comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
singłari. qui dicta dnĩ ad spiritalem
significantiam trabit. Mirabilia uͦ
ipsa uocat. quas suꝑsꝰ dixit iustificati¬
ones. Prebent enim intellecta mira¬
culum. quando sic in preserti sunt
tuis. Post illam peticionem scãm cog¬
noscimus eum fuisse dilatum. qnͣdo
anunam suamn dicit dormitasse pre ce¬
dio. qđ accidere solet eis. qui longis ex¬
pectationib differunt᷑. ut intelligere¬
mus per patientiȩ bonum. diuinum
nobis uenire presidium. D ormitat gͦ
auima. quando ͥ sua intentione flacescit.
⁊ in micio fessa remittit᷑. dum ad illud
qđ intendebat minime ꝑuenire mon¬
stratur. Et uide quia dormitauit po¬
suit pro non dormiuit. Dormire enim
obliuiosi atq socordis ẽ dormitare fessi
⁊ expectantis. Quod uerbum ⁊ alter e¬
meis: aut palpebris meis dormitatio¬
nem. Et alibi: ecce qui non dormita¬
bit neq obdormiet. qui custodit isrł.
S ut hunc quoq defectum ab anima
fatigata remoueret. sequit᷑. confirma
me in uerbis tuis. quatinus si adhuc

Expanded text:
ad spiritualem significantiam trahit. mirabilia vero ipsa vocat, quae superius dicit justificationes. Praebent enim intellecta miraculum, quando sic in praesenti sunt tuis. Post illam petitionem sanctam cognoscimus eum fuisse dilatum, quando animam suam dicit dormitasse prae taedio, quod accidere solet eis qui longis exspectationibus differuntur; ut intelligeremus per patientiae bonum, divinum nobis venire praesidium. Dormitat ergo anima, quando a sua intentione flaccescit, et in otium fessa remittitur, dum ad illud quod intendebat minime pervenire monstratur. Et vide quia dormitavit posuit, non dormivit; dormire enim obliviosi atque socordis est, dormitare fessi et exspectantis. Quod verbum et alter pmeis, et palpebris meis dormitationem . Et alibi, Ecce non dormitabit neque dormiet qui custodit Israel . Sed ut hunc quoque defectum ab anima fatigata removeret, sequitur, confirma me in verbis tuis: quatenus si adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
ca declinare. Nam ut p̃cepta dnĩ non cõ¬
pleat huinana fragilitas. leuius malum
est: istua uͦ nefariũ est ꝑ suꝑbiam de¬
eliuare. unde ⁊ anima suam a pcccatoꝵ
nexib possit criꝑe. Nam ⁊ illum alam
qͥ declinauit mandata diĩ. constat esse
maledictũ. ⁊ hodieq maledicti sicut qͥ
simili scelere polluunt. Mandata enum
que suit. iam sunt dicta suꝑius. auser
ñe gͦ rogant ut manifestatione misediȩ
dĩ. eorum derisio ⁊ uilitas auseratur
Quod ⁊ in alio psalmo legit᷑. uiͥ ait. quia
multũ repleti sumus contemptione. et
multũ repleta est anima nrã. opprobriũ

Expanded text:
ta declinare. Nam ut praecepta Domini non comta declinare. Nam ut praecepta Domini non compleat humana fragilitas, levius malum est; istud vero nefarium est per superbiam declinare, unde animam suam a peccatorum nexibus possit eripere. Nqui declinavit mandata Domini constat esse maledictum, hodieque maledicti sunt qui simili scelere polluuntur. Mandata enim quae sint, jam sunt dicta superius. Versnunc rogant ut manifestatione misericordiae Domini, eorum derisio et vilitas auferatur. Quod et in alio psalmo legitur, ubi ait: Quia multum repleti sumus contemptione, et, multum repleta est anima nostra opprobrium
Abbreviated transcription (Latin):
missio. nullum tempus ualuisset obsi¬
stere Potest enĩ ⁊ infidelis ad tempus
rem bonam concupiscere. s hoc ꝑfectis
desideriis popls sc̃s attribuit qđ in
omni cempore concupunt. Hoc ẽ enĩ
concupiscere. qđ desiderare. Non enĩ
desiderat nͥ qͥ concupiscit: nec iterum
concupiscit nisi qui desiderat. Quaꝓpt̾
penissimã uoluntate indicat geminata
minum innumerabilia crimina. suꝑbos
bic asserit increpatos. qui deo semꝑ pro¬
bantur odibiles. Suꝑbia est enĩ ꝑ quã
angss cecidit. ꝑ quam adam de nature
sue dignitate deiectus est. Nam sic̃ hu¬
militas omniũ pax ꝓbat̾ esse uirtutũ.
ita suꝑbia uiciorũ mater esse amoscit᷑.
dicimus. quasi de taciturnitate crepa¬
re.i in mordacia dicta ꝓsilire. qd deus
ꝑ scͥpturas diuinas frequent̃ facti. cum¬
terroreni eis sue indignationis ostendit.
s equit᷑ generalis ⁊ absolitta sententia. ma¬
ledietos esse qui eius cemptant manla¬

Expanded text:
missio, nullum tempus valuisset obsimissio, nullum tempus valuisset obsistere. Potest enim et infidelis ad tempus rem bonam concupiscere, sed hoc perfectis desideriis populus sanctus attribuit, quod omni tempore concupivit. Hoc est enim concupiscere, quod desiderare: nemo enim desiderat, nisi qui concupiscit; nec iterum concupiscit, nisi qui desiderat. Quapropter plenissimam voluntatem indicat geminata minum innumerabilia crimina, superbos hic asserit increpatos, qui Deo semper probantur odibiles. Superbia est enim per quam angelus cecidit, per quam Adam de naturae suae dignitate dejectus est. Nam sicut humilitas omnium pax probatur esse virtutum, ita superbia vitiodicimus, quasi de taciturnitate crepare, et in mordacia dicta prosilire, quod Deus per Scripturas divinas frequenter facit. terrorem eis suae indignationis ostendit. Sequitur generalis et absoluta sententia, maledictos esse qui ejus tentant manda
Abbreviated transcription (Latin):
in babylonie parce uersarr. Illiuis eñ¬
potest scire qͥsq uotum. cui ⁊ famula¬
ri uelle cognoseit᷑. Mandata enĩ esseci¬
ximus. diliges dnm dm̃ tuum ex toro
corde tuo:⁊ ex tota anima tua. ⁊ cetera
Hec petit ñ a se abscondi. id est subtrabi
atq denegare. unde salutẽ animȩ sue
nouerat esse uentura. Rogat gͦ ut ei nul¬
latenus celent̾. quȩ peccatorib ꝓbantur
absconsa. quauis generaliter ꝓnuntiata
desiderare iustificationes tuas in omm
tempore. Concupiscentia. in malo ⁊ in
bono ponit᷑. In malo. non concupisces
rem ꝓximi tui. In bono concupiscen¬
tia sapientiȩ ꝑducit ad regnũ. Ita ⁊iħ
positum est concupiuit anima meo
desiderare iustificationes tuas. U iolen¬
ta res. ⁊ in utraq parte fortissima. Non
eni facile labit᷑. qđ concupiscentie radi¬
cib alligat᷑. Nam ut ipsam uim sermo¬
nis potuisset ostendere: adiecit in omi
tempore ut huic desiderio nulla inter¬

Expanded text:
in Babyloniin Babylonipotest scire quisque votum, cui et famulari velle cognoscitur. Mandata enim esse diximus: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua , etc. Haec petit non a se abscondi, id est subtrahi atque denegari, unde salutem animae suae noverat esse venturam. Rogat ergo ut ei nullatenus celentur, quae peccatoribus probantur absconsa, quamvis generaliter pronuntiata desiderare justificationes tuas, in omni tempore. Concupiscentia in malo et in bono ponitur: in malo: Non concupisces rem proximi tui ; in bono: Concupiscentia sapientiae perducit ad regnum ; ita et hic positum est: Concupivit anima mea desiderare justificationes tuas. Violenta res, et in utraque parte fortissima; non enim facile labitur, quod concupiscentiae radicibus alligatur. Nam ut ipsam vim sermonis potuisset ostendere, adjecit, in omni tempore, ut huic desiderio nulla inter
Abbreviated transcription (Latin):
mel. Quod ad illud futurũ scłm ꝑti¬
nere non dubium est. uͥ sũme beatitu¬
dinis gaudia copiosa dulcescunt. Ro¬
gat gͦ popłs ille sc̃orum. ut reuelato cor¬
de ista consideret. que suꝑducto uela¬
mine non poterat intueri. Incola ego
me mandata tua. In hac terra iusti sũt
incolȩ. qͥ ꝓpͥam in mundo non habent
mansionẽ. Corpore siqͥdem in terra posi¬
ti sunt: in celis autẽ ꝓbabili conuersatio¬
ne consistunt. Sicut apłs dicit: conuer¬
satio autẽ nraͣ in celis est. Et mertto ħͥ
dicinit᷑ in colȩ. quib in aliena patria.
nullus affectus est: s ad tempus terram
sui corporis colunt. Non enĩ erat ille
diues incola qui horrea construebat:
longeuitatẽ uitȩ suȩ in multa congre¬
gatione posuerat: s isti sunt uere in¬
eolȩ. qui thesaurũ suitm in celo reponũt.
ut cor eorum futuram patriam sempaf
fectit. Petit gͦ fidelis popłs mandatoru
dnĩ consciũ se fieri. quia ñ dep̾hendĩ

Expanded text:
mel, quod ad illud futurum saeculum pertimel, quod ad illud futurum saeculum pertinere non dubium est, ubi summae beatitudinis gaudia copiosa dulcescunt. Rogat ergo populus ille sanctorum, ut revelato corde ista consideret, quae superducto velamine non poterat intueri. Vers. 19. Iscondas a me mandata tua. In hac terra justi sunt incolae, qui propriam in mundo non habent mansionem; corpore siquidem in terra positi sunt, in coelis autem probabili conversatione consistunt, sicut Apostolus dicit: Conversatio autem nostra in coelis est . Et merito hic dicuntur incolae, quibus in aliena patria nullus affectus est, sed ad tempus terram sui corporis colunt. Non enim erat ille dives incola, qui horrea construebat, et longaevitatem vitae suae in multa congregatione posuerat. Sed isti sunt vere incolae, qui thesaurum suum in coelo reponunt, ut cor eorum futuram patriam semper affectet. Petit ergo fidelis populus mandatorum Domini conscium se fieri, quia non deprehenditur
Abbreviated transcription (Latin):
delege tua. In hoc uersu infirmitas
humanitatis:i beneficium suꝑne ma¬
iestatis exponit᷑. Reuelare enim dictũ
est: remouere uelum. Quodam enim
oꝑimento ignorantie interior aspectus
obducit᷑. ⁊ nisi misccłia ipsius fuerit
hoc uelamen ablatum. scripturas sc̃as
lumine cordis non possumus intue¬
ri. Petit gͥ auferri sibi imꝑitiȩ cecttatẽ
ut illuminatus grã diuina. queat dĩi
uidere miracula. Que sunt autẽ ista nui¬
racula ipse cestat᷑. dicens de lege tua. Su¬
ꝑius diximus legem umbram fuisse fu¬
turorum. quȩ significantiam uenture
plenitudinis continebat. Immolabat᷑
quippe paschali festiuitate agnus im¬
maculatus. qui xp̃m dnm significabat
occidi. Sacerdos ueste pulcherrima.⁊
coruschabili cegebat᷑. ut futĩ pontificis
⁊ cȩlestis regis indicia nuntiaret. Promis¬
siones quoq dnĩ fuerunt. ut isrłiticus
popłs in terram ꝑduceret᷑ fluentẽ lac.i

Expanded text:
rabo mirabilia de lege tua. In hoc versu infirmitas rabo mirabilia de lege tua. In hoc versu infirmitas humanitatis, et beneficium supernae majestatis exponitur. Revelare enim dictum est, removere velum. Quodam enim operimento ignorantiae interior aspectus obducitur; et nisi misericordia ipsius fuerit hoc velamen ablatum, Scripturas sanctas lumine cordis non possumus intueri. Petit ergo auferri sibi imperitiae caecitatem, ut illuminatus gratia divina queat Domini videre miracula. Quae sunt autem ista miracula ipse testatur dicens, de lege tua. Superius diximus legem umbram fuisse futurorum, quae significantiam venturae plenitudinis continebat. Immolabatur quippe paschali festivitate agnus immaculatus, qui Christum Dominum significabat occidi. Sacerdos veste pulcherrima et coruscabili tegebatur, ut futuri Pontificis et coelestis Regis indicia nuntiaret. Promissiones quoque Domini fuerunt, ut Israeliticus populus in terram perduceretur fluentem lac et
Abbreviated transcription (Latin):
ta cõmendat. Increpatos asserit suꝑbos.
qui fideles dnĩ iniquis motib ꝑsecun¬
tur. Recribue siquidem dicit. non me¬
ritis redde. s iterum da. ut qui p̃strtisti
peticionis affectum: effectũ quoq pos-¬
tulationis attribuas. Deniq hunc sen¬
sum declarat sermo subiunctus. cũ di-¬
cu seruo tuo. Seruus enim xp̃i non dici
potest. nͥ qͥ non suis meritis s diuine gr̃e
reputat. qđ bom aliquid fecisse cognoscit᷑.
Onĩ aitẽ custodire mandata reuera ui¬
uentis est: Econtra mortuus uire dicit᷑ qͥ
in obediens approbat᷑. Sic̃ in eugłio de in¬
fidelib legitur. sine mortuos sepelire
mortuos suos. Sepelire enim mortuos
uiuentium erat. s quia infideles uide¬
bant᷑. recte mortuos appellatos esse cogno¬
scimus. Et aduerte confessionẽ scãm.
Sic se indicat esse uicturum. si potuisset
dnĩ custodire sermones. Merito. qm
qui eos custodit ab ipsis sine dubio cus¬
todit᷑ :⁊ mors ei non dñabit᷑. quȩ in im¬

Expanded text:
cta commendat. Increpatos asserit superbos, qui fideles Domini iniquis motibus persequuntur. Retribue siquidem dicit, non meritis redde, sed iterum da, ut qui praestitisti petitionis affectum, effectum quoque postulationis attribuas. Denique hunc sensum declarat sermo subjunctus cum dicit, servo suo. Servus enim Christi dici non potest, nisi qui non suis meritis, sed divinae gratiae reputat quod boni aliquid fecisse cognoscitur. Domini autem custodire mandata, revera viventis est: 401 contra, mortuus jure dicitur, qui inobediens approbatur, sicut in Evangelio de infidelibus legitur: Sine mortuos sepelire mortuos suos . Sepelire enim mortuos viventium erat; sed quia infideles videbantur, recte mortuos appellatos esse cognoscimus. Et adverte confessionem sanctam; sic se judicavit esse victurum, si potuisset Domini custodire sermones: merito, quoniam qui eos custodit ab ipsis sine dubio custoditur, et mors ei non dominabitur, quae in im
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ dñi ut eam discerneret a lege peccati.
Beati qui scrutant᷑ testimonia eiꝰ: in toto
corde exquirt̃ eũ. Suꝑioris adhuc sensus ẽ
& ista sententia: Nam licet beati sint ĩma¬
culati qͥ ãbulant in uia :i. in ipso dñosalua¬
tore. & in lege  deuota m̃te gradiunt᷑. additũ
ẽ tam̃ illis uirtutib qui scrutant᷑ testimo¬
nia eiꝰ & que sit ipsa ꝑscrutatio subsequen¬
ter aꝑit᷑. id est qui in toto corde suo dnmͣ
exquirere maluerunt. Uidentur enim
nouas inuenire calumpnias Cotũ cnĩ
cor suum ad scͥpturas scas merito posu¬
isse non dr. qͥ ad falsitatis ambitũ plecti¬
bili errore transfertur. Unde sc̃s pͥma¬
sius iustimanopoleos dissertus antistes.
sub citulo. qͥd hereticũ facit. librũ unũ
conscͥpsisse dinoseit᷑. Nec illi uidentur
cotum cor suum ad dnĩ cestimonia po¬
suisse. qͥ neglecta disciplina manclatorũ
eius. mundano gaudia concupiscunt.
Et uide ordinẽ sc̃ẽ ueracisq doctͥnȩ. Priꝰ

Expanded text:
eam discerneret a lege peccati. Vers. 2. Beati qui scrutantur testimonia ejus, in toto corde exquirunt eum. Superioris adhuc sensus est et ista sententia. Nam licet beati sint immaculati qui ambulant in via, id est in ipso Domino Salvatore, et in lege ejus devota mente gradiuntur, additum est tamen illis virtutibus, qui scrutantur testimonia ejus. Et quae sit ista perscrutatio subsequenter aperitur, id est qui in toto corde suo Dominum exquirere maluerunt. Videntur enim novas invenire calumnias. Totum enim cor suum ad Scripturas sanctas merito posuisse non dicitur, qui ad falsitatis ambitum plectibili errore transfertur. Unde sanctus Primasius Justinianopoleos disertus antistes, sub titulo Quid haereticum facit, librum unum conscripsisse dignoscitur. Nec illi videntur totum cor suum ad Domini testimonia posuisse, qui neglecta disciplina mandatorum ejus mundana gaudia concupiscunt. Et vide ordinem sanctae veracisque doctrinae; prius
Abbreviated transcription (Latin):
se humiliatũ iliberatũ esse ꝓclamat.
ut ꝑhunc ordinẽ rerũ osteuderet qđ
in euglio legit᷑. quauis de multis gen¬
cib sc̃ aggregatus. unum gregẽ dni⁊
unum illi esse pastorẽ. Paruuli sunt
qui sibi certissime uident᷑ exigui . s. so¬
la dñi largitate grandescunt. Et uide
quale uerbum est positum. Custodiens
dixit tainquam pastor eximuis. qͥ gregẽ
suum a rapaci lupi incursione defendit.
S: inspice quod ordinẽ congruũ seruans.
prius humiliatum postea se dicit esse
liberatũ. ut uulnera dolere non possint.

Expanded text:
esse proclamat, ut per hunc ordinem rerum ostenderet quod in Evangelio legitur; quamvis de multis gentibus sit aggregatus, unum gregem Domini, et unum illi esse pastorem. Parvuli sunt qui sibi certissime videntur exigui; sed sola Domini largitate grandescunt. Et vide quale verbum est positum: custodiens, dixit, tanquam pastor eximius, qui gregem suum a rapaci lupi incursione defendit. Sed inspice quod ordinem congruum servans, prius humiliatum, postea se dicit esse liberatum; ut vulnera dolere  mss. A., B.
Abbreviated transcription (Latin):
do ꝓbatur esse celestium. Quocirca intu¬
eamur nunc psalmũ speciosa fronte re¬
lucentẽ. In ipsis quippe pͥncipiis quatu¬
or uersus pari fine conclusit. ut eugli co
numero totum mundũ umi dño laudes
debere reddere ad hortatione qͣdrifaria cõ¬
moneret Hos intercalares ñ possumus
dicere. quia nullos alios miscet .s uni¬
finis eos apto forsitan nomine uocemꝰ.
qui simili uerborum consonantia ter¬
minantur. Hoc ⁊ in centesimo tricesimo
quinto psalmo ꝑ omnes uersus absolu¬
te facturus est. Quod quẽad modum
se habeat. suo loco euidentius cõmonebioꝰ

Expanded text:
do probatur esse coelestium. Quocirca intudo probatur esse coelestium. Quocirca intueamur hunc psalmum speciosa fronte relucentem; in ipsis quippe principiis quatuor versus pari fine conclusit, ut evangelico numero totum mundum uni Domino laudes debere reddere, adhortatione quadrifaria commoneret. Hos intercalares non possumus dicere, quia nullos alios miscet, sed unifines eos apto forsitan nomine vocitamus, qui simili verborum consonantia terminantur. Hoc et in centesimo trigesimo quinto psalmo per omnes versus absolute facturus est; quod quemadmodum se habeat, suo loco evidentius commonemus.
Abbreviated transcription (Latin):
cur duos tantum uersus psalmus iste cõ¬
aginta sexuersib productus ẽẽ monstret᷑.
aliiq complures dispari mͦ pro rerũqͣlitate forma¬
ti sint is illud fortassis indicare res ista cog
chra modulatio ex diuersis sonis atq ac¬
centib unã ꝑfectam faciunt cantilenam:
Sic ⁊ isti psalmi mͦ breues mͦ mediocres. mͦ
longissimi in unum concentum suaui¬
tate dulcissima redigunt᷑. siue qil credẽ
dignum est futurum regnum dnĩ signi¬
ficatur. ubi diuersa merita sc̃orum pro
ictuum qualitate fulgebunt. cum tam̃
dinẽ copiosã. quod etiam quatuor am¬
malia ⁊ uiginti quatuor seniores ad oran¬
tes dnm dicunt. quod totus ille celestis
exercitus in uocẽ tube grandisone hum¬
nica erultatione concelebrant. Quappter
adhoc laudis officiũ & nos a lacͥt ac¬
cedamus. Quod si puro corde conimus.
scĩs uirtutib pia deuotione miscemur.
fitq honor ⁊ grã terrenorum. que beatitu¬

Expanded text:
cur duos tantum versus psalmus iste concur duos tantum versus psalmus iste con productus esse monstretur, aliique complures dispari modo pro rerum qualitate formati sunt. Sed illud fortassis indicare res ista cognchra modulatio, ex diversis sonis atque accentibus unam perfectam faciunt cantilenam, sic et isti psalmi modo breves, modo mediocres, modo longissimi, in unum concentum suavitate dulcissima rediguntur. Sive quod credere dignum est futurum regnum Domini significatur, ubi diversa merita sanctorum pro actuum qualitate fulgebunt, cum tamendinem copiosam; quod etiam quatuor animalia et viginti quatuor seniores adorantes Dominum dicunt, quod totus ille coelestis exercitus in voce tubae grandisonae hymnidica exsultatione concelebrat. Quapropter ad hoc laudis officium et nos alacriter accedamus. Quod si puro corde canimus, sanctis virtutibus pia devotione miscemur; fitque honor et gratia terrenorum, quae beatitu
Abbreviated transcription (Latin):
cntia xp̃i Oratur enim sp̃c sc̃s. ut corda
credentium dirigat iin caritate dei ⁊ in
patientia xp̃i. Quaꝓpter uius extrini¬
cate ante uel postea nominatus audien¬
a nullum preuidiciũ poterit exhiberi.
quia huniana locutio aliter se non ualet
expedire. In deo enim nulla est disparili¬
tas uel diuersitas estimanda. qui aubi u¬
nus deus recte credit᷑. ibi minor ⁊ maior
non potest inueniri. Nescit enim nume¬
rum unitas. nec gradum admituit equa¬
litas. Sicut scͥptum est. non ascendes per
gradus ad altare meum. Conclusio.
aruus quidem psalmus plenissima
breuitate conclusus est. Quid. enĩam¬
plius potiut dici. quã ut creator debeat
coto orbe laudari: fecunda breuitas. con¬
stricta copia. artum latissimũ ⁊ sine fine
angustum. O dulcis.⁊ adiniranda diuer¬
sitas. mͦ paucis sententus salutaria dicere.
mͦ magnalia diffusa oratione narrare.
ut tediosa mortalitas nec in ipsa cura su¬

Expanded text:
entia Christi . Oratur enim Spiritus sanctus ut corda entia Christi . Oratur enim Spiritus sanctus ut corda credentium dirigat et in charitate Dei et in patientia Christi. Quapropter unus ex Trinitate ante vel postea nominatus, audienti nullum praejudicium poterit exhibere, quia humana locutio aliter se non valet expedire. In Deo enim nulla est disparilitas vel diversitas aestimanda: quia ubi unus Deus recte creditur, ibi minor et major non potest inveniri. Nescit enim numerum unitas, nec gradum admittit aequalitas, sicut scriptum est: Non ascendes per gradus ad altare meum . Conclusio psalmi. Parvus quidem psalmus plenissima brevitate conclusus est. Quid enim amplius potuit dici, quam ut Creator debeat toto orbe laudari? Fecunda brevitas, constricta copia, arctum latissimum, et sine fine angustum. O dulcis et admiranda diversitas! modo paucis sententiis salutaria dicere, modo magnalia diffusa oratione narrare, ut taediosa mortalitas nec in ipsa cura su
Abbreviated transcription (Latin):
tas dnĩ manet in eternũ. Hic ueritas dñi h
lius significat᷑. sic̃ ipse dicit. ego sum uia
ueritas ⁊ uita. Nam si ut putat demen¬
tissimus arrianus. qđ dici nefas est. erat
tempus quando ñ erat filius: fuerat ut¬
q tempus. qnͣ esset pater sine ueritate. si¬
ne uia. sine utta. S qm̃ sine his reb pac
numꝙͣ fuisse credendus est. saluti nrẽ
⁊ ipsi conuenit ueritati. coeternũ ⁊ con¬
substantialem patri ꝑ omnia filiũ con¬
fiteri. Deinde scriptum est. omĩa ꝑ ipsũ
facta sunt ⁊⁊ sine ipso factum est nichil.
Nam si tempus est factum est ꝑ filiũ. Quo¬
modo existere potuit tempus. quando
non erat auctor euis siͤerrores prauos
sequitur semꝑ absurditas. Subiciunt
quoq terciam falsitatẽ. Dater semꝑ an¬
terior filio ptedicat᷑: et ubi est. illud.
sios. An nescitis quia omnis fornicator
⁊ immundus non habet hereditatem
paulus ad thessalomcenses. Dñs autem
dirigat corda ur̃a in caritate dei ⁊ pati¬

Expanded text:
n aeternum. Hic veritas Domini Filius significatur, 393 sicut ipse dicit: Ego sum via, veritas et vita . Nam, sicut putat dementissimus Arianus quod dici nefas est, erat tempus quando non erat Filius: fuerat utique tempus quando esset Pater sine veritate, sine via, sine vita. Sed quoniam sine his rebus Pater nunquam fuisse credendus est, saluti nostrae et ipsi convenit veritati coaeternum et consubstantialem Patri per omnia Filium confiteri. Deinde scriptum est: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Nam si tempus est factum per Filium, quomodo existere potuit tempus, quando non erat auctor ejus? Sic errores pravos sequitur semper absurditas. Subjiciunt quoque tertiam falsitatem: Pater semper anterius Filio praedicatur. Et ubi est illud? Isios: An nescitis quia omnis fornicator et immundus non habet haereditatem enim Paulus ad Thessalonicenses: Dominus autem dirigat corda vestra in charitate Dei et pati
Abbreviated transcription (Latin):
iste de illis fuit. qui beneficiũ dnĩ ingra¬
ta caciturnitate presserunt . s iste accep¬
ti boni gr̃arum actionẽ se restituere com¬
ꝓmtitit. Uota mea dño redddam inatrus
domus dnĩ. Dostquam dixerat oblaturũ
se hostiam laudis. ne crederet᷑ ubicumq
fusa. qua continent᷑ omnes uerissimi
xp̃iani. non heretici qui sunt u̾na pra¬
uitate discreti. Nam qđ dicit uota me¬
a dnõ reddam. se ipsum offerre uideli
cet pollicet᷑. Omniũ enĩ fidelium uotũ
est xp̃o se offerre. ⁊ in eius ȩccł̃a recta cre¬
dulitate consistere. S ut agnosceres que¬

Expanded text:
iste de illis fuit qui beneficium Domini ingraiste de illis fuit qui beneficium Domini ingrata taciturnitate presserunt; sed iste accepti boni gratiarum actionem se restituere . Vota mea Domino reddam in atriis domus Domini. Postquam dixerat oblaturum se hostiam laudis, ne crederetur ubicunque fusa, qua continentur omnes verissimi Christiani, non haeretici qui sunt vana pravitate discreti. Nam quod dicit, Vota mea Dcem pollicetur. Omnium enim fidelium votum est, Christo se offerre, et in ejus Ecclesia recta credulitate consistere. In conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Filius autẽ ancillȩ ideo uidet᷑ ad¬
iunctũ. ut ȩccłam catholicã omminodis
indicaret. quȩ ancilla est dum seruit:
sponsa dũ iungit᷑. Et ideo cõpetent̾ ad¬
uertimus non esse martiriũ. nͥ qđ seruꝰ
disrupisti uicula mea. Uir tutem hic mar¬
ciru sentimus exponi. cuis impetu triũ¬
phali disrumpunt᷑ omnia uincula pec¬
catorũ. Nulla enim in homine macula
remanere potest. quẽ pius sanguis ablu¬
erit. Notandum aitẽ qd uersus hic tan¬
tani uirtutẽ creditus est babere. ut a non¬
nullis diceret posse hominib peccata di¬
mitti. si eum in fine uite sue. tercia confes¬
sione congeminet. Tibi sacrificabo hos¬
tiam laudis. Quia disrupta fuerant un¬
cula peccatorũ. sacͥficare se dicit hostiam
laudis. qđ sacrificium nimis dño iudet̃
acceptum. Ipse enim in euglio dicit. Decẽ
saluati sunt: ⁊ non est inuentus qͥ daret
głam deo. nͥ hic samarttanus. Non enim

Expanded text:
ret. Filius autem ancillae ideo videtur adret. Filius autem ancillae ideo videtur adjectum, ut Ecclesiam catholicam omnimodis indicaret, quae ancilla est dum servit, sponsa dum jungitur. Et ideo competenter advertimus non esse martyrium, nisi quod seDirupisti vincula mea. Virtutem hic martyrii sentimus exponi, cujus impetu triumphali dirumpuntur omnia vincula peccatorum. Nulla enim in homine macula remanere potest, quam pius sanguis abluerit. Notandum autem quod versus hic tantam virtutem creditus est habere, ut a nonnullis diceretur posse hominibus peccata dimitti, si eum in fine vitae suae tertia confessione congeminet. Vers. 7. Tibi sacrificabo hostiam laudis. Quia dirupta fuerant vincula peccatorum, sacrificare se dicit hostiam laudis; quod sacrificium nimis Domino videtur acceptum. Ipse enim in Evangelio docet: Decem sanati sunt, et non est inventus qui daret gloriam Deo, nisi hic Samaritanus . Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
dnõ prestante ꝓpinat᷑. De isto calice dixit
rata. Illius enim passione glonfica¬
ta est. ut inconspectu eius esset exuma.
Hanc enim cognoscimus dnni famulis
suis magna grẽ ubertate conferre. quã
ipse est dignatus assumere. O mors uita¬
lis. o interitus ambiendus. o transitus
gloriosus. quȩ membra xp̃i imitatoria
sui capitis facit: ⁊ ut sit preciosa ñ di¬
suscepto exclamanit dicens. O dne ego
seruus cuus. Ammirat᷑ enim se talia be¬
neficia suscepisse. qualia ipse ꝓ redemp¬
tione mundi est dignatus assumere.
Quẽ admodum enim non miraret᷑ seruus
conditione pͥmi hominis implicatus.
ad illa uenire quȩ tanta maiestas digna¬
ta est elegisse: Pauor est dicere. que bene¬
ficia suscipiat. qui suis actib meret᷑ offen¬
sã. Nam ut admirationis istius declara¬
ret augmentũ. repetit. ego seruus tuus.
Adiecit. ⁊ filius ancillȩ tuȩ. ut humilita¬
tem suã triplicatis confessionib indicl¬

Expanded text:
Domino praestante, propinatur. De isto calice dixit Domino praestante, propinatur. De isto calice dixit rata; illius enim passione glorificata est, ut in conspectu ejus esset eximia. Hanc enim cognoscimus Dominum famulis suis magna gratiae ubertate conferre, quam ipse est dignatus assumere. O mors vitalis, o interitus ambiendus, o transitus gloriosus, qui membra Christi imitatores sui capitis facis, et ut sit pretiosa, non disuscepto exclamat dicens: 392 O Domine, ego servus tuus? Admiratur enim se talia beneficia suscepisse, qualia ipse pro redemptione mundi est dignatus assumere. Quemadmodum enim non miraretur servus, et conditione primi hominis implicatus ad illa venire quae tanta majestas dignata est elegisse? Pavor est dicere quae beneficia suscipiat, qui suis actibus meretur offensam. Nam ut admirationis istius declararet augmentum, repetit, ego servus tuus. Adjecit, et filius ancillae tuae, ut humilitatem suam triplicatis confessionibus indica
Abbreviated transcription (Latin):
Si autẽ accepisti. quid gloriaris quasi non
acceꝑis: s retribuere dicimus quando
⁊ bonis bona reddimus.imalis bona p̾¬
stamus. Oñs enĩ retribuit nobis bonũ
ꝓ malo. ut quod predicauit uerbo. mon¬
straret exemplo. Ille enim alapis cesus. ille
iudici traditus. ille flagellis immeritis
uerberatus. nobis resurrectionis spem
bo. Digna quidem ꝓmissio s si in huma¬
nis uirib ponat᷑. ꝑiculosa p̃sũptio. Quis
enĩ potest confessorib cormentorũ pati¬
entiam dare. nisi ille qͥ ꝓ nobis dignatus
est calicem passionis acciꝑe. Nam ut hoc
impossibile humane uirtuti ab solute
monstraret: secutus est.:⁊ nom̃ dñi in¬
uocabo. Cuius fretus auxilio credebat
se complere. cui carnis fragilitatẽ non pu¬
tabat posse sufficere. Pulcherrime uero
ac breuiter definita est martirũ mors.
calix salutaris. calix. quia sub mensura
bibit᷑. salutaris. quia in eternã salutem

Expanded text:
Si autem accepisti, quid glSi autem accepisti, quid gli? C Retribuere dicimus, quando et bonis bona reddimus, et malis bona prDominus enim retribuit nobis bonum pro malo, ut quod praedicavit verbo, monstraret exemplo. Ille enim alapis caesus, ille judici traditus, ille flagellis immeritis verberatus, nobis resurrectionis spem bo. Digna quidem promissio; sed si in humanis viribus ponatur, periculosa praesumptio. Quis enim potest confessoribus tormentorum patientiam dare, nisi ille qui pro nobis dignatus est calicem passionis accipere? Nam ut hoc impossibile humanae virtuti absolute monstraret, secutus est, et nomen Domini invocabo. Cujus fretus auxilio credebat se complere, cui carneam fragilitatem non putabat posse sufficere. Pulcherrime vero ac breviter definita est martyrum mors, calix salutaris: calix, quia sub mensura bibitur; salutaris, quia in aeternam salutem,
Abbreviated transcription (Latin):
rib applicemus. Hec autẽ sententia ꝑti¬
net ad figurã paroemiam. qm̃ hoc ꝓ¬
uerbiũ humani sermonis frequentati¬
one celebrat᷑. Tale est illud qđ in actib
apłorum saulo dictum est. Ourũ est tͥ
contra stimulũ calcttrare. Re uera du¬
rum. qm suis nisib ꝑcutitur. qͥ in acu¬
tum calee elisisse monstrat᷑. Notandũ
uero qđ excessus mentis in malo ponit᷑.
sic̃ est in paralipomenon. Et dedisti eos
B ene dubitauit quid retribuere posset
humanitas. que boni ꝓpͥum nil habebat.
di. dum semꝑ eius nos constet munere
contineri: Merito gͦ dubitabat cui dig¬
num de suo nichil occurrerat. Uerum
ne omnino redderet᷑ sterilis. confisus
misedia dĩ. quid retribuat subsequent᷑
exponit. S istud est magnoꝑe ꝑquiren¬
dum quod dr̃ din nob̾ retribuisse q̃ con¬
tulit. quasi boni aliqͥd ei prius dederimꝰ.
⁊ sic ab ipso collata susceꝑimus. cũ apłs cla¬
met. Quid enĩ habes quod non accepisti

Expanded text:
ribus applicemus. Haec autem sententia pertiribus applicemus. Haec autem sententia pertinet ad figuram paroemiam, quoniam hoc proverbium humani sermonis frequentatione celebratur. Tale est illud quod in Actibus apostolorum Saulo dictum est: Durum est tibi contra stimulum calcitrare ; revera durum, quoniam suis nisibus percutitur, qui in acutum calces elisisse monstratur. Notandum vero quod excessus mentis et in malo ponatur, sicut est in Paralipomenon: Et dedisti eos tribuit mihi? Bene dubitavit quid retribuere possit humanitas, quae boni proprium nihil habebat. di, dum semper ejus nos constet munere contineri? Merito ergo dubitabat, cui dignum de suo nihil occurrerat. Verum ne omnino redderetur sterilis, confisusmini, quid retribuat, subsequenter exponit. Sed istud est magnopere perquirendum quod dicitur, Deum nobis retribuisse quae contulit; quasi boni aliquid ei prius dederimus, et sic ab ipso collata suscepimus, cum Apostolus clamet: Quid enim habes quod non accepisti?
Abbreviated transcription (Latin):
cõpͥmunt᷑. se dicit esse humiliatũ. quia
scã religione crescente. ipsi uidebant᷑
penis temporalib sub iacere. Ego dyxi¬
in excessu mentis mee. omnis homo
mendax. Neillam ueracissimã confes¬
sionẽ quam dnõ prestante susceꝑat ali¬
quis putaret mortalium uirib appli¬
candam: Quod ꝓpͥum humanitas ha¬
beat. ipse ꝓfitet᷑. omnẽ hominẽ scilicet
esse mendacẽ.S uide qđ hane consi¬
derationẽ non facile potuit inuenire.
nisi ad suꝑnam contemplationem ꝑ exces-¬
sum meutis euectus. quando anima cor¬
porea sorde purgata. causã rerum ma¬
nifestis speculationib intuet᷑. Magna
siquidem prudentia gertt᷑. ut sibi aliqͥs
imprudens esse uideatur. Nam sicͤ le¬
ues ac fatui seesse ueracissimos menti¬
unt᷑: ita illuminati mendaces esse se
cognoscunt. Quappter hec nos regula
certa constringat ut quando carnis fra¬
gilitate mendaees sumus. nr̃m esse fate¬
amur. quando ueraces diuinis mune¬

Expanded text:
comprimuntur. Se dicit esse humiliatum, quia comprimuntur. Se dicit esse humiliatum, quia sancta religione crescente, ipsi videbantur poenis temporalibus subjacere. entis meae: Omnis homo mendax. Ne illam veracissimam confessionem quam, Domino praestante, susceperat, aliquis putaret mortalium viribus applicandam, quid proprium humanitas habeat, ipse profitetur, omnem hominem scilicet esse mendacem. Sed vide quod hanc considerationem non facile potuit invenire, nisi ad supernam contemplationem per excessum mentis evectus: quando anima corporea sorde purgata, causas rerum manifestis speculationibus intuetur. Magna siquidem prudentia geritur, ut sibi aliquis imprudens esse videatur. Nam sicut leves ac fatui se esse veracissimos mentiuntur, ita illuminati mendaces se esse cognoscunt. Quapropter haec nos regula certa constringat, ut quando carnis fragilitate mendaces sumus, nostrum esse fateamur; quando veraces, divinis mune
Abbreviated transcription (Latin):
er totum psalmum DIIISl0.¬
inuictorum martirum uerba refe¬
runtur. Druna positione beneficia do¬
mini cõmenorant. quib eũ hesitarent
quid ei dignum potuisset reddi: Oceur¬
rit utiq głosus calix ille martirui. qui
tamen anĩ largitate prestatur. Seda. cho¬
rus ipse seruũse diñ & filiũ eccłe catholi¬
ce ꝓfitet᷑. ne preter fidelissimos uiros do
placitum hereticorum quoq quispiam
putaret esse martirium.
Martirum popłs ille reuerendus ordinẽ
ueri dognatis seruans. prius se dicit cre¬
didisse: ipostea fuisse ꝓlocuturũ. Propt̃
illos scilicet destruendos. qui ueraciter ñ
credentes. affectant de eius aliqua predi¬
care magnalib Post uerã siquidẽ fidẽ sca
debet uenire confessio. ne illud audiat
importunus. Peccatori autẽ dixit deus.
quare tu enarras iusticias meas : Sequit᷑.
ego autẽ humiliatus sum nimis. Ne
intelligeres predicationes ueracissimas
humiliatas. quȩ tanto plus enitescunt.
quanto amplius ꝑsecutorum studio

Expanded text:
er totum hunc psalmum invictorum martyrum verba referuntur. Prima positione beneficia Domini commemorant, quibus cum haesitarent quid eis dignum potuisset reddi, occurrit utique gloriosus calix ille martyrii, qui tamen Domini largitate praestatur. Secunda, chorus ipse servum se Domini, et filium Ecclesiae catholicae profitetur: ne praeter fidelissimos viros Deo placitos haereticorum quoque quispiam putaret esse martyrium. Martyrum populus ille reverendus ordinem veri dogmatis servans, prius se dicit credidisse, et postea fuisse prolocutum, propter illos scilicet destruendos, qui veraciter non credentes, affectant de ejus aliqua praedicare magnalibus. Post veram siquidem fidem sancta debet venire confessio, ne illud audiat importunus: Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas ? Sequitur, ego autem humiliatus sum nimis. Ne intelligeres praedicationes veracissimas humiliatas, quae tanto plus enitescunt quanto amplius persecutorum studio
Abbreviated transcription (Latin):
głosa passione ꝑfuncti. ut omnes gentes
ad laudes dnĩ debeant excitari. qͥ talia
prestitit seruis suis. ut ipsius potius in¬
buant᷑ exemplis. Ubi sunt douatiste.
qui tantũ suȩ congregationi fidem p̾¬
stitam mentiunt᷑: Clamat chorus ille
gularit̃ mentiunt᷑: Sequit᷑. & collauda¬
te eũ om̃s popłi. Conlaudatio ẽ cunctoꝵ
fideliũ in unũ redacta laudatio: Hec enĩ
eccłe catholicȩ apta cognoseit᷑: q̃ diuersis
mundi partib aggregat᷑. Oñs eiũ gentes
insius popłis generalit̾ cõmonentur ne

Expanded text:
gloriosa passione perfuncti, ut omnes gentes gloriosa passione perfuncti, ut omnes gentes ad laudes Domini debeant excitari, qui talia praestitit servis suis, ut ipsius potius imbuerentur exemplis. Ubi sunt Donatistae, qui tantum suae congregationi fidem praestitam mentiuntur? Clamat chorus ille gulariter mentiuntur! Sequitur, et collaudate eum, omnes populi. Collaudatio est cunctorum fidelium in unum redacta laudatio; haec enim Ecclesiae catholicae apta cognoscitur, quae de diversis mundi partibus aggregatur. Omnes enim gentes in suis populis generaliter commonentur, ne
Abbreviated transcription (Latin):
anus uelit effugere. ꝑ quos se nouit ad
celorum gaudia ꝑuenire:¬
uobus quidem uersib Alleluya.
s plenarius tituli honor apponit᷑.
ut intelligamus quãuis pauca uerba
in anĩ laudib semꝑ esse plenissima. Qͥs
enim dubitet exiguũ non debere dici.
unde potest magnificentia suꝑna lauda¬
ri: Cui congrue ponit᷑ schema qđ grece
ar hyrmos. qm̃ seriem orationis usq
ad ultimum seruans. nec ꝑsonam noscit᷑
mutasse nec causam. s uno sensu usq ad
terminum quod ceptt exequitur.
pro paucitate uersuum diuisionẽ non
recipiat. omnes tamen compendio suȩ
locutionis exuꝑat. Est enĩ primus qui¬
dem athonus psalmorum. puncti pre¬
ferens dignitatẽ. unde unea oritur:⁊
diuerse schematum species doctissima
uarietate formantur.
audate dnm̃ omnes gentes: icol¬
laudate eum omnes popłi. Et istũ qͦq
psalmum. ad ꝑsonã martirũ debemus
aptare. Dicunt enĩ scĩ uiri. quasi iam

Expanded text:
stianus velit effugere, per quos se novit ad stianus velit effugere, per quos se novit ad coelorum gaudia pervenireuobus quidem versibus, sed plenarius tituli honor apponitur, ut intelligamus quamvis pauca verba in Domini laudibus semper esse plenissima. Quis enim dubitet exiguum non debere dici, unde potest magnificentia superna laudari? Cui congrue apponitur schema quod Graece dictur hyrmos: quoniam seriem orationis usque ad ultimum servans, nec personam noscitur mutasse, nec causam; sed uno sensu usque ad terminum quod coepit exsequitur. pro paucitate versuum divisionem non recipiat, omnes tamen compendio suae locutionis exsuperat. Est enim primus quidem atomus psalmorum, puncti praeferens dignitatem, unde linea oritur, et diversae schematum species doctissima varietate formantur.date Dominum, omnes gentes, et collaudate eum, omnes populi. Et istum quoque psalmum ad personam martyrum debemus aptare. Dicunt enim sancti viri, quasi jam
Abbreviated transcription (Latin):
n conspectu omnis popłi eius in medio
tui iherłm. E cee instruxit quam domũ
dnĩ dixerit suꝑiori uersiculo. in conspec¬
tu scilicet omnis popłi eius. Oignum est
enim ut publice debeat laudari. qͥ pati ꝓ
omniũ salute dignatus est. Dñs enim
ꝑfectissime nouit etiam si in cordis secre¬
to fiat. S hoc ad ȩdificationẽ popli ꝑti¬
net. ut bona confessio generalitatis au¬
rib inbibat᷑. Sicut in eugłio dicit. Qui
me confessus fuerit coram hominibus.
conficebor.⁊ ego illum corã patre meo.
qui est in cęlis. Addidit. in medio cui
iherłm. Ubi pax dnĩ conquiescit ⁊ uni¬
tas scĩ popli. dnĩ contẽplatione letatur.¬
magnifico martirum honore sac¬
tus est. qui nobis . ⁊ ad exemplũ datus.
iad patrocinia largienda tributus est.
Ueneremur taliũ dolores. huiusmodi pe¬
nas studio nobis caritatis optemus. ut
si non merem᷑ tali consũmatione coro¬
nari saltim in studus possimus simi¬
lib inueniri. Cur enĩ tales dolores xp̃i¬

Expanded text:
n conspectu omnis populi ejus, in medio tui, Jerusalem. Ecce instruxit quam domum Domini dixerit superiore versiculo, In conspectu scilicet omnis populi ejus. Dignum enim est ut publice debeat laudari, qui pati pro omnium salute dignatus est. Dominus enim perfectissime novit, etiamsi in cordis secreto fiat. Sed hoc ad aedificationem populi pertinet, ut bona confessio generalitatis auribus imbibatur, sicut in Evangelio dicit: Qui me confessus fuerit coram hominibus, confitebor et ego illum coram Patre meo qui est in coelis . Addidit, in medio tui, Jerusalem, ubi pax Domini conquiescit, et unitas sancti populi Domini contemplatione laetatur.magnifico martyrum honore sacratus est, qui nobis et ad exemplum datus, et ad patrocinia largienda tributus est. Veneremur talium dolores, hujusmodi poenas studio nobis charitatis optemus; ut si non meremur tali consummatione coronari, saltem in studiis possimus similibus inveniri. Cur enim tales dolores Chri
Abbreviated transcription (Latin):
celoruni conuenienter accipit᷑. sicut & sc̃s
scõrum. ds deorum:⁊ cetera. que in hunc
modum granditer efferunt. Celum aũ
dictum est. qđ intra se celet uiuuersa.
sic̃ ii lxuii psalmo legit᷑. qui ascendit
suꝑ celos cȩlorum ad orientẽ: terra est fi¬
lus hominũ attributa. ubi se ꝑ grãm
diũ multiplici colluctatione purificent
i ad eternã uitam ex istus mundi ago¬
ne ꝑueniant. Dedit autẽ. ad humani¬
tatem ꝑtinet incarnationis. Nam uerbo
quid dari potuit. qui cum patre ⁊ spũ
tuos hic illos dicit. qui ꝑpetius cruci¬
atib affugendi sunt. Eorum uoces ñ
suscipit dñs. quia beati tantum sunt.
qui eius preconia ꝑsonabunt. Sic̃ salo¬
mon dicit. A mortuo quasi ex eo qui
Dicendo autẽ neq omnes qui descendũt
in infernum: ostendit ⁊ scõs ad infer¬
na quidem descendere. s in dnĩ exul¬
tatione gaudere. Mori enĩ iustis ⁊ pec¬
catorib ꝓbatur esse cõmune. s nimis
longa discretione separant᷑. sic̃ in lx¬

Expanded text:
coelorum convenienter accipitur, sicut Sanctus sanctorum, Deus deorum, et caetera quae in hunc modum granditer efferuntur. Coelum autem dictum est, quod intra se celet universa. simo septimo psalmo legitur: Qui ascendit super coelos coelorum ab oriente; terra est hominum filiis attributa, ubi se per gratiam Domini multiplici colluctatione purificent, et ad aeternam vitam ex istius mundi agone perveniant. Dedit autem, ad humanitatem pertinet incarnationis; nam Verbo quid dari potuit, qui cum Patre et Spiritu tuos hic illos dicit qui perpetuis cruciatibus affligendi sunt; eorum voces non suscipit Dominus, quia beati tantum sunt, qui ejus praeconia personabunt, sicut Salomon dicit: A mortuo, quasi ex eo qui Dicendo autem, neque omnes qui descendunt in infernum, ostendit et sanctos ad inferna quidem descendere, sed in Domini exsultatione gaudere. Mori enim justis et peccatoribus probatur esse commune, sed nimis longa discretione separantur, sicut in
Abbreviated transcription (Latin):
Cantet hoc anima cum ꝓpħa. quȩ ꝑegri¬
natur a dnõ. Cantet hoc ouis illa quȩ
errauerat:i custodis reuecta humeris ad
caulas meruit redire pastoris. Cantet ħ
filius ille. qui mortuus fuerat ⁊ reuixit.
ꝑierat ⁊ inuentus est. Cantet hoc popłs
deuotus. qui precioso sanguine redẽptꝰ
ad desideratã requiem ꝑuenire dñĩ lar¬
gitate ꝓmeruit. Quaꝓpter animã suam
hortat᷑ ꝓpħa. ut conuertat᷑ ad dñm unde
illi ⁊ tranquilla uenit requies. ⁊ aboli¬
tio peccatorum. Suam gͦ requiem dicit.
que illi data est ꝑ grãm. non meritorũ
compensatione possessa. Deniq fic seqͥt᷑.
quia dñs benefecit mͥ. Quia eripuit ani

Expanded text:
Cantet hoc anima cum propheta, quae peregrinatur a Domino. Cantet hoc ovis illa quae erraverat, et Custodis revecta humeris, ad caulas meruit redire Pastoris. Cantet hoc filius ille qui mortuus fuerat et revixit, perierat et inventus est. Cantet hoc populus devotus qui, pretioso sanguine redemptus, ad desideratam requiem pervenire Domini largitate promeruit. Quapropter animam suam hortatur propheta ut convertatur ad Dominum, unde illi et tranquilla venit requies et abolitio peccatorum. Suam ergo requiem dicit, quae illi data est per gratiam, non meritorum compensatione possessa. Denique sic sequitur: Quia Dominus benefecit tibi. Vers. 8. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ q̃ mortis stupore pigra riguerat.
que tamen sic asua suꝑstitucione com¬
mota est. ut in cultura dnĩ eterno fixa
aquarum. Detram ut arbitror iude¬
orum duriciam debemus aduertere.
quam in sacri baptismatis stagna con¬
uertit. cum eos ad religionem fecit ue¬
nire tranquillam. Quam similitudi¬
nem dñs in eugłio dicit. Potens est
dñs de lapidib his suscitare filios a¬
brahe. Idẽst rupes hoc est arida ⁊ du¬
ra corda gentilium diuint eloquii ma¬
uare fecit fontes irriguos. ut qui ante
sterilib suꝑsticionib siccabantur. post
cationes influere copiosas. hactenꝰ suꝑiores
uersus ꝑ figuram parabole noscunt
sit. nimis uera subsequitur ⁊ affectuo¬
sa petitio. ut ꝓpter nomen suum huma¬
no generi prestaret utilia. qui ꝓbabilla
merita in peccatorib nequaꝙͣ poterat
inuenire. Nam cum bona largiatur
concedi. Miscđia est enim cum miseris
ac delinquentib peccata dimittit: ueri¬

Expanded text:
ta est, quae mortis stupore pigra riguerat; ta est, quae mortis stupore pigra riguerat; quae tamen sic a sua superstitione commota est, ut in cultura Domini aeterno fixa aquarum. Petram ut arbitror Judaeorum duritiam debemus advertere, quam in sacri baptismatis stagna convertit, cum eos ad religionem fecit venire tranquillam. Quam similitudinem Dominus in Evangelio dicit: Potens est Dominus de lapidibus his suscitare filios Abrahoe . Idem rupes, hoc est arida et dura corda gentilium, divini eloquii manare fecit fontes irriguos; ut qui ante sterilibus superstitionibus siccabantur, post lestis praedicationes influere copiosas. Hactenus superiores versus per figuram parabole noscuntur sit, nimis vera subsequitur et affectuosa petitio; ut propter nomen suum humano generi praestaret utilia, qui probabilia merita in peccatoribus nequaquam poterat invenire. Nam cum bona largiatur concedi. Misericordia est enim, cum miseris ac delinquentibus peccata dimittit; veri
Abbreviated transcription (Latin):
es retrorsum. Alia sigura est epanados.
id est repeticio rerum quȩ iunctim dic
tȩ s̃. Montes quare exultastis ut arictes.
⁊ colles uelit agni ouium: Priorũ uer¬
suum ordinem custodiuit. Sic enim sub
aliomodo ⁊ hic sunt positi. sicut in pri¬
ma diuisione uident᷑ esse narrati. Intͣ¬
rogat enim scłm ꝑ mare uel fluuium.
quid fuerit quod eus ligamenta soluta
sunt. Et qm̃ erat una responsio secutu¬
ra :⁊ illos quoq interrogat qui exultas¬
se precipue uidebant᷑. Unus enim aue¬
tor ⁊ illa fecit obstupescere:ihec prestitit
cõpetens quȩ parabatur utrisq respon¬
sio. Audite conuersi audite fidelissumm
xp̃iani cõmotionẽ istam. idest ꝑmuta¬
tionẽ quȩ humane terre feliciter euenit.
non factam tremore montiui. s ꝓspera
conuersatione popłorum. Nam si que¬
ras quid sit dñs. audi deus iacob. Ipso
enim miscditer apparente. ab eius facie
id est presentia salutariter terra cõmo¬

Expanded text:
es retrorsum? alia figura est, epanodos, es retrorsum? alia figura est, epanodos, id est repetitio rerum quae junctim dictae sunt. Vers. 6. Montes, quare exsultastis ut arietes; et, colles, velut agni ovium? Priorum versuum ordinem custodivit; sic enim sub alio modo et hic sunt positi, sicut in prima divisione videntur esse narrati. Introgat enim saeculum per mare vel fluvium, quid fuerit quod ejus ligamenta soluta sint. Et quoniam erat una responsio secutura, et illos quoque interrogat qui exsultasse praecipue videbantur. Unus enim Auctor et illa fecit obstupescere, et haec praestitit competens quae parabatur utriusque responsio. Audite, conversi; audite, fidelissimi Christiam, commotionem istam, id est permutationem, quae humanae terrae feliciter evenit, non factam tremore montium, sed prospera conversione populorum. Nam si quaeras quid sit Dominus, audi, Deus Jacob. Ipso enim misericorditer apparente ab ejus facie, id est praesentia salutariter terra commo
Abbreviated transcription (Latin):
las dĩ diuino uuamine ꝑducebant.
Colles autẽ mediocͥtatem significant la¬
te credentiũ. quorum pectora fidei se¬
mina efficaciter acceꝑunt. Coles enim
dicti sunt a colendo. Ista enĩ spiritalit᷑
aduertere nos debere racio ipsa cõpellit.
quando ad litteram omnimodis ꝓbãt᷑
absurda. Et ideo respice qua suauitate
pͥores similitudines adhanc intelligen¬
tiam uidentur esse ꝑducte. ut sibi om
terrogatio premituit᷑. ut dulcissima res¬
ponsio subsequat᷑. Quȩ figura dr ype¬
usis ⁊ pochrisis. latine ꝑcitnctatio atq
responsio. Requirit᷑ enim mare. discu¬
titur fluuius. cur suas consuetudi¬
nes ꝑdiderunt. ut ipsa gressus defixerint.
que pridem inuoluta omnia rapiebant
Et bene additum est recrorsum qñ uni¬
uerse correctiones tunc nobis ꝓueniunt
quando diũ beneficio nrã se instituta
conuertunt. Nam quod pene ipsa repe¬
tit que suꝑius dixit quid ẽ mare quod
fugisti:⁊ tu iordanis quare conuersus

Expanded text:
las Domini divino juvamine perducebant. las Domini divino juvamine perducebant. Colles autem mediocritatem significant late credentium, quorum pectora fidei semina efficaciter acceperunt. Colles enim dicti sunt a colendo. Ista enim spiritualiter advertere nos debere ratio ipsa compellit, quando ad litteram omnimodis probantur absurda. Et ideo respice qua suavitate priores similitudines ad hanc intelligentiam videntur esse perductae, ut sibi omnterrogatio praemittitur, ut dulcissima responsio subsequatur. Quae figura dicitur peusis et apocrisis, Latine percunctatio atque responsio. Requiritur enim mare, discutitur fluvius cur suas consuetudines perdiderunt; ut ipsa gressus defixerint, quae pridem involuta omnia rapiebant. Et bene additum est, retrorsum: quoniam universae correctiones tunc nobis proveniunt, quando Domini beneficio nostra se instituta convertunt. Nam quod pene ipsa repetiit quae superius dixit: Quid est tibi, mare, quod fugisti; et tu, Jordanis, quare conversus