comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
morib agris. aucta satis ꝓsꝑa. satisq pollens ui¬
debat᷑: sicut pleraq mortalium habent᷑. inui¬
dia exopulentia orta ẽ. Igitur reges popłiq fini¬
timi bello temptare. pauci ex amicis aurilio
ẽẽ : namcet̾i metu ꝑculsi. longe aꝑicłis aberant. At
romani domimilitiȩq intenti festinare. parare aliꝰ
alium hortari hostib obuiam ire. lib̾tatem. patriã.
parentesq armis ꝑtegers Post ubi ꝑicła untute ꝓ¬
pulerant sociis atq amicis auxilia portabant. ma¬
gisq dandis quam accipiendis bñficiis amcicras
parabant. Decent̃ his artib roma creuit. S regnan¬
te numa ut tam longa par eẽt utrum irruebant
imꝓbi belloq temptabant. an nicħ eoꝵ fiebat ut
posset pax illa ꝑsistere: Si enim betł etiãtũ roma
latessebatur. nec armis arma obuia ferebant᷑ qͥb
modis agebat᷑ tit nulla pugna suꝑati. nullo mar¬

Expanded text:
moribus, agris aucta, satis prospera, satisque pollens vimoribus, agris aucta, satis prospera, satisque pollens videbatur, sicuti pleraque mortalium habentur, invidia ex opulentia orta est. Igitur reges populique finitimi bello tentare, pauci ex amicis auxilio esse: nam caeteri metu perculsi a periculis aberant. At Romani domi militiaeque intenti festinare, parare, alius alium hortari, hostibus obviam ire; libertatem, patriam, parentesque armis tegere. Post ubi pericula virtute propulerant, sociis atque amicis auxilia portabant, magisque dandis quam accipiendis beneficiis amicitias parabant . Decenter his artibus Roma crevit. Sed regnante Numa, ut tam longa pax esset, utrum irruebant improbi belloque tentabant; an nihil eorum fiebat, ut posset pax illa persistere? Si enim bellis etiam tum Roma lacessebatur, nec armis arma obvia ferebantur: quibus modis agebatur, ut nulla pugna superati, nullo mar
Abbreviated transcription (Latin):
ad molem giganteam. ꝑpetuis afflctionib ꝑuenire.
nec cũ ꝑueneris requiescẽ. s quanto grandiorib
m̃bris. tanto maiorib agitar malis: Qd aut mali
cẽ ac ñ potius plurimum boni si ca tpr̃a ꝑdurarent
q̃ ꝑstrinxit salustius uͥ ait. gͥ ĩ ñtio reges. Nlam
int̾ris nom̃ imꝑi id pͥmum fuit. diũsi pars in¬
genium. alii corpꝰ exercebant etiam tum uita ho¬
minũ sine cupiditate agitabat᷑ sua cuiq satis
placebant: an ut tam multum imꝑium augeret᷑.
debuit ficri qd̾ uirgilius detestat᷑ dicens. det̾ior¬
donec paulatim ac decolor etas. ⁊ belli rabies.
amor successit habendi: S plane ptantis belł
susceptis ⁊ iustis iusta defensio romanoꝵ ẽ. qd̃
irruentib sibi importune inimicis. resistere co¬
gebat ñ auiditas adipiscendȩ laudis humanȩ.
h necessitas tuende salutis ⁊ lib̾tatis. Ita sit plane Nã
postqͣm reseoꝵ sicut scribit ipse salustius legib

Expanded text:
ad molem aliquam giganteam perpetuis adflictionibus peruenire, ad molem aliquam giganteam perpetuis adflictionibus peruenire, nec cum perueneris requiescere, sed quanto grandioribus membris, tanto maioribus agitari malis? Quid autem mali esset, ac non potius plurimum boni, si ea tempora perdurarent, quae perstrinxit Sallustius, ubi ait: \'Igitur initio reges nam in terris nomen imperii id primum fuit diuersi pars ingenium, alii corpus exercebant; etiamtum uita hominum sine cupiditate agitabatur, sua cuique satis placebant\'. An ut tam multum augeretur imperium, debuit fieri qudonec paulatim ac decolor aetas, Et belli rabies, et amor successit habendi? . Sed plane pro tantis bellis susceptis et gestis justa defensio Romanorum est, quod irruentibus sibi importune inimicis resistere cogebat, non aviditas adipiscendae laudis humanae, sed necessitas tuendae salutis et libertatis. Ita sit plane. Nam postquam res eorum, sicut scribit ipse Sallustius, legibus,
Abbreviated transcription (Latin):
tur:. quam cũ instituta celebrarent᷑: At qͥ tẽ ñdũ
erant. s ut essent addebant᷑: postea uͦ iam erant
q̃ ut ꝓdessent custodiebant᷑ Qͥd gͦ ẽ qd̾ illi qua¬
draginta tres. uel ut alii uolunt triginta ⁊ nouẽ
anni intam longa pace transacti sunt regnante
numa̾. ⁊ postea sacris institutis diisq ipsis qui
cisdem sacris suerant inuitati. iam p̃sidib atq
tutorib. uix pꝰ multos tam annos ab urbe condita
usq ad augustum ꝑmagnomiracło tnꝰ cõmemo¬
rat᷑ annꝰ. post pͥmũ bellum punicũ. qd̾ belli por¬
tas romani claude sua untute potuerunt: An¬
respondent. qd̾ nͥ assiduis sibiq continuis succe¬
dentib bellis romanum imꝑium tam longe late¬
q ñ posset augeri. et tam grandi gła diffamari :¬
donea uͦ causa. ut magnum eẽt impium. cur ẽẽ de¬
beret inquictum. Nonne incorporib hominũ sa¬
tius ẽ modicam staturam cum sanitate habere. ꝗͣ.

Expanded text:
tur, quam cum instituta celebrarentur? Atqui tunc nondum tur, quam cum instituta celebrarentur? Atqui tunc nondum erant, sed ut essent addebantur; postea vero jam erant, quae ut prodessent custodiebantur. Quid ergo est quod illi quadraganni in tam longa pace transacti sunt regnante Numa, et postea sacris institutis disque ipsis, qui eisdem sacris fuerant inuitati, iam praesidibus adque tutoribus uix post tam multos annos ab Urbe condita usque ad Augustum pro magno miraculo unus commemoratur annus post primum bellum Punicum, quo belli portas Romani claudere potuerunt? respondent, quod nisi adsiduis sibique continuo succedentibus bellis Romanum imperium tam longe lateque non posset augeri et tam grandi gloria diffamari? Idonea uero causa! Ut magnum esset imperium, quur esse deberet inquietum? Nonne in corporibus hominum satius est modicam staturam cum sanitate habere quam
Abbreviated transcription (Latin):
to ocio gratulandum fuit: si mͦ id reb salubrib
scisset impendẽ. et pniciosissima curiositate negle¬
cta. dm̃ uerũ uera pietate ꝑquire. Nunc aut̃ ñ ei dii
contulerunt illud ocium: s eum minꝰ fortasse de¬
cepissent. si ociosum minime reppissent. Quan¬
to enimminꝰ cum occupatum inuenerunt: tan¬
tomagis ipsi occupauerunt. Nam qͥd ille molitꝰ
sit. ⁊ quib artib dõs tales sibi uel illi ciuitati
consociare potuerit: uarro ꝑdit. Quod si dño
placuerit: suo diligentiꝰ disseret᷑ loco. Modo aui
quia de beneficuis cor questio ẽ: magnũ benfis¬
umẽ par. s deiueri beneficium est plerunq etiã sic̃
sol. sicut pluiia. uitȩq alia subsidia suꝑ ingratos
⁊ nequam. S si hoc cammagnu bonum dii illi
rome ł pompilio contulerunt: cur imꝑio romano
ꝑipsa tempora laudabilia. id nunquam postea
p̃stiterunt: Anutiliora erant sacra cum intueren¬

Expanded text:
to otio gratulandum fuit, si modo id rebus salubribus to otio gratulandum fuit, si modo id rebus salubribus scisset impendere, et perniciosissima curiositate neglecta, Deum verum vera pietate perquirere. Nunc autem non ei dii contulerunt illud otium; sed eum minus fortasse decepissent, si otiosum minime reperissent. Quanto enim minus eum occupatum invenerunt, tanto magis ipsi occupaverunt. Nam quid ille molitus sit, et quibus artibus deos tales sibi, vel illi civitati consociare potuerit, Varro prodit: quod si Domino placuerit, suo diligentius disseretur loco. Modo autem quia de beneficiis eorum quaestio est, magnum beneficium est pax: sed Dei veri beneficium est, plerumque etiam sicut sol, sicut pluvia vitaeque alia subsidia, super ingratos et nequam. Sed si hoc tam magnum bonum dii illi Romae vel Pompilio contulerunt, cur imperio Romano per ipsa tempora laudabiliora id nunquam postea praestiterunt? an utiliora erant sacra, cum institueren
Abbreviated transcription (Latin):
phibet᷑. Nonut dice̾t᷑. dii patrii quoꝵ semꝑ suibnu¬
mine tioia ẽ ad eoꝵ laudem: s ne diceret᷑ excesse¬
re om̃s aditis arisq relictis dii ad coꝵ defensionẽ
lilud enim possc ꝑmissi sunt. ñ uñ ꝓbarent᷑ po¬
roma custodienda commissa ẽ: Dixerit qͥspiam
iam cos rome habitare solitos: qñ expugnante fim¬
briacecidit ilium. Uñgͦ stecit mineruę simula¬
drum: Deinde si apud romam erant qñ fimbria
delcuit ilium: fortasse apud ilium erant qña gałł
ipsa roma capta ⁊ incensa ẽ. S ut sunt auditu acu¬
tissimi. motuq celerrimi. ad uocem anseris cito
redierunt: ut saltem capitolinum collem qͥ reman¬
serat tuerent᷑. Ceterum ad alia defendenda. serius
successorem romul ad iuuisse credunt᷑. ut coto re¬
gni sui tempore pacem hab̾et. ⁊ iamportas q̃ bellis
patere assolent clauđet: eo merito scilicet. qr ro¬
manis multa sacra constiturt. Illi uͦ homini ꝑtan¬

Expanded text:
perhibetur, non ut diceretur Di patrii, quorum semper sub nuperhibetur, non ut diceretur Di patrii, quorum semper sub numine Troia est, ad eorum laudem, sed ne diceretur: Excessere omnes adytis arisque relictis Di, ad eorum defensionem. Illud enim posse permissi sunt, non unde probarentur poRoma custodienda commissa est? Dixerit quispiam iam eos Romae habitare solitos, quando expugnante Fimbria cecidit Ilium. Unde ergo stetit Mineruae simulacrum? Deinde, si aput Romam erant, quando Fimbria deleuit ilium, fortasse aput Ilium erant,. quando a Gallis ipsa Roma capta et incensa est; sed ut sunt auditu acutissimi motuque celerrimi, ad uocem anseris cito redierunt, ut saltem Capitolinum collem, qui remanserat, tuerentur; ceterum ad alia defendenda serius successorem Romuli, adjuvisse creduntur, ut toto regni sui tempore pacem haberet, et Jani portas, quae bellis patere assolent, clauderet: eo merito scilicet, quia Romanis multa sacra constituit. Illi vero homini pro tan
Abbreviated transcription (Latin):
Deseruerint dii adulteros. iliumq flammis grecor
reliquerit : ut ex eiꝰ cinerib roma castior nascẽt᷑
Cur ⁊ postea descruerunt eandem ciuitatẽ romanis
cognatam. ñ rebellantem ad u̾sus romã nobilẽ
filiam. s iustiorib es partib fidem constantissimã
pussimamq seruantẽ eamq delendã reliquerunt
ñ grecoꝵ uiris fortib s uiro spurcissimo romanor:
Aut si displicebat diis causa partium syllanarũ. cui
seruantes urbemmiseri portas clauserañcur eidẽ
sille tanta bona ꝓmittebant ⁊ p̃nuntiabant. An
⁊ hinc agnoscunt᷑ adulatores feliciũ: potiꝰ qͣm
infelicium defensores: Nongͦ ilium etiã cunc
abcis cum euerteret᷑ desercum est. Nam demones
ad decipiendum semꝑ uigilantissimi: qd̾ potue
runt fecerunt. Euersis quippe ⁊ incensis om̃ib cũ
oppido simulachris: solum mineruȩ sub tanta
ruma templi illiꝰ ut scribit liuius integrũ stetisse

Expanded text:
Deseruerint di adulteros Iliumque flammis Graecorum Deseruerint di adulteros Iliumque flammis Graecorum reliquerint, ut ex eius cineribus Roma castior nasceretur: quur et postea deseruerunt eandem ciuitatem Romanis cognatam, non rebellantem aduersus Romam nobilem filiam, sed iustioribus eius partibus fidem constantissimam piissimamque seruantem, eamnon Graecorum viris fortibus, sed viro spurcissimo Romanorum? Aut si displicebat diis causa partium Syllanarum, cui servantes urbem miseri portas clauserant; cur eidem Syllae tanta bona promittebant et praenuntiabant? An et hinc agnoscuntur adulatores felicium potius quam infelicium defensores? Non ergo Ilium etiam tunc, ab eis cum desereretur, eversum est. Nam daemones ad decirunt, fecerunt. Euersis quippe et incensis omnibus cum oppido simulacris solum Mineruae sub tanta ruina templi illius, ut scribit Liuius, integrum stetisse
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ iuuantib scu quod uerum ẽ nicħ ualentib. Nũ¬
quid ⁊ tunc abscessere om̃s aditis arisq relictis dii. qͥ¬
b illud oppidum steterat. post antiquos grecoꝵ ignes
rumasq reparatum: Si autem abscesserant: causã
itquiro. Et oppidanorum qͥdem quanto inuenio
ineliorem: tanto deteriorem deoꝵ. Illi enim contra
fimbriam portas clauserant. ut sillȩ scruarent inte¬
gram ciuitatẽ: hinc eos iatus incendit. uel potiꝰ
penitꝰ ertinxit. Adhuc autẽ melioꝵ partiũ ciuiliũ
sylla dur fuit: adhue armis rempublicã recuꝑa¬
re moliebat᷑ Horum bonor: initioꝵ ñdum malo
cuentꝰ habuerit. Qtud gͥ meliꝰ ciues illiꝰ tirbis
facere potuerunt: Quid honesti: qͥd fideliꝰ: Quid
romana parentela dignius. qͣm meliori cause
romanoꝵ cuutatem seruare: ⁊ contra parricidã
romane reipublicȩ portas claude: At hoc eis in qͣn¬
tum critium uerterit: attendant defensores dõꝵ.

Expanded text:
nihil iuuantibus seu, quod uerum est, nihil ualentibus. Numnihil iuuantibus seu, quod uerum est, nihil ualentibus. Numquid et tunc Abscessere omnes adytis arisque relictis Di, quibus illud oppidum steterat post antiquos Graecorum ignes ruinasque reparatum? Si autem abscesserant, causam requiro, et oppidanorum quidem quanto inuenio meliorem, tanto deteriorem deorum. Illi enim contra Fimbriam portas clauserant, ut Syllae seruarent integram ciuitatem; hinc eos iratus incendit uel potius penitus extinxit. Adhuc autem meliorum partium ciuilium Sylla dux fuit, adhuc armis rem publicam recuperare moliebatur; horum bonorum initiorum nondum malos euentus habuit. Quid ergo melius ciues urbis illius facere potuerunt, quid honestius, quid fidelius, quid Romana parentela dignius quam meliori causae Romanorum ciuitatem seruare et contra parricidam Romanae rei publicae portas claudere? At hoc eis in quantum exitium uerterit, adtendant defensores deorum.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qͥd boni roma ut eam dii inhabitarent qͦ posset au¬
geri: ñ quod uictiinde fugerunt. ⁊ se adistos qͦs pa¬
rit᷑ ddecipent contulerunt. Immo uͦ ⁊ illic mansert̃
ad eos more suo decipiendos. qui rursus easdẽ t̾ras ha¬
bitarent: ⁊ hic casdem artes fallaciȩ suȩ magis etiã
exerendo maiorib honorib głati sunt. Certe enĩ¬
ciuuilib iambellis scatentib. qͥd miserũ cõmiserat
ilium. ut afimbria marianarum partium homine
pessimo euertentt᷑. multo ferotiꝰ atq crudels qͣm olim
a grecis Namtune ⁊ multi inde fugerunt: ⁊ mult
captiuitati saltem inscruitute uirerunt. Porro aũt
fimbria pͥus edictum ꝓposuit necui parceret᷑: atq
urbem totam cunctosq in ea homines incendio con¬
ciemauit. Hoc meruit ilium. ñ a grecis qͦs sua irrita¬
uerat iniquitate. s. aromanis quos sua calamitate
ꝓpagaucrat: diis illis cõmunib adħ repellenda

Expanded text:
et quid boni Roma, ut eam di inhabitarent, quo posset auet quid boni Roma, ut eam di inhabitarent, quo posset augeri; nisi quod uicti inde fugerunt et se ad istos, quos pariter deciperent, contulerunt; immo uero et illic manserunt ad eos more suo decipiendos, qui rursus easdem terras habitarent, et hic easdem artes fallaciae suae magis etiam exercendo maioribus honoribus gloriati sunt. CAPUT VIciuilibus iam bellis scatentibus quid miserum commiserat Ilium, ut a Fimbria, Marianarum partium homine pessimo, euerteretur, multo ferocius adque crudelius quam olim a Graecis? Nam tunc et multi inde fugerunt et multi captiuati saltem in seruitute uixerunt; porro autem Fimbria prius edictum proposuit, ne cui parceretur, adque urbem totam cunctosque in ea homines incendio concremauit. Hoc meruit Ilium non a Graecis quos sua inritauerat iniquitate, sed a Romanis quos sua calamitate propagauerat, dis illis communibus ad haec repellenda
Abbreviated transcription (Latin):
romulus iusserit. aut romulus fecerit. Quod mul¬
ti impudentia negant. multi pudore dubitant: mul¬
ti dolore dissimulant. Nec nositaq in eare dili¬
gentius requirenda. ꝑmultoꝵ scriptor ꝑpensa
testimonia demoremͣ: Romuli frẽm palam con¬
stat occisum. ñ abhostib ñ ab alienis. Si autem¬
ꝑpetrauit aut imꝑauit hoc romulus: magis ip̃se
fuit romanorum. quam paris troianoꝵ caput.
cur gͥ troianis. iram deors ꝓuocauit ille alienȩ
coniugis raptor. ⁊ eorundem dõꝵ cutelam roma¬
nus inuitauit iste suisrĩs extinctor: Si autem illud
scelus a facto imꝑioq romuli alienum ẽ. qm̃ debuit
utiq uindicari: cota hoc illa cuitas fec̃ qd̾ tota con¬
sensit. ⁊ ñ iam fr̃em. s patrem qđ ẽ pesꝰ occidit. Ut̃q
enim fuit conditor: uͥ alt̃ scelere ablatꝰ. ñ ꝑmisẜ ẽ
cẽ regnator. Non ẽ ut arbitror qđ dicat᷑. qͥd malitro¬
ia meruerit. ut eam dii desererent. quo posset extingui.

Expanded text:
Romulus iusserit aut Romulus fecerit, quod mulRomulus iusserit aut Romulus fecerit, quod multi inpudentia negant, multi pudore dubitant, multi dolore dissimulant. Nec nos itaque in ea re diligentius requirenda per multorum scriptorum perpensa testimonia demoremur: Romuli fratrem palam constat occisum, non ab hostibus, \' non ab alienis. Si aut perpetrauit aut imperauit hoc Romulus, magis ipse fuit Romanorum quam Paris Troianorum caput; quur igitur Troianis iram deorum prouocauit ille alienae coniugis raptor, et eorundem deorum tutelam Romanis inuitauit iste sui fratris extinctor? Si autem illud scelus a facto imperioque Romuli alienum est: quoniam debuit utique uindicari, tota hoc illa ciuitas fecit, quod tota contemsit, et non iam fratrem, sed patrem, quod est peius, occidit. Uterque enim fuit conditor, ubi alter scelere ablatus non permissus est esse regnator. Non est, ut arbitror, quod dicatur quid mali Troia meruerit, ut eam di desererent, quo posset extingui,
Abbreviated transcription (Latin):
Huc accedit. qm̃ si illud de marte non creditur. ut
hoc quoq de uenere non credatur: nullo diuimi
concubitꝰ obtentu. matris romuli causa defendit᷑.
Fuit autemsacerdos illa uestalis: et ideo dii magis
in romanos sacrilegum illud flagitium qͣm introia¬
nos paridis adulterium uindicare debuerunt. Nam
⁊ ipsi romani antiqui. instupro detecłas ueste sacer¬
dotes uiuas etiam defodiebant: adulteras aut̃ femi¬
nas. quamuis aliqua dampnatione. nulla tñ mor¬
te plectebam. Usq adeo grauiusqͤ putabant adita
aditio. quia si peccata homintm ilł numinib dis¬
plicerent. ut offensi paridis facto desertam troiam fer¬
ro ignibq donarent: magis eos contͣ romanos mo¬
uent romuli fr̃ occisus. qͣm contra troianos grecus
maritꝰ illusus. Magis irritaret parricidium nascen¬
tis: quam regnantis adulterium ciuitatis. Nec ad
causam qͣm nunc agimꝰ inter ẽ. utrum hoc fieri

Expanded text:
Huc accedit, quoniam, si illud de Marte non creditur, ut Huc accedit, quoniam, si illud de Marte non creditur, ut hoc quoque de Venere non credatur, nullo diuini concubitus obtentu matris Romuli causa defenditur. Fuit autem sacerdos illa Vestalis, et ideo di magis in Romanos sacrilegum illud flagitium quam in Troianos Paridis adulterium uindicare debuerunt. Nam et ipsi Romani antiqui in stupro detectas Vestae sacerdotes uiuas etiam defodiebant, adulteras autem feminas, quamuis aliqua damnatione, nulla tamen morte plectebant: usque adeo grauius quae putabant adyta adicio, quia, si peccata hominum illis numinibus displicerent, ut offensi Paridis facto desertam Troiam ferro ignibusque donarent, magis eos contra Romanos moueret Romuli frater occisus quam contra Troianos Graecus maritus inlusus; magis inritaret parricidium nascentis quam regnantis adulterium ciuitatis. Nec ad causam, quam nunc agimus, interest, utrum hoc fieri
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ obhoc impleat ipsa sccuritate felicius. Quȩ uar¬
ronuis sententia exp̃ssa ut potui meis ũbis. cernis ꝙ̃.
latum locum aꝑiat falsitati: ubi intelligamꝰ plura
iam sacra ⁊ qͣsi religiosa potuisse confingi. uͥ putata
sunt ciuib etiam de ipsis diis ꝓdẽẽ mendatia. S¬
utrũ potuerit uenus exconcubitu anchise ȩneam
parere. ł mars ex concubitu filiȩ numitoris romu¬
lum gignere: in medio relinquamꝰ. Nam pene tał
q̃stio etiam de scripturis nrĩs oborit᷑. qua querit᷑ u¬
trum p̃uaricatores angłi cum filiab hominũ con¬
cubuerint: unde natis gigantib. idest nimium
nim uera sunt q̃ apud illos de matre ȩncȩ ⁊de pa¬
tre romuli lectitant᷑ quomͦ possunt diis adult̾ia
displice hominũ. quȩ inse ipsis concordit̃ ferunt :
Si autẽ falsa sunt: ne sic quidem possunt irasci ueris
ad ulteriis humanis. qui etiam falsis delectant᷑ suis.

Expanded text:
et ob hoc inpleat ipsa securitate felicius. Quae Varet ob hoc inpleat ipsa securitate felicius. Quae Varronis sententia expressa, ut potui, meis uerbis cernis quam latum locum aperiat falsitati, ubi intellegamus plura iam sacra et quasi religiosa potuisse confingi, ubi putata sunt ciuibus etiam de ipsis dis prodesse mendacia. utrum potuerit Venus ex concubitu Anchisae Aenean parere, vel Mars ex concubitu filiae Numitoris Romulum gignere, in medio relinquamus. Nam pene talis quaestio etiam de Scripturis nostris oboritur, qua quaeritur utrum praevaricatores angeli cum filiabus hominum concubuerint; unde natis gigantibus, id est nimium nim vera sunt, quae apud illos de matre Aeneae et de patre Romuli lectitantur; quomodo possunt diis adulteria displicere hominum, quae in se ipsis concorditer ferunt? Si autem falsa sunt, ne sic quidem possunt irasci ueris adulteriis humanis, qui etiam falsis delectantur suis.
Abbreviated transcription (Latin):
ci ponderis causam. Non gͦ credamꝰ si placet eneã ec̃
ueneris filium. Eoce concedo: si nec romulũ martis.
Si aut̃ illud cur ñ ⁊ istud᷑ An dõ fas c̃ hominibꝰ fe¬
minis: mares aut̃ homines deab misceri nefas:
Dura ł potius ñ eredenda conditio qd ex iure uenis
inconcubitu martilicuit hoc iniure suo ipsi ueni
ñ lice̾. At utrunq firmatum ẽ auctoritate roma¬
na. Neq enĩminꝰ credidit recentior cesar. auiam
uenerem: qͣm patrem antiquior romulꝰ mardẽ.
Direrit aliquis. Itane tu ista credis: Ego uͦ ista ñ cre¬
do. Nanriuir doctissimꝰ eoꝵs uarro. falsa ħ eẽ qͣmuis
ñ audacter. neq fident᷑. pene tñ fatet᷑. S utile eẽ c¬
uitatib dicit. ut se uiri fortes etiam si falsum sit
diis genitos eẽ credant: ut eo mͦ animꝰ humanus
uelut diuine stirpis fidutiam gerens. res magnas
aggrediendas p̃sumat audatius. agat uehem̃ti.

Expanded text:
ti ponderis causam. Non ergo credamus, si placet, Aenean esse ti ponderis causam. Non ergo credamus, si placet, Aenean esse Veneris filium: ecce concedo, si nec Romulum Martis. Si autem illud, quur non et illud? An deos fas est hominibus feminis, mares autem homines deabus misceri nefas? Dura uel potius non credenda condicio, quod ex iure Veneris in concubitu Marti licuit, hoc in iure suo ipsi Veneri non licere. At utrumque firmatum est auctoritate Romana. Neque enim minus credidit recentior Caesar auiam Venerem quam patrem antiquior Romulus Martem.Dixerit aliquis: Itane tu ista credis? Ego uero ista non credo. Nam et uir doctissimus eorum Varro falsa haec esse, quamuis non audacter neque fidenter, paene tamen fatetur. Sed utile ciuitatibus esse dicit, ut se uiri fortes, etiamsi falsum sit, dis genitos esse credant, ut eo modo animus humanus uelut diuinae stirpis fiduciam gerens res magnas adgrediendas praesumat audacius, agat uehementius
Abbreviated transcription (Latin):
fingant᷑ irati: nec adultio paridis ut rursus aqͥb¬
dam defendunt᷑ ut troiam desererent succensuert̃.
Auctores enim doctoresq peccatoꝵ eẽ assolent: ñ ul¬
tores. Urbem romã inqͥt salustiꝰ sicuti ego accepi. con¬
didere atq habuere in mitio troiani: qui ȩnea duce
ꝓfugi sedib incertis uagabant᷑. Si gͦ ad ulterium
paridis umdicandum numina censuert̃: aut ma¬
gis introianis. aut certe etiam in romanis punien¬
dum fuit. quia ȩneȩ mat̾ hoc fecit. S quomͦ in
illo illud flagitium oderant qͥ insua socia uenere ñ
oderant. ut alia omitiam qd̾ cũ anchise cõmiserat
ex quo ȩneampeꝑerat: An quia illud factum ẽ indi¬
gnante menclao᷑ illud autẽ concedente uulcano.
Dii enim credo ñzelant conuges suas. usq ad eo ut
eas i cũ hominibꝰ om̃ib dignent᷑ hab̾e cõmunes. Irri¬
derc fabulas fortassis existimor: nec grauit̃ agere tan¬

Expanded text:
fingantur irati. Nec adulterio Paridis, ut rursus a quibusfingantur irati. Nec adulterio Paridis, ut rursus a quibusdam defenduntur, ut Troiam desererent, suscensuerunt. Auctores enim doctoresque peccatorum esse adsolent, non ultores. \'Urbem Romam, inquit Sallustius, sicuti ego accepi, condidere adque habuere initio Troiani, qui Aenea duce profugi sedibus incertis uagabantur\'. Si ergo adulterium Paridis uindicandum numina censuerunt, aut magis in Romanis aut certe etiam in Romanis puniendum fuit, quia Aeneae mater hoc fecit. Sed quo modo in illo illud flagitium oderant, qui in sua socia Venere non oderant ut alia omittam quod cum Anchise commiserat, ex quo Aenean pepererat? An quia illud factum est indignante Menelao, illud autem concedente Vulcano? Di enim, credo, non zelant coniuges suas usque adeo, ut eas etiam cum hominibus dignentur habere communes. Inridere fabulas fortassis existimor nec grauiter agere tan
Abbreviated transcription (Latin):
talib peierare. Hoc enim nec ipse omerꝰ facile
credidit. qͥ neptunum qͥdem contra troianos a¬
pollinem autẽ ꝓtroianis pugnantẽ fac̃: cũ illo
ꝑiurio ambos fabula narret offensos. Sigͥ fa¬
buł credunt: erubescant talia colere numina.
Si fabuł non credunt: ñ obtendant troiana ꝑiu¬
ria. Aut mirent᷑ dõs ꝑiuria punisse croiana: amal¬
se romana. Uñ enim coniuratio catilinȩ. intan¬
ta tãq corrupta ciuitate habuit etiam eoꝵ gͣnde
copiam. quosmanꝰ atq lingua ꝑiurio aut sanguine ci¬
uili allebat: Quid enim aliud tociens senatores corru¬
pti iniudiciis. totiens ppłs insusfraguis uel in quibꝰq
causis quȩ apud eum concionib agebant᷑. nͥ etiã peie¬
rando peccabant: Namq corruptissimis morib
ad hoc mos iurandi seruabat᷑ antiquus: ñ ut ab
scelerib metureligionis ꝓhiberent᷑. s ut ꝑiuria qͦ
cis preualentib ꝓbentur uicti. troianis peierantibꝰ

Expanded text:
talibus peierare. Hoc enim nec ipse Homerus facile talibus peierare. Hoc enim nec ipse Homerus facile credidit, qui Neptunum quidem contra Troianos, Apollinem autem pro Troianis pugnantem facit, cum illo periurio ambos fabula narret offensos. Si igitur fabulis credunt, erubescant talia colere numina; si fabulis non credunt, non obtendant Troiana periuria, aut mirentur deos periuria punisse Troiana, amasse Romana. Unde enim coniuratio Catilinae in tanta tamque corrupta ciuitate habuit etiam eorum grandem copiam, quos manus adque lingua periurio aut sanguine ciuili alebat? Quid enim aliud totiens senatores corrupti in iudiciis, totiens populus in suffragiis uel in quibusque causis, quae aput eum contionibus agebantur, nisi etiam peierando peccabant? Namque corruptissimis moribus ad hoc mos iurandi seruabatur antiquus, non ut ab sceleribus metu religionis prohiberentur, sed ut periuria quoque cis praeualentibus probentur uicti, Troianis peierantibus
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo uerum ẽ quod apollo atq neptunꝰ. cidem
laomedonti mercennariis oꝑib scruierint. ilł
quidem ꝓmisisse mercedem. falsumq iurasse
ꝑhibet᷑. Miror apollinem nommatũ diuinato¬
rem intanto opificio laborasse. nescientẽ quod
laomedon fuerat ꝓmissa negaturus: Quanqͣm
nec ipsum neptunum patruum eiꝰ fr̃em iouis.
regem maris. decuit ignarum eẽ futuroꝵ. Nã
hc̃ homerꝰ de stirpe ȩneȩ acutus postis condita roma
ẽ cum ante illam urbem conditam idem poet.
fuisse dicat᷑: inducit magnum aliqͥd diuinantẽ
Quẽ etiam nube rapuit ut dicit ne ab achille ocq¬
detͣ. cuꝑet cũ uertere ab imo qd apud uirgiliũ
conficetur structa suis manib ꝑiure menia trois
Nescientes gͥ tantidii neptunꝰ ⁊ apollo laomedon¬
tem sibi negaturum eẽ mercedẽ: structiores me¬
nium troianoꝵ gratis ⁊ ingratis fuerunt. Uide¬
ant ne grauius sit tales dõs crede: quam diis

Expanded text:
Ergo uerum est, quod Apollo adque Neptunus eidem Ergo uerum est, quod Apollo adque Neptunus eidem Laomedonti mercennariis operibus seruierunt? Illis quippe promisisse mercedem falsumque iurasse perhibetur. Miror Apollinem nominatum diuinatorem in tanto opificio laborasse nescientem quod Laomedon fuerat promissa negaturus. Quamquam nec ipsum Neptunum, patruum eius, fratrem Iouis, regem maris, decuit ignarum esse futurorum. Nam hunc Homerus de stirpe Aeneae, a cuius posteris condita Roma est, cum ante illam urbem conditam idem poeta fuisse dicatur, inducit magnum aliquid diuinantem, quem etiam nube rapuit, ut dicit, ne ab Achille occideretur, cuperet cum uertere ab imo, quod aput Vergilium confitetur, Structa suis manibus periurae moenia Troiae. Nescientes igitur tanti di, Neptunus et Apollo, Laomedontem sibi negaturum esse mercedem, structores moenium Troianorum gratis et ingratis fuerunt. Videant ne grauius sit tales deos credere quam dis
Abbreviated transcription (Latin):
aduentum redemptoris nr̃i innumerabilibꝰ ñ¬
nullisq etiamincredibilib cladib gñs conteret᷑
humanũ: quos alios quam istos dõs mundꝰ cole¬
bat excepto uno ppło hebreo. ⁊ quibꝰdã extra ip¬
sum ppłm uͥcũq grã diuma digni occultissi¬
ino atq iustissimo dĩ iuditio fuerunt: Uerum
ne nimiũ longum faciam: tacebo aliarũ usq¬
quaq gentium mala grauissima. Quod ad ro¬
mam ꝑtinet romanũq imꝑium. tantũ loquar
id est ad ipsam ꝓpͥe ciuitatẽ.⁊ quec̃q illi t̃rarũ
ł societate coniuncte. ł conditione subiecte fc̃.
q̃ sint ꝑpesse añ aduentum xp̃i. cum iam ad eiꝰ
troia uel ilium. uñ origo ẽ ppłi romani. neq enĩ
p̃tereundum aut dissimulandum ẽ qd̾ ⁊ in pͥmo
libro attigi. eosdem hñs deos ⁊ colens. curagre¬
cis uictum. captum atq deletum ẽ. Priamo inqͥ¬
unt sunt reddita. laomedontea paterna ꝑuiria.

Expanded text:
aduentum Redemtoris nostri innumerabilibus noaduentum Redemtoris nostri innumerabilibus nonnullisque etiam incredibilibus cladibus genus conterehumanum; quos alios quam istos deos mundus colebat, excepto uno populo Hebraeo, et quibusdam extra ipsum populum, ubicumque gratia divina digni occultissimo atque justissimo Dei judicio fuerunt? Verum ne nimium longum faciam, tacebo aliarum usquequaque gentium mala gravissima: quod ad Romam pertinet Romanumque imperium, tantum loquar; id est, ad ipsam proprie civitatem, et quaecumque illi terrarum vel societate conjunctae, vel conditione subjectae sunt, quae sintTroia uel Ilium, unde origo est populi Romani, neque enim praetereundum aut dissimulandum est, quod et in primo libro adtigi eosdem habens deos et colens quur a Graecis uictum, captum adque deletum est? Priamo, inquiunt, sunt reddita Laomedontea paterna periuria\'.
Abbreviated transcription (Latin):
contendunt. deinceps uidebimus. ut hic sit hꝰ
uoluminis modus: Explicit liber uꝰ incipit
amsatis dictum arbitror demoꝵ mał Steiuis.
et animoꝵ quȩ p̃cipue cauenda sunt. nicħ deos
falsos ppło cultori suo quominꝰ eoꝵ maloꝵ aggere
p̃meret᷑ subuenire curasse: s potius ut maxime
p̃meret᷑ egisse. Nunc de illis malis uideo dicendũ.
q̃ sola isti ꝑpctinolunt. qualia sunt fames. mor¬
b. bellum. expoliatio. captiuitas. trucidatio.⁊
si qua similia iam in pͥmo libro cõmemorauimꝰ.
Hȩc enim sola mali deputant mala. q̃ ñ faciunt
malos: nec erubescunt int̾bona quȩ laudant ipsi
mali eẽ qui laudant. Magisq stomachant᷑ siuillã
malam habeant quamsiuitam: qͣsi hoc sit hoĩs
maximũ bonum. hr̃e bona omĩa preder se ipsum.
S neq talia mala quȩ isti solaformidant. dii eors
qñ ab eis libere colebantur. ne illis accident obsti¬
terunt. Cum enim uariis ꝑdiuersa temporib añ

Expanded text:
contendunt, deinceps uidebimus, ut hic sit huius contendunt, deinceps uidebimus, ut hic sit huius uoluminis modus. LIBER III CAPUTam satis dictum arbitror de morum malis et animorum, quae praecipue cauenda sunt, nihil deos falsos populo cultori suo, quo minus eorum malorum aggere premeretur, subuenire curasse, sed potius, ut maxime premeretur, egisse. Nunc de illis malis uideo dicendum, quae sola isti perpeti nolunt, qualia sunt fames morbus, bellum exspoliatio, captiuitas trucidatio, et si qua similia iam in primo libro commemorauimus. Haec enim sola mali deputant mala, quae non faciunt malos; nec erubescunt inter bona, quae laudant, ipsi mali esse qui laudant, magisque stomachantur, si uillam malam habeant, quam si uitam, quasi hoc sit hominis maximum bonum, habere bona omnia praeter se ipsum. Sed neque talia mala, quae isti sola formidant, di eorum, quando ab eis libere colebantur, ne illis acciderent obstiterunt. Cum enim uariis per diuersa temporibus ante
Abbreviated transcription (Latin):
qualiumẽq ciuiũ romanoꝵ: In comparabilit̃
suꝑna ẽ ciuitas clarior: uͥ uictoria ueritas. uͥ di¬
gnitas scĩtas. uͥ pax felicitas. uͥ uita ȩternitas. Mul¬
tominus ht̃ in sua societate tales dõs: situ incua
tales hommes habere erubuisti.Pinde si adbeatã
ꝑuenire desideras quitatem: deuita demonũ soqe¬
tatem. Indigne abhonestis coluntur: qui ꝑturpes
placantur. Sic isti atua pietate remoueant᷑ purga¬
tione xp̃iana: quomͦ illi atua dignitate remoti fc̃
notatione censoria. Debonis autem carnalib qͥbꝰ
solis mali ꝑfrui uolunt ⁊ de malis carnalib q̃ so¬
la ꝑpeti nolunt. quodneq in his habeant quam
putant᷑ habere isti demones potestatem. qͣm qͣm
si haberent. deberemꝰ potius ista etiam contempne̾.
qͣm ꝓpt̾ ista illos colere. ⁊ eoscolendo ad illa q̃ nob̾
inuident ꝑuenire non posse: tam̃ nec in istis eos hoc
ualere. quod hi putant qui ꝓpt̃ hȩc eoscoli oport̾e

Expanded text:
qualiumcumque ciuium Romanorum? Incomparabiliter qualiumcumque ciuium Romanorum? Incomparabiliter superna est ciuitas clarior, ubi uictoria ueritas, ubi dignitas sanctitas, ubi pax felicitas, ubi uita aeternitas. Multo minus habet in sua societate tales deos, si tu in tua tales homines habere erubuisti. Proinde si ad beatam peruenire desideras ciuitatem, deuita daemonum societatem. Indigne ab honestis coluntur, qui per turpes placantur. Sic isti a tua pietate remoueantur purgatione Christiana, quo modo illi a tua dignitate remoti sunt notatione censoria. De bonis autem carnalibus, quibus solis mali perfrui uolunt, et de malis carnalibus, quae sola perpeti nolunt, quod neque in his habeant quam putantur habere isti daemones potestatem quamquam si haberent, deberemus potius etiam ista contemnere, quam propter ista illos colere et eos colendo ad illa, quae nobis inuident, peruenire non posse, — tamen nec in istis eos hoc ualere, quod hi putant, qui propter haec eos coli oportere
Abbreviated transcription (Latin):
hominum sedesinuident sempit̃nas. Et tu ipsa
ñ parua exparte. de talib spiritib iudicasti qñ
ludis cosplacasti: ⁊ ꝑ qͦs homines eosdẽ ludos
fecisti. infames ec̃ uoluisti. Patere asseri lib̾tatem
tuam adu̾sus immundos spc̃: qͥ tus ceruicibꝰ im¬
posuerunt sacrandam sibi ⁊ celebrandã ignomi¬
niam suam. Actores criminum diumoꝵ remo.¬
iusti ab honorib tuis: supplica uͦ dõ. ut a te
rtmoucat illos deos qͥ d ded̾ant᷑ ẽtiminibꝰ suis.
seu ueris qđ ignominiosissimum ẽ. scu falsis qd̾ ma¬
liciosissimum ẽ. Benc qd tua sponte istrionib ⁊ sce¬
nicis societatem ciuitatis patere noluisti. Euigila ple¬
niꝰ. Nullomͦꝰ his artib placat᷑ diuina maiestas: qͥb
humana dignitas inquinat᷑. Quogͥ pacto dõs qͥ ta¬
lib delectant᷑ obsequiis haberiputas innumero
sc̃ãrum cȩlestium potestatum cũ homines ꝑ qͦs eadẽ
agunt᷑ obsequia. non putasti habendos innumo

Expanded text:
hominum sedes inuident sempiternas. Et tu ipsa hominum sedes inuident sempiternas. Et tu ipsa non parua ex parte de talibus spiritibus iudicasti, quando ludis eos placasti et per quos homines eosdem ludos fecisti, infames esse uoluisti. Patere adseri libertatem tuam aduersus inmundos spiritus, qui tuis ceruicibus inposuerant sacrandam sibi et celebrandam ignominiam suam. Actores criminum diuinorum remouisti ab honoribus tuis: supplica Deo uero, ut a te remoueat illos deos, qui delectantur criminibus suis, seu ueris, quod ignominiosissimum est, seu falsis. quod malitiosissimum. Bene, quod tua sponte histrionibus et scaenicis societatem ciuitatis patere noluisti; euigila plenius! Nullo modo his artibus placatur diuina maiestas, quibus humana dignitas inquinatur. Quo igitur pacto deos, qui talibus delectantur obsequiis, haberi putas in numero sanctarum caelestium potestatum, cum homines, per quos eadem aguntur obsequia, non putasti habendos in numero
Abbreviated transcription (Latin):
te inuitamꝰ ⁊exhortamur: ut ex adiciaris numero
ciuium. cuiꝰ quodammꝰ asylum ẽ uera remissio
peccatoꝵ. Non audias degeneres tuos. xp̃o xp̃ia¬
nisq detrahentes et accusantes uelut tempora ma¬
la: cum querant tempora in qͥb ñsit quieta uita.
s potius secura nequitia. Hȩc tͥ nunqͣm nec ꝓ t̃re¬
na patria placuerunt. Nunc iam celestem arri¬
pe. ꝓqua minimũ laborabis: ⁊ i ea ueracider
semꝑq regnabis. Illic enimt̾ ñ uestał focus. ñ
lapis capitolinꝰ. s ds̃ unus ⁊uerꝰ. nec metas rerũ.
nec tempora ponet: imꝑium sine fine dabit. No¬
li deos falsos fallacesq requirere: abice potiꝰ atq
contempne. in ucram emicans lib̾tatem. Non ft̃
dii: maligni sunt sp̃s quib ę̧c̃na tua felicitas pe¬
na ẽ Non tam iuno troianis aquib carnalẽ origi¬
nem ducis arcesuidetur inuidisse romanas: qͣm
isti demones quos adhuc deos putas. omĩ generi

Expanded text:
te inuitamus et exhortamur, ut eius adiciaris numero te inuitamus et exhortamur, ut eius adiciaris numero ciuium, cuius quodam modo asylum est uera remissio peccatorum. Non audias degeneres tuos Christo Christianisue detrahentes et accusantes uelut tempora mala, cum quaerant tempora, quibus non sit quieta uita, sed potius secura nequitia. Haec tibi numquam nec pro terrena patria placuerunt. Nunc iam caelestem arripe, pro qua minimum laborabis, et in ea ueraciter semperque regnabis. Illic enim tibi non Vestalis focus, non lapis Capitolinus, sed Deus unus et uerus nec metas rerum nec tempora ponit, Imperium sine fine dabit. Noli deos falsos fallacesque requirere; abice potius adque contemne in ueram emicans libertatem. Non sunt di, maligni sunt spiritus, quibus aeterna tua felicitas poena est. Non tam Iuno Troianis, a quibus carnalem originem ducis, arces uidetur inuidisse Romanas, quam isti daemones, quos adhuc deos putas, omni generi
Abbreviated transcription (Latin):
lantia aut repentina immutatione deponit᷑. aut tino
rel pudore compͥmit᷑ Nih̾ enim eis turpe ac flagiciosũ
spectandum imitandumq ꝓponit̃: uͥ dei ueri aut
p̃cepta insinuant᷑. aut miracła narrant᷑. aut dona
reguloꝵ. sceuolarum. scipionum. fabricioꝵ. Hȩc
potius concupisce. hȩc ab illa turpissima uanita¬
te. ⁊ fallacissima demonum malignitate discerne.
Si qͥd inte laudabile naturalit̃ eminet. ñ nͥ uerapie¬
tate purgat᷑ atq ꝑficit᷑: impietate aut̃ disꝑdit᷑ et
punit᷑. Nunc iam elige qͥd sequaris: ut ñ inte s in
deo uero sine ullo errore lauderis. Tunc enim tͥ
dies ẽ: sicut exꝑrecta es in quibꝰdam. de quoꝵ uintu¬
te ꝑfecta ⁊ ꝓfide uera etiam passionib głamͣ. qͥ usq¬
quaq ad u̾sus potestates inimicissimas confligen¬
tes easq fortiter moriendo uincentes: sanguine
nob̾ hanc patriam peꝑere suo. Ad quam patriam

Expanded text:
lantia aut repentina mutatione deponitur, aut timore lantia aut repentina mutatione deponitur, aut timore uel pudore conprimitur. Nihil enim eis turpe ac flagitiosum spectandum imitandumque proponitur, ubi ueri Dei aut praecepta insinuantur aut miracula narrantur, aut dona Regulorum Scaeuolarum Scipionum Fabriciorum; haec potius concupisce, haec ab illa turpissima uanitate et fallacissima daemonum malignitate discerne. Si quid in te laudabile naturaliter eminet, non nisi uera pietate purgatur adque perficitur, inpietate autem disperditur et punitur. Nunc iam elige quid sequaris, ut non in te, sed in Deo uero sine ullo errore lauderis. Tunc enim tibdies est, sicut experrecta es in quibusdam, de quorum uirtute perfecta et pro fide uera etiam passionibus gloriamur, qui usquequaque aduersus potestates inimicissimas confligentes easque fortiter moriendo uincentes sanguine nobis hanc patriam peperere suo. Ad quam patriam
Abbreviated transcription (Latin):
lum illis exhibenda. s sibi quoq imitanda crede¬
bat. ñ illud nescio quid uelut bonum ⁊ honestũ
qd̾ tam paucis ⁊ tam occulte dicebat᷑ si tñ dicebat᷑:
ut magis ne innodesceret. quam ne ñ fieret timet᷑.
iugo ⁊ societate penali erui ꝑ xp̃i nom̃ hoĩes ⁊ in lu¬
cem salubrune pietatis. ab illa ꝑniciosissime im¬
pietatis nocte transferri querunt᷑ ⁊ murmuiant
inqui ⁊ingrati. ⁊ illonefario spũ altiꝰ obstrictiꝰ¬
q possessi. quia ppłi confluunt ad eccłias casta
celebritate. honesta utriꝰq sexus discretione ubi
audiant quambene hic ad tempꝰ uiuere debeant:
ut post hanc uitam beate semꝑq uiuere mereant᷑
u scã scriptura iusticiȩq doctrina de suꝑiore loco
inconspectu omĩum ꝑsonante. ⁊ qͥ faciunt audi¬
ant adp̃miũ: etiã qͥ ñ faciunt audiant ad udiciũ. Q et¬
si ueniunt qͥdam taliũ p̃ceptoꝵ irrisores: omĩs eoꝵ petu¬

Expanded text:
lum illis exhibenda, sed sibi quoque imitanda credelum illis exhibenda, sed sibi quoque imitanda credebat: non illud nesquod tam paucis et tam occulte dicebatur si tamen dicebatur, ut magis ne innotesceret, quam ne non fieret, timeretiugo et societate poenali erui per Christi nomen homines et in lucem saluberrimae pietatis ab illa perniciosissimae inpietatis nocte transferri queruntur et murmurant iniqui et ingrati et illo nefario spiritu altius obstrictiusque possessi, quia populi confluunt ad ecclesiam casta celebritate, honesta utriusque sexus discretione, ubi audiant quam bene hic ad tempus uiuere debeant, ut post hanc uitam beate semperque uiuere mereantur, ubi sancta scriptura iustitiaeque doctrina de superiore loco in conspectu omnium personante et qui faciunt audiant ad praemium, et qui non faciunt audiant ad iudicium. Quo etsi ueniunt quidam talium praeceptorum inrisores, omnis eorum petu
Abbreviated transcription (Latin):
bant ipsi cum uiciositate fedissima placarent᷑ qñqͥ¬
dem ut au̾teret᷑ qd metuebat᷑ ab hoste incorporib.
eo mͦ dii conciliabant᷑. quo untꝰ debellaret᷑ in m̃tibꝰ.
Qͥ ñ opponerent᷑ defensores obpugnatorib menũ:
nͥ pͥus fierent expugnatores bonoꝵ moꝵ. Hanc ta¬
lium numinũ placationẽ petulantissimã. impuris¬
simam. impudentissimam. neqͥssimã. immundissi¬
mam. cupꝰ auctores laudanda romane uirtutis in do¬
les honore pͥuauit. tribu amouit. not auit turpes.
fecit in fames. hanc in quam pudendam uereq re¬
ligioni adu̾sandam et detestandam taliũ numinũ
placationem has fabulas in dõs illecebrosas atq
criminosas. ħignominiosa dõꝵ facta. ł scelerate
curpit̃q cõmissa. uel sceleratius turpiꝰq confi¬
da. oculis ⁊ aurib publicis ciuitas tota discebat:
ħ cõmissa numinib place cernebat. ⁊ ideo ñ so¬

Expanded text:
bant ipsi, cum vitiositate foedissima placarentur: quandoqubant ipsi, cum vitiositate foedissima placarentur: quandoquidem ut averteretur quod metuebatur ab hoste in corporibus, eo modo dii conciliabantur, quo virtus debellaretur in mentibus; qui non opponerentur defensores oppugnatoribus moenium, nisi prius fierent expugnatores morum bonorum. Hanc talium numinum placationem petulantissimam, impurissimam, impudentissimam, nequissimam, immundissimam, cujus actores laudanda Romanae virtutis indoles honore privavit, tribu movit, agnovit turpes, fecit infames; hanc, inquam, pudendam, veraeque religioni aversandam et detestandam talium numinum placationem, has fabulas in deos illecebrosas atque criminosas, haec ignominiosa deorum facta vel scelerate tupiterque commissa, vel sceleratius turpiusque conficta, oculis et auribus publicis civitas tota discebat: haec commissa numinibus placere cernebat; et ideo non so
Abbreviated transcription (Latin):
lectat᷑. constituens in templis simulacra demo¬
num. amans in ludis simulacra uitioꝵ. susur¬
rans in occulto uerba iusticię ad decipiendos ctiã
paucos bonos. frequentans in aꝑto inuitam̃ta
nequitiȩ ad possidendos innumerabiles maloᷤ:¬
exͧ Uir grauis ⁊ philosophus tertullius edilis futus.
clamabat maurib ciuitatis int̾ cetera sui ma¬
gistratꝰ officia sibi floram matrẽ ludoꝵ cele¬
britate placandam. Qui luditanto deuote. qͣnto turpiꝰ
celebrari solent. Dicit inalio loco. iam consul mextre¬
mis ꝑiculis ciuitatis. ⁊ ludos ꝑdecem dies factos: neq
remullam q̃ ad placandos dõs ꝑtinet p̃t̃missam.
Quasi ñ satius erat tales deos irritare temꝑantia qͣm
placare luxuria: et eos honestate etiam ad inimiei¬
cias ꝓuocare. quam tanta deformitate lenire. Neq
cnim grauiꝰ fuerar qͣmlibet crudelissima ĩmanita¬
te nocituri homines ꝓpt̃ qͦs placabant᷑. quam noce¬

Expanded text:
lectatur, constituens in templis simulacra daemolectatur, constituens in templis simulacra daemonum, amans in ludis simulacra uitiorum, susurrans in occulto uerba iustitiae ad decipiendos etiam paucos bonos, frequentans in aperto inuitamenta nequitiae ad possidendos innumerabiles malo Vir gravis et philosophaster Tullius aedilis futurus, clamabat in auribus civitatis, inter caetera sui magistratus officia sibi Floram matrem ludorum celebritate placandam: qui ludi tanto devotius, quanto turpius celebrari solent. Dicit alio loco jam consul in extremis periculis civitatis, et ludos per decem dies factos, neque rem ullam quae ad placandos deos pertineret, praetermissam: quasi non satius erat tales deos irritare temperantia, quam placare luxuria; et eos honestate etiam ad inimicitias provocare, quam tanta deformitate lenire. Neque enim gravius fuerant quamlibet crudelissima immanitate nocituri homines, propter quos placabantur, quam noce
Abbreviated transcription (Latin):
recundiorem scenicam uidimꝰ. Cuncta obscenita¬
tis implebantur officia. Sciebatur uirginali nu¬
mini qͥd placeret: et exhibebatur qđ de templodo¬
mũ matrona doctior reportaret. Nonnullȩ pu¬
dentiores auertebant faciem ab impuris motib
scenicoꝵ. ⁊ ardem flagitii furtiua intentione dis¬
cebant. Hominib nanq uerecundabant᷑. ne au¬
derent impudicos gestus ore libero cern̾e: sed
multominꝰ audebant facra eiꝰ quam uen̾abant᷑
casto corde dampnare. Hoc tam̃ palam discendũ
p̃bebatur intemplo: ad qđ ꝑpetrandum saltẽ se¬
cretum q̃rebat᷑ in domo. Mirum nimiũ si ullus
ibi erat pudor mortalium. qͦ humana flagitia ñ
lib̾e homines committerent: q̃ apud dõs etiam
religiose discerent iratos habituri. nͥ etiam exhi¬
be curarent. Quis enim alius sp̃s occulto instinctu
nequissimas agitans m̃tes. ⁊ instat faciendis ad¬
ulteriis. ⁊ pascit᷑ factis. nͥ qͥ etiam sacͥs ta lib ob¬

Expanded text:
recundiorem scaenicam uidimus; cuncta obscenitarecundiorem scaenicam uidimus; cuncta obscenitatis inplebantur officia. Sciebatur uirginali numini quid placeret, et exhibebatur quod de templo domum matrona doctior reportaret. Nonnullae pudentiores auertebant faciem ab inpuris motibus scaenicorum et artem flagitii furtiua intentione discebant. Hominibus namque uerecundabantur, ne auderent inpudicos gestus ore libero cernere; sed multo minus audebant sacra eius, quam uenerabantur. casto corde damnare. Hoc tamen palam discendum praebebatur in templo, ad quod perpetrandum saltem secretum quaerebatur in domo, mirante nimium, si ullus ibi erat, pudore mortalium, quod humana flagitia non libere homines committerent, quae aput deos etiam religiose discerent iratos habituri, nisi etiam exhibere curarent. Quis enim alius spiritus occulto instinctu nequissimas agitans mentes et instat faciendis adulteriis et pascitur factis, nisi qui etiam sacris talibus ob
Abbreviated transcription (Latin):
modum in nr̃is litteris scriptum nouimꝰ cransfi¬
guret inangłos lucis: non implet negotiũ deceptiois.
Foris itaq ppłis cleberrimo strepitu impietas impura
circumsonat: ⁊ intꝰ paucis castitas simulata uix so¬
nat. Prebentur ꝓpatula pudendis: ⁊ secreta laudan¬
dis. Decuslatet: ⁊ dedecus patet. Qd̃ malũ gerit᷑ omĩs
ꝯuocat spectatores: quod bonum dicit᷑ uix aliqͦs inue¬
nit auditores. tanquã honesta erubescenda sit ⁊ ĩhonestagłan
enim fit ut honestiores qui pauci sunt capiant᷑. ħ
autem ne plures qͥ sunt turpissimi corrigant᷑ Ubi
cimus. Añ ipsumtam̃ delubrum uͥ simulachrum
illud locatum conspiciebamꝰ. uniũsi undiq con¬
fluentes. ⁊ uͥ quisq pot̾at stantes. ludos qͥ agebant᷑
intentissimi spectabamꝰ. intuentes alternante con¬
spectu. hinc mertriciam pompam. illine uirginẽ
deam. illam supplicit̃ adorari. añ illam turpia ce¬
lebrari. Non ibi pudibundos mimos: nullam ue¬

Expanded text:
um in nostris Litteris novimus, transfiguret in angelos lucis , non implet negotium deceptionis. Foris itaque populis celeberrimo strepitu impietas impura circumsonat, et intus paucis castitas simulata vix sonat: praebentur propatula pudendis, et secreta laudandis: decus latet, et dedecus patet: quod malum geritur, omnes convocat spectatores; quod bonum dicitur, vix aliquos invenit auditores: tanquam honesta erubescenda sint, et inhonesta genim fit, ut honestiores, qui pauci sunt, capiantur; hoc autem, ne plures, qui sunt turpissimi, corrigantur. 2cimus: ante ipsum tamen delubrum, ubi simulacrum illud locatum conspiciebamus, universi undique confluentes, et ubi quisque poterat stantes, ludos qui agebantur intentissimi spectabamus, intuentes alternante conspectu, hinc meretriciam pompam, illinc virginem deam; illam suppliciter adorari, ante illam turpia celebrari; non ibi pudibundos mimos, nullam ue
Abbreviated transcription (Latin):
seclator sillȩ fuerat. eiꝰq potentiam ued equauerit.
uł iam etiam suꝑauerat. cesar autem pompei po¬
tentiam ñ ferebat s quia non habebat qͣm cñr ilio
uido int̾fectoq transcendit: hinc ad alium cesarẽ
qͥ pꝰ augustus appellatꝰ c ꝑuencrunt. Qo imꝑante.

Expanded text:
sectator Syllae fuerat eiusque potentiam uel aequauerat sectator Syllae fuerat eiusque potentiam uel aequauerat uel iam etiam superauerat; Caesar autem Pompei potentiam non ferebat, sed quia non habebat. quam tamen illo uicto interfectoque transcendit, hinc ad alium Caesarem, qui post Augustus appellatus est, peruenerunt, quo imperante