comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lasse crimina illoꝵ idcirco sicait. & hec
quidã fuistis & ne ad iram illos ꝓuocare
adiecit. S abluti estis. Ut agnoscentes
crimina rei facti statim respirarent audi¬
entes s ablutiestis. Solent enim aliqͥ
pudorem pati ⁊ corrigere cum de se au¬
in baptismate consecuti noscuntur qd̃ ẽ fun¬
damentum euglicȩ ueritatis. Iilic eñi om̃ib
peccatis depositis abluitur credens. iustifi
adoptatur. ꝑ hec ammonet illos qͣnta i qͣł
ostea uͦ contra hanc regłam fidei in pulsu
maloꝵ doctorum sentientes his beneficiis
se exuerunt. Unde idagit ut reuocet illos
ad primã sententiam ut recuꝑent qđ fu-¬
etant consecuti. Omĩa mͥ licent s egosub¬
nullius redigar potestatem. O mĩa sibi
licere dicit. ea scilicet quȩ & coaplis eius
licuerunt quȩ & lex continet naturalis
non moysi. Quia multa ꝓhibuit moyses
ꝓpter duriciam cordis ppłi increduli cerui¬
cosi. Tamen si ad causam respicias aluid

Expanded text:
lasse crimina illorum idcirco sic ait: Et hoc lasse crimina illorum idcirco sic ait: Et hoc quidem fuistis. Et ne ad iram illos provocaret, adjecit: Sed abluti estis; ut agnoscentes crimina rei facti, statim respirarent audientes: Sed abluti estis. Solent enim aliqui pudorem pati, et corrigere, cum de se auin baptismate consecuti noscuntur, quod est fundamentum evangelicae veritatis. Illic enim omnibus peccatis depositis, abluitur credens, et justiadoptatur. Per hoc admonet illos quanta et qupostea vero contra hanc regulam fidei impulsu malorum doctorum sentientes, his beneficiis se exuerunt. Unde id agit, ut revocet illos ad veram et primam sententiam; ut recuperarent, quod fuerant consecuti. Omnia mihi licent, snullius redigar potestate. Omnia sibi licere dicit, ea scilicet, quae et coapostolis ejus licuerunt, quae et lex continet naturalis, non Moysis; quia multa prohibuit Moyses propter duritiam cordis populi increduli et cervicosi . Tamen si ad causam respicias, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
rias illatas ꝑsequi ñ deberent ñ solum
uindicant s & ipsi fraudem & iniurias fa¬
ciunt ut punienda exempla fr̃ib tribuãt.
t quid aluis facere credatur qui ñ parcet
sius: An nescitis quia iniqui regnũ dĩ ñ
possidebunt: Hoc uel dicto ostendit illos
non nescios peccare ac ꝑ hoc grauuis iun¬
dicandum. Si enim inmisericordes rei s̃ ap̃
dm̃ quantomagis iniqui: Nolite errare
neq fornicarii neq idoł seruientes. neq
ad ulteri neq molles neq mascłoꝵ coneu¬
bitores neq fures neq auari neq ebriosi
neq maledici neq rapaces regnum dĩ pos¬
sidebunt. Non hec iccirco memorauit qͣs
nescirent. apud quos annũ & sex m̃ses
sedit docens eugłm dĩ s commonuit ut
restauret illis reuerentiã legis ⁊ meritũ
ad regna celoꝵ. Et hȩc quid łm fuistis.
Ne om̃ib hoc asscribere iudetur aut certe
om̃s ab his criminib ĩmunes faceret si
taceret. Prohibuisse enim iudebat᷑ ñ reue¬

Expanded text:
rias illatas persequi non deberent, non solum rias illatas persequi non deberent, non solum vindicant, sed et ipsi fraudem et injurias faciunt; ut punienda exempla fratribus tribuant. Et quid aliis facere credatur, qui non parcit suis? An nescitis, quia iniqui regnum Dei non possidebunt? Hoc dicto ostendit illos non nescios peccare, ac per hoc gravius vindicandum. Si enim immisericordes rei sunt apud Deum, quanto magis iniqui? Nolite errare; nam neque fornicarii, neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles, neque masculorum concubitores, neque fures, neque avari, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces regnum Dei possidebunt. Non haec idcirco memoravit quasi nescirent, apud quos annum et sex menses sedit, docens Evangelium Dei: sed commonuit, ut restauraret in illis reverentiam Legis, et meritum ad regna coelorum . Et hoc quidem fuistis. Ne omnibus hoc ascribere videretur, aut certe omnes ab his criminibus immunes faceret, si taceret prohibuisse enim videbatur, non reve
Abbreviated transcription (Latin):
infideles. Manifestum ẽ quia infideles aut
arbitros ut assolet fieri postulatos signi¬
ficat. aut iudicẽ publicũ ciri dici solet.
hodie dies sacroꝵ est.us dici non potest.
Iam quidem om̃ino delictum in uob̾ẽ qđ
iudicia habetis inter uos. Peccatũ ẽẽ signi¬
ficat quia fr̃ cum fre licigat eum danda
oꝑa sit ut concordes sint quasi germani.
Maxime cum fides nr̃a paci studeat. Quãꝗͣ
enim xp̃ianus litigare ñ debeat. tam̃ si
graue fuerit ⁊ qd̵ contempni ñ possit cau¬
sam ad eccłam deferat ne ⁊ dampnum
adp̃sens ⁊ offensionẽ forte incurrat. Quare
ñ magis inuiriam patimini: Quare ñ
magis fraudamini s uos iniuriã facitis
&e fraudatis & hoc frĩb. Nunc hos corri¬
pit quoꝵ iniusticia uirgium generatur
Qiia ñ solum ꝑ fraudẽ admissa rei s̃. sed
et partem habent delicti illoꝵ qui coacti
inuiria aut fiaude eoꝵ infideles rogãt
ad iudicandũ. Et cum fraudem aut inui¬

Expanded text:
infideles. Manifestum est quia infideles aut infideles. Manifestum est quia infideles aut arbitros, ut assolet fieri, postulatos significat, aut judicem publicum, cui dici solet: Hodie dies sacrorum est, jus dici non potest. 130 Jam quidem omnino delictum in vobis est, quod judicia habetis inter vos. Peccatum esse significat, quia frater cum fratre litigat, cum danda opera sit, ut concordes sint, quasi germani; maxime cum fides nostra paci studeat. Quamquam enim christianus litigare non debeat, tamen si grave quid fuerit, et quod contemni non possit, causam ad Ecclesiam deferat; ne et damnum ad praesens, et offensionem forte incurrat. Quare non magis injuriam accipitis? quare non magis fraudem? Sed vos injuriam facitis, et fraudatis: et hoc fratribus. Nunc hos corripit, quorum injustitia jurgium generatur; quia non solum per fraudem admissam rei sunt, sed et partem habent delicti illorum, qui coacti injuria aut fraude eorum, infideles rogant ad judicandum: et cum fraudem aut inju
Abbreviated transcription (Latin):
ił corporea. & quia non sie fieri debet ad¬
iecit. Ad reuerentiam ur̃am dico. Ne supͣ
quia negocium nominauit sed quale non
significauit sunt enim & diuina negocia.
agenda. quamius in eccła sicut audierant
a qualibuscumq tam̃ putarent audienda
aut terminanda ad ruborẽ eorum ait. Cõ¬
temptibiles qui s̃ in eccła ut lignea uasa.¬
significauit ut imꝑitos forte ex fr̃ĩbus
iudices eligerent. Hoc de exꝑto apłs. Sci¬
ebat enim ꝗͣ tepidi & imꝓuidi in reliqͥs
causis fuerant deprehensi.Sic non ẽ inter
uos quisquam sapiens qui possit tudicare
inter frẽm suam: Quia gͦ sunt inquit sapi¬
entes fr̃s aliqui horum eligantur ad iudi¬
candum quoꝵ iudiciũ meretur mundus
Magnus enim pudor ẽ si inter eos qui dicun¬
tur dm̃ cognouisse ñ inuematur qui exa¬
minare possit negociũ uxta eiꝰ eugłicũ
dõ autem frẽm iudicẽ eligendũ dicit. quia
ad huc rector ecclȩ illoꝵ non erat ordinatus.
S fr̃cum frẽ iudicio contendit. & hoc apud

Expanded text:
orea. Et quia non sic fieri debet, adjecit: Ad reverentiam vestram dico. Ne quia supra negotium nominavit, sed quale non significavit; sunt enim et divina negotia, agenda, quamvis in Ecclesia, sicut audierant, a qualibuscumque tamen putarent audienda aut terminanda; ad ruborem eorum ait: Contemptibiles qui sunt in Ecclesisignificavit, ut imperitos forte ex fratribus judices eligerent. Hoc de experto Apostolus; sciebat enim quam tepidi et improvidi in reliquis causis fuerant deprehensi. Sic non est inter vos quisquam sapiens, qui possit judicare inter fratrem suum? Quia ergo sunt, inquit, sapientes fratres, aliqui horum eligantur ad judicandum quorum judicium miretur mundus. Magnus enim pudor est, si inter eos qui dicuntur Deum cognovisse, non inveniatur, qui examinare possit negotium juxta jus evangelicum. Ideo autem fratrem judicem eligendum dicit, quia adhuc rector Ecclesiae illorum non erat ordinatus. Sed frater cum fratre judicio contendit, et hoc apud
Abbreviated transcription (Latin):
lypsi ioħ̃is. Et qr utiq homines s̃ qd ñ cor¬
ripent plebem arguuntur & qd rectum
in illis ẽ laudatur. Mulier gͦ iccirco debet
uelare caput qr nẽ imago dĩ. s ostendat᷑
subiecta. Et quia p̃uaricatio ꝑ illam in
rentiam ep̃alem ut in eccła ñ habeat cap̃
lib̾m s uelamine tectũ nec habeat pote¬

Expanded text:
lypsi Joannis . Et quia utique homines sunt, quod non corriperent plebem, 148 arguuntur: et quod rectum est in illis, laudatur. Mulier ergo idcirco debet velare caput; quia non est imago Dei, sed ut ostendatur subjecta. Et quia praevaricatio per illam increntiam episcopalem non habeat caput liberum, sed velamine tectum: nec habeat pote
Abbreviated transcription (Latin):
nonne commnunicatio corprĩs dnĩ est:
Quia unus panis unum corpus multi su¬
mus. om̃s enun de uno pane &e de uno
calice participamur. Qm̃ unum sumus
alter alterius m̃bra unum nos sentire de¬
bere dicit ut fides una unum habeat sen¬
sum & opus. Uidete isrł scłm carnem.
Hoc ẽ discite homines uidentes dm̃ quẽ¬
admodum se habeant carnalia id ẽ idola¬
tria. Honne qui edunt hostias participẽ
sunt altaris: Sicut enim nos de uno pa¬
ne ce de uno alice ꝑcipientes participes
ce consortes sumus corpr̃is dñi. ita ce qui
edunt hostias participes s̃ altaris erroris
Quid gͦ dico quia simulacro immolatum
aliquid ẽ: Non qr simulacrũ ẽ aliquid.s
quȩ sacrificant demoniis immolant.Si¬
mulacrũ uere nicħẽ quia imago udet᷑
rei mortuȩ. s sub tegmine simulacrorũ
diabolus colitur. Nolo uos participes fieri
demoniorum. Ostendit illis ñ hoc ẽẽ tan¬
tum qd̃ iudetur in idolio. s ẽẽ occultum

Expanded text:
nonne communicatio corporis Domini est? nonne communicatio corporis Domini est? Quia unus panis, unum corpus multi sumus; omnes enim de uno pane et de uno calice participamus. Quoniam unum sumus, alter alterius membra, unum nos sentire debere dicit; ut fides una unum habeat sensum et opus. Videte Israel secundum carnem: hoc est, discite, homines videntes Deum, quemadmodum se habent carnalia, id est, idololatria. Nonne qui edunt hostias, participes sunt altaris? Sicut enim nos de uno pane et de uno calice percipientes, participes et consortes sumus corporis Domini: ita et qui edunt hostias, participes sunt altaris erroris. Quid ergo dico, quia simulacro immolatum aliquid est? Non quia simulacrum est aliquid; sed quae sacrificant, daemoniis immolant. Simulacrum vere nihil est; quia imago videtur rei mortuae: sed sub tegmine simulacrorum diabolus colitur. Nolo vos participes fieri daemoniorum. Ostendit illis hoc esse tantum, quod videtur in idolio: sed esse occultum
Abbreviated transcription (Latin):
& non erit qui accipiat. S qr fideł est ds̃
qui ꝓmisit. subuenit ut impleat qd pro
dĩ. Quomͦ tamen adeo adiuuatur:Si
tantum ꝑmititur temptari qͣntum scit᷑¬
ferre posse ut quarto die pati ñ ꝑmutat᷑
qui scitur ultra ñ posse quam triduo tole
cultura. Hortatur &ẽ nunc ut abstineãt
se ab om̃i societate idolatriȩ ut ñ solum
spes sed &e animus in dõ tollatur. ne ꝑbͥ
nascatur indm̃ temptatio. Nemo enim
assiduus in idolio nicħ sꝑat de eo. hinc
enim sꝑare dubitare de deo ẽ. siẽ ⁊ saul
relicto dõ qui ei fuerat delieti causa iratꝰ:
ad idolatriam se contulit aliquid sꝑans
de ea. Cui quidem ⁊ inp̃senti obfuit. et
in futurũ gehennam ultricẽ prouidit.
Quasi prudentes uos iudicate qđ̾ dico.
xempla subiẽ ut facilius suadeat quia
cui uerba satis non faciunt solent exẽ¬
pla suadere. Calix benedictionis quem
benedicimꝰ nonne communicatio san¬
guinis ẽ dñi : Panem quẽ frangius

Expanded text:
et non erit qui accipiat: sed quia fidelis est Deus, et non erit qui accipiat: sed quia fidelis est Deus, qui promisit, subvenit, ut impleat, quod promDei . Quomodo tamen a Deo adjuvatur, si tantum permittatur tentari, quantum potferre posse; ut quarto die pati non permittatur, qui scitur ultra non posse quam triduo tolercultura. Hortatur etiam nunc, ut abstineant se ab omni societate idololatriae, ut non solum spes, sed et animus inde tollatur, ne per hoc nascatur in Deum tentatio. Nemo enim assiduus in idolio nihil sperat de eo; hinc enim sperare dubitare de Deo est, sicut et Saul relicto Deo, qui ei fuerat delicti causa iratus, ad idololatriam se contulit, aliquid sperans de ea . Cui quidem et in praesenti obfuit, et in futurum gehennam ultricem providit. Quasi prudentes, vos, judicate quod dico. Exempla subjicit, ut facilius suadeat; quia cui verba satis non faciunt, solent exempla suaderbenedicimus nonne communicatio sanguinis Domini est? Panis quem frangimus,
Abbreviated transcription (Latin):
mine qr uana spes in homine. Ut in neces¬
sitate aut pressura non desꝑet de dõ huma¬
num auxilium requirendo. Siẽ ⁊ iudei qͥ
dubitantes de dõ idoloꝵ adminicłm ex¬
hortabant᷑. Hoc ẽ humanum auxilium
quia dii paganorum terra s̃. & culturã
illoꝵ humanus error inuenit. P ropter
ꝓficitur apuddm̃n. Fideł aũt ds̃ qui ñ pa¬
tietur uos temptari suꝑ ꝗͣ potestis s facice¬
cum temptatione &̃ ꝓuentum ut possitis
tolerare. Ideo fidelem dicit dm̃ qͥ ñ patietur
uos temptari suꝑ id qd̃ potestis. quia datu¬
rum se ꝓmisit ds̃ diligentibus se regna
celestia & det necesse ẽ quia fidelis ẽ. łp̃t̃¬
ea gͦ tribulantib ꝓ se aderit nec patiet᷑
tantum irrogari qd tolerari non possit. s
faciet ut aut cito cesset temptatio. aut si
plixa fuerit det tolerandi uirtutẽ. alio¬
quin non dabit qd̃ ꝓmisit qr uincit᷑ qͥ pa¬
titur. Homo ẽ enim infirmitati. subiectus

Expanded text:
mine, quia vana spes in homine; ut in necesmine, quia vana spes in homine; ut in necessitate aut pressura non desperet de Deo, humanum auxilium requirendo, sicut et Judaei qui dubitantes de Deo, idolorum adminicula exorabant. Hoc est humanum auxilium; quia dii paganorum terra sunt, et culturam illorum humanus error invenit. Propter proficitur apud Deum. Fidelis autem Deus, qui non patietur vos tentari supra quam potestis: secum tentatione etiam proventum; ut possitis tolerare. Ideo fidelem dicit Deum, qui non patietur vos tentari supra quam potestis; quia daturum se promisit 145 Deus diligentibus se regna coelestia: et ut det necesse est; quia fidelis est. Propterea ergo tribulatis pro se aderit, nec patietur tantum irrogari, quod tolerari non possint: sed faciet, ut aut cito cesset tentatio; aut si prolixa fuerit, det tolerandi virtutem: alioquin non dabit, quod promisit; quia vincetur, qui patitur. Homo est enim infirmitati subjectus,
Abbreviated transcription (Latin):
terrore horum in dei timore manserimꝰ
głam illis ꝓmissã accipiamus. Sicomi¬
nus ge minabitur nobis pena illortum
quia maior noticia legis plus fac̃ reum.
Propterea & qui se putat stare uideat ne
cadat. Hoc ad eos loquitur qui p̃sumentes
de scientia qua licitum ẽ om̃ia edere in¬
firmis fr̃ibus scandalo erant. Et putantes¬
se aliquid ꝓfecisse doctrina pseudo apłoꝵ
deteriorauerant. & iudicabant apłm cum
ipsi eẽnt rei. Suꝑbiam gͦ amputat ne ꝑ
hanc temptentur sicut iudei temptati s̃
& ꝑierunt. Temptatio uos ñ apprehendat
nisi humana. Ac ꝑhoc detrahentes apło
dominum temptare uident᷑ qr & tunc
cum moysi detraherent & dubitarent de
eo dm̃ temptasse dicuntur. Om̃e enim qd
ꝓbatum ñ habetur temptatur. Idõ ut ħ
temptatio conuellatur ammonet cum
terrore. Ut autem humana temptatio
illos app̃hendat hortatur. Humana enĩ
temptatio ẽ ꝓꝓter sꝑem dĩ diffidere de ho¬

Expanded text:
terrore horum in Dei timore manserimus, terrore horum in Dei timore manserimus, gloriam illis promissam accipiamus: si quominus, geminabitur nobis poena illorum; quia major notitia legis plus facit reum. Propterea et qui se putat stare, videat ne cadat. Hoc ad eos loquitur, qui praesumentes de scientia, qua licitum est omnia edere, infirmis fratribus scandalo erant: et putantes aliquid se proficere doctrina pseudoapostolorum, deterioraverant; et judicabant Apostolum, cum ipsi essent rei. Superbiam ergo amputat, ne per hanc tententur, sicut Judaei tentati sunt, et perierunt. Tentatio vos non apprehendat, nisi humana. Ac per hoc detrahentes Apostolo, Dominum tentare videntur; quia et tunc cum Moysi detraherent, et dubitarent de eo, Deum tentasse dicuntur. Omne enim quod probatum non habetur, tentatur; ideo ut haec tentatio convellatur, admonet cum terrore. Ut autem humana tentatio illos apprehendat, hortatur: humana enim tentatio est propter spem Dei diffidere de ho
Abbreviated transcription (Latin):
murmurauer̃. Murmurare ẽ falso admn¬
uicem de p̃positis &e reetorib queri qͣntũ
admentẽ loci ꝑtinet. Quia solet murmͣ
fieri ce iusta ex causa. & ꝑierunt ab ext̃¬
minatore. Hoc est in locum tude concel¬
serunt anticipantes illũ qr tradens xp̃m
ext̾minatus ẽ de num̾o apłoꝵ a uidice
dõ. ꝑhec exempla ad correctiorẽ nos uitã
ꝓuocat ut monitis eiꝰ aut p̃mium sio¬
bedientes fuerimus aut ꝓpensiorẽ penã
mereamur inobedientes. Non ẽ enĩ ambi¬
guũ illos peccantes plus subiciendos torm̃¬
tis quib peccantium penȩ ad hoc relatẽ
s̃ ne peccarent. Hec om̃ia aũt in figura
contingebant illis. Scripta s̃ aũt ad cor¬
nptionẽ nrãm in quos fines scł̃oꝵ deue¬
nerunt. Fines scłorum nos sumus. Quia
tunc ideo hec facta noscuntur circa retͥ¬
butionem illorum ut nobis eẽnt exem¬
plo qui postremo scłi futuri eramus infide
xp̃i. Pro utilitate enim nr̃a gesta s̃ ut si

Expanded text:
murmuraverunt . Murmurare est falso ad inmurmuraverunt . Murmurare est falso ad invicem de praepositis et rectoribus queri, quantum ad mentem loci pertinet; quia solet murmur fieri et justa ex causa. Et perierunt ab exterminatore. Hoc est, in locum Judae concesserunt, anticipantes illum; quia tradens Christum, exterminatus est de numero apostolorum a judice Deo. Per haec exempla ad correctiorem nos vitam provocat; ut monitis ejus aut praemium, si obedientes fuerimus, aut propensiorem poenam mereamur inobedientes. Non est enim ambiguum illos peccantes plus subjiciendos tormentis, quibus peccantium poenae ad hoc relatae sunt, ne peccarent. Haec autem omnia in figura contingebant illis; scripta sunt vero ad correptionem nostram, in quos fines saeculorum devenerunt. Fines saeculorum nos sumus; quia tunc haec ideo facta noscuntur circa retributionem illorum, ut nobis essent exemplo, qui postremo saeculo futuri eramus in fide Christi. Pro utilitate enim nostra gesta sunt, ut si
Abbreviated transcription (Latin):
am moyse in monte posito apuddm̃ simu¬
lacro iutuli facto pꝰ oblationem dedicatio¬
nis causa sedit ppłs manducare & bibere
&e surrexer̃ ludere. Hec luxuria ẽ qua semꝑ
oblectati in dĩ rebus infideles inuenti s̃
deoq instrint ne i hac diffidentia ꝑassen¬
sum luxuriȩ idolii meidamus. Neq for¬
nicemur sic̃ quidã illoꝵ fornicatis̃. Et ce¬
cider̃ una die xx tria milia hominum.
Ioc illis retributum ẽ qñ cum iadianitis
mulierib se commaeular̃. Ira enu dĩ ex¬
titit contra illos quȩ emulatione finees
sacerdotis habentis zelum dĩ soꝑita ẽ ne
plures morerentur. Neq temptemꝰ xp̃m
sicut quidam eorum temptauer̃. & a serpen¬
tibus ꝑierunt. Detrahentes de deo xp̃m tẽp¬
tasse dicuntur quia xp̃c erat qui ad moy¬
sen loquebatur. Deniq ne nos in eadem
causa inueniamur cõmonet ne diabolo
tradamur cuius serpentes habent figam
Neq murmuraueriti sicut quidã ex ipsis

Expanded text:
Nam Moyse in monte posito apud Deum, simuNam Moyse in monte posito apud Deum, simulacro vituli facto, post oblationem dedicationis causa: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere. Haec luxuria est, quia semper oblectati, in Dei rebus infideles inventi sunt. Ideoque instruit, ne in hanc diffidentiam per assensum luxuriae in idolio incidamus. Neque fornicemur, sicut quidam illorum fornicati sunt, et ceciderunt una die viginti tria millia hominum . Hoc illis retributum est, quando cum Madianitis mulieribus se commacularunt; ira enim Dei exstitit contra illos, quae aemulatione Phinees sacerdotis habentis zelum Dei, sopita est, ne plures morerentur. Neque tentemus Christum, sicut quidam eorum tentaverunt, et a serpentibus perierunt. Detrahentes de Deo Christum tentasse dicuntur; quia Christus erat, qui ad Moysen loquebatur. Denique ne nos in eadem causa inveniamur, commonet ne diabolo tradamur, cujus serpentes habent figuram. Neque murmuraveritis, sicut quidam ex ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
Prostrati enim s̃ in deserto. Dignum ẽ ut
qui magna consecutus in paris diffidẽs
ẽ non solum hec non adipiscatur uerũ oe
onem dignus occurrat: nune ut istud exẽ¬
pli terrore constringat ac suadeat. Iudeoᷤ
tunc simili mͦ dicit donum dĩ & grãmsor¬
titos sicut & nos. Et quia indiligentes
et dubitantes de dĩ ꝓmissione fuerunt ꝓ¬
stratos eẽ in deserto. Ut idõ semet ipsum
affligere se ostenderet ne in illoꝵ nume¬
ro inueniretur. Proinde elaborandũ ut
sui imitatores existerẽt. Hȩc aũt ĩsiga
nr̃i facta s̃ ut ñ simus desid̾antes mala
sic̃ &e illi desid̾auer̃. Is sensus & ratio qͣm
Isupramemoraui. Neq simulachris ser¬
uientes sic̃ quidam illorum. Nunc hos
tangit qui in idolio recumbentes puta¬
bant ñ eẽ percatũ. Sic̃ scriptum ẽ. Sedit
ppłs manducare ce bibere ce surrexer̃ lu¬
dere. Ante idolum utiq ñ se crederent
ĩmimes a crimine qͥ m idolio epulabant᷑

Expanded text:
Prostrati enim sunt in deserto . Dignum est, ut Prostrati enim sunt in deserto . Dignum est, ut qui magna consecutus, in parvis diffidens est; non solum haec non adipiscatur, verum etonem dignus occurrat; nunc ut istud exempli terrore constringat ac suadeat, Judaeos tunc simili modo dicit donum Dei et gratiam sortitos, sicut et nos: et quia 144 indiligentes et dubitantes de Dei promissione fuerunt, prostratos esse in deserto; ut ideo semetipsum affligere se ostenderet, ne in illorum numero inveniretur: proinde elaborandum, ut sui imitatores existerent. Haec autem in figura nostri facta sunt, ut non simus desiderantes mala, sicut et illi desideraverunt. Is sensus et ratio est, quam supra memoravi. Neque simulacris servientes, sicut quidam illorum. Nunc hos tangit, qui in idolio recumbentes putabant non esse peccatum. Sicut scriptum est : Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere: ante idolum utique; ut non se crederent immunes a crimine, qui in idolio epulabantur.
Abbreviated transcription (Latin):
futuri sacram̃ti nr̃i. Et om̃s eandẽ escã
sp̃alem ederunt. & om̃s eundẽ potum
sp̃alem biberunt. Bibebant enim de
sequenti sꝑ̃ali petra. Petra autem erat
xp̃c. Manna &e aquã quȩ fluxit de petͣ¬
hec dicit sp̃alia quia ñ mundi lege pa¬
rata s̃ s dei uirtute. sine elementorum
commuxtione ad tempus creata. habent ĩ se
figuram futuri mysterii. Qd nunc nos su¬
mimus in cõmemorationem xp̃idñi. Id̃o
& panis angłorum dictus ẽ quia uirtute qͣ
angłi subsistunt creatus est hoc significãs
qd̃ de celis uenturus erat qui sp̃alĩt pascerce
Inde ⁊ manna primũ dominicodie uenit
de cȩlo ad saturitatem ppłi. Sequens tam̃
petra dicta ẽ que intelligit᷑ ẽẽ xp̃c. Ubi enĩ
de ficiebat humanum suffragiũ aderat xp̃c
dõ sequebatur ut ubi defecisset ille subue¬
ñ in pluribus eorum benesensit ds̃. Idõ hoc
dix̃ quia acceptum beneficiũ ñ intellexer̃.

Expanded text:
futuri sacramenti nostri. Et omnes eamdem escam futuri sacramenti nostri. Et omnes eamdem escam spiritalem ederunt, et omnes eumdem potum spiritalem biberunt; bibebant enim de sequente eos spiritali petra: petra autem erat Christus. Manna et aquam quae fluxit de petra, dicit spiritalia; quia non mundi lege parata sunt, sed Dei virtute sine elementorum commixtione ad tempus creata, habentia in se figuram futuri mysterii, quod nunc nos sumimus in commemorationem Christi domini. Ideo et panis angelorum dictus est, quia virtute qua angeli subsistunt, creatus est: hoc significans, quia de coelis venturus erat, qui spiritaliter pasceret. Unde et manna primum Dominico die venit de coelo ad saturitatem populi; sequens tamen petra dicta est, quae intelligitur Christus. Ubi enim deficiebat hamanum eis suffragium, aderat Christus; ideo sequebatur, ut ubi defecisset, ille subvetus. Sed non in pluribus eorum bene sensit Deus. Ideo hoc dixit, quia acceptum beneficium non intellexerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tionis suȩ affirmat quando gestis id se
ꝓsequi quod docet ostendit. Quia qͥ alit̃
agit quam p̃dicat. suspectos fac̃ audienteᷤ.
ut de ꝓmissis dubitent. Suo itaq exẽplo
ñ magis uerb̾ ꝗͣ oꝑib exercendum hortat᷑.¬
om̃s sub nube fuerunt. & om̃s mare tran¬
sierunt & om̃s in moyse baptizati sunt
tu nube & in mari. Iudeoꝵ exemplo qui
negligentia sua offender̃ sollicitos nos
utilt ẽẽ. idõq sub nube dic̃ illos fuisse qr
om̃ia quȩ gesta s̃ in figura nr̃i facta sunt
ut ueritatis nr̃e illi habuerint imaginẽ.
ontecti enim nube & ab aduersariis suistuti
p̃stiti dum amorte lib̾ati s̃ baptizati di¬
cuntur. Illis enim id ẽ egyptiis in mari
mortius dum hi duce moyse feliciter
transeunt erepti s̃ morte qđ prestat bap-¬
tismum. Non enim illis p̃terita mala ĩ¬
putata s̃. s ꝑ mare & ꝑ nubem purifica¬
ti p̃parati s̃ ad accipiendam legẽ & formã

Expanded text:
tionis suae affirmat, quando gestis id se tionis suae affirmat, quando gestis id se prosequi, quod docet, ostendit; quia qui aliter agit quam praedicat, suspectos facit audientes, ut de promissis dubitent. Suo itaque exemplo non magis verbis, quam operibus exercendum hortatub nube fuerunt, et omnes mare transierunt, et omnes in Moyse baptizati sunt in nube et in mari . Judaeorum exemplo, qui negligentia sua offenderunt , sollicitos nos vult esse; ideoque sub nube dicit illos fuisse, quia omnia quae gesta sunt, in figura nostri facta sunt; ut veritatis nostrae illi habuerint imaginem. Contecti enim nube, et ab adversariis suis tuti praestiti, dum a morte liberati sunt, baptizati dicuntur. Illis enim, id est, Aegyptiis in mari mortuis, dum hi, duce Moyse, feliciter transeunt, erepti sunt a morte: quod praestat baptismum. Non enim illis praeterita mala imputata sunt, sed per mare et per nubem purificati, praeparati sunt ad accipiendam Legem, et formam
Abbreviated transcription (Latin):
salus: Et illi quidẽ ut corruptibilẽ coro¬
nam accipiant nos aũt incorruptibilẽ.
Et in hoc multum dispar donum ẽ. ac ꝑ
hoc diligentiores nos ẽẽ debere quib ñ
t̃renis & marcescentib florib s eterniꝰ
conserta gemmis in modũ regalis diade¬
matis sp̃alis corona seruatur. E goigitur¬
sic curro ñ quasi in incertũ. Magna spe
currere ꝓfitetur certum habens quid sit
ꝓmissum. Sic pugno ñquasi aerem ce¬
dens. Hoc ẽ ñ uerb̾ magis s reb c̃tendo.
S castigo corpus meum &e seruituti su¬
bicio. Castigare corpus ẽ ieunniis illud age̾
& illa ei dare quȩ aduitam ꝓficiant nõ
ad luxum. Seruituti uͦ subicitur dum ñ
suam ꝑficit s sp̃c uoluntatẽ. Neforte aliis
p̃dicans ipse reꝓbus inueniar. Idõse re¬
frenare corpus suum oftendit ut remu¬
neratione quam aliis p̃dicat ce ipse dig¬
nus habeatur. ne aliis curatis ipse rema¬
neret in uulnere. Ratam gͦ sꝑem ꝑ̃dica-¬

Expanded text:
salus! Et illi quidem ut corruptibilem corosalus! Et illi quidem ut corruptibilem coronam accipiant: nos autem incorruptam. Et in hoc multum dispar donum est, ac per hoc diligentiores nos esse debere, quibus non terrenis et marcescentibus floribus, sed aeternis conserta gemmis in modum regalis diadematis spiritalis corona servatur. Sic curro, non quasi in incertum. Magna spe currere se profitetur, certum habens quid sit promissum. Sic pugna, non quasi aerem caedens. Hoc est, non verbis magis, sed de rebus contendo. Sed castigo corpus meum, et servituti subjicio. Castigare corpus est jejuniis illud angere: et illa ei dare, quae ad vitam proficiant, non ad luxum. Servituti vero subjicitur; dum non suam perficit, sed spiritus voluntatem. Ne forte aliis praedicans ipse reprobus inveniar. Ideo se refrenare corpus suum ostendit, ut remuneratione, quam aliis praedicat, etiam ipse dignus habeatur; ne aliis curatis, ipse remaneret in vulnere. Ratam ergo spem praedica
Abbreviated transcription (Latin):
ut om̃s saluos facerẽ. Hoc fuit uere pru¬
dens & sp̃alis ut om̃ia omib factus. ꝓpo¬
situm tam̃ religionis ñ excidit. quia ub¬
cessit adhoc cessit ut ꝓficeret & nec alud
fecit ꝗͣ lex mandauit. Omĩa aũt facio
ꝓpter eugłm ut particeps eius efficiar.
.Hoc est om̃ia supradicta facio ut uolun¬
tatis eugłicȩ particeps fiam ꝗͣ habet circa
salutem humanã. Nescitis qm̃ qui insta¬
dio currunt om̃s quidẽ currunt unꝰ aũt
accipit palmam. Nunc aliud uult expone.
taq hoc exemplo ostendit qͣnta sit utilitaᷤ
legis nr̃ȩ. in qua non uni s om̃ib ꝓmissa
est palma. Sic currite ut comp̃hendatis.
S ollicite uult curri ad ꝓmissionẽ qr mag¬
na ẽ. Om̃is aũt qui in agone contendit
Iabom̃ib abstinet. Ab his om̃ib qua ui-¬
tanda eadem tradit disciplina cũ sciant
unum coronandũ. Qntomagis obser-¬
uandum nob̃ est quia om̃ib ꝓmissa ẽ

Expanded text:
ut omnes salvos facerem. Hoc fuit viri pruut omnes salvos facerem. Hoc fuit viri prudentis et spnon opus esse; obest enim accipere a peccantibus, sicut supra memoravi. Non autem scripsi haec, fecit, quam Lex mandavit. Omnia autem facio propter Evangelium, ut particeps ejus fiam. Hoc est, omnia supradicta facio, ut voluntatis evangelicae particeps efficiar, quam habet circa salutem humanam. Nescitis quoniam qui in stadio currunt, omnes quidem currunt, unus autem accipit palmam? Nunc aliud vult exponere: itaque hoc exemplo ostendit quanta sit utilitas legis nostrae, in qua non uni, sed omnibus promissa est palma. Sic currite, ut comprehendatis. Sollicite vult curri ad promissionem, quia magna est. Omnis autem qui in agone contendit ab omnibus se abstinet: ab his omnibus quae vitanda eadem tradit disciplina, cum sciant unum coronandum; quanto magis nobis observandum est, quia omnibus promissa est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsaꝵ &e assiriorum quos rex assirioꝵ sub¬
latis filiis isrł in captiuitatẽ posuit adin¬
illis mitti uerbo. xp̃m intelligendũ trade.¬
bat. Sicut & samaritana illa quȩ dixit
ad dominũ scio qr messias uenit docta ꝑ
legẽ. His qui sine lege s̃ quasi sine lege
mea. Ut cos qui sine lege s̃ lucrifacerem.
um enim assentit illis idest gentilib urx¬
ta phisicam rationẽ mundũ factum a dõ
& quȩ in eo s̃. & animã ẽẽ ĩmortalẽ et
ab ipso nos originem habere. ita enĩ ĩ actiꝰ
apłorum ait. Et sicut quidã ex nob̃ dixe¬
runt ipsius enim &e genus sumꝰ. Sic fie¬
bat quasi sine lege ꝑ qđ sub intro ducebat
illis xp̃m ipsum ẽẽ quem ds̃ ad iuidicandẽ
mundum preelegit & ipsum ẽẽ ꝑquẽ om̃ia
fecit. factus sum infirmus ut infirmos lu
crifacerem. Infirmus factus ẽ dum ꝓpter
fr̃s infirmos a licitis abstinet ne illis scan¬
dalum generet. O m̃ib factus sum omĩa

Expanded text:
Persarum et Assyriorum, quos rex Assyriorum, subPersarum et Assyriorum, quos rex Assyriorum, sublatis filiis Israel in captivitatem, posuit ad inillis miti verbo Christum intelligendum tradebat, sicut et Samaritana illa, quae dixit ad Dominum: Scio quia Messias venit ; docta per Legem. Iis qui sine Lege sunt, quasi sine Lege mea. Ut eos qui sine Lege sunt, lucrifacerem . Dum enim assentit illis, id est, gentilibus, juxta physicam rationem mundum factum a Deo, et quae in eo sunt, et animam esse immortalem, et ab ipso nos originem habere ita enim Actibus apostolorum ait : Et sicut quidam ex vobis dixerunt: Ipsius enim et genus sumus  sic fiebat quasi sine lege, per quod subintroducebat illis Christum ipsum esse, quem Deus ad judicandum mundum praeelegit, et ipsum esse, per quem omnia fecit. Factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem. Infirmus factus est, dum propter fratres infirmos a licitis abstinet; ne illis scandalum generet. Omnibus factus sum omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
pere quando tot exemplis ostendit et
dandum & accipiendum ẽẽ. In lege enio
scriptum est. Non alligabis os boui tri¬
turanti. Numquid de bubus cura ẽ deo:
nterim paucis hoc absoluamus. In iona
enim ꝓpħ̾a scriptum ẽ. Non parcam cuii¬
tati in qua habitant plusquam centum
uiginti milia hominum ⁊ pecoram
multa: Et ꝑsalmigraphus. Homines in
ñcurat de bub & pecoribus: Sed ñ curat
guram enim om̃ia dicta ad nos transeunt.
t purificatus ascendit templũ ne occasionẽ
ꝑ eũ acciꝑent blaphemãdi. Rẽ gͦ fecit que
&e consensit illis legem ẽẽ a dõ & ꝓpħas ce
de illis ostendit xp̃m hunc ẽẽ qui ꝓmissꝰ
est ut assensus cius haberet effectũ. His
qui sub lege s̃ quasi sub lege eẽm cũ ipse
ñ sim sub lege ut cos qui sublege s̃ lucri¬
facerem. hi qui sub lege s̃ samaritam
nosciuntur. Legem enĩ solã accipiunt id:
qͥnq libros moysi. Sunt aũt ex origine

Expanded text:
pere, quando tot exemplis ostendit et pere, quando tot exemplis ostendit et dandum et accipiendum esse. In Lege enim scriptum est: Non alligabis os bovis triturantis. Numquid de bobus cura est Deo? Interim paucis hoc absolvamus; in Jona enim propheta scriptum est: Non parcam civitati, in qua habitant plusquam centum viginti millia hominum et pecora multa . Et Psalmographus: Homines et non curat de bobus et pecoribus? Sed non curatguram enim omnia dicta ad nos transeunt. spe laboratur, ut fructus capiatur. Si nos vobis spiritalia seminavimus, magnum est, et consensit illis Legem esse a Deo et prophetas, et de illis ostendit Christum hunc esse, qui promissus est: ut assensus ejus haberet effectum. Iis qui sub Lege sunt, quasi sub Lege essem cum ipse non sim sub Lege ut eos qui sub Lege sunt, lucrifacerem. Ii qui sub Lege sunt Samaritani noscuntur; Legem enim solam accipiunt, id est, quinque libros Moysi. Sunt autem ex origine
Abbreviated transcription (Latin):
di sicut &e ceteri apłi & fr̃s domini ce ce¬
phas: Ideo addidit & cephas quia cum
primus eẽt inter apłos non refutabat sũp¬
tus oblatos. Cephas ipse ẽ symon petrus
ulieres enim desid̾io doctrine dominiꝙ
&e cupide uirtutum sequebantur apłos
ministrantes eis. Et sumptus &e seruicia
sicut &e saluatorem secutȩ sunt ministrͣ¬
tes ei de facultatib suis. Aut solus ego
&e barnabas non habemus potestatem ħ
oꝑandi: Hoc est habemus potestatem oꝑan¬
di sed nolumus. P roaccipiendi tam̃ oꝑan¬
di ait. ut honestius loqueretur. Et ut h
firmet exempla subicit dicens. Quis mili¬
tat suis stipendiis umquã: Quis plantat
uineam & de fructu eius non edit: Quis
pascit gregem ouium ce de lacte earũ
non ꝑcipit: Numquid scđm hominem
hec loquor: Id est niunquid humanam
Concordare docuit supradicta testimonia
documentis diuinis. ut ostendat ñ sine
causa utiq nolle se ab illis sumptus acci¬

Expanded text:
di, sicut et caeteri apostoli et fratres Domini, et Cedi, sicut et caeteri apostoli et fratres Domini, et Cephas? Ideo addidit: Et Cephas; quia cum primus esset inter apostolos, non refutabat sumptus oblatos. Cephas ipse est Simon Petrus. Mulieres enim desiderio doctrinae Dominicae, et cupidae virtutum sequebantur apostolos, ministrantes eis et sumptus et servitia, sicut et Salvatorem sunt secutae ministrantes ei de facultatibus suis. Aut solus ego et Barnabas non habemus potestatem haec operandi? Hoc est, habemus potestatem operandi, sed nolumus. Pro accipiendi tamen operandi ait, ut honestius loqueretur. Et ut hoc firmet, exempla subjicit, dicens: Quis militat stipendiis suis umquam? Quis plantat vineam, et de fructu ejus non edit? Quis pascit gregem ovium, et de lacte earum non percipit? Numquid secundum hominem haec loquor? 141 Id est, numquid humanam Concordare docuit supradicta testimonia documentis divinis; ut ostendat non sine causa utique nolle se ab illis sumptus acci
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Quia uideis credentib ⁊ nichilomi¬
nus legem seruantib apłs ẽẽ negabatur.
Iam enim circumcidi ñ debere docebat.
neq sabbatum custodiri. Ceteris autẽ
apłis ꝓpt̾ scandalum ab hac re dissimu¬
lantib hic aliter uidebatur docere: Idõ
apłs ab his negabatur. his enim erat a¬
postolus qr uiderant in eo uirtutis insig¬
nia. Nam signacłm apłatus mei uos estis
in domino. Hoc enim p̃dicante c̃uersi s̃
ab idolis ad fidem dĩ unius. Mea defen¬
sio ad eos qui me interrogant hec est.
Nunc incipit agere causam quam suꝑus
premisit dicens. Omĩa michi licent. sed
ego sub nullius redigaꝵ potestatem. Esca
uentri &e uenter es cis. Sic gͦ incipit causam
hanc ut dicat. Mea defensio apd̾ eõ qͥ me int̃roge¬
ħẽ. lq̃ sit subic̃ dicñs. Nũqͥd ñ habemꝰ potesta¬
tem manducandi &e bibendi: Hoc ẽ quod
dixerat om̃ia mͥ licent. Numqͥd non ha¬
bemus potestatem mulierẽ curcum ducen¬

Expanded text:
sum; quia a Judaeis credentibus, et nihilomisum; quia a Judaeis credentibus, et nihilominus Legem servantibus, apostolus esse negabatur. Jam enim circumcidi non debere docebat, neque sabbatum custodiri: caeteris autem apostolis propter scandalum ab hac re dissimulantibus, hic aliter videbatur docere; ideo apostolus ab his negabatur; his enim erat apostolus, qui viderant in eo virtutis insignia. Nam signaculum apostolatus mei vos estis in Domino; hoc enim praedicante, conversi sunt ab idolis ad fidem Dei unius. Mea defensio apud eos, qui me interrogant, haec est. Nunc incipit agere causam, quam superius praemisit dicens: Omnia mihi licent, sed ego sub nullius redigar potestate. Esca ventri et venter escis . Sic ergo incipit causam hanc, ut dicat: Mea defensio apud eos, qui me interroge sit subjicit, dicens: Numquid non habemus potestatem manducandi et bibendi? Hoc est quod dixerat: Omnia mihi licent. Numquid non habemus potestatem mulierem circumducen
Abbreviated transcription (Latin):
dendum docet ut licita ꝓ illicitis habean¬
tur ne obsint fr̃i. Quantum enuim maliẽ
ꝑ illicita non delinquere & ꝑea quȩ con¬
cessa sunt offendere. ut lex serueturĩ illi¬
citis. & ĩ licitis non custodiatur dum in¬
considerate ceduntur: Lex enim sic ꝑmi¬
sit quȩ concessit ut modus tam̃ sit quẽ
custodiant. Uxorem certe licet habere. S
si fornicata fuerit. abicienda ẽ: ita ce car¬
nem licet edere. s si idolis oblata fuerit
nonne iħ̾m dominũ nr̃m uidi: Cum
negare iudetur confirmat. Iratus enim
loquitur. Apłm enim se ꝓbat quia missꝰ
est ad gentes. Dicente domino ad eum.
go ad gĩs mutam te. Liberum autem se
ostendit quia nullius aliquid coneupunt
nr̃m uidit dum oraret in templo icroso¬
limis. Nonne opus meum uos estis ĩ do¬
mino: Ideo opus eius sunt quia ipse il¬
los plantauit in domino. annum ce sex
m̃ses euangłitans eis uerbum domini
Si aliis non sum apłs ueruntam̃ uobcũ

Expanded text:
dendum docet, ut licita pro illicitis habeandendum docet, ut licita pro illicitis habeantur, ne obsint fratri. Quantum enim mali est per illicita non delinquere, et per ea quae concessa sunt, offendere; ut Lex servetur in illicitis, et in licitis non custodiatur, dum inconsiderate eduntur? Lex enim sic permisit quae concessit, ut modus tamen sit, quem custodiant. Uxorem certe licet habere, sed si fornicata fuerit, abjicienda est: ita et carnem licet edere, sed si idolis oblata fuerit,nonne Jesum Dominum nostrum vidi? Cum negare videtur, confirmat; iratus enim loquitur. Apostolum enim se probat, quia missus est ad gentes, dicente Domino ad eum: Ego ad gentes mittam te . Liberum autem se ostendit, quia nullius aliquid concupivit Dominum nostrum vidit, dum oraret in templo Hierosolymis . Nonne opus meum vos estis in Domino? Ideo opus sunt quia ipse illos plantavit in Domino, annum et sex menses evangelizans eis verbum Dei. Etsi aliis non sum apostolus, verumtamen vobis
Abbreviated transcription (Latin):
oc ideo dixit qr uidens quis frm ꝑttum in
idolio inuitatũ recumbentẽ ede carnes sacͥ¬
& ipse edere carnes sacrifitioꝵ. ñ illa consci¬
entia qua ille ꝑiciȩ causa sciens nicħ ẽẽ ido¬
dem de sacrificatis. Qd̃ quid̃ quasi irascentis
uerba s̃ & ostendentis quid mali possit pare.¬
re scientia si ñ fuerit temꝑata a caritate.
In tua scientia. Id est tua ꝑmia illũ occidit
quando a te fieri uidet qđ ille aliter intel¬
ligit. Et tu eris occasio mortis frĩs. quẽ xp̃c
ut redimeret crucifigi se ꝑmisit. Ac ꝑ hoc
aliquando ab scientia dissimulandũ docet
caritatis causa. qr sine dubio plusẽ salus
fr̃is quam cibus. Qura licet quid̃ s ñ expe-¬
dit. Hoc erit cognouisse sicut oportet scur.
ic autem peccantes in fr̃s & ꝑcutientes con¬
scientiã illoꝵ infirmã in xp̃o peccatis. Iñ
enim caritatis non emuli s̃ qua xp̃c nos li¬
est in lege dicitur peccare ita ce hi qͥ sub
ne frẽm scandalitẽ. Intantũ caritati stu¬

Expanded text:
in idolio invitatum, recumbentem edere carnes sacriam ipse edere carnes sacrificiorum, non illa conscientia, qua ille peritiae causa sciens nihil esse idodem de sacrificatis: quod quidem quasi irascentis verba sunt, et ostendentis quid mali possit parere scientia, si non fuerit temperata a charitate. In tua scientia: id est, tua peritia illum occidit; quando a te fieri videt, quod ille aliter intelligit. Et tu eris occasio mortis fratri, quem Christus ut redimeret, crucifigi se permisit. Ac per hoc aliquando ab scientia dissimulandum docet charitatis causa; quia sine dubio plus est salus fratris, quam cibus: quia licet quidem, sed non expedit. Hoc erit cognovisse, sicut oportet scire. Sic autem peccantes in fratres, et percutientes conscientiam illorum infirmam, in Christo peccatis. Quando enim charitatis non aemuli sunt, qua Christus nos liest, in Lege dicitur peccare; ita et ii qui sune fratrem scandalizem. In tantum charitati stu
Abbreviated transcription (Latin):
put uiri xp̃c ẽ. & aliter uir mulieris. ⁊
alit̃ ds̃ caput xp̃i est. Ds̃ aũt ideo caput
xp̃i ẽ. quia de eo uel ab ipso genitus est.
Lna gͦ dicuo diuersam habet intelligen¬
tiam quia &e ꝑsone discrepant &e substan¬
tiȩ. Om̃is iuir orans ce ꝓpħans uelato ca¬
Ipite deturpat caput suum. Orare dicit
deprecari. Propħare autem aduentũ fore
dnĩ uoce symbuli pꝰ orationem effari. Dĩs
aũt mulier orans aut ꝓpħans ñ uelato¬
I capite confundit caput suũ. Unum est
enim atq id ipsum ut decaluetur. Si
Saũt ñ uelatur mulier tondeat᷑. si autẽ
turpe ẽ mulieri tonderi aut decaluari.
uelet capũt uir enĩ ñ debet uelare caput

Expanded text:
put viri Christus est, et aliter vir mulieris, et put viri Christus est, et aliter vir mulieris, et aliter Deus caput Christi est. Deus autem ideo caput Christi est, quia de eo vel ab ipso genitus est. Una ergo dictio diversam habet intelligentiam; quia et personae discrepant et substantiae. Omnis vir orans aut prophetans velato capite deturpat caput suum. Orare dicit deprecari: prophetare autem adventum fore Domini voce symboli post orationem effari. Omnis autem mulier orans aut prophetans non velato capite, confundit caput suum; unum est enim atque idipsum, ut decalvetur. Si autem non velatur mulier, tondeatur: si autem turpe est mulieri tonderi aut decalvari, velet
Abbreviated transcription (Latin):
Q uia sic̃ ds̃ pater misit xp̃m magistrũ et
magistros ut eoꝵ imitatores ẽẽmus. qr
eius eẽ ñ possumus. Ita enĩ ait dñs ad pa¬
trem. sic̃ me misisti in hunc mundũ ita
& ego misi eos in hunc mundũ. Et quia
digni ⁊ imutatores eiꝰ erant subiẽ. Et pro
eis scĩficabo me ipsum. Laudo aũt uos
fr̃s qd̾ omĩa mea memoria retinetis. et
quomodo ubiq traditiones meas tenetis.
ostꝗͣ. mores &e conuersationẽ illoꝵ
arguit nunc traditiones uult corrig̾e
ideo ñ hoc confirmat. s succenset eis quia
cum eẽt apłs eorum. ũnemores erant tra¬
ditionum eius neq qđ adhuc ñ didicerant
ex aliaꝵ eccłaꝵ traditione sequebanti
ac ꝑ hoc quasi noiuiter tradit illis dicens.
Lolo uos scire quia om̃is uiri caput xp̃cẽ.
Ad auctoritatẽ retulit. qr homo adeo quidẽ
aũt xp̃i ds̃. Dignum ẽ ut filii caput pat̃
dicatur quasi genitor eius. Alit̃ tam̃ ca¬

Expanded text:
QuQumagistros, ut eorum imitatores essemus; quia ejus esse non possumus. Ita enim ait Dominus ad Patrem: Sicut me misisti in hunc mundum, ita et ego misi eos in hunc mundum . Et quia digni imitatores ejus erant, subjecit: Et pro eis sanctificabo me ipsum . Laudo autem vos, fratres, quod omnia mea memoria retinetis, et quomodo ubique trado, traditiones meas tenetis. Postquam mores et conversationem illorum arguit, nunc traditiones vult corrigere. Ideo non hoc confirmat, sed succenset eis; quia cum esset apostolus eorum, immemores erant traditionum ejus: neque quod adhuc non didicerant, ex aliarum Ecclesiarum traditione sequebantur; ac per hoc quasi noviter tradit illis, dicens: Volo vos scire quia omnis viri caput Christus est. Ad auctoritatem retulit; quia homo a Deo quidemautem Christi Deus. Dignum est ut filii caput Pater dicatur, quasi genitor ejus. Aliter tamen ca
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ editis suie bibitis siue aliqͥd facitis om̃ia
in głam dĩ. ꝑ hec subiecta declarauit in
idolio edere quãuis licet conscientia mi¬
hec diabło dicantur. nam in gła dĩ edere &&
bibere & aliquid facere. hoc ẽ ut sub inuo¬
catione creatoris cum modestia conuniuũ
Sine offensione estote iudeis & grecis et
eccłȩ dĩ. Sic temꝑandã conuersationẽ docoe¬
ut nullus in ea scandalũ patiatur. Offensio
gͦ uideis fit cum idola q̃ illi abominant᷑
xp̃ianum qui se dicit legẽ & ꝓphas acciꝑe
guuntur s & ꝓmptiores fiant. dum ñ ni¬
tantur uota idoloꝵ illoꝵ. Ecclȩ aũt dĩ fit
offendicłm. qñ quosdã ex numero suo uidẽt
his quȩ inimica dõ s̃ adherere. Sic̃ ego oĩb
placere ẽ sine scandalo cuiusꝗͣ agere ad ꝓ¬
fectum utilitatis illoꝵ ut & illis et huic
eius simus qͥa deo nob̾ magist̃ indultus ẽ
i enim hic dĩ imitator ẽ. qͣre ñ nos hoĩs:

Expanded text:
igitur editis, sive bibitis, sive quid facitis, omnia igitur editis, sive bibitis, sive quid facitis, omnia in gloriam Dei. Per haec subjecta declaravit in idolio edere, quavis licet conscientia, inihaec diabolo dedicantur. Nam in gloriam Dei edere et bibere et aliquid facere, hoc est, ut sub invocatione Creatoris cum modestia convivium Sine offensione estote Judaeis et Graecis, et Ecclesiae Dei. Sic temperandam conversationem nout nullus in ea scandalum patiatur. Offensio ergo Judaeis fit, cum idola, quae illi abominantur, christianum, qui se dicit Legem et prophetas accipere, guantur; sed et promptiores fiant, dum non vitantur vota idolorum illorum. Ecclesiae autem Dei fit offendiculum, quando quosdam ex numero suo videt iis, quae inimica sunt Deo, adhaerere. Sicut ego omnibus placere est sine scandalo cujusquam agere ad profectum utilitatis illorum, ut et illis et huic ejus simus, qui a Deo nobis magister indultus est. Si enim hic Dei imitator est, quare non nos hominis?
Abbreviated transcription (Latin):
bitur suam. qr uidit te libent̃ appetere
qd̃ idoł immolatum ẽ. Ut quid enĩ lib̾tas
mea iudicatur ab alia conscientia: Hoc
dicit qr cum abidoli deuotione conscien¬
tia sit lib̾a. qͥd opus ẽ ut putetur qr uene¬
rationis causa edat idolis ĩmolata: Iudi¬
catur enim ñ distare abeo qͥ colit idola. qñ
ñ horret qd oblatum ẽ simulaero. Siego
gr̃e particeps sum qͥd blasphemor ꝓ qͦ ego
gr̃as ago: Id ẽ si ego gre dĩ cominunico
qr in ipsius nomine edo. qͥd opus ẽ hoc ar-¬
bit᷑ri aliquẽ qr ego idolo deuotus sũ dũ
non horreo que oblata s̃ idolo. Hoc est
blasphemor. Et me gͦ blasphemat ⁊ ille
in idolio suo gaudet dum me putat par¬
ticipẽ & h̃t occasionẽ ꝑmanendi inerrore. ⁊ fr̃ib
malum dat᷑ exemplũ. Nã si p̃ceptũ in lege¬
ẽ ut luci & arȩ & tituli & ipsa idola con¬
fringant᷑ uide si ñ peccatum ẽ. ñ solũ
ea de sacrificatis ñ exƿedit edere. Siue

Expanded text:
bitur suam, quia videt te libenter appetere, bitur suam, quia videt te libenter appetere, quod idolis immolatum est. Ut quid enim libertas mea judicatur ab alia conscientia? Hoc dicit, quia cum ab idoli devotione conscientia sit libera, quid opus est, ut putetur quia venerationis causa edat idolis immolata? Judicatur enim non distare ab eo, qui colit idola; quando non horret quod oblatum est simulacro. Si ergo gratiae particeps sum, quid blasphemor pro quo ego gratias ago? Id est, si ego gratiae Dei communico; quia in ipsius nomine edo: quid opus est arbitrari hoc aliquem, quia ego idolo devotus sum, dum non horreo, quae oblata sunt idolo, hoc est, blasphemor? Et me ergo blasphemat, et ille in idolio suo gaudet; dum me putat participem, habet occasionem permanendi in errore, et fratribus malum datur exemplum. Nam si praeceptum est in Lege, ut luci et arae et tituli et ipsa idola confringantur; vide si non peccatum est non solum it edere. Sive