comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
di terre globositas habitautib faciat: ab eo qui in gelo est omne sine dubio cęlũ
indetun ñ impediente alqͣ parte terrȩ: q̃ tota ponti locum ꝓcȩli magnitudmne
uix obtinet. sin gͦ australis uerticis stellas nunquã det̾ris uidere cõtigerat. ubi
curtñspecti libero sine offensa terreni obicis uise sunt: iure qͣs nous ad mirati¬
onẽ dederunt. & qͥa intellexit causami ꝓpt̃ quã eas minquã indisset ait. Erant
añt hiẽȩ stellȩ quas minquã ex hoc loco uidimus. Hunc demonstratiue locu¬
t̾ram diceiis inqͣerat dũ ista uarraret. Sequitur illa discussio qͥd sit qd adiecit.
& heç inagnitudines om̃iũ quas eẽ nungũa suspicati sumus. Cur aut magui¬
tudines quas idit instellis nmnquã homnes suspieati suit ipse patefecit adden¬
do. stellartim aut̃ globi terix magnitudinẽ facile uincebant. Nam quando homo

Expanded text:
di terrae globositas habitantibus faciat, ab eo qui in caelo est omne sine dubio caelum di terrae globositas habitantibus faciat, ab eo qui in caelo est omne sine dubio caelum uidetur, non impediente aliqua parte terrae, quae tota puncti locum pro caeli magnitudine uix obtinet. Cui ergo australis uerticis stellas numquam de terris uidere contigerat, ubi circumspectu libero sine offensa terreni obicis uisae sunt, iure quasi nouae admirationem dederunt, et quia intellexit causam propter quam eas numquam ante uidisset, ait: «erant autem eae stellae quas numquam ex hoc loco uidimus», hunc locum demonstratiue terram dicens in qua erat dum ista narraret. Sequitur illa discussio, quid sit quod adiecit: «et eae magnitudines omnium quas esse numquam suspicati sumus». Cur autem magnitudines quas uidit in stellis numquam homines suspicati sint, ipse patefecit addendo: «stellarum autem globi terrae magnitudinem facile uincebant.» Nam quando homo,
Abbreviated transcription (Latin):
in. qͥ nos intriceui scire ñ possumꝰ: ad septemtrionalẽ nerticẽ surgit. Et sphęralis cd¬
neritas australem nerticẽ nobis in ia demergit. Cũ gͦ semꝑ cura t̾ram abortum
occasum cȩl sphera uoluatur uertex hic qͥ septenitriones habet quoqͦ uersum nũ¬
dana uolubilitate uertatua. qm̃ suꝑ nos est semꝑ a nobis uidetur. acsemꝑ osten¬
dit ariectos occean metuentes eqͥre tingui. Anstralis cõtra qͣsi semel nobis ꝓ ha¬
intationis niẽ positione oemersus nec ipse uobis unquã iudetur. Nec sidera sua
qͥb ⁊ ipse fiuie dubio insignitur ostendit. Et hoc est qõ poeta nature ipsius con¬
scius dixit hic uerter nobis sẽꝑ sublimis. at ulũ sub pedib styxatra indet. ma¬
nesꝙ ꝓfundi s cũ hanc diuersitatem celestib partib uł sẽꝑ uł nũ quã apparen¬

Expanded text:
bus — quos quidem scire nos possumus —, ad septentrionalem uerticem surgit, et sphaeralis cobus — quos quidem scire nos possumus —, ad septentrionalem uerticem surgit, et sphaeralis conuexitas australem nobis uerticem in ima demergit. Cum ergo semper circa terram ab ortu in occasum caeli sphaera uoluatur, uertex hic qui septentriones habet, quoquouersum mundana uolubilitate uertatur, quoniam super nos est, semper a nobis uidetur ac semper ostendit Arctos Oceani metuentes aequore tingui. Australis contra, quasi semel nobis pro habitationis nostrae positione demersus, nec ipse nobis umquam uidetur nec sidera sua, quibus et ipse sine dubio insignitur, ostendit. Et hoc est quod poeta naturae ipsius conscius dixit: hic uertex nobis semper sublimis; at illum sub pedibus Styx atra uidet Manesque profundi. Sed cum hanc diuersitatem caelestibus partibus uel semper uel numquam apparen
Abbreviated transcription (Latin):
nunquã suspicati sumus. Ex qͥb erat ea inimma. q̃ ultima a cȩlo: eitima terris
luce lucebat auena. Stellarum aũt globr terre magnitndmẽ facile uincebant.
Dicendo exquo michi om̃ia cõtemplanti id qd̾ supͣ rectuliinꝰ asfirmat. inpso lacteo
scipionis ⁊ parentum ꝑ somniũ cõtigisse cõuentũ. Nuo sunt aut̃ p̃cipua q̃ in stelli
se adimratũ refert. aliquarũ nouitatẽ. ⁊ omĩũ magnitudniẽ. Ac pꝰ de nouitate pꝰ
de inagnitudine disereinꝰ pleuȩ ⁊ docte. aditiendo guas nunquã ex hocloco iudimꝰ.
causã cur a nobis ũ uideantur ostendit. Locꝰ enĩ inx̃ habitacionis ita positꝰ est. ut
q̃dam stelle ex ipso nunquã possunt uideri. qͥa ipsa pars celi ĩ ꝗtia funt nunꝗͣ
potest hic habitantib apparere. P ars eiũ hȩc t̃re q̃ uicolitur ab uuiuersis homimi¬

Expanded text:
numquam suspicati sumus, ex quibus erat ea minima, quae ultima a caelo, citima terris numquam suspicati sumus, ex quibus erat ea minima, quae ultima a caelo, citima terris luce lucebat aliena: stellarum autem globi terrae magnitudinem facile uincebant.» Dicendo: «ex quo omnia mihi contemplanti», id quod supra rettulimus adfirmat: in ipso lacteo Scipionis et parentum per somnium contigisse conuentum. Duo sunt autem praecipua quae in stellis se admiratum nitudine disseremus. Plene et docte adiciendo: «quas numquam ex hoc loco uidimus», causam cur a nobis non uideantur ostendit. Locus enim nostrae habitationis ita positus est ut quaedam stellae ex ipso numquam possint uideri, quia ipsa pars caeli in qua sunt numquam potest hic habitantibus apparere. Pars enim haec terrae, quae incolitur ab uniuersis homini
Abbreviated transcription (Latin):
postea ꝓcȩdendo demiseris. tautũ tibi de anteriore sumetira. Et iõo horiton semꝑ qͣn¬
tacũq locorũ transgressione mmitatira. hũc aut̃ qu̾ẽ diximus admittit aspectum
aut ĩ terris ȩqua planities: aut pelagi tranqͥlla libertas. q̃ millã oculis obicit of¬
fensam. Nec te moueat qd̃ sepe in longissimo positũ montem uidemꝰ aut qd̃ ipsa
cędi siꝑua suspicimꝰ Alind est enĩ cũ se oculis ingerit altitudo: aliud cũ ꝑ planũ
se porrigit: ⁊ extendit intuitꝰ. In qͦsolo horitontis circus efficitur. Hȩc de circis om¬
nib qͥb cęlum cingitur dicta sufficiant. tractatũ ad sequentia t᷑usferamus. Exqͦ
unchi omĩa contenplanti p̃clara cȩtera ⁊ mirabilia uidebantur. Erant aũt heȩ̃
stellȩ quas minquã ex hoc loco uidimiis. & heȩ mnagintudines omĩũ quas eẽ

Expanded text:
postea procedendo dimiseris, tantum tibi de anteriore sumetur; et ideo horizon semper quanpostea procedendo dimiseris, tantum tibi de anteriore sumetur; et ideo horizon semper quantacumque locorum transgressione mutatur. Hunc autem quem diximus admittit aspectum aut in terris aequa planities aut pelagi tranquilla libertas, qua nullam oculis obicit offensam. Nec te moueat quod saepe in longissimo positum montem uidemus aut quod ipsa caeli superna suspicimus. Aliud est enim cum se oculis ingerit altitudo, aliud cum per planum se porrigit et extendit intuitus, in quo solo horizontis circus efficitur. Haec de circis omnibus quibus caelum cingitur dicta sufficiant. Tractatum ad sequentia transferamus: «Ex quo mihi omnia contemplanti praeclara cetera et mirabilia uidebantur. Erant autem eae stellae quas numquam ex hoc loco uidimus, et eae magnitudines omnium quas esse
Abbreviated transcription (Latin):
suũ ꝓpͥus meridianiis efficitur. Similit̃ sibi orrontẽ facit curcũspectio curulorũ. Ho¬
riton est enĩ uelut quodam crrco designatꝰ t̾minꝰ cęli. qd̾ suꝑ t̾rani indetur. Et qͥa ao ip¬
sũ ueir ũ potest humana acies ꝑuemre: quantũ qͥsq oculos cutñterendo cõspererit:
ꝓpͥum sibi cęli qd̾ suꝑ t̾ram est t̃innũ facit. Hinc orion quẽ sibi unis ciꝰq curcũ¬
scͥnit aspeclus ultra trecentos & sexagnita stadios longitudinẽ nise contiuere nõ
poterit. Centũ enĩ ⁊ ocdognita stadios ñ excedit acies contra uidentis. s uisus cñ ad
hoc spacium uenerit accessu desiciens: in rotunditatem recurrendo curuatur. Ait
itasit ut hic numerus ex utraq parte geunnatꝰ. trecentorũ seragiuta stadioꝵ spa¬
ciũ qd̃ intͣ hortrontẽ suum contiuet᷑ efficiat. semꝑq quantũ ex huiꝰ spacii parte

Expanded text:
suum proprius meridianus efficitur. Similiter sibi horizontem facit circumspectio singulorum. Hosuum proprius meridianus efficitur. Similiter sibi horizontem facit circumspectio singulorum. Horizon est enim, uelut quodam circo designatus, terminus caeli quod super terram uidetur. Et quia ad ipsum uere finem non potest humana acies peruenire, quantum quisque oculos circumferendo conspexerit, proprium sibi caeli quod super terram est terminum facit. Hic horizon, quem sibi uniuscuiusque circumscribit aspectus, ultra trecentos et sexaginta stadios longitudinem intra se continere non poterit. Centum enim et octoginta stadios non excedit acies contra uidentis; sed uisus, cum ad hoc spatium uenerit, accessu deficiens in rotunditatem recurrendo curuatur, atque ita fit ut hic numerus, ex utraque parte geminatus, trecentorum sexaginta stadiorum spatium quod intra horizontem suum continetur efficiat, semperque, quantum ex huius spatii parte
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ diu̾sa diffusr: ⁊ se in sũmo intersecaut. ⁊i qͥuq parallelos inquateruas paates eqͣlit̃
diuidunt. Todiacũ itantĩsecantes: ut uinis eoꝵ ꝑ arietem. ilibram: alter ꝑ can¬
crũ ⁊ capͥcornũ meando decurrat. S ad australem uerticem ñ ꝑuenire creduntur. duo
qͥ ad mimerũ p̃didũ suꝑ sunt ineridianꝰ ⁊ orizoi: ñ scͥbunt᷑ in sphera. qͥa certũ locũ
habere ñ possunt. s ꝓdiu̾sitate cͥcũspicientis habitautis ue nariantira. Meridianꝰ est
enĩ qnẽ sol cñ suꝑ hominũ uerticẽ ueuerit ipsũ diemi mediũ efficiendo designat.&:
qͥ globositas t̃ie habitationes hominĩ eqͣies sibi eẽ ñ patitua: ñ eadẽ pars cęli ouĩĩ
uerticẽ despicit. Et id̃o unꝰ oũb meridianꝰ eẽ ñ poterit. s singulis gentib suꝑ u̾ticẽ

Expanded text:
in diuersa diffusi, et se in summo intersecant, et quinque parallelos in quaternas partes aequaliter in diuersa diffusi, et se in summo intersecant, et quinque parallelos in quaternas partes aequaliter diuidunt, zodiacum ita intersecantes ut unus eorum per Arietem et Libram, alter per Cancrum atque Capricornum meando decurrat; sed ad australem uerticem non peruenire creduntur. Duo qui ad numerum praedictum supersunt, meridianus et horizon, non scribuntur in sphaera quia certum locum habereenim quem sol, cum super hominum uerticem uenerit, ipsum diem medium efficiendo designat. Et quia globositas terrae habitationes omnium aequales sibi esse non patitur, non eadem pars caeli omnium uerticem despicit; et ideo unus omnibus meridianus esse non poterit, sed singulis gentibus super uerticem
Abbreviated transcription (Latin):
tugͦꝰ sol ipse imlpatitur. s nost̾ fraudatur aspectꝰ Lina uͦ cirea ꝓpriũ defedũ
iaborat. ñ accipiendo solis linũ. cuiꝰ benescio noctem colorat. Qd̃scieus ungiluis
discipliuarũ ouiĩũ ꝑitissimis ait. defecdus solis uarios iunȩq labores. Aũauis
gͥ ttĩ uncarĩ dnctus ⁊ ooracñ ⁊ clandat ⁊ diieat. tiunmi tam̃ cirtũ auctori
uocabuloxũ diciuoltit antiquitas. Quinq alii circuli paralleli nocantu. hor me¬
dius ⁊ inaxiiniis est eqͥnoctiais. duo extremitatib uicim: atꝙ ideo breues qͦrñ unꝰ
septentrionalis dicit᷑. alt̾ australis. Int̾ hos ⁊ iediũ duo sunt tiopici maiores ultumiꝰ.
uiedio inmores & ipsi ex ucͣq parte ⁊ onȩ ustȩ t̃minĩ faciunt. Pret̾ hos ali duo sunt
cosiin qͥb nom̃ dedit imꝑfecta cõu̾no ambientes enĩ septeiitrionalẽ uenticẽ atq ind̾

Expanded text:
tu ergo sol ipse nil patitur, sed noster fraudatur aspectus, luna uero circa proprium defectum tu ergo sol ipse nil patitur, sed noster fraudatur aspectus, luna uero circa proprium defectum laborat non accipiendo solis lumen cuius beneficio noctem colorat. Quod sciens Vergilius, disciplinarum omnium peritissimus, ait: defectus solis uarios lunaeque labores. Quarum ductus zodiacum et claudat et diuidat, unum tamen circum auctor uocabulorum dici uoluit antiquitas. Quinque alii circuli paralleli uocantur. Horum medius et maximus est aequinoctialis, duo extremitatibus uicini atque ideo breues, quorum unus septentrionalis dicitur, alter australis. Inter hos et medium duo sunt tropici maiores ultimis, medio minores, et ipsi ex utraque parte zonae ustae terminum faciunt. Praeter hos alii duo sunt coluri, quibus nomen dedit imperfecta conuersio. Ambientes enim septentrionalem uerticem atque inde
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ita iñte concipitur ut sola longitudine censeatur latũ habere ñ possit. s ĩ dodiaco
iatitudinein signorũ capacitas erigebat Quantũ gͥ spacii lata dimensio porredis
siderib occupabat. ouab imcis limitatũ est. ⁊ tercia ducta ꝑ mediũ eclyptica no¬
catiri. Quia cñ cursum suũ in cadem liea pariter sol ilnua cõficiunt alteruis
coꝵ necesse est cueunr defectũ. Solis si ei tũc iuua succedat. Lunȩ si ei tunc aduer¬
sa sit soli. Iõo nec solunquã deficit nͥ cũ tricesimꝰ lunȩ dies est. ⁊ nͥ qͥntodecimo
cursis sin die nescit iuna desectum. Sic enĩ euenit ut aut lunȩ cõtra solẽ positȩ
ad mutuandum ab eo solitũ lumen. sub eadem inuentꝰ linea t̾iȩ comus obsistat.
atit soli ipsa succedens obiedu suo ab humano aspetu lum̃ eiꝰ repellat. In desec¬

Expanded text:
quae ita mente concipitur ut sola longitudine censeatur, latum habere non possit; sed in zodiaco quae ita mente concipitur ut sola longitudine censeatur, latum habere non possit; sed in zodiaco latitudinem signorum capacitas exigebat. Quantum igitur spatii lata dimensio porrectis sideribus occupabat, duabus lineis limitatum est; et tertia ducta per medium ecliptica uocatur, quia, cum cursum suum in eadem linea pariter sol et luna conficiunt, alterius eorum necesse est euenire defectum: solis, si ei tunc luna succedat; lunae, si tunc aduersa sit soli. Ideo nec sol umquam deficit nisi cum tricesimus lunae dies est, et nisi quinto decimo cursus sui die nescit luna defectum. Sic enim euenit ut aut lunae contra solem positae ad mutuandum ab eo solitum lumen sub eadem inuentus linea terrae conus obsistat, aut soli ipsa succedens obiectu suo ab humano aspectu lumen eius repellat. In defec
Abbreviated transcription (Latin):
comspectui. Democritꝰ innimeras stelas breuẽq onĩs q̃ spisso tctu ui unũ co¬
actȩ spaciisq angustisstia interiacent oꝑtis uicinş sibi inidiq & ideo passim dis
fus lncis asꝑgnie continuũ iundi luminis corpꝰ ostendunt. Spossedonius cuiꝰ dif¬
funtionẽi plurium consensus acceiit: ait lacteum caloris cẽ si derei infusionem.
quã ido adnersa todiaco curuitas obliquauit: ut quĩ soluunquã ⁊ odiaci exceden¬
do terimuos. exꝑtem fernoris slu partem cȩli reliquã oeserebat. Hic cincus auia
sonis mobliꝗtium recedens: tnnuersitatem fluri calido temperaret. Qunib aut̃
partib ⁊odiacum int̾secet: stiꝑius iã relatũ est. Hoc de lacteo. Decem aut̃ alii ut dixi¬
mus cuti sunt. quoꝵ umꝰ est ipse todiatꝰ qͥ ex hiis decem solus potuit iatitudinem
hoc modo quem referemꝰ adipisci. Natura cȩlestium circuloꝵ ĩ corporalis est linea

Expanded text:
conspectui. Democritus, innumeras stellas breuesque omnes, quae spisso tractu in unum coconspectui. Democritus, innumeras stellas breuesque omnes, quae spisso tractu in unum coactae, spatiis quae angustissima interiacefusae lucis aspergine, continuum iuncti luminis corpus ostendunt. Sed Posidonius, cuius definitioni plurium consensus accessit, ait lacteum caloris esse siderei fusionem, quam ideo aduersa zodiaco curuitas obliquauit ut, quoniam sol numquam zodiaci excedendo terminos expertem feruoris sui partem caeli reliquam deserebat, hic circus, a uia solis in obliquum recedens, uniuersitatem flexu calido temperaret. Quibus autem partibus zodiacum intersecet, superius iam relatum est. Haec de lacteo. Decem autem alii, ut diximus, circi sunt, quorum unus est ipse zodiacus, qui ex his decem solus potuit latitudinem hoc modo quem referemus adipisci. Natura caelestium circulorum incorporalis est linea,
Abbreviated transcription (Latin):
iadeus uinis e circis qui ambiunt cȩlun. ⁊ sunt p̾ter eum numero deceur. deqͥb
q̃ dicenda sinit ꝓferainiis. cũ de hoc cõpetens serno ꝓcesserit. Solus ex omĩby hic
subiectis est oculis oȩteris circulis magis cogitatione quã uisti conp̃hendendis.
De hoc lacteo muiti int̾ se diuisa seuserunt. causasq eiꝰ alii fabulosas: naturales alii
ꝓtrilerunit S nos fabulosa irticentes: ea tantũ ꝙ̃ ad naturã eiꝰ iusa sunt ꝑtinere di¬
ceuius. Ch eofractꝰ lacteim c̃ẽ conpageni. qua de duobꝰ benimpherus gli sphȩra
solidata est. & ideo uͥ horȩ utͥnꝙ conueuerant: notabilem claritatẽ inderi. Dyo¬
dorus ignem ẽẽ densetȩ concreteq naturȩ in unami curui linittis seiuitam. discre¬
tione mundane fabricȩ coaceruante concretum. Et̃ ideo iusũ intuentis admit¬
tere. reliquo igne celestilucem suam nimia subtilitate diffusam. ñ subitiente

Expanded text:
lacteus unus e circis qui ambiunt caelum. Et sunt praeter eum numero decem, de quibus lacteus unus e circis qui ambiunt caelum. Et sunt praeter eum numero decem, de quibus quae dicenda sunt proferemus cum de hoc competens sermo processerit. Solus ex omnibus hic subiectus est oculis, ceteris circulis magis cogitatione quam uisu comprehendendis. De hoc lacteo multi inter se diuersa senserunt, causasque eius alii fabulosas, naturales alii protulerunt; sed nos, fabulosa reticentes, ea tantum quae ad naturam eius uisa sunt pertinere dicemus. Theophrastus lacteum dixit esse compagem qua de duobus hemisphaeriis caeli sphaera solidata est, et ideo ubi orae utrimque conuenerant, notabilem claritatem uideri. Diodorus, ignem esse densetae concretaeque naturae in unam curui limitis semitam discretione mundanae fabricae coaceruante concretum, et ideo uisum intuentis admittere, reliquo igne caelesti lucem suam nimia subtilitate diffusam non subiciente
Abbreviated transcription (Latin):
equã litiñ utrumq discurrit: ⁊ int qũa uagantiũ stellarũ erior legeteuins coerae¬
tun. Quas id̾̃o ueteres errare direrunt qͥa ⁊ctirsi suo ferunrt᷑. ⁊ cõtra pere mari¬
inȩ idest ipsiꝰ cęli impetũ cõtiario motu ad arientem ab oceidente uollitau
lis qͥa cũ sit eadem om̃iũ: nec ulla ex illis aut concitacior cẽ possit aut segnior ñ
codem tam̃ temporis spacio onis ambitum suũ ꝑagunt. Causam nͦ sub eadem
ccleritate disparis spacii aptiꝰ uos saquentia docebtint. hus oe syderum natura a sy¬
derea hominũ uente uariatis. rurstis filium pater ut ideos piꝰ ut uihomines
nistus eet hortatus pͥmuĩ rursus adiecit osfendens lacterm cirxalum unttutibꝰ
debitum. & beatortin cȩtu refentum cuiꝰ meiiuit biis tibis. Eat ant̾ lis spledidis
suno candox uit̾ flamminas cirtulus elucens. quẽ nos ut a grais accepiniꝰ orbem lac¬
letm mincupamꝰ. Onois he goeẽ qs erens in lactei apellatione si guisicat. Est ait

Expanded text:
 et luna discurrit, et intra quam vagantium stellarum error legitimus coercetur, quas ideo veteres errare dixerunt, quia et cursu suo feruntur, et contra sphaerae maximae, id est, ipsius coeli impetum contrario motu ad orientem ab occidente volvuntur, lis quia, cum sit eadem omnium nec ulla ex illis aut concitatior esse possit aut segnior, non eodem tamen temporis spatio omnes ambitum suum peragunt. Causam uero sub eadem celeritate disparis spatii aptius nos sequentia docebunt. His de siderum natura et siderea hominum mente narratis, rursus filium pater ut in deos pius, ut in homines iustus esset hortatus, praemium rursus adiecit, ostendens lacteum circulum uirtutibus debitum et beatorum coetu refertum, cuius meminit his uerbis: «erat autem is splas circus elucens, quem uos, ut a Grais accepistis, orbem lacteum nuncupatis.» Orbis hic idem quod circus in lactei appellatione significat. Est autem
Abbreviated transcription (Latin):
tar qͥ spheram maxinã cingunt ut eos sequens t̾ctatꝰ inuemet. qtioꝵ inꝰ est lac¬
teus deqͦ ait int̾ flammas cirus elucens. S hic hoꝵ nuichil neq cinci ueq orbis
nomie uoluit intelligi S est orbis ui hoc loco stellȩ uua ⁊ pacta ⁊ nitegra con

Expanded text:
tur qui sphaeram maximam cingunt, ut eos sequens tractatus inueniet; quorum unus est lactur qui sphaeram maximam cingunt, ut eos sequens tractatus inueniet; quorum unus est lacteus, de quo ait: «inter flammas circus elucens». Sed hic horum nihil neque circi neque orbis nomine uoluit intellegi, sed est orbis in hoc loco stellae u
Abbreviated transcription (Latin):
ttum qd̃ nos sigiũ uocamus C ũ uͦ stellas globosas ⁊ rotundas dieat. no singlariũ
tantũ expͥmit speciem s e carñ ꝗ̃ insigna formanda conuenerant. Onis eni
steliȩ int̾ se. es in magnitndie aliqũa: millã taiũ habent in specie disferinã
Per hoc ant̃ dno nomnia: solida sphera descbit᷑ q̃ nec ex globo sirotunditas desat
nec ex rotimditate si globꝰ desit efficitim. Cñ alterum forma. alt̾in saliditate corpari
deseratur. Sphȩras ant hic dicuinis ipsarũ stellarũ corpora ꝙ om̃ia hac specie forna
auo umina ⁊ uage qͥnꝙ discurrunt. Cirxi nͦ i orbes duarũ sunt rerũ duo norui
na hiis nominib qͥdem alibi aliter est usus. Nã i orbem ꝓ circulo posari :ut an¬
uem iacteum: ⁊ aebem ꝓsphȩra ut nonc̃ tibi orbib uił potiꝰ globis. S ⁊ curi uocan¬

Expanded text:
ctum, quod nos sidus uocamus. Cum uero stellas globosas et rotundas dicat, non singularium ctum, quod nos sidus uocamus. Cum uero stellas globosas et rotundas dicat, non singularium tantum exprimit speciem, sed et earum quae in signa formanda conueniunt. Omnes enim stellae inter se, etsi in magnitudine aliquam, nullam tamen habent in specie differentiam. Per haec autem duo nomina solida sphaera describitur, quae nec ex globo, si rotunditas desideretur, nec ex rotunditate, si globus desit, efficitur, cum alterum forma, alterum soliditate corporis deseratur. Sphaeras autem hic dicimus ipsarum stellarum corpora, quae omnia hacduo lumina et uagae quinque discurrunt. Circi uero et orbes duarum sunt rerum duo nomina; et his nominibus quidem alibi aliter est usus. Nam et orbem pro circulo posuit, ut «orbem lacteum», et orbem pro sphaera, ut «nouem tibi orbibus uel potius globis». Sed et circi uocan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsum. heraclitꝰ pouticus lucẽ. heraditiis phyacus scintillã stellaris eẽnciȩ
Tenon concretũ ꝑ coepus spiritum. Democritus spiu insertũ athonis hac faci¬
litate motus ut corpꝰ illi omẽ sit ꝑuium. Critholaus peripatheticꝰ couslare
cam de qͥuta essentia. hyparchus ignẽ. auarinenes aera. Empedodes ⁊ cri¬
⁊ sp̃u mirtam. Obtinuit tamñ ñ mniuꝰ de moorporalitate eiꝰ quã de imninorta¬
uitate seutentia. Nc̃ uideaniꝰ q̃ sunit hȩc duo noiiua quorũ parit᷑ meminit
cũ dicit. q̃ sidera ⁊ stellas nocatis. Neqem̃ hic res una geinna appellatione
monstratur. ut ensis ce gladitis s sunt stelle quidem singulares ut erraticȩ qͥnꝙ
quȩũq uariaritin geuera formnarũ in celum in curcepta credut᷑ sic Iapuo gre¬
cos aster ⁊ astrondiuersa signisicant. e aster stella una est astron signũ stellis aode¬

Expanded text:
persum, Heraclides Ponticus lucem, Heraclitus physicus scintillam stellaris essentiae, persum, Heraclides Ponticus lucem, Heraclitus physicus scintillam stellaris essentiae, Zenon concretum corpori spiritum, Democritus spiritum insertum atomis hac facilitate motus ut corpus illi omne sit peruium; Critolaus Peripateticus constare eam de quinta essentia, Hipparchus ignem, Anaximenes aera, Empedocles et Criet spiritu mixtam. Obtinuit tamen non minus de incorporalitate eius quam de immortalitate sententia. Nunc uideamus quae sint haec duo nomina quorum pariter meminit cum dicit: «quae sidera et stellas uocatis». Neque enim hic res una gemina appellatione monstratur, ut ensis et gladius, sed sunt stellae quidem singulares, ut erraticae quinqquaecumque uariarum genera formarum in caelum recepta creduntur. Sic et apud Graecos ἀστήρ et ἄστρον diuersa significant, et ἀστήρ stella una est, ἄστρον signum stellis coa
Abbreviated transcription (Latin):
illa corpora q̃ diuina ⁊ siuit ⁊ uidentur animata sunt. idest exea mundanȩ
animȩ parte quã diximꝰ de pura mente constare. ꝙ id̾o pꝰquã dixit hiis ꝙ
annuꝰ datꝰ est ex illis sempiterins ignib q̃ sidera ⁊ stellas uocatis. mnor adie¬
cit. quȩ ditinis anunate m̾tib ut ꝑ sempiternos ignes corpꝰ stellarũ. ꝑ diuinaᷤ
nͦ m̃tes earum aninias mainfesta discretione significet. & ex illis in urãs uenire
animas nim m̾tis ostendat. Non ab re est ut hȩc de aminia disputatio in fine
seutentias om̃iũ qͥ de anima indent᷑ ꝓninitiasse cõtineat. Platon dixit animã
essentiã se mouentem. xeuochrates: numerũ se mouentẽ. Aristotheles ende¬
tichiam. pythiagoras ⁊ philolaus. armoniam. Possidomꝰ ideai. Asclepiades qͥn¬
q sensũ exercicium sibi consonũ. hypocrates spiritũ tenuem ꝑ corpꝰ om̃e dis¬

Expanded text:
illa corpora, quae diuina et sunt et uidentur, animata sunt, id est ex ea mundanae illa corpora, quae diuina et sunt et uidentur, animata sunt, id est ex ea mundanae animae parte quam diximus de pura mente constare. Et ideo postquam dixit: «hisque animus datus est ex illis sempiternis ignibus, quae sidera et stellas uocatis», mox adiecit: «quae diuinis animatae mentibus», ut per sempiternos ignes corpus stellarum, per diuinas uero mentes earum animas manifesta discretione significet, et ex illis in nostras uenire animas uim mentis ostendat. Non ab re est ut haec de anima disputatio in fine sententias omnium qui de anima uidentur pronuntiasse contineat. Platon dixit animam essentiam se mouentem, Xenocrates numerum se mouentem, Aristoteles ἐντελέχειαν, Pythagoras et Philolaus ἁρμονίαν, Posidonius ideam, Asclepiades quinque sensuum exercitium sibi consonum, Hippocrates spiritum tenuem per corpus omne dis
Abbreviated transcription (Latin):
iuiꝰ fulgor iluminet ⁊ iniueres appareat ut in mnultis speculis ꝑ odinẽ positiᷤ
uultꝰ tinus: cũq omĩa continius successionib se sequantur. degenerantia ꝑ
ordinẽ ad inrũ ineandi inuenietur p̾ssius intuenti. asũmo d̾o usq ad ultimã
rerum fecem tna mutus se uinctilis religaus. & nusquã interrupta conne¬
xio. ⁊ hec est homeri cathena aurea. quã pendere de cȩlo ur terras om̃ uississe
cõmemorat. hiis gͦ didis solum hominẽ coustat ext̾renis omĩb mentis. idest
anum societatem: cum cȩlo & si deribꝰ habere cõmune. & hoc est qd̾ ait. hiisq¬
animꝰ datus est ex illis sempiternis ignibus q̃ sidera ⁊ stellas uocatis. uec ta¬
iñ er ipsis cęlestib ⁊ sempiterns ignib nos dicit anunatos. Ignis eñ licet
diuniñ tam̃ corpꝰ est. nec ex corpore quãuis diumo possemꝰ animari. s inde ipsa

Expanded text:
unus fulgor illuminet et in uniuersis appareat, ut in multis speculis per ordinem positis unus fulgor illuminet et in uniuersis appareat, ut in multis speculis per ordinem positis uultus unus, cumque omnia continuis successionibus se sequantur degenerantia per ordinem ad imum meandi, inuenietur pressius intuenti a summo deo usque ad ultimam rerum faecem una mutuis se uinculis religans et nusquam interrupta conexio; et haec est Homeri catena aurea, quam pendere de caelo in terras deum iussisse commemorat. His ergo dictis, solum hominem constat ex terrenis omnibus mentis, id est animi, societatem cum caelo et sideribus habere communesempiternis ignibus, quae sidera et stellas uocatis.» Nec tamen ex ipsis caelestibus et sempiternis ignibus nos dicit animatos — ignis enim ille, licet diuinum, tamen corpus est, nec ex corpore quamuis diuino possemus animari — sed unde ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
est q̃ carent tam ratione quã seusu. & qͥa crescendi tantũmodo usus uihiis
inget. hac sola uiuere parte dicuntura. hanc rerũ ordinẽ ⁊ uirgilĩ ex pressir
Nim ⁊ innudo animã oedit. & ut puritati erus ab testaretur mentẽ uocauit
Celum enĩ ait ⁊ terras. ⁊ maria &e sidera spiritus intus alit. idest animia sicut
audi ꝓro spiramento animam dicit. quantũ ignes amimeq ualent. Et ut
aliis inuno anȩ aniine assereret diguitatẽ mente cẽ testatus est. mens
agitat molem. Neciĩut ostenderet ex ipsa amiina cõstare ⁊ aunnari umuersa q̃uiuius:
adclidit. inde hominũ pecudñq gemus. ⁊ cetera. Utq assereret eundẽ eẽ in anina sẽꝑ
ingorem s usum eiꝰ hebescere in animalib corporis densitate adiecit. quantũ nõ
noxia corpora tradant ⁊ reliqua. scõm hȩc gͦ cũ ex sũmo deo meus: exmente a¬

Expanded text:
est, quae carent tam ratione quam sensu, et quia crescendi tantummodo usus in his est, quae carent tam ratione quam sensu, et quia crescendi tantummodo usus in his uiget, hac sola uiuere parte dicuntur. Hunc rerum ordinem et Vergilius expressit. Nam et mundo animam dedit et, ut puritati eius adtestaretur, mentem uocauit. Caelum enim, ait, et terras et maria et sidera spiritus intus alit... id est anima, sicut alibi pro spiramento animam dicit: quantum ignes animaeque ualent... Et ut illius mundanae animae adsereret dignitatem, mentem esse testatus est: mens agitat molem... Nec non ut ostenderet ex ipsa anima constare et animari uniuersa quae uiuunt, addidit: inde hominum pecudumque genus... et cetera; utque adsereret eundem esse in anima semper uigorem, sed usum eius hebescere in animalibus corporis densitate, adiecit: ...quantum non noxia corpora tardant et reliqua. Secundum haec ergo, cum ex summo deo mens, ex mente a
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ erecta suspicunit. solsq inest uł nicapite sphęrȩ sumlitudo qũa formã
diximꝰ solam ititis capaceni. Soti gͣ homini rationẽ idest nim ñitis infundit. cui
sedes in capite est S ⁊ gemimã illam senticndi crescendiq naturam. qͥa caducũ
est corpiis inseruit. & hinc est qs̃ homo & racionis compos est. & seutit ⁊ crescit
solaracione meruit prestare ceteris aninalib. Quȩ qͥa semꝑ ꝓna sunt & exipsa
ꝙͦ suspiciendi chifficustate a suꝑis recesserunt. Nec ullã dumuort̃ corpoentin sum¬
ntudinem aliqͣ su parte iueruerunt. Nichil exiuente sortita siuit. & ideoracu¬
oue caruerunt duo qͦ tantũ adepta sinnit seutire uł crescere. Nã siqͥd iillis sum¬
inonie rationis imitatti: ũ racio s memaria est. Imnemoria ñ illa racione nix¬
opiis ñ atcinet ounttemus. Terixnorum corporũ t̾eiuis ordo marborib : ĩ herbis

Expanded text:
 similitudo, quam formam  similitudo, quam formam diximus solam mentis capacem. Soli ergo homini rationem, id est uim mentis, infudit, cui sedes in capite est, sed et geminam illam sentiendi crescendique naturam, quia caducum est corpus, inseruit. Et hinc est quod homo et rationis compos est et sentit et crescit, solaque ratione meruit praestare ceteris animalibus, quae, quia semper prona sunt et ex ipsa quoque suspiciendi difficultate a superis recesserunt nec ullam diuinorum corporum similitudinem aliqua sui parte meruerunt, nihil ex mente sortita sunt et ideo ratione caruerunt, duoque tantum adepta sunt, sentire uel crescere. Nam si quid in illis similitudinem rationis imitatur, non raopus non adtinet, omittemus. Terrenorum corporum tertius ordo in arboribus et herbis
Abbreviated transcription (Latin):
regrediente roespectu in fabricam corporũ icorporea ipła degeuerat. habet g npi
rissimam ex meute de qua est nata racioneni. qđ logicon uocatur. ⁊ex suia natu¬
ra accipit p̃bendi senstis p̃bendiq ucrementi seminariũ. Quoꝵ unũ astheti¬
connunupatur. Serliis pͥmũ idest logicon: qd̾ ignatũ sibi ex u̾te sumpsit
inte Noyn nominant. Ex ilo inero ac purissimo fonte mentis que ueicen¬
nam tererem. idest in sphȩrȩ nadũ formabant᷑ nifusȩ sunt. Et hoc est qd̾ eũ
aestertis ioqueretur ait. q̃ diuinis animatȩ m̃tib. In inferiora uͦ ac t̾rena dege¬
nerans sragsitatem corporum caducari dꝙ̃hendit uerã diunitatẽ u̾itis susti¬
nere ñ posse immo partem eiꝰ uix solis humanis corꝑorib conuenire. qͥa ⁊ sola
in dentur eiecta tanguã ad suꝑa ab unis recȩdant: ⁊ sola cetum facile tanqtiã¬

Expanded text:
regrediente respectu in fabricam corporum incorporea ipsa degenerat. Habet ergo et regrediente respectu in fabricam corporum incorporea ipsa degenerat. Habet ergo et purissimam ex mente, de qua est nata, rationem, quod λογικόν uocatur, et ex sua natura accipit praebendi sensus praebendique incrementi seminarium, quorum unum nuncupatur. Sed ex his primum, id est λογικόν, quod innatum sibi ex mente sumpsit, mente νοῦν nominant — ex illo mero ac purissimo fonte mentis, quem nascenmam teretem, id est in sphaerae modum, formabantur, infusae sunt; et hoc est quod, cum de stellis loqueretur, ait: «quae diuinis animatae mentibus.» In inferiora uero ac terrena degenerans, fragilitatem corporum caducorum deprehendit meram diuinitatem mentis sustinere non posse, immo partem eius uix solis humanis corporibus conuenire, quia et sola uidentur erecta, tamquam ad supera ab imis recedant, et sola c
Abbreviated transcription (Latin):
mum ⁊ ut ꝓprie ⁊ ut abusme dicitur posuit. Anuiꝰ eiũ ꝓpͥe mens est quã di¬
tniorẽ anima nemo dubitauit. s ñ nunquã sic ⁊ animã nsurpantes uocauiꝰ.
Qũ gͦ dicit husq animꝰ datus est: ex illis sempiterus ignib: mentẽ prestat
intelligi. ꝗ̃ nobis ꝓpͥs cũ celo siderilq cõmunis est. Cũ uͦ ait retmendus am¬
mꝰ est in custodia corporis ipsam tunc animã nominat q̃ uincitur custodia cor¬
poran. cui mens diuiua ñ subditira. Nñc qͣtit̾ uobis anirtis: idest mens cũ syd̾ibꝰ
cõmimis fit: scõm theologos disseramꝰ. d̾s̃ qͥ pͥma cansa ⁊ est: ⁊ uocatur uinis.
inaiestatis secunditati de se mentem creauit. hȩc mens NoyC uocatur qͣ
patrem inspicit plęnam similitudiniẽ sertat ancdoris. Amima uͭ de secirat¬
posteriora ieꝙ̃iciens. Nuisũ aniua partem qña intuetur inanitur. ac paulatĩ

Expanded text:
mum et ut proprie et ut abusiue dicitur posuit. Animus enim proprie mens est, quam dimum et ut proprie et ut abusiue dicitur posuit. Animus enim proprie mens est, quam diuiniorem anima nemo dubitauit; sed nonnunquam sic et animam usurpantes uocamus. Cum ergo dicit: «hisque animus datus est ex illis sempiternis ignibus», mentem praestat intellegi, quae nobis proprie cum caelo sideribusque communis est. Cum uero ait: «retinendus animus est in custodia corporis», ipsam tunc animam nominat quae uincitur custodia corporali, cui mens diuina non subditur. Nunc qualiter nobis animus, id est mens, cum sideribus communis sit secundum theologos disseramus. Deus, qui prima causa et est et uocatur, unus maiestatis fecunditate de se mentem creauit. Haec mens quae noy uocatur, qua Patrem inspicit, plenam similitudinem seruat auctoris. Animam uero de se creposteriora respiciens. Rursum anima Patrem, qua intuetur, induitur ac paulatim
Abbreviated transcription (Latin):
te mentio. curos stios orbes ꝙ conficuint celeritate mirabili. De t̾ra cur globꝰ
dicatur in medio imundo positus pleinus disseremus. cũ de nouem spheris
loquemira. Bene aut̃ uniuersus mundis di templum uocatur ꝓpt̾ illos qͥ esti¬
mant. nichil eẽ alicid dĩ nisi cęliin ipsũ. ⁊ celestia ista q̃ ceruimus. Ioeo ut sũ¬
mi ommpotentiã d̃i ostenderet posse uix intelligi nunquã uderi qͥcquid hu¬
mano subicitur aspectui templũ eiꝰ uocauit. qui sola mente cõcipitur. Ut
qͥ hexuenerat᷑ ut templa: cultum tam̃ inaximũ debeat conditori. sciatq qͥs qͥs
inusum templi huiꝰ inducitur ritu sibi uiuendũ sacerdotis. Unde & qͣsi quo¬
tam publico p̃conio tantam humano generi dnunitatẽ inesse testatur ut
inuuersos syderei animi cognatione nobilitet. N otandũ est qd̾ hoc loco ami¬

Expanded text:
tae mentibus, circos suos orbesque conficiunt celeritate mirabili.» De terra cur globus tae mentibus, circos suos orbesque conficiunt celeritate mirabili.» De terra cur globus dicatur in medio mundo positus, plenius disseremus cum de nouem sphaeris loquemur. Bene autem uniuersus mundus dei templum uocatur, propter illos qui aestimant nihil esse aliud deum nisi caelum ipsum et caelestia ista quae cernimus. Ideo ut summi omnipotentiam dei ostenderet posse uix intellegi, numquam uideri, quidquid humano subicitur aspectui templum eius uocauit qui sola mente concipitur, ut qui haec ueneratur ut templa, cultum tamen maximum debeat conditori, sciatque quisquis in usum templi huius inducitur ritu sibi uiuendum sacerdotis; unde et quasi quodam publico praeconio, tantam humano generi diuinitatem inesse testatur ut uniuersos siderei animi cognatione nobilitet. Notandum est quod hoc loco ani
Abbreviated transcription (Latin):
det. Nec ddicit qd insi mors naturalis aduenerit: ẽiori ñ poteris. s hucuenire
ñ poteris. Nisi enĩ cum ds̃ inqͥt istis te corporis custodiis liberauerit. huc tibi
aditus patere ñ potest. qͥa sic iam receptꝰ in celũ uisi ꝑfectę puritati delestis habi¬
taculi aditum ũ patere. Pari aut̃ constantia mors nec ueniens ꝑ naturã timen¬
da est. nec contra ordinẽ cogenda natuȩ. Exhiis quȩ platonẽ. q̃q plotinum
de uoluntaria morte ꝓnunitiasse retulimus. nichil inu̾bis ciceronis qͥbꝰ:. hãc
phibet remanebit obscurũ. s illa uerba q̃ preter hoc sunt inserta repe¬
tamus. Homines enĩ sunt hac lege generati qͥ tuerent᷑ iltũ globũ quẽ
in templo hoc medium uides q̃ t̾ra dicitua. hiisq aniiꝰ datꝰ est ex ilis
sempit̾uis ignib q̃ sydera ⁊ stellas uocatis. quȩ globosȩ ⁊ rotundȩ diuinis anima¬

Expanded text:
det, nec dicit quod nisi mors naturalis aduenerit «emori non poteris», sed «huc uenire det, nec dicit quod nisi mors naturalis aduenerit «emori non poteris», sed «huc uenire non poteris». «Nisi enim cum deus» inquit, «istis te corporis custodiis liberauerit, huc tibi aditus patere non potest», quia scit, iam receptus in caelum, nisi perfectae puritati caelestis habitaculi aditum non patere. Pari autem constantia mors nec ueniens per naturam timenda est, nec contra ordinem cogenda naturae. Ex his quae Platonem quaeque Plotinum de uoluntaria morte pronuntiasse rettulimus, nihil in uerbis Ciceronis quibus hanc prohibet remanebit obscurum. Sed illa uerba quae praeter hoc sunt inserta repetamus. «Homines enim sunt hac lege generati qui tuerentur illum globum quem in templo hoc medium uides, quae terra diatis; quae globosae et rotundae, diuinis anima
Abbreviated transcription (Latin):
quib denuo sine difficultate presto sit surgere. diniuas uͦ ex hac uita cñ de¬
lichorum sordib recedentes: equandas hiꝑ qui in abruptũ ex alto p̃cipitiq de¬
lapsi sint. unde minquã facultas sit resingendi. Id̃o gͦ utendum concessis intę
spacus ut sit ꝑsectȩ purgationis maior facultas. Ergo inquies qui iã ꝑfectȩ
purgatus est. manũ sibi debet inferre. ct̃ non sit ei causa remauendi. qͥa ꝓfec¬
tum ultius ñ ꝗ requirit. qui ad suꝑa ꝑuenit.S hoc ipso quo sibi celerem finẽ
spe fruendȩ beatitudinis arcessit irrecitur laqueo passionis. qͥa spes sicut tuuor
passio est. s &e cetera qͣ suꝑior racio disseruit incurrit. Et hoc est qđ paulusfiliũ
spe uttȩ uerioris ad seuenire ꝓꝑantem ꝓhibet ac repellit. nec festinatũ absolu¬
cionis ascensionis q desideriui magis eum hac ipsa passione uinciat ac retar¬

Expanded text:
quibus denuo sine difficultate praesto sit surgere; animas uero ex hac uita cum dequibus denuo sine difficultate praesto sit surgere; animas uero ex hac uita cum delictorum sordibus recedentes aequandas his qui in abruptum ex alto praecipitique delapsi sint, unde numquam facultas sit resurgendi. Ideo ergo utendum concessis uitae spatiis ut sit perfectae purgationis maior facultas. Ergo, inquies, qui iam perfecte purgatus est, manum sibi debet inferre, cum non sit ei causa remanendi, quia profectum ulterius non requirit qui ad supera peruenit. Sed hoc ipso quo sibi celerem finem spe fruendae beatitatis arcessit, inretitur laqueo passionis, quia spes, sicut timor, passio est, sed et cetera quae superior ratio disseruit incurrit. Et hoc est quod Paulus filium spe uitae uerioris ad se uenire properantem prohibet ac repellit, ne festinatum absolutionis ascensionisque desiderium magis eum hac ipsa passione uinciat ac retar
Abbreviated transcription (Latin):
est gͥ naturalis uere mors: cum finem corporis solus numerorũ suorũ defectꝰ appor¬
tat. ñ cum extorq̃tina uita corpori adhuc idoneo ad continuationẽ fereudi. Nec
leuis est differentia intam uł natura uł sponte ferendi soluendi. Anuna em̃ cũ
a coepore descritur. potest iise inchil retiuere corporetti. si se pure cũ in hac
uita eẽt instituit. Cum uͦ ipsa de corpore miolent̃ extrudit᷑. qͥa exit rcipto tim¬
culo ñ soluto: fit ei ipsa necessitas occasio passionis. ⁊ malis uinculis dũ rumpit
immerationẽ anniȩ illic eẽ tribuendam ꝓ modo ꝑfectionis ad qũa ii hac uita
imaquęq ꝑuenit. ñ est p̃cipitandus uitę furis. cũ adiic ꝓsitiendi cẽ possit ac¬
cessio. Nec frustra hoc didã est. nec nã i archanis de annuȩ reditii dispiitatio¬
nib fertur: in hac uita deliquentes sumles ẽẽ suꝑ equale solum cadentib

Expanded text:
est igitur naturalis uere mors, cum finem corporis solus numerorum suorum defectus apporest igitur naturalis uere mors, cum finem corporis solus numerorum suorum defectus apportat, non cum extorquetur uita corpori adhuc idoneo ad continuationem ferendi. Nec leuis est differentia uitam uel natura uel sponte soluendi. Anima enim, cum a corpore deseritur, potest in se nihil retinere corporeum, si se pure, cum in hac uita esset, instituit. Cum uero ipsa de corpore uiolenter extruditur, quia exit rupto uinculo, non soluto, fit ei ipsa necessitas occasio passionis, et malis uinculi, dum rumpit, ionem animis illic esse tribuendam pro modo perfectionis ad quam in hac uita unaquaeque peruenit, non est praecipitandus uitae finis cum adhuc proficiendi esse possit accessio. Nec frustra hoc dictum est. Nam in arcanis de animae reditu disputationibus fertur in hac uita delinquentes similes esse super aequale solum cadentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
illam solã de uoluntarus mortib siguificat ẽẽ laudabilem. q̃ cõꝑatur ut dixi¬
mꝰ phylosophiȩ ratione ñ serro. prudentia ñ ueneno. dadit etiã illam solam ẽe
uaturalem inortẽ: nͥ aorpꝰ animã: ñ anima corpꝰ relinqͥt. Constat eiũ numerorũ
centam constititãq rationen amiuas sociare corporib. Hii iimeri dũ suꝑsunt:
ꝑseuerat corpꝰ aminari. Cũ uͦ deficiunt: mox artata illa us soluitur qͣ societas
iꝑsa constabat. & hoc est qd̾ fatum ⁊ fatalia uitȩ tempora uocamꝰ. Anima gͦ
ipsa ñ deficit. qͥppe quȩ unmortalis atq ꝑpetua est. s impletis uiuueris corpꝰfa¬
tiscit. nec antina lassatur animando. s officiũ suum deserit corpus cñ ĩa ñ possit
animari. Hinc illud est doctissuu uatis. explebo numerũ reddanq tenebris. hȩc

Expanded text:
illam solam de uoluntariis mortibus significat esse laudabilem quae comparatur, ut dixiillam solam de uoluntariis mortibus significat esse laudabilem quae comparatur, ut diximus, philosophiae ratione, non ferro; prudentia, non ueneno. Addit etiam illam solam esse naturalem mortem ubi corpus animam, non anima corpus relinquit. Constat enim numerorum certam constitutamque rationem animas sociare corporibus. Hi numeri dum supersunt, perseuerat corpus animari; cum uero deficiunt, mox arcana illa uis soluitur qua societas ipsa constabat, et hoc est quod fatum et fatalia uitae tempora uocamus. Anima ergo ipsa non deficit quippe quae immortalis atque perpetua est, sed impletis numeris corpus fatiscit; nec anima lassatur animando, sed officium suum deserit corpus cum iam non possit animari. Hinc illud est doctissimi uatis: ... explebo numerum reddarque tenebris. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
reatum. hȩc platonice sectȩ seiuiat altius plotinus exequitir. Oportet in¬
quit aninã post hominẽ liberam corpereis passionib iueriri. Qũa quide
corpore uiolenter extrudit liberam eẽ ñ patitan. Qui enĩ sibi sua sponte ue¬
cem comparat: aut ꝑtesis necessitatis aut inetu cuiquã ad hoc descendit
aut odio. Quȩ omĩa int̾ passiones habentur. Cigo ⁊ si ante fuit hiis sordib pura. Hoc
ipso tam̃ quȩ .x. sit extorta sordescit. Deide mortẽ debere ait aumȩ a corpoie soluti¬
onem eẽ ñ ruinculũ. Exiti aut̃ coacto animã circa corpꝰ magis magisq uinciri. &:
reuera ideo sic ex tortȩ amnȩ dui cura corpꝰ eiꝰue sepulturam uł locũ in qͦ uuecta ma¬
nꝰ est. ꝑuagantua. Cñ contra illȩ amme q̃ se in hac uita a uinculis corporis phylo¬
sophiȩ morte dissoluunt. Adhuc ertante corpore celo ⁊ syderib inserantuiR& ideo

Expanded text:
reatum. Haec Platonicae sectae semina altius Plotinus exsequitur. Oportet, inreatum. Haec Platonicae sectae semina altius Plotinus exsequitur. Oportet, inquit, animam post hominem liberam corporeis passionibus inueniri. Quam qui de corpore uiolenter extrudit, liberam esse non patitur. Qui enim sibi sua sponte necem comparat, aut pertaesus necessitatis aut metu cuiusquam ad hoc descendit aut odio, quae omnia inter passiones habentur. Ergo etsi ante fuit his sordibus pura, hoc ipso tamen, quod exit extorta, sordescit. Deinde mortem debere ait animae a corpore solutionem esse, non uinculum; exitu autem coacto animam circa corpus magis magisque uinciri. Et re uera ideo sic extortae animae diu circa corpus eiusue sepulturam uel locum in quo iniecta manus est peruagantur, cum contra illae animae, quae se in hac uita a uinculis corporis philosophiae morte dissoluunt, adhuc extante corpore caelo et sideribus inserantur. Et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
uire siguauimꝰ. hane gͦ mortẽ dicit plato sapientib appetendã. Iisã nͦ quã om¬
uib uatura constituit cogi uł niserri uł accessiri uetat: docens ex spectandã
eẽ naturam. Ihas causas lnniꝰ aꝑieus sanctionis: quas ex usu rerũq in con¬
diana conu̾satione sunt mmituatun. Ait enĩ eos qͥ potestatis imꝑio trudun¬
tur in carcerẽ: ñ oportere inde diffaigere. pͥusquã potestas ipsa quȩ elausit
abtre ꝑmiserit. Non eiĩ intari pęnam furtiua discessione. s crescere. Hhoc qͦ addit
nos eẽ in dominio deorũ. quorũ tattela ⁊ ꝓuidentia gubernamira. Nichil aut̃
cc̃ inuito domino oc hiis qͣ possidet ex eo loco in quo suitm constituerat au¬
ferendum: Isicut qͥ uitam mancipio extorquet alieno cͥmine ñ carebit ita
eum qͥ sinem sibi dno necdũ iubente quȩsiuerit ñ absolutionẽ cõsequi sed

Expanded text:
nire signauimus. Hanc ergo mortem dicit Plato sapientibus esse appetendam, illam uero quam omnire signauimus. Hanc ergo mortem dicit Plato sapientibus esse appetendam, illam uero quam omnibus natura constituit cogi uel inferri uel accersiri uetat, docens expectandam esse naturam, et has causas huius aperiens sanctionis quas ex usu rerum quae in cotidiana conuersatione sunt mutuatur. Ait enim eos qui potestatis imperio truduntur in carcerem non oportere inde diffugere priusquam potestas ipsa quae clausit abire permiserit: non enim uitari poenam furtiua discessione, sed crescere. Hoc quoque addit, nos esse in dominio dei, cuius tutela et prouidentia gubernamur; nihil autem esse inuito domino de his quae possidet ex eo loco in quo suum constituerat auferendum; et sicut qui uitam mancipio extorquet alieno, crimine non carebit, ita eum qui finem sibi domino necdum iubente quaesiuerit, non absolutionem consequi sed
Abbreviated transcription (Latin):
uocatis. q̃ globose ⁊ rotunde diuinis ammatȩ mentib: citos suos orbesq cõ¬
fitiunt celeritate mirabili. Quare & tibipubli .ipiis omĩb retinendꝰ animꝰ
est in custodia corporis nec in iussu eiꝰ aquo ille est uobis datꝰ: ex hominũ uita
inigrandũ est. ne minꝰ assignatũ a deo diffugisse indeamnni. hȩc seda ⁊ p̃cep¬
cio platoins est. qͥ inphedrone defunt honim ñ ẽẽ sua sponte moriendũ. S ieo
dem tam̃ dialogo idem dicit mortem phylosopliantibꝰ appeteudã. ⁊ ipsam phylo¬
sopinam mnedietatẽ ẽẽ inoriendi. hec sibi gͦ contraria uident᷑ s nõ ita est. Nã pla¬
morit᷑ cũ amiia corpꝰ relinqͥt. solutiĩ lege nature. Mori etiã dicitur cũ anima
adliuc in corore constitita corporeas illecebras pliylosoplia docente c̃õtẽp¬
ut. ⁊ cupniditatũ duices insidias: reliquasq om̃s exuitur passiones. Et hoc¬
est qd̾ suꝑuis ex scd̃o uirtutam ordine q̃ solis plylosopliantib aptȩ sunt eue¬

Expanded text:
uocatis, quae, globosae et rotundae, diuinis animatae mentibus, circos suos orbesque conficiunt celeritate mirabili. Quare et tibi, Publi, et piis omnibus retinendus animus est in custodia corporis nec iniussu eius, a quo ille est uobis datus, ex hominum uita migrandum est, ne munus adsignatum a deo diffugisse uideamini.» Haec secta et praeceptio Platonis est, quidem iterum dialogo idem dicit, mortem philosophantibus appetendam et ipsam philosophiam esse meditationem moriendi: hec sibi contraria esse videntur; sed non est ita. Nam Plamoritur cum anima corpus relinquit, solutum lege nature. Mori autem dicitur, cum anima adhuc in corpore constituta, corporeas illecebras, philosophia docente contemnit et cupiditatum dulces insidias, reliquasque omnes exurit passiones. Et hs ex secundo uirtutum ordine, quae solis philosophantibus aptae sunt, eue