comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tia. S quia ille ueracit̃ ium diuini timo¬
ris intelligit. qui se a cunctis prauis oꝑib
parabolã suã. Quia enĩ parabola similitudo
nominatur: aꝑte constat quod ꝑ exteri¬
orum uerborũ formã mysteria loquit᷑: qͥ ad
loquendũ. parabolã assũpsisse memorat᷑.
Cum & enĩ sua narrat. quȩq sunt scȩ ȩccłȩ
uentura denunciat: & ꝑ hoc quod ipse pa¬
titur. indicat quid illa patiat᷑. Non nunquã
nͣ iam suȩ historiȩ uerba ꝑmiscet. ut nichil
allegoricũ insonet: ñ nunquã sic suos do¬
lores loquit᷑ ac si ex uoce dolentis ȩccłȩ lo¬
quat᷑. In hac uͦ ultima sui parte sermo¬
nis. ultimũ tempꝰ designat ȩccłȩ: q̃n ad¬
uersarios suos idẽ. carnales quosq uel he¬
reticos atq gentiles. quos nc̃ stud& sapien¬
tiȩ autoritate cõpͥmere. effrenata iactan¬
tia elatos cogit᷑ irrisa tolerare. Uñ in hoc
quoq sermone dr̃. Nunc autẽ derident

Expanded text:
tia. Sed quia ille veraciter vim divini timotia. Sed quia ille veraciter vim divini timoris intelligit, qui se a cunctis pravis operibus passura est.---Quia enim parabola similitudo nominatur, aperte constat quod per exteriorum verborum formam mysteria loquitur, qui ad loquendum parabolam assumpsisse memoratur. Cum etenim sua narrat, quaecunque sunt sanctae Ecclesiae ventura denuntiat; et per hoc quod ipse patitur, indicat quid illa patiatur. Nonnunquam vero sic suae historiae verba permiscet, ut nil allegoricum insonet; nonnunquam vero sic suos dolores loquitur, ac si ex voce dolentis Ecclesiae loquatur. In hac vero ultima sui parte sermonis ultimum tempus designat Ecclesiae, quando adversarios suos, id est carnales quosque, vel haereticos atque gentiles, quos nunc studet sapientiae auctoritate comprimere, effrenata jactantia elatos cogitur irrisa tolerare. Unde in hoc quoque sermone dicitur: Nunc autem derident
Abbreviated transcription (Latin):
de apte subdit᷑ Et dixit homini. Ecce
timor dni ipsa ẽ. sapientia: & recedere
a malo intelligentia. Acsi aꝑte diceret᷑.
Ad temetipsũ homo reuert̾e: cordis tui
secreta ꝑscrutare. Si dm̃ te timere dep̃¬
hendis: ꝑfecto constat. quia hac sapien¬
tia plenus es. Quã si adhuc cognoscere ñ
potes. quid sit in se: iam cognoscis interim
quid sit inte. Quȩ enĩ apud se ab angłis
metuitur. apud te timor añi uocat᷑: quia
hanc habere te certũ. ẽ. si timere te dnm.
incertũ ñ ẽ. hinc etiã ꝑ psalmistã dicit᷑
lnitiũ sapientiȩ timor dñi Quia tc̃ pene¬
trare cor inchoat: cũ hoc extremi iudi¬
cii pauore ꝑturbat. Ad paruitatẽ gͥ nr̃am
diuius sermo se attrahit. sicut pat̾ cũ
paruulo filio loquit᷑. ut ab eo possit intel¬
ligi. sponte balbutit. Quia enĩ naturã sa¬
pientiȩ penetrare ñ possumꝰ. quid ͭ inse: ex
condescensione dei audiuimꝰ. quid sit in
nobis. cũ dr̃. Ecce timor dñi: ipsa ẽ. sapien¬

Expanded text:
 VERS. 28. Et dixit homini: Ecce timor Domini ipsa est sapientia, et recedere a malo intelligentia. - Ac si aperte diceretur: Ad temet ipsum, homo, revertere, cordis tui secreta perscruta. Si Deum timere deprehendis, profecto constat quia hac sapientia plenus es. Quam si adhuc cognoscere non potes quid sit in se, jam cognoscis interim quid sit in te. Quae enim apud se ab angelis metuitur, apud te timor Domini vocatur, quia hanc habere te certum est, si timere te Deum incertum non est. Hinc etiam per Psalmistam dicitur: Initium sapientiae, timor Domini ; quia tunc penetrare cor inchoat, cum hoc extremi judicii pavore perturbat. Ad parvitatem igitur nostram divinus sermo se attrahit: sicut pater cum parvulo filio loquitur, ut ab eo possit intelligi, sponte balbutit. Quia enim naturam sapientiae penetrare non possumus quid sit in se, ex condescensione Dei audivimus quid sit in nobis, cum dicitur: Ecce timor Domini, ipsa est sapien
Abbreviated transcription (Latin):
sa intelligentia confusis. uicissim ẽoꝵ
sibi nequitia & inculpa concordet: & in
sententia discrep&. At contra sc̃a ȩccła
ꝑmedias utrarunq partiũlites. ordinata
pace graditur: & sic scit suꝑiora bona
susciꝑe. ut nouerit etiã inferiora uene¬
rari: quatinꝰ nec sũma ȩquet infimis:
nec rursũ ima despiciat. cum sũma
ueneratur. Nunc gͦ hereticarũ plebix
deutes cessant loqui: & quasi ori suo
digitũ suꝑponunt: dũ falsis quȩ relis
ñ ratione uocis se repͥmi sed uirtutis manu
significant Uocẽ suã duces cohibent:
quia nimirum hi qui post se erran-¬
res ppłos trahere conant᷑. ne loqui ꝑ¬
uersa nc̃ audeant. & auctoritatis fre¬
nantur pondere & uirtute rationis.
Quorũ lingua suo gutturi adher&e:
quia & si ꝑuersa loqui libera uoce ñ
audent: intus tam̃ apud se contegt᷑
cuncta. quȩ contra uerã fidẽ ꝓponere
falsa moliunt᷑. Horũ gͦ tẽporũ sequen¬

Expanded text:
sa intelligentia confusis, vicissim sibi sa intelligentia confusis, vicissim sibi eorum nequitia et in culpa concordet, et in sententia discrepet. At contra sancta Ecclesia per medias utrarumque partium lites 619 ordinata pace graditur, et sic scit superiora bona suscipere, ut noverit etiam inferiora venerari, quatenus nec summa aequet infimis, nec rursum ima despiciat, cum summa veneratur. Nunc ergo haereticarum plebium  perpendentes, cessant loqui, et quasi ori suo digitum superponunt, dum falsis querelis non ratione vocis se reprimi, sed virtutis manu significant. Vocem suam duces cohibent, quia nimirum hi qui post se errantes populos trahere conantur, ne loqui perversa nunc audeant, et auctoritatis frenantur pondere, et virtute rationis. Quorum lingua suo gutturi adhaeret, quia etsi perversa loqui libera voce non audeant, intus tamen apud se contegunt cuncta quae contra veram fidem proponere falsa moliuntur. Horum ergo temporum, sequen
Abbreviated transcription (Latin):
Quid hoc loco alii duces intelligi uel pͥn¬
cipes possunt. nisi hereticȩ prauitatis
auctores: de quib ꝑ psalmistã dicit᷑.
effusa. ẽ. contentio suꝑ pͥncipes eorũ. &
seduxerunt eos in inuio & ñ in uiaͤ Ip¬
si & enĩ dum dispensationẽ dni ꝑuerse
int̾pretari ñ metuunt: ꝓfecto plebes
contentio dr̃ : quia suis sibi uicissim alle.¬
gationib contradicunt. Arriꝰ qͥppe tres
ꝑsonas indiuinitate suscipiens. tres etiã
deos credidit: quẽ contra sabelliꝰ unum
deum suscipiens. unã credidit. ẽẽ. ꝑsonã¬
Quos int̾ scã eccła rectũ prȩdicationis
suȩ tramitẽ in declinabilit̾ tenens. &
unũ dm̃ prȩdicans. tres ꝑsonas contra
sabellium asserit: & tres ꝑsonas asserens.
unum dm̃ contra arrium confitet᷑. Quia
autẽ in sacro eloquio manicheus uirgini¬
tatẽ laudari cõꝑit: coniugia dãnauit.
At contra iouinianus quia concedi con¬
iugia cognouit: uirginitatis mundiciã
despexit. Unde sit. ut semꝑ hereticis ꝑuer¬

Expanded text:
Qui hoc loco alii duces intelligi vel principes possunt, nisi haereticae pravitatis auctores? De quibus per psalmum dicitur: Effusa est contentio super principes eorum, et seduxerunt eos in invio, et non in via . Ipsi etenim dum dispensationem Dei perverse interpretari non metuunt, profecto plebes contentio dicitur, quia suis sibi vicissim allegationibus contradicunt. Arius quippe tres personas in divinitate suscipiens, tres etiam deos credidit. Quem contra Sabellius unum Deum suscipiens, unam credidit esse personaquos sancta Ecclesia rectum praedicationis suae tramitem indeclinabiliter tenens, et unum Deum praedicans, tres personas contra Sabellium asserit, et tres personas asserens, unum Deum contra Arium confitetur. Quia autem in sacro eloquio Manichaeus virginitatem laudari comperit, conjugia damnavit. At contra Jovinianus quia concedi conjugia cognovit, virginitatis munditiam despexit. Unde fit ut semper haereticis perver
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Respicere qͥppe dei ẽ: ea quȩ amissa
ac ꝑdita fuerant. ad suã grãm reformare.
Uñ scriptũ. ẽ. Rex qui sed&r in solio iudicii:
dissipat om̃e malũ intuitu suo. Respicien¬
do nanq leuitatis nr̃e mala coercuit: & mag.¬
na merita maturitas dedit. Uñ ad huc sub¬
enim ac subtilitate uentorũ. inscriptura
sacra solent aĩȩ designari: sic̃ ꝑ psalmistã
de deo dr̃. Qui ambulat suꝑ pennas uento¬
rũ: idẽ. qui transgreditur uirtutes ani¬
marũ. Fecit gͦ uentis pondus: quiadũ su-¬
ꝑna sapientia replet auimas. eas maturita¬
la grauitate qua dr̃. filii hominũ usq qͦ
graues corde. Aliud nanq ẽ grauẽ. ẽẽ. ꝑ
consiliũ: aliud ꝑ peccatũ. Aliud ẽ. grauẽ
ꝑ constantiam: aliud ꝑ culpã. Ista enim
grauitas pondus hab& oneris: illa uirtu¬
tis. Pondus gͦ accipiunt animȩ. ut ab in¬
centione dei ñ iã leui motu dissiliant: s
in eũ fixa constantiȩ grauitate consistant.

Expanded text:
. Respicere quippe Dei est ea quae amissa ac perdita fuerant ad suam gratiam reformare. Unde scriptum est: Rex qui sedet in solio judicii, dissipat omne malum intuitu suo . Respiciendo namque levitatis nostrae mala coercuit, et magna merita maturitatis dedit. Unde adhuc subenim ac subtilitate ventorum in Scriptura sacra solent animae designari, sicut per Psalmistam de Deo dicitur: « Qui ambulat super pennas ventorum , » id est, qui transgreditur virtutes animarum. Fecit ergo ventis pondus, quia dum superna sapientia replet animas, eas maturitala gravitate qua dicitur: « Filii hominum, usquequo gravi corde? » Aliud namque est gravem esse per consilium, aliud per peccatum; aliud gravem esse per constantiam, aliud per culpam. gravitas pondus habet oneris, illa virtutis. Pondus ergo accipiunt animae, ut ab intentione Dei non jam levi motu desiliant, sed in eum fixa constantiae gravitate consistant.
Abbreviated transcription (Latin):
petitione colligit᷑. quia eũ sitiebat ꝑ incir¬
cum seͥptȩ naturȩ suȩ claritatẽ cernere. quẽ
iã ceꝑat ꝑquasdã imagines uidere: ut sic
suꝑna ẽentia mentis eiꝰ oculis ad eẽt: qͣtinꝰ
ei ad ȩt̾nitatis uisionẽ nulla imago creata
temporalit int̾esset. Et uider̃ gͦ patres testa¬
m̃ti uet̾is dm̃. & tam̃ iuxta iohannis uocẽ.
din nemo uidit unquã: & iuxta beati iob¬

Expanded text:
um sitiebat per incircumscriptae naturae suae claritatem cernere, quem jam coeperat per quasdam imagines videre, ut sic superna essentia mentis ejus oculis adesset, quatenus ei ad aeternitatis visionem nulla imago creata temporaliter interesset. Et viderunt ergo patres testamenti veteris Dominum, et tamen, juxta Joannis vocem: Deum nemo
Abbreviated transcription (Latin):
ab oculis om̃iũ uiuentiũ. & ioħ̃s ait. deũ
nemo uidit unquã. nisi hoc quod patenter
datur intelligi. quia quandiu hic mortali¬
ter uiuitur. uideri ꝑquasdã imagines dĩ
potest. sed ꝑ ipsã naturȩ suȩ speciem ñ po.¬
cest: ut aĩa gra sp̃c affiata. ꝑfiguras quas
dam deum uideat. sed ad ipsã uim eiꝰ essentiȩ
ñ ꝑtingat: Hinc. ẽ. enĩ quod iacob quidm̃
se uidisse testat᷑: hunc ñ nisi in angłm uidit.
Hinc ẽ. quod moyses qui cũ dõ facie ad faciẽ
loquit᷑. sic̃ loqͥ sol& homo cũ amico suo: ei
in ipsa uerba suȩ locutionis dicit. Si inue¬
ni gram in conspectu tuo: ostende mn tem&¬
ipsũ manifeste. ut uideã te. Certe enĩ si ds
ñ erat cũ quo loquebat᷑. ostende m dĩndi

Expanded text:
ab oculis omnium viventium; et Joannes ait: Deum nemo vidit unquam , nisi hoc quod patenter datur intelligi, quia quandiu hic mortaliter vivitur, videri per quasdam imagines Deus potest, sed per ipsam naturae suae speciem non potest, dam Deum videat, sed ad ipsam vim essentiae ejus non pertingat? Hinc est enim quod Jacob, qui Deum se vidisse testatur, hunc nonnisi in angelo vidit. Hinc est quod Moyses, qui cum Deo facie ad faciem loquitur, sicut loqui solet homo cum amico suo, ei  ipsa verba suae locutionis dicit: Si inveni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi temetipsum manifeste, ut videam te . Certe enim si Deus non erat cum quo loquebatur, ostende mihi
Abbreviated transcription (Latin):
lũ fluxus decurrentiũ ppłoꝵ. s etiã bonoꝵ
mentes fidci prȩdicam̃ta sequentiũ de sig¬
nant᷑: sic̃ ꝓpħa ait. Beati qui seminatis
suꝑ om̃s aquas. Et ꝑ psalmistã ar̃. Nox¬
dñi suꝑ aquas. Hoc gͦ in loco quid aqͦrũ
nomine. nisi electorũ corda signantur.
quȩ ꝑ intellectũ sapientiȩ. auditũ iã
suꝑnȩ uocis accȩper̃. De quib recte
dr̃ & aquas appendit mensura: quia
scĩ ipsi qui sulleuante spũ ad sũma ra¬
piunt᷑ quandiu inhac uita sunt. ne
aliqua elatione suꝑbiant. quibdã tẽp¬
tationib repͥmuntur: ut nequaquã
tantũ ꝓficere ualeant. quantũ uolt̃.
s ne extollant᷑ suꝑbia. sit in eis ipsarũ
quedã mensura uirtutũ. hinc. ẽ. &¬
enĩ quod helias dũ tot uirtutib in al¬
ta ꝓfeciss&. quadã mensura suspensꝰ ẽ.
dum iezabel pꝰmodũ quãius reginã. ta¬
m̃ muliertulã fugit. ꝑpendo qͥppe hc̃
mire uartutis uirũ. ignẽ de celo trahe

Expanded text:
lum fluxus decurrentium populorum, sed etiam bonorum mentes fidei praedicamenta sequentium designantur, sicut propheta ait: « Beati qui seminatis per omnes aquas . » Et per Psalmistam nes aquas . » Hoc igitur in loco quid aquarum nomine, nisi electorum corda signantur, quae per intellectum sapientiae auditum jam supernae vocis acceperunt? De quibus recte dicitur: Et aquas appendit mensura, quia sancti ipsi, qui sublevante Spiritu ad summa rapiuntur, quamdiu in hac vita sunt, ne aliqua elatione superbiant, quibusdam tentationibus reprimuntur; ut nequaquam tantum proficere valeant, quantum volunt; sed ne extollantur superbia, fit in eis ipsarum quaedam mensura virtutum. Hinc est enim quod Helias, dum tot virtutibus in alta profecisset, quadam mensura suspensus est, dum Jezabel postmodum, quamvis Reginam, tamen mulierculam fugiit. Perpendo quippe hunc mirae virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
dices uirtutẽ dei. & rursũ intimore tuo¬
reminisci nos facias infirmitatis nr̃e: ꝗe
tam̃ infirmitas. ne in desperationẽ nos ꝑ¬
trahat cum pulsat: dũ de infirmitate᷑
tua dnm rogares. quia auditꝰ ñes: nob̾
quoq locutus es quid audisti. Sufficit tͥ
grã mea: nã uirtꝰ in infirmitate ꝑficit᷑.
Aꝑta hac uoce dñi ostenditur: quia custos¬
ẽ uirtutis infirmitas. Tunc qͥppe bene in¬
teriꝰ custodim᷑: cũ ꝑdispensationẽ deito¬
lerabilit̃ temptam᷑ ext̾iꝰ. aliq̃n uiciis. ali¬
qñ p̃ssuris. Nam eis quoq quos uiros no¬
uimꝰ fuisse uirtutũ: tẽptationes atq cer¬
tamina ñ defuere uiciorũ. Hinc ẽ. enĩ ꝙ

Expanded text:
aedices virtutem Dei, et rursum in timore tuoaedices virtutem Dei, et rursum in timore tuoreminisci nos facias infirmitatis nostrae? Quae tamen infirmitas ne in desperationem nos pertrahat cum pulsat, dum spe in infirmitate tua Dominum rogares, quia auditus non es, nobis quoque locutus es quid audisti: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Aperta ergo Dei voce ostenditur, quia custos virtutis est infirmitas. Tunc qterius custodimur, cum per dispensationem Dei tolerabiliter tentamur exterius, aliquando vitiis, aliquando pressuris. Nam eis quoque quos viros novimus fuisse virtutum, tentationes atque certamina non defuere vitiorum. Hinc est e
Abbreviated transcription (Latin):
conuersionis aspicio. ꝑ pendo quod ei su¬
ꝑna pietas cȩlos aꝑit: se seq illi iħc de
sullimib ostendit. Qui lum̃ corporis ad
tempꝰ ꝑdidit: lum̃ cordis in ꝑpetuũ accę¬
pit. Ad ananiã mittit᷑. uas electionis
uocat᷑ : & tam̃ de ciuitate eadẽ. quã post
uisionẽ iħu ingressus fuerat. fugiens re¬
cedit. sic̃ ipse cestat᷑ dicens. Damasci p̃¬
positꝰ gentis arethȩ regis. custodiebat ci¬
uitatẽ damascenorũ: ut me cõprȩhend̾et.
rũ: & sic effugi manꝰ eiꝰ. Cui licent̃ dicã.
Opaule. in cęlo iã iħm conspicis: & int̃¬
ra ad huc hominẽ fugis: In paradyso du¬
ceris: secreta dei uerba cognoscis: & adhuc
a sathanȩ angło tẽptaris: Uñ sic fortis.
ut ad celestia rapiaris: uñ sic infirmꝰ. ut
int̾ra hominẽ fugias. & adhuc a sathane
angło aduersa toleres: nͥ qi ipse qui te
sulleuat. rursũ te subtilissima mensura
moderat᷑. ut & in miraculis tuis nobis p̃¬

Expanded text:
conversionis aspicio, perpendo quod ei suconversionis aspicio, perpendo quod ei superna pietas coelos aperit, seseque illi Jesus de sublimibus ostendit. Qui lumen corporis ad tempus perdidit, lumen cordis in perpetuum accepit. Ad Ananiam mittitur , vas electionis vocatur; et tamen de civitate eadem quam post visionem Jesu ingressus fuerat fugiens recedit, sicut ipse testatur dicens: Damasci praepositus gentis Arethae regis custodiebat civitatem Damasrum; et sic effugi manus ejus . Cui licenter dicam: O Paule, in coelo jam Jesum conspicis, et in terra adhuc hominem fugis. In paradisum duceris, secreta Dei verba cognoscis, et adhuc a Satanae angelo tentaris. Unde sic fortis ut ad coelestia rapiaris; unde sic infirmus ut in terra hominem fugias, et adhuc a Satanae angelo adversa toleres; nisi quia ipse qui te sublevat, rursum te subtilissima mensura moderatur: ut et in miraculis tuis nobis pr
Abbreviated transcription (Latin):
nes & multũ ualeant ꝑ potentiã dei.
& rursũ quadã mensura moderati sint
ꝑ infirmitatẽ suã: In illis uirtutib he¬
lias quid de dõ accȩꝑat: in istis infir¬
mitatib quid de se pot̾at ẽẽ agnoscebat.
Iua potentia untꝰ fuit: ista infirmitas
custos uircutis. In illis uircutib ostende¬
bat quid accȩꝑat: in istis infirmitatib
hoc quod acceꝑat custodiebat. In mira¬
culis monstrabat᷑ helias: in infirmitatib
seruabatur. Sic paulũ uideo fluminũ &
latronũ. ciuitatis & solitudinis. maris ac
t̃rȩ ꝑicula sustinentẽ: frenantẽ ieiuni¬
is ac uigiliis corpꝰ: sustinentẽ frigoris &
nuditatis erũpnã: ad excłarũ custodiã
uigilant̾ se ac pastoralit̃ exerentẽ : ad
t̃ciũ cęlũ raptũ: rursũq eũ in parady¬
so raptũ. & audisse archana uerba quȩ
ñ licet hoĩ loqui: & tam̃sathanȩ angło
ad temptandũ concedit᷑: orat ut eximi
debeat. & ñ exaudit᷑. Cuiꝰ cũ ipsa inicia

Expanded text:
ant per potentiam Dei, et rursum quadam mensura moderati sint per infirmitatem suam? In illis virtutibus Elias, quid de Deo acceperat, in istis infirmitatibus, quid de se poterat, agnoscebat. Illa potentia virtus fuit, ista infirmitas custos virtutis. In illis virtutibus ostendebat quid acceperat, in istis infirmitatibus hoc quod acceperat custodiebat. In miraculis monstrabatur Elias, in infirmitatibus s.---Sic Paulum video fluminum et latronum, civitatis et solitudinis, maris ac terrae pericula sustinentem , frenantem jejuniis ac vigiliis corpus, sustinentem frigoris et nuditatis aerumnam, ad ecclesiarum custodiam vigilanter se ac pastoraliter exercentem, ad tertium coelum raptum, rursumque eum in paradisum raptum , et audisse arcana verba quae non licet homini loqui; et tamen Satanae angelo ad tentandum conceditur , orat ut eximi debeat, et non exauditur. Cujus cum ipsa initia
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc tẽporalia oculos libent̃ trahunt: ob or¬
tũ animȩ merorẽ uincunt. Uñ eis & in euan¬
ugłio ueritas dicit. Uȩ uobis diuitib qui
solationẽ de temporalib ñ ad mittit. dic̃s.
Negaui consolari animã meã. Ac si aꝑte
dicat. Qui de tẽporaliũ amissione ñ lugeo:
de tẽporaliũ abundantia consolari neqͣ¬
quã possũ. Cui tanquã si nos audientes
ista diceremꝰ: quid igit᷑ queris qui consola¬
riin his quȩ mundi sunt renuis: ilico ad¬
iecit. Memorfui dei: & delectatꝰ sũ. Ac si
apte dicat. Terrenarũ rerũ me nec abundan¬
tia refou&: auctoris autẽ mei quẽ ad huc
uidere ñualeo: uel sola memoria delectat.
Hȩc ẽ gͥ amaritudo sapientiũ: qui dũ spe
in alta erecti sunt nullis hic gaudiis animũ
sternunt. hinc enĩ scriptũ ẽ. Cor sapientiũ
ubi tͥsticia ẽ: & cor stultorũ ubilȩticia. Hinc
iacob dicit. Miseri estote: & lugete. & plo

Expanded text:
haec temporalia oculos libenter trahunt, oborhaec temporalia oculos libenter trahunt, obortum animae moerorem vincunt. Unde eis in Evangelio Veritas dicit: Vae vobis divitibus, qui solationem de temporalibus non admittit, dicens: Negavi consolari animam meam. Ac si aperte dicat: Qui de temporalium amissione non lugeo, de temporalium abundantia consolari nequaquam possum. Cui tanquam si nos audientes ista diceremus: Quid igitur quaeris, qui consolari in his quae mundi sunt renuis? illico adjecit: Memor fui Dei, et delectatus sum . Ac si aperte dicat: Terrenarum rerum me nec abundantia refovet, auctoris autem mei quem adhuc videre non valeo. vel sola memoria delectat. Haec est igitur amaritudo sapientiam, quia dum spe in alta erecti sunt, nullis hic gaudiis animum sternunt. Hinc enim scriptum est: Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia . Hinc Jacobus dicit: M
Abbreviated transcription (Latin):
securus possce. si peccare noluiss Quod be¬
ne psalmista considerans: ait. Ego dixi ĩ
pauore meo: piectus sũ a uultu ocłorũ tu¬
orũ. Contemplatus qͥppe int̾nagaudia uisi¬
onis dei. & socialẽ frequentiã angłorũ ꝑsi¬
stentiũ. redux̃ oculos adima: uidit quo iace¬
ret: qui ad hoc conditꝰ fuerat. ut in cȩlestib
stare potuiss.Pensauit ubi ẽẽt: & quo dees¬
set ingemuit. ꝓ iectũq se a uultu oculoꝵ
dei doluit: quia incomparatione lucis in¬
timȩ. grauimes senserat exilii sui tenebras
suum ex p̃senti uita. nulliꝰ grãm consolati¬
onis admittit. dicens. Negaui consolari a¬
nimam meã. Nã plerũq huiꝰ scłi diu̾ites
solent mentis cedio affecti bona tẽporali¬
ter accepta conspicere: & tristiciã delini¬
re. Cũ enĩ merore quodã tangi se sentiuñ.
equos aspiciunt: auri argentiq sui uascu¬
la contẽplant᷑: p̃dia circueunt. Cumq ꝑ

Expanded text:
securus posset si peccare noluisset. Quod besecurus posset si peccare noluisset. Quod bene Psalmista considerans, ait: Ego dixi in pavore meo: Projectus sum a vultu oculorum tuorum . Contemplatus quippe interna gaudia visionis Dei, et socialem frequentiam angelorum persistentium, reduxit oculos ad ima, vidit quo jaceret, qui ad hoc conditus fuerat, ut in coelestibus stare potuisset; pensavit ubi esset, et quo deesset ingemuit; projectumque se a vultu oculorum Dei doluit, quia in comparatione lucis intimae graviores senserat exsilii sui tenebras suum ex praesenti vita nullius gratiae consolationem admittit, dicens: Negavi consolari animam meam . Nam plesolent mentis taedio affecti bona temporaliter accepta conspicere, et tristitiam delinire. Cum enim moerore quodam tangi se sentiunt, equos aspiciunt, auri, argentique sui vascula contemplantur, praedia circumeunt, cumque per
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾ra suauit̃ uiuentiũ. Quid hoc in loco
t̃rȩ significat᷑ nomine: nisi anima huma¬
na: de qͣ psalmista dic̃. anima mea sic̃ t̾ra
sine aqua tͥe hȩc autẽ sapientia in t̾ra sua
huc huiꝰ uitȩ uoluptatib pascit᷑: ab ȩt̃nȩ
sapientiȩ intellectu separat᷑. Nã siuere
saꝑet: expulsus ab int̾nis gaudiis. de ea in
qua cecidit exilii sui cęcitate luger&. hinc
nanq ꝑsalomonẽ dr̃. Qui apponit scientiã
apponit dolorẽ: quia quanto plus hõ cȩꝑit
scire quid ꝑdidit: tanto plus lugere inci¬
pit corruptionis suȩ sententiã quã inue¬
nit. Considerat nanq unde. quo lapsus ẽ.
quod a parad ysi gaudiis ad erũnas uitȩ¬
prȩsentis. ab angłorũ societatib uenit ad
curas necessitatũ. Pensat in quot iã ꝑicłis
iacce: qui priꝰ sine ꝑiculo stare contẽp¬
sit. Iug& exilium quod dãpnatꝰ patit᷑.¬
& suspirat ad cȩlestis głȩ statũ. quo ꝑfrui

Expanded text:
in terra suaviter viventium. Quid hoc in loco in terra suaviter viventium. Quid hoc in loco terrae signatur nomine, nisi anima humana, de qua Psalmista ait: Anima mea sicut terra sine aqua tibi . Haec itaque Sapientia Dei Pahuc hujus vitae voluptatibus pascitur, ab aeternae sapientiae intellectu separatur. Nam si vere saperet, expulsus ab internis gaudiis, de ea in quam 587 cecidit, exsilii sui caecitate lugeret. Hinc namque per Salomonem dicitur: Qui apponit scientiam, apponit et dolorem , quia quanto plus homo coeperit scire quid perdidit, tanto plus lugere incipit corruptionis suae sententiam quam invenit. Considerat namque unde quo lapsus est; quod a paradisi gaudiis ad aerumnas vitpraesentis, ab angelorum societatibus venit ad curas necessitatum; pensat in quot jam periculis jacet, qui prius sine periculo stare contempsit; luget exsilium quod damnatus patitur, et suspirat ad coelestis gloriae statum, quo perfrui
Abbreviated transcription (Latin):
Neq tutimes dm̃. quod in eadẽ dãpnatio¬
ne es. Et nos quide iuste: nã digna fac¬
tis recipimꝰ: hic uͦ nichil mali gessit. Il¬
le qͥ tał ad crucẽ uenit ex culpa: ecce qͦt
a cruce recedit ex gr̃a. Conficebat᷑ dñm.
quem uidebat secũ humana in infirmi¬
tate morientẽ: qn negabant apłi eũ quẽ
miracula uiderant diuina uirtute faci
entẽ. S hi qui saluari hominẽ ꝓpͥis uiri¬
b astruunt: eandẽ confessionẽ hominis
ita ẽẽt: in dei laude psalmista ñdicer&.
Confessio & magnificentia opꝰ eiꝰ. Ab eo
itaq accepimꝰ recta confiteri: a quo no¬
bis & magna dantur oꝑari. Quia gͦ nicħ
boni oꝑis dedimꝰ. quohanc sapientiã ꝑci¬
ꝑe mererem᷑: dicat᷑ recte. Nescit homo
cit. quanto eiꝰdẽ sapientiȩ ueriꝰ int̾na cog¬
noscit: ut indignũ se ad hanc ꝑuenisse ui¬
deat. ꝑ quã gratuito agit᷑ ut dignꝰ fiat.
De qua bene mox subdit᷑. Nec inuenitur¬

Expanded text:
Neque tu times Deum, qui in eadem damnatioNeque tu times Deum, qui in eadem damnatione. Et nos quidem juste; nam digna factis recipimus; hic vero nihil mali gessit . Ille qui talis ad crucem venit ex culpa, ecce qualis a cruce recedit ex gratia. Confitebatur Dominum, quem videbat secum humana infirmitate morientem, quando negabant apostoli eum quem miracula viderant divina virtute facint.---Sed hi qui salvari hominem propriis viribus astruunt, eamdem confessionem hominis d si ita esset, in Dei laude Psalmista non diceret: Confessio et magnificentia opus ejus . Ab eo itaque accipimus recta confiteri, a quo nobis et magna datur operari. Quia ergo nil boni operis dedimus quo hanc sapientiam percipere mereremur, dicatur recte: Nescit homo cit, quanto ejusdem sapientiae verius interna cognoscit, ut indignum se ad hanc pervenisse videat, per quam gratuito agitur ut dignus fiat. De qua bene mox subditur. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
morientis dñi uitã p̃dicauit dicens. Me
mento mei: duueneris in regnũ tuũ. In cru¬
ce claui manus eiꝰ pedesq ligauerant.¬
ichilq in eo a penis liberũ. nͥ cor & lingua
remanserat. Inspirante dõ totu illi obtu¬
lit. quod inse liberũ inuenit: ut uxta
hoc qđ scriptũ ẽ. corde creder& ad iꝰticiã.
ore confit̾etur ad salutẽ. Incorde autẽ fideli¬
um. tres sũmoꝑe manere uircutes. testat᷑
apłs dicens. Nunc autẽ man& spes. fides.
caritaᷤᷤ. Quas cunctas subita repletꝰ gr̃a &
accepit latro: & seruauit incruce. Fidẽ
nanq habuit. qui regnaturũ dñm credi¬
dit: quẽ secũ parit̾ morientẽ uidit. Spẽ
habuit: qui regni eiꝰ aditũ postula uit di
cens. Alem̃to mei dũ ueneris in regnũtuũ.
Karitatẽ quoq in morte sua uiuacit᷑ te¬
nuit. qui frẽm & conlatronẽ ꝓ simili scelere
morientẽ & de iniquitate sua arguit:
& ei uitã quã cognouerat p̃dicauit dic̃s.

Expanded text:
morientis Domini vitam praedicavit, dicens: Domine, morientis Domini vitam praedicavit, dicens: Domine, memento mei cum veneris in regnum tuum. In cruce clavi manus enihil in eo a poenis liberum nisi cor et lingua remanserat, inspirante Deo totum illi obtulit, quod in se liberum invenit, ut juxta hoc quod scriptum est: Corde crederet ad justitiam, ore confiteretur ad salutem . In corde autem fidelium tres summopere manere virtutes testatur Apostolus, dicens: Nunc autem manent fides, spes, charitas . Quas cunctas subita repletus gratia et accepit latro, et servavit in cruce. Fidem namque habuit, qui regnaturum Dominum credidit, quem secum pariter morientem vidit: spem habuit quicens: Memento mei, dum veneris in regnum tuum . Charitatem quoque in morte sua vivaciter tenuit, qui fratrem et conlatronem pro simili scelere morientem, et de iniquitate sua arguit, et ei vitam, quam cognoverat, praedicavit dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
sius uirib exultant: suisq p̃cedentib
meritis redẽptos se. ẽẽ. głantur. Quorũ
ꝓfecto assertio inuenitur sibun& ipsi
contraria: quia dũ & in nocentes se as¬
serunt & redemptos: hoc ipsũ inse redẽp¬
tionis nom̃ euacuant. Omnis nanq qͥ redi¬
mitur: ex aliqua ꝓculdubio captiuitate
liberatur. Unde gͦ quilib& iste redẽptꝰ
ẽ.si priꝰ ñ fuit sub culpa captiuus: Liqͦt
itaq quia multũ desipit: quisqͥs hȩc sa¬
pit. hominis qͥppe meritũ suꝑna gr̃a ñ ut
ueniat inuenit: s pꝰquã uenerit facit.
Atq ad indignã mentẽ ueniens ds̃. dig
nã sibi ex hib& ueniendo: & facit in ea
meritũ quod remuner&: qͥ hoc solũ in
uenerat quod punir&. Lib& int̾ hȩc m̃tis
ocłos ad illũ latronẽ ducere. qui de fau¬
ce ascendit crucẽ: de cruce paradysum
Intueam᷑ quał ad patibulũ uenerit: & a
patibulo quał abscessit. Uenit reus fr̾no
sanguine. uenit cruentꝰ: s int̾na gr̃a ẽ. mu

Expanded text:
suis viribus exsultant, suisque praecedentibus meritis redemptos se esse gloriantur. Quorum profecto assertio invenitur sibimetipsis contraria, quia dum et innocentes se asserunt, et redemptos, hoc ipsum in se redemptionis nomen evacuant. Omnis namque qui redimitur, ex aliqua procul dubio captivitate liberatur. Unde ergo quilibet iste redemptus est, si prius non fuit sub culpa captivus? Liquet itaque quia multum desipit quisquis haec sapit. Hominis quippe meritum superna gratia non ut veniat invenit, sed postquam venerit, facit; atque et ad indignam mentem veniens Deus, dignam 586 sibi exhibet veniendo; et facit in ea meritum venerat quod puniret. Libet inter haec mentis oculos ad illum latronem reducere qui de fauce ascendit crucem, de cruce paradisum. Intueamur qualis ad patibulum venit, et a patibulo qualis abscessit. Venit reus fraterno sanguine, venit cruentus, sed interna gratia est in
Abbreviated transcription (Latin):
õibꝰ pecitiõe subita c̃cremare: uerbo cȩlos a plu¬
uiis claudẽ: uerbo cȩlos ad pluuias aꝑire: su̾ci¬
tantẽ mortuos: uent᷑a qͦq preuidentem: &
ecce rursus animo occurrit. quo pauore
ande unã mulierculam fugerit. Consido
uirum timore ꝑculsũ. de manu dei mor¬
tẽ pet̾e nec acciꝑe: de manu mulieris
mortẽ fugiendo uitare. Querebat enĩ
mortẽ dum fuger&: dicens. Sufficit mͥ. dñe
tolle animã meã: neq enĩ melior sũ ꝗͣ
patͬes mei. Uñ gͦ sic potens. ut tot illas
urtutes faciat: unde sic infirmꝰ ẽ. ut
ita feminã ꝑtimescat: nͥ quia aquȩ ap¬

Expanded text:
pluviis claudere, verbo coelos ad pluvias aperire, suscitantem mortuos, ventura quaeque praevidentem; et ecce rursus animo occurrit, quo pavore ante unam mulierculam fugerit. Considero virum timore perculsum de manu Dei mortem petere, nec accipere; de manu mulieris mortem fugiendo vitare. Quaerebat enim mortem dum fugeret, dicens: Sufficit mihi, tolle ae ergo sic potens, ut tot illas virtutes faciat? Unde sic infirmus, ut ita feminam pertimescat? nisi quia
Abbreviated transcription (Latin):
s participatione sapientiȩ ñ comparati¬
one Quid enĩ sunt homines. dõ cõpara¬
tie lum̃ autẽ sapientia. lum̃ & serui sa-¬
pientiȩ uocari solent: s illa lum̃ illu¬
minans. isti lum illuminatũ: sicut
scriptũ ẽ. Erat lux uera: quȩ illuminat
omnẽ hominẽ uenientẽ in mundũ. Istis

Expanded text:
sed participatione sapientiae, non comparatione. Quid enim sunt homines Deo comparati? Lumen autem sapientia, lumen et servi sapientiae vocari solent. Sed illa lumen illuminans, isti lumen illuminatum, sicut scriptum est: « Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hu
Abbreviated transcription (Latin):
ocłos ñ habuit: quia ñ accepta lege. ñ
uidit quo ire debuiss&. At contra iudaicꝰ
habens oculos. claudus fuit: quia legem
quidem sciendo tenuit: s in ea gressũ re¬
ctioꝑis ñ tetendit. Si enĩ gentilis ppłs cecꝰ
minime fuissoe: ꝓpħa ñ dicer&. Populus
qui sedebat intenebris: luce uidit magnã.
Rursum si isrłiticus ppłs a bono oꝑe mini¬
me claudicass&: nequaquã uoce dñi psal¬
mista dixisset. Filii alieni mentiti sunt mͥ
filii alieni inueterauer̃. & claudicauerunt
a semitis suis. Qui nimirũ ppłs claudus ic¬
circo nominatur: quia sanũ gressũ inoꝑa¬
tione ñ habuit. Qiuppe qui utroq pede uti
noluit: dum unum testamentũ recipit
aliud sꝑnit. Quem cum ad se uenientem
scã eccła suscipit: quia ei iam uetus tenen¬
ti. etiã nouũ testamentũ inserit: ad diri¬
gendos gressus illiꝰ. quasi alterũ pedẽ iun¬
subiungit. pat̾ eram pauꝑum: quia uide¬

Expanded text:
oculos non habuit, quia non accepta lege non oculos non habuit, quia non accepta lege non vidit quo ire debuisset. At contra Judaicus habens oculos, claudus fuit, quia legem quidem sciendo tenuit, sed in ea gressum recti operis non tetendit. Si enim gentilis populus caecus minime fuisset, propheta non diceret: Populus qui sedebat in tenebris, vidit lucem magnam . Rursum si Israeliticus populus a bono opere minime claudicasset, nequaquam voce Domini Psalmista dixisset: Filii alieni mentiti sunt mihi, filii alieni inveterati sunt, et claudicaverunt a semitis suis . Qui nimirum populus claudus idcirco nominatur, qui sanum gressum in operatione non habuit, quippe qui utroque pede uti noluit, dum unum Testamentum recepit, aliud sprevit. Quem cum ad se venientem sancta Ecclesia suscipit, quia ei jam Vetus tenenti, etiam Novum Testamentum inserit, ad dirigendos gressus illius, quasi alterum pedem junsubjungit: Pater eram pauperum, 626 quia vide
Abbreviated transcription (Latin):
ire quouidet. Crebro nanq peccatũ aut ig¬
norantia. aut infirmitate ꝑpetrat᷑: ut uel
nesciat homo quid uelle debeat. uł ñ omne
quod uoluerit possit. Quo contra recte ꝑpsal
tra ignorantiã. illuminatio: & contra infir¬
mitatẽ. salus uocatur: hinc etiã de iniquis dr̃
fiant uis illorũ tenebre & lubricũ: ut scilico&
ꝑtenebras quo ire n uideant. Qui & si recta
uiderint: in eis tam̃ ꝑ lubricũ stare ñ pos¬
sint. lste itaq ꝑlubricũ int̾ bona claudicat.:
ille ꝑtenebras quȩ bona sequat᷑ ignorat.
Sc̃a itaq eccła extremis tribulationib de¬
prehensa. antiquorum reminiscitur tempoꝵ
quando & docendo illuminare consueue¬
tat. & adiuuando firmare: & p̃cedentis m̃¬
bri sui ore loquitur dicens. Oculus fui cȩco.
ligit. iudaicum scilic& atq gentilẽ: recte
etia potest cȩco gentilis: claudo autẽ iuda¬
icus ppłs designari. Gentilis qͥppe quasi

Expanded text:
ire quo videt. Crebro namque peccatum aut igire quo videt. Crebro namque peccatum aut ignorantia aut infirmitate perpetratur, ut vel nesciat homo quid velle debeat, vel non omne quod voluerit possit. Quo contra recte per Pstra ignorantiam illuminatio, et contra infirmitatem salus vocatur. Hinc etiam de iniquis dicitur: Fiant viae illorum tenebrae, et lubricum , ut scilicet per tenebras quo ire debent non videant, qui etsi recta viderent, in eis tamen per lubricum stare non possent. Isti itaque per lubricum inter bona claudicant, illi per tenebras quae bona sequantur ignorant. Sancta itaque Ecclesia extremis tribulationibus deprehensa, antiquorum reminiscitur temporum, quando et docendo illuminare consueverat, et adjuvando firmare, et praecedentis membri sui ore loquitur, dicens: Oculus fui caeco, legit, Judaicum scilicet atque gentilem, recte etiam potest caeco gentilis, claudo autem Judaicus populus designari. Gentilis quippe quasi
Abbreviated transcription (Latin):
seruauit iniquitati. Bene itaq ꝑbeatum
iob priꝰ dr̃. iusticia indutus sũ. & uestiuit me
sicut uestimento. & sic̃ diademate iudicio
meo: ac deinde subiungit᷑. oculus fui cȩco
& pes claudo. quia tc. ẽ. apud dm̃ oblatio ue¬
re rectitudinis. cum de radice iusticie ꝓde¬
unt rami pietatis. S quia in ipso mĩȩ oꝑe
fuisse se asserit. pedẽ claudi. Hȩc & enĩ dic̃s.
ꝓfecto indicat. quia & illi ꝑsem& ipsũ ma¬
num prebuerat: & hc̃ portando sustinebat
Ex qua re colligitur: suꝑ egenos ac debiles.
quantum miscđiȩ illiꝰ uiscera fundebant᷑
Unde & subdit᷑. Pat̾ erã pauperũ. Quȩ
interpretatione refera mꝰ. ipsa ẽ. oculus
cȩco. quia ꝑ uerbũ lucet. Ipsa pes claudo:
quia ꝑ adiutoriũ contin&. Cęcos enĩ pre¬
dicando illuminat: claudos uͦ opitulando
sustentat. Cȩcus quippe .ẽ: qui adhuc quo
ꝑgat non uidet. Ciaudus autẽ.ẽ. qui ñ potest

Expanded text:
servavit iniquitati. 625 Bene itaque per beatum servavit iniquitati. 625 Bene itaque per beatum Job prius dicitur: Justitia indutus sum, et vestivi me sicut vestimento; et sicut diademate, judicio meo. Ac deinde subjungitur: Oculus fui caeco, et pes claudo. Quia tunc est apud Deum oblatio verae rectitudinis, cum de radice justitiae prodeunt rami pietatis. Sed quia in ipso misericordfuisse se asserit, pedem claudo. Haec etenim dicens, profecto indicat quia et illi per semetipsum manum praebuerat, et hunc portando sustinebat. Ex qua re colligitur, super egenos ac debiles quantum misericordiae illius viscera fundebantur. Unde et subditur: Pater eram pauperum. 39. interpretatione referamus, ipsa est oculus caeco, quia per verbum lucet, ipsa pes claudo, quia per adjutorium continet. Caecos enim praedicando illuminat, claudos vero opitulando sustentat. Caecus quippe est qui adhuc quo pergat non videt; claudus autem est, qui non potest
Abbreviated transcription (Latin):
ciȩ facta ñ deser̃. Qui si ueracit̃ ꝓximis
miscłiam facere student: sibi ipsis priꝰ debu¬
eraut iuste uiuendo misereri. Uñ scriptũt̃.
Miserere animȩ tuȩ: placens dõ. Quigͦ mi¬
sereri uult ꝓxitno: a se trahat necesse.ẽ.
originẽ miserendi. Scriptum nanq ẽ. Di¬
liges ꝓximũ tuum: sicut de ipsũ. Quomͦ
g alteri miserendo piꝰ ẽ. qui adhuc iniuste
uiuendo fit impius sibim& ipsi: Unde ꝑ
quendam sapientẽ dr̃. Aui sibi nequã ẽ. cui
bonus erit. :d ex hibendã quippe mĩam
ut indigentib plene ex teriꝰ ualeat impen¬
di. duo sibi necessaria congruunt: id: hõ
qui prȩbeat & res quȩ prȩbeatur. S longe
in comparabilit᷑ melior ẽ. hõ. quam res.
Qui itaq indigenti ꝓximo exteriorẽ sub¬
stantiã prȩb&. s uitã suã a neqͥcia ñ custodit.
rem suã dõ tribuit. & se peccato. Hoc quod
minus ẽ. obtulit auctori: & hoc quod maiꝰ

Expanded text:
tiae facta non deserunt. Qui si veraciter proximis tiae facta non deserunt. Qui si veraciter proximis misericordiam facere student, sibi ipsis prius debuerant juste vivendo misereri. Unde scriptum est: Miserere animae tuae placens Deo . Qui ergo misereri vult proximo, a se trahat necesse est originem miserendi. Scriptum namque est: Diliges proximum tuum sicut teipsum . Quomodo ergo alteri miserendo pius est, qui adhuc injuste vivendo fit impius sibimetipsi? Unde per quemdam sapientem dicitur: Qui sibi nequam est, cui bonus erit ? Ad exhibendam quippe misericordiam ut indigentibus plene exterius valeat impendi, duo sibi necessaria congruunt, id est homo qui praebeat, et res quae praebeatur. Sed longe incomparabiliter melior est homo quam res. Qui itaque indigenti proximo exteriorem substantiam praebet, sed vitam suam a nequitia non custodit, rem suam Deo tribuit, et se peccato. Hoc quod minus est obtulit auctori, et hoc quod majus est
Abbreviated transcription (Latin):
ex munere: innotescit discipuł. qualis
ñ elationi seruiunt. sed utilitati. Unde bea¬
tus iob amicus suis se iniuste increpantib
atq iccirco nescientib bona sua loquendo
aꝑit: ut nimirum discerent ñ contra
eius uitam increpantes erigi: s hanc ta¬
centes imitari. Quãuis ut supra iã dixi¬
mꝰ. hc̃ ad memoriã facta sua reducere: in¬
uecta ab increpantib desꝑatio cõpellebat.
Nam int̾ tot dolores uulneris & uerba
desꝑationis cũ bona quȩ fecit narrat: qͣsi
collapsũ uerbis & uerberib ad spem ani¬
mũ reformat. Dicat gͦ bona quȩ fecit:
ut ñ cogatur int̾ tot mala de se desꝑare
quȩ audit. Oculus fuicȩco: & pes claudo.
nobis prius ÷ quam rectus narrandi ordo
pia sunt. qui scit priꝰ seruare quȩ iusta¬
sunt: ut collatus in ꝓximis riuus miscd̃iȩ
de iusticie fonte ducat᷑. Nã multi ꝓximis
quasi oꝑa miscđiȩ impendunt: s in iusti¬

Expanded text:
ex munere, innotescit discipulis qualis ex munere, innotescit discipulis qualis non elationi serviunt, sed utilitati. Unde beatus Job amicis suis se injuste increpantibus, atque idcirco nescientibus bona sua, loquendo aperit, ut nimirum discerent non contra ejus vitam increpantes erigi, sed hanc tacentes imitari, quamvis, ut supra jam diximus, hunc ad memoriam facta sua reducere, invecta ab increpantibus desperatio compellebat. Nam inter tot dolores vulneris et verba desperationis, cum bona quae fecit narrat, quasi collapsum verbis et verberibus ad spem animum reformat. Dicat ergo bona quae fecit, ut non cogatur inter tot mala de se desperare quae audit. Oculus fui caeco, et pes claudo.nobis prius est, quam rectus narrandi ordo pia sunt, qui scit prius servare quae justa, ut collatus in proximis rivus misericordiae de justitiae fonte ducatur. Nam multi proximis quasi opera misericordiae impendunt, sed injusti
Abbreviated transcription (Latin):
iħm xp̃m. Quos tam̃ uidens falsorũ apłoꝵ
re: eis se sũmoꝑe quantũ eẽt uenerandꝰ
ostendit dicens. In quoquis audet: in in¬
sipientia dico. audeo & ego. hebrei st̃:
minus sapiens dico: plus ego. Quib e¬
tiam sub iungit. quod ei quoq t̃tii cȩ¬
li secreta patuerint: quod raptꝰ etiã
honorem fugiens. seruũ se discipłoꝵ
prȩdicat: ecce honorẽ ꝓ utilitate au¬
dientiũ quȩxens. falsis apłis uitȩ suȩ
merita suꝑ ponit. Egit quippe doctor egre¬
giꝰ. ut dum ipse qualis ẽet agnoscitur: &
uita & lingua male p̾dicantiũ. eiꝰ compa¬
ratione uilescer&. Illos uidelic& comenda¬
r&: sise absconderet. Cumq se ñ ostende¬
r&: errori locum dediss&. Miro gͥ mͦ & hu
humilitatis exhib& grãm. & utilitatis qͦrit
increm̃ta: ut & seruũ se discipuł p̃dicet:
& aduersariis potiorẽ demonstr&. Osten¬
dit discipulis quid humilitatis acceꝑit:
ostendit aduersariis quid sullimitatis. In¬
notescit contra aduersarios quid haberet

Expanded text:
tum . Quos tamen videns falsorum apostore, eis se summopere quantum esset venerandus ostendit, dicens: In quo quis audet, in insipientia dico, audeo et ego. Hebraei sunt, ns dico plus ego . Quibus etiam subjungit quod ei quoque tertii coeli secreta patuerunt, quod raptus etiam honorem fugiens, servum se discipulorum praedicat: ecce honorem pro utilitate audientium quaerens, falsis apostolis vitae suae merita superponit. Egit quippe doctor egregius, ut dum ipse qualis esset agnoscitur, et vita et lingua male praedicantium ejus comparatione vilesceret; illos videlicet commendaret si se absconderet, cumque se non ostenderet, errori locum dedisset. Miro igitur modo, et humilitatis exhibet gratiam, et utilitatis quaerit incrementa, ut et servum se discipulorum praedicet, et adversariis potiorem demonstret. Ostendit discipulis quid humilitatis acceperit, ostendit adversariis quid sublimitatis. Innotescit contra adversarios quid habent
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ quod corrũpit᷑ aggrauat animã. &¬
deprunit t̾rena in habitatio sensũ multa
cogitantẽ. Nam quãuis in hac uita ex mag¬
na iusticiȩ claritate resplendeant: ne¬
quaquã tam̃ ad purũ peccatorũ sordib ca¬
rent: ioħe apło attestante qͥdic̃. Si dixe¬
rimꝰ ꝙ peccatũ ñ habemꝰ. nos ipsos se duci

Expanded text:
umpitur aggravat animam, umpitur aggravat animam, et terrena inhabitatio deprimit sensum multa cogitantem . » Nam quamvis in hac vita ex magna justitiae claritate resplendeant, nequaquam ad purum, peccatorum sordibus carent, Joanne apostolo attestante, qui ait: « Si dixerimus quia peccat
Abbreviated transcription (Latin):
aliud intͥnsecus uoto. aliud extrinsecus
teneat᷑ officio: & hac sapientia ñ iã turbu¬
lenta atq confusa. s tranqͥlla corda reple¬
antur. Bene gͦ de ea dr̃. quia abyssus di¬
cit. ñẽ. in me: & mare loquit᷑ ñ ẽ mecũ.
Ac si aꝑte diceret᷑. ꝑturbatȩ mentes scła¬
rium eo ipso clamant. qͣm auera sapien¬
tia longe diuisȩ sunt: quo quietȩ ñ st̃.
Quia uͦ hȩc dei sapientia manens cũ patre
ante scła. incarnanda erat infine scłoꝵ:
ut ad redim̃dũ genus humanũ ñ scõs an¬
głos. ñ iustos homines mitteret. s in ma¬
nifestatione uisionis ꝑsemet ipsã uenir&:
designantur: Qui recte & aurũ uocant᷑ &
obrirũ: aurũ. quia fulgent claritate iꝰticiȩ:
obrirũ. ꝙ nullũ habuer̃ unquã contagiũ
culpe. hoĩes uͦ iusti quandiu in hac carne
corruptibili mortaliter uuunt. aurũ qͥd̾e
ẽẽ possunt: obritũ omĩno ñ possunt: ꝙr¬

Expanded text:
aliud intrinsecus voto, aliud extrinsecus aliud intrinsecus voto, aliud extrinsecus teneatur officio; et hac sapientia non jam turbulenta atqua confusa, sed tranquilla corda repleantur. Bene ergo de ea dicitur quia Abyssus dicit: Non est in me, et mare loquitur: Non est mecum. Ac si aperte diceretur: Perturbatae mentes saecularium eo ipso clamant, quoniam a vera sapientia longe divisae sunt, quo quietae non sunt. Quia vero haec Dei sapientia manens cum Patre ante saecula incarnanda erat in fine saeculorum, ut ad redimendum genus humanum non sanctos angelos, non justos homines mitteret, sed in manifestatione visionis per semetipsam veniret, designantur? Qui recte et aurum vocantur, et obryzum: aurum, quia fulgent claritate justitiae; obryzum, quia nullum habuerunt unquam contagium culpae. Homines vero justi quandiu in hac carne corresse possunt, obrizum omnino esse non possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ enĩ ugor mentis. frenandis p̃est
motib carnis: sic sepe suꝑ impositos
tumultus occupationis bene regit amor
quietis: quia exteriores curȩ si ꝑuerso a¬
more ñ appetunt᷑. ñ confuso. s ordinato
animo ministrari quęunt Sc̃i & enĩ titi
nequaquã eas appetunt: s occulto ordine
sibi suꝑ impositas gemunt: & quãuis il¬
las ꝑ meliorẽ intentionẽ fugiant: tam̃ ꝑ
subditã m̃tẽ portant. Quas quidẽ sũmo¬
ꝑe si liceat uitare festinant: s tim̃tes oc¬
cultas dispensationes dei tenent quod fugi¬
unt. & exercent quod uitant. Intrant enĩ
ad cor suui: &e ibi consulunt quid uelit oc¬
culta uoluntas dei: se seq subditos debere
ẽẽ sũmis ordinationib cognoscentes hu¬
miliant ceruicẽ cordis. iugo diuinȩ dis¬
pensationis. Quisqͥs uͦ talis .ẽ: quilib&
cumultus uersentur extͥnsecꝰ. nunquã
ad eiꝰ interiora ꝑueniunt. Itaq agit᷑. ut

Expanded text:
Sicut enim vigor mentis frenandis praeest Sicut enim vigor mentis frenandis praeest motibus carnis, sic saepe superimpositos tumultus occupationis bene regit amor quietis, quia exteriores curae si perverso amore non appetuntur, non confuso, sed ordinato animo ministrari queunt. Sancti etenim viri nequaquam eas appetunt, sed occulto ordine sibi superimpositas gemunt; et quamvis illas per meliorem intentionem fugiant, tamen per subditam mentem portant. Quas quidem summopere, si liceat, vitare festinant; sed timentes occultas dispensationes Dei, tenent quod fugiunt, et exercent quod vitant. Intrant enim ad cor suum, et ibi consulunt quid velit occulta voluntas Dei; seseque subditos debere esse summis ordinationibus cognoscentes, humiliant cervicem cordis jugo divinae dispensationis. Quisquis vero talis est, quilibet tumultus versentur extrinsecus, nunquam ad ejus interiora perveniunt. Itaque agitur ut
Abbreviated transcription (Latin):
curis sub iacere uideant᷑. Quorũ tam̃
ministeriũ aprauoꝵ oꝑib plerũq in
actib n nunquã uͦ ante suꝑnũ iudicem
in sola cogitatione discernit᷑. Pleniqͥppe
suꝑna sapientia discernunt. qualit de¬
beant. & ad aliud uacare intͥnsetꝰ. & ad
aliud extrinsecꝰ occupari: ut si forte oc¬
culta dĩ ordinatione aliqͥd eis ñ appeten¬
tib de huiꝰ scłi curis imponit᷑. cedant do
quẽ diligunt. & p̃ amore eiꝰ. intͥnsecꝰ sola
illiꝰ desiderent uisionẽ. Prȩ timore uͦ eiꝰ
impositã sibi extrinsecꝰ humilit̾ exple¬
aut actionẽ: ut & uacare dõ appetant.
ex gra dilectionis: & rursũ curas suꝑ imn¬
positas exconditione expleant seruitu¬
tis. Cũq occupationes extrinsecꝰ ꝑstrep̃t.
intͥnsecus in amore. pacatissima quies te¬
net᷑: atq occupationũ tumultꝰ exteriꝰ
ꝑstrepentes. dispensat interiꝰ p̃sidens.
iudex ratio: & tranqͥllo moderamine
ea quȩ circa se minꝰ sunt tͣnqͥlla disponit.

Expanded text:
acere videantur. Quorum tamen ministerium a pravorum operibus plerumque in actu, nonnunquam vero ante supernum judicem in sola cogitatione discernitur. Pleni quippe superna sapientia discernunt qualiter debeant et ad aliud vacare intrinsecus, et ad aliud extrinsecus occupari ut si forte occulta Dei ordinatione aliquid eis non appetentibus de hujus saeculi curis imponitur, cedant Deo qnt visionem; prae timore vero ejus impositam sibi extrinsecus humiliter expleant actionem, ut et vacare Deo appetant ex gratia dilectionis, et rursum curas superimpositas ex conditione expleant servitutis. Cumque occupationes extrinsecus perstrepunt, intrinsecus in amore pacatissima quies tenetur; atque occupationum tumultus exterius perstrepentes dispensat interius praesidens judex ratio, et tranquillo moderamine ea quae circa se minus sunt tranquilla disponit.