comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
maꝵ ꝑ quȩdã incrementa uͥ¬
tutum quasi ꝑ quosdã graꝰ
in corde nr̃o dispositos ascen¬
dentes. paulati inunũ colligi¬
m᷑: qͦusq ad illam simplicẽ
ꝑfectus fit. s ꝓficiendo qͥsq
adꝑfectionẽ tendit: qͥqͣndi¬
uadhuc ht in quo ꝓfic̾e pos¬
sit: nundũ ad summam ꝑfẽ¬
ctione ꝑuenit. hic siuolumꝰ
considare possummꝰ modum

Expanded text:
ymarum per quaedam incrementa viymarum per quaedam incrementa virtutum, quasi per quosdam gradus in corde nostro dispositos, ascendentes paulatim in unum colligimur, quousque ad illam simplicem perfectus fit, sed proficiendo quisque ad perfectionem tendit, qui quandiu adhuc habet, in quo proficere possit, nondum ad summam perfectionem pervenit. Hic, si volumus, considerare possumus modu
Abbreviated transcription (Latin):
da nr̃a colligamus: ut dum
semꝑ nitimͣ minus inftabiles
fieri: semꝑ magis ac magiꝰm
cipiamus ueram stabilitatem
imitari. Et ut quodloquim᷑
ꝑeremplũ manifestiusfiat.
constituamus cresres: imam
in imo. alcãm insummo. t̾crã
in medio. In imo ponamus
mundum. In summo deum.
inmedio collocemꝰ humanũ
aniium. deinde considemꝰ
deorsum in mundo isto mag¬
nam quandam&e horribiłe
omniũ reix confusionẽ. ⁊ infi¬
nitã humanaꝵ mentiũ distc̃¬
tionem. Sursum autẽ ap̃ dm̃
ipetuam & inconcussam sta¬
bilitatem. Postħ imaginem᷑
quasi humanũ animũ de ħ
mundo sursum ad dm̃nascen¬
dentẽ. ⁊ mascendendo magis
semꝑ ac magis in imũ sese col¬
ligentẽ. ⁊ cc̃ sp̃alit̾ uidere po¬
terimꝰ formã arcȩ nr̃e. q̃ inimo
lata fuit. ⁊ sursum mangustũ
surrȩxit. qͦusq ad mensuram
imiꝰ cubiti in cacumine suo ꝑ¬
ueniret.Similit̾ enĩ nos de ħ
ꝓfundo. de hac conualle lacͥ¬

Expanded text:
da nostra colligamus, ut dum da nostra colligamus, ut dum semper nitimur minus instabiles fieri, semper magis ac magis incipiamus veram stabilitatem imitari. Et ut quod loquimur, per exemplum manifestius fiat, tres constituamus res; unam in imo, alteram in summo, tertiam in medio. In imo ponamus mundum, in summo Deum, et in medio collocemus humanum animum. Deinde consideremus deorsum in mundo isto magnam quamdam, et horribilem omnium rerum confusionem, et infinitam humanarum mentium distractionem; sursum autem apud Deum perpetuam et inconcussam stabilitatem. Post haec imaginemur quasi humanum animum de hoc mundo sursum ad Deum ascendentem, et in ascendendo magis semper ac magis in unum sese colligentem, et tunc spiritaliter videre poterimus formam arcae nostrae, quae in imo lata fuit, et sursum in angustum surrexit, quousque ad mensuram unius cubiti in cacumine suo perveniret. Similiter enim nos de hoc profundo, de hac convalle lacr
Abbreviated transcription (Latin):
est: confusio:. U uͦ confusioẽ:
tum terrenaꝵ rer immodãte
laramus. oborta mox maniũ
cogitatõnum turba. ita indiũ¬
sa mens nr̃a rapit᷑. ut ipseqͦq
nat᷑ał discretionis ordo ꝑtͣbet᷑.
Nam qr resmundanȩ quas in¬
ordinate appẽtimꝰ infinitȩ st̃:
cogitõnes quoq qͦs ex ipsaꝵ
reꝵ memoria intͥnsecus conci¬
pimus. finitȩ eẽ ñ possunt.
Namdum ꝑsingła monĩta a¬
liȩ exaliis orientes multiplici¬
ter ꝓdeunt. nec ipsi noscõp̃¬
hendẽ ualemus. quo ordine.
uł quo modo ad coruemunt.
aut acorde recedunt. ꝓinde si
ordinatas ⁊ stabiles acquietas
cogitationes hr̃e uolumus: ab
hac immodata distractione
corda nr̃a chohib̾e studeamus.
hocautẽ fieri pot̾it. sicertas
quasdã ⁊ det̾minatas res nob̃
p̃scribamus. in qͥb assiduc et
intentio cordis nr̃i u̾sari. ⁊ me¬
ditatio exerceri possit. Triat
sunt. id est ꝑ infinita distrahi
ẽẽ ñ possumus : int̾im saltem
ab iminodãta diftractione cor¬

Expanded text:
est, confusio est; ubi vero confusio est, tum terrenarum rerum immoderate laxamus, oborta mox inanium cogitationum turba, ita in diversa mens nostra rapitur, ut ipse quoque naturalis discretionis ordo perturbetur. Nam quia res mundanae, quas inordinate appetimus, infinitae sunt, cogitationes quoque, quas ex ipsarum rerum memoria intrinsecus concipimus, finitae esse non possunt. Nam dum per singula momenta aliae ex aliis orientes multipliciter prodeunt, nec ipsi nos comprehendere valemus, quo ordine, vel quomodo ad cor veniunt, aut a corde recedunt. Proinde si ordinatas, et stabiles, ac quietas cogitationes habere volumus ab hac immoderata distractione corda nostra cohibere studeamus. Hoc autem fieri poterit, si certas quasdam et determinatas res nobis praescribamus, in quibus assidue intentio cordis nostri versari, et meditatio exerceri possit. Tria enim sunt, id est per infinita distrahi, esse non possumus, interim saltem ab immoderata distractione cor
Abbreviated transcription (Latin):
radicat sapientia: qr ꝑfidem
firmat᷑ animus. ⁊ constabilit᷑
affectus. Q autẽ infide hesitat:
hic neq intimore cdĩ. neq in a¬
more dĩ ꝑfectus eẽ pot̾. Alit̃ i
timemꝰ qđ suspicam᷑: alit̃time¬
mus qđ eredimus. Qͦa credimꝰ
ꝑfecte cimemus: qd̾ autẽ suspi¬
cam᷑. H. plerumq iccuto tim̃e
negligimꝰ: qr ex ipsa nr̃a dubi¬
tatione in qͣndam ꝑniciosam
securitatẽ cadimus: ut iam id
solum eẽ iustũ credamus. quod
anrã cupiditate ñ discordare
c̾nimus : ita ut sepe
mens nr̃a decepta.
ħ potiꝰ uent᷑um esse
existimet: qd magis Seue
nire desidat. Ut gͥ nec timor
remissus. nec affectus tepidus
sit: necẽe ÷ ut firmã ⁊ inconcus¬
sam fidem hãmus: ꝑ quamfir¬
mit᷑ radicati. ea quȩ intͥb p̃ce¬
dentib accepimus bonacon¬

Expanded text:
radicat sapientia, quia per fidem radicat sapientia, quia per fidem firmatur animus, et constabilitur affectus. Qui autem in fide haesitat, hic neque in timore Dei, neque in amore Dei perfectus esse potest. Aliter enim timemus quod suspicamur, aliter timemus d autem suspicamur, hoc plerumque idcirco timere negligimus, quia ex ipsa nostra dubitatione in quamdam perniciosam securitatem cadimus, ut jam id solum esse justum credamus, quod a nostra cupiditate non discordare cernimus, ita ut saepe mens nostra decepta hoc potius venturum esse existimet, quod magis sibi evenire desiderat. Ut igitur nec timor remissus, nec affectus tepidus sit, necesse est ut firmam et inconcussam fidem habeamus, per quam firmiter radicati ea, quae in tribus praecedentibus accepimus bona con
Abbreviated transcription (Latin):
Isisunt innea dm̃ sorech. ui¬
nea fidelis. uinea iusta. quã
ipse honus agͥcola plantauit.
immo transplantauit: qr de
egrpto cranstulit. ⁊ eieete gto.
et plantauit cam. de his alibido
eos suꝑ humum suam: & ñeuel¬
lam eos ampliꝰ. Humꝰ namq et
patͥa nr̃a ds ÷. in quo plantam̃.
qñ eiꝑ deuotionẽ mentisadhe¬
remus. dicentes cum psalmista.
Michi autẽ adherere dobonũ
est: ponere in dño dõspemie¬
am. De qua indr̾t humoampliꝰ
ñ euellim᷑: siusq infinẽ in eũ
dilectione ꝑmanemus. de hac
erit dedomo iudȩ. mittet radi¬
ces deorsum: ⁊ facioe fructum
sursum. In reliquiis domꝰ iudȩ
fideles significant᷑: qͥ radicem
deorsum mutunt: qr omnem
cogitationẽ cordis sui adint̾na
gaudia defigunt. fructumaũ
sursum faciunt: qr in suꝑna
patͥa quam in hac uita ꝑamorẽ
semꝑreqͥrunt : uitȩ dona post¬
modũ in retͥbutione ꝑcipiũt.
Qa gͦ infideles negant.⁊ deqͦ d.

Expanded text:
Isti sunt vinea Domini Sorec, viIsti sunt vinea Domini Sorec, vinea fidelis, vinea justa, quam ipse bonus agricola plantavit, imo transplantavit, quia de Aegypto transtulit, et ejecit gentes, et plantavit eam . De his alibi Doeos super humum suam, et non evellam eos amplius . Humus namque, et patria nostra Deus est, in quo plantamur, quando ei per devotionem mentis adhaeremus dicentes cum Psalmista: Mihi autem adhaerere Deo bonum est, ponere in Domino Deo spem meam . De qua videlicet humo amplius non evellimur, si usque in finem in ejus dilectione permanemus. De hac erit de domo Judae mittet radices deorsum, et faciet fructum sursum . In reliquiis enim domus Judae fideles significantur, qui radicem deorsum mittunt, quia omnem cogitationem cordis sui ad interna gaudia defigunt. Fructum autem sursum faciunt, quia in superna patria, quam in hac vita per amorem semper requirunt, vitae dona postmodum in retributione percipiunt. Quod ergo infideles negant, et de quo
Abbreviated transcription (Latin):
possunt eẽ stabiles: qi sicut
quactã mentis leuitate facile
ũbo ueritatis ad cempꝰ eredunt:
ita etiam facile in tempore c̃ẽ¬
ptationis a fide ueritatis recede:
qr facile cum temptant᷑ falsum
eẽ ꝑsuadet᷑ uncie ⁊ pͥus dubita¬
bant etiam cumstare uidebant᷑.
Talium hominũ ꝙpum in se
ꝓpħa exp̃ssit. cum dicerte. Mei
autẽ pene moti st̃ pedes: pene
effusi sunt g̃isis mei. Qarela
uim pec̃corib: pacem pec̾eoꝵ
seit ds.⁊ si ẽscientia mexcelso.
qͥa ipsi pecc̃ores ⁊ abundantes
inscło: obtinueit diuitias. In¬
terrogant enĩ isti ⁊ dubitant:
⁊ qͥbusdam cogitationũ suaꝵ
estib cucunferunt᷑: nescien¬
tes adquã partem potiꝰ senten¬
tiam suȩ mentis inclinent.
Crede ñ possunt. ⁊ negare ñ p̃¬
sumunt. assertio dubia÷ ⁊ fis
suspecta. Qui aut̃ẽ fideles ft̃.
hi radices hñt: s ñ sicut incre¬
auli radices figunt inħ mun¬
do:s sunt ꝑfidem ⁊ dilectio¬
nem radicati ⁊ fundati inđõ.

Expanded text:
possunt esse stabiles, quia sicut quadam mentis levitate facile verbo veritatis ad tempus credunt, ita etiam facile in tempore tentationis a fide veritatis recedunt, quia facile cum tentantur falsum esse persuadetur, unde et prius dubitabant etiam cum stare videbantur. Talium hominum typum in se Propheta expressit cum diceret: Mei autem pene moti sunt pedes, pene effusi sunt gressus mei . Quia zelavi in peccatoribus pacem pecet est scientia in Excelso, quia ipsi peccatores et abundantes in saeculo obtinuerunt divitias . Interrogant enim isti, et dubitant, et quibusdam cogitationum suarum aestibus circumferuntur nescientes ad quam partem potius sententiam suae mentis inclinent. Credere non possunt et negare non praesumunt. Assertio dubia est, et fides suspecta. Qui autem fideles sunt, ii radices habent, sed non sicut increduli radices figunt in hoc mundo, sed sunt per fidem et dilectionem radicati et fundati in Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
homo conditꝰ. ac deiñ peccando
ab illa int̾nȩ ꝯtẽplationis specu¬
la corruens. in has miseras p̃sen¬
tis uitȩ tenebras labit᷑: uͥdigne
ministrare dõ ñ ualz ÷ qi caligi¬
ne ignorantiȩ obuolutꝰ. quid
agendũ uł uitandũ sͥ fit exma¬

Expanded text:
homo conditus, ac deinde peccando homo conditus, ac deinde peccando ab illa internae contemplationis specula corruens, in has miseras praesentis vitae tenebras labitur, ubi digne Deo ministrare non valet, quia caligine ignorantiae obvolutus quid agendum vel vitandum s
Abbreviated transcription (Latin):
pientia reluceret: ꝙ quȩ inse
uideri ñ potuit: insuaimagi¬
ne uisibilis apparetec. Magna
ꝓrsꝰ dignitas hominis. portare
imaginem dĩ÷ ⁊ illiꝰ inse iugit̃
uultũ aspic̃e: atq eum semꝑ
ꝑ contemplationẽ p̃sent̾e hr̃e.
S pꝰ qͣm pͥmus ille parens ueti¬
tum assecutꝰ ⁊ int̾dictum can¬
gens. delectationẽ suã interra
sa lumen sapientiȩ int̾cepit.
monis figuratũ ÷. uͥ legit᷑ qđ
postqͣm ꝑfecit salomonom̃e
consũmata st̃ uniu̾sa quȩad
instructionẽ domꝰ ꝑtinebant:
continuo nebula impleuit
domum. ita ut sac̾dotes mini¬
strare ñ possent.Salomonqͥp¬
pe int̃p̃tatur pacificus: ⁊ sig¬
nificat illum qͥ ÷ pax nr̃a: qͥ
reconciliauit nos đo insangͥne
suo. et qr idem ipse iħ cxp̃c.
dñs nr̃. sapientia est patris: salo¬
mon do templũ ȩdificat: qr per
sapientiã dĩ cor hominis factũ:
filiis hominũ. S ħ domus ut
ȩdificata ÷ nebula impletͤ. qͥa

Expanded text:
pientia reluceret, et quae in se pientia reluceret, et quae in se videri non potuit, in sua imagine visibilis appareret. Magna prorsus dignitas hominis portare imaginem Dei, et illius in se jugiter vultum aspicere, atque eum semper per contemplationem praesentem habere. Sed postquam primus ille parens, vetitum assecutus, et interdictum tangens delectationem suam in terram sa lumen sapientiae intercepit.monis figuratum est, ubi legitur quod postquam perfecit Salomon omne consummata sunt universa, quae ad instructionem domus pertinebant, continuo nebula implevit domum, ita ut sacerdotes ministrare non possent . Salomon quippe interpretatur pacificus, et significat illum qui est pax nostra, qui reconciliavit nos Deo in sanguine snoster sapientia est Patris; Salomon Deo templum aedificat, quia per sapientiam Dei cor hominis factum est, filiis hominum . Sed haec domus, ut aedificata est, nebula impletur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ciis. Hȩc diuidit᷑ incria. Inrelũ.
⁊ compassionem. ⁊ beniuolen¬
tiam. Telus ÷ dum ꝓ amore ui¬
sticiȩ defensorem ultro se offeit
animus: calumpniã u̾itatis pa¬
ti ñ sustinens. Compassio ẽ: qñ
miseriis alioꝵ condolemꝰ. Beni¬
uolentia ẽ: qñꝓmpta uolun¬
tate beneficia rogati annuimꝰ.
ꝙẜ pulchra: similitudo Rermi¬
nare enĩ grana cc̃ dicimus: qñ
nat᷑a quadã occulta in integrũ
rumpit. ut germen ꝓdeat qͥ
intus latuit. ⁊ ñ secus bonauo¬
luntas celare se ñ ualens: qͣdã
ut ita ddicam uiolentia adexhi¬
bitionẽ bomoꝑis foras exit.
est. ꝑ cõpunctionẽ orit᷑. Hic mͥ
occurrit eugłica illa parabo¬
la in qua regnũ cȩloꝵ thesau¬
ro abscondito in agro cõꝑat᷑.
sapientia est.Sapientia uͦthe¬
saurus est. Et hic chesaurusab
sconditus ẽ in agro cordis hu¬
manr ubi factus ẽ homo ad
imaginem ⁊ similitudinem
creatoris sui. Qm̃ita conditũ¬
est cor hominis. ut in eo canꝗͣ¬

Expanded text:
. Haec dividitur in tria, in zelum et compassionem, et benevolentiam. Zelus est, dum pro amore justitiae defensorem ultro se offert animus calumniam veritatis pati non sustinens. Compassio est, quando miseriis aliorum condolemus. Benevolentia est, quando prompta voluntate beneficia rogati annuimus. Et pulchra est similitudo: Germinare enim grana tunc dicimus, quando natura quadam occulta vi integrum rumpit ut germen prodeat, quod intus latuit, et non secus bona voluntas celare se non valens quadam, ut ita dicam, violentia ad exhibitionem boni operis foras exit. est, quod per compunctionem oritur. Hic mihi occurrit evangelica illa parabola, in qua regnum coelorum thesauro abscondito in agro comparatur . sapientia est, sapientia vero thesaurus est. Et hic thesaurus est absconditus in agro cordis humani, ubi factus est homo ad imaginem et similitudinem Creatoris sui. Quoniam ita condituest cor hominis, ut in eo tan
Abbreviated transcription (Latin):
ctione nec iuste ꝑsolu̾e possum᷑
quod debemus. nec petendo
impetrare id quo indigemꝰ dũ
istis necessitatib subicimur: qͥ
aliud qͣm ad prudentiã⁊ ad
circunspectionẽ erudim᷑: Et si¬
cut detimorib dictumẽ: sic
et iam singłȩ necessitates gene¬
rant curas suas. affectus ẽ de¬
siłium ꝑfruendi. Desidĩa ali¬
a sunt bona: alia sunt mala.
Et bona desidia st̃ sp̃ualia. ma¬
la desicła carnalia. Sp̃ale de¬
sicłium quasi uinũ dulce sua¬
uit᷑ inebriat: carnale desidiũ
quasi umumiacidũ ⁊ intorica¬
tum bibentes aut infurorem
uertit. aut necat. De illo uio
dicit᷑. qr calix inmanu dñi ui¬
nimeriplenus: uini uideliea
qd lȩtificat cor hominis. ali

Expanded text:
ctione, nec juste persolvere possumus ctione, nec juste persolvere possumus quod debemus, nec petendo impetrare id quo indigemus, dum istis necessitatibus subjicimur, quid aliud quam ad prudentiam, et ad circumspectionem erudimur? Et sicut de timoribus dictum est, etiam singulae necessitates generant curas suas. Affectus est desiderium perfruendi. Desideriorum alia sunt bona, alia sunt mala. Et bona desideria sunt spiritulia, mala desideria carnalia. Spiritale desiderium quasi vinum dulce suaviter inebriat, carnale desiderium quasi vinum acidum, et intoxicatum bibentes aut in furorem vertit, aut necat. De illo vino dicitur, quod calix in manu Domini vini meri plenus misto , videlicet quod laetificat cor hominis .
Abbreviated transcription (Latin):
qr indiget acciꝑe. Uterq tam̃
exactor est.⁊ cesar ⁊ uent̾: utr̃q
tbutũ est. ⁊ esca & pecunia. S
s ꝓpius considare uolumꝰ. minꝰ
nocet cesar collendo pecimiã:
qͣm uent̾ accipiendo escam. Ce¬
sar enĩsemel auferendo pecu¬
niam sollicitudinẽ tollit: uen¬
ter autẽ sine int̾missione exi
gendo escam. nunqͣm nossine
sollicitudine ẽẽ ꝑmittit. Cesar
auferendo pecumã magis nos
alleuiat: uent̃ accipiendo escã
ꝑ abundantiã ad uicia nos in¬
flamat: & uit breuit̃ concludã.
ego ꝑ om̃a miserabiliorẽ uideo.
eum qui seruit uent̾. qͣm illum
qui seruit cesari. Necessitas gͦ
alia est in debito dandi: alra
in indigentia accipiendi & illa
tis modis accipit᷑. debent enim
prelati subiectis ꝓuidentiam:
debent subiecti p̃latis obedien¬
tram. debent ȩqualesequalib
caritatẽ frnam: debent sapien¬
tes insipientib doctrinã. de¬
bent diuites pauꝑib alimoniã.
S qr sine prudentia ⁊ circunspe¬

Expanded text:
indiget accipere. Uterque tamen exactor est, et Caesar, et venter. Utrumque tributum est et esca et pecunia. Sed si propius considerare volumus, minus nocet Caesar tollendo pecuniam, quam venter accipiendo escam. Caesar enim semel auferendo pecuniam sollicitudinem tollit, venter autem sine intermissione escam exigendo nunquam nos sine sollicitudine esse permittit. Caesar auferendo pecuniam magis nos allevat, venter accipiendo escam per abundantiam ad vilia nos inflammat. Et ut breviter concludam ego per omnia miserabiliorem video eum qui servit ventri, quam illum qui servit Caesari. Necessitas ergo alia est in debito dandi, alia in indigentia accipiendi. Et illa multis modis accipitur. Debent enimpraelati subjectis providentiam, debent subjecti praelatis obedientiam, debent aequales aequalibus charitatem fraternam, debent sapientes insipientibus doctrinam, debent divites pauperibus alimoniam. Sed quia sine prudentia et circumspe
Abbreviated transcription (Latin):
Cum autẽ inuem̾imus. abscon¬
de eum debemꝰ: qr citiꝰ amiti᷑.
qd̃ incaute manifestat᷑. Chesai¬
rum autẽ muentũ manifestat.
qͥ acceptũ donum sapientiȩ
inostentatione portat. Thesa¬
rum autẽ inuentũ abscondit:
qui accepto dono sapientiȩ.
non foris in oculis hominum. s
intꝰ coram uło inde głari querte.
Oportoe etiam nosire ⁊ uendẽ
om̃a q̃ hm̃s. ⁊ em̃e agrum istũ:
qr qͥcunq ille ÷ cui int̾na gau¬
dia iam reuelata st̃: ꝓ contin¬
cu eoꝵ libent̾ debet contẽpñe
om̃a q̃in ħ mundo eũ delecta¬
re potuert̃. S int̾ ħ sollicite.
sidandum ÷ his qͥsapientiam
q̃runt: qđ ñ ob aliud s ꝓpter
seipsam querenda ÷ sapientia.
Nicħ enĩ meliꝰ : sapĩa: ⁊ ideo
indignus ÷ sapĩa. qͥ aliud qͣm
ipsam ꝑipsam obtiñe intedit:
qͥñut possideat: s ut uenalẽ
ꝓstituat sapĩam querit. Pte¬

Expanded text:
Cum autem invenerimus absconCum autem invenerimus abscondere eum debemus, quia cito amittitur quod incaute manifestatur. Thesaurum autem inventum manifestat, qui acceptum donum sapientiae in ostentatione portat. Thesaurum autem inventum abscondit, qui accepto dono sapientiae non foris in oculis hominum, sed intus coram Deo inde gloriari quaerit. Oportet etiam nos ire, et vendere omnia quae habemus, et emere agrum istum, quia quicunque ille est, cui interna gaudia jam revelata sunt, pro contuitu eorum libenter debet contemneelectare poterunt. Sed inter haec sollicite considerandum est iis, qui sapientiam quaerunt, quod non ob aliud, sed propter seipsam quaerenda est sapientia. Nihil enim melius est sapientia, et ideo indignus est sapientia, qui aliud quam ipsam per ipsam obtinere intendit, qui non ut possideat, sed ut vaenalem prostituat sapientiam quaerit. Praete
Abbreviated transcription (Latin):
orit᷑. Sapientia autẽ orit᷑: qͣn
ueritas manifestat᷑. Ueritas
autẽ manifestat᷑: qñ ignoran¬
tia pellit᷑. Ignorantia aũpel¬
lit᷑: qñ mens illuminat᷑. Pul
sa ignorantia: u̾tas manifesta¬
tur. Manifestata u̾itate: sapĩa
orit᷑. Oriente sapia: thesaurꝰ
inueiit᷑. ħ ꝯpunctio ⁊ quasi
palꝰ acutꝰ terram nr̃i cordis
fodit: ⁊ quasi ignis rubiginẽ
exurit: & quasi splendor tenebͣs
puteos incordib nr̃is : eicientes
omẽm t̾rentatẽ anob̃: ut possi¬
mus inuenire chesauros abscon¬
ditos. ⁊ occultã uenã aquaꝵ
uiuentiũ. Sic abraham. ⁊ysaac
⁊ iacob patres nr̃i puteos fodeit̃
querentes aquã uiuam sapiȩ.
absentib t̾ra repleuet̾e. ipsirur
studio compunctionis ab om̃i
t̃renitate emundata.rursꝰ insi¬
diantes terra repleu̾int.: nos¬
it̃m fodẽ ea ꝑ ꝯpunctionẽ. ite¬
rumq emundare debemus:
ꝙ ħ candiu face̾ oportec. qͦusq
aquã uiuã inueniamꝰ: ⁊ qͦusq
thesaurũ p̃ciosum reꝑiamus.

Expanded text:
oritur. Sapientia autem oritur, quando veritas manifestatur. Veritas autem manifestatur, quando ignorantia pellitur, ignorantia autem pellitur, quando mens illuminatur. Pulsa autem ignorantia veritas manifestatur. Manifestata veritate sapientia oritur, oriente sapientia thesaurus invenitur. Haec compunctio, et quasi palus acutus terram cordis nostri fodit, et quasi ignis rubiginem exurit, et quasi splendor tenebras puteos in cordibus nostris, ejicientes omnem terrenitatem a nobis, ut possimus, invenire thesauros absconditos, et occultam venam aquarum viventium. Sic Abraham, Isaac et Jacob patres nostri puteos foderunt, quaerentes aquam vivam sapientiabsentibus eis terra repleverunt, ipsi rursstudio compunctionis ab omni terrenitate emundata rursus insidiantes terra repleverint, iterum fodere ea per compunctionem, iterumque emundare debemus. Et hoc tandiu facere oportet, quousque aquam vivam inveniamus, et quousque thesaurum pretiosum reperiamus.
Abbreviated transcription (Latin):
stiant: qr sepe om̃ps ds. quos
mocio suo cepidos. ⁊ quasi
nudos abonis oꝑib ẽẽ ꝯspicit.
illicitis desidiis ad tp̃s uulna¬
ri ꝑmittit: ut timorati ⁊ cirẽ¬
specti fiant. Qualit̃ aut̃ẽ isti
affectus cumsint mali homi¬
nẽ ȩxerdeant. difficile : agnos¬
cere: difficilius enarrare. Ille
Inflore tͥa sunt. Spes. species.
ꝓmittit᷑. ita in bono oꝑe fut᷑e
retͥbutionis p̃mium expectat᷑
& eos in quib bona oꝑac̾nm.
ad sortem suꝑnȩ retͥbutionis
ꝑtinere sꝑamus. Itẽ sic̃ flosꝑ
sp̃em fulget. ⁊ ꝑodorem de̾¬
mulcet: ita bonum opus ꝑ
exemplum qͥdem fulget: qñ
p̃sentib laudabile apparet.
eosq ad imitationẽ accendit.
Podorem autem demuler:
qñ absentib ⁊ longe positis ꝑ
opinionẽ bonȩ famȩ innotesc̃.¬

Expanded text:
stiant, quia saepe omnipotens Deus quos stiant, quia saepe omnipotens Deus quos in otio suo tepidos, et quasi nudos a bonis operibus esse conspicit, illicitis desideriis ad tempus vulnerari permittit, ut timorati et circumspecti fiant. Qualiter autem isti affectus cum sint mali hominem exerceant, difficile est agnoscere, difficilius enarrare, ille In flore tria sunt: spes, species, promittitur, ita in bono opere futurae retributionis praemium exspectatur. Et eos, in quibus bona opera cernimus, ad sortem supernae retributionis pertinere speramus. Item sicut flos per speciem fulget et per odorem demulcet, ita bonum opus per exemplum quidem fulget, quando praesentibus laudabile apparet, eosque ad imitationem accendit. Per odorem autem demulcet, quando absentibus, et longe positis per opinionem bonae famae innotesc
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est. fel draconum uinũ
eoꝵ & uenenũ aspidum insana¬
bile. qđ expͥmit᷑ de botro ama¬
rissimo: quod ꝓpinat babilon
de calice aureo foricationum
suaꝵ: de quo in ebriant᷑ omnes
gentes. de hoc etiamumo dr̃
bonum umum ponit: ⁊ cum
inebriati fuerint. tc̃ id quod
dec̾ius : De illo autẽ umodic¬
bonumusq adhuc. hoccarna¬
le desicdium quasi ꝑegnussur¬
culus infixus menti grauit᷑ eã
uuln̾at. &hic est ꝑegͥnus deqͦ
do diues relictis centum ꝓpͥis
ouib. uam ouiculam paupis
auferebat. Desid̾ium enĩ car¬
nalis concupiscentiȩ quasihos¬
pes ꝑegͥnus ad dauid uen̾at:
qñ deambulans insolario do¬
mus suȩ bersabee uxoremuri¬
ȩ se lauantẽ conspexit. ⁊ ama¬
uit. Tunc autem in pastuꝑe¬
grini relictis centum ouibus
suis. imam ouiculam pauꝑis
occidit: qñ relictis multisux¬
orib siuis. ad explendam uolup¬
tatẽ siam. unicam uriȩ uxorem
abstulit. De regͥni gͥ surculinu¬
dotrunco infigunt᷑ ut eumue¬

Expanded text:
dictum est: Fel draconum vinum eorum, et venenum aspidum insanabile , quod exprimitur de botro amarissimo, quod propinat Babylon de calice aureo fornicationum suarum, de quo inebriantur omnes gentes. De hoc etiam vino dibonum vinum ponit, et cum inebriati fuerint, tunc id quod deterius est . De illo autem vino dicbonum usque adhuc . Hoc carnale desiderium quasi peregrinus surculus infixus menti graviter eam vulnerat. Et hic est peregrinus, de quo do dives relictis centum propriis ovibus unam oviculam pauperis auferebat . Desiderium enim carnalis concupiscentiae quasi hospes peregrinus ad David venerat, quando deambulans in solario domus suae Bersabee uxorem Uriae se lavantem conspexit, et adamavit . Tunc autem in pastu peregrini relictis centum ovibus suis unam oviculam pauperis occidit, quando relictis multis uxoribus suis ad implendam voluptatem suam unicam Uriae uxorem abstulit. Peregrini igitur surculi nudo trunco infiguntur, ut eum ve
Abbreviated transcription (Latin):
tur ds̃: s etiam qͦdam mentis
affectu appet̾e incipiant qđ
ꝓmutit.S cum rursũ malos
in hoc mundo florere conspi¬
ciunt. ⁊ multa alia in hacuita
ita confuso ordine uolui. ut
neqͣqͣm mundus ꝑprouiden¬
tiam dĩ gub̃nari: s omnium
rerum euentus fortuitis casib¬
subiacere uideant᷑: continuo
zelare incipiunt pacẽ pecc̃oꝵ.
⁊ inhoc mundo ipsi qͦ flore¬
re concupiscunt. Tacitisem̃s
cogitationib dicunt uanum
stulti homines de penis infer¬
i. & de suppliciis maloꝵ fuxe¬
unt extimore. ñexueritate ħꝓ
essisse: cũ utiq ds sita districte
facta homiũ pensaret. tamma¬
nifestis in diciis ħ declarare potu¬
iss: ut nemo deinceps ambig̾e
pocuisset. Postremo autẽ ualde
&̃ arõne ahienũ ꝓ incertis certa
relmquere: ⁊ sectando inuisibi¬
ua q̃ddam. quȩ utrum uere sine.
an decepti homines eaita ẽẽ fin¬
xerint nemini unqͣm seire da¬
tum ÷ :certa ⁊ p̃sentia bonaquȩ

Expanded text:
tur Deus, sed etiam quodam mentis tur Deus, sed etiam quodam mentis affectu appetere incipiant quod promittit. Sed cum rursum malos in hoc mundo florere conspiciunt, et multa alia in hac vita, ita confuso ordine volui, ut nequaquam mundus per providentiam Dei gubernari, sed omnium rerum eventus fortuitis subjacere casibus videantur continuo zelare incipiunt pacem peccatorum, et in hoc mundo ipsi quoque florere concupiscunt. Tacitis sibi cogitationibus dicunt, vanum stulti homines de poenis inferni, et de suppliciis malorum confinxerunt, ex timore non ex veritate hoc processisse, cum utique Deus si ita districte facta hominum pensaret, tam manifestis indiciis hoc declararet, ut nemo deinceps ambigere potuisset. Postremo autem valde esse a ratione alienum, pro incertis certa relinquere, et sectando invisibilia quaedam, quae utrum vere sint, an decepti homines ea ita esse finxerunt, nemini unquam scire datum est, certa et praesentia bona, quae
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ. Qomͦenĩ timere dm̃possc̃.
qͥ eẽ dm̃ ñ credunt: Undecon¬
seq̃nt̃ ostendit᷑. qr eos ad quos
dĩ cimor ñ ꝑuenit: etiam adip¬
sum pͥncipiũ sapientiȩ ꝑtm¬
gere ñ contingit. Dimmc iam
uideamus de his qͦs scdosnu¬
merauimꝰ. sisint radicati: aut uͥ
fixerint radices suas. Nindent᷑
hi hr̃e radices. Infirmi enĩinfid
sunt qͥb iam aliqͥd ꝑsuasum :
de ueritate: s adhuc in qͣdam
ancipiti mentis sententia flu¬
ctuantes. his q̃ in sacro eloqͥo
de futuris p̃miis bonoꝵ uł pę
nis maloꝵ referunt᷑ nec om̃ino
contradicunt. nec ꝓrsus acqui¬
escunt. Uident enĩ q̃dam in
hoc mundo sic geri. ex qͥb et
dm̃ ẽẽ ⁊ humana cutare possit
intelligi: ⁊ qđcuncta homi¬
numfacta siue bona siue ma¬
la reseruent᷑ aduidicium. ħ
gͣ consid̾antes cimere incipi¬
unt qđ minat᷑ ds̃. acq hoc
cimore compulsi. qł iubet
Yfit ñ nunqͣm. ut cum ad cp̃s
hoctimore ereiritati fuerint.
iamñ solum timeant qđ mina¬

Expanded text:
o enim timere Deum possint, qui esse Deum non credunt? Unde consequenter ostenditur, quod eos, ad quos Dei timor non pervenit, etiam ad ipsum principium sapientiae pertingere non contingit. Nunc jam videamus de iis, quos secundos numeravimus, an sint radicati, aut ubi fixerint radices suas. Non videntur ii habere radices. Infirmi enim in fide sunt, quibus jam aliquid persuasum est de veritate, sed adhuc in quadam ancipiti mentis sententia fluctuantes, iis quae in sacro eloquio de futuris praemiis bonorum, vel poenis malorum referuntur, nec omnino contradicunt, nec prorsus acquiescunt. Vident enim quaedam in hoc mundo sic geri, ex quibus et Deum esse, et humana curare possit intelligi, et quod cuncta hominum facta, sive bona, sive mala, reserventur ad judicium. Hoc ergo considerantes timere incipiunt, quod minatur Dtimore percussi quod jubet et fit nonnunquam, ut cum ad tempus hoc timore exercitati fuerint, jam non solum timeant quod mina
Abbreviated transcription (Latin):
scandit᷑. ut nullũ terreat la¬
bor itineris: que delectat pri¬
mium reꝓmissionis. Simeq
ibi purpurei ascenłꝰ. q cũ la¬
bore ascendit᷑: s substernit᷑
caritas qua labor ipse alleuie¬
tur. Pmus itaq ascensus : de
frigore orientis. ħ: de tumo¬
pec̾corem humiliari. ⁊ ꝑ obe¬
dientiam resurgere: quiꝑin
obedientiam lapsum incus¬
ierat culpȩ. Scds ascensus: de
calore occidentis: qi necesse est
dem̃ uicia carnis calcare ut ñ
mortificare membra nr̃aquȩ

Expanded text:
scanditur, ut nullum terreat lascanditur, ut nullum terreat labor itineris, quem delectat praemium repromissionis. Sunt quidem ibi purpurei ascensus, quia cum labore ascenditur, sed substernitur charitas, qua labor ipse allevetur. Primus itaque ascensus est de frigore orientis, hoc est de tumopeccatorem humiliari, et per obedientiam resurgere, qui per inobedientiam lapsum incurrerat culpae. Secundus ascensus est de calore occidentis quia necesse est deinde vitia carnis calcare, ut non mortificare membra nostra, quae
Abbreviated transcription (Latin):
cans hostes terret ⁊ amicos
confortat. Portȩ ciuitatisa¬
ꝑtȩ sunt. ⁊ in plateis eiꝰuo¬
ces canentiũ alleluia. Uide¬
bis illuc ascendentes popłos
multos accinctos. inpsalmis
canentes ex omnib gentib
⁊ nationib ⁊ linguis: alios
in uestitu roseo fulgentes.
alios amictu candido int̾e¬
tes. alios inuiola sandicina
prelucentes. Omnis ornatus
ad sollempnitatem. Grandis
⁊ innum̾abilis ppłs. qui p̃para¬
cus : addiem dm̃. Ipse rȩx sur¬
sum :.⁊ inuitat nos: deorsum
÷ ⁊ adiuuat nos. Excitantur
pigri. confortant᷑ timidi ro¬
borant᷑ infirmi: ⁊ ammosioreᷤᷤ
reddunt᷑ strenui. Omnis ȩtas.
om̃is sexus. omnis conditio
concurrunt ex om̃ib mundi
partib ⁊ ascendunt certatim
cum alacritate ⁊ leticia uidẽ
regem in decore suo. Cupiunt
om̃s. cupiunt singłi. in dietan¬
tȩ sollemnitatis appaiere festi¬
ii. Loquam᷑ gͦ nunc de hisgͣ¬
dib ascensionũ qͥb incelum

Expanded text:
cans, hostes terret et amicos cans, hostes terret et amicos confortat. Portae civitatis apertae sunt, et in plateis ejus voces canentium Alleluia. Videbis illuc ascendentes populos multos, accinctos in psalmis canentes ex omnibus gentibus et nationibus et linguis, alios in vestitu roseo fulgentes, alios amictu candido nitentes, alios in viola sandicina praelucentes omnis ornatus ad solemnitatem. Grandis et innumerabilis populus qui praeparatus est ad diem Domini. Ipse rex sursum est, et invitat nos. Deorsum est, et adjuvat nos. Excitantur pigri, confortantur timidi, roborantur infirmi, et animosiores red duntur strenui. Omnis aetas, utriusque sexus, omnis conditio concurrunt ex omnibus mundi partibus, et ascendunt certatim cum alacritate et laetitia videre regem in decore suo. Cupiunt omnes, cupiunt singuli in die tantae solemnitatis apparere festivi Loquamur ergo nunc de his gradibus ascensionum, quibus in coelum
Abbreviated transcription (Latin):
ab estu uicioꝵ ꝓtegit. Idem
gͦ nob̃ ⁊ lignumuite ⁊ liber
intȩ efficit᷑. Lignũ qr obum¬
brat ⁊ pascit: lib̃. qi increpat¬
⁊ erudit. Increpat elatos il¬
luminat cecos. esurientes
cibat. estuantes obumbiat.
Audiant elati increpationẽ
⁊ humilient᷑. audiant oeci
anmo docꝰtrinã ⁊ illumi¬
nent᷑. Quosȩxurit estus
uicioꝵ timbrã petant ut re¬
frig̾ent᷑. Quie suriunt ⁊ siti¬
unt iusticiam huc ꝓꝑent ut
saturent᷑. Nemo se excuset.
omnis homo congrtum
suo morbo remedium inuenit.
ubi ⁊ malis locus dat᷑ ut secor¬
rigant: ⁊ bonis ut meliores
fiant: Ascendamus gͦ omni
occasione pͦposita: ascendam
alacres. ascendamus lȩtante̾.
triȩ tͥbus israel ad confiten¬
dũ nominidm̃ inturrib ihe¬
tusalem. Leuemus sursum
oculos nr̃os ⁊ uideamus p᷑pu¬
reas semitas stratas in laterib
montium ȩt̃noꝵ: ⁊ calles
suꝑne directos usq ad por¬
tas ihrłm. Ibi uexillum cru¬
cis in sublimi luce rosea mi¬

Expanded text:
ab aestu vitiorum protegit. Idem ergo nobis et lignum vitae, et liber vitae efficitur, lignum, quia obumbrat et pascit, liber quia increpat et erudit. Increpat elatos, illuminat caecos, esurientes cibat, aestuantes obumbrat. Audiant elati increpationem, et humilientur, audiant caeci animo doctrinam, et illuminentur. Quos exurit aestus vitiorum, umbram petant ut refrigerentur. Qui esuriunt et sitiunt justitiam, huc properent ut saturentur. Nemo se excuset, omnis homo congruum suo morbo remedium invenit, ubi et malis locus datur, ut se corrigant, et bonis ut meliores fiant. Ascendamus ergo omni occasione postposita. Ascendamus alacres, ascendamus laetantes, triae tribus Israel ad confitendum nomini Domini in turribus Hierusalem . Levemus sursum oculos nostros, et videamus purpureas semitas stratas in lateribus montium aeternorum, et calles supernae directos usque ad portas Hierusalem. Ibi vexillum crucis in sublimi luce, luce rosea mi
Abbreviated transcription (Latin):
ligamus. In c̾cio itidem contem¬
plationis gen̾e dum iudicia eiꝰ
foris atcendimꝰ: in cimore eiꝰ ⁊a
more intꝰ renouam᷑ In pͥmog
mat̾ia uanitatis inspecta. in no¬
bis generat contemptũ mundi.
In scdõ. simulachrum rationis.
laudem dĩ. In ceicio. instrum̃tũ
dispensationis. cimorem ⁊ amo¬
rem dĩ. In quarto. fomes cupi¬
ditatis. incentiuum libiamis
Hunc gͥ exitum caueamus. ne
eg̃diamur tẽmere. Nemo de
conscientia sua confidat. dina
intꝰ uirgo. intꝰ casta. intꝰ colum¬
colorem parit̃ cum nomine
inutauit. Sic enĩ scͥptum est.
Egressa ẽ dina ut inderet mu¬
lieres regionis illius. Quã cum

Expanded text:
ligamus. In tertio itidem contemligamus. In tertio itidem contemplationis genere dum judicia ejus foris attendimus, in timore ejus, et amore intus renovamur. In primo ergo materia vanitatis inspecta, in nobis generat contemptum mundi, in secundo simulacrum rationis, laudem Dei, in tertio instrumentum dispensationis timorem et amorem Dei, in quarto fomes cupiditatis incentivum libidinis. Hunc igitur exitum caveamus, ne egrediamur temere. Nemo de conscientia sua confidat. Dina intus virgo, intus casta, intcolorem pariter cum nomine mutavit. Sic enim scriptum est: Egressa est Dina, ut videret mulieres regionis illi
Abbreviated transcription (Latin):
oliuȩ uirentis bonum mentis
affectum demonstrat: qr sepe
scĩ uiri quantomagis foris oꝑa
diuina aspiciunt ⁊ cantõmagiᷤ
in amore conditoris uiridescũ.
Dum enĩ reꝵ p̃sentium muta¬
bilitatẽ aspiciunt: continuo
om̃a que in hoc mundo pulch̃
uident᷑ eis in cogitatione iuile¬
scunt: & quasi reũtentes oliuã
inore deferunt: qm̃ tanto ar¬
dentiꝰ conditoris suisp̃em con¬
cupiscunt: quo in reb condi¬
tis nichil quod delectaret in
uenert᷑. Delec tabilit̃ intͦ menꝰ
pascit᷑. qr delec̾tabilit̃ foris ñ
tenet᷑: ⁊ quasi ad aichȩ suae
portum reducta iam securatri¬
pudiat: q̃ inmundi fluctib
pͥus nauf raga erat. Similiter
in scdõ gen̾e contẽplationis qͦ¬
tiens in reb uisibilib inisibi¬
bem dĩ uirtutẽ ⁊ sapientiam
ammirari discimus. quasira¬
mum oliuȩ abaqͥs ad archam
reportamus: qr in reb mutabi¬
lib eit nos illum agnoscimus:
quem in nob̾ immutabilit̃ di¬

Expanded text:
olivae virentis bonum mentis olivae virentis bonum mentis affectum demonstrat, quia saepe sancti viri quanto magis foris opera divina aspiciunt, tanto magis intus in amore Conditoris inardescunt. Dum enim rerum praesentium mutabilitatem aspiciunt, continuo omnia quae in hoc mundo pulchra videntur, eis in cogitatione vilescunt, et quasi revertentes olivam in ore deferunt, quoniam eo ardentius Conditoris sui speciem concupiscunt, quo in rebus conditis quod delectaret minus invenerunt. Delectabiliter intus mens pascitur, quia delectabiliter foris non tenetur, et quasi ad arcae suae portum reducta jam secura tripudiat, quae in mundi fluctibus prius naufraga erat. Similiter in secundo genere contemplationis quoties in rebus visibilibus invisibilem Dei virtutem et sapientiam admirari discimus, quasi ramus olivae ab aquis ad arcam reportamus, quia in rebus mutabilibus extra nos illum agnoscimus, quem in nobis immutabiliter di
Abbreviated transcription (Latin):
quod se meruisse cognoscunt.
Propter quod etiam dictum:
quod nemine psequente fugie
impius: qm̃ ita est insecurita¬
ce impius pauidus: sicut iustꝰ
in supplicio securus¶Rartus .iii.¬
modus contemplationis est
qͣn inspicimus creaturas scdm
s quod homo eis uti pocest.
ad explendam carnał concu¬
piscentiȩ uoluptatem: & meis
cogitantis ñ naturalis infirmita¬
cis suibsicdium: s tibidiis oble¬
ctamentum. hoc oculo eua lig¬
nim indit qđ eẽt pulchrũ unisu
& ad tiescendum suaue: ꝙ tulit
de fructu enis & comedit. Qui
de lectat inuieniunt: ad arrã
conscientiȩ ampliꝰ redire nolt.
Reliqua uͦ tria contemplatio¬
num genera in ȩxitu columbȩ
figurata sunt. quȩ cum emissa
esset. ⁊ ñ inuenisset ubi requi¬
esceret pes euis: reuersa: ad
uesꝑam. portans ramum oliuȩ
uirentis inore suo. Uacua ex¬
unt. s uacua non rediit: quia
foris inuenit quod intus non
habuit. Nec camen forisama¬
uit quod intus detulit. Ramus

Expanded text:
quod se meruisse cognoscunt. quod se meruisse cognoscunt. Propter quod etiam dictum est, quod nemine persequente fugit impius , quoniam ita est in securitate impius pavidus, sicut justus in supplicio securus. Quartus modus contemplationis est, quando inspicimus creaturas, secundum hoc quod homo eis uti potest ad explendam carnalis concupiscentiae voluptatem, et in eis cogitamus non naturalis infirmitas subsidium, sed libidinis oblectamentum. Hoc oculo Eva lignum vidit, quam esset pulchrum visu, et ad vescendum suave, et tulit de fructu ejus, et comedit . Quidelectat inveniunt, ad arcam conscientiae amplius redire nolunt. Reliqua vero tria contemplationis genera in exitu columbae figurata sunt, quae cum emissa esset, et non inveniret ubi requiesceret pes ejus, reversa est ad vesperum portans ramum olivae virentis in ore suo. Vacua exiit, sed vacua non rediit, quia foris invenit, quod intus non habuit, nec tamen foris amavit, quod intro detulit. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
fastidium: ⁊ratio pariat ob¬
lectamentum. AeRdicit. Uita¬
lem tͥ p̃beo flatum: ⁊ omne
genus auium ad tuummito
obseqͥum. Aqua dicit. Potũ
tibi prebeo sordes purgo. aren
carigo: & diuersoꝵ genera pi¬
scium ad tuum esum munstro.
serra ddicit. Ego ce porto. egoce
nutrio. pane conforto. uino lȩci¬
sco: omnigenis fructib oblec¬
to: diuisis animalib mensãtuã
rebleo. Uox ammonentis est.
Mundus dicit. Vide homo
qͣm amauit ce qui propterte
fecit me. Seruio tͥqr factus
sum ꝓpter te: ut & cu seruias
cium.: redde debitum. accipiꝰ
benignitatẽ: redde caritatem.
hoc tͦbuit & hoc erigit ds̃.
Uox comminantis est. Ignis diẽ.
Ame combureris. aquadicit.
In me summergẽris. Cerra dicit
Am̃e absorbeberis. Infernusdic̃.
ame deglutieris. Quia omnis
creatura sicrt ex conditione sua
hominifamulat᷑. sic etiam pec¬
catorib ꝓ maloꝵ meritoꝵ con¬
scientia comminatur: ut insin¬
glis creaturis ppeticimeant:

Expanded text:
fastidium et ratio pariat obfastidium et ratio pariat oblectamentum. Aer dicit: Vitalem tibi praebeo flatum, et omne genus avium ad tuum mitto obsequium. Aqua dicit: Potum tibi praebeo, sordes purgo, arentia vegeto, et diversorum genera piscium ad tuum esum ministro. Terra dicit. Ego te porto, te nutrio, pane conforto, vino laetifico, omnigenis fructibus oblecto, diversis animalibus mensas teas repleo. Vox admonentis est. Mundus dicit: Vide homo quomodo amavit te, qui propter te fecit me. Servio tibi, quia factus sum propter te, ut et tu servias cium, redde debitum. Accipis benignitatem, redde charitatem. Hoc tribuit, et hoc exigit Deus. Vox comminantis est. Ignis dicit: A me combureris. Aqua dicit: In me submergeris. Terra dicit: A me absorbeberis. Infernus dicit: A me deglutieris. Quia omnis creatura sicut ex conditione sua homini famulatur, sic etiam peccatoribus pro malorum meritorum conscientia comminatur, ut in singulis creaturis perpeti timeant,
Abbreviated transcription (Latin):
iitatur stabilitatem. iu¬
ercius modus :. qñ consid̾¬
amꝰ quomͦ utat᷑ ds̃ ministerio
ereaturaꝵ adimplenda iudi¬
cia sua. siue ꝓsua miscdĩa be¬
neficia largienddo: siue ꝓ nr̃o
merito largiendo supplicia.
In hacautem considatione
inuenimus om̃a eẽ instrum̃tũ
diuinȩ dispensationis: & nr̃e
pͣuitatis argumentũ. In ħ geñe
contemplationis auidimꝰ om¬
nem creat᷑am tͥb uocib nob̃¬
eebꝰ loquentem. prima uox dieit¬
ni accipe. Scdã dicit redde. cercia
dicit fuge. accipe beneficium.
Redde debitum. fuge suppli¬
cium. pͥma uox: famulantis:
sccła ammonentis: tercracom¬
minantis. Uox famulantis est.
Cȩlum dicit. Ministrotͥ lucem
in die ut uigiles: tenebrasmn
nocte ut pauses.Ego adoble¬
ctationem tuam gratas tp̃m
uicissitudines pario. teporem
ueris & estatis feruorem. autũ¬
pniplentudinem ꝙ algorem
hyemis. Ego alternantib m¬
crementis dierum ⁊ noctium
spacia simili ratione dissimilit̃
extendo: ut ⁊ uarietas tollat

Expanded text:
stabilitatem. Tertius modus est, quando consideramus quomodo utatur Deus ministerio creaturarum ad implenda judicia sua, sive pro sua misericordia beneficia largiendo, sive pro nostro merito supplicia. In hac autem consideratione invenimus omnia esse instrumentum divinae dispensationis, et nostrae pravitatis argumentum. In hoc genere contemplationis audimus omnem creaturam tribus vocibus nobis loquentem. Prima vox dicit accipe, secunda dicit redde, tertia dicit fuge: « Accipe beneficium, redde debitum, fuge supplicium. » Prima vox est famulantis, secunda admonentis, tertia comminantis. Vox famulantis est. Coelum dicit: Ministro tibi lucem in die ut vigiles; tenebras in nocte ut pauses. Ego ad oblectationem tuam gratas temporum vicissitudines pario, tempore veris, et aestatis fervorem, autumni plenitudinem et algorem hiemis. Ego alternantibus incrementis dierum et noctium spatia simili ratione dissimiliter extendo, ut et varietas tollat
Abbreviated transcription (Latin):
N fine precedentis libri ꝑ simi¬
utudinem cuidam arboris de¬
monstrauimus qͣliter sapienti¬
a oriatur & crescat in nob̾. hic
ipsius incrementi gradus quõ
ibi breuit̾ ⁊ summnatĩ ꝑstrini¬
imiis: latius ꝑsingła ꝓsequen¬
germina: ita de cimore dñina
scit᷑ sapientia. Caritase nimip¬
sa ÷ sapientia: qr ꝑ caritatẽ dm̃
gustamus ⁊ gustando autem
ipse ad nos caritatem adducte:
qr dum docꝙ timere ꝑicłm: fa¬
cit amare presidium. Considã¬
tis enim penis infern ⁊ torm̃¬
tis quȩ dampnatos expectan
subito ammus terrore concu¬
titur: ac deinde ad se reuersus.
ac uiam euadendi querens.
statim illum ex desidio reqͥnte:
ꝑ quem instans ꝑicłm euadeiẽ
se posse agnoscit. Quem postqͣ
inuenit. & exaffectu dilectionis
amplectit᷑: tunc ille horror pͥus
intołabilis ex amore mitigatur:
adcor: facit pauꝑem sp̃u. pau¬
ic. ꝑtas autem sp̃c duplex:. Nam s
⁊ corporales diuitiȩ inaffluen¬
tia reꝵ temporalium:. ⁊ ft̃ sp̃a¬

Expanded text:
n fine praecedentis libri per similitudinem cujusdam arboris demonstravimus qualiter sapientia oriatur, et crescat in nobis. Hic ipsius incrementi gradus, quos ibi breviter et summatim perstrinximus, latius per singula prosequengermina, ita de timore Domini nascitur sapientia. Charitas enim ipsa est sapientia, quia per charitatem Deum gustamus, gustando autem ipse ad nos charitatem adducit, quia dum docet timere periculum, facit amare praesidium. Consideratis enim poenis inferni et tormentis, quae damnatos exspectant, subito animus terrore concutitur, ac deinde ad se reversus, ac viam evadendi quaerens, statim illum ex desiderio requirit, per quem instans periculum evadere se posse agnoscit. Quem postquam invenit, ex affectu dilectionis amplectitur; tunc ille horror primum intolerabilis ex amore mitigatur, ad cor facit pauperem spiritu, paupertas autem spiritus duplex est. Nam sunt et corporales divitiae in affluentia rerum temporalium, et s
Abbreviated transcription (Latin):
pandit ramos. ꝑ disciplinam
floret. ꝑ uircutem fructificat
ꝑpatientiam maturescit. ꝑ
mortem carpitur. ꝑ contẽpla¬
tionem cibat. S qr longuis
sermo ꝓcessit. paululum res¬
piremus. simul orantes ipsam
dĩ sapientiam. ut nosgustu
dulcedinis suȩ dignecur sati¬
are: quȩ nos ꝑ gustum amare
mortis non dedignata ÷ redi¬
mere. Cuni sit honor ⁊ imꝑium.

Expanded text:
disciplinam floret, per virtutem fructificat, per patientiam maturescit, per mortem carpitur, per contemplationem cibat. Sed quia longius sermo processit paululum respiremus, simul orantes ipsam Dei sapientiam, ut nos gustu dulcedinis suae dignetur satiare, quae nos per gustum amarae mortis non dedignata est redimere. Cui honor, et imperium
Abbreviated transcription (Latin):
diꝙ inuisibił ẽ. intͥnsecũ ũbũ
appellat᷑: quasi mentis cõceptio
et sicut uor ꝓlata statim perit.
tatur. Et sicut ꝑprolationem
uocis cognoscit᷑ cogitatio cor¬
dis: sic inoꝑe suo manifestat᷑
sapientia creatoris. Opus enĩ
h.opꝰ pulchrum: opus dõ opi¬
fice dignum: opus qd̃ sapien¬
tem deceat. opꝰ qđ nemo nͥ om̃ps
facẽ queat: & ido sp̃e sua canꝗͣ
uoce qͣdam iuitutem su condi¬
toris ꝓtestat᷑: ⁊ sapientiãlo qͥt᷑.
Quȩ sapientia sic fecundauit
uniu̾̃sa. ut habitet meis que fe¬
cit. in singulis tota. ⁊ in toto
tota. nec maior in coto. nec mi¬
nor in sĩgłis: ⁊ idõ ñ cotũ mag̃¬
non singła minus qͣm totum
totam. ⁊ singła cotam loqunt᷑
sapientiam. Ubum gͥ loquit᷑

Expanded text:
ia invisibilis est, intrinsecum verbum appellatur, quasi mentis conceptio. Et sicut vox prolata statim perit, tatur. Et sicut per prolationem vocis cognoscitur cogitatio cordis, sic in opere suo manifestatur sapientia Creatoris. Opus enim hoc, opus pulchrum. Opus Deo opifice dignum, opus quod sapientem deceat, opus quod nemo niseat, et ideo specie sua tanquam voce quadam virtutem sui conditoris protestatur, et sapientiam loquitur. Quae sapientia sic fecundavit universa, ut habitet in eis quae fecit, in singulis tota, et in toto tota, nec minor in toto, nec minor in singulis, et ideo non totum majunon singula minus, quia totum totam, et singula totam loquuntur sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
uanitatũ. uanitaᷤ uanitatum:
⁊ om̃a uanitas. Qͥd h̃c ampliꝰ
homo de uniu̾so labore suo qͦ
laborat siih sole: Hon gͦ satisfu¬
it ei solummꝰ dixisse uanitas.
nͥ congeminans repetisset ua
Et bene. Si enĩ cestante plalmi¬
sta uanitas ÷ om̃is homo uiueis
merito opꝰ hominis ñ solum
uanitas dicit᷑: s uanitas uani¬
tatis. De oꝑib autẽ dĩ qͥd sen¬
ciat: paulopost manifestat di¬
cens. didici. qd om̃a oꝑaquȩ
fecit ds ꝑseuerent inȩt̃num.
Npossumeis qͥcqͣm addere
nec auferre. quȩ fecit ds̃ ut
timeat᷑. Quod factum ÷ ipsũ
ꝑmanet. Quid gͥ dicame Si
oꝑa hominum cumoꝑib dĩ

Expanded text:
anitatum, et omnia vanitas. Quid habet amplius homo de universo labore suo, quo laborat sub sole? Non ergo satis fuit ei solum modo dixisse vanitas, nisi congeminans repotisset: VaEt bene. Si enim testante Psalmista: Vanitas est omnis homo vivens ; merito opus hominis non solum vanitas dicitur, sed vanitas vanitatum. De operibus autem Dei quid sentiat paulo post manifestat, dicens: Didici quod omnia opera, quae fecit Deus perseverent in aeternum. Non possumus eis quidquam addere, nec auferre, quae fecit Deus, ut timeatur. Quod factum est, ipsum permanet . Quid igitur dicam? Si opera hominum cum
Abbreviated transcription (Latin):
nec untutũ uult laborib desu¬
dare: quoda iusto modamine
temꝑetur. quada equalitatis lilĩ
instatera nr̃i corꝑiꝰ constituta. qͣ
sp̃c cormisq examine nec adextri
mentem sp̃c ardore succensam :
nec aleua carnem incioꝵ aculeis
p̃pondare ꝑmittens. cepidu ilłu
ammalis uoluntatis statum ex¬
cdudit. ⁊ adillud qͣrtum qđ no¬
lumus salubrit̃ uenire cõpellit:
ut untutes ñ ocio ⁊ securitate.
s iugi sudore ⁊ conłtione sp̃s
acquiramus : ne in illo ꝑnicio¬
sissimo cepore ꝑmanentes ab
ore suo euomere nosincipiat
ubi dicit. Dico autẽ sp̃u ambula¬
te: ⁊ desid̾ia carnis ñ ꝑficietis. Ca¬
ro enĩ concupiscit adu̾sus sp̃m.¬

Expanded text:
nec virtutum laboribus vult desunec virtutum laboribus vult desudare, quodam justo moderamine temperetur, quadam aequalitatis libra in statera nostri corporis constituta, quae spiritus, carnisque examine, nec a dextra mentem spiritus ardore succensam, nec a laeva carnem vitiorum aculeis praeponderare permittens, tepidum illum animalis voluntatis statum excludit, et ad illud quartum quod volumus salubriter venire compellit, ut virtutes non otio et securitate, sed jugi sudore et contritione spiritus acquiramus, ne in illo perniciosissimo tepore permanentes, ab ore suo nos emovere incipiat ubi dicit: Dico autem spiritu ambulate, et desideria carnis non perficietis. Caro enim concupiscit adversus sp