comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rectionis & udicii fut᷑i uos deo ꝑmittente
tercium estimaret pꝰ peccata posse fieri bap¬
tisma. mox subiungit dicens. Impossibile
est enim eos qui semel sunt illuminati. gu¬
stauerunt etiam donum cęleste &e participes
st facti sp̃s sc̃i. gustauerunt nichilominꝰ bo¬
num di ũbum uirtutes scłi futi & lapsi ft̃ re
nouari rursꝰ adpęnitentiam. rursum cruqi¬
figentes sibimet ipsis filium dĩ &e ostentui ha¬
bentes. Impossibile ẽ inquit ñ difficile. impoᷤᷤ¬
sibile ẽ inquit in desꝑationem eos misit
scđo baptizari posse qͥa impossibile ẽ qͦd fieri
ñ potest. ifficile uͦ quod quamuis c̃ labore
fieri tam̃ pocest si semel inquit illuminati
ste. hoc est remissionem peccatoꝵs accepistis
paulus enumerat. &e bonum gustastis ũbũ
dei. hic doctͥnam dic̃ eungłicam ce uirtutes
uenti dei cognouistis. Que ẽ reuelatio futi᷑¬
scłi nͥ resurrectio & uita beata quȩ scĩs ꝓmit¬

Expanded text:
rectionis et judicii futuri, vos, Deo permittente,rectionis et judicii futuri, vos, Deo permittente,ecundum, vel tertium aestimaret post peccata posse fieri baptisma, mox subjungit, dicens: « Impossibile est enim eos, qui semel sunt illuminati, gustaverunt etiam donum coeleste, et participes sunt facti Spiritus sancti, gustaverunt nihilominus bonum Dei verbum virtutesqunovari rursus ad poenitentiam, rursum crucifigentes sibimetipsis Filium Dei, et ostentui habentes. » Impossibile est, inquit, non difficile. Impossibile est, inquit, in desperatione eos misit, secundo baptizari posse, quia impossibile est quod fieri non potest; difficile vero, quod quamvis cum labore, fieri tamen potest. Semel, inquit, illuminati ste, hoc est, remissionem peccatorum accepistis, Paulus enumerat, et bonum gustastis verbum Dei. Hic doctrinam dicit evangelicam; et virtutes venturi saeculi cognovistis. Quae est virtus futsi resurrectio et vita beata quae sanctis promit
Abbreviated transcription (Latin):
manuum & resurrectionis mortuorum
& iudicii ec̃ni. Non enim sufficit peniten¬
tiȩ mundꝰ facere peccatores nisi confestim
baptiret᷑ unusquisq ur̃m in nomine iħu.¬
Qͥa impossibile ẽ oꝑari hominem ꝑ se hoc
ꝑdei gr̃am inbaptismate acciꝑe potest. Qͥd
est nanq baptismatum doct̾nam ñ tanqͣm
multoꝵ baptismatum debet intelligi. s unqꝰ
qͥa sicut una fides ẽ: ita unum baptisma ẽ.
sed ꝓuarietate accipientium baptismatum
firmationem unitatis in ȩccłia xp̃i a pontifi¬
cib fieri solet. Hisgͥ ꝑfecte in ȩccłia ꝑceptis
fides resurrectionis &e iudicu fut᷑i habenda
est. Uiuere qͥppe sic̃ angłi &e nulliꝰ egere eoꝵ
quȩ in ista uita sunt huiꝰ uitȩ ꝓmissionib
facta est ꝑ sp̃m scm̃. fructꝰ aut̃ huius ꝓmissio
&e iudicium semel baptizato restant ñ iterũ
baptizari. Et hoc faciemꝰ siquidem si ꝑmise¬
rit ds In hac qͥppe fide baptismatis &e resur¬

Expanded text:
manuum, ac resurrectionis mortuorum manuum, ac resurrectionis mortuorum et judicii aeterni. » Non enim sufficit poenitentiae mundos facere peccatores, nisi confestim baptizetur unusquisque vestrum in nomine  impossibile est operari hominem per se, hoc per Dei gratiam in baptismate accipere potest. Quid est namque baptismatum doctrina? Non tanquam multorum baptismatum debet intelligi, sed unius, quia sicut una fides est, ita unum baptisma est : sed pro varietate accipientium, baptismatum firmationem unitatis in Ecclesia Christi a pontificibus fieri solet. His igitur perfecte in Ecclesia perceptis, fides resurrectionis et judicii futuri habenda est. Vivere quippe sicut angeli, et nullo egere eorum, quae in ista vita sunt, hujus vitae promissio nobis factaet judicium, semel baptizato restant, non iterum baptizari. « Et hoc faciemus, si quidem permiserit Deus. » In hac quippe fide baptismatis, resur
Abbreviated transcription (Latin):
dexisset omnia sicie de tab̃nacł construic¬
tione siue dehostus & sacͥficiis quȩ in eo
oblati eẽnt s dde utroq melius intelligit᷑.
Nc̃ aut̃ ineliꝰ sorttiꝰ est ministi̾um quanto
& melioris testam̃ti mediator ẽ qͦd meliorib

Expanded text:
dixisset: Omnia, sive de tabernaculi construcdixisset: Omnia, sive de tabernaculi constructione; sive de hostiis et sacrificiis, quae in eo oblaturi essent? sed de utroque melius intelligitur. « Nunc autem melius sortitus est ministerium, quanto et melior
Abbreviated transcription (Latin):
deseruiunt cȩlestium. Si gͥ eẽt t̾renꝰ pontifex
sic̃ aaron ñ eẽt utiq sac̾dos scd̃m ordinẽ mel¬
chi sedech: in ȩt̃nuim. Aaron qͥppe mortuus
sac̃dos ẽ sempit̾nus ñ talis quales illi fuert
qͥ exemplari ce umbrȩ deseruiunt cȩlestiũ.
Om̃s uͦ sac̾dotes in lege constituti exempla¬
re & umbratile sacdotium gerebant celestiũ
id est sp̃italium significantes uerum &e sempi¬
ternum xp̃i sac̃dotium. Nonne altare ẽ
nes nr̃as. nich uͦ habens carnalis sacrificii
qͣd i cinerib resoluat᷑. nec in fumo extenset᷑.
cȩlestia ñ celebrant sacͥficia: qͥb dr. accipi¬
mittunt᷑ eis. & quoꝵs retinueritis retenta
st̃. Hoꝵs enĩ sacͥficioꝵ omnia leuitici sacͥfi¬
ret tabnacłm. uide inquit omnia facito
scdm exemplar quod tͥ ostensum est i
ad disciplinam ꝑcipiendam quam uisꝰ
uimus. qͦmͦ illa q̃ ipso uisu ꝑcipimꝰ: Ideo
dic̃ uide ut omã facias sic̃ tͥ in monte de¬
monstratum ẽ. S hic quęri potest de qͥb

Expanded text:
renus pontifex, sicut Aaron, non esset utique sic sacerdos secundum ordinem Melchisedech in aeternum. Aaron quippe mortuus sacerdos est sempiternus: non talis quales illi fuerunt qui exemplari et umbrae deserviunt coelestium. Omnes vero sacerdotes in lege constituti exemplare et umbratile sacerdotium gerebant coelestium, id est, spiritalium, significantes verum et sempiternum sacerdotium Christi. Nonne altare  Cnes? « Nihil vero habens carnalis sacrificii, quod in cineres resolvatur, nec in fumo extensetur coelestia non celebrant sacrificia, quibus dicitur: Accipimittuntur eis; et quorum retinueritis, retenta sunt ? » Horum enim sacrificiorum, omnia Levitici sacerdret tabernaculum: Vide, inquit, omnia facito secundum exemplar, quod tibi ostensum est in ad disciplinam percipiendam, quam visus; audimus, quomodo illa quae ipso visu percipimus. » Ideo dicit: Vide, ut omnia facias sicut tibi in monte demonstratum est. Sed hic quaeri potest, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
da muña & hostias constituit᷑. unde necesse ẽ
&e hc̃ hab̾e aliqͥd quod offerat. Pontifices uͦ ue¬
teris instrum̃ti statuti st̃. legalia offerre mu¬
nera. hostias ꝓsuissic̃ suꝑius dix̃. uel etiam ꝓ
popłi peccatis. Unde necesse ẽ saluatorẽ nr̃m
in dieb carnis suȩ aliqͥd habe ad offerendũ
ꝓ nob̾. dum in sempit̾na diuinitatis iuȩ na-¬
tura ñ habuit qͦd offerret: sumpsit ex nobis
qͦd ꝓ nob̃ offerre potuisset. id est carnem hu¬
manam. Qd tam aptum immolationi ꝙͣ
caromortalis ꝓ mortalib: Q qͥd tã mundũ
ꝓ mundandis uitiis mortalium quã sine
ulla contagione carnalis concupis centie
caronata in utero ex uto uirginali: Et
qͥd tam gͣte offerri &e suscipi possit. qm caro
quatuor consid̾ant᷑ in omni sac̾ficio. cui offe¬
ratur. a qͦ offerat᷑: quid offerat᷑. ꝓ qͥb offerat᷑.
Gnec alicui sacͥficium debet ñ soli uero deo

Expanded text:
da munera et hostias constituitur: unde necesse est da munera et hostias constituitur: unde necesse est et hunc habere aliquid quod offerat. Pontifices vero veteris instrumenti stati sunt legalia offerre munera, hostias pro suis, sicut superius dixit, vel etiam pro populi peccatis. Unde necesse est Salvatorem nostrum in diebus carnis suae aliquid habere ad offerendum pro nobis: dum in sempiterna divinitatis suae natura non habuit quod offerret, sumpsit ex nobis 690 quod pro nobis offerre potuisset, id est, carnem humanam. Quid tam aptum immolationi quam caro mortalis pro mortalibus? Et quid tam mundum pro mundandis vitiis mortalibus quam sine ulla contagione carnalis concupiscentiae caro nata in utero, ex utero virginali? Et quid tam grate offerri et suscipi possit quam caro Quatuor considerantur in omni sacrificio: cui offeratur, a quo offeratur, quid offeratur, pro quibus offeratur. Ergo nec alicui sacrificium debetur, nisi soli vero Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
rabile sacram̃tum eundem sede in duinita¬
tisgła. quem ꝑsecutores in cruce pendentẽ
uiderunt. In qͣ cruce passionis illiꝰ ministra¬
do ẽ salutis nr̃e. Hoc enĩ gestum c̃dimꝰ hoc nob̃
ad salutem ꝓficere nouimꝰ. s qͥd carnalis mẽs
humana estimet in eo qͦddr sedere eum a dex¬
tris di. Descendit enim sc̃a scͥpt᷑a nĩȩ infirmi¬
tad. nr̃eq consuetudini qͣtinꝰ imbecilla in¬
strueret᷑ humanitas qͣndousq ad illam sec̾tã
ꝑuenire. Q uictori filio & ꝑ scãm incarnatio¬
nem totiꝰ mundi tͥumphatori pꝰ resurrectionis
głam honorabilis concessus offert᷑. ut ꝑhunc
situm suscepte humanttatis gła declaratur. Nã
hoc ũbosedere illud designat᷑. ut capit nr̃m
xp̃s ad patͥscognosceret᷑ cdext̾am collocatum
id est diuine maiestatis sublimati in qͣ part
ponendi st̃. quia ꝑfidi eiꝰdem saluatoris mu¬
nere segͥgant᷑. Omnis enĩ pontifex ad offeren¬

Expanded text:
rabile sacramentum est eumdem sedere in divinitarabile sacramentum est eumdem sedere in divinitatis gloria, quem persecutores in cruce pendentem viderunt; in qua cruce passionis illius, ministratio est salutis nostrae; hoc enim gestum credimus; hoc nobis ad salutem proficere novimus. Sed quid carnalis mens humana aestimet in eo, quod dicitur: Sedere eum a dextris Dei? Condescendit enim sancta Scriptura nostrae infirmitati, nostraeque consuetudini, quatenus imbecilla instrueretur humanitas, quando usque ad illam secretam ctori Filio, et per sanctam incarnationem totius mundi triumphatori, post resurrectionis gloriam honorabilis consessus offertur, ut per hunc situm susceptae humanitatis gloria declaretur: nam hoc verbo sedere, illud designatur, ut caput nostrum Christus ad Patris cognosceretur dexteram collocatum, id est, divinae majestatis sublimitatem, in qua parte ponendi sunt, qui a perfidis, ejusdem Salvatoris munere, segregantur. Omnis enim pontifex ad offeren
Abbreviated transcription (Latin):
ait sac̃dotem magium potenti sacͥficio proxi¬
mati ft. tret meo ne pecent.qͥa illuqd sacfictĩ
nunquam ꝓpeccatis it̃m oblatum erit. non
ẽ aliuid sacͥficium. unum uͦ nos purgauit.
Post hoc iuidiciumerit qͦtqͦt redempti sumꝰ
talem habemꝰ pontificem. qͥ cum sedet in dex¬
tera sedis magnitudinis in celis scõꝵs minist᷑
& tab̃nacłi ueri quod fixit ds & non homo.
Qt itaq ait capłm in his quȩ dictast̃ sig̾cat
aliquid summum & magnum qͣsi p̃cedentiᷤᷤ
disputationis recapitulatio ad rem ipsam de¬
ducens auditorem. Talem habemꝰ inqͥt ponti¬
ficem. qͥ sedet ad dext̾am sedis maiestatis:
humilia excelsis humana diuinis commis¬
cens: euudem dm̃ ostendens quem ce pon¬
difex magnus. qͥ sedet ad dext̃am maiestatis
in excelsis patͥs. Dum audis eundem sedere
adextͥs dei &e ministrare sc̃is. Sedere aut̃ dig¬
nitatis diuine ẽ. ministrare uͦ miscłie mul¬
tȩ & amoris magni quem nob̃ impendit. Mi¬

Expanded text:
 corrupte  magni potenti sacrificio proximati sunt. Terret in eo, ne peccent; quia illud sacrificium nunquam pro peccatis iterum oblatum erit. « Non est aliud sacrificium; unum vero nos purgavit; post hoc judicium erit. Quotquot redempti sumus, Talem habemus pontificem, qui cum sedet in dextera sedis magnitudinis in coelis, sanctorum minister et tabernaculi veri, quod fixit Deus, et non homo. Quod itaque ait: Capitulum in his quae dicta sunt, significat aliquid summum et magnum, quasi praecedentis disputationis recapitulatio, ad rem ipsam deducens auditorem. Talem habemus, inquit, pontificem, qui sedet ad dexteram majestatis; humilia excelsis, humana divinis commiscens, eumdem Deum ostendens, quem et pontifex magnus. Qui sedet ad dexteram majestatis in excelsis Patris. Dum audies eumdem sedere a dextris Dei, et ministrare sanctis, « sedere autem dignitatis divinae est, ministrare vero misericordiae multae et amoris magni quem nobis impendit. » Mi
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ angłs a deo directꝰ uirgini annuncia¬
uit filiũ dei ẽẽ uerum. & ideo magnum
sacerdotem. Teneamꝰ confessionem. non enim
habemus pontificem qui ñ possit compati
infirmitatib nr̃is. Qualem confessionem
ẽ. sepultꝰ est. resurrexit t̃cia die. ascendit ĩ
cȩlum. sedet ad dext̾am dĩ patͥs inde uentur
uidicare uiuos & mortuos. ꝑ quem omĩa
bona habemꝰ redemptionem. resurrectionẽ.
hȩreclitatem cum eo sempit̃nam. Hec con
stitutus ẽ. intrat a sanguine asꝑsus ꝓprio
non alieno. sic̃ pontifices pͥores qͥ sanguine
uaccȩ rubrȩ asꝑgebant᷑. Non enim habemꝰ
pontificem qui non possit compati infir-
mitatib nr̃is. Hon inquit ignorat quȩ nr̃a
st᷑. Ulenit enim ꝑllam humanȩ conditioĩs
ꝑomnia sine peccato nicħ secum afferens un¬
de mori debitor ec̃t. sicut ipse in eungłio
testat᷑ dicens. Uenit enim pͥnceps huiꝰ mundi
& in me ñ habet quicqͣm. Mult pontifices

Expanded text:
nomen angelus, a Deo directus virgini annuntianomen angelus, a Deo directus virgini annuntiavit Filium Dei esse verum, et ideo magnum sacerdotem. Teneamus confessionem. Non enim habemus pontificem, qui non possit compati infirmitatibus nostris. Qualem confessionem ie, ascendit in coelum, sedet ad dexteram Dei Patris, inde venturus judicare vivos et mortuos; per quem omnia bona habemus, redemptionem, resurrectionem, haereditatem cum eo sempiternam. Haec confstitutus intrat in sanguine aspersus proprio, non alieno, sicut pontifices priores, qui sanguine vaccae rufae aspergebantur. Non enim habemus pontificem, qui non mitatibus nostris. » Non, inquit, ignorat quae nostra sunt. Venit enim per viam humanae conditionis, per omnia sine peccato, nihil secum afferens, unde morti debitor esset, sicut ipse in Evangelio testatur dicens: Venit enim princeps hujus mundi, et in me non habet quidquam . « Multi pontifices
Abbreviated transcription (Latin):
rantes cont᷑ dm̃ ꝑiert̃. Patres ur̃s erant qui
ꝑiert̃: nolite imitari eos. Patres ur̃i erant. s
siimitati eos ñ fueritis: patres ur̃i ñ erunt.
quamuis de eis natisitis. scientes quia ds
potens est de lapidib suscitare filios abra
he. Quadraginta annis offensꝰ fui g̾natiõi
huic. Multis modis eos castigat. ipsi tam̃
semꝑcorde errauerunt. Quadraginta dieb
dñs in deserto ieuinauit: ut triumpharet
contͣ dm̃ in heremo: pꝰq consummatã in
passione &e resurrectione totam uictoriȩ

Expanded text:
rantes contra Deum perierunt. Patres vestri erant qui rantes contra Deum perierunt. Patres vestri erant qui perierunt, nolite imitari eos; patres vestri erant; sed si imitati eos non fueritis, patres vestri non erunt, quamvis de eis nati sitis, scientes quia Deus pohae . » « Quadraginta annis offensus fui generationi huic. » Multis modis eos castigans; ipsi tamen semper corde erraverunt. Quadraginta diebus Dominus in deserto jejunavit, ut triumpharet contra Deum in eremo. Post quam consummatam in passione et resurrectione totam victoriae
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ uirauit ut ñ intraret gñatio illa in reqͥ¬
requies apłs memorat in hac eplła Unam
erant ex miseria multa a laborib. Cercia q̃
uera est requies. hoc est regnum cȩlorum.
Ad quam qͦs ꝑuenire contigerit: reuera reqͥ¬
escunt a laborib &e difficultatib suis. De qͣ
hic ꝓpħa loquit᷑. adueros israelitas: dicens
Hodie si uocem eiꝰ audierits: ne obduretis
corda ur̃a. Ne similia patiamini: qualia
ꝓgenitores ur̃i passi sunt. & deprauati st̃
requie ꝓmissa. Aliqñ enim audierunt patͤs
batis corda ur̃a. ꝑse nc̃ loquit᷑ mollescant
corda ur̃a: qͥ p̃cones ante mittebat: ipse ue¬
nire dignatꝰ est. Ore suo hic loquit᷑: qui lo¬
quebatur ꝑ ora ꝓpħarum. Ad eiꝰ uͦ uocem
qui p̃conem misit. & nc̃ ꝑ se clamat: nolite
claude corda ur̃a. Recordamini qͦmͦ obdu¬
rat st̾ patres ur̃i. & qͦmͦ non introierunt
in requiem ꝓmissam. s amaricat murmu¬

Expanded text:
ejus, juravit ut non intraret generatio illa in requejus, juravit ut non intraret generatio illa in requrequies Apostolus memorat in hac epistola: unamerant ex miseria multa et laboribus; tertiam, quae vera est requies, hoc est, regnum coelorum, ad quam quos pervenire contigerit, revera requiescunt a laboribus et difficultatibus suis; » de qua hic propheta loquitur, adversus Israelitas dicens. Hodie si vocem ejus audieritis, ne obduretis corda vestra, ne similia patiamini, quiaprogenitores vestri passi sunt, et privati sunt requie promissa. Aliquando enim audierunt patresstis corda vestra. Per se nunc loquitur; mollescant corda vestra. Qui praecones ante se mittebat, ipse venire dignatus est: ore suo hic loquitur, qui loquebatur per ora prophetarum. Ad ejus vero vocem, qui praeconem misit, et nunc per se clamabat, nolite claudere corda vestra. Recordamini quomodo obdurati sunt patres vestri, et quomodo non introierunt in requiem promissam, sed amaricati murmu
Abbreviated transcription (Latin):
beatꝰ apłs de spe insuꝑiorib: qͥa oportet nos
sꝑare quȩ fut᷑a sunt. Spes aut̃ que uidetur.
non ẽ spes. Hystoria uͭ quam ꝓpħa hic reme¬
morat notissima est. Cum enim egressi eẽnt
de t̾ra egypti ce multam uiam ꝑambulas.¬
sent & multa uidicia uirtutis di accepissẽt
in egypto. in mari rubro.in heremo: con¬
silium fecerunt mittere specłatores quide¬
berent inspicere naturam t̾re q̃ ꝓmissa ẽ
eis. Iui uͦ ꝑgentes: reũsi st̾. lerram quidem
tricem ẽẽ dicebant: s uiroꝵ inexpugnab¬
lium eẽ illam ꝓuinciam & fortium. Isrł̃ite
uͦ ingͣti & insensati quos oportebat ut recor¬
darentur tantoꝵ dei beneficioꝵ & quomͦ
eos clausos in medio tanti ȩxercitꝰ egyptioꝵ
eripuit de ꝑicłis. & fluuioꝵ fontes sine
defectu donauit. &e manna tribuit. & alia
deo crediderunt. nec hors aliqͥd rememo-
fuerunt beneficioꝵ di. mirabiliumq:

Expanded text:
beatus Apostolus de spe in superioribus, quia oportet nos beatus Apostolus de spe in superioribus, quia oportet nos sperare quae futura sunt. Spes autem quae videtur, non est spes. Historia vero, quam propheta hic rememorat, notissima est: « Cum enim egressi essent de terra Aegypti, et multam viam perambulassent, et multa judicia virtutis Dei accepissent in Aegypto, in mari Rubro, in eremo, consilium fecerun mittere speculatores, qui deberent inspicere naturam terrae, quae promissa est eis: illi vero pergentes reversi sunt, terram quidem tricem esse dicebant; sed virorum inexpugnabilium esse illam provinciam et fortium. Israelitae vero ingrati et insensati, quos oportebat, ut recordarentur tantorum Dei beneficiorum, et quomodo eos clausos in medio tanti exercitus Aegyptiorum eripuit de periculo; et fluviorum fontes sine defectu donavit, et manna tribuit, et aliaDeo crediderunt, nec horum aliquid rememorafuerunt beneficiorum Dei, mirabiliumque
Abbreviated transcription (Latin):
domum adquisiuit. Omnis uanq domꝰ
fabricat᷑ ab aliqͦ: qui aut̃ omnia creauit:
ds ẽ. Hic factorem a fact᷑a discernit. utrius q
domꝰ auctorem dm̃ ẽẽ intelligiuolens. S
moyses qͥdem fidelis erat in tota domo eius:
tanqͣm famulus in testimonium eoꝵ quȩ
dicenda erant. Ap̃s uͦ tanqͣm filius in domo¬
sua quȩ domꝰ sumꝰ nos: si fidutiam &e głam
speiusq in finem firmam retineamus. Iste
aut̃ id est xp̃s in pat̾nas res sicut filius in.¬
gredit᷑: ille autem id est moyses sic̃ famubꝰ
rui. Domꝰ qͥppe dei erimꝰ: si fidutiam spei &e
głe usꝙ in finem. firmam retineamus. Dene
dixit fiduciam spei nr̃ȩ: qm̃ omnia bona
scĩsin hac uita in spe st̃: donec ad speciem
ꝑueniant ꝑfecte beatitudinis. Spe enĩ salui
facti sumꝰ. Bona enim q̃ nob̃ promissa sunt:
in hac penali uita hab̃e ñ possumꝰ nͥinspe. &
illa patient̃ expectantes usq ad finẽ firmam.¬

Expanded text:
domum acquisivit. « Omnis namque domus domum acquisivit. « Omnis namque domus fabricatur ab aliquo; qui autem omnia creavit, Deus est. » Hic factorem a factura discernit, utriusque domus auctorem Deum esse intelligi volens: sed Moyses quidem fidelis erat in tota domo ejus, tanquam famulus, in testimonium eorum quae dicenda erant; sua; quae domus sumus nos, si fiduciam et gloriam spei usque ad finem firmam retineamus. » Iste autem, id est Jesus, in paternas res, sicut filius ingreditur: ille autem, id est Moyses, sicut famulrui. Domus quippe Dei erimus, si fiduciam spei, et gloriam usque in finem firmam retineamus. Bene dixit, fiduciam spei nostrae: quoniam omnia bona sanctis in hac vita in spe sunt, donec ad speciem perveniant perfectae beatitudinis: « Spe enim salvi facti sumus . » Bona enim, quae nobis promissa sunt, in hac poenali vita habere non possumus nisi in spe, et illum patienter exspectantes, usque ad finem firmam
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd natꝰ est ex patre. ds apud patrem coet̾nus
gignenti &e consubstantialis. s sac̃dos ꝓpter
carnem qͣm assumpsit. aut ꝓpt̃ uictimam
quam ꝓ nob offerebat a nob susceptam:
id est carnem & sanguinem suum. De qua
uictima: ipse in eugłio ait. Nisi mandu¬
caueritis carnem filii hominis ce biberitis
eiꝰ sangumem non habebitis uitam in uob̃.
S inista carne ac sanguine nil cruentum¬
nil corruptibile mens humana concipiat¬
Ne sicut ait apłs. Qui enim corpꝰ dñi indig¬
ne manducat. uidicium sibi manducat. S
uiuificatricem sub̃am atq salutarem iN
pane &e uino ꝑ q̃si digne sumit᷑ nob̾ est pecca¬
tops remissio & regni dei possessio collata. Huꝰ
ordinem sacrificii ꝑ misticam similitudinem
melchis edech iustis simꝰ rex insitaut. qndo
domino panis & uinifructꝰ obtulit. Constat
enim pecudum uictimam ꝑisse quȩ fuerunt
ordinis aaron. non melchis edech. s hoc ma¬

Expanded text:
quod natus est ex Patre Deus apud Patrem coaeter nus quod natus est ex Patre Deus apud Patrem coaeter nus gignenti et consubstantialis: sed sacerdos propter carnem quam assumpsit, aut propter victimam quam pro nobis offerebat, a nobis susceptam, id est, carnem et sanguinem suum: de qua victima ipse in Evangelio ait: Nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis . Sed innil corruptibile mens humana concipiat, sicut dicit Apostolus: « Qui enim corpus Domini indigne manducat, judicium sibi manducat , » sed vivificatricem substantiam, atque salutarem in pane et vino, per quae, si digne sumitur, nobis est peccatorum remissio et regni Dei possessio collata. Hujus ordinem sacrificii per mysticam similitudinem, Melchisedech justissimus rex instituit, quando Domino panis et vini fructus obtulit. Constat enim pecudum victimas periisse, quae fuerunt ordinis Aaron, non Melchisedech; sed hoc ma
Abbreviated transcription (Latin):
damus aut̃ quod posuit. dix̃ ad me filius
m̃s es tu. Quod etiam ei dicturꝰ erat post
baptismum. hic ẽ filiꝰ m̃s dilectus in quo mͥ
ego hodie genuite. Hoc iam nicħ habet com¬
mune cum cȩtĩs qͥ filii dñr. qui sacerdotes
appellant᷑. De qͥb dictum ẽ. Ego dixi dii estis
& filii excelsi om̃s. S totum ẽ unigeniti filii
ꝓpͥum. quemadmodum &e in alioloco dic̃.
Tu es sac̃dos in ȩt̃num scđm ordinem mel¬
chis edech. Melchis edech. hic scd̾m legalia
mandata ñ fuit sac̾dos. s scdm cuiꝰdam sin¬
gularis sac̾dotii dignitatem. panem offereis
deo &e uinum. ñ brutoꝵ animalium sangui¬
nem. In cuiꝰ ordinem sac̾dotũ xp̃s factꝰ est sac̃¬
dos: ñ temporalis s et̾nus. dd quẽ hoc dictũ ẽ.
ues sac̾dos inet̃num sed̃m ordinẽ melchisedech.
Omnes enim sub lege erant sacerdotes. iste solꝰ
scdm ordinem melchis edech. Ec eo qͦd natꝰ ẽ
de utõ uirginali ante luciferum. ñ scđm id

Expanded text:
damus autem quod posuit: « Dixit ad me, Filius meus es tu; » quod etiam ei dicturus erat post baptismum: « Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi « Ego hodie genui te. » Hoc jam nihil habet commune cum caeteris, qui filii dicuntur, qui sacerdotes appellantur, de quibus dictum est: « Ego dixi: Dii estis et filii excelsi omnes ; » sed totum est unigeniti Filii  Quemadmodum et in alio loco dicit: Tu es sacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedech. Melchisedech secundum legalia mandata non fuit sacerdos, sed secundum singularis sacerdotii dignitatem; panem offerens Deo et vinum, non brutorum animalium sanguinem: in cujus ordine sacerdotii Christus factus est sacerdos, non temporalis, sed aeternus; ad quem hoc dictum est: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. Omnes enim sub lege erant sacerdotes; iste solus secundum ordinem Melchisedech, ex eo quod natus est de utero virginali ante luciferum; non secundum id
Abbreviated transcription (Latin):
se ipsum.simile ẽ itaq qͦd hic đr. qͥ preces
supplicationesq ad eum quipossit saluũ
facere illum a morte. cum clamore ualido
&e lacrimis offerens eo qͦd in euglio legitur
eum dixisse. Pat̃ si fieri potest trans fer cal¬
cem istum ame. ueruntam̃ non mea uo-¬
luntas s tua fiat. Quia non uenit facere
uoluntatem suam: s eiꝰ qui misit illum.
Uoluntatem pat̾ne dispensationis ꝓpo-¬
suit uoluntate carnis suȩ ut ueram osten¬
deret in se ips ohumanitatis nr̃e natam.
Beatꝰ paulus hic dic̃. Preces eum &e supplica¬
tiones funde non timore mortis sed nr̃ȩ
causa salutis. Unde & alio loco etiam dicit.
sanguinem xp̃i meliꝰ clamasse ꝓ nob̃ quã
sanguinem abel qͥ ad causandum fr̃num
scelꝰ de tr̃a clamauit. Xp̃i uͦ sanguis ad int̃¬
pellandum ꝓ nob̃ de t̾raclamat ad patrẽ.

Expanded text:
seipsum. Simile est itaque, quod hic dicitur: Qui preces seipsum. Simile est itaque, quod hic dicitur: Qui preces supplicationesque ad eum, qui possit salvum facere illum a morte, cum clamore valido et lacrymis offerens, ei, quod in Evangelio legitur eum dixisse: Pater, si fieri potest, transfer a me calicem istum, verumtamen non mea voluntas, sed tua fiat ; quia non venit facere voluntatem suam, sed ejus qui misit illum. Voluntatem paternae dispensationis praeposuit voluntati carnis suae, ut veram ostenderet in seipso humanitatis nostrae naturam. Beatus Paulus hic dicit preces eum et supplicationes fundere, non timore mortis, sed nostrae causa salutis. Unde alio loco dicit etiam, sanguinem Christi melius clamasse pro nobis, quam sanguinem Abel, qui ad accusandum fraternum scelus de terra clamavit; Christi vero sanguis ad interpellandum pro nobis de terra clamat ad Patrem.
Abbreviated transcription (Latin):
sempit̾na. Qui in dieb carnis sue p̃ces sup¬
plicationesq ad eum qui possit saluũ illũ
a morte facere cum clamore ualido & lacri¬
mis offerens. exaudit᷑ est ꝓsua reuerentia. Qd
uͦ insac̃dotio nr̃ pontifex egisset t̾cius hic expͥ¬
mit apłs dicetis qui in dieb carnis suȩ. Dies
qͥppe carnis dñi nr̃i dies st̃. in qͥb carnem as¬
sumpsit in qͥb temptatꝰ est. passus est. In qͥb
p̃ces supplicationesq ad eum qui possit saluũ
illum facere a morte offerebat. Totum uͦsqͥcqͥd
fusio: clamor ualidus est. in qͦ exauditꝰ a deo
peccato nr̃e salutis caus a ꝑpessus est qͥ nul¬
lum habens peccatum. peccatum ꝓ nobis
factꝰ est. id est oblatio ꝓpeccatis nr̃is. Hoc
enim totum in magna reuerentia &e ꝑfectis¬
sima caritate ꝑegit̃. qui pͥor dilex̃ nos oe tͣdi¬
dit semet ipsum pronob̾. hostiam do accep¬
tabilem. Qui ideo exauditꝰ est a deo quia
hostiam acceptabilem obtulit deo. id est

Expanded text:
VERS. 7.-- Qui in diebus carnis suae preces supplicationesque ad eum, qui possit salvum illum a morte facere, cum clamore valido et lacrymis offerens exauditus est pro sua reverentia. Quid vero in sacerdotio noster pontifex egisset, certius hic exprimit Apostolus dicens: Qui in diebus carnis suae; dies quippe carnis Domini nostri, dies sunt in quibus carnem assumpsit; in quibus tentatus est, passus est; in quibus preces supplvum facere a morte offerebat. Totum vero quidqfusio clamor validus est, in quo exauditus est a Deo peccato, nostrae salutis causa, perpessus est. Qui nullum habens peccatum, peccatum pro nobis factus est, id est, oblatio pro peccatis nostris. Hoc enim totum in magna reverentia et perfectissima charitate peregit, qui prior dilexit nos et tradidit semetipsum pro nobis hostiam Deo acceptabilem; qui ideo exauditus est a Deo, quia hostiam acceptabilem obtulit Deo, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
enum xp̃s fecit se ipsum offerens ꝓ peccatis
nr̃is semꝑ uiuus ad int̃pellandum pronob.
semel abhominib assumptꝰ s semꝑ ꝓhobis
int̃pellancdus. Ponet hic apłs quedam com¬
munia c̃ xpo cum sac̾dotib. quedam uero
altiora quod itaq agit. Omnis nanq ponti¬
fex ex hoĩb assumptꝰ hoc cõmune ẽ ꝓ hõĩb
ꝓpeccatis. & hoc s ñ totum. Reliqua uͦ ñ ft̃
communia qui potest condolere his qͥ igno¬
ranter peccant. Hic iam excellentia ẽ de qua
suꝑuis in pͥore sententia latiꝰ disputauit.
modum ꝓ popło. ita etiam ꝓ semet ipso of¬
ferre ꝓ peccatis. Hoc uͦ ad sac̾dotes legales

Expanded text:
enim Christus fecit, seipsum offerens pro peccatis enim Christus fecit, seipsum offerens pro peccatis nostris, semper vivus ad interpellandum pro 679 nobis; semel ab hominibus assumptus, sed sinterpellans. Ponit hic Apostolus quaedam communia Christo cum sacerdotibus, quaedam vero altiora. Quod itaque ait: « Omnis namque pontifex ex hominibus assumptus, » hoc commune est, « pro pro peccatis, » et hoc, sed non totum. Reliqua vero non sunt communia, « qui potest condolere his qui ignoranter peccant. » Hic jam excellentia est, de qua superius in priori sententia latius disputavit, modum pro populo, ita etiam pro semetipso offer
Abbreviated transcription (Latin):
suis etiam m̃bris offerat. s hec uiolenta int̃¬
p̃tatio uideri potest. Ocinde dis putare agg̃¬
ditur qͦmͦ qͥs ad sac̃dotium accedẽ debeat.
Ne quis quam ait sumet sibi bonorem.
s qui uocat᷑ a deo tanqͣm aaron. Hic etiam
ꝑcutit sac̃dotes honoris cupidos &e sac̃dotũ
ge. demonstratꝰ ẽ sac̃dotem a deo eẽ electum
etiam & incendioeors qui eiꝰ pontificatui in
ẽ quod in eungłio ipse ait.Nenim a me ipso
ueni. s ille me misit. Et itm̃. Si ego glifico
me ipsum: gła mea nicħ est. Est enim pat̃
qͥ głificat. Hoc. Hotandum ẽ qͦd głificare
&e honorare & clarificare. tͥa quidem ũba.
s una res est. quod g̾ce dr ooxaxin s intp̃ta¬
tum uarictate. Alit̃ atq alit̃ positum in lat¬
no. qͦd in eimgłio dictum est. glorifico. Hic
apłs clarificationem nominat. Clarificat᷑
ẽ gͦ filiꝰ a patre qñ suꝑ baptiratum uox pat̾s
audita ẽ de cȩlis. Hic ẽ filius m̃s dilectꝰ in qͦ

Expanded text:
suis etiam membris offerat. Sed haec violenta interpretatio videri potest. Deinde disputare aggreditur, quomodo quis ad sacerdotium accedere debeat. Nec quisquam, ait, sumit sibi honorem, sed qui vocatur a Deo tanquam Aaron. Hic etiam percutit sacerdotes honoris cupidos et sacerdotiigae demonstratus est sacerdotem a Deo esse electum: etiam et incendio eorum qui ejus pontificatui invest quod in Evangelio ipse ait: Non enim a meipso veni, sed ille me misit . Et iterum: Si ego glorifico meipsum, gloria mea nihil est; est enim Pater, qui glorificat me. Notandum quod glorificare, et honorare, et clarificare, tria quidem verba, sed una res est quod Graece dicitur doxaxin, sed interpretatum varie aliter atque aliter positum in Latino. Quod in Evangelio dictum est glorifico, hic Apostolus clarificationem nominat. Clarificatus est ergo Filius a Patre, quando super baptizatum vox Patris audita est de coelis: Hic est Filius meus dilec
Abbreviated transcription (Latin):
erastus remansit corinthi. trophunum
autem reliqui infirmum mileti sollicitus
esto ante hiemem uenire. Aquila & pris¬
cilla hii sunt apud quos hospitatus oꝑa¬
batur manib. onysiforus aũt hic ẽ. cui
phimus infirmaretur: sed signa propt᷑
incredulos factas̃. Et quia ex diuersis
causis meritum collocatur apuddm̃. ut
siue qui intribulatione siue in egritu.¬
dine deo grãs agit. nec ab aduersa parte
suffragium querit ut ꝓficiat meritis a¬
pud dm̃. Propter imbres aũt & frigora
cominonuit. ut autumno ad se ueniret.
Salutat te eubolus. et pudens. & linus.
et claudia. & om̃s fr̃s. more consueco im
bus nominib nuncupatur. utroq tam̃
nomine dignitas designatur. quia ratio¬

Expanded text:
Erastus remansit Corinthi: Trophimum Erastus remansit Corinthi: Trophimum autem reliqui infirmum Mileti. Sollicitus esto ante hyemem venire. Aquila et Priscilla hi sunt, apud quos hospitatus operabatur manibus . Onesiphorus autem hic est, cui phimus infirmaretur? Sed signa propter incredulos facta sunt: et quia ex diversis causis meritum collocatur apud Deum; ut sive in tribulatione, sive in aegritudine, qui Deo gratias agit, nec ab adversa parte suffragium quaerit, ut proficiat meritis apud Deum. Propter imbres autem et frigora commonuit, ut autumno ad se veniret. Salutat te Eubolus et Pudens, Linus et Claudia, et omnes fratres. More consueto combus nominibus nuncupatur. Utroque tamen nomine dignitas designatur, qua ratio
Abbreviated transcription (Latin):
uit me dominus ab om̃i oꝑe malo:⁊ sal¬
uum faciet in regno suo celesti. ciugła
in ȩternum. amen. Similit dic̃ & petruꝰ
coapłs eius. quia aduersaruis ur diabłs
cireuit fremens sicut leo. quȩrẽs quem
deuoret. Sed quia in apło occasionem
ñ inueniebat qͣillum deciꝑet. ꝑ filios su¬
os p̃ssuram illi excitabat & penas. ut fi
non quasi peccator uł quasi ustus. de
hac tamen tolleretur uita. ne multos hor¬
taretur ad fidem. qd cum ꝓpe impleret.
dĩ ꝓuidentia lib̾atus apłs. insultat illi.
infirmum illũ testificans. qr de ore eius
ereptus ẽ. qr qd cupiuit implere ñ potu¬
it. Igitur dĩ auxiliis morti se ereptum
gratulatur. et de prouidentia dñi tam
securus ẽ. ut &x de futuris temptatiõib
libari se credat. et non solum liberari
ad presens uerum etiam saluum se futu¬
rum in die uidicii & regnaturum cum do.¬
mino xp̃o in ęterna scła. Saluta priscil¬
lam & aquilam. & one sifori domum.

Expanded text:
bit me Dominus ab omni opere malo, et salbit me Dominus ab omni opere malo, et salvum faciet in regnum suum coeleste: cui gloria in aeternum, amen. Similiter dicit et Petrus coapostolus ejus: Quia adversarius noster diabolus circuit, fremens sicut leo, quaerens quem devoret . Sed quia in Apostolo occasionem non inveniebat, qua illum deciperet, per filios suos pressuram illi excitabat et poenas; ut si non quasi peccator, vel quasi justus de hac tamen tolleretur vita, ne multos hortaretur ad fidem. Quod cum prope impleret, Dei providentia liberatus Apostolus, insultat illi, infirmum illum testificans, quia de ore ejus ereptus est; quia quod cupivit, implere non potuit. Igitur Dei auxiliis morti se ereptum gratulatur, et de providentia Dei tam securus est, ut de futuris tentationibus liberari se credat: et non solum liberari ad praesens, verum etiam salvum se futurum in die judicii, et regnaturum cum Domino Christo in aeterna saecula. Saluta Priscillam, et Aquilam, et Onesiphori domum.
Abbreviated transcription (Latin):
sionem suam nuncuꝑat. Passio enĩ. xp̃i¬
anis uita ẽ. & ꝑsetutio defensio. Pressia
enim illata ꝓ iusticia. defendit illum
in die uidicii. reos constituens ꝑfidos.
nter ipsa gͦ inicia illatȩ p̃ssurȩ derelictẽ
se conqueritur: & quia scit hanc eẽ consu¬
etudinem. non illis uult imputari. quia
& dominum a iudeis apprehensum dis-¬
cipuli reliquer̃. quippe cum scriptum sit
in ꝓpħa. ꝑcutiam pastorem. & disꝑgent᷑
oues gregis. Dominus aũt astitit michi.
& confortauit me. ut ꝑ me predicatio
impleretur. &e audirent om̃s gc̃s. Propter
qd domini xp̃i auxiliis munitum se dic̃.
& auctum uirtute. ut predicationẽ imple¬
ret in om̃ib gentib. Iecirco ignosci petit
eis aquib derelictus ẽ in necessitate. ut
bene acceptus. a dõ undictam ñ quęrat.
Hac enim causa amplius aduitum se cre¬
dit a dõ. quam derelictus ẽ ab homini¬
bus. Et liberatus sum de ore leonis. lib̾a¬

Expanded text:
sionem suam nuncupat; passio enim christisionem suam nuncupat; passio enim christianis vita est, et persecutio defensio: pressura enim illata pro justitia defendit illum in die judicii, reos constituens perfidos. Inter ipsa ergo initia illatae pressurae derelictum se conqueritur: et quia scit hanc esse consuetudinem, non illis vult imputari; quia et Dominum a Judaeis apprehensum discipuli reliquerunt; quippe cum scriptum sit in propheta: Percutiam pastorem, et dispergentur oves gregis . Dominus autem mihi astitit, et confortavit me; ut per me praedicatio impleretur, et audirent omnes gentes. Propter quod Domini nostri auxiliis munitum se dicit, et auctum virtute, ut praedicationem impleret in omnibus gentibus: idcirco ignosci petit eis, a quibus derelictus est in necessitate; ut bene acceptus a Deo, vindictam non quaerat. Hac enim causa amplius adjutum se credit a Deo, quia derelictus est ab hominibus. Et liberatus sum de ore leonis. Libera
Abbreviated transcription (Latin):
more romanorum penulati conueniat̃
Q uicumq enim illo tempre cum munerib
obuiam exissent romanis. ĩmunitate ꝑ¬
petua donati ciues romani & fr̃s eorum
nuncuꝑabantur. Teste eodem apło. Pot̃
gͦ fieri ut si non suam. qr totum se legide.¬
derat. patris sui habet pęnulam. Alexan¬
der ȩrarius multa mͥmala ostendit. reddat
illi dominus scđm oꝑa sua. quem &e tu
deuita ualde enim resticit uerbis meis.
Alexander iste ce demas supradictus. col¬
legȩ fucrunt. hii prius cum apło erãt
simulantes illi amiciciã. & qr fallaces
tempore probantur. ambo ab eo recesser̃.
ic autem erarius qui audacior erat in mał
sic ab eo recessit. ut & contradictor u̾boꝵ
eiꝰ existeret. qui gͦ apło ausus erat con¬
tradicere: ñ inmerito euitandũ hunc ã¬
monet. dĩ iudicio istum dimittens. In
prima mea defensione nemomͥ affuit:
S om̃s me dereliquer̃. ñ illis imputetur.
ressurã & tribulationes sͥ illatas. defen¬

Expanded text:
more Romanorum penulati conveniant. more Romanorum penulati conveniant. Quicumque enim illo tempore cum muneribus obviam exissent Romanis, immunitate perpetua donati, cives Romani et fratres eorum nuncupabantur, teste eodem Apostolo. Potest ergo fieri, ut si non suam, quia totum se Legi dederat, patris sui haberet penulam. Alexander aerarius multa mala mihi ostendit: reddet illi Dominus secundum opera sua. Quem et tu devita; valde enim restitit verbis nostris. Alexander iste et Demas supradictus collegae fuerunt. Hi prius cum Apostolo erant, simulantes illi amicitiam: et quia fallaces tempore probantur, ambo ab eo recesserunt. Hic autem aerarius, qui audacior erat in malis; sic ab eo recessit, ut et contradictor verborum ejus exsisteret. Qui ergo Apostolo ausus erat contradicere, non immerito evitandum hunc admonet, Dei judicio istum dimittens. In prima mea defensione nemo mihi adfuit; sed omnes me dereliquerunt, non illis imputetur. Pressuras et tribulationes sibi illatas defen
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ iustus uidex dabit amplissima p̃mia
diligentib se. & exspectantib filium eiꝰ
de cȩlis. Sollicitus esto uenire ad me quã¬
primum. demas me dereliquit. diligeis
hoc seculum. Et abiit thessalonicã. cres¬
cens in galaciam. titus in dalmatiam.
Ilucas ẽ mecum solus marcũ assume
&e ad duc tecũ. est enum mͥ utilis in mi¬
nisterio. tichicũ aũt misi ephesum. Cũ¬
Cum constet omnẽ instructionẽ iuris
eccłastici in epła contineri. ꝓpter multã
tamen caritatem presentiam eius desid̾at
Marro autem iccirco testimonium ꝑhibet.
qr memor ẽ preteritoꝵ eus laboꝵ. Penu¬
lam quam reliqui troadȩ apud carpum
ueniens adfer ⁊ libros. maxime autem
membranas. Apłs natura iudeus fuit.¬
⁊ nec quicꝗͣ habuit alienum. Unde gͦ illi
penulam: S quia erat atharso. qͦs con¬
stat in societatem romanoꝵ receptos. ut
de cetero ciues appellarentur romani:
ccirco necesse ẽ eos & curiam hab̃e: in ꝗͣ

Expanded text:
Deus justus judex dabit amplissima praemia Deus justus judex dabit amplissima praemia diligentibus se, et exspectantibus Filium ejus de coelis. Sollicitus esto venire ad me quamprimum; Demas enim me dereliquit, diligens hoc saeculum, et abiit Thessalonicam, Crescens in Galatiam, Titus in Dalmatiam, Lucas est mecum solus. Marcum assume, et adduc tecum; est enim mihi utilis in ministerio: Tychicum vero misi Ephesum. Cum constet 312 omnem instructionem viri ecclesiastici in epistola contineri, propter multam tamen charitatem praesentiam ejus desiderat: Marco autem idcirco testimonium perhibet, quia memor est praeteritorum ejus laborum. Penulam quam reliqui Troade apud Carpum, veniens affer tecum, et libros, maxime autem membranas. Apostolus natura Judaeus fuit, nec quidquam habuit alienum. Unde ergo illi penula? Sed quia erat a Tharso, quos constat in societatem Romanorum receptos, ut de caetero appellarentur cives Romani; idcirco necesse est eos et curiam habere, in quam
Abbreviated transcription (Latin):
passionem suam imminere. exemplũ piȩ
conuersationis ⁊ sanȩ doctrinȩ inscõ ti¬
motħo uult relinquere: ut ꝑ traducem
numꝗͣ deessent doctores idonei. Passionẽ
tamen suam delibationem appellat: deo
enim immolatur. qui pro iusticia eius
patitur. Certamen bonum certaui. eur
Isum consummaui. fidem seruaui. quod
reliquum ẽ reposita est mͥ iusticiȩ corona.
quam reddet mͥ dominus in illa die uist¬
iudex. Non solum autem mͥ. s & his qui
diligunt aduentum eius. Om̃ia que sͥ
& ceteris utilia &e ꝓsꝑa essent. seruasse se
memorat. Non solum enim in uerbis
sed et in oꝑib formam se prebuit audi¬
entib. ut & auctori suo ueritate p̃dicati¬
onis fidelis dispensator existeret. & contͣ
mundi principes et potestates. om̃i sol¬
licitudine e ꝑitia colluctatus. exemplũ
quomodo iuncerentur relinqueret. ut
iniuolata doctrina et agonis leguimũ
certam̃ dignos illos faceret coronari. qr

Expanded text:
passionem suam imminere, exemplum piae passionem suam imminere, exemplum piae conversationis et sanae doctrinae in sancto Timotheo vult relinquere; ut per traducem numquam deessent doctores idonei: passionem tamen suam delibationem appellat; Deo enim immolatur, qui pro ejus justitia patitur. Certamen bsum consummaui, fidem seruaui; quod reliquum, reposita est mihi iustitiae corona, quam reddet mihi dominus in illo diejudex; non solum autem mihi, sed et iis qui diligunt adventum ejus. Omnia quae sibi et caeteris utilia essent et prospera, servasse se memorat; non solum enim in verbis, sed et in operibus formam se praebuit audientibus; ut et auctori suo veritate praedicationis fidelis dispensator existeret, et contra mundi principes et potestates omni sollicitudine et peritia colluctatus, exemplum quomodo vincerentur, relinqueret; ut inviolata doctrina, et agonis legitimum certamen dignos illos faceret coronari; quia
Abbreviated transcription (Latin):
ales enim dic̃ futuros. qui ꝓ desidiis siuis
doceri se uelint. ut a magistris constanti.
b et ueracib adhos conuertantur. qui
hȩc illos doceant quȩ libent̃ audiant. qr
ueritas illis asꝑa uidebitur. ut relictasa¬
ua doctrina fabulis uacent. Nolunt e¬
nun argui maligna oꝑa sua. quare tales
uolunt magistros qui seruiant morib
eorum. Pruruint enim aures eoꝵ ut au¬
diant fabulas uanitatum. compositas
sub nomine doctrine: quib delectentur.
Qd nullis tam ꝓprium ẽ quam manicheis.
qui nesciũt. qͥ habent diuersa comiñta
inflatis nominib nuncupata. cũ suł
res friuolȩ & quȩdam deliram̃ta. Tu uͦ
sobrius esto in om̃ib patiens. opus fac¬
euangłiste. ministerium tuum exple.
ego enim iam delibor. & tempꝰ resolutio¬
nis meȩ instat. Ammonet & hortat᷑ ut
uigilet. ĩ disciplina eccłiastica uirilit̃ agat scͥp¬
turas explanet. ut prudentes & eruditi
inanes fabulas uitent. Apłs enim sciers

Expanded text:
Tales enim futuros dicit, qui pro desideriis suis Tales enim futuros dicit, qui pro desideriis suis doceri se velint; ut a magistris constantibus atque veracibus ad hos convertantur, qui haec illos doceant, quae libenter audiant; quia veritas illis aspera videbitur, ut relicta sua doctrina, fabulis vacent. Nolunt enim argui maligna opera sua: quare tales volunt magistros, qui serviant moribus eorum; pruriunt enim aures eorum, ut audiant fabulas vanitatum compositas sub nomine doctrinae, quibus delectentur. Quod nullis tam proprium est, quam Manichaeis, qui nescio quae habent diversa commenta inflatis nominibus nuncupata; cum sint res frivolae et quaedam deliramenta. Tu vero sobrius esto, in omnibus patiens, opus facevangelistae, ministerium tuum exple; ego enim jam delibor, et tempus solutionis meae instat. Admonet et hortatur ut vigilet in disciplina ecclesiastica, viriliter agat, Scripturas explanet, ut prudentes et eruditi inanes fabulas vitent. Apostolus enim sciens
Abbreviated transcription (Latin):
mortuos. ⁊ aduentum ipsius.: ⁊ regnium
eius. predica hoc uerbum insta oportune:
importune argue obsec̃. inc̾pa inoĩ magnani¬
mitate &e doctrina. Tam sollicite mandat
inuiolate predicandum dĩdonũ. ut cum
testatione dĩpatris & xp̃i filii eus hoc mo¬
neat curandum. instandumq in eo. ut
assidua predicatione. & crebra obuirgati¬
one cum oportunitate ꝓuocet ad meliorẽ
ꝓfectiun: Et ut facilius arguenti assenti¬
ant: sine amaritudine hoc agendum hor¬
tatur. Erit enim tempus. cũ sanã doctri¬
nam ñ sustinebt̃. s ad sua desidia magi¬
stros sͥ aggerent. prurientes aurib.⁊ a
ueritate quidẽ auditum auertent. ad fa¬
bulas uͦ conuertentur. E hȩc simili mͦ¬
ꝓpħia ẽ sc̃i apłi qui prescius futuroꝵ.
instandum in doctrina sollicite precipit.
ut formati infide & bonis oꝑib eruditi
in disciplina sana robusti maneant. ut po¬
stremo tpr̃e. cum quidã a ueritate ad erro¬
rem conuerti ceꝑint. ĩmobiles ꝑseuerest.

Expanded text:
m ejus; praedica verbum, insta opportune, importune: argue, hortare, increpa in omni magnanimitate et doctrina. Tam sollicite mandat inviolate praedicandum Dei donum, ut cum testatione Dei Patris et Christi Filii ejus hoc moneat curandum, instandumque in eo; ut assidua praedicatione et crebra objurgatione cum opportunitate provocet ad meliorem profectum: et ut facilius arguenti assentiant, sine amaritudine hoc agendum hortatur. Erit enim tempus, cum sanam doctrinam non sustinebunt; sed ad sua desideria magistros sibi aggerent, prurientes auribus: et a veritate quidem auditum avertent, ad fabulas vero convertentur. Et haec simili mia est sancti Apostoli, qui praescius futurorum, instandum in doctrina sollicite praecipit; ut formati in fide et bonis operibus, eruditi in disciplina sana, robusti maneant, ut postremo tempore cum quidam a veritate ad errorem converti coeperint immobiles perseverent.
Abbreviated transcription (Latin):
hilemon hic nonerat eccła¬
sticȩ ordinationis preditus
dignitate. s uir laudabił
un us explebe.Cui causa
onysimi serui eius familiares luteras
facit: Ut non solum ignoscat ei s &e dõ
gr̃as agat. quia talem illum recepit. ut
ñ seruum estimet s dilectissimum frẽm.¬
&e timotħs fr̃ phile moni
dilecto fr̃i. ⁊ laborum nob
participi. & apiȩ sorori ca¬
rissimȩ & arcippo commi¬
litoni nr̃o. & domesticȩ eius cccłȩ. gr̃a uob̾
et pax adco patre nr̃o ce domino iħu xp̃o
lit dignitatem epłȩ a se missȩ faceret ab
inuiria sua cepit. Sicut enim peccati cau
eo enu tempore qͦ hanc epłam misit. in
custodia erat. quamius clericus ñ fuerit
philemon. tam̃ intererat eccłasticis neces¬
sitatib causa deuotionis. im̃ participem
hunc dicit laborum. Sunt enim multi
qui cum sint digni. excusant tam̃. infimoᷤ
semet ipsos iudicantes tanti ministerii.
uñ uere digni apparent. Gm̃s ago deo
semꝑ mentionem tui faciens in oratiõib

Expanded text:
hilemon nulla erat ecclesiasticae ordinationis praeditus dignitate, sed vir laudabilis, unus ex plebe. Cui causa Onesimi servi ejus familiaris, litteras facit; ut non solum ignoscat ei, sed et Deo gratias agat; quia talem illum recepit, ut non servum aestimet, sed dilectissimum fret Timotheus frater Philemoni dilecto fratri, et laborum nobis participi, et Appiae sorori charissimae, et Archippo commilitoni nostro, et domesticae ejus Ecclesiae. Gratia vobis et pax a Deo Patre nostro, et Domino Jesu Christo. Ut dignitatem epistolae a se missae faceret, ab injuria sua coepit. Sicut enim peccati causeo enim tempore quo hanc epistolam misit, in custodia erat. Quamvis autem clericus non fuerit Philemon, tamen intererat ecclesiasticis necessitatibus causa devotionis, unde participem hunc dicit laborum. Sunt enim multi, qui cum sint digni; excusant tamen, infimos semetipsos judicantes tanti ministerii: unde vere digni apparent. Gratias ago Deo meo, semper mentionem tui faciens in orationibus