comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ra quasi sexta : susceꝑunt & eduxerunt.
Et hauilans sibi erucem. exut in eum
quidicitur caluarie locum. hebraice
aut̃ golgotha: ubi eum crucisixerunt.
Quid̃. ẽ. gͦ qͦd marcus euangelista dicit.
erat aut̃ hora tercia & crucifixerunt
eum. nisi quia hora tercia crucisunis
est dñs linguis iudeorum. hora sexta
manib militum: Ut intelligamus
horam quintam iam fuisse transactã.
& aliquid desexta coeptũ. quando sedit
ꝓtribunali pilatus. quȩ dicta ẽ ab ioħe
hora quasi sexta. & cum duceretur &
ligno cum duob latronib configere¬
tur. & iuxta eius crucem gereren¬
tur que gesta narrantur. hora sexta
in tegra compleretur. Ex qua hora
usq ad nomon. sole obscurato tenebras
factas. trium euuang elistarum. mathei.
marci. luce. contestatur auctoritas.
Sed qm̃ uidei facinus interfecti xp̃i. a se
in romanos. id ẽ. pilatum & eius mili¬
tes transferre conati sunt. ꝓpterea
pressit. Qua hora intelligaitur apđ
pilatũ clamare potuisse crucifige.

Expanded text:
ra quasi sexta susceperunt eum, et eduxerunt. « Et bajulans sibi crucem, exivit in eum, qui dicitur Calvariae locum, Hebraice  Golgotha, ubi crucifixerunt eum. Quid est ergo quod Marcus evangelista dicit, Erat autem hora tertia, et crucifixerunt eum ; nisi quia hora tertia crucifixus est Dominus linguis Judaeorum, hora sexta manibus militum? Ut intelligamus horam quintam jam fuisse transactam, et aliquid de sexta coeptum quando sedit pro tribunali Pilatus, quae dicta est a Joanne hora quasi sexta: et cum duceretur, et ligno cum duobus latronibus configeretur, et juxta ejus crucem gererentur quae gesta narrantur, hora sexta integra compleretur; ex qua hora usque ad nonam sole obscurato, tenebras factas trium evangelistarum, Matthaei, Marci et Lucae contestatur auctoritas . Sed quoniam Judaei facinus interfecti Christi a se in Romanos, id est, in Pilatum et ejus milites transferre conati sunt; propterea pressit, qua hora intelliguntur apud Pilatum clamare potuisse, Crucifige,
Abbreviated transcription (Latin):
rat dediscipłis qͥcũ illo erant. ut
sint uñ sic̃ & nos. Quã obrẽ ita. ẽ.
pat̃ infilio & filiꝰ inpatre ut unũ
sint : q᷑ uniꝰ substantiȩ st̃. Nos uͦ
.ee. qͥdẽ in eis possumꝰ: uñ tam̃ cũ
eis. ẽẽ. ñ possumꝰ. qͥa uniꝰ substan¬
tiȩ nos & ipsi ñsumꝰ : inqͣntũ filiꝰ cũ

Expanded text:
rat de discipulis qui cum illo erant ut sint unum, sicut et nos. Quamobrem ita est Pater in Filio, et Filius in Patre, ut unum sint, quia unius substantiae sunt. Nos vero esse quidem in eis possumus, unum tamen cum eis esse non possumus, quia unius substantiae nos et ipsi non sumus, in quantum Filius cu
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ. S qđ ad iuingit ille me clarifi.¬
cabit. qr demeo accipiet & annunti¬
abit uobis: ñ neglegent̾ ẽ. transe¬
undũ. Qđ enĩ ait ille me clarifica¬
bit: potest intelligi qr diffunden¬
do incredentiũ cordib claritatẽ.
spualesq faciendo: declarauit eis
quomͦ patri filiꝰ eẽt ȩqualis. quẽ scd̃m¬
carnẽ pritantũmͦ nouerant: & ho¬
minẽ sicut homines cogitabant. Uel
certe qr ꝑ ipsã caritatẽ fiducia re¬
pleci. & timore depulso annuntia¬
Niffusa ÷ toto orbe t̾rarũ. ut si dixe¬
rit ille me clarificabit: tanꝗͣ dice
ret ille uobis aufer& timorẽ & da
cõm̃dabitis honorẽ. Quod enĩ facturi
fuerant in spũ scõ. hoc eundẽ spm di¬
xit eẽ. facturũ. Quale ÷ etiã illud.
N enĩ uos estis qͥ loquimini: s sp̃s patri

Expanded text:
me clarificabit, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis, non negligenter est transeundum. Quod enim ait, Ille me clarificabit, potest intelligi, quia diffundendo in credentium cordibus charitatem, spiritalesque faciendo, declarabit eis quomodo Patri Filius esset aequalis, quem scarnem prius tantummodo noverant, et hominem sicut homines cogitabant; vel certe, quia per ipsam charitatem fiducia repleti, et timore depulso, annuntiadiffusa est toto orbe terrarum, ut sic dixerit: Ille me clarret: Ille vobis auferet timorem, et dabcommendabitis honorem. Quod enim facturi fuerant in Spiritu sancto, hoc eumdem Spiritum dixit esse facturum: quale est etiam illud, Non enim vos estis qui loquimini,
Abbreviated transcription (Latin):
apłs misit ds̃ sp̃m filii sui in corda
nr̃a. Habes alio loco eundẽ apłm
dicentẽ. Si autẽ sp̃s eiꝰ qͥ suscitauit
iħm ex mortuis. habitat inuobis.
gi. Deqͦ tam̃ alio loco dicit. Quis¬
& multa alia st̃ testimonia. qͥb hoc
euident̃ ostendit᷑. & patris & filii eẽ.
ob aliud existimo ipsũ ꝓprie uõcari

Expanded text:
 Misit Deus Spiritum Filii sui in corda vestra. Habes alio loco eumdem apostolum dicentem, Si autem Spiritus ejus qui suscitavit Jesum ex mortuis, habitat in vobis; t: de quo tamen alio loco dicit, QuisEt multa alia sunt testimonia, quibus hoc evidenter ostenditur, et Patris et Filii esse ob aliud existimo ipsum proprie vocari
Abbreviated transcription (Latin):
uis apud eos eẽ uideatꝰ cũ laude freq̃ns
fama dexp̃o. Et om̃s prorsus heretici.
qͦs cõmemorare nimis longũꝰ ẽ. qͥ de
xp̃o ñ recte sentiunt : idõ errant qr &
debonis reb ac malis ñ uerũ sentuin.
tores : & ipsi in utroq falluntꝰ qͥ non
suspicionẽ dicunt eu̾ fuisse hominẽ
magũ. Xpĩanos qͥppe uelut ĩperitos
uituperant. xp̃m autẽ uelud magu
hoc amant. Idõ gͦ inutroq fallunt᷑:

Expanded text:
vis apud eos esse videatur cum laude frequens fama de Christo. Et omnes prorsus haeretici, quos commemorare nimis longum est, qui de Christo non recte sentiunt, ideo errant, quia et de bonis rebus ac malis non verum sentiunt. tores, et ipsi in utroque falluntur, qui non suspicionem dicunt eum fuisse hominem magum. Christianos quippe velut imperitos vituperant, Christum autem velut magum hoc amant. Ideo ergo in utroque falluntur,
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo de patre accipit sp̃s sc̃s: unde
accipit filiꝰ. qe in hac trinitate de pa¬
tre natꝰ e. filiꝰ. depatre ꝓcedit sp̃ss c̃s.
Qui autẽ de nullo natꝰ sit. de nullo ꝓ¬
cedat: pat̾ ẽ. solus. Quomͦ autẽ dixe¬
rit unigenitꝰ filiꝰ. om̃ia quȩc habet
pat̾ mea st̃. qr utiq ñ sic quẽ ad mo¬
dũ dictũ ẽ. illi filio ñ unigenito
s ex duob maiori. tu mecũ es sẽper
& om̃ia mea tua st̃: eo loco si di¬
uoluerit diligenti consideratione
tractabit᷑. ubi dicit unigenit patri.
& mea oĩa tua st̃: & tua mea sun.
ut hic iste sermo claudat᷑. qm̃ quę
sequuntꝰ aliud poscunt qͦ disseraNꝰ
exorduyo.

Expanded text:
nde accepit Filius, quia in hac Trinitate de Patre natus est Filius, de Patre procedit Spiritus sanctus; qui autem de nullo natus sit, de nullo procedat, Pater est solus. Quomodo autem dixerit unigenitus Filius: Omnia quae habet Pater, mea sunt, quia utique non sic quemadmodum dictum est illi filio non unigenito, sed ex duobus majori: Tu mecum es semper, et omnia mea tua sunt , eo loco, si Dvoluerit, diligenti consideratione tractabitur, ubi dicit Unigenitus Patri, Et mea omnia tua sunt, et tua mea sunt : ut hic iste sermo claudatur; quoniam quae sequuntur, aliud poscunt, quo disserantur, exordium.
Abbreviated transcription (Latin):
apud hereticos ł apud qͦsdã paganos:
uera eiꝰ int̾ris gła ñ potest eẽ. & ubi ui¬
detꝰ eẽ frequens de illo fama cũ laude.
cantatꝰ. Ealtare suꝑ cȩlos ds̃: & suꝑ
ipse unigenitꝰ ꝓmisit futurũ: qͦd
uidemꝰ ĩpletũ. Qđ̾ autẽ ait. demeo
accipiet & annuntiabit uobis: catho
licis audite aurib. catholicis ꝑcipite
m̃tib. Non enĩ ꝑpt̾ea sicut qͥdã here-¬
tici putauert̃. minor ẽ. filio sp̃s sõs.
quib dã gradib naturarũ. Ab sit hoc
credere. ab sit hoc dicere. ab sit axp̃ia¬
nis cordib cogitare. Deniq continu¬
o soluit ipse questionẽ. & cur hoc
dixerit: ex planauit. Om̃ĩa in qͥt
quȩcunq habet pat̾: mea st̃. P rop.

Expanded text:
apud haereticos, vel apud quosdam paganos, vera ejus in terris gloria non potest esse, et ubi videtur esse frequens de illo fama cum laude. cantatur: Exaltare super coelos, Deus, et super ipse Unigenitus promisit futurum, quod videmus impletum. 4. Quod autem ait, De meo accipiet, et annuntiabit vobis, cathoe mentibus. Non enim propterea, sicut quidam haeretici putaverunt, minor est Filio Spiritus sanctus, quibusdam gradibus naturarum: absit hoc credere, absit hoc dicere, absit a Christianis cordibus cogitare. Denique continuo solvit ipse quaestionem, et cur hoc dixerit, explanavit. Omnia, inquit, quaecunque habet
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝗt contulisse: s mundo. Bonũ
enĩ laudare: ñ laudato. s laudan¬
tib ꝓdest. Est autẽ etiã falsa gła.
quando laudantes errore fallunt᷑.
siue inreb. siue in hominib. siue
in utrisq. Nã in reb fallunt᷑ qua¬
ndo putant idbonũ eẽ. qđ malũ ẽ.
In hominib autẽ: quando putati
eũ bonũ eẽ. qͥ malꝰ e̾. In utrisq uͦ.
quando & id qđ ẽ. uitiũ uircꝰ puta
t. & ipse qͥ ppt̾ hoc laudat᷑ ñ habet
qđ putatꝰ. siue sit bonũ siue sit ma¬
lũ. Donare qͥppe ressuas histrionibꝰ.
uitiũ ẽ. ĩmane ñ uirtꝰ. Et scitis de
talib quã sit frequens fama cũ lau¬
de : qe sicut scriptũ ÷ laudatꝰ pec¬
cator indesideri is animȩ suȩ. & qͥ
iniꝗͣ gerit benedicitꝰ᷑. Hic lauda
in reb. Malũ ẽ. enĩ: qđ bonũ eẽ.
credt̃. Illi autẽ qui hoc male langi¬
tionis uitio usist̃: tales utiq st̃. quales
eos ii qͥlaudant ñ suspicant᷑ eẽ .s cernunt̃.

Expanded text:
isse, sed mundo. Bonum enim laudare, non laudato, sed laudantibus prodest. 2. Est autem etiam falsa gloria, quando laudantes errore falluntur, sive in rebus, sive in hominibus, sive in utrisque. Nam in rebus falluntur, quando putant id bonum esse quod malum est: in hominibus autem, quando putant eum bonum esse qui malus est: in utrisque vero, quantur: et ipse qui propter hoc laudatur, non habet quod putatur, sive sit bonus, sive sit malus. Donare quippe res suas histrionibus, vitium est immane, non virtus: et scitis de talibus quam sit frequens fama cum laude; quia, sicut scriptum est, Laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit, benedin rebus: malum est enim quod bonum esse credunt. Illi autem qui hoc malo largitionis vitiosi sunt, tales utique sunt, quales eos hi qui laudant non suspicantur esse, sed cernunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ec̃. credunt ẽ. bonũ: s quẽ bonũ eẽ. cre¬
dunt ñ : bonꝰ. Qd si putet᷑ uerbi gr̃ã.
bonũ artiũ peritia magicarũ. & dũ
qͥsq patriã liberasse eisdẽ qͥs omĩno
nescit artib creditꝰ. frequentẽ cũ lau¬
de famã quȩ gła diffinita ẽ. apud ho¬
mines ĩpios consequat᷑: errant in utͦq
qͥ laudant. & in re scilicet. qr qđ malũ

Expanded text:
 credunt, est bonum; sed quem bonum esse credunt, non est bonus. Quod si putetur, verbi gratia, bonum artium peritia magicarum, et dum quisque patriam liberasse eisdem quas omnino nescit artibus creditur, frequentem cum laude famam, quae gloria definita est, apud homines impios consequatur; errant in utroque qui laudant: et in re scilicet, quia id
Abbreviated transcription (Latin):
głosus. Acphoc qđ utroq uerbo signi¬
ficat᷑. id ipsũ ẽ. Sicut autẽ diffiniert̃
antiqͥ latinȩ linguę clarissimi aucto¬
res. gła ẽ frequens de aliqͦ fama cũ
laude. Quecũ ÷ in hoc mundo facta

Expanded text:
hoc, quod utroque verbo significatur, idipsum est. Sicut autem definierunt antiqui Latinae linguae clarissimi auctores, gloria est frequens de aliquo fama cum laude. Quae cum est in hoc mundo facta
Abbreviated transcription (Latin):
est. Propt̾ qđ dixit. pat̾ ñ udicat
qr in iudicio ñ forma dĩqua ȩquał
ẽ. patri. nec abĩpiis uideri potest.
s forma hominis apparebit: qua
minoratꝰ ẽ. etiã modico minꝰ ab
angłis. & quã uis ia in claritate
ñ in pristina sit humilitate uen.¬
turꝰ conspicuꝰ tam̃ futurꝰ & bonis
& malis. Hinc ait & illud. & potesta¬
tẽ dedit ei iudiciũ facere: qm̃ filiꝰ
hominis ẽ. Inqͥb uerbis eiꝰ mani¬
festatꝰ ñ eã formã psentandã eẽ.

Expanded text:
ixit: Pater non judicat quia in judicio non forma Dei, qua coaequalis est Patri, nec ab impiis videri potest, sed forma hominis apparebit, qua minoratus est etiam modico minus ab angelis , quamvis jam in claritate, non in pristina sit humilitate venturus, conspicuus tamen futurus et bonis et malis. Hinc ait et illud: Et potestatem dedit ei judicium facere, quoniam Filius hominis est . In quibus verbis ejus manife
Abbreviated transcription (Latin):
it aut potest aut poterit tẽpora: uera
deillo dicuntꝰ cuiꝰ lib et tẽporis uerba.
audiuit. & audit & audiet: quia sic̃
iã diximꝰ hoc ẽ. illi audire qđ scire.
& scire illi hoc ÷ qđ eẽ. Abillo igitꝰ
audiuit. audit. audiet: a qͦẽ. Ab illo

Expanded text:
it aut potest aut poterit tempora, vera it aut potest aut poterit tempora, vera de illo dicuntur cujuslibet temporis verba. audivit, et audit, et audiet, quia, sicut jam diximus, hoc illi est audire, quod scire; et scire illi, hoc est, quod esse. Ab illo igitur audivit, audit, audiet, a quo est. Ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
diuit. s quȩcunq audiet loquetur.
Illa qͥppe audientia sempit̾na ẽ: quia
sẽpit̾na scientia. In eo autẽ qđ sẽpit̾.¬
nũ c̃. sine inicio & sine fine: ciuliba
tẽporis uerbũ ponat᷑: siue p̾teriti
siue p̃sentis. siue futuri: ñ m̃dacit̾
ponitꝰ. Iuã uis enĩ natura illaĩmu¬
tabilis & in effabilis ñ recipiat fuit
& erit. s tantũ ẽ.: ipsa enĩ ueracit᷑
ẽ. qr mutari ñ potest. & idõ illi tan¬
tũ conuenerat dicere. ego sũ qͥ sũ. &
dices filiis isrł. qͥ ẽ. misit mead uos.
tam̃ ꝑpt̾ mutabilitatẽ tẽpoꝵ. in qͥb.
uersat᷑ nr̃a mortalitas & nr̃a nuitabi¬
litas: ñ m̃dacit̾ dicimꝰ. & fuit & erit¬
& est. Fuit in p̾teritis scłis. ẽ. inp̾sen¬
tib erit infuturis Fuit quia nunꝙͣ
defuit. erit quia nunꝙͣ deerit. est
cũ p̾teritis occidit. aut cũ p̾sentib
ris uelut qͥ ñ fuerat oriet᷑᷑ Prouide
cũ scđ̃m uolumina tẽpoꝵ locutio.
humana uariatꝰ qͥꝑnulla de ec̃ potu¬

Expanded text:
liud, sed, Quaecunque audiet, loquetur. Illa quippe audientia sempiterna est, quia sempiterna scientia. In eo autem quod sempiternum est, sine initio, et sine fine, cujuslibet temporis verbum ponatur, sive praeteriti, sive praesentis, sive futuri, non mendaciter ponitur. Quamvis enim natura illa immutabilis et ineffabilis non recipiat Fuit et Erit, sed tantum Est: ipsa enim veraciter est, quia mutari non potest; et ideo illi tantum convenerat dicere, Ego sum qui sum; et, Dices filiis Israel, Qui est, misit me ad vos : tamen propter mutabilitatem temporum in quibus versatur nostra mortalitas et nostra mutabilitas, non mendaciter dicimus, et fuit, et erit, et est. Fuit, in praeteritis saeculis, est in praesentibus, erit in futuris. Fuit, quia nunquam defuit; erit, quia nunquam deerit; est, cum praeteritis occidit; aut cum praesentibris, velut qui non fuerat, orietur. Proinde cum secundum volumina temporum locutio humana variatur, qui per nulla deesse potu
Abbreviated transcription (Latin):
sps scs deipso A d hoc ꝑtinet eciã
illud: qđ ait demuliere quȩ flu¬
xũ sanguinis paciebatꝰ ł etigit
me aliqͥs. ego enĩ sensi uirtutẽ de
me exisse. Nã uirtutis nomin ie
qͦmͦ fiet istud qm̃ uirũ ñ cognos¬

Expanded text:
s et de ipso? Ad hoc pertinet etiam illud quod ait de muliere, quae fluxum sanguinis patiebatur: Tetigit me aliquis; ego enim sensi virtutem de me exisse . Nam virtutis nomine Quomodo fiet istud; quoniam virum non cognos
Abbreviated transcription (Latin):
liud atq aliud s una intelligentiatot
sensuũ nominib nuncupatꝰ. Cũ gͦ de
sp̃u scõ dr̃. ñ enĩ loquetꝰ asemetipso s
quȩcunq audiet loquet᷑: multo ma¬
gis ibi simplex natura. ubi uerissimȩ
simplex ẽ. ł intelligenda ẽ. ł creden¬
da. quȩ longe alteq naturã nr̃ȩ m¬
ꝑcipit discendo qđ nesciebat. & amit.¬
tit dediscendo qđ sciebat. & ueri si¬
militudine fallit᷑ ut ꝓuero apꝓbet
falsũ. & obscuritate sua quasi qͥuib¬
dã tenebris ĩpeditꝰ. neꝑueniat ad
uerũ. & idõ ñ ẽ. ista substantia ue.¬
rissime simplex: cui non hoc ẽ. eẽ.
qͥd nosse. Potest̃ enĩ eẽ. nec nosse. At
illa diuina ñ potest: quia id qđ ha N¬
bet ẽ. Ac ꝑhoc: ñ sic habet scientiã
ut aliud illi sit scientia qͣ scit. aliud
essentia qua ẽ. s. utrunq unũ. nec
utrũq dicendũ ẽ. qđ siplicit᷑ unũ
ẽ: sicut habet pat̾ uitã in semet ipso.

Expanded text:
liud atque aliud, sed una intelligentia tot sensuum nominibus nuncupatur. Cum ergo de Non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audiet, loquetur; multo magis ibi simplex natura, ubi verissime simplex est, vel intelligenda est vel credenda, quae longe alteque naturam nostrae mtra, quae percipit discendo quod nesciebat, et amittit dediscendo quod sciebat; et veri similitudine fallitur, ut pro vero approbet falsum, et obscuritate sua quasi quibusdam tenebris impeditur, ne perveniat ad verum. Et ideo non est ista substantia verissime simplex, cui non hoc est esse quod nosse: potest enim esse, nec nosse. At illa divina non potest, quia id quod habet est. Ac per hoc non sic habet scientiam, ut aliud illi sit scientia qua scit, aliud essentia qua est; sed utrumque unum. Nec utrumque dicendum est, quod simpliciter unum est. Sicut habet Pater vitam in s
Abbreviated transcription (Latin):
Pat̾ autẽ nec natꝰ ẽ. de alio. nec ꝓcedit.
Nec sane aliqͣ disparilitas: insũma
illa trinitate cogitationi occurrat
humane. Nã & filiꝰ ei dequo natꝰ¬
ẽ. & sp̃s sc̾s ei deqͦ ꝓcedit ȩqualis ẽ.
Q d autẽ illic int̾sit: int̾ꝓcedere &
nasci: & longũ ẽ. querendo dissere. &
temerariũ cũ disserueris definire: qr¬
forte inde mens cõprehenderit: lin¬
guȩ difficillimũ ẽ. explicare quantꝰ¬
libet prȩsit doctor. quantꝰ libet assit¬
Audire illi: scire ẽ. Scire uͦ etꝰ sicut¬

Expanded text:
Pater autem nec natus est de alio, nec procedit. Nec ideo sane aliqua disparilitas in summa illa Trinitate cogitationi occurrat humanae: quia et Filius ei de quo natsanctus ei de quo procedit, aequalis est. Quid autem illuc intersit inter procedere et nasci, et longum est quaerendo disserere, et temerarium cum disserueris definire: quforte mens inde comprehenderit, linguae difficillimum est explicare, quantuslibet praesit doctor, quantAudire illi scire est; scire vero
Abbreviated transcription (Latin):
semetipsũ ꝓ uobis. oblationẽ & ho¬
stiã dõ. in odorẽ suauitatis. & gustꝰ
intelligi potest: scđ̾m quẽ ds̃ &
odit amaricantes. & nec frigidos
nec calidos s tepidos euomit ex ore
ciã uoluntatẽ eiꝰ qͥmemisit. Est etia
tactu ille diuinꝰ: unde dicit spuir.¬
sa de sponso. Sinistra eiꝰ sub capite
meo: & dextera eiꝰ conplectet᷑ me.
Non st̃ hȩc indõ ꝑdiuersa corporis lo¬
ca. Cũ enũ dr̃ scire: ibi st̃ oiã. & uide¬
re. & audire. & ol facere. & gustare.
& tangere. sine ulla eiꝰ mutatione
substantiȩ. sine ulla mole.quȩ in
alia parte maior. in alia minor. ł tiã
insensib puerili pectore cogitat᷑.
quando dĩsic cogitatꝰ. Nec mireris
qđ in esfabilis dĩ scientia qua nouit
oiã. ꝑuarios humanȩ locutionis
modos. oĩũ istoꝵ corporaliũ sensuũ
nominib nuncupat᷑: cũ & ipsa
mens nra hoc ẽ. homo interior. cui
uni formit̾ scienti ꝑ hos quitiq
ueluti nuntios corporis diuersa

Expanded text:
nobis oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis . Et gustus intelligi potest, secundum quem Deus et odit amaricantes, et nec frigidos nec calidos, sed tepidos evomit ex ore ciam voluntatem ejus qui me misit . Est etiam tactus ille divinus, unde dicit sponsa de sponso: Sinistra ejus sub capite meo, et dextera ejus complectetur me . Non sunt haec in Deo per diversa corporis loca. Cum enim dicitur scire, ibi sunt omnia; et videre, et audire, et olfacere, et gustare, et tangere; sine ulla ejus mutatione substantiae, sine ulla mole quae in alia parte major, in alia minor: etiam in senibus puerili pectore cogitatur, quando Deus sic cogitatur. 4. Nec mireris quod ineffabilis Dei scientia, qua novit omnia, per varios humanae locutionis modos, omnium istorum corporalium sensuum nominibus nuncupatur: cum et ipsa mens nostra, hoc est homo interior, cui uniformiter scienti per hos quinque veluti nuntios corporis diversa
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰq creaturȩ creatura sit factꝰ qͦmͦ
de illo intelligendũ ẽ. qd̾ dñs ait. ñ
enĩ loquet᷑ a semeipso. sed quȩcunq
audiet loquetꝰ : Ardua questio.ni¬
mis ardua. Ipse assit sp̃s: ut saltẽ
sicut ea cogitare possumꝰ. sic eloqui
possi. ac sic ad intelligentiã urãm ꝓ
mei modulo facultate ꝑueniat. Pri
itaq nosse debetis & intelligere qui
potestis. credere autẽ qͥ incelligere
ñ potestis : in ea substantia quȩ ds̃ẽ.
n quasi ꝑ corporis molẽ sensus locis
ꝓpriis distributos. sicut in carrie
mortali quoꝵq animaliũ. alibi ẽ. uisꝰ
tact. Absit hoc credere : in illa in¬
corporea ĩmutabiliq natura. Audi:
re gͦ ibi & uidere: id ipsũ ẽ. Dicitꝰ
& ol factꝰ indõ. unde dicit apłs.¬

Expanded text:
cujusquam creaturae creatura sit factus; quomodo cujusquam creaturae creatura sit factus; quomodo de illo intelligendum est quod Dominus ait, Non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audiet, loquetur? Ardua quaestio, nimis ardua. Ipse adsit Spiritus, ut saltem sicut eam cogitare possumus, sic eloqui possimus, ac sic ad intelligentiam vestram pro mei moduli facultate perveniat. 3. Prius itaque nosse debetis, et intelligere qui potestis, credere autem qui intelligere nondum potestis, in ea substantia quae Deus est, non quasi per corporis molem sensus locis propriis distributos, sicut in carne mortali quorumque animalium alibi est visus, tactus. Absit hoc credere in illa incorporea immutabilique natura. Audire ergo ibi et videre, idipsum est. Dicitur et olfactus in Deo: unde dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona constaret: hoc etiã deillo igne
conpellitꝰ dicere. ut intelligat nichil
hoꝵ debere se dicere. Ista enĩ quȩ de
nda. corporeis hominũ sensib sese in¬
tulerunt atq transiert̃: ad horã di¬
uinitꝰ facta st̃ decreatura seruiente.
ñ deipsa dñante natura: quȩ inse
manens qđ uult manet. & qđ uult
inmutabilis mutat. Sicut etiã uox
illa denube. aures utiq ataingit cor¬
porales: eunq sensũ corporis qͥ uocatꝰ
auditꝰ. Nec tam̃ ullo mͦ credendũ
ẽ. uerbũ dĩ qđ ẽ. unigenitꝰ filiꝰ qm̃¬
uerbũ dr̃. sillabis sonq finiri. qr
nec os simul sonare ñ posst̃cũ sermo
fit. s tanꝙͣ nascentes morientib or¬
dine suo soni quicunq succedt̃. ut
totũ qđ loqͥmꝰ: nouissima sillaba com¬
pleat᷑.: Absit ut sic loquat᷑ pat̾ ad fili.¬
ũ. hoc ẽ. ds aduerbũ suuĩ dm̃. S hoc
exũ ẽ. caꝑe quantũ ab homine capi
nis sit homo factꝰꝰ nulla susceptione
angłi sit angłs factꝰ. nulla susceptione

Expanded text:
sona constaret; hoc etiam de illo igne compellitur dicere, ut intelligat nihil horum debere se dicere. Ista enim quae de nda, corporeis hominum sensibus sese intulerunt atque transierunt, ad horam divinitus facta sunt de creatura serviente, non de ipsa dominante natura, quae in se manens quod vult movet, et quod vult immutabilis mutat. Sicut etiam vox illa de nube aures utique attigit corporales, eumque sensum corporis qui vocatur auditus ; nec tamen ullo modo credendum est Verbum Dei, quod est unigenitur, syllabis sonisque finiri: quia nec omnes simul sonare possunt cum sermo fit, sed tanquam nascentes morientibus ordine suo soni quicumque succedunt, ut totum quod loquimur novissima syllaba compleatur. Absit ut sic loquatur Pater ad Filium, hoc est, Deus ad Verbum suum Deum. Sed hoc eorum est capere, quantum ab homine capi nis sit homo factus, nulla susceptione angeli sit angelus factus, nulla susceptione
Abbreviated transcription (Latin):
depatre ꝓcedit infiliũ. & defilio
ꝓcedit ad scĩficandã creaturã: s..
simul de utroq ꝓcedit. Quan uis
duĩ dese ita deillo qͦq ꝓcedat. Naq
enĩ possumꝰ dicere qd ñ sit uita sp̃s
scs. cũ uita pat̾. uita sit filiꝰ. Ao ꝑ
hoc sic pat̾ cũ habeat uita insemet
ipso dedit filio uitã habere unsemet
ipso : sic ei dedit uitã ꝓcedere de
illo. sicut ꝓcedit & deipso. SequuNꝰ¬

Expanded text:
de patre procedit in filium et de filio de patre procedit in filium et de filio procedit ad sanctificandam creaturam, sed simul de utroque procedit, quamuis dum de se, ita de illo quoque procedat. neque enim possumus dicere, quod non sit uita spiritus sanctus, cum uita pater, uita sit filius; ac per hoc sicut pater, cum habeat uitam in semet ipso, dedit et filio habere uitam in semet ipso, sic ei dedit uitam procedere de illo, sicut procedit et de ipso." h
Abbreviated transcription (Latin):
mea: s eiꝰ qͥmemisit. Igitꝰ hic intelli¬
gitꝰ eiꝰ doctrina. quã tam̃ dixit ñ suã
s patris Quantomagis illic intelli¬
gendꝰ ẽ. & deipso ꝓcedere sps scs. ubi
sic ait depatre ꝓcedit ut ñ diceret.
de me ñ ꝓceditꝰ A quo autẽ habet fi-¬
liꝰ ut sit᷑ ds̃. est enĩ dedõ dĩ: ab illo
habet utiq ut etiã de illo ꝓcedat
ꝓcedat. sicut ꝓcedit depatre: ab ip.¬
so habet patre. Hic ut cunq etiã il¬
lud intelligitꝰ. quantũ atalib qua¬
les nossumꝰ intelligi potest: cur
ñ dicatꝰ natꝰ eẽ. s. potiꝰ ꝓcedere sp̃s¬
sc̃s. Qm̃ si & ipse filiꝰ diceret᷑. aboꝵ
utiq filiꝰ diceret᷑. qđ ab surdissimũ
e. filiꝰ qͥppe nullꝰ ẽ. duoꝵ: nͥ patris
& matris. Ab sit autẽ ut int̾ dm̃ pa.¬
trẽ & dm̃ filiũ. tale aliqͥd suspicem᷑:
qr nec filiꝰ hominũ simul & expa¬
tre & ex matre ꝓcedit. s cũ in matrẽ
ꝓcedit expatre. ñ tẽ ꝓcedit ex matre
& cũ in hanic lucẽ ꝓcedit ex matre.

Expanded text:
ejus qui me misit. Si igitur hic intelligitur ejus doctrina, quam tamen dixit non suam, sed Patris, quanto magis illic intelligendus est et de ipso procedere Spiritus sanctus, ubi sic ait: De Patre procedit, ut non diceret, de me non procedit. A quo autem habet Filius ut sit Deus est enim de Deo Deus ab illo habet utique, ut etiam de illo procedat procedat, sicut procedit de patre, ab ipso habet patre. hic utcumque etiam illud intellegitur, quantum a talibus, quales nos sumus. intellegi potest, cur non dicatur natus esse, sed potius procedere sp diceretur, amborum utique filius diceretur: quod absurdissimum est. filius quippe nullus est duorum nisi patris et matris. absit autem, ut inter deum patrem et dei filium tale aliquid suspicemur, quia nec filius hominum simul ex patre et ex matre procedit, sed cum in matrem procedit ex patre, nondum procedit ex matre, et cum in hanc luc
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ qͦmͦ accipiamꝰ qđ ait. ñ enĩ loquetꝰ
a semetipso s quęcunq audiet loquet᷑.
cũ in ea ñ sit alia diuinitatis. alia
humanitatis. ł alteriꝰ creaturȩ ciuꝰ¬
cunq substantia: magna ex oritꝰ
difficultas. Illud enĩ qd̾ sicut colũ¬
ba sp̃s sc̃s apparuit. ł pecie corporali.
uisio fuit ad horã facta atq transacta.
sicut etiã quando suꝑ discipłos uenit:
uise st̃ illis lingue diuisȩ uelud ig¬
nis. qͥ& insedit suꝑ unũ quenq eoꝵ.¬

Expanded text:
i quomodo accipiamus quod ait, Non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audiet, loquetur; cum in ea non sit alia divinitatis, alia humanitatis, vel alterius creaturae cujuscumque substantia, magna exoritur difficultas. 2. Illud enim quod sicut columba Spiritus sanctus apparuit specie corporali , visio fuit ad horam facta atque transacta: sicut etiam quando super discipulos venit, visae sunt illis linguae divisae velut ignis, qui et insedit super unu
Abbreviated transcription (Latin):
suã conm̃dasse cũ dixit. ñ possũ ame¬
ipso facere qͥcꝙͣ. sicut audio udico.
Adã nãq ꝑ cuiꝰ uniꝰ hominis in obȩdi¬
entiã peccatores constituti st̃ mul¬
ti: ñ sicut audiuit iudicauit. quia
mortẽ crucis. inqua ẽ. uiuus iudicatꝰ
amortuis: s obędientẽ se futurũ ꝓ¬
mittens. in ipso qͦq iudicio qͦ ẽ. de ui¬
uis iudicaturꝰ & mortuis: ñ possũ in¬
qͥt ameipso facere qͥcꝙͣ. sic̃ audio ui.

Expanded text:
commendasse, cum dixit: Non possum a meipso facere quidquam; sicut audio, judico. Adam namque, per cujus unius hominis inobedientiam peccatores constituti sunt multi, non sicut audivit, judicavit, quia mortem crucis, in qua est vivus judicatus a mortuis, sed obedientem se futurum promittens in ipso quoque judicio, quo est de vivis judicaturus et mortuis. Non possum, inquit, a meipso facere quidqua
Abbreviated transcription (Latin):
da nr̃a. Hunqͥd duo sunt. aliꝰ patris.
aliꝰ filii: Absit. Unũ enĩ corpus ait.
cũ significaret eccłiã. moxq addi-¬
illic ĩpleat trinitatẽ. Sicut uocati
estis inqͥt: in una spe uocationis

Expanded text:
da nostra . Nunquid duo sunt, alius Patris, alius Filii? Absit. Unum enim corpus ait, cum significaret Ecclesiam, moxque addiillic impleat Trinitatem: Sicut vocati estis, inquit, in una spe vocationis
Abbreviated transcription (Latin):
płis: eũ ait. Uos autẽ sedete inci¬
uitate. qͦusq induamini uirtute
exalto. Et iterũ. Accipietis inqͥt
tute credendꝰ ẽ dicere euangłista.
uirtꝰ deillo exibat & sanabat õs.¬

Expanded text:
pulis, ait: Vos autem sedete in civitate, quoadusque induamini virtute ex alto . Et iterum: Accipietis, inquitute credendus est dicere evangelista: Virtus de illo exibat, et sanabat o
Abbreviated transcription (Latin):
uIO Esł arod ari¬
Exai VENURU eESE
doctu¬
rũ discipłos eiꝰ omẽm
ueritate. ł eos deducturũ its om̃i
ueritate. ñ enĩ loquet᷑ loquetꝰ a semet¬
ipso. s quȩcunq audiet loquetur:
S imile ẽ enĩ hoc: ei qd descipse dix̃.
ñ possũ ame facere qͥcꝗͣ. sic̃ audio iu¬
dico. S illud cũ exponeremꝰ scđm
dientiã suã qua factus ẽ. obȩdiets

Expanded text:
rieum venturum esse docturum discipulos ejus omnem veritatem, vel eos deducturum in omni veritate? Non enim loquetur a semetipso, sed quaecunque audiet, loquetur. Simile enim est hoc ei, quod de seipso dixit: Non possum a me facere quidquam; sicut audio, judico . Sed illud cum exponeremus, secundum dient
Abbreviated transcription (Latin):
quales ipsi st̃ dãpnat. Odert̃ gͦ quã
nesciunt. & cũ illã odert᷑: ꝓfecto &
eũ dequo nata : nͥodisse ñ posst: Ao ꝑ¬
hoc quia ueritatẽ qua iudicante dãp¬
nantꝰ. depatre dõ natã nesciunt: utiq
etiã ipsũ & nesciunt & odert̃. O mise¬
ros homines qͥcũ eẽ. uolunt mali:
nolunt eẽ. ueritatẽ. quȩ dãpnantur
debeant nolle eẽ. qđ st̃. ut ipsa manen-¬
te mutentꝰ: neipsa uidicante dapͥnaen

Expanded text:
quales ipsi sunt damnat. Oderunt ergo quam quales ipsi sunt damnat. Oderunt ergo quam nesciunt; et cum illam oderunt, profecto et eum de quo nata est nisi odisse nhoc quia veritatem qua judicante damnantur, de Patre Deo natam nesciunt; utique etiam ipsum et nesciunt, et oderunt. O miseros homines, qui cum esse volunt mali, nolunt esse veritatem qua damnantur debeant nolle esse quod sunt; ut ipsa manente mutentur, ne ipsa judicante damnen
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ bonũ oderit nesciens. ł potiꝰ diligat
nesciens. ipsũ enĩ diligit cũ bonũ di¬
ligit. quia id qđ : ille. hoc iste diligit.
oderit autẽ nesciensñ ipsũ s qđ putat
eẽ. ipsũ.: ita fieri potest ut etiã homo
in it̾us hominẽ oderit iustũ dũ esti¬
mat se sui similẽ in itũ diligere. nes¬
ciens diligat itũ & tam̃ dũ eũ credit
in itũ. diligat ñ ipsũ: s quod putat
eẽ. ipsũ. Quẽad modũ autẽ hominẽ:
sic & din. Deniq si int̾rogarent᷑ uidei
utrũ diligerent dm̃. qͥd se aliud quã
dilige responderent. nec ex animo mñ¬
tientes s errando potiꝰopinantes: &¬
mͦ enĩ diligerent patrẽ ueritatis. qui
haberent odio ueritatem : Nolunt enĩ
sua facta dãpnari. Et hoc habet ueri.¬
tas: ut talia facta dãpnent᷑. Tantũ
gͥ odert̾ ueritatẽ: quantũ odert̃ suasᷤ
pęnas. qͦs talib irrogat ueritas. Nes.¬
cunt autẽ illã eẽ ueritatẽ. quȩ tales

Expanded text:
nem bonum oderit nesciens, vel potius diligat nem bonum oderit nesciens, vel potius diligat nesciens ipsum enim diligit cum bonum diligit, quia id quod est ille, hoc iste diligit; oderit autem nesciens non ipsum, sed quod putat esse ipsum: ita fieri potest ut etiam homo injustus hominem oderit justum, et dum aestimat se sui similem injustum diligere, nesciens diligat justum; et tamen dum eum credit injustum, diligat non ipsum, sed quod putat esse ipsum. Quemadmodum autei misit me. Si interrogarentur Judaei utrum diligerent Deum, quid se aliud quam diligere responderent, nec ex animo mentientes, sed errando potius opinantes? Quomodo enim diligerent patrem veritatis, qui haberent odio veritatem? Nolunt enim sua facta damnari; et hoc habet veritas, ut talia facta damnentur. Tantum igitur oderunt veritatem, quantum oderunt suas poenas, quas talibus irrogat veritas. Nesciunt autem illam esse veritatem, quae tales
Abbreviated transcription (Latin):
laus erit unicuiq adõ. Quando gͦ
ñ erratꝰ in reb ut recta sit ĩꝓbatio ui¬
tioꝵ. uirtũq ꝓbatio: ꝓfecto sierrat᷑
in hominib. uenialis ÷ humana
tẽptatio. Pro has autẽ humanoꝵ cordi¬
ũ tenebras. resmultũ miranda & mul¬
tũ dolenda contingit: ut eũ nonnunꝗͣ
uersem᷑. a nr̾o ꝓhibeamꝰ accessu. cõmu¬
nẽ cũ illo uitã uictũq habere nolimꝰ.
eũq etiã si disciplinȩ ĩponende neces¬
sitas cogit: siue ne aliis noceat. siue ut
fiat ipse correptior. asꝑitate salubri
ꝑsequam᷑. & homine bonũ tanquãma¬
lũ affligamꝰ. quẽ nescientes amamꝰ
Hoc fit siqͥs uerbi gr̃a cũ sit pudicꝰ ano¬
bis credit᷑ ĩpudicus. Sine dubio eiñ
sipudicũ diligo: hoc ÷ ipse qđ diligo
caritate pudiciciȩ habitat anima iea
facio ignar in uiriã: ñ erransin
discretione uirtutũ atq uitioꝵ. s in
cordiũ tenebris humanoꝵ. Proinde
sicut fieri potest ut homo bonꝰ homi¬

Expanded text:
us erit unicuique a Deo . Quando ergo non erratur in rebus, ut recta sit improbatio vitiorum virtutumque probatio; profecto si erratur in hominibus, venialis est humana tentatio. 3. Per has autem humanorum cordium tenebras, res multum miranda et multum dolenda contingit, ut eum nonnunquaversemur, a nostro prohibeamus accessu, communem cum illo vitam victumque habere nolimus; eumque etiam, si disciplinae imponendae necessitas cogit, sive ne aliis noceat, sive ut fiat ipse correctior, asperitate salubri persequamur; et hominem bonum tanquam malum affligamus, quem nescientes amamus. Hoc fit, si quis, verbi gratia, cum sit pudicus, a nobis creditur impudicus. Sine dubio enim si pudicum diligo, hoc est ipse quod diligo:m quo semper in charitate pudicitiae habitat anima mea, facio ignarus injuriam, non errans in discretione virtutum atque vitiorum, sed in cordium tenebris humanorum. Proinde sicut fieri potest ut homo bonus homi
Abbreviated transcription (Latin):
tendũ ÷ appetimꝰ. qd̾ de uitandũ ÷ de¬
uitamꝰ ignoscatꝰ nobis. qͦd de occul¬
tis hominũ aliquando ĩmo assidue
ñ ueri sentimꝰ. Hoc enĩ adhumanã
tẽptationẽ ꝑtinere arbitror. sine
qua duci ista ñ potest uita: ita ut
apłs diceret. ⁊eptatio uos ñ app̾hendat.
nͥ humana. Quid enĩ tã humanũ.
quã ñ posse inspicere cor humanũ.
& idõ ñ eiꝰ latebras ꝑserutari. s ple.¬
rũq aliud quã id qd̾ ibi agit᷑ suspi.¬
cari: Quãꝙ & in his rerũ tenebris

Expanded text:
tendum est appetimus, quod devitandum est devitamus, ignoscatur nobis quod de occultis hominum aliquando, imo assidue non vera sentimus. Hoc enim ad humanam tentationem pertinere arbitror, sine qua duci ista non potest vita, ita ut Apostolus diceret, Tentatio vos non apprehendat nisi humana . Quid enim tam humanum quam non posse inspicere cor humanum; et ideo non ejus latebras perscrutari, sed plerumque aliud quam id quod ibi agitur suspicari? Qua
Abbreviated transcription (Latin):
& historia & multomagis fama nĩti.¬
tur. Percinet autẽ ad nos: neꝑnitiosa
opinione fallam᷑. ut qr ñ possumꝰ ho.¬
minũ indagare conscientiã: deipsis
reb habeanꝰ uerã certanq scientiã.
Hoc ÷ ut si ille ł ille homo. utrũ sit
ĩpudicꝰ pudicusue nescimꝰ: oderimꝰ
tam̃ ĩpudicitiã. & pudicitiã diliga¬
mꝰ & si illũ ł̃ illũ in itũ eẽ. iͦiiue¬

Expanded text:
 historia, et multo magis fama mentitur. Pertinet autem ad nos ne perniciosa opinione fallamur, ut quia non possumus hominum indagare conscientiam, de ipsis rebus habeamus veram certamque sententiam. Hoc est, ut si ille vel ille homo utrum sit impudicus pudicusve nescimus, oderimus tamen impudicitiam, et pudicitiam diligamus: et si illum
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰq noticia. s tunc nobis ad cogni¬
tionẽ patet: quando eiꝰ mores & uita
ñ latent. Alioquin nec seipsũ nosse
qͥsꝗͣ potest: qͥuidere faciẽ suã ñ pote.¬
st. S utiq tanto tertiꝰ quã notꝰ ẽ. aliis
ipse se nouit: quanto certiꝰ interio¬
re conspectu potest uidere qđ sapit.
uidere qđ cupit. uidere qđ uiuit.
Quȩ cũ aꝑiuntꝰ & nobis: tc̾ uerefit
cognitꝰ nobis. Hȩc itaq qm̃ plerũq
ad nos de absentib ł etiã mortuis si.¬
ue fama siue litt̾is ꝑferunt᷑: hinc
fit ut sepe qͦs nunꝙͣ facie corporis ui.¬

Expanded text:
cujusque notitia. Sed tunc nobis ad cognicujusque notitia. Sed tunc nobis ad cognitionem patet, quando ejus mores et vita non latet. Alioquin nec seipsum nosse quisquam potest, qui videre faciem suam non potest. Sed utique tanto certius quam notus est aliis ipse se novit, quanto certius interiore conspectu potest videre quod sapit, videre quod cupit, videre quod vivit: quae cum aperiuntur et nobis, tunc vere fit cognitus nobis. Haec itaque quoniam plerumque ad nos de absentibus vel etiam mortuis, sive fama, sive litteris perferuntur; hinc fit ut saepe quos nunquam facie corporis
Abbreviated transcription (Latin):
UOISTIS DNM DiCEN¬
& Patrim meuar
dixerai. Hec fa¬
cient uobis: qr
nesciunt eũ qͥmisit mȩ. Non itaq
dissimulanda nascit᷑ questio: qͦmͦ
possint odisse quẽ nesciunt. Si enĩ
dm̃ ñ qđ ẽ. ipse. s nescio qͥd aliud eũ
suspicant᷑ aut credunt. & hoc odert:
utiq ñ ipsũ odert̃ s qđ sua iñdaci
suspicione ł uana credulitate con¬
cipunt. Si autẽ qđ ÷ hoc deillo senti¬
unt. qͦui eũ nescire dicuntꝰ: & de
hominib quidẽ fieri potest. ut eos
sepe qͦs nunꝙͣ uidimꝰ diligamꝰ ac ꝑ
hoc nec illud acontrario ĩpossibile
ẽ. ut eos qͦs nunꝙͣ uidimꝰ oderimus.
Famna qͥppe aliquo sermocinante seu
bene seu male: fit n̾ uimerito ut
amemꝰ ł oderimꝰ ignotũ. S sii fa¬
ma sit uerax. qͦmͦ ẽ. deqͦ uera didicimꝰ
dicendꝰ ignotus: Anquia ei faciẽ non
uidimꝰ. quã cũ & ipse ñ uideat. nulli
tam̃ potest notior eẽ. quã sibi : Hon
gͥ in eiꝰ facie corporali nobis intimatur

Expanded text:
icenet Patrem meum dixerat, Haec facient vobis, quia nesciunt eum qui misit me. Non itaque dissimulanda nascitur quaestio, quomodo possint odisse quem nesciunt. Si enim Deum non quod est ipse, sed nescio quid aliud eum suspicantur aut credunt, et hoc oderunt; utique non ipsum oderunt, sed quod sua mendaci suspicione vel vana credulitate concipiunt: si autem quod est, hoc de illo sentiunt, quomodo eum nescire dicuntur? Et de hominibus quidem fieri potest ut eos saepe quos nunquam vidimus, diligamus; ac per hoc nec illud a contrario impossibile est, ut eos quos nunquam vidimus, oderimus. Fama quippe de aliquo sermocinante seu bene seu male, fit non immerito ut amemus vel oderimus ignotum. Sed si fama sit verax, quomodo est de quo vera didicimus, dicendus ignotus? An quia ejus faciem non vidimus? Quam cum et ipse non videat, nulli tamen potest potior esse quam sibi. Non igitur in ejus facie corporali nobis intimatur
Abbreviated transcription (Latin):
prielecturi. Ñ enĩ alit̾̃ ec̃. possemꝰ bo¬
ni. Nisi forte dicendus c̃. bonꝰ. qͥñ elegit
bonũ. Qͥdgͦ elegit in ñbonis: Ñ elecꝰ¬
ti st̃ quia boni fuerunt : qͥboni ñ eẽri
nͥ electi eent. Alioqͥn grã iã ñ ẽ. gr̃a:¬

Expanded text:
prius electuri. Non enim aliter esse possemus boprius electuri. Non enim aliter esse possemus boni: nisi forte dicendus est bonus, qui non eligit bonum. Quid ergo eligit in non bonis; non enim electi sunt, quia boni fuerunt, qui boni non essent nisi electi essent: « Alioquin gratia jam non est gra
Abbreviated transcription (Latin):
expectamꝰ quã uis iã pignere accepto
salui facti eẽ. dicam᷑: ita om̃iũ notici¬
ã quȩcunq unigenitꝰ audiuit a patre
futurã sꝑare debemꝰ quã uis hoc se iã
fecisse dixerit xp̃c. Non uos me elegi¬
stis inqͥt. s ego elegi uos. Hȩc illa est¬
in effabilis grã. Qͥd enũ eramꝰ. quan
ligebamꝰ: Nã qͥ cũ ñ elegit. quonͦ
diligit : Nunqͥd iã in nobis erat qđ
inpsalmo canitur. elegi abiectꝰ eẽ
indamo dñi. magis quã habitare
intabernaculis peccatorũ : Ñ utiq
enĩ iãcredideramꝰ in eũ ut eliget ͤ
nos. Nã si iã credentes elegit.
nit nos: hic certe uacat uana illoꝵ
ratiocinatio. qͥ p̾sentiã dĩ defendt̃ cont᷑
grãm dĩ: & idõ dicunt noselectos an¬
te mundi constitutionẽ. quia p̾sciuit
nos ds futuros bonos: ñseipsũ nos
fucurũ bonos. Nĩ hoc dicit qͥdicit. ñ
uos meelegistis. Qm̃ si ꝑpt̾ea nos ele¬
simul etiã p̾sciss. qͦd eũ nos fuissemꝰ

Expanded text:
quamvis jam pignore accepto salvi facti esse dicamur; ita omnium notitiam quaecumque Unigenitus audivit a Patre, futuram sperare debemus, quamvis hoc jam se fecisse dixerit Christus. 2. Non vos me elegistis, inquit, sed ego vos elegi. Haec est illa ineffabilis gratia. Quid enim ligebamus? Nam qui eum non elegit, quomodo diligit? Nunquid jam in nobis erat, quod in psalmo canitur: « Elegi abjectus esse in domo Domini mei magis, quam habitare in tabernaculis peccatorum? » Non utique. enim jam credideramus in eum, ut eligeret nos: nam si jam credentes elegit, nit nos ? Hic certe vacat vana illorum ratiocinatio, qui praescientiam Dei defendunt contra gratiam Dei, et ideo dicunt nos electos ante mundi constitutionem , quia praescivit nos Deus futuros bonos, non seipsum nos facturum bonos. Non hoc dicit, qui dicit, Non vos me elegistis. Quoniam si propterea nos elesimul etiam praescisset quod eum nos fuissemus
Abbreviated transcription (Latin):
dies ille: illi uero tenebre ꝑmanse¬
runt. nec audierunt. Accedite ad
eum & illummamini. Si enim sic ac¬
cedent : non eum manib occiden¬
dum. sed recipiendum corde compre¬
hendunt. Nunc aut̃ quaudo eum
illo modo comprehend̾unt. tunc ab
eo longius recesserunt. & ligauetunt
eum: aquosaluari pocuis uelle debue¬
runt. Et erant forrassis in eis. qui
tunc imposuerunt. xp̃o uincula sua:
atq ab eo postea lib̾ati dixerunt.
Disrupisti uincula mea. Hec hodie
satis sint. tractabuntur dõ uoleu¬
te sermone alio que secuntuꝵ.

Expanded text:
dies ille, illi vero tenebrae permansedies ille, illi vero tenebrae permanserunt; nec audierunt: Accedite ad eum, et illuminamini . Si enim sic accenderent, non eum manibus occidendum, sed recipiendum corde comprehenderent. Nunc autem quando eum illo modo comprehenderunt, tunc ab eo longius recesserunt, et ligaverunt eum a quo solvi potius velle debuerunt. Et erant fortassis in eis qui tunc imposuerunt Christo vincula sua, atque ab eo postea liberati dixerunt: Dirupisti vincula mea. Haec hodie satis sint, tractabuntur, Deo volente, sermone alio quae sequentur.
Abbreviated transcription (Latin):
Quod aut̃ seruis inuentꝰ ẽ: & hoc adillã
ꝑtinet uetustatem. quȩ inseruitutem
generat. qđ ẽ agar. Sed cum accessit
sanitas. figurata. ẽ. & lib̾tas. Factum
tamen petri dñs imꝓbauit. & ꝓ gredi
ultra ꝓhibuit. dicens. Mitte gladium
tinum inuaginam. Calicem quem de dit
pe facto ille discipłł magistrum defen¬
dere uoluit. non quod significatum ẽ
cogitauit. Ec ille gͥ ad patientiam cõ¬
monendus fuit. & hoc ad intelligenti¬
am conseribendum. Quod aũt apatre
sibi dicit datum calicempassionis. ꝓfecto
contra nos : Qui filio ꝓprio non peꝑcit.
sed ꝓ nob̾ om̃ib tradidit eum. Uerum
auctor calicis huius: ẽ & iam ipse qui
bibit. Unde idem apłs item dicit. Xp̃s
dilerit nos: & cradidit se ipsum ꝓ nob̾.
oblationem & hostiam dõ modoreni¬
suauitatis. Cohors autem & tribunus
& ministri iudeorum conprehendđunc
iħm: & ligauerunt eum. Comprehen¬
d̾unt ad quem uon accesserunt. qm̃

Expanded text:
Quod autem servus inventus est, et hoc ad illam Quod autem servus inventus est, et hoc ad illam pertinet vetustatem, quae in servitutem generat, quae sanitas, figurata est libertas. Factum tamen Petri Dominus improbavit, et progredi ultra prohibuit, dicens: Mitte gladium tuum in vaginam. Calicem quem dedit mpe facto ille discipulus magistrum defendere voluit, non quod significatum est cogitavit. Et ille igitur ad patientiam commonendus fuit, et hoc ad intelligentiam conscribendum. Quod autem a Patre sibi dicit datum calicem passionis, profecto contra nos? Qui Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum . Verum auctor calicis hujus est etiam ipse qui bibit. Unde idem apostolus item dicit: Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis oblationem et hostiam Deo in odoresuavitatis . Cohors ergo et tribunus et ministri Judaeorum comprehenderunt Jesum, et ligaverunt eum. Comprehenderunt ad quem non accesserunt, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
me queritis: sinite hos abire. Ut implere¬
tur sermo quem dixit. quia quos dedisti
michi. non ꝑdidi exeis quenquam. Si me
inquid queritis. sinite hos abire. lnimi¬
cos uidet: & hoc faciunt qđ iubet. Si¬
nunt eos abire: quos non uult ꝑire. Nũqͥd
aut̃ non erant postea morituri : Cur
aut̃ si tunc morerentur ꝑd̾et eos. nͥ
quia nondum in eum sic credebant.
quomodo credunt quicunq nonpere¬
unt  Simon gͦ petrus habens gladiũ
eduxit eum: & ꝑcussit seruum princi¬
pis sacerdotum. & abscidit enis auri
culam dextram. Erat qut̃ nomenser¬
uo: malchus. Solus hic euangelista.
&̃ iam nomen serui huius expressit:
sicut lucas solus. quod eius auriculam
dñs tetigerit & sanauerit eam. Malcꝰ
aut̃: interpretatur regnaturus. Q d
gͦ auris ꝓ dño amputata & adñosana.¬
ta significat. nͥ auditum amputata
uetustate renouatum. ut sit in noui¬
tate spc̃. & non inuetustate littere:
Quod cui prestitum fuerit a xp̃o. quis
dubitet regnaturum esse cum xp̃o ͦ

Expanded text:
is, sinite hos abire. Ut impleretur sermo quem dixit: Quia quos dedisti mihi non perdidi ex eis quemquam. Si me, inquit, quaeritis, sinite hos abire. Inimicos videt, et hoc faciunt quod jubet. Sinunt eos abire, quos non vult perire. Nunquid autem non erant postea morituri? Cur ergo si tunc morerentur, perderet eos, nisi quia nondum in eum sic credebant, quomodo credunt quicunque non pereunt? Simon ergo Petrus habens gladium, eduxit eum, et percussit principis servum, et abscidit aurculam dexteram. Erat autem nomen servo Malchus. Solus hic evangelista etiam nomen servi hujus expressit: sicut Lucas solus, quod ejus auriculam Dominus tetigerit et sanaverit eum. Malchus autem interpretatur regnaturus. Quid ergo auris pro Domino amputata, et a Domino sanata significat, nisi auditum amputata vetustate renovatum, ut sit in novitate spiritus, et non in vetustate litterae? Quod cui praestitum fuerit a Christo, qudubitet regnaturum esse cum Christo?
Abbreviated transcription (Latin):
retro & cecidunt. nisi quia hoc uoluit.
qui potuit quic quid uoluit. Uerum
simun quam se abeis ꝑmitteret appre¬
hendi: non quidem illi facerent ꝓpt̃
quod uenerant. sed nec ipse face̾ret
ꝓpt̾ quod uenerat. Eum quippe illi
occidendum querebant seui¬
endo. sed querebat nos & ipse morien¬
do. Proinde quia tenere uolentibus
nec ualentib ostendit potestatẽ suam.
iam teneant eum ut faciat denescien¬
tib uoluntatem suam. lterun gͦ eos
interrogauit. Quem queritis: lili

Expanded text:
retro, et ceciderunt, nisi quia hoc voluit, retro, et ceciderunt, nisi quia hoc voluit, qui potuit quidquid voluit? Verum si nunquam se ab eis permitteret apprehendi, non quidem illi facerent propter quod venerant, sed nec ipse faceret propter quod venerat. Eum quippe illi occidendum quaerebant saeviendo; sed quaerebat nos et ipse moriendo. Proinde quia tenere volentibus, nec valentibus, ostendit potestatem suam; jam teneant eum, ut faciat de nescientibus voluntatem suam. 4. « Iterum ergo eos interrogavit: Quem quaeritis? Illi
Abbreviated transcription (Latin):
dderunt ei. lħm nararenum. Dicit
qui tradebat euni: cum ipsis Ult ergo
dirit eis egosum: abierunt retrorsum
&ceciderunt interram. Ubi nunc mili¬
tum eohors. & ministri prmeium acpha¬
riseorum: Ubi terror & munimen ar¬
morum: Nempe una uox dicentis ego
sum: tantam turbam odiis ferocem. ar¬
misq terribilem. sine telo ullo ꝑcussit.
reppulit. strauit. Ds̃ enim latebat in car¬
ne: & sempiternus diesita menbris occul¬
tabatur humanis. ut laternis & facibus
quereretur occidendus a tenebris. Ego
sum dicit: & impios deiecit. Qud iudi¬
eaturus faciet. qui iudicandus hoc fect:
Quid regnaturus poterit. qͥ moriturus
hoc potui : Et nunc ubiq ꝑ euangłm.
tur anticristus: ut redeant retro &¬
interram cadant. qm̃ de serentes celestia.
terrena desiderant. Certe ad conpre¬
hendendum iħm ꝑsecutores cumtra¬
ditore uenerunt. quem querebant.
inuenerunt. audierunt ego sum. qͦre
non conpre hendunt. sed abierunt

Expanded text:
derunt ei: Jesum Nazarenuderunt ei: Jesum Nazarenuqui tradebat eum, cum ipsis. Ut ergo dixit eis, Ego sum, abierunt retrorsum, et ceciderunt in terram. » Ubi nunc militum cohors, et ministri principum ac Pharisaeorum? ubi terror et munimen armorum? Nempe una vox dicentis, Ego sum, tantam turbam odiis ferocem armisque terribilem, sine telo ullo percussit, repulit, stravit. Deus enim latebat in carne; et sempiternus dies ita membris occultabatur humanis, ut laternis et facibus quaereretur occidendus a tenebris. Ego sum, dicit; et impios dejicit. Quid judicaturus faciet, qui judicandus hoc fecit? Quid regnaturus poterit, qui moriturus hoc potuit? Et nunc ubique per Evangetur Antichristus, ut retro redeant, et in terram cadant, quoniam deserentes coelestia, terrena desiderant. Certe ad comprehendendum Jesum persecutores cum traditore venerunt, quem quaerebant invenerunt, audierunt Ego sum: quare non comprehenderunt, sed abierunt