comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
etuendum ẽ qͥa ñ ait simplici¬
ter dabit: s dabit inqͥt uobis:
qͥa & si ñ eis ꝓ quib petimꝰ da¬
bit÷ nobis tam̃ cũ ꝓ aliorũ er¬
ratib mise ricorditer interue¬
nimus. premiũ nr̃ȩ benignita¬
tis restituet. Seqͥtur. Usq modo
ñ petistis qͥcqͣm in noie meo.
Non petierant catenꝰ in noĩe sal¬
utoris: qͥa dũ ipsũ saluatorem
uisibili p̃sentia cõplecterentur:
minus ad inuisibilia salutis do¬
na. mentis intuitũ erexerant. S
& nr̃a fragilitas patrem petens.
ñ in noĩe iħu. idest saluatoris
pecit. dũ contia rationẽ suȩ pe¬
tit salutis: ñ ut apłoꝵ simplici¬
tas corporali uisu sin saluatoris.
ab eternȩ salutis petitione re
tardatat s obstaculo ꝓprie cu¬
piditatis. ab intiitu dnice uo¬
luntatis impedita. Qͥd autem
pͥncipaliter petendũ. ac sine ul¬
la dubietate eis qui fideliter in
petendo ꝑstiterint. sit sꝑandũ
a patre: dñs subdendo manife¬

Expanded text:
Intuendum enim quia non ait simpliciIntuendum enim quia non ait simpliciter dabit, sed dabit, inquit, vobis, quia etsi non eis pro quibus petimus dabit, nobis tamen, cum pro aliorum erratibus misericorditer intervenimus, praemium nostrae benignitatis restituet. Sequitur: Usque modo non petistis quidquam in nomine meo. Non petierunt eatenus in nomine Salvatoris, quia dum ipsum Salvatorem visibili praesentia complecterentur, minus ad invisibilia salutis dona mentis intuitum erexerant. Sed et nostra fragilitas Patrem petens non in nomine Jesu, id est, Salvatoris petit, dum contra rationem suae petit salutis, non ut apostolorum simplicitas corporali visu sui Salvatoris ab aeternae salutis petitione sit retardata, sed obstaculo propriae cupiditatis ab intuitu dominicae voluntatis impedita. Quid autem principaliter petendum, ac sine ulla dubietate eis qui fideliter in petendo perstiterunt sit parandum a Patre, Dominus subdendo manife
Abbreviated transcription (Latin):
petremus obsistit.
it aliquando ut saluta¬
ria prorsus & precibus
sollicitis. et deuotis queramus
actionibus: nec tamen statim
que petimꝰ obtineamꝰ. s in fu¬
turum petitionis nr̃e differit᷑
effectus: sicut cũ genib flȩxis
cotidie rogamꝰ patrẽ dicentes.
aduemat regnũ tuũ: idem
tamen regnum ñ mox oritio¬
ne finita. s tempore congruo su¬
mus accepturi. Qͦd pia ꝓuisio¬
ne nr̃i conditoris constat accita¬
rr:ꝰ ut uidelicet desideria nr̃e de¬
uotionis. dilatione crescant:
& increm̃to cotidiano magis
magisq ꝓuecta. tandem ꝑfec¬
tius capiant gaudia quȩ requi¬
runt. Inter que notandum.
qͥa cum ꝓ peccantibꝰ oramus:
& si saluationẽ eorũ impetrare
nequimꝰ. nequaqͣm tam̃ fructu
digni ñ sunt saluari÷ nos tam̃
amoris quẽ illis impendimꝰ.
mercede donabim᷑. Sicq: inta¬
li quoq: petitione. implebitur
nobis illa dñi ꝓmissio qua ast
si quid petieritis patrẽ in no¬
mine meo.dabit uobis.A

Expanded text:
petremus obsistit. Fit etiam aliquando ut salutaria prorsus et precibus sollicitis et devotis quaeramus actionibus, nec tamen statim quae petimus obtineamus, sed in futurum petitionis nostrae differatur effectus. Sicut cum genibus flexis quotidie rogamus Patrem, dicentes, Adveniat regnum tuum, idem tamen regnum non mox oratione finita, sed tempore congruo sumus accepturi, quia pia provisione nostri conditoris constat actitari, ut videlicet desideria nostrae devotionis dilatione crescant, et cremento quotidiano magis magisque provecta tandem perfectius capiant gaudia, quae requirunt. Inter quae notandum, quia cum pro peccantibus oramus, et si eorum salvationem impetrare nequimus, nequaquam tamen fructu digni non sunt salvari, nos tamen amoris quem illis impendimus mercede donabimur, sicque in tali petitione implebitur nobis illa Domini promissio, qua ait: Si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis.
Abbreviated transcription (Latin):
quasi stabiliter tenere indebantur.
amiserunt: Si ergo transacta mul¬
titudo generis humani. ꝑ natiuitatẽ
uiruit in carne÷ ꝑ mortem aruit
inpuluere: iudelicet fenum fuit:
Quia igitur momentis suis hore
oꝑis mercede teneantur: Audite
quid sapiens salomon dicat: Quod¬
cunq potest manus tua facere. in¬
stanter oꝑare: quia nec opus. nec
ratio. nec scientia. nec sapientia. er̃t
apud inferos quo tu ꝓperas: Quia
ergo et uenture mortis tempꝰ igno¬
ramus: et post mortem oꝑari non
possumus: suꝑest ut ante mortem
tempora indulta rapiamus: Sic e¬
nim sic mors ipsa cum uenerit uin¬
citur: si priusquam ueniat semꝑ
timeatur:¬

Expanded text:
quasi stabiliter tenere videbantur quasi stabiliter tenere videbantur amiserunt. Si ergo transacta multitudo generis humani per nativitatem viruit in carne, per mortem aruit in pulvere, videlicet fenum fuit. Quia igitur momentis suis horae operis mercede teneantur. Audite quid sapiens Salomon dicat: Quodcunque potest manus tua facere, instanter operare, quia nec opus nec ratio nec scientia nec sapientia erunt apud inferos, quo tu properas! Quia ergo et venturae mortis tempus ignoramus et post mortem operari non possumus, superest, ut ante mortem tempora indulta rapiamus. Sic enim sic mors ipsa, cum venerit, vincitur, si, priusquam veniat, semper timeatur
Abbreviated transcription (Latin):
it semꝑ possit esse suspecta: ut dũ
llam preuiclere non possumus: ad
llam sine intermissione preparein:
Oroinde fratres mei in condicione
lotalitatis uestre. mentis oculos
figite: uenienti uos iudici. ꝑfletus
cotidie et lamenta preparate: Cum
certa mors maneat omnibus: noli¬
te de temporalis inte ꝓuidentia. in¬
certa cogitare: Terrenarum rerum.
uos cura non aggrauet: Quantisli¬
bet enim auri et argenti molibus
circundetur. quibusuibet preciosis
uestibus induatur caro: qͥd ẽ aliud̃
quam caro:UI.¬
olite attendere fr̃es mei qͥd ha¬
betis: sed quid estis: Vultis an
dire quidestis: Propheta indicat
dicens: Uere fenum est populus:
Si cium fenum ppls non est. ubi sũt
illi qui ea que hodie colimus. uobis¬
cum transacto anno beati felicis na¬
talicia celebrauerunt: O quanta
et qualia de presentis uite ꝓuisione
cogitabant. Sed subripiente mortiᷤᷤ
articulo. repente in his que p̃uide¬
re nolebant inuenti sunt: et cunc¬
ta simul temporalia que tractata.

Expanded text:
possit esse suspecta, ut dum illam praevidere non possumus, ad illam sine intermissione praeparemur. Proinde, fratres mei, in conditione mortalitatis vestrae mentis oculos figite, venienti vos judici per fletus quotidie et lamenta prcerta mors maneat omnibus, nolite de temporalis vitae providentia incerta cogitare: terrenarum rerum vos cura non aggravet; quantislibet enim auri et argenti molibus circumdetur, quibuslibet pretiosis vestibus induatur caro, quid est aliud quam caro: nolite ergo attendere quid habetis, sed quid estis. Vultis autem audire quid estis: propdicens: Vere fenum est populus . Si enim fenum populus non est, ubi sunt illi qui ea quae hodie colimus nobiscum transacto anno beati Felicis natalitia celebraverunt? O quanta et qualia de praesentis vitae provisione 1485 cogitabant, sed, subripiente mortis articulo, repente in his quae praevidere nolebant inventi sunt, et cuncta simul temporalia quae congregata
Abbreviated transcription (Latin):
humile redderet: uestem mu¬
taret: ire quamtotiꝰ festinaret.
ne prior se ad potentis conui¬
uium alter occurreret: Homo
gͦ diues inuitat. & pauper oc¬
currere festinat: ad dei iuita¬
mur conuiuiũ. & excusamus:
S ecce inter hec estimare pos¬
sumus: qͥd sibi corda ur̃a respon¬
deant. Occultis enim fortasse dͥ
cogitationib dicunt. Excusa¬
re nolumus. Aa illud enĩ suꝑ¬
ne refectionis conuiuiũ: & uo¬
cari & ꝑuenire gratulamur.
Loquentes uobis talia. mentes
urẽ uerum dicunt: si ñ plus
terrena qͣm celestia diligunt:
si ñ amplius reb corporalib
quam spũalibus occupantur.

Expanded text:
humile redderet, vestem muhumile redderet, vestem mutaret, ire quantocius festinaret, ne prior se ad potentis convivium alter occurreret? Homo ergo dives invitat, et pauper occurrere festinat; ad Dei invitamur convivium, et excusamus. Sed ecce inter haec aestimare possum quid sibi corda vestra respondeant. Occultis enim fortasse sibimet cogitationibus dicunt: Excusare nolumus, ad illud enim supernae refectionis convivium et vocari et pervenire gratulamur. 4. Loquentes vobis talia mentes vestrae verum dicunt, si terrena quam coelestia diligunt, si non amplius rebus corporalibus quam spiritualibus occupantur.
Abbreviated transcription (Latin):
summi patrisfamilias libenter
obedite. Corda ur̃a discutite:
atq ex eis mortale fastidium
pellice. Ad repellendũ nanq
fastidium ur̃m:iam parata
sunt omnia. S si adhuc car¬
nales estis: fortasse epulas car¬
nales inquiritis. Ecce ipse car¬
nales epule: in spũale uobisa¬
limentũ conuerse sunt. Adab¬
stergendũ nanq mentis ur̃e
fastidiũ: in cena dei ille uobis
singularis agnus occisus est.
qui hoc quod subiungit᷑.
auhuc fieri a multis uidemus:
Et ceꝑunt om̃s simul excusa¬
re. Offert ds: qͦd rogari debuit.
Non rogatus dare uult: quod
uix sperari poterat. quia dig¬
naretur largiri postulatus.
Contemptorib uͦ paratas de¬
licias refectionis eterne denim¬
tiat: ettam̃ simul om̃s excu¬
sant. Ponamus ante oculos
mentis minima: ut possimus
digne pensare maiora. Si quis¬
piam potens. ad inuttandum
quemlibec pauꝑem mitteret:
quid fr̃s rogo. quid pauper ille
fecisset. nisi de eadem sua mui¬
tatione gauderet: responsum

Expanded text:
summi patrisfamilias libenter summi patrisfamilias libenter obedite. Corda vestra discutite, atque ex eis mortale fastidium pellite. Ad repellendum namque fastidium vestrum jam parata sunt omnia. Sed si adhuc carnales estis, fortasse epulas carnales inquiritis. Ecce ipsae carnales epulae in spiritale vobis alimentum conversae sunt. Ad abstergendum namque mentis vestrae fastidium in coena Domini ille vobis singularis agnus est occisus. 3. qui hoc quod subjungitur adhuc fieri a multis videmus? Et coeperunt omnes simul excusare. Offert Deus quod rogari debuit; non rogatus dare vult quod vix sperari poterat quia dignaretur largiri postulatus, contemnitur; paratas vero delicias refectionis aeternae denuntiat, et tamen simul omnes excusant. Ponamus ante oculos mentis minima, ut possimus digne pensare majora. Si quispiam potens ad invitandum quemlibet pauperem mitteret, quid, fratres, rogo, quid pauper ille faceret, nisi de eadem sua invitatione gauderet, responsum
Abbreviated transcription (Latin):
lias ad inuitandũ mittitur:
nisi p̃dicatorũ ordo designat:
De quo uidelicet ordine. quan¬
uis adhuc indigni existimus:
derib grauemur: & nostamen
in istis dieb sumus. Et cum de
edificatione ur̃a uobis aliquid
loquor: hoc est qđago. Seruus
enim sũ summi patrisfamilias.
Cum uos ammoneo ad contẽptũ
scłi: inuitare uos uenio ad cenã
di. Nemo me propter me. hoc
in loco despiciat. Et si ad mui¬
tandum nequaqͣm dignꝰ appa¬
reo: sedtamen magne sunt de¬
licie quas promitto.
epe fr̃s mei solec euenire qd̃
Idico: ut ꝑsona potens. fa¬
mulũ habeat despec̾tũ. Cumq
peum suis forte uel extraneis
aliquod responsum mandãt:
ñ despicitur persona loquentis
serui. quia seruatur in corde re¬
uerentia mittentis dñr: nec pen¬
sant qui audiunt ꝑ quem. sed
qͥd. uel a quo audiunt. Ita gͦ
fr̃s̃: ita uosagite. Et si nos forsi¬
tan digne despicitis: in mente
tamen ur̃a uocantis dñi reue¬
rentiam seruate: conuiue fieri

Expanded text:
lias ad invitandum mittitur, lias ad invitandum mittitur, nisi praedicatorum ordo designatur? De quo videlicet ordine quamvis adhuc indigni existimus, dere gravamur, et nos tamen in istis diebus sumus, et cum de aedificatione vestra aliquid vobis loquor, hoc est quod ago, servus enim sum summi patrisfamilias. Cum vos admoneo ad contemptum saeculi, invitare vos venio ad coenam Dei. Nemo me propter me hoc in loco despiciat. Et si ad invitandum nequaquam dignus appareo, sed tamen magnae sunt deliciae quas promitto. Saepe, fratres mei, solet evenire quod dico, ut persona potens famulum habeat despectum; cumque per eum suis forte vel extraneis aliquod responsum mandat, non despicitur persona loquentis servi, quia servatur in corde reverentia mittentis domini. Nec pensant qui audiunt per quem, sed quid vel a quo audiant. Ita ergo, fratres, ita vos agite, et si nos forsitan digne despicitis, in mente tamen vestra vocantis Domini reverentiam servate. Convivae fieri
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ille de quo ꝑ ꝓpħam
dicitur: et hõmo est & quisco¬
gnoscet eum: Qui fecit cenam
magnã: quia sacietatẽ nobis
dulcedinis interne p̃parauit.
Qui uocat multos. sed pauci
ueniunt: qͥa nonnunqͣm ipsi
qui ei ꝑ fidem subiecti surt.
eterno eiꝰ conuiuio male ui¬
uendo contradicunt. Misit
autẽ seruũ suũ hora cenȩ: dice¬
re inuitatis ut uenirent. Quid
hora cene: nisi finis ẽ mundie
In qua nimirũ nossumꝰ: sicut
iam dudũ paulus testatur di¬
cens. Nos in quos fines scłor
ẽ cum uocamur: tanto minus
debemꝰ excusare a conunno der
quanto iã ꝓpinquasse cernimꝰ
finẽ scł̃i. Quo enim pensamus.
qͥa nichil ẽ quod restat: eo de¬
bemus ꝑtimescere. ne tempus
gre qđ presto est pereat.
dium sed cȩna uocatur: quia
post prandiũ cena restat: post
cenam uͦ conuiuiũ nullũ restia
Et quia eternũ dei conunnũ
nobis in extremo p̃parabitur:
rectum fuit ut hoc ñ prandiũ
sed cena uocaretur. Sed quis
ꝑ hunc seruũ quia patrefami¬

Expanded text:
nisi ille, de quo per prophetam dicitur: Et homo est, et quis cognoscet eum? Qui fecit coenam magnam, quia satietatem nobis internae dulcedinis praeparavit, qui vocat multos, sed pauci veniunt, quia nonnunquam ipsi, qui ei per fidem subjecti sunt, aeterno ejus convivio male vivendo contradicunt. Et misit servum suum hora coenae dicere invitatis ut venirent, etc. Quid hora coenae, nisi finis est mundi, in quo nimirum nos sumus, sicut jamdudum Paulus testatur, dicens: Nos in quos fines saeculorum est cum vocamur, tanto minus nos debemus excusare convivio Dei, 1620 quanto propinquasse jam cernimus finem saeculi. Quo enim pensamus quia nihil est quod restat, eo debemus pertimescere ne tempus gratiae quod praesto est pereat. dium, sed coena vocatur, quia post prandium coena restat, post coenam vero convivium nullum restat. Et quia aeternum Dei convivium nobis in extremo praeparabitur, rectum fuit ut hoc non prandium, sed coena vocaretur. Sed quis per hunc servum, qui a patrefami
Abbreviated transcription (Latin):
sedeat ñ habebit: qui ꝓfecto
cum aliis scĩs ad numerũ iu¬
dicũ se ꝑtinere demonstrat.
cum dicit. Nescitis. quia ange¬
los iudicabimus: De ipsis qͦq
iudicandis. in hoc numero du¬
odenario.similis causa est.
Non enĩ quia dictum est iudi¬
cantes duodecim tribus isrł.
tribus leui quȩ terciadecima ẽ.
ab eis iudicanda ñ erit: aut
solum illũ popłm. non etiam
gentes ceteras iudicabunt. Qũ
autẽ ait in regeneratione: ꝓ¬
culdubio mortuoꝵ resurrecti¬
onẽ. nomie uoluit regenera¬
donis intelligi. Sic enim caro
nr̃a. regenerabit᷑ ꝑ incorrupti¬
onẽ: quẽadmodũ est anima
nr̃a regenerata ꝑfidẽ.Sdm

Expanded text:
sedeat non habebit. qui profecto sedeat non habebit. qui profecto cum aliis sanctis ad numerum iudicum se pertinere demonstrat, cum dicit: nescitis quia angelos iudicabimus? de ipsis quoque iudicantes in hoc numero duodenario similis causa est. non enim quia dictum est: iudicantes duodecim tribus Israhel, tribus Leui, quae tertia decima est, ab eis iudicanda non erit aut solum illum populum, non etiam gentes ceteras iudicabunt. quod autem ait: in regeneratione, procul dubio mortuorum resurrectionem nomine noluit regenerationis intellegi. sio enim caro nostra regenerabitur per incorruptionem, quemadmodum est anima nostra regenerata per fidem. m
Abbreviated transcription (Latin):
hominis in sede maiestatis
sue. sedebitis et uos suꝑ sedes
duodecim: iudicantes duode¬
cim tribus isrł̃. Hic discimus
cum suis discipłis iudicaturũ
iħm. Unde et alibi iudeis dicit.
Si ego in beelzebub eicio de¬
monia: filii ur̃i in quo eiciuise
Ideo ipsi iudices ur̃ĩ erunt. Nec¬
qm̃ suꝑ duodecim sedes sessu¬
ros ẽẽ ait: uodecim solos ho¬
mines cũ illo iudicaturos pu¬
tare debemꝰ. Duodenario qͥp¬
pe numero.unuersa quedã
significata ẽ iudicantiũ mul¬
titudo. propter duas partes
septenarii numeri quo signifi¬
catur plerunq uniuersitas:
quȩ duȩ partes id est tria et
quatuor. altera ꝑ alterã partẽ
multiplicatȩ. duodecĩ faciuñ.
Nam et quatuor ter. uel tria
quater: duodecim sunt. Et
siqua alia huiꝰ duodenarii nu¬
meri quȩ ad hoc ualeat. ratio
reperitur. Alioquin qm̃ in lo¬
co nidȩ traditoris. apł̃m ma¬
thiam legimꝰ ordinatũ apl̃
paulus qui plus omĩbus illis
laborauit. ubi ad iudicandũ

Expanded text:
nis in sede maiestatis suae, sedebitis et uos super sedes duodecim iudicantes duodecim tribus Israhel. hic discimus cum suis discipulis iudicaturum Iesum. unde et alibi Iudaeis dixit: si ego in Beelzebub eicio daemonia filii uestri in quo eiciunt? ideo ipsi indices erquoniam super duodecim sedes sessuros esse ait, duodecim solos homines cum illo judicaturos putare debemus, duodenario quippe numero universa quaedam significata est judicantium multitudo, propter duas partes numeri septenarii, quo significatur plerumque universitas, quae duae partes, id est, tria et qmultiplicatae duodecim faciunt. Nam et quatuor ter et quater duodecim sunt, et Si qua alia huius duodenarii numeri quae ad hoc ualeat ratio reperitur. alioquin quoniam in locum Iudae traditoris apostolum Matthian legimus ordinatum, apostolus Paulus, qui plus illis omnibus laborauit, ubi ad iudicandum
Abbreviated transcription (Latin):
odierna gͥ die. beati apłi¬
gũinem ꝓfuderunt. S uide¬
amus causam. cur ista ppes¬
si sunt: scilicet qđ int̃ cetera
inirabilia. etiã magũ illũ sy¬
monẽ. orationib suis de aeriˢ
uacuo. p̃cipiti ruina ꝓstra
uerint. Cum enĩ idem symon.
se xp̃m diceret. et tanquã fi¬
lium ad patrẽ assereret uo¬
lando se posse conscendere:
atq elatus subito magicis
artib uolare cepisset: tunc
petrus fixis genib p̃catus ẽ
dñm: et p̃catio scã uicit ma¬
gicam leuitatẽ. Prius etiam
ascendit ad dñm oratio. qͣ. uo¬
latꝰ: & añ ꝑuenit iusta peticio.
quã iniqua p̃sumptio. Ante
inquam petrus in terris po
situs obtinuit qd petcebat:
quam symon ꝑueniret ad
celestia quo tendebat. Tune
igitur petrus uelut uincꝰtũ il¬
lum de sublimi aere deposu

Expanded text:
odierna igitur die beati Aguinem profuderunt: sed videamus causam quare ista perpessi sunt: scilicet quod inter caetera mirabilia etiam magnum illum Simonem orationibus suis de aeris vacuo praecipiti ruina prostraverint. Cum enim idem Simon se Christum diceret, et tanquam filium ad patrem assereret volando se posse conscendere, atque elatus subito magicis artibus volare coepisset, tunc Petrus fixis genibus precatus est Dominum, et precatione sancta vicit magicam lenitatem: prius etiam ascendit ad Deum oratio quam volatus, et ante pervenit justa petitio quam iniqua praesumptio; ante, inquam, Petrus, in terrisitus obtinuit quod patebat, quam Simon perveniret ad coelestia quo tendebat. Tunc igitur Petrus velut vinctum illum de sublimi aere deposu
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectio. illis dubitantibus
ꝑ multa argum̃ta monstrata
est: quȩ dum nos legentes ag¬
noscimus: qͥd aliud quam de
illorũ dubitatione solidamur:
Minus enim mͥ maria magda¬
lene prestiat. que citiꝰ credidit:
quam thomas qui diu dubita¬
uit. Ille etenim dubitando. uul¬
nerũ cicatrices tetigit: & de nr̃o
pectore dubitationis uulnus
amputauit. Ad insinuandam
quoq ueritatẽ dñicȩ resurrecti¬
onis: notandũ nobis ẽ. quid lu¬
cas referat dicens Conuescens.
precepit eis. ab hierosolimis ne
discederent. Et post pauca.U
dentib illis eleuatus ẽ: & nubes
suscepit eũ. ab oculis eoꝵ. Nota¬
te uerba: signate mysteria.Con¬
uescens. eleuatus est.Comedit
& ascendit: ut uidelicet ꝑ effec¬
tum comestionis. ueritas pates¬

Expanded text:
ectio illis dubitantibus per multa argumenta monstrata est: quae dum nos legentes agnoscimus, quid aliud quam de illorum dubitatione solidamur? Minus enim mihi Maria Magdalene praestitit, quae citius credidit quam Thomas qui diu dubitavit. Ille etenim dubitando vulnerum cicatrices tetigit, et de nostro pectore dubietatis vulnus amputavit. Ad insinuandam quoque veritatem dominicae resurrectionis notandum nobis est quid Lucas referat, dicens: Convescens praecderent . Et post pauca: Videntibus illis, elevatus est, et nubes suscepit eum ab oculis eorum . Notate verba, signate mysteria. Convescens elevatus est. Comedit, et ascendit, ut videlicet per effectum comestionis veritas pate
Abbreviated transcription (Latin):
quid aduersum te: relinque ibi
munus tuũ ante altare. & uade
prius reconciliari fr̃i tuo: & tunc
ueniens offeres munus tuum.
Hinc itaq apparet de fr̃e dic¬
sequitur. ea coniunctione cone¬
ctitur ut superiori atcestetur.
Nec enim ait. si autẽ obtuleris
munus tuũ in altare: sed ait.
sigͦ obtuleris munus tuũ ad
altare. Nam si urasci ñ est fas
dicere fatue: multo minus fas
est animo tenẽre aliqͥd. ut in
odiũ indignatio conuertatur.
loco loquitur: ñ occidat sol suꝑ
iracundiam urãm. Iubem᷑ gͦ
illaturi munus ad altare. si re¬
cordati fuerimꝰ aliqͥd aduersũ
nos habere frẽm. munus ante
altare relinquere. & ꝑgere recon¬
ciliari fr̃r: deinde uenire & mu¬
nus offerre. Si in mentẽ uene
rit qͦd aliqͥd habeat aduersum
nos frater: id est si nos eum in¬
aliquo lesimus: tunc enĩ. ipse
habet aduersus nos. Nam nos
aduersũ illũ habemꝰ. si ille nos
leserit: ubi ñ opus est pergere
ad reconciliationẽ. Non enun
ueniam postulabis ab eoquit

Expanded text:
te; relinque ibi munus tuum ante altare, et vade, prius reconciliare fratri tuo: et tunc veniens offer munus tuum. Hinc utique apparet de fratre dicsequitur, ea conjunctione connectitur ut superiori attestetur: non enim ait, Si autem obtuleris munus tuum ad altare; sed ait, Si ergo obtuleris munus tuum ad altare. Nam si irasci fas non estdicere Fatue; multo minus fas est animo tenere aliquid ut in odium indignatio convertatur. loco dicitur, Non occidat sol super iracundiam vestram . Jubemur ergo illaturi munus ad altare, si recordati fuerimus aliquid adversum nos habere fratrem, munus ante altare relinquere, et pergere ac reconciliari fratri, deinde venire et munus offerrrit, quod aliquid habeat adversum nos frater, id est, si nos eum aliquo laesimus, tunc enim ipse habet adversus nos, nam nos habemus adversum illum, si ille nos laesit, ubi non opus est pergere ad reconciliationem. Non enim veniam postulabis ab eo, qui tibi
Abbreviated transcription (Latin):
Quia illic questionẽ homicidi
inter homines agitabant: Hic
autẽ omĩa diumno iudicio di¬
mittuntur: ubi finis damnatoꝵ
est. gehenna ignis. Quisqͥs au¬
tem dixerit qđ grauiori suppli¬
cio in maiore iusticia punitur
homicidiũ. si gehenna ignis pu¬
nitur conuiciũ: cogit intelligi
ẽẽ differentias gehennarũ. ALI.

Expanded text:
quia illic quaestionem homicidii quia illic quaestionem homicidii inter homines agitabant; hic autem omnia divino judicio dimittuntur, ubi finis damnatorum est gehenna ignis. Quisquis autem dixerit quod graviore supplicio in majore justitia punitur homicidium, si gehenna ignis punitur convicium, cogit intelligi esse differentias gehennarum. 25.
Abbreviated transcription (Latin):
cilio autẽ quanqͣm & iudiciũ
esse soleat: tamen qͥa interesse
aliquid hoc loco fateri cogit ip¬
sa distinctio. uidetur ad concili¬
um pertinere sententie ꝓlatio:
quando ñ iam cũ ipso reo agit᷑
utrũ damnandus sit. s inter se
qui iudicant conferunt. quo
supplicio damnari oporteat.
quẽ constat ẽẽ cdamnandũ.
ehenna ignis nec damna¬
tionem habet dubiã sicut
iudiciũ: nec damnati penam
sieut conciliũ. In gehenna qͥppe:
certa ẽ & damnatio. & pena dam¬
nati. Uidentur gͦ aliqui gradꝰ
in peccatis. & in reatu: s quibus
modis inuisibiliter. exhibeant᷑
meritis animarũ. qͥs potest dice
re: Audiendũ est itaq quantũ
intersit. inter iusticiã phariseo¬
rum & iusticiã maiorẽ. que in
regnũ celorũ introducit:. Quod
cum sit grauius occidere. quam
uerbo irrogare conuiciũ: ibi oc¬
cisio reũ facit iudicio. hic autẽ
ira facit reum iudicio. qͦd triũ
illorũ peccatorũ. leuissimũ est:

Expanded text:
cilio autem quanquam et judicium cilio autem quanquam et judicium esse soleat, tamen quia interesse aliquid hoc loco fateri cogit ipsa distinctio, videtur ad concilium pertinere sententiae prolatio, quando non jam cum ipso reo agitur utrum damnandus sit, sed inter se qui judicant conferunt quo supplicio damnari oporteat quem constat esse damnandum. Gehenna vero ignis nec damnationem habet dubiam, sicut judicium, nec damnati poenam sicut concilium. In gehenna enim ignis certa est damnatio et poena damnati. Videntur ergo aliqui gradus in peccatis, et in reatu. Sed quibus modis invisibiliter exhibeantur meritis animarum, quis potest ditaque quantum intersit inter justitiam Pharisaeorum, et istam majorem quae in regnum coelorum introducit, quod cum sit gravius occidere quam verbo irrogare convicium, ibi occisio reum facit judicio, hic autem ira facit reum judicio, quod trium illorum peccatorum levissimum est:
Abbreviated transcription (Latin):
ignis. Quid interest inter reũ
iudicio. & reum concilio. & reũ
gehenne ignis: Nam hoc po¬
stremum. grauissimũ sonat:
& ammonet gradus quosdã
factos a leuiorib ad grauiora.
donec ad gehennã ignis uenint̃
peccatis: ut primo quisq
irascatur. & eũ motũ retineat
corde conceptũ. Iam si extorse¬
rit uocem indignam ipsa com¬
motio ñ significantẽ aliqͥd. ẜ
illũ animi motũ ipsa eruptio¬
ne testantẽ. qua feriatur ille cu
irascimur: plus est utiq qͣm
si surgens ira silentio premere¬
tur. Si uͦi ñ solum uox indig¬
nantis audiatur. sed etiã uer¬
bum qđ iam certã eius uitupe¬
rationẽ in quẽ ꝓfertur desis¬
net & notet: quis dubitet an¬
plius hoc eẽ. qͣm si solus indig¬
nationis sonus ederetur: Itaq
in primo unũ est: idẽ ira sola.
uox que iram significat: & in
uoce ipsa certe uituꝑationis ex¬
pressio. Uide nunc etiam tres re¬
atus: iudicii. concilii. & gehen¬
ne ignis. Nam in iudicio. adhue
defensiomi datur locus. In con¬

Expanded text:
quid intersit inter reum judicio, et reum concilio, reumque gehennae ignis. Nam hoc postremum gravissimum sonat et admonet gradus quosdam factos a levioribus ad graviora, donec ad gehennam ignis veniretupeccatis, ut primo quisque irascatur, et eum motum retineat corde conceptum. Jam si extorserit vocem indignanti ipsa commotio, non significantem aliquid, sed illum animi motum ipsa eruptione testantem, qua feriatur ille cui irascimur, plus est utique quam si surgens ira silentio premeretur. Si vero non solum vox indignantis audiatur, sed etiam verbum, quod certam ejus vituperationem in quem profertur designet et notet, quis dubitet amplius hoc esse quam si solus indignationis sonus ederetur? Itaque in primo unum est, id est, ira sola, vox, quae iram significat, et in voce ipsa certae vituperationis expressio. Vide nunc etiam tres reatus judicii concilii, gehenndefensioni datur locus; in con
Abbreviated transcription (Latin):
ta nue candidius sp̃c scĩmu¬
neribus ÷ simplicitatem colũ¬
be in ommibus representans:
q̃m quicqͥd in ea gestum est.
totum ueritas et gr̃a fint: to¬
tum miscłia et iusticia que
de celo ꝓspexit. Et ideo imina¬
culata: quia in nullo corrup¬
ta. Circundedit enim uirũ
in utero. sicut ieremias sc̃s
testatur: et non aliunde acce¬
pit. faciet inquit dñs nouũ
suꝑ terram: et mulier cir¬
cundabit uirum. Qere nouũ.
et omnium nouitatum suꝑe¬
mmens nouitas uirtutum :
quando deus quem ferre ñ
potest mundus. neq iidere
aliquis ut uiuere possit. sic
ingressus est hospicium uen¬
tris. ut corporale claustrum
nesciret: sicq gestatus ut to¬
tus deus in eo esset ÷ et sic in

Expanded text:
ta nive candidior Spiritus Sancti muta nive candidior Spiritus Sancti muneribus, simplicitatem columbae in omnibus repraesentans: quoniam quidquid in ea gestum est, totum veritas et gratia fuit, totum misericordia, et justitia, quae de coelo prospexit: et ideo immaculata, quia in nullo corrupta. Circumdedit enim virum in utero, sicut Hieremias sanctus testatur, et non aliunde accepit. Faciet, inquit, Dominus novum super terram, et mulier circumdabit virum . Vere novum et omnium novitatum supereminens novitas virtutum, quando Deus quem ferre non potest mundus, neque videre aliquis ut vivere possit sic ingressus est hospitium ventris, ut corporis claustrum nesciret: sicque gestatus, ut totus Deus in eo esset, et sic
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntomagis credendumẽ hodi¬
erna die miliciam celorum
cum suis agminibus. festiue
obuiam aduenisse genitrici
dei. eamq ingenti lumine cir¬
cumfulsisse: et usꝙ ad thro¬
num olim sibi. etiam ante
mundi consticutionem para¬
tum. cum laudibus et canticis
spiritalibus ꝑduxisse: UII¬
filie estote prudentes
sicut serpentes. et simpli¬
ces sicut columbe: ut ex pru¬
deutia ꝑfecte intelligentie a¬
nulum fidei ur̃e. et margaritã
ꝓ qua omina reliquistis. inte¬
gram inuiolatamq seruetis:
ne dotem simul et arram spi¬
ritus sancti quod absit ꝑdatis.
Diligentius itaq ꝓcurate: siq̃
modo simplicitas columbe qͦ
fuit in maria. illesa iniuolata¬
q in uobis custodiatur. De qͣ
salomon in canticis. quasi in
eius laude÷ uem inquit colũ¬
ba mea. immaculata mea: iam
enim hyems abiit et recessit.
Ac deinde inquit. Uem de liba¬
libanus candidatio interp̃tat᷑¬
bcata maria multis me¬
ritorum uirtutibus. et dealba¬

Expanded text:
quanto magis credendum est hodiquanto magis credendum est hodierna die militiam coelorum cum suis agminibus festive obviam venisse genitrici Dei, eamque ingenti lumine circumfulsisse, et usque ad thronum olim sibi etiam ante mundi constitutionem paratum, cum laudibus et canticis spiritualibus perduxisse! filiae, estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae, ut ex prudentia perfectae intelligentiae annulum fidei vestrae, et margaritam pro qua omnia reliquistis, integram inviolatamque servetis, ne dotem simul et arrham Spiritus sancti, quod absit, perdatis. Diligentius itaque procurate, si quo modo simplicitas columbae, quae fuit in Maria, illaesa inviolataque custodiatur. De qua Salomon ait in Canticis, quasi in ejus laude: Veni, inquit, columba mea, immaculata mea, jam enim hiems abiit et recessit . Ac deinde inquit, Veni de LibaLibanus candidatio interpretcandidata multis meritorum virtutibus, et dealba
Abbreviated transcription (Latin):
dei. quantum fas est
credere. famulabantur ange¬
li: et uniuerse cęlorum con¬
gratulabantur curie. Nec mi¬
rum ÷ quia honor maternus.
eius est. qui est natus ex ca:
quem omnis cęlorum ordo
ueneratur. et adorat suꝑ se
eleuatum cum patre in sede
maiestatis deum. Leginus gͥ
quaisepe ad funera. et ad se¬
pulturas quorumlibet scoꝵ.
angelos aduenisse. et exeqͥis e¬
orum obsequia prestitisse: nec¬
non et animas electorum. usq
ad celos cum hymins et lauli¬
bus detulisse: ubi et utriusq
sexus chori. commemorantur
frequenter auditi. laudesq
cecmisse: interea et quod ꝑ¬
spicacius est. multo non nun¬
quã lumine cosdem resplen¬
duisse: insuꝑ et adhuc uiuen¬
tes in carne. ibidem miri odo¬
ris fraglantiam diutius ꝑsen¬
sisse. Quod si ad recreandam
spem dilectissime. et ad corro¬
borandam fidem interdum
astantium. saluator nr̃ xp̃c
ob merita suorum amplius
compbanda. talia et tanta di¬
gnatus est exhibere ꝑ suosee¬
u ministros circa defunctos:

Expanded text:
quantum fas est credere famulabantur angeli, et universae coelorum congratulabantur curiae. Nec mirum, quia honor maternus ejus est, qui est natus ex ea: quem omnis coelorum ordo veneratur et adorat super se elevatum cum Patre in sede majestatis Domini. Legimus enim quam saepe ad funera et ad sepulturas quorumlibet sanctorum angelos advenisse, et exsequiis eorum obsequia praestitisse: necnon et animas electorum usque ad coelos, cum hymnis et laudibus detulisse: ubi et utriusque sexus chori commemorantur frequenter auditi, laudesque cecinisse: interea et quod perspicacius est, multo nonnumquam lumine eosdem resplenduisse; insuper et adhuc viventes in carne, ibidem miri odoris fragrantiam diutius persensisse. Quod si ad recreandam spem, dilectissimae filiae, et corroborandam fidem interdum astantium, Salvator noster Jesus Christus, ob merita suorum amplius comprobanda, talia et tanta dignatus est exhibere per suos coeli ministros circa defunctos:
Abbreviated transcription (Latin):
latus iesum: et fla¬
gellauit. Hoc pitatus nõ
ob aliid fecisse credendus
st. nisi ut eius inuiriis
iudci satiati sufficere sibi exi¬
stimarent: et usq ad eius
mortem sciure desisterent
Ad hoc pertinet quod idem

Expanded text:
latus Jesum, et flagellavit. « Hoc Pilatus non ob aliud fecisse credendus est, nisi ut ejus injuriis Judaei satiati, sufficere sibi existimarent, et usque ad ejus mortem saevire desisterent. Ad hoc pertinet, quod idem
Abbreviated transcription (Latin):
templi dñi: cũ esset anna ama¬
ro animo. orauit dñm flens lar¬
giter: & uotũ uouit dicens. Do¬
mine exercituũ. si respiciens ui¬
deris afflictionẽ famulȩ tuȩ. et
recordatus mei fueris. nec obltꝰ
ancille tuȩ ÷ dederisq seruȩ tue

Expanded text:
est: « Cum esset Anna amaro animo, oravit Dominum flens largiter, et votum vovit dicens: Domine exercituum, si respiciens videris afflictionem famulae tuae, et recordatus mei fueris, nec oblitus a
Abbreviated transcription (Latin):
strũ: fili mi ne ambules cum
eis. Prohibe pedem duũ a se¬
mitis eorũ: pedes enim eorũ
ad malũ currunt: & festinañ
ut effundant sanguinẽ. Fru¬

Expanded text:
scum, fili mi, ne ambules cum eis. Prohibe pedem tuum a semitis eorum. Pedes enim eorum ad malum currunt et festinant, ut effundant sanguinem. N
Abbreviated transcription (Latin):
nec acquieuerint consilio meo:
& detraxerint uniuerse correp¬
tioni mee. Comedent gͥ fructus
uie sue: suisq consilus satura¬
buntur. Auersio paruulorum.
interficiet eos: & prosꝑitas stul¬
torũ. perdet illos. Qui autẽ me
audierit. absq derrore requies¬
cet: & abundandia perfruetur.

Expanded text:
lio meo et detraxerint uniuersae correptioni meae. comedent igitur fructus uiae suae suisque consiliis saturabuntur. auersio paruulorum interficiet eos et prosperitas stultorum perdet illos. qui autem me audierit, absque terrore quiescet et abundantia perfruetur
Abbreviated transcription (Latin):
enim corpus dñi intrauit ad
disciplos ianuis clausis: qͦd
uidelicet ad humanos oculos.
ꝑ natiuitatẽ suam. dauso exiit
utero uirginis. Q uid gͦ mirũ
si clausis ianuis post resurrecti¬
onem suã. in eternũ iam uic¬
turus intrauit: qui moriturus
ueniens non aperto utero uir¬
ginis exiuit:
uia ad illud corpus qͦd
uideri poterat. fides intu¬
entium dubitabat: ostendit
eis iħc ꝓtinus manus & latus.
Palpandam carnem prebuit:
quam clausis ianuis introdu¬
xit. Qua in re. duo mira et
iuxta humanã rationem sibi
ualde contraria ostendit: dũ
post resurrectionẽ corpus suũ
& incorruptibile. ettam̃ palpa
bile demonstrauit. Nam & cor¬
rumpi necesse ẽ quod palpa¬
tur: & palpari ñ potest qͦd ñ
corrumpitur. S miro modo
atq inestimabili. redemptor
nr̃ & incorruptibile post re¬
surrectionẽ. & palpabile corpꝰ
exhibuit: ut monstrando in¬
corruptibile. iuitaret ad p̃miũ:
p̃bendo palpabile. formaret ad

Expanded text:
ni intravit ad discipulos januis clausis, quod videlicet ad humanos oculos per nativitatem suam clauso exiit utero Virginis. Quid ergo mirum si clausis januis post resurrectionem suam in aeternum jam victurus intravit, qui moriturus veniens non aperto utero Virginis exivit? Sed quia ad illud corpus quod videri poterat, fides intuentium dubitabat, ostendit eis protinus 1553 manus et latus; palpandam carnem praebuit, quam clausis januis introduxit. Qua in re duo mira, et juxta humanam rationem sibi valde contraria ostendit, dum post resurrectionem suam corpus suum et incbile demonstravit. Nam et corrumpi necesse est quod palpatur, et palpari non potest quod non corrumpitur. Sed miro modo atque inaestimabili Redemptor noster et incorruptibile post resurrectionem et palpabile corpus exhibuit, ut monstrando incorruptibile invitaret ad praemium, praebendo palpabile formaret ad
Abbreviated transcription (Latin):
mantis. Qui uox bene dicit᷑:
qͥa uemientẽ de cȩlestib in car¬
ne hominis uingenitũ dĩ. ple¬
no letus ore clamabat. Recꝰte
uox dicitur: cuiꝰ intonante p̃¬
conio. sacramentũ redempti¬
onis humane. surda dudũ ce¬
pit audire mortalitas.
t uenerandus baptista.
muto patri aperuit
linguam: ica aures hominũ
salutaris grẽ innouauit au¬
ditu. Clamabat autẽ in de¬
serto. ubi ad p̃dicationẽ eius.
nec insolens turba ꝑstrepe-¬
ret. nec infidelis rideret au¬
ditor: s hi tantum audire
possent. qui predicante eo.
uerbũ salutis cura tantũ di¬
uim cultus expeterentꝰ: et ad¬
uerterent eũ uera annuntiã¬
re de xp̃o: qui ꝓ assertione
iusticiȩ. ut illicitas herodis
nuptias increparet. nec regẽ
timuisset offendere: nec squa¬
lorem carceris declinasset:
nec tyranni gladio refugissee
occidi. Audiamꝰ adhue pau¬
lulum fr̃s: qͥd ad ꝓfectũ om¬
nium nr̃m. saluatoris nun¬
tius p̃dicabat. Parate in qͥtꝰ
uiam dñi: rectas facite semi¬

Expanded text:
mantis; quam bene vox dicitur, qui venientem de coelestibus in carne hominis Unigenitum Dei pleno laetus ore clamabat. Recte vox dicitur, cujus intonante praeconio sacramentum redemptionis humanae, surda dudum coepit audire mortalitas. Ut enim venerandus Baptista muto patri aperuit linguam, ita aures hominum salutaris gratiae innovavit auditum. Clamat autem in deserto, ubi praedicationem ejus nec insolens turba perstreperet, infidelis rideret auditor, sed hi tantum audire possunt, qui praedicantem verbum salutis, cura tantum divini cultus expeterent, et adverterent eum vera enuntiare de Christo, qui per assertionem justitiae, ut illicitas Herodis nuptias increparet, nec regem timuisset offendere, nec squalorem carceris declinasset, nec tyrannico gladio refugisset occidi. Audiamus adhuc paululum, fratres, quid ad profectum omnium nostrum Salvatoris nuntius praedicabat: Parate, inquit, viam Domino, rectas facite semi
Abbreviated transcription (Latin):
queretur: et agnosceret anxiꝰ
senex. ꝑ eũ se sibi redditũ. quẽ
de se ñ crediderat nasciturũ:
nec dubitaret ultra celitus il¬
lum uel ꝓmissum fuisse uel
natũ ÷ cuius causa & amisisse
ꝓbabat et recepisse sermonẽ.
Qͥ d hac fr̃s religione głosius.
quid hac insignius fide: ina
mutus loquitur: et in secrere
maternoꝵ uiscerũ. paruuli.
totius mundi gaudia futura
preludunt: Nec enim pote¬
rat ueteri sub lege ordinẽ suũ
mortalis seruare natura: quan¬
do ꝑ nouam diuinitatis gra¬
tiam. nouũ saluti omĩũ my¬
sterium parabatur.

Expanded text:
queretur, et agnosceret anxius queretur, et agnosceret anxius senex, per eum se sibi redditum, quem de se non crediderat nasciturum. Nec dubitaret ultra coelitus illum vel promissum fuisse, vel natum, cujus causa, et amisisse probabat, et recepisse sermonem. Quid hac, fratres, religione gloriosius? Quid hac insignius fide? in qua mutus loquitur, et in secreto maternorum viscerum parvuli totius mundi gaudia futura praeludunt; nec enim poterat veteri sub lege ordinem suum mortalis servare naturam, quando per novam Divinitatis gratiam, novum saluti omnium mysterium parabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ullus ignorat kmĩ. om¬
nem paruulũ mat̾no
ab u̾tero ꝓdeuntẽ. inter ipsa
lucis exordia. mestis concrepa¬
re uagitib: solus baptista do¬
mini ultra legẽ nascentiũ. na¬
tiuitatẽ suam leticie exultati¬
one preuenit. Et quã decuit
fr̃s. ut de matre sterili nasce¬
retur. qui fecunditatẽ uirgi¬
nis reuelabat: quatinꝰ mirabi¬
lem parcũ. mirabiliter natus
ostenderet. Illud etiã quã stu¬
pendũ. quãq magnificum:
qđ racharias sacerdos pater¬
futurus ꝓpħȩ. quia hoc ipsũ
qđ̃ gerebatur angłõ loquenti
ñ credidit. usum loquendi a¬
misit: donec ꝓmissione cõple¬
ta. natus noui hominis preco.
pat̾ne linguȩ uincula relaxa¬
nuncupatione paruuli.
cognatoꝵ uicinoꝵq hesitaret
arbitriũ: ꝓprietatẽ ueri no¬
minis eius qđd angło dictante
didicerat. recepta subito pristi
ni facultate sermonis. pater
mutus aꝑuit: ut cuiꝰ natiuita¬
tem p̃ceptione celesti. tacitus
expectabat. nati uocabulũ lo¬

Expanded text:
ullus ignorat, carissimi, omnem parvulum, materno ab utero prodeuntem, intra ipsa lucis exordia moestis concrepare vagitibus; solus Baptista Domini ultra legem nascentium nativitatem suam laetitiae exsultatione praevenit. Et quam decuit, fratres, ut de matre sterili nasceretur, qui fecunditatem virginis revelabat; quatenus mirabilem partum mirabiliter natus ostenderet. Illud etiam quam stupendum, quamque magnificum, quod Zacharias sacerdos, paterfuturus prophetae; quia hoc ipsum, quod gerebatur, angelo loquenti non credidit, usum loquentis amisit, donec, promissione completa, natus novi hominis praeco paternae linguae vincula relaxacum de nuncupatione parvuli cognatorum, vicinorumque haesitaret arbitrium, proprietatem veri nominis ejus, quam angelo dictante didicerat, recepta pristini subito 208 facultate sermonis, pater mutus aperuit; ut ejus nativitatem praeceptione coelesti tacitus exspectabat, nati vocabulum lo
Abbreviated transcription (Latin):
uanis. malo suo rident. Ille
ubiq plorat. Plus gͦ ipse
suos. uides gͦ hominera ius¬
cum. cũ facit opus bonũ hy¬
larcin ec̃: Ita planc: hylares¬
cit. Hylarem cm̃ clatorẽ. dili¬
git ds̃. Quandõ gͦ plorat:
Quando bona oꝑa sua orã¬
do commeudat. uii.¬
rationes scor uoluit cõ¬
mendarc psalmꝰ: orati

Expanded text:
anis, malo suo rident. Ille ubique plorat, plus ergo ipse suos. Vides ergo hominem justum, cum facit opus bonum, hilarem esse? Ita plane hilarescit. Hilarem enim datorem diligit Deus . Quando ergo plorat? Quando bona opera sua orando commendat. Orationes sanctorum voluit commendare Psalmus, orati
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis archana neõunt: do¬
minice tamen incarnationis
sacramentis recdimi. et sp̃c sc̃i
possunt ardore signari.

Expanded text:
nitatis arcana nequeunt, dominicae tamen Incarnationis sacramentis redimi, et Spiritus sancti possunt ardore signari.
Abbreviated transcription (Latin):
Si enim latro paradysũ me¬
ruit: cur ñ mereatur ueniam
xp̃ianus: Et si illi dñs cũ cru¬
cifigitur. miscretur: multoma¬
gis huic miserebitur. cũ resur¬
git. Et si passionis humilitas.
tantum presticit confitenti:
resurrectionis gła quantũ tri¬
buet dep̃canti: Largi r
nim ad prestandũ solet eẽ. sic̃
ipsi scitis leta uictoria: quam
addicta captiuitas. X.Si

Expanded text:
si enim latro paradisum mesi enim latro paradisum meruit, cur non mereatur veniam Christianus, et si illi Dominus, cum crucifigitur, miseretur, multo magis huic miserebitur, cum resurgit; et si passionis humilitas tantum praestitit confitenti, resurrectionis gloria quantum tribuit deprecanti? Largior enim ad praestandum solet esse, sicut ipsi scitis, laeta victoria, quam addicta captivitas. HOMI
Abbreviated transcription (Latin):
choruscet in resurrectionis ob
xp̃i. caliginum se nocte sol cir¬
cundedit: & iudeorũ facinus
mundo teste congemuit. In¬
diciũ : enĩ qͦadã dolorũ insole ẽ.¬
tanto sceleri officium luminis
denegasse: & ultione quadam.
iudeorum oculis tenebras in¬
fudisse: ut quorũ mentẽ ceci¬
tas inuaserat. eorum oculos ce¬
citas occuparet: nec luceret
eis mundi lumen. a quib
fuerat lumen salutis extinctũ.
Damnatio gͥ quedam ingeri¬
tur phariseis: ut tenebras in
die iudiciĩ peccatorib repro¬
missas. iam apud superos pa¬
tiantur. Apud superos ergo.
crucifixo xp̃o immorantur te.¬
nebrȩ. Quid mirum si apud
superos sunt denebrȩ: cũ lux
descendit ad inferos: Igitur
fr̃s. omnes in hac die scã xxul.¬
tare debemus: nullũs se a cõ¬
muni lȩticia. peccatorũ cons¬
cientia subtrahat: nullus a
pũblicis uotis. delictorũ sarci¬
na reuocetur. Quanuis enĩ
peccator: in hac die de indul¬
gentia ñ debet desꝑare. Eit
enim p̃rogatiua non parua.

Expanded text:
coruscet in resurrectionis obsristi caliginum se nocte circumdedit, et Judaeorum facinus, mundo teste, congemuit: judicium enim quoddam doloris in sole etanto sceleri officium luminis 182 denegasse, et ultione quadam Judaeorum oculis tenebras infudisse; ut quorum mentem caecitas invaserat, eorum oculos caecitas occuparet, nec luceret eis mundi lumen, a quibus fuerat lumen salutis exstinctum. Damnatio igitur quaedam ingeritur Pharisaeis, ut tenebras in die judicii peccatoribus repromissas jam apud superos patiantur. Apud superos ergo, crucifixo immorantur tenebrae: quid mirum, si apud superos sunt tenebrae, cum lux descendit ad inferos? Igitur, fratres, omnes in hac die sancta exsultare debemus: nullus se a communi laetitia peccatorum conscientia subtrahat; nulla a publicis votis delictorum sarcina revocetur. Quamvis enim peccator, in hac die de indulgentia non debet desperare; est enim praerogativa non parva;
Abbreviated transcription (Latin):
mirum illa ẽ. quã ipse
dñs de manu mimici rede¬
mit: & suo dominio manci¬
pauit. Hȩc fam ilia. sc̃a est
eccła catholica: quȩ ꝑ orbẽ ter¬
re copiosa fertilitate diffun

Expanded text:
mirum illa est quam ipse Dominus de manu inimici redemit, et suo dominio mancipavit. Haec familia sancta est Ecclesia catholica, quae per orbem terrae copiosa fertilitate diffun
Abbreviated transcription (Latin):
aic in regeneratione: ꝓcul du¬
bio mortuorum resurrectionẽ.
nomine uoluit regenerationis
intelligi. Sic enim caro nr̃a. re¬
generabitur ꝑ incorruptionem:
quemadiodũ est anima nr̃a
regenerata ꝑ fidem: sed̃m¬

Expanded text:
ait, in regeneratione, procul dubio mortuorum resurrectionem nomine voluit regenerationis intelligi, sic enim caro nostra regenerabitur per incorruptionem, quemadmodum est anima nostra regenerata per fidem. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
sed dñs ac redemptor nr̃ om¬
nib grãm tribuat: uniuer¬
sis donũ scẽ illuminationis
ac uirtutis infundat. Nob̾
donet. ut qd ab illo audiuimꝰ.
recte intelligamꝰ. & sicut opor¬
tet faciamus: uob̃q facien¬
dum sermone sufficienti et
congruo p̃dicemus. Uob̃ qͦq
donet ut qd̃ ab illo ꝑ seruos
eiꝰ auditis: & corde intelligatẽ.
& oꝑe faciatis. Hoc gͦ diuina
miscdia oꝑetur in omĩb nob̾:
ut nos quos uoluit esse dis¬
pensatores. fideles faciat et
prudentes:⁊ uos quoq faciat
obedientes & humiles: & men¬
suram tritiei dñici quã uob̃
damus. cõmunem uob̃cum
salubriter atq utilit̃ habeamꝰ.¬

Expanded text:
Sed Dominus ac Redemptor noster omSed Dominus ac Redemptor noster omnibus gratiam tribuat, universis donum sanctae illuminationis ac virtutis infundat. Nobis donet ut quod ab illo audimus recte intelligamus et sicut oportet faciamus, vobisque faciendum sermone sufficienti et congruo praedicemus. Vobis quoque donet ut quod ab illo per servos ejus auditis, et corde intelligatis, et opere faciatis. Hoc ergo divina misericordia operetur in omnibus nobis, ut nos, quos voluit esse dispensatores, fideles faciat et prudentes; vos quoque faciat obedientes et humiles: ut mensuram tritici dominici, quam vobis damus, communem vobiscum salubriter atque utiliter habeam
Abbreviated transcription (Latin):
Trecinctos habeat u¬
domũ nulliꝰ inuadat: ar¬
dentem habeat lucernam.
ut peregrmos libenter susci¬
piat. Precinctos habeat lũ¬
bos. ut fugiat elationẽ: ar¬
dentẽ habeat lucernã. ut
seruet humilitatẽ. Precinctoᷤ
habeat lumbos. ut expellat
a se inuidiam & liuorem:
ardentẽ habeat lucernam.
ut purã cunctis exhibeat ca¬
ritatem. Precinctos habeat
lumbos. ut ñ exhibeat men¬
bra sua arma iniquitatis pec¬
eato: ardentẽ habeat lucer¬
nam. ut exhibeat menbra sua.
ra tritici. de qua dñi redemp¬
toris ẽ pascenda familia.Sx
hac uob̃ quantũ dñs tribuit.
damus: ipsũq dñm̃ iugiter
exoramus. ut nos & uos inti¬
mo gr̃e suȩ pascere dignetur
auxilio. Fuferat a nobis do¬
minationẽ prauȩ cupidita¬
tis: donet omĩb ꝓfec̾tum &
ꝑseuerantiam caritatis. Lum¬
bos nrõs ipse p̃cingat: lucer¬
nas nrãs ipse ardere faciat.
ardentesq custodiat. ut nec
refrigescat nr̃a caritas. nec ali¬
qua nob̃ dominet᷑ iniqͥtas:

Expanded text:
ecinctos habeatdomum nullius invadat; ardentem habeat lucernam, ut peregrinos Christi libenter excipiat: praecinctos habeat lumbos, ut fugiat elationem; ardentem habeat lucernam, ut servet humilitatem: praecinctos habeat lumbos, ut expellat a se invidiam et livorem; ardentem habeat lucernam, ut puram cunctis exhibeat caritatem: praecinctos habeat lumbos, ut non exhibeat membra sua arma iniquitatis peccato; ardentem habeat lucernam, ut exhibeat membra sua a mensura tritici de qua Domini redemptoris est pascenda familia. Ex hac vobis , quantum Dominus tribuit, damus; ipsumque Dominum jugiter exoramus, ut et nos et vos in timore gratiae suo pascere dignetur auxilio. Auferat a nobis dominationem pravae cupiditatis, donet omnibus profectum et perseverantiam caritatis. Lumbos nostros ipse praecingat, lucernas nostras ipse ardere faciat ardentesque custodiat: ut nec refrigescat nostra caritas, nec aliqua nobis dominetur iniquitas.