comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
It in ingressa oracul fecit ostiala delignis oliuarum. postesq augulorum qͥn¬
q: ec duo ostia delignis oliuarum. Quod pͥmo cixerat focit ostiola delignis oli¬
uarum. hoc ipstim maetur aꝑtius explicare uolusse. cum ad uuxit et duo
ostia delignis oliuarum. Aliuis quippe erat ingressus oracuil. s idem ingressus duob
ostiis claudebatur. rursumq reseratis eisdem apperiebatur. sicut et templum. sic̃ por¬
ticus ante templum unum non amplius habebant introitum cerci utiq causa miff̾i.
quia nnus dñs. una fides. tinum baptisina. uiius deus. Unuis in ȩccłiam p̾sentem ꝑ bap¬
tismum. unus in regnum cȩleste ꝑoꝑa fiddei ẽ. sperandus introitus. Nsam quod uinis
esset ingressus oracuh. testatur. hoc qd̾ inferuis de archa scͥptum est. Cumq emme¬
rent uectes et apparerent suminitates eorum foris sanctuartum ante oraculum.
non apparebant ultra excrinsecus. Ulbi patent̾ ostũditur nifallor quod unus erat

Expanded text:
esque angulorum quinque, et duo ostia de lignis olivarum. » Quod primo dixerat, « fecit ostiola de lignis olivarum, » hoc ipsum videtur apertius explicare voluisse, cum adjunxit: « et duo ostia de lignis olivarum. » Unus quippe erat ingressus oraculi, sed idem ingressus duobus ostiis claudebatur, rursumque reseratis eisdem aperiebatur, sicut etiam templum, sicut porticus ante templum unum non amplius habebant introitum, certi utique causa mysterii, quia unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus, unus in Ecclesiam praesentem per baptismum, unus in regnum coeleste per opera fidei est sperandus introitus. Nam quod unus esset ingressus oraculi, testatur hoc quod inferius de arca scriptum est: Cumque eminerent vectes, et apparerent summitates eorum foris sanctuarium ante oraculum, non apparebant ultra extrinsecus . Ubi patenter ostenditur, ni fallor, quod unus erat
Abbreviated transcription (Latin):
ibi eo uerius & securius. quo presens ipse ds̃ qui est karitas uideur. ibi eo
certius. quo ipse mediator dei et hominũ qui solus pat̾norũ. est confcuuis secre¬
saxum uelut archa testam̃ti semꝑ aspicitur. Quia atit cenacula quoq tecta
sunt aueo. ad eundem sensum respicit. Sicut enm intio o omtuis lanet scu
ubi erat archa int̾nam scõꝵ uitam in conspectu sui conditoris et redemptoris sig
nifscat uixta illud psalinstȩ. abscondes mabdito uultus tui a c̃ turbatione hoĩ̃
ita cebacula in alto randem uitam hoc est incȩlis ẽẽ et non inhoc mando designãt
dicend̃e apło. quȩ sursum sunt querite ubi xp̃c est indext̾a dĩ sedens. que sur¬

Expanded text:
ibi eo verius et securius, quo praesens ipse Deus, qui est charitas, videtur; ibi eo ibi eo verius et securius, quo praesens ipse Deus, qui est charitas, videtur; ibi eo certius, quo ipse Mediator Dei hominum, qui solus paternorum est conscius secretorum, velut arca testamenti semper aspicitur. Quod autem coenacula quaeque tecta sunt auro, ad eumdem sensum respicit: sicut enim interior domus sancti sanctorum, ubi erat arca, aeternam sanctorum, vitam in conspectu sui Conditoris et Redenificat, juxta illud Psalmistae: Abscondes eos in abdito vultus tui a conturbatione hominum ; ita coenacula in alto eamdem vitam, hoc est, in coelis esse, et non in hoc mundo designant, dicente Apostolo: Quae sursum sunt quaerite, ubi Christ
Abbreviated transcription (Latin):
illi iudelicet sermones ueritatis quorum institutione carnem nr̃am erucifigere
sum ad ꝑtectiora ꝑueniens dicit de claitis ꝑfectionis. Michi autem ad hexere deo
bont̃ est. Nichilq erat incemplo quod non aupo tegeretie. s et totum altart
oraculi cerit auro. Supra de altari est plenius. uero hȩc in libro paraltpomeno
ex plicantur. ubi porticiis quoq quȩ erat ante frontẽ templi de aurata ẽẽ intrinse
cus. cenacula quoq cecta ẽẽ ꝑhibentur. Ubi figitra inistĩs in promptu est. quia tota
ȩccłia et in hoc scło & infututo p̾cet̾is uirtutib do placitis dono caritatis habuindat
sola hȩc quasi singularit̾ emines. cet̾as celare udet᷑. De aitrata est quipe porciceus
ante cemplum. quia patres uec̾is taestam̃ti dõ ꝑcaritatem placuerunt. De aurati
nobis. Deaurata ẽ domus int̾ior. quia insuꝑna patͥa sola karitas regnat. Sed

Expanded text:
illo videlicet sermone veritatis, cujus institutione carnem nostram crucifigere illo videlicet sermone veritatis, cujus institutione carnem nostram crucifigere sum ad perfectiora perveniens, dicit de clavis dilectionis, Mihi autem adhaerere Deo bonum est. Nihilque erat in templo quod non auro tegeretur, sed et totum altare oraculi texit auro . Supra de altari dictum est. Plenius vero in libro Paralipomenon haec explicantur, ubi Porticus quoque erat ante frontem templi deaurata intrinsecus, coenacula quoque auro tecta esse perhibentur. Ubi figura mysterii in promptu est, quia tota Ecclesia et in hoc saeculo et in futuro, prae caeteris virtutibus Deo placitis dono charitatis abundat; et sola haec quasi singulariter eminens, caeteras caelare videtur. Deaurata est quippe porticus ante templum, quia patres veteris Testamenti Deo per charitatem placuerunt. Deauratum sanctum, qui datus est nobis. Deaurata est domus interior, quia in superna patria sola charitas regnat. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
eisdem elauis iulibro paralipomenon scriptum est. Sed et dauos fecit aureos ia
ut singul daui syclos quinquagenos appenderent. Quinquagenario namq in
mero solet in scͥpturis remissio peccatorum. et grã spẽ sancti et requies ȩcna figira¬
annus iubeleus. quinquagesima die pꝰ pascha sp̃s sanctus ad ueniens pͥmitiuam
consecrauit ȩcrliam: Et quinquagenoꝵ erant sidorũ claui singuli quib lãmine
aureȩ affigebantur in parietibus domꝰ dñi. quia niniirum uerba cȩlestia quib
inamore bonoꝵ oꝑum ꝓficius et conseruamtir. ueniam nob̾ ꝑmttunt parm
grã sancti sp̃s. et sabbatismum infuturo pollicentur ȩt̾num. Et hi quide st̃
claui dilectionis. Sunt uero alii claui timoris. quib incipientes quiq et nec¬
dũ ad ꝑfectionem ꝑuenientes. illecebras uitiorũ carnaliũq uolaptatũ morificant

Expanded text:
eisdem clavis in libro Paralipomenon scriptum est: Sed et clavos fecit aureos, ita eisdem clavis in libro Paralipomenon scriptum est: Sed et clavos fecit aureos, ita ut mero solet in Scripturis remissio peccatorum, et gratia Spiritus sancti, et requies aeterna figuraPascha Spiritus sanctus adveniens primitivam Ecclesiam consecravit; et quinquagenorum erant siclorum clavi singuli, quibus laminae aureae affigebantur parietibus domus Domini, quia nimirum verba coelestia, quibus in amore bonorum operum proficimus et conservamur, veniam nobis promittunt peccatorum gratia sancti Spiritus, et sabbatismum in futuro pollicentur aeternum. Et hi quidem sunt clavi dilectionis. Sunt vero alii clavi timoris, quibus incipientes quique et necdum ad perfectionem venientes, illecebras vitiorum carnalium et voluptatem mortificant,
Abbreviated transcription (Latin):
tas ipsa diligentib se pollicetur dicens. Qui autẽ diligit mediligetur apatre me
et ego diligam eum et mariifestabo ei me ipsum. Et icerum. Uenit hora eum iam
ñ inꝓu̾biis loquar uobis. s palam de patre adnuntiabo uob̃. Domꝰ gͦ ante ora¬
culum auro tecta ẽ quia ꝑfecti quiq iusti in hac uita ubi necdũ palam de pa¬
tre audire. id est nec dum palam uidere queunt. fidem et opus usticiȩ diuino
ornant amore. ꝑ quẽ et plenam dei cognitionem mereantur. Lamminȩ atuȩs
quib oꝑta ẽ domus oꝑationes sunt mulcifariȩ pietatis. quib in obsequiũ uel
sui creacons uel frat̾uȩ necessitatis amor castus exibet. Claii aurei quib erant affire
lammine. ipsa sunt p̾cepta caritatis. sine ꝓnissa ȩtͥuȩ claritatis. ꝑ quȩ in erercitio
studioq uirutum. ne deficiamus donente xp̃i grã continemur. Snde bene de

Expanded text:
tas ipsa diligentibus se pollicetur, dicens: Qui autem diligit me, diligetur a Patre meo, tas ipsa diligentibus se pollicetur, dicens: Qui autem diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifenon in proverbiis loquar vobis, sed palam de Patre meo annuntiabo vobis . Domus ergo ante oraculum auro tecta est, quia perfecti quique justi in hac vita, ubi necdum palam de Patre audire, id est, necdum palam videre queunt, fidem et opus justitiae divino ornant amore, per quem perfectam visionem et plenam Dei cognitionem mereantur. Laminae aureae, quibus cooperta est domus, operationes sunt multifariae pietatis, quos in obsequium vel sui Creatoris, vel fraternae necessitatis amor castus exhibet. Clavi aurei quibus erant affixae laminae, ipsa sunt praecepta charitatis, sive promissa aeternae claritatis, per quae in exercitio studioque virtutis, ne deficiamus, donante Christi gratia continemur. Unde bene de
Abbreviated transcription (Latin):
ignẽ ȩt̾ni amoris inconspectu sui conditoris offerunt. Quid autẽ in huiusmodi altari
lapis. cedrus et aurum figurent. ex his qui suꝑuis dicta sunt facile potest intel¬
li. Domum quoq ante oraculum uestiuit auro purissimo et fixit laminas clauis au¬
reis. Domũ quoq ante oraculũ presentis ȩccłiȩ typũ tenere diximus. ubi ita redem¬
ptoris nr̃i amore flagrantis cũnec dum ipsũ uidere facie ualeantis ad faciem
Ulnde apte domus hec auro quidem purissimo cooꝑta. s intposito erat medio pa¬
riete aboraculo secreta. Oraculum namq uocatur cum diuina hominibus uel
angelica alloquutio. eum secretorum quorũq reuelatione conceditur. Unde be¬
ne oraculum inabditis hocͤ inmt̾iori domo factum est. quia in suꝑna pała & ange¬
lorum nob̾ uisio et alloquutio ipsa et cħ p̾sentia reuelabitur. uixta hȩc quȩ ueri¬

Expanded text:
ignem aeterni amoris in conspectu sui Conditoris offerunt. Quid autem in hujusmodi altari ignem aeterni amoris in conspectu sui Conditoris offerunt. Quid autem in hujusmodi altari lapis, cedrus, et aurum figurent, ex his quae superius dicta sunt, facile potest intelligi. Domum quoque ante oraculum operuit auro purissimo, et fixit laminas clavis aureis. Domum ante oraculum praesentis ecclesiae typum tenere diximus, ubi ita Redemptoris nostri amore flagramus, ut necdum ipsum videre facie ad faciem valeamus. Unde apte domus haec auro quidem optimo cooperta, sed interposito erat medio pariete ab oraculo secreta. Oraculum namque vocatur, cum vel divina hominibus, vel angelica allocutio cum secretorum quorumque revelatione conceditur. Unde bene oraculum in abditis, hoc est, in interiore domo factum est, quia in superna patria et angelorum nobis visio et allocutio, ipsaque Dei praesentia revelabitur; juxta hoc quod Veri
Abbreviated transcription (Latin):
ac fratͥnȩ grã ꝑomĩa fulget. Quȩ sequentib quoq uerbis astruuntur: cum dicitur
et oꝑuit illut atq uestiuit aitro purissimo. Quod ẽ aꝑte dicere. ꝙ suꝑnȩ menia cun¬
tatis grã caritatis impleuit.
ed et altare uestiuit cedro. Altare dicit tymiamatis quod erat ante ora¬
culum. de quo paulopost sub infertur. S et totum altare oractil tex¬
it auro. Unde incelligi datur quia idem altare de lapidem quidem
fuerit factum. et cedro uestitum. ac deinde auro cooꝑtum. Significat
autem typice ꝑfectoꝵ uitam iustoꝵ. qui quasi in uicina oraculi sunt positi. quia
desertis infimis delectatiõib dõsolo regni cȩlestis ingressu. curam omnem impendũt
Inde bene inhoc altari non carnes uictimarum sed sola incendebant᷑ tymiamata
quia tales non ad huc peccata carnis et illecebras cogitationum in se mactare opꝰ
habent. s tantum orationum sp̃ualium et celestium desidiorum odoramenta ꝑ

Expanded text:
ae gratiae per omnia fulget; quod praesentibus quoque verbis astruitur, cum dicitur: Et operuit illud atque vestivit auro purissimo; quod est aperte dicere, quia supernae moenia civitatis gratia charitatis implevit.ed et altare vestivit cedro. Altare dicit thymiamatis, quod erat ante oraculum, de quo paulo post subinfertur: Sed et totum altare oraculi texit auro. Unde intelligi datur, quod idem altare de lapide quidem fuerit factum, et cedro vestitum, ac deinde auro coopertum. Significat autem typice perfectorum vitam justorum, qui quasi in vicinia oraculi sunt positi; quia desertis infimis delectationibus, de solo regni coelestis ingressu curam omnem impendunt. Unde bene in hoc altari non carnes victimarum, sed sola incendebantur thymiamata; quia tales non adhuc peccata carnis et illecebras cogitationum in se mactare opus habent, sed tantum orationum spiritualium et coelestium desideriorum odoramenta, per
Abbreviated transcription (Latin):
fulserunt .s. luce contemplationis ex parte sunt fruni. Unde et artint. Ex pate
enum cog noscuus.: & exparce ꝓphetamꝰ. Cum aut̃ uenerit quod ꝑfectum e&

Expanded text:
in hac vita fulserunt, sed luce contemplationis ex parte sunt fruiti, unde et aiunt: Ex parte in hac vita fulserunt, sed luce contemplationis ex parte sunt fruiti, unde et aiunt: Ex parte enim cognoscimus, et ex parte prophetamus; cum autem venerit quod perfectum e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ modica incompatione eius quȩ in futuro reuelanda est gła. Ideo post cubitũ
bone oꝑationis. quȩ in hac uita ꝑfici potest insanctis: cubitus incipit suꝑne
contemplationis. que infut᷑a uita in cunctis iam ꝑficienda constat dectis. Que
merat acbasib. Scͥptũ nanque ẽ insequentib. Una rota habebat altitudi¬
nis cubitũ et semis. & paulo post. In summitate autẽ basis erat quedam rotũ¬
ditas unitis et dimidis cubiti. ita fabrefata ut iut̾ oe suꝑ posset impom. Iut̃¬
deun bic uanunores ee nequȩamus. Ipsa uero uite celestis dulcedinem guet peee¬
etparte ac diligere uinliac inc̾m uita. ꝑfectam aute udere nulla ratione ualem
nob etne cettibutionis pandendam sumud & donandam cẽ ꝓmicgt. Bases ruipistu
num habent cubitum acsemissem amplicudinis. in summitate sui ub lntres recp̃

Expanded text:
sunt permodica, in comparatione ejus quae in futuro revelanda est gloriae. Ideo post cubitum sunt permodica, in comparatione ejus quae in futuro revelanda est gloriae. Ideo post cubitum bonae operationis, quae in hac vita perfici potest in sanctis, incipit cubitus supernae contemplationis, quae in futuro in cunctis perficienda constat electis: quae rum inerat ac basibus. Scriptum namque est in sequentibus: Una rota habebat altitudinis cubitum et semis; et paulo post: In summitate autem basis erat quaedam rotunditas unius et dimidii cubiti ita fabrefacta, ut luter desudum hic vivimus, esse nequeamus. Ipsam vero vitae coelestis dulcedinem gustare ex parte, ac diligere in hac interim vita, perfecto autem videre nulla ratione valemus. m in futuro nobis pandendam, simul et donandam esse promittit. Bases et ipsae unum habent cubitum, ac semissem amplitudinis in summitate sui, ubi luteres reciperent,
Abbreviated transcription (Latin):
celestia nob̾ regna ꝑbaptisma it̾ ẽẽ pate factum ooceret. Ipse uͦ lut̾ in amplitudi¬
ne cubitum habebat unum et dimidiũ. ꝓpt̾ oꝑis nimirũ ꝑfectionẽ. et initium
bat. Numquad considerasti seruum meũ. iob qd̃ ñ sit ei similis int̾ra. homo
simplex et rectus. ac timens dm̃. et recedens amalo: Est uͦ alt̾ cubitus diuine
iusionis. qui ex parte non nulla etiam in hac uita ad huc recenti fidelib oona¬
ri conseuit. ut idẽ iob deuicto aduersario cum dño loquens ait. Auditu auri
audiui te. ut moysi dñs facie uisus e ad faciem. ut ysaie sedens in solio regni
circumstantib cum laude debita cęli cuuib. ut cet̾is sepe uisus est ꝓpħis. ut
beato stephano inarticulo passionis aꝑtis cȩłi ianuis. gła dei ostñsa est. ut pau¬
lo infitus paradisi & t̾cii cęli sunt patefacta mystia. S uiiuersa hȩc: exparce

Expanded text:
coelestia nobis regna, per baptisma iter esse patefactum doceret; ipse vero luter in amplitudicoelestia nobis regna, per baptisma iter esse patefactum doceret; ipse vero luter in amplitudine cubitum habebat unum et dimidium, propter operis nimirum perfectionem et initium bat, Numquid considerasti servum meum Job, quod non sit ei homo similis in terra, simplex et rectus, ac timens Deum, ac recedens a malo ? Est vero alter cubitus divinae visionis, qui ex parte nonnulla etiam in hac adhuc vita retentis fidelibus donari consuevit, ut idem Job devicto adversario cum Domino loquens ait, Auditu auris audivi te : ut Moysi Dominus facie visus est ad faciem; ut Isaiae sedens in solio regni, circumstantibus cum laude debita coeli civibus; ut caeteris saepe visus est prophetis; ut beato Stephano in articulo passionis apertis coeli januis gloria Dei ostensa est; ut Paulo introitus paradisi et tertii coeli sunt patefacta mysteria. Sed universa haec ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
euuangii iu xp̃i filis datud: sicut scͥptũ ẽ in ysaia ꝓpħa. Et mathꝰ. hoc autẽ totũ
factum est: ut ad implerentur scrippturȩ ꝓpharũ. et cet̾a hulusmodi. Bene
autẽ dicitur quod umerul qui.ꝑ .uii. partes subt̃ lutẽ erant positi contra
se inuicẽ fueriit respectantes.: ꝙr nimirũ omĩs scͥptura ꝓphecica sibimet consẽ¬
tanea ẽ ut pote uno di spu condita. Quatuor autẽ fuere ꝑbases singulas u¬
merulr uidelicet iuxta numerũ rotarũ namq iu. sunt libri ꝓpħici. S quia¬
re. ut ex consensu utͥus lina fides & dilectio xͥ nr̃a omiũ corda firmaret: os qͦ
lut̾is intͥnsecus erat totum rotundum. pariet̾q babebat unum crbitum & dimi¬
dium. Os lut̾is unius erat cubiti ꝓpt̾ uuitatẽ confessionis & fidei. quia om̃s incon¬
fessione patͥs et filis et sp̃s sancti baptuamur. dicente apło. Unus dñs. una fides. unũ
baptisma. unus ds et pat̾ omuiũ: Et ipsum os incapitis erat summitate: ut ad

Expanded text:
aia propheta; et Matthaeus: Hoc totum factum est ut adimplerentur Scripturae prophetarum , et caetera hujusmodi. Bene autem dicitur quod humeruli, qui per quatuor partes subter luterem erant positi, contra se invicem fuerint respectantes, quia nimirum omnis Scriptura prophetica sibimet consentanea est, ut pote uno dicitur Spiritu condita. Quatuor autem fuere per bases singulas humeruli, videlicet juxta numerum rotarum, non quia quatuor re, ut ex consensu utriusque una fides et dilectio Christi nostra omnium corda firmaret. Os quoque cubiti erat totum rotundum, pariterque habebat unum cubitum et dimidium. Os luteris unius erat cubiti, propter unitatem confessionis et fidei: quia omnes in confessione Patris, et Filii, et Spiritus sancti baptizamur, dicente Apostolo, Unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus et Pater omnium . Et ipsum os in capitis erat summitate, ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
raui. dlarnior aut̃ pariũ. martnor candidũ dic̃ qͣle eade insula gigne consun
Inde poeta de illa. Olearon niueaq paron. sparsq ꝑequor eycladas: de crebris ꝑ¬
didũ ex qͦ domꝰ dm̃ csltucta ẽ. mund̾a elec toꝵ actionẽ simul & c̃scientiã ab oi i
corruptionis castigatã designat. qͣles ẽẽ uoluit sapiens ille architectꝰ eos qͥs suꝑ hus
nĩtũ. ap̃i locabat lapides p̃ciosos auto argentoq redimitos. harissimi in qͥt m

Expanded text:
ravi. Marmor autem parium marmor candidum dicitur, quale eadem insula gignere consuevit. » Unde poeta de illa : Olearon, niveamque Paron, sparsasque per aequor Cyclada, sed crebri lecandidum, ex quo domus Domini constructa est, mundam electorum actionem, simul et conscientiam ab omni naevo corruptionis castigatam designat, quales voluit esse sapiens ille architectus eos quos super fundamentum Christi locabat lapides pretiosos, auro argentoque redimitos. Charissimi, inquit, m
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetuȩ lucis quasi auti lamminas quib decorentur expectant. Sunt in aditis
templi lapides p̾ciosi. st̃ tabrilȩ ligni aromatiei. utraq auro cooꝑta. quia & illi
qui in lege dñi immaculati ambulauerunt. et qui grãm euuangłii ꝑfecte susce¬
ꝑunt. parit̾ et̾na uita ꝑfruuntur. Oraculũ aũ in medio domtis in inc̾iori parte
fecerat. ut poneret ibi archam federis dñi. hoc suꝑuis p̾occupando ex positum ẽ.
quia udelicet interior domus secreta pat̾ȩ celestis. archa federis dnm saluatorẽ.
in quo solo fedus pacis apud patrem habemus designaret. qui post resurrectionẽ
suam ascendens in celum carnẽ quam assumpserat ex uirgine in patris dexta collo¬
altitudinis. parietem significat cedrinũ in quaᷤ oraculum id est sancta sanc̾toꝵ
abȩde ext̾iori segregabat. sicut et supra diximus. Oraculum gͦ ubi erat archa. habe¬

Expanded text:
mia a Domino perpetuae lucis, quasi auri laminas quibus decorentur, exspectant, sunt in abditis mia a Domino perpetuae lucis, quasi auri laminas quibus decorentur, exspectant, sunt in abditis templi lapides pretiosi, sunt tabulae ligni aromatici, utraque auro cooperta: quia et illi, qui in lege Domini immaculati ambulaverunt, et qui gratiam Evangelii perfecte susceperant, pariter aeterna vita perfruuntur. Oraculum autem in medio domus in interiori parte fecerat, ut poneret ibi arcam foederis Domini. Hoc superius praeoccupando expositum est, quia videlicet interior domus secreta patriae coelestis, arca foederis Dominum Salvatorem, in quo solo fsuam ascendens in coelum, carnem quam assumpserat ex virgine, in Patris dextera collolatitudinis, et viginti cubitos altitudinis. Parietem significat cedrinum, qui oraculum, id est, sancta sanctorum ab aede exteriore segregabat, sicut et supra diximus. Oraculum ergo, ubi erat arca, habe
Abbreviated transcription (Latin):
sum templ cabułata cedrina inporticu fulgebant: Quos utrosq quia idem reg¬
num celeste communiter quamuis in mansionib discretis recipit. quasi portieus
templi post lapidem et cedrum intͥnsecus ẽ auro coꝑea. Sunt hoc incempore ꝑ¬
plures qui legalidus c̃centi p̾ceptis. que supra commemoratumus sufficere sibi ct̃eoet
cantum si ad uitam rentre mereantur sicut ałii qui ad ꝑfectionẽ ncentes. uendicis qdes
habent om̃ib. memores ꝓmissi illius quio talib inresurrectione non solum uitam. s
et specialem p̾dirit honorẽ eẽ tribuendum. Amen in qitiens dico tiobis quod tios qui
sequiti taunt estis me inregeneratione eum sederit filius hominis insede maiestatis
sue sedebitis et uos suꝑ sedes xiͥi. tudicantes xͦii. tribus isrł. hni ad parietes templi
albo de lapuide factos. illi figuralit̾ ad cecrinas ꝑtinent tabulas. utriq p̾mia ad ño

Expanded text:
sum templi tabulata cedrina in porticu fulgebant? Quos utrosque, quia idem regsum templi tabulata cedrina in porticu fulgebant? Quos utrosque, quia idem regnum coeleste communiter, quamvis in mansionibus discretis recipit, quasi porticus templi, post lapides et cedrum, intrinsecus est auro cooperta. Sunt autem hoc in tempore perplures, qui legalibus contenti praeceptis, quae supra commemoravimus, sufficere sibi credunt tantum, si ad vitam venire mhabent omnibus, memores promissi illius quo talibus in resurrectione non solum vitam, sed et specialem praedixit honorem esse tribuendum, Amen dico vobis, quod vos qui secuti estis me, in regeneratione cum sederit filius hominis in sede majestatis suae, sedebitis et vos super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel . Hi ad parietes templi albo de lapide factos, illi figuraliter ad cedrinas pertinent tabulas. Et quia utrique prae
Abbreviated transcription (Latin):
et lignis et auro compacti. Multiplex namq est in diuersis rebus earũden
repetitio figurarum. S et hoc dicendum. quia fuerunt & inlege & ante sq¬
tam legem plurimi qui legaltber dño descriuerunt. non occidentes. ñ for¬
nicantes ñ furcum facientes non falsum cestimoniũ loquentes. honorances pa¬
trem et matrem et dilgentes ꝓximos sictit se ipsos. Hi ad parietes porticus
lapideos ꝑtinebant. fuerunt alii qui maiori ꝑfẽctione relictis mundi ne¬
gotiis et adsumpta cruce sua sequebantur dñm. qui ut apłs scribit ludi¬
bria et uerbera exꝑti. in suꝑ et uincula et carceres. lapidati sune. secti fus
cemptati sunt. in occisione glagii mortm siuit. Circuierunt iumelotis. in pellibus
capris. Egentes. angustiati. affuicti. quibus dignus nonerat intiudus. Hi qua aute
manfestata tempora eciuangłis. uitam duxere euuanglicam. quid nisi ante ingres¬

Expanded text:
et lignis et auro compacti. Multiplex namque est in diversis rebus earumdem et lignis et auro compacti. Multiplex namque est in diversis rebus earumdem repetitio figurarum. Sed hoc dicendum, quod fuerunt in lege et ante scriptam legem plurimi, qui legaliter Domino deservirent, non occidentes, non fornicantes, non furtum facientes, non falsum testimonium loquentes, honorantes patrem et matrem, et diligentes proximos sicut se ipsos. Hi ad parietes porticus lapideos pertinebant. Fuerunt alii, qui majori perfectione relictis mundi negotiis, et assumpta cruce sua sequebantur Dominum, qui, ut Apostolus scribit, Ludibria et verbera experti, insuper et vincula et carceres, lapidati sunt, secti sunt, tentati sunt, in occisicaprinis, egentes, angustiati, afflicti, quibus dignus non erat mundus . Hi qui ante manifestata tempora Evangelii, vitam duxere evangelicam, quid nisi ante ingres
Abbreviated transcription (Latin):
typum gerere. tabulȩ uͦ cedrinȩ siue ab iegne noui cestamenti iustos u¬
dicare. qui uolentes pꝰ dñm uenire ab negant semet ipsos. et sũpta cruce
sua cotidie sequuntur illum. Et qm̃ utͥusq temporis nstos cõminis gła
suꝑne manet recributionis. lapidibus ac lignis p̾ciosis t̾cia ẽ species aurearum
spenerum. Nec contrarium debet uideri quam supra diximus porcicum que
erat ante templum antiquoꝵ ipsam fidelium figuram gestare. templũ uero
eorum qui post incarnationis dm̃oe tempus inmundum uenerunt. porrod¬
mtim interiorem regni celestiᷤᷤ gaudia quȩ utͥusq iustis dantur figurarllẽ
autẽ dicamus parietes lapideos antiquum di ppłm. tabulata cedrina notium.
aureas lamminas utriusq incęlis p̾mia de fignare. cum idem parietes templi
et in porticu. et in ipso templo et in sanctis scõꝵ pari fuerint modo. delapidis

Expanded text:
typum gerere; tabulae vero cedrinae sive abiegnae, Novi Testamenti justos itypum gerere; tabulae vero cedrinae sive abiegnae, Novi Testamenti justos indicare, qui volentes post Dominum venire, abnegant semetipsos, et sumpta cruce sua quotidie sequuntur illum. Et quoniam utriusque temporis justos communis gloria supernae manet retributionis, lalaminarum. Econtrario debet videri quae supra diximus. Porticus quae erat ante templum, antiquorum fidelium debet figuram gestare; ipsum vero templum eorum qui post incarnationis Dominicae tempus, in mundum venerunt. Porro domus interior regni coelestis gaudia, quae utrisque justis dantur figurabat. Nunc autem dicamus parietes lapideos antiquum Dei populum, tabulas cedrinas novum, aureas laminas utriusque in coelis praemia designare, cum iidem parietes templi, et in porticu, et in ipso templo, et in sanctis sanctorum pari fuerint modo de lapidibus
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑeminentẽ scientiȩ caritatem habentes. huiusq fulgore gratissimo ad inuicẽ
congaudenteᷤᷤ. Que tͥa beatus apłs unasentẽtia. complexꝰ ẽ dicens. Nam in xp̃o
iħu neq circũcisio aliquid ualet neq p̾putiũ. s fides quȩ ꝑdilectionẽ oꝑatur. filti
namq inuicte lapis figuram tenuit. cedrus actionis odoriferȩ. aurum transca¬
dentis omĩa dilectionis. Uestiturq lapideus paries tabulis cedrinis. cum ꝓfessio
fidei bonis ornatur oꝑib ne sine oꝑib ociosa iudicet᷑. aut mortua. Uerum quia
lex in lapide scͥpta. doct̾na uͦ euuangłii. ꝑ lignum ẽ dñicȩ passionis confirmata
unde et ppłs lapide circumcidebat᷑ in p̾putio. nos signo erucis consecramr
infronte. possunt non incongrue parietes cempli lapidei. siue patumentum
p̾ciosissimo marmore stratum. eorũ qui in lege fidelit ac ꝑfec̾te iurert̃

Expanded text:
supereminentes, scientiae charitatem habentes, hujusque fulgore gratissimo ad invicem supereminentes, scientiae charitatem habentes, hujusque fulgore gratissimo ad invicem congaudentes. Quae tria beatus apostolus una sententia complexus est, dicens: Nam in Christo Jesu neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium, sed fides, quae per dilectionem operatur . Fidei namque invictae lapis figuram tenuit, cedrus actionis odoriferae, aurum transcendentis omnia dilectionis. Vestiturque lapideus paries tabulis cedrinis, cum professio fidei bonis ornatur operibus, ne sine operibus otiosa judicetur aut mortua. Verum quia lex in lapide scripta, doctrina vero Evangelii per lignum est dominicae passionis confirmata, unde et populus lapide circumcidebatur in praeputio, nos signo crucis consecramur in fronte. Possunt non incongrue parietes templi, lapidei, sive pavimentum pretiosissimo marmore stratum, eorum qui in lege fideliter ac perfecte vixerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
et patiendo ꝓxp̃o quantum emineret ostñdebat. uerum etiam ĩ epłis ad eccłia
felici glorificatione declatabat. Qui cum suis auditorib dicere non dubitaret
imitatores mei estote sicut et ego xp̃i. quid indomo dãi iisi cęlaturas eminenteᷤ
ostendit qui sigulari culmmine uircutis sese cunctis imitabilem p̾buit⁊ Omĩa ce
drinis tabulis uestiebant᷑ nec omnino lapis apparere poterat in pariete. Et la
pides parietis sue paiuim̃ti. et tabulȩ et aurti. sanctoꝵ inȩccłia ititã omnia desig¬
nant. s ea utiq districtione cum parit̾ ponuntur ut lapides uiui sint sancti
fortitudine fidei in unam eademq regulam sibimet ad glutinati. tabulȩ ce
drinȩ siuȩ abiegnȩ sint sancti latitudine uariarũ uircutum. scd̾m donationes
sancti spc̃ inuna eademq fide sibimet alt̾utrum conexi. Auri lãminȩ fẽ scĩ

Expanded text:
et patiendo ipse pro Christo quantum emineret ostendebat, verum etiam in Epistolis ad Ecclesias et patiendo ipse pro Christo quantum emineret ostendebat, verum etiam in Epistolis ad Ecclesias t sublimatus, felici glorificatione declarabat. Qui cum suis dicere auditoribus non dubitaret, Imitatores mei estote, sicut et ego Christi : quid in domo Domini, nisi caelaturas eminentes ostendit, qui sidrinis tabulis vestiebantur, nec omnino lapis apparere poterat in pariete. Et lpides parietis sive pavimenti, et tabulae et aurum, sanctorum in Ecclesia vitam omnia designant; sed ea utique distinctione, cum pariter ponuntur, ut lapides vivi sint sancti, fortitudidrinae sive abiegnae sint sancti, latitudine variarum virtutum, secundum donationes sancti Spiritus in una eademque fide sibimet alterutrum connexi; auri laminae, sunt sancti
Abbreviated transcription (Latin):
domus dñi intrinsecus uestitur. cum corda rustoꝵ solo bonoꝵ oꝑtim amore nites¬
cunt. Habetq domus in tabulis cedrinis tornaturas suas et coniuncturas fabrefac¬
tas: cum idem electi sese adinuicẽ pulcherma caritatis copula conectunt. ita
ut cum in numera sit multitudo fidelium. unum tamen cor.unã habere animã
ꝓ cominiuis fidei acdilectionis societate merito dicantur. Namq tornature
quȩ iuncturis tabularum apponabantur. ut untim ex oĩb fieret tabulatum.
ipsa sunt officia caritats quib ad inuicem frat̾nitas sancta copoͣlatur. atq
in unam xp̃i domum tots t̾rarum cebe coponicur. Quȩ etiam domꝰ habet¬
celaturas eminentes. cum oꝑa uirtuttun sancti nequaquam occulta tegunt.
s mainfesta ex p̾sione foris omĩb quales sint ipsi quod agunt en exemplum iuuẽ
di ꝓferunt quomodo fecit apłs paults qui nonsolum p̾dicando gentib xp̃m.

Expanded text:
domus Domini intrinsecus vestitur, cum corda justorum solo bonorum operum amore nitesdomus Domini intrinsecus vestitur, cum corda justorum solo bonorum operum amore nitescunt; habetque domus in tabulis cedrinis tornaturas suas, et conjuncturas fabrefactas, cum iidem electi se ad invicem pulcherrima charitatis copula connectunt, ita ut cum innumera sit multitudo fidelium, unum tamen cor, unam habere animam pro communis fidei ac dilectionis societate merito dicantur. Namque tornaturae quae juncturis tabularum apponebantur, ut unum ex omnibus fieret tabulatum, ipsa sunt officia charitatis, quibus ad invicem fraternitas sancta copulatur, atque in unam Christi domum toto tercelaturas eminentes, cum opera virtutum sancti nequaquam occulta tegunt, sed manifesta expressione foris omnibudi, proferunt; quo modo fecit apostolus Paulus, qui non solum praedicando gentibus Christum;
Abbreviated transcription (Latin):
eptilabatur cum discipulis suis. post refurrectionem carnis suȩ. apparens eis in
multis argumentis. et loquens de regno dĩ et conuescens. Ieuinando et enim ostñ¬
debat nr̃m in se laborem: manducando autẽ et bibendo cum discipulis ostñdebat
in nob̾ suam consolationẽ. Ieinans: uelut clamabat. Attendite negͣuentir cor¬
da ur̃a in crapula. et ebrietate et curis huius uite. manducans autẽ et bibens
uelut clamabat. ecce ego uobiscũ sum omib dieb usq ad consũmationẽ scłi. et it̾um
aut̃ uidebo uos et gaudebit cor ur̃m. et gaudium ur̃m nemo tollet atiobis. Simul
enim cum itiam dñi carpimus et auanitate p̾sentis scłi ieinamus. et fucura ꝓmiffi¬
onis reficunur. hic non apponentes cor. illic pascentes sursũ cor.xi
It cedro omis domus intrinsecus uestiebatur: habens cornaturas suas &
c̃iuncturas fabrefactas. et celaturas eminentes. Diximtis de cedro qd̃
in suꝑabilem uirtutum uenustatẽ signaret. quo inmirum ligno omnis

Expanded text:
epulabatur cum discipulis suis post resurrectionem carnis suae, apparens eis in multis argumentis, et loquens de regno Dei, et convescens. Jejunando etenim ostendebat nostrum in se laborem, manducando autem et bibendo cum discipulis, ostendebat in nobis suam consolationem. Jejunans velut clamabat: Attendite ne graventur corda vestra in crapula et ebrietate, et curis hujus vitae : manducans autem et bibens, velut clamabat: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi ; et iterum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum non tolletur a vobis ; simul enim cum viam Domini carpimus, et a vanitate praesentis saeculi jejunamus, et futura promissione reficimur, hic non apponentes, quia illic pascentes sursum est cor. Et cedro omnis domus intrinsecus vestiebatur, habens tornaturas suas et conjuncturas fabrefactas, et caelaturas eminentes. Diximus de cedro quod insuperabilem virtutum venustatem signaret, quo nimirum ligno omnis
Abbreviated transcription (Latin):
monẽ moꝑe tẽpli iuuerit. IIi Quot oꝑarios salomon inoꝑe tẽpli habuerit iIII Deqͣlila¬
pioe templũ sit factũ. U Quando uł uͥ edisicatũ sit tẽplũ. U Cuiꝰ m̃surȩ sit factũ UiI Defe¬
nestris &e tabulis ꝑ grrũ UIII De ascensu & factura medii ac t̾cii tab̃nacłi. IXUt parietes cedro.
acpaium̃tũ sit abiete factũ. UDe distincta m̃sura tẽpli ipsi & oracłi. XI Ut om̃is domꝰ sit cedid
uestita & auro. XIUt altare oracłi cedro & auro XII¶ De factura cherubin. UII Ut pari¬
etes scalpti & paum̃itũ sit auro uestitũ U De ingressu oracłi siue tẽpli. XUI De atriis
domꝰ domini. CUII Quot annis tẽplũ sit ędificatũ. AUIIT De columns ȩxeis. UiXDe
nare ȩreo. UU Debasib decẽ & literib XXI Quod in regione iordanis facta sint uasa¬

Expanded text:
monem in opere templi juverit; quot operarios Salomon in opere templi habuerit, et de quali lapide templum sit factum. Quando, vel ubi aedificatum sit templum. Cujus mensurae sit factum. De fenestris, et tabulis ejus per gyrum. De ascensu, et facturis medii, ac tertii tabernaculi. Ut parietes cedro, ac pavimentum sit abiete intextum. De distincta mensura templi ipsius, et oraculi. Ut omnis domus sit cedro i cedro, et auro. De cherubin factura. Ut paries sculptus, et pavimentum sit auro vestitum. De ingressu oraculi, sive templi. De atriis domus Domini. Quot annis templum sit aedificatum. De Columnis aereis. De mare aereo. De basibus decem, et luterib
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ eiꝰcdẽ sententiȩ ñ aliud qua elemosine oratioi̾s & ieiunii fec̃ m̃tionẽ qͦ non ad
hominũ ostentationẽ s ad soła iut̾ni inspectatiõistoris głam e̾e̾nt facienda. alioquim
a fructu ȩtͣnitatis uacua manerent. Quib u̾b̃ aꝑte docuit om̃s uͥtutũ fructꝰ his tͥb
Esi ramis de una caritatis radice ꝓdeuitib insinuari. ꝑ elemesinã naq c̃p̾hendunt᷑
m̃a qͦ ad clilectionẽ ꝓamu explenda. beniuole infrs oꝑami ꝑoratione om̃a qͥb ꝑ mn¬

Expanded text:
tione ejusdem sententiae, non aliud quam eleemosynae, orationis, et jejunii fecit mentionem, quae non ad tione ejusdem sententiae, non aliud quam eleemosynae, orationis, et jejunii fecit mentionem, quae non ad hominum ostentationem, sed ad solam inspectoris interni gloriam essent facienda, alioqui a fructu aeternitatis vacua manerent. Quibus verbis aperte docuit, omnes virtutum fructus his tribus quasi ramis de una charitatis radice prodeuntibus insinuari. Per eleemosynam namque comprehenduntur omnia, quae ad dilectionem
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ ꝑfecti. qͦd doctorib maxime c̃gruit. Uerũ qͥa .XXX. mnilia ita erant ordinata. ut
dena milia ꝑm̃ses singłos oꝑi sco iustarent. magis denarii numeri sac̃m̃tũ ꝑpendere
debemꝰ. Dena nãq milia uiroꝵ de isrł adceoenda ligna in opꝰ domꝰ dñi mitcicut᷑. qͥa
qc̃q doctores atq insipientiũ eruditores st̃ ordmandi decẽ p̾cepta legis ꝑ om̃a & ipsi obser¬
uare. & auditorib suis debent obseruanda monstrare. s & p̾mia inceł futura qͤ dena¬
rio solent sigurari & ipsisꝑare. & auditorib suis sꝑanda seꝑ debent itimare. Terni
ait̃ m̃ses quoꝵ distantia singłis erat lignoꝵ cesorib ĩposita. ꝑfectionẽ tͥũ u̾tutũ eu̾ugłicaꝵ¬
głistarũ typice deñtiat. ȩlemosine uidełe oratiõis & ieiuniii. Qũ em̃ dass dñs in et̾i

Expanded text:
sunt perfecti, quod doctoribus maxime congruit. Verum, quia triginta millia ita erant ordinati, ut sunt perfecti, quod doctoribus maxime congruit. Verum, quia triginta millia ita erant ordinati, ut dena millia per menses singulos operi sancto instarent, magis denarii numeri sacramentum perpendere debemus. Dena namque millia virorum de Israel ad caedenda ligna in opus domus Domini mittuntur, quia quicunque doctores, atque insipientium eruditores sunt ordinandi, decem praecepta legis per omnia et ipsi observare, et auditoribus satis debent observanda monstrare; sed et praemia in coelis futura, quae denario solent figurari, et ipsi sperare, et auditoribus suis speranda semper debent intimare. Terni autem menses, quorum distantia singulis erat lignorum caesoribus imposita, perfectionem trium virtutum evangelicarum typice denuntiant, eleemosynae vide
Abbreviated transcription (Latin):
isrł. & erat indictio tͥgͥnta milia uiroꝵ. mittebatq eos in libanũ.x. milia
ꝑ m̃ses singłos uicissi. ita ut duob m̃sib e̾ent indomib suis bi pͥmo notandũ qͦd
non srustra salomon oꝑarios de oi isrł elegit. neq erat ulla portio ppli de qͦ ñ digni tan¬
to oꝑe uiri assumerentur. qͥa ninurũ ñ nẽ de una strrpe aaron sac̾dotes eligendi s de oĩ
st̃ ȩccła qͣrendi qͥ edificare domũ dñi. uł exẽplo suo uł dicto sufficiant. & u̾c̃q inuen
ti suernit mox in officiũ doctoꝵ absq ulla ꝑsonaꝵ acceptiõe ꝓmouendi. Talesq cũ
aderudienoos in sideles atq incollegiũ ȩccłȩ uocandos ordinant᷑. qͦsi ad cedendas in
libano tẽpli materias uirtstrenut atq electi mittunt᷑. E qͥd̾e numerꝰ. x xͦx miliu̾
qͣ idẽ lignoꝵ cesores censebant᷑ potest ad eoꝵ referri figurã apte qͥ in fide scẽ tͥnitatis

Expanded text:
 millia per menses singulos vicissim. ita ut duobus mensibus essent in domibus suis. Ubi primo notandum quod non frustra Salomon operarios de omni Israel elegit, neque erat ulla portio populi, de qua non digni tanto opere viri assumerentur: quia nimirum non nunc de una stirpe Aaron sacerdotes eligendi, sed de omni sunt Ecclesia quaerendi, qui aedificare domum Domini, vel exemplo suo vel dicto suffti fuerint, mox in officium doctorum absque ulla personarum acceptione promovendi: talesque cum ad erudiendos infideles, atque in collegium Ecclesiae vocandos ordinantur, quasi ad caedendas in Libano templi materias viri strenui atque electi mittuntur. Et quidem numerus triginta millium, quo iidem lignorum caesores recensebantur, potest ad eorum figuram apt
Abbreviated transcription (Latin):
suere sc̃ę eccłȩ. ĩmo tã sublimes exutroq ci ppło suere ñ nulli. qͥ ipsoꝵ qͦq docto
sabliuũ iure doctores existerent. & qͦsi qͦdiantes eos adsubleuandũ domꝰ dñi edifici¬
ũ pararent. Neq eñi soli. hieremias & ysnas. & cęti excirẽcisioẽ ꝓpħe. uerũ etiã b̃s¬
io eũ siliis suis qͥ erant ele gentib maxmiã utȩ siue patientie formã. maiima doe¬
tamne salutaris p̾conia sequentis ȩui doctorib nnustraũ. qͦ abiectis u̾b. actib codi¬
tãtiomib suꝑ uacuis. ad portandu̾̃ onꝰ sc̃ȩ ȩccłȩ digni eeͥnt & apti. Porro byblui p

Expanded text:
sanctae Ecclesiae, immo tam sublimes ex utroque Dei populo fuerunt nonnulli, qui ipsorum quoque doctorum sublimium jure doctores existerent, et quasi quadrantes eos ad sublevandum domus Domini aedificium pararent; neque enim soli Jeremias et Isaias, et caeteri ex circumcisione propheta filiis suis qui erant ex gentibus, maximam vitae sive patientiae formam, maxima doctrinae salutaris praeconia sequentis aevi doctoribus ministravit, quo abjectis verbis, actibus, cogitatibus supervacuis, ad portandum onus sanctae Ecclesiae digni fierent et apti. Porro Giblii p
Abbreviated transcription (Latin):
no potitꝰ est pacẽ habẽ iã ceperat. ꝓmptũq mox ad adiuandũ se inom̃ib n
inuenĩt animũ. ita ut artifices uli & ligna & aurũ ꝓut opꝰ habebat dederit.
beneficii gr̃a. salomon ei ꝑ annos singłos plurinos tritici & olei choros adeybu
domui eius dabat. Nulli aut̃ dubiũ qͦd salomon qͥ int̾pretat᷑ pacific̾ & ipso no¬
mime & serenissimo regni sui statu illũ significet. deqͦ dixit ysaias. Multiplicalõ
tib & uita simul cũ fide głosos siguralit̃ expͥmit. Neq aliqͥd ꝓhibet qͥn hyrã
qͥa rex erat. regaliq potentia salomonẽ in edificio domꝰ dñi iuuabat. c̃uersos
ad fidẽ ipsos rerũ dños typice deninitiet. qͦrũ ope constat & eccłam sepꝰ ad uitã

Expanded text:
no potitus est, pacem habere jam coeperit, promptumque mox ad adjuvandum se in omnibus ejus invenerit animum, ita ut artifices illi, et ligna et aurum, prout opus habebat, dederit: cujus beneficii gratia Salomon ei per annos singulos plurimos tritici et olei choros in cibum domui ejus dabat. Nulli autem dubium quin Salomon, qui interpretatur pacificus, et ipso nomine et serenissimo regni sui statu illum significet de quo dixit Isaias: Multiplicabitutibus et vita simul cum fide gloriosos figuraliter exprimit. Neque aliquid prohibet, quin Hiram, quia rex erat, regalique potentia Salomonem in aedificio domus Domini juvabat, conversos ad fidem ipsos rerum dominos typice denuntiet, quorum ope constat Ecclesiam saepius adjutam,
Abbreviated transcription (Latin):
frͣne salutis curã gert̾. qͥ se intiutioni diuinȩ gr̃ȩ humilit̾ subdt̾ recte seqͥt᷑. E adon¬
quã ipsũ quẽ nomine imitat᷑ iusiuat. dñm uidełc saluatorẽ : Et tẽ adonnã opi¬
riis t̾epli pͣponit᷑. ut sua ꝓuisiõe rite ordinet᷑. qͥb m̃sib̾ singłi adoꝑandũ exeant. qͥbis
denuo ad curandã domũ suã redeant. Cũ dñs & saluator ñr m̃tes scõꝵ p̾dicator su
familiarꝰ illustratiõe informat ad discernendũ qͣndo oporteat ȩdisicandi ȩccłam oi
inire p̾dicando uł alia pietatis officia p̾stando. & qͣndo rursũ ẽueniat ad suã ipsoꝵ e
scientiã exammandã qͣsi ad inspicienda domũ suã reu̾ti . & ianc oratiõib ac ieiunis
suꝑno inspectore ac uisitatore dignã reddẽ: fuer itaq saloroni septuaginta mb

Expanded text:
t, qui se intuitione divinae gratiae humiliter subdunt, recte sequitur : « Et Adonquam ipsum, quem nomine imitatur insinuat, Dominum videlicet Salvatorem? Et tunc Adoniram operariis templi praeponitur, ut sua provisione rite ordinetur, quibus mensibus singuli ad operandum exeant, quibus denuo ad curandum domum suam redeant; cum Dominus et Salvator noster mentes sanctoruporteat aedificandi Ecclesiam opus inire praedicando, vel alia pietatis opera praestando; et quando rursum conveniat ad suam ipsorum conscientiam examinandam, quasi ad inspiciendam domum suam reverti, et hanc orationibus ac jejuniis superno visitatore ac inspectore dignam redde
Abbreviated transcription (Latin):
dilectã sibi domũ iudelicet ȩccłam ȩdificare disponẽt. ñ de iudeis tantũmͦ. ue¬
rũ etiã de gentib ad uitores oꝑis elegit. Nã de utroq ppło mmistros semoni
assũpsit. Misit hyrã salomoni p̾cisa de libano ligna cedrina & abiegna qͦ indot̃
dñi ponerent᷑. qͥa c̃u̾sa gentilitas misit ad dñm iuros qͦnda ad scłm claros. fs
curi dñicȩ increꝑatiõis de monte suꝑbiȩ suȩ iã de iectos & humiliatos. qͥ adi

Expanded text:
idelicet Ecclesiam, aedificare disponeret, non de Judaeis tantummodo, verum et de gentibus adjutores operis elegit. Nam de utroque populo ministros sermonis assumpsit. Misit Hiram Salomoni praecisa de Libano ligna cedrina et abiegna, quae in domum Domini ponerentur, quia conversa gentilitas misit ad Dominum viros quondam ad saeculum claros, sed securi dominicae praeparationis de monte suae superbiae jam dejectos
Abbreviated transcription (Latin):
infuturo ꝑheniua. gaudiaq regni celestis. & electionẽ pͥmȩ de isrł eccłȩ & salutĩ
m̃iũ gentiũ inxp̃o multimodis ostendat᷑ insinuari figuris
Ractaturi gͥ iuuante dño de edisicio tẽpli. & instructura materiali spũa¬
lẽ di mansionẽ qͤ suturi. oportinũ uidet᷑ ut pͥmo q̾e oꝑariis eiꝰ qͥ uł unde
suernit. simul & de ipsa mati̾a unde factũ est aliqͥdicamꝰ. Nã & hec si

Expanded text:
nia, gaudiaque regni coelestis, et electionem primae de Israel Ecclesiae, et salutem omnium gentium in Christo multimodis ostenditur insinuare figuris. Tractaturi igitur, juvante Domino, de aedificatione templi, et in structura materiali spiritualem Dei mansionem quaesituri, opportunum videtur ut primo de operariis ejus, qui et unde fueri
Abbreviated transcription (Latin):
cuare cdidicer. Pauł qͥd̃e sacͣmentũ eu̾głii qͦd ꝑreuelationẽ didicerat. meliꝰ nouit. sed
dionisiꝰ meliꝰ reumcere ꝑoterat falsa athenarũ dogniata quoꝵ cũ ertorib sy llogismos apuero
& argunta cuncta nouerat. Cui fensui c̃uenit apte qͦd seqͥt᷑. Scis enũ qͦd ñ ẽ in ppło m̃o
uir qui noui̾t ligna cedere sic̃ sydonii. Non em̃i erat inppło iudoꝵ uͥ dñs corꝑalit̾ p̾sens doce¬
bat. ullus uiroꝵ qͥ tã docte noss errores reuelare gentiliũ. quã ipsi ad fid̾e conu̾si genti¬
les. & ex gentilib facti Xp̃iani. Sydonu nãq & tyrii qͥa gentiliũ fuere ppłi mĩto insigõ¬

Expanded text:
cuare didicerunt. Paulus quidem sacramentum Evangelii, quod per revelationem didicerat, melius novit, sed cuare didicerunt. Paulus quidem sacramentum Evangelii, quod per revelationem didicerat, melius novit, sed Dionysius melius revincere poterat falsa ethnicorum dogmata, quorum cum erroribus syllogismos a puero et argumenta cuncta noverat. Cui sensui convenit apte quod sequitur: Scis enim quod non est in populo meo vir qui noverit ligna cbat, ullus virorum qui tam docte nosset refellere errores gentilium, quam ipsi ad fidem conversi gentiles, et ex gentibus facti Christiani. Sidonii namque et Tyrii, quia gentilium fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
uiros sapientia & ingenio p̾claros ostendit: ꝓ qͥb cinctis oblationib gentilitas a
dño dona expectat᷑ gr̾e cȩlestis. triticũ uidelicet ubũ di & oleũ caritatis atq un¬
tioi̾s & illummatiois sp̃c sci. Conuenit aut̃ apte reb eccłȩ qͦd auxiliũ oꝑis sc̃ĩ fle
gitans ait ad hyrã salomon. Precipe gͥ ut p̾cidant mͥ cedros delibano. & ferui md̾
sint c̃serius tius. Serui qͥppe hyrã qͣ p̾cidebant cedros salomoni de libano. dec¬
a suꝑbie fastu corrigendo sternere atq ad obseqͥũ sui redẽptoris eoꝵ uota transferre
sidi institui. ne si absq magistris docere inciperent. magistri exifterent etroris: Idc̾co
& em̃ salomon seruos hiã cedere sibi uoluit ligna de libano. qͥa doctiores erant ser
uis suis ad cedendũ. S idenco etiã seruos suos simul ad ẽẽ uoluit. ut ostende̾nt cedentib
lĩ ipsos gentiũ errores nouerant. & qͦ cȩitiꝰ nouer̃ eo artificosiꝰ hos expugnare atq eua¬

Expanded text:
viros sapientia et ingenio praeclaros ostendit; pro quibus oblationibus cuncta gentilitas a Domino dona exspectat gratiae coelestis, triticum videlicet verbi Dei, et oleum charitatis et unctionis, atque illuminationis Spiritus sancti. Convenit apte  Praecipe genti, ut praecidat mihi cedros de Libano, et servi mei sint cum servis tuis. Servi quippe Hiram, qui praecidebant cedros Salomoni de Libano, doca laetabantur, a superbiae fastu corrigendo sternere, atque ad obsequium sui redemptoris eorum vota transferre.fidei institui: ne si absque magistris docere inciperent, magistri existerent erroris. Idcirco etenim Salomon servos Hiram caedere sibi voluit ligna de Libano, quia dvis suis ad caedendum; sed idcirco etiam servos suos simul adesse voluit, ut ostenderent caedentibus lius ipsos gentium errores noverant; et quo certius noverunt, eo artificiosius hos expugnare atque eva
Abbreviated transcription (Latin):
sortiũ ppłi di accepta entcisione tͣnsier̃ fuer itaq oꝑari domꝰ dm̃ de filiis isrł. fuerun
hyrã ipse & serui eiꝰ qͥ cũ serius salomonis ligna cedebant de libano. Om̃e gͥ homi¬
nũ genꝰ ꝑ qͦs edisicanda erat ȩccła. edisicatis medifitio tẽpli p̃cessit. Iudĩ nãq ꝓse¬
millo spem suã ponunt. eo fortiꝰ alioꝵ uitã dirigẽ. qͦd ẽ latitudinẽ portare suffici¬
unt. Lapides gͦ qͥ infundam̃itũ tẽpli adportandũ edificiũ om̃e ponebant᷑ ꝓpͥe st̃ ꝓ¬

Expanded text:
consortium populi Dei, accepta circumcisione transierunt. Fuerunt itaque operarii domus Hiram ipse et servi ejus, qui cum servis Salomonis ligna caedebant de Libano. Omne igitur hominum genus, per quod aedificanda erat Ecclesia, in aedificatione templi praecessit. Judaei nain illo spem suam ponunt, eo fortius aliorum vitam dirigere, quod est altitudinem portare sufficiant. Lapides ergo qui in fundamentum templi ad portandum aedificium omne ponebantur,