comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mandatũ dedic mihi pat̃ sic facio: surgite eamꝰ hinc. Tam quã
dicer&. Etiamsi leuissima peccata mortis supplicio ꝑsequat᷑
princeps mundi inme ñ hab& quicquã. Sed surgite eam̃ hino
poenã soluo percati mei. Et quodieremias ait tibi percauimꝰ
patientia is rł dñẽ. utiq subplicit̃ dicit̃ in poenitentia cũ spesa¬
lutis exuenia. Etiiđ dietũẽ sana animã meã qm̃ petcauitibi:
Hocidẽ agiturutds̃ ignoscendo glorisicet᷑: qa magna est ei misđdia
suꝑ confitentes sibi. & redeuntes adse. ꝗdicit senolle mortẽ pecci¬
toris quantũ utreuertat᷑ & uiuat. Hine & ipse dd. ñ solũ inpsalmo
diũ respondit. peccaui dnõ. Medico enĩ uulneratꝰ uidet̃ quodim
modo ꝗut sa net̃ sesubdit manib: medici utineo meilicinȩ opus im¬
pleatur. In hoc aut̃ cantico p̃uidebat ꝓpħa suturos quosdam ꝗ sic fu¬

Expanded text:
mandatum dedit mihi pater sic facio; surgite, eamus hinc, tamquam mandatum dedit mihi pater sic facio; surgite, eamus hinc, tamquam diceret: etiamsi leuissima peccata mortis supplicio persequatur princeps mundi, in me non habet quidquam, sed surgite, eamus hinc,  non poenam soluo peccati mei; et quod Hieremias ait: tibi peccauimus, patientia Israhel, domino utique suppliciter dicitur in paenitentia cum spe salutis ex uenia; et quod dictum est: sana animam meam, quoniam peccaui tibi, hoc idem agitur, ut deus ignoscendo glorificetur, quia magna est eius misericordia super confitentes sibi et redeuntes ad se, qui dicit se nolle mortem peccatoris, quantum ut reuertatur et uiuat. hinc et ipse Dauid non solum in psalmo itiationis domini respondit: peccaui domino. medico enim uulneratus uidetur quodam modo. qui ut sanetur se subdit manibus medici, ut in eo medicinae opus inpleatur. in hoc autem cantico praeuidebat propheta futuros quosdam, qui sic fu
Abbreviated transcription (Latin):
hocsapiunt. aut &iã nos alio tempore quantũ adiuuerit dñs
eccare indm̃ est inhis peccare que addĩ cultũ ꝑtinent. Nã hoc qđ
cõmemoraui. nihil aliud indicat. Sic enĩ percabant filu eli ꝗbus
hoc pat̃ eiꝵdixit. Sic enĩ existimandũ est peccare& iam in honunes
ꝗꝑtinent addm̃. Nam hoc ds̃ legic̃ dixisse ad abi melet desara
Propterea pepercitibi nepercares inme. Pexcare aut̃ dnõ uł poti¬
us peccasse dño. nisi forte alicubi scriptũ occurrat qđ huic sen¬
sui resistat hinuhi uident᷑ ñ in merito dici. qpiã poenitentiã
percatisui ñ agunt ut glorificet̃ ignoscens dñs. Causa quippe
reddens đd cur dixerit tibi soli peccaui & malignũ corã tefeci:
subiecit& ait. utiustificeris insermonibtuis. & uincas cũ iudica
ceps mundi & in me ñ hab& quicquã idẽ quic quã percati qđ
morte sit dignũ. Sedut cognoscat munđ qa diligo patrẽ & sicut

Expanded text:
haec sapiunt, aut etiam nos alio tempore, quantum adiuuerit dominus. haec sapiunt, aut etiam nos alio tempore, quantum adiuuerit dominus. "peccare in deum est in his peccare quae ad dei cultum pertinent. nam hoc, quod commemoraui, nihihaec Pater eorum dixit. Sic enim existimandum est, peccari etiam in homines qui pertinent ad Deum. Nam hoc Deus legitur dixisse ad Abimelech de Sara: « Propterea peperci tibi ne peus "peccasse domino" — nisi forte alicubi scriptum occurrat quod huic sensui resistat — hi mihi uidentur non inmerito dici, qui piam paenitentiam peccati sui non agunt, ut glorificetur ignoscens dominus. causam quippe reddens Dauid cur dixerit: tibi soli peccaui et malignum coram te feci, subiecit et ait: ut iustificeris in sermonibus tuis et uincas cum iudicarceps mundi et in me non habet quidquam — id est quidquam peccati quod morte sit di
Abbreviated transcription (Latin):
recipere nolentibi & doc trinã illius sꝑuentib: at. Uosexpitre
diabolo estis. & desideria patris ur̃i uulas facere. Ille ẽ homi¬
cida abinitio & latro. Et stephanꝰ ad eosdem uideos. ut Pacres
aduentu uisti: Cuius nunc uos ꝓditores & honucidȩ suistis ꝗ
accepistis legẽ in dispositionẽ angłor & ñ custo distis: Quiergo in¬
greco IΕ ΡΗ MVI MHTA Quidã int̃p̃tatis sicut hoc est filii ui¬
tuperabiles ꝗdã filii cõmaculati : ꝗdã filii uitiosi. Vnde ñmag¬
na questio immonulla est. Sed illud merito adquȩrendũ mo¬
id est ñdõ noc& sed sibi: quomodo intellegendũ sit qđ in psalmo
legitꝰ. tibi soli peccaui. & inieremia tibi peccauim patientia
isr ł dnẽ & iterũ in psalmo sana animã meã qm̃pecciui tibi:
& utrũ hoc sit peccaredõ. qđ petcare indm̃. Vnde & eli sacerdos
suindm̃ peccauerit qs orabit ꝓeo : Dicam ergo interim ꝗd mibi
in p̾sentia uideat̃. intellegent fortasse aliquid melius ꝗ meliuis

Expanded text:
: « Vos ex patre diabolo estis et desideria patris vestri vultis facere; ille homicida fuit ab initio et latro. » Et Stephanus ad eosdem Judaeos ait: « Patres sti, cujus vos nunc proditores, et homicidae fuistis, qui accepistis legem in dispositione angelorum et non custodistis. » Qui ergo ingraeco: τέκνα μωμητά, quidam interpretati sunt, sicut hoc est: filii uituperabiles, quidam: filii commaculati, quidam: filii uitiosi. unde non magna quaestio, immo nulla est. sed illud merito ad quaerendum moid est non deo nocet, sed sibi — quomodo intellegendum sit, quod in psalmo legitur: tibi soli peccauir et in Hieremia: tibi peccauimus, patientia Israhel, domine, et iterum in psalmo: sana animam meam, quoniam peccaui tibi, et utrum hoc sit peccare deo quod "peccare in deum". unde ait Heli sacerdos: si in deum peccauerit quis orabit pro eo? dicam ergo interim quid mihi in praesentia uideatur. intellegent fortasse aliquid melius, qui melius
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ uolatus eiꝰ figurã ciꝰ indm̃ mayses sũpsit: Quia uero rapax:
acibo eĩ absti nendũ dixit. Propheta aut̃ dđ lugens hominẽ in
peccato ꝯ stitutũ. nicticoraci hunc sic̃ in nocte uiuentẽ c̃paruit.
Perpellicanũ aut̃ ut pote ꝑ animailam ans solitudinẽ figuraũ eũ
ꝗ fors. in amicis desolatus ẽ. iut cognatis. aliorũq similiũ societate

Expanded text:
enim volatus figuram ejus in Deum Moyses sumpsit. Quia vero rapax, enim volatus figuram ejus in Deum Moyses sumpsit. Quia vero rapax, a cibo ejus abstinendum dixit. Propheta autem David lugens hominem in peccato constitutum, nycticoraci hunc, sicut in nocte viventem, comparavit. Per pellicanum autem, utpote per animal amans solitudinem, figuravit eum, qui forsan amicis desolatus est, aut cognatis aliorumque similium societate
Abbreviated transcription (Latin):
c̃tẽplationidant operã. Quoꝵ enĩ ẽ uolatus circa t̾rã. hoꝵ oxiã c̃tem¬
platio culdubio int̾rens occupat̃. Nonergo incredulus sis nerdu¬
lator: sed inqͥes : Quomodo hoꝵ animaliũ ñc̃ib sedimitatio ꝓ hibet̃
Cũ pellicano & nicticora ei dauid ꝓpheta semetipsũ c̃parauerit dic̃s
similis fact̾sũ pellicano insolitudine. factus sũ sic̃ nicticorax in
domicilio: Peraꝗlã aut̃ moyses ipsũ signisicat dm̃ dicentẽ adisł.
Quomodo portauerim uos suꝑ alas. aꝗlarũ.: Nã& ꝓphetȩ leonẽ
ista pietas. Sedꝗa simul regiũ nec ñ rapax atq inmite ẽ animal.
cũq dignitatẽ laudabilẽ. uituperabilẽ tam̃ operatio nẽ gerat. qđ
ꝗdẽ laudabile hab& hoc inxp̃ĩ regno accipit̃. qđ aut̃ uitupera¬
bile indiabolo iderapacitas in mansuetudo. Qđ x inaꝗla c̃¬
siderantes. sine aliqua dubietate reperimꝰ Propt̃ altitudinẽ

Expanded text:
contemplationi dant operam; quorum enim est volatus circa terram, horum etiam contemcontemplationi dant operam; quorum enim est volatus circa terram, horum etiam contemplatio procul dubio in terrenis occupatur. Non ergo incredulus sis nec dulator. Sed, inquies, Quomodo horum animalium non cibus sed imitatio prohibetur; cur pelicano et nycticoraci David propheta semetipsum comparaverit, dicens: Similis factus sum pelicano in solitudine, factus sum sicut nycticorax in domicilio ; per aquilam autem Moyses ipsum significet Deum dicentem ad Israel, Quomodo portaverim vos super alas aquilarum ? nista impietas. Sed quia simul regium, nec non rapax atque immite est animal: cumque dignitatem laudabilem, vituperabilem tamen operationem generat: quod quidem laudabile habet, hoc in Christi regno accipitur: quod autem vituperabile in diabolo, id est rapacitas, immansuetudo. Quod et in aquila considerantes, sine aliqua dubietate reperimus. Propter altitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
bis & porphyron & quẽ lxx nominant pellicanus & cygnus & e¬
rodius & caradius. longi eẽ colli trabereq cibũ exaltitudine t̾rae
ađq aquarũ dicunt᷑. Quae animalia imutari ñ debemꝰ. nerde
inferiorib euellere cibũ. sed decaelestib Ille siꝗdẽ ẽteplationi
uacat. ꝗ adsuperiora m̃te c̃tendit. Etñsolũ intellegibilẽ. sed etsen
sibilẽ cibũ adõ ex pectat. Vnde aitdñs. Nolite solliciti eẽ animae
urãe ꝗd manducetis. neu corpori ꝗd induamini. Scitenĩ patur̃ caele¬
stis. qr omnib his necesse habetis. Upupa lugubre aninal amans qlue¬
tũest. Scłi aut̃ tristitia mortẽ operat᷑. Prupt̃ qđ oportet eũ ꝗdiligit
dñ semꝑ gaudere : sine int̾missione orare : in omiubi grãs agere.
ꝗagaudiũ fructus ẽ sp̃s. Ues ꝑtiliones circa t̃rã uolant. ita ut
pennis ꝓpedib ut ant᷑ quando ambulant. Qđ in dignũ ẽ in eis ꝗ

Expanded text:
Ibis et porphyrio, quem LXX nominant pellicanum, cygnus eIbis et porphyrio, quem LXX nominant pellicanum, cygnus et charadrius, longi esse colli, trahereque cibum ex altitudine terrae atque aquarum, dinferioribus evellere cibum, sed de coelestibus. Ille siquidem contemplationi vacat, quia ad superiora mente contendit, et non solum intelligibum a Domino exspectat. Unde ait Dominus: « Nolite solliciti esse animae vestrae quid manducetis, neque corpori quid induamini. Scit enim Pater vester coelestis, quia his omnibus indigetis . » Upupa lugubre animal est amans quluctuum est: saeculi autem tristitia mortem operatur, propter quod oportet eum qui diligit Deum semper gaudere, sine intermissione orare, in omnibus gratias agere, quia gaudium fructus est spiritus. Vespertiliones circa terram volant, ita ut pennis pro pedibus utantur quando ambulant, quod indignum est in eis qui
Abbreviated transcription (Latin):
sole aut̃ apparente minꝰ utilitate oculoꝵ frui. Ialess̃ ꝗ legis glo¬
riant᷑ c̃tẽplatione & scientia: lucẽ euangelice c̃uersationis
capere ñ ualentes. Larus animalẽ inutroq uiuens. idẽ aqua &
terra. Quisic̃ auis ꝗd ẽ uolat: utaquatile aut̃ natat. Cui ñmale
c̃parant̃ hiꝗsimul circũ cisionẽ uenerant᷑ & baptisina. Ad quos pa¬
ulus dic̃. Si circũ cidimini: Xp̃s uob nihil ꝓdẽ. Accipit int̾rapa
ces aues est. hab& autẽ quidd ã aliud ꝓpt̃ qđ alegis latore posit est
Mansue scit quippe & quooperat̃ adrapacitatẽ. Quẽ imitant̾ hiꝗ
mansueti qͥdẽ uident̾ eẽ & sensu tranquilli. s̃ aut̃ cũ potentib & a¬
uaris atq rapacibus. Hicticora animalẽ qđ in noct tantũ mo¬
do repit atii. operat᷑. sic̃ s̃ gentes intellegibiles noctis operib que s̃
fornicatio. immunditia inpudicitia idoloꝵ cultus. & hissimilia.

Expanded text:
sole autem apparente minus utilitate oculorum frui. Tales sunt qui legis glosole autem apparente minus utilitate oculorum frui. Tales sunt qui legis gloriantur contemplatione et scientia, lucem evangelicae conversationis capere non valentes. Larus est animal in utroque vivens, id est, aqua et terra: quia sicut avis quidem volat, ut aquatile autem natat. Cui non male comparantur hi qui simul circumcisionem venerantur et baptisma. Ad quos Paulus dicit: Si circumcidimini, Christus vobis nihil prodest . Accipiter aces aves est, habet autem quiddam aliud propter quod a legislatore positus est. Mansuescit quippe et cooperatur ad rapacitatem; quem imitantur hi qui mansueti quidem videntur esse, et sensu tranquilli: sunt autem cum potentibus et avaris atque rapacibus. Nycticorax animal est quod in nocte tantummodo repit atque operatur, sicut sunt gentes, intelligibiles noctis operibus, quae sunt fornicatio, immunditia, spurcitia, idolorum cultus, et his similia.
Abbreviated transcription (Latin):
alias aues inuadunt : & exuenationib: earũ nutriuntur. Alia uõ
indomos in gredientia quȩ repererint: neꝗdẽ gerentiũ seubsoniis par¬
centia. Quib s̃ similes qdã quipe  trant domos. & captiuas ducunt
mulierculas oneratas peccatis. quos paulus arguit. Vultur rixis &
bellis gaudet: ꝓpt̃ cadauera pelioꝵ intantũ utt& iã sequat᷑ exercitũ.
Nonergo oportet aluꝵ casib pasci atq nutriri eur̃ qͥ c̃ teplationi dat
operã. Coruiniergo generis animalias̃ affectionis ex ꝑtiã. Qđ mani¬
festũ est exeo qđ emussus anoe exprima eũ coruus a uolatione trans¬
gressus est. Quisi milis uidas circa suum magistrũ fuit & dnm̃. Strutio
Aius ꝗdẽ ẽ seduolare ñ potest: totãq uitã suã circat̾rã occupat.
Qualess ꝗdã dõ militantes. & scłi negotiis seinplicantes. Noctuã
uero ꝓ quo lxxclaucũ dixer̃. hancasser innocte acuti eẽ uisus.

Expanded text:
alias aves invadunt et ex venationibus earum nutriuntur. Alia vero alias aves invadunt et ex venationibus earum nutriuntur. Alia vero in domos ingredientia diripiunt, quae repererint, ne quidem gerentium se obsoniis parcentia. Quibus sunt similes quidam, qui penetrant domos et captivas ducunt mulierculas oneratas peccatis, quos Paulus arguit . Vultur rixis et bellis gaudet propter cadavera praeliorum, intantum, ut etiam sequatur exercitum. Non ergo oportet aliorum casibus pasci atque nutriri eum, qui contemplationi dat operam. Corvini ergo generis animalia sunt affectionis expertia: quod manifestum est ex eo quod emissus a Noe ex prima eum corvus avolatione transgressus est . Cui similis Judas circa suum magistrum fuit et Dominum. Struthio avis quidem est, sed volare non potest, totamque vitam suam circa terram occupat: quales sunt quidam Deo militantes et saeculi negotiis se implicantes. Noctuam vero, pro qua LXX Glaucum dixerunt, hanc asserunt in nocte acuti esse visus,
Abbreviated transcription (Latin):
ab hominatione dignũẽ & ualde int̃ illicita atq nimis euitan¬
da c̃numerand. c̃tẽplationi uacantẽ quẽ piã sponte tales
habere maculas: quales ꝑ dinumeratas aues legis lator signi¬
genꝰsuũ Rapaces & cibũ alienũ male sectantes questibusq
inuistis gaudentes ꝑ p̃dicta signi ficat. Quia enĩ ꝗdã inue¬
niunt inȩdesi is inteos qputint c̃teplacioni operãdar eiin¬
quẽ ad modũ debent ad hoc uacant sed frustra inflant᷑.: audi
paulũ dicentẽ. Siquis alia doc& & ñ ad qe scit sanis sermonib¬
dñĩ nr̃i ihũ xp̃i. & ei ꝗsecundũ pietatẽ doctrinae. suꝑbus ẽ nihil
sciens sedlanguens circa questiones & pugnas uerboꝵ. exubus
oriunt̃ inuidi&e c̃tenitiones. blas phemiae. suspiciones malȩ
c̃flectationes hominũ m̃te corruptoꝵ & qͥ ueritate priuatis̃
existimantiũ questũ ee. pietatẽ. Hos ergo significant. e quunc¬
dinumeratis̃ animalia uictũ ex rapina c̃ꝗrentia. Quȩidã aut̃ exhis

Expanded text:
e dignum est, et valde inter illicita atque nimis evitanda connumerandum, contemplationi vacantem quempiam, sponte tales habere maculas, quales per dinumeratas aves legislator signigenus suum. Rapaces et cibum alienum male sectantes, quaestibus injustis gaudentes, per praedicta significat. Quia enim quidam inveniuntur in Ecclesia intequemadmodum debent ad hoc vacant, sed frustra inflantur: audi Paulum dicentem: Si quis alia docet et non acquiescit sanis sermonibi, et ei, quae secundum pietatem est, doctrinae, superbus est, nihil sciens, sed languens circa quaestiones, et pugnas verborum: ex quibus oriuntur invidiae, contentiones, blasphemiae, suspiciones malae, conflictationes hominum mente corruptorum, et qui veritate privati sunt, existimantium quaestum edenumerata sunt, animalia victum ex rapina conquirentia. Quaedam autem ex his
Abbreviated transcription (Latin):
tat & pinnulas hab& in mundũ erit neccomedet. Ner eie¬
ꝗa c̃teplatione uacant uitã in hoc legis lator indis eussam
reliq̃t : sedquẽ ad modũ inoblatione sacrificioꝵ ꝓpriũ eis
corib & depiscib & iam deis sanecit. Ibi enĩ ait. Haecs̃ ani¬
malia que comedere debetis. derunctis animantib terrae

Expanded text:
tat et pinnulas habet inmundum erit nec comedetur tat et pinnulas habet inmundum erit nec comedetur  contemplationem vacant vitam, in hoc legislator indiscussam reliquit; sed quemadmodum in oblatione sacrificiorum proprium eis coribus et de piscibus, etiam de his sancit. Ibi enim ait: Haec sunt animalia quae comedere
Abbreviated transcription (Latin):
appetant. quãuis insc ipiis iterũ exmor tali carne relabantur
Soliergo inelectoꝵ corpore quasi cib electus transe̾ nt qineo qd
imis deseruiunt: aliquando ad suꝑna c̃ scendere m̃tis saltib sciunt
nesemꝑ in ꝓfundis curarũ lateant: & nulla cos amoris sũmi quasi
liberi aeris iura c̃tingat. Quiergo rebus tẽporalib occupant᷑
tunc bene ex teriora disponunt cũ sollicite ad interiora refu¬
giunt : cũ nequaquã foras ꝑ turbationũ strepicus diligunt: sed
apud iemetipsos intus in tranquillitatis sinu regescunt. Oñs¬
licox etgrifem & alietũ rxon& uultur ẽ acmuiluũ uxtagenꝰsũ
& omine coruini generis. Stru tionẽ de noctuã & larũ atq
accipitre iux tagensuũ. Hero diũ & cignũ &ibin ac mergulũ
porphr rione &e nicticoracẽ onocrotalũ & caradriũ singula
ingeneresuo. Upupam quoq & uesptilionẽ. & omne qđ rep¬

Expanded text:
appetant, quamvis in seipsis iterum ex mortali carne relabantur. appetant, quamvis in seipsis iterum ex mortali carne relabantur. Soli ergo in electorum corpore quasi cibus electus transeunt, qui in eo quod in imis deserviunt, aliquando superna conscendere mentis saltibus sciunt, ne semper in profundis curarum lateant, et nulla eos amoris summi quasi liberi aeris aura contingat. Qui ergo rebus temporalibus occupantur, tunc bene exteriora disponunt, cum sollicite ad interiora refugiunt, cum nequaquam foras perturbationum strepitus diligunt, sed apud semetipsos intus in tranquillitatis sinu requiescunt. Hlicet et grypem et alietum ixon et vulturem ac milvum iuxta genus suum et omne corvini generis strutionem ac noctuam et larum atque accipitrem iuxta genus suum herodium et cycnum et ibin ac mergulum porphirionem et nycticoracem onocrotalum et charadrium singula in genere suo upupam quoque et vespertilionem et omne quod rep
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ squamas c̃ułxit qr que ad modũ piscib ꝗbus s̃ s quamȩ his s̃
omnimodo & pinnulȩ : sic ꝗb ignorantia tẽporalis e & qua ꝓ pce¬
rea cito careri possit: his & cognitio sublimis &e uita caelestis
ticina tangere nec aliquã cõmunionẽ omnino cũeis habere
ra paxcũ huius modi ner cibũ sumere. Adulteraut auarus ait
dã & in mundã. I doloꝵ aut̃ cultor in his qs quamas habent ñ c̃¬
putat᷑. Durã quippe & in morẽ teste ati in sanabilẽ habere ui¬
dec̃ diuinor ignorantia Alias nequaquã ꝑ quãdo c̃ iunctus est
ultra serius s& idolis. P reterea notandũe qã pisces ꝓ pimulas
squamarũ habent dare saltus && iã suꝑ aquas solent. Quidergo
pinnatis piscibinisi elertȩ animȩ figurant᷑: Que ꝓfecto solae
incelestis excłae corpus transcunt que modo uirtutũ pinnulis fult
saltus dare ꝑcaeleste desideriũ sciunt. Ut supnã c̃tẽplationem

Expanded text:
enim squamas conjunxit; quia quemadmodum piscibus quibus sunt squamae, his sunt enim squamas conjunxit; quia quemadmodum piscibus quibus sunt squamae, his sunt omnimodo et pinnulae, sic quir cito ea careri possit. His et cognitio sublimis, et vita coelestisticina tangere, nec aliquam conjunctionem omnino cum eis habere rapax, cum hujusmodi nec cibum sumere . Adulter aut avarus, audam et immundam; idolorum autem cultor in his qui squamas habent non computatur, duram quippe et in morem testae, atque insanabilem habere videtur divinorum ignorantiam; alias nequaquam postquam Deo conjunctus est ultra servisset idolis. Praeterea notandum est quod pisces qui pinnulas et squamas habent, dare saltus etiam super aquas solent. Quid ergo pinnatis piscibus nisi electae animae figurantur, quia profecto solae in coelestis Ecclesiae corpus transeunt; quae modo virtutum pinnulis fultae, saltus dare per coeleste desiderium sciunt, ut supernam contemplationem
Abbreviated transcription (Latin):
nia euangoli ⁊ atũ est. Namsquamȩ cecider aboculis eĩ & mox
udit. Er goiimodũ squamarũ suꝑiacebant instantes ei. tẽpora¬
les ignorantia. Vnde nimis consequenter legis lator subcudit
Quicquidaut̃ pinnulas autsquamas ñ hab& eoꝵ que inaꝗs mo¬
quȩdã pisciũ genera testã ꝓpelle habentia quoꝵs quama au¬
ferri ñpotest. Taless̃ ꝗneo squamas ignorantiaȩ uerbo di de¬
ponere. neccultrũ sp̃s suscipere patiunt. hi&esi in mariin¬
ueniant᷑ baptis matis &si in fluminib penitentice ab homina¬
dũ pinnuliꝰ & squamas ñ habent : sublimẽ uidelie& uitã eogni¬
tionẽq diuinoꝵ quae caelestis est.: selcor cecũ inignorantia
detinent & ꝓpterea inhis ꝗs quamas habent ñ ad numerant.
Intende aut̃ quanta subtilitate sermonũ uidelieo maxima peos
mir̃ steria & amirabilia signisi cans legis latorutat̃. Pinnulis

Expanded text:
nia evangelizatum est, squamae ceciderunt ab oculis ejus, et mox nia evangelizatum est, squamae ceciderunt ab oculis ejus, et mox vidit. Ergo in modum squamarum superjacebant instantes ei temporales ignorantiae. Unde nimis consequenter legislator subdidit: Quidquid autem pinnulas aut squamas non habet eorum quae in aquis moedam piscium genera, testam pro pelle habentia, quorum squama auferri non potest. Tales sunt qui nec squamas ignorantiae verbo Dei deponere, nec culmen spiritus suscipere patiuntur. Hi et si in mari inveniantur baptismatis, et si in fluminibus poenitentiae abominadum pinnulas et squamas non habent, sublimem videlicet vitam cognitionemque divinorum, quae coelestis est, sed cor caecum in ignorantia detinent, et propterea in his qui squamas habent non annumerantur. Intende autem quanta subtilitate sermonum, ut videlicet maxima per eos mysteria et admirabilia significans, legislator utatur. Pinnulis
Abbreviated transcription (Latin):
baptis matis. deꝗbus & esaias dicebat. Ecce gentes qua sistilla
eis c̃ueniunt quȩ sequunt. Onine qđ hab& pinnulas & squamd
tã inmari quã influminib & stugnis comedetis. Eadẽ oxiã his
ꝗexgentib s̃ demeditatione legis aliis p̃cepit uerbis. Uult enĩ
eos habere inmeditatione legis pinnulas uitãq sublimẽ ati cae¬
lestẽ. sedexpositionẽ legis hiuis simulẽ Propt̃ qđ ñ pinnulã ha¬
bere sedpinnulas eos uult. Quia aut̃ ignorantia diune serip¬
turae gentes obtinuerat. ñenĩ susceperant legẽ ne ꝓphetas nec
alia ineis erat scientia diuina subtilior: neergo hoc morbo ꝑma¬
nenti &x ꝑpetuo laborarent squamas eos habere uult quae facile
auserunt᷑. Quiꝰaut̃ squamȩ tẽporalẽ & qua facile careat᷑ igno¬
rantiã significant: demonstrant ea quae depaulo seriptas in a
ret̃ querũ quẽ ꝑsequebat᷑: facile caruit ⁊ eloꝓpt̾ ienorantiam

Expanded text:
baptismatis. De quibus et Isaias dicit: « Ecce gentes quasi stilla baptismatis. De quibus et Isaias dicit: « Ecce gentes quasi stilla eis conveniunt quae sequuntur: Omne quod habet pinnulas et squamas, tam in mari quam in fluminibus et stagnis, comedetis. Eadem etiam his qui ex gentibus sunt de meditatione legis aliis praecepit verbis: vult enim eos habere in meditatione legis pinnulas, vitamque sublimem atque coelestem, sed expositionem legis huic similem, propter quod non pinnulam habere, sed pinnulas eos vult. Quia autem ignorantia divinae Scripturae gentes obtinuerat, non enim susceperant legem neque prophetas, nec alia in eis erat scientia divina subtilior, ne ergo hoc morbo permanenti et perpetuo laborarent, squamas eos habere vult, quae facile auferrentur. Quia autem squamae temporalem et qua facile careatur ignorantiam significant, demonstrant ea quae de Paulo scripta sunt retque eum quem persequebatur, facile caruit zelo propter ignorantiam;
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uescemini neccad auera c̃tingetis qr in mundas uob. nec ca¬
melũ nec leporẽ necer̃ rogrilliũ nec suẽ int̃niunda uidicauit.
Nam camelus scribarũ & phariseoꝵ utdiximꝰ. ꝑsonã gestat :
quiꝑ suꝑbiã stultitiȩ uitio notabiles s̃. quaec̃trariaẽ sapi¬
entiae. Stultoꝵ quippe ẽ ꝓpriũ suꝑbire. Lepus uta midus
furtitudint c̃trarius ẽ. cy rogrillus utrapax iustitie. sus uita
sordida uiuens & inmunda. castitati c̃trariaẽ. Hoꝵ. nec car
nes comedamꝰ : idẽ nec quã uident̃ habere uirtutẽ sequam:
In hi pochrisi enĩ illã & ñ inueritate sectant᷑. multomagis aut̃
morticina ooꝵ tangenda ñ s̃ nec malis eoꝵ cõmunicandũ ẽ
actibus. Ipsi enĩ huius modi proculdubio morticina s uera.
Haec cõmedetis ex omnib: quȩ morarit᷑ inaquis. Quaeha¬
bent pinnulas &squamas comedite.: quae absque pinnulis
hiqͥ exgentibs aluatis : ut potere generationẽ habentes inaqua

Expanded text:
contingetis, quia immunda sunt vobis, nec camelum, nec leporem, nec choerogryllum, nec suem inter munda judicavit. Nam camelus Scribarum et Pharisaeorum, ut diximus, personam gestat, qui per superbiam stultitiae vitio notabiles sunt quae contraria est sapientiae. Stultorum quippe est proprium superbire. Lepus ut timidus, fortitudini contrarius est; choerogryllus ut rapax justitiae; sus, vita sordida vivens et immunda, castitati contraria est. Horum carnes nec comedamus, id est, nec quam videntur habere virtutem, sequamur. In hypomorticina eorum tangenda non sunt, nec malis eorum communicandum est actionibus. Ipsa enim hujusmodi procul dubio morticina sunt haec comedetis ex omnibus quae morantur in aquis quae habent pinnulas et squamas comedite quae absque pinnulis hi qui in gentibus salvati sunt, ut pote regenerationem habentes in aqua
Abbreviated transcription (Latin):
diligere debemꝰ: Ideo subiungit᷑ &x omnino indigens & m̃dicus ñ
erit int̾uos. Vtbenedicat tibidñs int̾raquã traditurus ẽ tibi in
possessionẽ ꝓximis ergo nr̃is quantũ possibileẽ innecessitatibus
utnob metipiis c̃ sulere debemꝰ: qr exhibitio operis ꝓbatio ẽ dilerti¬
onis. Uinde iohannes ait. Quihabuerit substanti ã mundi & iude
rit fratrẽ suũ necesse habere & clauserit uiscera sua aber quo¬
modo caritas dĩ man& in eo.: F ilioli mei ñ diligamꝰ uerbo nei.
lingua sed opere& ueritate. Caue neforte subripiattibi im pia
cogitatio. & dicas incoriletuo. Adypinquat septim aniuis renus¬
sionis: & auertas oculos apaupere sretuo. nolens ei qđ postulat
mutuũ cõmodare. neclamet ẽtrate adidnm: & siattibi in perci¬

Expanded text:
gens et mendicus non erit inter vos, ut benedicat tibi Dominus in terra, quam traditurus est tibi in possessionem. » Proximis ergo nostris quantum possibile est, in necessitatibus ut nobismetipsis consulere debemus, quia exhibitio operis, probatio est dilectionis. Unde Joannes ait: « Qui habuerit substantiam mundi hujus, et viderit fratrem suum necesse habere, et clauserit viscera sua ab eo, quomoindidere perspexeris. Cave ne forte subripiat tibi impia cogitatio, et dicas in corde tuo, appropinquat septimus annus remissionis: et avertas oculos a paupere fratre tuo, nolens ei quod postulat mutuum commodare, ne clamet contra te ad Dominum, et fiat tibi in pec
Abbreviated transcription (Latin):
ruben & gad &e dimidiȩ tribu manasse t̃ radiuis a÷ꝰ: inta iordanendũt᷑ ꝑ
iosuş filiũ non & eleatarũ filiũ alron iudis possedit abaustro aeffrum
trib & descriptione t̃rȩ adlata adiosue &eleazar: benia minoux tauilam
abaistõ: & iux taeffraĩ & dimidiã cribũ mnasse accepit possessionẽ Scda
trib symeon accepit hereditatẽ in cribuiuda : ut impleret᷑ qđ scriptũ : dele¬
uia symeon : diuida eas inucob adis ꝑgã eos infrł : Tertu ⁊ abulon galileã ate¬
pit : inqͣ÷ monsthabor Quartai sichar : abi÷ ie t rahel usp adiordinen
Quintaa ser: usꝓ ad montẽ armelũ qͥimminet marimagno tirũq & sidonẽ
Sexta neptali ingalile ausq adiordanen : ubi ÷ tiberias quȩ olĩ appel lalu¬

Expanded text:
ribui Manasse terra divisa est, intra Jordanem autem per Josue filium Nun et Eleazarum filium Aaron: Judas possedit ab austro, et Ephraim tribus, et descriptione terrae allata ad Josue et Eleazar, Benjamin juxta Judam ab austro, et juxta Ephraim et dimidiam tribum Manasse accepit possessionem. Secunda tribus Simeon accepit haereditatem in tribu Juda, ut impleretur quod scriptum est de Levi et Simeon. Dividam eos in Jacob, et dispergam eos in Israel . Tertia Zabulon Galilaeam accepit, in qua est mons Thabor. Quarta Issachar, ubi est Jezrael usque ad Jordanem. Quinta Azer, usque ad montem Carmelum, qui imminet mari magno, Tyrumque et Sidonem. Sexta Nephthalim, in Galilaea, usque ad Jordanem, ubi est Tiberias, quae olim appellabatu
Abbreviated transcription (Latin):
impietatẽ : quintũ. allidit fornicationẽ sextũ crude¬
litatẽ. septimũ rapacitatẽ: oc tauum ꝑ imit falsitatẽ.
Nonũ adulterii cogitationẽ : decinũ mundi cupiditatẽ.
Et notandũ ꝗasic̃ x. plagis ꝑcutiunt̾ aegẏptii: sicdecem p̃¬
ceptis conscribuntur tabulȩ: ꝗbus reguntur popłidĩ &
demones occidunt̃. Haet uerba locutus ẽ dñs ad omnẽ
multitudinẽ urãm inmonte demedio ignis & nubis & ca¬
liginis uoce magna : nihil addens amplius: & scripsit ea in¬
duabus tabulis lapideis quas tradidit mihi & c&̃. Curergo
induabus tabulis scriptaẽ lexnisi aut ꝓpt̃ duo testam̃ta
signi ficanda. aut ꝓpt̃ illa duo p̃cepta dilectionis dĩ & dilex
tionis ꝓximi. inquibus lextota pendet & ꝓphetȩ : Haec
enĩ insingulis tabulis explicatas in una enĩtria p̃cepta ad di
ꝑtinentia caritatẽ: in alia uero septem ꝑtinentia ad pxi¬

Expanded text:
impietatem, quintum allidit fornicationem, sextum crudeimpietatem, quintum allidit fornicationem, sextum crudelitatem, septimum rapacitatem, octavum perimit falsitatem, nonum adulterii cogitationem, decimum mundi cupiditatem. Et notandum quia sicut decem plagis percutiuntur Aegyptii, sic decem praeceptis conscribuntur tabulae, quibus reguntur populi Dei, et daemones occiduntur. « Haec verba locutus est Dominus ad omnem multitudinem vestram in monte in medio ignis et nubis et caliginis voce magna, nihil addens amplius; et scripsit ea tabulis duabus lapideis, quas tradidit mihi Deus, etc. » Cur ego in duabus tabulis scripta est lex, nisi aut propter duo Testamenta signet et proximi, in quibus lex tota pendet et prophetae? Haec enim in singulis tabulis explicata sunt. In una enim tria praecepta ad Dei pertinentia charitatem, in alia vero septem pertinentia ad proxi
Abbreviated transcription (Latin):
aliter adulteriĩ fac̃ ꝗ p̃ter suã ad alterã accedit. Sextũ
ñ occides & enĩ ñ solũ opere ꝑ petrans homicidiũ fac̃. sed
etiam & ꝗincurrit inesurientẽ uel nudũ ꝗmori possit nisi
indum̃tũ cibumq porrigendo subueniat: & idẽ homicida
tenebitur. Septimũ ñ surtũ facies. Quodẽ uitiũ rapaci¬
tatis. Octauum ñ falsum testimoniũ dices: qđ ẽ crimen
mendatii & falsitatis. Honũ ñ cupisces uxorẽ ꝓximitui.
In hoc p̃cepto. uetat uitentionẽ adulterinae cogitationis.
Nam aliudẽ facere aliquid tale p̃teruxorẽ.: Aliud appetere
Alienã uuorẽ. Ideoduo p̃ceptas̃ ñ mechaberis: & ñ concu¬
pisces uxorẽ ꝓximitui. Decimũ ñ cupisces remꝓximi
tui. In quo p̃ cepto danipnat ambitionẽ scłi & refrenat
concupiscentiã rerũ. Itaq hoꝵ primũ ꝓhibet subrepti¬
onem : scđm errorẽ. tertiũ interfic̃ scłi amorẽ : quartũ

Expanded text:
aliter adulterium facit, qui, praeter suam, ad alteram accedit. Sextum: « aliter adulterium facit, qui, praeter suam, ad alteram accedit. Sextum: « Non occides. » Non enim solum opere perpetrans homicidium facit, sed etiam qui et incurrit in esurientem et nudum, qui mori possit nisi indumentum cibumque porrigendo subveniat, et idem homicida tenebitur. Septimum: « Non furtum facies, » quod est rapacitatis. Octavum: « Non falsum testimonium dices, » quod est crimen mendacii et falsitatis. Nonum: « Non concupisces uxorem proximi tui. » In hoc praecepto vetat intentionem adulterinae cogitationis. Nam aliud est facere tale aliquid praeter uxorem: aliud appetere alienam uxorem. Ideo duo praecepta sunt, Non moechaberis. Non concupisces uxorem proximi tui. Decimum: « Non concupisces rem proximi tui; » in quo praecepto damnat ambitionem saeculi, et refrenat concupiscentiam rerum. Itaque horum primum prohibet subreptionem, secundum errorem, tertium interficit saeculi amorem, quartum
Abbreviated transcription (Latin):
merus mandatoꝵ: ad dilertionẽ ꝑ tinens ꝓximi: & incipit ab
ho no re parentũ. Quodtam̃ inordine quartũ est: honora patrẽ
tuũ & matrẽ tuã. Aparentib enĩ suis homo aperit oculos:
& haec uita abeoꝵ dilectione sumit exordium. Inde hoc
mandatũ primũ est inseptẽ. sic̃ & dñs aitineuangelio. Honora
patrẽ tuũ & matrẽ tuã : qđ estmandatũ primũ. Sed quomodo
primũ ꝗa quartũ. nusi ꝗa p̃dictũ est inseptenario numero
ꝗ pertinet addilectionẽ ꝓximi primũ est in altera tabula:
Nam ideo duae tabulae legisdates. Iubetur ergo in hoc p̃cepto¬
filii honorare parentes: neq c̃tumeliosi illis existere : sed
offitio pietatis debitam reuerentiã p̃stare. Namꝗ parentib
honorẽ deferre nonnouit q̃uib parcere potest quis uos odit
Quintũ ñ mechaberis. id est nequis quã p̃termatromonii fuedere
aliis feminis msceatur adimplendã iam libidinẽ. Nã speci¬

Expanded text:
merus mandatorum ad dilectionem pertinens proximi, et incipit ab merus mandatorum ad dilectionem pertinens proximi, et incipit ab honore parentum, quod tamen in ordine quartum est: Honora patrem tuum et matrem tuam. A parentibus enim suis homo aperit oculos, et haec vita ab eorum dilectione sumit exordium. Inde hoc mandatum primum est in septem, sicut Dominus ait in Evangelio: Honora patrem tuum et matrem tuam, quod est mandatum primum . Sed quomodo primum quia quartum, nisi quia praedictum est, in septenario numero, qui pertinet ad dilectionem proximi, primum est in altera tabula? Nam ideo duae tabulae legis datae sunt. Jubetur ergo in hoc pfiliis honorare parentes, neque contumeliosos illis existere, sed officio pietatis debitam reverentiam praestare. Nam qui parentibus honorem deferre non novit, quibus parcere potest qui suos odit? Quintum: « Non moechaberis, » id est, ne quisquam praeter matrimonii foedera aliis feminis misceatur, ad implendam libidinem. Nam speci
Abbreviated transcription (Latin):
nitati subiecta est. sed credas eum aequalem ee. patri dm̃
non est nominata scĩficationisi in sabbato: ubi dr̃ reꝗeuitds
ut diem sabbati scĩsices. Sex diebus operaberis & facies
operatua: septimus autẽ dies sabbatum est dnĩdĩtui non
facies omne pus. Insexdierum opere. sex milium annoꝵ ope¬
ratio continetur. Inseptimo uero : requies beati illius regni
tempus ostenditur. Quo dcar naliter uidei celebrantes
peccant. Et uthoc nonnos ad fidem fallentis mendatii ap¬
temus: clamat dñs ꝓphetam dicens. Neomenias & sabbata
urã odiuit animamea. Quomodo ergo scĩ ficata er̃ sabbata
illa quae odiuit ds̃: Illudergo sabbatũ est scĩ ficatũ. ubi post
bona huius uitae opera requies nob̵. aet̾na ꝓmittit. Ideoq quic¬
quid agimus si ꝓpt̃ futuri scłi requiem facimus: ueracit̃ sabbatũ
obseruamus. Post haectria p̃cepta septenarius succedit nu¬

Expanded text:
nitati subjecta est; sed credas eum aequalem esse Patri, Denitati subjecta est; sed credas eum aequalem esse Patri, Denon est nominata sanctificatio, nisi in Sabbato, ubi dicitur Requievit Deus ut diem sabbati sanctifices. Sex diebus operaberis, et facies opera tua; septimus autem dies sabbatum est Domini Dei tui, non facies omne opus. » In sex dierum opere, sex millium annorum operatio continetur. In septimo vero requies beati illius regni tempus ostenditur, quod carnaliter Judaei celebrantes peccant. Et ut hoc non nos ad fidem fallentes mendacii aptemus, clamat Dominus per prophetam, dicens: « Neomenias et sabbata vestra odivit anima mea. » Quomodo ergo sanctificata erunt sabbata illa quae odivit Deus? Illud ergo sabbatum sanctificatum est, ubi post bona hujus vitae opera, requies nobis aeterna promittitur. Ideoque quidquid agimus, si propter futuri saeculi requiem facimus, veraciter observamus sabbatum. Post haec, tria p
Abbreviated transcription (Latin):
& omne ium̃tũ tuũ & peregrinus ꝗest intra portas tuas: ut
requi escat seruus & ancilla tua sicut &tu. Memento qđ &
ipse seruieris in egyptoaeduxeritte inde dñs ds̃ tuus in manu
forti & brachio extento. Idcirco p̃cepittibi. ut obseruares
dñs ds̃ tuus ut longo uiuas tempore. & bene sit tibi interra
quã dñs ds̃ tuus daturus esttibi. Honoccides. neq mechabe¬
ris furtumq non facies. Nonloqueris contra ꝓximũ tuum
falsum testimoniumꝰ. Noncupisces uxorẽ ꝓximitui. Ndonũ
ñ agrum. ñ seruum. ñ ancillam: nonbouem : ñ asinũ & uniũsa¬
quaeillius s̃. Primũ decalogi mandatum ad dm̃ patrẽ ꝑtinet:
Itiq ut haecaudiens unumdm̃ patrẽ colas: & inmultos fictos
dõffornicationem tuã ñ effundas. Scđm p̃ceptũ ad filium
ꝑtinet : dumdicit. Nonadsumes nom̃dñi dĩtui inuanum.
Idẽ neȩstimes creaturã eẽ. filium dĩ: qm̃ominis creatura ua¬

Expanded text:
et omne iumentum tuum et peregrinuet omne iumentum tuum et peregrinurequiescat servus tuus, et ancilla tua, sicut et tu. Memento quod et ipse servieris in Aegypto, et eduxerit te inde Dominus Deus tuus, in manu forti et brachio extento. Idcirco praecepit tibi ut observares cepit tibi Dominus Deus tuus, ut longo vivas tempore, et bene sit tibi in terra quam Dominus Deus tuus daturus est tibi. Non occides. Non moechaberis. Furtumque non facies. Non loqueris contra proximum tuum falsum testimonium. Non concupisces uxorem proximi tui, non domum, non agrum, naeditur. Primum Decalogi mandatum ad Deum patrem pertinet, utique ut haec audiens unum Deum patrem colas, et in multos fictos deos fornicationem tuam non effundas. Secundum praeceptum ad Filium pertinet, dum dicit: Non assumes nomen Domini Dei tui in vanum . Id est, ne aestimes creaturam esse Filium Dei, quia omnis creatura va
Abbreviated transcription (Latin):
Dotest & aliomodo haec sententia intellegi: quadicit reil¬
dens iniꝗtatẽ patrum suꝑ filios intertiã & quartam
generationem : ut nonsit signum truculentiae sedmise
est dñs ds̃ nuserator & misericors patiens & multe mise¬
rationis & inferturreddens inuꝗtatem patrum suꝑ fi¬
buos & filias : hoc indicat qđ antȩ misericordiae sit utũ
statim puniat sed sententiam differat puniendi. Si aũt
uindicta peccantium differtur intertiã & quartam
quod subiungitur. Seruat iustitiam & misericor diam
inmulta muilia hisqui diligunt illum: & custodiunt p̃
cepta eius. Nonusurpabis nomĩ dnĩ dĩtui frustra quia non
erit inpunitus qui suꝑre uana nom̃ eius ad sumpserit.
Obserua die sabbati utic̃i sices eum: sicut p̃cepit tibi dñs de
tuus Sex diebus operaberis &e facies ominia operatua sep¬
timus dies s abbatiẽ idẽ requies dnidĩtui: ñ facies ineo quicquã
operis tu& silius tuus & filia: seruus & ancilla bos & asinus:

Expanded text:
Potest et aliter haec sententia intelligi qua dicit: « Reddens iniquitatem patrum super filios in vertiam et quartam generationem, » ut non sit signum trest, « Dominus Deus miserator et misericors, patiens et multae miserationis, » et infertur: « Reddens iniquitatem patrum super filios et filias, » hoc indicat quod tantae misericordiae sit, ut non statim puniat, sed sententiam differat puniendi. Si autem vindicta peccantium differtur in tertiam et quartam quod subjungitur: « Servat justitiam et misericordiam in multa millia his qui diligunt illum, et cuptis. « Non usurpabis nomen Domini Dei tui frustra, quia non erit impunitus qui super re vana nomen ejus assumpserit. Observa diem sabbati ut stuus sex diebus operaberis et facies omnia opera tua septimus dies sabbati est id est requies Domini Dei tui non facies in eo quicquam operis tu et filius tuus et filia servus et ancilla et bos et asinus
Abbreviated transcription (Latin):
Sisurrexerit in mediotiui ꝓphetes autquis omniũ uidisse sedi¬
cat &e p̃dixerit signũ atq porcentũ & euenerit qđ locutus est
& dixerit tibi eamus & sequamur deos alienos quo signoras
& seruiamꝰ eis : ñ audies uerba ꝓphetȩ illius aut somiatoris
ꝗatẽptatꝰ uos dnr̃ ds̃ ur̃ utpalã fiat utrũ diligatis eũ annon

Expanded text:
Si surrexerit in medio tui prophetes, aut qui somnium vidisse se dicat, et praedixerit signum ac portentum, et evenerit quod locutus est, et dixerit: Eamus et sequamur deos alienos quos ignoras, et serviamus eis, non audies verba prophetae aut somniatoris, quia tentat vos D
Abbreviated transcription (Latin):
tellegitur. N abet enĩ unũ qđq uitiũ incorde nr̃o. stationẽ
ꝓpriã Seil sicũ is rabelis populo idẽ uirtutib contrase dimican
tibus suerint uitia superata: locũ quẽ sibi incorde nrõ c̃cupi¬
scentiae uł fornicationis sp̃s retentabat. deinceps castitas ob¬
tinebit. Quẽ furor ceperat: patientia uindicabit. Quẽ tristi¬
tia mortẽ operans occupauerat.: salutaris & pl enagaudio lȩcitu
possidebit Qucaccida uastabat incipit excolere sortitudo
Que suꝑba cculcibit. incipit excolere humilitas. Artasimuis

Expanded text:
telligitur. Habet enim unumquodcunque vitium in corde nostro stationem telligitur. Habet enim unumquodcunque vitium in corde nostro stationem propriam. Sed si cum Israelis populo, id est virtutibus ctibus fuerint vitia superata, locum quem sibi in corde nostro concupiscentiae vel fornicationis spiritus retentabat, deinceps castitas obtinebit; quem furor ceperat patientia vindicabit; quem tristitia morte operante occupaverat, salutaris et plena gaudio laetitia possidebit; quem acedia vastabat, incipit excolere fortitudo; quem superbia conculcabat, incipit excolere humilitas, et ita singulis
Abbreviated transcription (Latin):
deira : homicidia . clamor & indignatio. De tristitia : ranca
pusillanimitas. amaritudo desperatio. Deaccidia otiositas
somnolentia. in portunitas. inqui etudo. ꝑuagatio. in stabilitas
m̃tis & corporis. uerbositas & curiositas. Decenodoxia c̃¬
tentiones. hereses iac tantia: ac p̃sumptio nouitatũ. De suꝑ¬
bia: c̃ temptus. inuidia. in obedientia blasphemia. murmu¬
ratio detractio aliaq quãplurima similia. Quae cũsiñ multo
maioris numeri quã uirtutes : deuictis tam̃ illis septẽ princi¬
acꝑ petua parit̃ cũ his int̾netione delentur. Qđ aut̃ hae
pestes & iam roͦbustiores siq̃mani feste naturȩ ipsius in puȩ¬
natione sentimus. Forcuis enĩ militat in membris nr̃is obler¬
tatio carnaliũ passionũ. quãstudia uirtutũ. quaenisi sũma c̃¬
tritione cordis & corporis ñ adꝗruntur. Qđ uero istarũ ꝑni¬
tios arũ gentiũ regiones salubriter possidere p̃cipim̃ : ita in¬

Expanded text:
de ira, homicidia, clamor, et indignatio; de tristitia, rancor, de ira, homicidia, clamor, et indignatio; de tristitia, rancor, pusillanimitas, amaritudo, desperatio; de acedia, otiositas, somnolentia, importunitas, inquietudo, pervagatio, instabilitas mentis et corporis, verbositas et curiositas; de cenodoxia, contentiones, haereses, jactantia ac praesumptio novitatum; de superbia, contemptus, invidia, inobedientia, blasphemia, murmuratio, detractio, aliaque quam plura simaioris numeri quam uirtutes, deuictis tamen illis octo principerpetua pariter cum his internecione delentur. Quod autem hae pestes etiam robustiores sint, manifeste naturae ipsius impugnatione sentimus. Fortius enim militat in membris nostris oblectatio carnalium passionum quam studia virtutum: quae nisi summa contritione cordis et corporis non acquiruntur. Quod vero istarum perniciosarum gentium regiones salubriter possidere praecipimur, ita in
Abbreviated transcription (Latin):
quã tues & robustioreste. tradideritq eas dñs ds̃ tuus tibi ꝑcuties
eas usq ad internitionẽ. Noninibis cũ eis fuedus nec misereberis
earũ. Septẽ istegentes: septẽ s̃ principalia uitia. Quae pgrãm
dĩ unus quisq: spitalis miles exsuꝑ ans : exterminare penitus¬
admonetur. Qđ uero maioris numeri ẽe dicunt᷑: Haec ratioẽ.
qa plura s̃ uitia quã iurtutes. & ideo in catalogo ꝗdẽ dinumerant᷑
septẽ nationes : in expugnatione uero earũ sine numeri adscrip¬
tione ponunt̃. Ita enĩ dicit̃. Et deleuerit fentes multas corãte
lumerosior est quã enĩ isrł carnaliũ passionũ popłs. ꝗde hoc
septenario fumite uitioꝵ aeradicȩ ꝓcedit. Degastrimagr a nãq
nascunt᷑ comesationes : ebrietates. De fornicatione : turpi¬
loquia scurrilitas. ludibria atq stulti loquia. Desilãgiria
m̃datiũ. fraudatio. furta ꝑ iuria. turpis lucri appetitus.
falsa testimoni& uiolentiae. inhumanitas. acra pacitas:

Expanded text:
dideritque eas Dominus Deus tuus tibi, percuties eas usque ad internecionem. Non inibis cum eis foedus, nec misereberis earum. » Septem istae gentes septem sunt principalia vitia, quae per gratiam Dei unusquisque spiritalis miles exsuadmonetur; quod vero majores numeri esse dicuntur, haec ratio est, quia plura sunt vitia quam virtutes, et ideo in catalogo quidem dinumerantur septem nationes, in expugnatione vero earum sine numeri ascriptione ponuntur. Ita enim dicitur: « Et deleverit gentes multaNumerosior est enim quam Israel carnalium passionum populus, qui de hoc septenario fomite vitiorum ac radice procedit. De gastrimargia namque nascuntur comessationes, ebrietates; de fornicatione, turpiloquia, scurrilitas, ludibria atque stultiloquia; de philargyria, mendacium, fraudulatio, furta, perjuria, turpis lucri appetitus, falsa testimonia, violentiae, inhumanitas ac rapacitas:
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ꝑignorantiã quae ẽ inillis. ꝓpt̃ cecitatẽ cordis ipsoꝵ ꝗd es perin¬
tes semetipsos tradider̃ inpudicitiae inoperationẽ inniunditae
om̃is & auaritiaȩ. Vos aut̃ ñita didicistis xp̃m. si cam̃ illũ audi¬
sts &x inipso edoctiestis sic̃ ẽ ueritas inihũ : deponere uos scđm
pristinã ẽuersationẽ ueterẽ hominẽ ꝗcorrũpit᷑ scđm desi¬

Expanded text:
ignorantiam quae est in illis propter caecitatem cordis ipsorum. Qui desperantes semetipsos tradiderunt impudicitiae in operationem immunditiae omnisque avaritiae. Vos autem non ita didicistis Christum, si tamen illum audistis, et in ipso edocti estis, sicut est veritas in Jesu deponere vos secundum pristinam conversationem veterem hominem qui corrumpit
Abbreviated transcription (Latin):
uillĩ adar &assemona ꝑ uerire usꝙ adtorrentẽ egipti: qͥuixtaus¬
Acdiamar quȩ urbs in solitudinc: : quã& silomonmiris operili ex crix̃ & hodie pal¬
mira nuncupat᷑ hebreiquoq sermone thamar dr̃: quȩ in lingua nr̃am palmãso¬
nat. usq adaqͦs c̃tradicaonis cades quã inde serto eẽ ñ dubiũ ÷ : & torrensingre¬
diens mart magnũ. hoc qđ egipti pulestineq p̃tendit lit torib. Si qͥt᷑ in libro
numeroꝵ Plaga dut̃ occidentalis amari magno incipiet & ipse fine claudet᷑
hoc ÷ Amariusq ad mare Atorrente uidelicet rtnocurorȩ q̃ inmaruĩ flu¬
it : usq adeũ locũ ubi ÷ emathurlis siric. cui in hac plaga & nom̃ pontt iete¬
chiel: & pliga inqͥens maris mare magnũ ac̃ sinio ꝑdirectũ donec ueniat
emachquȩ nc̃ epiphania nominat. ab antiocho crudelissimo tirannoꝵx nõe
cõ mutato Nã cognom̃tũ habut ephines Porro ad septẽ trionalẽ inquiđ

Expanded text:
ntem Aegypti, qui juxta ura Thamar quae urbs in solitudine est, quam et Salomon miris operibus exstruxit, et hodie Palmira nuncupatur; Hebraicoque sermone Thamar dicitur, quae in lingua nostra palmam sonat, usque ad aquas contradictionis Cades quam in deserto esse non dubium est, et torrens ingrediens mare Magnum, hoc quod Aegypti Palaestinaeque praetenditur littoribus. Sequitur in libro Numerorum: « Plaga  torrente videlicet Rhinocorurae, qui in mari influit, usque ad eum locum ubi est Emath urbs Syriae, cujus in hac plaga et nomen ponit Ezechiel, et plaga, inquiens, maris, mare magnum a confinio per directum, donec venias Emath, quae nunc Epiphania nominatur, ab Antiocho crudelissimo tyrannorum, nomine commutato. Nam cognomentum habuit Epiphanes. Porro ad septentrionalem, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
exlege: hocenim & ꝑ propħam significat dicens. Auferam
eis cor lapideũ & dabo eis corcarneũ: qđ ꝓpt̃ sensũ dictũ ẽ.
quẽ caro habet & lapis ñ habet: uerbo utiq translato. H locipsũ
educerẽ eos deterra aegspti: qm̃ hoc testam̃cũ qđ disposui
adeos postdies illos dans leges meas incoreoꝵ & inm̃te eoꝵ
suꝑscribã eas & iniꝗtatũ eoꝵ & peccatoꝵ eoꝵ ñ memor ero am¬
plus. Hicem̃ discreuit nouũ testam̃tũ aueteri: qđ ueceri
luta est lex intabulis lapideis: in nouo autẽ in cordib qđ fit
tabulis cordis carnalibus. Et alio loco: idoneos inquit nos
fecit ministros nouitestamenti ñ littera sedipũ. Audi isrł.

Expanded text:
ex lege? hoc enim et per prophetam significat dicens: auferam ex lege? hoc enim et per prophetam significat dicens: auferam eis cor lapideum et dabo eis cor carneum: quod propter sensum dictum est, quem caro habet et lapis non habet, uerbo utique translato. hoc ipsum educerem eos de terra Aegypti. quoniam hoc testamentum quod disposui ad eos: post dies illos dans leges meas in cor eorum et in mente eorum superscribam eas et iniquitatum eorum et peccatorum eorum non memor ero amplius. hic enim discreuit nouum testamentum a uetere, quod in uetere data est lex in tabulis lapideis, in nouo autem in cordibus, quod tabulis cordis carnalibus, et alio loco: idoneos nos, inquit, fecit ministros noui testamenti non litterae, sed spiritus.