comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
partes aduersariorũ insinuat:
Ae ꝑ hoc quasi caput ad omnia
m̃bra sp̃m agendi & p̾sumendi.
acq credendi diffundit. Hec nãq
uox electorum in corpore xp̃i: qui
primatũ benedictionis ad epti ft̃.
Res quippe pͥmatus sonare ui¬
detur: qm̃ alius ẽ populus qui
ꝑ esau primogenta sua uendi¬
dit: alius ille qui emit. Nam
iacob pͥmatum benedictiomi qui¬
etus acquisunt: esau uͦ philargi¬
riȩ deditus ꝑdidit. Iste namq
ẽ pͥmatus quẽ r̃es littera sonare
uidetur. Unde singula corporis
menbra capitis gram participa¬
re debent. & pͥmatum gr̾ȩ fruga¬
liter custodire: quatinus ad singla
Auoquin sine decore suo corpuꝰ mor¬
tuum iacet. In capite & enimin¬
gor uitȩ. in capite pͥmatus here¬
ditatis nie: in capite gĩa uenusta¬
tis. fẽrtur enim coluber cum urge¬
tur ꝑiculis caput semꝑ absconde
re. & in orbem se colligere: obiecta
reliqua parte corporis. Ita et m̃¬
diunt et pͥmatum obseruant:
qͥa in ipso omnia constant. et

Expanded text:
partes adversariorum insinuat, ac per hoc quasi ad omnia membra spiritum agendi et praesumendi atque credendi diffundit. Haec namque vox electorum in corpore Christi, qui primatum benedictionis adepti sunt. Res quippe primatus sonare videtur, quoniam alius est populus qui per Esau primogenita sua vendidit, alius ille qui emit. Nam, Jacob primatum benedictionis quietus acquisivit, Esau vero philargyriae deditus, perdidit. Iste namque est primatus, quod Res littera sonare videtur. Unde singula corporis membra gratiam capitis participari debent, et primatum gratiae frugaliter custodire: quatenus ad singula Alioquin sine decore suo, corpus mortuum jacet. In capite etenim jugum vitae, in capite primatus haereditatis nostrae, in capite gratia vetustatis. Fertur enim coluber 1470 cum urgetur periculis caput abscondere semper, et in orbem se colligere objecta reliqua parte corporis. Ita et mediunt et primatum observant quia: In ipso omnia constant, et
Abbreviated transcription (Latin):
equissimus supplicator deuo¬
tis precib inflectat. Uñ inqtͥ.¬
Uidisti domine furorem corũ
aduersum me: iudisti unquita¬
tem. Licet reꝓbando causam a¬
nime suȩ: uidica eligendo. Ex
quib uerb̃ patet qd omnia in¬
iudicio enus pendeant. qđ ini¬
quitatem ipse rxꝓbando pum¬
at. qđ uidicium diuinitus inten¬
dat. qd̾ omnẽ furorem aduersꝰ
tiones singulor discutiat. et pͥꝰ¬

Expanded text:
aequissimus supplicator devoaequissimus supplicator devotis precibus inflectat: Vidisti, Domine, furorem eorum adversum me; vidisti iniquitatem, licet reprobando causam animae meae judicem eligendo. Ex quibus verbis patet, quam omnia judicia ei pendeant quod iniquitatem ipse reprobando puniat, quam judicium divinitus intendat, quod omnem furorem adversus tiones singulorum excutiat: et p
Abbreviated transcription (Latin):
quasi in una ꝑsona. precib patͥ
commendatur. Nam iudiciũ
u causa animȩ ut iusta inue¬
uiatur: totius corporis summa
capiti triduitur. Redemptio uͦ
uire dicitur qui numqmͣ est ue¬
nundatus sub peccato. nec iste ui
rib sius confisus. dm̃ ad iudici¬
ttm ꝓuocat: nnsi iusticia capitis
patͥ in uno corpore commendet᷑:
ptionis nr̃e. & ideo pꝰ iudicium¬
redemptio uitȩ sempiternȩ seqͥt᷑.
Qm̃ nisi in causa xp̃i. nullum
nisi supplicii iudicium manet.
Hinc more orator clementem
iudicem ad pietatem inuocat.
Primũ iustum iidicem confi¬
tet᷑: deinde causam animȩ suȩ
cur uenerit insinuat. redemp¬
tionem ꝓpt̾ quam uenit retex¬
uit. Dcipsum p̃cium offert: no¬
stramq uitam ꝓpt̃ caritatis spm̃
suam ẽẽ declarat. quatinꝰ sicuti
nos in illo ita et ipse in nobis
uiuat. Postremũ uͦ aduersari¬
orum furorem aduersus se com¬
memorat: ut equissimũ iudi¬
cem ad equitatem iudicii qͣsi

Expanded text:
1469 quasi in una persona precibus Patri 1469 quasi in una persona precibus Patri commendatur. Nam judicium in causa animae, ut justa inveniatur, totius corporis summa capiti tribuitur: redemptio verjure dicitur, qui nunquam est venundatus sub peccato, nec iste suis viribus confisus Deum ad judicium provocat. nisi justitia capitis Patri in uno corpore commendet. Cptionis nostrae. Et ideo post cauptio vitae sempiternae sequitur: quoniam nisi causa Christi nullum nobis nisi supplicii judicium manet. Hinc more oratorum clementem judicem ad pietatem invocat. Primum justum judicem confitetur, deinde causam animae suae cur venerit, insinuat; redemptionem propter quam venit retexit, seipsum pretium affert, nostramque vitam, propter charitatis spiritum, suam esse declarat, quatenus sicuti nos in illo, ita et ipse in nobis vivat. Postremum vero adversariorum furorem adversus se commemorat, ut aequissimum judicem ad aequitatem judicii, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ueniamus. Res quidẽ caput aut
capitis etiam uel primatus inter¬
pretatur. Caput ẽ gͦ uel forma ca¬
pitis: ut consideremus auctorem
uitȩ caput iudelicet nr̃m. ex quo
omina fouent᷑ menbra. qui regit
implet sensib omnia. Sensuᷤ
enim sapientis. in capite eicis.
Inde ductus sp̃c ꝑ omnes uenaꝵ
meatus. cum totius in partes cor¬
poris uenȩ diriuant᷑ sanguinis:
iustrat omnia. ornat omnia. Sub¬
lato gͦ capite corpus sine nomine
ẽ. nec agnoscitui nec ulla suꝑ est
causa uiuendi. Unde quid uox
capitis de se sentiat. uel quid de
se p̾sumat: audiamus: Res.
udicasti domine causam animȩ
mee: redemptor uitȩ meȩ. Hidi¬
sti domine iniquitatem eorum¬
aduersum me: iudica udiciũ
meum. Uidisti omnẽ furorẽ eoꝵ.
aduersum me: uniuersas cogi¬
tationes eors. Hec uox ñ minus¬
ẽ capitis quam & corporis: ita
ut nec corpus sine capite. nec ca¬
put sine corpore inueniatur. Iccir¬
co iudicium & redemptio simul

Expanded text:
veniatur. RES siquidem caput aut veniatur. RES siquidem caput aut capitis etiam vel primatus interpretatur. Caput est ergo vel forma capitis, ut consideremus auctorem tae, caput videlicet nostrum, ex quo omnium foventur membra, qui regit et implet sensibus omnia. Sensus enim sapientis, in capite ejus. Inde ductus spiritus per omnes venarum meatus, totas in partes corporis vires derivat, sanguis lustrat omnia, ornat omnia. Sublato ergo capite, corpus sine nomine est, nec agnoscitur, nec ulla superest causa vivendi. Unde quid vox capitis de se sentiat, vel quid de se praesumat, audiamus. RES. Judicasti, Domine, causam animae meae, redemptor vitae meae. Vidisti, Domine, iniquitatem adversum me: judica judicium meum. Vidisti omnem furorem eorum adversum me, universas cogitationes eorum. Haec vox non minus capitis est, quam et corporis: ita ut nec corpus sine capite, nec caput sine corpore inveniatur. Idcirco judicium et redemptio simul,
Abbreviated transcription (Latin):
so damore & affectu pietatis. Unde
signanter sub hac littera conclu¬
sio nr̃e dimersionis exprimitur.
inuocatio ut amplius clame¬
mtis ostenditur: atq unictuq
dicitur. aspice quo clusus teneariᷤ
qui pulsus angustus clama in
fortitudine ad eum qui p̾sto est.
Ne auertas aurem tuam a singul¬
tu meo & clamorib: quia cõclu¬
sit ds omnia sub peccato ut om¬
nium misereatur. Unde apłs.
Miseri estote et plorate. Risus it̾r
in luctum conuertatur: & gau¬
dium in merorem. Humilia¬
mini inconspectu domini: & ex¬
altabit uos. Ac si aꝑte dicat. As¬
spicite conclusionem uiãm: et
plangite miserias quib conclu¬
si estis. Inuocate de nouissimis
lacis dm̃. clamate sapient̾: quia
sapientia foris clamittat. etiam
in plateis dat uocem suam. Qͥa
tanto in excelso ampiuis audit᷑.
qnͣto in corde ardentius cum fide
& desiderio ad dm̃ transfundit᷑.
qui semꝑ ubiq recce fidĩ prescus
res. litteram tandem confidentiꝰ

Expanded text:
so clamore affectu pietatis. Unde so clamore affectu pietatis. Unde signanter sub hac littera conclusio nostrae demersionis exprimitur, et invocatio, ut amplius clamemus ostenditur, atque unicuique dicitur: Aspice quod conclusus tenearis, quibus appulsus angustiis. Clama in fortitudine ad eum qui praesto est: Ne avertas aurem tuam a singultu meo et clamoribus; quia conclusit Deus omnia sub peccato, ut omnium misereatur. Unde Apostolus: Miseri estote et plorate, risus vester in luctum convertatur, et gaudium in moerorem. Humiliamini in conspectu Domini, et exaltabit vos . Ac si aperte dicat: Aspicite conclusionem vestram, et plangite miserias quibus conclusi estis. Invocate de novissimis lacis Deum, clamate sapienter: quia sapientia foris clamitat, etiam in plateis dat vocem suam . Quia tanto in excelso amplius auditur, quanto in corde ardentius cum fide et desiderio ad Deum transfunditur, qui semper ubique rectae fidei praesens RES litteram confidentius
Abbreviated transcription (Latin):
uox cordis et clamor lacrimarũ:
que est & uox sanguinis quȩ ad
dm̃ ꝑuenit. Clamat gͦ cor nr̃m nͣ
sono uocis: s cogitationum subli¬
onis clamamus abba pat̾: & ipse
sp̃c clamat in nobis et ꝓ nobis ge¬
mitib ienarrabilib. Magna uox
usticiȩ et magna caritatis. ꝑ qm
mortui loquuntur. ñsolum locun¬
tur: uerum etiam sicut abel clamãt.
Magna fuit uox apłorum quȩ exi¬
it in̾ omñe deriam: & magnꝰ cla¬
mor qui ꝑuenit usq ad fines orb̃
terrȩ. Qua ꝓfecto uoce clamat ca¬
put nr̃m. clamant & menbraip¬
sius: clamat rachel plorans filios
suos. Ne auertas inquiens aurẽ
tuam a singultu meo & clamori¬
b. Clamat᷑ & moyses cuidicit᷑.
quid clamas ad me: qñ orat
ꝓ populo. S alii clamant in cor¬
corde: alii loquunt᷑. Loquebatur
autem anna: quia ꝓ pͥuatis ora¬
bat reb. idest ꝓfiliis. Clamat et
moyses magno ardore caritatis:
clamant & scĩ sub aradĩ. iminen¬

Expanded text:
vox cordis et clamor lacrymarum: vox cordis et clamor lacrymarum: quia est et vox sanguinis quae ad Deum pervenit. Clamat ergo cor nostrum, non sono vocis, sed cogitationum sublionis clamamus, Abba pater. Et ipse spiritus clamat in nobis vel pro nobis gemitibus inenarrabilibus . Magna vox justitiae, et magna charitas, per quam mortui loquuntur, non solum loquuntur, verum etiam sicut Abel clamant . Magna fuit vox apostolorum, quae exiit in omnem terram, et magnus clamor, qui pervenit usque ad fines orbis terrae . Qua profecto voce clamat caput nostrum, clamant et membra ipsius, clamat Rachel plorans filios suos. Ne avertas, inquiens, aurem 1468 tuam a singultu meo et clamoribus. Clamat et Moyses, cui dicitur: Quid clamas ad me , quando orabat pro populo. Sed alii clamant in corde, alii loquuntur. Loquebatur autem Anna , quia pro privatis orabat rebus, id est, pro filiis. Clamabat et Moyses magno ardore charitatis: clamant et sancti sub ara Dei immen
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ salutare querere. Iccirco sub
hac litera ꝓposuit nob̃ redemp¬
doris nr̃i formã. quomͦ etiam de
lacis nouissimis inuocat patr̾e.
quomͦ fident̃ orat. quomͦ gemit.
& clamat ñ uoce s contritione
cordis & magno clamore mentiᷤ:
quomͦ dm̃ ubiq p̾sentem sentit.
qͦmͦ appropinquantem se indie
inuocationis etiam int̾ angusti¬
as intelligit. quomͦ auditu cor¬
dis audit dm̃ dicentem. Ne time¬
as. imino omnib. ꝓfecto cũ cdicat¬
omnib ego iricimundũ. Et hec
ẽ uietoria quȩ tuncit mũdum.
fides nã. Unde cdauid aiebat.
Dominus illuminatio mea. et
saius mea: quemtimebo: Dñs
ꝓtector uitȩ meȩ a quo trepidabo:
ac si patent̾ dicat. Nulius qui dm
p̃sentem sentit: timere debet. Et si
in ipso uiuimus. mouemur. et
sumus: recte omnino trepidare
ñ possumus. Talis gͥ uox cordis.
talisq fides. magnus ẽ ad dm̃ cla¬
mor: non uocis magnitudine. s
magnanimitate cordis. Est enim

Expanded text:
nobis salutare quaerere. Idcirco sub nobis salutare quaerere. Idcirco sub hac littera proposuit nobis Redemptoris nostri formam: quomodo etiam ssimis invocat patrem, quomodo fidenter orat, quomodo gemit et clamat, non voce, sed contritione cordis, et magno clamore mentis, quomodo Deum ubique praesentem sentit, quomodo appropinquantem se in die invocationis, etiam inter angustias intelligit: quomodo auditu cordis audit Deum dicentem: Ne timeas, imo omnibus profecto, cum dicat: Ego vici mundum . Et haec est victoria quae vincit mundum, fidDominus illuminatio mea et salus mea, quem timebo? Dominus protector vitae meae, a quo trepidabo? Ac si patenter dicat: Nullus qui Deum praesentem sentit, timere debet. Etsi in ipso vivimus, movemur et sumus , recte omnino trepidare non possumus. Talis igitur vox cordis, talisque fides, magnus est ad Deum clamor, non vocis magnitudine, sed magnanimitate cordis. Est enim
Abbreviated transcription (Latin):
querit. ut possit ꝓpulsare peuclã
& constricta laxare. Ad quẽ ueni¬
ens medicus: temptat ut omnia
expioret interna. Unde & nosmo¬
nemur nosmet ipsos aspicere m̃¬
tis oculo quib concludim᷑ malis.
nr̃asq considerare miserias. et
cognoscere nosmet. orationisq
opus ẽ sanis medicus: ħ his qui
male habent. Habes igitur uuln̾a:
ne differas medicinam. Aspice o¬
culis: quomodo conclusussis. O¬
crlis scuicet quib daid auxili¬
um quesiuit & meruit. Leua¬
ui inquit oculos meos ad monte ͤ.
unde ueniet auxilium mͥ. duxi¬
lium meũ a domino. Aspice eigo
& semꝑ aspice: quia oculi iusti
semꝑ ad dominum. Hoc quippe
monet idem fub hac littera retro
dicens. Consurge exꝑgiscere in no¬
cte. in principio iuguiarum: ef¬
funde ficut aquam cortuũ ante
conspectum domini. extolle ad
eum manus tuas. Ex quo insi¬
nuat partum conclusionis nr̃ȩ:
ostendit angustias. & monet sub
omni intentione cordis remediũ

Expanded text:
quaerit, ut possit propulsare pericula, quaerit, ut possit propulsare pericula, et constricta laxare. Ad quem veniens medicus, tentat omnia, explorat interna. Unde et nos monemur nosmetipsos aspicere, mentis oculo, quibus concludimur malis, nostrasque considerare miserias, et cognoscere nosmet, orationisqueopus est sanis medicus, sed his qui male habent . Habes igitur vulnera, ne differas medicinam. Aspice oculis quomodo conclusus sis, oculis scilicet quibus David auxilium quaesivit et meruit. Levavi, inquit, oculos meos ad montes, unde veniet auxilium mihi. Auxilium meum a Domino . Aspice ergo et semper aspice: quia oculi justi semper ad Dominum. Hoc quippe monet idem sub hac littera retro, dicens: Consurge, expergiscere in nocte in principio vigiliarum: effunde sicut aqua cor tuum ante conspectum Domini, extolle ad eum manus tuas . Ex quo insinuat partum conclusionis nostrae, ostendit angustias, et monet sub omni intentione cordis remedium
Abbreviated transcription (Latin):
cialiter & sꝑandi. Iccirco quia
iuxta litcere sensum dupplici con¬
cludimur uallo. circum spicere de¬
bemus nosmet & aspicere: sicut
p̃sens littera insinuat. Dicit᷑ etiã
interp̾tari aspice. Ac si patenter
clamet. Aspice qd̃ mortalitas et
corruptio atq aspera conditio sor¬
tis.usq ad nouissima laci adduxit.
quo de peccati laqueus irreuocabi¬
lider conclusit: aspice & causam pe¬
riculi. noli dissimularo. maxiine
cum letale sit discrimen unicuiq
conditionis suȩ ꝑicula ñ aspicere.
Concluditur enim unusquisq tu¬
ditur hostiib laqueis insidiarũ
& innuimeris ꝑiculis. concludit᷑
ut femina qñ parit scdm ȩuange¬
lium & tristiciam ht̃: cum ꝑidro¬
me matricis qua principale pecto¬
ris ipsius p̃mitur. immensas et
innumeras patitur angustias.
Concluditur gͦ non minoribus
mentis doloub quam corporis.
Maioies enim estus febresq aĩor
sunt: quam corpors. Conclusus
gͥ uiscerum tumorib medicum

Expanded text:
cialiter et sperandi. Idcirco quia cialiter et sperandi. Idcirco quia juxta litterae sensum, duplici concludimur vallo: circumspicere debemus nosmet et aspicere sicut praesens littera insinuat. Dicitur enim interpretari, aspice, ac si patenter clamet: Aspicite quod mortalitas et corruptio, atque aspera conditio sortis usque ad novissima laci adduxit. Quo te peccati laqueus irrevocabiliter conclusit aspice, et causam periculi noli dissimulare, maxime cum lethale sit discrimen unicuique conditioni sua pericula non aspicere. Concluditur enim unusquisque tuditur hostibus laqueis insidiarum, et innumeris periculis concluditur: ut femina quando parit secundum Evangelium tristitiam habet . cum περιδρομὴ matricis, qua principale pectoris ipsius premitur, immensas et innumeras patitur angustias: concluditur ergo non minoribus angustiis mentis quam corporis. Majores enim aestus febresque animorum sunt quam corporum. Conclusus enim viscerum tumoribus medicum
Abbreviated transcription (Latin):
inuocaui nomentuum dñe. de lacis
nouissimis. Quod & ionam fecisse
de uentre beluȩ legimus: in ꝓpħ̾ia
huius mysterii. Q ideo recte cõf.
conclusio dicitur: qd̃ conclusit ds
omnia sub peccado. ut aperiatur
nod̃ ianua uitȩ qua concuisi eramꝰ
sub peccato ꝑ eum qui decentus est
in corruptione carnis &uenit usq
ad nouissimum laci. Iue quidẽ ĩuo¬
cando exauditus ẽ tanquam faltus:
ñ alter ds̃. alter homo. s unus ideq
xp̃e mediator dĩ et hominum. No ᷤᷤ
autem dupplici uallati conclusiõe.
peccati scilicet & corruptionis. exau¬
dimur ꝑ ipsum: et qđ in illo p̾cessit.
nob̃ in spe ciedimus ꝓfuturtm. ꝓpt¬
ea gͦ appropinquastime inquit.
in die qñ inuocaui te dixisti ne ti¬
meas: ut qd ille scilicet caput ur̃m
filius. nosetiam in eo et ꝑeum spe¬
remus tanquam menbra. formam
nob̃ imprunit inuocandi. orandi.
suspirandi. clamandi cum omni
contritione cordis: p̃stmendi fidu¬

Expanded text:
Invocavi nomen tuum, Domine, de lacis Invocavi nomen tuum, Domine, de lacis novissimis . Quod et Jonam fecisse de ventre belluae legimus in prophetia hujus mysterii. Et ideo recte Coph conclusio dicitur, quoniam conclusit Deus omnia sub peccato, ut aperiatur nobis janua vitae, qui conclusi eramus sub peccato , per eum qui detentus est in corruptione carnis, et venit usque ad novissima laci. Ille quidem invocando exauditus est tanquam filius, non alter Deus, alter homo, sed unus idemque Christus, mediator Dei et hominum . Nos autem duplici vallati conclusione, peccati scilicet et corruptionis, exaudimur per ipsum, et quod in illo praecessit nobis in spe, credimus profuturum. Propterea ergo, appropinquasti me, inquit, in die quando invocavi te, dixisti: Ne timeas, ut quod ille scilicet caput nostrfilius, nos etiam in eo et per eum speremus tanquam membra. Formam nobis imprimit invocandi, orandi, suspirandi, clamandi, cum omni contritione cordis praesumendi fidu
Abbreviated transcription (Latin):
fugerunt relinquentes dominum
uox dubietatis uel incredulitatis
fuit: quia necdum erant fide fir
certus dĩ auxilio quod simꝓfun¬
dum inferm inquit demersus fu¬
ero. inde me liberab. Quanto mag̃
auctor uitȩ de semetipso certus fuent:
qui ad patrem fidenter ita loquitur
dicens. In die qua inuocaui te dñe:
dixisti nolitimere. ꝓpt̾ea et hic uocẽ
meam audisti ait. Ne auertas aurẽ
tuam a singultu meo & clamorib:
appropinquasti me. Cigo cui pat
presto erat. perire non poterat. Cuiꝰ
uocem exandierat: dubitare neqͥqͣm
poterat. S quia cof. etiam conclu¬
sio interpretatur: iure quasi ꝑie¬
iat gemens orat. Ne auertaᷤs au¬
rem tuam a singultu meo & cla¬
morib. Qui incarnatus etiam iu¬
xta alium ꝓpħam ad extrema mõ¬
tium descenderat. t̾rȩ tiectib con¬
clusus fiducialter agebat cum patre
qd̾ subleuaret de corruptione uitam
ipsius: sub qua supp̃ssus una nob̃cũ
ꝓ nobis dolens iugebat. Unde inquit

Expanded text:
fugerunt relinquentes Dominum, fugerunt relinquentes Dominum, vox dubietatis vel incredulitatis fuit: quia necdum erant fide firmcertus Dei auxilio, quod si in profundum inferni, inquit, demersus fuero, inde me liberabis: quanto magis auctor vitae de semetipso certus fuerit, qui ad Patrem fidenter ita loquitur, dicens: In die qua invocavi te, Domine, dixisti, noli timere. Propterea et hic vocem meam ait audisti: Ne avertas aurem tuam a singultu meo, et clamoribus appropinquasti me. Ergo cui Pater praesto erat, perire non poterat: cujus vocem exaudierat, dubitare nequaquam poterat. Sed quia Coph etiam conclusio interpretatur, jure quis perierit, gemens orat: Ne avertas aurem tuam a singultu meo et clamoribus. Qui incarnatus etiam, juxta alium prophetam, ad extrema montium descenderat, terrae vectibus conclusus fiducialiter agebat cum Patre, quod sublevaret de corruptione vitam ipsius, sub qua suppressus una nobiscum pro nobis 1466 dolens lugebat. Unde inquit:
Abbreviated transcription (Latin):
Ex quo liquet quod nulla ẽ tribu¬
lationis angustia sine consolatiõe
mercedis: nisi ꝓhibeat meute ne
corrigatur impietas aut impeni¬
tudo cordis. Iam post passiones.
pꝰ temptationes. post consolationẽ
spei: quid sequat᷑ iudeamus. Seqͥ¬
tur autem cõf. qd uocatio dicitur:
uel iuxta alium interp̃tem conclu¬
sio siue aspice sonare iudetur. Uñ
& sonum littere quia nocatiod̾r.
mox consonanter allusit: eof.
Nuocaui nom̃tuũ domine. Quod
etiam supͣ fecisse dyxinus. uͥ cum
eandem littram p̃posuit. ac si exip¬
sius sono mox inquit. uocaui ami¬
cos meos. E st autem uox xp̃i scdm
assumptam formã homunis in pas¬
sione ad patrem. Quia supͣ dolue¬
rat lapsa ẽ in lacum uita: nunc uͦ
etiam de nouissimis lacis confitet᷑
se rnuocasse dm̃ patrem. In cuius
nimirum tipo ionas de uentre oti
clamasse ad dm legitur. ꝓpt̾ea qd̃
stipͣ pirmisit quasi ex ꝑsona domi¬
ni ñ desꝑantis. s ex forma eoꝵ. qui

Expanded text:
Ex quo patet, quod nulla est tribuEx quo patet, quod nulla est tribulationis angustia, sine consolatione mercedis, nisi prohibeat mentem ne corrigatur impietas aut impoenitudo cordis. Jam post passionem, post tentationes, post consolationem spei, quid sequatur videamus. Sequitur autem Coph, quod vocatio dicitur, vel juxta alium interpretem, conclusio, sive aspice, sonare videtur. Unde et ad sonum litterae, qua vocatio dicitur, mox consonanter allusit. COPH. Invocavi nomen tuum, Domine. Quod etiam supra fecisse dicimus, ubi cum eamdem litteram praeposuit, ac si ex ipsius sono mox, inquit, vocavi amicos meos. Est autem vox Christi secundum assumptam formam hominis passione ad Patrem: quia supra doluerat. Lapsa est in lacum vita mea. Nunc vero etiam de novissimis lacis confitetur se invocasse Deum Patrem, in cujus nimirum typo Jonas de ventre ceti clamasse ad Deum legitur . Propterea quod supra praemisit quasi ex persona Domini non desperantis, sed ex forma eorum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
quia non obliuiscitur ds̃ misere¬
ri. Unde decursis suppuciis quȩ
ꝓpt̾ peccata tulimus frequent̃.
certi sumus in spe qd̃ ad ueniã
ꝑtinemus: pena enim corrigit¬
& emendat errantem. Quod si
talis ẽ qui nequeat emendari: non¬
ñquam aut aufert᷑ ex medio. aut
facit pena ne grauiora committat.
Ex quib ce aliis quamplurimis
temptationum aut angustiarum
modis. patet sensus qđ nonquam
flagellis actemptationib abẽ con¬
solatio sp̃c scĩ: si non ꝑmanserit
duricia & impenitudo cordis. Et
he tusticiȩ domini quib ustifica¬
mur. Sade namq ut diximus:
etiam et iusticiȩ interp̃tatur. Ut
sit sensus qd̃ ex passione domini
multis miscdiarum modis conso
gellis ac passionib. necnon & dem¬
ptationib domino iustificamur
conformes. Quod bñ diuiti ex
euangłio de lararo d̾r. fili recorda¬
re quia recepisti bona in uita tua:
& lazarus similit mala. Nunc
autem hic consolat᷑: tu uͦ cruciaris.

Expanded text:
quia non obliviscitur Deus miserequia non obliviscitur Deus misereri, propter peccata tulimus, frequenter cernimus in spe quod ad veniam pertinemus. Poena enim corrigit, et emendat errantem. Quod si talis est qui nequeat emendari, nonnunquam aut aufertur ex medio, aut facit poena ne graviora committat. Ex quibus et aliis quamplurimis tentationum aut angustiarum modis patet sensus, quod nunquam flagellis aut tentationibus abest consolatio Spiritus sancti, si non permanserit duritia et impoenitudo cordis. Et hae sunt justitiae Domini, quibus justificamur. Sade namque, ut diximus, etiam et justitiae interpretatur, ut sit sensus, quod ex passione Domini multis misericordiarum modis, consogellis ac passionibus, necnon et tentationibus Domino justificamur correcti. Quod bene diviti ex Evangelio de Lazaro dicitur: Fili, recordare quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala: nunc autem hic consolatur, tu vero cruciaris .
Abbreviated transcription (Latin):
ueniam. Hinc qͦ dominus ad pe¬
trum. Ego ꝓ te rogaui petre. ut ñ
deficiat fides tua. Uerumptam̃
quantum ex ipso fuit negasse ñ
dubitatur: quantum uͦ ex dõ in
p̃sentia mansit. Ita &e uiox omniũ
quantum ex ipsis recte sonuit pe¬
riit: qͣntum ex ꝓmissione &e pre¬
scientia pii magistri. consolatiõe
recepta. fides inuicca mansit. Con¬
solamur autẽ interdum multis
scripturarum modis. consolam᷑
& ex clĩ miscclĩa: consolamur et
alio consolationis genere. qñ deli¬
ccorum graues ꝑsoliumus penas.
ut habes in isaia. Consolamini
popule ms̃ consolamini: dicit ds̃
pena satisfaceret. Releuant᷑ autẽ
consolatione penarum: qui ab¬
soluunt᷑ consolatione meutorum.
tiam oꝑat᷑. patientia uͦ spem. Con¬
solamur & lacrimis cum abliuin¬
t᷑ crimina ut ẽ illud in psalmis.
discedite a me omnes qui opera.¬
mini iniquitatem: qm̃ exaudiuit
dominus uocem fletus mei. Con¬
solamur uͦ quam sepe flagellis:

Expanded text:
veniam. Hinc quoque Dominus ad Peveniam. Hinc quoque Dominus ad Petrum: Ego pro te rogavi, Petre, ut non deficiat fides tua . Verumtamen quantum ex ipso fuit, negasse non dubitatur: quantum vero ex Deo, in praescientia mansit: ita et vox omnium quantum ex ipsis, recte sonuit, Perii: quantum ex promissione et praescientia pii magistri, consolatione recepta, fides invicta mansit. Consolamur autem interdum multis scripturarum modis, consolamur et ex Dei misericordia, consolamur et alio consolationis genere, quando delictorum graves persolvimus poenas, ut habes in Isaia: Consolamini, popule meus, consolamini, dicit Deuspoena satisfaceret. Revelantur autem consolatione poenarum, qui absolvuntur consolatione meritorum. tiam operatur, patientia vero spem. Consolamur et lacrymis, cum abluuntur crimina: ut est illud in Psalmis: Discedite a me omnes qui operamini iniquitatem: quoniam exaudivit Dominus vocem fletus mei . Consolamur vero quam saepe flagellis:
Abbreviated transcription (Latin):
sima laci deuenit: et occursus
eius usq ad summũ eius. Sequit᷑.
Inundauerunt aquȩ suꝑ caput me¬
um.Paquas namq muttitudo płã¬
gitur insurrexisse suꝑ xp̃m: qui
caput totuis eccłie creditur. Ex quo
immanitatem angustiȩ passionis.
tam̃ plenius uox eccliȩ. scilicet totiꝰ
corporis defiere tudetur. qđ mnunda¬
uerint ac si fluctus aquarum mole
bat᷑ in menbris xp̃i: mox quasispe
decepta uoce dubitationis dixisse
plangitur perii. Periit namq oĩs
aggregatio discipuloꝵ. xp̃i: quando
relicto eo fugerunt singuli. Periit
qñ negarunt: perit qñ om̃s du¬
bitauerunt. ꝓpt̾ea gͥ his uersib re¬
cte anteposita ẽ sade. littera: quȩ
consolatio interprecatur. Qm̃ nisi
ris domini: mox eoꝵ. fides abissec.
& omnes hi perissent. Ex qͦ patet
quod omnis temptatio illa passioĩs
ñ sine consolatione sp̃c scĩ fuit: qͥ
eos releuaret. de infidelitate ad fid̾e.
de desperatione ad spem. de merore
ad gaudium. de lapsu peccati ad

Expanded text:
s ejus usque ad summum ejus. Sequitur: Inundaverunt aquae super caput meum. Per aquas namque multitudo plangitur insurrexisse super Christum, qui caput totius Ecclesiae creditur. Ex quo immanitatem angustiae passionis tamen plenius vox Ecclesiae, scilicet totius corporis, deflere videtur, quod inundaverunt, ac si fluctus aquarum mole ecta in membris Christi, mox quasi spe decepta, voce dubitationis dixisse plangitur: Perii. Periit namque omnis aggregatio discipulorum Christi, quando relicto eo singuli fugerunt; periit quando negaverunt; periit quando omnes dubitaverunt. Propterea igitur his versibus recte ante posita est Sade littera, quae consolatio 1464 interpretatur; quoniam nisi ris Domini, mox eorum fides abiisset, et omnes hi periissent. Ex quo patet, quod omnis tentatio illa passionis, non sine consolatione Spiritus sancti fuit: qui eos relevaret de infidelitate ad fidem, de desperatione ad spem, de moerore ad gaudium, de lapsu peccati ad
Abbreviated transcription (Latin):
inimicorum sit capta: semꝑ ce¬
lestia tenuit. Fortassis gͦ ipse est
aquila. quȩ dum ꝓuocat pullo ᷤ
suos. scilicet iudeos ad uolandũ.
expandit alas suas suꝑeos et
assumpsit atq portauit in hu¬
meris suis. laqueo coꝵ. captus ẽ.
in insidũs. Quidum uoluit
eos aggregare sub alis suis ac
si gallina infirmatus: app̃hen¬
sus ẽ ex infirmitate carnis. Uñ
signant̃ ait. Lapsa ẽ in lacum
uita mea. Quem ꝓfecto lacũ ipse
calcauit solus : dum mortẽ mo¬
riendo ꝑemit. & uitam resur¬
gendo reparauit. Posuerunt
inquit lapidem suꝑme. Quid gͥ
apertius de passione xp̃i. quid e¬
uidentius: Cum & lapis longe
diu ad monumentũ suꝑ cum
predicat᷑ positus. qui postea in
passione signaculo una cũ cuisto¬
dib assignatus legitur. & ab an¬
gelo reuolutus glõsius predicat᷑.

Expanded text:
inimicorum sit capta, semper coeinimicorum sit capta, semper coelestia tenuit. Fortassis ergo ipse est aquila, quae dum provocat pullos suos , scilicet Judaeos, ad volandum, expandit alas suas super eos, et assumpsit, atque portavit in humeris suis, laqueo eorum captus est, in insidiis . Qui dum voluit eos aggregare sub alis suis ac si gallina, infirmatus apprehensus est ex infirmitate carnis. Unde signanter ait: Lapsa est in lacum vita mea. Quem profecto lacum ipse calcavit solus , dum mortem moriendo peremit, et vitam resurgendo reparavit. Posuerunt, inquit, lapidem super me. Quid igitur apertius de passione Christi, quid evidentius, cum et lapis , longe diu ad monumentum super eum praedicatur, qui postea in passione, sigillo una cum custodibus assignatus legitur, et ab angelo revolutus gloriosius praedicatur?
Abbreviated transcription (Latin):
enatione ceꝑunt me quasi
auem inimici gratis. Lap¬
sa est in lacum uita mea: & po¬
suerunt lapidem suꝑ me. In¬
undauerunt aquȩ suꝑ caput
meum: dixi perii. Quib ꝓfe¬
cto uersiculis ex passione xp̃i con¬
solatio fidelium ostendit᷑. Et
iusticie quib iustificamur.
luce clarius p̾redicanttr: licet
ꝑfidorum impietas accreuerit.
qui quasi auem uenatione cũ
gladiis & fustib xp̃m uidelic&
app̃henderunt gratis. Porrode
iheremia ꝓph̃a qđ̾ captus sit
gratis. manifesta ẽ interp̾tatio.
quod in lacu positus. qd̃ mun¬
dauerint ac si aquarum fuictꝰ
festius datur intelligi. qui ut
auis captus uenatione plangit᷑
in peccatis nris. Ipsa ẽ auis illa
de qua legitur in iob.Semitã
auis ignorabit homo. Auoqͥn
si eum cognouissent: numꝗͣ
nimirum semitas ignorauit
homo: qđ etiam teste apło sclis
et generationib ignotum fuit.
Q generationem eius quis enar-¬
rabit:  Deata igitur auis in spe
tu ͤ quȩ licet in terris uenatione

Expanded text:
enatione coeperunt me quasi avem inimici mei gratis. Lapsa est in lacum vita mea, et posuerunt lapidem super me. Inundaverunt aquae super caput meum; dixi: Perii. Quibus profecto versiculis, ex passione Domini, consolatio fidelium ostenditur, et justitiae quibus justificamur, luce clarius praedicantur: licet perfidorum impietas accreverit, qui quasi venatione avem cum gladiis et fustibus, Christum videlicet apprehenderunt gratis . Porro de Jeremia propheta quod captus sit gratis. manifesta est interpretatio, quod in lacu positus, quod inundaverunt, ac si aquarum fluctusfestius datur intelligi: qui ut avis captus venatione plangitur in peccatis nostris. Ipse enim est avis illa, de qua legitur in Job: Semitam avis ignorabit homo . Alioquin si eum cognovissent, nunquat . Cujus nimirum semitas ignoravit homo, quod etiam, teste Apostolo , saeculis et generationibus ignotum fuit; et generationem ejus quis enarrabit? Beata igitur avis in spe tu, quae licet in terris venatione
Abbreviated transcription (Latin):
idem ꝓpħa sub hac licceta osten¬
dens gemitus pleb̃ et humilita¬
dem. ait. Omnis populuseius
ingemiscens & quetens panem.
Dederunt desiderabilia sua in
gescam: ut reficiant animam.
Uide domine & aspice: quia
factus sum uilis. uel sine hono¬
re. Ergo qui animȩ suȩ querit
refectionem iure humilitate
curuat᷑. quo possit cicius ꝑue¬
nire ad domini miscdiam: ac
sentire in bonitate quia si ab¬
iecit & miscrebit᷑. Ideoq tanꝗͣ
curuatus. multo ampluis ami¬
ma & mente qua corpoie se¬
dotum flectat ad multitudiu̾ẽ
misericordiarum di. sciens qd̃
ñ abicit neq humiliauit ex
corde suo filios hominirm ut
Iꝑimat ad supplicium. s ut
emendet &e. releuet ad salutẽ
Cuius ꝓfecco sensus consequen¬
tiam sub lameth littera ꝓsequit᷑.¬

Expanded text:
idem propheta sub hac littera ostenidem propheta sub hac littera ostendens gemitus plebis et humilitatem, ait: Omnis populus ejus ingemiscentes quaerentes panem: dederunt desiderabilia sua in escam, ut reficiant animam. Vide, Domine, et aspice: quia facta sum vilis vel sine honore. Ergo qui animae suae quaerit refectionem, jure humilitate curvatur, quo possit citius pervenire ad Domini misericordiam, ac sentire in bonitate: Quia si abjecit et miserebitur. Ideoque tanquam curvatus multo amplius anima et mente quam corpore totum se flectat ad multitudinem misericordiarum Dei, sciens quod non abjecit, neque humiliavit ex corde suo filios hominum ut perimat ad supplicium, sed ut emendet et relevet ad salutem. Cujus profecto sensus consequentiam sub Lamech littera prosequi
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiam. ad contumelias. ad
opprobria: quasi curuari uidet᷑
ad humilitatem suam. Undeꝙ
ꝓpħ̃a dauid sub hac littera inqtͣ.
paulominus consummauerunt
me in derra. abiectum se sentiens
& expositum ad certamina: uñ
ceruicem mentis flecut ad dnm.
De qua ꝓfecto ceriuce dicitur.
ñ sic flectas ut circulum collum
tuum. Qui enim cor suum ñ
fleccit ad humilitatem & mise¬
ricordiam: frustia ceruicẽ suam
curuat exterius ad supplican¬
dum. Ppt̃ quod autem saciatꝰ
opprobrtis. singularit̃ in spe
subiectus: fident̃ ait. Quia si
abiecit & miserebit᷑ scdm inuis¬
titudinem miserationũ suarũ
Ad hoc quippe affugit dñs et̃
corripit: ut misereat᷑. Quod bñ
intelligens uir uidens pauꝑtat̾e
suam: fidutialit̾ aiens de d̾o. Non
enim inquit humiliauit ex cor¬
de suo ds̃ ut satietur penis nr̃is:
neq abcecit fiuos hominum.
Mauult gͦ ut humiliemur et
curuemur coram eo: quatimis
& misereat᷑. ꝓptea in suꝑiorib

Expanded text:
poenitentiam, ad contumelias, ad poenitentiam, ad contumelias, ad opprobria, quasi curvari videtur ad humilitatem. Unde et propheta David sub hac littera inquit: Paulo minus consummarunt me in terra , abjectum se sentiens et expositum ad certamina. Unde cervicem mentis flectit ad Dominum, de qua profecto cervice dicitur: Non sic flectas ut circulum collum tuum. Qui enim cor suum non flectit ad humilitatem et misericordiam, frustra cervicem suam curvat exterius ad supplicandum. Propter quod jam hic satiatus opprobriis singulariter in spe subvectus fidenter ait: Quia si abjecit, et miserebitur secundum multitudinem misericordiarum suarum. Ad hoc quippe affligit Dominus et corripit, ut misereatur. Quod bene intelligens, vir videns paupertatem suam, fiducialiter agens de Deo: Non enim, inquit, humiliavit ex corde suo. Deus ut satietur poenis nostris, neque abjecit filios hominum; mavult ergo ut humiliemur et curvemur coram eo, quatenus et misereatur. Propterea in superioribus
Abbreviated transcription (Latin):
qui sicut ꝓpħa dicit quasi oius ad
occisionem ductus ẽ: & quasi agnus
coram dondente se. sic non aperuit
os suum. Uideat prudens lector tur
iste uidens pauptatem suampost
flagella. post contricionem. pꝰ an¬
uoces. moralit̾ quantum ꝓfecerit:
& sic deinceps ad caph luteram e¬
doctus ueniat.
aph quippe manus. uel &̃
curuant᷑. Manus autẽ domini
suꝑ manus ẽ. ut aut puniat. aut
certe corrigat. E ideo uir tantus
humiliatus p̾ssuris. et correctus
disciplinis. ceruicem sub manu
domini curuair gaudet. dum
humiliat᷑ ad penitentiam: ⁊ scdm
interiorem hominem ceruicem
cordis ac mentis flectit ad dnm̃.
spem habens quod non repellit in
sempiternum dominus. Quia si
abiecit: ꝙ miserebit᷑ scłm mul¬
titudinem miserationum fuarũ.
Non enim inquit humiliauit ex
corde suo: et abiecit filios homi¬
der scilicet omnia sustinere: co
quod non repellit in sempitnum
dñs. Quotienscumq uuir iugũ
ferens inclinabit᷑ ad fiagella. ad

Expanded text:
qui sicut propheta ait: Quasi ovis ad qui sicut propheta ait: Quasi ovis ad occisionem ductus, et quasi agnus coram tondente se, sic non aperuit os suum . Videat prudens lector, vir iste videns paupertatem suam post flagella, post contritionem, post anvoces, moraliter quantum profecerit, et sic deinceps ad Caph litteram edoctus veniat. Caph quippe manus, vel eticurvantur. Manus autem super omnes est, ut aut puniat, aut certe corrigat. Et ideo ut tantis humiliatus pressuris, et correctus disciplinis, cervicem sub manu Domini curvare gaudet, dum humiliatur ad poenitentiam, et secundum interiorem hominem, cervicem cordis ac mentis flectit ad Dominum, sic habentur: Quia non repellet in sempiternum Dominus. Quia si abjecit, et miserebitur secundum multitudinem misericordiarum suarum; non enim humiliavit ex corde suo, et abjecit filios homiter scilicet 1445 omnia sustinere eo quod non repellit in sempiternum Dominus. Quotiescunque vir jugum ferens, inclinatur ad flagella, ad
Abbreviated transcription (Latin):
dionem uͦ spes. Quod habes et in
apsõ. Spes autem non confundit:
quia caritas d̾i diffusa ẽ in cordib¬
consolator affectnum. Iccirco bonu̾
ẽ uud cum tulerit uigum ut sede¬
at solitarius. aut certe in spe singu¬
lartter constitutus: quia cłs ut auĩt
semꝑ impari gaudet numero. Uñ
egenus ille et pauꝑ in psalmis ge¬
mens ac lugens. Uigilaui inquit
et factus sum sicut passer solitarus in
tecto. Quod autẽ ait ut supͣ dixi uyta
auam interp̾tationem dabit in septil¬
tura os suum uel in fossura: osten¬
dit ad modum quandam patientiȩ
taciturnitatem. ut canquam septutꝰ
non loquatur. immo quodam iur¬
tutum aggere obstruat uocem. nec
dolores emittat querimoniarum.
dantumq pondus assetens patien¬
die quam spes foueat: ut uocẽ suã¬
ipsã uelut qͦdã busto ac tumulo
sepeliat atq includat. quã mula
extorquere. nullaq excitare possit
inuiria. Quod dominus uñ de se
in passtone sua exemplum p̃buit.

Expanded text:
tionem vero spes. Quod habes et in tionem vero spes. Quod habes et in Apostolo: Spes autem non confundit: quia charitas Dei diffusa est in cordibconsolator affectuum . Idcirco bonum est viro cum tulerit jugum, ut sedeat solitarius, aut certe in spe singulariter constitutus: quia Deus, ut aiunt, semper impari gaudet numero. Unde egenus ille et pauper in Psalmis gemens ac lugens: Vigilavi, inquit, et factus sum sicut passer solitarius in tecto . Quod autem ait ut supra dixi juxta aliam interpretationem, dabit in sepultura os suum vel in fossuram: ostendit ad modum quemdam patientiae taciturnitatem, ut tanquam sepultus non loquatur, imo quodam virtutum aggere obstruat vocem, ne doloris admittat querimoniam, tantumque pondus asserens patientiae quam spes foveat, ut vocem ipsam vel quodam busto ac tumulo sepeliat atque includat, quam nulla extorquere, nullaque excitare possit injuria. Quod Dominus bene de se in passione sua exemplum praebuit,
Abbreviated transcription (Latin):
sericordiam: opprobrior complu¬
rium deformitate miserabił. Ubi
ostenditur auiditas desideriorum
et libertas gr̾e. cum dicit᷑. Dabit
absalon. saturabat᷑ obꝓbrus semci et
conuiciis qñ maledicebat ei. uirum
sanguinarium eum appellans: ipse
uͦ magis numilis coram domino uo¬
lens uideri. ut mitigaret offensam
dñi. cum abisai iundicare eũ uellet.
quid mͥ inquit & uob̃ ẽ filii sartue
Ideo maledicit michi. qm̃ dñs iussit
illi ut maledicat: si quomͦ uideat
humilitatem meam. et recͥbuat mͥ
bona ꝓ maledicto. Nam ideo uoli¬
it oppriobrio saturari. qm̃ completa
qm̃ completa est malicia eius. et ut
alii codices habent humiliatio: so¬
lutum ẽ peccatum eius. dimnissa ẽ
iniquitas illius. quia stiscepit de
manu domini dupplicia ꝓ omnib
peccatis suis. felix igitur desolatio
sub hac littera monstiat᷑: quia ubi
desolatio. ibi sequit᷑ humilitas. Et
recco ordine humilitatem patien¬
tia. patientiam autem ꝓbatio. ꝓba¬

Expanded text:
sericordiam opprobriorum, quam plusericordiam opprobriorum, quam plurium deformitate miserabilis, ubi ostenditur aviditas desideriorum et libertas gratiae, cum dicitur: Dabit Absalon, satiabatur opprobriis Semei, et convictus maledicebat ei, virum sanguinarium eum appellans. Ipse vero, magis humilis coram Deo volens videri, ut mitigaret offensam Domini: cum Abisai vindicare eum vellet: Quid mihi, inquit, et vobis est, filii Sarviae? Ideo maledixit mihi, quoniam Dominus jussit illi ut maledicat, si quo modo videat humilitatem meam, et retribuat mihi bona pro maledicto . Nam ideo voluit opprobrio satiari, quoniam cum impleta quia completa est malitia ejus . Et ut alii codices habent: Humiliato solutum est peccatum ejus, dimissa est iniquitas illius: quia suscepit duplicia de manu Domini pro omnibus peccatis suis. Felix igitur desolatio sub hac littera monstratur, quia ubi desolatio, ibi sequitur humilitas: et recto ordine humilitatem patientia: patientiam autem probatio: proba
Abbreviated transcription (Latin):
nec declinet cedis dolorem. s ꝑcuti¬
enti maxillam offerat. Himirum
postqm audint longe retͦ duc
te: moralit̃ euangłium describit.
Et idco ait. Dabit ꝑcutienti se
maxillam: ut intelligas suie ei
qui ꝑcutere uoluerit. siue qͥ iam
ꝑcusserit ultroneum corpus xp̃i
se offerre debere. ꝓ omnib quȩ gr̃a
xp̃i contulit nob̾. ut sit indiciũ
xp̃i eccłiam non alit̾ ec̃ saluandã
quam ꝑ ęuangelii disciplinam.
&e tunc bonum principium eu in¬
ciꝑe. cum ceꝑit ȩuangelii p̃cepta
seruare:. et operib mandata dñi
implere. Ac si eum ꝓpħ̾a dicatur.
Quid retͥbuã domino. ꝓ omnib
quȩ retͥbuit mͥ Calicem salutariꝰ
accipiam: & nom̃ dñi inuocabo.
nisi cum se subdiderit iugo xp̃i¬
leui.  Et saciabitur inquit oppro¬
briis. Non dixit subibit obpor¬
A.s saciabit᷑: quia facile ẽ unam
aut alteram sustinere contumeliã.
Unde addidit. saciabit᷑ opprobiiis
Qm̃ facilius domini moueret mi¬

Expanded text:
nec declinet caedis dolorem, sed percutinec declinet caedis dolorem, sed percutiendi maxillam offerat. Nimirum postquam audivit, longe retro, duc te, moraliter Evangelium describit, et ideo ait: Dabit percutienti se maxillam, ut intelligas, si percutere voluerit, sive qui jam percusserit ultroneum corpus Christi, se offerre debere pro omnibus quae gratia Christi contulit nobis: ut sit indicium Christi Ecclesiam non aliter salvandam esse quam per Evangelii disciplinam, et tunc bonum principium ei incipere, cum coeperit Evangelii praecepta servare, et operibus mandata Domini implere: Ac si cum Propheta dicatur: Quid retribuam Domino, pro omnibus quae retribuit mihi? Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . nat, cum se subdiderit iugo Christi. Et sabriis: non dixit, subibit opprobria, sed satiabitur: quia facile est unam aut alteram sustinere contumeliam. Unde addidit, satiabitur opprobriis, quoniam facilius Domini moveret mi
Abbreviated transcription (Latin):
uixta aliam interp̃tationem.
cdabit in sepulturam idẽ. in fos¬
suram os sium: si tamen ẽ speᷤ
patientiȩ. In quib ualde discor
uel dissona iudetur interp̾tatio:
quomͦ principium sit qđ ponꝙ
in puluere os suum ꝓpt̾̃ sꝑem.
Uel qualis eẽ pot̃ desolatio. nisi
quia nunc moralit̾ agens. post
miseriarum suarum supplicia.
pꝰ diras tormentors angustias.
fide sibi reddita. principium ẽ¬
noscers. omnia ꝓ dominotole¬
rare. Licet hec omnia suꝑuis de
domino dicta intelligant᷑. qͥa
et si compatim᷑. et conregna¬
bimtis. Unde dabit inquit
ꝑcutienti se mariliam: satura¬
bitur opprobriis. Et dñs in e¬
Uult enim nos et imuriarum
eẽ patientes: nec referire facue:
s necdum ferire. Patientia enĩ
humilitatis indiciumẽ. Et
icdeo qm̃ desolata ac destituta
bonus ẽ dominus sꝑanti: et
cui bonum ẽ prestolari cum
silentio salutare domimi. Cui etiam
bonum ẽ clare ꝑcutienti maxillam
suam: ut non se subducat iniuriȩ.

Expanded text:
juxta aliam interpretationem, juxta aliam interpretationem, Dabit in sepultura fossuram os suum, et tamen est spes patientiae. In quibus valde discors vel dissona videtur interpretatio, quo modo principium sit, quod ponet in pulvere os suum propter spem; vel qualis esse potest desolatio, nisi quia nunc moraliter agens post miseriarum suarum supplicia, post diras tormentorum angustias, fide sibi reddita, principium enoscere, omnia pro Domino tolerare: licet haec omnia superius de Domino dicta intelligantur: quia et si compatimur, et conregnabimus. Unde dabit, inquit, percutienti se maxillam, saturabitur opprobriis. Et Dominus in uesse patientes, nec referire facile, sed necdum ferire. Patientia enim humilitatis indicium est. Et ideo quoniam desolata, ac destituta, bonus est Dominus speranti, et cui bonum est praestolari cum silentio salutare Dei, cui etiam bonum dare percutienti maxillam suam, ut non se subducat injuriae,
Abbreviated transcription (Latin):
a uicuis abstinere iuuenib: uel ea
in ipso uestibulo iuuentutis dere¬
linquere. Lubrice enim et ꝑplexę
sunt uie uitientutis. Unde salo¬
mon tͥa sibi impossibilia intelli¬
git: & quartum qd̾ non cognos¬
cit. Uestigia scilicet aquilȩ. iu
ta inquit uiuentutis meȩ. Inue¬
nis enun n̾solum fraguitate lu¬
bricȩ etatis plorabitur: uerum
ignorantia celestium mandacor.
plerumq delinquit. Q quis est
qui leuat iugum graue suꝑse.
a iuuentute sua. insi qui om̃ib
seculi renuntiat deliciis. lururiã
fugit. molestiarum ommium ȩ¬
quanimit̾ fert tumultus: Suꝑ
se qradẽ leuare dicitur uigum
graue: quia nisi gra ddĩ adiutus.
icdm se ferre non poterit. Icciroo
recte suꝑ se tulisse dicitur. qm̃
ultra uires ẽ corrupte naturȩ.
quicqͥd de celestib aut ad noui¬
tatem uite imperat᷑. Sequit᷑.
ioth. litcera: quȩ forte principiũ
aut cdesolatio interp̾tatur. Sub
qua plangitur ꝓ uiro supra
p̾misso. quod ponet in puluere
os suum si foite sit spes. Ues &̾

Expanded text:
e juvenibus, et ea in ipso vestibulo juventutis deserere. Lubricae enim et perplexae sunt viae juventutis. Unde Salomon tria sibi impossibilia intelligit, et quartum quod non cognoscit: vestigia videlicet aquilae, viata, inquit, juventutis meae . Juvenis enim non solum fragilitate lubricae aetatis prolabitur, verum ignorantia coelestium mandatorum plerumque delinquit. Et quis est qui levat jugum grave super se a juventute sua, nisi qui omnibus saeculi renuntiat deliciis, luxuriam fugit, et molestiarum omnium aequanimiter fert tumultus? Super se quidem levare dicitur jugum grave: quia nisi gratia Dei adjutus, secundum se ferre non poterit. Idcirco recte super se tulisse dicitur: quoniam ultra vires est corruptae naturae, quidquid de ecclesiastibus, aut ad novitatem vitae imperatur. Sequitur IOD littera, quae forte principium, aut desolatio, interpretatur. Sub qua plangitur pro viro supra praemisso, quod ponet in pulvere os suum, si forte sit spes. Vel etiam
Abbreviated transcription (Latin):
quin derident ipsi maligni sp̃e
ocium: qđ negligentes inutiliter
ducunt ꝑ p̾sentis uitȩ spatia. Ide¬
oq sequitur:
iderunt eam nostes: & derise¬
runt sabbata eius. Hostes enĩ
dent: cum maligni sp̃c ipsa uaca¬
tionis nr̃e ocia. ad cogitationes il¬
licitas ꝑtrahunt. Quod ualde mo¬
nachis p̾cauendum. uel his qui a¬
scli accib uacare uident᷑: ne forte
uanis occupent᷑ studus. et eoꝵ sab¬
bata nonsolum ab interno reꝓbent᷑
iudice. uerum et derideant᷑ ab ho¬
stib. Nam unaquęq amina quo
remota ab externis actionib ser¬
uire deo credit᷑: eo magis eoꝵ tuan¬
Qđ si de uanis cogitationib nr̃a
sabb̃a derident᷑: ꝑtimescendum
ualde quid de nis agendũ. qui
sub ipso uitȩ otio etiam uaria flagi¬
cia committunt. Unde si uacare
uolumus. soli deo uacemus. iuxta
illud. Uacate et udete qm̃ suauis
ẽ dominus: bcatꝰ uir qui sꝑat in eo:

Expanded text:
quin derident ipsi magni Spiritus quin derident ipsi magni Spiritus otium, quod negligentes inutiliter ducunt, per praesentis vitae spatia. Idcirco sequitur: Viderunt hostes et deriserunt ejus. Hostes enim dent cum maligni spiritus ipse vacationis nostrae otia ad cogitationes illicitas pertrahunt. Quid valde monachis praecavendum est, vel his qui saeculi actibus vacare videntur, ne forte vanis occupentur studiis, et eorum Sabbata non solum ab interno reprobentur judice, verum derideantur ab hostibus. Nam unaquaeque anima quae remota ab externis actionibus servire Deo creditur, eo magis eorum tyranQuod si de vanis cogitationibus nostra Sabbata deridentur, pertimescendum valde quid de his agendum, qui sub ipso vitae spatio, etiam varia flagitia committunt. Unde si vacare volumus, soli Deo vacemus juxta illud: Vacate et videte quoniam suavis est Dominus beatus vir qui sperat in eo