comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sine peccato ipse suscepit de illo maledicto
uenientẽ quo dictum ẽ. Si tetigeritis. mor¬
te moriemini. Ad hoc serpens ille perti
net. inligno suspensus. qͦ significaretur ñ
falsam mortẽ xp̃m finxisse. sed illam ueram¬
in ligno passionis sue suspendisse. inqua ser¬
pens ille hominẽ male sua dendo deiecit.
Quã uerã mort̾ẽ noluit iste conspicere. et ideo
ñ sanatur aueneno serpentis. sicut in here¬
mo quicũq illũ ad tendert̃ sanabant᷑. Itaq
fatem̃ ab imperitis dici alud esse affligilig¬
no aliud in ligno pendere. Sic enĩ qͥdã putant
soluendã ẽẽ ustam questionẽ ut uidam dieant
amoyse maledictũ qui laqueo se suspenclit.
quasi primo nouerint utrum ex ligno anex
uapide se ille suspenderit. Non uidebis boũe
redices fr̃ĩ tuo. etiam sinonẽ propinquustu¬

Expanded text:
sine peccato ipse suscepit, de illo maledicto sine peccato ipse suscepit, de illo maledicto venientem quod dictum est: Si tetigeritis, morte moriemini. Ad hoc pertinet et serpens ille in ligno suspensus, quo significaretur, non falsam mortem in ligno passionis suae suspendisse. in quam serpens ille hominem male suadendo deiecit. quam ueram mortem nolunt isti conspicere et ideo non sanantur a ueneno serpentis, sicut in heremo quicumque illam adtenderent sanabantur.  Itaque fatemur ab inperitis dici aliud esse adfigi ligno. aliud in ligno pendere. sic enim quidam putant soluendam esse istam quaestionem, ut ludam dicant a Moyse maledictum, qui laqueo se suspendit. quasi primum nouerint, utrum ex ligno, an ex lapide se ille suspenderit. sed uerum reduces fratri tuo, etiamsi non est propinquus tu
Abbreviated transcription (Latin):
confiteris mortuũ. confitere suscepisse penã
peccatinrĩ sine peccato nr̃o. Ianiuero ubiau¬
dis penã peccati. aut exbenedictione crede
uenientem. aut ex maledictione. Si exbene¬
dictione uenit pena peccati. opta eẽ semper in
pena peccati. Si autẽ optas uiie liberari. erede
ꝑ diuine sententie iusticiã ex maledictione
uenisse. Confitere ergo maledictum susce¬
pisse pronobis. quem confiteris mortuũ esse
ꝓ nobis. Hlec aluid significare uoluisse moy¬
sen. cũ diceret maledictus omĩs quunlig¬
no pependit. Poterat enun dicere. Maledie
tus omĩs mortalis. aut maledictus omnis
moriens. Sed hoc ẽ quod asserit propħa.
quiasciebat mortẽ xp̃i in cruce pensuram
et futuros hereticos quidicerent. Pepen¬
dit quidẽ in ligno. sed specie quadam. ñ ut
uere mortetur. Clamando ergo maledictꝰ
nichil alud clamauit. nisi quia uere mor¬
tiuis ẽ. Sciens mortẽ hominis peccatoris q̃

Expanded text:
confiteris mortuum, confitere suscepisse poenam confiteris mortuum, confitere suscepisse poenam peccati nostri sine peccato nostro. iam uero ubi audis poenam peccati, aut ex benedictione crede uenientem aut ex maledictione. si ex benedictione uenit poena peccati, opta esse semper in poena peccati; si autem optas inde liberari, crede per diuinae sententiae iustitiam ex maledictione uenisse. confitere ergo maledictum suscepisse pro nobis, quem confiteris mortuum esse pro nobis, nec aliud significare uoluisse Moysen, cum diceret: maledictus omnis, qui in ligno tus omnis mortalis, aut maledictus omnis moriens, sed hoc est quod asserit prophetia, quia sciebat Christi mortem in cruce pensuram, et futuros haereticos qui dicerent: Pependit quidem in ligno, sed specie quadam, non ut vere moreretur. Clamando ergo Maledictus, nihil aliud clamavit, nisi quia vere mortuus est, sciens mortem hominis peccatoris, quam
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓ homine mortem suscepit. ex illo et ꝓ il¬
lo etiam maledictũ quod mortẽ comitat᷑
suscipere non de dignatꝰ est. Etiam ille pror¬
sus. etiam ille filius dei semꝑ uiuens insua
iustitia. mortuus autẽ propt̾ delictanrã.
in carne suscepta expena nr̃a. Et ꝑhocad¬
ditum ẽ omĩs. ne xp̃s adueram mortẽ ñꝑti¬
nere diceretur. si amaledicto quod morti con¬
iunctũ ẽ insipienti honorificentia separare
tur. Qui autẽ exueritate ȩuangłica fideł
est. intelligat tam̃ non esse contumeliam
x exore moysi. cũ eumdixit malelictũ.
ñ ex diuinitate maiestatis iue. sed excondi¬
cione pene nr̃e exqua in ligno suspensus est.
qm̃ nonẽ laus xp̃i exore manicheorũ eũ
eum negant carnem habuisse mortaleman
qua ueram mortẽ pateretur. q ex illo ꝓpħico
maledicto laus intelligitur humilitatis.
exusto beretico quasi honore crim̃ obicitur
tra moysen. s contra apłm dimicas. Si autẽ

Expanded text:
et pro homine mortem suscepit, ex illo et pro ilet pro homine mortem suscepit, ex illo et pro illo etiam maledictum, quod mori comitatur, suscipere non dedignatus est etiam ille, prorsus etiam ille filius dei semper uiuus in sua iustitia, mortuus autem propter delicta nostra in carne suscepta ex poena nostra. ac per hoc additum est: omnis, ne Christus ad ueram mortem non pertinere diceretur, si a maledicto, quod morti coniunctum est, insipienti honorifitur. Qui autem ex ueritate euangelica fidelis est, intellegit tam non esse contumeliam Christi ex ore Moysi, cum eum dixit maledictum, non ex diuinitate maiestatis suae, sed ex condicione poenae nostrae, ex qua in ligno suspensus est, quam non est laus Christi ex ore Manichaeorum, cum eum negant carnem habuisse mortalem, in qua ueram mortem pateretur, quia ex illo prophetico maledicto laus intellegitur humilitatis, ex isto haeretico quasi honore crimen obicitur tra Moysen, sed contra apostolos dimicas. si autem
Abbreviated transcription (Latin):
omĩs. ut uideretur maledictꝰ omĩs qui inlig¬
no pependit. Nonsane moyses minus preui¬
det etiam iustos incruce futuros. sed bene pre-¬
uidet hereticos uerã mortem dnĩ negaturos.
et ideo uolentes ab hoc maledicto xp̃m se.¬
iungere. ut ãmortis etiam ueritate se iuinge.¬
rent. Sieninuera illa mors non erat. nullũ
maledictũ xp̃o crucifixo pependit in ligno.
quia nec uere crucifixus est. Sed contra lon¬
ge futuros hereticos. quã delonge clamabat
moyses. Sine causa tergi uersamini. O quibus
displicet ueritas mortis xͥ: maledictus omĩs
qui pependit in ligno. Non ille aut ille. s om¬
nis. Omĩno etiam ne et filius dei: etiam pror¬
sus. Nam hoc est quod non uultis. in de sata¬
gitis. inde seducitis. displicet enĩ uobis ma¬
ledictus pronobis. quia displicet mortuus
ꝓ nobis. T unc enĩ extra maledictum illiꝰ adã
siextra illius mortem. Cum uero ex homine

Expanded text:
« omnis, » ut videretur « maledictus omnis qui in lig« omnis, » ut videretur « maledictus omnis qui in ligno pependit, » non sane Moyses minus praevidet etiam justos in cruce futuros, sed bene praevidet haereticos veram mortem Domini negaturos, et ideo volentes ab hoc maledicto iungere, ut a mortis etiam ueritate seiungerent. si enim uera illa mors non erat, nullum maledictum Christo crucifixo pependit in ligno, quia nec uere crucifixus est. sed contra longe futuros haereticos quam de longe clamat Moses sine causa tergiuersamini, o quibus displicet ueritas mortis Christi. maledictus omnis qui pendet in ligno; non ille ant ille, sed omnis omnino. etiamne et filius dei? etiam prorsus. nam hoc est quod non uultis: inde satagitis, inde seducitis. displicet enim uobis maledictus pro nobis, quia displicet mortuus pro nobis; tunc enim extra maledictum illius Adam, si extra illius mortem. cum uero ex homine
Abbreviated transcription (Latin):
ne. Item in alio loco. eũ inquit qui ñ noue¬
rat peccatum. peccatũ nobis fecit. ut nos esse¬
mus iustitia dei in ipso. C ur ergo timeret et¬
moyses dicere maledictum. quod ñ timuit apls
re debuit et predicare. paratiis ab hereticiᷤᷤ
cũ apło rep̃hendi. Quisquis enĩ reprehende¬
rit ꝓpħam dirisse maledictum. cogit᷑ repre.¬
hendere apłm dixisse peccatũ. tlamutiq
malechictũ. comes pecati ẽ. Nec ideo maior
inuidia ẽ. qͦd addiderit deo: ut diceret. ma¬
ledictus adeo. omĩs qui pendet inligno.
Nisi enim deus odisset peccatũ et mortẽ nr̃am.
non ad eam suscipiendam atq delendam fili-¬
um suum mitteret. Quid ergo mirũ. simale-¬
dictum ẽ ãdeo quod odit deus: tanto enu
libentius nob̃ donat in mortalitatẽ que
futura ẽ xp̃o ueniente. quanto misericordi
us odit mortem nr̃ãm quȩ in ligno pepen¬
dit xp̃o moriente. Quod aut̃ additum est

Expanded text:
ne. item alio loco: eum, inquit, qui non nouene. item alio loco: eum, inquit, qui non nouerat peccatum, peccatum pro nobis fecit, ut nos simus iustitia dei in ipso. cur ergo timeret Moyses dicere maledictum. quod Paulus non timupraeuidere debuit et praedicere, paratus ab haereticis cum apostolo reprehendi. quisquis enim reprehenderit prophetam dixisse maledictum. cogitur reprehendere apostolum dixisse peccatum; nam utique maledictum comes peccati est. Nec ideo maior inuidia est, quod addiderit: deo, ut diceret: maledictus deo omnis, qui pependerit in ligno. nisi enim deus odisset peccatum et mortem nostram, non ad eam suscipiendam atque delendam filium suum mitteret. quid ergo mirum, si maledictum est deo, quod odit deus ? tanto enim libentius nobis donat inmortalitatem, quae futura est Christo ueniente, quanto miseus odit mortem nostram, quae in ligno pependit Christo moriente. Quod autem additum est,
Abbreviated transcription (Latin):
moyses dixerit. ideo. secutꝰ apostolꝰ ait de
xpo. factus pronobis maledictum. sic̃ non ti¬
dictum ẽ omne peccatũ. Siue ipsum qͦ fit ut
sequatur supplicium. siue ipsũ suppliciũ. qd̾ alio
mn uocatur peccatũ q sit ex peccato Suscepit autẽ
ap̃s sine reatu suppliciũ nr̃m. ut inde solueret
reatum nr̃m. et fieret etiam supplicium nr̃m.
Ex ingenio meo ista duerim. si non apłs toci¬
ens hoc inculcat. ut et dormientes excitet. &
calũpniantes officiet. Misit inquit deus fili¬
um suũ insimilitudinẽ carnis peccati. ut de¬
peccato dampnaret peccatum incarne. Non
ergo erat illa caro peccati. quia non traduoe
mortalitatis in mariã per masculum uenerat.
S ed tam̃ quia de peccato ẽ mors. illa caro quã¬
uis ex uirgine. tam̃ mortalis fuit. Eqsipso qͦ
mortalis erat. similitudinem habebat carneᷤ
peccati hoc appellat etiam peccatum. ꝯsequent
dicens. Ut depeccato dãpnaret peccatũ in car¬

Expanded text:
Moyses dixerit . Ideoque secutus Apostolus ait de Moyses dixerit . Ideoque secutus Apostolus ait de Christo: Factus pro nobis maledictum, sicut non tidictum est omne peccatum, sive ipsum, quod fit, ut sequatur supplicium, sive ipsum supplicium, quod alio modo vocatur peccatum, quia fit ex peccato. Suscepit autem Christus sine reatu supplicium nostrum, ut inde solveret reatum nostrum, et finiret etiam supplicium nostrum. Ex ingenio meo ista dixerim, si non Apostolus toties hoc inculcat, ut et dormientes excitet, et calumniantes confundat. Misit, inquit, Deus Filium suum in similitudinem carnis peccati , peccato damnaret peccatum in carne. non erat ergo illa caro peccati, quia non de traduce mortalitatis in Mariam per masculum uenerat; sed tamen quia de peccato est mors, illa autem caro quamuis ex uirgine, tamen mortalis fuit, eo ipso, quo mortalis erat, similitudinem habebat carnis peccati. hoc appellat etiam peccatum consequenter dicens: ut de peccato damnaret peccatum in car
Abbreviated transcription (Latin):
pendit inligno. hoc maledictuẽ ꝑ moy¬
sen. ubi mors dampnata ẽ ne regnaret. et
maledicta ẽ ut periret. Qua propt̾ per x
tale peccatum. dapnatumẽ nr̃m peccatum.
ut nos liberaremur. ne regnante peccatanoᷤ
damꝑnati remaneremꝰ. Quid ergo nurat᷑
faustus. maledictum eẽ peccatũ. maledic¬
tam eẽ mortẽ. maledictam esse mortalita¬
tem carnis sine peccato xp̃i. expeccato tam̃
hominis etiam in xp̃o factã : Ex adam quiꝑ¬
pe corpus ad sumpsit. quia ex adam uirgo ma¬
ria. quȩ peperit. xp̃m dixerat autẽ deus in
paradiso. Qua die tetigeritis. morte moriemi¬
ni hoc ẽ maledictum. quod pependit inligno.
ue negat xp̃m maledictum. qui negat et
mortuum. Qui autẽ confidetur mortuum.
et negare ñ potest mortẽ de peccato ẽẽ. et
obhoc etiam ipsũ peccatum uocari. audiat apłm
dicentem. qm̃ uetus homo nr̃ simul cũ illo cru¬
cifixus est: et ut intelligat. quẽ maledictum

Expanded text:
pendit in ligno, hoc maledictum est per Moypendit in ligno, hoc maledictum est per Moysen: ubi mors damnata est ne regnaret, et maledicta est ut periret. Quapropter per Christi tale peccatum damnatum est nostrum peccatum, ut nos ldamnati remaneremus. Quid ergo miratur Faustus maledictum esse peccatum, maledictam esse mortem, maledictam esse mortalitatem carnis sine peccato Christi, ex peccato tamen hominis etiam in Christo factum? ex Adam quippe corpus assumsit, quia ex Adam uirgo Maria, quae peperit Christum. dixerat autem deus in paradiso: qua die tetigeritis, morte moriemini. hoc est maledictum, quod pependit in ligno. ille neget Christum maledictum qui negat et mortuum; qui autem confitetur mortuum, et negare non potest mortem de peccato esse et ob hoc etiam ipsam peccatum uocari. audiat apostolum dicentem: quoniam uetus homo noster simul crucifixus est cum illo, et intellegat quem ma
Abbreviated transcription (Latin):
de et ipsa peccatũ dr. non quia peccat homo
dum moritur. sed quia ex peccato factũ est
ut moriat᷑. Sicut alio modo dr lingua ꝓpͥe
caro que intradentes sub palato mouetur
na. Et manꝰ alio mͦ dicͥuntur ipsũ prope cor¬
poris menbrũ quod mouemtꝰ ad operandũ. et
alio modo manus dr scriptura que fit ꝑma¬
num. dicimꝰ enĩ. ꝓbata est manus eiꝰ. et lec¬
ta ẽ aduersus eum manꝰ eius. habeo enĩ ma¬
nuim tuam. recipe manum tuam. Manus uti¬
ꝙ. proprie menbrum ẽ hominis. Non aut̃
opinor illam scripturam menbrũ esse homi¬
nis. et tam̃ d̾r manus eo quod manui fac¬
ta sit sic et peccatum non tantũ ipsũ opꝰ
malum quod pena dignũ ẽ. sed etiam ip¬
sa mors que peccato factaest peccatum ap¬
pellata est. Illud utiq peccatum quo reus
ẽẽt mortis non cõmisit xp̃s. illud autẽ alte¬
rum idest mortem que peccato inflicta ẽ
humane nature suscepit pro nobis: hoc fus¬

Expanded text:
de et ipsa peccatum dicitur, non quia peccat homo, de et ipsa peccatum dicitur, non quia peccat homo, dum moritur. sed quia ex peccato factum est. ut moriatur; sicut alio modo dicitur lingua proprie caro, quae intra dentes sub palato mouetur. na. et manus alio modo dicitur ipsum proprie corporis membrum, quod mouemus ad operandum. et alio modo manus dicitur scriptura, quae fit per manum. dicimus enim: "prolata est manus eius" "lecta est aduersus eum manus eius" "habeo manum tuam" "recipe manum tuam." manus utique proprie membrum est hominis. non autem opinor illam scripturam membrum esse hominis; et tamen dicitur manus, eo quod manu facta sit. sic et peccatum non tantum ipsum opus malum, quod poena dignum est. sed etiam ipsa mors, quae peccato facta est, peccatum appeesset mortis, non commisit Christus; illud autem alterum, id est, mortem quae peccato inflicta est humanae naturae, suscepit pro nobis. Hoc sus
Abbreviated transcription (Latin):
tiaiꝰ pot intelligi. qui quando peccauerit
ad iudicandus ẽ morti. hoc ẽ reatur ꝑ quo
morte torm̃torum plectendus ẽ. Suspensus
enĩ erit inpatibulo. cuiꝰ scelus per uindictĩ
manifestatur in populo. Unde apł peccants
eoram omib iubet arguere. ut ceteri metũ
agrada ut ante finem uite p̃sentis ꝑ confes¬
sionem ac penitentiam atq: bona oꝑa stude¬
at abscondere coram occłis dei delictũ suũ.
to plapstus nr̃ pͥmũ pecraut. Et nequa quã
inquit contaminabis terram tuam. Ergo qͥa
tetra carnis nr̃e fedatur sordib peccatorum.
omĩtodis studere debemus. ut eam mun-¬
dentꝰ ꝑpeuitentiam et effusionem lacrimaꝵ.
ne feditas eius aliis scandalum et nobis pari¬
at inferni cruciatum. Sedoritur hic difficil¬
una questio. in eo quod dic̃ maledictus adõ
omĩs quipendet in ligno. quia quidã here¬
tici adcalumpniam passionis xp̃i hanc sen-¬
tentiam transferre uoluert̃. non intelligen¬
tes quod mors hominis expena ẽ peccati. Un

Expanded text:
tizatus potest intelligi, qui quando peccaverit, adjudicandus est morti, hoc est reatui, pro quo morte tormentorum plectendus est. Suspensus enim erit in patibulo, cujus scelus per vindictam manifestatur in populo. Unde Apostolus peccantes coram omnibus jubet arguere, ut et caeteri metum atum mox agenda, ut ante finem vitae praesentis per confessionem ac poenitentiam atque bona opera studeat abscondere coram oculis Dei delictum suum: toplastus noster primum peccavit. Et nequaquam, inquit, contaminabis terram tuam. » Ergo quia terra carnis nostrae foedatur sordibus peccatorum, omnimodis studere debemus, ut eam mundemus per poenitentiam et effusionem lacrymarum, ne foeditas ejus aliis scandalum, et nobis pariat in fine cruciatum. Sed oritur hic difficillima quaestio in eo quod dicit, « Maledictus a Deo omnis qui pendet in ligno. » Quia quidam haeretici ad calumniam passionis Christi hanc sententiam tranferre voluerint, non intelligentes quod mo
Abbreviated transcription (Latin):
deo tuo. Querendũ quomͦ p̃ceperit obserua¬
ri quod ait. Septem septimanas integras
numerabis tibi. Sienim ab uniuerso ꝓpło
hec pentecosten iussa ẽ obseruari. nũquid
õs unodie eredendumẽ falcem ussos mit¬
tere inmessẽ: si autẽ sibi quisq obseruat is¬
tam quinquagesimam. dinumerans ab illo
die quo falcẽ mittit. ñ una ẽ uniuerso
populo. Illa uero unaẽ. quȩ cõputatur ab
imimolatione pasche. usq indiem date legeᷤ
insina. Sed huiꝰ pentecostes neq tempus
neq numerꝰ appło uideoꝵ custodit᷑. anob
autẽ cũ contemplatione et ad laterã cus¬
todit᷑. Pianius enim legis lator intentionẽ
suam demonstrare uolens ab altero die sab¬
bati in leuitico numerari precepit quinqͣ¬
quita dies. dnĩcũ diem ꝓcul dubio uolenᷤ
intelligi. hec enĩẽ altera dieᷤ sabbati: in hac
enĩ ressirrectio facta ẽ: que ebdomade nu¬
meraitur septẽ. usq ad alterum diem ex¬
pletionis ebdomade. dominica rursus die

Expanded text:
immolanda? Quaerendum quomodo praeceperit obseruari quod ait: septem septimanas integras dinumerabis tibhaec pentecoste visa est observari, nunquid omnes uno die credendum est falces jussos mittere in messem? Si autem sibi quisque observat istam quinquagesimam, dinumerans ab illo die quo falcem mittit, non una est universo populo. Illa vero una est, quae computatur ab immolatione paschae usque in diem datae legis in Sina. Sed hujus pentecostes, neque tempus neque numerus a populo Judaeorum custoditur, a nobis autem cum contemplatione et ad litteram custoditur. Planius enim legislator intentionem suam demonstrare volens, ab altero die sabbati in Levitico numerari praecepit quinquaginta dies, Dominicum diem procul dubio volens intelligi. Hoc enim altera dies sabbati. In hac enim resurrectio facta est, quae hebdomades numerantur septem, usque ad alterum diem expletionis hebdomadae. Dominica rursus die
Abbreviated transcription (Latin):
seruetq se acseparet ãtalib. memor dñici
preceptiquo ait. Si occłs tiis scandalirat
te.erue eum ⁊ proice abste. Et si manus
tua uł pestuus scandalizat de. abscide eã
et proice abde. Expedit enĩ tibi. ut pere.¬
ultionis int̾ficiat. consumatq ignis per¬
petuus omnẽ supellectilem eorum. hoc est
studia & opera eorũ. Ciuitas enĩ illa que
errore rebellis contͣ dñm & auersa ẽẽ de¬
fornicatione biberunt om̃s gentes. inqua
ẽ habitatio demonioꝵ. ⁊ custodia omĩs sp̃s
inmundi. ⁊ custodia om̃s uolucris in mun

Expanded text:
servet, et ut se separet a talibus, memor Dominici servet, et ut se separet a talibus, memor Dominici praecepti quo ait: « Si oculus tuus scandalizat te, erue eum et projice abs te. Et si manus tua vel pes tuus scandalizat te, abscide eum et projice abs te. Expedit enim tibi ut pereultionis interficiat, consumatque ignis perpetuus omnem supellectilem eorum, hoc est, studia et opera eorum. Civitas enim illa, quae errore rebellis contra Dominum et aversa esse de, et de cujus fornicatione biberunt omnes gentes; in qua est habitatio daemonum, et custodia omnis spiritus immundi, et custodia omnis volueris i
Abbreviated transcription (Latin):
rit tibi eamus et sequam᷑ deos alienos qͦs
ignoras. et seruiamus eis. non audies uer¬
ba prophetȩ illius aut somniatoris. quia
temptat uos dñs deus ur̃. ut palamfiat.
utrum diligatis eum annon. ĩ toto corde.
& ĩ tota anima ur̃a. Ubi sane intelligi uo¬
luit. etiam illa que a diuinantib non sccłm
am̃dicuntur si acciderint que dicunt᷑ non
accipienda. sid fiant quȩ precipiunt᷑ ab eis.
ut colantur que colunt᷑ abeis. Nec preter
suam potestatẽ ds̃ ostendit esse quod ista
contingunt. sed quasi quereretur cur ea
permittat. causam temptationis exposu¬
it. ad cognoscendam eoꝵ dilectionem. utrum
eam habeant erga dm̃ suũ. Cognoscendã
uero: ab ipsis potius quam ab illo quiscit
omĩa ante quamfiant. ꝑ totũ enĩ istud ea¬
pitulũ legis lator contra idolatras agit. &
maxime contͣ hereticos. precipiens unicu¬
q fidelium ut caueat a deceptionib gen¬
tilium. atq ã seductionib hereticorum. ob¬

Expanded text:
rit tibi: Eamus, et sequamur deos alienos, quos rit tibi: Eamus, et sequamur deos alienos, quos ignoras, et serviamus eis: non audies verba prophetae illius aut somniatoris, quia tentat vos Dominus Deus vester, ut palam fiat, utrum diligatis eum, an non. In toto corde it scire". ubi sane intellegi uoluit etiam illa quae a diuinantibus non secundum deum dicuntur, si acciderint quae dicuntur, non accipienda sic ut si fiant quae praecipiuntur ab eis aut colantur quae coluntur ab eis. nec praeter suam potestatem deus ostendit esse quod ista contpermitteret fieri, causam tentationis exposuit, ad cognoscendam eorum dilectionem, utrum eam habeant erga Deum suum, ad cognoscendam vero ab ipsis potius quam ab illo, qui scit omnia antequam fiant. Per totum enim istud capitulum, legislator contra idololatras agit, et maxime contra haereticos, praecipiens unicuique fidelium ut caveat a deceptionibus gentilium, atque seductionibus haereticorum ob
Abbreviated transcription (Latin):
nobis consociamus. nullo modo prioris ui¬
te errores inusum nr̃m conuertamus. sed
suꝑ terram illos effundamus. idẽ ꝑ confessi¬
onem prolatos terrenȩ fragilitati deputante.
quasi indignos uiris spiritalib abiciamus.
ietis sicut gentes ambulant ĩ uanitate sensus
sui. tenebris obscuratum habentes intellee¬
tum. alienati auita dei per ignorantiam
que est in illis propt̾ cecitatem cordis ipsoꝵ.
qui desperantes semet ipsos tradiderunt
inpudicitie. inoperationem in mundicie
omĩs. et auaritiȩ. Uos autem non ita didi¬
cistis xp̃m. si tamen illum audistis. et in ipso
edocti estis. sicut est ueritas in iħu. depone¬
re uos scdm pristinam conuersationem uete¬
rem hominẽ. qui corrumpitur scđm deside¬
ria erroris. Qenouamini autẽ spũ m̃tis ur̃e.¬
surrexerit in medio tui prophetes. aut qͥ¬
somniũ uidissesdicat. et predixerit signũ atq
portentum. et euenerit quod locutꝰ ẽ. et dixe¬

Expanded text:
nobis consentiemus, nullo modo prioris vinobis consentiemus, nullo modo prioris vitae errores in usum nostrum convertamus, sed super terram illos effundamus, id est, per confessionem prolatos, terrenae fragilitati deputantes, quasi indignos viris spiritalibus abjiciamus. tis sicut gentes ambulant in uanitate sensus sui, tenebris obscuratum habentes intellectum, alienati a uita dei per ignorantiam, quae est in illis propter caecitatem cordis ipsorum : qui desperantes semet ipsos tradiderunt inpudicitiae in operationem inmunditiae omnis et auaritiae. uos autem non ita didicistis Christum: si tamen illum audistis et in ipso docti estis, sicut est ueritas in Iesu, deponere uos secundum pristinam conuersationem ueterem hominem, qui corrumpitur secundum desideria erroris. renouamini autem spiritu mentis usurrexerit in medio tui propheta, aut qsomnium dicat se vidisse, et praedixerit signum atque portentum, et evenerit quod locutus est, et dixe
Abbreviated transcription (Latin):
uid. qui deuorant plebem meam sicut escã
panis. faciem suam obfirmat ds̃. uidelice
xp̃m. Ipse ẽ enim imago patris. quia qui uidit
filiũ. uidit et patrem. ipse etiam iudex est.
Sanguis enimeorum pro anima ẽ. & ideirco
non debes animam comedere cũ carnib sed
suꝑ terram fundes quasi aquam. ut sit tibi
bene et filiis tuis post te. cũ feceris quod pla¬
c&r in conspectudomini. Ergo ideo sangius dr
anima ẽẽ carnis. quia uitale aliquid est in
sanguine. quia per ipsum maxime in hac
carne uiuitur. cũ in omnes uenas per corpo¬
ris cuncta diffunditur. Ipsam uitam corpo
grat excorpore. sed que morte finitur. Cũ
ergo dñi precepto constet carnem brutoꝵ
animalium ad esum hominib esse concessũ.
sanguinis uero. edulium int̾dictum. sal¬
ua ueritate hystoriȩ. scdm mysticum sen¬
sum nobis inniuitur. ut quando carnaleᷤᷤ
honunes apristina conuersatione int̾emp¬
tos adunitatem fidei et bonorũ operum

Expanded text:
vid, « Qui devorant plebem meam sicut escam vid, « Qui devorant plebem meam sicut escam panis , » faciem suam obfirmat Deus, videlicet Christus. « Ipse est enim imago Dei Patris, » quia qui vidit Filium vidit et Patrem. Ipse etiam judex est. « Sanguis enim eorum pro anima est; et idcirco non debes animam comedere cum carnibus, sed super terram fundes quasi aquam: ut sit tibi bene et filiis post te, cum feceris quod placet in conspectu Domini. » Ergo ideo sanguis dicitur anima esse carnis, quia vitale aliquid est in sanguine, quia per ipsum maxime in hac carne vivitur, cum in omnes venas per corporis cuncta diffunditur. Ipsam videlicet vigrat ex corpore, sed quae morte finitur. Cum ergo Domini praecepto constet carnem brutorum animalium ad esum hominibus esse concessum, sanguinis vero edulium interdictum, salva veritate historiae, secundum mysticum sensum nobis innuitur, ut quando carnales homines a pristina conversatione interemptos, ad unitatem fidei et bonorum operum
Abbreviated transcription (Latin):
datihuius etiam litteram custodire. & nul¬
postolos inuenies precepisse. quando dequi¬
b dam udaicis obseruationib contentio¬
ne mnantiochensi eccła facta. ad eos relata
est questio. Qui legem posuerunt. soluen¬
tes questionem hanc . & diffinientes. Uisũ
est ergo sp̃ui scõ & nobis nichil ampluis ure¬
ponere uobis oneris. quam bec necessaria.
ut abstineatis uos ab immolatis simulaero¬
rum. & sanguine. et suffocato. & fornicatio¬
ne. Preterea sanguinẽ quidem proprie
homicidium. omnem enuĩ sanguinẽ omẽ
frat̾num odium intelligamus. Quia qui
odit frẽm suũ homicida est. sicut ioħs scrip¬
sit. dicimus gͦ omnẽ sanguinem. in iusti¬
ciam dolosorum. Uirũ enim sanguinũ et
dolosum abominabitur dñs. et quecumq
ꝓximorum nocent uite ꝑ insidias quas li¬
bet. ita ut homicidio sanguis cõparet᷑.
Et propterea abomni sanguine abstineri o¬
portis. scientes quia suꝑ animas que talem
sanguinẽ comedunt. dequib dicebat da¬

Expanded text:
us etiam litteraturam custodire, et nulpostolos invenies praecepisse, quando de quibusdam Judaicis observationibus contentione in Antiochensi Ecclesia facta, ad eos relata est quaestio, qui legem posuerunt, solventes quaestionem hanc et definientes: « Visum est ergo Spiritui sancto et nobis, nihil amplius imponere vobis oneris quam haec necessaria: ut abstineatis ab immolatis simulacrorum, et sanguine, et suffocato et fornicatione . » Praeterea sanguinem quidem, proprie homicidium, omnem sanguinem, omne fraternum odium intelligamus: quia qui odit fratrem suum, homicida est, sicut Joannes scripsit. Dicimus ergo omnem sanguinem, injustitiam dolosorum. « Virum enim sanguinum et dolosum abominabitur Dominus, » et quaecunque proximorum nocet vitae per insidias quaslibet, ita ut homicidio sanguis comparetur, et propterea ab omni sanguine abstinere oportet, scientes quia super animas, quae talem sanguinem comedunt, de quibus dicebat Da
Abbreviated transcription (Latin):
euium uero ediprohib&. qr amortuorum
operib abstinere nos uib&. Quinpotius
peregrino eadari consentit. quia pagano
et heretico quia xp̃ĩana religione alieni &
extor res sunt. quasi in mundis inmunda
prohicit. cum eos asordib peccatorũ absti¬
nere nolle conspicit. unde dic̃ apostolus.
Omĩa munda mundis. comquinatis autẽ
& infidelib nichil mundum: hinc salua¬

Expanded text:
cinum edi vero prohibet, quia a mortuorum cinum edi vero prohibet, quia a mortuorum operibus abstinere nos jubet. Quin potius peregrino dari consentit, quia a pagano et haeretico, qui a Christiana religione alieni et extorres sunt, quasi immundis et immunda projicit, cum a sorde eos peccatorum abstinere nolle, conspicit. Unde dicit Apostolus. « Omnia munda mundis: coinquinatis autem et infidelibus, nihil mundum Tit.
Abbreviated transcription (Latin):
celos. Sed reptilib comparantur. quia pascun¬
cur terra. et concupiscentis operã dant.
etiam si inquatuor ambulant pedes. idẽ
et si euangłicam simulant predicationẽ que
dicit. Non ueni uocare iustos s peccatores in
penitentiam. Et non habent necesse sani
medicũ sed quimale habent. Aquo latro
saluatus est. et adultera iustificata ẽ. Et
qui plus debea̾nt. plus diligere ignoscentẽ
dicuntur. Sed tam̃ quia non scd̾m uerita¬
tem socialem amplectuntur uitam. abu¬
tuntur autẽ conpassione predicationis ꝓ
suis uoluptatib. in mundi funt atq ab ho¬
minabiles. ut pote qui intali conuersatio¬
ne et intanta scientia. turpem quandam
qͥa mundũ ẽ comedite. quic qͥd morticinũ
eĩ. ne uescamini exeo. Peregrino qͥ intra
portas tuas ẽ. da ut comecdat. aut uende
ei. quia tu populꝰ sc̃s dni dei tuies. Omne¬
mundũ comedere precipit. quia actionib
bonis ⁊ morib honestis uti concedit. Morti¬

Expanded text:
coelos; sed reptilibus comparantur, quia pascuncoelos; sed reptilibus comparantur, quia pascuntur terram, et concupiscentiis operam dant, etiamsi in quatuor ambulant pedes, id est, etsi evangelicam simulant praedicationem, quae dicit: Non veni vocare justos, sed peccatores in poenitentiam ; et: Non habent necesse sani medicum, sed qui male habent ; a quo latro salvatus est, et adultera justificata. Et qui plus debebant, plus diligere ignoscentem dicuntur: sed tamen quia non secundum veritatem socialem amplectuntur vitam, abutuntur autem compassione praedicationis pro suis voluptatibus, immundi sunt atque abominabiles, ut pote qui in tali conversatione et in tanta scientia turpem quamdam quod mundum est comedite quicquid morticinum est ne vescamini ex eo peregrino qui intra portas tuas est da ut comedat aut vende ei quia tu populus mundum comedere praecepit, quia actionibus bonis et moribus honestis uti concedit. Morti
Abbreviated transcription (Latin):
rationem gerat. Quod quidẽ laudabile
habet. hoc in xp̃i regno accipitur. Quod
autem uituperabile indiabolo. idẽ ra¬
pacitas. in mansuetudo. Quod et in aqui¬
ia considerantes. sine aliqua dubitate
repperimꝰ. Propt̾ altitudinem enĩ uolatꝰ¬
eius. figuram enis indm̃ moyses sumpsit.
Quia uero rapax. acybo eius abstinendum
dixit. Propħa autẽ dauid lugens hominẽ
inpeccato constitutum. nicticoraci hc̃
sicut in nocte iuuentem comparauit.
ꝑpellicanum aut̃ ut pote per animal a¬
mans solitudinem. figurauit eum qui
forsan amicis desolatus est aut cognati.
alioꝵ q similium societate destitutus.
Et omne quod reptat et pennulas habetan
mundum erit. nec comedetur. Ab omni¬
mundos esse peccato atq actione sordida.
eos quicontẽplatuurã uitam pollicentur
oporta. P roptẽa quicũq quidem uolatili¬
b similes ft̃ supernorũ uidelicet ad sequi
contemplationem promittentes quȩ ducit ad

Expanded text:
rationem generat: quod quidem laudabile rationem generat: quod quidem laudabile habet, hoc in Christi regno accipitur: quod autem vituperabile in diabolo, id est rapacitas, immansuetudo. Quod et in aquila considerantes, sine aliqua dubietate reperimus. Propter altitudinem enim volatus figuram ejus in Deum Moyses sumpsit. Quia vero rapax, a cibo ejus abstinendum dixit. Propheta autem David lugens hominem in peccato constitutum, nycticoraci hsicut in nocte viventem comparavit. Per pelicanum autem ut pote per animal amans solitudinem, figuravit eum qui forsan amicis desolatus est, ac cognatis aliorumque similium societate destitutus. « Et omne quod reptat et pennulas habet, immundum erit, nec comedetur. mundos ecce peccato atque actione sordida eos qui contemplativam vitam pollicentur oportet; propterea quicunque quidem volatilibus similes sunt supernorum, videlicet assequi contemplationem promittentes quae ducit ad
Abbreviated transcription (Latin):
rã uolant᷑.ita ut pennis propedib
utantur quan do ambulant. quod in¬
dignumẽ in eis qui contẽ plationi dant
operam: quorum enĩ ẽ uolatus circa ter¬
ram. horum etiam contemplatio ꝓcul
dubio interrenis occupat᷑. Nongͦ incredu¬
lus sis. nec dubites quod etiam hec quȩ nẽ di-¬
numerata sunt animalia ad ostensionem
figuramq eorũ aquib abstinere debent
contemplationi uacantes posuit legis la¬
tor: sed inquiens: quomodo horum ani¬
maliũ nõ cib sed imitatio ꝓhibetur. cũ
pelicano et necticoraci Dauid propħa se¬
met ipsum comparauerit dicens. Simi¬
lis factusum pelicano insolitudine. fac¬
tus sum sient nocticorax indomicilio᷑. Per
aquilam autẽ moyses ipsum significat
dm̃ dicentẽ ad isrł. Quo mͦ portauerim
uerso esse petrus diabolum dicit. nec ta
sed quia simul regium. nec non rapax at¬
q in mite ẽ animal. euq sit dignita¬
te laudabile.. uituperabilem tam̃ ope¬

Expanded text:
ram volant, ita ut pennis pro pedibus ram volant, ita ut pennis pro pedibus utantur, quando ambulant: quod indignum est in eis, qui contemplationi dant operam. Quorum enim est volatus circa terram, horum etiam contemplatio procul dubio in terrenis occupatur. Non ergo incredulus sis, nec dubites, quod etiam haec, quae nunc denumerata sunt, animalia ad ostensionem figuramque eorum, a quibus abstinere debent contemplationi vacantes, posuit legislator. Sed inquies: Quomodo horum animalium non cibus, sed imitatio prohibetur, cum pellicano et nycticoraci David propheta semetipsum comparaverit dicens: Similis factus sum pellicano in solitudine, factus sum sicut nycticorax in domicilio . Per aquilam autem Moyses ipsum significat Deum dicentem in Israel: Quomodo portaverim verso esse Petrus diabolum dicit : nec taSed quia simul regium, nec non rapax atque immite est animal: cumque dignitatem laudabilem, vituperabilem tamen ope
Abbreviated transcription (Latin):
mal ẽ. quod in nocte tantũ niͦ repit atq
operatur. sicut sunt gentes in intelligi¬
bilis noctis operib. que st̃ fornicatio.
inmunditia. inpudicicia. idolorum cultꝰ.
herodus. et caradrius. longi esse colli. trahe¬
req cibum exaltitudine terre atq aqͣꝵ
dicuntur. Que animalia imitari. nec de
inferiorib euellere cibum. sed decelestib
Ille siquidem contẽplationi uacat. quiad
superiora m̃te contendit. &. non solũ in tel¬
ligibilem. sed et sensibilem cibumãdeo
expectat. Unde ait dñs. Nolite sollicrti
esse amme ur̃e quid manducetis. neq
corpori ur̃o quid induamm. scit enim
pat̾ ur̃ celestis. quia omĩb his necesse
habetis. U pupa. lugubre animal. amans¬
q luctum: scłi autem tristitia mortẽ ope¬
ratur. Propt̾ quod oportis eum qui di-¬
ligit deum semꝑ gaudere. sintermissione
orare. in omĩb gr̃as agere. quia gaudiũ
fructus est sp̃s: Uespertiliones circa ter¬

Expanded text:
mal est quod in nocte tantummodo rapit atque mal est quod in nocte tantummodo rapit atque operatur, sicut sunt gentes intelligibiles noctis operibus, quae sunt: fornicatio, immunditia, impudicitia, idolorum cultus, herodius, et charadrius, longi esse colli, trahereque cibum ex altitudine terrae atque aquarum dicuntur: quae animalia imitari, nec de inferioribus evellere cibum, sed de coelestibus. Ille siquidem contemplationi vacat, qui ad superiora mente contendit, et non solum intelligibilem, sed et sensibilem cibum a Deo exspectat: unde ait Dominus: Nolite solliciti esse animae vestrae quid manducetis, neque corpori quid induamini. Scit enim Pater vester coelestis quia omnibus his necesse habetis . Upupa lugubre animal, amansque luctum est. Saeculi autem tristitia mortem operatur . Propter quod oportet eum qui diligit Deum, semper gaudere, sine intermissione orare, in omnibus gratias agere: quia gaudium spiritus fructus est. Vespertiliones circa ter
Abbreviated transcription (Latin):
ca terram occupat. Quales st̃ qͥdam deo mi¬
litantes. & scłi negotiis se implican¬
tes. Noctuam uero. ꝓqua . lxx. glnicũ dixe¬
runt. hanc asserunt in nocte acutiẽe uslis.
sole autem apparente minus utilitate oc
culorum feu. T̃ ales s̃ qui inlegis st contẽ.
platione & scientia. lucem euangłice conuersa¬
tionis capere nonualentes: larus. animalẽ
in utroq uiuens. id est aqua & terra. qui sic̃
auis quidem uolat. ut aquatile aut̃ natat.
Cui non male comparantur. hi quisimul cir¬
cumcisionẽ uenerantur. & baptisina. ad
quos paulꝰ dicit. Si circiucidimini. xp̃s
uobis nichil prodest. Accipit̃ aut̃. intͥ ra-¬
paces aues ẽ: hab& autẽ quidam aliud ꝓpt̃
quod a legis latore positus est. Mansuescit
quippe. & cooperatur ad rapacitatẽ. Quẽ
imitantur hi qui mansueti quidem uiden¬
tur ẽẽ & sensu tranquilli. st̃ aut̃ cũ poten¬
tib et auaris atq rapacib. Nicticorax ani¬

Expanded text:
ca terram occupat: quales sunt quidam Deo mica terram occupat: quales sunt quidam Deo militantes et saeculi negotiis se implicantes. Noctuam vero, pro qua LXX Glaucum dixerunt, hanc asserunt in nocte acuti esse visus, sole autem appculorum frui; tales sunt qui Legis gloriantur ntemplatione et scientia, lucem evangelicae conversationis capere non valentes. Larus animal est in utroque vivens, id est aqua et terra; qui sicut avis quidem volat, ut aquatile autem natat: cui non male comparantur hi qui simul circumcisionem venerantur et baptisma, ad quos Paulus dicit: Si circumcidimini, Christus vobis nihil prodest . Accipiter inter rapaces aves est; habet autem quiddam aliud, propter quod a legislatore positus est; mansuescit quippe et cooperatur ad rapacitatem; quem imitantur hi qui mansueti quidem videntur esse et sensu tranquilli, sunt autem cum potentibus et avaris atque rapacibus. Nycticorax ani
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate priuatisunt. existimantiũ questũ
esse pietatem.: hos ergo significant ea quȩ nẽ
denumerata sc̃ animalia. uictũ ex rapina
conquirentia. Quedam autẽ ex his alias
aues inuadunt. & exuenationib earum
nutriuntur. Alia uero indomos ingredien
tia. diripiunt quȩ reppererint. nequidem ge¬
rentiũ se obsoniis parcentia. Quib sunt simi¬
ies quidem qui penetrant domos. & captiuas
ducunt mulierculas oneratas peccatis. qͦs
paulus arguit. Uultur rixis et bellis gau¬
d&s propt̾ eadauera prȩliorũ. In tantũ ut
etiam sequatur exercitum. Non ergo oport&s
aliorum casib pasci atq nutririeum. qui
contẽplationi dat operam. Coruni ergo ge¬
neris animalia st̃ affectionis expertia. quod
manifestum ẽ ex eo quod emissus ãnoe ex
prima eum coruus auolatione transgressuᷤᷤ
ẽ. Cui similis uicdas cirea suũ magistrum
fuit et dñm. Structio auis quidemẽ. sed
uolare non potest. totamq uitam suã cir¬

Expanded text:
veritate privati sunt, existimantium quaestum veritate privati sunt, existimantium quaestum esse pietatem . Hos ergo significant ea, quae nunc denumerata sunt, animalia victum ex rapina conquirentia: quaedam autem ex his alias aves invadunt, et ex venationibus earum nutriuntur; alia vero in domos ingreditia diripiunt, quae repererint, ne quidem gerentium se obsoniis parcentia. Quibus sunt similes quidam, qui penetrant domos et captivas ducunt mulierculas oneratas peccatis, quos Paulus arguit . Vultur rixis et bellis gaudet propter cadavera praeliorum, intantum, ut etiam sequatur exercitum. Non ergo oportet aliorum casibus pasci atque nutriri eum, qui contemplationi dat operam. Corvini ergo generis animalia sunt affectionis expertia: quod manifestum est ex eo quod emissus a Noe ex prima eum corvus avolatione transgressus est . Cui similis Judas circa suum magistrum fuit et Dominum. Struthio avis quidem est, sed volare non potest, totamque vitam suam cir
Abbreviated transcription (Latin):
re non debetis. & uitanda sunt uobis.Uere
ab hominatione dignum ẽ. & ualde int̾ in li¬
cita aq nimis uitanda connumerandum.
contẽplationi uaccantem quempiam spon¬
te tales habere maculas. quales perdemi¬
merataꝰ aues legis lator significat. Ait enĩ
A quilam. & gryphem. ⁊ alietum & miluũ. ac
uulturem iuxta genusuũ. Rapaces et cibũ
alienũ male sectantes. questib que inius¬
tis gaudentes. per predicta significat. Quia
enĩ quidam inueniuntur inecclesiis int̾ eos
qui putantur contemplatione operã dare.
qui non quem admodum debent ad hoc ua
cant. sed frustra inflantur. Audi paulum di¬
centem. Siquis alia doc&. & nõ quiescit sa¬
nis sermonib domini nr̃i iħu xp̃i. et ei qus
scdm pietatem doctrinȩ. suꝑb est. nichil sei¬
ens. sed languens circa questiones et pugnas
uerborum. ex quib oriuntur inuidiȩ. con¬
tentiones. blasphemiȩ. suspitiones male. con¬
flictationes hominũ m̃te corruptorũ. & qͥã¬

Expanded text:
non debetis, et vitanda sunt vobis. Vere abominatione dignum est et valde inter illicita atque nimis evitanda connumerandum, contemplationi vacantem quempiam, sponte tales habere maculas quales per denumeratas aves legislator significat; ait enim aquilam, et gryphem, et haliae etum, et milvum ac vulturem juxta genus suum. Rapaces et cibum alienum male sectantes, quaestibusque injustis gaudentes, per praedicta significat; quia enim quidam inveniuntur in ecclesiis inter eos qui putantur contemplationi operam dare, qui non quemadcant, sed frustra inflantur, audi Paulum dicentem: « Si quis alia docet, et non acquiescit sanis sermonibus domini nostri Iesu Christi et ei quae secundum pietatem est doctrinae, superbus, nihil sciens, sed languens circa quaestiones et pugnas uerborum, ex quibus oriuntur inuidiae, contentiones, blasphemiae, suspiciones malae, conflictationes hominum m
Abbreviated transcription (Latin):
Illic gͦm ortorum more aque dscuntur irrigue.
quia carnales quiq cum presentẽ felicitatẽ
liabere aute omĩa appetunt. in hoc laborant.
hec toto tusu certantes student. ut copiam
rerum in hoc mundo cum deliciis posside¬
ant. Sed spiritalis isrłita. quiperducatũ
moysi egressus est de egipto. hoc ẽ ꝑ magis¬
terium legis didicit deserere cupiditatẽ
terrenarum uoluptatum. ac per dispen¬
sationem iħu xpi terram repromissionis
eterne uidelicet uite beatitudinem habi¬
turum secredit. Montuosam & campestrẽ
regionem ingreditur. scãm uidelicet eccłam.
ubi altitudo uirtutũ. & munditia bonoꝵ
tat pluuiam. quia desursum grãm defide¬
rat accepere diuinam. Quã dñs deus semꝑ
inuisit. quia celesti illam munere replae.
Et occłi illius ineasunt apͥncipio anniusq
ad finem eius. cui propitiatio eius abintio
bonȩ uoluntatis usq adperfectionem boni
operis usum uite illius sempet dirigit. Unde

Expanded text:
Illic ergo in hortorum more aquam ducit irriguam, Illic ergo in hortorum more aquam ducit irriguam, quia carnales quique, qui praesentem felicitatem habere ante omnia appetunt, in hoc laborant, in hoc tanto nisu certantes student, ut copiam rerum in hoc mundo cum deliciis possideant. Sed spiritalis Israelita, qui per ducatum Moysi egressus est de Aegypto, hoc est, per magisterium legis, didicit deserere cupiditatem terrenarum voluptatum, ac per dispensationem Jesu Christi, terram repromissionis, aeternae videlicet vitae beatitudinem, habiturum se credit, montosam et campestrem regionem ingreditur, sanctam videlicet Ecclesiam, ubi altitudo virtutum, et munditia bonoru exspectat, quia desursum gratiam desiderat habere divinam; quam Dominus Deus semper invisit, quia coelesti illam munere replet. Et oculi illius sunt in ea a principio anni usque ad finem ejus, quia propitiatio ejus ab initio bonae voluntatis usque ad perfectionem boni operis usum vitae semper dirigit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
alios successib fulcit. Et cum quosdam tẽ¬
poralit̃ deserit. in quorumdam cordib qͦd
malum lateat ostendit. Nam plerũq ipsi
nos miseros usegunt᷑. qui felices sine cõpa¬
ratione coluerunt. Cum enĩ quis positus
in prosperitate diligitur. in certum ualde
ẽ. utrum prosperitas anpersona diligatur.
missio aut̃ felicitatis. interrogat iumi di¬
lectionis. Unde bene quidam sapiens dit̃
non agnoscitur inbonis amicus. ⁊ ñ abscon¬
ditur inmalis inimicus. Neq prosperitas
quippe amicũ indicat. nec aduersitas ini¬
micum celat. Nuia et ille sepe prosperita¬
tis nr̃e reuerentia tegitur. ⁊ iste ex confi¬
sicut terra egẏpti de qua existi. ubi iacto semi¬
ne. in ort orum more aquȩ d̾cuntur irrigue.
sed montuosa ẽ & cãpestris. decelo expectans¬
pluuias. Quid ergo terra egẏpti significat.
nisi presentis uite prosperitatẽ. quȩ inimo
iac&. cum superna nullo modo modo appetit:

Expanded text:
alios successibus fulcit. Et cum quosdam temalios successibus fulcit. Et cum quosdam temporaliter deserit, in quorumdam cordibus quod malum lateat, ostendit. Nam plerumque ipsi vos miseros insequuntur, qui felices sine comparatione coluerunt. Cum enim quis positus in prosperitate diligitur, incertum valde est utrum prosperitas an persona diligatur. Amissio autem felicitatis interrogat vim dilectionis. Unde bene quidam sapiens dixit: Non agnoscitur in bonis amicus, et non agnoscitur in malis inimicus. Non prosperitas quippe amicum indicat, nec adversitas inimicum celat. Quia et ille saepe prosperitatis nostrae reverentia tegitur; et iste ex confisicut terra Aegypti, de qua existi, ubi jacto semine in hortorum morem aquae ducuntur irriguae: sed montuosa est et campestris, de coelo exus. » Quid ergo terra Aegypti significat, nisi praesentis vitae prosperitatem, quae in imo jacet, cum superna nullo modo appetit?
Abbreviated transcription (Latin):
morem cdĩ. amor ꝓximi gignitur. Et ꝑ amo¬
rem ꝑximi.amor dei nutritur. Nam qui a¬
mare dr̃ negligit. ꝓfecto diligere proximũ
nescit. & tẽ plenius indei dilectione ꝑfici¬
mus. si ineius dem dilectionis gremio pri¬
us ꝑximi caritate dilatamur. Quia ergo
amordei amorem proximni generat. dicturꝰ
per legem dñs. diliges ꝑximũ. p̃misit di¬
cens. diliges dñm am̃ cuum. Ut uidelieet
interra pectoris nr̃i. prius amoris sui radi¬
cem sigeret. quatinus ꝑ ramos post mo¬
dum dilectio frat̾na germinar&. Et rur¬
sum qr amordei  ꝑximi amore calescat. tes¬
atur iohannes qui increpat dicens. Qui
non diligit frẽm suum quem uidet. dm̃que
non uidet quo modo potest diligere : que
tamen diuinalectio pertimorem nascitur.
sed in affectũ crescendo ꝑmutatur. Sepe ue¬
ro omp̃s deus ut quantum quisq acarita¬
te etꝰ ac proximi longe sit. uel mea quan¬
tum ꝑfecerit. in notescat. miro ordine cunc¬
ta dispensat. Alios flagellis de primit

Expanded text:
morem Dei amor proximi gignitur, et per amorem proximi amor Dei nutritur. Nam qui amare Deum negligit, profecto diligere proximum nescit. Tunc plenius in Dei dilectione proficimus, si in ejusdem dilectionis gremio prius proximi charitate ligamur. Quia ergo amor Dei amorem proximi generat, dicturus per legem Dominus: Diliges proximum cens: « Diliges Dominum Deum tuum; » ut videlicet in terra pectoris nostri, prius amoris sui radicem figeret, quatenus per ramos postmodum dilectio fraterna germinaret. Et rursum, quia amor Dei et proximi amore calescat, testatur Joannes, qui increpat dicens: « Qui non diligit fratrem suum, quem videt, Deum, quem non videt, quomodo potest diligere? » Quae tamen divina dilectio per timorem nascitur, sed in affectu crescendo permutatur. Saepe vero omnipotens Deus ut quantum quisque a charitate ejus ac proximi longe sit, vel in ea quantum profecerit innotescat, miro ordine cuncta dispensans, alios flagellis deprimit,
Abbreviated transcription (Latin):
atq in eo bona que possunt agant: homo
enu uidet infacie. deus autem intuenur
cor. Illeq uere letatur. qui spiritali atq suꝑ¬
no gaudio reficinit. Unde et doctor gentiũ
nos ortatur dicens. Gaudete in dño semꝑ. ite¬
rum dico gaudete. modestia ur̃a nota sit om

Expanded text:
atque in eo, quae bona possint, agant. Homo atque in eo, quae bona possint, agant. Homo enim videt in facie, Deus autem intuetur cor. Illeque vere laetatur, qui spiritali atque superno gaudio reficitur. Unde et doctor gentium nos hortatur, dicens: « Gaudete in Domino semper, iterum dico, gaudete. Modesti