comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
doctrinis exercitata. qͣsi auxilio uirili
fulta. spiritales do filios gignere debebat.
sed qͣsi obsterilitatis iniuiriã minime
ualebat. Non quia ñ multi et ante legẽ
et inlege ꝑfectissimȩ uitȩ fuerint: sed qͥa
nemimem adꝑfectum duxit lex quȩ reg¬
potuit. Bene autẽ dicit᷑. quia erunt ui¬
sti ambo ante dm̃. quia sicut bona est
lex. et mandatum sc̃m. et uistum. et bo¬
num: ita etiam sacerdotiũ legale ꝓdis¬
pensatione temporis illiꝰ sc̃m bonum
et iustum ẽ & quod sequitur. Quia am¬
bo ꝓcessissent indieb suis. ita potest ex¬
poni qͦd legali deuotioni qͣsi adolescen¬
tia. uel uiuentus ipsius moysi tempo¬
rib et deinceps effloruerit. Incumbente
autẽ s aluatoris aduentii. dira eam se¬
nectus incuruauerit. q̃ndo et sacerdotii
ordo ꝑ ambitiones. et contentiones ponti¬
ficum confusꝰ. et ipsa lex ꝑphariseoꝵ tra¬
ditiones discissa. minus habilis ẽ adgig¬

Expanded text:
doctrinis exercita, quasi auxilio virili doctrinis exercita, quasi auxilio virili fulta, spiritales deos filios gignere debebat, sed quasi ob sterilitatis injuriam minime valebat. Non quia non multi, et ante legem, et in lege perfectissimae vitae fuerint, sed quia neminem ad perfectum adduxit lex, quae regente non potuit. Bene autem dicitur quod erant justi ambo ante Deum, quia sicut bona est lex, et mandatum sanctum et justum, et bonum, ita etiam sacerdotium legale pro dispensatione temporis illius sanctum, bonum et justum est. Et quod sequitur, quia ambo processissent in diebus suis, ita potest exponi, quod legali devotioni quasi adolescentia, vel juventus ipsius Moysi temporibus et deinceps effloruerit: incumbente autem Salvatoris adventu, dira eam senectus incurvaverit, quando et sacerdotii ordo per ambitiones et contentiones pontificum confusus, et ipsa lex per pharisaeorum traditiones discissa, minus habilis est ad gig
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotalis uicis esse celebratã. ideoq in
hac p̃cursoris dñi conceptionẽ fieri q̃
non frustra die ieuinioꝵ. et afflictionis.
ẽ ab angło predicta: quia ꝑipsum erat
hominib afflictio penitentiȩ p̃dicanda
Et occultabat se mensib qͥnq dicens.
Quia sic fecit mͥ dñs in dieb quib respe¬
xit auferre obpbrium meũ int homines
Quanta scĩs cura sit ne quid turpe de
quo erubescere debeant. admittant. os¬
tendit elisabeth. quȩ et de ipsis quȩ acci-¬
pere cupiebat donis erubescit. & licet de
albato gaudeat obꝓbrio sterilitatis. de
partu tam̃ anilis uerecundat᷑ ȩtatis Sed
pudet onus matris. qͣm diu latet honor
plis Nam q̃ occultabat se quia conce¬
perat filium. iam intrante beata di ge¬
nitrice. clamosa exultauit quia paritu¬
ra erat ꝓpħam. Allegoricȩ autẽ ꝑracha¬
riam sacerdociũ uideoꝵ. ꝑelizabeth po¬
test lex ipsa designari. quȩ sacerdotum

Expanded text:
cerdotalis vicis esse celebratam, ideoque in cerdotalis vicis esse celebratam, ideoque in hac praecursoris Domini conceptionem fieri. Quae non frustra dies jejuniorum et afflictionis est ab angelo praedicta, quia per ipsum erat hominibus afflictio poenitentiae praedicanda. Et occultabat se mensibus quinque, dicens, quia sic fecit mihi Dominus in diebus quibus respexit, auferre opprobrium meum inter homines. Quanta sanctis cura sit, ne quid turpe de quo erubescere debeant admittant, ostendit Elisabeth, quae et de ipsis quae accipere cupiebat donis erubescit, et licet de ablato gaudeat opprobrio sterilitatis, de partu tamen anilis verecundatur aetatis. Sed pudet onus matris, quandiu latet honor prolis. Nam quae occultabat se, quia conceperat filium, jam intrante beata Dei genitrice clamosa exsultavit, quia paritura erat prophetam. Allegorice autem per Zachariam sacerdotium Judaeorum, per Elizabeth potest lex ipsa designari, quae sacerdotum
Abbreviated transcription (Latin):
lendas octobris. incipiente luna unde¬
cuma. quando oportebat uideos ieruini¬
um scenophegiȩ celebrare: et inuentũ
ẽ ipsa die oc̾tauo. Ralendarum octobri¬
um esse equinocꝰtium. inqua ẽ incho¬
atio nocꝰtis maior qͣm lucis. Illum .u.
oportet crescere inquit. me autem minui
Minorata et enim fuerat lux. atenebris.
cum uidei scđm legem et ꝓpħiam sacͥ¬
ficia dõ offerebant: inqua et iohannes
conceptus ẽ Hȩc sunt enim quȩ ante
ꝓpeccatis ppłi offerebat᷑. quȩ iam cessare
oportebat. cum iohannes baptista idem
conciperet᷑ & idcirco Tacharias pat̃ erꝰ
sacerdos iudeoꝵ ęmutuit. quia iã cessa¬
re et ȩmutescere oportebat. sacrificia eoꝵ
quȩ ꝓpeccatis populi offerebant᷑. Llene¬
bat enim solus sacerdos. qui deagno suo
ꝓprio immolato sacrificiũ do ꝓpeccatis
omnium offerret: quib beati iohannis
uerbis edocemur. prima mox die post
diem expiationis mutacionẽ. tunc sa¬

Expanded text:
lendas Octobris, incipiente luna undelendas Octobris, incipiente luna undecima, quando oportebat Judaeos jejunium Scenopegiae celebrare. Et inventum est ipsa die octava Kalendarum Octobrium esse aequinoctium, in qua est inchoatio noctis major quam lucis. Illum enim oportet crescere, inquit, me autem minui . Minorata etenim fuerat lux a tenebris, cum Judaei secundum legem et prophetiam sacrificia Deo offerebant: in qua et Joannes conceptus est. Haec sunt enim quae ante pro peccatis populi offerebantur, quae jam cessare oportebat, cum Joannes, id est baptistes, conciperetur. Et ideo Zacharias pater ejus, sacerdos Judaeorum emutuit, quia jam cessare et emutescere oportebat sacrificia eorum, quae pro peccatis populi offerebantur. Veniebat enim solus sacerdos, qui de agno suo proprio immolato, sacrificium Deo pro peccatis omnium offerret. Quibus B. Joannis verbis edocemur, prima mox die post diem expiationis, mutationem tunc sa
Abbreviated transcription (Latin):
rentur dies officii euis. abiit indomum
suam. Hoc ẽ quod dixi. quia uicis suȩ tem¬
pore pontifices templi tantum officiis mã¬
cipati. non solum aconplexii uxorum .s ab
ipso quoq domorum suarum abstinerent
ingressu Ubi nr̃ temporis sacerdotib qͥbꝰ
semꝑ altari seruire iubetur. ꝑpetuo seruan¬
dȩ castitatis exemplum datur. Quia enim
tunc sacerdotalis exstirpe aaron successio
querebatur necessario tempus substituen¬
endȩ soboli ꝓcurabatur:. At quia nunc ñ
carnalis successio. sed ꝑfectio sp̃alis inqui¬
ritur consequenter sac̾dotib ut sep̃ altari q̃ant
adsistere semꝑ abuxorib continendum. sẽꝑ
castitas obseruanda precipitur.
Post hos autem dies concepit elizabeth
uxor eius. Post dies uideł officii ⁊ a¬
chanȩ completos: huius sacratissimȩ con¬
ceptionis. ioharnes constantino politanȩ
urbis antistes mentionem faciens. gestas̃
hȩc inquit mense septembri. octauo ka¬

Expanded text:
rentur dies officii ejus, abiit in domum rentur dies officii ejus, abiit in domum suam. Hoc est quod dixi, quod vicis suae tempore pontifices, templi tantum officiis mancipati non solum a complexu uxorum, sed ab ipso quoque domorum suarum abstinerent ingressu. Ubi nostri temporis sacerdotibus, quibus semper altari servire jubetur, perpetuo servandae castitatis exemplum datur. Quia enim tunc sacerdotalis ex stirpe Aaron successio quaerebatur, necessario tempus substituendae soboli procurabatur. At quia nunc non carnalis successio, sed perfectio spiritalis inquiritur, consequenter sacerdotibus ut semper altari queant assistere, semper ab uxoribus continendum, semper castitas observanda praecipitur. Post hos autem dies concepit Elisabeth uxor ejus. Post dies videlicet officii Zachariae completos. Hujus sacratissimae conceptionis Joannes Constantinopolitanae urbis antistes mentionem faciens: Gesta sunt haec, inquit, mense Septembri, octavo Ka
Abbreviated transcription (Latin):
Sintempore suo. Uult intelligi. quia si
homo talia ꝓmitteret: impune signũ
flagitare liceret. At cum angłs ꝓmit¬
tat. iam dubitari ñ deceat. datq signũ
qͦd rogatur. ut quidis credendo locutꝰ ẽ
iam tacendo credere discat. Ilbi notã¬
dum. qͦd angłs se et ante dm̃ adstare.
et euuangłitandum zachariȩ missũ
ẽẽ testatur: quia et cum adnos ueni¬
unt angli. sic exteruis implent my¬
nisterium. ut tamen numqͣm desint
interius ꝑ contemplationẽ. E mittunt᷑
igitur & adsistunt: quia et si cireums cͥp¬
tus ẽ angłicus sp̃c summus tamen sp̃ciꝑ
se qui ds ẽ circumscriptus non ẽ Angłi
itaq et missi ante ipsum sunt. quia qͦ¬
libet missi ueniunt intra ipsum currunt.
Et erat plebs expec̾tans ⁊achariã.
& mirabantur quod tardaret ipse intem¬
plo. Egressꝰ autem non poterat loqui ad
Sillos. & cognouerunt quod uisionem ui¬
disset in templo: et ipse erat innuens illis
Iet ꝑmansit mutus E fac̾tum ẽ ut imple¬

Expanded text:
pro eo, etc. Vult intelligi quod si homo talia promitteret, impune signum flagitare liceret; at cum angelus promittat, jam dubitari non deceat. Datque signum quod rogatur, ut qui discredendo locutus est, jam tacendo credere discat. Ubi notandum quod angelus se et ante Deum adstare, et evangelizandum Zachariae missum esse testatur. Quia et cum ad nos veniunt angeli, sic exterius implent ministerium, ut tamen nunquam desint interius per contemplationem. Et mittuntur igitur et assistunt, quia et si circumscriptus est angelicus spiritus, summus tamen spiritus ipse qui Deus est, circumscriptus non est. Angeli itaque et missi ante ipsum sunt, quia quolibet missi veniunt, intra ipsum currunt. Et erat plebs exspectans Zachariam, et mirabatur quod tardaret ipse in templo. Egressus autem non poterat lovisionem vidisset in templo, et ipse erat innuens illis, et permansit mutus. Et factum est ut imple
Abbreviated transcription (Latin):
dechalamo suo ꝓcedet inmundũ.
Slius di. Ad distinctionem nr̃ȩ scĩtatis iħc
singłariter sc̃s nasciturus asseritur: Nos
quippe et si scĩ efficimur ñ tamen nas¬
cimur: quia ipsi nature corruptibilis con¬
ditione ẽstringun᷑ ut merito c̃ꝓpħa gemen¬
tes singłi dicamus: Ecce enim ĩiqui¬
tatib conceptus sum: et indelictis pepe¬
rit me mater mea Ille aut̃ solus uera-¬
citer sõs ẽ: qui ut ipsam conditionẽ na¬
turȩ corruptibilis iunceret: ex commix¬
tione carnalis copule conceptus non ẽ:
Scm inquit uocabitur filius dĩ. Quid hic
dicis nestoriane. qui beatã mariã dĩ ne¬
gans esse genttricem. aꝑtam niteris im¬
pugnare ueritatẽ : Ecce dm̃ dixit suꝑ¬
uenturũ. dĩ filium nasciturũ. Quomͦ
gͦ aut dĩ filius. ds ñ ẽ. aut quȩ dm edi

Expanded text:
halamo suo procedet in mundum.halamo suo procedet in mundum.lius Dei. Ad distinctionem nostrae sanctitatis, Jesus singulariter sanctus nasciturus asseritur. Nos quippe et si sancti efficimur, non tamen nascimur, quia ipsa naturae corruptibilis conditione constringimur. Ut merito cum Propheta gementes singuli dicamus: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea . Ille autem solus veraciter sanctus est qui, ut ipsam conditionem naturae corruptibilis vinceret, ex commistione carnalis copulae conceptus non est. Sanctum inquit vocabitur Filius Dei. Quid hic dicis, Nestoriane, qui beatam Mariam Dei negans esse genitricem, apertam niteris impugnare veritatem? Ecce Deum dixit superventurum, Dei Filium nasciturum. Quomodo ergo aut Dei Filius Deus non est, aut quae Deum edi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cognoscis semine. sed sp̃s sc̃i quo imple¬
ris opere concipies: Frit inte conceptio.
libido nonerit Concupiscentiȩ ñ erit estꝰ.
ubi umbrã faciet sp̃c sc̃s Llerum in eo qͦd
ait et uirtus altissimi obumbrabit tibi:
potest etiã incarnati saluatoris utraq
natura designari: Umbta quippe alumi¬
ne solet et corpore formari. Et cui obum¬
brat᷑ lumine quidẽ uel calore solis qͣntũ
sufficit reficitur: s ipse solis ardor nefer¬
ri qͣueat. int̃ posito. uel nubiculo leui. uel¬
quolibet alio corpore temperatur Beata
itaq uirgo quia qͣsi purus homo omnẽ
plenitudinem diuinitatis corporalit̃
capere nequibat iurtus ei altissimi
obumbrauit idest incorporea lux diui¬
nitatis. corpꝰ inea suscepit humanitatis:
patri coẽtnum. lumenq delumine ante
secula natum: carnẽ infine scłoꝵ. atq ani¬
mam nullo peccati pondere grauatãsus¬
cipiet. & deutero uirginali tamqͣm sponsꝰ¬

Expanded text:
non cognoscis semine, sed Spiritus sancti, quo implenon cognoscis semine, sed Spiritus sancti, quo impleris opere concipies. Erit in te conceptio, libido non erit. Concupiscentiae non erit aestus, ubi umbram faciet Spiritus sanctus. Verum in eo quod ait: Et virtus Altissimi obu» potest etiam incarnati Salvatoris utraque natura designari. Umbra quippe a lumine solet et corpore formari, et cui obumbratur, lumine quidem vel calore solis, quantum sufficit, reficitur, sed si ipse solis ardor perferri nequeat, interposita vel nubecula levi, quolibet alio corpore temperatur. Beata igitur Virgo, quia quasi purus homo omnem plenitudinem divinitatis corporaliter capere nequibat, virtus ei Altissimi obumbravit, id est incorporea lux divinitatis, corpus in ea suscepit humanitatis. Patri coaeternum, lumenque de lumine ante saecula natum, carnem in fine saeculorum, atque animam nullo peccati pondere gravatam suscipiet, et de utero virginali tanquam sponsu
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ fiet istud qm̃ uirũ non cognosco:
Propositum mentis suȩ reuerent̃ exposuit.
uitam uidelicet uirginalẽ se ducere de¬
creuisse: Quȩ quia prima feminarum tã¬
tȩ se uirtuti mancipare curauit. ure sin¬
gulari p̃ceteris feminis beatitate meruit
excellere. Quomͦ inquit fiet istud: non
ait unde hoc sciam. sed qͦmͦ fiet inquit
qm̃ uirũ noncognosco. Ordinem uide¬
licet obsequii cui subdatur inquirens.
non autẽ signum cui credat flagitans.
Neq enim decebat electam generando d̃o
uirginem dubiam diffidencia. sed pru¬
dentia cautã ex istere: Quia nec facile po¬
terat homo nosse mysterium: qͦd in deo
legerat ecce uirgo inutero habebit et pari¬
et filium. sed qͦmͦ id fieri posset non lege¬
rat: merito credula his quȩ legerat. scis¬
citatur abangło. qͦd inꝓph̃a non inuenit.
Et respondens angłs dixit ei. Spiritꝰ
sc̃s suꝑueniet inte. et uirtus altissimi
obumbrabit tibi. Non iurili inquit qͦd¬

Expanded text:
Quomodo fiet istud quoniam virum non cognosco? Quomodo fiet istud quoniam virum non cognosco? Propositum suae mentis reverenter exposuit, vitam videlicet virginalem se ducere decrevisse. Quae quia prima feminarum tantae se virtuti mancipare curavit, jure singulari prae caeteris feminis beatitate meruit excellere. Quomodo, inquit, fiet istud? Non ait: Unde hoc sciam; sed, Quomodo fiet, inquit, quoniam virum non cognosco. Ordinem videlicet obsequii cui subdatur inquirens, non autem signum cui credat flagitans. Neque enim decebat electam generando Deo virginem dubiam diffidentia sed prudentia cautam existere, quia nec facile poterat homo nosse mysterium quod in Deo legerat, Ecce virgo in utero habebit, et pariet filium, sed quomodo id fieri posset non legerat, merito credula iis quae legerat, sciscitatur ab angelo quod in propheta non invenit . Et respondens angelus, dixit ei: Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Non
Abbreviated transcription (Latin):
Phec enim regnũ. xp̃i et insingłis quib q
fidelib & mnuniuersa ꝑ orbẽ multiplicat᷑
pariter et confirmat᷑ eccl̃ia. Donũ namq
iacob. totam ȩccl̃iam dic̃ quȩ uel debona
radice. nata. uel cũ oleaster eẽt meritꝰ tñ
fidei inbonã ẽ inserta oluam. qͣm post
triumphum passionis alloquens salua¬
tor. ait Qui timetis dñm laudate eum:
uniuersum semen iacob magnificate eũ.
Non autẽ ideo futuri temporis uerb̃ mag¬
nus exstiturus iħc filius altissimi uocã¬
dus. sceptrum dauid accepturus. et indo¬
mo iacob regnaturus. assentur quia uix¬
ta quod heretici sapiunt. atq aueritate
desipiunt. xp̃c ante mariã ñ fuerit. quia¬
sed quia homo assumptus in dm̃ clarifi¬
caturus ẽ ea claritate qͣm uerbum dĩ ha¬
buit prius qͣm mundus esset apud patrẽ
hoc ẽ ut idem filii nom̃. eandem xp̃i ꝑso¬
nam. homo cum dõ. plenus gr̃a et ueritate
Ss ortiretur: PDixit autẽ maria adelñra

Expanded text:
Per haec enim regnum Christi et in singulis quibusque Per haec enim regnum Christi et in singulis quibusque fidelibus, et in universa per orbem multiplicatur pariter et confirmatur Ecclesia. Domum namque Jacob totam Ecclesiam dicit, quae vel de bona radice nata, vel cum oleaster esset, merito tamen fidei in bonam est inserta olivam. Quam post triumphum passionis alloquens Salvator ait: Qui timetis Dominum, laudate eum; universum semen Jacob, magnificate eum . Non autem ideo futuri temporis verbis magnus exstiturus Jesus Altissimi vocandus, sceptrum David accepturus, et in domo Jacob regnaturus asseritur, quia juxta quod haeretici sapiunt atque a veritate desipiunt, Christus ante Mariam non fuerit, sed quod homo assumptus in Deum, clarificatus est ea claritate quam Verbum Dei habuit priusquam mundus esset apud Patrem, hoc est ut idem Filii nomen eamdem Christi personam, homo cum Deo plenus gratia et veritate sortiretur. Dixit autem Maria ad angelum:
Abbreviated transcription (Latin):
ita hominẽ et uerbum unũ xp̃m rectis¬
sime confitet᷑ uixta quod et angłi u̾ba
significant. quȩ dandam illi sedẽ dauid
patͥs eius asseuerant Qͥ enĩ eundẽ ipsũ
patrem habere dauid quẽ filium altis¬
simi uocari ꝓnunciat: induab utiq na¬
turis unam xp̃i ꝑsonam demonstrat.
Accepit autẽ sedẽ dauid: ut nimirum
gentẽ cui dauid qͦndam et filii eius tem¬
poralis regni gubernacula p̃buerunt
ipse ꝑpetuum uocaret ad regnum. quod
eis paratum ẽ aborigine mundi.
Et r eGn apit indomo dauid iacob¬
mẽtnum. et regni eius non erit finis. Et
ysaias ait. Multiplicabit eius imperi¬
um: et pacis non erit finis: Suꝑ solium
dauid et suꝑ regnũ eius. ut confirmet¬
illud et corroboret inuidicio et iusticia:
q̃ dir̃ in adqͥsitione gle gararũꝙ t̾restriũ ñ
ĩ uictoria gentiũ plurimarũ urbiũq de¬
bellatione suꝑbarũ. s ĩiudicio ⁊iusticia

Expanded text:
ita hominem et Verbum unum Christum rectisita hominem et Verbum unum Christum rectissime confitetur, juxta quod et angeli verba significant, quae dandam illi sedem David patris ejus asseverant. Qui enim eumdem ipsum patrem habere David, quem Filium Altissimi vocari pronuntiat, in duabus utique naturis unam Christi personam demonstrat. Accepit autem sedem David, ut nimirum gentem cui David quondam et filii ejus temporipse perpetuum vocaret ad regnum, quod eis paratum est ab origine mundi. « Et regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis. » Et Isaias ait: « Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis. Super solium David, et super regnum ejus sedebiillud et corroboret in judicio et justitia . Non dixit in acquisitione gloriae, gazarumque terrestrium, non in victoria gentium plurimarum urbiumque debellatione superbarum, sed in judicio et justitia.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ inunitatẽ fidei. exp̃putio et circum¬
cisione uocatum. Quib ex diuersa parte
congregatis fieret unũ ouile. et unꝰ pastor
ic ert magnus. et filius altissimi uo¬
cabitur. et dabit illi dñs ãs sedẽ dauid¬
S patris eius. Dictum ẽ et de ioħ̃e qͥa erit
magnus. sed ille q̃s homo magnus. hic
qͣsi d̃s magnus Ille .a. magnus coram
domino. hic autẽ erit magnus inquit.
et filius altissimi uocabitur. Idem gͦ
filius altissimi. qui inutero uirginali
conceptus et natus ẽ. Idem homo intẽ¬
pore creatus exmatre: qͥ ds ẽ ante tem¬
pora natus.ex patre. Si aũ idẽ ħo qͥ ds̃
ẽ. omittat nestorius hominẽ tantũ di¬
cere exuirgine natũ. et hunc auerbo d̃i
noninunitatem ꝑsone. sed insocietatem
in separabilem ẽẽ receptum. Alioquin:
tatẽ. sed quaternitatem p̃dicare conun¬
citur: Catholica autem fides sic̃ unum¬
quemlibet hominẽ carnẽ et animam

Expanded text:
hoc est, in unitatem fidei ex praeputio et circumhoc est, in unitatem fidei ex praeputio et circumcisione vocatum, quibus ex diversa parte congregatis fieret unus pastor et unum ovile . Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur. Et dabit illi Dominus Deus sedem David patris ejus. Dictum est et de Joanne quod erit magnus, sed ille quasi homo magnus, hic quasi Deus magnus. Ille enim magnus coram Domino, hic autem erit magnus, inquit, et Filius Altissimi vocabitur. Idem ergo Filius Altissimi, qui in utero virginali conceptus et natus est. Idem homo in tempore creatus ex matre, qui Deus est ante tempora natus ex Patre. Si autem idem homo qui Deus est, omittat Nestorius hominem tantum dicere ex Virgine natum, et hunc a Verbo Dei non in unitatem personae, sed in societatem inseparabilem esse receptum. Alioquin ntatem, sed quaternitatem praedicare convincitur. Catholica autem fides, sicut unumquemlibet hominem carnem et animam,
Abbreviated transcription (Latin):
ri deprauaret᷑ affatu ab angło salutat᷑.
Disce uirgo uerboꝵ uitare lasciuiã. maria
etiam salutacionem angłi uerebat᷑. Erat
tam̃ cogitans inquit qͣlis eẽt hec salutõ.
et ideo cum uerecundia. quia pauebat
cum prudentia. quia benedictionis no¬
uam formulam mirabat᷑ quȩ nusqͣm
lecta ẽ nusquam ante completa.
Et ait angłs ei. Netimeas maria inue¬
nisti enim gr̃am apud dum. Quam sa¬
lutacione insolita. ut pote que ei sola ser¬
uabat᷑ uiderat turbatam. qͣsi familiariꝰ
notam. uocans exnomine netimere de¬
beat iubet. E quia grã plenã uocauerat.
eandem grãm et astruit plenius. et uberiꝰ¬
S explicat dicens. Ecce concipies inutero.
Set paries filium. et uocabis nom̃ eiꝰ iħm¬
Iħc saluator. siue salutaris int̃pretatur
Cuius sacramentum nominis. alloquens
ioseph angłs exposuit. Ipse enim inqui¬
ens. saluum faciet populũ suũ apeccatis
eoꝵ. Non ait ppłm isrł. s populũ suum

Expanded text:
ri depravaretur affectu, ab angelo salutatur. ri depravaretur affectu, ab angelo salutatur. Disce, virgo, verborum vitare lasciviam. Maria etiam salutationem angeli verebatur. Erat tamen cogitans, inquit, qualis esset haec salutatio. Et ideo cum verecundia, quia pavebat. Cum prudentia, quia benedictionis novam formulam mirabatur, quae nusquam lecta est, nusquam ante comperta. Et ait angelus ei, Ne timeas, Maria, invenisti enim gratiam apud Deum. Quam salutatione insolita, ut pote quae ei soli servabatur, viderat turbatam, quasi familiarius notam vocans ex nomine, ne timere debeat jubet. Et quia gratia plenam vocaverat, eamdem gratiam et astruit plenius, et uberius explicat, dicens: Ecce concipies in utero, et paries Filium, et vocabis nomen  salvator sive salutaris interpretatur: cujus sacramentum nominis alloquens Joseph angelus exposuit: Ipse enim, inquiens, salvum faciet populum suum a peccatis eorum . Non ait populum Israel, sed populum suum,
Abbreviated transcription (Latin):
ceret. forsitan qͣsi cȩteris hominib eminẽ¬
tiorem. morti tradere timeret. Maria
autem hebraicȩ stella maris: syriace uͦ.
domina uocatur. E merito quia tocius
mundi dominum. etlucem scł̃is meruit
Sgenerare ꝑhennem. Et ingressus angls¬
S adeam dixit Aue gr̃a plena dñs tecũ
Benedicta tu inmulierib. Bene gr̃a ple¬
na uocat᷑ quȩ nimirũ grãm qͣm nulla
alia meruerat adsequit᷑ Ut ipsum ui¬
delicet gr̃e concipiat et generet auc̾torẽ.
Que cum uidisset turbata ẽ insermo¬
ne cuis. et cogitabat qͣlis esset ista saluta¬
cio. Disce uirginem morib. Disce uirginẽ
uerecundia. Disce uirginẽ oraculo. disce
mẏsterio. Trepidare uirginum ẽ. et ad õs
uiri ingressus pauere. omnes uiri affatꝰ
uereri: Discant mulieres ꝓpositũ pudoris
imitari: Solã inpenetralib qͣm nemo ui¬
roꝵ uideret solus angls reppent. Sola
sine comite. sola sine teste. ne quo degene¬

Expanded text:
ceret, forsitan quasi caeteris hominibus eminenceret, forsitan quasi caeteris hominibus eminentiorem morti tradere timeret. Maria autem Hebraice stella maris, Syriace vero domina vocatur, et merito, quia et totius mundi Dominum, et lucem saeculi meruit generare perennem. « Et ingressus angelus ad eam, dixit: Ave gratia plena, Dominus tecum, benedicta tu in mulieribus. Bene gratia plena vocatur, quae nimirum gratiam, quam nulla alia meruerat, assequitur, ut ipsum videlicet gratiae concipiat et generet auctorem. Quae cum audisset, turbata est in sermone ejus, et cogitabat qualis esset ista salutatio. Disce virginem moribus, disce virginem verecundia, disce virginem oraculo, disce mysterio. Trepidare virginum est, et ad omnes viri ingressus pavere, omnes viri affatus vereri. Discant mulieres propositum pudoris imitari. Sola in penetralibus quam nemo virorum videret, solus angelus reperit, sola sine comite, sola sine teste, ne quo degene
Abbreviated transcription (Latin):
tumant ꝑsona loquitur Illum oportet
crescere me autem minulz
Ad urginem desponsatã uiro. cui no¬
Smen erat ioseph. dedomo dauid. & nom̃¬
uirginis maria. Multas obcausas sal¬
uator non desimplici uirgine. s de despõ¬
sata uoluit nasci Primo udelicet ut ꝑ
generationẽ ioseph cuius maria cogna¬
ta erat. mariȩ qͦ nasceretur origo Neq .i.
moris ẽ senpturȩ feminarum genealo¬
giam texers Nam et deutroq potest in¬
telligi. quod dicit᷑ de domo dd. Dem̃ neue¬
lut adultera lapidaretur aiuideis. malens
aliqͦs de suo ortu qͣm depudore dubita¬
re parentis: Simul et uirginib impu¬
dicis occasionẽ tollens. ne matrẽ qͦ sal¬
uatoris dicerent. falsis suspicionibꝰ infa¬
matã Tercio ut in egyptũ fugiẽs ⁊ recdiẽs.
haberet solatium uiri. qui integerrimȩ
uirginitatis custos pariter actestis exis¬
teret Quarto nepartus eius diabolo pa¬
teret: Qui si eum deuirgine natum cogno¬

Expanded text:
tumant persona loquitur: Illum oportet tumant persona loquitur: Illum oportet crescere, me autem minui . Ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph, de domo David, virginis Maria. » Multas ob causas Salvator non de simplici virgine, sed de desponsata voluit nasci. Primo videlicet, ut per generationem Joseph, cujus Maria cognata erat, Mariae quoque nosceretur origo. Neque enim mos est Scripturae, feminarum genealogiam texere. Nam et de utroque potest intelligi, quod dicitur de domo David. Deinde, ne velut adultera lapidaretur a Judaeis, malens aliquos de suo ortu, quam de pudore dubitare parentis. Simul et virginibus impudicis occasionem tollens, ne matrem quoque Salvatoris dicerent falsis suspicionibus infamatam. Tertio, ut in Aegyptum fugiens et rediens, haberet solatium viri, qui integerrimae virginitatis custos pariter ac testis exsisteret. Quarto, ne partus ejus diabolo pateret, qui si eum de virgine natum cognos
Abbreviated transcription (Latin):
nunciandus erãt qui iuitutũ dñs et po¬
tens inprelio. contra potestates aerias
adbella ueniebat. Mensem autem sextũ
martium intellige. cuiꝰ uicesimo & qͥn¬
to die dominus nr̃ et conceptus tradit᷑
& passꝰ sicut et uicesimo qͥnto die meri¬
sis decembris natus Quod si uel hoc die
ut non nulli arbitrantur equinoctium
uernale. uel illo solsticium brumale fie¬
ri credamꝰ. conuenit utiq cũ lucis incre¬
mento concipi. uel nasci ecum. qui illu¬
minat omnem hominẽ uenientem iN
mundum At si qͥs ante dominiee na¬
tiuuitatis & conceptionis tempꝰ lucem
uel crescere. uel tenebras suꝑare conuicert
Dicimus et nos. quia et ioħem tc̃ ante fa¬
ciem aduentus eius regnũ cęloꝵ euuan¬
głizabat. & nunc qͦ p̃dicatorib imꝑatur.
Iter facite ei qui ascendit suꝑ occasum:
Cur autem iohannes circa equinoctium
autumnale conceptus. cirea solsticium
estiuum sit natus: Docet ipse qui uel ex
sua. uel erueteris testam̃ti ut multi au¬

Expanded text:
nuntiandus erat, qui virtutum Dominus et potens in praelio, contra potestates aereas ad bella veniebat. Mensem autem sextum Martium intellige, cujus vigesima et quinta die Dominus noster et conceptus traditur et passus, sicut et in vigesima quinta die mensis Decembris natus. Quod si vel hoc die, ut nonnulli arbitrantur, aequinoctium vernale, vel illo solstitium brumale fieri credatur, convenit utique cum lucis incremento concipi, vel nasci eum, qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . At si quis ante Dominicae nativitatis et conceptionis tempus lucem vel crescere, vel tenebras superare convicerit, dicimus et nos quia et Joannes tunc ante faciem adventus ejus regnum coelorum evangelizabat: et nunc quoque praedicatoribus imperatur, Iter facite ei qui ascendit super occasum . Cur autem Joannes circa aequinoctium autumnale conceptus, circa solstitium aestivum sit natus, docet ipse qui vel ex sua, vel ex Veteris Testamenti ut multi au
Abbreviated transcription (Latin):
Srunt circumcidere puerũ. & uocabant
Seum nomine ꝑatris sui ⁊ achariam. E¬
S respondens mater eius dĩxz Nqͣqͣuam.¬
S seduoeabitur iobannes. Mire sc̃s
euuangłista p̃mittendũ putauit qͦd
plurimi infantem patris nomine ⁊a¬
cbariȩ appellandum putarunt. ut
aduertas matri ñ nom̃ alicuius displicu¬
isse degeneris sed id sc̃o infusum spũ. qͦd
abangło ante zachariȩ fuerat p̃nuncia¬
tum. E quidem ille mutus intimare uo¬
elixabeth didicit. qͦd ñ didicerat amarito.
Et dixerunt adillam: quia nemo ẽ
incognatione tua qui uocẽt᷑ hoc nomi¬
nez Innuebant autem patri eiꝰ quem

Expanded text:
bant eum nomine patris sui Zachariam, et respondens mater ejus dixit: nequaquam, sed vocabitur Joannes. Mire sanctus evangelista praemittendum putavit, quod plurimi infantem patris nomine Zachariae appellandum putarunt, ut advertas matri non nomen alicujus displicuisse degeneris, sed id sancto infusum spiritu, quod ab angelo ante Zachariae fuerat praenuntiatum. Et quidem ille mutus intimare vorophetiam Elisabeth didicit, quod non didicerat a marito. Et dixerunt ad illam, quia nemo est in cognatione tua, qui vocetur hoc nomine. Innuebant patri ejus, que
Abbreviated transcription (Latin):
tet eum. qͥ fimbriã tetigerit. idẽ incar¬
nationis mysteria. donec ad maiora
capienda ꝑueniat. ꝑfec̾te amando
crediderit. At ipse dixit illi. filia. fi¬
des tua te saluam fecit. uade inpace.
Ideo filia. quia fides tua te saluam
fecit: Nec dirit. fides tua te saluam
factura ẽ sed saluã fecit In eo enĩ
qͦd credidisti. iam salua facta es
dhuc illo loquente. uenit quidam
ad principẽ sẏnagoge dicens ei. qͥa
mortua ẽ filia tua. noli uexare illũ
Saluata aꝓfluuio sanguinis mu¬
liere. mox filia pͥncipis mortua nũ¬
ciatur. qͥa dii eccł̃ia auicioꝵ labe mĩ¬
data. & obfidei meritũ filia ẽ cog¬
nominata. continuo synagogaꝑ
fidiȩ simul inuidieq lecto soluta
ẽ. ꝑfidiȩ qͥdẽ. quia in xp̃o credere
noluit. Inuidiȩ uͦ quia eccłiã ere¬
didisse doluit. Scriptum ẽ enim
inactib apostolorum. Seqñti aũ
sabbato pene uniuersa ciuitas con¬
uenit audire u̾bũ dñi. Uidentes

Expanded text:
tet eum qui fimbriam tetigerit, id est, incartet eum qui fimbriam tetigerit, id est, incarnationis mysteria, donec ad majora capienda perveniat, perfecte amando crediderit. At ipse dixit illi: Filia, fides tua te salvam fecit; vade in pace. Ideo filia, quia fides tua te salvam fecit. Nec dixit, fides tua te salvam factura est, sed salvam fecit. In eo enim, quod credidisti, jam salva facta es. Adhuc illo loquente, venit quidam ad principem synagogae, dicens ei: quia mortua est filia tua, noli vexare illum. Salvata a profluvio sanguinis muliere, mox filia principis mortua nuntiatur, quia dum Ecclesia a vitiorum labe mundata, et ob fidei meritum filia est cognominata, continuo synagoga perfidiae simul invidiaeque lege soluta est. Perfidiae quidem, quia in Christo credere noluit; invidiae vero, quia Ecclesiam credidisse doluit. Scriptum est enim in actibus Apostolorum: Sequenti autem Sabbato, pene universa civitas convenit audire verbum Domini. Videntes
Abbreviated transcription (Latin):
&e dicis. qͥs me detigit: Quẽ tur¬
be passim commitantes compri¬
munt. Una credula mulier dñm
tangit. qͥa qͥ diuersis inordinate
glomerantium heresib affligit᷑.¬
solo catholice eccłiȩ fidelit corde
queritatur. Nã sic̃ quidã uidentes ñ
uident. & audientes non audiunt:
Ita etiã tangentes non tangunt. qui
non fideliter. xp̃m tangunt: Unde
cuidam amanti qͥdem. sed nondum
plene credenti. dicit: Noli me tange¬
re. Nondum enĩ ascendi ad patrem
meum. Aꝑte docens quid sit eum
ueraciter tangere pat̾ scilicet eq̃lem
credere. Et dixit iħc Tetigit me ali¬
quis. Nam ego noui uirtutem deme
Sexisse & cętera. Dicat pelagius si
placet se suo conamine saluari. di¬
camus autem nos. quia uana salꝰ
hominis. in dõ faciemus urtutem:
Nam et ipse uirtutem quȩ ꝓpiciat᷑
omnib iniquitatib nr̃is. & sanat
omnes languores nr̃os. uirtutẽ ñ ex
nob ipsis. s de se nouit exire. N gͦ la¬

Expanded text:
et dicis, Quis me tetigit? Quem turet dicis, Quis me tetigit? Quem turbae passim comitantes comprimunt, una credula mulier Dominum tangit. Quia qui diversis inordinate glomerantium haeresibus affligitusolo catholicae Ecclesiae fideliter corde quaeritatur. Nam sicut quidam videntes non vident, et audientes non audiunt, ita etiam tangentes non tangunt, qui non fideliter Christum tangunt. Unde cuidam amanti quidem, sed nondum plene credenti dicit: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum ; aperte docens quid sit eum veraciter tangere, Patri scilicet aequalem credere. Et dixit Jesus: Tetigit me aliquis. Nam ego novi virtutem de me exisse, etc. Dicat Pelagius, si placet, se suo conanime salvari. Dicamus autem nos, quia vana salus hominis, in Deo faciemus virtutem. Nam et ipse virtutem, quae propitietur omnibus iniquitatibus nostris, et sanet omnes languores nostros, non ex nobis ipsis, sed de se novit exire. Non ergo la
Abbreviated transcription (Latin):
quat. Accedit autem retro suie
iurta id quodipse ait. Siqͥs mͥ
ministrat. me sequatur & alibi
precipitur. Post dñm dm̃ tuũ
ambulabis: siue quia p̃sentem ĩ
carne dñm ñuidens. ꝑ accis dem¬
ꝑariȩ dispensationis sacram̃tis.
eius iã ꝑfidẽ cȩpit uestigia sub¬
sequi. Tangit autẽ fimbriam ue¬
stimenti. & undã restringit san¬
guinis. quia beatus & uere mun¬
dandus. qͥ uel extremã uerbi par¬
tem fidei manu contigerit. Dam
rarus ualde. qui euis uel inpecto¬
re recumbere. uel caput mereatur
pistica nardo ꝑungere. Cũ et ille
magnus fuerit. qͥ se indignum
dicebat. eius calciam̃ta portare:
Magna &e illa. quȩ unguere pedeᷤᷤ
eius. ce capillis suis tergere ꝓme
tetigit: Non ut ipse quȩ nesciat
doceatur. s ut uirtus fidei quam
nouerat. immo qͣm ipse dederat.
inmuliere declaret᷑. interrogat.
Negantib aut̃ omnib dix petrꝰ
& qͥ cum illo erant: Preceptor tur¬
be de compͥmunt. ce affligunt.

Expanded text:
quat. Accedit autem retro sive quat. Accedit autem retro sive juxta, id est, quod ipse ait: Si quis mihi ministrat, me sequatur ; et alibi praecipitur: Post Dominum Deum tuum ambulabis, sive, quia praesentem in carne Dominum non videns, peractis temporariae dispensationis sacramentis, ejus jam per fidem coepit vestigia subsequi. Tangit autem fimbriam vestimenti, et undam restringit sanguinis, quia beatus et vere mundandus, qui vel extremam verbi partem fidei manu contigerit. Nam rarus valde, qui ejus vel in pectore recumbere, vel caput mereatur pistica nardo perungere, cum et ille magnus fuerit qui se indignum ducebat ejus calceamenta portare; magna et illa quae ungere pedes ejus, et capillis suis tergere promeruit. tetigit? Non ut ipse quae nesciat doceatur, sed ut virtus fidei, quam noverat, imo quam ipse dederat, in muliere declaretur, interrogat. Negantibus autem omnibus, dixit Petrus et qui cum illo erant: Praeceptor, turbae te comprimunt et affligunt,
Abbreviated transcription (Latin):
falsos theologos. suie philosophoᷤᷤ.
legumq doctores seculariũ. qui
multa deuirtutib uicusq subti¬
lissimȩ disserentes. utilia se uiuen¬
di credendiq instituta mortalib
dare ꝓmittebant. seu certe ipsos
sp̃s inmundos significat. qui ł¬
uelut hõib consulendo se iam
ꝓdõ colendos ingerebant quibus
uicissim audiendis gentilitas qͣn¬
tomagis naturalis industriȩ ui¬
res expenderat. tantominus po¬
tuit abiniquitatis sue sorde cu¬
rari.Unde bene marcꝰ dehac
muliere scribens ait. Et fuerat
multa ꝑpessa acomplurib me¬
dicis. & erogauerat omnia sua.
nec qͥcqͣm ꝓfecerat. s magis de¬
terius habebat S hec ubi po¬
pulum uideoꝵ egrotare. Uerũq
decelo cognouit adesse medicũ.
cepit &e ip̃sa languoris sui spera¬
re pariter & querttare remediũ.
Accessit retro. & tetigit fimbriam
uestimenti eius. & confestim
stetit flurus sanguinis eius. Ae
cedit & dominum tangit eccłia.
que ei ꝑfidei ueritatẽ ad ꝓpi¬

Expanded text:
sive philosophos, legumque doctores saecularium, qui multa de virtutibus vitiisque subtilissime disserentes, utilia se videndi credendique instituta mortalibus dare promittebant, seu certe ipsos spiritus immundos significat qui velut hominibus consulendo, se jam pro Deo colendos ingerebant. Quibus vicissim audiendis, gentilitas quanto magis naturalis industriae vires expenderat, tanto minus potuit ab iniquitatis suae sorde curari. Unde bene Marcus de hac muliere scribens, ait: Et fuerat multa perpessa a compluribus medicis, et erogaverat omnia sua, nec quidquam profecerat, sed magis deterius habebat. Sed haec, ubi populum Judaeorum aegrotare, verumque de coelo cognovit adesse medicum, coepit et ipsa languoris sui sperare pariter et quaeritare remedium. Accessit retro, et tetigit fimbriam vestimenti ejus, et confestim stetit flucedit ad Dominum, tangit Ecclesia, quia eo per fidei veritatem appropin
Abbreviated transcription (Latin):
que carnis ac sanguinis oblectati¬
one patrant᷑. potest intelligi. Uñ
pulchrȩ sacra refert hystoria. tẽ¬
pore quo dauid adhuc puer go¬
liath gigantem strauit. philistim
infinib domim. Idẽ sangui¬
num fuisse castra metatos. quia
uidelicet dñs ad debellandum
mundi pͥncipẽ humilis appa¬
rens. ñmodo oꝑib infruct̾uosĩ
sed & religioni spurcissimȩ dedi¬
tos gentilium ppłos inuenit. G̃
quamdu sẏnagoga uiguit. la¬
borauit eccłia. defectus illius. hͦ
ẽ utus. quia illoꝵ delicto salꝰ
gentib e inmedicos erogaue¬
rat omnẽ substanciam suã. uec

Expanded text:
quae carnis ac sanguinis oblectatiquae carnis ac sanguinis oblectatione patrantur, potest intelligi. Unde pulchre sacra refert historia, tempore quo David adhuc puer Goliath gigantem stravit, Philisthiim in finibus Dommim, id est sanguinum, fuisse castrametatos. Quia videlicet Dominus ad debellandum mundi principem, humilis apparens, non modo operibus infructuosis, sed et religioni spurcissimae deditos gentilium populos invenit. Ergo quandiu Synagoga viguit, laboravit Ecclesia. Defectus illius hujus est virtus, quia illorum delicto salus gentibus. Quae in medicos erogaverat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑgens sanandã dñs aturba com¬
primitur. qͥa genti uideȩ saluta¬
ria monita prebens. quib egrã ui¬
ciis eius conscientiam erigeret. no¬
xia carnalium populoꝵ ẽ consue¬
tudine grauatus. Et mulier quȩ¬
dam erat influxu sanguinis. an¬
nis duodecim. Mulier sanguine
fluens ȩccłia ẽ exgentib cong̾gata
quȩ ingenito carnalium delecta¬
tionum polluta fluru. atq ace¬
tu iam fuerat segregata fidelium.
Sed dum uerbũ dĩ uideã saluare
decerneret. paratam iam ꝓmissãq
alus. preripuit spe certa salutem.
Notandumq qͦd et archisynagogi
duodenis sit filia. Et mulier hȩc
annis duodecim sanguinem flu¬
xerit hoc ẽ. eodẽ qͦ hec nata sit
tempore. illa ceꝑat infirmari. Una
enim pene eademq scłi huiꝰ eta¬
te. & sẏnagoga inpatriarchis nas¬
ci. & gentilium natio ꝑ orbẽ cep̃
ydolatriȩ sanie fedari. Nam etge¬
mine fluxu sanguinis. hoc ẽ & su
ꝑ ydolatrie ꝓstitucione. & suꝑhis

Expanded text:
pergens sanandam Dominus, a turba compergens sanandam Dominus, a turba comprimitur, quia genti Judaeae salutaria monita praebens, quibus aegram vitiis ejus conscientiam erigeret, noxia carnalium populorum est consuetudine gravatus. Et mulier quaedam erat in fluxu sanguinis annis duodecim. Mulier sanguine fluens Ecclesia est ex gentibus congregata, quae ingenito carnalium delectationum polluta fluxu, atque a coetu jam fuerat segregata fidelium. Sed dum Verbum Dei Judaeam salvare decerneret, paratam jam promissamque aliis praeripuit spe certa salutem. Notandumque quod et archisynagogi duodenis sit filia, et mulier haec ab annis duodecim sanguine fluxerit, hoc est eodem quo haec nata sit tempore illa coeperat infirmari. Una enim pene eademque saeculi hujus aetate, et Synagoga in patriarchis nasci, et gentilium natio per orbem coepit idololatriae sanie foedari. Nam et gemine fluxus sanguinis, hoc est, et super idololatriae prostitutione, et super his
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓgeniȩ xp̃m incarne apparentẽ
longe sibi dignitatis gła p̃ferendũ
esse cognouit. Illud apostoli sedula
deuotione ꝓtestans:. quia qͦd infix¬
mum ẽ dĩ forcius ẽ hominib. Ro¬
gauit eum intrare indomũ eius.
domine qͥs similis tibi: Et hocẽ
adpedes ih̃u cadere. eum suꝑ om̃s
singulariter magnum. pia fide fa
Qxia filia unica erat illi. fere Iteri¬
annorum duodecim. et hec morie¬
batur: Ipsa synagoga que sola le¬
gali institutione composita. qͣsi u¬
nica moysi nata erat. qͣsi duode¬
cimo ȩtatis anno. hoc ẽ tempore
pub̾tatis ad ꝓpinquante. morieba¬
tur: quia nobiliter aꝓpħis educata.
postquam adintelligibiles annos
ꝑuenerat. Postqͣm spiritales do fu¬
ctus gignere debebat. subito erro¬
rum languore consternata. sp̃alis
uite uias ingredi dĩsperabilit omi¬
sit. & si non arpo succurreretur. hor¬
rendam ꝑomnia cucurrisset in
mortem. Et contigit dum iret.
aturba comprimebat᷑ Adpuellã

Expanded text:
progenie Christum in carne apparentem progenie Christum in carne apparentem longe sibi dignitatis gloria praeferendum esse cognovit, illud Apostoli sedula devotione protestans: Quia quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . Rogavit eum intrare in domum suam,Domine, quis similis tibi ? Et hoc est ad pedes Jesu cadere, eum super omnes singulariter magnum pia fide fateri. Quia filia unica erat illi, fere annorum duodecim, et haec moriebatur. Ipsa Synagoga, quae sola legali institutione composita, quasi unica Moysi nata erat, quasi duodecimo aetatis anno, hoc est, tempore pubertatis appropinquante moriebatur; quia nobiliter a prophetis educata, postquam ad intelligibiles annos pervenerat, postquam spiritales Deo fructus gignere debebat, subito errorum languore consternata, spiritalis vitae vias ingredi desperabiliter omisit. Et si non a Christo succurreretur, horrendam per omnia corruisset in mortem. Et contigit, dum iret, a turba comprimebatur. Ad puellam
Abbreviated transcription (Latin):
Et ecce uenit uir. cui nom̃ erat
iairus. & ipse pͥnceps synagoge
erat. Priori lectioni qͣm deabiec¬
dione synagoge. fideq eccłie. atq
iterum instauratione sẏnagoge¬
summus interpretati. consequent̃
archisynagogi filia moriens sub
niens prior saluti potiat᷑. Ethio¬
pia enim p̃ueniet manus eiꝰ d̃o:
E cum intrauerit plenitudo gen¬
tium. tunc omnis isrł saluus fiet
Princeps itaq sẏnagoge nullus me¬
lius qͣm ipse moyses intelligitur.
Unde bene ia̾rus idẽ illuminãs
siue illuminatus uocatur. Quia
qͥ accĩpit uerba uitȩ dare nobis.
& phec ceteros illuminat. & ipsẽ spũ
scõ quo ut talia monita scribere ł
docere possit illuminatur.
Etcecidit adpedes iħu. rogans eũ
ut intraret in domum eius Si ca¬
put. xp̃i ds̃. pedes eiꝰ consequent̃ in¬
carnatio qua terrã nr̃e mortalita¬
tis detigit accipiendi sunt. Cecidit
gͥ archisynagogus adpedes iħu.
qͥa legis lator cum tota patrum

Expanded text:
Et ecce, venit vir cui nomen erat Et ecce, venit vir cui nomen erat Jairus, et ipse princeps Synagogae erat. Priori lectioni, qua de abjectione Synagogae fideque Ecclesiae, atque iterum instauratione Synagogsumus interpretati, consequenter archisynagogi filia moriens subjniens prior salute potiatur. Aethiopia enim praeveniet manus ejus Deo . Et cum intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus fiet. Princeps itaque Synagogae nullus melius quam ipse Moyses intelligitur. Unde bene Jairus, id est, illuminans, sive illuminatus vocatur, quia qui accipit verba vitae dare nobis, et per haec caeteros illuminat, et ipse a Spiritu sancto, quo vitalia monita scribere vel docere possit, illuminatur. Et cecidit ad pedes Jesu, rogans eum ut intraret in domum ejus. Si caput Christi Deus, pedes consequenter incarnatio, qua terram nostrae mortalitatis tetigit, accipiendi sunt. Cecidit igitur archisynagogus ad pedes Jesu, quia legislator cum tota patrum
Abbreviated transcription (Latin):
uolentes significare duo euuan¬
głistȩ. solum commemorandum
iudicauerunt. de quo facti huꝰ
fama latius p̃clariusq fsagraue¬
rat. Sedꝰ allegoriȩ summa coneor¬
dat qͥa sic̃ unus ademonio pos
typum ñ inconuenient expͥmunt.
Nã cum tres filios noe generau̾it.
unius solum familia inpossessionẽ
ascita ẽ dĩ: ex duob reliquis. diuer¬
sarum nationũ que ydolis man¬
ciparent᷑. ꝓcreati sunt populi
s actum ẽ autem cum redisset iħs.
excepit ilum turba. Erant enim
om̃s expectantes eum Et suꝑius
cdixit. qͦd uifine seculi dñs sit ad
uideos clement̃ rediturus. atq ab
eis ꝑfidei confessionẽ libent̃ exci-¬
pienctus. Nam qͦd erant om̃s ex¬
pectantes eũ. hoc ẽ nimirũ. qͦd ĩdẽ
sẏnagoge ꝑꝓpħam loquitur: Di¬
es multos expectabis me: Non for¬
nicaberis. & noneris uiro subdita.
Nunc enĩ nec uiro xp̃o subdita:
nec fornicata cum ydolis. expec¬
tacione longissima sponsi sui

Expanded text:
volentes significare duo evanvolentes significare duo evangelistae solum commemorandum judicaverunt, de quo facti hujus fama latius praeclariusque flagraverat. Sed et allegoriae summa concordat, quia sicut unus a daemonio posstypum non inconvenienter exprimunt. Nam cum tres filios Noe generaverit, unius solum familia in possessionem ascita est Dei: ex duobus reliquis diversarum nationum, quae idolis manciparentur, procreati sunt populi. Factum est autem, cum redisset Jesus, excepit illum turba. Erant enim omnes exspectantes eum. Et superius dixi quod in fine saeculi Dominus sit ad Judaeos clementer rediturus, atque ab eis per fidei confessionem libenter excipiendus. Nam quod erant omnes exspectantes eum, hoc est nimirum, quod eidem synagogae per prophetam loquitur: Dies multos exspectabis me, et non fornicaberis, et non eris subdita vire . Nunc enim nec viro Christo subdita, nec fornicata cum idolis, exspectatione longissima sponsi sui
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi repetita inqua dormierat nã
patriam regreditur. Et rogabat
illum uir aquo demonia exierãt
ut cum eo esset. Dimisit aut̃ eum
iħs dicens: Redi domũ tuã. &
narra qͣnta tͥ fecerit ds̃. Nec exii¬
la apłi sententia recte possunt in
telligi cum ait. Cuꝑio dissolui et
c̃ẽ cum xp̃o. Muitomagis opti¬
mũ: manere incarne necessarium
ꝓpter uos: ut sic quisq intelligat
post remissionem peccatoꝵ rede¬
undum eẽ sͥ inconscientiã bonam.
& seruiendum euuangłio ꝓpt̃ ali¬
orum etiã salutẽ. ut deinde cũ xͦ
requiescat. Necum p̃popere iam
uult ẽẽ cum xp̃o. negligat mimi¬
steriũ p̃dicationis. fraterne redẽp̃¬
tioni accommodatũ. Quod uͦ ma¬
theus duos dic̃ ademonum legi¬
one curatos. Marcus aut̃ & lucas
unũ commemorant. intelligas u¬
num eorum fuisse ꝑsonȩ alicurꝰ
clarioris & famosioris quẽ regio
illa marimȩ dolebat. & ꝓcuius
salute plurimum satagebat: hoc

Expanded text:
quasi repetita, in qua dormierat, navi quasi repetita, in qua dormierat, navi patriam regredietur. Et rogabat illum vir, a quo daemonia exierant, ut cum eo esset. Dimisit autem eum Jesus, dicens: Redi domum tuam, et narra quanta tibi fecerit Deus. Haec ex illa Apostoli sentetelligi, cum ait: Dissolvi et esse cum Christo, multo magis optimum, manere in carne, necessarium propter vos ; ut sic quisque intelligat post remissionem peccatorum redeundum esse sibi in conscientiam bonam, et serviendum Evangelio, propter aliorum etiam salutem, ut deinde cum Christo requiescat, ne cum praepropere jam vult esse cum Christo, negligat ministerium praedicationis fraternae redemptioni accommodatum. Quod vero Matthaeus duos dicit a daemonum legione curatos, Marcus autem et Lucas unum commemorant, intelligas unum eorum fuisse personae alicujus clarioris et famosioris, quem regio illa maxime dolebat, et pro cujus salute plurimum satagebat. Hoc