comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
genera homicidii que pari pe¬
na plectuntur. in fc̃o fr̃m. detͣctio¬
odiuin. de qua etiam paulus dicit. Si
comeditis et inuicem mordetis inde¬
te ne abinuicem cõsimnnamini:
comedit naniq alter alterum et qͣi
morsum in eo facit quotienscumq
aliquis aliqũ male loquendo uilio¬
rem facit. Unde necesse est ut ab
inuicem ꝯsumantur penis indelicet
gehenualib detrusi miserie puri¬
antur. Sicut igitur qui alterũ de¬
trahendo comedit consumutur ab co
quẽ morsib detractionis consim̾ie
gessit. Nam cum eius uitam ꝑ de¬
tractionẽ dilacerat semet ip̃m añ
iustum iudicem dm̃i contempnat.
sicq płmq contingit ut is qui al¬
teri derogat nisi resipiscat coram
deo in dãpnationẽ cadit qͣmuis cui
detrahitur nichil lesionis ex ip̃a
detractione sentiat. quid autem de¬
tractio oꝑetur uł quid sit inquira¬
mus et inquirendo qd̃ dñs dederit
breuiter dicamus. Non ideo quod
nesciatur s idcirco ut quod scitꝰ
melius teneatur.

Expanded text:
genera homicidii, quae pari poena plectuntur: interfectio fratrum, detractioodium. De qua etiam Paulus dicit: Si comeditis, et invicem mordetis, videte ne ab invicem consumamini . Comedit namque alter alterum, et quasi morsum in eo facit, quotiescunque aliquis aliquem male loquendo viliorem efficit. Unde necesse est ut ab invicem consumantur, poenis videlicet gehennalibus detrusi miserrime puniantur. Sic igitur is qui alterum detrahendo comedit, consumitur ab eo quem morsibus detractionis consumere gestit. Nam cum ejus vitam per detractionem dilacerat, semetipsum ante justum judicem Deum condemnat. Sicque plerumque contingit ut is qui alteri derogat, nisi resipiscat, coram Deo in damnationem cadat; quamvis ille cui detrahitur, nihil laesionis ex ipsa detractione sentiat. Quid autem detractio operetur, vel quid sit inquiramus, et inquirendo, quod Dominus dederit, breviter dicamus, non ideo quod nesciatur, sed idcirco ut quod scitur melius teneatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ deo aufert quasi suam coro¬
nam. Sicut enĩ corona soli regi cõne¬
nit. fic ꝓpria uoluntas deo soli. et sic̃
regem aliquẽ inhonoraret qui suam
coronam ei coronato auferret. Sic
homo inhonorat deum qui aufert ei
ꝓprie uoluntatis priulegiũ habendo
quod ille debet hr̃e solũ. Sed sicut
ꝓpria uoluntas dei fons et origo totiꝰ
boni ita ꝓpria uoluntas hominis to¬
tius est exordiũ mali.
qui in tria capita diuiditur e qͥb
riui diuersi et ĩnumerabłes diriuan¬
tur qui locis in quibdam ab inuicẽ
suꝑantur. aliquib uero duo et duo
illis plures płib ꝯiungunt᷑. ita quoq
ꝓpria uoluntas in genera tria diuid
e quib uitia diuersa et sine numero
nascuntur que aliqñ in hõie fũt dis¬
iuncta. qũq uero duo uł plura con¬

Expanded text:
voluntatem, Deo aufert quasi suam coronam. Sicut enim corona soli regi competit, sic propria voluntas soli Deo. Et sicut regem aliquem inhonoraret, qui suam coronam ei auferret; sic homo inhonorat Deum, qui aufert ei propriae voluntatis privilegium, habendo quod ille debet habere solum. Sed sicut propria voluntas, Dei fons est et origo totius boni; ita propria voluntas hominis, totius est exordium mali. qui in tria capita dividitur, e quibus rivi diversi et innumerabiles derivantur, qui in locis quibusdam ab invicem separantur, aliquibus vero duo et duo, vel plures pluribus conjunguntur. Ita quoque propria voluntas in genera tria dividitur: e quibus vitia diversa et sine numero nascuntur; quae aliquando in hominem sunt disjuncta, quandoque vero duo vel plura con
Abbreviated transcription (Latin):
ingressi ex eo comedũt mox pccores
effecti. et inde aĩa mortui postquã
alios pcc̃ores genuerunt. er ip̃i car¬
ne mortui sunt. hõies tñ eandem
uoluntatẽ p̃ceptis diligent᷑ et eam
immiscent om̃ib pene que agunt
nichil itaq illis clementius qui a¬
nichil utuntur sua morte libentiꝰ¬

Expanded text:
transgressi ex eo comederunt, mox peccatores transgressi ex eo comederunt, mox peccatores effecti, et in anima mortui, postquam alios peccatores genuerunt, et ipsi carne mortui sunt. Homines tamen eamdem voluntatem prae caeteris diligunt, et eam immiscent omnibus pene quae agunt. Nihil itaque istis dementius qui nihil utuntur sua morte libenti
Abbreviated transcription (Latin):
cuidam herbe uenenose atq mor¬
tifere assimulatur qͣm medicꝰ quidã
si ex ea comederãt leprosi effecti ꝓ¬
tuldubio interirẽt. at illi preceptis
eius obedire noluerũt. S ex eadẽ
herba comederũt. Unde et leprosi
effecti leprosos filios genuerunt.
atq ut medicus eis ꝯminatꝰ fu̾at
mortui sunt quoꝵ fin licet pr̃es
suos agnouerũt herba illa ĩfirmos
fuisse et mortuos seq ip̃os lepra ꝑ¬
cussos et morituros. E adem tamẽ
herba suꝑ omnes alias diligent ĩdeq
cibos suos uniuersos condiunt. Ma¬
ne quoq surgentes ex eadem quasi
ꝓ medicam̃to accipiunt. s ⁊ sõpnũ¬
Sed nec unus dementatur qui ꝓ¬
pria uoluntate utiuitur. Ip̃a etem̃¬
est herba dẏabłi uenenosa sugges¬
tione uenenata et om̃ib ea utenti¬
b pestifera hanc deus qui nr̃is pie
medetur peccatis primis humani
generis ꝑentib int̃ dixit. cum eos
comedere pomũ sub mortis cõmina¬
tione ꝓhibuit. qui quia precepta eiꝰ

Expanded text:
cuidam herbae venenosae atque mortiferae assimilatur; quam medicus quidam si ex ea comederent, leprosi effecti procul dubio interirent. At illi praeceptis ejus obedire noluerunt, sed ex eadem herba comederunt; unde et leprosi effecti, leprosos quoque filios genuerunt, atque, ut medicus eis comminatus fuerat, mortui sunt. Quorum filii, licet patres suos agnoverint herba illa infirmatos fuisse et mortuos, seque ipsos lepra percussos et mortuos, eamdem tamen herbam super omnes alias diligunt, indeque cibos universos suos condiunt. Mane quoque surgentes ex eadem quasi pro medicamento accipiunt, sed Sed nec minus dementantur, qui propria voluntate utuntur, ipsa est etenim herba diaboli, venenosa suggestione venenata, et omnibus ea utentibus pestifera. Hanc Deus, qui nostris pie medetur peccatis, primis humani generis parentibus interdixit, cum eos comedere pomum sub mortis comminatione prohibuit. Qui quia praeceptum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
querit ab aliis laudari. eisq in regi¬
one p̃poni hunc tñ honorẽ licz ulłs
sit pene nemo potest ħ ad plenũ hr̃e.
datur uel omnib aliis pponitur q
tamen nec nullus a cunctis ħ blas¬
nec omnino inhonorat᷑. in futuro
autẽ aut honorabit᷑. aut ꝯtra oĩo ex¬
honorabitur. qui honor cuiusmodi
sit breui exemplo ꝯsideremus. coc
de paupere in re in rege a depto. o

Expanded text:
quaerat ab aliis laudari eisque in regiquaerat ab aliis laudari eisque in regimine praeponi. Hunc tamen honorem, licet nullus sit pene, nemo potest hic ad plenum habere. nctis, vel omnibus aliis praeponitur. Quia tamen nec ullus a cunctis hic blasnec omnino inhonoratur. In futuro autem, aut honorabitur, aut econtra omnino inhonorabitur. Qui honor cujusmodi sit, brevi sub exemplo consideremus. CAPUT LXVI. De paupere in regnum adoptato
Abbreviated transcription (Latin):
tione beate ciuitatis dei ita quisq qd̾
ad eptus fuerit amabit ut statũ siũ
potiori gradu mutari non uelit qͣre
quia cuiq satis erit sua felicitas et
imꝑtita. amplius si hñ qui iam tũc
ip̃nus corꝑis unitate locati fuerint marora ꝙͣ st̃
adepti desiderarẽt. eo ip̃o miseri ẽẽnt
quo non dum hr̃ent qd uellent. in quo
eñ alicui quod cupit deest in eomiser
sit necesse est. S absit ab illo regno
omnis miseria aderit itaq omnib
omnis sufficientia qm̃ ꝑficiet ĩ sin¬
gulis inanimis et plena ꝯcordia.
ut eoꝵ corpus et aĩa dissideant. nã et
corpus aĩam odio hẽbit. eo qd̾ male
numqͣm cogitauerit et aĩa corpus
quod male cogitata oꝑe cõpleuerit
ꝓ quib omuib torquentur ĩ penis.
omnib appetit. ut eoꝵ uerbis aut
factis. uerbis ut eum collaudẽt. fcis
aut ut sibi p̃ponant. S cum honorẽ
hꝰi appetat tale est ac si unus ciuus

Expanded text:
tione beatae civitatis Dei ita quisque quod tione beatae civitatis Dei ita quisque quod adeptus fuerit amabit ut statum suum potiori gradu immutari non velit. Quare? Quia cuique satis erit sua felicitas et orditer impertita. Amplius, si hi, qui jam tunc in ipsius corporis unitate locati fuerint, majora quam sint adepti desiderarent, eo ipso miseri essent, quod nondum haberent quod vellent. In quo enim alicui, quod cupit deest, in eo miser sit necesse est. Sed absit ab illo regno omnis miseria. Aderit itaque omnibus omnis sufficientia, quam perficiet in singulis unanimis et plena concordia. ut eorum corpus et anima semper dissideant. Nam et corpus animam odio habebit, eo quod male unquam cogitaverit, et anima corpus eo quod male cogitata opere compleverit, pro quibus omnibus torquebuntur in poenis. omnibus appetit, aut eorum verbis, aut factis. Verbis quidem, ut eum collaudent? factis autem, ut sibi eum praeponant. Sed, cum honorem hujusmodi appetit, tale est ac si unus vermis
Abbreviated transcription (Latin):
dices ex ca. Si d̾s et om̃is ille be¬
atoꝵ cetus uolent quod ego tũc et
augmentũ mei boni mecum uolẽt
quod ego ibi non uelle non pot̾o.
ero itaq ꝓ uelle meo de maiorib ĩ
celo huic tue inbetillitati: Rndeo.
quia si etiam beato petro par ĩ gła
ẽẽ uolueris eris in gła dico qr ut
petrus sis in ꝑsona uelle nõ poteris.
nainq si hoc uelles te ip̃m nichil ẽẽ
uelles qd̾ uelle nequibis. Sed nec
un gła illi equari s meritis eiꝰ impar
fueris. uelle poteris quia pulcherri¬
ma illius .s. corꝑis opinionẽ quam
i hoc ꝯspiceres uiolari plus oĩm
quomodo amabis nec etiam ĩ hu¬
mano corꝑe uel pes loco aut offõ
manus. uel manus pedis fungi ex¬
optat. aut os sine nasus ubi oculi
sunt. aut oculi ubi os uel nasus.
relictis sedib suis cupiunt tnsfri
aut si tnsferentur ꝯuenient et fñ
iiuria non id paterentur. eodem
modo in illa admirabili et głificata
dispositõne et eque disposita glifica¬

Expanded text:
dices: Eia! si Deus et omnis ille beatorum coetus volent quod ego tunc et augmentum mei boni mecum volent, quod ego ibi non velle non potero. Ero itaque, pro velle meo, de majoribus in coelo. Huic tuae imbecillitati respondeo. Quia si etiam beato Petro in gloria par esse volueris, eris. In gloria dico quia, ut Petrus sis in persona velle non poteris. Namque si hoc velles, teipsum nihil esse velles, quod velle nequibis. Sed nec in gloria illi aequari, si meritis ejus impar fueris, velle poteris, quia pulcherrimam illius corporis compositionem, quam in hoc conspiceres violari, plus omni commodo amabis. Nec etiam in humano corpore vel pes loco aut officio manus vel manus pedis fungi exoptat; aut os vel nasus, ubi oculi sunt; aut oculi ubi os; aut nasus, relictis sedibus suis, cupiunt transferri; aut si transferrentur, convenienter et sine injuria non id paterentur. Eodem modo, in illa admirabili et glorificata dispositione, et aeque disposita glorifica
Abbreviated transcription (Latin):
in conspectu diuini altaris mo¬
nachicam muocationẽ ꝑsallens. ¶on¬
sumandus autem retro sacerdotẽ stat
non utrumq pedem inclinans non
unum pedib non supra caput hñs
deo tradita eloquia. tantum uero
sacerdoti adscans psallenti super
ip̃o mysticam inuocationẽ. Per¬
ficiens autem eam sacerdos ad ꝑfici¬
endum ueniens interrogat primũ
hoc. Si primum abrenuntiat diuisis
non solum conuersationib Set et
fantasiis. demde ꝑfectissimam ei ini¬
tam narrat. testimoniũ ꝑhibens.
quia oportet media eum suꝑasta¬
re. Hec autem omnia ꝑficiente
intentusq confitente cruciformi
similitudine signatus. ip̃m sacer¬
dos tondet. trinam diuine beatitu¬
dinis inuocans substantiam. et
uestem omnem exuens alteram
induit et cum aliis sacerdotibus
uiris quitumq assunt salutant
steriorum
thecopeia.

Expanded text:
in conspectu divini altaris, monachicam invocationem psallens. Consummandus autem retro sacerdotem stat, non utroque pede inclinans, non uno pede, non supra caput habens Deo tradita eloquia: tantum vero sacerdoti adstans psallenti super ipso mysticam invocationem. Perficiens autem eam sacerdos, ad perficiendum veniens interrogat primum hoc, si primum abrenunciat divisis non solum conversationibus, sed et phantasiis. Deinde perfectissimam eum vitam docet, testimonium perhibens, quia oportet media eum superadstare. Haec autem omnia perficiente intentius confitente, cruciformi similitudine signatus ipsum sacerdos tondet, trinam divinae beatitudinis invocans substantiam, et vestem omnem exuens, alteram induit, et cum aliis sacerdotalibus viris, quicunque adsunt, salutans mysteriorum. Theoria.
Abbreviated transcription (Latin):
mori supponit pietatẽ cum
menti sic metuente sui ip̃ius as¬
pirat cum passione pieq recołe
facit qͣm misera erat: si rõ seꝑala
et in inferno cum dẏabło fuerit
torta.

Expanded text:
mori superimponit pietatem, cum menti sic metuenti sui ipsius aspirat compassionem, pieque recolere facit quam misera erit si a Deo separata et in inferno cum diabolo fuerit torta.
Abbreviated transcription (Latin):
rimus itaq liber qui inscribit᷑
de celesti ierarchia quod nos
non uerbum qz sensus exprimentes
possumus latine dicere de celesti põ¬
tificatu sen de celesti simimo sacer¬
docio nouem telestium uirtutum
disposiones enumerat. ordinat. segre¬
gat. conungit eaꝵq scis theologis
diuinitus manifestatas symbolicas.
hoc est significatiuas ymaginatões
mysticas luculenter exponit. Ordĩat
quidem in suꝑiores et medias et ul¬
timas. segregat uero internas ter
uerarchias comungit. primas ulti¬
mis. et ultimas primis. ꝑ medias
mirabili extremitatũ et medietatũ
ratione coadumans. dissimiliũ qͦq
formarũ descriptiones in ꝓpheticis
nisionib plusqͣm similiũ celestes
substantias expressius insinuare
confirmat. nullamq uisibilium
seu muisibiliũ naturarũ ab initio
intellectualis creature usq ad ex¬
tremũ terrenũq uermiculũ nomi¬
nari. ex qua diuina theologia qͣndã
similitudinẽ ad significandam õim
rerum causam deum iudelicet et nõ

Expanded text:
rimus itaque liber, qui inscribitur de caelesti Ierarchia, quod nos, non verbum, sed sensum exprimentes, possumus latine dicere de caelesti pontificatu, seu de summo sacerdotio, novem caelestium virtutum dispositiones enumerat, ordinat, segregat, conjungit, earumque sanctis theologis divinitus manifestatas symbolicas, hoc est significativas vel mysticas imaginationes luculenter exponit. Ordinat quidem in superiores et medias et ultimas, segregat vero in ternas ter Ierarchias, conjungit primas ultimis et ultimas primis per medias, mirabili extremitatum et medietatum ratione coadunans. Dissimilium quoque formarum descriptiones in propheticis visionibus plus quam similium caelestes substantias expressius insinuari confirmat, nullamque visibilium seu invisibilium naturarum ab initio intellectualis creaturae usque ad extremum terrenumque vermiculum nominari, ex qua divina theologia quandam similitudinem ad significandam omnium rerum causam, Deum videlicet, non
Abbreviated transcription (Latin):
tando reuoluerit et ip̃a sepius cã
infestat qͣmuis non uulneret dũ
est suggestio sola. S si diutius
eam replicauerit ponderosus canis
in catulum transit .i. suggestiꝰ in
delectatione que acrit instat. et
nisi cita reiciatur aĩam isluerat.
quare mox ut uenire ceꝑit deber
eam pellere aĩa sponsa xp̃i cogi¬
tans quia magna est ignorantia
illi ut in eius conspectu appareat
fedata delectatione tam turpi ĩ eũ
qui arripiens aĩam ubi magna ui
obruatur occidit eam. S mox ut ce¬
ꝑit aduentare debet cum aĩa ĩ mag
na obruere .i. ĩmenso terrore mortis
eterne in se destruere. Suggestioni
ergo nec attendamus delectatõem.
mox reprinamꝰ consensũ fortit ob¬
ruamus. sicq cor nr̃m studeamus
custodire. ut nec una suꝑflua cogi¬
tatione dẏabłs illd̾ ualeat uiolare.

Expanded text:
tando revolverit, et ipsa saepius eum tando revolverit, et ipsa saepius eum infestat, quamvis non vulneret, dum est suggestio sola. Sed si diutius eam replicaverit, ponderosus canis in catulum transit, id est suggestio in delectationem, quae acriter instat. et nisi cito rejiciatur, animam vulnerat. Quare mox ut venire coeperit, debet eam repellere anima sponsa Christi, cogitans quia magna est ignominia illi ut in ejus conspectu appareat foedata delectatione tam turpi. Nisi equi arripiens animam, eam nisi magna vi obruatur, occidit. Sed mox, ut coeperit attentare, debet eum anima magna vi obruere, id est immenso terrore mortis aeternae in se destruere. Suggestioni ergo ne attendamus, delectationem mox reprimamus, consensum fortiter obruamus. Sicque cor nostrum studeamus custodire, ut nec una superflua cogitatione diabolum illud valeat violare.
Abbreviated transcription (Latin):
gestione uidelicet delectatõe et
consensu. Suggestio est uelut canis
ponderosus. Welectatio ut lenis et
acer catulus. ¶onsensus autẽ qͣsi
canis fortis et inmensus. pond̾osꝰ
etenim canis cum quẽpiam iuxta
se trauseuntẽ audierit semel uł
bis post eum latrans statĩ qͥescit.
Si tm̃ illic uiam suam in directũ
tenuerit. Si uero respiciens ĩuesti¬
gauerit eum. canis quoq latͣndo
licet non mordeat insequitur eũ
catulus leonis et acer. et instat a¬
cutum et nisi cito reꝑtussus fu̾it
acrius mordet. fortis uero canis et
inmensus et fortiter instat ⁊ nisi
magna ui obruatur hõiem stran¬
gulat. quare ponderosus canis nͦ
est recipiendus. catulus u̾o mox
reꝑcutiendus. canis autẽ ĩmens
uiriliter obruendus. Similit̾ at̃
si peccati suggestio animũ pulsat
qui ab amore presentiũ tendit ad
eterna mox eum deserit si intẽ¬
sionem suam temerit firmit.
Si autẽ ad eam atcendens in se
receꝑit et cogitando .q. eam inti¬

Expanded text:
gestione videlicet, delectatione et consensu suggestio est velut canis ponderosus; delectatio, ut levis et acer catulus; consensus autem, quasi canis fortis et immensus. Ponderosus etenim canis, cum quempiam juxta se transeuntem audierit, semel vel bis post eum latrans, statim quiescit, si tamen ille viam suam in directum tenuerit. Si vero respiciens instigaverit eum, canis quoque latrando, licet non mordeat, insequitur eum. Catulus levis et acer, instat acriter; et nisi cito percussus fuerit, acrius mordet. Fortis vero canis et immensus, et fortiter instat; et nisi magna vi obruatur, hominem strangulat. Quare ponderosus canis non est respiciendus, catulus vero mox repercutiendus, canis vero immensus viriliter obruendus. Similiter autem si peccati suggestio animum pulsat, qui ab amore praesentium tendit ad aeterna, mox eum deserit, si intentionem suam tenuerit firmiter. Si autem ad eam attendens in se receperit, et cogitando quasi eam inci
Abbreviated transcription (Latin):
post resurrectõnẽ corꝑaliter est contẽ¬
platus. ad erantq ibi ut ip̃e ait iaco¬
q scripturaꝵ mysteriis illuminatus
scripsit hos libros hortante ac postu¬
lante sco timotheo aliusq quorũ
nomina in ꝓcessu hunis oꝑis sepis¬
sime declarat doctrinamq breuit᷑
insinuat. S presentis oꝑis intentõ¬
nem breuiter intimare necessarium
dixiimis. quo facilius lector studio¬
sus ingrediatur.

Expanded text:
post resurrectionem corporaliter est contempost resurrectionem corporaliter est contemplatus, aderantque ibi, ut ipse ait, Jacoumque Scripturarum mysteriis illuminatus, scripsit hos libros, hortante ac postulante sancto Timotheo, aliisque, quorum nomina in processu hujus operis saepissime declarat, doctrinamque breviter insinuat. Sed praesentis operis intentionem breviter intimare necessarium duximus, quo facilius lector studiosus ingrediatur.
Abbreviated transcription (Latin):
michi ydoneum fore arbitratus sum
omissis alioꝵ comecturis uniꝰ soliꝰ
arbitrio succumbere. cui oportet me
obtemperare. Sc̃s ergo dyonisius
ut p̃diximus ariopagita ex uico
uidelicet martis denominanus. a¬
res namq a grecis bellum uocat᷑¬
primis inuentutis sue florib a¬
chademie studiis eruditus. deinde
diuino atq meffabili miraculo
commotus. Ipse siquidem ut ĩ qua¬
dam suarũ epłaꝵ cominemorat dũ
eẽt iuxta helioꝑolim cũ policarpo
ep̃o ceterisq quid tunc aderant diui¬
ua ꝓcurante ꝓuidentia mirabilem
in modum conspexerat lunam soli
subeuntẽ ac ꝑ hoc solem defecisse.¬
moxq scissimũ uirum apłoꝵ disci¬
pulum ierotheum nidelicet ep̃m ẽ
secutus cuius in tercio huius oꝑis
libro memoriam facit eimdẽq ma¬
gistrũ suum uenerabilem nominat
ceterisq tunc temporis coepiscopis
post apłos in theologia preferre
non dubitat. ¶un quo multisq
aliis scĩs in unũ conuenientib xp̃m

Expanded text:
mihi idoneum fore arbitratus sum, mihi idoneum fore arbitratus sum, omissis aliorum conjecturis illius solius arbitrio succumbere, cui oportet me obtemperare. Sanctus ergo Dionysius, ut praediximus, Areopagita, ex vico videlicet Martis denominatus--Ares namque a Graecis bellum vocatur--primis juventutis suae floribus academiae studiis eruditus, deinde divino atque ineffabili miraculo , commotus--ipse siquidem, ut in quadam suarum epistolarum commemorat, dum esset juxta Heliopolim cum Polycarpo episcopo ceterisque, qui tunc aderant, divina procurante providentia mirabilem in modum conspexerat lunam soli subeuntem, ac per hoc solem defecisse--moxque sanctissimum virum, apostolorum discipulum, Ierotheum videlicet episcopum, secutus, cujus in tertio hujus operis libro memoriam facit, eundemque magistrum suum venerabilem nominat, ceterisque tunc temporis coepiscopis post apostolos in theologia praeferre non dubitat, cum quo multisque aliis sanctis in unum convenientibus Christum
Abbreviated transcription (Latin):
tyrum gloria coronatũ fuisse. cũ bea¬
tissimis suis consortib rustico scilic
atq eleutherio. Hec gͥ nr̃a qualiscũq
sit translatio non quidem ꝓlyce indiget
ut arbitror apologie cũ omnib eius
emulis quicumq et qu alescũq sint fa¬
cillima una responsione possimus oc¬
currerẽ. Uestre uidelicet celsitudimi neq
potuisse neqz debuisse nou obedire. Si
quis autem menimis tarde aut nimis
imuisitate redarguerit elocutionis at¬
tendat non me tantum sed et seip̃m
nichil posse plus accipere qͣm qd̾̃ ipse
distribuit qui diuidit singutis ꝓpria
ꝓut uult. Sm uero obscuram miiꝰq
apestani predicte interpretationis seri¬
em iudicauerit uideat me int̾pretem
huius oꝑis ẽẽ non expositorẽ. ubi ual¬
de ꝑtimesco neforte culpam fidei int̾¬
pretis incurram. Et si aut suꝑflua
turrat ad codicem grecum unde ego
interp̃tatus sum ibi fortassis inue¬
niet ita ne est nec nẽ. Ioc tantũ

Expanded text:
tyrii gloria coronatum fuisse cum beatyrii gloria coronatum fuisse cum beatissimis suis consortibus, Rustico scilicet atque Eleutherio. Haec igitur nostra qualiscunque sit translatio non quidem prolixae indiget, ut arbitror, apologiae, cum omnibus ejus aemulis, quicunque et qualescunque sint, facillima una responsione possimus occurrere, vestrae videlicet celsitudini neque potuisse neque debuisse non obedire. Si quis autem nimis tardae aut nimis inusitatae redarguerit elocutionis, attendat, non me tantum, sed et se ipsum nihil posse plus accipere, quam quod ipse distribuit, qui dividit singulis propria, prout vult. Sin vero obscuram minusque apertam praedictae interpretationis seriem judicaverit, videat, me interpretem hujus operis esse, non expositorem. Ubi valde pertimesco, ne forte culpam infidi interpretis incurram. At si aut superflucurrat ad codicem graecum, unde ego interpretatus sum; ibi fortassis inveniet, itane est necne. Hoc tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tuor sc̃i prĩs dẏonisii ariopagite
ep̃i athenaꝵ quos scripsit ad thimo¬
theum ep̃m ephesioꝵ et decem epłas
eiusdem de greco in latinũ transtuli¬
mus. opus ualde ut opinamur tene¬
brosum longeq a modernis sensib
remotum. multis inuium. paucis
aꝑtum. non solum ꝓpter antiquita¬
tem uerũ etiam celestium altitudi¬
nem mysterioꝵ. Uertur namq p̾¬
fatus dyonisuis fuisse discipulus
atq adiutor pauli apłi. a quo athe¬
mensium constitutus est ep̃c cuius
lucas cõmemorat in actib apłoꝵ
quus. Beatus quoq polycarpus ĩ epła
ad eccłam athenarũ. eusebius item ꝑam¬
phili in eccͣastica hẏstora nec ñ etiã
sõs papa gregoruis in homelia sua uͥ
breuiter angłoꝵ ordines exposint.
enis a fidelib uiris tradita testatur tẽ¬
porib pape clementis successoris ui¬
delicet petri apłi romam uenisse et
ab eo predicandi eungłii gr̃a in partes
galliarũ directũ fuisse et parisi mar¬

Expanded text:
ttuor sancti patris Dionysii Areopagitae, ttuor sancti patris Dionysii Areopagitae, episcopi Athenarum, quos scripsit ad Timotheum, episcopum Ephesiorum, et decem epistolas ejusdem de Graeco in Latinum transtulimus, opus valde, ut opinamur, anfractuosum, longeque a modernis sensibus remotum, multis invium, paucis apertum, non solum propter antiquitatem, verum etiam caelestium altitudinem mysteriorum. Fertur namque praefatus Dionysius fuisse discipulus atque adjutor Pauli apostoli, a quo Atheniensium constitutus est episcopus, cujus Lucas commemorat in Actibus apostquus, beatus quoque Polycarpus in epistola ad ecclesiam Athenarum, Eusebius item Pamphili in ecclesiastica historia, nec non etiam sanctus Papa Gregorius in homelia sua, ubi breviter angelorum ordines exposuit. ejus a fidelibus viris tradita testatur, temporibus Papae Clementis, successoris videlicet Petri apostoli, Romam venisse, et ab eo praedicandi Evangelii gratia in partes Galliarum directum fuisse, et Parisii mar
Abbreviated transcription (Latin):
ualidissimosq cerulaꝵ tumultus
stabili duraq fronte repellens toto
ur̃e mentis intuitu totaq cordis
deuotione scãꝵ scripturaꝵ secreta
ducente deo et rationis lumine in¬
uestigatis inuestigantesq diligi¬
tis et non solum latiaris eloquii
maximos scissimosq auctores
ꝑquiritis. Uerum etiam ĩ augm̃¬
tum edificationis catholice fidei
pio affectu addidistis consulere.
Hinc est qd̃ et ingenioli nr̃i par¬
celestis
impellere. nec nos uelut otiosos ĩercieq
sompno sopitos ꝑpessi estis dormire.
ne dum hesperus solum modo apici¬
b studiũ imipendimus. ad purissimos
copiosissimosq graumi latices recur¬
rere. Haustũq inde sumere nõ uale¬
remus. Iussionib itaq ur̃is neq
uolentes neq ualentes obsistere ru¬
des ad modum tyrones adhuc ella¬
dicarum gymnasiaꝵ fatemur. quid
enim ꝓudeat nos fateri ur̃e mansue
duce qui est lux mentiũ et illumi¬
nat abscondita tenebraꝵ libros qua¬

Expanded text:
validissimosque cerularum tumultus validissimosque cerularum tumultus stabili duraque fronte repellens, toto vestrae mentis intuitu, totaque cordis devotione sanctarum Scripturarum secreta, ducente Deo et rationis lumine, investigatis, investigantesque diligitis, et non solum latialis eloquii maximos sanctissimosque auctores perquiritis, verum etiam in augmentum aedificationis catholicae fidei Patres addidicistis consulere. Hinc est, quod et ingenioli nostri parestis impellere, nec nos velut otiosos inertiaeque somno sopitos perpessi estis dormire, ne, dum hesperiis solummodo apicibus studium impendimus, ad purissimos copiosissimosque Graium latices recurrere, haustumque inde sumere non valeremus. Jussionibus itaque vestris neque volentes neque valentes obsistere, rudes admodum tirones adhuc helladicorum studiorum, fatemur.-- quid enim pudeat nos fateri vestrae sereo tamen duce, qui est lux mentium et illuminat abscondita tenebrarum, libros qua
Abbreviated transcription (Latin):
loriosissimo catholicoꝵ regum
karolo Iohamies extremus
sophie studentium salutem. Ualde
quidem admiranda dignisq uirtutũ
laudib est exaggeranda catholicoꝵ
uiroꝵ religiosissima sollicitudo. qͥ
sis muestigationib purgati. fruc¬
tuosis inuentionib illuminati ꝑpe¬
tuis ĩmutabilibq ueritatis atiͣ
amoris cõtemplationib ꝑfecti nõ
inter mortales habitare s ĩ celestẽ
conuersationẽ mutati penitus esse
iudicandi sunt. In quoꝵ numero
uos ẽẽ constitutos nullus recte ulos
affectus intuentium dubitare ꝑ¬
mittitur pussime gloriosissimeq
regum qnͣ quidem ciuium plusq
qͣm ciuilium belloꝵ maximis assi¬
duisq ꝑturbationib. Insuꝑ etiam
paganaꝵ gentium barbaricis intur¬
sib xp̃ianoꝵ regnũ passim inuadẽ¬
tib allisi. non tamen regalis am¬
miꝰ stabilitate deiecti quas quoddã
iinmobile saxum neptuni limite
naturalit̃ deficum crispissimos

Expanded text:
loriosissimo catholicorum regum loriosissimo catholicorum regum Carolo JOANNES extremus sophiae studentium salutem. Valde quidem admiranda dignisque virtutum laudibus est exaggeranda catholicorum virorum religiosissima sollicitudo, quisis investigationibus purgati, fructuosis inventionibus illuminati, perpetuis immutabilibusque veritatis atque divini amoris contemplationibus perfecti, non iconversationem mutatos penitus esse judicandi sunt. In quorum vos numero esse constitutos nullus recte vestros affectus intuentium dubitare permittitur, piissime gloriosissimeque Regum, quandoquidem civilium plusque quam civilium bellorum maximis assiduisque perturbationibus, insuper etiam paganarum gentium barbaricis incursibus, christianorum regnum passim invadentibus allisi, non tamen regalis animi stabilitate dejecti, quasi quoddam immobile saxum, Neptuni limite naturaliter defixum, crispissimos
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc libam sacro grecorum necta¬
re fartam. Aduẽna iohannes spõ¬
do meo karolo. Maxine frantige¬
num cui regia sceminata fulgent
Mumera uociferi sint tibi grãta tui.
Uos qui romuleas nestitis tempn̾e
texnas. Attica ne pigeat simmiere
gygnasia. Quoꝵ si quedam ꝑ me
scintilla relucet᷑. Wsib ausomis si
libet aspicite. Molestum ñ ñ nr̃m
munire laborem. Pirmetur ur̃i pon¬
dere iudicii. Si quid nodosum durũ¬
ue notatur in ip̃o. Partite cecropidis
attica tela sequor. At si mendosus
declinat tramite recto. Mellifluo
uro famine corrigite. Qd̾ si quoꝵdã
mordetur dente feroti. Hoc leue nãq
meo contigit hieronimo. It uero
stabilis manecat fundamine fumo
Regali stathino figere sufficiet.
Orediderim multos tangentũ sũma
sophie. Non despecturos donula nr̃a
fore. Sudorisq grauis tẽptabunt
carpere fructimi. Norsan uirtutem
uilia uerla tenent. Sere solent
spinis redolentes crescere flores. No¬
dose uitis sumitur uua ferax. u¬

Expanded text:
Hanc libam sacro Graecorum nectare fartam Advena Joannes σπένδω meo Carolo. Maxime Francigenum, cui regia stemmata fulgent, Munera votiferi sint tibi grata tui. Vos, qui Romuleas nescitis temnere τέχνας, Attica ne pigeat sumere gymnasia. Quorum si quaedam per me scintilla relucet, Usibus Ausoniis, si libet, aspicite Molestum si non nostrum munire laborem, Firmetur vestri pondere judicii. Si quid nodosum, durumve notatur in ipso, Parcite Cecropidis, Attica tela sequor. At si mendosus declinat tramite recto, Mellifluo vestro famine corrigite. Quod si quorundam mordetur dente feroci, Hoc leve; namque meo contigit Hieronymo. Ut vero stabilis maneat fundamine firmo, Regali σταθμῷ figere sufficiet. Crediderim, multos tangentum summa sophiae Non despecturos donula nostra fore, Sudorisque gravis tentabunt carpere fructum; Forsan virtutem vilia verba tenent. Saepe solent spinis redolentes crescere flores; Nodosae vitis sumitur uva ferax. G
Abbreviated transcription (Latin):
Implens indigentiam. et paterne
infirmitatem despiciens et restitu¬
ens a malo. magis autem statuẽs
in bono super timidum bonum re¬
plens et ordinans et ornans mor¬
dinatum et integritatẽ ꝑficiens
et omnium soluens maculas.
Set de hiis quidem et de iustitia
dictimi est secundum quam om¬
nium equitas mensuratur et ter¬
minatur et omuis iniquitas que
est per priuationem in ip̃is singu¬
lis eguitatis exterminatur. equi¬
tatem enim si quis auferret in
toto totorum ad tota differentias.
et eius que est iusticia custodem.
que non concedit commixta tota in
totis facta ꝑturbari. Qusodiens
uero que sunt omnia per species
singulas in quib unum quodaiz
eẽ substituit

Expanded text:
implens indigentiam, et paterne implens indigentiam, et paterne infirmitatem despiciens, et restituens a malo, magis autem statuens in bono, supertimidum bonum replens, et ordinans, et ornans inordiet omnium solvens maculas. Sed de his quidem et de justitia dictum est, secundum quam omnium aequitas mensuratur et terminatur, et omnis iniquitas, quae est per privationem, in ipsis singulis aequitatis exterminatur. Aequitatem enim si quis auferret in toto, totorum ad tota differentias, et ejus, quae est justitia, custodem, quae non concedit commixta tota in totis facta perturbari, custodiens vero, quae sunt omnia, per species singulas, in quibus unumquodque esse substituit
Abbreviated transcription (Latin):
et hanc autem etiam primam salu¬
tem omnium dignum iudicabimus
eum diffiuisse omnia in se ip̃is in¬
transinitabilia et srabilia et inflexi¬
bilia ad subiecta saluantem et or̃ia
custodientem. non pugnantia et nõ
bellantia suis singuia queq ratõib
disposita et omnem inequalitatem
et extraneam actionem ex omnib
exterminantẽ et corrationalitate
uniuscuiusq constituentẽ irratõna¬
lirades extra uldentes incortraria¬
Deinde et hanc salutem non respec¬
tu quis laudauerit sacre theologie
uelut omnia existentia salutari om¬
num bonitate ꝓpriorum optinioꝵ
casu redimentẽ. quantum umiut¬
tiusq saluandorum recipit nata
Proinde et redemptionẽ ip̃am nomi¬
nant theologi. quantum non sunt
uere existentia ad non ẽẽ sadere. et qͣn¬
tum et si quid ad delictum aut mor¬
dinatum deceptum sit. et diminu¬
tionem quandam patiatur ꝓprioꝵ
bonorum ꝑfectionis. et hoc passione
et mertia et priuatione redimit.

Expanded text:
Et hanc autem etiam primam saluEt hanc autem etiam primam salutem omnium dignum judicabimus eum definisse omnia in seipsis intransmutabilia, et stabilia, et inflexibilia ad subjecta salvantem, et omnia custodientem non pugnantia et non bellantia, suisque singula quaeque rationibus disposita, et omnem iniquitatem et extraneam actionem ex omnibus exterminantem, et corrationalitate uniuscujusque constituentem irrationalitates extra cadentes in contrariaDeinde et hanc salutem non respectu quis laudarit sacrae theologiae, velut omnia existentia salutari omnium bonitate propriorum optimorum casu redimentem, quantum uniuscujusque salvandorum recipit natura. Proinde et redemptionem ipsam nominant theologi, quantum non sinit vere existentia ad non esse cadere, et quantum et si quid ad delictum aut inordinatum deceptum sit, et diminutionem quandam patiatur propriorum bonorum perfectionis, et hoc passione et inertia et privatione redimit,
Abbreviated transcription (Latin):
diuina non zelantib et non aman¬
tib ab ip̃is non sc̃e religiose appro¬
bata. Si autem uere existentia a¬
mant letari oportet quorum appe¬
titores quando appetita assequunt᷑.
terialium perpessione exercitati. Ad
hoc ualde inriliter pro bono instant
Itaq uerum dicere quia hoc magis ẽ
diuiue iusticie proprium nolle perdere
potenter agentiura fortitudinẽ ma¬
terialium uintulis. numquid uero
Siquis conatus fuerit hoc fatere int̾
non adiuuantes. Sed collotare eos
in bona et in rep̃hensibili statione et
retribuere hiis talib existentib que
secundum dignitatẽ sunt. Hec gͥ
diuma iusticia et salus omnũ lau¬
datur propriam uniuscuiusq et pu¬
ram ab aliis ẽẽntiam et ordinem sal¬
uans et custodiens et fecida purgãs
in ommnib ꝓprie actionis. Si autem
quis salutem laudauerit: et sic ex
malis omnes uelut parturientem.
tẽ omnino ibi et hunc laudabilem lau¬
datorem largissime salutis recipiemꝰ.

Expanded text:
divina non zelantibus, et non amandivina non zelantibus, et non amantibus ab ipsis non sancte approbata. Si autem vere existentia amant, laetari oportet quorum appetitores, quando appetita assequuntur.terialium perpessione exercitati. Ad hoc valde viriliter pro bono instant. Itaque verum dicere, quia hoc magis est divinae justitiae proprium, nolle perdere potenter agentium fortitudinem materialium vinculis. Numquid vero, si quis conatus fuerit hoc facere, inter non adjuvantes, sed collocantes eos in bona et irreprehensibili statione, et retribuentes talibus existentibus, quae secundum dignitatem sunt. Haec igitur divina justitia et salus omnium laudatur, propriam uniuscujusque et puram ab aliis essentiam et ordinem salvans et custodiens, et foetida purgans in omnibus propriae actionis. Si autem quis salutem laudaverit, et sic ex malis omnibus omnes velut parturientem eripientem, omnino ibi et hunc laudabilem laudatorem largissimae salutis recipiemus.
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia eos latet. Suam iniustĩam
in aperto condemꝑnantes. anint eĩ
debere messe mortalib immortalita¬
tem et imperfectis ꝑfectum et ꝑ se¬
ip̃os motis. alteram mouentem ne¬
cessitatem et mutabilib iinmutabi¬
litatem et ꝑfecte potentia ĩfirmis.
et eterna eẽ temꝑoralia. et intrans¬
mutabilia natura mobilia. et tem¬
porales delicias eternas. et omnino
que sunt aliorum aliis porrigunt.
Oportet scire diuinam iusticiã ĩ hoc
uere existentem ueram iusticiã q
omnib retribuit propria secundũ
imiuscuiusq existentiũ dignitatẽ
Et uniuscuiusq naturam in ꝓpria
saluat ordinatione et uirtute. S
quis dixerit. non est iustitie for¬
san agentes sc̃os int̾ nõ adiutos
a deludentib extorquendos. ad quẽ di¬
cendum sic. Si quidem diligunt quos
dicis sc̃os in terra a materialib zelã¬
da. diuino penitus ceciderunt amore
et nescio quomodo sc̃i uocarentur:
imuste agentes. uere amabilia et

Expanded text:
justitia eos latet, suam injustitiam justitia eos latet, suam injustitiam in aperto condemnantes. Aiunt enim, debere inesse mortalibus immortalitatem, et imperfectis perfectum, et per seipsos motis alteram moventem necessitatem, et mutabilibus immutabilitatem, et perfecte potentia infirmis, et aeterna esse temporalia, et intransmutabilia natura mobilia, et temporales delicias aeternas, et omnino quae sunt aliorum, aliis porrigunt. Oportet scire, divinam justitiam in hoc vere existentem veram justitiam, quia omnibus retribuit propria secundum uniuscujusque existentium dignitatem, et uniuscujusque naturam in propria salvat ordinatione et virtute. Sed quis dixerit: Non est justitiae forsan, agentes sanctos inter non adjuvantes a deludentibus extorquendos. Ad quem dicendum sic: Si quidem diligunt, quos dicis sanctos, in terra a materialibus zelanda, divino penitus ceciderunt amore: et nescio quomodo sancti vocentur injuste agentes, vere amabilia et
Abbreviated transcription (Latin):
siderantes: plusquam potentẽ deum
laudamus ut omnipotentẽ. ut bea¬
tum ut solum potentem et domi¬
nantem ni potentia sua seculi. ut
secundum nullum existentiũ cadẽ¬
tem. Magis autem et superantẽ om¬
nia existentia per uirtutẽ suꝑeẽntialẽ
et omnib existentib posse ẽẽ et ẽẽ
secundum magnitudinẽ superantis
uirtutis copiosa effusione donantẽ.
Iusticia autem iterum deus uelut
ominib que sunt secundum dignita¬
tem distribuens laudatur et mensu¬
rationem et formam et ordinatõnẽ
et dispositionẽ et omnes uixtutes et
ordines segregans unicuiq iuxta
uere existentem iustissimũ termi¬
num et omnib eorum singulorũ
ꝑ se ipsam actionis causalis ens.
Omnia enim diuina iusticia ordi¬
nat et terminat et omnia ab om¬
nib clara et inconfusa saluãs uni¬
cuiq cognata omnib existentibus
donat secundum unituiq existentiũ
insitam dignitatẽ et si hec recte dici¬
mus quicumq diuinis maleditũt

Expanded text:
siderantes, plus quam potentem Deum laudamus ut omnipotentem, ut beatum, ut solum potentem, et dominantem in potentia sua seculi, ut secundum nullum existentium cadentem: magis autem et superantem omnia existentia per virtutem superessentialem, et omnibus existentibus posse esse, et esse secundum magnitudinem superantis virtutis copiosa effusione donantem. Justitia autem iterum Deus, velut omnibus quae sunt, secundum dignitatem distribuens laudatur, et mensurationem, et formam, et ordinationem, et dispositionem, et omnes virtutes et ordines segregans unicuique juxta vere existentem justissimum terminum, et omnibus eorum singulorum per seipsam actionis causalis ens. Omnia enim divina justitia ordinat, et terminat, et omnia ab omnibus clara et inconfusa salvans, unicuique cognata omnibus existentibus donat, secundum unicuique existentium insitam dignitatem. Et si haec recte dicimus, quicunque divinis maledicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
e hinc uero sc̃iam sr̾impõit
pietati cum mens que sic ti¬
met sibi qr cũ patitur quo uale¬
at modo saluari. scrutatur eiq

Expanded text:
ehinc vero scientiam superimponit pietati, cum mens, quae sic timet sibique compatitur, quo valeat modo salvari scrutatur, eiqu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯꝑata discernere atq ꝯtempnere et
inde quod magis deo delectat mag̾
sese abstrahere sordib. Wichilq uel¬
le alteri quod sibi nolit accid̾e. seqͥ
auctoritatẽ et p̃cepta sapientũ et
ꝑ hec loqui sibi deum cred̾e. In hoc
tam pretlaro actu aĩe est adhuc la¬
bor et cõtrahimꝰ mundi molestias
atq blandicias magnus acerrimꝰa
conflictus. In ip̃o enĩ purgatõnis
negotio subest metꝰ mortis..U¬
uod cum effectũ erit .i. c̃ fu̾it
aĩa ab omni labe libera macuł¬
q deluta tũcq se deinde in se ip̃a le¬
tissima tenet nec omnino aliquid
metuit sibi aut ulla sua causa qͥcpͣ
agitur. Est ergo iste quintus gradꝰ
aliud eni est efficere. aliud tenere
puritatẽ. alia prorsus actio qua se¬
patitur re rursum in quinari. In

Expanded text:
ata, discernere atque contemnere: et inde quo magis delectatur Deo, magis sese abstrahere a sordidis; nihilque velle alteri quod sibi nolit accidere: sequi auctoritatem ac praecepta sapientum, et per haec loqui sibi Deum credere. In hoc tam praeclaro actu animae inest adhuc labor: et contra hujusmodi molestias atque blanditias magnus acerrimusque conflictus. In ipso enim purgationis negotio subest motus mortis. Quod cum effectum fuerit, id est cum fuerit anima ab omni tabe libera, maculisque diluta, tunc se denique in se ipsa laetissime tenet, nec omnino metuit quodlibet sibi, aut ulla sua causa quidquam angitur. Est ergo iste quintus gradus. Aliud est enim efficere, aliud tenere puritatem, alia prorsus actu, quo spatitur se rursum inquinari. In
Abbreviated transcription (Latin):
tinent. S aĩadu̾sione atq signis ⁊mẽ¬
dataꝵ atq retentaꝵ reꝵ ĩnumerabłiũ
tot artes opificũ agroꝵ cultus extigu¬
riones uariaꝵ urbiũ edificiũ atq mo¬
liminũ multimoda miracula. iuen¬
tiones tot signoꝵ in litt̾is in uerb̾ in
gustu in huiꝰtemodi signo inpicturi.
atq fignientis tot generũ lingua flu¬
uios eloquentie carminũ uarietates
ludendi as iocundi cã uille foras et
simulatos modulandi sc̃iam uł ꝑiciã
dimetiendi subtilitatẽ. numerandi ꝑ¬
riuncturam. Magna ħ quidem et
copia ꝯmiuus In hiis trib gradibꝰ
uscipe gͥ et in simili quarto gra¬
du ex quo bonitas incipit et oĩs
uera laudatio. huic .n. anima ñ solũ¬

Expanded text:
tinet, sed animadversione atque signis commendatarum atque retentarum rerum innumerabilium, tot artes opificum, agrorum cultus, exstructiones variarum urbium; aedificiorum, ac moliminum multimoda miracula; inventiones tot signorum in litteris, in verbis, in gestu, in hujuscemodi sono, in picturis atque tigmentis; tot gentium linguas, fluvios eloquentiae, carminum varietates, ludendi ac jocandi causa milleformes simulationes, modulandi peritiam, dimetiendi subtilitatem, numerandi pconjecturam. Magna haec et copia communis. In his tribus gradibus Suspice igitur et insili quarto gradui quo bonitas incipit, et omnis vera laudatio. Hinc enim anima se non solu
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut nec medulle nec intestina nͦ
tiat quid dicam angnitiatur quis
hunc estimet saue mentis niter
ista eodẽ modo.s. penitus ⁊ͣ ria consi¬
deratione in illa futura uita delec¬
tatio que meftabilis bonos ĩ eb̾abit.
et inestimabłi dulcedine sui eos totos
in enum̾abili exundantia satiabit.
quid dixi totos ocłi. aures. nares. os
manus. pedes. guttur. cor.aecur. pul¬
mo. ossa. medulle. exta etiam ipsa
et cuncta singulatĩ. singulaq m̃bra
eoꝵ in cõmune. tam mirabłi delecta¬
tioni et dulcedinis sensu replebũt᷑
ut uere totus homo torrente uolup¬
tatis potetur. et ab ubertate eiꝰ me¬

Expanded text:
ita ut nec medullae, nec intestina, neita ut nec medullae, nec intestina, neliquatenus sentiat. Quid dicam angustiatur? Quis hunc aestimet esse sanae mentis inter ista? Eodem modo, sed penitus contraria consideratione, in illa futura vita delectatio quaedam ineffabilis bonos inebriabit, et inaestimabili dulcedine sui totos eos inenarrabili exundantia satiabit. Quid dixi totos? Oculi, aures, nares, os, manus, pedes, guttur, cor, jecur, pulmo, ossa, medullae, exta etiam ipsa, et cuncta sigillatim singulaque membra eorum, in communi tam mirabili delectationis et dulcedinis sensu replebuntur ut vere totus homo de torrente voluptatis Dei potetur et ab ubertate dom
Abbreviated transcription (Latin):
dicamus duas bĩtudines. et itẽ mise
positus ꝑ adysi gaudiũ dicimꝰ. Item
maiorem miseriam eternũ ignem
gehenne. minorem autẽ erũpnas
fatemur uite presentis quas dum
uiuimus incessant̃ patimur. beati¬
tudinẽ quippe neutram aliqñ exꝑti
sumus. qd̾ si saltem illam paruam
bĩtudinẽ qͣm adam in ꝑadyso positꝰ
habuit exꝑti eẽmus forte ꝑ hãc illã
maiorem aliquo modo cõiectãdo u¬
nire possennis sicut nunc in maio¬
ri miseria nati. nirtriti et adulti.
multa demaiori miseria quotiens
uolumus edicere et explanare ua¬
lemus ista quia cumi uoluptas de qͥ
agimus conscet ẽẽ una portio sũme
bĩtudinis quo illam modo explicemꝰ
ut capiam᷑. non iudeo nisi forte id
agamus aliqua contraria siłitud̾ie
magne miserie qͣm ex minori Nac¬
tamus. Sic ergo ante ocłos cordis
positus exempli causa homo aliqͥs
qui tam in ip̃is oculoꝵ suoꝵ pupiłe.
qͣntum in singulis menbris. ferrũ
ignitum et sandens infixmi hanc

Expanded text:
im beatitudines, et item miserpositus, paradisi gaudium dicimus. Item majorem miseriam, aeternum ignem gehennae; minorem autem, aerumnas fatemur vitae praesentis, quas, dum vivimus, incessanter patimur. Beatitudinem quippe neutram aliquando experti sumus. Quod si saltem illam parvam beatitudinem quam Adam in paradiso positus habuit experti essemus, forte per hanc illam majorem aliquo modo conjectando videre possemus, sicut nunc in minori miseria nati, nutriti et adulti, multa de majori miseria, quoties volumus, edicere et explanare valemus. Itaque cum voluptas, de qua agimus, constet esse una portio summae beatitudinis, quo illam modo explicemus, ut capiatur, non video, nisi forte illud agamus aliqua contraria similitudine magnae miseriae, quam ex minori conjectamus. Sit igitur ante oculos cordis positus, exempli causa, homo aliquis, qui tam in ipsis oculorum suorum pupillis quam et in singulis membris ferrum ignitum, et candens infixum habeat,
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ malaꝵ alie cordissipant ut
ire et inuidie. alie conglutinant ⁊
conquinant ut castrimargie ⁊ lux¬
urie. alie tm̃ occupant ut uane
non nimis notiue. Hic gͥ homo si
cor suum bene custodierit scõsq co¬
gitatus in eo reuoluerit et mũda
ꝑ hec uerba uelut ꝑ foramẽ molen¬
dini emittuntur. mundus ꝑ ocłos
uisus. mundus ꝑ aures auditꝰ. m̃dꝰ
ꝑ os gustus. mundꝰ ꝑ nares odoratꝰ.
mundꝰ ꝑ totum corpus tactus scd̃m
genera cogitationũ mundaꝵ q̃ intͦ
uoluuntur. Ex hiis aut̃ cogitatõibꝰ
mundis et deo eas cogitando deseru¬
it et eternam sibi uitam adquirit.
ꝑmiserit mox uitia ꝑ sensus ꝓgredi¬
untur iuxta genera cogitationum
malaꝵ que intus uoluunt᷑. Hee at̾
et deo uehement̃ displicent. nec hõ
ex hiis eis uictum sibi ad quirit.S
mortem. cum enĩ ad finẽ quisq ꝑ¬
uenerit qͣntũ boni uł mali nũc mo¬
luerit tm̃ ad uitam uel mortẽ sibi
p̃paratã inuenit. Uerum sciendũ qr

Expanded text:
autem malarum, aliae cor dissipant, ut autem malarum, aliae cor dissipant, ut irae et invidiae. Aliae conglutinant et coinquinant, ut gastrimargiae et luxuriae. Aliae tantum occupant, ut vanae non nimis nocivae. Hic igitur homo, si cor suum bene custodierit, sanctosque cogitatus in eo revolverit, munda per os verba, velut per foramen molendini, emittuntur; mundus per oculos visus, mundus per aures auditus, mundus per os gustus, mundus per nares odoratus, mundus per totum corpus tactus, secundum genera cogitationum mundarum quae intus volvuntur. Ex his autem cogitationibus mundis, et Deo eas cogitando deseruit, et aeternam sibi vitam acquirit; ere permiserit, mox vitia per sensus progrediuntur, juxta genera cogitationum malarum quae intus volvuntur. Haec autem et Deo vehementer displicent, nec homo ex eis victum sibi acquirit, sed mortem. Cum enim ad finem quisque pervenerit, quantum boni vel mali nunc moluerit, tantum ad vitam vel mortem sibi praeparatum inveniet. Verum sciendum quia