comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tit autẽ ioħs corda patrum in filioᷤ
quia sapientiam quam habuer̃t
patres. xp̃m credentes ac desidanteᷤ
incarne uenire. transfudit in filioᷤ
ac p̃cedentiũ iustoꝵ imitari pruden¬
tiã: qͥ et legem ꝑficẽ diligentissime
studebant. et nicħominꝰ in gr̃a.
iusticia salutẽ sꝑare didiscerant.
Hinc namq unus eoꝵ dicit. Iustus
autẽ ex fide uiuit. Unde et aꝑte sub¬
iungit᷑. Parare dño plebem ꝑfectã.
hec etenim pulcherrima dñice pleb̃
ꝑfectio ẽ: quam et ioħs suo tempore
p̃dicando parabat: et nc̃ dñs ipse
donando ꝑorbem latiꝰadimplet.
cum nos eugłicis u̾bis insticutiet
imbuti mysteriis. eandem fidem
acdilectionẽ hab̃e discimꝰ. quam
legalib p̃ceptis edocti patres habu¬
isse ꝓbant᷑. hoc ꝑfectisfimũ scẽ eccłĩe
decus ẽ: cum eadem que illos intͣsse
constat suꝑne pacis gaudia suspira¬
mus: atq ut hec etiam nos intrare
m̃eamur. celestẽ in t̾ris exercẽ itã
contendimꝰ: cum eoꝵ eremplonul¬

Expanded text:
rtit autem Joannes corda patrum in filios, quia sapientiam quam habuerunt patres Christum credentes ac desiderantes in carne venire, transfudit in filios ac praecedentium justorum imitari prudentiam, qui et legem perficere diligentissime studebant, et nihilominus in gratia justitia, salutem sperare didicerant. Hinc namque unus ex eis dicit, Justus autem ex fide vivit; unde et aperte subjungitur: Parare Domino plebem perfectam. Haec etenim pulcherrima Dominicae plebis perfectio est, quam et Joannes suo tempore praedicando parabat, et nunc Dominus ipse donando per orbem latius adimplet, cum nos evangelicis et verbis instituti et imbuti mysteriis eamdem fidem ac dilectionem habere discimus, quam legalibus praeceptis edocti patres habuisse probantur. Hoc perfectissimum sanctae Ecclesiae decus est, cum ad eadem quae illos intrasse constat supernae pacis gaudia suspiramus, atque ut haec etiam nos intrare mereamur, coelestem in terris exercere vitam contendimus, cum eorum exemplo nul
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. qui consummationẽ obseruantie
legalis. et eugłice gr̃e p̃dicaret in iti¬
um: quia ortus monstrabat᷑ illius
qͥ pͥmꝰ omniũ et uenire. et iam adẽẽ¬
tum ẽ. finis enim legis.xp̃c. ad iusti¬
ciam om̃i credenti. Nam et septena¬
rio ꝓpt̾ sabb̃m. et denario numero
ꝓpt̾ decalogum: legis adimpletio rec¬
te figuratur. Dies hec ꝓpitiationis erat &
expiationis. in qua popls om̃is ab oꝑi¬
bus uacare. et ꝑ orationes. atq abstinen¬
tiam affligi. et castigari p̃ceptus est.
Qđ beati ioħis et uite. et p̃dicationi
multũ congruit. qui et ipse a mun¬
danis uacans oꝑib. celestib solum
studiis. ac desidiis animũ dabat.
et conuenientes ad seturbas amaliᷤ
oꝑib abstin̾e. ac ꝑpenitentiã fidẽq
expiari. et.xp̃o consecrari docebat.
quia tempꝰ iam diuine ꝓpitiationiᷤᷤ
instaret. in qua cunctis pie queren¬
tib regni celestis pat̾et ing̃ssus. Qđ
autẽ hacdie pontifex scũariũ et

Expanded text:
tur qui consummationem observantiae tur qui consummationem observantiae legalis, et evangelicae gratiae praedicaret initium: quia ortus monstrabatur illius, qui primus omnium et venire, et jam adetum est: Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti . Nam et septenario propter sabbatum, et denario numero propter decalogum, legis adimpletio recte figuratur. Dies haec propitiationis erat et expiationis, in qua populus omnis ab operibus vacare, et per orationes atque abstinentiam affligi et castigari praeceptus est. Quod beati Joannis et vitae et praedicationi multum congruit, qui et ipse a mundanis vacans operibus, coelestibus solum studiis ac desideriis animum dabat, et convenientes ad se turbas a malis operibus abstinere, ac per poenitentiam fidemque expiari, et Christo consecrari docebat: quia tempus jam divinae propitiationis instaret, in quo cunctis pie quaerentibus regni coelestis pateret ingressus. Quod autem hac die pontifex sanctuarium et
Abbreviated transcription (Latin):
adolebat᷑. qđ in p̃senti lectione ⁊ a¬
charias fecisse memorat᷑. Dicit gͦ de
hac sollemnitate dñs moysi. Mense
septimo. decima die m̃sis affligetis
animas ur̃as: nullumq facietis opuᷤ.
ꝓfiliis ifrł: et ꝓ cunctis peccatis eoꝵ
semel manno. Et paulo suꝑiꝰcum
ritum eiusdem expiationis doc̾et:
ait int̾ alia. Nullus hominũ sit in
tab̃nacło. qͣndo pontifer ing̃ditur
scñariũ: ut roget ꝓ se et ꝓ domo sua
et ꝓ uniu̾so cetu isrł. donec eg̃diatur.
Longum ẽ de singłis huiꝰ diei cerio¬
niis. scͥpture testimonia pon̾e:. longiꝰ
multo singła sufficient̾ qͦmͦ nẽ iec
marime libet ur̃e frat̾nitatis aurib
intimare: quã conuenient̾ electum
sit tempꝰ. in quo p̃cursoris dñi nati¬
uitas. et uirtus fut᷑a nuntiaret᷑. Sep¬
timus quippe m̃sis. et decima huiꝰ
dies. sacratissimo huic oracło dedica¬
t᷑. quia nimirũ ille nascit᷑us p̃dicaba¬

Expanded text:
adolebatur, quod in praesenti lectione Zaadolebatur, quod in praesenti lectione Zacharias fecisse memoratur. Dicit ergo de hac solemnitate Dominus Moysi: Mense septimo, decima die mensis affligetis animas vestras, nullumque facietis opus . pro filiis Israel, et pro cunctis peccatis eorum semel in anno. Et paulo superius, cum ritum ejusdem expiationis doceret, ait inter alia: Nullus hominum sit in tabernaculo, quando pontifex ingreditur sanctuarium, ut roget pro se, et pro domo sua, et pro universo coetu Israel, donec egrediatur . Longum est de singulis hujus diei caeremoniis Scripturae testimonia ponere, longius multo singula sufficienter, quomodo maxime libet vestrae fraternitatis auribus intimare, quam convenienter electum sit tempus, in quo praecursoris Domini nativitas, et virtus futura nuntiaretur. Septimus quippe mensis, et decima hujus dies sacratissimo huic oraculo dedicatur, quia nimirum ille nasciturus praedicaba
Abbreviated transcription (Latin):
sum pon̾et. ing̃ssus in templũ dñi
claret quidẽ om̃ib. quia iam redeun¬
te ex ordine septimana uicissue que
ei de uiceabia contigerat templum
ministrat᷑us intrauit. S forte aliqui¬
b obscurũ ẽ. quia scͥptura tac̾e uidet᷑ qͦ
hec anni tempore sint gesta. Quibꝰ in¬
timandum. quia nec hoc scͥptura pre¬
termisit. s ex eo qđ addidit latenter
innuit: et om̃is inquiens multitu¬
do erat popli oransforishora incensi.
Una etenim tantũmꝰ ꝑ annũ sollem¬
nitas erat. in qua pontifice ad oran¬
dum scã scõꝵ intrante. nullũ ꝓrfuᷤᷤ
hominũ intra fores templi reman̾e
licet: s om̃s cemꝑe oblationis ext̾iuᷤᷤ
iuberent᷑ orare. Hec autẽ erat statuta
sollemnitas. septimo a pascha mense
decimadie m̃sis: que dies ꝓpitiatio¬
nis siue expiationis uocabat᷑: quia
uidelicet oblatis in altare holocau¬
sti uictimis. sanguis in scã sc̃oꝵ ad
expiandum inferebat᷑. Nec sanguiᷤ

Expanded text:
sum poneret, ingressus in templum Domini. sum poneret, ingressus in templum Domini. Claret quidem omnibus quia jam redeunte ex ordine septimana vicis suae, quae ei de vice Abia contigerat, templum ministraturus intravit; sed forte aliquibus obscurum est, quia Scriptura tacere videtur quo haec sint anni tempore gesta. Quibus intimandum quia nec hoc Scriptura praetermisit, sed ex eo quod addidit latenter innuit; Et omnis, inquiens, multitudo erat populi orans foris hora incensi. Una etenim tantummodo per annum solemnitas erat, in qua pontifice ad orandum Sancta sanctorum intrante, nullum prorsus hominum intra fores templi remanere liceret, sed omnes tempore oblationis exterius juberentur orare. Haec autem erat statuta solemnitas septimo a Pascha  Al., Paschae mense, decima die mensis, quae dies propitiationis sive expiationis vocabatur, quia videlicet oblatis in altari holocausti victimis, sanguis in Sancta sanctorum ad expiandum inferebatur. Nec solum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcessissent in dieb suis. Diuinitꝰ: ꝓcuratũ
ut sterili matre. et utroq parente ꝓ
magne uirtutis fut᷑um ẽẽ qͥ nascebat᷑
ubi definente om̃i lasciuia concupis¬
centie carnalis constaret. quia nulla
in conceptione causa uoluptatis. s so¬
la cogitata sic sp̃ualis gr̃a ꝓlis. Sic ysaac
filiꝰ ꝓmissionis qui in figurã redemp¬
toris nr̃i. factus ẽ obediens pat̾ usq ad
mortẽ. de uet̾anis parentibꝰ et sterili
diu matre natꝰ ẽ. sic iacob et ioseph
patͥarche. sic samson fortissimꝰ ducũ
et ꝓpħarum eximiꝰ samuhel steriles
diu corꝑe. s fecundas semꝑ uirtutib
habuere genitrices: ut miracło natiui-¬
tatis. natoꝵ dignitas nosc̾etur. et ꝓba¬
rent᷑ sublimes in uita futuri: qui in
ipso uite erortu conditionis humane
iura transcendent. Qđ uͦ sequit᷑. factũ
ẽ autẽ cum sac̾dotio fungeret᷑ in ordi¬
dinem sac̾docii. sorte eriit. ut incen¬

Expanded text:
processissent in diebus suis. Divinitus est procuratum processissent in diebus suis. Divinitus est procuratum ut sterili matre et utroque parente prmagnae virtutis futurum esse qui nascebatur, ubi desinente omni lascivia concupiscentiae carnalis constaret quia nulla in conceptione causa voluptatis, sed sola cogitata sit spiritualis gratia prolis. Sic Isaac filius promissionis, qui in figuram Redemptoris nostri factus est obediens patri usque ad mortem, de veteranis parentibus et sterili diu matre natus est: sic Jacob et Joseph patriarchae, sic Samson fortissimus ducum, et prophetarum eximius Samuel steriles diu corpore, sed fecundas semper virtutibus habuere genitrices, ut miraculo nativitatis, natorum dignitas nosceretur, et probarentur sublimes in vita futuri, qui in ipso vitae exortu conditionis humanae jura transcenderent; quod vero sequitur: Factum est autem, cum sacerdotio fungeretur Zacharidinem sacerdotii, sorte exiit ut incen
Abbreviated transcription (Latin):
nis in fine ꝓmittit᷑. E rant autẽ iusti
ambo ante dm̃. incedentes in om̃ib
mandatis. et iustificationibus dñi
sine querela. Sepe contingit ut hiqͥ
iam ꝑfecti hominũ estimatione ui¬
dicant᷑: adhuc in ocłis int̾marbitͥs
minꝰ aliquid ꝑfectionis habeant.
quibusdã uirtutũ oꝑibus immodã¬
tius studendo. dum sine scientia dõ
placeappetunt: ꝓrimoꝵ ocłos offen¬
dant. aqua utraq rep̃hensione paren¬
tes beati ioħis immunes ẽẽ declarant᷑:
dequib cum dictum ẽẽt. erant autẽ
rustiambo: continuo subneccit᷑. ante
dm̃. Et cum adiunctum eẽt inceden¬
tes in om̃ib mandatis et iustificatio¬
acsi aꝑte dicat᷑. adeo se mactib pa¬
riter. et cogitationib suis circũ specte
agebant. ut et diuinis obtutib in
occulto. et humano foras iudicio pla¬
cerent: turta illud apłi. ꝓ uidemus
enĩbona ñ solum coram dõ: s etiã
coram hominib. Et ñ erat illis filiꝰ:
eo qđ eẽt elisabeth sterilis: et ambo

Expanded text:
usti ambo ante Deum, incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini sine querela. Saepe contingit ut hi qui jam perfecti hominum aestimatione judicantur, adhuc in oculis interni arbitri, minus aliquid perfectionis habeant; quibusdam virtutum operibus immoderatius studendo, dum sine scientia Deo placere appetunt, proximorum oculos offendant. A qua utraque reprehensione parentes beati Joannis immunes esse declarantur, de quibus cum dictum esset, Erant autem justi ambo, continuo subnectitur, ante Deum; et cum adjunctum esset, Incedentes in omnibus mandatis et justificatioaperte dicatur, Adeo se in actibus pariter et cogitationibus suis circumspecte agebant, ut et divinis obtutibus in occulto, et humano foris judicio placerent, juxta illud Apostoli: Providemus enim bona non solum coram Deo, sed etiam coram homeo quod esset Elizabeth sterilis, et ambo
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a dr̃: quia et ipse specialem p̃cet̾i
sc̃is. eiusdẽ p̃cursionis grãm accepit
et mnauditã eatenus mnundo celestiᷤ
ing̃ssus grãm p̃dicare aduenit. Q
g et grã plenus ertitit. et cet̾is dei
ipso etiam suo nomine signauit.
Meritoq in eiꝰ natiuitate multisex¬
ultandum p̃dicit᷑: ꝑ quẽ sue regen̾a¬
cionis mundo auccor ostendit᷑. Erit
enim magnꝰ coram dño. Notandũ
qđ idem laudis p̃conũ ioħi ab an¬
głõ: qđ ab eugłista parentib fert
illiꝰ. Et illi enĩ iusti ante dm̃n: et hic
coram dño magnꝰ eẽ ꝑhibet᷑. Quam
magnꝰ aut̃ corã dño fu̾it: ipse qui
solus uirtutẽ magnitudinis eiꝰ. et
donauit et nouit dñs insinuat diceis.
Non surrexit int̾ natos mulierum

Expanded text:
r, quia et ipse specialem prae caeteris sanctis ejusdem praecursionis gratiam accepit, et inauditam eatenus mundo coelestis ingressus gratiam praedicare advenit. Qui ergo et gratia plenus exstitit, et caeteris Dei ipso etiam suo nomine signavit. Meritoque in ejus nativitate multis exsultandum praedicitur, per quem suae regenerationis mundo auctor ostenditur. Erit enim magnus coram Domino. Notandum quod idem laudis praeconium Joanni ab angelo quod ab evangelista parentibus fertur illius. Et illi enim justi ante Deum, et hic coram Domino magnus esse perhibetur. Quam magnus autem coram Domino fuerit, ipse qui solus virtutem magnitudinis ejus et donavit et novit, Dominus insinuat, dicens: Non surrexit inter natos mul
Abbreviated transcription (Latin):
ficium sue p̃cursionis dño adhuc in
ut̾o positus. quia loq̃ndo necdum
pot̾at. iam gratulando p̃b̃et: qͣndo
ficut seq̃ntia scĩ eugłii testant᷑. intͣn¬
te beata dĩ genit̾ce. et salutantͤ elisa¬
beth. exultauit ingaudio infans
in ut̃o eiꝰ. S et in eõ qđ illum multoᷤᷤ
rum asseuerat. manifeste angelus
quã magnꝰ coram deo eẽt futurus
indicat: quẽ optimo gen̾e conu̾san¬
di. uitam ꝑacturũ eẽ declarat. Que
enim int̾homines sublimior et dõ
gratior ẽẽ conu̾satio potest: quã eos
etiam alios cotidiano exertitio ad au
animarũ fideliũ adquisitione gau¬
dium semꝑ pat̾e celestis auge: Et
ipse p̃cedet ante illũ in sp̃u et uirtu¬
te helie. Ioh̃s in spũet uirtute helye
in magna uirtute sp̃s scdm eius
aduentũ p̃ueniet: ita ioħs ñ mino¬
re sp̃s potentia p̾̃ditus. p̃uenit pͥ¬
mum. Sicut ille p̃cursor fut᷑us ẽ
iudicis: ita iste p̃cursor factus est

Expanded text:
ficium suae praecursionis Domino adhuc in ficium suae praecursionis Domino adhuc in utero positus, quia loquendo nondum poterat, jam gratulando praeberet, quando sicut sequentia sancti Evangelii testantur, intrante beata Dei genitrice, et salutante Elizabeth, exsultavit in gaudio infans in utero ejus. Sed et in eo quod illum multos rum asseverat, manifeste angelus quam magnus coram Domino esset futurus indicat, quem optimo genere conversandi vitam peracturum esse declarat. Quae enim inter homines sublimior, et Deo gratior esse conversatio potest, quam eoruetiam alios quotidiano exercitio ad aucanimarum fidelium acquisitione gaudium semper patriae coelestis augere? Et ipse praecedet ante illum in spiritu et virtute Eliae. Joannes in spiritu et virtute Eliae na virtute spiritus secundum ejus adventum praeveniet, ita Joannes non minore spiritus potentia praeditus praevenit primum. Sicut ille praecursor futurus est judicis, ita iste praecursor factus est
Abbreviated transcription (Latin):
scõ replebit᷑ adhuc ex ut̾o matͥs sue
et multos filioꝵ isrł conu̾tet addo¬
minũ dm̃ ipsoꝵ. Siquidẽ in eo qđ
illum a uino et sicera. id ẽ ab om̃i. qđ
mebriare potest contmentiã habitu¬
rum asseruit:patent̾ indicauit.q
ab om̃ib uiciis. et mundi illecebs
adhuc ex ut̾o matͥs sp̃u scõ replendũ
ẽẽ memorauit: ꝓfecto quia natus
in mundũ. cunctis uirtutũ fructi¬
b ẽẽt clarificandus ostendit. Qͥdem̃
homo in iniquitatib conceptꝰ ẽ contͣ
morem tñ humane conditionis. ñ
in delictis eum p̃uaricationis. s in
gr̃ã remissionis. mat̾ sua peperit:
Neq enim dubitandũ ẽ quia sp̃s
sc̃s qui eum repleuit: etiam a pec¬
catis om̃ib ab soluit. Constat qͥppe
ueridica patrum sententia: qͥa lege
qui corneliũ ac domũ eiꝰ ante ꝑcep¬
tionem baptismi sua gr̃a consecra¬
uit: ipse utiq ioħem ñ solũ ante
circumcisionẽ. s et ante natiuitatem
eiusdem gr̃e mun̾e ꝑfudit: ita ut of¬

Expanded text:
c ex utero matris suae, et multos filiorum Israel convertet ad Dominum Deum ipsorum. Siquidem in eo quod illum a vino et sicera, id est ab omni quod inebriare potest, continentiam habiturum asseruit, patenter indicavit, quia ab omnibus vitiis et mundi illecebriadhuc ex utero matris Spiritu sancto replendum esse memoravit, profecto quia natus in mundum, cunctis virtutum fructibus esset clarificandus ostendit. Quid enhomo in iniquitatibus conceptus est, contra morem tamen humanae conditionis non in delictis eum praevaricationis, sed in gratia remissionis mater sua peperit? Neque enim dubitandum est quia Spiritus sanctus qui eum replevit etiam a peccatis omnibus absolvit. Constat quippe veridica Patrum sententia quia lege qui Cornelium et domum ejus ante perceptionem baptismi sua gratia consecravit, ipse utique Joannem non solum ante circumcisionem, sed et ante nativitatem ejusdem gratiae munere perfudit, ita ut of
Abbreviated transcription (Latin):
cecdẽt. Quas uidelicet partes talit̾ ordi¬
nauit. ut singli pontifices cum subie¬
ccis sibi sac̾dotib ꝑ octonos ministra¬
rent dies: hocẽa sabb̃o usq ad sabb̃m
et cum om̃s gradu sac̾dotali eẽnt equa
speciali reu̾entia ac potestate p̃mineis
sũmi sacdotis nom̃ hab̃et. Qui autẽ
ordo partrum earundem seruari
deb̾et: missa coram dd rege. et pͥncipi¬
bus familiarũ sac̾dotaliũ. et leuiticaꝵ
sorte querebat᷑. In quarum distbuti¬
one sortiũ. abia de cuiꝰ uice et gen̾ati¬
one zacharias oritur. octauo loco positꝰ
inuenit᷑. Et recte p̃co noui testam̃ti in
qͦ głã resurtectionis mundo declarat᷑
loco octaue sortis nascit᷑: qͥa et dñs
nr̃ una sabb̃i que ẽ adie conditionis
octaua resurrex̃ a mortuis: et nobis
quietis animarũ que ẽ in alia uita.¬

Expanded text:
cederet. Quas videlicet partes taliter ordicederet. Quas videlicet partes taliter ordinavit ut singuli pontifices cum subjectis sibi sacerdotibus, per octonos dies, hocEt cum omnes gradu sacerdotali essent aequalspeciali reverentia ac potestate praeeminens, summi sacerdotis nomen haberet. Qui autem ordo partium earumdem servari deberet, missa coram David rege et principibus familiarum sacerdotalium, et Levitarum sorte quaerebatur. In quarum distributione sortium, Abia, de cujus vice et genere Zacharias oritur, octavo loco positus invenitur. Et recte praeco Novi Testamenti, in quo gloria resurrectionis mundo declaratur, loco octavae sortis nascitur: quia et Dominus noster una sabbati, quae est a die conditionis octava, resurrexit a mortuis, et nobiquietis animarum, quae interim in alia vita
Abbreviated transcription (Latin):
gis hoc ꝑ filium eiꝰ salomonẽ uellet im¬
pleri: nichilominꝰ ipse dauid om̃ia
que ad futurã eiꝰdem templi constru¬
ccionẽ ut reu̾entiam ꝑtin̾ent. sollicit᷑
p̃pararecurauit. Unde etiam canto¬
res statuit: qͥ temꝑe sacrificii cotidie
psalmos cum melodia resonarent
atq animos popłĩ circum stantis ad
memoriã amoremq celestiũ. ñ so¬
lum sublimitate u̾boꝵ que dicebais:
s etiam suauitate sonoꝵ qua dicebañ
erig̾ent. Uolensq ut crescente cultu
et magnificentia templi. decus qͦq
ministii illiꝰ. et ministrantiũ crescet
cetus: conuocauit omnẽ ꝓgeniẽ filioꝵ
aaron. et eos indelicet qui de eleatar
et illos qui de ytamar stirpe descen¬
derant: diuisitq hos in partes uigin¬
ti quatuor: ac debis singłis singłos
pontifices eligens. cet̾os qui in Partib̾
cum uita decfdet: quic̃q in eiꝰ parte
obtimus putaret᷑. ei in pontificatu suc¬

Expanded text:
gis hoc per filium ejus Salomonem vellet imgis hoc per filium ejus Salomonem vellet impleri, nihilominus ipse David omnia quae ad futuram ejusdem templi constructionem vel reverentiam pertinerent, sollicitus praeparare curavit. Unde etiam cantores statuit qui tempore sacrificii quotidie psalmos cum melodia resonarent, atque animos populi circumstantis ad memoriam amoremque coelestium, non solum sublimitate verborum quae dicebantur, sed etiam suavitate sonorum qua dicebantur, erigerent. Volensque ut crescente cultu et magnificentia templi, decus quoque ministerii illius et ministrantium cresceret coetus, convocavit omnem progeniem filiorum Aaron, et eos videlicet qui de Eleazar, et illos qui de Ithamar stirpe descenderant, divisitque hos in partes viginti quatuor, ac de his singulis singulos pontifices eligens, caeteros qui in partibus cum vita decederet, quicunque in ejus parte optimus putaretur, ei in pontificatu suc
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tulit longam so li tudiniᷤᷤ sitim et
esuriem. continuis hostiaꝵ sollemniiᷤ :
pilis cameloꝵ. et cinctuizone pellicie.
auro textas pontificũ postposuit sto¬
las. Utquid enĩ hec fres mei . nͥ ut his
qui m̾ito iusticie ꝑfectioris. auccorita¬
tem sibi p̃dicandi asciui̾at. ipse etiam
et p̃cursor eriste̾t: Si uͦ fr̃nitatẽ urãm
audire delectat. qui sit abia de cuius
uice zacharias genꝰ duxisse phibetur.
hic temꝑib dauid regis. sũmus erat
sac̾dos. Siquidẽ iubente dño ꝑ moy¬
sen. pͥmo unus in lege pontifex aaroi
ẽ constitutus. post cuiꝰ mortẽ eleatar
filius eiꝰ sac̾dotium suscepit: et hocqͦ
mortuo. finees filius eiꝰ sacerdotii suc¬
cessor extitit: et sicusq ad temꝑa dauid
ꝑ annos circit̾ quadringentos septua¬
ginta. unus post unũ extitere pontifi¬
catus heredes. Ac uͦ dauid cũ magno
feruens studio religionis. templum
dño condere desidasset: dñs autẽ ma¬

Expanded text:
Praetulit longam solitudinis sitim et Praetulit longam solitudinis sitim et esuriem continuis hostiarum solemniis, pilis camelorum et cinctui zonae pelliceae, auro textas pontificum postposuit stolas. Ut quid enim haec, fratres mei, nisi ut is qui merito justitiae perfectioris auctoritatem sibi praedicandi asciverat, ipse etiam et praecursor existeret? Si vero fraternitatem vestram audire delectat quis sit Abia, de cujus vice Zacharias genus duxisse perhibetur, hic temporibus David regis summus erat sacerdos. Siquidem jubente Domino per Moysen, primo unus in lege pontifex Aaron est constitutus, post cujus mortem Eleazar filius ejus sacerdotium suscepit. Et hoc quoque mortuo, Phinees filius ejus sacerdotii successor exstitit, et sic usque ad tempora David per annos circiter quadringentos septuaginta, unus post unum exstitere pontificatus haeredes. At vero David cum magno fervens studio religionis templum Domino condere desiderasset, Dominus autem ma
Abbreviated transcription (Latin):
hostiam deo in odorẽ suauitatis. Uñ
scͥptumẽ. Iurauit dñs et ñ penitebit
eum: tues sac̾dos in et̾num scd̃m ordi¬
nem melchisedech. Melchisedech qͥppe
ut legimꝰ. sac̾dos dĩ summi. longe legał
sac̾dotii temꝑa p̃cessit. offerens dño panẽ
et uinum. Et ideo redemptor nr̃ sa
dech: quia ablatis uictimis legalibus
idem sacͥficii genꝰ. in misteriũ sui cor¬
poris et sanguinis. in nouo testam̃to
offerendum instituit. Quis gͦ con-¬
gruentiꝰ translationẽ legalis. et sub¬
stitutionẽ euglici sac̾dotii. quã sũmi
iurta legem sac̾dotis filiꝰ ꝓpħaret: Q
cum et ipse summꝰ sac̾dos. scđm legẽ
exist̾e posse uideret᷑: maluit docente
intͥnsecus incõmutabili ratione u̾ita¬
tis. noui sac̾dotis p̃co: quam successor
et heres exist̾e̾ uet̾is maluit doctꝰ in
spũ uocatis in desertum popłis. noui
testam̃ti sacram̃ta p̃dicare: quã ad
se uenientib in templũ. glosissimo
illi tc̃ temꝑis sac̾dotii uet̾is officio p̃eẽ.

Expanded text:
itatis. Unde scriptum est: Juravit Dominus et non poenitebit eum , tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Melchisedech quippe, ut legimus, sacerdos Dei summi, longe legalis sacerdotii tempora praecessit, offerens Deo panem et vinum. Et ideo Redemptor noster dech, quia ablatis victimis legalibus, idem sacrificii genus in mysterium sui corporis et sanguinis in Novo Testamento offerendo instituit. Quis ergo congruentius translationem legalis, ut substitutionem evangelici sacerdotii, quam summi juxta legem sacerdotis filius prophetaret? Qui cum et ipse summus sacerdos secundum legem existere videretur posse, maluit docente intrinsecus incommutabili ratione veritatis novi sacerdotis praeco, quam successor et haeres existere veteris. Maluit doctus in spiritu vocatis in desertum populis Novi Testamenti sacramenta praedicare, quam ad se venientibus in templum, gloriosissimo illo tunc temporis sacerdotii veteris officio praeesse.
Abbreviated transcription (Latin):
peu̾ent. hoꝵ ultimꝰ. et quasilimes qͥdã
legis et eugłii. figure et u̾itatis. ioħs appa¬
ruit: dño attestante qui ait. Lex et ꝓpħe
usq ad ioħem. Ex eo enim regnũ dei
solum p̃dixerant: ille et pͥmo uentu¬
rum ꝓphando signauit: et mox ueni¬
entem ostñdendo monstrauit. Qui
certe grã dispensationis ñ solũ iustis
s et de pontificali stirpe ortis parentibꝰ
natꝰ. asserit᷑. fu̾it enim sac̾dos. sicut ex
lectione euglica audiuimꝰ nommne za¬
charias de uice abia: et uxor illi de fili¬
abus aaron: et nom̃ eiꝰ elisabech. Erais
autẽ iusti ambo ante dm̃. Iustis qͥ ppe
parentib ẽ genit᷑: ut eo confidentius
quasi nouicia didicisset: s uelut here¬
ditario iure a ꝓgenitorib accepta ser¬
uaret. De sac̾dotali ꝓsapia ortus ẽ: ut
eo potentiꝰ mutationẽ sac̾dotii p̃cona¬
ret᷑: quo ipsum ad sac̾dotale genꝰ ꝑtin̾e
claresc̾et. Redemptor ecenĩ nr̃ in car¬
ne apparens. sic̃ rex nob̃ fieri dignatꝰ

Expanded text:
erent. Horum ultimus et quasi limes quidam legis et Evangelii, figurae et veritatis Joannes apparuit, Domino attestante qui ait: Lex et prophetae usque ad Joannem, ex eo regnum Dei solum praedixerant, ille et primo venturum prophetando signavit, et mox venientem ostendendo monstravit. Qui certe gratia dispensationis non solum justis, sed et de pontificali stirpe ortis parentibus natus asseritur. Fuit enim sacerdos, sicut ex lectione evangelica audivimus, nomine Zacharias, de vice Abia, et uxor illi de filiabus Aaron, et nomen ejus Elisabeth. Erant autem justi ambo ante Dominum. Justis quippe parentibus est genitus, ut eo confidentius quasi novitia didicisset, sed velut haereditario jure a progenitoribus accepta servaret. De sacerdotali prosapia ortus est, ut eo potentius imitationem sacerdotii praeconaretur, quo ipsum ad sacerdotale genus pertinere claresceret. Redemptor etenim noster in carne apparens, sicut rex nobis fieri digna
Abbreviated transcription (Latin):
tua pariet tͥfilium: ñ arbitrandũ
quia pontifex qui ꝓ poplõ orat᷑us
intrau̾at. mutato repente animo
ꝓpͥuatis negociis ceꝑit rogare:ma¬
rime ꝓlib̃is. a quoꝵ gen̾atione in
tantũ homo senex ac decrepitꝰ. spẽ
totam au̾terat: ut neq angło ꝓmit¬
tenti credẽt nasci sibi filium posse.
S hoc certissime sciendũ. qͥa ꝓppłi
saluatione rogabat:quẽ et mari¬
mo peccatoꝵ languore ueratũ. et in¬
suꝑ alienigene regis dñio p̃ssum.
nou̾at. Unde anglico oracło. et se
ordie salus quam querebat ẽe uen¬
tura didicit: qͥa uidelicet nascetur
sibi filius. qui ꝓpħa et doctor eximiꝰ
existens. eundem popłm ad uiam
u̾itatis. spemq ꝓmende salutis coi¬
uert̾et. et mox sequeret᷑ ipse saluator

Expanded text:
pariet tibi filium, non est arbitrandum quod pontifex, qui pro populo oraturus intraverat, mutato repente animo, pro privatis negotiis coeperit rogare, maxime pro liberis, a quorum generatione in tantum homo senex ac decrepitus spem totam averterat, ut neque angelo promittente crederet nasci sibi filium posse. Sed hoc certissime sciendum quia pro populi salvatione rogabat, quem et maximo peccatorum languore veenigenae regis dominio pressum noverat. Unde angelico oraculo et se ordine salus quam quaerebat esset adventura didicit: quia videlicet nasceretur sibi filius qui propheta et doctor eximius existens, eumdem populum ad viam veritatis spemque promerendae salutis converteret, et mox sequeretur ipse Salvator,
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾tat cor patrum ad filios: et cor
filioꝵ ad patres eoꝵ. Unum igrt᷑ atq
idem utͥusq opus ẽ. fidem scilic atq
intellectum quẽ habuere patres.
filioꝵ m̃tib p̃dicando infundere.
Nam patres et iusti appellabant᷑
uetessc̃i: de quib saluator ait disci¬
plis. M ulti ꝓpħe et iusti cupierunt
uidẽ que uos uidetis: et ñ uiderunt.
filii uͦ et incredibiles. illius eu ho

Expanded text:
cor filiorum ad patres eorum . Unum igitur atque idem utriusque opus est, fidem scilicet atque intellectum, quem habuere patres, filiorum mentibus praedicando infundere. Nam patres et justi appellantur veteres sancti, de quibus Salvator ait discipulis: Multi prophetae et justi cupierunt videre quae vos videtis, et non viderunt. Filii vero et incredibil
Abbreviated transcription (Latin):
et redemptor nr̃. multos dis¬
pensationis sue testes p̃misit
et nuntios: qui diu̾sis cemꝑib diu̾siᷤ
ifrlitice plebis tͥbub orti. ñ diu̾sa fide
s uno eodemq ꝑ om̃ia sensu. eiꝰdem

Expanded text:
et Redemptor noster multos dispensationis suae testes praemisit et nuntios, qui diversis temporibus diversis Israeliticae plebis tribubus orti, non diversa fide, sed uno eodemque per omnia sensu,
Abbreviated transcription (Latin):
dum ꝑsuasi. ac de immortalib sunt
peccando mortales effecti. Recte ꝑser¬
pentem eneum dñs ostñdit᷑. qͥ uenit
in similitudinẽ carnis peccati: quia
sic̃ eneus serpens effigiem quidẽ igni¬
tis serpentib similem. s nullũ ꝓrsuᷤ
in suis m̃bris habuit ardorẽ uenem
nocentis: qͥn potiꝰ ꝑcussos a serpen¬
tibus sua exaltatione sanabat: sic ni¬
mirum. sic redemptor humanige¬
neris. ñ carnem peccati. s similitu¬
dinẽ induit carnis peccati: in qua
mortẽ crucis patiendo. credentes
in se ab om̃i peccato. et ab ipsa etiã
morte liberaret.Sic̃gͦ moyses exal¬
tauit serpentẽ in deserto. ita m¬
quit exaltari oportet filiũ hominis
quia sic̃ illi qui exaltatũ ꝓsigno ser¬
pentem eneũ aspiciebant. sanabant᷑
ad temp̃ a temꝑali morte et plaga
quã serpentiũ morsus intulerat:
ita et qui myst̾ium dñice passionis
credendo. confitendo. sincerit̾ imitaa¬
do afpiciunt. saluant᷑ in ꝑpetuũ ab

Expanded text:
dum persuasi, ac de immortalibus sunt dum persuasi, ac de immortalibus sunt peccando mortales effecti. Recte per serpentem aeneum Dominus ostenditur qui venit  similitudine carnis peccati: quia sicut aeneus serpens effigiem quidem ignitis serpentibus similem, sed nullum prorsus in suis membris habuit ardorem veneni nocentis; quin potius percussos a serpentibus, sua exaltatione sanabat: sic nimirum, sic Redemptor humani generis, non carnem peccati, sed similitudinem induit carnis peccati, in qua mortem crucis patiendo, credentes in se ab omni peccato et ab ipsa etiam morte liberaret. Sicut ergo Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita inquit exaltari oportet Filium hominis. Quia sicut illi qui exaltatum pro signo serpentem aeneum aspiciebant, sanabantur ad tempus a temporali morte et plaga quam serpentium morsus intulerat, ita et qui mysterium Dominicae passionis credendo, confitendo, sinceriter imitando aspiciunt, salvantur in perpetuum ab
Abbreviated transcription (Latin):
meroꝵ. quia ꝑtesus in heremo popłs
isrł itiñis longi ac laboris. murmu¬
rauit contͣ dñm et moysen: ideoq
nitos: ad quoꝵ plagas et mortes plu¬
rimoꝵ. cum clamarent ad moysen
et ille oraret ꝓ eis: iussit eũ dñs facere
serpentẽ eneum. et pon̾e ꝓsigno. Qui
pentiũ ignitoꝵ. uenena st̃ et incen¬
tiua uricioꝵ. que animã quã tangt̃
sp̃uali morte ꝑimunt. Et bñ mur¬
murans contra dñm popłs serpen¬
tium morsib sternebat᷑: ut ex ordi¬
ne flagelli ext̾ĩoris agnosc̾et. qͣntam
intꝰ ꝑniciem murmurando pat̾etur.
E raltatio serpentis enei. quẽ dum
ꝑcussi aspice̾nt sanabant᷑: passioẽ
nr̃i redemptoris nr̃i in cruce: in cuiꝰ¬
solum fide regnũ mortis et peccati
suꝑatur. Recte etenĩ ꝑ serpentes pec¬
cata que animã simul et corpꝰ ad in¬
c̾itum trahunt expͥmunt᷑. ñ solum
quia igniti: quia uirulenti: qͥa ad
serpentẽ pͥmi parentss nr̃i ad peccan¬

Expanded text:
merorum, quia pertaesus in eremo populus merorum, quia pertaesus in eremo populus Israel itineris longi ac laboris, murmuravit contra Dominum et Moysen; ideoque entes, ad quorum plagas et mortes plurimorum, cum clamarent ad Moysen, et ille oraret pro eis, jussit eum Dominus facere serpentem aeneum, et ponere pro signo. Qui pentium ignitorum, venena sunt, et incentiva vitiorum, quae animam quam tangunt spiritali morte perimunt. Et bene murmurans contra Dominum populus serpentium morsibus sternebatur, ut ex ordine flagelli exterioris agnosceret quantam intus perniciem murmurando pateretur. Exaltatio autem serpentis aenei, quem dum percussi aspicerent, sanabantur, passio est nostri Redemptoris solum fide regnum mortis et peccati superatur. Recte etenim per serpentes peccata, quae animam simul et corpus ad interitum trahunt, exprimuntur, non solum quia igniti, quia virulenti, quia ad serpentem primi parentes nostri ad peccan
Abbreviated transcription (Latin):
ei qui descendit de celo. et ẽ in celo. se
uera fidĩ et dilectionis unitate coniun¬
gat. aꝑte intelligens. quia nullo alio
ordine. nͥ ꝑ eum qui descendit decelo
potest ascendẽ in celum. Inde alias
ipse dicit. Ac mo uenit ad patrem nͥ
ꝑ me. Hec idõ nichodemo. idõ citnctiᷤ
dicunt᷑ cathecuminis: ut discant eiꝰ
m̃bris renascendo incorporarr:ꝑquẽ
possint ascendẽ in regnũ dĩ. Et qͥa
ascensio uł ing̃ssus regni fieri ñ pot̃
abꝰq fide et sacram̃tis dñice passionis:
recte subinfert᷑. Et sic̃ moyses exaltauit
serpentem in deserto. ita exaltariopor¬
tet filiũ hominis: ut om̃is qͥcredit
in ipsum ñ ꝑeat: s habeat uitã et̾nam
Mira magisterii celestis arte dñi magi¬
strum legis mosaice. ad sp̃ualẽ legis
eiusdem sensũ inducit. recordans hy¬
storie uet̾is. et hanc in figam sue passi¬
onis. atq humane saluationis factã
edisserens. Narrat quippe liber nu¬

Expanded text:
ei qui descendit de coelo  Al. add. de ei qui descendit de coelo  Al. add. de vera fidei et dilectionis unitate conjungat. Aperte intelligens quia nullo alio ordine, nisi per eum qui descendit de coelo, potest ascendere in coelum. Unde alias ipse dicit: Nemo venit ad Patrem nisi per me . Haec ideo in Nicodemo cunctis dicuntur catechumenis, ut discant ejus membris renascendo incorporari, per quem possint ascendere in regnum Dei. Et quia ascensio vel ingressus regni fieri non potest absque fide et sacramentis dominicae passionis, recte subinfertur: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis, ut in ipsum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Mira magisterii coelestis arte Dominus magistrum legis Mosaicae ad spiritalem legis ejusdem sensum inducit, recordans historiae veteris, et hanc in figuram suae passionis atque humanae salvationis factam edisserens. Narrat quippe liber Nu
Abbreviated transcription (Latin):
electoꝵ omniũ caput ẽ: itemq om̃s
electi eiꝰdem capitis m̃bra st̃: dicente
apło. Et ipsum dedit caput supra
omnẽ eccłiam. Et rursũ. Uos enim
estis corpꝰ .xp̃i: et m̃bra de m̃bro. Ne¬
mo gͦ ascendit in celũ nͥ qͥ descendit
de celo: filiꝰ hominis qui ẽ in celo.¬
lum. n̾ rp̃c in corpore suo qđ ẽ eccłiã. qͥ
in se ipso quidem pͥmum cernentib
aplĩs. eminentiorib nimirũ m̃bris
suis ascendit: et exinde in m̃bris suis
cotidie ascendens. se colligit in celũ.
hinc ẽ enim qđ ipsum corpus eiꝰ int̾
et dicit. Nc̃autẽ exaltauit caput meũ
suꝑ immicos meos. Ac si patent̾ di¬
cat. Qui occisum a iudeisxp̃m capt
uidelicet meũ suscitauit a mortuis.
ac frustratis om̃ib inimicoꝵ insidi¬
is subleuauit in celum: sꝑo me etiã
de p̃sentib ꝑiculis eruens. meo capi¬
ti iungat in regno: quia nemo ascen¬
dit in celum. nͥ qui descendit de celo.
Quisquis in celum ascendẽ defidãt:

Expanded text:
electorum omnium caput est; itemque omnes electi ejusdem capitis membra sunt, dicente Apostolo: Et ipsum dedit caput super omnem Ecclesiam ; et rursum, Vos enim estis corpus Christi, et membra de membro . Nemo ergo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis, qui est in coelo.lum, nisi Christus in corpore suo, quod est Ecclesia. Qui in seipso quidem, primum cernentibus apostolis, eminentioribus nimirum membris suis ascendit, et exinde in membris suis quotidie ascendens, se colligit in coelum. Hinc est enim quod ipsum corpus ejus inter et dicisuper inimicos meos , ac si aperte dicat: Qui occisum a Judaeis Christum, caput videlicet meum suscitavit a mortuis, ac frustratis omnibus inimicorum insidiis sublevavit in coelum, spero me etiam de praesentibus periculis eruens meo capiti jungat in regno. Quia ergo nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, quisquis in coelum ascendere desiderat,
Abbreviated transcription (Latin):
uidet sapient̾ ac diligent̾ his que au¬
dit intendẽ. Celestis namq ẽ ascensio
eiꝰ ad uitam sempit̾nam: t̾rena uͦ ex
altatio eiꝰ ad mortem temporalem.
Dicit gͦ de celestib. Et nemo ascendit
filius hominis qui ẽ in celo. Subiun

Expanded text:
vidit sapienter ac diligenter his quae auvidit sapienter ac diligenter his quae audiret intendere. Coelestis namque est ascensio ejus ad vitam sempiternam; terrena vero ejus exaltatio ad mortem temporalem. Dicit ergo de coelestibus: Et nemo ascendit Filius homini
Abbreviated transcription (Latin):
quo uadat: id ẽquia a gr̃a regen̾atio¬
nis uenit in adoptionem filioꝵ dĩ: et
ignoras: Non quasi insultare uolenꝰ
ei qui magister uocet᷑ cum sit ignarꝰ
sacram̃toꝵ celestiũ: s ad humilitatis
illum uiam ꝓuocans. sine qua ianua
celestis. ñ potest inueniri. Si t̾renadixi
uob̃ et ñ creditis: quomͦ si dixero uob̃
celestia credetis: Terrena illis dir̃. ut
in fuꝑiore lectione inuenimꝰ: cũ de
passione ac resurrectione sui corporis
qđ de terra assumpserat. loqueretur
dicens. Soluite templum hoc: et in
tͥb dieb excitabo illud. Non tñ crede¬
bãt u̾bo qđd dix̃: s ne hoc quidem in¬
tellig̾e ualebant. quia ñ de alio quã
de templo corporis sui dic̾et. Qui ergo
terrena audientes ñ capiebant: qͣnto
minꝰ ad celestia. id ẽ diuine gen̾ationiᷤᷤ
capienda mystĩa sufficiunt: Addit
autẽ adhuc dñs. et de celestib sacram̃¬
tis. et de terrenis instruere eum:quẽ

Expanded text:
quo vadat; id est, quia per gratiam regeneratioquo vadat; id est, quia per gratiam regenerationis venit in adoptionem filiorum Dei, et ignoras? Non quasi insultare volens ei, qui magister vocetur, cum sit ignarus sacramentorum coelestium, sed ad humilitatis illum viam provocans, sine qua janua coelestis non potest inveniri. Si terrena dixi vobis, et non creditis, quomodo, si dixero vobis coelestia, credetis? Terrena illis dixit, ut in superiore lectione invenimus, cum de passione ac de resurrectione sui corporis, quod de terra assumpserat, loqueretur, dicens: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud; non tamen credebant verbo quod dixit; sed ne hoc quidem intelligere valebant, quia non de alio, quam de templo corporis sui diceret. Qui ergo terrena audientes non capiebant, quanto minus ad coelestia, id est divinae generationis capienda mysteria sufficiunt? Addit autem adhuc Dominus et de coelestibus sacramentis, et de terrenis instruere eum quem
Abbreviated transcription (Latin):
quo hec in t̾ra loquebat᷑. iam fuisse
in celo. Nota ẽ namq confessio fidĩ
catholice. quia descendens de celo
filius dĩ. filiũ hominis in ut̃o uir¬
ginali suscepit: eumq completa
dispensatione passionis sue resusci¬
tauit a mortuis et assumpsit in ce¬
lũ. Nongͦ caro xp̃i descendit de celo
neq ante tempꝰ ascensionis erat in
celo. Et qua ratione dr̃. ñ qui desceu¬
dit de celo. filiꝰ hominis qui ẽ in celo:
istens nat᷑is: Atq ideo filiꝰ hominis
recte dr̃ et descendisse de celo.& ante
passionẽ fuisse in celo: quia qđ insua
nat᷑a hab̃e ñ potuit. hoc in filio dĩ a qͦ
assumptꝰ ẽ habuit: sic̃ ꝓpt̾ eandẽ uniꝰ
xp̃i ꝑsonam. que exduab extat na
substantia. s in homine assump¬
to. sanguinẽ quẽ ꝑ ecclĩa funderet
habuit. Hincetiam psalmista dicit.
ascendit ds̃ in iubilatione. Quomͦ
enim ds̃ nͥ in homine ascendẽt̾. qui
in sue nat᷑a maiestatis. semꝑ ubiq p̃¬
sens adest: S et hoc querendũ qͦmͦ

Expanded text:
in terra loquebatur, 492 jam fuisse in coelo? Nota est namque confessio fidei catholicae, quia descendens de coelo Filius Dei, Filium hominis in utero virginali suscepit, eumque completa dispensatione passionis suae resuscitavit a mortuis, et assumpsit in coelum. Non ergo caro Christi descendit de coelo, neque ante tempus ascensionis erat in coelo. Et qua ratione dicitur: Nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo, nis recte dicitur et descendisse de coelo, et ante passionem fuisse in coelo, quia quod in sua natura habere non potuit, hoc in Filio Dei, a quo assumptus est, habuit; sicut propter eamdem unius Christi personam, quae ex duabus exstat natsententia, sed in homine assumpto sanguinem, quem pro Ecclesia funderet, habuit. Hinc etenim Psalmista dicit: Ascendit Deus in jubilatione . Quomodo enim Deus, nisi in homine, ascenderet, qui in suae naturae majestate semper ubique praesens adest? Sed et hoc quaerendum, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
t̾am solent figurari. hominib se ꝓ¬
mitt̾e monstraret: illis marime qͥ
ꝑ cordis sui munditiã ipsi altare
aureũ effici: qui ꝓpe ing̃ssũ regni
celestis. sedula cogitatione assistere
qui aromata orationũ ꝑ ignẽ amoriᷤᷤ
dõ incendẽ. qui dic̾e possunt cum
In ꝓpha. Dirigat᷑ oratio mea sicut
incensum in conspectu tuo. Qđaũt

Expanded text:
tram solent figurari, hominibus se ptram solent figurari, hominibus se promittere monstraret: illis maxime qui per cordis sui munditiam ipsi altare aureum effici, qui prope ingressum regni coelestis sedula cogitatione assistere, qui aromata orationum per ignem amoris Deo incendere, qui dicere possunt cum Propheta: Dirigatur oratio mea sicut incensu
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. qđ uor ꝓtulit: uerum etiã statu
temꝑis et loci situ. in quo apparuit
gr̃e quã euglirare uen̾at testimoniũ
ꝓhibet. Tempore quippe oblationiᷤᷤ
sac̾doti apparuit: ut uerum se eter¬
numq pontificem. ueram ꝓ mundi
salute hostiam uent᷑am p̃dicare sig¬
naret. Stabat iuxta altare incensi:
ut noui testam̃ti p̃conem se uenisse
doc̾et. Duo namq altaria erant in
templo:que duo testam̃ta signant
mecctia. Pnrũ altare holocausti ere
cooꝑtũ et ante fores templi ad offeren¬
das uictimas et sacͥficia positũ: qđ
carnales uet̾is testam̃ti cultores signi¬
ficat. Deinde altare incensi. aurotec¬
tum. ꝓpe ostium scã scoꝵ. ad adolenda
timiamata erat statutum: qđ int̾io¬
rem ꝑfectioremq noui testam̃ti. et
cultoꝵ illius grãm designat. Stabat
etiam a dertͥs erusdem altaris: ut ñ
terrena et infima. s gaudia celestis
et sempit̾ne beatitudinis. que ꝑdex¬

Expanded text:
x protulit, verum etiam statu x protulit, verum etiam statu temporis, et loci situ in quo apparuit, gratiae quam evangelizare venerat, testimonium perhibet. Tempore quippe oblationis sacerdotii apparuit, ut verum se aeternumque pontificem veram pro mundi salute hostiam venturam praedicare signaret. Stabat juxta altare incensi, ut Novi Testamenti praeconem se venisse doceret. Duo namque altaria erant in templo, quae duo Testamenta signant in Ecclesia. Primum altare holocausti aere coopertum, et ante fores templi ad offerendas victimas et sacrificia positum, quod carnales Veteris Testamenti cultores significat. Deinde altare incensi auro tectum, prope ostium Sancti sanctorum, ad adolenda thymiamata erat statutum, quod interiorem perfectioremque Novi Testamenti et cultorum illius gratiam designat. Stabat etiam a dextris ejusdem altaris, ut non terrena et infima, sed gaudia coelestis et sempiternae beatitudinis, quae per dex
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ad multoꝵ erhaurienda peccata:
scdo sine peccato apparebit expectan¬
tib se in salutẽ. Qđ autẽ pontifice
ad rogandum ing̃diente scũariũ
neminẽ hominũ in tab̃nacło ẽẽ li¬
cebat. donec ȩriret: infirmitatem
scẽ eccłie designat: que ꝓ fide eiꝰ pati
necdum erat idonea. Qđ in ipsis pa¬
tefactum ẽ aplis: qui inchoata eadem
passione illius. om̃s relicto eo fugert̃.
Egd iebat᷑ autẽ expleta expiatione por¬
tifex: ut aliis tab̃nacłm intrandi fa¬
cultas daret᷑: quia ꝓfecto sue sacrifi
hostias. ñ solum deuotione oꝑis et
corda qͦ roborauit. Hec de obseruan¬
tia festiuitatis legalis latiꝰ exposin¬
mus: ut agnosc̾et karitas ur̃a quam
congruenter in ea noua gr̃e p̃conia
sumpserint exordium: in qua tam
multiplicit̾ opus eiusdẽ gre. et totiꝰ
mundi redemptio signabat᷑. appa-¬
rint autẽ oranti zacharie angłs ut
stans a dextͥs altaris incensi.Qui no¬
tandum qđ ñ solum uirtute sermo¬

Expanded text:
ad multorum exhaurienda peccata, secundo sine peccato apparebit exspectantibus se in salutem . Quod autem pontifice ad rogandum ingrediente sanctuarium, nemini hominum in tabernaculo esse licebat donec exiret, infirmitatem sanctae Ecclesiae designat, quae pro fide ejus pati necdum erat idonea. Quod in ipsis patefactum est apostolis qui, inchoata eadem passione illius, omnes relicto eo fugerunt. Egrediebatur autem expleta expiatione pontifex, ut et aliis tabernaculum intrandi facultas daretur, quia perfecto suae sacrifichostias non solum devotione  Al., dquoque corda roboravit. Haec de observantia festivitatis legalis latius exposuimus, ut agnosceret charitas vestra quam congruenter in ea nova gratiae praeconia sumpserint exordium, in qua tam multipliciter opus ejusdem gratiae et totius mundi redemptio significabatur. Apparuit autem oranti Zachariae angelus, stans e dextris altaris incensi. Quo notandum q
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ ei. Am̃ am̃ dico tͥ: nͥ quis natꝰ fu̾it
denuo:ñ potest uidẽ regnum dĩ. Que
sententia tanto aꝑtius cunctis fidelibꝰ
lucet: qnͣto constat quia sine huiꝰ luce
fideles ẽẽ nequeunt. Quis etenim sine
lauachro regen̾ationis remissionẽ pec¬
catoꝵ consequi: et regnũ ualet intrare
celoꝵ. S nichodemꝰ qui nocte uenitad
dñm. necdum lucis myst̾ia caꝑe nouerat.
Nam et nor in qua uenit: ipsam eius
qua p̃mebat᷑ ignorantiã designat.
Necdum enim eoꝵ num̃o sociatꝰ erat
quib loquit᷑ apłs. fuistis aliquando
tenebre. nc̃ autẽ lux in dño: s int̾eos¬

Expanded text:
dixit ei: Amen amen dico vobis: Nisi quis renatus fuerit denuo, non potest videre regnum Dei. Quae sententia tanto apertius cunctis fidelibus lucet, quanto constat quia sine hujus luce fideles esse nequeunt. Quis etenim sine lavacro regenerationis, remissionem peccatorum consequi, et regnum valet intrare coelorum? Sed Nicodemus, qui nocte venit ad Jesum, necdum lucis mysteria capere noverat; nam et nox, in qua venit, ipsam ejus qua premebatur ignorantiam designat; necdum enim eorum numero sociatus erat, quibus ait Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domin
Abbreviated transcription (Latin):
nasci. cum sit senex: Numquid potest
in uentrem matͥs sue it̾ato introtre
et nasci: Quia enim scde natiuitatis ad¬
huc nescius ꝑseu̾abat. de salute autem
sua iam sollicitus extiterat: necessario
de una quam nouerat natiuitate. an
posset it̾ari. uł quo ordine regen̾atio
posset impleri. querebat: nehuiꝰ erꝑs
remanendo. uite celestis particeps esse
nequiret. Notandum uͦ. qͥa qđ de car¬
nalidir̃. hoc etiam de sp̃uali ẽ generati¬
one sentiendũ: nequaꝗͣ uidelicet eam
postquã semel er pleta fu̾it posse repe¬
ti. Siue enim hereticuis. siue scismaticꝰ
siue fascmorosus quisq in confessione
scẽ tͥnitatis baptiret: ñ ualet ille qͥ bap¬
tiratus ẽ a bonis catholicis rebaptiza¬
ri: ne confessio ut inuocatio tanti
nominis uideat᷑ ad nullari. Et quia
nichodemꝰ ad pͥmã dñi responsionẽ
sollicitus. quomꝰ sit intelligenda diligen¬
ter inquirit: meretur iam pleniꝰ instrui
et quia scda natiuitas. ñ carnalis. s sp̃u¬

Expanded text:
nasci, cum sit senex? Nunquid potest in ventrem matris suae iterato introire et nasci? Quia enim secundae nativitatis adhuc nescius perseverabat, de salute autem sua jam sollicitus exstiterat, necessario de una quam noverat nativitate, an posset iterari, vel quo ordine regeneratio posset impleri, quaerebat, ne hujus expers remanendo, vitae coelestis particeps esse nequiret. Notandum autem quia quod de carnali dixit, hoc etiam de spirituali est generatione sentiendum, nequaquam videlicet eam postquam semel expleta fuerit, posse repeti. Sive enim haereticus, sive schismaticus, sive facinorosus quisque in confessione sanctae Trinitatis baptizet, non valet ille, qui ita baptizatus est, a bonis catholicis rebaptizari, ne confessio vel invocatio tanti nominis videatur annullari. Et quia Nicodemus ad primam Domini responsionem sollicitus quomodo sit intelligenda diligenter inquirit, meretur jam planius instrui, et quia secunda nativitas non carnalis est, sed spir
Abbreviated transcription (Latin):
stigare ꝓm̾̃uit. Rabbi inqͥt. scimus
quia a deo uenisti magister. Nemo enĩ
potest hec signa fac̾e que tu facis: nͥ fu̾it
ds cum eo. a deo gͥ iħm ad magist̾ium
celeste mundo adhibendum uenisse
dm̃ ẽẽ cognouit.S quia quẽ magistrũ
nou̾at u̾tatis. studiose docendus adiit
uitatis eiꝰ. diuine scilicet et humane
s et passionis atq ascensionis eiꝰ archa

Expanded text:
inquit, scimus quia a Deo venisti magister; nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo. A Deo igitur Jesum ad magisterium coeleste mundo adhibendum venisse Deum esse cognovit. Sed quia quem magistrum noverat veritatis studiose docendus adiit,vitatis ejus, divinae scilicet et humanae, sed et passionis ejus atque ascensioni