comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& si forte qͥs uidaica conuersatione
usus ẽ: negligendo eam mortificet.
r id÷ mitiorẽ atq inefficacem reddat᷑
illuis zelum patiatur. Quia dicie
eius. ad nos ꝑipsam deuolutȩ sunt:
intantum. ut paulus dehis qui excir¬
cumcisione sunt. adgalathas qui
exgentib erãt. diceret. Emulantur
uos. non bene: sed excludere uos uolt.
uia autem ñ ęccłia sẏnagogã ⁊elatͣ.
sed ipsa asynagoga zelum patitur:
manifestum ẽ. exẽo quod non scda ux¬
or pͥme sed prima emula fit scde
sic̃ ex desidio uiri. sub ingredientis
solet. Unde. et lia: zelabatur racheb¬

Expanded text:
et si forte quis Judaica conversatione et si forte quis Judaica conversatione usus est, negligendo eam mortificet, id est, intutiorem atque inefficacem reddat, illius zelum patiatur, quia divitiae ejus ad nos per ipsam devolutae sunt, in tantum ut Paulus de his qui ex circumcisione sunt, ad Galatas qui ex gentibus erant, diceret: Aemulantur vos non bene, sed excludere vos volunt . Quia autem non Ecclesia Synagogam zelatur, sed ipsa a Synagoga zelum patitur, manifestum est ex eo quod non secunda uxor primam, sed prima aemulatur secundam: sicut ex desiderio viri subingrediente solet, unde et Lia zelabatur Rache
Abbreviated transcription (Latin):
non autem hec manifestare. Sororẽ
uxoris tue. inpelicatum euis ñ acci¬
pies: nec reuelabis turpitudinẽ eius.¬
adhuc illa uiuente. Recte hec p̃cipi¬
d̃s. Qui enĩ cum om̃ib nos pacẽ ha¬
bere uult. etiam ꝑpaulum dicens.
si possibile ẽ. quod exuobis ẽ. cum om¬
nib hominibus pacem habetote:
multomagis pacatos nos uult ẽẽ cum
ꝓrimis: qͦd subuertit. si simul quis
urori sororiq eius iungatiuz ut so¬
rores qͥppe. simul habitant: & ut in¬
ter simul habitantes. excitatur zelꝰ.
unde contentio riraq generatur.
Post hoc lex illud p̃cepit. ñ oportere. in
iudaica conũsatione. ecclĩasticã ac¬
cipere: nec simul pascha qͦdĩfigura ẽ
cum eo qͦd ẽ intelligibile. celebrare:
nec festiuitatẽ azimoꝵ celebrantes.xͥ
panis cȩnã sumere. que sunt uera
azima: Nec circumcisionem simul
predicare. & baptisma. Memora¬
mini autem: illius qui dicit. Ecce
ego paulus dico uobis: sicircumda¬
mini xp̃s uobis nichil ꝓdest. Sed

Expanded text:
. Sororem uxoris tuae in pellicatum ejus non accipies, nec revelabis turpitudinem adhuc illa vivente. Recte haec praecipiDeus. Qui enim cum omnibus nos pacem habere vult, etiam per Paulum dicens: Si possibile est, quod ex vobis est cum omnibus hominibus pacem habetote . Multo magis pacatos nos vult esse cum proximis, quod subvertit, si simul quis uxori sororique ejus jungatur, ut sorores quippe simul habitent, et ut inter simul habitantes excitetur zelus, unde contentio rixaque generatur. Post hoc lex praecepit, non oportere in Judaica conversatione ecclesiasticam accipere, nec simul pascha, quod in figura est, cum eo, quod est intelligibile celebrare; nec festivitatem azymorum celebrantes, Christi panis coenam sumere, quae sunt vera azyma, nec circumcisionem simul praedicare et baptisma. Memoramini autem illius qui dixit: Ecce ego Paulus dico vobis: Si circumcidamini, Christus vobis nihil prodest . Sed
Abbreviated transcription (Latin):
filii tui. respondit: parum ne tibi
uidet̃. qͦd preripueris maritum mͥ¬
sunt. Ad mulierem quȩ patitur
menstrua. non accedes: nec reueles
feditatem eius. Cum uxore pro¬
ximi tui non coibis: nec seminis
commirtione maculaberis. De se¬
mine tuo ñ dabis. ut consecretur
ego dñs. Cum masculo ñ dormes.
coitu femineo: quia abhominatio ẽ
Cum omni pecore noncoibis: nec ma

Expanded text:
filii tui. At illa respondit, Parumne tibi videtur quod praeripueris maritum mente. ad mulierem, quae patitur menstrua, non accedes, nec reuelabis foeditatem eius. cum uxore proximi tui non coibis, nec seminis commixtione maculaberis. de semine tuEgo Dominus. Cum masculo non dormies coitu femineo, quia abominatio est, cum omni pecore non coibis, nec ma
Abbreviated transcription (Latin):
tus: si ipsam ꝑscrutemur utterã
O mĩs homo ad ꝓrimam sangui¬
nis sui ñ accedat. ut reuelet tur¬
pitudinẽ eius: ut non accedamꝰ
adcognatos. inlegẽ cognitionil
psumnentes. et ꝑhoc eos temptanteᷤ:
ac deinde actiones eoꝵ turpes
cognoscentes. ꝓdamus eos. Unde
etnimis oportune subdidit. ego dñs.
id÷ manifestans hominũ pecca¬
taͥ sed quecumq confessi fuint.¬
& orando exposuerut. degens et
dissipans: ita ut ne quidẽ uesti¬
gium eorum repperiatur. Quia¬

Expanded text:
psam perscrutemur litteram: Omnis homo ad proximam sanguinis sui non accedet, ut revelet turpitudinem ejus; ut non accedamus ad cognatos in lege cognitionis praesumentes, et per hoc eos tentantes, ac deinde actiones eorum turpes cognoscentes prodamus eos. Unde et nimis opportune subdidit: Ego Dominus, id est, manifestans hominum peccata, sed quaecunque confessi fuerint et orando exposuerint, tegens et dissipans, ita ut ne quidem vestigium eorum reperiatur. S
Abbreviated transcription (Latin):
tã nobis qui fideles sumus. cũ om¬
nib qui eiusdẽ sunt fidei. conqui¬
rere cupiens cognationẽ: sic rursꝰ
dic̃ Multi unũ corpus sumꝰ inxp̃o
singuli autẽ. alter alteruis meubra. un¬
de et impium. reuelare cuuislibet p̃¬
dictorum turpitudinẽ. appellauit:
quia spiritalis cognationis p̃uari¬
catio addeum tendit: postquã cũ
eo habemus cognationẽ uinculi
spiritalis. Uerumtamen nec hoc p̃¬
terire oportet. eum qͥ diligenter
meditatur legis eloquia: quia
tionis numerũ. inp̃senti posuit
legis latoꝵ. Cuius numeri omĩa
mandata sunt legis: ostendens qͥa
quisquis turpitudinem reuelat
carnaliũ spiritalium ue cogna¬
torum : tocuis legis inuenitur
ẽẽ transgressor: quare: quia alie¬
num ẽ acaritate quod agit: quȩ
ẽ legis plenitudo: hoc enim ait
paulus. Non adulterabis: non
occides: ñ furtum facies: ñ concu¬
pisces: & si quod ẽ aliud manda¬
tum: in hoc uerbo restauratur.

Expanded text:
tam nobis qui fideles sumus cum omtam nobis qui fideles sumus cum omnibus qui ejusdem sunt fidei conquirere cupiens cognationem, sic rursus dicit: Multi unum corpus sumus in Christo, singuli autem alterius membra . Unde et impium revelare cujuslibet praedictorum turpitudinem appellavit, quia spiritalis cognationis praevaricatio ad Deum tendit, postquam cum eo habemus cognationem vinculi spiritalis. Verumtamen nec hoc praeterire oportet eum qui diligenter meditatur legis eloquia, quia tionis numerum in praesenti posuit legislator, cujus numeri omnia mandata sunt legis, ostendens quia quisquis turpitudinem revelat carnalium spiritaliumve cognatorum, totius legis invenitur esse transgressor. Quare? Quia alienum est a charitate, quod agit, quae est legis plenitudo. Hoc enim quod ait Paulus: Non adulterabis, non occides, non furtum facies, non concupisces, et si quod est aliud mandatum, in hoc verbo restauratur.
Abbreviated transcription (Latin):
ne intuendũ ẽ: quod dicens. omĩs ho
adprimã sanguinis sui ñ accedet.
ut reuelet turpitudinẽ eius: addidit:
ego dñs. Et quid opus erat hoc ad¬
di: cum semel. et hoc initio p̃sentis
Sed aperte illud ostendit: qͥa is qui
hec sancit. ipse ẽ. qui nob̃ & carne
coniunctus ẽ: nr̃eq cognationis ef¬
fectus ẽ particeps. Unde. iniustũ ẽ:
ut magnitudinem cognationis
eius iniuriemus. Cum autẽ hec
ita se habeant:intelligendum est
sanciri spiritaliter. Non uult enim
nos reuelare. quelibet peccata ͭ a cog¬
natis amicisue nobis credita fuint.
nec ꝓdere turpes actiones illorum:
ne forte patiamur qͦd cham. qͥ patͥs
nuditatẽ uidens. non cooperuit. s
frĩb egrediens patefecit. Inpatre gͦ
& matre & sorore & quoscũq alioᷤ
cognatos enumerauit cum carna¬
lib. & illos oportet accipi: De qͥb
paulus dicebat: seniorem ne in¬
crepaueris. sed obsecra ut patrem:
iuuienes ut fr̃s:anus ut matres:
iuuenculas ut sorores. Deinde cunc¬

Expanded text:
ne intuendum est quod dicens: Omnis homo ad proximam sanguinis sui non accedet, ut revelet turpitudinem ejus, addidit: Ego Dominus. Et quid opus erat hoc addi, cum semel, et hoc initio praesentised aperte illud ostendit quia is quae haec sancit, ipse est qui nobis et carne conjunctus est, nostraeque cognationis effectus est particeps. Unde injustum est ut magnitudinem cognationis ejus injuriemus. Cum autem haec ita se habeant, intelligendum est sanciri spiritaliter. Non vult enim nos revelare quaelibet peccata a cognatis amicisve nobis credita fuerint, nec prodere turpes actiones illorum, ne forte patiamur quod Cham, qui patris nuditatem videns non cooperuit, sed fratribus egrediens patefecit . In patre ergo et matre et sorore, et quoscunque alios cognatos enumeravit, cum carnalibus et illos oportet accipi, de quibus Paulus dicit: Seniorem ne increpaveris, sed obsecra ut patrem, juvenes ut fratres, anus ut matres, juvenculas ut sorores . Deinde cunc
Abbreviated transcription (Latin):
inueniatur inte qui sciscitet᷑. & obser¬
uet sompnia atq auguria: nec sit ma¬
leficus. nec incantator. nec phitones
consulat nec diuinos: & querat amor¬
tius ueritatem. Omnia enĩ hec: abho¬
minatur dñs Omnis qui hȩc facit.
roabhominationib enim his: dñs
disꝑdidit eos exterra. Abhis ergo ab¬
stineri prius oportet. & sic nobis ds̃¬
dic̃. facietis uidicia mea. & p̃cepta mea
seruabitis. & ambulabitis in eis: id
mouemini. & conũsamini ineis: & nul¬
lo tempore uacetis abeoꝵ correctione.
einde rursus subdidit: ego dñs ds̃
uester. Custodite leges meas. atq uidi¬
cia: quȩ faciens homo. uiuet ineis: Ab¬

Expanded text:
inveniatur in te qui sciscitetur et obserinveniatur in te qui sciscitetur et observet somnia atque auguria, nec sit maleficus, nec incantator, nec pythonas consulat, nec divinos, et quaerat a mortuis veritatem, omnia enim haec abominatur Dominus, omnis qui haec facit: pro abominationibus enim his Dominus disperdet eos ex te. Ab his ergo abstineri prius oportet, et sic nobis dicit: Facietis judicia mea, et praecepta mea servabitis, et ambulabitis in eis, id est, movemini et conversamini in eis, et nullo tempore vacetis ab eorum correctione. Deinde rursus subdidit: Ego Dominus Deus vester, custodite leges meas atque judicia, quae faciens homo vivet in eis.
Abbreviated transcription (Latin):
rem & dñm discentes eũ qui manda¬
uit: summo studio ea quȩ p̃cepta s̃
abeo. custodiamus. Sicgͦ sancionis
tocuis intentionem: explanauit. Quȩ
ẽ autẽ hec:᷑ ut abomni iniquitate
abstineamus: & que uirtutis sunt
agamus: iuxta consuetudinẽ t̾re
egẏpti. & urta morem terre chana
suetudine studia interpretati sunt.
quia malignas admuentiones & fa¬
bulas. solet diuina scriptura appel¬
lare malorum studia: ut pote eze¬
chiel dicente. post iniquitates. qua ᷤ¬
õs intemplo seniores isrł agere o¬
stendit. Et dixit dñs adme. Hides
fili hominis: & rursus conuersus:
udebis studia maiora horũ. Hon
solum gͦ afornicatione. & auaricia.
& asuꝑbia: s: a diuinationum &
auguriorum abiectionib. &uene¬
ficiis. precepit abstineri: sed et ama¬
gis. & similib aliis: ita ut moy ses
indeuteronomio diceret Quando in¬
gressĩ fueris terrã. qͣm dñs ds̃ tu¬
us dederit t: caue ne imitari uelis
abhominationes illarũ gentium: nec

Expanded text:
rem et Dominum discentes eum qui mandavit, summo studio ea quae praecepta sunt ab eo custodiamus: sic ergo sanctionis totius intentionem explanavit. Quae est autem haec? ut ab omni iniquitate abstineamus, et quae virtutis sunt agamus, juxta consuetudinem terrae Aegypti, et juxta morem terrae Chanaapro consuetudine studia interpretati sunt, quia malignas adinventiones et fabulas solet divina Scriptura appellare, malorum studia, ut pote Ezechiel dicente, post iniquitates quas Deus in templo seniores Israel agere ostendit: Et dixit ad me Dominus: Vides, fili hominis? Et rursus: Conversus videbis studia majora horum. Non solum ergo a fornicatione, et avaritia, et a superbia, sed et a divinationum et auguriorum abjectionibus et veneficiis praecepit abstinere, sed et a magiis et similibus aliis, ita ut Moyses in Deuteronomio diceret: Quando ingressus fueris terram quam Dominus Deus tuus dederit tibi, cave ne imitari velis abominationes illarum gentium, nec
Abbreviated transcription (Latin):
nim ementes. ꝓditionis ei dedunt
pecumam: & olim esurientes uel de¬
siderantes mortem dñi. ad pascendã
nutrendãue suã intentionẽ. & ad
satisfaciendũ desidĩo. Puidã p̃ua¬
luerunt huiusmodi cõmede mor¬
titina: et abestiis capta dicuntur.
Qui. necesse habent: lauare uestimen¬
ta sua. & corpus. Lauat autẽ uestẽ
suã & corpus. qͥmundat semetipsũ
totũ: Id ÷ interiorẽ exteriorẽq suũ
hominem: Quia intra uestimenta. cor¬
pus ẽ: sicut intra exteriorẽ hominẽ.
homo interior. Quomͦ autẽ lauat:
aut ꝑbaptismũ: aut ꝑhabundanti¬
am lacrimarum unͥtantũ aqͣs bap¬
tismatis: qui autẽ hoc non facit.
portabit iniquitatem suã: retribu¬
tionem uidelicet inusticiȩ. Sic eñ
diuinã scͥpturam inpeccatis penas
restituere: inuenies comminantẽ in¬
de: ez echiel dm induxit dicentem.
on parcet ocłs m̃s suꝑ te: & nonm¬
serebitur: sed uias tuas ponam suꝑ
te: & abhominationes tuȩ in medio

Expanded text:
nim ementes, proditionis ei dederunt nim ementes, proditionis ei dederunt pecuniam, et olim esurientes, vel desiderantes mortem Domini, ad pascendam nutriendamve suam intentionem, et ad satisfaciendum desiderio per Judam praevaluerunt. Hujusmodi comedere morticina et a bestiis capta dicuntur, qui necesse habent lavare vestimenta sua et corpus; lavat autem vestem suam et corpus, qui mundat semetipsum totum, id est, interiorem exterioremque suum hominem, quia intra vestimenta corpus est, sicut intra exteriorem hominem homo interior, quomodo autem lavat? Aut per baptismum, aut per abundantiam lacrymarum, imitantium aquas baptismatis; qui autem hoc non facit, portabit iniquitatem suam, retributionem videlicet injustitiae: sic enim divinam Scripturam in peccatis poenas restituere invenies comminantem. Unde Ezechiel Deum induxit dicentem: Non parcet oculus meus super te, et non miserebitur, sed vias tuas ponam super te, et abominationes tuae in medio
Abbreviated transcription (Latin):
stia. tam deindigenis qͣm deaduenis.
lauabit uestes suas. & semetipsum
aqua & contaminatus erit usq ad
uesꝑum: et hoc ordine mundus fiet
uod si non lauerit uestim̃ta sua. nec
corpus: portabit iniquitatẽ suã. Mor¬
ticiniun ẽẽ peccatorẽ. ut pote qͥ cru¬
delem peccati sustinet mortem Abe¬
stiis autem captum. ñ tantum sim¬
plicit̃. sedualde peccatorẽ. Intantũ
ut maligni ineo oꝑent᷑ demones. sic̃
fuit iudas. qͥ diabolo ingrediente in
corde suo. xp̃m tradidit. Olim dixi¬
mus: cum pollutionũ sacͥficia legiᷤ¬
lator exponeret: sed illic quidẽ eum
qui terigit morticina. aut abestiis
capta. id÷ qui communicauit. siue
particeps fuit. cum his quȩ p̃dictas̃.
dic̃. Hic autẽ eũ qui comedit. uide¬
licet qui totum illius peccatũ. suũ
ꝓprium fecit. suãq malignã inten¬
tionem expleuit. ex inalo quod cõ
misit ille: Sic̃ fuerunt annas & ca¬
yphas: qui non simpliciter. iude par¬
ticipes sunt ꝓditionis effecti. Ipsi e¬

Expanded text:
stia, tam de indigenis quam de advenis, lavabit vestes suas, et semetipsum, aqua, et contaminatus erit usque ad vesperum, et hoc ordine mundus fiet. Quod si non laverit vestimenta sua, nec corpus, portabit iniquitatem suam. Morticinum esse peccatorem, ut pote qui crudelem peccati sustinet mortem, a bestiis autem captum non tantum simpliciter sed valde peccatorem, in tantum ut maligni in eo operentur daemones, sicut fuit Judas, qui diabolo ingredienti in corde suo Christum tradidit, olim diximus, cum pollutionum sacrificia legislator exponeret, sed illic quidem eum qui tetigit morticina aut a bestiis capta, id est, qui communicavit sive particeps fuit cum his qui praedicti sunt; dicit hic autem eum qui comedit, videlicet qui totum illius peccatum suum proprium fecit, suamque malignam intentionem explevit, ex malo quod ille commisit: sicut fuerunt Annas et Cayphas, qui non simpliciter Judae participes sunt proditionis effecti, ipsi e
Abbreviated transcription (Latin):
testamenta. uetus & nouum: Unde &
ipse ꝑiheremiam dirit. Dabo uobis
destamentũ nouũ. ñ scđ̾m testamen¬
tũ quod dedi patrib ur̃is. Indie
qua apprehendi manũ eoꝵ ut educe¬
rem illos deterra egypti: Recte scdo
iudiciorum p̃ceptorũ ue memoriam
fac̃ ut etiam illa ostenderet. que erat
postea sanciturus: dequib nunc ad¬
didit. Que faciens homo: uiuet ineis.
nipsis enim. uera uita credentibus.
in xp̃m ꝑficitur. Dequa in euuangłio
dñs dicebat Hec ẽ uoluntas patris
mei: ut omnis qui uidet filiũ. & cre¬
dit ineum: habeat uitã ȩternã. Ual¬
minus. & priora uidicia siue p̃cep¬
ta. & posteriora sanciuit: que qui fe¬
cerit. uiuet in eis. Nam priorib udi

Expanded text:
a, Vetus et Novum, unde et ipse per Jeremiam dixit: Dabo vobis testamentum novum, non secundum testamentum quod dedi patribus vestris, in die qua apprehendi manum eorum ut educerem illos de terra Aegypti , recte secundo judiciorum praeceptorumve memoriam facit, ut etiam illa ostenderet quae erat postea sanciturus, de quibus nunc addidit: Quae faciens homo vivet in eis; in ipsis enim vera vita credentibus in Christum perficitur, de qua in Evangelio Dominus dicebat: Haec est voluntas Patris mei ut omnis qui videt Filium et credit in eum, habeat vitam aeternam . Valminus et priora judicia sive praecepta et posteriora sancivit; quae qui fecerit, vivet in eis
Abbreviated transcription (Latin):
isrł. Id÷ dic desangne uniuersȩ carnis
ñ cõmedetis. quia anima carnis insan¬
gͥne ẽ. contestãs abõi ũqͥtate abstineri. Conte¬
tans autẽ. non exponere ea que contͣ
uoluntatem commissa sunt fr̃m pec¬
cata: sed tradere derrȩ. eius qui captus
ẽ. id÷ usus. sanguinem: cooꝑientłs il¬
I uenia & compassione Sanguinẽ
enim comedens & animam. qui dif¬
famat ꝓrimi peccatum. recte putat᷑:
qͥa animȩ mors peccatum ẽ his qͥuo¬

Expanded text:
De sanguine universae carnis non comedetis, quia anima carnis in sanguine est, contestans ab omni iniquitate abstineri. Contestans autem non exponere ea quae contra voluntatem commissa sunt fratrum peccata, sed tradere terrae ejus qui captus est, id est, visus, sanguinem cooperientes illud venia et compassione. Sanguinem enim comedens et animam qui diffamat proximi peccatum, recte putatur, quia animae mors peccatum es
Abbreviated transcription (Latin):
frustra recapitulauit sed qͥa quidã qͥdẽ
fraudib quibusdam & machinationisꝰ
uariisq dolis nocere popularib qͣsi
ignorantes solent: perimere etiã huis¬
modi molimina ꝑsperit. Nam uide
quid precipiat. Siuenatione atq au¬
cupio ceꝑit feram uel auem quibꝰ ue¬
sci licitum ẽ: fundat sanguinẽ eius
& operiat illũ terra. Quod uenatio
marime iniusticia. iniusticia aũ
non quelibet sed ea que ad sanguinẽ
tendit. uitamq ipsã quodãm᷑ ꝑdolũ
fraudemq iniusticiã patientis noct.
Adiuina scriptura accipi soleat. au
di dauid dicentem. Captabunt in
animam iusti: & sanguinẽ in nocen¬
tem condempnabunt. &rursus. an¬
ma nr̃a. sicut passer erepta ẽ. delaquo

Expanded text:
frustra recapitulavit. Sed quia quidam quidem frustra recapitulavit. Sed quia quidam quidem fraudibus quibusdam et machinationibus, variisque dolis nocere popularibus, quasi ignorantes solent perimere, etiam hujusmodi molimina perspexit; nam vide quid praecipiat: Si venatione atque aucupio ceperit feram vel avem quibus vesci liciet operiat illud terra. Quod venatio maxime injustitia, injustitiam autem non quamlibet, sed eam ad sanguinem tendit, vitamque ipsam quodammodo per dolum fraudemque injustitiam patientis nocet, in divina Scriptura accipi soleat, de quo audi David dicentem: Captabunt in animam justi, et sanguinem innocentem condemnabunt . Et rursus: Anima nostra sicut passer erepta
Abbreviated transcription (Latin):
ponente. Quia ergo. xp̃s sanguinem
suum adexpiationem animarum
nr̃arum dedit: abomni nos homi¬
cidio. omniq alia iniquitate que
mums enim ler ẽ: & contra omnes
extendit. Homo quicumq de filus is¬
rael et deaduenis qͥ peregrinantur
apud uos. Si uenatiõeatq aucupio
cȩpent feram uel auem quib uesci
licitum ẽ: fundat sanguinem eius. &
operiat illũ terra. Anima enim oĩs
carnis: insanguine ẽ. Unde dixi filus
ñ comedetis: quia anima carnis in
sanguine ẽ. & quicumq comedit
illũ: interibit. Multum cura ẽ dõ ut
alterutrum nob̃ minimie noceamus
ꝓpterea. ꝑcutienti maxilłam. cȩdi. &
non cum eo iudicio contendere: Simi¬
literq & deeo qui auferet nob̃ palliũ.
iħs p̃cepit: ut ne quidẽ eccontentio¬
ne adnocendum ꝓrimo ꝓuocemur
sed immo. ut eum qͥ inuste contͣ nos
agitꝰ ꝑ nr̃am patientiã corrigamus.
Nichil enim amplius qͣm inusticia
artat uitã nr̃am. Ad hoc intendens
legis lator. sanguinis mandatum ñ

Expanded text:
ortem. Quia ergo Christus sanguinem suum ad expiationem animarum nostrarum dedit, et ab omni nos homicidio omnique alia iniquitate, quamunis enim lex est, et contra omnes extenditur: Homo quicunque de filiis Israhel et de advenis qui peregrinantur apud vos si venatione atque aucupio ceperit feram vel avem quibus vesci licitum est fundat sanguinem eius et operiat illum terra anima enim omnis carnis in sanguine est unde dixi filiis non comedetis, quia anima carnis in sanguine est, et quicunque comederit illud interibit: Multum cura est Deo ut alterutrum nobis minime noceamus. Propterea percutienti maxillam, cedi, et non cum eo judicio contendere, similiterque et de eo qui auferet nobis pallium Jesus praecepit, ut ne quidem ex contentione ad nocendum proximo provocemur, sed imo ut eum qui injuste contra nos agit per nostram patientiam corrigamus. Nihil enim amplius quam injustitia arctat vitam nostram; ad hoc intendens legislator, sanguinis mandatum non
Abbreviated transcription (Latin):
nationi exfirmitate uel simplicitate
expositus ẽ Hunc enĩ: dicimus eẽ rẽ
que capitur. ꝓpter quod dixit. feram
aut auem quib uesci licitum ẽ ꝑt
ram deuilgo quempiã. carnalẽ ta¬
men & pastionib incubantem. sig¬
nificans. expertumq cõmirtionem
causarum: ꝑauem autẽ. eum qͥ aͣter¬
renis semeipsum remouet reb. hurꝰ
modi enim homines. auiolentis &
auaris incausis scłarib consumũ¬
ture llla uidelicet in congrua ma¬
iquq commissatione. De qua paułꝰ
ꝓhibebat. dicens. Si autẽ ad inuicem
ammeditis: uidete ne abinuicem con¬
sumamini. Aut qui prius erant iusti:
interea quib uesci licitũ ẽ. id ÷ int̃ mun¬
daarcte nominantur Uerumtamen. si
qͥs peccantis. uelut inferius iacentis.
& penitentia sepuiti. Effundit qͥdem
sanguinem. id÷ peccatum qͦd peccaũ:
E sfundit autem illud. ad orationem
accedens & confessionem. Quem ad¬
modum ait & dauid. Effundã in
conspec̾tu eius orationem meam: oꝑi¬

Expanded text:
natione ex infirmitate vel ex simplicate expositus est, hunc enim dicimus esse qui capitur, propter quod dixit: feram aut avem quibus vesci licitum est. Per feram, de vulgo quempiam, carnalem tamen et pastionibus incubantem, significans, expertemque commistionem causarum; per avem autem eum qui a terrenis semetipsum removet rebus; hujus modi enim homines a violentis et avaris in causis saecularibus consumuntur, illa videlicet incongrua malignaque comessatione de qua Paulus prohibebat dicens: Si autem ad invicem comeditis, videte ne ab invicem consumamini . Aut, ut qui prius erant justi, inter ea quibus vesci licitum est, id est inter munda, recte nominantur; verumtamen si quis peccantis, velut inferius jacentis et poenitentia sepulti, effundit quidem sanguinem, id est, peccatum quod peccavit, effundit autem illud ad orationem accedens et confessionem, quemadmodum ait et David: Effundam in conspectu ejus orationem meam , operi
Abbreviated transcription (Latin):
tur. & ꝓpterea ab omni sanguine
abstineri oportet: scientes qͥa suꝑ a
nims que talẽ sanguinẽ comedũt.
dequib dicebat dauid. Qui deuorãt
plebẽ meã sicut escam panis. Faciẽ
suã offirmat ds̃.: uidelicet xp̃m. Ip¬
se ẽ enun imago patͥs: qͥa qͥ uidet
filiũ. uidit & patrem. Ipse etiam ẽ¬
iudex: & necessarie ad cõminandr̃
his qui malorum sunt operatores.
disꝑdã. ponitur. Quod demonstrat
darud: dicens. Nultus autẽ dñi suꝑ
facientes mala: ut ꝑdat det̾ra memo¬
riã eoꝵ. Hic animã sanguinẽ come

Expanded text:
tur. Et propterea ab omni sanguine tur. Et propterea ab omni sanguine abstineri oportet, scientes quia super animas quae talem sanguinem comedunt, de quibus dicebat David: Qui devorant plebem meam sisuam obfirmat Deus, videlicet Christum: ipse est enim imago Patris, quia qui vidit Filium, videt et Patrem: ipse etiam judex est, et necessario ad comminandum his qui malorum sunt operatores, disperdam, ponitur; quod demonstrat David dicens: Vultus autem Domini super facientes mala, ut perdat de terra memoriam eorum . Hic animam sanguin
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ oporteat intelligi: suꝑiꝰ diti¬
mus. Ergo oportet mandati huiꝰ
etiam litteram custodire: & nullate¬
nus comedere sanguinem: hoc eñ
t apss inuenies p̃cepisse: qnoo dequi¬
misdam udaicis obseruationib con¬
antione in actiocensi ȩccłia facta. ad
cos relata ẽ questio: qui legẽ posuert̃:
soluentes questionem hanc: & defini¬
entes. Uisum ẽ ergo spui scõ & nob̃.
nichil amplius imponere uob̃ oueris.
qͣm hec necessario: ut abstineatis uos
abimmolatis simula chrorum. & san¬
guine. & suffocato. & fornicatione.
reterea sanguinem quidẽ ꝓprie ho¬
micidium: Omnem autem sangui¬
nem. omne fraternum odium in¬
telligamus: Quia qui odit frem su¬
um. homicida ẽ:sicut iohannes scrip¬
sit Dicimus ergo omnẽ sanguinẽ.
inusticiam dolosoꝵ. Uirum enim
sanguinum & dolosum. abhomina¬
bitur dñs. Et quȩcumq ꝓximorum
nocent uite. ꝑinsidias quaslibet: ita
ut homicidio sanguis compare¬

Expanded text:
quomodo oporteat intelligi superius dixiquomodo oporteat intelligi superius diximus. Ergo oportet mandati hujus etiam litteram custodire et nullatenus comedere sanguinem: hoc enim et apostolos invenies praecepisse, quando de quibusdam Judaicis observationibus contentione in Antiochensi Ecclesia facta ad eos relata est quaestio, qui legem posuerunt, solventes quaestionem hanc et definientes: Visum est ergo Spiritui sancto, et nobis, nihil amplius imponere vobis oneris quam haec necessaria, ut abstineatis vos ab immolatis simulacrorum et sanguine, et sueterea sanguinem quidem proprie homicidium, omnem autem sanguinem omne fraternum odium intelligamus: Quia qui odit fratrem suum homicida est sicut Joannes scripsit . Dicimus ergo omnem sanguinem injustitiam dolosorum, virum enim sanguinum et dolosum abominabitur Dominus ; et quicunque proximorum nocent vitae per insidias quaslibet, ita ut homicidio sanguinis compare
Abbreviated transcription (Latin):
illud preomnib notari oporttt̾. quod
ñ solum eos qui exfilus isrł sunt hec
p̃cepit custodire: sed cum ipsiᷤ & pseli¬
tos. siuie aduenas qui peregrinantur
intereos. idest gentiles: hi enĩ ñeiꝰ con¬
uncti sunt. sed apud eos sunt. Quia
apud eos quidẽ sumus. ut pote legẽ
eorum. & ꝓphas. et ꝓmissã eis here¬
ditatem habentes. Adheremus auttẽ
non ipsis. sed dõ. Preterea secundum
lrx. homo homo dixit. cum liceret sim¬
pliciter dicere hominẽ: dupplicat ti¬
men. ut ostendat tã eum qui incir¬
cumcisione. qͣm qui inpreputio ad¬
heret dõ: hoc debere custodire man¬
& deaduenis qui peregrinantur in¬
t̃ eos. si comederit sanguinẽ. obfir¬
mabo faciem meam contra animam
illius. & disꝑdam eam depopulo sur
quia carnis anima insanguine est
et ego dedi illam uobis. ut suꝑ alta¬
re ineo expietis ꝓanimab ur̃is: et san¬
guis ꝓ animȩ piaculo sit Id circo diti
filus isrł. Omnis anima ex uobis
ñ comedet sanguinem: nec eraduens

Expanded text:
illud prae omnibus notari oportet, quod non solum eos qui ex filiis Israel sunt, haec praecepit custodire, sed cum ipsos et proselytos, sive advenas qui peregrinantur inter eos, id est, gentiles; hi enim non eis conjuncti sunt, sed apud eos sunt, quia apud eos quidem sumus, ut pote legem eorum et prophetas, et promissam eis haereditatem habentes, adhaeremus autem non ipsis sed Deo. Praeterea secundum LXX homo homo dicit, cum liceret simpliciter dicere hominem; duplicat tamen, ut ostendat tam eum qui in circumcisione quam qui in praeputio adhaeret Deo, hoc debere custodire manet de advenis qui peregrinantur inter eos, si comederit sanguinem, obfirmabo faciem meam contra animam illius, et disperdam eam de populo suo, quia anima carnis in sanguine est, et ego dedi illam vobis ut super altare in eo expietis pro animabus vestris, et sanguis pro animae piaculo sit. Idcirco dixi filiis Israel: Omnis anima ex vobis non comedet sanguinem, nec ex adveni
Abbreviated transcription (Latin):
Q uia anima omĩs carnis. insangui¬
ne ẽ: & ego dedi illũ uobis: ut suꝑ al¬
tare. meo expietis ꝓanimab ur̃is: My¬
sticum xp̃i sanguinẽ significans.
angius enim ipsius: ꝓanime piacu¬
lo erit. Sangius suꝑ altare adexpia¬
tionẽ animarũ nr̃arum. ꝓanima
expians. hic ẽ utiq. quẽ effudit ꝓ
nobis crucifirus: & expiationẽ siue
ꝓpitiationem generi humano p̃sti¬
tit. pͥmicias offerens: ꝓpter qͦd rec̾te
dic̃ & sanguis: panimȩ piaculo sit.
nima enĩ eius: pͥmum qͥdẽ que ab
eo plasmata: deinde qͥañrȩ eam
consubstantialẽ auime. cum incarna¬
retur accepit: ut ipse ꝓ nob̃ reddet.
qͣm nos debebamus mortẽ. Qm̃ au¬
sangiuine eius ẽ Nullatenus sub

Expanded text:
anima omnis carnis in sanguine est, et ego dedi illum vobis ut super altare in eo expietis pro animabus vestris, mysticum Christi sanguinem significans: sanguis enim ipsius pro animae piaculo erit. Sanguis super altare ad expiationem animarum nostrarum, pro anima expians, hic est utique quem effudit pro nobis Crucifixus, et expiationem sive propitiationem generi humano praestitit, primitias offerens. Propter quod recte dicit: Et sanguis pro animae piaculo sit. Anima enim ejus primum quidem, quae ab eo plasmata, deinde quia nostrae eam consubstantialem animae cum incarnaretur accepit, ut ipse pro nobis redderet, quam nos debebamus, mortem. Qusanguinem suum
Abbreviated transcription (Latin):
rgo quicumq & nunc figuras ꝑag̾e
destructi conantur loci. sanguinem
effundunt. I÷ communem conũ¬
sationem polluunt: incominunt
peccant. sic̃ et hi qui sanguinem
fundunt: simi literq sanguinẽ eius qͥ
abeis inerrorem mittitur fundunt:
ꝑditionis enim ei causa efficiuntur.

Expanded text:
rgo quicunque et nunc figuras peragere destructi conantur loci, sanguinem effundunt, id est, communem conversationem polluunt, in communi peccant, sicut et hi qui sanguinem fundunt, similiterque sanguinem ejus qui ab eis in errorem mittitur, fundunt, perditionis enim ei causa efficiuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ego dñs. Omnis homo ad primam
sanguinis sui ñ accedet. ut reuelet
tuipitudinem eius: ego dñs. Turpi¬
tudinem pairis tui. & turpitudinẽ
matris tuȩ non discooperies: mater
cua ẽ non reuelabis turpitudinem er
urpitudinem uroris patris tui non
discooperies: turpitudo enim pat̾o
cui ẽ. Turpitudinẽ sororis tue erpi¬
cre uel er matre. que domi uel fors
genita ẽ non reuelabis
Turpitudinẽ filiȩ uxoris¬

Expanded text:
ego Dominus omnis homo ad proximam sanguinis sui non accedet ut revelet turpitudinem eius ego Dominus turpitudinem patris et turpitudinem matris tuae non discoperies mater tua est non revelabis turpitudinem eius turpitudinem uxoris patris tui non discoperies turpitui est. turpitudinem sororis tuae ex patre siue ex matre, quae domi uel foris genita est, non reuelabis. turpitudinem filiae fi
Abbreviated transcription (Latin):
filium uel discipulum uel seruũ. ⁊ ñ
disponere eius uitã. ut scđ̾m legis sci¬
entiam operetur. ꝑmittereq eum
indoctũ ẽẽ in lege et imperitum: ad¬
dat igitur subiectioni et doctrinȩ in¬
tellectum: ipse enĩ solus inp̃senti mi¬
nus ẽ: ꝓpt̾ qͦd dixit: addet quintam
partem precu: quia precium habet
obedientiã: unde non ait. Estinabit
eum sacerdos. sic̃ supra dix̃. s sicut
olim precium habentẽ et qͥ defini¬

Expanded text:
filium, vel discipulum, vel servum, et non filium, vel discipulum, vel servum, et non disponere ejus vitam, ut secundum legis scientiam operetur, permittereque eum indoctum esse in lege et imperitum. Addat igitur subjectioni et doctrinae intellectum. Ipse enim solus in praesenti minus est, propter quod dixit: Addet quintam partem pretii, quia pretium habet obedientia. Unde non ait: Aestimavit eum sacerdos sicut supra dixit, sed sicut olim, pretium habentem. Si autem n
Abbreviated transcription (Latin):
quod sunmundum ẽ animil redimłt
qui optulerit uirta estimationẽ suã.
et addet quintã partem precii si
redimere noluerit: uendetur alteri:
manifestum ẽ Inmundus enim ẽ
inquit salomon ante conspectum
domini: omnis iniquus. Iniquus
autem ẽ. quia tam meditari quam
discernere legẽ. cum ruminatur. ⁊ungulã
findit. legis lator iussit: qͥcumq¬
dem ẽ. ⁊ uehement̃ subditus pat̾. aut
domino. aut magistro. ñ tam̃ legẽ sic̃
oportet meditari aut distinguere no¬
uit. pͥmogenitꝰ qͥdẽ inpeccorib ẽ. sic̃
obedientiȩ dux. inmundus autẽ ẽ. qͥa
ñ habet hoc. qͦd habere mundũ legis¬
lator uissit. Si ergo eum pat̾ aut.
dominus aut magister uult redi¬
mere. scd̃m estimationẽ eiꝰ redimet᷑.
iaddet quintã partẽ precui addet
quintã. cum intellec̾tu ei doctrinã
offerens. insapientia eum gub̃nans.
⁊ non insipienter regens. Insensati e¬
nim patris et domini & magistri ẽ.
obedientiam que ad se ꝑtinet docere

Expanded text:
Quod si immundum est animal, redimet, qui optulerit, iuxta aestimationem suam, et addet quintam partem pretii; si redimere noluerit, vendetur alteri, manifestum est: Immundus enim est, inquit Salomon, ante conspectum Domini omnis iniquus; iniquus enim est, quia tam meditari quam discernere legem, cum ruminat et ungulam findit, legislator jussit: quicunqidem est, et vehementer subditus patri, aut domino, aut magistro, non tamen legis sicut oportet meditari aut distinguere novit, primogenitus quidem in pecoribus est sicut obedientiae dux, immundus autem est, quia non habet hoc quod habere mundum legislator jussit. Si ergo eum pater, aut dominus, aut magister vult redimere, secundum aestimationem ejus redimetur, et addet quintam partem pretii. Addet quintam, cum intellectu ei doctrinam offerens, in sapientiam eum gubernans, et non insipienter regens; insensati enim patris, et domini, et magistri est obedientiam, quae ad se pertinet, et docere
Abbreviated transcription (Latin):
s. morte morietur. Quȩ differentia
int̾ mathematirare et scĩficare scd̃m
interam. ꝑ ea quȩ suꝑius discussas
ostendimus. ubi hoc qͦd anathema¬
ticatum ẽ nulloꝰ inusũ humanum.
nullius ne qͥdem sac̃dotis. fas eẽ reũ¬
ti diximus. secundum amalechita¬

Expanded text:
etur. Quae differentia est inter anathematizare et sanctificare secundum litteram per ea quae superius discussa sunt ostendimus, ubi hoc quod anathematizatum est nullo modo in usum humanum, nullius, ne quidem sacerdotis, fas esse reverti, diximus, secundum Amalecita
Abbreviated transcription (Latin):
ħ aũ nc̃ innuit. Neq simpliciter dixit.
om̃s decimȩ terre. sed et om̃s decime t̃rȩ
predixit et tunc subdidit. siue de fru¬
gib ut p̃dicaret aꝑte. eum qui inten¬
tione & expectatione t̾rȩnoꝵ bonorum
legis inandata operatur. et si scã erꝰ
decima. id÷ mandati operatio ẽ. ue¬
runtamen non grande iuuamen
eorum ẽ extali operatione. cirra retͥ¬
butionem qͣm non oportet ado expec¬
tari. abeis qͥterrenis inhiant: Unde si
uuit qͥs sibimet ipsi decimã hanc ad¬
quirere. addat quintam. id÷ intelligẽ¬
tiam. ut q̃ sursũ sunt sapiat adea
q̃ sursũ st̃ intendat. quẽ admodũ paulꝰ
scͥbebat. qͥ enĩ sic legis mandata oꝑat᷑

Expanded text:
 nunc innuit; neque enim simpliciter dixit: Omnis decimae terrae, sed et omnes decimae terrae praedixit, et tunc subdidit, sive de frugibus, ut praedicaret aperte eum qui intentionem exspectatione terrenorum bonorum legis mandata operatur, et si sancta ejus decima, id est, mandati operatio est, verumtamen non grande juvamen eorum est ex tali operatione circa retributionem quam non oportet a Deo exspectari ab eis qui terrenis inhiant. Unde si vult quivis sibimetipsi decimam hanc acquirere, addat quintam, id est, intelligentiam, ut quae sursum sunt sapiat, et ea quae sursum sunt quaerat , quemadmodum Paulus sc
Abbreviated transcription (Latin):
sit. et ad timotheum scribebat: as¬
sumens marcũ. deduc tecũ: ẽ enim inͥ
utilis inministerio. Non gͦ uitendatis
qͥs inter hos bonus aut malus. sed nec
commutes alter ũ altero: et ñ redimet᷑
Qui enim nichil minus ẽ. quare redẽp¬

Expanded text:
sit, et ad Timotheum scribebat: Assit, et ad Timotheum scribebat: Assumens Marcum deduc tecum; est enim mihi utilis in ministerio . Non ergo intendatis quis inter hos bonus aut malus, sed nec commutes alterum altero, et non redimetur. Cui enim nihil minus est, qua redemp
Abbreviated transcription (Latin):
erhistorie facto cognosce paulus
aliquando etbarnabas. int̾ semetipsos
contenderunt. Barnabas enim dice¬
bat debere assumi marcũ. paulus
autem dicebat. eum qui semel re¬
cessit apamphilia. et qui non con¬
currit eis inopere. non debere assumi.
acta ẽ autem inter eos talis conten
et barnabas assumpto marco nau¬
garet cyprum. paulus autẽ eligs̃
silamtraditus ẽ gr̃e dĩ uides quom̃
inutauit melius sicut estimauit de¬
teriore: ipsum autẽ qͦd mutatumẽ.
⁊ ꝓquo mutatum ẽ. factum ẽ sc̃m.
ylam eim sic̃ aptiorẽ marco admi¬
nisterium p̃dicationis elegit. ñ tam̃
ex pulsus ẽ marcꝰ barnabas quippe
eum ad sumens. abut cyprumicum
eo p̃dicabat. et intantũ erat magnus.
ut eiuangłista unus de quatuor fie¬
ret. Ergo paulus retractans et cogno¬
scens quia nullus scõꝵ respuendꝰ ẽ.
nec potest aliqͥs eoꝵ qͥ ꝑfecte ꝓfeccit᷑.
hunc dicere deteriorẽ nec illum me-¬
liorẽ ipse rursum marcum adsũp¬

Expanded text:
ex historiae facto cognosce: Paulus ex historiae facto cognosce: Paulus aliquando et Barnabas inter semetipsos contenderunt. Barnabas enim dicebat debere assumi Marcum; Paulus autem dicebat eum, qui semel recessit a Pamphylia, et qui non concurrit eis in opere, non debere assumi. Facta est autem inter eos talis contentEt Barnabas assumpto Marco navigaret Cyprum; Paulus autem eligens Silam, traditus est gratiae Dei . Vides quomodo mutavit melius, sicut aestimavit, deteriore. Ipsum autem, quod mutatum est, et pro quo mutatum est, factum est sanctum; Silam enim sicut aptiorem Marco ad ministerium praedicationis elegit, non tamen expulsus est Marcus; Barnabas quippe, eum assumens, abiit Cyprum, et cum eo praedicabat et in tantum erat magnus, ut et evangelista unus de quatuor fieret. Ergo Paulus retractans et cognoscens quia nullus sanctorum respuendus est, nec potest aliquis eorum qui perfecte profecerunt hunc dicere deteriorem, nec illum meliorem, ipse rursus Marcum assump
Abbreviated transcription (Latin):
speciale quippiam illoꝵ. s quodcũq
egerit mandatum. scm̃ dõ ẽ sed nec
eligetur interbonũ ⁊malum: id ÷
int̾ deteriꝰ ⁊ melius. Non ẽ enim eoꝵ
facilis discretio: quia et si alterutrũ
suꝑant. quemadmodũ stella astella.
ingła differentes: s om̃s incelo s̃.
yt reuera sequentes celestia:⁊ asolodeo
qui ẏdoneus ẽ discernere scõs cogno¬
scuntur scđm hane rationẽ oportet
intelligi. Non eligetur nec bonum.
nullus de eis sit qui respui possit.
quems cominutabis : aut qͥd magis
eligat:. nr̃e non ẽ diuidicare uirtutis.
His ergo suꝑedificans: addidit que
sequunt᷑. Siqͥs mutau̾it. et qͦd mu¬
tatum ẽ et ꝓ quo mutatũ ẽ. scĩficabi¬
tur domino.⁊ non redietuiz quia
enim omnium cursꝰ diuinꝰ ⁊ sub¬
limis. et suꝑne conũsatiomi ꝓrimꝰ ẽ
frustra conaris hũc respuere. alium
autem ꝓ eo intro ducere. et consecra
seõs appellare deteriorẽ quod etiã

Expanded text:
speciale quippiam illorum, sed quodcunque speciale quippiam illorum, sed quodcunque egerint, mandatum sanctum Deo est. Sed nec eligetur inter bonum et malum, id est, inter deterius et melius: non est enim eorum facilis discretio, quia etsi alterutrum superent, quemadmodum stella stellam in gloriam differentes, sed omnes in coelo sunt, ut revera sequentes coelestia, et a solo eo qui idoneus est discernere sanctos cognoscuntur; secundum hanc rationem oportet intelligi, non eligetur nec bonum nnullus de eis sit qui respui possit, quem quo commutabis, aut quid magis eligas, nostrae non est dijudicare virtutis. His ergo superaedificans addidit quae sequuntur: Si quis mutaverit, et quod mutatum est, et pro quo mutatum est, sanctificabitur Domino et non redimetur; quia enim omnium cursus divinus et sublimis, et supernae conversationi proximus est, frustra conaris hunc respuere: alium autem pro eo introducere, et consecrarsanctos appellare deteriorem, quod etiam
Abbreviated transcription (Latin):
rgo eius qͥ terrena sapit decuna. scã
quidẽ ẽ s ñ ei. quia ñ intelligibiliter
inandatum operatur. nec sit qͦd lu¬
crum inea expectet. aut qͣm retribu¬
tionem inea speret Boues autẽ &
oues. et quecumq subnumero sunt.
et subrurgam transeunt. Dic̃
eos qͥ sub uirga numerantur crucis.
quib ut numerent᷑ fides đi amici¬
cia donat. Quis qͥs enim fidelis ẽ
do hic eius ⁊ amicus inuenitur. qͦd
demonstrat abraham: de quo dic¬
tum ẽ. Credidit abraham dõ. & reputatũ
ẽ ei adiusticiã. et amicus dĩ appellatꝰ ẽ
Qui enim amici dĩ numero digni ha¬
bent᷑. licet sint inmensȩ multitudinis.
et nonsolum si nunerum. sed etiã si
mensurã excesserit: audi dauio di¬
centem: mͥ autem nimis honorificati
sunt amici tui ds̃. nimis confortatꝰ
ẽ principatus eorum: Dinumerabo
eos: et suꝑ arenam multiplicabunt᷑.
Hi terrenam non habent sapientiam.
nec inhis que agunt eorruptibilem
retributionem querunt. ꝓpt̃ qͦd. non

Expanded text:
rrena sapit decima sancta quidem est, sed non ei, quia non intelligibiliter mandatum operatur, nec scit quod lucrum in ea exspectet, aut quam retributionem in ea speret. Bovis autem et ovis, et quaecunque sub numero sunt et sub virgam transeunt; dicit enim eos qui sub virga numerantur crucis, quibus ut numerentur fides Dei et amicitia donat; quisquis enim fidelis est Deo, hic ejus et amicus invenitur. Quod demonstrat Abraham, de quo dictum est: Credidit Abraham Deo et reputatum est ei ad justitiam, et amicus Dei appellatus est . Qui enim amici Dei numero digni habentur, licet sint immensae multitudinis, et non solum si numerum, sed etiam si mensuram excesserint, audi David dicentem: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus, nimis confortatus est principatus eorum, dinumerabo eos et super arenam multiplicabuntur : hi terrenam non habent sapientiam, nec in his quae agunt corruptibilem retributionem quaerunt, propter quod non
Abbreviated transcription (Latin):
melior ẽ enim negociatio eius argen¬
to ⁊ auro primo. fructus eiꝰ p̃ciosior.
ẽ cunctis opib ⁊ omnia quȩ deside¬
rantur. huic ñualent comparari.
ongitudo dierũ indextera eius. insi
pulchre. omnes semitȩ eius pacifice:
lignũ uitȩ ẽ his qui apprehenđint
eam.⁊ qui tenuerit eam beatus. Fili
mi audi doctrinã patris tui. idest
dĩ. et non discedas alege matris tuę.
id÷ sapientię. Coronam enim gr̃aꝵ
dabit capiti tuo. idest xp̃m. et tor¬
ques aurea sit circa collum tuum.

Expanded text:
Melior est enim negotiatio ejus argenMelior est enim negotiatio ejus argento et auro primo, fructus ejus pretiosior est cunctis opibus, et omnia quae desiderantur, huic non valent comparari: longitudo dierpulchrae, omnes semitae illius pacificae . Lignum vitae est his qui apprehenderint eam, et qui tenuerit eam beatus: fili mi, audi doctrinam patris tui, id est Dei, et non discedas a lege matris tuae, id est sapientiae: coronam enim gratiarum dabit capiti tuo, id est Christum, et torques aurea sit circa collum tuum ,
Abbreviated transcription (Latin):
senti dicta sunt. ostende legis lator
uult. quia hi qui a nob̃ docentur.
quando fiunt ꝑfecti. nichil iã nr̃i
maguteru egent: et ꝓpterea inmun¬
dorum primogenita redimi ait.
mundorum autẽ uequaqͣm: s nec ea
quȩ deo consecrata sunt. nec hec de
quib nunc sermo ẽ. ꝑfecta enim
demonstrata sunt. ut pote que in
hȩc sunt p̃cepta. que mandauit do¬
minus moysi. ad filios isrł. inmon¬
te sẏnai. Et cuiuis rei grã. non ipsis
filiis isrł. s moysi & filiis isrł quia
ppłs erat infirmior. tantã legis sanc¬
tionem capere ñualens. inqua sic̃
inspeculis claras formas suoꝵ my¬
steriorũ ds̃ ostendit. Tu gͦ si non uis de
uulgo eẽ .s qualis moyses fuit. p̃be te¬
metipsum obedientem. mundosq ha¬
bentem om̃s anuȩ sensꝰ. ⁊dic deo.
euela ocłos meos. et considerabo mi¬
rabilia delege tua. Relinq̃ materiã
carnis. ⁊ sp̃s diuicias sequere. dic cũ
ut ettibi quemadmodũ & moy s¬
in andet. suãq tibi credat sapientiã:

Expanded text:
senti dicta sunt, ostendere legislator vult quia hi qui a nobis docentur, quando fiunt perfecti, nihil jam nostro magisterio egent, et propterea immundorum primogenita redimi ait, mundorum autem nequaquam, sed nec ea quae Deo consecrata sunt, nec haec de quibus nunc sermo est, perfecta enim demonstrata sunt, ut pote quae inHaec sunt praecepta quae mandavit Dominus Moysi ad filios Israel in monte Sinai. Et cujus rei gratia non ipsis filiis Israel, sed Moysi ad filios Israel? Quia populus erat infirmior, tantam legis sanctionem capere non valens, in qua, sicut in speculis, claras formas suorum mysteriorum Deus ostendit. Tu ergo si non vis de vulgo esse, sed qualis Moyses fuit, praebe temetipsum obedientem, mundosque habentem omnes animae sensus, et dic Deo: Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua ; relinque materiam carnis, et spiritus divitias sequere; dic cum ut et tibi quemadmodum et Moysi mandet suamque tibi credat sapientiam:
Abbreviated transcription (Latin):
infirmatur complere ꝓpositum. au¬
dit apaulo. Si qͥs autẽ turpẽ se ex¬
istimat suꝑ uirginẽ suã. eo qͦd fue¬
rit suꝑadulta. Ostendit qͦdãmͦ infir¬
matũ. et ad senectutẽ deductũ ꝓpo¬
situm. isic oportet fieri. qͦd uult fa¬
ciat. ñpeccat si nubat & rursꝰ si nup¬
seris ñpeccasti. ⁊si nupserit uirgo

Expanded text:
infirmatur complere propositum, auinfirmatur complere propositum, audit a Paulo: Si quis autem turpem se existimat super virginem suam, eo quod fuerit super adulta . Ostendit quoddam infirmatum et ad senectutem deductum propositum, et sic oportet fieri, quod vult, faciat, non peccat si nubat. Et rursus: Si nups
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb mediocre legis et ꝓpharũ erat
studium:. ꝓpt̃ qͦd et similia mniriades
erant. S nec mille milia. nec miriȩ
miriades. ut semꝑ ineis eẽt ꝑfectio
uitã conũsantium ẽ Angłi enĩ
et ipsi. qͣndo ꝓfecerint efficiuntur
exagenarius autem et ultͣ. inascłs
dabit quindecim sẏclos. suie didras¬
mas. femina autẽ decẽ: et qͥs ẽ hice
qͥ maximã conũsationẽ. ꝑ uirgini¬
tatẽ ũbi gr̃a. uel ñ possidendo. uir¬
tutibq aliis. ꝓmittit: et post hec
infirmatus ẽ. Cognouisti enĩ. qͥa
eum qͥuiginiti annis usq ad sexa¬
ginta annos ẽ. omĩb legis lator
p̃posuitz Deinde nunc post omnes
eum quia sexaguita annis ⁊ supͣ
ẽ. ait ꝑ hoc qͦd dirit suꝑ. anime
senectutem. et infirmitatẽ eiꝰ qui
marimã conu̾sationẽ ꝓposuerat. ꝓ¬
cul dubio de signat. Qͥ gͦ ꝑuirginita¬
te uel despectu possidendi conuer¬
sationem ꝓmittit. et ꝓponit. deinde

Expanded text:
quibus mediocre legis et prophetarum erat quibus mediocre legis et prophetarum erat studium, propter quod et similia myriades erant. Sed nec mille millia, nec myriae myriades, et semper in eis esset perfectio: vitam conversantium est. Angeli enim et ipsi quando profecerint efficiuntur. Sexagenarius autem et ultra masculus, dabit quindecim siclos sive didrachmas; femina autem decem. Et quis est hic qui maximam conversationem per virginitatem, verbi gratia, vel non possidendo virtutibus, quae aliis promittit, et post haec infirmatus est; cognovisti enim, quia eum qui viginti annis usque ad sexaginta annorum est, omnibus legislator praeposuit. Deinde nunc post omnes eum qui sexaginta annis et supra est, ait, per hoc quod dixit: super animae senectutem et infirmitatem ejus, qui maximam conversationem proposuerat, procul dubio designat. Qui ergo per virginitatis vel despectu possidendi conversationem promittit et proponit, deinde