comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
moriente. maxima sciscitauit
iicendra: ita ut tocus orbis
arderet igne dñi saluatoris
quem uenit mittere supert̃¬
ram. et u⁊ omnibz ardere deside¬
rat. Sedin tropologiam quid
nobis uiceretur de hoc loco: in
commertariolis mathei breui¬
ter aunotaiumus. Iste autem
qrii harundinem quassatam ñ
confringet. eolinum fumigãs
nor extinxit. iudictum quoq
ꝑduxit ad uictoritum: cuius in¬
ditia uera sunt uistificata in se¬
mec ipsis. ut uistificetur in ser¬
monib suis. et uincat cum ui¬
dicatur: et tam diu lumen pre¬
dicationis eius in mundo re¬
splendeat. nulluisq conterat᷑
et iuncatur insidus donec po¬
riat i t̾ra uiditium. et imple¬
atur illied quod scriptum est.
fiat uoluntas tua situt in celo
uentoꝵ. et crebris tempestatib
feruitur quidem. sed non fb̃¬
uertuntur. in exemplum eim¬
gelice domus que suꝑ petram
robusta mole fundata est: ita
et eccłie que sꝑabunt in lege.
et in nomine dñt saluatores.

Expanded text:
moriemorieincendia ita, ut totus orbis arderet igne domini saluatoris, quem uenit mittere super terram et in omnibus ardere desiderat. secundum tropologiam quid nobis uidetur de hoc loco, in commentariolis Matthei breuiter adnotauimus. iste autem, qui harundinem quassatam non confregit et linum fumigans non extinxit, iudicium quoque perduxit ad uictoriam, cuius iudicia uera sunt, iustificata in semet ipsis, ut iustificetur in sermonibus suis et uincat, cum iudicatur, et tam diu lumen praedicationis eius in mundo resplendeat nulliusque conteratur et uincatur insidiis, donec ponat in terra iudicium et inpleatur illud, quod scriptum est: fiat uoluntas tua sicut in caelo uentorum et crebris tempestatibus feriuntur quidem, sed non subuertuntur in exemplum euangelicae domus, quae super petram robusta mole fundata est, ita et ecclesiae, quae sperant in lege et in nomine domini saluatoris,
Abbreviated transcription (Latin):
est. sꝓterea dicitur de eo. Incre¬
pa drĩe bestias chalami. Et in
hu uolumine torrens appel¬
latur canne. idest chalanii. qͥ
aquas Habet turbidas. quas
elegit isrł. purissima fluenta
iordanis contempnens: reuer¬
susq mente in egyptum. et de¬
sederans cenosam ac palustrem
regionem. ꝑ eponesq et tepe.
et allia. et cucumeres. ollasq
egypriatum carnium. rectisi¬
me ꝑ ysaiam appellatur cha¬
lamus fractus: cui qui inntt
uoluerit. ꝑtundetur manus etꝰ
Qui eram post aduentunt do¬
mini saluatoris. eungłice in¬
terpretationis sp̃m derelinquõ.
inudaite littere morte requi
escit: istius cuncta oꝑa uulne¬
tantur. Linum quoq fumigãs
uon extinguet: popłni de gen¬
tib congregatum. qui excursto
leg̾is naturalis ardore. fumi a¬
marisissimi. et qui noxius ocu
lis est. tenebroseq caliginis
inuoluebatur errorib. quẽ
rion solum non extinxitet ro¬
degit in cirerem sed econtra¬
rro de parua scintilla et pene

Expanded text:
est; propterea dicitur de eo: increest; propterea dicitur de eo: increpa, domine, bestias calami et in Iesu uolumine torrens appellatur Cane, id est \'calami\', qui aquas habet turbidas, quas elegit Israhel. purissima Iordanis fluenta contemnens reuersusque mente in Aegyptum et desiderans caenosam ac palustrem regionem peponesque et caepe et alia et cucumes ollasque Aegyptiarum carnium rectissime per Esaiam appellatur calamus fractus, cui qui inniti uoluerit, pertundetur manus eius. qui enim post aduentum domini saluatoris euangelicae interpretationis spiritum derelinquens in Iudaescit, istius cuncta opera vulnerantur. Linum quoque fumigans non extinguet, populum de gentibus congregatum, qui extincto legis naturalis ardore, fumi amarisslis est tenebrosaeque caliginis involvebatur erroribus, quem non solum non exstinxit et redegit in cinerem, sed e contrario de parva scintilla et pene
Abbreviated transcription (Latin):
iudrcat quemquam: sed omne
iudicium dedit filio. Non con¬
dendet: sicut agnus ductus est¬
ad iuctimam. Non contendet in sb̃¬
uersione audienaum. Neq cla¬
mabit: uixta illid qd paulus
apłs̃ scribit. Omnis clamor et
ira. et amaritudo auferatur
a uobis. Non clamabit: quia
istael nori fecit iudiciũ: sed da¬
morem. Neq audiet quisquã
in platers siue foris uocem ei
Omuis erum gloria filte regis
abintꝰ: et arta et angustaiira
est. que dicit ad uitam. Unde¬
et in plateis uox illi̾ non audit᷑:
inqrub confidenter atc sapien¬
tia: latam spatiosamq uiam
non ingrediens. sed arguens
atq condempnans. Unde et in¬
bis qui foris erant. non sua
uoce sed ꝑ parabolas loqtreba¬
au. Parundinem inquit
lamum fractum non conte¬
reo. Chalamus fractus qui fu¬
tante uocales. et in lautes do¬
nuni concinebat. appellanoꝰ
est ismel: qui quondam impe¬
git in angularem lapidera. et
cecidit suꝑ cũ. fractusq in illo

Expanded text:
iudicat quemquam, sed omne iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit filio. non contendet sicut agnus ductus ad uictimam, non contendet in subuersione audientium. neque clamabit iuxta illud, quod Paulus apostolus scribit: omnis clamor et ira et amaritudo auferatur a uobis. non clam a b i t, quia Israhel non fecit iudicium, sed clamorem. neque audiet quisquam in plateis siue foris uocem eius. omnis enim gloria filiae regis ab intus et arta et angusta uia est, quae ducit ad uitam. unde in plateis uox illius non audietur, in quibus confidenter agit sapientia latam spatiosamque uiam non ingrediens, sed arguens atque condemnans. unde et illis, qui foris erant, non sua uoce, sed per parabolas loquebatur: harundinem, inquit,lamum fractum non conteret. calamus fractus, qui fuit ante uocalis et in laudes domini concinebat, appellandus est Israhel, qui quondam inpegit in angularem lapidem et cecidit super eum fractusque in illo
Abbreviated transcription (Latin):
loco dicit pater. magnum tͥ
est uocari puerum meum:
tit congreges trib iacob. Hec
est uinea soreth que init̃pre¬
tat᷑ electa: hic est filius amã¬
tissimus in quo sibi compla¬
cuit anima dei: non quod d̾s
animam habeat ÷ sed quod ĩ
arima. ontus dei monstret᷑
affectus. Et non mirum sũ
deo aninza norranetur: cum
untuersa humara corporis
membra scd̃m leges tripolo¬
gie. et druersas intelligena¬
as habere dicat᷑. Poluit quoq
sp̃m suum suꝑeum: sp̃m sa¬
pientie et intelligentie: sp̃m
consili eo forcitudinis : sp̃m
scientie et pietatis: et timoris
dñi: qui in specie columbe
descenoit suꝑ eum. De quo
et iohannes bapcrsta a deo pa¬
tre audisse se narrat: suꝑ quem
uideris sp̃m sc̃m uenientem. et ma¬
nentem in eo ipse est. Et uidici¬
um gentib muntiabit. De quo
in psalmis legimus. Deuluidi¬
cium tuum regi da: et iusticiã
tuam filioregis. Qui et ipse loqͥ¬
tur in euinglio. Non eram pacter

Expanded text:
loco dicit pater: m agnum tibi loco dicit pater: m agnum tibi est uocari i puerum meum, ut congreges tribus Iacob. hic est uinea Sorech, quae interpretatur\'electa\', hic filius amantissimus, in quo sibi conplacuit anima dei, non quo deus animam habeat, sed quod in anima omnis dei monstretur affectus. et non mirum, si in deo anima nominetur, cum uniuersa humani corporis membra secundum leges tropologiae et diuersas intellegentias habere dicatur. m suum super eum, spiritum sapientiae et intellegentiae, spiritum consilii et fortitudinis, spiritum scientiae et pietatis et timoris dei, qui in specie columbae descendit super eum, de quo et Iohannes Baptista a deo patre audisse se narrat: super quem uideris spiritum sanctum uenientem et manentem in eo, ipse est. et iudicium gentibus nuntiabit, de quo et in psalmis legimus: deus, iudicium tuum regi da et iustitiam tuam filio regis. qui et ipse loquitur in euangelio: non enim pater
Abbreviated transcription (Latin):
tem de assurapto testimonio
ra eungłio niius est. splende¬
bit et non qͣssabitur. donec po¬
nat suꝑ terram iudicium:
urdetur maichi accidisse p̾rai
scriptoris errore:quilegens
suꝑiorem sententiam in ũbo
usdiciz esse finitam. putauit
inferioris sententie ultimũ
uerbum esse udiciũ. et paui¬
ca uerba que ui medio. hoc
est inter iudicir et iudici¬
um fuerant. p̃termisit. Rur¬
srintq quod apd hebreos le¬
gitur. et in lege eiꝰ sperabũt¬
uisule: matheus sensura po¬
nus qͣm uerba interpretaus.
ꝑ lege et iusulis nomen posu¬
it et gentes. Et hoc non solũ
in presertti loco̾ sed ubicumq
de ueteri testamento euange¬
liste et apłi testimonia ꝓtule¬
runt. diligentus obseruandũ
est. nou eos uerba sequitos ẽẽ.
braico discrepant. Hebreum
scusum suis expressisse sermo¬
nib. Puer igitur dei omni¬
potentis: iuxta dispensatio¬
nem carnis assumpte. qua
eso nos intititur. saluator. est
appellatus. Ad quem et in alio

Expanded text:
tem de adsumpto testimonio tem de adsumpto testimonio in euangelio minus est: splendebit et non quassabitur, donec ponat super terram iudicium, uidetur mihi accidisse primi scriptoris errore, qui legens superiorem sententiam in uerbo iudicii esse finitam putauit inferioris sententiae ultimum uerbum esse \'iudicium\' et pauca uerba, quae in medio, hoc est inter \'iudicium\' et \'iudicium, fuerant, praetermisit. rursumque, quod apud Hebraeos legitur: et in lege eius sperabuntinsulae, Mattheus sensum potius quam uerba interpretans pro lege et insulis nomen posuit et gentes. et hoc non solum in praesenti loco, sed, ubicumque de ueteri instrumento euangelistae et apostoli testimonia protulerunt, diligentius obseruandum est non eos uerba secutos esse, braico discrepant, Hebraeum sensum suis expressisse sermonibus. puer igitur dei omnipotentis iuxta dispensationem carnis adsumptae, qua ad nos mittitur, saluator est appellatus. ad quem et in alio
Abbreviated transcription (Latin):
fumigans non extinguet. In
ueritate docebit uidicum: nõ
erit tristis neq turbulentus:
donec ponat in t̾ra iudicium:
et legem eiꝰ insule exspestabũt.
Ex quo apparet matheum eum¬
gelistam non ueteris int̃preta¬
tionis auctoritate constrictum
dimisisse Hebraitan⁊ ueritatẽ:
sed quasi Hebreũ ex hebreis. et
in dr̃u lege doctissimum. ea
gentib ꝓtulesse que in hebre¬
o legereit. Si enim. sic accipien¬
dum est. ut .lxxͣ. interptetes edi¬
derunt. tacob puier meus susci¬
pram eum. israel elestus me¬
us suscepit eur anuma mea:
quomodo in iħu intelliginiꝰ
esse complecum. qd̾ de iacob et
israel scriptum est: Quod be¬
atum matheum non solum ĩ
hoc testimonio sed in alio fecis¬
se legimus. ex egypto uocai
filium meum: pro quo .lxxͣ.
transtulcrurit: ex egypto uo¬
carut filios suos. Quod utiq
nisi sequamur hebraitara ũ¬
itatem: ad dñm saluatoremt
non ꝑtinere manifestum est.
Sequitur enim. Ipsi autcem im¬
molabant baalim. Quod ati¬

Expanded text:
non extinguet; in ueritate educet iudicium. non erit tristis neque turbulentus, donec ponat in terra iudicium; et legem eius insulae expectabunt. ex quo apparet Mattheum euangelistam non ueteris interpretationis auctoritate constrictum dimisisse Hebraicam ueritatem, sed quasi Hebraeum ex Hebraeis et in domini lege doctissimum ea gentibus protulisse, quae in Hebraeo legerat. si enim sic accipiendum est, ut septuaginta interpretes ediderunt: Iacob puer meus, suscipiam eum; Israhel electus meus, suscepit eum anima mea, quomodo in Iesu intellegimus esse conpletum, quod de Iacob et de Israhele scriptum est ? quod beatum Mattheum non solum in hoc testimonio, sed et in alio fecisse legimus: ex Aegypto uocaui filium meum, pro quo Septuaginta transtulerunt: ex Aegypto uocauit filios suos. quod utique, nisi sequamur Hebraicam ueritatem, ad dominum saluatorem non pertinere manifestum est. sequitur enim: ipsi autem immolabant Baalim. quod au
Abbreviated transcription (Latin):
nam sp̃m meum suꝑ eum: et
tudicium gentib nuuitiabit.
Non contendec neq clamabit:
neq audiet quisq̃m in plateis
uocem eius. Harundinem qͣs¬
satam non confringet. et linũ
fumigans non extinguet. donͦ
eiciat ad uictoriam iuditium:
et in nomine ents gentes spera¬
Iacob puer meus. suscipiam
eum: israel electus meus. susce¬
pio eum anima mea. Dedispi¬
gentib profe ret: non clama¬
bit: neq dimutet nec audie¬
tur foris uox eius. Harundi¬
nem confractam non conteret:
et linum fumigans non extii¬
guet: sed inueritate ꝑferet iu¬
dicium. Splendebit et non qͣs¬
sabttur. donec ponat suꝑ t̾ram
udicium: et in nomine eius
gentes sꝑabunt. Nos autem
ex hebreo ita uertimus. Etce pũ
mneus suscipiam cum: electus
meus complacuit sibi millo
anima mea. Dedi suꝑeum spi¬
ritum meum: iudicium gen

Expanded text:
 eum et iudicium gentibus nuntiabit non contendet neque clamabit neque audiet aliquis in plateis vocem eius harundinem quassatam non confringet et linum fumigans non extinguet donec eiciat ad victoriam iudicium et in nomine eius gentes speraJacob puer meus, suscipiam illum: Israel electus meus, assumpsit eum anima mea. Dedi Spigentibus proferet. Non clamabit neque dimittet nec audietur foris uox eius. harundinem confractam non conteret et linum fumigans non extinguet, sed in ueritate proferet iudicium. splendebit et non quassabitur, donec ponat super terram iudicium; et in nomine eius gentes sperabunt. nos autem ex Hebraeo ita uertimus: ecce puer meus, suscipiam eum, electus meus, conplacuit sibi in illo anima mea. dedi spir
Abbreviated transcription (Latin):
lus. Omne inquit dñs ad aa¬
ron qd aꝑit uuluiam. ab om¬
ni carne que offertur drĩo. ab
homine usq ad pecus tͥ erũt.
tantummodo pretus redimẽt
primogenita hominum. et pͥ¬
inogentta pecoꝵ inmundorũ.
Definut sermo dei: quid sit
primogenitũ. Omne inquit
quod aꝑit uiliram. Alioquin
si non est primogentus nist es
tantum quem sequunt᷑ fr̃es.
tam diu sacerdotib primoge¬
nita non debent᷑. qͣm dui et alta
fuerint ꝓcreata. neforte partu
postea non sequente. unigeni¬
tus sit. et non primogenitus.
Redemptio inquit erit eiꝰ ab
uno mense. estimatio quenq¬

Expanded text:
lus. Omne, 215 inquit Dominus ad Aalus. Omne, 215 inquit Dominus ad Aaron, quod aperit vulvam, ab omni carne quae offertur Domino, ab homine usque ad pecus, tibi erunt: tantummodo pretiis redimant primogenita hominum, et primogenita pecorum immundorum . Definivit sermo Dei, quid sit primogenitum, Omne, inquit, quod aperit vulvam. Alioqui si non est primogenitus, nisi is tantum, quem sequuntur fratres, tamdiu sacerdotibus primogenita non debentur quamdiu et alia fuerint procreata; ne forte partu postea non sequente, unigenitus sit, et non primogenitus. Redemptio, inquit, ejus erit ab uno mense, aestimatio quinq
Abbreviated transcription (Latin):
Aue sententia et apocriforũ
deliramenta coniunat. dum
maria tpsa pannis inuoluit
infantem: et heiuidii exple¬
rinon patitur uoluptatem.
dura in diuersorio locus non
mus ad id quod ꝓpostterat. an¬
reqͣm conuenirent. et non cogno¬
uto eam donec peꝑit filium: ad
terciam ueniendum est questro¬
aonis citis. eciam nostre respon¬
sionis procedat ordo. Urlt ent̃
alios quoq filios mariam pro¬
creasle. et ex eo quod scriptum
est. ascendit autem iosepħ inici¬
uitate dauid. ut ꝑfiteret᷑ cum
maria uxore stĩa pregnante.
factum est autem cum ibi es¬
sent.impleti sunt dies ut pa¬
reret. ec peꝑit filium suum
primogenitum. nititur appto¬
bare pͥmogenitum non posse
dici.nisi eum qui habeat et
fratres : sicut ingenitus ille
uociatut. qui parentibus lo¬
lus sit filius. Nos autem ita de¬
fimmus. Oninis unigenttus
et pͥmogenitꝰ. non omnis pͥmo¬
genitus ec uragenitus. Orimo¬
genitur esse non tantum pꝰ
quem et alii sed ante quem uł¬

Expanded text:
Quae sententia et apocryphorum Quae sententia et apocryphorum deliramenta convincit, dum Maria ipsa pannis involvit infantem; et Helvidii expleri non patitur voluptatem, dum in diversorio locus non mus ad id quod proposuerat, Antequam convenirent, et Non cognovit eam, donec peperit filium, ad tertiam veniendum est quaestioordinem, etiam nostrae responsionis ordo procedat. Vult enim alios quoque filios Mariam procreasse; et ex eo quod scriptum est: Ascendit autem Joseph in civitatem David, ut profiteretur cum Maria uxore sua praegnante. Factum est autem cum ibi essent, impleti sunt dies, ut pareret, et peperit filium suum primogenitum : nititur approbare primogenitum non posse dici, nisi eum qui habeat et fratres: sicut unigenitus ille vocatur, qui parentibus solus sit filius. 10. Hieronymus. --Nos autem ita definimus: Omnis unigenitus est primogenitus: non omnis primogenitus est unigenitus. Primogenitus est, non tantum post quem et alii: sed ante quem nul
Abbreviated transcription (Latin):
septem dieb. scd̃m dies secessio¬
ruis purgationis sue mirun¬
da erit. e octauo die tircumci¬
det carnera preputiz eius et tri
guita diebus sedebit in sangui¬
ne puro.et omne scm̃ non tan¬
gec: et reliqͣ. Statim eam inua¬
dat ioseph: statim audiat ꝑ ihe¬
rennam: equi insanientes in
feminas facti sunt michi: unꝰ¬
quuisq ad uxorem ꝓxunt sui.
hiuniebat. Alioquin quorio¬
do stare poterit. non cognouit
eam donec peꝑit filium. si post
purgationis tempus exspectat:
si quadraginta rursum dieb.
tanto tempore dilata lybido dif¬
fertur: Polluatur cruore puer
uagientem. maritus lassam
teneat uxbrem: sic incioiant
nuptie ne eungelista merititꝰ
sit. Sed absit: ut hoc de matre
saluatoris. et uiro iusto sit esti¬
mandum. Sulla ibi obsterͥx.
nulla mulierculaꝵ sedulitas
intercessit. Ipsa pannis inuol¬
uit infantem: ipsa et mater
et obstetrix fuit. Et collocauit
inquet eum in presepto: quia
non erat ei locus in diuersorro.

Expanded text:
septem diebus, secundum dies secessioseptem diebus, secundum dies secessionis et purgationis suae immundata erit: et octavo die circumcidet carnem praeputii ejus, et triginta tribus diebus sedebit in sanguine puro, et omne sanctum non tanget, et reliqua . Statim eam invadat Joseph: statim audiat per Jeremiam: Equi insanientes in feminas facti sunt mihi, unusquisque ad uxorem proximi sui hinniebat . Alioqui quomodo stare poterit, Non cognovit eam, donec peperit filium: si post purgationis tempus exspectat: si quadraginta rursum diebus tanto tempore dilata libido differtur? Polluatur cruore puerp parvulum vagientem: maritus lassam teneat uxorem. Sic incipiant nuptiae, ne Evangelista mentitus sit. Sed absit, ut hoc de matre Salvatoris et viro justo sit aestimandum. Nulla ibi obstetrix: nulla muliercularum sedulitas intercessit. Ipsa pannis involvit infantem, ipsa et mater et obstetrix fuit. Et collocavit eum, inquit, in praesepio, quia non erat ei locus in diversorio .
Abbreviated transcription (Latin):
tur de eo: licet tu mira impu¬
deritia hec in grecis codicib fal¬
sata contendas: que non solum
omnes pene greci. et tractatoreᷤ
in suis uoluminib derelique¬
runt: sed notnulli quoq lati¬
ni.tra ut in grecis habetur as¬
sumpseruit. Nec necesse est nc̃
de exemplarioꝵ uarietate trac¬
tare: cum omne ueceris et no¬
ue scripture instrumentũ.in
latinum sermonem exinde tns¬
latura sit : et multo purior
nuge sunt et argumentatiosu
ꝑflua: et disputatio magis cu¬
riosa qͣra uera. Numquid non
potutt scriptura dicere it ac¬
cepit uxorem suam. et non fu¬
io ausus ampliis contingere
eam:sicuti de thamar dixit et
uida: Aut defuerant matbeo nͦ¬
ba. quib id qd̾ uolebat intelli
gi posset effari. Noncognouit
cuius cognitionem ad parcũ
tiosus es:etiam nunc tua mente
superaberis. Nolo mͥ aliquod in¬
ter parcum et cottum. tempꝰ
interseras. Nolo dicas. muli¬
ex quecumq conceꝑit et peꝑe¬
rit masculum inmunda erit

Expanded text:
tur de eo. Licet tu mira imputur de eo. Licet tu mira impudentia haec in Graecis codicibus falsata contendas, quae non solum omnes pene Graeciae Tractatores in suis voluminibus reliquerunt; sed nonnulli quoque e Latinis, ita ut in Graecis habetur, assumpserint. Nec necesse est nunc de exemplariorum varietate tractare, cum omne et veteris et novae Scripturae instrumentum in Latinum sermonem exinde translatum sit, et multo purior nugae sunt. et argumentationes superfluae, et disputatio magis curiosa, quam vera. Numquid non potuit Scriptura dicere: Et accepit uxorem suam, et non fuit amplius ausus contingere eam : sicut de Thamar dixit et Juda? Aut defuerunt Matthaeo verba quibus id quod intelligi volebat, posset effari? Non cognovit, cujus cognitionem ad partum tiosus es, jam nunc tua mente superaberis. Nolo mihi aliquod inter partum et coitum tempus interseras. 214 Nolo dicas: Mulier quaecumque concepit et peperit masculum, immunda erit
Abbreviated transcription (Latin):
cottu cogitare: Pulchre. Qui
ergo soraipnio tantum credidit.
ut uxorem nor auderet attinge¬
re: is postqͣm pastoruu uoce
cognouerat angłm dñi ueris¬
se de celis. dixisse ad eos. nolite
tunere. ecce euangłi zo uobis
gaudium magnum. quod erit
ommi ppło. quia natus est uobis
hodie saluator qui est xp̃t dñs
in ciuitate dauid. et cum eo lati¬
des militie concirulse celestis
gloria in excelsis deo. et suꝑ ter¬
tam ꝑax hotainib bone uolũ¬
teccis. qui symeonem iustum
int̾ amplexus paruuli uiderat
predicantem. nunc dimitts
bum tuum in pace. quia uide¬
rurc oculi mei salutare tuũ
qui annam ꝓpħissam. magos.
stellam. Herodem. angłos uide¬
rat: qui inqͣm miracula tan¬
ta cognouerat. dei templura.
sp̃e sc̃i sedem. dñi sui matrem
audebat attingere: Et certe
maria conseruabat omnia ũ¬
ba hec. conferens in corde suo.
ignorasse ioseph: erat inquit
lucas. pater illuis et mater am¬
mirantes suꝑ his que diceban¬

Expanded text:
coitu cogitare? Pulchre. Qui coitu cogitare? Pulchre. Qui ergo somnio tantum credidit, ut uxorem non 213 auderet attingere: is postquam pastorum voce cognoverat, Angelum Domini venisse de coelis, et dixisse ad eos: Nolite timere; ecce evangelizo vobis gaudium magnum, quod erit omni populo, quia natus est vobis hodie Salvator, qui est Christus Dominus in civitate David ; et cum eo laudes militiae concinuisse coelestis: Gloria in excelsis Deo, et super terram pax hominibus bonae voluntatis: qui Simeonem justum inter amplexus parvuli viderat praedicantem, Nunc dimittis bum tuum in pace: quia viderunt oculi mei salutare tuum : qui Annam prophetissam, Magos, stellam, Herodem, Angelos viderat; qui, inquam, miracula tanta cognoverat, Dei templum, Spiritus sancti sedem, Domini sui matrem audebat attingere? Et certe Maria conservabat omnia verba haec, conferens in corde suo . ignorasse Joseph: Et erant, inquit Lucas, pater illius, et mater admirantes super his, quae diceban
Abbreviated transcription (Latin):
bigi. si non fuissent scripta sig¬
uari: cetera uero nr̃e intelligen¬
tie derelinqui. Si enim adhuc
recera tempore uiuentib his
qui uiderant moysen. sepulchrũ
eius potuit ignorari:multoina¬
gis tot scł̃is pretereuntib. Iuxͣ
quod et illud intelligitur de io¬
seph eungelistam inlicasse. ue
quo scandalum poterat moue¬
ri. non cam cognitam esse a ui
se abstinuit cum adhuc derrisio¬
ue poterat fluctuare. Ad summã
illud requiro: quare le abstinci¬
erit ioseph usq ad partus diẽ.
Relpondebit ittiq: quia angłm
audierat dicentem quod in ca
natum est de spĩt scõ est. Ad quod
uos inferimus. Et cerce audie¬
rat. Ioseph fili dattid: ue tuncas
accipere mariam uxoremt tuã.
Mhibitura ei fuerat ne derelin¬
queret: ne adulteram estimaret
uxorem. Numquid et a congreᷤᷤ¬
su conuigis separat᷑ fuerat : cũ
utiq ne separaretur magis fut¬
ilse ammonitus: Et audebat
iquirat uir iustus. dei in.
utero audiens filium. de uxoris

Expanded text:
bigi, si non fuissent scripta, sigbigi, si non fuissent scripta, signari, caetera vero nostrae intelligentiae derelinqui. Si enim adhuc recenti tempore, viventibus his qui viderant Moysen, sepulcrum ejus potuit ignorari, multo magis tot saeculis praetereuntibus. Juxta quod et illud intelligitur de Joseph, Evangelistam id indicasse, de quo scandalum poterat moveri, non eam cognitam esse a vitse abstinuit, cum adhuc de visione poterat fluctuare. 8. Ad summam, illud requiro, quare se abstinuerit Joseph usque ad partus diem. Respondebit utique, quia Angelum audierit dicentem: Quod enim in ea natum est, de Spiritu sancto est . Ad quod nos inferimus, et certe audierat, Joseph, fili David, ne timeas accipere Mariam uxorem tuam . Prohibitum ei fuerat, ne relinqueret, ne adulteram existimaret uxorem. Numquid et a congressu conjugis separatus fuerat, cum utique ne separaretur magis fuisset admonitus? Et audebat, inquit, vir justus, Dei in utero audiens filium, de uxoris
Abbreviated transcription (Latin):
diem. Item in finem deuteronorani.
ut desunctus est moyses seruus
domini in terra moab per uerbũ
dñi. sepelierunt eum ingech. ꝓ¬
pe domum phogor: et nemo scit
sepulchtum eius usq in diem
istum. Certe hodiernus dies illiꝰ
teraporis estimandeis: quo hysto¬
ria ista contexca est. Si ue moysen
dicere uolueris auctorem penta¬
theuei. siue hesdram eiusdem
instaura tortra oꝑis non rccuso.
Dunc hoc quertatr. ut quod dic¬
tum est. usq ad diem istum. ad
illam referatur ecatem. quo libri
edta sunt. siue conscripti. Doce¬
ad igitur post illam diem tot tã
annoꝵ usq ad nos uolum nib
exactis. auo ydola que sub tere¬
bynto condita fuerant teꝑda. aut
moysi tumulum inuestigatũ:
quia obtuxe asserit. post dones
et usq esse incipere qd ram diu
non fuit. qͣm diu usq comple¬
retur et doncc. Qum potuis ani¬
maduertat scripture sc̃e ydioma.
et nobiscum in quo hesttabat in¬
relligat ea de quibuis possit am¬

Expanded text:
diem . 212 Item in fine Deuteronomii: diem . 212 Item in fine Deuteronomii: Et defunctus est Moyses servus Domini in terra Moab per verbum Domini, et sepelierunt eum in Geth, prope domum Phegor, et nemo scit sepulcrum ejus usque in diem istum . Certe hodiernus dies illius temporis aestimandus est, quo historia ipsa contexta est, sive Moysen dicere volueris auctorem Pentateuchi, sive Ezram ejusdem instauratorem operis, non recuso. Nunc hoc quaeritur, an id quod dictum est, usque in diem istum, ad illam referatur aetatem, qua libri editi sive conscripti sunt. Doceat igitur post illam diem tot jam annorum usque ad nos voluminibus exactis, aut idola, quae sub terebintho condita fuerant, reperta, aut Moysi tumulum investigatum, quia obnixe asserit, post donec et usque, esse incipere, quod tamdiu non fuit quamdiu usque compleretur et donec. Quin potius animadvertat Scripturae sanctae idioma, et nobiscum, in quo haesitabat, intelligat ea, de quibus posset am
Abbreviated transcription (Latin):
Esto: de homine didum sit: non
negamius. de eo qui passus est cru¬
cem: qui postea sedere utbetur a
dextris. Quid sibi uult hoc quod
ato: oportet enim illum regnare
donec ponat omnes inurncos sb̃
qͣm illi sub pedib fuerint reg¬
nare desistet: cum ittiq tunc nra¬
ges regnare incipiat.eura inimi¬
ci ceꝑint esse sub pedib: Daiud
quoq in qͣrto graduum psalmo:
scut ocli ancille inmacubi
dñt sue. ita oculi nr̃i ad dñm de¬
um nostrum donec misertat᷑ nr̃i.
tret. et post impetratam miscdi¬
am. oclõs torquebit ad terras:
qui in alio loco dicit. ocłi mei de
fecerunt in salutare tuum. et
cessientis procacitatem testimo¬
moꝵ nube celare. uerum aAdhuc
pauca subiciam: ut his similia.
ipse sibi lector inueniat. Loqͥ¬
tur in genesi sermo diuinus.
et tradiderunt iacob deos alie¬
nos. qui crant in manib eoꝵ
et maures que erant iauricłis
eoꝵ: et abscondit cas iacob subt̃
terebyntum que est in sychimiͤ.
et ꝑdidit ea usq in hodiernum

Expanded text:
Esto, de homine dictum sit, non negamus de eo qui passus est crucem, qui postea sedere jubetur a dextris. Quid sibi vult hoc quod ait, Oportet enim illum regnare, donec ponat omnes inimicos sub t postquam illi sub pedibus fuerint, regnare desistet: cum utique tunc magis regnare incipiet, cum inimici coeperint esse sub pedibus? David quoque in quarto graduum psalmo: Sicut oculi ancillae in manibus dominae suae, ita oculi nostri ad Dominum Deum nostrum, donec misereatur nostri . tret, et post impetratam misericordiam, oculos torquebit in terram? Qui in alio loco dicit: Oculi mei defecerunt in salutare tuum, et cessentis procacitatem, testimoniorum nube celare; verum adhuc pauca subjiciam, ut his similia ipse sibi lector inveniat. 7. Loquitur in Genesi sermo divinus: Et tradiderunt Jacob deos alienos, qui erant in manibus eorum, et inaures quae erant in auriculis eorum. Et abscondit ea Jacob subter terebinthum, quae est in Sichimis, et perdidit ea usque in hodiernum
Abbreviated transcription (Latin):
ce et pritderti disertoq sermone
posset soluere que requitis:
nisi forti ꝑegrinas merces desi¬
deras: et ꝓ uarietate gustus. nos¬
troꝵ quoq condimentorum re
alimenta delectent. Aliis dulcia
placent: non nullos sub ama¬
ra delectant: horum stomachũ.
acida renouant: illoꝵ falsa sus¬
tentant uidi ego. nauseam et
captus uerriginem aritidoto.
qui appellatur pykra sepe sana¬
ri: et uixta Hypocratem cortͣri¬
a contrarioꝵ remedia. Itaq nos¬
tram amaritudinem illiis nec¬
tareo melle curato: et mitte ĩ
myrra lignum crucis. senilẽ¬
q ptiuitam iuuenili austeri¬
tate compesce. ut possis leta cã¬
tare qͣm dulera gutturi meo elo¬
quia tua suꝑ mel ori meo. Expli¬
discipulos liber¬
ad dñm. ut int̾¬

Expanded text:
ce et prudenti disertoque sermone ce et prudenti disertoque sermone possit soluere, quae requiris, nisi forte peregrinas merces desideras et pro uarietate gustus nostrorum quoque condimentorum te alimenta delectant. aliis dulcia placent, nonnullos subamara delectant, horum stomachum acida renouant, illorum salsa sustentant. uidi ego nauseam et capitis uertiginem antidoto, quae appellatur πικρά, saepe sanari et iuxta Hippocraten contraria contrariorum remedia. itaque nostram amaritudinem illius nectareo melle curato et mitte in Merram lignum crucis senilemque pituitam iuuenili austeritate conpesce, ut possis laeta cantare: quam dulcia gutturi meo eloquia tua, super mel ori meo. Cdiscipulos ad d
Abbreviated transcription (Latin):
in cuius mortali corpora
Ñ regnat pec catum: et q̃
ad dñm tota mente conuer¬
sa audies abeo. conueriere con¬
uertere sunamitis. Etenim saba.
in lingua nr̃a conuersi onem so¬
nat. Simulq animadũtti. qd
questinncule te de cũtigłio
tantum et de apło propostte it¬
dicarit te ueterem scripturam.
aut nonsats legere. aut non
satis intelligere: que tantis ob¬
scurtratib et ficcuroꝵ typis
obuoluta est. ut omius inter¬
pretatione egeat: et porta oriẽ¬
talis de qua uerum lumen ex¬
oretur. et ꝑ quara pontifex ingre¬
dicur et egreditur. seraꝑ clausa
sit: et soli xp̃o pateat. qui habet
clauem dauid. qui aꝑit. et ne¬
mo claudit. claudit ec nemo
aꝑit. ut illo reserante introeas
cubitulum eius. et dicas. intro¬
duxit me rex in cubiculũ suũ.
preterea satis miratus sum. cur
purissimo fonte iucino nostri
tam ꝓcul riuuli fluenta que¬
sieris:et omissis aquis syloe.
que uadunt cum silentio. de¬
siderares seorique turbidis scłi

Expanded text:
in cuius mortali corpore in cuius mortali corpore non regnat peccatum et quae ad dominum tota mente conuersa audies ab eo: conuertere, conuertere, Sunamitis. etenim Saba in lingua nostra \'conuersionem\' sonat. simulque animaduerti, quod quaestiunculae tuae de euangelio tantum et de apostolo positae indicant te ueterem scripturam aut non satis legere aut non satis intellegere, quae tantis obscuritatibus et futurorum typis inuoluta est, ut omnis interpretatione egeat et porta orientalis, de qua uerum lumen exoritur et per quam pontifex ingreditur et egreditur, semper clausa sit et soli Christo pateat, qui habet clauem Dauid, aperit et nemo claudit, claudit et nemo aperit, ut illo reserante introeas cubiculum eius et dicas: introduxit me rex in cubiculum s u u m. praeterea satis miratus sum, cur purissimo fonte uicmo nostri tam procul riuuli fluenta quaesieris et omissis aquis Siloe, quae uadunt cum silentio, desideres aquas Sior, quae turbidis saecu
Abbreviated transcription (Latin):
ad decractionem uite mee. et
ad maledicta conuertere.¬
Solerit eram hoc et muli¬
ercule facere: que uctorib
dĩus male optant mangulis.
Illito dico preueruens. glorie
eodem quo marie dechraxisti
ore me laceres : et caninam fa¬
cundram seruus dñi pariter
ilius meus apodemi.
qui interpretationem
nominis sui. longa
ad nos ueniens naiuigatione
signauit. Et de occeani littoro
atq ultimis sinib galliaꝵ.
roma preterita quesiuit beth¬
leem. ut inueniret in ea celestẽ
panem. et saturatus eructuaret
in dño ac diceret. eructauit cor
meum uerbum bonum. dico
ego oꝑa mea regi: detulit michi
in parua scedula maximas q̃s¬
tiones. quasa te datas. michi¬
q tradendas diceret. Ad quaꝵ
lectionem intellexi studium
regine saba in te esse comple¬
tum: que de firib terre sapi¬
entiam uenit au s dire salo¬
monis. Nonquidem ego salomẽ
qui et ante se et post se cunctis
hominib prefertur in sapientia:
sed tu regina appellanda es saba

Expanded text:
ad detractionem vitae meae et ad detractionem vitae meae et ad maledicta converti solent enim hoc et mulierculae facere, quae victoribus dominis male optant in angulis, illud dico praeveniens, gloriae eodem quo Mariae detraxisti, ore me laceres, et caninam facundiam servus Domini pariter ilius meus Apodemius, qui interpretationem nominis sui longa ad nos ueniens nauigatione signauit et de oceani litore atque ultimis finibus Galliarum Roma praeterita quaesiuit Bethleem, ut inueniret in ea caelestem panem et saturatus eructuaret in domino ac diceret: eructauit cor meum uerbum bonum, dico ego opera mea regi, detulit mihi in parua scidula maximas quaestiones, quas a te datas mihique tradendas diceret. ad quarum lectionem intellexi studium reginae Saba in te esse conpletum, quae de finibus terrae sapientiam uenit audire Salomonis. non quidem ego Salomon, qui et ante se et post se cunctis hominibus praefertur in sapientia, sed tu regina appellanda es Saba,
Abbreviated transcription (Latin):
Iam plenus est orbis: terra nos
non capio: chocidie bella secãt:
morbi subthraunt: naufragia
obsorbunt: et ruchilominus de
terrainis litigarus. De hoc
numero sunt illi qui agnum
sequuntur. qui uestimenta
sua non coiquinauerunt:uir¬
gines enim ꝑmanserunt. Ob¬
serua quid significet non com¬
quinauerunt. Ego non audeo
exponere: ne heluidius chalũp¬
niecur. Quod autemars quas¬
dam esse uugines tabernari¬
as: ego tibi plus dico esse in his
et adulteras: et quo magis mi¬
reris. et cleticos esse caupones.
et morachos impudicos. S
quis non statim intelligat.
nec tab̾uariam uirginem. nec
adulterum monachum. nec¬
lericum posse esse cauponem:
in crimine est. Ego certe ut ꝑ
exercet artes. nescio an corpore.
quod scio. spiritu uirgo non ꝑ¬
manet. Rechoricta sumus. et ̃
more declamatorum paula¬
lum lusimus. T nos helurdi
coegisti: qui iam euangłio cho¬
ruscante. eiꝰdem uis esse glorie
arbitror te ueritate suꝑatũ:

Expanded text:
Jam plenus est orbis, terra nos Jam plenus est orbis, terra nos non capit. Quotidie bella 230 nos secant, morbi subtrahunt, naufragia absorbent, et nihilominus de terminis litigamus? De hoc numero sunt illi, qui Agnum sequuntur , qui vestimenta sua non coinquinaverunt, virgines enim permanserunt. Observa quid significet, coinquinaverunt. Ego non audeo exponere, ne Helvidius calumnietur. Quod autem ais quasdam esse virgines tabernarias; ego tibi plus dico, esse in his et adulteras, et, quo magis mireris, clericos esse caupones, et monachos impudicos. Sed quis non statim intelligat, nec tabernariam virginem, nec adulterum monachum, nec clericum posse esse cauponem? in crimine est? Ego certe, ut aexercet artes, nescio an corpore, quod scio, spiritu virgo non permanet. 22. Rhetoricati sumus, et in morem declamatorum, paululum lusimus. Tu nos, Helvidi, coegisti, qui jam Evangelio coruscante, ejusdem vis esse gloriae arbitror te veritate superatum,
Abbreviated transcription (Latin):
di pretertirr instantia. Non ne¬
gamus uiduas. non negamus
niri: sed que uxores esle desie¬
rint. que in ipsa necessitate cõ¬
intelligentie derelinquenses.
Neq tamen alitui nccessitatem
imponit aut laqueum: sed io
quod horestum est suadet: ⁊ io¬
lens ornes esse sicut se ipsum.
Et qͥmqͣm de uirguutate precep¬
tum dñi non habeat quia ultͣ
homines est. et quodammodo un¬
pudentuis erat aduersum na¬
turam cogere alloq dicere mͦ.
uolo uos esse quod argłi sunt
ide et iurgo melioris merce¬
dis est. dum io contempni. qd̾
si fecerit non delinquit. nichil¬
ominus in coherentib infert
Consilium autemdo. tamqͣm
misericordiam consequittus a
dũo. ut sim fidelis. Eristumo gͦ
hoc bonum esle ꝓpter instantẽ
necessitatem: quia bonum ho
mini est sic esle. Que est illa ne¬
cessitas: Ue pregnantib et nit¬
trientib in illa die. Ideo silua
succrescit: ut postea suctidatur.
deo ager scriturr ut mctatur.

Expanded text:
di praeteritur instantia. 21. Non nedi praeteritur instantia. 21. Non negamus viduas, non negamus niri; sed quae uxores esse desierint, quae in ipsa necessitate conintelligentiae derelinquens. Neque tamen alicui necessitatem imponit aut laqueum, sed id quod honestum est, suadet, volens omnes esse sicut seipsum. Et quamquam de virginitate praeceptum Domini non habeat: quia ultra homines est; et quodammodo impudentis erat, adversum naturam cogere, alioque modo dicere, Volo vos esse, quod Angeli sunt: unde et virgo majoris est mercedis, dum id contemnit, quod si fecerit, non delinquit; nihilominus in cohaerentibus infert: Consilium autem do, tamquam misericordiam consecutus a Domino, ut sim fidelis. Existimo ergo hoc bonum esse propter instantem necessitatem; quia bonum est homini sic esse. Quae est ista necessitas? Vae praegnantibus et nutrientibus in illa die . Ideo silva succrescit, ut postea recidatur. Ideo ager seritur, ut metatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tumeliis glatur: ingrediunt᷑
exposite lybidinũ uctime: et te¬
nuitate uestium nude impudi¬
cis ocłis ingerunt᷑. His infelix
uxor aut letatur et perit: aut of¬
fendit᷑. et martaus iniurgia con¬
octatur. Hinc discordia: femina¬
rium repudii. Artosi aliqua i¬
uenttur domus. inqua ista non
pensatio domus. liberoꝵ educa¬
tio. necessitates marta. correstio
seruulorum: quem a xp̃i cogita¬
tione non auocent: Defecerũt
ait scriptura sare muliebria:
Post quod: dicitur ad abraham.
Oria quecumq dicit ⁊ͥ sara:
auidi uocem eius. Que non est
in partus anxietatibus et dolore.
que deficientib menstrui cruo¬
ris officiis. nuilier esse desistit. a
dei maledictione fit libera: nec
est ad iurum conuersio erus. sed
e contrario uit subicitur ei. et do¬
mini ei uoce p̃cipitur. Omnia
quecumq dicit tibi sara: audi
uocem eius. Et sic incipiunt ua¬
care orationi:quia qͣm duu in
coniugio debitum soluit᷑. oran¬

Expanded text:
tumeliis gloriatur: ingrediuntur tumeliis gloriatur: ingrediuntur expositae libidinum victimae, et tenuitate vestium nudae impudicis oculis ingeruntur. His infelix uxor, aut laetatur, et perit: aut offenditur, et maritus in jurgia concitatur. Hinc discordia, seminarium repudii. Aut si aliqua invenitur domus, in qua ista non ipsa dispensatio domus, liberorum educatio, necessitates mariti, correctio servulorum, quam a Dei cogitatione non avocent? Defecerunt, inquit Scriptura, Sarae muliebria : post quod dicitur ad Abraham: Omnia quaecumque dicit tibi Sara, audi vocem ejus . Quae non est in partus anxietatibus et dolore, quae deficientibus menstrui cruoris officiis, mulier esse desiit, a Dei maledictione fit libera: nec est ad virum conversio ejus, sed e contrario vir subjicitur ei, et Domini ei voce praecipitur: 229 Omnia quaecumque tibi dicit Sara, audi vocem ejus : et sic incipiunt vacare orationi. Quia quamdiu in conjugio debitum solvitur, oran
Abbreviated transcription (Latin):
ro. Idem tu putas esse dieb et
noctib uacare orationi: uacare
ieiuniis: et ad aduentum ma¬
rta expolire faciera: gressum
frangere simulare blandut¬
ad Illa hoc agit. ut turpior pa¬
reat: et nature bonum fuscet
inuiria. Hec ad speculum pĩ¬
gitur: et in coruneliamar¬
ti ficis conatur pulchrior esse
qͣm uata est. Inde infantes gar¬
riut: familia ꝑstrepit: lib̾i
ab oculis. liberi abore dependẽt:
compitantur sumptus. im¬
pendia preparantur. Hinc co¬
quoꝵ accincta manus carnes
rerit: hinic texcricum turba
cominurraurat. Nuntiatur
interim iuir uerure cum soci¬
is: illa ad hẏrundinis modũ
lustrat unuiersa penetralia.
lithorus rigeat: si pauunen¬
ta uerrueruit: si ordinata sint
pocula: si prandium preparatũ
Relponde queso. inter ista ubi sit
dei cogitatio: et an hec felices do¬
mus. Ceterum ubi ⁊ympana so¬
nant. tybia clamitat. lyra gar¬
rit: cymbalum concrepat: quis
ibi dei timor: Darasitus in con¬

Expanded text:
ro. Idem tu putas esse diebus et ro. Idem tu putas esse diebus et noctibus vacare orationi, vacare jejuniis; et ad adventum mariti expolire faciem, gressum frangere, simulare blanditias? Illa hoc agit, ut turpior appareat, et naturae bonum infuscet injuria. Haec ad speculum pingitur, et in contumeliam artificis conatur pulchrior esse quam nata est. Inde infantes garriunt, familia perstrepit, liberi ab osculis et ab ore dependent, computantur sumptus, impendia praeparantur. Hinc cocorum accincta manus carnes terit, hinc textricum turba commurmurat: nuntiatur interim vir venisse cum sociis. Illa ad hirundinis modum lustrat universa penetralia, si torus rigeat, si pavimenta verrerint, si ornata sint pocula, si prandium praeparatum. Responde, quaeso, inter ista ubi sit Dei cogitatio? Et hae felices domus? Caeterum ubi tympana sonant, tibia clamitat, lyra garrit, cymbalum concrepat, quis ibi Dei timor? Parasitus in con
Abbreviated transcription (Latin):
tur: et derclictis parentib sicbãt
una caro. Quando uiero uox il¬
la ꝑtoruit. tempus breiuatũ
est. reliquui est. ut et qui ha¬
bent uxores sic sint quasi non
habeant: adherentes dño. ui
cum eo efficumur sp̃t. Quare:
Quia qui si ne uxore est. solli¬
citus est eoꝵ que dei surit: quo¬
modo placeat deo. Qui autem
sunt huius mundi. quomodo
placeat uxori. Siuisa est rau¬
sa: cogitat que sunt dñi: ut
sit santta corpore et spiritu.
Nam que nupta est. cogitat q̃
sunt mundi: quo modo place¬
at uiro. Quid oblatras. Quid
repugnas: uas electionis hec
loquitur:diuisa est dicens mu¬
lier et uirgo. Uide quante feli¬
citatis sit: que eciam nomen
sexus amiserit. Uirgo: iam mu¬
lier non uocattur. Qut non est
nupta. cogitat que sunt dñi:
ginis definccio. scam esse corpore
dicit et sp̃u: quia nichil ꝓsit
carnem habere uirginem. si¬
mente quis nupserit. Que
uero nupta est cogitat que sũt
mundi: quomodo placeat ui¬

Expanded text:
tur, et derelictis parentibus, fiebant tur, et derelictis parentibus, fiebant una caro. Quando vero vox illa pertonuit: Tempus breviatum est: reliquum est, ut et qui habent uxores, sic sint, quasi non habeant; adhaerentes Domino, unus cum eo efficimur spiritus . Et quare? Quia qui sine uxore est, cogitat ea quae Dei sunt, quomodo placeat Deo. Qui autem sunt mundi hujus, quomodo placeat uxori. Sic et vta cogitat ea quae sunt Domini, ut sit sancta et corpore eNam quae nupta est, cogitat, quae sunt mundi, quomodo placeat viro . Quid oblatras? quid repugnas? Vas electionis haec loquitur, 228 Divisa est, dicens, mulier, et virgo. Vide quantae felicitatis sit, quae et nomen sexus amiserit. Virgo jam mulier non vocatur. Quae nnupta cogitat quae Domini sunt, ginis definitio sanctam esse corpore dicit et spiritu, quia nihil prodest carnem habere mente quis nupserit. Quae vero nupta est, cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat vi
Abbreviated transcription (Latin):
ab ihezabel: ut quorodo hely¬
as scđ̃i p̃cursor aduentus est. ita
ioħes uerturura incarne dñm
taluatorem non solum in here¬
mo. sed et in matris utero sa¬
litario: et exulcatione corporiᷤᷤ
nuntiarit.
iud significet quod
in matheo scriptũ
est: harũdurem qͣs¬
satam non confringet. et lirũ
fumigans non extinguet. Ad
cuius expositionem loci. rotũ
quod matheus de ysaia ꝓph̾a
assumpsit testimonium ponẽ¬
dum est: et ipsuis uerba ys ait
hebraicum: cui theodition. aqͥ¬
la. sẏminachtisq consertiunt.
Sic ergo de . iiͦii. eiingelistis solus
matheus posuit. Ihe autem sci¬
ens sccessit inde: eo sequitti sunt
eura mula. et curauit eos om̃s:
et precepit eis ne manifestum eũ

Expanded text:
ab Iezabel, ut, quomodo Heliab Iezabel, ut, quomodo Helias secundi praecursor aduentus est, ita Iohannes uenturum in carne dominum saluatorem non solum in heremo, sed et in matris utero saltu et exultatione corporis nuntiarit. Quid significet, quod in Mattheo scriptum est: harundsatam non confringet, et linum fumigans non extinguet » . Ad cujus expositionem loci, totum quod Matthaeus de Isaia Propheta assumit testimonium ponendum est, et ipsius verba Isaiae Hebraicum, cui Theodotio, Aquila, Symmachusque consentiunt. Sic ergo de quatuor Evangelistis, solus Matthaeus posuit: « Jesus autem sciens, secessit inde: et secuti sunt eum multi, et curavit eos omnes: et praecepit eis, ne manifestum eum
Abbreviated transcription (Latin):
rat: siue omnem atigłm qui
in celis miumus est. in t̾ris
cunctos homines antetre. Nos
erum in angłos ꝓsicimus. et nõ
angłi in nos: sicut quidam ster¬
tentes sopore gͣuissimo sompni¬
aut Nec sufficit hoc in tohanrs
laudib. risi ipse predicans bap¬
aismum peritertie primus di¬
xisse referatur. Penitentiam agi¬
te: appropinquabit enim regi¬
num celoꝵ. Unde a dicbus pre¬
dicationis eius regrium celoꝵ
ium patitur: ut qui horꝙo natꝰ
est angl esse desideret: et terre¬
num aninial. celeste querat
habitaculitm. Lex enim et ꝑpħe
usq ad iohannema predicauerũt
monio predicatus est. Ioħes au¬
tem scđm iystertũ quod in ma¬
lachea scriptum est. ipse est he¬
lyas qui uenturus est: non qd̾
eademamima ut hereuci suspt¬
cantur: et in helya et in iohãne
fuerit. sed quod eamdem Habue¬
ret sc̃i sp̃c grãm: zoua cinctus ut
hel yas: iuuens in hererno ut
hel yas: ꝑsequittionem passcts
ab herodiade. ut ille sustinuit

Expanded text:
rat siue omnem angelum, qui rat siue omnem angelum, qui in caelis minimus est, in terris cunctos homines anteire. nos enim in angelos proficimus et non angeli in nos, sicut quidam stertentes sopore grauissimo somniant. nec sufficit hoc in Iohannis laudibus, nisi ipse praedicans baptismum paenitentiae primus dixisse referatur: paenitentiam agite, adpropinquauit enim regnum caelorum. unde a diebus praedicationis eius regnum caelorum uim patitur, ut, qui homo natus est, angelus esse desideret et terrenum animal caeleste quaerat habitaculum. lex enim et prophetae usque ad Iohannem prophetauerunt, monio praedicatus est. Iohannes autem secundum mysterium, quod in Malachia scriptum est, ipse est Helias, qui uenturus est, non quo eadem anima, ut heretici suspicantur, et in Helia et in Iohanne fuerit, sed quod eandem habuerit sancti spiritus gratiam zona cinctus ut Helias, uiuens in heremo ut Helias, persecutionem passus ab Herodiade, ut ille sustinuit
Abbreviated transcription (Latin):
dei. nunc int̾roget utrum ipse
ari alius sit. qui uel uenerit uł
uenturus sec: Et quia orus
falsa predicatio sectatur lichra.
ec głam querit humanam. ut
ꝑ głam nascantur compendia:
asserit eum careloꝵ uestit̃
pilis. nulli posse aoulanont suc¬
cumbere: et qui locustis uescit᷑
ac melle siluestri.opes non que¬
rere: rigidaq et austera uita.
aulas uitare palatii: quas que¬
runt qui bysso et serito et mol¬
libus uestiurtur. Dicitq eum
non solum ꝓpħami qui soleat
uentura predicere. sed plus eũ
turum esse dixerunt. Hic ueras¬
se monstrat dicens. ece agruis
dei ecce qui tollit peccata iun¬
di: p̃sercun cum ad fasteguur.
ꝓphale. baptiste accessit priuile¬
gium: ut cui dixerat ego a te
debeo baptirart. ipse etrra bap¬
tirauerte non presuraptione
inaioris. sed obedientia discipłi.
ac tumore seruilt. Cumq int̃
natos mulierum nullum asse¬
rat ioħe surrexisse maiorera:
se qui deuinguie procreatus
est. maiorem esse commemo¬

Expanded text:
dei, nunc interroget, utrum ipse dei, nunc interroget, utrum ipse an alius sit, qui uel uenerit uel uenturus sit. et quia omnis falsa praedicatio sectatur lucra et gloriam quaerit humanam, ut per gloriam nascantur conpendia, adserit eum camelorum uestitum pilis nulli posse adulationi succumbere et, qui lucustis uescitur ac melle siluestri, opes non quaerere rigidamque et austeram uitam aulas uitare palatii, quas quaerunt, qui bysso et serico et mollibus uestiuntur. dicitque eum non solum prophetam, qui soleat uentura praedicere, sed plus esse turum esse dixerunt, hic uenisse monstrauit dicens: ecce agnus dei, qui tollit peccata mundi, praesertim cum ad fastigium prophetale baptistae accesserit; priuilegium, ut, cui dixerat: ego a te debeo baptizari, ipse eum baptizauerit non praesumptione maioris, sed oboedientia discipuli ac timore seruili. cumque inter natos mulierum nullum adserat lohanne surrexisse maiorem, se, qui de uirgine procreatus est, maiorem esse commemo