comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uid est quod helyas adcȩ¬
lum raptꝰ đre Nunquid¬
nam eum adhuc in hac car¬
ne corruptibili positum. ad
illiꝰ summȩ quietis sinum
ante resurrectionem ascen¬
sionemq domini credimtis
aerrum: aliud ẽ ȩthereum.
Cȩlum qͥppe aerium t̾rȩ est
ꝓximum:unde ⁊ aues cȩli di¬
cimus. qͥa cas uolare in aere
uidemꝰ. In cȩlum itaq aerrũ
helyas subleuatꝰ est: ut in se
creta quadam t̾rȩ regione
repente duceret᷑: ubi magna
iam carnis ⁊ sp̃s quiete uiueret:
qͦusq ad finem mundi redeat.
⁊ mortis debitum soluat. Sub¬
leuatus nanq helyas: ascensio¬
nem dñicam designauit̃. Iule
enim mortem distulit: ñ eua
distulit suꝑauit: eamq resur¬
gendo consumpsit: ⁊ resur¬
rectionis suȩ głam ascenden¬
do declaratut. Notandũ qͦꝙ
est. quod helyas in curru legit᷑
ascendisse: ut uidelieet aꝑte
achutorio egebat alieno. Fer
angłos qͥppe illa fact̾a. ⁊ osten¬
sa sunt adiumenta: qͥa nec ad
cȩlum quidem aersum ꝑse

Expanded text:
Quid est quod Elias ad coelum raptus dicitur? nunquid eum adhuc in hac carne corruptibili positum, ad illud summae quietis coelum ante resurrectionem ascensionemque Domini credimus aerium, aliud aethereum. Coelum quippe aerium terrae est proximum: Unde et « aves coeli » dicimus, quia eas volitare in aere videmus. In coelum itaque aerium Elias sublevatus est ut in screta quadam terrae regione repente duceretur, ubi in magna jam carnis et spiritus quiete viveret, quousque ad finem mundi redeat, et mortis debitum solvat. Sublevatus namque Helias ascensionem dominicam designavit; ille enim mortem distulit, non evadistulit, sed superavit, eamque resurgendo consumpsit, aeternae resurrectionis suae gloriam ascendendo declaravit. Notandum quoque est, quod Helias in curru legitur ascendisse, ut videlicet aperte adjutorio egebat alieno. Per angelos quippe illa facta, et ostensa sunt adjumenta, quia nec ad coelum quidem aereum per se
Abbreviated transcription (Latin):
psas uͦconcurrentes xxix¬
alicuius anni inuenire desi¬
derans. fume p̃fatos annos
ob bissextum tnsilitͣ. totitis
numeri .iiii. partem adicies:
& additis insuꝑ regłaribus
iiͦii. quia tot p̃cesserant concur¬

Expanded text:
psas vero concurrentes alicujus anni invenire desiderans, sume saepe praefatos annos ob bissextum transilitur, totius numeri quartam partem adjicies, et additis insuper regularibus IV, quia tot praecesser
Abbreviated transcription (Latin):
altꝰ. Inelon ille de quo loquitꝯur¬
sit gx parce ꝑfectꝰ. S innat᷑alis
assertione ueritatis. qͤ ⁊ nice¬
no concilio ꝓbata firmatur.
hec ẽ specialit̃ regła tenenda :
hora mutarȩ nouerimꝰ: quia
nimirum luna q̃ uespere¬
¶Quia primum mundo exor¬
nenern horis necesse ẽ aliam
aliamq sumat ȩtatẽ:¬
singłas quasq uicenis

Expanded text:
altus ille, de quo loquimurarte perfectus. Sed in naturalis assertione veritatis, quae et Nicaeno concilio probata firmatur, haec est specialiter regula tenenda, uhora mutare noverimus, quia nimirum luna quae vespere primum mundo exormper horis necesse est aliam aliamque sumat aetatesingulas quasque vicenis
Abbreviated transcription (Latin):
hore: sol qͥ mane primo ortꝰ
est. teste genesis scͥptura a ma¬
ne usq ad mane diem cõple¬
uit unum. Quid enim ratio¬
nis ẽ lune mutationem me¬
Ridianis computari abhoris
cum nec imposita tc̃ in cęlo.
nec sit eg̾ssa suꝑ terram
ded nec ul lã le gis

Expanded text:
o sol qui mane primo ortus est, teste Genesis Scriptura a mane usque ad mane diem complevit unum. Quid enim rationis est lunae mutationem meridianis computari ab horis, cum nec imposita tunc in coelo, nec sit regressa super terram, sed nec ulla legis
Abbreviated transcription (Latin):
laxatis iniurias. Qualem nob̾
impendere dilectionem desid̃at
ipse: qͥ nos in oratione dicere p̃¬
cepit. Panem nr̃m cotidiantm
da nobhodie: ⁊ dimitte nobis
debita nr̃a. sic̃ et nos dimtitimꝰ
debitorib nr̃as. Utruq gͦ ostrũ

Expanded text:
laxatis injurias: qualem nobis laxatis injurias: qualem nobis impendere dilectionem desiderat, ipse qui nos in oratione dicere praecepit: Panem nostrum quotidianum da nobie hodie, et dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ genuit: diligit eum qͥ natꝰ est
ex eo. Et sic̃ it̾m dicit. qui ñ dilig̃
frẽm suum quem uidet. dm̃ qͦm
non uidet qͦmͦ potest diligere:
tempore: hec est dignitate subli¬
mior: ⁊ ꝑ illam ad hanc intratur:
qͥa in amore. ꝓximi discit᷑. qualit̃
amari conditor debeat. Utrunq
autem ostium duplex erat. ⁊ se
inuicem tenens aꝑiebat᷑: quia
inutͣq dilectione duo ft̃. quȩ pͥn¬
cipalit̾ obseruare debemꝰ. In di
lectione di ⁊enim. fidem u̾itatis.
⁊ puritatem neces se ẽ habeamꝰ
bonȩ oꝑationis. Sine fide enm
impossibile ẽ placere deo: ⁊ fides
sine oꝑib mortua ẽ. In amore
autem fr̾nitatis patientia est ⁊
benignitas seruanda. dicente
est. Patiens uidł ad tolerandas
molestias aniuriasq ꝓximors:
benigna uͦ ad dimittendum ex
corde. ⁊ bñfaciendum eis. quoꝵ
iniurias sustinet. Qualem nos
cũ ait. Dimittite: ⁊ dimittet᷑ uob̃.
Dimitate iniurias ledentib uos:
date subsidia pietatis eis. quib

Expanded text:
est ex eo. Et sicut iterum dicitur: Qui non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt, quomodo potest diligere ? tempore, haec dignitate sublimior; et per illam ad hanc intratur, quia in amore proximi discitur qualiter amari Conditor debeat. Utrumque autem ostium duplex erat, et se invicem tenens aperiebatur, quia in utraque dilectione duo sunt quae principaliter observalectione etenim Dei, fidem veritatis et puritatem necesse est habeamus bonae operationis. Sine fide enim impossibile est placere Deo; et fides sine operibus mortua est; in amore autem fraternitatis patientia est et benignitas servanda, dicente est . Patiens videlicet ad tolerandas molestias injuriasque proximorum; benigna vero ad dimittendum ex corde, et benefaciendum eis quorum injurias sustinet. Qualem nos cum ait, Dimittite, et dimittetur vobis. Dimittite injurias laedentibus vos, date subsidia eis pietatis, quibus
Abbreviated transcription (French):
sus que de t̾raiurenti g̾mine na¬
scitur. ⁊ longo artificum exerei¬
cio. natiuum exuit uirorem. atq
ad albantem deducit᷑ speciem:
congrue castigationem nr̃ȩ car¬
nis insinuat. Cuiꝰ qͣsi humorem
ingenitum exiccari iubet apłs:¬

Expanded text:
sus qui de terra virenti germine nasus qui de terra virenti germine nascitur, et longo artificum exercitio, nativum exuit virorem, atque ad albentem deducitur speciem, congrue castigationem nostrae carnis insinuat. Cujus quasi humorem ingenitum exsiccari jubet apos
Abbreviated transcription (Latin):
remotoq omni uelamine mul¬
tifarias in domo patͥs mansioes.
ꝓ suis qͥq meritis acceperunt.
S ⁊ nob̃ qͥ adhuc fut᷑i eramꝰ. eadẽ
hora iam res eratꝰ ẽ suꝑnȩ illiꝰ
ciuitatis ac domꝰ patͥs ingressus.
In qͣm ꝓfecto ciuitatem: non nisi
ꝑ int̾na ȩt̾noꝵ bonoꝵ desideria.
ꝑfidem ⁊ sacramenta dñicȩ pas¬
sionis. ꝑ feruorem sincere dile
Unde bñ idem uelũ scib qͦ iora¬
culum intrabat᷑. ex iacinc̃to. pur¬
pura. cocco. ⁊ bysso fact̾um ẽ: ei¬
qͦq cherubin intexti ẽẽ memo¬
rant᷑. Iacinctꝰ qͥppe qͥ cęli colorẽ
ĩmitat᷑. purpura quȩ sanguine
conchilioꝵ conficit᷑. ⁊ sanguineã
ipsam ꝓfert speciẽ ñ immerito
sionis. qͦd nos imitari crucem
nr̃am portando debemꝰ. Cocco qͥ
rubeo colore flammascit. congrue
uirtꝰ expͥmit᷑ amoris: de qͦ miran¬
tes dixere qͥ cum dño ambulaue-¬
runt. Nonne cor nr̃m ardens
erat in nob̃. dum loqueretur in
uia÷ ⁊ aꝑiret nob̾ scͥpturas: Bys¬

Expanded text:
remotoque omni velamine, multifarias in domo Patris mansiones pro suis quique meritis acceperunt. Sed et nobis qui adhuc futuri eramus, eadem hora jam reseratus est supernae illius civitatis ac domus Patris ingressus. In quam profecto civitatem, non nisi per interna aeternorum bonorum desideria, per fidem et sacramenta Dominicae passionis, per fervorem sincerae dileUnde bene idem velum sub quo in oraculum intrabatur ex hyacintho, purpura, coccino, et bysso factum est, eique Cherubin intexti esse memorantur. Hyacinthus quippe, qui coeli colorem imitatur, purpura quae sanguine conchyliorum conficitur, et sanguineam ipsam profert speciem, non immerito sionis, quod nos imitari crucem nrubeo colore flammescit, congrue virtus exprimitur amoris. De quo mirantes dixere qui cum Domino ambulaveuli: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis, dum loqueretur in via, et aperiret nobis Scripturas ? Bys
Abbreviated transcription (Latin):
uitus. Ad quantam uͦ candoris
grãm hanc uelit ꝑduci. ostendit
alias: dicens. Obsecͦ uos fr̾s per
miscđiam d̃. ut exbibeatis cor¬
pora ur̃a hostiam uiuentẽ. scãm
deo placentem: rationabile sit¬
obseqͥum ur̃m. Intextut ueloche¬
rubin eisdemq quatuor colori¬
bus eximiis conficiens: cum uni¬
uers a quȩ pie agim. a uenena¬
tis demonum telis ꝑ angłica
p̃sidia dño donante ꝓtegimꝰ.
Intexunt̃ uelo chenubin: cumin
bonis quȩ agimus. multitudine
scientie indesinent̾ utim. respici¬
entes semꝑadeloqͥa diuina: ⁊ ne
forte a uirtutum calle aberremꝰ.
hoꝵ intuitu continuo uestigia.
regimꝰ. fecitq in intͦitu templi po¬
⁊ duo ostiola de lignis abiegnis

Expanded text:
itus . Ad quantam vero candoris gloriam hanc velit perduci, ostendit alias dicens: Obsecro vos, fratres, per misericordiam Dei, ut exhibeatis corpora vestra hostiam viventem, sanctam, Deo placentem, rationabile obsequium vestrum . Intexuit velo Cherubin, eademque quatuor coloribus eximiis conficiuntur, cum in universis quae pie agimus, a venenatis daemonum telis per angelica praesidia Domino donante protegimur. Item texuit velo Cherubin, cum in bonis quae agimus, multitudine scientiae indesinenter utimur, respicientes semper ad eloquia divina, et ne forte a virtutum calle aberremus, horum intuitu continue vestigia nostra regamus. Fecitque in introitu templi poet duo ostia d
Abbreviated transcription (Latin):
picturas. ⁊ celaturas. ⁊ eos dem
cherubin. pͥma templiianua qͦs
& int̾ior recipiat: quia nimirũ
ẽadem archana fidei. spei ⁊ cari¬
tatis. que sublimes quiq atq¬
ꝑfecti sublimit̃ capiunt: queq
om̃s electi in cęlis bene diuina
uisione ꝑcipiunt: etiam cathe
duntur: ꝗͣtinꝰ sacͥs iniciati mi¬
steriis. qͣndoq etiam ad capien¬
da ea que pie credidere ꝑueni¬

Expanded text:
picturas et cpicturas et ccherubin, prima templi janua quos et interior recipiat, quia nimirum eadem arctatis, quae sublimes quique ac perfecti sublimiter capiunt, quaeque omnes electi plene in divina visione praesciunt, etiam catechduntur, quatenus sacris initiati mysteriis, quandoque etiam ad capienda ea quae pie credidere, perveni
Abbreviated transcription (Latin):
equali pardete ẽẽt ostium utrũ¬
q: ⁊ siue intꝰ. siue foris templũ
quisq positꝰ. ostium inspiceret.
unꝰ ei ꝑ omnia paries ẽẽ uidet᷑.
Similit̾ ⁊ cȩdrinꝰ paries. cum
uicenoꝵ in longitudine ⁊ alti¬
tudine ẽẽt cubitoꝵ: non par¬
uuam ⁊ ipse debuit hab̃e gͦssi¬
turdinem. Quaꝓpt̾ ⁊ in huius
ing̾ssu duo fact̾a st̃ ostia: ut ui¬
delicet ab utͦq lat̾e. hoc est intꝰ⁊
foris. eqͣli pariete ostium parã¬
ret. Q quoniam easdem pictu¬
ras ostium ȩquas ⁊ paries habe¬
bat. ueracit̾ unꝰ ꝑomnia ⁊ conti¬
nuatim extentꝰ paries uidetur:
unum decoris gr̃a p̾tendens: altud
mist̾ii dispensatione p̾figurans.
Quod uͦ des cͥptis templi ostiis seqͥ¬
tur. & sculpsit cherubin ⁊ palmaᷤᷤ.
⁊ celaturas ualde eminentes. oꝑ¬
uitq omnia laminis aureis.
oꝑe qͣdro ad regłam. iam supra
expositum ẽ: quia ⁊ in parietib
domꝰ.⁊ in ostiis int̾iorib eedem

Expanded text:
aequale parieti esset ostium utrumaequale parieti esset ostium utrumque, et sive intus, sive foris templum quisque positus ostium inspiceret, unus ei per omnia paries esse videretur. Similiter et cedrinus paries, cum vicenorum in longitudine et altitudine esset cubitorum, non parvam et ipse debuit habere grossitudinem. Quapropter et in hujus ingressu duo facta sunt ostia, ut videlicet ab utroque latere, hoc est, intus et foris, aequale parieti ostium pateret; et quoniam easdem picturas ostium, quas et paries habebat, veraciter unus per omnia et continuatim extentus paries videretur, unum decoris gratiam praetendens, aliud mysterii dispensationem praefigurans. Quod vero, descriptis templi ostiis, sequitur: Et sculpsit cherubin et palmas, et caelaturas valde eminentes, operuitque omnia laminis aureis, opere quadro ad regulam, jam supra expositum est, quia in parietibus domus et in ostiis interioribus eaedem
Abbreviated transcription (Latin):
uemꝰ. In fut᷑a autem uita ubi dm̃
& ꝓximum in luce int̾nȩ beati¬
tudins uidebimꝰ. eadem utiq
dilectione gemina. absq ullo
prorsꝰ labore immo in magna
multitudine diuinȩ dulcedi¬
nis fruem᷑. Unde apte introitꝰ
int̾ioris domꝰ duo qͥdem ostia
s hec simplicia habebat. Non
enim ibi fides necessaria ẽ. ubi
ea qͥ nc̃ credimꝰ. ac sꝑamꝰ. omnia
manifesta luce uidebimꝰ. Non est
labor oꝑum necessariꝰ: ubi merce¬
de ꝑpetua eoꝵs que nc̃ laboramꝰ.
donabim᷑. Non ẽ necessaria pati¬
irrogat: ñ munificentia benig.¬
nitatis ubi nemo indiget quod
opꝰ est. Hȩc de ostioꝵ figͣa ꝓ mo¬
dulo nr̃o sequentes patrum ue¬
stigia disseruimꝰ. Uerum iuxta for¬
mam oꝑis. decoris gr̃a ꝓusum ẽ
ut inuno eodemq templi ing̾s¬
su duo ẽẽnt ostia. Necesse enim
erat parietes domꝰ. qͥ. cxͣi. cubi
nimirum gͦssitudinis extͤma
parte. ostia erant affixa : itaut

Expanded text:
vemus; in futura autem vita, ubi Deum et vemus; in futura autem vita, ubi Deum et proximos in luce internae beatitudinis videbimus, eadem utique dilectione gemina absque ullo prorsus labore, imo in magna multitudine divinae dulcedinis fruemur. Uinterioris duo quidem ostia, sed hic simplicia habebat. Non enim ibi fides necessaria est, ubi ea quae nunc credimus ac speramus, omnia manifesta luce videbimus. Non est labor operum necessarius, ubi mercede perpetua eorum quae hic laboramus donabimur. Non necessaria patiirrogat. Non munificentia benignitatis, ubi nemo indiget quod opus est. Haec de ostiorum figura pro modulo nostro, sequentes Patrum vestigia, disseruimus. Verum, juxta formam operis, decoris gratia provisum est, ut in uno eodemque templi ingressu duo essent ostia; necesse etenim erat parietes domus, qui centum nimirum grossitudinis extrema parte ostia erant affixa, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
de eccłiȩ mag̃ mag̃q patescit:
ut qͦ his ampliꝰ abundamꝰ: eo
ueriꝰ scoꝵ cȩtibꝰ associem᷑. Sict
tis matis. s aꝑtionem poti sig¬
nauit: qͥa extinct̃is peccatis õĩb
ad litꝰ ac soutudinem tͣnseamꝰ
uirtutum. Uel certe ostium qͦd
inuicem se tenebat aꝑit᷑: cum ꝑmi
nisterium p̃dicationis discernit᷑.
qͥd ꝓpͥe ad cognitionẽ fidi: qͥd adui
uendi castitatem ꝑtineat: quȩ tñ
utraq a sua nequeunt conexiõe
separari: qͣntum distet int̾ ꝓxi¬
moꝵ mala tolerare ⁊ eis bona
commodare. cum hȩc certissime
soleant in uno eodem corde ꝑfe-¬
ctors indissolubilia ꝑmanere.
Motandum sane qͦdining̃ssu
oracłi duo quidem ostia fuisse
dicant᷑: s hȩc duplicia fuisse
nondicunt᷑. In templiuͦ id est
domꝰ pͥoris intͦitu. ita erant duo
ostia ut duplex ẽẽt utrunq: qͥa
nimirũ in p̃senti eccłia talem
nos ingͣdi ac ducere uitam ne¬
cesse est: in qͣ dilectionem dei ce
patientiam ⁊ benignitatem ser

Expanded text:
e magis magisque patescat; ut quo his amplius abundemus, eo verius sanctorum coetibus associemur: sicut tismatis, sed apertionem potius signavit qua, exstinctis peccatis omnibus, ad littus ac solitudinem transeamus virtutum. Vel certe ostium quod invicem se tenet aperitur, cum post ministerium praedicatoris discernitur quid proprie ad cognitionem fivendi castitatem pertineat, quae tamen utraque a sua nequeunt connexione separari; quantum distet inter se proximorum mala tolerare, et eis nostra bona commendare, cum haec certissime soleant in uno eodemque corde perfectorum indissolubilia permanere. Notandum sane, quod in ingressu oraculi duo quidem ostia fuisse dicuntur, sed haec duplicia fuisse non dicuntur; in templi vero, id est, domus prioris introitu ita erant duo ostia, ut duplex esset utrumque, quia nimirum in praesenti ecclesia talem nos ingredi ac ducere vitam necesse est, in qua dilectionem Dei et patientiam et benignit
Abbreviated transcription (Latin):
ac fortitudine.⁊ temꝑãtia utitur:
absq ulla contradict̾ione. iustꝰ
tiam. fortitudinem. temꝑantiã
iusticia sequit᷑. Duo ostia. quȩ
inhẽ ing̾ssum facta sunt. dilec-
facta ẽẽ dicunt᷑: qͥa ad inuicem
respiciunt: adeo ut una sine al¬
tera nequaquam possit haberi.
Omnis enim qͥ credit qͦd iħs xp̃s

Expanded text:
a, fortitudine, temperantia utitur, a, fortitudine, temperantia utitur, absque ulla contradictione justus tiam, fortitudinem, temperantiam, justitia sequitur. Duo ostia quae in hunc ingressum facta sunt, dilectio facta esse dicuntur, quia ad invicem respiciunt, adeo ut una sine altera nequaquam possit haberi: Omnis enim qui credit quoniam Jes
Abbreviated transcription (Latin):
duci sꝑamꝰ ac desidamꝰ: ita intͦtꝰ
intemplum. pͥmordia nr̃ȩ conũ¬
sationis ad dm̃. qnͣdo in p̾sentẽ
ȩccłiam ingͥdim᷑ typice demon¬
strat. Iste. ing̾ssum nr̃m ad fidẽ.
apte postes hui intͦitꝰ quadran
gelii libros. quoꝵs doctrina in
fide ueritatis erudim᷑. seu ꝓpt̾
totidem quatuor uirtutes pͥn¬
cipales. prudentiam. fortitudi¬
nem. temꝑantiam. iusticiam :
quaꝵs ueluti fundamine qͦdã.
firmissime oĩs bonoꝵ actuum
structura mñnitit᷑. Prudentia
nanq ẽ. q̃discimus qͥd nos agere.
qualit̾ uiuere decet. fortitudo:
ꝑquam ea qͤ agenda didicimus
implemꝰ. Quas unou̾sicło uirtu¬
des ꝓpħ̃a breuit̃ complectit᷑ dicẽs.
Dñs illuminatio mea ⁊ salꝰ mea¬
quem timebo: Illuminatio uidl̃
ut qͤ agere debeam edoceat: salꝰ.
ut ad hec nos agenda confirmet.
Temꝑantia. qua discernimus
ne plus aut minꝰ iusto. pruden-¬
diȩ siue fortitudini oꝑam dare
inueniam᷑: ⁊ qͥa qͥsqͥs prudentia.¬

Expanded text:
 ita introitus in templum, primordia nostrae conversionis ad Deum, quando in praesentem Ecclesiam ingredimur, typice demonstrat. Iste ingressum nostrum ad fidem, apte postes hujus introitus quadrangvangelii libros, quorum doctrina in fide veritatis erudimur, seu propter totidem quatuor virtutes principales, prudentiam, fortitudinem, temperantiam, justitiam, quarum veluti fundamine quodam firmissimo, omnis bonorum actuum structura innititur. Prudentia namque est qua discimus quid nos agere, qualiter vivere deceat. Fortitudo, per quam ea quae agenda didicimus implemus, quas uno versiculo virtutes propheta breviter complectitur, dicens: Dominus illuminatio mea et salus mea . Illuminatio videlicet, ut quae agere debeamus edoceat; salus vero, ut ad haec nos peragenda confirmet. Temperantia, qua discernimus ne plus aut minus justo prudentiae sive fortitudini, operam dare inveniamur. Et quoniam quisque prudenti
Abbreviated transcription (Latin):
ra. cocco. ⁊ bysso. ⁊ intexit ei che¬
rubin: qͦd decoris qͥdem gr̃a fac¬
tum ẽ. ut int̾ parietes deauratos
etiam olos erycum fulgeret: sed
In eiꝰdem mist̾ii significatione.
cuiꝰ ⁊ ostiola. ante archam atq
ing̾ssum oracłi appensutm: ut
siẽ ostiola congrtus horis aꝑie
dionem significat: ⁊ regni cȩle¬
stis quȩ nob̃ ꝑ incarnationem
dñi ⁊ saluatoris nr̃i donata est.
Unde ⁊ baptizato. celi aꝑti sunt¬
stiꝑ eum: ut ostendet᷑ quuia ꝑ
baptisma quod nob̃ ipse conse¬
craut. ianuam patͥȩ cȩlestis
deberemꝰ ing̃di: ⁊ moriente ipso
in cruce idem uielum scissum
est medium usq deorsum: ut aꝑ¬
de doceret᷑. qͥa figͣe legales. lã tẽ ad
finem uenissent: ac ueritas eumnͣ¬
gelii. archanaq celestia. ⁊ ipse celi

Expanded text:
ra, cocco, et bysso, et intexuit ei chera, cocco, et bysso, et intexuit ei cherubin. Quod decoris quidem gratia factum est, ut inter parietes deauratos etiam holosericum fulgeret. Sed in ejusdem mysterii significatione, cujus et ostiola ante arcam atque ingressum oraculi appensum est; ut sicut ostiola congruis horis aperiertionem significat, et regni coelestis, quae nobis per incarnationem Domini et Salvatoris nostri donata est. Unde et baptizato eo, coeli aperti sunt, ut ostenderetur quia per baptisma quod nobis ipse consecravit januam patriae coelestis deberemus ingredi. Et moriente illo in cruce, idem velum scissum est medium a summo usque deorsum, ut aperte doceretur quia figurae legales jam tunc ad finem venissent, ac veritas Evangelii arcanaque c
Abbreviated transcription (Latin):
sa ẽ.⁊ claues regni cȩloꝵ st̃ datȩ.
omni debeant sollertia insistere:
ut qͣntum gradu p̾minent cȩt̾is.¬
tantum ⁊ merato p̃cellant bonȩ
actionis. Habent nanq in se pic¬
turam chertibin sculptam: cũ
angłicam in t̾ris uitam. qͣntum
mortalib possibile ẽ. ⁊ m̃te imui¬
tantur ⁊ oꝑe. Habent palmars
species: cũ dona suꝑnȩ retͥbutio¬
nis. fixa semꝑ intentione mecli¬
tant᷑. Palma nanq: manꝰ uict᷑tis
ornatꝰ ẽ. Habent anaglyfa ual¬
de ꝓminentia: cum certissima
bonoꝵs opum documenta. ⁊ qͣ
nemo in sinistram partem int̾p̃ta
riualeat. cunctis sese intuentib
ostendunt. Et hec omnia: oꝑta¬
st̾ aureis laminis. Oꝑta. cum siẽ
sepe dictum ẽ. ⁊ semꝑ dicendum
ẽ. cȩt̾is uirtutum floribꝰ specialiꝰ
in magnis eccłie m̃bris fulgor
suꝑeminet caritatis. his ostiolis
etiam uelum fuisse additum u̾¬
ba dierum narrant. fecit quoq
uelum inqͥt ex iacincto. purpu¬

Expanded text:
sa, et claves regni coelorum sunt datae, sa, et claves regni coelorum sunt datae, omni debeant solertia insistere, ut qtantum et merito praecellant bonae actionis. Habent namque in se picturam cherubim sculptam, cum angelicam in terris vitam quantum mortalibus possibile est et mente imitantur et opere. Habent palmarum species, cum dona supernae retributionis fixa semper intensione meditantur. Palma namque manus victricis ornatus est. Habent anaglypha valde prominentia, cum certissima bonorum operum documenta, et quae nemo in sinistram partem interpretari ullatenus valeat, cunctis sese intuentibus ostendunt. Et haec omnia sunt auri laminis operta, cum sicut saepe dictum et semper dicendum est caeteris virtutem floribus specialius in magnis Ecclesiae membris, fulgor supereminet amoris. His ostiolis etiam velum fuisse additum Verba dierum narrant: « Fecit quoque velum, inquit, ex hyacintho, purpu
Abbreviated transcription (Latin):
ostiola de lignis fiunt oliuaꝵ:
qͥa nmirum ⁊ angłi ⁊ homines
lucis ⁊ pietatis aditum sibi patͥȩ
cȩlestis aꝑiunt. Duost̾ autem
ostiola: siue qͥa dm̃ ⁊ ꝓximos di¬
ligant ⁊ angłi ⁊ homines scĩ: neq
dilectionem poterint intrare.
dis. in iudicio suas fores aꝑit.
Quinq enim st̾ sensꝰ corporis
audit᷑. gustꝰ. olfactꝰ. tactꝰ. uel
tus est cubitoꝵs: quia solis illis
suꝑne patͥe introitus pandit᷑.
qͥ omnib sui corporis ⁊ cordis
sensib. dño seruire studuerunt:
corporis uidelicet. cum ꝑ eos dem
sensꝰ aliqͥd ꝓ illo agc̃: cordis uͦ. cum
sobrie.⁊ iuste ⁊⁊ pie cogitant de eis
qͣ ꝑ ipsos corporis sensꝰ agere decer¬
nunt. Et sculpsit in eis pieturam¬
chertibin ⁊ palmars species. &
anaglyfa ualde ꝓminentia: &
texit ea auro. Anaglyfa grece. qͦd¬
latine dr̃ celat᷑a. Cuncta autem
in suis scĩs ac ꝑfectis exercet. illi
p̃eipue qͥb fidelium cura cõmis¬

Expanded text:
ostiola de lignis fiunt olivarum, ostiola de lignis fiunt olivarum, quia nimirum et angeli et homines lucis et pietatis aditum sibi patriae coelestis aperiunt. Duo sunt autem ostiola, sive quia Deum et proximos diligunt et angeli et homines sancti; neque dilectionem hanc poterit intrare; tis in judicio suas fores aperit.Quinque enim sunt sensus corporis auditus, gustus, olfactus, et tactus. Vel tus est cubitorum, quia solis illis supernae patriae introitus panditur, qui omnibus sui corporis et cordis sensibus Domino servire studuerint; corporis videlicet cum per eosdem sensus aliquid pro illo agunt; cordis vero, cum sobrie, et juste, et pie cogitant de eis quae per ipsos corporis sensus agere decernunt. Et sculpsit in eis cherubin, et palmarum facies, et anaglypha valde prominentia, et texit ea auro. Γλυφὴ Graece, Latine dicitur caelatura. Cuncta autem in suis sanctis ac perfectis exercet, illi praecipue, quibus fidelium cura commis
Abbreviated transcription (Latin):
ante oracłm. ñ apparebant ultͣ
intͥnsecꝰ. Ulbi patent̃ ostendit᷑ nͥ
fallor. qͦd unꝰ erat ing̾ssꝰ oraculi.
⁊ hic e regione factꝰ arche. quȩ
erat in medio eidem oraculi.
Cuiꝰ ing̾ssꝰ ostiola: ꝑsignificatio¬
nem multifarie possunt accipi.
Nam ⁊ angłicos sp̃s. ꝑ quoꝵ mini¬
sterium in habitationem patͥȩ
cȩlestis intͦducim᷑ aꝑtissime de¬
signant: ⁊ apłoꝵ eqͤ. uirorumq
accepta a dño potestate ligandi
atq soluendi. dignos intra reg¬
ni ianuam admittunt: ⁊ con¬
tumaces. impuros. ac suꝑbos.
ex communicando. uel anathe¬
matizando. ab ing̾ssu uitȩ per¬
hennis eliminant. S ⁊ oꝑa iu¬
sticiȩ. quoꝵ merito ad regnũ
pice designari: iuxta quod in li-¬
brosapientiȩ scͥptum est. Custodi¬
tio aut̃ legum: consummatio in¬
corruptionis est. Incorruptio au¬
tem facit ꝓximum deo. Concu¬
piscentia itaq sapientiȩ: dedu¬
cet ad regnum ꝑpetuum. Quibꝰ
oĩb apte congruit qͥa eadem

Expanded text:
m, non apparebant ultra extrinsecus . Ubi patenter ostenditur, ni fallor, quod unus erat ingressus oraculi, et hic e regione factus arcae, quae erat in medio ejusdem oraculi; cujus ingressus ostiola, per significationem multifarie possunt accipi. Nam et angelicos spiritus, quorum ministerio in habitationem patriae coelestis introducimur, apertissime desiaccepta a Domino potestate ligandi atque solvendi, et dignos intra regni januam admittunt, et contumaces, impuros ac superbos, excommunicando, sive anathematizando, ab ingressu vitae perennis climinant. Sed et opera justitiae, quorum merito ad regum cpice designari: juxta hoc quod in libro Sapientiae scriptum est: « Custoditio autem legum consummatio incorruptionis est: incorruptio autem facit esse proximum Deo. Concupiscentia itaque sapientiae deducet ad regnum perpetuum . » Quibus omnibus apte congruit, quod eadem
Abbreviated transcription (Latin):
se inuicem tenens aꝑiebat᷑: qͥa iun-¬
cem queunt diuidi. Nam neq
fides sine oꝑib. neq sine fide do¬
possunt oꝑa bona placere: neq
item imurias ferre sufficit. qͥ
ei quem tolerat. etiam si eaꝰ ne¬
cesse ẽ habet. cum possit mini¬
strare contempsit. Neq ei qui
substantiam mundi habuerit
satis est de hac egentiꝓximo
dare: siñ etiam eas quas sibifor¬
te irrogauerat molestias since¬
ro ex corde remitcit. Quod enim
de utͦq illo ostio dr. qͥa se inuicẽ
tenens aꝑiebat᷑. nam hȩc aꝑitio¬
ñ separationem abinuicẽ sp̃iali¬
um designat uirtutum: s hoc¬

Expanded text:
nvicem tenens aperiebatur, quia juncem queunt dividi. Nam neque fides sine operibus, neque sine fide possunt opera bona placere. Neque item injurias ferre sufficit, qui ei quem tolerat etiam quae necesse habet, cum posset, ministrare contempsit; neque ei qui substantiam mundi habuerit, sat est de hac egenti proximo dare, si non eas quas sibi forte irrogaverit molestias sincero ex corde remittit. Quod enim de utroque illo ostio dicitur, quia se invicem tenens aperiebatur, non haec apertio separationem ab invicem spiritualium designat
Abbreviated transcription (Latin):
m ing̃ssu oracłi fecit ostiola
de lignis oliuaꝵs. postesq anguloꝵ
qͥnq: ⁊ duo ostiola de lignis oliuaꝵ.
Qo pͥmo dixerat. fecit ostiola de
lignis oliuaꝵ: hoc ipsum uidet᷑
aꝑtiꝰ explicare uoluisse cum ad¬
iunxit. ⁊ duo ostiola de lignis
oliuaꝵ. unꝰ qͥppe erat ingressuis
oracłi: s idem ingͥssꝰ. duobꝰ ostiis
claudebat᷑: rursumq reseratis
eisdem aꝑiebat᷑. Sic̃ ⁊ templum.
sic̃ ⁊ portic̾ ante templum. umnũ
ñ ampli habebant intͦitum. certi
utiq causa mist̾ii: qͥa unꝰ dñs.
una fides. unum baptisma. unꝰ

Expanded text:
raculi fecit ostiola de lignis olivarum, postesque angulorum quinque, et duo ostia de lignis olivarum. » Quod primo dixerat, fecit ostiola de lignis olivarum, hoc ipsum videtur apertius explicare voluisse cum adjunxit: et duo ostia de lignis olivarum. Unus quippe erat ingressus oraculi, sed idem ingressus duobus ostiis claudebatur. Rursumque reseratis eisdem aperiebatur, sicut etiam templum. Sicut porticus ante templum, unum non amplius habebat introitum. Certi utique causa mysterii, quia « unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus
Abbreviated transcription (Latin):
que habitabat in irłm
in seda: quid significet in li¬
broparalipomenon declarat᷑.
ubi seͥptum est de p̾fato rege
ezechia. Edificauit qͦq agens
industrie omnem murum qͥ
loci tͣnstulit. in mas ana. Ma¬
sana quippe: int̾ptat᷑ sccda.
Quia gͦ dicit᷑ ꝓpħissam ha¬
bitasse in scd̃a: in scđi muni
parte intellige. Ubi dicit de

Expanded text:
Quae habitat in Jerusalem in secunda; quid significet, in libro Paralipomenon declaratur, ubi scriptum est de praefato rege Ezechia: Aedificavit quoque, agens industrie, omnem murum, quloci transtulit, in Masena. Masena quippe interpretatur secunda. Quod ergo dicitur prophetissam habitasse in secunda, in secundi muri parte intellige. 27. Cont
Abbreviated transcription (Latin):
gentium cum ẽẽt peccatis ue¬
terib senex ⁊ multis iniquita
sus: ꝑgrãm baptismi ita re¬
nouat᷑. ut in eo nec originał
nec actualis lepͣpeccati rema¬
neret. E qui fuerat criminũ
ponderib semꝑ curuus : ad
exemplum naaman salutari
lauacro renouat᷑ ut paruulꝰ.:
itaut in eo impleat᷑ illud qͦd
exhibeat sibi eccłiam non ha-¬
bentem macłam ⁊ rugam.¬

Expanded text:
i factus est peccatis veteribus senex, et multis iniquitatum sus, gratia Baptismi ita renovatur, ut in eo nec originalis nec actualis lepra peccati remaneat: et qui fuerat criminum ponderibus semper incurvus, ad exemplum Naaman salutari lavacro renovatur ut parvulus; ita ut in eo impleatur illud quoexhibeat sibi Ecclesiam non habentem maculam vel rugam
Abbreviated transcription (Latin):
mee flumina damas ci aban¬
na ⁊ pharphair ut in ipsis la¬
uer ⁊ munder: Hec illo dicen¬
de consilium dederunt serui
sui ut acquies ceret ꝓpħe con¬
silio. Quid autem hoc signifi¬
helys eus sicut iam diximus
typum habebat domini sal
uatoris. Naaman figurabat
popłm gentium. Quoduͦ de
suis fluminib sanitatem se
recepturum ẽẽ credebat: ar¬
bitrio hoc indicabat. qͦd genꝰ
humanum de lib̾o arbitrio
& de ꝓpͥis meritis p̃sumebat:
humanum genus consilium
gr̃am donum baptismatis
humilit̾ excepisset: ab origi¬
nali ⁊ actuali lepra liberari
ñ posset. Laua inquit septies:
uenit. Cum gͦ in figura baptis¬
mi naaman in fluuium des¬
cendisset: fact̾a est inquit
similitudinem in ppło xp̃ia¬
om̃s qui baptizant᷑ siuie senes
sint. siue iuuenes. om̃s tam̃
infantes appellant᷑. qui ꝑ adã
nerantur. Prima generatio
ꝑducit ad mortem: sccda ge-¬
neratio ꝑducit ad uitam. Rri¬
ma generatio filios irȩ: secła

Expanded text:
meae, flumina Damasci Abanmeae, flumina Damasci Abana, et Pharphar, ut in ipsis laver et munder? Haec illo dicente, consilium dederunt servi sui ut acquiesceret prophetae consilio. Quid autem hoc signifiElisaeus sicut diximus, typum habebat Domini Salvatoris: Naaman figurabat populum Gentium. Quid vero quod de suis fluminibus sanitatem se esse recepturum credebat? Hoc indicabat, quod genus humanum de libero arbitrio et de propriis meritis praesumebat. humanum genus consilium gratiam donum Baptismatis humiliter accepisset, ab originali et actuali lepra liberari non posset. Lava, inquit, septies: venit. Cum ergo in figura baptismi Naaman in fluvium descendisset, Facta est, inquit similitudinem in populo Christiaomnes qui baptizantur, sive senex sit, sive juvenis, omnes tamen infantes appellantur, quia per Adam i regenerantur. Prima generatio perducit ad mortem, secunda generatio perducit ad vitam. Prima generatio filiae irae, secunda
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ. ecce conutimur ad gentes.
Quando doctrina apłors ad
gentes tͣns iit: tc̃ miseris iudis
peccati lepra remansit. Quid
naaman syrouideamꝰ. Ait enĩ
dane septies. Quod autem au¬
diens naaman ut lauaretur
septies in iordane indignatꝰ
est.⁊ nolebat annuere:⁊ aba¬
micis suis consilio accepto acqͥ
euit ut lauaret᷑ & purgatus ẽ:
hoc significauit qͥa popłs gen¬
tium antequam xp̃s erucifi¬
geret᷑. ipse ꝑ se xp̃m loquelitẽ
ñ credidit: s postea p̃dicantib
apłis ad sacramentum baptis¬
mi fidelit̾ uenit. Dixit gͦ bely¬
seus ad naaman: tt lauaret᷑
septies in iordane. Uidete fr̃s¬
km̃i belys eꝰ mittit naaman
ad iordanem fluuium: quia
xp̃s popłm gentium missurus
erat ad baptismum. Quod aut̃
helyseus non ꝑ se ipsum naa¬
man. aut tetigit aut baptira
te: quod naaman qͥ populũ
xp̃s suo baptis mate consecra¬
ut lauaret᷑ septies in iordane
indignatꝰ ẽ dicens. nunqͥd ñ
meliora st̃ flumina regionis

Expanded text:
tae, ecce convertimur ad Gentes . tae, ecce convertimur ad Gentes . Quando doctrina apostolorum ad Gentes transiit, tunc in miseris Judaeis peccati lepra remansit. 4. VoNaaman Syro, videamus. Vade, in Jordane. Quod autem audiens Naaman, ut lavaretur septies in Jordane, indignatus est, et nolebat annuere, et ab amicis suis consiliievit ut lavaretur, et purgatus est. Hoc significavit, quia populus gentium, antequam Christus crucifigeretur, ipse per se Christo loquenti non credidit; sed postea praedicantibus Apostolis ad sacramentum Baptismi fideliter venit. Dixit Elisaeus ad Naaman, ut lavaretur septies in Jordane. Videte, fratres, Elisaeus mittit Naaman ad Jordanem fluvium; quia Christus populum Gentium missurus erat ad Baptismum. Quod autem Elisaeus non per se ipsum Naaman tetigit aut baptizavest, quia Naaman, qui populum  postea Christus suo baptismate consecraut lavaretur septies in Jordane, indignatus est dicens: Numquid non meliora sunt flumina regionis
Abbreviated transcription (Latin):
pͥnceps militie qui leꝓsꝰ erat.
⁊ suggerente ancilla ad beatũ
helys eum sanandus aduenit.
popłm gentium figurauit. Hi¬
ella illa quȩ captiua dtict̃a fu¬
erat de uidea. ⁊ suggesserat do¬
minȩ sue quod si ad beatum
helys eum suus dñs ꝑgeret
sanitatem reciꝑet:puella in¬
quam illa ꝓpħiȩ imaginem
gessit: quia licet tempore illo
tam̃ non potuit fieri nͥetiam
ad uicinas gentes beata eiꝰ
noticia ꝑuenerit. Audiuit
giezi etiam iudeoꝵ populũ
figurare: qui eo tempore pec¬
cati lepra ꝑcutit᷑. quo ab ea
gentium popłs lib̾atur. Deni¬
q sic infelices iudei in passione
domini clamauerunt: san
stros. Tunc enim peccati lepͣ
ꝑfundi meruert: quando cõt
cȩlestem medicum ore sacͥlego
clamauert̾. Tollectolle: cruci¬
fige eum. Gͣ eo tempore in illis
iit gr̃a. Deniq sic ⁊ apłs paulꝰ
ad eos locutꝰ est: dicens. Uobis
inquit oportebat primumlo¬
qui u̾bum dei: ẜ quia uos
indignos iudicastis ȩternȩ ui-¬

Expanded text:
princeps militiae, qui leprosus erat, et suggerente ancilla ad beatum Elisaeum sanandus advenit, populum Gentium figuravit. Puella illa quae captiva ducta fuerat de Judaea, et suggesserat dominae suae, quod si ad beatum Elisaeum suus dominus pergeret, sanitatem reciperet; puella, inquam, illa prophetiae imaginem gessit: quia licet tempore illo tamen non potuit fieri ut non etiam ad vicinas gentes beata illa notitia perveniret. Audivit Giezi etiam Judaeorum populum figurare, qui eo tempore peccati lepra percutitur, quo ab ea Gentium populus liberatur. Denique sic infelices Judaei in passione Domini clamaverunt: Sangios nostros . Tunc enim peccati lepra perfundi meruerunt, quando contra coelestem medicum ore sacrilego clamaverunt, Tolle, tolle, crucifige eum . Ergo eo tempore in illis iit gratia. Denique sic et Apostolus Paulus ad eos locutus est, dicens: Vobis, inquit, oportuit primum loqui verbum Dei; sed quia vos indignos judicastis aeternae vi
Abbreviated transcription (Latin):
tum helyseum typum habu¬
isse domini s aluatoris. Biezi
autem discipłs eiꝰ. non inẽo¬
grue iudam traditorem uł
iudeoꝵ popłm intelligitur
figurasse. Sic̃ enim gieri ido
seruiuit beato helys eout pe¬
cuniam posset acquirere:
ita ⁊ idas ꝓpt̾ea adhes erat
domino saluatori. ut frau¬
dem faceret.⁊ t̾renas diuiti¬
as congregaret. Demq sie
de illo in euangłio scͥptum
est. Quia fur erat ⁊ loculos
habebat: ⁊ ea que muttebãt᷑¬
asportabat. Nam giezi qui
grãm magistri pot̾at ꝓme¬
reri sicut &e dñs suus consecy¬
tus fuerat beati helye: cupi¬
ditate uictꝰ meruit in eter¬
num crudeli lepra ꝑfundi.
Iudas uͦ ꝓ amore pecuniȩ ⁊¬

Expanded text:
tum Elisaeum typum habuisse Domini Salvatoris: Giezi autem discipulus ejus non incongrue Judam traditorem, vel Judaeorum populum intelligitur figurasse. Sicut enim Giezi ideo serviebat beato Elisaeo, ut pecuniam posset acquirere; ita et Judas propterea adhaeserat Domino Salvatori, ut fraudem faceret, et terrenas divitias congregaret. Denique sic de illo in Evangelio scriptum est: Quia fur erat, et loculos habebat, et ea quae mittebantur, portabat . Nam Giezi, qui gratiam magistri potuerat promereri, sicut et dominus suus consecutus fuerat beati Eliae, cupiditate victus, meruit in aeternum crudeli lepra perfundi. Judas vero pro amore pecuniae
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mist̾ia domini nostri quȩ
iudeis erant p̾figurata. in no¬
bis uidemus ẽe completa: ⁊ si
non possumꝰ quantas debemꝰ.
uel qͣntas possumus deo gr̃as
referamꝰ: qui nob̃ tanta bona
nullis p̃cedentib bonis m̾itis
largiri dignatus ẽ. ⁊ prosa¬
lute nr̃a non solum discipłos¬
suos misit: s etiam ꝑse ip¬
se descendit.⁊ ꝓ nob̾ flagella
&e opprobria.⁊ reliquas quas
legimus iniurlas patienter
excepit. Uulnerat᷑ est: ut uul¬
nera nr̃a curaret. Mortuus ẽ:
ut nos de morte ꝑpetua liba¬
ret. Ad inferna descendit:
ut nos de faucib crudelissi¬
mi draconis eriꝑet. Resur¬
rexit: ut nobis spemres ur¬
rectionis tribueret. In celũ
ascendit: ut quo eum sequi
deb̾emꝰ ostendet. Quid ergo
retribuemꝰ dño ꝓ his mun̾ib.
iam dixi quantas possumus
iugit̃ gras referentes. ipso au¬
xiliante studeam ut mun̾a
uel beneficia sua non nobis
iudicium pariant. s ꝓfectũ:
Et ita implere p̃cepta illius
laborare ut cum dies iudi¬

Expanded text:
steria Domini nostri, quae in Judaeis erant praefigurata, in nobis videmus esse completa: etsi non possumus quantas debemus, vel quantas possumus, Deo gratias referamus, qui nobis tanta bona nullis praecedentibus bonis meritis largiri dignatus est; et pro salute nostra non solum discipulos misit, sed etiam per se ipse descendit, et pro nobis flagella et opprobria et reliquas, quas legimus, injurias patienter excepit. Vulneratus est, ut vulnera nostra curaret; mortuus est, ut nos de morte perpetua liberaret; ad inferna descendit, ut nos de faucibus crudelissimi draconis eriperet; resurrexit, ut nobis spem resurrectionis tribueret; in coelum ascendit, ut quo eum sequi deberemus, ostenderet. Quid ergo retribuemus Domino, pro his muneribus jam dixi, quantas possumus gratias jugiter referentes, ipso auxiliante studeamus, ut munera vel beneficia sua non nobis judicium pariant, sed profectum. Etiam implere praecepta illius laboremus: ut cum dies judi
Abbreviated transcription (Latin):
si octomi anniutuꝰq syderis
aliqͣndo longitudine concor¬
dant. semꝑ idem facere habe¬
brint: neq uilum undenor
aut̃ uł semel .xi. anni amboꝵ¬
simul incipiunt. simulq ei¬
minant᷑. semꝑ id ipsum facti
st̃. nec erit qndo octonorum¬
annoꝵ concordia redire pos¬
sit. Deinde numerꝰ ipse pul¬
ani solares hñt dies. exceptis
enim trecentem. sexageni. &
quini faciunt. ii. dccee.xx.
at lunares anni totidem. ui¬
de qͦt habeant dies. Octies tre¬
centeni quinquageni ⁊ qua
terni. faciunt .ii. dece .xxxii.
mos dies fiunt .iĩ. decec xxii
S duo qͥminꝰ habent᷑ in og¬
doade solani: duoꝵ bissexto¬
rum sꝑͣant adiectione supͣ¬
plemda. Uideamꝰ ⁊ endecadẽ
utriꝰq hdis. si forte ib sol bis p̃i¬
sextile querat auxilium. U¬
trumqͣ enim tempus. necesse
est. uarenuomplecta cu
Lmdecles trecentem sexage¬
ni ⁊ qͥm fiunt. iĩii.xu. Item

Expanded text:
Si octoni anni utriusque sideris aliquando longitudine concordant, semper idem facere habebunt, neque ullum undenoruautem vel semel XI anni ambomul incipiunt, simulque terminantur, semper ipsum facturi sunt, nec erit quando octonorum concordia redire possit annorum. Deinde numerus ipse pulanni solares habent dies, exceptis enim trecenteni sexageni et quini faciunt IIMDCCCCXX. At lunares anni totidem vide quot habeant dies, octies trecenteni quinquageni terni faciunt IIDCCCXXXII. rum, dies fiunt IIDCCCCXXII. Sed duo qui minus habentur in ogdoade solari duorum bissextorum superant adjectione supplenda. Videamus et hendecadem utriusque sideris, si forte ibi sol bissextile quaerat auxilium; utrumque enim tempus necesse est una regula complectatur. Undecies treceni sexageni et quini fiunt IIIIMXXV. Item
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedat annꝰ. uł certe qͥa antiqͥs
uifum ẽ: uiii. annos solares.
totidem lunarib annis dierũ
numero equari. Quod aberu¬
ditiorib euo seqͤnti doctorib
exꝑtum ẽ. nͥ annis .xi. adiectis
nequa qm fieri posse: ad indici¬
um utusq obsernationis bgdo¬
adib ẽẽ ce endecadib tota lune
digesta conu̾sio. Nam ⁊ greci
quondam. qͦs ⁊ antiquissim: ro¬
manoꝵ ꝑhibent᷑ imitati. cum
ad lune c̃sum adhue ainios cõ¬
putarent.uiii. annis cõmu¬
nib. pari ratione confectis:
embolismnos tͥum mensium
pͥarit̃ int̾kalabant. Si enim
eris supputare. xe. dies. hoce
totidem annis lunarib. tͥtẽ¬
q solis .xiͦ. totidem putant an¬
nis lunarib dierũ ȩqͣlitate
componi. U̾ pͥmo dicendum
qͦd absꝙ ulla contradictione

Expanded text:
cedat annus; vel certe quia antiquis visum est VIII annos solares totidem lunaribus annis dierum numero aequari, quod ab eruditioribus aevo sequente doctoribus expertum est, nisi annis XI adjectis, nequaquam fieri posse, ad indicium utriusque observationis ogdoadibus est et hendecadibus tota lunae digesta conversio. Nam et Graeci quondam, quos et antiquissimi Romanorum perhibentur imitati, cum ad lunae cursum adhuc annos computarent, VIII annis communibus pari ratione confectis, embolismos trium mensium pariter intercalabant. Si enim eris supputare, XC dies, hoc est, totidem annis lunaribus, itemque solis XI totidem putant annis lunaribus dierum aequalitate componi. Ubi primo dicendum, quod absque ulla contradictione
Abbreviated transcription (Latin):
quia oleum mi scdiȩ peccan¬
do ꝑdiderat. Considerate fr̃s:
defecit oleum. & debitum cre.¬
uit. Creuit oleum: ⁊ debitum¬
ꝑiit. Creuerat cupiditas: &
pierat caritas. Rediit caritas:
est ecclia ꝑ augmentum olei.
funde in uasa uicinorum.
Qui erant isti uicini: nͥ genti¬
um popłi: Alicet uidua illa
ȩccłiȩ typum habuerit. tam̃
inudea erat: ⁊ ideo uicim illi
unde uasa petebant᷑. popłm
gentium figurabant. Quȩ
tam̃ uacua exhibebant᷑. ut o¬
leum miscdiȩ acciꝑe mererẽt᷑.
qͥa om̃s gentes antequam do¬
fide ⁊ caritate. ⁊ bonis oꝑib
qui ad salutarẽ baptis mum
consequendum ȩceles iȩ offe¬
runtur. & crisma ⁊ oleum be¬
nedictionis accipiunt: ut iam
non uasa uacua. s deo plena.

Expanded text:
quia oleum misericordiae peccanquia oleum misericordiae peccando perdiderat. Considerate, fratres: defecit oleum, et debitum crevit; crevit oleum, et periit debitum: creverat cupiditas, et periit charitas: redit charitas, est, Ecclesia, per augmentum olei, funde in vasculis vicinorum. Qui erant isti vicini, nisi Gentium populi? Et licet vidua illa Ecclesiae typum habuerit, tamen vidua erat; et ideo vicini illi unde vasa petebantur, populum Gentium figurabant. Quae tamen vasa vacua exhibebantur, ut oleum misericordiae accipere mererentur: quia omnes Gentes, antequam dofide et charitate et bonis operibus qui ad salutare Baptismum consequendum Ecclesiae offeruntur, et chrisma et oleum benedictionis accipiunt; ut jam non vasa vacua, sed Deo ple
Abbreviated transcription (Latin):
ic̃ de beato helya diximus
secure asserimꝰ. saluatoris no¬
stri imaginem p̾tulisse. Cla¬
mauit ad beatum helyseum
sicut in lectione diuina au¬
distis tudua quedam: ⁊ uoce
flebili supplicauit dicens.
Uir m̃s mortuus est: ⁊ ecce
creditores ueniunt. ⁊ uolt̃
m̾ tollere faios meos. Iue
autem int̾rogauit eam quid
hab̾et in domo sua. Respondeis
mulier ait. Uiuit dominus
quia ñ habeo nisi modicum
it beatum helyam excipere.
Uidua gͦ ista id est eccłia de¬
bitum graueꝰ traxit: non soli¬
dorum s peccatoꝵ. Debitum
habebat: ⁊ creditorem crude¬
lissimum sustinebat: quia
se diabolo multis peccatis
obnoxium fecerat. Sic enim
uenditi estis: ⁊ insceleribus
ur̃as dimisi matrem ur̃am
tio captiua quodammͦ dene¬
bat᷑. Captiua erat: quia redẽp¬
tor nondum aduenerat. S
postquam uiduam istam uerꝰ
fecit. Unde enim illa uidua
lib̾ata sit: uideamꝰ. Unde nͥ
de augmento olei: In oleo:
miscđia intelligit᷑. Sͦ uidue
illi idem debitum creuerat:

Expanded text:
icut de beato Elia diximus,secure asserimus Salvatoris nostri imaginem praetulisse. Clamavit enim ad beatum Elisaeum, sicut in lectione divina audistis, vidua quaedam, et voce flebili supplicavit, dicens: Vir meus mortuus est, et ecce creditores veniunt, et volunt mihi tollere filios meos. Ille autem interrogavit eam, quid haberet in domo sua. Respondit mulier, et ait: Vivit Dominus, quia non habeo, nisi modicum it beatum Eliam excipere. Vidua ergo ista, id est, Ecclesia, debitum grave contraxerat, non solidorum, sed peccatorum. Debitum habebat, et creditorem crudelissimum sustinebat: quia se diabolo multis peccatis obnoxiam fecerat. Sic enim venditi estis, et in sceleribus vestris dimisi matrem vestram bito captiva quodam modo tenebatur. Captiva erat, quia redemptor nondum venerat. Sed posteaquam viduam istam verus liberam fecit. Unde enim illa vidua liberata sit, videamus. Unde, nisi de augmento olei? In oleo misericordia intelligitur. Ergo viduae illi ideo debitum creverat,
Abbreviated transcription (Latin):
diu uidua illa oleum in uas¬
culo ꝓpͥo habuit. nec sibi ipsi¬
sufficiebat: nec debitum red
solum diligit. nec sibi fuffic̃:
nec peccatorum suoꝵ debitũ
reddit. Cum uͦ in alienis uas¬
culis. id est in omnib uicinis.
ce ꝓpinquis. ⁊ omnib omnino
hominib cȩꝑit oleum caritatiᷤ
infundere: tẽ ei sufficere ⁊ ab
omnib se debitis pot̾it lib̾are.
Q uere fr̃s talis ẽ natura tem¬
tatis ut erogata crescat: ⁊ qͣn¬
tum aliis plus expendit᷑ : tm̃
in se abundantiꝰ cumuletur
Cibum corporis si uolueris
egenti tribuere. ad p̾sens quod
net: siuniu̾so mundo largiri
Immo non solum ñ sufficit:
s omnium illoꝵs qͥbꝰ largitus
fueris luerum tͥ multiplicit̾
crescit. U̾bi gr̃a. Unum panem
dedisses. ipsum solum haberes.
Mille hominib dedisti: mille
panes acquisisti: quia tanta ẽ

Expanded text:
diu vidua illa oleum in vasculo proprio habuit, nec sibi sufficiebat, nec debitum reddsolum diligit, nec sibi sufficit, nec peccatorum suorum debitum reddit: cum vero in alienis vasculis, id est, omnibus vicinis et propinquis, et omnibus omnino hominibus coeperit oleum charitatis infundere, tunc et sibi sufficere, et ab omnibus se debitis poterit liberare. Et vere, fratres, talis est natura tatis, ut erogando crescat; et quantum in aliis plus expenditur, tantum in se abundantius cumuletur. Cibum corporis si volueris egenti tribuere, ad praesens quod net; si universo mundo largiri imo non solum non deficit, sed omnium illorum quibus largitus fueris, lucrum tibi multipliciter crescit. Verbi gratia, unum panem dedisses, ipsum solum haberes: mille hominibus dedisti, mille panes acquisisti; quia tanta e
Abbreviated transcription (Latin):
semel appellatꝰ inuenit᷑. fre¬
quent̾ in sui pasche pͥncipi¬
um sanciri p̃cipiũt. St̃ qͥ in
alt̾am partem auia ũitatis
⁊ ñ minore labant᷑ errore.
cum scͥpt᷑a p̃cipiat. uia re¬
gia gͣdiendum.⁊ neq ad
dext̾am neq ad sinistram
ab ea diu̾̃tendum. qͥ a xiii.¬
che obseruandum dec̃nendo
p̃occupant sepiꝰ initium pas¬
luna fieri statuit. illi in .xiii.
minime ꝑtineat funditꝰ con¬
deminunt. Qͦs int̃ alios fide¬
etiam beatꝰ teophilꝰ alexandine
antistes eccłiȩ manifesta ratiõe
deuincit. scͥbens imꝑatori theo¬
dosio maiori. S qͥa accidere in¬
li in errorem cadant. si .xiiii.

Expanded text:
semel appellatus invenitur, frequenter in sui paschae principium sanciri praecipiunt. Sunt qui in alteram partem a via veritatis, sed non minore labantur errore, cum Scriptura praecipiat via regia gradiendum, et neque ad dexteram neque ad sinistram ab ea divertendum. Quichae observandum decernendo, praeoccupant saepius initium pasluna fieri statuit, illi in decimamminime pertineat, funditus contemnunt. Quos inter alios fide Alexandrinae antistes Ecclesiae, manifesta ratione devincit, scribens imperatori Theodosio majori: « Sed quia accidere, inli in errorem cadant, si decima q
Abbreviated transcription (Latin):
nim decimꝰ numerꝰ cõplecti¬
tur᷑ nonum.sic ⁊ quoties .xiiii.
luna indñicam incurrerit
diem eo qͦd in eo ierunare ñ l¬
ceat. in ꝓximam septimanam
differri necesse ẽ diem pasche.
Nulla enim ex hoc imminu

Expanded text:
nim decimus numerus complectitur nonum, sic et quoties decima luna in Dominicum incurrerit diem, eo quod in eo jejunare non liceat, in proximam septimanam differri necesse est diem Paschae; nulla enim ex hoc imminu
Abbreviated transcription (Latin):
ieiunium. qͦd cons equens ñ ẽ.
qͥa nec ipsa lex p̃cipit. maxime
cum ⁊ lum̃ ipsiꝰ lune imͥ fłr¬
tum adhuc in ꝓpͥo globo eẽ ui¬
deat᷑: deinde ne dñica die lu¬
na .xiiii. constituta ieiunare

Expanded text:
junium, quod consequens non est, quod nec ipsa lex praecipit, maxime cum et lumen ipsius lunae imperfectum adhuc in proprio globo esse videatur; deinde, ne Dominica die luna decima quarta constituta jejunare