comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tem dans eis. Dixerant enim potentes illi. Ecce
nos dimisunus omĩa et secuti sumꝰ te. Hoc
uotum potentissime uouerant. S unde hoc
eis. nisi ab illo de quo hic continuo dictũ ẽ
dans uotum uouenti: Alioquin ex illis eẽnt
potentib quorum infirmatꝰ ẽ arcus. Dans
inquit uotũ uouenti. Non enim dño qͥs qͣm
quicqͣm rectum uoueret: nisi ab illo acciꝑet
quod uoueret. Sequit᷑ Et benedixit annos iꝰti.
Ut cum illo scilicet sine fine uiuat. cui dictũ ẽ.
et anni tuinon deficient. Ibi enim stant an¬
ni: hic autemtranseunt. immoꝑeunt. Añ¬
quam enim ueniant non sunt. Cum autẽ ue¬
nerint non erunt. quia cũ suofine ueniunt.
Hoꝵ autẽ duum idest dans uotũ uouenti. et
benedixit annos iusti. unum ẽ qđ inoꝑe fa¬
mꝰ. S hoc alterum deo largitore ñ sumit᷑.
nͥ cum ipso adiutore pͥmũ illud efficitur: quia ñ
inusrtute potens ẽ uir. Dominꝰ infirmũ facit

Expanded text:
tem dans eis; dixerant enim potentes illi: Ecce tem dans eis; dixerant enim potentes illi: Ecce nos dimisimus omnia et secuti sumus te. Hoc uotum potentissime uouerant. Sed unde hoc eis, nisi ab illo, de quo hic continuo dictum est: Dans uotum uouenti? Alioquin ex illis essent potentibus, quorum infirmatus est arcus. Dans, inquit, uotum uouenti. Non enim Domino quisquam quidquam rectum uoueret, nisi qui ab illo acciperet quod uoueret. Sequitur: Et benedixit annos iusti, ut cum illo scilicet sine fine uiuat, cui dictum est: Et anni tui non deficient. Ibi enim stant anni, hic autem transeunt, immo pereunt; antequam ueniant enim, non sunt; cum autem uenerint, non erunt, quia cum suo fine ueniunt. Horum autem duorum, id est dans uotum uouenti, et benedixit annos iusti, unum est quod famus. Sed hoc alterum Deo largitore non sumitur. nisi cum ipso adiutore primum illud efficitur: Quia non in uirtute potens est uir. Dominus infirmum faciet
Abbreviated transcription (Latin):
U̾tiq suꝑbos humiliat et humiles eraltat.
Quod enim alibi legr̃. ds̃ suꝑbis resistit humili¬
b atitem dat grãm: hoc totꝰ habet sermohuiꝰ.
cuiꝰ nomen interp̃tatur grã ciꝰ. Iamuͦ quod adiun¬
gitur. suscitat a t̾ra pauꝑem: de nullo meliꝰ
quam de illo intelligo. qui ꝓpt̃ nos pauꝑ factꝰ
est cumdiues eẽt. ut eius pauꝑtate sicut paulo
ante dictum ẽ ditarem᷑. Ipsum enim de t̾ra
suscitauit tam cito: ut caro eiꝰ non uideret cor¬
ruptionem. Nec illud ab illo alienabo. quod
additum ẽ et destercore erigit inopem. In ops
quippe: idem qui pauꝑ. Stercus uͦ unde ere
menta: uerum etiam stercora existimaui esse
ut xp̃m lucrifacerem. De t̾ra gͦ suscitatꝰ ẽ ille.
supra om̃s diuites pauꝑ. et de illo stercore cre¬
ctus ẽ. supra om̃s opulentos ille iops. ut sede
at cum potentib ppłi. quib ait. Sedebitis
suꝑ duodecim sedef Et sedem gloriȩ heredita¬

Expanded text:
utique superbos humiliat et humiles exaltat. utique superbos humiliat et humiles exaltat. Quod enim alibi legitur: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam, hoc totus habet sermo huius, cuius nomen interpretatur gratia eius. Iam uero quod adiungitur: Suscitat a terra pauperem, de nullo melius quam de illo intellego, qui propter nos pauper factus est, cum diues esset, ut eius paupertate, sicut paulo ante dictum est, ditaremur. Ipsum enim de terra suscitauit tam cito, ut caro eius non uideret corruptadditum est, Et de stercore erigit inopem. Inops quippe, idem qui pauper, stercus vero, unde erecmenta, verum etiam stercora existimavi esse, ut Christum lucrifacerem. De terra ergo suscitatus est ille, supra omnes divites pauper; et de illo stercore erectus supra omnes opulentos, ille iat cum potentibus populi, quibus ait: Sedebitis super duodecim sedes, et sedem gloriae heredita
Abbreviated transcription (Latin):
sũ sunt sapite non quȩ suꝑ tr̃am: ut ipsi sint il¬
li qui esurientes transierunt tram. Mortui enĩ
estis inquit. Eocc quomͦ salubriter mortificat
ds̃. Dein de sequit᷑ et uita urã abscondita ẽ. cũ
xp̃o in deo. Ecce quomͦ eosdem ipsos uiuificat
ds̃. S nunqͥd eosdẽ deduxit ad inferos et redux̃:
Hoc utrũq sine controuersia fidelium in illopo¬
tiꝰ uidet᷑ impletum. capite scilicet nrõ. cũ quo
uitam niam. in deo dixit apłs absconditam.
Nam qui ꝓpͥo filio non peꝑcit. s pro nob̾ omĩ¬
b tradidit eum: isto modo utiq mortificauit
cum. Et quia resuscitauit eum amortuis:
cundẽ rursus uiuificauit. Et qͥa in ꝓpħia uor
eiꝰ agnoscit᷑. non derelinques animã meã in in¬
ferno: eundem dedurit adinferos et reduxit.
Hac eius pauꝑtate ditati sumus. Dñs enĩ pau¬
ꝑes facit et ditat. Nam quid hoc sit ut sciamꝰ:
qđ sequitur audiamꝰ. Humiliat et exaltat.

Expanded text:
sum sunt sapite, non quae super terram; ut ipsi sint ilsum sunt sapite, non quae super terram; ut ipsi sint illi, qui esurientes transierunt terram. Mortui enim estis, inquit; ecce quo modo salubriter mortificat Deus; deinde sequitur: Et uita uestra abscondita est cum Christo in Deo; ecce quo modo eosdem ipsos uiuificat Deus. Sed numquid eosdem deduxit ad inferos et reduxit? Hoc utrumque sine controuersia fidelium in illo potius uidemus inpletum, capite scilicet nostro, cum quo uitam nostram in Deo apostolus dixit absconditam. Nam cum proprio filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, isto modo utique mortificauit eum; et quia resuscitauit a mortuis, eundem rursus uiuificauit. Et quia in prophetia uox eius agnoscitur: Non derelinques animam meam in inferno, eundem deduxit ad inferos et reduxit. Hac eius paupertate ditati sumus. Dominus enim pauperes facit et ditat. Nam quid hoc sit ut sciamus, quod sequitur audiamus: Humiliat et exaltat;
Abbreviated transcription (Latin):
infirmata ẽ. Hic totum qđ ꝓpħabat᷑ cluxit. agno
septem scribit ȩccłias: eo mͦ se ostendens adunius
plenitudinem scribe. Et in ꝓuerbis salomon
hoc antea p̃figurans. sapientia inquit edifica¬
uit sibi domum: et suffulsit columnas septem.
Sterilis enim erat in omĩb gentib dĩ ciuitas: añ¬
quam iste fetus quemcernimꝰ oriet᷑. Cernimus
etiam q̃ multa infiliis erat. nunc infirmatã ie¬
tusalem t̾renamqm̃ quicunq filii libere in
ea erant. uirtus ciꝰerant. Nunc uͦ ibi qm̃ littera
ẽ. et sp̃s non ẽ: amis s auirtute infirmata ẽ. Dño
mortificat et uiuificat. Mortificauit illam q̃
multa erat infiliis: et uiuificauit hanc sterilẽ
quȩ peꝑit septem. Quamuis cõmodiꝰ intelli
gi possit eosdem uiuificare quos mortificauit.
Id enim uelut repeciuit addendo. Deducit ad in¬
feros et reducit. Quib enim dic̃ apłs. si mortui
ficantur adomino. Quib adiungit. Quȩ sur¬

Expanded text:
infirmata est. Hic totum quod propbetabatur eluxit agnoscinfirmata est. Hic totum quod propbetabatur eluxit agnoscseptem scribit ecclesias, eo modo se ostendens ad unius plenitudinem scribere; et in prouerbiis Salomonis hoc antea praefigurans Sapientia aedificauit sibi domum et subfulsit columnas septem. Sterilis enim erat in omnibus gentibus Dei ciuitas, antequam iste fetus, quem cernimus, oreretur. Cernimus etiam, quae multa in filiis erat, nunc infirmatam Hierusalem terrenam; quoniam quicumque filii liberae in ea erant, uirtus eius erant; nunc uero ibi quoniam littera est et spiritus non est, amissa uirtute infirmata est. Dominus mortificat et uiuificat; mortificauit illam. quae multa erat in filiis, et uiuificauit hanc sterilem, quae peperit septem. Quamuis commodius possit intellegi eosdem uiuificare, quos mortificauerit. Id enim uelut repetiuit addendo: Deducit ad inferos et reducit Quibus enim dicit apostolus: Si mortui ficantur a Domino: quibus adiungit: Quae sur
Abbreviated transcription (Latin):
na sufficientia diuina possint implere manda¬
ta. Et p̃cinguntur uirtute quoꝵ interna uox
ẽ : miserere mei domine qm̃ infirmꝰ sum. Ple¬
ni panib inquit minorat sunt: et esurientes
transierunt tram. Quisunt intelligendi ple¬
nipanib. nisi idem ipsi quasi potentes. id ẽ
isrłite quib credita sunt eloquia di: S in eo
populo ancillȩ filii minorati sunt. Quo u̾bo
minus quidẽ latino. bene tamen exp̃ssum ẽ
quod ex maiorib minores facti sunt: quia et
in ipsis panib idest diuinis eloquiis quȩ isrłi¬
te soli tunc ex omnib gentib acceꝑunt. terre¬
na sapiunt. Gentes autem quib lex illa ñ
erat data. postea quam ꝑ nouum testamen¬
tum ad eloquia illa uenerunt: multũ esuri¬
endo tiam transierum. quia meis ñ t̾rena s &esti
sapuerunt. Et hoc uelut quereret᷑ causa cur factũ
sit. qͥa sterilis inquit peꝑit septẽ: et multa ifili.

Expanded text:
na sufficientia diuina possint inplere mandana sufficientia diuina possint inplere mandata, et praecinguntur uirtute, quorum interna uox est: Miserere mei, Domine, quoniam infirmus sum. Pleni panibus, inquit, minorati sunt, et esurientes transierunt terram. Qui sunt intellegendi pleni panibus. nisi idem ipsi quasi potentes, id est Israelitae, quibus credita sunt eloquia Dei? Sed in eo populo ancillae filii minorati sunt quo uerbo minus quidem Latine, bene tamen expressum est, quod ex maioribus minores facti sunt, quia et in ipsis panibus, id est diuinis eloquiis, quae Israelitae soli tunc ex omnibus gentibus acceperunt, terrena sapiunt. Gentes autem, quibus lex illa non erat data, postea quam per nouum testamentum ad eloquia illa uenerunt, multum esuriendo terram transierunt, quia in eis non terrena, sed caelestia sapuerunt. Et hoc uelut quaereretur causa quur factum sit: Quia sterilis, inquit, peperit septem, et multa in filiis
Abbreviated transcription (Latin):
loniam ꝑtinentib de suauirtute p̃sum̃tib.
inse non indomino głantib. ex quib sunt
nȩ. qui ut dicit apłs. ignorantes dĩ iusticiam
id ẽ quam dat homini ds̃ qͥ solus ẽ iustus
atq iustificans. et suam uolentes constituere.
id est uelut a se sibi partam non ab illo imꝑtitã.
iusticiȩ dei non sunt subiectiutiq quia suꝑbi.
de suo putantes non de dei posse placere se dõ.
qui ẽ. ds̃ scientiarũ. atq ido et arbiter conscien¬
tiarum: ibi uidens cogitationes hominũ qm̃
uane sunt. si hominum sunt. et abillo ñ sunt
Et p̃parans inqͥt adinuentiones suas.Quas ad¬
inuentiones putamtis. nisi ut suꝑbi cadant. et
humiles surgant: Has quippe ad inuentiones
exequit᷑ dicens. Arcus potentium infirmatꝰ ẽ.
et infirmi p̃cincti sunt uirtute. Infirmatus ẽ
arcus. id ẽ intentio eoꝵ qui tam potentes sibi tu¬
dentur ut sine dei dono atq adiutoriohuma¬

Expanded text:
loniam pertinentibus, de sua uirtute praesumentibus, loniam pertinentibus, de sua uirtute praesumentibus, in se, non in Domino gloriantibus; ei quibus sunt es terrigenae, qui, ut dicit apostolus, ignorantes Dei iustitiam id est, quam dat homini Deus, qui solus est iustus adque iustificans et suam uolentes constituere id est uelut a se sibi partam, non ab illo inpertitam iustitiae Dei non sunt subiecti, utique quia superbi, de suo putantes, non de Dei, posse placere se Deo, qui est Deus scientiarum adque ideo et arbiter conscientiarum, ibi uidens cogitationes hominum, quoniam uanae sunt, si hominum sunt et ab illo non sunt. Et praeparans, inquit, adinuentiones suas. Quas adinuentiones putamus, nisi ut superbi cadant et humiles surgant? Has quippe adinuentiones exsequitur dicens: Arcus potentium infirmatus est, et infirmi praecincti sunt uirtute. Infirmatus est arcus, id est intentio eorum, qui tam potentes sibi uidentur, ut sine Dei dono adque adiutorio huma
Abbreviated transcription (Latin):
dicat qđ tanto ante de se ꝓpħatum. ꝑ os huiꝰ
pie matris agnoscit. Confirmatũ est cor meũ
indomino. et exaltatum ẽ cornu icũ indo mõ.
Uere confirmatum ẽ cor. et cornuuere exalta¬
tum: quia ñ inse. s in domino dõ suo. Dila¬
tatum ẽ suꝑ inimicos meos osmeũ quia et
in angustus p̃ssurarum sermo dei ñ ẽ alliga¬
tus: nec inp̃conib alligatis. Lecata sũ inquit
paruum. agnoscens magnum. nunc dimit¬
tetis inquit domine seruum tuum in pace:
quia uiderunt ocłi mei salutaretuum. Dicat
itaq eccłia. Lecata sum insalutari tuo. qm̃ ñ ẽ¬
sc̃s et scĩficans. iustus et iustificans. Non ẽ sẽs
p̃terte. quia nemo fit nͥ abste. Deniq sequit᷑.
Nolite gloriari et nolite loqͥ excelsa. neq exeat
Ipse uosscit. et uͥ nemo scit: qm̃ qui se putat
aliquid ẽẽ cum nichil sit. seipsum seducit.
Hȩc dicunt᷑ aduersariis ciuitatis dĩ. ad baby¬

Expanded text:
dicat quod tanto ante de se prophetatum per os hujus dicat quod tanto ante de se prophetatum per os hujus piae matris agnoscit Confirmatum est cor meum in Domino, et exaltatum est cornu meum in Deo meo. Vere confirmatum cor, et cornu vere exaltatum; quia non in se, sed in Domino Deo suo. Dilatatum est super inimicos meos os meum: quia et in angustiis pressurarum sermo Dei non est alligatus, nec in praeconibus alligatis. Laetata sum, inquit,parvum, agnoscens magnum, Nunc dimittis, inquit, Domine, servum tuum in pace, quoniam viderunt oculi mei salutare tuum . Dicat itaque Ecclesia, Laetata sum in salutari tuo. Quonctificans, iustus et iustificans. Non est sanctus praeter te, quia nemo fit nisi abs te. Denique sequitur: Nolite gloriari et nolite loqui excelsa, neque exeat Ipse uos scit, et ubi nemo scit; quoniam qui putat se aliquid esse, cum nihil sit, se ipsum seducit. Haec dicuntur aduersariis ciuitatis Dei ad Baby
Abbreviated transcription (Latin):
sic locutam. a qua suꝑbi alienant᷑ ut cadant.
qua humiles implentur ut surgant. qđ maxi¬
me hymius iste ꝑsonuit᷑ nisi quis qͣm forte
dicturus ẽ nichil istamꝓpħasse mulierẽ. s
dm̃ tantummꝰ ꝓpter filium quẽ p̃cata impe¬
tiauit cxultanti p̃dicatione laudasse: Quid
eͦ sibi uult quodait. arcum potentiȩ fec̃ infir¬
mum. et infirmi p̃cincti sunt uirtute. pleni
panib minoratisunt. et esurientes transiert̃
tr̃am. quia sterilis peꝑit scptem. et multa infiliis
infirmata ẽ: Nunquid septẽ ipsa peꝑerat: Qm¬
uis sterilis fuerit. unicum habebat ista quando
dicebat. & nec postea septempeꝑit siue sex. qͥb
septimus eẽt ipse samuel: s tres mares et duas
feminas. Deinde millo popło cum adhuc ne¬
mo regnaret. quod in eitremo posuit dat uir¬
tutem irgib nr̃is. et exaltauit cornu xͥ sui. un¬
de dicebat si non ꝓpħabat: Dicat gͦ eccłia xͥ.

Expanded text:
sic locutam, a qua superbi alienantur, ut cadant, sic locutam, a qua superbi alienantur, ut cadant, qua humiles inplentur, ut surgant, quod maxime hymnus iste personuit? Nisi quisquam forte dicturus est nihil istam prophetasse mulierem, sed Deum tantummodo propter filium, quem precata inpetrauit, exultanergo sibi vult quod ait: Arcum potentium fecit infirmum, et infirmi accincti sunt virtute, pleni panibus minorati sunt, et esurientes transierunt terram, quia sterilis peperit septem, et fetosa in filiis infirmata est? Numquid ipsa septem pepererat, quamvis sterilis fuerit? Unicum habebat, quando ista dicebat. Sed nec postea septem peperit, sive sex, quibus septimus esset ipse Samuel, sed tres mares, et duas feminas. 7. Deinde in illo populo, cum adhuc nemo regnaret, quod in extremo posuit, dat virtutem regibus nostris, et exaltavit cornu Christi sui, unde di
Abbreviated transcription (Latin):
sti: qm̃ non in uirtute potens ẽ uir. Dñs in¬
firmum facit adũsarium suum: dñs sc̃s.
Nongloriet᷑ prudens in prudentia sua. et ñ
glorietur potens inpotentia sua. et ñ gloriet᷑
diues indiuitiis suis: s in hoc glorietur qͥ
gloriat᷑. intelligere et scire dominum et face̾
iudicium et iusticiam in medio t̾re. Dñs
ascendit incelos et tonuit: et ipse iudicabit
extrema tr̃ȩ quia iustus ẽ: et dat uirtutẽ regi¬
b nr̃is. et exaltauit cornu xͥ sui. Itane uͦ u̾ba hȩc
unius putabunt᷑ esse muliercłȩ de nato sͥ fi¬
lio gratulantis: Tantumne mens hominũ a lu¬
ce ueritatis auersa ẽ. ut non sentiat suꝑgredi
modum feminȩ huiꝰ dicta quȩ fudit: Porro
qͥ reb ipsis q̃ iamceꝑunt etiam in hac trena
peregrinatione compleri conuenient̃ mo¬
uetur. nonne intendit et aspicit. et agnoscit
ꝑhanc mulicrem. cuiꝰ etiam nomen id ẽ
nam. ipsam ciuitatẽ dei. cuiꝰ rex ẽ. et conditor

Expanded text:
sti, quoniam non in uirtute potens est uir. Dominus insti, quoniam non in uirtute potens est uir. Dominus infirmum faciet aduersarium suum, Dominus sanctus. Non glorietur prudens in prudegligetur potens in potentia sua: et negligetur dives in divitiis suis: sed in hoc glorietur qui gloriatur: intelligere, et scire Doiudicium et iustitiam super terram. Dominus ascendit in celos et tonat: et ipse iudicabit extrema terrae, quia iustus est; et dat uirtutem regibus nostris, et exaltabit cornu christi sui. Itane uero uerba haec unius putabuntur esse mulierculae. de nato sibi filio gratulantis? Tantumne mens hominum a luce ueritatis auersa est, ut non sentiat supergredi modum feminae huius dicta quae fudit? Porro qui rebus ipsis, quae iam coeperunt etiam in hac terrena peregrinatione conpleri, conuenienter mouetur, nonne intendit et adspicit et agnoscit per hanc mulierem, cuius etiam nomen, id esnam, ipsam ciuitatem Dei, cuius rex est et conditor
Abbreviated transcription (Latin):
iecto rer dauid fundatꝰ in regno.hoc qđ dicofi¬
gurauerunt. Mater quoq ipsa samuhelis an¬
na quȩ pͥus fuit sterilis et posteriore fecundi¬
tate letata ẽ. ꝓpħare aliud non uidet᷑ cũ gratu¬
lationem suam dño fundit exultans. qñ eundẽ
puerũ natũ et ablactatum do reddit eadẽ pie¬
tate quanouerat. Dicit enim. Confirmatum ẽ
cor incũ indño. et exaltatum ẽ cornumeũ ind̾o
mco. Dilatatum ẽ. suꝑ inimicos meos os meũ.
tentium fecit infirmum: et infirmi p̃cincti st̃
uirtute. Plempanib minorati sunt et efurien¬
tes transierunt t̃ĩam. qui a sterilis peꝑit sep
tem: et multa infiliis infirmata ẽ. Dñs mor¬
tificat et uiuificat. deducit ad inferos et re¬
ducit. Dñs paupes facit et ditat. humiliat
et exaltat. Suscitat at̾ra pauꝑem. et destercore
erigit in opem: ut collocet cum cum potentib
popłi et sedem gloriȩ hereditatem dans eis.
Dans uotum uouenti. et benedieit annos iu¬

Expanded text:
iecto rex Dauid fundatus in regno hoc quod dico fiiecto rex Dauid fundatus in regno hoc quod dico figurauerunt. Mater quoque ipsa Samuelis Anna, quae prius fuit sterilis et posteriore fecunditate laetata est, prophetare aliud non uidetur, cum gratulationem suam Domino fundit exultans, quando eundem puerum natum et ablactatum Deo reddidit eadem. pietate, qua uouerat. Dicit enim: Confirmatum est cor meum in Domino, exal. tatum est cornu meum in Deo meo. Dilatatum est super inimicos meostentium fecit infirmum, et infirmi praecincti sunt virtute. Pleni panibus minorati sunt, et esurientes tnus mortificat et uiuificat, deducit ad inferos et reducit. Dominus pauperes facit et ditat, humiliat et exaltat. Suscitat a terra pauperem et de stercore erigit inopem, ut conlocet eum cum potentibus populi, et sedem gloriae hereditatem dans eis; dans uotum uouenti, et benedixit annos iu
Abbreviated transcription (Latin):
hẏstoriȩ ueritate. Ceterum quȩ ita dicunt᷑
ut reb humanitꝰ seu diuinitꝰ gestis seu ge¬
rendis conuenire non possint. qͥs fidelis
dubitet non ẽẽ manit̃ dicta. qͥs ea ñ ad
intelligentiam spiritalem reuocet sipos¬
sit. aut̃ ab eo qui potest reuocanda ẽẽ fatat
rocursus gͥ ciuitatis dĩ u̾ꝑuenit ad re¬
gum tempora. qñ dauid saule rȩpbato ita re¬
giũ pͥmus obtinuit. ut eiꝰ deinde posteri in t̾rena
erłm diuturna successione regnarent: dedit
figuram resgestas. significans atq p̾nuntians
qd non ẽ p̃tereundum silentiode rerũ muta¬
tione futurarum quod attinet ad duo testam̃¬
ta. uetus et nouũ. uͥ sacerdotiũ regnumq mu¬
tatumẽ. ꝑsacerdotem eundemq regẽ nouũ ac sẽ¬
piternum qui ẽ. xp̃s iħs. Nam et heli sacerdote
reꝓbato substitutꝰ indi ministeriũ samuel simul
officio functꝰ sacerdotis. et iudicis: et saule ab¬

Expanded text:
historiae ueritate. Ceterum quae ita dicuntur, historiae ueritate. Ceterum quae ita dicuntur, ut rebus humanitus seu diuinitus gestis siue gerendis conuenire non possint, quis fidelis dubitet non esse inaniter dicta? Quis ea non ad intellegentiam spiritalem reuocet, si possit, aut ab eo qui potest reuocanda esse fateatrocursus igitur ciuitatis Dei ubi peruenit ad regum tempora, quando Dauid Saule reprobato ita regnum primus obtinuit, ut eius deinde posteri in terrena Hierusalem diuturna successione regnarent, dedit figuram, re gesta significans adque praenuntians, quod non est praetereundum silentio, de rerum mutatione futurarum, quod adtinet ad duo testamenta. uetus et nouum, ubi sacerdotium regnumque mutatum est per sacerdotem eundemque regem nouum ac sempiternum. qui est Christus Iesus. Nam et Heli sacerdote reprobato substitutus in Dei ministerium Samuel simul officio functus sacerdotis et iudicis, et Saule ab
Abbreviated transcription (Latin):
eloquia ꝓpħarũ ł potiꝰ illarũ scͥpturarũ ominũ
quȩ ueteris instrum̃ti appellatione censent᷑.
Nichil enim erit illic qđ ad ierłm t̃renam tan¬
tum ꝑtineat. si quicqͥd ibi de illa uel ꝓpter
illam dicit᷑ atq complet᷑. significat aliqͥd qd̾
etiam ad ierłm celestem allegorica p̾figuratio¬
ne referat᷑: s erunt sola duo genera. unum qd̃
ad ierłm liberam. alt̾m qd ad utrãnq ꝑtineat
Michi autẽ sicut multum uident᷑ errare qͥ
nullas resgestas meo litterarum genere ali¬
ud aliquid p̃ter id quod eo modo geste sum
significare arbitrant᷑: ita multum audere.
qui prorsus ibi omnia significationib alle¬
goricis inuoluta ẽẽ contendunt. Ideo triꝑti¬
ta non biꝑtita eẽ dixi. Hoc enim existio¬
ñ tamen culpans eos quipotuerunt illic de
quacunq re gesta sensum intelligentie spi¬
rituales exculꝑe. seruata dũtaxat pͥmitus

Expanded text:
eloquia prophetarum, uel potius illarum scripturarum omnium, eloquia prophetarum, uel potius illarum scripturarum omnium, quae ueteris instrumenti appellatione censentur. Nihil enim erit illic, quod ad Hierusalem terrenam tantum pertineat, si, quidquid ibi de illa uel propter illam dicitur adque conpletur, significat aliquid, quod etiam ad Hierusalem caelestem allegorica praefiguratione referatur; sed erunt sola duo genera, unum quod ad Hierusalem liberam, alterum quod ad utramque pertineat. Mihi autem sicut multum uidentur errare, qui nullas res gestas in eo genere litterarum aliquid aliud praeter id, quod eo modo gestae sunt, significare arbitrantur, ita multum audere, qui prorsus ibi omnia significationibus allegoricis inuoluta esse contendunt. Ideo tripertita, non bipertita esse dixi. Hoc enim existimo, non tamen culpans eos, qui potuerint illic de quacumque re gesta sensum intellegentiae spiritalis exsculpere, seruata dumtaxat primitus
Abbreviated transcription (Latin):
dei. et in ea ꝓphat᷑ futura domꝰ di. eaq ꝓphe¬
tia uidet᷑ impleri: cũ salomon rex ȩdificat
illud nobiliss imũ templũ. Hȩc enim et in
terrena ierłm scđ̾m hystoriam contigerunt
et cȩlestis ierłm figure fuerunt. Qd̃ genus
ꝓpħiȩ ex utroq ueluti compactũ atq com¬
mixtum. in libris ueteribꝰ canonicis quibͥ
rerum gestarum narrationes continent᷑ ua¬
let plurimũ. multumq exercuit et exeret
ingenia scrutantium litteras sacras. ut qđ
hystoricȩ p̃dictum completumq legitur.
in semine abrahȩ scđm carnem. etiamin
semine abrahȩ scđm fidem. qͥd implendũ
allegorice significet inquiratur: intantũ.
ut quibꝰdam nichil eẽ uisum sit in eisdẽ bi¬
bris uel p̃nuntiatũ et effectũ. ł effectũ ꝗͣuis ñ pre¬
nuntiatũ qd̃ ñ insinuet aliqͥd ad suꝑnã ciuitatẽ dĩ. eiꝰ¬
q filios in hac uitaꝑegrinos figurata significatione
referendũ. S si hoc ita ẽ iambiꝑtita ñ triꝑtita erunt

Expanded text:
, et in ea prophetatur futura domus Dei, eaque prophetia uidetur inpleri, cum Salomon rex aedificat illud nobilissimum templum. Haec enim et in terrena Hierusalem secundum historiam contigerunt, et caelestis Hierusalem figurae fuerunt. Quod genus prophetiae ex utroque ueluti conpactum adque commixtum in libris ueteribus canonicis, quibus rerum gestarum narrationes continentur, ualet plurimum multumque exercuit et exercet ingenia scrutantium litteras sacras, ut, quod historice praedictum conpletumque legitur in semine Abrahae secundum carnem, etiam in semine Abrahae secundum fidem quid inplendum allegorice significet inquiratur; in tantum ut quibusdam uisum sit nihil esse in eisdem libris uel praenuntiatum et effectum, uel effectum quamuis non praenuntiatum, quod non insinuet aliquid ad supernam ciuitatem Dei eiusque filios in hac uita peregrinos figurata significatione referendum. Sed si hoc ita est, iam bipertita, non tripertita erunt
Abbreviated transcription (Latin):
s intelligit᷑ officio ministerioq suo sinedubi¬
tatione ꝓpħa. Sic enim scͥptum ẽ. Et uenit
homo di adheli. et dixit. Hȩc dicit dñs. Re¬
uelans reuelatꝰ sum ad domũ patris tui cũ eẽnt
intra egypti scrui indomo pharaonis. et elegi
domum patris tui. ex omnib sceptris isrł mͥ
sacerdotio fungi. ut ascenderent. ad altare me¬
um. & incenderent incensum. et portarent
ephot. et dedi domui patris tui. omnia q̃ st̃
ignis filiorum isrł in escam. Et ut qͥd respexisti
in incensum incũ. et insacrificiũ meũ. impu¬
denti oculo. et glorificasti filios tuos suꝑ me
benedicere pͥmitias nominis sacrificii in isrł
in conspectu meo: Apter hoc hec dicit dñs ds̃
isrł. Dixi domus tua et domus patris tui
transibunt coram me usq insempiternum.

Expanded text:
sed intellegitur officio ministerioque suo sine dubised intellegitur officio ministerioque suo sine dubitatione propheta. Sic enim scriptum est: Et uenit homo Dei ad Heli et dixit: Haec dicit Dominus: Reuelatus reuelatus sum ad domum pain terra Aegypti servi in domo Pharaonis; et elegi domum patris tui ex omnibus sceptris Israel mihi sacerdotio fungi, ut ascenderent ad altare meum, et incenderent incensum, et portarent Ephod; et dedi domui patris tui omnia quae sunt ignis filiorum Israel in escam. Et utquid respexisti in incensum meum, et in sacrificium meum impudenti oculo, et glorificasti filios tuos super me, benedicere primitias omnis sacrificii in Israel in conspectu meo? Propter hoc haec dicit Dominus Deus Israel: Dixi, Domus tua et domus patris tui transibu
Abbreviated transcription (Latin):
q infinem. hic saluus erit. Qui gͦ ꝑseueran¬
ter facit iudicium et iusticiam in medio t̃rȩ:
non damnabit᷑ cum iudicabunt᷑ extrema t̃re
Et dat inquit untutem regib nr̃is ut ñ eos
iudicando condempnet: dat eis uirtutẽ. qua
carnem sicut reges regant: et in illo mundũ
qui ꝓpt̃ illos fudit sanguinem uincant. Et exal
ascendit in cȩlos. et intellectus ẽ dñs xp̃s: ip¬
fidelis sui. sicut ista ipsa inpͥncipio huiꝰ hym¬
m ait. exałtatum ẽ cornu meũ in dõ meo: Om̃s
quippe unctos eiꝰ crismate recte xp̃os possumꝰ
dicere. qđ tamen totum cũ suo capite corpꝰ. unꝰ
ri multumq laudati: in quo qͥdẽ tẽ figurata
ẽmutatio ueteris sacerdotii. et nc̃ impleta
qñ infirmata ẽ. q̃ multa erat infiliis: ut no¬
uumhaberet in xp̃o sacerdotiũ sterilis quę
peꝑit septem.
ed hȩc euidentius ad ipsum hel sacerdotem
missus loquit᷑ homo dei. cuiꝰ qͥdẽ nom̃ tacet᷑.

Expanded text:
que in finem, hic saluus erit. Qui ergo perseueranque in finem, hic saluus erit. Qui ergo perseueranter facit iudicium et iustitiam in medio terrae, non damnabitur, cum iudicabuntur extrema terrae. Et dat, inquit, uirtutem regibus nostris; ut non eos iudicando condemnet. Dat eis uirtutem, qua carnem sicut reges regant et in illo mundum, qui propter eos fudit sanguinem, uincant. Et exaltascendit in caelos, et intellectus est Dominus Christus: ipfidelis sui, sicut ista ipsa in principio huius hymni ait: Exaltatum est cornu meum in Deo meo? Omnes quippe unctos eius chrismate recte christos possumus dicere; quod tamen totum cum suo capite corpus unusiri multumque laudati; in quo quidem tunc figurata est mutatio ueteris sacerdotii et nunc inpleta, quando infirmata est quae multa erat in filiis, ut nouum haberet in Christo sacerdotium sterilis, quae peperit septem.ed hoc euidentius ad ipsum Heli sacerdotem missus loquitur homo Dei, cuius quidem nomen tacetur,
Abbreviated transcription (Latin):
dio trȩ: cumu̾bum carofactum ẽ. et t̾renoha¬
bitauit incorpore. Deinde postea quam ꝓpħa¬
tum ẽ in his uerbis anne. quomͦ gloriari de¬
iudicabit extrema t̃rȩ. quia iustꝰ ẽ. Prorsus
ordinem tenuit confessionis fidehum. Ascen¬
as cendit sicut dicit apłs. nisi qui et descendit
minferiores partestre: Qͥ descendit ipse ẽ. et
qui ascendit suꝑ om̃s celos: ut ad impleret
omnia. ꝑnubes gͦ suas tonuit: quas spũ scõ
cum ascendiss et impleuit. De quib ancillȩ ierłm
hoc ẽ ingratę uineȩ comminatus c̃ apud ysaiam
ꝓpħam. ne pluant suꝑ cam ymbrẽ. Sic autẽ di¬
ctum ẽ Ipse iudicabit ertremat̃rȩ: acsi diceret᷑
etiam extrema terre. Non enim alias partes ñ
iudicabit: qui om̃s homines ꝓculdubio iudi¬
cabit. S melius intelliguntur extrema t̃rȩ. ex¬
trema hominis: qm̃ non iudicabunt᷑ q̃ in me¬
liꝰ uel indecerius medio tempore cõmutant᷑.¬
bit᷑. Propt̃ qđ dictum ẽ. Quiꝑseuerauerit us¬

Expanded text:
dio terrae, cum Verbum caro factum est, et terreno habitavit in corpore. Deinde posteaquam prophetatum est in his verbis Annae, quomodo gloriari dejudicabit extrema terrae, quia justus est. Prorsus ordinem tenuit confessionis fidelium; ascenascendit sicut dicit Apostolus nisi qui et descendit in inferiores partes terrae? Qui descendit ipse est, et qui ascendit super omnes caelos, ut adinpleret omnia. Per nubes ergo suas tonuit, quas sancto Spiritu cum ascendisset inpleuit. De quibus ancillae Hierusalem, hoc est ingratae uineae, comminatus est aput Esaiam prophetam, ne pluant super eam imbrem. Sic autem dictum est: Ipse iudicabit extrema terrae, ac si diceretur: \'Etiam extrema terrae.\' Non enim alias partes non iudicabit, qui omnes homines procul dubio iudicabit. Sed melius intelleguntur extrema terrae extrema hominis: quoniam non iudicabuntur, quae in melius uel in deterius medio tempore commutantubitur. Propter quod dictum est: Qui perseuerauerit us
Abbreviated transcription (Latin):
corpore suꝑeẽ tempus iudicium iusticiamq fa¬
ciendi. quam dum eẽt incarne ñ fecit. et sic di¬
uinum euadi posse iudicium: in medio t̾rȩ mͥ
uidet᷑ dictum. cum quisq uiuitin corpore. In
hac qͥppe uita suam quisq tram circũfeit. qͣm
moriente homine recipit t̾ra cõmunis. resur¬
genti utiq redditura. Proinde in medio t̾rȩ.
id ẽ cum anima nostra isto terreno claudit᷑ cor¬
pore. faciendum ẽ iudicium atq iusticia. qd̃
nobis ꝓsit inposterum: qñ recipiet quisq se¬
cundum ea quȩ ꝑ corpꝰ gessit siue bonũ siue
malum. ꝑcorpus quippe ibi dixit apłs: ꝑ tẽ
pus quo uixit incorpore. Neq enim siquis ma¬
ligna mente atq impia cogitatione blasphe¬
met. neq id ullis membris corporis oꝑet᷑.
ideo non erit reus. quia id ñ motu corporis
ges sit. cum hoc ꝑ illud tempus gesserit. qͦ gessit
et corpꝰ. Isto mͦ congruenter intelligi potest etiã

Expanded text:
corpore, superesse tempus iudicium iustitiamque facorpore, superesse tempus iudicium iustitiamque faciendi, quam dum esset in carne non fecit, et sic diuinum euadi posse iuvidetur dictum, cum quisque vivit in corpore. In hac quippe vita suam terram quisque circumfert, quam moriente homine recipit terra communis, resurgenti utique redditura. Proinde in medio terrae, id est, cum anima nostra isto terreno clauditur corpore, faciendum est judicium et justitia, quod nobis prosit in posterum, quando recipiet quisque secundum ea quae per corpus gessit, sive bonum, sive malum . Per corpus quippe ibi dixit Apostolus, per tempus quo vixit in corpore. Neque enim si quis maligna mente atque impia cogitatione blasphemet, neque id ullis membris corporis operetur, ideo non erit reus, quia id non motu corporis gessit, cum hoc per illud tempus gesserit, quo gessit et corpus. Isto modo congruenter intelligi potest etiam
Abbreviated transcription (Latin):
s ñ głet᷑ quigłat᷑ intelligere et scire dñm: ⁊ facere iu¬
dicium et iusticiam in medio terre Non parua expar¬
te intelligit et scit dñm. qui intelligit et scit etiã
hoc adomino sibi dari. ut intelligat et sciat
dñ. Quid enimhabes ait apłs quod ñ acce¬
pistis Si autẽ accepisti. quid gloriaris quasiñ
acceꝑis id ẽ quasi atc ipso tibi sit unde głaris:
facit autem iudicium et iusticiam qͥ recte uiuit.
Recte autem uiuit: qui obtemꝑat p̃cipienti do.
Et finis p̃cepti id ẽ ad qd refertur p̃ceptum. cari¬
tas ẽ. de corde puro. et conscientia bona. et fide
non ficta. Porro ista caritas sicut iohannes apłs
qui habitant inertremis t̃ie. Quis hoc dixerit:
Cur gͦ additum ẽ inmedio trȩ: Quod si ñ adde¬
tur: et tantũmͦ diceret᷑ facere iudicium et iusti¬
ciam: magis hoc p̃ceptum ad utrosq homines
ꝑtineret. et medit̾raneos et maritimos. S ne
quisqͣm putaret post finem uitȩ q̃ in hoc agitꝰ

Expanded text:
 gloriatur, intellegere et scire Dominum et facere iudicium et iustitiam in medio terrae. Non parua ex parte intellegit et scit Dominum, qui intellegit et scit etiam hoc a Domino sibi dari, ut intellegat et sciat Dominum. Quid enim habes, ait apostolus, quod non accepisti? Si autem et accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis? id est, quasi a Facit autem judicium, et justitiam qui recte vivit. Recte autem vivit, qui obtemperat praecipienti Deo, et finis praecepti , id est ad quod refertur praeceptum charitas est de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta. Porro ista charitas sicut Joannes apostolus qui habitant in extremis terrae? Quis haec dixerit? Cur ergo additum est in medio terrae? Quod si non adderetur et tantummodo diceretur: Facere iudicium et iustitiam, magis hoc praeceptum ad utrosque homines pertineret, et mediterraneos et maritimos. Sed ne quisquam putaret post finem uitae, quae in hoc agitur
Abbreviated transcription (Latin):
postea sacerdotes ex genere aaron sic̃ sadoch
et abiathar regnante dauid. et alii deinceps
antequam tempꝰ ueniret. quo ista quȩ de sac̾¬
dotio mutando tanto ante p̃dicta sunt effici
ꝑrp̃m oportebat. Quis autem nunc fideli o¬
culohȩc intuens non uideat esse completa. qn
quidem nullum tabnaculum. nullum tem¬
plum. nullum altare. nullum sacrificium.
et idõ nec ullus sacerdos remansit iudeis. qͥb:
ut de semine aaronordinaret᷑ in dei fuerat le¬
ge mandatum: Quod et hic cõmemoratũ ẽ
illo dicente ꝓpħa. Hec dicit dominꝰ ds̃ isrł. Di¬
.xi. Domus tua et domus patris tui transibunt

Expanded text:
postea sacerdotes ex genere Aaron, sicut Sadoc postea sacerdotes ex genere Aaron, sicut Sadoc et Abiathar, regnante Dauid, et alii deinceps, antequam tempus ueniret, quo ista, quae de sacerdotio mutando tanto ante praedicta sunt, effici per Christum oportebat. Quis autem nunc fideli oculo haec intuens non uideat esse conpleta? Quando quidem nullum tabernaculum, nullum templum, nullum altare, nullum sacrificium et ideo nec ullus sacerdos remansit ludaeis, quibus, ut de semine Aaron ordinaretur, in Dei fuerat lege mandatum. Quod et hic commemoratum est illo dicente propheta: Haec dicit Dominus Deus Israel: Dixi: Domus tua et domus patris tui
Abbreviated transcription (Latin):
suscitabo mͥ sacerdotem fidelem qͥ omĩa quȩ
in corde meo et quȩ in anima mea faciat. Et ȩdi¬
ficabo ei domum fidelem: et transibit coram
xp̃o meo omnib dieb. Et erit. qui suꝑaue¬
rit indomo tua. ueniet adorare ei obolo ar¬
genti dicens. iacta me inunam partẽ sacerdo¬
tiitui manducare panẽ Nonẽ ut dicat᷑ ista ꝓpħia
ubi sacerdotiuetis canta manifestatione p̃nuntid̃a
mutatio ẽ in samuhele fuis se completa. Qͣmꝙͣ.
enim non eẽt de alia tribu samuhel quã quȩ
constituta fuerat a domino ut seruiret altari.
camen ñ erat de filiis aaron. cuiꝰ ꝓgenies fue¬
rat deputata unde fierent sacerdotes. Ac ꝑ hoc
in ea quoq re gesta eadem mutatio quȩ ꝑxp̃m
iħm futura fuerat adumbrata ẽ. et aduetꝰ te¬
stamentum ꝓpͥȩ. figurate uͦ ꝑtinebat ad no¬
uum. ꝓphetia facti ctiam ipsa non u̾bi. id sc¬
licet facto significans quod u̾bo adheli sac̃¬
dotem dictum ẽ ꝑ ꝓpħam. Nam fuerunt

Expanded text:
elem, qui omnia, quae in corde meo et quae in anima mea, faciat; et aedificabo ei domum fidelem, et transibit coram Christo meo omnibus diebus. Et erit, qui superauerit in domo tua, ueniet adorare ei obolo argenti dicens: lacta me in unam partem sacerdotii tui manducare panem. Non est ut dicatur ista prophetia, ubi sacerdotii ueteris tanta manifestatione praenuntiata mutatio est, in Samuele fuisse conpleta. Quamquam enim non esset de alia tribu Samuel, quam quae constituta. fuerat a Domino, ut seruiret altari, tamen non erat de filiis Aaron, cuius progenies fuerat deputata, unde fierent sacerdotes; ac per hoc in ea quoque re gesta eadem mutatio quae per Christum legum futura fuerat, adumbrata est, et ad uetus testamentum proprie, figurate uero pertinebat ad nouum prophetia facti etiam ipsa, non uerbi, id scilicet facto significans, quod uerbo ad Heli sacerdotem dictum est per prophetam. Nam fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑantur iniquitatem. qui deuorant plebẽ
meam ut cibum panis: Orat gͦ etiam tẽ ppłs
dei. Unde illud quod dictum ẽ non ẽ qui
faciat bonum. non ẽ usq ad unum: de filiis
hominum dictum ẽ. non de filiis dei. Nã
p̃missum ẽ. ds̃ de cęlo ꝓspexit suꝑ filios ho¬
minum. ut uideret si ẽ intelligens aut reqͥ¬
rens dñi. acdeinde subiuncta quȩ om̃s fili

Expanded text:
operantur iniquitatem, qui deuorant populum operantur iniquitatem, qui deuorant populum meum in cibo panis? Erat ergo etiam tunc populus Dei. Unde illud, quod dictum est: Non est qui faciat bonum, non est usque ad unum, de filiis hominum dictum est, non de filiis Dei. Nam praemissum est: Deus de caelo prospexit super filios hominum, ut uideret si est intellegens aut require
Abbreviated transcription (Latin):
neret: quȩ descendunt de semine sem ꝑ arfarath
⁊ tendunt ad abraham. S ab illa suꝑbia edifi¬
candȩ turris usq incęlum. qua impia signifi¬
cat᷑ clatio: apparuit ciuitas. hoc ẽ societas in¬
pioꝵ. T̃trum itaq ista aũñ fuit an latuerit.
anpotius utraq ꝑmanserit. piascilicet in¬
duob filiis noe quibenedicti sunt eoꝵq
posteris. impiauͦ in eo qͥ maledictus ẽ. atq
meiꝰ ꝓgenie ubi etiam exortus ẽ gygas ue¬
nator contra dñm: non ẽ dnudicatio facił.
fortassis enim quod ꝓfecto ẽ credibilius ⁊ in
filiis duoꝵ illoꝵ iam tunc anteqͣm babylo¬
nia cepisset institui. fuerunt contemptores
dei: et infiliis cham cultores dei. Utrumq
tam̃ hominum genus t̃ris nunquam defu¬
ẽ om̃s declinauerunt simul inutiles facti
sunt. non ẽ. qui faciat bonum non ẽ usq
ad unum: in utroq psalmo ubi hȩc u̾ba
sunt. et hoc legit᷑. Nonne cognoscent om̃s qͥ

Expanded text:
neret, quae descendunt de semine Sem per Arphaxat neret, quae descendunt de semine Sem per Arphaxat et tendunt ad Abraham; sed ab illa superbia aedificandae turris usque in caelum, qua inpia significatur elatio, apparuit ciuitas, hoc est societas, inpiorum. Utrum itaque ante non fuerit an latuerit, an potius utraqduobus filiis Noe, qui benedicti sunt, eorumque posteris; impia vero in eo qui maledictus est, atque ejus progente, ubi etiam exortus est gigas venator contra Dominum, non est dijudicatio facilis: fortassis enim quod profecto est credibilius, et in filiis duorum illorum jam tunc, antequam Babylonia coepisset institui, fuerunt contemptores Dei, et in filiis Cham cultores Dei. Utrumque tamen hominum genus, terris numquam defuest, Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt; non est qui faciat bonum, non est usque ad unum; in utroque Psalmo, ubi haec verba sunt, et hoc legitur, Nonne cognoscent omnes, qui
Abbreviated transcription (Latin):
illa in quib nos cogit necessitas ĩmorari. bri¬
uiter alia cursimq tangamus. Scdo gͥ anno
genuit arphaxath. Arfaxathaũt cũ eẽt cxxxu.¬
annoꝵ genuit chainan. Qui cum eẽt. cxxx.
genuit sala. Porro etiam ipse sala. totidem an¬
noꝵ crat: quando genuit heber. Centum uͦ
et triginta et quatuor agebat annos hebcr.
cũ genuit phalech: incuiꝰ dieb ditnsa ẽ t̾ra.
Ipse autem phalech uixit. cxxx. annos: et ge¬
seruch. Et seruch. cxxx. et genuit nachor. Et
nachor.lxx. nouem. et genuit chara. Thara
mutato uocabulo nominauit abraham. fi¬
unt itaq anni adiluuio usq ad abraham
longe pauciores annos ꝑhibent inuemiri. de
quib rationem aut nullam aut difficilli¬
mam reddunt. Cum gͦ querimus in illis. lxx.
affirmare illo tempore quo erat eis labrum
unum idẽ loquela una. tunc iam genꝰ hu¬
manum alienatum fuisse a cultu ueri da
ta ut in solis istis generationib pictas uera rema¬

Expanded text:
illa, in quibus nos cogit necessitas inmorari, breilla, in quibus nos cogit necessitas inmorari, breuiter alia cursimque >\' tangamus. Secundo igitur anno uit Arphaxat; Arphaxat aut genuit Cainan; qui cum esset centum triginta. genuit Sala; porro etiam ipse Sala totidem annorum erat. quando genuit Heber; centum uero et triginta et quattuor agebat annos Heber, cum genuit Phalech, in cuius diebus diuisa est terra; ipse autem Phalech uixit centum triginta, et geSeruch; et Seruch centum triginta, et genuit Nachor; et Nachor septuaginta nouem, et genuit Thara; Thara mutato uocabulo nominauit Abraham. Fiunt itaque anni a diluuio usque ad Abraham m codicibus longe pauciores annos perhibent inueniri, de quibus rationem aut nullam aut difficillimam reddunt. Cum ergo quaerimus in illis septuapossumus adfirmare illo tempore, quo erat eis labium unum, id est loquella una, tunc iam genus humanum alienatum fuisse a cultu ueri Dei, ita ut in solis istis generationibus pietas uera rema
Abbreviated transcription (Latin):
cens. quoto quisq anno uitȩ suȩ filiũ genue¬
rit ad istum generationum ordinem ꝑtinent̃
q ꝑtendit ad abraham. et quot annos p̾mo¬
dum uxerit intimans eum filios filiasq g¬
nuisse. ut intelligamus unde potuerint po¬
puli acerescere. ne in paucis qui cõmemorant
hominib occupati puerilit̃ hesitemus. unde
tanta spacia trarum atq regnoꝵ replen po¬
tuerint. de genere sem. maxime ꝓpt̃ assyrio
regnum. unde ninꝰ ille orientalium domitor
usq quaq popłorum ingenti ꝓsꝑitate regna¬
uit. ⁊ latissimum ac fundatissimũ regnũ. qd
diuturno tempore duceret᷑. suis posteris
propagauit.
Sed nos ne diutius quam opus ẽ ĩmoremͣ
ñ quot annos quisq in ista generationũ
serie uixerit. s quoto anno uitȩ suȩ genuerit
filium. hoc ordine memorandum tantũmͦ
ponimus: ut et numerum annoꝵ a transa¬
do diluuio usq ad abraham colligamꝰ. ⁊ p̃t̃

Expanded text:
cens, quoto quisque anno uitae suae filium genuecens, quoto quisque anno uitae suae filium genuerit ad istum generationum ordinem pertinentem, qui pertendit ad Abraham, et quot annos postmodum uixerit, intimans eum filios filiasque genuisse; ut intellegamus unde potuerint populi adcrescere, ne in paucis qui commemorantur hominibus occupati pueriliter haesitemus, unde tanta spatia terrarum adque regnorum repleri potuerint de genere Sem, maxime propter Assyriorum regnum; unde Ninus ille Orientalium domitor usquequaque populorum ingenti prosperitate regnauit et latissimum ac fundatissimum regnum, quod diuturno tempore duceretur, suis posteris propagauit. Sed nos, ne diutius quam opus est inmoremur, non quot annos quisque in ista generationum serie uixerit, sed quoto anno uitae suae genuerit filium, hoc ordine memorandum tantummodo ponimus, ut et numerum annorum a transacto diluuio usque ad Abraham colligamus et propter
Abbreviated transcription (Latin):
numero annoꝵ. quanto quisq ad hanc seriẽ
ꝑtinentem filium genuisset. quantoq uixis¬
set. Ubi certe agnoscendum ẽ. qđ ante ꝓmis¬
seram. ut appareat quare sit dictum de filiis
heber. nom̃ unius phalech: qđ in dieb eiꝰ
diuisa ẽ t̾ra. Quid enim aliud intelligen¬
dum ẽ. t̾ram eẽ diuisã nͥ diuersitatẽ lin¬
guarum: Omissis gͥceteris filiis sem. ad hanc
rem non ꝑtinentib: illi conectunt᷑ in ordine
generationum. ꝑ quos possit ad abraham ꝑue
niri. sicut illi conectebant᷑ ante diluuiũ. per
quos ꝑueniret᷑ ad noe generationib quȩ ꝓpa¬
gate sunt ex illo ade filio qui ẽ appellatꝰ seth.
Sic enim incipit generationum ista contextio.
Hȩ generationes sem. Sem filiꝰ centum annoꝵ¬
erat cum genuit arfaxath. scdo anno pꝰ dilu¬
uium. Et uixit sem postquam genuit arfa¬
rath. quingentos annos. et genuit filios et
filias. ⁊ mortuus ẽ. Sic exequitur ceteros di¬

Expanded text:
numero annorum, quanto quisque ad hanc seriem numero annorum, quanto quisque ad hanc seriem pertinentem filium genuisset quantoque uixisset. Ubi certe agnoscendum est, quod ante promiseram, ut appareat quare sit dictum de filiis Heber: Nomen unius Phalech, quia in diebus eius diuisa est terra. Quid enim aliud intellegendum est terram esse diuisam nisi diuersitate linguarum? Omissis igitur ceteris filiis Sem rem non pertinentibus, illi connectuntur in ordine generationum, per quos possit ad Abraham peniri; sicut illi conectebantur ante diluuium, per quos ueniretur ad Noe generationibus, quae propagatae sunt ex illo Adam filio, qui est appellatus Seth. Sic ergo incipit generationum ista contextio: Et hae generationes Sem. Sem filius centum annorum, cum genuit Arphaxat, secundo anno post diluuium. Et uixit Sem, postquam genuit Arphaxat, quingentos annos et genuit filios et filias et mortuus est. Sic exsequitur ceteros di
Abbreviated transcription (Latin):
cat᷑ aliquos homines ex hac in illam partem
occeani ĩmensitate traiecta nauigare ac ꝑue¬
nire potuisse: ut etiam illic ex illo uno pͥmo¬
homine genus institueret᷑ humanũ.
uaꝓpt̾ int̾ illos tunc hominum popłos.
colliguntur fuisse diuisi. qͤramus si possumꝰ
inuenire illam int̾ris peregrinantẽ ciuitatẽ
dei quȩ usq ad diluuium archamq ꝑdu¬
cta ẽ. atq infiliis noe ꝑ eoꝵ benedic̃tiones
ꝑseuerasse monstrat᷑. maxime in maximo qͥ ẽ
appellatus sem. quandoqͥdẽ iapheth ita be¬
nedictus ẽ ut in eiusdem frĩs sui domibꝰ ha¬
ipso sem. ut ipsa ostendat post diluuium
ciuitatem dei. sicut eam scries generationum
ab illo qui ẽ appellatus sech. ostendebat ante
diluinum. Propt̃ hoc gͦ scriptura diuina cũ
t̃renam ciuitatem in babilone id ẽ inconfu¬
sione monstrasset. ad patriarcham sem reca¬
pitulando reuertit᷑ et ordit᷑ in de generatio¬
nes usq ad abraham. commemorato etiam

Expanded text:
catur aliquos homines ex hac in illam partem, catur aliquos homines ex hac in illam partem, Oceani inmensitate traiecta, nauigare ac peruenire potuisse, ut etiam illic ex uno homine genus institueretur humanum. Quapropter inter illos tunc hominum populos,colliguntur fuisse divisi, quaeramus, si possumus inuenire, illam in terris peregrinantem ciuitatem Dei, quae usque ad diluuium arcamque perducta est adque in filiis Noe per eorum benedictiones perseuerasse monstratur, maxime in maximo, qui est appellatus Sem, quando quidem Iapheth ita benedictus est, ut in eius, fratris sui, domibus haipso Sem, ut ipsa ostendat post diluuium ciuitatem Dei. sicut eam series generationum ab illo, qui est appellatus Seth, ostendebat ante diluuium. Propter hoc ergo scriptura diuina cum terrenam ciuitatem in Babylone, hoc est in confusione, monstrasset, ad patriarcham Sem recapitulando reuertitur et orditur inde generationes usque ad Abraham, commemorato etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mines non sunt. aut exadam sunt si homi¬
nes sunt.
mines acontraria parte terrȩ uͥ sol oritur
quando occidit nobis. adũsa pedibus nrĩs
calcare uestigia: nulla ratione credendũ ẽ.
Neq hoc ulla hystorica cognitione didicisse
se adfirmant. s quasi ratiocinando conie¬
ctant:. eo qđ intra conuexa cęli tra suspensa
sit. eundemq locum mundus habeat. et
infimum et medium: et ex hoc opinantur
alteram t̾rȩ partem quȩ infra ẽ. habitatio¬
ne hominum carere non posse. Nec atten¬
dunt ediam si figura conglobata ⁊ rotun¬
da mundus ẽẽ credatur. siue aliqua ratio¬
ne monstret᷑. non tamen ẽẽ consequens
ut etiam ex illa parte. a aquarum conge¬
riȩ nuda sit trã: deinde etiam si nuda sit:
neq hoc statim necesse ẽẽ ut homines ha¬
beat. qm̃ nullo modo scriptura mentitur.
quȩ narratis p̃teritis facit fidem. eoqđ eiꝰ p̃¬
dicta complent᷑ Nimisq absurdum ẽ. ut di¬

Expanded text:
mines non sunt; aut ex Adam sunt, si homimines non sunt; aut ex Adam sunt, si homines sunt. mines a contraria parte terrae, ubi sol oritur, quando occidit nobis, aduersa pedibus nostris calcare uestigia, nulla ratione credendum est. Neque hoc ulla historica cognitione didicisse se adfirmant, sed quasi ratiocinando coniectant, eo quod intra conuexa caeli terra suspensa sit, eundemque locum mundus habeat et infimum et medium; et ex hoc opinantur alteram terrae partem, quae infra est, habitatione hominum carere non posse. Nec adtendunt, etiamsi figura conglobata et rutunda mundus esse credatur siue aliqua ratione monstretur, non tamen esse consequens, ut etiam ex illa parte ab aquarum congerie nuda sit terra; deinde etiamsi nuda sit, neque hoc statim necesse esse, ut homines habeat. Quoniam nullo modo scriptura ista mentitur, quae narratis praeteritis facit fidem eo, quod eius praedicta conplentur, nimisque absurdum est, ut di