comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pondeant : qui ignorantes dĩ iusticiam.
& suam uolentes constituere : iusticie dĩ
non sunt subiecti Ecce cui respondeant
sibi placentes: & ad bona oꝑa facienda dm̃
sibi necessarium non putantes Pon ne
huic resistunt ueritati. homines mente
corrupti. rȩꝓbi circa fidem: qui respondent
& loquuntur iniquitatem. dicentes. a
dõ habemus qđ homines sumus. a nobis
ipsis autem qđ iusti sus mus: Quid dicitis.
qui uos ipsos decipitis: non assertores sed
precipitatores liberi arbitrii. exalto elati¬
onis: ꝑ inania p̃sumptionis. in ꝓfunda

Expanded text:
pondeant, qui ignorantes Dei justitiam, pondeant, qui ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Ecce cui respondeant sibi placentes, et ad bona opera facienda Deum sibi necessarium non putantes. Nonne huic resistunt veritati, homines mente corrupti, reprobi circa fidem , qui respondent et loquuntur niquitatem, dicentes: A Deo habemus quod homines sumus, a nobis ipsis autem quod justi sumus? Quid dicitis, qui vos ipsos decipitis, non assertores, sed praecipitatores liberi arbitrii, ex alto elationis per inania praesumptionis, in profunda
Abbreviated transcription (Latin):
dixit dñs ce discipłos suos palmites: & a¬
gricolam patrem Onde impridẽ sicut
potiumꝰ disputatum. ẽ In hac autem lec¬
tione cum adhuc de se ipso qui est uitis.
&e de suis palmitib hoc ẽ. discipłis lo¬
queretur: manete inquit in me & ego
in uobis Non eo modo illi in ipso: sicut
ipse in illis Utrumq autem ꝓdest non
ipsi sed illis: Ita quippe sunt in uite pal¬
mites: ut uiti non conferant. sed inde ac¬
cipiant aͣͥnde uiuant: Ita uero uitis est
in palmitib: ut uitale alimentum sum¬
ministret eis: non sumat ab eis Ac ꝑ hoc
manentem in se habere xp̃m. &e manere
Nam preciso palmite: potest de uiua ra¬
dice alius pullulare Qui autem p̃cisus
est: sine radice non potest iuiuere Deni¬
q ad iungit ce dicit Sicut palmes non
potest ferre fructum a semet ipso nisi
manserit in uite: sic nec uos nisi in me
manseritis Mlagna gr̃e commendatio fr̃s
mei: Corda instruit humilium: ora ob¬
struit suꝑborum Ecce cui si audent res¬

Expanded text:
sus, et discipulos suos palmites, et agricolam Patrem: unde jampridem sicut potuimus disputatum est. In hac autem lectione, cum adhuc de seipso qui est vitis, et de suis palmitibus, hoc est discipulis loqueretur: Manete, inquit, in me, et ego in vobis. Non eo modo illi in ipso, sicut ipse in illis. Utrumque autem prodest non ipsi, sed illis. Ita quippe in vite sunt palmites, ut viti non conferant, sed inde accipiant unde vivant: ita vero vitis est in palmitibus, ut vitale alimentum subministret eis, non sumat ab eis. Ac per hoc et manentem in se habere Christum, et manere Nam praeciso palmite, potest de viva radice alius pullulare; qui autem praecisus est, sine radice non potest vivere. 2. Denique adjungit et dicit: Sicut palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite; sic nec vos, nisi in me manseritis. Magna gratiae commendatio, fratres mei: corda instruit humilium, ora obstruit superborum. Ecce cui, si audent, res
Abbreviated transcription (Latin):
ille nescit. qui nescit quid faciat dñs
eius: & cum aliquid boni facit sic
extollitur. quasi hoc ipse faciat non
dñs eius: &e in se non in dño głatur.
cum ipse se deceperit. quia sic gła¬
tur. quasi non acceperit Nos autẽ
carissimi. ut amici dnũ esse possimꝰ.
quid nr̃ dñs facit sciamus Non solũ
enim homines uerum etiam uistos.
ipse facit nos : &e non ipsi nos: Et
ut hoc sciamus. quis nisi ipse facit :
N on enim sp̃m huiꝰ mundi accepimꝰ.
sed sp̃m qui ex dõ est: ut sciamus
quȩ adõ donata sunt nobis: Ab ip.¬
so quicquid boni est donatur:
Ergo quia &e hoc bonum ẽ. ab ipso
utiq donatur. ut sciatur a quo
ita est ꝓfundum: ut nullo modo
sit isto sermone coarctandũ: sed
in alium differendum¬

Expanded text:
ille nescit, qui nescit quid faciat Dominus ille nescit, qui nescit quid faciat Dominus ejus; et cum aliquid boni facit, sic extollitur quasi hoc ipse faciat, non Dominus ejus; et in se, non in Domino gloriatur, cum se ipse deceperit, quia sic gloriatur, quasi non acceperit . Nos autem, charissimi, ut amici Domini esse possimus, quid noster Dominus faciat sciamus. Non solum enim homines, verum etiam justos ipse facit nos, et non ipsi nos. Et ut hoc sciamus, quis nisi ipse facit? Non enim spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Ab ipso quidquid boni est, donatur. Ergo quia et hoc bonum est, ab ipso utique donatur ut sciatur a quo ita est profundum, ut nullo modo sit isto sermone coarctandum, sed in alium differendum
Abbreviated transcription (Latin):
In illo timore quem foras caritas
mittit: est etiam seruitus simul
foras. cum ipso timore mittenda
enim accepistis sp̃m seruitutis ite¬
rum in timore Ad hanc seruitutẽ
& dñs: dicens Iam non dico uos ser¬
uos: quia seruus nescit quid faci.¬
at dñs eius. Non ille utiq serius
ad timorẽ ꝑtinens castum cui dicit᷑.
euge bone serue intra intgaridium
dñi tui : sed ille seruus pertinens
ad timorem foras a caritate mitten¬
dum : de quo alibi dicit. Seruus non
manet in domo in ȩternum: filius
autem manet in ęternum Qm̃
itaq dedit nobis potestatem filios
dĩ fieri. non serui sed filii sumus:
ut miro quodam & ineffabili sed
tamen uero modo. serui non serui
esse possimus Serui scilicet timo¬
re casto ad quem pertinet seruus.
serui autẽ timorem foras
mittendo. ad quem pertinet seruus.
non manens in domo in eternũ: Ut
autem tales serui. non serui simus:
dnm facere scimus Hoc autẽ seruus

Expanded text:
In illo timore quem foras charitas In illo timore quem foras charitas mittit, est etiam servitus simul foras cum ipso timore mittenda. enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore. Ad hanc servitutem et Dominus dicens: Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus. Non ille utique servus ad timorem pertinens castum, cui dicitur: Euge, serve bone, intra in gaudium domini tui ; sed ille servus pertinens ad timorem foras a charitate mittendum, de quo alibi dicit: Servus non manet in domo in aeternum; filius autem manet in aeternum . Quoniam itaque dedit nobis potestatem filios Dei fieri , non servi, sed filii simus: ut miro quodam et ineffabili, sed tamen vero modo, servi non servi esse possimus; servi scilicet timore casto, ad quem pertinet servus servi autem timore foras mittendo, ad quem pertinet servus non manens in domo in aeternum. Ut autem tales servi non servi simus, Dominum facere sciamus. Hoc autem servus
Abbreviated transcription (Latin):
possi mus. nisi precepta dñi fecerimꝰ.:
Quomodo precepta faciendo. serui
non erimus: Si seruus non ero pre¬
cepta faciendo: & nisi precepta fece¬
ro. seruire non potero: ergo seruien¬
do seruus non ero: Intelligamus fr̃s:
intelligamus Et hoc in nob dñs faci¬
at ut intelligamus: faciat etiã ut
intellecta faciamus Hoc autem si
scimus: ꝓfecto scimus qđ facit dñs:
quia nos ipsos tales non facit nisi dñs
Ac ꝑ hoc ad eius amiciciam ꝑtinemus
Sicut enim duo sunt timores. qui faciut
duo genera timentium: sic duȩ sunt ser¬
uitutes. que faciunt duo genera seruo.¬
rum Est timor. quem ꝑfecta cari-¬
tas foras mittit: & est alius timor
castus ꝑmanens in scłm scłi Illum
timorem qui non est in caritate:
attendebat apłs cum dicebat. Non
enim accepistis sp̃m seruitutis ite¬
rũ in timore Illum autem timo
rem castum attendebat : cum dice.¬
bat: Noli altum sapere: sed time:

Expanded text:
possimus, nisi praecepta Domini fecerimus, possimus, nisi praecepta Domini fecerimus, quomodo praecepta faciendo servi non erimus? Si servus non ero praecepta faciendo, et nisi praecepta fecero, servire non potero; ergo serviendo servus non ero. 3. Intelligamus, fratres, intelligamus, et hoc in nobis Dominus faciat ut intelligamus, faciat etiam ut intellecta faciamus. Hoc autem si scimus, profecto scimus quod facit Dominus, quia nos ipsos tales non facit nisi Dominus, et per hoc ad ejus amicitiam pertinemus. Sicut enim duo sunt timores, qui faciunt duo genera timentium; sic duae sunt servitutes, quae faciunt duo genera servorum. Est timor quem perfecta charitas foras mittit , et est alius timor castus permanens in saeculum saeculi . Illum timorem qui non est in charitate, attendebat Apostolus, cum dicebat: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum rem castum attendebat, cum dicebat: Noli altum sapere, sed time .
Abbreviated transcription (Latin):
bonum seruum. cum dicat iam non
dico uos seruos. quia seruus nescit
quid faciat dñs eius: Ita enim no¬
men constituit amici: ut auferat
serui: Non ut in uno utrumq ma¬
neat : sed ut alterum altero deceden¬
te succedat. Quid ẽ. hoc : Itane cũ
precepta dñi fecerimus. serui non
erimus: Itane tunc serui non eri-¬
mus: quando boni serui fuerimus:
Et quis potest contradicere uerita¬
ti quȩ ait. iam non dico uos seruos:
Et cur hoc dixerit: docet Quia ser¬
uus inquit nescit quid faciat dñs
eus: Nũquid seruo suo bono & ꝓ.¬
bato. dñs eius non etiã sua secreta
cõmittit: Quid .ẽ. ergo qđ ait. ser¬
uus nescit quid faciat dñs eius:
Uerum ce si nescit quid faciat: num¬
quid nescit etiam quid precipiat.:
Nam ce si hoc nescit: quomodo seruit:
Aut quomodo seruus. ẽ. qui non seruit:
Et tamen dñs loquitur Uos amici
mei estis: si feceritis quȩ ego precipi¬
o uobis Iam non dico uos seruos. O
rem mirabilem Cum seriure non

Expanded text:
bonum, cum dicat, Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus? Ita nomen constituit amici, ut auferat servi; non ut in uno utrumque maneat, sed ut alterum altero decedente succedat. Quid est hoc? Itane cum praecepta Domini fecerimus, servi non erimus? Itane tunc servi non erimus, quando boni servi fuerimus? Et quis contradicere potest veritati quae ait, Jam non dico vos servos? Et cur hoc dixerit, docet: Quia servus, inquit, nescit quid faciat dominus ejus. Numquidnam servo bono et probato dominus ejus non etiam secreta sua committit? Quid est ergo quod ait, Servus nescit quid faciat dominus ejus? Verum, esto, nescit quid faciat; numquid nescit etiam quid praecipiat? Nam et si hoc nescit, quomodo servit? Aut quomodo servus est, qui non servit? Et tamen Dominus loquitur, Vos amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Jam non dico vos servos. O rem mirabilem! Cum servire non
Abbreviated transcription (Latin):
amici mei estis si feceritis quȩ ego pre¬
cipio uobis Magna dignatio: Cum ser¬
uus bonus esse non possit. nisi precepta
dñi sui fecerit: hinc amicos suos uoluit
intelligi: unde boni serui possunt pro¬
bari: Sed ut dixi ista dignatio est: ut
cos suos Nam ut sciatis ad serui offici¬
um ꝑtinere. p̾cepta sui dñi facere: alio
loco seruos utiq obiurgat dicens Quid
autem uocatis me dñe dnẽ: ce non facitis
quȩ dico : Cum ergo inquit dicitis dñe :¬
iussa faciendo. quid dicatis ostendite
Nonne seruo obedienti ipse dicturus est
euge. serue bone. qm̃ in paucis fuisti
fidelis. supra multa te constituam¬
intra in gaudium dñi tui: Potest
igitur esse ce seruus & amicus : qui
seruus est bonus Sed qđ sequitur
attendamus lam non dico uos ser

Expanded text:
amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Magna dignatio, cum servus bonus esse non possit nisi praecepta Domini sui fecerit, hinc amicos suos voluit intelligi, unde boni servi possunt probari. Sed, ut dixi, ista dignatio est, ut cos suos. Nam ut sciatis ad servorum officium pertinere praecepta sui Domini facere, alio loco servos utique objurgat dicens: Quid autem vocatis me, Domine, Domine, et non facitis quae dico ? Cum ergo dicitis, jussa faciendo, quid dicatis ostendite. Nonne servo obedienti ipse dicturus est, Euge, serve bone, quia in paucis fuisti fidelis, supra multa te constituamintra in gaudium Domini tui ? Potest igitur esse servus et amicus, qui servus est bonus. 2. Sed quod sequitur attendamus. Jam non dico vos
Abbreviated transcription (Latin):
cũ recoluisset morem quo posset eis
ꝑ pascha dimitti Qđ eũ ualde uolu¬
isse manifestũ est Auelli tam̃ ex eiꝰ
ipsa ueritas fixerit. de qua quid eẽt
interrogauit Sed hoc audito: clama¬
ueruntꝰ fursũ om̃s dicentes : Non hunc :
sed barabban Erat autem barabbas
latro: Non reprehendimꝰ o uidei qđ
ꝑ pascha liberatis nocentẽ: sed quod
occiditis in nocentẽ: Qđ tam̃ nisi fi-¬
eret: uerum pascha non fieret: Sed
unbra ueritatis a uideis errantibus
tenebatur: & mirabili dispensatione
diuinȩ sapientiȩ. per homines falla¬
ces euisdem unbrȩ uerita s imple¬
batur Hinc ea sequunt᷑ que in iuri
osa xp̃o pilatus ce cohors eiꝰ ingessit:
sed alia disputatione tractanda st̃¬

Expanded text:
cum recoluisset morem quo posset eis cum recoluisset morem quo posset eis per Pascha dimitti; quod eum valde voluisse manifestum est, Avelli tamen ex ejus ipsa veritas fixerit, de qua quid esset interrogavit. Sed hoc audito, Clamaverunt rursum omnes dicentes: Non hunc, sed Barabbam. Erat autem Barabbas latro. Non reprehendimus, o Judaei, quod per Pascha liberatis nocentem, sed quod occiditis innocentem: quod tamen nisi fieret, verum Pascha non fieret. Sed umbra veritatis a Judaeis errantibus tenebatur, et mirabili dispensatione divinae sapientiae per homines fallaces ejusdem umbrae veritas implebosa Christo Pilatus et cohors ejus ingessit; sed alia disputatione tractanda s
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc ergo se dixit natũ. id est ꝓpt̾ hoc
natum: & adhoc uenisse in mundũ uti¬
q nascendo de uirgine: ut testimoniũ
ꝑhibeat ueritati Sed quia non om̃iũ
est fides: ad iunxit atq ait: Om̃is qui ẽ
ex ueritate: audit meam uocẽ Audit
utiq interiorib auribus: id est obaudit
hibet sibi Eius quippe uox est: ego sum
beo de me Qđ uero ait. om̃is qui ẽ ex ue¬
qua scđm ꝓpositum uocat: id est quia hoc
illi donũ ex ueritate collatũ est Qđ quid
est aliud quam donante xp̃o credit in
xp̃m: Dixit ei pilatus:. Quid ẽ. ueritas:
Nullam inuenio in eo causã: Est aut̃ consu¬
etudo: ut unũ dimittam uobis in pascha:
Uultis ergo dimitta uob̾ regẽ uideorum:
Credo cum dixisset pilatus quid est ue¬
ritas : in mentẽ illi uenisse continuo
consuetudinẽ iudeoꝵ. qua soleret
eis dimitti unus in pascha: & idõ ñ
expectauit ut responderet ei iħs
quid esset ueritas: ne mora fieret.

Expanded text:
In hoc ergo se dixit natum, id est propter hoc In hoc ergo se dixit natum, id est propter hoc natum, et ad hoc venisse in mundum, utique nascendo de Virgine, ut testimonium perhibeat veritati. Sed quia non omnium est fides , adjunxit, atque ait: Omnis qui est ex veritate, audit meam vocem. Audit utique interioribus auribus, id est, obaudit ium perhibet sibi: ejus quippe vox est, Ego sum beo de me . Quod vero ait, Omnis qui est ex vequa secundum propositum vocailli donum ex Veritate collatum est. Quod quidquid est aliud, quam donante Christo, credi in Christum? Dixit ei Pilatus: Quid est veritas? o causam. Est autem consuetudo vobis ut unum dimittam vobis in Pascha; vultis ergo dimittam vobis regem Judaeorum? Credo cum dixisset Pilatus, Quid est veritas? in mentem illi venisse continuo consuetudinem Judaeorum, qua solebat eis dimitti unus in Pascha: et ideo non exspectavit ut responderet ei Jesus quid est veritas, ne mora fieret,
Abbreviated transcription (Latin):
non est de mundo hoc: uel regnũ meũ
non est hinc: Dixit itaq pilatus : Ergo
rex es tu: Cui responsuẽ. tu dicis quia
rex sũ ego: non quia regẽ se timuit con¬
fiteri Sed tu dicis. ita libratũ. ẽ : ut neq
se regem negaret. rex est enĩ cuiꝰ regnũ
non est de hoc mundo: neq regẽ ta¬
lem se esse fateatur. cuiꝰ regnũ putare¬
tur esse de hoc mundo: lalẽ quippe se
sentiebat qui dixerat. ergo rex estu:
dicis: acsi dictum eẽt carnalit̃ dicis
Deinde ait Ego int hoc natꝰsũ. & adhoc ueni
in mundũ: ut testimoniũ ꝑhibeã uerita¬
ti: Non est ꝓducenda huiꝰ ꝓnominis
sillaba qđ ait. in hoc natussũ : tãquam
natussũ : sicut ait ad hoc ueni in mun¬
dũ: In greco enim euangelio: nichil est
huiꝰ loquutionis ambiguũ: Onde mani¬
festũ est eũ temporalẽ natiuitatẽ suã
hic cõmemorasse. qulincarnatus uenit
inhunc mundũ: non illã sine initio
qua ds̃ erat: ꝑ quẽ pat̃ condidit mundũ:

Expanded text:
gnum meum non est hinc. 3. Dixit itaque ei Pilatus: Ergo rex es tu? Respondit Jesus: Tu dicis quia rex sum ego. Non quia regem se timuit confiteri; sed Tu dicis ita libratum est, ut neque se regem neget rex est enim cujus regnum non est de hoc mundo, neque regem talem se esse fateatur, cujus regnum putetur esse de hoc mundo. Talem quippe ille sentiebat qui dixerat, Ergo rex es tu?dicis, ac si dictum esset, carnalis Deinde subjungit: Ego in hoc natus sum, et ad hoc veni in mundum, ut testimonium perhibeam veritati. « Non est producenda hujus pronominis syllaba, quod ait: In hoc natus sum, tanquam natus sum, sicut ait: Ad hoc veni in mundum. In Graeco namque Evangelio nihil est hujus locutionis ambiguum. Unde manifestum est eum temporalem nativitatem suam hic commemorasse, qua incarnatus venit in mundum; non illam sine initio qua Deus erat, per quem Pater condidit mundum.
Abbreviated transcription (Latin):
atq tractandum est: Cũ enĩ dictum
esset uideis accipite eum uos. & scđm
legem ur̃am uidicate eũ: atq cũ illi
ficere quemquam : introuut iterum
ce dixit ei: Iu es rex uideorũ: Respon¬
dit iħs A temet ipso hoc dicis. an alii
tibi dixerunt de me: Sciebat utiq
dñs & qđ ipse int̾rogauit: &e qđ ille
responsuris fuit: Sed tamen dici uo¬
luit : non ut ipse sciret. sed ut scribe¬
retur qđ nos uoluit ut sciremꝰ. Res¬
pondit ei pilatus: Nũquid ego uide¬
us sum: Gens tua & pontifices tra¬
diderunt te michi: Quid fecisti:

Expanded text:
Cum enim dictum esset Judaeis, « Accipite eum vos, et secundum Legem vestram judicate eum » atque illi cidere quemquam; introivit iterum et dixit ei: Tu es rex Judaeorum? Et respondit Jesus: A temetipso hoc dicis, an alii tibi dixerunt de me? » Sciebat utique Dominus et quod ipse interrogavit, et quod ille responsurus fuit; sed tamen dici voluit, non ut ipse sciret, sed ut scriberetur quod nos voluit ut sciremus. « Respondit Pilatus: Numquid ego Judaeus sum? Gens tua et pontifices tradiderunt te mihi:
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓpħia. de dõ patre: Ego aut̃ con
mundo hoc Quid est enim eius reg¬
num nisi credentes in eum : quib
dicit de mundo non estis. sicut & ego
non sum de mundo. quamiuis eos
uelit esse in mundo: Propt̃ qđ loqͥ¬
tur de illis ad patrem: non rogo ut
tollas eos de mundo. sed ut serues
eos a malo: Unde &e hic non ait. reg¬
nũ meũ non est in hoc mundo: sed
non est de hoc mundo: Et cũ hoc
ꝓbaret dicens: si ex hoc mundo eẽt
regnũ meum ministri utiq certarent
ut non traderer iudȩis : Nunc autẽ
est enim regnum eius usq in finẽ scłi:
habens inse conmixta titania usque
ad mes sem Mes sis enĩ finis scłi: quan¬
do messores uenient id est angłi: &e col¬
ligent de regno eius om̃a scandala: Qđ
utiq non fieret: si regnũ eiꝰ non esset
hic Sed tamen non est hie: quia pere¬
grinatur in mundo: Regno suoclicit:
De mundo non estis: sed ego uos de
mundo elegi: Erant ergo de mundo:
quando regnũ eius non erant: sed ad

Expanded text:
in prophetia de Deo Patre, Ego autem conhoc mundo. Quod est enim ejus regnum nisi credentes in eum, quibus dicit, De mundo non estis, sicut et ego non sum de mundo? Quamvis eos esse vellet in mundo: propter quod de illis dixit ad Patrem, Non rogo ut tollas eos de mundo, sed ut serves eos ex malo . Unde et hic non ait, Regnum meum non est in hoc mundo; sed, non est de hoc mundo. Et cum hoc probaret dicens, Si ex hoc mundo esset regnum meum, ministri mei utique decertarent, ut non traderer Judaeis: non ait, est enim regnum ejus usque in finem saeculi, habens inter se commista zizania usque ad messem. Messis enim est finis saeculi, quando messores venient, id est, angeli, et colligent de regno ejus omnia scandala . Quod utique non fieret, si regnum ejus non esset hic. Sed tamen non est hinc, quia peregrinatur in mundo . Regno quippe suo dicit: De mundo non estis, sed ego vos de mundo elegi . Erant ergo de mundo, quando regnum ejus non erant, sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
sionem piluti etiam uideis ce gentib
opor tuniꝰ aptiusq respondens. regnũ
meũ non est de hoc mundo: Quod
si interrogante pilato continuo res¬
pondisset: non etiã uidȩis sed solis gen¬
tib hoc de se opinantib respondisse
uderetur. Nunc ergo qm̃ respondit
pilatus. nũquid ego uid ȩus sum. gens
tua & pontifices tradider̃ te michi:
quid fecisti: abstulit a se opinionis sus¬
pitionem. qua possit putari a semet ip¬
so dixisse. ꝗđ iħm regem dixerat esse ui-
illud ei ꝓcrimine obiectũ: quasi diceret:
si regem te negas quid fecisti ut trade¬
reris michi: tamquã mirũ non esset: si
puniendꝰ udici traderetur qui se dice¬
ret regẽ: Siaut̃ hoc non diceret:
querendũ ab illo esset qruid aliud¬
forte fecisset unde tradi iudici dig¬
nus esset Audite ergo uidei o gentes:
Audi circũcisio: audi p̃puciũ Au̾dite
om̃a regna terrena: Non impedio
dñationẽ ur̃am in hoc mundo: Reg¬

Expanded text:
sionem Pilati, jam Judaeis et Gentibus sionem Pilati, jam Judaeis et Gentibus opportunius aptiusque respondens, Regnum meum non est de hoc mundo. Quod si interroganti Pilato continuo respondisset; non etiam Judaeis, sed solis Gentibus hoc de se opinantibus respondisse videretur. Nunc vero quoniam respondit Pilatus, Numquid ego Judaeus sum? Gens tua et pontiQuid fecisti? Abstulit a se suspicionem qua posset putari a semetipso dixisse quod Jesum regem dixerat esse Judaillud ei pro crimine objectum, tanquam diceret: Si regem te negas, quid fecisti ut tradereris mihi? Quasi mirum non esset, si puniendus judici traderetur, quid se diceregem esse: si autem hoc non diceret, quaerendum ab illo esset qforte fecisset, unde tradi judici dignus esset. 2. Audite ergo, Judaei et Gentes; audi, circumcisio; audi, praeputium; audite, omnia regna terrena: Non impedio dominationem vestram in hoc mundo, Reg
Abbreviated transcription (Latin):
de hoc mundo Si ex hoc mundo essce
regnũ meũ : ministri utiq decerta¬
rent ut non traderer uideis: Hunc
autẽ regnũ meũ non est hinc Hoc
est qđ bonus magister scire nos uo.¬
luit: Sed prius nobis demonstran¬
da fuerat uana hominũ de regno
eius opinio. siue gentiũ siue uideo¬
rum a quib pilatus audierat: quasi
ꝓpteamorte fuisset plectendus qđ illicitum
affectauerit regnum: uel qm̃ solent reg¬
naturis inuidere regnantes: Et uideꝰ
licet cauendum erat: ne eiꝰ regnũ si ue
romanis. siue uideis esset aduersum:
Poterat autem dñs qđ ait regnũ meũ
non est de hoc mundo & cet̾a. ad pri¬
mã interrogationẽ presidis responde.¬
re ubi ei dixit tues sex uideoꝵ: sed
eũ uicissim in terrogans utrũ a sẽmet¬
ipso hoc diceret an audisset ab ali is.
illo respondente ostendere uoluit hoc
sibi apđ̃ illum fuisse auidȩis uelut
crimen obiectum: patefaciens nob
cogitationes hominũ quas ipse noue¬
rat qm uanȩ sunt: sicq post respon¬

Expanded text:
do esset regnum meum, ministri mei utique decertarent, ut non traderer Judaeis: nunc autem regnum meum non est hinc. » Hoc est quod bonus magister scire nos voluit: sed prius nobis demonstranda fuerat vana hominum de regno ejus opinio, sive Gentium, sive Judaeorum, a quibus id Pilatus audierat: quasi terea morte fuisset plectendus, quod illicitum affectaverit regnum; vel quoniam solent regnaturis invidere rlicet cavendum erat, ne hujus regnum sive Romanis, sive Judaeis, esset adversum. Poterat autem Dominus quod ait: Regnum meum non est de mundo hoc, etc., ad primam interrogationem praesidis respondere, ubi ei dixit: Tu es Rex Judaeorum? Sed cum vicissim interrogans utrum hoc a semetipso diceret, an audisset ab aliis, illo ressibi apud illum fuisse a Judaeis velut crimen objectum: patefaciens nobis cogitationes hominum, quas ipse noverat, quoniam vanae sunt ; eisque post respon
Abbreviated transcription (Latin):
quem ꝓmisit dñs se
discipłis suis datu¬
esse missurum qui
eos doceret om̃em ueritatem quã tunc
quando cum eis loquebatur portare
non poterant: de quo sp̃u scõ sicut dic̃
apłs. nunc pignus accepimꝰ. quo uerbo
intelligeremus eius nobis plenitudinẽ
in uita alia reseruari. ipse ergo sp̃s sc̃s¬

Expanded text:
quem promisit Dominus se discipulis suis esse missurum, qui eos doceret omnem veritatem, quam tunc quando cum eis loquebatur, portare non poterant: de quo Spiritu sancto, sicut dicit Apostolus, nunc pignus accepimus , quo verbo intelligeremus ejus plenitudinem nobis in vita alia reservari: ipse ergo Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
rit ut patri agnoscat ȩqualẽ: Alit̃
non recte tangitur: idest alit̾ in eũ
non fecte creditur Poterat autem
in eum sic credere maria: ut eũ pu-¬
taret imparẽ patri Qđ utiq ꝓhibe¬
tur: cũ dr̃ ei: Noli me tangere: idest
noli in me sic credere quemadmo-¬
dũ adhuc sapis Noli tuũ sensũ huc
usq ꝑtendere qđ ꝓte factus sum:
nec transire ad illud ꝑ qđ facta es
Quomodo enim non carnalit̾ in eum
credebat: quẽ sicut hominẽ flebat :
meũ: Ibi me tanges: quando me cre¬
dideris patri non imparem dm̃: ba-¬
de autẽ ad fr̃s meos: & dic eis: A scen-¬
do ad patrẽ meũ & patrẽ ur̃m: dm̃¬

Expanded text:
rit, ut Patri agnoscat aequalem. Aliter rit, ut Patri agnoscat aequalem. Aliter non recte tangitur, id est, aliter in eum non recte creditur. Poterat autem em sic credere Maria, ut eum putaret imparem Patri, quod utique prohibetur cum ei dicitur, Noli me tangere: id est, Noli in me sic credere, quemadmodum adhuc sapis; noli tuum sensum huc usque pertendere quod pro te factus sum, nec transire ad illud per quod facta es. Quomodo enim non carnaliter adhuc in eum credebat, quem sicut hominem flebat? meum: ibi me tanges, quando me credideris Patri non imparem Deum. Vade autem ad fratres meos, et dic eis, Ascendo ad Patrem meum et Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ : sed nec sĩc qui uellet desipe¬
re sineretur Leguntur etiã femi¬
nę post resurrectionẽ antequã
ad patrẽ ascenderet tetigisse iħm.
in quib etiã erat ipsa maria magda¬
lenę : narrante matheo qđ occurre¬
rit illis iħs dicens auete Illȩ autem
accesser̃ inquit: &e tenuer̃ pedes
eius & ad orauer eũ Hoc a ioħe pre¬
termissũ est: sed a matheo uerũ dic¬
tum Restat ergo ut aliqđ in his
uerbis lateat sacramentũ: Qđ siue
inueniamꝰ suie inuenire minime
ualeamꝰ : in esse tam̃ nullo modo du¬
bitare debemus Aut ergo sic dictũ
est noli me tangere. nondũ enĩ as¬
cendi ad patrem meũ: ut in illa
femina figuraretur ęccła de gentib
quȩ in xp̃m non credidit nisi cum as¬
cendisset in cęlũ: aut sic inse credi
uoluit iħs. hoc est sic se sp̃italit̾ tan¬
gi: qđ ipse ce pat̾ unũ sint : Ei quip¬
pe intimis sensib quod ã modo ascen¬
dit ad patrem: qui sic in eo ꝓfece¬

Expanded text:
Patrem? Sed ne qui sic vellet desipere sineretur, leguntur etiam feminae post resurrectionem, antequam ad Patrem ascenderet, tetigisse Christum, in quibus erat etiam ipsa Maria Magdalene, narrante Matthaeo quod occurrit illis Jesus dicens: Avete. Illae autem accesserunt, inquit, et tenuerunt pedes ejus, et adoraverunt eum . Hoc a Joanne praetermissum est, sed a Matthaeo verum dictum. Restat ergo ut aliquod in his verbis lateat sacramentum: quod sive inveniamus, sive invenire minime valeamus, inesse tamen nullo modo dubitare debemus. Aut ergo sic dictum est: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum, ut in illa femina figuraretur Ecclesia de gentibus, quae in Christum non credidit, nisi cum ascendisset ad Patrem, aut sic in se credi voluisse Jesus, hoc est sic se spiritualiter tangi, quod ipse et Pater unum sint. Ejus quippe intimis sensibus quodammodo ascendit ad Patrem, qui sic in eo profece
Abbreviated transcription (Latin):
ausũ fuisse discipłm tangere: cũ se
offerret ille tangendũ : Non enĩ scrip¬
tũ est &etetigit thomas Sed siue aspi-¬
ciendo tantũ siue etiã tangendo ui¬
derit & crediderit: illud qđ sequitur
magis etiã fidẽ gentiũ p̃dicat atq
cõmendat: beati qui non uider̃ &
crediderunt: Preteriti tẽporis usus
est uerbis: tãquã ille qui qđ erat
futurũ in sua nouerat p̃destinatio¬
ne iã factũ Sed iã sermo iste ꝓlixita¬
te cohibendꝰ est: Ponabit dñs: ut de
his quȩ restant alias disputemus:

Expanded text:
ausum fuisse discipulum tangere, cum se ausum fuisse discipulum tangere, cum se offerret ille tangendum: non enim scriptum est, Et tetigit Thomas. Sed sive aspiciendo tantum, sive etiam tangendo viderit et crediderit, illud quod sequitur, magis gentium fidem praedicat atque commendat, Beati qui non viderunt, et crediderunt. Praeteriti temporis usus est verbis, tanquam ille qui quod erat futurum, in sua noverat praedestinatione jam factum. Sed jam sermo iste a prolixitate cohibendus est: donabit Dominus ut de his quae restant alias disputemus.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt Eccłȩ caritas quȩ ꝑ sp̃m scm̃ dif¬
funditur in cordib nr̃is: participũ
suoꝵ peccata dimittit: eoꝵs aut̃ qui
dñs m̃s & ds̃ ms Uidebat tangebatq
hominẽ : & confitebatur dñm quẽ
non uidebat neq tangebat Sed ꝑ
hoc qđ uidebat atq tangebat: illud
iã remota dubitatione credebat:
Dicit ei iħs Quia uidisti me credidis¬
derunt: Ponait tetigisti me. sed ui¬
disti me: qm̃ generalis quodã modo
sensus est uisus Nam & ꝑ alios qua.¬
tuor sensus nominari solet: uelut
cũ dicimꝰ: Audi: &r uide quã bene
sonet Olfac : &e uide quãbene oleat:
Gusta: & uide quãbene sapit Iange: &
uide quãbene caleat: Ubiq sonuit ui-¬
de: cũ uisus ꝓprie non negetur ad õ¬
culos ꝑtinere Unde & hic ipse dñs
latus meũ. quid aliud ait quã tange
&e uide: Nec tamen oculos ille habebat
indigito: Ergo siue intuendo siue eti¬
am tangendo: quia uidistime inquit
credidisti Quamuis dici possit non

Expanded text:
 diffunditur in cordibus nostris, participum suorum peccata dimittit; eorum autem quia s meus. » Videbat tangebatque hominem, et confitebatur Deum quem non videbat neque tangebat; sed per hoc quod videbat atque tangebat, illud jam remota dubitatione credebat. Dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisNon ait, tetigisti me; sed, vidisti me: quoniam generalis quodammodo sensus est visus. Nam et per alios quatuor sensus nominari solet: velut cum dicimus, Audi et vide quam bene sonet, olfac et vide quam bene oleat, gusta et vide quam bene sapiat, tange et vide quam bene caleat. Ubique sonuit, Vide, cum visus proprie non negetur ad oculos pertinere. Unde et hic ipse Dominus, manus meas: quid aliud ait quam, Tange et vide? Nec tamen oculos ille habebat in digito. Ergo sive intuendo, sive etiam tangendo, Quia vidisti me, inquit, credidisti. Quamvis dici possit non
Abbreviated transcription (Latin):
rũ : uenit iesus & stetit in medio ce
dicit eis : Pax uobis : Et cũ hoc dixisset:
ostendit eis manus ce latus Claui enĩ
manus fixerant: lancea latus eiꝰ appe¬
ruerat : ubi ad dubitantiũ corda sa-¬
nanda. uulnerũ sunt seruata uestigia:
Moli autẽ corporis ubi diuinitas erat᷑.
ostia clausa non obstiterunt: Ille quip¬
pe non eis aꝑtis intrare potuit: quo
nascente uirginitas matris iniuolata
ꝑmansit: Gauisi sunt ergo discipłi:
uiso dño Dixit ergo eis iterũ. Pax uo:
Iteratio confirmatio est Ipsedat ꝑ pro-

Expanded text:
it in medio, et dicit eis: Pax vobis. Et cum hoc dixisset, ostendit eis manus et latus. » Clavi enim manus fixerant, lancea latus ejus aperuerat: ubi ad dubitantium corda sananda, vulnerum sunt servata vestigia. Moli autem corporis ubi divinitas erat, ostia clausa non obstiterunt. Ille quippe non eis apertis intrare potuit, quo nascente virginitas matris inviolata permansit. Gavisi sunt ergo discipuli, viso Domino. Dixit ergo eis iterum: Pax vobis. Iteratio confirmatio est; ipse quippe dat
Abbreviated transcription (Latin):
uocandi a me presciremini Sed sit
ce in uobis: cum hoc efficimini qđ
presciui de uobis Impleatur autem
ur̃m : quia beati eritis qđ nondum
estis: sicut creati estis. qui non fuistis:
Hoc ẽ. inquit preceptum meum: ut di¬
ligatis inuicem sicut dilexi uos Siue
dicatur preceptum siue mandatum:

Expanded text:
vocandi a me praesciremini. Sed sit vocandi a me praesciremini. Sed sit et in vobis, cum hoc efficiemini quod praescivi de vobis. Impleatur autem vestrum, quia beati eritis, quod nondum estis, sicut creati estis qui non fuistis. Hoc est, inquit, praeceptum meum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos. Sive dicatur praeceptum, sive man
Abbreviated transcription (Latin):
in illo eiꝰ gaudium idõ esse poterat: ne
forte non fieret qđ se facturum esse pre¬
sciebat: Sed neq cum id facere cepit qđ
se facturum esse p̾sciuit: gaudiũ eius quo
beatus ipse est creuit Alioqum : beatior
factus est quia nos fecit Absit hoc fr̃s
Deiꝰ beatitudo: quia nec minor fuerat
sine nobis: ne ͤ fit maior ex nobis Gau
dium igitur eius de salute nr̃a. qđ in
illo semꝑ fuit cum p̾sciuit & p̃destina¬
uit nos: cepit esse in nobis quando uo¬
cauit nos Et hoc gaudium merito
nr̃m dicimus: quo&e nos beati futuri
sumus Sed hoc gaudium nr̃m crescit
& ꝓficit: & ad suam perfectionem ꝑse¬
uerando ꝑtendit. Ergo inchoatur in
fide renascentium: implebitur in prȩ¬
mio resurgentium Ecce unde dictũ
existimo: hec loquutus sum uobis ut
gaudium meum in uobis sit. & gaudi¬
um ur̃m impleatur In uobis sit meum:
impleatur ur̃m: Semꝑ enim erat meũ
plenum. & antequam uocaremini: cum

Expanded text:
in illo ejus gaudio metus esse poterat, ne in illo ejus gaudio metus esse poterat, ne forte non fieret quod se facturum esse praesciebat. Sed neque cum id facere coepit, quod se facturum esse praescivit, gaudium ejus, quo beatus est, crevit; alioqui beatior factus est, quia nos fecit. Absit hoc, fratres: Dei beatitudo quia nec minor fuerat sine nobis, non fit major ex nobis. dium igitur ejus de salute nostra, quod in illo semper fuit cum praescivit et praedestinavit nos, coepit esse in nobis quando vocavit nos. Et hoc gaudium merito nostrum dicimus, quo et nos beati futuri sumus. Sed hoc gaudium nostrum crescit et proficit, et ad suam perfectionem perseverando pertendit. Ergo inchoatur in fide renascentium, implebitur in praemio resurgentium. Ecce unde dictum existimo: Haec locutus sum vobis, ut gaudium meum in vobis sit, et gaudium vestrum impleatur. In vobis sit meum, impleatur vestrum. Semper enim erat meum plenum, et antequam vocaremini, cum
Abbreviated transcription (Latin):
sum uobis: ut gau¬
dium meũ in uob
sit : & gaudium ur̃m
impleatur : Quid ẽ
gaudium xp̃i in nobis: nisi qđ dignatur
gaudere de nobis: Et quid .ẽ. gaudium
nr̃m qđ dicit implendum: nisi eius habe¬
re consortium: Propt̾ qđ beato petro
dixerat: Sinon lauero te: non habebis
partem mecum Gaudiũ ergo eius in no-¬
bis. gr̃a est quam prestitit nobis Ipsa est
ce gaudium nr̃m Sed de hac ille iam ex
ȩternitate gaudelat: quando nos elegit
ante constitutionem mundi Nec recte
possumus dicere: qđ gaudium eius ple¬
num non erat: Non enim ds̃ inperfecte
aliquando gaudebat Sed illud eius gau.¬
dium in nobis non erat: quia nec nos in
quib esse posset iam eramus: nec quan-
do cepimus cum illo esse cępimus In ipso
autem semꝑ erat: qui nos suos futuros
certissima suȩ pro sentiȩ ueritate gau¬
debat. Proinde gaudium umipse ꝑfec¬
tum de nobis habebat: quando p̃sciendo
&e predestinando gaudelut. Neq minus

Expanded text:
sum vobis, ut gaudium meum in vobis sit, et gaudium vestrum impleatur. Quid est gaudium Christi in nobis, nisi quod dignatur gaudere de nobis? Et quid est gaudium nostrum quod dicit implendum, nisi ejus habere consortium? Propter quod beato Petro dixerat, Si non lavero te, non habebis partem mecum . Gaudium ergo ejus in nobis, gratia est quam praestitit nobis: ipsa est et gaudium nostrum. Sed de hac ille etiam ex aeternitate gaudebat, quando nos elegit ante constitutionem mundi . Nec recte possumus dicere quod gaudium ejus plenum non erat: non enim Deus imperfecte aliquando gaudebat. Sed illud ejus gaudium in nobis non erat: quia nec nos in quibus esse posset jam eramus; nec quando esse coepimus, cum illo esse coepimus. In ipso autem semper erat, qui nos suos futuros certissima suae praescientiae veritate gaudebat. Poinde gaudium jam ipse perfectum de nobis habebat, quando nos praesciendo et praedestinando gaudebat: neque enim ullus
Abbreviated transcription (Latin):
ritis in nomine meo hoc faciam Nullo
mocdo igitur sine patre hoc filius facit:
quandoquidem ut in illo pat̾ glorifice¬
tur ꝓpterea facit: Facit ergoᷤ pater in
filio. ut filius glorificetur in patre.
ce fucit filius in patre. ut pat̃ glorifi¬
çȩtur in filio: qm̃ unũ sunt patͤ & filiꝰ:¬

Expanded text:
ritis in nomine meo, hoc faciam. Nullo ritis in nomine meo, hoc faciam. Nullo modo igitur sine Patre hoc Filius facit, quandoquidem ut in illo Pater glorificetur, propterea facit. Filio, ut Filius glorificetur in Patre: et facit Filius in Patre, ut Pater glorificetur in Filio, quoniam unum sunt Pater et Fili
Abbreviated transcription (Latin):
ius in nomine eiꝰ petamus : id est sccłm
saluatorem & scłm magistrum petamus
non tunc quando petimꝰ facit : sed tam̃
facit. Neq enĩ quia & illud petimus ut
ueniat regnum dĩ. ꝓptea non facit qđ pe¬
timus quia non statim cum illo in ȩternita¬
te regnamus Differtur enĩ qđ petimus.
non negatur: Uerumtam̃ orantes tamꝗ
seminantes non deficiamus: tempore enĩ
ꝓprio metemus Et simul petamus qm̃
bene petimus: ut non faciat qđ bene peci¬
mus: quia ce ad hoc ꝑtinet qđ in eadẽ ora¬
tione dñica dicimꝰ ne nos inferas in temp¬
tationem: Neq enĩ parua est temptatio.
si contra tuam sit causam tua postulatio:
Non autem negligent̃ audiendũ. ẽ : qđ dñs
ne quisquam eum putaret qđ se ꝓmisit
facere petentib sine patre. eẽ. facturum:
cum dixisset qđ cumq petieritis in nomi¬
ne meo hoc faciam. continuo subiecit:
ut glorificetur pat̾ in filio: si quid petie¬

Expanded text:
vis in nomine ejus petamus, id est secundum vis in nomine ejus petamus, id est secundum Salvatorem et secundum magistrum petamus; non tunc quando petimus facit, sed tamen facit. Neque enim quia et illud petimus ut veniat regnum Dei, propterea non facit quod petimus, quia non statim cum illo in aeternitate regnamus: differtur enim quod petimus, non negatur. Verumtamen orantes tanquam seminantes non deficiamus; tempore enim proprio metemus . Et simul petamus quando bene petimus, ut non faciat quod non bene petimus; quia et ad hoc pertinet quod in eadem oratione dominica dicimus, Ne nos inferas in tentationem . Neque enim parva est tentatio, si contra tuam sit causam tua postulatio. Non autem negligenter audiendum est, quod Dominus, ne quisquam eum putaret quod se promisit facere petentibus, sine Patre esse facturum, cum dixisset, Quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam, continuo subjecit, Ut glorificetur Pater in Filio, si quid petie
Abbreviated transcription (Latin):
ut faciat qđ cumq petimus. non utcũq :
sed in nomine eius petamus : hoc ẽ. in
nomine saluatoris petamus Non ergo
contra salutẽ nram petamis Qd si fe¬
cerit : non ut saluator facit : qđ ẽ. nom̃
cius fidelib eiꝰ Est quippe impiis & dĩp.¬
nator: qui dignatur. eẽ. fidelib saluator
hic facit: qm̃ hoc sicut saluator facit
Si autem qui in eum credit aliquid ꝑ ig¬
norantiam contra salutem suã petit: non
in nomine saluatoris petit: quia salua¬
tor eius non erit. si qđ eius salutẽ in pe¬
diat fecerit: Unde tunc expedit pocius.
ut non faciendo ꝓpt̾ qđ inuocatur faci¬
at qđ uocatur Propt̾ea non solum salua¬
tor sed etiam magister bonus: ut faciat
qđ cumq petierimus. in ipsa oratione
quam nobis dedit docuit qͥd pecamus:
ut etiam sic intelligamus non petere nos
in nomine magistri. qđ petimꝰ p̃ter regu¬
lam ipsius magisteri i Sane quȩdã quã¬

Expanded text:
ut faciat quodcumque petimus, non utcumque, ut faciat quodcumque petimus, non utcumque, sed in nomine ejus petamus, hoc est in nomine Salvatoris petamus. Non ergo contra nostram salutem petamus: quod si fecerit, non ut Salvator facit, quod est nomen ejus fidelibus ejus. Est quippe impiis et damnator, qui dignatur fidelibus esse Salvator. hoc facit; quoniam hoc sicut Salvator facit. Si autem qui in eum credit, aliquid per ignorantiam contra suam salutem petit, non in nomine Salvatoris petit; quia Salvator ejus non erit, si quod ejus salutem impedit, fecerit. Unde tunc expedit potius ut non faciendo propter quod invocatur, faciat quod vocatur. Propterea non solum Salvator, sed etiam magister bonus, ut faciat quodcumque petierimus, in ipsa oratione quam nobis dedit, docuit quid petamus; ut etiam sic intelligamus non petere nos in nomine magistri, quod petimus praeter regulam ipsius magisterii. 4. Sane quaedam quam
Abbreviated transcription (Latin):
bimus ne hoc ꝓmissum ubi ait. qđ cũq
petieritis hoc faciã. nec apłis fuisse con-¬
implebit: si apłos suos in sua ꝓmissione
fraudauit: Eiugila igitur homo fidelis.
&e uigilant̃ audi qđ illic positum. ẽ. in no¬
mine meo Et ipsum enim qđ cũq non ait
petieritis ut cumq: sed in nomine meo:
Qui ꝓmisit ergo tam magnũ beneficiũ quid
regem: iħs significat saluatorem Non
itaq nos saluos faciet quicũq rex: sed¬
rex saluator: Ac ꝑ hoc qđ cũq petimus ad¬
uersus utilitatem salutis : non petimus
in nomine saluatoris Et tam̃ ipse salua¬
tor ẽ. non solũ quando facit qđ petimus.
uerũ etiam quando non facit: qm̃ qđ ui¬
det peti contra salutem non faciendo:
pocius se exhibet saluatorem: Nouit
enĩ medicꝰ quid ꝓ sua. quid contͣ salutẽ
suam postat ȩgrotus: &r idõ contraria pos-¬
centis non facit uoluntatem: ut faciat
sinitatem: Qua propt̃ quando uolumus

Expanded text:
bimusne hoc promissum ubi ait, Quodcumque bimusne hoc promissum ubi ait, Quodcumque petieritis, hoc faciam, nec Apostolis fuisse ab iimplebit, si Apostolos suos in sua promissione fraudavit? 3. Evigila igitur, homo fidelis, et vigilanter audi quod illic positum est, in nomine meo: ipsum enim quodcumque, non ait, petieritis utcumque; sed, in nomine meo. Qui promisit ergo tam magnum beneficium, quid regem, Jesus significat Salvatorem. Non itaque salvos nos faciet quicunqrex Salvator; ac per hoc quodcumque petimus adversus utilitatem salutis, non petimus in nomine Salvatoris. Et tamen ipse Salvator est, non solum quando facit quod petimus, verum etiam quando non facit; quoniam quod videt peti contra salutem, non faciendo potius se exhibet Salvatorem. Novit enim medicus quid pro sua, quid contra suam salutem poscat aegrotus; et ideo contraria poscentis non facit voluntatem, ut faciat sanitatem. Quapropter quando volumus
Abbreviated transcription (Latin):
&e in ortlinatam cupiditatẽ: non ꝓpt̃
non ꝓpt̾ gallinam. sed ꝓpt̃ lenticulam
ꝑdidit Quomodo ergo intelligendum. ẽ.
qđ cumq petieritis hoc faciam: si ds̃ ali¬
qua petentib fidelibus. etiam consulendo
non facit: An forte solis apłis dictũ de¬
bemus accipere: Absit: Unde enim ad
hoc uenit ut diceret: Suꝑius dixerat:
Qui credit in meoꝑa que ego facio &e ipse¬
faciet: ce maiora hoꝵs faciet De qua re
pristino sermone tractauimus Q ne
quisquam hoc sibi tribueret: ut etiam
credider̃ : Ad eos itaq loquebatur dicen¬
do qui credit in me. inquib: dõ donan¬
te. etiam nos sumus: qui utiq non quod¬
cumq petierimus accipimus: Ipsos quoq
beatissimos si cogitemus apłos: inuenimꝰ¬
etiam eum qui plus om̃ib laborauit.
non autem ipse sed grã dĩ cũ ipso. ter
dñm rogasse ut ab illo discederet
angłs sathane: nec tamen qđ rogauerat
accepisse: Quid dicimus carissimi: puta¬

Expanded text:
et inordinatam cupiditatem; non proptet inordinatam cupiditatem; non proptnon propter gallinam, sed propter lenticulam perdidit . 2. Quomodo ergo intelligendum est, Quodcumque petieritis, hoc faciam, si Deus aliqua petentibus fidelibus etiam consulendo non facit? An forte solis Apostolis dictum debemus accipere? Absit. Unde enim ad hoc venit ut diceret, superius dixerat, Qui credit in me, opera quae ego facio, faciet, et majora horum faciet: de qua re pristino sermone tractavimus. Et ne quisquam hoc sibi tribueret, ut etiam crediderunt? Ad eos itaque loquebatur dicendo, Qui credit in me, in quibus eo donante etiam nos sumus, qui utique non quodcumque petierimus accipimus. Ipsos quoque beatissimos si cogitemus Apostolos, invenimus eum qui plus omnibus laboravit, non autem ipse, sed gratia Dei cum ipso , ter Dominum rogasse ut ab eo discederet angelus satanae, nec tamen quod rogaverat accepisse . Quid dicemus, charissimi? Puta
Abbreviated transcription (Latin):
enim carnib uesci: quꝗ̧ͥb pluebatur man-¬
na de cęlo Fastidie ant quippe qđ
habebant : & qđ non habebant inpuden-¬
ter petebant : quasi non melius peterent
non ut cib qui deerat. indecenti desi-¬
derio p̃staretur. sed ut ille qui ad erat
sanato fastidio sumeretur Quando
enim nos delectant mala & non delec-¬
tant bona: rogare debemus pocius dmñ
ut delectent bona quam ut concedant᷑
mala: Non quia malum .ẽ. carnib uesci :
cũ de hac re loquens apłs dicat: om̃is
creatura dĩ bona .ẽ. & nichil abiciendũ
qđ cum gr̃arũ accione accipitur : sed quia
sicut ipse item ait. malũ .ẽ. homini qui
ꝑ offensionem manducat Et si hominis
offensio est: quantomagis dĩ : cuiꝰ i srahe¬
litis non parua erat offensio repudiare
qđ dabat sapientia: & petere id qđ in hi¬
abat concupiscentia: quamuis illi nec
peterent: sed quia deerat murmurarent:
Sed ut sciremus non dĩ creaturam. ẽẽ. cul¬
pabilem. sed inobedientiam contumacẽ.

Expanded text:
enim carnibus vesci , quibus pluebatur manna de coelo. Fastidiebant quippe quod habebant; et quod non habebant, impudenter petebant: quasi non melius peterent, non ut cibus qui deerat indecenti desiderio praestaretur, sed ut ille qui aderat sanato fastidio sumeretur. Quando enim nos delectant mala, et non delectant bona, rogare debemus potius Deum ut delectent bona, quam ut concedantur mala. Non quia malum est carne vesci, cum de hac re loquens Apostolus dicat, Omnis creatura Dei bona est, et nihil abjiciendum quod cum gratiarum actione accipitur : sed quia sicut item ipse ait, Malum est homini qui per offensionem manducat ; et si hominis offensionem, quanto magis Dei? Cujus in Israelitis non parva erat offensio, repudiare quod dabat sapientia, et petere id quod inhiabat concupiscentia: quamvis illi nec peterent, sed quia deerat murmurarent. Sed ut sciremus non Dei creaturam esse culpabilem, sed inobedientiam contumacem
Abbreviated transcription (Latin):
ad locũ narrationis ubi reliquerat
petrũ: ut explicaret qtł in domo
annȩ de trina eiꝰ negatione contige¬
rat. Erat autem inquit simon petrus
stans: & calefaciens se Hoc recapitu¬
lat : qđ ante iam dixerat: Deinde quȩ
sequutas iungit: Pixer̃ ergo ei: Nũ¬
quid & tu ex discipłis eiuses: Nega¬
uit ille : ce dixit: Non sum: lam se¬
mel negauerat: Ecce itum: Peinde
ut tercia negatio conpleatur: dicit
unꝰ ex seruis pontificis. cognatus eiꝰ
cuiꝰ abscidit petrus auriculã: Nonne
ego te uidi in horto cũ illo: Iterum
ergo negauit petrus Et statĩ gallꝰ
cantauit Ecce medici est conpleta
predictio: egroti conuicta p̾suptio
Non enim factum est qđ iste dixerat.
animam meã ꝓte ponã: sed factũ
est qđ ille p̃dixerat ter me negabis
Sed trina petri negatione conpleta:
iã & iste sermo conpleatur: ut de
latum gesta sunt: ab alio considere¬
mus exordio:¬

Expanded text:
ad locum narrationis, ubi reliquerat Petrum, ut explicaret quod in domo Annae de trina ejus negatione contigerat. « Erat autem, inquit, Simon Petrus stans, et calefaciens se. » Hoc recapitulat quod ante jam dixerat; deinde quae secuta sunt jungit: « Dixerunt ergo ei: Nunquid et tu ex discipulis ejus es? Negavit ille, et dixit: Non sum. Jam semel negaverat; ecce iterum. Deinde ut tertia negatio compleatur, Dicit unus ex servis pontificis, cognatus ejus cujus abscidit Petrus auriculam: Nonne ego te vidi in horto cum illo? Iterum ergo negavit Petrus, et statim gallus cantavit. Ecce medici completa est praedictio, aegroti convicta praesumptio. Non enim factum est quod iste dixerat, Animam meam pro te ponam; sed factum est quod ille praedixerat, Ter me negabis . Sed trina Petri negatione completa, jam et iste sermo compleatur, ut deilatum praesidem gesta sunt, ab alio consideremus exordio