comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inuitam et̾nam regen̾andos. & ñ est eis ds. Im
mo uͦ est ds̃ uerus. quia ueridłi menbra. tẽplũ
ciꝰ sunt. Et utiq subiectum ẽ templum illi. cui
est templum. Quomͦ gͦ rex ñ est. cuiꝰ templum
est: que menbra sunt regis: Quomͦ etiã non
considet patͥ. & filio: qui repleuit filium: qui
ctiã filii menbra suã possidet domum: Demde
cũ de patre ꝓcedat. quomͦ cum patre. ñ sedet:
cum ipsa sessio:. non sit utiq cogitanda carna¬
lit̾. ut cum etiam de m̃bris eiꝰ dicat apłs: sus¬
citauit.⁊ consed̾e fecit in celestib e Quom̾gͦ
consessus. tanquam sedere cum patre. & filio
sit indignus. qui nos eadẽ sede efficit dignos:
plum dĩ. modo: scđm fidem ambulantes. & dẽ¬
plum dĩ erunt aliquando: etiã sod̾m speciem.
qualit̃ etiam nunc: templum dei. sunt angłi
s dicet aliquis. ante qͣm fac̾et d̾s cȩlum & ter¬
ram. añ quã faceret scõs: ubi habitabat: In
se habitat ds. apud te habitat. &e apd̃ se est.

Expanded text:
am vitam regenerandos; et non est eis Deus, imo vero est Deus verus, quia vera Dei membra templum ejus sunt, et utique subjectum est templum illi cujus est templum. Quomodo ergo rex non est cujus templum est, quae membra sunt regis? Quomodo etiam non considet Patri et Filio qui replevit Filium, qui etiam membra Filii suam possidet domum? Deinde cum de Patre procedat, quomodo cum Patre non sedet? Cum ipsa sessio non sit utique cogitanda carnaliter, et cum etiam de membris ejus dicat Apostolus: Suscitavit et consedere fecit in coelestibus . Quomodo consessus, tanquam sedere cum Patre vel Filio sit indiplum Dei, modo secundum fidem ambulantes, et templum Dei erunt aliquando etiam secundum speciem, qualiteSed, dicet aliquis: Antequam faceret Deus coelum et terram, antequam faceret sanctos, ubi habitabat? In se habitabat Deus; apud te habitat, et apud se est.
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ non possint. uerum. illud ẽ multo mirabibꝰ.
qd cum ds ubiꝙ sit totꝰ: ñ tamen in om̃ib ha¬
bitat. Quis ꝑcero audeat opinari. nͥ inseꝑabi¬
litatem tͥnitatis: penitꝰ ignoret: qd̾ in aliquo
possit habitare pat̾: aut filiꝰ. in quo ñ habitae
sp̃s sc̃s: Aut in aliquo sp̃s sc̃s. in quo ñ est pa¬
onis gr̃am. ꝓ pt̾ hanc enim habitationẽ: ubi
gr̃a dilectionis eius agnoscitur: ñ dicimus. pn¬
ter ñr qui es ubiq: cum & hoc uerum sit: s.
qͥes incelis. Illud quoꝙ mirabile ẽ: qd̾ ds ẽ in¬
habitator quoꝵ dã. nundum cognoscentium
d̃m. & ñ. quoꝵdam cognoscentium d̃m. Illienĩ
ad templum dei ñ ꝑtinent: qui cognoscente s¬
d̃m. ñ sicut dm glorificant. & ad templum d̾i
ꝑtinent paruuls. sc̃ificati sacram̃to xp̃i. & re¬
genati sp̃u scõ. qui nundũ possunt. cognoscere
Seum. Igit᷑. quem potuerunt isti nosse: nec ha¬
bere. istipotuerunt habere: ante qͣm nosse.¬

Expanded text:
esse non possint. Verum illud est multo mirabilius, quod cum Deus ibique sit totus, non tamen in omnibus habitat. Quis porro audeat opinari, nisi inseparabilitatem Trinitatis penitus ignoret, quod in aliquo possit hSpiritus sanctus? Aut in aliquo Spiritus sanctus, in quo non est Paonis gratiam. Propter hanc enim habitationem, ubi gratia dilectionis ejus agnoscitur, non dicimus: Pater noster qui es ubique, cum et hoc verum sit, sed qui es in coelis . Illud quoque mirabile est quod Deus est inhabitator quorumdam nondum cognoscentium Deum, et non quorumdam cognoscentium Deum. Illi enim ad templum Dei nDeum, non sicut Deum glorificant. Ad templum Dei pertinent parvuli sanctificati sacramento Christi, et regenerati Spiritu sancto, qui nondum valent cognoscere Deum. Ergo quem potuerunt illi nosse nec habere, isti potuerunt habere anteq
Abbreviated transcription (Latin):
fere: Dico in te esse bo¬
nitatem dei. tñ hac
conditione: si ꝑ man¬
seris in bonitate. ut
scił deo totum tribu¬
as. Alioquin. idest
nisi ꝑmanseris: & tu
sicut ce̾ illi. excideris
a sancta radice.⁊sen
solum tu excideris si
non ꝑmanseris in bo¬
no. s. & illi. idest iudei
si non ꝑmanserint
in incredulitate inse¬
tentur. & idco: non ft̃
despiciendi. Dico: si
non ꝑmanserint.
quod utiq potest
fieri. Potens enim
est deus inserere
illos iterum. Nam
inserere. & ut. slam
inserentur. & hoc
a minori ꝓbat lo¬
quens ad gentilẽ.
latria enĩ &e huimo¬
di. gentilib ex usu
sunt. quasi natura¬
lia. & insertus es in
bonam oliuam. id
unitus es ꝑfidem:
patriarchis &e apłis
qui pinguedinem
scĩsp̃s habuetunt.

Expanded text:
fert. Dico in te esse bonitatem Dei, tamen hac conditione, si permanseris in bonitate, ut scilicet totum Deo tribuas. Alioquin, id est nisi tu permanseris, et tu, sicut et illi, excideris a sancta radice, et sentsolum tu excideris, si non permanseris in bono: sed, et illi, id est Judaei, si non permanserint in incredulitate inserentur, et ideo non sunt despiciendi. Dico si non permanserint, quod utique potest fieri. Potens est enim Deus inserere illud illos iterum. Nam inserere et vere. Nam inserentur, et hoc a minori probat loquens ad gentilem, latria enim, et hujusmodi gentibus ex usu sunt quasi naturalia. Et insertus es in bonam olivam, id est unitus es per fidem patriarchis et apostolis, qui pinguedinem sancti Spiritus habuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
emulatione .i. ad ho¬
zelo sponsam dim. s¬
d̾o. amncꝰ enĩ sponsi
lat sponsam. amicꝰ
uõ sponsi: ñ sibi. s spõ¬
so. & nota. qd̾ emula¬
tio. dupplicit̃ accipit᷑.
smulatio enĩ ẽ. ꝓpt̾
alienum statũ. inotꝰ
lum. hic aut̃ amoris est.
ñ liuoris. qͥa diligit. eos:. iemulatione .i. q̃ ad ho¬
norẽ dei ẽ. & qͣmds sp̃u sc̃osuo inspirat. ꝑ hoc ostũ¬
dit: ea que dicet: amore coꝵ se dicturũ. ut ñ ad
laud̃c cuis ꝓficiãt. s ad horum ꝑfectũ. Despondi
sponsi. despondiuos: anulo fidei. ñ multis. sed
a plurali:. ad singularẽ descendit. uolens intelli

Expanded text:
aemulatione, id zelo sponsam DDeo. Amicus enim sponsi lat sponsam; amicus vero sponsi non sibi, sed sposo. Et nota quod aemulatio dupliciter accipitur. mulatio enim est propter alienum statum motus num; hic autem amoris est, non livoris, quia diligit eos Dei aemulatione, id est quae ad honorem Dei est, et quam Deus Spiritu suo inspirat. Per hoc ostendit ea quae dicet amore eorum se dicturum, ut non ad laudem ejus proficiant, sed ad horum profectum. Despondi sponsi, despondi vos annulo fidei, non multis, sed tende quod a plurali ad singularem descendit, volens intelli
Abbreviated transcription (Latin):
significauit. qr error. ꝑmulierẽ cepit. Iõo g̾ sin¬
gularit̾ dix̾. uirginẽ: qr om̃s sunt una uirgo:
ꝓpt̾ unitatẽ integre fidei. solide spei. sincerȩ ca¬
ritatis. Uirgosunt: qr a prauitate erroris: & ab
oꝑc malo: incontaminati. casta. qr ñ ħnt estum
malȩ uoluntatis. despondi uos dieo. exhib̾e .i. ut
exhibeã uos d̾o: in die uidicii. Timeo aut. Qiͣ ta
sicut serpens
seduxit cuam a paradi¬
so eam eiciens: seduxit
dico: astutia sua .s.
mittendo falsa: ita:
ꝑ similes deceptiones:
corrumpant᷑¬

Expanded text:
pit. Ideo ergo singulariter dixit virginem, quia omnes sunt una virgo propter unitatem integrae fidei, solidae spei, sincerae charitatis: Virgo sunt, quia a pravitate erroris et ab opere malo incontaminati, casta, quia non habent aestum malae voluntatis. Despondi dico, exhibere, id est ut exhibeam vos Deo in die judicii. Timeo autem. Quasit serpens,seduxit Evam, a paradiso eam ejiciens; seduxit, dico, astutia sua, mittendo falsa, ita, per similes deceptiones corrumpant
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ gła: euacuat᷑. qr &e in moyse statĩ transiuit:
& ñ modo in ministris legis uet̾is ẽ: uł misti¬
ce pot̾ dici. ut ꝑ faciẽ moysi: intelligatur sp̃ua¬
lis intellectus legis. ꝑgłam facier: intelligant᷑
legales obseruantie. quȩ erant figurȩ u̾itatis.
Qiͣ. Ita fuit lex moysimgła. ut filii isrł .i. udei:

Expanded text:
quae gloria evacuatur, quia in Moyse statim transivit, et non modo in ministris legis veteris est. Vel mystice potest dici, ut per faciem Moysi intelligatur spiritualis intellectus legis; per gloriam faciei intelligantur legales observantiae, quae erant figurae veritatis. Quasi dicat: Ita fuit lex Mo
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ hoc negari. Nã si . Q
dat iusticiam sp̃s: qui
in eadatur. qdaminori
ꝓbat. Nam ministratio
testamentũ: dr ministͣ¬

Expanded text:
potest hoc negari. Nam si. Quadat justitiam spiritus qui in ea datur, quod a minori probat, nam si ministratio Testamenti
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rem & frẽm suũ. ut ita
neceẽ sit: ut stultoᷤ sta¬
tuatis iudices: Et hii
tam̃ potiꝰ statuendi sc̃.
quam ad infideles iu¬
dices eatur. si desunt
sapientes. Sic inqͣm ñ
ẽ sapiens: s fr̃ eum fr̃e
in iudicio ꝯtendit. qd̾¬
infideles: qd peius ẽ.¬
dixerat apłe eos posse
de his minimis iudica¬
re:. decminat: qui ad
husmodi negocia diffi¬
nienda. sint ꝯstuuend.¬

Expanded text:
trem et fratrem suum, ut ita necesse sit ut stultos statuatis judices. Et hi tamen potius statuendi sunt, quam ad infideles judices catur, si desunt sapientes; sic, inquam, non est sapiens. Sed frater cum fratre in judicio contendit; quinfideles; quod pedixerat Apostolus eos posse de his minimis judicare, determinat, qui ad hujusmodi negotia definienda sint constituend
Abbreviated transcription (Latin):
tans doctorẽ u̾itatis:. xp̃m. qͥdam autẽ dilige¬
bant. & quidã inuidebant. Illi qui inuidebant
diligebant: bono odore uiuebant. Noligͦ mui¬
dere: & ñ te occidit bonus odor.bonꝰ utiq odor
erat: quo illiuiuebant. & illi ꝑibant. Si enĩnon
eẽt claritudo sc̃õꝵ: inuidia ñ furgeret impioꝵ.
Cepit ꝑsecutionẽ pati. odor scõꝵ. s si ꝑseq̃ndo
frangunt ampullam: odor unguenti amplius
nus odor. s hominib.
Aliis quidem

Expanded text:
tans doctorem veritatis Christum; quidam autem diligetans doctorem veritatis Christum; quidam autem diligebant, quidam invidebant. Illi qui invidebant diligebant, bono odore vivebant. Noli ergo invidere, et non te occidit bonus odor. Bonus utique odor erat quo illi vivebant, et illi peribant. Si enim non esset claritudo sanctorum, invidia non resurgeret impiorum. Coepit persecutionem pati odor sanctorum: sed si persequendo frangunt ampullam, odor unguenti amplius nus odor; sed hominibus, aliis quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. ñ blaspbemat᷑ sicut de malis dr̃. Nom̃
qͥa suȩ locutiomis modum sumit apłc a ueteri
lege. cum dicit: bonus odor do. quia ut olim
hostia legalis dicebatur suauissimus odor d̾o:
ita mͦ: p̃dicatio uera. & sincera fama apłoꝵ. Iste
bonus odor: sigcatur nominatis quibdam
aromatib. & unguentis. Dicit enr̃ om̃ca spon¬
sa. Post odorẽ unguentoꝵ tuoꝵ eurremus.
ꝓpt̾ hunc odorẽ:. dr̃ in euangłio: qd̃ fracto ala¬
bastrounguenti. domꝰ impleta est odore.i. mun
&e in his qui ꝑeunt: iudicio eius .i. & hoꝵ res
pectu. qͥ inde saluant᷑. & hoꝵ: qui contẽpnen¬
tes ꝑeunt. qͥa bona intentione facimus: ⁊ue¬
ritate̾ predicamꝰ. Miro modo hoc fit. ut bono
odore. & boniuiuant ⁊ malimoriant᷑. quomͦ
tñ fiat: quantũ dñs inspirare dignat᷑: uobis
reuelare ñ denegabo. apłc b̃n agens: b̃n utueis.
iusticiam u̾bo p̃dicabat. ce oꝑe demonstrabat.
ac bonam famã: uisq. quaq disseminabat. nni¬

Expanded text:
ditur, non blasphematur: sicut de malis dicitur: Nquia suae locutionis modum sumit Apostolus a veteri lege cum dicit, bonus odor Deo, quia ut olim hostia legalis dicebatur suavissimus odor Deo, ita modo praedicatio vera et sincera fama apostolorum. 119 Iste bonus odor significatur nominatis quibusdam aromatibus et unguentis. Dicit enim Dominica sponsa: Post odorem unguentorum tuorum curremus . Propter hunc odorem dicitur in Evangelio quod, fracto alabastro unguenti, domus impleta est odore , id esEt in his qui salvi fiuinde salvantur, et horum qui contemnentes pereunt, quia bona intentione facimus, et veritatem praedicamus. Miro modo hoc fit, ut bono odore, et boni vivant, et mali moriantur. Quomodo tamen fiat, quantum Dominus inspirare dignabitur, vobis revelare non denegabo. Apostolus bene agens, bene vivens, justitiam verbo praedicabat, et opere demonstrabat, ac bonam famam quaqueusque disseminabat, imi
Abbreviated transcription (Latin):
fectus sum in macedo¬
nam. s ñ mutiliter.
qͥa ibi: quasi triumpha¬
tor extiti. Grãs aut̾e
agod̃o: qui semꝑ tri¬
umphat nos .i. trium¬
dendum. ut calcata
ꝑfidia: tropheum ha¬

Expanded text:
fectus sum Macedoniam, sed non inutiliter, quia ibi quasi triumphator exstiti. Gratias autem ago Deo qui semper triumphat nos, id est triumdendum, ut calcata perfidia tropaeum ha
Abbreviated transcription (Latin):
aliena regula. nec il
confidentiã & głam
suam. cuiꝰ gr̃a est qd̾
ñ pot̾ ille: qui ñ ħt
ad̃o: uł ab hominib
qͥ cõmendat seip̃m.

Expanded text:
aliena regula. Nec illli qui ultra eos sunt, de alieno regimine sunt. Deinde exponit erat annuntiatum, ut gloriam suo labore
Abbreviated transcription (Latin):
pat᷑s carnalib filiis faciut̃.
congregant. nã: & sp̃nales
dignũ ẽ: ut a filiis sũptꝰ ac¬
cipiant: ad sustentandã
uitã. hicaũ intm̃ ꝓbat se
nolle acciꝑe: ut ce tͣnsfãt
cãm carnalis patͥs. ad spũ

Expanded text:
patres carnalibus filiis faciunt. congregant; nam et spirituales dignum est ut a filiis sumptus accipiant ad sustentandam vitam. Hic autem probat se nolle accipere, ut transferat causam carnalis patris a
Abbreviated transcription (Latin):
tissime: ñ inuitꝰ. impen¬
poralia ad usus ur̃os im¬
pendam. sic̃ supͣdix̃ alias
eccłias expoliaui: accipienᷤ
ad minist̾ium ur̃m. ⁊ post¬
omnia: meipsum impen¬
dam.: si opꝰ ẽ. Uñ subdit ⁊ego¬

Expanded text:
tissime, non invitus impenporalia ad usus vestros impendam, sicut supradixit. Alias esias exspoliavi accipiens ad ministerium vestrum, et postomnia meipsum impendam, si opus est. Unde subdit: E
Abbreviated transcription (Latin):
tudine infidelitatis
sue: penitendo confusi.
& ad dulcedinem mi
tissima. &e clamarent. Quam magna multi¬
tudo dulcedinis tue domine. Conclusit dico:
puaturus sit. quod quidam falso opinati ft̃.

Expanded text:
tudine infidelitatis suae poenitendo confusi, ad dulcedinem mistissima, et clamarent: Quam magna multitudo dulcedinis tuae, Domine. . Conclusit, dico, naturus sit, quod quidam falso opinati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
a cõmune uit ꝓĩmundo. & ẽ
Et. ante erant om̃ib: usib cõmunia. quoꝵ¬
q̃dam postea sacrificiis dedicata:iam ñ cõmuma.
s sc̃a dicebantur. Uł tractum ẽ a uideis. quia ip¬
si uidei dicebant᷑. prĩ ꝓpriꝰ dei popłs. alii uͭ om̃s

Expanded text:
a commune ponit pro immundo, et  ante erant omnibus usibus communia, quodam postea sacrificiis dedicata jam non communia, sed sancta dicebantur. Vel tractum est a Judaeis, quia ipsi Judaei diceban
Abbreviated transcription (Latin):
¶Otate mentis: habundaũ
in diuitias simplicitatis
tendit diuitias dare.⁊ ħ
simplici animo. ñ ut hoĩ
placeant. Tenues quidẽ
erant. in substantia fa¬
cultatũ. s diuites fuert̃:
indando. qr pura consei¬
entia oꝑat sunt.⁊ inde:
reddo uł testimonũ. qͥa
nemine cogente: uolun¬
luntarii fuerunt addan¬
dum: scd̾m uirtutẽ rerũ
stiarũ: & suꝑͣ uirtutẽ. ut
etiã post: egerent. ip̃idi¬
co. cũ exhortatione młta
obsecͣntes nos. cũ timeis.¬

Expanded text:
mentis, abundavit in divitias simplicitatis tendit divitias dare: Et hoc simplici animo, non ut homini placeant. Tenues qui erant in substantia facultatum, sed divites fuerunt in dando, quia priva conscientia operati sunt. Et inde reddo illis testimonium, quia nemine cogente voluntarii fuerunt ad dandum secundum virtutem, rerum suarum, et supra virtutem, ut etiam post egerent. Ipsi dico, cum exhortatione multa obsecrantes nos, cum timens
Abbreviated transcription (Latin):
nit. dicens.s. domũ amnȩ .i. corpus ĩmortale̾.
in quo resurgentes: semꝑ erimꝰ. domũ dico. ũ ma¬
nufactam .i. ñ complexione hominũ factã .s. ñ
humane gen̾ationis oꝑe ꝓductam. nec humani
fomentis auctam: s a do ineffabilit̾ compactam.
ut ñ timeamꝰ dissolu decorpore: uiolentia infide¬
lium. qr p̾parata est habitatio in celis et̾na. ut de
tẽporali. &e trena expulsi: in ꝑpetua domo recipia

Expanded text:
ilicet Domum animae, id est corpus immortale in quo resurgentes semper erimus. Domum, dico, non manufactam, id est non complexione hominum factam, scilicet non humanae generationis opere productam, nec humanis fomentis auctam, sed adeo ineffabiliter compactam, ut non timeamus dissolvi de corpore violentia infidelium, quia praeparata est habitatio in coelis aeterna, ut de temporali et terrena expulsi in perpetua domo recipiamur.
Abbreviated transcription (Latin):
guã. qͣntulacunq in hac uita. de re tanta eẽ pot̾:¬
s. ut linguis ꝓpħia pponatur. ut illa ñ ꝑt̾bate agã¬
eres taceant ineccłia. ut omĩa honeste. & scdm or¬
dines fiant. Coercet gͦ. & ad pacificum ordinem
reuocat: inqͥetos. tanto ad seditionẽ faciliores. qͣn
ta turbarent.⁊ ẽ. siqͥs ignorat hec p̾dicta: siuie par¬
aliqͣ. qui tñ iiudicio: quib d̃a dicet. Non nouiuoͤ.
s eoꝵ imꝓbatio: hoc u̾bo insinuata est. Itaq qͣ

Expanded text:
guam. quantulacumque in hac uita de re tanta esse potst ut linguis properes taceant in Ecclesia, ut omnia honeste et secundum ordinem fiant. Coercet ergo et ad pacificum ordinem revocat inquietos, tanto ad seditionem faciliores, quanta turbarent. Et est, si quis ignorat haec praedicta, sive magaliqua, qui tamen in judicio dicet: Non novi vos ; sed eorum improbatio hoc verbo insinuata est. Itaque.
Abbreviated transcription (Latin):
tare: qd̾ tradidi. qr an ꝓ¬
cessit uerbum dei a uob̃
adnos: Immo a nobis¬
OuenIT: ad uos. Iõoita arguit eos: qr sic
se iactabant corithii: quasi beneficium dateit.
accedentes ad fidem: ñ acciꝑent. & exemploeo¬
rum. cet̾e gentes uocarentur ad fidẽ. Id̃o. illos.
itm arguit: subdens. aut in uos solos ꝑuenit
qd̃ alui tenent. tenete. Iõo. sic arguit eos: quia
tales se p̾bebant elatione uanitatis. Qiͣ. Si ip̾i
ñ obedirent u̾bis fidei: nemo cred̾et. Sequit᷑.¬

Expanded text:
tare quod tradidi, quia cessit verbum Dei a vobis, ad nos, imo a nobis ad vos. Ideo ita arguit eos, quia sic se jactabant Corinthii, quasi beneficium darent accedentes ad fidem, non acciperent, et exemplo eorum caeterae gentes vocarentur ad fidem. Ideo illos iterum arguit subdens: Aut in vos solos perveniquod alii tenent, tenete. Ideo sic arguit eos, quia tales se praebebant elatione vanitatis, quasi si ipsi non obedirent verbis fidei, nemo crederet. Si qui
Abbreviated transcription (Latin):
ignorabitur.
cognoscet᷑ eẽ int̾ p̃destinatos. Ut in euangłiole¬
gitur. dñs dicturꝰ malis. nesciouos .i. ñ noui uos eẽ
meos. uł int̾ p̃destinatos. Et recte: qui nescit dñi
eẽ quȩ dicit apłs: ⁊ ip̃e a dño ignorabit᷑ in die iudi¬
eii. Uł ita. Siquis.⁊ c̃. Solidam uult apłs eẽ scienti

Expanded text:
ignorabitur cognoscetur esse inter praedestinatos, ut in Evangelio legitur, Dominus dicturus malis: Nescio vos , id est non novi vos esse meos, vel inter praedestinatos. Et recte qui nescit Domini esse qui dicit Apostolus, et ipse a Domino ignorabitur in die judicii. Vel ita: Si quis, etc., solid
Abbreviated transcription (Latin):
solum aĩa cui datur salua. & paccata: & sc̃a fit.
s ctiam ip̃m corpꝰ uiuificabit᷑. eritq in natura
sua mundissimũ. Et c̃ hic euidentissimum te¬
stimontum de resurrectione & tam p̾clara. &e
aꝑtissima sententia ut ñ expositore. s lecto¬
te indigeat. Et notat᷑ hic. quartꝰ actus hoĩs.
In hac nanꝙ apłi serie. quatuor hominis acti¬
ones designantur. Orima: fuit añ legẽ. Scd̾a.
sub lege. tcia. sub gr̃a. quarta in uitaģtra. In
ħͥ uincimur. In t̾cia. pugnamꝰ. &e uincimus.
In qͣrta: nec ẽ pugna s quies. & paxȩt̾na. quia
subiugatur nob̾. nr̃m inferiꝰ. qd̾ ido ñ sub de¬
batur: quia suꝑiorẽ nob d̃m: deserueramus.
sp̃m xp̃i non ħt: quia sp̃s sc̃s de utroq ꝓce¬
die: son enĩ duo sunt sp̃s sc̃i. unus patris: &
alt̃ filii. s potiuᷤ. unus patris & filii. Siẽ gͦ filtꝰ
ñ est a seipso: s ab illo de qͦ natꝰ est: ita & sp̃s¬

Expanded text:
solum anima cui datur, salva et pacata, et sancta fit, sed etiam ipsum corpus vivificabitur, eritque in natura sua mundissimum. Et est hic evidentissimum testimonium de resurrectione, et tam praeclara et aperta sententia, ut non expositore, sed lectore indigeat. Et notatur hic quartus actus hominis. In hac namque Apostoli serie quatuor hominis actiones designantur. Prima fuit ante legem, secunda sub lege, tertia sub gratia, quarta in vita aeterna. In sed vincimur; in tertia, pugnamus et vincimus; in quarta, non est pugna sed quies, et pax aeterna, quia nobis subjugatur nostrum inferius, quod ideo non subdebatur, quia superiorem nobis Deum deserueramus. sti non habet, quia Spiritus sanctus de utroque procedit. Non enim duo sunt Spiritus sancti: unus Patris et alter Filii, sed potius unus Patris et Filii. Sicut ergo Filius non est a seipso, sed ab illo de quo natus est: ita et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
Discernende sunt hic tres leges. & satis ẽ ne¬
cessaria ista diseretio. lex inquit sp̃s uitȩ: Eoce
una lex. a lege pecc̃i & mortis. E cre altera lex¬
ce sequit᷑. qd impossibile erat legi. Eoce tͥtialex
Hec ẽ lex ꝑ moysen data: in monte syna. Due
gͦ leges. hic. bonȩ sunt .s. lex fidi: quȩ pecem
tollit. & lex moysi: quȩ peccatũ ostendit: &
ꝓhibet. lex uͦ pecc̃i: mala. quȩ reos facit. Ui¬
d̾r lex sp̃s: qd hic d̾r de lege fidei. Hoc int̾est:
qd̾ lex moysi d̾r sp̃ualis. id̃o: qr ꝓhibet pecca

Expanded text:
Discernendae hic sunt tres leges, et satis necessaria est ista discretio. Lex, inquit, spiritus vitae; ecce una lex; a lege peccati et mortis, ecce altera lex; et quod impossibile erat legi, ecce tertia lex. Haec est lex per Mosen data in monte Sina. Duae ergo leges hic bonae sunt, scilicet lex fidei quae peccatum tollit, et lex Mosi quae peccatum ostendit et prohibet, lex d hic dicitur de lege fidei. Hoc interest quod lex Mosi dicitur spiritualis, ideo quia prohibet pecca
Abbreviated transcription (Latin):
in me. hoc est in carne mea bonum. Hoc utiq
ait. quia uicium carnis: in re bona ñ est boꝰ¬
numi. qd̾ cum cẽ destitit. caroerit. s iam iici¬
ata. uł uiciosa ñ erit. Hoc enĩ est concupiscen¬
Natura quippe humana: ñ oꝑc dei. cum uitio
pͥmitus est instituta. s ex uoluntatis arbi¬
trio pͥmoꝵ hommum. uenienti uicio: ẽ sauci

Expanded text:
in me, hoc est in carne mea, bonum. Hoc utique in me, hoc est in carne mea, bonum. Hoc utique ait, quia vitium carnis in re bona non est bonum: quod cum esse destiterit, caro erit; sed jam vitiata vel vitiosa non erit. Hic enim est concupiscenNatura quippe humana non opere Dei cum vitio primitus est instituta, sed voluntatis arbitrio priorum hominum venienti vitio est sauci
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ꝯsentit. Simul emĩest. Utrunq & ipse odit:
quia malum ẽẽ nouit. & ip̃e facit: qr &e ip̃e fac̾e
statuit. Si uo cẽ illud addat. ut qd̾ fac̾e statuit
tis. ⁊ dicat: ñ ego oꝑor illud. s qd̾ habitat in me
pecẽm. Iõo: qr cum discerint. ⁊ facit: displicet sibi:
tmerrat. ut nͨ se ip̃m agnoscat. qͣndocum ex to¬
to ipse scit.: &e corde statuente. & corꝑe ĩplente. ad¬
huc seip̃m ẽẽ non putat. Qui gͦ dicit: ñ ego oꝑor
illud. si tm̃modo concupiscit: uerum dicit. non:¬
si cordis consensione deceruit: aut etiãmimstio
corꝑis ꝑficit. Motũ porro illiciti desid̾ii. eui non
obediendo. ñ eum oꝑamur. ido & nos ag̾e dicim᷑.
qͣm ñ est nature uigor aliene. s languor ꝓprie¬
nr̃e ẽ nature qui eum oꝑatur: a quo in futuro
lib̾abim᷑. Quia u̾o ñ sumus hic sine pecẽo. ideo
habemus hic desidia pecẽi. s iam nos ea ñ oꝑa¬

Expanded text:
quia consentit, simul enim est utrumque, et ipse odit, quia consentit, simul enim est utrumque, et ipse odit, quia malum esse novit, et ipse facit quia facere statuit. Si vero etiam illud addat, ut quod facere statuit t. Non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum, ideo quia cum decernit et facit, displicet sibi, tantum errat, ut nec seipsum agnoscat, quando cum ex toto ipse sit, et corde statuente, et corpore implente adhuc seipsum esse non putat. Qui ergo dicit, non ego operor illud, si tantummodo concupiscit, verum dicit, non cordis consensione decernit, aut etiam ministerio corporis perficit. Motum porro illiciti desiderii, cui non obediendo, non cum operamur: ideo et nos agere dicimur, quoniam non est naturae vigor alienae, sed languor nostrae naturae qui eum operatur a quo in futuro liberabimur, quia vero non sumus hic sine peccato, ideo habemus desideria peccati, sed jam nos ea non opera
Abbreviated transcription (Latin):
potestatis nr̃e est. Illud uͦ ꝑmitti. qd uitare ñ
possumꝰ. suꝑ illũ locũ. ꝓs̃mi. Irascimini & nolite
peccare. Ad qͦd dicimus. legem: omnẽ illicitam
concupiscentiam nolle. S alit dicit᷑ uolle con¬
cupiscentiam quȩ est in primo motu. aliter
concupiscentiã delectationis. & consensꝰ. Iulam
quippe non uult .i. repbat. & detestatur. pec¬
cio qd̾ nolo. slunc auego int̾ior homo. iam re¬
demptꝰ iam accepta gra xp̃i. qui fu ante sub
pecc̃o uenundatus. ñ oꝑor illud. libera ẽ enim
non dsentiendo ei.Sunt enĩ desidia mala.s
si ñ regnant: ipse non facit. faceret aut̃: si cõ¬
sentiret. Motus enim maloꝵ defid̾ioꝵ:. ñ ip̃e
oꝑabatur. quib non consentiebat: ad ꝑpetͣn¬
dã pecra. Multum uo fallitur homo: qͥui con¬
sentiens concupiscentiȩ carnis suȩ: & qd̃ illa de¬
sid̾at. decernens fac̾e: & statuens: putat sibi
adhuc ẽẽ dicendum: ñ ego oꝑor illud. etiã siod̾it.

Expanded text:
statis nostrae est. Illud vero permitti quod vitare non possumus super illum locum: Irascimini, et nolite peccare . Ad quod dicimus legem omnem illicitam concupiscentiam nolle. Sed aliter dicitur nolle concupiscentiam quae est in primo motu, aliter concupiscentiam delectationis et consensus. Illam quippe non vult, id est reprobat, detestatur, peccio quod nolo, nunc autem, ego interior homo, jam redemptus jam accepta gratia Christi, qui fui ante sub peccato venumdatus, non operor illud. Libera est enim non consentiendo ei. Sunt enim desideria mala, sed si non regnant, ipse non facit. Faceret autem si consentiret. Motus enim malorum desideriorum non ipse operabatur, quibus non consentiebat ad perpetranda peccata. Multum vero fallitur homo, qui consentiens concupiscentiae carnis suae, et quod illa desiderat decernens facere, et statuens putat sibi adhuc esse dicendum, non ego operor illud, etiamsi oderit
Abbreviated transcription (Latin):
ut in ocło ad concupiscendũ. sic & maliis. repug.
legi m̃. meȩ. hoc ñ mutat᷑. & captiuantẽ me. id
captiuare me conantẽ. i lege pecc̃i .i. ad con¬
sentiendũ mente: implendũꝙ oꝑe : pecc̃m. Uel
potꝰ. eade est. lex menbroꝵ:. &e lex pec̾e̾i.s. car¬
in legẽ pecci. hoc ẽ sub ipsa lege. quȩ ẽ in m̃bris
meis. Captiuat aut̃ me ut p̾dictum ẽ: ex carne
ñ ex mente. Quid inde sꝑandu: Expectanda ẽ
lib̾atio in xp̃o. slam ego sp̃ualis homo. quia car.¬
nalis. infelix sum. ñ mm̃te: s in carne. Et qͥsme

Expanded text:
ut in oculo ad concupiscendum, sic et in aliis, repugnantem legi mentis meae. Hoc non mutatur. Et captivantem, id est captivare me conantem, in lege peccati, ad consentiendum mente, implendumque opere peccatum. Vel potius eadem est lex membrorum, et lex peccege peccati, hoc est sub lege ipsa. Qui est in membris meis. Captivat autem me, ut praedictum est, ex carne, non ex mente. Quid mihi sperandum? Exspectanda est liberatio in Christo. Nam ego, spiritualis homo, quia carnalis, infelix sum, non in mente, sed in carne, etc. quis me
Abbreviated transcription (Latin):
Nẽ macłe ex carne sunt¬
tñ non obsunt. Et si
enĩ ħnt desid̾ra car¬
nis quib ñ ꝯsentuut.
ce si lex inmenbris eoꝵ repugnat legi mentis.
tñ. nicħ dampnationis est. quia ꝑ gr̃am bap¬
tismatis:. & lauacrum regentrationis. solutꝰ

Expanded text:
 maculae ex carne sunt, non obsunt, etsi habent desideria carnis, quibus non consentiunt, etsi lex in membris eorum repugnat legi mentis; tamen nil damnationis est, quia per gratiam baptismatis et lavacrum regenerationis solutus
Abbreviated transcription (Latin):
tuium tenet. Lexgͦ carnis: me captuat: sub
ip̃a lege peccati.i. sub ꝯcupiscentia sua. Cap¬
tiuum aut̃ me ducit: ñ ex mente: s ex carne.
ñ ex toto. s ex parte. ꝙr mens repugnat. &
condelectatur legi di. Sic de ip̃o apło ꝯuemen¬
ter accipitur: qui dicit captiuum duci ex car¬
ne. Mens enĩ ñ consentit peccato: titillanti.
suggerenti. blandienti. quia habet alias de¬
lectationes. int̾ius. delectationib carnis. nuil¬
la ex parte conferendas. Mors gͦ contendit:
s mens ñ consentit. ⁊ ẽ in me quiddã mortuũ.
& quiddam uiuum. Uł lex pecẽr. accipitur:
consensꝰ: & oꝑatio peccati. Lex u̾o carnis. uł
menbroꝵ. pͥmus motꝰ concupiscentie. Et ẽ.

Expanded text:
tivum tenet. Lex ergo carnis me captivat sub tivum tenet. Lex ergo carnis me captivat sub ipsa lege peccati, id est sub concupiscentia sua. Captivum autem me ducit non ex mente, sed ex carne; non ex toto, sed ex parte, quia mens repugnat, et condelectatur legi Dei. Sic de ipso Apostolo convenienter accipitur, qui dicit se captivum duci ex carne. Mens enim non consentit peccato titillanti, suggerenti, blandienti, quia habet interius alias delectationes, delectationibus carnis nulla ex parte conferendas. Mors ergo contendit, sed mens non consentit; et est in me, quiddam mortuum, et quiddam vivum. Vel lex peccati accipitur consensus et operatio peccati. Lex vero carnis vel membrorum, primus motus concupiscentiae et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
in mente. que sepe uł int̾ior. uł suꝑior homo
dr̃. ex eoqd intus: & desuꝑ. a sp̃u sancto fecim¬
data. suꝑiorib intendit. Ecce. partim lib̾tas
circunstantia. recte intelligitur apłe. non se
solum in sua ꝑsona: uerũetiã alios sub gr̃a con¬
stitutos. significasse. Utrum enĩ ex ꝓpͥa ꝑsona
stat infirmitas.s. lex que in menbris ẽ. repug¬
nans menti: uicium caris ẽ. qd. ex pena pec¬
cati: & ex traduce mortis ꝓuenit: s lex̾ista q̃
ẽ inmenbris:. remissa est: regen̾atione spuali.
& manct. in carne mortali. Remissa ẽ: quia re¬
atus solutus est. sacram̃to: quo renaseunt᷑ fide¬
les. Manet aut̃. quia oꝑatur desid̾ia. contra q̃
dimicant fideles. repug. legi mñtis mee .i. lego
tiȩ. Ipsa enim concupiscentia. est: lex peccati.
lex aut̃ menbroꝵ: uł carnis. est: morbidu
quidam affectus. uł langor. qui cõmouet ill¬
citũ desid̾ium .i. carualẽ ꝯcupiscentiam. quã.
legem peccati uocat. qr hoc carnale nr̃m. cap¬

Expanded text:
in mente quae saepe vel interior, vel superior homo dicitur, ex eo quod intus et desuper a Spiritu sancto fecundata superioribus intendit. Ecce partim libertas circumstantia recte intelligitur Apostolus, non se solum in sua persona, verum etiam alios sub gratia constitutos significasse. Utrum enim ex propria perstat infirmitas. Lex quae in membris est repugnans menti, vitium carnis est quod ex poena peccati, et ex traduce mortis provenit, sed lex ista quae est in membris, remissa est regeneratione spirituali, et manet in carne mortali: remissa est, quia reatus solutus est sacramento quo renascuntur fideles; manet autem, quia operatur desideria, contra quae dimicant fideles. Repugnantem legi mentis meae, id est tiLex autem membrorum, vel carnis est morbidus quidam affectus, vel languor qui commovet illicitum desiderium, id est carnalem concupiscentiam, quam legem peccati vocat, quae hoc carnale nostrum cap
Abbreviated transcription (Latin):
onem dicit dñs peceatorib. Non noui uos. Nõ
enĩ eum aliquid latet. S quia pecca ñ inue¬
niuntur in regulis p̃ceptorũ. quas ħt uitas
sd̾o ipsa uitas dicit. non noui. et apłe ait. igno¬
.i. concupisco ex carne. & si ñ assensũ pbeo: ex
rõne adhuc confligo. nundũ uici. Magnum
ẽ michi certamen. quia & si ꝯcupiscentie ñ con
nolo. facio qd̾ odio. Quid odio: Concupiscere
ẽẽ castus. ⁊ eẽt adulter. uł misericors: & eẽt cru¬
delis. ⁊ alia huiꝰmodi.S: audiens legẽ dicentẽ.
ñ concupisces. uicium agnouit. & odit. bellũ
hũit: quia uolebat ñ ꝯcupisc̾e: & oeupiscebat.
Iõo dicit: qd nolo facio .i. concupisco. ñ. qd̃ post
concupiscentiam eat apłoi& eum ad mala tra¬
hat. luctabatur: ñ subiugabatur. De se hoc tͥ
ꝓponit: ne de hoc desꝑes uite. C onstituit tibi
ante ocłos pugnam suã: ne timeres tuam. Si

Expanded text:
onem dicit Dominus peccatoribus: Non novi vos . Non onem dicit Dominus peccatoribus: Non novi vos . Non enim eum aliquid latet. Sed quia peccata non inveniuntur in regulis praeceptorum quas habet veritas, ideo ipsa Veritas dicit, non novi; et Apostolus dicit, ignoest concupisco ex carne; et si non assensum praebeo ex ratione, adhuc confligo, nondum vici. Magnum est mihi certamen, quia et si concupiscentiae non cons Facio ergo quod nolo, facio quod odio. Quid odio? concupiscereesse castus, et esset adulter, vel misericors et esset crudelis, et alia hujusmodi; sed audiens legem dicentem, non concupiscas, vitium agnovit, et odit; bellum habuit, quia volebat non concupiscere, et concupiscebat. Ideo dicit, quod nolo facio, id est concupisco. Non quod post concupiscentiam eat Apostolus, et eum ad mala trahat. Luctabatur, non subjugabatur. De se haec tibi proponit, ne de hoc desperes vitae. Constituit tibi ante oculos pugnam suam, ne timeres tuam. Si
Abbreviated transcription (Latin):
liori: sp̃uał. ex parte inferiori. carnalis ẽ. Ex
quia hoc ex pecc̃o primi hominis accessit. sub¬
dit. egodico. uenundatꝰ sub pecc̃o .i. p̾cio malȩ¬
Hoc em̃ peccati nomine appellat. unde orum¬
tur omĩa pecr̃a .i. ex carnali concuꝑiscentia. Q c¬
qͥd enĩ pec̃coꝵ est. in dictis: in factis: in cogita¬
tionib. ñ oritur nͥ ex mala ꝯcupiscentia. quȩ
a pecc̃o facta est. & si consentientem traxit: at¬
q: illiserit. Seipit. parit ꝙ peccatum. A pecc̾o gͦ
Qd̾ enĩ. Det̾minat qualit̾ se carnalẽ dixerit.
quia ñ oꝑatur: qd approbat. & hoc est. U̾c sub
pecc̃o sum. ꝗs enĩ oꝑor. ñ intelligo. uł ignoro.
ñ consentio. Alit̾ enim. uidetur contͣrium eẽ.
illi sententiȩ: qua dix̃. seccatum: ut appareat
pecc̃m ꝑ mandatum. ⁊ c̃. Quomͦ emĩ apparet si
ignoratur: S ignoro: sicut dictum ẽ hoc loco.
it intelligatur. ñ approbo. Scđ̾m hanc locuti¬

Expanded text:
liori, spiritualis, ex parte inferiori carnalis est. Et liori, spiritualis, ex parte inferiori carnalis est. Et quia hoc ex peccato primi hominis accessit, subdit: Ego, dico, venumdatus sub peccato, id eHoc enim peccati nomine appellat. Unde oriuntur omnia peccata, id est carnali concupiscentia. Quidquid enim peccatorum est in dictis, in factis, in cogitationibus, non oritur nisi ex mala concupiscentia, quae a peccato facta est, et si consentientem traxerit atque illexerit, concipit paritque peccatum. A peccato erQuod enim determinat qualiter se carnalem dixerat, quia non operatur quod approbat, et hoc est, vere sub peccato sum. Quod enim operor, non intelligo, vel ignoro; non consentio. Aliter enim videretur contrarium esse illi sententiae qua dixit, peccatum ut appareat peccatum per mandatum. Quomodo enim apparet si ignoratur? Sed ignoro, sic dictum est, hoc loco, ut intelligatur, non approbo. Secundum hanc locuti
Abbreviated transcription (Latin):
catus: gr̃a. adiuuante: malas suggestiones po¬
test sꝑnere. & contͣria suꝑare. carne aut̃: Q men
ẽ: ne regnet. ¶Aliter pot̾ etiã legi: ab illo lo¬
co. Ego aut̃ carnalis sũ. Loquitur enĩ apłe. in ꝑ¬
sermone. describi hominẽ sub lege. ut ante
dictum ẽ. s ut ipse ait: ñ est nisi homo gr̃ȩ: qͥ
inc loquitur. qui condelectatur legi dĩ. & con¬
sentit. & qui ñ oꝑatur malum. nec uult. ⁊ qͥ
ignorat .i. non approbat. & cui ml dampnati¬
oms nunc ẽ: sicut in seq̃nti ostenditut. & tam̃.
adhuc se esse carnalem dicit: his u̾bis. łgo aũ
Hec non in decent̾ etiã de scipso dicit apłe: sed̾m
quos sentit. Et hoc etiam bene dict omĩs scs.
Ioem gͦ. sp̃ualis est: idemq. carnalis. Spũalis.¬
est. quia scdm sp̃m uiuit. Carnalis: quia carns
concupiscentias sentit. s ñ totꝰ carnał. quia
concupiscentiis ñ consentit. Ex parte gͥ mor¬
tali. carnał ẽ. ex parte sp̃uali sp̃ual. Ex parte me¬

Expanded text:
catus gratia adjuvante, malas suggestiones potest spernere, et contraria superare. Carne autem. Quasiest ne regnet. Aliter etiam potest legi ab illo loco: Ego autem carnalis sum, loquitur enim Apostolus in psermone describi hominem sub lege, ut ante dictum est, sed ut ait non est nisi homo gratiae qui hic loquitur, qui condelectatur legi Dei, et consentit: qui non operatur malum, nec vult, et qui ignorat, id est non approbat, et cui nihil damnationis nunc est sicut in sequenti ostenditur, et tamen adhuc se esse carnalem, dicit his verbis: Ego autem Haec non indecenter etiam de seipso dicit Apostolus, squos sentit, et hoc etiam benedicit omnis sanctus. Idem ergo spiritualis est idemque carnalis; spiritualis, quia secundum spiritum vivit; carnalis, quia carnis concupiscentias sentit. Sed non totus carnalis, quia concupiscentiis non consentit. Ex parte igitur mortali carnalis est, ex parte spirituali spiritualis. Ex parte me
Abbreviated transcription (Latin):
in carne. slam uelle bonũ. adiacet mͥ .i. in me
est. ꝑ fice̾ aut̃ bonum. ñ inuenio. hoc ẽ. ñ inme
bellat enim concupiscentie. &e ñ ip̃e ꝯsentit De¬
lectat enĩ uxor aliena. & ñ annuit. mentẽ au¬
tit. in secretarium mentiᷤ intrat uudet foris
strepentem ꝯcupiscentiam. & intus mundat
conscientiã. Agit gͦ bonum:. quia concupiseen¬
tie ñconsentit. s ñ ꝑficit bonum: scił. ut om̃i¬
no ñ concupiseat. Sic &e hostis eius.s. concupis¬
centia. agit malũ. qr moriet malum desid̾ium.
s ñ ꝑficit malum. qr ñ ꝑtrahit ad malum.

Expanded text:
. Nam velle bonum adjacet mihi, id est in me est: Perficere autem bonum non invenio, hoc est in me non bellat enim concupiscentiae, et non consentit. Delectat enim uxor aliena, et non annuit; mentem avertit, in secretarium mentis intrat, videt foris strepentem concupiscentiam et intus mundat conscientiam mali. Agit ergo bonum, quia concupiscentiae non consentit, sed non perficit bonum, scilicet ut omnino non concupiscat, sic et hostis ejus scilicet concupiscentia agit malum, quia movet malum desiderium, et non perficit malum, quia non pertrahit ad malum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd nolo exmente. illiso facio excarne .i si nolo
ut. concupiscentiȩ carnis: qd lex ꝓhibet. q̃
dicit ñ concupisces. Qd quia nolo. consentio le¬
approbat. dumconsentire ꝓhibet eui in boc
consentio & qr concupiscentiȩ resisto. auerto
mentẽ. nego arma. teneo menbra.⁊ tñ. fit in
me qd̾ nolo. qd ñ uult. &e lex. uoloidem cũ lege.
q q̃d ñ uult: nolo. & tñ. facio. s ti. ñ ꝯsentio.
ĩmo legi. & testis sum: quia bona ẽ. q̃m idem
uolo qd lex. Dicit enĩ lex. non concupisces. &
ego nolo concupisce. Si uellẽ concupisc̾e. legi
ñ consentirem. Nunc aut̾ qd ñ uult: nolo. & qͥd̾
uult: uolo. & qd tubet: facio. qi ꝯcupiscentiȩ
ñ consentio. feruet gͦ pugna. ñ concupi scere
ilanq om̃ino. ꝑfecti ẽ. P ost concupiscentias uͦ
ñ ire. luctantis ẽ. ⁊ laborantis. Attende. quomͦ
dicat aug̃. hic. legẽ nolle qd̾ nolebat apłc. Ild̾¬

Expanded text:
quod nolo, ex mente, illud facio ex carne, id est nolo tit concupiscentiae carnis, quod lex prohibet quae dicit, non concupisces, quia quod nolo consentio leapprobat, dum consentire prohibet, cui in hoc consentio; et quia concupiscentiae resisto, averto mentem, nego arma, teneo membra. Et tamen fit in me quod nolo, quod non vult et lex. Volo idem cum lege, quia quod non vult nolo, et tamen facio, sed ei non consentio, imo legi et testis sum quia bona est, quoniam idem volo quod lex. Dicit enim lex, non concupisces, et ego nolo concupiscere; si vellem concupiscere, legi non consentire. Nunc autem quod non vult nolo, et quod vult volo, et qnus Fervet ergo pugna non concupiscere. Namque omnino perfecti est; post concupiscentias vero non ire luctantis est, et laborantis. Attende quomodo dicat Augustinus hic legem nolle quod nolebat Apostol
Abbreviated transcription (Latin):
ficatio. Uñ lib̾auit: a lege pecci ⁊ mortis .i. a consen¬
su &e oꝑatione pecc̃i. quȩ ẽ causa mortis. qd̾ ñ po¬
tuit tͥtia lex moysi. Lex carnis: ut p̾dictum est:
ñ est dĩ. s pecẽi. ⁊ mortis. ⁊ hec reos facit. Lex aut̃
moysi. sc̃a. &̾ dei ẽ. quȩ ostendit malũ. s ñ tollit.
lex au sp̃s. que ẽ lex fidi. & gr̃e. etiam malũ tol

Expanded text:
eccati et mortis, id est a consensu et operatione peccati, quae est causa mortis: quod non potuit tertia lex Mosi. Lex carnis, ut praedictum est, non est Dei, sed peccati et mortis, et haec reos facit; lex autem Mosi sancta et Dei est, quae ostendit malum, sed non tollit; lex autem spiritus, quae est lex fidei et gratiae, malum tol
Abbreviated transcription (Latin):
nientes. s ego ip̃e mente seruio legi dĩ. carne
aut̃ seruio legi pecc̃i: quamdiu langor obluc¬
tatur salut. Non enĩ alius in mente. & alius
in carne. quia ego in mente. & ego in carne.
&e magis sum in mente: quam in carne. Nõ
enĩ sunt duȩ nature contrarie. ut manichei
mentiuntur. s ex utroq imus ẽ homo. quia u¬
nꝰ est d̾s. a qͦ factus ẽ homo. Mente gͥ ñ ꝯsentio.
carne uͦ concupisco. Semꝑ itaꝙ pugna est in
corꝑe mortis huiꝰ. quia ipsa concupiscentia: cũ
qͣ nati sumꝰ fimri ñ pot̾: quam dinuiuimꝰ. Coti¬
die minui pot̾. finiri ñ potest. Sequit᷑. Ni

Expanded text:
gi Dei. Carne autem servio legi peccati, quandiu languor obluctatur saluti. Non enim alius in carne, et alius in mente, quia ego in mente, et ego in carne, et magis sum in mente quam in carne. Non enim sunt duae naturae contrariae, ut Manichaei mentiuntur, sed ex utroque unus homo, quia unus est Deus a quo factus est homo. Mente igitur non consentio, carne concupisco. Semper itaque pugna est in corpore mortis hujus, quia ipsa concupiscentia cum qua nati sumus, finiri non potest quandiu vivimus; quotidie minui potest, finiri non potest. CAPUT VI
Abbreviated transcription (Latin):
berabitur: ut hoc corpꝰ non habeat. Habebit em̃
hoc corpꝰ. s ñ iam mortis huiꝰ. Ipsum: erit. &e ñ
ip̃merit. Ipsum erit: quia ipsa creatio erit. Non
ipmerit. quia mortale ñ exit. Libabitur autem
tunc: cũmortale hoc: induet ĩmortalitatem.
ubi nulla concupiscentia remanebit. S aquo
erit ⁊ Pugna. lucta. Uñ subdit. Igit᷑ ego ipse ꝯc̃.
ꝗĩ. Quia mente condelector legi & ex carne
captiuus ducor: Igit᷑ ego ipse .i. unus ⁊ idem:
ꝓrsus mente &e carne. seruio. s mente.seruio
legi di. ñ consentiendo pecẽo. carne aut̃ seruio
legi pecei. Concupiscendo gͥ ego ipse seruio in

Expanded text:
berabitur, ut hoc corpus non habeat. Habebit enim hoc corpus, sed non jam mortis hujus. Ipsum erit, et non ipsum erit: ipsum erit, quia ipsa creatio erit; non ipsum erit, quia mortale non erit. Liberabitur autem tunc, cum mortale hoc induet immortalitatem, ubi nulla concupiscentia remanebit. Sed a quo erit? pugna, lucta. Unde subdit: Igitur ego ipse etc.. Quasi dicat: Mente condelector legi, et carne captivus ducor. Igitur ego ipse, id est unus et idem prorsus, mente et carne servio, sed mente servio, legi Dei, non consentiendo peccato, carne autem servio legi peccati, co
Abbreviated transcription (Latin):
futuros: legimꝰ. unũ. et̾num. qͦ et̾nalit̾ pumun¬
tur reꝓbi. qui sequet᷑ iudiciũ. alterũ. qͥ p̾cedet.
qͦ exuret᷑ facies huiꝰ mundi. qui emundabit coᷤ:
de illo ȩterno: qui in et̾num cruciaturꝰ est ĩpios:
s etiam de illo emundatorio. qͦ purgabuntur
qͥdam saluandi. Ignis enĩ extremi udicii  tam¬
diu durabit: quousq purgati sint. qͥ saluandi

Expanded text:
futuros legimus. Unum aeternum, quo aeternaliter punientur reprobi, qui sequetur judicium. Alterum qui praecedet, quo exuretur facies mundi de illo aeterno quo in aeternum cruciaturus est impios, sed etiam de illo emendatorio quo purgabuntur quidam salvandi. Ignis enim extremi judicii tandiu durabit, quousque purgati sint qui salvandi
Abbreviated transcription (Latin):
uxore ẽ: sollicitꝰ est: ut
compleat ca que dñist̃.
& quomodo ꝑlaceat: in¬
teriori pulcritudine
dõ .ñ. quomodo mundo

Expanded text:
uxore est, sollicitus est, ut compleat ea quae Domini sunt, et quomodo placeat interiori pulchritudine Deo, non quomodo ei
Abbreviated transcription (Latin):
apponant cor ꝑituri¬
reb s sic habeant: ut
amore illis ñ hereatł.
Et ut unu̾salia colli¬
gam: qui utunt᷑ hoc¬
mundo: sint tanqͣm
ñ utantur. ut . s. ex bo¬
nis cĩ. faciant bona. ñ: mali fiant. Que bona
malis. Itemq cis tollunt᷑. ut crucientur. Prete
istimanda. qͥa figura. id
munDI. senescit. & tandẽ iniudicio: mun¬
danorum ignium conflagͣtione ꝑibit. ñ substan¬

Expanded text:
apponant cor perirebus; sed sic habeant, ut amore illis non haereant. Et ut universaliter colligam, qui utuntur hocmundo, sint tanquam non utantur, ut scilicet ex bonis ejus faciant bona, non mali fiant: quae bonamalis. Itemque eis tolluntur ut crucientur. Praeteestimanda, quia figura, id otidie senescit, et tandem in judicio mundanorum ignium cum flagratione peribit. Non substan
Abbreviated transcription (Latin):
.i. caprit x ẽ tͥnita ᷤᷤ cũ ĩ t̾nitate sit xͦ ut sit tͥnitas:
An qd̾ pater est cum filio ⁊ sp̃u scõ. caput c̃ ei
qd̃ est solus filius: Cum filio & enĩ & sp̃u scõ̾:
solus est. Si enim mentẽ recte dicimꝰ pͥncipale
honinis .i. qͣsi caput humane substantiȩ: eum
ip̃e homo cum mente sit. homo: cur ñ mul¬
do congruentr uerbũ cũ patre suntil d̃s. dr¬

Expanded text:
 Christi est Trinitas, cum in Trinitate sit Christus, ut sit Trinitas? An quod Pater est cum Filio et Spiritu sancto, caput est ei, quod est solus Filius? Cum Filio enim et Spiritu sancto solus est. Si enim mentem recte dicimus principale hominis, id est quasi caput humanae substantiae, cum ipse homo cum mente sit homo, cur non multo congruentius Verbum cum Patre simul Deus. D
Abbreviated transcription (Latin):
ut filii caput: pater di¬
hominis. qͥ quasianime maritꝰ. animalẽ affec¬
tionẽ tanqͣm comugem regit. de quo: dic̃ apłs.
etiã dñs ait: mulieri samaritane. Uade uocaui¬
se pietate subicit dõ: intelligit sp̃ualit̾ quȩ di¬
cunt᷑. luce sapientię illustratus. buiꝰ uir. xp̃c
caput ẽ. qr sp̃s hominis regit᷑ a sapientia dei.
que xp̃e est. Et sicut. in capite sunt om̃s sensꝰ¬
ꝑhoc aut̃. est uir caput mulicris .i. rector aĩa¬
litatis que regitur a sp̃u. tanquam mulier
ius pͥncipium. Uñre caput eiͦ dicitur. & xp̃c. pͥn¬
cipium.s ñ patris. hicuo. illiꝰ ymago. nulla ex
parte dissimilis. ⁊ omĩno equalis. filiꝰ. patride

Expanded text:
ut Filii caput Pater dihominis, qui quasi animae maritus animalem affectionem tanquam conjugem regitetiam Dominus ait mulieri Samaritanae: Vade, voca vise pietate subjicit Deo, intelligit spiritualiter quae dicuntur luce sapientiae illustratus. Hujus viri Ccaput est, quia spiritus hominis regitur a sapientia Dei quae Christus est. Et sicut in capite sunt omnes sensPer hoc autem est vir caput mulieris, id est rector animalitatis quae regitur a spiritu, tanquam mulier us principium, unde et caput ejus dicitur, et Christus principium, sed non Patris. Hic vero illius imago nulla ex parte dissimilis, et omnino aequalis Filius Patri d
Abbreviated transcription (Latin):
E st gͥ ds .i. diuina eẽntia: uł tͥnitas: caput
xp̃i. scd̃m qd̾ homo qr diumitas: ut pote cre¬
attix. caput est creaturȩ assumptȩ. hac m¬
terp̃tatione non potestas filii minuit᷑. sed mi¬
caput xp̃c est: sine a
ds: insignum lib̾tatis.
uir ñ debet hab̾e uelũ.
qd est subiectionis sig¬
num. qr uir omĩs etiã¬
potens: uł sapiens: uł¬
orans aliquid a d̾o: aut

Expanded text:
eus, id est divina essentia vel Trinitas caput Christi secundum quod homo; quia divinitas, utpote creatrix, caput est creaturae assumptae. Hac interpretatione non pietas Filii minuitur, sed micaput Christus est, sine al, ideo insignum libertatis, vir non debet habere velum, od est subjectionis signum, quia vir omnis, etipotens vel sapiens, orans aliquid a Deo, aut
Abbreviated transcription (Latin):
ope tuo. blasphemas d̃m. Sigͥ ꝗd manducas
cẽ bibis ad refectionẽ corꝑis sumis: reꝑationẽ¬
q menbroꝵ: gr̃as agens ei. qui tͥ p̾buit mor
tum ĩmoderatione uoracitatis excedas: & ui¬
nolentia te ingurgites: quantas libet laudes
& Sine offensione

Expanded text:
opere tuo, blasphemas Deum. Si ergo quod manducas opere tuo, blasphemas Deum. Si ergo quod manducas et bibis, ad refectionem corporis sumis, reparationemque membrorum, gratum immoderatione voracitatis excedas, et vinolentia te ingurgites, quantaslibet laudes sine offensione