comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tinent malefacti m mortẽ: Uides et ibi nequitiã ñ
in oꝑe tantũ. s etiam in archanis cogitationibꝰ re¬
secari ⁊ cũ de corde odiũ. et iniuriȩ ñ solũ retͥbutio
s etiam ipsa memoria radicitꝰ iubet᷑ cuelli:¬
desiderare conquerim᷑: tanquam ibi nullis nos con¬
citantib ilico uurtutẽ patientie reꝑturi: excusantes
negligentiam nr̃am. causasq cominotionis. ñ nr̃a di¬
centes impatientia. s fr̃m uitio generari. Dũq in¬
alios erroris nri uertimus causas: nunquã ad pa¬
tientie ac ꝑfectionis calcẽ ualemꝰ ꝑuemire. Sũma
gͥ emendationis ac tranquillitatis nr̃e. ñ ẽ in alt̾ius
arbitrio collocanda: quod nequaquã nr̃e subiacet
potestati. s in nr̃a potius conditione consistit. Ita¬
q ut non irascamur. ñ debet exalterius ꝑfectione
sed ex nr̃a uirtute descendere: que ñ aliena patien¬
tia. s ꝓpria longanimitate conquirit᷑. Porro he

Expanded text:
tinent malefacti in mortem? uides et ibi nequitiam non tinent malefacti in mortem? uides et ibi nequitiam non in opere tantum, sed etiam in arcanis cogitationibsecari; cum de corde odium, et injuriae non solum retributio, sed etiam ipsa memoria radicitus jubetur evellidesiderare conquerimur, tamquam ibi, nullis nos concitantibus, illico virtutem patientiae reperturi: excusantes negligentiam nostram, causasque commotionis non nostra dicentes impatientia, sed fratrum vitio generari. Dumqalios erroris nostri uergimus causas, numquam ad patientiae ae perfectionis calcem ualebimus peruenire. Summa igitur emendationis ac tranquillitatis nostrae non est in alterius arbitrio conlocanda, quod nequaquam nostrae subiacet potestati, sed in nostra potius dicione consistat. itaque at non irascamur, non debet ex alterius perfectione, sed ei nostra uirtute descendere, quae non aliena patientia, sed propria longanimitate conquiritur. Porro her
Abbreviated transcription (Latin):
tes. id ẽ. compescentes orationes nr̃as. ad eoꝵ pͥus satisfa¬
cdionẽ tendere festinemꝰ: et ita fr̃is curatione p̃missa.
orationũ nr̃arũ munera illibata deferre. Non enĩ
ita nrĩs obsequiis cõmunis om̃ium dñs delectat᷑: ut
quod in uno ad quirit ꝑdat in alto. anãnte tristicia.
Incuilibet nanq dispendio unũ patit᷑ detrimentũ: qͥ
eodẽ mͦ omniũ famuloꝵ suoꝵ salutẽ desiderat et
expectat. Et iccuro eque habente aduersũ nos frẽ. ineffi¬
cax erit oratio nr̃a: ac si nos aduersus cũ tumenti spũ
indignationis amaritudinẽ retineamus.
Sed quid diutius p̃ceptis euangłicis atq apłicis
Immoramur: cũ etiam uetus lex quȩ aliqͥd habere
remissionisuidet᷑. hec eadem p̃caueat dicens. ne ode¬
ris frẽm tuũ incorde cuo. et iterũ ñ eris memor iniu¬
rie qiuiũ tuoꝵ. et rursũ. itinera eors qͥ memoriã re¬

Expanded text:
tes, id est conpescentes orationes nostras, ad eorum prius satisfates, id est conpescentes orationes nostras, ad eorum prius satisfactionem tendere festinemus et ita fratris curatione praemissa orationum nostrarum munera inlibata deferre. non enim ita nostris obsequiis communis. omnium dominus delectatur, ut, quod in uno adquirit, perdat ? altero dominante tristitia. in cuiuslibet namque dispendio« unum patitur detrimentum, qui eodem modo omnium famu- lorum suorum salutem desiderat et expectat. et idcirco aeque \' habente aduersum nos fratre inefficax erit oratio nostra, ac si nos aduersus eum tumenti spiritu indignationis amaritudinem reseruemus. Sed quid diutius praeceptis euangelicis atque apostolicis inmoramur, cum etiam uetus lex, quae aliquid habere remissionis uidetur, haec eadem praecaueat dicens: ne oderis fratrem tuum in corde tuo, et iterum: non eris memor iniuriae cinium tuorum, et rursum: itinera eorum qui memoriam re
Abbreviated transcription (Latin):
re ñ concedimur. quib p̃cipit᷑ ab apło sine inter¬
missione orate: et mominiloco leuantes puras
manꝰ. sine ira et disceptatione: Supest gͥ ut aut
nunquã oremꝰ. huiuscemodi uirus recinentes in
cordib nr̃is: et apłico huic p̃cepto siue eugłico.
quo indesinent᷑ et ubiq iubem᷑ orare. simus ob¬
noxii: aut si nosmet ipsos circũuenientes. p̃ec̃ funde¬
re contra eiꝰ int̾dictũ p̃sumimꝰ: ñ orationẽ dño. s re¬
hellionis spũ contumatiam nos eidẽ nouerimꝰ offerre
medicus. et occultoꝵ conscius occasiones iracundiȩ uo¬
lensradicitus a cordibꝰ nr̃is auellere. ñ solũ si lesi fueri¬
misiubet nos remittere. et reconciliari fr̃ibꝰ nrĩs. nul¬
lãq aduersus eosinuriȩ seulesionis memoriã retinere :
s etiam si illos aduersũ nos seuiuste seuiniuste habere
aliqͥd nouerimꝰ: similit̃ p̃cipit ut munꝰ nr̃m relinq̾n¬

Expanded text:
re concedimur? quibus praecipitur ab apostolo: sine interre concedimur? quibus praecipitur ab apostolo: sine intermissione orate, et: in omni loco leuantes puras manus sine ira et disceptatione. superest igitur, ut ant numquam oremus huiuscemodi uirus retinentes in cordibus nostris et apostolico huic praecepto sine euangelico, quo indesinenter et ubique iubemur orare, simus obnoxii, ant, si nosmet ipsos circumuenientes precem fundere contra eius interdictum praesumimus, non orationem domino, sed rebellionis spiritu contumaciam nos eidem nouerimus offerre.medicus et occultorum conscius, occasiones iracundiae uolen radicitus a cordibus nostris euellere, non solum si laesi fuerimus iubet nos remittere et reconciliari fratribus nostris nullamque aduersus eos iniuriae seu laesionis memoriam retinere, sed etiam si illos aduersum nos seu iuste sine iniuste habere aliquid nouerimus. similiter praecepit, ut munus nostrum relinquen
Abbreviated transcription (Latin):
consili salubris. nec scientie lum aamittere: s nec
templũ sp̃s sc̃i habitante in nob spũ nequã. ualeamꝰ
existere. Cohibitꝰ enmincorde furor asstantes qͥdẽ ho¬
mines ñ offendit: s eque spc̃ sc̃i splendidissimũ ui¬
bar. acsi platus excludit. Aut quẽ ad modũ uł ad mo¬
mentũ uult eã adñs retentarr: qͥ nec sacͥficia quidẽ
spũalia orationũ mãrũ ꝑmittit offerri. si uł alium
contra nos aliqͥd rancoris habere cognoscimꝰ dicens.
si gͦ offers munus tuũ ad altare. et ibi recordatꝰ fueris
qd̃ frat̃ cuus habet aliqͥd aduersũte. relinque ibi mu¬
nus tuũ ad altare. et uade pͥus reconciliari fr̃i tuo. et
sic ueniens offeres munꝰ tuũ: Quomͦ gͦ ñ dicam usq
in dies plures. s uel usq ad occasum solis istius ꝑmit¬
timur contra fr̃em retinere tristiciam : qͥ illo qͥdem
aliqͥd habente aduersum nos.orationes dõ offer¬

Expanded text:
consilii salubris nec scientiae lumen admittere, sed nec consilii salubris nec scientiae lumen admittere, sed nec templum spiritus sancti, habitante in nobis spiritu nequam, ualeamus exsistere. cohibitus enim in corde furor adstantes quidem homines non offendit, sed aeque spiritus sancti splendidissimum iubar ac si prolatus excludit. Aut quemadmodum uel ad momentum uult eam dominus retentari, qui ne sacrificia quidem spiritalia orationum nostrarum permittit offerri, si uel alium contra nos aliquid rancoris habere cognoscimus, dicens: si ergo offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quod frater tuus habet aliquid aduersum te, relinque ibi munus tuum ad altare, et uade prius reconciliare fratri tuo, et sic ueniens offeres munus tuum? quomodo ergo non dicam usque in dies plures, sed uel usque ad occasum solis istius permittimur contra fratrem retinere tristitiam, qui ne illo quidem aliquid habente aduersum nos orationes nostras deo offer
Abbreviated transcription (Latin):
putant. qͦd uindic̾tam suȩ cõmotionis ñ expetant. Qũa
camen quia ꝓferre palam et exercere. aut ñ audent.
aut certe ñ possunt: insuã ꝑnitiem uirus iracundiȩ
ittorquentes.concoquunt eã incorde tacit. ac silen¬
ces insemet ipsis consumunt: amaritudinẽ tristiciȩ ñ
untute amini ptinus expellentes. s digerentes ꝓcessu
dierũ. et utcũq ꝓtempore mitigantes: quasi uͦ ñ hic
finis unicuiq uindicte sit. et abunde qͥs furori ꝓpͥo
uel tristicie sadis fecerit. si ia quod p̃ualet ira instigan¬
te compleuerit. Quodhii quoq facere noscunt᷑: qui
motꝰ suos ñ appctitu placiditatis. s inopia cohibent
ultionis. Nichil eniminferre ampliꝰ his quibꝰ irati
sunt possunt: nisi ut cum eis affabilitate solita mi¬
nime colloquant᷑: aut quasi ineffectu oꝑis solummꝰ
sit iracundia moderanda. et ñ potꝰ ab archanis nr̃i
pectoris eruenda: ne tenebris illius obscurati. nec

Expanded text:
putant, quod vindictam suae commotionis non expetant; quam putant, quod vindictam suae commotionis non expetant; quam tamen quia proferre palam et exercere, aut aut certe non possunt- J in suam perniciem uirus iracundiae retorquentes concoquunt eam in corde taciti ac silentes in semet ipsis consumunt, amarit.ndinem tristitiae non uirtute animi protinus expellentes, sed digerentes processu dierum et utcumque pro tempore mitigantes. Quasi uero non hic finis unicuique uindictae sit et abu nde quis furori proprio uel tristitiae satisfecerit, si id, quod praeualet, ira instigante conpleuerit quod hi quoque facere noscuntur, qui motus suos non adpetitu placiditatis, sed inopia cohibent ultionis: nihil enim inferre amplius his quibus irati sunt possunt, nisi ut cum eis affabilitate solita minime con- loquantur, aut quasi in effectu operis solummodo sit iracundia moderanda et non potius ab arcanis nostri pectoris eruenda, De tenebris illius obscurati nec
Abbreviated transcription (Latin):
nocte cȩca. quid nos oporteat agere ignoremꝰ. Tali
sensu hunc apłi locũ insticutis semorũ traditũ nob.
quia necesse fuit quẽadmodũ de ira sentirent di¬
cere. licet longiore sermone ꝓtulimus: qͥ eã nec
ad momentũ quidẽ cor nr̃m penecrare ꝑmittunt :
illud euangłii omĩmodis obseruantes. Qui iras¬
citur frĩsuo: reuserit iudicio. Ceterũsiusq ad
occasum solis licitum sit irasci: ante furoris satieta¬
tem. et ultricis irȩ cõmotionẽ. poterunt noxiȩ¬
coñtulione ñ possũ. quoꝵ implacabilitat nec hic quidẽ
sol occidens t̃minũ ponit: s ꝑdies eã plurimos ꝓtelan¬
tes. atq aduersus eos in quos cõmoti fuerint rancorẽ
animi reseruantes. negant quidẽ se uerbis irasci. sed
re ipsa et oꝑe. indignari grauissime cõꝓbant᷑: Nã
neq eos congruo sermone compellant: nec affabi¬
litate eis solita collocunt᷑: et eose minime delinquere

Expanded text:
nocte cnocte csensu hunc Apostoli locum institutis seniorum traditum nobis, quia necesse fuit quemadmodum de ira sentirent, licet longiore sermone, protulimus, qui eam nec ad momentum quidem cor nostrum penetrare permittunt, illud Evangelii omnimodis observantes: Qui irascitur fratri suo, reus erit judicio . Caeterum si usque ad occasum solis licitum sit irasci, ante perturbationes noxiae poterunt furoris satietatem et ultricis irae commotionem exconfusione non possum quorum implacabilitati nec hic quidem sol occidens terminum ponit; sed per dies eam plurimos protelantes, atque adversus eos in quos commoti fuerint rancorem animi reservantes, negant quidem se verbis irasci, sed reipsa et opere indignari gravissime comprobantur? Nam neque eos congruo sermone compellant, nec affabilitate eis solita colloquuntur; et in eo se minime delinquere
Abbreviated transcription (Latin):
mim et nolice peccare: Nonne euident̃ hoc dicit.
irascimini uitris et furori ur̃o.:⁊ ne comuentibꝰuo
b sol iusticie xp̃c incipiat ꝓpt̾ iracundiã uram
m̃tibꝰ obscuratis occidere. et discedente illo. locũ
diabolo inur̃ĩs cordibꝰ p̃beatis: De quo sole ꝑꝓpħã¬
ds̃ cuidentiꝰ cõmemorat ita dicens. limentibꝰ autẽ
nom̃ meũ. orict᷑ sol iusticiȩ: et sanitas in pennis
eiꝰ. Quirursus peccatoribꝰ et pseudo ipħis. illisq qͥ rra¬
scunt᷑ occidere dicit᷑ in mediodie: dicente ꝓpha. Occi¬
dit eis sol inmeridie. Gel certe scdm tropicũ sensũ meris.
id ẽ nois. fiue ratio. que ꝓeo qͦd om̃s cordis cogitatioẽs
discretionesq ꝑlustret. sol merito mincupat᷑. tre ui¬
tio ñ extinguat᷑: ne eodem occidente. ꝑturbationũ
tenebrȩ cũ auctore suo diabolo umuersũ cordis nr̃i
occupent sensũ: et tenebris ire possessi. uelut in

Expanded text:
mini et nolite peccare? nonne euidenter hoc dicit: mini et nolite peccare? nonne euidenter hoc dicit: irascimini uitiis et furori uestro, ne coniuentibus nobis sol iustitiae Christus incipiat propter iracundiam uestram mentibus obscuratis occidere et discedente illo locum diabolo in uestris cordibus praebeatis? De quo sole ps evidenter commemorat, ita dicens: Timentibus autem nomen meum orietur sol justitiae, et sanitas in pennis ejus . Qui rursus peccatoribus et pseudoprophetis, illisque qui irascuntur, occidere dicitur in medio die, dicente propheta: Occidit eis sol in meridie . Vel certe secundum tropicum sensum mens, id est, νοῦς sive ratio, quae pro eo quod omnes cordis cogitationes discretionesqtio extinguatur, ne eadem occidente perturbationum tenebrae auctore suo diabolo uniuersum nostri cordis occupent sensum et tenebris irae possessi uelut in
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ gemini: Dimitte eũ ut maledicat iuxta p̾ceptũ
dnĩisi forte respiciat dñs afflictionẽ meã: et reddat
mͥ bonũ ꝓmaledictione hac hodierna. Iubemur
itaq irasciatq salubrit̾. s nob̾met ipsis ac suggestio¬
nibus ascendentibus prauis: et ñ peccare. add effectũ
scilicet eas noxium ꝑducentes. Demq hunc eundẽ
sensũ euidentius explanat sequens uersiculus. Que
dicitis incordibꝰ urĩs. incubilib ur̃is compungi¬
mini: id ẽ quȩcunq incordib ur̃is ingruentib
repentinis ac lubricis instigationib cogitatis: con¬
silii moderatione. omnẽ strepitũ et ꝑturbationẽ
furoris amouentes: uelut incubili quietis positi.
compunctione salub̃rima emendate atq corrigite.
Deniq beatꝰ apłs usus huiꝰ uersiculi testimonio. cũ
dixisset irascimini et nolite peccare: subiunxit. So
ñ occidat suꝑ iracundiã urãm: neq detis locũ dia¬
bolo.Si norium ẽ suꝑiracundiã nrãm occide solẽ

Expanded text:
t iuxta praeceptum domini: si forte respiciat dominus adflictionem meam, et reddat mihi bonum pro maledictione hac hodierna. Iubemur itaque irasci salubriter, sed nobismet ipsis ac suggestionibus ascendentibus prauis, et non peccare, ad effectum scilicet eas noxium perducentes. denique hunc eundem sensum euidentius explanat uersiculus sequens: quae dicitis in cordibus uestris, et in cubilibus uestris conpungimini, id est quaecumque in cordibus uestris ingruentibus repentinis ac lubricis instigationibus cogitatis, consilii moderatione, omnem strepitum ac perturbationem furoris amouentes, uelut in cubili quietis positi conpunctione saluberrima emendate atque corrigite. denique beatus apostolus usus huius uersiculi testimonio cum dixisset: irascimini et nolite peccare, subiunxit: sol non occidat super iracundiam uestram, neque detis locum diabolo. si nonum est super iracundiam nostram occidere solem
Abbreviated transcription (Latin):
illa quȩ uel ꝓsalutari penitentia uel ꝓstudio
ꝑfectionis. seu ꝓ desiderio suscipit᷑ futuroꝵ.⁊
om̃is tristicia tanquam scłi et quȩ mortẽ inferat.
ȩqualiter repellenda ẽ: acsicut fornicationis
sp̃s. seu philargiriȩ uel ue. de nr̃is cordibus pe¬
nitus extrudenda.
Sanc gͦ ꝑnitiosissimã passionẽ ita de nob̃ expellere
pot̾imus: ut mentẽ nr̃am sp̃ali meditatione iugit̃
occupatã. futura spe. et contemplatione reꝓmissȩ
beatitudinis erigamꝰ. Hoc enim mͦ uniu̾sa tristiei¬
arũ genera. siue que exp̃cedenti ira descendunt. si¬
ue que amissione lucri. uel detrimenti illatione
nob adueniunt. seu de irrogata generant᷑ iniuria.
siue que de irradionabili mentis confusione ꝓce¬
dunt: seu quȩ letalem desperationẽ nob̃ indicunt.
ualebimꝰ suꝑare: cum et̃narũ rerũ ac futurarũ in¬
duitu. semꝑlȩtiatq: immobiles ꝑdurantes. nec casi¬

Expanded text:
illa, quae uel pro salutari paenitentia uel pro studio illa, quae uel pro salutari paenitentia uel pro studio perfectionis seu pro desiderio suscipitur futurorum, omnis tristitia tamquam saeculi et quae mortem inferat aequaliter repellenda est ac sicut fornicationis spiritus seu filargyriae uel irae de nostris cordibus penitus extrudenda. Hanc ergo perniciosissimam passionem ita de nobis expellere poterimus, ut mentem nostram spiritali meditatione iugiter occupatam futura spe et contemplatione repromissae beatitudinis erigamus. hoc enim modo uniuersa tristitiarum genera, siue quae ex praecedente ira descendunt, siue quae amissione lucri uel detrimento inlato nobis adueniunt seu de inrogata generantur iniuria, siue quae de inrationabili mentis confusione procedunt, seu quae letalem desperationem nobis inducunt, ualebimus superare, cum aeternarum rerum ac futurarum intuitu semper laeti atque inmobiles perdurantes nec casi
Abbreviated transcription (Latin):
sticia: mortẽ oꝑat᷑. S illa tristicia q̃ penitentiã ad salu¬
tem stabilẽ oꝑat᷑. obediens c̃: affabił⁊ humilis: man¬
suetãsuauis ac patiens . ut pote ex d̃i caritate descendeis:
ad omnẽ dolorẽ corporis ac sp̃c contritionẽ. infatigabili¬
ter semetipsam desiderio ꝑfectionis extendens:
⁊ quodãmͦ lȩta ac spe ꝓfectus sui uegetata cunctã
affabilitatis ⁊ longammitatis retinet suauitatem:
habens insemet ipsa om̃s fructus sp̃c sci qͦs enumerat¬
apłs. fructus autẽ sp̃s ẽ caritas. gaudiũ. pax. longa¬
nitas. bonitas. benignitas. fides. mansuetudo. con¬
tmentia. Hec uͦ asꝑima.impatiens.dura.plena ran¬
core:⁊ merore infructuoso. ac desperatione penali:
eũ quẽ complexa fuerit ab industria ac salutari
dolore frangens ac reuocans. utpote irrationa¬
bilis. et int̃cipiens: ñ solũ orationis efficatiam.
ucrũ etiam uniuersos quos diximꝰ fructus spãles
euacuat. quos nouit illa conferre. Quappt̃ absq

Expanded text:
a. Sed illa tristitia quae poenitentiam ad salutem stabilem operatur, obediens est, affabilis, humilis, mansueta, suavis, ac patiens, utpote ex Dei charitate descendens, et ad omnem dolorem corporis ac spiritus contritionem infatigabiliter semetipsam desiderio perfectionis extendens, et quodammodo laeta ac spe profectus sui vegetata, cunctam affabilitatis et longanimitatis retinet suavitatem, habens in semetipsa omnes fructus Spiritus sacharitas, gaudium, pax, longanimitas, bonitas, benignitas, fides, mansuetudo, continentia . Haec vero asperrima, impatiens, dura, plena rancore et moerore infructuoso, ac desperatione poenali, eum quem complexa fuerit ab industria ac salutari dolore frangens ac revocans, utpote irrationabilis et intercipiens non solum orationum efficaciam, uerum etiam uniuersos quos praediximus fructus spiritales euacuans, quos nouit illa conferre. Quapropter absque
Abbreviated transcription (Latin):
fundũ inferm deuoluti. dũ ad quiescere illi apo¬
stolicȩ sententiȩ renuunt. ut habentes uictũ et
uestimentũ. his contenti sint. quȩ monasterii fri¬
galitas exhibebat: s uolentes diiites fieri. incidĩ

Expanded text:
fundum inferi deuoluti, dum adquiescere illi apofundum inferi deuoluti, dum adquiescere illi apostolicae sententiae rennuunt, ut habentes uictum et uestimentum his sint contenti quae monasterii frugalitas exhibeat, sed uolentes di
Abbreviated transcription (Latin):
gis segregans. pecus oportunũ predȩ ilestitutione
sodalium fecerit: et deuorationi facilẽ contubnii
pͥuatione reddiderit: cum qͥ pͥus oꝑamonasterii le¬
uia exercere despexerat: die ac nocte spe questus
infatigabilit laborare compellit: ñ orationũ sol¬
lemnia. ñ ieiunioꝵ modũ. ñ uigiliarũ regulã custo¬
diri ꝑmittit: ñ honestarum int̾cessionũ explere
officia sinit: dummͦ uel auaritiȩ rabiẽ satiare. uł
cotidianis usibus possit occurrere: cupiditatis ignẽ
dũ adquirendo extinguendũ credit. accendens. hinc
iam ĩnulli ꝑ aꝑtum p̃cipitiũ lapsi. inreuocabili ra¬
ina feruntur admortẽ: et ñ contenti soli possidere
quas uł nunquã habuerant. uł initio malo reser¬
uauerant pecunias: inquirunt contub̃ma fe¬
minarũ. que debeant ea que malȩ congesta uel
retenta sunt custodire. Tantisq se occupationibꝰ
noxiis ac ꝑnitiosis inuoluunt: ut usq ad pro¬

Expanded text:
gis separans pecus oportunum praedae destitutione gis separans pecus oportunum praedae destitutione sodalium fecerit et deuorationi facilem contubernii priuatione reddiderit, eum, qui prius opera monasterii leuia exercere despexerat, die ac nocte spe quaestus infatigabiliter laborare conpellit: non orationum sollemnia, non ieiuniorum modum, non uigiliarum regulam custodire permittit, non honestarum intercessionum explere officia sinit, dummodo uel auaritiae rabiem satiare uel cotidianis usibus possit occurrere, cupiditatis ignem, dum ad-\' quirendo extinguendum credit, accendens. Hinc iam nonnulli per abruptum praecipitium lapsi inreucabili ruina feruntur ad mortem, et non contenti soli possidere quas uel numquam habuerant uel initio malo reseruarant pecunias inquirunt contubernia feminarum, quae debeant ea quae male congesta uel retenta sunt custodire. tantisque se occupationibus noxiis ac perniciosis inuoluunt, ut usque ad pro
Abbreviated transcription (Latin):
tas: Deniq occasiones quibꝰ offendi uł trasci
debeat studiose ꝑquirit: ne leuit motꝰ. onis: qͣlita¬
de cȩnobii disciplina uideat᷑ exi inde in¬
re.Nec solustam̃ transinigrare contentꝰ: ne tanqũã
suo uitio discessisse credat᷑. quantos potuerit susur¬
rationibꝰ clamdestinis deprauare ñ desinit. Qđ¬
si etiã cemporis asꝑitas. itineris seu nauigationis
eiꝰ int̾cluserit cõmeatũ: ꝑ omne illud tempꝰ sus¬
penso anxioq residens corde. tristicias serere uel
excitare ñ cessat: discessus solatiũ et excusationẽ
leuitatis non se aliter credens quam nota uł ma¬
cula monasterui reꝑturũ. Agitur itaq facib pecu¬
niarũ suarũ magis ac magis accensus: quȩ possessȩ.
nunquã monachũ. uł inmonastio residere. uel ui¬
uere sub regulȩ institutione ꝑmittunt. Cũq ex¬
inde cum uelut feralis quȩdam bestia de cȩtu gre¬

Expanded text:
tas. deinde occasiones quibus offendi uel irasci tas. deinde occasiones quibus offendi uel irasci debeat studiose perquirit, ne leuiter motus de coenobii disciplina uideatur exire. nec solus tamen trausmigrare contentus, ne tamquam suo uitio deseruisse credatur, quantos potuerit susurrationibus clandestinis deprauare non desinit. quodsi etiam temporis asperitas itineris seu nauigationis eius intercluserit commeatum, per omne illud tempus suspenso anxioque residens corde tristitias serere uel excitare non cessat, discessus solacium et excusationem leuitatis non se aliter credens quam nota uel macula monasterii reperturum. Agitur itaque facibus pecuniarum suarum magis ac magis accensus, quae possessae numquam monachum uel in monasterio residere uel uiuere sub regulae institutione permittunt. cumque exinde eum uelut feralis quaedam bestia de coetu gre
Abbreviated transcription (Latin):
conclusam. Unde si quoquã se ñ celeriꝰ asportaue¬
rit: seꝑiturũ ꝓtinus grauiter ingemiscit. Itaq
instabilitatis suȩ habens uiaticũ nũmos. in qͦrũ
p̃sidio. alarũ sibi instar aptauit: iamq ad trans¬
migrandũ paratꝰ. insolenter ad omĩa p̃cepta re¬
spondet: et tanquam ꝑegrinũ extraneũq se gereis.
quȩcunq indigentia correptione ꝑspexerit. ne¬
gligit atq contemnt. Cumq furtim possideat
reconditam pecumã :⁊ nec calciam̃ta quidẽ. ac ue¬
stimenta se habere conquerit᷑: dariq fibi tardiꝰ
indignat᷑. Ac si forte dispensatione senioris ei
pͥus qui nichil penitus habere cognoscit᷑. aliqͥd
hoꝵ fuerit imꝑtitũ. maiorib irȩ stimulis incitat᷑:
seq despici ueluti extraneũ putat: nec ad ullũ opꝰ
manus suas accõmodare contentꝰ. rep̃hendit oĩa
ue necessario fieri monasterii compellit util¬

Expanded text:
conclusam, unde si quoquam se non celerius asportaconclusam, unde si quoquam se non celerius asportarit, periturum protinus grauiter ingemescit. Itaque instabilitatis suae uiaticum habens nummos, in quorum praesidio alarum sibi instar aptauit, iamque ad transmigrandum paratus insoleuter ad omnia praecepta respondet, et tamquam peregrinum extraneumque se gerens, quaecumque indigentia correctione perspexerit, neglegit atque contemnit. cumque furtim poesideat reconditam pecuniam, ne calciamenta quidem ac uestimenta se habere conqueritur darique sibi tardius indignatur. ac si forte dispensatione senioris ei prius, qui nihil penitus habere cognoscitur, aliquid horum fuerit impertitum, maioribus irae stimulis inardescit seque despici ueluti extraneum putat, nec ad ullum opus manus suas adcommodare contentus reprehendit omnia quae necessario fieri monasterii conpellit utili
Abbreviated transcription (Latin):
maloꝵ: uerũetiam idolorũ seruiditẽ ꝓnuntiauit
quȩ ẽ simulachoꝵ seruitus. Cernis gͥ ad qͣntam
labem rabies hec ꝑ gradus singulos crescat: ut eti¬
am idoloꝵ uel simulachoꝵ seruitꝰ. apłi uoce pro¬
nuntiet᷑. eo qͦd figura uł imagine dĩ p̃termissa. ꝙͣ
deuote seruiens dõ immacłatam insemet ipso debu
it custodire hominũ figuras impressas auro. dilige
bꝰ indet̾ius crescens: nullã deinceps humilitatis.
nullã caritatis. nullã obedientiȩ ñ dicã uirtutẽ.
s ne umbram qͥdẽ retinere contentꝰ. indignat᷑ ad
omĩa: et ad singula oꝑa murmurat atq suspirat.
Nullaq iam reuerentia resertiata: uelut ȩquus du¬
rissimus qui ad p̃cipitiũ fert᷑ infrenis. nec uictu
cotidiano. nec solito indumento contentꝰ: ñ se diu¬
tius hec toleraturũ eẽ testat᷑. Dm̃ quoq ñ ibi solũmͦ
esse ꝓclamat: nec salutẽ suam in illo tantũ loco ẽẽ

Expanded text:
malorum, uerum etiam idolorum seruitutem pronuntiauit malorum, uerum etiam idolorum seruitutem pronuntiauit quae est simulacrorum seruitus. cernis igitur 1 ad quantam labem ra.bies haec per gradus singulos crescat, utetiam idolorum uel simulacrorum seruitus apostoli uoce pronuntietur, eo quod figura dei et imagine praetermissa, quam deit custodire hominum figuras impressas auro diligere bus in deterius crescens, nullam deinceps humilitatis, nullam charitatis, nullam obedientiae, non dicam virtutem, sed ne umbram quidem retinere contentus indignatur ad omnia et ad singula opera murmurat atque suspirat, nullaque iam reuerentia reseruata uelut equus durissimus ad praecipitium fertur infrenis: nec uictu cotidiano nec solito indumento contentus non se diutius haec toleraturum esse testatur deumque non ibi solummodo esse proclamat nec salutem suam in illo tantum loco esse
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit p̃parata: tolerari insenecta ñ possunt. Agi¬
tur itaq infelix anima serpentinis nexibꝰ obli
gata: dum mat̾iam male concretam. nequiore
cura concupiscit augere: pestemsibi qua diriꝰ
inflammet᷑ ipsa parturiens. Totaq lucri cogi¬
tatione possessa. nichil aliud respicit cordis intuitu.
quã unde pecuniã parare ualeat. ꝑquã possit de mo¬
nasterii disciplina quantotiꝰ euolare: nullã exhibeis
fidẽ. ubi potuerit nũmi spes aliqua refulgere. Pro
hac ñ mẽdatii ñ ꝑiurii. ñ furti facinꝰ admittere ꝑhor.¬
rescit: ñ fidẽ frangere: ñ iracundiȩ noxio furore
suppleri. Si quoquã aspe questus deciderit: non
honestatis ñ humilitatis modũ transcendere ꝑti-¬
mescit: fitq ei ꝑomĩa ut aliis uent̃. ita huic au¬
rũ et spes lucri ꝓ dõ. Undebeatus apłs huiꝰ morbi
noxia uenena ꝓspiciens: ñ solũ cã eẽ radicẽ omĩũ

Expanded text:
fuerit praeparata, tolerari in senecta non possint. agifuerit praeparata, tolerari in senecta non possint. agitur itaque infelix anima serpentinis nexibus ogata, dum materiam male concretam nequiore cura concupiscit augere, pestem sibi qua dirius inflammetur, ipsa parturiens, totaque lucri cogtatione possessa, nihil aliud respicit cordis intuitu, quam unde pecuniam parare valeat, per quam possit de monasterii disciplina quantocius evolare, nullam exhibens fidem, ubi potuerit nummi spes aliqua refulgere. Pro hac non mendacii, non perjurii, non furti facinus admittere perhorrescit, non fidem frangere, non iracundiae noxio furore suppleri. Si quoquam a spe quaestus deciderit; non honestatis, non humilitatis modum transcendere pertimescit, fitque ei per omnia, ut aliis venter, ita huic aurum et spes lucri pro deo. unde beatus apostolus huius morbi noxia uenena prospiciens non solum eam radicem esse omnium
Abbreviated transcription (Latin):
inopem se quoq semꝑ ac nudũñsine impꝑio
aliena substantia sustentandũ. Itaq cũ huiusce¬
modi cogitationib laqueauerit mentẽ: qualit̃
unũ saltẽ denariũ acquirere possit excogitat.
Tunc peculiare opus quod exerceat: abbate in¬
scio sollicita mente ꝑquirit. Quod uendens clã
⁊ optato tandẽ potitus nũmo: qualit̃ cũ dupli¬
cet. acriꝰ uehementiꝰq torquet᷑: ubi reponat.
cuiue illũ credat ambiguus. Deinde qͥd ex eo
cocmere. qualiq eum cõmercio ualeat duplica¬
re: cura grauiore distenditur.
umq illi et ex uoto cesserit: auidior fames
excrescit auri auaritia. Tantoq uehementiꝰ sus¬
citat᷑: quando etiam sũma lucri maior apponit᷑.
Cumpecuniȩ ⁊ enim incremendo: rabies cupi¬
ditatis auget᷑. Tum deinde uita longeua pro¬
mitcit᷑: senectꝰ incurua: infirmitates diu̾se
atq plixe: que nisi maior sũma iniuuentude

Expanded text:
inopem quoque se semper ac nudum non sine inproperio inopem quoque se semper ac nudum non sine inproperio aliena substantia sustinendum. itaque cum huiuscemodi cogitationibus laqueauerit mentem, qualiter unum saltim denarium adquirere possit excogitat. tum peculiare opus, quod exerceat abbate nescio, sollicita mente perquirit. quod uendens clam et optato tandem potitus nummo, qualiter eum dupbcot, acrius uehementiusque torquetur, ubi reponat cuiue eum credat ambiguus. deinde quid ex eo coemere qualique illum commercio ualeat duplicare, cura grauiore distenditur. cumque illi et hoc ei uoto cesserit, auidior fames adcrescit auri tantoque uehementior suscitatur, quanto etiam summa lucri maior adponitur. cum pecuniae etenim incremento rabies cupiditatis augetur. tum deinde uita longaeua promittitur, senectus incurua, infirmitates diuersae atque prolixae, quae, nisi maior summa in iuuentute
Abbreviated transcription (Latin):
nachimentẽ: pͥmitus eũ in exigua sũma sollici¬
tans. iustos quosdã et uelut rationabiles ei cole¬
res ob quos uel reseruare sibi aliqͥd pecunȩ
debeat uel parare descͥbet. Nam et ea quȩ p̾bent᷑
imonastio.querit᷑ ñ eẽ sufficientia : et sano ro¬
bustoq corpore uix posse tolerari. Quid facien¬
dũ siualitudo mala carnis emerserit: et recondi¬
tũ ñ fucrit aliquid peculiare. quo sustentet᷑ infir
erga egrotantes maximã: si ꝓpͥũ aliquid ñ fue¬
rit quo cura corpori ualcat adhiberi: misere eẽ
moriendũ. Ipsũ etiam uestimentũ ñ sufficere qͦd p̃¬
bet᷑: nisi ꝓcitrauerit unde sibi aliquid ualeat ex¬
hibere. Postremo nediuposse in codẽ in eodẽ lo¬
co uel monasterio cõmorari: et nisi parauerit si¬
biuiatici sumptus cuectionisq transmarinȩ
mercedẽ. ñ posse cum uoluerit tͣnsmnigrare: et
necessitate inopiȩ coartatũ.laboriosã ac misera¬
bilẽ absq ullo ꝓfectu uitam iugit̃ toleraturũ:

Expanded text:
mentem, primitus eum in exigua summa sollicitans . iustos quosdam et uelut rationabiles ei colores, ob quos uel reseruare sibi aliquid pecuniae debeat uel parare, describit. nam et ea quae praebentur in monasterio queritur non esse sufficientia et sano robustoque corpore uix posse tolerari. quid faciendum si ualitudo mala carnis emerserit et reconditum non fuerit aliquid peculiare, quo sustentetur infirerga aegrotantes maximam. si proprium aliquid non fuerit quo cura corporis ualeat adhiberi, misere esse moriendum. ipsum etiam uestimentum non sufficere quod praebetur, nisi procurauerit nde sibi aliud ualeat exhibere. postremo nec diu posse in eodem loco uel monasterio commorari, et nisi parauerit sibi uiatici sumptus euectionisque t-ransmarinae mercedem, non posse cum uoluerit transmigrare, et necessitate inopiae coartatum laboriosam ac miserabilem absque ullo profectu uitam iugiter toleraturum,
Abbreviated transcription (Latin):
s suos cecos ad eum belua ꝓducit: atq ante
pedes eiꝰ ponit. At ille cum intellexisset ꝓceci¬
tate catuloꝵ bestiam supplicare: rogauit

Expanded text:
s suos caecos ad eum bellua producit, et ante pedes ejus ponit. At ille cum intellexisset pro caecitate catulorum bestiam supplicare, rogavit
Abbreviated transcription (Latin):
ctũq iam. ⁊ qͦdãm de fluminis alueo paruulũ
rapuissent: et consũmatione p̃cepti obsequio
patris ac deuotione completaab effectu atq¬
ab ipso fine reuocassent. Cuiꝰ fides atq deuotio
intantũ dõ fuit accepta: ut diuino statum de
stimonio comꝓbata sit. Reuelatũ nãq ẽ conti¬
nuo semori: hac eum obedientia abrahȩ pa¬
triarchȩ opus implesse. Cũq breui tempore
transacto idemabbas cenobii de mundihuius
cõmoratione migraret ad dñm: hunc p̃poneis
cunctis fr̃ibꝰ successorem sibi atq abbatẽ mo¬
nasterio reliquit.

Expanded text:
ctumque jam et quodammodo de fluminis alveo parvulum ctumque jam et quodammodo de fluminis alveo parvulum rapuissent; et consummationem praecepti, obsequio patris ac devotione completam ab effectu ab ipso fine reuocassent. Cuius fides atque deuotio in tantum deo fuit astimonio comprobata sit. Revelatum namque est continuo seniori, hac eum obedientia Abrahae patriarchae opus implesse. Cumque brevi tempore transacto idem abbas coenobii de mundi hujus commoratione migraret ad Dominum, hunc praeponens cunctis fratribus, successorem sibi atque abbatem monasterio dereliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
manserunt. Nonenĩiam reputabat. suũ filiũ. que
secũ parit̾ obtulerat xp̃o: nec curabat de p̾senti¬
b eius iniuriis. s potiꝰ exultabat. qđ eas neqͣquã
infructuose cernebat tolerari: parũ cogitans
de lacrimis eiꝰ. sed de ꝓpria humilitate ac ꝑfe¬
ctione sollicitus. Quã districtionẽ mentis illiꝰ
atq immobilẽ uigorem p̃uidens ce nobii se
nior: ad comꝓbandã penitꝰ animi eiꝰ constanti¬
ã. cũ plorare quadã die uidisset infantẽ. si¬
mulans se adu̾sus eũ cõmotũ: p̃cepit patriut
tollens eũ iactaret influm̃. Tum ille uelut a
dño sibi eẽt hoc p̃ceptũ: confestim celeri cur¬
su rapiens filiũ. tlnisꝓpͥis usq ad oram flu¬
minis aduexit iactaturus. Quod ꝓfecto fer¬
uore fidei et eius obedientiȩ. fuisset oꝑe consũ¬
matũ: nisi ꝓcurati fuissent de industria frẽs.
qui sollicite ripam fluminis obsiderent: ꝓie¬

Expanded text:
ermanserunt. non enim reputabat iam suum filium, quem ermanserunt. non enim reputabat iam suum filium, quem secum pariter obtulerat Christo, nec curabat de praesentibus eius iniuriis, sed potius exultabat, quod eas nequaquam infructuose tolerari cernebat, parum cogitans de lacrimis eius, sed de propria humilitate ac perfectione sollicitus. quam districtionem mentis illius atque inmobilem rigorem peruidens cnior, ad comprobandam penitus animi ejus constantiam, cum plorare quadam die vidisset infantem, simulans se adversus eum commotum, praecepit patri, ut tollens eum jactaret in flumen. Tunc ille velut a Domino sibi hoc praeceptum esset, confestim celeri cursu rapiens filium, ulnis propriis usque ad oram fluminis advexit jactaturus. Quod profecto fervore fidei et obedientiae ejus fuisset opere consummatum; nisi procurati fuissent de industria fratres, qui sollicite ripam fluminis obsiderent, proje
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quẽadmodũ se iam diuitĩ ñ eẽ sciebat. ita etiã
patrẽ se esse nesciret. Quodut plemꝰ ꝓbaret᷑. utrũ
uidelicet plus faceret affectione sangumis. ac su¬
ors uiscerũ caritate. anobedientia et mortificatio¬
ne xp̃i. quam renuntians quisq peiꝰ debet amore
p̃ferre: de industria negligebatur paruulus.
pannis potius quã uestuntis indutus: sordibꝰ qͦ
ita obsitus ac fedatus. ut offendere quã delectare
paternos oculos posset. quotiens ab eo ẽct aspe¬
ctus. S etiamcolaphis atq alapis expositus
diuersoꝵ: quas plerũq sub obtutib suis in no¬
centi paruulo etiam gratis cernebat inferri:
ita ut nunquã genas eiꝰ nisi lacrimarũ sordi¬
bus ac uestigus uideret infectas. Cumq ta¬
liter infans sub ocłis eiꝰ ꝑ dies singulos age¬
ret᷑: ꝓ amore nehilominꝰ xp̃i et obedientie untu¬
te. rigida semꝑ atq immobilia patris uiscera ꝑ¬

Expanded text:
et quemadmodum diuitem se iam non esse sciebat, ita etiam et quemadmodum diuitem se iam non esse sciebat, ita etiam patrem se esse nesciret. quod nt plenins probaretur, utrum uideHoet plus faceret affectionem sanguinis ac suorum uiscerum caritatem, an oboedientiam et mortificationem Christi, quam renuntians quisque pro eius debet amore praeferre, de industria neglegebatur paruulus, pannis potius quam uestimentis indutus, sordibus quoque ita obsitus ac foedatus, ut offendere potius quam delectare paternos oculos posset, quotiens ab eo fuisset aspectus, sed etiam colaphis atque alapis expositus diuersorum, quas plerumque sub obtutibus suis innocenti paruulo etiam gratis cernebat infligi, ita ut numquam genas eius nisi lacrimarum sordentibus uestigiis uideret infectas. cumque tauter infans sub oculis eius per dies singulos ageretur, pro amore nihilominus Christi et oboedientiae uirtute rigida semper atque inmobilia patris uiscera p
Abbreviated transcription (Latin):
ret uestim̃tũ. s etiam saxum ipsũ suis ceruicib hu¬
mectaret: in hoc quoq parũ metiens impossibilita¬
tẽ p̃ceptiuł facti ꝓreuerentia semoris et obsequi.
simplicitate sincera qua credebat senẽ tota fide nil¬
ꝑosse incassum acsine ratione p̃cipere.
sufficiat: nunc abbatis mutii factũ memo
riȩ dignũ comp̃hendã. Hic nanq abtenundiare
desiderans huic mnundo: tandiu ꝓforib mona¬
sterii excubans ꝑdurauit: donec immobili ꝑse¬
uerantia sua contra omnẽ consuetudinẽ cenobi¬
oꝵ cũ filio paruulo qui octo circit̃ erat annoꝵ.
ut susciperet᷑ elicuit. Cumq tandẽ recepti fuis¬
sent: confestim ñ solum diuersis p̃positis tra¬
diti. uerũetiam celle habitatione seiuncti sunt: ne
scilicet iugi uisione paruuli reminisceret᷑ pater.
ex omni sua quã renuntians abiecerat faculta¬
te atq affectione carnalisaltẽ sibi filiũ suꝑ esse:

Expanded text:
ret uestimentum, sed etiam saxum ipsum suis ceruicibret uestimentum, sed etiam saxum ipsum suis ceruicibmectaret; in hoc quoque parum metiens impossibilitatem praecepti, vel facti pro reverentia senioris, et obsequii simplicitate sincera, qua credebat senem tota fide niposse in cassum ac sine ratione praecipere. sufficiat. nunc abbatis Patermuti factum dignum memoria conprehendam. hic namque abrenuntiare desiderans huic mundo tamdiu pro foribus monasterii excubans perdurauit, donec inmobili perseuerantia sua contra omnem consuetudinem coenobiorum cum filio paruulo, qui octo circiter esset annorum, at susciperetur eliceret. cumque tandem recepti fuissent, confestim non solum diuersis praepositis traditi, uerum etiam cellae habitatione seiuncti sunt, ne scilicet iugi uisione paruuli reminisceretur pater ex omni facultate quam renuntians abiecerat facultate atque affectione carnali saltim sibi filium superesse,
Abbreviated transcription (Latin):
uel aduemientiũ usib liquorẽ pinguedinis te¬
nuissimũ ministrabat. deorsũ pice ꝑfenestr̃a.
Quã ille cũ ad suꝑiora cõncitis ꝑuolasset: ꝑ
fenestram ꝓferens cõminuendã demisit ad t̾ram: pa¬
rũ cogitans. uł detrectans p̃cepti in eptiã. diutur¬
nã necessitatẽ. infirmitatẽ corporis. penuriã sũp¬
tuũ. heremi squalentis angustias ac necessitates:
in qua etiã si pecunia suppeditaret. nichilominꝰ
ꝑdita species inueniri. reparariq ñ posset. Aluis
rursũ edificari cupientib obedientiȩ eiꝰ exẽplo:
uocans eũ semor. curre inquit ioħs: saxũ illud
huc aduolue quãtotiꝰ. Qui confestim saxũ im¬
mane qͦđ turbȩ multȩ hominũ uł mouere ñ pos¬
sent. applicata nunc ceruice. nunc toto pectore.
tanto nisu atq conatu ꝓuoluere condendebat:
ut sudore omniũ m̃broꝵ suoꝵ ñ solũ totũ infunde¬

Expanded text:
uel aduenientum usibus liquorem pinguedinis teuel aduenientum usibus liquorem pinguedinis tenuissimum ministrabat deorsum proice per fenestram. quam ille, cum ad superiora concitus peruolasset, per fenestram proferens comminuendam dimisit ad terram, parum cogitans uel retractans praecepti ineptiam, diurnam necessitatem, infirmitatem corporis, penuriam sumptuum, heremi squalentis angustias ac difficultates, in qua, etiam si pecunia subpeditaret, nihilominus perdita species inueniri repararique non posset. Aliis rursus aedificari cupientibus oboedientiae eius exemplo, uocans senior, curre, inquit, Iohannes, saxum illud huc aduolue quantocius. qui confestim saxum inmane, quod multae hominum turbae mouere non possent, adplicita nunc ceruice nunc toto corpore, tanto nisu atque conatu prouoluere contendebat, ut sudore omnium membrorum suorum non solum totum infunde
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ obedientiã comꝓbans. pariter et miserans tam
longũ laborẽ. quẽ ꝑdotũ ann spatiũ studio deuo¬
dionis impenderat: ad uirgultũ aridũ accedens.
oinquit ioħs. misit ne radices hȩc arbor anñ: Cũq
ille se nescire dixisset: senex uelut inquirens rei ue¬
ritatẽ. ⁊ tanquã temptans utrũiam suis radicibꝰ in
niteret᷑ : euulsũ corã ipsoleui cõmotione uirgultũ.
sicq ꝓiciens illud: precepit ut deinceps rigare de¬
sineret. Itaq cum huiꝰcemodi exercitiis eruditꝰ co¬
tidie iuuenis. in hac parendi untute succresceret.
⁊ humilitatis eiꝰ enitesceret grã. atq obedientie
suauis odor ꝑmonasteria uniũsa fraglaret: qͥdã
fr̃m̃ ꝓbationis immo edificationis obtentu uenien¬
tes ad senc̃ cũ subiectionẽ eiꝰ quã audierant miraren¬
tur: uocans eũ repente senex. ascende art. et su¬
mens lenticulam olei. que sola in heremo suis

Expanded text:
\teius oboedientiam conprobans, pariter etiam miserans tam \teius oboedientiam conprobans, pariter etiam miserans tam longum laborem, quem per totum anni spatium studio deuotionis inpenderat, ad aridum uirgultum accedens, o, inquit, Iohannes, misitne radices haec arbor an non? cumque ille se nescire dixisset, senex, uelut inquirens rei ueritatem et tamquam temptans utrum iam suis radicibus niteretur, euulsit coram ipso leui commotione uirgultum, sic-que proiciens illud praecepit ut deinceps rigare desineret. Itaque cum huiuscemodi exercitiis eruditus cotidie iuuenis in hac parendi uirtute succresceret et humilitatis eius enitesceret gratia atque oboedientiae suae suauis odor per monasteria uniuersa fragraret, quidam fratrum probationis, immo aedificationis obtentu uenientes ad senem cum subiectionem eius quam audierant mirarentur, uocans eum repente senex, ascende, ait, et sumens lenticulam olei quae sola in heremo suis
Abbreviated transcription (Latin):
uecta aquabis cotidie rigari: ut scilicet diur
fusis ramis reuiuiscens. amenitatẽ oculis atq um¬
braculũ mȩstu feruenti subt̃ residentib exhibe¬
ret. Qđ p̃ceptum ueneratione solita sinc ulla im
possibilitatis consideratione suscipiens adolescers :
ita cotidiams dieb expleuit. ut aquã ꝑduo fer¬
mȩ milia indesinent̃ apportans. nullatenꝰ lignũ
rigare cessaret: atq ꝑtotũ annispatiũ. ñ infir¬
mitas corporis. ñ festiuitas sollemnitatis. ñ oc¬
cupatio necessitatis ullius. quȩ illũ etiã honeste
excusaret ab excusatione mandati: ñ deniq hi¬
emis asꝑitas int̾̃cedens. ab huiꝰ obscruatione po
tuerit impedire. Cumq eiꝰ hanc sedulitatẽ tacitꝰ
senex latent̾ dieb singulis exploraret. et uideret
eum simplici cordis affectu mandatũ suũ uelut
diuinitꝰ emissũ sine ulla ꝑturbatione uultꝰ. uł
rationis discussione seruare: sincerã humilitatis¬

Expanded text:
uecta aqua cotidie bis rigari, ut scilicet diurnuecta aqua cotidie bis rigari, ut scilicet diurnfusis ramis amoenitatem oculis atque umbraculum in aestu\t feruenti subter residentibus exhiberet. quod praeceptum uene- ratipossibilitatis consideratione suscipiens adolescens, ita quotidianis diebus explevit, ut aquam per duo ferme millia indesinenter apportans, nullatenus lignum rigare cessaret, atque per totum anni spatium non infirmitas corporis, non festivitas solemnitatis, non occupatio necessitatis ullius, quae illum etiam honeste excusaret ab exsecutione mandati, non denique hiemis asperitas intercedens ab hujus observatione praecepti potuerit impedire. Cumque ejus hanc sedulitatem tacitus senex latenter diebus singulis exploraret, et videret eum simpldiuinitus emissum sine ulla permutatione uultus uel rationis discussione seruare, sinceram\thumilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
adolescentia suausq ad ꝑfectam ac uirilẽ eta¬
tem semori deseruiens. donee ille in huiꝰ uitȩ con¬
u̾satione durauit: tanta humilitate inhesit eꝰ
obsequiis: ut ipsi quoq sen stuporem summũ
obedientia eius incuteret. Cuiꝰ hȩc uirtus utrũ
de uera fide. an ꝓfunda cordis simplicitate de¬
scenderet: an affectaticia eẽt. et quodãmͦ co¬
actitia. atꝙ ad imꝑantis faciem p̃beret᷑. uolets
manifestius explorare: complura ei euam suꝑflua
minusq necessaria uel impossibilia frequentiꝰ in¬
iungebat. Ex quib tria ponam: ꝑquȩ manife¬
stari possit uolentibꝰ scire. uel mentis eiꝰ uł subie¬
ctionis integritas. Sumpsit nanq de lignario
suosenex uirgultũ: quodolim excisũ. usib foci fu¬
erat p̃paratũ. Dũq coctionis retardat occasio: ñ
mͦ aridũ. s ꝓpe putre iacebat temporis uetustate.
Cũq hoc corã omnib fixisset int̾ram: p̃cepit ad¬

Expanded text:
adulescentia sua usque ad perfectam ac uirilem aetaadulescentia sua usque ad perfectam ac uirilem aetatem seniori deseruiens, donec ille in huius uitae conuersatione durauit, tanta humilitate inhaesit eius obsequiis, ut ipsi quoque seni stuporem summum oboedientia eius incuteret. cuius hanc uirtutem, utrum de uera fide ac profunda cordis simplicitate descenderet an adfectaticia esset et quodammodo coacticia atque ad imperantis faciem praeberetur, uolens manifestius explorare conplura ei etiam superflua minusque necessaria uel inpossibilia frequentius iniungebat. ex quibus tria ponam, per quae manifestari possit uolentibus scire uel mentis eius uel subiectionis integritas. sumpsit namque de lignario suo uirgultum senex, quod olim excisum usibus foci fuerat praeparatum, dumque coctionis retardat occasio, non modo aridum, sed prope putre iacebat temporis uetustate. cumque hoc coram ipso fixisset in terram, praecepit ad
Abbreviated transcription (Latin):
obedientiam ꝑfectam. cet̾arũ quoq uirtutũ cul¬
mina possit ascendere:⁊ necessariũ reor quedã
semoꝵ gesta quib ꝑhanc enituere uirtutẽ. exẽ¬
pli grã sicut ꝓmisimꝰ explicare: de multis ad¬
modũ pauca carpendes: ut studentib sublimiora
sectari. ñ solũ incitam̃tũ exhis uitȩ ꝑfecte. s etiam
ꝓpositi forma ꝓcedat. Quã obrẽ duos uł tres ꝓlibel¬
li huiꝰ compendio. de tanta innumera patrũ mul¬
titudine ꝓferentes: ponimꝰ pͥmũ abbatẽ ioħem
qui cõmoratus est iuxta lyco quodoppidũ est the¬
baidis: quiq ꝓpt̃ obedientie uirtutẽ usq ad ꝓ¬
phetie grãm sublimatus. sic uniu̾so claruit or¬
bi: tit etiam regib mundi huiꝰ merito suo redde¬
culis atq responsis. Quib confidens. uelut cęlitꝰ
sibi delatis: trophea de bellis desperatis atq
hostib reportabat. Hic itaq beatus ioħs. ab

Expanded text:
oboedientiam perfectam ceterarum quoque uirtutum culoboedientiam perfectam ceterarum quoque uirtutum culmina possit ascendere, necessarium reor quaedam seniorum gesta, quibus per hanc enituere uirtutem, exempli gratia sicut promisimus explicare, de multis admodum pauca carpentes, ut studentibus sublimiora sectari non solum incitamentum ei his uitae perfectae, sed etiam propositi forma procedat. quamobrem duos uel tres pro libelli huius conpendio de tam innumera patrum multitudine proferentes ponimus primum abbatem Iohannem, qui commoratus est iuxta Lyco, quod est oppidum Thebaidae, quique propter oboedientiae uirtutem usque ad prophetiae gratiam sublimatus sic uniuerso orbi claruit, ut etiam regibus mundi haius merito suo reddeculis atque responsis, quibus confidens uelut caelitus sibi delatis tropaea de desperatis bellis atque hostibus reportauit. Hic itaque beatus Iohannes ab
Abbreviated transcription (Latin):
bentes: ut etiam cũ illos honeste posset uł li¬
gnoꝵ excusare penuria. uel abbatis imꝑiũ:
ꝓfructu suo atq mercede noluerint hac abuti licen¬
tia. Hec dicta sunt seđ̾m typũ ut p̃fati sumꝰ totius
orientis: quẽ etiã inpartibꝰ nr̃is necessario dicimꝰ
debere scruari. Ceterũ apud egyptios quibꝰ ma¬
xima cura ẽ oꝑis. ñ ẽ ebdomadarũ mutua uicis¬
situdo: ne sub occasione huiꝰ officiiom̃s ab oꝑis
canone impediant᷑: s uni ꝓbatissimo fr̃m. cel¬
lararii uł coquine cura cõmittit᷑: qui ꝑpetuo
donec uires eiꝰ uel etas admitcit. iugit̃ opꝰ istud
exerceat. Non enĩ magno labore corporis fatiga¬
t̃: quia nec tanta cura int̾ eos prandioꝵ ciboꝵ
uł coctionis impendit᷑: quippe qui maxime xe¬
rofagiis uł omofagiis utunt᷑: et apud qͦs secta
singulis mensibꝰ porroꝵ folia. lapsania. salfri¬
ctum. oliuȩ. pisciculi minuti saliti. qͦs illi mino¬

Expanded text:
bentes, ut etiam cum illos honeste posset uel libentes, ut etiam cum illos honeste posset uel lignorum excusare penuria uel abbatis imperium, pro fructu suo atque mercede noluerint hac abuti licentia. Haec dicta sint secundum typum ut praefati sumus totius Orientis, quem etiam in partibus nostris necessario dicimus debere seruari. ceterum apud Aegyptios, quibus maxima cura est operis, non est ebdomadarum mutua uicissitudo, ne sub occasione huius officii omnes ab operis canone inpediantur, sed uni probatissimo fratrum cellarii uel coquinae cura committitur, qui perpetuo, donec uirtus eius uel aetas admittit, iugiter opus istud exerceat. non enim magno labore corporis fatigatur, quia nec tanta cura inter eos parandorum ciborum uel coctionis inpenditur, quippe qui maxime xerofagiis uel omofagiis utuntur et apud quos secta singulis mensibus porrorum folia, labsania, sal frictum, oliuae, pisciculi minuti : salliti, quos illi maeno