comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
titines ñ seruiunt ⁊p̃o do¬
mino nr̃o s suo ueniti
Aliis enum ad ilantur
iAliis detrabunt ut pos¬
sint suum uentrem im
ditionem ꝯm̃dsbant
quib simplitim or¬
da decpiebant ur̃art

Expanded text:
mines, non serviunt Christo Domino nostro, sed suo ventri. Aliis enim adulantur, et aliis detrahunt ut possint suum ventrem impditionem commendabat, quibus simplicium corda decipiebant. Vest
Abbreviated transcription (Latin):
lias eccłias
expoliaui. ac¬
cipieris stipen¬
dium ad mi¬
nistium um.
etcum eẽm
aput uos. et
egerem nulli
honerosus
fui Namq:
mͥdeerat sup¬
pleuetunt
fr̃s qui uene¬
runt a mace¬
donia. et in
omnib sine
honere me
et seruabo.
mini. a morte aduitam. remotis ap̃clicati¬

Expanded text:
lias ecclesias expoliavi accipiens stipendium ad ministerium vestrum. Et cum essem apud vos et egerem, nulli onerosus fui. Nam quod michi deerat suppleverunt fratres qui venerunt a Macedonia, et in omnibus sine onere me et servabo. mini a morte ad vitam, remotis a praedicati
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ mecticus ad hoc uenit ut pellat uitiuni.
Uenit enim saluator ad genus hũanũ ntłm
sanu tuuenit. Ido magnus medicus uenit
ad sauandum uitium. quo sanato reꝑata est
Aliam ꝯtͣ łm incluc̾e nat᷑am mali. Hoc u̾bo
Apłi. suum ꝯfirmantes exrorem. s unus hõ
est. eadq natura. abono do ꝯdita bona q̃ eri
sicut claucticitio ñ põt subici recte ambula¬
tioni. tolle u̾o clauclicat᷑oem. ⁊ uideb rectam
ambulat̃oem. Ita ercluso uitio: sanata est
natura. Qui aũt ꝑ singla imimoror. Qui¬

Expanded text:
d medicus ad hoc venit ut pellat vitium. Venit enim Salvator ad genus humanum, nullum sanum invenit, id est magnus medicus venit, ad sanandum vitium, quo sanato, reparata estaliam contra Deum inducere naturam mali, hoc verbo Apostoli suum confirmantes errorem. Sed unus homo eademque natura, a bono Deo condita bona, quae heri sicut claudicatio non potest subjici rectae ambulationi. Tolle vero claudicationem, et videbis rectam ambulationem. Ita excluso vitio, sanata est natura. Quid autem per singula immo ror? V
Abbreviated transcription (Latin):
pofitione st̃ nob̃ prẽs ⁊ in celis angłi nob̾
ꝓuidentes u int̾ra p̾lati. ⁊ nota qd̾ ñ ait
est pĩnitas. sed. nõtatur. quia nec homo
qui solue ue est. U solus u̾e bonus estes¬
sentieet bonitatis sue nom̃ cet̾is imꝑtit᷑
rit ip̃a quoq eõet bona dicantur. ita et
ip̃ a qui solus pr̃ est omnium rerum cre¬
atione. ⁊ fidelium regñatione pr̃nitatis.¬
bilis est. abulo enĩqui est pat̃ omnium
⁊ angłrincelo. ⁊ homines interra accepe¬
runt. ut patres alios uocarent ⁊ nota ꝙ¬
adoptionis. bñfitio᷑. patrem se ẽẽ sig̃odicẽs.
uel ratione bñticii. ad patrem g xp̃i fle¬

Expanded text:
ositione sunt nobis patres, et in coelis angeli nobis providentes, et in terra praelati. Et nota quod non ait, est paternitas, sed nominatur, quia nec homo, qui solus vere est, et solus vere bonus est, essentiae et bonitatis suae nomen caeteris impertit, ut ipsa quoque et esse, et bona dicantur; ita et ipse, qui solus vere Pater est omnium creatione, et fidelium regeneratione, paternitatisbilis est. Ab illo enim qui est pater omnium, et angeli in coelo, et homines in terra acceperunt ut patres alios vocarent. Et nota adoptionis beneficio patrem se esse significat dicens, te exempli, vel ratione beneficii. Ad Patrem i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ est signum in alto. ⁊ in ꝓfundo ne ille uł
regia potestate excolletur uł erumpna tur¬
qr omnib melior d̾s est. Si ergo nulla res
ab eius caritate nos seꝑat: quid eẽ ñ solum
melius s ⁊̃ cercius hoc bono põt: idip̃m it¬

Expanded text:
 est signum in alto, et in profundo, ne ille, vel regia potestate extolleretur, vel aerumna turquia omnibus melior est. Si ergo nulla res ab ejus charitate nos separat, quid esse non solum melius, sed etiam certius hoc bono potest? I
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsꝑa. n ad u̾sa. Uñ salomon ait. Diuicras ⁊ pan¬
ꝑtates. ne ded̾ismͥ. ne repletus m̃dax fiam. uel
pauꝑ rapiam. ⁊ ꝑiurem nom̃ dei. Multi enim
peccant altitudine. młti necẽttate. ꝯtͣ hoc ꝓpo¬
intur achar. in ysaia qui tiolebat pet̾e a dño

Expanded text:
mon ait: Divitias et paupertates ne dederis mihi, ne repletus mendax fiam, vel pauper rapiam, et perjurem nomen Dei . Multi enim peccant altitudine, multi necessitate. Contra hoc proponitur Achas in Isaia, qui nolebat petere a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiores sunt. ⁊ inifuturo erunt pares. ĩta ałe
modo nr̃i sunt Alit̃ erunt infutiiro. i ta ałr¬
setp̃m iudas quuo fecit: pr̃ tradendo filumfe
malitie iñ deputabitur harebit ille m̃codem
Utiq ulłniꝯ accusatio nocet uisus aũt drabł

Expanded text:
iores sunt, et in futuro erunt pares, ita aliter modo nostri sunt, et aliter erunt in futuro. seipsum, Judas quid fecit! Pater tradendo Filium bene malitiae Judae deputabitur. Habebit ille mercedem utique nullius accusatio illis nocet. Nisus autem diaboli
Abbreviated transcription (Latin):
bit nos tribulatio.
.I. corporis affuctio.
anxietas. an ꝑsecito.
quie est de loco adlo¬
penuria riestituꝯ.an
ꝑrcłm .i. apparatus

Expanded text:
bit nos tribulatio, id est corporis afflictio? anxietas? an persecutio, quae est de loco ad lopenuria cibi? abit nos tribulatio, id est corporis afflictio?
Abbreviated transcription (Latin):
tatioue ⁊ rep̃sentatione hiumanitatis. dum
cotulio hominem quem assumpsit ⁊ graue
genus mortis ꝗ ꝓ nob̾sustinuit uultũ pr̃¬
no offertut nostri miscreatur. cutus postu¬
latio cum tantus sit ñ põt ꝯtempni. uis
OUis ergo

Expanded text:
atione et repraesentatione humanitatis, dum quotidie hominem quem assumpsit et grave genus mortis quod pro nobis sustinuit, vultui paterno offert, ut nostri misereatur; cujus postulatio cum tantus sit non potest contemni. Quis ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝑe. si reformamini qui in adamauitis deformati
qł in eo ꝑtim est amissa ymago dei. namsi ñ annsis¬
set homo ymaginem. ⁊ rursim si totam amisis¬
at uia ymago abillo resormari. Aqiiofontatae
ñ enim reformare scip̃am põt. sicut potuit defoma
sunt. se extendunt nouum bominem tp̃m unita¬
tes. Undesubrlit. refor manum dico inno sen mi. uł

Expanded text:
. Sed reformamini, qui in Adam fuistis deformati, quia in eo partim est amissa imago Dei. Nam si non amisisset homo imaginem Dei, et rursum si totum amisisat illa imago ab illo reformari, a quo formata est. Non enim reformare se ipsam potest, sicut potuit deformasunt, se extendunt, novum hominem Christum, imitantes. Unde subdit: Reformamini, dico, in novitate
Abbreviated transcription (Latin):
Ita sp̃c sc̃s cooꝑator est
pals ⁊ filii. ides aũt dix̃
unus Atq id sp̃̾e ne tot putentur quot st̃ oꝑa
legũtes. qm̃ donum dei iamuident dcm̃ spm̃ s
unt dici donum sp̃c sc̃i illud genuolocutionis
patri ⁊ filio coet̾nus. Añqͣm alicui daretire
sicut d̾s ũ enm dici pot ñẽẽ sue potestatis de
⁊ id̾ omnia oꝑatur. cliudens singłis. nõ ip̃e
diuisus ꝓut uult. Sicut qui deus est qui
solus noiuit quid ꝯuenzat ⁊ gratis dat. nõ¬

Expanded text:
itus sanctus cooperator est Patris et Filii. Ideo autem dixit, unus atque idem Spiritus, ne tot putentur quot opera sulegentes qunt: donum spiritus sancti, illud genus locutionis Patri et Filio coaeternus, antequam alicui daretur, sicut Deus. Non enim dici potest non esse suae potestatis, de  idem omnia operatur, dividens singulis, non ipse divisus, prout vult, sicut qui Deus est, qui solus novit, quid conveniat, et gratis dat, no
Abbreviated transcription (Latin):
phetia. alii¬
cliscretio sp̾u¬
cretiosp̃uum ut discer¬
nat ꝙ auclit quo sp̃u¬
bono an malotlicat᷑
ctorie dicit. Aliige lin¬

Expanded text:
phetia, scidiscretio spirituum, ut discernat quod audit, quo spbono an malo dicatur, ctorie dicit; alii gen
Abbreviated transcription (Latin):
uuuentam᷑.i. decipram a sachana ut
eun fattat desꝑare. ꝑ niiniam asꝑitatẽ.
to ab illo hoc metuofĩ. non enĩ ignoramꝰ
icgitatões .i. astutras eius quiciuos cõ¬
semiendo ne quid deciꝑe facit nimis asꝑ¬

Expanded text:
est decipiamur a satana, ut eum faciat desperare per nimiam asperitatem. to ab illo hoc fieri metuo. Non enim ignoramus cogitationes, id est astutias, ejus, qui quos consentiendo nequit decipere, facit minis as
Abbreviated transcription (Latin):
um ⁊ ałtipulatio est am̃. Quid dicis onoue
hetices dicisq ñ peccare inpotestate sic hñis
c̾tumdrẽt. qr ⁊ uoluntas nr̃a agit aliguid
Nonit uoluntas nr̃a nicħagit s sola ñ suffi¬
cit. Maluit tñ dr̃e oranuo ut ip̃am gr̃am
ꝯm̃daret ut intłligent illi qñ ñ fatiut
Aliguidmali. ñ solasua uoluntate seunare

Expanded text:
m quae est amen. Quid dicis, o nove haeretice? dicis quia non peccare in potestate sic haberequia et uoluntas nostra agit aliquid; non enim uoluntas nostra nihil agit. sola non sufficit. maluit tamen dicere: oramus, ut ipsam gratiam commendaret, ut intellegerent illi, quando non faciunt aliquid mali, non sola sua uoluntate se uitare
Abbreviated transcription (Latin):
pe inspiratd̃em bone uoluntatis ⁊oꝑie poscebat
apłe corinthiis cũ clicebat. Orannis negiud
malifactatis. ⁊c. Quis hoc aucliat ⁊ ñ f̾ateat᷑
bonum: Non enĩ ait apłcmonemꝰ doce¬
tum mocculto. Quidamuo dñt uos ñ debẽ¬
pase petere a sempitna maiestate ut det
nob̾ ambulare iniriarecta ⁊ ꝑsou̾are ĩmtã¬

Expanded text:
pe inspirationem bonae voluntatis et operis poscebat Apostolus Corinthiis, cum dicebat: Oramus ne quid mali faciatis, etc. Quis hoc audiat et non fateaturbonum? Non enim, ait Apostolus, monetum in occulto. Quidam vero dicunt nos non debere petere a sempiterna majestate, ut det nobis ambulare in via recta, et perseverare in man
Abbreviated transcription (Latin):
tra dr̃ añ politioneni. ⁊ lapis ꝑ politionem.¬
politio aũt xp̃i passio fuit. qua infirinita¬
fuit petra scandali. qr in eo tp̃r scandalirat
sunt meum uidei miscentes ⁊ indignan¬
des ꝙ filium dei se fac̃et. lapio ũo offensiõis
on̾e quosdam libat fides uñ subdit. ⁊ omuis¬

Expanded text:
tur ante politionem, et lapis pPolitio autem Christi passio fuit, quia infirmitafuit petra scandali, quia illo tempore scandalizati sunt in eum Judaei irascentes et indignantes, quod Filium Dei se faceret. Lapis vero offensionis one quosdam liberat fides. Haimo U
Abbreviated transcription (Latin):
eẽnt degenere abrale detrabebant illis.
docꝵ eẽnt inccũcisi. ⁊ se p̾feretant nobu.¬
tĩe. qĩ nos infirmi frĩmnis in hac ꝑtegłe ĩ¬
⁊illoꝵ głari audet
.i. tem̃e se iactare
qr termitas est qd̾ fa¬
quo audet clixi. in
dico illos audere qi
ret. hebrei sunt. lin

Expanded text:
ere Abrahae, detrahebant illis eo quod essent incircumcisi, et se praeferebant nobiltis, quasi nos infirmi fuerimus in hac partegloriari audet, id est temere se jactare, quia temeritas est quod fquo audet, dixi, in utem dico illos audere, quret. Hebraei sunt lin
Abbreviated transcription (Latin):
uos gans
hospes meus
et uniuersa
eccłia salutat
uos erastus
archarius ci¬
iutatis ⁊quar¬
tus frater gr̃a

Expanded text:
os Caius hospes meus, et universa Ecclesia. Salutat vos Erastus arcarius civitatis, et Quartus, frater. Gra
Abbreviated transcription (Latin):
cure. Qui cognati mi
cui doefsit sub nole
suo salutare. Salii¬
tat uos gaius ho.
meus. hic est ille cͥ¬

Expanded text:
curae, qui cognati meicui concessit sub nomine suo salutare. Salutat vos Caius hospes meus. Hic est ille c
Abbreviated transcription (Latin):
nolite ine .iii. n
c̾hilenim est quod
minꝰ ꝯueniat alios
Uñ tollitur aucto¬
ritas arguencti. So¬
bru enim possunt
hr̃e filuciam ar
cito despumat in

Expanded text:
Nolite inebriari vino. Nihil enim est quo minus conveniat alios unde tollitur auctoritas arguendi. Sobrii enim possunt habere fiduciam argcito despumat in
Abbreviated transcription (Latin):
plenda st̃. Uñ subd̾. cantantes. qĩ debe¬
tis loqui uob .i. inftruere uos de hiis ⁊
post locutionem hoꝵ estote ip̃o actu.¬
sunt dies. nolite fĩ
placeat querite cͥ
placet. ut omma
cumi strepitu. et

Expanded text:
pere. Unde subdit: Cantantes. Quasi dicat: Debetis loqui vobis, id est instruere vos de his. Et post locutionem horum, estote ipso actusunt dies, nolite fierplaceat. Quaerite cui placet, ut omniacum strepitu. Et
Abbreviated transcription (Latin):
le auisto deularet domu sue .i. familie
bñ p̃positum. ñ ut opes augeat. uł hiꝰ
ãlia fattat. s ut qd̾ ppłiꝯ p̃cepturus est
pͥue a domesticis exigat sic.s. filios hñtẽ¬
bñ subditos. indnin castitate. ne mutẽ¬
tur filiõs hely. qui inuestibło templi
cũ mullerib dormiebant ⁊ religionem
p̃dam putantes ꝙ in hostiis erat insuas

Expanded text:
le a justo deviaret. Domui suae, id est familiae, bene praepositum, non ut opes augeat, vel hujusmodi alia faciat, sed ut quod populis praecepturus est: prius autem domesticis exigat sic, scilicet filios habentem subditos in omni castitate, ne imitentur filios Heli qui in vestibulo templi cum mulieribus dormiebant, et religionem praedam putantes quod in hostiis erat, in suas
Abbreviated transcription (Latin):
quidam babeberat: ut
et eo aut scandalitaren¬
tu: dut saltem confundent᷑ ufirmi ⁊ ip̃i quilicitiᷤ
inorctiniate utebant᷑ et̃asticam inise formam ꝯfun¬
derent ⁊ uiritatem scuident: Scientes enĩ oĩa ofse¬
ex creatione nuunda. intmolata ydoł coram infir¬
mis in ydolo manctucabant ⁊ ꝙ infirim uidente
putabant eos edere subueñtatione ydoli ⁊ exemp¬
plo eoꝵ sub ueñatõe ydoli edebant. illos ꝙͥ incre

Expanded text:
quidam habebant, ut ex eo aut scandalizarentur, aut saltem confunderentur infirmi: et ipsi qui licitis inordinate utebantur, ecclesiasticam in se formam confunderent, et unitatem scinderent. Scientes enim oex creatione munda, immolata idolis coram infirmis in idolio manducabant. Quod infirmi videntes, putabant eos edere sub veneratione idoli, et exemplo eorum sub veneratione idoli edebant. Illos igitur
Abbreviated transcription (Latin):
re aduos ut
haberetis.
et per uos
transirem ĩ
macedoniaᷤ.
et iteruma
macedonia
uenirem ad
uos. et auob̾

Expanded text:
re ad uos, ut haberetis, et per uos transire in Macedoniam, et iterum a Macedonia uenire ad uos et a uob
Abbreviated transcription (Latin):
coĩcatio sancti sp̃e sit
cum om̃ib nobis .i.
sꝑiritus sanctusia
sit uobiscum ut cõi¬
tuetur. Triuitatis hic complexio est. ⁊un¬
tas porestatis. et est cticere. Cota trnritas
sit uobiscum dans gr̃am de commissis.
et caritatem. ut tͥum ꝑfectio: consumina¬
tiosit hominis in salutem.

Expanded text:
icatio sancti Spiritus cum omnibus vobis, id Spiritus sanctus ita sit vobiscum, ut communituetur. Trinitatis hic complexio est et unitas potestatis. Et est dicere: Tota Trinitas sit vobiscum dans gratiam de commissis et charitatem, ut trium perfectio consummatio sit hominis in salutem.
Abbreviated transcription (Latin):
fidem qr apłe sepe
mutat p̃põitiones in eod̾ sensi ⁊i qr dm̃s
oĩs uistiticari ꝑ fidem ꝯͥ legem destruimꝰ
ꝑfidom: absit. Hon enim destruitur lex
cum impleta scd̾m sp̃m: cessat sed̾m lit¬
t̾am. Uñ subdit. S statumus .i. ꝯfirma¬

Expanded text:
epe mutat praepositiones in eodem sensu; et quia justificari per fidem. Ergo legem destruimus per fidem? Absit! Non enim destruitur lex, cum impleta secundum spiritum, cessat secundum litteram. Unde subdit: Sed statuimus, i
Abbreviated transcription (Latin):
ossuram ⁊ tͥbulati¬
onem sibi illatam
dit eos inctie uiclicii
est time. Nota qr ñ orat ꝓ alexandro qui in¬
uidentia frat̾ntatem oppugnando peccau̾̃at.
s ꝓ hiisqui ñ abruꝑant amorem. s timorem.¬
succubuerunt orat ut eis ignoscatur. młtum
enĩ int̾est int̾ eos qui hoc mͦ. ⁊ eos qui iliomõdo
me dico: ut ꝑ mep̃
ronis de cuiuis mani¬
qñ uenit romam
adductus ab hiisqͥ
mansit in lib̃a cu¬
stodia. post ⁊̃ tnsi¬

Expanded text:
ssuram et tribulationem sibi illatam dit eos in die judicii. putetur. Non orat pro Alexandro, qui invidentia fraternitatem oppugnando peccaverat, sed pro his qui abrusuccubuerant, orat ut eis ignoscatur. Multum enim interest qui hoc modo, et eos qui illo modo me dico, ut per me ronis, de cujus maniquando venit Romam, adductus ab his quimansit in libera custodia, et post etiam transi
Abbreviated transcription (Latin):
Em m̃suram boni rł mali. Untas quippe uidicii
loc postulat ut malus mala. ⁊ bonus recipiat
bona. S illd̾ in hoc loco iudetur ostendi. quod
solius dei sit scd̾m i̾ntatem iditium. qr cor¬
da hom̃n nosse solius dei est. ⁊ m̃tis secreta cli

Expanded text:
secundum mensuram boni vel mali. Veritas quippe judicii hoc postulat, ut malus mala, bonus recipiat bona. Sed illud in hoc loco videtur ostendi, quod solius Dei sit secundum veritatem judicium, quia corda hominum nosse solius Dei est, et mentis secreta di
Abbreviated transcription (Latin):
omnib qua induti:
ñ cogemini seruire
carni. Uñ subc̾it. et¬
carnis curam nefec̾itiᷤ.
non dico in necẽ iis ad

Expanded text:
omnibus, quem induti non cogemini servire carni. Unde subdit: Etarnis curam ne feceritis, non dico in necessariis ad
Abbreviated transcription (Latin):
aditienda ꝓmifit. sic gͦ sum̃da est Alimonia ut me¬
dicina s dum q̃ iuetem satietatis abiuctigentta
tͣnsitur in ip̃o tnsituinsidiat᷑ iaq̃us deupiscentie
⁊ cumsaius debeat eẽ cã edendi. adumgit se tamqn
fit utrum ad huc nec̃cia corꝑis cura subsictiũ petat
Anuoluntaria cupictitas fallatie ininift̾ium sup¬
petat. ad hoc incͥtum hylarescit infelix amina gca

Expanded text:
adjicienda promisit. Sic ergo sumenda est alimonia ut medicina, sed dum ad quietem satietatis ab indigentia transitur in ipso transitu insidiatur laqueus concupiscentiae, et cum salus debeat esse causa edendi adjungit se tanquam fit utrum adhuc necessaria corporis cura subsidium petat an uoluntaria cupiditatis fallacia ministerium suppetat. ad hoc incertum hilarescit infelix anima et
Abbreviated transcription (Latin):
iustoꝵ exemplũ eẽ
iusti iudicu dei. ut
intłłigatur qd̾ ñ par¬
cet impus tamquam
sarm̃tis p̃scisis ad ꝯbu¬
stionem. qui ũ ꝑcit
iustis. pp̃ ꝑfitiendam
pugationem. Unde

Expanded text:
ustorum exemplum esse justi judicii Dei, ut intelligatur quod non parcet impiis tanquam sarmentis praecisis ad combustionem, qui non parcit justis propter perficiendam purgationem. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ũt .s. ⁊ qui lilignur
diligat alios. ⁊ mutu
io obsequiis cantatem
nos ip̃i apłi. qui ñ de
fectue deuobis głamͣ
tientta ura. ⁊ fide ser¬
uata. in omnib ꝑse¬
cutionib ur̃is que st̃

Expanded text:
t et qui diligitur diligat alios, et mutuis obsequiis charitatenosipsi apostoli qui non de fectus. De vobis gloriamur, patientia vestra et fide, servata in omnibus persecution
Abbreviated transcription (Latin):
ñ illeaut ille. s omĩs ommino. ⁊ filus d̾i semp
uiuiuis unusticia sua. mortuus aũt pp̃delicta
ña icarnie suscepta ex pena ur̃asic ⁊ semꝑ¬
bñdictus est insua iustitia maledictus aũt in morte
quod mortem cominittatur. susciꝑe ñ dedignatus
est. iõ additum est omtus: ne xp̃c ad u̾am mortẽ
non ꝑtin̾e drẽtur. si a maledẽo penitus se ꝑaretur
Insipiens quidem honorificentia xp̃m amaledõo ꝙ
gat. clicens pepenctisse. in ligno sp̃e. quadam false
qĩ ita nos uideos redemit a maledc̃o legis ut ⁊̃
ingentib. que non sub maledictione legis erãt.

Expanded text:
n ille aut ille, sed omnis omnino, etiam Filius Dei semper vivus in justitia sua, mortuus autem propter delicta nostra, in carne suscepta ex poena nostra. Sic et semenedictus est in sua justitia, maledictus autem in morte quod mortem comitatur suscipere non dedignatus est. Ideoque additum est, omnis, ne Christus ad veram mortem non pertinere diceretur, si a maledicto penitus separaretur. Insipiens quidem honorificentia Christum a maledigat, dicens pependisse in ligno specie quadam falsae at: Ita nos Judaeos redemit a maledicto legis, ut etiam, in gentibus, quae non sub maledictione legis erant,
Abbreviated transcription (Latin):
buit et p̃cticare. nec in hoc qd maledõs appłatus est
qui pendet in liguo ꝯtumelia indeum putanda
est. expartequippemortali pepentit in ligno. mor¬
talitas aũt ex in alectictione pecẽi pͥmi hoñ est s
qͦͣ dic̃ẽt mors maledeã est. nemo exhorresceret.
Item si dr̃et pecẽm maledẽm est. nemo itraret᷑.
Quid aũt pepencit in ligno nisi caro mortalis:
ciuius mortalitas et pocc̃o uet̾is hominiserat. in¬

Expanded text:
buit et praedicare, nec in hoc quod maledictus appellatus est qui pendet in ligno, contumelia in Deo putanda est. Ex parte quippe mortali pependit in ligno. Mortalitas autem ex maledictione peccati primi hominis est. Si ergo diceret: Mors maledicta est, nemo exhorresceret. Item, si diceret: Peccatum maledictum est, nemo miraretur. Quid autem pependit in ligno nisi caro mortalis, cujus mortalitas ex peccato veteris hominis erat?
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ad salutem sine sp̃uaus legis obseruantia.
uñ hic agit. tp̃r aũt gr̃e postqͣm exhibita ẽ ũitã
cator. Legissis.

Expanded text:
rofuit ad salutem sine spiritualis legis observantia. Unde hic ait: Tempore autem gratiae postquam exhibita est veritacator legis es;
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ꝓmissionib applandentes licet ẽẽnt reniote.
Utitur ũbo tͥnslato anauigantib qui longe ꝓ¬
spitiut deu̾d̾atas ciuitatos. quas añqm iugte¬
diantur salutatione p̾ueniunt. Ex mecha¬
phoragͦ nauigantium cdicit. ⁊ salutãtes eas.
.i. gaudentes ⁊ desid̾antes eas ut fatiuut nau¬
te longe iusis ciuitatib. et iõ erant ꝯfitentos.
.i. efiteliuitur quia ꝑegtini ⁊ hospites sunt. li¬
uitti ꝯfitebant᷑ se ñ eẽ de hoc mundo. n aliqͥd
se hr̃e iurmundo. ⁊ d̾o hoc ꝯfitebant᷑. Uiem̃

Expanded text:
remotae. Utitur verbo translato a navigantibus qui longe prospiciunt desideratas civitates, quas antequam ingrediantur salutatione praeveniunt, ex metaphora namque navigantium dicit: Et salutantes eas, id est gaudentes et desiderantes eas, ut faciunt nautae longe visis civitatibus, et ideo erant confitentes, id est confitebantur, quia peregrini et hospites sunEt isti confitebantur se non esse de hoc mundo, neque aliquid se habere in mundo: ideo confiteba
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sumuit sibi ho. ut sibi
impurandum sit. s deo
uocatur tãqͣm aaron. qͥ
indicio uirge ⁊ incen¬
ctio emuloꝵ electus est ⁊
monstratus placere do.
Inhiis ubis ꝑcutit cu¬
pidos qui si uocantur
s ing̾unt se. ita ⁊ xp̃e¬

Expanded text:
n sumit sibi honorem, ut sibi imputandum sit, sed Deovocatur, tanquam Aaron, qui indicio virgae et incendio aemulorum electus est, et monstratus placere Deo. In his verbis percutit cupidos qui non vocantur, sed ingerunt se. Ita e
Abbreviated transcription (Latin):
lutem bonoꝵ. ¶ Nouit cnim d̾s bñ uti malis.
luquib humanam naturam malitiam cront. si
ꝑfert eos patient̾ quouiq scit oportere ñ matp᷑
s utens eis ad admonitionem uł ex̃citationem
eis multis iudicus. uł tp̃os alicmñ pumendo. U alios co¬
ram eis iramsuar. futuram .i. penam et̾nam ut
sidi cau̾ent. ⁊ in hoc qd̾ suttinuit eos. ⁊ iram cic ostẽ¬
dit. Notam fecit potentiam siam .s. ꝙ ꝑ malos

Expanded text:
mbrosius Novit enim Deus bene uti malis, in quibus humanam naturam non ad malitiam creat, sed perfert eos patienter quousque scit oportere, non inaniter, sed utens eis ad admonitionem vel exercitationeeis multis indiciis vel ipsos aliquando puniendos, vel alios coram eis, iram suam futuram, id est poenam aeternam ut sibi caverent, et in hoc quod sustinuit eos, et iram eis ostendit. Notam fecit potentiam suam, scilicet quod per malos
Abbreviated transcription (Latin):
id supplicii recipiant
uasa tre q om̃ib de¬
bebatur ⁊ ab illo li¬
in alto equitas. in al
Masla enim uiasi

Expanded text:
id supplicii recipiant vasa irae quod omnibus debebatur, et ab illa liin altero aequitas, in altMassa enim illa
Abbreviated transcription (Latin):
poc̾c̃i: atq fupplicii. ñ ꝯditione cliuina. s uo¬
luntatio iniquitato uiciata natura q̃ a do
ꝯdita est hona. i ergo male uuunt
quod insuꝑ addid̾unt. Ideo non se ercusent
gr̃am uñ bñ nu̾emus ñ accepimꝰ. Non ue¬
racit᷑ possunt se excusare. Si enim uasaire
sunt qitib debita ꝑctitio redditur. hor sib
imputent qi ex nrassa sunt m̃ito pocẽi deuꝰ¬

Expanded text:
one divina, sed voluntatis iniquitate vitiata natura quae a Deo est condita bona. Si ergo male vivunt quod insuper addiderunt; ideo non se excusent gratiam unde bene viveremus non accepimus? Non veraciter possunt se excusare. Si enim vasa irae sunt quibus debita perditio redditur, hoc sibi imputent, quia ex massa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
deseruit penam hñt. que ꝑit om̃ib dẽde¬
batur. ¶ Nota qr ex ũbis apłi quib ue
est in hoc sermone. clicens iacob gratis di¬
lectum. ⁊ electum ad̾o. osau aũt iuditio
reꝓbatum. sicut ⁊ pħaonem ⁊ alios quoᷤ
infert eam q̃i coactis ut apło paulo. In
qr ũ alit̾ euenit. qmͣ futitrum nouit. p̃scĩa
uoluntatis futuros ñ hũtt eos in nũos bonoꝵ
sicut et de p̃scĩa pħonem dampnand̾ cenfuit
sciens eum ñ se correcturum apłm n̾o pau¬
lum elegit. p̃scius utiq qd futuruo eĩt fide¬
lis. Sũt aũt ⁊alii quidam quib gr̃a data
est musum ut sauli. inde ⁊ illis discipulis
qi hoc est iustum ut uncuiq Rdeat pro
m̾ito. ac si dr̃et. digni estis nc̃ uita et̾ira
qr erant boni. frequent᷑ emĩantesunt mal
qui fut᷑i sunt boni. ⁊ aliquociens pͥus sunt
boni: qui futuri sunt ꝑ mansuri mali. ta¬
leꝯ erant illi ⁊ iõ noĩa eoꝵ erant scͥpta ĩ
celo pp̃ iustittam cui desermebant.x u̾o¬

Expanded text:
deseruit poenam habent, quae pariter omnibus debebatur. Nota quia ex verbis Apostoli quibus usus est in hoc sermone, dicens: Jacob gratis dilectum et electum a Deo; Esau autem judicio reprobatum sicut Pharaonem, et alios quos infert eam quasi coactis ut apostolo Paulo.quia non aliter evenit quam futurum novit. Praescientia volsicut et de praescientia Pharaonem damnandum esse censuit, sciens eum non se correcturum, Apostolum vero Paulum elegit praescius quod futurus esset fidelis. Sunt autem et alii quidam, quibus gratia data est in usum, ut Sauli, Judae, et illis discipulis quia hoc est justum ut unicuique respondeat pro merito. Ac si diceret: Digni estis nunc vita aeterna, quia erant boni. Frequenter enim ante sunt mali, qui futuri sunt boni; et aliquoties prius sunt boni, qui futuri sunt et permansuri mali. Tales erant illi, et ideo nomina eorum erant scripta in coelo propter justitiam, cui deserviebant;
Abbreviated transcription (Latin):
facta esset qua illummartur qd̾ sinelucefue¬
rat tenebrosum. postea uio accedenteluce ꝙ
factum est melius redditur. inquio ꝓficien¬
ti hõis affectiosignficatur. Uñ apło loq̃ns
ad fideles ait. fiustis it aliqñ tenebre. nẽ autẽ
lux indomino. Ille hoc fect qui cum tenebꝰ
nos aliis datur. ex quo ñ potest intłłiqd tene¬
bre sempit̾ne funit. Sicut quidam legis calitp̃¬
matores imponunt eiꝰdem lope scͥptori sen¬
suse qui pocuis oftenctit eos cepussecũ dit̃.
Inpͥncipio d̾s fecit celum ⁊ t̾ram. G̃erraerat

Expanded text:
facta esset qua illuminaretur, quod sine luce fuerat tenebrosum; postea vero accedente luce, quod factum est, melius redditur, in quo proficientis hominis affectio significatur. Unde Apostolus loquens ad fideles ait: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Ille hoc fecit, qui cum tenebranos aliis datur. Ex quo non potest intelligi quod tenebrae sempiternae fuerint, sicut quidam legis calumniatores imponunt ejusdem legis scriptori sensisse: qui potius ostendit eam coepisse, cum dixit: In principio fecit Deu
Abbreviated transcription (Latin):
telligis. Magna michi
indetur q̃estio quid sit
dẽ sub lege sic. quaem¬
admodum apłe culpat
hos dampnabilit̾ dic̃
more supplicii quia
leximnatur. non a¬
more iustitie amalo
uoluntate. nonclũ

Expanded text:
telligis. Magna mihi videtur quaestio quid sit esse sub lege sic, quemadmodum Apostolus culpat: hos damnabiliter dicit more supplicii quod lex minatur, non amore justitiae, a malo voluntate, nondum
Abbreviated transcription (Latin):
Alieniꝰ bonis. homiciclia. eliietates. assidue
co messationes suꝑflue. ⁊ hiis similia
Attende quod non hec omma que enum¬
rata sunt in oꝑib carms que mamfesta
eẽ cdixit ad uoluntatem carnis ꝑtinent.
s uitia sunt animi. ut imncicie ire cre¬
dere U omnia maia accdere aĩe excame:
ertor est. non enmomnia uite iniq̃ uitia:
tribuenda sunt cami. ne ab hiisom̃ĩb¬

Expanded text:
alienis bonis; homicidia, ebrietates assiduae; commessationes superfluae, et his similia. Attende quod non haec omnia quae enumerata sunt in operibus carnis quae manifesta esse dixit, ad voluptatem carnis pertinent; sed vitia sunt animi, ut inimicitiae, irae. Credere etiam omnia mala accidere animae ex carne, error est. Non enim omnia vitae iniquae vitia tribuenda sunt carni, ne ab his omnibu
Abbreviated transcription (Latin):
dico.spitientes in
dei. currere deberue
beatitudine. ⁊ qr idẽ
passuo est. Uñ subdit.
Qui et̾no gandio ad
ꝗ ꝑ passionem it᷑. sibi

Expanded text:
aspicientes in dei, currere debemus,beatitudine, et quia idem passus est. Unde subdit: Qui aeterno gaudio, ad quod per passionem itur, sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ret. ⁊ onũa t̾rena mala sustinuit. quesustiẽ¬
da p̃cipiebat. ut nec in illis quer̃etur felici¬
tas nec in istic tim̾et᷑ infeliciras. Natus enim
oumnem camis nobilitatis tumorem extinxit.
Natus ⁊̃ inciuitate bethleem que int̾ om̃
itidee cuurates erat exigua. noluit quẽtͣm
de tͥrene ciuitatis sublummtategłari. panꝑ ĩ
fĩ. qr hũilitatis uiam ostendebat intseris.
Esutunt qui om̃s pascit. sitirut: qui ẽ fonᷤ
sicientium. fatigatus est exittue: qui utã
ꝑ quem nutꝰ locutꝰ est. uurdus audiuit.
Uinctus est qui infirmmtatum uincta solũ.
ortuus est qui mortuum susctauit. Amore
itaq eius: similia pactam᷑. tunc it lex im

Expanded text:
ret; et omnia terrena mala sustinuit quae sustinenda praecipiebat, ut nec in illis quaereretur felicitas, nec in istis timeretur infelicitas. Natus enim omnem carnalis nobilitatis tumorem exstinxit. Natus et in civitate Bethlehem, quae inter omnes civitates Judaeae erat exigua, noluit quemque de terrenae civitatis sublimitate gloriari. Pauper fieri, quia humilitatis viam ostendit miseris. Esuriit qui omnes pascit; sitivit qui est fons sitientium; fatigatus est ex itinere qui viam per quem mutus locutus est et surdus audivit; vinctus est qui infirmantium vincula solvit; mortuus est qui mortuum suscitavit. Amore itaque ejus similia patiamur. Tunc enim
Abbreviated transcription (Latin):
tus est mensib
siuis. eo quod
uiclissent ele¬
gantem infan¬
erunt regis e¬
clictum. fide
factus: nega¬
uit se ẽẽ filiũ
filie pharaoniˢ.
magis eligenᷤ
affligi cũ ppło
dei qmͣ temꝑa¬

Expanded text:
tus est mensibus suis, eo quod vidissent elegantem infanerunt regis edictum. Fide factus, negavit se esse filium filiae Pharaonis, magis eligens affligi cum populo Dei, q
Abbreviated transcription (Latin):
nionem insicliantium. cum
gentib. quietiam petro dede¬
rat ut ministraret uideis.
buta est illie: ut et petrus
gentib p̃clicaret si cansa fe¬
cisset. ⁊ paulus uideis. Qui

Expanded text:
nionem insidiantium, cum gentibus, qui etiam Petro dederat ut ministraret Judaeis.buta est illis, ut et Petrus gentibus praedicaret si causa fecisset, et Paulus Judaeis. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sp̃c. hris om̃ib dico
impõitis .q. in honus
ad refrenandas tͣnsg̃s
quius huc fub peda¬
goggo fũut. ⁊ iõ ñ po¬
t̾ant illa ꝑfectum fa¬
cere ñ tã eo tp̃r debe

Expanded text:
s. His omnibus, dico, impositis, quasi in onus ad refrenandas transgrequi usque huc sub paedagogo fuerunt, et ideo non poterant illa perfectum facere. Non tamen eo tempore debe
Abbreviated transcription (Latin):
tis fidelib infideles
Uł itultos iuclices ã¬
fiituẽbant ⁊ litiga¬
cari aput mniguos
qui funt fidelib qͦt̾¬

Expanded text:
tis fidelibus infideles vel stultos judices instituebant, et litigacari apud iniquos,qui sunt fidelibus q
Abbreviated transcription (Latin):
phibitione namiq ubi caritas deficit deud̾iũ
mali c̾scit. quo aucto dulcius fit. ꝙ ꝓhibet᷑.
⁊ita pec̃m fallit falsa clulcettine. faltax enĩ
dulçedo est quam płes atq maiores penaz anta¬
rituctines secuntur. ⁊ñ solum sedut̃ ꝑ man¬
te int̾emit. mandato erm taroqm gladio
armatus eras ut inimicum occides. ꝗ ñ uales
si de te p̾sumis. Esto gͦ huumilis. noc de te psu¬
mas ⁊ pot̾is iuncerẽ. Uide enim ꝑuum dd̾¬

Expanded text:
hibitione, namque ubi charitas deficit desiderium mali crescit: quo acto dulcius fit quod prohibetur, et ita fallit falsa dulcedine. Fallax enim dulcedo est, quam plures atque majores poenarum amaritudines sequuntur. te interemit. Mandato enim tanquam gladio armatus eras, ut inimicum occideres, quod non vales, si de te praesumis. Esto ergo humilis, non de te praesumas, et poteris vincere. Vide ergo parvum D
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes nati pec̃eores sñ mandato uu̾ent tamqm mor¬
tuum larebat. seq̃ bat᷑q dcupiscentias carius sñ
cognuione. qr sñ cohibito̾e. s data lege pecc̃m
ignoratus pecr̃or s modo fc̃s est manifestus sibi
dentimandatum. legis ꝙ erat ad uitam. o be¬
dienti ⁊obseruanti. uł erat ad uitam. intent¬
onedantis. qr bonum erat hoc id̾ non aluso eẽ
ad mortem. et̾nam .mͥi. non obseruanti ⁊ peccã¬
ti ad mortem aũt est non ex sui uitio s rõne

Expanded text:
homines nati peccatores sine mandato viverent, tanquam mortuum latebat, sequebaturque concupiscentias carnis sine cognitione, quia sine cohibitione; sed, data lege, peccatum ignoratus peccator, sed modo factus manifestus sibi denti, mandatum legis, quod erat ad vitam obedienti vel observanti, vel erat ad vitam intentione dantis, quia bonum erat, hoc idem non aliud esse, ad mortem aeternam, mihi non observanti, et peccanti. Ad mortem autem non est ex sui vitio, sed ratione
Abbreviated transcription (Latin):
Scum. Hic notat᷑ scds actus sub lege .i. hieli
ior homo mortuus sum aucto pecto ⁊addita p̃¬
uaricatione. Uł ita ab illo loco. sñ lege. ⁊ agit de
ñ apparebat .q. d. nesciebam eẽ pecc̃m ⁊ iõ secure ui¬
uebam. q. d̾s ñ eẽt iuclicatitrus actus hunta

Expanded text:
set. Hic notatur secundus actus sub lege, id est hiior homo mortuus sum aucto peccato et addita praevaricatione; vel ita ab illo loco, sine lege, et agit denon apparebat. Quasi dicat: Nesciebam esse peccatum, et ideo secure vivebam, quasi Deus non esset judicaturus act
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum erat mortuũ
ego aũt. rõnalis homo
sentire legi d̾i ⁊ eiꝰ testi¬
monio. bonam eẽ legã
apꝓbat. Ex t̾iorem ueto
legem repugnare et

Expanded text:
peccatum erat mortuum. Ego autem, rationalis homo,sentire legi, et ejus testimonio bonam esse legem approbat. Exteriorem vero legem repugnare et
Abbreviated transcription (Latin):
ut stetis ⁊ hadeatis. s teridatis ad uiud maiu.
qd habebimus. qd̾dam enĩ inccem̃tum głe
hadebunt sumim doctores: ultra illd̾ ꝙ cõit̾
om̃s habebunt. habebunt enĩ om̃c eu̾ndem
denarium. si differt steua astella indaritate.
⁊ erunt diu̾se mansiones in domio patris ⁊

Expanded text:
tis et habeatis, sed tendatis ad illud majus quod habebimus. Quoddam enim incrementum gloriae habebunt summi doctores ultra illud quod communiter omnes habebunt. Habebunt enim omnes eumdem denarium, sed differet stella a stella in claritate, et erunt diversae mansiones in domo Pat
Abbreviated transcription (Latin):
ceret. Cur ergo ñ punit: ait apłe. Quia bonus
deus expectat te. ꝙ turignoras. ⁊ ꝯtempnis. ⁊h¬
peceantib = mnultis peccantib multa bona mini¬
strat. blancliens ut ad penitentiam attrabat.
et ꝯtempnis diuitias ꝑatientis .i. copiosam
patientiam. dei que tot ⁊ tanta pecc̃a sustinet

Expanded text:
ceret: Cur ergo non punit? Ait Apostolus: Quia bonus Deus exspectat te. Quod tu ignoras, et ie multis peccantibus multa bona ministrat, blandiens ut ad poenitentiam attrahat. Et contemnis divitias patientiae, id est copiosam patientiam Dei, quae tot et tanta peccantes sustinet,
Abbreviated transcription (Latin):
cantem. Uñ salomon. Noli ẽẽ nimisin
temꝑanda est g ustitia. ut iittetur
deum qui suffert inquos ut aliqui ex
auo: ñ debet cliuteni ⁊ fĩ p̾diana eiciẽ¬
da est de code añ qm̃ cocidat luxista iusi¬
apłe ut tra ñ duret. qiua si durat. datur
cocasio cliabolo. natuo male cogitat. ⁊ sic se¬

Expanded text:
cantem. Unde Salomon: Noli nimis justus Temperanda est ergo justitia ut imitemur Deum qui suffert iniquos, ut aliqui ex stiano, non debet diu teneri et fieri pridiana: ejicienda est de corde antequam occidat lux ista invisiut ira non duret, quia si durat, datur occasio diabolo. Iratus enim male cogitat, et sic
Abbreviated transcription (Latin):
habitat. ⁊ si quid ⁊̃ uos irritat. qd̾ est temptatio
ut et de bona ira intłłigatur. Irascimim. Uob̾ip̃i ᷤ
aũt ñ pordetis quib hẽtis mrasci nͥ uob̾. qd̾ est enĩ hõ
penitens. nͥ homo irascens sibi: ut accipiat ueniã
de seip̃o exigit penam. ⁊ est sensus. Iras ⁊ no. pecca¬
.i. iudignantiai uobmet ip̃is tanta uebem̃tta ut
peccare defistatis. qr siꝑ hanc iram ñ occidit solui¬
etum sunt porteꝑquas diabolus intrat. s. cupidi¬
tas ⁊ timor. si cupis Aliquid terremim ⁊ hac ĩ¬

Expanded text:
habitat. Et si quis etiam vos irritat, quod est tentatio ut et de bona ira intelligatur. Irascimini vobismetipsautem non peccetis quibus habetis irasci, nisi vobis? Quid est enim homo poenitens, nisi homo sibi ut accipiat veniam, de seipso exigit poenam? Et est sensus: Irascimini e indignamini vobisipsis tanta vehementia ut peccare desistatis, quia super hanc iram non occidit sol jenim sunt portae per quas diabolus intrat, scilicet cupiditas et timor. Si cupis aliquid terrenum, hac in
Abbreviated transcription (Latin):
pͥusgalathx iegem
custodierint.s dũ
cũcisionis. ⁊legalium obseruationim
uigo se subitietant. qĩ ad eosdem ueu̾ebã¬
tur᷑ cultus. quib in ydolat̾a añ sermẽbãt
quia ñ est lemor hec legis seruitus qrł ydo

Expanded text:
us Galatae legem custodierint, sed dum circumcisionis et legalium observationum jugo se subjiciebant, quasi ad eosdem revertebantur cultus, quibus in idololatria ante serviebant, quia non est levior haec legis servitus, quam ido
Abbreviated transcription (Latin):
nutata. gentib u̾o ñ st̃ imponenda ueuideantur.
aut ñ cã ꝑmittendi xp̃i iustituta. aut adhuc pro
rant sepelienda. ñ ut saclegia gestium fugieu¬
da. post ea u̾o tanqm cum honore sepultã slnt
spes ponatur.seu non: obseruautib dixit. uoxia
cẽ. nisi dispensatorie custodiant᷑ ⁊ scd̾m tra lac̾¬

Expanded text:
nata. Gentibus vero non sunt imponenda, ne videantur nata. Gentibus vero non sunt imponenda, ne videantur aut non causa promittendi Christi instituta, aut adhuc promrant sepelienda, non ut sacrilegia gentium fugienda. Postea vero tanquam cum honore sepulta sint, spes ponatur sive non, observantibus noxia esse dicit, nisi dispensatorie custodiantur; et sec
Abbreviated transcription (Latin):
arguit quise in legeuisificari c̾debãt
ñ qui legittima illa in emo honorem
a quo mandata sunt obseruabant ĩtłłgẽ¬
tes ⁊ qua p̃mintiande ũitatis rõne ntan¬
datassut. ⁊ quonsq debeant ꝑdurare. illa
reuelatione latius nnotesdente noẽitate
fũat aboleri iusificari neminem potãt:
cͥlegia fugienda ⁊cum ip̃a gr̃a iam cepat
reuelari. que młib̾e talib fũat p̃mũtiata.
Inde est quod chimotheum udea mr̃e. ⁊
morem hiꝰ custodunt. non simulatione fal¬
ꝓhibere: in hus hõib usq ad quos dura¬
te debuerunt. gũtiles uo ex ciusoł uti
pariete ad eũdem lapidem angłarem uemi¬
entes non erant ad talia cogend. Si cun
q sacͣm̃tis adhucdediti erant ultro uel¬
lent ficut thumocheus ꝯferre. gruen¬
tiam non erant ꝓhibenti. s si in hiis
ꝯfidebant: erarrt ꝑditi. sic ⁊ inidei. Uñ est
niuid apłi. dico uob quia sic̾cũcidamimi. ut spem salu¬
rat ilia tenere neuideantur trpbara pocius qm i᷑¬

Expanded text:
arguit qui se in lege justificari credebant, non qui legitima illa in ejus honorem a quo mandata sunt observabant, intelligentes et qua praenuntiandae veritatis ratione sint mandata, et quousque debeant perdurare. Ireuelatione latius innotescente necesse fuerat aboleri, iustificare neminem poterant! crilegia fugienda, etiam cum ipsa gratia jam coeperat revelari quae umbris talibus fuerat praenuntiata. Inde est quod Timotheum Judaea matre et morem hujusmodi custodivit, non simulatione falprohibere in his hominibus, usque ad quos durare debuerant. Gentiles vero ex diverso veluti pariete ad eumdem lapidem angularem venientes, non erant ad talia cogendi. Si qui us sacramentis adhuc dediti erant ultro vellent sicut Timotheus conferre congruentiam, non erant prohibendi; sed si in his confidebant, erant perditi sicut et Judaei. Unde est illud Apostoli: Dico vobis quia, si circumcidamini, ut spem saluideantur improbata potius q
Abbreviated transcription (Latin):
de hoo mundo ad minsibilia par̾ne marestatiᷤᷤ
tulltirrus celebrato sacm̃to uefis pascho post
typicum Agnum in riltimo corpus suum
Alia sp̃̾e ⁊ cũ sub illia: qr̃ pocius sub ista. ⁊
⁊ sangillem sium dedisse disciplis ut osten¬
deret uetis legis sacraita cefsatura int̾ q̃
p̃cipinm erat agni paschat sacrmm̃ĩtum
⁊ noue legis sacram̃ta sustilienda. int̾q ex¬
cellit domunci corꝑis sacram̃tum. Ideo ⁊̃
post alia dedit ut memorie discipłoꝵ te¬
natius infig̾etur. ⁊ ab ecc̃a deincepe frequñ¬
taret᷑ i Sub llia uo sp̃e iõ tractictit ⁊afi

Expanded text:
de hoc mundo ad invisibilia aeternae majestatis transiturus celebrato sacramento veteris Paschae, post typicum agnum in ultimo corpus suum alia specie; et cum sub alia, quare potius sub ista; etet sanguinem suum dedisse discipulis, ut ostenderet veteris legis sacramenta cessatura inter quae praecipuum erat agni paschalis sacramentum, et novae legis sacramenta instituenda inter quae excellit Dominici corporis sacramentum. Ideoque etiam post alia dedit, ut memoriae discipulorum tenacius infigeretur, et ab Ecclesia deinceps frequentaretur. Sub alia vero spe
Abbreviated transcription (Latin):
slicħ falsum putandum est in sacͥfitiorie¬
titatis. uł ficut fit in magoꝵ p̃stigiis ubi
de lusione quadam falinitur ocłi ut uide
uisus. nec fallitur ꝙ eẽt si c̾deretur sic fu¬
tatem fidei. nec ad deceptõem sic fit. Alti
cli cens panis quem frangim᷑. Item aum̃.¬
in sacram̃to sicfit. Item uusquisq ꝑtem
tisuam accipit ꝑ ꝑtes manctucatur et
manet integer Eoce in hiis paret ꝙ
integrum ⁊ intorruptum corpus ⁊p̃i manducat᷑¬

Expanded text:
l falsum putandum est in sacrificio veritatis, vel sicut fit in magorum praestigiis, ubi delusione quadam falluntur oculi, ut vid fallit nos visus nec fallitur: quod esset, si crederetur sic ftatem fidei, non ad deceptionem sic fit. Alii Apostolus velle dicens: Panis quem frangimus. Item Augin sacramento sic fit. Item: Unusquisque partem suam accipit, per partes manducatur et manet integer. Ecce ex his patet quod integrum et incorruptum corpus Christi manducat
Abbreviated transcription (Latin):
in aliqua suba est in ip̃o corꝑe ẽẽ uidetur
s eccłia cum ip̃m corpiis incorruptibile.
flt qr ĩmortale est et impassibile in ip̃o non
sensum discipłoꝵ qui puitabant cauiem
xp̃i ficut aliam inꝑtes eẽ diuidendam. ⁊ mor

Expanded text:
aliqua substantia est, in ipso corpore esse videtur, sed contra, cum ipsum corpus incorruptibile sit, quia immortale est et impassibile, in ipso nonsensum discipulorum, qui putabant Christi carnem sicut aliam in partes esse dividendam et mor
Abbreviated transcription (Latin):
inuna s in duab dectit.iõ ut ostend̾et᷑
corpus assumpsisse ut utrumq recti¬
tñet. panis eiĩ ad coepus refertur. ui¬
num ad animam. quumm oꝑatur
satiguinem inqrio sedes aĩe a phisicis ẽẽ
dr̃. Ido ergo induab sp̃eb celebrat᷑ hoc
sacͣm̃tum ut aĩe ⁊ carmo susceptio in xp̃o
⁊ utͥusqi libatio in nob siginficet᷑. It Ido¬

Expanded text:
in una, sed in duabus dedit? Ideo ut ostenderetur in una, sed in duabus dedit? Ideo ut ostenderetur corpus assumpsisse, ut utrumque redimeret. Panis enim ad corpus refertur, vinum ad animam, quia vinum operatur sanguinem, in quo sedes animae a physicis esse dicitur. Ideo ergo in duabus speciebus celebratur hoc sacramentum, ut animae et carnis susceptio in Christo, et utriusque liberatio in nobis si
Abbreviated transcription (Latin):
est istica xp̃i caro porro spẽs illa iusibil
satͣisitum est gemine rei ꝯtente ⁊ sig̃cate
p̃ssam siłitudinem. Nam sic̃ panis ẜcet̾is
cibis corpus reficit. ⁊ sustentat. itrinmi ho¬
nuuem letificat atq in ebriat: sic caro xp̃i
int̾iorẽ hominem magis cet̾io graciis sp̃n¬
Alit̾ reficit ⁊ saginat. quen ⁊ sanguit ⁊¬
sp̃ualit̾ letificat. ⁊fic inebriat: ut sobriũ
reddat. Uñ. calix cuuis mebrians qm̃ p̃cla¬
rue est. h̃t ⁊̃ similitudinem cũ resig̾ta¬
ta tm̃i que estimitas fidelium. qr sic̃ ex
multie granis ꝯficitur unus panis ⁊ex
sic ex multis fidelium ꝑsonis unitas ede¬
ꝙ deu̾gine simpsit. Quia sicut corpue ⁊
ex multis m̃bris puris. ⁊ lb om̃i macula
pecc̃i ĩnunis ꝯstat. uta unitas eccłiasti¬
ca exmultis ꝑsonis muncdis xĩmacłatis
ꝯfistit. uitirui rei typo fc̃a est archa do¬
inim de lignas cethunquest̃ impntri¬
sp̃e dedit. ¶ Cum aũt totus xp̃c sub sp̃e
panis totus sub sp̃e insumatur. cur u̾o

Expanded text:
est mystica Christi caro. Porro species illa visibilis sacramentum est geminae rei, contentae sciliceudinem. Nam sicut panis prae caeteris cibis corpus reficit et sustentat et vinum hominem laetificat atque inebriat, sic caro Christi interiorem hominem magis caeteris gratiis spiritualiter reficit et saginat, quem et sanguis spiritualiter laetificat, et sic inebriat, ut sobrium reddat. Unde: Calix tuus inebrians, quam praeclarus est . Habet etiam similitudinem cum re sigca, quae est unitas fidelium: quia sicut et multis granis conficitur unus panis, et ex sic ex multis fidelium personis unitas ed de Virgine sumpsit; quia sicut corpus Christi ex multis membris puris et ab omni macula peccati immunibus constat, ita et unitas ecclesiastica ex multis personis mundis et immaculatis consistit. In cujus rei typo facta est arca Domini de lignis technspecie dedit. Cum autem totus Christus sub specie panis, totus sub specie vini sumatur, cur non
Abbreviated transcription (Latin):
let ꝙ aũt formalis ñ sit maifestumq formna¬
panis ⁊ uini remanet utrum u̾o sit subalis
eẽ illa uerettici possit alii aũt sic dñt hanc in
illam tnͣsire: ut ꝯn̾iti. qr sub illis accidentib sub
quib pͥus erat sub̾a panis ⁊ umi post oseccatõem.
est fuba corꝑis ⁊ sanguinis quib tũ ip̾m corpꝰ ĩ
aff̾icititr nos añt incerta relinq̃ntes ꝙ ex auc¬
ꝯu̾ti modum u̾o ds ꝯu̾sionis ignorate non
erubescunne fateri. De pͥori añt sub̾a quedaᷤ
ccrpus affitrnt. nec ii eo fundantur. Si no
quertur ubi fundentur cm̃s nob̃ pocuis ⁊ n¬

Expanded text:
let. Quod autem formalis non sit, manifestum panis et vini remanet. Utrum vero sit substantialis esse illa vero dici possit. Alii autem sic dicunt hanc in illam transire vel converti, quia sub illis accidentibus sub quibus prius erat substantia panis et vini, post consecrationestantia corporis et sanguinis, quibus tamen ipsum corpus non afficitur. Nos autem incerta relinquentes, quod ex aucconverti, modum vero conversionis ignorare non erubescimus fateri. De priori autem substantia quaedam corpus afficiunt, nec in eo fundantur. Si vero quaeritur ubi fundentur, dicimus nobis potius
Abbreviated transcription (Latin):
at̃ intłłigitur caro tp̃i. U ł illa q̃ cruciftx
ast ⁊ sepulta. uił ila p̃ualis atqi dunna.
de qua ip̃e dicit. caro mei ue cibus est
⁊ sanguis meus u̾e est potꝰ ⁊ item. Qui man¬
lucat ennera meam in me manet et ego ĩeo
ic̃. Siint itat tͥa in hoc sacram̃to ꝯsidanda

Expanded text:
 intelligitur caro Christi, vel illa quae crucifixa est et sepulta, vel illa spiritualis atque divina de qua ipse dicit: Caro mea vere cibus est, et sanguis meus vere est potus . Et item: Qui manducat meam carnem in me manet et ego in eo, etc. . Sunt itaque tria in hoc sacramento consideranda,
Abbreviated transcription (Latin):
nustium euchari¬
stie int̾cenamdũ
celebratum ñcenã
ẽẽ. Mecticina it sp̃ua¬
lio est que cum teũ¬
entia degustata pu¬
rificat sibi deuotũ
ñe redemptõis

Expanded text:
ium eucharistiae inter coenam celebratum, non coenam esse. Medicina enim spiritualis est, quae cum reverentia degustata, purificat sibi devotum; a redemptionis
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ eq apło fc̃m est bonũ. cũ bñ accipit᷑ malũ
.i. dum stimulis sathane ei dat᷑. ⁊ pacient̾
portatur. Ecor ex hiis scoꝵ testimoniis liquet
uerum xp̃i corpus eẽ in altari ñ modo a bonis
dentur repugnare. que silentio p̃c̾eunda ñ
sunt. Ait ens̃ aug̃. Ronus acccpit sacĩtum
⁊tem sacͣm̃ti. malus u̾o sacm̃tum ⁊ñ rem

Expanded text:
stolo factum est bonum, cum bene accipitur malum, id est dum stimulus Satanae ei datur, et patienter portatur. Ecce ex his sanctorum testimoniis liquet verum Christi corpus esse in altari, et non modo a bonis,dam videntur repugnare quae silentio praetereunda non sunt. Ait enim Augustinus: Bonus accipit sacramentum et rem sacramenti, malus vero sacramentum et non rem