comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nec post resurrectionẽ sic ei ađ testaret᷑ dicens
oportebat ĩ pleri omĩa quȩ scriptas in lege moy si
& ꝓphetis & psilmis deme. Sed qr maniche i aliũ
dent̃ sibi credi uolunt. cũ se m̃tientis disci¬
pulos eẽ ꝓfiteant᷑: contigit eis qđ deipsis in¬
fidelib: iidȩis dic apłs. Cũ legit᷑ mo⁊ ses ue¬
lan ẽ. suꝑcoreoꝵ. Neq: enĩ aufertur hoc
uelam̃ ꝑ qđ non intelli guał mor̃ sen nsi
siue quia intelligere ipse non potur. Unde
mingenti positus estu atione. cogebar
malterũ: eduobusUt aut falsum pronun¬
tiarẽ capitulum hoc. aut mendacẽ ihm̃
Sed id quidẽ alienũ pͥetatis erat : deum
existimare mentitum. Rectius ergo
uisum est. scriptoribus a scribere falsitatẽ:
quam ueritatid auctori. mendatium:
Quippe cum & ipsum dicentem audirẽ.
fures fuisse & latrones omnes qr nuener̃
ante se. Iua sententia primum om̃iũ
uid eo feriri moy sen. Adhȩc & cũ maies¬
tatem suam loquenti erdem ubise
mundi lumeN appellat. uidei indig¬

Expanded text:
nem sic ei adtestaretur dicens: oportebat inpleri omnia, quae scripta sunt in lege Moysi et prophetis et psalmis de me. Sed quia Manichaei alium denter sibi credi uolunt, cum se mentientis discipulos esse profiteantur: contigit eis, quod de ipsis infidelibus Iudaeis dicit apostolus: cum legitur Moyses, uelamen est super cor eorum; neque enim auferetur hoc uelamen, per quod non intellegunt Moysen, nisi siue quia intellegere ipse non potui. unde in ingenti positus aestu ratione cogebar in alterum e duobus, ut aut falsum pronuntiarem capitulum hoc, aut mendacem Iesum. sed id quidem alienum pietatis erat deum existimare mentitum. rectius ergo uisum est scriptoribus ascribere falsitatem quam ueritatis auctori mendacium. quippe cum et ipsum dicentem audirem fures fuisse et latrones omnes, qui uenerunt ante se: qua sententia primum omnium uideo feriri Moysen. ad haec et cum maiestatem suam loquenti eidem, ubi se mundi lumen appellat, Iudaei indig
Abbreviated transcription (Latin):
minome ꝑtineat : nibil tã in promptu .ẽ. Int̃
maledictor em̃ seua quȩ pmpsit ipꝰpłmsuũ
si alege sua de sciscerent. etiã hoc adiecit.
futuros eosdẽ dicens incaptiuitatẽ hostiũ
suoꝵ. finẽq sui meditaturos dieb ac noctib:
ut nec uite iphius suȩ fiduciã gererent. quȩ
sibi eẽt auctorib condonata: qreadẽ ex in-¬
certo penderet pauens acsollicita semꝑ
maledictũ . eẽ. om̃enqͥ ꝑependit in ligno
aut illud aluto. int̾ficiend̃ eẽ ꝓpħam
siue principẽ pͦpłi. qͥ eos adeo suo uellet
auertere: aliqͥdue infringere mandatoꝵ
Iuod ego qͥdẽ xpm fecisse plane negare
non possum. Sedtu contra deipsohȩc. ẽẽ.
scripta plane fateri non poteris. nesi hoc sit.
querere rursus incipramꝰ etiã in quonã spũ
moy ses ꝓpħauerit: ut aut malediceret xp̃o
aut eũ iuberet occidi. Siem̃ spm̃ dĩ habuit:

Expanded text:
minime pertineat, nihil tam in promptu est. inter minime pertineat, nihil tam in promptu est. inter maledictorum enim saeua, quae prompsit in populum suum, si a lege sua desciscerent, etiam hoc adiecit. futuros eosdem dicens in captiuitate hostium suorum finemque sui meditaturos diebus ac noctibus, ut nec uitae ipsius suae fiduciam gererent, quae sibi esset a uictoribus condonata, quia eadem ex incerto penderet pauens ac sollicita semper maledictum esse omnem, qui pendet in ligno, aut illud aliud interficiendum esse prophetam siue principem populi, qui eos a deo suo uellet auertere aliquidue infringere mandatorum. quod ego quidem Christum fecisse plane negare non possum. sed tu contra de ipso haec esse scripta plane fateri non poteris, ne si hoc sit, quaerere rursus incipiamus, etiam in quonam spiritu Moyses prophetauerit. ut aut malediceret Christo, aut eum iuberet occidi. si enim spiritum dei habuit,
Abbreviated transcription (Latin):
mea fecit obnoxium: ut non posst
non credere ei quẽ sequor. Sed prita nos
cũ uidȩo tractare : prita cũ gentili. Cũ eis
dixerimꝰ moyses dexpõ scripsit : que situri
erunt ꝓbationes. Quid offeremus
cui adhuc illi mimme credunt. Nẽ pe
opris erit. nos ipsos ostendere quid scripse¬
rit. Iuid ergo ostendemus : an illud qđ uos
tibi : sedhoc quidẽ ad xpm minime specta¬
re nec uideuĩ latet nec nob̾ sic credere
conducibile. ẽ. quia nec ꝓpheta xp̃s nec
maẏsi similis ꝓpheta. Si quidẽ ille fuent
homo: Ihncds̃. Ille peccator: hc scs. Ille
ex coitunatus : hic scđm te ex uirgine.
scđm me uero nec ex irgine. Ille offenso
dõ suo occidit᷑ inmonte : hc patri ꝑplacens
patitur ꝓpria uoluntate. Quomodo ergo
ipse erit ꝓpheta similis moysi : Nempe statĩ
nos udeus at inperitos ridebit : aut coarguet
ut m̃daces. An illud offeremꝰ ei qđ ꝑ inde
soletis inducere: uidebunt iitã suã penden¬
tẽ & non credent : cinuos qͥdẽ adicitis in ligno:

Expanded text:
ut non possim non credere ei, quem sequor; sed puta nos cum Iudaeo tractare, puta cum gentili. cum eis dixerimus "Moyses de Christo scripsit," quaesituri erunt probationes. quid offeremus?cui adhuc illi minime credunt? nempe opus erit nos ipsis ostendere, quid scripserit. Quid ergo ostendemus ? an illud, quod uos rum similem tibi? sed hoc quidem ad Christum minime spectare nec Iudaeum latet nec nobis sic credere conducibile est, quia non propheta Christus nec Moysi similis propheta, si quidem ille fuerit homo, hic deus; ille peccator, hic sanctus; ille ex coitu natus, hic secundum te ex uirgine, secundum me uero nec ex uirgine; ille offenso deo suo occiditur in monte, hic patri perplacens patitur propria uoluntate. quomodo ergo ipse erit propheta similis Moysi ? nempe statim nos Iudaeus aut ut inperitos ridebit aut coarguet ut mendaces. An illud offeremus ei, quod perinde soletis inducere: uidebunt uitam suam pendentem, et non credent? cui uos quidem adicitis "in ligno:"
Abbreviated transcription (Latin):
nis multũ ꝑ omem̃ moduĩ. Primũ qͥde ql credi¬
tas̃ illͥs eloqͥadĩ. Quꝗ erant isti quȩ sint eloqͥa dĩ
helitas p̃cipue ꝑtinere. nisi quia uetꝰ testam̃¬
tũ ilł ẽ. datũ & nouũ inuetere figuratũ.
legis aut̃ ẽstitutio nẽq̃ israhelitis data est.
ñ intellꝙͥ gentes eius dispensationẽ. quͥa iã nora
uul nos ds̃ eẽ sublege sed sub grã. rep̃hendȩ¬
re isti solenT imperieia furiosa. Cȩdantergo
auctoritati a postolicȩ : q̃ laudans atq cõmen¬
dans ifra helitarũ excellentiã &iã hoc enume¬
rauit qđ eoꝵ sit legis constitutio. Quȩ simala
eẽt . ñ utiq in eoꝵ laude poneret᷑. Siaut̃ xp̃m¬

Expanded text:
primum quidem, quia credita sunt illis eloquia dei. quaerant isti, quae sint eloquia dei helitas praecipue pertinere, nisi quia et uetus testamentum illis est datum et nouum in uetere figuratum? legis autem constitutionem, quae Israhelitis data est, non intellegentes eius dispensationem, quia iam non uult nos deus esse sub lege, sed sub gratia, reprehendere isti solent inperitia furiosa. cedant ergo auctoritati apostolicae, quae laudans atque commendans Israhelitarum excellentiam etiam hoc enumerauit, quod eorum sit legis constitutio. quae si mala esset, non utique in eorum laude poneretur; si autem
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ inscła. Quid potest abundantius dici.
qͥd ex pssius dedarari. qͥd saretius cõm̃dari s¬
quȩ .ẽ. enĩ ad optio israelitarũ. iisi ꝑfiliũ¬
ꝑcgam. dĩ: unde ad galathas dic̃. Cũ aut̃ uenit
plenitudo tẽporis misit ds̃ filiũ suũ faccũ exmu

Expanded text:
tus in saecula . Quid potest abundantius dici, quid expressius declarari, quid sanctius commendarQuae est enim adoptio Israelitarum, nisi per Filium Dei? unde ad Galatas dicit: Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus F
Abbreviated transcription (Latin):
nient ab extre motre & dicent : quã falsa posseder
patres nrĩ simulacra & nonẽ. in eis utilitas si faci&
bͦ deos & ipsi nons dii ꝓptẽ aecce ego ostendũ illis
phetica & cernensuniusa t̾ra : qͥd dicã quẽ ad modũ
mo ueret᷑ ad fidẽ qͣndo reb ipsis & hoc ꝓbamꝰ. cũ ꝑ ꝓphe
tiã ante tpr̃a conseriptã & his tprĩb: ĩ pletã corda
fideliũ sic fir mari cognoscimꝰ. lã uero ꝗ ne hominẽ
ꝓ pħa hoc illi decõgitatione excuteret: ibi enĩ sequitur
& dic̃. Maledictus homo. qͥspẽ suã ponit in homine¬
& confirmatͥ carnẽ brachii sui & idnõ recedit coreius

Expanded text:
nient ab extremo terrae, et dicent, Quam falsa possederunt patres nostri simulacra, et non est in eis utilitas! si faciet homo deos et ipsi non sunt dii. Propterea ecce ego ostendam illis rophetica, et cernens in universa terra, quid dicam quemadmodum moveretur ad fidem, quando et hoc tiam ante tempora conscriptam et his temporibus inpletam corda fidelium sic firmari cognoscimus ? Iam uero ne hominem,utaret, idem propheta hoc illi de cogitatione excuteret. ibi enim sequitur et dicit: maledictus homo, qui spem habet in homine et firmat carnem brachii sui et a domino discedit cor eius
Abbreviated transcription (Latin):
desara
Aconiuge ꝓmiserat. minime credens.
cũ pelice uolutatus sit: In sana uero iste faustus
criminandi cupiditate cȩcatꝰ. & heresis suȩ nefas
ꝓdidit & abrahȩ concubitũ nesciens erransq: laueliut:
Sicut enĩ lex illa aet̃na id ẽ uoluntas dĩ creaturarũ
om̃iũ conditoris conseruando naturali ordinic̃sulens
ñ ut satiendȩ libi dit᷑ii seruiatur. sed ut saluti generis
ꝓspitiat᷑ ad plẽ tantũ modo ꝓpagandã mortalis¬
ȩtna carnalis delectationẽ dominatu rationis in cõ-¬
cubitũ relaxari sinit. sic econtrario ꝑuersa
seminib plangunt in conceptu feminȩ artius
colligetur : ꝓlẽ ante om̃ia deuitari a concum¬
bentib iub&. utds̃ eoꝵ tirpi lapsu potius qꝓrun¬
sdatur
quã crudeli nexu uinciatur: Nonigitur abrabam
ꝓlis babendȩ insana cupiditate fligrabat. sed
mani cheus ꝓlis deuitandȩ insana uanitate
delirabat : ꝑ roinde ille naturȩ orclinẽ
seruans. nilnl humano concubitu agebat.

Expanded text:
de Sara coniuge promiserat, minime credens, cum pelice uolutatus sit. insana uero iste.Faustus criminandi cupiditate caecatus et haeresis suae nefas prodidit et Abrahae concubitum nesciens erransque laudauit. sicut enim lex illa -aeterna, id est uoluntas dei creaturarum omnium conditoris conseruando naturali ordini consulens, non ut satiandae libidini seruiatur, sed ut saluti generis prospiciatur, ad prolem tantummodo propagandam mortalis carnis delectationem dominatu rationis in concubitu relaxari sinit: sic e contrario peruersa omnibus seminibus plangunt, in conceptu feminae artius conligetur, prolem ante omnia deuitari a concumbentibus iubet, ut deus eorum turpi lapsu potius effundatur quam crudeli nexu Üinciatur. non igitur Abraham prolis habendae insana cupiditate flagrabat, sed Manichaeus prolis deuitandae insana uanitate delirabat. proinde ille naturae ordinem seruans nihil humano concubitu agebat,
Abbreviated transcription (Latin):
nonerat sanitas corpoꝵ inqua  nasci & crescere.¬
& gignere. & itaꝑclurare potuerunt illa animalia.
ut quib clam eoꝵ grauidis desipiunt captis & inçȩlo

Expanded text:
non erat sanitas corporum, in qua et nasci et crescere, gignere et ita perdurare potuerunt illa animalia, ut quibusdam eorum grauidis, sicut desipiunt, captis et in caelo
Abbreviated transcription (Latin):
.lustus quidã fuit gente affer. ciurtate
mileuitanus. eloquio suauis. in genio
callidus. secta manicheus. ac per hoc
nefando errore ꝑũsis. Nouera ipse homrte. que¬
admodũ eiĩ comemorai in libris corifefo¬
nũ merũ. hic qđ dã uolumen edide. adũ susrec¬
tã xp̃ianã fidẽ. & catholicã ueritate. Qđeu
ueniss& inmanꝰ peras. lectũq: eẽt a frib: deside¬
rauer̃ & iure caritaitis pꝗͣ eis seruimͦ flagitaue¬
niehil sit acntũ ingeniĩ & lingua expolita.
eis ad nogres ̃ hqunis dirigant᷑ : qđ multis

Expanded text:
Faustus quidam fuit gente Afer, ciuitate Mileuitanus, eloquio suauis, ingenio callidus, secta Manichaeus ac per hoc nefando errore peruersus. noueram ipse hominem, quemadmodum eum commemoraui in libris Confessionum mearum. hic quoddam uolumen edidit aduersus rectam christianam fidem et catholicam ueritatem. quod cum uenisset in manus nostras lectumqueraverunt, et jure charitatis per quam eis servimus flagitavenihil sit acutum ingenium et lingua expolita, nisi a Domino gressus hominis dirigantur . Quod multis
Abbreviated transcription (Latin):
siqͥ ad huc &iã tales s: siuos pseudo xp̃ranosẽt
intellexerint quãius captiosis quȩstioriũ urir¬
dere non possie nontam sequendos sed deiutm¬
dosuosee pognoscent. Sic̃ ergo uni intentio
e. sem xpianos qͦs decipiatis inqui rere. sic
Nr̃ã intenio ẽ. pseudo xp̃ianos uos ostender.
ut ronsclũ xp̃iani periti ores uos conuonscendo
ꝓdant sede iperitiores uos cauendo ꝓficiant.
Curaut̃ serbentẽ patrẽ nrm dixist. ca neuorde
tͥ quẽ ad nodũ soleatis ituperare dm̃iqͥhomin

Expanded text:
si qui adhuc etiam tales sunt, si uos pseudochristianos esse si qui adhuc etiam tales sunt, si uos pseudochristianos esse intellexerint, quamuis captiosis quaestionum udere non possint, non tamen sequendos, sed deuitandos uos esse cognoscunt. sicut ergo uestra intentio est semichristianos, quos decipiatis, inquirere, sic nostra intentio est pseudochristianos uos ostendere, ut non solum christiani peritiores uos conuincendo prodant, sed et inperitiores uos cauendo proficiant. cur autem serpentem patrem nostrum dixisti? an excidit tibi. quemadmodum soleatis uituperare deum, qui homin
Abbreviated transcription (Latin):
nos cauendos putas: qđ nos et̃ dicis. Nosaiit pie¬
udo xpian. sc auemꝰ qd uosee ostendimꝰ. Nã qđ
seuĩe exouadã parte in ꝑfeccũ exnulla tam
falsue. Quidergo sialiqd deẽ fider eorũ qr
circumuenire conamini. Nuqd idõ id qđ eis
ade destruendit ac nom potiꝰ idqđ deẽ. aftru¬
endue dic̃ ad qͦsdã in ꝑfectos loquens a płsat
G audens && iudens uram̃ conũsatione & id qđ
dee. fidĩ ur̃ȩ in xp̃o. Cernebat utiq: quandã
fabricã spiritualẽ. sic̃ alibi dic dĩ ȩdificatio
estis & in ea cernebat utrũq: & unde gaudera
&unde sata ger&. Gaudebat exeo qđiã ȩdifi¬
catũ udelet. sata gebat exeo qđ usq adc ulm
ꝑfectionis ad hucȩdificandũ eẽ sentie le
taquos reuera cathiolicos nondũ ꝑfectossedquo¬
danmodo u dixisti semixp̃inos quos fallatis
& seduoatis uraĩ ꝑuersitate insectamim. Sed

Expanded text:
nos cauendos putas, quod nos esse dicis; nos autem psenos cauendos putas, quod nos esse dicis; nos autem pseudochristianos cauemus, quod uos esse ostendimus. nam quod semum est, ex quadam parte inperfectum, ex nulla tamen falsum est. quid ergo? si aliquid deest fidei eorum, quos circumuenire conamini, numquid ideo id quod eis adest destruendum, ac non potius id quod deest astruendum est? sicut ad quosdam inperfectos loquens apostolus ait: gaudens et uidens uestram conuersationem et id quod deest fidei uestrae in Christo. cernebat utique quandam fabricam spiritalem, sicut alibi dicit: dei aedificatio estis, et in ea cernebat utrumque: et unde gauderet et unde satageret. gaudebat ex eo, quod iam aedificatum uidebat, satagebat ex eo, quod usque ad culmen perfectionis adhuc aedificandum esse sentiebat. itaque nos reuera catholicos nondum perfectos, sed quodam modo, ut dixisti, semichristianos, quos fallatis et seducatis uestra peruersitate, insectamini. sed
Abbreviated transcription (Latin):
tor dĩ adhoc uelocit᷑ & ꝑtinatit̃ curreren.
ut aueritatis uia longius ab errarent. Cũ mo¬
dũ aut̃ arbitror sub eiꝰ nomine uerba eiꝰ pone¬
re. &esubmeo responsionẽ mea It̃ austꝰ dixit
Satissuꝑq inlicẽ iã traductis errorib ac uu¬
daicę suꝑstitioris simul & semi xp̃ianorũ
abunde detecta fallatia adoccissimo scili¬
ca & solo Nob postbeatũ patrẽ Nrm mani¬
chiea studendo adimanto non abreiusi: e
responsã ꝓpt̃ callidas & astutas conife renti¬
uriobcu ꝓpositiones scribere. Q uoc uidẽ
los exmore parentis sui serpentis captias s
cincumuerioe questiunouł uolueriit: &¬
ipsi adrespendendũ igilant̃ eissitis instruc¬
in a enĩ fi&utaidea ipsa quȩ posuerint re¬
ligatiulteriꝰ hue atq illudmagari non pos¬
sinc: Aene pfasi confusa ue oratione legen¬
tiũ m in darent᷑ in geniatã breno qua
distinete oraduersosibi ipsorũ ati: nr̃ori uep¬
ba csaicin. Fugustinꝰ respondt. Tusem xp̃ia¬

Expanded text:
o dei ad hoc uelociter et pertinaciter currerent, ut a ueritatis uia longius aberrarent. commodum autem arbitror sub eius nomine uerba eius ponere et sub meo responsionem meam. FAUSTUS dixit: Satis superque in lucem iam traductis erroribus ac Iudaicae superstitionis simul et semichristianorum abunde detecta fallacia a doctissimo scilicet et solo nobis post beatum patrem nostrum Manichaeum studendo Adimanto non ab re uisum responsa propter callidas et astutas conferentium nobiscum propositiones scribere, quo cum idem uos ex more parentis sui serpentis captiosis circumuenire quaestiunculis uoluerint, et ipsi ad respondendum uigilanter eis sitis instructi.ita enim fiet. ut ad ea ipsa, quae proposuerint, religati ulterius huc atque illuc uagari non possint. ac ne profusa confusaue oratione legentium inundarentur ingenia, tam breuiter quam distincte ex aduerso sibi ipsorum atque nostrorum uerba constitui. AUGUSTINUS respondit: Tu semichristia
Abbreviated transcription (Latin):
cadauera mortuoꝵ.  & tam̃ confessꝰ.ẽ. faustus
non conꝰpiscere aliena. non solũ se ex nouotes¬
tam̃to sed etiã ex uetere didicisse : qđ certe a suodõ
non poss& discere. Ille qͥpper si non conoupuut
aliena. quare suꝑ t̾rã tenebrarũ ubi ndn quã
fuer̃ noua scła construit andicturꝰ ẽ. pͥor ipsa
gens tenebrarũ regnũ meũ concupiuit qđ ab illa
crat alienũ. & ergo ĩmitatus ẽ. gentẽ tenebrarũ.
ut &ipsa concupiscer&& aliena. An angustũ antea
fuerat regnũ lucis. optandũ igit᷑ erat bellum.
ut ad qͥreret᷑ de uictoria latitudo regnandi
Qđ si bonue: & ante potuit concupisci. Sed expectabat᷑
ut gens ostili inbellũ pͥor erũ per& quo quasi iustius
expugnat᷑. Siaut̃ non ẽ bonũ quare inimico uicto

Expanded text:
cadauera mortuorum? et tamen confessus est Faustus cadauera mortuorum? et tamen confessus est Faustus non concupiscere aliena non solum se ex nouo testamento, sed etiam ex uetere didicisse: quod certe a suo deo non posset discere. ille quippe. si non concupiuit aliena. quare super terram tenebrarum, ubi numquam fuerunt, noua saecula construxit? an dicturus est: prior ipsa gens tenebrarum regnum meum concupiuit. quod ab illa erat alienum? ergo imitatus est gentem tenebrarum, ut et ipse concupisceret aliena? an angustum antea fuerat regnum lucis? optandum igitur erat bellum, ut adquireretur de uictoria latitudo regnandi. quod si bonum est, et ante potuit concupisci, sed expectabatur, ut gens hostilis in bellum prior erumperet. quo quasi iustius expugnaretur. si autem non est bonum, quare inimico uicto
Abbreviated transcription (Latin):
obuenit. ltaq si aud istis qͥd respondeamꝰ uidȩis:
audite & quod obiciã manicheis. Certe faustꝰ
dix̃. Turbari nosposse si nob̵ uidȩi diyx erint. quare
tenetis uetus testam̃tũ. cuiꝰ p̃cepta non obser¬
uatis qͥb: nos eiusdẽ scripturȩ uenerata atq: seruata
auctoritate respondimꝰ. Vos qͥd respondetis uob̵
dicit᷑ qͣre tenetis euangelicos libros quoꝵ uos ad
decipiendos ĩperitos confingitis sectatores. & quȩ
ibi scripta s̃ non solũ non creditis sed etiã quantis
potestis uirib oppugnatis  certe uidetis uos potuꝰ
denouo testam̃to quannos deuetere obiectis res¬
pp iposse ponde nom posse. Omĩa enĩ quȩ muetere scriptas.
quȩ in libris noui testam̃ti scripta s̃ nec accipiunt᷑
a uob. deficientes in respondendo. & manifesta ueri¬
tate faucib pressis. anhelitu saucio dicitis eẽ fal¬
sata. Quid aliud possent expirare p̃focata ora
fallaoiũ ł posuuis qͥd aliud possent putere confossa

Expanded text:
obuenit. itaque si audistis, quid respondeamus Iudaeis, audite et quod obiciam Manichaeis. Certe Faustus dixit turbari nos posse, si nobis Iudae dixerint: quare tenetis uetus testamentum, cuius praecepta non obseruatis? quibus nos eiusdem scripturae uenerata atque seruata auctoritate respondemus. uos quid respondetis, cum uobis dicitur: quare tenetis euangelicos libros, quorum uos ad decipiendos inperitos confingitis sectatores, et quae ibi scripta sunt, non solum non creditis, sed etiam quantis potestis uiribus obpugnatis? certe uidetis uos potius de nouo testamento quam nos de uetere obiectis respondere non posse. omnia enim quae in uetere scripta suquae in libris noui testamenti scripta sunt nec accipiuntur a uobis, deficientes in respondendo et manifesta ueritate faucibus pressis anhelitu saucio dicitis esse falsata. quid aliud possent exspirare praefocata ora fallacium? uel potius quid aliud possent putere confossa
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dicatis miserius: Nam si illius tantibelli hic
erit exitus: ut separata hẏle a propria uastatione.
& dri menbris ad fixis ĩglobo. aliquid boni prȩstetur
hostibus : & tantũ mali infligatur cilib : cogitate
quis uicerit Sed uidelie& nenũ est hyle que
formare. firmare. nutrire. uegetare ualuit
animalia sua : & anti dotũ deusꝰ qui damnare
potuit. quia sanare non potuit menbra sua:
ꝓlnsani: nec ille est hyle: nec ille deus sic delirant.
qui sanam doctrinam non sustinen Te s
adfabylas connerRt Tur

Expanded text:
hoc dicatis miserius; nam si illius tanti belli hic hoc dicatis miserius; nam si illius tanti belli hic erit exitus, ut separata hyle a propria uastatione et dei membris adfixis in globo aliquid boni praestetur hostibus et tantum mali infligatur ciuibus, cogitate, quis uicerit. sed uidelicet uenenum est hyle, quae formare, firmare, nutrire, uegetare ualuit animalia sua; et antidotum deus, qui damnare potuit, quia sanare non potuit membra sua. insani, nec illa est hyle, nec ille deus. sic delirent, qui sanam doctrinam non sustinentes ad fabulas conuertuntur
Abbreviated transcription (Latin):
origini suȩ si prȩscire potuerunt : & inte bellum timore
crucutȩ. &inbello in expiabiliter maculatȩ : & post
bellum ineternũ damnatȩ. & nunquam beitȩ :
Si utem prȩscire non potuerunt: & ante bellũ in ꝓuidȩ.
& inbello inualidȩ. & post bellum miserȩ :÷ numqiuam
diuinȩ. utiq quod ipsȩ hoc deus secũ unitatem substantiȩ:
Putamusne respicitis quã immaniter blasphematis:
& tamen aliquando uolentes quasi defeudere bonitatẽ
dĩ. etiã ipsibyle prȩstar dicitis aliquid boni: ut in¬
clusa in sem& psa non seiuat: Habebit ergo aliquid
boni. cũ ei tiullũ mixtũ crit bonum: Anforte sicut
deus ante bellum sine cõmixtione mali habebat
necessitatis malum. itahẏle post bellum sine cõmix¬
tione boni babebit cessationis bonum: dicite argo
duo mala sed unũ altero ponuis: aut duo non sũma bona
sed unũ altero melius: Ita sane. ut quod est melius.

Expanded text:
origini suae, si praescire potuerunt, et ante bellum timore origini suae, si praescire potuerunt, et ante bellum timore cruciatae, et in bello inexpiabiliter maculatae, et post bellum in aeternum damnatae, nunquam beatae. Si autem praescire non potuerunt, et ante bellum improvidae, et in bello invalidae, et post bellum miserae, nunquam divinae. Et utique quod ipsae, hoc Deus, secundum unitatem substantiae. Putamusne respicitis quam immaniter blasphematis? Et tamen aliquando volentes quasi defendere bonitatem Dei, etiam ipsi Hylae praestare dicitis aliquid boni, ut inclusa in semetipsa non saeviat. Habebit ergo aliquid boni, cum ei nullum mixtum erit bonum? An forte sdeus ante bellum sine commixtione mali habebat necessitatis malum, ita hyle post bellum sine commixtione boni habebit commixtionis bonum ? dicite ergo duo mala, sed unum altero peius; . aut duo non summa bona, sed unum altero melius, ita sane, ut quod est melius
Abbreviated transcription (Latin):
bitis inaet̾rium. & alienos eradicat : & suos damnat:
Et quod miraliliore dem̃tia credit᷑. lnyle animalia sua
leddit inpugna sua: di m̃bra sua punit inuictoriasua.
Quid est uanihomines : nẽpe recordamini ũba fausti.
dedõ tanquã deantidoto : & hẏle tanqũã ueneno:
Ecce plus noc&d uestrũ antidotũ. quã uenenum::
Nũ quiell. yle tamborrendo globo inat̃num uel deũ
includer&. uel sua uiscera affliger&  & quod
sceleratius est calumniatur cis dem reliquiis: nedefe¬
cisse ideatur quod eas purgare non pocuit :
Dicit enim manicbeus in epła fundamenti. idõ dignas illas
animas fieri tali supplitio. quod errane se a priore lucida
sua natura passȩ sunt. & inimicȩ lumini scã extiterunt :
cũ eas in illum erroem quo ita tenebrarentur ut inimica
luci lux fier& ipse miscrit: siiuitas iniustus ut coger&:
si uolentes ingratus ut dam n&. Quȩ se futuras inimicas

Expanded text:
bitis, in aeternum et alienos eradicat et suos damnat; bitis, in aeternum et alienos eradicat et suos damnat; et quod mirabiliore dementia creditur, hyle animalia sua laedit in pugna sua, deus membra sua punit in uictoria sua. quid est, uani homines? nempe recordamini uerba Fausti de deo tamquam de antidoto et hyle tamquam ueneno; ecce plus nocet uestrum antidotum quam uenenum. numquid hyle tam horrendo globo in aeternum uel deum includeret uel sua uiscera adfigeret? et quod sceleratius est, calumniatur eisdem reliquiis, ne defecisse uideatur, quod eas purgare non potuit. dicit enim Manichaeus in epistula Fundamenti ideo dignas illas animas fieri tali subplicio, quod errare se a priore lucida sua natura passae sunt et inimicae lumini sancto exstiterunt, cum eas in illum erroluci lux fieret, ipse miserit; si invitas, injustus, ut cogeret; si volentes, ingratus, ut damnet. Quae se futuras inimicas
Abbreviated transcription (Latin):
Missa est enuim adex piabilem contaminationẽ parsdĩc
ut esset unde tegeretur globus. quo inȩternũ
hostis uiuus sepeliendus est: Tantũ eñĩ timebitur s¬
et uictus tantũ terrebit inclusus : ut sempiterna
miseria partis dĩ. cetera dõ tribuat qualem cũq
securitatẽ: Omagna innocentia bonitatis:.
Ecce facit & leusur̃ unde tenebrarũ gentem
horribilitr accusatis : quod & suis noceat & alienis
Idipsum omnino deo uestro arguit ile globus extrenus
quo & hostis includitur : &ciiis affligitur. Immo
uero superat in amplius nocendo. & alienis & suis
pars illa quam deũ dicitis: Hẏle quippe non cradi¬
care uoluit alienũ regnum sed tenere: suos autem
quosdam & si ab aliis sius quibusclam consumendo
interimebat. in alias tamen formas denuo cõmuta¬
bat: ut moriendo & renascendo. saltem ꝑinter¬
ualla temporum. suȩ uitȩ lȩcitia fruerentur:
Deus autem qualem omnipotentem obtimũq descri¬

Expanded text:
missa est enim ad inexpiabilem contaminationem pars dei, missa est enim ad inexpiabilem contaminationem pars dei, ut esset, unde tegeretur globus, quo in aeternum hostis uiuus sepeliendus est; tantum enim timebitur et uictus, tantum terrebit inclusus, ut sempiterna miseria partis dei cetero deo tribuat qualemcumque securitatem. o magna innocentia bonitatis! ecce faciet et deus uester, unde tenebrarum gentem horribiliter accusatis, quod et suis noceat et alienis. id ipsum omnino in deo uestro arguit ille globus extremus, quo et hostis includitur et ciuis adfligitur; immo uero superat in amplius nocendo et alienis et suis pars illa, quam dicitis deum. hyle quippe non eradicare alienum regnum uoluit, sed tenere; suos autem quosdam etsi ab aliis suis quibusdam consumendo interimebat, in alias tamen formas denuo commutabat, ut moriendo et renascendo saltem per interualla temporum suae uitae laetitia fruerentur; deus autem, qualem omnipotentem optimumque descri
Abbreviated transcription (Latin):
principia duarum naturarũ bonȩ & malȩ & plane
duos leos unum bonum & alterum malum
Iam uero siꝓpt̃ ea malũ est aliquid qđ alttrino c&
inuicẽ sibi ista nocuerunt: fuerit una pars in¬
probior. quia prior appeciuit alienum Una ergo
inferre malum uoluit: alcera malũ ꝓmalo re¬
tribuit Et non lege talionis. tã quam oculum
ꝓolulo quod in prudenter & inpuclenter reprȩ¬
hendere soletis : sed multo grauius. Eligite ergo
quam peiorem dicatis Quȩ prior nocere uoluit:
an quȩ amplius nocere & uoluit & potuit.
Ista enĩ ꝓmꝰ suo luce ꝑfrui concupiutt. illa eã funcitꝰ
eradicauit. Ista si quod appetiuit inplesset. sibi
certe nichl obfuisset : illa uero ut hostilom aduer¬
sitatem penitus euertir&. eciã suȩ parti grauiter
nocuit: Sieut est illa notissima & quarundam
litterarũ memoriȩ cõmenclata furiosa sententia.
pereant amici clum inimici una int̾cidint.

Expanded text:
principia duarum naturarum, bonae et malae; et plane principia duarum naturarum, bonae et malae; et plane duos deos, unum bonum, et alterum malum. Jam vero si propterea malum est aliquid, quod alteri nocet, invicem sibi ista nocuerunt: fuerit una pars improbior, quia prior appetivit alienum. Una ergo malum inferre voluit, altera malum pro malo retribuit: et non lege talionis, tanquam oculumoculo, quod inprudenter et inpudenter reprehendere soletis, sed multo grauius. eligite ergo. quam peiorem dicatis, quae prior nocere uoluit, an quae amplius nocere et uoluit et potuit. ista enim pro modo suo luce perfrui concupiuit, illa eam funditus eradicauit. ista si, quod adpetiuit, inplesset, sibi certe nihil obfuisset; illa uero ut hostilem aduersitatem penitus euerteret, etiam suae parti grauiter nocuit. sicut est illa notissima et quarundam litterarum memoriae commendata furiosa sententia: pereant amici, dum inimici una intercidant.
Abbreviated transcription (Latin):
frat̃na compassio Prohis utique quorũ peccato
nullo prȩcedente inpendebant aterna
supplicia : quid illȩ ipsȩ animȩ inglobo ligande.
Nonne ipsę menbra diuestri erant: norne unũ
genus. & una substantia est : ipse saltem p̾scientes
fucurum sempiternum unculũ suum. nempe
timebant: nempe increbant Aut supsȩ hoc
suturũ nesciebant: pars deiur̃i ꝓuida erat :
pars in prouida: Quomodoð una eadẽq
substantia : cũ ergo tanta mala ssibi fuerint
antequam esset alieni mali cõmixtio: quid deillo tan¬
quam puro & simplici & sũmo bono gloriamini. e
ergo etiam apud semet ipsas istas cluas naturas : aut
duo bona aut duo mala fateri cogimini: Concedimus
uobis siduo mala dixeritis : ut quod uolueritis horum
pcius dicatis:÷ si autẽ duo bona: quo ceili& horum dicite
melius Erit postea diligentior consideratio : dum
tamen uester error ille tollatur. quo elicitis duo

Expanded text:
fraterna conpassio pro his utique, quorum peccato fraterna conpassio pro his utique, quorum peccato nullo praecedente inpendebant aeterna subplicia? quid? illae ipsae animae in globo ligandae nonne et ipsae membra dei uestri erant? nonne unum genus et una substantia est? ipsae saltem praescientes futurum sempiternum uinculum suum nempe timebant. nempe maerebant. aut si ipsae hoc futurum nesciebant, pars dei uestri prouida erat, pars inprouida . quomodo ergo una eademque substantia? cum ergo tanta mala et ibi fuerint. antequam esset alieni mali commixtio, quid de illo tamquam puro et simplici et summo bono gloriamini ? ergo etiam apud semet ipsas istas duas naturas aut duo bona aut duo mala fateri cogimini. concedimus uobis, si duo mala dixeritis, ut quod uolueritis horum peius dicatis; si autem duo bona. quodlibet horum dicite melius, erit postea diltamen vester error ille tollatur, quo dicitis duo
Abbreviated transcription (Latin):
nullum uiciũ deisit carere prȩscientia. &
quid inmineat om̃ino nescire: aut si erat
ibi prȩscientia. securitas ibi esse non poterat
sed aternus timor : Et hoc quantũ malũ sit.
certe agnoscitis Annon timebat neiam
iamq aduenir&ꝰ tempis quo menbra eius
ita uastarentur & inquinarentur in illo
proelio: Vt iuxcũ tanto labore neo tamen
tata liberentur atq: mundentur : sedsi a l
ipsũ hoc non ꝑtinebat. quod quidẽ cernitis
quam dure dicatur: certe ipsa menbra
eius quȩ bic tanta mala passuri erant.
Nempe metuebant. Anhoc futurũ ipsa
nesciebant: Ergo qualicumq parti sub¬
stantię dĩ uestri: defuit utiq prȩscientra.¬
No Numerate mala in summo ur̃o bono: :.
Anidõ nontimebant quia sim consecuturam
liberationẽ ac triũ plrum pariter prȩiudelant : e¬
carte uel pro socus timebant : quos &et̾nis
ĩ illo globo uinculis a suo regno riouerant alie¬
nandos: Anibi lsaritas nonerat. ut nulla eẽt ꝓs

Expanded text:
nullum uitium dei sit carere praescientia et nullum uitium dei sit carere praescientia et quid inmineat omnino nescire — aut, si erat ibi praescientia, securitas ibi esse non poterat. sed aeternus timor; et hoc quantum malum sit, certe agnoscitis. an non timebat, ne iam iamque adueniret tempus, quo membra eius ita uastarentur et inquinarentur in illo proelio. ut uix cum tanto labore, nec tamen tota liberarentur atque mundarentur? sed si ad ipsum hoc non pertinebat, quod quidem cernitis quam dure dicatur, certe ipsa membra eius, quae hic tanta mala passura erant, nempe metuebant. an hoc futurum ipsa nesciebant? ergo qualicumque parti substantiae dei uestri defuit utique praescientia. numerate mala in summo uestro bono. an ideo non timebant, quia suam consecuturam liberationem ac triumphum pariter praeuidebant? certe uel pro sociis timebant, quos aeternis in illo globo uinculis a suo regno nouerant alienandos. An ibi caritas non erat, ut nulla esset
Abbreviated transcription (Latin):
dicenla est nisi abeis quinesciunt quielloquantur: ẽ¬
porrosi ꝓpterea mali naturam putatis. quia non
solum in alteram naturam mala erat. sel etiã
inscipsa habebat malum: Nullũ ne malum esse
arbitramini duram necessitatẽ quam paciebatur
deus uester ante conmixtionẽ naturȩ contrarie:
ut cũ eabellare & meuis fauces sic opprimenda
menbra sua mittere cogeretur ut non poss& tota
purgari: ecce erat & in ipsa magnũ malum:
antequã ei misceretur: quod solum dicitis malim:
Aut enim lȩdi & eorrumpi non poterat agente
tenebrarũ & propria stultitia paciebatur
illam necessitatem : aut si poterat corrimpi
cius substantia. non colitis dm̃ incorruptibilem
qualem a postolus p̃licat: Quid ego d& ipsa cor¬
ruftibilitas qua quidem nondum eorrunpebat᷑ illa
¶natura.
sed tamen ab alio corrunpi pocerat Nõn
uob̵ indeo ur̃o uidetur malum : Illud eciam
quis nonuideat. quod aut prescientia ibi
non erat. ubi uestrum est iam cogitare utrum

Expanded text:
dicenda est, nisi ab eis qui nesciunt quid loquantur? Porro, si propterea mali naturam putatis, quia non solum in alteram naturam mala erat, sed etiam in se ipsa habebat malum; nullumne malum esse arbitramini duram necessitatem, quam patiebatur deus vester ante commixtionem naturae contrariae, ut cum ea bellare, et in ejus fauces sic opprimenda membra sua mittere cogeretur, ut non posset tota purgari? ecce erat et in ipsa magnum malum, antequam ei misceretur. quod solum dicitis malum. aut enim laedi et corrumpi non poterat a gente tenebrarum et propria stultitia patiebatur illam necessitatem, aut, si poterat corrumpi eius substantia, non colitis deum incorruptibilem, qualem apostolus praedicat. quid ergo? et ipsa corruptibilitas, qua quidem nondum corrumpebatur illa natura, sed tamen ab alia corrumpi poterat, non uobis in deo uestro uidetur malum? Illud etiam quis non uideat, quod aut praescientia ibi non erat — ubi uestrum est iam cogitare, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
mechaberis: non peiurabis : &cetera: Cui qua
olim diffamatȩ ingentibus. id est ex quo mundi huius
creatura cansistit. hebrȩoꝵ scriptores inruentes.
tanqũa leprã ac scabiem ab omiinanda haec sua &
tur pissima ficta cõmiscuerunt. quȩ ad peritom̃

Expanded text:
moechaberis, non peiurabis et cetera. cui quia moechaberis, non peiurabis et cetera. cui quia olim diffamatae in gentibus, id est ex quo mundi huius creatura consistit, Hebraeorum scriptores inruentes tamquam lepram ac scabiem abominanda haec-sua et turpissima praecepta commiscuerunt, quae ad peritom
Abbreviated transcription (Latin):
PAVS TΥSD. Cur legem blas phematis
a ꝓphetas : minime quidem nos hostes sumus aut
mimici legis aut propħetarum: sed nec ullius om̃i na:
Adeo ut si modo per ipsos uos liceat. simus parati
fateri om̃ia illa falsa eẽ. quȩ detis scripta sunt.
& quor causa uidentur nobis exosi Sed enĩ uos
repugnatis : & scriptorib: ur̃is assentiendo in crimen
fositan prophetas in nocentes adducitis: infamatis
patriarchas : dedecoratis & legem : Atq quod sit
stultius. uultis & scriptores ur̃os non .eẽ. mendaces.
& eos tamen religiosos ac scõs. quoꝵ inflagitia & turpes
conseripsorunt intas : Quod quia utrũq: pariter constiot
non potest : oport& enim aut hos fuis se malos. aut illos
mendicos & falsos age silib& assensu cõmuni scriptorib
cdamnatis. defensionẽ suscipiamus legis & ꝓphetarum:
Legem autẽ nuno dico ego. non cireũ bisionẽ nec
sabbata & sacrifitia ceteraq: huius modi iudȩor.
sedeam quȩ uere sit lex. id est. non occides: non

Expanded text:
dixit: Cur legem blasphematis et prophetas ? minime quidem nos hostes sumus aut inimici legis ac pro. phetarum, sed nec ullius omnino, adeo ut. si modo. per ipsos nos liceat, simus parati fateri falsa illa omnia esse, quae de eis scripta sunt et quorum causa uidentur nobis exosi. sed enim uos repugnatis et scriptoribus adsentiendo uestris in crimen forsitan prophetas innocentes adducitis, infamatis patriarchas, dedecoratis et legem atque, quod sit stultius, uultis et scriptores uestros non esse mendaces et eos tamen religiosos ac sanctos, quorum hi flagitia et turpes conscripserint uitas. quod quia utrumque pariter constare non potest, oportet enim aut hos fuisse malos, aut illos mendaces et falsos. Age, si libet, adsensu communi scriptoribus damnatis defensionem suscipiamus legis et prophetarum. legem autem nunc dico ego non circumcisionem nec sabbata et sacrificia ceteraque huiusmodi Iudaeorum, sed eam, quae uere sit lex, id est: non occides, non
Abbreviated transcription (Latin):
miqͣ pena & magia crudelitas. Sed ad excuffindũ ꝓfert᷑ cli necessitas.
talẽ colars dm̃ qͥ noluis colere dm̃. Sane qđ fatendũ ẽ &iã ipsi
cultoreseꝰ quis talẽ dm̃colendo sint ipessim melitees tam̃ los¬

Expanded text:
iniqua poena et magna crudelitas. sed ad excusandum profertur dei necessitas. iniqua poena et magna crudelitas. sed ad excusandum profertur dei necessitas. talem colant deum, qui nolunt colere deum. sane, quod fatendum est, etiam ipsi cultores eius, quamuis talem deum colendo sint pessimi, meliores tam
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ tam̃ peccati ueniã se ꝓillis etiã diuinȩ iũ dicţ
ofserens dep̃catus est : uerũ tam̃ si & hioc ñ misericor¬
dit̾ sed erudelit̃ fecisset: &iã sic melior dõ ur̃o. eẽt.
Neq enĩ quẽ quã suorũ in nocentiũ & obȩdientiũ si
adhostis cuneũ disrũ pandũ missus suiss& &captiuatꝰ
ullo modo eũ postea siuicisset ipse dãpnard. qđ facturꝰ ẽ.
ds̃iste desua parte qua c̃fig& inglobo. ꝗe obȩdiuit iubent.
qe ĩ hostiles cuneos ꝓsalute regniesꝰ ꝓpositasia mate
ꝓcessit. Sed ĩhac ĩ qͥdđ seriȩ scłoꝵ iã malix ꝑmixta atq
c̃creta ñ obtẽperauit p̃ceptis. quaramꝰ quare. Se
pria uoluntate : uera culpa &iustapena. Sediã si uolũtas
est rea : nulla ẽ. ad peccandũ natura ẽtraria. &idõ manicheoꝵ
om̃s conucta ẽ. & euersa fallatta. Si aut̃ ab oste oppressi. quo
missa ẽ. si alieno malo superata. cui resistere ñ ualuenit.

Expanded text:
dictae offerens deprecatus est. uerumtamen si et hoc non misericorditer, sed crudeliter fecisset. etiam sic melior deo uestro esset. neque enim quemquam suorum innocentium et oboedientium, si ad hostis cuneum disrumpendum missus fuisset et captiuatus, ullo modo eum postea. si uicisset, ipse damnaret: quod facturus est deus iste de sua parte, quam configet in globo, quia oboediuit iubenti, quia in hostiles cuneos pro salute regni eius proposita sua morte «processit. sed in hac, inquit, serie saeculorum iam malis permixta atque concreta non obtemperauit praeceptis. quaeramus, quare. si propria uoluntate, uera culpa et iusta poena; sed iam si uoluntas est rea, nulla est ad peccandum natura contraria, et ideo Manichaeorum omnis conuicta est et euersa fallacia. si autem ab hoste obpressa quo missa est, si alieno malo superata, cui resistere non ualuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
ille dic̃ detra t̾renũ. dequo itẽ dic̃. factꝰ ẽ. pͥmꝰ hͦ
adã in animã uiuentẽ : Ille aut̃ adhũtiat nestio quẽ
pͥmũ hominẽ nec det̾ra Terrenũ nec factũ in ani¬
mã uiuentẽ. Sed de substantia dĩ idipsũ existentẽ
qđ ds̃ ẽ. menbra sua uł uestim̃ta sua uł arma sua idẽ.
qͥnq elem̃ta. cũ & ipsa aliud nihileeñt. quã substantia
dĩ in tenebrarũ gente mersisse. ut inqͥnata caperent᷑.
Hon scđm hominẽ quẽ paulus dic̃ decȩlo quẽ dic̃

Expanded text:
ille dicit de terra terrenum. de quo item dicit: factus est primus homo ille dicit de terra terrenum. de quo item dicit: factus est primus homo Adam in animam uinimam uiuentem, sed de substantia dei id ipsum existentem quod deus est, membra sua uel uestimenta sua uel arma sua, id est quinque elementa cum et ipsa nihil aliud essent quam substantia dei, in tenebrarum gente mersisse, ut inquinata caperentur. non secundum hominem, quem Paulus dicit de caelo, quem dic
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ sibim& ep̃oꝵ serie & tot popłoꝵ consensi¬
one firmat᷑. Itaq si de fide exẽplariũ quȩstio
ũ teret᷑: sic̃ in non nulł quȩ & paucȩs & sa¬
crarũ litterarũ studiosis notissimȩ. senten¬
tiarũ uarictates uł exaliarũ regionũ¬
cadicib unde ipsa doctrina cõmeautrrã
dubitatio didicaret᷑. Eł si ibi qͦq codices
uariarent plures pauciorib aut uecꝰtiores
recentiorib p̃ferrent᷑ &si ad huceẽt incer¬
ta uarietas. p̃eedens lingua unde illud in
firmatis inuenire uolunt. ut habeant unde instruant᷑
carnẽ om̃s codices & noui & ueteres habent. om̃s ȩccłȩ
legunt. om̃s linguȩ consentiunt. Exuiminiergo
pallio fallatiȩ qͦ faustꝰ indutꝰ cũ sibis posuiss& tanqũa
in trogantẽ & dicentẽ. accipis apłm paulũ respondit.
& maxime. Cur enĩ non potiꝰ responđ & minime nisi
qr fallix aliud quãid qđ falsũ erat respondẽ nom potuit :
Auid enĩ accipit apłi pauli : non pͥmũ hominẽ quẽ

Expanded text:
tium sibimet episcoporum serie et tot populorum consensione firmatur. itaque si de fide exemplarium quaestio uerteretur. sicut in nonnullis, quae et paucae sunt et sacrarum litterarum studiosis notissimae sententiarum uarietates, uel ex aliarum regionucodicibus, unde ipsa doctrina commeauit, nostra dubitatio diiudicaretur, uel si ibi quoque codices uariarent. plures paucioribus aut uetustiores recentioribus praeferrentur: et si adhuc esset incerta uarietas, praecedens lingua, unde illud intta auctoritate firmatis, inuenire uolunt. ut habeant, unde instruantur, carnem, omnes codices et noui et ueteres habent, omnes ecclesiae legunt, omnes linguae consentiunt. exuimini ergo pallio fallaciae. quo Faustus indutus. cum sibi proposuisset tamquam interrogautem et dicentem: accipis apostolum Paulum? respondit: et maxime. cur enim non potius respondit: et minime, nisi quia fallax aliud quam id. quod falsum erat, respondere non potuit? quid enim accepit apostoli Pauli? non primum hominem, quem
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃tis adhuc dedici erant ultro ullent
sic̃ ti motheus conferre c̃gruentiã ⁊ piꝰbe¬
rent᷑: Cerũ si in huiꝰ modi legisoꝑib: putarent
sũã spe salitẽq contineri tanꝗ acerta ꝓnicie
uetarent᷑. Vndẽ. illud a płi. Ecce cgͦ paulꝰ dico
cuncidamini scilic& sic̃ ipsi uolebant : sic̃ eis
saliu ec̃ ñ possent. Nã cũ gentes ad xpĩ fidẽ ta

Expanded text:
sacramentis adhuc dediti erant. ultro uellent, sacramentis adhuc dediti erant. ultro uellent, sicut Timotheus, conferre congruentiam, non prohiberentur, uerum si in huiusmodi legis operibus putarent suam spem salutemque contineri, tamquam a certa pernicie uetarentur. unde est illud apostoli: ecce ego Paulus dico cumcidamini scilicet, sicut ipsi uolebant, sicut eis salui esse non possent. nam cum gentes ad Christi fidem ita
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ ⁊ ꝓpħas soluere s ad iplere iã ĩpleta sut : ido tolli
mutariq: debuer̃. Qđ pͥmis xp̃ĩanis qͥ exuideis
crediderant donec ẽtrata diut᷑na c̃ suetudine
panlatĩ ꝑ suaderet᷑ atqad intellectũ ꝑ fectũ
ꝓduceret᷑ ⁊ quita nati erant atq: insticuti siuerunt
eos apłi patriũ ritiũ traditi onemq: seruarotieos
qͥb: hoc opꝰ erat ut congrii erent illõꝵ cardretĩ
morib:q: monier inde ẽ. qđ timotheĩ indeaco
matreigrȩco patre matu.: ꝓptꝰ ilłos ad qͦs riic
tales cũ et uenerat etiã circũcidit apłs atqr
ipse int̃ eos morẽ huiꝰmodi ctodiuit: Non uilta¬
simulatione fallaci: s consilio priudenit. Neq enĩ
granatis & ita instientis. noxia erant ista: Quã uis
iã ñ ecñt significandis fut᷑is necessaria. Migis qͥppe
uenerat sid eos initiatos inuenerat : ut iã decetero
qͥ nulla tali necessitudine tenerent᷑. s exdiũ so
rent᷑. Si aut̃ hs qͥ ex circũ cisione uenerant talib:q

Expanded text:
legem et prophetas soluere sed adinplere, iam inpleta sunt, ideo tolli mutarique debuerunt, quod primis christianis, qui ex Iudaeis crediderant, donec contra tam diuturnam consuetudinem paulatim persuaderetur atque ad intellectum perfectum perduceretur, et quia ita nati erant atque instituti, siuerunt eos apostoli patrium ritum traditionemque seruare et eos, quibus hoc opus erat, ut congruerent illorum tarditati moribusque. monuerunt. inde est quod Timotheum iudaea matre et graeco patre natum um eo venerat, etiam circumcidit Apostolus , atque ipse inter eos morem hujusmodi custodivit, non simulatione fallaci, sed consilio prudenti. Neque enim ita natis, et ita institutis noxia erant ista, quamvis jam non essent significandis futuris necessaria. Magis quippe uenerat. sic eos initiatos inuenerat, ut iam de cetero, qui nulla tali necessitudine tenerentur, sed ex diuerso rentur. si autem his, qui ex circumcisione uenerant talibusque
Abbreviated transcription (Latin):
rumq: populorum horrendas inimiticias
diuino iure conteminit: Quos poene tam
totos anefaria suꝑscitione simulacrorum
ad unius ueri dĩ cultum xpĩano imperio
sub iugauit. edomito orbe terranum non
uolentia bellici certaminis sed iniuctae
potentia ueritatis. Ubi enim litterarum
illarũ laudatus est udas. Quid deillo
boni seriptura illa testata est. nisi qđ
in prophetia xp̃i qui ex eius tribu p̃nun¬
tiabatur in carne uenturus. benedictione
patris suia p̃c&eris commendatus eminuit : F¬
Ceterum ad ueb quod eum faustus fornica¬
tum cõmemorauit. ad elimus nos aliud
quod fratrem suum ioseph in aegłptum
uendidit. Num quid cuius quam menbra
distorta. de prauant lucem quae cuncta
demonstrat: Sic nec cuius piam male¬
facta malam seripturam faciunt. qua
prodente legentib in notescunt.
Con sulta quippe aetenna lex. illa que
ordinẽ naturalem conseruari iubet.
ꝑturbari uetat. Non nisi propagatio¬
nis causa statuit hominis concubitum fieri.

Expanded text:
rumque populorum horrendas inimicitias rumque populorum horrendas inimicitias diuino iure contemnit, quos paene iam totos a nefaria superstitione simulacrorum ad unius dei ueri cultum christiano imperio subiugauit edomito orbe terrarum non uiolentia bellici certaminis, sed inuictae potentia ueritatis. ubi enim litterarum illarum laudatus est ludas ? quid de illo boni scriptura illa testata est, nisi quod in prophetia Christi, qui ex eius tribu praenuntiabatur in carne uenturus, benedictione patris sui prae ceteris commendatus eminuit? Ceterum ad id, quod eum Faustus fornicatum commemorauit, addimus nos aliud, quod fratrem suum Ioseph in Aegyptum uendidit. numquid cuiusquam membra distorta deprauant lucem, quae cuncta demonstrat? sic nec cuiuspiam malefacta malam scripturam faciunt, qua prodente legentibus innotescunt. consulta quippe aeterna lex illa, quae ordinem naturalem conseruari iubet, perturbari uetat, non nisi propagationis causa statuit hominis concubitum fieri,
Abbreviated transcription (Latin):
soclomitas pie casteq uersatus hospita¬
litatis etiam meritis commendatus. ab illius
ternȩ incendio liberatus sit. et eius
posteris terra prossessionis ꝓpt̃ abraham
qui patruus eius fuerat. dono dĩ data sit.
Haec nobis merita. in illis libris laudanda
pro ponuntur. non ebrietas. Non incestus:
Sed cum hominis eius dem et recte factum
et peccatum scriptũ inuenimꝰ aliud in¬
sinuatur imitandũ aliuel p̃cauendum:
C onro si peccatum loth cui porhibitum est
turx illius ueritatem. uerũ etiam laudan¬
dam diligendamq commendat. quod tan¬
quã speculi sidelis nitor ad motarum sili
ꝑ sonarũ non selum quae pulchra atq
integra. sed etiam quae deformia uitiosaq
sint inlicat: Iuanto magis factum iudae
quoel cum nuru sua concubuit. nihil om̃i no
affert unde auctoritas sc̃a culpet᷑:
Quae in illis libris funcdata ꝑsistens. non tam¬
tum paucissimorũ manicheorũ calumniosas
argutias uerum etiam gentilium tot tanto¬

Expanded text:
Sodomitas pie casteque uersatus, hospitaSodomitas pie casteque uersatus, hospitalitatis etiam meritis commendatus ab illius terrae incendio liberatus sit et eius posteris terra possessionis propter Abraham, qui patruus eius fuerat, dono dei data sit. haec nobis merita in illis libris laudanda proponuntur, non ebrietas, non incestus; sed cum hominis eiusdem et recte factum et peccatum scriptum inuenimus, aliud insinuatur imitandum, aliud praecauendum. porro si peccatum Loth, cui perhibitum est, turae illius ueritatem, uerum etiam laudandam diligendamque commendat, quod tamquam speculi fidelis nitor admotarum sibi personarum non solum, quae pulchra atque integra, uerum etiam quae deformia uitiosaque sint, indicat: quanto magis factum Iudae, quod cum sua nuru concubuit, nihil omnino adfert, unde auctoritas sancta culpetur! quae in illis libris fundata persistens non tantum paucissimorum Manichaeorum calumniosas argutias, uerum etiam gentilium tot tanto