comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non presentia cogitans. s futura deside¬
rans. Ceꝑat enim de illa dulcedine gusta¬
re. quȩ omnẽ suauitatem ꝓbatur excedere
Humilitas eium ista: iherłm tangit głosa
fastigia Nam sicut suꝑbia mergit acͥ
tartarum: ita ista extollit ad celũ. Ista
quippe humiliatio quale premiũ ha¬
beat. consequenter exponit᷑. Dicit enim.
ut discerem iustificationes tuas. id est ut
facerem que docusti. Tunc enim ꝑfecte
discit᷑. quando precepta dñi fideli actione
bonitatem memorat cohors illa scõrum.
quam ideo frequenter petut. qm̃ magis
ac magis crescebat ei dulcedo bonitatis.
Consideremus autẽ uim istius uerbi qd
⁊ argentum cupiditatib hominũ uidet᷑
esse precipuum. S quia bonitas illa com¬
parationẽ similem non poterat inuenire.
premisit suꝑ milia. qd infinitũ atq in¬
comprehensibile est. ut auri argentiq cõ¬
paratio tali adiectione uilesceret. Qiqͥd
enĩ dixeris: suꝑ. semꝑ excedit. Facta est

Expanded text:
non praesentia cogitans, sed futura desidenon praesentia cogitans, sed futura desiderans. Coeperat enim de illa dulcedine gustare, quae omnes suavitates probatur excedere. Humilitas enim ista Jerusalem tangit gloriosa fastigia; nam sicut superbia mergit ad tartarum, ita ista tollit ad coelum. Ista quippe humiliatio quale praelium habeat consequenter exponitur; dicit enim, ut discerem justificationes tuas, id est, ut facerem quae docuisti. Tunc enim perfecte discitur, quando praecepta Domini fideli actione bonitatem memorat cohors illa sanctorum, quam ideo frequenter petiit, quoniam magis ac magis crescebat ei dulcedo bonitatis. Consideremus autem vim istius verbi quod et argentum cupiditatibus hominum videtur esse praecipuum. Sed quia bonitas illa comparationem similem non poterat invenire, praemisit, super millia, quod infinitum atque incomprehensibile est; ut auri argentique comparatio tali adjectione vilesceret; quidquid enim dixeris, super semper excedit. Facta est
Abbreviated transcription (Latin):
ũ iniquitatẽ. ⁊ ideo pecti nspenis graui.¬
b suꝑborũ ne deuota eius maculetur
humilitas. s contra illam seuissimã fac¬
tionem: uide qͥd sequit᷑. Ego autẽ in toto
corde meo scrutabor mandata tua. ut
quantũ illi contendebant seducere. can¬
tũ iste uideret᷑ mandatis dnĩcis adhe¬
rere. Sic głose uincunt᷑: qui penis tem¬
poralib scõs uincere temptauerunt Et
quanto eos alege dnĩ diuidere nisi sunt:
tanto illos mandatorum scrutatores am
ditatus sum. Coagulatum. ⁊ in bono ⁊
mons pinguis. Hic autẽ in malo dictũ
debemus accipe. Nam iniquitatẽ suꝑ¬
borum quam suꝑius multiplicatã supra
se fuisse testatus est uult intaligi concu¬
ratam. quȩ more lactis in crassiorẽ substan¬
tiam fuerat impia deliberatione constri¬
cta. Lac dictum est a liquore. quod de intr¬
na substantia naturali potius liquore de
cebat sibi qđ penis seuientib subdebatur

Expanded text:
um iniquitatem; et ideo petit ne poenis gravibum iniquitatem; et ideo petit ne poenis gravibus superborum devota ejus macularetur humilitas. Sed contra illam saevissimam factionem, vide quid sequitur: ego autem in toto corde meo scrutabor mandata tua; ut quantum illi contendebant seducere, tantum iste videretur mandatis Dominicis adhaerere. Sic gloriose vincuntur qui poenis temporalibus sanctos vincere tentaverunt; et quanto eos a lege Domini dividere nisi sunt, tanto illos mandatorum scrutatores ampm tuam meditatus sum. Coagulatum et in bono etmons pinguis ; hic autem in malo dictum debemus accipere: nam iniquitatem superborum, quam superius multiplicatam supra se fuisse testatus est, vult intelligi conduratam, quae more lactis in crassiorem substantiam fuerat impia deliberatione constricta. Lac dictum est a liquore, quod de interna substantia naturali potius liquore dec tuas. Bonum dicebat sibi quod poenis saevientibus subdebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmisit. Priusquã humiliarer ego de¬
liqui: ꝓpterea eloquium tuũ custodi¬
UI Respiciamus quẽ ad inodum in hoc
uersu humana uita describit᷑. Prius
enim peccasse se dirit cum originali ui¬
cio tenerctur obnoxius. post hunulia¬
tum se esse ꝓfessus est. ut culpa careret.
quam contraxerat in radice Ad postre¬
mũ dñ edoquium custodurit. qr hu¬
miliari meruit. sicut dicit apłs. Hu
ter ercedentium licentiam cohiberet:
post humiliationẽ suam eloquiũ dnĩ
id est scͥpturas scãs se dicit eius dono
toto mentis conamine custodisse. Sonꝰ
ut in sua bonitate dignet᷑ docere discipłm.
Quȩ figura dr̃ paranomasia. latine deno¬
minatio. quȩ similitudine uerbi conuer¬
in toto corde meo scrutabor mandata
tua. Apte petut bonitatis auxiliũ. qui
subiturus erat colluctationis incertum
ut iustificationes diũ quas lectione di¬
dicerat: in suo certamins declararet. Tune
enĩ ꝑfecte discunt᷑ mandata: cum fiunt.
Dicit enĩ multiplicatam suꝑ se ꝑ sequenti¬

Expanded text:
usquam humiliarer ego deliqui; propterea eloquium tuum custodivi. Respiciamus quemadmodum in hoc versu humana vita describitur: prius enim peccasse se dixit, cum originali vitio teneretur obnoxius; post humiliatum se esse professus est, ut culpa careret, quam contraxerat in radice; ad postremum Domini eloquium custodivit, quia humiliari meruit, sicut dicit Jacobus ater excedentium licentiam cohiberet, post humiliationem suam eloquium Domini, id est Scripturas sanctas se dicit ejus dono toto mentis conamine custodiisse. Versut in sua bonitate dignetur docere discipulum. Quae figura dicitur paronomasia, Latine denominatio, quae similitudine verbi converin toto corde meo scrutabor mandata tua. Apte petit bonitas auxilium, qui subiturus erat colluctationis incertum; ut justificationes Domini, quas lectione didicerat, in suo certamine declararet. Tunc enim perfecte discuntur mandata, cum fiunt. Dicit enim multiplicatam super se persequenti
Abbreviated transcription (Latin):
re non desinit.S: quo remedio illa ui¬
tare potiusset: ostendit. Intelligens enĩ
testimonia dii. non poterat ad uicia
nefanda ꝑduci: unde claret illos solos
tione liberati. Incellexi autẽ accipiamus
oꝑatus sum. sicut in alio psalmo dicit.
Beatus qui intelligit suꝑ egenũ ⁊ paupe¬
rem. Quid enĩ poterat pauꝑi ꝓdesse. si
eum tantũ egentẽ intelligeret. ⁊ nullo
munere subleuaret. Quappter intellec¬
cus mandatorũ: scã oꝑatio est. Omnis

Expanded text:
re non desinit. Sed quo remedio illa vire non desinit. Sed quo remedio illa vitare potuisset ostendit; intelligens enim testimonia Domini, non poterat ad vitia nefanda perduci. Unde claret illos solos tione liberati. Intellexi autem, accipiamus operatus sum, sicut in alio psalmo dicit: Beatus qui intelligit super egenum et pauperem . Quid enim poterat pauperi prodesse, si eum tantum egentem intelligeret, et nullo munere sublevaret? Quapropter intellectus mandatorum sancta operatio est. Vers
Abbreviated transcription (Latin):
in me xp̃c. ⁊ his similia. Illud qͦ consi¬
derandum est. qđ dum ꝓfessus fucrit
se esse dnĩ: adhuc petit ut saluus fiat.
utiq in illa iudicatione futura. cũ bea¬
ti intromittunt᷑ in requiẽ sempiternã.
S quare salus ista petatur assidue subter
adiunxit. qm̃ iustificationes tuas exqͥ¬
siui. Alii enĩ honores appetunt. conui¬
gia querunt. mundi gaudia concupis¬
cunt: iste sibi inestimabiles putabat. ẽẽ.
diuicias. si dñ iustificationes iugi studio
ꝓbaret᷑ erquirere. Perscrutandum quoq
cur istas iustificationes repetit. scilicet ut
ueteris cesfamenti significantias non pu¬
taret aliquis negligendas. Me expectaue
rent. ad illud respicit quod in alisuasores
blandiendo agehant. ut eius animam
prauitatis uulnere sauciarent. Nlam si
pena fuisset precipitata. non diceretur
expectauerunt.s accelerauerunt Ei ra¬
uior est enĩ ista ꝑsecutio. quȩ .⁊ coronã mar¬
ciru suspendit ⁊ mortem animȩ suade¬

Expanded text:
; et his similia. Illud quoque considerandum est, quod cum professus fuerit se esse Domini, adhuc petit ut salvus fiat, utique in illa judicatione futura, cum beati intromittuntur in requiem sempiternam. Sed quare ista salus petatur assidue, subter adjunxit, quoniam justificationes tuas exquisivi. Alii enim honores appetunt, conjugia quaerunt, mundi gaudia concupiscunt; iste sibi inaestimabiles putabat esse divitias, si Domini justificationes jugi studio probaretur exquirere. Perscrutandum est quoque, cur istas justificationes toties repetit; scilicet ut Veteris Testamenti significantias non putaret aliquis negligendas. Vers. 95. Me rent, ad illud respicit, quod mali suasores blandiendo agebant, ut ejus animam pravitatis vulnere sauciarent. Nam si poena fuisset praecipitata, non diceretur expectaverunt, sed acceleraverunt. Gravior est enim ista persecutio, quae et coronam martyrii suspendit, et mortem animae suade
Abbreviated transcription (Latin):
cinuit. ut ogdoadas esset in reliqͥs. quos
Nam ⁊ distinctionẽ hanc sequens titulus
manifestat. Scribit᷑ enĩ cantieũ graduũ
salomonis. Salomon autem interp̃catur
qui dixit. pacem meam do uobis. pacem
relinquo uobis. Deniq psalmus ipse iã¬

Expanded text:
cinuit, ut ogdoas esset in reliquis, quamNam et distinctionem hanc sequens titulus manifestat; scribitur enim Canticum graduum Salomonis. Salomon autem interpretaturqui dixit: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . Denique psalmus ipse
Abbreviated transcription (Latin):
signata ꝑfectio est. flatus in tuba. pulsus
in eythara. tinnitus in eymbalis uox in
choro. spiritali armonia dulcissimꝰ ille
concentus. qͥ ñ aurib carneis audit᷑. s con¬
tẽplatione purissime mentis aduertitur.
Nam cõmemoratio sillo gismorũ sic̃ in pͥmo
psalmo cepta est. parili nobis fine claudet̃.
Acathegorico siquidẽ qͥ ẽ purissimus et
pͥnceps omniũ sillogismorũ dedimus
ꝓut oportebat micium. nẽ enã opus

Expanded text:
signata perfectio est. Flatus in tuba, pulsus signata perfectio est. Flatus in tuba, pulsus in cithara, tinnitus in cymbalis, vox in choro, spirituali harmonia dulcissimus ille concentus, qui non auribus carneis auditur, sed contemplatione purissimae mentis advertitur. Nam commemoratio syllogismorum, sicut in primo psalmo coepta est, parili nobis fine claudatur. A categorico siquidem, qui est purissimus et princeps omnium syllogismorum, dedimus prout oportebat initium: nunc etiam opus
Abbreviated transcription (Latin):
copulatio. quod ⁊ in uoce humana constat
accidere qnͣdo ⁊ tẽpora ipsa sillabe ad und
uocis concordiam ꝑducunt᷑. Cymbala gͦ
nrã sunt labia ꝑcussa ad sonũ uocis distin¬
ctissime cemꝑandũ. quȩ tunc salutariter
sonant. quando in iaudes dnĩ deuotissime
cõmouentur Cymbala quoq bene dn¬
nientia sunt ex ꝑmixtis metallis paruis¬
sime fialȩ cõposite. uentricula sua in la¬
cerib habentes. que artificiosa modula¬
tione collise acutissimũ sonũ delectabi¬
li consonatione restituunt. S qm̃ scĩssi
brũ fine conclusit. omnis sp̃s laudet do¬
minum. Non utiq caro ⁊ sanguis. ñ mun¬
di ambitus. ñ illecebra scłaris. s illud qđ
est in natura rerũ sublimius hoc laudet
dñm. qđ celestia utiq sapit. qđ eterna p̾¬
mia concupiscit. Quaꝓpter umuerso oꝑi
breuẽ ꝑfectamq sententiã dedit. ut dñm
saluatorẽ spiritalit᷑ debeant cuncta laudare.
His gͥ decursis cotius musice discipline as¬

Expanded text:
bus . Cymbala bene sonantia labia nostra debemus accidere, quando et tempora ipsa et syllabae ad unam vocis concordiam perducuntur. Cymbala ergo nostra sunt labia percussa ad sonum vocis distinctissime temperandum, quae tunc salutariter sonant, quando in laudes Domini devotissime commoventur. Cymbala quoque bene tinnientia, sunt ex permixtis metallis parvissimae phialae compositae, ventricula sua in lateribus habentes, quae artificiosa modulatione collisae, acutissimum sonum delectabili consonatione restituunt. Sed quoniam sanbrum fine conclusit, omnis spiritus laudet Dominum. Non utique caro et sanguis, non mundi ambitus, non illecebra saecularis; sed illud quod est in natura rerum sublimius, hoc laudet Dominum; quod coelestia utique sapit, quod aeterna praemia concupiscit. Quapropter universo operi brevem perfectamque sententiam dedit, ut Dominum Salvatorem spiritualiter debeant cuncta laudare. His igitur decursis totius musicae disciplinae as
Abbreviated transcription (Latin):
pario. aut pulcherrimo pauoni congrue
forsitan comparatur. qͥ totiens diuersos red¬
dunt colores corporis sui: quotiens in eis
defirus fuerit oculus intuentis. Hec qͣn¬
tũ dñs prestare dignatus est: ꝓ urã medi¬
ocritate decursa sunt. Nos autẽ magis¬
tri qui cȩlestiũ utterarũ copiosa lectione
pinguescitis. parcite rudi. dimitate con¬
fuenti. estote beniuoli. difficile opus huma¬
nũ repꝑitur. qđ non patiatur aliquã ques.¬
tionem. iacobo apło ꝓtestante: si qͥs uerbo
non offendit: hic ꝑfectus est uir. Cum si
non nulli sacris litteris calumpnias pa¬
rant. quid infirmis faciant quos audac-¬
ter accusant: prolata semꝑ ad animum
dicentes aptanda sunt. Nam si omnia con.¬
centiosa altercatione destruere uolumus:
piã deuotionẽ incauta potius contradic-¬
tione dampnamus S iam tempus est.
ad dnm corda conuertere: ad quem ma¬
gis debet omnis intentio tendere. et la-¬
borũ cerminos inuenire.

Expanded text:
pazio, aut pulcherrimo paveni congrue pazio, aut pulcherrimo paveni congrue forsitan comparatur, qui toties diversos reddunt colores corporis sui, quoties in eis defixus fuerit oculus intuentis. Haec, quantum Dominus praestare dignatus est, pro nostra mediocritate decursa sunt. Vos autem, magistri, qui coelestium litterarum copiosa lectione pinguescitis, parcite rudi, dimittite confitenti, estote benevoli. Difficile opus humanum reperitur, quod non patiatur aliquam quaestionem, Jacobo apostolo protestante: Si quis in verbo non offenderit, hic perfectus est vir . Quod si nonnulli sacris litteris calumnias parant, quid infirmis non faciant, quos audacter accusant? Prolata semper ad animum dicentis aptanda sunt. Nam si omnia contentiosa altercatione destruere volumus, piam devotionem incauta potius contradictione damnamus. Sed jam tempus est ad Dominum corda convertere, ad quem magis debet omnis intentio tendere, et laboris terminus pervenire.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ supra latius uidentur effusa. Primũ
meminisse nos conuenit. qđ de titulorum
diuersa uarietate narratũ est. Recorda¬
re etiam debemus ꝑsonas in textu psal¬
morũ aptissime cõmutatas. conclusiones¬
q: eorũ contra hereticos maxime fuisse fir¬
matas. uel quare alfabeton hebreũ ponat᷑
in piaunis. cur de partib psalmorũ unus
confectu esse uideat᷑. quare int̾calares psal¬
mi sint positi. quare repeticio uersuũ rep¬
ꝑitur in psalmis. de interpcatione nomi¬
nũ hebreorũ. de his qui unisines appellan¬
tur. de qͥndecĩ psalmis gradalib. quare
penitentiũ septẽ psalmi esse doeeant᷑. qua¬
re lamentantiũ ꝓ cuutate ierłm cũ lacri¬
mis uerba fundantur. quare ordo psalmo¬
rũ in laudib dnĩ fuerit terminatus. ubi
quot modis p̃dicat᷑ exponit᷑ cum tamen
p̃conia ipsius nullis libris nullis possint
humanis uirib explicari. Sic uarietas is¬
ta psalmorũ aut preciosissimo lapidi to¬

Expanded text:
quae supra latius videntur effusa. Primum quae supra latius videntur effusa. Primum meminisse nos convenit quod de titulorum diversa varietate narratum est. Recordari etiam debemus personas in textu Psalmorum aptissime commutatas, conclusionesque eorum contra haereticos maxime fuisse formatas. Vel quare alphabetum Hebraeum ponatur in psalmis. Cur de partibus psalmorum unus confectus esse videatur. Quare intercalares psalmi sint positi. Quare repetitio versuum reperitur in psalmis. De interpretatione nominum Hebraeorum. De his qui unifines appellantur. De quindecim psalmis gradalibus. Quare poenitentium septem psalmi esse doceantur. Quare lamentantium pro civitate Jerusalem cum lacrymis verba funduntur. Quare ordo psalmorum in laudibus Domini fuerit terminatus; ubi quot modis praedicitur exponitur, cum tamen praeconia ipsius nullis libris, nullis possint humanis viribus explicari. Sic varietas ista Psalmorum, aut pretiosissimo lapidi to
Abbreviated transcription (Latin):
amenonascuntur quanto beatior est a¬
fontib irrigantur. nec solũ intra hunc
numerũ diuina uirtus est oꝑata. multa
latius patent siue que ꝓparte intellecta
sunt. sue que adhue fundicus ignorant̃
diuersa miracula. Nlam ⁊ in illis centum
qͥnquaginta trib piscib quos apłorum
retia de pelagi ꝓfunditate traxerunt:
scõrum numerus cõprebensus exponit̃.
Et archa noe inty pũ scẽ eccłe trecentis cubi¬
tis in longitudinẽ. quinquaginta in lati¬
tudinẽ. ⁊ triginta in altitudinẽ legitur
fabricata. unde multa origenes mystica
ut solet expositione tractauit. Quappt̃
indubitanter apparet creatorẽ atq opifi¬
cẽ rerũ cũ celestia cuncta t̾renaq dispo¬
neret. sub mensura i numerõ ⁊ pondere
fecisse omnia quecũq creata sunt. sicut
sapientissimꝰ salomon diẽ. om̃ia in m̃sura
inumero ⁊ pondere disposuisti. N unc ꝓp¬
ter uirtutẽ memorie breuiter intime mus

Expanded text:
amoenare noscuntur, quanto beatior est aamoenare noscuntur, quanto beatior est afontibus irrigatur? Nec solum intra hunc numerum divina virtus operata est, multa latius patent, sive quae pro parte intellecta sunt, sive quae adhuc funditus ignorantur diversa miracula. quinquaginta tribus piscibus quos apostolorum retia de pelagi profunditate traxerunt , sanctorum numerus comprehensus exponitur. Et arca Noe in typum sanctae Ecclesiae trecentis cubitis in longitudine, quinquaginta in latitudine, et triginta in altitudine legitur fabricata : unde multa Origenes mystica ut solet expositione tractavit. Quapropter indubitanter apparet Creatorem atque Opificem rerum, cum coelestia cuncta terrenaque disponeret, sub mensura, et numero, et pondere fecisse omnia quaecunque creata sunt, sicut Sapientissimus dicit: Omnia in mensura, et numero, et pondere disposuisti . Nunc propter virtutem memoriae breviter intimemus,
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ xpĩ dnĩ innumeris locis euidenter
ostendit. Apłm uelis. audi doctorẽ. audi
miserantẽ. qui ⁊ futura iudicia ꝓpt̃ cor¬
rectiones p̃dicat ⁊ ꝓ peccatorib frequent̃
exorat. Et ne longiis differã. qͥcqͥd in cęlo.
in terra. in mari. uel ap̃ inferos agitur. si
cautissime eligas omnia suis locis postta
cõpetenter agnoscis. Testis est atanasii ep̃i
indagabili ueritate discutiens omnia ilie
tur. Naturã qͦ dei si fas est duab uerbis
facit sub intelligi. ergo hodieq̃ nullis li¬
te sensibile qđ tacet᷑. In scdo qͥppe psalmo
pater dicit ad filiũ. ego hodie genui de In
istis sĩ quidẽ duob uersib subtilit̃ signi¬
ficat. qd humanũ intellectũ transcendẽ
posse uideat᷑. Nouũ ⁊ uetus testamentum
tanta ꝓpͥetate complectitur. ut reuera spi¬
ritalem bibliothecã in boc libro intelligas
esse ꝯstructã Nam si paradisus desidabil
habet᷑ quod ͥ eͥo quatuor flumina lapsu

Expanded text:
nem Christi Domini innumeris locis evidenter nem Christi Domini innumeris locis evidenter ostendit. Apostolum velis, audi doctorem, audi miserentem, qui et futura judicia propter correctiones praedicat, et pro peccatoribus frequenter exorat. Et ne longius differam, quidquid in coelo, in terra, in mari, vel apud inferos agitur, si cautissime legas, omnia suis locis posita competenter agnoscis. Testis est Athanasii episcopi indagabili veritate discutiens, omnia illitur. Naturam quoque Dei, si fas est, duobus verbis facit subintelligi. Ego hodie; quae nullis lite sensibile, quod tacetur. In secundo quippe psalmo Pater dicit ad Filium: Ego hodie genui te. In istis siquidem duobus verbis subtiliter significat, quod humanum intellectum transcendere posse videatur. Novum et Vetus Testamentum tanta proprietate complectitur, ut revera spiritalem bibliothecam, in hoc libro intelligas esse constructam. Nam, si paradisus desiderabilis habetur, quod eum quatuor fluminum lapsus
Abbreviated transcription (Latin):
tare aignabitur. hic autẽ cotus ordopsal¬
morũ quantũ humanũ ingenium inue¬
stigare preualuit. duplici ministerio no¬
scitur esse decursus. Primũ sic̃ autoritate
patrũ dictum est noui ⁊ ueteris testam̃ti
sacramenta complectitur. Septẽ quippe
decade referuntur ad sabbatum. qđ ad pͥ¬
rectionẽ diũ die octaua pia deuotione
ꝓspeximus. qđ centũ qͥnquaginta dieb
suꝑ ducto diluuio cͥminib suis terra di¬
lutaͤ. sic psalmorũ spiritalis abyssus pecra¬
tis inqͥnata corda mortaliũ usq ad iu¬
dicii tempus ꝑpetua mundatione puri¬
ficat. ⁊ fit nobis ex ipso salutare diluuiũ.
qđ nr̃m sensũ delictis sordidũ reddit ab¬
blutũ. Quid enĩ in isto cȩlesti armario
scͥpturarũ diuinarũ inuenuxͥ ñ possit:
genesim queras hic quẽ admodũ fuerit
munidus fabricatus exponit᷑ Propħa di¬
cas. qui de incarnatione dnĩ tanta locutꝰ
est: eugłm cupias. passionẽ ⁊ resurrectio¬

Expanded text:
tare dignabitur. Hic autem tare dignabitur. Hic autem morum, quantum humanum ingenium investigare praevaluit, duplici mysterio noscitur esse decursus. Primum, sicut auctoritate Patrum dictum est, Novi et Veteris Testamenti sacramenta complectitur. Septem quippe decades referuntur ad Sabbatum, quod ad prrectionem Domini die octava pia devotione prospeximus, quod centum quinquaginta diebus superducto diluvio criminibus suis terra diluta est. Sic Psalmorum spiritualis abyssus peccatis inquinata corda mortalium usque ad judicii tempus perpetua emundatione purificat; et fit nobis ex ipso salutare diluvium, quod nostrum sensum delictis sordidum reddit ablutum. Quid enim in isto coelesti armario Scripturarum divinarum invenire non possis? Genesim quaeras, hic quemadmodum fuerit mundus fabricatus exponitur. Prophetam dicas, quis de incarnatione Domini tanta locutus est? Evangelium cupias, passionem et resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
rus est. Oñs gͥ deus uerus est. Mirabile
plane dicendi genus. ut illuc reluctantẽ
confitendo trahat. ad qd prius aliqͥs ad¬
quiescere respuebat. Ecce de grãmatica.
legis diuine: seriẽ refertã ẽẽ monstrauimus
quantũ dñs p̃stare dignatus est. ut qui
talia legerunt gratanter agnoscant.⁊
qui adhuc rudes sunt planissime dicta
xplicitus est decorus ⁊ mirabilis ordo
psalmorũ numero quidem mistico
terminatus s saes uirtutib infinitus. so¬
lũmͣ ad dimensũ cognitus. qͥ harenã ma¬
ris pluuiarũ guitas. creat᷑arũ omnium
naturas. dinumerabili quartitate com¬
plectitur s quãuis anobis ex coto comp̃¬
hendi non possit. tam̃ utilit̃ querit᷑. qr ꝑ
scrutatus. semꝑ copiosior inuenit̃. Quan¬
ta enĩ adhuc hinc noua dicenda sunt:
qͣntorũ fidelium ingenia usq ad finem
scłi curiosa subtilitate laborabunt. S ta¬
men ista ueritas tunc plenissime dicenda
est: qndo ipse diñs contẽplationẽ suam pres¬

Expanded text:
rus est. Dominus igitur Deus verus est. Mirabile plane dicendi genus, ut ad illud reluctantem confitendo trahat, ad quod prius aliquis acquiescere respuebat. Ecce de grammatica legis divinae, seriem refertam esse monstravimus, quantum Dominus praestare dignatus est, ut qui talia legerint, gratanter agnoscant, et qui adhuc rudes sunt, planissime dicta Psalmorum. Explicitus est decorus et mirabilis ordo Psalmorum, numero quidem mystico terminatus, sed sacris virtutibus infinitus; solummodo illi ad dimensum cognitus, qui arenam maris, pluviarum guttas, creaturarum omnium naturas dinumerabili quantitate complectitur. Sed quamvis a nobis ex toto comprehendi non possit, tamen utiliter quaeritur, quia perscrutatus semper copiosior invenitur. Quanta enim adhuc hinc nova dicenda sunt, quantorum fidelium ingenia usque ad finem saeculi curiosa sedulitate laborabunt. Sed tamen ista veritas tunc plenissime dignoscenda est, quando ipse Dominus contemplationem suam praes
Abbreviated transcription (Latin):
ligneis ab interiore parte construitur.
quas disciplinabiliter inagistrorũ digi¬
ti repͥmentes. grandisonã efficiunt ⁊ sua¬
ussimã cantilenã. Laudate eũ in eym¬
balis bene sonantib laudate eum in eỹ¬
balis bene tinnisntib. omĩs sp̃s laudet do¬
minum. Ut illa suꝑiora ꝑ allusiones qͣs¬
dam de seĩs dieta deberemꝰ acciꝑe. ad ipsũ
quoq os hominis uenit. S considanda

Expanded text:
ligneis ab interiore parte construitur, ligneis ab interiore parte construitur, quas disciplinabiliter magistrorum digiti reprimentes, grandisonam efficiunt et suavissimam cantilenam. Vers. 5. Laudate eum in cymbalis bene sonantibus, laudate eum in cymbalis bene tinnientibus: omnis spiritus laudet Dominum. Ut illa superiora per allusiones quasdam de sanctis dicta deberemus accipere, ad ipsum quoque os hominis venit. Sed c
Abbreviated transcription (Latin):
filis uenientib sonos recipit. atq in unã
grãm iocunditatis emutit. Quȩ omĩa
humanis actib cõparata. figuralit᷑ ibi
dietum est usq ad finẽ ad hy inosꝑti¬
nent nuptiales. T ymphanum ẽ. quasi du¬
ab metis solis capitib conuenientib sup̃
eas censi corii sonoraresultatio. qđ musiei
disciplinabili mensura ꝑcutientes gemina¬
ta resonatione modulant᷑. Chorus ẽ płi¬
marũ uocũ ad suauitatis modũ temꝑa¬
ta collectio sequit᷑. laudate eũ in cordis
i organo. Qm̃ pret psalmũ ⁊ cytharam
ut quidã dicunt alia inuenire non po¬
terant. quȩ cordarũ tensionib ꝑsonarent
generalit cordã posuit. ut omne ipsũ instru¬
mentũ musicũ dnĩ laudib deputaret.
Irganũ itaq est quasi curris quedã diũ¬
sis fistulis fabricata. quib flatu fołium
uox copiosissima destinat᷑. Et ut eã mo¬
dulatio decora cõponat. linguis qͥb dã

Expanded text:
filis venientibus sonos recipit, atque in unam filis venientibus sonos recipit, atque in unam gratiam jucunditatis emittit. Quae omnia humanis actibus comparata, figuraliter ibidictum est usque ad finem ad hymnos pertinent nuptiales. Tympanum est quasi duobus modiis solis capitibus convenientibus supra eos tensi corii sonora resultatio, quod musici disciplinabili mensura percutientes, geminata resonatione modulantur. Chorus est plurimarum vocum ad suavitatis modum temperata collectio. Sequitur, laudate eum in chordis et organo. Quoniam praeter psalmum et citharam ut quidam dicunt alia inveniri poterant, quae chordarum tensionibus personarent, generaliter chordas posuit; ut omne ipsum instrumentum musicum Domini laudibus deputaret. Organum itaque est quasi turris quaedam diversis fistulis fabricata, quibus flatu 502 follium vox copiosissima destinatur; et ut eam modulatio decora componat, linguis quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
eũ laudare sełm multitudinẽ magnitudinis eiꝰ. Eũ in .exł. iiu¬
bit. Utiq spiritalib. ⁊ de ipsa potius lau¬
dis oꝑatione ualentib. Nam cũ potentie
dnĩ nuls sit finis. scđm magnitudinem
suã predicat᷑. quando sine fine laudabit᷑
signiticabili m aliqͥd ponunt᷑ in ordine
ut tuba concrepet regi. psalteriũ canat
deo. cy thara cũ reliquis sponso. Ista enĩ
esse referenda. Tuba est corneis partib
ad unatis. aut aliquo metallo ꝓductis
Tabulis a patulo circulo in cohans. ⁊ de¬
sinens in angusto foramine. Hȩc sp̃u
retracto cõpleta terribili ꝑsonatione
dilatat᷑. Quȩ aut bellorũ temporib su¬
mit᷑. aut regũ aduentib apparatur.
P salteriũ uero est in modũ exchare con¬
uersa positio. Buccas enĩ quasdã sono¬
ras gestat in capite ligni. uͥ ab imoueni¬
entes cordarũ sonos in altum rapit ⁊gͣ
tissima quantũ dr modulatione respon¬
det. Cy thara enĩ ligni quodã uentre
inferius constituto a sũmo cordarum

Expanded text:
eum laudare secundum multitudinem magnitudinis ejus, cum in centesibit, utique spiritualibus, et de ipsa potius laudis operatione valentibus. Nam cum potentiae Domini nullus sit finis, secundum magnitudinem suam praedicatur, quando sine fine laudabitursignificabili modo ad aliquid ponuntur in ordinem, ut tuba concrepet Regi, psalterium canat Deo, cithara cum reliquis Sponso. Ista enim esse referenda. Tuba est corneis partibus adunatis, aut aliquo metallo productus tubulus, a patulo circulo inchoans, et desinens in angusto foramine. Haec spiritu retracto completa, terribili personatione dilatatur, quae aut bellorum temporibus sumitur, aut regiis adventibus apparatur. Psalterium vero est in modum citharae conversa positio. Buccas enim quasdam sonoras ligni gestat in capite: ubi ab imo venientes, chordarum sonos in altum rapit, et gratissima, quantum dicitur, modulatione respondet. Cithara enim igni quodam ventre inferius constituto, a summo chordarum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽe beatorũ qͥ post huiꝰ scl̃i ꝑmutationẽ can¬
tat᷑. Dracones hic ⁊ abyssos ꝑsonas trueu¬
Ignis. gran¬
do. nir glacies. ꝑ allegoriam sicut dictum
est homines significant. qui in hoc scło ex
turbulentis. ⁊pessimis ad deuotionis tran¬
quillissima studia ꝑuenerunt. Seniq ui¬
de quid sequit᷑ Sp̃s ꝓcellarũ q̃ faciunt
uerbum eiꝰ. Qui faciunt uerbum eius: nͥ

Expanded text:
e beatorum, qui post hujus saeculi permutationem cantatur: dracones et abyssos personas hic trucuIgnis, grando, nix, glacies per allegoriam sicut dictum est homines significant, qui in hoc saeculo ex turbulentis et pessimis ad devotionis tranquillissima studia pervenerunt. Denique vide quid sequitur, spiritus procellarum, qui faciunt verbum ejus. Qui faciunt verbum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
iugis est.s. nos obsequia naturaliũ rerum
ad auctoris referamus imꝑium. qͥ creaturas
suas ipsa potentia sibi parere iubet. qua fe¬
cit existere. Titulus. Alleluia
oc nomen musu habere omnimodis
cõmonemur qñdo nouo ⁊ ueti testa¬
mento cognoscimus decenter aptatum¬
N eteri prelatum ẽ incentesimo quarto psal¬
cetur esse p̃positum. uͥ est totius religionis
absoluta ꝑfectio. Sic ubiq positum ẽ qđ
semꝑ constat esse di cendum. O nomen ma¬
gna deuotione uenerandum. qđ ⁊ angłi
canunt. ⁊ in terris uota sidelium frequen¬
ter assumunt. Siuisio
yꝑiore psalmo innumeris ad monici¬
Ionib laudes dnĩ ꝓpħa cõmendans nc̃
etiam pͥma positione canticũ nouũ xp̃o
dño diuersis modis dicit esse cantandum.
qͥ de coto orbe terrarũ uniuersalẽ ierłm sua
pietate construrit: scda. gaudia sc̃orũ uir¬
tutesq descbens. uindictam peccantium
głam dicit esse iustorum.

Expanded text:
jugis est. Sed nos obsequia naturalium rerum jugis est. Sed nos obsequia naturalium rerum ad auctoris referamus imperium, qui creaturas suas ipsa potentia sibi parere jubet qua fecit existere. PSALMUS CXLIX. Alleluia. Hoc nomen in usu habere omnimodis commonemur, quando Novo et Veteri Testamento cognoscimus decenter aptatum. Veteri praelatum est in centesimo quarto psalcetur esse praepositum, ubi est totius religionis absoluta perfectio. Sic ubique positum est, quod semper constat esse dicendum. O nomen magna devotione venerandum, quod et angeli canunt, et in terris vota fidelium frequenter assumunt Diadmonitionibus laudes Domini propheta commendans, nunc etiam prima positione canticum novum Christo Domino diversis modis dicit esse cantandum, qui de toto orbe terrarum universalem Jerusalem sua pietate construxit. Secunda, gaudia sanctorum virtutesque describens, vindictam peccantium gloriam dicit esse justorum.
Abbreviated transcription (Latin):
guras contemplant̾ omnes. ⁊ habitudines
stellarum cura se ⁊circa terram indagabi
dicunt quadrifaria temporũ diuisione
compleri. hinc rmbres fieri. hinc ꝑhibent
terrena ꝓercari. hine frigora uenire hinc
aeris auint esse temꝑiem. ⁊ quicqͥd terris
necessarium ꝓbatur ussione dnĩ earum
ministerio posse suppleri. Quã scientiam
ueteres nr̃i non adeo refugiendã esse dixe¬
runt. quã dui tamen esse noscitur discipli¬
na: ⁊ motus astrorum naturali sollẽpnita¬
te ꝑquirit Acubi se in astrologie partẽ la¬
bilis erroi infuderit: ⁊ uitas mortalium
de cursu stellarũ putauerit colligendas.
tunc abhominande. tunc potius ceci sunt
cum se estimant p̃uidere quȩ creator nob̃
utiliter decreuit abscondere. Planetas e¬
tiam dicunt contra polum currere ꝑ cer¬
tissimos meatus. Fãbricã quoq celi quȩ seꝑ
rotabili mobilitate sesustinet habere qͣn¬
dam armonie delectationẽ que suauis.⁊

Expanded text:
guras contemplatur omnes, et habitudines guras contemplatur omnes, et habitudines stellarum circa se et circa terram indagabilemni annum dicunt quadrifaria temporum divisione compleri. Hinc imbres fieri, hinc perhibent terrena procreari, hinc frigora venire, hinc aeris aiunt esse temperiem; et quidquid terris necessarium probatur, jussione Domini earum ministerio posse suppleri. Quam scientiam veteres nostri non adeo refugiendam esse dixerunt, quandiu tamen esse cognoscitur disciplina, et motus astrorum naturali solemnitate perquirit. At ubi se in astrologiae partem labilis error infuderit, et vitas mortalium de cursu stellarum putaverit colligendas, tunc abominandi, tunc potius caeci sunt, cum se aestimant praevidere quae Creator nobis utiliter decrevit abscondere. Planetas etiam dicunt contra polum currere per certissimos meatus. Fabricam quoque coeli, quae semper rotabili mobilitate se sustinet, habere quamdam harmoniae delectationem, quae suavis et
Abbreviated transcription (Latin):
appropinquare inonstrant᷑. Illi enĩ ab ip̃so
longe sunt. qui eiꝰ iussa non faciunt. Nemo
gͦ illi ꝓximus: nͥ qui ⁊ membrũ ipsius est.
Membrũ enĩ a capite suo nescit esse separatũ.
De alleluia uero ultimo. qđ in suꝑiore psal¬
mo dirimus ⁊ hic debet intelligi. qm̃ ips u
de uicino repetere. tedium magis quõ intel¬
lectũ generat audienti. Conc lusio
ontueaniur psalmum istum qͦ decore
qua uirtute p̾fulgeat. Referunt᷑ enĩ
suꝑne uoces que adhuc nequeunt ꝓ ista in¬
firmitate corporalitatis audiri. dicunt ce¬
lestes creature laudẽ dñõ dicunt terrene
substantiȩ.⁊ melodie cantib agitur. ut dñs
creat᷑arum suarum consona exultatione
laudet᷑. In ipsis qͥppe pͥmordus opinabilem
illã astronomiȩ posuit disciplinã. quã scłi
doctores minutissime ꝑquirentes. ita defi¬
niendã esse putauerunt. Astronomia est
disciplina. quȩ cursus celestiũ siderũ ⁊ fi¬

Expanded text:
appropinquare monstrantur; illi enim ab ipso appropinquare monstrantur; illi enim ab ipso longe sunt qui ejus jussa non faciunt. Nemo ergo illi proximus, nisi qui et membrum ipsius est. Membrum enim a capite suo nescit esse separatum. 499 De Alleluia vero ultimo quod in superiori psalmo diximus, et hic debet intelligi: quoniam ipsa de vicino repetere, taedium magis quam intellectum generat audienti. Conclusio psalmi. Contueamur psalmum istum, quo decore, qua virtute praefulgeat. Referuntur enim supernae voces, quae adhuc nequeunt pro ista infirmitate corporalitatis audiri. Dicunt coelestes creaturae laudem Domino, dicunt terrenae substantiae; et melodiae cantibus agitur, ut Dominus creaturarum suarum consona exsultatione laudetur. In ipsis quippe primordiis opinabilem illam astronomiae posuit disciplinam, quam saeculi doctores minutissime perquirentes, ita definiendam esse putaverunt: Astronomia est disciplina quae cursus coelestium siderum, et fi
Abbreviated transcription (Latin):
nare donec ponat om̃s inimicos sub pe¬
dib eius. sequit᷑ hymnusomnib sc̃ĩs eiꝰ
or ista ꝓmissio ẽ. ⁊ totius beatituduns sũ¬
ma ꝑfectio. Nam qđ merebunt̃ scĩ. hym¬
nus est dnĩ. quẽ tunc canent: quando et̃
no munere coronabuntur. Isto enĩ pre¬
cepto ulterius nil egebt̃ s illic erit qͥc¬
quid mͦ non ualet ad p̃hendi manna cȩle¬
ste. sacietas in fastidibilis in cõprehensi¬
bile donum assidue hoc agere. ⁊ in eostu¬
dio semꝑaidere hymnus est gͦ scõrum can¬
tus ĩlaudẽ dni constitutus. cui anima cor¬
pꝰq ꝑfecta puritate consentit. Quẽ ⁊ si
sumus sine defectione ꝑagere. Adiecit. fili¬
is isrł. popło appropinquanti sibi. Quibus
scĩs hẏmnus ille p̃stet᷑ ostendit. filus uti¬
q isrł. qui non solum geuere s fide nomen
istud habere declarant᷑. Illos enĩ isrłitas
uere dicimꝰ. qui recte credendo cordis lumi¬
ne dnm respicere meruerunt. Sunt enim
isrłite qͥsmandatorũ obedientia xpo dño

Expanded text:
 donec ponat omnes inimicos sub pedibus ejus. Sequitur, hymnus omnibus sanctis ejus. Vox ista promissio est et totius beatitudinis summa perfectio. Nam quod merebuntur sancti, hymnus est Domini, quem tunc canunt quando et aeterno munere coronabuntur. Isto enim percepto, ulterius nil egebunt; sed illic erit quidquid modo non valet apprehendi: manna coelestis, satietas infastidibilis, incomprehensibile donum, assidue hoc agere, et in eo studio semper ardere. Hymnus est ergo sanctorum cantus in laude Domini constitutus, cui anima corpusque perfecta puritate consentit. Quem etsi sumus sine defectione peragere. Adjecit, filiis Israel, populo appropinquanti sibi. Quibus sanctis hymnus ille praestetur, ostendit, filiis utique Israel, qui non solum genere, sed fide nomen istud habere declarantur. Illos enim Israelitas vere dicimus, qui recte credendo, cordis lumine Dominum respicere meruerunt. Sunt enim Israelitae, qui mandatorum obedientia Christo Domino
Abbreviated transcription (Latin):
Principes scłi potestates significat excelsas.
non indecent̃ aduertimꝰ. Et ut nobiles in¬
telligeres ac potentes: uide qđ sequit᷑. ⁊ om¬
nes iudices t̾re. Qd̃ frequent᷑ euenire co¬
gnouimꝰ ut subito mundi potestate dere¬
licta. dm̃ diligant subire seruicia. Iu¬
uenes dicit qui etatis calore feruentes.
ad modestiȩ se tẽ ꝑ amenta conuertunt
Seniores cũ iuniorib ꝓmixtã significat
ȩtatem. qr de omni sexu de omniȩtate. po¬
tens est dñs euocare quos eligit. Nam ut
hec omnia ad homines potuisses referre:

Expanded text:
Principes, saeculi potestates excelsas Principes, saeculi potestates excelsas non indecenter advertimus. Et ut nobiles intelligeres ac potentes, vide quid sequitur: et omnes judices terrae. Quod frequenter evenire cognovimus, ut subito mundi potestate derelicta, Domini diligant subire servitia. Juvenes dicit, qui aetatis calore ferventes, ad modestiae se temperamenta convertunt. Seniores cum junioribus permixtam significat aetatem: quia de omni sexu, de omni aetate potens est Dominus evocare quos eligit. Nam, ut haec omnia ad homines potuisses referre,
Abbreviated transcription (Latin):
estie: ⁊ uniuersa peccora. serpentes. ⁊ uolu¬
cros pennate Montes significant homi¬
nes. pretumida potestate sublimes colles.
mediocres. equalitate tractantes. ligna fru¬
ctifera qͥex duricia peccatorũ ꝯu̾si fructꝰ mo¬
rũ intulere dulcissimos. cedri. absolute
suꝑbos significant ⁊elatos. bestie crude¬
les atq: indomitos. uniuersa peccora. com¬
munẽ ⁊ infinitã scilicet plebem: serpentes.
uenenosos dieit ⁊ callidos: uolucres pen¬
nate. philosophos significant. qui cogita¬
tionũ suarũ uelocitate. naturas rerum
discurrere consuerunt. De quib omnib
generib hominũ. xpc sibi electos parat.
qui in illa resurrectione angłorũ possint
gines. senes. cũ iuniorib Reges trariĩ fre¬
quenter diximus scõs uiros esse regentes
corpora sua. qͥ carni ꝓpͥe imꝑantes. eam ñ
ꝑmittunt illecebras suȩ uoluntatis implere.
Omnes popłi turbas significãt quȩ ad dnm̃
numerosa simul uoluntate conuenunt.

Expanded text:
estiae et universa pecora, serpentes et volucres pennatae. Montes significant homines praetumida potestate sublimes; colles, mediocres aequalitate tractantes; ligna fructifera, qui ex duritia peccatorum conversi, fructus morum intulere dulcissimos. Cedri, absolute superbos significant et elatos; vestiae, crudeles atque indomitos; universa pecora, communem scilicet et infinitam plebem. Serpentes, venenosos dicit et callidos. Volucres pennatae philosophos significant, qui cogitationum suarum velocitate naturas rerum discurrere consuerunt. De quibus omnibus generibus hominum Christus sibi electos parat, qui in illa resurrectione angelorum possint gines, seniores cum junioribus. Reges terrarum frequenter diximus sanctos viros esse, regentes corpora sua, qui carni propriae imperantes, eam non permittunt illecebras suae voluntatis implere. Omnes populi turbas significat, quae ad Dominum numerosa simul voluntate conveniunt.
Abbreviated transcription (Latin):
pinquanti sibi hymnꝰ absolute ꝓfundit̃.
N am cũ dicit exaltauit cormi popłi sui.
hy inusomnib scĩs eius. filuꝰ isrł popło
appropinquanti sibi: sine dubio scĩtas do¬
mini muneraq laudãnir. qͥ scõs suos par.¬
ticipatione sui muneris glorifi  care
dignabitur. Cormi ꝓ potestate positũ sepe
diximus qd hic humiliatũ est ꝓpter affu¬
etiones ⁊ dolores. quos patitur popłs fide¬
lis. Ibi autẽ exaltabitur ibi omnis gła
manifestata p̃statur. Orimũ q dexterã eẽ¬
merentur. deinde cum dño iudicabiuit.

Expanded text:
ditur. Nam cum dicit: Exaltabit cornu populi sui; hymnus omnibus sanctis ejus: filiis Israel, populo appropinquanti sibi, sine dubio sanctitas Domini muneraque laudantur, qui sanctos suos participatione sui muneris glorificare dignabitur. Et cornu pro potestate positum, saepe jam diximus, quod hic humiliatum est propter afflictiones et dolores, quos patitur populus fidelis; ibi autem exaltabitur, ubi omnis gloria manifesta praestatur: primum, quia dexteram merentur; deinde cum Do
Abbreviated transcription (Latin):
Anceps gladiꝰ: sermo ẽ dñisaluatoris: de qͦ in
eugłio ipse dicit. Non uenl pacẽ mutere
in terrã s gladium. Anceps ideo. qm̃i duo
continet cestamenta. Primo enĩ agentib
separauit iudeos. postea segregauit ⁊ di¬
uisit a totius mundi illecebris. utiq xp̃ia¬
nos. Unus ensis. s duas desecationes habet.
quas popłis electis distributa tẽporis opor¬
tunitate concedit. In manib gͦ dicit gla¬
dios istos esse. id est in potestate sc̃orũ. sic̃
legitur: factus ẽ sermo dnĩ inmanu ag

Expanded text:
ps gladius est sermo Domini Salvatoris, de quo in Evangelio ipse dicit: Non veni pacem mittere in terram, sed gladium . Anceps ideo, quoniam duo continet Testamenta. Primo enim a gentibus separavit Judaeos; postea segregavit et divisit a totius mundi illecebris utique Christianos. Unus ensis, sed duas desecationes habet, quas populis electis distributa temporis opportunitate concedit. In manibus ergo dicit gladios istos esse, id est in potestate sanctorum; sicut legitur: Factus est sermo Domini in manu Ag
Abbreviated transcription (Latin):
inecela scõrum. ⁊ cetera: ex oꝑib dicit esse
p̾dicandũ. Nam ꝓpha in hoc mundo can¬
tum corpore constitutus. intellectu ⁊ fide
in illa patria cũ angłica multitudine mi¬
scebatit᷑. in qua cõmonet popłm beatũ no¬
uum canticũ debere cantare. Canticũ aũt
nouum est scȩ incarnationis archanũ. nati¬
uitas mirabilis. doctrina saluatoriᷤ. passio.
magistra tolerantia est. resurrectio. spei
nrẽ certissimũ documentũ. sessio ad dex¬
teram patris. uirtutẽ significans ⁊ poten¬
tiam singłaren. Et ne credas istã laudẽ
ubicũq aut quib libet posse celebrari: se¬
quit᷑. laudatio eiꝰ in ȩccła sc̃orum. Siue in¬
ista dicas. catholicã significat. que reuera
scõrum est. siue illã ierłm cȩlestem :⁊ ipsa
sine dubitatione scorum est. E ccła enĩ int̃¬
pretat᷑ collectio. qđ ad utrũq referri posse

Expanded text:
ribus suis dicit esse praedicandum. Nam propheta in hoc mundo tantum corpore constitutus, intellectu et fide in illa patria cum angelica multitudine miscebatur, in qua commonet populum beatum novum canticum debere cantare. Canticum autem novum est, sanctae incarnationis arcanum, nativitas mirabilis, doctrina salutaris, passio magistra tolerantiae, resurrectio spei nostrae certissimum documentum, sessio ad dexteram Patris, virtutem significans et potentiam singularem. Et ne crederes istam laudem ubicunque aut a quibuslibet posse celebrari, sequitur, laudatio ejus in ecclesia sanctorum. Sive istam dicas, catholicam significat, quae revera sanctorum est; sive illam Jerusalem coelestem, et ipsa sine dubitatione sanctorum est. Ecclesia enim interpretatur collectio, quod ad utramque referri posse
Abbreviated transcription (Latin):
tate p̃dicatur. Nam cũdicit᷑. qr exaltatũ ẽ
tia ipsius in toto orbe declarat᷑: s usq ad
hãc sententiã suꝑiora suspensa sunt ut
laudet dñm ppłs fidelis in illa scilicet
patria ꝯstitutꝰ. qͥ apeccatoꝵ noscitur eẽ¬
nexib ab solutus. Seqͥt᷑ causa iustissima

Expanded text:
dicatur, quia exaltatum est tia ipsius in toto orbe declaratur. Sed usque ad hanc sententiam superiora suspensa sunt, ut laudet Dominum populus fidelis, in illa scilicet patria constitutus, qui jam peccatorum noscitur nexibus absolutus. S
Abbreviated transcription (Latin):
de terra. dracones:⁊omnes abyssi. Decursis
celestib substantiis: ꝓpħauenit ad scdã par¬
tẽ: uͥ de t̾ra cõmonet siue aĩata siue inaĩata
ut laudes dñi ꝑnaturas sapientissinias debe¬
ant explicare. Oraco est sulcata squamis
in modũ serpentis ꝓducta nimis corporea
magnitudo. qͥ natali feruore succensus
in remediũ temꝑam̃ti sui aquosis spelun¬
cis inhabitat. qui non humi repit. s cum
mouere placuerit. uolitare narrat᷑. Huic
li nexib suis ita ingentiũ beluarũ mem¬
bra constringit. ut eis spm̃ uitalẽ uelut
muscis eripiat. Abyssorũ uero id est mo¬
rinorũ fluctuũ considerata ꝓfunditas
uniũsas debet creat᷑as rationales ad laudeᷤᷤ
diĩ concitare. Et respice ordinẽ dictionis.
qr unã substantiã de sensibilib alterã de
insensibilib posuit. ut dñs debeat omĩũ

Expanded text:
cursis coelestibus substantiis, propheta venit ad secundam partem, ubi terrena commonet, sive animata, sive inanimata, ut laudes Domini per naturas sapientissimas debeant explicare. Draco est sulcata squamis, in 498 modum serpentis producta nimis corporea magnitudo, qui naturali fervore succensus, in remedium temperamenti sui, aquosis speluncis inhabitat. Qui non humi repit, sed cum moveri placuerit, volitare narratur. Huic li nexibus suis ita ingentium belluarum membra constringit, ut eis spiritum vitalem velut muscis eripiat. Abyssorum vero, id est marinorum fluctuum considerata profunditas, universos debet rationales ad laudes Domini concitare. Et respice ordinem dictionis: quia unam substantiam de sensibilibus, alteram de insensibilibus posuit, ut Dominus debeat
Abbreviated transcription (Latin):
eũ scdm multitudinẽ magnitudinis ciꝰ
Hic iam expotentia & magnitudine sua. dñm p̃cipit debe
laudari. Ait enĩ. latidate eũ inpotentatib eiꝰ laudate eũ
scđm multitudinẽ magnitudinis eiꝰ & ꝗ̃ ad modũ debeat
laudari: usq adfinẽ psaimi ꝑmisticas allusiors ꝯseq̃ter ex¬
ponit. Potentatꝰ ipsiusẽ sic̃ in psalmo octauo dictũ ẽ. Omĩa
subiecisti subpetib eiꝰ oues e boues insuꝑ & peccora cãpi.¬

Expanded text:
eum secundum multitudinem magnitudinis ejus. eum secundum multitudinem magnitudinis ejus. Hic jam ex potentia et magnitudine sua Dominum praecipit debere laudari. Ait enim: Laudate eum in potenatibus ejus; laudate eum secundum multitudinem magnitudinis ejus. Et quemadmodum debeat laudari, usque ad finem psalmi per mysticas allusiones consequenter exponit. Potentatus ipsius est, sicut in octavo psalmo dictum est: Omnia subjecisti sub pedibus ejus, oves et boves u
Abbreviated transcription (Latin):
receptis in illa ierłm in scĩs suis dnm̃ deb̾e
laudare. scilicet quib ipse formã conuer¬
sationis ostendit. de quo dictum est. Bea¬
tus uir qui non abiit inconsilio impiorũ.
⁊ cetã. Ipsi sunt enĩ scĩ. qͥ codẽ largiente
eius imitatores esse meruerunt.S: qua¬
lis ueneratio scĩs debeat᷑. congruenter
exponitur. ut non ipsi s dñs debeat de
eorũ iustificatione p̃dicari. Ille enĩ pͥ¬
mo loco glorificari debet. qͥ p̾dicanda
concedit iustis autẽ habenda reueren¬
tia est. qui diuina munera ꝑceꝑunt.
Sequit᷑. laudate eũ ii firmamento uirtu
tis eius. Firm itas uirtutieius est. qͥ exiti¬
um ꝓ omniũ salute suscipiens mortẽ ipsã
cũ auecore nequissimo. pocentiȩ sue uirtu¬
ce suꝑauit. inferni claustra disrupit. he¬
sitantes resurrectione sanauit ⁊ firmit᷑
credentes. usq ad cȩlorũ regna ꝑduxit
Laudate eũ in potentatib eius. laudate

Expanded text:
receptis in illa Jerusalem sanctis suis, Dominum debere receptis in illa Jerusalem sanctis suis, Dominum debere laudare; scilicet quibus ipse formam conversationis ostendit. De quo dictum est: Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum , etc. Ipsi sunt enim sancti, qui eodem largiente ejus imitatores esse meruerunt. Sed qualis veneratio sanctis debeatur, congruenter exponitur, ut non ipsi, sed Dominus debeat de eorum justificatione praedicari. Ille enim primo loco glorificari debet, qui praedicanda concedit. Justis autem habenda reverentia est, quia divina munera perceperunt. Sequitur, laudate eum in firmamtis ejus. Firmitas virtutis ejus est, quia exitium pro omnium salute suscipiens, mortem ipsam cum auctore nequissimo potentiae suae virtute superavit, inferni claustra dirupit, haesitantes resurrectione sanavit, et firmiter credentes usque ad coelorum regna perduxitLaudate eum in potentatibus ejus, laudate