comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fiat supramodũ peccans peccatũ. ꝑ man¬
datũ. Ecce quid ẽ littera occidit. Aculeus
enĩ mortis est peccatum. Uirtus autẽ pecca¬
ti lex. Auget quippe ꝓhibendo peccati de¬
sideria: et inde occidit. nisi subueniendo
uiuificet gr̃a. Ecce quod dicimꝰ. Ecce unde
nobisobiciunt. qͦd sic legem dicamꝰ datã.
ut grauioris sit causa peccati: ñ audientes
apłm dicentem. Lex enĩ iramoꝑat᷑. Ubi e¬
nim non ẽ lex: nec p̃uaricatio. Et lex p̃ua¬
ricationis grã posita ẽ: donec ueniret se¬
men cui ꝓmissum ẽ. Et si data eẽt lex qͦ
posset uiuificare: omnino ex lege eẽt u
sticia. S conclusit scriptura omnia sub
peccato: ut ꝓmissio ex fide iħu xp̃i daret᷑
credentib. Hinc est qͦd uetus testamentũ
ex monte syna ubilex data ẽ. inseruitu¬
tem generat qͦd ẽ agar. Nos autẽ inquit
non sumꝰ ancillȩ filii: sed libere. Non sunt ita¬
q libere filii qui legem acceꝑunt literȩ. qua

Expanded text:
fiat supra modum peccator aut peccatum per manfiat supra modum peccator aut peccatum per mandatum. ecce quod est \'littera occidit\'. aculeus enim mortis est peccatum, uirtus autem peccati lex; auget quippe prohibendo peccati desideria et inde occidit, nisi subueniendo uiuificet gratia. Ecce quod dicimus, ecce unde nobis obiciunt, quod sic \'legem\' dicamus \'datam ut grauioris sit causa peccati\', non audientes apostolum dicentem: lex enim iram operatur; ubi enim non est lex, nec praeuaricatio, et: lex praeuaricationis gratia proposita est, donec ueniret semen cui promissum est, et: si dataesset lex quae posseb peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus . Hinc est quod vetus Testamentum ex monte Sina, ubi lex data est, in servitutem generat, quod est Agar. Nos autem, inquit, non sumus ancillae filii, sed liberae . Non sunt itaque liberae filii, qui legem acceperunt litterae, qua
Abbreviated transcription (Latin):
Orent ut aliquando intelligant: non litigent.
ut nunquam intelligant. Impossibile ẽ enĩ
legem impleri ꝑcarnem. Hoc ẽ ꝑcarnalem
p̃sumptionẽ: Qua suꝑbi ignorantes deiiusti¬
ciam. id est quȩ ex dõ ẽ homini ut sit iustꝰ.
et suam uolentes constituere. tanquam ꝑ
eoꝵ non adiutum diuinitꝰ arbitriũ lex pos¬
sit impleri. iusticiȩ dei non sunt subiecti. Idõ
iusticia legis in eis impletur. quiñ scđm car¬
nem ambulant. id est scđm hominẽ igno¬
rantẽ deiiusticiam. et suam uolentem con¬
stituere: sed ambulant scdm sp̃m. Quis aũt
ambulat scđm sp̃m: nisi quisqͥs agitur dei
spũ: Quotqͦt enim dĩ spũ aguntur: hi fi¬
lii sunt dei. Ergo littera occidit: sp̃s autẽ ui¬
uificat. Nec littera malum est quia occidit.
sed malos p̃uaricatione conuincit. Lex enĩ
scã: et mandatum sc̃m. et iustum. et bonũ.
Quod gͦ bonum ẽ inquit michi factũ est
mors: Absit. S peccatum ut appareat
peccatũ. ꝑbonum mͥ oꝑatum ẽ mortẽ: ut

Expanded text:
orent ut aliquando intelligant, non litigent, ut nunquam intelligant. Impossibile est enim legem impleri per carnem, hoc est, per carnalem praesumptionem, qua superbi ignorantes Dei justitiam, id est, quae ex Deo est homini ut sit justus, et suam volentes constituere, tanquam per eorum non adjutum divinitus arbitrium lex possit impleri, justitiae Dei non sunt subjecti . Ideo justitia legis in eis impletur, qui non secundum carnem ambulant, id est, secundum hominem ignorantem Dei justitiam et suam volentem constituere, sed ambulant secundum spiritum. Quis autem ambulat secundum spiritum, nisi quisquis agitur Dei spiritu? Quotquot enim Dei spiritu aguntur, hi filii sunt Dei . Ergo littera occidit, spiritus autem vivificat . Nec littera malum est, quia occidit: sed malos praevaricatione convincit. Lex enim sancta, et mandatum sanctum et justum et bonum. Quod ergo bonum est, inquit, mihi factum est mors? Abs bonum mihi operatum est mortem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sius in ꝑfecti cupiditatẽ: nec amalo declina¬
re. nec bonumpossit arripere. Deinde aliqͣn¬
to post ubiipsi que defendant cõmemorant:
quid de hac re ab eis diceret᷑ attendi. Bap¬
tisma inquiunt omnib necessariũ ẽẽ etatib
confitemur: gr̃ãm quoq adiuuare uniꝰcurꝰ¬
q bonũ ꝓpositumꝰ non tamen reluctanti stu¬
diũ uirtutis inmittere: quia ꝑsonarũ accep¬
tio non ẽ apud dm̃. Ex hiseoꝵ uerbis intel¬
lexi. obhoc illos uł putare uł putari uelle
fatum nos asserere sub nomine gratiȩ: quia
grãm dei non scđm merita nr̃a dari dicimꝰ.¬

Expanded text:
sius inperfecti cupiditatem, nec a malo declinasius inperfecti cupiditatem, nec a malo declinare nec bonum possit arripere. deinde aliquanto post, ubi ipsi quae defendant commemorant, quid de hac re ab eis diceretur adtendi: baptisma, inquiunt, omnibus necessarium esse aetatibus confitemur, gratiam quoque adiuuare uniuscuiusque bonum propositum, non tamen reluctanti studium uirtutis inmittere, quia personarum acceptio non est apud deum. ex his eorum uerbis intellexi ob hoc illos uel putare uel putari uelle fatum nos asserere sub nomine gratiae, quia gratiam dei non secundum merita nostra dicim
Abbreviated transcription (Latin):
rata: et ad omne bonũ actionis. sermonis. co¬
gitationis adiuta. Neminẽ nisi dñm dm̃ dici¬
mus nascentiũ conditorem:nec a diabolos
ab ipso nuptias institutas: om̃s tam̃ sub pecca¬
to nasci ꝓpter ꝓpaginis uiciũ: et idõ esse sub
diabolo: donec renascant᷑ in xp̃o. Nec sub no¬
mine gr̃e fatum asserimꝰ: quia nullis homi¬
nũ meritis dei grãm dicimꝰ antecedi. Si autẽ
quib dam omnipotentis dei uoluntatẽ pla¬
cet fati nomine nuncupare: ꝑfanas quidẽ
uerboꝵ nouitates uitamꝰ. sed de uerbis con¬
tendere ñ amamꝰ. Unde autem hoc eis ui¬
sum fuerit nobis obicere. qͦd fatum asserimꝰ
sub nomine grẽ. cũ aliquanto attentius cogi¬
tarem: prius eoꝵ uerba que consequuntur
inspexi. Sic enim hoc nobis obiciendũ puta¬
runt. Sub nomine inquiunt gr̃ẽ ita fatũ
asserunt. ut dicant quia nisi ds̃ inuito et
reluctanti homini inspirauerit boni et ip¬

Expanded text:
rata et ad omne bonum actionis, sermonis, corata et ad omne bonum actionis, sermonis, cogitationis adiuta. neminem nisi dominum deum dicimus nascentium conditorem nec a diabolo, sed ab ipso nuptias institutas, omnes tamen sub peccato nasci propter propaginis uitium et ideo esse sub diabolo, donec renascantur in Christo. nec sub nomine gratiae fatum asserimus, quia nullis hominum meritis dei gratiam dicimus antecedi. si autem quibusdam omnipotentis dei uoluntatem placet fati nomine nuncupare, profanas quidem uerborum nouitates euitamus, sed de uerbis contendere non amamus. Vnde autem hoc eis uisum fuerit nobis obicere, quod fatum asseramus sub nomine gratiae, cum aliquanto adtentius cogitarem, prius eorum uerba quae consequuntur inspexi. sic enim hoc nobis obiciendum putarunt: sub nomine, inquiunt, gratiae ita fatum asserunt, ut dicant, quia nisi deus inuito et reluctanti homini inspirauerit boni et ip
Abbreviated transcription (Latin):
mansuris.catholice fidei claret antiquitas.
ꝓfecto eccłiȩ romanȩ p̃uaricator potiꝰ eẽt.
quicunq ab illa sententia deuiasset. Qͦd
dõ ꝓpicio quia factum non ẽ. s ipsa constan¬
ter repetita cȩlestii et pelagii damnatio ser¬
uata ẽ: se intelligant esse isti unde alios
criminantur: et aliquando a fidei p̃uari¬
catione sanent᷑. Malã quippe hominũ eẽ
naturam non dicit catholica fides. in qͣn¬
tum homo a creatore primitus institutꝰ
est: neq nunc qͦd inilla ds̃ creat cũ homi¬
nes ex hominib facit. Hoc ẽ malum eiꝰ. sed
qͦd ex illo uicio primi hominis trahit. Iam
nunc uidenda sunt quȩ in epła sua nobis
obicientes breuiter posuerunt. Quib ẽ
hec nr̃a responsio. Peccato ade arbitriũ libe¬
rum dehominũ natura ꝑisse non dicimꝰ. sed
ad peccandũ ualere in hominib subditis di¬
abolo: ad bene autẽ pieq uiuendũ ñ ualere:
nisi ipsa uoluntas hominis dei grã fuerit libe¬

Expanded text:
mansuris catholicae fidei clareret antiquitas, mansuris catholicae fidei clareret antiquitas, profecto ecclesiae romanae praeuaricator potius esset, quicumque ab illa sententia deuiasset. quod deo propitio quoniam factum non est, sed ipsa constanter repetita Caelestii et Pelagii damnatione seruata est, se intellegant esse isti unde alios criminantur et aliquando a fidei praeuaricatione sanentur. malam quippe hominum esse naturam non dicit catholica fides; in quantum a creatore homo primitus institutus est, neque nunc quod in illa deus creat, cum homines ex hominibus facit, hoc est malum eius, sed quod ex illo uitio primi hominis trahit. Iam nunc illa uidenda sunt, quae in epistula sua nobis obicientes breuiter posuerunt, quibus haec est nostra responsio: peccato Adae arbitrium liberum de hominum natura perisse non dicimus, sed ad peccandum ualere in hominibus subditis diabolo; ad bene autem pieque uiuendum non ualere, nisi ipsa uoluntas hominis dei gratia fuerit libe
Abbreviated transcription (Latin):
utiq consequent̃ ȩt̃na morte damnant᷑:
si nullũ trahunt originale peccatũ: Quid
ad hec dicunt isti quisuas calumnosasim¬
pietates audent etiam scribere:audent eti¬
am orientalib epĩs mutere: Tenet᷑ cȩlestĩ
litteris uenerabilis innocentii p̃buisse con¬
sensũ. Leguntur ipse memorati antistitis
littere scribentis. non baptiratos uitam par¬
uulos habere non posse. Quis autẽ negabit
id eẽ consequens: ut mortem habeant.qui
non habent uitam: Unde gͦ infantibus
ista miserabilis pena: si nulla originalis ẽ
culpa: Quomͦ gͥ ab istis fidei desertoribus.
et oppugnatorib gratiȩ. romani clerici p̃¬
uaricationis arguuntur sub epõ zosimo.
quasi aliud senserint indamnatione po¬
steriore cȩlestii et pelagii: quã qͦd sub inno¬
centio in priore senserunt: Quia utiq cũ
litteris uenerabilis innocentui de paruulis.
nisi baptizarentur in xp̃o in ȩterna morte

Expanded text:
utique consequenter aeterna morte damnantur, utique consequenter aeterna morte damnantur, si nullum trahunt originale peccatum? Quid ad haec dicunt isti, qui suas calumniosas impietates audent etiam scribere, audent etiam orientalibus episcopis mittere? tenetur Caelestius litteris uenerabilis Innocentii praebuisse consensum; leguntur ipsae memorati antistitis litterae scribentis non baptizatos uitam paruulos habere non posse. quis autem negabit id esse consequens, ut mortem habeant qui non habent uitam? unde ergo in infantibus ista miserabilis poena, si nulla originalis est culpa? quomodo igitur ab istis fidei desertoribus et obpugnatoribus gratiae romani clerici praeuaricationis arguuntur sub episcopo Zosimo, quasi aliud senserint in damnatione posteriore Caelestii et Pelagii, quam quod sub Innoeentio in priore senserunt ? quia utique cum litteris uenerabilis Innocentii de paruulis, nisi baptizarentur in Christo, in aeterna morte
Abbreviated transcription (Latin):
tismatis grã posse donari: ꝑfatuum ẽ. Nisi
enim manducauerint carnẽ filii hominis
et biberint sanguinem qus: non habebunt
uitam insemet ipsis. Qui autem hanc eis si¬
ne regeneratione defendunt: uidentur mͥ
ipsum baptismum uelle cassare cũ predicant
hos habere: qͦd in eos credimus non nisi bap¬
tismate conferendum. Quid adhec dicit in¬
gratus: cui sedes apłica iam sua ꝓfessione qͣ¬
si correcto benignissima lenitate peꝑcerat:
Quid adhec dicit : utrum post huius uitę
finem paruuli etiam si dum uiuunt non
baptizentur in xp̃o: inuita ȩterna erunt an
non erunt : Si dixerit erunt: quomͦ gͦ quȩ
de nomine eius iactata sunt. scđm senten¬
tiam beate memoriȩ innocentii se damnasse
respondit: Ecce beate memoriȩ papa inno¬
centius sine baptismo xp̃i. et sine participa¬
tione corporis et sanguinis xp̃i. uitã ñ ha¬
bere paruulos dicit. Si dixerit ñ erunt.
quomodo gͦ non accipientes ȩtñam uitam.

Expanded text:
tismatis gratia posse donari, perfatuum est. nisi tismatis gratia posse donari, perfatuum est. nisi enim manducauerint carnem filii hominis et biberint sanguinem eius, non habebunt uitam in semet ipsis, qui autem haec eis sine regeneratione defendunt, uidentur mihi ipsum baptismum uelle cassare, cum praedicant hos habere, quod in eos credimus non nisi baptismate conferendu m. quid ad haec dicit ingratus, cui sedes apostolica iam sua professione quasi correcto benignissima lenitate pepercerat: quid ad haec dicit? utrum post huius uitae finem paruuli, etiamsi dum uiuunt non baptizentur in Christo, in uita aeterna erunt an non erunt? si dixerit: \'erunt\', quomodo ergo quae de nomine eius iactata sunt secundum sententiam beatae memoriae Innocentii se damnasse respondit? ecce beatae memoriae papa Innocentius sine baptismo Christi et sine participatione corporis et sanguinis Christi uitam non habere paruulos dicit. si dixerit: \'non erunt\', quomodo ergo non accipientes aeternam uitam
Abbreviated transcription (Latin):
eostatu essent: inquo adam fuit ante pec¬
catum. inde si obiecta paulini scdm sen¬
tentiam beatipape innocentii ueraci corde
atq ore damnaret: quid ei remaneret dein¬
ceps unde contenderet. nullum exse exp̃te¬
rita primihominis transgressione inparuu¬
lis uicium. quod ꝑ noue regenerationis
purificationẽ sacro baptismate purgaret᷑:
S illud se respondisse fallaciter nouissimo
exitu ostendit. cum se subtraxit examini:
ne scđm africana rescripta. ipsa omnino de
hac questione uerba cõmemorare et ana¬
thematirare quȩ inlibello posuit cogeret᷑.
Quid illud. qͦd idem papa de hac ipsa causa
etiãnumidie rescripsit epĩs: quia de utroq
concilio et de cartaginensi scilicet et de me¬
liuitano scripta susceperat: nonne aꝑtissime
de paruulis loquitur: Hec enim sunt uer
ba. Illud uͦ quod eos ur̃a fr̃nitas asserit p̃dica¬
re. paruulos eternȩ uite p̃miis etiam sine bap¬

Expanded text:
eo statu essent, in quo Adam fuit ante peceo statu essent, in quo Adam fuit ante peccatum\'. proinde si obiecta Paulini secundum sententiam beati papae Innocentii ueraci corde atque ore damnaret, quid ei remaneret deinceps unde contenderet nullum esse ex praeterita primi hominis tran?gressione in paruulis uitium, quod per nonae regenerationis purificationem sacro baptismate purgaretur? sed illud se respondisse fallaciter nouissimo exitu ostendit, cum se subtraxit examini, ne secundum africana rescripta ipsa omnino de hac quaestione uerba commemorare et anathematizare, quae in libello suo posuit, cogeretur. Quid illud quod idem papa de hac ipsa causa etiam Numidiae rescripsit episcopis, quia de utroque concilio, et de Cartha £ iniensi scilicet et de Mileuitano, scripta susceperat, nonne apertissime de paruulis loquitur? ha c enim eius uerba sunt: illud uero, quod eos uestra fraternitas asserit praedicare, paruulos aeternae uitae praemiis etiam sine bap
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrium olim ille ꝑpensus. dum suis in con¬
sulte utitur bonis. cadens in p̃uaricationis
ꝓfunda demersus: nichil quemadmodũ
ex inde surgere posset inuenit: suaq inet̃¬
num libertate deceptus. huiꝰ rumȩ latuis¬
set oppressus: nisi eum post xp̃i pro sua gr̃a
releuasset aduentus: qui ꝑ noue regenera¬
tionis purificationẽ. omne p̃teritũ uiciũ
sui baptismatis lauacro purgauit. Quid
ista sedis apłicȩ sententia. clarius atq ma¬
nifestius: Huic se cȩlestius consentire pro¬
fessus ẽ: quando cum illi a scõ p̃cessore tuo
dictũ esset. illa omnia damnas quȩ iacta¬
ta sunt de nomine tuo ipse respondit.
Damno. scđm sententiam beatȩ memoriȩ p̃ces¬
soris cui innocentii. Inter cȩtera autẽ quȩ
de nomine eius iactata fuerant. diaconus
cȩlestio paulinus obiecerat: qͦd diceret pec¬
catum ade.. ipsi soli obfuisse et non ge¬
neri humano: et qͦd infantes nuꝑ nati in

Expanded text:
arbitrium olim ille perpessus, dum suis inconarbitrium olim ille perpessus, dum suis inconsultius utitur bonis, cadens in praeuaricationis profunda demersus nihil quemadmodum exinde surgere posset inuenit suaque in aeternum libertate deceptus huius ruinae latuisset oppressu, nisi eum post Christi pro sua gratia releuasset aduentus, qui per nouae regenerationis purificationem omne praeteritum uitium sui baptis matis lauaero purgauit. quid ista sedis apostolicae sententia clarius atque manifestius? huic se Caelestius consentire professus est, quando, cum illi a sancto praecessore tuo dictum esset: illa omnia damnas quae iactata sunt de nomine tuo? ipse respondit: damno secundum sententiam beatae memoriae praecessoris tui Innocentii. inter cetera autem, quae de nomine eius iactata fuerant, diaconus Caelestio Paulinus obiecerat, quod diceret \'peccatum Adae ipsi soli obfuisse et non generi humano et quod infantes nuper nati in
Abbreviated transcription (Latin):
probatio exitiosissimaᷤ prauitatis. Et qͦd ab
eodem sacerdote postea cȩlestius et pelagius.
repetita auctoritate damnati sunt: paulu¬
lum intermisse iam necessario ꝓ̃ferende ra¬
tioscueritatis fuit: non p̃uaricatio pͥus co¬
gnite. uł noua cognitio ueritatis. S qͥd
opus ẽ nos de hacre loquendo diutius im¬
morari: cum extent hinc atq inde gesta
et scripta directa. ubi possint cuncta illa
quẽadmodum acta sint. uł cognosci uł re¬
cognosci: In terrogationib eñ sc̃ĩ p̃cessoris
tui. et celestu responsionib quib se beati
pape innocentii litteris consentire ꝓfessus
est. quis non uideat quẽadmodũ sit cęlestiꝰ
conligatus. et uinculo saluberrimo obstri¬
ctus: ne ulterius defendere auderet in bap¬
tismate paruuloꝵ non dimitti originale
peccatum: Uenerabilis quippe innocen¬
tii ep̃i de hac re ista sunt uerba. ad cartha¬
ginense concilium. Liberum crũ inquit

Expanded text:
probatio exitiosissima prauitatis. et quod ab probatio exitiosissima prauitatis. et quod ab eodem sacerdote postea Caelestius et Pelagius repetita auctoritate damnati sunt, paululum intermissae iam necessario proferendae ratio seueritatis fuit, non praeuaricatio prius cognitae uel noua cognitio ueritatis. Sed quid opus est nos de hac re loquendo diutius inmorari, cum extent hinc atque inde gesta et scripta direeta, ubi possint cuncta illa quemadmodum acta sint uel cognosci uel recognosci ? interrogationibus enim sancti praecessoris tui et Caelestii responsionibus, quibus se beati papae Innocentii litteris consentire professus est, quis non uideat quemadmodum sit Caelestius conligatus et uinculo saluberrimo obstrictus, ne ulterius defendere auderet in baptismate paruulorum non dimitti originale peccatum ? uenerabilis quippe Innocentii episcopi de hae re ista sunt uerba ad Carthaginiense concilium: liberum enim, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
posset. S si qͦd absit ita nunc fuisset de cȩle¬
stio uł pelagio in romana ȩccłia iudicatum.
ut illa eoꝵ dogmata quȩ in ipsis ⁊ cũ ipsispa¬
pa innocentius damnauerat. ad ꝓbandar⁊ te¬
nenda ꝓnunciarent᷑ ex hoc potuisset p̃ua¬
ricationis nota romanis clericis iuuri.
Nunc uͦ cũ primitus beatissimi papȩ innocen¬
tiilitterȩ epõꝵ litteris respondentes a froꝵ.
pariter hunc errorem quemconant᷑ isti ꝑ¬
suadere damnauerint. successor quoq eiꝰ
sc̃s papa zosimus hoc tenendum esse quod
isti de paruulis sentiunt. nunquã dixerit.
nunquam scripserit. insuꝑ etiam cȩlestium se
purgare molientem. ad consentiendũ supͣdi¬
ctis sedis apłice litteris crebra int̃ locutione
constrinxerit: ꝓfecto quicqͥd interea leniꝰ ac¬
tum ẽ cum cęlestio seruata dumtaxat anti¬
quissimȩ et robustissime fidei firmitate. cor¬
rectionis fuit clementissima suasio: non ap¬

Expanded text:
posset. sed si — quod absit! — ita tunc fuisset de Caeleposset. sed si — quod absit! — ita tunc fuisset de Caelestio uel Pelagio in {omana ecclesia iudicatum, ut illa eorum dogmata, quae in ipsis et cum ipsis papa Innocentius damnauerat, adprobanda et tenenda pronuntiarentur, ex hoc potius esset praeuaricationis nota romanis clericis inurenda. nunc uero cum primitus beatissimi papae Innocentii litterae episcoporum litteris respondentis afrorum pariter hunc errorem, quem conantur isti persuadere, damnauerint, successor quoque eius sanctus papa Zosimus hoc tenendum esse, quod isti de paruulis sentiunt, numquam dixerit, numquam scripserit, insuper etiam Caelestium se purgare molientem ad consentiendum supra dictis sedis apostolicae litteris crebra interlocutione constrinxerit, profecto quidquid interea lenius actum est cum Caelestio seruata dumtaxat antiquissimae et robustissimae fidei firmitate correctionis fuit clementissima suasio, non ad
Abbreviated transcription (Latin):
respondit. Et hoc ut plenius et manifestiꝰ
in illo fieret. expectabatur uenturis ex affri¬
ca litteris: in qua pro uincia eiꝰ calliditas
aliquanto euidentius innotuerat. Quȩ ro¬
mampostea litterȩ quam deuenerunt.
id continentes. ñ suffscere hominib tardio¬
ribus & sollicitiorib quod se generaliter
innocentii epĩ litteris consentire fatebatur.
sed aꝑte eum debere anathematirare quȩ in
suo libello praua posuerat: ne si id ñ fecisset:
multi parum intelligentes magis in libel¬
lo eiꝰ illa fidei uenena a sede apłica crederent
qͦd se pape innocentii litteris consentire re
sponderat ipse. Tunc gͦ cum eiꝰ p̃sentia pos¬
ceretur. ut certis ac dilucidis responsionib
uł astutia hominis. uł correctio dilucesce¬
ret. et nulli ambigua remaneret: se substra¬
xit. et negauit examini. Nec differendum
iam fuerat sicut factum ẽ qͦd aliis prodesset:
si nimiũ ꝑuersorum ꝑtinaciȩ dementięq ñ

Expanded text:
respondit. Et hoc ut plenius et manifestius respondit. Et hoc ut plenius et manifestius in illo fieret, exspectabatur, venturis ex Africa litteris, in qua provincia ejus aliquanto calliditas evidentius innotuerat. Quae Romam litterae posteaquam venerunt, id continentes, non sufficere hominibus tardioribus et sollicitioribus, quod se generaliter Innocentii episcopi litteris consentire fatebatur; sed aperte eum debere anathematizare quae in suo libello prava posuerat; ne si id non fecisset, multi parum intelligentes magis in libello ejus illa fidei venena a Sede Apostolica crederent quod se papae Innocentii litteris consentire ipse responderat: tunc ergo cum eius praesentia po?ceretur, ut certis ac dilucidis responsio libus uel astutia hominis uel correctio dilucesceret et nulli ambigua remaneret, se subtraxit et negauit examini. rec differendum iam fuerat, sicut factum est, quod aliis prodesset, si nimium peruersorum pertinaciae dementiaeque non
Abbreviated transcription (Latin):
morte. antequam lauacro regeneratio¬
nis abluatur: et infansnatus ex inimicis
Plangit baptirata mater non baptiratum
ꝓpriũ: et ab impudica exnasci. Nusquã
ꝓrsus hoc dixit: nusqũa omĩno conscripsit.
S cum hoc celestius in suo libello posiuis¬
set. inter illa dũtaxat de quib se adhuc
dubitare et instrui uelle confessus ẽ: in
homine acerrimi ingenii qui ꝓfecto si
corrigeret᷑ plurimis ꝓfuisset. uoluntas
emendationis. ñ falsitas dogmatis ap
licus. quia et hoc catholice mentis ẽ. si qua
forte aliter sapit quam ueritas exigit:
non ea certissima definire: s detecta ac
demonstrata respuere.Non enĩ heretieis sed
catholicis apłs loquebat᷑: ubi ait. Quotqͦt gͦ
ꝑfecti: hoc sapiamus. Et siquid aliter sapi¬
tis: id quoq uobis ds̃ reuelabit. Hoc in illo
factum ẽẽ putabatur: quando se litteris
beatȩ memoriȩ papȩ innocentii quib de
hac re dubitatio tota sublata ẽ. consentire

Expanded text:
morte, antequam lavacro regeneratiomorte, antequam lavacro regenerationis abluatur; et infans natus ex inimicis plangit baptizata mater non baptizatum proprium; et ab impudica exprorsus hoc dixit, nusquam omnino conscripsit. Sed cum hoc Coelestius in suo libello posuisset, inter illa duntaxat de quibus se adhuc dubitare et instrui velle confessus est, in homine acerrimi ingenii, qui profecto si corrigeretur plurimis profuisset, voluntas emendationis, non falsitas dogmatis applicus dictus est, quia et hoc catholicae mentis est, si qua forte aliter sapit, quam veritas exigit, non ea certissime definire, sed detecta ac demonstrata respuere. Non enim haereticis, sed Catholicis Apostolus loquebatur, ubi ait: Quotquot ergo perfecti hoc sapiamus; et si quid aliter sapitis, id quoque Deus vobis revelabit . Hoc in illo factum esse putabatur, quando se litteris beatae memoriae Papae Innocentii, quibus de hac re dubitatio tota sublata est, consentire
Abbreviated transcription (Latin):
luctanti studiũ uirtutis inmittere: quia
ꝑsonarum acceptio non ẽ apud dm̃. In his
omnib uerbis urĩs de grã qͦd dixistis interĩ
taceo. De baptismate reddite rationẽ: cur
illud dicitis omnib etatib necessariũ: Quare
sit necessariũ paruulis dicite. Profecto qͥa
boni eis aliquid confert: et idem aliqͥd nec
paruũ. nec mediocre. sed magnũ ẽ. Nlam et¬
si cosnegatis attrahere qͦd inbaptismo re¬
mittatur originale peccatum: tam̃ illo
regenerationis lauacro adoptari ex filus
hominũ in dei filios non negatis: immo
etiam p̃dicatis. Dicite gͦ nobis. Quicunq
baptizati in xp̃o paruuli de corpore exie¬
runt: hoc tam sublime donũ quib p̃ceden¬
tibus meritis acceperunt: Si dixeritis eos
hoc parentum pietate meruisse: responde¬
bitur uobis. cur aliquandopioꝵ filiis hoc
negatur bonum: et filiis tribuitur impioꝵ:
Nonnunquã de religiosis orta ꝓles. intene¬
ra etate atq ab utero recentissima p̃uenit᷑

Expanded text:
um uirtutis inmittere, quia personarum acceptio non est apud deum. in his omnibus uerbis uestris de gratia quod dixistis interim taceo. de baptismate reddite rationem, cur illud dicatiS omnibus esse aetatibus necessarium, quare sit necessarium paruulis dicite; profecto quia eis boni aliquid confert et idem aliquid nec paruum nec mediocre, sed magnum est. nam etsi eos negatis adtrahere quod in baptismo remittatur originale peccatum, tamen illo regenerationis lauacro adoptari ex filiis hominum in dei filios non negatis, immo etiam praedicatis. dicite ergo nobis, quicumque baptizati in Christo paruuli de corpore exierunt, hoc tam sublime donum quibus praecedentibus meritis acceperunt? si dixeritis hoc eos parentum pietate meruisse, respondebitur nobis: cur aliquando piorum filiis hoc negatur bonum et filiis tribuitur impiorum? nonnumquam enim de religiosis orta ra aetate aque ab utero recentissima praevenitur
Abbreviated transcription (Latin):
duos libros partiti sumꝰ. Quorum suꝑiore
finito. qui totius huiꝰ oꝑis liber scd̃s ẽ: hinc
ordimur alterum: & eum t̃cium primo. scdo¬
q comungimꝰ. Legem ueteris testamenti nos
aiunt ditisse non obhoc datam fuisse. ut
iustificaret obedientes: scd ut grauioris fie¬
ret causa peccati. Prorsus non intelligunt
quid de lege dicamꝰ: quia id qͦd dicit apłs.
quem non intelligunt dicimꝰ. Quis enim
dicat non iustificari eos qui sunt legi obe¬
dientes: quando si non iustificarent᷑. non
possent esse obedientes: S dicimꝰ lege fie¬
ri. ut ds̃ quid fieri uelit audiat᷑: grã uͦ fie¬
ri. ut legi obediatur. Non enim auditores
legis ait apłs iusti sunt apud dm̃: s facto¬
res legis iustificabunt᷑ Lex gͦ auditores
iusticie facit: grã factores. Quod enĩ impos
sibile erat legi. ait idem apłs. in quo infir¬
mabatur in carnem: misit ds̃ filiũ suum
in similitudinẽ carnis peccati: et de pec¬

Expanded text:
duos libros partiti sumus; quorum superiore duos libros partiti sumus; quorum superiore finito, qui totius huius operis liber secundus est, hinc ordimur alterum et eum tertium primo secundoque coniungimus. \'Legem ueteris testamenti nos\' aiunt \'dicere non ob hoc datam fuisse, ut iustifiearet oboedientes, sed ut grauioris fieret causa peccati\'. prorsus non intellegunt quid de lege dicamus, quia id quod dicit apostolus, quem non intellegunt, dicimus. quis enim dicat non iustificari eos qui sunt legi oboedientes, quando, nisi iustificarentur, non possent esse oboedientes? sed dicimus lege fieri, ut deus quid fieri uelit audiatur, gratia uero fieri, ut legi oboediatur; non enim auditores legis, ait apostolus, iusti sunt apud deum, sed factores legis iustificabuntur. lex ergo auditores iustitiae facit, grsibile erat legis, ait idem apostolus, in quo infirmabatur per carnem, misit Deus Filium suum in similitudine carnis peccati, et de pec
Abbreviated transcription (Latin):
uł posci. propt̃ adiutorium gr̃ẽ demonstͣn¬
dũ. Hec omnino incipit homo ex malo in
bonum ꝑmitium fidei commutari: nisi
hoc in illo agat indebita et gratuita mise¬
ricordia dei. Dequa suam cogitationẽ reco¬
lens quidam sicut legimus inpsalmis. nun¬
quid obliuiscet᷑ inquit misereri ds̃. aut con¬
tinebit in ira sua miscđias suas: Et dixinẽ ce¬
pi. hȩc mutatio dexterȩ excelsi. Cum gͦ dixis¬
set. nunc cepi: non ait. hȩc mutatio dexterȩ¬
usq infinem consũmationis. qui gloriat᷑
in dño glorietur. Quia sicut nemo potest
bonum inchoare sine dnõ.sic nemo ꝑfice¬
re sine dño. Sed hic sit huiꝰ uoluminis
terminus: ut legentis reficiat᷑ intentio: &
ad sequentia reparitur Explicit liber
dhuc ea scquunt᷑ quȩ calumnio¬
se nobis obiciunt: nondum ea
quȩ ipsi sentiunt ꝑtexere inci¬
Apiunt. S ne ꝓlixitas uolu¬
minũ offenderet.hȩc ipsa que obiciunt in

Expanded text:
uel posci propter adiutorium gratiae demonstranuel posci propter adiutorium gratiae demonstrandum nec omnino incipit homo ex malo in bonum per initium fidei commutari, nisi hoc in illo agat indebita et gratuita misericordia dei. de qua suam cogitationem recolens quidam, sicut legimus in Psalmis: numquid obliuiscetur, inquit, misereri deus aut continebit in ira sua miserationes suas? et dixi: nunc coepi, haec inmutatio dexterae excelsi. cum ergo dixisset: nunc coepi, non dixit haec inmutatio usque in finem consummationis qui gloriatur in domino glorietur, quia, sicut nemo potest bonum perficere sine domino, sic nemo incipere sine domino. sed hic sit huius uoluminis terminus, ut legentis reficiatur intentio et ad sequentia reparetur. LIBER dhuc ca sequuntur quae calumniose nobis obiciunt, nondum ea quae ipsi sentiunt pertexere incipiunt. sed ne prolixitas uoluminum offenderet, haec ipsa quae obiciunt in
Abbreviated transcription (Latin):
uiet minori. Hoc ꝓpositum dei et illo cõ¬
memorat᷑ loco: ubi ad timotheum scribens
ait. Conlabora ȩuangłio scđm uirtutẽ dei sal¬
uos nos facientis et uocantis uocatione sua
aduentum saluatoris nr̃i iħu xp̃i. Hoc ẽ
gͦ ꝓpositum dei unde dicitur. omnia coo¬
ꝑantur inbonum: his qui scd̃m ꝓpositũ
uocati sunt. Hominis autẽ ꝓpositũ bonũ.
adiuuat quidem subsequens gr̃ã. s nec ip¬
sum eẽt. nisi p̃cederet gratia. Studium qͦq
hominis qͦd dicitur bonum. quamuis cũ eẽ
ceꝑit adiuuetur grã: non tam̃ incipit sine
grã: s ab illo inspiratur de quo dicit apłs.
Grãs autem dõ: qui dedit idẽ studium ꝓuo
bis in corde titi. Si studium quisq ut pro
aliis habeat ds̃ dat. ut prose ipsohabeat.
quis alius ẽ daturus: Quȩ cum ita sint. ni¬
chil inscripturis scĩs homini a dño uideo
iuberi propter ꝓbandum lib̃m arbitrium:
qͦd non inueniatur uł dari ab eiꝰ bonitate

Expanded text:
uiet minori. hoc propositum dei et illo comuiet minori. hoc propositum dei et illo commemoratur loco; ubi ad Timotheum scribens ait:conlabora euangelio secundum uirtutem dei saluos nos facientis et uocantis uocatione sua aduentum saluatoris nostri Iesu Christi. hoc ergo est propositum dei, unde dicitur: omnia cooperantur in bonum his, qui secundum propositum uocati sunt. hominis autem propositum bonum adiuuat quidem subsequens gratia, sed nec ipsum esset nisi praecederet gratia. studium quoque hominis, quod dicitur bonum, quamuis, cum esse coeperit, adiuuetur gratia, non tamen incipit sine gratia, sed ab illo inspiratur, de quo dicit apostolus: gratias autem deo, qui dedit idem studium pro uobis in corde Titi. si studium, quisque ut pro aliis habeat, deus dat, ut pro se ipso habeat, quis alius est daturus? Quae cum ita sint, nihil in scripturis sanctis homini a domino uideo iuberi propter probandum liberum arbitrium, quod non inueniatur uel dari ab eius bonitate
Abbreviated transcription (Latin):
beat ꝓpositum bonũ. studiumq uirtutis:
quo merito p̃cedente. dignussit ad iuua¬
ri dei grã subsequente. Putant enĩ fortasse
ita dixisse apłm. Scimus qͥa diligentib dm̃
omnia cooꝑantur in bonum. his qui scd̾m ꝓ¬
positum uocati sunt: ut ꝓpositum hominis
uellet intelligi. quod ꝓpositum tanqũã bo¬
num meritum sequatur miscđia uocantis
dĩ. ignorantes idõdictum eẽ. qui scd̃m ꝓpositũ
uocati sunt: ut dei ñ hominisppositũ intelli¬
gatur: quo eos quos p̾sciuit et p̃destinauit
conformes imaginis filii sui. elegit ante mun¬
di constitutionẽ. Non enim om̃s uocati. se¬
cundũ ꝓpositum sunt uocatiꝰ. Qm̃ multi
uocati: qui electi ante constitutionẽ mun¬
di. De hoc ꝓposito dĩ. dictũ ẽ et illud qͦd iã
cõmemoraui de geminis esau et iacob. ut
scdmelectionẽ ꝓpositũ dei maneret ñ exoꝑibꝰ
s ex uocante. dictum ẽ ei. quia maior ser¬

Expanded text:
beat propositum bonum studiumque uirtutis, beat propositum bonum studiumque uirtutis, quo merito praecedente dignus sit adiuuari dei gratia subsequente. putant enim fortasse ita dixisse apostolum: scimus quia diligentibus deum omnia cooperantur in bonum m his, qui secundum propositum uocati sunt, ut propositum hominis uellct intellegi, quod propositum tamquam bonum meritum sequatur misericordia uocantis dei, ignorantes ideo dictum esse: qui secundum propositum uocati sunt, ut dei, non hominis propositum intellegatur, quo eos, quos praesciui t et praedestinauit conformes imaginis filii u i, elegit ante mundi constitutionem. non enim omnes uocati secundum propositum sunt uocati, quoniam multi uocati, qui electi ante constitutionem mundi. de hoc proposito dei dictum est et illud, quod iam commemoraui de geminis Esau et Iacob: ut secundumelectionem propositum dei maneret, non ex operibus, sed ex uocante dictum est ei quia maior ser
Abbreviated transcription (Latin):
cius diriguntur. nam concupisci incipit qͣn¬
do dilucescere ceꝑit. Quando autẽ timore
pene. non amore iusticiȩ fit bonũ: nondũ
bene fit bonũ: nec fit in corde quod fieri
uidetur inoꝑe: quando mallet homo ñ fa¬
cere: si posset impune. Ergo benedictio dul¬
cedinis ẽ grã dei: qua fit innobis ut nos de¬
lectet et cupiamus: hoc est a memꝰ qͦd p̃cipit
nobis. In qua sinon nosp̃uenit ds̃:ñ solũ ñ
ꝑficitur: s nec inchoatur ex nobis. Si enĩ
sine illo nichil possumus facere: ꝓfecto nec
inciꝑe. nec ꝑficere: Quia ut cupiamꝰ. dictũ
ẽ misericordia eiꝰ p̃ueniet me: et ut ꝑficiamꝰ
dictum ẽ. miscđia eiꝰ subsequetur me. Quid
est gͦ qͦd inconsequentib ubi ea quȩ ibi sen¬
tiunt cõmemorant. dicunt se confiteri gra¬
tiam quoq adiuuare uniuscuiꝰq bonũ
ꝓpositum: ñ tamen reluctanti studiũ uir¬
tutis immittere: Hoc quippe ita dicunt.
uelut homo a seipso sine adiutorio dei ha¬

Expanded text:
im bonum concupisci incipit, quando dulcescere coeperit; quando autem timore poenae, non amore iustitiae fit bonum, nondum bene fit bonum nec fit in corde, quod fieri uidetur in opere, quando mallet homo non facere, si posset inpune. ergo benedictio dulcedinis est gratia dei, qua fit in nobis, ut nos delectet et cupiamus, hoc est amemus, quod praecipit nobis. in qua si nos non praeuenit deus, non solum non perficitur, sed nec inchoatur ex nobis. si enim sine illo nihil possumus facere, profecto nec incipere nec perficere, quia, ut incipiamus, dictum est: misericordia eius praeueniet m e, et ut perficiamus, dictum est: misericordia eius subsequetur tur me. Quid est ergo, quod in consequentibus, ubi ca, quae ipsi sentiunt, commemorant, dicunt se confiteri \'gratiam quoque adiuuare uniuscuiusque bonum propositum, non tamen reluctanti studium uirtutis inmittere\'? hoc quippe ita dicunt, uclut homo a se ipso sine adiutorio dei ha
Abbreviated transcription (Latin):
xit. fiat lux: et facta ẽ lux. Et diuisit. hoc
est discreuit inter lucem et tenebras. Non
enĩ cũ sole eẽnt tenebre quid discerneret
inuenit: s lucem faciendo discreuit: ut
iustificatis impiis dicatur. Fuistis aliqͣn¬
do tenebre: nunc autẽ lux in dño. Ac sic
Ille discernit: quide nondum natis. qͥ neq
aliquid egerant bom et mali. ut scdm ele¬
ctionem ꝓpositum eiꝰ maneret. ñ ex oꝑe.¬

Expanded text:
xit: fiatlux, et factaestlux; et diuisit, hoc xit: fiatlux, et factaestlux; et diuisit, hoc est discreuit, inter lucem et tenebras. non enim cum solae essent tenebrae, quid discerneret inuenit, sed lucem faciendo discreuit, ut iustificatis impiis dicatur: fuistis enim aliquando tenebare, nunc autem lux in domino, ac sic ille discaliquid egerant boni aut mali, ut secundum electionem propositum ejus maneret, non ex ope
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrat potentiã suam: quia tam po¬
tens ẽ bonitas eiꝰ. ut bene utatur etiã malis:
et in eis notas fecit diuitias gloriȩ suȩ inua
punientis: hoc uasis miscđiȩ dimittit gr̃ã
liberantis. Nec beneficiũ qͦd quibdã gra¬
tis tribuitur appareret: nisi aliis ex eadẽ mas¬
sa pariter reisiusto iudicio condemnatis. qͥd
utrisq deberet᷑ ostenderet. Quis enĩ te discer¬
nit ait idem apłs homini. tanqũa de semet
ipso et de suo proprio bono glorianti: quis
enim te discernit utiq abire uasis. a massa
ꝑditionis. quȩ ꝑunũ om̃smisit in damna¬
tionẽ: quiste discernit: Et tanquã respon¬
disset. discernit me fides mea. ꝓpositũ meũ.
meritũ incũ: quid enimhabes inquit qͦd
non accepisti: Si autem et accepisti:quid
gloriaris quasi non acceꝑis: Hoc ẽ quasi
de tuosit unde discerneris. Ergo ille discer¬
nit: qui cũ tenebre essent suꝑ abyssum. di¬

Expanded text:
demonstrat potentiam suam, quia tam podemonstrat potentiam suam, quia tam potens est bonitas eius, ut bene utatur etiam malis, et in eis notas facit diuitias gloriae suae in uapunientis, hoc uasis misericordiae dimittit gratia liberantis. nec beneficium, quod quibusdam gratis tribuitur, appareret, nisi deus aliis ex eadem massa pariter reis iusto supplicio condemnatis quid utrisque deberetur ostenderet. quis enim te discernit? ait idem apostolus homini tamquam de semet ipso et de suo proprio bono glorianti. quis enim te discernit ? utique ab irae uasis, a massa perditionis, quae per unum omnes misit in damnationem. quis te discernit? et tamquam respondisset: \'discernit me fides mea, propositum meum, meritum meum\': quid enim habes, inquit, quod ncn accepisti? si autem et accepisti?, quid gloriaris quasi non acceperis? hoc est, quasi de tuo sit, unde discerneris. ergo ille discernit, qui, cum tenebrae essent super abyssum, di
Abbreviated transcription (Latin):
um nulla eẽt. etiam si mistis ulla cẽ potuisser:
Quiutiq nichil habebant. unde alter alteri
p̃ferretur: meritaq nulla ꝓpria. siue bona
quibus mereret᷑ alius baptizari. siue mala
quib aliussine baptismate mori. An aliqua
parentum fuerunt: ubi fornicator pater. me¬
retrix mater: S qualiacunq illa fuerint:
ñ utiq istis tam diuersa conditione morienti¬
b ulla diuersa: sed utrisq communia. Si gͦ
nec fatũ quia nulle stellȩ ista decernunt.
nec fortuna quia non fortuiti casus hȩc a¬
gunt. nec ꝑsonarũ nec meritoꝵ diuersitas
hoc fecerunt: quid restat quantũ ad bapti¬
zatũ attinet. nisi grã dei quȩ uasis factis in ho¬
norem gratis datur quantũ autẽ ad non
baptizatum ira dei. quȩ uasis factis in con¬
tumeliam proipsius masse meritis reddit᷑:
torium scilicet inuasismiscđiȩ: inuasis autẽ
ire documentũ. In eis enĩ ostendit iram. et

Expanded text:
um nulla esset, etiam si in istis ulla esse potuis.wt, um nulla esset, etiam si in istis ulla esse potuis.wt, qui utique nihil habebant, unde alteri alteri praeferretur, meritaque nulla propria, sine bona, quibus mereretur alii s baptizari, siue mala, quibus alius sine baptismate mori? an aliqua parentum fuerunt, ubi fornicator pater, meretrix mater? sed qualiacumque illa fuerint, non utique istis tam diuersa condicione morientibus ulla diuersa, sed utrique communia. ?i ergo nec fatum, quia nullae stellae ista decernunt, nec fortuna, quia non fortuiti casus haec agunt, nec personarum nec meritorum diuersitas hoc fecerunt., quid restat, quantum ad baptizatum adtinet, nisi gratia dei, quae uasis factis in honorem gratis datur, quantum autem ad non baptizatum, ira dei, quae uasis factis in contumeliam pro ipsius massae meritis redditur? torium scilicet in uasis misericordiae, in uasis autem irae documentum; in eis enim ostendit iram et
Abbreviated transcription (Latin):
miscret᷑. et quẽ uult indurat. qui facit aliud
uasinhonorem. aliud in contumeliã: bonũ
quidem in merito. et gratis datur. quia ex
eadem massa est cui datur: malum uͦ meri¬
to et debitum reddit᷑: quia in massa ꝑditio¬
nis. malũ malo ñ male reddit᷑. Et ei cui red¬
ditur malum ẽ quia supplicium eiꝰ est: ei uͦ
a quo reddit᷑ bonum ẽ quia rectum factũ eiꝰ ẽ
Nec ulla ẽ acceptio ꝑsonarũ in duob debito¬
rib equaliter reis: si alteri dimittit᷑. alteri exi¬
gitur. quod pariter ab utroq debetur. S ut
ia qͦd dicimꝰ alicuiꝰ exempli manifestatione ela¬
rescat: constituamꝰ aliquos abaliqua mere¬
trice geminos editos: atq ut ab aliis collige¬
rent᷑ expositos. Horum sine baptismo exspi¬
rauit unus: alius baptizatus. Quod hic fa¬
tũ fortunamue fuisse dicamꝰ. quȩ omĩno nulla
sunt᷑:. Quam ꝑsonarũ acceptionẽ: cũ apud de¬

Expanded text:
miseretur et quem uult obdurat, qui facit aliud miseretur et quem uult obdurat, qui facit aliud uas in honorem, aliud in contumeliam, bonum quidem inmerito et gratis datur, quia cx eadem massa est cui datur, malum ucro merito et debitum redditur, quia in massa perditionis malum malo non male redditur, et ei cui redditur malum est, quia supplicium eius est, ei uero, a quo redditur, bonum est, quia recte factum eius est. nec ulla est acceptio personarum in duobus debitoribus aequaliter reis, si alteri dimittitur, alter exigitur, quod pariter ab utroque debetur. Sed ut id quod dicimus alicuius exempli manifestatione clarescat, constituamus aliquos ab aliqua meretrice geminos editos atque, ut ab aliis colligerentur, expositos: horum sine baptismo exspirauit unus, alius baptizatus. quod hic fatum fortunamue fuisse dicamus, quae omnino nulla sunt? quam personarum acceptionem, - cum apud de
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt reddidi. huic donaui Anñlicet mͥ qͦd uolo¬
faccre: An ocłs cuusneqͣm ẽ. qͥa egobonus sũ:
Sicut gͦ hic nulla ẽ acceptio ꝑsonarũ. qͥa sic
alius gratis honorat᷑ ut alius debito ñ fraudit᷑.
sic etiã cũ scđm ꝓpositũ di uocat᷑ alius. alius
ñ uocat᷑: uocato datur gratuitũ bonũ. euiꝰ bo¬
ni ẽuocatio ipsa pͥncipiũ: ñ uocato reddit᷑ ma¬
intrauit inmundũ. Et illa qͥdẽ oꝑarioꝵ simi¬
litudine. uͥunũ denariũ accepert̃ qͥ una hora.
et quiduodecies tantũ laborauert̃: qͥutiq se¬
cundũ rationes humanas. s uanas. ꝓ qͣntitate
laborissui duodecĩ denarios acciꝑe debuert̃.
utriq in bono coeqͣti. ñ alii liberati. aliidam¬
nati sunt: quia et illi qui plus laborauer̃t. et
qͦd sic uocati sunt ut uenirent. et qͦd sic labora¬
uerunt ut non deficerent: ab ipso patrefami¬
lias habuerunt. Ubi autẽ dicit᷑. gͦ cui uult

Expanded text:
\',inquit, \'reddidi, huic dona ui neque, ut hu\',inquit, \'reddidi, huic dona ui neque, ut hu? an oculus tuus nequam est, quia ego bonus sum? Sicut ergo hic nulla est acceptio personarum; quia sic alius gratis honoratur, ut alius debito non fraudetur: sic etiam cum secundum propositum Dei vocatur alius , alius non vocatur, vocato datur gratuitum bonum, cujus boni est vocatio ipsa principium; non vocato redditur maintrauit in mundum. et in illa quidem operariorum similitudine, ubi unum denarium acceperunt qui una hora et qui duodecies tantum laboraucrunt, qui utique secundum rationes humanas, sed uanas pro quantitate laboris sui duodecim denarios accipere debuerunt, utrique in bono coaequati, non alii liberati, alii damnati sunt, quia et illi, qui plus laborauerunt et quod sic uocati sunt, ut uenirent, et quod sic pasti, ut non deficerent, ab ipso patre familias habuerunt. ubi autem dicitur: ergo cui uult
Abbreviated transcription (Latin):
cimꝰ grãm dei ꝓpterea gratis dari ne grã
non sit. non tanquã debitam meritis p̃ce¬
dentibus reddi. fati assertores eẽ iactitatis:
Non intelligentes iniustificandis impiissi¬
cut ꝓpterea merita non sunt. quia dei grã ẽ.
ita ꝓpterea non eẽ fatum. quia dei grã ẽ. Itẽ¬
dere est. ubi uineȩ dñs operariis qui una hora
illic opus fecerunt. tantum dedit. quantũ
illis qui ꝑtulerunt pondus dici et estus: equa¬
les faciens in mercede: quoꝵ tam magna di¬
stantia fuerat in labore. S quid respondit
de hac ueluti acceptione ꝑsonarũ. aduersꝰ
patrẽ familias murmurantib : Amice in¬
quit non facio tibi iniuriam. Nonne erde¬
nario conuemisti mecũ: Tolle quod tuũ est.
et uade. Uolo autem et huic nouissimo da¬
re: sicut et tibi. An non licet michi qͦd uolo
facere: An oculus tuusnequam ẽ. quia ego
bonꝰ sũ: Nempehic tota iusticia ẽ. Hoc uolo. Tibi¬

Expanded text:
cimus gratiam dei propterea gratis dari, ne gratia cimus gratiam dei propterea gratis dari, ne gratia non sit, non tamquam debitam meritis praecedentibus reddi, fati assertores esse iactatis non intellegentes in iustificandis impiis sicut propterea merita non sunt, quia dei gratia est, ita propterea non esse fatum, quia dei gratia ederi, ubi uineae dominus operariis, qui una hora illic opus fecerunt, tantum dedit quantum illis, qui pertulerunt pondus diei et aestus, aequales faciens in mercede, quorum tam magna distantia fuerat in labore. sed quid respondit de hac uelut acceptione personarum aduersus patrem familias murmrantibus ? amice, inquit, non facio tibi iniuria m. nonne ex denario conuenisti mecum ? tolle quod tuum est et uade. uolo autem et huic nouissimo dare sicut et tibi. annon lie et mihi quod uolo facere? an oculus tuus nequam est, quia ego bonus sum? nempe hic tota iustitia est: \'hoc uolo. tibi
Abbreviated transcription (Latin):
quia meritum non habent:An mhis est
a dño acceptio ꝑsonarum: Nam utrunq
dixistis. pͥusfatum. acceptionẽ postea ꝑsona¬
rum: ut qm̃ utrunq refutandũ ẽ: remaneat
qͦd uultis aduersus grãm introducere meri¬
tum. Respondete gͥ de meritis paruuloꝵ:.
cur alii baptirati. alii non baptirati de cor¬
porib exeant: nec parentum meritis. uł pol¬
leant uł careant tam excellentibono. ut
fiant filii dei ex filiis hominũ. nullis pa¬
rentũ. nullis meritis suis. Nempe reticetis:
et uos ipsos potius in eo qͦd nobis obicitis
inuenitis. Nam si ubi non ẽ meritũ conse¬
quenter esse dicitis fatum: et obhoc ingrã dei
meritũ hominis uultis intelligi. nec fatũ coga¬
mini confiteri: ecce uos potius asseritis fatũ
inbaptismate paruuloꝵ. quoꝵ nullũ esse
fatemini meritũ. Si autẽ in baptirandis
paruulis et nullũ meritũ omnino p̃cedere.
et fatũ non ẽẽ conceditis: cur nos quandodi¬

Expanded text:
quia meritum non habent? aut in his est quia meritum non habent? aut in his est a domino acceptio personarum? nam utrumque dixistis, prius fatum, acceptionem postea personarum, ut, quoniam utrumque refutandum est, remaneat quod uultis aduersus gratiam introducere meritum. respondete igitur de meritis paruulorum, cur alii baptizati, alii non baptizati de corporibus exeant nec parentum meritis uel polleant uel careant tam excellenti bono, ut fiant filii dei ex hominum filiis nullis parentum, nullis meritis suis. nempe reticetis et uos ipsos potius in eo, quod nobis obicitis, inuenitis. nam si, ubi non est meritum, consequenter esse dicitis fatum et ob hoc in gratia dei meritum hominis uultis intellegi, ne fatum cogamini confiteri, ecce uos potius asseritis fatum in baptismate paruulorum, quorum nullum esse fatemini meritum. si autem in baptizandis paruulis et nullum meritum omnino praecedere et tamen fatum non esse conceditis, cur nos, quando di
Abbreviated transcription (Latin):
le sacramentũ. Manichei carnẽ xp̃i exho¬
norant. partum uirginis blasphemando:
pelagiani autem carnẽ redimendoꝵ. car¬
nis redemptoris equanda oPpterea quippe
natus ẽ xp̃c. non utiq in carne peccati. sed
insimilitudine carnis peccati: quia cȩderoꝵ
hominũ nascit᷑ caro peccati. Manichei er¬
carni xp̃i ꝑspicuam ueritatẽ: pelagiani uͦ
nullam carnẽ peccati nasci asseuerantes. au¬
ferunt carni xp̃i ꝓpriam dignitatẽ. Desi¬
nant itaq pelagiam catholicis obiectare qͦd
ñ sunt: s ipsi potius festinent positũ bapti
certe.iimerita parentum uacant: uacant
uob̾  i fatentib ipsorum etiã paruuloꝵ.
Scimus enĩ uos non hoc de anima humana
credere qͦd ante corpus terrenũ alicubi uixe¬
rit. et aliquid oꝑata sit uł boni uł mali: un¬
de istam in carne differentiam mercretur.
Quȩ gͥ causa huic paruulo baptismũ ꝓcu¬
rauit: illi negauit: Anipsi fatum habent:

Expanded text:
le sacramentum. Manichei carnem Christi exhole sacramentum. Manichei carnem Christi exhonorant partum uirginis blasphemando, Pelagiani autem carnem redimendorum carni redemptoris aequando. propterea quippe natus est Christus non utique in carne peccati, sed in similitudinem carnis peccati, quia ceterorum hominum nascitur caro peccati. Manichei ercarni Christi perspicuam ueritatem, Pelagiani uero nullam nullam peccati nasci asserentes auferunt carni Christi propriam dignitatem. Desinant itaque Pelagiani catholicis obiectare quod non sunt, sed ipsi potius festinent emendare certe merita parentum uacant, uacant uobis fatentibus ipsorum etiam paruulorum. scimus enim uos non hoc de anima humana credere, quod ante corpus terrenum alicubi uixerit et aliquid operata sit uel boni uel mali, unde istam in carne differentiam mereretur. quae igitur causa huic paruulo baptismum procurauit, illi negauit? an ipsi fatum habent,