comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ca inquib expectantes insisterent. que ex
noĩe eius moenia appellata sunt. hec et sola
naqr patent soli. Post hec alii lapide. alii ma¬
eria elificauere porticib menia. et forib et
domib adiecerunt. Labulata ligneȩ domꝰ
siebant. inde nomen ꝑmanet cabulatorũ.
y pogeũ est. constructũ sub terris edificiũ.
quod nos antrũ uel speluncã dicimꝰ. Solari¬
um qđ soli et aure pateat. qualis fuit locus
inqͦ dauid bersabeȩ lauantẽ aspexit. et ad¬
amauit. Cum iherosolimam antiocus obisi¬
deret urcanus pͥnceps tudeorũ reserato da¬
uid sepulcro tria milia auri talenta inde
ibstraxit. ex quib trecenta antiocho dedit.
it obsidionẽ relinqueret. atq ut facti in¬
uidiam demeret. fertur ex reliqua pecu¬
na institiusse pͥmus exonodochia. quib
aduentũ susciꝑet pauperũ et ꝑegnorum.
unde et uocabulũ sũpsit. Nam ex groco
insũpta languorib atq inedus miseroꝵ

Expanded text:
ca in quibus spectantes insisterent, quae ex ca in quibus spectantes insisterent, quae ex nomine eius Moeniana appellata sunt. Haec et solaria, quia patent soli. Post haec alii lapide, alii materia aedificavere porticibus moeniana, et foribus et domibus adiecerunt. Tabulata olim ligneae domus fiebant. Inde nomen permanet tabulatorum. Hypogeum est constructum sub terris aedificium, quod nos antrum vel speluncam dicimus. Solarium, quod soli et auris pateat, qualis fuit locus in quo David Bethsabee lavantem aspexit et adamavit. Cum Hierosolymam Antiochus obsideret, Hyrcanus princeps Iudaeorum reserato David sepulcro, tria milia auri talenta inde abstraxit, ex quibus trecenta Antiocho dedit, ut obsidionem relinqueret; atque ut facti invidiam demeret, fertur ex reliqua pecunia instituisse primus xenodochia, quibus adventum susciperet pauperum et peregrinorum; unde et vocabulum sumpsit. Nam ex Graeco quo consumpta languoribus atque inediis miserorum
Abbreviated transcription (Latin):
ne in occulto delicie luxuriam ginnerent.
Tricliniũ est cenaculũ atrib lectulis dis¬
cumbentiũ dictũ. Apud ueteres enĩ inlodo
uͥconuiuu apparatus exponebat᷑ tres lectuli
strati erant. in quib discũbentes epulabal¬
tur. Clinon enim groce lectũ. uel accubitũ
dr. ex quo confectum est ut tricliniũ dicet᷑.
Cella dicta. qđ occultat et celat. Cubiculũ
uero. qđ in eo cubamus. ibiq dormientes ie¬
quiescamꝰ. Cubile autẽ cubandi locus ẽ.¬
et secessus. qđ sit locus secretris. id est sine as¬
cessu. Diuersoriũ dictũ eo quod ex diuerlis
iuis ibi conueniat᷑. Hospiciũ gracus sermo
est. ubi quis ad cempꝰ. hospitali uire in habi.¬
tat. et iterum inde transiens migrat lnde
e metatum. qr mutatur. unde legitur. et cast̃
metati sunt ꝓmutauerunt. non enĩ illie ꝑ¬
manet exercitus s ꝑtransit. Moenianꝰ colle¬
ga erassi. in foro piecit materias. ut essent lo

Expanded text:
ne in occulto deliciae luxuriam gignerent. ne in occulto deliciae luxuriam gignerent. Triclinium est coenaculum, a tribus lectulis discumbentium dictum. Apud veteres enim in loco, ubi convivii apparatus exponebatur, tres lectuli strati erant, in quibus discumbentes epulabantur. Κλίνη enim Graece lectus vel adcubitus dicitur, ex quo confectum est ut triclinium diceretur. Cella dicta quod nos occultat et celat. Cubiculum vero, quod eo cubamus ibique dormientes requiescimus. Cubile autem cubandi locus est. Secessus, quod sit locus secretus, id est sine accessu. Diversorium dictum eo quod ex diversis viis ibi conveniatur. Hospitium sermo Graecus est, ubi quis ad tempus hospitali iure inhabitat, et iet metatum, quia mutatur. Unde et legitur, et castra metati sunt, pro mutaverunt. Non enim illic permanet exercitus, sed pertransit. 11. Maenius collega Crassi in foro p
Abbreviated transcription (Latin):
ctum ẽ atriũ eo quod addant᷑ ei tres porticus
extrinsecus. Alii atriũ quasi ab igne et ligno
atrum dixerunt. atrum enĩ fit ex fumo. La¬
laciũ. apalante principe archadũ dictũ in
cuiꝰ honore archades palantiũ oppidũ cons¬
truxerunt. et rogiã in ipsus nomine concli¬
tam palaciũ uocauerunt. Thalamũ. hac ex
causa uocatũ ferunt. cũ enĩ rapte fuissent
a romanis sabinȩ. ex quibi: cũ una ante ali¬
as specie nobilis. cũ magna omniũ admira¬
tione raꝑet᷑. talamoni duci. eam oraculo re¬
sponsum ẽ dari et qm̃ heȩ nuptiȩ. feliciter
cesserant. institutũ est ut in omirib nuptus
talami nomen iteret᷑. Egiptii qͦ lingua sua.
loca in quib nubentes succedunt. et cubant.
talamũ nominant. Cenaculũ dictũ acõ¬
munione uescendi. unde et cenobiũ congre¬
gatio. Antiqui enĩ publice et in cõmune ne¬
scebant᷑. nec ullius conuiuuiũ singłare erat.

Expanded text:
ctum atrium eo quod addantur ei tres porticus ctum atrium eo quod addantur ei tres porticus extrinsecus. Alii atrium quasi ab igne et lychno atrum dixerunt; atrum enim fit ex fumo. Palatium a Pallante principe Arcadum dictum, in cuius honore Arcades Pallanteum oppidum construxerunt, et regiam in ipsius nomine conditam Palatium vocaverunt. Thalamum hac ex causa vocatum ferunt. Cum enim raptae fuissent a Romanis Sabinae, ex quibus cum una ante alias specie nobilis cum magna omnium admiratione raperetur, Thalamoni duci eam oraculo responsum est dari; et quoniam hae nuptiae feliciter cesserant, institutum est ut in omnibus nuptiis thalami nomen iteretur. Aegyptii quoque lingua sua loca, in quibus nubentes succedunt et cubant, 'thalamum' nominant. Coenaculum dictum a communione vescendi; unde et coenobium congregatio. Antiqui enim publice et in commune vescebant, nec ullius convivium singulare erat,
Abbreviated transcription (Latin):
speciẽ nomen tam̃ pͥstinũ retinent. Macellũ
dictum. quod ibi mactent᷑ pecora. que mer¬
cantib uenundant᷑. Mercatum autẽ a cõmer¬
cio nominatũ. ibi enim res uendere uel emere
solitum ẽ. sicut et teloneũ dr. uͥ merces nauiũ.
et nautarũ emolumenta reddunt᷑. Ibi enim
uectigalis exactor sedet. preciũ reb impositurꝰ.
et uoce a mercatorib flagitans. Cairer ẽ a quo¬
phibemur exire. et dictus carcer acobercendo.
abitatio De habitaculis. .iII.
abhabendo uocata. ut habitare casas.
familiȩ habitacio sicut urbs uniꝰ popłi. et siẽ
orbis domiciliũ tocius generis humani. Om
ne ȩdificium antiqui edem appellauerunt. a¬
lii edem abedendo. quidam sumpsisse nomen
existimant dantes exẽplũ de plauto. si uocas¬
sem uos inedem ad pranduĩ. Hinc et edificiũ.
eoquod fuerit prius ad edendũ factũ. dula¬
edes est. siue amplior et spaciosa domus. et di¬

Expanded text:
speciem, nomen tamen pristinum retinent. 44. Macellum speciem, nomen tamen pristinum retinent. 44. Macellum dictum, quod ibi mactentur pecora, quae mercantibus venundantur. 45. Mercatum autem a commercio nominatum; ibi enim res vendere, vel emere solitum est, sicut et Telonium dicitur, ubi merces navium, et nautarum emolumenta redduntur. Ibi enim vectigalis exactor sedet, pretium rebus impositurus, et voce a mercatoribprohibemur exire, et dictus carcer a coercendo.tur.' De habitaculis . Habitatio ab habendo vocata, ut 'habitare casas' familiae habitatio, sicut urbs unius populi, sicut orbis domicilium totius generis humani. ne edificium antiqui edem appellaverunt. Alii existimant, dantes exemplum de Plauto: Si vocassem vos in aedem ad prandium. Hinc et aedificium, eo quod fuerit prius ad edendum factum. edes est, sive amplior et spatiosa domus; et di
Abbreviated transcription (Latin):
res. et dicte cocleȩ quasi cicliȩ. qđ in eis tãqͣ
ꝑ cutulũ orbemq conscendat᷑. qualis ẽ romȩ¬
centum septuaginta quinq pedib. Termas ap¬
pellatas quod caleant. greci enĩ termon calorem
uocant. Balneis uero nom̃ inditum a lauatio¬
ne meroris. Nlam greci balanion dixerunt qđ
anxietatẽ animi collat. Hȩc et giminasia dñr.
qr ibi athlete uncto corpore et ꝑfricato manib¬
exercitant᷑. nam ginimnasiũ grece. latine exerci¬
tiũ dr̃. Apoleteriũ uͥ lauantiũ uestim̃ta ponũ¬
tur. ab exuendo scilicet dictũ. apodeterĩ engm
grece exuere dr̃. Popina grecus sermo ẽ. quȩ ap̃
nos corrupte ꝓpina dr. E st autẽ locus. iuxta
balnea publica uͥ post lauachrũ a fame et
collit. Taberne. olim uocabant᷑ ediculȩ plebe¬
biorũ paruȩ. et simplices. in uicis axib et ta¬
bulis clausȩ. unde et tab̃narie qł ibi solebant
considere. Dicte autẽ taberne. quod extabuł
lignisq erant constructe. que nunc et si non

Expanded text:
eis tamquam per circulum orbemque conscendatur; qualis est Romcentum septuaginta quinque pedibus. Thermas appellatas quod caleant; Graeci enim θερμὸν calorem vocant. Balneis vero nomne moeroris. Nam Graeci balaneion dixerunt, quod anxietatem animi tollat. Haec et gymnasia dicuntur, quia ibi athletae uncto corpore et exercitantur; nam γυμνάσιον Graece, Latine exercitium dicitur. Apodyterium, ubi lavantium vestimenta ponuntur, ab exuendo scilicet dictum; ἀποδύειν enim Graece exuere dicitur. Propina Graecus sermo est, quae apud nos corrupte popina dicitur: est autem locus iuxta balnea publica, ubi post lavacrum a fame et tollat. Tabernae olim vocabantur aediculae plebeiorum parvae et simplices in vicis, axibus et tabulis clausae; unde et tabernariae, considere: dictae autem tabernae quod ex tabulis lignisque erant constructae; quae nunc, etsi non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriã siilitudinẽ. quoꝵ omnum nomi¬
na. difficillimum est ad notare. sed exom¬
nbꝰ. donat᷑ tredecĩ usui tͣdenda conscͥpsit.
Metaforaẽ. uib alicuius usurpata trans¬
latio. sic̃ eum dicimꝰ fluctuare segetes. gẽ¬
ntnare uites. dum inhis rebus fluctus
igemmas ñ inueni. us. inqubus hec u̾ba
aliund̾e transferunt᷑. sed he atq alie tͦpi¬
et loquutionĩs. ad ea quȩ intelligenda
sunt. ꝓpterea siguratis amicꝰtibus obtegũ¬
tur. ut sensum legentis exerceant. & ne
ad ammale. ut aligere̾s conscendit equos
methaphorice loquens. miscuit qͣdrupe¬
di alas auis. ⁊ quocursu deserta petiue¬
rit.miscuit uolatili cursum quadrupe¬
dis. Ab aminali ad inanimale ut alige
ros conscendit equos. methaforice loqͣus
miscuit quadrupedis alas auis ⁊ qͦ eursu

Expanded text:
opriam similitudinem. Quorum omnium nomiopriam similitudinem. Quorum omnium nomina difficillimum est adnotare, sed ex omnibus Donatus tredecim usui tradenda conscripsit. Metaphora est verbi alicuius usurpata translatio, sicut cum dicimus 'fluctuare segetes', 'gemmare vites', dum in his rebus fluctus et gemmas non invenimus, in quibus haec verba aliunde transferuntur. Sed hae atque aliae tropicae locutiones ad ea, quae intellegenda sunt, propterea figuratis amictur, ut sensum legentis exerceant, et nead animale, ut, aligeros conscendit equos; metaphorice loquens miscuit quadrupedi alas avis, et quo cursu deserta petiverit, miscuit volatili cursum quadrupedis. Ab inanimali ad inros conscendit equos; metaphorice loquens miscuit quadrupedi alas avis, et quo cursu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ marcidã apape marco spondente. re
tabellas: x rmos ẽ. sententia continuatȩ
orationis. tenorem suum usq ad ultimũ
seruans. ut est inb̃ecessu longo. locus. in¬
sula. portus. ⁊ reliq̃ Hic eñ inlongum ua¬
dit sensus. usq ad illuã. torrentiq atrum
nemus iniminet umbris Polipsindeton
ẽ. dictio. multis concatenata coniunctio¬
nibus. ut tectumq laremq armaq ami¬
cleuinq canemq. Dialiton uł asindeton.¬
ẽ figura. que e cõtrio. sine coniunctiomibꝰ.
solu̾te. ac simplicit̃ effert᷑. ut uenimꝰ. ui¬
dem̾. placuit. Antiteton ẽ. ubi cõtͣria cõ¬
triis opponunt᷑. i fententie pulcritudinẽ
readunt. ut illud. frigida pugnabant
calidis. humestaq siccis. molia eum duris.
sine pondere habentia pondus. Y palla¬
ge. qͦties cumq ꝑcontrarium uerba in¬
quilatine modi loquutionũ int̾p̃tãt᷑.
fiunt aũt appria significatione: ñ ad¬

Expanded text:
 Marcus Dama, papae, Marco spondente, rec Marcus Dama, papae, Marco spondente, rectabellas. 18. Hirmos est sententia continuatae orationis tenorem suum, usque ad ultimum servans, ut: Est in secessu longo locus, insula portum, et reliqua. Hinc enim in longum vadit sensus usque ad illud: Horrentique atrum nemus imminet umbra. 19. Polysyntheton est dictio multis concatenata conjunctionibus, ut, tectumque, laremque, armaque, amycleumque canem. 20. Dialyton, vel asyntheton figura est, quae e contrario sine conjunctionibus solute ac simpliciter effertur, ut, venimus, vidimus, placuit. 21. Antitheton est ubi contraria contrariis opponuntur, et sententiae pulchritudinem reddunt, utillud: Frigida pugnabant calidis, humentia siccis; Mollia cum duris; sine pondere, habentia pondus. 22. Hypallage quotiescunque per contrarium verba inqui Latine modi locutionum interpretantur. Fiunt autem a propria significatione ad non pr
Abbreviated transcription (Latin):
sis ẽ. sermonis inpͥncipio. u̾sus positi eius¬
dẽ infine replicatio. ut est illud Crescit
amor nummi. qnͣtum ipsa pecuna cres-¬
Schesishonomaton. multitudo nominũ
coniunctoꝵ qͦdã ambitu copulata. ut. nu¬
bila.nix. gndo. ꝓcellȩ. flumina uenti:
Paromeonẽ. multitudo u̾bor. ex una
Otite. tute. tate. tibi tanta. tiranne culist.
sed bene hoc temperauit uirgiliꝰ. dum
non coto u̾su utitur hac figura ut en mͦ.
sed nunc inpͥncipio u̾sus catum. ut est
canebat. Nunc inmedio. ut queque lacꝰ
toton est.cum plurima nomina ꝑunũ
casum deuuntiãt᷑. ut illud sed neq eur-¬
rentẽ. sed nec cognoscit euntẽ. tollentem¬
q manu. saxumq in mane mouentem:
Homoeoteleuton ẽ. cum unomodo uerba
plurima finiuntur. ut abiit. abscessit. eua-¬
sit.erupit Poliptoton est. cum diuersis
casibus sententio uariat᷑. ut ex nichilo.
nichilũ. ad ichilum nil possẽ reuerti.¬

Expanded text:
sis est sermonis in principio versus positi ejussis est sermonis in principio versus positi ejusdem in fine replicatio, ut est illud: Crescit amor nummi, quantum ipsa pecunia cresSchesis onomaton multitudo nominum coniunctorum quodam ambitu copulata, ut: Nubila, nix, grando, procellae, fulmina, venti. Paromoeon est multitudo verborum ex una Ann. 109: O Tite tute Tati tibi tanta tyranne tulisti. Sed bene hoc temperat Virgilius, dum non toto versu utitur hanc figuram, ut Ennius, sed nunc in principio versus tantum, ut est canebat. toton est, cum plurima nomina per unum casum denuntiantur, ut est illud: Sed neque currentem se, nec cognoscit euntem, Tollentemque manus, saxumque immane moventem. 16. Homoteleuton est, cum uno modo verba plurima finiuntur: ut abiit, abscessit, evasit, erupit. 17. Polyptoton est, cum diversis casibus sententia variatur, ut: Ex nihilo nihilum, ad nihilum nil posse reverti.
Abbreviated transcription (Latin):
Dilempsis est. indissimilibꝰ clausulis. aut
pluralis dictio. singulari u̾bo finita. ut.
sotiis ⁊ rege recepto: aut singularis dictio.
poma. ⁊p̃ss copia lactis Supͣ eñi sunt dix̃
hic debuit dicere. ẽ & p̃ssi copia lactis fit
aut̃ silemsis. ñ solum ꝑ parces orationis.
sed ⁊ꝑ accidentia partibus orationis Nam
silempsis ẽ:i ꝓmultis unꝰ: ut est illud ute¬
rumq armato milite complent. cum ñ
uno. sed multis militibꝰ Item ꝓ uno. mul
t̃ delsinas orion: Anaphora. ẽ repeticio
enisdem u̾bi. ꝑ principia uersuum plu¬
rimoꝵ. ut nos te dardania incensa. cua.¬
q arma sequuti. Nos tumidũ subte. per¬
m̃si claussibꝰ equor Acpana foraẽ. inuno
uersu ꝑpͥncipia sensuum. eiusdẽ uerb
repeticio. ut ce nemus angustie. iutrea
cefo cinus unda. te liquidi fleuere lacus:
Aepueusis inuno sensu. cõgeminatio u̾bi.
ut. sic sic iuuat ire subumbras Aepanalẽ¬

Expanded text:
ue. 5. Syllepsis est in dissimilibus clausulis, aut ue. 5. Syllepsis est in dissimilibus clausulis, aut pluralis dictio singulari verbo finita, ut, sociis et rege recepto, aut singupoma, et pressi copia lactis. Supra enim 'sunt' dixit. Hic debuit dicere: 'est et pressi copia lactis' Fit autem Syllempsis non solum per partes orationis, sed et per accidentia partibus. Nam syllepsis est: pro multis unus, ut est illud: uterumque armato milite complent, cum non uno, sed multis militibus. Item pro uno multiter delphinas Arion. 8. Anaphora est repetitio ejusdem verbi per principia versuum plurimorum, ut: Nos te, Dardania incensa, tuaque arma secuti, Nos tumidum sub te permensi classibus aequor. 9. Epanaphora est in uno versu per principia sensuum ejusdem verbi repetitio, ut: Te nemus Angitiae, vitrea te Fucinus unda, Te liquidi flevere lacus. 10. Epizeusis in uno sensu congeminatio verbi, ut: sic sic juvat ire sub umbras 11. Epanalep
Abbreviated transcription (Latin):
Coemata. exgreco inlatinũ eloquiũ
si gurȩ int̾ptantur. quȩ fiunt inu̾¬
bis uł sententiis. ꝑ uarias dictionum for¬
mas. ꝓpt̾ eloquii omam̃tum: Heȩ dum
multȩ sint. apud graminaticos istȩ inue¬
munt᷑ Prolempsis est. p̃sumptio ubi eaꝗ̃
nit̾ea reges ingenti mole.⁊ statim adicere
tio rei.& qui sequi debuerunt reges. int̾¬
positi sunt. inseptem uersibus: Et postea
additum ẽ ꝓcedunt castris. inde ⁊p̃sup̃¬
cio. qͥa anteᷤ posita sunt. que se  debu¬
erunt Teuma est. clausula cum plureᷤ
sensus. uno u̾bo claudunt᷑. quȩ fit tribus
modis Nam aut in primo. aut inpostre¬
mo. aut in medio. id u̾bum ponitur. qđ
sententias iungit: In pͥmo. ut. uertitur¬
enofori fundus. sententia nob: in medio.
gricia supplicio sordidata gallia cottea:
Inpostremo. manq hoc temꝑe obsequiũ
amicos. ueritas. odiũ parit: Yporeusis. est.
figura. suꝑiori cont̾ria. ubi insingulis sen¬
sibꝰ. ꝓpͥa unicuiq clausula est. ut regem

Expanded text:
chemata ex Graeco in Latinum eloquium figurae interpretantur, quae fiunt in verbis vel sententiis per varias dictionum formas propter eloquii ornamentum. Haec dum multae sint apud Grammaticos, istae inveniuntur. Prolempsis est praesumptio, ubi ea, quae 'Interea reges ingenti mole', et statim adicere,tio rei, et qui sequi debuerunt reges interpositi sunt in septem versibus, et postea additum est: 'Procedunt castris'. Inde et praesumptio, quia anteposita sunt quae sequi debuerunt. Zeugma est clausula, quum plures sensus uno verbo clauduntur, quae fit tribus modis. Nam aut in primo, aut in postremo, aut in medio id verbum ponitur, quod sententias iungit. In primo, ut Luoenophoris fundus sententia nobis. In medio, ut, Graecia Sulpicio sorti DATA, Gallia Cottae. In postremo, ut: Namque hoc tempore obsequium ami cos, veritas odium PARIT. 4. Hypozeuxis est figura superiori contraria, ubi in singulis sensibus propria unicuique clausula est, ut, Regem
Abbreviated transcription (Latin):
gramaticos illa dicunt᷑. quȩ in eloqͥo
cauere debemꝰ Sunt aũt hȩc: barbarismͦ.
soloecismꝰ. a cirologia. cacefaton. ⁊ reliqͥ
arbarismꝰ. est corruptio u̾bi uniͦ: Solo
ẽ. graminosum dicẽ campũ. ñ gramineũ:
Cacefaton. dictio obscena. uł in cõposite
castra: Mala eñĩ fuit compositio. ab ea
sillaba incip̾ẽ. q̃ suꝑrior fimerat Si alio

Expanded text:
apud grammaticos illa dicuntur, quae in eloquio apud grammaticos illa dicuntur, quae in eloquio cavere debemus. Sunt autem haec: barbarismus, soloecismus, acyrologia, cacephaton, et reliqua. 2. Barbarismus est corruptio verbi unius, est 'graminosum' dicere campum, non 'gramineum'. Cacemphaton dictio obscena vel inconposite castra. Mala enim fuit conpositio ab ea syllaba incipere, qua superior finierat. Pleo
Abbreviated transcription (Latin):
que nunc ponpeiopolis appellat᷑. ꝓfecti.
cum apud alios commorantes. suã ⁊ illor
lingũa. uiciose inconsequent̃ confuderent.
uloecismo nom̃ dederunt. Unde i simili¬
t̃ loquentes. soloecisios facere dicuntur
Soloecismꝰ aut̃. apud poetas schema dicit᷑
quociens in u̾su. necessitate metͥ fact᷑ in¬
uenit᷑ Cum aut̃ ñ inuenit᷑ necessitas.
ꝑmanet solo ecisii culpa: Soloecismus
fit duobꝰ modis. aut ꝑpartes orationis aut
orationis fit. si alteram partem ꝓaltera po-¬
namus. ut puta. si p̃positiones ad uerbiis
applicemꝰ. ꝑ accidentia fit. idẽ. ꝑea qͦ accidũt
partibus. ut puta. ꝑ qualitates. genã: mnciꝰ
sigura. & casus ꝑ ista igit᷑ omĩa. fiunt solee¬
cisini.sic̃ donat᷑ exposuit: fiunt p̃terea &
pluribꝰ modis: Nam lucilius. centum ge¬
nera soloecismoꝵ dix̃: Quos om̃s uitare
potius. quã sequi debet. qui regulam recte
loquendi tenere studet .xx.

Expanded text:
quae nunc Pompeiopolis appellatur, profecti, quae nunc Pompeiopolis appellatur, profecti, cum apud alios commorantes, suam et illorum linguam vitiose inconsequenterque confunderent, soloecismo nomen dederunt. Unde et similiter loquentes soloecismos facere dicuntur. 53 3. Soloecismus autem apud poetas schema dicitur, quoties inversu necessitate metri factus invenitur; cum autem non invenitur necessitas, permanet soloecismi culpa. 4. Soloecismus fit duobus modis: aut per partes orationis, aut orationis fit, si alteram partem pro altera ponamus, ut puta si praepositiones adverbiis applicemus. Per accidentia fit, id est, per ea quae accidunt partibus, ut puta per qualitates, genera, numeros, figuras, et casus. Per ista igitur omnia fiunt soloecismi, sicut Donatus exposuit. 5. Fiunt praeterea et plurimis modis. Nam Lucilius centum genera soloecismorum dixit, quos omnes vitare potius quam sequi debet qui regulam recte loquendi tenere studet. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
lis sequit᷑. ut bonũ aurum. iustum a¬
micum. sed hoc uitiũ aut suspensione.
m. litĩş. aut de cractione uitam. Iotacismꝰ
est. qͦtiens in iota littera. duplicat᷑ sonꝰ.
ut troia maia. ubi earum litterarũ ad eo
exi lis erit ꝓñtiatio. ut unum. iota. ñ
duo. sonare uideant᷑. lautacismꝰ est. si
puno .l. duo ꝓnuntia̾ntur. ut afri faci¬
unt. sic̃ colloquiũ ꝓconloquium. uel
quotiens unum .l. ex i lius. duo. largius
ꝓferimꝰ. qđ contͣ est: Nam largiꝰ duo. ex¬
iͥ liꝰ unum ꝓferre debemus. Collisio
est. quotiens nouissime sillabe finns in
alteriꝰ pͥncipio est. ut mat̾ terra:
ecismꝰ est. plurimoꝵ uerborum
inter se inconueniens compositio. sicut
barbarismꝰ. umꝰ u̾b corruptio. Uerba em̃i.
ñ recta lege. con iuncta. soloecismꝰ ẽ. Ut
siquis dicat. int̾ nobis. ꝓ int̃ nos. aut da¬
te ueniam sceleratoꝵ. p̾ro sceleratis: Dic¬
tus aut̃ soloecismꝰ. acilicibꝰ. qͥ exurbe solõ.

Expanded text:
lis sequitur, ut, bonum aurum, justum alis sequitur, ut, bonum aurum, justum amicum. Sed et hoc vitium, aut suspensione m litterae, aut detractione vitamus. 7. Iotacismus est quoties in iota littera duplicatur sonus, ut, Troiia, Maiia, ubi earum litterarum adeo exilis erit pronuntiatio, ut unum iota, non duo, souare videatur. 8 Lambdacismus est, si pro uno l duo pronuntientur, ut Afri 52 faciunt, sicut colloquium pro conloquium; vel quoties unum l exilius, duo largius proferimus. Quod contra est; nam unum largius, duo exilius proferre debemus. 9 Collisio est quoties novissimae svllabae finis in alterius principio est, ut matertera. Cloecismus est plurimorum verborum inter se inconveniens compositio, sicut barbarismus unius verbi corruptio. Verba enim non recta lege conjuncta soloecismus est; ut si quis dicat, inter nobis pro inter nos; aut dare veniam sceleratorum, pro sceleratis. 2. Dictus autem soloecismus a Cilicibus, qui ex urbe Solae,
Abbreviated transcription (Latin):
barbara uerba latinis eloquiis inserumꝰ
barbaro lexis dicit᷑. Item qͣndo in ꝓsa
uitium sit sermonis. barbarismꝰ uoca¬
tur: Qnͣdo in metro: in etaphasmꝰ dicitͣ
Barbarismꝰ aũt fit. scripto ⁊ ꝓñtiatione
Scripto. quatuor modis. siquis in u̾bo.
litteram uł sillabam adiciat. mutet.
tns mutet. uł minuat Pñtiatione aũt
fit. intemporibus. tonis. aspirationibus.
&. reliquis quȩ sequũt᷑ Ptempora quippi
fit barbarismus. si ꝑlonga sillaba. breus
ponat᷑. aut ꝓbreui longa ꝑtonos. si accen¬
tus in alia fillaba com mũtet᷑. Paspira¬
tionem.si adiciatur. h. littera ubi non
debet: aut de trahitur ubi ẽẽ oportet: ꝑ
hiatum. quotiens inꝓñtiatione scindit᷑
uersus. antequã compleat᷑. siue qͦtienᷤ uo¬
calis uocalẽ seqr̃. ũ musae aonideᷤᷤ. Fit barba¬
rismꝰ ⁊ ꝑ met̾acismo. i otaci̾moᷤ. ⁊ lautacimoᷤᷤ.
M etacismus ẽ. quotiens. al. litteram uoca¬

Expanded text:
barbara verba Latinis eloquiis inseruntur, barbara verba Latinis eloquiis inseruntur, barbarolexis dicitur. Item quando in prosa vitium fit sermonis, barbarismus vocatur; quando in metro, metaplasmus dicitur. 3. Barbarismus autem fit scripto, et pronuntiatione. Scripto quatuor modis: si quis in verbo litteram, vel syllabam adjiciat, mutet, transmutet, vel minuat. Pronuntiatione autem fit in temporibus, tonis, aspirationibus, et reliquis, quae sequuntur. 4. Per tempora quippe fit barbarismus, si pro longa syllaba brevis ponatur, aut pro brevi longa. Per tonos, si accentus in aliam syllabam commutetur. Per aspirationem, si adjiciatur h littera ubi non debet, aut detrahatur ubi esse oportet. 5. Per hiatum, quoties in pronuntiatione scinditur versus antequam compleatur; sive quoties vocalis votalem sequitur, ut Musae Aonides. Fit barbarismus, et per metacismos, iotacismos, et lambdacismos. 6. Metacismus est quoties m litteram voca
Abbreviated transcription (Latin):
nant: Hȩc eñ duo. qͣdã int̃ se cominu¬
nione cõfusa. con iecta differentia se cer¬
nunt᷑: ꝑ ꝗͣ qͥd sit utrumq cognoscitur.
Ut cumqueritur. qͥd sit int̾ regem. & cuñ¬
nũ. ad iecta differentia. qͥd ut̃q sit. de¬
uͦ. crudelis Int̾ hȩc enĩ duo. differentia
cum posita fuerit. qͥd sit uĩq cognoscit᷑
sic ⁊ cet̾a: De BAR BARIS MO
arbarismꝰ est uerbum corruptum.
littera uł sono enuntiatum: littera
ut floriet. dum florebit. dicere oportea
sono. si ꝓ media sillaba. pͥma ꝓ ducatur.
ut latebrȩ. tenebrȩ: Appellat᷑ aũt bar¬
barimus. ab arbaris gentibus. dũ latinȩ
orationis integritate̾ nescirent. Una¬
quȩq .N. gens. facta romanoꝵ: eũ opib
suis. uicia qͦq ⁊ u̾boꝵ. ⁊ morp. rom̃a trans¬
inisie: Int̾ barbarĩmum aũt & barbari¬
lexis. hoc int̾ẽ. qđ barbarimꝰ inuerbo
latino fit. dum corrumpit᷑ Quãdo ueri

Expanded text:
nant. Haec enim duo quadam inter se communant. Haec enim duo quadam inter se communione confusa, coniecta differentia secernuntur, per quam quid sit utrumque cognoscitur; ut cum quaeritur quid inter regem sit et tyrannum, adiecta differentia, quid uterque sit deannus vero crudelis'. Inter haec enim duo differentia cum posita fuerit, quid sit utrumque cognoscitur. Sic et cetera. De barbarismo . Barbarismus est verbum corrupta littera vel sono enuntiatum. Littera, ut 'floriet', dum 'florebit' dicere oporteat; sono, si pro media syllaba prima producatur, ut 'latebrae', 'tenebrae'. Appellatus autem barbarismus a barbaris gentibus, dum latinae orationis integritatem nescirent. Unaquaeque enim gens facta Romanoruborum et morum Romam transmisit. 2. Inter barbarismum autem, et barbarolexim hoc interest, quod barbarismus in verbo Latino fit, dum corrumpitur; quando autem
Abbreviated transcription (Latin):
quia sit ex humo. aut ex contrariis. ut
alauando lotus. dum lotũ ñ sit mundũ.
ꝙ lucus. quia umbra opacꝰ. parũ luceat:
Quȩdã etiã factasunt ex nominũ diriua¬
tione. ut aprudentia prudens. quȩdam
etiam ex uocibus. ut agarrulitate garru¬
lus Quȩdam ex greca ethimologia or¬
ta. ⁊ declinata sunt inlatinim. ut silua.
domꝰ. Alia qͦq ex nominibus locoꝵ. ur-¬
bium. uł fluminũ. traxerunt uocabula
Multa etiam. ex diuersarum gentium
sermone uocant᷑. Unde iorigo eor uix
cernit᷑: Sunt enĩ pleraq barbara nomi¬
na. ⁊ incognita. latinis. et grecis
Hanc philosophi ad uerbium dicunt.
quia uocẽ illã. de cuiꝰ re querit᷑. uno ⁊
singulari uerbo de signat: Quid enim
iliud sit inuno uerbo positum. de cla
cum t̾niinũ dicimꝰ finẽ. aut populatus
uerbi rem. uno uerbo manifestamꝰ:
ifferentia ẽ. De differentus
species diffuntionis. quam seripto¬
res artium. de eodẽ et de altero nomi¬

Expanded text:
quia sit ex humo, aut ex contrariis ut quia sit ex humo, aut ex contrariis ut a lavando 'lutum', dum lutum non sit mundum, et 'lucus', quia umbra opacus parum luceat. Quaedam etiam facta sunt ex nominum derivatione, ut a prudentia 'prudens'; quaedam etiam ex vocibus, ut a garrulitate 'garrulus'; quaedam ex Graeca etymologia orta et declinata sunt in Latinum, ut 'silva', 'domus'. Alia quoque ex nominibus locorum, urbium, vel fluminum traxerunt vocabula. Multa etiam ex diversarum gentium sermone vocantur. Unde et origo eorum vix cernitur. Sunt enim pleraque barbara nomina et incognita Latinis et Graecis. Hanc philosophi adverbium dicunt, quia vocem illam, de cuius requiritur, uno et singulari verbo designat. Quid enim illud sit in uno verbo positum declaratcum 'terminum' dicimus 'finem', aut 'populatas' verbi rem uno verbo manifestamus. De differentiis . Differentia est species definitionis, quam scriptores artium de eodem et de altero nomi
Abbreviated transcription (Latin):
chimologia ẽ. origo uocabulorum.
cum uis uerbi uł nominis. ꝑ int̾p̃ta¬
tionẽ colligitur: Hanc aristotiles. smibolon.
cicero. ad notationẽ nominauit. quia
nomina ⁊ uerba rerum nota facit.
exemplo ꝓposito. ut puta flum̃. quia
fluendo creuit. afluendo dictum: Cuiꝰ
cognitio. sepe usum necessarium habet.
in interp̃tatione sua Nam dum iuderis
unde ortum ẽ nom̃. citiꝰ uim eius intel¬
ligis Omĩs eñĩ rei inspectio: ethimoligia
cognita. planior ẽ Non aut̃ omĩa nomi¬
na auetheribꝰ scd̃m naturam imposita
sunt: Sed quedam & scđm placitum.
sic̃ ꝙ. nos seruis. & possessiombꝰ. int̾dum
scđm qđ placet nr̃e uoluntati. nomina
damꝰ Hinc est qđ omniũ nominum
ȩchimologiȩ ñ reperiunt᷑. qͥa quedam
ñ scd̾m qͣlitatẽ. qͣgenita sunt. sed ruxta
arbitrium humanȩ uoluntatis. uoca-¬
bula acceperunt Dunt aũt echimolo¬
giȩ nominũ. aut ex causis dictȩ. ut reges.
arecte agendo. aut exorigine. ut homo.

Expanded text:
mologia est origo vocabulorum, cum vis verbi vel nominis per interpretationem colligitur. Hanc Aristoteles σύμβολον, Cicero adnotationem nominavit, quia nomina et verba rerum nota facit exemplo posito; utputa 'flumen', quia fluendo crevit, a fluendo dictum. Cuius cognitio saepe usum necessarium habet in interpretatione sua. Nam dum videris unde ortum est nomen, citius vim eius intellegis. Omnis enim rei inspectio etymologia cognita planior est. Non autem omnia nomina a veteribus secundum naturam inposita sunt, sed quaedam et secundum placitum, sicut et nos servis et possessionibus interdum secundum quod placet nostrae voluntati nomina damus. Hinc est quod omnium nominum etymologiae non reperiuntur, quia quaedam non secundum qualitatem, qua genita sunt, sed iuxta arbitrium humanae voluntatis vocabula acceperunt. Sunt autem etymologiae nominum aut ex causa datae, ut 'reges' a regendo et recte agendo, aut ex origine, ut 'homo',
Abbreviated transcription (Latin):
litterȩ. ꝓ alia littera. ut impete ꝓ impeti¬
⁊ olli ꝓ illi Methatesis. trans positio littẽ.
tionẽ methaplasmum ẽẽ. qͥ inuno serma¬
ne fit ratione uiciosus Idem intersoloees¬
mum & scema. idẽ ꝑfectã sermonum
cõnexionẽ. figura est. quȩ fit contextus
sermonũ ratione uiciosa Ergo metha¬
plasia & scemata media sunt. ⁊ discernũ¬
tur pericia. & imꝑricia. fiunt aut̃ ad orr

Expanded text:
litterae pro alia littera, ut 'inpete' pro 'impetu', 'olli' pro 'illi'. Metathesis trtionem, metaplasmum esse, qui in uno sermone fit ratione vitiosus. Imum et schema, id est perfectam sermonum conexionem, figura est, quae fit contextu sermonum oratione vitiosa. Ergo metaplasmi et schemata media sunt et discernuntur peritia
Abbreviated transcription (Latin):
tranfformatio dicit᷑. qͥfit inuno u̾bo
ꝓpt̾ metri necessitatẽ ⁊licentiam poȩtar̃.
cuiꝰ species iste sunt: ꝓthesis. ad positio in
Sincopȩ abscisio de medio. ui forsan ꝓforsitan
discissio sillabȩ induas. ut diues picꝰtai¬

Expanded text:
Transformatio dicitur, qui fit in uno verbo Transformatio dicitur, qui fit in uno verbo propter metri necessitatem, et licentiam poetarum. Cujus species istae sunt. 2. Prothesis, appositio in ntemno'. Syncope abscisio de medio, ut 'forsan' pro 'forsitan'. discissio syllabae unius in duas facta
Abbreviated transcription (Latin):
gua. Perisologia ad iectio plurimorum
qͣmñ mori: Macrologia est longloquiũ.
res ñ necessarias comp̃hendens. ut legati
tũ enĩ qđ repetit᷑. una res ẽ. sed crebo ser¬
mone adnuntiata E clypsis. est de fectus
dictionis. in quo necessaria uerba de sunt.
nosis ẽ. humilitas. statũ rei magne. dictis
bolia. est ambigua diffinctio. quȩ fit aut
ꝑ casum accusatruũ. ut illud responsum
appollinis ad pirrum. Aio te eacida. ro
manos uincere posse. In quo ñ ẽ certum.
quẽ mipso u̾su monstrauerit ẽẽ uictorẽ:
fit ⁊ ꝑ incercã distinctionẽ. ut bellum in¬
gens ger et italia: In certa distinctio.
utrũ bellum ingens. an ingens italia:
fit ⁊ ꝑ commune uerbũ. ut. de p̃catur ca¬
to. Calumniatur cicero. p̃stolatur brutꝰ.
dedignat᷑ antonius Nec ostendit᷑ in hac
ambiguitate. utrũ ipsi alios an alii ipsos
dep̃cati sint. aut calomniati: fit &. ꝑ homo¬
nimiã. qͣndo uno nomine multa signi¬
ficantur: ut acies. & ñ addas aut ferri. aut

Expanded text:
era. Perissologia adiectio plurimorum quam non mori. Macrologia longiloquium, res non necessarias conprehendens, ut Liv. ftum enim quod repetitur una res est, sed crebro sermone adnuntiata. Eclipsis est defectus dictionis, in quo necessaria verba desunt, unosis est humilitas, statum rei magnae dictis bolia, ambigua dictio, quae fit aut per casum accusativum, ut illud responsum Apmanos vincere posse. In quo non est certum quem in ipso versu monstraverit esse victorem. 14. Fit et per incertam distinctionem, ut, bellum ingens geret Italia. Incerta distinctio, utrum bellum ingens, an ingens Italia. 15. Fit, et per commune verbum, deprecatur Cato, calumniatur Cicero, praestolatur Brutus, dedignatur Antonius; nec ostenditur in hac ambiguitate utrum ipsi alios, an alii ipsos deprecati sunt, aut calumniati. 16. Fit et per homonymiam, quando uno nomine multa significantur, ut acies, et non addas, aut ferri, aut
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓbandas res Epistolamꝰ ꝓpͥe greci uocait.
qđ int̃p̃tat᷑ latine missa. stola eĩ. fiue sta
missa ł missi: Ante cartȩ & m̃branarũ usũ
inde dolatis ex ligno codicellis. eplarũ adlopͥo
scrbebantur. Unde & portitores earum. tiba¬
larios uocauere:¬

Expanded text:
ad comprobandas res. Epistolam proprie Graeci vocant, ad comprobandas res. Epistolam proprie Graeci vocant, quae interpretatur Latine, missa. Styla enim seu styli, missa vel missi ante membranarum usum in dedolatis ligneis codicellis epistolarum alloquia scribebantur: unde portitores earum tabellarios vocaver
Abbreviated transcription (Latin):
Proemiũ ẽ unciũ dicendi. st̃ eñ ꝓemia pͥn¬
cipia libroꝵ. quȩ ante causȩ narrationẽ. ad in-¬
struendas audientiũ aures coaptantur: cuiꝰ
nom̃ pleriq latinitatis periti. sine translacio¬
ne posuerunt: Hoc aũ uocabulũ apud nos
int̃p̃tatũ p̃facio ñcupatur. quasi p̃ loquutio
Precepta sunt. quȩ aut quid faciendũ. uł qͥd
ñ sit faciendũ docent Quid faciendum: ut di-
tum facies: Similit̃ & gentiliũ p̃cepta ł iubent.
uł uetant: Iubent faciendum: ut midꝰ ara:¬
Sere nudus Uetant: ut neue int̾ utes. coril¬
lum sere. neue flagella sũma pete: Prim̾
aleius se ꝑserutari oportere. Parabola qͥpe
alicuiꝰ rei similitudinẽ ꝑse gerit: S ꝙ lat
sit uocabulum grecũ. iam tam̃ ꝓlatino ustr¬
pat᷑. & notum ẽ. qd̃ imnparabolis quȩ dicunt᷑
qđ disputacione soluenendũ sit Questioaui¬
tũ. quasi argutũ. qđ sit argute inuentum.

Expanded text:
Prooemium est initium dicendi. Sunt enim pProoemium est initium dicendi. Sunt enim pcipia librorum, quae ante causae narrationem ad instruendas audientium aures 255 coaptantur. Cujus nomen plerique Latinitatis periti sine translatione posuerunt; hoc autem vocabulum apud nos interpretatum praefatio nuncupatur, quasi praelocutio. 10. Praecepta sunt quae aut quid faciendum, aut quid non faciendum sit, docent. Quid facitum facies.' Similiter et gentilium praecepta vel iubent vel vetant. Iubent faciendum, ut Virsere nudus: vetant, ut, Neve inter vites corilum sere, neve flagella Summa pete. Primusaltius se perscrutari oportere? Parabola quippe alicujus rei similitudinem prae se gerit; quod licet sit vocabulum graecum, jam tamen pro latino usurpatur. Et notum est quod in parabolis, quae dicuntur quod disputatione solvendum sit. Quitum, quasi argutum, vel quod sit argute inventum
Abbreviated transcription (Latin):
& u̾bum: Sermo enĩ altera eget ꝑsona: Trac¬
tatꝰ specialit̾ ad se ipsũ ẽ: Uerbũ aut̃ ad om̃s
Unde ꝙ dicit᷑. uerbũ feci ad popłm. Commen¬
taria dicta quasi cũ mente. sunt enĩ int̃p̃taci¬
ones. ut cũm̃ta uiris. cõm̃ta euuangłii: Apolo¬
geticum ẽ. excusacio. inquo solent quidam
accusantibꝰ respondere: Indefensione enĩ aut
negatione sola. positũ ẽ. ⁊ est nom̃ grecum: Pana¬
giricum ẽ. licenciosũ & lascituosum genꝰ dicendi.
inlaudibus regum. incuiꝰ cõpositione. homines
multif m̃datiis ad ulant᷑ Quod malũ agre¬
cis exortum ẽ. quoꝵ leur tas instructa di¬
cend facilitate. ⁊ copia incredibili. multas
m̃dacioꝵ nebulas suscitauit: fastoꝵ. libri st̃
in qͥbus reges ł consules scribunt᷑. afascibus
dicti. idẽ potestatibꝰ. Unde & ouidii libri. fas¬
toꝵ dicunt᷑. qr de regibus & consulibꝰ edicti st̃.

Expanded text:
et verbum. Sermo enim altera eget persona. Tracet verbum. Sermo enim altera eget persona. Tractatus specialiter ad seipsum est. Verbum autem ad omnes. Unde et dicitur: Verbum fecit ad populum. Commentaria dicta quasi cones, ut commenta iuris, commenta Evangelii. Apologeticum est excusatio, in quo solent quidam accusantibus respondere. In defensione enim aut negatione sola positum est; et est nomen Graecum. Panegyricum est licentiosum et lasciviosum genus dicendi in laudibus regum, in cuius conpositione homines multis mendaciis adulantur. Quod malum a Graecis exortum est, quorum levitas instructa dicendi facultate et copia incredibili multas mendaciorum nebulas suscitavit. Fastorum libri sunt in quibus reges vel consules scribuntur, a fascibus dicti, id est potestatibus. Unde et Ovidii libri Fastorum dicuntur, quia de regibus et consulibus editi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
solum sc̃bere libros eiꝰ quisquã. sed nec legere
quidẽ occurrat: de generib opusculorũ.ui.
pusculoꝵ gn̾a̾ eẽ tria Prumĩ genus
excerpta sunt. quȩ grecȩ scolia ñ cupant᷑
Inquibꝰ ea que uident᷑ obscura. uł difficilia.
sũmatĩ acbreuit̃ ꝑstringunt᷑ Scđm genus.
homelie st̃. quas latini u̾bũ appellant. que
ꝓferunt᷑ inpopłis: Tercium thomi. quos nos
libros. ł uolumina ñcupamꝰ: Homelie aũt¬
ad uulgũ loquiuit᷑. Tnomi uͦ. idẽ libri: ma¬
ioris sunt disputacionis: Dialogus: conloquu¬
tio duoꝵ. ł plurimoꝵ. quem latini sermonẽ
dicunt: Nã quos greci dialogos uocant. nos
sermones uocamꝰ: Sermo aũ dictꝰ. q int̾utr̃u¬
q serit᷑. Unde inuirgilio. mu̾lta inter se sere¬
bant: Tractatꝰ aũ. uniꝰ rei multiplex exposici¬
o. eo qđ thrahat sensum multa sentiendi. con¬
tractando secũ: Differt̃ aũ sermo. tractatus.

Expanded text:
solum scribere libros eius quisquam, sed nec legere solum scribere libros eius quisquam, sed nec legere quidem occurrat. De generibus opusculorum . Opusculorum genera esse tria. Primum genus excerpta sunt, quae Graece scholia nuncupantur; in quibus ea quae videntur obscura vel difficilia summatim ac breviter praestringuntur. Secundum genus homiliae sunt, quas Latini verbum appellant, quae proferuntur in populis. Tertium tomi, quos nos libros vel volumina nuncupamad vulgus loquuntur. Tomi vero, id est, libri, maioris sunt disputatio duorum vel plurimorum, quem Latini sermones dicunt. Nam quos Graeci dialogos vocant, nos sermones vocamus. Sermo autem dictus, quia inter utrumque seritur. Unde in Virgilio: Multa inter se serebant. Tractatus est unius rei multiplex expositio, eo quod tractat sensum in multa sentiendi contrectando secum. Differt autem sermo, tractatus
Abbreviated transcription (Latin):
simul atq hinc latinas. additis auctoꝵ. i ma¬
ginibꝰ. inatrio qđ de manubiis magnificen
uitã eusebius cesariensis conscripsit. pi¬
sistrtũ insaerȩ bibliotecȩ studio. pͥmꝰ ad aqͣre
contendit Hic enĩ inbiblioteca sua. ꝓpe tri¬
ginta uolumiñ milia habuit: iheronimꝰ qͦq
atq gennadiꝰ. eccłasticos scriptores toto oribe
querentes. ordine ꝓsequuti sunt. eoꝵq studia
inuno uoluminis indiculo comp̃henderunt:
pud grecos qͦq calciteriꝰ. miris attollit᷑
laudibꝰ. qđ tantos libros ediderit. quantos
quisq nrm alienos scrib̾e ꝓpͥa manu uix pos¬
sit: De nr̃is qͦq apud grecos origenes. infcrip¬
turarum labore. tam grecos ꝗͣ latinos. oꝑum
suoꝵ nunero superauit: Deniq iheronimꝰ.
sex milia libroꝵ eiꝰ legisse fatet᷑ Hoꝵ tamen
omiũ studia augustinꝰ ingenio. ł sciencia sua
uicit: Nam tanta scͥpsit ut diebꝰ ac noctibꝰ. ñ

Expanded text:
simul atque Latinas, additis auctorum imasimul atque Latinas, additis auctorum imaginibus in atrio quod de manubiis magnificentVitam Eusebius Caesariensis conscripsit, Pisistratum in sacrae bibliothecae studio primus adaequare contendit. Hic enim in bibliotheca sua prope triginta voluminum millia habuit. 2. Hieronymus quoque atque Gennadius Ecclesiasticos scriptores toto orbe quaerentes ordine persecuti sunt, eorumque studia in uno voluminis indiculo comprehenderunt.Apud Graecos quoque Chalcenterus miris attollitur laudibus, quod tantos libros ediderit quantos quisque nostrum alienos scribere propria manu vix possit. 2. De nostris quoque apud Graecos Origenes, in Scripturarum labore, tam Graecos quam Latinos operum suorum numero superavit. Denique Hieronymus sex milia librorum eius legisse fatetur. Horum tamen omnium studia Augustinus ingenio vel scientia sua vicit. Nam tanta scripsit ut diebus ac noctibus non
Abbreviated transcription (Latin):
scripturas ueteris testam̃ti. in grec a
Quoce exhebrea lingua. ꝑseptuaginta int̃p̃¬
tes tranfferre curaũ. quas in alexandrina
biblioteca habuit:. Siqͥdẽ singłi. insingulis
ie discreparet fuer̃ ꝙ alii intp̃tes qͥ exhe¬
brea lingua ingrecũ. sacra eloquia transtu¬
lerunt. sic̃ aquila. simacus. & theodocion.
sic̃ eciã ⁊ uulgaris illa intp̃tacio. cuiꝰ auctor
ñ aparet. & obhoc sine nomine int̾p̃tis.
quinta edicio ñ cupat᷑. Pretea sextã ⁊ septimã
edicionẽ. origines iniro labore repꝑit. et
cum ceteris edicionibꝰ comparauit. Pres¬
bit̃ qͦq iheronimꝰ. trium linguaꝵ perit᷑.
ex hebreo inlatinum eloqurũ. easdẽ scͥptu
ras conuertit. eloquent̃q transfudit. cuiꝰ
int̃p̃tacio. merito ceceris ante fertur: Nam
ẽ & uerboꝵ tenacior. & ꝑspicuitate sententie
cesar dedit marco uarroni negociũ. maxi¬
mȩ bibliotecȩ construendȩ: Primũ aut̃ romȩ
blibliotecas publicauit pollio. hinc grecas

Expanded text:
uras Veteris Testamenti, in Graecam vocem ex Hebraica lingua per septuaginta interpretes transferre curavit, quas in Alexandrina bibliotheca habuit. Siquidem singuli ino singulis ne discreparet. Fuerunt et alii interpretes, qui ex Hebraea lingua in Graecum sacra eloquia transtulerunt, sicut Aquila, Symmachus et Theodotion, sicut etiam et vulgaris illa interpretatio, cuius auctor non apparet et ob hoc sine nomine interpretis Quinta Editio nuncupatur. Praeterea sextam et septimam editionem Origenes miro labore repperit, et cum ceteris editionibus conparavit. Presbyter quoque Hieronymus trium linguarum peritus ex Hebraeo in Latinum eras convertit, eloquenterque transfudit; cuius etiam interpretatio merito ceteris antefertur. Nam est et verborum tenacior et perspicuitate sententie esar dedit Marco Varroni negotium quam maximae bibliothecae construendae. 2. Primum autem Romae bibliothecas publicavit Pollio, Graecas
Abbreviated transcription (Latin):
ta eo qđ ad sacros libros eligebat᷑. similł augus¬
tee. s sub colorata. Quarta. teneotica. aloco
alexandriȩ. qͥuȩ ita uocat᷑. fiebat. Quinta. sal¬
tica ab opido salo: Sexta corneliana. acornelio
galo. p̃fecto egipti. pͥmũ confecta: Septima.
emporitica qd̾ ea merces inuoluunt᷑. cum sit
scripturis minꝰ idonea: de pargainenis.

Expanded text:
ta eo quod ad sacros libros eligebatur, similis Augusta eo quod ad sacros libros eligebatur, similis Augusteae, sed subcolorata. Quarta Taeneotica, a loco Alexandriae qui ita vocatur, ubi fiebat. Quinta Saitica, ab oppido Sai. Sexta Corneliana, a Cornelio Gallo praefecto Aegypti primum confecta. Septima emporetica, quod ea merces involvuntur, cum sit scripturis minus idonea. De pergamenis
Abbreviated transcription (Latin):
exe. litterarum materies. paruuloꝵ nu
dia sensus. quarũ studiũ pͥmi greci tra¬
didisse ꝓdunt᷑. Greci aũ & tusci pͥmum
qͥs hab Uñ nap̃ scͥbas dicebat᷑. Cerã ferro neu
dito: Pea instiata i. ut cera ossibꝰ scbent. sic̃ indi¬
catatta in satira dicens Uertamus uome¬
rem in ceram. mucroneq aremꝰ oseo brafi¬
ũ aũ grece: latine scͥptoriũ dicitꝰ: Nam gra¬
fia scriptura est: De cartis.ii.
Artarũ usum. primũ egiptꝰ
ministrauit. ceptũ apud mẽpbi¬
ticamurbẽ. Mẽphis enĩ ciuitas ẽ egyp¬
tiorũ ubi cartę usus inuentꝰ ẽ pͥmũ.
sic̃ ait lucanꝰ: Conficitur bibula men¬
phnitis carta papiro: Bibulam aũ papirũ
aixit. qł humorẽ bibat. Carta aũ dieta.
qđ parti papiri tegiñ decerptum. glutinat᷑.
Cuiꝰ genera quã plura sunt: Prima & p̾ei¬
pua: augustea regia. maioris formȩ uiho¬
norẽ octau augusti appellata: Scd̃a libiana.
ob honorẽ ubiȩ ꝓ uincię: Tecia iherẽtica dic¬

Expanded text:
Cerae litterarum materies, parvulorum ndia sensus. Quarum studium primi Graeci tradidisse produntur. Graeci autem et Tusci primum  Unde et apud scribas dicebatur: 'Ceram ferro ne caedito.' Postea institutum ut cera ossibus scriberent, sicut indicat Atta in Satura dicens 12; Vertamus vomerem in cera mucroneque aremus osseo. Graphium autem Graece, Latine scriptorium dicitur. Nam γραφή scriptura est. De cartis . Cartarum usum primum Aegyptus ministravit, coeptum apud Mempticam urbem. Memphis enim civitas est Egyptiorum, ubi charte usus inventus est primum, sicut ait Lucanus: Conficitur bibula Memphitis carta papyro. Bibulam autem papyrum dixit quod humorem bibat. Carta autem dicta quod carptim papyri tegmen decerptum glutinatur. Cuius genera quam plura sunt. Prima et praecipua Augustea regia, maioris formae in honorem Octaviani Augusti appellata. Secunda Libyana, ob honorem Libyae provinciae. Tertia hieratica dic
Abbreviated transcription (Latin):
inumbrã terrȩ luna ineurrit. ñ em̃ suũ
liuũ habe s asole inluminari putatur. Un¬
de & ddefectum patit᷑. si inter ipsã ⁊ solẽ umbra
t̾rȩ int̾ueniat: Fatit᷑ aũ hoc quinta decima lu¬
na. eo usq quãdui centrum. atq umbrã obstan¬
tis terrȩ exeat. uideatq solẽ uł asole uideat᷑¬
tellȩ. De differentia stellarum
ꝙ sidera. & astra: int̾ se differunt: Namstel¬
laẽ. quȩ libet singularis: Sidera uero suiit.
stelł plurimis facꝰta. ut uades pliades Astra
aũ. stellȩ grandes. ut orion bootes. S hec nomi¬
na scriptores confundunt. ⁊astra ꝓstellis.
ꝙ stellas ꝓsideribus ponunt :
sicut & luna: De stellarum etrfa situ
tellȩ immobiles sunt. & cũ celo fixȩ. ꝑpetu¬
Io motu ferunt᷑. neq cadunt ꝑdiem. sed
Tolis splendore obscurant᷑. De stellarum
ferunt᷑ quȩ celo fixa st̃. ⁊cum celo uoluũt᷑.

Expanded text:
in umbram terrae luna incurrit. Non enim suum in umbram terrae luna incurrit. Non enim suum lumen habere, sed a sole inluminari putatur, unde et defectum patitur si inter ipsam et solem umbra terrae interveniat. Patitur autem hoc quinta decima luna eo usque, quam diu centrum atque umbram obstantis terrae exeat videatque solem, vel a sole videatur. De differentia stellarumet sidera et astra inter se differunt. Nam stella est quaelibet singularis. Sidera vero sunt stellis plurimis facta, ut Hyades, Pleiades. Astra autem stellae grandes, ut Orion, Bootes. Sed haec nomina scriptores confundunt, et astra pro stellis et stellas pro sideribus ponunt. §sicut et luna. § 62 De stellarum situ. Stellae inmobiles sunt et cum caelo fixae perpetuo motu feruntur, neque cadunt per diem, sed solis splendore obscurantur. § 63 De stelFeruntur, quae caelo fixa sunt et cum caelo volvuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
na ñlucet que idõ tunc uideri ñ potest.quia
soli coniuncta obscurat᷑. s eodẽmom̃to renas¬
cens. paulatĩ abeo recedendo uidet᷑. XxX iiii.
una amissi ac recepti lumins uicibus.
m̃ftrua spacia moderat᷑ Quȩ idõ obliquo in¬
cedit cursu & ñ recto. ut sol scilicet ne mei¬
dat incentrũi t̾rȩ. frequent̃ paciat᷑ eclisum:
iciuꝰ ẽ eñ eiꝰ circulus t̾rȩ. Crescens aũt. orien¬
t̃ eornibus ex pectat. Decredens. occidentem.
merito. quia occasura ⁊ amissura ẽ luñ:
de uicinitate lunȩ ad terras
Luna. tr̃is uicinioi ẽ. quam sol Inde i bre¬
uiori orbe celeriꝰ ꝑagit cursũ suum. Nam
annos aũ. in soł cursu posuerunt:
clipsis soł ẽ de eclipsim solis
quociens luna . xxx. ad eaidẽ lineam
quã sol ueitur: ꝑuenit. eiq se obicieir solẽ obscu¬
rat Nam de fic̾e nob̾ sol uidetur: dum illi
aibis lunȩ opponit᷑:. De eclipsim lunȩ
clipsis lune est. quociens

Expanded text:
na non lucet. Quae ideo tunc videri non potest, quia na non lucet. Quae ideo tunc videri non potest, quia soli coniuncta obscuratur; sed eodem momento renascens paulatim ab eo recedendo videtur. § 56 Luna amissi ac recepti luminis vicibus menstrua spatia moderat. Quae ideo obliquo incedit cursu et non recto, ut sol, scilicet ne incidat in centrum terrae et frequenter patiatur eclipsim. Vicinus est enim eius circulus terrae. Crescens autem orientem cornibus spectat, decrescens occidentem: merito, quia occasura et amissura est lumen. § 57 De vicinitate lunae ad terras. Luna vicinior est terris quam sol. Inde et breviori orbe celerius peragit cursum annos autem in solis cursu posuerunt. eclipsi solis . Eclipsis solis est, quotiens luna trigesima ad eandem lineam, qua sol vehitur, pervenit, eique se obiiciens solem obscurat. Nam deficere nobis sol videtur, dum illi orbis lunae opponitur. De eclipsi lunae . Eclipsis lunae est, quotiens