comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
e ꝑ penitentiã conu̾sis dum redditur. amitti ñ potuisse iu¬
dicatur: sic & illi qui ꝑ sacͥlegium scismatis ab eccłe com¬
munione discedunt: habent utiq baptismũ. quẽ priusꝙͣ
discederent habuert̃. Nam & ipsi redeant. ñ eis iterũ datur.
Unde ostendit᷑. illud quod acceꝑant. in unitate positi. non
potuisse amittere separati. Qd̾ si haberi foris potest. etiam
recte foris habet᷑. & cñ habet᷑. sic non recte foris datur.
s tñ datur. Sicut autẽ ꝑ unitatis reconciliationẽ incip̃
utiliter haberi. quod extra unitatẽ habebat᷑ inutiliter.
sic ꝑ eandem reconciliationẽ incipit utile esse. quod ȩxtra
eam inutiliter datum ẽ. Non tñ dici fas est. non datum eẽ.
quod datum ẽ. ut non hoc dedisse. quisquã calumpniet᷑.
cum hoc eũ dedisse: quod acceꝑat confitet᷑. Sacramentũ
enĩ baptisini est. quod ht̃ qui bapticat᷑. & sacͣmentũ dandi

Expanded text:
et per paenitentiam conuersis dum non redditur, amitti non potuisse iuet per paenitentiam conuersis dum non redditur, amitti non potuisse iudicatur. sic et illi, qui per sacrilegium schismatis ab ecclesiae communione discedunt, habent utique baptismum, quem priusquam discederent acceperunt. nam si et ipsi redeant, non eis iterum datur; unde ostenduntur illud, quod acceperant in unitate positi, non potuisse amittere separati. quod si haberi foris potest, etiam demus: sicut non recte foris habetur et tamen habetur, sic non recte foris datur, sed tamen datur. sicut autem per unitatis reconciliationem incipit utiliter haberi quod extra unitatem inutiliter habebatur, sic per eandem reconciliationem incipit utile esse quod extra eam inutiliter datum est. non tamen dici fas est non datum esse quod datum est, aut ut non hoc dedisse quis <quemquam calumnietur, cum hoc eum dedisse quod acceperat confitetur. sacramentum enim baptismi est quod habet qui baptizatur, et sacramentum dandi
Abbreviated transcription (Latin):
N eis libris quos aduersus eccłam parmeniani quam dedit
ad ticoniũ scͥpsimus ꝓmisimꝰ nos diligentiꝰ questionẽ bapti¬
smi tractaturos. Quod etiã si ñ ibi ꝓmitteremꝰ. debitũ tam̃
ã nob̃ flagitantib fr̃ĩb meminimꝰ & agnoscimus. Qua ꝓpt̃
in hoc oꝑe adiuuante dño suscepimus. non solum ea refel¬
lere que de hac re nob̃ donatiste obiectare consueuerunt:
sed etiam de baptismi martyris cypriani auctoritate uñ
suam ꝑu̾sitatẽ ne u̾itatis impetu cadat. fuleire conãtur
que dñs donauerit dicere: ut intelligant om̃s qui non stu¬
dio parciũ cecati iudicant: non solum eos ñ adiuuari auc¬
toritate cypani: s ꝑ ipsam maxime conuinci atq subuti.
Iam quidem in supra memoratis libris dictũ est. ita posse
extra catholicã communionẽ dari baptismum quẽadino¬
dum & extra eam potest haberi. Nullus autẽ illoꝵ negat.
habere baptismũ etiam apostatas. quib utiq redeuntibus.

Expanded text:
n eis libris, quos aduersus epistulam Parmeniani quam dedit ad Tychonium scripsimus, promisimus nos diligentius quaestionem baptismi tractaturos; quod etiamsi non ibi promitteremus, debitum tamen a nobis flagitantibus fratribus meminimus et agnoscimus. quapropter in hoc opere adiuuante domino suscepimus non solum ea refellere, quae de hac re nobis Donatistae obiectare consuerunt, sed etiam de beatissimi martyris Cypriani auctoritate, unde suam peruersitatem, ne ueritatis impetu cadat, fulcire conantur, quae dominus donauerit dicere, ut intellegant omnes, qui non studio partium caecati iudicant, non solum eos non adiuuari auctoritate Cypriani, sed per ipsam maxime conuinci adque subuerti. Iam quidem in supra memoratis libris dictum est ita posse extra catholicam communionem dari baptismum, quemadmodum et extra eam potest et haberi. nullus autem illorum negat habere baptismum etiam apostatas, quibus utique redeuntibus
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ etiã meũ in quo respondi: eundem citulum hab̃e
uolui. Hoc ẽ de unico baptismo. In quo libro illud quodͥ
dixi constantinũ imꝑatorem donatistis criminantib or¬
Idinatorẽ ceciliani felice aptugnensem non negasse accusa¬
tionis locũ. quamuis eos in ceciliani fictis cminibus calũp
licis fecit audiri a ꝓ consule ubi legitur absolutus. e p̾ca
ipsum cecilianũ cum accusatorib eius auditũ. comꝑit
innocentẽ: ubi eos exꝑtus ẽ in eius criminibus calumpni¬
osus. Qui ordo temporum ꝑ consules declaratu: multo
uehementiꝰ in ea causa calumpnias donatistaꝵ conuincit.
penitusq subutit: quod alibi ostendimus. Hic liber sic in¬

Expanded text:
autem etiam meum, in quo respondi, eumdem titulum habere autem etiam meum, in quo respondi, eumdem titulum habere volui, hoc est, de Unico Baptismo. In quo libro illud quod dixi, Constantinum imperatorem Donatistis criminantibus ordinatorem Caeciliani Felicem Aptungensem, non negasse accusationis locum, quamvis eos in Caeciliani fictis criminibus calumlicis fecit audiri a proconsule, ubi legitur absolutus; et postea ipse Caecilianum cum accusatoribus eius auditum comperit innocentem, ubi eos expertus est in eius criminibus calumniosos. qui ordo temporum per consules declaratus multo uehementius in ea causa calumnias Donatistarum conuincit penitusque subuertit, quod alibi ostendimus. Hic liber sic in
Abbreviated transcription (Latin):
corporalit̾ mixti. ꝑ uitam pessimã separantur. Et enĩ sy¬
monẽ magum ꝑ baptisma ipsa peꝑat. cui tñ dictũ ẽ. quod
non haberet partem in hereditate xp̃i. Numquid ei bap¬
cismus numquid euũ głm. nunquid sac̾menta defuet̃.
S quia caritas defut. frustra natus est. & ei expediebat for¬
casse ñ nasci. Numquid ñ erant nati quib apłs dicit tamꝙͣ
paruulis in xp̃o lac uob̾ potum dedi non escam: Cos tam̃
ã sacͥlegio scismatis reuocat. in quod iđo inruebant quia car

Expanded text:
corporaliter mixti per uitam pessimam separantur. etenim Sicorporaliter mixti per uitam pessimam separantur. etenim Simonem magum per baptisma ipsa pepererat, cui tamen dictum est quod non haberet partem in hereditate Christi. numquid ei baptismus, numquid euangelium, numquid sacramenta defuerunt? sed quia ei caritas defuit, frustra natus est et ei expediebat fortasse non nasci. numquid non erant nati quibus apostolus dicit: tamquam paruulis in Christo lac uobis potum dedi, non escam? eos tamen a sacrilegio schismatis
Abbreviated transcription (Latin):
dixerimus ñ generat: cur gͦ inquiunt apud nos ñ renascũ¬
tur ꝑ baptismum qui tnͣseunt a nob̃ ad uos. cum apuo
nos fuerint baptirati si ñdum nati sunt: Quasi ũ ex hoc
generet unde separata ẽ & non ex hoc unde couinctumẽ
Seꝑata ẽ enĩ a uinculo caritatis & pacis: s iuncta est in
uno baptismate. Itaq una ẽ ȩccła. quȩ sola catholica nomi¬
natus. & quicquid suũ habet in communib diu̾soꝵ a sua
unitate seꝑatis. ꝑ hoc quod suũ in eis habet: ipsa utiq ge
Quod si e hoc dimittant: omnino ñ generat. hec itaq in abꝰ
generat. cuiꝰ sacram̃ta retinentur unde possit tale aliquid
ubicumq generari: quamuis ñ om̃s quos generat ad eus
ꝑtineant unitatẽ. quȩ usq in finẽ ꝑseuerantes saluabit.
Neq enĩ hii solum ad eam ñ ꝑtinent qui separationis aꝑ¬
co. sa cͥlegio manifesti sunt: s etiam illi qui in eiꝰ unitate

Expanded text:
dixerimus \'non generat\', cur ergo\', inquiunt, Caput uos non renascundixerimus \'non generat\', cur ergo\', inquiunt, Caput uos non renascuntur per baptismum qui transeunt a nobis ad uos, cum aput nos fuerint baptizati, si nondum nati sunt?\' Quasi uero ex hoc generat unde separata est et non ex hoc unde coniuncta est. separata est enim a uinculo caritatis et pacis, sed iuncta est in uno baptismate. itaque una est ecclesia quae sola catholica nominatur, et quidquid suum habet in communionibus diuersorum a sua unitate separatis, per hoc quod suum in eis habet ipsa utique genquodsi et hoc dimittant, omnino non generant. haec itaque in omnibus generat cuius sacramenta retinentur, unde possit tale aliquid ubicumque generari, quamuis non omnes quos generat ad eius pertineant unitatem, quae usque in finem perseuerantes saluabit. neque enim hi solum ad eam non pertinent qui separationis aperto sacrilegio manifesti sunt, sed etiam illi qui in eius unitate
Abbreviated transcription (Latin):
si fidem sic̃ demonia quȩ confessa st̃ xp̃m neq enĩ non c̃debãt
cum dicerent. quid nob̾ & tͥ c̃ filii dĩ. scimus qui scis: si disꝑtiat
etiam ipsi substantiã suam pauꝑibus. sicut multi non solũ
in crtholica. s in diu̾sis heresib faciunt. si aliqua in gruente
ꝑsecutione tradant ad flammas nob̾cum corpus suum ꝓfide
quã parit̃ confitentur. tam̃ quia seꝑati hȩc agunt. ñ sufferẽ¬
in uinculo pacis: caritatẽ utiq ñ habendo. etiã cum illis oĩbꝰ
quȩ nichil eis ꝓsunt. ad et̾nam salutẽ ꝑuenire non possun
S uidentur sibi argitissime quere utrum generet filios bap¬
tismus ap̃i in parte donati: an ñ generet. Ut si conserimꝰ
quod generet suã eẽ asseuerent ęccłam matrẽ. quȩ filios
potuit de xp̃i baptismate generare. Et quia unã oportet
eẽ ȩccł̃am. ex hoc iã nr̃am ũ eẽ eccłam criminentur. Siaũ

Expanded text:
? si fidem, sicut daemonia confessa sunt Christum? neque enim non credebant, ? si fidem, sicut daemonia confessa sunt Christum? neque enim non credebant, cum dicerent: quid nobis et tibi est, fili dei; scimus qui sis. si dispertiant etiam ipsi substantiam suam pauperibus, sicut multi non solum in catholica, sed in diuersis haeresibus faciunt ? si aliqua ingruente persecutione tradant ad flammas nobiscum corpus suam pro fide, quam pariter confitentur? tamen, quia separati haec agunt, non sufferens in uinculo pacis, caritatem utique non habendo, etiam cum illis omnibus quae nihil eis prosunt ad aeternam salutem peruenire non possunt. Sed uidentur sibi argutissime quaerere, utrum generet filios baptismus Christi in parte Donati an non generet, ut si concesserimus quod generet suam esse adseuerent ecclesiam matrem quae filios potuit de Christi baptismate generare, et quia unam oportet esse ecclesiam, ex hoc iam nostram non esse ecclesiam criminentur. si autem
Abbreviated transcription (Latin):
idõ putent se sanos eẽ quia dicimus eos habere aliquid
sanum: nec rursus idõ putent curandum eẽ quod sanũ
ẽ quia ostendimus aliquid uulneratũ. Itaq in sacram̃ti
sanitate quia contra nos non sunt. ꝓ nob̃ sunt. In scisma
Non extollantur ex his que habent. Quid cantũ ꝑ ea quȩ
sana sunt suꝑbos occulos ducunt: Et uulnus suum dig¬
nentur humilit̾ intueri. Nec solum quid adsit. s etiã quid
desit actendant. Uideant quam multa e qua magna
uichil ꝓsiuit. si unum quiddã defuerit. Et uideant quid sit iy¬
sum unum. Ne me in hoc audiant s apłm. Si linguis hominũ
inquit loquar & angł̃oꝵ caritatẽ autẽ non habeã factus sum
& sciero ominia sacram̃ta. & omnẽ scientiã. & si habuero omnẽ
Quio gͦ ꝓdest. si & linguam in sacͥs misteriis habeant angłicã
tent quos fuisse dampnabilis. sca scͥptura testatur. Si sacͣ¬
menta non tantũ sciant s habeant. si c̃ habuit symon magꝰ

Expanded text:
ideo se putent sanos esse, quia dicimus eos habere aliquid ideo se putent sanos esse, quia dicimus eos habere aliquid sanum, nec rursus ideo putent curandum esse quod sanum est, quia ostendimus aliquid uulneratum. itaque in sacramenti sanitate, quia contra nos non sunt, pro nobis sunt, in schismatt. non extollantur ex his quae habent. quid tantum per ea quae sana sunt superbos oculos ducunt? et uulnus suum dignentur humiliter intueri nec solum quid adsit, sed etiam quid desit adtendant. Uideant quam multa et quam magna nihil prosint, si unum quiddam defuerit, et uideant quid sit ipsum unum, nec me in hoc audiant, sed apostolum: si linguis hominum, inquit, loquar et angelorum, caritatem autem non habeam, factus sum et sciero omnia sacramenta et omnem scientiam, et si habuero omnem . quid ergo eis prodest, si linguam in sacris mysteriis habeant angelorumtent, quos fuisse damnabiles sancta scriptura testatur? si sacramenta non tantum sciant sed et habeant, sicut habuit Simon Magus
Abbreviated transcription (Latin):
ritur inde nisi curet᷑: non opinor. ut illi quieum adduxert̃
ita desipiant. ut considatis atq numeratis cet̾is membris
eiꝰ sanis respondeant. medico & dicant. Ergo ne ista sana cot
m̃bra. ñ ualent ad eius uitã & illud unũ uulneratũ ualet
ad mortem: Non utiq hoc dicunt. sed curandum offerũt.
slec idõ tñ quia curandũ offert̃. medicũ rogant. ut etiam
illa que sana st̃ curet. sed illi uni loco medicinã instanter
adhibeat. unde mors etiã saluus cetis imminet. & nisi sane¬
tur adueniet. Qͥd gͦ prodest homini. uel sana fides. uel sa¬
nũ fortasse solũ fidei sacram̃tũ ubi letali uulnere scismatiꝰ
ꝑempta ẽ sanitas ca ritatis. ꝑ huius solius ꝑemptionẽ etiã
illa integra trahunt᷑ ad mortem. Quod ne fiat: non cessat
miscda. dei ꝑ unitatẽ sc̃ȩ ȩccłȩ suş tit ueniant & curentur
ꝑ medicamentũ teconciliationis. ꝑ uinculum pacis. Nec

Expanded text:
ritur inde nisi curetur: non opinor ut illi qui eum adduxerritur inde nisi curetur: non opinor ut illi qui eum adduxerita desipiant, ut consideratis atque numeratis ceteris membris eius sanis respondeant medico et dicant: "ergone ista sana tot membra non ualent ad eius uitam, et unum illud uulneratum ualet ad mortem?" non utique hoc dicunt, sed curandum offerunt. nec ideo tamen, quia curandum offerunt, medicum rogant, ut etiam illa quae sana sunt curet, sed illi uni loco medicinam instanter adhibeat, unde mors etiam saluis ceteris imminet et, nisi sanetur, adueniet. quid ergo prodest homini uel sana fides uel sanum fortasse solum fidei sacramentum, ubi letali uulnere schismatis peremta est sanitas caritatis, per cuius solius peremtionem etiam illa integra trahuntur ad mortem? quod ne fiat, non cessat misericordia dei per unitatem sanctae ecclesiae suae, ut ueniant et curentur per medicamentum reconciliationis, per uinculum pacis. nec
Abbreviated transcription (Latin):
societate acceꝑunt: in omnib seꝑati st̃. Et idõ quem sibi socia¬
te intexture compage detinent᷑. in cet̾a scissi st̃. Froinde si quẽ
sibi sociauerint ex ea parte nectitur ȩccłȩ. in qua nec illi sepa¬
rati sunt. Et idõ si uenire ad ȩccłam uoluerit. in ea parte sa¬
natur ubi laniatus errabat. Ubi uͭ conect̾ebat᷑ sanus. non cu¬
ratur s agnoscitur. ne cum sana curare uolumus potiꝰ uul¬
neremus. Itaq illi quos baptirant sanantur a uulnere ido¬
latrie uł infidelitatis sed grauius uulneret᷑ uulnere scisma¬
tis. Idolatras enĩ in popło dei gladius int̾emit scismaticos aũ
terrȩ hiatus absorbuit. Et apłs. Si habeam inquit omnẽ fi¬
dem ita ut montes transferam. caritatẽ autẽ ñ habeã: nicb̃
sum. Si quis adducat᷑ ad medicum in aliqua necessaria par¬
te corporis graui uulnere sauciatus. si dixerit medicus. mo¬

Expanded text:
societate acceperunt, in omnibus separati sunt, et ideo quem sibi sociasocietate acceperunt, in omnibus separati sunt, et ideo quem sibi sociate in texturae compage detinentur, in caetera scissi sunt. Proinde si quem sibi sociaverint, ex ea parte nectitur Ecclesiae in qua nec illi separati sunt: et ideo si venire ad Ecclesiam voluerit, in eo sanatur, ubi laniatus errabat. Ubi vero sanus connectebatur, non curatur, sed agnoscitur: ne cum sanare sana curare volumus, potius vulneremus. Itaque illi quos baptizant, sanant a vulnere idololatriae, vel infidelitatis, sed gravius feriunt vulnere schismatis. Idololatras enim in populo Dei gladius interemit, schismaticos autem terrae hiatus absorbuit; et Apostolus: Si habeam, inquit, omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum. Si quis adducatur ad medicum in aliqua necessaria parte corporis gravi vulnere sauciatus, si dixerit medicus, Mo
Abbreviated transcription (Latin):
quid restat intelligendũ nisi quia ille in tanti nominis ue¬
si forte ueniret ad ȩccłam ñ illud quod habebat ibi acciꝑet.
s in quo aberrauerat. em̃daret: Neq enĩ & cornelii gentilis ho¬
minis orationes ñ ft̃ exaudite. aut helemosinȩ non st̃ accepte.
immo angĩm. & ad se mitti & missum meruit intueri. ꝑ quẽ
posset utiq sinc hominis alicuiꝰ accessu cuncta necessaria
discere s qm̃ quicquid boni in orationibꝰ & elemosinis habe¬
bat ꝓdcẽ illi ñ poterat. nisi ꝑ unculũ xp̃iane societatis.¬
illum discat ap̃m ꝑ illum etiũ bapticatꝰ ap̃iano populo
ensortio quoq communionis adiungit᷑. cui sola bonoꝵ eꝑũ
similitudine iungebat᷑. Enitiose quippe contempneret bonũ.
quod ñdum habebat. suꝑbiens ex illo quod habebat. Sic ẽ
qui se ipsos a societate ceteroꝵ separantes caritate uiolata u¬
nitatis iumculũ rumpunt. si nichil faciunt eoꝵ quȩ ih illa

Expanded text:
quid restat intellegendum, nisi quia ille in tanti nominis uequid restat intellegendum, nisi quia ille in tanti nominis uesi forte ueniret ad ecclesiam non illud quod habebat ibi acciperet, sed in quo aberrauerat emendaret? Neque enim et Corneli gentilis hominis orationes non sunt exauditae aut elemosynae non sunt acceptae; immo et angelum ad se mitti et missum meruit intueri, per quem posset utique sine hominis alicuius accessu cuncta necessaria discere. sed quoniam quidquid boni in orationibus et elemosynis habebat prodesse illi non poterat, nisi per uinculum christianae societatisillum discit Christum; per illum etiam baptizatus christiano populo, consortio quoque communionis adjungitur, cui sola bonorum operum similitudine jungebatur. Perniciose quippe contemneret bonum, quod nondum habebat, superbiens ex illo quod habebat: sic etiam qui seipsos a societate caeterorum separantes, charitate violata, unitatis vinculum rumpunt, si nihil faciunt eorum quae in illa
Abbreviated transcription (Latin):
nomine pellentẽ demonia & ꝓhibuisse. quia cũ illis eum
ñ sequebat᷑ nolite inquit ꝓhibere. Qͥ ꝯtͣ uos non ẽ. ꝓ uob̃ẽ
Non pot̾ enĩ quisquã in meo nomine facere aliquid: & male
loqui de me. Si nichil in illo corrigendũ erat: securꝰ sit gͦ
quisquis extra communionẽ ȩccł̃ȩ constitutꝰ colligit in xͥ
nomine dissotiatꝰ a societate xpĩana. atq ita falsum erit
illud. qui non ẽ mecũ adu̾sum me ẽ & qui mecũ non col¬
ligit spargit. Si autẽ quod discipłi domini ꝑ ignorantiã
facere uoluert̃. id in eo corrigendũ ẽ quod dñs dixit noli¬
te ꝓhibere: cur hoc ipse ꝓhibere ꝓhibuit: Et quomodo e
contra eos. s ꝓ eis erat. ubi ꝑ nomen ap̃i sanitatis oꝑabatur.
Ut gͦ utraq sententia uera sit. sicuti uera est. & illa ubi ait.
qui ñ c̃ mecũ adu̾sum me ẽ & qui mecũ ñ colligit spargit.
e illa ubi ait. nolite ꝓhibere. qui enĩ contra uos non ẽ ꝓ uobẽ.

Expanded text:
um illis eum non sequebatur, nolite, inquit, prohibere. qui contra uos non est pro uobis est. non potest enim quisquam in meo nomine facere aliquid et male loqui de me. si nihil in illo corrigendum erat, securus sit ergo quisquis extra communionem ecclesiae constitutus colligit in Christi nomine dissociatus a societate christiana; adque ita falsum erit illud: qui non est mecum aduersus me est, et qui mecum non colligit spargit. si autem, quod discipuli domini per ignorantiam facere uoluerunt, id in eo corrigendum est quod dominus dixit: nolite prohibere, cur hoc ipse prohiberi prohibuit? et quomodo ercontra eos sed pro eis erat, ubi per nomen Christi sanitates operabatur. ut ergo utraque sententia uera sit, sicuti uera est, et illa ubi ait: qui non est mecum aduersus me est, et qui mecum non colligit spargit et illa ubi ait: nolite prohibere. qui enim contra uos non est pro uobis est,
Abbreviated transcription (Latin):
littoris mali pisces bonos simul natando non ꝑdunt: Nul¬
la gͥ ratio fuit. sed maximus furor. quod isti uelut maloꝵ
cominunionẽ cauentes se ab unitate xp̃i. quȩ toto orbe
diffundit᷑ separar. nisi forte a criminib crimina mirabili
arte discernunt. non descͥpturis. sed de cordibus suis di¬
stinctionum regulas ꝓferentes atq dicentes in unitate
communionis sacramentoꝵ alia. crimina aliena sine
contaminatione tolerari: traditionis autẽ crimine om̃s
qui cum talib sacramenta communicauerint detineri.
S hinc diutius disputare suꝑfluum est p̃sercm & qui ħ
e rarissime audent dicere ipsi quoq uerecundantes ae
sentientes uana se loqͥ. e cum ea dicunt nullo diuino
testimonio fulcire nitunt᷑. Magis enĩ solent in ore hab̾e
quando peccatis aliorum alios criminant᷑. ad excusan¬
dum. nefas separationis suȩ uidebas furẽ. & concurrebaᷤᷤ

Expanded text:
litoris mali pisces bonos simul natando non perdunt. Nullitoris mali pisces bonos simul natando non perdunt. Nulla igitur ratio fuit, sed maximus furor, quo isti uelut malorum communionem cauentes se ab unitate Christi, quae toto orbe diffunditur, separarunt. nisi forte a criminibus crimina mirabili arte discernunt, non de scripturis, sed de cordibus suis distinctionum regulas proferentes atque dicentes in unitate communionis sacramentorum alia crimina aliena sine contaminatione tolerari, traditionis autem crimine omnes, qui cum talibus sacramenta communicauerint, detineri. sed hinc diutius disputare superfluum est, praesertim quia hoc et rarissime audent dicere, ipsi quoque uerecundantes et sentientes uana se loqui, et cum ea dicunt, nullo diuino testimonio fulcire nituntur. magis enim solent in ore habere, quando peccatis aliorum alios criminantur, ad excusandum nefas separationis suae: uidebas furem et concurrebas
Abbreviated transcription (Latin):
ne om̃s parit̾ ꝑeant iam tc̃ stephani & cypani temporibꝰ
nasceret᷑. Quod si dicere nefarium uidicant quia reuera
nefarium ẽ si mansit eccła ex illis temporib usq ad tem¬
pora cecilian & maiorini siue donati. nec eam maculan¬
do ꝑde potuert̃. quicumq in eam scđm ipsos sine baptis¬
mo admissi sunt. pleni omnib peccatis. & cminibus suis.
nec ulla facta ẽ a cypriano &e eis qui pariter de baptismo
sapiebant ab illoꝵ communione diuiso. q̃m non se arbit᷑¬
bantur in unitate & communione sacramentoꝵ xp̃i a
lienis malis posse maculare: sic potuit & deiceps eccła
ꝑmanere: quam toto sicut de illa p̃dictum ẽ. terrarum
orbe crescentem nullomodo poterant. quorumlibet tra¬
ditoꝵ ac facinorosorum aliena crimina maculare sic̃
in una area usq ad cempus uentilationis maculari pa¬
leis frumenta non possunt: sicut intra retia. usq ad tẽpꝰ

Expanded text:
ne omnes pariter pereant, iam tunc Stephani et Cypriani temporibus ne omnes pariter pereant, iam tunc Stephani et Cypriani temporibus nasceretur. quod si dicere nefarium iudicant, quia re uera nefarium est, si mansit ecclesia ex illis temporibus usque ad tempora Caeciliani et Maiorini sine Donati nec eam maculando perdere potuerunt, quicumque in eam secundum ipsos sine baptismo admissi sunt pleni omnibus peccatis et criminibus suis, nec ulla facta est a Cypriano et eis, qui pariter de baptismo sapiebant, ab illorum communione diuisio, quoniam non se arbitrabantur in unitate et communione sacramentorum Christi alienis malis posse maculari, sic potuit et deinceps ecclesia permanere, quam toto sicut de illa praedictum est terrarum orbe crescentem nullo modo poterant quorumlibet traditorum ac facinerosorum aliena crimina maculare, sicut in una area usque ad tempus uentilationis maculari paleis frumenta non possunt, sicut intra una retia usque ad tempus
Abbreviated transcription (Latin):
pace ꝑmansit. Quid hic dicturi sunt: Excutiant in¬
genia sua quantũ possunt. & utrum ualeant respondẽ
utrũ ualeant responde consident. Ecce duo erant uno
tempore ut de aliis taceam qui diu̾sa sentiebant: duo
eunt eminencissimaꝵ eccl̃aꝵ romane scilic e carcha¬
ginensis stephaniis ep̃i & cyprianꝰ ambo in unitate ca¬
tholica constituti: quoꝵ stephanus baptismũ xp̃i in
nullo iterandum c̃ẽ. censebat. & hoc facientib grauit̃
succensebat. cypͥanus autẽ in hesi uel scismate baptira¬
tos tamquã non habentes baptismum xp̃i baptirandoᷤᷤ
in ȩccła catholica existimabat. Cuncti cum illo: quidã
cum isto eciã sentiebant. utriq cum eis in unitate sistẽ¬
tes. Si gͦ uerũ ẽ. quod isti dicunt: & unde causam suȩ se¬
parationis assere uel excusare conantur. in una commu¬
nione sacramentoꝵ mali maculant bonos. & ido corpo¬
rali disiunctione a maloꝵ contagione recedendum est

Expanded text:
pace permansit.quid hinc dicturi sunt? excutiant inpace permansit.quid hinc dicturi sunt? excutiant ingenia sua quantum possunt, et utrum ualeant respondere utrum valeant respondere considerent. Ecce duo erant uno tempore, ut de aliis taceam, qui diversa sentiebant; duo erant eminentissimarum Ecclesiarum, Romanae scilicet et Carthaiscopi Stephanus et Cyprianus, ambo in unitate catholica constituti, quorum Stephanus baptismum Christi in nullo iterandum esse censebat et hoc facientibus grauiter suscensebat, Cyprianus autem in haeresi uel schismate baptizatos tamquam non habentes baptismum Christi baptizandos in ecclesia catholica existimabat. multi cum illo, quidam cum isto etiam sentiebant, utrique cum eis in unitate sistentes. si ergo uerum est, quod isti dicunt et unde causam suae separationis asserere uel excusare conantur: in una communione sacramentorum mali maculant bonos, et ideo corporali disiunctione a malorum contagione recedendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
Noua enĩ questio fuit. queadmodum suscipiendi eẽnt
heretici. quȩ non nullos fr̃s ħeticam ꝑnitiem uehem̃t
merito detestantes ipsa nouitate turbauit. ut credent
etiã hoc in eis ẽẽ improbandũ. quod malo suo tenebant
bonum. Ego autẽ quod de hac resentio breuit̃ dicam:
rebaptizare ħeticos. quod illi fecisse dicunt᷑. tc̃ fuit hu¬
mani erroris. Baptizare autẽ catholicos quod adhuc isti
faciunt. semꝑ ẽ diabolicȩ p̾sumptionis. S uolo mͥ soluat
iste questionẽ. quandoquidem cũ romane eccłȩ ꝑ ordi¬
nem comiemoraret ep̃os int̾ eos commemorauit. & ste¬
phanum: quos episcopatũ illibatũ gessisse confessus est.
Cum gͦ stephanus non solum ñ rebaptirauit ħetioos. ue¬
rum etiã hoc facientes. uł ut fieret decernentes. excom¬
municandos eẽ censeret. sicut alioꝵ ep̃oꝵ. ⁊ ipsius cy
priani littere ostendunt: tñ eo cyprianus. in unitate

Expanded text:
noua enim tunc quaestio fuit, quemadmodum suscipiendi essent noua enim tunc quaestio fuit, quemadmodum suscipiendi essent haeretici, quae nonnullos fratres haereticam perniciem uehementer merito detestantes ipsa nouitate turbauit, ut crederent etiam hoc in eis esse inprobandum, quod malo suo tenebant bonum. ego autem ut quod de hac re sentio breuiter dicam: rebaptizare haereticos, quod illi fecisse dicuntur, tunc fuit humani erroris, rebaptizare autem catholicos, quod adhuc isti faciunt, semper est diabolicae praesumptionis. Sed uolo mihi soluat iste quaestionem, quandoquidem, cum Romanae ecclesiae per ordinem commemoraret episcopos, inter eos commemorauit et Stephanum, quos episcopatum inlibatum gessisse confessus est. cum ergo Stephanus non solum non rebaptizaret haereticos, uerum etiam hoc facientes uel ut fieret decernentes excommunicandos epriani litterae ostendunt; tamen cum eo Cyprianus in unitatis
Abbreviated transcription (Latin):
um detestaretur. quod a catholica unitate quam multũ
dilexit. separatos dolebat: tanta eiꝰ merita usq ad trium¬
phum martyriĩ consecuta sunt. ut & caritatis qua excel¬
lebat luce illa obumb̃ratio fugaret᷑: & ut sarmentũ fructu¬
osum fieret fructuosior: si quod habebatur. purgandum.
si nulla re alia cerce passionis falce ultima tolleret᷑. Nec
nos quia baptismi ueritatẽ etiã in ħeticoꝵ iniquitate ag¬
noscimus. potiꝰ quam negamꝰ. idõ meliores cypano sumus:
sic̃ nec petro. quia gentes iudaitare non cogimus. Hoc de
agripino aliisq ep̃is. qui illa concilia fecisse ꝑhibentur.
respondi: qui sic diu̾sa senserunt: ut cum eis contra quos
de hac questione sentiebant in unitate ꝑsisterent. ubi cari¬
tas comꝑit multitudinẽ peccatoꝵ: Sic namq ambulã¬
tib in eccłe ueritate in quam ꝑuenerant. potuit ds̃. sic̃
apłs dicit. id quoq illis reuelare quod alit̃ sapiebant.

Expanded text:
um detestaretur, quos a catholica unitate, quam multum um detestaretur, quos a catholica unitate, quam multum dilexit, separatos dolebat; tanta ejus merita usque ad triumphum martyrii consecuta sunt, ut et charitatis qua excellebat luce, illa obumbratio fugaretur, et ut sarmentum fructuosum fieret fructuosius, si quid habebat purgandum, si nulla re alia, certe passionis falce ultima tolleretur. Nec nos quia Baptismi veritatem etiam in haereticorum iniquitate agnoscimus potius quam negamus, ideo meliores Cypriano sumus, sicut nec Petro, quia gentes iudaizare non cogimus. hoc de Agrippino aliisque episcopis, qui illa concilia fecisse perhibentur, responderim, qui sic diuersa senserunt, ut cum eis, contra quos de hac quaestione sentiebant, in unitate persisterent, ubi caritas cooperit multitudinem peccatorum. sic namque ambulantibus in ecclesiae ueritate in quam peruenerant potuit deus, sicut apostolus dicit, id quoque illis reuelare quod aliter sapiebant.
Abbreviated transcription (Latin):
nebulas ȩxcitare. Nam illud q adiungit de xp̃o carcharģi¬
nensi a gripino. de inclito martyre eypriano de septuagin¬
ta p̃cessorib cy pͥani. quia hoc fecert̃. & fieri p̃ceꝑunt: o quã
decestandꝰ error ẽ hominum. qui claroꝵ uroꝵ quȩdam ñ
recte facta laudabilit̾ se mirari putant. a quoꝵ uircutib
alieni st̃. Sic enĩ & non nulli petro apło comꝑari se uoluit .
si ep̃m negauerint. Si uero etiã gentes iudacare coegerĩ.
uocitari germani eiꝰ affectant apł̃ica gr̃a cum hȩc ineo cõ
tinuo delerent᷑ ꝑ penitentiam: nec ei ñ dico p̃ferri s saltĩ¬
ñ possit equari. aut de ꝓximo comꝑari quisquis nr̃orũ
temporum xp̃ianis. aut etiam ep̃c. nec si xp̃m negauerit.
nec si gentes iudarare compulerit. Sic etiam marcyrem
gloriosissimum cyprianum. si apud ħeticos uł scismaticos.
datum xp̃i baptismum nolebat agnoscere. dum eos nimi¬

Expanded text:
nebulas excitare. Nam illud quod adiungit de episcopo Carthaginebulas excitare. Nam illud quod adiungit de episcopo Carthaginiensi Agrippino, de inclito martyre Cypriano, de septuaginta praecessoribus Cypriani, quia hoc fecerunt et fieri praeceperunt, o quam detestandus error est hominum, qui clarorum uirorum quaedam non recte facta laudabiliter se imitari putant, a quorum uirtutibus alieni sunt! sic enim et nonnulli Petro apostolo comparari se uolunt, si Christum negauerint; si uero etiam gentes iudaizare coegerint, uocitari germani eius affectant. haec in illo tinuo delerentur; nec ei, non dico praeferri, sed saltem possit aequari, aut de proximo comparari, quisquis nostrorum temporum christianus, aut etiam episcopus nec Christum negaverit, nec Gentes Judaizare compulerit. Sic et in martyre gloriosissimo Cypriano: si apud haereticos vel schismaticos datum Christi Baptismum nolebat agnoscere, dum eos nimi
Abbreviated transcription (Latin):
Ut enĩ u̾bis apl̃i magis utat: reuelat᷑ enĩ ira dĩ de celo suꝑ
omnẽ impietatẽ & iniusticiã hominũ qui ueritatẽ in in¬
quitate detinent. Hȩc ira sise non correxerint etiã istos in¬
ueniet. qui ueritatẽ xp̃iani baptismatis ininiquitate de¬
tinent. siue saclege seꝑationis. Ab ȩccła uͦ catholica quȩ
sic̃ de illa p̃dictum ẽ ꝑ om̃s gentes copiosa fecunditate
diffundit᷑. nullius sic emendat iniquitatẽ: ut in eo ñ ipsuꝰ
s sui dm̃ destruat u̾itatẽ. Qd gͦ iste quasi licent̃ ac fidenc̃
exelamat. baptiraui securꝰ quem tu sacrilegꝰ in quinasti.
baptiraui in quam. feci quod fecit apl̃s paulus: legat uͥ
hoc fecerit. apłs paulus. Quod si de illis apud ephesum
uult intelligi: audeat gͦ dicere quod eos ioh̃s sacrilegus
inquinarit. Qd̾ si non audet dicere. q̃m aꝑcissimũ nefas esł.
desinat tandem de re multũ dissimili. false similitudins.

Expanded text:
Ut enim verbis Apostoli magis utar: Revelatur ira Dei de coelo super Ut enim verbis Apostoli magis utar: Revelatur ira Dei de coelo super omnem impietatem et iniustitiam hominum qui ueritatem in iniquitate detinent. haec ira, si non se correxerint, etiam istos inueniet, qui ueritatem christiani baptismatis in iniquitate detinent suae sacrilegae separationis. Ecclesia uero catholica, quae sicut de illa praedictum est per omnes gentes copiosa fecunditate diffunditur, nullius sic emendat iniquitatem, ut in eo non ipsius, sed sui domini destruat ueritatem. quid ergo iste quasi licenter ac fidenter exclamat: baptixaui securus quem tu sacrilegus inquinasti; baptixaui, inquam; feci quod fecit apostolus Paulus? legat ubi hoc fecerit apostolus Paulus. quodsi de illis apud Ephesum uult intellegi, audeat ergo dicere, quod eos Iohannes sacrilegus inquinarit. quod si non audet dicere, quoniam apertissimum nefas est, desinat tandem de re multum dissimili falsae similitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
multa testimonia ꝑhibet: calumpniosis & maledicis en¬
minationib insectantur. Nec eum ipsũ errorẽ suscipimus.
quod baptismũ ap̃i etiã apud heticos regula ȩccłiastica eu¬
stoditum. nolunt agnoscere. audent destruere. non dubitat
iterare. quin etiã si quos non solum laicos. s e dericos. nec
aliquo modo seductos ad se transferre potuerint catecum¬
nos facunit. Hec eoꝵ decestabilia mala nequaquam suisa¬
agant penitentiã qui iam fideles ȩccłam catholicã deserue¬
tunt quam qui in illa nondum fuerunt. nec ad eleriaitum
adinittuntur siue ab hereticis rebaptitati sc̃. siue pnusis̾¬
cepti ad illos redierint. siue apud eos clerici siue laiei fi¬
erint. Et qui hȩc nr̃oꝵ negligent̃ agc. & eos forte dericos
in catholica ficiunt. uel ẽẽ ꝑmitunt quamuis aͥdiligea¬
ciorib frat̃no iure eulpent᷑ tñ nec ipsi eis deserendũ elei
uel credunt. Ac ꝑ hoc frustra calumpniant᷑ catholioe ec

Expanded text:
multa testimonia perhibet, calumniosis et maledicis criminationibus insectantur: nec eum ipsorum errorem suscipimus, quo Baptismum Christi etiam apud haereticos regula ecclesiastica custoditum nolunt agnoscere, audent destruere, non dubitant iterare; quin etiam, si quos, non solum laicos, sed et clericos, nec aliquo modo seductos ad se transferre potuerint, catechumenos faciunt. Haec eorum detestabilia mala nequaquam susciagant poenitentiam, qui jam fideles Ecclesiam catholicam deseruerunt, quam qui in illa nondum fuerunt. Nec ad clericatum admittuntur, sive ab haereticis rebaptizati sint, sive prius suscepti ad illos redierint, sive apud illos clerici sive laici fuerint. Et qui haec nostrorum negligenter agunt, et eos forte clericos in Catholica faciunt, vel esse permittunt: quamvis a diligentioribus fraterno jure culpentur; tamen nec ipsi eis clericatum defervel credunt. Ac per hoc frustra calumniantur Ecclesiae cat
Abbreviated transcription (Latin):
etate sadlegis si quid uerũ cognoueit confirmasse potiꝰ quã
negasse hominũ autẽ errorem. & impiecatẽ saluo quodin
eis uerũ inuentũ ẽ emendasse siue dampnasse. Hanc regu¬
lam etiã in baptisimni ueritate sectamur: ut apud quos eã
inuenerimꝰ ita retentã. atq seruatam sic̃ in ȩxcłam catholi¬
ca retinetur. atq seruatur non eã negemꝰ. atq eruamus:
s ea manente. quod uitiosum. quod prauum quod falsum.
in uno quoq fuerit. curemus. corrigamꝰ emendamus. Aut
si non possumus detestatũ dampnatũq utemꝰ. Proinde cũ
eos suscipimus. non suscipimus eoꝵ iniquitatẽ. qua se ab ec

Expanded text:
etate sacrilegis, si quid ueri cognouerunt, confirmasse potius quam etate sacrilegis, si quid ueri cognouerunt, confirmasse potius quam negasse, hominum autem errorem et impietatem saluo, quod in eis uerum inuentum est, emendasse siue damnasse, hanc regulam etiam in baptismi ueritate sectamur, ut, apud quos eam inuenerimus ita retentam atque seruatam, sicut in ecclesia catholica retinetur atque seruatur, non eam negemus neque destruamus, sed ea. manente, quod uitiosum, quod prauum, quod falsum in unoquoque fuerit, curemus corrigamus emendemus aut, si non possumus, detestatum damnatumque uitemus. Proinde cum eos suscipimus, non suscipimus eorum iniquitatem, qua se ab ec
Abbreviated transcription (Latin):
credebant. & in eo utiq ñ uerã tenebant. atq habebant
fidem. Ex eo tñ quod uerũ habebant. qͣm credebant. ꝓͫ
resurrexise in quo fuerant baptizati: dat oꝑam apłs c̃
illud curare in quos eis fides sana non erat: dicens. Si
mortui non resurgunt: neq xp̃c resurrexit. Ut q̃m xͫ
sauaretur quod resurgere mortuos errore ꝑnitiosssi mo
ñ credebant Quam obrem cũ in scͥpturis scĩs canonicis.
nec illi inueniant heticos ad eccłam catholicã uenienteᷤ
denuo baptitatos. nec nos inueniamꝰ in eodem baptismo
quẽ in heresi acceꝑant fuisse susceptos. in hac redũ carat.
par nob̾ causa ẽ quia nec illi quod faciunt. ut ħeticos. uł
quos heticos putant denuo baptitent. nec nos quod facimꝰ
ut eciã apud hereticos datum suscipiamꝰ baptismũ xp̃i.
ullo temporũ apl̃icoꝵ expresse confirmat᷑ etemplo Sed
nos repientes apłos in quiblibet errantibꝰ uł qualibet impi¬

Expanded text:
credebant et in eo utique non ueram tenebant atque habebant credebant et in eo utique non ueram tenebant atque habebant fidem. ex eo tamen quod uerum habebant, quoniam credebant Christum resurrexisse, in quo fuerant baptizati, dat operam apostolus etiam illud curare, in quo eis fides sana non erat, dicens: si mortui non resurgunt, neque Christus resurrexit, ut, quoniasanaretur, quod resurgere mortuos errore perniciosissimo non credebant. quamobrem cum in scripturis sanctis canonicis nec illi inueniant haereticos ad ecclesiam catholicam uenientes denuo baptizatos nec nos inueniamus in eodem baptismo, quem in haeresi acceperant, fuisse susceptos, in hac re dumtaxat par nobis causa est, quia nec illi quod faciunt, ut haereticos uel quos haereticos putant denuo baptizent, nec nos quod facimus, ut etiam apud haereticos datum suscipiamus baptismum Christi, ullo temporum apostolicorum expresso confirmatur exemplo. sed nos repperientes apostolos in quibuslibet errantibus uel qualibet impi
Abbreviated transcription (Latin):
quod in ilis prauum ẽ ẽtiã quod rectum ẽ deprauemus
h ereo quod rectum tenent. etiam illud in quod depraua¬
ti sunt corrigamus: Quid ẽ gͦ quod dic̃ illic ẽẽ. uerũ bap¬
tisma ubi ẽ uera fides : Frorsus fieri potest ut aliqui uerũ
habeant baptismũ. &e non habeant uerã fidẽ. sicut fieri pot̾
ut uerũ habeant euuangłium. quod non recte in telligen¬
do falsi aliquid credant de deo. Plunquid ꝓpt̃ ipsam fidĩ
falsitatẽ. etiã euuangłiũ quod uerũ apud eos inuenitur
decestandum. aut emendandũ putabimus: slec ilos corĩ¬
chios arbitror quos in scismata disiluisse redarguit ue¬
ram fidem habuisse in eo quod dicebant ego sum pauli.
hoc enĩ falsum erat. uerũ cñ bapcismũ habebant ex cuuiᷤ
ueritate ut istam corrigerent falsitatẽ ab eo ipso audiũt.
Numquid paułꝰ pro nob̃ crucifixus ẽ. aut in nomine pauli
baptirati estis Crant illic etiã qui mortuos resurgere ñ

Expanded text:
quod in illis prauum est, etiam quod rectum est deprauemus, quod in illis prauum est, etiam quod rectum est deprauemus, sed ex eo, quod rectum tenent, etiam illud in quo deprauati sunt corrigamus? Quid est ergo, quod dicit illic esse uerum baptisma, ubi est uera fides? prorsus fieri potest, ut aliqui uerum habeant baptismum et non habeant ueram fidem, sicut fieri potest, ut uerum habeant euangelium, quod non recte intellegendo falsi aliquid credant de deo: numquid propter ipsam fidei falsitatem etiam euangelium, quod uerum apud eos inuenitur, detestandum aut emendandum putabimus? nec illos Corinthios arbitror, quos in schismata dissiluisse redarguit, ueram fidem habuisse in eo quod dicebant: ego sum Pauli; hoc enim falsum erat. uerum tamen baptismum habebant, ex cuius ueritate ut istam corrigerent falsitatem, ab eo ipso audiunt: numquid Paulus pro uobis crucifixus est aut in nomine Pauli baptizati estis? erant illic etiam, qui mortuos resurgere non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑu̾sis heticis tamquã a demonib eadẽ ipsa confessio:
Illos adiuuat: hos condempnat. In ut̾sq tñ agnoscenda. ap¬
ꝓbanda. in neutris neganda. uiolanda. Unde & apls iacobꝰ
cum quosdam redargueret. qui sufficere dicebant homi
uerã fidẽ. nec ei caritatis oꝑa iungebant eos ex ista demo¬
nũ comparationẽ conuincit. nec id̾o se ad dm̃ ꝑtinere
existimarent. quod uerũ de dõ credent: si bona oꝑa ad¬
comparauit: non tñ illud ipsum uerũ quod demones
credunt. ꝓpt̾ odium demonũ. negando destruxit. Quã¬
ob rem cum iste ipse contra quem disputamus. ꝓposuerit
apłm dicere. unus ds̃ una fides. unum baptisma: ecce in
quosdam homines. uerũ etiã demones confiteri. Sed
utraq ab apłis confiriata. potiꝰ quam negata: cur non
similit᷑. & unum baptisma in quib extra ecclam consti¬
cutis inuenerimꝰ confirmamꝰ potiꝰ quã negamꝰ ut non ereo

Expanded text:
peruersis haereticis tamquam a daemonibus eadem ipsa confessio; peruersis haereticis tamquam a daemonibus eadem ipsa confessio; illos adiuuat, hos condemnat, in utrisque tamen agnoscendo approbanda, in neutris negando uiolanda. unde et apostolus Iacobus cum quosdam redargueret, qui sufficere dicebant homini ueram fidem nec ei caritatis opera coniungebant, eos ex ista daemonum conparatione conuicit, ne ideo se ad deum pertinere existimarent, quod uerum de deo crederent, etiamsi bona opera adcomparauit, non tamen illud ipsum uerum, quod de deo daemones credunt, propter odium daemonum negando destruxit. quamobrem cum iste ipse contra quem disputamus proposuerit apostolum dicere: unus deus, una fides, unum baptisma, ecce inuquosdam homines, uerum etiam daemones confiteri, sed utraque ab apostolis confirmata potius quam negata. cur non similiter et unum baptisma, in quibus extra ecclesiam constitutis inuenerimus, confirmamus potius quam negamus, ut non ex eo,
Abbreviated transcription (Latin):
dum. quod falsum uitiosum ẽ agnoscendum autẽ. &
acceptandum. quod uerum atq rectũ ẽ simul uidet. &¬
quid in donatistaꝵ heresi detestemur. & quid uiolare mi¬
nime debeamus. Cum eñĩ in suȩ separationis iniquitate
detinent baptismi uitatẽ. miquitas eoꝵ ã nob̵ culpatur.
ueritas autẽ baptismi ubiq agnoscit᷑ & ꝓbatur. Qui enĩ
dicit destruendũ ẽẽ. baptismũ xp̃i quando illo ħetici
baptitant᷑: consequens ut dicat negandum eẽ etiã ipsũ
ap̃m quando eum demones confitent᷑. Hinc laudatus ẽ
petrus quando dix̃. tu es xp̃c filiꝰ dei uiui: expulsi sunt
demones hoc ipsum dicentes. scimus qui scis filiꝰ dĩ. Ergo
ista confessio petro fructuosa. demonib ꝑnitiosa in utͥs¬
q tñ ñ falsa. s uera non neganda s agnoscenda: non de¬
standa s approbanda ẽ. Sic & baptismi ueritas dat᷑.
ã rectis catholicis. tamꝙͣ a petro illa confessio: datur a

Expanded text:
dum quod falsum atque uitiosum est, agnoscendum autem et dum quod falsum atque uitiosum est, agnoscendum autem et acceptandum quod uerum atque rectum est, simul uidet et quid in Donatistarum haeresi detestemur et quid uiolare minime debeamus. cum enim in suae separationis iniquitate detineant baptismi ueritatem, iniquitas eorum a nobis culpatur, ueritas autem baptismi ubique agnoscitur et probatur. Qui enim dicit destruendum esse baptismum Christi, quando illo haeretici baptizant, consequens est ut dicat negandum esse etiam ipsum Christum, quando eum daemones confitentur. hinc laudatus est Petrus quando dixit: tu Christus filius dei uiui, expulsi sunt daemones hoc ipsum dicentes: scimus qui sis, filius dei. ergo ista confessio Petro fructuosa, daemonibus perniciosa in utrisque tamen non falsa sed uera, non neganda sed agnoscenda, non detestanda sed adprobanda est. sic et baptismi ueritas datur a rectis catholicis tamquam a Petro illa confessio, datur a
Abbreviated transcription (Latin):
reticis uel scismaticis tñ xp̃i baptismate consecratꝰ. cui
ad ȩccł̃am uenerit non ẽ negandum sacramentũ u̾ita¬
tis. quo imbutꝰ ẽ s adicienda pietas unitatis aqua se¬
paratus ẽ. & sine qua illud inẽẽ illi posset. ꝓdeẽ non
posset Hoc facimus. hoc a maiorib traditum accepi¬
mus. hoc in cacholica ȩccł̃a quȩ toto orbe diffundit᷑.
contra om̃s falsitatis nebulas custodimꝰ. Quid gͦ hinc a
nobis amplius disputandũ ẽ quando ipse soluit breuit
questionẽ commemorando euuanglica testimonia. quibꝰ
tismi acciꝑet ueritatẽ: Quid itaq opus ẽ. om̃a eius u̾ba
retȩxere. quibus arguit sibi uidet᷑ dicere & multa loqͣa¬
cate u̾sare. i dõ apud se ẽẽ uerũ baptismũ. quia & a nob̃
agnoscit᷑ non negat᷑: Nam quisquis firmum & in concus¬
sum tenuerit. quod uerissima & minolabilis regula ue¬
ritatis ostendit. id in uno quoq improbandũ uel em̃dã¬

Expanded text:
reticis fuerit uel schismaticis tamen Christi baptismate consecratus, cum reticis fuerit uel schismaticis tamen Christi baptismate consecratus, cum ad ecclesiam uenerit, non est negandum sacramentum ueritatis quo inbutus est, sed adicienda pietas unitatis a qua separatus est et sine qua illud inesse illi posset, prodesse non posset. hoc facimus, hoc a maioribus traditum accepimus, hoc in catholica ecclesia, quae toto orbe diffunditur, contra omnes falsitatis nebulas custodimus. quid ergo hinc a nobis amplius disputandum est, quando ipse soluit breuiter quaestionem commemorando euangelica testimonia, quibustismi cognosceret ueritatem? Quid itaque opus est omnia eius uerba retexere, quibus argute sibi uidetur dicere et multa loquacitate uersare ideo apud se esse uerum baptismum, quia et a nobis agnoscitur, non negatur? nam quisquis firmum et inconcussum tenuerit, quod uerissima et inuiolabilis regula ueritatis ostendit, id in unoquoque inprobandum uel emendan
Abbreviated transcription (Latin):
quod sequitur exultans dicit. Solui breuit̃ questionẽ
Uere soluit etiã s ꝓ nobis: quandoquidẽ dicendo in indig¬
nis non ẽẽ dissimiles causas bapcirare. demonia pellere.
cet̾asq non dissimiles fecisse uircutes. quib dicentibꝰ in
nomine tuo. ista fecimus. dicturꝰ est: non noui uos. re¬
cedite a me oꝑarii iniquitatis: manifestauit tã uerũ
ẽẽ quod baptitant baptismo iħ̃u xp̃i. etiã qui separati
sunt ab eccła. quã uerũ quod demonia pellunt in no¬
mine iħu xp̃i: s eos utrumq nec ad uitã et̃nã ꝑduc̾e
nec ab et̃nis supplitus uindicare. Ac ꝑ hoc quemadmo¬
dum si ueniret. ad eccłam quisquã eoꝵ a quibꝰ expulit
demonia ille quem uidunt discipli segregatũ a grege
iħu xp̃i pellere demonia in nomine iħ̃u xp̃i: ne quam¬
quã uirtus que in illo facta fuerat negaretur. sed ei qͥ
deerat addetur: ita quisqͥs extra ȩccl̃am fuerit ab he¬

Expanded text:
quod sequitur et exultans dicit: solui breuiter quaestionem, quod sequitur et exultans dicit: solui breuiter quaestionem, uere soluit eam sed pro nobis, quandoquidem dicendo in indignis non esse dissimiles causas baptizare, daemonia pellere ceterasque non dissimiles fecisse uirtutes, quibus dicentibus \'in nomine tuo ista fecimus\' dicturus est: non noui uos; recedite a me, operarii iniquitatis, manifestauit tam uerum esse, quod baptizant baptismo Iesu Christi etiam qui separati sunt ab ecclesia, quam uerum est, quod daemonia pellunt in nomine Iesu Christi, sed eos utrumque nec ad uitam aeternam perducere nec ab aeternis suppliciis uindicare. ac per hoc quemadmodum si ueniret ad ecclesiam quisquam eorum, a quibus expulit daemonia ille quem uiderunt discipuli separatum a grege Iesu Christi pellere daemonia in nomine Iesu Christi, nequaquam uirtus quae in illo facta fuerat negaretur, sed ei quod deerat adderetur, ita quisquis extra ecclesiam ab hae
Abbreviated transcription (Latin):
qui intra ipsa unitatis retia mali pisces cum bonis usq
ad litus natant. Quid eñĩ eis aliud dicet᷑ eum in ua¬
sa collectis bonis. illi mali separati ꝓicient᷑. nisi recedite
tiatos intra eadẽ retia unitatis agnoscimꝰ. Ipsos qͦq
non arbitror tam ẽẽ impudentes. ut audeant dicere.
tam multis malis. & sceleratis. qui in eoꝵ parte sunt.
manifestis flagitiis. & facinorib. ꝑditi & inquinati. hoc
ẽ auaris. atq raptorib. siue truculentis feneratorib.
siue cruentis cireuincellionibꝰ dñm non ẽẽ dicturum.
recedite a me qui oꝑamini iniquitatẽ. & cñ sciunt. ui¬
dent. tenent. multos tales baptizare. multos a talib
baptitari. nec in eis xp̃i uolant saeram̃tũ. etiã illi quibꝰ
displicent scelera illoꝵ. Non solum itaq nichil contra
nos dixit cũ hec euuangłica testimonia ꝓtulit: uerum
etiam nos quid contra eos diceremꝰ ammonuit. Proinde

Expanded text:
qui intra ipsa unitatis retia mali pisces cum bonis usque qui intra ipsa unitatis retia mali pisces cum bonis usque ad litus natant. quid enim eis aliud dicetur, cum in uasa collectis bonis illi mali separati proicientur, nisi: recedites uel tales baptizatos intra eadem retia unitatis agnoscimus. ipsos quoque non arbitror tam esse- inpudentes, ut audeant dicere tam multis malis et sceleratis, qui in eorum parte sunt manifestis flagitiis et facinoribus perditi et inquinati, hoc est auaris atque raptoribus siue truculentis faeneratoribus siue cruentis circumcellionibus, dominum non esse dicturum: recedite a mequi operamini iniquitatem, et tamen sciunt uident tenent multos tales baptizare, multos a talibus baptizari, nec in eis Christi uiolant sacramentum etiam illi, quibus displicent scelera illorum. non solum itaque nihil contra nos dixit, cum haec euangelica testimonia protulit, uerum etiam nos quid contra eos diceremus ammonuit. Proinde