comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
apłs seruari adhuc in circũcisione
legis consuetudinẽ uellet. ei in faciẽ
restitit: eũq hac in re fuisse rep̃hensi¬
bilem dicit. Et hoc eiꝰ stuc̾iũ disci¬
pulis loquens. ñ solũ culpã sed qđ
ẽ maius hẏpochrisin ad ẽ simulatio¬
nẽ nominat. dicens. Cũ uenisset pe
trus antiochiã. infaciem ei restiti: qͥa
rep̃hensibilis erat. Et paulopost.
Et simulationi eiꝰ consenserant. cȩte
detrahi de pauli scriptis agnosceret.
dicit. Sic̃ carissimꝰ fr̃ nr̃ paulus scđm¬
cdatã sibi sapientiã scripsit uobis. lo¬
quens ĩ eis de his in quib sunt quedã
difficilia intellectu: quȩ indocti & in¬
stabiles deprauant sicut & cȩteras scri¬
pturas. ad suã ipsoꝵ ꝑditionẽ. E cce
paulus in epistolis suis scribit petrũ
rep̃hensibilem: ecce petrus in epistolis
suis asserit paulũ in hisquȩ scripserat
admirandũ. Certe enĩ nisi legisset pe¬
trus pauli epistolas: ñ laudasset. Si

Expanded text:
apostolus servari adhuc in circumcisione apostolus servari adhuc in circumcisione legis consuetudinem vellet, ei in faciem restitit, eumque hac in re fuisse reprehensibilem dicit . Et hoc ejus studium, discipulis loquens, non solum culpam, sed, quod est majus, hypocrisim, id est simulationem, nominat, dicens: Cum venisset Petrus Antiochiam, in faciem ei restiti, quod reprehensibilis erat . » Et paulo post: « Et simulationi ejus consenserant caeteridetrahi de Pauli scriptis agnosceret, dicit: « Sicut charissimus frater noster Paulus secundum datam sapientiam sibi scripsit vobis loquens in eis de his in quibus sunt quaedam difficilia intellectu quae indocti et instabiles depravant, sicut et caeteras scripturas ad suam ipsorum perditionem . » Ecce Paulus in Epistolis suis scribit Petrum reprehensibilem: ecce Petrus in epistolis suis asserit Paulum in his quae scripserat, admirandum. Certe enim, nisi legisset Petrus Pauli Epistolas, non laudasset. Si
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑius diximꝰ earũ altitudinẽ intel¬
ligere debemus: dũ sic̃ paulo post
scriptũ.ẽ. ad portas gradib ascende¬
batur. tanto pauimentũ iacet inferꝰ.
quanto unaqueq porta surgit in alti¬
tudine: qͥa quanto sanctior. ẽ. uita do¬
ctoris. tanto fit humilior sensus au¬
dientis: & semet ipsũ despicit: dum
p̃dicatoris sui uitã in magnã surgere
altitudinẽ ꝑpendit. Imitari & enĩ
bona eiꝰ alia forsitan potest: alia ñ
potest. In quib p̃ualet ꝓficit: in qͥb¬
minime p̃ualet. ad humilitatẽ cres¬
cit. Et hoc ipsũ gͦ ei in profectu est:
altitudinẽ surrexerint. forte cognosci¬
mus. Ut enĩ taceamꝰ de ostensione
signoꝵ: loquamur de uirtutib cordi¬
um. Certe paulus qui se legi mortu¬
um ꝑ legem dicit. quia ut in xp̃o
crederet. hoc ei lex ipsa p̃dicauit: ma¬
gno ardore succensus. p̃cepta legis te¬
nere carnalit noluit: circũcisionem
ingentib fieri uetuit. Et cũ petrus

Expanded text:
superius diximus, earum altitudinem intelsuperius diximus, earum altitudinem intelligere debemus, dum, sicut paulo post scriptum est, ad portas gradibus ascendebatur, tanto pavimentum jacet inferius quanto unaquaeque porta surgit in altitudinem. Quia quanto sanctior est vita doctoris, tanto fit humilior sensus audientis. Et semetipsum despicit, dum praedicatoris sui vitam in magnam surgere altitudinem perpendit. Imitari etenim bona ejus alia forsitan potest, alia non potest. In quibus praevalet, proficit; in quiminime praevalet, ad humilitatem crescit. Et hoc ipsum ergo ei in provectu est, altitudinem surrexerint portae cognoscimus. Ut enim taceamus de ostensione signorum, loquamur de virtutibus cordium. Certe Paulus, qui se legi mortuum per legem dicit, quia ut in Christum crederet, ei hoc et lex ipsa praedicavit , magno fidei ardore succensus, praecepta legis tenere carnaliter noluit, circumcisionem in gentibus fieri vetuit. Et cum Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
Sequit᷑. Et pauimentũ in fronte
portarũ scđin longitudinẽ portarum
erat inferius. Si portarũ longitudi¬
ilem ad locũ referimus. in quo porte
fuerant constructe. scłm longitudinẽ
portarũ pauimentũ erat inferius: qͥa
quantũ tenere locus portarũ poterat:
tantũ tendebat᷑ & pauimentũ. qđ
erat inferius. Longitudo gͦ pauim̃ti
aportis ñ erat dissimilis: sed tam̃
eqͣlitas pauimenti ñ erat cũ portis.
Quid ẽ gͦ qđ pauim̃tũ cũ portis
longũ similit̃ erat. sed equale non
erat᷑: nisi qđ longe distat uita po¬
puloꝵ auita docentiũ: Qui & si
ad regna cȩlestia tendentes eandem
longanimitatẽ spei habent idẽ tam̃
studiũ uiuendi ñ habent. Tendat᷑
gͦ pauimentũ similit̃ in longũ: qͥa
ipsã fidem. ipsam sp̃em. inse retinent
auditores. quã habere certũ. ẽ. pre¬
dicatores. Sed pauimentũ infirius
a suis meritis excellere cognoscant.
Sin uͦ longitudinẽ portarũ. ipsã sic̃

Expanded text:
28.-- Et pavimentum in fronte portarum secundum longitudinem portarum erat inferius. 8. Si portarum longitudinem ad locum referimus in quo portae fuerant constructae, secundum longitudinem portarum pavimentum erat inferius, quia quantum tenere locus portarum poterat, tantum tendebatur et pavimentum quod erat inferius. Longitudo ergo pavimenti a portis non erat dissimilis, sed tamen aequalitas pavimenti non erat cum portis. Quid est ergo quod pavimentum cum portis longum similiter erat, sed aequale non erat, nisi quod longe distat vita populorum a vita docentium? Quia etsi ad regna coelestia tendentes eamdem longanimitatem spei habent, eadem tamen vivendi studia non habent. Tendatur ergo pavimentum similiter in longum, quia ipsam fidem, ipsam spem in se retinent auditores, quam habere certum est praedicatores. Sed pavimentum inferius a suis meritis excellere cognoscant. Sin vero longitudinem portarum ipsam, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ aportis usq ad portã centũ sunt cubiti:
ut quasi quȩdã mora eundi sit ipsa dilatio
uiuendiꝑ quã cotidie in uirtutib crescit᷑
ut ad interiorẽ aditũ ꝑfectius ꝑueniat᷑.
Sequit᷑ Et duxit me ꝑ uiã australem:¬

Expanded text:
ergo a portis usque ad portam centum sunt cubiti, ergo a portis usque ad portam centum sunt cubiti, ut quasi quaedam mora eundi sit ipsa dilatio vivendi, per quam quotidie in virtutibus crescitur, ut ad interiorem aditum perfectius perveniatur. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
riũ uel inuiti suscipiant: atq ad gub̃nati¬
onẽ fideliũ deducant᷑. Qui cũ magnistri¬
bulationib fuerint hinc inde pulsati.
turbati m̃te sese imꝑfectos inueniunt:
qͥ ñ pulsati ꝑfectos se eẽ credidert̃. Qua
ex re agit᷑. ut se ad semet ipsos colligant.¬
& apud se taciti opprobriũ suȩ infirmita¬
tis erubescant: atq ex ipsa sua confusione
roborati. contra aduersa patientiã oppo¬
nãt: & ex tribulatione ꝓficiant. qui pri
in ocio ex ipsa sua securitate torpebant
Et ueracit̃ eẽ tales incipiunt: quales se
ẽ pͥus manit̃ pitauert̃ hi taqcũ a portis
exteriorib usq ad interiorẽ portã ꝑ boni
studũ atriũ differunt᷑: hoc ipsũ in eis atuͣ
centũ cubitis mensurat᷑. qͥa dilatione &
exercitio in scã cotidie ꝑfectione ꝓficiunt:
& ꝑ cotidiana desideria in mͣte ꝑfici. quasi
centũ ẽ cubitis interiꝰ atriũ m̃surari. Iecireo

Expanded text:
rium vel inviti suscipiant, atque ad gubernatirium vel inviti suscipiant, atque ad gubernationem fidelium deducantur. Qui cum magnis tribulationibus fuerint hinc inde pulsati, turbati mente, sese imperfectos inveniunt, qui non pulsati, perfectos se esse crediderunt. Qua 1384 ex re agitur ut se ad semetipsos colligant, et apud se tacite opprobrium suae infirmitatis erubescant, atque, ex ipsa sua confusione roborati, contra adversa patientiam opponant, et ex tribulatione proficiant, qui prius in otio ex ipsa sua securitate torpebant. Et veraciter esse tales incipiunt quales se esse prius inaniter putaverunt. Hi itaque cum a portis exterioribus usque ad interiorem portam per boni studii centum cubitis mensuratur: quia dilatione et exercitio in sancta quotidie perfectione proficiunt, per quotidiana desideria in mentem perfici, est quasi centum cubitis interius atrium mensurari. Idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
anͣs. Sic sponsa in canticis canticoꝵ scĩs
desideriis anxia. loquit᷑. dicens. In lectulo
meo ꝑ noctes quesiui quẽ diligit amima
mea: quesiui illũ & ñ inueni. In lec̾tulo enim
dilectũ querit: qnͣdo in ipso suo ocio & uaca¬
tione. quẽ appetit. lam uidere anima dm
concupiscit:. iam ad eũ exire desiderat: ĩa¬
carere p̾sentis uite tenebris anhelat. Sed que¬
rit illũ & nͣ inuenit.: qͥa quͣauis magno a¬
more desideret: adhuc tam̃ ei nͣ concedit᷑
uidere quẽ amat. Tales itaq scõꝵ mentes.
qͥd aliud in hoc desiderio faciunt᷑. nͥ qđ ĩa
aportis exteriorib ꝑ atriũ interiꝰ ad portã
currunt: Quib sepe euenit. ut cũ se
uiderint magno celestis grͣe munere com¬
punctos. iam se ꝑfectos existiment. & obe¬
dientes putent. Sed quia nullꝰ ẽ qͥ dura
p̃cipiat. patientes ẽẽ se credunt. qͥa nemo
eos ꝑ contumelias & aduersitates pulsat.
Et plerũq contingit. ut spũale ministe¬

Expanded text:
Sic sponsa in Canticis Canticorum sanctis desideriis anxia loquitur, dicens: In lectulo meo per noctem quaesivi quem diligit anima mea. Quaesivi illum, et non inveni. In lectulo enim dilectum quaerit, quando in ipso suo otio et vacatione quam appetit jam videre Dominum concupiscit, jam ad eum exire desiderat, carere praesentis vitae tenebris anhelat. Sed quaerit illum, et non invenit, quia quamvis magno amore desiderat adhuc tamen ei non conceditur videre quem amat. 12. Tales itaque sanctorum mentes quid aliud in hoc desiderio faciunt, nisi quod jam a portis exterioribus per atrium interius ad portam currunt? Quibus saepe evenit ut cum se viderint magno coelestis gratiae munere compunctos, jam se perfectos existiment, et obedientes putent; sed quia nullus est qui dura praecipiat, patientes esse se credant, sed quia nemo eos per contumelias et adversitates pulsat. Et plerumque contingit ut spiritale ministe
Abbreviated transcription (Latin):
AoNa legentium
debet ẽẽ discretio:
ut in sacro eloqͥo.
cũ quilibet unꝰ
sermo dicit᷑. non
semꝑ unã eandẽ¬
q rem significare
credat᷑. sic̃ut aliqnͣdo sol in bono. aliqnͣ¬
do uͦ accipit᷑ in malo. Solis enĩ nomine
Attestante enĩ libro sapientiȩ. impii in
inferno dicturi sunt. Errauimꝰ auia
ueritatis. & sol iusticie ñ luxit nobis.
Et deiactatis seminib dñs dicit. Ortꝰ¬
ẽ sol cũ ardore &aruerunt. qͥa uidelicet
facta ꝑsecuuone in reꝓboꝵ cordib p̾di¬
cationis uerba siccant᷑. Sic leo dñm signat.
Vnde scriptũ. ẽ. Uicit leo de tribu u¬
da. Sic leonis nomine diaboli simili¬
tudo ex primit᷑:. sic̃ ꝑpͥmũ pastorẽ dicit᷑.
Aduersarꝰ ur diabolus sic̃ leo rugiens
circuit quarens quẽ deuoret. Sic bouis¬

Expanded text:
agna legentium debet esse discretio, ut in sacro eloquio cum quilibet unus sermo dicitur, non semper unam eamdemque rem significare credatur, sicut aliquando sol in bono, aliquando vero accipitur in malo. Solis etenim nominAttestante enim libro Sapientiae, in inferno impii dicturi sunt: Erravimus a via veritatis, et sol justitiae non luxit nobis . Et de jactis seminibus Dominus dicit: Orto sole aruerunt , quia videlicet, facta persecutione, in reproborum cordibus praedicationis verba siccantur. Sic leo Dominum signat. Unde scriptum est: Vicit leo de tribu Juda . Sic leonis nomine diaboli similitudo exprimitur, sicut per primum pastorem dicitur: Adversarius vester diabolus, sicut leo rugiens, circuit qua
Abbreviated transcription (Latin):
cuculos alatere habemꝰ: ut cortine taber¬
naculi id ẽ. fideliũ animȩ ꝑ caritatẽ con¬
iuncte sint. &. ñ ꝑ discordiã diuisȩ. Unde
& hic post longitudinẽ qͥnquaginta
cubitoꝵ ꝓtinꝰ latitudo subiungit᷑ uiginti
ꝟ qͥnq cubitoꝵ. Quȩ uidelicet latitudo.
ad caritatẽ ꝓximi ꝑtinet. Ipsa enĩ in fra¬
trũ amore scdilatat: atq erga eos omne
qđ potest bomi oꝑis exercet. Cuncta aut̃
bona oꝑa quȩ corporalit̃ fiunt. ꝑ corpo¬

Expanded text:
circulos a latere habemus, ut cortinae tabercirculos a latere habemus, ut cortinae tabernaculi, id est fidelium animae per charitatem conjunctae sint, et non per discordiam divisae. Unde et hic post longitudinem quinquaginta cubitorum protinus latitudo subjungitur viginti et quinque cubitorum, quae videlicet latitudo ad charitatem proximi pertinet. Ipsa enim in fratrum amorem se dilatat, atque erga eos omne quod potest boni operis exercet. Cuncta autem bona opera quae corporaliter fiunt, p
Abbreviated transcription (Latin):
Rec̾te autͣ decẽ cortine sunt: qͥa ꝑ decalo¬
g eustodiã. ipsa scõꝵ corda ꝓfecerunt. la¬
cinctine uͦ ansule cortinarũ fieri qͥnqua¬
ginta pͣcepte sunt. lacinctus celi speciem
habet. Ansule gͦ cortinaꝵ sunt p̾cepta
celestia: in quib ligant᷑ anime ut ab infe¬
riorib subleuate suꝑi pendeant. Que iide¬
licet ansule habent & circulos aureos. intelle¬
ctũ scilicet uera sapientia fulgentẽ. Qui in¬
tellectus qͥa eẽ debet ꝑ om̃ia cireũspectrs. &
cauta sollicitu dine uigilantiũ munitꝰ: recte
ꝑ circulos designat᷑. Et notandũ quod a
latere & sũmitate iubent᷑ ansulȩ uel cir¬
culi in cortinis fieri: quia pͣcepta celȩstia
& intellectus spũalis. ñ solũ nos debet
sursũ in dĩ amore suspendere: sed etiam
proximo incaritate sociare. In eo eñi qđ
conditorẽ nr̃m diligimꝰ: quasi ꝑ suꝑiores
ansulas in aere pendemꝰ. In eo uͦ qđ sic̃
nosmet ipsos ꝓximos amamꝰ. ansulas &

Expanded text:
autem decem cortinae sunt, quia per Decalogi custodiam ipsa sanctorum corda profecerunt. Hyacinthinae vero ansulae cortinarum fieri quinquaginta praeceptae sunt. Hyacinthus coeli speciem habet. Ansulae ergo cortinarom sunt praecepta coelestia, in quibus ligantur animae, ut ab inferioribus sublevatae superius pendeant. Quae videlicet ansulae habent et circulos aureos, intellectum scilicet vera sapientia fulgentem. Qui intellectus, quia esse debet per omnia circumspectus, et cautae sollicitudinis vigilantia munitus, recte per circulos designatur. 5. Et notandum quod a latere et summitate jubentur ansulae, vel circuli in cortinis fieri, quia praecepta coelestia et intellectus spiritualis, non solum debet nos sursum in Dei amorem suspendere, sed etiam proximo in charitate sociare. In eo enim quod conditorem nostrum diligimus, quasi per superiores ansulas in aere pendemus. In eo vero quod sicut nosmetipsos proximos amamus, ansulas et
Abbreviated transcription (Latin):
sũpt᷑ uite pͣsentis pͣparant: ĩulta portant:
sed in uia breui Magna est nob in hoc
itinere socia pauꝑtas: quȩ animũ non
anguistat .cũ deest terrena substantia:
de qua ȩt̃no iudici rationes ponamli
beriꝰ ad patͥam tendimꝰ: qͥa quasi in uia
pondere caremꝰ. Discam᷑ satiarinti sum̃ ue¬
dis alim̃tis corporalib gule magis ꝗͣ
necessitati seruiamꝰ. Plus enĩ concupis
centia. quã necessitas petit. Ux sepe dii
carrai inopię satisfacere curamꝰ: uolup¬
tus surripit.s modũ refectionis excedit.
Unde fit. ut culpa transeat ad culpã:
qͥa plerunq uide alia carnis tẽp̃tatio
nascit᷑. dũ carni unmoderati in refecti¬
one seruit᷑. Ex peccato enĩ pͥmi hominiᷤ

Expanded text:
sumptus vitae praesentis praeparant, multa portant, sumptus vitae praesentis praeparant, multa portant, sed in via brevi: magna est nobis in hoc itinere socia paupertas, quae animum non angustat, cum deest terrena substantia, de qua aeterno judici rationes ponamus. Liberius ad patriam tendimus, quia quasi in via pondere caremus. Discamus satiari, ne in sumendis alimentis corporis gulae magis quam necessitati serviamus. Plus enicentia quam necessitas petit, et saepe dum carnis inopiae satisfacere curamus, voluptas subrepit, modum refectionis excedit. Unde fit ut culpa transeat ad culpam, quia plerumque et alia carnis tentatio nascitur, dum carni immoderatius in refectione servitur. Ex peccato enim primi hominis
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ habere aliqͥd homines. S ultta quã
necesse ẽ concupiscunt. ut hehendo suꝑ¬
biant: & qͥa hoc aliꝰ ñ habet. se in cogita¬
tionib extollant. Quisqͥs itaq talis est.
adhuc ad portandã abundantiã doc̃tus
ñ ẽ. Sepe aut̃ qđ auaricia ex appetitu
suggerit. necessitatẽ putat: & cũ minora
sufficiant. dolet maiora deesse: atq incautꝰ
animꝰ quandã quasi necessitatẽ patit᷑
quã parit. Et cũ nimia sunt que desi¬
derat.: suã sibi aliquomͦ auariciã excusat.
Abundantia itaq suꝑbiȩ uicina ẽ: quia
si qͣndo etiã cupilitas intercipit᷑. hanc
ut ita dicerin quasi pegrina captiuitaᷤ
inuasit. Si igit᷑ abundantie artẽ scire uo¬
lumꝰ. neceẽ ẽ ur nͣ solũ ea que iicina stͣ.
sed etiã ea quȩ de longinquo ueniut uicia
fugiamꝰ. Discamꝰ penuriã pati. ne ca que
ñ habemꝰ. habere etiã cũ culpa reqͥramꝰ:
Ne felices putemꝰ. quos reb onustos cerni¬
mꝰ. Nimia ualde sunt ea quȩ sibi qͣsi m

Expanded text:
enim habere aliquid homines et ultra quam necesse est concupiscunt, ut habendo superbiant, et quia hoc alius non habet se in cogitationibus extollant. Quisquis itaque tadhuc ad portandam abundantiam doctus non est. Saepe vero quod avaritia ex appetitu suggerit, necessitatem putat: et cum minora sufficiant, dolet majora deesse; atque incautus animus quamdam quasi necessitatem patitur quam parit. Et cum nimia sunt quae desiderat, suam aliquo modo sibi avaritiam excusat. Abundantia itaque superbiae vicina est; quam si quando etiam cupiditas intercipit, hanc, ut ita dixerim, quasi peregrina captivitas invasit. Si igitur abundantiae artem scire volumus, necesse est ut non solum ea quae vicina sunt, sed etiam ea quae de lant. Discamus penuriam pati, ne ea quae non habemus, habere etiam cum culpa requiramus: ne felices putemus, quos rebus onustos cernimus. Nimia valde sunt ea, quae sibi quasi in
Abbreviated transcription (Latin):
b pictura palmaꝵ nunc aut̃ celate pal¬
mȩ in fronte eẽ memorant᷑ : In celatura
Sed sicut iam suꝑiꝰ diximꝰ: pictura pal¬
marũ ẽ. ostensio signoꝵ. Nunc uͦ ce latura
palmaꝵ dicit᷑ ut bonoꝵ oꝑũ demonstra¬
tio designet᷑. Ipsis enĩ sũmis p̃dicatorib dr̃¬
Uideant oꝑa ur̃a bona: & glorificent patrẽ
ur̃m qui in celis ẽ. Qui igit᷑ in uita sua
imp̃ssa eẽ scã oꝑa demonstrant. palmas in
fronte cȩlatas habent.: qͥa qnͣta illos uipo¬
sterũ uictoria sequat᷑. iam nunc in scĩs suis
oꝑib ostendunt. Uel certe qͥa fidem ꝑ orien¬
tis spem ꝑ aquilonis. caritatẽ uͦ ꝑ austalẽ
portã diximꝰ designari: notandũ nob̃ est.
qͥa in orientis porta pictura palmaꝵ. in aqͥ¬
adhuc ĩchoãtes ft̃ necdũ se ĩ oꝑibꝰ solidis & magnis

Expanded text:
bus pictura palmarum, nunc autem caelatae palmae in fronte esse memorantur? In caelatura Sed, sicut jam superius diximus, pictura palmarum est ostensio signorum. Nunc vero caelatura palmarum dicitur, ut bonorum operum demonstratio designetur. Ipsis enim summis praedicatoribus dra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Qui igitur in vita sua impressa esse sancta opera demonstrant, palmas in fronte caelatas habent, quia quanta illos in posterum victoria sequatur, jam nunc in sanctis suis operibus ostendunt. Vel certe quia fidem per Orientis, spem per Aquilonis, charitatem vero per Australem portam diximus designari, notandum nobis est quia in Orientis porta pictura palmarum, in Aquadhuc inchoantes sun
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ portis ad interꝰ atriũ tendit᷑: qͥa ꝑ
fidem. spem. atq caritatẽ ad gauclia secre¬
ta puenit᷑. Alia qͦ questio oritur cur porta
atͥ inq̾oris posita ꝯtͣ portã oriẽtis & aqͥloni dicat᷑:
& an ad austͣłe portã pateat. tacet᷑. S qͥa ꝑoriẽtẽ
inchoantes. ꝑ aqͥlonẽ lapsos diximꝰ designari:
dignũ fuit. ut uł de ĩchoãtibꝰ qͥbꝰ adhuc sol ĩ tepo¬

Expanded text:
igitur portis ad inigitur portis ad infidem, spem, atque charitatem ad gaudia secreta pervenitur. Alia quoque quaestio oritur, cur porta atrii interioris posita contra portam Orientis et Aquilonis dicitur, et quod ad Australem portam pateat tacetur. Sed quia per Orientem inchoantes, per Aquilonem lapsos diximus designari, dignum fuit ut vel de inchoantibus, quibus adhuc sol in tepo
Abbreviated transcription (Latin):
scĩs desideruis in uirtutib feruent. sp̃uali
intellectu cotidie interni gaudũ mysteria
penetrent. Inter hec aut̃ queri potest. cũ
hoc edificio hȩ exteriores ñ quatuor. sed tres
porte eẽ memorent᷑. Quod recte querendũ
fuerat: si ꝓpħa ñ spũale sed corporale edificiũ
uidiss&. Sc̃a eñ eccl̃a id ẽ spũale ȩdificiũ. ut
ad secreta gaudia ꝑtingat. tres solũ modo
portas habet. uidelicet sp̃e fidem. atq ca¬
ritatẽ. unã ad orientẽ. aliã ad aquilonẽ.
t̃ciam ad meridiem. Porta quippe in ori¬
ente ẽ fides: qͥa ꝑ ipsã lux uera nascit᷑ in m̃te.
Porta ad aquilonẽ spes: qͥa unꝰquisq in
peccatis positꝰ. si diuinã desꝑauerit miseri
suã iniquitatẽ extinctus ẽ: ꝑ spem miscđie
reuiuiscat. Porta ad meridiem caritas: qͥa¬
in igne amoris ardet. In meridiana & enĩ
parte sol in altũ ducit᷑: qͥa ꝑ caritate lum̃
fid̾i in di ae ꝑrimi dilectione subleuat᷑. Trib

Expanded text:
is desideriis in virtutibus fervent, spiritali intellectu quotidie interni gaudii mysteria penetrent. Inter haec autem quaeri potest, cum hoc aedificio atrii exterioris non quatuor, sed tres portae esse memorantur: quod recte quaerendum fuerat, si propheta non spiritale, sed corporale aedificium vidisset. Sancta enim Ecclesia, id est spiritale aedificium, ut ad secreta gaudia pertingat, tres solummodo portas habet, videlicet fidem, spem atque charitatem: unam ad orientem, aliam ad aquilonem, tertiam ad meridiem. Porta quippe in oriente est fides: quia per ipsam lux vera nascitur in mente. Porta ad aquilonem spes: quia unusquisque in peccasuam iniquitatem exstinctus est, per spem misericordiae reviviscat. Porta ad Meridiem charitas, quia igne amoris ardet. In meridiana etenim parte sol in altum ducitur, quia per charitatem lumen fidei in Dei et proximi dilectione sublevatur. Tribus
Abbreviated transcription (Latin):
uiginti qͥnq cubitoꝵ. & in gradib septẽ
ascendebat᷑ ad eam: & uestibulũ ante fores
eiꝰ. Cuncta hȩc in orientis & aquilonis
porta iã dicta sunt: & congruũ ñ est. ut ea
que semel & scd̃o exponentes diximꝰ. sepiꝰ re
ecdificio alt̃ aditꝰ ad orientẽ. aliꝰ ad aqͥlonẽ:
atq alius ad austrũ patet. Sicut enĩ aqͥ¬
lonis frigore peccatores. ita ꝑ austinlẽ uiam
feruentes spũ designant᷑: qͥa calore scĩ sp̃c
accensi. uelut in meridiana luce uirtutib
excrescunt. Pateat itaq porta ad orientẽ:
ut hi qͥ sacram̃ta fidei bene inchoauerunt.
& nulla postmodũ uitioꝵ profunditate
dimersi sunt. ad gaudia secreta ꝑueniant.
Pateat porta aquilonẽ. ut hi qͥ post ncho¬
ationẽ caloris & luminis. peccatoꝵ suoꝵ fri¬
gore & obscuritate dilapsi sunt. ꝑ cõpun

Expanded text:
iginti quinque cubitorum. Et in gradibus septem ascendebatur ad eam, et vestibulum ante fores ejus. 13. Cuncta haec in Orientis et Aquilonis porta jam dicta sunt, et congruum non est ut ea quae semel ac secundo exponentes diximus saepius riritali aedificio alter aditus ad Orientem, alius ad Aquilonem, atque alius ad Austrum patet. Sicut enim Aquilonis frigore peccatores, ita per Australem viam ferventes spiritu designantur, qui, calore sancti Spiritus accensi, velut in meridiana luce virtutibus excrescunt. Pateat itaque porta ad Orientem, ut hi qui sacramenta fidei bene inchoaverunt, et in nulla postmodum vitiorum profunditate demersi sunt, ad gaudia secreta perveniant. Pateat porta ad Aquilonem, ut hi qui post inchoationem caloris et luminis in peccatorum suorum frigore et obscurita
Abbreviated transcription (Latin):
Hi plerũq in ipso suo desiderio accensi. exi¬
re iam de carne concupiscunt. atq ad ui¬
tam p̃sentẽ redire post fletus nolunt. sed
tam̃ differunt᷑. ut dilatꝰ amor ex ipsa sua
dilatione ꝓficiat: & ardente desiderio qͣsi
qđ negat᷑ crescat. Sic in regione gerassẽnoꝵ
qui liberatꝰ alegione demonũ fuerat. ire¬
iam cũ dño uolebat: s tam̃ ei dicit᷑. Reũt̾e

Expanded text:
Hi plerumque, in ipso suo desiderio accensi, exiHi plerumque, in ipso suo desiderio accensi, exire jam de carne concupiscunt, atque ad vitam praesentem redire post fletum nolunt. Sed tamen differuntur, ut dilatus amor ex ipsa sua dilatione proficiat, et ardenti desiderio quasi quod negatur crescat. Sic in regione Gerasenorum qui liberatus a legione daemonum fuerat jam cum Domino ire volebat, sed tamen ei dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis studiũ misericordes ꝑ seientiã discre¬
ti. ꝑ mentis fortitudinẽ liberi. ꝑ consilium
eauti ꝑ intellectũ ꝓunidi ꝓ sapientia matur.
sed adhuc quib dã necessitatib obligati.
huiꝰ mundi curis inserinunt. Et unde iã
ex magna parte exxussert᷑ animũ ibi acd¬
huc tenent᷑ inuiti. Cũq adhuc suꝑ impo¬
sita terrenȩ occupationis portant onem:
minꝰ in pͣceptis celȩstib exercent᷑. Anhelare
medullitꝰ ad et̃nam patriam ñ uacat: ipsa
in eis sua aliqͦ modo desideria languescunt:
qͥa animũ curis temporalib pͣpeditũ uera
gaudia que cognouit. amare tantũ ñ lic&.
qnͣtũ libet. Hi plerũq aiugo mundi colla
m̃tis excutiunt: om̃ia deserunt᷑. t̃rene cure
pondera deponunt: atq ut ad celeste desi¬
deriũ latiꝰ animi sinꝰ laxent. uitã remotã
petunt. & in ea scĩs pͣcib intenti. sacris me¬
ditationib dediti. cotidiano se fletu affici¬
unt: & uetustatẽ cordis igne amoris con

Expanded text:
discreti, per mentis fortitudinem liberi, per consilium cauti, per intellectum providi, per sapientiam maturi: sed adhuc quibusdam necessitatibus obligati, hujus mundi curis inserviunt, et unde jam ex magna parte excusserunt animum, ibi adhuc tenentur inviti: cumque superimposita terrenae occupationis portant onera, minus in praeceptis coelestibus exercentur, anhelare medullitus ad aeternam patriam non vacat, ipsa in eis suo aliquo modo desideria languescunt: quia animo curis temporalibus praepedito, vera gaudia, quae cognovit amare tantum non licet, quantum libet. Hi plerumque a jugo mundi colla mentis excutiunt, omnia deserunt, terrenae curae pondera deponunt: atque ut ad coeleste desiderium latius animi sinum laxent, vitam remotam petunt, et in sanctis precibus intenti, sacris meditationibus dediti, quotidiano se fletu afficiunt, et vetustatem cordis igne amoris conf
Abbreviated transcription (Latin):
hoc. sed potꝰ gaudere exultate. qͥa nomina
ur̃a scripta sunt in celo. Non om̃s electi
demonia eiciunt: sed tam̃ electoꝵ om̃ium
nomina in çȩlo tenent᷑ asscripta. Ad mo¬
nent᷑ gͦ discipłi priuatã leticiã deponere.
cõmuni aut̃ & ꝑpetua felicitate gaudere.
ex ipsa sua abundantia deterior factus.
petitũ abundantie: ioħs admonet di¬
cens. Nolite diligere mundũ: neq ea
quȩ in mundo st̃. Qui mox rationẽ sub¬
didit. quare. Siqͥs diligit mundũ: non
ẽ caritas patris in eo. Nemo eñĩ potest
duob dñis seruire: qͥa ñ ualet simul tͣn¬
sitoria & et̃na diligere. Si enĩ ȩt̃nitat ẽ

Expanded text:
hoc, sed potius gaudete et exultate, quia nomina vestra scripta sunt in coelo . Non enim omnes electi daemonia ejiciunt, sed tamen electorum omnium nomina coelo tenentur adscripta. Admonentur ergo discipuli privatam laetitiam deponere, communi autem et perpetua felicitate gaudere.  habet, ex ipsa sua abundantia deterior factus, petitum abundantiae Joannes admonet, dicens: Nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt . Qui mox rationem subdidit, quare: Si quis diligit mundum, non est charitas Patris in eo . Nemo enim potest duobus dominis servire , quia non valet simul transitoria et aeterna diligere. Si enim aeternita
Abbreviated transcription (Latin):
pennȩ cecidert̃. cũ quib uolare ad p̃dã
consueuerat: qͥa om̃s potentes eiꝰ extinc̾ti
romanȩ urbis contritione dicimꝰ: in cun¬
ctis facta mundi ciuitatib scimꝰ. Alia
& enĩ loca clade desolata sunt: alia gla¬
dio consũpta: alia fame cruciata: alia¬
tre hiatib absorta. Despiciamꝰ gͦ ex toro
animo hoc p̃sens scłm uel extinctum:E
finiamꝰ mundi desideria saltẽ cũ mun¬
di fine: metiam᷑ bonoꝵ facta que possu¬
mꝰ. Apud orientẽ enĩ & aquilonẽ mul¬
ti sunt: qͥ ꝑ ꝑfectionẽ uite centũ cubitᷤ
mensurant᷑. Ex iudea geni & gentili¬
tate sicut dictũ. ẽ. ad scitatis culmen
excreuerunt: quãuis intelligi ꝑ orientẽ
& aquilonẽ etiã iusti & peccatores possint.
Oriens quippe ñ immerito iusti nomi¬
nant᷑: qui sic̃ in luce fidei nati sunt.
in innocentia ꝑstiterunt. Paquilonẽ
uͦ recte peccatores accipimꝰ: qͥ in m̃ortis
frigore dilapsi. sub peccati sui umbra

Expanded text:
pennae occiderunt, cum quibus volare ad praedam pennae occiderunt, cum quibus volare ad praedam consueverat, quia omnes potentes ejus exstincti Romanae urbis contritione dicimus, in cunctis facta mundi civitatibus scimus. Alia etenim loca clade desolata sunt, alia gladio consuterrae hiatibus absorpta. Despiciamus ergo ex toto animo hoc praesens saeculum vel exstinctum; finiamus mundi desideria saltem cum mundi fine: imitemur bonorum facta quae possumus. Apud Orientem enim et Aquilonem multi sunt qui pro perfectione vitae centum cubitis mensurantur. Ex Judaea etenim et gentilitate, sicut dictum est, ad sanctitatis culmen excreverunt. Quamvis intelligi per Orientem et Aquilonem etiam justi et peccatores possint. Oriens quippe non immerito justi nominantur, qui, sicut in luce fidei nati sunt, in innocentia perstiterunt. Per Aquilonem vero recte peccatores accipimus, qui mentis frigore dilapsi sub peccati sui umbra
Abbreviated transcription (Latin):
leonũ: & pastua catuloꝵ leonii: An
eiꝰ duces ac pͥncipes leones ñ erant: qui
ꝑ diuersas mundi ꝓuincias discurrentes.
predã seuiendo &. int̃ficiendo rapiebant:
Hic leonũ catuli in ueniebant pascua: qͥa
pueri. adolescentes. iuuenes. seculares.&
scłariũ silii huc undiq concurrebant.
cũ ꝑficere in hoc mundo uoluissent.
Sed ecce iq̃ desolata. ecce contrita. ecre
gemitibꝰ opp̃ssa ẽ:iam nemo ad eã currit.
ut in hoc mundo ꝓficiat᷑: ĩa nullꝰ potens
& iiiolent᷑ remansit. qͥ opprim̃do pͣdam
diripiat. Dicam̃ gͦ. ubi ẽ habitaculũ leo¬
nii: & pascua catuloꝵ leonũ: Contigit
Dilata caluitiũ tuũ: sicut aquila. Cal¬
uitiũ quippe hominis: in solo capite fieri
solet. Caluitiũ uͦ aquilȩ. in toto fit corpore:
qͥa cũ ualde senuerit. plume eiꝰ ac penne
ex om̃ib illiꝰ membris cadunt. Caluitiũ
gͦ suũ sicut aquila dilatat. qͥa plumã
ꝑdidit. quȩ popł̃m amisit. Alarũ qͦꝙ

Expanded text:
leonum, et pascua catulorum leonum ? An leonum, et pascua catulorum leonum ? An ejus duces ac principes leones non erant, qui per diversas mundi provincias discurrentes praedam saeviendo et interficiendo rapiebant? Hinc leonum catuli inveniebant pascua: quia pueri, adolescentes, juvenes saeculares et saecularium filii, huc undique concurrebant, cum proficere in hoc mundo voluissent. Sed ecce jam desolata, ecce contrita, ecce gemitibus oppressa est. Jam nemo ad eam currit, ut in hoc mundo proficiat. Jam nullus potens et violentus remansit, qui opprimendo, praedam diripiat. Dicamus ergo: Ubi est habitaculum leonum, et pascua catulorum leonum? Contingit Dilata calvitium tuum sicut Aquila . Calvitium quippe hominis in solo capite fieri solet, calvitium vero Aquilae in toto fit corpore, quia cum valde senuerit, plumae ejus ac pennae ex omnibus membris illius cadunt. Calvitium ergo suum sicut Aquila dilatat, quia plumas perdidit, quae populum amisit. Alarum quoque
Abbreviated transcription (Latin):
cent. Ubi enĩ senatꝰ ubi iam popłs:
Contabuert ossa. consupte st̃ carnes:
omnis in ea seculariũ dignitatũ ordo
extinctus. ẽ.: excocta.ẽ. uniuersa cõposi¬
tio es: & tam̃ nos ipsos paucos qͥ remansimꝰ.
adhuc cotidie gladii. adhuc cotidie
innumere tribulationes p̃munt. Dicat᷑
gͦ. Pone quoq eã suꝑ prunas uacuam.
Quia enĩ senatꝰ deest. popłs interut:
& tam̃ in paucis qͥ sunt. dolores & gemi¬
tꝰ cotidie multiplicant᷑. ia uacua ar¬
det roma. Quid autẽ ista de homi¬
nib dicimꝰ: cũ ruinis crebrescentib
ipsa quoq eiꝰ destructa edificia uidemꝰ:
Unde apte de cuutate iam uacua
subdit᷑. Incalescat. & li quefiat eseiꝰ lam
eñi &. ipsa olla consumit᷑. in qua prius
carnes & ossa consumebant᷑. qͥa postquã
defecerunt homines. etiã parietes cadunt.
quens & immoderatũ gaudiũ: Imple¬
tũ ẽ in ea: qđ contra destructã niniuen.
ꝑ propħam dicit᷑. Ubi ẽ habitaculum

Expanded text:
cent. Ubi enim senatus? ubi jam populus? cent. Ubi enim senatus? ubi jam populus? Contabuerunt ossa, consumptae sunt carnes, omnis in ea saecularium dignitatum ordo extinctus est. Excocta est universa compositio ejus, et tamen ipsos nos paucos qui remansimus, adhuc quotidie gladii, adhuc quotidie innumerae tribulationes premunt. Dicatur ergo: Pone quoque eam super prunas vacuam. Quia enim senatus deest, populus interiit; et tamen in paucis qui sunt dolores et gemitus quotidie multiplicantur: jam vacua ardet Roma. Quid autem ista de hominibus dicimus, cum ruinis crebrescentibus ipsa quoque ejus destrui aedificia videmus? Unde apte de civitate jam vacua subditur: Incalescat et liquefiat aes ejus. Jam enim et ipsa olla consumitur, in qua prius carnes et ossa consumebantur: quia postquam defecerunt homines, etiam parietes cadunt. quens et immoderatum gaudium? Impletum est in ea quod contra destructam Niniven per prophetam dicitur: Ubi est habitaculum
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ olla posita ẽ: cũ hec ẽ ciuitas consti¬
tuta. Tunc in eã aqua missa.ẽ. & frusta
eiꝰ congesta sunt. qnͣdo ad ẽã undiq pͥłĩ
fluebant. qui uelut aqua calens actio¬
nib mundi feruescerent: ut quasi frusta
carniũ ipso suo feruore liquarentur.
De qua bene dicit᷑. Efferbuit coctio eiꝰ.
& discocta sunt ossa illiꝰ in medio eiꝰ: qͥa
pͥus qͥdẽ in ea uehement̃ incaluit actio
głe secularis. sed postmodũ ipsa gła cũ
sius sequacib defecit. Per ossa & enĩ poten¬
tes scłi. ꝑ carnes uͦ popłi designant᷑. quia
sicut carnes portant᷑ ossib ita ꝑ potenteᷤᷤ
scłi. infirmitas regit᷑ popłoꝵ. Sed ecce
iã de illa om̃s huiꝰ scłi potentes ablati
sunt: õssa gͦ excocta sunt. Ecce popłi dde¬
fecerunt: carnes eiꝰ liquefacte sunt. Di¬
cat᷑ itaq. Congere ossa que igne suc¬
cendã. consument᷑ carnes .&. coquet᷑
uniuersa compositio eiꝰ. & ossa tabes¬

Expanded text:
nobis olla posita est, cum haec est civitas constinobis olla posita est, cum haec est civitas constituta. Tunc enim in ea aqua missa est, et frusta ejus congesta sunt, quando ad eam undique populi confluebant, qui, velut aqua calens, actionibus mundi fervescerent, et quasi frusta carnium in ipso suo fervore liquarentur. De qua bene dicitur: Efferbuit coctio ejus, et decocta sunt ossa illius in medio ejus: quia prius quidem in ea vehemegloriae saecularis, sed postmodum ipsa gloria cum suis sequacibus defecit. Per ossa etenim potentes saeculi, per carnes vero populi designantur, quia sicut carnes portantur ossibus, ita per potentes saeculi infirmitas regitur populorum. Sed ecce jam de illa omnes hujus saeculi potentes ablati sunt; ossa ergo 1375 excocta sunt. Ecce populi defecerunt, carnes ejus liquefactae sunt. Dicatur itaque: Congere ossa, quae igne succendam, consumentur carnes, et coquetur universa compositio, et ossa tabes
Abbreviated transcription (Latin):
iusticie: qͥa nec int̃ flagella correcte st̃
actionis culpe. Alios in captiuitatẽ duci:
alios detruncari: alios int̃fici uidemus.
Quid ẽ gͦ qđ in hac uita libeat frẽs mere¬
Si & talem mundũ adhuc diligimus:
ñ iam gaudia sed uulnera amamꝰ. Ipsa
aut̃ que aliqͣndo mundi domina ẽẽ
uidebat᷑: qualis remanserit roma conspi¬
citis. Imm̃sis dolorib multiplicit̃ attrita¬
ẽ. desolatione ciuiũ. imp̃ssione hostiũ. fre¬
quentia rumarũ: ita ut in ea completũ
ẽẽ uideamꝰ. qđ contra urbem samariã
ollã. pone inqua: & mitte in eã aqua:
& congere frusta eiꝰ in ea. Et paulopost.
Efferbuit coctio eiꝰ : & discocta sunt ossa
illiꝰ in medio eiꝰ. Atq iterũ. Congere ossa
que igni succendã. consument᷑ carnes: &
coquet᷑ uniuersa compositio. & ossa tabe¬
scent. Pone qͦq eã suꝑ primas uacũa: ut
incalescat. & liq̃fiat es illiꝰ. Tunc enim

Expanded text:
justitiae, quia nec inter flagella correctae sunt justitiae, quia nec inter flagella correctae sunt actionis culpae, alios in captivitatem duci, alios detruncari, alios interfici videmus. Quid est ergo quod in hac vita libeat? si et talem mundum adhuc diligamus, non jam gaudia, sed vulnera amamus. Ipsa autem quae aliquando mundi domina esse videbatur, qualis remansit Roma conspicitis? Immensis doloribus multipliciter attrita, desolatione civium, impressione hostium, frequentia ruinarum; ita ut in ea completum esse videamus quod contra urbem Samariam ollam, pone, inquam, et mitte in ea aquam, et congere frustra ejus in ea. » Et paulo post: « Efferbuit coctio ejus, et discocta sunt ossa illius in medio ejus. » Atque iterum: « Congere ossa quae igni succendam, consumentur carnes, et coquetur universa compositio, et ossa tabescent. Pone quoque eam super prunas vacuam, ut incalescat et liquefiat aes ejus . Tunc enim
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ audient: nares habent. & ñ
ocdorabunt. Manus habent &
ñ palpabunt: pedes habent & non
ambulabunt. Qui itaq hec om̃i¬
potenti dño psallendo dicimus:
ipsũ erroris nr̃i frenũ qđ a laude
dĩ ora nr̃a ligauerat. uero dño can¬
ticũ fecimus. Bene autẽ dicit᷑. sicut
uox scĩficate sollemnitatis: qͥa dũ cõfessi¬
onis laudẽ dõ reddimꝰ. in sc̃ificata sol¬
lemnitate gaudemꝰ. Respondeamꝰ
gͦ morib tante misdiȩ conditoris nr̃i:
& qͥ lucẽ cognouimꝰ. prauoꝵ oꝑũ tene¬
bras declinemꝰ. Quid. ẽ. iam rogo qͦd
in hoc mundo libeat: Ubiq luctus¬
aspicimꝰ. undiq gemitꝰ audimꝰ: des¬
tructe urbes. euersa sunt castra. de¬
populati agri. in solitudinẽ terra reda¬
cta .ẽ. Nullꝰ in agris incola: pene nul¬
lus in urbib habitator remansit. Et
tam̃ ipse parue generis humani reliqͥe
adhuc cotidie & sine cessatione feriunt᷑:
& finẽ non habe nt flagella celestis

Expanded text:
non audient; nares habent, et non non audient; nares habent, et non odorabunt; manus habent, et non palpabunt; pedes habent, et non ambulabunt . Qui itaque haec omnipotenti Domino psallendo dicimus, ipsum erroris nostri frenum, quod a laude Dei ora nostra ligaverat, vero Domino canticum fecimus. Bene autem dicitur: Sicut nox sanctificatae solemnitatis , quia dum confessionis laudem Deo reddimus, in sanctificata solemnitate gaudemus. Respondeamus ergo moribet qui lucem cognovimus, pravorum operum tenebras declinemus. 22. Quid est jam, rogo, quod in hoc mundo libeat? Ubiqaspicimus, undique gemitus audimus, destructae urbes, eversa sunt castra, depopulati agri, in solitudinem terra redacta est, nullus in agris incola, pene nullus in urbibus habitator remansit: et tamen ipsae parvae generis humani reliquiae adhuc quotidie, et sine cessatione feriuntur, et finem non habent flagella coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ psalmistã dõ dicit᷑. Mirifica mi¬
sericordias tuas dñe: qui saluos facis
sperantes inte. Tunc enĩ nob̃ dĩ mi¬
sericordiȩ mire fiunt. cũ nob ad me¬
moriã miserie nr̃e reuocant᷑: Qui a
recolentes qđ fuimꝰ intelligimꝰ cui de¬
bemus qđ sumus. Cantemus itaq
cũ gaudio creatori nr̃o: qͥa de seruitis
creature colla mentis excussimus. Gau¬
erat in maxillis popłoꝵ. canticũ erit
uob̃. sic̃ uox scĩficate sollempnitatis:
frenũ quippe erroris maxillas ꝓopłoꝵ
construyrerat. quando idoloꝵ erioie
obligata gentilitas. dõ uero confessio¬
nis laudem dare nesciebat. Sed hoc
ipsũ erroris frenũ iam nob̃ in canticũ
uersũ ẽ: cũ gaudendo psallimus.
atq cantamus. om̃s dũ gentiũ de¬
monia. Dñs aut̃ celos fecit. Et
rursũ. Simulachra gentiũ. argen¬
tũ. & aurũ. oꝑa manuũ hominũ.
Os habent . &. ñ loquent᷑: oculos
habent & ñ uidebt̃. Aures habent

Expanded text:
per Psalmistam Deo dicitur: Mirifica miper Psalmistam Deo dicitur: Mirifica misericordias tuas, Domine, qui salvos facis sperantes in te . Tunc enim nobis Dei misericordiae mirae fiunt, cum nobis ad memoriam miseriae nostrae revocantur, quia, recolentes quid fuimus, intelligimus cui debemus quod sumus. Cantemus itaque cum gaudio Creatori nostro, quia de servitio creaturae colla mentis excussimus. Gauerat in maxillis populorum, canticum erit vobis, sicut vox sanctificatae solemnitatis . Frenum quippe erroris maxillas populorum constrinxerat, quando idolorum errore obligata gentilitas Deo vero confessionis laudem dare nesciebat. Sed hoc ipsum erroris frenum jam nobis in canticum versum est, cum gaudendo psallimus atque cantamus: Omnes dii gentium daemonia, Dominus autem coelos fecit . Et rursum: Simulacra gentium argentum et aurum, opera manuum hominum: os habent, et non loquentur; ot
Abbreviated transcription (Latin):
bis aut̃ qui timetis dñm: oriẽt sol
iusticiȩ .ꝑ aquilonẽ uͦ gentilitas figu¬
ratur. quȩ dni in ꝑfidie suȩ frigore
torpuit: incuiꝰ corde ille regnauit. qͥ
at testante propħa apud semet ipsum
dixit. Ponam sedem meã ad aqͥlonẽ.
Quia itaq incarnat᷑ omp̃s dñs alios¬
tilitate int̾ scãm eccl̃a fecit: centũ cubi¬
tos ñ solũ ad orientẽ mensusẽ. sed
etiã ad aquilonẽ. Sed quia sub
aquilonis nomine de gentilitate ser¬
mo se intulit: considerare libet qͣntũ
suꝑ nos effusa sint uiscera creatoris
nr̃i. Om̃s enĩ nos ex gentilitate ueni¬
mus. antiqui parentes nr̃i lignis &
lapidib seruiebant: & derelin qͤntes
dm̃ a quo facti sunt. deos uenerati
sunt quos fecerunt. Nos aut̃ ꝑ om̃i¬
potentis dĩ gr̃ãm: ad lucẽ de tenebris
deducti sumus. Recolamus ergo
de quib tenebris uenimꝰ: ut de luce
quã accepimꝰ gr̃as agamus. Neq
enĩ diuinã miscđiam intelligit : qͥ
sue miseriȩ memor ñ ẽ. Unde &.

Expanded text:
qui timetis Dominum orietur sol justitiae . » Per aquilonem vero gentilitas figuratur quae diu in perfidiae suae frigore torpuit, et in cujus corde ille regnavit qui attestante propheta apud semetipsum dixit: « Ponam sedem meam ad aquilonem. » Quia itaque incarnatus omnip intra sanctam Ecclesiam fecit, centum cubitos non solum ad Orientem mensus est, sed etiam ad Aquilonem. 21. Sed quia sub Aquilonis nomine de gentilitate sermo se intulit, considerare libet quantum super nos effusa sunt viscera Creatoris nostri. Omnes enim nos ex gentilitate venimus. Antiqui parentes nostri lignis et lapidibus servierunt, et, derelinquentes Deum a quo facti sunt, deos venerati sunt quos fecerunt. Nos autem per omnipotentis Dei gratiam ad lucem de tenebris educti sumus. Recolamus ergo de quibus tenebis venimus, ut de luce quam accepimus gratias agamus. Neque enim divinam misericordiam intelligit qui suae miseriae memor non est. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ in p̃dicatoris uita. aꝑta oꝑa quȩ uident᷑.
Habet .& ante frontẽ uestibulũ: quia priusꝗͣ
bona oꝑa insinuet. pͣdicat fidem. ꝑ quam
anima humilit ueniens ad bonoꝵ actuũ
altitudinẽ subleuat᷑. Que cuncta scđm
mensurã porte prioris st̃. iuxta hoc quodd
subdit᷑. qͥa mensus ẽ. qͥnqͣginta cubitoꝵ lon

Expanded text:
sunt in praedicatoris vita aperta opera quae videntur. sunt in praedicatoris vita aperta opera quae videntur. Habet et ante frontem vestibulum, quia priusquam bona opera insinuet, praedicat fidem, per quam anima humiliter veniens ad bonorum actuum altitudinem sublevetur. Quae cuncta secundum mensuram portae prioris sunt, juxta hoc quod subdit
Abbreviated transcription (Latin):
alii uͦ & t̾rena bona despiciunt. & celestia
gaudia p̃dicant que cognouert: qͥd isti
nͥ in spũali edificio thalami sunt. inqͦrũ
cogitatione & meditatione anima celesti
sponso sociat᷑: Quos tres bonoꝵ ordines. qͥa
ñ solũ eccła exgentib habet. sed aliqnͣdo
etiã synagoga habuit. dũ magna multi¬
tudo spũaliũ redẽptoris grãm ardent̃ ex¬
pectauit: porta celestis edificĩ tres hinc¬
& tres inde thalamos habet: qͥa p̃dicator
qͥsq cũ ad suꝑnã patriã auditorẽ ꝓuocat.⁊
& nouos patres & ueteres anhelasse celesti de¬
siderio demonstiat. Plus enĩ plerũq exẽpla.
quã rationis uerba cõpungunt. Et cũ pͣ¬
dicator dicit quales alñ in conugio uel
in continentia uel in p̃dicatione erga om̃i¬
potentis clĩ amorẽ in nouo testam̃to fuert̃.
uel alii quales inueteri porta quȩ loquit᷑.
ternos ex utroq latere se thalamos habere¬
ostendit. Quȩ porta habet frontẽ: quia

Expanded text:
alii vero et terrena bona despiciunt, et coelestia alii vero et terrena bona despiciunt, et coelestia gaudia praedicant, quae cognoverunt, quid isti nisi in spiritali aedificio thalami sunt in quorum cogitatione et meditatione anima coelesti sponso sociatur? Quos tres bonorum ordines, quia non solum Ecclesia ex gentibus habet, sed aliquando etiam Synagoga habuit, dum magna multitudo spiritalium Redemptoris gratiam ardenter exspectavitinde thalamos habet, quia praedicator quisque, cum ad supernam patriam auditorem provocat, et novos patres et veteres anhelasse coelesti desiderio demonstrat. Plus enim plerumque exempla quam ratiocinationis verba compungunt; et cum praedicator dicit quales alii in conjugio, vel in continentia, vel in praedicatione erga omnipotentis Dei amorem in novo testamento fuerint, vel alii quales in veteri, porta quae loquitur ternos ex utroque latere habere se thalamos ostendit. Quae porta habet et frontem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ spei tendit. & in amplitudinẽ cari¬
tatis dilatat: eiꝰ głam suã facit. Et quia
in cognitione trinitatis scẽ ex uerbo pͣdi¬
cationis. auditores quiq in eidẽ trinita¬
tis amore ꝓficiunt᷑. habet hec eadẽ porta
thalamos tres hinc & tres inde. qͥa om̃e
qđ ꝑ testam̃tũ nouũ de trinitate condi¬
tor loquit᷑. hoc & de testam̃to ueteri os¬
tendit. Et cor audientiũ in amore cȩle¬
stis patriȩ ꝑficit. ut anima inherens dõ
quasi sponsa cũ sponso in qͦdã iam tha¬
lamo sedeat: atq a t̃renis se desideriis
funditꝰ auertat. Uel certe ut longe suꝑͦi
dictũ.ẽ. qͥa tres sunt ordines bene iuiuen¬
tiũ: bonoꝵ scilicet coniugaroꝵ. continen¬
tiũ. atq pͣdicatoꝵ. Et qͥa alii etiã in con¬
tugiis positi. amore celestis patrie anhe¬
lant. alii aut̃ spe et̃ni gaudii etiã carnẽ
macerant. om̃sq actus t̃renos refugiunt.
& in cura huiꝰ scłi implicari contẽpnunt.

Expanded text:
dinem spei tendit, et in amplitudinem charidinem spei tendit, et in amplitudinem charitatis dilatat, ejus gloriam suam facit: et quia in cognitionem Trinitatis sanctae ex verbo praedicationis auditores quique in ejusdem Trinitatis amore proficiunt. Habet haec eadem porta thalamos tres hinc et tres inde: quia omne quod per Testamentum Novum de Trinitate conditor loquitur, hoc etenim de Testamento Veteri ostendit, et cor audientium in amore coelestis patriae perficit: ut anima haerens Deo quasi sponsa cum sponso in quodam jam thalamo sedeat atque terrenis se a desideriis funditus avertat. Vel certe ut longe superius dictum est, quia tres sunt ordines bene viventium, bonorum scilicet conjugatorum, continentium, atque praedicatorum, et quia alii etiam in conjugiis positi amore coelestis patriae anhelant, alii autem spe aeterni gaudii etiam carnem macerant, omnesque actus terrenos refugiunt, et in cura hujus saeculi implicari contemnunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tis speret. longitudinẽ ñ habet. quia
breuis ẽ uita in qua sp̃e posuit. Si pro
terrenaꝵ rerii concupiscentia adhuc ꝑ
proximi odiũ coangustat᷑. latitudinẽ ñ
hrabet: qͥa nescit uel transitoria contẽpuere.
uel se in ꝓrimi amore dilatare. Cũ uͦ
conuersus quisq et̃ne uite gaudia
longanimit sperat ꝓximoꝵ molestias
cũ caritate tolerat. & ea quȩ nͣ habet
concupiscere contẽpnit: Iongitudinẽ &
latirudinẽ porta habet: qͥa gła pͣdicatoriᷤ
ẽ ꝓfectus auditoris. Unde quibdã ꝑ ma¬
gnũ p̃dicatorẽ dicit᷑. Gaudiũ meũ &
corona mea. Et rursũ. Ecce nunc uiuo:
si uos statis in dño. Atq iterũ. quȩ ẽ. eñĩ spes¬
nr̃a aut̃ gaudiũ. nonne uos ante dñm:
Longitudo gͦ & latitudo portȩ. ẽ. quȩ aqͥ¬
lonẽ respicit: quia cũ infidelẽ quepiam
inpeccati sui frigore torpent̾ẽ p̃dicator ad
fidem conuerterit: ꝑ hoc qđ̃ eũ in longitu¬

Expanded text:
tis sperat, longitudinem non habet, quia tis sperat, longitudinem non habet, quia brevis est vita in qua spem posuit. Si per terrenarum rerum concupiscentiam, et adhuc per proximi odium coangustatur, latitudinem non habet, quia nescit vel transitoria contemnere, vel se in proximi amore dilatare. Cum vero conversus quisque aeternae vitae gaudia longanimiter sperat, proximorum molestias cum charitate tolerat, et ea quae non habet concupiscere contemnit; longitudinem et latitudinem porta habet, quia gloria praedicatoris est profectus auditoris. Unde quibusdam per magnum praedicatorem dicitur: Gaudium meum et corona mea . Et rursum: Ecce nunc vivo, si vos statis in Domino . Atque iterum: Quae est nostra spes aut gaudium? Non. » Longitudo ergo et latitudo portae est, quae ad aquilonem respicit: quia cum infidelem quempiam in peccati sui frigore torpentem praedicator ad fidem convertit, per hoc quod eum in longitu