comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cum gͦ nec scđm diuinam naturam
nec scdm humanam dicat᷑ de xp̃o quod
locutus fuerit uł fleu̾it &e buuismodi.
qͣmͦ hec dicent᷑ de illo: Nam facile ẽ ui
in qua fuit sap̃ia. uł quod fuit eolora¬

Expanded text:
cum nec secundum divinam naturam, nec secundum humanam dicatur de Christo quod locutus fuerit, vel fleverit et hujusmodi, quomodo hoc dicitur de illo? Nam facile est viin qua fuit sapientia, vel quod fuit colora
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitatẽ in morte recessisse ab hoĩe
dictus qui totũ hominem quẽ assũꝑ¬
lit dĩ filius denuo assumptũ uł liberi¬
tum die c̃cia amortuis resurrexisse ñ
ꝯfitetur. fiat fiat. S notandum atha¬

Expanded text:
divinitatem in morte recessisse ab homines: Maledictus qui totum hominem quem assumpsit Dei Filius, denuo assumptum, tertia die a mortuis resurrexisse non confitetur. Fiat, fiat. Si, inquiunt
Abbreviated transcription (Latin):
spũalis. Uñ augꝰ contͣ felicianũ. Ab¬
sit ut sic xp̃c senserit mortem: ut in qͣ¬
cum inse iutaẽ. uitam ꝑdiderit. Si e¬
num hoc ita ẽẽt: uite fons aruisset. Sen¬
sit gͥ mortem participatione huma¬
ni affectus. quem sponce susceperat:

Expanded text:
unio. Unde Aug. contra Felicianum: Absit ut Christus sic senserit mortem, ut quantum in se est, vita vitam perdiderit! si enim hoc ita esset, vitae fons aruisset. Sensit ergo mortem participatione humani affectus, quem sponte susceperat;
Abbreviated transcription (Latin):
gine. qmͣ uicarne głificatam credimus
quin om̃s saluentur. Destruxit õe mor¬
tem eternam .i. descensum ad inferos.
ad quos om̃s ante passioriẽ xͥ descende¬
descendit. uñ ñ timent mortem cum pos¬
sint dicere. cuꝑio dissolui. & ẽẽ cũ xp̃o:
ñ ita pocest nos seducere sicut. añ. Di¬
cius gͦ ꝑpassionem xp̃i. minoratam
ẽe potentiam eiꝰ qnͣcum ad executionẽ
ꝑ causam. quia passio xp̃i fuit suffici¬
ens causa debilitationis ipsius. sicut
terium nr̃e redemptionis. licet ñdum
impleta ẽet passio. qr sufficiens causa
erat data ꝯsummationis. sicut de illo
qui inp̃lio uulnerat᷑. & domi morit᷑ di¬
cimus qr inbello occubuit. qr ibi cau¬
sam mortis suscepit. Cum gͦ indi abło¬
fui̾t triplex potestas nocendi. pͥma que

Expanded text:
gine, quam in carne glorificatam credimus quin omnes salventur. Destruxit etiam mortem aeternam descensus ad inferos, ad quos omnes ante passionem Christi descendeescendent unde non timent mortem, cum possint dicere: Cupio dissolvi et esse cum Christo non ita potest nos seducere sicut ante. Dicimus ergo in passione esse minoratam ejus potentiam quantum ad exsecutionem per causam, quia passio Christi erat sufficiens causa debilitationis ipsius, sicut terium nostrae redemptionis, licet nondum impleta esset passio, quia sufficiens causa data erat consummationis. Sicut de illo qui in praelio vulneratus domi moritur, dicimus quia in bello occubuit, quia ibi causam mortis suscepit. Fuit igitur in diabolo triplex potestas: Potestas nocendi sine
Abbreviated transcription (Latin):
nitus d̃s. hominem uerum scdm simili¬
tudinem nẽi hominis ñ deficiens ase dõ
sumpsit. In quo qmuis ictus incideret
aut uulnus descend̾et. aut nodi deur¬
rerent. aut suspensio leuaret. afferrei¬
quidem hec impetum passionis. ñ tam̃
aliquod aqmͣ ꝑforans. uł ignẽ conpun¬
gens. uł aera uulnerans. Om̃s qdem
has passiones nature sue infert. ut fo¬
ret. ut ꝯpungat. ut uulneret. s. natu¬
ramsuam inhoc pasuo illata ñ reciut
dum in natura sua ñ ẽ. uł aqm forari.
qmus natura teli sit. & uulnerare. &
pungere. et forare. Passus ẽ quidem xͦ
sit passio. ñ tam̃ naturam passionis ex¬
ercuit. dum & penali mistio pena dese¬
uit. & uirtus corporis sine sensu pene
uim in se deseuientis excepit. His & a

Expanded text:
ius hominem uerum secundum similitudinem nostri hominis, non deficiens a se Deo, sumpsit, in quo, quamvis aut ictus, aut vulnus descenderet, aut nodi concurrerent, aut suspensio equidem haec impetum passionis, non tamealiquod aquam perforans, vel ignem compungens, vel aera vulnerans, omnes quidem has passiones naturae suae infert ut perforet, ut compungat, ut vulneret; sed naturam suam in haec passio illata non retinet, dum in natura non est, vel aquam forari, quamvis natura teli sit et vulnerare, et compungere, et forare. Passus quidem Christfuit passio, non tamen naturam passionis exercuit, dum et poenali ministerio poena desaeviit, et virtus corporis sine sensu poenae vim poenae in se desaevientis excepit. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
ambrosius manifeste testat᷑ dicens. Re¬
surgebat xp̃c. & ñ resurgebat. Resurge¬
bat scđm carnem qua mortuꝰ fuerat
ñ resurgebat secđm uerbum qd̾ apud
d̃m ec̾naliter manebat. & cunc iuue

Expanded text:
et Ambrosius manifeste testatur sic: « Resurgebat Christus et non resurgebat. Resurgebat secundum carnem, quae mortua fuerat, nec resurgebat secundum Verbum quod apud Deum aeternaliter manebat.
Abbreviated transcription (Latin):
i. exigentib m̾itis. ut quod dr̃ iuste ad
hominem referat᷑ ñ ad diabolum. qͥni
chil uiris habebat in homine. quẽ se¬
duxerat. & cui quod ꝑmiserat reddere
ñ pocerat. Similit̃. Homo iniuiruis erat
d̃õ. qui eum creauerat. & ab eo se subtra¬
hendo. cliabolum sͥ dominũ elegerat It̃¬

Expanded text:
 exigentibus meritis, ut quod dicitur juste, ad hominem referatur, non ad diabolum, qui nil juris habebat in homine quem seduxerat et cui, quod promiserat, reddere non poterat. Similiter homo injurius erat Deo qui eum creaverat, et ab eo se subtrahendo diabolum sibi Dominum elegerat. It
Abbreviated transcription (Latin):
homo. apeccato liberauit. nͨ datum ẽ¬
dõ pr̃i. euiurs erant incarcerati. & car¬
cer. & carcerarius. siuut aliquis de¬
dit seruum suum inmanu alicuiꝰ
qui eum uexat. Uenuint cognati ser¬

Expanded text:
n datum ed Patri, cujus erant incarcerati, et carcer et carcerarius. Sicut si iste servum suum dedit in manu alicujus qui vexat eum, venerunt cognati ser
Abbreviated transcription (Latin):
euinium ẽ cõmunis om̃ium menbroꝵ
satisfactio. ut scł satisfaciant m̃bra scd̾m
uino quod ẽ qͦddam hominis intestinum.
qd̾ eo mortuo uacuũ repꝑit᷑. Similit̾ &e nos
auitus uacui. tam corpore qmͣ anima de¬
benius repꝑiri. Est criplex ieuinu auctori¬
tas abantiquitate temꝑis. a qualitate
loci. ab institutione p̃ceptoris. Ab institu¬
tione p̃ceptoris. qr adõ. aqualitate loci.
qr iparadiso. ab antiquitate tp̃ris. qr a
mundi exordio. Uñ dictum ẽ. Deligno
seientie boni & mali ne comedas. Eua qnͣ¬
du abstinuit. uirgo fuit. & inꝑadiso ꝑ¬
mansit: iuolato nͦ ieiuunio carnis pruri¬
cum sensit. &e inparadiso ñ remansit. A¬
dam suilit̾ uolato ieuinio. inmundi
miseriam corruit. Itẽ a tp̃rib & ꝑsonis
ostencdit᷑ auctoritas ieuinii. qr añ legẽ
amoyse. sub lege abhelya. axp̃o sub gr̃a
Moyles siquidem pꝰ ieiuinium locutus
ẽ cum dõ. Helyas post ieuinium incelum¬

Expanded text:
unium communis omnium membrorum satisfactio, ut scilicet satisfaciant membra secundum juno, quod est quoddam hominis intestinum, quod eo mortuo vacuum reperitur. Similiter et nos a vitiis vacui, tam corpore quam anima debemus reperiri. Est autem triplex jejunii auctoritas, ab antiquitate temporis, a qualitate loci, ab institutione praeceptoris. Ab institutione praeceptoris, quia a Deo, a qualitate loci, quia in paradiso; ab antiquitate temporis, quia a mundi exordio. Unde dictum est: De ligno scientiae boni et mali ne comedas . Eva quandiu abstinuit, virgo fuit, et in paradiso permansit; violato vero jejunio carnis pruritum sensit, et in paradiso non remansit. Adam similiter violato jejunio in mundi miseriam corruit. Item a temporibus et personis ostenditur auctoritas jejunii, quia ante legem a Moyse, sub lege ab Elia, a Christo sub gratia. Moyses siquidem post jejunium locutus est cum Deo , Elias post jejunium in
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ nulib una nocde int̾fectis. Uñ fetorẽ
mortuorum rex sennacherib ferre ñ ua¬
lens. cum .x. cm̃ militib fugit innini¬
uem. iͥ qͣdragesima die aꝓpͥis filtis oc¬
cisus ẽ. Siae iona pdicante ꝑ ieuinium.
uenia prestat᷑ niniuitis. s & iosue filius
naue ꝑieiunium. solis &e lune cursum cẽ¬
ꝑauit. & gabaonitas lib̾auit. Notandũ
qd̾ieuinium. aliud corꝑis siue carnis. a¬
luid m̃tis. Carnis. qñ quis abstinet aci¬
bis ne nimes caro pinguescat. s nõ est
uirtutis m̃tis. qñ quis ieuinat auitiis.
ł ne caro pinguescat luxuriis. Itẽ aliud

Expanded text:
ue millibus una nocte interfectis: unde fetorem mortuorum rex Sennacherib ferre non valens cum decem tantum militibus fugit in Niniven, ubi quadragesimo die a propriis filiis occisus est . Sed et Jona praedicante per jejunium venia praestatur Ninivitis. Sed et Josue filius Nave per jejunium solis et lunae cursum temperavit, et Gabaonitas superavit. Notandum quod jejunium aliud corporis, sive carnis, aliud mentis. Carnis, quando quis abstinet a cibis, ne nimis caro pinguescat, sed non est virtutis. Mentis, quando quis jejunat a vitiis, vel ne caro pinguescat luxuriis. Item aliud
Abbreviated transcription (Latin):
ore suscipis. qñ manducas. qñ gustas.
corporalit̾ tecum ẽ. Deniq inuisu. in tac¬
tu. in sapore. corporalit̾ tecum ẽ. Qnͣdiu
corporalis p̃sentia querenda ñ ẽ. s sp̃a¬
lis recinenda. Dispensatio completa ẽ
de ore ad cor transit. Melius ẽ ut uadat
in m̃tem cuam. qmͣ inuentrẽ cuum. Ey¬
b ẽ anime ñ corporis. Uenit adte non¬

Expanded text:
est. Quando manducas et quando gustas, corporaliter tecum est. Denique in visu, in tactu, in sapore corporaliter tecum est. Quandiu corporalis poenitentia quaerenda non est, sed spiritualis retinenda. Dispensatio completa est de ore ad cor transit. Melius est tibi ut eat in mentem tuam quam in ventrem tuum. Cibus iste animae non corporis est. No
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio suos fines habehunt eiuitates
due una xp̃i. altera diaboli. una bonoꝵ
altera malorum. utraq tñ angłoꝵ ce
hominum. Istis uoluntas. illis facultas
ñ pot̾it ẽe peccanli. uł ulla conditio
moriendi. istis inet̾na uita iuuentib.¬
illis inet̾na morte. sine moriendi poces¬
tate durantib. qm̃ utriq sine fine.
S inbeatitudine isti. alius alio p̃sta¬
bilius. inmiseria uͦ illi. alius alio co¬
lerabilius ꝑmanebunt. Ex hoc apparre
quod sicut boni different głifieabuntur
Alii magis. alii minus. ita mali clifferen¬

Expanded text:
judicio, suos fines habebunt civitates duae: una Christi, alia diaboli; una bonorum, altera malorum, utraque tamen angelorum et hominum. Istis voluntas, illis facultas non poterit esse peccandi, vel ulla conditio moriendi. Istis in aeterna vita feliin aeterna morte sine moriendi potestate durantibus, quoniam utrique sine fine. Sed in beatitudine isti, alius alio praestabilius; in miseria vero illi, alius alio tolerabilius permanebunt . Ex his apparet quod sicut boni differenter glorificabuntur, alii magis, alii minus, ita et mali differen
Abbreviated transcription (Latin):
moz animal rõnale. mortale. sensus
disciplineq capax. Hec enim definitio
ꝑ sp̃es &e differentias descendens. ue¬
nit ad ꝓpͥum. & designat plenissune
pat᷑. Quam notionẽ. ꝯmuni ñ ꝓpͥo
nomine pessumus appellare. Hec isto
mͦ semꝑ efficit᷑. Homo ẽ qd̾̃ rõnali con¬
ceptione & exercicio p̃est animalib
cunctis. Non enim dixit quid est ho¬
mo. s quid agat. qͣsi quodam signo in
noticiam deuocato. In ista enim & in re¬
liquis noticia rei ꝓfert᷑. ñ sub̃a. Illa
litate nom̃ accepit. ꝓ eo qd̃ quid quale
sic id qd̾ sit euidenter ostendit. Ut illd̾.
let & cognitione rerum. aut quod ag̾e
debet eligit. aut animadisione quod
mutile sit ꝯteninit. His enim qualita
criptio nominatur. Que adhibita cir
lis. quid lururiosus sit & uniu̾si luxu¬
riosi. auari. crudelis natura describit᷑.
Ut si luxuriosum uolumꝰ de fuure uł¬
describrre dicamus Luxuriosus ẽ. ue¬
tus ñ necessarios. s sumptuosos & one¬
rosos appetens indeliciis affluens.

Expanded text:
mo animal rationale mortale, sensus disciplinaeque capax; haec enim definitio per species et differentias descendens, venit ad proprium, et designat plenissime patur: quam notionem communi, non proprio nomine possumus dicere. Haec isto modo semper efficitur: Homo est, quod rationali conceptione et exercitio praeest animalibus cunctis. Non enim dixit, quid est homo, sed quid agat, quasi quodam signo in notitiam denotato. In ista enim et in reliquis notio rei profertur: non substantiaalitate nomen accepit pro eo quod quid, quale sit id, qlet, et cognitidebeat eligit, aut animadversione quod inutile sit contemnit; his enim qualitatcriptio nominatur, quae adhibita circlis, quid luxuriosus, et universa luxuriosi, avari, crudelis natura describitur; ut, si luxuriosum volumus definire, dicimus: Luxuriosus est victus non necessarii, sed sumptuosi et onerosi appetens, in deliciis adfluens
Abbreviated transcription (Latin):
pientia &e incellectus ñsunt ille nat᷑a¬
les potentie anime. immo sunt dona
sunt in anima reformant᷑. ꝑ ista & ui
cui dona ista. nec magis scit nͨ magis
intelligit nec plura. s forsitan ea que
scre. melius scit ce pleniꝰ. Sapĩa autẽ¬

Expanded text:
cientia et intellectus, non sunt illae naturales potentiae animae, imo sunt dona sunt in anima reformantur per ista, etcui dona ista, non ideo magis scit vel magis intelligit, nec plura, sed forsitan ea quae ipse scit, melius scit et plenius, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtagio it a &e sine corruptione libidinis
nata de uirgine fuit. Uñ in pͥs ait. Ego
sum uernus & ñ homo. Qui c̃e uerms be¬
ne mullo figurat᷑. quem tami x uocant
uidei dicentes. qd̾ eius sanguine facile la¬
pides secabant᷑. cum poni deberent intẽ¬
plo salomonis. Et idõ malleo ñ indigebãt
latomi. Quod suta uerum ẽ nr̃e fidei fatis
arridet nust̾ium. Huius siquidẽ uermis
sanguine a corruptibili massa. p̃cisi sc̃
gis austeritas tanqm malleus. qͥa siu
sanguinis effusione suscitauit de lapidi¬
b filios abrahe suꝑ fundam̃tum apłoꝵ¬

Expanded text:
contagio, ita et sine corruptione libidinis contagio, ita et sine corruptione libidinis natus de Virgine fuit. Unde in psalmo ait: Ego sum vermis et non homo . Qui etiam vermis bene in illo figuratur, quem Rhamis vocant Judaei, dicentes: quod ejus sanguine facile lapides secabantur, cum poni deberent in templo Salomonis; et ideo malleo non indigebant latomi. Quod si ita verum est, nostrae fidei satis arridet mysterium: hujus siquidem vermis sanguine a corruptibili massa praecisi sungis austeritas, tanquam malleus, quia sui sanguinis effusione suscitavit de lapidibus filios Abrahae super fundamentum apo
Abbreviated transcription (Latin):
qũ portatus ẽ itemplum. qñ sulditus e¬
rat marie ce ioseph. qͣsi cooꝑtum latebat.
Inmiracłis uͦ. inp̃licatione & ostensiõe
sue maiestatis. quodammꝰ nudum erat
Hec gb̃n inter duas cruces portat᷑. qr
sustinet᷑. S& int̾ duo churibula alt̾a
portat᷑ ampulla. qr ꝑ deuotionẽ & ꝯ¬
trictionem sp̃c ratio qͣui media sagina¬
tur. At pꝰqm bñdicta fuit. & al altari
redit. Apontifice &e ministris altaris
uisibilit̾ &e nucla salutat᷑. Hoc sig̃eat qd̾
pꝰqͣm abaltari erucis transiuit p̃senti¬
am suam corporalem discipłis suis qͦ
tunt exhibuit. & eos sue resur rectionis
cestes ẽẽ uolure. Qd̃ aut̃ aliis inuisibilis
&e ccoꝑta ad salutandum defert᷑. sig̾cat
quod incelum xp̃c rediens. inuisibilis
fc̃s ẽ hominib. Qd̃ aut̃ sindonẽ illam
qͦ tegit᷑ ampulla. album &e serium ẽẽ
diximus. ad hoc dictum ẽ qd̾ serica ha
turam uerinis hũit quod sicut sine pecẽi

Expanded text:
quando portatus est in templum, quando subditus equando portatus est in templum, quando subditus erat Mariae et Joseph, quasi coopertum latebat: in miraculis vero, in praedicatione, et ostensione suae majestatis, quodammodo nudum erat. Haec igitur bene inter duas cruces portatur, qusustinetur; sed et inter duo thuribula altera portatur ampulla, qui per devotionem et contritionem spiritus ratio quasi media saginatur. At postquam benedicta fuerit, et ab altari reddita, a pontifice et a ministris altaris visibilis et nuda salutam ab altari crucis transivit, praesentiam suam corporalem discipulis suis, qtunt, exhibuit; et eos suae resurrectionis testes esse voluit. Quod autem aliis invisibilis et cooperta ad salutandum defertur, significat, quod in coelum Christus rediens invisibilis factus est hominibus. Quod autem sindonem illam, qua tegitur ampulla, album et sericum esse diximus; ad hoc dictum est, quod serica habturam vermis habuit: quod sicut sine peccati
Abbreviated transcription (Latin):
oleum catecuminoꝵ ꝯtineant in uolu¬
tas cum sindonib de albo serico itaut
uideri possint a mecdio. deferre debene de¬
center ante ep̃m. ꝓiectis sindonib suꝑ
scapulam finistram. itaut redeant ad
scapłam dextram. & adextͥs possint de¬
pendentia retineri & sic fiat ꝓcessio hoc
ordine. Primo ambulent duo acoliti.
cum candelabris. & ardentib cereis por¬
tentur due cruces. & int̾ illas crismale
oleum. Dehuic portentur duo churibula
& int̃ illos medium oleum catecuminoꝵ
dehine ferat᷑ eungłin ut impleat᷑ om̃e bo¬
dant bini et bini. Candem subsequantur
duo pueri ꝯcinentes hymnum. o redemp¬
tor. Signum ẽ hoc totum magni nusti.
Amprlla quippe eum crismate quodam
mͦ sig̾cat corpus sumptum de uirgine. ꝯ¬
tinens inse corporalit̾ sp̃c scĩ plenitudinẽ.
quod anteqͣm transiret ad altare erueis
aliquo cp̃r erat ecoꝑtum. & aliqͦ nudum.
Qñ enum qĩ rex ñ eẽt portabat᷑ inegiptum.

Expanded text:
oleum catechumenorum contineant involuoleum catechumenorum contineant involutas, cum sindonibus de albo serico, ita ut videri possint a medio, deferre debent decenter ante episcopum, projectis sindonibus super scapulam sinistram, ita ut redeant ad scapulam dexteram; et a dextris possint dependentia detineri: et sic fiat processio hoc ordine. Primo ambulent duo acolyti cum candelabris et ardentibus cereis; portentur duae cruces, et inter illas chrismale oleum; dehinc portentur duo thuribula, et inter illos medium oleum catechumenorum; dehinc feratur Evangelium, ut impleatur omne bodant bini et bini; tandem subsequantur duo pueri concinentes hymnum: O Redemptor. Signum est hoc totum magni mysterii. Ampulla quippe cum chrismate quodam modo figurat corpus sumptum de Virgine continens in se corporaliter Spiritus sancti plenitudinem: quod antequam transiret ad altare crucis, aliquo tempore erat coopertum, et aliquo nudum. Quando enim quasi rex non esset portabatur in Aegyptum,
Abbreviated transcription (Latin):
tionem necessaria ẽ unctio crismatis.
amor iudelicor filialis. qͦ filii cłi corpus
iunctum ẽ. qui õẽ qͣsi filiis ꝯsolator da¬
tus &e custos collatam apatre ꝯseruet he¬
reditatem. quia parum aut nicħ ꝓdest si
quisqͣm parentum magnam paruulo
ꝯferat hereditatẽ. nisi ꝓuideat & tutorẽ.
Nlam ce ip̃e ꝯsecrationis modus ce ordo
iilla trina ꝯsecratione huius trui
ꝓfectus insinuat dignitatẽ. Cum enĩ
oleum infirmoꝵ bndicit᷑. nec in capite
oremus. nec infine dcludit᷑. sicut &e cet̾e
center ab acolito oblatum submssa ue¬
ce pontifex audientib solumm᷑ circilm¬
astantib debet pͥmo oleum exorcizare &
pꝰ ea bñdicere. &e b̃ndictionem suã t̾mi¬
na creas &e cet̾a. Olei aut̃ catecuminoꝵ
&ecrismatis ꝯsecratio hñt officium ꝑse
Primo enĩ exorcizat᷑. deuide ad dns uobis¬
cum. oesursum corda benedictio eͥsmatis
inchoat᷑. Duo si quidem acoliti duas acci¬
pientes ampullas q̃ oleum qͦ crisma ce

Expanded text:
 unctio chrismatis, amor videlicet filialis, quo filii Dei corpus inunctum est: qui etiam quasi filiis consolator datus et custos collatam a patre conservet haereditatem, quia parum aut nihil prodest, si quisquam parentum magnam parvulo conferat haereditatem, nisi provideat et tutorem. Nam ipse consecrationis modus et ordo, in illa trina consecratione hujus trini profectus insinuat dignitatem. Cum enim oleum infirmorum benedicitur, nec in capite Oremus, nec in fine concluditur sicut et caeterae center ab acolyto oblatum submissa voce pontifex audientibus tantummodo circumstantibus, debet primo oleum exorcizare, et postea benedicere, et benedictionem suam termina creas, etc. Olei autem catechumenorum et chrismatis consecratio habent officium per se. Primo enim exorcizatur, deinde ad Dominus vobiscum et Sursum corda, benedictio chrismatis inchoatur. Duo siquidem acolyti, duas accipientes ampullas quae oleum, quo chrisma et
Abbreviated transcription (Latin):
sacrarum plebium p̃sules mandata si¬
bimet legatione fungant᷑. apud diui¬
nam elem̃tiam humani gn̾is agunt
tur fides. ut ydolatre ab impretatis sue
liberent᷑ exrorib ut uideis ablato cordis
uelamine luxu̾̃itatis appareat. ut here¬
tiei catholice fidei ꝓceptione resipiscant.
ut deniq cathecuminis ad regñatiõis
sacram̃ta ꝑductis. celestis aula mĩe

Expanded text:
sanctarum plebium praesules mandata sibimet legatione fungantur apud divinam clementiam, humani generis agunt tur fides, ut idololatrae ab impietatis suae liberentur erroribus, ut Judaeis ablato cordis velamine lux veritatis appareat, ut haeretici catholicae fidei perfectione resipiscant, ut denique catechumenis ad regenerationis sacramenta perductis coelestis mise
Abbreviated transcription (Latin):
cio insignum illus singłaris unctio¬
nis &e inuisibilis qͣpater ixit eũ ole¬
o leticie p̃ consortib suis. Uñ ait. Sp̃c¬
lñi suꝑ me. eo quod unxerit me. Nlam
cum ip̃e sit de quo dictum ẽ ad dauid
de fructu uentris cui pouam suꝑ sedem
tuam. bene hec trina eius unctio int̾¬
ua unctione dauid p̃figurata ẽ. Pruua
quippe unctio dauid fcã ẽ indomo pa¬
tris sui ysai a samuhele. Sedõ unxerc̃
eum uiri iuida suꝑ tribum uida tm̃ in
regem. tercio inunctus ẽ suꝑ unu̾isum
partem sollicitudinis. terciam accepit
in plenituclinem potestatis. Pruma s
unctio incipientis. scd̾a ꝓficientis . iiͦi ple¬
ne regnantis. & in regno ꝯ firmati fuit.
Scdm hec tria celestis medicus iuxta
cuiusq statum p̃parat. hominib medici¬
nam. Necẽẽ enum erat. ut scđm statum

Expanded text:
tio in signum illius singularis unctiotio in signum illius singularis unctionis et invisibilis, qua pater unxit eum oleo laetitiae prae consortibus suis. Unde ait: Spni super me, eo quod unxerit me . Nam cum ipse sit, de quo dictum ad David: De fructu ventris tui ponam super sedem tuam ; bene haec tertia ejus unctio in trina unctione David praefigurata est. Prima quippe unctio David facta est in domo patris sui Isai, a Samuele; secundo unxerunt eum viri Juda super tribum Judae tantum in regem; tertio inunctus est super universum partem sollicitudinis; tertiam accepit in plenitudinem potestatis. Prima ergo unctio incipientis, secunda proficientis, tertia plene regnantis, et in regno confirmati sunt. Secundum haec tria, coelestis medicus juxta cujusque statum praeparat hominibus medicinam: necesse enim erat ut secundum statum
Abbreviated transcription (Latin):
de causis consecrat᷑. quia uł ad salutẽ
infirmoꝵ. salutem dico tam corporũ
qmͣ animarum. ad illuminandũ cate¬
cuminos & neophitos. uł ad ꝯfirman¬
dum &e corroboranclum baptizatos. uñ
dr oleum infirmoꝵ. oleum catecumino¬
rum. ce oleum crismatis. Et pulcro satis
mist̾io qr hec olei tͥa gen̾a sigurata st̃
inaromatib illis que tres ille mulie¬
res. scł maria magdalene. & maria ia¬
cobi & salome emerunt. ut uenientes
ungerent iħm. uł in signum illius
trine unctionis quo corpus x adhuc
mortale pͥmo fuit inunctũ. amaria
magdalene. sexto die añ pascha indo¬
mo symonis leꝓsi. aꝑto alabaustro un¬
guenti nardi pistici. Sedõ qñ corpꝰ eiꝰ
iam mortuum io seph decurio ab arima¬
tia .i. a ramata. q̃ fuit ciuitas helca¬
ne pr̃is samuelis. qui erat in occulto
discipłs iħu. & nichodemus qui uen̾at
adeum nocte ferens secum mrre & a¬
loes qͣsi libras centũ munxerunt. Ter¬

Expanded text:
de causis consecratur, quia vel ad salutem de causis consecratur, quia vel ad salutem infirmorum, salutem dico tam corporum quam animarum, ad illuminandum catechumenos et neophytos, vel ad confirmandum, vel ad corroborandum baptizatos. Unde dicitur oleum infirmorum, oleum catechumenorum et oleum chrismatis. Et pulchre satis mysterio; quia haec olei tria genera figurata sunt in aromatibus illis, quae tres illae mulieres, scilicet Maria Magdalena, et Maria Jacobi et Salome emerunt, ut venientes ungerent Jesum , vel in signum illius trinae unctionis, quo corpus Christi adhuc mortale primo fuit inunctum, a Maria Magdalena, sexta die ante Pascha in domo Simonis leprosi, aperto alabastro unguenti nardi pistici ; secundo quando corpus ejus jam mortuum Joseph decurio ab Arimathaea, id est a Ramata, quae fuit civitas Elcanae patris Samuelis , qui erat in occulto discipulus Jesu, et Nicodemus, qui venerat ad eum nocte, ferens secum myrrhae et aloes quasi libras centum, inunxerunt . Ter
Abbreviated transcription (Latin):
isto die eccłia celebraret. S qr paschał
gaudium sollemnitatis usq indiem
cercium qͦ dñs resurrexit differre de¬
creuit. ut ur̃im luctu intendat illo die
quo passus ẽ. ita &e differendum iensuit
baptismalis crismatis unctionẽ usq
insabbm que nob ẽ uesꝑa paschalisꝯ
uiuii. Et cunc signatis frontib bapti¬
rati tendant ad dm. pharaonem id ẽ
diabolum fugientes ꝑ mare rubrum
baptismi. ut sic haptismalis linitio. et
paschalis agni ꝯuium. sicut in anti¬
qua lege p̃figuratum ẽ secłm qd̾ san¬
guine agni postes liniebant᷑ si mul ce¬
lebrent᷑. Quod si queras curñ ip̃a qͦq¬
ꝯsecratio dilata sit. dicimus qͦd ideo
scł quod abhac quinta fr̃ia usq in ues¬
ꝑam sabbi qua hora utendum ẽ erisma¬
te. uacamus amissarum sollemnus
Ip̃m uͦ crisma ñ nisi it̾ missarum sol¬
lemnia & loco qͦ pacem accipimꝰ fas est
ꝯsecrari. Notandum uͦ qͦd oleum tͥb

Expanded text:
isto die ecclesia celebraret, sed quia paschalis isto die ecclesia celebraret, sed quia paschalis gaudium solemnitatis usque in diem tertium, quo Dominus resurrexit differre decrevit, ut interim luctui intendit illo die, quo passus est: ita et differendam censuit baptismalis chrismatis unctionem usque in Sabbatum, quae nobis est vespera paschalis convivii. Et tunc signatis frontibus baptizati tendant ad Deum, Pharaonem, id est diabolum fugientes per mare Rubrum baptismi, ut sic baptismalis linitio, et paschalis agni convivium, sicut in antiqua lege praefiguratum est, secundum quod sanguine agni postes liniebantur, simul celebrentur. Quod si quaeras cur non ipsa consecratio dilata sit, dicimus quod ideo, scilicet quod ab hac quinta feria, usque ad vesperam Sabbati, qua hora utendum est chrismate, vacamus a missarum solemniis. Ipsum vero chrisma non nisi inter missarum solemnia, et loco quo pacem accipimus, fas est consecrari. Notandum vero quod oleum tribus
Abbreviated transcription (Latin):
mnoleo caput meum. Et odor balsami in
bono odore allicit᷑. dic̾e potest cum apło
cratur. qr hac die iussus ẽ agnus un¬
molari: ad uesꝑam. &e sanguine eius
ut̾q postis signari. & suꝑliminare do¬
morum inquib edendus erat agnus
ut eo signo uso ext̾minator egypti
domos intactas preteriret. Ita ex ip̃o
crismate idõ expͥmit᷑ signũ crucis
xp̃i. ut ext̾minator diabolus indomib
animarum corporumq nullum nocendi
ius habeat. ce hoc illuis typici agni sã¬
guine quo postes signabant᷑ fuisse pre¬
figuratum. S cum unctio ista usq in
salb̃m sem̃ inbapticatis expectet᷑. quer᷑
quare ip̃a nocte inqua comedendus erat
agnus ista sacre crismatis unctio bapti¬
ratorum frontib ñ imponit᷑ cum il la noc
nari ex p̃cepto dñi debeant deliniri. illa
enim unctio ut dictum ẽ fuit signũ huiꝰ
crismalis unctionis. Respondemꝰ qd̾ rec¬
te quidem fieret si paschale ꝯiuuium

Expanded text:
in oleo caput meum . Et odor balsami in in oleo caput meum . Et odor balsami in bono odore allicitur, dicere potest cum Aposttur, quia hac die jussus est agnus immolari ad vesperam, et sanguine ejus uterque postis liniri, et superliminare domorum in quibus edendus erat agnus, ut eo signo exterminator Aegypti domos intactas praeteriret : ita ex ipso chrismate ideo exprimitur signum crucis Christi; ut exterminator diabolus, in domibus animarum corporumque nullum nocendi jus habeat, et hoc illius typici agni sanguine, quo postes signabantur, fuisse praefiguratum. Sed cum unctio ista, usque in Sabbatum sanctum in baptizatis exspectetur, quaeritur quare ipsa nocte in qua comedendus erat agnus ista sacrae chrismatis unctio baptizatorum frontibus non imponitur, cum illa noctenari ex praecepto Domini debeant deliniri. Illa enim unctio, ut dictum est, fuit signum hujus chrismatis unctionis. Respondemus, quod recte quidem fieret, si paschale convivium
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemorationẽ instituit hoc sacram̃¬
tum. hurc ẽ quod cum in hac die om̃s
hore sint flebiles. sola missa sollemils
ẽ inconcentu. & mornatu. Et sicut die
quinta inebdomada mundant erea¬
cionis genus exaquis ortum partĩ gur¬
giti remissum. partim in aera leuatũ
ẽ ut stirpe una ꝓlita diu̾sa capent loca.
ita fur̾a .uͭ. huius ebdomade. qͣ sumus re¬
creati. sacram̃ta unius eiusdemq salu¬
tis. partim nos depͥmunt intͥsticiam.
partun leuant ingaudium. Uñ ce cum
tanta gaudii sp̃alis missa hec celebrã¬
daẽ sollempnitate: ut qͥsq poritifex
quicqd sui ẽ officii debet hac die er inte¬
gro ꝑfic̾e. hoc ẽ penitentes eccłie restitu¬
cre. oleum benedicere. crisma ꝯficere.
gła mexcellis cantare. Dicit᷑ aut̃ cris¬
ma grece unctio latine. Uñ xp̃e unctꝰ
balsamo. cuius arbor odorifera & p̃ei¬
pua int̾ aromaticas arbores. Est aut̃
eo refectus fuerit. clicat. Inpinguasti

Expanded text:
commemorationem, instituit hoc sacramecommemorationem, instituit hoc sacramentum. Hinc est quod cum in hac die omnes horae sint flebiles, sola missa solemnis est, in concentu et in ornatu. Et sicut die quinta in hebdomada mundanae creationis, genus ex aquis ortum partim gurgiti remissum, partim in aera levatum est, ut stirpe una perdita, diversa caperent loca: ita feria quinta hujus hebdomadae, qua sumus recreati, sacramenta unius ejusdemque salutis partim nos deprimunt in tristitiam, partim levant in gaudium. Unde et cum tanta gaudii spiritualis missa haec celebranda est solemnitate, ut quisque pontifex quidquid sui est officii, debeat hac die ex integro perficere: hoc est poenitentes Ecclesiae restituere, oleum benedicere, chrisma conficere, Gloria in excelsis cantare. Dicitur autem chrisma graece, unctio latine: unde Christus ubalsamo: cujus arbor odorifera et praecipua inter aromaticas arbores. Est autem eo refectus fuerit, dicat: Impinguasti
Abbreviated transcription (Latin):
gitur. Dieo enunuobis ñ bibam de ge¬
neratione uitis. donec regnum cłĩ ueni¬
at. Sicut gͦ typicum esum agni panis¬
q atimi. sic &ẽ typicum potum pasebe
se ñ bibiturum dix̾̃ donec ostensa re¬
surrectionis gła regnum cłi .i. fides
mundi adueniat. Cenam gͦ dñi neq
inuino. neq in azinus. sicut nͦ mesu
agni quem ołns hic t̾minauit ne¬
mo reducat. Alioquin uidai dat. Extre¬
ma pars cene que ita nouo debet᷑ homini
quẽadinodum pͥma uet̾i qua dñs sui
sacram̃ta corpis ce sanguinis distri¬
buit. ip̃a sepus ẽ iteranda seu repe¬
cenda auctore d̃no qui ait. Hoc faci¬
ce inmeam ꝯinemorationẽ. Et quis a¬
liter rep̃sentare audebit. nͥ quomͦ do
minus ip̃e tradidit. Si gͦ uetustas re¬
petitur. eur ñ ꝑfẽe ut & agnus azimis
atq uino societur. S or esum carniũ
mieuiniis sumi horres. Eͦ ieuinaturꝰ
bis edere. quare ĩl horres. Dupplicit̾ i¬
taq ce p̃uari catorem ꝯstitius. dum
Cum gͦ dixit d̃ñs hoc facite in meam

Expanded text:
gitur. Dico enim vobis, non bibam de generatione vitis donec regnum Dei veniat , Sicut ergo typicum esum agni, panisque azymi: sic et typicum potum Paschae se non bibiturum dixit, donec ostensa resurrectionis gloria, regnum Dei, id est fides mundi adveniat. Coenam ergo Domini, neque in vino, neque in azymis, sicut nec in esu agni, quem Dominus hic terminavit, nemo reducat: alioquin judaizat. Extrema pars coenae, quae ita novo debetur homini, quemadmodum prima veteri, qua Dominus sui sacramenta corporis et sanguinis distribuit, ipsa saepius est iteranda, seu repetenda, auctore Domino, qui ait: Hoc facite in meam commemorationem . Et quis aliter repraesentare audebit, nisi quomodo Dominus ipse tradidit? Si ergo vetustas repetitur, cur non perfecte, ut et agnus azymis atque vino societur? Sed et esum carnium in jejuniis sumi horres? Ergo jejunaturus bis edere quare non horres? Dupliciter itaque te praevaricatorem constituis, dum Cum ergo dixit Dominus: Hoc facite in meam
Abbreviated transcription (Latin):
it ermneis. ait. Desid̾io de sideraui hoc
pascha manducare uobiscum añqm
patiar. Desiderat iuxta auctoritatem
typicum pascha manducare. pͥmo. &
sic passioris sue mundo mist̾i̾a decla¬
rare. ut iam ad ueniente u̾itate. uin¬
bram cossare doceat. Uñ subuin gͣr

Expanded text:
it, ait: Desiderio desideravi hoc Pascha manducare vobiscum antequam patiar . Desiderat, juxta auctoritatem, typicum Pascha manducare primo, et sic passionis suae mundo mysteria declarare, ut jam adveniente veritate, umbram
Abbreviated transcription (Latin):
Sexta nanq hora tenebre fc̃e sunt usq
fuit eclipsis solis ut quidam m̃titi sunt
qr luna e regione fere erat ad solem. E
causam tenebrarũ. Cumq ñ inuenirent
dixit dionisius arriopãgita. qd̃ d̃s̃ na¬
cure patiebat᷑. Et fecerunt ei aram. et
suꝑscripserunt ignoto dõ. de quo legit᷑

Expanded text:
sexta autem hora tenebrae factae sunt, usque fuit eclipsis solis, ut quidam mentiti sunt, quia luna, e regione fere erat ad solem. Eccausam tenebrarum, nec invenirent, dixit Dionysius Areopagita quod Deus naturae patiebatur. Et fecerunt ei aram, et superscripserunt: « Ignoto Deo, » de qua legitur
Abbreviated transcription (Latin):
Nlr̃e si quidem conscientia culpe gaudiũ
nr̃m debet reuerberare. ut ñ exultemus
hii s dieb. s ambulemus demisso capite
qr uulnera illa nr̃a fecerunt crimina.
qd̃ uapulat ille om̃ium dñs. quia q̃ ille

Expanded text:
ra dictum est, conscientia culpae gaudium nostrum reverberat, ut non exsultemus hac die, sed ambulemus demisso capite, quia vulnera illa nostra fecerunt crimina, quod vapulat ille omnium Dominus, quia quae ille
Abbreviated transcription (Latin):
bum cuum. Extinctis aut̃ luminarib¬
gubres tropi. p̃cinentib cantorib &e cho¬
ro respondente flebili modulatione de¬
cantant᷑. incipientes a Ryrieleyson
Sig̾cant aut̃ lam̃ta scãrum mulierũ

Expanded text:
st, ut exstinctis luminaribgubres tropi, praecinentibus cantoribus et choro respondente, flebili modulatione decantentur, incipientibus a Kyrie eleison. Significant autem lamenta sanctarum mulierum,
Abbreviated transcription (Latin):
templi hñs churibulum aureum in
manu sua. Hodie nanq iuxta aram tẽ¬
pli .i. in conspectu eccłie assistens aure¬
um immacłati corporis churibulum
inconspectu dĩ pendens ineruce sustu¬
lit. & orõnis incensum cum elamore ua¬
lido omultis lacrimis ut ait apłs ado¬
ones. uxta quod illic adoitum ẽ. cedata
sunt ei incensa multa. Has aut̃ oratio¬

Expanded text:
templi habens thuribulum aureum in manu sua . » Hodie juxta aram templi, id est in conspectu Ecclesiae assistens, aureum immaculati corporis thuribulum in conspectu Dei, pendens in cruce sustulit, et orationis incensum dignum cum clamore « valido et multis lacrymis, ut ait Apostoimus, juxta quod illic additum est: « Et data sunt ei incensa multa , » et
Abbreviated transcription (Latin):
sathanas incor uide. ñ tunc pͥmo. s ut
ꝓpͥum possideret. & exiuit ꝯtuuio. ut
quod pepigerat pͥncipib sac̾dotum ad¬
impleret. Et tunc illo egresso dedit dis¬
cipłis sacram̃tum corporis ce sanguinis
sui. Uñ &e incanone illo die ita đr. qui
ristie ꝑceptionem uidam exisse dixi¬
mus uidemur contradieere luce qui
pꝰ calicem craditorẽ cõmemorat. S for¬
de lucas de traditione recapitulat. Hy
bibebant calicem dix̃. &̃ secum bibit᷑os
uregno patͥs. ad qd̾ uidas indignꝰ erat.
Eciam de bibentib nullum excepit ubi
ait ꝓuob̃ effundet᷑. Nam alioꝵ fecit ex¬
ceptionem. uͥ ait ꝓmultis. Qd̃ si dicat᷑
qd̾ uidas acceꝑit uerba hylarii. opor¬
cec det̾minari. qr simul fieri potuer̃t
que suul dici ñ possunt. Nam ordo
eungłii ñ repugnat dnm distͥbuisse
sacram̃tum corporis & sanguinis sui
añqn ꝑbucellam tinctam suum exp¬
meret ꝓdicorem. Et nota qd̾ post ab¬

Expanded text:
Satanas in cor Judae. Non tunc primo, sed ut Satanas in cor Judae. Non tunc primo, sed ut proprium possideret. Et exivit continuo, ut quod pepigerat principibus sacerdotum, adimpleret. Et tunc illo egresso, dedit discipulis sacramentum corporis et sanguinis sui. Unde et in canone illo die ita dicitur:ristiae perceptionem Judam exiisse diximus, videmur contradicere Lucae, qui post calicem, traditorem commemorat. Sed forte Lucas de traditione recapitulat. Hilui secum bibebant calicem, dixit etiam secum bibituros in regno Patris , ad quod Judas indignus erat. Etiam de bibentibus nullum excepit. Ubi ait, Pro vobis effundetur. Nam aliorum fecit exceptionem, ubi ait, pro multis. Quod si dicatur, quod Judas acceperit, verba Hilarii oportet determinare, quia simul fieri potuerunt, quae simul dici non possunt. Nam ordo Evangelii non repugnat Dominum distribuisse sacramentum corporis et sanguinis sui antequam per buccellam tinctam suum exprimeret proditorem. Et nota quod post ab
Abbreviated transcription (Latin):
rerent discipłi quis nam ẽẽt. ait. Qui
intingit mecum manum in catino hic
me tradet. Al ter eungłista dixit inpa¬
rapside. s inhoc quod catinus đr. osten¬
ditur uas fuisse fictile. In hoc qͦd parap¬
sis. ostendit᷑ quod uas illud paria lata
habebat. Aplis enim ẽ extremitas ũn
parapsis uas pares hñs extremitates.
Uł ut quidam dicunt. quadraturam la¬
t̾um notat hoc nom̃ parapsis. Erat aũ
hoc uas ad hoc appositum. ut succus agͥs¬
tium laclucarum qui necessarius erat
ad esum agni ibi poneret᷑. Et idõ dixit
intingit. S cum om̃s .xii. inuase illo in¬
ting̾ent. nec ꝑ hoc quod dix̾at iħe certifi¬
catus ẽ petrus quis eẽt innuit ioħi qui
natus recumbebat añ pectus iħu. ut
secreto quereret abeo quis eẽt. Cu do¬
minus uoce submissa ait. Cui intictũ
panem porrexero. & dedit uide bucellã in¬
tinctam. Inde ẽ qd̾ eucaristia ñ dat᷑ intin¬
cta. & ꝙ̃ ꝓ illorum heresi tollenda qͥ dog¬

Expanded text:
rerent discipuli quisnam esset, ait: Qui rerent discipuli quisnam esset, ait: Qui intingit manum mecum in catino, hic me tradet . Alter evangelista dixit in paropside : sed in hoc quod catinus dicitur, ostenditur vas fuisse fictile; in hoc quod paropsis, ostenditur quod vas illud paria latera habebat. Apsis enim est extremitas: unde parapsis vas pares habens extremitates; vel ut quidam dicunt, quadraturam laterum notat hoc nomen parapsis. Erat autem hoc vas appositum, ad hoc, ut succus agrestium lactucarum, qui necessarius erat ad esum agni, ibi poneretur. Et ideo dixit, intingit. Sed cum omnes duodecim, in vase illo intingerent, nec per hoc quod dixerat Jesus, certificatus est Petrus, quis esset, innuit Joanni qui natus recumbebat ante pectus Jesu; ut secreto quaereret ab eo quis esset. Cui Dominus voce submissa ait: Cui intinctum panem perrexero: et dedit Judae buccellam intinctam . Inde est quod Eucharistia non datur intincta, et etiam pro illorum haeresi tollenda, qui dog
Abbreviated transcription (Latin):
iħm. ubi uis paremus cͥ comedere pas¬
cha: Et respondit. Ice inciitatẽ &e occur¬
ret uobis homo amphoram aque por¬
introierit querite adño domus locum
ad p̃parandum. & ostendet uob̃ cenacłm
grande. & ibi parate. In suꝑiori parte do
mus palestini faciebant cenacła: infiꝰ
aut̃ cubicła. Quod marcus dicit lage¬
nam. lucas amphoram. unus et p̃ssie
genus uasis aliꝰ modum. Huiꝰ gͦ diei
uespe. discubuit cum discipłis suis.
&e ꝓpt̾ hoc diem istum cenam dñi appel¬
lamus. Cena fc̃a lauit pedes discipłoꝵ
incuuis ablutionis memoriam lauare
solemꝰ pedes paupum. Et hoc fc̃o t̾tum
recubuit. & docuit qd exemplum ꝑ hoc fa¬
ctum eis dederit. scł ut mutuo sibi ser¬
iuant & mutuo sibi dimittant inuiri¬
as. oe mutuo peccantib subueniant. Ee
nota quod ex eo quod dixit. qui lotus ẽ
ñ indiget nisi ut pedes lauet. uos autẽ
munci estis s ñ om̃s. colligit᷑ apłos iã
bapticatos fuisse. Tur curbatus spu are.

Expanded text:
Jesum: Ubi vis paremus tibi comedere Pascha? Et respondit: Ite in civitatem, et occurret vobis homo amphoram aquae porintroierit, quaerite a domino domus locum ad praeparandum, et ostendet vobis coenaculum grande, et ibi parate. » In superiori pmus Palaestini faciebant coenacula, inferius autem cubicula. Quod Marcus dicit lagenam, Lucas amphoram: unus expressit genus vasis, alius modum. Hujus ergo diei vespere discubuit cum discipulis suis; et propter hoc diem istum coenam Domini appellamus. Coena facta, lavit pedes discipulorum: in cujus ablutionis memoriam lavare solemus pedes pauperum. Et hoc facto iterum recubuit, et docuit quod exemplum per hoc factum eis dederit, scilicet ut mutuo sibi serviant, et mutuo sibi dimittant injurias, et mutuo peccantibus subveniant. Et nota quod ex eo quod dixit: Qui lotus est non indiget, nisi ut pedes lavet: vos autem mundi estis sed non omnes , colligitur apostolos jam baptizatos fuisse. Tunc turbatus spiritu, ait:
Abbreviated transcription (Latin):
siquidem antiquorum qui diem eum
nocte p̃cedenti cõputabant. partem cͥuei
noctem. &e cliem integrum. noctẽ d̃nicam
cum eodem die lucescente partem ꝑ toto
de ita habes cres dies. & tres noctes. Pri¬
mi dies ꝓpt̃ futurum hominis lapsum
aluce in noctem. isti ꝓpt̾ hominis repatio¬
nem atenebris ad lucem ꝯputant᷑. Nec¬

Expanded text:
s. More antiquorum, qui diem cum nocte praecedente computabant. Partem diei noctem et diem integre. Noctem Dominicam cum eadem die illucescente, partem pro toto, et ita habes tres dies et tres noctes. Primi dies propter futurum hominis lapsum a luce in noctem. Isti propter hominis reparationem a tenebris ad lucem computantur. M
Abbreviated transcription (Latin):
fertur ad dext̾am. hoc insiniat qd̾ ꝑnu¬
bem incontaminate carnis sue factaẽ
nutatio dextere excelsi. que p̃figurata ẽ
ꝑpatarcham nr̃m iacob. qui filii sui no¬
men .i. benonim mutauit in beniamin.
Benonim qͥppe filiꝰ doloris. beniaminu
manitas. ut filiꝰ doloris .i. filiꝰ ire lucta
sue passionis. unde iacob luctator int̾pr
eẽt filius dextere .i. filuis gr̃e. ut qui ex
m̃ito nr̃e prauitatis eligni fuimus il¬
la terribisi uore q̃ stacuendis asinists
cum filiis statuendis ad dext̾am au¬
dituri sumus. uenite benedicti. & eet
Uñ hene hor eodem die quo iħx traditꝰ
ẽ pontifex aꝑtis ianus occurrit ꝓfo¬

Expanded text:
nubem incontaminatae carnis suae, facta est mutatio dexterae Excelsi, quae praefigurata est per patriarcham nostrum Jacob, qui filii sui nomen Benoni mutavit in Benjamin . Benoni quippe filius doloris, Benjamin vmanitas, ut filius doloris, id est filius irae, lucta suae passionis, unde Jacob luctator interet filius dexterae, id est filius gratiae, ut qui ex merito nostrae pravitatis digni fuimus illa terribili voce, quae statuendis a sinistr, cum filiis statuendis ad dexteram, audituri simus. Venite, benedicti, etc. Unde bene hoc eodem die quo Jesus traditus est, pontifex a
Abbreviated transcription (Latin):
ctio. scł penitentialis. tanqͣm mirra &
aloes quib corpus xp̃i mortuum inun¬
ctum ẽ. Namsicut mirra & aloes ama¬
ritudinibz sius uermes expellunt. a cor¬
ius a mare sint fugant tñ uermes pecc̃o¬
rum. & lib̾ant. ab oꝑib mortius. Item qr
pꝰ reꝑationem. & ante ꝯfirmationem cor¬
pus hominis qͣsi mortale fuit ñ iam
mortuum. s inparte resuscitatũ. nͨ cam̃
penitus. qr in hoc morti addietum qued
peccare potest. in hoc uͦ resuscitatũ quod
aduitus homo ꝑ gr̃am potest ñ peccare.
necẽe ẽ ut unctio nardi pistici quo cor¬
pus xͥ ad huc mortale inunctum ẽ ca
figurat᷑. Amorenim inicialis ẽ mixta
cum pauore dilectio. Pixtis enĩ mixtũ
d̃r. Est gͥ narclus pisticus unctio mix
ta .i. dilectio mixta pauore. & ẽ amor
inicialis. in quo quidem mnicium uirtu¬
tis ẽ. s ñ ꝑfectio. Qͥ bñ catecuminis con¬
uenit. qr cacecumini &e ꝑfidẽ illumi

Expanded text:
cilicet poenitentialis, tanquam myrrha et aloe: quibus corpus Christi mortuum inunctum est. Nam sicut myrrha et aloe amaritudinibus suis vermes expellunt, ita cois amarae sint, fugant tamen vermes vitiorum, et liberant ab operibus mortuis. Item, quia post reparationem et ante confirmationem, corpus hominis quasi mortale, nec jam mortuum, sed in parte resuscitatum, nec tamen penitus, quia in hoc morti addictum, quod peccare potest: in hoc vero resuscitatum, quod ab intus homo per gratiam potest non peccare; necesse est, ut unctio nardi pistici, quo corpus Christi adhuc mortale inunctum est, cfiguratus. Amor enim initialis est, mista cum pavore dilectio, pistis enim mistum dicitur. Est igitur nardus pisticus unctio mista, id est dilectio mista pavore. Et est amor initialis, in quo quidem initium virtutis est, sed non perfectio. Qui bene catechumenis convenit, qui catechumeni et per
Abbreviated transcription (Latin):
dens uidi afflictionẽ ppłi mĩ. qui ẽ in
egipto. & gemitum eoꝵ audiui. &e descen¬
di liberare eos. Nunc gͦ qͣsi in rubo spi¬
nis inheret. elauis ꝯfixus spinis corona¬
tus. crucis arbustum. gutis sanguinis
quasi rubentib pullulat moris. Hinc¬

Expanded text:
afflictionem populi mei, qui est in Aegypto, et gemitum ejus audivi, et descendi liberare eum . » Nunc enim quasi in rubo spinis inhaeret, clavis confixus, spinisque coronatus, crucisque arbustum guttis sanguinis quasi rubentibus pullulat moris,
Abbreviated transcription (Latin):
ptt᷑ silentium. qr circa hanc horã cura
dixiss discipłis. eece appropinquabit
qui me tradet. ip̃i graues ee ceꝑunt.
& p̃ tristicia dormitabant. Candemq
um. relicto eo om̃s fugerunt. ercepto

Expanded text:
pitur silentium, quia circa hanc horam, cum dixisset discipulis: « Ecce appropinquavit, qui me tradet , » ipsi graves esse coeperunt et prae tristitia dormitabant, tandemqueum, « relicto eo, omnes fugerunt .
Abbreviated transcription (Latin):
audite me.ti.do. do uos. Et ut inꝑsona
dni uox illa pontificis ꝓferat᷑. ostendit.
psalrni titulus qui sic inscribit᷑. ẜsalmꝰ
dauid cum mutauit iuiltum suum co¬
ram abimelech. & ferebat᷑ manib suis &
dimisit euni &e abiit. Baiuid qͥppe. qui uł
manu fortis. uł uultu desiderabilis int̾
suum .i. sacͥficandi ritum qñ unmola¬
ta iam pasche uet̾is agno. sumens pa¬
nem ce uinum ferebatur inmanib sus
dicens. hoc ẽ corpus meum. oe hie ẽ san¬
guis m̃s. uox gͥ pontificis. uox ẽ inui¬
tantis amici. uox in qͣm xͥ. qui ad ꝯiuui
um corporis &e sanguinis sui nos inuitat
dicens uenite filii. & cet̾a. Et ut magnꝰ
xcapax suscipientis sinus aꝑiat᷑. om̃s
ianue patent eccłie. Quasi dicat ponti¬
fex aqui loni da: &e austro noli ꝑ hibere.

Expanded text:
Domini docebo vos . Et ut in persona Domini vox illa pontificis proferatur, ostendit psalmi titulus, qui sic inscribitur: Psalmus David, cum mutavit vultum suum coram Abimelech, et ferebatur manibus suis et dimisit eum et abiit . David quippe, qui vel manu fortis, vel vultsuum, id est sacrificandi ritum, quando immolato jam Paschae veteris agno sumens panem et vinum, ferebatur in manibus suis dicens: Hoc est corpus meum, et hic est sanguis meus . Vox igitur pontificis, vox est invitantisum corporis et sanguinis sui nos invitat dicens, venite, filii, et ut magnus et capax suscipientis sinus aperiatur, omnes januae patent ecclesiae: quasi dicat pontifex aquiloni: Da; et austro: Noli prohibere
Abbreviated transcription (Latin):
paterne głe. & posuit uestim̃ta sua. qr
semet. ip̃m erinanuut formam serui ac¬
cipiens. & terrena carne nr̃a qͥsi linteo
cuius mat̾ia uaicit᷑ eterra p̃cinctus san¬
gunem suũ sicut aqm effusam in pel
lauerunt. stolas suas insanguine ag¬
ni. exemplum nobis cribuens. ut et
nos ita faciamus qr sicut ip̃e ꝓ nobis
animam suam posuit. sic &e nos debemꝰ
ꝑfr̃ib animas ponere. Quia uͦ inuesꝑa
traditus ẽ dñs. nec fuit ei in illa cap¬
cione spẽs neq decor. s estimatus est
uir despectus. & iuroꝵ nouissimꝰ. idõ
inuesꝑa denudant᷑ altaria. & ab ap¬
paratu suo ce decore spoliant. Lauan¬
tur uino &e aqua insignum qd̃ in pas¬
sione sua. sanguine redemptionis ce
a qua baptismi nos lauit. Flagellis
mundantur in signũ qd̃ ip̃e ꝓnob̃ fla¬
gellis fuit cesus. Campane ñ pulsan
ore pͥmo u̾itatis exiuit p̃conium. di¬
cens. cu es xp̃c filius dĩ uiuii. uocem
illam rep̃ssit ꝯticuit xp̃m reliquit &

Expanded text:
paternae gloriae; et posuit vestimenta sua, quia semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, et terrena carne nostra quasi linteo, cujus materia nascitur e terra, praecinctus, sanguinem suum sicut aquam effusam in pelvLaverunt stolas suas in sanguine Agni , exemplum nobis tribuens, ut et nos ita faciamus; quia sicut ipse pro nobis animam suam posuit, sic et debemus pro fratribus animas ponere. Quia vero in vespera traditus est Dominus, nec fuit ei in illa captione species neque decor, sed aestimatus est vir despectus, et virorum novissimus, ideo in vespera denudantur altaria, et ab apparatu suo et decore spoliantur: lavantur vino et aqua, in signum quod in passione sua sanguine redemptionis, et aqua baptismi nos lavit: flagellis tunduntur, in signum, quod ipse pro nobis flagellis fuit caesus. Campanae non pulsantore primo veritatis exivit praeconium, dicens: Tu es Christus Filius Dei vivi , vocem illam repressit, conticuit, Christum