comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mundus odisse amatores
suos testes falsos suosona
enim dicitis. quae mala
sunt. Et mala quae bona
sunt : Me autem odit: quia
testimonium ego perhibeo
de illo. quia opera eius ma¬
la sunt: Vos ascendite
addiem festum hunc. ⁊¬
Quid est hunc ubi glo¬
riam humanam quãeri¬
tis: Quid est hunc : ubi ex¬
tendere uultis carnalia
gaudia: non aeterna
cogitare : Ego non ascen¬
do addiem festum hunc:
quia meum tempus non¬
dum implecum est. i¬
IN die festo hoc: gloriam
uos humanam
quaeritis: Meum uero
tempus. Id est gloriae
meae: nondum uenit.
Ipse erit dies festus
meus: non diebus istis
per currens et tran¬
siens: sed permanens
in aeternum: Ipsa erit
festiuitas gaudium
sine fine aeternitas
sine labore: serenitas
sine nube.
Haec cum dixisset: Ipse
mansit ingalilea: Vt
autem ascenderunt fr̃s
eius: tunc et ipse ascen¬
dit ad diem festum
Non manifeste sed quasi
in occulto:
Ideo non addiem festum
hunc: quia non glori¬
ari tem poraliter. sed
aliquid docere salubri¬

Expanded text:
mundus odisse amatores mundus odisse amatores suos, falsos testes? Bona enim dicitis quae mala sunt, et mala quae bona sunt. Me autem odit, quia ego testimonium perhibeo de illo, quia opera ejus mala sunt. Vos ascendite ad diem festum hunc. Quid est hunc? Ubi gloriam humanam quaeritis. Quid est hunc? Ubi extendere vultis carnalia gaudia, non aeterna cogitare. Ego non ascendo ad diem festum hunc, quia meum tempus nondum impletum est. In die festo hoc gloriam vos humanam quaeritis; meum vero tempus, id est gloriae meae, nondum venit. Ipse erit dies festus meus, non diebus istis praecurrens et transiens, sed permanens in aeternum: ipsa erit festivitas, gaudium sine fine, aeternitas sine labe, serenitas sine nube. Haec cum dixisset, ipse mansit in Galilaea. Ut autem ascenderunt fratres ejus, tunc et ipse ascendit ad diem festum; non manifeste, sed quasi in occulto. Ideo non ad diem festum hunc, quia non gloriari temporaliter, sed aliquid docere salubri
Abbreviated transcription (Latin):
enim uolebat ut non¬
tuens permitteret ds̃
malos esse felices: Intel¬
legat homo: numquam
hoc permittit ds̃ sed ideo
malus felix putatur : quia
quid sit felicitas ignora¬
tur: Simus ergo recti
corde: tempus enim gloriae
nostrae: non dumuenit:
Dicatur amatoribus huius
saeculi : quales erant fra¬
tres dñi: Tempus uestrum
semper ad est paratum
tempus nrm̃ nondum uenit:
Audemus enim hoc dicere &
sumus: qm membra eius
sumus: qm caput nostrum
gratanter agnoscimus:
Dicamus prorsus : qm̃
propternos et ipse hoc
dignatus est dicere :¬
Quando nobis insultant
amatores huius saeculi.
dicamus eis: Tempus uestrũ
semper ad est paratum
tempus autem nostrum
non dumuenit: Nobis enĩ dixit
apostolus : Mor tui enim
estis et uita uestra abscon¬
dita est cum xp̃o indõ: Quan¬
doueniet tempus nostrum
cum xp̃s inquit apparuerit
uita uestra. tunc et uos ap¬
pa rebitis cum ipso ingloria:
Quid deinde addit Nonpo¬
test mundus odisse uos
quid est hoc: nisi non potest

Expanded text:
enim volebam, ut noenim volebam, ut non permitteret Deus malos esse felices. Intelligat homo: nunquam hoc permittit Deus; sed ideo malus felix putatur, quia quid sit felicitas ignoratur. Simus ergo recti corde: tempus gloriae nostrae nondum venit. Dicatur amatoribus hujus saeculi, quales erant fratres Domini, Tempus vestrum semper est paratum; tempus nostrum nondum venit. Audeamus enim hsumus, quoniam membra ejus sumus, quoniam caput nostrum gratanter agnoscimus, dicamus prorsus; quoniam propter nos et ipse hoc dignatus est dicereQuando nobis insultant amatores hujus saeculi, dicamus eis, Tempus vestrum semper est paratum; tempus nostrum nondum venit. Nobis enim dixit Apostolus, Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Quando veniet tempus nostrum? Cum Christus, inquit, apparuerit vita vestra, tunc et vos apparebitis cum ipso in gloria . 8. Quid deinde addit? Non potest mundus odisse vos. Quid est hoc, nisi, Non potest
Abbreviated transcription (Latin):
corde: Quaeritis fortasse
qui sint recti corde Illos
inuenimus inscripturis
rectos corde: quitolerant
sacculi mala. et non accu¬
sant dm̃: Videte fratres:
rara causa est ista quam
loquor: Nescio quo
enim modo quando euenit
homini aliquid mali
dm̃currit accusare: quidebetse :
Quando boni aliquid
agis: telaudas: Quando
accusas: Hoc est cortor¬
tum: non rectum: Ab ista
distortione et prauitate si
corrigaris: conuertitur
in contrarium quod faci¬
ebas : Antea enim quid fa¬
ciebas: laudabaste in
bonis dĩ : accusabas dm̃ in
malis tuis: Conuerso
corde et directo laudabis
dm̃ in bonis suis : accusabis
te in malistuis: Isti
sunt recti corde: Deniq
illeñ directocor de cui
displicebat felicitas
malorum. Et labor bono¬
rum: ait correctus
Quam bonus ds̃ is rahel
rectis corde: Mei autem
quando non eram rectus
corde pęne commoti
sunt pedes: paulo minus
effusi sunt gressus mei
Uidi inquit malos felices: Et
displicuit mihi ds̃ Hoc

Expanded text:
corde. Quaeritis fortasse corde. Quaeritis fortasse qui sunt recti corde? Illos invenimus in Scriptura rectos corde, qui mala saeculi tolerant, et non accusant Deum. Videte, fratres; rara avis est ista quam loquor. Nescio quo enim modo quando evenit homini aliquid mali, Deum currit accusare, qui deberet se. Quando boni aliquid agis, te laudas: quando accusas. Hoc est ergo cor tortum, non rectum. Ab ista distortione et pravitate si corrigaris, convertetur in contrarium quod faciebas. Antea enim quid faciebas? Laudabas te in bonis Dei, accusabas Deum in malis tuis: converso corde et directo, laudabis Deum in bonis suis, accusabis te in malis tuis. Isti sunt recti corde. Denique ille nondum recto corde, cui displicebat felicitas malorum et labor bonorum, ait correctus: Quam bonus Deus Israel rectis corde! Mei autem, quando non eram recto corde, pene commoti sunt pedes, paulo minus effusi sunt gressus mei.m intuens . Vidi, inquit, malos felices, et displicuit mihi Deus; hoc
Abbreviated transcription (Latin):
bitis suꝑ duo decĩsedesiudicantes
duo decim trib isrł: Habebat iusti¬
tiã apłs sed nondũ illud iudiciũde
quo dicit nescitisqm angelos iudicabi¬
mus : Sit ergomodo tempus ius teui¬
uendi postea erittẽpus eosquimale
uixerunt iudicandi: Quousq iustiti
dixit: tempus meum nondumuenit:
Eritenim tempus gloriae : qui ue¬
nit in humilitate ueniet in altitudine:
quiuenit iudicandus ueniet iudica¬
turus : Qui uenitoccidi amortuis.
ueni et iudicare deuiuis et mortuis:
Ds̃ inquit inpsalmomanisestus
ueniet ds̃ noster et non silebit:
Quid est manifestus ueniet : quia
uenit occultus : TuNC Nonsile¬
bit : Nam quando uenit occultus:
sicut ouis adĩmolandum ductus
est : et sicuta gnus coram tonden¬
te sȩ non aperuit ossuum : Veni¬
et et non silebit: Tacui inquit:
Num quid
semper tacebo: modo autem
quid necessarium est eis qui
habent iustitiams quod in illo
ipso ꝑsalmo sequitur: Quo¬
adusq: iustitia conuerta¬
tur in iudicium: Et qui habeNł
eam omnes qui recti sunt¬

Expanded text:
duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel . Habebat justitiam Apostolus, sed nondum illud judicium de quo dicit, Nescitis quoniam angelos judicabimus ? Sit ergo modo tempus juste vivendi, postea erit tempus eos qui male vixerint, judicandi. Quoadusque justitianus modo dixit, Tempus meum nondum venit. Erit enim tempus gloriae, ut qui venit in humilitate, veniat in altitudine. Qui venit judicandus, veniet judicaturus: qui venit occidi a mortuis, veniet judicare de vivis et mortuis. Deus, inquit Psalmus, manifestus veniet, Deus noster et non silebit . Quid est, manifestus veniet? Quia venit occultus. Tunc non silebit: nam quando venit occulius sicut ovis ad immolandum ductus est, et sicut agnus coram tondente se non aperuit os suum . Veniet et non silebit. Tacui, inquit, numquid semper tacebo ? 7. Modo autem quid necessarium est eis qui habent justitiam? Quod in illo ipso psalmo legitur, Quoadusque justitia convertatur in judicium; et qui habent eam, omnes recti
Abbreviated transcription (Latin):
non iudicat quem quã sed omne
iudiciũ dedit filio. Iam in eisdem
uerbis euangelii disputauimus. et
nunc admonemus Non hoc ideo
dictũ quia pater nonerit cũ filio
iudicante. sed quiabonis et malis
in iudicio solus filius apparebit. in ea
forma inqua passus ẽ et resurrexit.
et ascendit incaelũ. Discipulis quip¬
petunc conspicientibus ascendentẽ
uox angelica sonuit sic ueniet quem¬
ad modũ uidistis cũ euntẽ incaelum
Idẽ in forma hominis inquaiudicatus
ẽ iudicabit. Vt etiam illud prophe¬
ticũ impleatur. uidebunt inquem
pupu gerunt. Cum uero euntibus
iustis inuitã aeternã uidebimus eum
sicuti ẽ nonerit illudiudiciũ uiuorũ
et mortuorũ. sed praemiũ tantũ modo
uiuorũ. Itemnemoueat quod ait. in
lege ur̃a scriptũ ẽ quia duorũ homi¬
nũ testimoniũ uerũ ẽ. Et ideo quis quã
existimet non fuisse illã legẽ dĩ quia
ge qua e uobis data ẽ. A quo nisi a dõ
Sicut dicimus panẽ nr̃m cotidianũ

Expanded text:
non judicat quemquam, sed omne non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Jam in eisdem verbis Evangelii disputavimus, et nunc admonemus, non hoc ideo dictum, quia Pater non erit cum Filio judicante; sed quoniam bonis et malis in judicio solus Filius apparebit, in ea forma in qua passus est, et resurrexit, et ascendit in coelum. Discipulis quippe tunc conspicientibus ascendentem, vox angelica sonuit, Sic veniet, quemadmodum vidistis eum euntem in coelum : id est, in forma hominis in qua judicatus est judicabit, ut etiam illud propheticum impleatur, Videbunt in quem pupugerunt . Cum vero euntibus justis in vitam aeternam, videbimus eum sicuti est; non erit illud judicium vivorum et mortuorum, sed praemium tantummodo vivorum. 13. Item ne moveat quod ait, In Lege vestra scriptum est quia duorum hominum testimonium verum est, et ideo quisquam existimet non fuisse illam legem Dei, quia ge quae vobis est data; a quo, nisi a Deo? Sicut dicimus, Panem nostrum quotidianum:
Abbreviated transcription (Latin):
non quaerit aliũ unde cognoscat
quisis: quare ipseiudex : quia ipsehabet
potestatẽ mortificandi et uiui fican¬
di damnandiet soluendi ingehen¬
nas praecipitandi et incaelũ leuandi
diabolo coniungendi. et cum ange¬
lis coronandi Cumergo ipsehabeat
hanc potestatẽ iudex ẽ. Quia uero
ut te cognoscat non quaeritalium
testẽ. Qui tunc iudicabitte modo
uidette. Non .ẽ unde illũ fallas
cum coeperit iudicare. Nonenim
adhibes tibi aliquos falsos testes
qui iudicẽ illũ possint circũ uenire
quandote coeperit iudicareds̃ hoc
tibi dicet quando contempnebas
ego uidebã Et quando non crede¬
bas sententiã meã non frustrabã
Differebã non auferebã Noluis¬
ti audire quod praecepi senties qđ
praedixi. Siautem audias quae
praecepi. non mala senties quae
praedixi sed bona percipies quae
promisi. Nealiquẽ sanemoueat
quod ait uerũ ẽ iudiciũ meũ quia
solus non sum sed ego et quimemisit
pater. Cum a libi dixerit pater

Expanded text:
non quaerit alium unde cognoscat non quaerit alium unde cognoscat qui sis. Quare ipse judex? Quia ipse habet potestatem mortificandi et vivificandi, damnandi et absolvendi, in gehennas praecipitandi et in coelos levandi, diabolo conjungendi et cum Augelis coronandi. Cum ergo ipse habeat hanc potestatem, judex est. Quia vero ut te cognoscat non quaerit alium testem; qui tunc judicabit te, modo videt te: non est unde illum fallas, cum coeperit judicare. Non enim adhibes tibi aliquos falsos testes, qui judicem illum possint circumvenire, quando te coeperit judicare. Deus hoc tibi dicit: Quando contemnebas, ego videbam; et quando non credebas, sententiam meam non frustrabam: differebam, non auferebum. Noluisti audire quod praecepi, senties quod praedixi. Si autem audias quae praecepi, non mala senties quae praedixi, sed bona percipies quae promisi. 12. Ne aliquem sane moveat quod ait, Verum est judicium meum; quia solus non sum, sed ego et qui misit me Pater; cum alibi dixerit, Pater
Abbreviated transcription (Latin):
ne uerbũ : Nisiquia hoc modo per
mysteriũ trinitas cõmendata est
inqua ẽ perpetua stabilitas uerita¬
tis. Vis haberebonã causã habeto
duos uel tres testes. patrem et filiũ.
et sp̃msc̃m. Deniq: quando susan¬
nacasta femina fidelisq: coniux
duobus falsis testibus urguebatur.
trinitas illi in conscientia atq: in
occulto suffragabatur. Illa trini¬
tas de occulto unũ testem danihelẽ
excitauit . et duos conuicit. Ergo
quia inlege ur̃a scriptũ ẽ duorũ
hominũ testimoniũ uerum esse.
accipite nr̃m testimoniũ nesenti¬
atis iudiciũ: Ego enim inquit non
iudico quem quã sed testimonium
perhibeo deme. Differo iudiciũ
non differo testimoniũ. Eligamis
nobis fratres contralinguas ho¬
minũ. contra in firmas suspitiones
generis humani dm̃ iudicẽ dm̃tes¬
tem Non enim dedignatur testis
eẽ qui iudex ẽ. aut promo uetur
cum fitiudex qm̃ qui testis ẽ ipse
iud exerit : Quare ipse testis quia

Expanded text:
ne verbum: nisi quia hoc modo per ne verbum: nisi quia hoc modo per mysterium Trinitas commendata est, in qua est perpetua stabilitas veritatis? Vis habere bonam causam? Habeto duos vel tres testes, Patrem et Filium et Spiritum sanctum. Denique quando Susanna casta femina fidelisque conjux duobus falsis testibus urgebatur, Trinitas illi in conscientia atque in occulto suffragabatur: illa Trinitas de occulto unum testem Danielem excitavit, et duos convicit . Ergo quia in Lege vestra scriptum est, duorum hominum testimonium verum esse, accipite nostrum testimonium, ne sentiatis judicium. Ego enim, inquit, non judico quemquam, sed testimonium perhibeo de me: differo judicium, non differo testimonium. 11. Eligamus nobis, fratres, contra linguas hominum, contra infirmas suspiciones generis humani Deum judicem, Deum testem. Non enim dedignatur testis esse qui judex est, aut promovetur cum fit judex; quoniam qui testis est, ipse judex erit. Quare ipse testis? Quia
Abbreviated transcription (Latin):
sit F ormã serui accepi sed formã
dĩ non amisi. Solu s ergo inquit non
dicere : Inlege inquit uestra scriptũ
ẽ. quia duorũ hominũ testimonium
uerũ ẽ Ego sum quites timoniũ per¬
hibeo demeipso et testimoniũ perhibet
deme quimis it mepater : Exposuit
illis edegẽ si ingratinon essent Mag¬
naenim quaestio ẽ fr̃s mei et ualde
mihi uidetur inmysterio res esse cons¬
tituta ubids̃ dixit. in oreduorũ uel
triũ testiũ stabit omne uerbũ. Veri¬
tas quaeritur perduos testes. Ita
plane sic sehabet humani generis
consuetudo sed tamen fieri potest
ut et duo mentiantur. Susanna
casta duobus falsis testibus urgue¬
batur. Num quid quia duoerant
ideo falsi testes nonerant: Deduob
dicimus aut detribus uniuersus
populus mentitus ẽ contraxp̃m
Siergo populus constans exmag¬
na hominũ multitudine falsus testis
inuentus ẽ. quomodo accipiendũ ẽ
in ore duorũ ueltriũ testiũ stabit om¬

Expanded text:
sit: formam servi accepi sed formam sit: formam servi accepi sed formam Dei non amisi; Solus ergo, inquit, nondicere. In Lege, inquit, vestra scriptum est quia duorum hominum testimonium verum est. Ego sum qui de me testimonium perhibeo, et testimonium perhibet de me qui misit me Pater. Exposuit illis et Legem, si ingrati non essent. Magna enim quaestio est, fratres mei, et valde mihi videtur in mysterio res esse constituta, ubi Deus dixit, In ore duorum vel trium testium stabit omne verbum . Veritas quaeritur per duos testes? Ita plane, sic se habet humani generis consuetudo: sed tamen fieri potest ut et duo mentiantur. Susanna casta duobus falsis testibus urgebatur: numquid quia duo erant, ideo falsi testes non erant? De duobus dicimus aut de tribus? universus populus me titus est contra Christum . Si ergo populus constans ex magna hominum multitudine, falsus testis inventus est; quomodo accipiendum est, In ore duorum vel trium testium stabit om
Abbreviated transcription (Latin):
quia non ẽ ipse quifilius. Nontam̃
aliud sed hoc ipsũ ẽ et pater et filus
quid ẽ. hoc ipsum ẽ unus ds̃ .ẽ. Audis¬
tiquia non sũ solus sed ego et qui me¬
misit pater. audi quomodo credas
patrẽ et filiũ Audiipsũ filiũ Ego
et paterunũ sumus. Non dixit pater
egosum aut ego et paterunum ẽ
sed cum dicit ego et paterunũ sumus
utrumq audi. etunũ et sumus.
et a charibdi et ab scrlla liberaberis
in duobus istis uerbis Quod dixit
unum liberatte ab arrio. quod dixil
sumus liberattẽ a sabellio siunũ
non ergo diuersum sisumus ergo et pat̃
et filius. Sumus enim non diceret de
uno. sed unũ non diceret dediuersos.
Ergo ideo uerũ ẽ inquit iudiciũ meũ.
Breuiter ut audias quia filius dĩsum
Sed sic tibi persuadeo inquit quia fili¬
us dĩsum ut intellegas quia mecũ ẽ
pater Non sic sum filius ut ipsum
deseruerim. Non ita hic sum. ut cũipso
nonsim. Nonita ille ibi ẽ ut mecũ non

Expanded text:
quia non ipse qui Filius: non tamen quia non ipse qui Filius: non tamen aliud, sed hoc ipsum est et Pater et Filius. Quid est, hoc ipsum est? Unus Deus est. Audisti, Quia non sum solus, sed ego et qui misit me Pater; audi quomodo credas Patrem et Filium, audi ipsum Filium: Ego et Pater unum sumus . Non dixit, Pater ego sum; aut, Ego et Pater unus est: sed cum dicit, Ego et Pater unum sumus: utrumque audi, et unum, et sumus, et a Charybdi et a Scylla liberaberis. In duobus istis verbis quod dixit, unum, liberat te ab Ario: quod dixit, sumus, liberat te a Sabellio. Si unum, non ergo diversum; si sumus, ergo et Pater et Filius. Sumus enim, non diceret de uno; sed et unum non diceret de diverso. Ergo ideo verum est, inquit, judicium meum, breviter ut audias, quia Filius Dei sum. Sed sic tibi persuadeo, inquit, quia Filius Dei sum, ut intelligas quia mecum est Pater: non sic sum Filius ut ipsum deseruerim; non ita hic sum, ut eum ipso non sim; non ita ibi ille est, ut mecum non
Abbreviated transcription (Latin):
ut diceres ipsũ esse patrem qui ẽ. fi¬
lius. Modo didicisti solus nonsum
sed ego et qui me misit pater. agnos¬
cis quia paterpater ẽ. Et filius.
filius ẽ. Bene agnoscis. sed noli di¬
cere pater maior ẽ filius minor ẽ
Noli digere pater aurũ ẽ. filius
argentũ Vna substantia ẽ una
diuinitas. unaco aeternitas perfec¬
ta aequalitas dissimilitudo nulla
Namsitantũ modo alterũ credideris
es sexp̃m non eum quipater ẽ in aliquo
tamen distantẽ secundũ naturã esse
putaueris acharibdiquidẽ eua sisti
sed inscrlleis scopulis naufragasti.
Inmedio nauiga. utrumq: periculosũ
latus euita. Pater paterẽ filius
filius ẽ. Iam dicis pater pater . ẽ
filius filius ẽ benepericulũ absorben¬
tis gurgitis euasisti. Quiduisire in al¬
teram partem ut dicas pater aliud ẽ
filius aliud: alius ẽ. recte dicis aliud¬
est non recte. Alius enim filius. quia
non ẽ ipse quipater. Et alius pater

Expanded text:
ut diceres ipsum esse Patrem qui est Fiut diceres ipsum esse Patrem qui est Filius: modo didicisti, Solus non sum, sed ego et qui misit me Pater. Agnoscis quia Pater, Pater est; et Filius, Filius est Bene agno eis: sed noli dicere, Pater major est, Filius minor est; noli dicere, Pater aurum est, Filius argentum est. Una substantia est, una divinitas, una coaeternitas, perfecta aequalitas, dissimilitudo nulla. Nam si tantummodo alterum credideris esse Christum, non eum qui Pater est, in aliquo tamen distantem secundum naturam esse putaveris; a Charybdi quidem evasisti, sed in Scyllaeis scopulis naufragasti. In medio naviga, utrumque periculosum latus evita. Pater, Pater est; Filius, Filius est. Jam dicis, Pater, Pater est; Filius, Filius est: bene periculum absorbentis gurgitis evasisti; quid vis ire in alteram partem, ut dicas, Aliud est Pater, Filius aliud? Alius est, recte dicis; aliud, non recte. Alius enim est Filius, quia non est ipse qui Pater; et alius Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
affectibus curris. unolo comanens.
uenis sicredis et diligis. Ergo ubiq
ẽ. Srubiq est. quomodocum filio
non .ẽ. Ita necum filio non ẽ quisi
credis et tecum ẽ : undeergo uerũ
ẽ iudiciũ eius. nisiquia uerus ẽ fi¬
lius. Hocenim dixit. Et siiudico.
uerum .ẽ. iudiciũ meum quia solus
non sum sed ego et quime misitpat̃:
Tamquã diceret. uerũ ẽ iudiciũ
meũ. quia filius dĩsum. Vnde pro¬
bas quia filius dĩes. quia solus
non sum. sed ego et quime misit pat᷑
Erubesce sabelliane. audisfiliũ
audispatrẽ. pater paterẽ pilius
filius ẽ Nondixit ego sum pater
et ego ipse sumfilius sed solus non
suminquit. Quaresolus nones
quia mecũ ẽ pater. Egosum et qui
memisit pater. Audis egosũ et qui
memisit neperdaspersonã Dis¬
tingue personas. distingue intelle¬
gentiã noliseparare perfidia ne
iterũ quasi fugiens charibdim in
scyllã incurras. Voraba tenim te
gurgis impietatis sabellianorum

Expanded text:
affectibus curris. Uno loco mancus venis, si credis et diligis. Ergo ubique est: si ubique est, quomodo cum Filio non est? Itane cum Filio non est, qui, si credis, et tecum est? 9. Unde ergo verum est judicium ejus, nisi quia verus est Filius? Hoc enim dixit, Et si judico, verum est judicium meum; quia solus non sum, sed ego et qui misit me Pater. Tanquam diceret, Verum est judicium meum, quia Filius Dei sum. Unde probas quia Filius Dei es? Quia solus non sum, sed ego et qui misit me Pater. Erubesce, Sabelliane, audis Filium, audis Patrem. Pater, Pater est; Filius, Filius est. Non dixit, Ego sum Pater, et ego ipse sum Filius; sed, solus non sum, inquit. Quare solus non es? Quia mecum est Pater. Ego sum, et qui misit me Pater: nudis. Ego sum, et qui me misit. Ne perdas personam, distingue personas. Distingue intelligentia, noli separare perfidia; ne iterum quasi fugiens Charybdim, in Scyllam incurras. Vorabat enim te gurges impietatis Sabellianorum,
Abbreviated transcription (Latin):
lis et corcatholicum utrumq
tene utrumq: crede: utrumq
fideliter confitere. Et ds̃ xp̃s
tre qualis homoxp̃s deuirgi¬
nenatus Trabens dehominemor¬
talitatem Nontarbens in iquitatẽ:
Istiergo iuda ei uidebant hominem.¬
put Nec intellegebant nec crede¬
bant dm̃ Atq intercetera audis¬
tis iam quem ad modum ei dixeriNt.
Tudete testimonium dicis. testimo¬
niumtuum non .ẽ. uerum. Audis¬
tis etiam quid ille responderit:¬

Expanded text:
lis et cor catholicum, utrumque lis et cor catholicum, utrumque tene, utrumque crede, utrumque fideliter confitere. Et Deus Chritre. Qualis homo Christus? De virgine natus, trahens de homine mortalitatem, non trahens iniquitatem. 3. Isti ergo Judaei videbant hominem, nec intelligebant nec credebant Deum: atque inter caetera audistis jam quemadmodum ei dixerint, Tu de te testimonium dicis; testimonium tuum non est verum . Audistis etiam quid ille responderit
Abbreviated transcription (Latin):
non autem omnescaperepotestis
sed omnes credere debetis. Siergo
hanc regulam cenueritis aduersus
calumnias tenebrarum heretica¬
rum tamquam in lumine ambulan¬
tes sccuripug nabitis. Nonenim
defuerunt qui sola euuangelica
testimonia legendo sectarentur
quaed cumilitate xp̃i posita sunt.
qui aduersus ea testimonia quae¬
de diuinitate cius locuta sunt. sur¬
difuerunt. Ideo surdi ut
mali uerbosi : Item quidamilla
sola adtendentes quae de dñi sub¬
limita tedicta sunt etiam ipsimise¬
ncordiameius qua homo factus est
propternos. Et silegerunt non
crediderunt. Et ab hominibus
inducta atq falsa ẽs seputaue¬
runt. Contendentes dm̃ tantum¬
etiam hominem alii sic alii sic
utriq: inerrore. Eatholica
autem fides exutroq uerum
tenens quod tenet Et praedi¬
cans quod credit. Et dĩm xp̃m
intellexit. et hominem credidit
nam negas qua sanatuses Siho¬
minem tantum dixeris xp̃m. po¬
tentiam negas. quacreatus es
Vitrumq igitur tene anima fide¬

Expanded text:
non autem omnes capere potestis, non autem omnes capere potestis, sed omnes credere debetis: si ergo hanc regulam tenueritis, adversus calumnias tenebrarum haereticarum, tanquam in lumine ambulantes, securi pugnabitis. Non enim defuerunt qui sola evangelica testimonia legendo sectarentur, quae de humilitate Christi posita sunt, qui adversus ea testimonia quae divinitatem ejus locuta sunt, surdi fuerunt: ideo surdi, ut male verbosi. Item quidam illa sola attendentes quae de Domini sublimitate dicta sunt, etiam ipsi misericordiam ejus, qua homo factus est propter nos, et si legerunt, non crediderunt, et ab hominibus inducta, atque falsa esse putaverunt; contendentes Deum tantumetiam hominem. Alii sic, alii sic; utrique in errore. Catholica autem fides ex utroque verum tenens quod tenet, et praedicans quod credit, et Deum Christum intellexit, et hominem credidit:nam negas qua sanatus es: si hominem tantum dixeris Christum, potentiam negas qua creatus es. Utrumque igitur tene, anima fide
Abbreviated transcription (Latin):
te quomodo nullus alius estlocutus.
Hoc ructabat quodbiberat. Nonenĩ
sine caus a de illo in ipso isto euuangelio
narratur quia et in conuiuio super
pectus dñi discum bebat: Deillo ergo
pectore insecreto bibebat. sed quod
in secretobibit. inmanifesto eructua¬
uit ut perueniat adomnes gences.
nonsolum incarnatio filii dĩ et pase¬
sio. et resurrectio. sedetiam quiꝗ
erat ante in carnationem unicus
patri uerbum patriscoȩternus ge¬
neranti ȩqualis eia quomissus est
sedinipsa missione minor factus
quo maior es set pater: Quicquid
ergo humiliter positum auditis de
sationem cogitate qualis factus
est propternos non qualis erat
ut faccret nos. Quic quid autem subli¬
me et supra creatura somnes excel¬
sum at que diuinum et patriȩ quale
at que coȩ ternum deillo audieri¬
tis incuuangelio poni uellegeritis.
scito teuos hoclegere quod adfor¬
mam dĩ pertinet non quod adfor¬
ma inserui. Quia siistamregulam
tenueritis qui capere potestis.

Expanded text:
te, quomodo nullus alius, est locutus. te, quomodo nullus alius, est locutus. Hoc ructabat quod biberat. Non enim sine causa de illo in isto ipso Evangelio narratur, quia et in convivio super pectus Domini discumbebat . De illo ergo pectore in secreto bibebat: sed quod in secreto bibit, in manifesto eructavit, ut perveniat ad omnes gentes non solum incarnatio Filii Dei, et passio, et resurrectio; sed etiam quid erat ante incarnationem Unicus Patri, Verbum Patris, coaeternus generanti, aequalis ei a quo missus est; sed in ipsa missione minor factus, quo major esset Pater. 2. Quidquid ergo humiliter positum audistis desationem cogitate; qualis factus est propter nos, non qualis erat ut faceret nos: quidquid autem sublime et supra omnes creaturas excelsum atque divinum, et Patri aequale atque coaeternum de illo audieritis in Evangelio poni, vel legeritis, scitote vos hoc legere quod ad formam Dei pertinet, non quod ad formam servi. Quia si istam regulam tenueritis qui capere potestis;
Abbreviated transcription (Latin):
Nquattuor euangeliis uel potius
quattuor libris unius euangelii.
sc̃s iohannes a postolus non inꝰ me¬
rito secundum intellegentiam
spiritalem aquilȩ conparatus.
altius multoq sublimius aliis tribis
erexit praedicationem suam : Et in
eius erectione etiam corda nostra
erigi uoluit: Namceteritres euan¬
gelistae. tam quam cum homine
dño interra ambulabant: dediui¬
nitate eius pauca dixerunt: Istũ
autem qua sipiguerit interra am¬
bulare: sicut ipso exordio sui sermo¬
nis in tonuit. Erexitse non solum su¬
perterram et superomnem ambi¬
tum aeris & caeli sed superomnẽ
etiam exercitum angelorum : om¬
nemq: constitutionem in uisibilium
potestatum : Et peruenit ad eum per
quem facta sunt omnia dicendo: In
principio erat uerbum : et uerbum
erat apud dm̃ : Et dĩ erat uerbum:
Hocerat in principio apud dm̃
Omnia peripsum facta sunt : Et sine
ipso factum estnihil. Huic tante sub¬
limita tiprincipii etiamcetera con¬
grua praedicauit et de dñi diuinita¬

Expanded text:
quatuor Evangeliis, vel potius quatuor libris unius Evangelii, sanctus Joannes apostolus, non immerito secundum intelligentiam spiritualem aquilae comparatus, altius multoque sublimius aliis tribus erexit praedicationem suam; et in ejus erectione etiam corda nostra erigi voluit. Nam caeteri tres evangelistae, tanquam cum homine Domino in terra ambulabant, de divinitate ejus pauca dixerunt: istum autem quasi piguerit in terra ambulare, sicut ipso exordio sui sermonis intonuit, erexit se, non solum super terram et super omnem ambitum aeris et coeli sed super omnem etiam exercitum Angelorum, omnemque constitutionem invisibilium potestatum, et pervenit ad eum per quem facta sunt omnia, dicendo, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Huic tantae sublimitati principii etiam caetera congrua praedicavit, et de Domini divinita
Abbreviated transcription (Latin):
quiuocantur et patripassiani qui
dicunt ipsũ patrem fuisse passum
Nolitu catholicae. si enim fueris
patripassianus nonerissanus
Ergo intellege missionẽ filii nomi¬
natã incarnationem filii. Patrẽ
autẽ in carnatũ esse non credas.
sed et a filio incarnato. patrẽ reces¬
sisse non credas. Ille carnẽ porta¬
bat illecum filio erat. Si incaelo
pater interra filius. quomodo
pater cum filio erat : quia pater
et filius ubiq: erant. Non enim in
caelosic ẽ ds̃ ut non sic interra. Au¬
diillũ qui uolebat fugere iudiciũ
De terra erat quaestio. audiquid
sequitur. Sidescendero ad infernũ
ad es. Siergo et in infernodicitur
quod adsit. quidrerũ rema net ubi
non sit. Vox enim dĩ ẽ apud prophe¬
tã. Caelum et terrã ego impleo.
ubiq: ergo ẽ quinullo clauditur
loco. Noliab illo a uerti. et tecũ. ẽ.
Siuis ad eum peruenire. nolipiger
esse amare. Non enim pedibus sed

Expanded text:
qui vocantur et Patripassiani, qui qui vocantur et Patripassiani, qui dicunt ipsum Patrem passum fuisse. Noli tu, catholice: si enim fueris patripassianus, non eris sanus. Ergo intellige missionem Filii nominatam incarnationem Filii: Patrem autem incarnatum esse non credas, sed a Filio incarnato Patrem recessisse non credas Ille carnem portabat, ille cum Filio erat. Si in coelo Pater, in terra Filius; quomodo Pater cum Filio erat? Quia et Pater et Filius ubique erant: non enim in coelo sic est Deus, ut non sit in terra. Audi illum qui volebat fugere judicium De terra erat quaestio; audi quid sequitur: Si descendero ad infernum, ades . Si ergo et in inferno dicitur quod adsit, quid rerum remanet ubi non sit? Vox enim Dei est apud prophetam, Coelum et terram ego impleo . Ubique ergo est, qui nullo clauditur loco. Noli ab illo averti, et tecum est. Si vis ad eum pervenire, noli piger esse amare: non enim pedibus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ltane et missus et non recessisti. Ita¬
ne et adnos uenisti et ibi mansisti
quomodo istud creditur: quomodo
capitur. Adhaec duo respondeo:
quomodo capitur. recte dicis.
quomodo creditur non rectedicis.
Immo ideo bene creditur. quia
non cito capitur. Nam sicito ca¬
peretur. non opus erat ut crede¬
retur. quia uideretur. Ideo credis
quia non capis. sed credendo fis
idon eus ut capias. : Namsi non
credis. num quã capies. quiaminis
idon eus remanebis. Fidesergo
mundette. ut intellectus impleat
te Uerum ẽ. inquit iudiciũ meũ
quia solus nonsũ sed ego et quimi¬
Sicuideo sic intellego. postremo
sic credo. neadrogantiae sit dice¬
re sic intellego : prorsus et hic ẽ.
dũ carnem. modo hic ẽ secundũ
diuinitatem. Et cum patre erat . et
apatrenum quã recesserat. quod
ergo dicitur missus uenisse adnos.
incarnatio ipsius cõmendatur.
quia paternon ẽ incarnatus . Nã
sabelliani dicti sunt quidã heretici

Expanded text:
Itane et missus non recessisti? itaItane et missus non recessisti? itane et ad nos venisti, et ibi mansisti? Quomodo istud creditur? quomodo capitur? Ad haec duo respondeo: Quomodo capitur, recte dicis; quomodo creditur, non recte dicis. Imo ideo bene creditur, quia non cito capitur: nam si cito caperetur, non opus erat ut crederetur; quia videretur. Ideo credis, quia non capis; sed credendo fis idoneus ut capias. Nam si non credis, numquam capies; quia minus idoneus remanebis. Fides ergo mundet te, ut intellectus impleat te. Verum est, inquit, judicium meum; quia solus non sum, sed ego et qui miSic video, sic intelligo: postremo sic credo, ne arrogantiae sit dicere. Sic intelligo. Prorsus et hic est dum carnem, modo hic est secundum divinitatem: et cum Patre erat, et a Patre non recesserat. Quod ergo dicitur missus venisse ad nos, incarnatio ipsius commendatur, quia Pater non est incarnatus. 8. Nam Sabelliani dicti sunt quidam haeretici,
Abbreviated transcription (Latin):
ne inquietudine sua naues secum
positas frangerent. Quae resco¬
egit ut etiam nosminimi et quantũ
ad nos pertinet prorsus indigni
quantum autem ad illius misericor¬
diam in aliquo dispensatorum eius
numero constituti. non uobis tacea¬
mus quod aut intellegatis mecũq:
gaudeatis. Aut si intellegere non¬
dum ualetis credendo securi in
portu maneatis. Dicamergo. Ca¬
piat qui potest. Credat qui non po¬
test . Tamendicam quod ait dñs
Vos secundum carnem iudicatis.
ego non iudico quemquam: Aut
modo aut secundum carnem. sed
et si ego iudico. iudicium meum
uerum .ẽ. Quare iudicium tuũ
uerum ẽ. quia solus non sum in¬
quit sed ego. et qui memisit
si solus esses falsum es set iudiciũ tuũ
Et ideo uerum iudicas quia solus non
es sed cuet qui temisit pater : quid
responsurus sum ipse respondeat
Uerum ẽ in quit iudiciũ meum
Quare. quia solus non sum sed ego
et qui memis it pater : Sitecũ ẽ quo¬
modo temisit Et misitte et tecũ esi

Expanded text:
ne inquietudine sua naves secum ne inquietudine sua naves secum positas frangerent. Quae res coegit ut etiam nos minimi, et quantum ad nos pertinet prorsus indigni, quantum autem ad illius misericordiam in aliquo dispensatorum ejus numero constituti, non vobis taceamus quod aut intelligatis, mecumque gaudeatis; aut si intelligere nondum valetis, credendo securi in portu maneatis. 7. Dicam ergo; capiat qui potest, credat qui non potest: tamen dicam quod ait Dominus, Vos secundum carnem judicatis; ego non judico quemquam, aut modo, aut secundum carnem. Sed et si ego judico, judicium meum verum est. Quare judicium tuum verum est? Quia solus non sum, inquit, sed ego et qui misit Si solus esses, falsum esset judicium tuum; et ideo verum judicas, quia solus non es, sed tu et qui te misit Pater? Quid responsurus sum? Ipse respondeat: Verum est, inquit, judicium meum. Quare? Quia solus non sum, sed ego et qui misit me Pater. Si tecum est, quomodo te misit? Et te misit, et tecum est?
Abbreviated transcription (Latin):
triamur. Et inbruta remaneamis¬
infantia Quia enim non intelle¬
xerunt quo modo commendare¬
tur diuinitas xp̃i. sapuerunt sicut
uoluerunt. Non autem rectesapi¬
endo fidelibus catholicis quaestio¬
nes molestissimas intulerunt. Coe¬
perunt exagitare et fluctuare
corda fidelium. lam tunc necessitas
facta ẽ spiritalibus uiris. quiali¬
quid secundum diuinitatem dñ i nostri
ihu xp̃i non solum legerant in euangelio
sed etiã in tellexerant . ut contra arma
diaboli exp̃iarma proferrent
et dexp̃idiuinitate aduersus falsos
fallacesq: doctores. quantis possenT
uiribus a pertissima conflictatione
pugnarent. necum ipsitacerent alii
perirent. Quicumq: enim senser int
tantiae esse quam pater ẽ. Aut tan¬
tum esse xp̃msolum ut ipse sit pater
minem fuis sesolũ nĩ đm factum homi¬
nem. Aut ita dm̃ ut in sua diuinitate
mutabilem. Aut ita dm̃ ut non etho¬
minem : a fide naufragauerunt
Et deportu ecclesiae proieca sunt.

Expanded text:
triamur, et in bruta infantia retriamur, et in bruta infantia remaneamus. Quia enim non intellexerunt quomodo commendaretur divinitas Christi, sapuerunt sicut voluerunt: non autem recte sapiendo, fidelibus catholicis quaestiones molestissimas intulerunt; coeperunt exagitari et fluctuare corda fidelium. Jam tunc necessitas facta est spiritualibus viris, qui aliquid secundum divinitatem Domini nostri Jesu Christi, non solum legerant in Evangelio, sed etiam intellexerant, ut contra arma diaboli Christi arma proferrent: et de Christi divinitate adversus falsos fallacesque doctores, quantis possent viribus, apertissima conflictatione pugnarent; ne cum ipsi tacerent, alii perirent. Quicumque enim senserunt Dtantiae esse quam Pater est, aut tantum esse Christum solum, ut ipse sit Pater, minem fuisse solum, non Deum factum hominem, aut ita Deum ut in sua divinitate mutabilem, aut ita Deum ut non et hominem; a fide naufragaverunt, et de portu Ecclesiae projecti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dediuinitate eius perpauca locuti
sunt tam quam in terra cum illo
ambulantes. Restat aquila ipse
.ẽ. iohannes sublimium praedicator
Et lucis internae atq: aeternae
fixis oculis contemplator. Dicun¬
turenim et pullia quilarumã parenib:
sic probari. patris scilicet ungue
suspendi. et radiis solis opponi. qui
firme contemplatus fuerit. filius
agnoscitur si aciepalpita uerit.
tam quam adulterinus ab ungue
dimittitur. Ia mergo uidete
quam sublimia loqui debuit: qui
ẽ aquilae conparatus. Et tamex
etiam nos humor epentes infirmi.
et uixullius momenti inter homi¬
nes audemus tractare ista. et ista
exponere. Et putamus nos aut ca¬
pere posse cum cogitamus. aut
capidum dicimus. Quare i sta dixi:
forte enim posthaec uerba quis quã
mihi iustedicat. poneergo codicẽ
quod excedit mensuram tuam.
quid sumis inmanutua. quid
ei committis linguamtuam: Ad
hoc respondeo Multi heretici
abundant et ad hoc eos ds̃ abunda¬
re permisit ne semper lactenu¬

Expanded text:
de divinitate ejus perpauca locuti de divinitate ejus perpauca locuti sunt, tanquam in terra cum illo ambulantes. Restat aquila: ipse est Joannes, sublimium praedicator, et lucis internae atque aeternae fixis oculis contemplator. Dicuntur enim et pulli aquilarum a parentibus sic probari, patris scilicet ungue suspendi, et radiis solis opponi: qui firme contemplatus fuerit, filius agnoscitur; si acie palpitaverit, tanquam adulterinus ab ungue dimittitur. Jam ergo videte quam sublimia loqui debuit, qui est aquilae comparatus: et tamen etiam nos humi repentes, infirmi et vix ullius momenti inter homines, audemus tractare ista, et ista exponere; et putamus nos aut capere posse cum cogitamus, aut capi dum dicimus. 6. Quare ista dixi? Forte enim post haec verba quisquam mihi juste dicat: Pone ergo codicem. Quod excedit mensuram tuam, quid sumis in manum tuam? quid ei committis linguam tuam? Ad hoc respondeo: Multi haeretici abundant, et ad hoc eos Deus abundare permisit, ne semper lacte nu
Abbreviated transcription (Latin):
euangelium commemoratur.
Animal quadrupes habens quat¬
tuor personas. Hominis. uituli.
Leonis. & quilae. Qui antenos
scripturarum sc̃arum mrsteria
tractauerunt. pleriq: in hoc ani¬
maliuel potius in his animalibus
quattuor euangelistas intellexer.
Leonem proregepositum. Qm̃ ui¬
detur leo rexesse quodammodo
bestiarum propter potentiam.
et terribilem fortitudinem. Haec
persona tributa.ẽ. mattheo. Quia
in genenrtionibus dñi regiam seriẽ
pro secutus .ẽ. quemad modumess&
dñsper stirpem regiam desemine
dauid regis. Lucas autem q̃m coe¬
pit asacerdotio Exchariae sacer¬
dotisfaciens mentionem patrisio¬
hannis babtistae. Vitulo deputa¬
tus .ẽ. quia magna uictima uitulis
erat insacrificiis sacerdotum:¬
MMarco homo xp̃s merito ad signa¬
tus ẽ quia neq deregia potestate
aliquid dixit. neq: desacerdotali
coepit. sed tantum ab hominexp̃o
exorsus .ẽ. Huomnes propedeter¬
renis. Id .ẽ. dehis quae in terra gessit

Expanded text:
Evangelium, commemoratur Evangelium, commemoratur animal quadruplex, habens quatuor personas; hominis, vituli, leonis, aquilae . Qui ante nos Scripturarum sanctarum mysteria tractaverunt, plerique in hoc animali, vel potius in his animalibus quatuor Evangelistas intellexerunt. Leonem pro rege positum, quoniam videtur leo rex esse quodammodo bestiarum, propter potentiam et terribilem fortitudinem. Haec persona tributa est Matthaeo, quia in generationibus Domini regiam seriem prosecutus est, quemadmodum esset Dominus per stirpem regiam de semine David regis. Lucas autem quoniam coepit a sacerdotio Zachariae sacerdotis, faciens mentionem patris Joannis Baptistae, vitulo deputatus est; quia magna victima vitulus erat in sacrificio sacerdotum. Marco homo Christus merito assignatus est, quia neque de regia potestate aliquid dixit, neque de sacerdotali coepit, sed tantum ab homine Christo exorsus est. Hi omnes prope de terrenis, id est de iis quae in terra gessit
Abbreviated transcription (Latin):
ricordiam quiapendens incruce
dixit. Pater ignosce illis. quia nes¬
ciunt quid faciunt : siue ergo prop¬
ter hoc quia non uenerat iudicare
mundum sed saluare mundum.
dixit . Ego non iudico quem quam
siue quem ad modum commemora
ui. qm dixerat: uos secundum car¬
nem iudicatis. Addidit. Ego non
iudicoquemquam. Vt intellega¬
mus xp̃m non secundum carnem iu¬
dicare. sicut ab hominibus iudica¬
tus ẽ. Namut agnoscatis iam et
iudicem xp̃m. audite quod sequi¬
tur. Et si iudicoego. Iudieium meũ
uerum ẽ. Eccehabes & iudicẽ
sed agnosce saluatorem. nesentias iudi¬
cem. Quare autem dixit iudicium
uerum esse :quia solus inquit non
sum sed ego et qui memisit pater .
Dixi uobis fratres. quia iohannes
iste euangelista sc̃s multũ alteuo¬
lat. uix est eum mente conpraehen¬
dere Mysterium autem altius
uolantis opus ẽ. ut commemorem
caritatem uestram. Et aput hieze¬
chihelem prophetam. et in apoca¬
Irpsu ipsius iohannis cuius esthoc

Expanded text:
ricordiam? quia pendens in cruce ricordiam? quia pendens in cruce dixit: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Sive ergo propter hoc, quia non venerat judicare mundum, sed salvare mundum, dixit, Ego non judico quemquam; sive, quemadmodum commemoravi, quoniam dixerat: Vos secundum carnem judicatis, addidit: Ego non judico quemquam; ut intelligamus Christum non secundum carnem judicare, sicut ab hominibus judicatus est. Nam ut agnoscatis jam et judicem Christum, audite quid sequitur: Et si judico ego, judicium meum verum est. Ecce habet et judicium. Sed agnosce salvatorem, ne sentias judicem. Quare autem dixit judicium suum verum esse? Quia solus, inquit, non sum, sed ego et qui misit me Pater. Dixi vobis, fratres, quia Joannes iste evangelista sanctus multum alte volat: vix est eum mente comprehendere. Mysterium autem altius volantis opus est ut commemorem Charitatem vestram. Et apud Ezechielem prophetam, et in Apocalypsi ipsius Joannis, cujus est hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsa menim crucem suam signũm
habiturus erat: Ip saicrucem de
diabolo superato . tam quam tro¬
pheum infrontibus fidelium positu¬
rus ut diceret apł. Mihi autem
ab sit gloriari nisi incrucedñi nostri
ihuxp̃i. perquem mihi mundus cru¬
cifixus ẽ et egomundo. Nihilerat
tunc in carne intolerabilius. Nihil
ẽ nunc infronte gloriosius. Quid
seruat fidelisuo quitalem hono¬
rem dedit suppliciosuo. Deniq
modo inpoenis reorum. non ẽapud
romanos ubi eo im dñicrux hono¬
rata ẽ. Putatum .ẽ quod et reus
honoraretur. sicrucifigeretur
quiergo ideo uenit Nem inem iudi¬
cauit. Et malos passus ẽ: pertulit
in iustum iudicium Vtageret iustũ.
sed ineo quod pertulit iniustum. mise¬
ricordiae fuit. Deniq: itahumilis
factus ẽ ił ꝑ uenir et ad crucem Dis¬
tulit quidem potentiam. sed publica¬
uit miserieordiam. Vnde distulit
potentiam quia decruce noluit¬
descendere qui potuit desepuł chro
resurgere: Vrde publicauit mise¬

Expanded text:
Ipsam enim crucem suam signum Ipsam enim crucem suam signum habiturus erat, ipsam crucem de diabolo superato tanquam tropaeum in frontibus fidelium positurus, ut diceret Apostolus: Mihi autem absit gloriari nisi in cruce Domini nostrii, per quem mihi munaus crucifixus est, et ego mundo . Nihil erat tunc in carne intolerabilius, nihil est nunc in fronte gloriosius. Quid servat fideli suo, qui talem honorem dedit supplicio suo? Denique modo in poenis reorum non est apud Romanos: ubi enim Domini crux honorata est, putatum est quod et reus honoraretur, si crucifigeretur. Qui ergo ideo venit, neminem judicavit: et malos passus est. Pertulit injustum judicium, ut ageret justum. Sed in eo quod pertulit injustum, miserfactus est, ut perveniret ad crucem. Distulit quidem potentiam, sed publicavit misericordiam. Unde distulit potentiam? quia de cruce descendere noluit, qui potuit de sepulcro resurgere . Unde publicavit mise
Abbreviated transcription (Latin):
parum ẽ morte crucis. INamcũ
et eius oboedientiam usq: ad mor¬
tem factam commendaret apłs
parum illi fuit dicere. factus oboe¬
diensusq: ad mortem Non enim
qualem cumq: mortem. sed addidit:
mortem autem crucis. Illa mor¬
te peius nihil fuit inter omnia mor¬
tiũ genera morientium. Deniq ubi
dolores a cerrimi exagitant. cra¬
ciatus uocatur acruce nominatus.
Pendentes enim lignocrucifixi
clauis adlignum pedibus. manibq
confixi producta morte nec aban¬
tur. Non en im crucifigihocerat
occidi sed diuuiuebatur incruce᷑.
Nonquia longior uita eligebatur
sed quia mors ipsa protendebatis
nedolor citius finiretur. Mori
uoluit pronobis. parum dicimus.
Crucifigi dignatus . ẽ usq ad mor¬
temcrucis oboediens factus. Ele¬
git extremum & pessimum genus
mortis. qui omnem fuerat abla¬
turus mortem. De morte pessima
occidit omnem mortem. Pessima
enimerat non in tellegentibus iu¬
da eis. Nam a dño electaerat.

Expanded text:
parum est; morte crucis. Nam et parum est; morte crucis. Nam et cum ejus obedientiam usque ad mortem factam commendaret Apostolus, parum illi fuit dicere, Factus obediens usque ad mortem: non enim qualemcumque mortem, sed addidit, mortem autem crucis . Illa morte pejus nihil fuit inter omnia genera mortium. Denique ubi dolores acerrimi exagitant, cruciatus vocatur, a cruce nominatus. enim in ligno crucifixi, clavis ad lignum pedibus manibusque confixi, producta morte necabantur. Non enim crucifigi hoc erat occidi: sed diu vivebatur in cruce; non quia longior vita eligebatur, sed quia mors ipsa protendebatur, ne dolor citius finiretur. Mori voluit pro nobis: parum dicimus, crucifigi dignatus est, usque ad mortem crucis obediens factus. Elegit extremum et pessimum genus mortis, qui omnem fuerat ablaturus mortem: de morte pessima occidit omnem mortem. Pessima enim erat non intelligentibus Judaeis; nam a Domino electa erat.
Abbreviated transcription (Latin):
inpoenam quis aluari noluerunt
Cosperducendo aduitam quicre¬
dendo salutem Non respuerunt
Prima ergo dispensatio dñi nostri
ihuxp̃i. medicinalis .ẽ. non iudici¬
alis. Nam si primo uenis set iudica¬
turus. nemineminuenis set cui pre¬
mia iustitiae redderet. Quia ergo
uidit omnes peccatores. et omnino
neminemesse inmunemamorte pec¬
cati. prius erat eius miseri cordia
praeroganda. Et post exserendum
iudicium. quia deillo cantauerat
psalmus Miseri cordiam et iudi¬
cium cantabo tibi dñe. Nonenim ait¬
iudicium et miseri cordiam . Namsi
primo esset iudicium. nulla esset
misericordia sed primo misericor¬
dia. postea iudicium. Quae ẽ pri¬
momisericordia Creator hominis.
homo essedignatus ẽ. Factus ẽ
quod fecerat. neperiret quemfe¬
cerat. Quid huic miseri cordiae
addipotest. Et tamen addidit
Parum fuit ei hominem fieri. sed etiã
ab hominibus reprobari: parum
erat reprobari &honorari. Parũ
erat exhononari. et occidi. fed hoc

Expanded text:
in poenam, qui salvari noluerunt; in poenam, qui salvari noluerunt; eos perducendo ad vitam, qui credendo salutem non respuerunt. Prima ergo dispensatio Domini nostri Jesu Christi medicinalis est, non judicialis: nam si primo venisset judicaturus, neminem invenisset cui praemia justitiae redderet. Quia ergo vidit omnes peccatores, et omnino neminem esse immunem a morte peccati; prius erat ejus misericordia praeroganda, et post exserendum judicium: quia de illo cantaverat Psalmus, Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine . Non enim judicium ait et misericordiam; nam si primo esset judicium, nulla esset misericordia: sed primo misericordia, postea judicium. Quae est primo misericordia? Creator hominis, homo esse dignatus est: factus est quod fecerat, ne periret quem fecerat. Quid huic misericordiae addi potest? Et tamen addidit. Parum fuit ei hominem fieri; sed etiam ab hominibus reprobari: parum erat reprobari; et exhonorari: parum erat exhonorari; et occidi: sed et hoc