comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cit beda eccłia traxit exemplum. Nam
et supra gradus legitur et leuite procla¬
mationes faciunt in popilo et occies con
gimus ad nocturnos ẜ cd̾m itud. Media
capitłare dñis. postquam pro sternmur ad
preces indiebus pro festis et subd᷑ oratio pro
benedictione.
optimates ut habitarent in ierłm et bene¬
dixit eis qui sponte obtulerunt. Reliqua
uero mułtitudo misit sortem et decimum
capudꝰ fecit habitare in ierłm. post aliguod
tp̃s. et congregati sunt inierłm. ad dedica¬
dras uero precedebat. Neemias et obtima¬
tes cum eo suꝑ alteram partem muri ince¬
debant psallentes. Reliqua uero multitu¬
dosequebatur eos suꝑ terram et ducebãt
choros. his completis. redut neemtaadre
esdras in senectute ueneranda et c̃ misita
libertate lib̾alitate seputtus in ierłm. hũc
quidam hebreorum autumant fuisse
malachiam. S malachias post regressũ
captiuitatis natus est. in uidea in sophi

Expanded text:
cit Beda, Ecclesia traxit exemplum: nam, cit Beda, Ecclesia traxit exemplum: nam, et supra gradus legitur, et levitae proclamationes faciunt in populo, et octies congimus ad nocturnos, secundum illud: « Medicapitulare dicimus, postquam prosternitur ad preces in diebus profestis, et subditur oratio pro benedictione. bus, rogavit optimates, ut habitarent in Jerusalem, et benedixit eis qui se sponte obtulerunt . Reliqua vero multitudo misit sortem, et decimum caput fecit habitare in Jerusalem. Post aliquod tempus congregati sunt in Jerusalem ad dedicadras vero praecedebat, Nehemias, et optimates cum eo super alteram partem muri incedebant psallentes. Reliqua vero multitudo sequebatur eos super terram, et ducebant choros. His expletis rediit Nehemias ad reEsdras in senectute veneranda, et cum multa liberalitate sepultus in Jerusalem. Hunc quidam Hebraeorum autumant fuisse Malachiam. Sed Malachias post regressum captivitatis natus est in Judaea in Sophis.
Abbreviated transcription (Latin):
orro prima die cenophegtarum dixeit᷑
esdre. ut afferet librum legis et legẽt
erant. lut̾es et legit de mane usq ad iuie¬
dies domini est. S ite cõmedite ꝑiugia
p̃parauerunt sibi. cumq redissent indiem
scd̃m inuenerunt in lege preceptum a d ño
ut habitẽt filu isrł in tab̾ naculis mense
septimo in die sollempni et mandante
esdra egressi sunt et tulerunt frondes oli¬
fecerant adiebus in sue filii nũ. et obser¬
uatum est de inceps in istł. usq inhierñ.
in hodiernum diem. Die uero octaua fece¬
runt collectam uixta ritum. statuentes
ut quisq daret tertiam parcem sicli per
festis et propeccato. die uero .xxiiii. quia
audierant in lege amonites et̃ moabites
non intiabunt eccłam. dĩ. separauerunt
ab eccl̃ alienigenas et in mundationem
sui statuerunt in crastimm generale ie¬
iunium. ut affligerent animas suas et¬
homines et iumenta. usq ad pnos septẽt¬
ad orandum et fiebant preces suꝑ eum et
tandem b̾ndictio sacerdotalis. exhis ut di¬

Expanded text:
orro prima die scenopegiarum dixerunt Esdrae, ut afferret librum legis, et legereerant luteres, et legit de mane usque ad medies Domini est, sed ite, comedite pinguiaparaverunt sibi. » Cumque rediissent in diem secundum, invenerunt in lege praeceptum esse a Domino, ut habitent filii Israel in tabernaculis mense septimo in die solemni. Et mandante Esdra egressi sunt, et tulerunt frondes olifecerant a diebus Josue filii Nun. Et observatum est deinceps in Israel, usque in hodiernum diem. Die vero octavo fecerunt collectam, juxta ritum, statuentes ut quisque daret tertiam partem sicli per festis, et pro peccato. Die vero vicesima quarta quia audierant in lege, Ammonites et Moabites non intrabunt ecclesiam Dei , separaverunt ab ecclesia alienigenas, et in mundatione sua statuerunt in crastinum generale jejunium, ut affligerent animas suas homines et jumenta, usque ad pueros septenad orandum, et fiebant preces super eum, et tandem benedictio sacerdotalis. Ex his, ut di
Abbreviated transcription (Latin):
samum reg. ftiuis eius daitus ħ p̃fecit
ad pontificatum hanhelans. pp̃quod ysa¬
cła filiam sarabaulle durit inorem. Cũ¬
q ministraret in sacerdotio indignati st
ierosolinite et iubebant. eum recedere.
ab uriore. aut non intrare in scũarium.
edificaret ei templum instar ierosolimo¬
rum suꝑ montem gantĩ. s hoc cum sña
regis dani faciendum erat. Itit̾im ã contͣ¬
dicit ei ab igfam. qui est. cũ mediterranẽ
rium consulum cum hostibus pugna
transtit helles pontum et congregati sunt ad¬
uepsus eum duces dari. quierant transfin¬
mien et super granicum fluinum expugna¬
utdeos. cumq peiturisset lidiam̃ et licom¬
fttius arsami delectum conegit exercitum
et transuut eufratẽ et montem estitie᷑ spe¬
tans taurum in cilicia macedones expugra¬
re.sunc gauisus est sarabatia. putans qd̾
post uictoram occurreret dario et edificati¬
onem templi ab eo impetraret. Ip̃e qͥdem¬

Expanded text:
samum regnavit filius ejus Darius. Hic praefecit ad pontificatum anhelans, propter quod Isacham filiam Saraballae duxit uxorem. Cumque ministraret in sacerdotio, indignati sunt Jerosolymitae, et jubebant eum recedere ab uxore, aut non introire sanctuarium. aedificaret ei templum instar Jerosolymorum super montem Garizim, sed hoc cum sententia regis Darii faciendum erat. Interim ael Abiglam, qui est Mediterraneus rium consulum cum hostibus pugnavtransiit Hellespontum. Et congregati sunt adversus eum duces Darii, qui erant trans flumen, et super Granicum fluvium expugnavit eos. Cumque percurrisset Lydiam et Icofilius Arsami, electum collegit exercitum, et transivit Euphratem, et montem Ciliciae Taurum, sperans in Cilicia Macedones expugnare. Tunc gavisus est Saraballa, putans quod post victoriam occurreret Dario, et aedificationem templi ab eo impetraret, q
Abbreviated transcription (Latin):
apposuit ut addiceret et iideam et ascen¬
dens in ierłm die salbi. sciens en die iudcoi
arma non moturos. subsimulatione sacͥ¬
ficandi dõ. nullo contradicente intrauit.
et uenditõi exponens eos anego ciatorib
nationum distracti sunt et dispersi ⁊ ꝑ
hanc captiuitatem licet non fuerit gn̾ar.
diffusius dispersi sunt in nationes. uñ¬
in iersm indeos eromninatione que sħ̃
celo est. Iado pontifici successit filius eiꝰ
omas. cui successit eius sỹmon iustus. cui
successit frater suus eleararus. proonia
o tempore appius claudius cecus rome
clarint quiaquas claudias indixẽ
di ut ait cicero nomen accepeit. censu ro¬
meagitato inuenta sunt ciuium. cẽ . lxx.¬

Expanded text:
apposuit ut adjiceret et Judaeam. Et ascendens in Jerusalem die Sabbati, sciens ea die Judaeos arma non moturos, sub simulatione sacrificandi Deo nullo contradicente intravit. Et venditioni exponens eos, a negotiatoribus nationum distracti sunt et dispersi. Et per hanc captivitatem licet non fuerit generalis, diffusius dispersi sunt in nationes. Unin Jerusalem Judaeos ex omni natione, quae sub coelo est . Jaddo pontifici successit filius ejus Onias, cui successit filius ejus Simon justus, cui successit frater suus Eleazarus, pro Onia,  Incidentia.  Eo tempore Appius Claudius caecus Romae claruit, qui aquas Claudias.  al. Cdi, ut ait Cicero, nomen accepit. Censu Romae agitato, inventa sunt civium ducenta
Abbreviated transcription (Latin):
fq̃ mitla deleret oblimo. hosdies tñ uocat io¬
se conuersatores.eo quod indei de more ĩgau¬
dium sunt conuiera. Scripsit etiam mando¬
cheus ad iidã suminum sacerdotem ĩ ierłm
qui patri suo elisaphath successerat ut dies
uti ceperunt. cum antea .xu. tm̃ uterentur
Senones gatu duce bienmo ronam inua¬
serunt et incenso capitolio incensamuas¬
tauerunt .ui. mensibus. trbum militares
proconsuubus eẽ ceperunt. obut anarego¬
raᷤ phisicus et eraclitus tenebrosus et detutꝰ
et socrate in carte̾ uenenum bibit. biogenes
et ỹsocrates claruerunt. anstotiles audiũ
st assuerum regnauit archasersea qͥ
ochusdictus est hic misit nagosum
prefectum uniuersis regionibus trantum̃
eufrates. erat autem frater ioħis iħc qui ad
pontificatum aspirabat et pp̃ea uagosi fa¬
miliaritatem sibi comparauit. stua confi

Expanded text:
 nulla deleret oblivio . Hos tamen dies vocat Josephus conversatores, eo quod Judaei de moerore in gaudium conversi fuerant. Scripsit etiam Mardochaeus ad Judam summum sacerdotem in Jerusalem, qui patri suo Elisaphat successerat, ut dies uti coeperunt, cum antea sedecim tantum uterentur. Senones Galli duce Brenno Romam invaserunt, et excepto capitolio incensam, vastaverunt sex mensibus; tribuni militares pro consulibus esse coeperunt. Obiit Anaxagoras physicus, et Heraclitus tenebrosus, et Democritus, et Socrates in carcere venenum bibit. Diogenes et Isocrates claruerunt. Aristoteles st Assuerum regnavit Artaxerxes, qui Ochus dictus est. Hic misit Vagosum praefectum universis regionibus trans flumen Euphratem. Epontificatum aspirabat, et propterea Vagosi familiaritatem sibi comparavit. Qua confi
Abbreviated transcription (Latin):
cauit demetrius qui super libros erat õs
uincia ꝑiciores et lecta est coram omnib
translatio eorum et approbata. post ea de¬
lata est ad regem et coram eo replicata. cũ¬
q pecerent interpreces a rege dari auctori¬
tatem ut ummobłis perseueraret. hoc se
facturum promisit. sidemum ita caste
transmisit munera. In templum uero
misit preter uasa mensam auream gẽ¬
insignitam. cuis
crassitudo ⁊ on̾ esset
dimidi cubiti. tñ
matertam suꝑabat
opus

Expanded text:
cavit Demetrius, qui super libros magister vincia peritiores. Et lecta est coram omnibus translatio eorum, et approbata, postea delata est ad regem, et coram eo replicata. Cumque peterent interpretes a rege dari auctoritatem, ut immobilis perseveraret, haec se facturum laudavit, si demum ita caute e summo sacerdoti transmisit munera. In templum vero misit praeter vasa mensam auream geminsignitam, cujus crassitudo, cum esset dimidii cubiti, tamen materiam superabat opus
Abbreviated transcription (Latin):
mmni leuttate uenire s pro necesstratetem¬
porum ferre suãm ut rei publice poscit uti¬
litas. ogulti sublinati aregibus tonore col¬
lato abusisunt in supbiam et in ip̃os qui
dederunt moliutur insidias aman ⁊ ig¬
nemi et animo m̾acedo et ex̃ oblico comumia
ut regno noc priuare intẽtur et sp̃u. Lam¬
et mardo cheum cunis fide unumꝰ et osortem
regnibesf cum omnigente sua nouis machi¬
num persarum tranfferret in macedonas.¬
usꝙ hodie custoditum. iudeos ab solimimus
suos plaga magna per prouintiatusq ao
iuuia cum gaudio. particulas sibi inuicem
mitcentes. insusis uero inter fecerunt .d. in

Expanded text:
mi levitate venire, sed pro necessitate temporum ferre sententiam, ut reipublicae poscit utilitas. Multi sublimati a regibus honore collato, abusi sunt in superbiam, et in ipsos qui dederunt moliuntur insidias. Aman et animo, et genere Macedo, et ex obliquo commano nos privare niteretur et spiritu. Nam Mardochaeum, cujus fide vivimus, et consortem Esther cum omni gente sua, novis machinum Persarum transferret in Macedones.usque hodie custoditum, Judaeos absolvimus, suos plaga magna per provincias, usque vivia cum gaudio, particulas sibi invicem mittentes. In Susis vero interfecerunt quin
Abbreviated transcription (Latin):
iussit me confid̾e. Nam et ip̃e exercitũ
fido et preterea dm̃ adoraui et hominẽ
ueneratus sum. Et ingressus est ut bẽ
alexander et in templo sacrificauit dõ.
scdm sacerdotis ostensionem et attule¬
runt ei danelem in quo scriptũ erat
qñdam grecorum perditurũ ꝑsarum
potentiam et arbitrans de sescriptum
ipsis petentibus concessit uideos uͥq
patriis legibus uti et .uii. annum si¬
ad alias ciuitates profectus est: sime¬
4.
samarite uidentes eius munisicenciam circa
iudeos. cognatos se ẽẽ dixerunt uideorum.
originem suam abesfiaim et manasse re¬
rent abeo relaxacionem .uii. anniqsuit¬

Expanded text:
jussit me confidere: nam ipse exercitum jussit me confidere: nam ipse exercitum fido, et propterea Deum adoravi, et hominem veneratus sum. Et ingressus est urbem Alexander, et in templo sacrificavit Deo, secundum sacerdotis ostensionem, et attulerunt ei Danielem, in quo scriptum erat, quemdam Graecorum perditurum Persarum potentiam, et arbitrans de se scriptumipsis petentibus concessit Judaeos ubique patriis uti legibus, et septimum annum siad alias civitates profectus est. amaritae videntes ejus munificentiam circa Judaeos, cognatos se dixerunt esse Judaeorum, originem suam ab Ephrain et Manasse rerent ab eo relaxationem septimi anni
Abbreviated transcription (Latin):
saraballa. alexander ã capta gara. in
iero soltmam festinabat et timenres uidei
clamauerunt ad dñm et immolabant ly¬
stias et iadus orabat pro gente. Qui cũ post
sacrifiuum obdormiss. prrecepit ds̃ ut¬
ip̃e pontificatibus indutus et reliqui sacer¬
dotes cum eo. legitimisstolis induti obui¬
am exirent alexandro. Et surgens a sopo¬
re oracłm omnibus indicauit. andiens¬
q non longe eẽ. a ciuittate alexandrum.
pulum sonat. nñ ierosolima et templũ
uideri potinsset et factum est contraspẽ
omnium qui sequebantur regem. Nam
alexander intuens antistitem pontifica¬
li stola insignem et suꝑ cydarim laminã
dĩ ad orauit et pontificem ueneratus est
et obstupuerunt principes exercitus et
lidificatam regis mentem p̾utauerũt.
sacerdoci gĩt. Nam per sompnim in ta
li habitu dm̃ osperi. adhuc inlicia cru¬
tate macedonie constitutus. dumq mec̃
cogitarem utr asyam possem obtinere.

Expanded text:
Saraballa. Alexander autem, capta Gaza, in Saraballa. Alexander autem, capta Gaza, in Jerosolymam festinabat. Et timentes Judaei, clamaverunt ad Dominum, et immolabant hostias, et Jaddus orabat pro gente. Qui cum post sacrificium obdormisset, praecepit ei ipse pontificalibus indutus, et reliqui sacerdotes cum eo legitimis stolis induti, obviam exirent Alexandro. Et surgens a sopore, oraculum omnibus indicavit. Audiensque non longe esse a civitate Alexandrum, pulum sonat, unde Jerosolyma et templum Domini videri potuissent. Et factum est contra spem omnium qui sequebantur regem. Nam Alexander intuens antistitem, pontificali stola insignem, et super cidarim laminam Dei adoravit, et pontificem veneratus est. Et obstupuerunt principes exercitus, et ludificatam sacerdotum gli habitu Deum prospexi, adhuc in Lycaea civitate Macedoniae constitutus. Dumque mecum cogitarem utrum Asiam possem obtinere,
Abbreviated transcription (Latin):
cedonsbus et capta matre euis et rpore et fi¬
lus ad perias fugiens. remeanit cum pau¬
cis. sunc alexander cepit aspirare ad mora¬
iam celentis. et intrans sytiam cepit da¬
mascum et sub iugata sỹdone tyrum ob
selibentius obsequi ei. quam dario et qd̾
trãderet et grate susceptus est ab alexandro.
p̃terea diut ei se habere generum manas¬
cem. fiatrem principis saceidotum gẽn
tis locis edifcare quod pro futurum alexã¬
dro destabatur. quia potencia rudeorum
in duo diuisa non rebeslaret. soncedente
uemo alerandro omnistudio edificauit
sarabatia templum et altare quod per¬
mansit usq ad destrutionem faciam.
pĩnos et in eo manassem constituit põ¬
tificem. porrodum alerander erat in ob¬
preberet auxilium et exercitui uenalia
prepararet et radderet ei tributa que pri¬
us dario conferebat et respondit iadus
sedaro sacramenta dedice. nec eo unien¬
te posse transcendere consutita. Time cũ
debent constituta seruare. sime iniectis

Expanded text:
bus, et capta matre ejus, uxore et filiis, ad Persas fugiens, remeavit cum paucis. Tunc Alexander coepit aspirare ad monarchiam Orientis, et intrans Syriam cepit Damascum, et subjugata Sidone Tyrum obsse libentius obsequi ei quam Dario et quod traderet; et grate susceptus est ab Alexandro. Praeterea dixit ei se habere generum Manassem, fratrem principis sacerdotum gentitis locis aedificare: quod profuturum Alexandro testabatur, quia potentia Judaeorum in duo divisa non rebellaret. Concedente vero Alexandro, in studio aedificavit Saraballa templum et altare, quod permansit, usque ad destructionem factam per Romanos, et in eo Manassem constituit pontificem. Porro dum Alexander erat in obpraeberet auxilium et exercitum, venalia praepararet, et redderet sibi tributa quae prius Dario conferebat. Et respondit Jaddus se Dario sacramentum dedisse, nec, eo vivente, posse transcendere constituta. Tunc comdeberent constituta servare. Tunc injectis
Abbreviated transcription (Latin):
uagosus ascendit in ierłm. sii prohiberent
eum ab ingresutempli. fedit. mundior ego sũ.
cadauere. quo templum prophanasticet in¬
gressus templum spoliauit ittud. et unꝑo¬
suit ministus templi tributa et annonas
auni .uii. aquibus per interuentum es¬
dre ab soluti fuerant. Porro. ochus eꝙyptũ
chus apodasmo iuideorum capta in hyrca¬
mam aceolas translatos iuxta mare caspi
u collocauit.
demostenes et ysocrates claruerunt.
t platopas quem peustppus cemint
ost ochum regnauit filius enisarsa

Expanded text:
atus ascendit in Jerusalem. Cumque prohiberent eum ab ingressu templi, respondit: « Mundior ego sum cadavere, quo templum plus profanastis. Et ingressus in templum spoliavit illud. Et imposuit iterum ministris templi tributa, et annonas anni septimi, a quibus per interventum Esdrae absoluti fuerant. Porro Artaxerxes, chus Apodasmo Judaeorum capta, in Hircaniam accolas translatos, juxta mare Caspium collocavit. Demosthenes et Socrates claruerunt. t Plato, post quem Speusippus tenuit ost Ochum regnavit filius ejus Arsa
Abbreviated transcription (Latin):
iprĩcipio erat uerbu᷑m ⁊ nerbum erat pͥi¬
cpium eram quo os ꝑ quod pater creante
mundum. mundus .iiiͬi. modis dicitur
Qm̃ empireum celum mundus dicitur.
sola regio sublimaris: mundus dicitur
qua hec sola at̃antia nobis nota habet.
uocat᷑ empiteum aũt ⁊ sensilẽ mundũ
ossulilimarem regionem creanit deus
.i. de nicħo fecit. hominem uero c̾auit
l. plasmauit᷑ De creatione ergo illorũ
trium inquit legis lator. In principio
creaiit deus celumos terram celum .i.

Expanded text:
principio erat Verbum, et Verbum erat principium, in quo, et per quod Pater creavit mundum . Mundus quatuor modis dicitur: quandoque empyreum coelum mundus dicitur psola regio sublunaris, quia haec sola animantia nobis nota habet vocat. Empyreum autem et sensibilem mundum, et sublunarem regionem creavit Deus, id est de nihilo fecit; hominem vero creavit, id est plasmavit. De creatione ergo illorum trium inquit legislator: In principio creavit Deus coelum et terram , id est
Abbreviated transcription (Latin):
Mꝑatorie maiestatis est tres in
palatio habere mansiones. auditorium
uel consistorium in quo iura decernit. Ce¬
naculum in quo cibara distribuit. thala¬
mum: in quo quiescit. ad ħemod̾ ĩꝑator
noster qui smꝑat uentis ⁊ mar mundũ
habet. pro anditorio ubi admitum etus.
omina disponuntur. uñ illud̾. celum et
terram ego impleo. Sed̃ hoc dicitur dominꝰ
os inebriat: nt̾ sobrios reddat uñ ambła¬
uimus in domo donum cũꝯ sensu .i. in sa¬
cra scriptura. id ip̃m sapientes scd̾m hanc
dicitur paterfamilias. hunscenacłi tres
sunt partes. fundamentum. paries. tectũ
hystoria fundamentum est: cunussunt.
tres speces. annar. kalende¬

Expanded text:
atoriae majestatis est, in palatio tres habere mansiones: auditorium vel consistorium in quo jura decernit: coenaculum, in quo cibaria distribuit; thalamum, in quo quiescit. Ad hunc modum Imperator noster, qui imperat ventis et mari, mundum hunc habet pro auditorio: ubi ad nutum ejus omnia disponuntur. Unde illud Isaiae: Coelum et terram ego impleo . Secundum hanc dicitur Dominusos inebriat, ut sobrios reddat. Unde: Ambulavimus in domo Dei cum consensu , in sacra Scriptura id ipsum sapientes. Secundum hanc dicitur paterfamilias: Coenaculi hujus tres sunt partes, fundamentum, paries, tectum. Historia fundamentum est, cujus tres sunt species: annalis, kalend
Abbreviated transcription (Latin):
utło dei gracia senonens
presbiter trecensis iutam
beatum. Cã suscepti labo¬
ris fuit instans petitioso¬
ciorum Qui cum histori¬
am sacre scripture uise¬
rie es glosis diffusam lecłitarent. breue nmis
os in expositum: opus aggredi me ꝯpulerunt
ad quod ueritate historie consequenda recui¬
rerent. In quo sic animus stilo imꝑauit. ut
adc̃is pat̾r non recederẽ. licet nouitas fauora¬
bilis sit os mulcens aures. porro acosmogra¬
phia moysi inchonans: riuulum historiẽ
deduxi usq ad ascensionem saluatoris. pe¬
lagus mist̾iorum ꝑicioribus relinquens
Inquibus ⁊ utilia prosequi: ⁊ noua cudere licet.
De historiis quoq ethincorum quedam incident¬
a ꝓrõne temporis inserui ad instar riuli. qui
secus alueundiuerticula que uiuenent replens
preter fluere tñ noncessat. u̾nitũ qi stilo rudi opꝰ
est lima nobis pater inclite: limam reseruam in
hunc oꝑi deo uolente. ⁊ correctio ur̃a spiendorem:
et auctoritas prebeat phennitatem. per omiua

Expanded text:
 Dei gratia, Senonensi presbyter Trecensis, vitam beatum. Causa suscepti laboris fuit instans petitio sociorum. Qui cum historiam sacrae Scripturae in serie, et glossis diffusam lectitarent, brevem nimis et inexpositam, opus aggredi me compulerunt: ad quod pro veritate historiae consequenda recurrerent. In quo sic animus stylo imperavit, ut a dictis Patrum non recederem, licet novitas favorabilis sit, et mulcens aures. Porro a cosmographia Moysi inchoans, rivulum historicum deduxi, usque ad ascensionem Salvatoris, pelagus mysteriorum peritioribus relinquens, in quibus et vetera prosequi et nova cudere licet. De historiis quoque ethnicorum, quaedam incidentia pro ratione temporum inserui, instar rivuli, qui secus alveum diverticula quae invenerit replens praeterfluere tamen non cessat. Verumtamen quia stylo rudi opus est lima, vobis, Pater inclyte, limam reservavi, ut huic operi, Deo volente, et correctio vestra splendorem, et auctoritas praebeat perennitatem. Per omnia
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃sꝰ nudauerunt eum tumca
talari et polumita: miseruntq
Et sedentes ut comederent panẽ :
uiderunt uiatores hysmahelitas
uenire de galaat: & camelos eoꝵ
portantes aromata. et resinã. et
stacten in egẏptũ Dix̃ gͦ uidas
fr̃ibus suis Quid nob ꝓdest si
occiderimus fratrem nr̃m: et
celauertinus sanguinẽ ipsius:
Nelius ẽ ut uendatur ysmaheli¬
tis: & manus nr̃ȩ ñ polluantur:
fr enĩ et caro nr̃a ẽ: Acquieue¬
runt fr̃s sermonibus eiꝰ.: et p̃¬
tereuntibus madiamtis nego¬
tiatoribus. extrahentes iosepħ
de cysterna. uendiderunt ysma¬
duxerunt eũ in egẏptũ.
euersus ruben ad oysternam.
non iuenit puerũ: scissisq ue¬
stibus. ꝑgens ad fr̃s suos ait:
Puer ñ comparet: & ego quo ibo:
Tulerunt autẽ tunicam eiꝰ: et in
sanguine hedi quẽ occiderant.
tixerunt: mittentes qui ferrets
ad patrẽ. et dicerent. Nanc in¬
uenimus: inde utrũ tunica fi¬
lii tui sit an non. Quã cũ cogno

Expanded text:
 nudaverunt eum tunica talari et polymita: miseruntqueEt sedentes ut comederent panem, viderunt viatores Ismaelitas venire de Galaad, et camelos eorum, portantes aromata, et resinam, et stacten, in Aegyptum. Dixit ergo Judas fratribus suis: Quid nobis prodest si occiderimus fratrem nostrum, et celaverimus sanguinem ipsius? Melius est ut venundetur Ismaelitis, et manus nostrae non pfrater enim et caro nostra est. Acquieverunt fratres sermonibus ejus, et praetereuntibus Madianitis, negotiatoribus, extrahentes eum de cisterna, vendiderunt Ismaduxerunt eum in Aegyptum. Reversusque Ruben ad cisternam non invenit puerum, et scissis vestibus pergens ad fratres, ait: Puer non comparet, et ego quo ibo? Tulerunt autem tunicam ejus, et in sanguine haedi quem occiderant, tinxerunt, mittentes qui ferret ad patrem, et diceret: Hanc invenimus; vide utrum tunica filii tui sit, an non? Quam cum cogno
Abbreviated transcription (Latin):
u cũ dixisset hic ẽ. discipulus
qͥ testimoniũ ꝑhibet de his &
seripsit hec: continuo subiecit
et ait: E scimus: quia uerũ est
testimoniũ eius: Quia gͦ et nos
cum ceteris fidelib scimus uerũ
omĩa recta fide intelligendo.
recta oꝑatione exercendo quę
doeuit ad dona sempiterna q̃

Expanded text:
qui cum dixisset: Hic est discipulus qui cum dixisset: Hic est discipulus ille, qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec, continuo subjecit et ait: Et scimus, quium ejus. Quia ergo et nos cum caeteris fidelibus scimus verum omnia recta fide intelligendo, recta operatione exercendo quae docuit, ad dona sempiterna quae
Abbreviated transcription (Latin):
manitate eiꝰ. atq de his quȩ ꝑ
hominẽ gessit sufficiens sibi
uiderentur habere testimoniu.
d ille se ñ aliter facturũ re¬
spondit: nisi indicto ieiunto
onĩs in cõmune dnͫ p̃carentur.
ut ille digna scribere posset: Qt
hocita patrato : instructus reue¬
latione. ac sc̃i sp̃s gr̃a debriatꝰ
om̃s hereticoꝵ tenebras pate¬
facte subito ueritatis luce dis¬
mine temporalit̃ factũ. ua
etiã uerũ deũ uere ex des
pat et̾nalit̃ natũ. uere ciĩ pa¬
ae et cũ sp̃u sc̃õ semꝑ ex istentẽ¬
dirissima assertione ꝑdocuit:
immo omĩa diuinę ueritatis.
et uere diuinitatis. quantum
alceri mortaliũ nulli licuit
achana reserauit: E hoc uir¬
guii pͥuilegiũ recꝰte seruabat᷑:
ut adscrutanda uerbi incorrup¬
tibilis sacramenta. incorrup¬
co ipse ñ solũ corde s et corpo
ie ꝓderet: De cuius dictoꝵ ue¬
ritate quã sit nemini abigen¬
dũ: ipse qͦq curauit ostendere:

Expanded text:
manitate ejus ac de his quae per manitate ejus ac de his quae per hominem gessit, sufficiens sibi viderentur habere testimonium. Quod ille se non aliter facturum respondit, nisi indicto jejunio omnes in commune Dominum precarentur, ut ille digna scribere posset. Et hoc patrato instructus revelatione, ac sancti Spiritus gratia inebriatus, omnes haereticorum tenebras patefactae subito veritatis luce dismine temporaliter factum, ita etiam verum Deum, vere ex Deo Patre aeternaliter natum, vere cum Patre, et cum Spclarissima assertione perdocuit: imo omnia divinae veritatis et verae divinitatis, quantum alteri mortalium nulli licuit, arcana reseravit. Et hoc virgini privilegium recte reservabatur, et ad scrutanda Verbi incorruptibilis sacramenta, incorrupto ipse non solum corde, sed et corpore procederet. De cujus dictorum veritate, quam sit nemini ambigendum, ipse quoque curavit ostendere:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhibuit scribendo: ꝑhibuit de¬
nuo eadẽ quę scripserat docen¬
do: ꝑhib& etiã nunc euangłm
qđ scripsit eccłiis legendum
pandendo:
tempore dñice pasionis. resur¬
rectionis et ascensionis in cęlũ
usq ad ultima domiciani prin¬
cipis tempora. ꝑ annos circiter
absq ullo scribentis ãminicło
uerbũ p̃dicabat: Atubi a do¬
miciano qͥ scd̾s post neronem
lio missus ẽ: irrumpentes in
eccłiam heretici. quasi indesti¬
tuta pastore ouilia lupi: mar¬
cion. cherintus. et hebion. cetis
mariã negabant: simplicitatẽ
fidei euangelice ꝑuersa macsa¬
uere doctrina. S dũ ipse post
occisionẽ domiciam ꝑmittente
pio principe nerua. rediret es¬
fesum: compulsus ẽ. ab om̃ibꝰ
pene cunc asie ep̃is. et multa¬
rũ eccłarũ legationibꝰ. de coģĩna
patri diuinitãte xp̃i altius fa¬
cere sermonẽ: eo qđ in trium
euangłistarũ seriptis mathei
uidelicet marci. & luce. de hu¬

Expanded text:
perhibuit scribendo, perhibuit deperhibuit scribendo, perhibuit denuo eadem quae scripserat docendo: perhibet etiam nunc Evangelium, quod descripsit Ecclesiis legendum, pandendo. tempore Dominicae passionis, resurrectionis et ascensionis in coelum usque ad ultima Domitiani principis tempora, per annos circiter absque ullo scribendi adminiculo verbum Dei praedicabat. At ubi a Domitiano, qui secundus post Neronem lium missus est, irrumpentes in Ecclesiam haeretici, quasi in destituta pastore ovilia lupi, Marcion, et Cerinthus, et Hebion, caeterMariam negabant, simplicitatem fidei evangelicae perversa maculavere doctrina. Sed dum ipse, post occisionem Domitiani, permittente pio principe Nerva, rediret Ephesum, compulsus est ab omnibus pene tunc Asiae episcopis, et multarum Ecclesiarum legationibus de coaeterna Patri divinitate Christi altius facere sermonem, eo quod in trium evangelistarum scriptis, Matthaei videlicet, Marci et Lucae, de hu
Abbreviated transcription (Latin):
et in enigiate sic̃ nẽ. s facie ad
faciẽ uidebitur. Unde recte de
ea sub typo discipłi quẽ dilige¬
bat. quẽq supra pectus suũ fecit
discũbere: dicit iħe: Sic eũ uolo
manere: donec uenia: Ac si aꝑte
dicat. Nolo gustii speculatiue
suauitatis. quã maxime in scĩs
meis diligo sꝑantibꝰ in ꝓtectio¬
ne alarum mearũ. in ebriatis
ab ubertate domus mee. sic̃ labo¬
riose usũ actionis leti conditione
finire: s post mortẽ sublimius
me apparente atq in mee conspe¬
ctu maiestatis illos ꝑducente
ꝑfici Sequitur: Hic ẽ. discipłs
ille qͥ testimoniũ ꝑhibet de his.
et scripsit hec: & scimus quia
uerũ est testimoniũ eiꝰ Iã ma¬
nifeste beatus ioħs suã ꝑsonam
designat ex officio: quã designa¬
re uitat ex uocabulo: Non aut̃
p̾tereunter intuendũ qđ dicit᷑:
qͥ testimoniũ ꝑhibet de his. et
seripit hec: Phibuit quippe te¬
stimoniũ uerbo dĩ p̃dicando:

Expanded text:
et in aenigmate, sicut nunc, sed facie ad et in aenigmate, sicut nunc, sed facie ad faciem videbitur. Unde recte de ea sub typo discipuli quem diligebat, quemque supra pectus suum fecit discumbere, dicit Dominus: Sic eum volo manere donec venio. Ac si aperte dicat: Nolo gustum speculativae suavitatis, quam maxime in sanctis meis diligo, sperantibus in protectione alarum mearum, inebriatis ab ubertate domus meae, sicut laboriosae usum actionis lethi conditione finiri, sed post mortem sublimius me apparente, atque in meae conspectum majestatis illos perducente perfici. Sequitur: Hic est discipulus ille qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec. Et scimus quia verum est testimonium ejus. Jam manifeste beatus Joannes suam per sonam designat ex officio, quam designare vitat ex vocabulo. Non autem praetereunter intuendum quod dicitur, Qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec. Perhibuit quippe testimonium verbo Dei praedicando,
Abbreviated transcription (Latin):
manus tuas et alius te cinget.
et ducet qͦ ñ uis: ꝑfecꝰtionem
expͥmit actiue conuersationiᷤ.
que temptationũ solet igne
ꝓbari. Unde alibi de ea dicit
aꝑtius Beati qͥ ꝑsecutionem
pariunt᷑: ꝓpter iusticiã: Cui
recꝰte subungit dicens. seque¬
re me: quia nimirũ iuxca
ꝓ nob̃. relinquens uob̾ exemplũ
ut sequamini uestigia eiꝰ: Quod
aut̃ dicit de ioħe. sic eũ uolo ma¬
nere donec ueniã: statũ contẽ¬
platiue uirtutis insinuat: que
ñ ꝑ mortẽ finienda ut actiua.
labor cũ morte deficit: merce¬
dem post mortẽ accepturus et̃¬
nã: Quis enĩ in illa uita panem
esurienti dat. ubi nemo esurit :
sitit: Quis mortuũ sepelit: uͥ¬
miscdiȩ oꝑa exercet: uͥ nullus
miser inuenitur: Actionis gͦ
ibi labor nuillus: s solus pt̾ite
Uactionis ꝑpetuus ꝑmanet fructꝰ:
peculatiua felicitas que
hic inchoatur. illic sine fine ꝑfi¬
citur: quando et suꝑnorũ cunũ
et ipsius din p̾sentia. ñ ꝑ speculũ

Expanded text:
cinget, et ducet quo non vis, perfectionem exprimit activae conversationis, quae tentationum solet igne probari. Unde alibi de ea dicit apertius: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam . Cui recte subjungit dicens: Sequere me. Quia nimirum juxta pro nobis, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestie Joanne, Sic eum volo manere donec venio, statum contemplativae virtutis insinuat, quae non per mortem finienda ut activa, labor cum morte deficit, mercedem post mortem accepturus aeternam. Quis enim in illa vita panem esurienti dat, ubi nesitit? Quis mortuum sepeliat umisericordiae exercet, ubi nullus miser invenitur? Actionis ergo ibi labor nullus, sed solus praeteritae actionis perpetuus remanet fructus. Speculativa autem felicitas, quae hic inchoatur, illic sine fine perficitur, quando et supernorum civium et ipsius Domini praesentia non per speculum
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ humiliũ sp̃u. quos fuga¬
to a se. xyio iudei ꝑemere desig¬
nat Qd autẽ defuncto herodeᷤ
lia p̃dicantibus. iudei sopita mo¬
dernȩ inuidiȩ flãma. fidẽ uerita¬
tis accipient Ebene cũ iudea
deserit. fugere. et hoc in nocte
dicitur: cũ uͦ reuertitur in illa.
reliquit: ipsos ob lucem fidei
tandẽ se querentes reuisit: Sa
dampnato licet herode ioseph
timore archelai filii eiꝰ in uide¬
am ubi metropolim habebat
ire formidans. monente ange¬
lo in nazareth galilee seceditꝰ
ultima p̾sentis eccłiȩ tempora
designat: quando ꝓ ea que nẽ
ẽ uñiuersalis gentis illius certa¬
te qua xp̃ianos in quãtũ ualet
ꝑsequi ñ desistit. acrior in quibꝰ¬
dͥã antixp̃i ꝑsecutio consurget:
quidẽ plurimis ad p̃dicationẽ
enocn et heliȩ a ꝑfidia conuersi:
s. ceteris ad instinctũ ant̾ixp̃i
tota intentione contra fidẽ di¬
micantibꝰ: Pars gͥ iudeȩ in qua
regnabat archelaus: ꝑfidos an¬

Expanded text:
mortem humilium spiritu, quos fugamortem humilium spiritu, quos fugato a se Christo Judaei peremere, designat. Quod autem defuncto Herode lia praedicantibus Judaei, sopita modernae invidiae flamma, fidem veritatis accipient. Et bene cum Judaeam deserit, fugere, et hoc in nocte dicitur; cum vero revertitur in illam reliquit, ipsos ob lucem fidei tandem se quaerentes revisit. Quod damnato licet Herode Joseph timore Archelai filii ejus in Judaeam, ubi metropolim habebat, ire formidans, monente angelo in Nazareth Galilaeae secedit, ultima praesentis Ecclesiae tempora designat, quando pro ea quae nunc est universali gentis illius caecitate, qua Christianos in quantum valet persequi non desistit, acrior in quibusdam Antichristi persecutio consurget. Et quidem plurimis ad praedicationem Enoch et Eliae a perfidia conversis, sed caeteris ad instinctum Antichristi tota intentione contra fidem dimicantibus. Pars igitur Judaeae in qua regnabat Archelaus, perfidos An
Abbreviated transcription (Latin):
ad sua loca ẽẽ. reuersuros Possu¬
mus quoq odiũꝰ herodis qͦ ꝑdẽ
iħm uoluit. suꝑ ꝑsecutionibus
quȩ apłoꝵ sunt temporibꝰ facꝰte¬
in udea specialit̃ acciꝑe: quando
inualescente inuidia. p̃dicatores
st̃ uerbi pene omnes expulsi de
ꝓuincia: et ingentibꝰ p̾dicaturi
sunt longe late̾q disꝑsi: Sicq
factũ ẽ: uͦt gentilitas que per
egyptũ figuratur peccatis ante
tenebrosa lum̃ uerbi ꝑciꝑet:
oc est enĩ puerũ iħm et matrem
eius. ꝑ ioseph in egyptũ tran̾ferri:
fidem scilicet dñicȩ incarnationi.
et eccłiȩ societatẽ. ꝑ doctores scõs
gentibꝰ cõmitt Qd erant in egip¬
t̾o usq ad obitũ herodis: indicat
figurate fidem xp̃i in gentibus
mansurã. donec plenitudo earũ
introeat: et sic omĩs isrł saluus
fiat: Obitus quippe herodis: ter¬
minũ intentionis maliciosȩ qͥ
nunc contra eccłiam iudea seuit
insinuat: Occisio paruulorũ:

Expanded text:
ad sua loca esse reversuros. Possuad sua loca esse reversuros. Possumus quoque odium Herodis quo perdere Jesum voluit, super persecutionibus, quae apostolorum temporibus factin Judaea, specialiter accipere, quando invalescente invidia praedicatores verbi sunt pene omnes expulsi de provincia, et in gentibus praedicaturi sunt longe lateque dispersi. Sicque factum est ut gentilitas quae per Aegyptum figuratur, peccatis ante tenebrosa lumen verbi perciperet. Hoc est enim puerum Jesum et matrem ejus per Joseph in Aegyptum transferri, fidem scilicet Dominicae incarnationis et Ecclesiae societatem per doctores sanctos gentibus committi. Quod erant in Aegypto usque ad obitum Herodis indicat figurate fidem Christi in gentibus mansuram donec plenitudo gentium introeat, et sic omnis Israel salvus fiat. Obitus quippe Herodis terminum intentionis malitiosae, qua nunc contra Ecclesiam Judae saevit, insinuat. Occisio parvulorum,
Abbreviated transcription (Latin):
cutionis modo recte dicatur :
euiꝰ corpore et nomine. locꝰ ipse
fuerat insignis:. Qa̾ dñs ipse ne
occideretur ab herode. iublatus ẽ
a parentibꝰ in eqyptũ: significat
electos sepius m̾aloꝵ impbitate
exemplũ datur fidelib : ne du¬
bitent rabiẽ psequentiũ ubi opor¬
tunũ fuerit declinare fugiendo:
cũ hoc deũ ac dñm suũ fecisse me¬
minerint Si quidẽ ipse qͥ erat suiᷤ
p̃cepturus. cũ uos ꝑsecuti fuerus
in ciuitate ista. fugite in aliã: priꝰ
fecit qđ p̃cepit. fugiendo hominẽ
quasi homo in terra: quẽ magis
paulo ante monstrauit stella de
celo:
uod occisis ꝓ dño pueris. herode ᷤᷤ¬
non longe post obiit: & ioseph
monente angelo dñm cũ matre
ad terram isrł reduxit: significat
om̃s ꝑsecutiones que contra ȩccłã
erant mouende. ipsoꝵ ꝑsecutoꝵ
morte uindicandas : eisdẽq mul¬
tatis ꝑsecutoribꝰ. pacẽ eccłie denuo
reddendã: et scõs qui latuerant.

Expanded text:
cutionis modo recte dicatur, cutionis modo recte dicatur, cujus corpore et nomine locus ipse fuerat insignis. Quod Dominus ipse ne occideretur ab Herode sublatus est a parentibus in Aegyptum, significat electos saepius malorum improbitate exemplum datur fidelibus, ne dubitent rabiem persequentium, ubi opportunum fuerit, declinare fugiendo, cum hoc Deum ac Dominum suum fecisse meminerint. Si quidem ipse qui erat suis praecepturus, Cum vos persecuti fuerint in civitate ista, fugite in aliam, prius fecit quod praecepit fugiendo hominem, quasi homo in terra, quem magis paulo ante monstravit stella de coelo. Quod occisis non longe post obiit, et Joseph, monente angelo, Dominum cum matre ad terram Israel reduxit, significat omnes persecutiones, quae contra Ecclesiam erant movendae, ipsorum persecutorum morte vindicandas, eisdemque multatis persecutoribus, pacem Ecclesiae denuo reddendam, et sanctos qui latuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
nouẽ ouibꝰ angelicarũ uirtutũ.
abiit querere interra: inuentãq
sine imposuit humeris. et sie re¬
portauit ad gregẽ:¬
ueritur iuxta litteram qͦmͦ rachel
plorasse dicatur filios suos: cũ tri¬
bus uida quȩ bethleem tenebat.
ñ de rachel s de sorore eiꝰ lia fue¬
rit ortã. Ubi tam̃ facilis patet re¬
sponsio: quia ñ tantũ in bethleẽ
ueru̾etiã in omĩbꝰ fimbꝰ eiꝰ pue¬
ri sunt om̃s trueidati: Tribus
autẽ beniamin quȩ de rachel or¬
ta ẽ: ꝓxima fuit tribui uide:
Inde merito credi debet. qđ plaga
crudelissimx necis ñ paucos etiã
beniamin styrpis pueros inuol¬
uerit: quos ꝓgemes rachel. elata
in excelsũ uoce plorauerit Põt
et alit̾ intelligi : udelicet quia
rachel iuxta bethleem sepulta
ẽ. sic̃ titulus monum̃ti eiꝰ ma¬
nens usq hodie testatur. ad occi¬
dentẽ ciuitatis ultra uiã quȩ du¬
cit ebron: ut ea quȩ in loco eodẽ
agebant᷑. ipsa egisse ꝓphetico lo¬

Expanded text:
novem ovibus, angelicarum virtutum, novem ovibus, angelicarum virtutum, abiit quaerere in terra, inventamque suis imposuit humeris, et sic reportavit ad gregeQuaeritur autem juxta litteram quomodo Rachel plorasse dicitur filios suos, cum tribus Juda quae Bethleem tenebat, non de Rachel, sed de sorore ejus Lia fuerat orta. Ubi tamen facilis patet responsio, quia non tantum in Bethleem, verum etiam in omnibus finibus ejus pueri sunt omnes trucidati. Tribus autem Benjamin, quae de Rachel orta est, proxima fuit tribui Judae. Unde merito credi debet quod plaga crudelissimae necis non paucos etiam Benjaminaeae stirpis pueros involverit, quos progenies Rachel elata in excelsum voce ploraverit. Potest et aliter intelligi quia Rachel juxta Bethleem sepulta est, sicut titulus monumenti ejus manens usque hodie testatur, ad occidentem civitatis, ultra viam quae ducit Hebron: quod ea quae in loco eodem agebantur, ipsa egisse prophetico lo
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinẽ ceteroꝵ martyrũ de
terra clamare aa dñm: iuxta
illud uiri sapientis: Non despi¬
ciet p̾ces pusilli: nec uiduam
si effundat loquelã gemitus:
Nonne lacrimȩ uiduę ad maxillã
descendunt: et exclamatio eius
suꝑ deducentẽ eas: A maxilla
enĩ ascendunt usq ad celũ: et dr̃s
exauditor ñ delectabit᷑ in illis Ađ
rachel plorasse dicitur filios suos.
nec uoluisse consolari quia ñ st̃
significat eccłam plorare quidẽ
scoͦꝵ de boc scło ablationẽ: sed
ñ ita uelle consolari. ut qͥ scłm
morte uicerint. rursus ad scłi cer¬
tamina secũ toleranda redeant:
quia nimirũ ñ sunt ultra reuo¬
candi in mundũ : de cunꝰ erũpniᷤ
semel euaserunt coronandi ad xp̃m
achel nanq quȩ ouis aut uidens
deum dicitur. eccłiam figurate
demonstrat: cuiꝰ tota intentio ut
uidere deũ mereatur. inugilat:
& ipsa ẽ. ouis centesima quã pastor
bonus i elictis in celo nonaginta

Expanded text:
sanguinem caeterorum martyrum de sanguinem caeterorum martyrum de terra clamare ad Dominum, juxta illud viri sapientis: Non despicies preces pupilli, nec viduam, si effundat loquelam gemitus. Nonne lacrymae viduae ad maxillam descendunt, et exclamatio ejus super deducentem eas? A maxilla enim ascendunt usque ad coelum, et Dominus exauditor non deleRachel plorasse dicitur filios suos, nec voluisse consolari, quia non sunt, significat Ecclesiam plorare quidem sanctorum de hoc saeculo ablationem, sed non ita velle consolari ut qui saeculum morte vicerunt, rursus ad saeculi certamina secum toleranda redeant, quia nimirum non sunt ultra revocandi in mundum, de cujus aerumnis semel evaserunt coronandi ad Christum. Rachel namque, quae ovis aut videns Deum dicitur, Ecclesiam figurate demonstrat, cujus tota intentio ut videre Deum mereatur, invigilat. Et ipsa est bonus, relictis in coelo nonaginta
Abbreviated transcription (Latin):
bethleem et in omnibꝰ finibꝰ eiꝰ
occisi sunt: ostendit ñ solũ in iudea
unde eccłiȩ cepit origo: sed et
in omĩbꝰ eiusdẽ eccłiȩ finibus
quacũq ꝑ orbem diffusa ẽ. ꝑse¬
cutionẽ seuiturã ꝑfidorũ: et pi¬
orũ patientiã. ẽẽ. coronandam
bimi occisi sunt: doctrina et
oꝑatione ꝑfectos indicant: lui
uͦ infra: simplices uel idiotas.
fidei tam̃ ñ ficte constantia fortes
ȩque denuntiant: Qđ illi quidẽ
occisi sunt. sed xp̃e qui quereba¬
tur uiuens euasit: insinuat cor¬
pora quide martyrũ ab impiis¬
tio tota seuit. nullatenus eis
uel inuentibꝰ uel occisis posse
auferri: sed eos ueraciter contesta¬
ri. quia siue uiuimꝰ dño uiui¬
mus : siue morimur dño mori¬
mur Siue enĩ uiuimꝰ siue mo¬
rimur: dñi sumus:
uod iuxta uaticiniũ iheremie.
uox in rama id ẽ. in excelso audi¬
ta. ẽ ploratus et ululatus: ma¬
nifeste denuntiat luctũ sc̃e ee¬
clesiȩ quo de inusta m̃brorum
suoꝵ nece gemit: ñ ut hostes gar

Expanded text:
Bethleem et in omnibus finibus ejus occisi sunt, ostendit non solum in Judaea, unde Ecclesiae coepit origo, sed et in omnibus ejusdem Ecclesiae finibus quacunque per orbem diffusa est, persecutionem saevituram perfidorum, et piorum patientiam esse coronandam. Qui a bimatu occisi sunt, doctrina et operatione perfectos indicant; qui vero infra, simplices vel idiotas, fidei tamen non fictae constantia fortes aeque denuntiant. Quod illi quidem occisi sunt, sed Christus qui quaerebatur vivens evasit, insinuat corpora quidetio tota saevit, nullatenus eis vel viventibus vel occisis posse auferri, sed eos veraciter contestari, quia sive vivimus, Domino vivimus, sive morimur, Domino morimur. Sive enim vivimus sive morimur, Domini sumus. Quod juxta vaticinium Jeremiae: Vox in Rama, id est in excelso, audita est ploratus et ululatus , manifeste denuntiat luctum sanctae Ecclesiae, quae de injusta membrorum suorum nece gemit, non ut hostes garr
Abbreviated transcription (Latin):
gister cepit esse martyrio. cõ¬
plens illud qđ bextus ꝓpħa
in psalmo qui lec̾tus est dixit:
uid retribuã dño ꝓ omnib
que retribuit mͥ: Retribuere
enĩ pͥus uoluit stepanus mar¬
tyr dño: qđ cũ omni humano
genere accepit a dño: Mortem
enĩ quã saluator dignatus est

Expanded text:
gister coepit esse martyrio congister coepit esse martyrio conplens illud, quod beatus propheta in psalmo, qui lectus est, dixit: quid retribuam domino pro omnibus, quae retribuit mihi? retribuere enim primus uoluit Stephanus martyr domino, quod cum omni humano genere accepit a domino. mortem enim, quam dignatus est
Abbreviated transcription (Latin):
cur se filiũ hominis uidere de¬
status ẽ. et ñ potiꝰ filiũ dĩ. cũ
curus udetur. si se dei potius
quã hominis filiũ uidere dixis¬
ser S certa ratio postulabat:
ut huic ita ostenderet᷑ in cęlo.
ut p̃dicaret᷑ in mundo Omẽ
enĩ iudeoꝵ scandalĩ in hoc erat.
carnẽ erat fibus hominis: ẽẽ.
etiã dei filius diceretur: Ideo
gͦ pulchre scriptura diuina
filiũ hominis ad dexterã dei
patris stare memorauit: ut
ad confundendã iudeorũ in¬
credulitatẽ ille martyri osten¬
deretur in cęlo. qui aꝑfidis ne¬
gabat᷑ in mundo: et illi testi¬
moniũ cȩ̨lestis ueritas daret.
cui fidẽ terrena impietas de¬
rogarat. Unde licet iuxta psal¬
mũ qui lectus ẽ. p̃ciosa ẽ. in
conspectu dm̃ mors scõr eiꝰ
si quid tam̃ distare int̾ mar¬
tẏres potest: p̃cipuus uidetur
ac triumphali morte p̾cessit.
Ac sic qͥ erat inferior ordine.
prmus fac̾tus ẽ passione: et
qui erat discipulus gradu. ma¬

Expanded text:
cur se Filium hominis videre tecur se Filium hominis videre testatus est, et non potius Filium Dei; cum retur, si se Dei potius quam hominis Filium videre dixisset? Sed certa ratio postulabat, ut hoc ita et ostenderetur in coelo, et praedicaretur in mundo. Omne enim Judaeorum scandalum in hoc erat, carnem est Filius hominis, esse etiam Dei Filius diceretur. Ideo ergo pulchre Scriptura divina Filium hominis ad dexteram Dei Patris stare memoravit, ut ad confundendam Judaeorum incredulitatem, illi martyri ostenderetur in coelo, qui a perfidis negabatur in mundo; et illi testimonium coelestis veritas daret, cui fidem terrena impietas derogarat. Unde licet juxta psalm, qui lectus est, pretiosa sit in conspectu domini mors sanctorum eius, si quid tamen distare inter martyres potest, praecipuus uideretuac triumphali morte praecessit. ac sic qui erat inferior ordine, primus factus est in passione et, qui erat discipulus gradu, ma
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ñ paulus de stephani occi¬
sione confundit᷑ sed stephanꝰ
de pauli consortio gratulatur.
qm̃ caritas in utroq letatur:
aritas quippe in stephano suꝑ¬
auit seuitiã iudeoꝵ. caritas in
bonoꝵ : munim egregiũ: uia que
ducit ad celũ: In caritate qͥ ambu¬
lat: nec errare pot̾it nec timere:
psa dirigit: ipsa ꝓtegit: ipsa ꝑ¬
caritatis constituit xp̃e. ꝑ quã
ad celũ om̃is possit conscende¬
re. xp̃ianus : puram caritatẽ
forcit̾ retinete: ipsã uob̃ inui¬
cẽ exhibete: et in ea ꝓficiendo
conscendite: Insistite oꝑibꝰ bo¬
nis: ut ad p̃mia et̾na ꝑuenire
possitis. aduiti gra xp̃i dñi
ectio actuũ apłoꝵ quę nob̃
hodie lecta ẽ dilectissimi fr̃s cũ
plurimũ habeat in ipsa specie
admirationis: ñ minꝰ tamen
continet in mysterio digni¬
tatis: Ecce inquit beatus ste¬
phanus dicit uideo celos aꝑtos
et filiũ hominis stantẽ a dex
tris dei: Considerate attentiꝰ

Expanded text:
ubi non Paulus de Stephani occiubi non Paulus de Stephani occisione confunditur, sed Stephanus de Pauli consortio gratulatur, quoniam caritas in utroque laetatur. Caritas quippe in Stephano superavit saevitiam Judaeorum, caritas in bonorum, munimen egregium, via quae ducit ad coelum. In caritate qui ambulat, nec errare poterit, nec timere. Ipsa dirigit, ipsa protegit, ipsa percaritatis constituit Christus, per quam ad coelum omnis possit conscendere Christianus, puram caritatem fortiter retinete, ipsam vobis invicem exhibete, et in ea proficiendo conscendite. Insistite operibus bonis, ut ad praemia aeterna pervenire possitis, adjuti gratia ectio Actuum apostolorum quae nobis hodie lecta est, dilectissimi fratres, cum plurimum habeat in ipsa specie admirationis, non minus tamen continet in mysterio dignitatis: Ecce, inquit beatus Stephanus, video coelos apertos, et Filium hominis stantem a dextris virtutis Dei . Considerate attentius
Abbreviated transcription (Latin):
conuersionis in paulo: et qui
bonus ẽ. equitatẽ usq infinẽ
teneat. qui autẽ malus ẽ. quan¬
toctus a sua ꝑuersitate discedat:
Nec bonũ hominẽ p̾sũptio iusti¬
cie faciat negligentẽ: nec malũ
celerit deserat: Bonus timeat ne
cadat: malus conetur ut surgat:
uisqͥs gͦ malus ẽ. cũ paulo ꝓst̃¬
natur in malo: ut cũ eo erigat᷑
in bono: qm̃ et ille cecidit malꝰ.
et surrexit bonus. ꝓstratus est
iniquus et erectus ẽ iustus:
ecidit seuissimꝰ ꝑsecutor: et fur¬
rexit uerissimꝰ p̃dicator: Cadeis
lumen corporis impiꝰ ꝑdidit:
surgens lum̃ cordis iustificatꝰ
accepit: Coniuctus ẽ. itaq
stephano: factus ouis ex lupo:
ecce nunc paulus cũ stephano
letatur: cũ stephano xp̃i clari¬
tate ꝑfruitur: cũ stephano ex¬
ultat: cũ stephano regnat: Q
enĩ p̾cessit stephanꝰ. trucidatus
lapidibꝰ pauli: illue secutus est
paulus. adnitus orationibus
stephani. Quã uera uita fr̃s mei:

Expanded text:
conversionis in Paulo: et qui conversionis in Paulo: et qui bonus est, aequitatem usque ad finem teneat; qui autem malus est, quantocius a sua perversitate discedat; nec bonum hominem praesumptio justitiae faciat negligentem, nec malum celeriter deserat. Bonus timeat ne cadat, malus conetur ut surgat. Quisquis ergo malus est cum Paulo prosternatur in malo, ut cum eo erigatur in bono: quoniam et ille cecidit malus, et surrexit bonus. Prostratus est iniquus, et erectus est justus; cecidit saevissimus persecutor, et surrexit veridicus praedicator. Cadens lumen corporis impius perdidit, surgens autem lumen cordis justificatus accepit. Conjunctus est itaque Stephano, factus est ovis ex lupo. Et ecce nunc Paulus cum Stephano laetatur, cum Stephano Christi claritate perfruitur, cum Stephano exsultat, cum Stephano regnat. Quo enim praecessit Stephanus, trucidatus lapidibus Pauli, illuc secutus est Paulus, adjutus orationibus Stephani. 6. Quam vera vita, fratres mei!