comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
num quiodam insinuare uolens in¬
tentis. & infundere capacib: in capa¬
ces aut̃ excitare ad studium : ut ndũ
intelligentes bene uiuendo capaces fiant:
insinuauit nob̾ animã humanã & mentẽ
rationalem quȩ mẽ homini ñ inẽ pecori t
ñ uegetari. ñ beatificari. ñ illuminari nͥ¬
ab ipsa substantia di: eamq animã fac̃e
aliquid ꝑ corpꝰ. & de corꝑe. atq habere
subiectum corpꝰ. & ꝑ corꝑalia mulceri
corꝑis in hac uitaatq complexu. de¬
lectari animã lenitis. uł contristari
offensis corꝑis sensib beatitudinẽ tam̃
eiꝰ qr fit beata ipsa anima ñ fieri insi
participatione illius uitȩ semꝑ uiue.
in cominutabilis ȩt̾ne que substantiȩ qͤ
ẽ dẽ: ut quomodo anima quȩ inferior
do ẽ. id qd ipsa inferuis ẽ. ħ ẽ corpꝰ facit
uiuere. sic eandem animã ñ faciat beate
enim anima qͣm corpꝰ: & suꝑior quã
inferiori. prestat᷑ illi asuꝑiore. Seruat
dño suo. ne conculcet᷑ aseruo suo. Hec est

Expanded text:
num quiddam insinuare volens intentis, et infundere capacibus, incapaces autem excitare ad studium, ut nondum intelligentes bene vivendo capaces fiant, insinuavit nobis animam humanam et mentem rationalem, quae inest homini, non inest pecori, non vegetarisubstantia Dei: eamque animam facere aliquid per corpus et de corpore, atque habere subjectum corpus, et per corporalia mulceri corporis in hac vita atque complexu, delectari animam lenitis, vel contristari offensis corporis sensibus; beatitudinem tamen ejus qua fit beata ipsa anima, non fieri nisi participatione illius vitae semper vivae, incommutabilis, aeternaeque substantiae, quae Deus est: ut quomodo anima quae inferior Deo est, id quod ipsa inferius est, hoc est corpus, facit vivere; sic eamdem animam non faciat beate enim anima quam corpus, et superior quam inferiori, praestatur illi a superiore. Serviat Domino suo, ne conculcetur a servo suo. Haec est,
Abbreviated transcription (Latin):
lapis angularis dictus ẽ: ut duos condet
xp̃c. lignum ꝓximus: Nontam̃ quale.¬
cumq lignumꝰ. quomodo nec illa qͣliscumq
petͣ. s unde aqua ꝓfluxerat sitientib:
nec qͣliscumq lapis. s angularis qͥ semet¬
ipso copulauit duos parietes ediuerso
uenientes. Sic nec qͣlecumq lignum ꝓxi¬
mum acceꝑis. s grabatum. Quidgͦ in
grabato obsecro te. qͥd nisi qr ille languidꝰ
grabato portabat᷑: Sanatꝰ aut̃. grabatimi
portat. Qͥd dictum ẽ ab apło: inuicem
honera ur̃a portate. ⁊ sic ad implebitis¬

Expanded text:
lapis angularis dictus est, ut duos conderet Christus, lignum proximus? Non tamen qualecumque lignum: quomodo nec illa qualiscumque petra, sed unde aqua profluxerat sitientibus; nec qualiscumque lapis, sed angularis, qui in semetipso copulavit duos parietes e diverso venientes. Sic nec qualecumque lignum proximum acceperis, sed grabatum. Quid ergo in grabato, obsecro te? quid, nisi quia ille languidus grabato portabatur? Sanus autem grabatum portat. Quid dictum est ab Apostolo? Invicem onera vestra portate, et sic ad
Abbreviated transcription (Latin):
merces restituetur. S quis oꝑarius ꝑdu¬
rat ad accipiendam mercedem. nͥ quig
pascit᷑ dum laborat: N enim ⁊ tu oꝑa¬
rio tuo mercedẽ solam daturus es: ñ ⁊ͣi
afferes illi. unde uires riparet in labore:
Pascis utiq: cui mercedem daturus es:
& inde & nos dñs. istis scripturaꝵ signifi¬
cationib pascit laborantes. Nã si ista in¬
telligendoꝵ. sacͣmentoꝵ leticia subtrahat᷑
a nob̾. deficimus in labore. ⁊ ñ exit qui ꝑ¬
mundum p̾dicata erat lex. qui totus
mundus quatuor partib cõmendatur.
oriente: ⁊ occidente: ⁊ meridie & aqͥlone.
unde denariꝰ ꝑ iͦii multiplicatꝰ ad qͣd¬

Expanded text:
merces restituetur. Sed quis operarius perdumerces restituetur. Sed quis operarius perdurat ad accipiendam mercedem, nisi qui pascitur cum laborat? Non enim et tu operario tuo mercedem solam daturus es: non etiam afferes illi unde vires reparet in labore? Pascis utique cui mercedem daturus es. Proinde et nos Dominus in istis Scripturarum significationibus laborantes pascit. Nam si ista intelligendorum sacramentorum laetitia subtrahatur a nobis, deficimus in labore, et non erit qui pmundum praedicanda erat Lex: qui totus mundus quatuor partibus commendatur, Oriente et Occidente, Meridie et Aquilone, unde denarius per quatuor multiplicatus, ad quad
Abbreviated transcription (Latin):
denarium. Ipsa enim merces redditur
cõmemoranda sunt. tanqͣm rudib ⁊ imꝑitis:
Denarius gͦ qͥ accepit nom̃ ad ecem reddit᷑.
⁊ coniunctus qͣdragenario. fit qͥnqͣgenariꝰ:
Unde cum labore celebramus qͣdragesimã
ante pascha. cum lecitia uͦ tanqͣm accepta
mercede qͥnqͣgesimã pꝰ pascha. Nã huic
tanqͣm salutari labori boni oꝑis qͥ ꝑtinet
ad qͣdragenarium: nimeuum: additur qͥe¬
tis ⁊ felicitatis denarius. ut qͥnqͣgenarius
fiat. Signficauit hoo ⁊ ipse dñs iħe mul¬
to aꝑtius. qͣndo pꝰ resurrectionem qͣd¬
raginta dieb conuersatꝰ ẽ in terra cum
discipłis suis. Qͦdragesimo aut̃ die cum
ascendisset in cęlum. ꝑ actis decem dieb
misit mercedem spc̃ sc̃i. Significata sunt
ista.⁊ quibꝰdam significationib res ipse
p̾uen tȩ sunt. Significationib pascimur.
ut ad res ipsas durantes ꝑuenire possi¬
mus. Oꝑarii enim sumus : & adhuc in
uinea laboramus. Finito die. finito oꝑe:

Expanded text:
denarium. Ipsa enim merces redditur denarium. Ipsa enim merces redditur commemoranda sunt, tanquam rudibus et imperitis. Denarius ergo qui accepit nomen a numero decem, redditur, et conjunctus quadragenario fit quinquagenarius: unde cum labore celebramus Quadragesimam ante Pascha; cum laetitia vero, tanquam accepta mercede, Quinquagesimam post Pascha. Nam huic tanquam salutari labori boni operis, qui pertinet ad quadragenarium numerum, additur quietis et felicitatis denarius, ut quinquagenarius fiat. 5. Significavit hoc et ipse Dominus Jesus multo apertius, quando post resurrectionem quadraginta diebus conversatus est in terra cum discipulis suis ; quadragesimo autem die cum ascendisset in coelum, peractis decem diebus misit mercedem Spiritus sancti . Significata sunt ista, et quibusdam significationibus res ipsae praeventae sunt. Significationibus pascimur, ut ad res ipsas perdurantes pervenire possimus. Operarii enim sumus, et adhuc in vinea laboramus: finito die, finito opere,
Abbreviated transcription (Latin):
hunc ieiunii numerum impleuit. Per
Ido in illo monte tres apparuerunt. ubi
se discipłis ostendit. in claritate uultus ⁊
uestis suę. Apparuit enim medius int̾
moy sen & helyam. tanqͣm euglm testi¬
monium hab̾et alege & ꝓpħis. Siue gͦ
in lege. siue inꝑpħia. siue in eugłio. qͦdra¬
genarius numerus in ieiunio cõm̃dat᷑:
Ieiunium aut̃ magnum & generale est
abstinere ab iniquitatib ⁊ illicitis uo¬
luptatib scłi. Qͦd ẽ ꝑfecꝰtum ieiunium :
ut abnegantes impietatẽ ⁊ scłares cupidi¬
tates temꝑant̾ ⁊ iuste ⁊ pie uiuamus.
in hoc scło. Huic ieumio qͣm mercedem
addidit apłs: Sequit᷑ & dicit. Expectanͭ
scło quasi qͣdragesimam abstinentiȩ cele¬
bramus. cum bene uiuimus: cum ab
inquitatib ⁊ illicitis uoluptatib ab¬
stinemus. S qr ħ abstinencia sine mer¬
cede ñ erit: expectamꝰ illam beatam spem
& reuelationem głȩ magni di. ⁊ saluatoris
nrͣi iħu xͥ. In illa spe cum fuerit de spe
facta res: accepturi sumus mercedem

Expanded text:
hunc jejunii numerum implevit . Per catur Evangelium. Ideo in illo monte tres apparuerunt, ubi se discipulis ostendit in claritate vultus et vestis suae. Apparuit enim medius inter Moysen et Eliam , tanquam Evangelium testimonium haberet a Lege et Prophetis . Sive ergo in Lege, sive in Pgenarius numerus nobis in jejunio commendatur. Jejunium autem magnum et generale est, abstinere ab iniquitatibus et illicitis voluptatibus saeculi quod est perfectum jejunium: ut abnegantes impietatem et saeculares cupiditates, temperanter, et juste, et pie vivamus in hoc saeculo. Huic jejunio quam mercedem addit Apostolus? Sequitur, et dicit: saeculo quasi Quadragesimam abstinentiae celebramus, cum bene vivimus, cum ab iniquitatibus et ab illicitis voluptatibus abstinemus. Sed quia haec abstinentia sine mercede non erit, exspectamus beatam illam spem, et revelationem gloriae magni Dristi. In illa spe, cum fuerit de spe facta res, accepturi sumus mercedem
Abbreviated transcription (Latin):
Non hoc ꝓdebat. s hoc suadebat. Xp̃c aut̃
equalis patri natꝰ erat ñ factus. natus de
substantia patris. Unde illum sic cõmendat
apłs: qr cum informa dĩ ẽẽt. nͨ rapinam
arbitratꝰ ẽ ẽẽ se equalem dõ. Qͥd ẽ ñ rapi¬
nam arbitratꝰ ẽ: Nusurpauit eqͣlitatẽ
di. s erat in ea inqͣ natꝰ erat. Et nos ad
equalem dõ qͦm ꝑueniremus : Semetip¬
sum exmnaniuit: formam serui accipiens
N gͦ se ex inaniuit amittens qͥ erat. sed
accipiens qd ñ erat. Hanc formam serui
patri intelligere ñ poterant. qͣmuis eñ
hoc de se dicere minime dubitabant :i
ido seuiebant. & adhuc tam̃ eos ille
ꝑferebat & sanitatẽ seuientium reqͥrebat.
ab eo loco ubi ait. Amen amen dico

Expanded text:
Non hoc prodebat, sed hoc suadebat. Christus autem Non hoc prodebat, sed hoc suadebat. Christus autem aequalis Patri natus erat, non factus: natus de substantia Patris. Unde illum sic commendat Apostolus: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Quid est, non rapinam arbitratus est? Non usurpavit aequalitatem Dei; sed erat in illa, in qua natus erat. Et nos ad aequalem Deum quomodo perveniremus? Semetipsum exinanivit formam servi accipiens . Non ergo se exinanivit amittens quod erat, sed accipiens quod non erat. Hanc formam servi Patri intelligere non poterant; quamvis eum hoc de se dicere minime dubitabant, et ideo saeviebant: et adhuc tamen eos ille perferebat, et sanitatem saevientium requirebat. angelii locum, Amen, amen dico
Abbreviated transcription (Latin):
lem se faciens do. Nomonnes dicimus dõ.
pat̾ nr qui es incelis. Q legimus iudeos
cebant᷑ qr patrem suum dicebat dm̃. s q̃
longe alio modo qͣm homines. Ecce intel¬
ligunt iudei. qd ñ intelligunt arriani:
Arriani quippe in equalem patri filium
dicunt. & inde heresis pulsa ẽ de eccłã:
talis commendaret᷑ filius dĩ. qui equalis
eẽt d̃o. Quis erat nesciebant. talem tñ
p̾dicari agnoscebant. qr patrem suum
dicebat dm̃. equalem se faciens dõ. Nõ
erat g equalis do: ñ ipse se faciebat eqͣlẽ.
s ille illum genuerat equalem. Si se ipse
faceret equalem do. caderet ꝑ rapinam.
Qui enim uoluit se equalem fac̾e dõ dũ
ñ eẽt. cecidit. & ex angło factus ẽ diabol.
Et hanc suꝑbiam homim ꝓpinauit. unde
ipse deiectus ẽ. Nam hoc dixit homini
cui stanti lapsus inindit. gustate & eritis
sicut dii. id ẽ usurpatione rapite qd facti
ñ estis. qr & ego rapiendo deiectus sum̃

Expanded text:
operatus est cum fecit mundum, et usque nunc operatus est cum fecit mundum, et usque nunc Pater noster qui es in coelis : legimus et Judaeos cebantur, quia patrem suum dicebat Deum; sed quod longe alio modo quam homines. Ecce intelligunt Judaei quod non intelligunt Ariani. Ariani quippe inaequalem Patri Filium dicunt, et inde haeresis est pulsa de Ecclesia. talis commendaretur Filius Dei, qui aequalis esset Deo. Quis erat nesciebant; talem tamen praedicari agnoscebant, quia patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo. Non erat ergo aequalis Deo? Non ipse se faciebat aequalem, sed ille illum genuerat aequalem. Si se ipse faceret aequalem Deo, caderet per rapinam. Qui enim se voluit aequalem facere Deo cum non esset, cecidit , et ex angelo factus est diabolus: et hanc superbiam homini propinavit, unde ipse dejectus est. Nam hoc dixit homini, cui stanti lapsus invidit, Gustate, et eritis sicut dii : id est, usurpatione rapite quod facti non estis; quia et ego rapiendo dejectus sum.
Abbreviated transcription (Latin):
utiq ds. ipse ẽ enim u̾bum di. Et au¬
distis. In principio erat u̾bum. & non
omnia ꝑ ipsum facta sunt. Forte signi¬
ficatꝰ ẽ requieturus indie septimo ab
salutẽ nr̃am incruce. ut implerentur in
eo omnia p̃dicta ꝓpħarum. Coronatus ẽ
spinis. suspensꝰ ẽ inligno. dixit sitio. acce¬
pit acetum inspongia. ut impleret᷑ q̃
dictum ẽ. & in siti mea potauerunt me
aceto. Atubi impleta sunt omnia oꝑa eiꝰ
sexta sabbati. inclinato capite tradidit sp̃m:
& in sepulchro sabbato requieuit ab omnib
oꝑib suis. Ergo tanqͣm diceret udeis. qͥd
expectatis ut ñ operer sabbato: Sabbati
dies uob̾ ad significationẽ meã p̾ceptus ẽ
Oꝑa di attenditis. ego ibi eram cum fierent:
ꝑme facta sunt omma. Ego noui. Pat̾ m̃s
usq mͦ oꝑatur. O ꝑatꝰ ẽ pat̾ lucem. s dixit
ut fieret᷑ lux. Si dixit uerbo oꝑatus ẽ.
Uerbum eiꝰ ego eram. ego sum. Per me
factus ẽ mundus in illis oꝑib ꝑme regit᷑
bat dm. N qͦ modocumq s quid: Equa¬

Expanded text:
et audistis quia in principio erat Verbum; et non omnia per ipsum facta sunt : forte significatus est requieturus in die septimo ab salutem nostram in cruce, ut implerentur in eo omnia praedicta Prophetarum: coronatus est spinis, suspensus est ligno; dixit, Sitio, accepit acetum in spongia, ut impleretur quod dictum est, Et in siti mea potaverunt me aceto . At ubi impleta sunt omnia opera ejus, sexta sabbati inclinato capite reddidit spiritum, et in sepulcro sabbato requievit ab omnibus operibus suis . Ergo tanquam diceret Judaeis, Quid exspectatis ut non operer sabbato? Sabbati dies vobis ad significationem meam praeceptus est. Opera Dei attenditis; ego ibi eram cum fierent, per me facta sunt omnia, ego novi: Pater meus usque modo operatur. Operatus est Pater lucem; sed dixit ut fieret lux : si dixit, Verbo operatus est; Verbum ejus ego eram, ego sum: per me factus est mundus in illis operiocumque: sed quid? Aequa
Abbreviated transcription (Latin):
in principio erat u̾bum. & u̾bum erat
apud dm̃. & ds erat u̾bum. omnia ꝑ
ipsum facta sunt. Quia uͦ condidit istã
patriam hic habeat honorem. Reppulit
eum patria in qua generatꝰ est. suscipiat
eum patria in qua regenerauit¬
co q scriptum ẽ. Pꝰ hec erat dies festus

Expanded text:
in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum; et Deus erat Verbum: omnia per ipsum facta sunt . Quia vero condidit istam patriam, hic habeat honorem. Repulit eum patria in qua generatus est; suscipiat eum patria quam regeneraviteo quod scriptum est, Post haec erat dies festu
Abbreviated transcription (Latin):
eosdem uos: Suꝑius gͦ cum diceret᷑
uenit hora & adderet nunc ẽ: quid
subiecit: Qnͣdo mortui aucdient uocẽ
filii đĩ. & qui audierint uiuent. Ñ
dixit om̃s mortui audient: ⁊ qͥ audierĩt
uiuent. Mortuos enĩ miqͥs uolebat¬
ta
intelligi. & numquid omnes iniqui
omnes obediunt ȩugło. Tam̃ qͥ audiunt
uiuent. qr omnes qui obediunt eugłio¬

Expanded text:
eosdem vos? Superius ergo cum diceret, eosdem vos? Superius ergo cum diceret, Venit hora, et adderet, et nunc est, quid subjecit? Quando mortui audient vocem Filii Dei, et qui audierint vivent. Non dixit, Omnes mortui audient, et qui audierint vivent: mortuos enim iniquos volebat intelligi. Et numquid omnes iniqui omnes obaudiunt Evangelio . Tamen qui audiunt, vivent; quia omnes qu
Abbreviated transcription (Latin):
iudicium: Nolite mirari hoc: qr uenit
hora. ñ ea quȩ nunc ẽ. ut resurgant
animȩ : s quȩ futura ẽ: ut resurgant
corpora. Expressius hoc dicat. ut calum¬
niam hereticus negator resurrectionis
corporis ñ inueniat. Qͣmqͣm iam intel¬
lectus lucescat cum suꝑius dictum eẽt
omnes ansas omnes clauiculas calum¬
niarum. omnes nodos laqueorũ aꝑta
ueritate disrumpat. Nolite mirari ħ.
quia uenit hora in qua omnes qͥ in
monumentis sunt: Qͥd euidentius.
Qͥd expressius : Corꝑa sunt in monum̃tis
animȩ ñ sunt inmonumentis. nec iusto¬
rum nec imꝑiorum. Iusti anima in
sinu abrahȩ fuit. iniqui anima apud
inferos torquebat᷑. In monum̃to. nec
illa nec illa. Suꝑiꝰ qͣndo ait. uenit ho¬
ra & nunc ẽ. obsecro intendite. Nostis
fr̃s qr ad panem uentris cũ labore ꝑ¬
uenit᷑ qͣntomagis ad panem mentis :
Cum labore ftatis & auditis. s nos cũ
maiore stamus & loquimur. Silabora¬
mus ꝓpt̾ uos. collaborare ñ debetis ꝓpt̾

Expanded text:
t hora: non ea quae nunc est, ut resurgant animae; sed quae futura est, ut resurgant corpora. 17. Expressius hoc dicat, ut calumniam haereticus negator resurrectionis corporis non inveniat: quanquam jam intellectus elucescat. Cum superius dictum esset, omnes ansas, omnes claviculas calumniarum, omnes nodos laqueorum aperta veritate disrumpat. Nolite mirari hoc; quia venit hora, in qua omnes qui in monumentis sunt. Quid evidentius? quid expressius? Corpora sunt in monumentis: animae non sunt in monumentis, nec justorum, nec iniquorum. Justi anima in sinu Abrahae fuit, iniqui anima apud inferos torquebatur : in monumento, nec illa, nec illa. Superius quando ait, Venit hora, et nunc est; obsecro, intendite. Nostis, fratres, quia ad panem ventris cum labore pervenitur; quanto magis ad panem mentis? Cum labore statis, et auditis; sed nos cum majore stamus, et loquimur. Si laboramus propter vos, collaborare non debetis propter
Abbreviated transcription (Latin):
quantum. Subtexit enim nubilo lucem
suam & difficile ẽ. aquile more uolar e
suꝑ omnẽ nebulam qua tegit᷑ omnis t̾ra:
& uidere in uerbis dm̃i sincerissimam lucẽ:
Ne forte gͦ calore radiorum suorum discu¬
tiat caliginem nram. & aliqͣntum se incon¬
sequentib aꝑire dignet᷑. dilatis istis sequen¬
tia uideamus. Qui ñ honorificat filium ñ
honorificat patrem qui misit illum: ħ ẽ
uerum & planum ẽ. Ome quippe iudici

Expanded text:
quantum. Subtexit enim nubilo lucem quantum. Subtexit enim nubilo lucem suam; et difficile est aquilae more volare super omnem nebulam qua tegitur omnis terra , et videre in verbis Domini sincerissimam lucem. Ne forte ergo calore radiorum suorum discutiat caliginem nostram, et aliquantum se in consequentibus aperire dignetur, dilatis istis sequentia videamus. 6. Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem qui misit illum. Hoc verum est et planum
Abbreviated transcription (Latin):
mouet: intenti estote. Filuis qͦs uult
suscitat mortuos: sic̾ pat̾ suscitat mor¬
tuos. Neq enim pat̾ iudicat qͦmqͣm. Si
in iudicio suscitandi sunt mortui. qͦmͦ
pat̾ suscitat mortuos. si ñ iudicat qͦmꝗͣ.
Omne quippe iudicium dedit filio. In
illo aut̃ iudicio suscitant᷑ mortui. &
ad penam. Qͦd totum si filius facit. pat̾
autẽ ideo ñ facit: qr pat᷑ ñ iudicat quẽꝙͣ.
s omne iudicium dedit filio: contͣrium
uidebit᷑ ei q dictum ẽ. sic̾ pat̾ suscitat
mortuos .⁊i uiuificat: sic ⁊ filiꝰ qͦs uult
inuificat. Simul gͦ suscitant. Si simul sus.¬
citant simul uiinficant. simul gͦ iudicant:
Quomodo itaq uerum ẽ. neq enim pat̾
iudicat qͣmqͣm s omne iudicium dedit
filio: Moueant interim ꝑposite qͣstiones:
p̃stabit dñs ut solutȩ delectent. Ita ẽ. frs
omnis questio. nͥ intentum fecerit ꝓposita
ñ delectabit exposita. Sequat᷑ gͦ ipsẽ dñs
ne forte inhis quȩ subnectit. aꝑiat se ali¬

Expanded text:
te. Filius quos vult suscitat mortuos, sicut Pater suscitat mortuos. Neque enim Pater judicat quemquam. Si in judicio suscitandi sunt mortui, quomodo Pater suscitat mortuos, si non judicat quemquam? Omne quippe judicium dedit Filio. In illo autem judicio suscitantur mortui; et ad poenam: quod totum si Filius facit, Pater autem ideo non facit, quia Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio, contrarium videbitur ei quod dictum est, Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Simul ergo suscitant. Si simul suscitant, simul vivificant. Simul ergo judicant: quomodo itaque verum est, Neque enim Pater judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio? Moveant interim propositae quaestiones, praestabit Dominus ut solutae delectent. Ita est, fratres; omnis quaestio nisi intentum fecerit proposita, non delectabit exposita. Sequatur ergo ipse Dominus, ne forte in iis quae subnectit, aperiat se ali
Abbreviated transcription (Latin):
ueret. his itaq oꝑib uiuere se ostendit
&̃ ẽẽ. aliquid qͥ sit corꝑe melius. Sed
nunquid his oꝑib sapientẽ piam. iͦtã
se ostendit: nonne ambulant. oꝑant᷑.
uident. audiunt. loquunt᷑. & stulti &
impii & iniusti: Cum uͦ se erigit ad
aliquid q ipsa ñ ẽ. & qd supͣ ipsam ẽ:
& a quo ipsa ẽ: ꝑcipit sapientiam. ius¬
titiam pietatẽ: sine quib cum eẽt.
mortua erat. nec uitam habebat qua
Ipsa uiueret : s qͣ corpꝰ uiuificaret:
Aliud ẽ enim in anima unde corpus
uiuificat᷑: aliud unde ipsa unficat᷑.
Melius ẽ quippe qͣm corpꝰ. s melius ꝙͣ¬

Expanded text:
e ostendit, et esse aliquid quod sit corpore melius: sed numquid his operibus, sapientem, piam, justam se ostendit? Nonne ambulant, operantur, vident, audiunt, loquuntur et stulti, et impii, et injusti? Cum vero se erigit ad aliquid quod ipsa non est, et quod supra ipsam est, et a quo ipsa est, percipit sapientiam, justitiam, pietatem: sine quibus cum esset, mortua erat, nec vitam habebat qua ipsa viveret, sed qua corpus vivificaret. Aliud est enim in anima unde corpus vivificatur, aliud unde ipsa vivificatur. Melius quippe est quam corpus; sed melius
Abbreviated transcription (Latin):
erumpet uelud matutina lux tua. Lux
tua deus tuus ẽ. tͥ matutina: qr pꝰ noctẽ
scłi tͥ ueniet. Nam ille nec out̾ nec õcci¬
dit. qr semꝑ manet. Erit tͥ matutinus
redeunti. qui tͥ occasum fecerat ꝑeunti:
G tolle grabatum tuum. mͥ uidet᷑ dixisse.
dilige ꝓximum tuum. S clausum est
adhuc. & expositione indiget qͣntum
arbitror. quare intollendo grabato di¬
lectio ꝓximi commendet᷑. nisi forte ħ
nos offendit. qr ꝑ grabatum id ẽ ꝑ rem
qͣndam stolidam & insensatã ꝓximus
commnendat᷑. H irascat᷑ ꝓxim̾us. si cõ

Expanded text:
erumpet velut matutina lux tua . Lux erumpet velut matutina lux tua . Lux tua Deus tuus est, tibi matutina, quia post noctem saeculi tibi veniet: nam ille nec oritur, nec occidit; quia semper manet. Erit tibi matutinus redeunti, qui tibi occasum fecerat pereunti. Ergo, Tolle grabatum tuum, mihi videtur dixisse, Dilige proximum tuum. 9. Sed clausum est adhuc, et expositione indiget, quantum arbitror, quare in tollendo grabato dilectio proximi commendetur: nisi forte hoc nos offendit, quod per grabatum, rem quamdam stolidam et insensatam, proximus comm
Abbreviated transcription (Latin):
Dei dilectio pͥor ẽ ordine p̾cipiendi. ꝓximi
aut̃ dilectio pͥor ẽ ordine faciendi. Neq enĩ
qui tibi p̾qꝑet dilectionem istam induob
p̃ceptis. prius tͥ commnendaret ꝓximum: ⁊¬
qr dm̃ ñdum uides. diligendo ꝓximum.
ꝓmereris qͣm uideas. Diligendoꝰ ꝑximum.
purgas ocłm aduidendum dm̃̃. euident᷑
iohanne dicente.Si frem qͦm uides non
diligis. dm̃ qͦm ñ uides qͦmͦ dilig̾e poteris:
Ecce dr̃ tͥ. dilige dm̃. Si dicas mͥ ostende mͥ¬
dm̃. qͦm diligam. qͥd respondebo nͥ qd ait
te alienum omiimo ado uidendo ẽẽ ar¬
bitreris: ds inquit caritas ẽ. & qͥ man&
incaritate indo manet. Dilige g ꝓxi¬
mum. & intuere inte unde diligis ꝓx¬
imum. ibi uidebis ut poceris đm. Incipe
gͦ dilige ꝓximum. frange esuriente pa¬
uem tuum. & egentm sine tecto ind̾uc
indomum tuam. Si uderis nudum uesti.
& domesticos seminis tui ne despexeris:
Faciens aut̃ ista. qͥd consequeris: ⁊unc

Expanded text:
Dei dilectio prior est ordine praecipiendi; proximi Dei dilectio prior est ordine praecipiendi; proximi autem dilectio prior est ordine faciendi. Neque enim qui tibi praeciperet dilectionem istam in duobus praeceptis, prius tibi commendaret proximum, quia Deum nondum vides, diligendo proximum promereris quem videas; diligendo proximum purgas oculum ad videndum Deum, evidenter Joanne dicente, Si fratrem quem vides non diligis, Deum quem non vides quomodo diligere poteris ? Ecce dicitur tibi, Dilige Deum. Si dicas mihi, Ostende mihi quem diligam; quid respondebo, nisi quod ait te alienum omnino a Deo videndo esse arbitreris: Deus, inquit, charitas est; et qui manet in charitate, in Deo manet . Dilige ergo proximum: et intuere in te unde diligis proximum; ibi videbis, ut poteris, Deum. Incipe ergo diligere proximum. Frange esurienti panem tuum, et egenum sine tecto induc in domum tuam. si uideris nudum, uesti: et domesticos seminis tFaciens autem ista quid consequeris? Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
erat necessarius. Qr̃ sanitas differretur:
Surge inquit. tolle grabatum tuum &
ambula. Tria dixit. Surge. tolle graba¬
tum tuum. & ambula. S surge. ñ oꝑis
imꝑium fuit. s oꝑatio sanitatis. Sano
autẽ duo imꝑauit. tolle grabatum tuũ:
& ambula. Rogo uos cur ñ sufficeret
ambula. aut cur ñ sufficeret surge:
Neq enim ille cum sanus surrexisset
in loco remansisset. Nonne gͦ adhoc sur¬
rexisset ut abisset: Mouet gͦ me ⁊̃ qͥ
duo p̾cepit. qͥ illum iacentem duobus
minus inuenit. Tanqͣm enim duo qͦdã
iubendo. q minus erat impleuit. Qͦ mͦgͦ
inueniamus inhis duob dñi iussis. duo
Notissima enim ẽẽ debent. nec mͦ tantũ
uenire in mentẽ cõmemorant᷑ a nob̾.
s deleri nunqͣm debent de cordibꝰ ur̃is
Semꝑ omnino cogitate diligendum ẽẽ
dm̃ & ꝓximum. dm̃ ex toto corde & ex tota
anima. & ex tota mente. & ꝓximũ tanqͣ
te ipsum. ħ̾ semꝑ cogitanda. ħ meditanda.
ħ recinenda. ħ agenda. ħ implenda sunt:

Expanded text:
erat necessarius: quare sanitas differretur? Surge, inquit, tolle grabatum tuum, et ambula. Tria dixit, Surge, tolle grabatum tuum, et ambula. Sed Surge, non operis imperium fuit, sed operatio sanitatis. Sano autem duo imperavit, Tolle grabatum tuum, et ambula. Rogo vos, cur non sufficeret, Ambula? aut certe cur non sufficeret, Surge? Neque enim ille cum sanus surrexisset, in loco remansisset. Nonne ad hoc surrexisset ut abiisset? Movet ergo me etiam quod duo praecepit, qui illum jacentem duobus minus invenit: tanquam enim duo quaedam jubendo, quod minus erat implevit. 8. Quomodo ergo inveniamus in his duobus Domini jussis, duo Notissima enim esse debent, nec modo tantum venire in mentem cum commemorantur a nobis, sed deleri nunquam debent de cordibus vestris. Semper omnino cogitate diligendum esse Deum et proximum: Deum ex toto corde, ex tota anima, et ex tota mente; et proximum tanquam seipsum. Haec semper cogitanda, haec meditanda, haec retinenda, haec agenda, haec implenda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
umius oftendentis. alteruis uidentis.
unius loquentis. alterius audientis:
Quȩ omnia idola cordis sunt. Quȩ si iã
deiecta sunt intemplis suis. qͣntomagis
pot̃ inquit filius ase facere quicqͣm.
nisi q uiderit patrem facientẽ. Uerũ
ẽ hoc. tenece hoc. dum tamen ñ amitta¬
tis ꝗͣ imipsius eugłii exordio tenuistis.
qr in pͥncipio erat u̾bum & u̾bum erat
omnia ꝑ ipsum facta sunt. Qͦd̾ nunc
enim auditis comungite illi auditui.
& utrumq concordet in cordib ur̃is:
Sic itaq ñ pot̾ filius a se fac̾e quicqͣm.
nͥ q uiderit patrem facientẽ ut tam̃
pater ea quȩ facit ñ faciat nͥ ꝑ filium:

Expanded text:
unius ostendentis; alterius videntis; unius ostendentis; alterius videntis; unius loquentis, alterius audientis: quae omnia idola cordis sunt; quae si jam dejecta sunt de templis suis, quanto magis potest, inquit, Filius a se facere quidquam nisi quod viderit Patrem facientem. Verum est hoc, tenete hoc: dum tamen non amittatis quod in ipsius Evangelii exordio tenuistis, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat omnia per ipsum facta sunt . Quod nunc enim audistis, conjungite illi auditui, et utrumque concordet in cordibus vestris. Sic itaque non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem, ut tamen Pater ea quae facit n
Abbreviated transcription (Latin):
filius u̾bum. & quia ꝑ u̾bum facta st̃
omnia: quomodo possit intelligi qd̃
uideat pͥmo filius patrem facientẽ. timc
demum & ipse faciat quȩ facta conspex̾it.
cum pat̾ nichil nisi ꝑ filium fecerit.
onnia enim ꝑ ipsum facta sunt: ⁊ sine
ipso factum ẽ mchil: ñ tam̾ explicatũ
aliquid diximus. qr nec explicatum ali¬
quid intelleximus. Aliquando quippe
sermo deficit. ⁊ ubi intellectus ꝓ ficit:
Qntomagis sermo patit᷑ defectionem. qn
intellectus ñ habet ꝓfectionẽ: Nunc
itaq qͣntum dñs dõnat breuit ꝑcur¬
ranus lectionem. ⁊ uł hodie expleamꝰ
debitum pensum. Siquid forte remanserit
uł tp̃is uł uirium. retractabimꝰ si potue¬
rimus qͣntum & a nob̾ ⁊ ap̃ uos fieri pot̾.
Qͥd sit uidere uerbi. demonstrari uerbo¬
ñ pot᷑. Omnia quippe dicta sunt hic. qͥ
si intelligant᷑ scđm humanũ sensum car¬
nalit᷑. nichil aliud nob̾ facit anima ple-¬
na fantasmatis. nͥ quasdam imagines
uelut duorum hominum patris ⁊ filii.

Expanded text:
um facta sunt omnia, quomodo possit intelligi quod videat Filius primo Patrem facientem, tunc demum et ipse faciat quae facta conspexerit; cum Pater nihil nisi per Filium fecerit. Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Non tamen explicatum aliquid diximus; sed quia nec explicatum aliquid intelleximus. Aliquando quippe sermo deficit, ubi etiam intellectus proficit; quanto magis sermo patitur defectionem, quando intellectus non habet perfectionem? Nunc itaque, quantum Dominus donat, breviter percurramus lectionem, et vel hodie expleamus debitum pensum. Si quid forte remanserit vel temporis vel virium, retractabimus, si potuerimus quantum et a nobis et apud vos fieri potest, quid sit videre Verbi, quid demonstrari Verbo. Omnia quippe dicta sunt hic, quae si intelligantur secundum humanum sensum carnaliter, nihil aliud nobis facit anima plena phantasmatis, nisi quasdam imagines velut duorum hominum Patris et Filii,
Abbreviated transcription (Latin):
guido alatronib sauciato. ftabulariꝰ
duos nummos accepit. unde sanaret᷑.
Merito ap̃ samaritanos biduum fecit iłx.
ut eos caritate firmaret. Binario gͦ
isto numero cum aliquid boni signin
qͦdraginta duominus habebat: Uideamꝰ
pinde iam qͦ sacram̃to languidus iste¬
curet᷑ a dño. uenit enim ipse dñs ca¬
ritatis doctor. caritate plenus. breuians
sic̃ de illo p̾dictum ẽ uerbum suꝑ t̾rã.
⁊ ostendit induob p̾ceptis caritatis
pendere legem & ꝓpħas. Inde gͦ pepen¬
dit moy ses. cum quadragenario suo
inde helyas cum suo: hunc numerũ
attulit dñs intestimonio suo. Curat᷑
iste languidus a p̾sente dño. S prius
qͥd ei dicit: Uis sanus fieri: Respondit
ille hominẽ se ñ habere. aqͦ inpiscmã

Expanded text:
guido a latronibus sauciato, stabularius guido a latronibus sauciato, stabularius duos nummos accepit unde sanaretur : merito apud Samaritanos biduum fecit Jesus, ut eos charitate firmaret . Binario ergo isto numero cum aliquid boni signifiquadraginta, duo minus habebat? 7. Videamus proinde jam quo sacramento iste languidus curetur a Domino. Venit enim ipse Dominus, charitatis doctor, charitate plenus, brevians, sicut de illo praedictum est, verbum super terram : et ostendit in duobus praeceptis charitatis pendere Legem et Prophetas. Inde ergo pependit Moyses quadragenario suo, inde Elias cum suo, hunc numerum attulit Dominus in testimonio suo. Curatur iste languidus a praesente Domino; sed prius quid ei dicit? Vis sanus fieri? Respondit ille hominem se non habere, a quo in pi
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m scm̃. N enim hab̾emus illã ex nobis
quasi facientes illam nob̃. Donum dĩ ẽ.
uerissime dictum ẽ plenitudo legis ca¬
ritas. Queramus hanc caritatẽ. quomͦ
cõmendat᷑ a dño. M ementote qͥd ꝓposue¬
rim. numerum triginta octo annors
in illo languido. Uolo exponere quare
num erꝰ ille tricesimus ⁊ ocꝰteuus lango¬
ris sit potius qͣm sanitatis. uͦ ut diceba
caritas implet legem. ad plenitudinẽ
memorie q̃ dico. ne sitis contemptores
uerbi. ne fiat anima ur̃a uia ubi grana
iacꝰta ñ germinent. & uenient inquit
uolatilia cęli & colligent ea. fcipite &
recondite in cordib ur̃is. Caritatis p̾cep¬
ta duo sunt a dño commendata. Diliges
dnm am̃ tuum ex toto corde tuo. & ex
tota anima tua. & ex tota mente tua
& diliges ꝓximum tuum tanqͣm te¬
ipsum. In his duob p̃ceptis. tota lex
pendet & ppħȩ. Merito & illa uidua
omnes facultates suas. duo minuta.
misit indona d̃i. Merito ⁊ ꝑ illo lan¬

Expanded text:
sanctum. Non enim haberemus illam ex nobis, quasi facientes illam nobis. Dei donum est, et verissime dictum est, Plenitudo Legis charitas. Quaeramus hanc charitatem, quemadmodum commendatur a Domino. Mementote quid proposuerim: numerum triginta octo annorum in illo languido volo exponere, quare numerus ille trigesimus octavus languoris sit potius quam sanitatis. Ergo, ut dicebam, charitas implet Legem. Ad plenitudinem memoriae quod dico; ne sitis contemptores verbi, ne fiat anima vestra via, ubi grana jacta non germinent: Et venient, inquit, volatilia coeli, et colligent ea . Percipite, et recondite in cordibus vestris. Charitatis praecepta duo sunt a Domino commendata: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua; et, Diliges proximum tuum tanquam teipsum. In his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Merito et illa vidua omnes facultates suas, dua minuta misit in dona Dei : merito et pro illo lan
Abbreviated transcription (Latin):
equalis ẽ patri & filius. Lat̾ enim diligit
filium .⁊ omnia demonstrat ei quȩ ip̃se
facit. Ecce ẽ illud demonstrat. Demonst᷑
quasi cui: Utiq quasi uidenti. Redimꝰ
ad id qd explicare ñ possumus. qͦmͦ u̾bum
uideat. Ecce homo factus ẽ ꝑ u̾bum. S hõ
habet ocłos. ħe aures. hab&e manus. diu̾sa
membra incorpore. ꝑocłos pot̾ uidere. ꝑ
aures pot̾ audire. ꝑmanus oꝑari. Diussa
membra. diuersa membrorum officia. N
pot̾ illud membrum. qͣ pot̾ alterum. Ta¬
men ꝓpt̾ corꝑis unitatẽ. ocłs & sͥ ⁊ auri
uid&ꝰ. & auris sͥ & ocło audit. Nunquid
tale aliquid in uerbo arbitrandum ẽ ẽẽ.
scriptura in psalmo. Intelligite qͥ insipi¬
entes estis in ppło. & stulti aliqͣndo sapite:
Qͥ plantauit aurem ñ audiet. aut qui

Expanded text:
aequalis est Patri Filius. 9. Pater enim diligit aequalis est Patri Filius. 9. Pater enim diligit Filium, et omnia demonstrat ei quae ipse facit . Ecce est illud, demonstrat. Demonstrat quasi cui? Utique quasi videnti. Redimus ad id quod explicare non possumus, quomodo Verbum videat. Ecce homo factus est per Verbum; sed homo habet oculos, habet aures, habet manus, diversa membra in corpore: per oculos potest videre, per aures potest audire, per manus operari; diversa membra, diversa membrorum officia. Non potest illud membrum quod potest alterum: tamen propter corporis unitatem, oculus et sibi et auri videt, et auris sibi et oculo audit. Numquid tale aliquid in Verbo arbitrandum est esse, Scriptura in Psalmo, Intelligite, qui insipientes estis in populo; et stulti, aliquando sapite. Qui plantavit aurem non audiet
Abbreviated transcription (Latin):
Ne forte eaddem s dissimilit᷑: eadem inquit ⁊
similit̾. & qͦmͦ posset eadem ñ similiter:
Accipite exemplum qđ puto aduos ũ sit gͦnde:
Cum scribimꝰ licteras. facit eas pͥmo cor nr̃m.
& demde manus nr̃a. Certe unde omnes
acclamastis. nͥ qri cognouiftis certum ẽẽ qd̃
dixi. & manifestum omnib nob̾: Littex e
pͥmo fuint acorde nr̃o. deinde a corꝑe nr̃o:
Manus seruit imꝑanti cordi. easdẽ litt̾as
facit & cor & manus. Nunquid alias cor.
alias manus: Gasdem quidem fac̃̾manꝰ.
s ñ similit̾. Cor enim nr̃m facit eas intel¬
ligibilit̾. manus aut̃ uisibilit̾. Ecce qͦmͦ
fiunt eadem dissimilit̾. Unde parum fue¬
rit dño dicere. qͦcumq pat̾ fecerit ħ &
filius facit. nͥ adderet & similit̾. Qͥd si em̃
hocm incelligeres. qͦmͦ quȩcq cor facit ħ ⁊
manus facit. s ñ similit̾: Hic uͦ addidit.
ħ & filius similit̾ facit. Si ⁊ ħ facit u si¬
militer facit: exꝑgiscere stringat᷑ uideꝰ.

Expanded text:
Ne forte eadem sed dissimiliter: Eadem, inquit, et similiter. Et quomodo posset eadem non similiter? Accipite exemplum, quod puto ad vos non sit grande: cum scribimus litteras, facit eas primo cor nostrum, et deinde manus nostra. Certe unde omnes acclamastis, nisi quia cognovistis? Certum est quod dixi, et manifestum omnibus nobis. Litterae fiunt primo a corde nostro, deinde a corpore nostro: manus servit imperanti cordi, easdem litteras facit et cor et manus: numquid alias cor, alias manus? Easdem quidem facit manus, sed non similiter: cor enim nostrum facit eas intelligibiliter, manus autem visibiliter. Ecce quomodo fiunt eadem dissimiliter. Unde parum fuit Domino dicere, Quaecumque Pater fecerit, haec et Filius facit, nisi adderet, et similiter. Quid si enim hoc modo intelligeres quomodo quaecumque cor facit, haec et manus facit, sed non similiter? Hic vero addidit, haec et Filius similiter facit. Si et haec facit, et similiter facit, expergiscere, stringatur
Abbreviated transcription (Latin):
honorem ñ ħt : Quia uero ap̃ alienigend
ꝓpħa iste honorem ħt. qͥd sequit᷑ : Beati
q̃ui ñ uident & credunt. Predicti sumus
nos. ⁊ qd dñs ante laudauit. ⁊ in nobis
implere dignatꝰ ẽ. Uiderunt qui cruci¬
fixerunt. palpauerunt. & sic pauci ere¬
diderunt. Ñ uidimus. ñ contrectauimꝰ.
audiuimus. credidimus. fiat in nob̃. ꝑfi¬
ciat᷑ in nob̾ beatitudo qͣm ꝓmisit. & hic
qͥa patriȩ ipsius p̾lati sumus. ⁊ in fut᷑o
Hos enim ramos se fracꝰturum ẽẽ mon¬
strabat. & hunc oleastrum inserturum.
qͣndo cominotꝰ centurionis fide qͥ ei dix̾
ñ sum dignus ut sub tectum meũ intres.
s tantum dic u̾bo ⁊ sanabit᷑ puer m̃s. nã¬

Expanded text:
t? Quia vero apud alienigenas propheta iste honorem habet, quid sequitur? Beati qui non viderunt et crediderunt . Praedicti sumus nos; et quod Dominus ante laudavit, et in nobis implere dignatus est. Viderunt qui crucifixerunt, palpaverunt, et sic pauci crediderunt: nos non vidimus, non contrectavimus, audivimus, credidimus. Fiat in nobis, perficiatur in nobis beatitudo quam promisit; et hic, quia patriae ipsius praelati sumus; et in futuro Hos enim ramos se fracturum esse monstrabat, et hunc oleastrum inserturum, quando commotus Centurionis fide, qui ei dixit, « Non sum dignus ut sub tectum meum intres; sed tantum dic
Abbreviated transcription (Latin):
saria. qͦmadmodum sanitas. Aꝑte gͦ dñs
dicat sacram̃tum sabbati. & signum ob¬
seruandi unius diei ad tempꝰ datum eẽ
iudeis scilicet. impletionẽ uͦ ipsam sacra¬
menti in illo uenisse. Euglm. Pater ms
inquit usq mͦ oꝑatur. & ego oꝑor. Misit
in eos magnum tumultum. Aduentu dĩ
turbat᷑ aqua. S qui turbat. latet. Tanĩ
sanandus ẽ turbata aqua eger unus mag¬
nus. passo dño totus mundus. Uideamꝰ
sͥ responsionẽ ueritatis. Nat̾ m̾s inquit
usq modo oꝑat᷑. & ego oꝑor ł alsum gͦ
dixit scriptura. qr ds requieuit ab oĩb

Expanded text:
saria, quemadmodum sanitas. Aperte ergo Dominus saria, quemadmodum sanitas. Aperte ergo Dominus dicat sacramentum sabbati, et signum observandi unius diei ad tempus datum esse Judaeis; impletionem vero ipsam sacramenti in illo venisse. Pater meus, inquit, usque modo operatur, et ego operor. Misit in eos magnum tumultum; adventu Domini turbatur aqua, sed qui turbat, latet. Tamen sanandus est turbata aqua aeger unus magnus, passo Domino totus mundus. 14. Videamus ergo responsionem Veritatis: Pater meus usque modo operatur, et ego operor. Falsum ergo di
Abbreviated transcription (Latin):
cit. intemplo cognoscit. uennt gͦ ille ad
dm̃. uidit eum intemplo. uidit eum in
loco sacrato. in loco scõ. Q̾ quid ab eo audit:
Ecce iam sanus factus es. noli peccare. ne
qͥd tͥ deterius contingat. Nam ille postea¬
qͣm uidit ih̃m. & cognouit iħm auctorem
sanitatis suȩ. ñ fuit piger in eugłizando
qͦm uiderat. Abiit & nuntiauit iudeis. qr
iħc eẽt qui illum sanum fecerat. Ille
annuntiabat. ⁊ illi insanibant. Ille salutẽ
suam p̾̃dicabat. illi salutẽ suã ñ querebant:
ꝑsequebant᷑ iudei dñm iħm. qr ħ faciebat¬
insabbato. Qͥd gͦ dñs mͦ responãet iudeis
audiamus. De sanis factis hominib sabbato.
dixi qdsoleat sespondere. qr ium̃ta sua ñ
contempnebant. sabbato uł lib̾ando uł
alendo. De portato grabato qͥd respondit:
Manifestum opꝰ corꝑale factum erat
ante ocłos iudeorum. ñ sanitas corporis
s oꝑatio corꝑis. quȩ ñ uidebat᷑ ita neces¬

Expanded text:
cit, in templo cognoscit. Pervenit ergo ille ad cit, in templo cognoscit. Pervenit ergo ille ad Dominum; vidit eum in templo, vidit eum in loco sacrato, in loco sancto. Et quid ab eo audit? Ecce jam sanus factus es; noli peccare, ne quid tibi deterius contingat. 12. Tunc ille, posteaquam vidit Jesum, et cognovit Jesum auctorem sanitatis suae, non fuit piger in evangelizando quem viderat: Abiit, et nuntiavit Judaeis quia Jesus esset qui eum sanum fecerat. Ille annuntiabat, et illi insaniebant: ille salutem suam praedicabat, illi salutem suam non quaerebant. 13. Persequebantur Judaei Domiin sabbato. Quid ergo Dominus modo respondit Judaeis, audiamus. De sanis factis hominibus sabbato, dixi quid soleat respondere, quia jumenta sua non contemnebant sabbato, vel liberando vel alendo. De portato grabato quid respondit? Manifestum opus corporale factum erat ante oculos Judaeorum: non sanitas corporis, sed operatio corporis; quae non videbatur ita neces
Abbreviated transcription (Latin):
Ido & ille ñdum nouerat iħm. Sacramẽ¬
tum hoc commendatum ẽ. qr in eum cri¬
dimus qͣm ñdum uidemus. & ut non
uideat᷑ declinat inturba. Difficile est ĩ
turba uidere xp̃m. Solitudo quedam
necessaria ẽ menti nr̃e. Qdam solitudine
intentionis uidet᷑ ds̾. Turba strepitũ
ht̃. Uisio ista secretum desid̾at. Tolle
grabatum. porta portatꝰ ꝓximum tuũ
& ambula ut ꝑuenias. Noli quereri
iħm in turba. Non ẽ tanqͣm unus de
turba. p̃uenit omnẽ turbam. Prior
ascendit de mari piscis ille magnus:
incȩlis sedet interpellans ꝓ nob̃ tanqͣm
sacerdos magnus. Unus int̾rauit ininte¬
riora uelli turba foris stat. Ambula til
qui portas ꝓximum tuum. si didicisti
portare qui solebas portari. Deniq
Q uid pꝰea sequit᷑ : qm̃ ñ destitit ille¬
tollendo grabatum suum. & ambulando:
uidit eum pꝰ ea iħo intemplo. In turba ñ
eum uidit. intemplo uidit: Dñs qͥdem
iħc & in turba eum uidebat. ⁊ intemplo
lle aut̃ languidus in turba iħm ñ cognos¬

Expanded text:
erat Jesum. Sacramentum hoc commendatum est, quia in eum credimus quem nondum videmus: et ut non videatur, declinat in turba. Difficile est in turba videre Christum: solitudo quaedam necessaria est menti nostrae; quadam solitudine intentionis videtur Deus. Turba strepitum habet; visio ista secretum desiderat. Tolle grabatum tuum, porta portatus proximum tuum; et ambula, ut pervenias. Noli Jesum quaerere in turba, non est tanquam unus de turba: praevenit omnem turbam. Prior ascendit de mari piscis ille magnus, et in coelis sedet interpellans pro nobis: tanquam sacerdos magnus, unus intravit in interiora veli: turba foris stat. Ambula tu, qui portas proximum tuum; si didicisti portare, qui solebas portari. Denique quid postea sequitur? Quoniam non destitit illetollendo grabatum suum, et ambulando, Vidit eum postea Jesus in templo. In turba non eum vidit, in templo vidit. Dominus quidem Jesus et in turba eum videbat, et in templo: ille autem languidus Jesum in turba non cognos
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m uiuis. quere ⁊ impsa angłica uita
utrum paruus an grandis sis. Si enim
adhuc paruus ẽs. dicunt tibi angłi.
cresce. nos panem manducamus. tũ lacte
nutrife. lacte fidei. ut ꝑuenias ad cibũ
spei. Si aut̃ adhuc inhiat᷑ sordidis uo¬
luptatib: si ad huc fraudes cogitant᷑. si
mendatia ñ uitant᷑. si mendatia ꝑ iuriis
cumulant᷑. tã immundum cor audet
aut̃ si forte ego ñ sum in his morib &
tam ab ista uisione longe sum. qͣntum
ille qui nͣdum isto suꝑno desiderio. ra¬
pitur terrenis desideriis p̾grauatus:
Multum int̾ ẽ int̾ aduersantẽ.⁊ desi¬
derantẽ. Et iterum multum int̾ ẽ int̾
desiderantẽ & fruentẽ. Uiuiis ut pecora:
aduersaris: angłi ꝑfruunt᷑. Tu aut̃ si
ñ uiuis ut pecora: iam ñ aduersaris:
Desid̃as aliquid & ñ capis. inchoasti ipso
desiderio uitam angłorum. Crescat in
te & ꝑficiat᷑ int̾e. & capias hoc ñ ãme.
s ab illo qui & me fecit & te. Tam̾n
ut cumq nos dimisit dñs. qͥ uoluit

Expanded text:
m vivis, quaere etiam in ipsa angelica vita utrum parvus an grandis sis. Si enim adhuc parvus es, dicunt tibi Angeli: Cresce; nos panem manducamus, tu lacte nutrire, lacte fidei, ut pervenias ad cibum speciei. Si autem adhuc inhiatur sordidis voluptatibus, si adhuc fraudes cogitantur, si mendacia non vitantur, si mendacia perjuriis cumulantur; tam immundum cor audet autem si forte ego non sum in his moribus, et tamen ab ista visione longe sum; quantum ille qui nondum isto superno desiderio rapitur, terrenis desideriis praegravatus? Multum interest inter aversantem et desiderantem: et iterum multum interest inter desiderantem et fruentem. Vivis ut pecora, aversaris: Angeli perfruuntur. Tu autem si non vivis ut pecora, jam non aversaris: desideras aliquid, et non capis; inchoasti ipso desiderio vitam Angelorum. Crescat in te, et perficiatur in te; et capias hoc non a me, sed ab illo qui et me fecit et te. 8. Tamen non utcumque nos dimisit et Dominus, qui voluit
Abbreviated transcription (Latin):
ruit oleaster. Uide turba uideorum qͥd
dicit mͦ. qͤm colitis. qͦm adoratis sr̃ ñr
erat. & nos respondeamus. ꝓpħa in pata
sua honorem ñ ħt. Ueniq illi ambulan¬
tem dnr̃a iħm in terra facientemq mi¬
racula. cecos illuminantẽ. surdis aures
aꝑientem. mutorum ora soluentem. pa¬
raliicoꝵ membra stringentẽ. supͣ mare

Expanded text:
ruit oleaster : vide turbam Judaeorum, quid ruit oleaster : vide turbam Judaeorum, quid dicit modo? Quem colitis, quem adoratis, frater noster erat. Et nos respondeamus, Propheta in patria sua honorem non habet. Denique illi ambulantem Dominum Jesum in terra, facientemque miracula; caecos illuminantem, surdis aures aperientem, mutorum ora solventem, paralyticorum membra stringentem, super mare
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bo eiꝰ tantummꝰ crediderant. Ciues aut̃ eiꝰ
audire metuerunt. nͥ signa. ⁊ ꝑdigia uideri¬
tis. ñ credetis. Et ibi tam̃ facto tanto mira¬
culo. ñ credidit nisi ipse ⁊ domꝰ eiꝰ. Ad so¬
lum sermonẽ crediderunt plures samari¬
tani. ad illud miracłm sola illa domus
erat dñi. qr ibi nutritus ẽ. Nunc uͦ quia
portendit aliquid res illa. ñ enim sine causa
dicta sunt ꝓdigia. nͥ qr aliquid portendt̃:
quid futurum ẽẽ portendat. Quia ergo
aliquid illa omnia portendebant. aliqͥd
illa omnia p̾dicebant: faciamꝰ nos modo
N enim habuit patriam interra. nͥ scd̃m
carnem qͣm accepit in terra: faciamꝰ gͦ
patriam dñi. ppłm iudeoꝵ. Ecce in patria
sua honorem non ħt. Modo attende iu¬
deorum turbas. attende iam gentẽ illam
disꝑsam toto orbe terraꝵ. & euulsam ra¬
dicib suis. Attende ramos fractos. concisoᷤᷤ.
disꝑsos. aridos. quib fractis inseri me¬

Expanded text:
verbo ejus tantummodo crediderant. cives autem ejus verbo ejus tantummodo crediderant. cives autem ejus audire meruerunt, Nisi signa et prodigia videritis, non creditis; et ibi tamen facto tanto miraculo, non credidit nisi ipse et domus ejus. Ad solum sermonem crediderunt plures Samaritani: ad illud miraculum sola illa domus erat Domini, quia ibi nutritus est: nunc vero quia portendit aliquid res illa; non enim sine causa dicta sunt prodigia, nisi quia aliquid portendunt: quid futurum esse portendat: quia ergo aliquid illa omnia portendebant, aliquid illa omnia praedicebant, faciamus modo nosndum carnem non enim habuit patriam in terra, nisi secundum carnem, quam accepit in terra; faciamus ergo patriam Domini populum Judaeorum. Ecce in patria sua honorem non habet. Modo attende Judaeorum turbas, attende jam gentem illam dispersam toto orbe terrarum, et evulsam radicibus suis; attende ramos fractos, concisos, dispersos, aridos, quibus fractis inseri me
Abbreviated transcription (Latin):
descenderet ad illam ciuitatẽ uł domũ.
& sanaret filium eiꝰ. Incipiebat enim inquit¬
mori. Qͥ rogabat ñ credebat: Qͥd ame expec̃¬
tas audire: Dñm interroga. qͥd de illo sense¬
rit. Rogatꝰ enim talia respondit. Nisi signa
& ꝓdigia uideritis. ñ creditis. Arguit ho¬
minẽ in fide tepidum. aut frigidum. aut
mus. cor diffidentis ñ uidemus. S ille
ꝓnuntiauit. qͥ ⁊ uerba audiuit. ⁊ cor inspex.
Deniq ⁊ ipse eugłista testimonio narrationis
suȩ ostendit qr ñ credidat. qͥ uenire ad
domum suam dñm cupiebat ad sanandũ
filium eiꝰ. Nam pꝰea qͣm ei nuntiatum ẽ
sanum ẽẽ filium eiꝰ. & inuenit ea hora
sanatum. qͣ hora dñs dix̾at uade filiꝰ tuus
uiuit : & credidit inquit ipse & domꝰ eiꝰ
tota. Sigͦ ꝓꝓpt̾ea credidit ipse & domus eiꝰ
tota. qr nunciatꝰ ẽ ei filiꝰ eiꝰ sanus. ⁊ com¬
ꝑauit horam nunciantium hore ꝓnunti¬
antis: qͣndo rogabat ñdum credebat:
S amaritani nullum signum expectatierãt.

Expanded text:
atem vel domum, et sanaret filium ejus; incipiebat enim mori. Qui rogabat, non credebat? Quid a me exspectas audire? Dominum interroga quid de illo senserit. Rogatus enim talia respondit: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis. Arguit hominem in fide tepidum, aut frigidum, aut mus, cor diffidentis non videmus: sed ille pronuntiavit, qui et verba audivit et cor inspexit. Denique et ipse Evangelista testimonio narrationis suae ostendit quia nondum crediderat, qui venire ad domum suam Dominum cupiebat, ad sanandum filium ejus. Nam posteaquam ei nuntiatum est sanum esse filium ejus, et invenit ea hora sanatum, qua hora Dominus dixerat, Vade, filius tuus vivit; et credidit, inquit, ipse, et domus ejus tota. Si ergo propterea credidit ipse et domus ejus tota, quia nuntiatus est ei filius ejus sanus, et comparavit horam nuntiantium horae praenuntiantis; quando rogabat, nondum credebat. Samaritani nullum signum exspectaverant,