comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fidi.: ñ ex ꝓpagine mortali. Istauͦ uł consꝑsio. uł sicut
inplerisq oodicib legit᷑ massa: qm tota mortis ẽ. cũ
ꝑ unum hominẽ pecẽm intrauit in mundũ et ꝑ pec¬
catum mors. et ita in om̃s hoĩes ꝑtͣnsiit. inqͦ om̃s
peccauerunt : miscdia ex illa fit alus uas in hono¬
rem. iudicioautẽ in contumeliã. Neq ibi p̾ceduis
merita grãm lib̾antis: neq hic effugiunt pecẽa iusti¬
ciam punientis. Qd quidem in etatib maiorib ad¬
u̾sus contentiosos ñ tam eui dent̾ apparet: uͥ ꝓ me¬
ritis hõium qualicũq uelut ꝓtecti obscuritate con¬
fugiint. S ideo contra eoꝵs contentionẽ illos inueñ
apłs. in quib ñdumnatis neq agentib aliqͥd boni
aut mali: ñ exoꝑib s ex uocante dictumẽ. maior ser¬
uiet minori. Qua in re qͣm nimis alta et inscrutabi¬
lia sunt iudicia dĩ. et inuestigabiles uie eiꝰ int̾im de¬

Expanded text:
fidei, non ex propagine mortali; ista uero uel consparsio uel, sicut fidei, non ex propagine mortali; ista uero uel consparsio uel, sicut in plerisque codicibus legitur. massa quoniam tota mortis est. cum per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt, misericordia ex illa fit aliud uas in honorem. iudicio autem aliud in contumeliam. neque ibi praecedunt merita gratiam liberantis neque hic effugiunt- peccata iustitiam punientis. quod quidem in aetatibus maioribus aduersus contentiosos non tam euidenter apparet, ubi pro meritis hominum qualicumque uelut protecti obscuritate confligunt. sed ideo contra eorum contentionem illos inuenit apostolus, in quibus nondum natis neque agentibus aliquid boni aut mali non ex operibus sed ex uocante dictum est: \'Maior seruiet minori.\' I Qua in re quoniam nimis alta et inscrutabilia sunt iudicia dei et inuestigabiles uiae eius, interim
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ exadũso opponens apłs questionẽ: ait. Dicitis
itaq mͥ. Quid adhuc conquerit᷑: Nam uoluntat
eius quis resistit: Nob̃ hoc dictum putemꝰ. Qͥd
e aliud qͣm qd̾ respondit apłs responde debem̃:
Aut siec nos talia mouent. quia et nos hõies sumus:
simul oportet om̃s audiamꝰdicentẽ. O homo tu qͥs es
respondeas deo: Numqͥd dicit figm̃tum ei qui se
finxit. quare me fecisti sic: An ñ habet potestatẽ
figulus luti ex eadem massa fac̾e aliud uas in honorẽ:
aliud incontumeliã: Hec massa sicẽt ita media. ut
quẽadmodum nicħ boni ita nec mali aliqͥd mereret᷑:
ñ frustra uideret᷑ iniquitas. ut ex ea fierent uasa in
contumeliam. Cumuͦ ꝑ lib̃um arbitͥum pͥmi hõis
in condempnationẽ uniu̾sa defluxerit: ꝓculdubio
iudicio deputandum ẽ. Hoc quisqͥs cũ eccła catho¬
lica sapit. ñ cont̃ grãm ꝑ meritis disputat: s mĩam
adam: id ẽ. excõmunione sacram̃ti et similitudine

Expanded text:
sibi ex aduerso opponens apostolus ait: Dicis sibi ex aduerso opponens apostolus ait: Dicis itaque mihi: \'Quid adhuc conqueritur? nam uoluntati eius quis resistit?\' nobis hoc dictum putemus. quid ergo aliud, quam quod respondit apostolus. respondere debemus? aut si et nos talia mouent, quia et nos homines sumus, simul oportet omnes audiamus. dicentem:s o homo, tu quis e s. qui respondeas deo? numquid dicit figmentum ei. qui se finxit: \'Quarefigulus luti ex eadem massa facere aliud uas in honorem aliud in contumeliam? haec massa si esset ita media, ut quem ad modum nihil boni ita nec mali aliquid mereretur, non frustra uideretur iniquitas, ut ei ea fierent uasa in contumeliam; cum uero per liberum arbitrium primi hominis in condemnationem ex uno uniuersa defluxerit, procul dubio, iudicio deputandum est. hoc quisquis cum ecclesia catholica sapit, non contra gratiam pro meritis disputat, sed miserAdam, id est ei communione sacramenti et similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
iustus ẽ: Ibienĩ grata ẽ indulgentia. uͥ iusta poss
ẽẽ uindicta Ꝙ hĩc euidentiꝰ apparet. a pena de¬
bita lib̾ato. et gratis iustificato. qͣntum beneficii
conferat᷑. qd̾ alter equalit̾ reus. sine punientis ini¬
quitate punit᷑. Deniq subiungit et dicit. Igit᷑ ñ
uolentis neq currentis: s miserentis ẽ di. Hoc ꝓpt̾
cos dictum ẽ: qui ꝑ grãm lib̾ati iustificant᷑. Propt̾
eos autẽ suꝑ quos ira di manet: quia et ipsis ds
bene utitur ad docendos alios. quos libare dig¬
nat᷑. subiunrit atq ait. Dicit enim scͥptura pha¬
raoni: quia ad hoc te ęrectaui ut ostendã inte
potentiã meã. et ut adnunciet᷑ nom̃ meũ in uni¬
uet sa t̾ra. Beinde ad utrũq concludens: gͦ inqͥt
cui uult miseret᷑. et quẽ uult indurat. ꝓfecto neu¬
trũ aliqͣ iniqͥtate. s. utrumq miscđia et uerita¬
te. Et adhuc tam̃ audax mouet᷑ infirmitas: eoꝵ
lem altitudinẽ iudicioꝵ di cogitare conant᷑. Hanc

Expanded text:
iustus est? ibi enim grata est indulgentia. ubi iusta posset esse uindicta. et hinc euidentius apparet, a poena debita liberato et gratis iustiticato quantum beneficii conferatur. .-quod alter aequaliter reus sine punientis iniquitate punitur. Denique subiungit et dicit: Igitur non nolentia neque currentis sed miserentis est dei. hoc propter eos dictum est, qui per gratiam liberati iustificantur. propter eos autem, super quos ira dei manet. quia et ipsis deus bene utitur ad docendos alios, quos liberare dignatur. subiunxit atque ait: Dicit enim scriptura Pharaoni, quia ad hoc te excitaui. ut ostendam in te potentiam meam et ut adnuntietur nomen meum in uniuersa terra. deinde ad utrumque concludens: Ergo, inquit, cuius uult, miseretur et, quem uult, obdurat, profecto neutrum aliqua iniquitate sed utrumque misericordia et ueritate. et adhuc tamen audax mouetur infirmitas eorulem altitudinem iudiciorum dei cogitare conantur. Hanc
Abbreviated transcription (Latin):
siue etiã in ipsa uoluntate hab̃e possimꝰ. Ds quippe
oꝑatur in nob̃: et uelle et. oꝑari ꝓ bona uoluntate.
Nam qͥs nos. nisi qͥ uenit querere et saluare qd ꝑie¬
rat: ab illa ꝑditionis massa et concretione discernit:
Unde apłs utt̾rogat dicens. Quis enĩ te discernit:
Ubi si dixerit homo. fides mea. uoluntas mea. bonũ
opus meũ: respondet᷑ ei. Quid enĩ habes qd̾ ñ accepisti:
Si autẽ accepisti: qͥd głaris quasi ñ acceꝑis: Hoc uti

Expanded text:
siue etiam in ipsa uoluntate habere possimus: deus quippe siue etiam in ipsa uoluntate habere possimus: deus quippe operatur in nobis et uelle et operari pro bona uoluntate. Nam quis nos, nisi qui uenit quaerere et saluare, quod perierat, ab illa perditionis massa et concretione discernit? unde apostolus interrogat dicens: Quis enim t e discernit? ubi si dixerit homo: \'Fides mea, bona uoluntas mea, bonum opus meum\\ respondetur ei: Quid enim habes. quod non accepisti? si autem et accepisti, quid gloriaris, quas
Abbreviated transcription (Latin):
affricam ꝑuenissent. Scͥpsimꝰ etiam ad beatissime
memoriȩ papaminnocentiũ. pret̾ concilioꝵ relati¬
ones litt̾as familiares: uͥ de ipsa causa aliquanto
diutiꝰ egimꝰ. Ad omnia nob̃ ille rescͥpsit: eo mͦ qͦ fas
erat. atq oportebat apłice sedis antistitẽ. Quȩ oĩa
mͦ legere pot̾is: si eorum forte ad te uł nulla uł non
cuncta ꝑuenerant. Ubi uidebis seruata erga hõies
modatione quȩ debuit ne damnarent᷑ si p̃ua dãp¬
narẽt. ipsum tam̃ nouellũ et ꝑniciosũ errorem. sic
eccłastica auctoritate comp̃ssum: ut multũ mirem᷑
ẽẽ adhuc qͦsdamqͥ ꝑ quelibet errorẽ gredi conent᷑
post illos cũ magnis a morte pͥmi hominis aduitã
scđi hominis tͣnfferret. ñ solum peccata delendo.
ucrumetiã ad ñ peccandũ recteq uiuendũ eos qͥ
iam uti possunt uoluntatis arbitͥo. sic adiuuando:
ut nͥ adiuuet. nicħ pietatis atq iusticie. siue in oꝑe

Expanded text:
Africam peruenissent. scripsimus etiam ad beatissimae Africam peruenissent. scripsimus etiam ad beatissimae memoriae papam Innocentium praeter conciliorum relationes litteras familiares, ubi de ipsa causa aliquanto diutius egimus. ad omnia nobis ille rescripsit eo modo, quo fas erat atque oportebat apostolicae sedis antistitem. 5 Quae omnia modo legere poteris, si eorum forte ad te uel nulla uel non cuncta peruenerant. ubi uidebis semata erga homines moderatione, quae debuit, ne damnarentur. si praua damnarent, ipsum tamen nouellum et perniciosum errorem sic ecclesiastica auctoritate compressum, ut multum miremur esse adhuc quosdam, qui per quemlibet errorem gratiae dei conentur pusillos cum magnis a morte primi hominis ad uitam secundi hominis transfert non solum peccata delendo uerum etiam ad non peccandum recteque uiuendum eos, qui iam uti possunt uoluntatis arbitrio, sic adiuuando, ut, nisi adiuuet, nihil pietatis atque iustitiae siue in opere
Abbreviated transcription (Latin):
existimari sine grãdi defende lib̃um arbitrium.
cum poslibilitate uolendi ata: oꝑandi. sine qua
nichil boni uelle atq agere ualerem̃. a creatore
nob insitamdiceret: ut uidelicet hec intelligatur
doctore ipso gra dĩ. que paganis atq xp̃ianis. pus
atq impiis. fidelib atq infidelib cõmunis ẽ. Hec
mala quib saluatoris euacuaret᷑ aduent᷑. uͥ hoc
possumꝰ dicere. qd̃ de lege dicit apl̃s. si ꝑ natura m
incordib corumqͥ ista sentirent: ut his cognitis etrã
ille si fieriposset ñ lacessitus ista em̃daret. atq ita
et ꝑnicies destrueret᷑ erroris. et hominis uerecundie
parceret᷑. S postea qͣm ad nos litt̾e de oriente uene¬
runt. eandẽ causã aꝑtissime uentilantes: nullomͦ
iam qualicũq ep̃ali auctoritate decẽ eccłȩ deb̾emꝰ.
Misse sunt itaq de hac re ex duob conciliis carcha¬
ginensi et mileuitano relationes ad apłicã sedem:

Expanded text:
existimari sine gratia dei defendere liberum arbitrium, existimari sine gratia dei defendere liberum arbitrium, cum possibilitatem uolendi atque operandi. sine qua nihil boni uelle atque agere ualeremus, a creatore nobis naturaliter insitam diceret, ut uidelicet haec intellegatur doctore ipso gratia dei, quae paganis atque Christianis. impiis et piis, infidelibus fidelibusque communis est. Haec mala, quibus saluatoris euacuaretur aduentus. ubi hoc possumus dicere, quod de lege dicit apostolus: Si p er naturam iin cordibus eorum, qui ista sentirent, ut his cognitis etiam ille, si fieri posset, non lacessitus ista emendaret atque ita et pernicies destrueretur erroris et hominis uerecundiae parceretur. sed posteaquam ad nos litterae de oriente uenerunt eandem causam apertissime uentilantes, nullo modo iam qualicumque episcopali auctoritate deesse ecclesiae debueramus. missae sunt itaque de hac re ex duobus conciliis, Carthaginensi et Mileuitano, relationes ad apostolicam sedem,
Abbreviated transcription (Latin):
No beatissimo et in xp̃i iuscerib germa¬
augustinus. E andẽ aliquando ꝓuidit nobisałs
curanos sunt poss sinceritas tua tamqͣm ꝑ ui¬
uentem atq intelligentẽ epłam noscere. Pelagiũ
quem credimꝰ ut ab illo distingueret᷑ qui pelagi
tarentidr. britonẽ fuisse cognominatũ. qd̾ ut ser¬
uum dilereris nouimꝰ. nc̃ autẽ quẽadmodũ diligas
ignoram̃. Namec nos ñ solum dileximꝰ. uerũ etiam
alit᷑ Iunc enim qͥa nob recte fidi uidebat᷑. nc̃ ait̃
fama iactaret: ñ utiq facile credendũ fuit. Solet
xp̃i: qui eum talia docentẽ studiosissime. audierats
fuerantq sectati. Cui quidẽ libro eisdem rogantib
quia id fieri oportere uidebamꝰ. tacitonõie auctoris
ne offens̾ insanabilior redderet᷑. uniꝰ nr̃m disputati¬
one responsumẽ. qd̾ libio continet᷑. et multipliciter
atq abundant᷑ asserit᷑ qd̾ etiam quibꝰdam litteris
ast. ad tuam uenationẽ datis ubi dicit ñ se debe

Expanded text:
NO BEATISSIMO ET IN CHRISTI VISCERIBUS GERMAAUGUSTINUS. Tandem aliquando prouidit nobis deus circa nos sunt, posset sinceritas tua tamquam per uiuentem atque intellegentem epistulam noscere. Pelagium, quem credimus, ut ab alio distingueretur, qui Pelagius Terenti dicitur, Brittonem fuisse cognominatum, quod ut seruum dei dilexeris, nouimus; nunc autem quem ad modum diligas, ignoramus. nam et nos non solum dileximus, uerum etiam us: tunc enim, quia nobis rectae fidei uidebatur, nunc autem, fama iactaret, non utique facile credendum fuit — solet Christi, qui eam talia docentem studiosissime audierant fuerantque sectati. cui quidem libro eisdem rogantibus, quia et fieri oportere uidebamus, tacito nomine auctoris, ne offensus insanabilior redderetur, unius nostrum disputatione responsum est. quo libro id continetur et multipliciter atque abundanter adseritur. quod etiam quibusdam litteris agit ad tuam uenerationem datis. ubi dicit non se debere
Abbreviated transcription (Latin):
tedet attende. pigetq ꝓferre: s magis compellim᷑
dicere. Qd enim potuert̾ magna et acuta ingenia
cogitare: aut inopiȩ ẽ tacendo uitare. aut arro¬
gantiȩ contemnendo p̃terire. Eece inqͥunt esau et
iacob int̾ uiscera mat̾na luctant᷑: et dum nascunt᷑
alt̾ supplantat᷑ ab alt̾o. atq in pede p̾cedentiᷤ. ma¬
nu consequentis et tenentis inuenta. ꝑseuerans
quodãmͦ lucta conuncit᷑. Quomͦ gͦ infantib hȩc
agentib nullũ ẽ uł ad bonum uł ad malũ ꝓpriȩ¬
uoluntatis arbitͥum : unde p̃mia. siue supplicia
meritis p̃cedentib subsequant᷑: Ad hoc nos dicimꝰ
ido motus illos et tamqͣm litigiũ paruuloꝵ signũ
gium. Neq enim daturi sumꝰ et asinis lib̃um uo
ẽ subiugale sine uoce hominis. uoce respondens.
uetuit ꝓpħȩ dem̃tiam. Hi autẽ qui tales ñ ꝑdigi¬
osos motus s uoluntarios actus. nec de paruulis
s a pariuilis factos ẽẽ contendunt: qͥd apło respon¬

Expanded text:
taedet attendere, pigetque proferre, sed magis compellimur dicere. Quod enim potuercogitare, aut inopiae est tacendo uitare aut arrogantiae contemnendo praeterire. \'Ecce\', inquiunt, \'Esau et Iacob intra uiscera materna luctantur et, dum nascuntur, alter supplantatur ab altero atque in pede praecedentis manu consequentis et tenentis inuenta perseuerans quodam modo lucta conuincitur. quo modo ergo in infantibus haec agentibus nullum est uel ad bonum uuoluntatis arbitrium, unde praemia siue supplicia meritis praecedentibus subsequantur? Ad hoc nos dicimus ideo motus illos et tamquam litigium paruulorum signum gium. neque enim daturi sumus et asinis liberum pocut scriptum est, subiugale sine uoce in hominis note respondens uetuit prophetae dementiam. hi autem. qui tales non prodigiosos motus sed uoluntarios actus nec de paruulis sed a paruulis factos esse contendunt, quid apostolo respon
Abbreviated transcription (Latin):
ostendẽ cur in his ñ sit iniqͥtas apd̃d̾m: ait. Mox¬
si enim inquit. miscrebor eui misertꝰ ero. et mĩam
nisi ex illa massa pͥmi hominis cui m̃ito mors debe¬
tur. ñ ad merita hominũ. s ad di mĩam ꝑtinere.¬

Expanded text:
ostendere, cur in his non sit iniquitas apud deum: Moyostendere, cur in his non sit iniquitas apud deum: Moysi ennisi ex illa massa primi hominis, cui merito mors debetur, non ad merita hominum, sed ad Dei miser
Abbreviated transcription (Latin):
betur: que grã ñ eẽt. si scđm meritũ imputaret᷑:
Cur contra salutẽ quȩ missa ẽ ꝑditis. quȩ uenit
indignis. qͣmlibet acuta. qͣmlibet copiosa et or¬
nata: mirum tam̃ si xp̃iana disputatione conten
cernunt: Ita nob̃ hoc dr̃. tamqͣm id apłs ipse ñ
uidit. ñ ꝓposuerit. ñ respondit. Uidit utiq qͥd
his auditis humana posset infirmitas uł igno¬
rantia cogitare. et eandẽ questionẽ sͥ ipsi propo¬
nens: qͥd gͦ dicemꝰ inquit: Numqͥd iniqͥtas apud
dm̃: Continuo respondit: absit. Rationẽq red¬
dens cur absit. id ẽ cur ñ sit iniqͥtas apuddm: nõ
ait. merita enĩ uł oꝑa udicat etiam paruuloꝵ. etiã¬
si adhuc sint in mat̾no utero constituti: quomͦ enĩ
hoc diceret. qͥ iamdix̾at de ñdum natis. et de his qͥ
nicħ adhuc eg̾ant boni aut mali. qd̃ ñ ex oꝑib sed
uocante dictum maior seruiet minori: s cũ uellet

Expanded text:
betur, quae gratia non esset, si secundum meritum inputaretur? betur, quae gratia non esset, si secundum meritum inputaretur? cur contra salutem, quae missa est perditis, quae uenit indignis. quamlibet acuta, quamlibet copiosa et ornata, mirum tamen si Christiana disputatione contendcernunt?\' ita nobis hoc dicitur, tamquam id apostolus ipse non uiderit, non proposuerit, non responderit. uidit utique, quid his auditis humana posset infirmitas uel ignorantia cogitare. et eandem quaestionem sibi ipse proponens: Quid ergo dicemus inquit; numquid iniquitas est apud deum? continuo respondit: Absit. rationemque reddens, cur absit, id est cur non sit iniquitas apud deum, non ait: \'Merita enim uel opera iudicat etiam paruulorum, etiamsi adhuc sint in materno utero constituti\' — quo modo enim hoc diceret, qui iam dixerat de nondum natis et de his, qui nihil adhuc egerint boni aut mali, quod non ex operibus sed ex uocante dictum sit: Maior seruiet minori? — sed cumuellet
Abbreviated transcription (Latin):
dicentis: s tam̃ de hac re antiquũ di consiliũ de¬
tate istos geminos ñdum natos nicħ boni aut
mali egisse testatur. ut gr̃a comm̃det᷑ ut qd̃ di¬
ctum ẽ. maim seruiet munori. ñ exoꝑib s ex uocan¬
te dictum intelligat᷑. ut sodm electionẽ ꝓpositũ di
maneret. ñ meritum hominis anteiret. N enim
dicit electionẽ uoluntatis humane. siue. nature:
ditio .s. lectionem ꝓculdubio gr̃ȩ quȩ ñ inuenit
eligendos facit: de qua et in consequentib eiꝰdem
epłe loquens ait. Sicgͣ et in hoc tempore. reliqͥe
ꝑ electionem gr̃e salue facte sunt. Si autem
gr̃a. iam ñ ex oꝑib: alioqͥn gr̃a iam ñ ẽ gr̃a. Cuiloco
satis locus ille concordat: ubi commemorat᷑. ñ ex oꝑi¬
b s ex uocante dictum maior seruiet minori. Ut
qͥd gͦ p̃elarissimo gr̃e comiñdatori de infantum
lib̾o arbitrio et ñdum natoꝵ actib tam impu¬
denter resistitur: Cur meritis p̃ueniri gr̃a ꝑhi¬

Expanded text:
dicentis sed tamen de hac re antiquum dei consilium detate istos geminos nondum natos nihil boni aut mali egisse testatur, ut gratia commendetur, ut, quod dictum est: Maior seruiet minori\', non ex operibus sed ex uocante dictum intellegatur, ut secundum electionem propositum dei maneret, non meritum hominis anteiret. non enim dicit electionem uoluntatis humanae siue naturae, dicio, sed electionem procul dubio gratiae, quae non inuenit eligendos, sed facit, de qua et in consequentibus eiusdem epistulae loquens ait: Sic ergo et in hoc tempore reliquiae per electionem gratiae saluae factae sunt. si autem gratia, iam non ex operibus; alioquin gratia iam non est gratia. cui loco satis locus iste concordat, ubi commemoratur non ex operibus sed ex uocante dictum: Maior seruiet minori. ut quid ergo praeclarissimo gratiae commendatori de infantum libero arbitrio et nondum natorum actibus tam inpudenter resistitur? cur meritis praeueniri gratia perhi
Abbreviated transcription (Latin):
aliquas de carne concupiscente adu̾sus sp̃m qmiuis ei
ñ consentias. molestias importunas pateris et odio¬
quidem eudent̃ inse ipso s millo homine latent̾
ibi erat qͣndo cibꝰ uetitus tangebat᷑. et concipiebat᷑
longe lateq. ꝑcimetos itura ꝑditio. De orando ait̃
et gemitib flagitando ꝓficiendi et recte iuuendiad¬
utorio: que tua ñ feruet epła: Quid ẽ. tui qͣntũcũq
sermonis ubi ñ sit sparsum gemebunda pietate
nem: Inuicẽ itaq nos ⁊ consolem᷑ in his oib ⁊ exhor¬
temur: &e qͣntum dat dñs adiuuemꝰ. Qe aut̃ ⁊ de qͥ¬
b audierimꝰ. q̃ multũdolem̾ ⁊ facile c̾de nolumꝰ audiet
a cõmuni amico sc̃itas tua: quo ind̾i misodia cum sa¬
lute remeante. sꝑam̃nos de omnib fieri posse certis¬

Expanded text:
aliquas de carne concupiscente aduersus spiritum, quamuis ei aliquas de carne concupiscente aduersus spiritum, quamuis ei non consentias, molestias importunas pateris et odioquidem euidenter in se ipso sed iibi erat, quando cibus vetitus tangebatur, et concipiebatur longe lateque per cunctos itura perditio. De orando autem, et gemitibus flagitando proficiendi ac recte vivendi adiutorio quae tua non feruet epistula? quid est tui quantumque sermonis, ubi non sit sparsum gemibunda pietate.nem? inuicem itaque nos et consolemur in his omnibus et exhortemur et, quantum donat dominus, adiuuemus. quae autem et de quibus audierimus, quae multum dolemus et facile credere nolumus, audiet a communi amico sanctitas tua, quo in dei misericordia cum salute remeante speramus nos de omnibus fieri posse certis
Abbreviated transcription (Latin):
Quom t̾ͥ audebo me pingere: cum celestis imaginis
inficiari ꝓber corruptione t̾rena: Utrimq me cõ¬
cludit pudor. E rubesco pingere qd̾ sum: ñ audeo
pingere qđ ñ sum. Odi qd̾ sum: et ñ sum qd̾ amo.
ed quid m misero ꝓderit odisse iniquitatẽ et ama¬
re urtutem. cum id potiꝰ agam qd̾ odi:. nec elaborõ
piger id potĩ agere qd̾ amo: Ipse discoes et intestino
bello distrahor: dum sp̃s adũsus carnem. caro adu̾sus
sp̃m dimicat. et lex corporis lege peccati legem m̃tis
impugnat. Infelix ego: qui in me uenenatũ arboris
ininice gustum. noc crucis lignodigess. Burat enĩ
mͥ illud ꝑ adam uirꝰ pat̃num. quo uniu̾sitatẽ gen̾is
sui ꝑat̾ p̃uaricat᷑ infecit: et cet̾a que hacmiseria mł¬
ta contexis ingemiscendo expectans redẽptionẽ corꝑis
tui: et ñdum re s spe saluum te eẽ cognoscens. Sed
fortassis tualium in te tͣnsfigurasti cum hec diceres: nec

Expanded text:
quo modo tibi audebo me pingere, cum caelestis imaginis quo modo tibi audebo me pingere, cum caelestis imaginis infitiari prober corruptione terrena? utrimque me concludit pudor. erubesco pingere, quod sum; non audeo pingere, quod non sum: odi, quod sum, et non sum, quod amo. sed quid misero mihi proderit odisse iniquitatem et amare uirtutem. cum id potius agam. quod odi, nec elaborem piger id potius agere. quod amo? ipse discors mei intestino bello distrahor, dum spiritus aduersus carnem, caro aduersus spiritum dimicat et lex corporis lege peccati legem mentis inpugnat. infelix ego, qui uenenatum inimicae arboris gustum nec crucis ligno digessi! durat enim mihi illud per Adam uirus paternum, quo uniuersitatem generis sui pater praeuaricatus infecit\' et cetera, quae de hac miseria multa contexis ingemiscendo expectans redemptionem corporis ..tui et nondum re sed spe saluum te esse cognoscens. Sed fortassis et tu alium in te transfigurasti, cum haec diceres, nec
Abbreviated transcription (Latin):
Fraglant enim epłe tue odore sincerissimo xp̃i: uͥger¬
manissimꝰ gix ipsius dilector et confessor appares. Sed
qd̾ tliutecumex hacre loquendũ putauimꝰ. pͥmũ
qͥa iocundissimũ ẽ fecimꝰ: quid enundebet ẽẽ iocun¬
dius. uł infim̃is gr̃a qua sanant᷑. uł pigris gr̃a qua
excitant᷑. uł uolentib gr̃a qua iuuant᷑: Deinde ut
siquid nr̃a disputatione dõ iuuante possem̃. tua.
ñ fides. s fidi contra tales amminiculet᷑ assertio:
sicut nos qͦ in hanc facultatẽ tue germanitatis
litt̃is adiuuam̃. Quidenim ub̃nuis et ueracissima cõ¬
fessione plenius: qͣm illudẽ in quadã epła tua. uͥ
natura nr̃am ñ mansisse ut condita ẽ. s uiciatã eẽ
ꝑ illumgñis humani patrẽ humilit̾ deplorasti di¬
cens.pauꝑ ego et dolens:qui adhuc t̾renȩ imagi¬
is squalore concret᷑ sum. et plus de pͥmo qͣm de
socło adam. carnis sensib et t̾renis actib refero:

Expanded text:
fragrant enim epistulae tuae odore sincerissimo Christi. ubi gerfragrant enim epistulae tuae odore sincerissimo Christi. ubi germanissimus gratiae ipsius dilector et confessor appares. sed quod diu tecum ei hac re loquendum putauimus, primo, quia iucundissimum est, fecimus; quid enim debet esse iucundius uel infirmis gratia, qua sanantur, uel pigris gratia. qua excitantur, uel uolentibus gratia, qua iuuantur? deinde, ut. si quid nostra disputatione deo adiuuante possemus, tua non fides sed fidei contra tales adminicularetur assertio, sicut nos quoque in hanc facultatem tuae germanitatis litteris adiuuamur. Quid enim uberius et ueracissima confessione plenius quam illud est in quadam epistula tua, ubi naturam nostram non mansisse, ut condita est, sed uitiatam esse per illum generis humani patrem humiliter deplorasti dicens: \'Pauper ego et dolens, qui adhuc terrenae imaginis squalore concretus sum et plus de primo quam de secundo Adam carnis sensibus et terrenis actibus refero,
Abbreviated transcription (Latin):
suam uolentes constituere. iusticie di ñ sunt sub¬
iecti: ꝑfecto sue uoluntatis uicio ñ ẽdebant. M enĩ
ut eẽnt infideles cogebant᷑ in uiciũ: s nolendocre¬
dere. infidelitatis crimine ñ carebant. Et tam̃
quia uoluntas ut ad uera crelenda moueat᷑. ñ sibi
sufficit nisi ꝑ gram ds̃ opitulet᷑ dicente ipsodño cũ
de ñ credentib loqueret᷑. nemouenit ad me. nisi
ei datum fuerit a patre. Propt̾ hoc et apłs qmiuis
eis instant̃ eugłm p̃dicaret: parum tam̃ ẽẽ credebat
nͥ ꝓillis etiam oraret ut crederent. Ait enim. Fr̃s
bonauoluntas quidẽ cordis mei et dep̃catio add̃m:
fit ꝓ ulis in salutem. Et tẽ ahunxit illa que dixi¬
mus: testimoniũ illis phibeo. quia zelũ dĩ habent
s ñ sodđm scientiã. et cet̾a. Oremꝰgͦ ꝓ illis sc̃e frater
Cernis quippe nob̾cum: q̃m malo errore teneantur.

Expanded text:
suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subsuam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti, profecto suae uoluntatis uitio non credebant. non enim, ut essent infideles, cogebantur inuiti, sed nolendo credere infidelitatis crimine non carebant. et tamen quia uoluntas, ut ad uera credenda moueatur, non sibi sufficit, nisi per gratiam deus opituletur, dicente ipso domino, cum de non credentibus loqueretur: Nemo uenit ad me. nisi ei datum fuerit a patre, propter hoc et apostolus, quamuis eis instanter euangelium praedicaret, parum tamen esse cernebat, nisi pro illis etiam oraret, ut crederent; ait enim: Fratres, bona uoluntas quidem cordis mei et deprecatio ad deum fit pro illis in salutem; et tunc adiunxit illa, quae diximus: Testimonium enim illis perhibeo, quia zelum dei habent sed non secundum scientiam et cetera. oremus ergo pro illis, sancte frater. 1 Cerais quippe nobiscum, quam malo errore teneantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ani appellant᷑. magis obseruandũ ẽ qͣm uideis
de quib hoc dixit apls. ne offendant in lapidem
offensionis. uelut argute defendendo naturã et
lib̾um arbit̾um: queadmodũ philosophi huius
mundi qͥ uehement̃ egerunt. ut putarent᷑ uł
putarent sͥ beatã uitã uirtute ꝓpͥe uoluntatis
efficere. Caueant gͦ isti ne ꝑsapientiã u̾bi euacu¬
ent crucem xp̃i: et hoc sit eis offendẽ in lapidẽ
offensionis. Naturaenim humana etiã si in illa
integͥtate in qua condita ẽ ꝑmaneret: nullomͦ se
ipsamereatore suo ñ aduuante seruaret. Cumgͥ
quomꝰ sine łi gr̃a potest reparare qͣm ꝑdidit: Non
autem iddeo ꝑistis ñ debem̾ orare. quiasi ñ corrigunt᷑
eoꝵs imputandum ẽ uoluntati: qui nolunt crede
etiam ad hoc ipsumsͥ necessariã gr̃am saluatoris qd̾
putant consistere in solis uirib uoluntatis. Nam
et ili quib sunt ifti in hac causa õĩno simillim de
quib hoc dixit apłs. qđ ignorantes di iusticiã et

Expanded text:
ani appellantur, magis obseruandum est quam Iudaeis. de quibus hoc dixit apostolus, ne offendant in lapidem offensionis uelut argute defendendo naturam et liberum arbitrium quem ad modum philosophi huius mundi, qui uehementer egerunt, ut putarentur uel putarent sibi beatam uitam uirtute propriae uoluntatis efficere. caueant ergo isti, ne per sapientiam uerbi euacuent crucem Christi et hoc sit eis offendere in lapidem offensionis. natura enim humana etiam si in illa integritate, in qua condita est. permaneret, nullo modo se ipsa creatore suo non adiuuante seruaret. cum igquo modo sine dei gratia potest reparare, quam perdidit? Non autem ideo pro istis non debemus orare, quia, si non corriguntur, eorum inputandum est uoluntati, qui nolunt credere etiam ad hoc ipsum sibi necessariam gratiam saluatoris, quod putant consistere in solis uiribus uoluntatis. nam et illi, quibus sunt isti in hac causa omnino simillimi, de quibus hoc dixit apostolus, quod ignorantes dei iustitiam et
Abbreviated transcription (Latin):
bent fidem qua impetrent iustificationẽ: ꝑ digr̃am
ꝑuenerunt ad legem iusticie. Unde dr. tempore
accepto eraudiuite: et indie salutis achuuite. Pro¬
inde in his qͥ ꝑdilectionẽ gr̃e saluifiunt. adiutor
d̾s oꝑatur et uelle et oꝑari ꝓ bona uoluntate: q̃m
diligentib dm om̃ia cooꝑant᷑ in bonum. Si om̃ia
utiq et ipsam dilectionẽ quam fide impetranꝰt ut
eumq̃ nos pordilerit ut in illũ erederem̃ ꝑei gr̃am

Expanded text:
bent fidem, qua impetrent iustificationem, per dei grbent fidem, qua impetrent iustificationem, per dei gratiam peruenerunt ad legem iustitiae, unde dicitur: Tempore acceptabili exaudiui te et in die salutis adiuui te. proinde in his, qui per electionem gratiae salui fiunt, adiutor deus operatur et uelle et operari pro bona uoluntate, quoniam diligentibus deum omnia cooperatur in bonum; si omnia, utique et ipsam dilectionem, quam fide impetramus, ut eum, qui nos prior dilexit, ut in illum crederemus, per eius
Abbreviated transcription (Latin):
eius cẽ susceptor. ac si ds eẽt susceptus. Recolat utrũ
quesierit anquesit̾ sit. ab illo scilicet qͥ uenit querere
et saluare qđ ꝑierat. Nam sig: erere uoluerit ante
gr̃am. quid meruerit ut acciꝑet eam: mala sua po¬
terit homo inuenire ñ bona. etiã si eum unius diei
uttam habentẽ suꝑ t̾ram gr̃a saluatoris inuenerit:
quia si aliqͥd bomoꝑat᷑ homout grãm mereat᷑. ñ ei
credit in cũ qui iustificat impiũ ut deputet᷑ fides
eiꝰ adiusticiam iustus enĩ ex fide uiuit. ꝓfecto anteqꝙͣ
gr̃a iustificet᷑. id ẽ iustus efficiat᷑. impiꝰ qͥd ẽ nͥ impiꝰ.
unde etiam nuncupat᷑. Si qͥs autẽ dixerit qd̾ grãm
benc oꝑandi fides mereat᷑. negare ñ possum᷑: immo
uͦ gratissime confitem᷑. Hanc enunfidẽ uolum̃: habe¬
ant qua impetrent caritatẽ. quȩ sola uere beneoꝑa¬
tas autemusq adeo donũ di ẽ: ut d̾s dicat᷑. Quigͦ ha¬

Expanded text:
eius esse susceptor, ac si deus esset susceptus; recolat, utrum eius esse susceptor, ac si deus esset susceptus; recolat, utrum quet salvare quod perierat . Nam si quaerere voluerit ante gratiam quid meruerit ut acciperet eam, mala sua poterit homo invenire, non bona, etiamsi eum unius diei vitam habentem super terram gratia Salvatoris invenerit. Quia si aliquid boni operatur homo ut gratiam mereatur, non ei credit in eum. qui iustificat impium, ut deputetur fides eius ad iustitiam - iustus enim ex fide uiuit —, profecto antequam gratia iustificetur, hoc est iustus efficiatur, impius quid est nisi impius? unde etiam nuncupatur. Si quis autem dixerit, quod gratiam bene operandi fides mereatur, negare non possumus, immo uero gratissime confitemur. hanc enim fidem nolumus habeant, qua impetrent caritatem, quae sola uere bene opera; caritas autem usque adeo donum dei est, ut deus dicatur. qui ergo ha
Abbreviated transcription (Latin):
ds unicuiq partiret᷑ m̃suram fidi. Bonũ ẽ gͥ hõi. ut
cum totis uirib libi arbitͥi sui ueracit̾ dicat. fortitu¬
dinem meã ad te custodiã: qͥa ille qͥ putauit sine ip¬
sius adiutorio se posse custodire qd̃ dedit. ꝓfectus in
longinquã regionem. et uiuens ꝓdige cuncta cõsũp-¬
sit: et miseria diȩ seruitutis attritus. reu̾susq in
semet ipsum dixit Surgamet ibo ad patrẽ meum.
Quam cogitationẽ bonam qͣndo hab̃et: nͥ et ipsam
telligens minister ille noui testam̃ti. ñqͥa ydoneisum
inqͥt cogitare aliqͥd quasi ex nob̃met ipsis: s sufficien¬
tia nr̃a ex do ẽ. Unde et ille cumdixiss fortitudinẽ
meam ad te custodiã. ne uł hoc quia custodit suis
iurib arrogaret: tamqͣm eiueniss: in m̃tem. quia nͥ
dñs custodierit ciuitatẽ. inuanũ uigilant qui custo¬
diunt. et ñdormit neq dormitat qͥ custodit isrł. ad¬
iunxit causam. unde fiat idoneꝰ custodire. uł qͦ potiꝰ

Expanded text:
i unicuique deus partiretur mensuram fidei. Bonum est igitur homini, ut cum totis uiribus liberi arbitrii sui ueraciter dicat: Fortitudinem meam ad te custodiam, quia ille, qui putauit sine ipsius adiutorio se posse custodire, quod dedit, profectus in longinqua et uiuens prodige cuncta consumpsit et miseria durae seruitutis adtritus reuersusque in semet ipsum dixit: Surgam et ibo ad patrem meum: quam cogitationem bonam quando haberet, nisi et ipsam tellegens minister ille noui testamenti: Non quia idonei sumus, inquit, cogitare aliquid quasi ex nobismet ipsis, sed sufficientia nostra ex deo est. unde et ille cum dixisset: Fortitudinem meam ad te custodiam, ne uel hoc ipsum, quia custodit, suis uiribus adrogaret, tamquam ei uenisset in mentem, quia, nisi dominus custodierit ciuitatem, in uanum uigilant, qui custodiunt, et non dormit neque dormitat, qui qui custodit, adiunxit causam, unde fiat idoneus custodire uel quo potius
Abbreviated transcription (Latin):
tem colligi filios suosille clamabat. hoc nosclama¬
mꝰ adus eos qͥfiliosuolentes eccłie colligi nolunt.
nec saltem pꝰ tudicit̃ qͦd de ipsopelagio in palestina
factum ẽ corrigunt᷑. de qͦ damnat᷑ exisset: nͥ obiec̃¬
ta s̃ cõt᷑ grãm didicta q̃ obscurare ñ potuit ipse dam

Expanded text:
tem colligi filios suos ille clamabat, hoc nos clamamus aduersus eos, qui filios uolentes ecclesiae colligi nolunt nec saltem post iudicium, quod de ipso Pelagio in Palaestina factum est corriguntur, de quo damnatus exisset, nisi obiecta sibi contra gratiam dei dicta, quae obscurare non potuit, ip
Abbreviated transcription (Latin):
unũ dm. Si autem in p̃sentia us ut colloqͣmͣ:
grãm qͥdem habeo dignationi & beniuolentie
tue. Sed sic̃ iam mͥ aliud qđ uoluisti rescͥ̾bere
dignatus es: ita dignare rescbere. dictaturoᷤ noᷤ
cẽ que dicturi sumꝰ. & ñ deero uoluntati tue qͣntũ
edificat. qmͦ nos edificat dicis & dico: uͥ post ũ¬
boꝵ strepitum ñ inueniamꝰ qͥd legendo recen¬
seamꝰ. Pugustinꝰ hec dictaur: & relectis subscͥpsi:¬
Abstineamus nos a conuitus ne tempus indari¬
ter impendamꝰ ꝙ ad id qł agitur int̾ nos po̾

Expanded text:
unum deum. si autem in praesentia uis ut conloquamur, gratiam quidem habeo dignationi et beniuolentiae tuae. sed sicut iam mihi aliud, quod uoluisti, rescribere dignatus es, ita dignare rescribere dictaturos nos esse, quae dicturi sumus, et non deero uoluntati tuae, quantum aedificat; quomodo nos aedificat dicis et dico, ubi post verborum strepitum non inveniamus quod legendo recenseamus? Augustinus haec dictavi, et relectis subscripsiAbstineamus nos a conviciis, ne tempus inaniter impendamus; et ad id quod agitur inter nos po
Abbreviated transcription (Latin):
& pat̾ unum sumus. qͥa inseꝑabilit̾ pat̾ cohe¬
ret. ipse & pat̾ unus ds ẽ: Sitam̃ uel hoc u̾bũ
camittitur in illa diuinitate. ut dicamꝰ cohe¬
ret qđ nusquam omnino uel fuit. uel eẽ pote¬
rit ulla distantia seꝑatum. Ad hoc responde
utrum t̾ placeat biformem sp̃m dici: qm̃ qui

Expanded text:
 pater unum sumus. quia inseparabiliter patri cohaeret, ipse et pater unus deus est, si tamen uel hoc uerbum admittitur in illa diuinitate. ut dicamus \'cohaeret\', quod numquam omnino uel fuit uel esse poterit ulla distantia separatum! ad hoc responde, utrum tibi placeat biformem spiritum di
Abbreviated transcription (Latin):
cuit dictare. ant̾formẽ dĩ ꝑsonam credam: res¬
pondeo ñ me ita crede. Una qͥppe forma ẽ. ꝙ una
Et cum sp̃c humanꝰ nullo mͦ posset dicẽ ego et
dñs unum sumus: tamen cum adheret dño unꝰ¬

Expanded text:
cuit dictare, an triformem dei personam credam. rescuit dictare, an triformem dei personam credam. respondeo non me ita credere; una quippe forma est, quia una.et. cum spiritus humanus nullo modo posset dicere: Ego et dominus unum sumus\', tamen, cum adhaeret domin
Abbreviated transcription (Latin):
dicẽs . si a placito qł int̾ nos mane statueramꝰ ego
receosissem: & in re sacillima que recte placuerat
curuam refragationẽ. ꝙ nodos difficultatis posui¬
sem: Neq enim aqua cenosa ingurgitatũ me iudi¬
cares s ꝑfidie qͦd multo peiꝰ ẽ ebͥetate subm̾sum: si ti
talis post prandium redissem. qualis ante pͣndi¬
um recessissem. S ecce ñ qͥd non rescͥpsisti ꝗđ uo¬
liusti: & nullam calũpniam formidasti: Sic gͦ po¬
tes. & cetã: ut sit qđ uel nos ipsi. uel alii possint
plixiꝰ misi. & ad ea que ibi scͥpta sũt. respondẽ uo¬
unoses: hoc fortasse non dicẽs. Sed tamen ecce &
hoc ipsum ꝗđ t̾formem di ꝑsonam dicam. & dic̃¬
tasti. & conscͥptum misisti: & nullam calumni¬
am timuisti. Ecce ostendisti uerũ eẽ qđ dico: ñ
ideo te sic̃ placuerat cum simul eẽmus. u̾ba tua
dictare noluiose qͥa calumniam timebas: sed qͥa
de uitate non confidebas. Modo qͥa tͥiam pla¬

Expanded text:
diceres, si a placito, quod inter nos mane statueramus, ego diceres, si a placito, quod inter nos mane statueramus, ego recessissem et in re facillima, quae recte placuerat, curuam refragationem et nodos difficultatis posuissem? neque enim aqua caenosa ingurgitatum me iudicares sed perfidiae. quod multo peius est, ebrietate submersum, si non talis post prandium redissem, qualis ante prandium recessissem. sed ecce numquid non rescripsisti. quod uoluisti, et nullam calumniam formidasti? sic ergo potes et cetera, ut sit, quod uel nos ipsi uel alii possint prolixius misi. et ad ea, quae ibi scripta sunt, respondere uoluisses, hoc fortasse non diceres. sed tamen ecce et hoc ipsum. quod triformem dei personam dicam, et dictasti et conscriptum misisti et nullam calumniam timuisti; ecce ostendisti uerum esse. quod dico, non ideo te. sicut placuerat, cum simul essemus, uerba tua dictare noluisse. quia calumniam timebas. sed quia de ueritate non confidebas. et modo quia iam tibi pla
Abbreviated transcription (Latin):
se ingurgitauit: postea si lipidiosimam & frigidã
repperiens bib̃it. ñ satis ꝓsice̾ potest: quandoqͥdẽ
ceno semel eiꝰ cor & anima obruit᷑. Deniq qđ pa¬
ce tua dicam. ita ẽ consilium p̃stantie tue. sic̃ ar¬
bor curua.⁊ nodosa: que nichil in se rectum hab&.
& aciem ꝑu̾tit ocłoꝵ. Rescͥbit m sci̾tas tua patrẽ
cupetur. Tusi uoluisses ⁊ confides de ꝑfessione tia resi¬
deres mecũ cũ ep̃is tuis puro ac pacifico aĩo &e sp̃u.
& conferres de his que di sunt: & que ad głam. c
gratiam spiritalem ꝑtinent. Unde ꝗͥd opꝰ ẽ sc̃bere
utere tuc nec ad pascentium¬
uocare: nec a reddendis litteris reuocare potuert̾¬
F a cͥppe que scͥpsisti mouerent me si a uitate dĩ.
non a potestate hominis dicerent᷑. Dixisti consiliũ
meunarborẽ curuam & nodosam. que nichil in
se rectum habet: & aciem ꝑu̾tit ocłoꝵ Qci in me

Expanded text:
se ingurgitauerit; postea, etiam si limpidam et frigidam se ingurgitauerit; postea, etiam si limpidam et frigidam reperiens biberit, non satis proficere potest, quando quidem caeno semel eius cor et anima obruitur. denique, quod pace tua dicam, ita est consilium praestantiae tuae sicut arbor curua et nodosa, quae nihil in se rectum habet et aciem peruertit oculorum. rescribit mihi sanctitas tua patrem cupetur? tu si uoluisses et confideres de professione tua. resideres mecum cum coepiscopis tuis puro ac pacifico animo et spiritu et conferres de his. quae dei sunt et quae ad gloriam et gratiam spiritalem pertinent. unde quid opus est scribere tterae tuae nec ad reddenuocare nec a reddendis litteris reuocare potuerunt. ea quippe, quae scripsisti, mouerent me. si a ueritate dei, non a potestate hominis dicerentur. dixisti consilium meum arborem curuam et nodosam, quae nihil in se rectum habet et aciem peruertit oculorum. quid in me
Abbreviated transcription (Latin):
luisti: p̃sertu cũ magnoꝑe uoluisses ꝙ̃ honorato
uiros nr̃o int̾esoe sermoni: Tur gͦ uolens calumm¬
am deuitare notarioꝵ stilum timebas: & clariosi¬
moꝵ testimonium ñ timebas: Si autẽ sic uis ut q̃
ego dicam fidem meam. qͦmͦ te dicis dixisse tuã
ego ̃ breuiꝰ possum dicẽ. erede me in patrẽ & filiũ
ce sp̃m sc̃m. Si autem ꝓp̾um aliqͥd unde diesentis
utͥusq spm scm uel patrẽ uel filium. & tam̃ patrem
mortalis ẽ. ea diuinitate qua ẽ ante scła: Hoc si
tͥ placet displicet. & placet a me audire. quẽ ad
modum de sc̾pturis scĩs asseratur: lege ꝙ̃ illud
qł ꝓlixiꝰ conscͥptum misi benignitati tue. Siaut̃
illud t̾ͥ ñ uaccat legere: nec mͥ uaccat frustra uer¬
ba iactare. Possum tam̃ quantum dñs dedit
facultatis: uel dictanti t̃. uel sẽbenti. ego qͥq uel
sti clamat. Nam ita ẽ dignatio tua. sic̃ sitiens n¬
mio calore accensus si inuenĩt aqtiam cenosam &

Expanded text:
luisti. praesertim cum magnopere uoluisses etiam honoratos luisti. praesertim cum magnopere uoluisses etiam honoratos uiros nostro interesse sermoni? cur ergo uolens calumniam deuitare notariorum stilum timebas et clarissimorum testimonium non timebas? Si autem sic uis ut etiam ego dicam fidem meam. quo modo te dicis dixisse tuam, ego etiam breuius possum dicere credere me in patrem et filium et spiritum sanctum. si autem proprium aliquid. unde dissentis utrumque spiritum uel patrem uel filium et tamen patremmortalis est ea diuinitate, quae est ante saecula. hoc si tibi displicet et placet a me audire, quem ad modum de scripturis sanctis adseratur, lege etiam illud, quod prolixius conscriptum misi benignitati tuae. si autem tibi non uacat legere, nec mihi uacat frustra uerba iactare. possum tamen, quantum deus dederit facultatis uel dictandi tibi uel scribendi, ego quoque uel sti, clamat. nam ita est dignatio tua, sicut sitiens nimio calore accensus si inuenerit aquam caenosam et
Abbreviated transcription (Latin):
ria u̾go peꝑit. qđ parit̾ credimꝰ. &siqua alia cõmu¬
nit̾ confitemur. Si uoluisses gͦ cuam dice̾. ñ istam
diceres que comunis ẽ nob̾: s illam potiꝰ in qua dis¬
sentimus a nobis. Hec & p̃sens dicerem: siquemad
modum placuerat. u̾ba nr̃a exciperentur. Sed qͥa
hoc noluisti. dicens te a nob̃ timẽ calũpniam: & a
placito cuimane consenseras pꝰ pnͣdiũ recess isti᷑ ut
qͥ dicerem q quemadmodum uelles me dixisse
narrares. & ego ñ haberem unde ostenderem qͥa
uel quemadinodum dixerim: Noli g̃ ult̾ius iac¬
tare qd fidem tuam tu dixĩs & ego meam ñ dixe¬
rim: qͥa sunt homines qͥ consident me potiꝰ habuis¬
se fidutiam fidimee qͥ eam sc̃bi uoluim: te autẽ ñ
habuisse: dũ quasi calũpniam ꝑtimescis. Paratus
gͥ eras negare si t̃ obicẽtur qđ cortra fidem meam
aliqd direris. Uide gͦ qͥd de te ipse sentiri fecłs qd̾
si obiectum ñ eras negaturus. cur dictum sc̃bi no¬

Expanded text:
ria uirgo peperit, quod pariter credimus, et si qua alia communiter confitemur. si uoluisses ergo tuam dicere, non istam diceres, quae communis est nobis, sed illam potius, in qua dissentimus a uobis. L Haec et praesens dicerem, si, quem ad modum placuerat, uerba nostra exciperentur. sed quia hoc noluisti dicens te a nobis timere calumniam et a placito, cui mane consenseras, post prandium recessisti, ut quid dicerem, quod. quem ad modum uelles, me dixisse narrares et ego non haberem, unde ostenderem, quid uel quem ad modum dixerim? noli ergo ulterius iactare. quod tu fidem tuam dixeris et ego meam non dixerim, quia sunt homines, qui considerent me potius habuisse fiduciam fidei meae, qui eam scribi uoluerim, te autem non habuisse, dum quasi calumniam pertimescis. paratus ergo eras negare, si tibi obiceretur, quod contra fidem meam aliquid dixeris. uide ergo, quid de te ipse sentiri feceris. quod si obiectum non eras negaturus, cur dictum scribi no
Abbreviated transcription (Latin):
te m̾ dixisse fidem tuam. & me
tͥ noluisse dicẽ fidem meã. qđ¬
te audio ñ tacere: recordare ob¬
secro quam utrũq sit falsum.
Hã nec tu mͥ uoluisti dicẽ fidem
tuam: & ego tͥ fidem meam non
dicẽ nolui: s ita dicẽ uolui. ut nemo poss et dice auc
dixicse me aliqͥd ꝗđ ñ dixerim. aut ñ dixiose qđ dixe¬
rim. Diceres autem m fidem tuam: si hoc dicẽs. un¬
de dissentis a nob̾ Si dicẽs credo in dm patrẽ qͥ fili¬
um fec̃ pͥmam eãturam ante õs cet̾as creaturas. ⁊ ĩ
ipsũ filiũ nec equalẽ patͥ. nec similemnec uerũ dm:
uos audio dicẽ. Qut si forte falsum ẽ qđ ista dicatis:
hoc potiꝰ abste uolo scire. Si autem uerum ẽ qͥa ista
dicitis: uolo scire quẽadmodum ea de scͥpturis scĩs
defendatis. Nunc autem dixisti crede te in dm patrẽ
omĩpotentem. inuisibilem. ĩmortalem. ñ ab aliquo
genitum. ex qͦ sunt om̃a: & in filium eiꝰ iħm xp̃m

Expanded text:
te mihi dixisse fidem tuam et me tibi noluisse dicere fidem meam, quet audio te non tacere, recordare, obsecro, quam utrumque sit falsum. nam nec tu mihi uoluisti dicere fidem tuam et ego tibi fidem meam non dicere nolui, sed ita dicere uolui, ut nemo posset dicere aut dixisse me aliquid, quod non dixerim, aut non dixisse, quod dixerim. diceres autem mihi fidem tuam, si hoc diceres, unde dissentis a. nobis, si diceres: \'Credo in deum patrem, qui filium fecit primam creaturam ante omnes ceteras creaturas, et in ipsum filium nec aequalem patri nec similem nec uerum deuuos audio dicere aut, si forte falsum est, quod ista dicatis, hoc potius abs te nolo scire. si autem uerum est, quia ista dicatis, uolo scire. quem ad modum ea de scripturis sanctis defendatis. nunc autem dixisti credere te <in deum patrem omnipotentem. inuisibilem. inmortalem, non ab aliquo genitum et ex quo sunt omnia, et in filium eius Iesum
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝓpħa. sp̃c enim ante faciem nr̃am. xͦdñs:
continuo subiecit. Qͥ nos mominẽ plenitu¬
dinẽ dĩ miscłia sua implere dignetur ut u¬
deri possit a nob̾. Certe manifestum ẽ quod
illam noticiã uͥ dixerat nouimus exfide po¬
suit exqua modo iustus uiuit.: ñ ex contem¬
platione qua dm̃ uidebimus sicuti ẽ. Hanc
enim sͥ & nob̾ consequent̃ optauit. fut᷑amq
significauit dicendo. qui nos momnem ple¬
nitudinẽ dĩ miscdia sua implere dignetur.
ut uideri possit a nob̾. Hanc plenitudinem
cdĩ quidam in sermone apłi sic intelleperun
ut putarent nos hoc futos omnino qd̵ ds ẽ.
Nec enim u̾ba sicut recognoscis apłs posuit.
ita loquens. Cognoscere etiã suꝑeminentem
scientię caritatem xp̃i: ut impleamini inom¬
nem plenitudinẽ dĩ. Quappder si aliquicł¬

Expanded text:
quae nunc est, non secundum contemplationem, quae omnem plenitudinem dei misericordia sua implere dignetur, ut uideri possit a nobis\'. certe manifestum est, quod illam notitiam, ubi dixerat \'nouimus\', ex fide posuit, ex qua modo iustus uiuit, non ex contemplatione, qua deum uidebimus, sicuti est. hanc enim sibi et nobis consequenter optauit futuramque significauit dicendo: \'Qui nos in omnem plenitudinem dei misericordia sua implere dignetur, ut uideri possit a nobis\'. Hanc plenitudinem dei quidam in sermone apostoli sic intellexerunt, ut putarent nos hoc futuros omnino, quod deus est. haec enim uerba, sicut recognoscis, apostolus posuit ita loquens: Cognoscere etiam supereminentem scientiae caritatem Christi, ut impleamini in omnem plenitudinem dei. quap
Abbreviated transcription (Latin):
ñ que aforis inqͥt ornantur capillorum ieris¬
pationib. aut auro aut margaritis uł ueste
preciosa: s ille absconditus cordis homo qui ẽ
ante dm̃ diues. In qua enim facie uelam hñt
lata in eandẽ imaginẽ transformam. Aꝑtissi¬
me autẽ dicit uelamen suꝑ corda eorũ positũ
ẽ Ibi ẽ gͥ facies. qua reuelata nunc in fide qͣuis
ꝑspeculum & eniginate contuemur: tc̃ autẽ
facie ad faciem. Que si apꝓbas. tene mecum
scĩ uiri ambrosu sententiã. ñ iam eiꝰ auctorita¬
te. s ipsa ueritate firmatã. Neq enim & mͥ
ꝓpt̾ȩa placet quia ꝑillius os potissimum me¬
dñs ab errore lib̃auit. & ꝑ illius minist̾ium mͥ¬
gr̃am baptisini salutaris indulsit tanquam
plantatori & rigatori meo nimiũ faueam. s
quia de hac re & ipse hoc dix̃ qͦd pie eogitanti
⁊ recte intelligenti loqͥt᷑ cẽ ille qͥincrementũ

Expanded text:
Non quae aforis, inquit, ornantur capillorum incrisNon quae aforis, inquit, ornantur capillorum incrispationibus aut auro et margaritis uel ueste{ pretiosa, sed ille absconditus cordis homo, qui est ante deum diues. in qua enim facie uelamen hablata in eandem imaginem transformamur. apertissime autem dicit: Velamen super corda eorum positum est. ibi est igitur facies, qua reuelata nunc in fide quamuis per speculum et in aenigmate contuemur tunc autem facie ad faciem. Quae si adprobus, tene mecum sancti uiri Ambrosii sententiam iam non eius auctoritate sed ipsa ueritate firmatam.. neque enim et mihi propterea placet, quia Dominus ab errore liberavit, et per illius ministerium gratiam mihi baptismi indulsit, tamquam plantatori et rigatori meo nimium faveam: sed quia de hac re et ipse hoc dixit, quod pie cogitanti et recte intelligenti loquitur etiam ille, qui incrementum