comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
romana ñ nouerat: quȩ si adoblectam̃tũ uolup¬
tatis humanȩ quȩrerent᷑ iuuitiomoꝵ irreꝑeñ
humanoꝵ: di eas sibi exhiberi petiuerunt: qmͦ
exactor: In hac controusia grȩci romaniq cõr¬
tendunt. Greci putant sc̃ recte honorare ho¬
mines scęnicos. cũ colant ludoꝵ scenocorum
flagitatores dos: Romani uero hominibus
scȩnicis nec tribũ. quantominꝰ senatoriã
curiã dehonestari sinunt. In hac disceptatione.
huiꝰcemodi ratiocinatio sũmã questionis absol¬
uit. Proponunt grȩci sidii tales colendis ꝓfecto
&iã tales homines honorandi: Assumunt roma¬
uitia iaculantes cur ñ ut scenicihabeant᷑ ĩhonesti:
qua ratione rectũ ÷ ut poeticoꝵ figm̃toꝵ & igno¬
miniosoꝵ doꝵ infam̃t᷑ actores. an forte grȩco
placoni potiꝰ palma danda ÷ qͥcũ ratione forma¬
r& qualis cẽ ciuuitas debeat. tanꝗ adũsarios ueritatis
poetas censuit urbe pellendos: iste uͦ & dõꝵ in ui¬

Expanded text:
Romana non nouerat, quae si ad oblectamentum uolupRomana non nouerat, quae si ad oblectamentum uoluptatis humanae quaererentur, uitio morum inreperent humanorum. Di eas sibi exhiberi petierunt: quo mexactor? In hac controuersia Graeci Romanique concertent. Graeci putant recte se honorare homines scaenicos, quia colunt ludorum scaenicorum flagitatores deos; Romani uero hominibus scaenicis nec plebeiam tribum, quanto minus senatoriam curiam dehonestari sinunt. In hac disceptatione huiusce modi ratiocinatio summam quaestionis absoluit. Proponunt Graeci: Si di tales colendi sunt, profecto etiam tales homines honorandi. Adsumunt Romauicia iaculantes quur non ut scaenici habeantur inhonesti. Qua ratione rectum est, ut poeticorum figmentorum et ignominiosorum deorum infamentur aPlatoni potius palma danda est, qui cum ratione formaret, qualis esse ciuitas debeat, tamquam aduersarios ueritatis poetas censuit urbe pellendos? Iste uero et deorum iniu
Abbreviated transcription (Latin):
diꝰ crimina poposcer̃ : i tẽq romani quã uisiã
suꝑstitione noxia p̃merent᷑. ut illos doscolerens
quos uidebant sibi uoluisse scȩnicas t̾pitudines
consecrari. suȩ tam̃ dignitatis memores ac pudoris.
auctores taliũ fabularũ neqͣquã honoraueruñ
more grȩcoꝵ: sed sic̃ apud ciceronẽ idẽ scipio
loquit᷑ cũ artẽ ludicrã scȩnãq totã ĩn ꝓbro du¬
cerent. genꝰ id hominũ ñ mͦ honore ciuiũ reliqͦr
carere. sed &iã tribu moueri notatione censoria
uoluer̃ Prȩclara sanc & romanis laudib:
annuranda prudentia: seduellẽ se ipsa se¬
queret᷑: se imitaret᷑. Ecce enĩ recte qͥsquis
ꝓpͥã minime sinebat᷑. O animũ ciuitatis. laudis
auidũ germaneq romanũ: sed respondeatur
mͥ qͣ consentanea ratione homines scȩniciab
om̃i honore pellunt᷑: & ludi scȩnici dõe honorib
admiᷤᷤ cent̾. Illas theatricas artes. diuuirtus

Expanded text:
ri crimina poposcerunt? Itemque Romani, quamvis jam ri crimina poposcerunt? Itemque Romani, quamvis jam superstitione noxia premerentur, ut illos deos colerent, quos videbant sibi voluisse scenicas turpitudines consecrari, suae tamen dignitatiactores talium fabularum nequaquam honorauerunt more Graecorum, sed, sicut aput Ciceronem idem Scipio loquitur, \'cum artem ludicram scaenamque totam in probro ducerent, genus id hominum non modo honore ciuium reliquorum carere, sed etiam tribu moueri notatione censoria uoluerunt.\' Praeclara sane et Romanis laudibus adnumeranda prudentia; sed uellem se ipsa sequeretur, se imitaretur. Ecce enim recte, quisquis propriam minime sinebatur.s o animum ciuitatis laudis auidum germaneque Romanum! Sed respondeatur mihi: qua consentanea ratione homines scaenici ab omni honore pelluntur, et ludi scaenici deorum honoribus admiscentur? Illas theatricas artes diu uirtus
Abbreviated transcription (Latin):
&iã sacris sollẽpnitatib miscuer̃ Itanc tandẽ scipio
laudas hanc poctis romanis negatã eẽ licentiã. ut eiuiꝗ
obꝓbriũ infligerent romanoꝵ. cũ uideas eos nullidoꝵ
peꝑcisse ur̃oꝵ : itane pluris tibi habenda uisa ÷ exsti
lege ꝓhibent᷑. & indos suos securi tanti conuitia
nullo senatore nullo censore nullo pͥncipe nullo
pontifice ꝓhibente iacularent᷑: indignũ uidelice
fuit ut plautꝰ aut neuius publio & gneo scipioni
aut scelius marco catoni maledicereq̃. & dignũ
fuit ut trentius ur̃ flagitio iouis optimi maxi
xii. ponder& mͥ fortasse siuiuer&. Quomͦ nosipunta
cẽ nollemꝰ quȩ ipsi di sacra eẽ uoluer̃ cũ ludos
sçȩnicos ubi talia celebrant᷑ dictitant᷑ actitant᷑.¬
ĩpsi ñ eẽ di ueri. nec omĩno digni quib diuinos
honores deferr& illa respublica Quos enĩ coli
mimme decer& minimeq oportera. siludos
expetererit agendos conuituis romanoꝵ. qͦmͦ q̃so
ditate fallendi. qui int̃ suos honores sua celebrani

Expanded text:
iam sacris sollemnitatibus miscuerunt. Itane tandem, Scipio, laudas hanc poetis Romanis negatam esse licentiam, ut cuiquam obprobrium infligerent Romanorum, cum uideas eos nulli deorum pepercisse uestrorum? Itane pluris tibi habenda est existimlege prohiberentur, et in deos tuos securi tanta conuicia nullo senatore nullo censore, nullo principe nullo pontifice prohibente iacularentur? Indignum uidelicet fuit, ut Plautus aut Naeuius Publio et Gn. Scipioni Caecilius M. Catoni malediceret, et dignum fuit, ut ponderet mihi fortasse, si uiueret: Quo modo nos ista esse nollemus, quae ipsi di sacra esse uoluerunt, cum ludos scaenicos, ubi talia celebrantur dictitantur actitantur, etsunt non esse di ueri nec omnino digni, quibus diuinos honores deferret illa res publica? Quos enim coli minime deceret minimeque oporteret, si ludos expeterent agendos conuiciis Romanorum, quo modo quaeso intellecti, qui cupiditate fallendi inter suos honores sua celebrari
Abbreviated transcription (Latin):
seruandosq istos mores obtimos. ut metu uitia co¬
hibent᷑ carthaginẽ nolebat eũti: Continuo subiẽc̃
idẽ silustius & ait: At discordia & auaritia atq
ambitio. &c&era scđis reb oriri assu ẽti mala pͦcarta¬
ginis excidiũ maexine auttas ut intelligeremꝰ &iã
antea & oriri solere & augeri. Unde subnecttascur
inde a pͥncipio: neq ampłiꝰ quã regib ex actisdũmetꝰ
Atarquiraio & bellũ graue cũ muiria positũ ⁊ eqͦ
& modesto iure agitatũ Uides quẽ ad modũ &iã

Expanded text:
seruandosque istos mores optimos, ut metu uitia coseruandosque istos mores optimos, ut metu uitia cohiberentur, Carthaginem nolebat euerti: continuo subiecit idem Sallustius ambitio, et caetera secundis rebus oriri sueta mala, post Carthaginis excidium maxime aucta sunt. » Ut intelligeremus etiam antea et oriri solere, et augeri. Unde subnectens curinde a principio, neque amplius quam regibus exactis, dum metus a Tarquinio et bellum grave cum Etruria positum est, aequo et modesto jure agitatum. » Vides quemadmodu
Abbreviated transcription (Latin):
ringratȩ: multa c̃memorare iã pig& feda & iniuista qͥb
agitabat᷑ illa cutas cũ potentes plebẽ sibi subdẽ cona
xiiii. studiis agerent amore uincendi: quã eguũ & bonũ
quioꝗ cogitarens Itaq habebo modũ & ipsũ salustiũ
testẽ potiꝰ adhibebo: qui cũ inlaude romanoꝵ dixiss&
unde nob̵ iste selmo ortus ÷. ius bonũq qđ apd eos
ñ legib magis quã nat᷑a ualebat᷑: p̃dicans illud tẽpꝰ
qͦ expulsis regib incredibilit̃ ciuitas breuitatis
spatio plurund̾ creuit. Idẽ tam̃ in pͥmo historiȩ
suo libro. atq ipso eiꝰ exordio fatet᷑. & iã tune cum
Nã cũ optimis morib & maxima concordia popłm
romanũ int̃. scđm & pͦtremũ bellũ cartagineri¬
se cõmemor ass& egisse. causãq huius boni ñ amore
iustiiȩ sedtantt᷑ cartargine metũ pacis infide fu¬
isse doxisse: Unde & nasica ille ad repͥm̃dã neqͥtai ã

Expanded text:
ingratae. Multa commemorare iam piget foeda et iniusta, quibus ingratae. Multa commemorare iam piget foeda et iniusta, quibus agitabatur illa ciuitas, cum potentes plebem sibi subdere conaefensores magis studiis agerent amore uincendi, quam aequum et bonum quidquam cogitarent. testem potius adhibebo, qui cum in laude Romanorum dixisset, unde nobis iste sermo ortus est: \'lus bonumque aput eos non legibus magis quam natura ualebat\', praedicans illud tempus, quo expulsis regibus incredibiliter ciuitas breui aetatis spatio plurimum creuit, idem tamen in primo historiae suae libro adque ipso eius exordio fatetur etiam tunc, cum Nam cum optimis moribus et maxima concordia populum Romanum inter secundum et postremum bellum Carthaginiense commemorasset egisse causamque huius boni non amorem iustitiae, sed stante Carthagine metum pacis infidae fuisse dixisset unde et Nasica ille ad reprimendam nequitiam
Abbreviated transcription (Latin):
rapiendis factũ cius imitandũ legeulla ł more
ꝑmitterent. Ex hoc iure ac bono post expulsũcũ
libis suis carquiniũ regẽ cuiꝰ filius lucr&iã stupro
uiolent̃ opp̃sseratIunꝰ brutꝰ consul: tarqͥniũ
terqͥoꝵ cogit magistratu se abdicare: nec uiuere
inciuitate ꝑmisit. Quod scelus fauente ł patiente
popło fec̃. aqͦ popło c̃sulatũ idẽ collatinꝰ sic̃ & iã ipse
brutꝰ acceꝑat. Ex hoc iure acbono martꝰ marellus
illꝰ teporis ur ggrgius qui uenientes grauissimos
hostes popłi romani pꝰ decennale bellũ qͦ romanus
exercit᷑ toties male pugnando grauit̃ afflictus est.
iã ipsa roma de salute dubitante atq trepidante fa
plebreus factus ÷ Tamq ingratã sensit quã liłauerat
cuntatẽ : ut de sua dãpnatione certissimꝰ. i nexilu¬
um sponte disced&. & decẽmilib ȩris absens
I &iã dãpnaret᷑: Mox it̾ũ agallis uindex patriae fut᷑us

Expanded text:
rapiendis factum eius imitandum lege ulla uel more rapiendis factum eius imitandum lege ulla uel more permitterent. Ex hoc iure ac bono post expulsum cum liberis suis regem Tarquinium, cuius filius Lucretiam stupro uiolenter obpresserat. Iunius Brutus consul L. Tarquinium quitatem Tarquiniorum coegit magistratu se abdicare nec uiuere in ciuitate permisit. Quod scelus fauente uel patiente populo fecit, a quo populo consulatum idem Conlatinus sicut etiam ipse Brutus acceperat. Ex hoc iure ac bono M. Camillus, illius temporis uir egregius, qui Veientes, grauissimos hostes populi Romani, post decennale bellum, quo Romanus exercitus totiens male pugnando grauiter adflictus est, iam ipsa Roma de salute dubitante adque trepidante facplebis reus factus est tamque ingratam sensit quam liberauerat ciuitatem, ut de sua damnatione certissimus in exilium sponte discederet et decem milia aeris absens etiam damnaretur, mox iterum a Gallis uindex patriae futurus
Abbreviated transcription (Latin):
ri: Nã suniq facerent sabini negare postulatas:
quanto fuit iniquius raꝑe ñ datas: iustius autẽ
bellũ cũ eageri potuit quȩ filias ad matrimoniũ
conregioñib & confinalib sius negass& petitas quã
cũ ea quȩ repetebat ablatas. Illud gͦ fier& ibi mars
filiũ suũ pugnantẽ iuuar&: ut coniugioꝵ
negatoꝵ armis ulcisceret᷑ iniuriã. & eo mͦ adfe¬
minas quas uoluerat ꝑueniss&. Aliqͦ enĩ fortasse
iure belli iniuste negatas. iuste uictor auferret.
Nullo aut̃ iure pacis. ñdatas rapuit: & iniustũ bellũ
cũ earũ parentibiuste succensentib gessit:
Hoc sane utilius feliciusq succossit. quod &s ad memo¬
riã fraudis illius cirtensiũ specticulũ mansit faci¬
noris tam̃ in illa ciuitate & imꝑio ñ placuit exẽplũ.
faciliꝰq romani in hoc errauer̃ ut pͦ illã in iqͥtatẽ
dm̃ sibi romulũ consecrarent᷑. quã ut infeminis

Expanded text:
ri? Nam si inique facerent Sabini negare postulatas, ri? Nam si inique facerent Sabini negare postulatas, quanto fuit iniquius rapere non datas? Iustius autem bellum cum ea gente geri potuit, quae filias suas ad matrimonium conregionalibus et confinalibus suis negasset petitas, quam cum ea, quae repetebat ablatas. Illud ergo potius fieret; ibi Mars filium suum pugnantem iuuaret, ut coniugiorum negatorum armis ulcisceretur iniuriam, et eo modo ad feminas, quas uoluerat, perueniret. Aliquo enim fortasse iure belli iniuste negatas iuste uictor auferret; nullo autem iure pacis non datas rapuit et iniustum bellum cum earum parentibus iuste suscensentibus gessit. Hoc sane utilius feliciusque successit, quod, etsi ad memoriam fraudis illius circensium spectaculum mansit, facinoris tamen in illa ciuitate et imperio non placuit exemplum, faciliusque Romani in hoc errauerunt, ut post illam iniquitatem deum sibi Romulum consecrarent, quam ut in feminis
Abbreviated transcription (Latin):
suis romani uiuendi leges acciꝑe potuissent.
ñ aliquot annos pͦ roma conditã ab atheniensib
ligurgus. lacedemoniis leges exapollinis auctori¬
tate se instituisse confinxerit: qđ prudent̃ romani
crede noluer̃: ꝓpt̃ea ñ inde acceꝑunt Numa
põpilius qͥ romulo successit in regnũ. quasdã
leges quȩ qͥdẽ regendȩ ciuitati neqͣ quã siffice¬
rent condidisse fert᷑: ꝗͥ. eis multa sacra con¬
stituit: ñ tam̃ phibet᷑ eas leges anuminibus
accepisse. Mala igit᷑ animi. mala uitȩ. mala
moꝵ. quȩ ita magnas ut his doctissimi eoꝵ uiri
&iã instantib urbib res publicas ꝑire cor¬
firment. dueoꝵ ne sius cultorib accident
minime curaru. imo uͦ ut augerent᷑ sic̃ supͣ
disputatũ est om̃i modo curarunt Anforte
ñ legib magis quã nat᷑a ualebut : Exhociure
acbono credo raptas sabinas. Quidenĩ iustͥus& mne¬
lius quã filias alienas fraude spectaculi inductas
ñ aparentib accipi. sedui ut quisq poterat aufer¬

Expanded text:
suis Romani uiuendi leges accipere potuissent, non aliquot annos post Romam conditam ab Atheniensibus Lycurgus Lacedaemoniis leges ex Apollinis auctoritate se instituisse confinxerit, quod prudenter Romani credere noluerunt, propterea non inde acceperunt. Numa Pompilius, qui Romulo successit in regitati nequaquam sufficerent, condidisse fertur, qui eis multa etiam sacra constituit; non tamen perhibetur easdem leges a numinibus accepisse. Mala igitur animi, mala uitae, mala morum, quae ita magna sunt, ut his doctissimi eorum uiri etiam stantibus urbibus res publicas perire confirment, di eorum, ne suis cultoribus acciderent, minime curarunt immo uero ut augerentur, sicut supra disputatum est, omni modo curarunt. CAPUT non legibus magis quam natura ualebat\'? Ex hoc iure ac bono credo raptas Sabinas. Quid enim iustius et melius quam filias alienas fraude spectaculi inductas non a parentibus accipi, sed ui, ut quisque poterat, aufer
Abbreviated transcription (Latin):
in ulos coctineos ingenere meo. abundantiu s emulator existens.
pat᷑narũ matrũ traditionem: Pro positũ suũ quo prius uixiti
carnẽ uigebat repugnans ceđȩ breuit̃ memorat. sed ut
fumulus x p̃reẽt. hunc se reliquisse: magis enĩse deuotũ¬
quã illos inuindi canꝰ lege fuisse desienait : nontum̃ ꝓpt̃
hominũ fauorm: sed hoc putamꝰ a pđdeume ꝰ

Expanded text:
dantius aemulator existens paternarum mearum traditionum. Propositum suum, quo prius juxta carnem vigebat repugnans Ecclesiae, breviter memorat: sed, ut famulus Christi esset, hunc se reliquisse: magis enim se devotquam illos, in vindicanda lege fuisse designat. Non tamen propter hominum favorem, sed hoc putans utile
Abbreviated transcription (Latin):
culatm ut uus int̃ pretet᷑: Hocest
duo aut tres. plus non lingins loquan¬
tur.: sed singłi nonsimulom̃s ne isani¬
re uiderent᷑: Idõ gͦꝰ ut multũ tres. ne
occuparent dic̃ lingins loquentes. xi
terpretẽ illoꝵ & non haberent ꝓphe¬
tȩ tepus scripturas disscrendĩ qͥ sunt
totius eccłe illuminatores Iuodsi
non fucrit interpres. taceat ineceła
sibi autẽ loquat & deo: Hoc est mnͥ.¬
trase tacite olet : aut loquatur deo
qui audit muta orm̃a: Ineccła enĩ
ille deb& loqui: qui om̃ib: ꝓsit: Pro¬
phetȩ autẽ duo auttres loquatur:
& alii examinent uł interrogent.
Ipsum modũ tenint dicendo duoaut
tres loquant̃ : singłiautẽ sic̃ supra
cȩteros autẽ interregare ꝑmisit de
his quȩ forte inambigint ueniunt.
autquȩ assequi aliquis nom potest:
qr diuersa sunt ingera. ut dispu¬
tatione planiore dilucidentur:
uodsi alii reuela tũ fuerit sedenti:
prior tticcat. idest ꝑmittat poti¬
or infiriori . ut si potest dicat nec ogre

Expanded text:
rticulatim ut unus interpretetur. Hoc est, duo aut tres non plus linguis loquantur: sed singuli, non simul omnes; ne insanire viderentur. Ideo, ergo ut multum, tres, ne occuparent diem linguis loquentes, et interpretes illorum; et non haberent prophetae tempus Scripturas disserendi, qui sunt totius Ecclesiae illuminatores. Quod si non fuerit interpres, taceat in Ecclesia: sibi autem loquatur et Deo; hoc est, intra se tacite oret, aut loquatur Deo, qui audit muta omnia; in Ecclesia enim ille debet loqui, qui omnibus prosit. 159 Prophetae autem duo vel tres loquantur, et alii examinent, vel interrogent. Ipsum modum tenuit dicendo: Duo vel tres loquantur; singuli autem, sicut supra. Caeteros autem interrogare permisit de iis, quae forte in ambiguum veniunt, aut quae assequi aliquis non potest; qui diversa sunt ingenia, ut disputatione planiore dilucidentur. Quod si alii revelatum fuerit sedenti, prior taceat: id est, permittat potior inferiori, ut si potest dicat: nec aegre
Abbreviated transcription (Latin):
quid dicat: Sed alius non edificatur:
Siutiq: ad ȩdi ficandam eccłȩ conuemi¬
tis ea debent dici quȩ intelligant audi¬
en tes: Nam quid prodest ut quis lin¬
gua loquatur quã solus scit . ut qͥ audit
nichilaꝓfitiat: idõ tacere deb& ineccła
ut i quiloquant᷑ qͥ prosit audientib
Qrãs ago dõ meo qđ om̃ium urm lingua
loquor: Iñ superius linguis loqui
donũ esse dixit sp̃s sc̃ĩ ĩdõ ad dm̃ re¬
fert qđ om̃ium lingua loqueretur:
Etne forte quasi ȩmulus ꝑ inuidiam hoc
dicere inderetur : Ostendit or̃um qͥdẽ
hoꝵ loqͥ linguis : & qr non ualde ꝓdest:
Sed meccła inquit uolo quiq uerba loqͥ
ꝑlegem ut & talios edificẽ quam decem
milia uerboꝵ in lingua: Utilius dicit
paucis uerbis inaꝑtionẽ sermonis loqui
qđ a om̃s intelligant : quã prolixam
orationẽ habere in obscuro : Hi ex hebre¬
is erant qui aliquando syra lingua ple¬
rũq hȩbrea intractatib: aut oblati¬
oneb: utebantur ad conm̃dationem :

Expanded text:
quid dicat. Sed alius non aedificatur. Si utique ad aedificandam Ecclesiam convenitis, ea debent dici, quae intelligant audientes. Nam quid prodest ut quis lingua loquatur, quam solus scit; ut qui audit, nihil proficiat? Ideo tacere debet in Ecclesia, ut ii loquantur, qui prosint audientibus. Gratias ago Deo meo, quod omnium vestrum lingua loquor. Quoniam superius linguis loqui donum esse dixit Spiritus sancti, ideo ad Deum refert, quod omnium lingua loqueretur. Et ne forte quasi aemulus per invidiam hoc dicere videretur, ostendit se omnium quidem horum loqui linguis, et quia non valde prodest. Sed in Ecclesia, inquit, volo quinque verba loqui per Legem, ut et alios aedificem, quam decem millia verborum in lingua. Utilius dicit paucis verbis in apertione sermonis loqui, quod omnes intelligant, quam prolixam orationem habere in obscuro. Hi ex Hebraeis erant, qui aliquando syra lingua, plerumque hebraea in tractatibus aut oblationibus utebantur ad commendationem.
Abbreviated transcription (Latin):
& non intelligetis. & cȩitra: Si con¬
uenerit uniuersa eccła munai
& loquantur oñĩs linguis. in tro¬
diuersis lingius loquaritur tu¬
multus fit quiadam in conditus
popłi quasi frenesim pacientis:
Si autẽ om̃es ꝓphetent intret aut̃
aliquis infidelis uł idiota inore¬
patur ab om̃ib: redarguit᷑ ab om̃i¬
b occulta cordis cius manifesta fi¬
unt. &tunc cadens in faciem ado¬
rabit dcum ꝓnuntians qđ uere ds̃
uidet geri sic̃ apud paganos qͥb
uelantꝰ oculi. ne quͦsacra uocant
ꝑspicientes. uariis st̃ uantatibus
cernant illudi : om̃is enĩ mnpostura
tenebras petit. & falsa ꝓueris osten¬
dit: Ideo apud nos i lnl astute. mhil
sublielamine sed simpliciter umusiri
sĩt qui intelligat. aut a quo ipse
discutiat᷑: potest dicore seductionẽ
esse quandam &lianitatẽ quȩ idõ
linguis cant᷑ qr puduris est sircue¬

Expanded text:
et non intelligetis, etc. Si conet non intelligetis, etc. Si convenerit universa Ecclesia in unum, et loquantur omnes linguis, introdiversis linguis loquantur, tumultus fit quidam inconditus populi, quasi phrenesin patientis. Si autem omnes prophetent, intret autem aliquis infidelis, vel idiota; increpatur ab omnibus, redarguitur ab omnibus, occulta cordis ejus manifesta fiunt: et tunc cadens in faciem, adorabit Deum, pronuntians quod vere in videt geri, sicut apud paganos, quibus velantur oculi; ne quae sacra vocant perspicientes, variis se vanitatibus cernant illudi. Omnis enim impostura tenebras petit, et falsa pro veris ostendit; ideo apud nos nihil astute, nihil sub velamine: sed simpliciter unus sit, qui intelligat, aut a quo ipse discutiatur, potest dicere seductionem esse quamdam et vanitatem, quae ideo linguis canitur, quia pudoris est, si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ explanationẽ audire uerba dĩ.
unde dicunt discipłi addnm: Dnẽ
quare in parabolis loqueris illis.
misteriũ rogmi dei illis autẽ non: Vt
uidentes non uideant & audientes
non intellegant. ne in digni salutẽ
ꝑciperent: qđ aniꝰ aduertentes pro
meritis suis factũ.: nec sic conuersi
dõ satis facere uoluerunt : Ittq: linguȩ
in siguũ sunt: Hoc est uelamine incogni¬
te linguȩ obscurati sunt sermonis
dei ne uideant᷑ aꝑfidis: Ut cũ au¬
diuntur in cognitȩ lingtiȩ signũ sit
qr propt̃ ꝑfidiam factũ est neaudi¬
ens intelligat Non utiq his quicre¬
dunt sed nom credentib: hocest qđ
dixi : qr ad occultandos sensus incre¬
delis ꝓficiunt linguę: Prophetia
autẽ non in credulis sed his qͥcredunt:
hoc est non competit fidelibus audi¬
re linguas quas non intelligant:
sed infidelib: qͥ non sunt digni intelli¬
gere sicut dicit qͥsaias ꝓphetet Uade
& dic popło hinic aure audictis

Expanded text:
per explanationem audire verba Dei. per explanationem audire verba Dei. Unde dicunt discipuli ad Dominum: Domine, quare in parabolis loqueris illis ?mysterium regni Dei, illis autem non; ut videntes non videant, et audientes non intelligant ; ne indigni salutem perciperent, quod animadvertentes pro meritis suis factum, nec sic conversi Deo satisfacere voluerunt. Itaque linguae in signum sunt. Hoc est, velamine incognitae linguae obscurati sunt sermones Dei, ne videantur a perfidis, ut cum audiuntur incognitae linguae, signum sit quia propter perfidiam factum est, ne audiens intelligat. Non utique iis qui credunt, sed non credentibus: hoc est quod dixit, quia ad occultandos sensus incredulis proficiunt linguae. Prophetia autem non incredulis, sed iis qui credunt. Hoc est, non competit fidelibus audire linguas, quas non intelligant; sed infidelibus, qui non sunt digni intelligere, sicut dicit Esaias propheta: Vade et dic populo huic: Aure audietis,
Abbreviated transcription (Latin):
pueri effici sensib: sed malitia paruuli
estort : ut sensib: ꝓfectisitis: Perfecto s illos
uult esse ut sciant quid ad instructio¬
nẽ ecłe sit necessarium. ut rea dentes
amalitia &errorib: his studerent quȩ
ꝓficerat adutilitatẽ frm̃: Hic est enĩ
sensus ꝑfectus qui lagit ut prosit
mabo domui isrł & domin uide
testamentũ nouũ: non scđm
qđ disposui patrib illoꝵ: Hoc est
inmutata ratione alit̃ loqͥ quã
se legis ueteris uerba habeant.
dũ audiunt sabbatũ solui. neome¬
nias cuacuari circũ sitionẽ cessare.
sacrificia inmutari ȩscat̃ dudum
predicari. hoc est aliis linguis & aliis
labiqs loqu & neo fic ꝑfichi dm̃ obau¬
dire uoluerłht: Sotest & sic intelli¬
gi ut qr multi iudȩoꝵ maliuolicrant
& propte rea dignũ non erat ins
inreuelationẽ loqui cuugłm: inpa¬
rabolis loqueret ad eos et intelligen¬
tes idõ fibi nonre uelari qr malierant.
nec si corrigerent ut mererise facerent

Expanded text:
pueri effici sensibus: sed malitia parvuli estote; ut sensibus perfecti sitis. Perfectos illos vult esse, ut sciant quid ad instructionem Ecclesiae sit necessarium; ut recedentes a malitia et erroribus, iis studerent, quae proficerent ad utilitatem fratrum. Hic est enim sensu perfectus, qui id agit, ut prosit mabo domui Israel et domui Juda Testamentum novum, non secundum quod disposui patribus illorum : hoc est immutata ratione aliter loqui, quam se legis veteris verba habeant; dum audiunt sabbatum solvi, neomenias evacuari, circumcisionem cessare, sacrificia immutari, escas dudum e Deo praedicari: hoc est aliis linguis, et aliis labiis loqui; et nec sic perfidi Deum obaudire voluerunt. Potest et sic intelligi, ut quia multi Judaeorum malevoli erant, et propterea dignum non erat his in revelatione loqui Evangelium, in parabolis loqueretur ad eos: et intelligentes ideo sibi non revelari, quia mali erant, nec sic se corrigerent; ut merentes se facerent
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ dei ꝑcanticũ cloqͥt᷑: doctrinam
habet hocest sensuũ ꝑspĩttelẽ prib¬
dentim hab& expositionẽ : Reuela¬
tionẽ hab& idest subẽ ei ꝓphetia
occultoꝵ quȩ ad om̃iũ mentẽ ꝑuem¬
at fauente spũ scõ : Linguam hab&: c
dilinguis : Orm̃a ad ȩdificationẽ fiant:
Conclusio hec est ut nihil incassum mn
etcła generatur. hocq: laboran dũ ma¬
gis ut imperiti ꝓficiant : Nȩqͥd sit
corporis ꝑ imꝑitia tenebro sum: id circo
om̃s paratos uult conuemre diuersis
domis spitalibus ut ipsa auiditeete
amim uigilantes inuicẽ se xhortati
meliora doria emularit᷑ ad mlino¬
nationẽ fratrum: Siue enĩ imgua

Expanded text:
dem Dei per canticum eloquitur. Doctrinam habet: hoc est, sensuum per spiritalem prudentiam habet expositionem. Revelationem habet: id est, subest ei prophetia occultorum, quae ad omnium mentem perveniat, favente Spiritu sancto Linguam habet; di linguis. Omnia ad aedificationem fiant. Conclusio haec est, ut nihil incassum in Ecclesia geratur, hocque elaborandum magis, ut et imperiti proficiant; ne quid sit corporis per imperitiam tenebrosum. Idcirco omnes paratos vult convenire diversis donis spiritalibus; ut ipsa aviditate animi vigilantes, invicem se exhortantes, meliora dona aemularentur, ad illuminationem fratrum.
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsa crum conscientia accusat. si ei consentiat: scien hor¬
rori. ẽẽ. quȩ suggerit lex peccati S đsi spũ duciminii:
Noriestis sublege: Non est obscurũ : quia quiducem
nat᷑: su alio locodicit: uistolex noriesł posita:
lanifesta aut̃ sunt oꝑa carnuis. Quȩ sunt adulterium.
fornicatio. impuritas. obscentas idolatria ueneficia
inimicitiȩ. contentiories. simulationes. irȩ simultates.
Haec omĩa & his similia legis peccati membra sunt :
quae apłs oꝑa carnis appellat. quia errores isti exmũdo
sunt ex quo & caro: Umia namque peccata de foris
oriunt᷑ ex parte carnis nor ex parit sp̃s : Ideorion
absurde oꝑa carnis dicuntur: Fructꝰ uero sp̃s est : caritas
gaudium pax. longanimitas. benignitas spes. lenitas
continentia castitas : bonitas : adũsus huius modi Nori
est lex.: Iuiaut̃ sunt xp̃i. carnem suã crucifixerunt
cũ uitus & concupiscentus: Non dix oꝑa sp̃s caritas esti

Expanded text:
ipsa enim conscientia accusat, si ei consentiat, sciens horrori esse, quae suggerit Lex peccati. Quod si Spiritu ducimini, non estis sub Lege. Non est obscurum, quia qui ducemnatur, sicut alio loco dicit: justo non est lex posita . Manifesta sunt autem opera carnis, quae sunt adulterium, fornicatio, impuritas, obscenitas, idololatria, veneficia, inimicitiae, contentiones, simulationes, irae, simultates,  Haec omnia et his similia legis peccati membra sunt, 229 quae Apostolus opera carnis appellat; quia errores isti ex mundo sunt, ex quo et caro. Omnia namque peccata deforis oriuntur ex parte carnis, non ex parte spiritus; ideo non absurde opera carnis dicuntur. Fructus vero Spiritus est charitas, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, spes, lenitas, continentia, castitas, bonitas: adversus hujusmodi non est lex. Qui autem sunt Christi, carnem suam crucifixerunt cum vitiis et concu
Abbreviated transcription (Latin):
bona ad osunt: ⁊ deirco ei primũ grt̃is referunt inpfec¬
tu illoꝵ qͥ dignatus .ẽ. non solũ donũ slum dar homonib:
sub pet cato constitutis. sefilios hos ad optare. somil ad¬
uiuans eos ad omia eantia toleranda ut digniares fiant:
uã obrem meminis se hoꝵ dicunt semn orationibas sus eo
qđ orebrescerent imoꝑe fidei cȩteris et ełess. ut utudi
ꝑficertent opus coeptũ promit inscudio carittitis & pdcien

Expanded text:
runt in profectu illorum, qui dignatus est non solum donum suum dare hominibus sub peccato constitutis, sed in filios hos adoptare, simul adjuvans eos ad omnia exitia toleranda, ut digniores fiant. Quamobrem meminisse horum dicunt se in orationibus suis, eo quod crebrescerent in opere fidei caeteris Ecclesiis; ut nutu Dei perficerent opus coeptum, prompti in studio charitatis, et patien
Abbreviated transcription (Latin):
tem& ipsum: Ne & tu tempteris INuicẽ honera ur̃a
portate: Nunic hos alloquit᷑ qui firmiores erant re
inflatione uitȩ bonȩ cum qui forte apeccato ciriũ¬
uerTus fuiss& sꝑperidum putarenit & alnciendũ
Ideoque consolendum his cũ mar suetudire erum
puocandi sunt ad reformandos se quia si acrius ex
auctortate fuerint correpti : Norise pacient᷑ argiu.
audatia: & habebis eum subiectum Humilitas
enim &iam suꝑbossal& inclinare: Et ut cũ tota
Animi lenitate fier& : adiecit.: Ne & tuttempteris ut uł
hac causa NoNspner& peccatorem : sciens & se posse per¬
& tunc in sem& ipso tantũ głam habebit: & non in altero :
Uerũ ẽ. Neclat& quẽt: quia si actꝰ nr̃os & ñtẽ consideremꝰ
nullinaos ante ponimꝰ. & nec facile quẽꝗ udicamus Quieĩ
& tollitur quasi aliquis sit errat. Nesit enim quia de
humilitate crescit᷑.: Verba enũ & gesta saluatoris ante
oculos Nonhab& : quicum sit om̃um dr̃d. humiliauit se

Expanded text:
temetipsum, ne et tu tenteris, invicem onera vestra portate. Nunc hos alloquitur, qui firmiores erant; ne inflatione bonae vitae eum, qui forte a peccato circumventus fuisset, spernendum putarent et abjiciendum, ideoque consulendum his. Cum mansuetudine enim provocandi sunt ad reformandos se; quia si acrius ex auctoritate fuerint correpti, non se patientur argui: audacia, et habebis eum subjectum; humilitas enim etiam superbos solet inclinare. Et ut cum tota animi lenitate fieret, adjecit: Ne et tu tenteris; ut vel hac causa non sperneret peccatorem, sciens et se posse pecm habebit, et non in altero. Verum est, nec latet quemquam, quia si actus nostros et mentem consideremus, nulli nos anteponimus, et nec facile quemquam judicamus. Qui enim extollitur quasi aliquid sit, errat; nescit enim quia de humilitate crescitur. Verba enim Salvatoris et gesta ante oculos non habet, qui cum sit omnium Dominus, humiliavit se
Abbreviated transcription (Latin):
diat corda uestra &intelli gentias
exemplo coꝵ: alios uult lucrari: cũ
enĩ modestia eo manifestã fuerit iđ
rationabilis cõuersatio: lncebunt oꝑa
cor & nonde crimt qui iitentur bonũ
illoꝵ. Ot nõ solũ ꝓprior gestoꝵ sed alicar
air mentũ cõsequantur. ⁊te sicut dictũ ẽ
labores fructini sioꝵ edant Quando enĩ
fractus opũ iꝑseꝵ alios adquirit adopus
bonũ : labores qui ad quusttisunt ꝓficient

Expanded text:
diat corda vestra, et sensus exemplo eorum alios vult lucrari; cum enim modestia eorum manifestata fuerit, id est, rationabilis conversatio, lucebunt opera eorum, et non deerunt, qui imitentur bonum iaugmentum consequantur; ut sicut dictum est , labores fructuum suorum edant. Quando enim fructus operum suorum alios acquirit ad opus bonum, labores eorum qui acquisiti sunt, proficient
Abbreviated transcription (Latin):
noreiu firmãtis : in qͥb: enĩ tata uicia arguit regna¬
te illos die Sicenĩ putabant gloriantes dehis que
a psen deapłis tradebant᷑: Et utinã regnetis. ut & nosuob cũ
regno mͦ Vt pius pat̃ etiã ingratis filii bene
op̾tat : Qui enĩ fieri poterat ut sine apłis regnarenT :
Quic qͥd enĩ ñab apłis traditũ est scelerib plenũ. ẽ.
Sic tam̃ fuerit oado dicere ut nobcũ regnetis: Sed qr
ꝓ̃miserat & utinã regnetis. Alit̃ dicere non potuit
nisi ut a nos uo cuũ regnepꝰi. Regnare aut̃ ẽ. despe
nom̃ xp̃i accidunt: lucrũ ad feruit non detrim̃tum :
Unde alio locodici Cũ infrmor tunc potens sum:
ne cessitate fuit. ꝑseuitiones & p̃ssuras ultra cete¬
rus passus : sic̃ passuri sunt helias & e nob qͥultimo
tẽpore futurisunt apłi: Mitti enĩ habent ante
cristd̃ ad p̃parãdũ płm dĩ & muniendas om̃s erclesi¬
as ad resistendũ antichristo : qͦs & ꝑsecutiones pati
& occidi. lectio a poca lypsis testat᷑ : Hoꝵ gͦ

Expanded text:
non confirmantis. In quibus enim tanta vitia arguit, regnare illos dicit; sic enim putabant, gloriantes de iis quae a pseudoapostolis tradebantur. Et utinam regnetis, ut et nos vobiscum regnemus. Ut pius pater etiam ingratis filiis bene optat. Qui enim poterat fieri, ut sine apostolis regnarent? Quidquid enim non ab apostolis traditum est, sceleribus plenum est. Sic tamen ordo fuerat dicere: Ut nobiscum regnetis; sed quia praemiserat: Et utinam regnetis, aliter dicere non potuit nisi: Ut et nos vobiscum regnemus. Regnare autem est de spe n Christi accidunt; lucrum enim afferunt, non detrimentum. Unde alio loco dicit: Cum infirmor, tunc potens sum .necessitate fuit, persecutiones et pressuras ultra caeteros passus, sicut passuri sunt Enoch et Elias, qui ultimo tempore futuri sunt apostoli. Mitti enim habent ante Christum ad praeparandum populum Dei, et muniendas omnes Ecclesias, ad resistendum antichristo, quos et persecutiones pati et occidi lectio Apocalysis testatur. Horum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando neg& qđ dicit . Hi emimꝰ lit prudentes ũ¬
sipintes suferebant falsos apłos. Sustonetisenom
si quis uosin seruitutẽ redigit: hocuerũ est : quia
redigbent᷑ in seruitutẽ hon ꝑprudentũ :s ed ꝑstulticia
ut famul pͣtur pscudo apłisi . Si quis deuorat. Nec hec
falsum est : quia contentierant deuorari ressuas a falsas
doctoribus: Siquis accipit: Accipe estaliquẽ dolo
cape : Ideoque significat hoscapi adolosismna gsferis.
& ferre qđ non expedit: Siquuis extollitur: Pxtollen¬
ta suꝑbia est : Hosergo tangit quisuꝑbi erant male¬
F txc ontes apłoꝵ & his nondisplilat: Si quisinfatiẽ
uos cedit: In fatiẽ cedit incuꝰ osinuria irregatur
humliantes: Scđmignobilitatẽ dico Ignobilitatẽ

Expanded text:
aliquando neget, quod dicit. Hi enim ut prudentes, inaliquando neget, quod dicit. Hi enim ut prudentes, insipientes sufferebant falsos apostolos. Sustinetis enim, si quis vos in servitutem redigit. Hoc verum est; quia redigebantur in servitutem, non per prudentiam; sed per stultitiam; ut famularentur pseudoapostolis. Si quis devorat. Nec hoc falsum est; quia contenti erant devorari res suas a falsis doctoribus. Si quis accipit. Accipere est aliquem dolo capere; ideoque significat hos capi a dolosis magistris, et ferre quod non expedit. Si quis extollitur. Extollentia superbia est. Hos ergo tangit, qui superbi erant, male taxantes Apostolum; et his non displicebant. Si quis in faciem vos caedit. In faciem caeditur, in cujus os injuria irrogatur. humiliantes. Secundum ignobilitatem dico. Ignobilitate
Abbreviated transcription (Latin):
filium eẽ abrahȩ quia fides est q: saluat non ꝓpago
generis abrahȩ. Ideoq gła hȩc carnis estigła. ut puta
sidicatur nobilis filiꝰ heminis. Lilent em̃ sustnetis
insipientes cũ sitis ipsis apientes : In si pientes enĩ ap¬
pellat q̃uidetarnis circũ cisione gloriant᷑: & quia
adhountus portabant᷑ ut glorioss uiderentur.: Ideo
om̃ sedicit scđm carnaem sedhoc stultũ et ꝓfitt¬
ut glamhȩ in anir& & se coatum in laude carmis
erspisse doceret, Igtur ir naesthȩc. Namquomꝰ
prudentessunt qui seperephenduntur.: nã plus
sapit insipientia apłi: quã boꝵ prudenta: hicenĩ
sapien sustin& im prudentes. q̃ui pacientia suia
suffert eos ut possint ꝓficere. ne ꝓuocans aut abici¬
ens cospciores illos faciat: aut certe si milis pro¬
fuere non potuerit suã modestiã custo dit: hoꝵ
mchorintus nihil est: Quomꝰ ergolibent̃ susferunt
im prudentes. c̃umipsi sint sapientes qͣuia nonsic
uult intellig sicut sonant uerba ñ oncundem habe

Expanded text:
Deum; quia fides est quae salvat, non propago generis Abrahae. Ideoque gloria haec carnis est gloria, ut puta si dicatur, nobilis filius hominis. Libenter enim sustinetis, insipientes, cum sitis ipsi sapientes. Insipientes appellat, qui de carnis circumcisione gloriabantur: et quia a Corinthiis portabantur, ut gloriosi viderentur; ideo Aenim se dicit secundum carnem; sed hoc stultum eaudem carnis erupisse docet. Igitur ironia est haec. Nam quomodo prudentes sunt, qui saepe reprehenduntur? nonne plus sapit insipientia Apostoli, quam horum prudentia? Hic enim sapiens sustinet imprudentes, qui patientia sua suffert eos, ut possint proficere; ne provocans eos, aut abjiciens, pejores illos faciat, aut certe si in illis proficere non potuerit, suam modestiam custodit. Horum in Corinthiis nihil est. Quomodo ergo libenter sufferunt imprudentes, cum ipsi sint sapientes; nisi quia non sic vult intelligi, sicut sonant verba? Hoc in sensu et
Abbreviated transcription (Latin):
neque uussi xp̃m nomer sibi apłicũ usurpantes:
nec utique mirum , Ipse enim satanas trans
Ostendeꝵ scillis. quasi angłmđi ut decipiat eos:
de iħsnaue sollititꝰ quȩ siuit quisess& qui ei
fantasma. eẽ. Vnde petrꝰ apłs dicentid ño
Nolite timere egosumi a
Situes uibe me uenire adte uenire suꝑ aquas..
Vt si firmit̃ posiuss & pedẽ suꝑ a quas Tar& uerũ

Expanded text:
nt Christum, nomen sibi apostolicum usurpantes. Nec utique mirum, ipse enim satanas transfostendens se illis quasi angelum Dei; ut decipiat eos. Unde Jesus Nave sollicitus, quae sivit quis esset, qui ei phantasma esse. Unde Petrus apostolus dicenti Domino: Nolite timere, ego sum ; Si tu es, jube me venire ad te super aquas , ut si firmiter posuisset pedem super aquas, sciret verum
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc loqui :. Dol& enĩ ciut illos putar& sublimos
hoc concepto: q uinhil ab eoplus haberent. Quod
quia ad carnis cumorem hȩc ꝓtinerđ narde inflatiorie
a pđi deum surgit gła. fuia apđ dcũ humilitas
gloriosa est. Sed quasi in nsipientia in hac substan¬
tia glorutiorus. Non plenã dix̃ insipientiã:
sed expartt. ueritas enĩ est. Sed quia elatio
uitiosares est: ideo quã uis uerum sit qđ dr̃. quasi¬
in insipientia tam̃ estiunũ quemq laudare se:
lena aut̃ insipientia est sise falsis quis laudet.
Ille onim suꝑbus deuero est. hic stultꝰ defalso. substanti
tam̃ gloriationis in hac causa carnalitas est: quia
sicut flos foem tadecidit gła ista. Quia multiglori¬
antur scđm carnẽ : & ego gloriabor hocdic̃. q̃m
aliquil exuides credentes p̃sumebant sibi qđ cent
filu abrahȩ. hocest scđm carnẽ gloriari nobilitatẽ
sibi carnis uindicare. Inde enĩ sibidefendunt

Expanded text:
hoc loqui. Dolet enim ei, ut illos putarent sublimes hoc loqui. Dolet enim ei, ut illos putarent sublimes hoc contempto, qui nihil plus ab eo haberent. Quod n loquitur; quia ad carnis tumorem haec pertinent, nec de inflatione apud Deum surgit gloria; quia apud Deum humilitas gloriosa est. Sed quasi in insipientia in hac substantia gloriationis. Non plenam dixit insipientiam, sed ex parte; veritas enim est. Sed quia elevatio vitiosa res est; ideo quamvis verum sit, quod dicitur; quasi insipientia tamen est unumquemque laudare se. Plena autem insipientia est, si se falsis quis laudet: ille enim superbus de vero est, hic stultus de falso; substantia tamen gloriationis in hac causa carnalis est; quia sicut flos feni, ita decidit gloria ista. Quia multi gloriantur secundum carnem, et ego gloriabor. Hoc dicit, quoniam aliqui ex Judaeis credentes praesumebant sibi, quod essent filii Abrahae. Hoc est secundum carnem gloriari, nobilitatem sibi carnis vindicare. Inde enim sibi defendunt
Abbreviated transcription (Latin):
Non magnũ ergo si & ministriciꝰtrans figurant᷑:
uelut ministriiusticiae., Ministri iusticicie
apłi sunt : quoꝵ hise sotios m̃tiebantur ut
scđm animi sui nequitiã : quia non ꝓpt̃ dm̃ sed
ligantur. Iterũ dico: nequis me existim&
insipientem: Alioquin. uelut in sipientem accipite
me. ut & ego modicũ aliquid glorier. Supraiã
dix̃. utinã sustineretis pusillũ imprudentiã meã:
hoc nunc repetit.: Sc̃ꝑ enĩ ꝓponit : qđ postea multis
int̃positis ꝓsequatur .: Qđ ergo supra posuit :
modo incipit enarrare. Nã uera dicturꝰ uelut
insipientẽ sedic̃ quia uident᷑ ad laudẽ eiꝰ ꝑtinere:
ut & ego modicũ inquid glorie. Modicũ hoc
dic̃ : quia in uerbis non in sensu est.: Non ergo
uere ad głam suã hȩc loquitur. seduult illis
ostendere quia quos pudit gloriosos. nihilplus
abhoc habent. Ac ꝑ hoc siputant᷑ higloriosi :¬
& cgoinqui ł, Id eo insipiens hoceẽ. dicit utad
laudem suã aliquid ꝓsequant᷑: seaut̃ cõacctum.

Expanded text:
transfigurantur, sicut ministri justitiae. Ministri justitiae apostoli sunt, quorum se hi socios mentiebantur, utsecundum animi sui nequitiam; quia non propter Deum, sed ligantur. Iterum dico ne quis existimet me insipientem, alioquin velut insipientem accipite me; ut et ego modicum aliquid glorier. Supra jam dixit: Utinam sustineretis pusillum imprudentiam meam, hoc nunc repetit; semper enim proponit quod postea multis interpositis prosequatur. Quod ergo supra proposuit, modo incipit enarrare, nam vera dicturus, velut insipientem se dicit, quia videntur ad laudem ejus pertinere. Ut et ego modicum, inquit, glorier. Modicum hoc dixit, quia in verbis, non in sensu est. Non ergo vere ad gloriam suam haec loquitur, sed vult illis ostendere, quia quos putant gloriosos, nihil plus ab hoc habent: ac per hoc si putantur hi gloriosi, et ego inquit. Ideo insipientis hoc esse dicit, ut ad laudem suam aliquid prosequatur, se autem coactum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ infidelibus panuntur.: Ham qui sublege agunt. submalec¬
dicto sunt : quia trans gressores legissunt. Scriptũ ẽ. eñ: ꝗutat
maledictꝰ homo. qui non pmanserit in om̃ib: quȩ scripit sunt ire
libro legis e faciat ea. Hoc scriptũ ÷ indeuto nomio. quia
siquq̃ legis p̃teriss& aliquis maledictꝰ hab̾et᷑: Ettanta man¬
data sunt : ut in possibile sit seruarica : Vnde & petrꝰapłs in¬

Expanded text:
cum infidelibus puniuntur. Nam qui sub Lege agunt, sub malecum infidelibus puniuntur. Nam qui sub Lege agunt, sub maledicto sunt: quia transgressores Legis sunt. Scriptum quippe est: Maledictus omnis qui non permanserit in omnibus, quae scripta sunt in libro Legis, ut faciat ea. Hoc scriptum est in Deuteronomio, quia si quid Legis praeterisset aliquis, maledictus haberetur. Et tanta mandata sunt, ut impossibile sit servari ea. Unde et Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
& eftiatũ est illi adiusticiã. Ostendit exempbo
Abrabȩ qui pat᷑ fideiostiusticiã noriex oꝑa legis im¬
pittiri. sed ꝑfidem Credens qum iuistificatus est.
Ac phao stulte &i ꝓuide legi cos se subierisse quae nora
adiustificatione deta est. Cognoscitas ergo quia qui ex fide
husunt filii abrahȩ Uerũ est: quia credentes filis uN
Abra hae: Quia si abraham exfide ustificatꝰ est primus
qt qt post hunc credunt filui ciꝰ surs siue ex uudeis siue
ex gentibus : Prouidens aut̃ scriptura. quia ex fide iusti¬
ficat gente s pnuntiauit a bnihȩ: quia benedicentur inte
om̃s gentes: Hoc dicit: quia forma est abrahã omc̃um
creisentiũ uthi etrus. benedicti in eo sinit qui credurł ⁊
Sequentes enĩ fidẽ cuis panticipes fumnt benedictionis eidẽ:
Crgo qui ex fide benedicentur cũ fideli abrahã: Quot qt̃
enĩ ex oꝑibus legis sunt. submaleditos.: Manifestũ
est: quia fideles cum nfideli benedicentur. quomodo infideles

Expanded text:
ustitiam. Ostendit exemplo Abrahae, qui pater fidei est, justitiam non ex operibus Legis imputari, sed per fidem; credens enim justificatus est: ac per hoc stulte et improvide Legi eos se subjecisse, quae non ad justificationem data est. Cognoscitis ergo quia qui ex fide sunt, hi sunt filii Abrahae? Verum est quia credentes filii sunt Abrahae; quia si Abraham ex fide justificatus est primus, quotquot post hunc credunt, filii ejus sunt, sive ex Judaeis, sive ex gentibus. Providens autem Scriptura quia ex fide justificat gentes Deus, praenuntiavit Abrahae: Quia benedicentur in te omnes gentes . Hoc dicit, quia forma est Abraham omnium credentium, ut hi benedicti in eo sint, qui credunt; sequentes enim fidem ejus, participes fiunt benedictionis ejusdem. Ergo qui ex fide sunt, benedicuntur cum fideli Abraham; quotquot enim ex operibus Legis sunt, sub maledicto sunt. Manifestum est quia fideles cum fideli benedicuntur, quomodo infideles
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbo popło heet data erunt. ꝓoͣmẽm conũ sationc̃ logẽ habeT
Qđ aut̃ in lege nemo iustificat᷑ apđ dm̃ manifestĩc̃ quia
Iiustus ex fide uiuit Ac ꝑ hoc recedendũ alege docet. ne uiticia
ꝑfidẽ quesita ꝑeat Lex aut̃ non est exfide: sedqui fecerit
ea uiu& ineis. Non est exfidelex : qui nibilmandat

Expanded text:
 Legem haberent. Quod autem in Lege nemo justificatur apud Deum, manifestum est; quia justus ex fide vivit . Ac per hoc recedendum a Lege docet, ne justitia per fidem quaesita depereat. Lex autem non est ex fide, sed qui fecerit ea, vivet in eis . 220 Non est ex fide Lex; quia nihil mandat
Abbreviated transcription (Latin):
uemamus: Quare hoc engt debemus ut bo¬
nis factis duntes sonus. & his t̾renis copis
spirittles duntias ad quiramus Seminemꝰ¬
collo eittur xternus Otimothee depositũ com̃datũ
custo ditdeuitanis ꝓftinas uocũ nouitates
& ob positiones stillaces nominis scientie qua
qrnidam ꝓmit taentes circa fidẽ eoxciderins :
Grã tecũ: Eadẽ monet ut ea que sapͣ dictasiñ
seruent᷑ : Contraria aut̃ religiom cuitto da :
Quȩnomen tantũ scientiȩ uscirpat: cristillaces in r¬
ꝓfessione ut decipiant s̃mplices: fidem erem fi¬
mulant aqua excciderunt. ut ꝑfidiã inferant
ꝓmissionas. so etcemplo admiertgraino
ꝓuocet: & quia futurrũ estutqudapi adsara
doc trina eoqđ dia illis indet᷑ ad fabrlas con¬
uertantur idẽ adhumana conmenta:¬

Expanded text:
veniamus. Quare hoc eniti debemus, ut boveniamus. Quare hoc eniti debemus, ut bonis factis divites simus, et his terrenis copiis spiritales divitias acquiramus; seminemcollocatur aeternus. O Timothee, commendatum custodi, devitans profanas vocum novitates, et oppositiones fallaces nominis scientiae, quam quidam promittentes circa fidem exciderunt. Gratia tecum. Eadem admonet, ut ea, quae supra dicta sunt, serventur, contraria autem religioni evitanda, quae nomen tantum scientiae usurpant, fallaces in professione, ut decipiant simplices. Fidem enim simulant, a qua exciderunt, ut perfidiam inferantmissionis, suo exemplo ad martyrium provocet: et quia futurum est, ut quidam a sana doctrina, eo quod dura illis videatur, ad fabulas convertantur, id est, ad humana commenta
Abbreviated transcription (Latin):
presens. mago intȩ cit non uerittis : & quia
imago non om̃ino manis est in hac utta illa
ad quirit᷑ : Et ut adillam festinaret᷑ Ex
imagine quam precellat ueritas ad discit᷑ :
que neq: suꝑbaa neq sp̃pe dunciarũ ad tingit᷑ ꝰ
sed humilittitẽ & spe dĩ qui hanc promĩsit :¬
nipso em̃ sperandũ .ẽ : quia ipsȩ presttt que
usib: funt nccosseoria : Non in ipsqs opris sed mauc¬
tore eanũ: Que eñ spesindetur irre atduca
atq incerttu quippe cum aliquanti exhis
discedant: qui artẽ inhis manere uide̾t᷑ nul¬
lũ lucrũ eachis capiunt in futurũ. sed dam¬
nũ nisi cũ indigentib: parciantur : Neq
erũ at̃nȩ sunt : ut futire uite preponantur
Sic ꝑbossticiunt quasi inmortlittitẽ polli¬
ceantur . Resurrectionis eacemplam ha¬
sicut dinitiȩ. quarũ nullũ exemplũ inde¬
mus qđ aliquẽ xonorte liberarunt:
futint uite instra oftendit ut om̃b sp̃tis his
ipsũ sequarm : ut ad inmortales & celestes diuitiase

Expanded text:
praesens imago vitae est, non veritas. Et quia imago non omnino inanitas est, in hac vita illa acquiritur: et ut ad illam festinaretur, ex imagine quam praecellat veritas, addiscitur, quae neque superbia, neque spe divitiarum attingitur; sed humilitate, et spe Dei, qui hanc promisit. In ipso enim sperandum est, quia ipse praestat quae usibus sunt necessaria, non in ipsis copiis, sed in auctore earum. Quae enim spes videtur in re caduca atque incerta? quippe cum aliquanti ex his discedant: qui autem in his manere videntur, nullum lucrum ex his capiunt in futurum, sed damnum; nisi cum indigentibus partiantur: neque enim aeternae sunt, ut futurae vitae praeponantur. Sic superbos faciunt, quasi immortalitatem polliceantur. Resurrectionis exemplum hasicut divitiae, quarum nullum exemplum videtur, quod aliquem a morte liberarint. itae instar ostendit, ut his omnibus spretis, ipsum sequamur; ut ad immortales et coelestes divitias
Abbreviated transcription (Latin):
ut predicatione eiꝰ ernentũ ficiat in saluan dis
disciplina dominica. Idonei emĩ seruisunt qui
insitintia sua & fide negotia dominoꝵ suoꝵ
ea tgerat Qđ ided huic̃ quasi carisñmo filo seribit
ut hunus rei mitor existat : Eadam cȩt̃is tra¬
derst ꝑ eraduce indeficiens sit idoneus doctoꝵ

Expanded text:
ut praedicatione ejus crementum faciat in salvandis disciplina Dominica. Idonei enim servi sunt, qui instantia sua, et fide, negotia dominorum suorum exaggerant. Quod ideo huic quasi charissimo filio scribit, ut hujus rei imitator existat eadem caeteris tradens, ut per traducem indeficiens sit idoneus docto
Abbreviated transcription (Latin):
iub&. ne diu uidens se contristatũ desperans
dese daret animũ admundũ fruendũ. quasi
tristicia absorberi : de sꝑantẽ dese conũti ad
admittenda peccata : Iuib grauatꝰ ab sorbe¬
at᷑ a scdđa morte. Hec enĩuera penitentia . ẽ.
ũ cessire apeccito. Dic enĩ s: ꝓbat dolere

Expanded text:
ubet; ne diu videns se contristatum sperni, desperans de se, daret animum ad mundum fruendum, quasi tristitia absorberi, desperantem de se converti ad admittenda peccata, quibus gravatus absorbeatur a secunda morte. Haec enim vera poenitentia est jam cessare a