comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gratulatum. quod contristati fuerint peniten¬
do qualis tristicia. nisi coꝵ qui peccauerint esse
non potest. Ita cnim dicit. Uideo quod epła illa
et si adhoram contristauit uosnc̃ gaudeo. non quia
contristati estis: s quia contristati estis in peni¬
tentiam. Contristati cnim estis scd̾m dm̃: ut in
nullo detrim̃tum patiamini ex nobis. Quȩ ẽ.
Ecce enim id ipsum scd̾m dm̃ contristari quan¬
tam ꝑfecit in uob̾ industriam. Acꝑhoc posst̃
stoici ꝑsuis partib responde. ad hoc uideri u¬
tilem esse tristiciam. ut peccasse peniteat. in
animo autem sapientis ideo eẽ non posse: qr
nec peccatum in eum cadit. cuiꝰ penitentia
contristet᷑: nec ullum aliud malum quod ꝑ¬
petiendo et sentiendo sit tristis. Nam et alci¬
biadem ferunt. si me de nomine hominis
memoria non fallit. cum sibi beatꝰ uideret᷑.
socrate disputante et ei quam miser cet ⁊qͣm
stultꝰ esset demonstrante. fleuisse. Huic g

Expanded text:
gratulatum, quod contristati fuerint paenitengratulatum, quod contristati fuerint paenitendo, qualis tristitia, nisi eorum qui peccauerint, esse non potest. Ita enim dicit: Video quod epistula illa, etsi ad horam, contristauit uos; nunc gaudeo, non quia contristati estis, sed quia contristati estis in paenitentiam. Contristati enim estis secundum Deum, ut in nullo detrimentum patiamini ex nobis. Quae enimEcce enim id ipsum secundum Deum contristari quantam perfecit in uobis industriam. Ac per hoc possunt Stoici pro suis partibus respondere, ad hoc uideri utilem esse tristitiam, ut peccasse paeniteat; in animo autem sapientis ideo esse non posse, quia nec peccatum in eum cadit, cuius paenitentia contristetur, nec ullum aliud malum, quod perpetiendo et sentiendo sit tristis. Nam et Alcibiadem ferunt si me de nomine hominis memoria non fallit, cum sibi beatus uideretur, Socrate disputante et ei quam miser esset, quoniam stultus esset, demonstrante fleuisse. Huic ergo
Abbreviated transcription (Latin):
samoris inducit᷑ satis indicat. Ait nanq do¬
mino suo. Quanto satius ẽ. te id dare oꝑam
qui istum amorem ex animo armoueas tuo:
quam id loqui quo magis libido frustra ac¬¬
cendat᷑ tua. Gaudium uero eos ⁊ in malo po¬
suisse. iͥ le ipse uirgilianꝰ testis ẽ uersus: ubi
has quatuor ꝑturbationes summa breuitate
complerus ẽ. Hinc metuunt cupiunt gaudentq¬
dolentq. Dixit etiam idẽ auctor. Malamentis gau¬
dia ꝑinde uolunt cauent. gaudent. et boni. et
mali. Atq ut eadem aliis uerbis enuntiemus:
cupiunt. timent. litantur. boni et mali. S illibe¬
ne. isti male: sicut hominib seu recta scu ꝑu̾sa uo¬
luntas ẽ. Ipsa quoq tristicia ꝑ qua stoici nichil
in animo sapientis inueniri posse putauerunt.
reppitur in bono: ⁊ marime apud nrõs. Nam lau¬
dat apłs corinthios quod contristati fuerint scd̾m
dm̃. S fortasse quis dixerit illis apłm fuisse con¬

Expanded text:
sanioris inducitur, satis indicat. Ait namque dosanioris inducitur, satis indicat. Ait namque domino suo: Quanto satius est, Te id dare operam, qui istum amorem ex animo amoueas tuo, Quam id loqui, quo magis libido frustra accendatur tua? Gaudium uero eos et in malo posuisse ille ipse Vergilianus testis est uersus, ubi has quattuor perturbationes summa breuitate conplexus est: Hinc metuunt cupiuntque, dolent gaudentque. Dixit etiam idem auctor: Mala mentis gaudia. Proinde uolunt cauent gaudent et boni et mali; adque ut eadem aliis uerbis enuntiemus, cupiunt timent laetantur et boni et mali; sed illi bene, isti male, sicut hominibus seu recta seu peruersa uoluntas est. Ipsa quoque tristitia, pro qua Stoici nihil in animo sapientis inueniri posse putauerunt, reperitur in bono et maxime aput nostros. Nam laudat apostolus Corinthios, quod contristati fuerint secundum Deum. Sed fortasse quis dixerit illis apostolum fuisse con
Abbreviated transcription (Latin):
tiore quam frequentant marime consuctudo
sermonis. non uciq diceret᷑ noli uelle m̃tiri
omne mendacium: nisi eẽt ⁊ uoluntas ma¬
la. a cuiꝰ prauitate illa distinguit᷑. quam p̃di¬
cauerunt angłi dicentes fax int̾ra hominibꝰ
bonȩ uoluntatis. Nam ex abundanti addi¬
tum ẽ bonę: si esse non potest nisi bona.
Quid autem magnum inkaritatis laudib
dixisset apłs quod non gaudeat suꝑ iiqͥ¬
tate: nͥ quia ita malignitas gaudet: Namri
apud auctores seculariũ litterarũ tał istorum ũboꝵ
indifferentia repperit᷑. Ait enim cicero orator
amplissimus. Cupio patres conscripti: me eẽ
clementem. Quia hoc u̾bum in bono postut.
quis tam ꝑuersȩ doctus existat. qui ñ eũ cu¬
pio. s uolo potius dicere debuisse contendat:
Porro apud terentium flagitiosis adolescens
insana flagrans cupidine. nichil uolo aliud in¬
quit nisi phylomenam:. Quam uoluntatem
fuisse libidinem. responsio quȩ ibi serui eiꝰ

Expanded text:
tiore, quam frequentat maxime consuetudo tiore, quam frequentat maxime consuetudo sermonis, non utique diceretur: Noli uelle mentiri omne mendacium, nisi esset et uoluntas mala, a cuius prauitate illa distinguitur, quam praedicauerunt angeli dicentes: Pax in terra hominibus bonae uoluntatis. Nam ex abundanti additum est bon.ae\\ si esse non potest nisi bona. Quid autem magnum in caritatis laudibus dixisset apostolus, quod non gaudeat super iniquitate, nisi quia ita malignitas gaudet? Et aput auctores saecularium litterarum talis istorum uerborum indifferentia reperitur. Ait enim Cicero orator amplissimus: Cupio, patres conscripti, me esse clementem. Quia id uerbum in bono posuit. quis tam peruerse doctus existat, qui non eum \'Cupio\', sed \'Volo potius dicere debuisse contendat? Porro aput Terentium flagitiosus adulescens insana flagrans cupidine:. Nihil nolo aliud, inquit, nisi Philumenam. Quam uoluntatem fuisse libidinem responsio, quae ibi serui eius
Abbreviated transcription (Latin):
iam uoluit intelligi bona. Non enim ait cu¬
oitis. Nontam̃ semꝑ his ꝓpͥetatib locutio nr̃a
frenanda ẽ: s int̃dum his utendum ẽ. Et cũ
legimus eos quoꝵ auctoritati resultare fas ñ
ẽ ibi sunt intelligendi ubi rectꝰ sensus aliũ
exitum non potest inuenire. sicut ista sunt
quȩ exempli grã partm ex ppħa partim ex
euangłio commemorauimus. Quis enĩ nescit
impios exultare leticia: Sttamen non ẽ im¬
aliud ẽ quando ꝑpriȩ signateq hoc ũbum po¬
nit᷑  item quis negauerit non recte p̃cipi homi¬
nib ut quęcunq ab aliis sibi fieri cupiunt hec
cis ⁊ ipsi faciant᷑ ne se inuicem turpitudine
illicite uoluptatis oblectent: Ettamen saluber¬
rimum ueros imumq p̃ceptum ẽ: quecunq
uultis ut faciant uobis homines eadem et
uos facite illis. Et hoc unde̾. nisi qr hoc loco
modo quodam ꝓprio uoluntas posita ẽ. q̃
in malo accipi non potest. Locutione uͦ usita¬

Expanded text:
iam uoluit intellegi \'bona. Non enim ait \'cuiam uoluit intellegi \'bona. Non enim ait \'cupitis. Non tamen semper his proprietatibus locutio nostra frenanda est, sed interdum his utendum est; et cum legimus eos, quorum auctoritati resultare fas non est, ibi sunt intellegendae, ubi rectus sensus alium exitum non potest inuenire; sicut ista sunt, quae exempli gratia partim ex propheta, partim ex euangelio commemorauimus. Quis enim nescit inpios exultare laetitia? et tamen: Non est gaaliud est, quando proprie signateque hoc uerbum ponitur? Item quis negauerit non recte praecipi hominibus, ut quaecumque ab aliis sibi fieri cupiunt, haec eis et ipsi faciant; ne se inuicem turpitudine inlicitae uoluptatis oblectent? et tamen saluberl\'imum uerissimumque praeceptum est: Quaecumque uultis ut faciant uobis homines, eadem et uos facite illis. Et hoc unde, nisi quia hoc loco modo quodam proprio uoluntas posita est, quae in malo accipi non potest? Locutione uero usita
Abbreviated transcription (Latin):
inueni quod ait ꝓpħa. Non est gaudere impi¬
is dicit dñs. Tanquam impuis letari possint
potius quam gaudere de malis. quia gau¬
dium ꝓpͥe bonoꝵ ⁊ pioꝵ ẽ. Item illud ineuan¬
głio. Quecunq uultis ut faciant uobis ho¬
mines hȩc ⁊ uos facite illis: ita dictum ui¬
detur. tanquam nemo possit aliqͥd male
uel turpit̃ uelle. s cuꝑe. Deniq ꝓpt̃ consue¬
tudinem locutionis ñnulli interp̃tes ad¬
diderunt bona: et ita int̃pretati sunt. Que¬
cinq uultis ut faciant uobis homines bona:
Cauenddum enim putauerunt. neqͥsquam in ho¬
nesta uelit sibi fieri ab hominib. ut deturpiori¬
b taceam. certe luxuriosa conuiuia in quib se
si ⁊ ipse illis faciat hoc p̃ceptum existimet im¬
pleturum. S ingreco euangłio unde in lati¬
nun translatum ẽ non legit᷑ bona: s quȩcũq
uultis ut faciant uob̃ homines hȩc ⁊ uos facite
illis. Credo ꝓpterea qr in eo. quod dixit uultis:

Expanded text:
inueni quod ait propheta: Non est gaudere inpiinueni quod ait propheta: Non est gaudere inpiis, dicit Dominus; tamquam inpii laetari possint potius quam gaudere de malis, quia gaudium proprie bonorum et piorum est. Item illud in euangelio: Quaecumque uultis ut faciant uobis homines, haec et uos facite illis, ita dictum uidetur, tamquam nemo possit aliquid male uel turpiter uelle, sed cupere. Denique propter consuetudinem locutionis nonnulli interpretes addiderunt \'bona et ita interpretati sunt: \'Qut faciant uobis homines bona.\' Cauendum enim putauerunt, ne quisquam inhonesta uelit sibi fieri ab hominibus, ut de turpioribus taceam, certe luxuriosa conuiuia, in quibus se, si et ipse illis faciat, hoc praeceptum existimet iupleturum. Sed in Graeco euangelio, unde in Latinum translatum est, non legitur \'bona\', sed: Quaecumque uultis ut faciant uobis homines, haec et uos facite illis; credo propterea, quia in eo quod dixit uultis,
Abbreviated transcription (Latin):
autem cicero constantias nominauit: stoi¬
ci tres esse uoluerunt protrib ꝑturbationib
in animo sapientis: Pro cupiditate uoluntatẽ.
ꝑleticia gaudium. ꝓ metu cautionem. pegri¬
tudine uero uel dolore quam nos uitande am¬
biguitatis grã tristiciam maluimꝰ dicere: ne¬
gauerunt cẽ posse aliquid manimo sapientis.
Uoluntas quippe inquiunt appetit bonũ:
qd̾ facit sapiens. Gaudium de bono adepto ẽ.
quod ubiq adipiscit᷑ sapiens. Cautio deuite
malũ: quod debet sapiens euitare. Tristicia
porro quia de malo ẽ quod iam accidit nullu
autem malum existimant posse accidere sapi¬
enti: nichil in eiꝰ animo pilla eẽ posse dixert̃.
Sic gͦ illi locunt᷑. ut uelle. gaudere. cauere. ne¬
gent nisi sapientem. Stultum aut̃: ñ nͥ cuꝑe.
letari. metuere. contristari. ⁊ illas tres eẽ con¬
locutio utrum scripturis scĩs congruat cũ
quererem quantum potui diligenter: illud

Expanded text:
autem Cicero constantias nominauit, Stoiautem Cicero constantias nominauit, Stoici tres esse uoluerunt pro tribus perturbationibus in animo sapientis, pro cupiditate uoluntatem, pro laetitia gaudium, pro metu cautionem; pro aegritudine uero uel dolore, quam nos uitandae ambiguitatis gratia tristitiam maluimus dicere, negauerunt esse posse aliquid in animo sapientis. Voluntas quippe, inquiunt, adpetit bonum, quod facit sapiens: gaudium de bono adepto est, quod ubique adipiscitur sapiens; cautio deuitat malum, quod debet sapiens deuitare; tristitia porro quia de malo est, quod iam accidit, nullum autem malum existimant posse accidere sapienti, nihil in eius animo pro illa esse posse dixerunt. Sic ergo illi loquuntur, ut uelle gaudere cauere negent nisi sapientem; stultum autem non nisi cupere laetari, metuere contristari; et illas tres esse conlocutio utrum scripturis sanctis congruat, cum quaererem quantum potui diligenter, illud
Abbreviated transcription (Latin):
accõmodatius dicit᷑. Desiderauit anima mea
concupiscere iudicia tua. et concupiscentia
sapientiȩ ꝑducit ad regnum. Hoc tam̃ loque¬
di optinuit confuetudo. ut si cupiditas uel
concupiscentia dicat᷑ nec addat᷑ cuiꝰ reisit: ñ r
in malo possit intelligileticia in bono ẽLeta¬
mini in domino ⁊ exultate iusti: ⁊ dedisti le¬
ticiam incorde meo: ⁊ adimplebis me leticia
cum uultu tuo. Timor in bono ẽ apud apłi
ubi ait. Cum timore ⁊ tremore urãm ipsoꝵ salitẽ
oꝑamini: et noli altum saꝑe s time. Et timeo
autem ne sicut serpens euam sedurit astutia sua:
sic ⁊ ur̃e mentes corrumpant᷑ a castitate quȩ ẽ m
xp̃o. De tristicia uͦ quam cicero magis egritud¬
nem appellat. dolorem autem uirgilius tibi
dicere. quia egritudo uel dolor uisitatius in cor¬
porib dicit᷑: scrupulosior questio ẽ. utrum
inueniri possit in bono.
uas enim greci appellant eupathias latine

Expanded text:
adcommodatius dicitur: Desiderauit anima mea adcommodatius dicitur: Desiderauit anima mea concupiscere iudicia tua; et: Concupiscentia sapientiae perducit ad regnum. Hoc tamen loquendi obtinuit consuetudo, ut, si cupi- ■ ditas uel concupiscentia dicatur nec addatur cuius rei sit, non nisi in malo possit intellegi. Laetitia in bono est: Laetamini in Domino et exultate iusti; et: Dedisti laetitiam in cor meum; et: Adinplebis me laetitia cum uultu tuo. Timor in bono est aput apostolum, ubi ait: Cum timore et tremore uestram ipsorum salutem operamini; et: Noli altum sapere, sed time; et: Timeo autem, ne, sicut serpens Euam seduxit astutia sua. sic et uestrae mentes corrumpantur a castitate, quae est in Christo. De tristitia uero, quam Cicero magis aegritudinem appellat, dolorem autem Vergilius, ubi itiam dicere, quia aegritudo uel dolor usitatius in corporibus dicitur scrupulosior quaestio est, utrum inueniri possit in bono.uas enim Graeci appellant eDrcadetac, Latine
Abbreviated transcription (Latin):
amorem qͥdem ⁊ in bono ⁊ inmalo dilectionẽ
autẽ ñ nisi in bono ẽẽ dicendam: illud atten¬
dat quod inpsalmo scriptum. ẽ. Qui autem
diligit iniquitatem: odit animam suam. Et il¬
lud apłi iohannis. Si quis dilexerit mundũ.
non ẽ dilectio patris in illo. Ecce uno loco di¬
loctio. ⁊ in bono ⁊ inmalo. Amorem autẽ in ea¬
lo qr inbonoiam ostendimus. neqͥs quam
flagitet: legat quod scriptumẽ. Erunt enĩ
homines seipsos amantes: amatores pecuniȩ.
Recta itaq uoluntas ẽ bonꝰ amor: et uoluntas
ꝑuersa malus amor. Amor gͦ inhians habere
quod amat̾ c̾upiditas ẽ. Id autem habens eoq
fruens leticia ẽ. Fugiens quod ei adu̾sat᷑ timor ẽ.
idq si acciderit sentiens. tristicia ẽ. Proinde
mala sunt ista si malus amor ẽ: bona sibonus.
Quod dicimus: de scripturis ꝓbemus. Concu¬
piscit apłs dissolui et esse cum xpo. et concu¬
piuit anima mea desiderare iudicia tua. uel si

Expanded text:
amorem quidem et in malo et in bono, dilectionem amorem quidem et in malo et in bono, dilectionem autem non nisi in bono esse dicendam, illud adtendat quod in psalmo scriptum est: Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam, et illud apostoli Iohannis: Si quis dilexerit mundum, non est dilectio Patris in illo. Ecce uno loco dilectio et in bono et in malo. Amorem autem in malo quia in bono iam ostendimus ne quisquam flagitet, legat quod scriptum est: Erunt enim homines se ipsos amantes, amatores pecuniae. Recta itaque uoluntas est bonus amor, et uoluntas peruersa malus amor. Amor ergo inhians habere quod amatur, cupiditas est, id autem habens eoque fruens laetitia; fugiens quod ei aduersatur, timor est, idque si acciderit sentiens tristitia est. Proinde mala sunt ista, si malus amor est; bona, si bonus. Quod dicimus, de scripturis probemus. Concupiscit apostolus dissolui et esse cum Christo; et: Concupiuit anima mea desiderare iudicia tua, uel si
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit diligis me. Uñ intelligimus qđ etiã
cum dicebat᷑ dominus diligis me: nichil
aliud dicebat quam amas me. Petrus aut̃ ñ mu¬
tauit huiꝰ unius rei u̾bum. s etiam tercio. dnẽ in¬
quit tu omna scis cuscis quia amote. Hoc ꝓpt̾ea
cõmemorandũ putaui. quia ñnulli arbitrant᷑
aliud esse dilectionem siue karitatẽ. aliud amo¬
rem. Dieunt enim dilectionem accipiendam esse
mbono: amorem inmalo. Sic autem ne ipsos au¬
ctores scłarium litterarum locutos esse certissi¬
mum ẽ. S uiderint philosophi utrũ uel qua
ratione ista discernant. Amorem tñ eos in boniᷤ
rebꝰ.⁊ erga ipsum dm̃ magnipende librieoꝵ
satis locunt᷑. S scripturas religionis nr̃e quarũ
auctoritatem cȩteris omĩb litteris ante ponimꝰ.
non aliud dicere amorem aliud dilectionem uel
karitatem insinuandum fuit. Nam ⁊ amorem
inbono dici iam ostendimꝰ. S neqͥs existimet

Expanded text:
dixerit: Diligis me? Unde intellegimus, quod etiam dixerit: Diligis me? Unde intellegimus, quod etiam cum dicebat Dominus: Diligis me? nihil aliud dicebat quam: Amas me? Petrus autem non mutauit huius unius rei uerbum, sed etiam tertio: Domine, inquit, tu omnia scis, tu scis quia amo te. Hoc propterea commemorandum putaui, quia nonnulli arbitrantur aliud esse dilectionem siue caritatem, aliud amorem. Dicunt enim dilectionem accipiendam esse in bono, amorem in malo. Sic autem nec ipsos auctores saecularium litterarum locutos esse certissimum est. Sed uiderint philosophi utrum uel qua ratione ista discernant; amorem tamen eos in bonis rebus et erga ipsum Deum magni pendere, libri eorum satis loquuntur. Sed scripturas religionis nostrae, quarum auctoritatem ceteris omnibus litteris anteponimus, non aliud dicere amorem, aliud dilectionem uel caritatem, insinuandum fuit. Nam et amorem in bono dici iam ostendimus. Sed ne quis existimet
Abbreviated transcription (Latin):
amare: nichil autem quod odisse debeat re¬
Iam cuius ꝓpositum ẽ amare dm̃. et ñ scđm ho¬
minen s scd̾m dm̃ amare proximum sic̃ etiã
se ipsum: ꝓculdubio ꝓpt̃ hunc amorẽ dicit᷑ uo¬
luntatis bonȩ. quȩ usitatius inscripturis scĩs
karitas appellatur. s amor quoq scdm casdem
sacras litteras dicit᷑. Nam ⁊ amatorem boni dicit
apłs esse debere: quem regendo popło p̃cipit eli¬
gendum. Et ipse dominus petrum apłm int̾ro¬
gans cum dixisset illidiligis me plus his: ille res¬
pondit. Domine tuscis quia amote. Et iterũ
dñs quesiuit. ñ utrum amaret: sed utrũ dili¬
geret eum petrus. At ille respondit iterum.
Domine tuscis quia amote. Tercia uͦ int̾roga¬
tione. ⁊ ipse iħc non ait diligis me. s amas
me: ubi secutꝰ ait euangłista. Contristatꝰ ẽ
petrus quia dixit ei tercio amas me. cũ dñs
non tercio s semel dixerit amas me: bis aut̃

Expanded text:
amare, nihil autem quod debeat odisse reamare, nihil autem quod debeat odisse reNam cuius propositum est amare Deum et non secundum hominem, sed secundum Deum amare proximum, sicut etiam se ipsum: procul dubio propter hunc amorem dicitur uoluntatis bonae, quae usitatius in scripturis sanctis caritas appellatur; sed amor quoque secundum easdem sacras litteras dicitur. Nam et amatorem boni apostolus dicit esse debere, quem regendo populo praecipit eligendum, et ipse Dominus Petrum apostolum interrogans cum dixisset: Diligis me plus his? ille respondit: Domine, tu scis quia amo te; et iterum Dominus quaesiuit, non utrum amaret, sed utrum diligeret eum Petrus; at ille respondit iterum: Domine, tu scis quia amo te; tertia uero interrogatione et ipse Iesus non ait: Diligis me?\' sed: Amas me? ubi secutus ait euangelista: Contristatus est Petrus, quia dixit ei tertio: Amas me? cum Dominus non tertio, sed semel dixerit: Amas me? bis autem
Abbreviated transcription (Latin):
chil aliud quam uoluntates sunt. Namqͥd ẽ cupidi¬
tas. ⁊ leticia. nisi uoluntas ieoꝵ consensione quȩ
uolumꝰ: Et quid ẽ metꝰ atq tristicia. nisi uoluntas
indissensione abhis quȩ nolumꝰ: S cum consenti¬
mus appetendo ea quȩ uolumus cupiditas: cum
autem consentimus fruendo his quȩ uolumus:
leticia uocat᷑. Itemq cum dissentimus ab eo qd ac¬
cidere nolumus: talis uoluntas metꝰ ẽ. Cum autẽ
dissentimus ab eo quod nolentib accidit: talis
uoluntas tristicia ẽ. Et om̃ĩno ꝓuarietate rerum
quȩ appetunt᷑ atq fugiuntur sibi allicit᷑ uel offen¬
ditur uoluntas hominis: ita in hos uel illos mu
Uñ fit consequensut malum oderit. Et qm̃ ne¬
monatura s quisqͥs malus ẽ. uicio malus est:
ꝑfectum odium debet malis qui scđm dm̃ ui¬
uit. ut nec ꝓpt̾ uicium oderit hominẽ. nec a¬
inet uiciũ pͥpt̾ hominem. s oderit uicium a
inet hominem. Sanato enim uicio totũ quod

Expanded text:
hil aliud quam uolu tates sunt. nam quid est cupidihil aliud quam uolu tates sunt. nam quid est cupiditas et laetitia nisi uolunt in eorum consensione quae uolumus? et quid est metus atque tristitia nisi uoluntas in dissensione ab his quae nolumus? sed cum consentimus appetendo ea quae uolumus, cupiditas, cum autem consentimus fruendo his quae uolumus, laetitia uocatur. itemque cum dissentimus ab eo quod accidere nolumus, talis uoluntas metus est; cum autem dissentimus ab eo quod nolentibus accidit, talis uoluntas tristitia est. et omnino pro uarietate rerum quae appetuntur atque fugiuntur sicut allicitur uel offenditur uoluntas hominis, ita in hos uel in illos unde fit consequens ut malum oderit. et quoniam nemo natura, sed quisquis malus est uitio malus est, perfectum odium debet malis qui secundum deum uiuit, ut nec propter uitium oderit hominem nec amet uitium propter hominem, sed oderit uitium et amet hominem; sanato enim uitio totum quod
Abbreviated transcription (Latin):
moãi corporeis ut dicit pestib omnib eas as¬
serit ẽẽ purgatas: cum rursus incipiunt in cor¬
pora uelle reuerti: Unde colligitur ctiam si
ita se haberet quod ẽ omĩno uanissimum uicis¬
sim alt̾̃nans incessabiliter euntiũ atq redeuntiũ
animarum mundatio ⁊ inquinatio: ñ potuis¬
se ueraciter dici om̃s culpabiles atq uiciosos
motꝰ animarum eis ext̾renis corporib mnolesce.
Siquidem scđm ipsos illa ut locutor nobilis ait.
dira cupido usq adeo non ẽ ex corpore. ut ab
omni corporea peste purgatam ⁊ extra omne cor¬
pus animam constitutam ipsam eẽ compellat in
corpore. Unde etiam illis fatentib non ex carne
tantum afficitur anima. ut cupiat. metuat. lecet᷑
egrescat: uerum etiam ex se ipsa his potest mo¬
tib agitari.Ni¬
nti ełt autem qualos sit uoluntas hominis. qr ei
non solum inculpabiles uerum etiam laudabiles e¬
runt. uoluntas ẽ quippe inomnib: immo om̃s ni¬

Expanded text:
modi corporeis, ut dicit, pestibus omnibus eas admodi corporeis, ut dicit, pestibus omnibus eas adserit esse purgatas, cum rursus incipiunt in corpora uelle reuerti? Unde colligitur, etiamsi ita se haberet, quod est omnino uanissimum, uicissim alternans incessabiliter euntium adque redeuntium animarum mundatio et inquinatio, non potuisse ueraciter dici omnes culpabiles adque uitiosos motus animarum eis ex terrenis corporibus inolescere, si quidem secundum ipsos illa, ut locutor nobilis ait, dira cupido usque adeo non est ex corpore, ut ab omni corporea peste purgatam et extra omne corpus animam constitutam ipsam esse conpellat in corpore. Unde etiam illis fatentibus ntantum efficitur anima ut cupiat, metus: laetetur, aegrescat, uerum etiam ex se ipsa his potest motib agitari. interest autem qualis sit uoluntas hominis; quia pnon solum inculpabiles uerum etiam laudabiles erunt. uolunt est quippe in omnibus, immo omnes ni
Abbreviated transcription (Latin):
quib iste mundꝰ uisibilis contrectabilisq cõ¬
pactus ẽ. qualitatesq eoꝵ dõ artifici tribuant.
Ueruntamen exterrenis artub moribundis q
mnbris sic affici animas opmnant᷑: ut hinc eis
sint morbi cupiditatum ⁊ timoꝵ. ac leticiȩ si¬
ue tristiciȩ. quib quatuor uel ꝑturbationib
ut cicero appellat. uel passionib ut pleriq uͥ¬
bum ex uerbo greco expͥmunt omnis humanoꝵ
moꝵ uiciositas continet᷑. Quod si ita ẽ: qͥd ẽ
qd̾ eneas apud uirgilium cum audisset apatre
apud inferos. animas rursus ad corporea reditu¬
ras. hanc opinionem mirat᷑ exclamans. opater.
anne aliquas ad çȩlum hinc ire putandum ẽ
sublimes animas iterumq ad tarda reu̾ti cor¬
pora: Quȩ lucis miseris tam dira cupido.s
Nunqͥdnam hȩc tamdira cupido. exterrenis ar¬
tub moribundisq m̃bris adhuc in est anima¬
rum illi p̃dicatissimȩ puritati: Nonne abhuiꝰ

Expanded text:
quibus iste mundus uisibilis contrectabilisque conquibus iste mundus uisibilis contrectabilisque conpactus est, qualitatesque eorum Deo artifici tribuant; uerum tamen ex terrenis artubus moribundisque membris sic adfici animas opinantur, ut hinc eis sint morbi cupiditatum et timorum et laetitiae siue tristitiae; quibus quattuor uel perturbationibus, ut Cicero appellat, uel passionibus, ut plerique uerbum e uerbo Graeco exprimunt, omnis humanorum morum uitiositas continetur. Quod si ita est, quid est quod Aeneas aput Vergilium, cum audisset a patre aput inferos animas rursus ad corpora redituras, hanc opinionem miratur exclamans: O pater, anne aliquas ad caelum hinc ire putandum est Sublimes animas iterumque ad tarda reuerti Corpora? Quae lucis miseris tam dira cupido? Numquidnam haec tam dira cupido ex terrenis artubus moribundisque membris adhuc inest animarum illi praedicatissimae puritati? Nonne ab huius
Abbreviated transcription (Latin):
males estis ⁊ carnales estis exp̃ssius dixit ho¬
mines estis. Quod ẽ scđm hominem uiuitis.
ñ scd̃m dm̃: Scd̾m quem si uiueretis: dii essets¬
on gͥ opus ẽ inpeccatis ac uiciis N
Unrĩs ad creatoris iniuriam carnis accu¬
sare naturam. quȩ ingenere atq ordine suo
bona ẽ. s deserto creatore bono uiuere scd̾m
creatum bonum non ẽ bonum: siue quisq
scđm carnem siue scđm animam siue scd̾m
totum hominem qui ex anima constat ⁊ car¬
ne. tinde ⁊ nomine soliꝰ ammȩ ⁊ nomine solus car¬
nis significari pocest. digat uiuere. Nam qͥ ue¬
litt summũ bonum laudat animȩ naturã. et
tanquam malum naturam carnis accusat: ꝓfe¬
to ⁊ amimam carnalit̃ appetit: et carnẽ carnali¬
t᷑ fugit. qm̃ id uanitate sentit huinana non ue¬
ritate duina. Non quidem platonici sic̃ mani¬
chei desipiunt: ut tanquam mali naturam
trena corpora decestent᷑. cum omnia elementa

Expanded text:
males estis, et: Carnales estis, expmales estis, et: Carnales estis, expmines estis: quod est, Secundum hominem vivitis, non secundum Deum; secundum quem si viveretis, dii esset opus est in peccatis uitiisque nostris ad Creatoris iniuriam carnis accusare naturam, quae in genere adque ordine suo bona est; sed deserto Creatore bono uiuere secundum creatum bonum non est bonum, siue quisque secundum carnem siue secundum animam siue secundum totum hominem, qui ex anima constat et cane unde et nomine solius animae et nomine solius carnis significari potest eligat uiuere. Nam qui uelut summum bonum laudat animae naturam et tamquam malum naturam carnis accusat, profecto et animam carnaliter adpetit et carnem carnaliter fugit, quoniam id uanitate sentit humana, non ueritate diuina. Non quidem Platonici sicut Manichaei desipiunt, ut tamquam mali naturam terrena corpora detestentur, cum omnia elementa,
Abbreviated transcription (Latin):
Et illud exhoc eodem loquendi mͦ id est a par¬
te totum. Et abanima nanq et a carne quȩ
funt partes hominis: potest totum significa¬
ri qd̾ ẽ homo. atq ita non ẽ aliud animalis
homo. aliud carnalis: s idẽ ipsum ẽ utrũq
id ẽ scđm hominem uiuens homo. sic̃ ñ ali¬
ud quam homines significant᷑ siue ubi le¬
git᷑ ex oꝑib legis non iustificabit᷑ omĩs ca¬
ro: siue quod scriptum ẽ. septuaginta qͥnq
animȩ descenderunt cum iacob inegiptum.
Et ibi enim ꝑ omnẽ carnem omnis homo: et
ibi ꝑseptuaginta quinq animas septuagin¬
ta quinq homines intelligunt᷑. Et qđ dictum
ẽ. non in sapientiȩ humanȩ doctis uerbis. po¬
tuit dici ñ insapientiȩ carnalis: sicut quod
dictum ẽ. scđm hominem ambulatis. potuit
inhis quȩ subiunxit. Cum enim qͥs dicat e¬
go quidem sum pauli. alius autem ego apol¬
lo nonne homines estis: quod dicebat ani¬

Expanded text:
et illud et hoc eodem loquendi modo, id est a paret illud et hoc eodem loquendi modo, id est a parte totum. Et ab anima namque et a carne, quae sunt partes hominis, potest totum significari, quod est homo; adque ita non est aliud animalis homo, aliud carnalis, sed idem ipsum est utrumque, id est secundum hominem uiuens homo; sicut non aliud quam homines significantur, siue ubi legitur: Ei operibus legis non iustificabitur omnis caro, siue quod scriptum est: Septuaginta quinque animae descenderunt cum Iacob in Aegyptum. Et ibi enim per omnem carnem omnis homo, et ibi per septuaginta quinque animas septuaginta quinque homines intelleguntur. Et quod dictum est: Non in sapientiae humanae doctis uerbis, potuit dici: Non in sapientiae carnalis\'; sicut quod dictum est: Secundum hominem ambulatis, potuit in his quae subiunxit: Cum enim quis dicat: Ego quidem sum Pauli, alius autem: Ego Apollo, nonne homines estis? Quod dicebat: Ani
Abbreviated transcription (Latin):
uerent: potest etiam isto mͦ dici. qđ alii scdm
hominem. alii scđm dm̃ uiuant. Aꝑtissime qͥp¬
emulatio ⁊ contentio: nonne carnales estis ⁊
scd̾m hominem ambulatis: Quod gͦ ẽ am¬
bulare scd̾m hominem. hoc ẽ esse carnalẽ:
quod acarne hoc est aparte hominis intelligi̾
homo. Cosdem quippe dixit suꝑius animales
quos postea carnales ita loquens. Quis enim
scit inquit hominum quȩ sunt hominis nͥ
sp̃s hominis qui in ipso est: Sic et quȩ dĩ sc̃:
nemo scit nisi sp̃e dei. Nos autem inquit non
sp̃m huiꝰ mundi accepimus s spm̃ qui ex dõẽ.
ut sciamus quȩ adeo donata sunt nobis: q̃
⁊ loquimur. ñ in sapientiȩ humanȩ doctis
u̾bis. s docti spũ spiritalib sp̃alia comparanteᷤ
Animalis autem homo: non ꝑei pit q̃ sunt spẽ
dei. Stulticia ẽ enim illi. Talib gͥ id est anima¬
lib paulopost dicit. Et ego fr̃s non potui uo¬
bis loqui quasi spiritalib s quasi carnalib.

Expanded text:
uerent: potest etiam isto modo dici quod alii secundum uerent: potest etiam isto modo dici quod alii secundum hominem, alii secundum Deum uiuant Apertissime qaemulatio et contentio, nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis ? Quod ergo est ambulare secundum hominem, hoc est esse carnalem; quod a carne, id est a parte hominis, intelligitur homo. Eosdem ipsos quippe dixit superius animales, quos postea carnales, ita loquens: Quis enim scit, inquit, hominum quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est? Sic et quae Dei sunt, nemo scit nisi Spiritus Dei. Nos autem, inquit, non spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis; quae et loquimuu, spiritalibus spiritalia conparantes. Animalis autem homo non percipit quae sunt a spiritus Dei; stultitia est enim illi. Talibus igitur, id est animalibus, paulo post dicit: Et ego, fratres, non potui loqui uobis quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus;
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ rectꝰ ut ñ scđm se ipsum s scđ̾m cum
aquo factus ẽ. uiueret: id est illius potius quã
suam faceret uoluntatem: non ita uiuere quẽ
admodum ẽ factus ut inueret. hoc ẽ. m̃daciũ.
Beatꝰ quippe uult esse etiam ñsic uiuendo ut
possit ẽẽ. Quid ẽ ista uoluntate m̃daciꝰ: Unde
non frustra dicipotest. omne peccatum esse m̃¬
datium. Non enim fit peccatum nisi ex uolun¬
tate qua uolumus ut bene sit nob̾: uel nolu¬
mus ut male sit nob̾. Ergo mendacium ẽ.
q̃ cum fiat ut bene sit nobis. hinc potius ma¬
le ẽ nobis: uel cum fiat ut melius sit nobis.
hinc potius peius ẽ nobis. Unde hoc nisi qͥa
de dõ podest bene esse homini. quem delinq̃n¬
do deserit: non de se ipso sodm quem uiuen¬
do delinquit: Quod itaq diximus hinc exti¬
tisse ciuitates duas. diuersas int̾ se atq contͣ¬
rias. quod alii scd̾m carnem. alii scdm sp̃m ui¬

Expanded text:
factus est rectus, ut non secundum se ipsum, sed secundum eum, factus est rectus, ut non secundum se ipsum, sed secundum eum, a quo factus est, uiueret, id est illius potius quam suam faceret uoluntatem: non ita uiuere, quem ad modum est factus ut uiueret, hoc est mendacium. Beatus quippe uult esse etiam non sic uiuendo ut possit esse. Quid est ista uoluntate mendacius? Unde non frustra dici potest omne peccatum esse mendacium. Non enim fit peccatum nisi ea uoluntate, qua uolumus ut bene sit nobis uel nolumus ut male sit nobis. Ergo mendacium est, quod, cum fiat ut bene sit nobis, hinc potius male est nobis, uel cum fiat ut melius sit nobis, hinc potius peius est nobis. Unde hoc, nisi quia de Deo potest bene esse homini, quem delinquendo deserit, non de se ipso, secundum quem uiuendo delinquit? Quod itaque diximus, hinc extitisse duas ciuitates diuersas inter se adque contrarias, quod alii secundum carnem, alii secundum spiritum ui
Abbreviated transcription (Latin):
quam non habet diabolus: s uiuendo scd̾m
se psum hoc ẽ scđ̾m hominem factꝰ ẽ homo.
similis diabolo: quia et ille scd̾m se ipsum uiuere
uoluit ÷ quando inueritate non stetit: ut ñ de
dei s de suo mendaciũ loqueret᷑. Qui non solum
mendax: uerum etiam mendacii pater ẽ. Primꝰ
quippe ẽ mentitus. et aquo peccatum: ab illo
cepit esse mendacium.
et ueritatem de illius non de suo mendatium
loqueret᷑. Nam et de homine alio loco idẽ apłs
ait. Si autem ueritas in meo mendatio abunda¬
uit. Nostrum dixit mendacium ueritatem dei.
Cum itaq uiuit homo scđm ueritatem: ñ uiuit
scd̾m seipsum s scd̾m dm̃i. Ds̃ ẽ enim qͥ dixit.
Ego sum ueritas. Cumuero iiuit scđm se ipsum
hoc ẽ scđm hominem non scđm dñi. ꝓfecto scdm
mendacium uiuit: nonq homo ip̃se m̃daciũ
ẽ. cumsit eius auctor ⁊ creator ds̃. qui ñ ẽ utiq
auctor creatorq mendacit: S quia homo ita

Expanded text:
quam non habet diabolus, sed uiuendo secundum quam non habet diabolus, sed uiuendo secundum se ipsum, hoc est secundum hominem, factus est homo similis diabolo; quia et ille secundum se ipsum uiuere uoluit, quando in ueritate non stetit, ut non de Dei, sed de suo mendacium loqueretur, qui non solum mendax, uerum etiam mendacii pater est. Primus est quippe mentitus, et a quo peccatum, ab illo coepit esse mendacium.et ueritatem de illius, non de suo mendacium loqueretur. Nam et de homine alio loco idem apostolus ait: Si autem ueritas Dei in meo mendacio abundauit. Nostrum dixit mendacium, ueritatem Dei. Cum itaque uiuit homo secundum ueritatem, non uiuit secundum se ipsum, sed secundum Deum. Deus est enim qui dixit: Ego sum ueritas. Cum uero uiuit secundum se ipsum, hoc est secundum hominem, non secundum Deum, profecto secundum mendacium uiuit; non quia homo ipse mendacium est, cum sit eius auctor et creator Deus, qui non est utique auctor creatorque mendacii, sed quia homo ita
Abbreviated transcription (Latin):
tor uel ehriosus uel siquid aliud hꝰmodimalic̃. qd̾
a carnis ptinet uoluptates non potest dici: cũ
sit etiam talium peccatoꝵ suasor ⁊ instigator
occultꝰ: c̃ tamen marime suꝑb atq inuidus.
Que illum uiciositas sic obtinuit: ut ꝓpt̾ hanc
cẽt incarcerib caliginosi huius aeris. et̃no suꝑ¬
plicio destinatꝰ. Hec autem uicia quȩ tenent in
diabolo principatum. carmi tribuit apłs: quã
certum c̃ diabolum non habere. Dieit enim ini¬
micias. contentiones. emulationes. animositates.
inuidias. oꝑa esse carnis: quoꝵ omĩum maloꝵ
caput atq origo suꝑbia ẽ. quȩ sine carne regnat
indiabolo. Quis ẽ autem illo inimicicior scĩs:
Quis adũsus cos contentiosior. animosior. ⁊ ma¬
gis emulus atq inuidꝰ inuenit᷑: At hec omĩa
cum habeat sine carne. quomͦ st̃ ista oꝑa carnis.
nisi quia oꝑa hominis ft̃. quem sic̃ diri nomine
carnis appellat: Non cnim habendo carnem

Expanded text:
tor uel ebriosus uel si quid huius modi mali est, quod tor uel ebriosus uel si quid huius modi mali est, quod ad carnis pertinet uoluptates, non potest dici, cum sit etiam talium peccatorum suasor et instigator occultus: est tamen maxime superbus adque inuidus. Quae illum uitiositas sic obtinuit, ut propter hanc esset in carceribus caliginosi huius aeris aeterno supplicio destinatus. Haec autem uitia, quae tenent in diabolo principatum, carni tribuit apostolus, quam certum est diabolum non habere. Dicit enim inimicitias, contentiones, aemulationes, animositates, inuidias opera esse carnis; quorum omnium malorum caput adque origo superbia est, quae sine carne regnat in diabolo. Quis autem illo est inimicior sanctis? Quis aduersus eos contentiosior, animosior et magis aemulus adque inuidus inuenitur? At haec omnia cum habeat sine carne, quo modo sunt ista opera carnis, nisi quia opera sunt hominis, quem, sicut dixi, nomine carnis appellat? Non enim habendo carnem,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ illis uigor et cȩlestis origo seminib. quantũ
ñ noria corporatardant. treniq hebetant artꝰ
moribundaq m̃bra. om̃sq illas notissimas qͣ¬
tuor animi ꝑturbationes. cupiditatem. timorẽ.
leticiam. tristiciam. quasi origines omĩum pecca¬
toꝵ atq uiciorum uolens intelligi ex corpore
accidere. subiungat ⁊ dicat. hine metuunt. cu¬
piunt. gaudentq dolentq. nec auras suscipici¬
unt clause tenebris ⁊ cancere cȩco: tam̃ alit̃ se
habet fides nr̃a. Nam corruptio corporis quȩ
aggrauat animam. non peccati primi ẽ. causa:
s pena. Nec caro corruptibilis animam peccatri¬
cem: s anima peccatrix fecit ẽẽ corruptibilem
carnẽ.Er qua corruptione carnis lcet eristant q̃¬
dam incitam̃ta uiciorum. ⁊ ipsa desideria uicio¬
sa: ñ tam̃ omnia uite iniquȩ uicia tͥbuenda st̃
carni: ne abhis omnib purgemꝰ diabolum qui
non habet carnem. Et si cnm diabolꝰ fornica¬

Expanded text:
est illis uigor et caelestis origo seminibus, quantum est illis uigor et caelestis origo seminibus, quantum non noxia corpora tardant terrenique hebetant artus moribundaque membra, omnesque illas notissimas quattuor animi perturbationes, cupiditatem, timorem, laetitiam, tristitiam, quasi origines omnium peccatorum atque uitiorum uolens intellegi ex corpore accidere subiungat et dicat:\' hinc metuunt cunt gaudentque, nec auras Suspiciunt, clausae tenebris et carcere caeco: tamen aliter se habet fides nostra. Nam corruptio corporis, quae adgrauat animam, non peccati primi est causa, sed poena; nec caro corruptibilis animam peccatricem, sed anima peccatrix fecit esse corruptibilem carnem. Ex qua corruptione carnis licet existant quaedam incitamenta uitiorum et ipsa desideria uitiosa, non tamen omnia uitae iniquae uitia tribuenda sunt carni, ne ab his omnibus purgemus diabolum, qui non habet carnem. Etsi enim diabolus fornica
Abbreviated transcription (Latin):
habitationis resoluatur. edificationem habemus
ex deo. domum non manufactam etñam incȩł.
Et enim in hoc ingemiscimꝰ habitacłm nr̃m ꝗd de
celo ẽ suꝑ indui cupientes: si tamen induti ñ nudi
inueniamur. Et enim quã du sumꝰ in hac habita¬
tione ingemiscimus grauati: in quonolumꝰ ex¬
poliari s suꝑuestiri. ut absorbeat᷑ mortale auita.
Et aggrauamur gͦ corruptibili corpore et ipsius
aggrauationis causam non naturam substan¬
tiamq corporis. sed eiꝰ corruptionem scientes.
nolumus corpore expoliari. sed eiꝰ immortalitate
suꝑuestirs. Et tunc enim erit. S quia corruptibi¬
le nonerit: non grauabit. Aggrauat gͦ nc̃ animã
corpus corruptibile: et depͥmit trena inhabitatio
sensum multa cogitantẽ. Ueruntam̃ qͥ omĩa aĩę¬
mala ex corpore putant accidisse: merrore st̃.
uamuis enimuirgiliꝰ platonicam uideat᷑ lucu¬
ientis uersib explicare sententiam dicens. igneꝰ

Expanded text:
habitationis dissolvatur, aedificationem habemus habitationis dissolvatur, aedificationem habemus ex Deo, domum non manufactam aeternam in Etenim in hoc ingemiscimus, habitaculum nostrum, quod de coelo est, superindui cupientes; si tamen induti, non nudi inueniamur. Etenim qui sumus in hac habitatione, ingemescimus grauati, in quo nolumus exspoliari, sed superuestiri, ut absorbeatur mortale a uita. Eaggrauationis causam, non naturam substantiamque corporis, sed eius corruptionem scientes nolumus corpore expoliari, sed eius immortalitate uestiri. et tunc enim erit, sed quia corruptibile non erit non grauabit. aggrauat ergo nunc animam corpus corruptibile et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem. uerum tamen qui omnia mala animae ex corpore putant accidisse in errore sunt. quamuis enim Vergilius Platonicam uideatur luculentis uersibus explicare sententiam dicens: igneus
Abbreviated transcription (Latin):
mimicias non in animo habeat: Aut qͥs ita loqͣt᷑
ut inimico suo uel quem putat inimicum dicat
malam carnem: ac non potiꝰ malum animum
habes adu̾sum me: Postremo sicut carnalitates
ut ita dicam siquis audiret non dubitaret car¬
in tribuere: ita nemo dubitat animositates ad
animam ꝑtinere. Cur gͦ hȩc omnia et hissimilia
doctor gentium infide et ueritate oꝑa carnis
appellat: nisi quia eo locutionis mͦ quo totũ
significatur a parte. ipsum hominem uult no
mine carnis intelligi: Quod siqͥs quam dicit
carnem causam ẽẽ in malis morib quorum¬
cumq uiciorum. eo qd̾ anima carne affecta sic
uiuit: ꝑfecto non uniu̾sam hominis naturã
diligenter adutit. Nam corpus quidem corrup¬
tibile aggrauat animam Unde etiam idẽ apłs
agens de hoc corruptibili corpore. de qͦ paulo
ante dixcrat. ⁊ si exterior homo nr̃ corrumpit᷑:
seius inquit quia si tr̃ena nr̃a domus huiꝰ¬

Expanded text:
inimicitias non in animo habeat? aut quis ita loquatur, inimicitias non in animo habeat? aut quis ita loquatur, ut inimico suo uel quem putat inimicum dicat: \'Malam carnem,\' ac non potius: \'Malum animum habes aduersus me\'? Postremo sicut carnalitates, ut ita dicam. si quis audisset, non dubitaret carni tribuere, ita nemo dubitat animositates ad animum pertinere. Quur ergo haec omnia et his similia doctor gentium in fide et ueritate opera carnis appellat, nisi quia eo locutionis modo, quo totum signimine carnis intelligi? Quod si quisquam dicit carnem causam ecumque vitiorum, eo quod anima carne affecta sic vivit; profecto non universam hominis naturam diligenter advertit. Nam corpus quidem corruptibile aggravat animam . Unde etiam idem apostolus agens de hoc corruptibili corpore, de quo paulo ante dixerat, Etsi exterior homo noster corrumpitur : Scimus, inquit, quia si terrena nostra domus
Abbreviated transcription (Latin):
Iste totꝰ epłȩ apłicȩ locus quantum ad rem p̃¬
sentem satis eẽ uidebitur consideratꝰ. poterat
uere. In oꝑib nanq carnis quȩ manifesta eẽ di¬
xit eaq commemorata dampnauit: ñ illa tan¬
tum inueniunt᷑ quȩ ad uoluptatem ꝑtinent
carnis. sicuti sunt fornicationes immunditie.
lurune ebrictates. comessationes: uerum etiam illa
quib animi uitia demonstrant᷑: a uoluptate car¬
nis aliena. Quis enim seruitutem quȩ idolis exhi¬
bet᷑ ueneficia. inimicicias. contentiones. emulati¬
ones. ammositates. dissensiones. hereses. inuidias.
ñ potiꝰ intelligat animi uicia esse quam carnis:
qͣndoquidem fieri potest ut ꝓpt̃ idolatriam. uł
heresis alicuiꝰ ernorem auoluptatib carnis temꝑe
tur: Et tamen etiam tunchomo quamuis carnis
libidines continere atq cohibere uideat᷑. scd̾m
carnem uiuere hac apłica auctoritate conum¬
cit᷑: et in eo quod abstinet a uoluptatib carnis
damnabilia oꝑa carnis agere demonstrat᷑. Qͥs

Expanded text:
istulae apostolicae locus, quantum ad + rem praesentem satis esse uidebitur, consideratus poterit uere. In operibus namque carnis, quae manifesta esse dixit eaque commemorata damnauit, non illa tantum inuenimus, quae ad uoluptatem pertinent camis, sicuti sunt fornicationes, inmunditiae, xuria, ebrietates, comisationes; uerum etiam illa, quibus animi uitia demonstrantur a uoluptate carnis aliena. Quis enim seruitutem, quae idolis exhibetur, ueneficia, inimicitias, contentiones, aemulationes, animositates, dissensiones, haereses, inuidias non potius intellegat animi uitia esse quam carnis? Quando quidem fieri potest, ut propter idololatriam uel haeresis alicuius errorem a uoluptatibus corporis tempe- . retur; et tamen etiam tunc homo, quamuis carnis libidines continere adque cohibere uideatur, secundum carnem uiuere hac apostolica auctoritate conuincitur, et in eo, quod abstinet a uoluptatibus carnis, damnabilia opera carnis agere demonstratur. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
gistis: Scriptum ẽ enim quod abraham duos
filios habuit: unum de ancilla et unũ de li¬
bera. S ille quidẽ qui de ancilla: scđm car¬
nem natus ẽ. Qui autem de libera: ꝑ reꝓmissi¬
onem. Que sunt in allegoria. Hȩc enimisunt
duotestamenta. Unum quidẽ inmonte syna:
inseruitute generans. que ẽ agar. Sẏna enim
mons ẽ in arabia. qui comunctus ẽ huic. quȩ
nunc ẽ hierłm: seruit enim cum filiis suis. Quȩ
autem sursum ẽ hierłm libera ẽ: quȩ ẽ mater

Expanded text:
distis? Scriptum est edistis? Scriptum est efilios habuit, unum de ancilla, et unum de libera: sed ille qui de ancilla, secundum carnem natus est; qui autem de libera, per repromissionem: quae sunt in allegoria. Haec enim sunt duo Testamenta: unum quidem a monte Sina in servitutem generans, quae est Agarmons est in Arabia, qui comparatur ei quae nunc est Jerusalem, et servit cum filiis suis; quae autem sursum est Jerusalem, libera est quae est mater
Abbreviated transcription (Latin):
quando quisq citius mutat᷑ in meliꝰ: hoc inse faẽ
nominari quod app̃hendit celeriꝰ. et posteriore
cooꝑit uocabulum pͥus. Scriptum ẽ itaq de ca¬
in quod condidit ciuitatem. Abel autem tanꝗͣ.
peregrinus non condidit. Suꝑna ẽ enĩ scõꝵ quitaᷤ
quamuis hic pariat ciues in quib ꝑegrinat᷑: do¬
nec regni eiꝰ tempꝰ adueniat. cum congregatura ẽ
omnes in suis corporib resurgentes: quando eis
ꝓmissum dabit᷑ regnum. ubi cum suo pͥncipe¬
rege scłoꝵ sine ullo temporis fine regnabunt.
ca ei significandȩ potius quam p̃sentande ser¬
uiunt int̃ris. quo eam tempore demonstrari
oportebat: et dicta ẽ etiam ipsa ciuitas sc̃a me¬
rito significantis imaginis. non crp̃ssȩ sicut fu¬
tura ẽ ueritatis.
Nehac imagie seruiente. et de illa quam signi¬
ficat libera quitate: sic apłs ad galathas loquit᷑.
Dicite mͥ inquit sub lege uolcutes eẽ legẽ ñ le¬

Expanded text:
quanto quisque citius mutatur in melius, hoc in se facit quanto quisque citius mutatur in melius, hoc in se facit nominari quod adprehendit celerius, et posteriore cooperit uocabulum prius. Scriptum est itaque de Cain, quod condiderit ciuperegrinus non condidit. Superna est enim sanctorum civitas, quamvis hic pariat cives, in quibus peregrinatur, donec regni ejus tempus adveniat, cum congregatura est omnes in suis corporibus resurgentes, quando eis promissum dabitur regnum, ubi cum suo prege saeculorum sine ullo temporis fine regnabunt. ca ei significandae potius quam praesentandae seruiuit in terris, quo eam tempore demonstrari oportebat, et dicta est etiam ipsa ciuitas sancta merito significantis imaginis, non expressae, sicut futura est, ueritatis. De hac imagine seruiente et de illa, quam significat, libera ciuitate sic apostolus ad Galatas loquitur: Dicite mihi, inquit, sub lege uolentes esse legem non au
Abbreviated transcription (Latin):
istȩ ceꝑunt nascendo atq moriendo ꝓcur¬
rere quitates. pͥor ẽ natus ciuis huiꝰ scłi. po¬
sterior autem isto peregrinꝰ in scło et ꝑtinens
ad ciuitatẽ dei. grã p̃destinatꝰ. gr̃ã electus.
grã peregrinus deorsum. grã quisfursum.
slam quantum ad ipsum attinet ereadẽ¬
massa orit᷑: quȩ originaliter ẽ tota damnata.
S tanquam figulus ds̃. hanc enim similitudinẽ
ñ imprudent̃ s prudent̃ introducit apłs: ex ea¬
dem massa fecit aliud uas in honorem. aliud in
contumeliam. Priꝰ autẽ factum ẽ uas in contume¬
liam. post uͦ alterum in honorem. quia ⁊ in ipso
uno sic̃ iam dixi homme pͥus ẽ reꝓbum. uñ ne¬
cesse ẽ incipiamus ⁊ ubi non ẽ necesse remanea¬
mus: posterius uͦ ꝓbum. quo ꝓficientes uenia¬
mus. et quo ꝑuenientes maneamus.
Sidinde non quidẽ omnis homo malus erit bo¬
nus: nemotam̃ erit bonus. qui ñ erat malus. S

Expanded text:
istae coeperunt nascendo adque moriendo procuristae coeperunt nascendo adque moriendo procurrere ciuitates, prior est natus ciuis huius saeculi, posterius autem isto peregrinus in saeculo et pertinens ad ciuitatem Dei, gratia praedestinatus gratia electus, gratia peregrinus deorsum gratia cinis sursum. Nam quantum ad ipsum adtinet, ex eademassa oritur, quae originaliter est tota damnata; sed tamquam figulus Deus hanc enim similitudinem non inpudenter, sed prudenter introducit apostolus ex eadem massa fecit aliud uas in honorem, aliud in contumeliam. Prius autem factum est uas in contumeliam, post uero alterum in honorem, quia et in ipso uno, sicut iam dixi, homine prius est reprobum, unde necesse est incipiamus et ubi non est necesse ut remaneamus, posterius uero probum, quo proficientes ueniamus et quo peruenientes maneamus. Proinde non quidem omnis homo malus erit bonus, nemo tamen erit bonus qui non erat malus; sed