comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tanto rigore immutabilẽ iciumi continentiã sẽ¬
ꝑ exercuit: et solitudinis celleq ita igiter secre¬
ta sectatus ẽ: ut ab eo participationẽ meundi cũ fr̃¬
nitate conuiuii. ne ueneratio quidẽ diei pascalis
aliquando potuerit obtine. Inqua fr̃ibꝰ curctis ꝓ
anniuersaria sollemnitate in ȩccła retentatis. so¬
lus ñpotuit aggregari: ne quantulũcimq ꝑceptio¬
ne leguminis parui. a suo pposito uideret᷑ relaxari.
Qua p̃sumptione deceptus. angłm sathanȩ uelut
angłm luciscum sũma ueneratione suscipiens. eiꝰq
p̃ceptis ꝓno obediens famulatu⁊ semet ipsũ mpti¬
teum. cuius ꝓfunditatẽ oculoꝵ ñ atcingit intuitus.
p̃cipitem dedit: de angłi uidelicet sui sponsione
ñ dubitans. qui cum ꝓmerito uirtutũ ac laborũ
suoꝵ. nequaquã posse firmauerat ulli iam discrimi¬
in subiacere. Cuiꝰ rei fidem ut exꝑimento suȩ sospi¬
tatis euidentissime compbaret: supͣdicto se puteo

Expanded text:
tanto rigore inmutabilem ieiunii continentiam semtanto rigore inmutabilem ieiunii continentiam semper exercuit et solitudinis cellaeque ita iugiter secreta sectatus est, ut ab eo participationem ineundi cum fraternitate conuiuii ne ueneratio quidem diei paschalis aliquando potuerit obtinere. in qua fratribus cunctis pro anniuersaria sollemnitate in ecclesia retentatis solus non poterat adgregari, ne quantulumcumque perceptione leguminis psrni a suo uideretur proposito relaxasse. qua praesumptione deceptus angelum Satanae uelut angelum lucis cum summa ueneratione suscipiens eiusque praeceptis prono oboediens famulatu semet ipsum in puteum, cuius profunditatem oculorum non adtingit intuitus, praecipitem dedit, de angeli uidelicet sui sponsione non dubitans, qui eum pro merito uirtutum ae laborum suorum nequaquam posse firmauerat ulli iam discrimini subiacere. cuins rei fidem ut experimento suae sospitatis euidentissime conprobaret, supra dicto ee puteo
Abbreviated transcription (Latin):
mationis excelsa fastigia. minore possit fatigatione
conscendi: et sine qua multi etiã ꝑpensiꝰ laborantes.
ꝑfectionis nequiuerunt culmen attingere.
Et ut hanc eandẽ diffinitionẽ antiquitꝰ abeato
anconio et cȩceris patribus ꝓmulgatã. recens qͦq
sic̃ ꝓmisimiis confirmet exemplũ: recolite ia qd nuꝑ
ronẽ ante paucos admodũ dies illtisione diaboli asum¬
mis ad ima deiectũ : quẽ quinquaginta anins in hac
heremo cõmoratũ. singulari districtione rigorẽ ab¬
stinentiȩ tenuisse meminimꝰ⁊ et solitudinis secreta
ult᷑ om̃s hic cõmorantes miro feruore sectatũ. Hic
gͥ quo pacto quaue ratione post tantos labores ab
insidiatore delusus: grauissimo corruens lapsu. cim¬
ctos in hac heremo constitutos luctuoso dolore ꝑcus¬
sit: Nonne qͥaminꝰ discrecionis untute possessa. suis
diffmnitionibꝰ regi: quã consilus uel collationibꝰ fr̃m
atq institutis maioꝵ maluit obedire: Siquidem

Expanded text:
mationis excelsa fastigia minore possit fatigatione mationis excelsa fastigia minore possit fatigatione conscendi, et sine qua multi etiam propensius laborantes, perfectionis nequiverint culmen attingere.definitionem antiquitus a sancto Antonio et ceteris patribus promulgatam recens quoque sicut promisimus confirmet exemplum, recolite id quod nuronem ante paucos admodum dies inlusione diaboli a summis ad ima deiectum, quem quinquaginta annis in hac heremo conmoratom singulari districtione rigorem continentiae tenuisse meminimus et solitudinis secreta ultra omnes hic commorantes miro feruore sectatum. hic igitur. quo pacto quaue ratione post tantoe labores ab insidiatore delusus grauissimo conruens lapsu cunctos in hac heremo constitutos luctuoso dolore percussit ? nonne quia minus discretionis uirtute possessa suis definitionibus regi quam consiliis uel conlationibus fratrum atque institutis maiorum maluit oboedire? siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
dus cibus: qui nisi aꝑfectis t̃m ac robustĩ ñ poc̃ stmi. se¬
cundũ illud. ꝑfectorum autẽ ẽ solidus cibꝰ: coꝵ qͥ ꝓ con¬
suetudine exercitatos habent sensus ad discretionẽ bo¬
ni ac mali. Quȩ int̾m utilis nobis ac necessaria comꝑ¬
bat᷑: ut eciã u̾bodĩ ciusq uirtutibꝰ coaptet᷑. scđm illud.
Uiuus c̃ enĩsermo dei et efficax: et penetrabilior omĩ
gladio ancipiti. et ꝑtingensusq ad diuisionẽ aĩe et¬
sp̃s: compagũ quoq ac medullarũ. et discrecor cogi¬
tationũ et intentionũ cordis. Quib manifestissime
declarat᷑: nullã sine discretionis grã ꝑfecte posse uel
ꝑfici uel stare uirtutẽ. Et itatam bcatiantonii ꝗͣ uni¬
uersoꝵ sententia definitũ ẽ. discretionẽ eẽ quȩ fixo gra¬
du intrepidũ monachũ ꝑducat ad dm̃⁊ p̃dictas q
uirtutes iugiter conseruet illesas: cũ qua ad constĩ¬

Expanded text:
dus cibus, qui nisi a perfectis tantum ac robustis sumi non poterit, sedus cibus, qui nisi a perfectis tantum ac robustis sumi non poterit, secundum illud: Perfectorum autem est solidus cibus, eorum suetudine exercitatos habent sensus ad discretionem boni et mali. quae in tantum utilis nobis ac necessaria conprobatur, ut etiam uerbo dei eiusque uirtutibus coaptetur secundum illud: uiuus est enim sermo dei et efficax et penetrabilior omni gladio ancipiti et pertingens usque ad diuisioneogitationum et intentionum cordis. quibus manifestissime declaratur nnUam sine discretionis gratia perfecte posse uel perfici uel stare uirtutem. et ita tam beati Antoni quam uniuersorum sententia definitum est discretionem esse, quae fixo gradu intrepidum monachum perducat ad deum praedictasque uirtutes iugiter conseruet inlaesas, cum qua ad consum
Abbreviated transcription (Latin):
sid̾atione mollitꝰ. dũ mauult cruentam uictoriã cle¬
mentia temꝑare: ob indiscretam miscoiam ueluti¬
toto corpore reddit᷑ tenebrosus: irreuocabili morte
duunt ut folia. Hȩc consilium reccissime nominat᷑.
sine quonichil agere om̃ino scͥpture auccoritate per¬
scdm illud. Cũ consilio omnia fac: et cũ consilioui¬
nũ bibe. Et it̾m. Sicut ciuitas muris diruta et ñ cor¬
cundata: sic et uir qui ñ cũ consilio aliqͥd agit. Cuiꝰ
pͥuatio quã ꝑnitiosa sit monacho. testimonii huiꝰ exĩ¬
plũ ac figura declarat: dirutȩ eum ac sine muris cõ¬
parans ctuitati. In hacsapientia. inhac intellectꝰ sen¬
susq consistit.⁊ sine quibus nec interior nr̃a edifica¬
ridomus. nec sp̃uales poterunt diuitiȩ congregan:
scđm illud. Cum sapientia edificat᷑ domus: et cũ
intellectu it̃m erigit᷑. Cum sensu implerit᷑ cellaria
om̃ib dicuitiis p̃ciosis et bonis. Hȩc inquã ẽsoli¬

Expanded text:
deratione mollitus dum mauult cruentam uictoriam clederatione mollitus dum mauult cruentam uictoriam clementia temtoto corpore redditus tenebrosus irrevocabili morte dunt ut folia. Haec consilium rectissime nominatur, sine quo nihil agere omnino, Scripturae auctoritate, persecundum illud: Cum consilio omnia fac, cum consilio vinum bibe. Et iterum: Sicut civitas muris diruta et non circumdata, sic est vir qui non cum consilio aliquid agit . Cujus privatio quam perniciosa sit monacho, testimonii hujus exemplum ac figura declarat, dirutae eum ac sine muris comparans civitati. In hac sapientia, in hac intellectus sensusque consistit, sine quibus nec interior nostra aedificari domus, nec spiritales poterunt divitiae congregari, secundum illud: Cum sapientia aedificatur domus, et cum intellectu iterum erigitur; cum sensu implentur cellaria omnibus divitiis pretiosis et bonis . Haec, inquam, est soli
Abbreviated transcription (Latin):
dicio cordis nr̃i et ignorationis nocte possesso: cogi¬
tationes quoq et oꝑa nra quȩ ex discretionis deli¬
beratione descendunt. maiorib peccatoꝵ tenebris
implicari. Demiq ille qͥ pͥmus iudicio dĩ regnũ po¬
puli isrłis emeruit. qͥa hunc discretionis oculũ neq̃¬
ꝗͣ habuit: uelut toto corpore tenebrosus. etiã ipso
aeiectus ẽ regno: dũ lucerne huiꝰ tenebris atq errore
aeceptus. acceptabiliora dõsacrificia sua qua p̃cep¬
tisamuhelis obedientiam iudicauit. Atq ex illa ma¬
gis parte causam offensionis incurrit: ex qua magis¬
ꝓpiciandam sibi diuinã sꝑauerat maiestatẽ. Huius
inquã discretionis ignoratio. achab regẽ isrł post
illũ suiblimissimũ uictorie tͥumphũ qͥ ei fuerat deifa¬
uore concessus: compulit credere meliorẽ eẽ miscdiã
suam. quã diuim seuerissimã exsecutionẽ p̃cepti. et
qũeadmodũ ipsi uidebat̾. crudelis imꝑii. Qua consi¬

Expanded text:
dicio cordis nostri et ignorationis nocte possesso cogidicio cordis nostri et ignorationis nocte possesso cogitationes quoque et opera nostra, quae ex discretionis deliberatione descendunt, maioribus peccatorum tenebris inplicari. Denique ille, qui primus iudicio dei regnum populi Israhelis emeruit, quia hunc discretionis oculum nequaquam habuit, uelut toto corpore tenebrosus etiam ipso deiectus est regno, dum lucernae huius tenebris atque errore deceptus acceptabiliora deo sacrificia sua quam praecepti Samuhelis oboedientiam iudicauit atque ex illa magis parte causam offensionis incurrit, ex qua repropitiandam sibi diuinam sperauerat maiestatem. huius, inquam, discretionis ignoratio Achab regem Israhel post illum sublimissimae uictoriae triumphum, qui ei fuerat dei fauore concessus, conpulit credere meliorem esse misericordiam suam quam diuini seuerissimam exsecutionem praecepti et quemadmodum ipsi uidebatur crudelis imperii. qua consi
Abbreviated transcription (Latin):
feruoris excessu iustȩ continentie modũ inepta
p̃sumptione transcendẽ: nec oblectatũ remissione
deflectere aduicia sinstra concedit: hoc ẽ sub p̃¬
textu gub̃nandi corporis. contrario sp̃s tepore len¬
tescere. Hec namq ẽ discretio que oculus et lu¬
cerna corporis in euangłio nuncupat᷑ sed̾m illã
sententiam saluatoris. lucerna corporis tui ẽ ocu¬
lus tuus: qdđ si oculustuus simplex fuerit. totũ
corpus tuũ lucidũ erit. si autẽ oculus tuus nequã
fuerit. totũ corpustuũ tenebrosũ erit: eoqd ip¬
sacogitationes hominis tiniuersas. actusq
discernens. cuncta quȩ gerenda st̃ ꝑuideat atq p¬
lustret. Quȩ si in homine neꝗͣ fuerit. id est ñ uͦu¬
dicio et scientia cõmunita. seu quolibet errore ac p̃¬
sumptione decepta: totũ corpꝰ nr̃m faciet tenebrosũ
hoc ẽ aciem mentis actusq nr̃os redaet obseuros: ce¬
citate scilicet uicioꝵ et ꝑtbationũ tenebris inuolu

Expanded text:
feruoris excessu iustae continentiae modum inepta feruoris excessu iustae continentiae modum inepta praesumptione transcendere, nec oblectatum remideflectere ad vitia sinistra concedit, hoc est, sub praetextu gubernandi corporis contrario spiritus tepore lentescere. Haec namque est discretio, quae oculus, et lucerna corporis in Evangelio nuncupatur, secundum illam sententiam Salvatoris: Lucerna corporis tui est oculus tuus: quod si oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit: si autem oculus tuus nequam fuerit, totum corpus tuum tenebrosum erit, eo quod ipsa cogitationes hominis uniuersas actusque discernens cuncta quae gerenda sunt peruideat atque perlustret: quae si in homine nequam fuerit, id est non uero iudicio et scientia communita seu quolibet errore ac praesumptione decepta, totum corpus nostrum faciat tenebrosum, hoc est omnem aciem mentis actusque nostros reddat obscuros, caecitate scilicet uitiorum et perturbationum tenebris inuolut
Abbreviated transcription (Latin):
tes. ut ex ipsis neumus qͥdẽ diei uictã sibima unũ¬
ue denariũ suꝑeẽ paterent᷑. humanitatis etiãstu¬
dia tota deuotione complentes. ita uidimꝰ repente
deceptos. ut arreptũ opus ñ potuerint congruo
exitu terminare: sũmũq feruorẽ et conu̾satio¬
nẽ laudabilẽ. detestabili fine conctuscrint. Qũa¬
obrẽ quid pͥncipalit̃ ducat ad dm̃. manifeste po¬
terimꝰ agnoscere: si ruinȩ ac deceptionis eoꝵ cau¬
sa diligentius a nob̃ fuerit indagata. In illis nãq
cũ exuberarent p̃dictarũ oꝑa uirtutũ: discretio so¬
la deficiens usq ad finẽ ea durare ñsinit. Nec enĩ
alia lapsus eoꝵ causa dep̃hendit᷑: nisi qͦd minꝰ a se¬
niorib instituti. nequaquã potuerunt rationẽ
discretionis adipisci. Quȩ p̃t̃mittens utranq m¬
mietatẽ. uia regia monachum docet semꝑ ince¬
dere: et nec dextera uirtutũ ꝑmittit extolli. id est

Expanded text:
tes, ut ex ipsis ne unius quidem diei victum sibimet unumtes, ut ex ipsis ne unius quidem diei victum sibimet unumque denarium superesse paterentur, humanitatis etiam studia tota devotione complentes, ita vidimus repente deceptos, ut arreptum opus non potuerint congruo exitu terminare, summumque fervorem et conversationem laudabilem detestabili fine concluserint. quamobrem quid principaliter ducat ad deum manifeste poterimus agnoscere, si ruinae ac deceptionis illorum causa diligentius a nobis fuerit indagata. in illis namque oum exuberarent praedietarum opera uirtutum, discretio sola deficiens usque ad finem ea durare non sinit. nec enim alia lapsus eorum causa deprehenditur, nisi quod minus a senioribus instituti nequaquam potuerunt rationem discretionis adipisci, quae praetermittens utramque nimietatem uia regia monachum docet semper incedere et nec dextra uirtutum permittit extolli, id est
Abbreviated transcription (Latin):
ua caritatis id ẽ humanitatis officia definirent. qͦd
his regna celoꝵ daturũ se dñs in euangłio uelutispe¬
cialius repmittat dicens. uenite benedicti pat̾s
mei possidete paratum uob̃ regnũ a constitutione
mundi.esuriui enĩet dedistis michi manducare.
sitiui et dedistis michibibere. et ceca: cũq in hunc
modũ diuersis uirtutibꝰ aditum certiorẽ ad am̃ pa¬
rari posse decernerent : eẽtq noctis maximũ tẽpꝰ
hac inquisitione consumptũ: intulit demũ bea¬
tus antoniꝰ. Omnia quidẽ hȩc quȩ dixistis necessa¬
ria sunt et utiliasitientib am̃: atq ad cũ cupien¬
tib ꝑuenire. S his pͥncipalẽ tͥbuere gr̃am: neqͣ¬
quã nos innumeri multoꝵ casus et exꝑimenta ꝑ¬
mittunt. Nam sepe innumeros acerrime ieiunis
seuuigiliis incubantes. ac mirifice insolitudinẽ
secedentes. pͥuationẽq omniũ facultatũ ita sectan¬

Expanded text:
da caritatis, id est humanitatis officia definirent, quod da caritatis, id est humanitatis officia definirent, quod bis regna caelorum daturum se dominus in euangelio uelut specialius repromittat dicens: uenite benedicti patris mei, possidete paratum uobis regnum a constitutione nundi. esurisitivi, et dedistis mihi bibere, etc. . Cumque in hunc modum diversis virtutibus aditum certiorem ad Deum parari posse decernerent, essetque noctis maximum tempus hac inquisitione consumptum; intulit demum beatus Antonius: Omnia quidem haec quae dixistis necessaria sunt et utilia sitientibus Deum atque ad eum cupientibus pervenire; sed his principalem tribuere gratiam nequaquam nos innumeri multorum casus et experimenta permittunt. Nam quosdam saepenumero acerrime jejuniis seu vigiliis incubantes, ac mirifice in solitudine secedentes, privationem quoque omnium facultatum ita sectan
Abbreviated transcription (Latin):
sc. Cumq a uesꝑtinis horis usq adlucẽ fuisset ꝓtra¬
cta collatio: questionẽ hanc maximũ noctsspaci¬
um consumpsisse. Nam diutissime querebat᷑ quȩ¬
nã uirtꝰ uel obscruantia monachũ posset adiabo¬
li laqueis ac deceptiomibꝰ custodire semꝑ illesũ:
uł certe recto tramite firmoq gressu ad ꝑfectio¬
nis culmen cuehere. Cumq ꝓcaptu mentis suȩ
ferret unusqͥsq sententiã: et alii quidẽ hoc in ie¬
iunioꝵs ugiliarũq studio collocarent. quod his
uidelicet extenuata mens ac puritatẽ cordis et
corporis assecuta. dõ faciliꝰ uniret᷑ : alii in contẽ¬
ptu uniuersarũ rerũ quibꝰ mens si penitꝰ nudare
b ad dm̃ expeditior ꝑueniret: alii anachoresi¬
necessariã. id est remotionẽ. et heremi secreta cense¬
rent. in qua cõmanens quis familiariꝰ int̃pellare
am̃. eiq possit peculiariꝰ mherere :⁊ ñmullisectan¬

Expanded text:
se. cumque a uespertinis horis usque ad lucem fuisset protrase. cumque a uespertinis horis usque ad lucem fuisset protracta conlatio, quaestionem hanc maximum noctis spatium consumpsisse. nam diutissime quaerebatur quaenam uirtus uel obseruantia monachum possit a diaboli laqueis ac deceptionibus custodire semper inlaesum uel certe recto tramite firmoque gressu ad perfectionis culmen euehere. cumuque pro captu mentis suae proferret unusquisque sententiam et alii quidem hoc in ieiuniorum uigiliarumque studio eonlocarent, quod his uidelicet extenuata mens ac puritatem cordis et corporis adsecuta deo facilius uniretur, alii in contemptu uniuersarum rerum, quibus mens si penitus nudarets ad deum expeditior perueniret, alii anachorenecessariam, id est remotionem et heremi secreta censerent, in qua commanens quis familiarius interpellare deum eique possit peculiarius inhaerere, nonnulli sectan
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑ ꝑ sp̃m sermosapientiȩ. alii sermo scientiȩ: scđm
tum: in uno spũ. E post pauca. Alii discretio spuũ.
Deinde completo om̃ĩ cathalogo sp̃ualiũ carismatũ:
subdit. Omĩa autẽ hec oꝑat᷑ unus atq idẽ sp̃s: di¬
uidens unicuiq ꝓut uult. Uidetis gͦ ñ t̾renũ nec par¬
uum ec̃ discretionis munꝰ: s diumȩ grẽ maximũ
p̃miũ: Quã nisi monachus omĩ intentione fuerit
assecutus: et ascendentiũ inse spũũ discretionẽ. cer¬
ta ratione possederit: necesse ẽ cũ uelut innocte ce¬
ca. tetrisq tenebris oberrantẽ. ñ solũ ꝑnitiosis fo¬
ueis ac p̃ruptis incidere: s etiam in planis ac dire
ctis frequenter offendere.
Iemini gͥ quondã in annis adhuc pucritiȩ consti¬
tutus: in partibꝰ thebaidis ubibeatꝰ antoniꝰ morabat᷑.
seniores ad eũ ꝑfectionis inquirende grã contienis¬

Expanded text:
datur perspiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum datur perspiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum tum in uno spiritu . Et post pauca: Alii discretio spirituum . Deinde completo omni catalogo spiritualium charismatum, infert: Omnia autem haec operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Videtis ergo non terrenum nec parvum esse discretionis munus, sed divinae gratiae maximum praemium: quam nisi monachus omni intentione fuerit assecutus, et ascendentium in sese spirituum discretionem certa ratione possederit, necesse est eum velut in nocte caeca tetrisque tenebris oberrantem, non solum perniciosis foveis praeruptisque incidere, sed etiam in planis ac ctis frequenter offendere. J Memini igitur quondam in annis adhuc pueritiae constitutus in partibus Thebaidos, ubi beatus Antonius morabatur, seniores ad eum perfectionis inquirendae gratia conuenis
Abbreviated transcription (Latin):
ens qͥa talia oportet te p̃parare. Quã obr̃ de bono di¬
scretionis eiꝰq uirtute dicturi. inquã sermo nocturnȩ
collationis ingressus. finẽ nr̃e disputationi dedit: con¬
gruũ credimꝰ excellentiã eiꝰ patrũ pͥmo consignare
sententiis: ut cũ patuerit quid de illa senserint. uł
ꝓnuntiauerint maiores nr̃i: tum ꝓlatis tam anti¬
quis quã recentib ruinis et casib diuersoꝵ. qͥ ꝓ eo
qd̾ minꝰ eam fuerant assecuti. ꝑnitioso deiecti sunt¬
lapsu: in quantũ possumꝰ utilitates eꝰ et cõmoda
retractemꝰ. Quib discussis. qũcadmodũ expetere
eam atq excolere debeamꝰ. efficatiꝰ instruam᷑: con¬
siderantes eiꝰ meriti et gr̃e dignitatẽ. Est enĩ non
mediocris quedã uirtus: nec quȩ humana passim
industria ualeat comp̃hendi: nisi diuina fuerit
largitate collata. Siquidẽ int̾ nobilissima sc̃ĩ sp̃s
dona. hanc quoq ita legimꝰ ab apło numerari. Alii

Expanded text:
ens quia talia oportet te praeparare . Quamobrem de bono diens quia talia oportet te praeparare . Quamobrem de bono discretionis ejusque virtute dicturi, in quam sermo nocturnae collationis ingressus, finem nostrae disputationi dedit, congruum credimus ejus excellentiam Patrum primo consignare sententiis, ut cum patuerit quid de illa senserint vel pronuntiaverint majores nostri, tum prolatis tam antiquis multorum quam recentibus ruinis et casibus qui, pro eo quod minus eam fuerant assecuti, lapsu, in quantum possumus utilitates eius et commoda retractemus: quibus discussis quemadmodum expetere eam atque excolere debeamus efficacius instruamur, considerantes meriti eius et gratiae dignitatem. est enim non mediocris quaedam uirtus nec quae humana passim ualeat industria conprehendi, nisi diuina fuerit largitate conlata, siquidem inter nobilissima spiritus sancti dona hanc quoque ita legamus ab apostolo numerari: alii
Abbreviated transcription (Latin):
aliquatenꝰ mollia. paruoq et oꝑe p̃parent᷑ et precio.
ut pote passim papiro ꝑripas nili fluminis emergente:
s etiã qđ ad remouendũ scu cũ necesse fuerit ad mo¬
uendũ. habilis materiȩ leuisq naturȩ sint. Atq ita
p̃cepto senis tandẽ sumꝰ ad degustationẽ somni one¬
rosa quiete compositi: tam digestȩ collationis inflã¬
mati gaudio. quã reꝓmissȩ disputationis expecta
egustato itaq matutino sopore. cũ
ortum lucis tandẽ nob̃ elaruisse gau¬
dentes. reꝓmissã narrationẽ repos¬
cere cepissemus: beatꝰ moyses ita exorsus ẽ. Cũ ui¬
deam uos tanto desiderii ardore flãmatos. ut ne ip
collationi subtrahens. refectioni carnis malueram
cumbit. Necesse ẽ enim me in ꝑsoluendo debito tan¬
to maiorẽ deuotionis curã gerere: quanto uos atten
ris cenare ad mensam potentis: sapienter intelli¬
ge quȩ apponunt᷑ tͥ. et nnmitte manũ tuã: sci¬

Expanded text:
aliquatenus mollia paruoque et opere praeparentur et pretio, aliquatenus mollia paruoque et opere praeparentur et pretio, utpote passim papyro per ripas Nili fluminis emergente, sed etiam quod ad remouendum seu cum necesse fuerit admouendum habilis materiae leuisque naturae sint. atque ita praecepto senis tandem sumus ad degustationem somni onerosa quiete conpositi, tam digestae conlationis inflammati gaudio quam repromissae disputationis expectaDegustato itaque matutino sopore, cum ortum lucis tandem nobis claruisse gaudentes, repromissam narrationem reposcere coepissemus, beatus Moyses ita exorsus est: Cum videam vos tanti desiderii ardore flammatos, ut ne ipscollaticumbit. Necesse est enim etiam me in persolvendo debito, tanto majorem devotionis curam gerere, quanto vos attentsederis coenare ad mensam potentis, sapienter intellige quae apponuntur tibi, et immitte manum tuam, sci
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc indagare disponimꝰ. pͥmitus ꝓsit: ut nos de
ipsius excellentia ac modatione quȩ pͥma eidẽ uir¬
tus ẽẽ cognoscit᷑ disserentes. disputationis qͦq uel
temporis modũ non ꝑmittat excedere.
is itaq beatꝰ moysescollatiom nr̃e dans finẽ: ad¬
huc nos auidos ac de suo ore pendentes. degustare
somnũ paulisꝑ hortatꝰ est isdem ipsis quib inside¬
bamꝰ psiaciis admonens incubare: embrimiis pa¬
rit̃ capitinr̃o ceruicaliũ uice suppositis. quȩ crassio¬
rib papiris in longos gracilesq fasciculos coaptatis. sex¬
quipedali int̾̃uallo parit̃ colligata. nunc qͥdẽ hu¬
millimũ sedile ad scabelli uicem fr̃ib in sinaxi con¬
sidentibꝰ p̃stant: nunc uͦ subiecta ceruicibꝰ dormien¬
tiũ p̃bent capiti ñ nimiȩ durũ. s tractabile aptũq
fulcimentũ. Ad quos monachoꝵ usus iccirco hec uł ma¬
xime oportuna habent᷑ et congrua: qđ ñsolũ sint

Expanded text:
adhuc indagare disponimus, primitus prosit, ut nos de adhuc indagare disponimus, primitus prosit, ut nos de ipsius excellentia et moderatione quae prima eidem virtus inesse cognoscitur, disserentes disputationis quoque uel temporis modum non permittat excedere. His itaque beatus Moyses conlationi nostrae dans finem adhuc nos auidos ac de suo ore pendentes degustare somnum paulisper hortatus est, isdem ipsis quibus insidebamus psiathiis admonens incubare, embrimiis pariter capiti nostro ceruicaiium uice subpositis, quae crassioribus papyris in longos gracilesque fasciculos coactis sesquipedali interuallo pariter conligata nunc quidem humillimum sedile ad scabilli uicem fratribus in synaxi considentibus praestant, nunc uero subiecta ceruicibus dormientium praebent capiti non nimie durum, sed tractabile aptumque fulmentum. ad quos monachorum usus haec idcirco uel maxime oportuna habentur et congrua, quod non solum sint
Abbreviated transcription (Latin):
Quibꝰ indiciis euidenter agnoscit᷑: dñi gr̃am ꝓ me¬
rito ac desĩio audientiũ. disputantib aspirare sa¬
monẽ. Quẽ quia breuissimũ istud qͦd suꝑest no¬
ctisspatiũ ñ occurrit explere: indulgentes illud
potius quieti corporeȩ. cuinecesse ẽ totũ ꝑsolui.
ĩ qͦd modicũ ẽ. fuerit denegatũ: plenũ narra¬
tionis ordinem antegro futuri diei seu noctis ex ami¬
ni resertiamus. Decet nanq discretionis optimos
consultores in hoc pͥmũ patefacere suȩ mentis induistri¬
am: et utrũ sint uel eẽ possint eiꝰ capaces. hoc inditio
ac patientia comꝓbare: ut de illa quȩ mod̾ationis ẽ ge¬
neratrix uirtute tractantes. nequaꝗͣ uiciũ qͦd ipsi con¬
trariũ ẽ nimietatis incurrant: uim rationis ac nat᷑e
eiꝰ quã u̾bis excolunt effectu atq oꝑe uiolantes. Inħ
gͦ nob discretionis bonũ de qua qͣntũ dñs dederit.¬

Expanded text:
quibus indiciis euidenter agnoscitur domini gratiam pro mequibus indiciis euidenter agnoscitur domini gratiam pro merito ac desiderio audientium disputantibus adspirare sermonem. quem quia breuissimum istud quod superest noctis spatium non occurrit explere, indulgentes illud potius quieti corporeae, cui necesse est totum persolui, si id quod modicum est fuerit denegatum, plenum narrationis ordinem integro futuri diei seu noctis examini reseruemus. decet namque diacretionis optimos consultores in hoc primum patefacere suae mentis industriam et utrum sint uel esse possint eius capaces hoc indicio ac patientia conprobare, ut de illa quae moderationis generatrix est uirtute tractantes nequaquam uitium quod ipsi contrarium est nimietatis incurrant, uim rationis ac naturae eius quam uerbis excolunt effectu atque opere uiolantes. in hoc ergo nobis discretionis bonum, de qua, quantum d
Abbreviated transcription (Latin):
ammiratione desiderii nr̃i paulisꝑ sermone suspci¬
so. rursus adiecit. Qm̃ uos ofilioli ad disputatio¬
nẽ tam longam urã sedulitas ꝓuocauit. & ignis qͥdã
collationis nr̃e feruentiores sensus ꝓur̃o desiderio
sũministrat : ut ex hoc ipso etiam manifeste contĩ¬
pler inueritate uosꝑfectionis sitire doctrinã: uo¬
lo uobis adhuc suꝑ discretionis eximietate uł gr̃ã
quȩ int̃cet̾as uirtutes arcẽ ac pͥmatũ tenet pauca
disserere: excellentiãq eruset utilitatẽ ñ solũ cotidi¬
anis exemplis. s etiã antiquis patrũ consultationi¬
b ac sententiis apꝓbare. frequent̃ nanq memi¬
ni.ñ nullis huiꝰmodi sermonẽ cũ gemitu lacͥmis¬
q posce iib: me aliquid eis doctrinȩ conferre
cupientẽ. nullatenꝰ potuisse. Et ita inme ñ solũ sensꝰ
utrũ etiam ipsũ eloquiũ defecisse: ut ñ intienirẽ qũ¬
admodũ eos uel cũ leui consolatione dimitterem.

Expanded text:
admiratione desiderii nostri paulisper sermone suspenadmiratione desiderii nostri paulisper sermone suspenso rursus adiecit: quoniam nos, o filii, ad disputationem tam longam uestra sedulitas prouocauit et ignis quidam conlationi nostrae feraentiores sensus pro uestro desiderio subministrat, ut ex hoc etiam ipso manifeste contempler in ueritate uos perfectionis sitire doctrinam, uolo uobis adhuc super discretionis eximietate uel gratia, quae inter cunctas uirtutes arcem ac primatum tenet, pauca disserere excellentiamque eius et utilitatem non solum cotidianis exemplis, sed etiam antiquis patrum consultationibus ac sententiis adprobare. frequenter namque memini nonnullis huiusmodi sermonem cum gemitu lacrimisque poscentibus me quoque aliquid eis doctrinae conferre cupientem nullatenas potuisse et ita in me non solum sensus, uerum etiam ipsum eloquium defecisse, ut non inuenirem quemadmodum eos uel cum leui consolatione dimitterem.
Abbreviated transcription (Latin):
mane głȩ fecerimꝰ. in t̾ram nos thesaurizare scðm
añi sententiã nouerimꝰ: et consequent̾ illud tanqͣ.
humireconditũ in t̾ramq defossũ. uł diuersis de¬
moniis populandũ: uel ed acis cenodoxiȩ erugine
consumendũ: uel ita suꝑbiȩ tineis deuorandũ. ut
ad nullã recondentis utilitatẽ emolumentũq respi¬
ciat. Om̃s gͥ cordis nr̃i recessus iugiter ꝑscrutandi
sunt. et ascendentiũ in eos uestigia indagatione
sagacissima retractanda: ne qua forte intellectualis
ibidẽ bestia uel leo uel draco ꝑtransiens. ꝑnitiosa ue¬
stigia latenter impresserit: quib accessus etiã cet̾s
in abdita pectoris nr̃i cogitationũ negligentia p̾bea¬
tur. & ita ꝑsingulas horas atq momenta t̾ram cordis
nr̃i euangłico aratrohoc est iugi dnĩcȩ crucis recorda¬
tione stilcantes: uel noxiarũ ex nob ferarũ cubilia.
dhec obstupefactos nos intuens senex. et ad u̾ba
narrationis suȩ in explebili ardore succensoᷤ: pri

Expanded text:
e fecerimus, in terra nos thesaurizare secundum domini sententiam nouerimus, et consequenter illud tamquam humi reconditum in terramque defossum uel diuersis daemoniis depopulandum uel edaci cenodoxiae aerugine consumendum uel ita superbiae tineis deuorandum, ut ad nullam recondentis utilitatem emolumentumque respiciat. omnes igitur cordis nostri recessus iugiter perscrutandi sunt et ascendentium in eos uestigia indagatione sagacissima retractanda, nibidem bestia, vel leo, vel draco pertransiens, perniciosa vestigia latenter impresserit, quibus accessus etiam caeteris in abdita pectoris nostri per cogitationum negligentiam praebeatur. et ita per singulas horas atque momenta terram cordis nostri euangelico aratro, hoc est iugi dominicae crucis recordatione sulcantes uel noxiarum ex nobis ferarum cubilia poterimus. Ad haec obstupefactos nos intuens senex et ad uerba narrationis suae inexplebili ardore succensos, pro
Abbreviated transcription (Latin):
reciꝑe pulmentum istud:
eferebat nobis abbas zenon: quia aliqͣn¬
do dum ꝓficisceret᷑ ad palestinam: faci¬
gatus de labore itineris. resedit sub arbore.
Erat autem in ꝓximo ager: plenus cucume¬
ris. Cogitabat autem in corde suo: ut surge¬
ret et tolleret sibi adrefectionem de ipsis cu¬
cumeris.Nichil enim inquit grande ẽ: qđ
habeo tollere. Respondens q ipsi sibi et co¬
gitationib suis ait: quia fures p̃cipienti¬
bus iudicib intormentamittunt᷑. Oportet
gͦ et me ipsum ꝓbare debeo: si possim susti¬
nere tormenta quȩ fures patiunt᷑. Exur¬
gens autem eadem hora. stedit in estu qͥn¬
q dies : frixitq corpus suũ: et dixit cogi¬
tationib suis. Quia non possum sustine¬
re tormenta: et idõ non oportet me furtũ
facere. s magis exercere scdm consuetudi¬
nẽ oꝑa manuũ: et de laborib meis refice̾:
sicut scriptura scã dicit in psalmis. Labores
manuũ tuarũ manducabis: beatꝰ es et be¬

Expanded text:
 pulmentum istud. 7.  pulmentum istud. 7. Referebat nobis abbas Zenon, quia aliquando dum proficisceretur ad Palaestinam, fatigatus de labore itineris, resedit sub arbore . Erat autem in proximo ager plenus cucumeribus. Cogitavit autem in corde suo, ut surgeret, et tolleret sibi ad refectionem de ipsis cucumeribus: Nihil enim, inquit, grande est quod habeo tollere. Respondensque ipse sibi in cogitationibus suis, ait: Quia fures praecipientibus judicibus in tormenta mittuntur, oportet et ego meipsum probare, si possim sustinere tormenta, quae latrones patiuntur. Surgens autem eadem hora, stetit in aestu quinque dies, frixitque corpus suum, et dixit cogitationibus suis: Quia non possum sustinere tormenta, ideo oportet me furtum non facere, sed magis exercere secundum consuetudinem opera manuum, et de laboribus meis reficere, sicut sancta Scriptura dicit in psalmis: Labores manuum tuarum quia manducabis, beatus es et be
Abbreviated transcription (Latin):
fugerunt ex eodem loco.
udam de scĩs seniorib salutationis cau¬
sa ꝓfectus est ad alium seniorem here¬
mitam: qui cũ omni gaudio suscepit eum.
Pro cuiꝰ aduentu: parauit ad refectionẽ se¬
nior lenticulȩ cybum coctum. Dixeruntq
int̾ se: ut prius ex more complerent orati¬
ones ⁊ psalmodiam: et postea cibum ca¬
perent. Cum autem ingressi fuissent. psal¬
lebant: totumq psalteriũ compleuerunt.
phetas absentes habentes recitarunt. Iamq
dies abierat: nox similit̾ recedebat᷑. Dum gͦ
orarent et intente psallerent: illuxit alia
dies: et tunc intellexerunt. quia iam nox tͣn¬
sisset. Iterum autem inter se de u̾bo dĩ loqͦn¬
tes. et spũales sibi sensus exponentes: factũ
ẽ ut circa horam nonam salutarent se inuicẽ:¬
atq ita reuersus ẽ qui tienerat senex adcellu¬
lam suam. Nam refectionem cibi quiparatus
fuerat obliti sunt acciꝑe: dum cibum spiri
nior ollam plenam sicut parata fuerat: et
contristatus dixit. Heu quomͦ obliti sumus¬

Expanded text:
fugerunt ex eodem loco. 6. Quidam de sanctis senioribus salutandi causa profectus est ad alium seniorem eremitam, qui cum omni gaudio suscepit eum, pro cujus adventu paravit ad refectionem lenticulae cibum coctum, dixeruntque inter se ut prius ex more complerent orationes et psalmodiam, et postea cibum caperent. Cum autem ingressi fuissent, psallebant, totumque psalterium compleverunt. ntes, duos prophetas absentes habentes, recitaverunt. Jamque dies abierat, nox similiter recedebat. Dum ergo orarent et intente psallerent, illuxit alia dies, et tunc intellexerunt quod jam nox transisset. Iterum 494 autem inter se de verbo Dei loquentes, et spiritales sibi sensus exponentes, factum est ut circa horam nonam salutantes se invicem, ita reversus est qui venerat senex ad cellulam suam. Nam refectionem cibi qui paratus fuerat, obliti sunt accipere, dum cibum spiritnior ollam plenam sicut parata fuerat; et contristatus, dixit: Heu! quomodo obliti sumus
Abbreviated transcription (Latin):
tauerunt in nondm̃: & ego ademulationẽ indu¬
cam illos innongentẽ. Hac beatus piamon desi¬
derium nr̃m quo depͥmis cenobii scolis ad scd̃m
anachoreseos gradũ tendere ceperamꝰ: disputa¬
tione ardentius inflammauit. Nam pͥmordia so¬
litariȩ cõmorationis. cuiꝰ scientiam postea sumꝰ
scichii plenius ad secuti: ipso pͥmũ imbuente ꝑ¬

Expanded text:
tauerunt in non deo: et ego ad aemulationem indutauerunt in non deo: et ego ad aemulationem inducam eos in non gente. Hac beatus Piamun desiderium nostrum, quo de primis coenobii scolis ad secundum anachoreseos gradum tendere coeparamusdisputatione ardentius inflammauit nam primordia solitariae commorationis, cuius scientiam postea sumus Scitii plenius adsecuti, ipso primum iabaeate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑnities uirulenta ñ ꝑuenit. Inuidic autẽ qua
aregulo serpente effusum uirus utam ipsamn
ligionis ac fidci. pͥus quam uulnꝰ in corpꝰ sent¬
atur: excludit. Non enim aduersus hominẽ
s plane aduersusdm̃ blasphemus extollit᷑:.
qͥ nichil infrt̃ aliud nisi bonũ meritũ carpens: ñ ho¬
minis culpam: s deitantũ tudicia rep̃hendit. Hȩc
gͦ ẽ illa sursum germinans amaritudinis radix: q̃
se crigens ad suꝑna. incontumeliã ipsiꝰ qui bona ho¬
mini confert tendit auctoris. Nec quemꝗͣ motieat:
qd̃ ds̃ missurũ se serpentes regulos qͥ eos quoꝵ
criminib offendit᷑ mordeant cõminat᷑. Namlicet
certum sit dm̃ auctorem inuidiȩ eẽ ñ posse: eqtũ
tam̃ et diuino dignũ ẽ iudicio. ut dũbona data
humilib conferunt᷑. et suꝑbis ac rȩꝓbis denegan¬
tur: eos qui sed̾m apłm tradi inrȩꝓbum sensũ
merent᷑. quasi ab ipso missa ꝑcutiat et consumat
inuidia: scdm illud. Ipsime ad emulationẽ irri¬

Expanded text:
nicies uirulenta non peruenit: inuidiae autem quasi a regulo serpente effusum uirus uitam ipsam religionis ac fidei, priusquam uulnus in corpore sentiatur, excludit. non enim aduersus hominem, sed plane aduersus deum blasphemus extollitur, qui nihil in fratre aliud nisi felicitatem carpens non hominis culpam, sed dei tantum iudicia reprehendit. haec ergo est illa sursum germinans amaritudinis radix, quae se erigens ad superna ad contumeliam ipsius qui bona homini confert tendit auctoris. nec quemquam moueat quod deus missurum se serpentes regulos, quieos quorum criminibus offenditur mordeant, conminatur. nam licet certum sit deum auctorem inuidiae esse non posse, aequum tamen et diuino dignum iudicio est, ut dum bona data humilibus conferuntur et superbis ac reprobis denegantur, eos qui secundum apostolum tradi in reprobum sensum merentur quasi ab ipso missa percutiat et consumat inuidia secundum illud: ipsi me ad aemulationem inri
Abbreviated transcription (Latin):
De cenobio abbatis panli et patientia cuiusdam fr̃ĩs.¬
II. De humilitate abbatis ioħis ⁊ int̾rogatio nra.
UIesponsio abbatis ioħis cur heremũ reliquisset.plina.¬
IIII. De turtute p̃dicti senis quam in anachoretiea exercuit disci¬
U. De commodis heremi.¬
UI. De tiailtiate cenobii.
UII. Introgatio ãe cenobiruel solitudmis fructu.¬
UIII. Responsio suꝑ int̾rogatione ꝓposita.¬
Ix. De consummata ac tiera ꝑfectione.¬
x. De his qui ꝑfecti heremum petant. discessert̃.¬
xI. Int̾rogatio dcremedio coꝵ qͥcito de cenobii conggatione

Expanded text:
De coenobio abbatis Pauli et patientia cuiusdam fratris. De humilitate abbatis Iohannis et interrogatione nostra. Responsio abbatis Iohannis, cur heremum reliquisset. De uirtute praedicti senis quam in anachoretica exercuit disciplina. De commodis heremi. De utilitate coenobii. Interrogatio de coenobii uel solitudinis fructu. Responsio super interrogatione proposita. De consummata ac uera perfectione. De his qui inperfecti heremum petunt. Interrogatio de remedio eorum qui cito de coenobii congregatione
Abbreviated transcription (Latin):
Nũ si crpa ͥ nens cauta:i fu̾it: ꝑ deceptore sũm
tis se uanitatibꝰ immergit: qr ñnũꝗͣ. solet mu¬
lta uerap̃dicere: ut ad extremũ ualeat am¬
mũ ex una aliqua falsitate laqueare:
sic̃ cuidã nrõ nuꝑ certũ ẽ contigisse: qͥdũ sõ¬
nia uehem̃t̃ attenderet: ei ꝑsõniũ longa spa¬
cia huiꝰ uitȩ ꝓmissa st̃. Cumq multas pecu¬
masplongioris uitȩ stipendiis collegisset:
ita repente defunctus ẽ. ut intactas om̃s relin¬
queret: et ipse secũ nichil exbono oꝑe porta

Expanded text:
ns cauta non fuerit, per deceptorem spiritum tis se vanitatibus immergit, qui nonnunquam solet multa vera praedicere, ut ad extremum valeat animam ex vana aliqua falsitate laqueare: sicut cuidam nostro nuper certum est contigisse, qui dum somnia vehementer attenderet, ei per somnium longa spatia hujus vitae promissa sunt; cumque multas pecunias pro longioris vitae stipendiis collegisset, ita repente defunctus est, ut intactas omnes relinqueret, et ipse secum nihil ex bono opere porta
Abbreviated transcription (Latin):
tanto eis crecli difficilius debet: qͣnto et ex
qͦ impulsci ueniant. facilius ñ elucet. Sc̃i¬
auce iuri.int̾ illusiones atq reuelationes.
ipses uisiontĩuoces aut ĩmagines qͦdã in¬
timo lapore discernunt: ut sciant uł qͥd¬

Expanded text:
tanto eis credi difficilius debet, quanto et ex tanto eis credi difficilius debet, quanto et ex quo impulsu veniant facilius non elucet . Sancti viri inter illusiones atque revelationes, ipsas visionum voces, aut imagines, quodam intimo sapore discernunt, ut sciant vel q
Abbreviated transcription (Latin):
runt sꝑantes millis. Uł certe ñ auguriabi¬
mini nec obsertiabitis somnia. Qͥ uꝰ ꝓfec̃to
u̾bis cuiꝰ sint decestationis ostendit᷑ : q̃ au¬
guriis comungunt᷑. Rursũ nͥ aliqñ excogi¬
tatioẽ simul et illusione ꝓcederent: uix sa¬
ñ uideret: nec mariȩ sponsũ ut ablato pue¬
ro in egẏptũ fugeret. ꝑ somniũ angłs
mammoneret. Rursũ nͥaliqñ somina co¬
gitatione simul et reuelatione ꝓcedere: it:
nequaꝗͣ. damhel ꝓpħa nabuchodonosor ui¬
sionẽ edisserer s. aradice cogitationis nchoas¬
qͥd eẽt futurũ post hec : et qͥ reuelat mysteria.
ostendit tͥ q̃uentura sunt. Et paulopꝰ. uidebas:
tura sublimis stabat contͣte. Ot ceterã. Dant¬
el itaq dũ somniũ adimplendũ reuerent̃ insi¬
stat: patent̃ ostenditur. qr plerũq excogi¬
tatione simul et reuelatione generet᷑. S¬
nimirũ cũisormta tot rerũ qͣlitatibꝰ alt̾nent:

Expanded text:
runt sperantes in illis . Vel certe, Non augurabirunt sperantes in illis . Vel certe, Non augurabimini, nec observabiverbis cujus sint detestationis ostenditur, quae auguriis conjunguntur. Rursum nisi aliquando ex cogitatione simul et illusione procederent, vir saratribus non videret ; nec Mariae sponsum, ut ablato puero in Aegyptum fugeret, per somnium angelus admoneret . Rursum nisi aliquando somnia a cogitatione simul et revelatione procederent, nequaquam Daniel propheta Nabuchodonosor visionem disserens a radice cogitationis inchoasquid esset futurum post haec, et qui revelat mysteria ostendit tibi quae ventura sunt . » Et paulo post: « Videbas, tura sublimis stabat contra te , etc. Daniel itaque dum somnium adimplendum reverenter insistat, patenter ostenditur quia hoc plerumque ex cogitatione simul et revelatione generatur. ur. Cum somnia tot rerum qualitatibus alternent,
Abbreviated transcription (Latin):
seruitio sicut p̃aixiult᷑ͣ etatis fuc arnos exhi¬
buit. Ante hoc aũt trienniũ cũ qͥdã fẽ fuii¬
set mortuus atq ineiꝰdẽ monasterii eymi¬
terio a nob sepultius: cunctis nob ab eodẽ
cymiterio cuntib. isdẽ ioħs sic̃ pꝰmodũ pal¬
lens et tremens indicauit: illic nob̃ disce¬
inuasus febribꝰcarne solutus est. Petrꝰ
Doccriuelim: si hoc qͦd ꝑ noct᷑nasuisiones¬
Ianimũ imagines somnioꝵ. Aliqñ naq
somnia uentris plemtudine uł inanitate:
aliq̃n uͦ illusione: aliqñ cogitatioẽ simul et
illusione: aliqñ reuelatioẽ: aliqñ autẽ cogi¬
tatione simul et reuelatione generant᷑. S
duo quȩ pͥma diximꝰ.oms exꝑimento cogno¬
scimus: subiuncta aut̃ quatuor insacre
scͥpt᷑e paginis inuenimꝰ. Somnia ⁊ enĩ nͥ ple¬
rũq ab occulto hoste ꝑ illusionẽ fierent:
neqͣ ꝗͣ hoc uir sapiens indicaret dicens.
Multos enĩ errare fecerunt somnia: et excide¬

Expanded text:
servitio, sicut praediservitio, sicut praedibuit. Ante hoc autem triennium, cum quidam frater fuisset mortuus, atque in ejusdem monasterii coemeterio a nobis sepultus, cunctis nobis ab eodem coemeterio exeuntibus, idem Joannes, sicut postmodum pallens et tremens indicavit, illic nobis disceinvasus febribus carne solutus est. PETR. Doceri velim si hoc quod per nocturnasanimum imagines somniorum: aliquando namque somnia ventris plenitudine vel inanitate, aliquando illusione, aliquando cogitatione simul et illusione, aliquando revelatione, aliquando autem cogitatione simul et revelatione generantur. Sed duo quae prima diximus, omnes experimento cognoscimus; subjuncta autem quatuor, in sacrae Scripturae paginis invenimus. Somnia etenim, nisi plerumque ab occulto hoste per illusionem fierent, nequaquam hoc vir sapiens indicaret, dicens: Multos enim errare fecerunt somnia, et excide
Abbreviated transcription (Latin):
cturna uisioe appartut: qͥa ex albis florib co¬
rona decelo in caput illiꝰ descendebat. Qui
mox molestia corporis occupatꝰ: cũ magna
securitate ammiatq hilaritate defimctꝰ ẽ Aa̾
cuiꝰ sepulchrũ dũ petrus qͥ nc̃ inmonaster. Ø
uoluisset: tanta ut asserit. de eodẽ sepulchro
illiꝰ fraglantia suauitatis emanauit: ac si
illic florũ omnũ fuissent odoram̃ta cong̾¬
gata. Exquare manifeste patuit: qr uerũ
fuerit qͦd ꝑnocturnã uisionẽ uidit. Flius
intellectu. et humilitate. dii: cedine et gra¬
tate tͣnsibat. Huic egrotanti atq ad extre¬
mũ deducto. ꝑnocturnã uisionẽ qͥdã senex
atrarut ⁊ et hune uirga tecigit: eiq dix̃.
mirge : erhac eiũ motestra modo minime
morieris: s paratꝰ esto: qr longũ tempꝰ hic
facturus ñeris. Qui dũiam eẽt amedicisdesꝑa¬
tus. repente sanatꝰ ẽ atq conualuit ⁊ et rem
qͣm uiderat narrauit: seq ꝑbiennũ in dei

Expanded text:
cturna visione apparuit quod ex albis floribus cocturna visione apparuit quod ex albis floribus corona de coelo in caput illius descendebat. Qui mox molestia corporis occupatus, cum magna securitate animi atque hilaritate defunctus est. Ad cujus sepulcrum dum Petrus, qui nunc monasterio uordecim voluisset, tanta, ut asserit, de eodem sepulcro li fragrantia suavitatis emanavit, ac si illic florum omnium fuissent odoramenta congesta. Ex qua re manifeste patuit quia verum fuit quod per nocturnam visionem tanti intellectu et humilitate, dulcedine et gravitate transibat. Huic aegrotanti atque ad extremum deducto, per nocturnam visionem quidam senex apparuit, et hunc virga tetigit, eique dixit: Surge; ex hac enim molestia modo minime morieris, sed paratus esto, quia longum tempus hic facturus non eris. Qui dum jam esset a medicis desperatus, repente sanatus est atque convaluit. Rem quam viderat narravit, seque per biennium in Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtimescant. Nam qͥdã mecũ in monasti̾o fẽ.
antoniꝰ noĩe uiuebat: qͥ multis cotidianis¬
q lacͥmis ad gaudia patrie celestis anhela¬
bat. Cumq studiosissime et cũ magno fer¬
uore desiderii sacra eloqͥa meditaret᷑: ñ in
eis u̾ba scientiȩ. s fletum compunctionis
inqͥrebat: quatmꝰ ꝑhȩc excitata mens eiꝰ
mardesceret: et ima deserens. ad regionẽ cele¬
stis patriȩ ꝑcontemplationẽ uolaret. Huic
añs iussit migra. Cumq ille ñ habere se
sũptꝰ ad migrandũ diceret responsũ ꝓtinus
audiuit dicens. Si de peccatis tins agit᷑: di
in eisdẽ u̾bis ẽ ad monitꝰ: cũ post qͥnq dies
febre co reptus. cunctis fr̃ibꝰ flentibꝰ oranti¬
bꝰq oefunctꝰ ẽ. Aliꝰ qͦq fr̃ in eodẽ monastio
merolus dicebat᷑ : uehem̃ t̃lac̾mis atq elemo¬
sinis intentꝰ: psalmodiauͦ exore ilhꝰ pene nul¬
lo tp̃r cessare consueuerat: excepto eũ aut ali¬
m̃ita corpi. aut m̃bra dedisset sopori. huic no¬

Expanded text:
rtimescant. Nam quidam mecum in monasterio frater Antonius nomine, vivebat, qui multis quotidianisque lacrymis ad gaudia patriae coelestis anhelabat. Cumque studiosissime, et cum magno fervore desiderii sacra eloquia meditaretur, non in eis verba scientiae, sed fletum compunctionis inquirebat, quatenus per haec excitata mens ejus inardesceret, et ima deserens, ad regionem coelestis patriae per contemplationem volaret. Huic et quia Dominus jussit, migra. Cumque ille non habere se sumptus ad migrandum diceret, responsum protinus audivit, dicens: Si de peccatis tuis agitur, di eisdem verbis est admonitus. Tunc post quinque dies febre correptus, cunctis fratribus orantibus flentibusque, defunctus est. Alius etiam frater in eodem monasterio Merulus dicebatur, vehementer lacrymis atque orationibus intentus: psalmodia vero ex ore illius pene nullo tempore cessare consueverat, excepto cum aut alimentum corpori, aut membra dedisset sopori. Huic no
Abbreviated transcription (Latin):
ter tua. Dicit ei theodorus. Precepisti mͥ dñe:
ut uideam matrẽ meã. Si gͦ abiero uidere
eam post tantam scientiam spiritualem:
uereor ne culpabilis inueniar apud dm̃. Et¬
enim oportebat fortitudinẽ animi mei ad exẽ¬
plum aliorum fratrum demonstrare. Audieis
autem mater eiꝰ. quia ñ acquieuit uidere eã:
nimio affectu feruens infiliũ. noluit remea¬
re ad domũ suam: s ꝑmansit in monasterio
uirginum dicens. Quoniam si hic ꝑmanse¬
ro. iam sepe uidebo filiũ meũ cũ inter alios
fr̃s egreditur ad necessarias monasterii cau¬
sas: et monitis et exhortationibus eꝰ pro¬
ficere possum inscã conuersatione: doctrina¬
q eiꝰ spũalis confirmat cor meũ: ut merear
ꝑuenire ad ȩternam requiem. quã ꝓmisit
dñs nr̃ iħs xp̃s diligentibus se. Multa autẽ
et magnifica ꝑ sc̃m pachomiũ fecit mirabilia¬
dñs. Nam et ademonio obsessos frequenter
inuocato xp̃i nomine curauit: multis etiã

Expanded text:
ter tua. Dixit ei Theodorus: Praecepisti mihi, domine, ter tua. Dixit ei Theodorus: Praecepisti mihi, domine, ut videam matrem meam; si ergo abiero videre eam post tantam scientiam spiritualem, vereor ne culpabilis inveniar apud Deum; etenim oportebat me fortitudinem animi mei ad exemplum aliorum fratrum demonstrare. Audiens autem mater quia non acquievit videre eam, nimio affectu fervens in filium, noluit remeare ad domum suam, sed permansit in monasterio virginum, dicens: Quoniam si permansero hic, saepe etiam videbo filium meum, cum inter alios fratres egredietur ad necessarias monasterii causas, et monitis et exhortatione ejus proficere possum in sancta conversatione, doctrinaque ejus spiritualis confirmabit cor meum, ut merear pervenire ad aeternam requiem quam promisits Christus diligentibus se. Multa autem et magnifica per sanctum Pachomium fecit Dominus mirabilia. Nam et a daemonibus obsessos frequenter invocato Christi Domini nomine curavit. Multis etiam