comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suo. qui ut ꝓdesset humano generi in¬
carnatus homo factus ẽ. ut incarne sua
Iiunceret mortem. Siquidem ꝑseueratis
in fide fundati. stabiles. & immobiles.
a spe eugłii quod audistis. quod predi¬
Icatum est in uniuersa creatura quȩ est
Isub celo. cunis factus sum ego paulus
Iminister qui nunc gaudeo in passioĩb
pro uobis. &e suppleo reliquias pressuraꝵ
xp̃i in carne mea. pro corpr̃e eius. quod
est ȩccła. In tribulationibus quas pati¬
ebatur exultare se fatetur. quia ꝓfectũ
suum uidet in fide credentium. Non ẽ.
enim inanis tribulatio. quando eum
pro quo patitur acquirit ad uitam qͣs
passiones xp̃o dicit inferri cuius utiq
doctrinam ꝑsequuntur. ut &e ꝑfidos gͣ¬
uet impietatis suȩ crudelitate. & fide¬
libus dĩ predicet ueritatem. cuius filius
nunc usq inuirias patitur ꝓ uobis:
N unc igitur intelligi uult qua causa scri¬
bit ad eos cum dicit. si tamen ꝑseueratis

Expanded text:
suo, qui ut prodesset humano generi, insuo, qui ut prodesset humano generi, incarnatus homo factus est, ut in carne sua vinceret mortem. Si quidem perseveratis in fide fundati, stabiles et immobiles a spe Evangelii, quod audistis, quod praedicatum est in universa creatura, quae sub coelo est. Cujus factus sum ego Paulus minister, qui nunc gaudeo in passionibus pro vobis, et suppleo reliquias pressurarum Christi in carne mea pro corpore ejus, quod est Ecclesia. In tribulationibus, quas patiebatur, exsultare se fatetur; quia profectum suum videt in fide credentium. Non est enim inanis tribulatio, quando eum pro quo patitur, acquirit ad vitam. Quas passiones Christo dicit inferri, cujus utique doctrinam persequuntur; ut et perfidos gravet impietatis suae credulitate, et fidelibus Dei praedicet charitatem, cujus Filius nunc usque injurias patitur pro nobis. Nunc igitur intelligi vult qua causa scribit ad eos, cum dicit: Si tamen perseveratis
Abbreviated transcription (Latin):
homines. ut quos apud suꝑos docuerat.
exeuntes hinc amorte secunda teneri non
possint. ut doctrina eius fructum habe¬
ret primȩ institutionis. & omnia facta
ꝑ ipsum. uuerent in ipso quasi inactore.
sicut petrus fatetur in actis apłorum
Et uos quondam alienatos. & inimri¬
cos consiliorum eus in oꝑib iniquis.
nunc autem reconciliatos in corpore
conspectu suo. Quale donum dĩ sit er¬
ga gentes rememorat. ut ostendat eos de¬
uitores & quidem multum in gr̃arum
actionibus dei. qui cum inimici ẽẽnt cõ¬
siliorum cius. quib decreuit uisitare
genus humanum. ꝑ famulum suum
moysen cuius doctrinam & potestatẽ
non receꝑunt. deuoti idolis suis. ideo
in oꝑibus iniquis adorauerunt enim
oꝑa sua quȩ fecerunt. Miscdia autem
⁊ ꝓuidentia di requisunt eos. ut gratuto
dĩ grãm consequerentur. redeuntes ad
xum inconscientia munda. ut indie iu¬
dicii dum nichil erroris ueteris inueni¬
retur in his adcorporarentur creatori

Expanded text:
homines; ut quos apud superos docuerat, homines; ut quos apud superos docuerat, exeuntes hinc a morte secunda teneri non possint; ut doctrina ejus fructum haberet primae institutionis, et omnia facta per ipsum viverent in ipso quasi in auctore, sicut Petrus fatetur in Actibus apostolorum . Et vos quondam alienatos et inimicos consiliorum ejus in operibus iniquis, nunc autem reconciliatos in corpore conspectu suo. Quale donum Dei sit erga gentes memorat, ut ostendat eos debitores, et quidem multum, in gratiarum actionibus Dei; qui cum inimici essent consiliorum ejus, quibus decrevit visitare genus humanum per famulum suum Moysen, cujus doctrinam et potestatem non receperunt, devoti idolis suis, immo operibus iniquis; adoraverunt enim opera sua, quae fecerunt: 266 misericordia autem et providentia Dei requisivit eos; ut gratuito Dei gratiam consequerentur, redeuntes ad eum in conscientia munda; ut in die judicii dum nihil erroris veteris inveniretur in his, adcorporarentur Creatori
Abbreviated transcription (Latin):
met ipso. Sicut enim pater suscitat mor¬
tuos & uuuificat. sic & filus quos uult
uiuificat. Hec enim pater iudicat quem¬
quam sed omne iudicium dedit filio. Id
tam iustum. nisi ut horum qui fecit ꝑ
illum ipsi daret iudicium. ut omnis ple-¬
nitudo diuinitatis habitet in ipso ꝑ id
quod diximus omnem. illum. potestatem
in se habere hoc eet. dm̃ẽẽ ꝑfectum. ui
enum hȩc omnia non habet. non est deus.
Et ꝑ eum reconciliare omnia in ipsum
pacificans ꝑ sanguinem crucis eius. siue
quȩ incelis sunt siue quȩ in terra. Hoc
est quod supramemoraui. quia ut ea om̃ia
quȩ fecit. ꝑ illum restauraret. cum errore
quodam discrepare cepissent ab inuicem
necnon &e ab auctore. Est enim adhuc
error in carnalib cęlis. humiliauit eum
incarnando illum. ut homo factus.
ostenderet ac doceret. quomodo possint
ea quȩ infirmamento sunt & suꝑ tram
reconciliatori creatori. quod ut ad ꝑfec¬
tum ꝑduceret. occidi se passus est ꝓpt̃

Expanded text:
metipso . Sicut enim suscitat mormetipso . Sicut enim suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult, vivificat. Nec enim Pater judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Quid tam justum, nisi ut horum quae fecit per illum, ipsi daret judicium, ut omnis plenitudo divinitatis habitaret in ipso per id, quod diximus omnem illum potestatem in se habere: hoc est, Deum esse perfectum; qui enim haec omnia non habet, non est Deus. Et per eum reconciliare omnia in ipsum, pacificans per sanguinem crucis ejus, sive quae in coelis sunt, sive quae in terris. Hoc est quod supra memoravit, quia ut ea omnia, quae fecit, per illum restauraret, cum errore quodam discrepare jam coepissent ab invicem, nec non et ab auctore est enim adhuc error in carnalibus coelis humiliavit eum, incarnando illum, ut homo factus ostenderet ac doceret quomodo possent ea, quae in firmamento sunt, et super terram reconciliari Creatori. Quod ut ad perfectum perduceret, occidi se passus est propter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ipsum sunt: ꝑipsum denuo. negligen¬
tia quadam facta caduca. reformanda fu¬
erunt. ne adiniuiriam eus ꝑtineret. si opꝰ
eius ꝑalterum restauratum fuisset. ut quo¬
modo ante omnes natus est. sic iterum
ante omnes primus ẽẽt ex resurrectiõe
mortuorum reddita pristina uita. Ante
omnia enim natus eet de dõ. ut cuncta
crearet quȩ non erant. Iterumautem ac¬
cepta carne de uirgine natus est. ut pec¬
catum quod ex uirgine eua intrauerat
in mundum. aboleret. Natus gͦ & mortu¬
us resurrexit. ut quȩ primum fecerat.
postea iterum recrearet. Quia ꝑerrorem
fuerant uelut mortua. ut semꝑ inomn
uita sit primus ce princeps. Quia in ip¬
so complacuit omnem plenitudinem in¬
habitare. Plenitudo in ipso ẽ &e manet.
quia omnia potest semꝑ. ut nichil ex¬
ceptum sit. quod non ꝑeum possit p̃sta¬
ri ut et faceret. & reformaret. & lapsaeri¬
geret. & mortua uiuificaret. unde ait.
ita dedit & filio uitam habere in se¬

Expanded text:
per ipsum sunt, per ipsum denuo negligenper ipsum sunt, per ipsum denuo negligentia quadam facto caduca, reformanda fuerunt; ne ad injuriam ejus pertineret, si opus ejus per alterum restauratum fuisset; ut quomodo ante omnes natus est, sic iterum ante omnes primus esset ex resurrectione mortuorum, reddita pristina vita; ante omnia enim natus est de Deo, ut cuncta crearet, quae non erant. Iterum autem accepta carne de virgine natus est, ut peccatum quod ex virgine Eva intraverat in mundum, aboleret. Natus ergo, et mortuus resurrexit, ut quae primum fecerat, postea iterum recrearet; quia per errorem fuerant velut mortua, ut semper in omni vita sit primus et princeps. Quia in ipso complacuit Patri omnem plenitudinem inhabitare. Plenitudo in ipso est et manet; quia omnia potest semper, ut nihil exceptum sit, quod non per eum possit praestari; ut et faceret, et reformaret, et lapsa erigeret, et mortua vivificaret. sic dedit et Filio vitam habere in se
Abbreviated transcription (Latin):
tur. E ut aꝑtius tradat᷑. quȩ & quanta
sit potentia filii. ostendit quȩ ꝑ ipsum
sut. Id est throni. dominationes. & pͥn¬
cipatus ac potestates. ut ꝑinde omnino
minus in eo nichil credatur eẽ. quam est¬
in patre. & ipse ẽ ante omnes. Ante om̃s
sic ẽ. quia hic solus de p̾atre deo natus ẽ.
deingenita utiq substancia dĩ. Hȩc aũt
uirtute eius. quam ꝑ generationem hab&.
a patre substiterunt. non ut cominunio
eis substantiȩ sit cum eo. sed ex nichilo.
nutu dĩ patris. filio agente. ceperunt. et
cuncta ipsi constant. Ipsi constant. quia
sine eonchils̃. Nisi enim huic fueruł¬
subdita. errore deuia quasi ꝑditioni fi¬
ent obnoxia. Et ipse est caput corpr̃is
unum sentiant. cęlestes &e terreni. ut
sint eccła. Hoc est unius fides Si qͦ minꝰ
creatore suo sciuncti. amentia quadam¬
& uanitate baccantur. Qui ẽ pͥncipium
primogenitus ex mortuis. ut fiat in õib
ipse primatum teuens. quoniam omina

Expanded text:
tur. Et ut apertius tradat quae et quanta tur. Et ut apertius tradat quae et quanta sit potentia Filii, ostendit quae per ipsum sint, nempe Throni, Dominationes et Principatus, ac Potestates; ut proinde omnino minus nihil in eo esse credatur, quam in Patre. Et ipse est ante omnes. Ante omnes hic est; quia hic solus de Deo Patre natus est, de ingenita utique substantia Dei. Haec autem virtute ejus, quam per generationem habet a Patre, substiterunt; non ut communio eis substantiae sit cum eo, sed ex nihilo nutu Dei Patris Filio agente coeperunt. Et cuncta in ipso constant. In ipso constant, quia sine eo nihil sunt; nisi enim huic fuersubdita, errore devia quasi perditioni fient obnoxia. Et ipse est caput corporis unum sentiant coelestes, et terreni, ut sint Ecclesia, hoc est, unius fidei. Si quominus creatore suo set vanitate bacchantur. Qui est principium, primogenitus ex mortuis; ut fiat in omnibus ipse primatum tenens. Quoniam omnia
Abbreviated transcription (Latin):
creaturȩ factura. & ut hoc penitus clares¬
cat: subiecit. Quia in ipso condita suil
omnia in cęlis & interra. usibilia et in¬
Iiusibilia. siue throni siue dominatioes.
suie principatus. siue potestates: omnia
ꝑipsum et in ipso condita sunt. Nonso¬
lum in eo magnificum ce głosum signi¬
ficat xp̃m. qui antequam fierent om̃ia
natus est. sed & in ipso dicit omnia con¬
dita. hoc est. ut omnium potentia in eo
eẽ credatur dubiui Ar deo perfecta
dum omnia fiunt ꝑ ipsum. hoc ẽ caput
eẽ tocius creature. quia ab ipso ut sint.
eẽ ceperunt. Ideo autem quȩ ab ipso facta
sunt. ꝑ ipsum facta dicuntu. quia ad
hoc natus est. ut faceret creaturam. hoc
est fecisse in eum & ꝑ eum. Nec enisͥ
natiuitas sua profecit sed nobis. quia nõ
se nouit quȩ ingenita s̃ dei patris: Erat
enim in deo qui processit de deo. ita ut u¬
nus ẽẽt ds̃ ac sic fit ut neq d minutio
sit patris neq prouectus filii. dum nasci¬

Expanded text:
creaturae factura: et ut hoc penitus clarescreaturae factura: et ut hoc penitus clarescat, subjecit: Quia in ipso condita sunt omnia in coelis et in terra. visibilia et invisibilia, sivesive Principatus, sive Potestates, omnia per ipsum et in ipso condita sunt. Non solum in eo magnificum et gloriosum significat Christum; quia antequam fierent omnia, natus est: sed et in ipso dicit omnia condita, hoc est, ut omnium potentia in eo esse credatur, et ideo profecta, dum omnia fiunt per ipsum: hoc est autem caput esse totius creaturae; quia ipso ut sint, esse coeperunt. Ideo autem quae ab ipso facta sunt, per ipsum facta dicuntur; quia ad hoc natus est, 265 ut faceret creaturam: hoc est, fecisse in eo, et per eum. Nec enim sibi nativitas sua proficit, sed nobis; quia non se novit quae ingenita sunt Dei Patris? Erat enim in Deo, qui processit de Deo, ita ut unus esset Deus: ac sic fit, ut neque diminutio sit Patris, neque profectus Filii, dum nasci
Abbreviated transcription (Latin):
ad philippum. Philippe. qui me iudit
uidit & patrem. quomodo tu dicis ostende
nobis patrem: Non credis quia ego inpa¬
tre. & pater in me est: Hec est unitas et
substantialitas patris & filii. ut inuicem
suit. ut qui uidet filium uideat &e patrẽ.
Nunc uideamus quomodo uisus est filius.
ut ꝑinde intelligamus. qua ratione phi¬
lippus uidendo filium. uideat & patrem.
intellectu certe oꝑm diuinorum uderuĩ
filium non carnalibus ocłis. quȩ oꝑatur
filius dixit ẽẽ patris. ut unitatem uirtu¬
tis ostenderet. Eodem genere uisus ẽ a
iacob. unde nomen accepit isrł idẽ hõ
uidens dm̃. Propter hoc ergo imago dic
tus est inuisibilis dĩ. ut ipse eẽ intellige¬
retur:. qui ꝑ intellectum uisus est deus.
P atrem autem nunquam ullomodo ap¬
paruisse. sicut dictum est in eugłiodm̃
nemo uidit unquam. Primogenitus
untuersȩ creaturȩ. Ante omnem ereatu¬
ram genitum filium non creatum te¬
statur. ut secerneret natuutatem eius a

Expanded text:
ad Philippum: Philippe, qui me videt, ad Philippum: Philippe, qui me videt, videt et Patrem. Quomodo tu dicis: Ostende nobis Patrem? Non credis quia ego in Patre, et Pater in me est ? Haec est unitas et substantialitas Patris et filii, ut invicem sint; ut qui videt Filium, videat et Patrem. Nunc videamus quomodo visus est Filius; ut proinde intelligamus qua ratione Philippus videndo Filium, videat et Patrem. Intellectu certe operum divinorum viderunt Filium, non carnalibus oculis. Quae operatus est Filius, dixit esse Patris; ut unitatem virtutis ostenderet. Eodem genere visus est et a Jacob; unde nomen accepit Israel, id est, homo videns Deum . Propter hoc ergo imago est dictus invisibilis Dei; ut ipse esse intelligeretur, qui per intellectum visus est Deus: Patrem autem numquam ullo modo apparuisse, sicut dictum est in Evangelio: Deum nemo vidit umquam . Primogenitus universae creaturae. Ante omnem creaturam, genitum Filium non creatum, testatur; ut secerneret nativitatem ejus a
Abbreviated transcription (Latin):
Alioquin nec imago. Q uod enum inuisi¬
bilc est. pingi non potest. Nec enim uisi¬
bilis. potest inuisibilem uidere. Aut
enim corpus est quod uidetur aut figu¬
ra aut aliqua informata substantia. ꝗͣ
fert acies ocłorum. totum tam̃ corpus
est. Ds̃ autem. qui ab his omirib alienꝰ
est. quomodo potest imaginem habere
uisibilem: Sed ideo sic dr̃. ut talis fi¬
lius intelligatur. qualis ẽ pater. Ut
quia de ipso est. & nichil distat ab eo
in diuinitate naturȩ. imago eius dicat᷑
ce forma: Ne alius ds̃ a perfidis credere¬
tur: quamius nomine ipso hoc contine¬
atur. Ideo cium uerus filius dr̃. ut de ip¬
so cẽ credatur. S ꝓpter malam intelligen¬
tiam. etiam hoc additum ẽ. ut & imago
cius dicatur. ut cum apparet. licet iN
figura humana. aut certe ĩigne ut ad mo¬
ysen. non ipse pater intelligatur c̃ẽ s
filius. & ꝑid quod imago eius dicitur.
nicħ ab eo distare credatur. Unde dicit

Expanded text:
alioquin nec imago est; quod enim invisialioquin nec imago est; quod enim invisibile est, pingi non potest, nec enim visibilis potest invisibilem videre; aut enim corpus est, quod videtur, aut figura, aut aliqua informata substantia, quam fert acies oculorum, totum tamen corpus est: Deus autem, qui ab iis omnibus alienus est, quomodo potest imaginem habere visibilem? Sed ideo sic dicitur, ut talis Filius intelligatur, qualis est Pater; ut quia de ipso est, et nihil distat ab eo in divinitate naturae, imago ejus dicatur et forma; ne alius Deus a perfidis crederetur, quamvis nomine ipso hoc contineatur; ideo enim verus Dei Filius dicitur, ut de ipso esse credatur. Sed propter malam intelligentiam etiam hoc additum est, ut et imago ejus dicatur; ut cum apparet, licet in figura humana, aut certe in igne, ut ad Moysen , non ipse Pater intelligatur esse, sed Filius: et per id quod imago ejus dicitur, nihil ab eo distare credatur. Unde dicit
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est eruti de inferno. in quo teneba¬
mur a diabolo. tam ex ꝓprio quam ex de¬
licto ade. qui est pater omnium peccan¬
tium. translati sumus ꝑ fidem in reg¬
num cȩleste filii dei. ut ostenderet nobis
ds̃ quo amore diligit nos. quando attol¬
lens nos de imo tartari induxit incęlos
cum uero filiosuo. Iam enim omnes cre¬
dentes qui fixa mente deuoti sunt. exe¬
untes de scło. duce dextrȩ partis angelo.
inducuntur in cęlos. qd̾ ante deuictam
mortem concessum nonerat. In quo ha¬
bemus redemptionem. remissionem pec¬
catorum. In huius filii sui regnum tͣns¬
tulit nos ds̃. ꝑ quem nos redemit. et
manu emisit. Remissio enim peccatoꝵ
liberos facit. ut liberati debitis. teneri
obnoxii non possint. Nam sine fide xp̃i
nullus egressus de infernoẽ. quia obli¬
gatus peccatis. exire ianuas tartari non
potest. Qui ẽ imago dĩ inuisibilis. In
iusibilis dĩ imago. uisibilis eẽ. non pot̃.

Expanded text:
hoc est, eruti de inferno, in quo tenebahoc est, eruti de inferno, in quo tenebamur a diabolo tam ex proprio quam ex delicto Adae, qui est pater omnium peccantium, translati sumus per fidem in regnum coeleste Filii Dei; ut ostenderet nobis Deus quo amore diligit nos, quando attollens nos de imo tartari, induxit in coelos cum vero Filio suo. Jam enim omnes credentes, qui fixa mente devoti sunt, exeuntes de saeculo, duce dextrae Patris Angelo, inducuntur in coelos, quod ante devictam mortem concessum non erat. In quo habemus redemptionem, et remissionem peccatorum. In hujus Filii sui regnum transtulit nos Deus, per quem nos redemit, et manumisit; remissio enim peccatorum liberos facit, ut liberati debitis, teneri obnoxii non possint. Nam sine fide Christi nullus egressus de inferno est; quia obligatus peccatis exire januas tartari non potest. Qui est imago invisibilis Dei. Invisibilis Dei imago visibilis esse non potest,
Abbreviated transcription (Latin):
eius in omnem patientiam. & longanimi¬
tatem. cum gaudio. gr̃asagentes deo & patri.
qui uocauit uos in partem sortis scorum
in lumine. qui liberauit nos apotestate
tenebrarum & transtulit in regnum filii
caritatis suȩ. Incrementum oꝑin eorum
cum scientia uult fieri. ut non ignored
fidei suȩ sꝑem. Tunc enim firmi &e stabi¬
les s̃. si aduertant quȩ pro fide ꝓmissa
sunt. & quanta sit potentia głe maie¬
statis dĩ in patientia. ut longa exspecta¬
tione sustineat humanum genus. quod
in reuerentia sua non solum negligit
creatorem suũ ũum ꝑsequitur amantes
eum. ut & ipsi similiter patientes sint.
ut subportent probra & maledicta in
fidelium. uel si illata fuerit pressura.
exspectantes uidicium dĩ. nec dubitan¬
tes de eo. magis autem gaudentes in pro¬
missa uita cum gr̃arum actionibus dõ.
qui dignatus est aduocare & inducere
gentes in promissionem uideorum. q̃
iberati enim de conditione tenebrarum.

Expanded text:
ejus in omnem patientiam et longanimiejus in omnem patientiam et longanimitatem, cum gaudio gratias agentes Deo et Patri, qui vocavit vos in partem sortis sanctorum in lumine, qui liberavit nos a potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae. Incrementum operum eorum cum scientia vult fieri, ut non ignorent fidei suae spem; tunc enim firmi et stabiles sunt, si advertant quae pro fide promissa sunt, et quanta sit potentia gloriae majestatis Dei in patientia; ut longa exspectatione sustineat humanum genus, quod irreverentia sua non solum negligit Creatorem, verum persequitur amantes eum: ut et ipsi similiter patientes sint, ut supportent probra et maledicta 264 infidelium, vel si illata fuerit pressura, exspectantes judicium Dei, nec dubitantes de eo, magis autem gaudentes in promissa vita cum gratiarum actionibus Deo, qui dignatus est advocare et inducere gentes in promissionem Judaeorum, qua, veritas perpetua. Liberati enim de conditione tenebrarum,
Abbreviated transcription (Latin):
dei gr̃am ꝑceperunt. proficerent et
numero &e opere. adtungentes fidei sue
qui fierent fr̃s eorum in xp̃o. Exem¬
plo enim bonorum oꝑum illorum. at¬
tracti sunt multi. teste illis epafra. qui
statim imbiberunt ut potum sp̃alem
in domini caritate. quȩ non in carne ẽ.
sed in sp̃u. Iccuto & nos ex qua die au¬
diuimus. non cessamus pro uobis oran¬
tes. & postulantes. ut repleamini agni¬
tione uoluntatis eius. in omni sapi
deuotam ac promptam uoluntatem illo¬
rum circa fidem xp̃i. orat pro eis. ut pro¬
pensius agnita uoluntate dĩ. rationabi¬
li oꝑe explerent deuotionem. quam au¬
dita fide. xp̃i didicerant. ne tñm̃tis fida
dicatione ce robur fidei dum inconsulte
aliquid atq inꝑite conficeret. laboris
sui fructum amitteret. Hoc enim libent
accepto fertur. quod deuoto fit animo
e prudenter. fructificantes & crescentes
in agnitione dĩ. in omni uirtute robur
capientes secundum potentiam gloriȩ

Expanded text:
Dei gratiam perceperunt, proficerent et Dei gratiam perceperunt, proficerent et numero et opere, adjungentes fidei suae qui fierent fratres eorum in Christo. Exemplo enim bonorum operum illorum attracti sunt multi, teste illis Epaphra, qui statim imbiberunt ut potum spiritalem in Domini charitate, quae non in carne est, sed in spiritu. Idcirco et nos ex qua die audivimus, non cessamus pro vobis orantes et postulantes; ut impleamini agnitione voluntatis edevotam ac promptam voluntatem illorum circa fidem Christi, orat pro eis; ut propensius agnita voluntate Dei, rationabili opere explerent devotionem, quam audita fide Christi didicerant, ne tam fida mentis dicatio, et robur fidei, dum inconsulte aliquid et imperite conficeret, laboris sui fructum amitteret. Hoc enim libenter accepto fertur, quod devoto fit animo, et prudenter. Fructificantes et crescentes in agnitionem Dei, in omni virtute robur capientes secundum potentiam gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o. Caput epłȩ solito more scribit ad
litteras se ordinare pro¬
sequitur. quibus exop¬
tat dei gr̃am manere
ꝑ xp̃m. Gratias agimus deo patri dñi
fide ur̃a in xp̃o iħu & dilectione. quam
habetis in omnes scõs ꝓpter spem quȩ
reposita est uobis in cęlis. quam ante au¬
distis in uerbo ueritatis euangelii. quod
ꝑuenit ad uos sicut & in uniuer Sõ
mundo Quoniam dignum habuit
d̃s̃ credere istis filium suum. gr̃as ei re¬
fert in orationibus suis. Deinde ꝓpter
caritatem quam habebant in scos. fidi
quia prohac spes firma est apud dm̃.
qua remameraturus creditur credentes
ce diligentes se uiuicem auccore xp̃o cuꝰ
nomen ꝑuenit ad omnes gentes. ut mł¬
tiplicentur in fide eius. Et est fructifi¬
cans &e crescens sicut &e in uobis. ex qua
uobis minister xp̃i. qui etiam notam
fecit nobis ur̃am dilectionem in sp̃u.:
xemplum cȩte rarum gentium hos
crescere. & fructum uitalem facere alacͥ
sermone prosequitur. ut ex eo quod

Expanded text:
o. Caput epistolae solito more scribit ad litteras se ordinare prosequitur, quibus exoptat Dei gratiam manere Christum. Gratias agimus Deo et Patri Domifide vestra in Christo Jesu, et dilectione, quam habetis in omnes sanctos propter spem, quae reposita est vobis in coelis, quam ante audistis in verbo veritatis Evangelii, quod pervenit ad vos, sicut et in universum mundum. Quoniam dignum habuit Deus credere istis Filium suum, gratias ei refert in orationibus suis. Deinde propter charitatem, quam habebant in sanctos, fidi quia pro hac spes firma est apud Deum, qua remuneraturus creditur credentes et diligentes se invicem, auctore Christo, cujus nomen pervenit ad omnes gentes, ut multiplicentur in fide ejus. Et est fructificans et crescens, sicut et in vobis, ex qua vobis minister Christi, qui etiam notam fecit nobis vestram dilectionem in spiritu. In exemplum caeterarum gentium nos crescere et fructum vitalem facere alacri sermone prosequitur; ut ex eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
demas. Uere carissimus apło fuit lucas.
betur. Salutate eos qui s̃ laodiciȩ fr̃s. et
eoꝵ epła hos salutando commonet. nun¬
pham cariorẽ existimans. cuiꝰ & domũ sa¬
lutat. Tam enĩ deuota uidetur fuisse. ut
omnis domus eiꝰ signo titulata eẽt cruci
Et cum lecta fuerit apud uos hȩc epła. fa¬
laodicensiũ ut uos legatis. Quia generales
legi precepit. ut ꝑ hanc quid agendũ sͥ
eẽt addiscerent. & colosenses ut eoꝵ legerẽt
uixta sensum supradictũ & dicite archip¬
po. uide ministeriũ qd̃ suscepisti in dño.
ut illud impleas. Prepositum illoꝵ ꝑ
eos ipsos commonet. ut sit sollitus de sa¬
lute ipsoꝵ. & qr plebis solius causa scri
nata ẽ s adȩccłam. Post enim epafrã qͥ
illos imbuit. hic accepit regendam ilboꝵ
eccłam. Ipsa salutatio mea manu pauli.
It confirmet eplam manu sua subscriptã
dic̃. memorans ut inm̃te habeant exitus
eiꝰ. quos patiebat᷑ ꝓ salute gentiũ. E tales

Expanded text:
Demas. Vere charissimus Apostolo fuit Lucas; Demas. Vere charissimus Apostolo fuit Lucas; betur. Salutate eos qui sunt Laodiceae fratres, et eorum epistola hos salutandos commonet, Nympham chariorem existimans, cujus et domum salutat. Tam enim devota videtur fuisse, ut omnis domus ejus signo titulata esset crucis Et cum lecta fuerit apud vos Epistola, faLaodicensium, legatis. Quia generales legi praecipit, ut per hanc quid agendum sibi esset, addiscerent: et Colossenses ut eorum legerent, juxta sensum supradictum. Et dicite Archippo: Vide ministerium, quod suscepisti in Domino, ut illud impleas. Praepositum illorum per eos ipsos commonet, ut sit sollicitus de salute ipsorum; et quia plebis solius causa epistna est, sed ad Ecclesiam. Post enim Epaphram, qui illos imbuit, hic accepit regendam eorum Ecclesiam. Ipsa salutatio mea manu Pauli. t confirmet epistolam manu sua subscriptam dicit, memorans ut in mente habeant exitus ejus, quos patiebatur pro salute gentium: et tales
Abbreviated transcription (Latin):
participes sententiȩ eiꝰ ut iã circiucidi
ulterius ñ debere predicarent. Idõ partici¬
pes illos dic̃ suos in regnum dĩ. Circum¬
cidendũ aũt ẽẽ. & sabbata &e neomenias
seruandas p̃dicare. ñ sp̃ale ẽ. s trenum.
Salutat uos epafras. qui ẽ ex uobis seruꝰ
ex ipsis ẽ. testimonium reddit. Semper
sollicitus ꝓ uob̃ in orationib ut stetis ꝑ¬
fecti. & habunde expleti in om̃i uolunta¬
te dĩ. Tam salutaria se illis exoptare te¬
statur. ut illum qͥ cuus illoꝵ ẽ. & affectu
unanimitatis carissimꝰ. participẽ suȩ de¬
fensionis in ꝓfectum eoꝵ ostendat. Testi¬
moniũ enim adhibeo illi qͥa qͥ habet mul¬
tum laborẽ ꝓ uobis. & ꝓhis qui laodiciȩ
s̃ &e hierapoli. Ut sollicitos eos salutis suȩ
faciat. alioꝵ uigilantia quanta sit ꝓ eis
ostendit. Solliticior enim quis fit pudore
qñ incausa sua alterum uidet laborare.
Salutat uos lucas medicꝰ carissimus et

Expanded text:
participes sententiae ejus; ut jam circumcidi participes sententiae ejus; ut jam circumcidi ulterius non debere praedicarent, ideo participes illos dicit suos in regno Dei. Circumcidendum autem esse, et sabbata et neomenias servandas praedicare non spiritale est, sed terrenum. Salutat vos Epaphras, qui est ex vobis, servus ex ipsis est, testimonium reddit. Semper sollicitus pro vobis in orationibus, ut stetis perfecti, et abunde expleti in omni voluntate Dei. Tam salutaria se illis exoptare testatur; ut illum qui civis illorum est, et affectu unanimitatis charissimus, participem suae devotionis in profectum eorum ostendat. Testimonium enim adhibeo illi quia habet multum laborem pro vobis, et pro iis qui Laodiceae sunt et Hierapoli. Ut sollicitos eos salutis suae faciat, aliorum vigilantia quanta sit pro his, ostendit; sollicitior enim quis fit pudore, quando in causa sua alterum viderit laborare. Salutat vos Lucas medicus charissimus, et
Abbreviated transcription (Latin):
noscat quȩ circa uos s̃. & consoletur corda
ex uob̃. om̃ia quȩ hic s̃. nota faciet uobis.
dhoc se dicit fr̃s misisse. ut inuic̃ẽ sͥ nota
fierent quȩ agerentur ab inuicẽ. quãuis
sollitior enim fiet quis. qñ uidet ad se ue¬
niri ad considandam conuersationẽ suã.
lus enu ueretur. si speculet᷑ se iudĩ quȩ
agat. Nam cũ ds̃ om̃ia uideat. ce sciamus
nos uidĩ ab eo. contraria facimus. Sa¬
lutat uos aristarchus. comes captiuitatis
in regno dĩ. qui mͥ solatio fuer̃. Hic aris¬
tarcus bonȩ conuersationis ac meriti ui¬
detur. qui deuotione dñica. particeps et
socius laboꝵ apłi designatur. Marcum
aũt ut cõmendet. quid sit ñtacet. ut cũ
laudabił iuri barnabȩ affinis addiscitur.
honorabił habeatur. Addit & iħm quẽ
iustum nomine uocari appellat. quibus
solis testimoniũ ꝑhibet. qr hi ex circum¬
cisione adiutorio fuer̃ ei. assentientes et

Expanded text:
noscat quae circa vos sunt, et consoletur corda noscat quae circa vos sunt, et consoletur corda ex vobis, omnia quae hic sunt, nota faciet vobis. Ad hoc se dicit fratres misisse, ut invicem sibi nota fierent, quae agerentur ab invicem. Quamvis opus est. Sollicitior enim fiet quis, quando videt ad se venire ad considerandam conversationem suam; plus enim veretur, si speculetur se videri 276 quae agat. Nam cum Deus omnia videat, et sciamus emus nos videri ab eo, contraria facimus. Salutat vos Aristarchus comes captivitatis in regno Dei, qui mihi solatio fuerunt. Hic Aristarchus bonae conversationis ac meriti videtur, qui devotione Dominica particeps et socius laborum Apostoli designatur. Marcum autem ut commendet, quid sit, non tacet; ut cum laudabilis viri Barnabae affinis addiscitur, honorabilis habeatur. Addit et Jesum, quem Justum nomine vocari appellat. Quibus solis testimonium perhibet, quia hi ex circumcisione adjutorio fuerunt ei, assentientes et
Abbreviated transcription (Latin):
loqui cum eo. quẽ scias intractabilẽ et
obstinate m̃tis. paratum ad contumeliã
faciendam: I dõ hec monet. ut oportuno
& loco & temprẽ. magistra modestia. reli¬
gionis uerba ꝓmantur. Aut si ꝑsona tal
in medio ẽ. quęm ꝑstrepat. reticendũ. Alit̃
enuncum ꝑotentib mundi. alit̃ cũ me¬
diocrib & alit̃ cum humilib ẽ agendũ.
lit̃ iterum cum mansuetis. alit̃ cũ iracun¬
dis. quib cedi oportet. hoc ẽ redimere tẽ¬
pus. Cum enim insidianti dnicis uerbis
⁊ furenti. tp̃ris audacia cediᷤᷤ inturias in¬
festi temprĩs lucrifacis Nam si caput
id ẽ rex assentit. corprĩs ẽ libtas loquen¬
di uerbi dĩ cum mansuetudine. ut ꝓuo¬
centur adbonum. Estrepentib tamen
& animosis ad conuicia. semꝑ cedendũ.
iuncis enim. cum cedis. Quȩ cura me s̃
om̃ia nota faciet uob̃ tẏchicus dilectus
fr̃ & fidelis minister. & conseruus in dño.
quem misi ad uos. ad hoc ipsum. ut cog¬

Expanded text:
loqui cum eo, quem scias intractabilem, et loqui cum eo, quem scias intractabilem, et obstinate mentis, paratum ad contumeliam faciendam? Ideo haec monet, ut opportuno et loco et tempore, magistra modestia, religionis verba promantur: aut si persona talis in medio est, quae perstrepat, reticendum. Aliter enim cum potentibus mundi, aliter cum mediocribus, et aliter cum humilibus agendum est. Aliter iterum cum mansuetis, aliter cum iracundis, quibus cedi oportet, hoc est redimere tempus. Cum enim insidianti Dominicis verbis et furenti temporis audaciae cedis, injurias infesti temporis lucrifacis. Nam si caput, id est, rex assentit corpori, tunc est libertas loquendi verba Dei cum mansuetudine, ut provocentur ad bonum. Perstrepentibus tamen et animosis ad convicia semper cedendum; vincis enim, dum cedis. Quae circa me sunt, omnia nota faciet vobis Tychicus dilectus frater, et fidelis minister, et conservus in Domino: quem misi ad vos in hoc ipsum, ut cog
Abbreviated transcription (Latin):
bis. ut ds̃ aꝑiat nobis ostium uerbi adlo¬
tunctus sum. ut manifestem illud ꝓut o¬
portet me loqui. Iam prudentibus myste¬
riorum domini xp̃i. & cantis in euitandis
uiciis peccatoꝵ. orationi instandum ostẽ¬
dit. ut meritis crescant. deficientib temp¬
tationibus aduersarii. Quos in tantum
dignos habet. ut iudicet eos & iam se pos¬
se precibus aduiare. ad asserendũ au¬
dacter eugłium. ad qd̵ manifestandũ lega¬
tionem acceꝑat. In sapientia ambulate
ad eos qui foris s̃. tempus redim̃tes. ser
mo ur̃ semꝑ in gr̃a sale sit conditus. ut
sciatis quomͦ oporteat uos singłis respõ¬
dere. Qm̃ necesse ẽ ambulare nos inter
fideles & colloquia miscerẽ causa conuer¬
sationis mundanȩ: Hoc ẽ qđ common&.
ut cum sapientia sit ipsa conuersatio.
ꝓpter scandalum gentiliũ. ne occasionem
ꝑ nos accipiant blasphemandi. & inciten¬
tur ad ꝑscquendum. Quid enĩ opus est

Expanded text:
nobis, ut Deus aperiat nobis ostium verbi ad lonobis, ut Deus aperiat nobis ostium verbi ad lovinctus sum ut manifestem illud, prout oportet me loqui. Jam prudentibus mysterium Domini Christi, et cautis in evitandis vitiis peccatorum orationi instandum ostendit; ut meritis crescant, deficientibus tentationibus adversarii. Quos in tantum dignos habet, ut judicet eos etiam se posse precibus adjuvare ad asserendum audacter Evangelium, ad quod manifestandum legationem acceperat. In sapientia ambulate ad eos, qui forsemper in gratia sale sit conditus; ut sciatis quomodo oporteat vos singulis respondere. Quoniam necesse est ambulare nos inter infideles, et colloquia miscere causa conversationis mundanae: hoc est quod commonet, ut cum sapientia sit ipsa conversatio propter scandalum gentilium; ne occasionem per nos accipiant blasphemandi, et incitentur ad persequendum. Quid enim opus est
Abbreviated transcription (Latin):
ut definirent om̃s prudentes ẽẽ lib̃os. stul¬
tos autem om̃s ẽẽ seruos. qr prudens ab¬
stinet a peccatis. ut hic ingenuus sit qui
iecta sequitur. Seruis aũt. qui ꝑ stulticiȩ
imprudentiam sbic̃ se peccato. Uude ce
cham ꝓpter stulticiam quia risit nuditatẽ
patris stulte. seruus ẽ appellatus. Ostendit
gͦ dominis. qr ñuere s̃ domini. s qͣsi per
S olus enĩ dñs & auetor rerum iniisibilis
ds̃. tam corpr̃ib quam animis dñatur.
ut hȩc considerantes. iusta ab eis exigãt
seruicia: Talia enim utiq. qualia et a
se exigi uolunt a domino communi. Nã
cum ipsi ñ ut dignum ẽ dõ seriuant. quẽ
ñ negant omnium potestatẽ habe. cuiꝰq
cotidiana dona per ministeria creaturȩ
humanis usibus exhib̃i. a parib suis ñ
dicam fr̃ĩb. tam grauia exigunt serui¬
cia. ut ferri non possint. Non ponentes
in animo. qr & ipsi ueliit nolit serui s̃
& uderint cuius meriti. Orationi instate.

Expanded text:
ut definirent omnes prudentes esse liberos, stulut definirent omnes prudentes esse liberos, stultos autem omnes esse servos; quia prudens abstinet a peccatis, ut hic ingenuus sit, qui recta sequitur; servus autem qui per stultitiae imprudentiam subjicit se peccato. Unde et Cham propter stultitiam, qui arisit nuditatem patris stulte, servus est appellatus. Ostendit ergo dominis, quia non vere sunt domini, sed quasi per Solus enim dominus, et auctor rerum invisibilis Deus tam corporibus, quam animis dominatur; ut haec considerantes, justa ab eis exigant servitia: talia utique qualia et a se exigi volunt a Domino communi. Nam cum ipsi non ut dignum est, Deo serviant, quem non negant omnium potestatem habere, cujusque quotidiana dona per ministeria creaturae humanis usibus exhiberi, a paribus suis ut non dicam fratribus tam gravia exigunt servitia, ut ferri non possint: non ponentes in animo, quia et ipsi velint nolint, servi sunt; et viderint cujus meriti. Orationi instate,
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. Ut promptos illos in obsequio ⁊ fide
faciat. mercedẽ illos bonoꝵ oꝑm acceptos
promittit a deo in regno xp̃i. quod ut
ꝓbatum sit & acceptum. sic illos uult ob¬
sequi sic̃ dño. a quo mercedẽ expectant.
ut si iniq̃ egerit. ñ solum hominẽ offen¬
det s ce dm̃. quem in admissa fraude car-¬
nalis dñi contempsit. Si autem bene ege
tollantur. p̃sum̃tes de dñatu mitigat & co¬
hibet animos illoꝵ. ut adhibita consida¬
tione humani generis. animadu̾tant
auctorẽ dm̃. ñ seruos. & lib̃os. s om̃s inge¬
nuos condidisse. s hoc. mundi iniquitate
factum ẽ. ut dũ alt̃ alterius fines euadit.
tunc captiuos duc̃ ingenuos. uñ & ma¬
nu capti dicti s̃ a ueterib. inde mancipia.
ic casus ce conditio. &ẽ nunc apparet. alii
redimunt᷑: alii remanent serui. Apud
lm̃ aũt. hic seruus habet᷑. qui peccaue¬
rit. Deniq peccati causa cham seruus audi

Expanded text:
io apud Deum. Ut promptos illos in obsequio et fide io apud Deum. Ut promptos illos in obsequio et fide faciat, mercedem illos bonorum operum accepturos promittit a Deo in regno Christi. Quod ut probatum sit et acceptum, sic illos vult obsequi sicut Domino, a quo mercedem exspectant. At si servus inique egerit, non solum hominem offendet, sed et Deum, quem in admissa fraude carnalis domini contempsit. Si autem bene egertollantur, praesumentes de dominatu, mitigat et cohibet animos illorum, ut adhibita consideratione humani generis, animadvertant auctorem Deum non servos et liberos, sed omnes ingenuos condidisse. Sed hoc mundi iniquitate factum est, ut dum alter alterius fines invadit, tunc captivos ducit ingenuos; unde et manu capti dicti sunt a veteribus inde mancipia. Hic casus et conditio etiam nunc apparet, alii redimuntur, alii remanent servi. Apud Deum autem hic servus habetur, qui peccaverit . Denique peccati causa Cham servus audiv
Abbreviated transcription (Latin):
morum. sic & hominib debere serure
p̃cepit. Iui enim ad ocłm seruit. in oc¬
culto aliud facit. Qui enim ex animotał
est foris qualis & intus. Si gͦ in hoc obse¬
quio fuerit fideł. ꝓmerebitur dñm. quia
ipse dix̃. Iui in minimo fideł ẽ. & ĩ mag¬
no fidelis ẽ. Si enim ei qͥ adp̃sens un¬
dicat. fideł non fuerit: quin fieri pote¬
rit. ut illi fidem exhibeat. quẽ post
mortẽ audit iudicaturum: Iecirco in
dñi carnalis causa iustum uult ẽẽ ser¬
uum &e obsequentẽ. ut possit in dĩ
rebus fidelis eẽ & obsequens. Si enĩ
in p̃senti idoneus fuerit. nͥ scit nulla
ẽẽ nͥ corruptibilia premia qͣntomagis
ꝓpensior erit in dĩ deuotione. quẽ scit¬
fidelib immortalia daturũ premia.
Quicqͥd facrtis ex animo oꝑamini. ut
dño non hominib. certi qđ adño recipie-¬
tis retributionem hereditatis dñi xp̃i. cui
seruitis. Qui enim iniꝗ̃ gerit. fert id qd

Expanded text:
morum: sic et hominibus praecipit serviri morum: sic et hominibus praecipit serviri debere. Qui enim ad oculum servit, in occulto aliud facit: qui autem ex animo, talis est foris, qualis et intus. Si ergo in hoc obsequio fuerit fidelis, promerebitur Dominum; quia ipse dixit: Qui in minimo fidelis est, et in magno fidelis est . Si enim ei, qui ad praesens vindicat, fidelis non fuerit, qui fieri poterit ut illi fidem exhibeat, quem post mortem audit judicaturum? Idcirco in domini carnalis causa justum vult esse servum et obsequentem; ut possit et in Dei rebus et fidelis esse et obsequens. Si enim in praesenti idoneus fuerit, ubi scit nulla esse nisi corruptibilia praemia; quanto magis propensior erit in Dei devotione, quem scitfidelibus immortalia daturum praemia! Quidquid facitis, ex animo operamini, ut Domino et non hominibus: certi quod a Domino recipietis retributionem haereditatis Domini Christi, cui servitis. Qui enim inique gerit, fert id quod
Abbreviated transcription (Latin):
caro eius est. ne plus illam humilians.
exacerbet. & contraria cogitet. filii obedi
habere ꝓpicium. si debitam honorificen¬
tiam rependant parentibus. circa obseqͥ¬
um illorum faciles. in contemptu diffi-¬
ciles. scientes filii numꝗͣ aduersus pa
uocare filios ur̃os. ne pusillo animo fi¬
ant. Modestos precepit patres deb̃e ẽẽ
filiis. ne coartati abeis. delinquant millos.
& dm̃ offendant. quod nolunt. Ira enim
inconsiderata res ẽ. in tantum. ut aliqñ
nec sͥ parrat. qui irascitur. Debent enĩ
recordari patres qr fuer̃ & ipsi filii. consi¬
derare autem filii qr futuri s̃ patres. ut
eqͦ libͣato consilio utriusq patris. & fili
subiecti sint. & patres modesti. Serui ob¬
audite ꝑomnia dominis carnalib. nõ
ad ocłm seruientes qͣsi hominib placen¬
tes. s in simplicitate cordis. timentes do¬
minum. Qm̃ dõ aliter seruiri non pot̃.
ꝗͣ puro corde. occulta enim p̃uidet ani¬

Expanded text:
caro ejus est; ne plus illam humilians caro ejus est; ne plus illam humilians exacerbet et contraria cogitet. Filii, obedihabere propitium Deum, si debitam honorificentiam rependant parentibus, circa obsequium illorum faciles, in contemptu difficiles, scientes filii numquam adversus pvocare filios vestros, ne pusillo animo fiant. Modestos praecipit patres debere esse filiis, ne coarctati ab eis, delinquant in illos, et Deum offendant, quod nolunt. Ira enim inconsiderata res est, in tantum ut aliquando nec sibi parcat, qui irascitur. Debent enim recordari patres quia fuerunt et ipsi filii: considerare autem filii, quia futuri sunt patres; ut aeque librato consilio utriusque partis, et filii subjecti sint, et patres modesti. Servi, obaudite per omnia dominis carnalibus, non ad oculum servientes, quasi hominibus placentes, sed in simplicitate cordis timentes Dominum. Quoniam Deo aliter serviri non potest quam puro corde; occulta enim pervidet ani
Abbreviated transcription (Latin):
amitteret. Om̃e qd̃ cumq facitis ĩ uerbo
aut in oꝑe. om̃ia in nomine dñi iħu. grãs
agentes dõ. & patri ꝑ ipsum. Qm̃ supͣui
corde dm̃ laudari & illi grãs referri p̃cepit.
tari hortatur ut cũ uerba nr̃a carent re¬
prehensione. & oꝑa nr̃a bona s̃. magnificet᷑
dominus iħc. cuius magisterio inuituꝑa¬
biles s̃ discipłi. Tunc enim ueras gras agi¬
mus dõ ꝑ ipsum. si modum preceptoꝵ eiuis
custodiamus. Mulieres subdite estote ui¬
ris. sicut oportet. in domino. Ita p̃cipit
mulieres subditas debere ẽẽ uiris. sicut
mandauit ds̃ int cetera dicens ad mulie¬
rem. & ad iurum tuum conu̾sio tua. & ipse
tui dominabitur. ut ipso ritu & disciplina
timeat uirum suum quasi dominum. ex
quo cepit eẽ. Uiri diligite urores ur̃as. et
nolite amari eẽ ad illas. Rigorem uirilis
legis emollit. ne potestate qua p̃ualet
nimius quis sit in dominatu uxoris: Sed
debet respicere & affectum. quia mulier

Expanded text:
amitteret. Omne quodcunque facitis in verbo, amitteret. Omne quodcunque facitis in verbo, aut in opere, omnia in nomine Domini nosagentes Deo et Patri per ipsum. Quoniam supra in corde Deum laudari, et illi gratias referri praecepit; tari hortatur; ut cum verba nostra carent reprehensione, et opera nostra bona sunt, magnificetur Dominus Jesus, cujus magisterio invituperabiles sunt discipuli. Tunc enim veras gratias agimus Deo per ipsum, si modum praeceptorum ejus custodiamus. Mulieres, subditae estote viris, sicut oportet, in Domino. Ita praecepit mulieres subditas esse debere viris, sicut mandavit Deus, inter caetera dicens ad mulierem: Et ad virum tuum conversio tua et ipse tui dominabitur ; ut ipso ritu et disciplina timeat virum suum, quasi dominum, ex quo coepit esse. Viri, diligite uxores vestras, et nolite amari esse ad illas. Rigorem virilis legis emollit, ne potestate qua praevalet, nimius quis sit in dominatu uxoris: sed debet respicere ad affectum, quia mulier
Abbreviated transcription (Latin):
exultet in cordib ur̃is in qͣ &e uocatiestis
in uno corpr̃e. & grati estote. Iuia enim
om̃ium maior ẽ caritas. huic magis stu¬
dendum hortat᷑. Tunc & enĩ om̃ia q̃ supͣ
poter̃ deduci. si duce caritate it̃ ambu¬
lent legis. tota enĩ mente oꝑatur. qui de
amore aliquid fac̃. Hypocrisis ⁊ simula
timet. ꝑfectus ñẽ. Pfecta enim dilectio.
foras mittit timorẽ. Unde ce dñs amari
corpus fac̃. hȩc ẽ que ueram habet pacẽ.
ꝗͣ corde puro custodit. Potest enim pax
dici: & ñ habet caritatẽ. Caritas enĩ semꝑ
secum ht̃ pacem. Uerbum xp̃i habitet in
uob̃ abunde in oĩ sapientia docentes ce mo
nentes uosmet ipsos. psalmis hymnis can¬
ur̃is dõ. Hȩc meditanda monet semꝑ.
quȩ sonent xp̃m. hec incorde habenda
quȩ deo patri semper gr̃as referant. ut
uox canora illi seruiat. illum laudet psal¬
mus. hymnus extollat. ⁊ huic soli notũ
sit. qͥ occulta ꝑuidet mentis a quo sꝑatur
uit. ne fauore hominũ fieres. & fructũ

Expanded text:
et in cordibus vestris, in qua et vocati estis in uno corpore: et grati estote. Quia vero omnium major est charitas, huic magis studendum hortatur. Tunc enim omnia quae supra poterunt deduci, si duce charitate, iter ambulent legis; tota enim mente operatur, qui ex amore aliquid facit. Hypocrisis et simulattimet, perfectus non est: Perfecta enim dilectio foras mittit timorem ; unde et Dominus amari corpus facit, haec est quae veram habet pacem, quam corde puro custodit. Potest enim pax dici, et non habere charitatem; charitas enim semper secum habet pacem. Verbum Christi habitet in vobis abunde in onentes vosmetipsos psalmis, hymnis et canus. Haec meditanda monet semper, quae sonent Christum. Haec in corde habenda, quae Deo Patri semper gratias referant, ut vox canora illi serviat, illum laudet psalmus, hymnus extollat. Et huic soli notum sit, qui occulta pervidet mentis, a quo speratur vit, ne favore hominum fieret, et structum
Abbreviated transcription (Latin):
eum ut sit sollicitus in eccła¬
stica ordinatione. idẽ ad
quosdã qui simulatiõẽ qͣdã¬
dignos se ostentant. ut sublimẽ ordinem
teneant. simulq &e hereticos ex circumcisi¬
sone corripiendos.

Expanded text:
cum, ut sit sollicitus in ecclesiastica ordinatione: id est, ad quosdam qui simulatione quadignos se ostentant, ut sublimem ordinem teneant; simulque et haereticos ex circumcisione corripiendos.
Abbreviated transcription (Latin):
Nã ce mulierib eoꝵ castitatis causa ui¬
ni usus incognitus fuit. sic̃ nunc aqͥ.
n tantum enĩ ugebat disciplinȩ auc¬
toritas. ut subiectum uas ñ faceret quod
uolebat. Indiumini gͦ ut electi dĩ. scĩ ce¬
I dilecti. uiscera mĩȩ. benignitatẽ. humili¬
tatem. sensus mansuetudinẽ. longanimi¬
tatem. p̾bentes uob̃ inuicẽ patientiã. et
donantes alius alii. Siquis aduersus ali¬
quem habet querelã. sicut ce xp̃c donauit
uobis. ita & uos facite Ut lucrum possiñ
hab̾e. ad hec eos facienda monet. quȩ me¬
ritum collocant apud dm̃ Apeocatis au¬
tem abstinere timor facit. ueret᷑ enum ne
mala faciens penis subdatur. Hec autẽ
quȩ nc̃ facienda monce. ad ꝓfectũ ꝑturẽt
meritoꝵ. Ex uoluntate enĩ fiunt. ñ ex
necessitate. Quigͦ ab illicitis se abstinet.

Expanded text:
Nam et mulieribus eorum castitatis causa viNam et mulieribus eorum castitatis causa vini usus incognitus fuit, sicut nunc aquae; in tantum enim vigebat disciplinae auctoritas, ut subjectum vas non faceret, quod volebat. Induimini ergo ut electi Dei, sancti et dilecti, viscera misericordiae, benignitatem, humilitatem, sensus mansuetudinem, longanimitatem, praebentes vobis invicem patientiam, et donantes alius alii, si quis adversus aliquem habet querelam; sicut et Christus donavit vobis, ita et vos facite. Ut lucrum possint habere, ad haec eos facienda hortatur, quae meritum collocant apud Deum. A peccatis autem abstinere timor facit; veretur enim ne mala faciens, poenis subdatur. Haec autem quae nunc facienda monet, ad profectum pertinent meritorum; ex voluntate enim sunt, non ex nece
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ seruum alibero. ñ utiq in xp̃o. in qͦ
om̃s unũ s̃. s in moꝵ feritate & in gentis
ĩmanitate. Peiores enum hos barbaris
intelligi uoluit. qͣnuis dant cum gre¬
coꝵ libri iusticiam eoꝵ p̃dicent. ꝗͣ duce
natura sequebantirr. in tantũ. ut mag¬
num apud eos peccatũ furtii habeatur.
qd greci magna inquit c̃ industa ⁊ doctri¬
na iusticie semitas inuestigar̃. hos na¬
turaliter comprehendisse collaudant.
quomͦ degenerant omia. postea plus
uituꝑabiles ẽẽ cepunt. ꝗͣ fuerint ante
laudabiles. Postꝗͣ enim mulieres eoꝵ le¬
ge iuri uti ceper̃. quas amatonas pͥmit
asser̃ appellatas. totam asiã contͣ natu-¬
ram subicientes. sic contigit. ut & uiri
canũ more rabidi efficerent᷑ ĩmanes. sil¬
uestres. inculti plus ꝗͣ barbari. in tan¬
tum ĩmutati. ut carne humana ues¬
cenda imbuerentir. Quid mirũ. cũ ⁊ ip¬
si romani longe alii fuerint. ꝗͣ mincs̃.

Expanded text:
sicut servum a libero non utique in Christo, in quo sicut servum a libero non utique in Christo, in quo omnes unum sunt; sed in morum feritate et in gentis immanitate. Pejores enim hos Barbaris intelligi voluit, antequam credant, cum Graecorum libri justitiam eorum praedicent, quam, duce natura, sequebantur; in tantum ut magnum apud eos peccatum furti habeatur, quod Graeci magna, inquit, cum industria et doctrina justitiae semitas investigarunt, hosce naturaliter comprehendisse collaudant. Sed quomodo degenerant omnia, postea plus vituperabiles esse coeperunt, quam fuerant antea laudabiles. Postquam enim mulieres eorum lege viri uti coeperunt, quas Amazonas primitus asserunt appellatas, totam Asiam contra naturam subjicientes; sic contigit ut et viri canum more rabidi efficerentur, immanes, silvestres, inculti, plus quam barbari, in tantum immutati, ut carne humana vescenda imbuerentur. Quid mirum, cum et ipsi Romani longe alii fuerint, quam nunc sunt?