comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
baun itt inotescat principib & pocestaraor
icȩl estib ꝑ ecclesiam multiformis sapieritie
congregauit dauid cunctum isrł a syor egyp¬
tusq dum ingrediaris ȩmath: ut adalucet
archam dĩ de cariathiarim. Syor egypti fu¬
unis est. ut ferunt de nilo diriuatus : de qͦ
in iheremia ita scriꝑtũ est. Quid tibrest ad̾
uia egypti ut bibas aquas syor: ꝑ quo. hxx.
int᷑ pretes aquã turbidam interprȩcati sunt:
quia syor firmam̃tũ nouũ uł turbidum uiter¬
pretatur. Emath quoq ciuitas est clamase
quam expugnauit rex assynoꝵ: quȩ a ina¬
mos emathaba scribitur. qđ nobiscũ sonat e¬
math magna. hec & nunc epyphauio auticu¬
patur. Demq ꝑ hec duo uocabula hos est he¬
or & ȩmath. tocam terram repmislionis cõꝑie

Expanded text:
lium, ut innotescat principatibus et potestatibus in coelestibus per Ecclesiam multiformis sapientia Dcongregavit David cunctum Israel a Sihor Aegypti, usque dum ingrediaris Emath, ut adduceret arcam Dei de Cariathiarim. Sihor Aegypti fluvius est ut ferunt derivatus, de quo in Jeremia ita scriptum est: Quid tibi est ad viam Aegypti, ut bibas aquas Sihor ? Pro quo interpretes aquam turbidam interpretati sunt, quia Sihor, Firmamentum novum vel turbidum, interpretatur . Emath quippe civitas est Damasci, quam expugnavit rex Assyriorum; quae et in Amos Emathraba scribitur, quod nobiscum sonat Emath magnum. Haec et nunc Epiphania nuncupatur. Denique per haec duo vocabula, hoc est, Sihor et Emath, totam terr
Abbreviated transcription (Latin):
Quos ipse fide eorum explorata pͥncipes ꝯ¬
stituit suꝑ turmas. hisi ddoctores iudeorum
atq gentium designantur: De quib paulꝰ
qui ex tribu beniamin exortus est. in epła
sua testatur dicens. fecrus & iacobus ato io
hannes qui uidebantur colũne esse dextras
mͥ dedert̃ & barnabȩ societatis: ut nos ingẽ¬
tes. ipsi autem in currũcisionẽ u̾bum dei semi¬
narent. Hii ergo ad redemptorẽ nr̃m uenientes:
de fidei suȩ uirtute. ab omniũ occultorũ cot¬
nitore explorati sunt. Unde est illud: qd̃ dñs
discipulos suos in ȩuuangelio int̃rogans. quẽ
eum homines esse dicerent: cum ddiuersas opi¬
tuones hominũ de se ab eis audisset: nouis¬
sime eorum fidem requisiuit dicens. Uos aũ
qrem me esse dicitis: Respondit ei amasabi
noscer. petrus uidelicet apłs. unꝰ ꝑ omnib

Expanded text:
quos ipse, fide eorum explorata, principes cquos ipse, fide eorum explorata, principes constituit super turmas, nisi doctores Judaeorum atque gentium designantur? De quibus Paulus, qui ex tribu Benjamin exortus est, in Epistola sua testatur, dicens: Petrus et Jacobus atque Joannes, qui videbantur columnae esse, dextras mihi dederunt et Barnabae societatis; ut nos in gentes, ipsi autem in circumcisionem verbum Dei seminarent . Hi ergo ad Redemptorem nostrum venientes de fidei suae virtute ab omnium cultorum cognitione explorati sunt. Unde est illud, quod Dominus discipulos suos in Evangelio interrogans quem eum homines esse dicerent, cum diversas opiniones hominum de se ab eis audisset, novissime eorum fidem requisivit, dicens: Vos autem quem me esse dicitis? Respondit ei Abisai noster, Petrus videlicet apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
cem uirtutum & sapientie culm̾ ascendere.
coram predicatione euuangelu fugerunt᷑
quia resistere maiestati diuine nullomͣ
potuert̃. Unde propha ex ꝑsona ipsius
saluatoris ad dum ait. Inimicoꝵ meorũ
dedisti michi dorsum : & odientes me dis¬
ꝑdilist. Et iheremias. Qui turłat inquit
mare. & sonant fluctus eiꝰ: dñs exerettuũ
nomen illi. Uenerunt autem & de bema¬
min & de uida ad presidium in quo mo¬
rabatur dauid: egressusq est daiud obuti¬
am eis. & ait. Si pacifice uenistis ad mẽ.
ut auxiliemini mͥ: cor meum iungat᷑ uob.
Si autem insidiamini mͥ ꝑ adũsarus meis.
cum ego iniquitatem in manib non ha¬
beam: udeat ds̃ patrum nr̃orum. & iidi¬
cet. Spiritus uęro induit amassa pͥncipẽ
fili isay. Pax ꝑax tͥ. & pax acluitorib tu¬
is: te enim adiuuat deuis tuus. Suscepit
ergo eos dauid: & constituit principes tͣ¬
me. Quid ꝑ aduenientes milites de tbu
uida. atq de tribu beniamm a dauid.

Expanded text:
cem virtutum et sapientiae culmen ascendere, cem virtutum et sapientiae culmen ascendere, coram praedicatione Evangelii fugerunt, quia resistere Majestati divinae nullo modo potuerunt. Unde Propheta ex persona ipsius Salvatoris ad Dominum ait: Inimicorum meorum dedisti mihi dorsum, et odientes me disperdidisti . Et Jeremias: Qui turbat, inquit, mare, et sonant fluctus ejus; Dominus exercituum entalem. Venerunt autem et de Benjamin, et de Juda, ad praesidium in quo morabatur David. Egressusque est David obviam eis, et ait: Si pacifice venistis ad me, ut auxiliemini mihi, cor meum jungatur vobis: si autem insidiamini mihi pro adversariis meis, cum ego iniquitatem in manibus meis non habeam, videat Deus patrum nostrorum, et judicet. Spiritus vero induit Amasai principem filii Isai: pax, pax tibi, et pax adjutoribis. Te enim adjuvat Deus tuus. Suscepit ergo eos David, et constituit principes turmae. Quid per advenientes milites de tribu Juda atque de tribu Benjamin ad David,
Abbreviated transcription (Latin):
transierunt iordanẽ mense primo. quando
inundare consueuit suꝑ riꝑas suas. Quud
ꝑ iordanem fluuium in quo dñs baptiritꝰ
est Nisi aqua baptismatis designatur
Transierunt ergo ddoctores sancti iordanẽ
mense pͥmo quando inundare consueuit¬
suꝑ ripas suas: quia apparente in carne fi¬
lio dei. & annum illum consecrantẽ. quem
ẏsayas propheta predixit. acceptabuẽ esse
dño. statim ut baꝑtismi sacramentũ suo
baptismate consecrauit: copiosissime ꝓpsius
sacramenti munus predicando atꝙ: bapti¬
rando in toto orbe ddilatauerunt. Et om̃s
fugauert̃ qui morabantur in uallib ad
orientalem plagam & occidentalem: quia
omnes qui ex iudeis quos orientalis plaꝰ¬
ga proꝑter ortum legalis scientie desig¬
nat. uel ex gentib quos occidentaie cłitũ¬
ma propter occasum naturalis prudentiȩ
expͥmit. qͣm illis ydola colendo poidert
Inueniebant᷑ delectari in reb mundans
ac secularib desiderus. & nolebant ad ar¬

Expanded text:
ense primo, quando inundare consuevit super ripas suas. Quid per Jordanem fluvium, in quo Dominus baptizatus est, nisi aqua baptismatis designatur? Transierunt ergo doctores sancti Jordanem mense primo, quando inundare consuevit ripas suas, quia apparente in carne Filio Dei, et annum illum consecravit, quem Isaias propheta praedixit acceptabilem esse Domino , statim ut baptismi sacramentum suo baptismate consecravit, copiosissime ipsius sacramenti munus praedicando atque baptizando in toto orbe dilataverunt; et omnes fugaverunt qui morabantur in vallibus ad Orientalem plagam et Occidentalem; quia omnes qui ex Judaeis, quos Orientalis plaga propter ortum legalis scientiae designat, vel ex gentibus quas Occidentis clima propter occasum naturalis prudentiae exprimit, quam illi, idola colendo, prodiderunt, inveniebantur delectari in rebus mundanis ac saecularibus desideriis, et nolebant ad ar
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Unde ȩtiam ad point humerum suũ
ad portandum: quia dum ad ꝓmissam reqͥ¬
em ꝑuenire desid̾at. cuncta mandatorum
tributis seruiens: hoc est regi & xp̃o suo fi¬
dei bonȩ oꝑmq bouorum mun̾a offerens.
Siue tͥbutis seruit : cum u̾bi munst̾ium
deuotis auditorib exhibet. quib debitor
est talentum dñi ad multiplicandũ in bono¬
rum oꝑm augmento tradere. Unde pau¬
lus de predicatione sua ait. Sapientibus
& insipientib debitor sum. Et albi. Nã
si euuangelirauero. non est mͥ gloria: neces¬
sitas michi incumbit. Ue enim michi est:
si non euuangelirauero. Si enim uolens
hoc ago: mercedẽ habeo. Si autem inui¬
tus: dispensatio mͥ credita est. Quȩ est ergo
merces mea ut euuangelium p̾dicans. si¬
ne sumꝑtu ponam euuangeliũ: ut non
abutar potestate mea in euuangelio: T
cum libet essem ex omnib. omnium ine
seruum feci. ut plures lucͥfac̾em: ꝙ factus
sum iudeis tamqͣm iudeus. ut iudeos lu¬

Expanded text:
dit. 35. Unde etiam et ponet humerum suum dit. 35. Unde etiam et ponet humerum suum ad portandum, quia dum ad promissam requiem pervenire desiderat, cuncta mandatorum tributis serviens, hoc est, regi et Christo suo fidei bona operumque bonorum munera offerens; sive tributis servit, cum verbi ministerium devotis auditoribus exhibet, quibus debitor est talentum Domini ad multiplicandum in bonorum operum augmento tradere. Unde Paulus de praedicatione sua ait: Sapientibus et insipientibus debitor sum . Et alibi: Nam si evangelizavero, non est mihi gloria, necesnim mihi incumbit: uae enim mihi est, si non euangelizauero. si enim uolens hoc ago, mercedem habeo: si autem inuitus, dispensatio mihi credita est. quae est ergo merces mea? ut euangelium praedicans sine sumptu ponam euangelium Christi, ut non abutar potestate mea in euauit - ex omnibus, omnium me seruum feci, ut plures lucrificarem. Et factus sum Iudeis tanquam Iudeus, ut Iudeos lu
Abbreviated transcription (Latin):
singulos benedixit. Y sachar asinꝰ fortus ac
cubans inter t̃minos. uidit requiem qđ es¬
set bona: & terra qł optima. & subposues
humetũ suum ad portandum: Factusq est
interpretatur merces. referturꝰ ad populũ
gentium : quem dñs sangumis sui ꝑtecio ẽ
merutus ^hic yͥsachar asinꝰ fortis scribitꝰ.
quia prius gentilis populus quasi bi ratiron¬
Q lirxuriosum animal erat. nullaꝙ ratios¬
ne subsistens. Nunc uero foris estrsalia¬
tor nto mentis occulta subiciens. aere leps¬
tis dominio colla subiciendo iugum liscios¬
terminos : uidit requiem qł esset bona
& terra q đ optima. Int̃ t̃minos namꝙ: as
cubare e st. prestolato mundi fme iequies¬
cere : ⁊nchilꝙp de his quȩ nune u̾santur in¬
medio querere. s ultrna desid̾are. Et fortis
asinꝰ requiem & terram oꝑtimam uidit: cũ
simplex gentilitas idcirco se ad robur bo¬
ni oꝑis erigit. qͥa ad ęt̾nȩ uite patͥam ten¬

Expanded text:
filios benedixit: Issachar asinus fortis ocfilios benedixit: Issachar asinus fortis occubans inter terminos. Vidit requiem quod esset bona, et terram quod optima; et supposuit humerum suum ad portandum, factus est interpretatur merces, refertur ad populum gentium, quem Dominus sanguinis sui pretio est mercatus. Hic Issachar, asinus fortis scribitur, quia prius gentilis populus quasi brutum et luxuriosum animal erat, nullaque ratione subsistens. Nunc vero fortis est, Salvatori nostro mentis occulta subigens, ac Redemptoris dominio colla subjiciendo, jugum disciplterminos, vidit requiem quod esset bona, et terram quod optima. Inter terminos autem cubare, est praestolato mundi fine requiescere, nihilque de iis, quae nunc versantur imedio, quaerere, sed ultima desasinus requiem videt, et terram optimam, cum simplex gentilitas idcirco se ad robur boni operis erigit, quia ad aeternae vitae patriam ten
Abbreviated transcription (Latin):
di. Sadoch ȩciã puerꝰ egregiȩ indolis: & do¬
nius patris eius priñciꝑes . ax .ii. Istumsior¬
iadam principem de stirꝑe aaron hebres
tradunt fuisse phynees filiuin elerar
ad cuius compatationẽ sadoch ꝑuec uoca¬
tur quia ȩtate ac merito minor fuerat. Q̾
uero dicit principes cum eis uenisse. signi¬
ficat sac̃dotum numerum qui in domo
patris sadoch hoc est in domo lem. ani¬
quitus scd̃m legis precepta oredinatisient
ad fusse. De fiuuis quoq ysacharꝰ uui ero¬
Aitt qui noũant singula temꝑa ad p̾cipie¬
dum quid facere deberet israhel. pruci¬
pes t. Omnis autem reliqua trib: eoru
consilium sequebatur. Doctores legis int̾¬
bu isachar fuisse tradunt. qui erant uirs
eruditi: & nouerant singula tempora lega¬
liter discernere. Ipsi enim erant legis doc¬
tores. Ipsi computatores temporũ & magiast̾
fuerunt ad intimandũ festiuitatũ congru¬
am celebrationẽ: cȩc̾asꝙ legis cerimomal
obseruandas. In de dictum est in benedls¬

Expanded text:
Sadoc etiam puer egregiae indolis, et domus patris ejus, principes viginti duo. Istum Joiada principem de stirpe Aaron Hebraei tradunt fuisse Phinees filium Eleazari, ad cujus comparationem puer vocatur, quia aetate ac merito fuerat. Quod vero dicit, principes cum eis venisse, significant sacerdotum numerum, qui in domo patris Sadoc, hoc est, in domo Levi antiquitus secundum legis praecepta ordinati sunt, adfuisse. De filiis quoque Issachar viri eruditi, qui noverant singula tempora ad praecipiendum quod facere deberet Israel, principes ducenti. Omnes autem reliquae tribus eorum consilium sequebantur. Doctores legis in tribus Issachar fuisse tradunt, qui erant viri eruditi, et noverant singula tempora legaliter discernere. Ipsi enim erant legis doctores, ipsi computatores temporum et magistri fuerunt, ad limitandum festivitatum congruam celebrationem, caeterasque legis caeremonias observandas. Inde dictum est in bened
Abbreviated transcription (Latin):
icens Qui autem d octi fuerint: fulge¬
buet quasi splendor firmamenti. & qͦt
u iusticiam erudiunt multos: quasi
Eteule in ꝑpetuas et̾nitates. Quam sertẽ¬
ciam beatus iherotumꝰ in tractatu dam¬
helis ita exponit dicens. Magistri habe¬
bunt siilituainẽ cęli: & qui alios erudi¬
unt stellarum fulgori comparabuntur.
¶on enim sufficit scire sapientiam: isie
alios erudias Tacctusq sermo doctͥne ali¬
uno nonedificas: mercedem de otio sus¬
cipe non potest. Quem locum theodocio
quasi spiendor firmamenti: & de iusts plu¬
ruos. quasistelle in ec̾nũ & ultra. Solent
non null querere utrũ loctus sanctas
aosumplex sanctus. ȩ andẽ mercedẽ habe¬
ant& unam in cesestib mansionẽ. Unde
nunc iurta theodetionẽ dicitur qđ doeł
sumsitudinẽ ceł habeant:  absꝙ doctu¬
na iufti stellarum fulgori comꝑarentur.
Tantuinq sit inter eruditam sanctitatem
a scam rusticitatẽ: quantum cȩlum &dis¬
tat. iistelle. Hinc quoq paulus apłe ab

Expanded text:
lgebunt quasi splendor firmamenti; et qui ad justitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates . Quam sententiam beatus Hieronymus in tractatu Danielis ita exponit, dicens: « Magistri habebunt similitudinem coeli; et qui aliquos erudiunt, stellarum fulgori comparabantur. Non enim sufficit scire sapientiam, nisi et alios erudias: tacitusque sermo doctrinae, alium non aedificans, mercedem operis recipere non potest. Quem locum Theodotio quasi splendor firmamenti, et de justis plurimi quasi stellae in aeternum et ultra. Solent nonnulli quaerere, utrum doctus sanctus, et simplex sanctus eamdem mercedem habeant, et unam in Coelestibus mansionem. Unde nunc juxta Theodotionem dicitur, qsimilitudinem coeli habeant, et absque doctrina viri stellarum fulgori comparantur; tantumque sit inter eruditam sanctitatem et sanctam rusticitatem, quantum coelum distat et stellae. Hinc quoque Paulus apostolus ad
Abbreviated transcription (Latin):
es resupugnatores: tendentes areum et
eetraqi pasr fundis sarxa iacientes. & dler¬
genes saartt & reliqua. De monstrat eos
hostoralicer ag es esse ac strennos: ad̃o¬
nestoadum belii. Iurta aulegoriam uero
hemificat sputtales milites xp̃i. non seg¬
uesi Suddiosos else debere. & siue in ꝓspeti¬
nesue uꝰ aesuersis reb fortes fieri oport̃e
amincedentes in caritate non ficta. in uer¬
dextris & asinstris. pugnent per glori
aca & ignobilitatẽ. ꝑ infamiã. & bonia fa¬
man. ut seductores &e ueraces. Sed & de
gała transsugerunt ad dauid cum lateret
in deserto uui robustasimi. & pugnateres
ortienq tenentes cuipeum ꝙ haftam. Facies
eorum quasi facies leonis: & ueloces quas
capim in montib. & ceca. De gaddi ĩguit
hor est de tribugad transfugerunt ad dd
temps quo fugiendo saul latebat in deser¬
to ⁊uos leonĩb comparat. ꝓpt̾ fortitudi¬
tem ntis. Capreis propter sensus ꝑspicuita¬
tem. seu corporis agilitatẽ. Mistice autem

Expanded text:
egregii pugnatores, tendentes arcum, et utraque manu fundis saxa jacientes, et dirigentes sagittas, et reliqua. Demonstrat eos historialiter agiles esse ac strenuos ad omnem actum belli; juxta allegoriam vero significat spirituales milites Christi non segnes, sed studiosos esse debere, et sive in prosperis, sive in adversis rebus fortes fieri oporteream incedentes, in charitate non ficta, in vera dextris et a sinistris pubilitatem, per infamiam et bonam famam, ut seductores et veraces, etc. . Sed et de Gaddi transfugerunt ad David, cum lateret in deserto, viri robustissimi et pugnatores optimi, tenentes clypeum et hastam: facies eorum quasi facies leonis, et veloces quasi capreae in montibus, etc. De Gaddi, inquit, hoc est, de tribu Gad, fugerunt ad David re quo fugiendo Saul latebat in deserto: quos leonibus comparat, propter fortitudinem mentis; capreis, propter sensus perspicuitatem, seu corporis agilitatem. Mystice autem
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ dispensationem regni nobilissimã narran¬
dã. qui typũ tenet ueri dauid regis uidelicet xͥ.
qui de eius semine scdm carnem natus est:
& cȩl terrȩq possidet regnũ. Igitur qđ ĩmi¬
nente tempore cdauicic regni dic̃ ꝑ hyliftim
sicut semꝑ soliti erant pugnasse ad ũsus isił.
fugisseq uiros israbelitas: significat qđ ap¬
propinquante nouȩ gr̃e temꝑe. gentiles
sicut ꝙ ante consuerant. castitatem israhe¬
liticȩ fidei ꝑ exemꝑla prauitatis obpugna¬
bant. nunc oꝑa ꝑu̾sa perituris. nc̃ idolatriȩ
culturas ostendendo. iuxtͥa exemplum balaã.
qui docebat balach mittẽ scandalũ corã filiis
israhel. edere &̃ fornicari. Fugeruntq filu
israhel palestinos: & oȩciderunt uuln̾at in
monre gelbõȩ. Decepti sunt qui fortes uide¬
bantur in contemplanda dei uoluntate. qd̾
nomen ifrahel significat. cum oꝑa gentiliũ
incautius doctrinamq sequerentur: & pe¬

Expanded text:
et dispensationem regni nobilissimam narranet dispensationem regni nobilissimam narrandam, qui typum tenet veri David, regis videlicet Christi, qui de ejus semine secundum carnem natus est, et coeli terraeque possidet regnum. Igitur quod imminente tempore Davidici regni dicit, Philisthiim sicut semper soliti erant pugnasse adversus Israel, fugisseque viros Israelitas, significat quod, appropinquante novae gratiae tempore gentiles, sicut ante consueverant, castitatem Israeliticae fidei per exempla pravitatis oppugnabant, nunc opera perversa perituris, nunc idololatriae culturas ostendendo, juxta exemplum Balaam, qui docebat Balac mittere scandalum coram filiis Israel, edere et fornicari . Fugeruntque filii Israel Philisthinos, et ceciderunt vulnerati in monte Gelboe. Decepti sunt, qui fortes videbantur in contemplanda Dei voluntate quod nomen Israel significat cum opera gentilium incautius doctrinamque sequerentur; et pe
Abbreviated transcription (Latin):
ad armigerum suum. Euagina gladiũ tuu̾
& int̾fice me: ne forte ueniant incircumcisi
isti. & uludant mͥ. Holuit autẽ armig̃ eius
hoc facere: timore ꝑt̾ritus. Arripuit igitur
saul ensem : & inruit in eum. Quod cum ui¬
disset armiger eius uidelicet mortuũ esse sa¬
ul: inruit ȩtrã ipse in gladiũ suũ. & mortu¬
us est. Interiit ergo saul & tres filii eiꝰ : & om
nis domꝰ ilhꝰ parit̃ concidit &e rł. Plurimiso¬
missis. que in libro samuhelis de eodem sa¬
inuele & saulis regimine atq actib narrat
hystoria: conditor huiꝰ libri tantum obitum
saul & filiorum eiꝰ. nec non & domus ipsius
casum cõmemorauit. ut occulte significaret
ꝑ minist̾iũ. qđ non necesse fuerit eiꝰ uitã descͥ¬
bere. cuius cõuersatio peccatͥx finem cȩlerẽ
meruit acciꝑe: & ꝑ figurã regni iudeoꝵ ac
sacerdocii uet̃is finem debuit demonstrare.
S magis occasu predicti regis cõmemorato. ad
dauid totum se transtulit : eius facta bona

Expanded text:
um tuum, et interfice me: ne forte veniant incircumcisi isti, et illudant mihi. Noluit autem armiger ejus hoc facere, timore perterritus: Arripuit ergo Saul ensem, et irruit in eum. Quod cum vidisset armiger ejus, videlicet mortuum esse Saul, irruit etiam ipse in gladium suum, et mortuus nis domus illius pariter concidit, et reliqua. Plurimis omissis quae in libro Samuelis de Samuele et Saulis regimine atque actibus narrat historia, conditor hujus libri tantum obitum Saul et filiorum ejus, nec non et domus ipsius casum commemoravit, ut occulte significaret per mysterium quod non necesse fuerit ejus vitam describere, cujus conversatio peccatrix finem celebrem non meruit accipere, et per figuram regni Judaeorum ac sacerdotii veteris finem debuit demonstrare, sed magis, occasu praedicti regis commemorato, ad David totum se transtulit, et ejus facta bona
Abbreviated transcription (Latin):
ta sp̃o sc̃i gr̃a init fedus iusticie. ł obser¬
uationis mandatorũ łi reinñationisq
fucurȩ. Quem unxerunt regem suꝑ om¬
nem ifrahel: quia omniũ credentium u¬
na est confessio. unaꝙ religio. ac certa de¬
finitio. qđ sub iħu ap̃i imꝑio militiã om̃i
temꝑe agant spiritalẽ: expectantes aduen¬
cum eius futurũ in die iudicii. quando
ueñit in nubib cum potestate magna q̾

Expanded text:
cti gratia, iniit foedus mystice et obsevationis mandatorum Dei remunerationisque futurae. Quem unxerunt Regem super omnem Israel: quia omnium credentium una est confessio, unaque religio, ac certa definitio, quod sub Jesu Christi imperio militiam omni tempore agant spiritualem, exspectantes adventum ejus futurum in die judicii, quando venerit in nubibus cum potestate magn
Abbreviated transcription (Latin):
sidebitis animas uestras. Hec enim doctoriᷤ
quilibet rite fungi potest officio: nisi se ꝑaci¬
entiȩ ac discretionis decorare studuerit orua¬
mento. ut discretus sit in sermone simul &
oꝑe. & fortis si aduem̾it in sustinenda adũsi¬
tate. Apte autem sequit᷑. q pͥncipes cantoꝵ
ꝑ familias leuitarum qui in exedris morabã¬
tur. die & nocte iugit̃ suo minist̾ĩo deserui¬
rent. caꝑitaq leuitarũ ꝑ familias pͥncipes
manserint in iherłm: quia ualde dignum ẽ.
ut quanto quis prelatꝰ est cęt̾is : tanto deuo¬
tior in diuinis fiat offitiis. Illeꝙ bene prin¬
cipatum ministerii seruat. qui studiũ hc̃
manendi in iherłm hoc est in uisione pacis:
ut tumultus seculares fugiendo. rebellemꝗ
motum carnis suȩ domando. quietã mentẽ
in contemplatione dĩ hr̃e ualeat: quo rite
cum psalmista cane possit. Letatus sum ins
his que dicta sunt m̃. in domũ dñi ibimꝰ. stã¬

Expanded text:
sidebitis animas vestras . Nec enim doctoris sidebitis animas vestras . Nec enim doctoris quilibet rite fungi potest officio, nisi se patientiae ac discretionis decorare studuerit ornamento, ut discretus sit in sermone simul et opere, et fortis, si advenerit, in sustinenda adversitate. Apte autem sequitur quod principes cantorum per familias Levitarum, qui in exedris morabantur, die ac nocte jugiter suo ministerio deservirent, capitaque Levitarum per familias principes manserint in Jerusalem, quia valde dignum est, ut quanto quis praelatus caeteris, tanto devotior in divinis fiat officiis. Ille quippe principatum ministerii sui servat, qui studium habet manendi in Jerusalem, hoc est, in visione pacis, ut tumultus saeculares fugiendo, rebellemque motum carnis suae domando, quietam mentem in contemplatione Dei habere valeat, quo rite cum Psalmista canere possit: Laetatus sum in his quae dicta sunt mihi: in domum Domini ibimus. Stan
Abbreviated transcription (Latin):
nes coram dño mutari mandantur. Panes
namq qui ꝑ sex dies oꝑand in m̃sa dñi fu¬
erant positi sabbato nouis mutantur: cũ
doctores quiꝙ sc̃e eccłie cõpleto tempore sui
sancti laboris ȩterna in cȩlis quiete temu¬
nerantur: & alios post se in idem opꝰ labo¬
randi in ũbo sub eiusdẽ spe retͥbitionis re¬
linquunt. Sioꝙ fit: ut mensa dñi nũqͣm
panis inobs remaueat. uerum sublato pa¬
ne. alius loco eius substituat᷑: dũ succe¬
dentib sibi ꝑ ordinem ininistͥs ũbi. nũꝯͣ. u̾a
etatis. seu mundiciã actionis. & ũbie osten¬
dant & factis. Et bene dicitur qd de filiis ca-¬
ath constituti erãt suꝑ panes ꝓpositionis: qͥa
pacientia redemptoris nr̃i docuit apłos ac p̃¬
dicatores ȩuuangelii. ut ꝑ constantiam paci¬
etitiȩ. & uircutem discretionis se suosq gra¬
tam deo exhiberent oblationẽ: cum ȩusdẽ ip̃a
u̾itas in euuangelio ait. In pacientia ur̃a ꝑos.¬

Expanded text:
nes coram Domino mutari mandantur; panes nes coram Domino mutari mandantur; panes namque qui per sex dies operandi in mensa Domini fuerant positi, sabbato nobis mutantur, cum doctores quique sanctae Ecclesiae, completo tempore sui sancti laboris, aeterna in coelis quiete remunerantur, et alios post se in idem opus laborandi in verbo, sub ejusdem spe retributionis relinquunt. Sicque fit ut mensa Domini nunquam panis inops remaneat, verum mox uno sublato pane, alius loco ejus substituatur, dum succedentibus sibi per ordinem ministris verbi, nunquam etatis, seu munditiam actionis et verbis ostendant et factis. Et bene dicitur quod de filiis Caath constituti erant super panes propositionis, quia patientia Redemptoris nostri docuit apostolos ac praedicatores Evangelii, ut per constantiam patientiae et virtutem discretionis se suosque gratam exhiberent oblationem, cum eisdem ipsa Veritas in Evangelio ait: In patientia vestra pos
Abbreviated transcription (Latin):
panes seni altrinsecꝰ suꝑ m̃sam statui p̃cipiebã¬
tur: ꝓpt̾ concordiã scilicet caritatis & societa¬
tis. Nam ce dñs binos ad predicandũ disci¬
pulos misisse ꝑhibetur: figuralit̾ insiniãs.
quia sancti doctores numqͣm ab inuicẽ uel in
assertione ũitatis. uel in affectu dilectionis
discrepant. Quod autẽ suꝑ panes thus luci
dissimum ponebat᷑: uirtutem orationis de¬
signat. qua idem doctores suȩ minist̾iũ prȩ
dicationis. simul ꝙ deuotionẽ oꝑis dño cõ¬
mendant. Nam ꝑ thus oracionem designa¬
ri testatur ꝑsalmista qui ait. Dixigatur ora¬
tio mea sicut incensum in cõspectu tuo. Et
thus lucidissimũ suꝑ panes poniturꝰ in mo¬
nim̃tũ oblationis domini: quando pie scõꝵ
actioni ac doctrinȩ oratio pura suꝑ additur.
qͦ ꝑ hec utraq rite sociata. semꝑ memoria
sacrȩ oblationis in conspectu sumini arbitͥs
appareat. Bene autem ꝑ singula sabbata pe¬

Expanded text:
panes seni altrinsecus super mensam statui praecipiebanpanes seni altrinsecus super mensam statui praecipiebantur, propter concordiam scilicet charitatis et societatis. Nam et Dominus binos ad praedicandum discipulos misisse perhibetur , figuraliter insinuans quod sancti doctores nunquam ab invicem vel in assertione veritatis, vel in affectu dilectionis discrepant. Quod autem super panes thus lucidissimum ponebatur virtutem purae orationis designat, qua idem doctores ministerium suae dicationis, simul et devotionem operis Domino commendant. Nam per thus orationem designari testatur Psalmista, qui dicit: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Et thus lucidissimum super panes ponitur in monimentum oblationis Domini, quando piae sanctorum actioni ac doctrinae oratio pura superadditur, quo per haec utraque rite sociata, semper memoria sacrae oblationis in conspectu summi arbitri appareat. Bene autem per singula sabbata pa
Abbreviated transcription (Latin):
ad aliud sabbatũ: & tunc ꝓ illis alii depoi¬
tabantur. illi ueto saceridotib exhibebant᷑.
&e chure incenso in igne sacro in quo om̃ia
holocausta fiebant: aliud thus suꝑ alios
panes adiciebatur. Mystice autem duo¬
decim panes in mensa tab̾naculi.xii. sunt
apostol. & omnes doctrinȩ illorũ sequaces
in eccłia: qui qm̃ usq ad cõsum mationem
secul populũ dĩ alimoniis ũbi reficẽ non
desinunt. panes duodecĩ prop dsitionis nũ¬
qͣm de mensa dñi recedunt. Et bene idẽ pa¬
nes non de qualibet farina.s de simila fieri
iubebantur: quia nimirũ. quicumq aliis ũ¬
bum uitȩ ministrant. pͥmo iꝑsos necesse est
uitutum frugib oꝑam dare: quatinꝰ ea quȩ
p̃dicando admonent᷑. ȩtiam faciendo cõm̃ det᷑:
configurati exem n ploilliꝰ. qui de semet ip̃o
ait. Nisi granũ frumenti cadens in t̾ra mortu¬
um fuerit. ipsum solum manet. Bene ȩtiã idẽ

Expanded text:
ad aliud Sabbatum, et tunc pro illis alii deporad aliud Sabbatum, et tunc pro illis alii deportabantur. Illi vero sacerdotibus exhibebantur, et thure incenso in igne sacro, in quo omnia holocausta fiebant, thus aliud super alios panes adjiciebatur. Mystice autem duodecim panes in mensa tabernaculi duodecim sunt apostoli, et omnes doctrinae illorum sequaces in Ecclesia, qui quando usque ad consummationem saeculi populum Dei alimoniis verbi reficere non desinunt, panes viginti propositionis nunquam de mensa Domini recedunt. Et bene iidem panes non de qualibet farina, sed de simila fieri videbantur, quia nimirum quicunque aliis verbum vitae ministrant, primo ipsos necesse est virtutum frugibus operam dare, quatenus ea quae praedicando admonent, et faciendo commendent, configurati exemplis illius qui de semetipso ait: Nisi granum frumenti, cadens in terram, mortuum fuerit; ipsum solum manet . Bene et iidem
Abbreviated transcription (Latin):
eorum quȩ in sartagine frigebant᷑: quia xͦ
auctorem sacͣm̃toꝵ cȩlestium. uͥ cotidie pa¬
nis & uinũ in cõmemoratione passionis eiꝰ
offeruntur. & caput est sanctorũ omnium
qui eiꝰ exemplo instructi. carnẽ suam cru¬
cifig̾e. & ad passiones pro ipsius nomine tͣ¬
dere didicerunt. Porro de filiis cahat fratͥ¬
b eorum suꝑ panes erant ꝓpositionis: ut
semꝑ nouos ꝑ singula sabbata preparent¬
ce cȩta. Panes propositionis duodecim dñoẜ
moysen precipiente. parabantur ad imꝑo¬
uendum suꝑ mensam dñi. quȩ stabat in
tab̾naculo iuxt̾a decretum legis: ubi a
altare thuniamatis. nec non & candelabẽ
luminis posita erant. Coquebantur autẽ
panes ut iosephus scribit duo & duo di¬
uisim ante sabbatũ: & sabbato mane obla¬
ti suꝑ sacram mensam ponebantur sen
ad alterutros conũsi. duab ꝑat̾is aureis
suꝑpositis thure plenis. quȩ ꝑ manebãt

Expanded text:
eorum quae ineorum quae inauctor est sacramentorum coelestium, ubi quotidie panis et vinum in commemorationem passionis ejus offeruntur, et caput est sanctorum omnium, qui, ejus exemplo instructi, carnem suam crucifigere et ad passiones pro ipsius nomine tradere didicerunt . Porro de filiis Caath fratribus eorum super panes erant propositionis, ut semper novos per singula Sabbata praepararent, etc. Panes quippe propositionis duodecim, Domino Moysi praecipiente , parabantur ad imponendum super mensam Domini, quae stabat in tabernaculo juxta decretum legis, ubi et altare thymiamatis, nec non et candelabrum luminis posita erant. Coquebantur autem panes ut Josephus scribit duo et duo divisi ante Sabbatum, et Sabbato mane oblati super sacram mensam ponebantur seni ad alterutros conversi, duabus pateris aureis superpositis thure plenis, qui permanebant
Abbreviated transcription (Latin):
componunt: & in conspectu d̾i uinum accep¬
tab: le reddunt. Et mathatias leuites pͥmo¬
genitus sellum corite: prefectus erat eoꝵ
quȩ ui sartagine frigebantur. Quid ꝑ matha¬
tiam p̾mogenitum sellum corite. niui redẽp¬
tor noster figuratur. qui est pͥmogenitus mor¬
tuorum. & ꝑrinceps regum terrẽ: quem pat̾
sanctificauit & misit ui mundum. ut ꝑ passio¬
nem crucis redimẽt genus hominum: Qđ
bene ipsa nomina sua int̃pretacione expͥ¬
munt. Nam in athatias int̾pretatur doñ
cdĩ : & sellum euulsio uł dimissio. chorita
dissipans uel disꝑdens. Deus enim ommipotẽs
dissipare atq deflere delib̾ans pͥncipatũ di¬
aboli. proprio filio suo non peꝑcit. s pro no¬
bis omnib tradidit illum: quatenꝰ carnem
suam in mola passionis terens. aculeo mise¬
ricordiȩ in sartagine crucis frigens. a po¬
testatẽ satanȩ & uinculis peccatorũ reum
absolueret mundum. Mathatia p̾fectus erat

Expanded text:
componunt, et in conspectu Dei vinum accepcomponunt, et in conspectu Dei vinum acceptabile reddunt. Et Mathathias Levites primogenitus Sellum Coritae praefectus erat eorum quae in sartagine frigebantur. Qui per Mathathiam, primogenitum Sellum Coritae, nisi Redemptor noster figuratur, qui est primogenitus mortuorum, et princeps regum terrae . Quem pater sanctificavit et misit in mundum , ut per passionem crucis redimeret genus humanum. Quod bene ipsa nomina sua interpretatione exprimunt. Nam Mathathias interpretatur domum Dei, et Sellum, evulsio vel dimissio; Corita, dissipans, vel disperdens. Deus enim omnipotens dissipare atque evellere deliberans principatum diaboli, proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum; quatenus carnem suam in mola passionis terens, ac oleo misericordiae in sartagine crucis frigens, a potestate Satanae, et vinculis peccatorum reum absolveret mundum. Mathathias praefectus erat
Abbreviated transcription (Latin):
ut preessent similȩ & uino & oleo quȩ ad sacͥ¬
ficia ꝑtinebant. & thuri & aromatib quibus
conficiebantur unguenta & thimiamata: sic̃
in libris numeroꝵ distinctim atq sꝑaciatim
descriptum est : quid chaatite. & quid ger¬
sonite. quid ue meraritȩ in ministio habu¬
eriit᷑. & quid ꝯaron & filii eiꝰ pre cȩt̃is sub
cura sua haberent. Unde subiungitur. Filii
autem sac̾dotum : unguenta ex aromatib
conficiebant. Mistice autem hĩi de cetuscõꝵ
predicatorũ ordinantur hũ qui suꝑ uasa mi
nisterii diuimi hoc est suꝑ auimas fideliũ
in quib uoluntas dĩ cotidie administrat᷑. ꝑ¬
uigilem custodiã habent. Sub ipsorum ȩti¬
ai cura est simila. & uinum & oleum. in qui¬
b sacramenta corporis & sanguinis dñi con¬
ficiuntur: & spiritus sanctigr̃a spiritali ũc¬
tione traditur. Ipsiꝙ thus sacrarũ oracioñ
&e aromata uirtutũ in eccłia di odorifere

Expanded text:
ut praeessent similae et vino et oleo, quae ad sacrut praeessent similae et vino et oleo, quae ad sacrificia pertinebant, et thuri et aromatibus, quibus conficiebantur unguenta et thymiamata: sicut in libro Numerorum distinctim atque separatim descriptum est , quid Caathitae, et quid Gersonitae, quidve Meraritae ministerio habuerint, et quid Aaron et filii ejus prae caeteris sub cura sua haberent. Unde subjungitur: Filii autem sacerdotum ungenta ex aromatibus conficiebant. Mystice autem de coetu sanctorum praedicatoristerii divini, hoc est, super animas fidelium, in quibus voluntas Dei quotidie administratur, pervigilem custodiam habent. Sub ipsorum cura est et simila et vinum et oleum, in quibus sacramenta corporis et sanguinis Domini conficiuntur, et Spiritus sancti gratia speciali unctione traditur, ipsique thus sacrarum orationum, et aromata virtutum in Ecclesia Dei odorifere
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta parcem quȩ ducit ad uiam ascensoris
custodia contra custodiam. Quatuor aut̃
principes ianitoꝵ iuxt̾a spiritalem intelli¬
gentiam qui sunt alii uisi doctores sancti:
qui quatuor ȩuuangeliis ostium fidĩ seruan¬
tes. patefaciunt credentib. & obseruant
blasphemantib : Qͥ b cum petro claues reg¬
ni cȩlestis xp̃c cõmisit. hi ꝑ quatuor uentoᷤᷤ
hostia custodiunt: quia ꝑ quatuor plagas
orbis. undiq gentes ad fidem dñi conuocant.
ce ecclesiam scãm ꝑ iugili tucamine seruant.
Qd̾ autem sequitur. de eorũ grege erant. &
suꝑ uasa munisterii. ad numerũ enim infere¬
banturꝰ uasa c̾ efferebant᷑ de ipsis. & qui cre¬
dita habebant utensilia scũarii. & qui pree¬
rant similȩ. & uino & oleo & thuri. & aroma¬
tib. de eorũ grege dic̃. hoc est scdm histori¬
am de congregatione leuitarũ constitueban¬
tur suꝑ uasa minist̾ũ. & utensilia scũarii. ꝙ¬

Expanded text:
iuxta portam quae ducit ad viam ascensionis iuxta portam quae ducit ad viam ascensionis custodia contra cusprincipes janitorum juxta spiritalem intelligentiam qui sunt alii, nisi doctores sancti? qui quatuor Evangeliis ostium fidei servant pate credentibus, et obserant blasphemantibus. Quibus cum Petro claves regni coelestis Christus commisit . Hi per quatuor ventos ostia custodiunt, quia per quatuor plagas orbis undique gentem ad fidem Domini convocant, et Ecclesiam sanctam pervigili tutamine servant. Quod autem sequitur: De eorum grege erant et super vasa ministerii; ad numerum enim, et inferebantur vasa et efferebantur de ipsis, et qui credita habebant utensilia sanctuarii, et qui praeerant similae, et vino et oleo et thuri et aromatibus, de eorum grege dicit, hoc est, secundum historiam, de congregatione Levitarum constituebantur super vasa ministerii et utensilia sanctuarii,
Abbreviated transcription (Latin):
b uero ubi tota dupositio ministerii tab¬
natuli dñi a dauid disposita cõmemoratur. qͥ
fuerint hii quatuor leuitȩ. quib creditus erat
omnis numerus ianitoꝵ demõstratur: ubi
ita scriptũ est. De osa autem id est de filiis me
rari semri pͥncspes. Non enim habuerat pͥmo¬
genitum : & iccirco posuerat eum ꝑat̃ eiꝰ in
princiꝑẽ. Helchias scds tabelias t̾cius. racha¬
rias quartus. Om̃s hi filii & fratres osa. ꝯcu:
hi diusi sunt imanitores: ut semꝑ principes
custodiarũ sicut &e fratres eorum minist᷑rent
in domo dñi. Misse sunt autem ex equo &
paruis & magnis: ꝑ familias suas in unam¬
quamꝙ portarũ. Cecidit igitur sors orienta¬
lis. selemie. Porro racharie filio eius uiro prii¬
dentissimo & erudito: sortito obtigit ꝑlagã
septemtͥonał. Obededom uero & filii ser ad
austrũ. in qua parte domus erat senorũ
conciliũ: sepphima &̾ hosa ad occidentem.

Expanded text:
bus vero, ubi tota dispositio ministerii tabbus vero, ubi tota dispositio ministerii tabernaculi Domini a David disposita commemoratur, quia fuerunt hi quatuor Levitae quibus creditus erat, omnis numerus janitorum, demonstratur, ubi ita scriptum est: De Hosa autem, id est, de filiirari Semri princeps non enim habuerat primogenitum et idcirco posuerat eum pater eius in principem Helchias secundus Tabelias tertius Zaccharias quartus omnes hii filii et fratres Hosa tredecim hii divisi sunt in ianitores ut semper principes custodiarum sicut et fratres eorum ministrarent in domo Domini missae sunt autem sortes ex aequo et parvis et magnis per familias suas in unamquamque portarum cecidit igitur sors orientalis Selemiae porro Zacchariae filio eius viro prudentissimo et erudito sortito obtigit plaga septentrionalis Obededom vero et filiis eius ad austrum in qua parte domus erat seniorum concilium Sepphima et Hosa ad occidentem
Abbreviated transcription (Latin):
nec non & cȩc̾oꝵ filiorum israhel castra metatu¬
tam: sicut & in numĩs manifestissime descͥp¬
tum est. finees ai tem filius elearari: erat dux
eoꝵ coram dño. & cet̾a. Hic monstratur finee ᷤᷤ
nepos aaron ut ȩbrei tradunt adhuc in
eo tempore uiuere: & in tab̾naculo uices
ministrantiũ ordinare. Hȩ sunt uoces .xxͣ.¬
dinate ad ininisteriũ tab̾naculi: quarũ in e¬
uuangelio m̃tio est. ubi zacharias de uice abẏa
sorte dicitur exisse. ut incensum ponẽt in tem¬
plo dñi. ꝑ quatuor uentos erant ostiarii: idẽ
ad orientẽ & ad occidentẽ. ad aquilonẽ & ad
austrũ. Fratres autem eorum in uiculis mo¬
rabantur: & uenuebant in sabbatis suis de
tempore usq ad tempꝰ. His quatuor excubus
leuitarum. creditus erat omnis numerus ia
nitorũ: & erant suꝑ exçedras. ꝙ thesauros
domꝰ dĩ. ꝑ gyrum quoq temꝑli dñi mora¬
bantur in custodiis sus: ut cum tempus
fuisset iꝑsi mane aꝑirent fores. In sequenti¬

Expanded text:
 filiorum Israel castrorum metaturam, sicut et in Numeris manifestissime descriptum est . Phinees autem, filius Eleazari, erat dux eorum coram Domino, etc. Sic monstratur Phinees nepos Aaron ut Hebraei tradunt adhuc in eodem tempore vivere, et in tabernaculo vices ministrantium ordinare. Hi sunt vices vidinatae ad ministerium tabernaculi, quarum in Evangelio menti est: ut Zacharias de vice Abia sorte dicitur exisse, ut incensum poneret in templo Domini . Per quatuor ventos erant ostiarii, id est, ad Orientem, ad Occidentem, ad Aquilonem et Austrum. Fratres autem eorum in viculis morabantur, et veniebant in Sabbatis suis de tempore usque ad tempus. His quatuor excubiis Levitarum creditus erat omnis numernitorum et erant super exedras et thesauros domus Domini per gyrum quoque templi Domini morabantur in custodiis suis ut cum tempus fuisset ipsi mane a
Abbreviated transcription (Latin):
fici oportunũ conferes solatium. frat̾nitatẽ
tuam diuina maiestas ꝓsꝑis successib poł¬
lentem: & ec̃nȩ beatiũdinis gaudia ꝓmerẽ¬
te᷑ omni tempore nr̃i memorẽ conseruare dig¬

Expanded text:
fici opportunum conferes solatium. Fraternitatem fici opportunum conferes solatium. Fraternitatem tuam divina majestas prosperis successibus pollentem et aeternae beatitudinis gaudia promerente
Abbreviated transcription (Latin):
decet seruum xp̃i cum cõmunione multoꝵ
qđ solus imꝑetraueras. ad plurimoꝵ uti¬
litatẽ ꝑuenire facias. De cȩtõ quoq uolo sc̃ĩ¬
tatẽ tuam scire. qđ ip̃m opus ideo partun
de diuina hẏstoria. partim de iosephi ui¬
deorũ hẏstorici tradicione. partim uero
de aliarũ gentiũ hystoriis contexui: ut qͥa
non tantum gentis udee ac principũ eiꝰ.
s & aliarũ gentiũ similiter in ipso libro
m̃tio fit. ex multoꝵ librorũ collatione ue¬
ritas sacre hẏstorie pateat: & sensus nar¬
rationis eius lectori lucidior fiat. Tuuero
siquid ii memorato oꝑe tibi gratũ atq uti¬
le inuenĩs. largitori omniũ bonoꝵ inde grãs
referas: siquid autẽ rep̃hensibile in eo esse ꝑ¬
spexeris. nr̃e infirmitati & imꝑitiȩ deputes.
& apud clementẽ iudicẽ ueniam impetrare.
nobis ꝑ sacras oraciones festines: siꝙ opti¬
mo largitori dignũ honorem. & fragiliopi¬

Expanded text:
decet servum Christi cum communione multorum; et decet servum Christi cum communione multorum; et quod solus impetraveras, ad plurimorum utilitatem pervenire facias. De caetero quoque volo sanctitatem tuam scire quod ipsum opus ideo partim de divina historia, partim de Josephi Judaeorum historici traditione, partim vero de aliarum gentium historicis contexui, ut quia non tantum gentis Judaeae ac principum ejus, sed et aliarum gentium similiter in ipso libro mentio fit, ex multorum librorum collatione veritas sacrae historiae pateat, et sensus narrationis ejus lectori lucidior fiat. Tu vero, si quid in memorato opere tibi gratum atque utile inveneris, largitor omnium bonorum mihi gratias referat; si quid autem reprehensibile in eo esse prospexeris, nostrae infirmitati et imperitiae deputes et apud clementem judicem veniam impetrari nobis per sacras orationes festines, sicque optimo largitori dignum honorem et fragili opi
Abbreviated transcription (Latin):
exerentissicho et om-¬
Ni caritatis officio dig¬
nissimo geroldo sacͥ pala-¬
tii archidiacono. Rabanꝰ
uilis seruorũ di seruus:
Sin xp̃o salutẽ. ¶Nemi¬
ni mẽ in palacio uuangionũ ciuitatis cõ¬
stitutũ tecũ hr̃e sermonẽ de eminentia
sc̃arũ scripturarũ. & de difficultate diuina¬
rũ hystoriarũ: in quib non solum ꝑ ali¬
quanta loca ꝓpt̃ uarietatẽ rerũ. & sitũ
ꝓuinciarũ obscurus est sensus: quin eciã¬
ꝑ tropos figurarũ. occultus est intellectꝰ
Et qđ eodẽ tempore cõmentarios in libs
regum. nuꝑ a nob̃ editos. uenabil abbati
hilduino tradid̾am. tu quidẽ paruitatẽ
dim: feci quantũ potui. Et pͥoris libri ex¬
positionẽ ludouico regi editã dedi: sequen¬
tis uero tuȩ sanctitati tradendã reseruaui.
ut peticio tua non esset uana. neq habere ᷤ
me suggillandũ quasi tibi toganti nollẽ
conferre. qđ aliis gratis contulerĩ. Prom̾
qł iam confectum opꝰ habes: ut̾e eo sicut

Expanded text:
everendissimo, et omni charitatis officio dignissimo, GEROLDO, sacri palatii archidiacono, RABANUS, vilis servorum Dei servus, in Christo, salutem. Memini me in palatio Vangionum civitatis constisanctarum Scripturarum, et de difficultate divinarum historiarum, in quibus non solum per aliquanta loca propter varietatem rerum et situm provinciarum obscurus est sensus, quin et per tropos figurarum occultus est intellectus; et quia eodem tempore commentarios in libros Regum nuper a nobis editos venerabili abbati, Hilduino tradideram, tu quidem parvitatem rem. Feci quantum potui, et prioris libri expositionem, Ludovico regi editam, dedi; sequentis vero tuae sanctitati tradendum reservavi, ut petitio tua non esset vana, neque haberes me suggillandum quod tibi roganti nollem conferre quod aliis gratis contulerim. Proinde quia jam confectum opus habes, utere eo sicut
Abbreviated transcription (Latin):
hec est iebus ubi erant iebusei habita¬
dores terre. Dixeruntꝙꝵ qui habitabant in
iebus ad dauid. Non ingredieris huc. Poi¬
ro dauid cepit arcem syon: que est cuutas
dauid. Dixitꝙ. Omnis qui ꝑcusserit iebu¬
seum in primis: erit princeps & dux. Ascẽ¬
dit gͥ pͥmꝰ ioab siliꝰ saruie: & factus est pͥn¬
ceps. Habitauit autem in arce dauid: ꝙ ĩa¬

Expanded text:
ec est Iebus ubi erant Iebusei habitatores terrae dixeruntque qui habitabant in Iebus ad David non ingredieris huc porro David cepit arcem Sion quae est civitas David dixitque omnis qui percusserit Iebuseum in primis erit princeps et dux ascendit igitur primus Ioab filius Sarviae et factus est princeps habitavit autem Da
Abbreviated transcription (Latin):
gum scribicur abihel pater chis pat̾s saul.
desertus dei ꝓpt̾ meritoꝵ forsitan ita nomi¬
nati distantiam. Et notandum qđ int̾ filios
iaihes. cis ꝙ ner. uocantur fratres sicuti &
sunt: & in regum scriptum repperitur. In se¬
quentib uero dicitur: qđ ner genuit cis.
Non quo eũ genuerit: s quo eũ educaue¬
it. genuisse eum narratur. Ist habitauett̃
e regione fratrũ suorũ: & in iherłm cũ fra¬
loci m ihecłm habitasse dicuntut. Ner
aũ genuit cis: & cis genuit saul & saul ge¬
nuit ionachan. & melchisue. & ab iradab
& esbaal. filius autẽ ionathan meribaal: &
meribaal genuit micha. Abiinadab filius
saul in paralipomenon. in regum uero ubi
occisus esse cum patre narratur.aminadab
uocatur. & int̃ꝑretat᷑ abminadab pat̾ meus
uotum: aminadab uero populus meus uo¬
tum. Esbaal quoq filius saul. ipse est isbosa.¬
& esbaal int̾pretatur ignis maritꝰ. Ibosech uͦ:
uir confusionis. Filiꝰ ionathan. meribaał ip̃e

Expanded text:
gum scribitur Abiel pater Chis patris Saul. desertus Dei, propter meritonati distantiam. Et notandum quod inter filios Jehiel, Cis et Ner vocantur fratres, sicuti et sunt, et in Regum reperitur. In sequentibus vero dicitur quod Ner genuerit Cis, non quo eum genuerit, sed quo eum educaverit, genuisse eum narratur. Isti habitaverunt e regione fratrum suorum, in Jerusalem, cum fralem habitasse dicuntur. Ner autem genuit Cis, et Cis genuit Saul, et Saul genuit Jonathan et Melchisua et Abinadab et Isbaal; filius autem Jonathan Meribbaal, et Meribbaal genuit Micha. Abinadab filius Saul in Paralipomenon, in Regum vero, ubi et occisus esse cum patre narratur, Aminadab vocatur . Et interpretatur Abinadab pater meus votum, Aminadab vero populus meus votum. Isbaal quoque filius Saul, ipse est Isbos Esbaal interpretatur, ignis maritus. Isboseth, vir confusionis. Filius Jonatham Meribaal, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tustas uel uectes ad portandũ: Iudeos signi¬
ficat. qui antiquitus nomine populi dei uocita
bantur: &̾ primi legem lit̾e tabulis lapideis
conscriptam ab ipso acceperunt. Hic etiã li¬
bros legis &ẽ prophetarum uoluminib con¬
scriptos ferebant: s mysterium incarnatio¬
nis xp̃i q in eis resonabat. nullomͦ intel¬
ligere ualebant. Unde dunidiũ requietioñ
iuderunt: quia hẏstoriam tantum mͦ legert̃.
s mnisterium ipsius agnosc̾e non meruert̃.
ue enim dimidium requietionũ uidet: qui
sabbatum legis carnaliter tenet. S ille ple¬
nitudinẽ requietionũ se possidere gaudet: qͥ
pꝰ bonorum oꝑum laborẽ et̾nȩ beatitudinis
m̃cedem in cȩiesti regno ꝑcipiet᷑. Uñ pauluis

Expanded text:
tustas, vel vectis ad portandum. Judaeos signitustas, vel vectis ad portandum. Judaeos significat qui antbantur, et primi legem litterae tabulis lapideis conscriptam ab ipso acceperunt. Hi etiam libros legis et prophetarum voluminibus conscriptos ferebant, sed mysterium incarnationis Christi, quod in eis resonabat, nullo modo intelligere valebant. Unde dimidium requietionum viderunt, quia historiam tantummodo legerunt, sed mysterium ipsius agnoscere non meruerunt. Ille enim dimidium requietionum videt, qui sabbatum legis carnaliter tenet. Sed ille plenitudinem requietionum se possidere gaudet, qui post bonorum operum laborem aeternae beatitudinis mercedem in coelesti regno percipiet. Unde Paulus