comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Irius aũt qua irent cubitũ: uiri cun¬
tatis uallauerunt domũ apuero usq a
senem. omnis popłs simul. Uocauert̃q
loth &e dixert̃ ei. Ubi sunt uiri qui ingu¬
sisunt ad te nocte: Educ illos huc ut
cognoscamus eos. E gressus est ad eos los
postergũ claudens ostiũ &eait. Nolite q̃lo
fr̃s mei. nolite malũ hoc facere. Habeo du¬
asfilias quȩ nondũ cognouerunt uirũ e¬
cȩtera. Qm̃ prostituere uolebat loth filus
suas hac cõpensadione ut uiri hospitesei.
nichil asodomitis tale paterent᷑: utrum
ad mictenda ẽ cõpensatio flagitioꝵ uel
quoꝵq peccators ut nos faciamꝰ aliquid
ꝑ turbationi loth ñ consilio tribuendum
sit. quia hoc dixerit merito querit᷑: & n¬
mirũ periculosissime admittit᷑ hec cõpen¬
satio. Si aũt ꝑturbationi humane cribu¬
itur. & menti tanto malo ꝑ mote: nullo
modo imitandaẽ. Uim quoq faciebant
loth uehementissime. Iam prope erant
ut frangerent fores. & ecce misert̃ manũ

Expanded text:
Prius autem quam irent cubitum, viri civitatis vallaverunt domum a puero usque ad senem, omnis populus simul; vocaveruntque Lot et dixerunt ei: Ubi sunt viri qui ingressi sunt ad te nocte? Educ illos huc, ut cognoscamus eos. Egressus ad eos Lot post tergum occludens ostium ait: Nolite, quaeso, fratres mei, nolite malum hoc facere: habeo duas filias, quae necdum cognoverunt virum, etc. Quoniam prostituere volebat Lot filias suas hac compensatione, ut viri hospites ejus nihil a Sodomitis tale paterentur, utrum admittenda sit compensatio flagitiorum, vel quorumque peccatorum, ut nos faciamus aliquid us perturbationi Lot, non consilio tribuendum sit, quia hoc dixerit, merito quaeritur. Et nimirum periculosissime admittitur haec compensatio. Si autem perturbationi humanae tribuitur, et menti tanto malo permotae, nullo modo imitanda est. Vim quoque faciebant Lot vehementissime. Jamque prope erat, ut frangerent fores, et ecce miserunt manum
Abbreviated transcription (Latin):
debat᷑ abrahe. ut significaret᷑ nec tot ib pos¬
se inueniri ad ex aggerationẽ iniquitatis eoꝵ.
Non eñi necesse erat deo tam sceleratis hõib par¬
cere. ne cum illis ꝑderet iustos cũ posset iustiᷤ mñ lib̾atis

Expanded text:
debatur Abrahae ut significaretur nec tot ibi posdebatur Abrahae ut significaretur nec tot ibi posse inveniri ad exaggerationem iniquitatis illorum. Non enim necesse erat Deo tam sceleratis hominibus parcere, ne cum illis perderet justos, cum posset justis inde liberatis
Abbreviated transcription (Latin):
Qumquagenarius eñi semꝑ ad penitentiam re¬
fert᷑. Unde & dauid in eodẽ numero. psalmum
scripsit penitentiȩ. Proinde quando aspicit de¬
us delinquentiũ uitam nequaquã uelle reuer¬
q ad penitentiã. qũa quinquagenariꝰ prefigu¬
rat: confestim ardorẽ immoderatȩ lururiȩ cõ¬
pescit igne gchenuȩ. Usq ad decẽ aũt iustos
ñ perire sodomã dicit. quia si inquelibet per
decẽ preceptoꝵ custodiã xp̃i nom̃ inueniatur.:
iste ñ perit. denari eñi numeri figura crucẽ
tates quȩ imbrib igneis cõbustȩ sunt. illos n
desodomis dixit ds ñ se ꝑde locũ sunuenirent᷑
illicuł.x. iusti: speciali quadã sententia de illa
ciuitate an de om̃ib intelligendũ sit gene¬
raliter parcere din locomquocũq uel decẽ
iusti fuerint. Inqua questione ñ est quidem
necesse ut hoc deom̃i loco acciꝑe debeamus.
Ueruntam̃ &e de sodomis potuit & sic dici
quia sciebat ds ibi ñ ẽẽ uel .x. &e ideo sic respõ¬

Expanded text:
umerus, semper ad poenitentiam refertur. Unde et David in eorum numero psalmum scripsit poenitentiae. Proinde quando aspicit Deus delinquentium vitam nequaquam velle reverti ad poenitentiam, quam quinquagenarius numerus figurat, confestim ardorem immoderatae luxuriae compescit igne gehennae. Usque ad decem autem justos non perire Sodomam dixit, quia si in quolibet per decem praeceptorum custodiam Christi nomen inveniatur, iste non perit. Denarii enim numeri figura crucem tates quae imbribus igneis conflagratae sunt, illud, de Sodomis dixit Deus, non se perdere locum si invenirentur illic vel decem justi, speciali quadam sentecivitate, an de omnibus intelligendum sit generaliter, parcere Deum loco, in quocunque vel decem justi fuerint?-- Resp. Non est quidem necesse, ut hoc de omni loco accipere compellamur. Verumtamen de Sodomis potuit quia sciebat Deus ibi non esse vel decem, et ideo sic respon
Abbreviated transcription (Latin):
& iudiciũ. ut ad ducat dñs propt̾ abraham
omma que locutus est ad eũ. Bene quoꝙ
na. de quo certus erat qd uoluntatis lue.
& preceptoꝵ suoꝵ fidelis executor existeis
de quo etiam & ipse futurus erat incarns
nasciturus inquo atcestante paulo hab¬
cant om̃s chesauri sapientie &e scientie abs¬
conditi. Nec ñ promittit dñs abrabe ñ solũ
oremia. s etiam obȩdientiȩ filioꝵ eiꝰ iusticiã.
ut circa eos etiã promissa p̃mia cõpleantur.
Qursũq promittit᷑ ei filiꝰ isaac ingentẽ mag¬
nã futurus. & qd meo benedicent᷑ om̃s gentes
cerre. Quib uerbis duo illi promissa sunt.
noc ẽ genus iudeors scđm carnẽ. & omnes
gentes scđm fidem.
Sirit itaq dñs. Clamor sodomoꝵ &e go

Expanded text:
et iudicium, ut adducat Dominus propter Abraam et iudicium, ut adducat Dominus propter Abraam omnia que loquutus est ad eum. Dixitque untatis suae et praeceptorum suorum fidelis exsecutor existeret. De quo etiam et ille futurus erat in carne nasciturus, in quo, attestante Apostolo, habitant thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Necnon promittit Dominus Abrahae, non solum praemia, sed etiam obedientiae filiorum ejus justitiam, ut circa eos etiam praemia promissa compleantur. Rursumque promittitur filius Isaac in gentem magnam futurus, et quod in eo benedicentur omnes gentes terrae. Quibus verbis duo illi promissa sunt, hoc est, genus Judaeorum secundum carnem, et omnes gentes secundum fidem. Dixit itaque Dominus: Clamor Sodom
Abbreviated transcription (Latin):
negare ausa sit sara qd riserit. tanquã ille
hoc posset ignorare: Nisi forte sara homine
putabat. abrahã uero dm̃ intell gebat s:
etiã ipse humanitatis officia prebendo. que
necessaria nisi infimȩ carni ẽẽ ñ possent:
mirũ nisi homines primũ eẽ arbitratus est.
S fortassis in quib dã dm loqui intellexit.
quib dã diuine maiestatis existentib et ap¬
parentib signis. sicut hominib dm̃sepe
apparuisse scriptura cõmemorat.S rursus
querit᷑ si ita ẽ. unde angłos postea cognoue¬
Ũ gͦ surrexissent inde uiri. direxert̃ ocłos
contrasodomã: & abrahã simul gradiebaiͦ.
deducens eos. Dixitq dñs. Nũ celare potero
abrahã qd̾ gesturus sum. cũ futuris sit ingen¬
tẽ magnã et robustissimã. &e benedicende
sint ieo om̃s nationes terre: Scio eñi qd̃
precepturus sit filiis suis. & domui sue post
se ut custodiant uiã dñi. et faciant iusticia

Expanded text:
negare ausa sit Sara quod riserit, tanquam ille negare ausa sit Sara quod riserit, tanquam ille hoc posset ignorare, nisi forte Sara homines putabat, Abraham vero Deum intelligebat? Sed etiam ipse illa humanitatis officia praebendo, quae necessaria nisi infirmae carni esse non possent, mirum nisi homines prius esse arbitratus est, sed fortassis, in quibus Deum loqui intellexit, quibusdam divinae majestatis existentibus et apparentibus signis sicut in hominibus Dei saepe apparuisse Scriptura testatur. Sed rursus quaeritur: Si ita est, unde angelos postea fuisse cognovergo surrexissent inde viri direxerunt oculos suos contra Sodomam et Abraham simul gradiebatur deducens eos dixitque Dominus num celare potero Abraham quae gesturus sum cum futurus sit in gentem magnam ac robustissimam et benedicendae sint in illo omnes nationeprecepturus sit filiis suis et domui sue post se, ut custodiant viam Domini et faciant iustitiam
Abbreviated transcription (Latin):
tantiã erubescat. ut quasi postergum
uiri subdiscretione sp̃s solis necessariis¬
intenta ñsciat procacit̃ detegi: s uerecun¬
de obsequi. Notandũ uͦ qd aliquando
imaginib ante corporeos ocłos adtẽpꝰ
ex aere assũptis: ꝑ angłos loquit᷑ ds sicut
nunc ad abrahã. Nonsolũ tres uiros ui¬
dere potuit: s etiã habita dõ terrenosus
głi cũ quedã nobis int̾na nunciant adtẽ¬
pus exaere corpus assumerent. exteriorib
profecto nr̃is obtutib ñ apparerent. nec
cibos cũ abrahã sumerent. nisi propt̃ nos
solidũ aliquid excȩlesti elemento ge starẽt
pocest scdm historiã quare sarã redarguat
dñs cũ &e abrahã riserit. nisi quia illius ri¬
sus ad miracionis et leciciȩ fuit: sare autẽ
dubitationis. Et ab illo hoc duudicari po¬
cuit: qui corda hominũ nouit. Negauit
sara dicens. ñ risi. timuit eñi. Quomodo
intelligebant dm̃ eẽ. qui loquebat᷑. cũ etũ

Expanded text:
tanter erubescat; ut quasi post tergum tanter erubescat; ut quasi post tergum viri sub discretione spintenta, nequaquam sciat procaciter detegi, sed verecunde moderetur? Notandum autem quod aliquando imaginibus et ante corporeos oculos ad tempus ex aere assumptis, per angelos loquitur Deus, sicut  Abraham non solum tres viros videre potuit, sed etiam habitaculo terreno susgeli quaedam nobis in terra nuntiantes, ad tempus ex aere corpus assumerent, exterioribus profecto nostris obtutibus non apparerent, nec cibos cum Abraham sumerent, nisi propter nos solidum aliquid ex coelesti elemento gestarent. potest secundum historiam, quare Saram redarguat Dominus cum Abraham riserit, nisi quia illius risus, admirationis et laetitiae fuit, Sarae autem dubitationis, et ab illo hoc dijudicari potuit, qui corda hominum novit. Negavit Sara dicens: Non risi, timuit enim. Quomodo intelligebant esse Deum qui loquebatur, cum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Abrahã quesiuit uidere diem
meũ uidit ce gauisus est. cunc eñi futu¬
n aspexit misteriũ sacram̃ti. Unde &
pedes cors lauit. ut inextremo lauachri
purificationẽ demonstraret futuram.
Pedes eñĩ. nouissima significant. Siqui¬
dem ei conuiuiũ preparat. uitulũ sci¬
ucet saginatum. Iste uitulus tener sa
borẽ crucis ẽ immolatus. Hic &e untulus
dñici corpons: qui ineuangłio pro pec¬
catore filio occiditur. S &e butirũ et
lac cũ carne uituli apposuit. Lac qͥp¬
pe priscȩ legis habuisse figurã: apłs
d. ñ escam. Nondũ em̃ poteratis: nec
adhuc quidẽ potestis. Tradiderat eñi
illis legis mandatũ. quasi lac de uberi¬
b duarũ tabularũ exp̃ssũ. hoc ẽ testam̃¬
tũ fidei. Nondũ em̃ poterant propter
nȩ solidã & robustã escam acciꝑe. Buti

Expanded text:
it: Abraham quaesivit videre diem meum, vidit et gavisus est . Tunc enim futuri aspexit mysterium sacramenti. Unde et pedes eorum lavit, ut in extremo lavacri purificationem demonstraret futuram, pedes namque novissima significant. Si quidem et convivium praeparat, vitulum scilicet saginatum. Iste autem vitulus tener sagborem crucis est immolatus. Hic est vitulus Dominici corporis, qui in Evangelio pro peccatore occiditur filio. Sed et butyrum et lac cum carne vituli apposuit. Lac quippe priscae legis habuisse figuram Apostodi non escam; nondum enim poteratis, nec adhuc quidem potestis . Tradiderat enim illis legis mandatum quasi lac de uberibus duarum tabularum expressum, hoc est testamentum fidei. Nondum enim poterant, propter nae solidam ac robustam escam ac
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ occurrit loch angłis et ad orauit infaci¬
em uidet᷑ incellexisse qd̾ angłi fuissent. sed
rursus cũ eos adrefectionẽ corporis inuitat
quȩ mortalib necessaria est : uidet᷑ putasse
qd̾ homines e̾e̾nt. Ergo hȩc questio similiter
soluit᷑. ut soluta ẽ intrib qui uenerunt ad
abraham: ut aliquib signis appareret eos
ait. ꝑbanc eñi quidã nescientes hospicio
receperunt angłos.

Expanded text:
d occurrit Lot angelis et adorauit in faciem, uidetur intellexisse quod angeli essent; sed rursus cum eos ad refectionem corporis inuitat, quae mortalibus necessaria est, uidetur putasse quod homines essent . ergo quaestio similiter soluitur, ut soluta est in tribus qui uenerunt ad Abraham, ut aliquibus signis adpareret eos ait: per hanc enim quidam nescientes hospitio receperunt angelos.
Abbreviated transcription (Latin):
regno priorib et poffiorib regib adimple¬
tum est. Cũ aũt dr̃ depatre eẽ soror xp̃i ee
cłia ñ de matre. ñ de terrene generationis q̃
euacuabit᷑ s gr̃e cc̨lestis que ꝑmanebit. cog¬
natio cõmendatur: scdm quã grãm genus
mortale non erimus. accepta potestate ut
fiui dei uocemur &e simus. Neq eñĩ grãm hãc
de sinagoga matre xp̃i scdm carnẽ: s dedo
Negare nos xp̃c doeuit ñ fateri cũ discipłs
ait. ne uobis dicatis patrẽ interra: unus est
em̃ pat̃ ur̃ qui incelis est. Qd uero eccłia
cuius uxor sit occultat᷑ alienigenis. cuiꝰ dit̃
soror non tacet᷑: hec interim causa facile oc
currit: quia occultũ est & difficile adintel¬
ligendũ. quomͦ anima humana uerbo dei
copulet᷑ siue misceat᷑. siue qͥd meliꝰ uel aptiꝰ¬
diei potest. cũ sit ille ds. ista creatura. Se¬
cundũ hoc em̃ sponsus et sponsa uel uir e
matre & affabiliꝰ dr̃. &e capaciꝰ audit᷑. Nam

Expanded text:
regno prioribus et posterioribus regibus adimpleregno prioribus et posterioribus regibus adimpletum est. Cum autem dicitur de patre esse soror Christi Ecclesia non de matre, non terrenae generationis, quae evacuabitnatio commendatur. Secundum quam gratiam genus mortale non erimus, accepta potestate ut filii Dei vocemur et simus. Neque enim gratiam hanc de synagoga matre Christi secundum carnem, sed de Deo negare nos Christus docuit, non fateri, cum discipulis ait: Ne vobis dicatis patrem in terra, unus est enim pater vester, qui in coelis est . Quod autem Ecclesia cujus uxor sit occultatur alienigenis, cujus autem soror non tacetur, haec interim causa facile non occurrit, quia occultum est et difficile ad intelligendum, quomodo anima humana verbo Dei copuletdici potest, cum sit illud deus, ista creatura. secundum hoc enim sponsus et sponsa uel uir ematre, affabilius dicitur et capacius auditur. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
adrisũ abrahȩ uocatus ẽ filiꝰ eius ysaac.
tunc legimus risisse & saram. Sciendũ
aut̃ qd quatuor inueteri testam̃to abl
ullo uelamine nominib suis antequã
nascerent᷑ uocati sunt. ismael. ysaac.
salomon. & iosias. scripturas lege.

Expanded text:
ad risum Abrahae vocatus est filius ejus Isaac, ad risum Abrahae vocatus est filius ejus Isaac, tunc legimus risisse tamen quod quatuor in veteri Testamento absque ullo velamine, nominibus suis antequam nascerentur, vocati sunt: Ismael, Isaac, Salomon, et Josias. Lege Scripturas. Et
Abbreviated transcription (Latin):
mo altera lingua qũẽ piam uocans.
ethimologiã uocabuli sumit ex altera.
Sarai gͥ primũ uocata ẽ ꝑsin. Res. ioth.¬
minis imutati hȩc ẽ qd̾ ante dicebat᷑ prin¬
ceps mea. unius tantũmͦ domus mader¬
&e familię. postea dicit᷑ absolute princeps
omniũ quippe gentiũ futura iam prin¬
ceps ẽ. Quidã pessime suspicant᷑ ante
eam leprã fuisse uocitatã. &e postea pͥn¬
cipẽ cũ lepra sarath dicat᷑. quȩ in nr̃a
quidẽ lingua aliquã uidet̾ habere si¬
gulitudine: inhebiro aut penitꝰ ẽ diu̾¬
St cecidit abrahã suꝑ faciem sa¬
suam. ce risit. & dixit incorde suo. Si
centenario nascetur filiꝰ &e sisara nona¬
genaria pariet. & quia post paululũ
sequit᷑ & uocabis nom̃ eiꝰ isaac. diuersa
pellatus sit ysaac: int̃ pretatur emĩ ris..
Aui dicunt quia sara riserit. ido eũ risũ
uocatũ eẽ qd̾ falsũ est. alii quia riserit
abrahã qd̾ nos probamus. Post quã em̃

Expanded text:
m altera lingua quemlibet vocans, m altera lingua quemlibet vocans, etymologiam vocabuli sumit ex altera. Sarai ergo primum vocata est  minis mutati haec est quod antea dicebatur princeps mea , unius tantummodo domus materfamilias; postea vero dicitur absolute princepsomnium quippe gentium futura jam princeps est. Quidam pessime suspicantur, ante eam lepram fuisse vocitatam, et postea principem: cum lepra SARATH   dicatur, quae in nostra quidem lingua videtur aliquam habere similitudinem; in Hebraeo autem penitus est dit cecidit Abraham super faciem suam, et risit, et dixit in corde suo: Si centenario nascetur filius? et si Sara nonagenaria pariet? et quia post paululum sequitur, Et vocabis nomen ejus Isaac, diversa pellatus sit Isaac. Interpretatur enim risus. Alii dicunt quia Sara riserit, ideo eum risum vocatum esse, quod falsum est. Alii vero, quod riserit Abraham, quod et nos probamus. Postquam enim
Abbreviated transcription (Latin):
entiȩ primo agnouit. decuit ut inhoc men¬
bro signũ obedientie scdo accepisset: ut os¬
tenderetur. obȩdientes qͣndoq generasse
filios ad uitã. dũ olim preuaricatores ge¬
nerarent admortẽ. Dixitq dñs ad abra¬
ham. Sarai uxorẽ tuam ñ uocabis sarai
s sarã. & benedicã ei. & ex illa tibi dabo
filiũ cui benedic turus sũ. eritq innati
ones & reges popłoꝵ orient᷑ ex eo. Hinc
iam declatatur promissio deuocatione
gentiũ inysaac filio promissionis. idẽ gr̃a
ñ natura. quia desene patre &e sterili ma¬
tre. Et quia hoc ñ ꝑgenerationẽ qui est
ismael. s ꝑ regenerationẽ futurũ erat
ibidẽ imperata ẽ circuncisio qͣndo de sa¬
ra promittit᷑ filiꝰ intipo ȩccłiȩ. ñ qͣndo is¬
mael quitipũtenuit iudeorũ. Errant
qui putant primũ sarã ꝑunũ .r. scriptũ
utiq ut cũq uolunt ei uocabulũ cõmu¬
tatũ. ñ grecã s hebream debet habere

Expanded text:
entiae primo agnovit, decuit ut iste in hoc mementiae primo agnovit, decuit ut iste in hoc membro signum obedientiae secundo accepisset, ut ostenderetur obedientes quandoque generasse filios ad vitam, dum olim praevaricatores generarunt ad mortem. Dixitque Dominus ad Abraham: Sarai uxorem tuam non vocabis Sarai, sed Saram, et benedicam ei, et ex illa dabo tibi filium, cui benedicturus sx eo. Hic jam declaratur promissio de vocatione gentium in Isaac filium promissionis, id est, gratia, non natura, quia de senili patre et sterili matre, et quia hoc non per generationem qui est Ismael, sed per regenerationem futurum erat, id est ibidem imperata est circumcisio, quando de Sara promittitur filius in typo Ecclesiae, non quando Ismael qui typum tenuit Judaeorum. Errant qui putant primum Saram per unum r scriptum utique utcunque volunt ei vocabulum commutatum, non Graecam, sed Hebraeam de
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa pactũ dĩ irritũ ñ fecit. s qui eum
circuncidẽ neglexert: nisi ut significa¬
ret qd̾ paruuli ñ scđ̾m opus. s scđm ori¬
ginẽ inprimo homine pactũ dĩ dissi¬
peribit anma illa de popło suo. quia
pactũ dei irritũ fecit. quando origi
nalit̾ inadam etiam ipse peccauit.
&e adam ne de ligno manducaret.iussũ ẽ:¬
ut ꝓbaretur si cõpleret hoc annon. Cre¬
dens enĩ filiũ se habiturũ ꝑ cuiꝰ gene¬
brietatis unicũ inansisset exẽplar. un¬
de ce inea parte corporis signũ fidei acce¬
pit. unde filiꝰ fidei ñ carnis nasciturus erat.
nec truncata corponis parte sit deformior.
s: fide inđm gloriosior. Igit᷑ pro deo aliqͥd
perdẽ lucrũ est. ñ damnũ. Ita abraham
fidei suȩ signũ accipiens ñ deformatꝰ est.
s melioratus. Sicm̃ adam pactũ dei cus¬
todisset. non abrahã hoc pactũ accepisset.
S quia ille in hoc menbro culpã iobȩdi¬

Expanded text:
ipsa pactum Dei irritum non fecit, sed qui eum ipsa pactum Dei irritum non fecit, sed qui eum circumcidere neglexerunt? nisi ut significaret quod parvuli non secundum opus, sed secundum originem in primo homine pactum Dei dissiperibit anima ejus de populo suo, quia pactum Dei irritum fecit, quando in Adam originaliter etiam ipse peccavit. et Adam, ne de ligno manducaret, ut comprobaretur, si compleret hoc, an non? Credens enim filium se habiturum, per cujus genebrietatis unicum mansisset exemplar. Unde et in ea parte corporis signum fidei accepit, unde filius fidei, non carnis, nasciturus erat. Nec truncata corporis parte deformior, sed fide in Deum gloriosior. Igitur pro Deo aliquid perdere, lucrum est, non damnum. Ita Abraham fidei suae signum accipiens, non deformatus est, sed melioratus. Si enim Adam pactum Dei custodisset, non Abraham hoc pactum accepisset. Sed quia ille in hoc membro culpam inobedi
Abbreviated transcription (Latin):
caro p̃putii circuncisa ñ fuerit: delebi¬
tur anima illa de popło suo. quia pac¬
tũ meũ irritũ fecit. Iam tunc propter
& datur e circuncisio insignũ his uerbis.
circuncidetur ex uobis omne masculinũ¬
& cȩtera. Quid aliud circuncisio significat
nisi renouatã naturam ꝑbaptismum. post
spoliationẽ ueteris hominis. Et quis est
octauus dies nisi xp̃c. qui ebdomada cõ¬
pleta hoc est post sabbatum resurrexit:
Qd̃ uero ñ solũ filios sed &e seruos &e uer¬
naculos ce empticios circuncidi prece¬
pit: ad omnes redẽptionis grãm ꝑtinere
testatur. Ibi parentũ mutant᷑ et nomina.
ut omnia resonent nouitatẽ. Nã abrã
qd̾ antea uocabatur: int̃pretat᷑ pater
excelsus abrahã. pat̾ multarũ gentiũ.
Quo nomine prenunciabat᷑ qd multe
gentes fidei eius uestigia sequerent᷑. Illud
aut̃ quid sit qd̾ dictum est. masculus qͥ
ñ circicidetur octaua die. peribit aĩa
pereat anima paruuli incircuncisi dũ

Expanded text:
 circumcisa non fuerit, delebitur anima illa de populo suo, quia pactum meum irritum fecit. Jam tunc propter et datur ei circumcisio in signum his verbis: Circumcidetur ex vobis omne masculinu Sed quid aliud circumcisio significat, nisi renovatam naturam per baptismum post spoliationem veteris hominis? et quis est octavus dies nisi Christus, qui hebdomada completa, hoc est post sabbatum, resurrexit? Quod vero non solum filios, sed et servos, et vernaculos, et emptitios, circumcidi praecipit, ad omnes gratiam redemptionis pertinere testatur. Ibi parentum mutantur et nomina, ut omnia resonent novitatem. Nam Abram, quod antea vocabatur, interpretatur pater excelsus, Abraham pater multarum. quo nomine praenuntiabatur quod multae gentes fidei ejus vestigia sequerentur. 5. Illud autem quid sit, quod dictum est: Masculus qui non circumcidetur octava die, peribit anima fecit? Cur enim pereat anima parvuli incircumcisi, dum
Abbreviated transcription (Latin):
aures ur̃e scđ̃m uerbũ dei. ut uocẽ ñ recipi¬
ant obtrectantis. ut maledici &r blasphe¬
mi uerba ñ audiant. ut falle criminadioĩs
nis audiant. aut impudicis canticis. et
theatralib sonis pateant. Nichil obsce
test incircuncisis aurib &e immundis.
uerba sapientie & ueritatis audire. Ueni¬
amus siuultis et ad labioꝵ circuncisionẽ.
Ego puto qd̾ incircuncisus sit labus qui
nondũ cessauit astultiloquio. ascurrili¬
tate. qui bonis de rogat. qui criminatur
proximos. qui lites instigat. qui calũpii¬
as mouet. qui fr̃s int̾ se falsa loquendo
cõmitat. qui uana inepta. scłaria. im¬
pudica. turpia. iniuriosa. prot̃ua. et

Expanded text:
aures vestrae secundum verbum Dei, ut vocem non recipiant obtrectantis, ut maledici et blasphemi verba non audiant, vel falsis criminationibus nis audiant, aut impudicis canticis et theatralibus sonis pateant. Nihil obscentest incircumcisis auribus et immundis munda verba sapientiae et veritatis audire. Veniamus, si vultis, et ad labiorum circumcisionem. Ego puto quod incircumcisus sit labiis, qui nondum cessavit a stultiloquio, a scurrilitate, qui bonis derogat, qui criminatur proximos, qui lites instigat, qui calumnias movet, qui fratres inter se falsa loquendo committit, qui vana et inepta, saecularia et impudica, turpia et injuriosa, proterva, bl
Abbreviated transcription (Latin):
ualle manbre sedenti in ostio tab̾nach
sui inipso feruore diei. Cũq eleuasset ocłs
apparuerunt illi tres uiri stantes ꝓptes
eum. Quos cũ uidisset: cucurrit inoccil¬
sum eoꝵ de ostio tabernaculi sui. & ad¬

Expanded text:
alle Manbre sedenti in ostio tabernaculi sui in ipso fervore diei. Cumque elevasset oculos, apparuerunt ei tres viri stantes prope eum. Quos cum vidisset, cucurrit in occursum eorum de ostio tabernaculi et ad
Abbreviated transcription (Latin):
fȩdis cupiditatib estuat. & ut breuiter
dicã qui mechat᷑ incorde suo. hic icir¬
cuncisus corde ẽ. S &e qui hereticos sensꝰ
corde continet. & blasphemas assertiones
inconscientiȩ puritate. custodit.: iste cir¬
cuncisus est code. dequo dici potest.
Beati mundo corde qm̃ ipsi dm̃ uidebt̃.
Ego uͦ audeo ersimili: ce hec prophicis
uocib ad dere sicut oportet aurib ce la¬
indigent circuncisione. & pedes. et uisus.
& odoatus. & tactus. Ut em̃i ꝑfectus sit
homo inomnib: cuncta circuncidenda f̃
membra. Manus quidẽ arapinis afurds
acedib. & ad sola oꝑa dei pandende. Cir¬
Circuncidendi sunt pedes. ne uelocessit
ad effundendũ sanguinẽ. & ne intrent
inconsiliũ malignantiũ: s tantũ pro
mandatis dei circũeant. Circuncidatur
oculus: ne concupiscat alienũ. ne ui
errat aspectus: iste incircuncisus ẽ ocłis.

Expanded text:
tatibus aestuat, et, ut breviter dicam, qui moechatur corde, hic incircumcisus est corde. Sed et qui haereticos sensus mente retinet, et blasphemas assertiones in conscientiae sinceritate custodit, iste circumcisus est corde, de quo dici potest: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Ego vero audeo ex simili, etiam haec propheticis vocibus addere, quia sicut oportet auribus et laindigent circumcisione, et pedes, et visus, et odoratus, et tactus. Ut enim perfectus sit homo Dei in omnibus, cuncta circumcidenda sunt membra: manus quidem a rapinis, a furtis, ac caedibus, et ad sola opera Dei pandendae. Circumcidendi sunt pedes, ne veloces sint ad effundendum sanguinem, et ne intrent in concilium malignantium, sed ut tantum pro mandatis Dei circumeant. Circumcidatur et oculus, ne concupiscat alienum, ne viderrat aspectus, iste incircumcisus est oculis.
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑflue hic in .lxx. interpretib addi¬
tum ẽ in conspectu dei. Siquidẽ sodo
potest apud homines iustus uideri: Quo¬
mͦ dezacharia ce elisabeth inpreconio
ponit᷑ qd fuerint iusti ambo inconspec¬
tu dei. & inplalmo. Nonustificabitur

Expanded text:
Superflue hic in Septuaginta interpretibus additum est: In conspectu Dei, siquidem Sodompotest apud homines justus videri. Quomodo de Zacharia et Elizabeth in praeconio ponitur, quod fuerint justi ambo in conspectu Dei; et in psalmo dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
lis circuncisio dicenda inscĩs &e amicis dei.
quã carnis obtruncatio: S nouitas sermo
nis fortasse ñ solũ iudeos. s etiã aliquos fra¬
trũ nr̃oꝵs de terieat. Impossibilia em̃i uidet᷑
paulus presumere. qui circuncssionẽ cordi
inducit. Quomͦ eñi fieri potuit ut circun¬
cidat᷑ menbrũ qd̾ int̾nis uiscerib obtec
dei. popłs inadquisitione electus. ad enar¬
randas uir. tutes dñi. suscipite dignam
circun cisionẽ uerbi di maurib & in la

Expanded text:
lis circumcisio dicenda in sanctis et amicis Dei, lis circumcisio dicenda in sanctis et amicis Dei, quam earnis obtruncatio? Sed sermonis novitas fortasse non solum Judaeos, sed etiam aliquos fratrum nostrorum deterreat. Impossibilia enim videtur Paulus praesumere, qui circumcisionem cordis inducit. Quomodo enim fieri potuerit ut circumcidatur membrum quod internis visceribus oDei, et populus in acquisitionem electus, ad enarrandas virtutes Domini, suscipite dignam circumcisionem verbi Dei in a
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ suum ismaelẽ. & om̃s uernaculos
domus suȩ uniuersos quos emerat cunc¬
tos mares ex om̃ib uiris domus sue & cir¬
cuncidit carnẽ preputii eorũ statĩ imp̃a
die. sicut preceperat ei dñs. Igitur qͣndo¬
quidẽ in hos deuenimꝰ locos. requirere
ponere cũ scõ uiro. inhoc sũmã tanti
negotii collocabat. ut preputiũ carmᷤ
eus s ce futurę exeo sobolis circuncide¬
ret᷑. Erit eñi inquit testamentũ tuũ
suꝑ carnẽ duam. hoc merat qd̾ celi ac
terre dñs ei quẽ de cunctis mortalib so¬
lum elegerat et̃ ni testamenti muncra
conferebat. Hec eñi sunt sola inquib ma¬
gistri oe doctores sinagoge scõrũ głam po¬
nunt. Audite gͦ quomodo paulus de miste
cuncisionẽ de iudeis loquens: qui eircun¬
cidunt᷑ incarne. Nos eñi sumus ait cireun¬
essio qui spũ deo seruimus. & ñ incarne
manifeste ẽ incarne circuncisio: s qui in
occulto iudeus est circuncisione cordis in
spũ ñ littera. Nonne tͥ dignius uidetur ca¬

Expanded text:
s domus suae, universosque quos emerat, cunctos mares ex omnibus viris domus suae, et circumcidit carnem praeputii eorum statim in ipsa die, sicut praeceperat ei Deus. Igitur quandoquidem in hos devenimus locos, requirere ponere cum viro sancto, in hoc summam tanti negotii collocabat, ut praeputium carnis ejus, sed et futura ex ipso soboles circumcideretur. Erit enim, inquit, testamentarnem tuam. Hoc inerat, quod coeli ac terrae Dominus, ei, quem e cunctis mortalibus solum delegerat, aeterni testamenti munera conferebat. Haec enim sunt sola in quibus magistri et doctores Synagogae sanctorum gloriam ponunt. Audite ergo quomodo Paulus doctor geconcisionem, de Judaeis loquens, qui conciduntur in carne. Nos enim sumus, ait, circumcisio, qui spiritu Deo servimus, et non in carne manifeste in carne est circumcisio, sed qui in occulto Judaeus est, circumcisione cordis in spiritu non littera . Non tibi dignius videtur ta
Abbreviated transcription (Latin):
nemo dubitat. Siquis gͥ erga huiꝰ cemo¬
d motus importunus existat. nec statu¬
tos legib t̃minos suꝑet. nec aliam quã
nisi posteritatis tantũmodo causa. cer¬
tis &e legitimis temporib agat: iste cir¬
cuncisus preputio carnis sue dicen¬
dus est. Quiuͦ in omnẽ lasciuiã proruit.

Expanded text:
qui dubitet. Si quis igitur erga hujuscemodi motus non importunus existat, nec statutos legibus terminos superet, nec aliam feminnisi posteritatis tantummodo causa certis et legitimis temporibus agat, iste circumcisus praeputio carnis suae dicendus est. Qui vero in omnem lasciviam proruit,
Abbreviated transcription (Latin):
&e recessit aboriente. Diuisiq st̃ alterutrũ
afr̃e suo. abram uͦ habitauit int̾ra cha¬
mis. Potest & scđm allegoriam inpastorib
loch qui planiciem terrȩ sodomoꝵ locũ
uoluptuosũ elegerunt. heret icoꝵ curba
accipi. qui uoluptatib uidȩ presentis dedi¬
d. atq erroꝵ catenis uincti declinant
auia ueritatis &e catholicȩ fidi unitatem¬

Expanded text:
Oriente. Divisique sunt alterutrum a fratre suo. Abram vero habitavit in terra Chamis. Potest et secundum allegoriam in pastoribus Lot, qui planitiem terrae Sodomorum et locum voluptuosum elegerunt, haereticorum turba accipi, qui voluptatibus praesentis vitae dediti, atque errorum catenis vincti, declinant a via veritatis, et co
Abbreviated transcription (Latin):
ros. s: habens ancillã egyptiam nomine
agar dixit marito suo. Ecce conclusit me
dñs ne parerẽ. Ingredere ad ancillã meã
siforte saltim ex illa suscipiam filios. Quo¬
mͦ defendit᷑ abraham adulterii reus ñ esse.
dũ uiuente legitima uxore coniunetus est.
ancille sue. nisi quia nondũ promulga¬
ca erat unius uxons euangłica lex: Ha¬
bebat quoq promissionẽ ado multipli¬
candi seminis sui. s necdũ sciebat ex qua
uxore. quia propterea postea dictũ est.
semen uoluntas pia fuit. cui concũben¬
d uoluntas ñ libidinosa fuit. Ctiam ce
lara prolem quã de se habere ñ potint: de
ancilla habere uoluit. Consendiebat ut̃q
infacto: quia ut̃q saram sterilẽ sciebat. Q
ingressus est adeam. At illa concepisse se ui¬
dens: desperit dñam suam. Dixitq sarat
ad abrahã. Iniq agis comra me. &e cet̾a.

Expanded text:
ros, sed habens ancillam Aegyptiam, nomine Agar, dixit maritDominus ne parerem, ingredere ad ancillam meam, si forte saltem ex illa suscipiam filios. Quo defenditur Abraham adulterii reus non esse, dum vivente legitima uxore sua conjunctus est ancillae suae ?-- Resp. Nondum promulgata erat unius uxoris lex evangelica. Habebat quoque promissionem a Deo multiplicandi seminis sui, sed necdum sciebat, ex qua uxore, quia postea dictum seminis voluntas pia fuit, quia concumbendi voluntas libidinosa non fuit. Etiam et Sarai prolem quam de se habere non potuit, de ancilla habere voluit. Consentiebat uterque in facto, quia uterque Sarai sterilem esse sciebat. Qui ingressus est ad eam. At illa concepisse se videns, despexit dominam suam. Dixitque Sarai ad Abram: Inique agis contra me. Ego dedi
Abbreviated transcription (Latin):
do ẽ. quomͦ dixerit ȩt̾nam. cũ isrłitis tẽ¬
poraliter data sit. utrũ scđm hoc sđm
tanquã si latine possit dici scłare.an
exhoc aliquid scdm spũalẽ promissionẽ
intelligere cogam᷑. ut et̃num idõ dictũ
sit. quia hinc eternũ significatur.
Tugͦ custodies pactũ meũ & sem̃tuũ
postte ingenerationib suis. Hoc ẽ pac¬
tũ meum qd̾ obseruabitis int̾ me r uoͤ.
& semen tuum post te. Circũcidet᷑ in
uobis omne mascłinũ. &e circunꝗdetis
carnẽ preputii ur̃i ut sit signũ federis
int̃me &e. uos. Infans octo dierũ circun¬
cidctur in uobis. Omne masculinũ in
generationib ur̃is. tã uernaculus quã

Expanded text:
o est quomodo dixerit aeternam, cum Israelitis temporaliter data sit, utrum secundum hoc tanquam si Latine dici possit saeculare; an ex hoc aliquid secundum spiritualem promissionem hic intelligere cogamur, ut aeternam ideo dictum sit, quia hinc aeternum aliquid significatur. Tu ergo custodies pactum meum et semen tuum post te in generationibus suis. Hoc est pactum meum, quod observabitis inter vos et semen tuum post te. Circumcidetur ex vobis omne masculinum, et circumcidetis carnem praeputii vestri, ut sit signum foederis inter me et vos. Infans octo dierum circumcidetur in vobis. Omne masculinum in generat
Abbreviated transcription (Latin):
nuit phares. Phares. genuit esrom. Es¬
rom genuit aram. Aram genuit amina¬
dab. Aminadab. genuit naason. Nad¬
son genint salmon. Phares aut̃ cũ patre
suo suda ingressus est egyptum. Naa¬
son princeps trib iuda indeserdo fuisse¬
describitur. cuiꝰ filius salmon derrã reꝓ¬
missionis introiuit. Cõputa aphares
usq ad naason: ce inuenies generationeᷤ
quinq tam ce siñ nulli intribuleui ut¬
ostendimus inesrom iniciũ faciant. &¬
ad salmon usq ꝑuemant. Indie illo
Semim tuo dabo derrã hanc aflumi¬
ne egypti usq ad flumen magnũ eu

Expanded text:
enuit Esron; Esron genuit Aram; Aram genuit Aminadab; Aminadab genuit Naasson; Nason genuit Salmon. Phares cum patre suo Juda ingressus est Aegyptum. Naasson princeps tribus Juda in deserto describitur, cujus filius Salmon terram repromissionis introivit. Computa a Phares usque ad Naasson, et invenies generationes quinque, tametsi nonnulli, ut in tribu Levi ostendimus, in Esron initium faciant, et ad Salmon usque perveniant. In die illo Semini tuo dabo terram hanc a fluvio Aegypti usque ad flu
Abbreviated transcription (Latin):
incircuncisus ẽ iste preputio carnis suȩ.
Uerũ eccłia xp̃i gr̃a eius qui pro ea cru¬
cifixus est. roborata. ñ solũ ab illicitis ne¬
fandisq cubilib. uerũ etiam a conces
sponsa xp̃i. castis et pudicis uirginib
floret. in quib uera circuncisio carnis p̃¬
putii facta ẽ. &e uere testamentũ dei ce
testamentũ et̾num in eors carne serua¬
tur. Suꝑ ẽ etiã designare circuncisio¬

Expanded text:
incircumcisus est praeputio carnis suae. Verum Ecclesia Christi gratia ejus qui pro se crucifixus est roborata, non solum ab illicitis nefandisque cubilibus, verum etiam a concesssponsa Christi, castis et pudicis virginibus floret, in quibus vera circumcisio carnis praeputii facta est, et vere testamentum Dei et testamentum aeternum in eorum carne servatur. Superest designare
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ patriarcha magnus decimas om̃is sub¬
stantiȩ sue melchisedech sacerdot post
benedictionẽ dedit. sciens spũaliter me¬
lius sacerdotiũ futurũ inpopło gentiũ
quã leuiticũ. qd̾ inifrł de ipso erat nasciti¬
rũ futurũq ut sacerdotiũ eccłiȩ habei¬
tis prepuciũ benediceret in abrahã en
abrahe nati. fr̃s suos benedicebant. id
dech. rex pacis uel rex iusticie int̃preta¬
tur. Qd̾ bene refertur ad xp̃m. sicut su¬
pra dictũ est. Ipse ẽ eñi rex pacis. qͥa
ꝑ ipsũ reconciliamur deo. Ipse ẽ rex
iusticie: quia ipse ueniet ut discernat
scõs abimpus. Idẽ quoq sacerdos & rex.
quia ad redẽptionẽ omniũ hostiã deo
patri se ipsũ obtulit. & uerꝰ rex inp̃sen
ꝗ scło popłm suũ regit. et infuturo iudi
Iisita transactis. factus estScabit.
sermo dñi ad abrahã ꝑuisionẽ dicens.
Noli timere abrahã. Ego protector turis
sũ: & merces tua magna. Dixitq abra¬

Expanded text:
vero patriarcha magnus decimas omnes subvero patriarcha magnus decimas omnes substantiae suae Melchisedec sacerdoti post benedictionem dedit, sciens spiritualiter melius sacerdotium futurum in populo gentium, quam Leviticum, quod in Israel de ipso erat nasciturum, futurumque, ut sacerdotium Ecclesiae habens praeputium benediceret in Abraham 299 Abrahae nati fratres suos benedicebant, id dech rex pacis, vel rex justitiae interpretatur, quod bene refertur ad Christum. 8. Ipse est enim rex pacis, quia per ipsum reconciliamur Deo. Ipse est rex justitiae, quia ipse veniet, ut discernat sanctos ab impiis. Idem quoque unus sacerdos, et rex, quia ad redemptionem omnium hostiam Deo Patri se ipsum obtulit, et ut verus rex in praesenti saeculo populum suum regit, et in futuro judiis ita transactis, factus est sermo Domini ad Abram per visionem, dicens: Noli timere, Abram: ego protector tuus sum, et merces tua magna nimis: Dixitque Abr
Abbreviated transcription (Latin):
uerat. At uͦ melchisedech rex salem
profeiens panẽ ce uiũ. Erat enim di sacer¬
dos altissimi: benedixit ei oe ait. Benedictꝰ
abrahã deo excelso qui creauit celũ &e t̾rã
& benedictus d̾s rex excelsus. quo prodege
hebrei dehoc sentiant inseremus. Aiunt
hunc ẽẽ sem filiũ noe. & supputantes an¬
nos uite ipsius ostendunt eum ad ysaac
usq: uixi̾se. Om̃sq piimogenitõa noe do¬
nec sacerdotio fungeret᷑ aaron fuisse pon¬
prius salẽ appellabatur. Melchisedech
tre cõmemorans.ad xp̃m refert: et ꝑxp̃m.¬
ad gentiũ eccłiam. Om̃ĩs eñi corporis gła
refertur admenbra. eoqd preputiũ haben
abrahȩ benedixent circuncisio. & inabra¬
hã leui. & ꝑleui aaron. dequo post sacer¬
dotiũ ex quo colligi uult sacerdotium
ȩccłie habentis preputiũ benedirisse sa¬
tues sacerdos inet̃nũ scđm ordinẽ meleh¬
sedech. misteriũ ñm inuerbo odinis sig¬
nificatur.Nequaquã ꝑaaron irrationa¬
bilib uictimis ĩmolandis. s oblato pane

Expanded text:
eret: At vero Melchisedech, rex Salem, proferens panem et vinum, erat enim sacerdos Altissimi, benedixit ei, videlicet Abram Deo excelso, qui creavit coelum et terram; et benedictus Deus excelsus, quo protegente Hebraei de hoc sentiant inferemus. Aiunt hunc esse Sem filium Noe, et supputantes annos vitae ipsius, ostendunt eum ad Isaac usque vixisse, omnesque primogenitos Noe, donec sacerdotio fungeretur Aaron, ponprius Salem appellabatur. Melchisedech tre commemorans, ad Christum refert, et pa refertur ad membra, eo quod praeputium habens, Abrahae benedixerit circumciso, et in Abraham Levi, et per Levi Aaron: de quo postea sacerdotium. Ex quo colligi vult, sacerdotium Ecclesiae habentis praeputium, benedixisse Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech , mysterium nostrum in verbo ordinis significatur, nequaquam per Aaron irrationabilibus victimis immolandis, sed oblato pane
Abbreviated transcription (Latin):
cis. &x õs ãmoneoᷤ in sauhe cuntate. Antequã
sodomã ꝑuenirent. quatuor reges ꝓfecti
debabilone: interfecerunt gigantes hoc
est raphaim. Robustos quoq arabie et
turim in hom. & emin eiuitate sauhe.
quȩ usq hodie sic uocat᷑. Turim aũt &
emm. terribiles &e horrendi in t̃pretantur.
&e reuertentes uenerunt ad fontẽ iudicii.
hocẽ cades. ꝑanticipationẽ dr̃. qd̾ postea
sic uocatũ est. Significat aũt locũ apud
petrã qui fons iudicii nominat᷑: qͥa ibi
ałs popłm iudicarit. & ꝑcusserunt omnẽ
regionẽ amalechitarũ et amorreoꝵ seden¬
tem masasonchamar. Hoc oppidũ ẽ qd̵
nunc uocatur engaddi. balsami &e palma¬
rũ fertile. Porro asasonchamar inlingua
rat: nunciauit abrahã transicori. Ipse u̾
sedebat ad quercũ mãbre amorrei frĩs es¬
col. & frĩs aner aunan qͥ erant comurati

Expanded text:
simul, et Ominaeos in Sabe civitate. Antequam simul, et Ominaeos in Sabe civitate. Antequam Sodomam pervenirent quatuor reges profecti de Babylone, interfecerunt gigantes hoc est Raphaim, robustos quosque Arabiae, et Zuzim in Hom, Emim in civitate Save, quae usque hodie sic vocatur. Zuzim autem et Emim terribiles et horrendi interpretantur, Et revertentes venerunt ad fontem Judicii, hoc est Cades. Per anticipationem dicitur, quod postea sic vocatum est. Significat autem locum apud petram, qui fons Judicii nominatur quia ibi Deus populum judicavit. Et percusserunt omnem regionem Amalecitarum et Amorrhaeorum sedentem in Asasonthamar. Hoc oppidum est, quod nunc vocatur Engaddi, balsami et palmarum fertile. Porro Asasonthamar, in lingurat, nuntiavit Abram transitori. Ipse vero sedebat ad quercum Mambre Amorrhaei fratris Escol, et fratris Aunan, qui erant conjurati
Abbreviated transcription (Latin):
accũ est aũt in illo cẽpore ut amra¬
phel rex sennaar & arioch rex ponti ce
chodorlaomor rex elamitarũ. et chadal
rex gentiũ. mnirent bellũ contrabara re¬
gẽ sodomoꝵ & contra bersa regẽ gomor¬
re.& contra sennaab regẽ adame. et
contra semebeer regẽ seboim contraq:
regẽ balȩ ipsa ẽ segor. Om̃s hi conuene¬
runt inuallẽ siluestrẽ quȩ nunc est
diuino igne subuerse sunt illa par¬
uula ñcupet᷑. Siquidẽ segor transfer
lbro scribit᷑ in qua fuerc̃ ante puteibi¬
cuminis post dei irã & sulphuris plu¬
riphaum. inastaroth. carnaun &e zuzim cũ eĩ
Etenĩ insauhe ca nathaum. & horreos in mõ¬
cib seir usq ad campestria pharan. que est
insolitudine. Reuersiq sunt & uenerunt
ad fontem mesphat. ipsa est cades. & ꝑcusse¬
runt omnẽ regionẽ amalechitarũ. et amor¬
reũ qui habitabat inasasonthamar. Aua
edicio sic habet & conciderunt gigantesin
astaroth. carnaim et gentes fortes simul cũ

Expanded text:
actum est autem in illo tempore ut Amraphel rex Sennaar, et Arioch rex Ponti, et Chodorlahomor rex Elamitarum, et Thadal rex gentium, inirent bellum contra Bara regem Sodomorum, et contra Gersa regem Gomorrhae, et contra Sennaab regem Adamae, et contra Semeber regem Seboim, contraque regem galae, ipsa est Segor. Omnes hi convenerunt apud vallem silvestrem quae nunc est divino igne subversae sunt, illa parvula nuncupetur. Siquidem Segor transfertlibro scribitur, in qua fuerunt ante putei bituminis, post Dei iram, et sulphuris pluothcarnaim et Zuzim cum eis, et Emim cum Save, Cariathaim et Chorraeos in montibus Seir usque ad campestria Pharan quae est in solitudine. Reversique sunt, et venerunt ad fontem Misphat, ipsa est Cades; et percusserunt omnem regionem Amalecitarum et Amorrhaeorum, qui habitabat in Asasonthamar. Alia autem editio sic habet: Et conciderunt gigantes in Assarothcarnaim, et gentes fortes cum eis
Abbreviated transcription (Latin):
Eͦ abraham d̾s ostendit illi stellas cel
dicens. sic faciã semen tuũ idẽ xp̃ianã
gentẽ cuius tu pater infide subsistis.
sic faciam resurrectionis lumine cho¬
ruscare. Deinde monstrauit ei arenam
maris dicens. sic erit in multitudine sem̃
tuũ. hoc ẽ erit quidẽ copiosa gens iudeoꝵ.
mitteret ei ds qd̾ ẽẽt possessor repromissi¬
onis futurus. signũ petit ꝑ qd̾ agnosceret.
ñ quasi dubitans anfieret: s quomͦ futurũ
esset exquirens. cui dñs hanc similitudi¬
nem proposuit. Sume inquit mͥ uacã
triẽnem. &e caprã trimã. &e arietẽ anno¬
rũ trium. turturẽ quoq ac colũbã. Tol
lens igitur abraham uniuersa hec: dii¬
altrinsecus posuit. aues aut̃ ñ diuisit. des¬
cenderuntq uolucres suꝑ cadauera: et
abigebat eos abram. Cũq occubuisset
sol: pauor irruit suꝑ abram. e horror
magnus &e tenebrosus inuasit eũ. Appa¬
ruitq clibanus fumans. & lampas ignis

Expanded text:
eus Abram foras, ostendit illi stellas coeli dicens: Sic faciam semen tuum, id est, Christianam gentem, cujus tu pater in fide subsistis, sic faciam resurrectionis lumine coruscare. Deinde demonstravit illi arenam maris, et dixit: Sic erit in multitudine semen tuum, hoc est, erit quidem copiosa gens Judaeorumitteret ei Dominus quod esset possessor repromissionis futurus, signum petit, per quod agnosceret, non quasi dubitans an fieret, sed quomodo futurum esset exquirens. Cui Dominus hanc similitudinem proposuit. Sume, inquit, mihi vaccam triennem, et capram trimam, et arietem annorum lens igitur Abraham universa haec altrinsecus posuit, aves autem non divisit. Descenderuntque volucres super cadavera, et abigebat eas Abram. Cumque decubuisset sol, pavor irruit super Abram, et horror magnus et tenebrosus irruit super eum; apparuitque clibanus fumans et l
Abbreviated transcription (Latin):
promittuntur. Tuaut̃ ibis ad patres tuoᷤ
inpace. sepultus insenectute bona. Gene¬
ratione aut̃ quarta: reuertent᷑ huc. Cur
aut̃ loquit᷑ ad abraham qd̃ quarta genera¬
tione e̾ent de terra egypti reuersuri. ce pos¬
nisi exponatur: uidetur ẽẽ contrarium.
de terra egypti. Replica genealogiam
leui. Ieun genuit caath. Caath genuit aa
Arã. genuit a aron. Aaron geñ eleazar. Clearar ge¬
nuit finces. Caath aũt̃ cũ patre suo leui
ingressus est egyptũ. Rursũ eleatar cũ
patre suo aaron egressus ẽ abegypto.
Acaath usq ad elearar. cõputantur qua¬
tuor generationes: licet quidã uelint ab
ãram inciꝑe &e ad fincesu noᷤ ĩ elearar fecimꝰ

Expanded text:
promittuntur. Tu autem ibis ad patres tuos promittuntur. Tu autem ibis ad patres tuos in pace, sepultus in senectute bona. Generatione autem quarta revertentur huc. Cur Deus loquitur ad Abram, quod quarta pressent de terra Aegypti reversuri, et posod utique nisi exponatur, videtur esse contrarium. ael de terra Aegypti. Replica genealogiam Levi. Levi genuit Caath, Caath genuit Amram, Amram genuit Aaron, Aaron genuit Eleazar, Eleazar genuit Finees. Caath cum patre suo Levi ingressus est Aegyptum. Rursum Eleazar cum patre suo Aaron egressus est de Aegypto. A Caath usque ad Eleazar computantur generationes quatuor: licet quidam velint ab Amram incipere et ad Finees
Abbreviated transcription (Latin):
cę aut̃ sepe corda iustoꝵ suborte cogitatio¬
nes polluunt. terrenarũ rerũ delectatio¬
nib tangunt᷑. S cũ citiꝰ manu sc̃e discretio¬
nis abiguntur: festine agit᷑ ne cordis faciem¬
caligo temptationis oꝑiat. quȩ hanc iam
ex illicita delectatione tangebat. Nam sepe
inpso oradionis nr̃e sacrificio importune
se cogitadiones ingerunt: que hoc rape
uel maculare ualeant. qd innobis do
placentes ĩmmolamus. S nos ad exempli
abrahȩ dũ uota cordis holocaustũ deo
offerimus. abimmundis hoc uolucrib eus¬
tationes rapiant. qd̾ mens nr̃a offerre se
deo utilit̃ sperat. Qd̃ uͦ dictũ est ad abra¬
ham sciendo scies quia peregrinũ erit se¬
men tuũ int̃ra ñ sua. & cetera: hoc de
popło ifrł qui erat inegypto seruiturus ap¬
tissime propħatum est: ñ qđ subegyptus
quadringentis annis seruier int:s qm̃
iste numerus meadẽ afflictione cõpletusẽ.
qui cõputat᷑ ab illo cẽpore quo ista abrahã

Expanded text:
ur. Saepe corda justorum subortae cogitationes polluunt, terrenarum rerum delectationibus tangunt; sed dum citius manu sanctae discretionis abiguntur, festine agitcaligo tentationis operiat, quae hanc jam ex illicita delectatione tangebat. Nam saepe in ipso orationis nostrae sacrificio, importunae se cogitationes ingerunt, quae hoc rapere vel maculare valeant, quod in nobis Deo placentes immolamus. Sed nos ad exemplum Abrahae, dum in ara cordis holocaustum Deo offerimus, ab immundis hoc volucribus cusae cogitationes rapiant, quod mens nostra offerre se Deo utiliter sperat. Quod vero dictum est ad Abram, Sciendo scies quia peregrinum erit semen tuum in terra non sua, et in sepopulo Israel quia erat in Aegypto serviturus, apertissime prophetatum est: non quod sub Aegyptiis quadringentis annis servierint, sed quod iste numerus in eadem afflictione completus est, qui computatur ab illo tempore quo ista Abrahae
Abbreviated transcription (Latin):
sermo dei factus ẽ adeũ dicens. Nonerit
hic heres tuus.s qui egrediet᷑ de utero tuo
ipsũ habebis heredem. Eduxitq eum
foras: et ait illi. Suspice celũ ce nume¬
ra stellas si potes. & dixit ei. sic erit sem̃
tuũ. Credidit abrahã deo. & reputatũ

Expanded text:
sermo Domini factus est ad eum dicens non erit hic heres tuus sed qui egredietur de utero tuo ipsum habebis heredem eduxitque eum foras et ait illi suspice caelum et numera stellas si potes et dixit ei sic erit semen tuum credidit Domino
Abbreviated transcription (Latin):
cũ iracundia. et inuidia in cautos quosq
decipiunt. Unde scriptũ ẽ. stultos int̾ficit
iracundia. ac paruulos occidit inuidia.
dolos indespationẽ mittunt: bale enim
abrahe dequatuor regib indicabat. qͦs
ille ficħ pat̾ misterio suꝑauit. nisi qͦd fide̾
nr̃a si confirmata sit inspũ principali.
uerbo dei subigit: Nam sicut ille deꝑxi¬
mo inregib uictor extiterat: ita oe fideᷤᷤ
proamma uictrix de exteriore homine
triumphat. Qd uͦ ille n̾ĩ multitudine le

Expanded text:
cum per iracundiam et invidiam incautos quosque cum per iracundiam et invidiam incautos quosque decipiunt. Unde scriptum est: Stultos interficit iracundia, ac parvulos occidit invidia .dolosos in desperationem mittunt. Bala enim Abrahae de quatuor regibus indicabat, quos ille fidei pater mysterio superavit, nisi quod fides nostra si confirmata sit in spiritu principali, Verbo Dei subigit? Nam sicut ille de proximo in regibus victor exstiterat, ita et fides pro anima victrix, de exteriore homine triumphat. Quod vero ille non multitudine ne