comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ricam ce uera suadeant᷑ & falsa. qͥs audeat di¬
cere aduersꝰ mendacium in defensorib suis
mermem debe consistere ueritatem. ut uide¬
licet illi qui res falsas ꝑsuadere conant᷑. noue¬
rint auditorem uel bensuolum. uł intentũ.
uł docilem ꝓemio facere. isti autm non noue¬
rint: Illi falsa breuit᷑. aꝑte. ueri similit̃. &
istiuera sic narrent. ut audire tedeat. intel¬
ligere non pateat. credere postremo ñ libeat:
Iui fallacib argum̃tis ueritatem oppugnent.
asserant falsitatem. isti nec uera defendere. nec
falsa ualeant refutare: Illi ammos audien¬
drum merrorem mouentes impellentes q di¬
cendo. t̾reant. contͥstent. exilarent. exortent᷑¬
ardent̃. istiꝓueritate lenti frigidiq dormi
tent: Qͥs ita desipit ut hoc sapiat: Cum gͦ
sit in medio posita facultas eloquii. que ad
ꝑsuadenda seu pratia scurecta ualet pluri.¬
mum. cur ñ bonoꝵ studio comparet᷑ cit mi¬

Expanded text:
ricam et vera suadeantur et falsa, quis audeat diricam et vera suadeantur et falsa, quis audeat dicere, adversus mendacium in defensoribus suis inermem debere consistere veritatem, ut videlicet illi qui res falsas persuadere conantur, noverint auditorem vel benevolum, vel intentum, vel docilem prooemio facere; isti autem non noverint? illi falsa breviter, aperte, verisimiliter; et isti vera sic narrent, ut audire taedeat, intelligere non pateat, credere postremo non libeat? illi fallacibus argumentis veritatem oppugnent, asserant falsitatem; isti nec vera defendere, nec falsa valeant refutare? illi animos audientium in errorem moventes impellentesque dicendo terreant, contardenter; isti pro veritate lenti frigidi tent? Quis ita desipiat, ut hoc sapiat? Cum ergo sit in medio posita facultas eloquii, quae ad persuadenda seu prava seu recta valet plurimum; cur non bonorum studio comparatur, ut mi
Abbreviated transcription (Latin):
oe ooctrina xp̃iana. in duo q̃dã
fueram pͥma distbutione partũ
Nam post ꝓcinium quo respondi eis qui hoc
fuerant rep̃hensuri. duȩ sunt res inquam. qͥ¬
bus nititur omnis cͣctatio scͥpt᷑arum. modus
inueniendi quȩ intelligenda sunt: ce modꝰ ꝑ¬
ferendi que intellecta sunt. De inueniendo
pͥus: de ꝓferendo postea disscremꝰ. Quia gͦ
de inueniendo multa diximus.iam ce tͥa de
hac parte una uolumina absoluimus: ad
si fieri potuerit unolibro cuncta claudamꝰ:
totumq hoc opus quatuor uoluminib t̾mine¬
tur. Primo itaq expectationem legentium. qui
forte me putant rethorica daturum ẽẽ p̃cepta.
quȩ inscolis scłarib & didici & docui. ista p̃lo¬
cutione cohibeo: atq ut ame non expectent᷑
admoneo. Non quod nichil habeant utilitatͦ.
s siquid habent seorsum est discendum. sicui
fortassis bonouiro etiam hec uacat discere: ñ
aut̃ a me uł in hoc oꝑe uł in aliquo alio esti¬
met requirendum. Nam cum ꝑ artem retho

Expanded text:
e Doctrina Christiana, in duo quaedam fueram prima distributione partitus. Nam post prooemium, quo respondi eis qui hoc fuerant reprehensuri: Duae sunt res, inquam, quibus nititur omnis tractatio Scripturarum; modus inveniendi quae intelligenda sunt, et modus proferendi quae intellecta sunt. De inveniendo prius, de proferendo postea disseremus. Quia ergo de inveniendo multa jam diximus, et tria de hac una parte volumina absolvimus, Domsi fieri potuerit, uno libro cuncta claudamus, totumque hoc opus quatuor voluminibus terminetur. 2. Primo itaque exspectationem legentium, qui forte me putant rhetorica daturum esse praecepta quae in scholis saecularibus et didici et docui, ista praelocutione cohibeo, atque ut a me non exspectentur, admoneo; non quod nihil habeant utilitatis; sed quod, si quid habent, seorsum discendum est, si cui fortassis bono viro etiam haec vacat discere, non autem a me vel in hoc opere, vel in aliquo alio requirendum. CA
Abbreviated transcription (Latin):
potuit quia ex parte dicebat. & hc̃ tu credis
ẽẽ manicheum. Primo gͦ ex ipsa lectione apłi
ostendo unde dicebat hoc apłs. Beinde quia
dixisti quod mani cheus uos docuerit mitiũ
medium & finem. & qͦmͦ uel quare factꝰ sit
mundus. de cursu solis &e lune. & de aliis
que commemorasti. ñ legit᷑ in euanglio dñm
dixisse: mito uob̃ paraclytum. qui uos do

Expanded text:
t hunc tu credis esse Manichaeum. primo ergo ex ipsa lectione apostoli ostendo. unde dicebat hoc apostolus. deinde, quia dixisti, quod Manichaeus uos docuerit initium, medium et finem et quomodo uel quare factus sit mundus, de cursu solis et lunae et de aliis, quae commemorasti, non legitur in euangelio dominum dixisse: mitto uobis par
Abbreviated transcription (Latin):
Diue qui exortat᷑: in exortando. Qui tribu¬
it insimplicitate. Qui p̃est in sollicitudi.¬
ne. Qui miseret᷑: in hylaritate. Dilectio
sine simulatione. Odio habentes malum:
adherentes bono. Caritatẽ frat̃nitatis: inui¬
cem diligentes. Honore mutuo: p̃uenien¬
tes. Studio non pigri. Sp̃u feruentes: dño
seruientes. Spe gaudentes: in tbulatione
patientes. Orationi instantes: necessariis

Expanded text:
buit in simplicitate, qui praeest in solicitudine, qui miseretur in hilaritate. Dilectio sine simulatione, odio habentes malum, adhaerentes bono, charitate fraternitatis invicem diligentes, honore mutuo praevenientes, studio non pigri, spiritu ferventes, Domino servientes, spe gaudentes, in tribulatione patientes, orationi instantes, nece
Abbreviated transcription (Latin):
tantes. Benedicite ꝑsequentib uos. benedi¬
cite & nolite maledicere. Uaudere cũ gau¬
dentib: flere cum flentib. Id ipsum mui¬
cemsentientes. Et quam pulchre ista omĩa
sic effusa bimembri circuitu t̾minãt᷑. ñ alta
sapientes. s humilib consentientes. Et aliqͣn¬
topost. in hoc ipso inquit ꝑseuerantes. red¬
dite omnib debita. Qui tͥbutum: tributum.
Cuiuectigal: uectigal. Cui timorem: timo¬
rem.Cui honorem:honorem. Quȩ mem.¬
bratim fusa. claudunt᷑ etiam ipsa circui¬
tu quem duo membra contexunt. Demi¬
ni qͥcquam debeatis: nisi ut inuicem dili¬
gatis. Et post paululum. Nox p̃cessit inqͥt.

Expanded text:
s, benedicite, et nolite maledicere. Gaudete cum gaudentibus, flete cum flentibus, idipsum invicem sentientes. Et quam pulchre ista omnia sic effusa, bimembri circuitu terminantur: Non alta sapientes, sed humilibus consentientes. Et aliquanto post: In hoc ipso, inquit, perseverantes. Reddite omnibus debita: cui tributum, tributum: cui vectigal, vectigal; cui timorem, timorem; cui honorem, honorem. Quae membratim fusa clauduntur etiam ipsa circuitu, quem duo membra contexunt: Nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem diligatis. Et post paululum: Nox praecessit, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Nfugio. Auõ dix̃. Ut uideo. non uis
quasi uictꝰ abscedere. S saltem boc dic. si fu¬
gero uictꝰ sum. F elixdixit. Dixi. Auẽ dixit.
Et unde apparebit te fugisse ꝓpt̃ gesta: Fclix
dixit. Iube ut quem elegero cum ipso sim.
fr̃ib qui ad cancellum stant. Felix dixit. S
cum illo quiẽ in medio Auã dixit. Sicut tͥ
elegisti. usq ad diem cum illo eris. Felix dix̃.¬
Etiam. Et hoc ego consentio. Bonifaciꝰ dixit.
Prestabit rp̃s. ut si cum illoueniam. xp̃ianꝰ ẽ.
Augustinus ep̃s eccliȩ catholicȩ ipponi regi¬
ensis. his in eccłia coram popło gestis. subscͥp¬
si.felix xp̃ianus. cultor legis manichei. hisin
ecełia coram popło gestis subs crapsi. Expł .i.¬

Expanded text:
dixit: Non fugio. AUG. dixit: Ut uideo, non uis dixit: Non fugio. AUG. dixit: Ut uideo, non uis quasi uictus abscedere; sed saltem hoc dic: si fugero. uictus sum. FEL. dixit: Dixi. AUG. dixit: Et unde adparebit te fugisse propter gesta? FEL. dixit: lube, ut quem elegero, cum ipso sim. stis fratribus, qui ad cancellum stant. ,FEL. dixit: Sed cum illo, qui est in medio. AUG. dixit: Sicut tibi elegisti, usqEtiam, et ego hoc consentio. BONIFACIUS dixit: Praestabit Christus, ut si cum illo veniam, christianus est. Augustinus episcopus Ecclesiae catholicae Hipponeregiensis, his in ecclesia coram populo Gestis subscripsi. Felix christianus, cultor legis Manichaei, his in ecclesia coram populo Gestis subscripsi. LI
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi filii una substantia funt. & equalia sunt
rum. Si enim pot̾at uocere ei. non erat nat᷑a
incorruptibilis. Si audem non pot̾at. nulla
causa erat quare p̃lium agitaret. & illud nu¬
menqͦd dicit huc mitteret. Felix dixit. Dila¬
tionem peto. ut possim respondere. Auõ dix̃.
Quando: Cras int̾missus sufficit. Felix dix̃.
Int̾mitte mͥ tres dies. id est hodie & cras &e ꝑen¬
die. aut usq ad diem qui ẽ post dñicum. id
ẽ pͥdie idus decembris. Aus̃ dixit. Uideo te
dilationem ad respondendum petisse. Hu¬
manum ẽ ut concedat᷑ tibi. S si respondere
ũ potueris ad p̃stitutum diem quid fiet ÷
Felix dixit. Prouictꝰ. Auc̃ dixit. Quid si fu¬
geris: Felix dixit. Reus erociuitatis huius.
& ubiq. & legis mec. Aus̃ dixit. Immo hoc
dic. si fugero. sic habear tanquam si anathe¬
mauero manicheum. Felix dixit. Hoc dicẽ
non possum Nus̃ dixit. E apce nobis dic.
quia fugere cogitas. & nemote tenet. Felix

Expanded text:
ipsi filii una substantia sunt et aequalia sunt ipsi filii una substantia sunt et aequalia sunt rum. si enim poterat nocere ei, non erat natura incorruptibilis; si autem non poterat, nulla causa erat, quare proelium agitaret et illud numen, quod dicit, huc mitteret. FEL. dixit: Dilationem peto, ut possim respondere. AUG. dixit: Quando? cras intermissus sufficit? FEL. dixit: Intermitte mihi tres dies, id est hodie et cras et perindie aut usque ad diem, qui est post dominicum, id est pridie idus Decembris. AUG. dixit : Uideo te dilationem ad respondendum petisse; humanum est, ut concedatur tibi . sed si respondere non potueris ad praestitutum diem, quid fiet? FEL. dixit: Ero uictus. AUG. dixit: Quid? si fugeris. FEL. dixit: Reus ero ciuitatis huius et ubique et legis meae. AUG. dixit: Immo hoc dic: si fugero, sic habear, tamquam si anathemauero Manichaeum. FEL. dixit: Hoc dicere non possum. AUG. dixit: Ergo aperte nobis dic, quia fugere cogitas et nemo te tenet. FEL.
Abbreviated transcription (Latin):
nullus cõtͣ deum est. ut quid baptizati sumꝰ:
Ut quid eucharistia. utquid xp̃ianitas. sicont
dm̃ nichil est: Nus̃ dicit. Qͥa uideo te nolle
respondẽ quod int̾rogo. & te int̾rogare ut tͥ
respondeam. & hoc non recuso. dum tamen
memineris quia tͥ int̾roganti ego respondeo.
tu aut̃ michi int̾roganti respondẽ noluist.
S quia me int̾rogasti. audi quod int̾rogast.
Nos quidem dicimus lib̃atorem xp̃m uenisse.
& a peccatis nrris dicimꝰ nos libari. quia nos
non sumꝰ de substantia dei geniti. s per eius
ũbum facti a deo. Multum aut̃ int̃est inter
natum de substantia dei. & factum a deo. qͦd
non ẽ substantia dei. Qͥequid gͦ fecit deus.
potest eẽ mutabile. ipse aut̃ deus non ẽ muta¬
bilis. quia ñ possunt equari oꝑa artifici. &
conditori. Iu autem qͥ paulo antea ad int̾ro¬
gationem meam dixisti. quia & pat̾ quige¬
nerauit ibi lucis filios. & acr. & ipsa terra. &

Expanded text:
nullus contra deum est, ut quid baptizati sumus nullus contra deum est, ut quid baptizati sumus ? ut quid eucharistia, ut quid christianitas, si contra deum nihil est? AUG. dixit: Quia uideo te nolle respondere, quod te interrogo, et te interrogare, ut tibi respondeam, et hoc non recuso, dum tamen memineris, quia tibi interroganti ego respondeo, tu autem mihi interroganti respondere noluisti. sed quia me interrogasti, audi, quod interrogasti. nos quidem dicimus liberatorem Christum uenisse et a peccatis nostris dicimus nos liberari, quia nos non sumus de substantia dei geniti, sed per eius uerbum facti a deo. multum autem interest inter natum de substantia dei et factum a deo, quod non est de substantia dei. quicquid ergo fecit deus, potest esse mutabile; ipse autem deus non est mutabilis, quia non possunt aequari opera artifici et conditori. tu autem, qui paulo ante ad interrogationem meam dixisti, quia et pater, qui generauit ibi lucis filios, et aer et ipsa terra et
Abbreviated transcription (Latin):
nam ac uastitatem que ex teneb̾s furgeret ad¬
uersus sua sc̃a impendere scła. nisi quod exi¬
mium ac p̃clarum. & uirtute podens numen
opponat. qͦ suꝑet simul ac destruat styrpẽ
tenebrarum. qͣ extincta. ꝑpetua quies lucis in¬
ocłis pararet᷑. Auõ dixit. Nunc iam qm cȩpe¬
runt aꝑtȩ blasphemiȩ. si defendendas putas.
dic quid ista gens tenebrarum qm uidetur
d̾s timuisse. ne magna labes & uastitas ex te¬
nebris in regna eiꝰ irrueret. nocere poterat
deo. maxime cuiꝰ regna suꝑius dixłta funda¬
ta ut anullo unquam moueri aut concuti
possent. Quid illi gͦ factura erat gens ista:
Pot̾at ei nocere. an ñ pot̾at: Responde unũ
de duob. Felix dixit. Et ego respondeo. Si
nicħ contͣ dm̃ est. scdin qͦd dicit scͥptura ma¬
nichei. qͥa est alt̾um regnum: ꝓ qua causa xp̃s
missꝰ est. ut nos lib̾aret de laqueo mortis huiꝰ.
suius ẽ istelaqueus a mors: Si aduers ariꝰ

Expanded text:
nam ac uastitatem, quae ex tenebris surgeret, adnam ac uastitatem, quae ex tenebris surgeret, aduersus sua sancta inpendere saecula, nisi quod eximium ac praeclarum et uirtute potens numen obponat, quo superet simul ac destruat stirpem tenebrarum, qua extincta perpetua quies lucis incolis pararetur, Augustinus dixit: Nunc iam quia coeperunt apertae blasphemiae, si defendendas putas, dic, quid ista gens tenebrarum, quam uidetur deus timuisse, ne magna labes et uastitas ex tenebris in regna eius inruerent, nocere poterat deo; maxime cuius regna superius dixit ita fundata, ut a nullo umquam moueri aut concuti possent. quid ergo illi factura erat gens ista? poterat ei nocere, an non poterat? responde unum de duobus. FEL. dixit: Et ego respondeo: si nihil contra deum est, secundum quod dixit scriptura Manichaei, quia est alterum regnum, pro qua causa Christus missus est, ut nos liberaret de laqueo mortis huius? cuius est iste laqueus et mors? si aduersarius
Abbreviated transcription (Latin):
Aus dix̃. S ita dixi. Nec moueri nec concuti.
Non dixi moueri quidem potest. s concuti ñ
potest. aut concuti quidem potest. s moueri
ñ potest. s ambas res dixi. ñposse nec moũi nec
concuti Felix dixit. De ambab reb distantia
est. int̾ moueri &e concuti. Qus̃ dixit. legamꝰ
gͦ sequentia. uideamꝰ si d̾s iste qui fundata ha¬
bebat regna suꝑlucidam & beatam terram
que a nullounquam moueri & concut posst̃.
neminem timuit. sic̃ oportebat ut neminem
timeret. cuiꝰ regna sic fundata erant. ut a nullo
aut moueri aut concuti possent. Et legit se¬
quentia. Iuxta uͦ unam partem ac latꝰ illusts
illiꝰ ac sc̃ẽ t̾̃re. Et cum legeret int̾rogauit. Oͦ
latꝰ: Dextrum aut sinstrum Felix dixit.
Ego ñ possum dicere. ne forte incurram in pec¬
catum. Aus̃ dixit. Legat᷑ gͦ quod sequit᷑. Et
cum legeret. & uentum eẽt ad locum ubiha¬
bet. lucis uͦ beatissime pat̾. sciens labem mag¬

Expanded text:
AUG. dixit: Sed ita dixi: nec moueri nec concuti; AUG. dixit: Sed ita dixi: nec moueri nec concuti; non dixi: moueri quidem potest, sed concuti non potest, aut: concuti quidem potest, sed moueri non potest. sed ambas res dixi: non posse nec moueri nec concuti. FEL. dixit: De ambabus rebus distantia est inter moueri et concuti. AU6. dixit: Legamus ergo sequentia, uideamus, si deus iste, qui fundata habebat regna super lucidam et beatam terram, quae a nullo umquam moueri et concuti possunt, neminem timuit, sicut oportebat, ut neminem timeret, cuius regna sic fundata erant, ut a nullo aut moueri aut concuti possent. et legit sequentia: iuxta uero unam partem ac latus inlustris illius ac sanctae terrae. et cum legeret, interrogauit: quod latus? dextrum aut sinistrum? FEL. dixit: icere, ne forte incurram in peccatum. AUG. dixit: Legatur ergo, quod sequitur. et cum legeret et uentum esset ad locum,. ubi habet: lucis uero beatissimae pater sciens labem mag
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s dus̃ dixit. Huius gͦ terre non est pat̃.
s habitator. Felix dixit. Etiam. Aus̃. dixit.
Si nec genuit illam nec fecit illam. quomͦ
ad eum ꝑtineat nͥ sola uicinitate non uideo
qͦmͦ si habet aliqͥs uicinum bonum. & duȩ rã
erunt res. ambe ingenitȩ. t̾ra & pat̾. Felix dix̃.
Immo tres st. pater ingenitꝰ. t̾ra ingenita. &
aer ingenit᷑. Aus̃ dixit. Hoc totum una sub¬
stantia ẽ. Felix dixit. Una. Auõ dixit. Et ita
fundata. ut anullo unquam moueri aut cõ¬
cuti possit: Felix dixit. Motio ce concussio
habet distantiam Auõ dixit. Habeat. Secd
tam̃ talia fuerunt. ut a nullo unquam mo¬
ueri aut concuti possent. Felix dixit. Est di¬
stantia int̃ moueri & concuti. Nus̃ dixit.
Ninde te int̾rogo. Filix dixit. S inde me
ius tenere Auõ dixit. Q mͦ uis accipe mo¬
ueri. Non pot̾at moueri: Felix dixit. Noncdi¬
coquia ñ pot̾at mouieri. s motio distantia est.

Expanded text:
omnes. AUG. dixit: Huius ergo terrae non est pater, omnes. AUG. dixit: Huius ergo terrae non est pater, sed habitator ? FEL. dixit: Etiam. AUG. dixit: Si nec genuit illam nec fecit illam, quomodo ad eum pertineat nisi sola uicinitate, non uideo, quomodo si habeat aliquis uicinum bonum; et duae iam erunt res ambae ingenitae: terra et pater. .FEL. dixit: Immo tres sunt: pater ingenitus, terra ingenita et aer ingenitus.\'. AUG. dixit: Hoc totum una substantia est? FEL. dixit: Una. AUG. dixit: Et ita fundata, ut a nullo umquam moueri aut concuti possit? FEL. dixit: Motio et concussio habet distantiam. AUG. dixit: Habeat; sed tamen talia fuerunt, ut a nullo umquam moueri aut concuti possent ? FEL. dixit: Est distantia inter moueri et concuti. AUG. dixit: Non inde te interrogo. FEL. dixit: Sed inde me uis tenere. AUG. dixit: Quomodo uis, accipe "moueri non poterat moueri ? FEL dixit: Non dico, quia non poterat moueri, sed motio distantia est.
Abbreviated transcription (Latin):
nascit᷑ finem habet. Felix dixit. Int̾m qͥa
scđm generationem carnis locutꝰ sum erra¬
iii.Aus̃ dicit. Modestissime confessus er¬
rorem. merearis intelligere ueritatem.
Felix dixit. faciat ds̃. A uõ dixit. Atcende
gͦ iam ut inciꝑias cognoscere errorem scͥp.¬
turȩ huius. Siquȩ genuit d̃s coetña ñ ft̃
illi. melior ẽ terra illa qͣm non generauit d̾s.
ubi habitant omnia quȩ generauit ds. quam
t̾ram dicis ab eo ñ generatam. Felix dixit.
Coequant᷑ sibi omnia. & quȩ̃ generauit. &
quȩ ñ generauit. id est t̾ra illa ubi commora¬
bat᷑. Auõ dixit. Qͥd ipse qui generauit eqͣlis
est illis omnib. aut maior ẽ illis :Felix dix̃.
Et qui generauit. &e quos generauit. & ubi
posit sunt. omnia equalia sunt. Aus̃ dixit
Uniꝰ ergo substantiȩ sunt. I elix dixit. Untus.
Aus̃ dixit. Hoc qͦd est ds pat̾. hoc sunt filii
ipsiꝰ. hoc &e illa t̃ra:. Felix dixit. Hoc unum st̃

Expanded text:
nascitur, finem habet. FEL. dixit: Interim, quia nascitur, finem habet. FEL. dixit: Interim, quia secundum generationem carnis locutus sum, erraui. AUG. dixit: Modestissime confessus errorem merearis intellegere ueritatem. FEL. dixit: Faciat deus. AUG. dixit: Adtende ergo iam, ut incipias cognoscere errorem scripturae huius. si quae genuit deus, coaeterna non sunt illi, melior est terra illa, quam non generauit deus, ubi habitant omnia, quae generauit deus; quam terram dicis ab eo non generatam. FEL. dixit: Coaequantur sibi omnia, et quae generauit et quae non generauit, id est terra illa, ubi commorabatur. AUG. dixit: Quid? ipse qui generauit, aequalis est illis omnibus aut maior est illis ? FEL dixit: Et qui generauit et quos generauit et ubi positi sunt, omnia aequalia sunt. AUG. dixit: Unius ergo substantiae sunt? FEL. dixit: Unius. AUG. dixit: Hoc quod est deus pater, hoc sunt filii ipsius, hoc et terra illa? FEL dixit: Hoc unum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
respondeas. tam̃ feci etiam ut tͥ pͥor respon¬
deam. forte ñ te mouit. ideoñ respondisti.
forte & me ñ mouebit. cum responderis.
Responde gͦ ad quod int̾rogaui. Felix dix̃.
Respondeo. Et adiecit. Dixistigͦ de t̾ra illa
in qͣdds habet᷑. an facta ẽ ab illo. an generatut
illam. an coet̾na illi est. Et ego dico. quia qͦmͦ
totum et̃num ẽ. Ius̃ dixit. Non illam gͦ ge¬
nuit neq fecit: Felix dixit. Non. s est ul
coet̾na. Nuã dicit. Si aut̃ genuisset illam.
ñ illi eẽt coet̾na. Felix dixit. Qͦd nascitur
finem habet. quod innatum ẽ. non habet
finem. Aus̃ dixit. Quib gͦ erat ille pater.
aut cuius erat pat̾. quẽ mͦ patrem nomina¬
uit: Si enim nich genuerat. pat̃ eẽ ñ pot̾at.
dixit. Illa gͦ que generauit non sunt uli co¬
eterna. an ce ipsa coet̾na sunt: Felix dixit. so¬
eterna sunt illi quiequid ds generauit. A uõ
dixit. Gͤ errasti quod suꝑiꝰ dixisti. omne qͦd

Expanded text:
respondeas, tamen feci etiam, ut tibi prior responrespondeas, tamen feci etiam, ut tibi prior respondeam . forte non te mouit; ideo non respondisti . forte et me non mouebit, cum responderis. responde ergo ad quod interrogaui. FEL. dixit: Respondeo. et adiecit: dixisti ergo de terra illa, in qua deus habetur, an facta est ab illo, an generauit illam, an coaeterna illi est. et ego dico, quia, quomtotum aeternum est.. AUG. dixit: Non illam ergo genuit neque fecit? FEL. dixit: Non, sed est illi coaeterna. AUG. dixit: Si autem genuisset illam, non illi esset coaeterna. FEL. dixit: Quod nascitur, finem habet; quod innatum est, non habet finem. AUG. dixit: Quibus ergo erat ille pater aut cuius erat pater, , quem modo patrem nominauit? si enim nihil genuerat, pater esse non poterat. dixit: Illa ergo, quae generauit, non sunt illi coaeterna, an et ipsa coaeterna sunt? FEL. dixit: Coaeterna sunt illi quicquid deus generauit. AUG. dixit: Ergo errasti, quod superius dixisti: omne quod
Abbreviated transcription (Latin):
genuit ds uel fecit. uł coet̾na illi erat. aꝑi
ad locum quem nosti. & lege mͥ. Felix dixit.
on est mista scͥptura. s in alt̾a. A uõ dixit.
Credo gͦ quia siqua ẽ illa scͥpt᷑a. meministi
quid ibi dixerit. Itaq tumͥ responde qui
nosti illam scͥpt᷑am. & si dixero quia ñ sic ha¬
bet. conuinces me. Si aut̃ sic cognouero
sedm hoc isputo quodtu ipse responderis.
Dic gͦ anfecerit tr̃am istam ds. an genuerit.
ancoet̾ia ill fu̾it. quod legisti in nescio qͦ
ubro. ubi ẽẽ hoc sc̃ͥptum dicis. Felix dixit.
Quomodo sc̃itas tua int̾pretata est scͥpt᷑ã
tuam qͦmͦ uoluisti & acceptaui. & tu sic mͥ
accepta qͥcqͥd dixero. A us̃ dixit. Int̾im qͦd
introgaui si nichil me contra mouerit accep¬
to. si aut̃ aliquid mouerit. motum meum
indico tͥ. ut ad ipsum respondeas. Felix dix̃.
fgonon respondi ad tua dicta. Aus̃ dixit.
Quia priꝰ est ut mͥ ad id quod int̾rogaui

Expanded text:
genuit deus uel fecit uel coaeterna illi erat, aperi genuit deus uel fecit uel coaeterna illi erat, aperi ad locum, quem nosti, et lege mihi.- FEL. dixit: Non est in ista scriptura, sed in altera. AUG. dixit: Credo ergo, quia, si qua est illa scriptura, meministi, quid ibi dixerit. itaque tu mihi responde, qui nosti illam scripturam; et si dixero, quia non sic habet, conuinces me. si autem sic cognouero, secundum hoc disputo, quod tu ipse responderis,. dic ergo, an fecerit terram istam deus, an genuerit, an coaeterna illi fuerit, qui legisti in nescio quo libro, ubi esse hoc scriptum dicis. FEL. dixit: Quia modo sanctitas tua interpretata est scripturam tuam, quomodo uoluisti et acceptaui, et tu sic mihi . accepta, quicquid dixero. AUG. dixit: Interim quod interrogaui, si nihil me contra mouerit, accepto; si autem aliquid mouerit, motum meum indico tibi, ut ad ipsum respondeas. FEL. dixit: Ego non respondi ad tua dicta.- AUG. dixit: Quia prius est, ut mihi ad id, quod interrogaui,
Abbreviated transcription (Latin):
complexa est scͥpt᷑a quid fecerit ds̃. Deinde
quia nondum apparebat hec t̾ra quam
fecerat ds. antequam eam distingueret &¬
ornaret. qualem t̾ram fecerat ds. secuta scͥp¬
tura exposuit qualis t̾ra erat. de qͣ dixerat.
in pͥncipio fecit ds celum & t̾ram. Tanquã
cum audissemꝰ in pͥncipio fecit d̾s cȩlum &
t̾ram. quereremꝰ qualem t̾ram. Subiecit
ceait. Terra aut̃ id est illa quam fecerat ds.
inuisibilis erat & incomposita. N gͦ duas
tras dixit. s qualis illa fuerit exposuit. lu
itaq responde nc̃ mͥ. quod breuit̃ int̾roga¬
ui.Terra ista lucida & beata quam dicit̃
manicheus. sup̃ quam fundata erant reg¬
na dei. abipso deo facta erat. an genita de illo
erat. an coet̾na illi erat: Ulnum de tͥb msi
molestum est sine t̃giu̾satione responde. Fe¬
ux dixit. Ipsa se scͥptura int̾pretat᷑. A us̃
dixit. Si gͦ nosti ẽe hic aliquem locum uͥ¬
mͥ hoc dicat ista scͥpt᷑a. qͥa illam t̾ram uel

Expanded text:
conplexa est scriptum, quid fecerit deus. deinde conplexa est scriptum, quid fecerit deus. deinde quia nondum adparebat haec terra, quam fecerat, antequam eam distingueret et ornaret, qualem terram "fecerat deus, secuta scriptura exposuit, qualis terra erat, de qua dixerat: in principio fecit deus caelum et terram; tamquam, cum audissemus: in principio fecit deus caelum et terram, quaereremus, qualem terram, subiecit et ait: terra autem, id est illa, quam fecerat deus, inuisibilis erat et incomposita. non ergo duas terras dixit, sed qualis illa fuerit exposuit. tu itaque responde nunc mihi, quod breuiter interrogaui: terra ista lucida et beata, quam dicit Manichaeus, supra quam fundata erant regna dei, ab ipso deo facta erat, an genita de illo erat, an coaeterna illi erat ? unum de tribus, nisi molestum est, sine tergiuersatione responde. FEL.. dixit : Ipsa se scriptura interpretatur. AUG. dixit: Si ergo nosti esse hic aliquem locum, ubi hoc dicat scriptura, quia illam terram uel
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ lucidam & beatam t̾ram. ut a nullo unꝙͣ
agit moueri aut concuti possint. Aus̃ dix̃.
Terram istam quam dicit. unde habebat:
fecit caman genuit eam. an ęqualis & coet̾na
illi erat: Istam dico t̾ram lucidam &e beatã.
qm dicit. Felix dix̃. Quomͦ scͥptum est in
pͥncipio fecit ds cȩlum & t̾ram. & t̾ra erat in¬
uisibilis. & comquinabilis. & incompositaͦ
ego ista intelligo. In pͥncipio fecit ds cȩlum
& t̾ram. ce t̾ra erat. Quasi duȩ t̾rȩ michiui¬
dent᷑ eẽ. scdm qͦd manicheꝰ dixit duo regna.
Auõdix̃. Qͥa scͥpturam cominemorasti no¬
stram quam soletis blasphemare. ad me perti¬
uet exponere illam. & ostende tͥ sine blasphe¬
mia c̃e illud scͥptum. & cum ueritate. & non
scdm manicheum. ut demde tu uł inscdis
mͥ respondeas. quod int̾rogaui. Felix dixit.
Respondeo. Aus̃ dixit. Quod scͥptum ẽ.
inpͥncipio fecit ds cȩlum & t̾ram. breuiter

Expanded text:
super lucidam et beatam terram, ut a nullo umquam super lucidam et beatam terram, ut a nullo umquam aut moueri aut concuti possint, Augustinus dixit: Terram istam quam dicit, unde habebat? fecit eam, an genuit eam, an aequalis et coaeterna illi erat? istam dico terram, lucidam et beatam quam dicit. FEL. dixit: Quomodo scriptum est: in principio fecit deus caelum et terram et terra erat inuisibilis et coinquinabilis et incomposita. ego ita intellego: in principio fecit deus caelum et terram et terra erat, quasi duae terrae mihi uidentur esse, secundum quod Manichaeus dicit duo regna. AUG. dixit: Quia scripturam commemorasti nostram, quam soletis blasphemare, ad me pertinet exponere illam et ostendere tibi sine blasphemia esse illud scriptum et cum ueritate et non secundum Manichaeum, ut deinde tu uel in secundis mihi respondeas, quod interrogaui. FEL. dixit: Respondeo. AUG. dixit: Quod scriptum est: in principio fecit deus caelum et terram, breuiter
Abbreviated transcription (Latin):
S qͥd uelit intͦducere ꝑhec u̾ba uideamꝰ.
Si enim aliquid mali introduxerit. & ista
u̾ba mala erunt & seductoria. Si aut̃ ali¬
quidboni in post̾iorib &e ueri dixerit. ne¬
cessitate rep̃hendemꝰ. Emitte gͦ. legant᷑ se¬
quentia. Felix dixit. Si gͦ asseris qͥa in pri¬
mo bona ponunt᷑. & postea mala inm tcun¬
tur. quomͦ gͦ tͥ possum crede. cum mͥ pͥmo
bona dixeris : Aus̃ dixit. Ego adhuc ista
nec bona dixi nec mala. Nicħ mali adhuc
audiuimꝰ dixi. non dixiiam aliqͥd boni
audiuimꝰ. Malum enm illud solum dri
dixit in consequentib. tẽ erunt mala. si ma¬
l aliquid introduxerint. tc̃ erunt bona. si
auquid boni introduxerint. ꝑmitte gͦ ut
sequentia legant᷑. Quare times: Felix dix̃.
Non timeo. Quõ. dix̃. ꝑmitte gͦ ut iegant᷑.
Selix dixit. Legant᷑. Et cum legeret᷑. & uen¬
tum eẽt ad locum ubi scͥptum habet. ita aut̃
fundata sunt eiꝰdem splendidissima regna

Expanded text:
sed quid uelit introducere per haec uerba, uideamus. sed quid uelit introducere per haec uerba, uideamus. si enim aliquid mali introduxerit, et ista uerba mala erunt et seductoria; si autem aliquid boni in posterioribus et ueri dixerit, necessitate conprehendemus. permitte ergo legantur sequentia. FEL. dixit: Si ergo adseris, quia in primo bona ponuntur et postea mala inmittuntur, quomodo ego tibi possum credere, cum mihi primo bona dixeris? AUG. dixit: Ego adhuc ista nec bona dixi nec mala. nihil mali adhuc audiuimus, dixi; non dixi: iam aliquid boni audiuimus. malum enim illud solum dixi, a uero, quae dixit in consequentibus, tunc erunt mala, si mali aliquid introduxerint; tunc erunt bona, si boni aliquid introduxerint. permitte ergo, ut sequentia legantur . quare times? FEL. dixit: Non timeo. AUG. dixit: Permitte ergo, ut legantur. FEL. dixit: Legantur. Et cum legeretur et uentum esset ad locum, ubi scriptum habet: ita autem fundata sunt eiusdem splendidissima regna
Abbreviated transcription (Latin):
tum me. s & ipsam scͥpt᷑am: ut ꝓbet̾ an ue¬
rum dicit. an mentit᷑. Aus̃ dix̃. Alides gͦ
qͥa audiunt. Legamꝰ cęt̃a. quia tu istam epi¬
stolam manichei ẽẽ confessus es. Felix dix̃.
N nego. Nus̃ dixit. Glegatur. Felix dyxit.
Arbitros non habeo. Et adiecit. Legatur ca¬
put ipsiꝰ. Et cum legeret᷑. & uentum ẽẽt ad
locum ubi scͥptum habet eadem epła. pax dei
inuisibilis &e ueritatis noticia sit cum fratrib
suis ce carissimis. qͥ mandatis cȩlestib credunt
parit̃ atq deseruiunt. S &e dext̃a luminis
tueat᷑. & cripiat uos ab omni incursione ma¬
ligua. & a laqueo mundi. Rietas uͦ sp̃s sancti
intima pectoris ur̃i adaꝑiat. ut ipsis oculis
uideatis ur̃as animas. Felix dixit. Da scrip¬
turam. quȩ ista redarguat. Aus̃ dixit. Ad¬
ea que dixit adhuc. ad dectorium fallaciȩ
ꝑtinent. & ad ouinam pellem. qͥb eis priꝰ
dicit u̾ba bona. ut possit intͦducere mala.

Expanded text:
tum me, sed et ipsam scripturam, ut probetur, an uetum me, sed et ipsam scripturam, ut probetur, an uerum dicit, an mentitur. AUG. dixit: Uides ergo, quia audiunt. legamus cetera, quia tu istam epistulam Manichaei esse confessus es. FEL. dixit: Non nego. AUG. dixit: Ergo legatur. FEL. dixit: Arbitros non habeo. et adiecit: legatur caput ipsius. et cum legeretur et uentum esset ad locum, ubi scriptum habet eadem epistula: pax uobis inuisibilis et ueritatis notitia sit cum fratribus suis et carissimis, qui mandatis caelestibus credunt pariter atque deseruiunt; sed et dextera luminis tueatur et eripiat uos ab omni incursione maligna et a laqueo mundi; pietas uero spiritus sancti intima pectoris uestri adaperiat, ut ipsis oculis uideatis uestras animas, Felix dixit: Da scripturam, quae ista redarguat. .AUG. dixit: Adea, quae dixit, adhuc ad tectorium fallaciae pertinent et ad ouinam pellem, quibus eis prius dicit uerba bona, ut possit introducere mala.
Abbreviated transcription (Latin):
de ipsa scͥptura manichei. tͥ ꝓbo mentitum
ẽẽ manicheum. & blasphemasse manicheum.
Felix dix̃. Afferant᷑ libri. Aus̃ dixit. Presens
est epła manichei. quam dicitis fundam̃ti.
Initium nullum ẽ in edificio. nͥ fundam̃tũ.
Si eum ostendero impsofundam̃to ruinam
fecisse. cȩtam eiꝰ constructionem ut qͥd que¬
rimus: Felix dixit. Hoc dicis. in ipsam osten¬
dens rumiam ẽẽ. Et ego dico. Da arbitros
qͣntos & tu habes. & tͥ ꝓbo quia ñ mentit᷑.
Auõ dixit. Absit a nob̾. ut agenere humano.
ut quantos hic uides. tantos uideas mani¬
cheos. F elye dixit. Da dni. quȩ a te petiui.
Nus̃ dixit. Qͦ suis gͦ ut dem tͥ: Felix dixit.
Qͦs tu uolueris. Nus̃ dixit. Ego istos do. Si
habes meliores pete. Felix dixit. Qͦ mͦ istos
das: Quõ dixit. Presentes qui nos audiunt.
Felix dixit. Isti mͥ ũ fauent. Nus dixit. Cͦ
tu tales queris qui tͥ faueant. non qui ueri¬
tati: Felix dixit. Qui me audiant. ñ tan¬

Expanded text:
de ipsa scriptura Manichaei tibi probo mentitum de ipsa scriptura Manichaei tibi probo mentitum esse Manichaeum et blasphemasse Manichaeum. FEL. dixit: Afferantur libri. AUG. dixit: Praesens est epistula Manichaei, quam dicitis Fundamenti. initium nullum est in aedificio, nisi fundamentum . si eum ostendero in ipso fundamento ruinam fecisse, ceteram eius constructionem ut quid quaerimus? FEL. dixit: Hoc dicis in ipsam ostendens ruinam esse . et ego dico, da arbitros, quantos et tu habes, et tibi probo, quia non mentitur. AUG. dixit: Absit a nobis et a genere humano, ut quantos hic uides, tantos uideas Manichaeos. FEL. dixit : Da, dixi, quae a te petiui. AUG. dixit: Quos uis ergo, ut dem tibi ? FEL. dixit: Quos tu uolueris. AUG. dixit: Ego istos do; si habes meliores, pete. FEL. dixit: Quomodo istos das? AUG. dixit: Praesentes, qui nos audiunt. FEL. dixit: Isti mihi non fauent. AUG. dixit: Ergo tu tales quaeris, qui tibi faueant, non qui ueritati ? FEL dixit: Qui me audiant et non tan
Abbreviated transcription (Latin):
dere quod ego int̾rogaui. & ostendam scđm
scͥpt᷑as quid ꝑtineat ad fidem xp̃ianam. Fe¬
lix dix̃. Et ego si attuleris mͥ scͥpt᷑as maniebei.
quinq auctores quos tͥ dixi. quicquid me
int̾rogaueris ꝓbo tͥ. Nus̃ dixit. De ipsis qͥn¬
q auctorib ẽ ista epla. cuiꝰ aꝑuimꝰ pͥncipium
& inuenimꝰ ibi scͥptum. manicbeus apłs xp̃i
iħu. & uideo qͥa ipsum ñ mͥ pͥncipium expo
nis. qͥa ñ ꝓbas qͦmͦ sit manicheꝰ apłs ihu xp̃i.
Felix dix̃. Si in ista ñ ꝓbo. in scdo ꝓbo. Nus̃.
dixit. In qͦ scdõ: Felix dixit. In thes auro.
Aus dixit. Thesaurum istumquẽ ideo tali
nomine appellatis ut miseros seducatis. qͥs
scͥpsit: Manicheus. Nolo mͥ ab illo probes.
ego ꝓbem mentitum manicheum cẽ. Felix
dixit. Quare ñ potui ꝓbare: Nunquid ꝓ¬
latȩ sunt scͥpture quas ego petiui. & ñ ꝓbaur:
Aus̃ dixit. S scͥpturas manichei petis. quib
fidem ũ habemꝰ. Alitinde ꝓba. Ego autem

Expanded text:
dere quod ego interrogavi, et ostendam secundum dere quod ego interrogavi, et ostendam secundum Scripturas quod pertineat ad fidem christianam. FEL. dixit: Et ego, si mihi attuleris scripturas Manichaei, quinque auctores, quos tibi dixi, quicquid me interrogaueris, probo tibi. AUG. dixit: De ipsis quinque auctoribus est ista epistula, cuius aperuimus principium et inuenimus ibi scriptum: Manichaeus apostolus to sanctitatem tuam, ut illa mihi ostendas, quae iam dixi. AUG. dixit: Confitere te FEL. dixit: Si in ista non probo, in secundo probo. AUG. dixit: In quo secundo? FEL. dixit: In Thesauro. AUG. dixit: Thesaurum istum, quem ideo tali nomine appellatis, ut miseros seducatis, quis scripsit ? Manichaeus . nolo mihi ab illo probes: ego probem mentitum Manichaeum esse? FEL. dixit: Quare non potui probare? numquid prolatae sunt scripturae, quas ego petiui, et non probaui? AUG. dixit: Sed scripturas Manichaei petis, quibus fidem non habemus; aliunde proba. ego autem
Abbreviated transcription (Latin):
dixisti. uis illum parem tuum fundimus
&e implemꝰ illum. ut possis tufundere qͦdha¬
bes: Felix dix̃. ambounam aqm habemus.
uõ dixit. Cum gͦ ambopleni sitis aqͣur̃a.
qͥ dunplebimꝰ ut doceamꝰ uos. nisi aliquis
ur̃m fuderit qͦd habet: Aut si bonum ẽ
&e ideo debet teneri. ut defendat᷑ & legatur
illa epła: uideamꝰ si uł cet̾a possunt defendi.
simipso initio defecisti. Aut si dicis te in il¬
loñ defecisse. ꝓba nob̃ quomͦ sit manichexs
missurum se. qui in omnem ueritatem in¬
ducat. Augustinꝰ dixit. Si habes illum.
attende quod te iam dudum interrogaui.
Dixisti enim ad ipsiꝰ doct̾nam ꝑtinere. etiam
ista muncdana cognoscere. Dic michi quot
sunt stelle. si introduetꝰ es in istam omnem¬
ueritatem. Felix dix̃. Et ego dico. qͥa si para¬
clytus ꝑ apłos locut᷑ est. & ꝑ paulum. Et egope¬
to sc̃itatem tuam. ut illa mͥ ostendas quȩ iam
dixi. Aus̃ dixit. Confitere te ñ potuisse osten¬

Expanded text:
dixisti, uis illum parem tuum fundimus dixisti, uis illum parem tuum fundimus et inplemus illum, ut possis tu fundere, quod habes ? FEL. dixit: Ambo unam aquam habemus. AUG. dixit: Cum ergo ambo pleni sitis aqua uestra, quid inplebimus, ut doceamus uos, nisi aliquis uestrum fuderit, quod habet? aut si bonum est et ideo debet teneri, ut defendatur et legatur illa epistula, uideamus, si uel cetera possunt defendi, si in ipso initio defecisti; aut si dicis te in illo non defecisse, proba nobis quomodo sit Manichaeus missurum se, qui in omnem ueritatem inducat. AUG. dixit: Si habes illum, adtende, quod te iamdudum interrogaui. dixisti enim ad ipsius doctrinam pertinere etiam ista mundana cognoscere . dic mihi: quot sunt stellae, si introductus es in istam omneueritatem? FEL. dixit: Et ego dico, quia, si paracletus per apostolos locutus est, et per Paulum; et ego peto sanctitatem tuam, ut illa mihi ostendas, quae iam dixi. AUG. dixit: Confitere tissurum se, qui in omnem ueritatem in
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾am accipiam. Augustinꝰ dixit. S prius
deuase fundit᷑ quod adũsum habet. & sic im¬
plet᷑ qͦdbonumẽ. Aut si adhuc dubitas funde
defende quo plenꝰ es. Ostendam enu tͥ qͣntũ
me dñs acdiuuat. qͣnta immundicia &e blaspbe¬
miis plena sit doctͥna manichei. si ꝑmittas ut
legat᷑ illa epła. de cuiꝰ inicio iam tractauimus.
S ideomoras innectis. ne cęt̾a legant᷑. ubi aꝑ¬
ta ur̃a sacͥlegia dep̃hendunt᷑. Aut si ꝑmittis:
legant᷑. Fclix dixit. Pmitio. quia dixisti om̃a
immunda fundi. & sic bona immitti. Hoc
enim dictum ẽ sc̃itatis tue. Ad quod & ego di¬
co. Nuliꝰ aqͣm fundit. nisi alt̃ adimpleuerit.
Suõ dixit. Hoc uide qm inconsiderate dixe¬
ris. ut mitiꝰ loquar. & non dicam insane. Utq
de uase tͥ similitudinem posui. Inuas ple¬
num nemo potest aliqͥd mittere. nͥ fundat᷑
uiud qͦ plenum erat. Felix dix̃. Unum dix¬
isti. & ego dixi duo. Nuõ dix̃. Si duouas a

Expanded text:
alteram accipiam. AUG. dixit: Sed prius alteram accipiam. AUG. dixit: Sed prius de uase funditur, quod aduersum habet, et sic inpletur, quod bonum est; aut si adhuc dubitas fundere, defende, quo plenus es. ostendam enim tibi, quantum me dominus adiuuat, quanta inmunditia et blasphemiis plena sit doctrina Manichaei, si permittas, ut legatur illa epistula, de cuius initio iam tractauimus eManichaeum. sed ideo moras innectis, ne cetera legantur, ubi aperte uestra sacrilegia deprehenduntur; ant si permittis, legantur. FEL. dixit: Permitto, quia dixisti omnia inmunda fundi et sic bona inmitti; hoc enim dictum est sanctitatis tuae. ad quod et ego dico: nullus aquam fundit, nisi alter adinpleuerit. AUG. dixit: Hoc uide quam inconsiderate dixeris, ut mitius loquar et non dicam insane. utique de uase tibi similitudinem posui; in uas plenum nemo potest aliquid mittere, nisi fundatur illud, quo plenum erat. FEL. dixit: Unum dixisti et ego dixi duo. AUG. dixit: Si duo uasa
Abbreviated transcription (Latin):
bas qͣsi fortis. hodie ueritatem fugis ut timioꝰ:
elix clix̃. Nonueritatem fugio. Nus. dixit.
Dic gͦ siuides dm̃ facie adfaciem. scđm pollic¬
tationem tuam. qͥa dixisti paulum apłm de
uob̃ dixisse. qͥa tam plenam ueritatem accep¬
turi eẽtis. ut intelligam᷑ uł credamꝰ apłm ha¬
buisse ex parte. & te totum. Felix dix̃. Non
ueritatem fugio. s ucritatem quero. Oͦdtu
dicis. qͥa non teneo. ꝓbetͣ michi ꝑscͥpt᷑as dcifi¬
cas. hoc queroiam. Auõ. dixit. Priꝰ ꝓfitere
te non potuisse ꝓbare manicheum aplin¬
iħu xp̃i: & quantum potuero cum omnia ex¬
stirpata fuerint contraria de corde tuo. per
ministĩum meum donante dño. insero tͥ q̃
sit scientia ueritatis. que ꝑducat ad deum.
initians a fide. Felix dixit. Qra hoc dicis tu
ut legemmeam negem. & alt̾am accipiam.
meliorem dumtaxat. qͦd quero ego. non hoc
respondeo. ut legem meam negem. antequam

Expanded text:
bas quasi fortis, hodie ueritatem fugis ut timidus? bas quasi fortis, hodie ueritatem fugis ut timidus? FEL. dixit: Non ueritatem fugio. AUG. dixit: Dic ergo, si uides deum facie ad faciem secundum polliciationem tuam, quia dixisti apostolum Paulum de uobis dixisse, quia tam plenam ueritatem accepturi essetis, ut intellegamus uel credamus apostolum habuisse ex parte et te totum. FEL. dixit: Non ueritatem fugio, sed ueritatem quaero. quod tu dicis, quia non teneo, probetur mihi per scripturas deificas . hoc quaero iam. . AUG. dixit: Prius profitere te non potuisse probare Manichaeum api ; . et quantum potuero, cum omnia exstirpata fuerint contraria de corde tuo per ministerium meum donante domino, insero tibi quae sit scientia . ueritatis, quae perducat ad deum initians a fide. FEL. dixit: Quia hoc dicis tu, ut legem meam negem et alteram accipiam, meliorem dumtaxat, quod quaero ego, non hoc respondeo, ut legem meam negem, antequam
Abbreviated transcription (Latin):
uera fide ñ timeret. quem sp̃s sẽs impleret. Nã
& petrꝰ apłs inpassione dñi timuit. & der nega¬
Et ille qui pͥmo habuit negationem timoris.
postea impleuit głosissimam passionem con¬
fessionis. Tu itaq ex hoc ipso quod timere de
dixisti leges imꝑatoris. quamuis & de cȩt̃is
reb satis appareat quod ñ inueneris sp̃m pa¬
rachytum ueritatis. qͥa & siñ timeres: alus
reb conuincereris. Felix dixit. Et apłi timue¬
runt. Augustinꝰ dixit. Timuerunt ut eaue¬
rent. nonut fidem suam comp̃hensi edicere
dubitarent. Tu ante iam hinc timere debu¬
isti. ut ñ hic te inueniremꝰ. Iam in medio es:
Quare times. nisi qͥa quod dicas ñ habes:
am si mꝑatores timuisses. ante tacuisses.
Nunc uͦ cum hesterno die ubellum curatori
dederis. & publice clamitaueris. cũ codicib
tiis te paratum ẽẽ incendi. s⁊ siquid mali in
ipsis fuerit inuentum: unde heri leges flagita¬

Expanded text:
uera fide non timeret, quem spiritus sanctus inpleret; nam uera fide non timeret, quem spiritus sanctus inpleret; nam et Petrus apostolus in passione domini timuit et ter negaet ille, qui primo habuit nega-. tionem timoris, postea inpleuit gloriosissimam passionem confessionis. tu itaque ex hoc ipso, quod timere te dixisti leges imperatoris, quamuis et de ceteris rebus satis adparet, quod non inueneris spiritum paracletum ueritatis, quia et si non timeres, aliis rebus conuincereris. FEL. dixit: Et apostoli timuerunt. AUG. dixit: Timuerunt, ut cauerent, non ut fidem suam conprehensi edicere dubitarent. tu ante iam hinc timere debuisti, ut non hic te inueniremus; iam in medio es . quare times, nisi quia quod dicas non habes? nam si imperatores timuisses. ante tacuisses. nunc uero cum hesterno die libellum curatori dederis et publice clamitaueris cum codicibus tuis te paratum esse incendi, si quid mali in ipsis fuerit inuentum, unde heri leges flagita
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdiceret. qui doceret qͦd non pot̃at paulꝰ.
ꝑtinere ad te. qͥ de dicis accepisse ipsũ sp̃m.
uidere mͦ dm̃facie ad faciem. Qͦd quia ñ
potes. manifestum ẽ apłm pauilum de illa
uita dixisse. de qͥdicit & ioħs. Dilectissimi
filii deisumꝰ. & nondum apparuit quid
erimꝰ. Scimꝰ enim qͥacum apparuerit. simi¬
les ci erimꝰ. qm uidebimꝰ eum siciti est. Hoc
tu cum audisses dixisti te ñ ualere contͣ meã
tuircutem. Que uirtꝰ. mea ñ est.s si aliquaẽ
ab illomͥdata est ad redarguendos errores.
qͥ uirtꝰ est omnium fidelium suoꝵ. & pleno
corde de se p̃sumeutium. Dixisti etiam qͦd te
episcopalis treat auctoritas. cum uideas
qͣnta pace int̾ nos agamꝰ. qͣnta tranquiuitate
disputemus. quemadmodum popłs p̃sens
nullam tͥ uim faciat. nullum t̾rorem incutiat.
s tranquillissimus audiat. sic̃ decet xp̃ianos
Diristi etiam timere leges imꝑatoris. Hoc pro

Expanded text:
, qui doceret, quod non poterat Paulus, , qui doceret, quod non poterat Paulus, pertinere ad te, qui te dicis accepisse ipsum spiritum uidere modo deum facie ad faciem. quod quia non potes. manifestum est apostolum Paulum de illa illa dixisse, de qua dicit et Iohannes: dilectissimi, filii dei sumus et nondum adparuit quid erimus; scimus enim quia cum adparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est. hoc tu cum audisses, dixisti te non ualere contra meam uirtutem . quae uirtus mea non est, sed si aliqua est, ab illo mihi data est ad redarguendos errores, qui uirtus est omnium fidelium suorum et pleno corde de se praesumentium. dixisti etiam, quod te episcopalis terreat auctoritas, cum uideas, quanta pace inter nos agamus, quanta tranquillitate disputemus, quemadmodum populus praesens nullam tibi uim faciat, nullum terrorem incutiat, sed tranquillissimus audiat, sicut decet christianos. dixisti etiam timere leges imperatoris . hoc pro
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipsis fuisse p̃dicatam. dixi tam̃ unum ipso
na qͥa fut᷑a erat. & eam appellasse doctrinam
demonioꝵ mendaciloquoꝵs. Ubi ostencdi ca
que dix̃ paulꝰ fitt᷑a in ipsa doctna. ad ur̃am
ꝓfessionem ꝑtinere. id est ꝓhibitionem nup¬
tiarum. qͥa omnem concubitum & cũ uxore
fornicationem ẽẽ dicitis. & abstinentiam a cib̃
qͦs ds ereauit quia noui uos qͦsdam cibos di¬
cere immundos. cumipse sequat᷑ & dicit. ois
creat᷑a deibona ẽ. Cum hic a te crigerem ut
respondes. dixisti manicheum docuisse uõ
mitium. medtum &e finem. ce cursum solis
ad xp̃ianam doetͥnam ñ ꝑtinere. respondi¬
st apłm ipsum paulum dixisse. qͥa ex parte
scit & exparte ꝓpħat. Dixi. nos ñ possescire
diuina. cum sumꝰ in hac uita. & hic uidere
ꝑspecłm & in enigiate. tunc aut̃ facie ad
faciem. Et quesiui a te. si hoc putas dixisse
apłm paulum qͦd uent᷑urꝰ cẽt manicheus¬

Expanded text:
ab ipsis fuisse praedicatam, dixi tamen unum ipsorab ipsis fuisse praedicatam, dixi tamen unum ipsorina, quia futura erat, et eam appellasse doctrinam daemoniorum mendaciloquorum . ubi ostendi ea, quae dixit Paulus futura in ipsa doctrina ad uestram professionem pertinere, id est prohibitionem nuptiarum — quia omnem concubitum, et cum uxore, fornicationem esse dicitis — et abstinentiam a cibis, quos deus creauit — quia noui uos quosdam cibos dicere inmundos, cum ipse sequatur et dicat: omnis creatura dei bona est — cum hic a te exigerem, ut responderes, dixisti Manichaeum docuisse uos initium, medium et finem et cursum solis ad christianam doctrinam non pertinere, respondisti apostolum ipsum Paulum dixisse, quia ex parte scit, ex parte prophetat. dixi nos non posse scire diuina. cum sumus in hac uita, et hic uidere per speculum et in aenigmate, tunc autem facie ad faciem, et quaesiui a te, si hoc putas dixisse apostolum Paulum, quod uenturus esset Manichaeus
Abbreviated transcription (Latin):
Cum autem uenerit qͦd ꝑfectum ẽ. qͦd ex par¬
te ẽ cuacuabit᷑. Cum cẽm paruulꝰ. loquebar
qͣsi partiulꝰ. sapiebam qͣsi paruulꝰ. cogitabã
quas paruulus. Cum aut̃ factꝰ sumuir:
euacuaui quȩ pariuili erant. Uidemꝰ enĩ nẽ
ꝑ specłm in enigmate. tc̃ autem facie ad faciẽ.
Et cum legeret. dix̃. Iam dic mͥtu si tempora
fut᷑a manichei p̃dicebat apłs. utrum tu uide¬
as mͦ dm̃ facie ad faciẽ. Felix dixit. Non tm̃
ego possum contͣ tuam uirtutem. qͥa mira
uirtꝰ est gradꝰ episcopalis. Deinde contͣleges
imꝑators. Et suꝑius petiui compendiue ut
doceas me. quid ẽ ueritas. Et si docueris me
qͥd ẽ ucritas. parebit qͦd teneo mendaciũ
potueris breuit̃ expono. Dixisti inde te ꝓba
ostendi quid docuerit. & utrum maniches
doctͥnam euacuauerit. Cum gͦ respondissẽ
manicheum post apłos fuisse in carne. illorũ
aut̃ doctͥnam antequam manicheꝰ natꝰ esset

Expanded text:
cum autem uenerit quod perfectum est, quod ex parcum autem uenerit quod perfectum est, quod ex parte est, euacuabitur. cum essem paruulus, loquebar quasi paruulus, sapiebam quasi paruulus, cogitabam quasi paruulus; cum autem factus sum uir, euacuaui, quae paruuli erant. uidemus enim nunc per speculum in aenigmate, tun autem facie ad faciem. et cum legeret, dixit: Iam dic mihi tu, si tempora futura Manichaei praedicebat apostolus, utrum tu uideas modo deum facie ad faciem. FEL. dixit: Non tantum ego possum contra tuam uirtutem, quia mira uirtus est gradus episcopalis, deinde contra leges imperatoris. et superius petiui compendiue, ut doceas me, quid est ueritas; et si docueris me, quid est ueritas, parebit quod teneo mendacium re autem non potueris, breuiter expono. dixisti inde te probostendi, quid docuerit et utrum Manichaei doctrinam euacuauerit. cum ergo respondissem Manichaeum post apostolos fuisse in carne, illorum autem doctrinam, antequam Manichaeus natus esset,