comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rea. Alii etiã apparuert̃ duo iuuenes uirtute dicei:
optimi gła. speciosiq amictu. Qui circũsteterunt
cum: & ex utraq parte flagellabant sine int̾missi¬
one multis plagis uerberantes. Subito autẽ helio¬
dorus concidit mn terrã: eũq multa caligine circũ¬
fusum rapuert̃. atq in sella gestatoria impositũ eie¬
cert̃. Et is qui cũ multis cursorib & satellitib pre¬
dictũ ingressus ẽ erariũ. portabatur. nullo sibi au¬
xiliũ ferente. manifesta cognita dĩ uirtute. Et
ille quidem ꝑdiuinã uirtutẽ iacebat mutus. atq¬
dñm quia magnificabat locũ suũ. Et templũ qđ
paulo ante timore ac tumultu erat plenũ: apparen¬
te omnipotente dño gaudio &e leticia impletũ est.
Cum uero ex amicis heliodori quidã
rogabant confestim oniam. ut inuocaret altissimũ
& uitã donaret ei qui in suptemo spũ erat constitut᷑
Considerans autẽ summus sacerdos ne forte rex sus¬

Expanded text:
rea alii etiam apparuerunt duo iuvenes virtute decori rea alii etiam apparuerunt duo iuvenes virtute decori optimi gloria speciosique amictu qui circumsteterunt eum et ex utraque parte flagellabant sine intermissione multis plagis verberantes subito autem Heliodorus concidit in terram eumque multa caligine circumfusum rapuerunt atque in sella gestatoria positum eiecerunt et is qui cum multis cursoribus et satellitibus praedictum ingressus est aerarium portabatur nullo sibi auxilium ferente manifesta cognita Dei virtute et ille quidem per divinam virtutem iacebat mutus  quia magnificavit locum suum et templum quod paulo ante timore ac tumultu erat plenum apparente omnipotente Domino gaudio et laetitia impletum est tunc vero ex amicis Heliodori quidam rogabant confestim Onian ut invocaret Altissimum et vitam donaret ei qui in supremo spiritu erat constitutus considerans autem summus sacerdos ne forte rex sus
Abbreviated transcription (Latin):
ebant: publica supplicatione obsecrantes ꝓ eo qđ in
contemptũ locus eẽt uenturuis accinctȩq mulieres
cilicus pectus ꝑ plateas confluebant. Sed & uirgines
quȩ conclusȩ erarit ꝓcurrebant ad oniã. Aliȩ autẽ
ad muros: quedã uero ꝑfenestras aspiciebant. Uni¬
uerse autem ꝓtendentes manus in celum: depreca¬
bantur. E rat cnim misera cõmixtȩ multitudinis.
& magni sacerdotis inagone constituti exspectatio.
Et hii quidẽ inuocabant om̃ipotentẽ dm̃. ut credi¬
ꝑficiebat: eodem loco ipse cũ satellitib circa crariũ
presens. Sed spc̃ om̃ipotentis. magnã fecit suȩ osten¬
sionis euidentiã: ita ut om̃s qui ausi fuerant pare¬
re ei ruentes dĩ uirtute in dissolutionẽ & formidi¬
nẽ conuerterent᷑. Apparuit enĩ illis quidã equus
terribilem habens sessorem. optimis oꝑimnentis ad¬
ornatus: is q cũ impetu helyodoro priores calces di¬
sit. Qui autẽ ei sedebat: indebatur arma habere au-¬

Expanded text:
tione obsecrantes pro eo quod in contemptum locus esset venturus accinctaeque mulieres ciliciis pectus per plateas confluebant sed et virgines quae conclusae erant procurrebant ad Onian aliae autem ad muros quaedam vero per fenestras aspiciebant universae autem protendentes manus in caelum deprecabantur erat enim misera commixtae multitudinis et magni sacerdotis in agone constituti expectatio et hii quidem invocabant omnipotentem Deum ut crediciebat eodem loco ipse cum satellitibus circa aerarium praesens sed spiritus Omnipotentis magnam fecit suae ostensionis evidentiam ita ut omnes qui ausi fuerant parere ei ruentes Dei virtute in dissolutionem et formidinem converterentur apparuit enim illis quidam equus terribilem habens sessorem optimis operimentis adornatus isque cum impetu Heliodoro priores calces elisit qui autem ei sedebat videbatur arma habere au
Abbreviated transcription (Latin):
iactauerunt se. & inuocabant decȩlo eum qui de¬
depositis legem posuit. ut his qui deposuerant ea sal¬
ua custodiret. Iam uero qui uideret sumini sacer¬
dotis uultum: mente uulnerabatur. facies enim &
coloriminutatus: declarabat internũ animi dolorẽ.
Cirtũ fusa enĩ erat uiro mesticia quędã & horror cor¬
poris: ꝑ quȩ manifestus aspicientib dolor cordis eius

Expanded text:
iactaverunt se et invocabant de caelo eum qui diactaverunt se et invocabant de caelo eum qui ddepositis legem posuit ut his qui deposuerant ea salva custodiret iam vero qui videret summi sacerdotis vultum mente vulnerabatur facies enim et color inmutatus declarabat internum animi dolorem circumfusa enim erat viro maestitia quaedam et horror corporis per quae manifestus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecturus. Sed cum uenisset hierosolimã & benig¬
ne a summo sacerdote in ciuitate eẽt susceptus. nar¬
nca& rauit de dato indicio pecuniarũ: & cuiuᷤ
rei gra adesset aꝑuit. Interrogabat autẽ. si uere bȩx
ita eẽnt. Tunc summus sacerdos ostendit deposita
ẽẽ hec & uctualia uiduarũ ac pupilloꝵ: quȩdam
uero ẽẽ hyrcani tobiȩ uiri ualde eminentis. in his
quȩ detulerat impius symon: uniuersa autẽ argen¬
ti talenta quadrĩgenta eẽ. & auri ducenta. Decipi
uero eos qui credidissent loco & templo. qđ ꝑ uniuer¬
sum mundum honoratur ꝑ suiueneratione & scĩ¬
tate: & impossibile omnino ẽẽ.¬
t ille ꝓhis quȩ habebat in mandatis a rege: dicebat.
omni genere regi ea deferenda. Constituta autem
die intrabat de his heliodoriis ordinaturus. Non
modica uero ꝑ uniuersam ciuitatẽ erat trepidatio.
Sacerdotes autẽ ante altare cũ sacerdotalib stolis

Expanded text:
perfecturus sed cum venisset Hierosolymam et benigperfecturus sed cum venisset Hierosolymam et benigne a summo sacerdote in civitate esset exceptus narravit de dato indicio pecuniarum et cuius rei gratia adesset apparuit interrogabat autem si vere haec ita essent tunc summus sacerdos ostendit deposita esse haec et victualia viduarum ac pupillorum quaedam vero esse Hircani Tobiae viri valde eminentis in his quae detulerat impius Simon universa autem argenti talenta quadringenta esse et auri ducenta decipi vero eos qui credidissent loco et templo quod per universum mundum honoratur pro sui veneratione et sanctitate inpossibile omnino esse at ille pro his quae habebat in mandatis a rege dicebat omni genere regiae deferenda constituta autem die intrabat de his Heliodorus ordinaturus non modica vero per universam civitatem erat trepidatio sacerdotes autem ante altare cum sacerdotalibus stolis
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s sumptꝰ ad ministeriũ sacrificioꝵ ꝑtinentes. Sy¬
mon autẽ de tribubeniamin prepositus templi con¬
stitutus. contendebat obsistente sibi principe sacer¬
dotum iniquum aliquid in ciuitate moliri. Sed
cum uincere omam ñ posset: uenit ad apolloniũ
tharsȩ filiũ qui illo tempore erat dux celesẏriȩ. et
fenicis: & nuntiauit ei pecuniis innumerabilibus
plenũ ẽẽ erariũ hierosolimis: & cõmues copias im¬
mensas ẽes. quȩ ñ ꝑtinent ad rationẽ sacrificioꝵ:
ẽẽ q possibile sub potestate regis cadere uniuersa.
Cumq retulisset apollonius ad regẽ de pecumis qͦ
delatȩ erant. ille accitum heliodorũ qui erat suꝑ
negotia eius misit cũ mandatis ut p̾dictã pecuniã
transportaret. Statimq heliodorus iter agressus:
spetie quidem quasi ꝑcelesyriam & fenicem ciuita¬
tes eẽt ꝑagraturus: re autem uera regis ꝓpositum

Expanded text:
omnes sumptus ad ministerium sacrificiorum pertinentes. omnes sumptus ad ministerium sacrificiorum pertinentes. mon autem de tribu Beniamin praepositus templi constitutus contendebat obsistente sibi principe sacerdotum iniquum aliquid in civitate moliri sed cum vincere Onian non posset venit ad Apollonium Tharseae filium qui illo tempore erat dux Coelesyriae et Foenicis et nuntiavit ei pecuniis innumerabilibus plenum esse aerarium Hierosolymis et communes copias inmensas esse quae non pertinent ad rationem sacrificiorum esse autem possibile sub potestate regis cadere universa cumque rettulisset Apollonius ad regem de pecuniis quae delatae erant ille accitum Heliodorum qui erat super negotia eius misit cum mandatis ut praedictam pecuniam transportaret statimque Heliodorus iter adgressus specie quidem quasi per Coelesyriam et Foenicen civitates esset peragraturus re autem vera regis propositum
Abbreviated transcription (Latin):
scłm datam formã breuitati studentes. Sicut enĩ
noue domus architecto de uniuersa structura curan¬
dum ẽ: ei uero qui pingere conatur que apta sunt
ad ornatũ exquirenda sunt: ita estimandũ est & in
nobis. Et enm intellectũ colligere. & ordinare sermo¬
nem. & curiosius partes singulas quasq inquirere:
hnstorie congruit auctori. Breuitatẽ uero dictionis
sectari. & executionesrerũ uitare. breuitati c̃cedendũ ẽ.
hinc gͥ narrationem incipiemus: de prefatione tan¬
tum dixisse sufficiat. Stultũ & enĩ est ante histori¬
am effluere: in ipsa autẽ historia fuccingi.
gitur cũ scã ciutas habitaretur in om̃i pace. leges
ctiam adhuc optime custodirent᷑ ꝓpter ome ponti¬
ficis pietatẽ & animos odio habentes mala: fiebat
ut ipsi reges & principes. locũ summo honore dignũ
ducerent: & templũ maximis munerib illustrarẽt.
ita ut seleucus asiȩ rex de redditib sius prestaret

Expanded text:
secundum datam formam brevitati studentes sicut enim secundum datam formam brevitati studentes sicut enim novae domus architecto de universa structura curandum est ei vero qui pingere conatur quae apta sunt ad ornatum exquirenda sunt ita aestimandum est et in nobis etenim intellectum colligere et ordinare sermonem et curiosius partes singulas quasque disquaerere historiae congruit auctori brevitatem vero dictionis sectari et exsecutiones rerum vitare brevitati concedendum est hinc igitur narrationem incipiemus de praefatione tantum dixisse sufficiat stultum etenim est ante historiam effluere in ipsa autem historia succingi igitur cum sancta civitas habitaretur in omni pace leges etiam adhuc optime custodirentur propter Oniae pontificis pietatem et animos odio habentes mala fieut ipsi reges et principes locum summo honore dignum ducerent et templum maximis muneribus illustrarent, ita ut Seleucus Asię rex de redditibus suis prestaret
Abbreviated transcription (Latin):
cũ pauci eẽnt uindicarent. & barbarã n iltitudinẽ
fugarent. & famosissimũ toto orbe templũ uꝑa¬
rent. & ciuitatẽ liberarent. ut legesque abolende
erant restituerent᷑. dño cũ om̃i tranquillitate ꝓpi¬
cio facto illis. Itemq ab iasone ꝙyreneo quinq libͥs
comprehensa: temptauimꝰ nos uno uolumine breui¬
arc. Considerantes enĩ multitudinẽ libroꝵ. & diffi¬
cultatem uolentiũ aggredi narrationes bystoriarũ
ꝓpter multitudinẽ rerum curauimus uolentib qͥdẽ
legere ut c̃ẽt animi oblectatio. studiosis uero ut faci¬
le possint memorie cõmendari: Omnib
autẽ legentib utilitas conferat᷑. Et nobis quidem
ipsis qui opus hoc breuiandi causa suscepimꝰ: non
facilem laborem. immo uero negotiũ. plenũ uigili¬
arum & sudoris assumpsimꝰ. Sicut hii qui preparãt
conuiuiũ. & quert̃ alioꝵ uoluntati parere: ꝓpter
multoꝵ grãm libenter laborem sustinemꝰ. Ueritatẽ
quidem de singulis auctorib concedentes: ipsi autẽ

Expanded text:
carent et barbaram multitudinem fugarent et famosissimum in toto orbe templum recuperarent et civitatem liberarent ut leges quae abolendae erant restituerentur Domino cum omni tranquillitate propitio facto illis itemque ab Iasone Cyreneo quinque libris conprehensa temptavimus nos uno volumine breviare considerantes enim multitudinem librorum et difficultatem volentibus adgredi narrationes historiarum propter multitudinem rerum curavimus volentibus quidem legere ut esset animi oblectatio studiosis vero ut facile possint memoriae commendare omnibus autem legentibus utilitas conferatur et nobis quidem ipsis qui opus hoc breviandi causa suscepimus non facilem laborem immo vero negotium plenum vigiliarum et sudoris adsumpsimus sicut hii qui praeparant convivium et quaerunt aliorum voluntati parere propter multorum gratiam libenter laborem sustinemus veritatem quidem de singulis auctori concedentes ipsi autem
Abbreviated transcription (Latin):
sicut cũ salomon petut ut locus scĩficaret᷑ magno
deo manifestabat hec. Etut sapientiã habens obtu¬
lit sacrificiũ dedicationis & consummationis tẽpli.
Sicut & moyses orabat ad dñm: & descendit ignis
orauit. & descendit ignis de cȩlo. & consumpsit holo¬
caustum: & dixit moyses eoqd ñ sit mundatũ quod
erat ꝓ peccato & consumptũ est. Similiter & salomon
octo dieb celebrauit dedicationẽ. Inferebant᷑ autẽ

Expanded text:
sicutsicutDeo. Manifestabat haec, et ut sapientiam habens, obtulit sacrificium dedicationis et consummationis templi, sicut et Moyses orabat ad Dominum, et descendit ignum et descendit ignis de caelo et consumpsit holocaustum et dixit Moses eo quod non sit mundatum quod erat pro peccato et consumptum est similiter et Salomon octo diebus celebravit dedicationem
Abbreviated transcription (Latin):
Cum preterissent autẽ multi anni. & placuit dco
ut mitteret᷑ necmias a rege ꝑsidis: ne potes sacerdo¬
tum illoꝵ qui absconderant misit ad requirendum
ignẽ. Et sicut narrauert̃ nobis: ñ inuenert̃ ignem
sed aquã crassam. Et iussit eã hauriri: & afferrisi¬
bi. Et sacrificia que imposita erant iussit sacerdos
necmias asꝑgi aqua ipsa: & ligna. & quȩ erant suꝑ¬
posita. Atq hoc factum ẽ. Et tempiis affuit quo sel
refulsit. qui prius erat in nubilo: accensus ẽ ignis
magnus: ita ut om̃s mirarentur. Orationẽ autĩ fici¬
ebant sacerdotes om̃s dum consumeret᷑ sacrificium:
ionatha inchoante ceteris autẽ respondentib: iii.¬
Et ncemiȩ erat oratio: hunc habens modũ. Dñe dñc
ads omniũ creator. terribilis & fortis. iustus & miscri¬
cors. qui solus es bonus rex. solus prestans. solus iustus

Expanded text:
uit Deo ut mitteretur Neemias a rege Persidis nepotes sacerdotum illorum qui absconderant misit ad requirendum ignem et sicut narraverunt nobis non invenerunt ignem sed aquam crassam et iussit eos haurire et adferre sibi et sacrificia quae inposita erant iussit sacerdos Neemias aspargi aqua ipsa et ligna et quae erant sutempus adfuit quo sol refulsit qui prius erat in nubilo accensus est ignis magnus ita ut omnes mirarentur orationem autem faciebant omnes sacerdotes dum consummaretur sacrificium Ionatha inchoante ceteris autem respondentibus et Neemiae erat oratio hunc habens modum Domine Deus omnium creator terribilis et fortis iustus et misericors qui solus es rex bonus solus praestans solus iustus
Abbreviated transcription (Latin):
cenderunt: & effudert̃ sanguinẽ innocentẽ. Et
or umus ad dñm & exauditisumus: & optulimuᷤ
sactificium & similaginẽ. & accendimꝰ lucernas. &
ꝓposuimus panes. Et nunc frequentate dies sceno¬
phegie mensis casleu.
nno centesimo octogesimo octauo. popłs qui est
hierosolimis & in iudea. senatusq & iudas: aristo¬
bolo magistro ptolomeiregis qui est de genere chri¬
stoꝵ sacerdotũ. & his qui in egypto sunt iudeis: sa¬
lutẽ & sanitatem. De magnis ꝑiculis a deo liberati
magnifice gr̃as agimus ipsi: ut pote qui aduersus
talem regem dimicauimꝰ. Ipse enĩ ebullire fecit
de ꝑside eos qui pugnauert̃ contra nos & scãm ciui¬

Expanded text:
t oravimus ad Dominum et exauditi sumus et obtulimus sacrificium et similaginem et accendimus lucernas et proposuimus panes et nunc frequentate dies scenophegiae mensis casleu anno centesimo octogesimo octavo populus qui est Hierosolymis et in Iudaea senatusque et Iudas Aristobolo magistro Ptolomei regis qui est de genere christorum sacerdotum et his qui in Aegypto sunt Iudaeis salutem et sanitatem de magnis periculis a Deo liberati magnifice gratias ipsi utpote qui adversus talem regem dimicavimus ipse enim ebullire fecit de Perside eos qui pugnaverunt contra nos nam cu
Abbreviated transcription (Latin):
tes & contumeliã facientes in suꝑbia. Constitue po¬
pulum tuũ in locoscõ tuo.: sicut dixit morses. Sa¬
cerdotes autẽ psallebant hymnos: usq quo consũp¬
tum eẽt sacrificiũ. Cum autẽ consummatũ eẽt sa¬
crificium. ex residua aqua neemias iussit lapides
maiores ꝑfundi. Qđ ut factum ẽ. flamima ex eis ac¬
censa ẽ: sed ex lumine qđ refulsit ab altari consũp¬
ta ẽ. Ut uero manifestata ẽẽt res hȩc. renuntiatum
ẽ regi ꝑsarum. qđ in loco in quo ignẽ absconderant
hii qui translatifuerant sacerdotes aqua apparuit:
de qua neennias & qui cum eo erant purificauert̃ sa¬
crificia. Considerans autẽ rex & rem diligenter ex¬
amĩnans fecit ei templũ. ut ꝓbaret qđ factũ erat.

Expanded text:
tes: et contumeliam facientes in superviam. Constitue populum tuum in loco sancto tuo: sicut dixit Moyses. cerdotes autem psallebant hymnos usquequo consumptum esset sacrificium cum autem consummatum fuisset sacrificium ex residua aqua Neemias iussit lapides maiores perfundi quod ut factum est flamma ex eis accensa est sed ex lumine quod refulsit ab altari consumpta est ut vero manifestata essent haec renuntiatum est regi Persarum quod in loco in quo ignem absconderant hii qui translati erant sacerdotes aqua apparuit de qua Neemias et qui cum eo erant purificaverunt sacrificia considerans autem rex et rem diligenter examinans fecit ei templum et
Abbreviated transcription (Latin):
casleu purificationẽ templi. necessariũ duximus
significare uobis: ut & uos quoq agatis diẽ scenophe¬
gie. & dicm ignis qui datus est quando neenias edi¬
ficato templo & altari obtulit sacrificia. Nam cum
in ꝑside ducerentur patres nr̃i. sacerdotes qui tunc
dĩ cultores erant. acceptũ ignẽ de altari. occulte ab¬

Expanded text:
sarium duximus significare vobis ut vos quoque agatis diem scenophegiae et diem ignis qui datus est quando Neemias aedificato templo et altari obtulit sacrificia nam cum in Persidem ducerentur patres nostri sacerdotes qui tunc Dei cultores erant acceptum ignem de altari
Abbreviated transcription (Latin):
iloꝵ qui se fugauerant posse in iudeos retorquere.
deoq iussit agitari currum sine intermissione a¬
gtns iter celesti eum iudicio ꝑurgente. qđ ita suꝑ¬
&e locutusc̃ uenturũ se bierosolimã. & congeriem
Sed qui unuicrsa conspicit dñs ds̃ isrł. ꝑcussit eum
insanabili & inuisibili plaga. Ut enĩ fimuit hunc
ipsum sermonẽ: apprehendit cũ dolor dirus uiscerũ
& amara interaneoꝵ torm̃ta. Et quide satis iuste.

Expanded text:
illorum qui se fugaverant posse in Iudaeos retorquere illorum qui se fugaverant posse in Iudaeos retorquere ideoque iussit agitari currum sine intermissione agens iter caelesti eum iudicio perurguente quod ita superbe locutus est venturum se Hierosolymam et congeriem sed qui universa conspicit Dominus Israhel percussit eum insanabili et invisibili plaga ut enim finivit hunc ipsum sermonem adprehendit eum dolor dirus viscerum et amara internorum tormenta et
Abbreviated transcription (Latin):
rosissimus autẽ nichanor. qui mille negotiantes ad
iudȩoꝵ uenditionẽ adduxerat. humiliatꝰ auxilio
dñi ab his quos nullos existimauerat. deposita ueste
głe. ꝑ mediterranea fugiens solus uenit antiochiam.
summã infelicitatẽ de interitu sui exercit᷑ consecutꝰ.
Et qui ꝓmiserat romanis se tributũ restituere de
captiuitate hierosolimoꝵ: predicabat nc̃ ꝓtectorẽ
đm habere iudeos. Et ob ipsum inuulnerabiles eẽ.
eoqd sequerentur leges ab ipso constitutas. xxuii.¬
odem tempore antiochus in honeste reuertebat᷑ de
ꝑside. Intrauerat enĩ eam que dicitur ꝑsipolis. &
temptauit spoliare templa. & ciuitatẽ opprimere.
Sed multitudine ad arma concurrente: in fugã
uer sisunt. Et ita contigit ut antiochus post fugã
turpiter rediret. Et cum uenisset circa ȩchbatana.
reognouit que erga nichanorẽ & tymotheũ gesta
sunt. Clatus autem in ira arbitrabatur imuriam

Expanded text:
rosissimus autem Nicanor qui mille negotiantes ad rosissimus autem Nicanor qui mille negotiantes ad Iudaeorum venditionem adduxerat humiliatus auxilio Domini ab his quos nullos existimaverat deposita veste gloriae per mediterranea fugiens solus venit Antiochiam summam infelicitatem de interitu sui exercitus consecutus et qui promiserat Romanis se tributum restituere de captivitate Hierosolymorum praedicabat nunc protectorem Deum habere Iudaeos et ob ipsum invulnerabiles esse eo quod sequerentur leges ab ipso constitutas eodem tempore Antiochus inhoneste revertebatur de Perside intraverat enim ea quae dicitur Persipolis et temptavit expoliare templa et civitatem opprimere sed multitudine ad arma concurrente in fugam versi sunt et ita contigit ut Antiochus post fugam turpiter rediret et cum venisset circa Ecbatana recognovit quae erga Nicanorem et Timotheum gesta sunt elatus autem ira arbitrabatur se iniuriam
Abbreviated transcription (Latin):
batum uero debilib & orphanis & uiduis diuisert̃
spolia: & residua ipsi cum suis habuere. xXui.¬
Iis ita gestis. & cõmuniter ab omnib facta obsecra¬
tione: misericordem dñm postulabant. ut in finẽ
serius suis reconciliaret᷑. Et ex his qui cũ tymotheo
& bachide erant contra se contendentes. suꝑ uiginti
milia interfecerunt. & munitiones excelsas obtinu¬
erunt: & plures predas diuisert̃: equã portionẽ debi¬
lib. pupillis & uidius. sed & seniorib facientes. Et
cum arma eoꝵ collegissent: diligenter omĩa cõposu¬
erunt in locis oportunis. Residua uero spolia hicro¬
solimã detulerunt. Et philarcen qui cũ tẏmotheo e¬
rat interfecert̃. urũ scelestũ: qui in multis iudeos
afflixerat. Et cũ epicinia agerent in hicrosolimis.:
eos qui sacras ianuas incenderant. id est callis tenca
cumm qđdam domiciliũ refugisset incenderunt.
digna ei mercede ꝓ impietatib sius reddita. facino¬

Expanded text:
batum vero debilibus et orfanis et viduis diviserunt batum vero debilibus et orfanis et viduis diviserunt spolia et residua ipsi cum suis habuere his ita gestis et communiter ab omnibus facta obsecratione misericordem Dominum postulabant ut in finem servis suis reconciliaretur et ex his qui cum Timotheo et Bacchide erant contra se contendentes super viginti milia interfecerunt et munitiones excelsas obtinuerunt et plures praedas diviserunt aequam portionem debilibus pupillis et viduis sed et senioribus facientes et cum arma eorum collegissent diligenter omnia conposuerunt in locis oportunis residua vero spolia Hierosolymam detulerunt et phylarchen qui cum Timotheo erat interfecerunt virum scelestum qui in multis Iudaeos adflixerat et cum epicinia agerent in Hierosolymis eos qui sacras ianuas incenderant id est Callistenen cum in quodam domicilio refugisset incenderunt digna ei mercede pro impietatibus suis reddita facino
Abbreviated transcription (Latin):
consecuti sunt. His uerbis constantes effecti st̃: & pro
legib & patria mori parati. Constituit itaq fr̃s suos
duces utriq ordimi. symonẽ & iosephũ. & ionathan.
subiectis unicuiq millenis & quingentenis. Ad
hoc etiã ab etra lecto illis scõ libro & dato signo
adiutorio dei: in prima acie ipse dux cõmisit cũ
nichanore: & facto sibi adutore om̃ipotente. inter¬
fecerunt suꝑ nouẽ milia hominũ. Maiorem autẽ
partẽ exercitus nichanoris uulnerib debilem factã:
fugere compulert̃. Pecuniis uero eoꝵ qui ad empti¬
onem ipsoꝵ uenerant sublatis. ipsos usq quaq ꝑsc.¬
cutisunt. Sed & reuersisunt ora conclusi. Nam erat
ante sabbatũ. Quã ob causam: ñ ꝑseuerauert̃ inse¬
quentes. Arma autẽ ipsoꝵ & spolia congregantes
sabbatũ agebant benedicentes dñm: qui liberauit
eos in isto die. miscdie initiũ stillans in eos. Post sab¬

Expanded text:
consecuti sunt his verbis constantes effecti sunt et pro consecuti sunt his verbis constantes effecti sunt et pro legibus et patria mori parati constituit itaque fratres suos duces utrique ordini Simonem et Iosepphum et Ionathan subiectis unicuique millenis et quingentenis ad hoc etiam ab Ezra lecto illis sancto libro et dato signo adiutorio Dei in prima acie ipse dux commisit cum Nicanore et facto sibi adiutore Omnipotente interfecerunt super novem milia hominum maiorem autem partem exercitus Nicanoris vulneribus debilem factam fugere conpulerunt pecuniis vero eorum qui ad emptionem ipsorum venerant sublatis ipsos usquequaque persecuti sunt sed reverterunt hora conclusi nam erat ante sabbatum quam ob causam non perseveraverunt insequentes arma autem ipsorum et spolia congregantes sabbatum agebant benedicentes Dominum qui liberavit eos in isto die misericordiae initium stillans in eos post sab
Abbreviated transcription (Latin):
qui cum ipso erant: rogabat ne hostib reconciliaren¬
tur. neq metuerent inique uenientiũ aduersum se.
hostiũ multitudinẽ. sed fortiter contenderent ante
oculos habentes contumeliã. quȩ in loco sco abhis in¬
iuste cẽt illata. Itemq & ludibrio habitȩ ciuitatis in¬
iriam: adhuc etiam ueterum instituta conuulsa.
Nam illi quidem armis confidunt ait simul & au¬
dacia: nos autẽ in om̃ipotente dño. qui potest & ue¬
nientes aduersum nos. & uniuersũ mundũ uno nu¬
tu delere. confidimus. Admonuit autẽ eos & de auxi¬
lus dĩ quȩ facta sunt erga parentes: & sub sennacherib
centũ octoginta quinq milia ꝑiert̃: & de prelio quod
eis aduersus galathas fuit in babylonia: ut om̃s ubi
ad rem uentum ẽ macedonib sociis hesitantib. ipsi
sex milia soli ꝑemerunt centũ uiginti milia. ꝓpter
auxilium illis datũ e celo. & beneficia ꝓhis plurima

Expanded text:
qui cum ipso erant rogabat ne hostibus reconciliarenqui cum ipso erant rogabat ne hostibus reconciliarentur neque metuerent inique venientium adversum se hostium multitudinem sed fortiter contenderent ante oculos habentes contumeliam quae in locum sanctum ab his iniuste esset inlata itemque et ludibria habitae civitatis iniuriam adhuc etiam veterum instituta convulsa nam illi quidem armis confidunt ait simul et audacia nos autem in omnipotente Domino qui potest venientes adversus nos et universum mundum uno nutu delere confidimus admonuit autem eos et de auxiliis Dei quae facta sunt erga parentes et sub Sennacherim centum octoginta quinque milia ut perierunt et de proelio quod eis adversus Galatas fuit in Babylonia ut omnes ubi ad rem ventum est Macedonibus sociis haesitantibus ipsi sex milia soli peremerunt centum viginti milia propter auxilium illis datum e caelo et beneficia pro his plurima
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersum iudeoꝵ genus deleret: adiuncto ei gor¬
stituit autẽ nichanor regi ut tributum romanis qđ
erat dandum duo milia talentoꝵ de captiuitate iu¬
deoꝵ suppleret. Statimq ad maritimas ciuitates¬
misit: conuocans ad coemptionẽ iudaicoꝵ manci.¬
pioꝵ: ꝓmittens se nonaginta mancipia talento dis¬
tracturum: ñ respiciens ad uindictam que eũ ab
omnipotente eẽt consecutura. Iudas autẽ ubi com¬
perit: indicauit his quicũ eo erant iudȩis nichano¬
ris aduentũ. Ex quib quidã formidantes & ñ creden¬
tes dĩ iusticiȩ infugam uertebantur. Alii uero si qͥd
eis suꝑerat uendebant: simul q dñm dep̃cabantur
ut eriꝑet eos ab impio nichanore: qui eos priusqͣm in
cõminus ueniret uendiderat. Et si ñ ꝓpter eos. sed¬
ꝓpter testamentũ qđ erat ad patres eoꝵ: & ꝓpter in¬
uocationẽ scĩ & magnifici nominis eiꝰ suꝑ ipsos.
onuocatis autẽ machabeus septẽ milib xXU

Expanded text:
universum Iudaeorum genus deleret adiuncto ei Goruniversum Iudaeorum genus deleret adiuncto ei Gorutem Nicanor regi ut tributum Romanis quod erat dandum duo milia talentum de captivitate Iudaeorum suppleret statimque ad maritimas misit civitates convocans ad coemptionem iudaeorum mancipiorum promittens se nonaginta mancipia talento distracturum non respiciens ad vindictam quae eum ab Omnipotente esset consecutura Iudas autem ubi conperit indicavit his qui secum erant Iudaeis Nicanoris adventum ex quibus quidam formidantes et non credentes Dei iustitiae in fugam vertebantur alii vero si quid eis supererat vendebant simulque Dominum deprecabantur ut eriperet eos ab impio Nicanore qui eos priusquam in comminus veniret vendiderat si non propter eos propter testamentum quod erat ad patres eorum et propter invocationem sancti et magnifici nominis eius super ipsos convocatis autem Macchabeus septem milibus
Abbreviated transcription (Latin):
etiam exterminio ciuitatis. quȩ eẽt illico cõplanan¬
da: & uocẽ sanguinis ad se clamantis audiret. De¬
moraretur quoq iniquissimas mortes innocentiũ
paruuloꝵ: & blasphemias nomimi suo illatas: & indig¬
naretur suꝑ his. At machabeus congregata multitu¬
dine. intolerabilis gentib efficiebatur. Ira enĩ dñi
in miscłiam conuersa c̃. Et suꝑueniens castellis &
ciuitatib impuisis succendebat eas: & oportuna lo¬
ea occupans non pauicas hostium strages dͥabat. Max¬
ime antẽ noctib ad huitscemodi excursus fereba¬
tur: & fama uirtutis eus ubiq diffundebatur.
Uideis autem philippus paulatim uirũ ad ꝓfectũ
uerire: ac frequentius resei ꝓsꝑe cedere: adptolo¬
meũ ducem celesyric & fenicis scripsit ut auxiliũ
ferret negocũs regis. At ille uolociter misit nicha¬
norem patrocdide primorib amicũ: datis ei ꝑmix¬
tis gentib armatis ñ minus uiginti milib. ut

Expanded text:
etiam exterminio civitatis quae esset ilico conplananetiam exterminio civitatis quae esset ilico conplananda et vocem sanguinis ad se clamantis audiret memoraretur quoque iniquissimas mortes innocentium parvulorum et blasphemias nomini suo inlatas et indignaretur super his at Macchabeus congregata multitudine intolerabilis gentibus efficiebatur ira enim Domini in misericordiam conversa est et superveniens castellis et civitatibus inprovisus succendebat eas et oportuna loca occupans non paucas hostium strages dabat maxime autem noctibus ad huiuscemodi excursus ferebatur et fama virtutis eius ubique diffundebatur videns autem Philippus paulatim virum ad profectum venire ac frequentius res ei prospere cedere ad Ptolomeum ducem Coelesyriae et Foenicis scripsit ut auxilium ferret regis negotiis at ille velociter misit Nicanorem Patrocli de primoribus amicum datis ei permixtis gentibus armatis non minus viginti milibus ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbiȩ penas solues. Ego autẽ sicut fr̃s mei animam
& corpus ieũ trado ꝓ patrus legib. inuocans dcum
maturiꝰ genti nr̃e ꝓpiciũ fieri: teq cum tormentiᷤᷤ
& uerberib confiteri qđ ipse ẽ ds solus. In me uero
& in fr̃ib meis desinet omnipotentis ira: quȩ super
om̃e genus nr̃m iuste suꝑducta ẽ. Tunc rex accen¬
sus ira. i hunc suꝑ om̃s crudelius desęuit: indigne
ferens derisum se. Et hic itaq mundus obiit: ꝑ om¬
nia in dño confidens. Nouissime autẽ post filios: &¬
mater consummata est. Igitur de sacrificiis & de ni¬
mus crudelitatib satis dictum sit. xxiiii.¬
udas uero machabeus & qui cũ illo erant introibat
latenter in castella. & conuocantes cognatos. & eos
qui ꝑmanserant in iudaismo assumentes eduxert̃
ad sex milia uiros: & inuocabant dñm ut respiceret
in popłm qui ab omnib conculcabatur. Misereret᷑
templo qđ contaminabatur ab impis. misereretur

Expanded text:
perbiae poenas exsolues. ego autem sicut et fratres et animam perbiae poenas exsolues. ego autem sicut et fratres et animam et corpus trado pro patriis legibus, inuocans deum maturius genti nostrae fiet verberibus confiteri quod ipse est Deus solus in me vero et in fratribus meis desinet Omnipotentis ira quae super omne genus nostrum iuste superducta est tunc rex accensus ira in hunc super omnes crudelius desaeviit indigne ferens derisum se et hic itaque mundus obiit per omnia in Domino confidens novissime autem et mater consummata est igitur de sacrificiis et de nimiis crudelitatibus satis dictum Iudas vero Macchabeus et qui cum illo erant introibant latenter in castella et convocantes cognatos et eos qui permanserant in iudaismo adsumentes eduxerunt ad sex milia viros et invocabant Dominum ut respiceret in populum qui ab omnibus calcabatur misereretur templo quod contaminabatur ab impiis misereretur
Abbreviated transcription (Latin):
& lac triennio dedi & alui. & in ȩtatẽ istam ꝑduxi.
Pitonateut aspicias in cȩlum & terrã. & adomnia
quȩ ineis sunt. & intelligas quia ex nichilo fęcit illa
deus: & hominũ genus ita fecit ut ñ timeas carnisi¬
cem istum: sed dignus fr̃ib effectus suscipe mortẽ.
ut in illa miseratione cum frĩb tuis te recipiam.
Cum hec illa adhuc diceret: ait adolescens. Quẽ
sustinetis: Non obedio preceptis regis. sed precepto
legis quȩ data est nobis ꝑmoysen. Tu uero qui in¬
uentor omnis malitiȩ factus es in hebreos ñ effugies
manũ dei. Nos em̃ ꝓ peccatis nr̃is hȩc patimur. Et
si nobis ꝓpter increpationẽ & correptionẽ dñs nost̾
moddicum iratus ẽ: sed iterũ reconciliabitur seruiᷤ
suis. Tu autẽ o sceleste. & omniũ hominũ flagiti¬
osissime. noli frustra extolli uanis spebus: in ser¬
uos eius inflammatus. Nondum enĩ om̃ipotentiᷤ
dĩ & omnia inspicientis iudiciũ esfugisti. Nã fr̃s¬

Expanded text:
in aetatem istam perduxi peto nate aspicias in caelum et terram et ad omnia quae in eis sunt et intellegas quia ex nihilo fecit illa Deus et hominum genus ita fit ut non timeas carnificem istum sed dignus fratribus tuis effectus suscipe mortem ut in illa miseratione cum fratribus tuis te recipiam cum haec illa adhuc diceret ait adulescens quem sustinetis non oboedio praecepto regis sed praecepto legis quae data est nobis per Mosen tu vero qui inventor omnis malitiae factus es in Hebraeos non effugies manum Dei nos enim pro peccatis nostris haec patimur et si nobis propter increpationem et correptionem Dominus noster modicum iratus est sed iterum reconciliabitur servis suis tu autem o sceleste et omnium hominum flagitiosissime noli frustra extolli vanis spebus in servos eius inflammatus nondum enim omnipotentis Dei et omnia inspicientis iudicium effugisti nam frat
Abbreviated transcription (Latin):
in eminentiori loco: iussit fieri silentiũ.
uorq om̃s tacuissent: dixit iudith. Laudate
dñm dm̃ nr̃m. qui ñ deseruit sꝑantes in se: & in
me ancillã suã adimpleuit miscdiã suã ꝙͣ ꝓmisit
domui isrł. & int̾fecit in manu mea hostẽ popłi su
in hac nocte. Et ꝓferens de pera caput holoferniᷤᷤ.
ostendit illis dicens. E cce caput holofernis prin¬
cipis militic assyrioꝵ. & cccc conopeum illius in
quo recumbebat in ebrictate sua. ubi & ꝑ manũ
femince ꝑcussit illum dñs ds noster. Uiuit aut̃
ipse dñs: qm̃ custodiuit me angłs cius. ahinc
cuntem & ibi cõmorantem. & inde huc reuerten¬
tem: & ñ ꝑmisit me ancillam suã dñs comqui¬
nari: sed sine pollutione peccati reuocauit me
uobis gaudentem in uictoria sua. in euasione
tem adorantes dñm: dixerunt ad eam. Benedi¬
xit te dñs in uirtute sua: quia ꝑte ad nichilũ
redegit inunicos nr̃os. Porro otias princeps popłi¬

Expanded text:
in eminentin eminentCumque omnes tacuissent dixit Iudith: “Laudate Dominum nostrum, qui non deseruit sperantes in se, et in me ancilla sua adimplevit misericordiam suam quam promisit domui Israhel, et interfecit in manu mea hostem populi sui in hacostendit illis, dicens: Ecce caput Holofernis, principis militiae Assyriorum, et ecce conopeum illius, in quo recumbebat in ebrietate sua, ubi per manum feminae percussit illum Dominus Deus noster. Vivit autem ipse Dominus, quoniam custodivit me angelus ejus, et hinc euntem et ibi commorantem et inde huc revertentem et non permisit me ancillam suam Dominus coinquinari sed sine pollutione peccati revocavit me vobis gaudentem in victoria sua in evasione tem adorantes Dominum dixerunt ad eam benedixit te Dominus in virtute sua quia per te ad nihilum redegit inimicos nostros porro Ozias princeps pop
Abbreviated transcription (Latin):
ciam. Et hȩc cum dixisset: accessit ad columnã
quȩ erat ad caput lectuli eiꝰ: & pugionẽ eiꝰ qui
in ea ligatus pendebat. exsoluit. Cumq euagi¬
nasset illum: apprehendit comã capitis eiꝰ & ait.
lit conopeum eius a columpnis: & euoluit corpꝰ
eius truncum. Et post pusillum exiuit & tradi¬
dit caput holofernis ancille suȩ. & iussit ut mit.¬
teret illud inperam suã. Et exierunt duȩ scd̾m
consuetudinem suã quasi ad orationẽ & transie¬
runt castra. & girantes uallem: uenert̃ ad portã
ciuitatis. Et dixit iudith alonge custodibus
muroꝵ. Aꝑite portas qm̃ nobiscum ẽ ds̃. qui
fecit uirtutem in isrł. Et factum ẽ cũ audis¬
sent uiri uocem eiꝰ: uocauert̃ presbiteros crui¬
tatis. Et concurrerunt ad eam om̃s a minimo
usq ad maximũ: qm̃ sꝑauerunt eã iam ñ esse
uenturã. Et accendentes luminaria: congira¬
uerunt cirta eam uniuersi. Illa autẽ ascendenᷤᷤ

Expanded text:
ciam et haec cum dixisset accessit ad columnam ciam et haec cum dixisset accessit ad columnam quae erat ad caput lectuli eius et pugionem eius qui in ea ligatus pendebat exsolvit cumque evaginasset illud adprehendit comam capitis eius et aitlit conopeum eius a columnis et evolvit corpus eius truncum et post pusillum exivit et tradidit caput Holofernis ancillae suae et iussit ut mitteret illud in peram suam et exierunt duae secundum consuetudinem suam quasi ad orationem et transierunt castra et gyrantes vallem venerunt ad portam civitatis et dixit Iudith a longe custodibus murorum aperite portas quoniam nobiscum est Deus qui fecit virtutem in Israhel et factum est cum audissent viri vocem eius vocaverunt presbyteros civitatis et concurrerunt ad eam omnes a minimo usque ad maximum quoniam speraverunt eam iam non esse venturam et accendentes luminaria congyraverunt circa eam universi illa autem ascendens
Abbreviated transcription (Latin):
grãm inuenisti coram me. Et dixit iudith. Bi¬
bam dñe: qm̃ magnificata ẽ anima mea ho¬
die. pre omnib dicb meis. Et accepit & man¬
ducauit & bibit coram ipso ea quȩ parauerat
illi ancilla eius. Et iocundus factus ẽ holofer¬
nis ad illam: bibitq uinũ multũ nimis. qͣntũ
numquã biberat in uita sua. Ut autẽ sero fac¬
tum ẽ. festinauerunt serui illius adhospicia sua.
& conclusit uagao ostia cubiculi & abut. Frant
autẽ om̃s fatigati a uino: eratq iudith sola in
cubiculo. Porro holofernis iacebat in lecto: numa
ebrietate sopitus. Dixitq iudith puelle suȩ. ut
staret foris ante cubiculum & obseruaret. Stetit¬
q iudith ante lectum orans cũ lacrimis: & labi¬
oꝵ motu in silentio dicens. Confirma me dñe dͥs
isrł. & respice in hac ora ad oꝑa manuũ mearũ.
ut sicut ꝑmisisti. hierłm ciuitatẽ tuã erigas.
& hoc quod credens ꝑ te posse fieri cogitaui. ꝑfi¬

Expanded text:
gratiam invenisti coram me et dixit Iudith bigratiam invenisti coram me et dixit Iudith bibam domine quoniam magnificata est anima mea hodie prae omnibus diebus meis et accepit et manducavit et bibit coram ipso ea quae paraverat illi ancilla eius et iucundus factus est Holofernis ad illam bibitque vinum nimis multum quantum numquam biberat in vita sua ut autem sero factum est festinaverunt servi illius ad hospitia sua et conclusit Bagao ostia cubiculi et abiit erant autem omnes fatigati a vino eratque Iudith sola in cubiculo porro Holofernis iacebat in lecto nimia ebrietate sopitus dixitque Iudith puellae suae ut staret foras ante cubiculum et observaret stetitque Iudith ante lectum orans cum lacrimis et labiorum motu in silentio dicens confirma me Domine Deus Israhel et respice in hac hora ad opera manuum mearum ut sicut promisisti Hierusalem civitatem tuam erigas et hoc quod credens per te posse fieri cogitavi perfi
Abbreviated transcription (Latin):
usq dum acciꝑet escam suã in uesꝑum. Et fac¬
tum ẽ quarto die holofernis fecit cenã seruis
suis: & dixit aduagao eumichũ. Uade & sua¬
de hebream illã. ut sponte consentiat habitare
mecũ. fedum ẽ enĩ apuã assyrios si femina ir¬
rideat uirum: agendo ut immunis transeat
ab eo. Tunc intronut uagao ad iudith: & dyẽ.
Non uereatur bona puella introire ad dñm
meum. ut honorificetur ante faciem eiꝰ: & man¬
ducet cum co & bibat uinum in iocunditate.
Cui iudit respondit. Quȩ ego sum ut contra¬
dicam dño meo: Omne qđ erit ante ocłos eius
bonum & optimũ faciam: quicqͥd autẽ illipla¬
cuerit. hoc michi erit optimum omnib dieb
uite mee. Et surrexit & ornauit se uestimento
suo: & ingressa stetit ante faciem eiꝰ. Cor autẽ
holofernis concussum ẽ: erat enim ardens in
concupiscentia eius. Et dixit ad eã holofernis.
Bibe nunc & accumbe in iocunditate: quonia

Expanded text:
usque dum acciperet escam suam in vesperam et facusque dum acciperet escam suam in vesperam et factum est quarto die Holofernis fecit cenam servis suis et dixit ad Bagao eunuchum vade et suade Hebraeam illam ut sponte consentiat habitare mecum foedum est enim apud Assyrios si femina inrideat virum agendo ut inmunis transeat ab eo tunc introivit Bagao ad Iudith et dixit non vereatur bona puella introire ad dominum meum ut honorificetur ante faciem eius et manducet cum eo et bibat vinum in iucunditate cui Iudith respondit quae ego sum ut contradicam domino meo omne quod erit ante oculos eius bonum et optimum faciam quicquid autem illi placuerit hoc mihi erit optimum omnibus diebus vitae meae et surrexit et ornavit se vestimento suo et ingressa stetit ante faciem eius cor autem Holofernis concussum est erat enim ardens in concupiscentia eius et dixit ad eam Holofernis bibe nunc et accumbe in iucunditate quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
Cui respondit iudith & dixit. Nunc ñ potero
manducare ex his quȩ mͥ precipis tribui: ne ue¬
nat suꝑ me offensio. Ex his autẽ que mͥ detuli
manducabo. Cui holofernis ait. Si defecerint
tͥ ista quȩ tecũ detulisti: qͥd faciemus tͥ: Et dix̃
iudith. Uiuit anima tua dñe meus. qm̃ ñ ex¬
pendet omnia hec ancilla tua: donec faciat ds
inmanu mea hȩc quȩ cogitaui. Et induxert̃
illam serui eiꝰ in tabernaculum. quo preceꝑat.
Et petut dum introiret ut daretur ei copia. no¬
cte & ante lucem egrediendi foras ad orationẽ.
& deprecandi dñm. Et precepit cubiculariis suiᷤ
ut sicut placeret illi exiret & introiret. ad ado¬
randum dm̃ suum ꝑ triduũ. Et exiebat nocti¬
b in uallem bethuliȩ: & baptizabat se in fontẽ
aque. Et ut ascendebat: orabat dñm dm̃ isrł ut
darigeret uiam eiꝰ ad liberationẽ populi sui. Et
introiens. munda manebat in tabernaculo:

Expanded text:
cui respondens Iudith dixit nunc non potero cui respondens Iudith dixit nunc non potero manducare ex his quae mihi praecipis tribui ne veniat super me offensio ex his autem quae mihi detuli manducabo cui Holofernis ait si defecerint tibi ista quae tecum detulisti quid faciemus tibi et dixit Iudith vivit anima tua domine meus quoniam non expendet omnia haec ancilla tua donec faciat Deus in manu mea haec quae cogitavi et induxerunt illam servi eius in tabernaculo quo praeceperat et petiit dum introiret ut daretur ei copia nocte et ante lucem egrediendi foras ad orationem et deprecandi Dominum et praecepit cubiculariis suis ut sicut placeret illi exiret et introiret ad orandum Deum suum per triduum et exiebat noctibus in vallem Bethuliae et baptizabat se in fontem aquae et ut ascendebat orabat Dominum Deum Israhel ut dirigeret viam eius ad liberationem populi sui et introiens munda manebat in tabernaculum
Abbreviated transcription (Latin):
suum. & ueniens nuntiabo tibi. ita ut ego ad¬
dricam te ꝑmediam hicrłm. & habebis omnẽ
popłm isrł. sicut oues quib ñ est pastor. & ñ
latrabit uel unus contra te. qm̃ hec mͥ dicta
sunt ꝑ prouidentiã di. Et qm̃ iratus est illis
ds̃: hoc ipsum missasum nuntiare tͥ. Placu¬
erunt autem omnia uerbahec coram holoferne.
& coram pueris eius: & mirabantur ad sapien¬
tiam eius. & dicebat alter ad alterum. Non ẽ
talis mulier suꝑ terram: in aspectu. in pulchri¬
tudine. in sensu uerboꝵ. Et dixit ad illã holo¬
fernis. Bene fecit ds̃ qui misit te ante popłm.
ut des illum tu in manib nr̃is. Et qm bona ẽ
ꝓmissio tua: si fecerit mͥ hoc ds̃ tuus. erit et
mers ds̃. Et tu in domo nabuchodonosor mag¬
na eris: & nomen tuum nominabitur in uni¬
uersa terra. Tunc iussit eam introire ubi repo¬
siti erant thesauri eius. & iussit illic manere eã:
& constitiit quid daretur illi de conuinio suo.

Expanded text:
suum et veniens nuntiabo tibi ita ut ego adsuum et veniens nuntiabo tibi ita ut ego adducam te per mediam Hierusalem et habebis omnem populum Israhel sicut oves quibus non est pastor et non latrabit vel unus contra te quoniam haec mihi dicta sunt per providentiam Dei et quoniam iratus est illis Deus hoc ipsa missa sum nuntiare tibi placuerunt autem omnia verba haec coram Holoferne et coram pueris eius et mirabantur ad sapientiam eius et dicebant alter ad alterum non est talis mulier super terram in aspectu in pulchritudine et in sensu verborum et dixit ad illam Holofernis bene fecit Deus qui misit te ante populum ut des illum tu in manibus nostris et quoniam bona est promissio tua si fecerit mihi hoc Deus tuus erit et meus Deus et tu in domo Nabuchodonosor magna eris et nomen tuum nominabitur in universa terra tunc iussit eam introire ubi repositi erant thesauri eius et iussit illic manere eam et constituit quid daretur illi de convivio suo
Abbreviated transcription (Latin):
Nec hoc latet qđ locutus c̃ achior: nec illud igno¬
ratur qđ ei iusseris euenire. Constat enĩ diãm
nr̃m sic peccatis offensum ut mandauerit ꝑ
ꝓpħas suos add popłm. qđ tradat cũ ꝓ peccatis
suns. Et qm̃ sciunt se offendisse dñm suũ filii
ifcł. tremor tuus suꝑ ipsos est. Insuꝑ etiã fames
inuasit eos. & ab ariditate aquȩ iã inter mortu¬
os computantur. Dcmq hoc ordinant. ut interfi¬
ciant pecora sua & sanguinẽ coꝵ bibant. & scã
dm̃ sui quȩ precepit a̾s non contingi in frum̃to
umno & oleo hec cogitauerunt impendere. et
uolunt consumere quȩ nec manib deberent
contingere. Erggo qm̃ hec faciunt: certũ est
qđ in ꝑditionẽ dabuntur. Qd ego ancilla tua
cognoscens. fugi ab illis: & misit me dñs hec
ipia nuntiare tibi. Ego enĩ ancilla tua dm̃ colo.
etiã nunc apud te. & exiet ancilla tua & ora¬
bo dm̃. & dicet mͥ quando eis reddat peccatũ

Expanded text:
nec hoc latet quod locutus est Achior nec illud ignonec hoc latet quod locutus est Achior nec illud ignoratur quod ei iusseris evenire constat enim Deum nostrum sic peccatis offensum ut mandaverit per prophetas suos ad populum quod tradat eos pro peccatis suis et quoniam sciunt se offendisse Deum suum filii Israhel tremor tuus super ipsos est insuper etiam fames invasit eos et ab ariditate aquae iam inter mortuos conputantur denique hoc ordinant ut interficiant pecora sua et sanguinem eorum bibant et sancta Domini sui quae praecepit Deus non contingi in frumento vino et oleo haec cogitaverunt inpendere et volunt consumere quae nec manibus deberent contingere ergo quoniam haec faciunt certum est quod in perditione dabuntur quod ego ancilla tua cognoscens fugi ab illis et misit me Dominus haec ipsa nuntiare tibi ego enim ancilla tua Deum colo etiam nunc apud te et exiet ancilla tua et orabo Deum et dicet mihi quando eis reddat peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
pura & auro & smaragdo & lapidib preciosis
intextũ: Et cum in faciem eiꝰ intendisset: ad ora¬
uit eum ꝓsternens se suꝑ terrã. Et leuauerunt
illam seru holofernis: iubente dñosuo. Tunc
holofernis dixit ei. E quo animo esto. & noli pa¬
uere in corde tuo: qm̃ ego numquã nocui uirũ
qui uoluit seruire nabuchodonosor regi. Popłs
autẽ tuus si ñ contempsisset me: ñ alleuassem
lanceam meã suꝑ illum. Nlunc autẽ dic mͥ. qua
ex causa recessisti ab illis.: & placuit tͥ ut uenisseᷤ
ad nos. Et dixit indith. Sume uerba ancillȩ tuȩ.
qm̃ si sccutus fucris uerba ancillȩ tuȩ: ꝑfectam
rem faciet dñs tecum. Uiuit enĩ nabuchodonosor
rex terre. & uiuit uirtus euis quȩ ẽ in te ad cor¬
rectionem omniũ animarũ errantiũ: qm̃ ñ
solum homines seruient illi ꝑ te. sed & bestiȩ a¬
gri obtemꝑant illi. Nuntiatur enĩ industria
cius. & disciplina tua omnib ꝓuinciis predicat᷑.

Expanded text:
pura et auro et zmaragdo et lapidibus pretiosis pura et auro et zmaragdo et lapidibus pretiosis intextum et cum in faciem eius intendisset adoravit eum prosternens se super terram et levaverunt illam servi Holofernis iubente domino suo tunc Holofernis dixit ei aequo animo esto et noli pavere in corde tuo quoniam ego numquam nocui virum qui voluit servire Nabuchodonosor regi populus autem tuus si non contempsisset me non adlevassem lanceam meam super illum nunc autem dic mihi qua ex causa recessisti ab illis et placuit tibi ut venires ad nos et dixit illi Iudith sume verba ancillae tuae quoniam si secutus fueris verba ancillae tuae perfectam rem faciet Dominus tecum vivit enim Nabuchodonosor rex terrae et vivit virtus eius quae est in te ad correptionem omnium animarum errantium quoniam non solum homines serviunt illi per te sed et bestiae agri obtemperant illi nuntiatur enim industria eius et disciplina tua omnibus provinciis praedicatur
Abbreviated transcription (Latin):
medi audaciã eiꝰ. Tunc ululauert̃ castra assy¬
rioꝵ quando apparuert᷑ huntiles mei: arescen¬
centes in siti. filii puellarũ compunxert̃ eos:
&e sicut pueros fugientes occiderunt cos. Piert̃
inprelio a facie dm̃ mei. Hymnũ cantemꝰ dño.
hymnũ nouum cantemꝰ dõ nr̃o. Adonai dñe
magnus es tu. & preclarus in uirtute: & quem

Expanded text:
Medi audaciam ejus. Tunc ululaverunt castra AssyMedi audaciam ejus. Tunc ululaverunt castra Assyriorum, quando apparuerunt humiles mei, arescentes in siti. Filii puellarum compunxerunt eos, et sicut pueros fugientes occiderunt eos: perierunt in praelio a facie Domini Dei mei. Hymnum cantemus Domino, hymnum novum cantemus Deo nostro. Adonai, Domine magnus es tu, et praeclaru