comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
culdubio errat: qͥa si suꝑna gr̃a in
nocentẽ ñ p̃uenit: nũqͣm ꝓfecto in¬
uenit. quẽ remuner& innocentẽ. Vn
de ueridica moysi uoce dr̃. Nullꝰq
apud te ꝑ se in nocens . ẽ. Suꝑna ergo
pietas prius agit in nobis aliqͥd sine
nobis: ut subsequente quoq nr̃o libe¬
ro arbitrio bonũ qͦd iam appetimus
agat nobiscũ. Quod tam̃ gr̃a in extre
si solis ꝓcessiss& ex nobis. Quia enim
diuina nos bonitas ut innocentes fa¬
ciat p̾uenit: paulus ait. Gr̃ã aut̃ dei
sum: id qͦd sum. Et quia eatndẽ gr̃am
nr̃m liberũ arbitriũ sequit᷑: adiung̃.
Et gr̃a eiꝰ in me uacua ñ fuit: s abundan
tius illis om̃ib laboraui. Qui dũ se de
se nichil eẽ conspicer&. ait. Non autẽ
ego. Et tam̃ quia se ẽẽ aliquid cũ gr̃a
inuenit. adiunxit: s gr̃a dĩ mecum
Non enĩ diceret mecũ: si cũ p̃ueniente
gr̃a subsequens liberũ arbitriũ ñ ha¬
ber&. Ut gͦ se sine grã nichil ẽẽ osten¬
der&: ait. Non ego. Ut uͦ secũ gr̃ãm

Expanded text:
quia si superna gratia nocentem non praevenit, nunquam profecto inveniet, quem remuneret innocentem. Unde et veridica Moysis voce dicitur: Nullusque apud te per se innocens est . Superna ergo pietas prius agit in nobis aliquid quid sine nobis, ut subsequente quoque nostro libero arbitrio, bonum quod jam appetimus, agat nobiscum, quod tamen per impensam si solis processisset ex nobis; quia enim divina nos bonitas, ut innocentes faciat, praevenit. Paulus ait, gratia Dei sum id quod sum ; et quia eamdem gratiam nostrum liberum arbitrium sequitur, adjungit: Et grtius illis omnibus laboravi, qui dum se de se nihil esse conspiceret, ait: Non autem ego, et tamen, quod se esse aliquid cum gratia invenit, adjunxit, sed gratia Dei mecum; non enim diceret mecum, si cum praeveniente gratia subsequens liberum arbitrium non haberet. Ut ergo se sine gratia nihil esse ostenderet, ait, non ego; ut vero se cum gratia
Abbreviated transcription (Latin):
alta subrectȩ. Oculos gͦ inclinare. ẽ.:
nullũ respiciendo despicere: s se mi¬
norẽ atq imparẽ cunctis qͦs aspicit
ȩstimare. Saluabit᷑ itaq qui ocłos in¬
clinat: quia qui falsũ suꝑbiȩ uerticẽ
deserit: ueritatis altitudinẽ ascendit.
Sequit᷑. Saluabit᷑ in nocens: saluabit᷑
aut̃ munditia manuũ suarũ. Quę
scilic& sententia si de cęlestis regni
retributione ꝓmittit᷑. ueritate ful¬
cit᷑: quia cũ de dõ scriptũ sit. qui red¬

Expanded text:
go inclinare est, nullum respiciendo despicere, sed se minorem atque imparem cunctis quos aspicit aestimare. Salvabitur itaque qui oculos inclinat, quia qui falsum superbiae verticem deserit, veritatis altitudinem ascendit. I : Salvabitur innocens; salvabitur autem munditia manuum suarum. Quae scilicet sententia, si de coelestis regni retributione promittitur, veritate fulcitur. Quia cum de Deo scriptum sit: Qui red
Abbreviated transcription (Latin):
& enĩ dĩ scientia nr̃a ignorantia est.
Ex dĩ nãq participatione sapimꝰ. non
comparatione. Quid gͦ mirũ cũ illud
quasi ꝑ doctrinã dr̃: qͦd sciri potuit
etiã si taceret᷑: Qui adhuc dĩ poten¬
tiã. quasi defendendo subiungit. Qd¬

Expanded text:
 enim Dei, scientia nostra ignorantia est. Ex Dei namque participatione sapimus, non comparatione. Quid ergo mirum cum illud quasi per doctrinam dicitur, quod sciri potuit etiamsi taceretur? Qui adhuc Dei potentiam quasi defendendo subjungit:
Abbreviated transcription (Latin):
bris domos. sicut in die condixerat si¬
bi: & ignorauert̃ lucẽ. Quid nãq hoc
loco domoꝵ nomine. nisi conscientiȩ
designant᷑: in qͥb habitamꝰ contractan
nuntia illis qͣnta tͥ dñs fecerit: id. ẽ.¬
a peccati iã uicio securus ad conscien¬
tiã reuertere: & in uocẽ p̃dicationis
excitare. Iusti itaq cum in presenti
magistri ꝑuersa suadere metuunt. s
consilia exquirunt: deiectionẽ ꝓsꝑita¬
tis eoꝵ sũmoꝑe p̾stolant᷑: ut aduersi¬
tatis tenebris eoꝵ m̃tes suadendo ꝑfo¬
diant. quib ꝓsꝑe uiuentib ꝑuersa
loqui minime audebant. Quos mox
in aduersitate ut uiderint exurgt̃.:
& ñ nisi ex peccati merito talia illos
głam diligentes. flagellũ dãpnationẽ
credunt. In tenebris gͦ domos ꝑfodi¬
unt: quia bonoꝵ m̃tes ex ipsa eoꝵ cor¬
rumꝑe aduersitate moliunt᷑. Bene¬
aut̃ dr̃. sicut in die condixerant sibi:
quia cũ iustos conspicerent ꝓsꝑitatis

Expanded text:
bris domos sicut in die condixerant sibris domos sicut in die condixerant sibi et ignoraverunt lucem. - Quidnam hoc loco domorum nomine, nisi conscientiae designantur, in quibus habitamus contractandnuntia illis quanta ta peccati jam vitio securus ad conscientiam revertere, et in vocem praedicationis excitare. Justi itaque cum in praesenti magistri perversa suadere metuunt, sed consilia exquirunt, dejectionem prosperitatis eorum summopere praestolantur, ut in adversitatis tenebris, eorum mentes suadendo perfodiant, quibus prospere viventibus perversa loqui minime audebant, quos mox ut in adversitate viderint, exsurgant et non nisi ex peccati merito talia illos olum gloriam diligentes, flagellum damnationem putant. In tenebris ergo domos perfodiunt, quia bonorum mentes ex ipsa eorum corrumpere adversitate moliuntur. Seautem dicitur: Sicut in die condixerant sibi, quia cum justos conspicerent 530 prosperitatis
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ inherens. & ei quasi in quodã amo¬
ris thalamo comuncta. cũ ꝑuersis ꝑ¬
suasionib ad prauitatẽ dogmatis du¬
citur: quasi aliena coniunx a corrup¬
tore maculat᷑. Bene autẽ dr̃: & oꝑiet
uultũ suũ. Idcireo faciẽ suã adulter
oꝑit: ne cognoscat᷑. Om̃is aut̃ qui sen¬
tiendo uel agendo nequit̃ uiuit. uul¬
te doginatis uel oꝑis tendit. ut ab om̃i¬
potente dõ in udicio recognosci non
Nũquã noui uos: discedite a me qͥ oꝑa¬
mini iniquitatẽ. Quid aut̃ uultus
cordis humani.ẽ: nisi similitudo dĩ
Quẽ uidelicet uultũ ꝑuersus oꝑit ut
cognosci nequeat: cũ uitã suã uel ma¬
lis actib. uel ꝑfidiȩ errore confundit
S talis quisq eum ꝓsꝑitate uitȩ p̃sen¬
tis iustos fulciri conspicit: eis ꝑuersa
suadere minime p̃sumit. Si qua uero
illos ꝓcella aduersitatis attigerit: ad
uerba ꝓtinꝰ pestiferȩ ꝑsuasionis erum¬
pit. Unde & subdit᷑. Perfodit in tene¬

Expanded text:
liter inhaerens, et ei quasi in quodam amoliter inhaerens, et ei quasi in quodam amoris thalamo conjuncta, cum perversis persuasionibus ad pravitatem dogmatis perducitur, quasi aliena conjux a corruptore maculatur. Bene autem subditvultum suum. - Idcirco operit adulter faciem suam ne cognoscatur. Omnis autem qui sentiendo vel agendo nequiter vivit, opete dogmatis vel operis tendit, ut ab omnipotente Deo in judicio recognosci non Nunquam novi vos; discedite a me, qui operamini iniquitatem . Quid autem vultus cordis humani est, nisi similitudo Dei? Quem videlicet vultum perversus operit, ut cognosci nequeat, cum vitam suam vel malis actibus, vel perfidiae errore confundit. Sed talis quisque cum prosperitate vitae praesentis justos fulciri conspicit, eis perversa suadere minime praesumit; si qua vero illos procella adversitatis invenerit, ad verba protinus pestiferae persuasionis erumpit. Unde et subdit
Abbreviated transcription (Latin):
siderat. tenebras ex quirat. S qͥa con¬
tra hereticos sententia ꝓmit᷑ dignũ
est ut hoc quod dr̃ mistice sentiatur.
Non enim sumus sicut płimi: adulte¬
rantes uerbũ dĩ. Adulter qͥppe in car-¬
nali coitu: ñ ꝓlem. s uoluntatẽ quęxit.
It ꝑuersus quisq ac uanȩ głȩ seruiens.
suam scientiã desiderat ostendere.
Quẽ enĩ libido głȩ ad loquendũ tra-¬
hit: uoluptati magis. quã generati¬
oni oꝑam impendit. Ubi & apte dr̃.
ñ me uidebit ocłs: quia adulteriũ
qͦd in m̃te agit᷑. ualde . ẽ. difficile ut
ab humano uisu penetret᷑. Qͦd ꝑuer¬
sa mens tanto securiꝰ ꝑpetrat: qͣnto
se ab hominib uideri ñ metuit quos
erubescat. Sciendũ quoq ẽ: quia sicut
is qui adulteriũ facit. carnẽ alieni
coniugii sibi illicite coniungit: ita
om̃s heretici cũ fidelẽ animã in suo
errore rapuint. quasi coniugẽ alienã
tollunt: quia uidelic& mens dõ spua¬

Expanded text:
siderat tenebras exquirat. Sed quia considerat tenebras exquirat. Sed quia contra haereticos sententia promitur, dignum est, ut hoc quod dicitur mystice sentiatur. Non enim sumus sicut plurimi, adulterantes verbum Dei . » Adulter quippe in carnali coitu non prolem sed voluptatem quaerit, et perversus quisque ac vanae gloriae serviens, suam scientiam desiderat ostentare. Quem enim libido gloriae ad loquendum trahit, voluptati magis quam generationi operam impendit. Ubi et apte subditur: Non me videbit oculus, quia adulterium quod in mente agitur valde est difficile ut ab humano visu penetretur. Quod perversa mens tanto securius perpetrat, quanto se ab hominibus videri non metuit, quos erubescat. Sciendum quoque est quia sicut is qui adulterium facit carnem alienae conjugis sibi illicite conjungit, ita omnes haeretici, cum fidelem animam in suum errorem rapiunt, quasi conjugem alienam tollunt, quia videlicet mens Deo spirita
Abbreviated transcription (Latin):
nente dõ subito głam acceptȩ potesta¬
tis amiserit: locũ mutat. s m̃tẽ non
mutat: qͥa ad hoc ꝓtinꝰ dilabit᷑. quod
iectionis suȩ & si exercere crudelita
tis manũ ñ ual&: eis tam̃ qͦs p̃ualere
conspicit. consilia ꝑuersitatis prebet.
Huc illucq discurrit: & quȩq potest in
bonoꝵ lesione suggerit. Qui recte qͦsi
fur dr̃: qui in ipsis suis ꝑuersis consili¬
is metuit ut dep̃hendatur. Qui ergo
contra egenũ & pauꝑem mane homici¬
da. ẽ. ꝑ noctem quasi fur absconditur:
quia ꝑuersus quisq qui in ꝓsꝑitate ui¬
te p̃sentis humiliũ uitã deprimendo
interuit. in aduersitate ac deiectio¬
ne positus. ꝑ iniqua consilia latent̃ le-¬
dit: atq id qͦd ꝑ se explere ñ ualet. ad¬
herendo huius mundi potestatib exer¬
caliginẽ dicens: ñ me uidebit oculus.
Hoc etiam iuxta litterã nil obstat in¬
celligi: ut qui adulteriũ ꝑpetrare de¬

Expanded text:
nente Deo, subito gloriam acceptae potestanente Deo, subito gloriam acceptae potestatis amiserit, locum mutat, sed mentem non mutat, quia ad hoc protinus dilabitur quod jectionis suae, tis manum non valet, eis tamen quos praevalere conspicit, concilia perversitatis praebet, huc illucque discurrit, et quaeque pobonorum laesionem suggerit. Qui recte quasi fur dicitur, quia in ipsis suis perversis consiliis metuit ne deprehendatur. Qui ergo contra egenum et pauperem mane homicida est, per noctem quasi fur absconditur, quia perversus quisque, qui in prosperitate vitae praesentis humilium vitam deprimendo interimit, in adversitate atque dejectione positus, per iniqua consilia latenter laedit, atque id quod per se explere non valet, adhaerendo hujus mundi potentibus exercaliginem dicens: Non me videbit oculus. - Hoc etiam juxta litteram nil obstat intelligi, ut qui adulterium perpetrare de
Abbreviated transcription (Latin):
Rursũ ꝑ mane p̃sentis uitȩ ꝓsꝑitas de¬
signat᷑ sicut ꝑ salomonẽ dr̃. Ue tibi
t̃ra cuiꝰ rex. ẽ puer: & cuiꝰ principes
mane comedunt. Quia enĩ mane pri¬
mũ diei tempꝰ. ẽ. uesꝑe extremũ: neqͣ¬
quam reficiendi sumus de huiꝰ uitȩ
ꝓsꝑitate quȩ p̃uenit: s de his quȩ in
fine diei. id.ẽ. in mundi t̃mino sequun¬
tur. Mane gͦ comedunt: qui de huiꝰ
mundi ꝓsꝑitatib extollunt᷑. Et dũ
p̃sentia uehem̃t curant: futura ñ co¬
odit frẽm suũ: homicida. ẽ. Mane
itaq primo consurgit homicida: qͥa
in p̃sentis uitȩ gła ꝑuersus qͥsq eri¬
gitur: & illoꝵ uitã deprimit. qui dũ
p̃sentẽ głam sitiunt: quasi satiari in
uesꝑe exquirt̃. Prauus & enĩ qͥsq in
hoc mundo dignitatẽ transitoriȩ po¬
testatis arripiens. tanto se acrius ad¬
ꝑagenda mala dilatat. qͣnto ꝑ carita¬
tis uiscera nullũ amat. Totis enĩ cogi¬
tationib cont̾ra bonos seuit: inno¬

Expanded text:
itas designatur, sicut per Salomonem dicitur: Vae tibi, terra, cujus rex est puer, et cujus principes mane comedunt . Quia enim mane primum diei tempus est, et vespere extremum, nequaquam reficiendi sumus de hujus vitae prosperitatae quae praevenit, sed de his quae in fine diei, id est in mundi termino sequuntur. Mane ergo comedunt, qui de hujus mundi prosperitatibus extolluntur, et dum praesentia vehementer curant, futura non coodit fratem suum, homicida est . Mane itaque primo consin praesentis vitae gloria perversus quisque erigitur, et illorum vita deprimitur, qui dum sequentem gloriam sitiunt, quasi satiari in vespere exquirunt. Pravus etenim quisque in hoc mundo dignitatem transitoriae potestatis arripiens, tanto se ad peragenda mala acrius dilatat, quanto per charitatis viscera nullum amat. Totis enim cogitationibus contra bonos saevit, et inno
Abbreviated transcription (Latin):
formido subita. Illũ formido subita
conturbat: qui considerare negligit
quid ex districtione iudicis uenientis
immineat. Quia gͦ fidelem popłm
heretici culpis ꝑfidiȩ opp̃ssũ credunt.
circũdatũ laqueis accusant. Et quia
existimant qͦd futura ñ p̃uideat: in
ꝑcussione sua hunc subita formidi¬
te tenebras ñ uisurũ: & impetu aqͣ¬
rum inundantiũ ñ oppressurum.
Acsi aꝑte dicat. Securitatẽ pacis tͥ in spe
ꝓposueras. & idcirco de p̃sumptione tua
quasi de luce gaudebas. Nec te unqͣm
opprimi tribulationib existimasti. s
ecce suꝑuenientib malis affligeris.
An sint recta quȩ tenes: ipsȩ quȩ te op¬
primunt tribulationũ tenebrȩ osten¬
dunt. Quas uidelic& tribulationes
elyphar aquis inundantib comparat.
quia dũ aliȩ suꝑ alias irruunt: qͦsi
aquis tum̃tib undȩ undã sequunt᷑.

Expanded text:
formido subita. - Illum formido subita formido subita. - Illum formido subita conturbat, qui considerare negligit quid ex districtione judicis venientis immineat. Quia ergo fidelem populum haeretici culpis perfidiae oppressum credunt, circumdatum laqueis accusant, et quia existimant quod futura non praevideat in percussione sua hunc subita te tenebras non visurum, et impetu aquarum inundantium non oppressum iri. Ac si aperte dicat: Securitatem pacis in spe tibi proposueras, et idcirco de praesumptione tua quasi de luce gaudebas, nec te unquam opprimi tribulationibus existimasti. Sed ecce, dum supervenientibus malis affligeris, an sint recta quae tenes ipsae quae te opprimunt tribulationum tenebrae ostendunt. Quas videlicet tribulationes Eliphaz aquis inundantibus comparat, quia dum aliae super alias irruunt, quasi aquis tumentibus, undae undas sequuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
plebes sine p̃dicatorib uident: quid
aliud sc̃ȩ eccłȩ quã uiduas uacuas
relictas dolent: Et quia subtractis
hereticoꝵ magistris eoꝵ discipłos in suo
oꝑe infirmare suspicant᷑: qͦsi lacertos
nimirũ qͦd pristino errori eoꝵ contra
dicit. Nam sunt ñnulli qui ita uir¬
ginitati carnis student ut nuptias
dampnent: & sunt ñnulli qui ita ab¬
stinentiã laudant. ut sum̃tes alim̃ta
necessaria detestent᷑. De quib ꝑ pau-
dũ cũ grãrũ actione fidelib. Quia
gͦ eos a carnali intentione suȩ suꝑsti¬
tionis reuocat: heretici cũ hos aspi¬
ciunt alit̃ uiuere qͣm docuert̃. lacer¬
tos eoꝵ ab oꝑatione quã priꝰ tenuert̃.
comminutos ẽẽ ab ȩccła detestant᷑.
Unde & in hoc tempore disciplinȩ si qͥd
ei aduersitatis euenerit: hoc euenis¬
se ex digna peccatoꝵ retributione sus¬
picantur. Nam subdit᷑. Proptẽa cir¬
cũdatus es laqueis: & conturbat te

Expanded text:
plebes sine praedicatoribus vident, quid plebes sine praedicatoribus vident, quid aliud a sancta Ecclesia quam viduas vacuas relictas dolent? Et quia subtractis haereticorum magistris eorum discipulos in suo opere infirmari suspicantur, quasi lacertos nimirum quod pristino errori eorum condicit. Nam sunt nonnulli qui ita virginitati carnis student, ut nuptias damnent; et sunt nonnulli, qui ita abstinentiam laudant, ut sumentes alimenta necdum cum gratiarum actione fidelibus . Quia ergo eos a carnali intentione suae superstitionis revocat, haeretici cum hos aspiciunt aliter vivere quam docuerunt, lacertos eorum ab operatione quam prius tenuerant comminutos esse ab Ecclesia testantur. Unde et in hoc tempore disciplinae, si quid ei adversitatis evenerit, hoc evenisse ex digna peccatorum retributione suspicantur. Nam subditur: Ccumdatus es laquies et conturbat te
Abbreviated transcription (Latin):
prius eiꝰ potentiȩ latent̃ in uidebant.
Nam sequit᷑. In fortitudine brachii tui
possidebas terrã: & potentissimꝰ obtine¬
bas eam. Acsi patent̃ dicat. Quod in
p̃dicatione tua terrã uniuersalit̃ oc¬
cupasti: potentia fortitudinis ñ ratio
ueritatis fuit. Quia enĩ xp̃ianos prin¬
cipes p̃dicationẽ eiꝰ tenere conspiciuq̃:
hoc qͦd ei a popłis credit᷑. ñ uirtutem
rectitudinis. s causam scłaris potentię
ẽẽ suspicant᷑. Sequit᷑. Uiduas dimisi
sti uacuas: & lacertos pupilloꝵ commi¬
nuisti. Plebes quȩ hereticis p̃dicantib
sunt subiectȩ . ex carnali intelligentia
errorũ eoꝵ semina ꝑuersa conspici¬
unt: eisq in sua dampnatione socian-¬
tur. S cũ scã ȩccła ipsos erroꝵ p̃dica¬
tores uel ratione uictos ad se suscipit.
uel studio ꝑuersitatis obduratos sub
disciplinȩ suȩ uincula restringit: de¬
stituti heretici cũ remanere apud se

Expanded text:
prius ejus potentiae latenter invidebant. prius ejus potentiae latenter invidebant. Nam sequitur: In fortitudine brachii tui possidebas terram, et potentissimus obtinebas eam. Ac si patenter dicant: Quod in praedicatione tua 504 terram universaliter occupasti, potentia fortitudinis, non ratio veritatis fuit. Quia enim christianos principes praedicationem ejus tenere conspiciunt, hoc quod ei a populis creditur, non virtutem rectitudinis, sed causam saecularis potentiae esse sussti vacuas, et lacertos pupillorum comminuisti. - Plebes quae haereticis praedicantibus sunt subjectae, ex carnali intelligentia errorum eorum semina perversa suscipiunt, eisque in sua damnatione sociantur. Sed cum sancta Ecclesia ipsos errorum praedicatores, vel ratione victos ad se suscipit, vel studio perversitatis obduratos sub disciplinae suae vinculo restringit, destituti haeretici cum remanere apud se
Abbreviated transcription (Latin):
cosq ad ornatȩ humilitatis sensũ re-¬
uocat: cũ ꝑ suũ illis p̃dicatorẽ dicit.
N on plus saꝑe qͦm oporta saꝑe: s sapere
ad sobrietatẽ. Et rursũ. Noli altum
saꝑe. s time. Atq iterũ. Altiora te ne
quęsieris: & fortiora te ne scrutatus
fueris. Et rursũ. Mel inuenisti co¬
mede qͦd sufficit tͥ: ne forte saturatꝰ
euomas illud. Mel quippe inuenire
ẽ: scĩ intellectus dulcedinẽ degusta¬
re. Quod tc̃ sufficient̃ comedit᷑: qͣn¬
do nr̃a intelligentia iuxta mensurã
sensus sub moderamine denet᷑. Nam
saciatus uel euomit: qui plus appe¬
tens penetrare quã capit: & illud ꝑ¬
dit. unde potuit nutriri. Quia gͦ
scã ȩccła ab infirmis m̃tib ꝓhib& al¬
ta ꝑscrutari: beato iob dr̃. Esurien¬
in fide uera popłs uniuersalit̃ ten&:
cum terrenȩ ꝓspitatis tempꝰ inueni-¬
unt. contra eam in suꝑbis uocib exce-¬
dunt: & exꝓbrantes exꝑiunt qͣntum

Expanded text:
eosque ad ordinatae humilitatis sensum reeosque ad ordinatae humilitatis sensum revocat cum per suum illis praedicatorem dicit: Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Et rursum: Noli altum sapere, sed time . Atque iterum: Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris . Et rursum: Mel invenisti, comede quod sufficit tibi, ne forte satiatus evomas illud . Mel quippe invenire est sancti intellectus dulcedinem degustare. Quod tunc sufficienter comeditur, quando nostra intelligentia juxta mensuram sensus sub moderamine tenetur. Nam satiatus mel emovit, qui plus appetens penetrare quam capit, et illud perdit unde potuit nutriri. Quia ergo sancta Ecclesia ab infirmis mentibus prohibet alta perscrutari, beato Job dicitur: Esurienin fide vera populos universaliter tenet, cum terrenae prosperitatis tempus inveniunt, contra eam in superbis vocibus excedunt, et exprobrantes aperiunt quantum
Abbreviated transcription (Latin):
agere uiuacit̃ putant. Eos uͦ lassos
dicimus: qui sub huius scłi onere la-¬
boriosius fatigant᷑. Vnde & ꝑ sem&¬
ipsam ueritas dicit. Uenite ad me om̃
qui laboratis & onerati estis: & ego re¬
ficiam uos. Heretici igit᷑ qͥa sua dog¬
mata p̃dicare ñ cessant: scãm ȩccłam
quasi de imperitia irrident dicente ᷤ
Aquam lasso ñ dedisti: & esurienti sub.
traxisti panẽ. Se enĩ aquã lasso dare
existimant: cũ qͥbdã sub t̾reno fasce¬
laborantib sui poculũ erroris p̃beñ.
Et panc̃ se esurientib ñ subtraxisse sus¬
picant᷑: quia etiã de inuisibilib atq
incõprehensibilib requisiti. cũ suꝑbia
audaciȩ respondent. Et tunc se doc¬
tos p̃ om̃ib credunt: dũ loqui de in¬
cognitis infelicius p̃sumunt. Sc̃a uero
ȩccła dum quẽpiã uide& esurire qͦd
ñ possit acciꝑe. aut si iã sunt sibi cog¬
nita. modeste subprimit. aut si adhuc
uidentur incognita. humilit̃ facetur:

Expanded text:
aliquid vivaciter putant. Eos vero lassos aliquid vivaciter putant. Eos vero lassos dicimus qui sub hujus saeculi onere laborioso fatigantur. Unde et per semetipsam Veritas dicit: Venite ad me omnes, qui laboratis, et onerati estis, et ego reficiam vos . Haeretici igitur, quia sua dogmata praedicare non cessant, sanctam Ecclesiam quasi de imperitia irrident, dicentes: Aquam lasso non dedisti, et esurienti panem subtraxisti. Se enim aquam lasso dare existimant cum quibusdam sub tlaborantibus, sui poculum erroris praebent: et panem esurienti se non subtraxisse suspicantur, quia etiam de invisibilibus atque incomprehensibilibus inquisti, cum superba audacia respondent et tunc se doctos prae omnibus credunt, cum loqui de incognitis infelicius praesumunt. Sancta vero Ecclesia dum quempiam videt esurire quod ei non prosit accipere, aut si jam sunt sibi cognita, modeste supprimit, aut si adhuc videntur incognita, humiliter fatetur,
Abbreviated transcription (Latin):
post spoliati memorant᷑. S sciendũ.
eo ipso quo duplicitatis tegim̃tũ non
hab&: nudus. ẽ. Et sunt ñnulli apud
hereticos qui cordis quidẽ puritatem
habent. s tam̃ doctrinȩ eoꝵ dogmata
ꝑuersa suscipiunt Hii nimirũ & ex
sua puritate nudi sunt: & qͣsi ex coꝵ
p̃dicatione uestiunt᷑ Et quia tales
quoq facile ad scãm ȩccłam redeunt.
eo qͦd duplicitatis malicia ñ utant᷑.
eos heretici nudos fatent᷑. qͦs ab eis
dicunt uestib exspoliari: qͥa simpli¬
ces quosq pigros atq hebetes putans
qͦs praua sua dognata ꝑdidisse con
siderant. Sequit᷑ Aquã lasso ñ dedisti:
& esurienti subtraxisti panẽ. Hereti¬
ci quo ueritatis soliditatẽ ñ tenent.
eo ñnũqͣm student ut loquaciores
appareant: & contra catholicoꝵ fidẽ
quasi de doctrina scientiȩ głantur.
Cunctos qͦs aspiciunt prauis ad se ptra¬
here sermonib quęrt̃: & unde sibi ali¬
os ad interitũ sociant: inde se aliquid

Expanded text:
post spoliati memorantur? 503 Sed sciepost spoliati memorantur? 503 Sed scieeo ipso quo duplicitatis tegumentum non habet, nudus est. Et sunt nonnulli apud haereticos qui cordis quidem puritatem habent, sed tamen doctrinae eorum dogmata perversa suscipiunt. Hi nimirum et ex sua puritate nudi sunt, et quasi ex eorum praedicatione vestiuntur. Et quia tales quique facile ad sanctam Ecclesiam redeunt, eo quod duplicitatis malitia non utuntur, eos haeretici nudos fatentur, quos ab ea dicunt vestibus exspoliatos, quia simplices quosque pigros atque hebetes putant, quos pravaSequitur: Aquam lasso non dedisti, et esurienti subtraxisti panem. Haeretici quo veritatis soliditatem non tenent, eo nonnunquam student ut loquaciores appareant, et contra catholicorum fidem quasi de doctrinae scientia gloriantur; cunctos quos aspiciunt pravis ad se trahere sermonibus quaerunt, et unde sibi alios ad interitum sociant, inde se agere
Abbreviated transcription (Latin):
nimirũ pignus ante solis occasũ red¬
dere iubemur: qͥa priusqͣm in nobis
ꝑ dolorẽ cordis sol iusticiȩ occidat. de¬
bemus ei confessionẽ ueniȩ reddere.
a quo confessionẽ accepimus culpȩ: ut
qui se deliquisse in nos meminit a no¬
bis mox relaxatũ sentiat qͦd deliqͥt.
confiteri erroris sui culpã debeat ꝑsu-
ne causa: id. ẽ ab his qui a nobis ad
te ueniunt. inutilit̃ confessionẽ erro¬
lisse: quia eos qui ad illã ueniunt do¬
na sp̃ualia suspicant᷑ amittere. Unde¬
& sequit᷑. Et nudos expoliasti uestib
Eos qͦs heretici ꝑuersis p̃dicationib tra¬
hunt. p̃cepta doctrinȩ suȩ qͥsi quȩdã
uestim̃ta habere existimant: & tam¬
diu illos uestitos putant. quã diu hȩc
quȩ ipsi p̃dicauerint. ab illis seruari
considerant. Ex quib cũ quidam ad
scãm ȩccłam redeunt: eos ꝓtinus doc¬
trinȩ uestim̃ta ꝑdidisse suspicantur.
rendũ nobis. ẽ quomͦ prius nudi. &

Expanded text:
nimirum pignus ante solis occasum rednimirum pignus ante solis occasum reddere iubemur, quia priusquam in nobis per dolorem cordis sol iustitiz occidat, debemus ei confessionem veniq reddere, a quo confessionem accipimus culpq, ut, qui se deliquisse in nos meminit, a nobis mox relaxatum sentiat, quod deliquit.nfiteri erroris sui culpam habeant, perne causa, id est, ab his qui a nobis ad te veniunt inutiliter confessionem errolisse, quia illos qui ad illam veniunt, dona spiritualia suspicantur amittere. Unde sequitur: Et nudos exspoliasti vestibus. - Eos quos haeretici perversis praedicationibus trahunt praecepta doctrinae suae quasi quaedam vestimenta habere existimant, et tandiu illos vestitos putant, quandiu haec quae ipsi praedicaverunt ab illis servari considerant; ex quibus cum quidam ad sanctam Ecclesiam redeunt, eos protinus doctrinae vestimenta perdidisse suspicantur. rendum nobis est quomodo prius nudi, et
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ: sicut ꝑ paulũ dr̃. Qui dedit nob̃
pignus sp̃c. Ad hoc enĩ pignus accepi¬
mus: ut de ꝓmissione quȩ nobis fit
interioris spei certitudinẽ roboratur.
Rursũ pignoris nomine peccati confessio
solet intelligi: sicut in lege scriptũ . ẽ.
Cum deb& tͥ quippiã fr̃ tuus. & abstule-¬
ris pignus ab eo: ante solis occasũ pig-¬
nus restitue. Erat̃ &enim nr̃ debitor
nobis efficitur: cũ quilib& ꝓximꝰ in no¬
bis aliquid deliquisse monstrat᷑ Pecca
ta quippe debita uocamꝰ. Unde pecca¬
tori seruo dr̃. Om̃e debitũ dimisi tͥ.
Et in dñica cotidie oratione precamur.
Dimitte nobis debita nr̃a: sicut & nos di¬
mittimꝰ debitorib nr̃is. Adebitore au¬
tem nr̃o pignus accipimus: qͣndo ab
eo qui in nobis peccasse cognoscitur.
peccati eiꝰ iam confessionẽ tenemꝰ: ꝑ
quã relaxare peccatũ qͦd in nobis ꝑpe¬
tratũ. ẽ postulamur. Qui enĩ pecca¬
tũ qͦd cõmisit fatetur. & ueniã petit:
iã quasi ꝓ debito pignus dedit. Qͦd

Expanded text:
 sicut per Paulum dicitur: Qui dedit nobis pignus Spiritus . Ad hoc enim pignus accipimus, ut de promissione quae nobis fit interioris spei certitudinem roboratur. Rursum pignoris nomine peccati confessio solet intelligi, sicut in Lege scriptum est: Cum debet tibi quidpiam frater tuus, et abstuleris pignus ab eo, ante solis occasum pignus restitue . Frater etenim noster debitor nobis efficitur cum quilibet proximus in nos aliquid deliquisse monstratur. Peccta quippe debita vocamus, unde peccatori servo dicitur: Omn debitum dimisi tibi. Et in dominica cotidie oratione precamur: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris! A debitore autem nostro pignus accipimus, quando ab eo, qui in nobis peccasse cognoscitur, peccati eius iam confessionem tenemus, per quam relaxare peccatum, quod in nobis perpetratum est, postulamur. Qui enim peccatum, quod commisit, fatetur et veniam petit, iam quasi pro debito pignus dedit. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
contra ueritatis uerba in alligatione
deficiunt: sepe iam nota replicant. ne
tacendo uicti uideant᷑. Vnde beati¬
iob elyphat sermonib p̃ssus: ea dicit.
quȩ nullus ignorat. Ait enĩ. Nũqͥd¬

Expanded text:
contra veritatis verba . . . allegatione deficiunt, saepe etiam nota replicant, ne tacendo victi videantur. Unde Eliphaz, beati Job sermonibus pressus, ea dicit quae nullus ignorat, ait enim:
Abbreviated transcription (Latin):
riuint᷑. secutꝰ adiunxit & om̃ia era¬
dicans genimina. Genimina qͥppe st̃¬
so ordine caro dominat᷑. igne luxur iȩ
om̃ia bene ꝓlata concremant᷑. Nulla
quippe ante omĩpotentis dĩ ocłos iusti¬
ciȩ pietatisq sunt oꝑa: quȩ corrupti¬
onis contagio monstrantur immunda.
Quid enim ꝓdest si pie qͥs qͣm necessita¬
ti compatit᷑ ꝓximi: qͣndo impie se¬
m&ipsũ destruit habitationem dĩ:
Si gͦ ꝑ cordis mundiciã libidinis flam¬
ma ñ extinguit᷑. in cassũ quȩlib& uir¬
tutes oriunt᷑. sicut ꝑ moysen dicit᷑
ignis exarsit ab ira mea. & ardebit
usq ad inferos deorsũ: comedit t̃¬
do carnẽ. atq ꝑ hanc omĩa beneacta
consumit. Nam quiqquid ꝓdit ex
fruge rectitudinis: hoc nimirũ con¬
cremat flãma corruptionis. Dicat gͦ
Ignis.ẽ. usq ad ꝑditionẽ deuorans. &
omĩa eradicans genimina: quia si cor¬
ruptionis malo ñ resistit᷑. & illa ꝓcul

Expanded text:
ruuntur, secutus adjunxit, et omnia eraruuntur, secutus adjunxit, et omnia eradicans genimina. Genimina quippe sso ordine caro dominatur igne luxuriae, omnia bene prolata concremantur. Nulla quippe ante omnipotentis Dei oculos justitiae pietatisque sunt opera, quae corruptionis contagio monstrantur immunda. Quid enim prodest si pie quisquam necessitati compatitur proximi, quando impie semetipsum destruit habitationem Dei? Si ergo per cordis munditiam libidinis flamma non exstinguitur, incassum quaelibet virtutes oriuntur, sicut per Moysen dicitur: ignis exarsit ab ira mea, et ardebit usque ad inferos deorsum: comedit tedo carnem, atque per hanc omnia bene acta consumit. Nam quidquid prodit ex fruge rectitudinis, hoc nimirum concremat flamma corruptionis. Dicat ergo: Ignis est usque ad perditionem devorans, et omnia eradicans genimina, quia si corruptionis malo non resistitur, et illa procul
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit: eamdẽ culpam uerti sibi expe
uxor mea: & suꝑ illam incuruent᷑ alii.
Et quia plerũq hoc qͦd faciendo ñ ꝑpen¬
dimus. qͣm graue sit patiendo pensamꝰ.
ciusdẽ uim facinoris qͦd se pati si reus¬
sit debere denuntiat. exprimendo ma-
iniquitas maxima: ignis. ẽ. usq ad ꝑdi¬
tionẽ deuorans & om̃ia eradicans ge¬
nimina. Hoc int̾ peccatũ distat & cri¬
men. qͦd om̃e crim̃ peccatũ. ẽ: ñ tam̃
om̃e peccatũ crim̃. Et in hac uita mul¬
r&. neqͥqͣm dixit sine peccato. s. siqͥs
peccatũ ñ habemꝰ. nos ipsos seducimus.
lic& peccatoꝵ & criminũ distinctione
pensandũ. ẽ quia ñnulla peccata ani-¬
mam polluunt: nã crimina extinguñ.
Unde beatus iob erim̃ luxuriȩ defini¬
ens. ait. ignis est usq ad ꝑditionẽ de¬
usq ad ꝑditionẽ uorat. Et qͥa qͤlib&
alia fuerint bona oꝑa. si luxuriȩ scelꝰ
ñ abluit᷑. imm̃sitate huiꝰ criminis ob¬

Expanded text:
fecerit, eamdem culpam verti sibi expetfecerit, eamdem culpam verti sibi expetuxor mea, et super illam incurventur multi. - Et quia hoc plerumque quod faciendo non perpendimus, quam gravis sit patiendo pensavimus, ejusdem tanti facinoris quod pati reus debet denuntiat exprimendo maniiniquitas maxima. Ignis est usque ad perditionem devorans, et omnia eradicans genimina. - Hoc inter peccatum distat et crimen, quod omne crimen peccatum est, non tamen omne peccatum crimen. Et in hac vita mulret, nequaquam dixit sine peccato, sed si quipeccatum non habemus, nos ipsos seducimus, licet peccatorum, et criminum distinctione pensandum est quia nonnulla peccata animam polluunt, quam crimina exstinguunt. Unde beatus Job crimen luxuriae definiens, ait: Ignis est usque ad perditionem deusque ad perditionem devorat. Et quia quaelibet alia fuerint bona opera, si luxuriae scelus non abluitur, immensitate hujus criminis ob
Abbreviated transcription (Latin):
la demonstrat᷑: ꝑ hoc aut̃ qͦd subicit.¬
& si ad ostiũ amici mci insidiatꝰ sum.
patent̃ innotescit. qͦd a reatu adulteri
liber fuit. S ad hec fortasse aliquis
dicat. Qd de se mirũ sc̃s uir asserit:
si ñ solũ ab adulterii crimine. uerum
etiam a fornicationis inquinatione se
liberum seruauit: Hȩc autẽ parui¬
pendimus: si uirtutũ eiꝰ tempora mi-¬
nime pensamus. Necdũ enĩ ad restri¬
ctionẽ carnis reuelatȩ grẽ districtior
censura ꝓcesserat: quȩ ñ solũ corporis
s & cordis lascuuã rep̃hendit. Necdũ
multoꝵ continentiũ castitatis bona imi¬
tanda ꝓdierant: & tam̃ beatꝰ iob exem¬
pla mundiciȩ quȩ ñ acceꝑat tradebat.
Amultis aut̃ nẽ etiam post ꝓhibitio¬
nem dĩ. carnis immundicia ꝑpetrat᷑
Hinc gͦ colligendum. ẽ. quia cũ quanta
culpa nc̃ etiam post p̃ceptũ in grauib
delinquit᷑ cum tanta laude antea a
grauib abstinebat᷑. Qui hoc si uiqͣm

Expanded text:
la demonstratur; per hoc quod subjicit, « etla demonstratur; per hoc quod subjicit, « et si ad ostium amici mei insidiatus sum, » patenter innotescit quod a reatu adulterii liber fuit. Sed ad haec fortasse aliquis dicat: Quid de se mirum sanctus vir asserit, si non solum ab adulterii crimine, verum etiam a fornicationis inquinatione se liberum servavit? Haec autem parvipendimus, si virtutum ejus tempora minime pensamus. Necdum enim ad restrictionem carnis revelatae gratiae districtior censura processerat, quae non solum corporis, sed et cordis lasciviam reprehendit. Necdum multorum continentium castitatis bona imitanda prodierant, et tamen beatus Job exempla munditiae, quae non acceperat, tradebat. A multis autem nunc etiam post prohibitionem Dei carnis immunditia perpetratur. Hinc ergo colligendum est, cum tanta culpa nunc etiam post praeceptum in gravibus delinquitur, cum quanta laude antea a gravibus abstineba
Abbreviated transcription (Latin):
rii neqͣꝗm discreps culpa fornicatio¬
nis. cũ ueritas dicat. qui uiderit mu¬
lierẽ ad concupiscendũ eã. iã mechat᷑
est eam in corde suo: quia greco uer¬
bo mechus adult̃ dr̃. cũ ñ aliena con¬
iunx s mulier uideri ꝑhibet᷑: aꝑte
ueritas ostendit. quia etiã solo uisu cũ
turpit̃ uel innupta concupiscit᷑. adulte¬
riũ ꝑpetrat᷑. Quod tam̃ plerũq ex loco
uel ordine concupiscentis discernitur:
quia sichunc in sacro eloquio studiosa
concupiscentia. sicut illũ adulterii in¬
quinat culpa. In ꝑsonis tam̃ ñ dissimi¬
lib. isdẽ luxuriȩ distinguit᷑ reatus:
in quib fornicationis culpa quia ab
adulterii reatu discernit᷑. p̃dicatoris¬
egregii lingua testat᷑. quȩ int̾ cȩt̾a asse¬
rit dicens. Neq fornicarii. neq idoliˢ
seruientes. neq adulteri. regnũ dei
possidebunt. Quod enĩ disiuncte rea-¬
tui sententiȩ subdidit: qm̃ ualde a se
gitasse uir scs de fornicationis macu-¬

Expanded text:
rii nequaquam discrepat culpa fornicationis, cum Veritas dicat: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo. Quia Graeco verbo moechus adulter dicitur, cum non aliena conjux, sed mulier videri prohibetur, apeVeritas ostendit quia et solo visu, cum turpiter vel innupta concupiscitur, adulterium perpetratur. Quod tamen plerumque ex loco vel ordine concupiscentis discernitur: quia sicut hunc in sacro ordine studiosa concupiscentia, sic illum adulterii inquinat culpa. In personis tamen non dissimilibus idem luxuriae distinguitur reatus, in quibus fornicationis culpa, qua ab adulterii reatu discernitur, praedicatoris lingua testatur, quae inter caetera asserit dicens, Neque fornicarii, neque idolis servientes, neque adulteri regnum Dei possidebunt . Quod enim disjunctae reatui sententiae subdidit, quoniam valde a se gitasse de fornicationis macu
Abbreviated transcription (Latin):
nib natura p̃latus. ẽ: & idcirco ei dr̃
ut ab animalib. & ñ ab homine time¬
atur: quia contra naturã suꝑbire est
ab ȩqualib uelle timeri: qͣmuis plerũ¬
q a subditis etiam scĩ uiri timeri ap¬
petunt: s qͣndo ab eisdẽ subditis dm̃
timeri minime dep̃hendunt: ut huma¬
na saltẽ formidine peccare metuant.
qui diuina iudicia ñ formidant. Ne¬
qͦqͣm gͦ p̃positi ex hoc quęsito timore
suꝑbunt: in quo ñ suam głam. s sub¬
ditoꝵ iusticiam quęrt̃. In eo enĩ quod
metum sibi a ꝑuerse uiuentib exiqt̃.
quasi ñ hominib s brutis animalib
dominant᷑: quia uidelic& ex qͣ parte

Expanded text:
nibus natura praelatus est; et idcirco ei dicitur, ut ab animalibus et non ab homine timeatur, quia contra naturam superbire est, ab aequali velle timeri, quamvis plerumque a subditis etiam sancti viri timeri appetunt, sed quando ab eisdem subditis Deum minime timeri deprehendunt, ut humana saltem formidine peccare metuant, qui divina judicia non formidant. Nequaquam ergo praepositi ex hoc quaesito timore superbiunt, in quo non suam gloriam, sed subditorum justitiam quaerunt. In eo enim quod metum sibi a perverse viventibus exigunt, quasi a non hominibus, sed brutis animalibus dominantur, quia videlicet ex qua par
Abbreviated transcription (Latin):
cđia qͣnta in eo fuerit consideratione
sociata. ait. Si despexi p̃tereuntẽ eo qͦd
ñ habuerit indum̃tũ. & absq oꝑim̃to
pauꝑem: si ñ benedixerint mͥ latera
eius. & de uellerib ouiũ mearũ cale

Expanded text:
ricordia quanta in eo fuerit consideratione ricordia quanta in eo fuerit consideratione sociata ait: Si despexi praetereuntem, eo quod non habuerit indumentum, et absque operimento pauperem; si non benedixerunt mihi latera e
Abbreviated transcription (Latin):
benda ẽ & ueneratione sermonis: &
ministerio largitatis. Multũ uͦ ad
edomandã dantis suꝑbiam ual&: si
cum terrena tribuit. uerba sollicite
magistri celestis pens&. qui ait Faci¬
te uobis amicos de mãmona iniqͥtatiᷤ.
ut cũ defeceritis recipiant uos in ȩt̃¬
na tabernacula. Si enĩ eoꝵ amicitiiˢ
ȩcña tabernacła adquirimus: dan¬
tes ꝓculdubio pensare debemꝰ qͥa pa¬
tronis munera potius offerimꝰ quam
egenis dona largimur. Hinc ꝑ paulũ
inopiȩ sit suplem̃tũ: ut uidelic& solli¬
cite ꝑpendamꝰ quia & eos qͦs nẽ inopes
ri negliguꝰ. qͥndoq inopes erimꝰ. Qui
itaq nc̃ temporale subsidiũ pauperi
tribuit. ab eo postmodũ ꝑpetua recep¬
turus: ut ita dicam quasi ad frugem
terram excolit: quȩ qͦd acceꝑit uberiꝰ
reddit. Restat gͦ. ut nũqͣm elatio sur¬
gat ex munere: qͦndo uidelic& diues
ex eo qͦd pauꝑi tribuit. agit ut in ꝑpe¬
tuum pauꝑ ñ sit Beatus gͥ iob ut di¬
ligent̃ ostender& humilitas atq mise¬

Expanded text:
benda est et veneratione sermonis, et ministerio largitatis. Multum vero ad edomandam dantis superbiam valet, si cum terrena tribuit, verba somagistri coelestis penset, qui ait: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula. Si enim eorum amicitiis aeterna tabernacula acquirimus, dantes procul dubio pensare debemus quia patronis munera potius offerimus quam egenis dona largimur. Hinc per Paulum inopiae sit supplementum . Ut videlicet sollicite perpendamus quia et eos quos nunc inopes ri negligimus quandoque inopes erimus. Qui itaque nunc temporale subsidium pauperi tribuit, ab eo postmodum perpetua recepturus, ut ita dicam, quasi ad frugem terram excolit, quae quod acceperit uberius reddit. Restat ergo ut nunquam elatio surgat ex munere quando videlicet dives ex eo quod pauperi tribuit agit ut in perpetuum pauper non sit. Beatus igitur Job ut diligenter ostenderet humilitas atque mise
Abbreviated transcription (Latin):
exiberi debeat ꝑ pietatẽ: & bonum
uerbum tribui ꝑ humilitatẽ. At co¬
ntra alii ȩgenos fr̃s ñ student reb
fulcire cum possunt: s blandis tan¬
tum sermonib fouere: qͦs uehem̃t
iacobi p̃dicatio scã rep̃hendit. dicens.
Si aut̃ fr̃ aut soror nudi sunt. & indi

Expanded text:
exhiberi debeat per pietatem, et bonum exhiberi debeat per pietatem, et bonum verbum tribui per humilitatem. At contra, alii egenos fratres non student rebus fulcire cum possint, sed blandis tantum sermonibus fovere. Quos vehementer Jacobi praedicatio sancta reprehendit, dicens: Si autem frater aut soror nudi
Abbreviated transcription (Latin):
militas cũ uenerat᷑ ꝓximũ. largitatis
grãm deserat: nec pietas cũ largit᷑. in¬
tumescat contra indigentiã. Itaq ꝓxi¬
mi humilitatẽ. pietas fulciat: humi¬
litas pietatẽ: ut cũ indigentem reb
necessariis naturȩ tuȩ consortẽ uides.
biam negligas uenerari quẽ tegis.
N am sunt ñnulli qui mox ut ab egenis
fr̃ib fuerint necessaria postulati. post
dona largituri. in eis priꝰ contumelio¬
sa uerba iaculant᷑. Qui & si reb mini¬
steriũ pietatis ꝑficiunt: uerbis tam̃
grãm humilitatis ꝑdunt: ita ut ple¬
rũq uideant᷑. quia illatȩ iam iniuriȩ
satisfactionẽ soluunt. cũ post contu¬
melias dona largiunt᷑. Nec magni. ẽ
oꝑis. qͦd postulata tribuunt: qͥa ipso
dationis suȩ munere. uix eundẽ exces¬
sum sermonis tegunt. Quib bene ꝑ
eccłasticũ librũ dr̃. Om̃i dato. ñ des
tristiciã uerbi mali. Et rursũ. Ecce
uerbũ suꝑ datũ bonũ: & utraq cũ ho¬
mine iustificato: ut uidelic& datum

Expanded text:
ximum, largitatis gratiam deserat; nec pietas cum largitur, intumescat erga indulgentiam. Itaque proximi humilitatem pietas fulciat, humilitas pietatem, ut cum indigentem rebus necessariis naturae tuae consortem vides, biam negligas venerari quem tegis. Nam sunt nonnulli qui mox ut ab egenis fratribus fuerint necessaria postulati, post dona largituri, in eis prius contumeliosa verba jaculantur. Qui etsi rebus ministerium pietatis perficiunt, verbis tamen gratiam humilitatis perdunt; ita ut plerumque videatur quia illatae jam injuriae satisfactionem solvunt, cum post contumelias dona largiuntur. Nec magni est operis quod postulata tribuunt, quia ipso dationis suae munere vix eumdem excessum sermonis tegunt. Quibus bene per Ecclesiasticum librum dicitur: Omni dato non des tristitiam verbi mali . Et rursum: Ecce verbum super datum bonum, et utraque cum homine justificato , videlicet, ut datum
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm natura ual&. dum quib dã ne-¬
cessaria. ñ qͥa homines. s quia noti
sunt largiunt᷑: bene nc̃ ꝑ beatum iob
dr̃. Si despexi p̃tereuntẽ: eo qͦd ñ ha¬
buerit indum̃tũ. Ignoto enĩ ꝓximo¬

Expanded text:
quam natura valet, dum quibusdam nequam natura valet, dum quibusdam necessaria non quia homines, sed quia noti sunt, largiuntur, bene nunc per beatum Job dicitur: Si despexi praetereuntem, eo quod non habuerit indumentum. Ignoto enim
Abbreviated transcription (Latin):
impietatis p̃mens p̃tereuntẽ quẽpiã
& humilit̾ aspiciens. ñ despexi: & mi¬
scdit̃ caleferi. Quis quis enĩ suꝑ eum
cui aliquid tribuit. fastu se elationis
extollit: maiorẽ culpã intrinsecꝰ suꝑ¬
biendo ꝑagit. qͣm extrinsecus largi¬
endo mercedẽ. Fitq ipse bonis interi¬
orib nudus. cũ nudũ despicit uesti¬
ens: eoq agit. ut se ipso deterior fiat.
quo se indigente ꝓximo meliorẽ pu¬
tat. Minus quippe iops.ẽ. qͥ uestẽ
non hab&: qͣm qui humilitatẽ VUn-¬
de necesse. ẽ ut cũ naturȩ nr̃ȩ consor¬
tes exteriora ñ habere conspicunꝰ. qͣm
multa nobis desint bona interiora
pensemꝰ: quatinꝰ sese suꝑ inopes cogi¬
tatio nr̃a ñ eleu&. cũ sollert̃ uids qͥa
nos tanto uerius. qͣnto & interiꝰ indi¬
gentes sumꝰ. Et quia sunt ñnulli qui
pietatis suȩ uiscera tendere usq ad in¬
cognitos nesciunt. s solis qͦs ꝑ assidu¬
itatẽ noticiȩ didicerint miserentur:
apud qͦs nimirũ plus familiaritas

Expanded text:
ens, praetereuntem quempiam et humiliter aspiciens non despexi, et misericorditer calefeci. Quisquis enim super eum cui aliquid tribuit fastu se elationis extollit, majorem culpam intrinsecus superbiendo peragit, quam extrinsecus largiendo, mercedem, fitque ipse bonis interioribus nudus, cum nudum despicit vestiens; eoque agit ut se ipso deterior fiat, quo se indigenti proximo meliorem putat. Minus quippe inops est qui vestem non habet quam qui humilitatem. Unde necesse est ut cum naturae nostrae consortes exteriora non habere conspicimus, quam multa nobis desint bona interiora pensemus; quatenus sese super inopes cogitatio non elevet, cum solerter videt quia nos tanto verius quanto et interius indigentes sumupietatis suae viscera tendere usque ad incognitos nesciunt, sed solis quos per assiduitatem notitiae didicerint miserentur, apud quos nimirum plus familiaritas
Abbreviated transcription (Latin):
merũ ac brachiũ agit᷑: bona quae
ore ꝓtulit. si oꝑe ñ impleuit. cadere
sibi humerũ. & conteri brachiũ exop¬
tat. Acsi aꝑte dicat. Si ea quȩ dixi
oꝑari renui: ipsũ qͦd mͥ ad oꝑandum
datũ ẽ corporis m̃brũ ꝑdam: ut uide¬
lic& decidat a corpore qͦd exercere no¬
lui ad utilitatẽ. Si uͦ hȩc maledicti
sententia. ad spiritalẽ. ẽ. intelligentiã
referenda: liqu& ꝓfecto qͦd brachium
coipori ꝑ humerũ iungit᷑. Et sicut
ꝑ brahiũ bona oꝑatio: ita ꝑ humerũ
socialis uitȩ coniunctio designatur

Expanded text:
merum ac brachium agitur, bona quae ore protulit, si opere non implevit, cadere sibi humerum et conteri brachium exoptat. Ac si aperte dicat: Si ea quae dixi operari renui, ipsum quod mihi ad operandum datum est corporis membrum perdam, ut videlicet cadat a corpore, quod exercere nolui ad utilitatem. Si vero haec maledicti sententia ad spiritualem est intelligentiam referenda, liquet profecto quod brachium corpori per humerum jungitur. Et sicut per brachium bona operatio, ita per humerum socialis vitae conjunctio
Abbreviated transcription (Latin):
uolumina maiora concitant᷑: ad extre¬
mũ fluctꝰ se in alta erigunt. & naui¬
gantes qͦsq ipsa sua altitudine sub¬
uertunt. Siesic nimirũ extrema illa
ꝓꝑat: quȩ uniuersũ mundũ subruat
tempestas animarũ. Nunc enĩ bellis
& cladib. quasi quibdã undis sua no¬
bis exordia ostendit: & qͥnto ad finem
cotidie ꝓpinquiores efficimur. tanto
grauiora irruere tribulationũ uolu¬
mina uidemꝰ. Ad extremũ uͦ cõmotis
om̃ib elem̃tis suꝑnus iudex ueniens
finẽ om̃iũ apportat: quȩ uidelic& tc̃
tempestas fluctũ in celũ leuat. Vnde
& dr̃. Adhuc modicũ: & ego mouebo
ñ solũ terrã. s etiam cȩlũ. Quã scilic&s

Expanded text:
volumina majora concitantur; ad extrevolumina majora concitantur; ad extremum fluctus se in alta erigunt, et navigantes quosque ipsa sua altitudine subvertunt. Sic sic nimirum extrema illa properat, quae universum mundum 696 subruat tempestas animarum. Nunc enim bellis et cladibus quasi quibusdam undis sua nobis exordia ostendit, et quanto ad finem quotidie propinquiores efficimur, tanto graviora irruere tribulationum volumina videmus. Ad extremum vero commotis omnibus elementis, supernus judex veniens finem omnium apportat, quia videlicet tunc tempestas fluctus in coelum levat. Unde et dicitur: Adhuc modicum, et ego movebo non solum terram, sed etiam coelum . Quam sc
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ minant᷑: nulla tẽ nauigantib
cura rerũ temporaliũ. nulla carnis
delectatio ad m̃tẽ reducit᷑. Ea ipsa
quoq ex naui ꝓiciunt: ꝓ quib longa
nauigia sũpsert̃. Cunctȩ res in despec-¬
tum m̃tis ueniunt. amore uiuendi.
Quasi gͦ tum̃tes suꝑ se fluctꝰ dm̃ metuit:
qui dũ uerã uitã desiderat. om̃ia des¬
pexit. quȩ hic possidens portat. Nã ue¬
lut tempestate dep̃hensi pondus nauis
abicimus: qͣndo ab opp̃ssa m̃te deside¬
ria t̾reña remouemꝰ. Eitq ut subleua¬
ta nauis enat&. quȩ mergebat᷑ onerata:
quia nimirũ curȩ quȩ in hac uita de¬
primunt. m̃tẽ in ꝓfundũ trahunt.
Quȩ uidelies mens tanto altiꝰ int̃ tẽptati¬
onũ fluctꝰ attollit᷑. qͣnto sollicitius ab
huiꝰ scłi cogitatione uacuat᷑. Est uͦ &
aliud qͦd de maris concussione deb eat
sollerter intueri. Tempestas quippe cũ
orit᷑. prius lenes undȩ. & postmodum

Expanded text:
mortem minantur, nulla tunc navigantibus mortem minantur, nulla tunc navigantibus rerum cura temporalium, nulla carnis delectatio ad mentem reducitur; ea ipsa quoque ex navi projiciunt, pro quibus longa navigia sumpserunt; cunctae res in despectum mentis veniunt, amore vivendi. Quasi ergo tumentes super se fluctus Deum metuit, qui dum veram vitam desiderat, omnia despicit quae hic possidens portat. Nam velut tempestate deprehensi pondus navis abjicimus, quando ab oppressa mente desideria terrena removemus. Fitque ut sublevata navis enatet, quae mergebatur onerata, quia nimirum curae quae in hac vita deprimunt mentem in profundum trahunt. Quae videlicet mens tanto altius inter tentationum fluctus attollitur, quanto sollicitius ab hujus saeculi cogitatione vacuatur. Est vero et aliud quod de maris concussione debeat solerter intueri. Tempestas quippe cum oritur, prius lenes undae, et postmodum