comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
numerus pisciũ ad decterã partẽ captorũ
inuenitur.
CCLXXX UIDECO QUOD
DICIT APT̃S. IN UICEM ONERA
UESTRA PORTATE. EXCODĨINB
QuIStionũ lxxxiiii. E g¬
uia ueteris testam̃ti custodia. timore
þabebat: ñ potuit aꝑtiussignificari no ui
testam̃ti donũ eẽ. caritatẽ. quã hoc locoubi
Apłs dicit. Inuicẽ honera ur̃a portate & sic
adimplebitis legẽ xp̃i. Hanc enĩ legẽ xpĩ
dicere intelligit᷑. qua ipse dñs p̃cepit ut nos
inuicẽ diligamus. tantũ in ea sententia
p̃cepti pondus constituens ut diceret . In hoc
cognoscit᷑ qm̃ discipłi mei estis. siuos in uicẽ
diligatis. Huius autẽ dilectionis officiũ ẽ.
in uicẽ honera nr̃a portare. sed hoc officiũ
ñ ẽ sẽpit̃nũ. Perducet sine ad beati tudinẽ
sẽpit̃nã. in qua nulla erunt honera nr̃a
quae in uicẽ portare iubeam᷑. Nunc uero
cũ in hac uita idẽ in hac uia sumus. honera
nr̃a portemus ut ad eã uitã quae caret om̃i
honere ꝑ ueniamus. Sicut enĩ deceruis

Expanded text:
piscium ad dextram partem captorum inuenitur. CCLXXVIIII. DE EO QVOD DICIT APOSTOLVS: INVICEM ONERA VESTRA PORTATE. EX EODEM LIBRO QVAESTIONVM LXXXIIII. Quia ueteris testamenti custodia timorem habebat, non potuit apertius significari noui testamenti donum esse caritatem quam hoc loco, ubi apostolus dicit: inuicem onera uestra portate, et sic adimplebitis legem Christi. hanc enim legem Christi dicere intellegitur, qua ipse dominus praecipit, ut nos inuicem diligamus, tantum in ea sententia praecepti pondus constituens, ut diceret: in hoc cognoscitur, quoniam discipuli mei estis, si uos inuicem diligatis. huius autem dilectionis officium est: inuicem onera uestra portate. sed hoc officium non est sempiternum; perducet sane ad beatitudinem sempiternam, in qua nulla erunt onera I nostra, quae inuicem portare iubeamur. nunc uero, cum in hac I uita, id est in hac uia sumus, onera nostra portemus, ut ad eam uitam, quae caret omni onere, perueniamus. sicut enim de ceruis
Abbreviated transcription (Latin):
correctio ipsa ẽ ab soluta. qi ea quae diocit ante
epõs catholica uidebant᷑. Quae autẽ scripsit
in libris suis ep̃i qui ab sorberunt nescierunt
& forsitan correctus ẽ. Desperare enĩde
homine ñ debemus. qui forte fidei cacholicae
Ad iungise maluit. & ad eius gratiã auxili¬
ũq confugit. Forte hoc factũ sit. tam̃ nori
heresis ẽ ab soluta sed homohere sem negans

Expanded text:
correctio ipsa est absoluta, quia ea quae dixit ante correctio ipsa est absoluta, quia ea quae dixit ante episcopos catholica uidebantur, quae autem scripsit in libris suis episcopi, qui absoluerunt, nescierunt. et forsitan correctus est. desperare enim de homine non debemus, qui forte fidei catholicae adiungi se maluit et ad eius gratiam auxiliumque confugit. forte hoc factum sit. tamen non haeresis est absoluta, sed homo haeresem negans.
Abbreviated transcription (Latin):
escas suꝑ facies nr̃as. ut prorsus nos nihil agere
uelimus. Et cũ aesca cõpluta fuerit suꝑ os nr̃m.
dicamus etiã ds̃ glutiat de nobis aliquid.
Et nos agere. studere debemus. conari debemꝰ.
& in eo gr̃as agere in quo potuerimus. in eo
qđ ñ potuerimus orare. Quando gras agis.
caues nedã neris ingratus. Quando autẽ
qđ nondũ habes petis. caues neremaneas in¬
anis. qr impediris. Cogitate ergo ista fr̃s mei.
Quis quis ad uos accesserit & dixerit uobis.
quid ergo nos facimus. sinihil habemus in
potestate. nisi ds̃ det omĩa : Ergo non nos
coronabit ds̃. sed se coronabit. Iã uidetis. quia
de illa uena uenit. Uena ẽ. sed uenenũ habet.
Per cussa ẽ. enĩ a serpente sana ñẽ. Hoc enĩagie
hodie satanas. quomodo ꝑuenena hereticoꝵ
eiciat de ȩcła. sicut tunc ꝑ uenena serpen¬
tis eiecit depara dyso. Illũ nemo dicat abso¬
lutũ eẽ. ab ep̃is. ab soluta ẽ. sed confessio quasi

Expanded text:
escas super facies nostras, ut prorsus nos nihil agere escas super facies nostras, ut prorsus nos nihil agere uelimus et, cum esca compluta fuerit super os nostrum, dicamus: etiam deus gluttiat de nobis. aliquid et nos agere debemus. studere debemus, conari debemus et in eo gratias agere in quo potuerimus, in eo quod non potuerimus orare. quando gratias agis, canes, ne damneris ingratus; quando autem quod nondum habes petis, caues, ne remaneas inanis, quia impediris. Cogitate ergo ista, fratres mei: quisquis ad uos accesserit et dixerit uobis: "quid ergo nos faciemus? nihil habemus in potestate, nisi deus det omnia? ergo non nos coronabit deus, sed se coronabit," iam uidetis, quia de illa uena uenit. uena est, sed uenenum habet; percussa est enim a serpente, sana non est. hoc agit enim hodie satanas, quomodo per uenena haereticorum eiciat de ecclesia, sicut tunc per uenena serpentis eiecit de paradiso. illum nemo dicat absolutum esse ab episcopis. absoluta est, sed confessio quasi
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia in nrã ẽ. potestate. Iã dioxi. p̃ceptũ
audiui. uolutatẽ cognoui. Audi orationẽ. ut
grãm tu possis agnoscere. Desa pientia agitur.
quae iussa ẽ nobis . Audiamus quid dicat a płs
ia cobus. Siquis autẽ urm indiget sapientia:
postulet adõ quidat om̃ib. affluent̃. Iubet᷑
nobis continentia. ubi iubet apłs adtimotheũ.
Contine te ipsũ. Iussio ẽ. p̃ceptio ẽ. audiendũ ẽ.
faciendũ ẽ. sed nisi ds̃ ad iuiuet remanemus.
Conam᷑ quidẽ facere uoluntatẽ & nititur
Aliquid uoluntas. Non p̃sumat potestas. nisi
adiuuet᷑ infirmitas. Certe enĩ scriptũ ẽ. c̃tine
te ipsũ. Audi aliũ locũ scripturae. Et cum
donũ. Et quid inquit feci: adiidnm. & dep̃¬
catussũ. Quid opus ẽ multa ꝑcurrere frs
mei : quicquid nobis iubet᷑. orandũ ẽ. ut im¬
pleat᷑. Sed ñ sic ut dimittamus nos. & quomͦ
aegri iaceamus supini & di camus. pluat dñs

Expanded text:
sapientia in nostra est potestate? iam dixi, praeceptum sapientia in nostra est potestate? iam dixi, praeceptum audiui, uoluntatem cognoui audi orationem, ut gratiam tu possis agnquae jussa est nobis, audiamus quid dicat apostolus Jacobus: Si quis autem vestrum indiget sapientia, postulet a Deo, qui dat omnibus affluenter . Jubetur nobis continentia. UbiContine te ipsum . Jussio est, praeceptio est; audiendum est, faciendum est: sed nisi Deus adjuvet, remanemus. Conamur quidem facere voluntate, et nititur aliquid voluntas: non praesumat potestas, nisi adjuvetur infirmitas. Certe enim jussum est: Contine te ipsum. Audi alium locum Scripturae: Et cum donum. et quid, inquit, feci? adii dominum et deprecatus sum. quid opus est multa percurrere, fratres mei ? quidquid nobis iubetur, orandum est, ut impleatur: sed non sic, ut dimittamus nos et quomodo aegri iaceamus supini et dicamus: pluat deus
Abbreviated transcription (Latin):
iubenus uobis. p̃cipimus uobis. Qđ quidem
nihil agit sola ñ sufficit. Maluit tam̃ dicere
oramus. ut ipiã grãm cõmendaret. ut intelli¬
geret illi quando ñ faciunt aliquid mali. ñ
sola sua uoluntate. se uitare malũ. sed ad iu¬
torio dĩ implere qđ iussu ẽ. Ergo fr̃s quando
p̃cipit᷑. agnoscite uoluntatis arbitriũ. quando
orat᷑ qđ p̃cipit᷑ agnoscite grae beneficiũ.
U trũq. enĩ inscripturis habes. & p̃cipit᷑ &
orat᷑. Qđ p̃cipit᷑. hoc orat᷑. Uidete quiddico.
equus & mulus ñ habentes intellectum.
uia iussũ ẽ. agno uisti uoluntatẽ. audi qr
orat᷑. ut agnoscas gr̃am. Da mihi intellectũ.
& discã mandata tua. Iussũ ẽ. ut habeamꝰ
sapientiã. qr iussũ ẽ. lego. Ubilegis inquit:
udite qui insipientes estis in popło. & stulti
aliquando sapite. Iã ille quid dicit uides.
quo modo nobis p̃cipit ds̃ ut sapiamus. Ergo

Expanded text:
iubemus uobis, praecipimus uobis. quod quidem iubemus uobis, praecipimus uobis. quod quidem nihil agit. sola non sufficit. maluit tamen dicere: oramus, ut ipsam gratiam commendaret, ut intellegerent illi, quando non faciunt aliquid mali, non sola sua uoluntate se uitare malum, sed adiutorio dei implere quod iussum est. Ergo, fratres, quando praecipitur, agnoscite uoluntatis arbitrium, quando oratur quod praecipitur, agnoscite gratiae beneficium. utrumque enim in scripturis habes: et praecipitur et oratur. quod praecipitur, hoc oratur. uidete quid dico.equus et mulus, non habentes intellectum.quia iussum est, agnouisti uoluntatem. audi, quia oratur, ut agnoscas gratiam: da mihi intellectum, ut discam mandata tua. iussum est, ut habeamus sapientiam: quia iussum est, lego. "ubi legis?" inquit. audite: qui insipientes estis in populo, et stulti aliquando sapite. iam ille quid dicit? uides, quomodo nobis praecipit deus, ut sapiamus. ergo
Abbreviated transcription (Latin):
sine causa benedicamus. & uossine causa
Amen subscribatis. Fr̃s mei amen ur̃m.
scriptio urã ẽ. consensio urã ẽ a sstipulatio
urã ẽ. neforte aliqui ipsorũ & nos condẽp¬
net & uos. defendamus nos de apło paulo.
Uideamus. sitalia opta uit plebi suae Audite
quid dixerit. qualia oramus suꝑuos. Audite
quid dixerit quodã loco. Rẽ breuẽ dico
Quid dicis o noue heretice quicũq me audis
si p̃sens es. quid dicis: qr ñ petcare in potesta¬
te sic habemus. ut hoc sine ad uitorio diui nȩ graẽ
implere possimus. Hocdicis. Hoc inquit. Ergo
in potestate habemus ñpeccare: sine ad iutorio
dĩ : Plane inquit. liberũ arbitriũ nr̃m ad hoc
nobis sufficit. Quid ẽ ergo qđ ait apłs scribens ad
chorintios. Oramus addm̃ nequid faciatis mali:
At tendistis. audistis accepistis. & qr ma nifestis¬
simũ ẽ. sine dubio intellexistis. Quid ora uit
tis mali. Docenus uos nequid faciatis mali.

Expanded text:
sine causa benedicamus et uos sine causa sine causa benedicamus et uos sine causa amen suscribatis. fratres mei, amen uestrum suscriptio uestra est, consensio uestra est, adstipulatio uestra est. ne forte aliqui ipsorum et nos condemnent et uos, defendamus nos de apostolo Paulo, uideamus, si talia optauit plebi suae - audite quid dixerit — qualia oramus super uos. audite, quid dixerit quodam loco. rem breuem dico. quid dicis, o noue haeretice, quicumque me audis, si praesens es? quid dicis? quia non peccare in potestate sic habemus, ut hoc sine adiutorio diuinae gratiae implere possimus? hoc dicis? "hoc" inquit. ergo in potestate habemus non peccare sine adiutorio dei? "plane" inquit; "liberum arbitrium nostrum ad hoc nobis sufficit." quid est ergo, quod ait apostolus scribens ad Corinthios? oramus ad deum, ne quid faciatis mali. attendistis, audistis, accepistis et, quia manifestissimum est, sine dubio intellexistis quid orauit tis mali, docemus uos, ne quid faciatis mali,
Abbreviated transcription (Latin):
tua. Rogaui inquit ꝓte dicit ds̃ homini. dñs
seruo inagister discipło. medicus ae groto.
Rogaui ꝓte. Quid: Ne deficiat. Quid: manus
tua. pes tuus. oculus tuus. lingua tua. aliqua
paralysis. id ẽ dissolutio m̃brorũ : Non. sed ne
deficiat fides tua. Scđm istos in potestace
habemus ne deficiat fides nr̃a. Quare ꝓnobis
rogat᷑ ds̃ ut concedat rogare nobis qđ istidicent
nos ñ debere a sempit̃ na maiestate. sed habere
in potestate benedictiones: Fr̃s mei benedic¬
tiones nr̃as quã suꝑ uos facimus euacuant.
ex inaniunt. elidunt. Auditis me credo fr̃s
mei quando dico. c̃ uersi ad dm̃ benedica mus
nom̃ eius. det nobis ꝑseuerare in mandatis
suis. ambulare inuia recte eruditionis
sua. placere illi inomĩ opere bono. & cȩtera
talia. Prorsus inqui unt. hoc totũ in potestate
nra ẽ. constitutũ. Ergo nos in anit̃ talia uobis
optamus. Defendamus nos & uos. ne & nos

Expanded text:
tua, rogaui, inquit, pro te, dicit deus homini, dominus tua, rogaui, inquit, pro te, dicit deus homini, dominus seruo, magister discipulo, medicus aegroto: rogaui pro te. quid ne deficiat? quid? manus tua, pes tuus, oculus tuus, lingua tua, aliqua paralysis, id est dissolutio membrorum? non, sed ne deficiat fides tua. secundum istos in potestate habemus, ne deficiat fides nostra. Quare pro nobis rogatur deus, ut concedat rogare nobis quod isti dicunt nos non debere a sempiterna maiestate, sed habere\' in potestate. benedictiones, fratres mei, benedictiones nostras,\' quas super uos facimus, euacuant, exinaniunt, elidunt. au-i distis me, credo, fratres mei, quando dico: conuersi ad dominum benedicamus nomen eius, det nobis perseuerare in mandatis suis, ambulare in uia recta eruditionis suae, placere illi in omni opere bono et cetera talia. prorsus, inquiunt, hoc\' totum in potestate nostra est constitutum. ergo nos inaniter talia uobis optamus. defendamus nos et uos, ne et nos
Abbreviated transcription (Latin):
ruã de equo & ne frangã pedẽ. nelatro me
in t̃ficiat. & quae sunt huius modi. Haec enĩ
inquit ñ habeo in potestate. iã uincere
tẽptationes peccatorũ meorũ si uolo & possũ.
nec dĩ ad utorio possum. Uidetis fr̃s quã ma-¬
ligna heresis. uidetisquẽ ad modũ om̃s horre¬
ts : cauete ne capiamini. Noui enĩ calli¬
dita tes & tergiuersationes hominũ impiorũ
auersorũ aueritate. & qr iã insu as sententias
ceciderunt. uinci nolentiũ. Uidete obsecro uos.
Ecce enĩ inuenit qđ diceret. ideo nos dicere. ne
nos inferas intẽptationẽ. ne aliquid nobis
contingat qđ ñ habemus in potestate : scđm
corporis tẽptationẽ. Inde ergo dicebat dr̃s.
Uigilate & orate. ne in tretis intẽptationẽ.
Hoc dicebat. uigilate & orate. nepedẽ franga¬
tis. ne caput doleatis. aut ne in dãpnũ ir¬
curratis. Nonhoc dicebat. Sed quid dicebat :
qđ petro dixit. Rogaui ꝑte. ne deficiat fides

Expanded text:
ruam de equo et ne frangam pedem, ne latro me ruam de equo et ne frangam pedem, ne latro me interficiat et quid huius modi. haec enim" inquit "non habeo in potestate: nam uincere temtationes peccatorum meorum si uolo, et possum, nec dei adiutorio possum." Videtis, fratres, quam maligna haeresis. uidetis, quemadmodum omnes horretis. cauete, ne capiamini. noui enim calliditates et tergiuersationes hominum impiorum auersorum a ueritate et, quia iam in suas sententias acciderunt, uinci nolentium; uidete, obsecro uos. ecce enim inuenit quod diceret, ideo nos dicere: ne nos inferas in temtationem, ne aliquid nobis contingat quod non habemus in potestate secundum corporis temtationem. inde ergo dicebat dominus: uigilate et orate, ne intretis in temtationem? hoc dicebat: uigilate et orate, ne pedem frangatis aut ne caput doleatis aut ne in damnum incurratis? non hoc dicebat. sed quid dicebat ? quod Petro dixit: rogaui pro te, ne deficiat fides
Abbreviated transcription (Latin):
neq ita mortuũ merito culpae. sed conditio¬
ne naturae. Obiciunt᷑ eis & alia ñ nulla.
sed ista sunt maxime & ex quib intelligunt᷑
etiã illa uel cuncta uel pene cunta pen
lla duo dimitte nobis debita nr̃a sicut
& nos dimittimus debitorib nr̃is. & nenos
inferas in tẽptationẽ. quando pelagianis
obiciunt᷑. quid eosputatis respondere horrui
fris̃ mei quando audiui. Ego quidẽ ñ audiui
remeassẽ aburbe roma. & ibi cũ quodã talia
sentiente confligeret. uel se conflixissẽ refer¬
ret cũ urgeret᷑ pondere orationis dominicae
urgebat enĩ eũ & dicebat. Siinnrã potestate
ẽ. ñ peccare & in nr̃a potestate ẽ. om̃s peccatoꝵ
tẽptationes solis uoluntatis nr̃ae uirib. supera¬
re. quare dõ dicimus. nenos inferas in tẽptati¬
onẽ : Quid eũ putatis respondisse : Rogamꝰ
in quit dm̃ nenos inferas intẽptationẽ. ne aliqͥd
mali patiamꝰ qđ ñ habemus in potestate. Ne

Expanded text:
neque ita mortuum merito culpae, sed conditioneque ita mortuum merito culpae, sed conditione naturae. Objiciuntur eis et alia nonnulla, sed ista sunt maxime, ex quibus intelliguntur etiam illa, vel cuncta vel pene cuncta pendIlla duo: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris et: ne nos inferas intemtationem quando Pelagianis obiciuntur, quid eos putatis respondere? horrui, fratres mei, quando audiui. ego quidem non audiui remeasset ab urbe Roma et ibi cum quodam talia sentiente confligeret uel se conflixisse referret, cum urgueretur pondere orationis dominicae — urguebat enim eum et dicebat: ,,si in nostra potestate est non peccare et in nostra potestate est omnes peccatorum temtationes solis uoluntatis nostrae uiribus superare, quare deo dicimus: ne nos inferas in temtationem?" — quid eum putatis respondisse? "rogamus" inquit "deum, ne nos inferat in temtationem, ne aliquid mali patiamur, quod non habemus in potestate, ne
Abbreviated transcription (Latin):
posteriorib suis scriptis. hoc inuenit᷑ docere.
Inid etiã ꝓgrediunt᷑ ut dicant uitã iustorũ.
ȩcdam xp̃i in hac mortalitate ꝑficii ut sit
omino sine macula & ruga. quasi ñ sit xxp̃i
ȩccła quae toto t̃rarũ orbedamat ad dm̃.
dimitte nobis debita nr̃a. Paruulos etiã
negant scđm adã carnalit̃ natos c̃tagiũ
mortis prima natiuitate c̃traere. Sic enĩ
eos sine ullo peccati originalis uinculo. asser̃
nasci. ut ꝓrsus ñ sit qđ eis oportea scđa natiui¬
tate dimitti. sed eos ꝓpt̃ ea baptizari ut rege¬
neratione adoptati adrmittant᷑ ad regnũ
dĩ. debono in melius trans lati. ñ ista regene¬
ratione ab aliquo malo obligationis ueteris
absoluti. Nã etiã si ñ baptizent᷑. ꝓmittunt
eis extra regnũ quidẽ dĩ. sed tam̃ aet̃nã & bea¬
tã quandã uitã suã. Ipsũ quoq adã dicunt
etiã si ñ peccasset fuisse corpore moriturum.

Expanded text:
posterioribus suis scriptis hoc inuenitur docere. posterioribus suis scriptis hoc inuenitur docere. in id etiam progrediuntur, ut dicant uitam iustorum iecclesiam Christi in hac mortalitate perfici, ut sit omnino sine macula et ruga, quasi non sit Christi ecclesia, quae toto terrarum orbe clamat ad deum: dimitte nobis debita nostra. paruulos etiam negant secundum Adam carnaliter natos contagium mortis prima natiuitate contrahere. sic enim eos sine ulnasci, ut prorsus non sit quod eis oporteat secunda nativitate dimitti: sed eos propterea baptizari, ut regeneratione adoptati admittantur ad regnum Dei, de bono in melius translati, non ista renovatione ab aliquo malo obligationis veteris absoluti. Nam etiamsi non baptizentur, promittunt eis extra regnum quidem Dei, sed tamen aeternam et beatam quamdam vitam suam. Ipsum quoque Adam dicunt, etiamsi n
Abbreviated transcription (Latin):
Arbitrio qđ nullis suis p̃cedentib meritis ab
illo accepit nr̃a natura. Ad hoc tantũ excisti
mantes ipso ad iuuante ꝑ suã legẽ at que
doctrinã ut discamus quae facerei & quae
sperare debeamus. Non autẽ ad hoc. ut
diuinitus nobis dari scientiã confitentur.
qua ignorantia pellit᷑. caritatẽ darinegant
qua pie ui uit᷑. Ut scilicet cũ sit dĩdonũ scientia
quae sine caritate inflat. ñ sĩt dĩ donũ ipsã cari¬
tas. quae ut scientia ñ inflet aedificat. Destru¬
unt etiã orationes quas facit ȩccła siue ꝓ iN¬
fidelib & doctrinae dĩ resistentib. ut conuer¬
tant᷑ ad eũ. siue ꝓfidelib ut augeat᷑ in eis fides.
& ꝑseuerent in ea. Haec quippe ñ ab ipso acci¬
pere. sed a se ipsis homines habere contendurt.
gram dĩ qua liberam ab impietate dicentes
scđm merita nr̃a dari. Qđ qui dẽ pelagius
in episcopali iudicio palestino dã nari
metuens. dam nare cõpulsus ẽ. Sed iN

Expanded text:
arbitrio, quod nullis suis praecedentibus meritis ab arbitrio, quod nullis suis praecedentibus meritis ab illo accepit nmantes ipso adiuuante per suam legem atque doctrinam, ut discamus quae facere et quae sperare debeamus, non autem ad hoc, perdiuinitus nobis dari scientiam confitentur, qua ignorantia pellitur, caritatem autem dari negant, qua pie uiuitur, I ut scilicet, cum sit dei donum scientia, quae sine caritate inflat, non sit dei donum ipsa caritas, quae, ut scientia non inflet, aedificat. destruunt etiam orationes, quas facit ecclesia siue pro infidelibus et doctrinae dei resistentibus, ut conuertantur ad eum, sine pro fidelibus, ut augeet perseverent in ea. Haec quippe non ab ipso accipere, sed a se ipsis homines habere contendunt, gratiam dei, qua libera- I mur ab impietate, dicentes secundum merita nostra dari. quod quidem Pelagius, in episcopali iudicio Palaestino damnari metuens, damnare conpulsus est, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
elagia norũ ẽ. heresis hoc
tẽpore om̃iũ recentissima a pelagio
monacho ex orta. quẽ magistrũ caelestius
sic secutus ẽ. ut sectatores eorũ caȩlestiani.
etiã nũ cupent᷑. Hi dĩ graẽ qua p̃destinati
sumus in adoptionẽ filiorũ ꝑ iħm xp̃m iN
caritas in cordib nr̃is ut fides ꝑdilectioriẽ
operet᷑. in tantũ in imici sunt ut si ne hac
posse hominẽ credant facere omĩa diuina
mandata. cũ si hoc uerũ etẽ. frustra dñs dixisse
ui deret᷑. Sine me nihil potestis facere. Deniq
pelagius a fr̃ib. increpatus. qđ nihil tribueret
Ad uitorio graẽ dĩ ad eius mandata facienda.
correptioni eorũ actenus cessit. ut ñ eã libero
arbitrio p̃poneret. sed infideli calliditate sub¬
mitteret dicens ad hoc eã darihominibus. ut¬
posunt. uoluit credi eã si difficilius tamen
posse homines sine gr̃a diuina. facere iussa
diuina. Illã uero grãm dĩ sine qua nihilboni
possumus facere. ñ eẽ. dicunt nisi in libero

Expanded text:
elagianorum est haeresis, hoc tempore omnium recentissima a Pelagio monacho exorta. Quem magistrum Coelestius sic secutus est, ut sectatores eorum Coelestiani etiam nuncupentur. Hi Dei gratiae, qua praedestinati sumus in adoptionem filiorum per Jesum Chricharitas in cordibus nostris , ut fides per dilectionem operetur , in tantum inimici sunt, ut sine hac posse hominem credant facere omnia divina mandata: cum si hoc verum esset, frustra Dominus dixisse videretur, Sine me nihil potestis facere . Denique Pelagius a fratribus increpatus, quod nihil tribueret adjutorio gratiae Dei ad ejus mandata facienda, correptioni eorum hactenus cessit, ut non eam libero arbitrio praeponeret; sed infideli calliditate supponeret, dicens, ad hoc eam dari hominibus, possint; voluit credi, etiamsi difficilius, tamen posse homines sine gratia divina facere jussa divina. Illam vero gratiam Dei, sine qua nihil boni possumus facere, non esse dicunt nisi in libero
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Xp̃m autt̃ diligendo. facile sustinemꝰ
infirmitatẽ alterius etiã quẽ ñ dũ ꝓpt̃ sua
bona diligimus. Cogitamus enĩ quia ille quẽ
diligimus dñs ꝓpt̃ eũ mortuus ẽ. Quã carita¬
tt̃ nobis apłs paulus ingessit. cũ diceret. Et
peribit infirmus in tua scientia fr̃ ꝓpt̃ quẽ¬
xp̃s mortuus ẽ. Utsi illũ infirmũ ꝓpt̃ uitiũ
qͦđ infirmus ẽ minus diligamus. illũ in eo
Qua ꝓpt̃ ingenti cura & implorata dĩ misericor¬
dia cogita ndũ ẽ. ne xp̃m neglega mus ꝓpter
infirmũ. cũ infirmũ debeamus diligere
CCLAXX UENDE HERESI
PEIOIANA EX UORO DE HERESIBUSAO

Expanded text:
mus: Christum autem diligendo facile sustinemus mus: Christum autem diligendo facile sustinemus infirmitatem alterius, etiam quem nondum propter sua bona diligimus; cogitamus enim quia ille quem diligimus, Dominus propter eum mortuus est. Quam charitatem nobis apostolus Paulus ingessit, cum diceret: Et peribit infirmus in tua scientia frates mortuus est, ut, si illum infir. mum propter uitium, quo infirmus est, minus diligimus, illum in eo quapropter ingenti cura et implorata dei misericordia cogitandum est, ne Christum neglegamus propter infirmum, cum infirmum debeamus diligere CCLXXX. DE HAERESI PELAGIANA. EX LIBRO
Abbreviated transcription (Latin):
citie ñ potuimus sustinere . & qđ ẽ. grauius
cũ offensione animi de toto homine ausi
sumus temerariã p̃ iudicii ferre sententiã.
ñ tim̃tes qđ dic̃tũ ẽ Nolite iudicare. ne
udicemini Et inqua m̃ sura m̃si fueritis.
in ea remetiet᷑ uobis. Sepe autẽ illa quae
bona sunt prius apparent. inquib: eti ã
temerariũ beniuolentiae iudiciũ cauendũ
ẽ. Necũ totũ bonũ puta ueris ea que postea
mala apparuerint seturũ & imparatũ te
inueniant. & grauius offendant. ut eũ quẽ
temere dilexeras acerbius oderis. qđ nefas ẽ
Quia etiã si nulla eius bona ꝓcederent. haec
quae post apparuerant mala prius emineret
toleranda tam̃ erant. donec omiã cũ illo age¬
res quib. talia sanari solebant. Quanto magis
cũ eabona p̃cesserunt quaȩ tã quã pignora nos
debent ad posteriora toleranda constringeres
psaẽ. ergo lex xp̃i. ut in uicẽ honera nĩa porte¬

Expanded text:
citiae non potuimus sustinere; et quod est gravius, citiae non potuimus sustinere; et quod est gravius, cum offensione animi de toto homine ausi sumus temerariam praejudicii ferre sententiam, non timentes quod dictum est: Nolite judicare, ne judicemini; et, In qua mensura mensi fueritis, in ea remetietur vobis. Saepe autem illa quae bona sunt prius apparent, in quibus etiam temerarium benevolentiae judicium cavendum est, ne, cum totum bonum putaveris, ea quae postea mala apparuerint, securum et imparatum te inveniant et gravius offendant; ut eum quem temere dilexeras, acerbius oderis, quod nefas est: quia etiamsi nulla ejus bona praecederent, haec quae post apparuerant mala prius eminerent, toleranda tamen erant, donec omnia cum illo ageres quibus talia sanari solent; quanto magis, cum ea bona praecesserunt quae tanquam pignora nos debent ad posteriora toleranda constringere? Ipsa est ergo lex Christi ut invicem onera nostra porte
Abbreviated transcription (Latin):
quis quã ẽ. quise ñ audet ingerere ad ami¬
citiã faciendã. cũ aliquo nr̃o teporali hono¬
re aut dignitate reuocat᷑. descendendũ est
ad cũ. & offerendũ illi quadã comitate
& sũ missione animi. qđ ꝑse ipse ñ audet.
Sane quã uis rarius. tam̃ aliquotiens accidit
ut eius quã uolumus in amicitiã recipere.
prius nobis in notes cant mala quã bona. quib
offensi & quodã modo reꝑ cussi relua qui mꝰ
cũ & ad bonorũ eius que forte occultioras
suos. ut eius infirma toleremus ut ad quȩdã
sana in quorũ delectatione ad quiescamus
ꝑ caritatis tolerantiã ꝑducam᷑. Ait enim.
Nonẽ opus sanis medicus sed egrotantib Id eõq
siꝓpt̃ caritatẽ xp̃i etiã eũ qui om̃ĩ ex parte
fortassis egrotat repellere ab animo ñ debemꝰ
qm̃ sa nari potest ꝑ uerbũ dũ quanto minus
eũ qui ꝓpt̃ nos uideri potest totus a grotus
qr quaedã eius saucia in primo ingressu ami¬

Expanded text:
quisquam est, qui se non audet ingerere ad amiquisquam est, qui se non audet ingerere ad amicitiam faciendam, nisi cum aliquo nostro temporali honore aut dignitate revocetur, descendendum est ad eum et offerendum illi quadam comitate et submissione animi quod per se ipse non audet. sane quamuis rarius, tamen aliquotiens accidit, ut eius quem uolumus in amicitiam recipere prius nobis innotescant mala quam bona, quibus offensi et quemadmodum repercussi relinquimus eum et ad bonorum eius, quae forte occultiora ssuos, ut eius infirma toleremus, ut ad quaedam sana, in quorum delectatione adquiescamus, per caritatis tolerantiam perducamur. ait enim: non est opus sanis medicus, ssti charitatem, etiam eum qui omni ex parte fortassis aegrotat, repellere ab animo non debemus, quoniam sanari potest per Verbum Dei, quanto minus eum qui propterea nobis videri potest totus aegrotus, quia quaedam ejus saucia in primo ingressu ami
Abbreviated transcription (Latin):
superiorẽ sibi. Nonhoc ita debemꝰ existi¬
mare : ut ñ ex istime mus sed nos existimare
fingamus. sed uere existime mus posse eẽ.
Aliquid occultũ in alio quo nobis superior.
etiã sibonũ nr̃m quo illi uidem superiores
eẽ. ñ sit occultũ. Istȩ cogitationes deprim̃¬
tes suꝑbiã & augentes caritatẽ. faci unt
onera frat̃na inuicẽ ñ solũ aquo animo sed
etiã libentissime sustineri. Nullo modo
autẽ de quoquã homine in cognito. ferenda
sententia ẽ. Et nemo nisi ꝑ amicitiã cognos¬
cit᷑. Et ideo amicorũ mala. firmius susti¬
nemus. qr bona eorũ nos delectant & tenent.
Nullius itaq repudianda ẽ. amicitia. sese in¬
gerentis ad amiciã copulandã. rion ut
statĩ recipiat᷑. sed ut recipiendus optetur.
atq ita tractet᷑ ut recipi possit. Illũ enĩ
receptũ in amicitiã possumus dicere. cui
omĩa nr̃a c̃silia refundere audemus. Et si

Expanded text:
superiorem sibi . Non hoc ita debemus existisuperiorem sibi . Non hoc ita debemus existimare, ut non existimemus, sed nos existimare fingamus, sed vere existimemus posse esse aliquid occultum in alio, quo sit nobis superior, etiamsi bonum nostrum, quod illo videmur superiores esse, non sit occultum. Istae cogitationes, deprimentes superbiam, et augentes charitatem, faciunt onera fraterna invicem non solum aequo animo, sed etiam libentissime sustineri. Nullo modo autem de quoquam homine incognito ferenda sententia est, et nemo nisi per amicitiam cognoscitur. Et ideo amicorum mala firmius sustinemus, quia bona eorum nos delectant et tenent. Nullius itaque repudianda est amicitia sese ingerentis ad amicitiam copulandam, non ut statim recipiatur, sed ut recipiendus optetur, atque ita tractetur ut recipi possit. Illum enim receptum in amicitiam possumus dicere, cui omnia nostra consilia refundere audemus. Et si
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa factus sũ. ut om̃s lucri facerẽ cogi-
tando scilicet in eo uicio etiã se eẽ. potuisse.
unde cupiebat aliũ liberare. Cõpatiendo
enĩ potius id agebat ñ m̃tiendo. sicut quidã
suspicant᷑. Et hi maxime. qui m̃dacus de¬
fendendis quae negare ñ possunt alicu ius
magni excẽpli patrociniũ requirunt.
Deinde etiã illud cogitandũ nullũ eẽ. hominẽ.
qui ñ possit habere aliquod bonũ qđ tu
ñdũ habes. eaã silateat. In quo sine dubio
possit eẽ. superior. quae cogitatio ad contun¬
dendã & edomandã suꝑbiã ualet. ne arbitre¬
ris qm̃ tua qui de bona emunent. & appa¬
rent. ideo alterũ nulla habere quȩ lateant.¬
& &e fortasse maioris ponderis bona quib te.
superat nescientẽ. Nonenĩ fallinos aut
Ad ad abitione potius uti apłsiubet. cũ dicit.
Nihil ꝑ contentionẽ. neq ꝑ in anẽ głam. sed in
humilitate m̃tis alterutrũ existiniantes

Expanded text:
omnia factus sum, ut omnes lucri faceromnia factus sum, ut omnes lucri facertando scilicet, in eo vitio etiam se esse potuisse, unde cupiebat alium liberari. Compatiendo enim potius id agebat, non mentiendo, sicut quidam suspicantur, et hi maxime, qui mendaciis defendendis quae negare non possunt, alicujus magni exempli patrocinium requirunt. Deinde etiam illud cogitandum, nullum esse hominem, qui non possit habere aliquod bonum, quod tu nondum habes, etsi lateat, in quo sine dubio possit te esse superior. Quae cogitatio ad contundendam et edomandam superbiam valet, ne arbitreris quoniam tua quaedam bona eminent et apparent, ideo alterum nulla habere quae lateant, et fortasse majoris ponderis bona, quibus te superat nescientem. Non enim falli nos, aut adulatione potius uti Apostolus jubet cum dicit: Nihil per contentionem, neque per inanem gloriam, sed in humilitate mentis, alter alterum existimantes
Abbreviated transcription (Latin):
& habitu inuentus ut homo. Humilia uit
semet ipsũ. factus obȩdiens usq ad mortẽ.
mortẽ autẽ crucis. Superius autẽ dixerat.
Nonque suasunt unus quisq intendentes ed
quae aliorũ. Huic sententiae. contexuit quod
dictũ ẽ. Nã ita sequit᷑. Hoc sentite in uobis
qđ & in cxp̃o iħu. Adhoc dũ taxat. ut quẽ¬
ad modũ ille in eo qđ uerbũ caro factũ ẽ. &
habita uit in nobis. & sine peccato cũ eã.
peccata nr̃a suscepit. ñ attendit sua. sed nr̃a.
ita & nos libent̃ ad eius imitationẽ inuicẽ
onera nr̃a portemus. Huic cogitationi.
accidit etiã illa cogitatio. qr ille suscepit
hominẽ. nos autẽ homines sumus. & consi¬
derare debemus qđ aegritudinẽ siue animi.
siue corporis quã in homine alio uidemus.
etiã nos habere potuimus aut possumus.
Hoc ergo exhibeamus ei cuius infirmitatẽ
portare uolumus. qđ ab illo nobis uellemus
ex hiberi. si forte nos in ea essemus. & ipse ñ
eã. Ad hoc ꝑtinet. qđ ipse apłs ait. Om̃ib.

Expanded text:
 habitu inuentus ut homo humiliauit semet ipsum, factus oboediens usque ad mortem, mortem autem crucis. superius autem dixerat: non quae sua sunt unusquisque intendentes, sed quae aliorum. huic sententiae contexuit quod dictum est; nam ita sequitur: hoc sentite in uobis quod et in Christo Iesu, ad hoc dumtaxat, ut, quemadmoduhabitavit in nobis , et sine peccato cum esset, peccata nostra suscepit, non attendit sua, sed nostra: ita et nos libenter ad ejus imitationem invicem onera nostra portemus Huic cogitationi accedit etiam illa cogitatio, quia ille suscepit hominem, nos autem homines sumus et considerare debemus, quod aegritudinem siue animi siue corporis, quam in homine alio uidemus, etiam nos habere potuimus aut possumus. hoc ergo exhibeamus ei cuius infirmitatem portare uolumus, quod ab illo nobis uellemus exhiberi, si forte nos in ea essemus et ipse non esset. ad hoc pertinet quod ipse apostolus ait: omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
deinde decẽ inquat̃nis: octo inquinis. quinq¬
in octonis qua tuor indenis: duõs inuicenis.
Unũ ergo & duo. &e quatuor & quinq & octo
& decẽ. & uiginti. si mulducta: efficiutit
quinquaginta. Qua ꝓpt̃ sicut quad ragenariꝰ
numerus aqualib. suis partib cõputatis parit
Amplius denariũ. & fit quinqua genarius:
sic tẽpus fidei rerũ ꝓ nrã salute gestarũ. &
gerendarũ. cũ a&eqqualitate uite actũ impetrat
in tellectũ stabilis sapientie᷑ ut ñ folũ cre¬
dendo. sed etiã intelligendo disciplina firmet᷑.
Et ideo ea quae nuncẽ ȩccła quã uis filudĩ simꝰ.
ante tam̃ quã appareat quid erimus. ipr
laborib & in afflictionib agit & in ea iustus
ex fide uicuit. Nisi enĩ credideritis inquit.
ñ intelligetis. Ethoc ẽ. tẽpus qͦđ ingemiscimꝰ¬

Expanded text:
deinde decem in quaternis, octo in quinis, quinqdeinde decem in quaternis, octo in quinis, quinqin octonis, quatuor in denis, duas in vicenis. Unum ergo et duo et quatuor et quinque et octo et decem et viginti simul ducta efficiunt quinquaginta. Quapropter sicut quadragenarius numerus aequalibus suis partibus computatis parit amplius denarium, et fit quinquagenarius: sic tempus fidei rerum pro salute nostra gestarum et gerendarum cum aequitate vitae actum impetrat intellectum stabilis sapientiae; ut non solum credendo, sed etiam intelliEt ideo quae nunc est ecclesia, quamuis filii dei simus, ante tamen quam appareat quid erimus, in laboribus et in afflictionibus agit et in ea iustus ex fide uiuit. nisi enim credideritis, inquit, non intellegetis. et hoc est tempus, quod ingemescim
Abbreviated transcription (Latin):
sem ꝑ manet. Inqua quisq narratis sibi reb
diuinitus tẽporalit̃ ꝑsalute hominũ gestis.
siue gerendis quae adhuc futura p̃dicant᷑
siꝑ manserit in fide & ꝓmissa sperauerit.
& quae diuina auctoritas p̃cipit in fatigabili
caritate implere dura uerit recte agit uitã
huius necessitatis & tẽporis. quae numero
quadragesimo cõm̃dat᷑ qm̃ denarius nume¬
rus qui totã insinuat disciplinã qua t̃ ductꝰ.
idẽ numero qui corpori tribuit᷑ multiplicatus
quia ꝑmotus corporales apiminis tratiogeria᷑
quã dictũ ẽ fide constare : quad ragesi mum
numerũ c̃ficit. Ita impetrat etiã stabilem
& nullius tẽporis indigentẽ sapientiã : quae
denario numero cõmendat᷑. ut ad quadra¬
ginta adcdlant᷑ decẽ: quia & partes aquales
ꝑ ueniunt. Partes autẽ aequales habet
quad ra genarius numerus. primo quadra¬
ginta in singulis. deinde uiginti inbinis.

Expanded text:
semper manet. in qua quisque narratis sibi rebus semper manet. in qua quisque narratis sibi rebus diuinitus temporaliter pro salute hominum gestis siue gerendis quae adhuc futura praedicantur, si permanserit in fide et promissa sperauerit et quae diuina auctoritas praecipit infatigabili caritate implere durauerit, recte agit uitam huius necessitatis et temporis, quae numero quadragesimo commendatur, quoniam denarius numerus, qui totam insinuat disciplinam, quater ductus, id est numero, qui corpori tribuitur, multiplicatus, quia per motus corporales administratio geritur, quam dictum est fide conumerum conficit: ita impetrat etiam stabilem et nullius temporis indigentem sapientiam, quae denario numero commendatur, ut ad quadraginta addantur decem; quia et partes aequales inquaginta perveniunt; partes autem aequales habet quadragenarius numerus, primo quadraginta in singulis, deinde viginti in binis,
Abbreviated transcription (Latin):
Mis sapientia & disciplina ẽ. L
quae adhomines erudiendos ꝑtinet :
creatorẽ creaturãq dinoscere: & illũ colere
dominantẽ. istã subiectã fateri. Est autẽ
creator ds. ex quo omĩa ꝑ quẽ omĩa. inquo
Creatura uero partm ẽ. in uisibilis. sicut animꝰ:
partim uisibilis sicut corpus. Inuisibili terna¬
rius numerus tribuit᷑: qui a diligere dñm
triplicit̃ iubem: ex toto corde. & ex tota anima
& ex tota m̃te. Corpori qua t̃ narius. propt̃
cuidentissimã naturã eius idẽ calidã & frigi-¬
dã humidã & siccã. Uniuerse ergo creat᷑ ȩ
septenarius. Qua ꝓpt̃ om̃is disciplina dinos¬
cens & discernens creatorẽ atq creaturã.
denario numero insinuat᷑. Quae disciplina.
quã diu corporeis motib. tẽporalit̃ signifi¬
cat᷑. credendo constat: & rerũ gestarum
uenientiũ atq transeuntiũ auctoritate
quasi lacte paruulos nutrit: ut idoneos faci¬
at contẽplationi. qua ñ uenit & transit sed

Expanded text:
Omnis sapientia et disciplina est, quae ad homines erudiendos pertinet, creatorem creaturamque dinoscere et illum colere dominantem, istam subiectam fateri. est autem creator deus, ex quo omnia, per quem omnia, in quo sanctus est. creatura uero partim est inuisibilis, sicut animus, partim uisibilis, sicut corpus. inuisibili ternarius numerus tribuitur: quare diligere dominum tripliciter iubemur, ex toto corde, ex tota anima et ex tota mente; corpori quaternarius propter euidentissimam naturam eius, id est calidam et frigidam, humidam et siccam; uniuersae ergo creaturae septenarius. quapropter omnis disciplina dinoscens et discernens creatorem atque creaturam denario numero insinuatur. quae disciplina quamdiu corporeis motibus temporaliter significatur, credendo constat et rerum gestarum uenientium atque transeuntium auctoritate quasi lacte paruulos nutrit, ut idoneos faciat contemplationi, quae non uenit et transit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tunc corporalib ad ium̃tis. & animo c̃tinebit᷑
fides atq sapientia : qr animo ternariũ nume-¬
rũ tributũ diximus: quinquaginta ducimꝰ
ter & fiunt .c.l. Cui numero trinitas ad dit᷑.
qr̾ om̃is ista ꝑfectio. in nomine patris &e filu¬

Expanded text:
tunc corporalibus adiumentis et animo continebitur tunc corporalibus adiumentis et animo continebitur fides atque sapientia — quia animo ternarium numerum tributum diximus — quinquaginta ducimus ter: fiunt CL. cui numero trinitas additur, quia omnis ista perfectio in nomine patris et fil
Abbreviated transcription (Latin):
de reticulo missõ in mare : qr tantũ pisciũ
ceperunt ut uix ad litus trahendo ꝑducereNT
ut & retia rũperent᷑. Nonenĩ missa sunt
indexterã partẽ. Habet enĩ occultos malos
ȩcclesia huius tẽporis. Neque in sinis tram.
Habet etiã bonos: sed passim᷑ ut ꝑ miationem
malorũ bonorũq signi ficetQuod autẽ rupta
sunt retia : caritate uio lata multas hereses
exisse significat. Post resurrectionẽ uero. cũ
uellet ȩccłam futuri tẽporis p̃monsbare: ubi
om̃s ꝑfecti atq scĩ futuri sunt: iussit mitti
retia in dexterã partẽ: & capti sunt ingen-¬
tes pisces . clIIͦ: mirantib. discipłis qđ cũ
magni essent retia ñ sunt disrupta. Horũ
magnitudo. magnitudinẽ sãpientiae iusticiaeq
significat. Numerus ueror ipsã disciplinã
& tẽporali dispensatione & at̃na regeneratio¬
ne ꝑ fectã : quã diximus quinquagenario
numero cõm̃dari. Quia enĩ nonopus erit

Expanded text:
de reticulo dicitur misso in mare, quia tantum piscium de reticulo dicitur misso in mare, quia tantum piscium ceperunt, ut uix ad litus trahendo perducerent, ut et retia rumperentur. non enim missa sunt in dextram partem; habet enim multos malos ecclesia huius temporis; neque in sinistram; habet etiam bonos, sed passim, ut permixtionem bonorum malorumque significet, quod autem rupta sunt retia, caritate uiolata multas haereses exisse significat. post resurrectionem uero, cum uellet ecclesiam futuri temporis praemonstrare, ubi omnes perfecti atque sancti futuri sunt, iussit mitti retia in dextram partem, et capti sunt ingentes pisces CLIII mirantibus discipulis, quod, cum magni essent, retia non sunt disrupta. horum magnitudo magnitudinem sapientiae iustitiaeque significat, numerus uero ipsam disciplinam et temporali dispensatione et aeterna regeneratione perfectam, quam diximus quinquagenario numero commendari. quia enim non opus erit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinent ad fidẽ. sed ȩtiã ꝑspicuã ueritatẽ
intelligere meream᷑ : talis ȩccła in qua nullusi¬
nullus erit meror. nulla ꝑmixtio malorũ
hominũ. nulla iniquitas sed lȩtitia & pax.
& gaudiũ : quinquagesi mȩ celebratione p̃figurat᷑.
ropterea post ea quã dñs nr̃ resurrexit amor¬
tuis quad raginta dieb ꝑ actis cũ discipłis suis.
eadẽ ipsa scilicet ꝑhunc numerũ insinuata
tẽporali dispensãtione quae ad fidẽ ꝑtinet. as¬
cendit incȩlũ : & decẽ aliis dieb ꝑ actis misit
spm̃ sc̃m : id ẽ ut ñ adhumana & tẽporalia. sed
addiuina atq ad aet̃na contuenda quodam
Amoris & caritatis spiram̃to & incendio quacha¬
genario denarius adderet᷑. Et ideo iã hoc totũ.
idẽ quinquagenarius dierũ numerus : lȩtitiȩ
celebratione signandus ẽ. Haec autẽ duo tẽpora
idẽ unũ laboris & sollicitudinis. alterum
gaudii & claritatis: etiã reab. missis in mare
dñs nr̃ significat. Nã ante passionẽ dicit᷑¬

Expanded text:
iam perspicuam veritatem intelligere mereamur. Talis Ecclesia, in qua nullus erit moeror, nulla permixtio malorum hominum, nulla iniquitas, sed laetitia et pax et gaudium, Quinquagesimae celebratione praefiguratur. Propterea, posteaquam Dominus noster resurrexit a mortuis, quadraginta diebus peractis cum discipulis suis, eadem ipsa scilicet per hunc numerum insinuata temporali dispensatione, quae ad fidem pertinet, ascendit in coelum , et decem aliis diebus peractis misit Spiritum sanctum : id est, ut non ad humana et temporalia, sed aamoris et caritatis spiramento et incendio quadraginario denarius adderetur. et ideo iam hoc totum, id est quinquagenarius dierum numerus laetitiae celebratione signandus est. Haec autem duo tempora, id est unum laboris et sollicitudinis, alterum gaudii et caritatis, etiam retibus missis in mare dominus noster significat. nam ante passionem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nonẽ. relicta locusta una in om̃i RE¬
t̃ra aegr̃pti. & indurauit dñs cor pharaonis.
Beneficiũ certe dĩ cõmemorauit scriptura.
qđ abstulit locustas. & secuta dicit indu¬
rasse dñm cor pharaonis. Beneficio utiq¬
suo & patientia sua qua illa fiebat obsti¬
natio dũ ei parceret᷑. sicut omĩa mala
corda hominũ. patientia dĩ male utendo.
durescunt.
FURTU EXEODEM UBRO.

Expanded text:
 non est relicta lucusta una in omni terra Aegypti. et indurauit dominus cor Pharaonis. beneficium certe dei commemorauit scriptura, quod abstulit lucustas; et secuta dixit indurasse dsuo et patientia sua, qua ille fiebat obstinatior dum ei parceretur, sicut omnia mala corda hominum patientia Dei male utendo durescunt. furtum; ex eodem libro
Abbreviated transcription (Latin):
Q ui autẽ dicit dñm tardius eẽ. uenturũ. &
tam̃ credit sperat amat eius aduentũ
ꝓfecto de tarditate eius etiã sifallitꝰ. felicit̃
fallit᷑. Habet enĩ maiorẽ patientiã si hoc
ita erit. maiorẽ lȩticiã siñerit. Ac ꝑhoc
ab eis qui ñ diligunt manifestationẽ dni.¬
ille audit᷑ suauius. iste credit᷑ tutius. Qui autẽ
quid horũ sit uerũ ignorare se c̃fitet᷑. illud optat
hoc tolerat. In nullo eorũ errat: qr̾ nihil eorũ
Aut affirmat autnegat. Obsecrote ut me
talẽ ñsꝑnas. qr & ego te diligo id affirmantẽ
qđ uerũ eẽ. desidero. Et tanto magis nolo falla

Expanded text:
qui autem dicit dominum tardius esse uenturum et qui autem dicit dominum tardius esse uenturum et tamen credit, sperat, amat eius aduentum, profecto de tarditate eius, etiam si fallitur, feliciter fallitur. habebit enim maiorem patientiam, si hoc ita erit, maiorem laetitiam, si non erit. ac per hoc ab eis qui diligunt manifestationem dille auditur suauius, iste creditur tutius. qui autem, quid horum sit uerum, ignorare se confitetur, illud optat, hoc tolerat, in nullo eorum errat. quia nihil eorum aut adfirmat aut negat. obsecro te, ut me talem non spernas, quia et ego te diligo id adfirmantem, quod uerum esse desidero, et tanto magis nolo fallar
Abbreviated transcription (Latin):
scđs. metuendũ ẽ. ne int̃ ipsas moras ꝑtur¬
bent᷑ qui crediderant qđ ÷ dixerat primus
& incipiant dñi aduentũ ñ tardũ putarei.
sed nullũ. qui uides quantus sit interitus ani¬
marũ. Rđ sitante fidei fuerint. ut se ad scđi
p̃dicta c̃uertant. & dnm̃ & iã tardantẽ fide¬
lit̃ ac patient̃ expectant. habundabunt ta m̃
ob ꝓbria & insultationes. atq irrisiones ini¬
micorũ multos infirmos axp̃iana fide auer¬
tentiũ. dicendo tã fallacit̾ eis regnũ eẽ. pro¬
missu. quã fallacit̃ dicebat᷑ cito eẽ. uenturũ.¬
Quia utẽ credunt qđ dicit seđs. tardius dnm̃ eẽ.
uenturũ si falsũ fuerit inuentũ citius dño
ueniente nullomodo qui ei crediderant tur¬
babunt᷑ in fide. sed inopinatogaudio ꝑ fruent᷑.
Qua ꝓpt̃ qui dicit dnm̃citius eẽ. uenturũ. op¬
tabilius loquit᷑. sed periculose fallit᷑. Uti nã
ergo sit uerũ. qr erit molestũ si ñ erit uerũ.

Expanded text:
secundus, metuendum est, ne inter ipsas moras pertursecundus, metuendum est, ne inter ipsas moras perturbentur qui crediderant quod dixerat primus, et incipiant domini aduentum non tardum putare, sed nullum : qui uides quantus sit interitus animarum. quod si tantae fidei fuerint, ut se ad secundi praedicta conuertant et dominum etiam tardantem fideliter et patienter exspectent, abundabunt tamen opprobria et insultationes atque irrisiones inimicorum, multos infirmos a christiana fide auertentium dicendo tam fallaciter eis regnum esse promissum, quam fallaciter dicebatur cito esse uenturucredunt quod dicit secundus, tardius dominum esse uenturum, si falsum fuerit inuentum citius domino ueniente, nullo modo qui ei crediderant turbabuntur in fide, sed inopinato gaudio perfruentur. quapropter qui dicit dominum citius esse uenturum, optabilius loquitur, sed periculose fallitur. utinam ergo sit uerum, quia erit molestum, si non erit uerum.
Abbreviated transcription (Latin):
tationẽ dnĩ & eã desiderant̃ & uigilant̃ ex¬
pectant. uideamus tam̃ quis amplius c̃sonet.
Unus dicit. Uigilemus && oremus qr citius
uenturus sit dñs. Tercius dicit. Uigilemus
& oremus qr̾ breuis ẽ. atq incerta ista uita.
& nescimus tẽpus quando uenturus sit dr̃s.
Euangłm dicit. Uidete. uigilate & orate.
Nescitis enĩ. quando tẽpussit. Obsecro te quid
Aliud dicere audiuimus hunc t̃ciũ. quã
qđ dicere audiuimus euangłm : Om̃s quidẽ
ꝓdesiderio regni dĩ. hoc uolunt eẽ. uerum.
qđ puta t primus: sedhoc seđs negati t̃cius
uero ĩ negat aliquid horũ. sed ignorarese
fatet᷑. quis uerũ dicat illorũ. Pro inde si hoc
factũ fuerit qđ p̃dixerat primus. gaudebuNt
cũ illo scđs & t̃cius. Om̃s enĩ manifestationẽ
dnĩ diligunt. exultabunt itaque citius uenis¬
se qđ diligunt. Si autẽ factũ ñ fuerit. & ap¬
parere ceperit hoc potius eẽ. uerũ. qđ dicebat

Expanded text:
tationem domini et eam desideranter et uigilanter exstationem domini et eam desideranter et uigilanter exspectant. uideamus tamen quis amplius consonet. unus dicit: nuigilemus et oremus, quia citius uenturus sit dominus." tertius dicit: ;;uigilemus et oremus, quia et breuis atque incerta est ista uita et nescimus tempus, quando uenturus sit dominus". euangelium dicit: uidete, ui uigil ate et orate; nescitis enim quando tempus sit. obsecro te, quid aliud dicere audimus hunc tertium, quam quod dicere audimus et euangelium? omnes quidem prae desiderio regni dei hoc uolunt esse uerum quod putat primus; sed hoc secundus negat, tertius uero non negat aliquid horum, sed ignorare se fatetur quis uerum dicat illorum. proinde si hoc factam fuerit quod praedixerat primus, gaudebunt cum illo secundus et tertius; omnes enim manifestationem domini diligunt. exsultabunt itaque citius uenisse quod diligunt. si autem factum non fuerit et apparere coeperit hoc potius esse uerum quod dicebat