comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
traret: munera eũ epłis mitten¬
da censuit. Aderat ibi aristeus
qui longo temꝑe iideoꝵ calami¬
tati compatiens: oportunttate
libandi eos inuenta: ait. Quomͦ
qd postulas obtinebis. tot uideis
in regno tuo seruientib: Solue
itaq eos. & nichil gͣcius erit pon¬
tifici uideoꝵ. Nec ob hoc qd̾ dico:
me iudeoꝵ affinẽ estimes. s qͥa
scio tua int̾esse: si factorẽ om̃iũ
dixerunt. Magnũ quidẽ ẽ. s non
regi munifico. Tune scͥpsit rex
eleararo in hunc modũ. Gentẽ
tuã quȩ secus nos erat: Lib̾tate
in nr̃a bibliotbeca repone̾ decre¬
ui. b̾ene gͦ facies. mittendo nob̾
uiros seniotes. qui ualeant int̃¬
p̃tationẽ eaium caute nobis re¬
ad cãthenas ⁊ ligatora facien¬
da.I ge̾mas sine num̃o ad artifi¬
cũ optionẽ. Tu manda nob̾ que
ex his uolu̾is fieri. qd̾ gͣcus am¬
plectemur Tunc mittens ad eim
eleatariis qd̾ postulabat: rescͥosit
ita. Ad int̾pretandã legem qu̾ãpo¬

Expanded text:
traret, munera cum epistolis mittentraret, munera cum epistolis mittenda censuit. Aderat ibi Aristaeus, qui longo tempore Judaeorum calamitati compatiens, opportunitate liberandi eos inventa, ait: Quomodo quod postulas obtinebis, tot Judaeis in regno tuo servientibus. Solve itaque eos, et nihil gratius erit pontifici Judaeorum. Nec ob hoc quod dico, me Judaeorum affinem aestimes, sed quia scio tua interesse, si factorem omnium dixerunt: Magnum quidem est, sed non regi munifico. Tunc scripsit rex Eleazaro in hunc modum: « Gentem tuam, quae secus nos erat, libertatein nostra bibliotheca reponere decrevi. Bene ergo facies mittendo nobis viros seniores, qui valeant interpretationem earum caute nobis read crateres et libatoria facienda, et gemmas sine numero ad artificum optionem. Tu manda nobis quae ex his volueris fieri, quod gratius amplectemur. » Tunc mittens ad eum Eleazarus quod postulabat, rescripsit ita: « Ad interpretandam legem, quam po
Abbreviated transcription (Latin):
st ꝓtholomeũ phi ladelpho
sother: regnauit in egipto
pħiladelphus. Hic studiosus et
libroꝵ cupidus: demetriũ bi¬
bliothece sue p̃fecit. Cũq que¬
sisset ab eo de num̾o libroꝵ: ui¬
ginti milia adesse redit. s pau
apud iudeos eẽ legem. ore ipsitis
dei editã. ⁊ digcto eiꝰ scͥptam ꝓ qua
sũmoꝑe laborandũ eẽ dicebat. ut
in grecũ ꝯuersa eloquiũ: in achiuis
regalib habetur. Hec enĩ erat lex
dei. quẽ philosophi tena dicunt.
sonat. quẽ uulgus appellat iou̾e:
A ad ofstendendã legis eiꝰ sc̃itatemꝰ:
adqͥidit qd̾ ñ nisi a dei uiuentis
cultorib tnfferri potuisset. Nan
⁊ theopompus cũ historiis quas
scribebat eam noluisset int̾sere¬
re: uersus ẽ in amentiã ꝑ dies
tͥginta: Theotectus quoq ꝓ ea¬
nitentes sanati sunt. Et sug¬
gessit regi ut scrib̾et ponti¬
fici uideoꝵ: ut uideos hebree ⁊
grece linguȩ peritos ad ip̃m di¬
rig̾et cũ lege dei. qui ad eã t̃nf¬
ferendã suffic̾e̾nt. Qd ut impe¬

Expanded text:
 Ptolemaeo Philadelpho. Soter regnavit in Aegypto Philadelphus. Hic studiosus, et librorum cupidus Demetrium Bibliothecae suae praefecit. Cumque quaesisset ab eo de numero librorum viginti millia adesse respondit, sed paulapud Judaeos esse legem ore ipsius Dei editam, et digito ipsius scriptam pro qua summo opere laborandum esse dicebat, ut in Graecum conversa eloquium in archivis regalibus haberetur. Haec enim erat lex Dei, quem philosophi Zena dicunt, id  quem vulgus appellat Jovem. Et ad ostendendam legis ejus sanctitatem, addidit quod non nisi a Dei viventis cultoribus transferri potuisset. Nam et Theopompus cum historiis, quas scribebat, eam voluisset interserere, versus est in amentiam per dies triginta. Theotecus quoque pro canitentes sanati sunt. Et suggessit regi ut scriberet pontifici Judaeorum, ut Judeos Hebraeae et Graecae linguae peritos ad ipsum dirigeret, cum lege Dei, qui ad eam transferendam sufficerent. Quod ut impe
Abbreviated transcription (Latin):
idrib: nasci solent: si tc̃ orta fuerĩ.
quoꝵ sex st̃ gn̾a. Quedã .q. ex exalationib
ruptione humoꝵ: ut u̾mes in cist̾nss. Nu̾e¬
dam ex cadau̾ib: ut apes: ex tauris. Scra¬
ruptione lignorum: ut teredones:
Quedã ex corruptione herbaꝵ: ut ti¬
fructuũ. ut gguliones: ex fabis. dehis¬

Expanded text:
moribus, nasci solent, si tunc orta fuerint. Quorum sex sunt genera: Quaedam enim ex exhalationibus ruptione humorum, ut vermes in cisternis; quaedam ex cadaveribus, ut apes ex juvencis: scararuptione lignorum, ut terodones; quedam ex corruptione herbarum, ut brfructuum, ut gurguliones ex fabis. vv. 4
Abbreviated transcription (Latin):
dies: egrptiaci dicunt᷑. quia inhiis
passa ẽ egiptus. quoꝵ: duos tantũ:
singłis m̃sib uotamꝰ ad memoriã.
cũ plures forte fuerunt Hec ẽ
credendũ qd̃ egiptii licet astrorum
ꝑit dep̃hendent dies hos nefastos
in inchoatione oꝑis. uł itiu̾is. uł
minutionis.¶ Not̾a ⁊̃ qd̾ quidã egip¬
tioꝵ timentes egiptũ ꝑtturã eg̾ssi
siuit. ut cychrops. qui ing̾ssus gre¬
ciam: urbem ꝯdidit: quã uocauit
actem. quȩ postea dicta ẽ athenȩ.
quã quidã grecoꝵ dẏadas: quidam
orcomenã dixerunt. qͥui dictus ẽ ⁊̃
oyffres.⁊ ẽ nom̃ egiptiũ. qd̾ latine

Expanded text:
i dicuntur, quia in his passa est Aegyptus, quorum duos tamen in singulis mensibus notamus ad memoriam, cum plures forte fuerint. Nec est credendum quod Aegyptii, licet astrorum periti, deprehenderunt dies hos infaustos in inchoatione operis, vel itineris, vel minutionis. Nota etiam quod quidam Aegyptiorum timentes Aegyptum perituram egressi sunt, ut Cecrops, qui ingressus Graeciam urbem condidit, quam vocavit Actem, quae postea dicta est Athenae, quam quidam Graecorum Diadas, quidam Orcomenam dixerunt. Qui dictus est Diffres. Et est nomen Aegyptium, quod Latine
Abbreviated transcription (Latin):
state eg̃ssus dionistꝰ bachꝰ. qͥ ⁊ argos ꝯdi¬
dit ⁊ usũ uinee g̾cis dedit. dicit᷑ ⁊̃ dilu¬
uiũ in tessalia fcm̃. sub deucalione: in
cendiũ sub phetonte: cͥca temꝑa moysi.
sub eo: hercłes antheum uicitiłri¬
ctomiꝰ filiꝰ uulcani currũ: ⁊ troylus
pͥmꝰ quadrigã iunxisse feruntur.
egiptus quȩ pͥus mesraym: post
aeria: ab egipto rege sub mso: egip¬
tus dicta est lacedemon filiꝰ seme¬
les: lacedemoniã ꝯdidit. Xautus:
tropalesbum. eꝑidaurus: cretam.
⁊ corinthum. que pͥus ephira. ysis
scd̾m quosdã: ex stheleno epafum
genuit. qui memphĩ ꝯdidit: cũ
in scd̾a egipto regnaret:
ane det̃murans dñs plagã quȩ
restabat.: ait. Ing̾diar in egiptum.
⁊ moriet᷑ om̃e pͥmogenitũ: a pͥmoge¬
nito pħonis: usq ad pͥmogenitũ ancillȩ¬

Expanded text:
state egressus Dionysius Bacchus, qui agros coluit, et usum vineae Graecis dedit. Dicitur etiam diluvium in Thessalia factum sub Deucalione, et incendium sub Phaetonte circa tempora Moysi, et sub eo Hercules Antheum vicit. Erictonius filius Vulcani currum, et Troilus primus quadrigam junxisse feruntur. Aegyptus quae prius Mesraim, post Aerea, ab Aegypto rege submerso, Aegyptus dicta est. Lacedaemon filius Semeles Lacedaemoniam condidit, Panthus Triopa Lesbum. Epidaurus condita, et Corinthus, quae prius Ephyra. Isis secundum quosdam ex Theleno Epaphum genuit, qui Memphim condidit, cum in secunda Aegypto regnaret. Sane determinans Dominus plagam, quae restabat ait: « Ingrediar in Aegyptum, et morietur omne primogenitum, a primogenito Pharaonis usque ad primogenitum ancill
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. non te : qui ñ peccasti. Ua¬
de. duc ppłm istum. Angłs ms p̃¬
cedet te. Non enĩ ascendã tecum.
quia ppłs dure cernicis ẽ. ne forte
disꝑdam te in uia. Tradunt he¬
brei. quia pͥus ip̃e deus eustos
eoꝵ erat. deinceps dedit eis mi¬
chaelem: custodẽ eoꝵ ꝓpͥum. Sicut

Expanded text:
dicat: Non te, quia non peccasti. « Vade duc populum istum, angelus meus praecedet te. « Non enim ascendam tecum, quia populus durae cervicis est, ne forte disperdant te in via . » Tradunt Hebraei, quia prius Deus ipse custos eorum erat, deinceps dedit eis Michaelem custodem eorum proprium, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
moyses ad ppłm. peccastis
peccatũ maxiniũ. Ascendam ad
dnm si quiuero eum dep̾car ꝓ
uobis. Et cũ ascendisset ait
Obsecto dñe. aut dimitte eis
hanc noxã. aut dele me de libro
uite: quẽ scͥpsisti. Qd de impetu
as. sic oro ñ posse fieri: quin di
mittas. Aug̃. dicit a conseq̃ntib
ratiocinationẽ debere concludi.
lenti sua. Qiͣ. si ñ deles: dimitte
eis. disiuncta enĩ uertit᷑ in con¬
iunctam: destructo qđ autecedit:
⁊ manente qd sequit᷑. Seribi aut̃¬

Expanded text:
es ad populum: Peccastis peccatum maximum. Ascendam ad Dominum, si quivero eum deprecari pro vobis; et cum ascendisset ait: Obsecro Domine, aut dimitte eis hanc noxam, aut dele me de libro tuo, quem scripsisti . » Quod de impetu as, sic oro non possmictas". Augustinus dicit ex consequentibus rationem debere concludi ulenti sua, quasi: "Si non deles me dimitte eis". Disiuncta enim vertitur in coniunctam, destructo quod antecedit et manente quod consequitur». Et
Abbreviated transcription (Latin):
rali: recesserunt. Cũ gͦ uenissent pͥ¬
quarta die legem accepissent: si ea¬
dem die iunii .s. quarta. reuoluto
aino  recessert̃ : patet qͥa qͣtuor dieb
⁊ anno sederunt ad montem.⁊ tta:
t̃cio mense anni legitimi. die qͣrta:
recesserunt. Tam̃ nicħominꝰ uerum
ma die: eg̾ssi sunt. Triplicit̾ enĩ

Expanded text:
rali, recesserunt. Cum ergo venissent prrali, recesserunt. Cum ergo venissent prquarta die Junii legem recepissent, si eadem die quarto revoluto anno, recesserunt, patet quia quatuor diebus, et anno sederunt ad montem, et ita tertio mense anni legitimi die quarto recesserunt. Tamen nihilominus verum ma die, egressi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uata ẽ nubes de tab̾nacło fed̾is. Et
ꝓfecti st̃ de monte dñi: utã tͥum dierũ.
dicunt hebiei qd̾ archa p̾cedebat eos
trib dieb. suꝑ quã nube stante: qua¬
si ad certum locũ ꝯueniebant paulat̃.
quidã cttiꝰ quidã tarchus. S meliꝰ ẽ
quieuit ꝑ tres dies ⁊ noctes. uñ sta¬
tim murmurauert̃ ꝓ labore itin̾s.
quia nec noctib castra posuerant. &
tuno recubuit nubes. in solitudine
pharan .i. in pͥma mansione. quã fe¬
cerunt in pharan. E st enĩ pharan: ma¬
xima solitudo. qita mͦ sarracen in¬
habitant. Quia gͦ anno primo. men¬
se t̾cio. pͥma die m̃sig: uenerunt ad
montẽ dñi: W ab eodem egͥssi st̃. anmo
scd̾o: uicesimadie mensis sedĩ: Patet
qd̾ in hac mansione que ⁊ duodecuna
fuit: sederunt fere ꝑ annũ. & dicit tñ¬
ieronimꝰ. qd̾ ꝑ annũ ⁊̃ q̃tuor dies: ibi
fu̾it annus embolismalis. uł potꝰlu¬
naris. P ot̾ tam̃ dici. qd̾ eadem die qͣ
legem acceꝑant: reuoluto anno natu¬

Expanded text:
ubes de tabernaculo foederis, et profecti sunt de monte Domini viam trium dierum . » Dicunt Hebraei quod arca praecedebat eos tribus dietis, super quam nube stante, quasi ad certum locum conveniebant paulatim, quidam citius, quidam tardius; sed melius est, quievit per tres dies et noctes. Unde statim murmuraverunt pro labore itineris, quia nec noctibus castra posuerunt, et tunc recubuit nubes in solitudine Pharan, id est in prima mansione quam fecerunt in Pharan. Est enim Phara maxima solitudo quam modo Saraceni inhabitant, quia ergo anno primo mense tertio prima die mensis, venerunt ad montem Domini, et ab eodem egressi sunt anno secundo, vigesima die, mensis secundi, patet, quod in hac mansione, quae et duodecima fuit fere sederunt per annum. Et dicit Hieronymus, quia per annum et quatuor dies ibi , nisi forte fuerit annus embolismalis. Potest tamen dici quia eadem die qua legem acceperant, revoluto anno natu
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃i domo mea fidelissimꝰ ẽ: ore ad
os loquor. Ut qͥd gͦ detraxistis ei. qͣi uos¬
ei parificantes : & recessit nubes. Et
ecce apparint marta leꝓsa. Q ait aaron
ad moysen. Obsecro dnẽ ne imponas
nob̾ hoc pect̃m. Orauitq moyses: ad
dnĩ. Deus obsecro sana eã. Cui dñs. Si
pat̃ eiꝰ spuisset in faciẽ ipstꝰ. nonnede¬
buerat saltẽ .uii. dierũ rubore ꝯfundi:

Expanded text:
in omni domo mea fidelissimus est, ore ad os loquor. Ut quid ergo detraxistis, vos ei quasi parificantes. Et recessit nubes, et ecce apparuit Maria leprosa. Et ait Aaron ad Moysen: Obsecro, Domine, ne imponas nobis hoc peccatum. Oravitque Moyses ad Dominum. Deus, obsecro, sana eam. Cui Dominus: Si pater ejus spuisset in faciem ejus, nonne debuerat saltem septem dierum rubore
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ de sepulchris ꝯcupiscentie: p
uenert̃ in asseroth. Ibiq iurgati st̾ ma¬
ria ⁊ aaron: cont᷑ moysen: ꝓpt̾ tixorẽ eiꝰ
ethiopissam. qi rixantes cũ eo. imꝓꝑaue¬
runt ei: qd̃ reginã ethiopiȩ uł in uxorẽ
dux̾at: uł ductam dimiserat. uł potiꝰ
ꝓpt uxorẽ eiꝰ sephorã. q̃ rixata fu̾at ꝯt᷑
mariã. Madianite .N. quondã uocati st̃
ethiopes: ut legit᷑ in ꝑalipomenon: ⁊
indignando dix̾unt. Nonne ⁊ nobiscũ

Expanded text:
autem de sepulcris concupiscentiae, venerunt in Haseroth, ibique jurgati sunt Maria et Aaron contra Moysen propter uxorem ejus Aethiopissam , » quasi rixantes cum eo, improperaverunt ei quod reginam Aethiopiae in uxorem duxerat, vel ductam dimiserat, vel potius propter uxorem ejus Sephoram, quae rixata fuerat contra Mariam. Madianitae enim quondam vocati sunt Aethiopes, ut legitur in Paralipomenon, et indignando dixerunt: « Nonne et nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
orum: ad regendũ ppłm ꝑ eandẽ spũalẽ
grãm. ꝑ quã ⁊ moyses illum inatꝰ᷑ erat.
Sicut de igne uniꝰ luc̾ne multe illumi¬
nant᷑: sine sui diminutione. Glectos itaq
lixͣ. uiros: duxit moyses ad hostiũ. tab̾¬
nacłi: pret̾ duos qui in castris renian¬
serunt. ñ ex ꝯtemptu: s quia se iidig¬
heldad. ⁊ alt̾: medad. & erant ut aiunt¬

Expanded text:
orum ad regendum populum, per eamdem specialem orum ad regendum populum, per eamdem specialem gratiam, per quam et Moyses illuminatus erat, sicut de igne unius lucernae, multae illuminantur, sine sui diminutione. Electos itaque septuaginta viros duxit Moyses ad ostium tabernaculi, praeter duos, qui in castris remanserant, non ex contemptu, sed quia reputabaEldad,
Abbreviated transcription (Latin):
allia. anina nr̃a arida ẽ. Nich uid̾unt
oculi nrĩ nͥ manna.
Audiuit¬
q moyses ppłm flentẽ. & intołabi¬
lũ res itisa ẽ ei. quia ⁊ ab eo escas
petebant. Ꝙ ait ad dñm. Cur imposu
hanc: Obsecro aut alit̾ ꝓuideas: aut in¬
terficias me. Cui dñs. Cong̾ga mͥ. lxx.¬
Ecce hs pͥmũ mensẽ anni scdi. Itẽ accipe .xui. dies qͥ remanent
de maio ⁊ iunge cũ.xiiii. dieb iunii. ⁊ habebis .xx. dies sed̾i
mensis a phase. ⁊ ita uera erit utq ꝯputatio anni .s. legiti¬
mi. ⁊ em̾gentis. sic̃ in textu litt̃s ꝯtinct᷑¬
uiros de seniorib ispł: quos me¬
liores nosti. ad hostiũ tabuacłi. et
auferã ⁊e spũ tuo. tradamq eis : ut
sustentent tecum honus ppłi. Etiã¬
ppło dices. Cras dabo uobis carnes
ꝓprie enĩ nausea ẽ uomitus ille: qui
excitatur fetore sentine: Ablatio qui¬
dem sp̃c moysi: ⁊⁊ tradicio illis: non ẽ
intelligñda: diuisio sp̃c moysi ꝑ par¬
tes. uł imminutio. s illumiatio ali¬

Expanded text:
ident oculi nostri nisi manna. » Audivitque Moyses populum flentem, et intolerabilis res visa est ei, quia et ab eo escas petebant. Et ait ad Dominum: « Cur imposuihanc? Obsecro, aut aliter provideas, aut interficias me. » Cui Dominus. Congrega mEcce habes primum mensem secundi anni. Item accipe sexdecim dies qui remanent de Maio, et junge cum quatuor diebus Junii, et habebis viginti dies secundi mensis a Phase, et ita vera erit utraque computatio, anni scilicet legitimi, et emergentis, sicut in textu litterae cviros de senioribus Israel, quos meliores nosti ad ostium tabernaculi, et auferam de spiritu tuo, tradamque eis, ut sustentent tecum onus populi, et populo dices: Cras dabo vobis carnes Proprie est enim vomitus ille qui excitatur fetore sentinae. Ablatio, quidem spiritus Moysi, et traditio aliis, non est intelligenda divisio spiritus ejus per partes, vel imminutio; sed illuminatio ali
Abbreviated transcription (Latin):
serant in castris. ꝓphauert̃. Nec post.
siluert̾ .i. semꝑ deinceps uocati sunt
ꝓpħȩ. ⁊ rediit moyses eũ illis ad castra
turnices detulit in castra. & ꝑ circui¬
tum castroꝵ ttinere umꝰ diei: uola¬
bant. at̾ra: altitudine cubitoꝵ duoꝵ.
Surgensq ppłs ꝯg̾gauit sibi coturni
ces duob dieb ⁊ siccauit eas. Qui parũ¬

Expanded text:
in castris, prophetaverunt, nec postea siluerunt, id est semper deinceps vocati sunt prophetae. Et rediit Moyses cum illis ad castra. CAP. XV. turnices, detulit in castra per circuitum castrorum itinere diei unius, volabantque a terra altitudine duorum cubitorum . Surgensque pces duobus diebus, et siccavit eas. Qui paru
Abbreviated transcription (Latin):
coturnices ut tradunt ñ modice.
q̃ apud nos st̃. s ille maiores q̃ regiȩ
aues dicunt᷑. quas curleyos acurren¬
do uocamꝰ. Necdũ defec̾at cib ⁊ furor
oni ꝑcussit ppłm plaga magna nimis.
Modus uͦ plage: ñ detminat᷑ hic. s in
psalmis uidet᷑. qd̾ fu̾it ignis. Seꝑul¬
tusq ẽ ibi ppłs qͥ carnes desid̾au̾at.

Expanded text:
coturnices, ut tradunt, non modicae quae apud nos sunt; sed illae majores, quae regiae aves dicuntur, quas curleios, a currendo, vocamus. Nondum defecerat cibus, et furor Domini percussit populum plaga magna nimis. Modus vero plagae non determinatur hic, sed in psalmis videtur, quod fuerit ignis. Sepultusque est ibi populus qui car
Abbreviated transcription (Latin):
N hac mansione: media pars exodi: ⁊to¬
tus lenitieꝰ: ⁊ num̃oꝵ p̃cepta ñ modica.
poni pot̾ant. ꝓmittens ei de optimis
quȩ trad̾et eis dñs. Sane cũ eleuabatur
archa: dicebat moyses. Surge dñe. ⁊ dis¬
sipent᷑ inimici tui. ⁊ fugrant qͥ od̾unt .e.

Expanded text:
n hac mansione media pars Exodi, et totus Leviticus, et Numerorum praecepta non modica poni poterant, promittens ei de optimis, quae traderet eis Dominus. Sane cum elevabatur arca, dicebat Moyses: « Surge, Domine, et dissipentur inimi
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝯtractib suis.
⁊ negotiis ꝯmuni.¬
bus agendis. Quo¬
to aut̃ mense hus
anni: quota die
eg̾ssi sunt: ñ legit᷑.
Est ⁊ apud eos an¬
nus legitimꝰ. quo
utuntur in legi¬
timis quȩ agunt
huiꝰ ut diximus¬
eg̾ssi sunt. Iamai.

Expanded text:
ontractibus suis, et negotiis communibus agendis. Quoto autem mense hujus anni quinto die egressi sunt, non legitur. Est et apud eos annus legitimus quo utuntur in legitimis, quae agunt. In hoc, ut diximusessi
Abbreviated transcription (Latin):
annũ displicuit ei: uendendi eam
alii: potestatẽ ñ habebit. Nec pudi¬
citiȩ p̃mium ñ negabit. Qd si uti̾m
nis: iuxta legem uxorum faciet ei.
Nec sine libello repudii eg̾dietur.
Si uo̾ ñ sibi s filio emerit: in mo¬
dum p̃dictum faciet ei ꝓ se: sicut
eam humiliau̾it: sine agnominatio¬
ne: nec eam agnominauit: nec filio
eam acceꝑit: more ancillaꝵ: gratis
egͥdietur. ⁊ absq p̃cio sĩbi dato Itẽ

Expanded text:
annum displicuerit ei, vendendi eam alii potestatem non habebit, nec pudicitiae pretium negabit. Quod si interim rit, juxta legem uxorum faciet ei, « nec sine libello repudii egredietur. Si vero non sibi, sed filio eam emerit, in modum praedictum faciet ei pro filio, sicut eam humiliaverit, sine agnominatione, nec eam agnominaverit, nec filio eam acceperit, « more ancillarum gratis egredietur, et absque pretio sibi dato.
Abbreviated transcription (Latin):
norum. ⁊ occasu eoꝵ ꝑ successiones.
Qd ettã plane ꝓpħauit daniel. & p̃¬
qd̾ pͥmi reguarent decham. de quo
belus descendit: Post: desem: ꝓces¬
taphet rontan. Aquo rediens nem¬
roth: accensus amore dnãndi. s. sel¬
licitauit genus suũ de semit ut im¬
ꝑaret aliis: quasi pͥmogenitus. s
noluert̃. & ideo: transiuit ad cham.
Qui acquieuit. ⁊ regnauit int̾ eos
inbabilone. & ex inde: dictus ẽ de
filiis cham. S si uere fuit defiliis
cham : tunc nulla ẽ questio: quare
int̾ eos regnau̾it: husꝰ exemplo ce¬

Expanded text:
successionem. Quam etiam plane prophetavit Daniel. Et prquod primi regnarent de Cham, de quo Belus descendit, post de Sem MeJapheth Romani. A quo rediens Nemrod accensus amore dominandi, sollicitavit genus suum de Sem, ut imperaret aliis, quasi primogenitus, sed noluerunt; et ideo transivit ad Cham, qui acquievit, et regnavit inter eos in Babylone, et exinde dictus est de filiis Cham. Sed si vere fuit de filiis Cham, tunc nulla est quaestio quare inter eos regnaverit; hujus exemplo c
Abbreviated transcription (Latin):
dño .i. extinctor ⁊ opp̾ssor amore un̾andi.
Icogebat homines ignem ad orare.
ob hoc exiuit ꝓu̾biũ ad dicendũ de
aliquo: qd̾ fortis sit ⁊ malus quas
nemroth. robustus uenator coram dño.
hoc id̾o dicimꝰ : qͥa metbodiꝰ dieit huno
fuisse de filiis hyromfilii sem. Quare
uam filio noe. de quo ñ egit moyses
sic dicens. Centesimo anno tercie
eyliadis: natus ẽ noe filiꝰ in simils¬
tudinẽ eiꝰ. ⁊ dixit eũ ionitũ. Trecen¬
tesimo anno dedit noe donationes
filio suo. iontco.⁊ dimisit eum in
t̾ram etham. & intͣuit eam ionteus:
solis regio. hio accepit a deo donũ
sapĩe. ⁊ inuenit astronomyam. ad
que ueniens nemroth gigas .ix. cubitoꝵ: erudi¬
tus ẽ ab eo. & accepit ab eo ꝯsilium:
in quib regnare cepisset. Ionicus

Expanded text:
d est exstinctor, et oppressor amore dominandi, et cogebat homines ignem adorare; ad hoc exiit proverbium, ad dicendum de aliquo, quod fortis sit et malus: Quasi Nemrod robustus venator coram Domino. Hoc ideo diximus, quia Methodius dicit hunc fuisse de filiis Hirom filii Sem. Quare dam filio Noe, de quo non egit Moyses, sic dicens: Centesimo anno tertiae chiliadis natus est Noe filius in similitudinem ejus, et dixit eum Jonithum. Trecentesimo anno dedit Noe donationes filio suo Jonitho, et dimisit eum in terram Ethan, et intravit eam Jonithus a, id est solis regio, hic accepit a Domino donum sapientiae, et invenit astronomiam. Ad quem veniens Nemrod, Gigas decem cubitorum, eruditus est ab eo, et accepit ab eo consilium, in qu
Abbreviated transcription (Latin):
deus paradisum uoluptatis
aprincipio: Qi q̃reret aliquis. Re¬
mansit homo in loco ubi factus ẽ.
in agro. s. uamasceno: Non. ad quẽ¬
gͦ locũ translatus ẽ : In ꝑadisum.
qutia dñs die t̾cia: plantau̾at .i.
orbis part̾e. Uñ. alia tͣnslatio ht̃:
paradisũ in edem ad orientẽ. Eoem
hebraice: latine delicie.: oͤ idemẽ.¬

Expanded text:
Deus paradisum voluptatis a principio. Quasi quaereret aliquis: Remansit homo in loco ubi factus est, in agro scilicet Damasceno? non. Ubi ergo translatus est? in paradisum quem Deus die tertia plantaverat, id orbis parte. Unde alia translatio habet, paradisum in Eden ad orientem. Eden Hebraice, Latine deliciae inte
Abbreviated transcription (Latin):
positũ. ⁊ sensibilia: sub se posita.
discretam u̾o fuisse illiꝰ hoĩs creationẽ:
ꝑ illa duo addita uitȩ: ⁊ scĩe: boni
⁊ mali. Sicut .N. in samia figura pͥus
uium: sic homo: mͦ in pͥmis etatib:
qͣi tm̃ uiuit. ñ utens uirib ad in¬
telligentiã datis. s cũ uenit ad an¬
nos disc̾tionis: tunc disc̾nit inter
bona.ł mala. S ñ ita factũ est in

Expanded text:
positum, et sensibilia sub se posita. Discretam vero illius hominis fuisse creationem per illa duo addita, vitae, et scientiae boni et mali. Sicut enim in Samia figura, id mis aetatibus quasi tantum vivit, non utens viribus ad intelligentiam datis. Sed cum venerit ad annos discretionis, tunc discernit inter bona, vel mala. Sed non ita factum est in
Abbreviated transcription (Latin):
.i. in deliciis. Apͥncipio idem ẽ: qd̾
ad orientẽ. Est enĩ locus amenissimꝰ:
longo maris ⁊ t̾rȩ tractu: a nr̃a ha¬
bitabil secretus. adeo editus: ut
usq ad lunarẽ globũ attingat.

Expanded text:
idem est quod ad orientem. Est autem locus amoenissimus longo terrae, et maris tractu a nostra habitabili zona secretus, adeo elevatus ut usque ad lunarem globum attingat.
Abbreviated transcription (Latin):
sid̾aret opus suũ. ut qd̾ fac̾et in t̾ra
ꝑ agculturã: obseruaret home in
se ꝑ disciplinã. ut sicut t̾ra sibi.
sic ipse obtemꝑaret suo c̾atori. P̃ce¬
pitq ei dicens. ⁊c̃. ut homo sciret
se eẽ sub domino: p̃ceptum accepit
ab eo. Omĩs aut̃ iussio: in duob¬
ẽ. In p̃ceptione: ⁊ ꝓhibitione. I id̾o:
utroq usus ẽ dñs. p̃cepit : ex om̃i
ligno ꝑadisi comede ꝓhibuit: de
siret ad mulierẽ uł forte: p̃occu

Expanded text:
 ut quod faceret in terra, per agriculturam, observaret in se per disciplinam, ut sicut terra sibi, hic ipse obtemperaret suo Creatori. Praecepitque ei dicens, etc. Ut homo sciret se esse sub Domino, praeceptum accepit a Domino. Omnis autem jussio est in duobus, in praeceptione et prohibitione, et ideo utroque usus est Dominus. Praecepit, ex omni ligno paradisi comede. Prohibuit: de siret ad mulierem: vel forte
Abbreviated transcription (Latin):
de humo diu̾sa ligna. quib delecta
dio quoꝵ: tanqͣm digniora posuit
lignũ uitȩ. ⁊ lignũ scĩe boni ⁊ mali.
dictum ẽ aut̃ lignũ uite: ab effectu.
quẽ habuit naturalit̾ ut comestũ
seprꝰ. hor̾em ꝑpitua soliditati fir¬
maret. ita: ut nulla infirmitate:
uł senio: uł anxietate: in det̾ius:
uł in occasum: labetur. Lignũ u̾o
scĩe boni ⁊ mali dictũ ẽ: ex eo qd̾ se¬
cutum ẽ eiꝰ comestionẽ. Prius eñi
nesciebat ho: quid eẽt malum. qͣa
sanitatem. ⁊ firmitatẽ. Malũ u̾o̾:¬
egritudinẽ. ⁊ imbecillitatẽ. que
nondum senserat. Cognouat quidẽ
ea ꝑ scĩam. qͥa ex uno contͣriorum:
cognosect᷑ reliquu. s non: ꝑ exꝑien¬
tiam. Ut medicuis. dũ sanus ẽ: ñ no¬
uit morbũ. s cum egrotat: magis
mestionẽ: nouiti qͣntum bonum erat:
obedientiȩ. ⁊ qͣntum malũ: inobedi¬
entie Piato ñ putans hoc posse ꝯue¬

Expanded text:
de humo diversa ligna quibus delectardio quorum tanquam digniora posuit lignum vitae, et lignum scientiae boni et mali. Dictum est autem lignum vitae ab effectu, quem habuit naturaliter, ut comestum saepius perpetua soliditate hominem firmaret, ita ut nulla infirmitate, vel senio, vel anxietate, in deterius, vel in occasum laberetur. Lignum vero scientiae boni et mali dictum est ex eo quod secutum est ejus comestionem. Prius enim nessanitatem et firmitatem; malum vero aegritudinem et imbecillitatem, quae nondum senserat homo. Cognoverat quidem ea per scientiam, quia ex uno contrariorum cognoscitur reliquum, sed non per experientiam, ut medicus dum sanus est novit morbos, sed cum aegrotat magis mestionem novit quantum bonum erat obedientiae, et quantum malum inobedientiae. Plato non putans hoc posse conve
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ dyglath. qd sonat acutũ. ⁊ angu¬
stum. Eufrates: frugifer. uł fructu¬
osuo. de quo: ꝑ quas transiret regio¬
nes: qiͣ notũ tacuit moyses. quia ẽ in
chaldea: unde uen̾at abrabã. hȩciiui.
ut diximꝰ flumina : ab eodem fonte ma¬

Expanded text:
dicitur Diglat, quod sonat acutum, vel angustum. Euphrates frugifer, vel fructuosus de quo per quas transiret regiones, quasi notum, tacuit Moyses, quia est in Chaldaea, unde venerat Abraham. Haec quatuor, ut diximus flumina ab eodem fonte ma
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ positũ est: ꝓ ministrare humorẽ.
dr̾ enĩ t̾ra cͥcũiacens: humectari a
aut.xui. Qui fons diuidit᷑: ꝑ .iiͦiͬi. flumitta.
Unus dictus ẽ phison: scd̾m ysidoꝵ. gui a
gangaro rege uidie: dictus ẽ ⁊ gauges. &¬

Expanded text:
autem positum est pro ministrare humorem. Dicitur enim terra circumjacens humectari a aut sexdecim. Qui fons dividitur in quatuor flumina. Unus dictus est Phison, qui a Gangaro rege Indiae dictus est Ganges,
Abbreviated transcription (Latin):
debis ⁊ non comedes. Porro: qͣtuor le¬
ꝓsi erant ad introitum portȩ: fa¬
me deficientes. Qui uesꝑi uene¬
runt ad castra syriȩ. ⁊ neminem
ibi repꝑerunt. Terruerat.N. dñs
syros. sonitus exercitus magni
mittens suꝑ eos. fugeruntq a
nimas suas tm̃ saluare cu pien¬
tes. ꝙ intrantes leꝓsi comedert.
s̃ tollentes de p̃da iuxta cor suũ:
nunciauerunt portariis urbis
syros abiisse Suspicatus aut̃ rex
isrł sẏros simulasse fugam: et¬
latere: misit duos in equis. qui ex¬
plorarent omĩa usq ad iordanem.
Qui cũ reu̾si nunciassent syros
fugisse: eg̾ssus ppłs diripuit castra.
ꝙ uendebat᷑ simila ⁊ ordeum iuxta
u̾bum hehsei. Dux aut̃ qui irrise¬
rat eum: a rege ꝯstitutus ad portã:

Expanded text:
debis, et non comedes. » Porro quatuor ledebis, et non comedes. » Porro quatuor leprosi erant ad introitum portae fame deficientes. Qui vespere venerunt ad castra Syriae, et neminem ibi repererunt. Terruerat enim Dominus Syros, et sonitus exercitus magni, mittens super eos, fugeruntque, animas suas tantum salvare cupientes, et intrantes leprosi comederunt, et tollentes de praeda juxta cor suum, nuntiaverunt portariis urbis Syros abiisse. Suspicatus autem rex Israel Syros simulasse fugam, etlatere, misit duos in equis, qui explorarent omnia, usque ad Jordanem. Qui cum reversi nuntiassent Syros fugisse, egressus populus diripuit castra, et vendebatur simila, et hordeum juxta verbum Elisaei. Dux autem qui irriser
Abbreviated transcription (Latin):
comedendis. q comedimꝰ filiũ meũ.
hȩc aut̃ abscondit filiũ suũ. Et con¬
tristatus rex uehement̃: scidit ue¬
stim̃ta sua. & apparuit ciliciũ quo
uestitꝰ erat ad carnẽ. ꝙ ait. Quid am¬
plius mali possũ exspectare a dño:
hȩc faciat michi d̾s.⁊ ħ addat: si
steterit caput helysei suꝑ ip̃m ho¬
die. hoc enĩ malũ impitabat hely¬
seo. qui conciues ñ libabat cum̃
posset Cumq misisset spicłato¬
rem: penitencia ductus sequebat᷑
cum: ut ꝓhibet helyseus aut̃
sedebat in domo sua. ⁊ senes cum eo.
quos: eiꝰ discipłos iosephꝰ dicit. Et
sit ut p̃cidat᷑ caput meũ: ꝓhibe¬
te intrare nunqum: donec ueniat
rex. qui ꝓhibebit ei qd uisserat.
Cumq suꝑuenisset rex: ait helyse¬
us. Cras hac hora: erit in portã sa¬
marie modius similȩ ꝓ statere uno.
& duo modii ordei: similit̃. & ir¬
risit eum unus eoꝵ suꝑ quoꝵ
manꝰ rex inciunbebat. dicens: hoc
ẽẽ impossibile. Cui helyseus ui¬

Expanded text:
meum; haec autem abscondit filium suum. » Et contristatus est rex vehementer, et scidit vestimenta sua, et aperuit cilicium, quo vestitus erat ad carnem, et ait: « Quid amplius mali possumus exspectare a Domino. Haec faciat mihi Deus, et haec addat, si steterit caput Elisaei super ipsum hodie. » Hoc enim malum imputabat Elisaeo, quod concives non liberabat, cum posset. Cumque misisset spiculatorem, poenitentia ductus, sequebatur eum ut prohiberet. Elisaeus autem sedebat in domo sua, et senes cum eo, quos Josephus discipulos ejus dicit. Et sit ut praescidatur caput meum. Prohibete intrare nuntium, donec veniat rex, » qui prohibebit ei quod jusserat. Cumque supervenisset rex, ait Elisaeus: « Cras hac hora erit in porta Samariae modius similae pro statere uno, et duo modii hordei similiter . » Et irrisit eum unus eorum super quorum manus rex incumbebat, dicens hoc esse impossibile. Cui Elisaeus: « Vi
Abbreviated transcription (Latin):
et phicol dux militũ. ⁊ iurantes:
inter se fedus firmauert̃. Eo die: re¬
tierunt ad ysaac pueri. nunciantes
de puteo quẽ fod̾ant : qd̾ inuenissent
aquã. ⁊ appellauit eum bersabee .i.
puteũ sacietatis. uł habundantie. Et

Expanded text:
et Phicol dux militiae, et jurantes et Phicol dux militiae, et jurantes inter se foedus firmaverunt. Eodem die redierunt ad Isaac pueri, nuntiantes de puteo, quem foderant, quod invenissent aquam, et appellavit eum Bersabee, id est puteum satietatis, vel abundant
Abbreviated transcription (Latin):
phara .i. conuallis. & habitauit ui¬
xta alueũ: ꝑ quẽ torrens qñq influ¬
ebat. & erud̾auit ibi puteos. quos
olim ibidem fod̾at pat̾ eiꝰ. s co mor¬
tuo: obstrux̾unt eos philistei. ł cũ
inuenissent aquã uuita: iurgati ft̃
pastores gerare adu̾sus eũ: dicentes.
Nr̃a ẽ aqua. ⁊ ob hoc uocauit pute
Iꝓ illo quoq: uirgati sunt. ⁊ ob hoc
uocauit eũ sathanan .i. contͣrtum.
uł inmicitias. Utriꝰq putei ut dicit
reliquit. nolens ꝯtendere cũ indigenis.
t̾cium pitesim. ꝓ quo ñ ꝯtenderunt.
Ob hoc uocanit eũ. robooth .i. latitu¬
dinẽ. qͥa dilatatꝰ creu̾at suꝑ t̾ram. &
ex illo loco ascendit in bersabee. Et
apparuit ei dñs in ip̃a nocte. ꝓmit¬
tens ei. quȩ ꝓmiserat patͥ eiꝰ. & edi¬
fieans altare: inuocauit iõi nom̃ dmĩi.
& p̃cepit seruis: ut ibi fod̾ent puteum.
ueri simile ẽ: qd̾ erud̾auerunt puteũ
abrahe.
õ temꝑe uenit ad eũ abimelech.

Expanded text:
Phata, id est convallis, et habitavit juPhata, id est convallis, et habitavit juxta alveum per quem torrens quandoque influebat, et eruderavit ibi puteos, quos olim ibidem foderat pater ejus, sed eo mortuo obstruxerunt eos Philisthaei. Et cum invenisset aquam vivam, jurgati sunt pastores Gerarae adversus eum dicentes: Nostra est aqua. Et ob hoc vocavit puteupro illo quoque jurgati sunt. Et ob hoc vocavit eum Satanam, id est contrarium, vel inimicitias. Utriusque putei, ut dicit relinquens, nolens contendere cum indigenis, puteum tertium, pro quo non contenderunt. Ob hoc vocavit eum Robooth, id est latitudinem, quia dilatatus creverat super terram, et ex illo loco ascendit in Bersabee. Et apparuit ei Dominus in ipsa nocte, promittens ei quae promiserat patri ejus. Et aedificavit altare, et invocavit ibi nomen Domini, et praecepit servis ut ibi foderent puteum. Verosimile est quod eruderaverunt puteum Abrahae. Eo tempore venit ad eum Abimelech,
Abbreviated transcription (Latin):
dũ uellet ire ysaac in egiptum:
ex precepto dei remansit ingeraris
ob amicitiã ab rahe: receptus ẽ ab
abimelec. & ad exemplũ patris. dixit
de uxore sua: soror mea est. Forte post
płimos dies uidit abimelec ꝑ fenestram
ẏsaac iocantem cũ uxore sua. & accer¬
sito: ait. Quare impositsti nobis: & ẽ
hic imponere u̾bum ab solutam .i. im¬
nos decepisti: Cur mentitꝰ es sororem
lib̾am a uiro repittans. Q ait ad popłm
suũ. Qui tetigerit hoĩs huiꝰ uxoremr: mor¬
te moriat᷑. Seminauit in t̾ra illa:. et
inuenit centuplũ estimatum .i. estima
se centuplum recepisse. Nec de una
sp̾e hoc ẽẽ potuit. S forte in omn
gen̾e opum centuplatus ẽ. Uñ alta
t̾nslatio ht̃: inuenit in illo anno cen¬
tuplũ. Ob hoc inuidentes ei palesti¬
n: puteos quos fod̾at pat̾ eiꝰ: obstru¬
xerunt. replentes humo. Abi melech
timens eũ: dixit ei. Recede a nobis.
qͥa potñcior nob̾ factus es. Et rece¬
dens ysaac : uenit in agrũ qui dicit᷑

Expanded text:
um, ex praecepto Dei remansit in Geraris, et ob amicitiam Abrahae receptus est ab Abimelech, et ad exemplum patris dixit de uxore sua, et soror mea est. Forte post plurimos dies, vidit Abimelech per fenestram, Isaac jocantem cum uxore sua, et accersito ait: Quare imposuisti nobis? Et est hoc imponere verbum absolutum, id est imnos decepisti? Cur mentitus es sororemliberam a viro reputans. Et ait ad populum suum: Qui tetigerit hominis hujus uxorem, morte moriatur. Seminavit Isaac in terra illa, et invenit centuplum aestimatum, id est aessemine centuplum recepisse. Nec de una specie hoc esse potuit, sed forte in omni genere opum est centuplicatus. Unde alia translatio habet, Invenit in illo anno centuplum. Ob hoc invidentes ei Palaestini, puteos, quos foderat pater ejus, obstruxerunt, replentes humo, Abimelech etiam timens eum dixit ei: Recede a nobis; quia potentior nostri factus es. Et recedens Isaac venit in agrum, qui dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
fert a noĩe qd̾ abraham olum ei imposu¬
erat. Sabrȩ .N. ꝑ sin hebreũ scͥptum:
septimũ uł iuram̃tum sonat. ⁊ asꝑuus
stridet. Scͥptum uͦ ꝑ sima g̾cum: saci¬
etatem sig̾cat. ⁊ molliꝰ sonat. Inci

Expanded text:
en a nomine, quod Abraham ei olim imposuerat. Sabee enim per sin Hebraeum scriptum, septimum, vel juramentum sonat, et asperius stridet, scriptum vero per sigma Graecum, satietatem significat, et mollius sonat. C
Abbreviated transcription (Latin):
Eraut aut̾ pͥmogenita: quedã dignita¬
tes. quas habuerunt primogeniti
in cognationib suis usq ad aaron.
habebat enĩ pͥmogenitꝰ uestem sp̃alem
qua induebat᷑ tm̃ in sac̾ficio offerendo.
& recepturꝰ finalem bũdictionẽ a pa¬
tre. Ipse in sollẽpnitatib. in ꝯuiuiis.
bñdicebat: minorib. & in his duplã
ciboꝵ. portionẽ recipiebat. Tradt̃
etiã qd̾ in diuisione hereditatis. sun¬

Expanded text:
Erant autem primogenita quaedam dignitaErant autem primogenita quaedam dignitates, quas habuerunt primogeniti in cognationibus suis, usque ad Aaron. Habebat enim primogenitus vestem specialem, qua induebatur, tantum in sacrificio offerendo, et recepturus finalem benedictionem a patre. Ipse in solemnitatibus, in conviviis benedicebat minoribus, et in his duplam ciborum portionem recipiebat. Tradunt etiam, quod in divisione haereditatis simi
Abbreviated transcription (Latin):
tñ timens: reliquit argos ⁊ t̾nistuilit
regnũ apitd micenas. Si legeris in hi¬
storiis regnũ hoc ꝓcessisse ab inacho:
usq ad stelenuim: Intellige ꝑosteros de
genere ynachi. usq tunc regnasse.⁊ da¬
tum regnum danao. qui non erat de
factus ẽ esau uenator.⁊ racob:
Agricola. ⁊ pastor. In tab̾nacłis habi¬
tauit. Pat̃ diligebat esau. tunt qͥa
yͥmogenitꝰ erat. tum: quia de uiena¬
tione eiꝰ libent̃ uescebat᷑ Mater dili¬
gebat iacob. tũ ꝓ simplicitate. tũ ꝓ d̾i
inspir̾one factum ẽ aut̃ cũ coxisset
iacob pulmentũ lenticule: esau lassus
rediit de agro. ⁊ ait.Da michi de coeti¬
one hac rufa. quia oppido lassus sum.
tum parare. Cui dixit iacob. uende mͥ
pͥmogenita tua. E sau paruipendens
primogenita. se moriturũ nͥ comed̾et
in instanti putans: dedit ei pͥmogen¬
ta ꝓ edulio lentis. & iurauit talem
uenditionẽ ratam se habit̾um. & quia
lenticła fulua ẽ: hebraice atĩt edon¬
a quo postea dicta ẽ regio ydumea.

Expanded text:
amen timens reliquit Argos, et transtulit regnum apud Mycenas. Si legeris in historiis regnum hoc processisse ab Inacho, usque ad Telenum, intelligitur posteros de genere Inachi, usque tunc regnasse, et datum regnum Danao, qui non erat de factus est Esau venator, et Jacob agricola, et pastor in tabernaculis habitavit. Pater diligebat Esau, tum quia primogenitus erat, tum quia de venatione ejus libenter vescebatur. Mater vero diligebat Jacob, tum pro simplicitate, tum pro Dei inspiratione. Factum est autem cum coxisset Jacob pulmentum lenticulae, Esau lassus rediit ab agro, et ait: Da mihi de coctione hac rufa, quia oppido lassus sum. tum parare. Cui dixit Jacob: Vende mihi primogenita tua. Esau parvi pendens primogenita, se moriturum, nisi comederet in instanti, putans, dedit ei primogenita pro edulio lentis. Et juravit talem venditionem ratam se habiturum , et quia lenticula fulva est, Hebraice autem Edoa quo postea dicta est regio Idumaea.
Abbreviated transcription (Latin):
erant in modũ nucis. & ex fundo
cuiiͦq eyphi ꝓcedebant flores recur¬
uii: quasi lilia. Iin ipso fundo inter
eyphum ⁊ lilia: erat sꝑula uolubilis.
sicut in capitib cathedraꝵ subsunt
sꝑulȩ uolubiles. & ita cum in hasti¬
li eẽnt qͥnq calami: in hunc modtũ
copulati: quatuor erant ibi iunc¬
⁊urg. quarum queq habebant qͣsi
eyphos duos sibi iuinctos. ⁊ sꝑulas
simul ⁊ lisia. & hoc ẽ qd̾ moyses
dicit: in hastili qͣtuor fuisse cyphos
u modũ iuicis. tam̃ hebreus ñ di¬
cit cyphos. s dicit nigellatas ro¬
tunditates .s. nigello distinctas. Ex
hastili ꝓcedebant ex lat̾ibus tria bra¬
chia hine: ⁊tria uide: ferrea. quoꝵ
unumqd̾q suꝑuestitum erat calamis
aureis ad modũ hastilis. ⁊ in iunc¬
⁊ uris cohibant capita calamorum
qͣsi cyphi in modum nucis. cũ sꝑulis
⁊ liliis. & quia in unoquoq tres cy¬
phos dicit moyses fuisse: uidet᷑ unũ¬
qd̾ q qͣtuor calamos habuisse. łam̃

Expanded text:
 in modum nucis, et ex fundo cujusque scyphi procedebant flores recurvi quasi lilia, et in ipso fundo, inter scyphum et lilia, erat sphaerula volubilis, sicut in capitibus cathedrarum subsunt sphaerulae volubiles, et ita cum in hastili essent quinque calami in hunc modum copulati, quatuor erant ibi juncturae, quarum quaeque habebat quasi scyphos duos sibi junctos, et sphaerulas simul et lilia, et hoc est quod Moyses dicit in hastili quatuor fuisse scyphos in modum nucis. Tamen Hebraeus non dicit scyphos, sed nigellatas rotunditates, hoc hastili procedebant ex lateribus tria brachia hinc, et tria inde ferrea, quorum unumquodque supervestitum erat calamis aureis ad modum hastilis, et in juncturis coibant capita calamorum, quasi scyphi in modum nucis cum sphaerulis, et liliis. Et quia in unoquoque tres scyphos dicit Moyses fuisse, videtur unumquodque quatuor calamos habuisse: tamen
Abbreviated transcription (Latin):
uitrex erant. uñ ⁊ aphyalim qd̾
g̾ce uitrum dr: sic uocabant᷑
in imo anguste. In suꝑiori par¬
te ample. In quib color ⁊ sapor
poterat diuosci. quas hebrei seu¬
telsas dicunt. Cyati uo̾ minores:
⁊ angustiores erant. ⁊ aurei. cũ
quib fundebat᷑ uinũ suꝑ altare.
ꝓ hostiȩ libam̃to. In churibulis
quȩ ⁊ mortariola dicebant᷑: thus
p̃cognoscebat᷑. ⁊ offerebat᷑ similit̃.
& in aceptabulis: acctum. S qͥa
utrtim acceptabilta .i. ydonea
eẽnt: an non. P ostea subdiuidit
acceptabula: in tria. In phẏalas.
Sumebant enĩ sac̾dotes pͥus de
hiis: quȩ offenda erant: portiun
bandũ de singłis. Quȩ libamina
recepit quoq dñs fieri candela¬
brum ex auro purissimo ducti
le. Iosephus tñ fusile dicit. Cuiꝰ ha¬
stile basi insitum erat. ⁊ ferreum.
suꝑuestitum calamis aureis. qͥnq
geniculatis. ad modum cannȩ. Ubi

Expanded text:
i erant; unde, et a phialim, quod Graece vitrum dicitur, sic vocabantur in imo angustae, in superiore parte amplae, in quibus color, et sapor poterat cognosci, quas Hebraei scutellas dicunt. Cyathi vero minores, et angustiores erant, et aurei, cum quibus fundebatur vinum super altare pro hostiae libamento. In thuribulis, quae etiam mortariola dicebantur, thus praecognoscebatur, et offerebatur. Similiter et in acetabulis acetum. Sed quia utrum accepta, id est idonea essent, an non. Postea subdividunt acetabula in tria, in phialas, iSumebant enim sacerdotes prius de his quae offerenda erant, portiuncbando de singulis, quae libaminaecepit quoque Dominus fieri candelabrum ex auro purissimo ductile . Tamen Josephus fusile dicit. Cujus hastile basi infixum erat, et ferreum super vestimentum calamis aureis quinque geniculatis ad modum cannae. Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
pon̾ent in m̃sa ⁊ tolłent. Ipsi tñ
ñ obseruabant hoc. Nicebant᷑ etiã:
dño. in memoriã sempit̾nam . xiͦi. tri¬
buum filioꝵ isrł. uł porro positi .i.¬
dam. uł in et̾num: ꝑ successionem
ꝑonendi de uasis libaminũ
recepitqe dr̃s¬

Expanded text:
ponerent in mensa, et tollerent; ipsi tamen ponerent in mensa, et tollerent; ipsi tamen non observarunt haec. Dicebantur enim Domino in memoriam sempiternam duodecim tribuum filiorum Israel. Vel porro positi scidam, vel in aeternum per successionem ponendi. CAP. L. De vasis libaminum. Praecepit er
Abbreviated transcription (Latin):
erat alia corona. minor ista.S qͣn¬
ta: ⁊ quomͦ suꝑposita: & an plana:
uł int̾rasilis: nescimꝰ. tantũ aure¬
ola uocat᷑. hebrei dicunt ⁊ hane
ꝓpħice additani ad p̾signandã di¬
uisionem regni: in duo regna. fuit
eiĩ regnũ urł popłosius regno u¬
d̾a. s tam̃ minꝰ dignũ. & id̾o aureo¬
la: suꝑposita erat. I tam̃ minor
ad aquilonẽ. ñ longe ab adĩtu. &
ponebant᷑ suꝑ eam .xii. panes axi¬
ini. de simila. mundi ualde. & po¬
nebant᷑ seni altrinsecus. ⁊ consta¬
bant singłi de duab decimis ephi
quas ᷤ iosephus duos assarios uo¬
aureas suꝑpositas. plenas thure.
hii diluculo sabbati recentes ⁊ ca¬
lidi: imponebant᷑ mense.  erant
tum. Tune illis sublatis: ⁊ toto
thure ucenso suꝑ altare: noui
cũ alio thure substituebantur.
Sublatos uo: soli sac̾dotes come¬
debant. uñ ⁊ sac̾dotales diceban¬
tur. etiã id̾o quia ut ait iosephus
dñs p̃ceꝑat qd soli sac̾dotes panes
illos formarent. ⁊ coquerent. et

Expanded text:
erat alia corona minor ista. Sed quanta, et quomodo superposita, et an plana, vel interrasilis nescimus: tamen aureola vocatur. Hebraei dicunt et hanc prophetice additam ad praesignandam divisionem regni in duo regna. Fuit enim regnum Israel populosius regno Juda; sed tamen minus dignum et ideo aureola superposita erat, et tamen minor. ad Aquilonem non longe ab aditu, et ponebantur super eam duodecim panes azimi de simila munda valde, et ponebantur seni altrinsecus, et constabant singuli de duabus decimis Ephi, quas Josephus duos assarios voaureas superpositas, plenas thure. Hi diluculo Sabbati recentes et calidi imponebantur mensae, et erant ens; tunc illis sublatis, et toto thure incenso, super altare novi cum alio thure substituebantur: 373 sublatos vero soli sacerdotes comedebant; unde sacerdotales dicebantur, vel etiam ideo: quia, ut ait Josephus, Deus praeceperat quod soli sacerdotes panes illos formarent, et coquerent; et
Abbreviated transcription (Latin):
sopitam in cordib: suscitau̾at
in scͥpto. Uirga aaron: in testimo¬
nium: qd̾ omĩs potestas a dño d̾o
est. Deut̾onomius : in testimoni
dicta ẽ archa testam̃ti uł testi¬
monii. Ob hoc ⁊̃ tab̃nacłin te¬
stimonii dictum ẽ. & id̾o ⁊̃ quia
cause ꝓforib eiꝰ agebant᷑. fac¬

Expanded text:
sopitam in cordibus suscitaverat sopitam in cordibus suscitaverat in scripto. Virga Aaron, in testimonium quod omnis potestas a Domino Deo est. Deuteronomium, in testimoniudicta est arca testamenti, vel testimonii. Ob hoc etiam tabernaculum testimonii dictum est; et ideo etiam quia causae prae foribus ejus agebantur. C
Abbreviated transcription (Latin):
de tabnacło. Tercio: de atrio. Io¬
sephus u̾o: econu̾so. Ille sed̾m or¬
ditiem compositionis. Iste scd̾m
ordinẽ collocationis. Longitudo
arche: habebat duos cubitos. ⁊
apparet in altari lat̾anensi. intra
quod: dicit᷑ eẽ archa. Ettam iosephtis
uocat cubitũ hic: dduos palmos. &
dicit᷑ archa: ñ hu̾isse pedes. & de¬
aurata ẽ uitus ⁊ foris: auro mun¬
dissimo. Factaq ẽ supra corona au¬
iea. ad modũ. s. labii. qd in mensis
⁊ scacariis fieri solet. ꝑ utrumq
latus longituduns: erant bin eir¬
culi aurei. totum lignũ penet᷑ntes.
a ꝑ eos uectes delignis sethim. de¬
aurati. mittebantur. quibꝰ archa
ferebatur. nec unqͣm extraheban¬
tur. In qua post: posita ẽ testifi¬
catio .i. tabulȩ. In quib scͥptum
erat: testam̃tum. Tam̃ queq ibi
reposita: testimonta dici possunt.
posita ẽ ibi urna aurea. plena
manna. in testific̾one: qd̾ panẽ
dedisset eis decęlo. ⁊̃ abulȩ in te¬
stificationẽ: qd̾ legem uaturalẽ.

Expanded text:
de tabernaculo, tertio de atrio. Josephus vero econtra: ille, secundum ordinem compositionis; iste secundum ordinem collocationis. Longitudo arcae habebat duos cubitos, et apparet in altari Lateranensi, infra quod dicitur esse arca. Etiam hic Josephus vocat cubitum duos palmos. Et dicitur arca non habuisse pedes, et deaurata est intus et foris auro mundissimo. Et facta est supra corona aurea, ad modum scilicet labii quod in mensis et scacariis fieri solet. Per utrumque latus longitudinis bini erant circuli aurei totum lignum penetrantes, et per eos vectes de lignis Setim deaurati mittebantur, quibus arca ferebatur, nec unquam extrahebantur. In qua postea posita est testificatio, id est tabulae in quibus scriptum erat testamentum. Tamen quaeque ibi reposita testimonia dici possunt. Posita est ibi urna aurea plena manna, in testificationem quod panem dedisset eis de coelo. Tabulae, in testificationem quod legem naturalem
Abbreviated transcription (Latin):
non legit᷑. Hoc dicebat᷑ oraculũ.
qͥa dñs deloco illo dabat res¬
ponsa. Responsũ aut̃ diuinũ
oracłm d̾r: quia orantib dat᷑.
Dicebat᷑ aut̃ ꝓpiciatorium. qͥa
exinde loquens dñs ꝓpiciabat᷑
popło. uł quia die ꝓpiciatio¬
nis: dicebant gloriam domini
semꝑ ibi descendere. Ex utraq
u̾o parte oraculi. s. in duobus
angulis anteriorib positi st̃:

Expanded text:
egitur. Hoc dicebatur oraculum, quia Deus de loco isto responsa dabat. Responsum enim divinum oraculum dicitur; quia orantibus datur. Dicebatur etiam propitiatorium; quia exinde loquens Dominus propitiabatur populo: vel quia die propitiationis dicebant gloriam Domini semper ibi descendere. Ex utraque vero parte oraculi, scilicet in duobus angulis anterioribus, positi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dicit iosephus hec mensa proxi¬
quatuor pedes. qui dicunt᷑ eius
altitudo. Erantq ex iuedietate
erat in pede: ubi anulus missus la¬
aurati: quib ferebat᷑ mensa.
Ciait aut̃ labiũ in ea : ꝑ circittũ.
sicut ⁊ in archa. Et labio affixa
erat: aurea corona. alta: digitis
quattior. tta qd̾ mẽdietas eius su¬
per mensam eminebat: ne suꝑ¬
posita cad̾ent ex ea. Alt̾a medi¬
etas: inferiꝰ pendebat ad decorẽ.
& erat corona hȩc int̾rasilis .i.
uit̃polata celaturis: et plano.
Erant aut̃ ut auint hebrei ce¬
te: quot reges futuri er᷑ant in
ierłi adauid: usq ad sedechi¬
am. Tam̃ iosephus uidet᷑ uelle
ñ fuisse in ea aliud labiũ. nisi
hanc coronã int̾rasilem .i. reti¬

Expanded text:
dicit Josephus haec mensa proxiquatuor pedes, qui dicuntur ejus altitudo, erantque ex medietate erat in pede, ubi annulus missus aurati, quibus ferebatur mensa. Erat autem labium in ea per circuitum sicut in arca, et labio affixa erat aurea corona alta digitis quatuor, ita quod medietas ejus super mensam eminebat, ne superposita caderent ex ea. Altera medietas inferius pendebat ad decorem, et erat corona haec interrasilis, id est interpolata caelaturis, et plano. Erant autem, ut aiunt Hebraei, caetae, quot reges futuri erant in Jerusalem a David usque ad Sedeciam: tamen Josephus videtur velle non fuisse aliud labium in ea, nisi hanc coronam interrasilem, id est reti
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ anullo hominũ est inspecta.
hec dieit moyses se in dei sede
conspexisse: figurata. Cherubim
unus: alt̾m respiciebat. uersis
tam̃ uultib in ꝓpiciatorium. du¬
abus quoq alis expansis. ⁊ mu¬
tuo se targentib: uelabant ora

Expanded text:
quae a nullo hominum est inspecta. Haec dixit Moyses se in Dei sede conspexisse figurata. Cherub unus respiciebat alterum; versis tamen vultibus in propitiatorium: duabus quoque alis expansis, et mutuo se tangentibus velabant ora