comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
significant: subitos saltus dan¬
tes s ꝓtinꝰ ad terrã cadentes. Saltꝰ
enĩdabant cum precepta dñi se
implet᷑os promitterent: s ciciꝰad
terram cadebant cũ ꝑ prauaoꝑa
se hec audisse denegarent. Uide¬
amus in eis quasi quẽdã locu¬
starũ saltũ. Omĩa uerba que
loquutus ẽ dñs. & faciemꝰ &e au¬
diemꝰ. Uideamꝰ aũt. quomͦ citius
ad terrã ruunt. Utinã mortui es¬
semus in egipto: & ñ inhac uasta
solitudine. Utinã ꝑeamus: &. ñ
inducat nos dñs in terrã istam.
Locuste gͦ erant quia habebant
saltũ ꝑ uocem: & casũ ꝑ actionẽ.

Expanded text:
significant subitos saltus dantes, sed protinus ad terram cadentes. Saltus enim dabant cum praecepta Domini se implere promitterent; sed citius ad terram cadebant, cum per prava opera haec se audisse denegarent. Videamus in eis quasi quemdam locustarum saltum: Omnia verba quae locutus est Dominus, et faciemus et audiemus . Videamus autem quomodo citius ad terram ruunt: Utinam mortui essemus in Aegypto, et non in hac vasta solitudine. Utinam pereamus, et non inducat nos Dominus in terram istam . Locustae ergo erant, quia habebant saltum per vocem, et casum per actionem.
Abbreviated transcription (Latin):
meridie sicut in tenebris: quia
mens eoꝵ cum de aliena melio¬
ratione affugit᷑ de radio lucis
bona aꝑta considerant. si qua
mala lateant inuestigant. &
sollicitis inquisicionib laborant
si qͥd forte qd̃ accusare possint
inueniant. Sana quidẽ m̃bra
conspiciunt s clausis ocłis cor¬
dis uulnus palpantes querunt

Expanded text:
er diem incurrent tenebras, quia mens eorum cum de aliena melioratione affligitur, de radio lucis bona aperta considerant, si qua mala lateant investigant, et sollicitis inquisitionibus laborant, si quid forte quod accusare possint inveniant. Sana quidem membra conspiciunt: sed clausis cordis oculis vulnus palpantes quaerunt
Abbreviated transcription (Latin):
illis ñ quiesces neque erit reqͥes ue¬
stigio pedis tui : Dabit enĩ tibi dñs
ibi cor pauidũ & deficientes ocłos.
& animã merore consũptam: & e¬
rit uita tua quasi pendens ante
te Timebis nocte de die ñcredes
uite tue. Mane dices quis mͥ det
uesperã. & uesꝑe quis mͥ det ma-¬

Expanded text:
illis non quiesces neque erit requies vestigio pedis tui dabit enim tibi Dominus ibi cor pavidum et deficientes oculos et animam maerore consumptam et erit vita tua quasi pendens ante te timebis nocte et die et non credes vitae tuae mane dices quis mihi det vesperum et vespere quis mihi det ma
Abbreviated transcription (Latin):
uere nequeo: neq enĩlibri patit᷑
magnitudo. & pleraq tam turpia
sunt ut erubescã dicere. Dico aũt
unũ in ignominiam gentis in imi-¬
ce. Prepositos habent sapientissi
sanguinẽ uirginis siue menstrua¬
te mundũ uel immundũ. siocłis
discern̾e ñ potuerint gustu ꝓbent.¬

Expanded text:
vere nequeo. Neque enim libri patitur magnitudo, et pleraque tam turpia sunt, ut erubescam dicere. Dicam tamen unum in ignominiam gentis inimicae. Praepositos habent synagogis sasanguinem virginis, sive menstruatae, mundum, vel immundum, si oculis discernere non potuerint, gustu probent
Abbreviated transcription (Latin):
Tales sunt. scłariũ dignitatũ &¬
quanto plus huic uicio insistũt
tanto amplius in ardescunt. La¬
borant festinant fatigant᷑. nich
In scabie etiã feruor uiscerũ ad
cutem trahit᷑: ꝑ quã recte luxu¬
cordis usq ad oꝑationẽ ꝓsilit:
nimirũ feruor intimus usq ad
cutis scabiem ꝓrumpit. Et fo¬
ris iam corpus uulnere sauciat
quia dum incogitatione uolu¬
ptas ñ reprimit᷑ etiã inactione

Expanded text:
tem sunt saecularium dignitatquanto plus huic vitio insistunt, tanto amplius inardescunt, laborant, festinant, fatigantur; nihil In scabie etenim fervor viscerum ad cutem trahitur, per quam recte luxuntatio usque ad operationem prosilit, nimirum fervor intimus usque ad cutis scabiem prorumpit. Et foris jam corpus scabies sauciat, quia dum in cogitatione voluntas non reprimitur, etiam in actione
Abbreviated transcription (Latin):
tate ac surore mentis: & palpes
inmeridie sicut palpare solet
cecus in tenebris & ñ dirigas
iuastuas. Omĩq tempore ca¬
lunniã sustineas. & opprimariᷤ
iuolentia: nec habeas qui lib̾et

Expanded text:
tate et furore mentis, et palpes in meridie sicut palpare solet cecus in tenebris et non dirigas vias tuas. Omnique temporem calumpniam sustineas et opprimaris violencia, nec habeas qui liberet
Abbreviated transcription (Latin):
ridie sicut cecus itenebris. &
racła cerneret: & tamen de eiꝰ
diuinitate dubitaret: in meri¬
die tenebras passus ẽ qm̃ uisũ
pando exquirimꝰ. qd̾ ocłis ñ ui¬
demus. Et udei aꝑta eius mi¬
racula uiderant. & ad huc eũ
quasi palpantes inquirebant
cũ dicerent. Quousq animã
nrãm tollis: Si tues xp̃s. dic
nobis palam. Ecce miracłoꝵ
lur ante ocłos aderat: & tam̃ in
cordib suis tenebras offenden¬
tes. ad huc requirendo palpa¬

Expanded text:
ridie quasi in tenebris. » racula cernerent et tamen de ejus divinitate dubitarent, in meridie tenebras passi sunt, quia visum pando exquirimus, quod oculis non videmus. Judaei autem aperta ejus miracula viderant, et adhuc cum quasi palpantes quaerebant, cum dicerent: Quo usque animam nostram tollis? Si tu es Christus, dic nobis palam . Ecce miraculorum lux ante oculos aderat, et tamen in cordis sui tenebras offendentes, adhuc requirendo palpa
Abbreviated transcription (Latin):
agit. Declinat ad dexterã quide
siusuirib presumit decluat ad
sinistram qui ꝓsua fragilitate deᷤ¬
perat se posse saluari. Declinat
oportet saꝑe: declinat ad sinistͣm
qui famulatur stulticie. S tu

Expanded text:
est, declinat ad dexteram qui de suis viribus praesumit, declinat ad sinistram qui pro sua fragilitate desperat se posse salvari, declinat ulatur, declinat ad sinistram qui vul
Abbreviated transcription (Latin):
So qd̃ ñ seruieris dño deo tuo in
gaudio cordisq leticia propter
rerum omniũ habundantiã
seruies inimico tuo quẽ immit¬
tet dñs tibi in fame & siti & nudi¬
tate.&. omniũ penuria rerum:¬
&. ponet uigum ferreũ suꝑ cer¬
uicem tuã donec teconterat Pa

Expanded text:
eo quod non servieris Domino Deo tuo in gaudio cordisque laetitia propter rerum omnium abundantiam servies inimico tuo quem inmittet Dominus tibi in fame et siti et nuditate et omnium penuria et ponet iugum ferreum super cervicem tuam donec te con
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. Asinus tuus rapiatur in
conspectu tuo: & ñ reddat᷑ tibi.
Oues tue dentur inimicis tius:
& ñ sit quite adiuuer. Filii tui
& filiȩ tuȩ tradant᷑ alteripopło.
uidentib occłistuis & deficien

Expanded text:
. Asinus tuus rapiatur in conspectu tuo et non reddatur tibi, oves tue dentur inimicis tuis et non sit qui te adiuvet. Filii tui et ﬁlie tue tradantur alteri populo videntibus oculi
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Sequit᷑. Precepit aut̃ moi¬
ses & seniores isrł popło dicentes.
Custodite omne mandatum qd̃
precipio uobis hodie. Cumq tu¬
sieritis iordanen in terram quam
dñs d̾s tuus dabit tibi: eriges
ingentes lapides &. calce leuiga¬
bis eos ut possis in eis scribere om¬
nia uerba legis huius iordane tran¬
sinisso: ut introeas terram quã
dñs d̾s tuus dabit tibiꝰ terrã la¬
cte & melle manantẽ. sicut iura
uit patrib tuis. Quando gͦ trari¬
sieritis iordanen. eriges lapides qͣs
ego hodie precipio tibi in mont
ebal & leuigabis eos calce Ete¬
dificabis ibi altare dño deotuo
de lapidib quos ferrum ñ tegil
& de saxis in formib & impolins
& offeres suꝑeo holo causta dñs
deo tuo: & immolabis hostias pa¬
cificas. Comedesq ibi & epula¬
beris coram dño deo tuo. &. scri¬
bes suꝑ lapides omnia uerba legis
huius: plane &e lucide. Moises ⁊¬

Expanded text:
s est praecepit autem Moses et seniores Israhel populo dicentes custodite omne mandatum quod praecipio vobis hodie cumque transieritis Iordanem in terram quam Dominus Deus tuus dabit tibi eriges ingentes lapides et calce levigabis eos ut possis in eis scribere omnia verba legis huius Iordane transmisso ut introeas terram quam Dominus Deus tuus dabit tibi terram lacte et melle manantem svit patribus tuis. Quando ergo transieris Jordanem, erige lapides quos ego hodie praecipio tibi in monte Ebal, et levigabis calce, et aedificabis ibi altare Domino Deo tuo de lapidibus quos ferrum non tetigit, et de saxis informibus et inpolitis et offeres super eo holocausta Domino Deo tuo et immolabis hostias pacificas comedesque ibi et epulaberis coram Domino Deo tuo et scribes super lapides omnia verba legis huius plane et lucide dixe
Abbreviated transcription (Latin):
Sequit᷑ Dabit dñs in imicos tu¬
os qui consurgunt aduersũ te.
corruentes in conspectutuo. Per
unã uiam uenient contrate.:
& ꝑ septem fugient a facie tua.
Emittet dñs benedictionem
suꝑ cellaria tuaꝰ &. suꝑ omĩa o¬
ꝑa manuũ tuarũ benedicetq
tibi in terra quã acceꝑis. Susci

Expanded text:
ens dabit Dominus inimicos tuos qui consurgunt adversum te corruentes in conspectu tuo per unam viam venient contra te et per septem fugient a facie tua emittet Dominus benedictionem super cellaria tua et super omnia opera manuum tuarum benedicetque tibi in terra qua
Abbreviated transcription (Latin):
ut introeas in terram lacte &.
melle manantem. hoc significa¬
re uidetur: qd̃ nemo terrã uiuen¬
tium intrabit qui priꝰꝑ baptismũ
ñ transierit. &. nouȩ legis fidem
atq atq doctrinam ñ susceꝑit.
Qͥd ꝑ altare significat᷑ qd̃ de la¬
pidib impolitis & saris in for¬
mib suꝑ montem ebal constru¬
itur. Eccłia utiq: in quaom¬
nia sacrificia xp̃ianȩ religionis
cotidie fiunt Sit aũt hoc alta¬
re suꝑ montem ebal. qm̃ sc̃a
eccłia ingentili popło maxima
płoerat: qm̃ ibi ab antiquis tem¬
porib. maior inferni ꝑdicionisq
porta patebat. Construit᷑ aut̃
hoc altare ex lapidib impolitis.¬
& saris informib quos ferrũ ñ

Expanded text:
it intrare in terram lacte et melle manantem, » ex hoc significare videtur, quod nemo terram viventium intrabit, qui prius per baptismum non transierit, et novae legis fidem atque doctrinam non susceperit. r altare significatur, quod de lapidibus impolitis et savis informibus supra montem Nabal construitur? Ecclesia utique, in qua omnia sacrificia Christianae religionis quotidie fiunt. 212 Fit autem hoc altare super montem Nabal, quoniam sancta Ecclesia in gentili populo maxima pulo erat, quoniam ibi, ab antiquis temporibus, major inferni perditionisque porta patebat. Constituitur autem hoc altare ex lapidibus et saxis informibus, quae ferrum non
Abbreviated transcription (Latin):
erant. ñ habebant: ñ in merito
nim ferrum ñtetigerat: quia
ñdum sc̃ȩ predicationis ferram̃¬
tis dolati a formatierant: Nondũ
enĩ ad eos dolandos uenerat ille
qui ait. Ut sapiens arcbitectus.
fundamentũ posui. Suꝑ hoc aut̃
altare holocausta dño offerunt᷑.¬

Expanded text:
bant, non immerito utem ferrum non tetigit, quoniam nondum sanctae praedicationis ferramentis dolati, et formati erant. Nondum enim ad eos dolandos venerat ille, qui ait: « Ut sapiens architectus fundamentum posui . » Super hoc autem altare holocaustum Domino offertur, e
Abbreviated transcription (Latin):
nos docuit. quid iordanis aqua
significet: qm̃ ibi baptizatus. di¬
scipłis suis precepit dicens. Ite do¬
cete om̃s gentes baptizantes eos
mnomune patrisae. filii & sp̃s sc̃i

Expanded text:
nos docuit, quid Jordanis aqua significet, quoniam ibi baptizatus discipulis suis praecepit, dicens: « Ite, docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et S
Abbreviated transcription (Latin):
omnib bonis fructu uteri tui &
fructu iumentoꝵ tuoꝵ fructut᷑¬
re tue quã urauit dñs patrib
tius ut daret tibi. Aperiet dñs
thesaurũ suum obtimum cȩlum:
ut tribuat pluiiam t̾re sue intẽ¬
pore suo. Benedicet cunctisoꝑib
manuum tuarũ & fenerabis gen¬
tib multis: & ipse anullo fenus
accipies. Constituet te dñs in ca
put & ñ incaudamt᷑ & eris semper
supͣ & ñ subt̃. si audieris manda¬
ta dñi dei tui que ego p̃cipio tibi
hodie. & custodieris ⁊ feceris. ac
ñ declinaueris abeis nec ad dex¬
terã nec adsinistrã: nec sequutus
fueris deos alienos neq colueris

Expanded text:
ibus bonis fructu uteri tui et fructu iumentorum tuorum fructu terrae tuae quam iuravit Dominus patribus tuis ut daret tibi aperiet Dominus thesaurum suum optimum caelum ut tribuat pluviam terrae tuae in tempore suo benedicet cunctis operibus manuum tuarum et fenerabis gentibus multis et ipse a nullo fenus accipies consmper supra et non subter, si audieris mandata Domini Dei tui, quae ego praecipio tibi hodie, et custodieris et feceris, ac non declinaveris ab eis, nec ad dexteram nec ad sinistram: nec secutus fueris deos alienos, nec colueris
Abbreviated transcription (Latin):
ledictus qui dormit cũ sorore
sua. filia ꝑatris sui. uł matris
sue.Q dicet omis popłs am̃. Ma¬
ledictꝰ quidormit cũ socrusua.
Et dicet omnis popłs amͣ. Ma¬
ledictus qui clam ꝑcusserit ꝓri¬
mum suum. Et dicet omnispo¬
płs am̃. Maledictus qui accipit
munera ut ꝑcutiat animam san¬
giinis innocentis. Et dicet om¬
nis popłs. am̃. Maledictus qui
ñ ꝑmanet insermonib legis huiꝰ.
nec eos oꝑe ꝑficit. Et dicet omĩs

Expanded text:
t cum sorore sua filia patris sui sive matris suae et dicet omnis populus amen maledictus qui dormit cum socru sua et dicet omnis populus amen maledictus qui clam percusserit proximum suum et dicet omnis populus amen maledictus qui accipit munera ut percutiat animam sanguinis innocentis et dicet omnis populus amen maledictus qui non permanet in sermonibus legis huius nec eos opere perficit et dicet omnis
Abbreviated transcription (Latin):
ises popło indie illo dicens. Hi
stabunt ad benedicendũ. suꝑ
montem garizim: iordane tnͣs¬
misso. Simeon. Leui. uidas ysa¬
car. ioseph: & beniamin. Et he-
regione histabunt ad maledicen¬
dum: in monte ebal. Ruben.
gad. &. aser: zabulon dance.nep

Expanded text:
ses populo in die illo, dicens: Hi stabunt ad benedicendum populo super montem Garizim, Jordane transmisso: Simeon, Levi, Judas, Issachar, Joseph, et Benjamin. Et e regione isti stabunt ad maledicendum in monte Hebal: Ruben, Gad, et Aser, Zabulon, Dan, et Nep
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ẽ. Qd̃ aũt ait comedesq ibi
& epulaberis coram dño deo tuo:¬
ñ decarnali s de sp̃uali cibo intel¬
ligi debet. Hic enĩ cib in eccłia su¬
mit᷑: hiccib coram deo comedit᷑
Non enim in solo pane uiuit ho

Expanded text:
i sumus. Quod autem ait: « Comedesque ibi, et epulaberis coram Domino Deo tuo, » non de carnali, sed de spirituali cibo intelligi debet. Hic enim cibus in Ecclesia sumitur, hic cibus coram Deo comeditur: « Non enim in solo pane vivit hom
Abbreviated transcription (Latin):
quando unusquisq qui iamab
hoc scło mente transit ommpo¬
subdit᷑. Ille eñ uere deo seruire
appetit qui ab hoc scło mente tnͣ¬
sire didicerit. Sic moises transi¬
uit ut uideret uisum: fic dauid
cũ uidiss impium exaltatũ & e¬
leuatũ sic̃ cedros libani. transiuit
& ñ erat. Qͥa miquoꝵ potentiã
magnũ aliqͥd fortasse credimus:
nisi ad ꝑmanens scłm mente
transeamus. Seruus aũt he¬
breus erptus. sex annis seruire p̃¬
cipit᷑ ut in septimo liber dumnit
tatur. Qͥd enĩ ꝑ senarium nu¬
merumꝰ: nisi actiue uitȩ ꝑfectio¬

Expanded text:
ab hoc saeculo mente transit servisubditur. Ille etenim vero Deo servire appetit, qui ab hoc saeculo mente transire didicerit. Sic Moyses transivit, ut videret visum . Sic David cum videret impium exaltatum et elevatum super cedros Libani, transivitn erat . Quia iniquorum potentias esse magnum aliquid fortasse credimus, nisi ad permanens saeculum mente transeamus. Servus vero Hebraeus emptus sex annis servire praecipitur, ita ut in septimo liber exeat gratis. Quid enim per senarium numerum nisi acti
Abbreviated transcription (Latin):
guis ẽ: qđ prius quidẽ de gregib¬
suscipiebat᷑ nunc aũt de area ce
torculari suscipit᷑. Qͥs enĩ hoc ñ
intelligat: Quis nesciat. quid ag¬
nus significet. qui in pascha ĩmo
tur panis. & uinum de torculari:
& domũ eiꝰ que ẽ eccłia: semꝑ que
sibi apud eũ bene ẽẽ sentit. Hũc
gͥ ducit dñs ad ianuã domus sue
& ꝑforat aurem eius: ut ei serui¬
at in ꝑpetuũ. Qui enĩ ad ianuã
innotescatꝰ ceteriq bonũ exem¬
plum de eo capiant ⁊ qͥ ñdũ au¬
res ꝑforatas habent sibi ad eiꝰ exẽ¬
ris uerbi dei faciant. Tales enĩ
aures dñs querebat cũ diceret Q
habet aures audiendi audiat
Iste gͥ quia ꝑsex annos. id ẽ om̃i
tmꝑe uitȩ suȩ quasi mercenna¬
rius seruiens. sui laboris merce¬
dem semꝑ erpectauit bene temu¬

Expanded text:
guis est, quod prius quidem de gregibuguis est, quod prius quidem de gregibus accipiebatur, nunc autem de area et de torculari suscipitur. Quis enim hoc non intelligat, quis nesciat, quid agnus significet, qui in Pascha immoltur panis, et vinum de torculari, et domum ejus, quae est Ecclesia, semperque sibi apud eum bene esse sentit. Hunc ergo ducit Dominus ad januam domus suae, et perforat aurem ejus ut ei serviat in perpetuum. Qui enim ad januam innotescat, caeterique bonum exemplum de eo capiant, et qui nondum aures perforatas habent, sibi ad ejus exemrari faciant. Tales enim aures Domino quaerebat, cum diceret: « Qui habet aures audiendi, audiat . » Iste ergo, quia per sex annos, id est toto tempore vitae suae, quasi mercenarius serviens, sui laboris mercedem semper exspectavit, bene remu
Abbreviated transcription (Latin):
agis. Qm̃ hebreus transiens in¬
terp̃tatur. omĩs homo hebreus
intelligi potest qui ab infideli¬
tate ad eccłiam transit. Hos aũt
dño. Ipsum uero ꝑ sexannos qđ
ꝑ sex dies significat᷑. Non enĩ st̃
dies nisi sex. in quib seruile opꝰ
fieri liceat. Qͥ gͥ sex annis seruit:¬
cedit. S sciendũ ẽ quia seruoꝵ
dei alii sponte seruiunt & gratã
habent seruitutẽ alii uero ñ spon¬
te & onerosam ferunt seruitu¬
tem. Et multos quidẽ tales in
eccłia uidemus: qͥ nicħ boni ser¬
uicii sua sponte faciunt: serui¬
unt tam̃ aut uerecundia aut
timore. Hos aũt in septimo an¬
no idẽ uitȩ termino completo.
liberos eccłia abire ꝑmittir: quia
nulla ei ulterius seruitute fa¬
mulant᷑. S meliꝰ eis fuerat ad¬
sent. quã tali libertate libetos a¬
bisse. Et uide qmͣ bonus dñs: qͥ
nec etiã ipsos malos seruos & in¬
gratos. uacuos abire ꝑmittit. s
dat eis uiaticũ de gregib &. de a¬
Hoc eiũ uiaticũ xp̃i corpus & san¬

Expanded text:
enim Hebraeus transiens interpretatur, omnis homo Hebraeus intelligi potest, qui ab infidelitate ad Ecclesiam transit. Hos autem nt. Idem vero per sex annos, quod per sex dies significatur; non enim sunt dies nisi sex, in quibus servile opus fieri liceat. Qui igitur sex annis servit,cedit. Sed sciendum est, quia servorum Dei alii sponte serviunt, et gratam habent servitutem, alii vero non sponte, et onerosam serviunt servitutem. Et multos quidem tales in Ecclesia videmus, qui nihil boni servitii sua sponte faciunt; serviunt tamen aut verecundia, aut timore. Hos autem in septimo anno, id est vitae termino completo, liberos abire Ecclesia permittit, qui nulla ulterius servitute serviunt, sed melius eis fuerat adtali libertate liberos abiisse. Et vide quam bonus Dominus, qui nec etiam ipsos malos servos et ingratos vacuos abire permittit, sed dat eis viaticum de gregibus, et de aHoc enim viaticum Christi corpus et san
Abbreviated transcription (Latin):
mã partẽ seꝑabis de cunctis fruc¬
tib tius qͥnascunt᷑ in t̾ra ꝑ annoᷤᷤ
singłos: ꝙ comedes inconspectu
dñi dei tui. in loco quẽ eleg̾it ut in
eo nom̃ illiꝰ inuocet᷑. decimã frum̃¬
titur & uini & olei & pͥmogenita
de armentis &s ouib tius: ut discas

Expanded text:
mam partem separabis de cunctis frugibus tuis, quae nascuntur in terra per annos singulos: et comedes eam in conspectu Domini Dei tui, in loco quem elegerit; ut in eo nomen illius invocetur. Decimam frumenti tui, et vini, et olei, et primogenita d
Abbreviated transcription (Latin):
ne comedatis. Nqͥlã scilicet cogrip¬
penos alietũ. iron. & uulturẽ. ac
miluũ iuxtagenꝰ suũ: & omne cor¬
uinigen̾is. Strutionẽ ac noctuã:
&. larũ atq accipitrẽ uixtagenꝰ suũ.
Herodiũ & cignũ. & ibin ac mergulũ.:
porphirionẽ & nicticoracẽ. onocro¬
talũ. & caradriũ. singła in gen̾e suo:
upuꝑam. quoq & uesꝑtilionẽ.

Expanded text:
lam scilicet et grypem et alietum ixon et vulturem ac milvum iuxta genus suum et omne corvini generis strutionem ac noctuam et larum atque accipitrem iuxta genus suum herodium et cycnum et ibin ac mergulum porphirionem et nycticoracem onocrotalum et charadrium singula in genere suo upupam quoqu
Abbreviated transcription (Latin):
fidei gaud̾̃e. Qͥ enĩbene moritur:
ad dm̃ tendit. Dolesgͥ omulier:
qͥa uir. tuus ad deũ tendit: Doleᷤ
uadit: Non bene doles Uideamꝰ
etiãqͥd apłs dicat. Mortui enĩesti
& uita ur̃a abscondita ẽ cũ xp̃o in
deo. Isti ad huc uiuentes. huic mũ¬
suꝑ mortuo dolent. Iue qͦ ñbene
dolet qui suꝑ iniqͦ mortuo dolet.
De mali nãq ꝑditione. ñ dolendũ:
sgaudendũ ẽ. Dolendũ uidebat᷑
de uita ipsius: que uisticiȩ &. boni¬
tati contraria erat. De talib tam̃
ulem : Post mortẽ uero ꝓeis flere:
infructuosũ ẽ. Deniq cũ dñs di¬
cat ego quoq mninteritu ur̃o ri¬
deboꝰ qͥs de illo dolere audeat de
quo dñs ridet & gaudet: De nullo
gͥmortuo dolendũ ẽ nͥ de illo qui

Expanded text:
istianus. Qui enim bene moritur, ad Deum tendit. Doles ergo, o mulier, quod vir tuus ad Deum tendit: doles, vadit, non bene doles. Videamus etiam quid Apostolus dicat: « Mortui estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . » Isti enim adhuc viventes huic munsuper mortuo dolent. Ille quoque non bene dolet, qui super iniquo mortuo dolet; de mali namque perditione non dolendum, sed gaudendum est: dolendum potius erat de vita ipsius, quae justitiae et bonitati contraria erat. De talibus tameulem. Post mortem vero pro eis flere infructuosum est. Denique cum Dominus dicat: « Ego quoque in interitu vestro ridebo , » quis de illo dolere audeat, de quo Dominus ridet et gaudet? De nullo igitur mortuo dolendum est, nisi de illo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
neq ruminant. qͥa neq utrũq
testamentũ suscipiunt: neq qd̃
suscipiunt ruminando sp̃ualit᷑
intelligunt. Litterã enĩ solã & in¬
tegrã glutientes: nilaliud ꝙͣ lit¬
terã sapiunt. Manichei aũt &¬
telligant. ungulã tam̃ ñ findũt
Hebionite uͦ e contͣ utrũq susci¬
piuntꝰ s simulcũbaptismo cir¬
cuncisionẽ. om̃sq legis cerimo¬
nias obseruare uolentes:rumi¬
nare aut nolunt aut nesciunt.
st̃. id eoq eoscomedẽ. & eccłiastico

Expanded text:
neque ruminant, quoniam neque utrumque Testamentum recipiunt, neque quod suscipiant ruminando spiritualiter intelligunt; litteram enim solam et integram deglutientes, nihil aliud quam litteram sapiunt. Manichaei autem, etr intelligant, ungulam tamen non dividunt, Ebionitae vero econtra utrumque suscipiunt; sed simul cum baptismo circumcisionem, omnesque legis caeremonias observare volentes, ruminare aut nolunt, aut nesciunt. sunt, ideoque eos comedere, et ecclesiastico
Abbreviated transcription (Latin):
laphũ. pirgargon: origẽ. camelo¬
pardum. O mẽ animalqd indu-¬
as partes ungulã findit. &s rumi¬
nat: comedetis. De his aut̃ que ru¬
minant et ungulã ñ findunt. hec
comede ñ debetis: camelũ. leporẽ
cirogrilliũ. Qa ruminant ꝙ ñdi¬
uidunt ungulã ĩmunda erunt
uobis. Sus quoq qm̃ duudit un¬
gulam & ñ ruminat: ĩmundaerit.
Carnib eoꝵ ñ uescemini & cada¬

Expanded text:
 pygargon orygem camelopardalum omne animal quod in duas partes ungulam findit et ruminat comedetis de his autem quae ruminant et ungulam non findunt haec comedere non debetis camelum leporem choerogyllium quia ruminant et non dividunt ungulam inmunda erunt vobis sus quoque quoniam dividit ungulam et non ruminat inmunda erit carnibus eorum non vescemini et cada
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ more gladita delebis eã⁊ mĩaꝙ
que milla st̃ usq ad pecora. Qͥc¬
q̃fletiã suppellectilis fuerit congre¬
gabis in medio platearũ eiꝰ. & cũ
ipsa ciuitate succendes: ita ut uni¬
uersa consumas dñodeo tuo &e sit

Expanded text:
ore gladii, et delebis eam, omniaque quae in illa sunt usque ad pecora. Quidquid etiam supellectilis fuerit congregabis in medio platearum ejus, et cum ipsa civitate succendes, ita ut universa consumas Domino Deo tuo, et sit
Abbreviated transcription (Latin):
seqͥmuii. & ipsũ timete. mã¬
data illiꝰ custodite ꝙ. audite
uocẽ eiꝰ᷑ ipsi seruietis &. ipsi
adherebitis. Propħa aut̃
ille aut fictor sonnioꝵ int̃fi¬
ciet᷑: qͥa loquutꝰ ẽ ut uos a¬
uerteret a dño deo ur̃o qͥe
duxit uos de t̃ra egipti &.
redemit de domo seruitu¬
tis: ut errare te faceret de

Expanded text:
sequimini et ipsum timete: mandata illius custodite et audite uocem eius: ipsi seruietis et ipsi adhaerebitis. propheta autem ille ant fictor somniorum interficietur: quia locutus est, ut uos auerteret a domino deo uestro, qui eduxit uos de terra Aegypti et redemit de domo seruitutis: ut errare te fa
Abbreviated transcription (Latin):
tua. Sin aũt habuerit macła.
& uel cͥaudũ fuerit uel cecũ aut
in aliqͣ paide deforme uel debile
ñ immolabit᷑ dño deo tuo s intͣ
portas u erbis tuȩ comedes illd̾.
Tam mundus qmͣ immundꝰ
similit̾ uescent᷑ eis: quasi cap̃a
& ceruo. Hoc solũ obseruabis. ut
sanguinẽ eorũ ñ comedas:. s effũ

Expanded text:
tua sin autem habuerit maculam et vel claudum fuerit vel caecum aut in aliqua parte deforme vel debile non immolabitur Domino Deo tuo sed intra portas urbis tuae comedes illud tam mundus quam inmundus similiter vescentur eis quasi caprea et cervo hoc solum observabis ut sanguinem eorum non comedas sed effu
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ parerent aut sic̃ pueri nil
nocerent: aut sicut iumenta
aliqͥd ꝓdessent. Multas em̃
scientias hñc gentiles:quas ne¬
mo ꝓhibet hab̃e xp̃ianos Pre¬
dam aũt exercitui diuidẽ ce
hostiũ spolia comedẽ quid a¬
liud ẽ nisi cos qui nouit dia¬
bolo erepti st̃ uiris catholicis
trad̃e qui eos plenissime xp̃i-¬
anãdoceant religionẽte cor¬
pori eccłiastico ꝑ omuĩa intro¬
ducant: Seqͥt᷑ Sic facies cun¬
ctis ciuitatib que a te ꝓcul
ualde st̃ .&. non st̃ de his urbi¬
b quas in possessionẽ accep¬
turus es. De his aũt ciuita¬
tib que dabunt᷑ tibi. nullũ
omnino ꝑmitdes uuiere sed
Sinderficies inore gladir ethe¬
um uidelic&e. amorreũ & cha¬
iebuseũt. sic̃ precepit tibi dñs

Expanded text:
d parerent, aut sicut pueri nihil nocerent, aut sicut jumenta aliquid prodessent. Multas enim scientias habent gentiles, quas nemo prohibet habere Christianos. Praedam autem exercitus distribuere, et hostium spolia dividere, quid aliud est, nisi eos, qui noviter diabolo erepti sunt viris catholicis tradere, qui eos plenissime Christianam doceant religionem, et corpori ecclesiastico per omnia introducant? Sequitur: « Sic facies cunctis civitatibus, quae a te procul valde sunt, et non sunt de his urbibus, quas in possessionem accepturus es. De his autem civitatibus, quae dabuntur tibi, nullum omnino permittes vivere, sed interficies in ore gladii, Hetthaeum videlicet et Amorrhaeum, et ChaJebusaeum, sicut praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
uia. quando egrediebaris ex egipto:
quomͦi occurrerit tibite extremos
agminis tui qui lassi residebant ce¬
ciderit: quando tu eras fame & la¬
requiẽ & subiecerit cunctas ꝑ cir¬
cuitũ nacioneᷤ
interraqͣm
tibi pollicitꝰ
ẽ delebis
nomeneius
sub cȩlo.
Caue ne ob¬
luuscaris. Q d¬
ꝑ amalech qui popłs brutus uł
popłs lingens interp̃tat᷑ nisi he¬
reticos intelligimꝰ quice. quasibru¬
ta animalia dm̃ ñ timent. &¬
eos quos possunt lingendo & ad¬
ulando decipiunt: Et isti quidẽ
triã festinanti. in uia occurrunt.
quia primos ac fortiores ñ ualent.
extiemos quosq &. inꝑfectiores
decipiunt & occidunt. S notan¬
dum ẽ quia tunc maxime here¬
ticoꝵ. ꝑsuasio iures h̃t quando
popłs fame & labore consumit᷑.
fame utiq audiendi uerbũ dei.
Qui enĩ hoc cibo sunt refectrhe¬
reticoꝵ. ñ timent insidias. Illi qͦ
facile abeis uincunt᷑. quos in uia
mandatoꝵ dei. iam p̃labore fati¬
gatos currere tedet. Hunc gͥ po¬

Expanded text:
egrediebaris ex Aegypto, quomodo occurrerit tibi, et extremos agminis tui, qui lassi residebant ceciderit, quando tu eras fame et larequiem, et subjecerit cunctas per circuitum nationes in terra, quam tibi pollicitus est, delebis nomen ejus sub coelo. Cave ne obliviscaris.  Amalec, qui populus brutus, sive populus lingens interpretatur, nisi haereticos intelligimus? Qui et quasi bruta animalia Deum non timent et eos, quos possunt, lingendo et adulando decipiunt. Et isti quidem triam festinanti in via occurrunt: quia primos et fortiores non valent, extremos quosque et imperfectiores decipiunt et occidunt. Sed notandum nobis est quod tunc maxime haereticorum persuasio vires habet, quando populus fame et labore consumitur. Fame utique audiendi verbi Dei: qui enim hoc cibo sunt refecti, haereticorum non timent insidias. Illi quoque facile ab eis vincuntur, quos in via mandatorum Dei jam labore fatigatos currere taedet. Hunc ergo po
Abbreviated transcription (Latin):
mulier ad portã ciuitatis: &. int̃¬
pellabit maiores natu dicetq
Non uult fr̃ uiri mei suscitare
sem̃ frĩs sui in tsrł: nec me incon¬
iugium sumere. Statimq accer¬
siri eũ facient. & interrogabunt
Si responderit nolo eam urorẽ
acciꝑe accedet mulier ad eũ co¬
ram seniorib . &. tollet calciam̃¬
tum de pede eius: spuetq infa¬
ciem illiꝰ & dicet. Sic fiet homini:
qui ñ edificat domũ fr̃is sui. Ꝙ
uocabitur nomen illiꝰ in isił do¬
mus discalciati. Simul habita¬

Expanded text:
atis, et interpellabit majores natu, et dicet: Non vult frater viri mei suscitare nomen fratris sui in Israel, nec me in conjugium sumere; et statim accersiri eum facient, et interrogabunt eum. Si responderit: Nolo eam uxorem accipere, accedet mulier ad eum coram senioribus, et tollet calceamentum de pede ejus, spuetque in faciem ejus, et dicet: Sic fiet homini qui non aedificat domum fratris sui, et vocabitur nomen ejus in Israel domus discalceati . De h
Abbreviated transcription (Latin):
ex munerib que ꝑcepit ꝓdesse
aliis ñ curat: bonis quoq eiꝰ sc̃a
eccłia exꝓbrans. ei quasi saluã
rectissime intelligi pot̃ qui ma
iung̾e despiciunt. Qo s ñ ani¬
marũ salutẽ s honoris fui głã
querere ñ dubiũ ẽ. Iustũ gͥ ẽ:

Expanded text:
ex muneribus quae percepit prodesse aliis non curat, bonis quoque ejus sancta Ecclesia exprobrans, et quasi in rectissime intelligi potest, qui jungere despiciunt; quos non animarum salutem, sed honoris gloriam quaerere, non dubium est. Justum
Abbreviated transcription (Latin):
a debitore pignus accepimus:
quando ab eo qui in nos peccasse
cognoscitur. peccati eius iam
confessionem tenemus ꝑ quã
relaxare peccatũ qd̾ in nos ꝑpe¬
tratũ ẽ postum᷑. Qͥ enĩ peccatũ
qd̃ cõmisit fatetur & ueniã petit:
iam quasi ꝓ debito pignus dedit.
Qd̾ nimirũ pignus ante solis oc¬
casum reddere iubem᷑: quia pͥusꝙͣ.
in nobis ꝑ dolorem cõdis sol iusti¬
cie occidat: debemꝰ ei concessionẽ
uenie reddere. a quo confessionem
accepimus culpe: quatinꝰ qui se
deliquisse innos meminit a nob̾
mox relaxatum sentiat qd̃ deliqͥt.

Expanded text:
a quo pignus accipimus, quando ab eo, qui in nobis peccasse cognoscitur, peccati eius iam confessionem tenemus; per quam relaxare peccatum, quod in nobis perpetratum est, postulamur. Qui enim peccatum quod commisit fatetur et veniam petit, iam quasi pro debito pignus dedit; quod nimirum pignus ante solis occasum reddere iubemur, quia, priusquam in nobis per dolorem cordis sol iustitiae occidat, debemus ei confessionem veniae reddere, a quo confessionem accipimus culpae: ut, qui se deliquisse in nos meminit, a nobis mox relaxatum sentiat quod commisit.
Abbreviated transcription (Latin):
quã dñs ds tuus dederit tibi. Ib¬
hominat᷑ enĩ dñs eum qui facit
hec: & auersat᷑ omnẽ iniusticiã.
Si scł̃i huius negotiatores. hec
scd̃m literam intelligerent ꝙ cu¬
stodirent: ñ tantũ lucrarent᷑ de
cipiendo. qnͣtũ lucrarent᷑ custo¬

Expanded text:
quam Dominus Deus tuus dederit tibi. Abominabitur enim Dominus eum, qui facit haec, et adversatur omnem injustitiam. » Si hujus saeculi negotiatores haec secundum litteram intelligerent et custodirent, non tantum lucrarentur in eis decipiendo, quantum lucrarent
Abbreviated transcription (Latin):
dicentur. Hoc ẽ enĩ qd̃ ait. Et
uocabit᷑ nomen eius in isrł do¬
mus discalciati. Ois enĩ eum
calciare audeat. quis calciati
officium illi tribuat. qui ipsa
nominis appellatione se excal¬
Si habuerint inter se uirgiũ
uiri. & unus contra alterũ ri¬
rari ceꝑit uolensq uxor alt̾ius
eruere uirũ suũ de manu for¬
tioris. miserit manũ. &. appre¬
henderit uerenda eius: abscides
manum illiꝰ nec flecteris suꝑeã
catholicum & hereticum expri¬
mitur: Ibi enĩ necessaria ẽ con¬
tentio: ubi dispar duorũ fit in¬
tentio. Aliter enĩ importunus
sectator ẽ erroris: alt̃ ẽ studiosus
defensor ueritatis. Uxor aũt que

Expanded text:
tur. Hoc est enim, quod ait: « Et vocabitur nomen ejus in Israel domus discalceati. » Quis enim calceare eum audeat, quis calceati officium illi tribuat, qui ipsa nominis appellatione se excalSi habuerint inter se iurgium uiri et unus contra alterum rixari coeperint uolensque uxor alterius eruere uirum suum de manu fortioris miserit manum et adprehenderit uerenda eius, abscides manum illius nec flecteris super eam catholicum et haereticum exprimitur? Ibi enim necessaria est contentio, ubi dispar duorum fit intentio. Alter enim importunus sectator est erroris, alter studiosus defensor veritatis. Nec oporte
Abbreviated transcription (Latin):
adtollendos manipulos reuer¬
tunt᷑ qui sacras scripturas legen¬
tes iterũ atq iterum eadem re¬
petunt: quia ut quidam ait. uer¬
ba decies repetita placebunt. Uñ
& animalia que ñ ruminant im¬
munda iudicant᷑ Qͥd ẽ enĩ ru¬
minare nisi eundẽ cibũ sepiꝰ uo¬
uere: Aduena aũt pupillus &̧
uidua. eccłia gentiũ est: que delon¬
ge & exomnib mundi partib ad

Expanded text:
ad tollendos manipulos revertuntur, qui sacras Scripturas legentes, iterum, atque iterum eadem repetunt, quia, ut quidam ait: Verba decies repetita placebunt. Unde etiam animalia, quae non ruminant, immunda esse dicuntur. Quid est enim ruminare, nisi eumdem cibum saepius volvere? Advena autem, pupillus, et vidua Ecclesia gentium est, quae de longe et ex omni
Abbreviated transcription (Latin):
hanc portã sedent ep̃r ut eius lu¬
mine illustrati. nusqͣm deiuent
aueritate. Ad hos aũt om̃s cau¬
sȩdeferri: eoꝵ.q uidicio diffiniri
debent. His gͥ presentib accedit
mulier ad frẽm uiri sui: & quia
eam inconuigiũ sumere noluit.
tollit calciam̃tũ de pede eiꝰ. Q d
ĩaũt calciamentũ de pedib tol¬
lereꝰ nisi euangelizandi licentiã

Expanded text:
hanc portam sedent episcopi, ut ejus lumine illustrati, nusquam devient a veritate. Ad hos autem omnes causae deferri eorumque judicio definiri debent. His ergo praesentibus accedit mulier ad fratrem viri sui, et quia eam in conjugium sumere noluit, tollit calceamentum de pede ejus. Quid est enim calceamentum de pedibus tollere, nisi evangelizandi licentiam
Abbreviated transcription (Latin):
Sequit᷑. Si fuerit causa int̾ aliqͦs.
& interpellauerint iudices: quẽ
iustũ eẽ ꝑpexerint. illi iusticiȩ ꝓal¬
mam dabunt quẽ impiũ condẽ¬
pnabunt impietatis. Sinaũt eñ
qui peccauit dignũ uiderint pla¬
gis: ꝓsternent. & coram se facient
uerberari. Pro mensura peccati
erit. & plagarũ modus. ita dũta¬
xat ut quadragenariũ numerũ
ñ excedant: ne fede laceratus ante
ocłos tuos abeat fr̃tuus. In hoc¬

Expanded text:
em. Si fuerit causa inter aliquos et interpellauerint iudices, quem iustum esse perspexerint, illi iustitiae palmam dabunt, quem impium, condemnabunt impietatis sin autem eum qui peccavit dignum viderint plagis prosternent et coram se facient verberari pro mensura peccati erit et plagarum modus ita dumtaxat ut quadragenarium numerum non excedant ne foede laceratus ante oculos tuos abeat frater tuus no
Abbreviated transcription (Latin):
dr. Ecce quã bonũ &. quã iocun¬
dum habitare fr̃s in unũ. Tti eni
simul habitant. Ex his aut̃ unus
quilibet absq lib̾is moritur. qño
aliquis ep̃oꝵ exhac uita transiens.
nullũ ex omnib suis subiectis in
eccłia sua talem relinquit. qui eiꝰ
cathedra dignus habeatur. Que¬
ritur gͦ ex alia eccłia: euiurorde¬
functi conuingat᷑. Et ipse quidẽ
ñ alius eligitur nnsiqui eiusdem
defuncti fr̃ fueritꝰ. fr̃ utiq ñ nat᷑a
s morib: ut eiusdem bonitatis :
humilitatis: eiusdẽ sit fidei & ca¬
ritatis: & quasi fr̃ frĩ consimilis.
Iste aũt suscitabit semen frĩs sui:
ut quos uel in peccatis mortuos.
uel malo sõnno grauatos inuen¬
rit: ad bonum opus euigilare
faciat. Et primogenitũ: nomi¬
ne illius appellabit. Primogen¬
tum quidẽ. ñ qui prius genitus
sit: s qui merito sc̃itatis. int̾ oĩs
eius genitos. primus & maximꝰ
habeatur. Et iste quidẽ uocabĩ
ep̃s: hoc ẽ enĩ nomen de functi.

Expanded text:
bonum et quam jucundum habitare fratres in unum . » Isti, simul habitant. Ex his autem unus quilibet absque liberis moritur, quando aliquis episcopus ex hac vita transiens, nullum ex omnibus suis subjectis in Ecclesia sua talem relinquit, qui ejus cathedra dignus habeatur. Quaeritur igitur ex alia Ecclesia cui uxor defuncti conjungatur: et ipse quidem non alius eligitur, nisi qui ejusdem defuncti frater fuerit: frater utique non natura, sed moribus, ut ejusdem bonitatis et humanitatis, ejusdem sit fidei et charitatis, et quasi frater fratri consimilis. « Iste autem suscitabit semen fratris sui , » ut quos vel in peccatis mortuos, vel malo somno gravatos invenerit, ad bonum opus evigilare faciat. Et primogenitum nomine illius appellabit. Primogenitum quidem, non qui prius genitus sit, sed qui merito sanctitatis inter omnes ejus genitos primus et maximus habeatur. Et iste quidem vocabitur episcopus; hoc est enim nomen defuncti.
Abbreviated transcription (Latin):
dragenariꝰ numerus. ex quatuor
quatuor: .xl. fiunt. Cur aũt in de¬
cem uetus & in quatuor nouũ de
significat dicens. Aiuideis quinqͥ¬
esquadragenas. una minus acce¬
pi. Una enĩ minꝰ dabat᷑ ne fede la¬
ceratus abiret. Et rectiꝰ eis uide¬
batur ut unam subtraherent qm
numerũ lege constitutũ excederent¬
Seqͥtur. Non ligabis os boiuis te¬
entis in area fruges tuas. Iste

Expanded text:
enim numerus ex quatuor quadraginta fiunt. Cur autem in decem Vetus, et in quatuor Novum Tessignificat, dicens: « A Judaeis quinquies quadragenas una minus accepi . » Una ei adimebatur, ne fede laceratus abiret. Et rectius eis videbatur, ut unam subtraherent, ne numerum a lege constitutum excederent. « Non ligabis os bovi trituranti in area fruges
Abbreviated transcription (Latin):
uero quẽ uideimetutnt. in quo
etiã obluuosi manipulos relin-¬
tunt &. legunt: multoq plura pꝰ
se ꝑobliuionẽ telinquunt. quã aꝑ¬
tis ocłis ante se colligunt. Solas¬
gentiã sp̃ualẽ aduenis. pupillis &
iudius relinquunt. Si eñi consiqͥe¬
remus quanta in paucis uerbis
sint sacranienta: ualde obliuiosos.
stultos. &. metendi nescios. hos mes
reluiquentes: paleis se honerant
& uanis aristis. Quantũ uero ad
sp̃ualem intelligentiã. ñ precipien¬
do eis dicit ut ad tollendos mani¬
pulos ñ reuertant᷑. s ꝓphetando

Expanded text:
um, quem Judaei metunt, in quo et obliviosi manipulos relintunt, et colligunt, multoque plura post se per oblivionem relinquunt, quam apertis oculis ante se congregant, aritualem advenis, pupillis et viduis relinquunt. Si enim consideremus quanta in paucis verbis sint sacramenta, valde obliviosos, stultos et metendi nescios hos messra relinquentes, paleis se onerant, et vacuis aristis. Quantum autem ad spiritualem intelligentiam, non praecipiendo eis dicitur ad tollendos manipulos non revertantur, sed prophetizando
Abbreviated transcription (Latin):
iudeis. S homo uxorẽ accipit:
tit eam dedomosua: quia sepe
ipsa terrena actio que priusqͣm
haberetur fortit amabatur. cum
habita fuerit cuiꝰ sit feditatis ag¬
noscit᷑ cumẽẽ polluta ꝑ peccata
uidet᷑. Dimittat gͦ eam uir do¬
mo sua: ut amorem eius abici¬
at a mente sua Que egressa.
alterũ uirum accipit. quia ter¬
renam actionẽ quã tu deseris.
alius concupiscit S fortasse &
ipsi inodiũ quandoq uentura
ẽut eã utilit dimittat᷑. Bene aur̃
dicit᷑ dimiserit eam. uelcerte mor¬
tuus fuerit: quia unusquisq t̃¬
renã curam aut dimittit aut mo¬
rit᷑. idẽ aut ñei ex animo accum¬
bit: aut ꝓpter eã funditus in aui¬
me uita succumbit. Siuegͦ eãse¬
queris maritus dimiserit. siue
mortuus fueritꝰ maritus priorñ
poterit eam uxorẽ acciꝑe qͥa pol¬
luta ẽ ut uidelicet isqͥ semel curã
terrenã atq presentis uite inten¬
tionẽ reliquerit. ad eam ultranul¬
ideo deseruit. quia pollutã eẽ co¬

Expanded text:
utem homo uxorem accipit, tit eam de domo sua, quia saepe ipsa terrena actio, quae prius quam haberetur fortiter amabatur, cum habita fuerit, cujus sit foeditatis agnoscitur, cum esse polluta per peccata videtur. Dimittat ergo vir eam de domo sua, ut amorem ejus abjiciat a mente sua. Quae egressa alterum virum accipiat, quia terrenam actionem quam tu deseris, alius concupiscit. Sed fortasse et ipsi in odium quandoque ventura est, ut eam utiliter dimittat. Bene autem dicitur, « Dimiserit eam, vel certe mortuus fuerit, » quia unusquisque terrenam curam aut dimittit, aut moritur, id est, aut non ei ex animo succumbet, aut per eam funditus in animae vita succumbet. Sive ergo eam sequens maritus dimiserit, sive mortuus fuerit, maritus prior non poterit eam in uxorem recipere, quia polluta est. Ut videlicet is qui semel curam terrenam atque praesentis vitae intentionem reliquerit, ad eam ultra nulideo deseruit, quia pollutam esse co
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus auferre Unde & aues
siquis deuorat siquis accipit.
Ac si diceret. Siquis rapit. Pig¬
nus uero debitoris ẽ confessio
peccatoris. Adebitore enĩ pignꝰ
accipitur. cum a peccatore iam
peccati confessio tenet᷑. Suꝑ ior
aut̃ & inferior mola ẽ: spes & ti¬
mor. Spes quippe ad alta subue¬
hit: timor aut̃ cor inferiꝰ premit
S mola suꝑior es inferior ita si¬
bi necessario uingitur. ut una
sine altera inutilit᷑ habeat᷑. In
peccatoris itaq pectore. inces¬
santer debet spes & formido
coniungi. quia incassum mise¬
ricordiã sꝑat. si ñ etiã iusticiam
timeat. incassum iusticiã metuit.
siñ etiã de miscdia confidat. Lo¬
cogͥ pigneris mola suꝑior aut in¬
ferior tolli ꝓhibet᷑: quia qui pec¬
catori predicat. tanta dispensatio¬
ne componere predicationẽ de¬
betꝰ ut nec derelicta cispe. timorẽ
subtrahat. nec subtracta spe in so¬
lo eum timore derelinquat. Mo¬
laenĩ suꝑior aut inferior tollitur:

Expanded text:
dicimus auferre. Unde et aves si quis devorat, si quis accipit . Ac si diceret, Si quis rapit. Pignus vero debitoris est confessio peccatoris. A debitore enim pignus accipitur, cum a peccatore jam peccati confessio tenetur. Superior autem et inferior mola est spes et timor. Spes quippe ad alta subhit, timor autem cor inferius premit. Sed mola superior et inferior ita sibi necessario junguntur, ut una sine altera inutiliter habeatur. In peccatoris itaque pectore incessanter debet spes et formido conjungi, quia incassum misericordiam sperat, si non etiam justitiam timeat; incassum justitiam metuit, si non etiam de misericordia confidat. Loco igitur pignoris mola superior aut inferior tolli prohibetur, quia qui peccatori praedicat, tanta dispensatione componere praedicationem debet, ut nec derelicta spe timorem subtrahat, nec subtracta spe in solo eum timore derelinquat. Mola enim superior aut inferior tollitur,
Abbreviated transcription (Latin):
uiri isti quunter se rixantur
le fortior ẽ: cuiꝰ causa ꝓsua iusti¬
cia maiores uires habere uidet᷑
Uror uero alteriꝰ ñ solũ tota eiꝰ
eius intelligi pot᷑. Hic aut̃ uo¬
lens eruere ep̃m suũ de manu
fortioris. mittit manũ & appre¬
hendit uerenda eius. sullũ cui r
sistere ñ ualet rationib. conuiciis
manus illa ꝓcacissima statĩẽ
abscidendaꝰ & lingua illa infre¬
nis fortit᷑ cohibenda. Qd̾ enĩ ⁊
lingua manũ habeat: script᷑a
testatur. Mors & uita: in manibꝰ

Expanded text:
Viri isti, qui inter se rixantur,le fortior est, cujus causa pro sua justitia majores vires habere videtur. Uxor vero alterius non solum tota ejus llius intelligi potest. Hic autem volens eruere episcopum suum de manu fortioris, mittit manum, et apprehendit verenda ejus, si illum, cui rsistere non valet, conviciis manus illa procacissima statim est abscindenda, et lingua illa in frenis fortiter cohibenda. Quod autem et lingua manum habeat, Scriptura testatur: « Mors, et vita in manu
Abbreviated transcription (Latin):
quã debet tibi: ñ ingredieris domũ
eiusut pignus auferas: s stabis
foris.&. ille tibi proferet qd̾ habu
apud te pignus. s statim reddes
eiante solis occasũ ut dormiens
inuestimento suo benedicat tibi:
Ohabeas iusticiã corã dño deo

Expanded text:
quam debet tibi, non ingredieris domum eius, ut pignus auferas, sed stabis foris et ille tibi proferet quod habuectabit apud te pignus, sed statim reddes ei ante solis occasum, ut dormiens in uestimento suo benedicat tibi et habeas iustitiam coram domino deo
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit homo sollicitans fr̃em su¬
um de filiis isrł & uendito eo ac¬
ceꝑit precium. interficietur: &.
auferes malũ de medio tui. Hoc
& si ad litterã de plagiariis bene¬
intelligatur. de malis tam̃ u-¬
dicib intelligi pot̾. qui auaricia
cecati precio iusticiã ꝑuertunt.

Expanded text:
fuerit homo sollicitans fratrem suum de filiis Israel, et vendito eo, accipiet pretium, interficietur, et auferes malum de medio tui. » Hoc et si ad litteram de plagiariis intelligatur, de malis etiam judicibus intelligi potest, qui avaritia obcaecati, pretio justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
rii ꝓcedere contra hereticos uel ti¬
rannos poterit. Sequit᷑ Non ac¬
cipies loco pigneris inferiorem
& suꝑiorem molam: quia animã
suã opposuit tibi. Has duas mo¬
las. nouũ & uetus testamentum
nt ipsa in farinam cuncta con-¬
uertit. Ipsa gͥ nospascit ipsa nob̾
loco pigneris hanc uel illam ab
eccłia suscipiamꝰ. Fidem dedimꝰ
nilcarius habiumus. Honitaq
pignus s ꝓpͥum sit quicqͥd ab ea
accepimus. Qd̃ enĩ propignores
datur: hoc neq semꝑ habere neq
ut uolumus utipossumus. Non
gitur lo copigneris. s quasi pro¬
prias has molas suscipiamus.
neq enĩ sine eis uiuere ualemꝰ.
Qͥd enĩ nobis ꝓpriũ erit: si ui¬
ta ipsa pignus fuerit: Uñ &
sius dare potuit. In hiseius ui¬
ta. eius doctrina. eius fides: eius¬
q anima consistit. Tene gͦ qd̃
habes. ꝓpriũ tibi sit qd̾ accepi¬
sti: quia nil tibimelius in hac
uita daripotuit. Rursus no¬

Expanded text:
e et contra haereticos, et tyrannos poterunt. « Non accipies loco pignoris inferiorem, et superiorem molam, quia animam suam apposuit tibi. » Has duas molas, Novum et Vetus Testamentum nitur, ipsa in farinam cuncta convertit, ipsa nos pascit, ipsa nobis loco pignoris hanc, vel illam ab Ecclesia non suscipiamus. Fidem dedimus, nihil carius habuimus; non itaque pignus, sed proprium sit, quidquid ab ea acceperimus. Quod enim pro pignore datur, hoc nequit semper haberi neque, ut volumus, uti possumus. Non ergo loco pignoris, sed quasi proprias has molas suscipiamus. Neque enim sine eis vivere valemus. Quid enim nobis proprium erit, si vita ipsa pignus fuerit? Unde sius dare potuit; in his ejus vita, ejus doctrina, ejus fides, ejusque anima consistit. Tene ergo quod habes, proprium tibi sit quod accepisti, quia nihil tibi melius in hac vita dari potuit. « Si
Abbreviated transcription (Latin):
patet. quia uis precepti racione
iuxta literã caret. Cum enĩ ue¬
ritas dicat excepta fornicatioĩs
causa uxorem dimitti ñ posse
ñ sine culpa ẽ hanc ꝓpter fedi¬

Expanded text:
patet quia vis praecepti ratione juxta litteram caret. Cum enim Veritas dicat, excepta fornicationis causa uxorem dimitti non posse , non sine culpa est hanc propter foedi
Abbreviated transcription (Latin):
iueris inegipto. & eruerit te dñs
ds tuus inde. iccirco p̃cipio tibi
ut facias hanc rem. Quando
messueris segetem in agro tuo:
& oblitus mamipulũ reliqueris.
ñ reuerteris ut tollas eumꝰ: s ad¬
uenã & pupillũ & uduã aufer¬
re pacieris: ut benedicat tibi dñs
ds tuus in omni oꝑe manuũ
tuarũ. Sifruges colliges oliuar̃.
quicqd remanserit in arborib ñ
reuerteris ut colligas. s relinqueᷤᷤ
aduene pupillo & uidue. Sium¬
demiaueris uineã tuã. ñcolliges¬

Expanded text:
vieras in Aegypto, et eruit te Dominus Deus tuus inde. Idcirco praecipio tibi ut non facias hanc rem. Quando messueris segetem in agro tuo, et oblitus manipulum reliqueris, non reverteris ut tollas eum sed advenam et pupillum et viduam auferre patieris ut benedicat tibi Dominus Deus tuus in omni opere manuum tuarum si fruges colliges olivarum quicquid remanserit in arboribus non reverteris ut colligas sed relinques advenae pupillo ac viduae si vindemiaveris vineam tua
Abbreviated transcription (Latin):
gent̃ ne incurras in plagã leprȩ
s facies quecũq docuerint te
sacerdotes leuitici generis. iuxta
id qd̃ p̃cepi eis: ꝙ. imple sollicite
Mementote que fecerit dñs d̾̃s
ũr mariȩ in uiacũ egrederemi¬
sa: que peccatoꝵ macłis ẽ uulne¬
rata. Hanc autem leprã incur¬

Expanded text:
genter, ne incurras in plagam leprae; sed facies quaecunque docuerint te sacerdotes Levitici generis juxta id quod praecepi eis, et imple sollicite. Memento, quaeso, quae fecerit Dominus Deus vester Mariae in via, cum egrederemisa, quae peccati maculis est vulnerata. Hanc le