comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uero illi ludentes saluti dĩ idẽ
heliseo: iudeorum habuere ꝑso¬
nam: qui ad crucem dño saluato¬
ri subsannabant. Qui dicunt.
ascende calue. ascende calue. qͥa
in caluariȩ loco xp̃c ascensurꝰ
erat incrucem: Quod uero con¬
uersus maledirit᷑ heliseus. et
exierunt duo ursi de silua et
incerfecerunt. xl. duos pueros
blasphemantes: ita et xp̃c pꝰ pas¬
sionem et resurrectionem ex
mortuis. postquam ascendit
in celos. sicut heliseus ascen dit
in bethel idẽdomum dĩ. con¬
uersus maledixit uideis: et
quadragesimo scdo anno as¬
censionis sue inmisit duos
ursos de siluis gentium ues¬
pasianum scilicet et ꝙ tum.
qui eos crudeli strage deiecert̃
nutriebat pecora multa: et sol¬
Quebat regi isrł centum milia
agnorum. et centum milia ari¬
ecum. cum uellerib suis Cumq
mortuus fuisset achab: preuari¬
catus ẽ fedus quod habebat cũ
ges. hoc ẽ regem isrł. et regem
uida. et regem edom: contra mo¬

Expanded text:
vero illi illudentes saluti Dei, id est, vero illi illudentes saluti Dei, id est, Eliseo, Judaeorum habuere personam, qui ad crucem Domino Salvatori subsannabant, qui dicunt: « Ascende, calve; ascende, calve, » quia in Calvariae loco Christus ascensurus erat in crucem. Quod vero conversus maledixit eis Eliseus, et exierunt duo ursi de silva, et interfecerunt quadraginta duos pueros blasphemantes, ita et Christus post passionem et resurrectionem ex mortuis, postquam ascendit in coelos, sicut Eliseus ascendit in Bethel, id est in domum Dei, conversus maledixit Judaeis, et quadragesimo secundo anno ascensionis suae, immisit duos ursos de silvis gentium, Vespasianum scilicet et Titum, qui eos crudeli strage dejeceruntsa rex Moab nutriebat pecora multa, et solvebat regi Israel centum millia agnorum, et centum millia arietum cum velleribus suis. Cumque mortuus fuisset Achab, praevaricatus est foedus quod habebat cum ges, hoc est regem Israel, regem Juda et regem Edom, contra Mo
Abbreviated transcription (Latin):
ret. accepit uas nouum fictile.
et iecit ineo sal et detersit illud
tiabat propħa. quia uerbum ca¬
ro fieret: et habitaret in nob̾. Inde
in si militudinem uerbi salem
idẽ sapientiam dedit inuas fictile.
in corpus scilicet humanum in
mitens. ĩ aquam demersit:
quod quidem significabat. quia
om̃s popłi qui sub figura aq̃rii.
in coto mundo steriles erant:
ꝑxp̃i incarnationẽ. fecundita¬
tem et benedictionem accepturi
Cumq ascenderet ꝑuiam: pueri
parui egressi sunt de ciuitate.
et illudebant ei dicentes. Ascen¬
de calue: ascende calue: Qui cũ
respexisset: uidit eos. et maledix̃ eis
in nomine domini. egressi q
sunt duo ursi de saltu: et lacera¬
uerunt ex eis .xl. et duos pueros.
Heliseus quoq ꝓpħa. sicut sepe
diximus. figuram xp̃i gessit. De¬
niq uocabulum istud: salus
di interp̃tatur Salus autemꝰ qͥs
ẽ alius. nisi filius eius: qui et
sauator. ubiq uocatur: Paruuili

Expanded text:
ret. Accepit vas novum fictile, ret. Accepit vas novum fictile, et jecit in eo sal, et demersit illud enuntiabat propheta quia « Verbum caro fieret, et habitaret in nobis . » Inde in similitudinem Verbi salem, id est, sapientiam dedit in vas fictile; in corpus scilicet humanum, et immittens in aquam demersit. Quod quidem significabat, quia omnes populi, qui sub figura aquarum in toto mundo steriles erant, per Christi Incarnationem fecunditatem et benedictionem accepturi Cumque ascenderet per viam, pueri parvi egressi sunt de civitate, et illudebant ei dicentes, Ascende, calve. Ascende, calve. Qui cum respexisset vidit eos, et maledixit eis in nomine Domini. Egressique sunt duo ursi de saltu, et laceraverunt ex eis quadraginta et duos pueros, etc. » Eliseus quoque propheta sicut saepe diximus figuram Christi gessit. Denique vocabulum istud salus Domini interpretatur. Salus autem Dei quis est alius, nisi Filius ejus, qui et Salvator ubique vocatur? Parvuli
Abbreviated transcription (Latin):
onem eius ad celos reseruauit:
ꝑ quam presentis uite fluc̃tus
transire satagit: S sicut heliseus
ꝑcutiens pallio fluuium aquas
non diuisit antequam dixit. uͥ
ẽ ds̃ helie etiam nunc. et sic ꝑcus¬
sic aquas et diuise sunt: ita eccłia
nisi ꝑ inuocationem nominis dni
uirtutes ullas facere non pot̾:
quia sicut ipse dixit: sine me
nichil potestis facere. Nichil e
enim humanum studium. nͥ¬
de apłs dixit: Ds ẽ qui oꝑatur
in nob̾. et uelle et ꝑficere: ꝑ bo¬
na uoluntate. Et ꝓpħa ad onĩn
ait Inte inimicos niõs uentila¬
bimus: et in nomine tuo sꝑuemꝰ
in surgentes in nobis &c̃.iii.
Iirerunt quoq uiri ciuitatis
D heli seum. Ecce habitatio ci¬
uitatis huiꝰ optima ẽ. sicut cu
ipse domine ꝑspicis: s aquȩ
pessime sunt. et cerra sterilis. at
ile ait afferte michi uas nouũ.
et mittite in illud sal. Postulaba¬
tur heliseus appło ut aquas ihe¬
rico steriles. et malignas sana¬

Expanded text:
onem ejus ad coelos reservavit, onem ejus ad coelos reservavit, per quam praesentis vitae fluctus transire satagit. Sed sicut Elisaeus percutiens pallio fluvium, aquas non divisit, antequam dixit: Ubi est Deus Eliae etiam nunc? et sic percussit aquas et divisae sunt: ita Ecclesia nisi per invocationem nominis Domini, virtutes ullas facere non potest. Quia sicut ipse dixit: « Sine me nihil potestis facere , » nihil est enim humanum studium, ns dixit: « Deus est, qui operatur in nobis et velle et perficere pro bona voluntate . » Et Propheta ad Dominum ait: « In te inimicos nostros ventilabimus, et in nomine tuo spernemus insurgentes in nos, etc. » « Dixerunt quoque viri civitatis ad Eliseum: Ecce habitatio civitatis hujus optima est, sicut tu ipse, domine, perspicis; sed aquae pessimae sunt, et terra sterilis. At ille ait: Afferte mihi vas novum, et mittite in illud sal. » Postulabat Eliseus a populo ut aquas Jericho steriles et malignas sana
Abbreviated transcription (Latin):
non uideris: non erit: Quia nisi
quis recte fidi oculos in illum
ponat. et credat fideliter passi¬
onem. resurrectionem. et ascensi¬
onem eius ad patrem: pecitionis
suȩ fructum non capiet: quod
subsequens ratio designat. Helias
enim secum comitante heliseo
ad aquas iordanis ueniens. tulit
palliũ suum. et inuoluit illud.
et ꝑcussit aquas. quȩ diuise st̃
in utramq partem: et transiert̃
ambo ꝑsiccũ. Cũq helial raptus ẽt
heliseus leuaũ palliũ heliȩ qd cecid̾̃s
ei reu̾susq stetit suꝑ ripã iordans
⁊ pallio helie qd̾ cecid̾at eiꝑ cussit aiͥs
et non sunt diuise: et dixit. ubi
ẽ ds̃ helie. etiam nunc: ꝑcussitq
aquas et diuise sunt huc atq il¬
luc: et transut heliseus. Quid signi
ficat pallium helie. nisi in carna¬
nr̃. loeti fluuium dirupit: nob¬
q transitum ad uitam p̾parauit:
Hoc ergo pallium heliseus post trm¬
situm helie retinuit: quia fidem
in carnationis xp̃i. eccłia pꝰ ascensi¬

Expanded text:
non videris, non erit. » Quia nisi non videris, non erit. » Quia nisi quis recte fidei oculos in illum ponat et credat fideliter passionem, resurrectionem et ascensionem ejus ad Patrem, petitionis suae fructum non capiet, quod subsequens ratio designat. « Elias enim secum comitante Elisaeo ad ripam Jordanis veniens, tulit pallium suum et involvit illud, et percussit aquas quae divisae sunt in utramque partem, et transierunt ambo per siccum. Cumque Elias raptus esset, Elisaeus levavit pallium Eliae, quod ceciderat « Reversusque stetit super ripam Jordanis, et pallio Eliae, quod ceciderat ei, percussit aquas, et non sunt divisae. Et dixit: Ubi est Deus Eliae etiam nunc? Percussitque aquas, et divisae sunt huc atque illuc, et transiit Eliseus, etc. » Quid sigficat. Pallium Eliae incarna lethi fluvium dirupit, nob transitum ad vitam praeparavit? Hoc ergo pallium Elisaeus post transitum Eliae retinuit, quia fidem Incarnationis Christi Ecclesia post ascensi
Abbreviated transcription (Latin):
tor nr̃ igitur qui non habuit
peccatum. neq peccatum fecit.
nec dolus inuentus ẽ in ore eiꝰ.
remissione peccatorum non egu¬
it: qui peccatum nullum ha¬
buit. Oꝑa autem uirtutum. in
spũ scõ fecie: sicut ipse in euan¬
głio dixit uideis Si ego indigi¬
to cdĩ eicio demonia: ꝓfecto pue¬
nit inuos regnum dĩ Inseꝑabi¬
tis. iõẽ patris. et filii et sys scĩ.¬
ueritate attestante queait: Quia
que pater facit. hec eadem et fi¬
inquit omĩa oꝑatur unus atq
idem sp̃s.: diidens singulis ꝓ ut
uult Bene quidem postulat ec
xp̃i: quia et remissione peccatoꝵ
indiget. qua non eguit. xp̃c: et
munere uirtutum. quas ex ple¬
nidudine sua ꝑ sp̃m scm tribu
it xp̃c: qui ascendens in altum
captiuam duxit captiuitatem.
dedit dona hominib: Illis uide¬
licet hominib qui spem suam
firmiter in illum ponunt:
Hinc ẽ quod helias dicit ai helise¬
um: Si uideris me. quando tollar
ate: erit quod petisti: Si autem

Expanded text:
tor igitur noster, qui « non habuit tor igitur noster, qui « non habuit peccatum, neque peccatum fecit, nec dolus inventus est in ore ejus , » remissione peccatorum non eguit, qui peccatum nullum habuit. Opera autem virtutum in Spiritu sancto fecit, sicut ipse in Evangelio dicit Judaeis: « Si ego in digito Dei ejicio daemonia, profecto pervenit in vos regnum Dei . » Insepatis, id est Patris, et Filii, et Spiritus sanctVeritate attestante, quae ait: « Quia quae Pater facit, haec eadem et Fiinquit, omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . » Bene quidem postulat Eccsti, quia et remissione peccatorum indiget, qua non eguit Christus, et munere virtutum, quas ex plenitudine sua per Spiritu ascendens in altum captivam duxit captivitatem, dedit dona hominibus . » Illis videlicet hominibus qui spem suam firmiter in illum ponunt. Hinc est quod Elias dicit ad Elisaeum: « Si videris me quando tollar a te, erit quod petisti: si autem
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m helie postulauerit: cum
dñs dicat in euangłio non est¬
discipulus suꝑ magistrum:
ꝑfectus autem omnis erit: si sit
sicut magister erus. Cuiꝰ petiti¬
onis inisterium. siconsideret᷑.
non in portuna. s necessaria po¬
stulatio eẽ decernitur. Dixit ergo
helias ad heliseum: Postula quod
uis: ut faciamͥ antequam tollar
a tẽ. Dixitq heliseus. Obsecro ut
fiat sp̃s cuus duplex in me: Qui
respondit. Rem difficilem pos¬
tulasti. Attamen si uideris me
quando tollar ate:erit quod pe¬
tisti: Si autem non uideris: non
erit: Quem hoc enim loco signi¬
ficat helias: nisi caput nr̃m dumm
scilicet redemptorem: Et quem
heliseus. nisi corpus eius quod
ẽ. eccłia: dat locum postulandi
helias nr̃: cum in euangłio dicit:
Petite: et dabitur uobis. Et item.
dicit: Petite inquit. et accipietis:
ut gaudium ur̃m sit plenum.
hac ergo fidutia accepta adomino
postulat heliseuf. hoc ẽ popłs xp̃i¬
anus. ut fiat sp̃s xp̃i duplex in

Expanded text:
spiritum Eliae postulaverit, cum spiritum Eliae postulaverit, cum Dominus dicat in Evangiscipulus super magistrum: perfectus autem omnis erit si sit sicut magister ejus . » Cui petitionis mysterium si consideretur, non importuna sed necessaria postulatio esse decernitur. « Dixit ergo Elias ad Elisaeum: Postula quod vis ut faciam tibi antequam tollar a te. Dixitque Elisaeus: Obsecro ut fiat spiritus tuus duplex in me. Qui respondit: Rem difficilem postulasti. Attamen si videris me quando tollar a te, erit quod petisti: si autem non videris, non erit. » Quem enim hoc loco significat Elias, nisi caput nostrum, Dominum scilicet Redemptorem? Et quem Elisaeus nisi corpus ejus quod est Ecclesia? Dat locum postulandi Elias noster, cum in Evangelio dicit: « Petite et dabitur vobis . » Et item: « Petite, inquit, et accipietis, ut gaudium vestrum plenum sit . » Hac ergo fiducia accepta a Domino, postulat Elisaeus, hoc est populus Christianus, ut fiat spiritus Christi duplex in
Abbreviated transcription (Latin):
dam incrementa diftinguitur
Nam enoch translatus. helias uͦ
ad celum subleuatus eẽ memo¬
ratur: ut ueniret post modũ
qui nec translatus. nec subuec¬
tus. celum ethereum sua uir¬
tute penetraret: qui nobis in
se credentib carnis quoq mun¬
ditiam largiredur: et sub eo ꝑ
incrementa temporum. uirtꝰ
caritatis excresceret. in ipsa qͦq
eorum translatione: qui as¬
censionem dñicã ut uidelicet
famuli designauerunt.: et in
ipso se qui ad celum ascendit
dns ostendit: Nam enoch qͥde
utorem & filios habuit: helias
uero neq uxorem neq filios legi¬
modo ꝑ incrementa temporis¬
creuerit munditia castitatis.
quod et ꝑrranslatos famulos. et
ꝑ ascendentis domini ꝑsonam
patenter ostenditur. Trans latꝰ ẽ
namq enoch: et ꝑcoitum geni¬
tus. et ꝑcoitum generans. Raptꝰ
ꝑcoitum generans. Assumptus
neq ꝑ coitum generatus:. Que¬
ritur autem quomodo heliseus.
cum suus magister helias locũ
postulandi ei offerrec duplicẽ

Expanded text:
dam incrementa distinguitur. dam incrementa distinguitur. Nam Enoch translatus, Elias vero ad coelum subvectus esse memoratur, ut veniret postmodum qui nec translatus, nec subvectus coelum aethereum sua virtute penetraret, qui nobis in se credentibus carnis quoque munditiam largiretur, et sub eo per incrementa temporum virtus castitatis excresceret. In ipsa quoque eorum translatione qui Ascensionem Dominicam, ut videlicet famuli, designaverunt, et in se ipso, qui ad coelum ascendit, Dominus ostendit. Nam Enoch quidem uxorem et filios habuit, Elias vero neque uxorem neque filios habuimodo per incrementa creverit munditia castitatis, quod et per translatos famulos, et per ascendentis Domini personam potenter ostenditur. Translatus namque est Enoch per coitum genitus, et per coitum generans. Raptus etiam per coitum generans. Assumptus neque per coitum generatus. Quaeritur autem quomodo Eliseus, cum suus magister Elias locum postulandi offerret, duplicem
Abbreviated transcription (Latin):
ascendisse: ut uidelicet aꝑte
monstraretur. quia homo pu¬
rus aduitorio egebat alieno.
Bangłos quippe illa facta et
ostensa sunt ad umenta:qr.
nec ad celum quidem aeriũ
ꝑ se ascendere poterat: quem
nature sue infirmitas graua¬
bat: Redemptor. autem nr̃ n
curru. non angłis subleuatꝰ
legit᷑: qr is quifecerat omnia
nimirum suꝑ omnia sua uir¬
tute ferebatur. Iiluc enim reuer¬
cebatur ubi erat: et inde rediebe
uͥ remanebat: quia cum ꝑhume¬
nitatem ascenderet incelum:
ꝑ diuinitatẽ. et cerram parit̃
continebat et celum: Sicut au¬
tem ioseph a frĩb uenditus uen¬
ditionem redemptoris nr̃i figu¬
rauit: sic enoch translatus. add
ad celum aerium helias subleua¬
cus. ascensionem dominicam de¬
signauit: Ascensionis sue diis
prenũtios et testes habuit: unũ
ante legem. alium sublege:
ut quandoq ueniret ipse: qui
ueraciter celos penetrare potu¬
isset: Unde et ipse ordo. in eoꝵ
quoq utraq subleuatione ꝑque¬

Expanded text:
ascendisse, ut videlicet aperte ascendisse, ut videlicet aperte monstraretur quia homo purus adjutorio egebat alieno. Per angelos quippe illa facta et ostensa sunt adjumenta, quia nec ad coelum quidem aereum per se ascendere poterat, quem naturae suae infirmitas gravabat. Redemptor autem noster non curru, non angelis sublevatus legitur, quia is qui fecerat omnia, nimirum super omnia sua virtute ferebatur. Illuc enim revertebatur ubi erat, et inde redibat ubi remanebat, quia cum per humanitatem ascenderet in coelum, per divinitatem et terram pariter continebat et coelum. Sicut autem Joseph a fratribus venditus venditionem Redemptoris nostri figuravit, sic Enoch translatus atque ad coelum aereum Elias sublevatus, ascensionem Dominicam designaverunt. Ascensionis suae Dominus praenuntios et testes habuit, unum ante legem, alium sub lege, ut quandoque veniret ipse, qui veraciter coelos penetrare potuisset, unde et ipse ordo in eorum quoque utraque sublevatione per quae
Abbreviated transcription (Latin):
Uiuit dominus et uiuit ani¬
ma tua. quia non derelinqͣm
te: et cetera: Quid est quod he¬
lias ad celum raptus dicitur:
nũ quidnam eum aohuc in hac¬
carne corruptibili positum
ad illius summe quietis si¬
nũ ante resurrectionem ascen¬
sionẽq domini credimus eẽ
ꝑductum: S aliuo ẽ celum
aereum: aliud ethereum: Ce¬
lum quippe aereum: cerre ẽ
ꝓrimum Unde et aues celi
dicimꝰ qr eas uolitare in arre ui¬
demus. In celum itaq aereum
helias sublatus est: ut in secre
tam quandam terre regio¬
nem repente duceretur. ubi
in magna iam carnis. et sp̃s
quietẽ uiueret: quo usq
ad finem mundi redeat: et
mortis debitum soluat. Sub¬
leuatus namq Helias: ascen¬
sionem dñi designauit Ille
enim mortem distulit: non eua¬
sit. Redemptor. autem nr̃ quia
non distulit susꝑauit: eamq
resurgendo cõsumpsit: et resur¬
rectionis sue głam ascendendo
declarauit: Hotandum quoq ẽ
quod helias incurru legitur

Expanded text:
Vivit Dominus, et vivit aniVivit Dominus, et vivit anima tua; quia non derelinquam te, etc. » Quid est, quod Elias ad coelum raptus dicitur? Nunquidnam eum acarne corruptibili positum, ad illius summae quietis sinum, ante resurrectionem, ascensionemque Domini, credimus esse perductum? Sed aliud est coelum aereum, aliud aethereum: coelum quippe aereum terrae est proximum, unde et aves coeli ia eas volitare in aere videmus. In coelum itaque aereum Helias sublevatus tam quamdam terrae regionem repente duceretur, ubi in magna jam carnis et spiritus quiete viveret, quousque ad finem mundi redeat, et mortis debitum solvat. Sublevatus namque Elias, Ascensionem Dominicam designavit. Ille enim mortem distulit, non evasit. Redemptor autem noster quia non distulit, superavit, eamque resurgendo consumpsit, et resurrectionis suae gloriam ascendendo declaravit. Notandum quoque est quod Elias in curru legitur
Abbreviated transcription (Latin):
eis matutina lux: Et ꝑtransi¬
bit ꝑ eam: corruet. et esuriet:
Et cum esurierit: irascet᷑. et ma¬
ledicet regi suo. et dõ suo Suspi¬
cut sursum. et adcerram intue¬
bitur: et ecce cribulatio. et tene¬
ligo ꝑsequens et non potuerunt
a uolare de angustia sua. Mittit
rex impius duos qͥnꝗ genarios
cum subditis sibi militib ut
exhibeant heliam: qui diuino
igne cum sumpti sunt: tercius
autem missus. saluatur. Quinqͣ¬
genarius nãq numerus. confes¬
sio penitentie est. quo declarat᷑
nec principem penitentie: di¬
cunt ad eum: Qum guaginta
annos nũdum habes. et abra¬
ham nosti. In futuro diuini
ignis incendio extinguntur.
Cercius autem quinquagenariꝰ
quia conuersus ad fidem trini¬
tatis penitentie sacra menta
cognouit: indulgentiam me¬
re uellet dñs heliam ꝑturbi¬
nem in celum: ibat helias. et
heliseus de galgalis: Dixitꝙ
helias ad heliseum: Sede hic:
quia dominus misit me usq
in bethel. Cui at heliseus:

Expanded text:
eis matutina lux. Et qui transieis matutina lux. Et qui transierit per ea corruet et esuriet, et cum esurierit irascetur, et maledicet regi suo et Deo suo. Et suspiciet sursum, et ad terram intuebitur. Et ecce tribulatio et teneligo persequens, et non poterit avolare de angustia sua . » Mittit rex impios duos quinquagenarios, cum subditis sibi militibus, ut exhibeant Eliam, qui divino igne consumpti sunt. Tertius autem missus salvatur. Quinquagenarius namque numerus confessio poenitentiae est, quo declaratur nec principem poenitentiae, dicunt ad eum: « Quinquaginta annos nondum habes, et Abraham nosti? in futuro divini ignis incendio exstinguuntur. Tertius autem quinquagenarius, quia conversus ad fidem Trinitatis poenitentiae sacramenta cognovit, indulgentiam mere vellet Dominus Eliam per turbinem in coelum, ibat Elias et Eliseus de Galgala. Dixitque Elias ad Eliseum: Sede hic, quia Dominus misit me usque in Bethel. Cui ait Eliseus:
Abbreviated transcription (Latin):
eum. Ihe ergo iam non in pa¬
lam ambulabat apud uideos
S abiit in regionem. iuxta di¬
sertum. incuutate quȩ dicitur
effrem: Domus ergo ochorie
sinagoga ẽ uideorum: quȩ lege¬
lb preceptis. quasi cancellis ce¬
naculi undiq circum data eroq̃
S sicut ochorias ꝑ cancellos qui¬
bus tueri debuit ruens egritu¬
dinem nimiam incurtit: Ita
et populus uideorum legis
custodiam excedens in langõ¬
rem desperabilem peccatorũ
cecidit ubi quia diuina p̾si¬
diꝰ dereliquit: salutis remedia
inuenire non meruit. Confu
enun sicut rex impius fe¬
et ad falsorum deorum p̃sidi¬
a. a quib magis lesus quam
aduitus ẽ. & ideo prophetico
oe corripitur et de eius morte¬
uicina illi predicitur. Hinc ꝑy
saiam dicitur. Cum dixerint ad
uos. querite a phitonib et adiui¬
nis. qui stridunt mincantatio¬
nib suis. Nunquid non popłs
a deo suo requirit pro uiuis ac
mortuis ad legem magis et ad
cestimonium: Quoo si non dixe¬
rint iuxta uerbum hoc: non erit

Expanded text:
non palam ambulabat jam apud Judaeos, sed abiit in regionem intra desertum, in civitatem quae dicitur Ephraim. Domus ergo Ochoziae Synagoga est Judaeorum, quae legalibus praeceptis quasi cancellis coenaculi, undique circumdata erat. Sed sicut Ochozias qui per cancellos quibus tueri debuerit ruens, aegritudinem nimiam incurrit, ita et populus Judaeorum, legis custodiam excedens, in languorem desperabilem peccatorum cecidit. Ubi quia divina praesidia dereliquit, salutis remedia invenire non meruit. Confugit enim, sicut rex impius fecit, ad falsorum deorum praesidia, a quibus magis laesus quam adjutus est. Et ideo de prophetico ore corripitur, et de ejus vicina morte praedicitur. Hinc per Isaiam dicitur: « Cum dixerint ad vos, quaerite a pythonibus et a divinis qui stridunt in incantationibus suis . » Nunquid non populus a Deo suo requiret pro vivis ac mortuis, ad legem magis et ad testimonium? Quod si non dixerint juxta verbum hoc, non erit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ dogmata ꝑ pharisaicam su¬
ꝑstitionem transplantaret: S
naboch hanc uineam dare no¬
lenti id est xp̃o phariseorum su¬
ꝑstitionib non consentienti.
impia uxor. ierabel hoc est syna¬
goga uideoꝵ machinata ẽ mortẽ:
Int̾p̃tatur enĩ ierabel cohabitatrix
siue fluxus uanꝰ: Quod bene conue¬
nnt sinagoge: q̃ habitare uidebat᷑
indomo dñi: s ꝑuaria desideria
uanitatis defluebat. Misit gͦ iera¬
bellitt̾as admaiores natuꝰ ⁊ adop¬
timates quierant inciuitate. ut
sub introductis falsis testib testi¬
moniũ falsũ contra naboth pone¬
srent qd benedirisset
dõ et regi: et sic eductum de ciui¬
cate lapidarent ut moreretur:
cum sinagoga ꝑ pontifices. scri¬
bas et phariseos mediata ẽ mor¬
tem. xp̃i. De qua ita scriptumẽ
in euangłio: Principes autem
sacerdotum et omne concilium

Expanded text:
que dogmata per Pharisaicam suque dogmata per Pharisaicam superstitionem transplantaret. Sed Naboth hanc vineam dare nolenti, id est Christo Pharisaeorum superstitionibus non consentienti, impia uxor Jezabel, hoc est Synagoga Judaeorum machinata est mortem. Interpretatur enim Jezabel cohabitatrix, sive fluxus vanus, quod bene convenit Synagogae, quae habitare videbatur in domo Domini, sed per varia desideriavanitatis defluebat. « Misit ergo Jezabel litteras ad majores natu, et ad optimates qui erant in civitate, ut, subintroductis falsis testibus, testimonium falsum contra Naboth ponerent, quod benedixisset Deum et regem, et sic eductum de civitate lapidarent ut moreretur. » Cum Synagoga per pontifices, scribas, et pharisaeos meditata est mortem Christi, de qua scriptum est in Evangelio: « Principes autem sacerd
Abbreviated transcription (Latin):
min et manassen: excita potentiõ
tuam et ueni: ut saluos facias nos.
ste nabot habuit uineam. deq̃
isaias plenissime ꝑ canticum
loquitur. ad extremum infereis
Uinea domini sabaoth: domus
isrł. ẽ. Et inpsalmo. Uineam in¬
quit de egipto cranstulisti:ene¬
cisti gentes. et plantasti eam. Cui
sepem circumdedit. ut in euan¬
głio legiur: idẽ uel murum
urbis. uel angłorum auxilia. Et
fodit in ea torcular: aut altare.
aut illa torcularia. quorum et
tres psalmi titulo pre notant᷑
ise octauus. i octo gesimꝰ sextus:¬
dificaũ turrẽ: haud dubiũ ꝙͥ ñ
emplũ de quo dieitur ꝑmicheã.
titurris g̃gis nebulosa: filiȩ. hon
at ueniẽt Et locauit eam agricolis
quos alibi uinee oꝑarios appella¬
ut uel colonos. Hanc uineam
concupiuit achab qui incerp̃ta¬
cur frater patris. populus ui¬
aelicet uidaicus: de quo xp̃e car¬
nem assumere dignatus ẽ. ut fe¬
asset in ea ortum holerum. idẽ
ut ubi iunum gre̾ spãlis ger¬
minare debuit: ibi fragilia que¬

Expanded text:
min et Manasse, excita potentiam tuam et veni, ut salvos facias nos . » Iste Naboth habuit vineam, de qua Isaias plenissime per canticum loquitur, ad extremum inferens: « Vinea Domini sabaoth, domus Israel est . » Et in Psalmo: « Vineam, inquit, de Aegypto transtulisti, ejecisti gentes, et plantasti eam . » Cui sepem circumdedit, » ut in Evangelio legitur , id est, vel murum urbis, vel angelorum auxilia. « Et fodit in ea torcular , » aut altare, aut illa torcularia quorum et tres Psalmi titulo praenotantur, id est, octavus et octogesimusn templum, de quo dicitur per Michaeam: « Et turris nebulosa filia Sion . » Et locavit eam agricolis, quos alibi vineae operarios appellavit vel colonos. Hanc vineam concupivit Achab qui interpretatur frater patris, populus videlicet Judaicus, de quo Christus carnem assumere dignatus est; « ut fecisset in ea hortum olerum, » hoc est ut ubi vinum gratiae spiritalis germinare debuit, ibi fragilia quae
Abbreviated transcription (Latin):
tius: quid uria mundius dici pot̾:
quid uria infidelius inuenitur: quan¬
do or ille ꝑuite culpam. ꝓphetie sig¬
nat in nocentiam: et iste ꝑuite in no¬
centiam. inꝓphetia ex pͥmit culpam:
Uutus namq sacri eloquii sic transac¬
ta narrat. ut uentura ex pͥmat: sic in
factorem appbat. ut ei in misterio con
ta dicat: sic gesta dampnat ut hec mis¬
tice gerenda ꝑsuadeat. Postquam enĩ¬

Expanded text:
tius? Quid Uria mundius dici potest? tius? Quid Uria mundius dici potest? quid Uria infidelius invenitur? quando et ille per vitae culpam, prophetiae signat innocentiam, et iste per vitae innocentiam in prophetia exprimit culpam. Virtus namque sacri eloquii sic transacta narrat, ut ventura exprimat; sic in facto rem approbat, ut in mysterio non contradicat, sic gesta damnat, ut haec mystice gerenda persuadeat. CAP. I
Abbreviated transcription (Latin):
suam ingredi non possit. Ac si uidai¬
cus popłs dicat. Ego mandatadi ini
sacrificiis carnalib uideo et redire
ad conscientiam. ꝑspalem intelligentiã
non requito. Auasi enim aitam subpel¬
lib ee. dicit: quia p̃cepta dĩ non nisi
adhibendo ministĩum sacrificii car¬
nalis intelligit. Hunc camen etiam
redire ad domum nolentem dauio
admensam reuocat: quia quauis
uidaicus popłs ad conscientiam te¬
uerti contempnat: camen redemy¬
tor ueniens mandata sp̃alia p̾dicat
dicers. Si ctederetis moy si ctederetis
forsitan & michi. De me enun ille
scripsit. Legem itaq udaicus popłs
cenet: que eius diuinitatem loquit
cui isdem popłs. crede dedignatur.
Unde & urias ad ioab cum epłis ex
quib occidi debeat mittitur.quia aibi¬
idem ipse uidaicus popłs legem
portat qua conuincente moriatur
Dum enim mandata legis retinens.
implere renititur. ipse nunirum¬
defert uidicium unde dampuear.
Liud ego ꝑsactum istud. dauo sceles¬

Expanded text:
suam intrare non possit. Ac si Judaisuam intrare non possit. Ac si Judaicus populus dicat: Ego mandata Dei in sacrificiis carnalibus video, et redire ad conscientiam per spiritalem intelligentiam non requiro; quasi enim arcam sub pellibus dicit esse, quia praeceptis Dei non nisi adhibendum ministerium sacrificii carnalis intredire ad domum nolentem David ad mensam vocat; quia quamvis Judaicus populus ad conscientiam reverti contemnat, ei tamen Redemptor veniens mandata spiritalia praedicat, dicens: Si crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi, de me enim ille scripsit . Legem itaque Judaicus populus tenet, quae ejus divinitatem loquitur, cui isdem populus credere dedignatur. Unde et Urias ad Joab cum epistolis, ex quibus occidi debeat, mittitur, quia idem ipse Judaicus populus legem portat, qua convincente moriatur. Dum enim mandata legis retinens implere renititur, ipse ndefert judicium unde damnetur. Quid ergo per factum istud David sceles
Abbreviated transcription (Latin):
st ꝑfecta nob sapientia ministti
Tuem uͦ urias. nisi udaieum popłm
signat: cuius nomen interptatum
aictur. lux mea dĩ. Iudaicꝰ aũt popłs
quia de accepta legis scientia extol¬
litur: quasi de di luce głatur. S hu
it dauid utorem abstulit. sibiq con¬
iuirit. quia uidelicet manu fortis
quod dauid dicitur. incarne redẽptor.
apparens dum de se spaliter loqui
legem innotute: ꝑ hoc quod uixta
literam tenebatur. hanc iudaico
popso ex traneam demonstrauit sibi¬
q coniunrit: quia se ꝑ illam p̃dica¬
ri declarauit. Uriam camen addo¬
mum ite cdauid cõmonet. pedes laua¬
rẽ. quia incarnatus dñs ueniets
iudaico popło p̃cipit ut ad consei¬
entiam redeat. et sordes operum fle¬
tib tergat: ut spaliter mandata lẽ¬
gis intellegat: & p̾cantam duriciã
preceptorum fontem bapcismatis in¬
ueniens ad aquam post laborem occur¬
rat. S urias quia arcã dñi et subpelli¬
b meminit: respondit quod domum

Expanded text:
fecta nobis sapientia ministratur. fecta nobis sapientia ministratur. Quem vero Urias, nisi Judaicum populum signat? Cujus nomen interpretatum dicitur, lux mea Dei. Judaicus 95 autem populus, quia de accepta legis scientia extollitur, quasi de Dei luce gloriatur. Sed huic Uriae David uxorem abstulit, sibique conjunxit: quia videlicet manu fortis, quod David dicitur, in carne Redemptor apparens, dum de se spiritaliter loqui legem innotuit, per hoc, quod juxta litteram tenebatur, hanc a Judaico populo extraneam demonstravit; sibique conjunxit, quia se per illam praedicari declaravit. Uriam tamen ad domum ire David admonet pedes lavare, quia incarnatus Dominus veniens Judaico populo praecepit ut ad conscientiam redeat, et sordes operum fletibus tergat; ut spiritaliter mandata legis intelligat, et post tantam duritiam praeceptorum, fontem baptismatis inveniens, ad aquam post laborem recurrat. Sed Urias, qui arcam Domini esse sub pellibus meminit, respo
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ electorum saluti etiam uulne¬
tib seruiat. Ad erudiendum eni
sicut diximus electos suos dñs
sepe cemptatori subicit: sicut pꝰ
paradisi claustra. pͦ tercii cęli sect¬
ca ne reuelationum magnicudi¬
ne paulus extolli potuisset:
p̃fati sumus ipsa hac temptati¬
one disponitur. ut qui elati ꝑi¬
re poterant. humiliati a perdi¬
tione saluentur. Secreto ergo dis¬
pensationis ordine unde selare
ꝑmittitur iniquitas diaboli inde
pie ꝑficitur benignitas di. quia
quissime uoluntatis sue. Potest
aucem & aliter scđ̾m misticos sen¬
sus hec eadem res accipi siquis ei
puro intellectu rimari uoluertt
Suius autem dauid insolario deam¬
bulans cipum tenet: nisi eius de
quo scriptum est. in sole posuit ta¬
mmaculum suum: & quid .ẽ. bersa¬
bet adse ꝑducere: nisi legem littẽ
arnali popło conunetam sp̃alisibi
itellec̾tu sociare: Bersobee enum
piteus septimus dt᷑ quia tumiru
⁊ cognitionem legis. infusione spals¬

Expanded text:
noster electorum saluti etiam vulnenoster electorum saluti etiam vulneribus serviat. Ad erudiendum enim, sicut diximus, electos suos Dominus saepe tentatori subjicit. Sicut post paradisi claustra, post tertii coeli secreta ne revelationis magnitudine Paulus extolli potuisset, praefati sumus, ipsa hac tentatione disponitur, ut qui elati perire poterant, humiliati a perditione serventur. Secreto ergo dispensationis ordine, unde saevire permittitur iniquitas diaboli, inde pie perficitur benignitas Dei. Quiaquissimae voluntatis suae. Potest autem et aliter secundum mysticos sensus haec eadem res accipi, si qua eam puro intellectu rimare voluerit. ujus autem David in solario deambulans typum tenet, nisi ejus, de quo scriptum est: in sole posuit tabernaculum suum? Et quid est Bersabee ad se perducere, nisi legem litterae carnali populo conjunctam spirituali sibi intellectu sociare? Bersabee enim puteus septimus dicitur: quia nimirum per cognitionem legis, infusione sp
Abbreviated transcription (Latin):
tinet. Ecce qui de uirtute se extol¬
lit. ꝑ uitium ad humilitatem re
erim medicam̃to uulneratur.
Quid est enim uirtus. nisi medica¬
mentum: Et quid ẽ uitium nisi
uulnus: Quia gͦ nos de medica¬
mento uulnus facimus. facit
ille de uulnere medicam̃tum:
Ue qui uirtute ꝑcutimur iutio
curemur. Nos namq uirtu¬
tum dona retorquemuf inusum
uitiorum: ille uitiorum nlecebras
assumit in aitem uirtutum. Et
salutis statum ꝑcutit. ut saluet:
ut qui humilitatem curantis
fugimus: ei saltem cadentes he¬
reamus. S inter hȩc sciendum ẽ.
quod pleriq hominum quo
in multis corruunt: artius li
gantur. Cumq eos antiqus hostis
ex uno uitio ꝑcutit ut concidant
ex alio quoq ligat ne surgant.s¬
sideret itaq homo cum quo adu¬
sario bellum gerat: & si iamse
in aliquo deliqusse ꝑpendit sas¬
cim ad culpam ꝑtrahit exculpa
ꝑtimescat ut studiose uitentur ui¬
nera quib frequenter incerficit.
quia ualde rarum ẽ. quod hostis

Expanded text:
tinet. Ecce qui de virtute se extoltinet. Ecce qui de virtute se extollit per vitium ad humilitatem rederim, medicamento vulneratur. Quid est enim virtus, nisi medicamentum? et quid est vitium, nisi vulnus? Quia ergo nos de medicamento vulnus facimus, facit ille de vulnere medicamentum, ut qui virtute percutimur, vitio curemur. Nos namque virtutum dona retorquemus in usum vitiorum, ille vitiorum illecebras assumit in artem virtutum, et salutis statum percutit ut servet, ut qui humilitatem currentes fugimus, ei saltem cadentes haereamus. Sed inter haec sciendum est quod plerique hominum, quo in multis corruunt, argantur. Cumque eos antiquus hostis ex uno vitio percutit ut concidant, ex alio quoque ligat ne surgant. Consideret itaque homo cum quo adversario bellum gerat. Et si jam se in aliquo deliquisse perpendit, saltem ad culpam pertrahi ex culpa pertimescat, ut studiose vitentur vulnera, quibus frequenter interficiet: quia valde rarum est, quod hostis
Abbreviated transcription (Latin):
noscunt. Proinde contra eos hostis
antiquus qui iam interius dñã¬
tur exti̾us etiam seuire ꝑinatit᷑.
ut qui incogitatione elati sunt
ꝑ carnis luxuriam ꝓsternantur
̃Scimus autem quia aliquando
Ominus est in corporis corruptione
cade. quam cogitatione tacita ex
delibatione peccare. S cũ
minus turpis suꝑbia creditur.
minus uitatur: Iuxuriam uͦ eo
magis erubescunt homines quia
simul om̃s turpẽ nouerunt. Un¬
de fit plerumnq ut non nulli
p̃ suꝑbiam in luxutiam cortuen¬
ces exapto casu malum eulpe la¬
tentis erubescant. & tunc etiam
maiora corigant. eum ꝑstrati in
minimis grauius confundunt᷑
Reos enim se inter minora conspi¬
tiunt: qui se lib̾os inter grauiora¬
crediderunt. Pa gͦ dñi dispensatione
laxatus nũnunquam malignus
sp̃c de culpa adculpam crahit: &
dum plus ꝑcutit inde eum quẽ
ceperat amitit:atq unde uicisse
creditur inde suꝑatur. Considera¬
re libet intra munitum gr̃ę sinũ

Expanded text:
noscunt. Proinde contra eos hostis noscunt. Proinde contra eos hostis antiquus, qui jam interius dominatur, exterius etiam subire permittitur, ut qui in cogitatione elati sunt, per carnis luxuriam prosternantur. Scimus autem quia aliquando minus est in corporis corruptionem cadere, quam cogitatione tacita ex deliberata elatione peccare. Sed cum minus turpis superbia creditur, minus vitatur. Luxuriam vero eo magis erubescunt homines, quia simul omnes turpem noverunt. Unde fit plerumque ut nonnulli post superbiam in luxuriam corruentes ex aperto casu malum culpae latentis erubescant, et tunc etiam majora corrigant, cum prostrati in minimis gravius confunduntur. Reos enim se inter minora conspiciunt, qui se libcrediderunt. Pia ergo Domini dispensatione laxatus nonnunquam Behemoth iste de culpa ad culpam trahit, et 1092 dum plus percutit, inde eum quem ceperat amittit, atque unde vicisse cernitur, inde superatur. Considerare libet intra munitum gratiae sinu
Abbreviated transcription (Latin):
s. tem gestam retulit: et diuerso mͦ.
supbos quidem ad humilitatis formi¬
diem humiles uero ad spei fiduti¬
am teuocauit. O in estimabile noui
generis mendicam̃tum: quod uno
codͥemq ordine ꝓpositum. & p̃men¬
do tumentia ex siccatꝰ & subleuan¬
de arentia infundit. De maiorum
nos lapsu terruit: s de reparatione
coborauit. Sic quippe semper sic
nos diuine dispensationis miscdia
& superbientes repͥmit. & ne addes¬
perationem corruamus fouet. S qr
erigente causa dd̃ ad medium deduc¬
to. tanti facinoris memoriam fecimꝰ
lectoris fortasse animus moueatur
cur omĩpotens ds eos quos inperpe¬
tuum eligit quos ad donorum qͦꝙ
sp̃alium culinen assumit illesos
a corporalib uitiis non custodit:
unde quia satis fieri citius credim̃.
breuiter respondeamus. Non nul¬
li enim ꝑ accepta donauirtutum
ꝑ inpensam grãm bonorum ope¬
rum insuperbie uitium cadũt
s tamen quo ceciderint non ag¬

Expanded text:
que rem gestam retulit, et diverso modo que rem gestam retulit, et diverso modo superbos quidem ad humilitatis formidinem, humiles vero ad spei fiduciam revocavit. O inaestimabile novi generis medicamentum, quod uno eodemque ordine propositum, et premendo tumentia exsiccat, et sublevando arentia infundit! De majorum nos lapsu terruit; sed de reparatione roboravit. Sic quippe semper, sic nos divinae dispensationis misericordia et superbientes reprimit; et ne ad desperationem corruamus, fovet. Sed quia, exigente causa, David ad medium deducto, tanti facinoris memoriam fecimus, lectoris fortasse animus moveatur, cur omnipotens Deus eos quos in perpetuum elegit, quos ad donorum quoque spiritalium culmen assumit, illaesos a corporalibus vitiis non custodit. Unde quia satis fieri citius credimus, breviter respondeamus. Nonnulli enim per accepta dona virtutum, per impensam gratiam bonorum operum in superbiae vitium cadunt; sed tamen quo ceciderint, non ag
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ mundantem se a sordib scli
et domum luteam spali cõtempli¬
tione transcendentem. atq cal¬
cantem: et in choata cum illa pͥmt
ꝯuentionis noticia. postea habens
penitus separatum diabolum oe¬
cidit eum: eamq sibi ꝑpetuo co¬
nubio copulauit. Odiamus eggo
peccatum: s ꝓphetiam non exam¬
guamus. Amemus illum dauid.
quantum amandus. ẽ: qui nos
a diabolo ꝑ miscd̃iam lib̾auit.
Amemus et penitentem istum
did qui tam graue uulnus iniqui¬
. ei humilitatis confessione sana
ad hoc ego inscriptura sacra uuroꝵ s̃õ¬
sum idẽ dauid et petti peccata sunt
dra: ut cautela sit minorum riuna
auouim. Ad hoc uero utrorumq illic
& pententia insinuatur os uenia ut
fertuntium sit recuperatio. ꝑ¬
goum. De statu ergo sus daiud caden¬
ꝑ nemo suꝑbiat: de lapsu etiam suo.
duid suigente: nemo desperet: Ecce
quam mnabiliter scriptura sacra eo¬
dm uerbo humiles leuat: Unamnã¬

Expanded text:
id est, mundantem se a sordibus saeculi, id est, mundantem se a sordibus saeculi, et domum luteam spirituali contemplatione transcendentem atque calcantem: et inchoata cum illa primae conventionis nis notitia, postea ab eo penitus separatum diabolum occidit, eamque sibi perpetuo connubio copulavit. Oderimus ergo peccatum, sed prophetiam non exstinguamus. Amemus illum David, quantum amandus est: qui nos a diabolo per misericordiam liberavit. Amemus et poenitentem istum id: qui tam grave in se vulnus iniquitatis ex humilitatis confessione sanavit. Ad hoc ergo in Scriptura sacra virorum talium, id est, David et Petri peccata sunt indita, ut cautela sit minorum ruina majorum. Ad hoc vero utrorumque illic et poenitentia insinuatur et venia, ut spes pereuntium sit recuperatio perditorum. De statu ergo suo David cadente nemo superbiat, de lapsu etiam suo David surgente nemo desperet. Ecce quam mirabiliter Scriptura sacra eodem verbo humiles levat. Unam nam
Abbreviated transcription (Latin):
tus est. inea fons aque uiue salientis
inuitam eternam: quem qui habu¬
erit non siciet ĩ eternum. Iam uͦ
qui fuerit maritus eius: quid ali¬
ud quam diabolum nominis eius
interp̃tatio significat. huius erat᷑
pessimo coniugio delegati om̃s qͦs
grã dĩ libat ut eccłia dĩ sine ma¬
cula oo tuga saluatori ꝓp̾o copulet᷑.
utias namq interpretatur lu
mea dĩ. ȩcheus autem abscisusẽ
siue quia inueritate non stecie.
s aluce sua suꝑna quam de dõ
habebat suꝑbie merito abscisus
.ẽ. siue quia cadendo ueris uitl
ꝑditis trans figurat se in angłm
lucis: audens dõ dicere. Lux mer
dĩ est. Eigo iste quidem dauio
gra uiter scelerateq peccauit q̃
scelus etiam eiꝰ ꝑ ꝓphetam ds̃ agu¬
it increpando: & ipse ablunt pen¬
tendo Uerumiamen ille desido¬
bilis omib gentib quasi in solati
deambulans quia in sole posuit ti¬
bernaculum suum adamaure
eccłiam suꝑ tectum se lauantem

Expanded text:
tus est in ea fons aquae salientis tus est in ea fons aquae salientis in uitam aeternam, quem qui habuerit non sitiet in aeternum. iam uero qui fuerit maritus eius, quid aliud quam diabolum nominis eius interpretatione significat? huius erant pessimo coniugio deligati omnes, quos gratia dei liberat, ut ecclesia sine macula et ruga saluatori proprie copuletur. Vria namque interpretatur "lux mea dei". Cettheus autem "abscissus", siue quod in ueritate non stetit, sed a luce sua superna, quam de deo habebat, superbiae merito abscisus est, siue quod cadendo ueris uiribus perditis transfigurat se tamen in angelum lucis, audens adhuc dicere: "lux mea dei est" . ergo iste quidem Dauid grauiter scelerateque peccauit; quod scelus eius etiam per prophetam deus arguit increpando et ipse abluit paenitendo. uerumrabilis omnibus gentibus , » quasi in solario deambulans, quia « in sole posuit tabernaculum suum , » adamavit Ecclesiam super tectum se lavantem,
Abbreviated transcription (Latin):
q sc̃ificata est ab inmunditia sua.
et reu̾sa ẽ domum suam concep¬
to fecu. Et cet̾a. Nunc et peccatũ
od̾. quid inꝑphetia signauerit. quã¬
tam possum breuitate ꝑstringã.
Nomina quippe ipsa. interp̃tata sa¬
tis ostendunt qued etiam hoc fac¬
tum p̾figurauerit. Daurd ut dixi¬
mus interp̾tatur manu fortis sitie
desiderabilis. Bersabee interp̃tat᷑
puteus satietatis siie puteꝰ sepuntiꝰ.
Quamlibet autem hnc nominis
eius interp̃tationem in id qͦd dicẽ
intendimus. assumamꝰ. satis con¬
gruit. Nam in cantica canticorum
sponsa que illius eccłia. ẽ. uocat᷑
puteus aque uiue. & huic puteo
septenarii numeti nomen in sp̃s
sci significatione coniungitur ꝓpt̃
rationem pentecostes quo die de
unum additur: qm̃ unitas cõm̃da¬
tur. Inhac ratione uiutt illa sen¬
indilectione. studentes seruare uni¬
tatem sp̃s inuinculo pacis. Hono ita¬
q spitali hoc est septenatio facta
est ecołia puteus satietatis: quia fac¬

Expanded text:
que sanctificata est ab immunditia sua: que sanctificata est ab immunditia sua: et reversa est domum suam, concepto fetu, » etc. Nunc et peccatum David, quid in prophetia signaverit, quanta possum brevitate perstringam. Nomina quippe ipsa interpretata, satis ostendunt, quod etiam hoc factum praefiguraverit. David, ut diximus, interpretatur manufortis sive desiderabilis. Bersabee interpretatur puteus satietatis, sive puteus septimus. Quamlibet autem harum nominis ejus interpretationem in id quod dicere intendimus, assumamus, satis congruit. Nam in Cantico canticorum sponsa, quae illius Ecclesia est, vocatur puteus aquae vivae ; et huic puteo septenarii numeri nomen, in Spiritus sancti significatione conjungitur propter rationem Pentecostes, quo die de unum additur, quo unitas commendatur. In hac ratione vivit ain dilectione studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis. dono itaque spiritali, hoc est septenario, facta est ecclesia puteus satietatis, quia fac
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ uictoriam confundit: s etiã
in extremo iudicio ꝑ ustam sen¬
tentiam ꝑpetius ignib erucian¬
dos tradet. factum ẽ. gͦ uertente
anuo eo tempore quo solent reges
ad bella ꝓcedere: misit daiud io ab
legit᷑ Eo tp̃r qͦ reges adbella ꝓcesserãt.¬
hos reges dic̃qͥ processerũt contra
dauid in pugnam. scilicet regeni
roob. et istob. & soba & maacha.
Qui utiq reges sirie fuerunt: &
pugnare uoluerũt conducti met¬
cede a rege moab contra dauid: aqͦ
triumphati eẽ leguntur. Dum ħ¬
agerentur: accidit ut surgeret od
de stiatu suo pꝰ meridiem & de ã¬
bularet in solario domus regie.
uiditq mulierem se lauantem
exadu̾so suꝑ solatium suum. Erat
autem mulier pulchra ualdẽ.
Uisit q rex. & requisiuit quȩ eẽt
mulier. Nuntiatum q est ei qͦd
ipsa eẽt bersabee filia helam uxor.
urie ethei. Missisq nuntiis tulit
eam. Que cum ingressa eẽt ad
illum. dormiuit cum ea. Statim¬

Expanded text:
suorum victoriam confundit, sed etiam suorum victoriam confundit, sed etiam in extremo judicio per justam sententiam perpetuis ignibus cruciandos tradet. « Factum est ergo, vertente anno eo tempore quo solent reges ad bella procedere, misit David Joab, legitur: « Eo tempore quo reges ad bella processeHos reges dici, qui processerunt contra David in pugnam, scilicet regem Rohob, et Istob, et Soba, et Maacha. Qui utique reges Syriae fuerunt, et pugnare voluerunt conducti mercede a rege Moab contra David, a quo triumphati esse leguntur. «  accidit ut surgeret David de stratu suo post meridiem, et deambularet in solario domus regiae. Viditque mulierem se lavantem ex adverso, super solarium suum. Erat autem mulier pulchra valde. Misit ergo rex, et requisivit quae esset mulier? Nuntiatumque est ei quod ipsa esset Bersabee, filia Eliam, uxor Uriae Ethaei. Missisque David nuntiis, tulit eam. Quae cum ingressa esset ad illum, dormivit cum ea. Statim
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ malignorum spuum tector ui¬
detut. ẽẽ : populi uidelicet mero¬
tis & semꝑ in angustia constituta
qui compͥmere uł coangustare homi¬
nes desiderat: Radit eigo ã mon bar¬
bam dimidiam nuntiorum dauid
cum antiquus hostis quorumdã
pdicatorum u̾bi dĩ sermonem uł
onuersationem corumpendo
naculat ac de honestat. Precidit
iͥ cunicas usq ad inguina cum
curpia fact̾a que ipse ꝑsuaserit
in oculis hominum reuelat. S
necesse.ẽ. talib quos diabolus ita
confundit ut sedeant in ihericho
donec crescat barba eorum idẽ sit̃
opprobrium et ignominia melioꝵ
ait efficiantur anathema om̃iũ
donec ꝑ studuim bonum barba¬
tum speties hoc. ẽ. uirtutum. in¬
crem̃ta uieis nascantur: & digni
habeantur p̃sentia regis sui. Nec
credendum ẽ. utiq quod dauid
n̾t milites suos mnultos eẽ patiatur:
qui in hostes suos exercitu congrega¬
to suꝑat ac uindicat iniuriam¬
seruorum suorum. cum non solũ
aduersarios suos nunc ꝑ scorum

Expanded text:
rector videtur esse, populi videlicet moeroris et semper in angustia constituti, qui comprimere vel coangustare homines desiderat. Radit ergo Ammon barbam dimidiam nuntiorum David, cum antiquus hostis quorumdam praedicatorum verbi Dei sermonem vel conversationem corrumpendo maculat ac dehonestat. Praecidit vero tunicas usque ad inguina, cum turpia facta, quae ipse persuaserat, in oculis hominum revelat. Sed necesse est talibus quos diabolus ita confundit, ut sedeant in Jericho, donec crescant barbae eorum, id est, sint opprobrium et ignominia meliorum, atque efficiantur anathema omnium, donec per studium bonum barbarum species, hoc est, virtutum incrementa in eis nascantur, et digni habeantur praesentia regis sui. Nec credendum est utique, quod David noster milites suos multos esse patiatur, quin hostes suos exercitu congregato superat ac vindicat injuriam suorum, cum non solum adversarios suos nunc per sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
sublimis siue humecta Et bene quȩ
pͥus humeta libidine iuꝑba sp̃u
sanguinem humanum in explebilit̃
siciebat: nunc mundata baptismate
xp̃i sublimis ꝓfec̾tu uirtutum san¬
guinis eius poculum desiderat ꝑci¬
ꝑe. Quio autem significat quod dauid
uasa aurea et argentea atq erea que
tulerat de unuisis gentib scĩficauit¬
nisi quod xp̃c omĩs quos de uni¬
u̾sis gentib conuocat ad fidem fuã.
alios auriloco ħ ẽ sensu piritali p̃elaros.
alios argenti ħẽ eloquentiȩ nitore splen¬
dentes. alios uͦ p̃dicatiõe diuina sono¬
ros scĩficat dño ut eiꝰ tab̾nacło fidelit̃
de seruientes ipsiꝰ ministĩo in et̃nũ decẽ¬
tissime ꝑfungant᷑: fec̃ qͦ s lauid nom̃¬

Expanded text:
sublimis, sive humecta. Et bene quae sublimis, sive humecta. Et bene quae prius humecta libidine, superba spiritu, sanguinem humanum inexplicabiliter sitiebat, nunc mundata baptismate Christi, sublimis profectu virtutum, sanguinis ejus poculum desiderat percipere. Quid autem significat quod David vasa aurea et argentea atque aerea quae tulerat de universis gentibunisi quod Christus omnes quos de universis gentibus convocat ad fidem suam, alios auri loco, hoc est, sensu spirituali praeclaros, alios argenti, hoc est, eloquentiae nitore splendentes, alios vero praedicatione divina sonoros significat Domino, ut in tabernaculo fideliter deservientes, ipsius ministerio in aeternum decentissime