comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tmcapiant heditatem si sororeᷤᷤ
sint ultuis ñ capiant. ¶ Mras¬
culi uo ad earum reditates ecia
si iongissimo gradusint adm¬
ntintm. quateca frĩs tui aut
prtm tui filic .i amite tue redi¬
tis ad te ꝑtinet. tua uo aouias¬
est qr ꝯmodius udebatur ita
iurr ꝯstitui ut plerumq he¬
ditates. ao mascũios ꝯ fiuent.
Set quia sane miquum eratĩ
unnĩ sum eãs qĩextraneas rep¬
eniptor eas ad ponor possom¬

Expanded text:
tantum capiant hereditatem si sorores sint, ulterius non capiant: masculi vero ad earum hereditates, etiam si longissimo gradu sint, admittantur. qua de causa fratris tui aut patrui tui filiae vel amitae tuae hereditas ad te pertinebat, tua vero a commodius videbatur, ita iura constitui ut plerumque hereditates ad masculos confluerent. sed quia sane iniquum erat in universum eas quasi extraneas repelli, praetor eas ad bonorum poss
Abbreviated transcription (Latin):
põne at̾iõr.sb̃tilitate quadam
excogitata p̾fatam diffr̃am in¬
ducebat. et penitus eãs asuc̃ces¬
sione agnatorum repeuebat.
omniaua succesi one in cogii¬
ta.donec p̾tores yaulatim asꝑi¬
tatem uiris cũus corrigentes.i
humino ꝓpoĩto uiũ oroniẽ

Expanded text:
one anterior, subtilitate quadam excogitata, praefatam differentiam inducebat et penitus eas a successione adgnatorum repellebat, omni alia successione incognita, donec praetores, paulatim asperitatem iuris civilis corrigentes, h
Abbreviated transcription (Latin):
euis iri gr̃a ccͣtimierit ita p̃cor ĩ
dicit. ut quicquio mris mĩcib
erit ꝙ qr iñ recepitum erit io ĩt̾
dñm siquidei derebitur et cer¬
os creditores ꝓrata portione di¬
stribuaturet quia ip̃i oño dis¬
tributionem ꝑmittit. sam si
quis excreditorib queratur.qi
minũs ei triputum sit q̃m o¬
portuit. hanc ei accoem accõmo¬
dat que tributoria applratur
ptea mtroducta est. accõ tepetuli¬

Expanded text:
actum erit, ita praetor ius dicit ut quidquid in his mercibus erit quodque inde receptum erit, id inter dominum, si quid ei debebitur, et ceteros creditores pro rata portione distribuatur. et quia ipsi domino distributionem permittit, si quis ex creditoribus queratur, quasi minus ei tributum sit quam oportuerit, hanc ei actionem accommodat, quae tributoria appellatur. Praeterea introducta est actio de peculi
Abbreviated transcription (Latin):
empto et uendito et locato et ꝯdũdto
spime sitepositi agatur eo nomine
ꝙ tumultus incenon ruine nau¬
fragicã despositumsit. inoup̾ium
casu mixta est accõ. ¶ Er maieficus
u̾o prodite. accõnes. alic tantũ pene

Expanded text:
empto vendito, locato conducto. plane si depositi agetur, eo nomine quod tumultus, incendii, ruinae, naufragii causa depositum sit, in duplum casu mixta est actio. Ex maleficiis vero proditae actiones aliae tantum poenae
Abbreviated transcription (Latin):
tributorn eius tm̃ ꝙ negociat᷑.
et potest quisq t̾cia forte parte
peculn aut quarta urccum mi¬
nina negociari. maiores autẽ
partes in p̾ons et mancipus.
qui pot̃ pbarc in rem dm̃ ñsũ¬
telligamus et defio et filia. au
nepote et nepte m t piuoq i
mutuas recumas dirieis qui
nipnentis erunt potestite. et
ci qui credidit negatur accõ. tã
adũsus ip̃m fuium filiamue
nepotem neptem ne. siuc ad¬
huc inpotestate sunt. siue mor¬
teparentis. siue emancipatiõe
isue in potestatiᷤ eẽcepunt. am
adu̾sus patrem auum uesiue
hat eos adnuc inpotestate siue
emancirati fumt.que ĩo sena¬
tus ꝓspexit. qr sepe ron̾atie ere
Eaueno creditarum pecumar

Expanded text:
tributoria eius tantum quod negotiatur, et potest quisque tertia forte parte peculii aut quarta vel etiam minima negotiari, maiorem autem partem in praediis et mancipiis qui potest probare in rem domini vetellegimus et de filio et filia aut nepote et nepte et patre avove mutuas pecunias dari eis qui in parentis erunt potestate: et ei qui crediderit denegatur actio, tam adversus ipsum filium filiamve, nepotem neptemve, sive adhuc in potestate sunt, sive morte parentis vel emancipatione suae potestatis esse coeperint, quam adversus patrem avumve, sive habeat eos adhuc in potestate sive emancipaverit. quae ideo senatus prospexit, quia saepe onerati aere alieno creditarum pecuniar
Abbreviated transcription (Latin):
is qui aoquem cotidiamis n¬
aiuis questus ꝑtinet. ¶ Insti̾¬
toria tumc lecum mairt. cum
quis aut tab̾ne forte. aut cui¬
ubets negociatiombus siuim
pposu̾it et quis cum co eiuis rei
grã tui ppositus ecit ꝯttactum
fu̾it. iõ aut mititoria applłat᷑¬

Expanded text:
is ad quem cottidianus navis quaestus pertinet. institoria tunc locum habet, cum quis tabernae forte aut cuilibet negotiationi servum praeposuerit et quid cum eo eius rei causa cui praepositus erit contractum fu
Abbreviated transcription (Latin):
Sigͥ uissũ dm̃ cum suo negñ
mini seqͣm uitetur ¶Estem
ratione ptor duas auas mso¬
udinnaccões poilicetur quar
alta excit᷑oria alt̾a institoria a¬
ppilatur ¶ Excitoria tunc loc̃

Expanded text:
iussu domini cum servo negotium mini sequi videtur. Eadem ratione praetor duas alias in solidum actiones pollicetur, quarum altera exercitoria, altera institoria appellatur. excercitoria tunc locum
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscere liceat. ¶ Set et sĩꝗs
cum parente suo patͦno ue a¬
gat. ⁊temsi socius cum sotͣio
iuditio sotietatis agat. ñ pluc
eius facepõtest. ¶Idem est siꝗ
excon̾atioͬ sua ꝯnemi̾atur. ¶ cõ¬
pensationes quoq oppoĩtẽ płm¬

Expanded text:
cognoscere licet. Sed et si quis cum parente suo patronove agat, item si socius cum socio iudicio societatis agat, non plus eius facere potest. idem est, si quis ex donatione sua conveniatur. Compensationes quoque oppositae p
Abbreviated transcription (Latin):
tempnet sicut iamoictũ est.
Eum queq quicreditoribus
suis romis cesserit. si postea auꝗo
ad quisierit ꝙ y doneum emo¬
lum̾tum iat. erintegro in id
ꝙ facere potest creditores cumͤ
agitur opus estut denac acg̃¬
tione et decet̾is que eortem di
nomne inparentes dños ue
pari soient duigencius. iomo¬
ncimus. et quia siue cum ser¬
iiii negocium gestum sit sui
cum nus qui inpotestate parẽ¬
tis sunt fere eadem iura ẜuant᷑.
neu̾bosa fiat disputatio oiriga¬

Expanded text:
icut iam dictum est. Eum quoque, qui creditoribus suis bonis cessit, si postea aliquid adquisierit, quod ideoneum emolumentum habeat, ex integro in id quod facere potest creditores cum umque agitur: opus est ut de hac actione, et de ceteris quae eorundem nomine in parentes dominosve dari solent, diligentius admoneamus. et quia, sive cum servis negotium gestum sit, sive cum his qui in potestate parentis sunt, fere eadem iura servantur, ne verbosa fiat disputatio, diriga
Abbreviated transcription (Latin):
imis mnucmatur pactems
ꝯtempnet uidex quatenis ĩ
peculo sit. q̃madmod̾ autẽ
iculium intelłi depeit. suo
oroine ꝓponemus. ¶Item si
at. Pͥret eatenus maritum
ꝯdempnari terere quatenu
facere Potest .i. quatenus facu¬
itãtes eius paciuntim. itaq si
dotis qñtitati concurrant fa¬
cuitates eius. in solidum dã¬
pnitur siminus. intantur
quantum face potest. ¶ꝓpre¬

Expanded text:
eatenus condemnat iudex quatenus in peculio sit. quemadmodum autem peculium intellegi debeat, suo ordine proponemus. Item si at, placet, eatenus maritum condemnari debere quatenus facere possit, id est quatenus facultates eius patiuntur. itaque si dotis quantitati concurrant facultates eius, in solidum damnatur: si minus, in tantum quantum facere potest. pr
Abbreviated transcription (Latin):
ator ideo legefalcidia iegata mi¬
modis petitui.r. e snpore. ioco.
cã. ¶Re ueluti siquis .ꝓ .x. aur¬
tc̃ez utionem pecicrit. q̃ra ratiõc
tium qui tardius sonnt qͣm so¬
itureateiratione qui pͥmate
petit plus pet̾e uitetur. ¶ Locõ

Expanded text:
m ideo lege Falcidia legata mimodis petitur: re, tempore, loco, causa: re veluti si quis pro decem aurcionem petierit. qua ratione enim qui tardius solvit quam soitur, eadem ratione qui praemature petit plus petere videtur. 33c. Loco
Abbreviated transcription (Latin):
est. ¶ Sicuus agũs intñtione su¬
sicut in alis causis cã coginta
succurrebritur: si iapsus in iun¬
entute fu̾at.ita et in ac ei suc¬
curti soutum erat. ¶Sane si tã
xxi. annis succurrebatim. uelui¬
tisiquis totum iegatum reci¬
erit. Post demde piati fuint codi¬
ciui quib aũt ꝑs iegit nit. au̾¬

Expanded text:
est. Si quis agens in intentione susicut in aliis causis causa cognita succurrebatur si lapsus iuventute fuerat, ita et in hac causa succurri solitum erat. sane si tam nque annis succurrebatur: veluti si quis totum legatum petierit, post deinde prolati fuerint codicilli, quibus aut pars legati a
Abbreviated transcription (Latin):
iurie eriegeaquilia ⁊ tetoio int̾o
tẽpoĩti inficiatione ciũp̃ucantur.
inconfitentem aut msimplum
cantur. Setĩila que dennis ꝯpetit
que rencta uen̾abiub locis sunt:
nͣsonm inficiãtione dupucit.¬

Expanded text:
iuriae ex lege Aquilia et interdum depositi, infitiatione duplicantur, in confitentem autem in simplum dantur: sed illa quae de his competit quae relicta venerabilibus locis sunt non solum infitiatione dupli
Abbreviated transcription (Latin):
thecis tunc censimms. cum
ĩp̃a mulier de cotesua expia¬
tur cuiussoiius ꝓuitencu
induximus. Enboneaũt
fideiaũt iudicuis ubn potes¬
tas ꝑmitti iudetur sudicie
bono et equo estimandi q̃nt̾
inuicem actorem pr̃nx o̾ po̾rt:
eo ꝯpensãtõ in reliquũ is ei c̃
quo actum est cõcempnari de¬
ieat. ¶ Set et instricti iurisi¬
oppoĩta toumari erceptiõe
rensatio mnoucebatur.s et
nr̾a ꝯstĩtutõ eas opensatiõ es
que iure ap̃to. nitim turlacĩ
introdurit. ut accões ip̃o uͣme¬
minuut siuc iniem siue
inꝑsonam. siuie aũas quas¬
cumqr excepta soia depoiti ac¬
cione cui anit ꝯrensationis
nomine opponisatis impiũ
sub p̾tertuꝯ rensationis de¬
poĩtarum rerum quisexac¬
tione defraũtetur ¶¶Pirt̾ea
qua sdmaccoes arbitrãrias
a. erarbitrio iuoicis pente̾̃to
appeliamus. inquib nisi ar¬

Expanded text:
thecis tunc censuimus, cum ipsa mulier de dote sua experiatur, cuius solius providentia hoc induximus. In bonae fidei autem iudiciis libera potestas permitti videtur iudici ex bono et aequo aestimandi, quantinvicem actorem praestare oporteat, eo compensato, in reliquum is cum quo actum est condemnari debeat. sed et in strictis iudiciopposita doli mali exceptione compensatio inducebatur. sed nostra constitutio eas compensationes quae iure aperto nituntur latius introduxit, ut actiones ipso  sive in rem sive personales sive alias quascumque, excepta sola depositi actione, cui aliquid compensationis nomine opponi satis impium sub praetextu compensationis depositarum rerum quis exactione defraudetur. 3 Praeterea quasdam actiones arbitrarias id est ex arbitrio iudicis pendentes appellamus, in quib
Abbreviated transcription (Latin):
emanare ¶qua drupi ueluti fũrꝰ¬
ti mamfesti. ¶ Item deco q m̾etꝰ
cã ft̃m fit. deq ea pecũma que ĩ hcc
data sit. ut is cuidatur calumpine
cã negoqiũ alitiiis fac̾et uł non
faceret. ¶⁊temex iege dictitia &
eregint¶s furti quidem necmaᷤ¬
infesti accõ et ẜui corrupti acct̾is

Expanded text:
emanare. Quadrupli veluti furti manifesti, item de eo quod metus causa factum sit, deque ea pecunia quae in hoc data sit ut is cui datur calumniae causa negotium alicui faceret vel non faceret: item ex lege condicticia a exegerint. Sed furti quidem nec manifesti actio et servi corrupti a ceteris,
Abbreviated transcription (Latin):
iuditio cogntirei uitate err¬
orem suum corriger ei ꝑmi
testam̃to sibi dari oportere
nͣfenoit ꝙ exstipulatu derẽ
tiones quib ñ insolidum
ꝙ cebetur nob̃ ꝑ sequimurs
moto soudumꝯ sequimur
m᷑ minus ut ecce si in reculi

Expanded text:
iudicio, cognita veritate, errorem suum corrigere permittestamento dari oportere intendat, quod ex stipulatu ei tiones, quibus non solidum quod debetur nobis persequimur, sed modo solidum consequimur, modo minus. ut ecce si in peculiu
Abbreviated transcription (Latin):
sub hudem usuris fenantur
Siquus tñ epyssi petat .i. eoio
coretat quo nͣ si bi teturstip¬
ulatus est. pũra accone recte
agit. ioqr eciam pretor mons
primus est isqil̃i cã puis petõ
ut eccosiquis ita ate stipulat᷑
sit rominem sticum aũ .x. au¬
reos dairspondes. dem̾ altutrũ
petat. ueluti rominem tm̃au¬

Expanded text:
sub iisdem usuris fenerantur. si quis tamen Ephesi petat, id est eo loco petat quo ut sibi detur stipulatus est, pura actione recte agit: idque etiam praetor monstproximus est is qui causa plus petit: ut ecce si quis ita a te stipulatus sit ‘ hominem Stichum aut decem aureos dare spondes? ’, deinde alterutrum petat, veluti hominem tantu
Abbreviated transcription (Latin):
discietis acciomb cͥtum est ñ posse ac¬
torem ii suam.ab alquo peterefiꝰ
apparet cum dur õportẽ. nec enim
fiat. Necns que iam actoris ẽ magͣti
b accoib tenemtureffectũ ẽ. ut cxtͣ
penim dupi et quatrupli.rei iecipiẽ¬

Expanded text:
discretis actionibus certum est non posse actorem rem suam ita ab aliquo petere ‘ si paret eum dare oportere ’: nec enim fiat, nec res quae iam actoris est, magisbus actionibus teneantur, effectum est, ut extra poenam dupli aut quadrupli, rei recipie
Abbreviated transcription (Latin):
ibom cipiũts inama autẽ erꝑitur
qͣc te reb coloͣm q̃ pignoris iureꝵ
⁊ aut q̃ creditores pignora ypotret¬
ac ne psetũt᷑. ¶ Intpignus aut et
yrotheca antũ at accoem ypotheca¬

Expanded text:
autem experitur quis de rebus coloni, quae pignoris iure pro a autem qua creditores pignora hypothecasve persequuntur. inter pignus autem et hypothecam quantum ad actionem hypotheca
Abbreviated transcription (Latin):
cessitatemmcumbere. ¶ Siquio
ante sñ yac obẜuatione ut oriẽ¬
taliur si auo uł traciano scrimo
fu̾it emissũ fũ suspicione ñ ca¬
reat exceptis publicis instrum̃¬
tis que ascrimo pontice cuocese¬
os emittuntur ꝙ mꝯnscem ĩ¬
strum̾tis solum num̾ariorũ
eiusdemdiocenos eiusq ad iuute¬
rem et cartulanium syscribere
magnituto tua disposuit ita
ut si quid hĩ iegis fu̾it moiatũ
sollempnitatum sen solacioꝵ u

Expanded text:
quid autem sine hac observatione ex Orientali vel Asiano vel Thracico scrinio fuerit emissum, falsi suspicione non careat: exceptis publicis instrumentis, quae ex scrinio Ponticae dioeceseos emittuntur, quod in isdem instrumentis solum numerarium eiusdem dioeceseos eiusque adiutorem et chartularium subscribere magnitudo tua disposuit: ita ut, si quid huius legis fuerit violatum, sollemnitatum seu solacioru
Abbreviated transcription (Latin):
nullamm̃tionem in substit
minstitutione exp̾ssit. et ita
duius pius ipsigs et si mstĩ¬
tũto hrouur coyroi suo sb̃stitu¬
to dato. aliii sõ stitutus fu̾it di¬
ui seuenis et antominusipse¬
ꝙ partem sõstitutum ad miiti
Sisuun auenum quis prem¬
fãm arbitratus hetem scripłit¬
h̾editatem: meinus mr̃atem
urri sõ iectum eẽtestator scĩt s̃
accipiuntur siñ ip̃eerit hes¬

Expanded text:
nullam mentionem in substituin institutione expressit: et ita divus Pius rescripsit. Sed si instituto heredi et coheredi suo substituto dato alius substitutus fuerit, divi Severus et Antoninus s partem substitutum admitti. Si servum alienum quis patremfamilias arbitratus, heredem scriphereditatem, Maevius in partem iuri subiectum esse testator scit, sic accipiuntur: si neque ipse he
Abbreviated transcription (Latin):
ceat inlocum ħ mm orari ut om̃i
grã et.ambitione cessante post au¬
oꝵ annoꝵ curiculã succeoãt pͥori¬
b sub sequentes.
adhentes cecanos ñ oportet ꝓdesi¬
ad auum iudicium trahere et

Expanded text:
ceat immorari, ut omni gratia et ambitione cessante post duorum annorum curricula succedant prioribus subsequentes. adhaerentes decanos non oportet pro desiad aliud iudicium trahere et
Abbreviated transcription (Latin):
textatum p̃text̾ãtam uefu̾it
assecfatus siue cuius pudicicia
atemptata ẽẽ dicetu: et ceniq
alus piib modisͤ aomittimio¬
ꝑ uxõrem suam.ideñ magis:

Expanded text:
textatum praetextatamve adsectatus fuerit, sive cuius pudicitia attentata esse dicetur: et denique aliis pluribus modis admitti inper uxorem suam, id enim magis
Abbreviated transcription (Latin):
tecum iniuriarumagi potest
set et pris quoꝵ ⁊ manti noĩe.¬
¶ Contraaut si uiro ĩnuria fc̃a sit
uxor muiriarum age̾ñ potest
defendiemm ipeores auiris nõg
ios abuxorib equumest.
set et soc̾nurus nomine cuiꝰ
uir ipotestate est miunanĩ
age põtest. ¶ Seruus aũt ip̃is qͥ¬

Expanded text:
test, sed etiam patris quoque et mariti nomine. contra autem, si viro iniuria facta sit, uxor iniuriarum agere non potest: defendi enim uxores a viris, non viros ab uxoribus aequum est. sed et socer nurus nomine, cuius vir in potestate est, iniuriarum agere potest. Servis autem ipsis q
Abbreviated transcription (Latin):
uiti si magratus iniuriãm
rassus fuit. esi senatori ab nu¬
m̃iu inumria fc̃asitaut parẽti
aut̾ extranemet numił ꝑsone
miuria estimatinu̾quam
et iccus uulnis atrocem ĩiuri¬
am facit. aueluti si moͣcło quis
ꝑtussus sit .ꝓ.arui aũt refert ut¬
rii prifam̃ an filio fam̃. tarin
ria estimabitur. ¶Insuma sci¬
endum est deoĩ muma eum
qui passus est posseciilit̾. ig̾e¬

Expanded text:
uti si magistratus iniuriam passus fuerit, vel si senatori ab humili iniuria facta sit, aut parenti aliter extranei et humilis personae iniuria aestimatur. nonnumquam et locus vulneris atrocem iniuriam facit, veluti si in oculo quis percussus sit. parvi autem refert, utrum patrifamilias an filiofamilias talis x aestimabitur. In summa sciendum est de omni inuria eum qui passus est posse vel
Abbreviated transcription (Latin):
uase qͣm ieges oc eper: ¶ Senatus
ꝯsuitum est quisenatus iuret
atq constifuit. Nancumauct᷑
est ppłs romanus in eum moclũ
puli ꝯ sũliss ⁊ quõ pricipi piãciũ
iegis habet uigorem. cum iege re¬
gͣiã que cde imꝑio eiusiata est pͥo¬
pulus ei ⁊ ĩcum ome suũ impe¬
rium et potestatem concessit ꝙ¬

Expanded text:
e quam leges coeperunt. Senatus consultum est, quod senatus iubet atque constituit. nam cum auctus est populus Romanus in eum modum upuli consuli. Sed et quod principi placuit, legis habet vigorem, cum lege regia, quae de imperio eius lata est, populus ei et in eum omne suum imperium et potestatem concessit
Abbreviated transcription (Latin):
et ppetua uoumtas
⁊suum cuiq trͣibuens. iuris pru¬
tencia estcliumarumatq hum¬
anarumrerum noticia iustiat
iusti scientias hus generaut co¬
gmͣtis ⁊ incipientib nos expon̾e
ura ppłi romani. ita maximei
iutentur posse tͣcdi cõmoliine
si primo leui ac simipucipt d̾it
adhucet infirmum animũ studi
cum magno latore eius.sepeeci¬
am cum diffidencia. que pderũq
cdicemus ao ꝙ uieniori ductus¬
uua. Sm̃n magno labore et ssñulla
cdifficentia mat᷑ũs ꝑclucipotuis

Expanded text:
et perpetua voluntas ius suum cuique tribuens. Iurisprudentia est divinarum atque humanarum rerum notitia, iusti atque iniusti scientia. His generaliter cognitis et incipientibus nobis exponere iura populi Romani ita maxime videntur posse tradi commodissime, si primo levi ac simplici, post adhuc et infirmum animum studiocum magno labore eius, saepe etiam cum diffidentia, quae plerumque ducemus ad quod leniore via ductus sine magno labore et sine ulla diffidentia maturius perduci potui
Abbreviated transcription (Latin):
ñerrauit. sic enimetius quoppłs
romanus utitur. ius ciuile ro¬
manoꝵ appliamus e ius qiuiti¬
tum quo quirites utuntur. no¬
mani.nanumno quirites app¬
euantur s quociens ñ acclinus¬
auditur ap̃ grecos Sintrus. ap̃¬

Expanded text:
n erraverit. sic enim et ius quo populus Romanus utitur ius civile Romanorum appellamus, vel ius Quiritium, quo Quirites utuntur; Romani enim a Quirino Quirites appellantur. sed quotiens non addimusauditur apud Graecos egregius
Abbreviated transcription (Latin):
cui obmerita inculsit. ur sicui
uenam mr̃gau̾it. uł sicuism̾ex¬
mͣplo subuenit ꝑsonam negre¬
diãtur. ¶Aueaũt cum gen̾ales
sũt omnes ꝓculclubio tenent.
ntum sunt sen̾tẽcie⁊ oppimõs
antiquitus ĩstitut᷑ eratũ eẽnt
qui iura publice int̾ptarentur
quib aces ar̃e ius ipontendid¬
mones eam auctoritatẽ tenebãt:
ut iuclici recede a responso eorũ.
n̾uiceret. ut est constitutũ.
Liminitañtum ñ meiegint᷑ ins
duas sp̃ẽs iusciuue distributũ
uitetur nam origo ei abm̃stit¬
utis duarum ciititum athe
seuitetur. in his n.ciuitatib
ĩ agi solut̃ erat. ut lacedemonii ꝗͥ
mag̾ ea que ꝓlegibr obsuarent
memoriemancarent. atheni¬
enses uo ea q̃ inlegib scriptacõ.¬
prehendissent custochiret. ¶Sim
talia quitemiura q̃ ap̃ õsgẽtes¬

Expanded text:
cui ob merita indulsit uel si quam poenam irrogauit uel si cui sine exemplo subuenit, personam non egreditur. aliae autem, cum generales sunt, omnes procul dubio tenent. ntium sunt sententiae et opiniones antiquitus constitutum erat, ut essent qui iura publice interpretarentur, quibus a cesare ius respondendi dones eam auctoritatem tenebant ut iudici recedere a responso eorum non liceret, ut est constitutum. imitantur. Et non ineleganter in duas species ius civile distributum videtur. nam origo eius ab institutis duarum civitatium, Athese videtur: in his enim civitatibus ita agi solitum erat, ut Lacedaemonii quidem magis ea quae pro legibus observarent memoriae mandarent, Athenienses vero ea quae in legibus scripta reprehendissent custodirent. Sed naturalia quidem iura, quae apud omne
Abbreviated transcription (Latin):
tum ius est.iex esplebiscita. sena¬
tũs consulta principum placita.
magistratuum eclictai sa pru¬
tent ũ. ¶ lexest ꝙ uppłs roman
senarore magistratu int̾rogãte

Expanded text:
tum ius est lex, plebiscita, senatus consulta, principum placita, magistratuum edicta, responsa prudentium. Lex est quod populus Romanus senatorio magistratu interrogante,
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ st̃ doducte scĩtas itaq tua p̾se̾tẽ
ur̾e mã suetudims iegem piissim¬
Mi siue sacro sc̃am oblationẽ ꝙ̃ deo
dedicãuim accipinens intra sacri¬
tissima uasareponat et.anob̃fuã¬
tam et omnes ecc̃astieis possõnes

Expanded text:
sunt deductae. Sanctitas itaque tua praesentem nostrae mansuetudinis legem piissimam sive sacrosanctam oblationem quam deo dedicamus accipiens inter sacratissima vasa reponat, et a vobis servandam et omnes ecclesiasticas posses
Abbreviated transcription (Latin):
manumq ẜuicium mesuatur
sacratissmus nr̃is dñis uistima¬
no et theodore ꝯiugi eius occõne t̃¬
ditemͥ ab eoꝵ pietate ãim̾stritõis
et onmẽlaboeẽ. ac sudorem c̾ fauore
sine doio et su̾ artẽ qͣuat̾q spicio ĩ

Expanded text:
manumque servitium me servaturum sacratissimis nostris dominis Iustiniano et Theodorae coniugi eius occasione traditae mihi ab eorum pietate administrationis; et omnem laborem ac sudorem cum favore sine dolo et sine arte quacumque suscipio in
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾dampnum. ap̃ uos homimib̾
nnferatur s oportet et p̾centes suos
ꝓunicie et ꝓeis ac reuiquis detestãteᷤᷤ
manifestos nobis face etrectos ⁊¬
iuidices et transcentẽtes hant nos¬
tram iegem quatemis utrumq
cognoscentes hos cuntem puta¬

Expanded text:
apud vos hominibus inferatur. Sed oportet praesentes vos provinciae et pro eis ac reliquis decertantes manifestos nobis facere et rectos iudices et transcendentes hanc nostram legem, quatenus utrumque cognoscentes hos quidem punia
Abbreviated transcription (Latin):
accipere anr̃is sb̾iectis nisiẜm qd̾
Aliꝙeis pubucum solaciumq̃¬
tum in cupibis antiquitas defi¬
niuit ut aspontaneis ip̃i amag̃
qͣm ab iniutis accipiant et ħ par̾
et quantum eis. admediocrem su¬
fficit in te gub̾nationem scunt
enim qua sicitra ħadacceperint¬

Expanded text:
accipere a nostris subiectis nisi secundaccipere a nostris subiectis nisi secundaliquod eis publicum solacium, quantum inculpabilis antiquitas definivit: ut ab spontaneis ipsis magis quam ab invitis accipiant, et hoc parum et quantum eis ad mediocrem sufficit vitae gubernationem. Sciant enim quia, si citra haec ali
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃c et aliis quincuutate sunt
in uiditio cuecelsitudins ꝯgre¬
gratis offõonim tuocoram ꝗb̾
eciam codicilios accipiunt et iu¬
rent p̾clictum uisuitandum
ermaximie ħ̃ p̾cipimus coram
curialib igiquos ꝯpetens ẽma¬
gna frui et atua celsitudine et ꝗd
eis euntem cirsigulũ optima¬
erit ꝓuidencia et studium etut
nich abeis tulucreris oĩo ireazꝑ
mittas eos ab ullo ledi cos enm
qui hancintuntmiquitatem
quatenus et felitissimom̃o. aũ ta¬
nt̃ ex̾citum et reliquas curiales
ioimpleant functões qr ñ opoet
talia temptari solatia ut possint
ad tantam refri tarcdlitatem nicͥ
cumi nob̾ mentat tuam ceisi¬
tudinem quomodo circaturialẽ
tiones accipientib ateaut p̃sẽ¬
tes ħeis tuam demnciare uoiu¬
mus sedem utcuaub onĩem
ferat fauorem inchpeintus abeis
accipiens ꝓhireat aũt et ab alnis
eis affri dampna etagnosent ꝑar
curialib ꝑ cere tenolumus ita et
defensoꝵ cistigare et retin̾e auan¬
ciam sanctimus etabeis p̾sum̃ e

Expanded text:
itate sunt in iudicio tuae celsitudinis congregatis et officio omni tuo: coram quibus et codicillos accipiant et iurent praedictum iusiurandum. Et maxime hoc praecipimus coram curialibus agi, quos competens est magna frui et a tua celsitudine et eis, qui eundem cingulum optinuerint, providentia et studio: ut et nihil ab eis tu lucreris omnino neque permittas eos ab ullo laedi; eos enim, qui hanc nituntur iniquitatem, quatenus et felicissimo nostro auertant exercitu et reliquas curiales adimpleant functiones, quia non oportet talia temptari solacia, ut possit ad tantam referri tarditatem. Nihil enim nobis commendat tuam celsitudinem, quomodo circa curialestiones accipientibus a te ut praesente, hoc eis tuam denuntiare volumus sedem, ut curialibus omnem ferant favorem, nihil penitus ab eis accipientes: prohibeant autem et ab aliis eis afferri damna, et agnoscant per curialibus parcere te volumus, ita et defensorum castigare et retinere avaritiam sancimus, et ab eis praesumere
Abbreviated transcription (Latin):
uocantur eoꝵ cartularii aualtͥ ꝯspi¬
ameoꝵ quicireaeos sint illi quadru¬
piumrestituũt ꝙ acceperunt et hac
soluicitudie repeuentur in suꝑ
exilio ppetuo multabuntur et in
corpore castigati redcẽt ꝓuiciam iu¬
ris bonis ꝓmał defendendam. me¬
tir aũt et in hcustodies suos ĩhibẽ¬
tes queꝑ p̃ces ħ igũt ⁊ insinuãtes

Expanded text:
ocantur eorum chartularii aut alter quispiam, qui circa eos sunt, illi quadruplum restituent quod acceperunt, et hac sollicitudine repellentur, insuper exilio perpetuo multabuntur et in corpore castigati reddent provinciam viris bonis pro malis defendendam. Eritis autem et in hoc custodes vos, et inhibentes quae prae
Abbreviated transcription (Latin):
sũ sp̾ui nr̃e serẽnitatis iũione sc̃¬
tum fuit gestis insinuare et qde
oꝵ quibi datisunt put nob̾ piacũ
agnosce oportet ut id̃ pubucare i¬
iĩme curauit.tã cispẽaui ꝙcͥq

Expanded text:
nostrae serenitatis iussione scrtum fuerit, gestis insinuare et, quid eos, quibus dati sunt, prout nobis placuit, agnoscere oportet, itidem publicare minime curaverit, tam dispendi
Abbreviated transcription (Latin):
ouum est creditorem cxduoire¬
plicatio eio abr expostiore pacto
ut replicatio que prima facie
iusta sit mique noceat. ꝙcũ i
cidit alia allegatione opusẽ
ad iuuandirei gr̃a. que ouppt¬
icatio uocaturetsirursusea.
prima facie iusta uidetim: ser
que dr̃ tripucatio quarũ oñ̃
exceptiomi usum int̾dum
uitius q̃m cliximus uarietas
negõrum introducit. quas:
or mes aptius eriatiore oiges¬
toamuoluine faciie est cog¬
nosce ¶ Exceptiones aũt qur
teritor defenor pierumiq ac

Expanded text:
uum est creditorem excludi, replicatio ei dabitur ex posteriore pacto ut replicatio, quae prima facie iusta sit, inique noceat. quod cum accidit, alia allegatione opus est adiuvandi rei gratia, quae duplicatio vocatur. Et si rursus ea prima facie iusta videatur, sed quae dicitur triplicatio. Quarum omnium exceptionum usum interdum ulterius quam diximus varietas negotiorum introducit: quas omnes apertius ex latiore digestorum volumine facile est cognoscere. Exceptiones autem, quibus debitor def
Abbreviated transcription (Latin):
cõmocari soiñt etiam fideus¬
sorib ẽus et recte quiaq: abnis
retitur. id. ib ip̃o debitore peti
ñ pecuma retenda pactus ꝗs¬
ccurrentum cẽ ꝑ exceptionem
pactiꝯuenti nus quoq qui ꝓ
eo obligati sunt. acsi et cum:
ip̃is pactus eẽt neabeis ea pec¬
cuma pet̾etur. ¶ Sane qued ĩ
exceptiones ñ solũt ins. accom¬
modari ¶ Ecce emim debitor
si boms suis cess̾it et cum eocre¬
nem si bonis cesserit. s hexcep¬
tio ficeiussorib n̾daturs. ioqr

Expanded text:
commodari solent etiam fideiussoribus eius: et recte, quia, quod ab his petitur, id ab ipso debitore peti non petenda pecunia pactus ccurrendum esse per exceptionem pacti conventi illis quoque qui pro eo obligati essent, ac si et cum ipsis pactus esset, ne ab eis ea pecunia peteretur. sane quaedam exceptiones non solent his accommodari. ecce enim debitor si bonis suis cesserit et cum eo crenem ‘ nisi bonis cesserit ’: sed haec exceptio fideiussoribus non
Abbreviated transcription (Latin):
ceptiorideatur q̃ prima facie
iusta iuiccatur iniquencce
it ꝙ cumaccidit aua allegõ¬
ne opus est aoiuiuanoi act
tebitore suo neabeo pecimiam
at. siagat creditor et excipiat
tebitor ut itatem deꝯ dempne¬

Expanded text:
ceptio quae prima facie iusta videatur, inique noceat. quod cum accidit, alia allegatione opus est adiuvandi actodebitore suo, ne ab eo pecuniam at: si agat creditor et excipiat debitor, ut ita demum condemne
Abbreviated transcription (Latin):
O. Quccicus cumq c̾ta sũma soudo¬
rumptituli qualitate debetur aũt
d̾. Erimiti que denorreis inferar̾¬
rocharum cautiomibꝰ annõtent᷑
ñ aũt oportet inhorren fiscaubus
insi fiscalia frim̾ita.stit̾iu.
mp Minime dĩu penes ip̃os sus¬
sacris thesautis inferãtur.

Expanded text:
 quotienscumque certa summa solidorum pro tituli qualitate debetur et au. Frumenta, quae horreis inferuntapocharum cautionibus annotentur. Non autem oportet in horreis fiscalibus nisi fiscalia frumenta constitui. minime diu penes ipsos susuerit exsolutum sacris thesauris inferatur.
Abbreviated transcription (Latin):
oris absolut nanim qui piacumt
integro gͥ singuli anniũ sario anno
transcursocogantur expone ꝯmb̾
tituł suscepta disꝑsnit ut faciuus
si quis infinto fu̾it cep̾rensus retẽ
tem re integrantem iacturamñ ppe¬

Expanded text:
 qui placuerint Integro igitur singuli anniversario anno transcurso cogantur exponere, quibus titulis suscepta disperserint, ut facilius, si quis in furto fuerit deprehensus, recentem queat redintegrare iacturam.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ si aliqua carditas uł negligẽtia
post datas a sublunitate tuaenim¬
entissimamp̾fecturim utt̾as in
testinandis auctorib amplissi¬
me tue sedis int̾cessit et exixcarm¬
oꝵ transuectõ fint impecita quĩ¬
quagnita libras cã num̾ariu¬

Expanded text:
 si aliqua tarditas vel neglegentia post datas a sublimitate tua ad eminentissimam praefecturam litteras in destinandis auctoritatibus amplissimae sedis intercesserit et ex hoc armorum transvectio fuerit impedita, quinquaginta libr
Abbreviated transcription (Latin):
auiris clarissimis rectorib pumai¬
arum uł eoꝵ officus p̾t̾ licitum in
omut. administratiom uł agricui¬
ture. auenarinn rerum sepost hac ĩ
post facultatum suarum amissio¬
nem ppetua exiui pena ammadũsi¬
one retinendis quoc̾ sanemtrant¬
latione armoꝵ ingarie necc̃arie
fu̾int sũbtutas tualitt᷑as ademi¬
nentimiam uibeat dirigi p̾fect¬
uramet numum ei armoꝵ ex quo
loco tnsferenda iudicare aut ꝯtin¬
uo st̾ p̾rendis angariis ꝓminioe¬

Expanded text:
iris clarissimis rectoribus provinciarum vel eorum officiis praeter licitum inqoni vel administrationi vel agriculturae alienarum rerum se posthac immpost facultatum suarum amissionem perpetua exilii poena et animadversione retinendis. Quotiens sane in translatione armorum angariae necessariae fuerint, sublimitas tua litteras ad eminentissimam iubeat dirigi praefecturam et numerum ei armorum et ex quo loco transferenda sunt indicare, ut continuo super praebendis angariis pro
Abbreviated transcription (Latin):
dis cunctis ⁊ suium honorib et pͥ¬
uilegus ex ant̾iore tempore ꝓuic¬
tionis ordinem sibime nou̾it uẽ
ripat̾na ne uideantur quia nob̾
loco pr̃is honorantur aueno uire
cẽ subiectiqius enimpaciaciat᷑¬

Expanded text:
dis cunctis consulum honoribus et privilegiis ex anteriore tempore provectionis ordinem sibimet noverint vri paterna, ne videantur, qui a nobis loco patris honorantur, alieno iuri esse subiecti. Quis enim
Abbreviated transcription (Latin):
que anob̾ scita sunt et ꝙ acceper¬
int quadruplum reddant et of¬
fitio soluto exilium nĩtabunt
ꝯtinirum. Cumeciam ꝓuĩciar̾
iudices sinꝰ neglex̾int et tefẽsores
smãt rapere ñ modicimet ip̃i pe

Expanded text:
quae a nobis sancita sunt, et quod acciperint quadruplum reddem, et officio soluto exilium habitabunt continuum, cum etiam prouinciarum iudices, si hoc neglexerint et defensores sinant rapere, non modic
Abbreviated transcription (Latin):
sencia omnimoco opus est.x
nec dari quicq̃m necc̾e estͥ uͭti
ubstanciam capiat obligato̾.
Set sufficit eos qui negocium¬
i gerunt consentire. unteint̾ab¬
sentes quoq taua negocãcc̃rũ¬

Expanded text:
sentia omnimodo opus est, ac ne dari quidquam necesse est, ut substantiam capiat obligatio, sed sufficit eos qui negotium gerunt consentire. Unde inter absentes quoque talia negotia c
Abbreviated transcription (Latin):
tat ꝙsi qua abrac p̾ceptione statut᷑
ittuna ad monita ꝯuentione dis¬
cedat ur si ꝯplexu monetarii puta
pͥiuclicaturam et eiꝰ ditioni eẽ nec¬
tenc̃um. siqͣ u̾o origmaria scucoio¬
naria possõms aliene igͣro año seu
sciente monetario associabiturbii

Expanded text:
ceptione statutum legitima admonita conventione discedat vel, si complexui monetarii putavpraeiudicaturam et eius condicioni esse nectendam . Si qua vero originaria seu colonaria possessionis alienae ignaro domino seu sciente monetario adsociabitur, i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiali uo additam̃tacãm agemu
et inchoetur mox auctore deo a
ꝓcedente prima inaictioneita
quodam modo eisscrirentibus

Expanded text:
iali vero additamento causam augemus. Et incohetur mox auctore deo a procedente prima indictione, ita quodammodo eis scribentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ñtñ nos auquid harum ꝑiuit¬
timus s maiorem adiectionem
eis imponimusut exmaioribus
et ꝑ fectõrib eis temporũ resigne¬
tur cursus siquis enim repex̾it
ad uetusfissimam hominũ eta¬
illouccaminsseuquis eciamad
ẜa principia respex̾it expure rom¬
anor nom̃ap̃ homines chor̾cau
reges eaniꝯstituẽt. Romulus et
numa ilu quidem ciuitateme¬
dificans. ille aũt iegib eam oroi¬
nans et exorñasssũ etiam t̾ciaprĩ¬
cipia sunat qu̾ilib ĩꝑsi cesarez
maxmum augustum pium:¬

Expanded text:
n nos aliquid horum perimimus, sed maiorem adiectionem eis inponimus, ut ex maioribus et perfectioribus eis temporum designetur cursus. Si quis enim respexerit ad vetustissima omnium et aillo vocamur; sive quis etiam ad secunda principia respexerit, ex quo pure Romanorum nomen apud homines coruscavit, reges eam constituerunt Romulus et Numa, ille quidem civitatem aedificans, ille autem eam legibus ordinans et exornans; sive etiam tertia principia sumat quilibet imperii, Caesarem maximum et Augustum pium
Abbreviated transcription (Latin):
stris institutum hr̃tem. successio¬
nem eius pocius ĩ castrẽsi pocuuo
tuo qm̃ pr̾tuus ẽius in pot̾ate es
picte q̃sitam uid̾ri rõnis estet enĩ
pegrinationis iabor sociatus ꝯmi¬
tua cariores inuicems reddidisse
tretenium est.

Expanded text:
essionem eius potius ex castrensi peculio tuo quam patri cuius in potestae es per te quaesitam videri rationis est. Etenim peregrinationis labor sociatus commitua cariores invicem sibi reddidisse credendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. Colonos in quilos que
nationis uecum moratorio c̾tũ ẽ
in morari licencun⁊ hr̾e ñ possecẽ¬
semͣus m ẜuiatur t̾ris ñ tributa¬
rio nexu s not̾e et citulo coionor
itaut. abcesserint reuocati uncur¬

Expanded text:
p. Colonos inquilinosque nationisque merito certum est immorari, licentiam habere non posse censemus. Inserviant terris non tributario nexu, sed nomine et titulo colonorum, ita ut, si abscesserint ad aliu
Abbreviated transcription (Latin):
dendi quo uoluit. ut ꝑmutandi
icci hãnt facultatem si posidr meor
ue credid̾it auas aur̃iubras ei cogi¬
tur exsolue cuius agros transfuga
cultore uicu auit itauteundem cũ¬

Expanded text:
dendi quo velint aut permutandi loca habeant facultatem, sed possessor eorum ve crediderit, duas auri libras ie cogatur exsolvere, cuius agros transfuga cultore vacuaverit, ita ut eundem cu
Abbreviated transcription (Latin):
Siuoauquis niemitur si quit
p̃scris ꝓcuratorem dar para¬
tus est.põtest iue iniudiciũ
uenire. et sui ꝓcuratoris ꝑson¬
am ꝑiuroicatum solui satis¬
dationifsouempnes stipul¬
ationes firmare. uił ex̃ iudici¬
um satisdationes ex pon̾e. ꝑ qͣm
ip̃e suipcuratoris fitciussoree¬
iftat pominib iudicatums¬
orui satiscationis quisur. u̾ette

Expanded text:
iquis convenitur, si quidem praesens procuratorem dare paratus est, potest vel ipse in iudicium venire et sui procuratoris personam per iudicatum solvi satisdationis sollemnes stipulationes firmare vel extra iudicium satisdationem exponere, per quam ipse sui procuratoris fideiussor existit pro omnibus iudicatam solvi satisdationi
Abbreviated transcription (Latin):
af.et si ñ uenit. omniaoabit fi¬
deiussor que ꝯtempnatione
ꝯtinenturnisi fu̾it ꝓuocatum
¶Sluo reus presto exquacumq
cãñ fu̾it et anius uent defensi¬
cenda: potest ħ facereita tñ ut sa¬
tis oationͣem iudicatum sonu
piitis prestet estimitione. Nc̃o
enim sin uet̾em iegulam ut
iam dictumest̃ auenerei sine
satisdatione tefensor yconeus
intelligit᷑. que omnia aꝑcius
et ꝑfectusime aocotioianum
iuditiorum usũ in ip̃is irco
cimitis apparent. quam form
ñ soium inhac reg̃ia urbe sec
cum necc̾e est ommnes ꝓuinciã
cĩp ominium nr̃arum ciuita¬
stum .i. hinc iegiam urbemeiꝰ¬

Expanded text:
el si non venerit, omnia dabit fideiussor quae condemnatione continentur nisi fuerit provocatum. Si vero reus praesto ex quacumque causa non fuerit et alius velit defensicenda, potest hoc facere, ita tamen ut satisdationem iudicatum solvi pro litis praestet aestimatione. nemo enim secundum veterem regulam, ut iam dictum est, alienae rei sine satisdatione defensor idoneus intellegitur. Quae omnia apertius et perfectissime a cottidiano iudiciorum usu in ipsis rerum documentis apparent. Quam formam non solum in hac regia urbe, sed cum necesse est omnes provincias caput omnium nostrarum civitatum id est hanc regiam urbem
Abbreviated transcription (Latin):
inꝑpetuum eetendintur.i.
usq idfinem aꝯstitutionb
mttoductum. quales sunt q̃s
iocosu̾nt.  ccõmodat. ¶ furti
quoq minifesti accõ qͣmnis

Expanded text:
in perpetuum extenduntur, id est usque ad finem constitutionibus introductum, quales sunt hae quas loco sunt, accommodat. furti quoque manifesti actio, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
Uut soluetur qis ut soluetur
sibi ꝙ fuit uidicatum. Mu¬
ito mag̾ is qui aem acc̃oneꝯ
ueniebatur satis dare cogebã:
bat. ¶pe au qui mremage¬
lut si suo nomine agrbat. sat̃¬
dare ñ cogeuatur. ¶ꝓcurator
uo aui mremagebat satis da¬
re iubebatur ratam rem dñm
habiturum. ꝑicũum enim
erat ne it̾m añs de eadem reex¬
periatur. ¶Tutores u̾o et cura¬
tores eotem moto ͭ ͤͣt ꝓcurato¬
res sicisdare derere u̾ua eͣdc̃i fa¬
ciebant. s aliqñ hiĩs agẽtib
satis datio reninttebatunħita
ermt si niro agebatur. ¶ Sĩ
u̾o in psonam abactoris qui¬
tem ꝑtr eatem optinebant q̃
agitur. ¶ Ab eius quoq ꝑtec̾
resine satisdatione yconcus
eẽ creditur. ¶ ꝙ sipprio noĩe
a̾s uditiumi accipierat in ꝑ¬
sonam. iudicitum soluu satis¬

Expanded text:
ulabatur quis, ut solveretur sibi quod fuerit iudicatum. multo magis is qui in rem actione conveniebatur, satisdare cogebatur, bat. ipse autem qui in rem agebat, si suo nomine petebat, satisdare non cogebatur. procurator vero si in rem agebat, satisdare iubebatur ratam rem dominum habiturum: periculum enim erat, ne iterum dominus de eadem re experiatur. tutores et curatores eodem modo quo et procuratores satisdare debere, verba edicti faciebant. sed aliquando his agentibus satisdatio remittebatur. Haec ita erant, si in rem agebatur. sin vero in personam, ab actoris quidem parte eadem obtinebant quae agitur. ab eius vero parte cum re sine satisdatione idoneus esse creditur. quod si proprio nomine aliquis iudicium accipiebat in personam, iudicatum sol
Abbreviated transcription (Latin):
antiquitati piacuit aliũ
olutas ꝑusum amplera est
olmenim sim rem agebat᷑
ut si uictus nec rem ip̃am re
eõ agendi.aut cum fidenasso¬
rib eius. que satis datio appua¬

Expanded text:
placuit, alium novitas per usum amplexa est. Olim enim si in rem agebatur, ut, si victus nec rem ipsam res eo agendi aut cum fideiussoribus eius. quae satisdatio app
Abbreviated transcription (Latin):
nunc modum dispositis uatc̃e
temporis aiscussionis ꝑ eq̃tionis
et cuiuslib rei ait̾ius hĩturos. il¬
ludp̾cipue ꝓuisione nr̃a flagita
reꝓspeximus ne ꝑ ambitionẽ
uł gram aut cuiusub occ̾omis
obtentu senlatoꝵ ur sollitudinũ
sp̃em publicoꝵ cuiqͣm uiceat ali

Expanded text:
hunc modum dispositis vacationem census discussionis peraequationes et cuiuslibet alterius rei habituros. Illud praecipue provisionem nostram flagitare perspeximus, ne per ambitionem aut gratiam aut cuiuslibet occasionis obtentu vel laborum seu sollicitudinum specie publicorum cuiquam liceat ali
Abbreviated transcription (Latin):
mãdaᷤ nemo obugatur eciam¬
siñ expediat ei cuimandabatur
⁊cum ubm cuiq sit ap̃ se epplo¬
rare aneepeoiaꝯ suum. ¶ Itaqr
siociosam pecunum comim̃
tem hortatus fu̾it te auquis ut

Expanded text:
mandati obligatur, etiamsi non expediat ei cui dabitur, cum liberum cuique sit apud se explorare, an expediat consilium. itaque si otiosam pecuniam domi te habentem hortatus fuerit aliquis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
reuocatum fuit euañescit.
Item si aohucm tẽgro manda
utuitatiseã receptum est ut si
mortuo eo qui tibi mandau¬
at. tuignorans eumcecessisse
Sexecutus fu̾is mandatum posse
te ag̾e mandati accc̃calioqum¬

Expanded text:
reuocatum fuerit, euanescit. Item si adhuc integro mandatutilitatis causa receptum est, ut, si mortuo eo, qui mihi mandauerit, ignorans eum decessisse exsecutus fuero mandatum, posse me agere mandati actione; alioqu
Abbreviated transcription (Latin):
ndatũm ccͣhitur. ũ. modis¬
ta siuie sua tm gr̃a aliquis
tibi mandat siue sua et tua siuie
ligãtio nec mꝗnoati int̾ eos ac¬
cio nascitur ¶ Mandantirau̾t¬
tm̃ gr̃a int̾uer̃t mandatum
uiti si quis tibi mandet ut neg¬
ocia eius gẽras uł ut fundii ei
em̃es. uł ut peo spondes. ¶ tua
tibi ut pecinnam subusunscit¬
dites ei qui iniem ip̃iũs mu¬
tuaretur. aut si uoiente te agerc
uenit mantatum. ulti sitibi

Expanded text:
ndatum contrahitur quinque modis, sive sua tantum gratia aliquis tibi mandet, sive sua et tua, sive ligatio nec mandati inter vos actio nascitur. Mandantis tantum gratia intervenit mandatum, veluti si quis tibi mandet, ut negotia eius gereres, vel ut fundum ei emeres, vel ut pro eo sponderes. Tua tibi, ut pecuniam sub usuris crederes ei, qui in rem ipsius mutuaretur, aut si volente te agere venit mandatum, veluti si tibi
Abbreviated transcription (Latin):
feuerares. s optmuit sabmi sẽ¬
tencia obligatorium ẽẽ iioc
caumandatum quia nãut̾ titõ
est qtͣclisses q̃m sitibi mandat᷑
eẽt. ¶Ius quoꝵ mancatum
mores est. ułti si titius defurtoi
licet enim penam istius factin
¶ Is qui exequitur mañoatũ ñd
excet̾e fines mandatiuit ecce si
quisusq aoc. auitos manoa¬
uit tibi ut fundum em̃es ur
eomandati acccem̃adeo quicẽ
ut sabmo et cassio placuit et si
scolanmi. auctores recte usꝙ
aoc aureos acturum existima¬
nt que stia sanebeniginor est.

Expanded text:
fenerares: sed obtinuit Sabini sententia, obligatorium esse in hoc casu mandatum, quia non aliter Titio credidisses quam si tibi mandatum esset. Illud quoque mandatum mores est, veluti si Titius de furto licet enim poenam istius facti n. Is qui exsequitur mandatum non debet excedere fines mandati. ut ecce si quis usque ad centum aureos mandaverit tibi, ut fundum emeres veeo mandati actionem: adeo quidem, ut Sabino et Cassio placuerit, etischolae auctores recte te usque ad centum aureos acturum existimant: quae sententia sane benignior est.
Abbreviated transcription (Latin):
is gerendis tibi manceturut sͥ
et ticio fundum emes. uł ut ꝓ
eoet titio spont̾es. ¶ tua et ane¬
na utn sitibi mantet ut titio sõ
gra int̾cedit mandat᷑ ulti si tͥ¬

Expanded text:
is gerendis tibi mandet, vel ut sibi et Titio fundum emeres, vel ut pro eo et Titio sponderes. Tua et aliena, veluti si tibi mandet, ut Titio sub gratia intercedit mandatum. T
Abbreviated transcription (Latin):
tus pyus que uocantur insmmia¬
introirequi missus est et yanc eũ
auaricie ferre m̾cecem custodie
ũt̾ ycciam deo amantiilimos ec¬
die cefensores sc̃ssime maioris
auri siauidioꝵ neglex̾int s gͣcis
tua gͥbeatituto et quipostea̾ i
pontificaub accesserit secubꝰ¬

Expanded text:
tus pro his quae vocantur insinuaintroire qui missus est, et hanc eum avaritiae ferre mercedem. Custodire vero haec etiam deo amantissimos ecclesiae defensores sanctissimae maioris auri, si quid horum neglexerint. Sed gratis Tua igitur beatitudo et qui post eam in pontificalibus accesserit sedib
Abbreviated transcription (Latin):
tutoris auctoritate. ¶tetĩorẽ
ao ñ aut̾ qm̃ tutoris auctoriti¬
tem. unde in hns ca̾ib ex quibꝰ
mutue obligationes nascun¬
turu inemptionib uenclitõio
locationib ꝯductionib mãda¬
tis depoi̾tis si tutoris auctoriti
ñ int̾ueniat ip̃i quitem quic
uicem pupiui ñ obugnntui
Nec tam brdĩtãtem ad irenecto

Expanded text:
auctoritate, deteriorem vero non aliter quam tutore auctore. unde in his causis ex quibus mutuae obligationes nascuntur, in emptionibus venditionibus, locationibus conductionibus, mandatis, depositis, si tutoris auctoritas non interveniat, ipsi quidem qui cum nvicem pupilli non obligantur. N
Abbreviated transcription (Latin):
ones. qualis fuerat ronos. clau¬
tum emptio que de ronsoião
debitoris uencendis ꝑiul¬
tas ambages fuerat introdu¬
ctaet tunc iccum rarebatoñ
iu dica oroi iia musu fuert.
set cum extra oromariis iuoi¬

Expanded text:
ones. qualis fuerat bonorum emptio quae de bonis debitoris vendendis per multas ambages fuerat introducta, et tunc locum habebat quando iudicia ordinaria in usu fuerunt: sed cum extraordinariis iudi
Abbreviated transcription (Latin):
cipiunt fłitatis seuꝙ uocãt fai¬
punires ic enĩ hĩ. iudiẽti damꝰ
porestatem ei. Si u̾o aliquis talit̾
aꝑte qui singulum n̾ assum̃q
ip̃e de suo reddei qui ab eo neglec
natione nr̃a et exꝑietur iuste u̾¬
pote nr̃as iussiones transcent̾e

Expanded text:
cipiunt falsitatis seu quod vocatur falpunire; sic enim huiusmodi audientiae damus potestatem ei. Si vero aliquis taliteraperte qui cingulum hoc adsumit, quia ipse de suo reddet ea ei qui ab eo neglectnatione nostra experietur iuste, utpote nostras iussiones transcende
Abbreviated transcription (Latin):
empcum teiuxiio omneni
facimus ꝓuitentiam ut sub¬
iesti. iueius clemcia trioiti nobie
iuesi suentur. itaq et leges facimꝰ
omni meis curantes iusticaet
ꝙ pauiatim labitur iͤpirare fes¬
tinamus in sr̃etiam admĩsfides

Expanded text:
er cum dei auxilio omnem facimus providentiam, ut subiecti ab eius clementia traditi nobis illaesi serventur. Itaque et leges ponimus omni in eis curantes iustitia, et quod paulatim labitur reparare festinamus, insuper etiam adminis
Abbreviated transcription (Latin):
oscere quoꝵ st̃ et eos etiam ĩuitos
possõru transmnte̾ siu̾o lib̾i for¬
tuna et exaliquib ciuitatibus
aũ ꝓuĩciis ortios transmittere
cens ñ est occ̾onos ñ frustra eẽ t̾re

Expanded text:
oscere quorum sunt et hos etiam invitos possessoribus transmittere, si vero liberi fortuna et ex aliquibus civitatibus aut provinciis orti, hos transmittere cens non est occasio, hos non frustra esse terrae
Abbreviated transcription (Latin):
adpuniciarũ p̾sites ut quire¬
mittun nut ab eomitant ad
suac ꝓunicus siilite ibiduc¬
turos et si quo agent auxilioie¬
gitimo n p̾ceptur. iud̃ maxĩe

Expanded text:
nciarum praesides, ut qui remittuntur ab eo mittant ad suas provincias sine lite ibi ducturos, et si quo egent auxilio legitimo hoc percepturos. Illud maxime
Abbreviated transcription (Latin):
ceat inlocum ħ mm orari ut om̃i
grã et.ambitione cessante post au¬
oꝵ annoꝵ curiculã succeoãt pͥori¬
b sub sequentes.
mp̃. Pre pietatis famulatiõĩb
adhentes cecanos ñ oportet ꝓdesi¬
ad auum iudicium trahere et

Expanded text:
ceat immorari, ut omni gratia et ambitione cessante post duorum annorum curricula succedant prioribus subsequentes. e pietatis famulationibus adhaerentes decanos non oportet pro desiad aliud iudicium trahere et