentiã consecutam. s ad eĩdem
pͥncipis iussionẽ ꝓconsularib gestis etiam ipsum fuis¬
se purgatum. S quia hec omnia dicebamꝰ tantũ. ñ etiã
legebamꝰ: nnꝰ ꝓ fecto uob̾ ag̾e uidebamur ꝙͣ de nr̃a
expectabatis instantia. Qd̾ ubi sensimꝰ ad ea que legen¬
da ꝓmiseramus ñ distulimus mitt̾e: Que omĩa dum

Expanded text:
episcopatu confirmato Donatum, qui aduersus eum tunc aderat, episcopatu confirmato Donatum, qui aduersus eum tunc aderat, inprobatum. quibus peractis rebus cum illi omnes in pertinacia scelestissimi schismatis permanerent, post apud Arelatum memoratum imperatorem eandem causam diligentius examinandam terminandamque curasse, illos uero ab ecclesiastico iudicio prouocasse, ut causam Constantinus audiret. quo postea quam uentum est, utraque parte adsistente innocentem Caecilianum fuisse iudicatum atque illos recessisse superatos et in eadem tamen peruersitate mansisse. nec de Felicis Aptungitani causa neglegentiam consecutam, sed ad eiusdem principis iussionem proconsularibus gestis etiam ipsum fuisse purgatum. Sed quia haec omnia dicebamus tantum, non etiam legebamus, minus profecto uobis agere uidebamur, quam de nostra expectabatis instantia. quod ubi sensimus, ad ea, quae legenda promiseramus, non distulimus mittere. quae omnia, dum
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃alib sedib sicuti erant man̾e ꝑmisit: quoꝵ noiã
int̾ dampnatores ceciliam numerantur: cũ etiã scd̃s
ip̃e concilu eiꝰ dem pͥncipatum teneret: ubi absentes
qͣsi traditores ꝑeori sententias dampnauit. qͥb p̃sen¬
tib et confessis ignouit: Deinde diximꝰ aliquanto post.
maiorũ ordinationẽ. quẽ contͣ cccilianũ nefario scele¬
re leuauerunt erigentes altare contra altare. et unita¬
tem xp̃i discordus furialib dissipantes. cos petisse a
constantino tc̃ imꝑatore iudices epõs. qui desius q̃sti¬
onib que in affrica exorte. pacis uinculum dirime¬
bant. arbitro medio iudicarent. Qd̃ p̾ea qm̃ factum
ẽ p̃sente cetiliano. etillis qui adu̾stis eum nauiga¬
uetant iudicante melt̾iade tunc romane urb̃ ep̃o cũ
couegis sius. qͦs ad p̾ces donatistarum miserat imꝑ¬
ator: nicħ incecilianũ ꝓbari potuit: ac ꝑ hoc illo in

Expanded text:
episcopalibus sedibus, sicuti erant, manere permisit, quorum nomina episcopalibus sedibus, sicuti erant, manere permisit, quorum nomina inter damnatores Caeciliani numerantur, cum etiam Secundus ipse concilii eiusdem principatum teneret, ubi. absentes quasi traditores per eorum sententias damnauit, quibus praesentibus et confessis ignouit. Deinde diximus aliquanto post Maiorini ordinationem, quem contra Caecilianum nefario scelere leuauerunt erigentes altare contra altare et unitatem Christi discordiis furialibus dissipantes, eos petisse a Constantino tunc imperatore iudices episcopos, qui de suis quaestionibus, quae in Africa exortae pacis uinculum dirimebant, arbitro medio iudicarent. quod postea quam factum est, praesente Caeciliano et illis, qui aduersus eum nauigauerant, iudicante Melchiade tunc Romanae urbis episcopo cum collegis suis, quos ad preces Donatistarum miserat imperator, nihil in Caeciliano probari potuisse ac per hoc illo in
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ testis hec epła inuiditio dei. qui nouit qͦ ammo
fecerĩ. et qui dixit: beati pacifici qm̃ filii di uocabim
uifate. & ñ trulla uob̾cum de cõmunione xp̃iane u¬
tutatis ageremꝰ plata sunt a partib uris gestaquedã.
nr̃e cõmumionis ep̃m carthaginensis eccłe cum suis
collegis et ordinatorib dampnauert᷑ ubi etiã felicis
autũnitam causa multo p̃cet̾is inuidiosius et cͥmi¬
nosius uentilata ẽ. Que cum ec̃cit cuncta ꝑ lecta. res¬
pondimiꝰ ñ eẽ mirandũ. si homines qui tunc illud scis¬
ma fecerunt ñsine confectione gestoꝵ eos in quos fue¬
rant abemulis et ꝑditis concitati absentes causa in¬
cognita temere dapnandos ẽẽ putauert̃. Nos autem
habere alia gesta eccłastica. inquib scds tigisita nu
qui tunc agebat innumidia pͥmatum p̾sentes &
confessos traclitores reliq̃t d̃õ udicandõ. et eos in

Expanded text:
nem testis haec epistola in judicio Dei, qui novit quo animo nem testis haec epistola in judicio Dei, qui novit quo animo fecerim, et qui dixit: Beati pacifici, quia ipsi filii Dei vitate, et nonnulla vobiscum de communione christianae unitatis ageremus, prolata sunt a partibus vestris Gesta quaedam, nostrae communionis episcopum Carthaginiensis ecclesiae cum suis collegis et ordinatoribus damnauerunt. ubi etiam Felicis Aptungitani causa multo prae ceteris inuidiosius et criminosius uentilata est. quae cum essent cuncta perlecta, respondimus non esse mirandum, si homines, qui tunc illud schisma fecerunt, non sine confectione gestorum eos, in quos fuerant ab aemulis et perditis concitati, absentes causa incognita temere damnandos esse putauerunt; nos autem habere alia gesta ecclesiastica, in quibus Secundus Tigisitanus, qui tunc agebat in Numidia primatum, praesentes et confessos traditores reliquit deo iudicandos et eos in
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾uti etiani ad paganos licet quas illi et si aliqñ leger̃:
respondẽ tam̃ cis siue noluerunt siue ut magis credteᷤ
neqͥuerunt:. ubinos satis uisum ẽ impleuisse nos offi
multiplicet et habundare fatiat intaritate ininuicẽ
et in õs. Mꝯ onet etiam alio loco inmodestia corripien¬
dos diu̾sa sentientes: ne forte inquit det illis d̾s pe¬
nitentiã ad cognoscendam u̾itatem. et resipistant de
diaboli laqueis captiuati ab ipso inipsius uolunta
tem. hec p̾locut᷑ sum ne qͥs me existimet impudenti
uob̾. qmͣ prudentius scpͥta misisse: et hoc modo uob̾c̃
de negotio anime ur̃e aliquid agẽ uoluisse. qr nrẽ com¬
inuinonis ñ estis. c̃ tñ si denegotio fundi. arit alicuiꝰ
pecumarie litis diriñde uob̾ aliquid scriberẽ. nemo
fortasse rep̃henderet: usq ad eo sarus ẽ hic mundus
hominib & simet ipsi uiluer̃. Erit gͥ mͥ ad defensio¬

Expanded text:
nobis uti etiam ad paganos licet. quas illi etsi aliquando legerunt, nobis uti etiam ad paganos licet. quas illi etsi aliquando legerunt, respondere tamen eis siue noluerunt siue, ut magis creditur, nequiuerunt. ubi nobis satis uisum est impleuisse nos officmultiplicet et abundare faciat in caritate in inuicem et in omnes. monet etiam alio loco in modestia corripiendos diuersa sentientes: Ne forte, inquit, det illis deus paenitentiam ad cognoscendam ueritatem et resipiscant de diaboli laqueis captiuati ab ipso intem . 2. Haec praelocutus sum, ne quis me existimet impudentius vobis quam prudentius scripta misisse, et hoc modo vobiscum de negotio animae vestrae aliquid agere voluisse, quia nostrae communionis non estis: cum tamen si de negotio fundi, aut alicujus pecuniariae litis dirimendae vobis aliquid scriberem, nemo fortasse reprehenderet. Usque adeo charus est hic mundus hominibus, et sibimet ipsi viluerunt! Erit ergo mihi ad defensio
Abbreviated transcription (Latin):
deuita. sciens quia subũsus ẽ ens modi ce peccat. &e est
asemec ip̃o dampnat᷑. S qui sententiã fuam ꝙͣ ii
falsam atq ꝑu̾sam nulla ꝑtinaci animositate defen¬
dũt p̃sertim ꝗͣ ñ audatia p̃sumptionis sue peper᷑ s
aseductis atq inerrorẽ lapsis parentib accepunt quer̃
antẽ carita solucitudine u̾itatem corrigi parati eum
ĩuenerint nequaquã sunt int̾ hertticos cõputandi.
Tales gͦ uos insicẽ credtm. nullas fortasse uob̾ litt̃as
mutem. Qtn quã⁊ ipsum herticum qm̃libr odiosa
suꝑbia tiumdum. et ꝑuicatia male contentioiis in¬
sanũ sic̃ uitandum monem᷑. ne in firmos et paruu¬
los fallat: ita ñ abnuimꝰ quib cumq modis possu¬
mͣ corrigendũ. Unde factum ẽ. ut etiam ad ñ nullos
donatistaꝵ pͥmarios scrib̾emꝰ. ñ cõmunicatorias littͥas.
qs iam olim ꝓpt̾ suam ꝑu̾sitatẽ ab unitate catholica
que toto oibe oiffusa ẽ nĩ accipuint: s tales pͥuatas qͣlib

Expanded text:
di, et peccat, et est a semetipso damnatus . Sed qui sententiam suam, quamvis falsam atque perversam, nulla pertinaci animositate defendunt, praesertim quam non audacia praesumptionis suae pepererunt, sed a seductis atque in errorem lapsis parentibus acceperunt, quaerunt autem cauta sollicitudine veritatem, corrigi parati, cum invenerint; nequaquam sunt inter haereticos deputandi. Tales ergo vos nisi esse crederem, nullas fortasse vobis litteras mitterem. Quanquam et ipsum haereticum quamlibet odiosa superbia tumidum et peruicacia malae contentionis insanum sicut uitandum monemus, ne infirmos et paruulos fallat, ita non abnuimus, quibuscumque modis possumus, corrigendum. unde factum est, ut etiam ad nonnullos Donatistarum primarios scriberemus non communicatorias litteras, quas iam olim propter suam peruersitatem ab unitate catholica, quae toto orbe diffusa est, non accipiunt, sed tales priuatas, qualibus
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis scͥptura ñ tacuit: ut sciremꝰ et quib modis nõ
offenderetur ds̃. et quib modis placaretur offensus.
Qnͣtum autem attinet ad miracula qͥ humanis sen-¬
sib stupenda monstrantur. multum errant qui pro¬
phetis sanctis miraculorum magnorũ nobilitate pre-¬
stantib magos comparant Quantomagis sicos cõpa¬
rent xp̃o: Quem ꝓphete illi quib magi quilibet nul-¬
lomodo sunt cõꝑandi p̃nuntiauunt ẽẽ uenturum:
et sadm carnem qm sumpsit gruirgine et scdm di-¬
iunitatem qͣ numqmͣ seꝑatur apatre. uideo me
assequi. uł eis qui licet acute moueantur: contentio¬
sum tam̃ studium et p̃occupatio diuturm ertoris.
abintelligendo impedit. possint uͭ cũq sufficere. ue-¬
rumptam̃ cognosce quid eos contͣ moueat. atq rescri-¬
be: ut uł epłis uł libris si adiuuerit ds̃. ad omnia res¬
pondere curemus. Sis in dño felix gratia et miscdia¬

Expanded text:
fidelis scriptura non tacuit, ut sciremus, et quibus modis non fidelis scriptura non tacuit, ut sciremus, et quibus modis non offenderetur deus et quibus modis placaretur offensus. Quantum autem adtinet ad miracula. quae humanis sensibus stupenda monstrantur, multum errant. qui prophetis sanctis miraculorum magnorum nobilitate praestantibus magos comparant. quanto magis, si eos comparent Christo. quem prophetae illi, quibus magi quilibet nullo modo sunt comparandi, praenuntiauerunt esse uenturum et secundum carnem. quam sumpsit ex uirgine, et secundum diuinitatem, qua numquam separatur a patre! Video me adsequi, uel eis, quos, licet acute moueantur, contentiosum tamen studium et praeoccupatio diuturni erroris ab intellegendo impedit, possint utcumque sufficere. uerum tamen cognosce, quid eos contra moueat, atque rescribe, ut uel epistulis uel libris, si adiuuerit deus, ad omnia respondere curemus. sis in domino felix gratia et miseri
Abbreviated transcription (Latin):
ctionẽ quorumdam ciuium litigaret: Qd̃ posteros
ne lateret: cĩdem litis orationẽ scͥptam memorie cõ¬
m̃dauit. Qd̃ autẽ ad istam t̾renã ꝑtinet felicitatem.
fuit magnus ilie qd̃ potuit᷑ unde appareret nichilcũ
ampliꝰ fuisse ñquia noluit. s qͥa nõ potuit: qmͣqm
et adu̾sus quosdam qui ei magicarũ artium crim̃ in¬
tenderant. eloquentissime se defendit. unde miror lau¬
datores eĩ quieum nescio que fecisse miracula illis ar¬
tib p̃dicant: cont̾ eĩ defensionem testes ẽẽ conari. S
uiderinte utrum ipsi uerum pbibeant testimonium
restimomum: et ie falsam defensionẽ. Ilud li sapnit
adtendant qͥ magicas artes ñ utiq nisi ꝑ felicitate t̾̃re¬
na uł dampnabili curiositate ĩquirt. ł ab eis ĩ nocen¬
tes piculosa tameneas ãmiratione collaudant: et
uideant dł nr̃m sine ullis talib artib expastore ouiũ
ꝑuemit adregiam dignitatem: cuĩ et peccata et m̃ita

Expanded text:
ctionem quorundam ciuium litigaret? quod posteros ctionem quorundam ciuium litigaret? quod posteros ne lateret, eiusdem litis orationem scriptam memoriae commendauit. quod ergo ad istam terrenam pertinet felicitatem, fuit magus ille, quod potuit. unde apparet nihil eum amplius fuisse, non quia noluit, sed quia non potuit. quamquam et aduersus quosdam, qui ei magicarum artium crimen intenderant. eloquentissime se defendit. unde miror laudatores eius, qui eum nescio qua fecisse miracula illis artibus praedicant. contra eius defensionem testes esse conari. sed uiderint, utrum ipsi uerum perhibeant testimonium et ille falsam defensionem. illud, si sapiunt, adtendant., qui magicas artes non utique nisi pro felicitate, terrena uel damnabili curiositate conquirunt uel ab eis innocentes periculosa tamen eas admiratione conlaudant, et uideant Dauid nostrum sine ullis talibus artibus ex pastore ouium peruenisse ad regiam dignitatem, cuius et peccata et merita
Abbreviated transcription (Latin):
genda. Sed neq hinc d̾s uoluit dubitari. qui pͥmum po¬
pulum unum dm̃ uer̃ colentem. deos autẽ falsissi mos
contempnentẽ qmͣ diu oportuit testam̃tum uet̾ ubi
uelam̃tum testam̃ti noui ẽ obumbrari tanta rerũ ter¬
uenarum felicitate honestauit: ut qͥ uis intelligat. nec
ipsam eẽ in demonum potestate. s millius unĩ cui an¬
geliserniunt: quos demones contremistunt: appuleĩ
cnĩ ut deillo potissimum loqͣmur. qͥ nobis afris afer
ẽnotior: ñ dico adregnum. s nec adaliquam quidẽ ui¬
diciariam triptiblice potestatem cum omĩb suis ma-¬
gicis artibpotuit ꝑuenire. honesto patriesue locona¬
nis. et liberalit̾ edlucatus. magnaq p̃ditus eloquentia.
anforte ista ut philosophus uoluntate contempsit
qͥsac̃dos ꝓuincie ꝓmagno fuit. ut munera ederet.
uenatores ꝙ uestiret: et ꝓstatua sibi ap̃ ocenses locã¬
da exqua ciuitate habebat uxorem adu̾sus contradi¬

Expanded text:
genda. sed neque hinc deus uoluit dubitari, qui primum pogenda. sed neque hinc deus uoluit dubitari, qui primum populum unum deum uerum colentem deos autem falsissimos contemnentem, quam diu oportuit testamentum uetus, ubi uelamentum testamenti noui est, obumbrari, tanta rerum terrenarum felicitate honestauit, ut quiuis intellegat nec ipsam esse in daemonum potestate sed in illius unius, cui angeli seruiunt, quem daemones contremescunt. Apuleius enim, ut de illo potissimum loquamur, qui nobis Afris Afer est notior, non dico ad regnum sed ne ad aliquam quidem iudiciariam rei publicae potestatem cum omnibus suis magicis artibus potuit peruenire honesto patriae suae loco natus et liberaliter educatus magnaque praeditus eloquentia. an forte ista ut philosophus uoluntate contempsit, qui sacerdos prouinciae pro magno fuit ut munera ederet uenatoresque uestiret et pro statua sibi apud Oeenses locanda, ex qua ciuitate habebat uxorem, aduersus contradi
Abbreviated transcription (Latin):
licentiosam. planeq sacrilegam felicitatem. que ista
deorum ꝓbra confixit: que ñ solum ĩ fabulis audien¬
da posuit uerum etiã intheatris spectanda ꝓposuit. uͥ
crmina ẽẽnt plura qmͣ numina: que ipsi dii sibi ex¬
hiberi habebant. libent̃ qui ĩ suos cultores uindicare
debuert̃. qd̾ ca uiderent saltem patient᷑. Sed ñ ipsi sunt
ĩqͥunt: qui talium fabular̃ m̃datio telebrantur. Qui
gͦ sunt isti. qͥ talium turpitudinũ celebranone placant᷑:
h orũ demonum ꝑu̾sitatem atq fallatiam. ꝑqͦs et ma¬
gice artes humanas ñtes decipiunt. quia ꝓdidit. doccri¬
na xp̃iana quia mundo umin̾so patefecit. quia scõs
angłos abeoꝵ malignitate distixit. qͥa cauendos po¬
tius et quẽad modura canerentur ãmonuit rei publi¬
ce dicit᷑ inunea: qͣsi ñ si omĩno ꝑistos cẽt temporalis ob¬
tinenda felicitas. quelibet potius fuerat infelicitas eli-¬

Expanded text:
licentiosam planeque sacrilegam felicitatem, quae ista licentiosam planeque sacrilegam felicitatem, quae ista deorum probra confinxit, quae non solum in fabulis audienda posuit, uerum etiam in theatris spectanda proposuit, ubi crimina essent plura quam numina, quae ipsi dii sibi exhiberi habebant libenter, qui in suos cultores uindicare debuerunt, quod ea uiderent saltem patienter. sed non sunt ipsi, inquiunt, qui talium fabularum mendacio celebrantur. qui ergo sunt isti, qui talium turpitudinum celebratione placantur? horum daemonum peruersitatem atque fallaciam, per quos et magicae artes humanas mentes decipiunt, quia prodidit doctrina Christiana, quia mundo uniuerso patefecit, quia sanctos angelos ab eorum malignitate distinxit, quia cauendos potius et quem ad modum cauerentur admonuit, rei publicae dicitur inimica, quasi non, si. omnino per istos esset temporalis obtinenda felicitas, quaelibet potius fuerat infelicitas eli