comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tremere credidisti. quod libenter audisti: et
subrepsit tibi falsiloquium. ꝑsuauiloqͥum.
Quod non idõ dico. quia falsum eẽ iam cer¬
tussim. animas potius insufflari nouas.
quam de origine parentum trahe.Hoc
enim adhuc ab eis qui docere id possunt
existimo requirendum: Sed quia iste de hac
re ita disseruit. ut ñ solum eam quȩ adhuc
discutienda ẽ non solueret questionẽ: uerũ
etiam talia diceret:quȩ falsitatis non habe¬
ant dubitationem. Cum enim uellet ꝓbare
dubia: ausus est dicere sine dubio reꝓbanda.
Anuͦ tu reprobare dubitabis. quod cũ de a¬
nima loqueret᷑. non uisinquit animã ex
carne peccati contrahere ualitudinẽ. ad ꝗͣ
uicissim scĩficationem uideas transire ꝑ car¬
nem: ut ꝑ ipsam reparet statum. ꝑ qua ꝑdi¬
derat meritum: Aut nunqͥd quia baptis¬
mo corpus abluitur: non transit ad animã
uł spm. quod creditur conferri ꝑbaptismũ:
Merito gͦ ꝑcarnem priscam reparat habitu¬

Expanded text:
temere credidisti quod libenter audisti et temere credidisti quod libenter audisti et subrepsit tibi falsiloquium per suauiloquium. quod non ideo dico, quia falsum esse iam certus sum animas potius insufflari nouas quam de origine parentum trahi — hoc enim adhuc ab eis qui docere id possunt existimo requirendum —, sed quia iste de hac re ita disseruit, ut non solum eam, quae adhuc discutienda est, non solueret quaestionem, uerum etiam talia diceret, quae falsitatis non habeant dubitationem; cum enim uellet probare dubia, ausus est dicere sine dubio reprobanda. An uero tu reprobare dubitabis, quod, cum de anima loqueretur: non uis, inquit, animam ex carne peccati contrahere ualetudinem, ad quam uicissim sanctificationem uideas transire per carnem, ut per ipsam reparet statum, per quam perdiderat meritum? aut numquid quia baptismo corpus abluitur, non transit ad animam uel spiritum, quod creditur conferri per baptismum? merito ergo per carnem priscam reparat habitu
Abbreviated transcription (Latin):
nes morum qui reꝑiuntur in filiis ñ ex an¬
mȩ semine uenire disputat: consequens ẽ
quidem ut hoc sentiant: quicunq animȩ
ꝓpaginem destruunt. Sed nec illi qͥ hane
astruunt ibi consticuunt pondus assertio¬
nissuȩ. Uident enim et filios parentum dis¬
similes moribus: quod idõ ficriputant: qͥa
et ipse unus homo plerunq suis moribꝰ ali¬
os mores dissimiles habet: nonutiq anima
altera accepta: sed uita inmelius uł indeteri¬
us commutata. Ita dicunt non eẽ impossibi¬
le. ut anima non habeat eosmores quos ha¬
bet illa. ex qua propagata est: quandoqͥdẽ
ipsa una nunc alios. alias alios habere mo¬
res potest. Quare si hoc te credis ab isto didi¬
cisse. quod anima non sit extraduce: utinã
id uere didicisses. Me tibi docendum libentis¬
sime traderem. Sed aliud est discere: aliud ui¬
deri sibi didicisse. Si gͦ te didicisse arbitraris
quod adhuc nescis: non plane didicisti. sed

Expanded text:
nes morum, qui repperiuntur in filiis, non ex annes morum, qui repperiuntur in filiis, non ex animae semine uenire disputat, consequens est quidem, ut hoc sentiant quicumque animae propaginem destruunt, sed nec illi qui hanc astruunt ibi constituunt pondus assertionis suae; uident enim et filios parentum dissimiles moribus, quod ideo fieri putant, quia et ipse unus homo plerumque suis moribus alios mores dissimiles habet non utique anima altera accepta, sed uita in melius uel in deterius commutata. ita dicunt non esse inpossibile, ut anima non habeat eos mores, quos habet illa ex qua propagata est, quando quidem ipsa una nunc alios, alias alios habere mores potest. quare si hoc te credis ab isto didicisse, quod anima non sit ex traduce, utinam id uere didicisses! me tibi docendum libentissime traderem; sed aliud est discere, aliud uideri sibi didicisse. si ergo te didicisse arbitraris quod adhuc nescis, non plane didicisti, sed
Abbreviated transcription (Latin):
est unius eiusdemq naturȩ: ȩqualis. coȩ¬
ternus. omnimodo similis. pariter ĩmu¬
tabilis. pariter inuisibilis. pariter in cor¬
poreus. pariter ds̃ : Hoc omnino qͦd pater
nisi quod filius ẽ ipse non pater:Si autẽ
manet quidem ipse integer ds̃. nec tam̃¬
de nullo uel de alio sed de se ipso adu̾sũ ali¬
quid indeterius creat. et de incorporeo dõ
corpus emanat: absit ut hoc catholicus
animus bibat: non enim est fluentũ fon¬
tis diuini: sed figmentũ cordis humani.
Iam uero quam inepte laboret. animam
quam putat ẽẽ corpoream uindicare apas¬
sionibus corporis. disputans de animȩ in¬
fantia. de paraliticis et oppressis animȩ sen¬
sibus. de amputatis membris corporis ab¬
sq animȩ sectione: non decum sed cum illo
potius agere debeo. Illi quippe insudan¬
dum ẽ. ut rationem reddat dictoꝵ suoꝵ: ne
de oꝑe iuuenis. uelle fatigare uideamur
grauitatem senis. Quod audem similitudi¬

Expanded text:
est unius eiusdemque naturae, aequalis, coaeest unius eiusdemque naturae, aequalis, coaeternus, omni modo similis, pariter inmutabilis, pariter inuisibilis, pariter incorporeus, pariter deus, hoc omnino quod pater, nisi quod filius est ipse, non pater? si autem manet quidem ipse integer deus nec tamde nullo uel de alio, sed de se ipso diuersum aliquid in deterius creat et de incorporeo deo corpus emanat, absit, ut hoc catholicus animus bibat! non enim est fluentum fontis diuini, sed figmentum cordis humani. lam uero quam inepte laboret animam, quam putat esse corpoream, uindicare a passionibus corporis disputans \'de animae infantia, de paralyticis et oppressis animae sensibus, de amputatis membris corporis absque animae sectione\', non tecum, sed cum illo potius agere debeo; illi quippe insudandum est, ut rationem reddat dictorum suorum, ne de opere iuuenis uelle fatigare uideamur grauitatem senis. quod autem similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ suam antequam mutetur inpeccati corpo¬
re: ipse mutat incorpus. Andicit quod ex
natura sua non mutat aliquid cum flacũ
facit: Non gͦ eum de se ipso facit. Non enĩ
aliud est ipse: aliud natura eius. Quis hoc
insanissimus opinctur: Quod si dicit ita
dm̃ de sua natura facere flatum ut ipse in¬
teger maneat: non inde quȩstio ẽ: s utrũ
quod non aliunde. nec de nichilo.sed de
illo ẽ. non hoc sit quod ille. idest eiusdẽ
naturȩ et essentiȩ. Nam et filio genito:. in¬
teger manet: sed quia eum genuit de se
ipso: non aliud genuit quam id quod ẽ
ipse. Excepto enim quod bominẽ assũp¬
sit. et uerbum caro factum ẽ: aliud ẽ qui¬
dem uerbum dei filius. sed non ẽ aliud:
Hoc ẽ alia ꝑsona est:sed non diuersa natura.
Et unde hoc. nisi quia non creatus ex alio.
uł ex nichilo: sed ex natus ex ipso est:slon
ut melior quamerat esset. sed omnino ut
esset: et quod ẽ ille unde natus ẽ esset.hoc

Expanded text:
ergo suam, antequam mutetur in peccati corpoergo suam, antequam mutetur in peccati corpore, ipse mutat in corpus. an dicit, quod ex natura sua non mutat aliquid, cum flatum facit? non ergo cum de se ipso facit; non enim aliud est ipse, aliud natura eius. quis hoc insanissimus opinetur? quodsi dicit ita deum de sua natura facere flatum, ut ipse integer maneat, non inde quaestio est, sed utrum quod non aliunde nec de nihilo, sed de illo est, non hoc sit quod ille, id est eiusdem naturae et essentiae. nam et filio genito integer manet; sed quia cum genuit de sc ipso, non aliud genuit quam id quod est ipse. excepto enim quod hominem assumpsit et uerbum caro factum est, alius est quidem uerbum dei filius, sed non est aliud; hoc est alia persona est, sed non diuersa natura. et unde hoc, nisi quia non creatus ex alio uel ex nihilo, sed natus ex ipso est, non ut melior quam erat esset, sed omnino ut esset et quod est ille, unde natus est, esset, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
apud inferos humicidum alimentũ. uel
tam exiguum mendicaret: cum rumoso
habitaculo iam careret. Incorporeum sa¬
ne dm̃ ẽẽ quod credit: gratulor eum hinc
saltem atertulliani deliramentis ẽẽ discre¬
tum. Ille quippe sicut animam: ita etiã
dm̃ corporeum eẽ contendit. A quo iste
in hoc dissentiens: mirabiliora ꝑsuadere mo¬
litur: dm̃ incorporeum non de nichilo face¬
re: sed de se ipso flatũ exhalare corporeum.
O doctrinam. cui omnis ȩtas aures subrigat:
quȩ homines annosos. quȩ deniq prbros
mereat᷑ habere discipulos. Legat legat in con¬
tione quod scripsit. Notos atq ignotos. do¬
ctos atq indoctos recitaturus inuitet. Seni¬
ores cum iuniorib conuenite. Quod nescie¬
batis discite: quod nunquam audieratis
audite. Ecce isto docente. non aliunde qͦd
aliquo modo ẽ. nec ex eo quod omnino ñ
ẽ. ds flatum creat: sed ex eo quod ipse ẽ
cum sit incorporeus: corpus sufflat. Naturã

Expanded text:
apud inferos humidum alimentum uel apud inferos humidum alimentum uel tam exiguum mendicaret, cum ruinoso habitaculo iam careret. Incorporeum sane deum esse quod credit, gratulor eum hinc saltem a Tertulliani deliramentis esse discretum; ille quippe sicut animam ita etiam deum corporeum esse contendit. a quo iste in hoc dissentiens mirabiliora persuadere molitur deum incorporeum non de nihilo facere, sed de se ipso flatum exhalare corporeum.s o doctrinam, cui omnis aetas aures subrigat, quae homines annosos, quae denique presbyteros mereatur habere discipulos legat, legat in contione quod scripsit, notos atque ignotos, doctos atque indoctos recitaturus inuitet. seniores cum iunioribus conuenite, quod nesciebatis discite, quod numquam audieratis audite. ecce isto docente non aliunde quod aliquo modo est nec ex eo quod omnino non est deus flatum creat, sed ex eo quod ipse est, cum sit incorporeus, corpus sufflat. naturam
Abbreviated transcription (Latin):
bitationi ꝓspicere: Nonne si camsenserit
aut tecto tremere. aut nutare pariete. aut
labare fundamine:destinas querit. stru¬
es congerit. quib imminentem possit rui¬
nam sedulo diligenterq fulcire: ne sub ꝑi¬
culo mansionis. discrimen uideatur pende¬
re mansuro: Ita gͦ et animã recognosce in¬
quit carnisue desiderare cibum: ex qua
ipsum congipit sine dubio desiderium.
Hec nempe ille iuuenis sua sensa uerbis
luculentissimis et sufficientissimis explica¬
uit: asserens non animȩ requiri alimenta.
sed corpori: cura quidem illius: sed tan¬
quam habitantis in domo. et moribun¬
de carnis imimnentes rumas. ꝓuida re¬
fectione fulcientis. Et illud gͦ explicet tͥ
quid anima illa diuitis riniturum destina¬
re cupiebat: quȩ mortale corpus iamutiq
non habebat: et tamen sitiebat. et aquȩ
stillam de digito pauꝑis requirebat. Habet
ubi se exerceat iste doctor senum. Querat
et inueniat si potuerit. cui rei anima illa

Expanded text:
bitationi prospicere? nonne, si eam senserit bitationi prospicere? nonne, si eam senserit aut tecto tremere aut nutare pariete aut labare fundamine, destinas quaerit, strues congerit, quibus inminentem possit ruinam sedulo diligenterque fulcire, ne sub periculo mansionis discrimen uideatur pendere mansoris ? ita ergo et animam recognosce, inquit, carni suae desiderare cibum, ex qua ipsum concipit sine dubio desiderium. haec nempe ille iuuenis sua sensa uerbis luculentissimis et sufficientissimis explicauit asserens non animae requiri alimenta, sed corpori, cura quidem illius, sed tamquam habitantis in domo et moribundae carnis inminentes ruinas prouida refectione fulcientis. et illud ergo explicet tibi, quid anima illa diuitis ruiturum destinare cupiebat, quae mortale corpus iam utique non habebat et tamen sitiebat et aquae stillam de digito pauperis requirebat. habet ubi se exerceat iste doctor senum; quaerat et inueniat, si potuerit, cui rei anima illa
Abbreviated transcription (Latin):
obsurduit: ut in illo pauꝑe qui post mortẽ
oblatus ẽ insinum abrahȩ. et in illo diuite
cuius infernus cruciatus exponit᷑ ista ñ au¬
diat. uł audita non credat: Sed nunqͥd te do¬
cuit quomͦ anima sine corpore de digito
pauperis aquȩ stillam desiderare potuerit:
cum ipse confessus sit alimenta corporea
non nisi propter fulciendas ruinas corrup¬
tibilis corporis sui animam querere: Uer¬
ba erus ista sunt. Nunquid quia anima in¬
quit aut cibum querit aut potum: ad ip¬
sam transire credimus pastum: Et paulo
post. Unde intelligitur inquit et ꝓbatur
non ad animam ꝑtinere ciborum sustenta¬
cula. sed ad corpus: cui etiam preter cibũ
ꝓcuratur similiratione uestitus: ut illi
necessarius uideatur pasturȩ suggestus:
cui competit et ipsos habere uestitus.
Hanc ille sententiam suam. satis euident̃
expositam. nonnulla etiam similitudi¬
ne illustrans: adiecit atq ait. Quid autẽ
putamus inquilinum quenquam suȩ ha¬

Expanded text:
obsurduit, ut in illo paupere, qui post mortem obsurduit, ut in illo paupere, qui post mortem ablatus est in sinum Abrahae, et in illo diuite, cuius infernus cruciatus exponitur, ista non audiat uel audita non credat ? sed numquid to docuit, quomodo anima sine corpore de digito pauperis aquae stillam desiderare potuerit, cum ipse confessus sit alimenta corporea non nisi propter fulciendas ruinas corruptibilis corporis sui animam quaerere? uerba eius ista sunt: numquid quia anima, inquit, aut cibum quaerit aut potum, ad ipsam transire credimus pastum? et paulo post: unde intellegitur, inquit, et probatur non ad animam pertinere ciborum sustentacula, sed ad corpus, cui etiam praeter cibum procuratur simili ratione uestitus, ut illi necessarius uideatur pasturae suggestus, cui conpetit et ipsos habere uestitus. hanc ille sententiam suam satis euidenter expositam nonnulla etiam similitudine inlustrans adiecit atque ait: quid autem putamus inquilinum quemquam suae ha
Abbreviated transcription (Latin):
cisti. sed hoc quid sit inquiro. An forte animã
non spm̃ esse sed corpus: Non quidem magnũ
doctrine xp̃ianȩ arbitror esse detrimentum:
ista nescire. Et si de corporum generibus sub¬
tiliter disputetur: hoc maiore difficultate.
quam utilitate ꝑdiscitur. Si autem dñs uo¬
luerit. ut ad illum ipsum iuuenẽ scribam
sicut desidero. ibi sciet fortasse dilectio tua
etiam hoc quod non te docuerit: si tamen
id te ab illo didicisse letaris. Sed nequid for¬
te aliud sit quod constat esse utile. et ad fi¬
dem necessariam ꝑtinere: peto rescribere ñ
graueris. Nam illud quod rectissime et ual¬
de salubriter credit. iudicari animas cũ de
corporib exierint. antequam ueniant ad
illud iudicium. quo eas oportet iam reddi¬
tis corporib iudicari. atq in ipsa inqua hic
uixerunt carne torqueri siue gloriari. hoc
itane tandem ipse nesciebas: Quis aduer¬
sus euangłium tanta obstinatione mentis

Expanded text:
cisti; sed hoc quid sit inquiro. an forte animam cisti; sed hoc quid sit inquiro. an forte animam non spiritum esse, sed corpus ? non quidem magnum doctrinae christianae arbitror esse detrimentum ista nescire et, si de corporum generibus subtiliter disputetur, hoc maiore difficultate quam utilitate perdiscitur. si autem dominus uoluerit, ut ad illum ipsum iuuenem scribam, sicut desidero, ibi sciet fortasse dilectio tua etiam hoc quam non te docuerit, si tamen id te ab illo didicisse laetaris. sed ne quid forte aliud sit, quod constat esse utile et ad fidem necessariam pertinere, peto rescribere non graueris. Nam illud, quod rectissime et ualde salubriter credit iudicari animas, cum de corporibus exierint, antequam ueniant ad illud iudicium, quo eas oportet iam redditis corporibus iudicari atque in ipsa, in qua hic uixerunt, carne torqueri siue gloriari, hoc itane tandem ipse nesciebas ? quis aduersus euangelium tanta obstinatione mentis
Abbreviated transcription (Latin):
nuꝑ accessit: tu in catholicis pastorib de¬
putaris. Nolumus ita curetur quȩ uenit ab
errore ad dominicũ gregem: ut prius pesti¬
fera contagione. disꝑdat oins ulcerosa pasto¬
rem. Quod si dicis hoc me ille non docuit.
nec huic errori eius ullo mͦ quamlibet diser¬
ti et ornati sermonis illectus suauitate con¬
sensi:ago ingentes dõ grãs: sed quero unde
illi caput exosculatus ut dicitur grãs ege¬
ris te didicisse: quod usq ad auditam dispu¬
tationem illius ignorabas. Aut si falsũ est
hoc te fecisse. atq didicisse: hoc ipsum peto
nobis intimare digneris: ut inanis rumor.
tuis litteris refellatur. Si autemuerum ẽ.
illa humilitate homini egisse te gr̃as: gau¬
deo quidem. si te illud non docuit. qđ suꝑiꝰ
quam sit detestandum. cauendumq mon¬
straui. Et non reprehendo quod gratus fue¬
ristanta humilitate doctorr. si aliquid ali¬
ud disputante illo. uerum atq utile didi¬

Expanded text:
nuper accessit, tu in catholicis pastoribus denuper accessit, tu in catholicis pastoribus deputaris. nolumus ita curetur quae uenit ab errore ad dominicum gregem, ut prius pestifera contagione disperdat ouis ulcerosa pastorem. Quodsi dicis: \'hoc me ille non docuit nec huic errori eius ullo modo quamlibet diserti et ornati sermonis inlectus suauitate consensi\', ago ingentes deo gratias. sed quaero, unde illi caput exosculatus, ut dicitur, gratias egris te didicisse quod usque ad auditam disputationem illius ignorabas aut, si falsum est hoc te fecisse atque dixisse, hoc ipsum peto nobis intimare digneris, ut inanis rumor tuis litteris refellatur. si autem uerum est illa humilitate homini egisse te gratias, gaudeo quidem, si te illud non docuit, quod superius quam sit detestandum eauendumque monstraui, et non reprehendo, quod gratus fueris tanta humilitate doctori, si aliquid aliud disputante illo uerum atque utile didi
Abbreviated transcription (Latin):
cisse uel facere animas quod absit existi¬
mas: hoc quidem ab isto didicisti:sed non
tibi gratulor. neq blandior. longe cum illo
a fide catholica exorbitasti. Tolerabilius enĩ
quod quidem falsum ẽ. tamen ut dixi tole¬
rabilius exaliqua alia creatura. quam qui¬
dem iam fecerat ds̃. quam ex dei natura an¬
mam conditam crederes: ut quod ẽ muta¬
bilis. quod peceat. quod fit impia. qͦd etiã
si impia ꝑdurauerit in fine sine fine dam¬
nabitur: non ad dei naturam cum horren¬
da blasphemia referatur. Abice frater. abice
obsecro istam non plane fidem. sed execran¬
de impietatis errorem: ne homo grauis se¬
ductus a iuuene. et alaico prb̃r. cum istam
catholicam fidem esse arbitraris: de nume¬
ro fidelium quod ate auertat dñs eximaris
Non enim sic tecum agendum ẽ ut cũ illo:
aut ea uenia tuus iste tam horrendus. qua
iuuenis illius. licet ab illo adte transiert
error ẽ dignus. Ille ouili catholico sanandꝰ

Expanded text:
cisse uel facere animas — quod absit! — existicisse uel facere animas — quod absit! — existimas, hoc quidem ab isto didicisti, sed non tibi gratulor neque blandior; longe cum illo a fide catholica exorbitasti. tolerabilius enim — quod quidem falsum est, tamen, ut dixi, tolerabilius — ex aliqua alia creatura, quam quidem iam fecerat deus, quam ex dei natura animam conditam crederes, ut, quod est mutabilis, quod peccat, quod fit impia, quod etiam, si impia perdurauerit in fine, sine fine damnabitur, non ad dei naturam cum horrenda blasphemia referretur. abice, frater, abice, obsecro, istam non plane fidem, sed exsecrandae impietatis errorem, ne homo grauis seductus a iuuene et a laieo presbyter, cum istam catholicam fidem esse arbitraris, de numero fidelium — quod a te auertat dominus eximaris. non enim sic tecum agendum est ut cum illo aut ea uenia tuus iste tam horrendus qua iuuenis illius, licet ab illo ad te transierit, error est dignus. ille ouili catholico sanandus
Abbreviated transcription (Latin):
Si hȩc cum catholico loquor. magis cõmo¬
nens quam docens:neq enim esse tibi ar¬
bitror noua uel audita quidem et antea. ñ
tamen credita: sed ut existimo sic legis epi¬
stolam meam. ut hic agnoscas etiam fidem
tuam. quȩ nobis in catholica ȩccłia dno
donante communis ẽ:siergo hȩc ut dice¬
re ceperam cum catholico loquor: unde ob¬
secro credis esse animam. non uniuscuiꝰq
nr̃m dico. sed primam primo illi homini da¬
tam: Si ex nichilo. et factam tamen. insuffla¬
tamq adeo: id credis quod ego. Si autẽ ex aliqͣ
alia creatura. que unde anima fieret tanꝗͣ
materies subiacebat artifici dõ. sicut puliuis
unde fieret adam. uel costa eiꝰ unde eua. ł
sicut aquȩ unde pisces et uolucres. uł sicut
t̾ra unde animalia quȩq terrestria: non ẽ
catholicum. non ẽ uerum. Quod si neq ex
nichilo neq ex alia quacunq creatura.
sed ex semet ipso dm̃. hoc ẽ ex natura sua fe¬

Expanded text:
Si haec cum catholico loquor magis commoSi haec cum catholico loquor magis commonens quam docens — neque enim esse tibi arbitror noua uel audita quidem et antea, non tamen credita, sed, ut existimo, sic legis epistulam meam, ut hic agnoscas etiam fidem tuam, quae nobis in catholica ecclesia domino donante communis est —, si ergo haec, ut dicere coeperam, cum catholico loquor, unde, obsecro, credis esse animam, non uniuscuiusque nostrum dico, sed primam primo illi homini datam? si ex nihilo et factam tamen insufflatamque a deo, id credis quod ego; si autem ex aliqua alia creatura, quae unde anima fieret tamquam materies subiacebat artifici deo, sicut puluis, unde fieret Adam, uel costa eius, unde Eua, uel sicut aquae, unde pisces et uolucres, uel sicut terra, unde animalia quaeque terrestria, non est catholicum, non est uerum. quodsi neque ex nihilo neque ex alia quacumque creatura, sed ex semet ipso deum, hoc est ex natura sua fe
Abbreviated transcription (Latin):
ex ipso est: aut genita est ab illo. aut ꝓce¬
est eiusdemq naturȩ. Nam hȩc tria unũ
sunt: et singulum quidq ds̃: et simul
omnia unus ds̃: immutabilis. sempiternꝰ:
sine temporis ullo mnitio: siue termino.
At uͦ illa natura quȩ facta ẽ: creatura nun¬
cupatur. Creator autem ds̃: illa scilicet tri¬
nitas. Creatura gͦ ita eẽ dicitur ex deo: ut
non ex eius natura facta sit. Ex illo enĩ pro¬
pterea dicitur. quia ipsum auctorem ha¬
bet ut sit: non ita ut ab illo nata sit. uel
ꝓcesserit: sed ab illo creata. condita. facta
sit: partim ex nulla alia id est omnino ex
nichilo. sicut cęlum et tra. uel potius uni¬
uerse mundanȩ molis uniuersa cũ mun¬
do concreata materia: partim uͦ ex alia
iam creata. atq existente natura. sicut
uir ex limo. mulier ex uiro. ex parentib
homo. creatura tamen omnis ex dõ: sed
creante. uł ex nichilo. uł exaliquo: ñ
autem gignente uł ꝓducente de se ipso.

Expanded text:
ex ipso est, aut genita est ab illo aut proceex ipso est, aut genita est ab illo aut procenitas unius est eiusdemque naturae; nam haec tria unum sunt et singulum quidque deus et simul omnia unus deus inmutabilis, sempiternus, sine temporis ullo initio siue termino. at uero illa natura, quae facta est, creatura nuncupatur, creator autem deus, illa scilicet trinitas. creatura ergo ita esse dicitur ex deo, ut non ex eius natura facta sit; ex illo enim propterea dicitur. quia ipsum auctorem habet ut sit, non ita, ut ab illo nata sit uel processerit, sed ah illo creata, condita, facta sit, partim ex nulla alia, id est omnino ex nihilo, sicut caelum et terra uel potius uniuersae mundanae molis uniuersa cum mundo concreata materia, partim uero ex alia iam creat\'a atque exsistente natura, sicut uir ex limo, mulier ex uiro, ex parentibus homo, creatura tamen omnis ex deo, sed creante uel ex nihilo uel ex aliquo, non autem gignente uel producente de se ipso.
Abbreviated transcription (Latin):
filium et sp̃m sc̃m. unius ciusdemq ẽẽ natu¬
rȩ. Parum gͦ ẽ. ut non dicamus animã eẽ par¬
tem dei: sed hoc etiam opus ẽ. ut dicamus
non cam et dm̃i. unius eiusdemq ẽẽ natu¬
rȩ. Unde ille recte quidem ait. genus dei ẽẽ¬
animas. munere non natura: ac ꝑ hoc ñ
omniũ sed fidelium. Sed rursus ad id qͦd
declinauerat deuolutus ẽ: et dm̃ atq ani¬
mam eiusdem dixit ẽẽ naturȩ: non quidẽ
his uerbis: sed aꝑta manifestaq sententia.
Cum enim animam ita ẽẽ dicit ex deo. ut
eam nec ex alia natura. nec ex nichilo. s ex
semet ipso creauerit: quid ꝑsuadere conat᷑.
nisi id quod aliis uerbis negat. animã scili¬
cet eiusdem cuiꝰ ds̃ ẽe naturȩ : Omnis qͥp¬
penatura uł deus est. qui nullum habet
auctorem: uel ex deo ẽ. quia ipsum habet
auctorem. S quȩ habet auctorem dm̃
ex quo est: aliqua facta non est.aliqua fa¬
cta est. Porro quȩ facta non est. et tamen

Expanded text:
Filium et Spiritum sanctum unius ejusdemque esse natuFilium et Spiritum sanctum unius ejusdemque esse naturae. Parum est ergo ut non dicamus animam esse partem Dei: sed hoc etiam opus est ut dicamus, non eam et Deum unius ejusdemque esse naturae. Unde ille recte quidem ait, « genus Dei eanimas munere, non natura\' ac per hoc non omnium, sed fidelium; sed rursus ad id quod declinauerat deuolutus est et deum atque animam eiusdem dixit esse naturae, non quidem his uerbis, sed aperta manifestaque sententia. cum enim \'animam ita esse\' dicit \'ex deo, ut eam nec ex alia natura nec ex nihilo, sed ex semet ipso creauerit\', quid persuadere conatur nisi id quod aliis uerbis negat, animam scilicet eiusdem cuius deus est esse naturae? omnis quippe natura uel deus est, qui nullum habet auctorem, uel ex deo est, quia ipsum habet auctorem. sed quae habet auctorem deum, ex quo est, aliqua facta non est, aliqua facta est. porro quae facta non est et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ticus: et blasphemator horrendus. Nullo mͦ
tamen etiam id de te existimauerim: qͦd ho¬
mo catholicus neq contemptibilis prb̃r.
animȩ naturam portionẽ deisentiebas ẽẽ.
Unde fateor dilectioni tuȩ:timeo ne forte
hocte iste docuerit: quod potius sit contͣ¬
rium ei fidei quam tenebas. Sicut cñi ñ ar¬
bitror te unquam in catholica fide animã
credidisse dei ẽẽ portionem. ut ullo modo
anime et dei eandem eẽ naturam: ita metuo
ne forte consenseris huic homini. qͦd ani¬
mam ds̃ non de nichilofecerit:sed ita ex
ipso sit. ut ab ipso emanauerit. Hoc enim
etiam uerbum iste posuit inder cetera: qͥbus
in hac questione. ad immane p̃cipicium
ex orbitauit. Aut uͦ hoc si te docuit: nolo
me doceas: Immo etiam uolo ut quod di¬
diceras. ipse dediscas. Parum ẽ enim ñ cre¬
dere. neq dicere quod pars dei sit anima.
Neq cuim et filium et sp̃m sc̃m partem dei
esse dicimus: et tamen dicimus patrem et

Expanded text:
ticus et blasphemator horrendus. nullo modo ticus et blasphemator horrendus. nullo modo tamen etiam id de te existimauerim, quod homo catholicus neque contemptibilis presbyter animae naturam portionem dei sentiebas esse. unde, fateor dilectioni tuae, timeo, ne forte hoc te iste docuerit, quod potius sit contrarium ei fidei quam tenebas. Sicut enim non arbitror te umquam in catholica animam credidisse dei esse portionem uel ullo modo animae et dei eandem esse naturam, ita metuo, ne forte consenseris huic homini, \'quod animam deus non de nihilo fecerit, sed ita ex ipso sit, ut ab ipso emanauerit\'; hoc enim etiam uerbum iste posuit inter cetera, quibus in hac quaestione ad immane praecipitium exorbitauit. at uero hoc si te docuit, nolo me doceas; immo etiam uolo ut quod didiceras ipse dediscas. parum est enim non credere neque dicere quod pars dei sit anima — neque enim et filium uel spiritum sanctum partem dei esse dicimus, et tam
Abbreviated transcription (Latin):
tequam istum audires. unum atq: idem pu¬
tabas ẽẽ quo album nigrumq discernit᷑. qd
nobiscum uident etiam passeres: et quo iustũ
atq iniustum diuidicatur: quod uidebat to¬
bis etiam carnis luminib ꝑditis. Hoc si ita
est: profecto quando audiebas uł legebas
illumina oculos meos ne unquam obdormi¬
am in mortẽ: non nisi carnis oculos cogita¬
bas. Aut si hoc obscurum ẽ:certe quando il¬
lius apłi recolebas. illuminatos oculos cor¬
dis ur̃iꝰ: nos sub fronte et supra buecas cor
Habere credebas. Absit ut de te hoc sentiam.
Neq hoc te igitur iste docuit. Aut si forte an¬
te huius doctrinam quam modo te inuenis¬
se letaris.animȩ naturam dei putabas esse
portionem:hoc plane cum horrendo ꝑicu¬
lo falsum ẽẽ nesciebas. Et si ab isto didicistiqͦd
anima portio dei non sit:age deo gr̃as quan¬
tas potes: quod non ante quam hoc didicisti.
de corpore existi. Exisses enim magnus here¬

Expanded text:
tequam istum audires, unum atque idem putequam istum audires, unum atque idem putabas esse, quo album nigrumque discernitur, quod nobiscum uident etiam passeres, et quo iustum atque iniustum diiudicatur, quod uidebat Tobis etiam carnis luminibus perditis. hoc si ita est, profecto, quando audiebas uel legebas: in inlumina oculos meos, ne umquam obdormiam in mortem. non nisi carnis oculos cogitabas. aut si hoc obscurum est, certe, quando illud apostoli recolebas : inluminatos oculos cordis uestri, nos sub fronte et supra buccas cor habere credebas. absit, ut de te hoc sentiam; neque hoc te igitur iste docuit. Aut si forte ante huius doctrinam, quam modo te inuenisse laetaris, animae naturam dei putabas esse portionem, hoc plane cum horrendo periculo falsum esse nesciebas. et si ab isto didicisti, quod anima portio dei non sit, age deo gratias, quantas potes, quod non, antequam hoc didicisti, de corpore existi; exisses enim magnus here
Abbreviated transcription (Latin):
pe et sp̃s intelligit᷑: itemq aliquando utrũ¬
q nomine sp̃s dici. sicuti ẽ. et inclinato capi¬
te tradidit sp̃m. ubi et anima necesse ẽ intelli¬
gatur. et utrunq unius ẽẽ substantiȩ: Puto
qd ista iam sciebas.Si autem nesciebas: non
te aliquid quod magno ꝑiculo nescitur. di¬
dicisse scias. Et siquid hinc subtilius dĩpu¬
tandum ẽ: melius cum ipso agit᷑ cuiꝰ iam no¬
uimus et eloquium: utrum cum dicit᷑ ani¬
ma ita ut simul intelligatur et sp̃s. utrunq
anima sit. sp̃s autem aliquid animȩ sit: an
sicut ei uisum ẽ a parte totum appelletur
hoc nomine: siue etiam utrunq sp̃s sit. pars
uͦ eius sit quȩ proprie dicitur anima:an et hoc
placet. Uerum ita ut dixi: et subtilit̃ disse¬
runtur: et sine ullo. uel certe sine magno
ꝑiculo nesciuntur. Itemq alios cẽ corporis.
alios autem animȩ sensus. mirorsi iste de
docuit: et tu homo id etatis et honoris. an¬

Expanded text:
pe et spiritus intelligitur. Itemque aliquando utrumpe et spiritus intelligitur. Itemque aliquando utrumque nomine spiritus dici, sicuti est, Et inclinato capite tradidit spiritum ? ubi et anima necesse est intelligatur. Et utrumque unius esse substantiae? Puto quod ista jam sciebas. Si autem nesciebas, non te aliquid quod magno periculo nescitur, didicisse scias. Et si quid hinc subtilius disputandum est, melius cum ipso agitur, cujus jam novimus et eloquium: utrum cum dicitma, ita ut simul intellegatur et spiritus, utrumque anima sit, spiritus autem aliquid animae sit, an, sicut ei uisum est, a parte totum appelletur hoc nomine, siue etiam utrumque spiritus sit, pars uero eius sit, quae proprie dicitur anima, an et hocplacet. uerum ista, ut dixi, et subtiliter disseruntur et sine ullo uel certe sine magno periculo nesciuntur. Itemque alios esse corporis, alios autem animae sensus, miror, si iste te docuit; et tu homo id aetatis et honoris, an
Abbreviated transcription (Latin):
laici senex prb̃r osculatus. didicisse te qđ
ignorabas grãs egeris. Ubi quidem ñ in¬
probo humilitatem tuam: immo uͦ etiam
laudo quod honorasti doctorem tuũ: nec
hominem sed ipsam quȩ tibi ꝑ illum lo¬
qui dignata ẽ ucritatem: si tam̃ potueris
demonstrare quid ꝑ illum ueritatis acce¬
peris. Uellem itaq rescriptis tuis. quid te
docuerit me doceres. Absit enm ut erube¬
scam aprb̃o discere:si alaico tu non erubu¬
isti. p̃dicanda et imitanda humilitate. si
ab eo didiceris nosse cupio: ut si iam sciebam.
gͣtuler ꝓte. si autem nesciebã discã ꝑ te. Itane
tu ignorabas duo quedam esse animã et sp̃m.
scd̃m id quod scriptum ẽ. ab soluisti aspũ meo
animam meam. et utrunq ad naturam ho¬
minis ꝑtinere. ut totus homosit sp̃s. et ani¬
ma et corpus. s aliquando duo ista simul
nomine animȩ nuncupari.quale ẽ illud.
et factus ẽ homo manimam uiuã: ibi quip¬

Expanded text:
laici presbyter osculatus didicisse te quod laici presbyter osculatus didicisse te quod ignorabas gratias egeris. ubi quidem non inprobo humilitlaudo quod honorasti doctorem tuum: nec hominem, sed ipsam quae tibi per illum loqui dignata est veritatem; si tamen potueris demonstrare, quid per illum veritatis acceperis. Vellem itaque rescriptis tuis, quid te docuerit, me doceres. Absit enim ut erubescam a presbytero discere, si a laico tu non erubuisti, praedicanda et imitanda humilitate, si ab eo didiceris, nosse cupio, ut si jam id sciebam, gratuler pro te; si autem nesciebam, discam per te. Itane tu ignorabas duo quaedam esse, animam et spiritum, secundum id quod scriptum est, Absolvisti ab spiritu meo animam meam ? Et utrumque ad naturam hominis pertinere, ut totus homo sit spiritus et anima et corpus: sed aliquando duo ista simul nomine animae nuncupari, quale est illud, Et factus est homo in animam vivam ? Ibi quip
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ dilectissimo fr̃i. et cõ¬
presbitero petro:augusti¬
nus ep̃e in domino salutẽ
Puenerunt ad me duoli¬
bri uincentii uictoris. qͦs
ad tuam scĩtatem scripsit. mittente mͥ eos
fr̃e nrõ renato:homine quidem laico: sed
ꝓ sua fide et corum quos diligit prudent̃
religioseq sollicito. Quibus lectis: uidi ho¬
minem insermone quidem ñ solũ usq ad
sufficientiam. uerũetiam usq ad redun¬
dantiam ꝓfluentem: sed inreb de quib
loqui uoluit: nondum sicut oportet in¬
structum. Quodsicifuerit dño donante col¬
latum: poterit eẽ utilis pluribus. Habet
enim non minimũ facultatis. qua possit
explicare atq ornare quȩ sentit:sipͥus dec
oꝑam recta sentire. Uald̃e quippe sunt
noxia praua diserta: quia hominib minꝰ
eruditis. eoquod diserta sunt. uident᷑ et
uera. Quomodo autem cosdem libros ipse
acceperis nescio: ueruntamen siuerũ est
quod audiur: diceris eis recitatis ita exi¬
luisse leticia: ut caput iuuenis illius et

Expanded text:
no dilectissimo fratri et eompresbytero Petro Augustinus episcopus in domino salutem. Peruenerunt ad me duo libri Vincentii Victoris, quos ad tuam sanctitatem scripsit, mittente mihi eos fratre nostro Renato, homine quidem laico, sed pro sua fide et eorum quos diligit prudenter religioseque sollicito. quibus lectis uidi hominem in sermone quidem non solum usque ad sufficientiam, uerum etiam usque ad redundantiam profluentem, sed in rebus, de quibus loqui uoluit, nondum sicut oportet instructum; quod si ei fuerit domino donante conlatum, poterit esse utilis pluribus. habet enim non minimum facultatis, qua possit explicare atque ornare quae sentit, si prius det operam recta sentire. ualde quippe sunt noxia praua diserta, quia hominibus minus eruditis eo quod diserta sunt uidentur et uera. quomodo autem eosdem libros ipse acceperis nescio; uerum tamen, si uerum est quod audiui, diceris eis recitatis ita exiluisse laetitia, ut caput iuuenis illius senex et
Abbreviated transcription (Latin):
te existimes approbatum:quia cernis non
fuisse contemptum.Non enim sequendum
sed corrigendum te diligo. Et qm̃ nec corri¬
gi posse despero:nolo mireris me contem¬
nere non posse quem diligo. Si enĩ ante¬
quam nobis communicares diligere debui
ut esses catholicus: quantomagis te iam
communicantẽ debeo diligere ne sis no¬
uus hereticus. et ut sis talis catholicus. cui
resistere nullus possit hereticus: Quantũ¬

Expanded text:
te existimes adprobatum, quia cernis non te existimes adprobatum, quia cernis non fuisse contemtum; non enim sequendum, sed corrigendum te diligo. et quoniam nec corrigi posse despero, nolo mireris me contemnere non posse quem diligo. si enim te, antequam nobis eommunieares, diligere debui, ut esses catholicus, quanto magis te iam communicantem diligere debeo, nc sis nonus hereticus et ut sis talis catholicus, cui resistere nullus possit hereticus! quantu
Abbreviated transcription (Latin):
quid est nisibibere: S p̃dixit dñs de fi¬
delib suis: quod et si mortiferum quid
biberint. non eis nocebit. Ac ꝑhoc qͥ cũ
iudicio legunt. et scđm regulam fidei ap¬
probanda approbant. et improbant i¬
probanda: etiam si non commendant me¬
moriȩ quȩ improbanda dicuntur: nulla
uenenata sententiarũ prauitade ledunt᷑.
Hȩc me grauitatem et religionem tuam.
siue mutua. siue preuia caritate monuis¬
se uł commonuisse minime penitebit:
dno miserante quomͦ libet accipias quod
tibi p̃rogandum putaui. Agam uͦ uberes
grãs ei de cuiꝰ misericordia saluberrimũ est
fidere:si abhis prauitatibus et erroribus
quos ex libris huius hominis ostendere
his litteris potui: alienam atq integram fi¬
dem tuam. uł inuenerit epła ista uel fecerit:
fili dilectissime uictor uolo:
Ci te contemnerem.nequa¬
quam id me fuisse facturum. Nec idõ tam̃
humilitate nr̃a sic abutaris: ut propterea

Expanded text:
quid est nisi bibere? sed praedixit dominus de fiquid est nisi bibere? sed praedixit dominus de fidelibus suis, quod etsi mortiferum quid biberint, non eis nocebit. ac per hoc qui eum iudicio legunt et secundum regulam fidei adprobanda adprobant et inprobant inprobanda, etiamsi commendant memoriae quae inprobanda dicuntur, nulla uenenata sententiarum prauitate laeduntur. haec me grauitatem et religionem tuam siue mutua siue praeuia caritate monuisse uel commonuisse minime paenitebit domino miserante, quomodolibet accipias, quod tibi praerogandum putaui. agam uero uberes ei gratias, de cuius misericordia saluberrimum est fidere, si ab his prauitatibus et erroribus, quos ex libris huius hominis ostendere his litteris potui, alienam atque integram fidem tuam uel inuenerit epistula ista uel fecerit. fili dilectissime Victor, uolo, si te contemnerem, nequaquam id me fuisse facturum. nec ideo tamen humilitate nostra sic abutaris, ut propterea
Abbreviated transcription (Latin):
dari est paratior. si non defuerit emendator.
quam tu:si uł sciens irridenter condemnis
errantem. uł nesciens pariter sectaris erro¬
rem. Omnia itaq in eisdem libris adte scͥp¬
tis et tibi traditis. sobrie uigilanterq con¬
sidera: et plura quam ego inuenies fortas¬
se culpanda. Et quecunq ibisunt appro¬
banda atq laudanda: siquid in eis re¬
uera forsitan ignorabas. atq isto disseren¬
te didicisti: euidenter ꝓfitere quid illud
sit: et de hoc te grãs egisse. non de his
quȩ illic improbanda tam multa sunt
om̃s nouerint. qui uel recitante illo tecũ
simul audierunt. uł eosdem postea libros
legerunt: ne in eius ornato eloquio tanqͣ.¬
in precioso poculo te inuitante. et si non bi¬
bente uenenum bibant: si tu quid inde bi¬
beris. et quid non biberis nesciunt: et pro¬
pter laudem tuam omnia illic bibenda sa¬
lubriter arbitrant᷑. Quamuis et audire et
legere. et quȩ dicta sunt haurire memoria:

Expanded text:
dari est paratior, si non defuerit emendator, dari est paratior, si non defuerit emendator, quam tu, si uel sciens inridenter contemnis errantem uel nesciens pariter sectaris errorem. omnia itaque in eisdem libris ad te scriptis et tibi traditis sobrie uigilanterque considera, et plura quam ego inuenies fortasse culpanda. et quaecumque ibi sunt adprobanda atque laudanda, si quid in eis reuera forsitan ignorabas atque isto disserente didieisti, euidenter profitere quid illud sit, ut de hoc te gratias egisse, non de his quae illic inprobanda tam multa sunt, omnes nouerint, qui uel recitante illo tecum simul audierunt uel eosdem postea libros legerunt, ne in eius ornato eloquio tamqin pretioso poculo te inuitante etsi non bibente uenenum bibant, si tu quid inde biberis et quid non biberis nesciunt et propter laudem tuam omnia illic bibenda salubriter arbitrantur. quamuis et audire et legere et quae dicta sunt haurire memoria
Abbreviated transcription (Latin):
nentia sollicitent et offendant: contextam
paginȩ seriempollice seuero discerpe:me¬
q huius censionis exꝑte. puni atramen¬
ta. quȩ indigna eloquia significauerunt:
ne hac occasione et tuum erga me iudici¬
um quo michi uehementer indulges. et
mee quȩ latebant ineptiȩ rideantur. Isto
gͥ cum ille suos libros et initio p̃munierit.
et termino communicauerit. atq tuis
humeris imposuerit onus religiosum
correctionis et emendationis suȩ: hoc
apud te inueniat quod peciuit: ut emendes
eum iustus in miscricordia. et arguas eũ:
oleum autem peccatoris quo impinguet᷑
caput eius. absit amanibus atq osculis
tuis: idest assentatio indecens adulantis.¬
et deceptoria lentudo blandientis. Quod¬
si emendare negligis cum uideas emendan¬
dum: aduersus caritatem facis.Si autem
tibi emendandus propterea non uidetur
quia putas eum recte ista sensisse: aduersꝰ
ueritatem sapis. Et ideo ille melior qͥemen¬

Expanded text:
nentia sollicitent et offendant, contextam nentia sollicitent et offendant, contextam paginae seriem pollice seuero discerpe meque huius censionis experte puni atramenta quae indigna eloquia signauerunt, ne hac occasione et tuum erga me iudicium, quo mihi uehementer indulges, et meae quae latebant ineptiae rideantur. Isto igitur cum ille suos libros et initio praemuniuerit et termino communiuerit atque tuis humeris inposuerit onus religiosum correctionis et emendationis suae, hoc apud te inueniat quod petiuit, ut emendes eum iustus in misericordia et arguas cum ; oleum autem peccatoris, quo inpinguetur caput eius, absit a manibus atque . osculis tuis, id est assentatio indecens adulantis deceptoria lenitudo blandientis. quodsi emendare neglegis cum uideas emendandum, aduersus earitatem facis; si autem tibi emendandus propterea non uidetur, quia putas eum recte ista sensisse, aduersus ueritatem sapis. et ideo ille melior, qui emen
Abbreviated transcription (Latin):
tu: quia in exordio primi sui libri. modeste
atq humiliter p̃locutus ẽ dicens. Cum ti¬
bi parere desidero: notam p̾sumptionis in¬
curri. Et paulopost. Quandoquidem inqͥt
nec michi ipse sim credulus ea quȩ dixero
posse probari:studeamq semꝑ etiam pro¬
priam sententiam non tueri. si improbalis
detegatur: et sit michi cordi proprio dam¬
nato iudicio meliora magis. et quȩ sint
ueriora sectari. Nam ut est optimi propo¬
siti. laudandiq consilii. facile ad ueriora
transduci: ita improbi obstinatiq iudicii
est. nolle citius ad tramitem rationis in¬
flecti. Hec quippe ille si ueraciter dixit.
atq ut locutus est sentit: magne ꝓfecto
spei animum gerit. Item infine libri sedi.
sec putes inquit ad inuidiam tuam for¬
sitan reuocandum: cum intua dictoꝵ meoꝵ
constituam potestate iudiciũ. Ac ne forte
cuiusquam curiosi lectoris obtutus. inder
illicitas fibras elementoꝵ uestigia rema¬

Expanded text:
tu. Quia in exordio primi sui libri modeste tu. Quia in exordio primi sui libri modeste atque humiliter praelocutus est, dicens: « Cum tibi parere desidero, notam praesumptionis incurro. » Et paulo post: « Quandoquidem, » inquit, « nec mihi ipse sim credulus, ea quae dixero posse probari; studeamque semper etiam propriam sententiam non tueri, si improbabilis detegatur; et sit mihi cordi, proprio judicio damnato, meliora magis et quae sint veriora sectari. Nam ut est optimi propositi laudandique consilii, facile ad veriora transduci, ita inprobi obstinatique iudicii est nolle citius ad tramitem rationis inflecti. haec quippe ille si ueraciter dixit atque ut locutus est sentit, magnae profecto spei animum gerit. item in fine libri secundi: nec putes, inquit, ad inuidiam tuam forsitan reuocandum, cum in tua dictorum meorum constituam potestate indicium. ac ne forte cuiusquam curiosi lectoris obtutus inter inlitas fibras elementorum uestigia rema
Abbreviated transcription (Latin):
paruuloꝵ qui ex nascunt᷑ ex impiis et inter
impios moriunt᷑: non quib homines ꝑ bap¬
tismum cum uelint subuenire non possunt:
sed de quib baptirandis nemo potuit uel
poterit cogitare: nec quisquam proeis ob
tulit uel oblaturus est sacrificium. qͦd iste
etiam pro non baptiratis censuit offerendũ:
quid diceret non inuenit. De quibus si fue¬
rit interrogatus eoꝵ animȩ quid merue¬
rint. ut illas ds̃ nec abluendas baptismo
nec expiandas xp̃i corporis et sanguinis
sacrificio. et ineternum damnandas car¬
ni inserat peccatrici: aut omnino herebit.
et ei nr̃a cunctatio uł sero placebit: aut si¬
mul pro omnib paruulis qui toto orbe ter¬
rarum sine xp̃iano baptismate moriuntur.
etiam eoꝵ nominibus tacitis. qm̃ nesciunt᷑.
in ȩccłia xp̃i non incorporatis corpori xp̃i
ate frater: ut hȩc tibi placeant. Absit ut ista
uel didicisse te gaudeas: uł docere p̾sumas.
Alioquin longe melior inuenietur ipse quã

Expanded text:
paruulorum, qui nascuntur ex impiis et inter paruulorum, qui nascuntur ex impiis et inter impios moriuntur, non quibus homines per baptismum, cum uelint, subuenire non possunt, sed de quibus baptizandis nemo potuit uel poterit cotulit vel oblaturus est sacrificium, quod iste etiam pro nobis baptizatis censuit offerendum, quid diceret non invenit. De quibus si fuerit interrogatus, eorum animae quid meruerint, ut illas Deus nec abluendas Baptismo, nec expiandas Christi corporis et sanguinis sacrificio, et in aeternum damnandas carni inserat peccatrici; aut omnino haerebit, et ei nostra cunctatio vel sero placebit, aut simul pro omnibus parvulis, qui toto orbe terrarum sine christiano Baptismate moriuntur, etiam eorum nominibus tacitis, quoniam nesciuntur in Ecclesia Christi, non incorporatis corpori Christi, a te, frater, ut haec tibi placeant, absit ut ista vel didicisse gaudeas, vel docere praesumas: alioquin longe melior invenietur ipse quam
Abbreviated transcription (Latin):
et unde grãs egeris:nondum scio. Manet
quippe illa questio sicut erat. in qua querit᷑
de animarum origine. utrum illas ds̃ ex
propagine illius unius quam pͥmo insus¬
flauit homini. an ex flatu suo sicut pͥmũ
homini. det. faciat. fingat hominib: quas
eum dare. facere. fingere. fides xp̃iana non
dubitat. Quam questionem iste cũ soluere
conaretur. nec uires suas intueretur. destru¬
ens animarum propaginem. et asserens eas
puras ab omni contagione peccati non de
nichilo sed de se ipso insufflare ereatorem.
et naturam dei mutabilitatis opprobrio.
quod necesse non fuerat infamauit: et dũ
uult reddere rationem. ne ds̃ credatur in¬
iustus. si puras ab omni peccato animas.
etiam illas quas xp̃iana regeneratione
non redimit. uinculo peccati originalis
innectit: ea dixit: quȩ de nolo docuerit.
Tantum enim salutis et felicitatis non bap¬
tiratis paruulis tribuit: quantum nec pela¬
giana heresis potuit. Et tamen de tot milib

Expanded text:
et unde gratias egeris, nondum scio. manet et unde gratias egeris, nondum scio. manet quippe illa quaestio, sicut erat, in qua quaeritur de animarum origine, utrum illas deus ex propagine illius unius, quam primo insufflauit homini, an ex flatu suo, sicut primo homini, det, faciat, fingat hominibus, quas eum dare, facere, fingere fides christiana non dubitat. quam quaestionem iste cum soluere conaretur nec uires suas intueretur, destruens animarum propaginem et asserens \'eas puras ab omni contagione peccati\' non de nihilo, sed \'de se ipso insufflare creatorem\' et naturam dei mutabilitatis obprobrio, quod necesse non fuerat, infamauit et, dum uult reddere rationem, ne deus credatur iniustus, si puras ab omni peccato animas, etiam illas, quas christiana regeneratione non redimit, uinculo peccati originalis innectit, ea dixit quae te nolo docuerit. tantum enim salutis et felicitatis non baptizatis paruulis tribuit, quantum nec Pelagiana heresis potuit. et tamen de tot milibus
Abbreviated transcription (Latin):
it enim dici aiunt. qm̃ de uiro suo caro eiꝰ
sumpta ẽ: si non tota mulier id est cũ anima.
sed sola caro sumeretur ex uiro. Porro autẽ
utrisq auditis: quisine studio partiũ iu¬
dicat: uidet ꝓfecto nec contra istos qui pro¬
paginem animarũ defendunt ꝓferenda
illa testimonia ubi pars nominatur: quia
potuit scriptura significare illic a parte to¬
tum: sicut uerbum caro factũ ẽ cum legimꝰ.
non utiq carnem solam. sed hominẽ totũ
intelligimus: nec contra illos qui propagi¬
nem animarũ destruunt. ista proferenda.
ubi non pars hominis. sed totum comme¬
moratur: quia potuit ibi scriptura. a to¬
to partem significare: sicut sepultũ confi¬
temur xp̃m: cum caro eius sola sepulta
sit. Ac ꝑ hoc propaginem animarũ nec te¬
mere astruendam. nec temere destruendã
dicimus: sed ammonemꝰ alia testimonia
eẽ querenda.quȩ non inueniant᷑ ambi¬
gua. Quam obrem quid te iste docuerit.

Expanded text:
it enim dici aiunt \'quoniam de uiro suo caro eius it enim dici aiunt \'quoniam de uiro suo caro eius sumta est\', si non tota mulier, id est cum anima. sed sola caro sumeretur ex uiro. porro autem utrisque auditis qui sine studio partium iudieat. uidet profecto nec contra istos qui propaginem animarum defendunt proferenda illa testimonia ubi pars nominatur, quia potuit scriptura significare illic a parte totum — sicut uerbum caro factum est cum legimus, non utique carnem solam, sed hominem totum intellegimus —, nec contra illos qui propaginem animarum destruunt ista proferenda, ubi non pars hominis, sed totum commemoratur, quia potuit ibi scriptura a toto partem significare, sicut sepultum confitemur Christum, cum caro eius sola sepulta sit. ac per hoc propaginem animarum nec temere astruendam nec temere destruendam dicimus, sed ammonemus alia testimonia esse quaerenda, quae non inueniantur ambigua. Quamobrem quid te iste docuerit