comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod ipse de se cogitauerat: sed quod de eo
disposuerat ds. In eodem deniq itinere con¬
u̾sus ad dñm scło ualefecit: et cum aliis plu¬
rib litt̾atis honoratisq ꝑsonis. quas collegit
eo tempore seruus xp̃i. ipse quoq sicut sibi
p̃dictum fuerat. secutus est eum:
enricum ꝙͦ germanum regis francoꝵ
qui beluacensem hodie cathedram or¬
nat: non dissimili dñs conu̾sione mutauit.
Accidit enim ut ueniens idem henricus ad
hominem dei suꝑ quodam scłari negocio
locuturus: conuentum etiam fr̃m usitans.
eoꝵ sese orationib comm̃daret. Cui pater
dño. nequaqͣm in eo te moriturum in qͦ nẽ
positus es. s uelocit̾ exꝑimento ꝓpͥo ꝓba¬
turum. qͣntum tibiistoꝵ ꝓsit oratio quam
expetisti. Quod eodem postmodum die ñ
absq multoꝵ admiratione completũ est:
et de tanti uiuenis conu̾sione. cenobiũ omne
exultatione repletum. Lugentib autem so¬

Expanded text:
quod ipse de se cogitaverat, sed quod de eo quod ipse de se cogitaverat, sed quod de eo disposuerat Deus. In eodem denique itinere conversus ad Dominum saeculo valefecit, et cum aliis pluribus litteratis honoratisque personis, quas collegit eo tempore Servus Christi, ipse quoque, sicut sibi praedictum fuerat, secutus est eum. 15. Henricum quoque germanum regis Francorum, qui Belvacensem hodie cathedram ornat, non dissimili Dominus conversione mutavit. Accidit enim ut veniens idem Henricus ad Hominem Dei super quodam saeculari negotio locuturus, conventum etiam fratrum visitans eorum sese orationibus commendaret. Cui Pater Domino, nequaquam in eo te moriturum in quo nunc positus es; sed velociter experimento proprio probaturum, quantum tibi istorum prosit oratio quam expetisti. » Quod eodem postmodum die non absque multorum admiratione completum est, et de tanti juvenis conversione coenobium omni exsultatione repletum. Lugentibus autem so
Abbreviated transcription (Latin):
maturus int̾ regem lotharium et p̃decesso¬
rifcius imꝑatoris henrici nepotes. conra¬
dum scilicet qui lothario postea successit in
regnum. et fredericũ patrem huiꝰ friderici.
qui post conradum electus obtinet hodie
pͥncipatum. Uen̾abilis autem moguntincor
dam clericum nomine mascelinum. uiro
dei obuiam misit. Hic gͥ inascelinus cum
a dño suo missum se eẽ diceret ad seruien¬
dum ei: paulisꝑ intuitus illum uir dei: aliꝰ
inquit dñs ad sibi seriuiendum te misit.
Expauit theutonicꝰ. et miratꝰ quid dicere
uellet. firmius asserebat a dño suo mo¬
guntino sese archiep̃o destinatum. Econt᷑
seruus xp̃i. falleris ait: maior dñs ẽ qui mi¬
sit te xp̃c. Tunc demum intelligens homo.
quorsum uellet uibrare sermonem: putas
inquit quod monachꝰ fieri uelim: Absit a
me non cogitaui: nec ascendit suꝑ cor meũ.
Nichilominꝰ tam̃ renuente illo. dei famulus
affirmabat omnimodis fieri oportere. non

Expanded text:
maturus inter regem Lotharium, et praedecessomaturus inter regem Lotharium, et praedecessoris ejus imperatoris Henrici nepotes; Conradum scilicet, qui Lothario postea successit in regnum, et Fridericum patrem hujus Friderici, qui post Conradum electus obtinet hodie principatum. Venerabilis autem metropolitanmdam clericum, nomine Mascelinum, Viro Dei obviam misit. Hic igitur Mascelinus cum a domino suo missum se esse diceret ad serviendum ei, paulisper intuitus illum Vir Dei: « Alius, inquit, Dominus ad sibi serviendum te misit. » Expavit Teutonicus, et miratus quid dicere vellet, firmius asserebat a domino suo Moguntino sese archiepiscopo destinatum. Econtra Servus Christi: « Falleris, ait, major Dominus est, qui misit te, Christus. » Tunc demum intelligens homo quorsum vellet vibrare sermonem: « Putas, inquit, quod monachus fieri velim? Absit a me; non cogitavi, nec ascendit super cor meum. » Nihilominus tamen renuente illo, Dei Famulus affirmabat omnimodis fieri oportere, non
Abbreviated transcription (Latin):
tiat: sed hacte nus ista ñ fecit. In tanta gͥ des¬
ꝑatione. cum p̃dictum pͥncipem uehemen¬
ter urg̾ent extranei.gͣuius tam̃ impugna¬
rent qui ab eo defecerant. uniu̾si pene po¬
tentes homines sui: nec minus illum affui¬
gerent pauci qui residui uidebant᷑ exalioꝵ
defectu ipsi quoq suspecti lingouensis ep̃c
go defridus frequent̃ et familiarit̾ dei ho¬
minem consulebat. quid nam sibi dñs suphis
reuelaret. Ciu ille cum iam sepius respondis¬
set. nichil sibi apparere. iusi tribulationem
suꝑ tͥbulationem: demum aliqͣndo scisci¬
tanti ait. quia qͥnto m̃se pax erit. Sane ui¬
tima die qͥnti mensis reformata ẽ pax: ipso
quidem et orante et oꝑante ut ñ eẽt ambi¬
guum eius potissimum studio et merito. pi¬
issimum illum pͥncipem. atam gͣuib immi¬
nentibꝙ ꝑiculis liberatum. Ingressus ali¬
quando seruus xp̃i germanie regnum: fe¬
stinabat ad partes moguntinoꝵ. pacem refor¬

Expanded text:
tiat; sed hactenus ista non fecit. » In tanta igitur destiat; sed hactenus ista non fecit. » In tanta igitur desperatione, cum praedictum principem vehementer urgerent extranei, gravius tamen impugnarent qui ab eo defecerant universi pene potentes homines sui; nec minus illum affligerent pauci qui residui videbantur, ex aliorum defectu ipsi quoque suspecti: Lingonensis episcopus Godefridus frequenter et familiariter Dei hominem consulebat, quidnam sibi Dominus super his revelaret. Cui ille, cum jam saepius respondisset, nihil sibi apparere nisi tribulationem super tribulationem, demum aliquando sciscitanti, ait, quia quinto mense pax erit. Sane ultima die quinti mensis reformata est pax, ipso quidem et orante, et operante, ut non esset ambiguum ejus potissimum studio et merito piissimum illum principem a tam gravibus imminentibusque periculis liberatum. 13. Post aquando Servus Christi Germaniae regnum, festinabat ad partes Moguntinorum, pacem refor
Abbreviated transcription (Latin):
mator deuotissimus rat. Quem eatenus
impugnari et affligi passus est dds. ut rege
pariter et uicinis potentib fere cunctis con
sione desparetur. ut publice quoq iam in¬
sultaretur religioni. pietati detraheretur.
elemosinis derogaretur. Monachi et conũ¬
si inutiles. eius milites et balistarii diceban¬
tur. Dec modo apud extraneos: sed in ipsis
quoꝙ eius cuutatib et castellis ei modi iã
blasphemie ꝑsonabant. Deniq congregati
loquerentur: epc̃ quidam eõtem pore au¬
ctoritate ⁊ opinione prudentie celeberrimꝰ
aiebat. In manu regis est comes theobaldus:
ñ est qui possit eruere. Respondente alio
quodam antistite. est qui possit lib̾are eum:
multum ille miratus. quisnam crederet᷑ pos¬
se. querebat. Demum audiens quia poteit
eum eriꝑe. quiomnia potest ds̃: ñ parum
substomachans. potest inqͥt si manifestus
appareat. si clauam teneat.si hinc inde ꝑcu¬

Expanded text:
mator devotissimus erat. Quem eatenus mator devotissimus erat. Quem eatenus impugnari et affligi passus est Deus, ut Rege pariter et vicinis potentibus fere cunctis advesione desperaretur, ut publice quoque jam insultaretur religioni, pietati detraheretur, eleemosynis derogaretur. Monachi et Conversi, inutiles ejus milites et balistarii dicebantur. Nec modo apud extraneos, sed in ipsis quoque ejus civitatibus et castellis ejusmodi jam blasphemiae personabant. Denique congregatiloquerentur, episcopus quidam eo tempore, auctoritate et opinione prudentiae celeberrimus aiebat: « In manu Regis est comes Theobaldus, non est qui possit eum eruere. » Respondente alio quodam antistite, « Est qui possit liberare eum: » multum ille miratus quisnam crederetur posse, quaerebat. Demum audiens quia potest eum eripere qui omnia potest Deus; non parum substomachans: « Potest, » inquit, « si manifestus appareat, si clavam teneat, hinc inde percu
Abbreviated transcription (Latin):
nos aliquot beato fine quieuit.
ꝓparuerunt aliqͣndo uiro dei in trecen¬
sium urbe posito. uen̾abiles eius filii
iam quidem carne soluti. galdricus et gerar¬
dus: quoꝵ etiam scd̃m caruem alt̾ germanꝰ
alt̾ auunculus eius exciterat. Cũꝙ uelut ac¬
celerantes ocius ꝑtͣnsirent: reuocanti et reci¬
nere uolenti respondebant eundom sibi ꝑ
frẽ gaufrido monacho. qui eoꝵdem ab pͥma
conuersione socius. strenue satis in multis
cenobiis extruendis militauerat deo. Conti¬
nuo pat̾ sc̃s excitatis frĩb accelerari iubet:
et ad monasterium ueniens ipso die sicut eis
p̃dixerat. cundem gaufridum iam positum
repperit inextremis.
baldum. in magna tribulatione pba¬
tum: ñ minus mirabilit̾ qͣm miscditer dñs
liberauit. Is nimirum potentissim in regno
⁊ scs arege. totus tamen elemosinis deditus
i studio pietatis intentus. omniumꝙ scruor
dei: s specialit̾ bernardi clareuallensis a¬

Expanded text:
nos aliquot beato fine quievit. nos aliquot beato fine quievit. Apparuerunt aliquando Viro Dei in Trecensium urbe posito venerabiles ejus filii, jam quidem carne soluti, Galdricus et Gerardus: quorum etiam secundum carnem alter germanus, alter avunculus ejus exstiterat. Cumque velut accelerantes ocius pertransirent, revocanti 1134 et retinere volenti respondebant, eundum sibi pro fratre Gaufrido monacho, qui eorumdem a prima conversione socius, strenue satis in multis coenobiis exstruendis militaverat Deo. Continuo Pater sanctus excitatis fratribus accelerari jubet, et ad monasterium veniens, ipso die, sicut eis praedixerat, eumdem Gaufridum jam positum reperit in extremis. mitem, in magna tribulatione probatum, non minus mirabiliter quam misericorditer Dominus liberavit. Is nimirum potentissimus in regno, et secundus a rege, totus tamen eleemosynis deditus, et studio pietatis intentus, omniumque servorum Dei, sed specialiter Bernardi Clarae-Vallensis a
Abbreviated transcription (Latin):
aderant obnixe rogantes: non pot̾ant obti¬
nere. Magno siquidem zelo nisi causa gra¬
uis urgeret: conuentus publicos declina¬
bat. Cumq uesꝑe tter suum alias ordinas¬
set: mane ubi primum locutus ẽ fratrib.
dicere iubet cp̃o quia parisius ibimꝰ ut
rogasti. Conueniente gͥ clero admodum
copioso. sicut semꝑ ab cosolebant expetere
ũbum dei. continuo tres ex illis compunca
sunt. ⁊ conũsi ab manib studiis ad uere sã¬
pientie cultum: ab renunciantes scło etd
famulo adherentes. Quoꝵ ille pͥmũ intu¬
ens. cum subito interloquendum surgeret.
peceretꝙ uestigia eius: inclinauit semodi¬
ce. et frĩ cuidam ꝓpius assidenti in aure lo¬
cutus est dicens. Istum ego sieut nunc uideo
uenientem. nocturna uisione p̃uidi: ꝓpter
quem etiam dñs nos adduxit. Qui nmirum
nouicius in multa postmodum puritate et
deuotione conuersatus: plurumumq accep¬
tus deo et hominib in claraualle post an¬

Expanded text:
aderant, obnixe rogantes non poterant obtiaderant, obnixe rogantes non poterant obtinere. Magno siquidem zelo, nisi causa gravis urgeret, conventus publicos declinabat. Cumque vespere iter suum alias ordinasset, mane ubi primum locutus est fratribus, dicere jubet episcopo. « Quia Parisius ibimus, ut rogasti. » Conveniente igitur clero admodum copioso, sicut semper ab eo solebant expetere verbum Dei, continuo tres ex illis compuncti sunt, et conversi ab inanibus studiis ad verae sapientiae cultum, abrenuntiantes saeculo, et Dei famulo adhaerentes: quorum ille primum intuens, cum subito inter loquendum surgeret, peteretque vestigia ejus, inclinavit se modice, et fratri cuidam propius assidenti in aure locutus est, dicens: « Istum ego, sicut nunc video, venientem nocturna visione praevidi, propter quem etiam Dominus nos adduxit. » Qui nimirum novitius in multa postmodum puritate et devotione conversatus, plurimumque acceptus Deo et hominibus, in Clara-Valle post an
Abbreviated transcription (Latin):
celebris exticit. et uulgata. ut ipse quoꝙ her¬
ueius nobis postea fateretur adolescenti sibi
ad omnes arguentis conscientie stimulos sem¬
ꝑ occurrere: impossibile eẽ ut post uiriscĩ
tale pmissum in scłari habitu moreretur.
Nec fraudatus est aspe sua. Siquidem ue¬
nerabilis gualerannꝰ ursi campi cenobu pͥmꝰ
abbas monachum illum fecit: et angelico
functꝰ offigo pacem quam ex ore patͥs scĩ ipse
susceꝑat. communicauit herueio. Cuiꝰ talis
postiodum apparuit conu̾satio: ut calidi¬
gnus oraculo uideretur. Nam et p̃dicto
gualeranno in regimine monasteru ursi¬
campi ille successit: et nouissime obitũ suũ
imminentem sanus adhuc ⁊ incolumis eo¬
dem gualeranno ꝑ reuelationem sibi annun¬
ciante p̃scruit atq p̃dixit.
t quod addimus huic simile fuit. Pa¬
trem sc̃m fines parisioꝵ aliquando ꝑa¬
grantem. utt ad ipsam dui̾tere ciuitatem
opc̃ stephanus. et cet̾i omnes qui pariter

Expanded text:
celebris exstitit et vulgata, ut ipse quoque Hercelebris exstitit et vulgata, ut ipse quoque Herveius nobis postea fateretur, adolescenti sibi ad omnes arguentis conscientiae stimulos semper occurrere, impossibile esse ut post Viri sancti tale promissum, in saeculari habitu moreretur. Nec fraudatus est spe sua: siquidem venerabilis Walerannus Ursi-Campi coenobii primus abbas monachum illum fecit, et angelico functus officio, pacem quam ex ore Patris sancti ipse susceperat, communicavit Herveio. Cujus talis postmodum apparuit conversatio, ut tali dignus oraculo videretur. Nam et praedicto Waleranno in regimine monasterii Ursi-Campi ille successit; et novissime obitum suum imminentem sanus adhuc et incolumis, eodem Waleranno per revelationem sibi annuntiante, praescivit atque praedixit. 10. Et quod addimus, huic simile fuit. Patrem sanctum fines Parisiorum aliquando peragrantem, ut ad ipsam diverteret civitatem, episcopus Stephanus et caeteri omnes qui pariter
Abbreviated transcription (Latin):
scs̃. nichiltimere iubet. sed recto ꝓtinus cursu
milem pauꝑis sur familie salutationem.
Ad hanc uocem qua potuit capitis inclina¬
tione et motu annuens labioꝵ: iterum clau¬
sit ocłos. et eadem hora in pace quieuit:
ulta quidem huic dei
precedenti reuelatione mirabilit̃ ab eo p̃¬
dicta cognouimꝰ. Ex quib exempli gra.
pauca subnectimꝰ. Cum eẽt aliquando pat̾
scs̃ in urbe nouiomensiũ. in domo ep̃i symo¬
nis. adductus ẽ ad eum herueius de bau¬
genceio puer admodum gratiostis: ortus
ex regio sanguine. et ipsius ep̃i nepos. De
quo sequenti nocte famulo suo xp̃c ostendit:
quod erat post tempora longa futurum.
Siquidem uidebatur sibi tanqͣm in missaꝵ
celebãtione angelo cuidam pacis oscłm da¬
re: quod ad puerum deferretur. Nec dubiꝰ
de reuelatione: eundem herueium renun¬
ciaturum scło. et futurum aliqͣndo deuotũ
xp̃i famulum ꝓmtccebat. Que ꝓmissio tam

Expanded text:
sanctus, nihil timere jubet, sed recto protinus cursu sanctus, nihil timere jubet, sed recto protinus cursu milem pauperis suae familiae salutationem. Ad hanc vocemqua potuit capitis inclinatione et motu annuens labiorum, iterum clausit oculos, et eadem hora in pace quievit. 9. Multa quidem huic famupraecedenti revelatione mirabiliter ab eo praedicta cognovimus: ex quibus exempli gratia pauca subnectimus. Cum esset aliquando Pater sanctus in urbe Noviomensium in domo episcopi Simonis, adductus est ad eum Herveius de Baugenceio, puer admodum gratiosus, ortus ex regio sanguine, et ipsius episcopi nepos. De quo sequenti nocte famulo suo Christus ostendit, quod erat post tempora longa futurum: siquidem videbatur sibi tanquam in Missarum celebratione angelo cuidam pacis osculum dare, quod ad puerum deferretur. Nec dubius de revelatione eumdem Herveium renuntiaturum saeculo, et futurum aliquando devotum Christi famulum promittebat. Quae promissio tam
Abbreviated transcription (Latin):
tione refouens: qͥntodie moriturũ me esse
dicebat. Exiit sermo int̾ fr̃s: et anteqͣm
impleretur diuulgatum ẽ uerbum. Expec¬
tabatur ab omnib dies illa: sed p̃ omnib
ille beat᷑ in expectatione sua fuit. Iam dies
qͥnta mclinabatur ad uesꝑam: illius autẽ
spẽ magis ac magis eleuabatur ad dñm.
Demum circa undecunam horam in ipso
mortis agone positus. obducto ꝓrsus ut as¬
solet lumme oculoꝵ: et nemini iam inten¬
dens ad exitum festinabat. Int̾im iuusitans
eum pater scs̃ uelut ab alto somno reuocat:
et quasi retͣhit cõmeantem nec in saluta¬
tum abire ꝑmitcit. Ad cuiꝰ uocem aꝑiens
oculos: et mirum in modum facie serena¬
ta. aliqͣndiu intendebat in eum. Miraba¬
mur omnes mortalem hominem immo
iam morientem eatenus triumphare de
morte: ut in ipso mortis articulo exulta¬
ret in gaudio: pulcherrune nobis ex hibei
illud poete. incipe parue puer. risu cogno¬
scere matrem. Tum uͦ consolans eum pater

Expanded text:
tione refovens, quinto die moriturum me esse tione refovens, quinto die moriturum me esse dicebat. » Exiit sermo inter fratres, et antequam 1133 impleretur divulgatum est verbum. Exspectabatur ab omnibus dies illa, sed prae omnibus ille beatus in exspectatione sua fuit. Jam dies quinta inclinabatur ad vesperam, illius autem spiritus magis ac magis elevabatur ad Dominum. Demum circa undecimam horam in ipso mortis agone positus, obducto prorsus, ut assolet, lumine oculorum, et nemini jam intendens, ad exitum festinabat. Interim visitans eum Pater sanctus, velut ab alto somno revocat, et quasi retrahit commeantem, nec insalutatum abire permittit. Ad cujus vocem aperiens oculos, et mirum in modum facie serenata, aliquandiu intendebat in eum. Mirabamur omnes mortalem hominem, imo jam morientem eatenus triumphare de morte, ut in ipso mortis articulo exsultaret in gaudio, pulcherrime nobis exhibens illud poetae: Incipe, parve puer, risu cognoscere matrem. Tum vero consolans eum Pater
Abbreviated transcription (Latin):
tificiosa obiectione qͣm aꝑta excusatione:
que humilitatem magis p̃dicabilem p̃fe¬
rendo estimationem. ũ minueret homi¬
uem sed augeret. Unde quodam loco exp¬
pria loquens exꝑientia: ue. us inquit humi¬
lis. uilis uult reputari: non huinilis p̃di¬
fuit. quod adhuc in carne degens: appa¬
rens autem in sp̃u fr̃i cuidam. obitus sui
p̃nunciau̾it diem. Infirmabat᷑ nouicius
qͥdam frat̾ in claraualle. bone ꝯu̾sationis
et bone indolis ad olescens. Nec longe ab¬
erat dies qua post annuam. ex more ꝓbati¬
onem nouum indueretur hominem: si ñ
pͥus hominem exuisset. Si quidem consũ¬
matus in breui expleuit tempora multa:
placita enim erat deo anima illius. Quin¬
to gͥ die ante ultimum diemsuum uisitan
tus plurimumint̾ alia sp̃italis gr̃e u̾ba:
ecce inquit quinta moriar diẽ hodie enim
michi pater nr̃ domnus abbas apparuit. cũ
muttitudine monachoꝵ et blanda consola¬

Expanded text:
tificiosa objectione, quam aperta excusatione, tificiosa objectione, quam aperta excusatione, quae humilitatem magis praedicabilem praeferendo, existimationem non minueret hominum, sed augeret. Unde quodam loco ex propria loquens experientia: « Verus, inquit, humilis vilis vult reputari, non humilis pfuit, quod adhuc in carne degens, apparens autem in spiritu, fratri cuidam obitus sui praenuntiaverit diem. Infirmabatur novitius quidam frater in Clara-Valle, bonae conversationis et bonae indolis adolescens. Nec longe aberat dies, qua post annuam ex more probationem, novum indueret hominem, si non prius hominem exuisset. Siquidem consummatus in brevi, explevit tempora multa: placita enim erat Deo anima illius. Quinto igitur die ante ultimum diem suum, visitanttus plurimum, inter alia spiritualis gratiae verba: « Ecce, inquit, quinta moriar die. Hodie enim mihi pater noster dominus Abbas apparuit cum multitudine monachorum, et blanda consola
Abbreviated transcription (Latin):
mimicum. Uix limen atcigerat cellule in¬
qua miser homo iacebat cum subito ille
malignus. horrendis uocib uctum sepsi¬
tens: en inquit egredior. recedo ꝓtinꝰ. ma¬
nere ultra non possum. Respondente aut̃
ritun. cuĩ hec stola fuit. tibi p̃cipio exi citiꝰ
ne moreris: continuo demon fugatus ab
autem ñ ꝑiculose forsitan exultasset usꝙ
adeo sibi sp̃c eẽ subiectos. ut cederent et ab¬
senti: Uerum ille abbate ipso nunciante
nil motus: magisꝙ subsannans eosqͦs uide¬
bat magna suꝑ hoc ad miratione moueri
hec eadem u̾ba respondit. Quinni facile
nos duo p̃ualuissemus in unum: Leuiter
illum eicere potuit deus: p̃sertim cum
ego ei socius datus sim et ad uttor. Huuis¬
modi nempe responsis. in huiusmodi reb
sepius ittebatur. Nouerat siquidem uerus
et uerax non ostentator s emulator humi¬
litatis. efficacius dissuaderi posse homini¬
ly quod stupebant obliqua quadam et ar¬

Expanded text:
inimicum. Vix limen attigerat cellulae, ininimicum. Vix limen attigerat cellulae, inqua miser homo jacebat, cum subito ille malignus horrendis vocibus victum se profitens: « En, inquit, egredior, recedo protinus; manere ultra non possum. » Respondente autemritum, cujus haec stola fuit, tibi praecipio, exi citius; ne moreris: » continuo daemon fugatur ab s alter non periculose forsitan exsultasset, usque adeo sibi spiritus esse subjectos ut cederent et absenti? Verum ille Abbate ipso nuntiante nil motus magisque subsannans eos quod videbat magna super hoc admiratione moveri, haec eadem verba respondit: « Quidni facile nos duo praevaluissemus in unum? Leviter illum ejicere potuit Deus, praesertim cum ego, ut dicitis, ei socius datus sim et adjutor. » Hujusmodi nempe responsis in hujusmodi rebus saepius utebatur. Noverat siquidem verus et verax non ostentator, sed aemulator humilitatis, efficacius dissuaderi posse hominibus quod stupebant, obliqua quadam et ar
Abbreviated transcription (Latin):
enim quidam in uia: quisnam eẽt aut qͦ
tenderet inquisiuit. Acceptaq itineris eiꝰ
ueneris. sanuseris. ꝑsuasit illi ds ut credet:
cuius nimirum dispositione omnia gereban¬
tur. Rediit. rediensq paulatim recepit eam
que sibi ꝓmissa fuerat miscdiam: ut ñ pͥus
domum ꝑtingeret. qͣm plenarie cionũ ꝑci¬
ꝑet sospitatis. Uerum ille quotiens tale ali¬
quid contigisset audire: non minꝰ humili¬
t qm iocunde refitans dicere consueuerat.
Hoc enim michi sic impittandum: sicut
ei qui conscius omnino non fuit.
Amonasterio cui nomen ẽ bellauallis. ꝓpe
urbẽ crisopolim. homo quidam a demone
uexabatur: mira eo instigante faciens mi¬
ra loquens. Post multas gͥ orõnes fr̃m. cũ
tusẽ uenabilis abbas loci illius poncius. ho¬
dieꝙ suꝑstes: habere sestolam qua beatus
pater aliqͣnduu usus fuerat in oblatione ho¬
stie salitaris. Nec cunctatus tulit ꝓtinꝰ ar¬
ma potentia deo: et fiducialit̾ aggressus ẽ

Expanded text:
enim quidam in via, quisnam esset, aut quo enim quidam in via, quisnam esset, aut quo tenderet inquisivit. Acceptaque itineris ejus veneris, 1132 sanus eris. » Persuasit illi Deus ut crederet, cujus nimirum dispositione omnia gerebantur. Rediit, rediensque paulatim recepit eam, quae sibi promissa fuerat, misericordiam, ut non prius domum pertingeret, quam plenariae donum perciperet sospitatis. quid contigisset audire, non minus humiliter, quam jucunde refutans, dicere consueverat: « Hoc certe mihi sic est imputandum, sicut ei qui conscius omnino non fuit. » 7. In monasterio, cui nomen est Bella-Vallis, prope urbem Chrysopolim, homo quidam a daemone vexabatur, mira eo instigante faciens, mira loquens. Post multas igitur orationes fratrum, cum tus est venerabilis abbas loci illius Pontius hodieque superstes, habere se stolam, qua beatus Pater aliquandiu usus fuerat in oblatione hostiae salutaris. Nec cunctatus tulit protinus arma potentia Deo, et fiducialiter aggressus est
Abbreviated transcription (Latin):
d multoꝵ aures famam
credimus ꝑuenisse uiri uen̾abilis wil¬
lermi. qui olim montis pessulani dñs: nc̃
uerus xp̃i pauꝑ et humilis monachus de
git in cenobio quod grandis silua uocat᷑. Ip¬
suis relatione didicimꝰ quod dicturi sumus:
sicut ab eius ore cui contig̾at se accepisse dice¬
bat. In ciuitate accitanoꝵ que metropolis ẽ gas¬
conie: miles quidam infirmabatur. Cuiuscũ
inferiores corporis partes. a renib et deorsum
morbus seuiens occupasset: erat dieb multis
lectulo decubans. non modica parte p̃mor¬
tuus. Compunctus deniq et confisus de mi¬
sericordia dei ad seruum eius cuius circum¬
quaq tam celebris sese uirtutum fama dif¬
fuderat: quocumq labore se p̃cepit depor¬
tari. Iam ꝑ dies aliquot ꝓcesserat. ꝓfecerat¬
q ñ minus in fide et deuotione qͣm in itin̾e
ipso: cum miseratus hominem deus mira¬
bilit̾ satis. ⁊ infirmitati eius subuenire dig¬
natus est. et parcere fatigatiom. Occurrens

Expanded text:
d multorum aures famam credimus pervenisse viri venerabilis Guillelmi, qui olim Montis-Pessulani dominus, nunc verus Christi pauper et humilis monachus, git in coenobio, quod Grandissilva vocatur. Ipsius relatione didicimus, quod dicturi sumus, sicut ab ejus ore, cui contigerat, se accepisse dicebat. In civitate Auxitanorum, quae metropolis est Vasconiae, miles quidam infirmabatur Cujus cum inferiores corporis partes a renibus et deorsum morbus saeviens occupasset, erat diebus multis lecto decubans, non modica parte praemortuus. Compunctus denique et confisus de misericordia Dei, ad Servum ejus, cujus circumquaque tam celebris sese virtutum fama diffuderat, quocumque labore se praecipit deportari. Jam per dies aliquot processerat, profeceratque non minus in fide et devotione, quam in itinere ipso; cum miseratus hominem Deus, mirabiliter satis et infirmitati ejus subvenire dignatus est, et parcere fatigationi. Occurrens
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficiente: uelud ex magna iã cõmotiõe
uocẽ concipiens: ip̃i beato seuerino
caritatis minas intulit dicens. Si metiiᷤ
auxilis in hac pellenda inundatone
quã celerrune ꝓsecutus ñ fueris: cer¬
te tantis irritatꝰ contrarietatib. ad tui
nois reu̾entiã. eccl̃am ꝓrsus refugo cõ¬
secrare. Mma res. Ad huc fragili car¬
ne p̃ssus sudabat int̾ris qui talia lo¬
quebatur: alt̾ uero eui mine infere¬
cuncti terroris exꝑs. eterne autem secu¬
ritatis heres: et tam̃ ad motũ eiꝰ qͥ uide¬
bat᷑ inferior qm̃ et infirmior. expauit
cminentior. Nam ut putaretur irato
uelle reconciliari. mox ut dictor finẽ
anno fecit ⁊ ꝯqͥeuert uenti. disparuer̃t
nubes. cessauert ymbres: repentini soł
radii roseo lumine micantes: ocłos su¬
bitã aeris ĩmutationẽ stupentes crebͥs
ictib reuerbabant: et regnante serenis¬
simi diei luce. om̃is qui l deuotrone
ł curiositate illectus erat. cursu ꝓse¬

Expanded text:
proficiente, velut ex magna jam commotione proficiente, velut ex magna jam commotione vocem concipiens, ipsi B. Severino charitatis minas intulit, dicens: Si me tuis auxiliis in hac pellenda inundatione quam celerrime prosecutus non fueris, certe tantis irritatus adversitatibus, ad tui nominis reverentiam Ecclesiam prorsus refugio consecrare. Mira res. Adhuc fragili carne pressus, sudabat in terris, qui talia loquebatur: alter vero cui minae intentcuncti terroris expers, aeternae autem securitatis haeres: et tamen ad motum ejus, qui videbatur inferior, quoniam et infirmior, expavit eminentior. Nam ut putaretur irato velle reconciliari, mox ut dictorum finem Anno fecit, conquieverunt venti, disparuerunt nubes, cessaverunt imbres, repentini solis radii, roseo lumine micantes, oculos subitam aeris immutationem stupentes crebris ictibus reverberabant, et regnante serenissimi diei luce, omnis qui vel devotione, vel curiositate illectus erat, cursu prose
Abbreviated transcription (Latin):
tione ũ a suis tm̃ sed ab exteris quoq
ppłis haberetur. Qua feruens inten¬
tione tp̃re qͦdã gratum sͥ uie laborem
cum suis assũpsit. ad illam opib õiq
ꝓbitate tunc insignẽ baumb̃gensium
ciitatem: ut sui iuris domũ inqua
puer olim nutriebatur filiã matris
eccłe constituens: eius eam nõi conse¬
craret et honori. Hoc ꝑ opidum cum
innotuissec : die qua sꝑabatur ip̃sa
dedicatio. tantis pluuns ab hora pͥma
surgentis aurore tota celi facies obducta
est: ut uehementiã ymbriũ nulliꝰ textu¬
re oꝑuñtũ arcere suffic̾et. Cunctis itaq
quibus erat occurr̾ tectis suis se tuenti¬
bus. pontifex aꝓposito suo uiolenter ĩpe¬
ditꝰ. tacitis p̃cib infra cubiculũ cordis
incubuit. quatenꝰ ĩminẽs ł ad modicũ
interciꝑet᷑ elementũ: qͣnͣtum in his ne¬
gotus erigeret mora eccłastici instituti.
Sed ultra m̃tis sue placitũ hac p̃ce ml

Expanded text:
tione non a suis tantum, sed ab exteris quoque tione non a suis tantum, sed ab exteris quoque populis haberetur. Qua fervens intentione, tempore quodam gratum sibi viae laborem cum suis assumpsit ad illam opibus, omnique probitate tunc insignem Babinbergensium civitatem, ut sui juris domum, in qua puer olim nutritus fuerat, filiam matris Ecclesiae constituens, ejus eam nomini consecraret et honori. Hoc per oppidum cum innotuisset, die qua sperabatur ipsa dedicatio, tantis pluviis ab hora prima surgentis aurorae tota coeli facies obducta est, ut vehementiam imbrium nullius tecturae operimentum arcere sufficeret. Cunctis itaque, quibus animo erat accurrere, tectis suis se tuentibus, pontifex a proposito suo violenter impeditus, tacitis precibus intra cubiculum cordis incubuit, ut imminens vel ad modicum interciperetur elementum, quantum in his negotiis exigeret mora ecclesiastici instituti. Sed ultra mentis suae placitum hac prece nil
Abbreviated transcription (Latin):
in pedes repente constitit: incolumita¬
tem suã et alio memorabili signo comi¬
tante: qd absq fluore sangͥnis. absq do¬
lore neruoꝵ. integre sospitati ĩ mom̃to
redditꝰ est. Qd̃ factũ anno dĩ seruus
mira leticia suscipiens: magnoq p̃co
inchoauit: tam popło quam dero pa¬
riter eadem deuotione consonante.
signisq sollemnt̾ concrepantibus.
Rumor totã mox eruitatẽ ꝑuolariit.
cdes regias intrauit: unũ ꝓceres. unũ
reliquie multitudines ꝑsonabant.
annonis fide uirtutẽ bardonis enneu¬
isse. m̾itis utroꝵq sanitatem homini
applausisse: quam tñ si lingua conticu¬
issec annonis: nec tune quoq sc̃itas
annuisset bardonis. Non inferiora¬
dicturi sumus.
c̃issimꝰ uir multa deuotione cele¬
stes patronos excolens:. speciati dilec¬
t̃omi beatũ seuerinũ sue sedis antistitem
semꝑ in ore. semper in corde tenebat:
carus ex aĩo constabat: is & in uen̾a¬

Expanded text:
in pedes repente constitit, incolumitain pedes repente constitit, incolumitatem suam et alio memorabili signo comitante, quod absque fluore sanguinis, absque dolore nervorum, integrae sospitati momento redditus est. Quod factum Anno Dei servus mira laetitia suscipiens, magnoque praeinchoavit, tam populo quam clero pariter eadem devotione consonante, signisque solemniter concrepantibus. Rumor totam mox civitatem pervolavit, aedes regias intravit: unum proceres, unum reliquae multitudines personabant, Annonis fide, virtutem Bardonis emicuisse, meritis utrorumque sanitatem homini applausisse: quam tamen si lingua conticuisset Annonis, nec tunc quoque sanctitas annuisset Bardonis. XIdicturi sumus. Sanctissimus vir multa devotione coelestes patronos excolens, speciali dilectione B. Severinum, suae sedis antistitem, semper in ore, semper in corde tenebat, charus ex animo constabat, is et in venera
Abbreviated transcription (Latin):
infundebat᷑ lacrimis. ut crederes ex
aliquo fonte uenas uiuas ꝓsilire:
mundissimis labiis oroes solitas cõ¬
plens. ab altari descendit. Cernẽs
autem quendam toto corꝑe misera¬
biliter contractũ adherere tumbe bea¬
ti p̃sul. isq qͥs ẽẽt non ignorans: fuerat
enim aꝓgenitorib manciprũ. suꝑ hec
et clemosinariꝰ ip̃iꝰ cuiꝰ cinerib ob custo¬
diã assidebat: suo more usus contra se¬
pulchrũ stans loquebatur. Ignotos
& ꝓpe nulliꝰ deuotionis ope celerrima
respicis: hunc uero tuis innitentẽ sẽꝑ
obsequiis. tui iuris famului. te diligẽ¬
tem. te p̃cib assiduis inquietantem :
tanta hactenꝰ obstinatione contẽnere
potiusti: Si nos tuis m̾itis ascͥb̃e uis.
quod in alioꝵ curationib ħ actum ẽẽ
fama confirmat: in huiꝰ reparatione ꝯ¬
tracti. nob̃ cernentib declara tue uͥtutis
efficatiam. Hec multis audientib cũ
dixisset: nulla int̾cipiente mora eger

Expanded text:
infundebatur lacrymis, ut crederes ex infundebatur lacrymis, ut crederes ex aliquo fonte venas vivas prosilire mundissimis labiis orationes solitas complens, ab altari descendit. Cernens autem quemdam toto corpore miserabiliter contractum, adhaerere tumbae beati praesulis, isque esset non ignorans fuerat enim a progenitoribus mancipium, super haec et eleemosynarius illius, cujus cineribus ob custodiam assidebat suo more usus, contra sepulcrum stans loquebatur: Ignotos, et prope nullius devotionis, ope celerrima respicis: hunc vero tuis innitentem semper obsequiis, tui juris famulum, te diligentem, te precibus assiduis inquietantem, tanta hactenus obstinatione contemnere potuisti? Si nos tuis meritis ascribere vis, quod in aliorum curationibus hic actum esse fama confirmat, in hujus reparatione contracti, nobis cernentibus, declara tuae virtutis efficaciam. Haec multis audientibus cum dixisset, nulla intercipiente mora, aeger
Abbreviated transcription (Latin):
tuisse: cui ore suo sẽs pontfer ide af¬
firmauit: nisi forte tante ꝑfidie sit ut co¬
netur astruere beatũ uirũ de se ip̃o
ñ uera finxisse.
lissimã et popłosam ciuitatem.
magnã cuiusdam noĩate festiuitacis
celebritatẽ regm pͥncipib et eccłarum
p̾sulibus iussio regalis effecerat: qui
diuersis ex ꝓuintus illic adunati
curic p̃sidebant. In eo conuentu sic̃
meritis intꝰ. sic et auctoritate foris.
singłarit̾ p̃minẽs anno. sũmꝰ colonien¬
srum p̃sul: quadam die ppłoꝵ freq̃n¬
tia densissime circumfusꝰ ad ĩmo.¬
lationẽ ĩmortaliũ sacram̃toꝵ ex mo¬
re stecit in atrio pͥncipalis eccłe. ꝓpe
tumulum scĩ bardonis achiep̃i: erus
nimirũ sc̃itate delectaiꝰ. que recentib
iteru miracłis cõmendabatur.
Cumq multã cordis contͥcionem
habens totꝰ lacrimis flueret: nã qͦti¬
ens idem exequebatur ministerrum.
ñ ut alii coactis s sponte currentib

Expanded text:
tuisse, cui ore suo sanctus pontifex idem aftuisse, cui ore suo sanctus pontifex idem affirmavit: nisi forte tantae perfidiae sit, ut conetur astruere, beatum virum de seipso non vera finxisse. civitatem, magnam cujusdam nominatae festivitatis celebritatem regni principibus, et ecclesiarum praesulibus jussio regalis effecerat, qui diversis ex provinciis illic adunati, curiae praesidebant. In eo conventu sicut meritis intus, sic et auctoritate foris singularis praeeminens Anno, summus Coloniensium praesul, quadam die populorum frequentia densissime circumfusus, ad immolationem immortalium sacramentorum ex more stetit in atrio principalis ecclesiae, prope tumulum Bardonis archiepiscopi, ejus nimirum sanctitate delectatus, quae recentibus interim miraculis commendabatur. Cumque multam cordis contritionem habens, totus lacrymis flueret, nam quoties idem exsequebatur ministerium, non, ut plerique, coactis, sed sponte currentibus
Abbreviated transcription (Latin):
meror qui pectus sci uiri sauciauerat.
totꝰ ingaudiũ uersus est: nec puto
quemꝗͣ huiꝰ facundie qͥ plene possit
ex pͥm̾e illas gr̃aꝵ uoces: illudq di¬
uine laudis iubilũ. qđ oĩa ꝑsonabãt
interiora tantam dm̃ pietatẽ ãmi¬
rante sacerdote : qd eiꝰ lacrimis qui
puluis futurꝰ erat. adeo flexꝰ est ad mi¬
sericordiã. ut intã uili ammãte sue
potentie ñ dedignaret᷑ exercere mag¬
nalia: quodq nõ inmori ꝓuidentia
sue miracło. res tã erigua quãuis p̃cio¬
sa. ꝑ illas moras ne ꝑiret reseruata sit:
quã utiq p̾scierat modis oĩb restituen¬
dam. Ad dericũ deinde conuersus qui
sͥ ꝓximꝰ assistebat. iunurit ut incendio
musca consumet᷑: ip̃e uero sc̃am cõmu¬
mionẽ magna cr̃i secͣitate suscipiens: scĩ
sp̃s gaudio comitante minift̾iũ illud de¬
bito fine t̾minauit. Hoc ne indubium
alicui ueniat: sciat qui erusmodi est
patͥs reginhardti relatione nob̃ id inno¬

Expanded text:
moeror, qui pectus sancti viri sauciaverat, moeror, qui pectus sancti viri sauciaverat, totus in gaudium versus est, nec puto quemquam tantae facundiae, qui plene possit exprimere illas gratiarum voces, illudque divinae laudis jubilum, quod omnia personabant interiora, tantam Domini pietatem admirante sacerdote, quod ejus lacrymis, qui pulvis futurus erat, adeo fluxus est ad misericordiam, ut in tam vili animante suae potentiae non dedignaretur exercere magnalia, quodque non minori prudentiae suae miraculo res tam exigua, quamvis pretiosa, per illas moras, ne periret, reservata sit, quam utique praescierat modis omnibus restituendam. Ad clericum deinde conversus, qui sibi proximus assistebat, innuit ut incendio musca consumeretur: ipse vero sanctam communionem magna cum securitate suscipiens, Sancti spiritus gaudio comitante, ministerium illud debito fine terminavit. Hoc ne in dubium alicui veniat, sciat qui ejusmodi est, Patris Reginhardi relatione nobis id inno
Abbreviated transcription (Latin):
unde credebatur sathanas insultaturꝰ
inde quamaxime confusus est. ordinãte
clementia saluatoris: ut quo ẽẽt ignobi¬
lius in creaturis. qd uiro sc̃o t̾m intulte
luctum. eo głosius eẽt miraculum: per
qd ad m̾itoꝵ eiꝰ declarationẽ de eodem
thumpharet. Siquidem uen̾abił pon¬
tifex his angustus ultra stili nr̃i facul¬
tatem grauit̾ obstͥctus. tandẽ cor et ocu¬
los midm fixit: nulł qͥdem indicus rẽ
alicui circumstantiũ ꝓdens: auxiliũ uͦ
ñ labioꝵ motu. s anum contͥciõe & hu¬
militate lacrimaꝵ. abommipotente instã¬
tissine flagitans. Qͥd multa: Omnis im¬
puritatis amica. quasi miolent᷑ ĩpulsa
p̃cipiti uolatu redut: murm᷑e suo et si¬
bilo quodãmͦ ium quã paciebat᷑ aꝑiens:
illudq quod raptu nefandissimo fragm̃
sustulerat. in ocłis sacerdotis patene
restituit. Inde se uelud auolatura leuãs:
seorsum suꝑ altare ruit exammis: dig¬
nam tanti flagitii penam luens.Tũ uͦ

Expanded text:
unde credebatur Satanas insulturus, unde credebatur Satanas insulturus, inde quammaxime confusus est, ordinante clementia Salvatoris: ut quod esset ignobilius in creaturis, quod viro sancto tantum intulit luctum, eo gloriosius esset miraculum, per quod ad meritorum ejus declarationem de eodem triumpharet. Siquidem venerabilis pontifex his angustiis ultra stili nostri facultatem graviter obstrictus, tandem cor et oculos in Deum fixit, nullis quidem indiciis rem alicui circumstantium prodens, auxilium vero non labiorum motu, sed animi contritione et humilitate lacrymarum ab Omnipotente instantissime flagitans. Quid multa? Omnis impuritatis amica, quasi violenter impulsa, praecipiti volatu rediit, murmure suo et sibilo quodammodo vim, quam patiebatur, aperiens, illudque quod raptu nefandissimo fragmen sustulerat, in oculis sacerdotis paternae restituit. Inde se velut avolatura levans, seorsum super altare ruit exanimis, dignam tanti flagitii poenam luens. Tum vero
Abbreviated transcription (Latin):
digitis sacerdos uen̾abiliter tenebat:
in quod intendens abinitio lacrimis
replebatur: se ꝓtestatꝰ indignũ eius
ꝑceptione quod nullus unquã scõꝵ
sine metu sume p̃sũpsisset. Currebãt
lacrime suꝑ lacrimas. crescebat gemi¬
tus. augebantur et suspiria: nichil ali¬
ud in corde. nͥl in oie uoluebatur pret̾
hoc solum: dñe non sum dignꝰ ut
intres sub tectum meũ. Nec uero qͣsi
noue compunctiõis tunc in eũ subie¬
rant stunuli: cotidianꝰ iste mos eiꝰ erat
ad sacrisiciũ stantis. Interĩ or̃oe longiꝰ
ꝓtracta: imago demomioꝵ una uideł¬
musca spurcissima. uisu quoq nausiã
generans. impetu suꝑ dñicũ corpꝰ rurit:
ereptamq morsu ꝑticulam: cum maxi¬
mo dolore sacerdotis auolans exportauit.
Cernes eum subito colore mutato mor¬
tui similitudinẽ exp̃ssisse. Horruit au¬
sum animał ĩmundissimi: nec minus
reputabat cuenisse. Sed ex maxima tͥ¬
sticia. maxima mox leticia ereata est: et

Expanded text:
digitis sacerdos venerabiliter tenebat: digitis sacerdos venerabiliter tenebat: in quod intendens, ab initio lacrymis replebatur, se protestatus indignum ejus perceptione, quod nullus unquam sanctorum sine metu sumere praesumpsisset. Currebant lacrymae super lacrymas, crescebant gemitus, augebantur et suspiria: nihil aliud in corde, nihil in ore volvebatur praeter hoc solum: « Domine, non sum dignus, ut intres sub tectum meum . » Nec vero quasi novae compunctionis tunc in eum subierant stimuli: quotidianus iste mos ejus erat ad sacrificium stantis. Interim oratione longius protracta, imago daemoniorum, musca videlicet spurcissima, visu quoque nauseam generans, impetu super Dominicum corpus ruit, ereptamque morsu particulam, cum maximo dolore sacerdotis avolans exportavit. Cerneres eum subito colore mutato mortui similitudinem expressisse. Horruit ausum animalis immundissimi, nec minus reputabat evenisse. Sed ex maxima tristitia, maxima mox laetitia creata est, et
Abbreviated transcription (Latin):
est omnrib inuocantib eũ inueritate:
non deerit huic inquisitiom docu¬
m̃tum satis egregiũ. Astabat una die
sacro circundatus amictu ꝯspectib
om̃ipotentis ferens nr̃e redẽptionis
singłarem hostiam suꝑ altare qͦd at¬
titulatiõe sc̃i michacł p̃cipuũ habet
in monte: qͥ nc̃ p̃ciosi corporis erus glebr
illustratur. O culi cordis in ilłã celesti¬
um secretoꝵ speculationẽ intendebãt
exteriores lacrimaꝵ riuos emanabãt.
et cum uisibił rei substantiã manib
coutrectaret. hunc fidi cõplexib dul¬
citer astringebat. qͥ erucẽ ꝓ nob̾ ascen¬
dit: ip̃emet sacerdos. ip̃emet et hostia:
ꝓ cunctis eccłe catholice cultorib. eiꝰq
pace instanter laborabat. Foris silenti¬
um agẽbatur: s magnos clamores in¬
terior ħo dabat: qui celos penetrantes
ad sũme maiestatis thronũ admitteban¬
tur. Interca sacram̃toꝵ ritu ꝯsũinato:
quod ad huc restabat fractio panis fie¬
bat. Pars incalicem initcebat᷑. residuũ

Expanded text:
est omnibus invocantibus eum in veritate . » Non deerit tamen huic inquisitioni documentum satis egregium. Astabat quandoque sacro circumdans amictu conspectibus Omnipotentis, offerens nostrae redemptionis singularem hostiam super altare, quod attitulatione S. Michaelis praecipuum habetur in monte, qui nunc pretiosi corporis ejus gloria illustratur. Oculi cordis in illam coelestium secretorum speculationem intendebant, exteriores lacrymarum rivos emanabant, et cum visibilis rei substantiam manibus contrectaret, hunc fidei complexibus dulciter astringebat, qui crucem pro nobis ascendit, ipsemet sacerdos, ipsemet et hostia: pro cunctis Ecclesiae catholicae cultoribus, ejusque pace instanter laborabat. Foris silentium agebatur, sed magnos clamores interior homo dabat, qui coelos penetrantes, ad summae majestatis thronum admittebantur. Interea toto sacramentorum ritu consummato, quod adhuc restabat, fractio panis fiebat. Pars in calicem mittebatur, residuum
Abbreviated transcription (Latin):
nitꝰ tiumens. ut ex uiolentis clauib
fieri solet exortus est: in tantũ ut p̃sen¬
tiũ aures acutissime feriens. stuporem
non minimũ eis ingereret: cernentib
hominem dei clatris officiũ absq claue
in aꝑtione capsule ꝑatissime ꝑegisse.

Expanded text:
nitus tinniens, ut ex violentis clavibus nitus tinniens, ut ex violentis clavibus fieri solet, exortus est intantum, ut praesentium aures acutissime feriens, stuporem non minimum eis ingereret, cernentibus hominem Dei clavis officium absque clave in apertione capsulae paratissime peregisse.
Abbreviated transcription (Latin):
circundato: res ħ alienis aurib aliqd sui
uestigiũ uob ꝓdentib unquã generet.
Factum est hoc. E.t quod interim silẽ¬
tio tectum latuit : ep̃o claustra carnris
egresso: relatione derici memorati tam
nob̃ quã et alioꝵ fideliũ cordib cõmenda
aliquando ĩcidit: nec ullũ occurrebat
remediũ. unde spes esset melioiationis
egroto. Quod cũ aurib uiri dei qͥ tunc
p̃sens aderat insonuisset: cursorem ue¬
locissinũ cũ mãdatis coloniam direrit.
ut brachiũ sci martiris georgii sͥ quam
celerime mitteret᷑: asserens in hoc egroto
certissime subuemendũ: si liquorẽ qͦ
ꝑfunderetur os sacratissiurũ. fide plenꝰ
in potum sũpsisset languidꝰ. Cumq se
cundũ quod iusserat brachiũ in capsu¬
la delatũ sͥ ꝑsentaret᷑: clatũ ad reserandũ
lis seram leuiter concussisset: testantib
nob̃ qui aderamꝰ. ad pͥmam digitorũ
erus appulsionẽ. resiliente repagulo. so¬

Expanded text:
circumdato, res haec alienis auribus aliquod sui circumdato, res haec alienis auribus aliquod sui vestigium, vobis prodentibus, unquam generet. Factum est hoc, et quod interim silentio tectum latuit, episcopo claustra carnis egresso, relatione clerici memorati, tam nobis, quam et aliorum fidelium cordibus commendaincidit, nec ullum occurrebat remedium, unde spes esset meliorationis aegroto. Quod cum auribus viri Dei, qui tunc praesens aderat, insonuisset, cursorem velocissimum cum mandatis Coloniam direxit, ut brachium sancti martyris Georgii sibi quam celerrime mitteretur, asserens in hoc aegroto certissime subveniendum, si liquorem, quo perfunderetur os sacratissimum, fide plenus in potum sumpsisset languidus. Cumque ita, ut jusserat, brachium in capsula delatum sibi praesentaretur, clavim ad reserandum lis seram leviter concussisset, testantibus nobis qui aderant, ad primam digitorum ejus appulsionem resiliente propagulo, so
Abbreviated transcription (Latin):
plicit̾ egisse. u̾biᷤ utcumq collectis satis¬
fecit: simul et ueniam admnissi ñ segni¬
ter petens. Cui pontifex leuiter alapã
dans. huiꝰ inquit me rumons ꝑppłm
disseminare uis. ut leuitate uulgari
nouor irabilrũ ãministrator passim
celebrer:. & instar antiquor patrum
ego qͦq meis temporib longe mertas
infra lacens: operũ eor specum̃ insig¬
nis et ꝓdigiis mundo rep̃sentasse di¬
car: Hac ne uane laudis auratrãsito¬
rie tumẽs int̾ eos nouissime reperiar.
quib ad dm dicentib. nonne in noĩe
tuo ꝓpħauimꝰ. et in noĩe tuo u̾tutes mul¬
tas fecimꝰ. respondebitur. nescio uos
discedite ame operarii iniqͥtatis: Tre¬
menda sane cõminatio: nec scdi mu il¬
ticudinem doloris illius ħ consolatio
temporalis. Idcirco te. uosq presentes
om̃s. et te quã maxime. ñ nr̃is sed drui¬
nis illuminatũ beneficns. inuocatione
stor : ne me mortalitatis huiꝰ tenebͥs adhuc

Expanded text:
mpliciter egisse verbis utcunque collectis satismpliciter egisse verbis utcunque collectis satisfecit, simul et veniam admissi non segniter petens. Cui pontifex leniter alapam dans: Hunc, inquit, de me rumdisseminare vis, ut levitate vulgari novorum mirabilium effector passim celebrer, et instar antiquorum Patrum ego quoque meis temporibus, longe meritis infra jacens, operum eorum specimen in signis et prodigiis mundo repraesentasse dicat? Hac ne vanae laudis aura transitorie tumens, inter eos novissime reperiar, quibus ad Deum dicentibus: « Nonne in nomine tuo prophetavimus, et in nomine tuo virtutes multas fecimus? » respondebitur: « Nescio vos, discedite a me operarii iniquitatis . » Tremenda sane comminatio, nec secundum multitudinem doloris illius haec consolatio temporalis. Idcirco te, vosque praesentes omnes, et te quam maxime, non nostris, sed divinis illuminatum beneficiis, invocatione stor, ne me mortalitatis hujus tenebris adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
nũ illuxise magnis plausib exultauit.
Estimans p̾terea m̃tis acrimoniam
in ep̃o tandẽ lemendam: si is qui cecꝰ
ante. iam uidens eiꝰ p̃sentie redderetur:
post missas exeunti quasi congratula¬
turo ꝓsternitur. uoces gr̃arũ ꝯgeminãs.
et celeritatẽ salutis impense. palam et
ut erat abinicio recitans. Ad que u̾ba
p̃sul quasi toto iam felle cõmotꝰ. quod
ratione minime ꝯuinc̾e qͥbat saltem
ꝓcatiori inflãmati pectoris impetu cir¬
cumstantib ingͣtũ effic̾e iisus ẽ: freq̃n¬
ti iteratione minacit inquirẽs. Unde
p̃sũptiois huiꝰ uanissimꝰ attentator
emersit: qui reuerentiam auctoritatis
nr̃ẽ uilipendens. huic iniussus aquã
hac in re habens mererer. ł diuina dig¬
natio concede uellet ausu ĩꝑbissimo
explorare ueritus non est. cũ lex dicat.
non temptab dñm din tuuĩ. Tremefactꝰ
his inquisitionib clericꝰ cõminꝰ stans.
quod dissumulare non poterat. se su¬

Expanded text:
imum illuxisse magnis plausibus exsultaret. imum illuxisse magnis plausibus exsultaret. Aestimans praeterea mentis acrimoniam in episcopo tandem leniendam, si is, qui caecus ante, jam videns ejus praesentiae redderetur, post missas exeunti quasi congratulaturo prosternitur, voces gratiarum congeminans, et celeritatem salutis impensae palam, et ut erat, ab initio recitans. Ad quae verba praesul, quasi totus jam commotus, quod ratione minime convincere quibat, saltem procaciori inflammati pectoris impetu circumstantibus ingratum efficere visus est, frequenti iteratione minaciter inquirens. Unde praesumptionis hujus vanissimus attentator emersit, qui reverentiam auctoritatis nostrae vilipendens, huic injussus invishac in re habens, mererer, vel divina dignatio concedere vellet, ausu improbissimo explorare veritus non est, cum lex dicat: « Non tentabis Dominum Deum tuum? » Tremefactus his inquisitionibus clericus, cominus stans, quod dissimulare non poterat, se si