comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
riusuuant. Solutꝰ es abuxore ne qͣ¬
sieris uxorẽ. Ut sciens hoc magis do ae¬
ceptum & a necessitate lib̃um non que¬
rat uxorẽ: Ita tn ut & cet̾is cẽperet.
Si qͦminꝰ qͥd ꝓdest desideriũ carnis p̃me¬
re hoc. ẽ. rem licitã sꝑnere & in licitis
subiacere:. Si aut̾ acceꝑis uxorẽ ñ pec¬
casti. Non utiq peccat qr qđ concessũ
ẽ. facit. Si uͦ contẽpserit: meritũ sibi
tñ carnis habebt̾ huiꝰ modi. Hoc est
ac si apeccato lib̾i sunt: in hac tñ uita
tribulationes habebit gemitꝰ uentris.
Nutrimͣta filioꝵ. uictus. teguiñta. do¬
tes. egritudo. apparatꝰ domꝰ. uxoris ue¬
cessitas. mariti dominatio. Ego autẽ
uob̾ parco. Pareit quando adhȩe mag̾
ꝓuocat quȩ tribulationes carnis & sol¬
licitudines memoratas excludant.
ostendit. Hoc itaq dico fr̃s tempꝰ
breuiatum .ẽ. reliquũ. ẽ. Breuatũ ẽ.¬
cens finẽ muudo ĩminere significa.¬

Expanded text:
rius vivant. Solutus es ab uxore? ne quaerius vivant. Solutus es ab uxore? ne quaesieris uxorem. Ut sciens hoc magis Deo acceptum, et a necessitate liberum, non quaerat uxorem; ita tamen ut a caeteris temperet. Si quominus, quid prodest desiderium carnis premere, hoc est, rem licitam spernere, et illicitis subjacere? Si autem acceperis uxorem, non peccasti. Non utique peccat, quia quod concessum est, facit. Si vero contempserit, meritum sibi tamen carnis habebunt hujusmodi. Hoc est, etsi a peccato liberi sint; in hac tamen vita tribulationes habebunt, gemitus ventris, nutrimenta filiorum, victus, tegumenta, dotes, aegritudo, apparatus domus, uxoris necessitas, mariti dominatio. Ego autem vobis parco. Parcit quando ad haec magis provocat, quae tribulationes carnis, et sollicitudines memoratas excludunt. ostendit. Hoc itaque dico, fratres, tempus breviatum est, et reliquum est. Breviatum cens, finem mundo imminere significa
Abbreviated transcription (Latin):
Quia non solum apud dm̃ uirginitatẽ
comendatorẽ docet. S & apud uitam
p̃sentẽ diim necessitatestemporis nescit.
qͣs patit᷑ coniugatio & mer ores partꝰ
simulq orbitates filioꝵ ignorat. Ut
gͦ adhanc affectandã hortaret᷑. p̾sen¬
tis uitȩ necessitates exitia lucrari do¬
cec has que illã dilexerint. Ut eum
non solum apud dm̃ locũ hãc melio¬
rem hab̾e discunt. uerũ etiã in p̾sen¬
troinĩ industria hanc appecerent.
Unũ enĩ . ẽ. qđ laborat ut affectum
carnis uincat. incet̾is omnib libera.
Qͥa enĩ caro inorigine sua ẽ & natura
Nsus eiꝰ suauis uidetur & duleis affectꝰ:
es uxori. ne quesieris solutionẽ hȩc re¬
medioꝵ consilia sunt. Dic̃ eni non de¬
bere quẽquã ab solui abuxore. ncausa
fornicationis. Frequent᷑ enĩ suas dunit¬
tentes subtegmine continentiȩ: alias
decipiunt refrigescente ꝓposito. S si
melius uult uiuere cũ uxore sua po¬
situs: ex hortat᷑ illã ut sine scandalo pu¬

Expanded text:
quia non solum apud Deum virginitatem commendatiorem docet, sed et apud vitam praesentem, dum necessitates temporis nescit quas patitur conjugatio; et moerores partus, simulque orbitates filiorum ignorat. Ut ergo ad hanc affectandam hortaretur, 136 praesentis necessitatis exitia lucrari docet has, quae illam dilexerint; ut cum non solum hanc apud Deum locum meliorem habere discunt, verum etiam in praesenti, omni industria hanc appeterent. Unum enim est, quod laborat; ut affectum carnis vincat, in caeteris omnibus libera. Quia enim caro in origine sua est et natura, usus ejus suavis videtur et dulcis affectus; es uxori? Ne quaesieris solutionem. Haec remediorum consilia sunt; dicit enim non debere quemquam absolvi ab uxore, nisi causa fornicationis. Frequenter enim suas dimittentes, sub tegmine continentiae alias decipiunt, refrigescente proposito. Sed si melius vult vivere cum uxore sua positus, exhortetur illam, ut sine scandalo pu
Abbreviated transcription (Latin):
qđ adulatione fucatum sit. Quia ad
hoc grãm consecutus. ẽ. ut idoneus sit
indandis consiliis salutarib. Eac isti
mogͦ hoc bonum. eẽ. ꝓpt̾ p̃sentem ne¬
cessitatẽ qr obtimũ. ẽ. hõi sic eẽ. Bonũ

Expanded text:
quod adulatione fucatum sit; quia ad quod adulatione fucatum sit; quia ad hoc gratiam consecutus est, ut idoneus sit in dandis consiliis salutaribus. Existimo ergo hoc bonum esse propter praesentem necessitatem; quia optimum est homini
Abbreviated transcription (Latin):
desset. Sic̃ dic̃ dñs. Tollite iugum
meũ suꝑ uos quia suaue. ẽ. & omus
meũ quia leue.ẽ. Suꝑbiam itaq abscidit
⁊ imitatem fecit: ut neq seruus pu¬
dore conditionis despectuĩ se pucet:
neq liber elatione mentis inflatus
seruo se suꝑponat. Pretio empti estis
nolite fieri serui hominũ. Uerum. ẽ.
qui tam care empti sumus ut a nullo
redimi potiussemus nͥ a xp̃o qui omĩ¬
um diues. ẽ. Quig p̾tio emitur mag̾
seruire debet: ut aliquatenus uicemꝰ
uldat emptori. Ado gͦ empti id÷ a
rp̃o seruihominũ. eẽ. non debent.Ser¬
ui aut̃ hominũ hii st̃ qͥ humanis se
subiciunt suꝑstitionib Apłs tamen
illud memorat quod in capite epłe
rep̾hendit: Eo qđ dicerent. Ego sum
pauli. Alius autem ego apollo. Dedit
ostendit. U nusqͥsq fr̾ in quo uocat᷑
terat. De uirginib autẽ preceptũ
ginbꝰ negat accepisse. q ñ poterat a ue¬
tor coniugii rem adu̾sam miptiis im¬
perare. He factum suũ pͥstinũ accusa

Expanded text:
 Tollite jugum meum super vos, quia suave est: et onus meum, quia leve est . Superbiam itaque abscidit, et unitatem fecit; ut neque servus pudore conditionis despectum se putet, neque liber elatione mentis inflatus, servo se superponat. Pretio empti estis, nolite fieri servi hominum. Verum est, quia tam caro empti sumus, ut a nullo redimi potuissemus, nisi a Christo, qui omnium dives est. Qui ergo pretio emitur, magis servire debet; ut aliquatenus vicem reddat emptori. A Deo ergo empti, id est a Christo, servi hominum esse non debent. Servi autem hominum hi sunt, qui humanis se subjiciunt superstitionibus. Apostolus tamen illud memorat, quod in capite epistolae reprehendit, eo quod dicerent: Ego sum Pauli: alius autem: Ego Apollo . Deditostendit. Unusquisque frater, in quo vocatus terat. De virginibus autem praeceptum ginibus negat se accepisse; quia non poterat auctor conjugii rem adversam nuptiis imperare, ne factum suum pristinum accusar
Abbreviated transcription (Latin):
dine simus ostendit dicens: qͥ sine
urore.ẽ. cogitat quȩ dnĩ sunt. Am¬
putata enĩ sollicitudine rei uxorie
quȩ sola ĩ mundo ceteris grauior
est ad dm̃ ꝓmerendũ animus eru¬
ditur: si tn hac speanimꝰ hiᷤ mole¬
tiis se eruat ut dõ mag̃ seruiat.
Qͥ autẽ cũ uxore ẽ: sollicit᷑ ẽ q̃ st̃ hꝰ mundi ⁊ qͦm̾ placeat¬

Expanded text:
dine esse possimus, ostendit dicens: Qui sine uxore est, cogitat quae Domini sunt. Amputata enim sollicitudine rei uxoriae, quae sola in mundo caeteris gravior est, ad Deum promerendum animus eruditur: si tamen hac spe animus his molestiis se exuat, ut Deo magis serviat. Qui autem cum uxore est, sollicitus est quae
Abbreviated transcription (Latin):
ue iudeus siue grecus. Et sicut
in omnib eccłiis doceo. Ut suade¬
at non se alit̾ his trad̾e dicit quã
ceteris. Ut cũ ceteros huiꝰ fidei do¬
ceri audiunt: promptiꝰ ad seqͣnt᷑.
Facile enĩ quis inclinatur si uiderit
socium consensisse. Circ̃cisus ali¬
quis uocatus. ẽ: non adducat p̃pu¬
tium. Hoc. ẽ. qđ dix̃ ut ita ambu¬
let sic̃ uocatus. ẽ. ut iudeus factus
xp̃ianus: ñ putet se forte in dig¬
num quia p̃putiũ non habet dans
głam p̃putio. Inp̃putio qͥs uo¬
catus est ñcirẽdatur. Ht gentilis
uocatus non estimet debere se cir¬
c̃cidi: ꝑ id quod filios abrahe p̃poni
audit. Nec eni quia cirẽcisi sunt
p̃ponunt̾. s merito abrahe euiꝰ filiist̃
in utroq si credant. Si quominus pei¬
ores eraͣnt gentilibꝰ. De teriꝰ ẽ enĩ fuis¬
se & non esse: quã non quã suisse. Cir

Expanded text:
ve Judaeus, sive Graecus. Sicut ve Judaeus, sive Graecus. Sicut in omnibus Ecclesiis doceo. Ut suadeat, non se aliter his tradere, quam caeteris; ut cum caeteros hujus fidei hoc doceri audiunt, promptius assequantur. Facile enim quis inclinatur, si viderit socium consensisse. Circumcisus aliquis vocatus est? Non adducat praeputium. Hoc est, quod dixit, ut ita ambulet, sicut vocatus est; ut 135 Judaeus factus christianus non putet se forte indignum, quia praeputium non habet, dans gloriam praeputio. In praeputio quis vocatus est? Non circumcidatur. Ut gentilis vocatus non aestimet se debere circumcidi, per id quos filios Abrahae audit praeponi. Nec enim quia circumcisi sunt, praeponuntur, sed merito Abrahae, cujus filii sunt in utroque, si credant: si quominus, pejores erunt gentilibus; deterius est enim fuisse et non esse, quam numquam fuisse. Cir
Abbreviated transcription (Latin):
delis discesserit liberũ habebit arbi¬
triũ si uoluerit nubere legis sue uiro:
Illud enĩ non debet imputari inatrimo¬
uiii. quod extra decretum dĩ factũ est.
S eum post cognoscit & dolet deliqͥsse:
emdat se ut ueniam mereat᷑. Si aut̃
ambo credid̾int: ꝑ cognitionẽ dĩ con¬
firmat coniugui. Inpace aut̃ uoca¬
uit nos ds̃. Herum. ẽ. qr nͥ oportet
litigare cum eo qͥdiscedit. qͥodio di di¬
cedit Ae ꝑ hoc nec dignus habendus
est. Quid enĩ scis mulier si uirum
saliiũ facies. aut unde scisuir si uxo¬
rem saluam facies: Hoc dicit quia
forte possuut credere qui non hor
do potest crede : & sustinet illum.
Et sic & hic docet expectandos eos
nec scandalũ de hispati deb̾e quia
custodienda. ẽ. spes illoꝵ. Si enĩ ip¬
si recesserint: dissimulandũ abhis
Inu̾ qͣnq sic̃ uocauit ds̃ ita ambu¬
lec. Hoc est ut sim atrimonio iun¬
ctus.ẽ: qui credit non deserat neq
uir neq mulier. sed sic maneat si¬

Expanded text:
delis discesserit, liberum habebit arbidelis discesserit, liberum habebit arbitrium, si voluerit nubere legis suae viro? Illud enim non debet imputari matrimonium, quod extra decretum Dei factum est, sed cum post cognoscit, et dolet deliquisse, emendat se ut veniam mereatur. Si autem ambo crediderint, per cognitionem Dei confirmant conjugium. In pace autem vocavit nos Deus. Verum est, quia non oportet litigare cum eo, qui discedit; quia odio Dei discedit, ac per hoc nec dignus habendus est. Quid enim scis, mulier, si virum salvum facies? aut unde scis, vir, si uxorem salvam facies? Hoc dicit, quia forte possunt credere, qui non horrdo potest credere, et sustinet illum. Et hic docet exspectandos eos, nec scandalum de his pati debere, quia custodienda est spes illorum; si enim ipsi discesserint, dissimulandum ab his. Unumquemque sicut vocavit Deus, ita ambulet. Hoc est, ut si matrimonio junctus est, qui credit, non deserat, neque vir, neque mulier: sed sic maneat, si
Abbreviated transcription (Latin):
custodit p̃cipiendo ne xp̃iami relinꝗͣt
coniugia. Sed si infidelis odio di disꝰ¬
cedit: fidelis ñ erit reus dissoluti ma¬
trimonii. Maior enĩ causa .ẽ. dĩ quã
matrimonii. Non . ẽ. frͣ aut soror ser¬
uituti subiectus: in eiꝰ modire. Hoc ẽ.
n debet᷑ reuerentia coniugii ei qui hor¬
rec auctorẽ conuigis. Non enĩ ratum
est matrimoniũ qđ sine di deuotio¬
ne . ẽ. Ac ꝑ hoc non est peccatũ ei qui
dimictet᷑ ꝓpt̾ dm̃ si alii se iunxerunt
Contumelia enĩ ereatoris soluit ius ma¬
trimonii circa eum qͥ relinquit᷑: ne
accuset᷑ alii copulatus. Infidelis autẽ
discedens & in din & inmatrimoniũ
peccare disuocit᷑: quia uoluit sub di
deuotione hab̾e coniugiũ. Itaq ñ¬
est ei fides seruanda comugii: qui
ido recessit ne audiret rectorem esse
aliã ex genere suo acciꝑent. Non enim
ita p̃ceptũ his est ut remissis istis alias
minime ducerent. qͣntoinagis si infi¬

Expanded text:
custodit, praecipiendo ne christiani relinquant custodit, praecipiendo ne christiani relinquant conjugia: sed si infidelis odio Dei discedit, fidelis non erit reus dissoluti matrimonii; major enim causa Dei est, quam matrimonii. Non est enim frater aut soror servituti subjectus in hujusmodi. Hoc est, non debetur reverentia conjugii ei, qui horret auctorem conjugii; non enim ratum est matrimonium, quod sine Dei devotione est: ac per hoc non est peccatum ei, qui dimittitur propter Deum, si alii se junxerit. Contumelia enim Creatoris solvit jus matrimonii circa eum, qui relinquitur, ne accusetur alii copulatus. Infidelis autem discedens, et in Deum et in matrimonium peccare dignoscitur; quia noluit sub Dei devotione habest ei fides 668 servanda conjugii, qui ideo recessit ne audiret rectorem esse alias ex genere suo acciperent non enim ita praeceptum his est, ut remissis istis alias minime ducerent, quanto magis si infi
Abbreviated transcription (Latin):
uirũ infidelẽ & hȩc consentit habita¬
re cũ illo: ñ relinqͣt uirũ. Hoc dix̃
qr uit̾ illa pͥmordia cum ãbo utiq es¬
sent gentiles fiebat ut unꝰ ex his cre¬
deret. Et qr horrebant ꝑfidi culturã
dĩ: similit̾ & credentes contamina¬
tionem p̾teriti erroris. ido pͥcipit
ut si contenti ee̾nt habitare c̃ ĩmu¬
tatis. contenti e fideles. ẽẽ. eũ illis.
Sc̃ificatus. ẽ. enĩ uir infidelis inuxore
fideli : & sancnficata. ẽ. mulier infide¬
iũ in uiro ficieli. hab̾e illos benefici
minis xp̃i non habeant ad tuntionẽ
hospicii ꝑtinet: in quo signũ fit cru¬
cis quo mors uicta. ẽ sanctificatio enĩ
est. Auoquin filii ur̃i immundi ee̾nt.
minundi ee̾nt filii eoꝵ si dimitterens
uolentes habitare sec̃. & aliis se copu¬
larent: ee̾nt enĩ adulteri eoꝵ. Der
hoc & filii eoꝵ spurii idẽ iminundi.
tis nati sunt. Et ꝙ subcreatoris uene¬
ratione nati st̃ ꝓpensiore exparte.
s. delis
discedit discedat. Propositum religionis

Expanded text:
virum infidelem, et hic consentit habitare cum illa, non relinquat virum. Hoc dixit, quia inter illa primordia, cum ambo utique essent gentiles, fiebat ut unus ex his crederet: et quia horrebant perfidi culturam Dei, similiter et credentes contaminationem praeteriti erroris; ideo praecipit, ut si contenti essent habitare cum immutatis, contenti essent et fideles esse cum illis. Sanctificatus est enim vir infidelis per uxorem fidelem, et sanctificata est mulier infidelis ex viro fideli. Habere illos beneficiuminis Christi non habent: et ad tuitionem hospitii pertinet, in quo signum fit crucis, quo mors victa est; sanctificatio enim est. Alioquin filii vestri immundi essent. Immundi essent filii eorum, si dimitterent volentes habitare secum, et aliis se copularent; essent enim adulteri, ac per hoc et filii eorum spurii; ideo immundi. tis nati sunt: et quia sub creatoris veneratione nati sunt propensiore ex parte.nfidelis discedit, discedat. Propositum religionis,
Abbreviated transcription (Latin):
sit ad tẽpus. quia rem facit pruden¬
tem ut credat in xp̃m libertus fit
dĩ. Sigͦ peccata seruos faciunt sic̃
chã filius noe peccati & in prudencẽ
cause factus. ẽ. seruus: cũ accipit remis¬
sionem peccatoꝵs lib̾tus efficit᷑. Simi

Expanded text:
sit ad tempus; quia rem facit prudensit ad tempus; quia rem facit prudentem, ut credat in Christum, libertus fit Domini. Si ergo peccata servos faciunt, sicut Cham filius Noe peccati et imprudentiae causa factus est servus; cum quis accipit remissionem peccatorum, libertus efficitur. Simi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpitiũ facit dm̃ si bonis oꝑib adpro¬
betur. Vnꝰ quisq in ea uocatione inqͣ
uocatus. ẽ. in ea ꝑmaneat. Hoc firmat
qđ supra dix̃. Seruus uocatꝰ. es nonsit
tibi cur&s & si potes liber fieri magis
utere. Hoitatur ut bene seruiens de
di timore carnali hoĩ dignum se faci¬
at lib̾tate: ne audiens forte seruus uo¬
catus es. Non sit tibi cure. neglegen¬
tior. ẽẽt. cuta bonos carnalis domini
& doctrina xꝑi blasphemaret᷑. & it
ille dm̃ ꝓmereret᷑ qui in his t̾renis be¬
ne seruiens meritũ sibi collocat apd̃
dm̃ quia dix̃ dñs. Qui in minimo
fidelis. ẽ. & in magno. Qui enĩ i
dño uocatus. ẽ. seruũs: libertꝰ est
in dm̃. Ereptus enĩ apeccatis ꝗͣ
uere seruos ꝓbant: lib̾tus fit. Hic
enĩ omĩno seruus. ẽ. qui imprudent̃
agit. Sic̃ & ueteribus placuit qͥ om̃s
sapientes liberos appellauerunt: ĩ¬
prudentes aut̃ om̃s seruos. Unde sa
lomon seruo inquit sapienti liberi
seruient. Hic gͦ qui credit ac sit seruꝰ

Expanded text:
pitium facit Deum, si bonis operibus approbetur. Unusquisque in ea vocatione, in qua vocatus est, in ipsa permaneat. Hoc firmat, quod supra dixit. Servus vocatus es? Non sit tibi curae: sed et si potes liber fieri, magis utere. Hortatur ut bene serviens de Dei timore carnali domino, dignum se faciat libertate, ne audiens forte: Servus vocatus es? Non tibi sit curae; negligentior esset circa bonos actus carnalis Domini, et doctrina Christi blasphemaretur, et nec ille Deum promereretur, qui in his terrenis bene serviens, meritum sibi collocat apud Deum: quia dixit Dominus: Qui in minimo fidelis est, et in magno . Qui enim in Domino vocatus est servus, libertus est Domini. Ereptus enim a peccatis, quae vere servos probant, libertus fit; hic enim omnino servus est, qui imprudenter agit, sicut et veteribus placuit, qui omnes sapientes liberos appellarunt, imprudentes autem omnes servos. Unde et Salomon: Servo, inquit sapienti liberi servient . Hic ergo qui credit, etsi servus
Abbreviated transcription (Latin):
concessa non contingit. ostendit se
uelle quoᷤ p̾eat᷑ acciꝑe. Et iterum
reu̾timini ad idipsum: qm̃ conuigiis
consiliũ dat ptꝰ dies orationis adusũ
naturalẽ reu̾ti deb̾e. Ne uos tẽptet
sachanas ꝓpt̃ intemꝑantiã urãm. Int̾positis
dieb abstinendũ monecne occasio
det᷑ diabolo. Sic̃ dic̃ pecrus apłs. Fcce
diabolus ut leo rugiens cireuit que¬
rens quẽ deuoret. Si enĩ causa filioꝵ
creandoꝵ ducit᷑ uxor: ñ multũ tempꝰ
concessum uidetur ad ipsũ usũ: qͥ a
et dies festi &e dies ꝓcessionis & ipsa ra¬
tio conceptꝰ & partꝰ. iuxca legẽ ceᷤsari
tẽꝑib his deb̾e monstrat᷑. Hec autẽ
dico seđm indulgentiã ñ scđm imꝑiũ.

Expanded text:
concessa non contingit, ostendit se concessa non contingit, ostendit se velle, quod precatur, accipere. 133 Et iterum revertimini ad id ipsum. Quoniam consilium conjugibus dat post dies orationis ad usum naturalem reverti debere: Ne vos tentet Satanas propter intemperantiam vestram; interpositis diebus abstinendum monet; ne occasio detur diabolo, sicut dicit Petrus apostolus: Ecce diabolus ut leo rugiens circuit, quaerens quem devoret . Si enim causa filiorum creandorum ducitur uxor, non multum tempus concessum videtur ad ipsum usum; quia et dies festi, et dies processionis, et ipsa ratio conceptus et partus juxta legem cessari temporibus his debere demonstrant. Hoc autem dico secundum indulgentiam n
Abbreviated transcription (Latin):
poris potestatem ñ ht̃: sed uir similit̾
uir sui corꝑis potestatẽ non ht̃: s mu¬
ler. Hoc dicit qđ neq uiro neq mu¬
leriliceat corpꝰ suũ alii trade. Inuicem
di sbi debitores in hac causa: ne pec¬
candi daretur occasio. Nolite fraudare
inuicẽ. Hoc dic̃ ut ꝯueniat ilłĩ re uxoria:
ue dissensio generet fornicationẽ. Nisi
ex consensu ad tẽpꝰ. Idestͣeͣx condito absti¬
nent se ꝓpt̾ grãrum actiones. Ut uae̾s
orationi Quãquã enĩ sine int̾missione
orandum sit: meditatio enĩ ħ omni
die facienda.ẽ: Iam̃ ut orationi insi¬
stant. Huie reiuacandum p̃cipit int̾¬
positis tẽporibꝰ ad dnm ꝓnerendum.
Ut eni misereat᷑. inundiꝰ ts exorandus. ẽ.
Quãuis munda sint coniugia. lam̃ eti¬
am alicitis abstinendũ. ẽ:ut facilius
ad effectũ deducat᷑ oratio. Nã & in le¬
ge sc̃ĩficari uolentes. int̾ cetera etiam
ab uius passis iussu dni tẽperabant
ut fierent sanctiores. Cũ enĩ quiseciã

Expanded text:
t, sed vir: similiter et vir sui corporis potestatem non habeat, sed mulier. Hoc dicit, quod neque viro neque mulieri liceat corpus suum alii tradere; invicem enim sibi debitores sunt in hac causa, ne peccandi detur occasio. Nolite fraudare invicem. Hoc dicit, ut conveniat illis in re uxoria, ne dissentio generet fornicationem. Nisi ex consensu ad tempus; id est, ut ex condicto abstineant se, propter gratiarum actiones. Ut vacetis orationi. Quamquam enim sine intermissione orandum sit, meditatio enim haec omni die facienda est; tamen ut orationi insistant, huic rei vacandum praecipit, interpositis temporibus ad Dominum promerendum; ut enim misereatur, mundius exorandus est. Quamvis munda sint conjugia, tamen etiam a licitis abstinendum est, ut facilius ad effectum deducatur oratio. Nam et in lege sanctificari volentes, inter caetera etiam ab uvis passis jussu Domini temperabant; ut fierent sanctiores . Cum enim quis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ditate m̃tis appetere. Qđ si se ũẽti¬
nẽt nubãt. In ista re illos uult contẽ¬
de ut se c̃tineant. Qđ si in pulsu car-¬
nis ꝑseuerare se uidint ñ posse. qr uec
st̃ ꝓmptiores in eoipso ut adiuuent᷑
ado. Illum enĩ ds̃ iuuat quẽ uidet
tota uirtute c̃tende. Nubant itaq
si uritiment. Forte enĩ pocert̾ postea¬
hoc adipisci. Digesto enĩ ĩpedim̃to:
reparat se uoluntas robustiore uir¬
tute. Meliꝰ. ẽ. enĩ nube ꝗͣ uri. Nonido
dixͣ meliꝰ. ẽ. enĩ nub̾e ꝗͣ uri quasi bonũ
sit uri. Ido nub̾e melius: s consue

Expanded text:
ditate mentis appetere. Quod si se non continent, nubant. In ista re illos vult contendere, ut contineant. Quod si impulsu carnis perseverare se viderint non posse, quia nec sunt promptiores in eo ipso, ut adjuventur a Deo; illum enim Deus juvat, quem videt tota virtute contendere: nubant utique, si uri timent. Forte enim poterunt hoc postea adipisci; digesto enim impedimento reparat se voluntas robustiore virtute. Melius est enim nubere, quam uri. Non ideo dixit: Melius est enim nubere, quam uri, quasi bonum si
Abbreviated transcription (Latin):
nifestabit consilia cordiũ: & tunc
laus erit unicuiq adõ. Hoc dicit
qͥa indie iudicii nchil occultum
erit eoꝵ que gesta aut cogitatast̃
& simplicitas. & hipocrisis illic ap¬
parebit. ut & qͥ despectꝰ habebat᷑
forte. appareat dignꝰ: & qͥ aliqͥd
emͣ nota erͣ indie iudicui: & tunc
laus erit bene agendĩ ł cogitandĩ.
hic em̃ qui laudat᷑ ĩꝓbabile. ẽ. an

Expanded text:
nifestabit consilia cordium: et tunc nifestabit consilia cordium: et tunc laus erit unicuique a Deo. Hoc dicit, quia in die judicii nihil occultum erit eorum, quae gesta aut cogitata sunt: et simplicitas et hypocrisis illic apparebit; ut etqui despectus habebatur, forte appareat dignus: et qui aliquid enim nuda erunt in die judicii, et tunc laus erit bene agenti vel cogitanti. Hic enim qui laudatur, improbabile est an
Abbreviated transcription (Latin):
S ed ñ i hoe iustifieat᷑ sũ. Nunc huimi¬
liar se & loqͥtur ut homo qͥ possit cul¬
pam incurrere nesciꝰ. Qui autẽ ni¬
dicat me dñs. ẽ. Recte ait qͣnuis hu
miliauerit se: tam̃ dño xp̃o pluri¬
mum dedit. qͥa potest qd̃ hominẽ
latet. dum occulta iudicat. Mani¬
dũ em̃ aliqͥd utile putamꝰ qd̾ in¬
utile. ẽ. Nec eñi om̃ĩa m̃br̃a aut
latera conu̾sationis humane des¬
cripta habemꝰ. Abhis autẽ quȩ gͣ¬
uia sunt aꝑte ꝓhibiti sumꝰ. Nam
quedam cause nos fallere solent
situm liberũ. ẽ. Itaq nolite an¬
te tẽpꝰ iudicare donee ueniat dr̃s.
Monet illos ne uidicent cũ rudican¬
di sunt: & habebant duplex pec¬
catum sic̃ ait dñs. Nolite iudica¬
re ut ñ iudicemini. sed expectate
diem iudicii dĩ ac si fideles & bo¬
ni sint. Iniuria eñi iudicis. ẽ. si añ
cognitionẽ eiꝰ aseruo ꝓcedat iudi¬
cium aut sententia. Qui illumi¬
nabit abscondita tenebrarũ & ma¬

Expanded text:
Sed non in hoc justificatus sum. Nunc humiSed non in hoc justificatus sum. Nunc humiliat se, et loquitur ut homo, qui possit culpam incurrere nescius. Qui autem judicat me, Dominus est. Recte ait; quamvis enim humiliaverit se, tamen Domino Christo plurimum dedit; quia potest, quod hominem latet, dum occulta judicat, manidum enim aliquid utile putamus, quod inutile est; nec enim omnia membra aut latera conversationis humanae descripta habemus: ab iis autem quae gravia sunt, aperte prohibiti sumus. Nam quaedam causae nos fallere solent situm liberum est. Itaque nolite ante tempus judicare, donec veniat Dominus. Monet illos ne judicent, cum judicandi sint, et habeant duplex peccatum, sicut ait Dominus: Nolite judicare, ut non judicemini ; sed exspectate diem judicii Dei, ac si fideles et boni sint. Injuria enim judicis est, si ante cognitionem ejus a servo procedat judicium aut sententia. Qui et illuminabit occulta tenebrarum, et ma
Abbreviated transcription (Latin):
sa constanter arguere trepidabant.
aut malos sensus aut mores. Hic em̃
tam constans erat ut nec uitȩ suȩ par¬
ceret dum mͦ fideliter om̃ia celebra¬
ret. Michi em̃ ꝓminimo. ẽ. ut auo¬
bis iudicer aut abhumano die. Quos
intantis uiciis rep̾hendit: miserũ dĩc
abhis se tudicari. Quippe cũ nec aui¬
stis iudicandum se scrret aut abhuma¬
nu auit die. Hoc. ẽ. qͥa nec a legibus
mundo creditis iudicandus erat. sup¬
gressus em̃ humanam iusticiam ce¬
lesti iusticie studebat sicut dic̃ dñs.
Disi habunclauerit iusticia ur̃a plus¬
quam scribarum & phariseoꝵ non
intrabitis inregnũ celoꝵ. Humanũ
consulti seu pontifices qͦs uocant sa¬
cerdotes certos dies qͥb iudicat᷑ decre¬
uerunt: ita & dies domini definitꝰ
.ẽ. qͦ uidicaturꝰ.ẽ. mundum. Sedneq
me ipsum iudico: nichil em̃ mͥ con¬
sciꝰ sum. Aptũ. ẽ. qͥa conscientiam
purã habens: sollicitꝰ de se ñ erat.

Expanded text:
sa constanter arguere trepidabant sa constanter arguere trepidabant aut malos sensus aut mores. Hic enim tam constans erat, ut nec vitae suae parceret, dummodo fideliter omnia celebraret. Mihi autem pro minimo est, ut a vobis dijudicer, aut ab humano die. Quos in tantis vitiis reprehendit, miserum dicit ab his se judicari; quippe cum nec a justis judicandum se sciret. Aut ab humano die, hoc est, quia nec a legibus mundo creditis judicandus erat. Supergressus enim humanam justitiam, coelesti justitiae studebat, sicut dicit Dominus: Nisi abundaverit justitia vestra plusquam scribarum et pharisaeorum, non intrabitis in regnconsulti seu pontifices, quos vocant sacerdotes, certos dies quibus judicatur, decreverunt; ita et dies Domini definitus est, quo judicaturus est mundum. Sed neque me ipsum judico; nihil quidem mihi conscius sum. Apertum est quia conscientiam puram habens sollicitus de se non erat.
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. xp̃c dĩ. ẽ. patris sui ꝓpͥus filiꝰ. fa¬
ciens uoluntatẽ eiꝰ:. ut & nos ipsius
faciamꝰ. Si gͦ xp̃i sumꝰ famuli qͥd. ẽ.
ut addeiꝰ iniuriam de hominib aliqͥd
nistros xp̃i: & dispensatores ini steri¬
orum dĩ. Hoc significat qr minꝰ de il¬
lo sentiebant aliqui corinthiors s ꝙͣ hoc
de illo homo sentiret qd̾ & ds qͥ illum
elegerat: idõ ministros xp̃i ait & dis¬
pensatores ministerioꝵ dĩ. Quando
eñi ñ u̾boꝵ strepitu neq humana sapi¬
entia ntebat᷑ intelligi: debuit sacra¬
non aliter qͣm illi xp̃m p̾dicabat.
Cũ gͦ ministrũ se xp̃i & sacram̃toꝵ
dĩ ꝓbat: pseudo apłos notat & ab¬
negat xp̃i. ẽẽ. qd tradunt. ꝑid qd̃ dis¬
cordarent atraditione aplica.
Hic iam queritur inter dispensatores
ut fidelis qͥs inueniatur. Hoc qd̃ di¬
cit ñ solũ adseudo apłoꝵ ꝑsonam ꝑ¬
tinet. s & ad reliquoꝵ qui accepta qis¬
pensatione aut uerecundia aut timo¬
re aut certe conmendationis suȩ cau¬

Expanded text:
istus Dei est Patris sui proprius Filius, faciens voluntatem ejus; ut et nos ipsius faciamus. Si ergo Christi sumus famuli, quid est ut ad ejus injuriam de hominibus aliquinistros Christi, et dispensatores mysteriorum Dei. Hoc significavit, quia minus de illo sentiebant aliqui Corinthiorum: sed ut homo hoc de illo sentiret, quod et Deus, qui illum elegerat; ideo ministros Christi ait, et dispensatores mysteriorum Dei. Quando enim non verborum strepitu, neque humana sapientia nitebatur intelligi; debuit sacranon aliter quam illi, Christum praedicabat. Cum ergo ministrum se Christi et sacramentorum Dei probat, pseudoapostolos notat, et abnegat Christi esse quod tradunt, per id quod discordarent a traditione apostolica. Hic jam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inveniatur. Hoc quod dicit, non solum ad pseudoapostolorum tinet; sed et ad reliquorum, qui accepta dispensatione, aut verecundia, aut timore, aut certe commendationis suae cau
Abbreviated transcription (Latin):
errare. Quĩ enĩ fieri possit ut aburo¬
ribꝰ siuis se abstinerent qͦs in tantis ui¬
tiis repperit. Ido gͦ ñ ꝑmittit ne
abillicitis se abstinentes in c̃cessa p̃su¬
merent: sic̃ faciunt manichei. Uxo¬
riuir debitũ reddat. similit̾ aut̃ & u¬
xor uird. Inuicẽ sibi subicuillos. diẽ hac

Expanded text:
ui enim fieri posset, ut hi ab uxoribus suis se abstinerent, quos in tantis vitiis reperit? Ideo ergo non permittit, ne ab licitis se abstinentes, inconcessa praesumerent, sicut faciunt Manichaei. Uxori vir debitum reddat, similiter autem et uxor viro. Invicem sibi subjici illo
Abbreviated transcription (Latin):
nio uncti st̃ ore dnĩco.Uxorẽ aui¬
ro ñ discere. Qđ si discesserit ma¬
nere inuptã. Hoc apłi consiliũ. ẽ.
ut si discesserit ꝓpt̾ malã conu̾satio¬
nẽ uiri: iam mipta inaneat. aut ui¬
ro suo reconcilietur: quod si contine¬
re se inquid non potest quia pugna¬
re non uult contra carnẽ: uiro recon¬
ciliet᷑. Non enĩ ꝑmittitur mulieri
ut nubat si uirum suum causa for¬
nicationis dimiserit: aut apostasie
rat uxoris quia inferior non omĩno
hac lege utit᷑ qͣ potior Si tam̃
apostãtauerit & uir aut usũ querat
uxoris inu̾tere. nec alii pocest nube¬
re mulier nec reu̾ti ad illũ et uirũ
urorem ñ dimittere sub audit᷑ aut̃
excepto fornicationis causa. Et ido
rolicet ducere uxorẽ si dimiserit
uxorẽ peccantem: quia non ita le¬
ge constringit᷑ siẽ mulier. Capit
enĩ mulieris uir .ẽ. Nã eet̾is ego dieo ñ
dñs. Hoc dix̃ ut ostendat qͥd ꝓpͥo ore

Expanded text:
t, ore Dominico: Uxorem a viro non discedere; quod si discesserit, manere innuptam. Hoc Apostoli consilium est, ut si discesserit propter malam conversationem viri, jam innupta maneat. Aut viro suo reconciliari. Quod si continere se, inquit, non potest, quia pugnare non vult contra carnem, viro reconcilietur; non enim permittitur mulieri, ut nubat, si virum suum causa fornicationis dimiserit, aut apostasiaerat uxoris; quia inferior non omnino hac lege utitur, qua potior. Si tamen apostataverit vir, aut usum quaerat uxoris invertere; nec alii potest nubere mulier, nec reverti ad illum. Et virum uxorem non dimittere. Subauditur autem, excepta fornicationis causa. Et ideoro licet ducere uxorem, si dimiserit uxorem peccantem: quia non ita lege constringitur vir, sicut mulier; caput enim mulieris vir est. . Nam caeteris ego dico, non Dominus. Hoc dixit, ut osten
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Anima concupiscit ut peccet
incarnẽ: quãuissine anima niehil pos¬
sit ꝑ id gͦ qͦd in carnẽ quȩ ex se.ẽ. pec¬
cat ad originẽ
enĩ retulit. in corpꝰ suũ dr̃ peccare. ut
desinat aforncatione. qͣsi sibi parcens.
Nouatianꝰ tñ diẽ. Hic qͥ fornieat᷑ non in
corpꝰ suũ uidet᷑ peccare. s in xp̃i. Alit̃
qͣ sciᷤsus. ẽ. abȩccła. Hoc nulla ratione
astrui potest. Corpus enĩxꝑi non. ẽ imꝰ¬
cat.cum ñ om̃s contaminet: qđ si ita
ẽẽt. ut nouatiano uidet᷑: cetera omĩã
peccata extra dm̃ eẽnt. & sola fornicatio
peccatum ee̾t in dm̃ Qiã qͥ uadit ad idola
non peccat indm̃: nec qui negat in ꝑse¬
cutione: quia omne peccatũ quodc̃q fe
aliquod extra corpꝰ xꝑi. cẽ. peccatum: co¬
getͣ dicere qͥa omĩs quic̃q qͦdẽq peccatũ
fecerit in dm̃ peccat & in spm̃ sẽnt᷑. It &¬

Expanded text:
tum, anima conctum, anima concin carnem; quamvis sine anima nihil possit. Per id ergo quod in carnem, quae ex se escat ad originem enim retulit in corpus suum dicitur peccare; ut desinat a fornicatione, quasi sibi parcens. Novatiano tamen hic, qui fornicatur, non in corpus suum videtur peccare, sed in Christi; aliter qua abscissus est ab Ecclesia. Hoc nulla ratione astrui potest; corpus enim Chricat; cum non omnes contaminet? Quod si ita esset, ut Novatiano videtur, caetera 132 omnia peccata extra Deum essent, et sola fornicatio peccatum esset in Deum. Etiam qui vadit ad idola, non peccat in Deum, nec qui negat in persecutione; quia omne peccatum quodcumque faliquod extra corpus Christi esse peccatum, cogetur dicere quia omnis quodcumque peccatum fecerit, in Deum peccat, et in Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
cis : Absit. Ait quia meretrici adhe¬
rentia mẽbra desinunt. eẽ. m̃braaͥ.
ci unum corpꝰ fit: hoc dix̃ quia qͥ ꝯta¬
minatiomi se admiscet unũ fit cum
eo et̃t es cuise admiscet. Formeatio
enĩ unũ facit: ut qͦmͦ in nat᷑a sic im
macła unũ sint. Erunt inqͥt duo
incarne una. Manifestum est ut
quia mulier de uiro est: abo ĩ carne
qđ cũq fecerit homo ertͣ corpus est.
qui aut̃ fornicat᷑ ineorpꝰ suũ peccat.
omne deperit corpꝰ. Incetis aut̃ pecca¬
tis portio perit nͣtotũ. Totum enĩ corpꝰ
uir.ẽ. ⁊mulier: qr portio uiri. ẽ. muli¬
er. Quic̃q enĩ aliud peccatũ aͦmise¬
rit: extra se peccat. Fornicarius uͦ i
carnẽ suam peccat. Age si aut laqueo
uitam finiat aut ferrose trucidat ñ
incorpꝰ suũ uidet᷑ peccare: Non in cor¬
pꝰ suum peccat: s ianiã cui iũ facit.
Fornicari aut̃ corporale delictum. ẽ: qd̃
& corpꝰ contingit & animam. Non enĩsine
desidio carnis. quia ht̃ & caro ꝓpͥũ mo¬

Expanded text:
cis? Absit . Ait, Absit, quia meretrici adhaerentia membra desinunt esse membra Chrci, unum corpus fit? Hoc dicit, quia qui contaminationi se admiscet, unum fit cum eo, cui se admiscet. Fornicatio enim ambos unum facit; ut quomodo in natura, sic et in macula unum sint. Erunt, inquit, duo in carne una . Manifestum est, ut quia mulier de viro est, ambo in carne quodcunque fecerit homo, extra corpus est: qui autem fornicatur, in corpus suum peccat. omne deperit corpus, in caeteris autem peccatis portio perit, non totum. Totum enim corpus vir est et mulier, quia portio viri est mulier, quicunque enim aliud peccatum admiserit extra se peccat: fornicarius vero in carnem suam peccat. Age si laqueo vitam finiat, aut ferro se trucidet, non in corpus suum videtur peccare? non in corpus suum peccat, sed in animam cui vim facit, fornicari autem corporale delictum est, quod et corpus contingit et animam, non enim sine desiderio carnis, quia habet et caro proprium mo
Abbreviated transcription (Latin):
iudet᷑ ꝓpt̾ lib̾tatẽ concessi arbitrii dixis¬
pediunt. Ut liceat formcari ñ tñ ex¬
pediat s qͦmͦ licet qdđ ꝓhibet᷑: Aut eer¬
te si oĩa licent ĩncħ̾ potest dici illicitũ
s si licet non tn expedit. ħ susurrant
potiꝰ quã assert̃ aut ĩmemores aut ne¬
gligentes. Diẽ enĩ iobs baptista ad he¬
rodẽ. N on licet tͥ hab̾e urorẽ frĩstui.
s forte ioħs exꝑs fuerit humam eloqͥi
ĩspiratꝰ ĩ ut̾o: qͣsi hoc debuerit dicere. licettͥ¬
et mittere canibꝰ. Et iterũ dicit dñs

Expanded text:
idetur propter libertatem concessi arbitrii dixisetc.; ut liceat fornicari, non tamen expediat. Sed quomodo licet, quod prohibetur? Aut certe si omnia licent, nihil potest dici illicitum. Sed licet, non tamen expedit. Haec susurrant potius, quam asserunt, aut immemores aut negligentes. Dicit enim Joannes Baptista ad Herodem: Non licet tibi habere uxorem fratris tui . Sed forte Joannes expers fuerit humani eloquii, inspiratus in utum mittere canibus . Et ideo quod ait Apos
Abbreviated transcription (Latin):
conseeuti. Omina michi lieent sed
ego sub nulliꝰ redigar potestatẽ. Oiã
ralis non moi si quia multa ꝓhibuit
moy ses ꝓpt duritiam cordis popłi
inereduli & ceruicosi. Tam̃ si ad cau¬
sam respiciat aliud fuit in sensi apłi
actur hãc causanrsic̃ fec̃ & de illo qͥ
incestum admiserat ꝓponit enim
designans quod acturus. ẽ. pꝰea. De¬
niq statim adsuꝑiorẽ sensu breuit̃¬

Expanded text:
edit. Omnia mihi licent, sed ego sub nullius redigar potestate. Omnia ralis, non Moysis; quia multa prohibuit Moyses propter duritiam cordis populi increduli et cervicosi . Tamen si ad causam respicias, aliud fuit in sensu Apostacturus hanc causam, sicut fecit et de illo 131 qui incestum admiserat; proponit enim designans quid acturus esset postea. Denique statim ad superiorem sensum, brevit
Abbreviated transcription (Latin):
interĩ reẽmendat: hȩc enĩ ideo dixit
s qm sciebat pseudo apłos occasionẽ
querere accipiendi. noluit abhis
acciꝑe.ne causa uentris uigor euan¬
głicȩ ueritatis torpesceret. Si enĩ
ab his acciꝑet quos intantis uiciis
arguebat: auctoritatẽ magisterii
concessam sibi a dño inclinabat.
Non enĩ potest constant᷑ argui a qͦ accipit᷑:
manme cũ idõ ꝓpmptꝰ sit ad dandũ ut hu
miliet sͥ p̃positũ. Unde ⁊ dic̃. Sed ego
sub nulliꝰ redigar potestatẽ. Esca uentri.
& uent̃ escis ds̃ aut ⁊ hunc &̾ hanc
destruet. Destrutio uentris. ẽ. cũ
comedendi cessat officium: esce uͦ
destrutio tẽ erit. qͣndo stecerit ua¬
tiuitas. Pseudo apłi aut̃ qui non
utiq religionis causa s questuscirẽ.¬
bant peccantib amari ee̾ nolebaN
Corpꝰ aut̃ ñ fornicatiom s dno. Hẽ
reddit ad suꝑiorẽ sensũ. Et dñseor¬
pori. Qͥd dñs corꝑi sub audit᷑ im¬
mortalitatẽ resuscitato p̾stabit.
Corpꝰ aut dicatũ deo dono sp̃ĩtali re¬

Expanded text:
ta, redit; hoc enim ideo dixit, re. Sed quoniam sciebat pseudoapostolos occasionem quaerere accipiendi, noluit ab his accipere, ne causa ventris vigor evangelicae veritatis torpesceret. Si enim ab iis acciperet, quos in tantis vitiis arguebat, auctoritatem magisterii concessam sibi a Domino inclinabat; non enim potest constanter argui a quo accipitur: maxime cum ideo promptus ad dandum sit, uet dicit: Sed ego sub nullius redigar potestate. Esca ventri, et venter escis, Deus autem et hunc et has destruet. Destructio ventris est, cum edendi cessat officium: escae vero destructio tunc erit, quando steterit nativitas. Pseudoapostoli autem, qui non utique religionis causa, sed quaestus circumibant, peccantibus amari esse nolebant. Corpus autem non fornicationi, sed Domino. Nunc redit ad superiorem sensum: Et Dominus corpori. Quid Dominus corpori? Subauditur immortalitatem resuscitato praestabit; corpus enim Deo dicatum, dono spiritali re
Abbreviated transcription (Latin):
quia oĩa peccata & blasphemia remit¬
non remictet᷑ ei. neq hic neq in futuro.
Apparet utiq exceptis cet̾is peccatis ali¬
dam it̾m uidet᷑ qd formeat᷑: ido in corpꝰ
suũ dr̃ peccare. quia eccłȩ m̃brũ. ẽ: & se
contaminans in ȩccła peccat cuiꝰ mbtũ
est. Qui gͦ ecclȩ mẽbrũ. ẽ. dicendum est
illi fornicatur: quia non sibi s ineccła pec¬
cat. Forro aut̃ dic̃ apłs quia qͥ forneat᷑ ꝑid
quod inportionẽ suã delinqͥt: in corpus
suum peceat. An nescitis qr corpora¬

Expanded text:
ta et blasphemia remitnon remittetur ei, neque hic, neque in futuro ? Apparet utique, exceptis caeteris peccatis, alidetur quia qui fornicatur ideo in corpus suum dicitur peccare, quia Ecclesiae membrum est, et se contaminans in Ecclesiam peccat, cujus membrum est. Quia ergo Ecclesiae membrum est, dicendum est illi cum fornicatur, quia non sibi sed in Ecclesiam peccat. Porro autem dicit Apostolus quia qui fornicatur per id quod in portionem suam deliquit, in corpus suum peccat. An nescitis,
Abbreviated transcription (Latin):
rapaces. regnum dĩ possidebunt. Non
hȩc iceirco memorauit qͣsi nescirent
apd̾ qͦs annũ & ser m̃ses sedit docens
eu̾głium dĩ s cõmonuit ut restauret
in illis reuerentiã legis & meritũ ad
regna cȩloꝵ. Et hoc quidẽ fuistis. Ne
oĩb hoc aseribe uidet᷑ aut certe oms¬
buisse enĩ idebatur non reuelasse
crimina illoꝵ Iceirco sie ait. Et hec
qͥdẽ fuistis. & ne adirã illos ꝓ uocaret
adiec̃. Sed abluti estis. Ut agnoseen¬
tes crimina rei facti statim respurareri
audientes s abluti estis. Solent enĩ
aliqui pudorẽ pati & corrigere se cũ
de se audiunt bona. Sed iustifiea¬
dĩ nr̃i. Hec oĩa beneficia pucitatis
inbaptismate consecuti noscunt᷑.
qͦd.ẽ. fundamentũ eũgłice uerita¬
tis. Iiuie enĩ omĩb peccatis depositis
Phoc admonet illos quanta & qualis
sit gr̃a quã ꝑuerã traditionẽ ad secu¬
tisunt. Postea uͦ contͣ hanc regulã
fidei inpulsu maloꝵ doctoꝵ senti¬

Expanded text:
rapaces regnum Dei possidebunt. Non rapaces regnum Dei possidebunt. Non haec idcirco memoravit quasi nescirent, apud quos annum et sex menses sedit, docens Evangelium Dei: sed commonuit, ut restauraret in illis reverentiam Legis, et meritum ad regna coelorum . Et hoc quidem fuistis. Ne omnibus hoc ascribere videretur, aut certe ombuisse enim videbatur, non revelasse crimina illorum idcirco sic ait: Et hoc quidem fuistis. Et ne ad iram illos provocaret, adjecit: Sed abluti estis; ut agnoscentes crimina rei facti, statim respirarent audientes: Sed abluti estis. Solent enim aliqui pudorem pati, et corrigere, cum de se audiunt bona. Sed sanctificatri. Haec omnia beneficia puritatis in baptismate consecuti noscuntur, quod est fundamentum evangelicae veritatis. Illic enim omnibus peccatis depositis,Per hoc admonet illos quanta et qualis sit gratia, quam per veram traditionem assecuti sunt: postea vero contra hanc regulam fidei impulsu malorum docto
Abbreviated transcription (Latin):
Quare ũmag̾ fraudẽ patimini: Si uos
iniuriã facitis & fraudatis & hoc fr̾ibus.
Hẽ hos corrip̃ quorũ iniusticia iurgium
generat᷑. quia non solũ ꝑfraudem ad inis¬
sam reist̃. s & partẽ hñt delicti illoꝵ qͥ
coacti imuria aut fraude eoꝵ. infideles
rogant ad iudicandũ  cũ fraudẽ aut
iniurias illatas ꝑsequi non deberent
ñ solũ uindicant s & ipsi fraudẽ & in¬
iurias faciunt: ut pumenda exẽpla
fr̃ib tribuant. Ut qͥd aliis facere cre¬
datur. qui non pareet suis: An nes¬
citis qͥa iniqui regnũ dĩ non possidebt̃:
Hoc dicto ostendit illos ñ nescios pec¬
tare: ac ꝑboc grauius uindicandũ.
Si enĩ ummiserieordes reist̾ apd̾ dm̃ qͣn¬
tomagis iniqui: Nolite errare. Quia
neq fornicarii. neq idolis seruientes
neq adult̾i. neq molles. neq maseu¬
loꝵ concubitores. neq auari. neq fu¬
res. neq ebriosi. neq maledici. neq

Expanded text:
quare non magis fraquare non magis frainjuriam facitis, et fraudatis: et hoc fratribus. Nunc hos corripit, quorum injustitia jurgium generatur; quia non solum per fraudem admissam rei sunt, sed et partem habent delicti illorum, qui coacti injuria aut fraude eorum, infideles rogant ad judicandum: et cum fraudem aut injurias illatas persequi non deberent, non solum vindicant, sed et ipsi fraudem et injurias faciunt; ut punienda exempla fratribus tribuant. Et quid aliis facere credatur, qui non parcit suis? An nescitis, quia iniqui regnum Dei non possidebunt? Hoc dicto ostendit illos non nescios peccare, ac per hoc gravius vindicandum. Si enim immisericordes rei sunt apud Deum, quanto magis iniqui? Nolite errare; nam neque fornicarii, neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles, neque masculorum concubitores, neque fures, neque avari, neque ebriosi, neque maledici, neque
Abbreviated transcription (Latin):
iudicare int̾ frẽm suum:. Quia gͦ st̃ in¬
quit sapientes fr̃s aliqui hoꝵ alligantꝰ
adiudicandum: quorum iudicium me¬
ret᷑ mundus. Magnus enĩpudor. est si
int̾ eos qui dñr dm̃ cognouisse. non in¬
ueniat᷑ qui examinare possit negotiũ
iuxta eius eu̾głicũ. Id̾o aut̃ frẽm iudi¬
cem eligendum dic̃ qͥa adhuc rector
iuditio contendit: & hoc apd̃ infideles.
Manifestum. ẽ. qͥ a infideles aut arbitoᷤ
ut ad solet fieri postulatos significat:
aut iudicẽ publicum euidici solet ho¬
die dies sacroꝵ. ẽ. iu̾dici non potest.
Iã quidẽ omĩno delictum in uob. ẽ. qđ
iudicia habetis int̾ uos. feccatũ. eẽ. sig¬
nificat quia fr̃ cũ fr̃e litigat: cũ dandã
oꝑa sit ut concordes sint qͣsi germani.
marime cum fides nr̃ã paci studeat.
Quã ꝗͣ enĩ xp̃ianus litigare non debeat:
dãpnũ adp̃sens & offensionẽ forte ine̾¬
rat. Quare ñ magis iniuriã accipitis:

Expanded text:
judicare inter fratrem suum? Quia ergo sunt, injudicare inter fratrem suum? Quia ergo sunt, inquit, sapientes fratres, aliqui horum eligantur ad judicandum quorum judicium miretur mundus. Magnus enim pudor est, si inter eos qui dicuntur Deum cognovisse, non inveniatur, qui examinare possit negotium juxta jus evangelicum. Ideo autem fratrem judicem eligendum dicit, quia adhuc rector judicio contendit, et hoc apud infideles. Manifestum est quia infideles aut arbitros, ut assolet fieri, postulatos significat, aut judicem publicum, cui dici solet: Hodie dies sacrorum est, jus dici non potest. 130 Jam quidem omnino delictum in vobis est, quod judicia habetis inter vos. Peccatum esse significat, quia frater cum fratre litigat, cum danda opera sit, ut concordes sint, quasi germani; maxime cum fides nostra paci studeat. Quamquam enim christianus litigare non debeat, damnum ad praesens, et offensionem forte incurrat. Quare non magis injuriam accipitis?
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc .ẽ. non st̃ utiq indigni hi quupsũ
mundum iudicat᷑i sunt ea iudica¬
re qͣ mundi sunt. Nescitis qmͣ ange¬
los iudicabimꝰ: Addit plusdicendo
angłos uidicabimꝰ. id÷ potentias spña¬
les quos alio loco tͣdit incȩlestib dege¬
re. Fodẽ genere iudicandos angłos
sunt. ad corpꝰ ꝑtinentiał corporea: &
qͥa ñsic fieri debet adieẽ. Ad reueren¬
tiam uram dico. Ne supra qͥa negotiũ
nominauit. s qͣle significauit. Sunt
enĩ & diuina negotia dicente eodem
quãuis in eccła sic̃ audierant. Aqͣlib¬
cũq tam̃ putarent audienda aut t̃¬
minanda adruborem eoꝵ ait. Contẽp¬
tibiles qui sunt in ȩccła ut lignea uasa.¬
Iam enĩ intractabiles & en considatos
eos significauit: ut imꝑitos forte ex
fr̃ib uidices eligerent. Hoc de exꝑto
apłs Sciebat enĩ ꝗͣ tepidi & imꝓuidi
inreliqͥs causis fuerant dep̃hensi.
Sic ñ ÷ int̾ uos qͥsq sapiens qui possit

Expanded text:
Hoc est, non sunt utique indigni ii, qui ipsum Hoc est, non sunt utique indigni ii, qui ipsum mundum judicaturi sunt, ea judicare quae mundi sunt. Nescitis quoniam angelos judicabimus? Addidit plus, dicendo: angelos judicabimus, id est, potentias spiritales, quas alio loco tradit in coelestibus degere, eodem genere judicandos angelossunt, ad corpus pertinentia vel corporea. Et quia non sic fieri debet, adjecit: Ad reverentiam vestram dico. Ne quia supra negotium nominavit, sed quale non significavit; sunt enim et divina negotia, dicente eodem:quamvis in Ecclesia, sicut audierant, a qualibuscumque tamen putarent audienda aut terminanda; ad ruborem eorum ait: Contemptibiles qui sunt in Ecclestam enim intractabiles et inconsideratos eos significavit, ut imperitos forte ex fratribus judices eligerent. Hoc de experto Apostolus; sciebat enim quam tepidi et improvidi in reliquis causis fuerant deprehensi. Sic non est inter vos quisquam sapiens, qui possit
Abbreviated transcription (Latin):
ille suꝑior ad euiꝰ similitudinẽ hic faetꝰ
est. Unde hõ hic positꝰ.ẽ. adimaginẽ dĩ
factus. t siẽ insuꝑiore mundo ab u¬
no dõ sunt omĩa. ita & in hoc abuno
homine om̃s hab̾ent originem. Hinc
ẽ. uuide moẏses inde ut̾o nomio. Cũ
diuidet inquit altissimꝰ gentẽ quẽ¬
admodũ disꝑsit filios ade. statuit
dĩ. Qd tã aꝑtum hẽ mundũ suꝑioriᷤ
eẽ. imaginẽ certa excausa:: Est enĩ
& ierłm inferior ⁊ illa suꝑior: quã ma¬
trẽ nr̃am uocat idẽ apłs. Est & infe¬
rior paradisus in quo hõ positus
mandatũ ut oꝑaret᷑ ibi. & ut custo¬
diret: accepit. Est ⁊ ille celestis in qͦ
raptus apłs audiuit u̾ba archana. Iu¬
dicabunt gͦ scĩ hunc mundũ quia
exemplo fidei illoꝵ ꝑfidia mundi
dãpnabit᷑. Et in nobis iudicabit᷑ mun¬
diis. Tunc iudicabit᷑ hic mundꝰ in
nob. si opꝰ ꝑfidoꝵ hominũ non inuenuia¬
tur innobis. Indigni sunt gͦ huiꝰ¬
modi qͥ etiam de minunis iudicent:

Expanded text:
ior, ad cujus similitudinem hic factus est. Unde homo hic positus est, ad imaginem Dei factus, ut sicut in superiore mundo ab uno Deo sunt omnia, ita et in hoc ab uno homine omnes haberent originem. Hinc est unde Moyses in Deuteronomio: Cum divideret, inquit, Altissimus gentem, quemadmodum dispersit filios Adae: statuit Dei. . Quid tam apertum, hunc mundum superioris esse imaginem certa ex causa; est enim et Hierusalem inferior; et illa superior, quam matrem nostram vocat idem Apostolus : est inferior paradisus, in quo homo positus, mandatum et ut operaretur ibi, et ut custodiret, accepit . Est et ille coelestis, in quo raptus Apostolus, audivit verba arcana . Judicabunt ergo sancti hunc mundum: quia eobis judicabitur mundus. Tunc judicabitur hic mundus in nobis, si opus perfidorum hominum non inveniatur in nobis. Indigni ergo sunt hujusmodi, qui etiam de minimis judicent?
Abbreviated transcription (Latin):
iniquist̃. Et qi in ȩccła magis lexest.
ut dñs legistimeatur. Meliꝰ diẽ apd̾ dĩ
ministros agere causam. faciliꝰ enĩ dĩ
timore sententiam legis ueran ꝓmil
Aut ignoratis qm̃ scĩ de hoc mundo ui¬
dicabunt: Nichil otiose dic̃ apł̃s. Ido
eni hunc mundũ dix̃ ut ostendat

Expanded text:
iniqui sunt; et quia in Ecclesia magis lex est, iniqui sunt; et quia in Ecclesia magis lex est, ubi Dominus legis timetur, melius dicit apud Dei ministros agere causam: facilius enim de Dei timore sententiam legis veram promunt. Aut ignoratis quoniam sancti hunc mundum judicabunt. Nihil otiose dicit Apostolus; ideo enim hunc mundum dixit, ut ostendat