comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& suꝑbis aduersus dm̃. qr te facis ext culpã.
dm̃ in culpa: & tantũ erexisti ceruicẽ tuã. & cu¬
curristi contͣ dm̃ sicut scriptũ ẽ. in iob ubi dicebat
de ĩpio peccator. currens aduersus dm̃ incras.¬
sa ceruice scuti sui. & ibi ceruicẽ nominauit.
qr sic te erigis. & ñ elidis ocłos ad t̾ra. & tundis pe
de meritis tuis. & uis met inqͥt ds̃ iodicio conten¬
dere. intrare mecũ in iudicio: cũ debcas in reatu
tuo satisfacere dõ. & clamare ad illũ qđ clamat᷑
in alio psalmo: si iniquitates obseruaueris dnẽ: Anẽ
qͥs sustinebit: cuna ad illũ qđ clamat᷑ in psalmo ᷝ¬
ego dixi dne miserere mei: sana animã meã qr¬

Expanded text:
et superbis adversus Deum, quia te facis extra culpam, et Deum in culpa, et tantum erexisti cervicem tuam, et cucurristi contra Deum, sicut scriptum est in Job dicebat de impio peccatore, «Currens adversus Deum in crassa cervice scuti sui» ; et ibi cervicem nominavit; quia sic te erigis, et non elidis oculos ad terram, et tundis pecde meritis tuis, et vis mecum, inquit Deus, judicio contendere , intrare mecum ad judicium; cum debeas in reatu tuo satisfacere Deo, et clamare ad illum, quod clamatur in alio psalmo, «Si iniquitates observaveris, Domine; Domine, quis sustinebit» ? clamare ad illum, quod clamatur in alio psalmo, «Ego dixi: Dom
Abbreviated transcription (Latin):
&dicit  Fiant sicut fȩnũ tectoꝵ: qđ priꝰquã
euellat᷑ exaruit. Foenũ tector herba ẽ. quȩ nas¬
cit᷑ in tectis: in solario. in tegulato. In alto uidet᷑.
& radicẽ ñ habet. Quanto meliꝰ humiliꝰ nasce¬
ret᷑: & lȩtiꝰ uiresceret. Modo nascit᷑ altrꝰ ad
celeriorẽ ariditatẽ. Nondũ euulsũ ẽ: & aruit.
Nondũ finiti st̃ in iudicio dĩ: & iã ñ habent succũ
uiriditatis. A.t tendite oꝑa ipsor: & uidete q:
aruer̃. Sed uiuunt: &e hic st̃. Nondũ gͦ auilsi

Expanded text:
 «Fiant sicut fenum tectorum, quod prius quam evellatur aruit.» Fenum tectorum herba est quae nascitur in tectis, in solario integulato. In alto videtur, et radicem non habet. Quanto melius humilius nasceretur, et laetius viresceret? Modo nascitur altius ad celeriorem ariditatem. Nondum evulsum est, et aruit: nondum finiti sunt in judicio Dei, et jam non habent succum viriditatis. Attendite opera ipsorum, et videte quia aruerunt. Sed vivunt, et hic sunt: nondum ergo avulsi
Abbreviated transcription (Latin):
G pecuma sed magna caritas. sic̃
Lx iste psalmꝰ si uerba numeres.
breuis ẽ: si sententias appendas magnꝰ ẽ. Nongͦ
nos poterit diutiꝰ usq ad fastidiũ detinere. Qua re:
aduertat prudentia urã: & adsit intentio xpĩana.
Donet uerbũ dĩ uolentib oportune: nolentib ĩpor.¬

Expanded text:
 pecunia, sed magna charitas : sic et iste psalmus, si verba numeres, brevis est; si sententias appendas, magnus est. Non ergo nos poterit diutius usque ad fastidium detinere. Quare? Advertat prudentia vestra, et adsit intentio christiana: sonet verbum Dei volentibus, nolentibus, oppor
Abbreviated transcription (Latin):
puto frẽs q omĩũ peccatoꝵ: sed in mẽbro qđ
ꝑcutit: ibi de signat qͦs peccatores ꝑcutiat.
Non enĩ dixit. dñs iustꝰ concidet manꝰ peccatoꝵ:
aut dñs iustꝰ concidet pedes peccatoꝵ. Non
dixit. Sed qr peccatores suꝑbos uolebat
intelligiꝰ: suꝑbi autẽ om̃s ceruicati sunt. qͥ ñ solũ
faciunt male. sed nec agnoscere uolunt. & quan

Expanded text:
uia omnium peccatorum; sed in membro quod percutit, ibi designat quos peccatores percutiat. Non enim dixit, Dominus justus concidet manus peccatorum; aut, Dominus justus concidet pedes peccatorum, non dixit: sed quia peccatores superbos volebat intelligi, superbi autem omnes cervicati sunt, qui non solum faciunt mal
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ tales: & ꝓpt̃ hos loqͥm᷑. Propt̃ hos loqͥt᷑ scri¬
& illi audiant. ne forte aliud sint hodie & aliud
eras: ne forte mutent᷑ audiendo : aut arent uiã
aut lapides purgent: aut spinas euellant. Ui¬
cit sp̃s dĩ: dicat nob: cantet nob. Siue uełimꝰ sal.¬
tare siue nolimꝰ.: cantet ipse. Sicut enĩ qͥ saltat
mẽbra mouet ad cantũ: sic qͥ saltant ad p̃ceptũ
dĩ oꝑib optẽꝑant̾ sono. Idõ qͥ noluer̃ hoc facere:
quid illis dicit diis in euanglio: Cantauimꝰ uob
& ñ saltastis. planxiniꝰ. & ñ lamentastis. Cantet
solet᷑. Nã qͥ ꝑtinaces sunt: ꝑseuerant in malicia.
Quãuis audiant uerbũ di scandalis cotidie tb ant
ȩcclam. De talib enĩ: dicit iste psalmꝰ. Sic ent̃¬

Expanded text:
ergo tales, et propter hos loquimur. Propter hos loquitur Scriergo tales, et propter hos loquimur. Propter hos loquitur Scrit illi audiant, ne forte aliud sint hodie, aliud cras; ne forte mutentur audiendo, aut arent viam, aut lapides purgent, aut spinas evellant. Dicat Spiritus Dei, dicat nobis, cantet nobis; sive velimus saltare, sive nolimus, cantet ipse. Sicut enim qui saltat, membra movet ad cantum; sic qui saltant ad praeceptum Dei, operibus obtemperant sono. Ideo qui noluerunt hoc facere, quid illis Dominus dicit in Evangelio? «Cantavimus vobis, et non saltastis; planximus, et non lamentastis» . Cantesoletur. Nam qui pertinaces sunt, perseverantes in malitia, quamvis audiant verbum Dei, scandalis quotidie perturbant Ecclesiam. De talibus di
Abbreviated transcription (Latin):
multi mali st̃ &e iniqͥ qͦs portat eccłai. usq infinẽ. pi¬
Dnifestũ eͥ. Et hi st̃. quib uerbũ di suꝑfluũ ẽ. lut
sic in illoᷤ cadit. qͦmͦ sem̃ inuia conculeat᷑ & auot
latilib colligit᷑: aut sic in eos cadit. qͦmͦ sem̃ in petro.¬
sa loca ubi nꝰ habet t̾rã multã. stati exit & cale¬
facto sole arescit. ꝙ ñ habebat radicẽ: aut sicut unt̃
spinas qdđ asi germinet & conet᷑ in auras surgere.
offocat᷑ tam̃ multitudine spinarũ. Tales autẽ st̃
qͥ uerbũ dĩ conteminunt sicut uia: aut qͥ adhorã¬
gatident. & facta tribulatione sicut sęstu solis
arescunt: aut qͥ cogitationib & curis & sollici¬
tudine huiꝰ mundi tanquã spinis auariciȩ. suf¬
focant qđ in illis cęꝑat germinare. Est autẽ
etiã frabona.: qͦsemĩ cũ cȩcidit affert fructũ: aliud
tricenũ: aliud sexagenũ: aliud centenũ. Siue
parũ siue multũ: om̃s in horreo erunt. Sunt

Expanded text:
 iniqui quos portat Ecclesia usque in finem, manifestum est: et hi sunt quibus verbum Dei superfluum est; et aut sic in illos cadit, quomodo semen in via conculcatur, et a volatilibus colligitur; aut sic in eos cadit, quomodo semen in petrosa loca, ubi non habet terram multam, statim exit, et calefacto sole arescit, quia non habet radicem; aut sicut inter spinas, quod etsi germinet et conetur in auras surgere, offocatur tamen multitudine spinarum. Tales autem sunt qui verbum Dei contemnunt sicut via, aut qui ad horaent, et facta tribulatione, sicut aestu solis, arescunt; aut qui cogitationibus et curis et sollicitudine hujus mundi, tanquam spinis avaritiae offocant quod in illis coeperat germinare. Est autem etiam terra bona, quo semen cum ceciderit, affert fructum, aliud tricenum, aliud sexagenum, aliud centenum : sive parum, sive multum, omnes in horreo erunt. Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccła int̾ra. Aliquando in
solo abeł ȩccła erat: & expuguatꝰ ẽ. afrẽ malo &
ꝑdito cam. Aliquando in solo enoch ȩccła erat.
& translatꝰ ẽ ab iniqͥs. Aliquando in sola domo
noc eccła erat: & ꝑtulit om̃is qͥut diluiuo perier̃
&e sola archa natauit in fluctib: & euasit adsie¬
cũ. Aliquando in solo abrahã ȩccła erat. & ꝗͣta
ꝑtulit ab iniqͥs nouimꝰ. In soło filio fris eiꝰ lotha
in domo eiꝰ in sodomis. ȩccła erat: & ꝑtulit sodo¬
mor iniqͥtates. & ꝑuersitates: qͦusq ds̃ eũ dde
medio ipsoꝵ lib̾auit. Cȩpit esse & inpopło isi ł
ȩccła : ꝑtulit pharaonẽ: & egẏptios. Cȩpit & ii
ipsa ȩccła idest  in popłe ests nulnerus scoꝵ¬

Expanded text:
esia in terra. Aliquando in solo Abel Ecclesia erat, et expugnatus est a fratre malo et perdito Cain . Aliquando in solo Enoch Ecclesia erat, et translatus est ab iniquis . Aliquando in sola domo Noe Ecclesia erat, et pertulit omnes qui diluvio perierunt, et sola arca natavit in fluctibus, et evasit ad siccum . Aliquando in solo Abraham Ecclesia erat, et quanta pertulit ab iniquis, novimus. In solo filio fratris ejus Lot, et in domo ejus in Sodomis Ecclesia erat, et pertulit Sodomorum iniquitates et perversitates, quousque Deus eum de medio ipsorum liberavit . Coepit esse et in populo Israel Ecclesia; pertulit Pharaonem et Aegyptios. Coepit et in ipsa Ecclesia, id est in populo Israel, numerus
Abbreviated transcription (Latin):
uices peccatoꝵ. Om̃ib qͥ audiunt. intrat tre¬
moꝵ in cor: si credunt seriptur e dĩ. Si
enĩ  sine causa tundunt sibi homines pe¬
ctora. mentiunt᷑. qr tundunt pectora si iosti
sunt: &t in eo qdđ mentiunt᷑ dõ. fiunt peccato.¬
res. Si gͦ ueracit᷑ sibi tundunt pectora.: pec¬
catores st̃. Et qͥs nr̃m ñ sibi tundit pectꝰ :
Et qͥs nrm̃ ñ elidit ocłos ad t̾rã sicut ille publi¬

Expanded text:
 qui audiunt, intrat tremor in cor, si credunt Scripturae Dei. Si enim sibi sine causa tundunt homines pectora, mentiuntur quia tundunt pectora, si justi sunt; et in eo quod mentiuntur Deo, fiunt peccatores. Si ergo veraciter sibi tundunt pectora, peccatores sunt. Et quis nostrum non sibi tundit pectus? et quis nostrum non elidit oculos ad ter
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ dicimꝰ. quia Samaritanꝰ es & demoniũ
habes. Ille aut̃ nondix̃. nonsũ samari¬
canꝰ s dix̃ ego demoniũ ñ habeo. Samari¬
tes enĩ: intp̃tatur custos. Si diceret sama¬
ritanꝰ non sũ. diceret nonsũ custos. & qͥs
aliꝰ custodiret. deinde ponens similitudi¬
nẽ. transut samarites. & fecit cum illo mi¬
sccłiã sic̃ scitis. Iacebat aut̃ inuia uulnerat.
quia descendit. Transiens aut̃ inusamaritanꝰ.
non nos contẽpsit. Curauit nos. leuauit in
uimentũ incarne sua ꝑduxit instabulũ.
icdẽ. ineccłam. Cõmendauit stabulario.
id ẽ: apło: Dedit duos denarios. unde cura¬

Expanded text:
 quia Samaritanus es tu, et daemonium habes?» Ille non dixit, Non sunt Samaritanus; sed dixit, «Ego daemonium non habeo» . Samarites enim interpretatur, Custos. Si diceret, Non sum Samaritanus; diceret, Non sum custos. Et quis alius custodiret? Deinde ponens similitudinem: «Transiit Samarites, et fecit cum illo misericordiam,» sicut scitis. Jacebat autem in via vulneratus, quia descendit. Transiens Samaritanus non nos contempsit: curavit nos, levavit in jumentum, in carne sua; perduxit ad stabulum, id est ad Ecclesiam; commendavit stabulario, id est Apostolo; dedit duos denarios unde cura
Abbreviated transcription (Latin):
senectꝰ expugnat᷑. sed ñ timeat: dicat. sȩpe expug¬
nauer̃ me a iuuentute mea. Nunqͥd idõ ñ ꝑue¬
nit ad senectutẽ: qr ñ cessauer̃ illi expugnando:
Nunqͥd delere potuer̃: Dicat uͦ isrł: ⁊ consolet
se isrł. Consolet̃ se ipsa ęccła de p̃teritis exẽplis. ae
dicat. Sepe expugnauer̃ me a ixuentute mea.
Quare expugnauer̃ me: Etini: ñ potuer̃ mͥ. Suꝑ¬

Expanded text:
senectus expugnatur, sed non timeat: dicat, «Saepe expugsenectus expugnatur, sed non timeat: dicat, «Saepe expugnaverunt me a juventute mea.» Numquid ideo non pervenit ad senectutem, quia non cessaverunt illi expugnando? numquid delere potuerunt? «Dicat vero Israel;» et consoletur se Israel, consoletur se ipsa Ecclesia de praeteritis exemplis, et dicat, «Saepe expugnaverunt me a juventute mea.» 4. Quare expugnaverunt? «Etenim non potuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
merũ : Non solũ illi qui credider̃. qͥ ꝑtiuent ad nu¬
merũ scõꝵ: sed & suꝑ numerũ: intrarunt multir.¬
sti sed plures iniqͥ: & ꝑtuler̃ iusti miqͦs. Quando: In
ȩccła. Nunqͥd mͦ solũ Ex qͣnumerat: ex qͦ cõmemo¬
ȩccła uolens mẽbrũ bonũ ecclȩ esse: audiat & ipsã
ȩccłam matrẽ suã. dicentẽ sibi. Noli mirari ad ista
fili: sȩpe expugnauer̃ me aiurentute mea. Mag¬
spondisse. Respondeat autẽ quibdã cogitantib o
dicentib. Quanta mala ꝑferimꝰ: Quanta scan¬
dala crebrescunt cotidie: quando iniqui intrant
ȩccła. id est de fortiori uoce. respondeat querelis
infirmoꝵ: & confirment firmi infirmos. & gran¬
desparuulos: & dicat ȩccła. Sȩ pe ixpugnauer̃
me aiyuentute mea. Dicat uͦ isrł: sępe expug¬
uauer̃ me a iuuentute mea. Dicat illud: ñ illud
timeat. Quo enĩ ualet. qđ cũ dixisset sȩpe expug¬
nauer̃ me. addidit a iuuentute mea : Iã mͦ xccłę

Expanded text:
olum illi crediderunt qui pertinent ad numerum sanctorum; sed et «super numerum» intrarunt: multi justi, sed et plures iniqui; et pertulerunt justi iniquos. Quando? In Ecclesia. Numquid modo solum, ex quo enumerat, ex quo commemoens esse membrum bonum Ecclesiae, audiat et ipsam Ecclesiam matrem suam dicentem sibi: Noli mirari ad ista, fili; «Saepe expugnaverunt me a juventute mea.» 3. Magspondisse. Respondit autem, quibus? Cogitantibus et dicentibus: Quanta mala perferimus, quanta scandala crebrescunt quotidie, quando iniqui intrant  de quibusdam, id est, de fortiorum voce respondeat querelis infirmorum, et confirment firmi infirmos, et grandes parvulos, et dicat Ecclesia, «Saepe expugnaverunt me a juventute mea. Dicat vero» «Israel, Saepe expugnaverunt me a juventute mea.» Dicat illud, non illud timeat. Quo enim valet, quod cum dixisset, «Saepe expugnaverunt me,» addidit, «a juventute mea?» Jam modo Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
unde iudicioꝵ dĩ conciatur imñsitas. cum nemo
sine iudicio dĩ sit tardus maninio. uł clauclus in-
corpore. hali& tm̃ unde dicat ȩccła. hoc ẽ. popłs ad¬
quisitionis: ⁊ueracit̃ dicat. In labiis meis emintia¬
u omĩa iudicia oris tui. id÷ nichil iudicioꝵ tuoꝵ.
tacui: que mͥ ꝑeloquia tua in notescere uoluisti.
s ꝓrsus omĩa inlabiis meis enuntiaui. hoc eni¬

Expanded text:
unde judiciorum Dei conjiciatur immensitas nemo unde judiciorum Dei conjiciatur immensitas nemo sine judicio Dei sit tardus in animo, vel claudus in corpore: habet tamen unde dicat Ecclesia, hoc est, populus acquisitionis, et veraciter dicat: In labiis meis enuntiavi omnia judicia oris tui, id est, nihil judiciorum tuorum tacui, quae mihi per eloquia tua innotescere voluisti, sed omnia prorsus in labiis meis enuntiavi. Hoc eni
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑantis malũ iudeo pͥmũ ⁊ greco. głam uͦ ⁊ hono
rem .ipacem om̃i oꝑanti bomĩ uideo pͥmũ ⁊ greco.
Hec atq huimohi. iudicia dĩ euident̃ exp̃ssa nouit
ccła: s ñ ipsa sunt omĩa. cum sunit quedam inscru¬
sa nota sunt quibidam excellentioribus mbris ho.¬
minnis hauꝰ. qui cum suo capite saludtore totꝰ est
xp̃c. inscrictabilia em̃ fortase dicta suitt homĩ
quia urib suis cea ñ potest ꝑscritari. S quͣt ñ.
possit dono sp̃c scĩ cuicunq hoc dnis conferre dig¬
natur: Sic enĩ illud dictũ ẽ. ds habitat lucem
maccessibilem. ⁊ tm̃ audimus. accedite adeũ ⁊ il-¬
uirib nr̃is. accedatur aut̃ adeum mimerib suis.
pinqua ⁊si nemini omio scoꝵ. quãdiu corpus
quod corrumpitur ad grauat animã gestanti omĩa
iudicia dĩ scire conceditur. qr reuera multum ẽ.
ad hominẽ: cũ ꝓfecto ut aliquid exempli grãdicã.

Expanded text:
operantioperantimni operanti bonum, Judaeo primum et Graeco . Haec atque hujusmodi judicia Dei evidenter expressa novit Ecclesia: sed non ipsa sunt omnia; cum sint quaedam inscrutasa nota sunt quibusdam excellentioribus membris hominis hujus, qui cum suo capite Salvatore totus est ristus? Inscrutabilia enim fortasse dicta sunt homini, quia viribus suis ea non potest perscrutari. Sed cur non possit dono Spiritus sancti, cuicumque hoc Dominus conferre dignatur? Sic enim illud dictum est, «Deus habitat lucem inaccessibilem» ; et audimus tamen, «Accedite ad eum, et ilviribus nostris, accedatur autem ad eum muneribus suis. Quanquam etsi nemini omnino sanctorum, quandiu corpus quod corrumpitur, aggravat animam , omnia judicia Dei scire conceditur, quia revera multum est ad hominem, cum profecto ut aliquid exempli gratia dicam,
Abbreviated transcription (Latin):
uelle intelligatur facendo. ñ memoria retmendo
⁊loquendo. Nid adño demonstrauit debere nos
petere : sine qͦ nichil possinnus facere. S hoc ante
istii. alio sermone iam tractauimus: nunc uͦ qͦmͦ
se dixerit om̃ia iudicia oris dĩ in labiis suis eñ¬
tiasse. cum dicta sint inscrutabilia. ⁊ de quoꝵ
ꝓfunditate alibi scriptum ẽ. iudicia tua abyssus
multa: quantũ ds̃ donat tractare suscepimus.
Quid gͦ inc intelligantis adtencdite. Nunquid ui-¬
dicia dĩ nescit eccła: Scit plane. Nam scit utiq
qualib dicturus sait uidex uiuoꝵ nmortuoꝵ.
uenite benedicti patris mei ꝑcipite regnum.
qualili dicturus sit ite inignẽ et̾num. Scit
inquam. neq formcatores. neq idolis seruientes.
neq illos. atq illos. quos ibi apłs paulus enume.¬
rat regnum dĩ possessuros. Seit iram nndignatio.¬
nẽ. trsbulationẽ ⁊ angustias moninẽ animã hominis

Expanded text:
velle intelligatur faciendo, non memoria retinendo velle intelligatur faciendo, non memoria retinendo et loquendo; et id a Domino demonstravit debere nos petere, sine quo nihil possumus facere. Sed hoc ante istum alio jam sermone tractavimus: nunc vero quomodo se dixerit omnia judicia oris Dei in labiis suis enuntiasse, cum dicta sint inscrutabilia, et de quorum profunditate alibi scriptum est, «Judicia tua abyssus multa» ; quantum Deus donat, tractare suscepimus. 2. Quid ergo hic intelligamus, attendite. Numquid judicia Dei nescit Ecclesia? Scit plane. Nam scit utique qualibus dicturus sit judex vivorum et mortuorum, «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum;» et qualibus dicturus sit, «Ite in ignem aeternum» . Scit, inquam, neque fornicatores, neque idolis servientes, neque illos atque illos, quos ibi apostolus Paulus enumerat, regnum Dei possessuros : scit iram et indignationem, tribulationem et angustias in omnem animam hominis
Abbreviated transcription (Latin):
Se
ipso donante ñ fiunt. Iudicia porro dĩ sunt. qͥb
abeo muncdus ⁊ unc ⁊ infine scłi rudicatur. S
cum eloquiis dĩ omĩa contineantur. nustifica¬
tiones uidelic& ⁊udicia. cur querit iustificatio¬
nes discere. qui eloquia dĩ incorde abscondisse
se dic̃  Ait enĩ. In corde mec abscondi eloqrua
doce me iustificationes tuas. ac demde. inlabiis
meis inquit enuntiaui omĩa iudicia oris tui.
Uidentur quidem duo ista int̾ se ñ eẽ. contraria.
umo eẽ. potiꝰ amica atq comuncta. ut qm̃ in-
corde suo abscondit eloquia dĩ. in labus sins iu¬
dicia eiꝰ enuntia&. Corde enĩ creditur adiustiti¬
am. ore aut̃ confessio fit ad salutem. S qliod int̾
hec duo medium posuit. benedictus es dniẽ. doce
me iustificationes tuas. quomͦ conueniat homini
cuiꝰ incorde iam sunt eloquia dĩ. ⁊ qui labus suis
enuntiauit omĩa iudicia dĩ. ut ad huc uelit dis¬
cere iustificationes dĩ. ñ inuenitur nͥ ut eas discere

Expanded text:
si ipso donante non fiunt. Judicia porro Dei sunt, quibus ab eo mundus et nunc et in fine saeculi judicatur. Sed cum eloquiis Dei omnia contineantur, et justificationes videlicet et judicia; cur quaerit adhuc justificationes discere, qui eloquia Dei se abscondisse in corde dicit? Ait enim, «In corde meo abscondi eloquia oce me justificationes tuas;» ac deinde, «In labiis meis,» inquit, «enuntiavi omnia judicia oris tui.» Videntur quidem duo ista inter se non esse contraria, imo esse potius amica atque conjuncta, ut quoniam in corde suo abscondit eloquia Dei, in labiis suis judicia ejus enuntiet; «Corde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem» : sed quod inter haec duo medium posuit, «Benedictus es, Domine; doce me justificationes tuas,» quomodo conveniat homini cujus in corde jam sunt eloquia Dei, et qui labiis suis enuntiavit omnia judicia Dei, ut adhuc velit discere justificationes Dei, non invenitur, nisi ut eas discere
Abbreviated transcription (Latin):
matis. ẽ. solutus. cumꝰ qͣuę illi obedientes fecimus.
diximus. cogitauimus: ne nob̃ deinceps languor
ipsmairetur. cum id qued poscimus eẽt impletũ.
siue dicentes ueniat regnum tuum. siue dicen
non tm deẽ. ubi desideriis peccati uł dicto. uel
facto. uł cogitatii obediamiis. quando adu̾sus
maiora uigilantibus quedam incautis minuta
subrepunt: quę si ad usus nos colliguntur. ⁊ si ñ
singula suis motͣibus conter̃. tm aceruos nos ob¬

Expanded text:
matis est solutus, cum omnibus quae illi obedientes fecimus, matis est solutus, cum omnibus quae illi obedientes fecimus, diximus, cogitavimus; nec nobis deinceps languor ipse sanaretur, cum id quod poscimus esset impletum, sive dicentes, «Veniat regnum tuum;» sive dicennon tamen deest ubi desideriis peccati, vel facto, vel dicto, vel cogitatu obediamus; quando adversus majosubrepunt, quae si adversus nos colligantur, etsi non singula suis motibus conterunt, omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ne. s̃ langor ẽ. nr̃ȩ. aquo langore omĩmͦ salui
erinus. cum nanima ncorpore in mortales facti
fuerimus. Iua ꝓpt̃ ⁊ quia iniuis dm̃ ambulattimꝰ.¬
ñ obedimus desideriis peccati. n quia ñ sumus fine
peccato. habemus desideria peccati. ac ꝑhoc iam
nos ea ñ oꝑamur. ñ eis obediendo. s quod innobis
habitat peccatum. eadem cõmouendo. Non enĩ qui
oꝑantur iniquitatem. id÷ qui obediunt desideriis
peccati: inuiis dm̃ ambulauer̃. S ad huc queren¬
dũ ẽ. quȩ p̃camur dimitti nobis. quando ^ dicimꝰ
duitte nobis debita nr̃a. utrum quȩ nos oꝑam
quande peccati desideriis obedimus. an ipsa desi¬
aria nobis dimitti uolumus. que nos non oꝑam᷑.
s qued habitat innobis peccatum. Iuantum qͥdẽ
ego saꝑe possum. Langoris illius n infirinitatis unde
illicita desideria commouentur quod peccatum
appellat apłs. uniuersus reatus. sacram̃to baptis¬

Expanded text:
nae, sed languor est noster, a quo languore omnimodo salvi nae, sed languor est noster, a quo languore omnimodo salvi erimus, cum et animo et corpore immortales facti fuerimus. Quapropter et quia in viis Domini ambulamus, non obedimus desideriis peccati; et quia non sumus sine peccato, habemus desideria peccati. Ac per hoc jam nos ea non operamur, non eis obediendo; sed quod in nobis habitat peccatum, eadem commovendo. «Non enim qui operantur iniquitatem,» id est, obediunt desideriis peccati, «in viis» Domini «ambulaverunt.» 2. Sed adhuc quaerendum est quae petamus dimitti nobis, quando dicimus Deo, «Dimitte nobis debita nostra:» utrum quae nos operamur, quando peccati desideriis obedimus; an ipsa desideria nobis dimitti volumus, quae nos non operamur, sed quod habitat in nobis peccatum. Quantum quidem ego sapere possum, languoris illius et infirmitatis, unde illicita desideria commoventur, quod «peccatum» appellat Apostolus , universus reatus sacramento Baptis
Abbreviated transcription (Latin):
quando nequaquã ei uoluntas nr̃a consentit. ⁊ ten&e
&iam corporis m̃bra ut ñ obediant desideriis eius.
Quicd enĩ oꝑatur peccatũ nolentib nob̾. nͥ sola illicita
desideria: Quib si uoluntatis ñ adhibeatur. assen¬
sus. mouetur quidem ñmillis affectus: s millus ei
relaxatur effectus. hoc p̾cepit idem apłs. ubidicit.
Non gͦ regnae peccatum inur̃o mortali corpore ad
obediendum desideriis eiꝰ. nec exhibeatis m̃bra ur̃a
arma imquitatis peccato. Sunt itaq desideria pecca¬
ti: quibus nos ꝓhibuit obedire. Oꝑantur gͦ pecca¬
tum hȩc desideria: quib si obedimus. ⁊ nos oꝑamͣ.
Si aut̃ optemꝑantes apło. ñ eis obedimus: ñ illud nos¬
oꝑamnuir. s quod abitat in nob peccatum. Si aut̃.
desideria nulla haberemus illicita. nec nos nec pec¬
catum  ailiquid oꝑararetur in nobis. Motum porro
illiciti desiderii. cui ñ obediendo ñ eũ nos oꝑamur.
idõ ⁊ nos agere dicimus. qm̃ ñ ẽ nature uigor alie¬

Expanded text:
quando nequaquam ei voluntas nostra consentit, et tenet etiam corporis membra, ne obediant desideriis ejus. Quid enim operatur peccatum nolentibus nobis, nisi sola illicita desideria? Quibus si voluntatis non adhibeatur assensus; movetur quidem nonnullus affectus, sed nullus ei relaxatur effectus. Hoc praecepit idem apostolus, ubi dicit: «Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore, ad obediendum desideriis ejus; nec exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato» . Sunt itaque desideria peccati, quibus nos prohibuit obedire. Operantur ergo peccatum haec desideria; quibus si obedimus, et nos operamur: si autem obtemperantes Apooperamur, sed quod in nobis habitat peccatum. Si autem desideria nulla haberemus illicita, nec nos, nec peccatum mali aliquid operaretur in nobis. Motum porro illiciti desiderii, cui non obediendo non eum nos operamur, ideo et nos agere dicimur, quoniam non est naturae vigor alie
Abbreviated transcription (Latin):
quod nolebat malum Et quomͦ ipse ñ id agebat
s qđ habitabat millo peccatum. Int̾m iam illa
questio soluta ẽ. satisq apparuit scripture canonice¬
ae toritate fieri posse. ut ambulantes in iiis dr̃ ꝗuis
non siit sine peccato. ñ tm̃ id oꝑentur ipũ. ñ enĩ qui
oꝑantur miquitatem. hoc ẽ. pecatũ. quia peccatum
mniquitas ẽ. imuis eiꝰ ambulauer̃. Iam uero qͣ ratione
possit intelligi. ⁊ agens illud ꝓpt̾ corpus mertis huiꝰ
in quo lex peccati habitat. n ñ ipse agens illud ꝓpt̃

Expanded text:
quod nolebat malum, et quomodo ipse non id agebat, quod nolebat malum, et quomodo ipse non id agebat, sed quod habitabat in illo peccatum? Interim jam ista quaestio soluta est, satisque apparuit Scripturae auctoritate canonicae, fieri posse ut ambulantes in viis Domini, quamvis non sint sine peccato, non tamen id operentur ipsi. «Non enim qui operantur iniquitateiis ejus ambulaverunt.» Jam vero qua ratione possit intelligi, et agens illud propter corpus mortis hujus, in quo lex peccati habitat, et non ipse agens illud propt
Abbreviated transcription (Latin):
currebam quando dicebam. bonũ certam̃ certaui.
cursum consũmaui. satis sint ista responsa quibus
abillo ⁊alia inquiramus. Bic obsecro o apłe. quando
adhuc incarne uiuens inuns dm̃ ambulabas. habebas
peccatum: an sine peccato eras: Audiamus utrum
seipse seducat. an uͦ quod beatus ibes eiꝰ coapłs sapiat.¬
qm̃ ueritas erat meis. hnc uͥ respontlae. Nonne legis.¬
tis ubi confiteor dicens. ñ enĩ qađ uolo facio bonĩ. sed
qđ nolo malũ hoceͥgo: Et hoc audiuius. lã itaq
illud introgãmus: qͦmͦ imins dii abulabas. si malũ
qđ nolebas agebas. cũ psalmus sc̃s miona& dicens. non
enĩ qͥ oꝑantur iniquitatem iniis eiꝰ ambulauerunt:
A udicontimio respondentẽ. ꝑfeqtientia consequentẽ.
S i qđ nolo inquit ego hec facio. iam ñ ego operor illud.
s qđ habitat inme peccatũ. Ecce quẽ admodũ qui¬
sunt sine peccato: qr iã ñ ipsi oꝑantur illud. s qaͣ
habitat in eis peccatũ. hic dic̃ aliqͥs. suomͦ agebat

Expanded text:
cucurreram, quando dicebam, «Bonum certamen certavi, cursum consummavi» ? Satis sint ista responsa, quibusab illo et aliud inquiramus. Dic obsecro, o Apostole, quando adhuc in carne vivens in viis Domini ambulabas; habebas peccatum, an sine peccato eras? Audiamus utrum se ipse seducat, an vero quod beatus Joannes ejus coapostm veritas erat in eis. Hic ergo respondet. Nonne legistis ubi confiteor dicens. Non enim quod volo facio bonum, sed quod nolo malum hoc ago. Et hoc audivimus. Jam itaque illud interrogamus: quo in viis Domini ambulabas, si malum quod nolebas hoc agebas. Cum psalmus sanctus insonet dicens. Non enim qui operantur iniquitatem in viis ejus, ambulaverunt. Audi continuo respondentem per sententiam consequentem. Si quod nolo inquit ego hoc facio, jam ego non operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Ecce quemadmodusunt sine peccato; quia jam non ipsi operantur illud, sed quod habitat in eis peccatum. 3. Hic dicet aliquis: Quomodo agebat
Abbreviated transcription (Latin):
legem declisti. da &iam benedictionẽ grẽ. ut faci-¬
endo discam: quod intimando iussisti. bȩc satissint.
ut ur̃e mñtes sine fastidio nutriantur aliͦum ser.¬
monem: desiderent quȩ sequuntur.¬
ninium sermonis auius ES nobls¬

Expanded text:
legem dedisti; da etiam benedictionem gratiae, ut facilegem dedisti; da etiam benedictionem gratiae, ut faciendo discam quod intimando jussisti. Haec satis sint, ut vestrae mentes sine fastidio nutriantur: alium sermonem desiderant quae sequuntur.nitium sermonis hujus est nob
Abbreviated transcription (Latin):
suã in custodiendo u̾ba dĩ. illo ragente. illo faciente.
Neq enĩ ꝑse ipse poss&: cũ ihereinias ꝓpħa fateatur ..
ubi addidit. in corde meo abscondi eloquia tua ut
non peccem tͥ. continuo diumũ quesiuit auxilium..
Nã ini corde eiꝰ. dĩ eloquia sine fructu abscondentur.
nͥ oꝑa iustitię sequerentur. Cum enĩ hoc dixisset.
adiunx̃. Benedictus es dñe. doce me iustificationes. D¬
tuas. Doce dix̃. Quo mͦ eas discunt. qui faciunt. non
quonͦi hi qui ut habeant. quod locantur tantum mͦ
meminer̃. Ham utiq iam dixerat. in corde meo
abscondi eloquia tua. ut ñ peccem tͥ. Iud gͦ ad.¬
huc ea querit discere. quȩ abscondita iã eustodit¬
incorde: Iue utiq non fecisa&. nͥ ea didic asset.
t quid ꝙͦ ad didit ⁊ idic̃ doce ine iustificationes cuas.
benedictionẽ dabit qui legem dedit. idõ benectus es
diie. doce me inquit iustificationes tuas. Qui enĩ
incorde meo abscondi eloquia tua. ut ñ peccemt᷑.

Expanded text:
suam in custodiendo verba Dei, illo regente, illo faciente: neque enim per se ipse posset, cum Jeremias propheta fateatur et ubi addidit, «In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi;» continuo divinum quaesivit auxilium, ne in corde estitiae sequerentur. Cum enim hoc dixisset, adjunxit, «Benedictus es, Domine; doce me justificationes tuas. Doce» dixit, quomodo eas discunt qui faciunt; non quomodo hi qui ut habeant quod loquantur, tantummodo meminerunt. Nam utique jam dixerat, «In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi:» Quid ergo adhuc ea quaerit discere, quae abscondita fecisset, nisi ea didicisset. Utquid ergo addit et dicit, «Doce me justificationes tuas,» «Benedictionem dabit qui legem dedit» ; ideo, «Benedictus es, Domine; doce me,» inquit, «justificationes tuas.» Quia enim in corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi,
Abbreviated transcription (Latin):
illo triumph qͦa erit infuturo seło quan¬
do insultabimus morci lam fiuitȩ. iã cõ¬
sumptȩ. quando dicem. Ubi . ẽ. mors conten¬
tentio tua: ubi. ẽ. mors aculeus tuus :
Iam coniuncti angłis exultantes eũ re¬

Expanded text:
illo triumpho qui erit in futuro saeculo, quanillo triumpho qui erit in futuro saeculo, quando insultabimus morti jam finitae, jam consumptae; quando dicemus, «Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus» ? jam conjuncti Angelis, et exsultantes cu
Abbreviated transcription (Latin):
ISI OULA DNS erat in¬
nobis. Respexerunt eium qͥ¬
dan tribiilationes quas pas¬
si suit. & considerauer̃ in eo iam loco & in
beatitudine iin securitate constituti. qua
trausieruit. quoueneruit: & quia difficile
erat inde liberari nisi ad eẽt mauus liberan¬
tis. & ingaudio dixerunt nisi quia añs
erat in nobis. Sic ceꝑinit cautare. Nondũ
dixerunt unde euaserunt: tauta exulta¬
tio. ẽ. Nisi quia dũs erat in nobis. dicat nue
isrł: nisi quia dñs erat innobis. Nunc dicat. qua
iam euasit. Euadentes enim id .ẽ. eos qui
iam euaserunt: constituit intuendos psal¬
mus iste. Constituamꝰ illos & nof iucorae
lam triuimphantes. & tamquã ibi & nos
simus sicut in suꝑiore psalmo dictum ẽ.
tantes erant pedes nr̃i: iatriis tuis¬
iherłm. Nondũ ibi erãt: sed inuia erãt.
Tanta autĩ leticia erat festinantiũ: & tan¬
ta ꝑueniendi spes. ut adhue nuuia po¬
siti ⁊ laborautes.lam sibi illie constituti
uide rent᷑. Sic & nunc ponamus nos in

Expanded text:
isi quia Dominus erat innobis.» Respexerunt enim quasdam tribulationes quas passi sunt, et consideraverunt in eo jam loco et in beatitudine et in securitate constituti, qua transierint, quo venerint; et quia difficile erat inde liberari, nisi adesset manus liberantis, in gaudio dixerunt, «Nisi quia Dominus erat in nobis.» Sic coeperunt cantare: nondum dixerunt unde evaserint; tanta exsultatio est: «Nisi quia Dominus erat in nobis.» 4. «Dicat nunc Israel: Nisi quia Dominus erat in nobis.» Nunc dicat, quia jam evasit. Evadentes enim, id est, eos, qui jam evaserunt, constituit intuendos psalmus iste. Constituamus illos et nos in corde jam triumphantes; et tanquam ibi et nos simus, sicut in superiore psalmo dictum est, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem» . Nondum ibi erant, sed in via erant: tanta autem laetitia erat festinantium, et tanta perveniendi spes, ut adhuc in via positi et laborantes, jam sibi illic constituti viderentur. Sic et nunc ponamus nos in
Abbreviated transcription (Latin):
spiñ eẽ: desperauerant enim de
salute sua: ex ortotur eos. ccmfir¬
mat infide. Palpate & uidete: quia
spẽ carnem & ossa non habet: sicut
me uidetis habere: Tangunt: gau¬
dent: trepidant:. & cum adhuo
trepidarent p̃ guidio: sic habes
scripcum sicͦ certa sunt que mul¬
tum lrta sunt ute creduiteur ÷.
dubitaio quedi uelira tardius
credentio cenar uoluntatem re¬
cgut s. Nrcesse est ut plus homo
guidert cum inuenerre quod das¬
perauerit ⁊ num ad ipsur ga uo¬
um condiendum & auginaum
nolut se statim agnosci: terure ui¬
sus discipłoꝵ suor: illoꝵ auort qͦs
inuenit inuenie colloquentes iam
indesperatione & dicentes nos aut̃
sperabamus quia ipse e̾e̾t redẽp¬
turus isrł: putauerunt hoc. iam
non prtabart: lam spes cum eis
se reddidit: & spem reduxit ⁊ postea
aixit. postea quam illum illi inpanis
fractione cognouerunt: & obtulit se
aliis discipłis sus. cum spm̃ putarent

Expanded text:
spiritum esse; desperaverunt enim de spiritum esse; desperaverunt enim de salute sua. Exhortatur eos, confirmat in fide: «Palpate, et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere.» Tangunt, gaudent, trepidant. «Et cum adhuc trepidarent prae gaudio;» sic habes scriptum. Etsi certa sunt, quae multum laeta sunt vix creduntur. Dubitatio quaedam veluti tardius credentis, condit voluntatem tenentis. Necesse est ut plus homo gaudeat, cum venerit quod desperaverat. Nam ad ipsum gaudium condiendum et augendum, noluit se statim cognosci. Tenuit visus discipulorum suorum, illorum duorum quos invenit in via colloquentes jam in desperatione, et dicentes: «Nos autem sperabamus quia ipse esset redempturus Israel.» Putaverant hoc, jam non putabant. Jam spes cum eis se reddidit, et spem reduxit. Postea ergo dixit, posteaquam eum illi in panis fractione cognoverunt, et obtulit se aliis discipulis suis, cum putarent
Abbreviated transcription (Latin):
te audiam: finite suut omnes excus¬
sationes tuȩ: & si uerba diceres. diui¬
tis aput inferos constituti surrenit
a mortuis apẽ: dignaris uel ipsum au¬
dire : Sece quoa forte similis es ai¬
uiti mortuo: uius desiderabas sur¬
gere ab inferis: non pater tuus: non
auus tuus: non illi surrererunt:
qui nescio quos nomine traditionis
infamauerunt: Sed ecce non infama¬
uerunt uerum hoe arcerunt: Uiz
nosse quam nichil: Amodo audiam
simul quia aixerit qui furreait ab
inferis: Quia plurib immorer: Au¬
diamus m. aperiatur. euangelium
Ecce apẽ surgens a mortuis. osten¬
dit se discpłis suis Nuptiȩ ipsius ip¬
se sponsus: eccła sponsa Eecce spons
qui dicebatur. inortuus : as sumpt̾.
finitus: ecce integer resurrexit:
ecce ostenatur oculis discipulor:
ecce prebetur contrectantib ma¬
nib ÷ ecce tengerunt cieatrices
qui desperati funt uulneram : ex¬
hibuit se oculis eorum uidendum:
manib contrectendum: Futoant

Expanded text:
te audiam, finitae sunt omnes excute audiam, finitae sunt omnes excusationes tuae; etsi verba diceres divitis apud inferos constituti, surrexit a mortuis Christus: dignaris vel ipsum audire? Ecce quod forte similis diviti mortuo vivus desiderabas, surrexit ab inferis: non pater tuus, non avus tuus, non illi surrexerunt qui nescio quos nomine traditionis infamaverunt. Sed ecce non infamaverunt, verum dixerunt; vis nosse quam nihil ad me? Audiamus simul quid dixerit qui surrexit ab inferis. Quid pluribus immorer? Audiamus, jam aperiatur Evangelium, Ecce Christus surgens a mortuis, ostendit se discipulis suis. Nuptiae ipsius; ipse sponsus, Ecclesia sponsa. Ecce sponsus qui dicebatur mortuus, absumptus, finitus; ecce integer resurrexit, ecce ostenditur oculis discipulorum, ecce praebetur contrectantibus manibus, ecce tetigerunt cicatrices, quae desperatae sunt vulnera. Exhibuit se oculis eorum videndum, manibus contrectandum: putant
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipsis predictȩ sunt: Quia dubitati
adhuc credere moysi & ꝓphetis: Quid
dubitatis audire: Anforte queritis
resurgentem a mort᷑is: utrum & ip¬
se uobis dicat de eccła sua: Quesnuut
hoc diues aput inferos aliquem mit¬
ti ex mortuis ad fr̃e suos: Reprehenfus
est. quia hoc quesiuit: sufficere debu¬
erunt fr̃ib eius moyses & ꝓphete
iam eremplo admoniti: ne frustra &
sero querentes: sicut ille torqueami¬
ni: audiatis mnoẏsen & ꝓphetas: Quid
aixit moyses: In semine tuo benedi¬
centur omnes gentes: Quid duerunt
ꝓphete: Cõmemorabuntur & conuertan¬
tur ad dnm uniuersi fines terre: Adhuc
michi dicturus es: Gurgat aliquis ex
mortuis: ego non credo nisi aliquis in¬
de uenerit: & dicerit: O domine gras
ab uferis surgeret: & ipse aliquis non
quicumq sed ueritas surrexit ab infe¬
ris. que uerum diceret de inferis. & si
ad inferos non ueniret. & tamen
ꝓpter uoces imperitoꝵ malor. ecce

Expanded text:
ab ipsis praedictae sunt. Quid dubitatis ab ipsis praedictae sunt. Quid dubitatis adhuc credere Moysi et Prophetis? quid dubitatis audire? An forte quaeritis resurgentem a mortuis, utrum et ipse vobis dicat de Ecclesia sua? Quaesivit hoc dives apud inferos, aliquem mitti ex mortuis ad fratres suos: reprehensus est quia hoc quaesivit; sufficere debuerunt fratribus ejus Moyses et Prophetae. jam exemplo admoniti, ne frustra et sero quaerentes, sicut ille torqueamini. Audiatis Moysen et Prophetas. Quid dixit Moyses? «In semine tuo benedicentur omnes gentes.» Quid dixerunt Prophetae? «Commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae.» Adhuc mihi dicturus es: Surgat aliquis ex mortuis; ego non credo, nisi aliquis inde venerit, et dixerit? O Domine, gratab inferis surgeret; et ipse aliquis, non quicumque, sed Veritas surrexit ab inferis. Qui verum de inferis diceret, etsi ad inferos non veniret; tamen propter voces imperitorum malorum, ecce
Abbreviated transcription (Latin):
quodam ea celso loco: & pleno quietiꝰ
& felicitatis. quem uidit ille qui cru¬
ciabatur inflamma leuatis oculis fu¬
is quando in eius gremio id. ẽ. in eiꝰ
secreto uidit pauparem felicit᷑ exul¬
tantẽ. Inde plata . ẽ ista sententia.
Uide de quo tribunali. ibi enim ha¬
bitat ds : quia inscĩs habitat Unde
optat apłs & dicit. Dissolui & ẽe
cum ap̃o: multo magis optinum:
Et latroni illi dicitur. hodie mecũ e¬
ris inparadiso: Ergo añs cum abra¬
ham & in abraham manens dtxit istã
sententiam÷ habent ibi moysen &
ꝓphetas: si ipsos non audiunt: nec
si aliquus a mortius rexurrexerit
credent ei: Oheretici: habetis hic moy¬
adhuc potestis audire⁊ adhue lic&
corrigi: animositatem frenare: ue¬
ritatem tenere adhuc conceditur: Discep¬
tate uobiscum: utrum audiendus sit
moyses & ꝓphete : qui fidei suȩ testi¬
monia tanta exhibuerunt: cum ui¬
deamus si currere res humanas sicut

Expanded text:
quodam excelso loco, et pleno quietis quodam excelso loco, et pleno quietis et felicitatis, quem vidit ille, qui cruciabatur in flamma, levatis oculis suis; quando in ejus gremio, id est in ejus secreto, vidit pauperem feliciter exsultantem: inde prolata est ista sententia. Vide de quo tribunali. Ibi enim habitat Deus, quia in sanctis habitat Deus. Unde optat Apostolus et dicit, «Dissolvi et esse cum Christo, multo magis optimum» : et latroni illi dicitur, «Hodie mecum eris in paradiso» . Ergo Dominus cum Abraham et in Abraham manens dixit istam sententiam: «Habent ibi Moysen et Prophetas; si» illos «non audiunt, neque si aliquis a mortuis resurrexerit, credent ei.» O haeretici, habetis hic Moyadhuc potestis audire, adhuc licet corrigi, animositatem frenare; veritatem tenere ad huc conceditur: disceptate vobiscum utrum audiendus sit Moyses et Prophetae, qui fidei suae testimonia tanta exhibuerunt; cum videamus sic currere res humanas, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dicere ceperam: quo tribunali: Presũp¬
tione uidelicet cordis tui Altum
tribunal sed rumosum Dixit hoc
moyses. Atcerunt ꝓphetȩ: & nondum
credunt qui se xpianos uideri nolunt
Torquebatur quidem diues aput
in feros: desiderauit aquȩ stillam digito
contempti aute ianuam suam pauperis
sine miscđiam illi qui non fecit miseri¬
cordiam: Cum ergo ei non daretur: Arx̃
aA abraham: Pater abraham mitte latatũ.
habeo ibi quinq fr̃s: ut ad nuntiet eis
Habent ibi moysen & ꝓphetas Et ille:
Non pater abraham. sed siquis a mottu¬
is resurrexerit illi credent. Et abrahã:
Simoysen inquit & ꝓphetas non audi¬
unt. neꝗsiquis amortius resurrexerit ere¬
dent: Dequib atrit: habent ibi moysen
& ꝓpħas: De his utiq qui adhuc uiue¬
bant quib adhuc tempus correptionis
largitum erat : qui non dum uenerit
in loca illa tormentoꝵ. habent inquit¬
surreaerit credent. Sententia abrahe
÷Abrahe sententia ubi & unde: De

Expanded text:
dicere coeperam? quo tribunali? Praesumpdicere coeperam? quo tribunali? Praesumptione videlicet cordis tui. Altum tribunal, sed ruinosum. Dixit hoc Moyses, dixerunt hoc Prophetae; et nondum credunt, qui se christianos videri volunt! 17. Torquebatur quidam dives apud inferos, desideravit aquae stillam de digito contempti ante januam suam pauperis,sine misericordia illi qui non fecit misericordiam;» cum ergo ei non daretur, dixit ad Abraham: «Pater Abraham, mitte Lazarum. Habeo ibi quinque fratres; annuntiet eis «Habent illic Moysen et Prophetas.» Et ille: «Non, pater Abraham; sed si quis ex mortuis resurrexerit, credent.» Et Abraham: «Si Moysen,» inquit, «et Prophetas non audiunt, nec si quis a mortuis resurrexerit, credent» . De quibus dixit, «Habent ibi Moysen et Prophetas?» De his utique qui adhuc vivebant, quibus adhuc tempus correctionis largum erat, qui nondum venerant in loca illa tormentorum. «Habent ibi,surrexeriest. Abrahae sententia ubi, et unde? De
Abbreviated transcription (Latin):
lego inpsalmo. Com memorabuntur
& conuertent᷑ ad dnm uniuersi fines
terre: & ad orabunt in conspectu erus
uniuersȩ pte gentium: uide iurgan
tem: uide uis defendendum Om̃
ipsius ẽ. regnum: & ipse dominabit᷑
gentium. Ipse qui eniit xp̃e. non qui a¬
postatauit donatus. Ad orabunt. ⁊ recte
adorabunt omnes patriȩ gentium
in conspectu eius: Quare recte: Qm̃ do¬
mini. ẽ. regnum: & ipse dominabit᷑ gen¬
tium. Illud mosyses hoc ꝓpħa: talia
multa milia qui numerat testimonia
de ecclesia toto orbe terrarum diffuisa.
quis numerat: non suntꝰ tot hereses
contra eccłam. quot sunt testimonia
legis ꝓeccła Quȩ pagina non hoc sonat:
Qui uersus non hoc loquitur: omnia
clamant ꝓ unitate dominica. quia po¬
suit fines ihrłm pacemTu contra ista
latras hereticȩ: unde merito dicitur
in illa ctuitatȩ. quod scriptum. ẽ. in apo¬
calipsi: canes foras: Tu contra istas latrans:
unde iudicasti de orbe terrarum ut

Expanded text:
lego in psalmo, «Commemorabuntur, lego in psalmo, «Commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus untem, vide jus defendentem: «Quoniam ipsius est regnum, et ipse dominabitur gentium» . Ipse qui emit Christus, non qui apostatavit Donatus. «Adorabunt:» recte, «adorabunt omnes patriae gentium in conspectu ejus.» Quare recte? «Quoniam Domini est regnum, et ipse dominabitur gentium.» Illud Moyses, hoc Prophetae, et alia multa millia. Quis numerat testimonia de Ecclesia toto terrarum orbe diffusa? quis numerat? Non sunt tot haereses contra Ecclesiam, quot sunt testimonia Legis pro Ecclesia. Quae pagina non hoc sonat? quis versus non hoc loquitur? Omnia clamant pro unitate dominica, quia posuit fines Jerusalem pacem. Tu contra ista latras, haeretice! Unde merito dicitur in illa civitate, quod scriptum est in Apocalypsi, «Canes foras» . Tu contra ista latras. Unde judicasti de orbe terrarum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
hoc michi ep̃s meus. sed hoc abrahe as:
insemine tuo benedicentur omnes gen¬
tes: Audit unus homo & credit: & fit
imultis post multa tempora: Quando
dictum .ẽ. creditur.. quando impletur
dubitatur. Hoc ergo dixit moxses:
dicant & ꝓphete: uide commercium
redemptionis nr̃e. Ap̃e pendet inligno
Uide quanto emit : & sic uidebis quid
Uide quanti: & uidebis quid S angui¬
nem fudit. sanguine suo emit: sangui¬
ne agni in maculati emit: sanguinȩ
uniei filii aei emit/ quod emptum. ẽ.
Sanguine ilii dei: Aahuc uide quan¬
taꝓpheta dicit : longe antequam fie¬
ret : foderunt manus meas & pedes me¬
os: dinumerauerunt omnia ossa mea:
Magnum p̃cium uideo apẽ: Uideam
quid emisti: Comemorabuntur & con¬
uertentur ad dnã uniuersi fine
terre. Inuno eodemq psalmo. ẽptorem
uiaeo & precium & possesseonem: Emptor
mus: contradicentes litigatorib here¬
ticis: Cece possessio domini mei. bus

Expanded text:
hoc mihi episcopus meus. Sed hoc Abrahae Deus: hoc mihi episcopus meus. Sed hoc Abrahae Deus: «In semine tuo benedicentur omnes gentes.» Audit unus homo et credit, et fit in multis post multa tempora. Quando dictum est, creditur: quando impletum est, dubitatur? Hoc ergo dixit Moyses, dicant et Prophetae. Vide commercium emptionis nostrae. Christus pendet in ligno; vide quanto emit, et sic videbis quid vide quanti, et videbis quid. Sanguinem fudit, sanguine suo emit, sanguine Agni immaculati emit, sanguine unici Filii Dei emit. Quid emptum est sanguine unici Filii Dei? Adhuc vide quanti. Propheta dixit longe antequam fieret: «Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea.» Magnum pretium video, Christe; videam quid emisti: «Commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae.» In uno eodemque psalmo emptorem video, et pretium, et possessionem. Emptor mus, contradicentes litigatoribus haereticis. Ecce possessio Domini mei. Jus
Abbreviated transcription (Latin):
gentes: An dubitas quid sit semen abrahe :
futo quia cum apłs aixerit. non dubitab¬
tis: Aut si & de apło dubitabis. quare pax
pax & non. est. par: Quid dicit apłs : Ab ra¬
he dicte sunt ꝓmissiones & semini etus:
Non dicit & seminib tamquam in multis.¬
est ap̃e: Ecce milia annoꝵ aictum ẽ. abra¬
he: insemine tuo benedicentur omner
gentes: Quod ante milla annoꝵ dictũ ẽ
& abuno creditum  modo iam uidemꝰ
impletum.. hac legimus. hac intuemur.
& tu resistis detranfuerso ueniens:
Quia dicturus. es: Noli credere alicui
spũi dei. deo loquenteͥ ad abraham:
Et cui credo Tibi: Non hoc dico inqͥes:
Non hoc dicis: Non dicis michi potius
crede quam spũi dei & deo loquenti ad
abroham: Quid̃ ergo michi dicis: Iile
tradidit. & ille tradidit: De euangelio
recitas hoc : de apło de ꝓphetis: Discite
omnes scripturas: lege michi hoc ex eis
quib credo. tibi enim non credo Unde
lecturus es: Hoc michi pater meus ait:

Expanded text:
gentes» . An dubitas quid sit semen Abrahae? gentes» . An dubitas quid sit semen Abrahae? Puto quia cum Apostolus dixerit, non dubitabis: aut si et de Apostolo dubitabis, quare, Pax, pax; et non est pax ? Quid dicit Apostolus? «Abrahae dictae sunt promissiones, et semini ejus. Non dicit. Ecce ante millia annorum dictum est Abrahae, «In semine tuo benedicentur omnes gentes:» quod ante millia annorum dictum est, et ab uno creditum, modo jam videmus impletum. Hac legimus, hac intuemur, et tu resistis de transverso veniens? Quid dicturus? Noli credere. Cui? Spiritui Dei? Deo loquenti ad Abraham? Et cui credo? Tibi? Non hoc dico, inquies. Non hoc dicis? non dicis: Mihi potius crede, quam Spiritui Dei et Deo loquenti ad Abraham? Quid ergo mihi dicis? Ille tradidit, et ille tradidit. De Evangelio recitas hoc, de Apostolo, de Prophetis? Discute omnes Scripturas, lege mihi hoc ex eis quibus credo; tibi enim non credo. Unde lecturus es? Hoc mihi pater meus, ait,
Abbreviated transcription (Latin):
nemo.ẽ. alteri conspicuuis: nemo ui¬
aet cor alterius Quia agit pax:
De inceras non uidicat: in cognita
non confirmat : ꝓcliuior. est adbene
credendum de homine. quam ad ma¬
ie suspicandum Non se multum do¬
let errare cum bene creait etiam
de malo: per niciose autem cum male
sentt forte de bono. Nescio qualis
sit quid perdo si credo quia bonus
est: Sed in certum ẽ Lacet ut ca¬
uea ne forte uerum sit: non tamen
dampnes tamquam uerum sit Hoc
pat iubet : quere pacem ait & seque¬
re eam. Heresis quid monet : Damp¬
nat in cognitos : dampnat totum mun¬
dum: periit totus mundus: nullus
est ap̃ianus: africa remansit Bene
uidicati᷑ de quo tribunali dicis tu
sententiã in orbem terrariun: in qͦ
foro ante te mundus stetit : Nolo
michi credatur. sed nec tibi Apo
credatur. spui dei ꝑpphetas credatur.
legi moysi credatur: Quid atcit moyses.
defuturis his temporib Ad abraham dic¬
tum ẽ. insemine tuo benedicentur om̃s

Expanded text:
nemo est alteri conspicuus, nemo vinemo est alteri conspicuus, nemo videt cor alterius? quid agit pax? De incertis non judicat, incognita non confirmat; proclivior est ad bene credendum de homine, quam ad male suspicandum. Non se multum dolet errare, cum bene credit etiam de malo; perniciose autem, cum male sentit forte de bono. Nescio qualis sit: quid perdo, si credo quia bonus est? Si incertum est, licet ut caveas, ne forte verum sit; non tamen damnes, tanquam verum sit. Hoc pax jubet. «Quaere pacem,» ait, «et sequere eam» . Haeresis quod monet? Damnat incognitos, damnat totum mundum: Periit totus mundus, nullus est Christianus, Africa remansit. Bene judicasti. De quo tribunali dicis tu sententiam in orbem terrarum? in quo foro ante te mundus stetit? Nolo mihi credatur, sed nec tibi: Christo credatur, Spiritui Dei per Prophetas credatur, Legi Moysi credatur. Quid dixit Moyses de futuris his temporibus? Ad Abaraham dictum est: «In semine tuo benedicentur omnes