comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ultra occeanũ degere. uͥ sit repo¬
sita eis ꝑfruitio ad orientẽ ma¬
lis: ꝓcellosa ⁊ hib̃na loca dele¬
gantes. Erant in eis qͥ futura
dic̾e̾nt. Quidã conugib s
moderate utebant᷑. nã si hoĩes
abstinendũ arbitrarent᷑ genuᷤᷤ¬

Expanded text:
ultra Oceanum degere, ubi sit repoultra Oceanum degere, ubi sit reposita eis perfruitio ad Orientem, malis procellosa, et hibernia loca delegantes. Erant in eis qui futura praedicerent. Quidam conjugibus, sed moderate utebantur: nam si homines abstinendum arbitrarentu
Abbreviated transcription (Latin):
uendã intẽꝑantiam feminarũ.
lorẽ decus putabant. dũmͦ in ueste
candida semꝑ ẽẽnt. Nulla eis c̾ta
ciurtas. s in singłis domicilia ha¬
bebant. añ solis ortũ nicħ ꝓfani
loquentes. solem ut oriat᷑ orantẽ.
Post: usq ad qͥntã borã oꝑantes:
loti corpꝰ aqͥs: simul ⁊ cũ silentio
edebant. Iuram̃tũ habebant ꝓ
ꝑurio. sectȩ suȩ neminẽ adhiben¬
tes: nͥ sub anni ꝓbatione receptũ
secũ post annũ. duob aliis anniᷤᷤ
mores eiꝰ ꝓbabant. dep̾hensũ in
pec̃cis a se pellebant. ut herbas
more pecoꝵ decerpens:usq ad
partẽ sui: uitantes. Ad eo sabb̃m
obseruabant: qd̃ nec ea die aluũ
purgabant. Dolabrũ ferebant
ligneũ. qͦ in loco secretissimo fo¬
diebant t̾rã ad alũi purgandã.
dumissa ueste diligenter se ꝯte¬
gentes: ne splendori diuino fa
qͣm longissime: ob uictꝰ simpli¬
citatẽ. mortẽ ꝓ iusticia: ĩmorta¬
litate iudicantes meliorẽ. aĩas
incorꝑari. bonas exutas corꝑib.

Expanded text:
vendam intemperantiam feminarum, alorem decus putabant, dummodo in veste candida semper essent. Nulla eis certa civitas, sed in singulis domicilia habebant, ante solis ortum nihil profanum loquentes, solem ubi oriebatur orantes, post usque ad quintam horam operantes, loti corpore aquis, simul et cum silentio edebant, juramentum habebant pro perjurio. Sectae suae neminem adhibentes, nisi sub anni probatione. Receptum autem secum, post annum, duobus aliis annis mores ejus probabant, deprehensum in peccatis a se pellebant, ut herbas more pecorum decerpens, usque apartem sui vitantes. Adeo Sabbatum observabant, quod nec ea die alvum purgabant. Dolabrum ferebant ligneum, quo in loco secretissimo fodiebant terram ad alvum purgandam, demissa veste se diligenter contegentes ne splendori diurno  aquam longissime ob victus simplicitatem, mortem pro justitia immortalitate judicabant meliorem, animas incorporari. Bonas exutas corporibus
Abbreviated transcription (Latin):
nio publica habebat. nec helyã.
zas: Quesierant de helya.⁊ sub
nõie ꝓpħȩ de helyseo. quia in biᷤᷤ
duob precesserat figura baptis¬
mi.⁊ de baptismo. xp̃i legerant

Expanded text:
nio publica habebat, nec Eliam, zas? » Quaesierant de Elia, et sub nomine prophetae, de Elisaeo, quia in his duobus praecesserat figura baptismi, et de baptismo Christi legerant
Abbreviated transcription (Latin):
putant. Prepositis suis ⁊ natu
maiorib: nũqͣm contͣriũ respon¬
debant. iudiciũ d̾i fut᷑m dicenteᷤ.
aĩam omnẽ incorruptã ẽẽ. solas
bonoꝵ aĩas in alia transire corꝑa:
usq ad resurrectionẽ ⁊ iudiciũ.
Maloꝵ aũt: et̾nis retrudi carc̾ib.
es qͥa a cõmuni hõium habitu di¬
uisi: id̾o ⁊ pharisei dicebantyn
Gaducei: Imarmenẽ negant d̾m
inspectorẽ om̃iũ dicentes. In arb¬
trio hõiũ sitũ ẽe: ut bonũ malũ¬
ue gerant. Animaꝵ gn̾alit̾ uel
supplicia negabant:uł honores
int̾ se sociales. Ob quã seueritatẽ:
saduceos.i. iustos se nominabaũ
Esse: fere in om̃ib monasticam
agebant uitã nupt s¬

Expanded text:
t majoribus natu nunquam contrarium respondebant, judicium Dei esse futurum dicentes, omnem animam incorruptam esse, solas bonorum animas in alia transire corpora, usque ad resurrectionem et judicium; malorum autem aeternis retrudi carceribus. Et quia a communi hominum habitu divisi, ideo Pharisaei dicebantur. Sadducaei Marmenem negant, Deum inspectorem omnium esse dicentes, in arbitrio hominum situm esse ut bonum malumve gerant. Animarum generaliter, vel supplicia negabant, vel honores.inter se sociales. Ob quam severitatem Sadducaeos, id est justos se nominabant. Essaei fere omnibus monasticam agebant vitam, nupt
Abbreviated transcription (Latin):
tres secte iudeoꝵ. a cõmuni re¬
pharisei. saducei. essei. Pharisei:
cultu austero ⁊ uictu pparco ute¬
bant᷑. tͣditiones suas statuentes
quib tͣditiones moysi det̾mina¬
bant. Pitacia cartaꝵ in fronte ge¬
rebant ⁊ in sinstro brachio cͥcum¬
ligata. qͥb decalogꝰ inscͥptꝰ erat
quia dixãt dñs. Hoc habebis qͣ¬
quid appensũ int̾ ocłos tuos.⁊ in
manu tua. E ħ dicebant᷑ philacte¬
ria: a philaxe. qd ẽ seruare:⁊ tho¬
rath: qd̾ legem sonat. Isti etiã ma¬
iores fimbrias aliis ferentes: spi¬
nas eis alligabant. qͥb punct in
deambulando:memores manda¬
toꝵ d̾i fierent. hii uniu̾sad̾o de¬
putabant.⁊ imarmene .i. fato.

Expanded text:
tres secte Iudeorum a communi viPharisei, Saducei, Essei. Phariscultu austero, et victu perparco utebantur, traditiones suas statuentes, quibus traditiones Moysi determinabant, pittacia chartarum in fronte gerebant, et in sinistro brachio circumligata, quibus Decalogus inscriptus erat, quia dixerat Dominus: « Hoc habebis quasi appensum ante oculos tuos, et in manu tua , » et haec dicebantur phylacteria a phylassein, quod est servare, et thorath quod legem sonat. Isti etiam majores fimbrias aliis ferentes spinas alligabant, quibus puncti in deambulando memores mandatorum Dei fierent. Hi universa Deo deputabant, et Marmeno, id est fato.
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ rediens diluculo t̾ciȩ
sabbati in templũ: docebat
popłm. & accesserunt ad eũ pͥn¬
de templo qͦs uis: cum ñ sis ostia¬
rius: ⁊ doces nob̾ inconsultis. Ihc
aũt oppositionẽ reddidit opposi¬
se nescire qd̾ tͣn sciebant: noluit
eis aꝑire de se ueritatẽ. Qd aũt aꝑi¬
enda erat ueritas aliis ⁊ ñ ipsis:
⁊ quare: indicauit ꝑ parabolam
duoꝵ filioꝵ. quoꝵ uni dix̃ pater
uade in uineam. s respondit. Nolo.¬

Expanded text:
iterum rediens diluculo tertii Sabbati in templum, docebat populum. Et accesserunt ad eum prinde templo, quid vis, cum sis ostiarius, et doces, nobis inconsultis. Jesus autem oppositionem tradidit opposise nescire, quod tamen sciebant, noluit eis aperire de se veritatem. Quod autem aperienda erat veritas aliis, et non ipsis, et quare, indicavit per parabolam duorum filiorum, quorum uni dixit pater: « Vade in vineam, » e
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia trabam ad me ip̃m .i. ex om̃i¬
bus partib mundi. & cũ intelle¬
xissent crucifixionẽ: q̃ forte usua¬
liter ab eis dicebat᷑ exaltatio at̾ra:
qͣi opposuert̃ ei. qd si exaltaretur:
determinans: dix̃. qͥa modicũ lu¬

Expanded text:
omnia traham ad me ipsum, » id est ex omnibus partibus mundi. Et cum intellexisset crucifixionem, quae forte usualiter ab eis dicebatur exaltatio a terra, quasi opposuerant ei, quod si exaltaretur, determinans, dixit, quia modicum lu
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc anuma mea tͣbata ẽ. & qͥd
dicam: Pat saluifica me ex hac ho¬
ra. pat̾ clarifica nom̃ tuũ. s ue¬
nit uox de celo. & clarificaui: et
it̾m clarificabo .i. clarũ genui. nec
desistam. Uł scdm hominẽ:clari¬
ficaui in baptismo. intͣnffigurat¬
one. clarificabo: in resurrectione.
⁊ ascensione. ⁊ iudicio. & quidam
dicebant tonitruũ factũ. Alii: qͥa
angłs locutꝰ ẽ ei. & ait iħc. ꝓ ꝑter

Expanded text:
» Nunc anima mea turbata est, et quid dicam: « Pater, salvifica me ex hac hora. Pater clarifica Filium tuum. Et venit vox de coelo: Et clarificavi, et iterum clarificabo, » id est clarum genui, nec desistam. Vel secundum hominem clarificavi in baptismo, in transfiguratione, clarificabo in resurrectione, et ascensione, et judicio. « Et dicebant quidam, tonitruum factum. Alii quod angelus locutus e
Abbreviated transcription (Latin):
aũt quidã gentiles: ut adora¬
rent in die festo. & dixer̃t philip¬
sumpto andrea: dix̃ ħ iħ̃u. ss res¬
pondit iħc uenit hora: ut clarifi¬
cetur filiꝰ hominis .Q.d. Plenitudo¬

Expanded text:
autem quidam gentiles, ut adorarent in die festo, et dixerunt Philipsumpto Andrea, dixit hoc Jesu. Et respondit Jesus: Venit hora, ut clarificetur Filius hominis . » Quasi d
Abbreviated transcription (Latin):
d littam. De lapide angulari.
in eo poni potuit. donec consum¬
mato oꝑe: in angulo sursũ po¬
situs ẽ. ita congrue qd mirarent᷑
om̃s. nec prẽt significationẽ fa¬
ctum intellige̾nt. Hic ẽ xp̃c qui
fundam̃tum ẽ. ita: qđ structurȩ

Expanded text:
 CXXVII. De lapide angulari. in eo poni potuit, donec consummato opere in angulo sursum positus est, ita congrue quod mirarentur omnes, nec praeter significationem factum intelligerent. Hic est Christus, qui fundamentum est i
Abbreviated transcription (Latin):
serrauert̃. et echielem tractũ ꝑ
asꝑa excerebrauert̃. multos lapi¬
dauert̃. & mittens ꝑat̾ filiũ: ait.
forsitan uerebuntur filiũ meũ.
Dicamꝰ arrio ⁊ eunomio. Ecce: pa¬
ter dicit᷑ ignorare & qͥcͥd ꝓ patre
respondint: hoc intelligant ꝓ
filio. q̃ se dicit ignorare consum¬
mationis diem. Quẽ cũ uidissent
cui pat̃ dix̃. Dabo tͥ gentes bere¬
ditatem tuã. & app̃hensũ filium:
xerunt scdm lucã: absit intelli¬
gentes qd̾ messiam occident. Ma¬
theus dicit eos dixisse: malos

Expanded text:
serraverunt, Ezechielem tractum per aspera excerebraverunt, multos lapidaverunt. Et mittens pater filium, ait: « Forsitan verebuntur filium meum. Dicamus Ario et Eunomio. » Ecce Pater dicitur ignorare, et quidquid pro Patre responderunt, hoc intelligant pro Filio, qui se dicit ignorare consummationis diem. Quem cum vidissent Cui Pater dixit: « Dabo tibi gentes haereditatem tuam , » et apprehensum filium xerunt secundum Lucam: « Absit! » Intelligentes, quod Messiam occiderent. Matthaeus dicit eos dixisse: « Malos
Abbreviated transcription (Latin):
uentꝰ sui. quedã¬
communia utriq. Premuniuit
aũt fideles ne seducant᷑: cum au¬
gna q̃ dix̃. P remisit aũt cõmu¬
gentẽ regni contͣ regnũ. pestilen¬
tias. fames. t̾remotꝰ ꝑ loca. troresq
de celo ꝑsecutiones scõꝵ. Añ nãq
eu̾sionem iudeȩ: elem̃ta suũ uin

Expanded text:
ventus sui, quaedacommunia utrique. Praemunivit autem fideles, ne seducantur, cum augna, quae praedixit. Praemisit autem commugentem, regni contra regnum, pestilentias, fames, terraemotus per loca, terroresque de coelo, persecutiones sanctorum. Ante namque eversionem Judaeae elementa suum vin
Abbreviated transcription (Latin):
tcũ ꝑambłassent uniu̾sam ꝓc¬
insulam. cyprũ. scił: usq ad pa¬
phum: inuenerunt quendã uirũ
magum. psendo ꝓpħam. iudeũ. cui no¬
men erat barran. qui erat cũ sergio
paulo uiro prudente. qui erat homo
magne dignitatis. Erat enĩ ꝓstil .i. se
Et uide. quia alt̾m ẽ int̾p̃tatio alte¬
rius. Climas enĩ. int̃pr magus. ꝙ sic
nom̃ ꝯmune maleficoꝵ: aꝓpropͥatũ
ẽ isti Saulus aut̃ qui ⁊ paulus: re¬
pletus sp̃uscõ: intuens ineum dixit.
Oplene om̃i dolo. ⁊ omĩ fallatia. fili
diaboli. inimice om̃is iusticie. ñ desi¬
nis subu̾tere uias dñi rectas. Nota qd̃
dictũ ẽ saulus. qui ⁊ paulus. Tradũ
enĩ scĩ: qd a sergio paulo ad fidẽ ꝯu̾so:
dictus ẽ paulus. Unde: hic pͥus fit m̃tio:
de hoc noĩe paulus. Solus origenes
de suꝑbo factus humilis. ꝓ saulo di¬
ctus est paulus. qĩ modicͥris ⁊ humi¬
lis. unde: quasi nom̃ suũ int̃p̃tando:
dicit se minimũ apłoꝵ. uidetur aut̃¬

Expanded text:
cum perambulassent universam insulam Cyprum, scilicet usque Paphum, invenerunt quemdam virum magum pseudoprophetam Judaeum, cui nomen erat Barjesu, qui erat cum Sergio Paulo viro prudente , » qui erat homo magnae dignitatis. Erat enim proconsul, idEt vide quia alterum est interpretatio alterius. Elymas enim interpretatur magus, et sic nomen commune maleficorum appropriatum est isti. « Saulus autem, qui et Paulus, repletus Spiritu sancto, intuens eum, dixit: O plene omni dolo et omni fallacia, fili diaboli, inimice omnis justitiae, non desinis subvertere vias Domini rectas. » Nota, quod dictum est, « Saulus, qui et Paulus. » Tradunt enim sancti quod a Sergio Paulo ad fidem converso, dictus est Paulus. Unde hic primo fit mentio de nomine Paulus. Solus Origenes de superbo factus humilis, pro Saulo dictus est Paulus, quasi modicus et humilis. Unde quasi nomen suum interpretando, dicit se minimum apostolorum. Videtur aut
Abbreviated transcription (Latin):
ece siastica historia. ubi legit᷑ p̃ceptũ
apłisesse: ut post passionẽ ꝑ.xͦii. an¬
nos p̾dicauerat in iudeã. t̾cioaut̃ de¬
cimo anno: ceꝑunt paulatim tran¬
sire ad gentis. nondum enĩ ex toto.
postea. omino exiert̃ de finib iudeẽ:
ꝙ nunc inquit ecce manꝰ dñi suꝑ te.
idest uindicła dĩ exercebit᷑ in te. Eris
enĩ crcus luminẽ capitis: sicut ercus
es lumine m̃tis. non uidens ad tp̃s
solem mat̾ialem. quia ñ uides solem
iusticie ꝑ fidem sẜ ꝯfestim cecidit
in eum caligo. ⁊ tenebre ꝙ circiuens
idest in modũ ceci in circuitu se uer¬
dens: querebat qui manũ eidaret.
ut duc̾et eũ. Et statim ꝓconsul ui¬
so miracło: credidit. suꝑ doctrinã

Expanded text:
ca historia concordat, ubi legitur praeceptum apostolis esse, ut post passionem per duodecim annos praedicarent in Judaea. Decimo autem tertio anno, coeperunt paulatim transire ad gentes, nondum tamen ex toto; postea omnino exierunt de finibus Judaeae. « Et nunc, inquit, ecce manus Domini super te, » id est vindicta Dei exercebitur in te. « Eris enim caecus » lumine capitis, sicut caecus es lumine mentis, « non videns ad tempus solem » materialem, quia non vides solem justitiae per fidem. « Et confestim cecidit in eum caligo, et tenebrae, et caecutiens, » id est in modum caeci in circumitu se vertens, « quaerebat qui manum ei daret, » ut duceret eum. « Et statim proconsul, viso miraculo, credidit, admira
Abbreviated transcription (Latin):
pliciũ. uerum qd̾ erat ei indicaue¬
runt. & ingemiscens: ait. Fas ñ erat :
ut di lumen scelera mea laterent.
Qua tenꝰ o corpꝰ imꝓbũ. matͥ fr̃iq
animã dãpnatã detinebis: Utinã
ñ paulañ sanguinẽ meũ eis libẽ

Expanded text:
plicium, verum quod erat ei indicaveplicium, verum quod erat ei indicaverunt. Et ingemiscens ait. « Fas non erat, ut Dei lumen scelera mea laterent, quatenus, o corpus improbum, matri fratrique animam damnatam detinebis. Utinam non paulatim eis sanguinem meum libe
Abbreviated transcription (Latin):
rex eũ uidere in armoꝵ decore.
rat aũt eode nece antigoni
quidã iudas nomine. de beresi
predix̾at: de morte antigoni &
diema locũ. Is: cũ uidisset antigo¬
nũ in armis gloriantẽ: exclama¬
uit. Pape: nunc m pulchrum ẽ
mori.quando ante me ueritas
interiit. meaꝵꝙ p̾dictionũ aliqd
mendaciũ deprehensũ ẽ. Uiuit
antigonꝰ iste. qui hodie moriturͤ
erat in pirgostratonis. Locus aũt
ille ab hinc sexcentis stadiis distat
senex: paulo post: occisus ẽ antigo¬
nus. cum armatꝰ descenderet ꝑ
pirgũstratonis. seq locoꝵ eqͥuo¬
catione senex cognouit fuisse
deceptũ. Audiens aũt rex mortẽ
frĩs: indoluit. adeoq morbꝰ inua¬
luit: ut sanguinẽ laceratis uisq̾¬
b euomeret. Quẽ unꝰ de seruulis
huic officio destinatꝰ. foras effereis.
uͥ antigonꝰ occisus fuerat casu ef¬
fudit: suꝑ adhuc extantes cruo
causam clamoris rex sciscitaret᷑:
nullusꝙ ei auderet ꝓdere: tandẽ
minitanti ꝓ taciturintate sup¬

Expanded text:
rex videre in armorum decore. CAP. V. De nece Antigoni.quidam, Judas nomine, de haeresi praedixerat de morte Antigoni, et diem et locum. Is, cum vidisset Antigonum in armis gloriantem, exclamavit: Papae! Nunc mihi pulchrum est mori, quando ante me veritas interiit mearumque praedictionum aliquod mendacium deprehensum est. Vivit Antigonus iste, qui hodie moriturus erat in Pirgo Stratonis. « Locus autem ille abhinc sexcentis stadiis distat,senex, paulo post occisus est Antigonus cum armatus descenderet per Pirgum Stratonis, seque locorum aequivocatione senex agnovit fuisse deceptum. Audiens autem rex mortem fratris indoluit, adeoque morbus invaluit, ut sanguinem, laceratis visceribus, evomeret. Quem unus de servulis huic officio destinatus foras efferens, ubi Antigonus occisus fuerat, casu effudit super adhuc exstantes cruorcausam clamoris rex sciscitaretur, nullusque ei auderet prodere, tandem minanti, pro taciturnitate sup
Abbreviated transcription (Latin):
seꝑabunt᷑ boni a¬
malis. ⁊ statuent᷑¬
boni ad dexterã.i.
ponent᷑ in et̾nitatẽ¬
Mali: ad sinistrã.i.
recipient q̃ meruer̃t: eligendo si
dem. potare sitientẽ. collig̾e hos¬
pitem. uestire nudũ. uisitare

Expanded text:
separabuntur boni malis et statuentboni ad dexteram, ponentur in aeternitatemali ad sinistram, id est recipient quae meruerunt, eligendo sintem, potare sitientem, colligere hospitem, vestire nudum, visitare
Abbreviated transcription (Latin):
echelaus uͦ ñ solũ in accusato¬
res suos. uerũ etiã in sͥ subditoᷤᷤ
crudeliꝰ patre deseuit. Cuiꝰ regni
anno pͥmo: angłs dix̃ ioseph: ut
rediret cũ matre ⁊ puero in t̾rã
isrł. Q rediens ab egypto post an¬
nos .uii: cũ audiret qd̾ archelaꝰ
ꝓ patre regnaret in iudea: no¬
luit illo ire.⁊ ãmo¬
nitꝰ ab angło iuit IO¬

Expanded text:
atores suos, verum etiam in sibi subditos crudelius patre desaevit. Cujus regni anno primo angelus dixit Joseph, ut rediret cum matre, et puero in terram Israel. Qui rediens ab Aegypto post annos septem, cum audiret quod Archelaus pro patre regnaret in Judaea, noluit illo ire. Et admonitus ab angelo ivit i
Abbreviated transcription (Latin):
humur. ⁊ tanqͣm rei arguim᷑: Qu d
Stulte nos arguitis. Notum sit
stat ooram uobis. quẽ d̾s suscitauit
ẽ in aliquo alio salus. Non ẽ enĩ a¬
liud nom̃ sub egelo datũ hoĩb: qͣm no¬
men xp̃i. in quo: oportet nos saluari
uidentes aut̃ petri ⁊ ioħis ꝯstantiã:
attendentes qd̾ illi eẽnt ydiote ⁊ il¬
litt̾ati: admirabant᷑ cognoscentes eos.

Expanded text:
himur, et tanquam rei arguimur? Quasi dicat: Stulte nos arguitis. « Notum sistat coram vobis, quem Deus suscitavit est in alio aliquo salus. Non est enim aliud nomen sub coelo datum hominibus quam nomen Christi, in quo oportet nos salvari. Videntes autem Petri et Joannis constantiam, attendentes quod illi essent idiotae, et illitterati, admi
Abbreviated transcription (Latin):
ult᷑ loquãtur in noĩe hoc: ulli ho¬
minũ Et uocantes eos: Deñtiaue¬
runt ne omino loq̃rent᷑. uł doc̾ent
in noĩe dñi iħu Ad quos petrus et
s̃uꝑior p̃cipit: ⁊ inferior ꝯtͣdiciti non
ẽ audiendus inferior. Non possumꝰ
quȩ uidimꝰ ⁊ audiuimꝰ: ñloqui at
illi ꝯminantes dimiser̃t eos non au¬
dentes in eos iniecere marꝰ ꝓpt̃ ppłm
dimissi aut̃: rediert̃ ad suos in syon.
⁊ annuntiauert̃ qͣnta eis pͥncipes
sac̾dotũ ⁊ seniores dixissent: ⁊ quomͦ
eis respond̾ant. Qui cũ audissent:

Expanded text:
hoc, ulli hominum. Et vocantes eos, denuntiaverunt eis, ne omnino loquerentur, vel docerent in nomine Domini Jesu. Ad quos Petrus, et superior praecipit, et inferior contradicit, non est audiendus inferior. « Non possumus, quae vidimus et audivimus, non loqui. At illi comminantes, dimiserunt eos, non audentes manus in eos injicere propter populum. Dimissi « autem redierunt ad suos » in Sion, « et annuntiaverunt quanta eis principes sacerdotum, et seniores dixissent, » et quomodo eis responderant
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eis erat quẽ sanauerant: non po¬
terant ꝯtradice̾ Nota quia aliam
bit habemꝰ ethimologiam huiꝰ noĩs
ydiota. qͣm ponat ꝑsidorus Iam sed̾m
psalmidorũ ydiota dr. qͣsi diuisus
ab aurib ydi.enĩ diuisio. ota: au¬
ris int̾p̃tat᷑. ut dicat᷑ ydiota: qͣsi diui¬
te: quasi ꝯtenti solo ydiomãte lin¬

Expanded text:
cum eis, quem sanaverat non poterant contradicere. » Nota quod aliam hic habemus etymologiam hujus nominis idiota, quam ab Isidoro. Nam secundum Isidorum, idiota dicitur quasi divisus ab auribus, idi, enim, divisio, ota auris interpretatur, ut dicatur, idiota, quasi divitae, quasi contenti solo idiomatae lin
Abbreviated transcription (Latin):
ltera die cong̾̃gati sunt pͥncipes
minatim expͥmunt᷑. ananias pͥnceps
saẽdotũ. qui om̃ib p̃minebat. ⁊ car̾¬
phas. ⁊ alexander ⁊ ioħes. Hii: post eũ¬
erant excellentiores. ⁊ qͦtqͦt erant de
gene sac̾dotali seniores ⁊ phariser tra¬
ditionũ inuentores. ⁊ scribe legis ex¬
positores. legem s. aliis exponentes:
Horum distinctionẽ freq̃nt̃ hm̃s in
eũgłio ꝙ statuentes eos in medio con¬
cilii: int̾rogauert̃ eos in qua uͥtute:
uł in quo noĩe fecistis hoc: Tunc pe¬

Expanded text:
ltera die congregati sunt princeps minatim exprimuntur. « Annas princeps sacerdotum, qui omnibus praeeminebat, et Caiphas, et Alexander, cellentiores, « et quotquot erant de genere sacerdotali, » et seniores, et Pharisaei, traditionum inventores, et Scribae legis expositores, legem scilicet aliis exponentes. Horum distinctionem frequenter habemus in Evangelio. « Et statuentes eos in medio concilii, interrogaverunt eos, in qua virtute, aut in quo nomine fecistis hoc? Tunc Pe
Abbreviated transcription (Latin):
Conuenert̃ eñ in ciuitate ista ad¬
u̾sus puerũ tuũ iħm qͣm misisti:
facere: quȩ manꝰ tua ⁊ ꝯsiliũ tuũ de¬
tͥuert̃ fieri. Nunc dñe respice minas
eoꝵ ⁊ da seruis tius: cũ om̃i fiduera
loqui u̾bum tuũ Nota qd de ħ u̾bo
solet freq̃nt̃ opponi ꝙ ꝯuen̾unt be¬
liũ dei dec̾uerunt fieri. S adberete
duob u̾bis: fac̾e. fieri. Quia reuera ip̃i
ꝯuenerunt ad exercendam praũa acti¬
onem. deus decreuit fieri illam pas.¬
sionẽ. quia actio illa. fuit praua. pas¬
sio bona. Et factum ẽ dũ orassent. mo¬
tus ẽ locus in quo cong̾gati erant. Et

Expanded text:
Convenerunt enim in civitate ista adversus puerum tuum Jesum, quem misisti, facere, quae manus tua et consilium tuum decreverunt fieri. Nunc, Domine, respice in minas eorum, et da servis tuis, cum omni fiducia loqui verbum tuum. » Nota, quia de hoc verbo solet frequenter apponi, convenerunt Helium, decreverunt fieri; sed adhaere duobus verbis, facere, fieri, quia revera ipsi convenerunt ad exercendam pravam actionem. Deus decrevit fieri illam passionem, quia actio illorum fuit prava, passio bona. « Cum autem orassent, motus est locus in quo congregati erant, » et
Abbreviated transcription (Latin):
t factum ẽ in salbato fricatõe.¬
sco pͥmo: cũ iħc ⁊ discipuli
transirent ꝑ sata grana confri¬
cata manib edebant discipuli.
hoc exponit᷑ sic. In sabbo scdo:¬
Uł in sabbato: soło a primo: de
qͦ p̃cessit sermo. uł est una dictio
quã dix̃ lucas: deutopton: nos:
scdopͥmum. hoc aũt sabb̃m qd̾
discipłi ñ obseruabant id̾o sic
uocauit: ut significaret: sp̃uale
sabbͣm iam inchoari ⁊ legalia ces
priꝰ fuerat tẽꝑe. factũ ẽ scdm mu¬
nere gr̃e. qͣi. Caput u̾sũ ẽ in caudã¬

Expanded text:
Et factum est in Sabbato secundo primo, cum Jesus et discipuli ejus transirent per sata, grana confricata manibus edebant discipuli . Hoc exponitur sic: « In SabbatoVel in Sabbato secundo, a primo, de quo praecessit sermo. Vel est una dictio quam dicit Lucas deuteroproton, nos secundoprimum. Hoc autem Sabbatum, quod discipuli non observabant, ideo sic vocavit, ut significaret spirituale sabbatum jam inchoari, et legalia cessprimum fuerit a tempore, factum est secundum munere gratiae, quasi, caput versum est in caud
Abbreviated transcription (Latin):
due dictiones. ⁊ dicit᷑ sodm: ⁊ pͥmũ
temꝑe. qͥa ⁊ añ legẽ sci patres spu¬
ałr sabbatirauert. ⁊ post. legali
salbo medio int̃posito. Cum aũt
licet sabbatis: excusauit eos dñs
multis modis. tum: qͥa necessitaᷤᷤ
excusabat eos. sic̃ excusauit dd
⁊ pueros eiꝰ: qñ comedit panes
sacerdotales. nec peccant sac̾do¬
tes ccũcidentes in salbo. ⁊ sacrif¬

Expanded text:
duae dictiones, et dicitur secundum et primum tempore, quia et ante legem sancti Patres sabbatizaverunt, et post, legali Sabbato medio interposito. Cum autemlicet Sabbatis? » excusabat eos Dominus multis modis, tum quia necessitas excusabat eos, sicut excusavit David et pueros ejus, quando comedit panes sacerdotales. Nec peccaverunt sacerdotes, circumcidentes et sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
edere grana segetis ꝓpinquoꝵ. s
ñ metere falce. Nota pͥmos apłos
soluisse sabbatũ. qͦs tn recipiutł

Expanded text:
edere grana segetis propinquorum, sed non metere falce. Nota primos apostolos solvisse Sabbatum; quos tamen recipiu
Abbreviated transcription (Latin):
de eodẽ subdidit ꝑabolã: de filio
ꝓdigo. in qͣ: ñ solum gaudiũ suũ
de pusillis redeuntib ostendit: s
etiam inuidennũ murmur ar¬
nũ faciens cũ comedit᷑. Est aut
genꝰ leguminis: sonoris follib ⁊
uacuis. qd̾ magis honãt qͣm refi¬
ciat. & nota. qͥa qd̾ in auib dicit᷑
de corripiendo fr̃e qͥ in te solo
peccauit .i. te solo sciente: prius
secreto: post: corã testib: post corã
eccłia. ⁊ addidisset: quecũq liga¬

Expanded text:
de eodem subdit parabolam, de filio prodigo, in quo non solum gaudium suum de pusillis redeuntibus ostendit, sed etiam invidentium murmur arnum faciens cum comeditur. Est autem genus leguminis sonoris frondibus et vacuis, quod magis onerat quam reficit. Et nota quia quod in avibus dicitur de corripiendo fratre, qui in te solo peccavit, id est te solo sciente, prius secreto, post coram testibus, post coram Ecclesia; et addidisset, « quaecunque liga
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ei qd dix̾at corã senatorib. qd̾
scił. uellet claudiũ desistere ab incep¬
to. In aure aut̃ dixit claudio: ut ñ
desist̾et ab incepto. Quia ip̃e satage̾t
qd̃ maior pars nobiliũ faueret par¬
ti eiꝰ. ꝙ renuntiauit senatorib qd̾
nollet claudiꝰ desistere ab incepto.
Et cepit eis ꝑsuadire: ne contrai¬
rent. quia non possent impedire
ꝙ allexit quosdam.⁊ tandem om̃s.⁊
ita sine confdictione: factus ẽ clau¬

Expanded text:
dixit ei quod dixerat coram senatoribus, dixit ei quod dixerat coram senatoribus, quod vellet Claudius desistere ab incepto. In aure autem dixit Claudio, ut non desisteret ab incepto, quia ipse satageret, ut major pars nobilium faveret parti ejus, et renuntiavit senatoribus, quod nollet Claudius desistere ab incepto, et coepit eis persuadere, ne contra irent, quia non possent impedire. Et allexit quosdam, et tandem omnes, et ita sine contradictione factus est Clau
Abbreviated transcription (Latin):
senatoꝵ ini̾fectus ẽ ad uob. Worta¬
senatores. ⁊ uiri ꝯsulares .i. qui de.
gene̾ erant ꝯsulum. uł digni: ut fie¬
rent ꝯsules Quia gͦ uiderant sena¬
tores seuitrã imꝑatoꝵ ⁊ incõmoda
quȩ inde ꝯtigerant rei publige: uo¬
ad antiquũ statũ. In quo erat ante
iuliũ cesarem. ut eẽt regnũ ciuita¬
tis in arbitͥo ꝯsulum ⁊ senatoꝵ. e¬
cont᷑: milites ⁊ ppłc timentes aua¬
riciam senatoꝵ. ⁊ amantes dona¬
tiua imꝑatoꝵ: constituert̃ imꝑa¬
torem. claudiũ auuncłm gaii. ui
senateres. ducens secuumnde no¬
bilionb qui erant incuria. simailans
se fauere parti eoꝵ: cum hab̾et tos
exosos: ꝓpt̾ mortẽ gaii. Consuluit gͦ
eis ut significarent claudio: ne mo¬
ueret scisia in ciuitate. s desift̾et
ab hoc incepto. ꝙ senatores rogaue¬
runt herodem ut ꝑgeret cũ eis ad
bent̃ hac legatione. Et missus ẽ ad
claudiũ eũ aliis. ꝙ eis audientib

Expanded text:
senatorum, interfectus est a duobus, et ortasenatorum, interfectus est a duobus, et ortasenatores et viri consulares, id est qui de genere consulum, vel digni, ut fierent consules. Quia ergo viderant senatores saevitiam imperatoris, et incommoda, quae inde contingerant reipublicae, voad antiquum statum, in quo erat ante Julium Caesarem, ut esset regimen civitatis in arbitrio consulum et senatorum. Econtra milites et populi, timentes avaritiam senatorum, et amantes donativa imperatorum, constituerunt imperatorem Claudium avunculum Gaii virsenatores, ducens secum de nobilioribus, qui erant in curia, simulans se favere parti eorum, cum haberet eos exosos, propter mortem Gaii. Consuluit ergo eis, ut significarent Claudio, ne moveret schisma in civitate, sed desisteret ab hoc incepto. Et senatores rogaverunt Herodem, ut pergeret cum eis ad fungi hac legatione. Et missus est ad Claudium cum aliis. Et eis audientibus,
Abbreviated transcription (Latin):
incͣstino comed̾et cũ eo. Et cũ
in crastino eẽt in ꝯuiuio: admiratꝰ
ẽ delicias ꝯuirrii. ꝙ cepit memora¬
re gauis qͣnta fu̾at passus ꝓ eo he¬
daret illi. At ille respondit illi suf¬
ficeri sibi grãm eiꝰ. ꝙ cũ ille instaret
ut aliqͥd pet̾et: peciit ne poneret
mositatem agrippȩ. quia ñ uolu̾at
opes. uł honores petere: acquieuit
ei. ⁊ scͥpsit petͦnio in hunc modũ.
Si nondũ positaẽ statua eiꝰ in tẽ¬
plo: non ẽ necesse ut ponat᷑ ꝙ sic
non ẽ posita eiꝰ statua in templo Po¬
stea resipiscens gauis. scͥpsit petro¬
nio in hc̃ modũ. Quia ꝯtempsisti m̃a¬
datũ imꝑatoris. ⁊ potiꝰ dilexisti mu¬
nera iudeoꝵ : elige t genꝰ mortis qd̾
uis. ut discant om̃s non ẽẽ tutum:
obuiare mandato imꝑatoris. ẜ deo
ꝓcurante ita factũ est: ut pͥus audi¬
ret famã mortis eiꝰ: qͣm uid̾et nun¬
tios huiꝰ legationis. Cũ mnĩ eẽt rome.
⁊ redir̃et aludis circensib consilio

Expanded text:
in crastino, ut comederet cum eo. Et cum in crastino esset in convivio admiratus est delicias convivii. Et coepit memorare Gaius, quanta fuerat passus pro eo Hed vellet. At ille respondit ei, sufficere sibi gratiam suam. Et cum ille instaret, ut aliquid peteret, petiit ne poneret animositatem Agrippae, quia noluerat acquievit ei, et scripsit Petronio in hunc modum: « Si nondum posita est statua in templo, non est necesse ut ponatur. » Et sic non est posita ejus statua in templo. Postea resipiscens Gaius, rescripsit Petronio in hunc modum: « Quia contempsisti mandatum imperatoris, et potius dilexisti munera Judaeorum, elige tibi genus mortis, quod vis, ut discant omnes, non esse tutum obviare mandato imperatoris. » Sed Deo procurante, ita factum est, ut prius audiret famam mortis ejus, quam videret nuntios hujus legationis. Cum enim esset Romae, et rediret a ludis circensibus, consilio
Abbreviated transcription (Latin):
dñi sͥ ministrarent. s qͥ consecͣuit
ip̃e ⁊ ministrauit. s ẽ: acsi dioe̾t.¬
comedite. comedite. utrãq buiꝰ
sacram̃ti comestionẽ innuens.
Nec enĩ in calice

Expanded text:
ni sibi ministrarent, sed qui consecravit, ipse et ministravit. Sed est ac si diceret: Comedite, utramque hujus sacramenti comestionem innuens. Nec enim de calice
Abbreviated transcription (Latin):
cu salomonis. Noĩe tẽpli: sepe uo¬
cant᷑ porticus tẽpli. ut hic. In te¬
plum enĩ ñ ascendebant: nͥ mini¬
stri templi. Porticꝰ aũt illa diceba
tur salomonis: in qͣ solebat salo¬
mon stare ad orandũ. in qͣ in die
dedicationis erex̃ colũpnã eream.

Expanded text:
cu Salomonis. » Nomine templi saepe vocu Salomonis. » Nomine templi saepe vocatur porticus templi, ut hic: In templum enim non ascendebant nisi ministri templi. Porticus ante illa dicebatur templum Salomonis, in quo solebat stare ad orandum, in qua in die dedica
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ diuinũ usum: subuehit᷑. qd̾ la¬
tinꝰ dic̃. dedicationẽ. Tñ: hebreus
dedicationẽ uocat: inchoationẽ
usus nouȩ rei. ut cũ p̾mo inha¬
bitamꝰ nouam domum. aut in¬
diumꝰ nouã uestẽ. Hic aũt ence¬
nia uoeant: festũ dedicationis
templi. qd annuat̃ fiebat. Hoc
qͥa salomon dedicauit templũ.
decima die septẽbris. ⁊ usq ad tẽ¬
ꝑli illiꝰ eu̾sionẽ fiebant qͦt annis
duo festa: eadẽ die. dedicatio .s. ⁊
expiatio. Cũ uͦ reedificatũ fuit tẽ¬
plum a redeuntib de babilone
die martii .i. duodecima luna. Cũ
aũt antiochꝰ epyphanes polluisset
nasset utensilia eiꝰ: iudas macha¬
beus filiꝰ asamonei: de gñe sac̾do¬
tali: mundauit tẽplum. ⁊ restitu¬
it utensilia in locis suis. ⁊ qͣi de¬
dicauit illud: qͣnta die decembs.
& ħ dedicatio: in dieb iħ̃u obser¬
uabat᷑ in hyeme. forte: adhuc hoc
sephus testat᷑. Etiã sub machabeiᷤᷤ
uocant hc̃ diẽ diem luminũ. &
ambulabat ihc in tẽplo in porti¬

Expanded text:
Latinus dicit dedicationem. Tamen Hebraeus vocat dedicationeem, inchoationem usus novae rei, ut cum primo inhabitamus novam domum, aut induimus novam vestem. Hic autem Encaenia vocantur, festum dedicationis templi, quod annuatim fiebat. Hoc quia Salomon dedicavit templum decima die Septembris, et usque ad templi illius eversionem fiebant quotannis duo festa eadem die, dedicatio scilicet, et expiatio. Cum vero reaedificatum fuit templum a redeuntibus de Babylone, die Martii, id est 12 luna. Cum autem Antiochus Epiphanes polluisset nasset utensilia ejus, Judas Machabaeus, filius Asamonaei, de genere sacerdotali, mundavit templum, restituit utensilia in locis suis, et quasi dedicavit illud 25 die Decembris. Et haec dedicatio, in diebus Jesus, observabatur in hieme. Forte adhuc hoc Josephus testatur, etiam sub Machabaeis vocatum hunc diem, diem Luminum. « Et ambulabat Jesus in templo in porti
Abbreviated transcription (Latin):
Id̾o: xp̃c responsũ tẽꝑauit dicets.
loqͦr uob̃: ⁊ ñ creditis. Oꝑa q̃ ego
facio:testimoniũ ꝑhibenͣt de me.
cũq dixisset ego ⁊ pat̃ unũ sumꝰ:
sustulert̃ iudei lapides: ut lapida¬
rent eũ. Et cũ dixissent se uelle la
pidare eũ ꝓ blasphemia. qͥa cum
eẽt homo. d̃m se faciebat: dixit

Expanded text:
istus responsum temperavit, dicens: « Loquor vobis, et non creditis; opera, quae ego facio, testimonium perhibent de me. Cumque dixisset: Ego et Pater unum sumus, sustulerunt Judaei lapides, ut jacerent in eum. Cumque dixissent se velle eum lapidare pro blasphemia, quia, cum esset homo, Deum s
Abbreviated transcription (Latin):
si salħo curaret. Cumq quesisset
issent: app̃hensũ languidũ sana¬
uit. post ꝓbauit licere curare. qͥa
pecus lapsũ in puteo die salbat
extͣhitur. Mirum aũt erat: qd de
curationib in sabb̃o eũ arguebat.
Hñt enĩ intͣditionib suis: deter
⁊ ad inuitatos. ꝑabolã: cũ inui¬
tatꝰ fueris ad nuptias: ñ discũ¬
bas in pͥmo loco. Contͣ suꝑbiam
phariseoꝵ: humilitatẽ docebat.
& uota. quia hoc ñ ẽ pabola. s
pociꝰ exemplũ uniꝰ oꝑis humiłr
faciendi. qd quia ido ꝓponitur
ut ad similitudinẽ huiꝰ cetera
fiant: ꝑabola uocat᷑. qͣi simili¬
tudo in exemplo. Illũ aũt qͥ eũ
inuitauerat: monebat ad mĩã¬

Expanded text:
m quaesisset issent, apprehensum languidum sanavit. Post probavit licere curare, quia pecus lapsum in puteum die Sabbati extrahitur. Mirum autem erat, quod de curationibus in Sabbato eum arguebant. Habent enim in traditionibus suis, determetiam ad invitatos parabolam: « Cum invitatus fueris ad nuptias, non discumbas in primo loco. » Contra superbiam Pharisaeorum humilitatem docebat. Et nota quod hoc non est parabola, sed potius exemplum unius operis humiliter faciendi. Quod quia ideo proponitur, ut ad similitudinem ejus caetera fiant, parabola vocatur, quasi similitudo in exemplo. Illum autem, qui eum invitaverat, monebat ad mi
Abbreviated transcription (Latin):
edendi.⁊ reinuitandi. Ex eo qd
dñs ait hic: retͥbuet᷑ enĩ tͥ in re¬
surrectione iustoꝵ: ⁊qͥdam de dis¬
cumbentib intulit: beatꝰ qui
manducabit panẽ in regno dei:
errauit cherintꝰ: dicens: etiam
corꝑalem ibi fut᷑am refectionẽ.
sic̃ homo creatꝰ ẽ immortał. ñ t̃n

Expanded text:
e invicem reinvitandi ex eo quod Dominus ait hic: « Retribuetur enim tibi in resurrectione justorum. » Et quidam de discumbentibus intulit: « Beatus, qui manducabit panem in regno Dei. » Erravit Cerinthus dicens, etiam corporalem ibi futuram refectionem, sicut homo creatus est immortalis, non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ herodes.⁊ antipatrum
futurũ regẽ instituit.⁊ herodẽ
qͥ cognõiabat᷑ antipas: substituit
antipatro. antipat̃ uͦ intolerabi¬
le odiũ ppłi excepit. cunctis scien¬
tib: qd̾ fr̃ib suis conseruisset ca¬
lũpnias. Ob hoc etiã: ⁊ pat̾ eum
iam ñ recto ocło aspiciebat. ad huc.
etiã antipat̃ molestꝰ erat patͥ: qd̾
frẽm sͥ substituerat. eo qd̾ ad filios
ipsiꝰ antipat᷑ regnũ tͣnsire nolu¬
oꝵ qͦs occid̾at : pat̾na dilectione
fouebat. aliis nepotib suis eos
copulans matͥmonio. Erant aũt
scd̾m iosephũ paruuli relict de
aristobolo. herodes agͥppa. qͥ iaco
q̃nq regnũ reuocaret herodes.
qͥa eos ex matre contingebat. sõ¬
mouit etiã ferorã in odiũ herodi ᷤ.
adeo: ut feroras secederet a fratre.
⁊ habitaret in t̃ra q̃ concessa ei
fuerat tͣnsiordanẽ. Ip̃e uͦ: etiam
patre nolente. qͥb dã excogitatiᷤᷤ
occasionib romã ꝓꝑauit. effica

Expanded text:
mentum Herodes, et Antipatrem futurum regem instituit, et Herodem, qui cognominabatur Antipas substituit Antipatri. Antipater vero intolerabile odium populi excepit, cunctis scientibus quod fratribus suis conseruisset calumnias. Ob hoc etiam pater jam eum non recto oculo aspiciebat. Ad haec etiam Antipater molestus erat patri, quod fratrem sibi substituerat, eo quod ad filios ipsius Antipatris regnum transire noluorum, quos occiderat paterna dilectione fovebat, aliis nepotibus suis eos copulans in matrimonio. Erant autem, secundum Josephum, parvuli relicti de Aristobolo, Herodes Agrippa, qui Jacquandoque regnum revocaret Herodes, quia eos ex parte matris contingebat. Commovit etiam Pheroram in odium Herodis, adeo ut Pheroras secederet a fratre, et habitaret in terra, quae concessa ei fuerat trans Jordanem. Ipse vero etiam, patre volente, quibusdam excogitatis occasionibus Romam properavit, effica
Abbreviated transcription (Latin):
ibi parate. In suꝑiori parte domͦ.
faciebant palestini cenacula.
Inferiꝰ aũt: cubicula. Qd maroꝰ
dicit lagenã: lucas amphoram.
uñꝰ expressit genꝰ uasis: alt̃ mo¬
dum. Añ diem gͦ festũ pasche:
uesꝑe facto uenit iħc. ⁊ discum¬

Expanded text:
ibi parate. » In superiori parte domus faciebant Palaestini coenacula, inferius autem cubicula. Quod Marcus dicit lagenam, Lucas amphoram, unus expressit genus vasis, alter modum. Ante diem ergo festum Paschae vespere facto, venit Jesus et discu
Abbreviated transcription (Latin):
surge qui dormis.
opinione dic̃ iexꝰ.¬
qd fauorabilis est¬
interp̾tatio.⁊ mul¬
cens aures. ñ tam̃¬
uera. uñ credimꝰ:
hoc a falsariis po¬
situm in ambrosio.¬
sicut ⁊ multa alia.
excepta tunica iiiͬi. partes. qͥa¬
quia quatuor erant milites. qui
crucifixãnt eum. Tunica autem

Expanded text:
surge a mortuis, opinione dicit Hieronod favorabilis estinterpretatio, et mulcens aures, non tamvera. Unde credimus hoc a falsariis positum in Ambrosicut et multa alia. excepta tunica, quatuor partes, quia quatuor erant milites, qui crucifixerunt eum. Tunica autem
Abbreviated transcription (Latin):
& ẽ. Pibit et̃nalit̃. &̃ ne mitissi¬
mam penã eꝰ intellig̾emꝰ: addi¬
dit. Bonũ. ⁊ c̃ .i. meliꝰ esset ei si ñ
ẽẽt natꝰ de ut̾o. s pisset in ut̾o.
tc̃ enĩ ꝓ solo originali peccato dãp¬
natus eẽt. uł usuałr dictũ ẽ. me¬
lius ẽẽt ei ñ ẽẽ: qͣm male ẽẽ. Recũ¬
bebat aũt discipłs quẽ diligebat
iħc: in sinu eiꝰ. & innuit illi petr
ut secreto quereret a dño: qͥ tͣdet
eum. Hic ñ alit̾ credit᷑ recubuisse
supͣ pectus iħu: nͥ qͥa discubebat
nem intinctũ porrige̾t. & bucellã
intinctã porrexit iude. Iñ ẽ: qd̃
eucharistia ñ dat᷑ intincta. ⁊ etiã
ꝓ heresi tollenda. q̃ dogmatirauit
totũ xp̃m ẽẽ sub utraq simul: ⁊
sub neut᷑ tm̃ forma & tc̃ intͦuit
sathanas ñ tc̃ p̾mo: s ut qͣi ꝓpͥũ

Expanded text:
Peribit aeternaliter. Et ne minutissimam ejus poenam intelligeremus, addidit, Bonum, etc., id est melius esset ei, si non esset natus de utero, sed periisset in utero. Tunc enim pro solo originali peccato damnatus esset. Vel usualiter dictum est, melius esset ei, non esse, quam male esse. Recumbebat autem discipulus, quem diligebat Jesus in sinu ejus. Et innuit ei Petrus, ut secreto quaereret a Domino, quis traderet eum. Hic non aliter creditur recubuisse supra pectus Jesu, nisi quia discumbebat ui scilicet panem intinctum porrigeret. Et buccellam intinctam porrexit Judae. Inde est quod Eucharistia non datur intincta, et etiam pro haeresi tollenda, quae dogmatizabat totum Christum esse sub utraque simul, et sub neutra tantum forma. Et tunc introivit Satanas in
Abbreviated transcription (Latin):
dit dĩs suis dicens. accipite ⁊ co¬
medite. hoc ẽ corpꝰ meum: qd ꝓ
uobis tradet᷑. Simiłr ⁊ de calice
te: inculcatio ẽ. Ñ enĩ intelligñ¬
dum ẽ: qd̾ sũptũ corpꝰ de manu

Expanded text:
cipulis suis, dicens: Accipite, et comedite, hoc est corpus meum, quod pro vobis tradetur. Similiter, et de calice te inculcatio est. Non enim intelligendum est, quod sumptum corpus de manu
Abbreviated transcription (Latin):
potest enĩ sic intelligi. Eego ñ dico:
s tu dicis. uUł de assertione cordiͤ
habes te eẽ ꝓditorẽ. & exiuit iu¬
das continuo. erat aũt nox. Tẽ
ait iħc. Nunc clarificatꝰ ẽ filiꝰ ho¬
minis .i. eiecto tenebroso: reman¬
serunt soli mund cũ suo mun¬
datore. & addidit. & continuo
clarificauit eũ ds̃ .i. clarificabit.
Qd potest intelligi de resurrecti¬
one. uł de imminente tͣditione.
ꝑ quã xp̃c mortuus: apparuit hiᷤᷤ

Expanded text:
Potest enim sic intelligi: Ego non dico, sed tu dicis. Vel de assertione cordis habes, te esse proditorem. « Et exivit Judas continuo, erat autem nox. Tunc ait Jesus: Nunc clarificatus est Filius hominis, » id est ejecto tenebroso, remanserunt soli mundi cum suo mundatore. Et addidit: « Et continuo clarificavit eum Deus, » id est clarificabit. Quod potest intelligi de resurrectione, vel de imminenti traditione, per quam Christus mortuus, apparuit his,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentia ipsĩ uellet eũ uincłatus ac¬
cusare ꝙ cũ in nullo sibi ꝯscius eẽt
agripa: testatus ẽ se uelle ut extrahe¬
tur. et accusaret eũ Eductais ille de
carcere: arguit eum de crimine le¬
sȩ maiestatis. qͥa orau̾at mortẽ imꝑa¬
toris. Tunc ait tybius carcerario. Li¬
ga hune. s intellexit carcerarius hoc
p̃ceptũ eẽ de eo: qui eductus fic̾at. et
ligatũ retrusit in carterẽ Quadam
aut̃ die cum deambłaret tybius in
ypodomo .i. in circo equoꝵ et dene¬
ret agrippam ꝑ manũ: uocato carce¬
rario dixit ei. Liga hunc. Et miratꝰ est
gari: cũ purpuratus incederet. quia
trat de regio semine Cum aut̃ duc̾e¬
tur agrippa ad carcerẽ: patiebat᷑ into¬
lerabilem sitim. qͥa splendide come¬
derat. ꝙ forte occurrit ei portitor
aque. ⁊ dedit ei bibere. & postqͣm re¬
focillatus ẽ ꝓmisit ei qd̾ in ꝓximo re¬
in carcere positus staret innixus ar

Expanded text:
praesentia ipsius vellet eum vinculatus acpraesentia ipsius vellet eum vinculatus accusare. Et cum in nullo sibi conscius esset Agrippa, testatus est se velle, ut extraheretur, et accusaret eum. Eductus ille de carcere arguit eum de crimine laesae majestatis, quia oraverat mortem imperatoris. Tunc ait Tiberius carcerario: Liga hunc. Intellexit carcerarius hoc praeceptum esse de eo, qui eductus fuerat, et ligatum retrusit in carcerem. Quadam autem die cum deambularet Tiberius in hippodromo, id est in circo equorum, et teneret Agrippam per manum, vocato carcerario dixit ei: Liga hunc. Et miratus est gari, cum purpuratus incederet, et quia erat de regio semine. Cum autem duceretur Agrippa ad carcerem, patiebatur sitim intolerabilem, quia splendide comederat, et forte occurrit ei portitor aquae, et dedit ei bibere. Et postquam refocillatus est, promisit ei quod in proximo rein carcere manens staret innixus ar
Abbreviated transcription (Latin):
acau rosus erat᷑. Uñ cũ statu¬
eret ꝓcuratores in ꝓuinciis: uix
aut nunqͣm mutabat eos. Qd̃ eum
mutaret ꝓcuratores: respondit se
in hoc parcere plebeculȩ. Scientes
enĩ ꝓcuratores se ad modicũ hr̃e
ꝓcuratonem: emungunt usq ad
sangͥnem ⁊ tanto dnãnt᷑ grauiꝰ qͣn¬
do breuiꝰ ⁊ qui recentes suꝑuenuiã.
disipant qͥe quid inuenuant. ꝗd̾ os¬
tendit exemplo cuiꝰdam uuln̾ati.
Qui cũ iaceret in uia.⁊ ñ amoueret
multitudinẽ muscaꝵ auuln̾e: suꝑ¬
ueniens alter. putauit qd hoc om̃it.¬
teret ex imbecillitate Et abegit mus¬
cas. quȩ oꝑuerant uulnꝰ. Ad quẽ ille.
Male fecisti mͥ. quia muscȩ quas amo¬
lusti:iam plens erant sanguine. et
partiꝰ molestabant me. Quȩ aut̃ suꝑ
me Sic: ꝓcuratores. uł officiales. re¬
to mnertaret agripa tybiũ ut extrahe¬
ret᷑ auriga suus de carc̾e: respondit
tyb̾ius id ip̃m ñ ei expedire: cum in

Expanded text:
rosus erat. Unde cum staturosus erat. Unde cum statueret procuratores in provinciis, vix aut nunquam mutabat eos. Et cum mutaret procuratores, respondit se in hoc parcere plebeculae. Scientes enim procuratores se ad modicum habere procurationem, emungunt usque ad sanguinem et tanto dominantur gravius, quanto brevius, et qui recentes superveniunt, dissipant quidquid inveniunt. Quod ostendit eis exemplo cujusdam vulnerati, qui cum jaceret in via, et non amoveret multitudinem muscarum a vulnere superveniens alter putavit, quod hoc omitteret ex imbecillitate, et abegit muscas, quae operuerant vulnus. Ad quem ille: Male fecisti mihi, quia muscae, quas amovisti jam plenae erant sanguine, et parcius molestabant me; quae autem recme. Sic et procuratores, vel officiales reto incitaret Agrippa Tiberium, ut traheretur auriga ejus de carcere, respondit Tiberius, id ipsum ei non expedire, cum in
Abbreviated transcription (Latin):
diligebat gaiũ. ⁊ familiarius
adherebat ei. unde: sibi suscitauit
indignationẽ tybii: latentẽ. qͥa nun¬
dum indicabat. s latens odiũ in cor¬
de reseruabat. Quadã aut̃ die cũ se¬
deret agripa incurru cũgaio. leua¬
uidem mortẽ importuni senis. et
te dñm totiꝰ orbis. qui adoneus e¬
ras imꝑare uniu̾so orbi. ꝙ hoc audi¬
uit quispiam .s. auriga ipsiꝰ agripe
Qui post aliquot dies cũ dampno re¬
rum agripe aufugiens: captus estri
uincłatus. ꝙ dũ trah̾etur in carce¬
rem: petiit duci ad imꝑatorem. di¬
cens quia in aure loq̃retur ei. qd̾ eẽt
tori. ⁊ dixit ei ꝯsulto: qͥa sic optaue
Tyb̾ius aut̃ ñ multũ curabat uer¬
ba uincłatoꝵ ⁊ detrusus ẽ in carce¬
rem. ꝙ cũ sepe instaret agripa ut
iudicart᷑. ⁊ occid̾etur: respondebat
tyb̾ius. frat̃. sufficrat tibi qd̃ uincła¬
tus ẽ. & ita differebat. Quia ut refert¬
iosephus: in omib negotiis suis mo

Expanded text:
diligebat Gaium, et familiarius diligebat Gaium, et familiarius adhaerebat ei, unde sibi suscitavit indignationem Tiberii latentem, quam nondum ei indicabat, sed latens odium in corde reservabat. Quadam autem die cum sederet Agrippa in curru suo cum Gaio, levaviderem mortem importuni senis, et te dominum totius orbis, qui idoneus es imperare universo orbi! Hoc audivit quispiam, scilicet auriga ipsius Agrippae, qui post aliquot dies cum damno rerum Agrippae aufugiens, captus est et vinculatus. Et dum traheretur ad carcerem, petiit duci ad imperatorem, dicens quia in aure loqueretur ei, quod esset ei dixit ei consulto quod sic optauerTyberius autem non multum curabat uerba uinculatorum et detrusus est ille in carcerem. Et cum sepe instaret Agrippa ut ille occideretur, respondebat Tyberius: «Frater, sufficiat tibi quod uinculatus est». Et ita differebat; erat eni
Abbreviated transcription (Latin):
riam mortẽ eiꝰ. Et compulsus ẽ he¬
rodes agͥpa redire in uidrã. ⁊ despe¬
rans ꝓ nimia pauꝑtate: intrauit
turrem. ut ibi affic̾e̾t se fame. ⁊ ita
moreret᷑. Qd sig̃cauit uxor sua soroi
eiꝰ herodiadi. uxori herodis tet̾rche.
Quȩ supplicauit uiro suo: ut reuo¬
caret eiun aturre ⁊ daret ei riecõia.
& acquieuit ei. Et statuit eum in
tybiade. ⁊ ibi assignauit ei domũ. ⁊
dedit ei necc̃ia uitȩ. Et quodam die
cũ eẽt herodes tefrcha in tyb̃rade.
⁊epularet᷑ factus hylarior solito.
qͥa incaluerat mero: cepit imꝓꝑa¬
it agripa ultra modũ. Et̃ disposu¬
it it̃m redire ad tyb̃iũ. si forte in¬
ueniret animũ eiꝰ ĩmutatum. et
in reditu: inuenit eũ pet̾ras. ⁊ ho
norifice receptus ẽ ab eo. ꝙ uenit
cũ eo romã. ꝙ eũ hrẽt tyb̃ius duos
nepotes alt̾m de filio druso .s. tybiũ.
uolebat sibi substituere filiũ fibii. qͥa
erodes aut̃ agripa magis pe ⁊ tybii¬

Expanded text:
riam mortem ejus. Et compulsus est Heriam mortem ejus. Et compulsus est Herodes Agrippa redire in Judaeam, et desperans prae nimia paupertate, intravit turrim, ut ibi afficeret se fame, et ita moreretur. Quod significavit uxor sua, sorori ejus Herodiadi, uxori Herodis tetrarchae, quae supplicavit viro suo, ut revocaret eum a turri, et daret ei necessaria. Et acquievit ei, et statuit eum in Tiberiade, et ibi assignavit ei domum, et dedit ei necessaria vitae. Et quadam die cum esset Herodes tetrarcha in Tiberiade, et epularetur, factus hilarior solito, quia incaluerat mero, coepit improperainde Agrippa ultra modum, et disposuit iterum redire ad Tiberium, si forte inveniret animum ejus immutatum. Et in reditu ejus invenit eum Petronorifice receptus est ab eo, et venit cum eo Romam. Et cum haberet Tiberius duos nepotes, alterum de filio Druso, id est Tibevolebat sibi substituere filium filii, quia erodes autem Agrippa magis