comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cessaria. si ã tarcdauero scrbo ħ ut
scias qũõ oporteat ce conucriari scd̃m
diu̾sitates suiguloꝵ indonio dĩ ideo
cultum tanto cautius in ea agendũ ẽ¬
qr multi ibi sunt ecclia dico deium¬

Expanded text:
davero, scribo haec, ut scias quomodo oporteat te conversari, secundum diversitates singulorum, in domo Dei, ideo cultum: tanto cautius in ea agendum est, quia ibi multi sunt. Ecclesia, dico, De
Abbreviated transcription (Latin):
angłis hoͣ .x. ñ iã informa humilitatis s ĩ potestate
qui.N. prius humł iisus ẽ ꝑcarnẽ deiucta morte
in magestate apparuit. qui natłs ut hõ ñ erat tm̃ hõ
ut agnoscentes augłi mist̾iũ ꝙ prius latuit decla-¬
rat̃ incarne geru illi fiectentes. qr do grãs agant qr
uĩtatẽ didicerũt ⁊ p̃dicat᷑ ẽ gentib egeos itẽ magͥ

Expanded text:
istus, non jam in forma humilitatis, sed in potestate; qui enim prius humilis visus est per carnem, devicta morte in majestate apparuit, qui natus ut homo non erat tantum homo, ut agnoscentes angeli mysterium quod prius latuit declaratum in carne, genu illi flectentes, quasi gratias agant, quia veritatem didicerunt. Praedicatum est gent
Abbreviated transcription (Latin):
mã d̾i inutaus s formã serii accipiens ñ formã de
amitens forma seri accessit. ñ forma dĩ discessit ex ĩ¬
auisse segͣ. ẽ ablnussibilitatis sue magnituduie se
uuitsibisem demonstrase ꝑformam seruui sibi stiscep¬
tam quasi Nt dignitate se exuit dũ formã serui unt

Expanded text:
mam deitatis mutans, sed formam servi accipiens, non formam Dei amittens. Forma servi accessit, non forma Dei discessit. Exinanivisse se ergo ab invisibilitatis suae magnitudine, se visibilem demonstrasse, per formam servi susceptam, quasi enim dignitate se exuit, dum formam servi sibi
Abbreviated transcription (Latin):
locus est adiectõtus ñ dedignẽtit humiliari ẽ
eẽt ĩ forma dei patas .i. in plena cẽntia ⁊ equalita¬
deo patri non faciens ipinam .i. ñ usurꝑando
ea eint equalitate inqͣ natus erat. erat .ii. xp̃c qqͣlts
patrinatus ñ factus ĩo ñ erat illi rapma qr natu¬

Expanded text:
it humiliatus. Cesset in forma Dei Patris, id est in plena essentia et aequalitaDeo Patri, non faciens rapinam, id est non usurpando ea erat aequalitate, in qua natus erat. Erat enim Christus aequalis Patri, natus, non factus. Ideo non erat illi rapina, quia natu
Abbreviated transcription (Latin):
hic notatur effectus pͥme urd̾rdinatõnis que ꝑti¬
net ad iusticĩa. gratificauit dico in.di. si . su. pq¬

Expanded text:
t. Hic notatur effectus primae praeordinationis quae pertinet ad justitiam. Gratificavit, dico, in dilecto Filio suo, p
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit ⁊ si pͥus infirmꝰ
fiũ nã ⁊ nos mulco
ranores illo. Infirmꝰ
iumus in illo .l. adimi¬
tatõnem eius multa
patimini set tñ licet
infirimi sumus iiue¬
mus in illo. uł ẽ illo ex¬

Expanded text:
vivit et prius infirmus fuerit, nam et nos, multo minores illo, infirmi sumus in illo, id est ad imitationem ejus multa patimur. Sed tamen, licet infirmi sumus, vivemus in illo, vel, cum illo ex
Abbreviated transcription (Latin):
sas promissionem uite quẽ tĩc est̾ ut hic uon
habutid bona ip̃ualib ⁊ cemporalium suffi¬
cientiam hãt ⁊ future ut infucuro uitam hãt
eternam. uñ dñs ĩ euangłio ait accipient ĩ ħ se¬
culo sepcies tm̃ .u. multiplicatõnẽ diuiciaꝵ głie

Expanded text:
tas, promissionem vitae quae nunc est, ut hic bonis abundet spiritualibus, et temporalium sufficientiam habeat, et futurae, ut in futuro vitam habeat aeternam. Unde Dominus in Evangelio ait: Accipient in hoc saeculo septies tantum, id est multiplicationem divitiarum, e
Abbreviated transcription (Latin):
ti amcopoli scribit de e¬
episcopali offõ imperi¬
ose ⁊ potestate tractan¬
do p̃scupta ei sua aucto¬
hus timoris angłm nec.
elatõnis superciliũ urat
⁊ luceat uñ inueste legͣ¬
lis pontificis erat cocus̃
bis tinctus qui habebat
sp̃mi ignis. ignis ã. duo.
fac̃ unt ⁊ lucet. Ita ⁊
pontifex gladio predica
urere mordaci debet in¬
minatõne ⁊ lucere blã¬

Expanded text:
ti, a Nicopoli scribit de episcopali officio imperiose et potestative, tractando praescripta ei sua auctos timoris angulum, nec elationis supercilium. Urat et luceat: unde in veste legalis pontificis erat coccus bis tinctus, qui habet speciem ignis. Ignis autem duo facit: urit, et lucet; ita et pontifex gladio praedicaurere debet mordaci inomminatione: et lucere bla
Abbreviated transcription (Latin):
inquit quã confessus es. edificabo eccłam me¬
am. Petra enim erat. xp̃c. suꝑ quod fundamen¬
tũ etiam ipse edificatus ẽ petrus. Cephas dic¬
tus. eoquod in capite sit constitutꝰ apłorum.
sephalim enun grece. caput dr. et ipsũ nom̃
in petro sirum est. Symon bariona in linguã
nr̃am. filius columbe et est nom̃ sirũ parit̃
et hebreum. Bar quippe sira lingua filius:
iona hebraice columba. Utroq sermone dr
bariona. Alii simplicit̾ accipiunt quod sy¬
mon id est petrus filius sit ioħis. iuxta illã
uolunt seriptorũ uicio deprauatũ ut pro
una detracta sillaba. Iohannes aut̃ int̃pre¬
tat᷑ dnĩ grã. et fuisse petrũ trinomiũ. petrũ.
cepham et sy mon bariona. Simon autem he¬
braice interp̃tat᷑ audiens. Saulus hebreo
sermone temptatio dictus. eo quod prius
in tẽptationẽ ecclȩ sit uersatus. Persequu¬
tor cnĩ erat. inde nom̃ habet istud quando
ꝑsequebat᷑ xp̃ianos. Postea mutato nomi-¬
ne de saulo factus ẽ paulus. quod int̃preta.¬

Expanded text:
 quam confessus es, 'aedificabo ecclesiam meam.' Petra enim erat Christus, super quod fundamentum etiam ipse aedificatus est Petrus. Cephas dictus eo quod in capite sit constitutus Apostolorum; κεφαλή enim Graece caput dicitur, et ipsud nomen in Petro Syrum est. Simon Bar-iona in lingua nostra sonat filius columbae, et est nomen Syrum pariter et Hebraeum. Bar quippe Syra lingua filius, Iona Hebraice columba; utroque sermone dicitur Bariona. Alii simpliciter accipiunt, quod Simon, id est Petrus, filius sit Iohannis, iuxta illvolunt scriptorum vitio depravatum, ut pro una detracta syllaba. Iohanna autem interpretatur Domini gratia. Et fuisse Petrum trinomium: Petrum, Cephan, et Simon Bariona: Simon autem Hebraice interpretatur audiens. Saulus Hebraeo sermone temptatio dicitur, eo quod prius in temptatione Ecclesiae sit versatus. Persecutor enim erat: inde nomen habet istud, quando persequebatur Christianos. Postea mutato nomine de Saulo factus est Paulus, quod interpreta
Abbreviated transcription (Latin):
ita grece apłi latine missi appellaut᷑. Ipsos
enim misit xp̃e euuangelitar ꝑ uniuersũ
mundũ. ita ut quidã ꝑsos indosq penetra¬
rent. docentes gentes et facientes in nomine
xp̃i magna et incredibilia miracula. ut at¬
testantib signis et prodigus. craleret᷑ illis in
his que dicebant ec uiderant. Habent aut̃
pleriq corum causas suorumuocabulorum.
Petrus a petra nom̃ accepit. hoc est axpo. suꝑ
quem est fundata eccła. Nonenim a petro pe¬
tra. s petrꝰ a petra nomen sortitus eͣ. Sicut ñ¬

Expanded text:
ita Graece apostoli, Latine missi appellantur. Ipsos enim misit Christus evangelizare per universum mundum, ita ut quidam Persas, Indosque penetrarent, docentes gentes, et facientes in nomine Christi magna et incredibilia miracula, ut, attestantibus signis et prodigiis crederetur illis in iis quae dicebant et viderant. Habent autem plerique ex iis causas suorum vocabulorum. Petrus a petra nomen accepit, hoc est, a Christo super quem est fundata Ecclesia. Non enim a Petro petra, sed Petrus a petra nomen sortitus est, sicut n
Abbreviated transcription (Latin):
obus sors initteret᷑. Marcus. excelsus. manda¬
do utiq propt̃ euuangłm altissimi quod p̃¬
dicauit. Lucas. ipse consurgens. siue ipse de¬
uans. eoquod eleuauerit predicationẽ eunui¬
gelui post alios. Barnabas filius ꝓphe uel fil

Expanded text:
obus sors mitteretur. 22. MARCUS excelsus mandaobus sors mitteretur. 22. MARCUS excelsus mandato, utique propter Evangelium Altissimi, quod praedicavit. 23. LUCAS, ipse consurgens sive ipse elevans, eo quod elevaverit praedicationem Evangelii post alios. 24. BARNABAS, filius Prophetae, vel
Abbreviated transcription (Latin):
translatus. Simon chananeus. ad distillenoẽ
simonis petri. de uico galilee cana ubi aquli
euuangłista scribitur ⁊elotes. Cana quipa
relus int̾pretat᷑. ludas iacobi. qui alibi apa¬
latur lebbeus figuratũ nom̃ habet a corde.
quod nos diminutiue corculum possimꝰ
appellare. Ipse in alio euuanglista tadeust
bitur quẽ eccłastica tradit historia. missinmi
edissam ail abagarũ regem. ludas scariotesis
a uico in quo est ortus. uel ex tribu isachar
uocabulum sumpsit. quodam presagio fit̃
in condempnationẽ sui. I sacar enim intpr¬
cat᷑ merces. ut significaret᷑ pretiũ proditons
quo uendidit dñm sicut scͥptum ẽ. Et apa¬
derunt mercedem meam triginta argento
preciũ quod appreciatiis sum ab eis. Mathuis
qui inter apłos sine cognomine solus babet̃.
interp̃tat᷑ donatus. ut subaudiat᷑. ꝓ iuda. Ilt
ciĩ in loco eius electus ẽ ab apłis. cum pio du¬

Expanded text:
translatus. 18. Simon Cananaeus, ad distinctionem translatus. 18. Simon Cananaeus, ad distinctionem Simonis Petri, de vico Galilaeae Cana; ubi aquasevangelista scribitur Zelotes, Cana quippe zelus interpretatur. 19. Judas Jacobi, qui alibi appellatur Lebbaeus, figuratum nomen 337 habet a corde, quod nos diminutive corculum possumus appellare: ipse in alio evangelista Thaddaeus scribitur, quem ecclesiastica tradit Historia missum Edessam ad Abagarum regem. 20. Judas Iscariotes, vel a vico, in quo ortus est, vel ex tribu Issachar vocabulum sumpsit, quodam praesagio futuri in condemnationem sui. Issachar enim interpretatur merces, ut significaretur pretium proditoris, quo vendidit Dominum, sicut scriptum est: Et acceperunt mercedem meam, triginta argenteos, pretium quo appretiatus sum ab eis . 21. Matthias, qui inter apostolos sine cognomine solus habetur, interpretatur donatus, ut subaudiatur pro Juda; iste enim in locum ejus electus est ab apostolis, cum pro du
Abbreviated transcription (Latin):
nati sunt. Hic ẽ iacob filius zebedei frat̃ ioħis.
qui post ascensionẽ dni abherode manifesta¬
tur occisus. Iacob alfei ob distinctionẽ pͥoris
cognominatus qui dicit᷑ filius zebedei. sicut
iste filius alfei. Cognomentũ gͥ ambo a patre
sumpserunt. Iste est iacob minor qͥ in ȩuuan¬
gelio frat̾ diũ nominat᷑. quia maria uxor al¬
fei soror matris dnĩ fuit. Quam mariã cleo¬
phȩ iohannes euuangłista cognominat. a pa-¬
tre siue agentilitate familiȩ aut quacũq alias
causa ei nom̃ imponens. Alfeus autẽ hebre¬
o sermone in latinũ expͥmit᷑. millesimus.
siue doctus. Philippꝰ. os lampadarũ. uel os
lius suspendentis aquas. uel filius suspen¬
dentis me. sirum ẽ non hebreum. Matheus.
in hebro donatus expͥmitur. idem et appel¬
lat᷑ leui ex tribu aqua exortus fuit. in lati¬
no autẽ ex oꝑe. publicani nom̃ accepit. quia
ex publicanis fuit electus. et in apostolatũ

Expanded text:
nati sunt. Hic est Iacobus filius Zebedaei, frater Iohannis, nati sunt. Hic est Iacobus filius Zebedaei, frater Iohannis, qui post ascensionem Domini ab Herode manifestatur occisus. Iacobus Alphaei ob distinctionem prioris cognominatus, qui dicitur filius Zebedaei, sicut iste filius Alphaei. Cognomentum igitur ambo a patre sumpserunt. Iste est Iacobus minor, qui in Evangelio frater Domini nominatur, quia Maria uxor Alphaei soror fuit matris Domini, quam Mariam Cleophae Iohannes evangelista cognominat, a patre, sive a gentilitate familiae, aut quacumque alia causa ei nomen inponens. Alphaeus autem Hebraeo sermone in Latino exprimitur millesimus, sive doctus. Philippus lius suspendentis aquas, vel filius suspendentis me. Syrum est, non Hebraeum. 17. Matthaeus, in Hebraeo donatus exprimitur. Idem et appellatus Levi ex tribu a qua ortus fuit. In Latino autem ex opere Publicam nomen accepit, quia ex Publicanis fuit electus, et in apostolatum
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sc̃s dicit. Segregate mͥ barnabam et
paulũ in opus quod elegi cos. Latino aut̃e
sermone paulus a modico dictus. unde et
Quando enim saulus. suꝑb clatus. quando pau¬
lus. humilis. modicus. Ideo sic loquim᷑. Paulopꝰ
uidebo te. idest pꝰmodicũ. Nam qr modicus
factus ẽ: ipse dicit. Ego autẽ sum nouissimꝰ a-¬
płorum. et mͥminimo omniũ scõrum. Cefas
enĩ et saulus. ido mucato nomine sunt uoca¬
t ut essent etiã ipso noĩe noui sicut abrahã et
sarra. Andieas frat̃ petͥ carne et coheres grã.
scdm hebreã ethimologiã interp̃tat᷑ decorus.
siue respondens. Sermone autẽ greco aiuiro
uirilis appellat᷑. loħs quodã uaticinio ex me¬
rito nomen accepit. Int̾pretat᷑ enĩ in quo ẽ gr̃ã.
uel dnĩ grã. Amplius enim eum ceteris apłis
dilexit iħc. lacob zebedei a patre cognomi¬
nat᷑. queni relinquens cũ iohanne. uerũ patrẽ
secuti sunt. Hũ sunt filii tomtrui. qͥ etiam
boanarges ex firmitate et magnitudine nomi¬

Expanded text:
s sanctus dicit: Segregate mihi Barnabam, et Saulum ad opus, ad quod elegi eos . Latino autem sermone Paulus a modico dictus; unde et Quando enim Saulus, superbus, elatus; quando Paulus, humilis et modicus. 10. Ideo sic loquimur: Paulo post videbo te, id est, post modicum. Nam quia modicus factus est, ipse dicit: Ego enim sum novissimus apMihi minimo omnium sanctorum.' Cephas autem et Saulus ideo mutato nomine sunt vocati, ut essent etiam ipso nomine novi, sicut Abraham et Sarra. Andreas frater Petri carne, et cohaeres gratia. Secundum Hebraeam etymologiam interpretatur decorus, sive respondens; sermone autem Graeco a viro virilis appellatur. Iohannes quodam vaticinio ex merito nomen accepit. Interpretatur enim, In quo est gratia, vel Domini gratia. Amplius enim eum ceteris Apostolis dilexit Iesus. Iacobus Zebedaei a patre cognominatur, quem relinquens cum Iohanne verum patrem secuti sunt. Hi sunt filii tonitrui, qui etiam Boanerges ex firmitate et magnitudine fidei nomi
Abbreviated transcription (Latin):
Nepositio dicta. eo qđ nominib p̃ponat᷑:
res uͦ. qͥa loquelis. id est u̾bis semꝑ coherent.
nec aliquid ualent sole posite. ut di. dis.
cõiunctȩ uͦ u̾bis. figuram faciunt: ut didu¬
id est int̃posita. affectum cõmoti ani ex¬
spͥmit. sic̃ cumdicit᷑ ab exultãte ua a dolente
heu. abirascente. he. atũte hei qͤ uoces quar̃¬
cumq linguarum ꝓpͥe sũt. nec inaliam De¬
ox ẽ. aer ictus. sensibilis auditu quãtũ
in ipso ẽ. Omĩs uox aut articulata. aut
confusa: Articulata est hominũ: cõfusa ani¬
maliũ. Articulata est quȩ scrib potest.
Confusa quȩ scribi ñ potest. De litera.
sonantiũ potestatẽ. cũ aut ipse interse
geminantur. aut cum aliis uocalibus
iungunt᷑. ut iuno. uates: Hȩ etiã mediȩ
dicunt᷑. qͥa inqͥbdã dictionibus exp̃ssũ sonũ

Expanded text:
Praepositio dicta, quod nominibus praeponatur Praepositio dicta, quod nominibus praeponatur res vero, quia loquelis, id est, verbis semper cohaerent, nec aliquid valent solae positae, ut di, dis. Conjunctae vero verbis figuram faciunt, ut diduid est, interposita, affectum commoti animi exprimit, sicut cum dicitur ab exsultante vah! a dolente, heu! ab irascente hem! a timente hei! Quae voces quarumcunque linguarum propriae sunt, nec in aliam  voce. 1. Vox est aer ictus sensibilis auditu, quantum in ipso est. Omnis vox, aut est articulata, aut confusa. Articulata est hominum, confusa animalium. Articonfusa, quae scribi non potest. de litterissonantium potestatem, cum aut ipsae inter se geminantur aut cum aliis uocalibus iunguntur, ut Iuno, uates. hae etiam mediae dicuntur, quia in quibusdam dictionibus expressum sonu
Abbreviated transcription (Latin):
implesti sensum: De participio.
Au̾bo. cempora ⁊ significationes. abutrisq
numerum ⁊ figurã. De coniunctione:
dã exibet glutiñ Aut eni nomina sociat.
ut augustimis: nheronimͦ: aut u̾ba. ut scri¬
bit ꝙ legit una aũt uis omniũ. siue copu¬
lent. si ue disiungant. Copulatiuȩ aũ con¬
iunctiones dicte eo qđ sensum uł ꝑsonas
coniungant. ut ego & tu. eamꝰ adforum.
ipsum &. sensum con iunx̃. Disiunctiuȩ.
cu. faciamꝰ: Sub iunctiuȩ dicunt᷑. qͥa sub rũ¬
gunt᷑ utq Dicimꝰ enĩ regiq hominiq dõq.
ñ dicim᷑. q regi.q homini. q dõ. Expletiue
dicte. qͥa explent ꝓpositã rẽ. ut puta. si hoc
hoc igit᷑ faciam. Causales dicunt᷑ acausa.
eo qđ aliquid cogitant facere. ut puta. occi¬
do illũ. quihabet aurum: causa est Raticna¬
les dicunt᷑: aratione qua quisq utit᷑ infaci¬
endo. ut qͦ mͦ eũ occrlam ne agnoscar. uene¬
no anferro: De p̃positione.

Expanded text:
inplesti sensum. De participio . inplesti sensum. De participio . empora et significationes, ab utrisque numerum et figuram. De coniunctione . ibet glutinum. Aut enim nomina sociat, ut 'Augustinus et Hieronymus': aut verba, ut 'scribit et legit'. Una autem vis omnium, sive copulent, sive disiungant. Copulativae autem coniunctiones dictae eo, quod sensum vel personas coniungant, ut 'ego et tu eamus ad forum'. Ipsud 'et' sensum coniunxit. Disiunctivae dtu faciamus'. Subiunctivae dicuntur, quia subiunguntur, ut 'que'. Dicimus enim 'regique hominique Deoque'; non dicimus, 'que regi, que homini'. Expletivae dictae, quia explent propositam rem, ut puta, 'si hoc 'hoc igitur faciam'. Causales dicuntur a causa eo, quod aliquid cogitent facere, ut puta, 'occido illum, quia habet aurum'; causa est. Rationales dicuntur a ratione, qua quisque utitur in faciendo, ut 'quomodo eum occidam, ne agnoscar? veneno an ferro?' De praepositione .
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓlegam. Harum pͥma & scda mittunt su¬
turum tempus: mbo: ⁊ inbor. Tercia. inani.
enera uerborum iõ dicta. quia gignũt.
Nam auctiuo adicis .R. igignt passi¬
uĩi. Rursus passiuo adimis: n. & parit ac¬
tiuũ: Ipsa aut actiua dicunt᷑. quia agunt
ut uerbero: Et passiua. quia patiuntur.
ut uerberor: Neutͣlia. quia nec agunt. nec
patiuut᷑. ut iaceo. sedeo his si .n. literã adicis:
ñ sonant latina: Communa dicunt᷑. qͥa
&ẜ agunt.⁊ patiunt᷑. ut amplector. Hec sum¬
lit deposita .R. litera: latina ñ sunt Depo¬
nentia uͦ dicunt᷑. quia deponunt futuri
temporis participium. asignificatione
eo qđ uerbis accidit. ut puta. bene
legi bene aduerbium ẽ: legi uerbũ: In de
ergo dictũ ad u̾bium. qđ semꝑ u̾bo iunc¬
tũ ad impleat᷑. Uerbum enĩ solum. sensũ
implet. ut seribo. Ad u̾biũ aut sine uerbo.
ñ habet plenam significationẽ. ut hodie.
Adicis illi u̾bum. hodie seribo. ⁊ iuncto u̾bo

Expanded text:
'legam'. Harum prima et secunda mittunt fu'legam'. Harum prima et secunda mittunt futurum tempus in 'bo' et in 'bor', tertia in 'am' Genera verborum ideo dictaadicis R et gignit passivum; rursum passivo adimis R et parit activum. Ipsa autem activa dicuntur quia aguntur, ut 'verbero', et passiva, quia patiuntur, ut 'verberor'; neutralia, quia nec agunt nec patiuntur, ut 'iaceo', 'sedeo'. His si R litteram adicis, non sonant Latine. Communia dicuntur quia et agunt et patiuntur, ut 'amplector'. Haec similiter, deposita R littera, Latina non sunt. Deponentia vero dicuntur, quia deponunt futuri temporis participium a significatione uod verbis accedat, ut puta, 'bene lege'. 'Bene' adverbium est, 'lege' verbum. Inde ergo dictum adverbium, quod semper verbo iunctum adinpleatur. Verbum enim solum sensum inplet, ut 'scribo'. Adverbium autem sine verbo non habet plenam significationem, ut 'hodie'. Adicis illi verbum, 'hodie scribo', et iuncto verbo
Abbreviated transcription (Latin):
onem. Nam nescis quid sit declinatio. nis
pͥus didiceris qͥd sit sensus. Modi dicti: ab
eo quẽad modũ sint insuis significationis
Indicatiuus em̃ modus dicit᷑. qͥa significan¬
oñe habet indicantis. ut lego. Imꝑatiuus.
nã legerem. Con iunctiuus. qͥa ei conuun¬
git᷑ aliqͥd. ut loquutio plena sit. Nã qͣn¬
do dicis. cum clamẽ: pendet sensus quod
si dicam. cum clamen: quare putas qđ
taccam: plenꝰ est sensus. Infinitiuus. licitur.
eo qđ tempora desimens. ꝑsonã t̃bi ñ desins
ut clamare clamasse. Cui si ad iungas ꝑ¬
sonã. clamare debeo. debes deb&. fit quasi
finitum. Imꝑsonalis dieit᷑: quia indiget
ꝑsona nominis ł ꝓ nominis. ut legit᷑. at¬
des ꝑsonã. ame. ate. ab illo. & plene sentit᷑
minis Con iugacio dicitur eo qđ ꝑeam
at unum sonum multa con iunguãt᷑.
Docet enĩ inquã syllabam exeat futurũ
tempꝰ. ne ꝑ imꝑiciam quis dicat. legebo.

Expanded text:
onem. Nam nescis quid sit declinatio, nisi onem. Nam nescis quid sit declinatio, nisi prius didiceris quid sit sensus. Modi dicti ab eo, quemadmodum sint in suis significationibus. Indicativus enim modus dicitur, quia significationem habet indicantis, ut 'lego'. Inperativus, , ut 'utinam legerem'. Coniunctivus, quia ei coniungitur aliquid, ut locutio plena sit. Nam quando dicis 'cum clamem', pendet sensus; quod si dicam 'cum clamem, quare putas quod taceam?' plenus est sensus. Infinitus modus dicitur eo, quod tempora definiens personam verbi non definit, ut 'clamare', 'clamasse'. Cui si adiungas personam: 'clamare debeo, debes, debet', fit quasi finitum. Inpersonalis dicitur, quia indiget personam nominis vel pronominis, ut 'legitur': addes personam 'a me', 'a te', 'ab illo', et plene sentitur. minis. Coniugatio dicitur eo, quod per eam ad unum sonum multa coniungantur. Docet enim in quam syllabam exeat futurum tempus, ne per inperitiam quis dicat 'legebo' pro
Abbreviated transcription (Latin):
loquendo de monstrant: Sicut aut̃ nom̃
signisicat ꝑsonam: ita u̾bum. factum dictũ
ꝙ ꝑsone. In ꝑsona u̾bi. agentis ꝙ patientis
fignificatio ẽ. Nam scribo psonȩ factũ
est. Item scribor. ꝑsonȩ factum indicat. sed
eius aqͦ patit᷑. Uerboꝵ genẽa duosunt. Grã¬
iaticoꝵ atꝙ rethoꝵ. Graminaticoꝵ. in
tria cadunt tempora. p̃teritum. instans.
futurum. ut fec̃. facit. faciet Rechorũ
aut uniuersa oratio. uerba dicuntur.
ueluti uerbis bonis nos cȩꝑit. Uerba bon
habuit. U̾bi ñ tantum uerba que intria
cadiuit tempora. sed uniu̾sa oratio est.
boꝵ species sunt. forme. modi. cõiugatios
ad unam quamq r̾ẽ informẽt. Phas enum
ostendimꝰ. qͥd agamꝰ. Mleditatiua dicta est.
ameditantis sensu. ut lecturio. id ẽ. lege
uolo. Inchoautiua post meditationẽ. ab
inchoantis indicio. ut calesco. frequẽtat¬
ua: a sepius agendo. ut lectito. clamito.
forme eni sensum tenent. mod de clinati¬

Expanded text:
loquendo demonstrant. Sicut autem nomen loquendo demonstrant. Sicut autem nomen significat personam, ita verbum factum dictumque personae. In persona verbi agentis et patientis significatio est. Nam 'scribo' personae factum est. Item 'scribor' personae factum indicat, sed eius a quo patitur. Verborum genera duo sunt: grammaticorum atque rhetorum. Grammaticorum in tria cadunt tempora: praeteritum, instans, futurum, ut 'fecit', 'facit', 'faciet'. Rhetorum autem universa oratio verba dicuntur veluti, 'verbis bonis nos cepit', 'verba bona habuit', ubi non tantum verba, quae in tria cadunt tempora, sed universa oratio est. Verborum species sunt formae, modi, coniugationesad unamquamque rem informent. Per has enim ostendimus quid agamus. Nam Meditativa dicta est a meditantis sensu, ut 'lecturio', id est legere volo. Inchoativa post meditationem ab inchoantis indicio, ut 'calesco'. Frequentativa a saepius agendo, ut 'lectito', 'clamito'. Formae enim sensum tenent, modi declinati
Abbreviated transcription (Latin):
sidẽ ostendunt. Namdumdico. iñs. cuus
dissinio aliquid meum ẽẽ uł tuum. Relati¬
ua dicunt᷑. quia ad interrogationẽ referũ¬
t̃. ut quis est: respondet᷑ is est. De monsx¬
tis significationẽ. aliquem enĩ p̃sentẽ his
de monstramꝰ. ut hic. hec. hoc. que tria &
articuli nominantur. Articłi aut̃ dicti qđ̃
nominibus artant᷑. id ẽ conligant᷑. sicut
articłs tt̃ ẽ cũ nõi iungit᷑. ũ ħ sapienꝰ. Cum ue¬
ro non coniungitur de monsttͥiuũ ꝓ nom̃
na. aut primigenia. aut deductiua funt.
Primigena dicta sunt. qͥa ahundde originẽ
ñ chiahunt. Hec uiginti ⁊ unum sunt.
sui. Possessiua quinq m̃s. cuus. suus. nost̃
uester. Heliꝗͣ aut̃ deductiua dicuntur. qͥa
Mistis deducta atq conposita existunt.
erbum dictum eo qđ uerberato acre
sonat. uł qđ hec pars fiequent̃ in ora¬
tione uersetur. Sunt aũt u̾ba. mñtis signa
quibus homines cogitationes suas inuicẽ

Expanded text:
ssidere ostendunt. Nam dum dico 'meus', 'tuus', ssidere ostendunt. Nam dum dico 'meus', 'tuus', definio aliquid meum esse, vel tuum. Relativa dicuntur, quia ad interrogationem referuntur, ut 'quis est?' respondetur, 'is est'. Demonsndi significationem. Aliquem enim praesentem his demonstramus, ut 'hic', 'haec', 'hoc': quae tria et articuli nominantur. Articuli autem dicti, quod nominibus artantur, id est conligantur, articulus tunc est, cum nomini jungitur, ut hic sapiens. Cum vero non conjungitur, demonstrativum pronomen na, aut primigenia, aut deductiva sunt. Primigenia dicta sunt, quia aliunde originem non trahunt. Haec viginti et unum sunt. 'sui'. Possessiva quinque: 'meus', 'tuus', 'suus', 'noster', 'vester'. Reliqua autem deductiva dicuntur, quia ex istis deducta atque conposita existunt, e verbo . Verbum dictum eo, quod verberato aere sonat, vel quod haec pars frequenter in oratione versetur. Sunt autem verba mentis signa, quibus homines cogitationes suas invicem
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ uariant᷑ ut doct᷑. Tetraptota. qđ tã¬
cum in .iiiͦͬi. casibꝰ decliuent᷑. ut lateris:
Triptota. qđ tantum intͥbꝰ ut templum.
Dyptota. qđ tantum duobus. ut iupiter:
Sonoptota: qđ uno tantum casu utunt᷑.
ut frugi. De pronomine:
Duo nom̃ dictum ẽ: qͥa ꝓ uict nominis
ponit᷑. ne fastidium faciat nom̃ ipsũ
dum iterat᷑. Nam cũ dicimꝰ uirgilĩ serppsit
bucolica ad dicimꝰ ꝓ nom̃. ipsi scripsit
gcorgica. sicq uarietas significationis. &
fastidium collit. ⁊ ornatum inducit. Pro¬
nomina aut̃: aut funta sunt aut iufimta.
funta ꝓnomina dicta. eo quod diffimunt
certamꝰ ꝑsonam. ut ego. me eñ statĩ intelli¬
gis. Infinita dicunt᷑. quia ñ sunt cercȩ ꝑso¬
nȩ. De absentibꝰ enĩ dicit᷑. ⁊ incertis. ut qͥs.
con memorationẽ faciunt᷑ notȩ ꝑsone.
ut ipse. iste. Certum ẽ. eñ d: quo dicit᷑
Possessiua uocantur: eo qł aliquid nos po¬

Expanded text:
bus variantur, ut 'doctus'. Tetraptota, quod tanbus variantur, ut 'doctus'. Tetraptota, quod tantum in quattuor casibus declinentur, ut 'lateris'. Triptota, quod tantum in tribus, ut 'templum'. Diptota, quod tantum in duobus, ut 'Iuppiter'. Monoptota, quod uno tantum casu utuntur, ut frugi. De pronomine . Pronomen dictum, quia pro vice nominis ponitur, ne fastidium faciat nomen ipsud dum iteratur. Nam cum dicimus, 'Vergilius scripsit Bucolica', addimus pronomen, 'ipse scripsit Georgica'; sicque varietas significationis et fastidium tollit et ornatum inducit. Pronomina autem aut finita sunt, aut infinita. Finita pronomina dicta eo, quod definiunt certam personam, ut 'ego'; me enim statim intelligis. Infinita dicuntur, quia non sunt certae personae. De absentibus enim dicitur et incertis, ut 'quiscommemorationem faciunt notae personae, ut 'ipse', 'iste'. Certum est enim de quo dicitur. Possessiva vocantur eo, quod aliquid nos po
Abbreviated transcription (Latin):
q sexum sub uno genere enuntiat. ut
hic piscis. Est enĩ incerci sexus. qđ nec na¬
tura nec occłis discernit᷑. sed sensus tantum
ꝑicia. Om̃igenꝰ dictum. quia cunctis
generib seruit. maculino. ⁊ feminino. &¬
neutro. & cominuni ⁊ om̃i.
uel pluralia nomina. ostendunt᷑.
igura. qͥ ał simpliciał cõposita suñ.
Casus. acadendo dicti: ꝑ eos em̃ inflexa
nomina uariant᷑ & cadunt. Nominati¬
uus casus dict᷑. quia ꝑ eum aliquem no¬
minam. ut hic magister Gemitiuius. quia
uus. qͥa ꝑeum nos dare alicui aliquid de¬
monstram. ut. ta huic magistro. Accusati¬
uiis. quia ꝑeum aliquem accusamꝰ. ut. accu¬
sohunc magistrum. Uocatiuus. qͥa ꝑeum
aliqũe uocamꝰ. ut. o magister Ablatiuus. qͥa
ꝑ eũ nos auferre aliqͥd cuiquã significam᷑
ut aufer amagistro.
xaptota nomina dicta. eo qdđ ꝑsex
casus uarictates habent. ut est unus.
entaptota. qđ tantum inquinq casi¬

Expanded text:
que sexum sub uno genere enuntiat, ut que sexum sub uno genere enuntiat, ut hic piscis. Est enim incerti sexus, quod nec natura, nec oculis discernitur, sed sensus tantum peritia. Omne genus dictum, quia cunctis generibus servit: masculino, et feminino, neutro, et communi, et omni. vel pluralia nomina ostenduntur. Figura, quia, vel simplicia, vel composita sunt. 31. Casus a cadendo dicti; per eos enim inflexa nomina variantur, et cadunt. Nominativus casus dictus, quia per eum aliquid nominamus, ut hic magister. Genitivus, quia  per eum nos dare alicui aliquid demonstramus, ut 'da huic magistro'. Accusativus, quia per eum aliquem accusamus, ut 'accuso hunc magistrum'. Vocativus, quia per eum aliquem vocamus, ut 'o magister'. Ablativus, quia per eum nos auferre aliquid cuiquam significamus, ut 'aufer a magistro'. Hexaptota nomina dicta eo, quod per sex casus varietates habent, ut est 'unus'. Pentaptota, quod tantum in quinque casi
Abbreviated transcription (Latin):
similia auerbi similitudine dicata. ut
con templator. Nam & u̾bum est imꝑa¬
tiui modi. futuri cemporis. ⁊ nom̃ quia
con ꝑatione recipit. Heȩ om̃s species: a
nominum apellatione descendunt:
Scda pars nominis comparatio est:¬
onparatio dicta: quia exalterius com¬
ꝑatione. altum p̃fert. Cuius gradus
tres sunt. Positiuus. Conꝑatiuus. & suꝑ¬
latiuus. Positnuus dictus: quia pͥmͦ poni¬
t᷑. inconꝑationis gradu. Ut doct᷑. Comꝑa¬
ut doctioi. illo. Plus eñĩ nouit quamdoet.¬
Suꝑlatiuus. eo qđ comꝑatiuo suꝑferat᷑. ut
doctissimꝰ. plus eñĩ seit quã doctior:
enera dicta quod generant.
Ut masculinum. & femininum. Ce¬
tẽa nomina. ñ sunt genera. s ħ nominũ
ratio actorita uoluit. Neutrum dictum est
quia nec hoc est. nec illud id̃ est. nec mas¬
culinum nec feminũ. Conmume dictũ.
quia duobus generibꝰ nom̃ unũ conmu¬
nicat. ut hic ⁊ hec eanis. Cuiꝰ contͣrium¬

Expanded text:
similia, a verbi similitudine dicta, ut similia, a verbi similitudine dicta, ut 'contemplator'. Nam et verbum est imperativi modi, futuri temporis, et nomen, quia conparationem recipit. Haec omnes species a nominum appellatione descendunt. Secunda pars nominis conparatio. Conparatio dicta quia ex alterius conparatione alterum praefert. Cuius gradus tres sunt: positivus, conparativus, et superlativus. Positivus dictus quia primus ponitur in conparationis gradu, ut 'doctus'. Conpaut 'doctior'; plus enim novit quam doctSuperlativus, eo quod comparativo superferatur, ut doctissimus: plus enim scit quam doctior. 28. Genera dicta sunt, eo quod generent, ut masculinum, femininum. Caetera non sunt genera, sed hoc hominum ratio et auctoritas voluit. Neutrum dictum, quia nec hoc est, nec illud, id est, nec masculinum, nec femininum. Commune dictum, quod duobus generibus nomen unum communicat, ut hic et haec canis. 29. Cui contrarium
Abbreviated transcription (Latin):
ua xeo dicta. quia ꝑ ea qualis quisq sit
ostendit᷑. ut sapiens. formosus. diues. Qũa¬
titatis. quia ad m̃surã trahunt᷑. ut longus
breuis Patronomica dicuntur. eo qd̾ tra¬
huntur apatͥbus: ut citides tide filius. aeneiꝰ
aȩneȩ filiꝰ. quam uis & amatribus :⁊ ainaio¬
ribus dicantur:. Iechica id est possesfiua.
apossessione dicuntur: ut euandrius ensis.
Eꝓ ytheta. que latinȩ adiectitia uł suꝑ po¬
sita apellant᷑ eo qd ad implendam sui signi¬
ficationẽ nominibus at diciantur: ut magnꝰ.
doctus: adicis ea ꝑsonis: ut magnꝰ philoso¬
phus. doctus homo. & pleuus est sensus
Acttialia. ab actii descendunt: ut dux. rex.
cursor nutrix. orator. Gentes agente uem¬
unt: ut grecus. romanꝰ: Datriȩ apatria
descendunt: ut atheniensis. thebanus Locz
aloco: ut suburbanꝰ. Uerbalia dicunt᷑. qͥa de
u̾bo nascunt᷑: ut lectoi. Participalia quia
sic sonant. sec̃ participia ut legens Uerbi

Expanded text:
ex eo dicta, quia per ea qualis quisque sit ex eo dicta, quia per ea qualis quisque sit ostenditur, ut 'sapiens', 'formosus', 'dives'. Quantitatis, quia a mensura trahantur, ut 'longus', 'brevis'. Patronymica dicuntur eo, quod trahuntur a patribus, ut 'Tydides' Tydei filius, 'Aeneius' Aeneae filius, quamvis et a matribus et a maioribus ducantur. Ctetica, id est possessiva, a possessione, ut 'Evandrius ensis'. Epitheta, quae Latine adiectiva vel superposita appellantur, eo quod ad inplendam sui significationem nominibus adiciantur, ut 'magnus', 'doctus'. Adicis ea personis, ut 'magnus philosophus', 'doctus homo', et plenus est sensus. Actualia ab actu descendunt, ut 'dux', 'rex', 'cursor', 'nutrix', 'orator'. Gentis a gente veniunt, ut 'Graecus', 'Romanus'. Patriae a patria descendunt, ut 'Atheniensis', 'Thebanus'. Loci a loco, ut 'suburbanus'. Verbialia dicuntur, quia de verbo nascuntur, ut 'lector'. Participalia, quae sic sonant sicut participia, ut 'legens'. Verbis
Abbreviated transcription (Latin):
num uertunt᷑. Grecꝰ dicit odissecus. latmꝰ
ulixes Media aut̃ dicta: quia ex parte gre¬
ca fuut: ex parte latina. cadem &. nocha: qͥa
corrumpunt ultimas sillabas manentibus
pͥorib. ut apud grecos. alexandros. menan¬
dros: apud nos alexander: menander. Dicta
aũt nocha: quem ad modum nothus dici¬
tͣ. quisquis dedisparigenere nascitur. Su¬
nomuna hoc ẽ. plurinomia. eo qͦd sit inplu¬
ribus nominib significatio una: ut terra.
humꝰ. cellus. id enim sunt omĩa. Omonimo
hoc est uminonnia. eoqđ sit muno nomin
significatio plurima: ut cumulus. nunc
mons breuis. nunc tumens cellus. nunc
sepulcrum. est eñ inimno nomine signifi¬
catio di uersa: Relatiua dicta. eoqͦd ad aliã
eferantur ꝑ sonain: ut magister. dñs pat̃
Ila aũt que dicinitur ad aliquia. quasi aliꝰ
se habentia a cont᷑ria significatione dicta
sunt: ut dexcer. Dici eñi dext̃ ñ pocest.
nisi finister suerit. Porro qualitatis nonii

Expanded text:
num vertuntur. Graecus dicit 'Odysseus', Latinus num vertuntur. Graecus dicit 'Odysseus', Latinus 'Ulixes'. Media dicta quia ex parte Graeca sunt, ex parte Latina. Eadem et notha, quia corrumpunt ultimas syllabas manentibus prioribus, ut apud Graecos 'Alexandros', 'Menandros'; apud nos 'Alexander', 'Menander'. Dicta autem notha, quemadmodum nothus dicitur quisquis de dispari genere nascitur. Synonyma, hoc est plurinomia, eo quod sit in pluribus nominibus significatio una, ut 'terra', 'humus', 'tellus'. Idem enim sunt omnia. Homonyma, hoc est uninomia, eo quod sit in uno nomine signimons brevis, nunc tumens tellus, nunc sepulcrum. Est enim in uno nomine significatio diversa. 15 16. Relativa dicta, eo quod ad aliam referantur personam, ut magila autem quae dicuntur ad aliquid qualiter se habentia, a contraria significatione dicta sunt, ut 'dexter'. Dici enim dexter non potest, nisi sinister fuerit. Porro qualitatis nomina
Abbreviated transcription (Latin):
est. Appelletiua nomina inde uocantur:¬
qͥa cõmunia sũt. & inmultoꝵ significatiõe
confistunt: Hec inuiginti ꝙ octo speties
diui. luntur. ex quibus corporalia dicta st̃.
qͥa uel uidentur ł canguntur. ut cȩlũ t̾ra.
Incarporalia qͥa carent corpore. unde nec
uideri nec tangi possunt. ut ueritas iusti¬
cia. Teneralia. quia multarum rerum
sunt: ut amnial  lani & homo & equus.
rauis: animal sunt. Specialia. qͥa partem
demonstiant. ut honio Speci es eñi amma¬
liatin: homo. Principalia. quia pͥm̃a posi¬
tionem habent. nec aliunde nascunt᷑. ut
mons. fons. Diriuatiua. eo qđ exalio nomi¬
ne deducant̃. ut am̃ote montanꝰ. dimi¬
uitiua: quia minuunt sensũ. ut greculus
urꝵ sensũ.c.a sic sonant. sicnt diminuti¬
ua. sed intellectu pͥncipalia sunt. ut ta¬
bula fabula. Toca greca: qͥa extoto grece
de clinant᷑. ut calisto. Sic eñi & grecus
&. latmꝰ dicit. Tota latina: qͥa extoto inlati¬

Expanded text:
est. Appellatiest. Appellatiquia communia sunt et multorum significatione consistunt, hec in vigintiocto species dividuntur, ex quibus corporalia dicta, quia vel videntur vel tanguntur, ut 'caelum', 'terra'. Incorporalia, quia carent corpus; unde nec videri nec tangi possunt, ut 'veritas', 'iustitia'. Generalia, quia multarum rerum sunt, ut 'animal'. Nam et homo et equus et avis animal sunt. Specialia, quia partem demonstrant, ut 'homo'. Species enim animalium homo. Principalia, quia primam positionem habent, nec aliunde nascuntur, ut 'mons', 'fons'. Derivativa eo, quod ex alio nomine deducantur, ut a monte 'montanus'. Diminutiva, quia minuunt sensum, ut 'Graeculus', va, quia sic sonant sicut diminutiva, sed intellectu principalia sunt, ut 'tabula', 'fabula'. Tota Graeca, quia ex toto Graece declinantur, ut 'Callisto'. Sic enim et Graecus et Latinus dicit. Tota Latina, quia ex toto in Lati
Abbreviated transcription (Latin):
nascit᷑. cuiꝰ officio fungitur. ut orator. ill:
Ad u̾bium de nomine nascit᷑. ut doctus
docte: Parcicipium de numine & uerbo.
ut lego legens: Coniuncto uͦ & p̃posiuo
uel interiectio in conplexu istarum ca¬
iste suꝑfluȩ sunt: Nom̃ dictũ quasi nota¬
m̃. qđ nobis uocabulo suo res notas esfi¬
ciat. Nisi eñ nom̃ scieris. cognitio rerũ
perit ꝓpͥa nomina dicta: qͥa specialia
sunt. Unͥus enĩ tantum ꝑsonam signisi¬
Pre nom̃. nomꝰ. cognom̃ agnomẽ. Pre¬
nom̃ dictum. eo qdđ nomini preponitur.
ut lucius quint᷑. Nom̃ uocatum. qͥa no¬
tat genꝰ. ut cornelius. Cornelii em̃. om nes
ieo gen̾e uocabant᷑. Cognom̃. quia no¬
mini con iungitur. ut scipio: Agnom̃ uͦ
quasi accidens nom̃. ut metellus creticus
qͥa eretam subegit. Extrinsecus eñi: uenit
agnom̃. ab aliqua ratione: Cogͣm aut uul¬
go dictum. eo qđ nomin cognitionis.
causa suꝑ ad diciat᷑. siue qͦd cum nomine

Expanded text:
nascitur, cuius officio fungitur, ut 'orator ille'. nascitur, cuius officio fungitur, ut 'orator ille'. Adverbium de nomine nascitur, ut 'doctus, docte'. Participium de nomine et verbo, ut 'lego, legens'. Coniunctio vero et praepositio vel interiectio in conplexu istarum caistae sumen, quod nobis vocabulo suo res notas efficiat. Nisi enim nomen scieris, cognitio rerum perit. Propria nomina dicta quia specialia sunt. Unius enim tantum personam signifipraenomen, nomen, cognomen, agnomen. Praenomen dictum eo, quod nomini praeput Lucius, Quintus. 2. Nomen vocatum, quia notat genus, ut Cornelius; Cornelii enim omnes in eo genere. Cognomen, quia nomini conjungitur, ut Scipio; agnomen vero, quasi accidens nomen, ut Metellus Creticus, quia Cretam subegit. Extrinsecus enim venit agnomen ab aliqua ratione. Cognomentum autem vulgo dictum eo, quod nomini cognitionis causa superadiciatur, sive quod cum nomine
Abbreviated transcription (Latin):
consistat. Alii dicunt agrecis hoc trac¬
tum ẽẽ uocabulum. apotes aretes. idẽ. A
Oratio dicta: quasi oris ratio: Nam ora¬
re est. loqͥ. & dicere Est aũt̃ oratio contextꝰ
u̾boꝵ cũ sensu: Context᷑ aut̃ sine sensu ñ
est oratio. qͥa ñ ẽ oris ratio Oratio aũt plena
ẽ. sensu. uoce. ⁊ litteratura: Diuisiones aũ
grãnatice artis aquibꝰdã .xxix. dinume-¬
rant᷑. io ẽ. parces orationis octo: uox arti¬
culata. littera. sillaba. pedes. accentus. posi¬
turȩ. note. ortografia. analogia. echimolo¬
gie. glose. differentiȩ. barbarisii. solereis¬
ii. uitia. methaplasma. schema. tropi.
prosa. metra. fabulȩ. historiȩ. De partibꝰ¬
artes orationis. Orationis..
pͥmꝰ aristotiles duas tradidit. nom̃
& u̾bum: De inde donat᷑ octo de siuunt:
S om̃s ad illa duo pͥncipalia reu̾tunt᷑
iã est nom̃ ⁊ u̾bum: que significant ꝑsonã
⁊ actũ. reliquȩ ad pendices sunt. ⁊ exhis
originem trahunt. Nã ꝓ nom̃ ex notumne.

Expanded text:
constringat: alii dicunt a Graecis hoc tractum esse uocabulum, apo tes aretes, id est a 3. Oratio dicta quasi oris ratio; nam orare est loqui, et dicere. Est autem oratio contextus verborum cum sensu. Contextus autem sine sensu non est oratio, quia non est oris ratio. Oratio autem plena est, sensu, voce et littera. 4. Divisiones autem Grammaticae artis a quibusdam triginta dinumerantur, id est: partes orationis octo, vox articulata, littera, syllaba, pedes, accentus, positurae, notae, orthographia, analogia, etymologia, glossae, differentiae, barbarismi, soloecismi, vitia, metaplasmi, schemata, tropi, prosa, metra, fabulae, historiae. De partibus orationis . Partes orationis primus Aristoteles duas tradidit, nomen et verbum; deinde Donatus octo definivit. Sed omnes ad illa duo principalia revertuntur, id est, ad nomen et verbum, quae significant personam et actum. Reliquae adpendices sunt et ex his originem trahunt. Nam pronomen ex nomine
Abbreviated transcription (Latin):
rãmatica est De G̃ramatica:
scientia recte loquendi. & origo. &
fundam̃tum liberalium litttrarum. Hec
indisciplinis post litteras conmunes in¬
uenta est. ut iam quididicerunt litteras.
ꝑ eam recte loquendi dictandiq rationẽ
sciant: Grãmatica aut̃: alitteris nomen
accepit Grãma eñi greci. litteras uocant:

Expanded text:
rammatica . Grammatica est scientia recte loquendi, et origo et fundamentum liberalium litterarum. Haec in disciplinis post litteras communes inventa est, ut iam qui didicerant litteras per eam recte loquendi rationem sciant. Grammatica autem a litteris nomen accepit. Γράμματα enim Graeci li
Abbreviated transcription (Latin):
consolationis. De reliqͥs in eũgłio nõĩb x
ARia illuminatrix. siue stella maris.
Genuit enum lumen mundi. Sermo¬
sse autem siro maria dña nuncupat᷑. et pul¬
chrȩ. quia dnm̃ genuit. Helisabeth. deima
saturitas. uel dei mei uiramentũ. Magda¬
lene.turris. Martha irritans. uel ꝓuocans.
Sermone autẽ siro interpretat᷑ dominans
Nathanael. donum dei. quia dolus idell
simulatio dono dei in eo non fuit. T ebedł̃.
donatus. siue fluens iste. Tacheus. iustus.
siue iustificatus. aut iustificandus. sirũ
nomen est non hebreum. Latarus adiuls
o quod sit amorte resuscitatus. Hero des pelliciꝰ
Soniosus uel clara echimologia. Ec ophias in¬
aasigato aut sagax. aut uomens ore. Iniq¬
hoc inisterio ꝓphetali adnuntiasset. Pontiꝰ.
acclinans consilium utiq uidcorũ. Accepta
aum aqua lauit manus suas dicens. Inno¬
cens ego sum a sanguine iusti huiꝰ. Pilatus.
os malleatoris. quia dum xp̃m ore suo et ui¬
sifieat et condempnat. more malleatoris u¬

Expanded text:
consolationis. De reliquis in evangelio nominibus . Maria inluminatrix, sive stella maris. Genuit enim lumen mundi. Sermone autem Syro Maria domina nuncupatur; et pulchre; quia Dominum genuit. Elisabeth Dei mei saturitas, vel Dei mei iuramentum. Magdalena turris. Martha inritans, vel provocans. Sermone autem Syro interpretatur dominans. Nathanael donum Dei quia dolus, id est simulatio, dono Dei in eo non fuit. Zebedaeus donatus, sive fluens iste. Zacchaeus iustus, sive iustificatus, aut iustificandus. Syrum est nomen, non Hebraeum. Lazarus adiutus eo quod sit a morte resuscitatus. HERODES, pelliceus, gloriosus, clara etymologia. 7. CAIPHAS, investigator, aut sagax, aut hoc mysterio prophetali adnuntiasset. Pontius declinans consilium, utique Iudaeorum. Accepta enim aqua lavit manus suas dicens cens ego sum a sanguine hujus Justi . 9. PILATUS, os malleatoris, quia dum Christum ore suo, et justificat, et condemnat, more malleatoris u
Abbreviated transcription (Latin):
s firmiter in dei amore et contemplatione ma¬
nentes. nichil aliud dulce habent. nisi eum a
quo creati sunt. Quod autẽ duo ᷤ ͤm saia le¬
gunt᷑ figuralit̾ ueteris et noui testamenti sig¬
nificationẽ ostendunt. Quod uero faciẽ et
pedes dĩ oꝑiunt. significat qr p̃terita ante mũ¬
dum et futura post mundũ scire ñ possumus
s media tantũ. eorũ testimonio contemplam᷑.
Singłi senes alas habent. ꝙr de fabrica tantũ
mundi. quȩ in sex dieb facta ẽ. in p̃senti scło
nouimus. Quod clamat ter sc̃s alter ad alterũ.
tͥnitatis in unitate diuinitatis demonstrat
leni & primorum hominum ex pe
causis originẽ nominũ habent. & ui
ita ꝓpħice indita sunt uocabula. ut aut fitis
aut p̃cedentib corũ causis conueniant. In q
tam̃ manente spiritali sacram̃to nunc tautĩ
ad litterã intellectũ historiȩ ꝑseqͣmͣ. qbi aitĩ
echimologie interp̃tationẽ non attingimꝰ. sp

Expanded text:
sed firmiter in Dei amore et contemplatione mased firmiter in Dei amore et contemplatione manentes, nihil aliud dulce habent nisi eum a quo creati sunt. Quod autem duo Seraphim t Novi Testamenti significationem ostendunt. Quod vero faciem et pedes Dei operiunt, quia praeterita ante mundum et futura post mundum scire non possumus, sed media tantum eorum testimonio contemplamur. Singuli senas alas habent, quia de fabrica tantum mundi, quae in sex diebus facta sunt, in praesenti saeculo novimus. Quod clamat ter Sanctus alter ad alterum, Trinitatis in una divinitate demonstrat lerique primorum hominum ex propriis causis originem nominum habent. Quibus ita prophetice indita sunt vocabula, ut aut futuris aut praecedentibus eorum causis conveniant. In quibus tamen manente spiritali sacramento, nunc tantum ad litteram intellectum historiae persequimur. Ubi autem etymologiae interpretationem n
Abbreviated transcription (Latin):
ex parte cõmunia omnium. Nam dum throni
sedes dei in quorumdam angelorum ordines spe-¬
cialiter designentur. tamen ꝑ psalmi stam qui
pͥuatis nominib appellantur. quia hoc ipsum
officium in proprio ordine plenius acceperunt.
et cum sint omnib cõmunia. ꝓpͥe tam̃ hȩc no¬
mina sis ordinib deputant᷑ Unicuiq enim
sicut predictum est ꝓpͥa officia sunt iniuncta
que ꝓmeruisse eos inmundi constat exordio.
Nam quia angeli et locis et hominib presunt.
ꝑ ꝓpħam testatur angłs dicens. Princeps regni
cui angłi non p̃sint. P resunt enĩ et auspiciis ope¬
rum omniũ. Hic est ordo uel distinctio auge¬
lorum. qui post lapsum malorũ incȩlesti uigo¬
re stecerunt. Nam postquã apostatȩ angłi ceci¬
derunt: bii ꝑ seuerantia eternȩ beatitudinis
runam angłorum malorũ. hii qͥ ꝑmanserunt.
firmitatẽ eternȩ ꝑseuerantiȩ consequuti sunt.
nullo iam lapsu auersi nulla suꝑbia cadentes.

Expanded text:
ex parte communia omnium. Nam dum throni ex parte communia omnium. Nam dum throni sedes Dei in quorumdam angelorum ordine specialiter 316 designentur, tamen per Psalmistam, Quiprivatis nominibus appellantur, quia hoc ipsum officium in proprio ordine plenius acceperunt. Et cum sint omnibus communia, propria tamen haec nomina suis ordinibus deputantur. 28. Unicuique enim, sicut praedictum est, propria officia sunt injuncta, quae promeruisse eos in mundi constat exordio. Nam quia angeli et locis et hominibus praesunt, per prophetam testatur angelus dicens: Princeps regni cui angeli non praesint. Praesunt enim et auspiciis operum omnium. Hic est ordo vel distinctio angelorum, qui post lapsum malorum in caelesti vigore steterunt. Nam postquam apostatae angeli ceciderunt, hi perseverantia aeternae beatitudinis ruinam angelorum malorum hi, qui permanserunt, firmitatem aeternae perseverantiae consecuti sunt, nullo iam lapsu aversi, nulla superbia cadentes,
Abbreviated transcription (Latin):
scientiȩ multitudo. Sunt enĩ sublimiora
agmina angłorum. qͥ pro eo quod uiciniꝰ po¬
siti diuina scientia cȩteris ampliꝰ pleni st̃.
cherubin idẽ plenitudo scientie appellant᷑.
Ipsa sunt duo animalia suꝑ propiciatoriũ
archȩ ficta ex inetallo ꝓpt̾ significandã an¬
głorum presentiam. in quorũ medio osten¬
ditur deus. Scraphin quoq similit̃ mul¬
titudo est angłorum. qui ex hebreo in lati-¬
num ardentes uel incendentes int̃pretant᷑.
Qui iccirco ardentes interpretant᷑. qr incer
eos et. deum. nulli alii angłi consistunt. et
ideo quanto uicinus coram eo consistunt.
tanto magis claritate diim luminis in¬
flamant᷑. Vnde et ipsi uelant faciem et pe¬
des. sedentis in chrono dei. et iccuro cetera
angłorum turba uidere dei essentiam ple¬
ne non ualet. qm̃ seraphim eam cegunt.
Hȩc igitur uocabula agminum angelorum. ita
sunt specialia ordinum singelorum. ut tamen sint

Expanded text:
scientiae multitudo. Sunt enim sublimiora scientiae multitudo. Sunt enim sublimiora agmina angelorum, qui pro eo, quod vicinius positi divina scientia ceteris amplius pleni sunt, cherubim, hoc est, plenitudo scientiae appellantur. 23. Ipsa sunt duo illa animalia super propitiatorium arcae ficta ex metallo, propter significandam angelorum praesentiam, in quorum medio ostenditur Deus. 24. Seraphim quoque similiter multitudo est angelorum qui ex Hebraeo in Latinum ardentes, vel incendentes interpretantur, qui idcirco ardentes vocantur, quia inter eos et Deum nulli angeli consistunt et ideo quanto vicinius coram eo consistunt, tanto magis claritate divini luminis inflammantur. 25. Unde et ipsi velant faciem et pedes sedentis in throno Dei, et idcirco caetera angelorum turba videre Dei essentiam plene non valet quoniam seraphim eam tegit. 26. Haec igitur vocabula agminum angelorum ita sunt specialia ordinum singulorum, ut tamen sint