comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ nequitie fumigabunda constat cerra.
& in certo tempore fructus habentes arbores.
& incredibilis animȩ memoria stans figñtũ
salis. Sapientiã enim pretercuntes ñ tantum
in hoc lapsisunt. ut ignorarent bona: sed & in¬
sipientiȩ sue reliquerunt hominib memoriã.
ut in his que peccauert nec latere potuissent.
Sapientia autẽ hos qui se obseruant a dolorib

Expanded text:
a terra, et incerto tempore fructus habentes arbores, et incredibilis animae stans memoria figmentum salis. Sapientiam enim praetereuntes non tantum in hoc lapsi sunt, ut ignorarent bona, sed insipientiae suae reliquerunt hominibus memoriam, ut in his quae peccaverunt, nec latere potuissent. Sapie
Abbreviated transcription (Latin):
or ẽ sapientia. Hec uenditũ iustum ñ dere¬
liquit: sed apeccatorib liberauit eũ. Descen¬
dita cũ illo mfoncã: & in uinculis ñ dereliqͥt¬
illum. Donec afferret illi sceptrũ regni: & po¬
tentiã aduersus eos qui cũ deprimebant. Et
ec popłm iustum & semen sine querela libera¬
uit a nationib quȩ illum comprimebant. In¬
trauit in animam serui dñi: & stetit contra
reges horrendos in portentis & signis. Et reddi¬
dit iustis mercedem laboꝵ scõꝵ stioꝵ. & dedux̃¬
illos inuia mirabili. Et fuit illis in uelamento

Expanded text:
os scirent. Haec venditum justum non dereliquit, sed a peccatoribus liberavit eum; descenditque cum illo in foveam, et in vinculis non dereliqillum, donec afferret illi sceptrum regni, et potentiam adversus eos qui eum deprimebant, et Et populum justum, et semen sine querela liberavit a nationibus, quae illum deprimebant. Intravit in animam servi Dei, et stetit contra reges horrendos in portentis et in signis. Et reddidit justis mercedem laborum suorum, et deduxit eos in via mirabili: et fuit illis velament
Abbreviated transcription (Latin):
gndineᷤᷤ & scandescet i illos aquamaris & flu¬
mina c̃current durit̾. Cont̃ illoᷤᷤ stabit sp̃c uͥtutiᷤ:
& tãquã turbido uenti diuidet illos. Et ad he¬
remum ꝑducet omnẽ terrã iniquitatis illoꝵ:¬
& malignitas euertet sedes potentiũ. Melior ẽ
sapientia quã uires: &uir prudens magis qͣm¬
qui continetis multitudines: & placetis uobis
in turbis nationũ. Qm̃data ẽ a dño potestas uo¬
bis: & uirtus ab altissimo. Qu int̾rogabit oꝑa
urã: & cogitationes scrutabit᷑. Qm̃cum essetis
ministri regni illiꝰ. ñ recte iudicastis: neq custo¬
distis legem iusticie: neq scđm uoluntatẽ dei
ambulastis. Horrende & cito apparebit uobis:
qm̃ iudiciũ durissimũ mhis qui p̃sunt fiet.
Exiguo enĩ conceditur misc̾ia. Potentes aut̃.
potenter torm̃ta patient᷑. Non enim subtrahet
nẽ cuiꝰquã. Qm̃pusillũ & magnũ ipse fecit: &
equaliter cura ẽ illi de om̃ib. Fortiorib autem:
fortior instat eruciatio. Aduos g̃ reges sunt hii

Expanded text:
maris et flumina concurrent duriter contra illos stabit spiritus virtutis et tamquam turbedo venti dividet illos et ad heremiam perducet omnem terram iniquitatis et malignitas evertet sedes potentium melior est sapientia quam vires et vir prudens magis qqui continetis multitudinem et placetis uobis in turbis nationum. quoniam data est a domino potestas uobis et uirtus ab altissimo, qui interrogabit opera uestra et cogitationes scrutabitur. quoniam cum essetis ministri regni ipsius, non recte iudicastis, neque custodistis legem iustitiae, neque secundum uoluntatem dei amm judicium durissimum his qui praesunt fiet. Exiguo enim concedetur misericordia, potentes autem potenter tormenta patiuntur. Non enim subtrahet niam et pusillum et magnum ipse fecit, et aequaliter cura est illi de omnibus, fortioribus autem fortior instat cruciatio. ad uos er
Abbreviated transcription (Latin):
tus melectos illius. Condempnat autẽ iustus
mortuus uiuos impios: & iuuentus celeriꝰ con
summata. longam uitã iniusti. Uidebt̃ enĩ finẽ
sapicntis: & ñ intelligent qͥd cogitauerit de illo
deus. & quare munierit illũ dñs. Uidebunt
enĩ & contempnent: illos autẽ dñs irridebit.
Et erunt post hȩc decidentes sine honore: & in
contumelia inter mortuos in ꝑpetuũ. Qm̃ dis¬
rumpet illos inflatos sine uoce: & cõmouebit
illos a fundam̃tis. Et usq ad suppremũ desola¬
buntur: & ert̃ gem̃tes. & memoria illoꝵ ꝑiet.¬

Expanded text:
ulla cadit. Condempnat autem iustus mortuus uiuos impios, et iuuentus celerius csummata longam vitam iniusti videbunt enim finem sapientis et non intellegent quid cogitaverit de illo Deus et quare munierit illum Dominus videbunt enim et contemnent illos autem Dominus inridebit et erunt post haec decidentes sine honore et in contumelia inter mortuos in perpetuum quoniam disrumpet illos inflatos sine voce et commovebit illos a fundamentis et usque ad supremum desolabuntur et
Abbreviated transcription (Latin):
bunt᷑ timore horribili. & mirabunt᷑ in subita¬
spc̃ dicentes inter se. penitentiã agentes. & pre
angustia sp̃c gem̃tes. Hii sunt quos habuimꝰ
aliquando inderisum: & in similitudinẽ im¬
ꝓꝑũ. Nos insensati uitã illoꝵ estimabamus
insaniã: & finẽ illoꝵ sine honore. Quomͦ com

Expanded text:
ore horribili: et mirabuntur in subitas. Dicent inter se penitentiam agentes: et pre angustia spiritus gementes. Hi sunt quos habuimus aliquando in derisum: et in similitudinem improperii. Nos insensati vitam illorum extimabamus insaniam: et finem illorum sine ho
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ illi fidei donũ electũ: & sors in templo dei
acceptissima. Bonoꝵ enĩ laboꝵ głosus ẽ fructꝰ.
& quȩ ñ concidat radix sapientię.¬
ilii autẽ adulteroꝵ inconsũmationẽ ert̃: & ab
unquo thoro semen exterminabit᷑. Et si quidẽ
longeue uite crunt. in nichilũ computabunt᷑.
& sine honore erit nouissima senectus illoꝵ. Et

Expanded text:
i fidei donum electum et sors in templo Domini acceptissima bonorum enim laborum gloriosus est fructus et quae non concidat radix sapientiae filii autem adulterorum inconsummati erunt et ab iniquo toro semen exterminabitur et si quidem longae vitae erunt in nihilum conputabuntur et sine honore erit novissima se
Abbreviated transcription (Latin):
Transiert̃ omnia illa tãquã umbra. & tamqͣm
nuntius p̃currens. & tãquã nauis quȩ ꝑtransit
fluctuantẽ aquã: cuiꝰ cum preterierit non est
uestigiũ inuenire. neq semitã carine An
fluctib. Aut auis que ꝑtransuolat in aere.
nullũ inuenit᷑ argum̃tũ itineris illiꝰ. sed tan¬
tum sonitus alarum uerberans lenem uentũ.
& scindens ꝑium itineris aerem. cõmotis alis
transuolauit. & post hoc nullũ signũ inuenit᷑
itineris illiꝰ: aut tãquã sagita emissa in locũ
destinatũ: diuisus aer continuo inse reclusus
ẽ. ut ignoret᷑ transitꝰ illiꝰ. Sic & nos nati conti¬
nuo desiuimus eẽ: & uirtutis quidẽ signum

Expanded text:
a tamquam umbra et tamquam nuntius preteriens et tamquam navis, que pertransit fluctuantem aquam, cuius, cum preterierit, non est vestigium invenire neque semitam carine illius in fluctibus. Aut avis, que transvolat in aere, nullum invenitur argumentum itineris illius, sed tantum sonitus alarum verberans levem ventum et scindens per vim itineris aerem. Commotis alis transvolavit, et post hoc nullum signum invenitur itineris illius; aut tamquam sagitte emisse in locum destinatum, divisus aer continuo in se reclusus est, ut ignoretur transitus illius. Sic et nos nati continuo desinimus esse, et virtuti
Abbreviated transcription (Latin):
signa leticie. Qm̃ hec ẽ pars nr̃a: & hec est sors.
pprimamꝰ pauꝑem iustũ: & non
parcamꝰ uidiȩ nec ueterani:. nec reuereamur
canos multi temꝑis. Sit autẽ fortitudo nr̃a
lex iniusticiȩ. Qd enĩ infirmũ est. inutile in¬
uenitur. Circũueniamꝰ gͦ ustũ. qm̃ inutilis¬

Expanded text:
ec est pars nostra et haec est sors opprimamus pauperem iustum et non parcamus viduae nec veterani revereamur canos multi temporis sit autem fortitudo nostra lex iniustitiae quod infirmum est enim inutile invenitur circumveniamus ergo iustum quoni
Abbreviated transcription (Latin):
uoꝵ. Creauit enĩ ut eẽnt omĩa: & sanabiles¬
fecit nationes orbis terrarũ. Non ẽ in illis me.¬
dicamentũ exterminii: nec inferoꝵ regnũ in
terra. Iusticia ꝑpetua ẽ & immortalis: impii
autẽ manib & uerbis arcessiert̃. illã. Et esti¬
mantes illã amicã defluxert̃: & sponsionẽ po.¬
ixerunt impii apud se cogitantes.
ñ recte. Exiguũ est & cũ tedio ẽ tempus uitȩ
nr̃ȩ. & non est refrigerium infine hominis.
& ñ est qui agnitus sit reuersus ab inferis.
Quia ex nichilonatisumꝰ: & post hec erimus
tamquã si ñ fuerimꝰ. Qm̃ fumus afflatus ẽ in
narib nr̃is. & sermoscintillȩ ad cõmouendũ
cor nr̃m. Quia extincta cinis erit corpus nr̃m:¬
& sp̃c diffundetur tamꝗͣ mollis aer. Et transi¬
et uita nr̃a tamquã uestigia nubis: & sicut ne¬
bula dissoluet᷑ que fugata ẽ a radiis solis: & a¬

Expanded text:
it enim ut essent omnia et sanabiles nationes orbis terrarum et non est in illis medicamentum exterminii nec inferorum regnum in terra iustitia enim inmortalis est impii autem manibus et verbis arcessierunt illam et aestimantes illam amicam defluxerunt et sponsionem poixerunt enim impii apud se cogitantes non recte: Exiguum et cum taedio est tempus vitae nostrae, et non est refrigerium in fine hominis, et non est qui agnitus sit reversus ab inferis quia ex nihilo nati sumus et post hoc erimus tamquam non fuerimus quoniam fumus afflatus est in naribus nostris et sermo scintillae ad commovendum cor nostrum quia extincta cinis erit corpus et spiritus diffundetur tamquam mollis aer et transiet vita nostra tamquam vestigium nubis et sicut nebula dissolvetur quae fugata est a radiis solis
Abbreviated transcription (Latin):
rentib. Hoc enim acceptũ est coram dõ. Quȩ
antẽ uere uidua ẽ & desolata. spet in dm̃: et
instet obsecrationib & orationib nocte ac die.
Nam quȩ in deliciis est: uiuens mortua ẽ. Et
hoc precipe: ut inreprehensibiles sint. Si quis
autem suoꝵ & maxime domesticoꝵ curam ñ
habet. fidem negauit: & ẽ infideli deterior.
uidua eligatur ñ minus sexaguita annoꝵ.
que fuerit unius uiri uxor: in oꝑib bonis de¬
stimoniũ habens. Si filios educauit. si bospicio
recepit. si scõꝵ pedes lauit. si tribulationẽ pa
tientib subministrauit: si omne opus bonũ
subsccuta est:
dolescentiores autẽ uiduas deuita. Cũ enim
luxuriatȩ fuerint. in xp̃o nubere uolunt.
habentes dampnationẽ quia primã fidẽ irri¬
tam fecerunt. Simul autẽ & otiose discunt¬

Expanded text:
am Deo quae autem vere vidua est et desolata speravit in Deum et instat obsecrationibus et orationibus nocte ac die nam quae in deliciis est vivens mortua est et hoc praecipe ut inreprehensibiles sint si quautem suorum et maxime domesticorum curam non habet, fidem negauit, et est infideli deterior. uidua eligatur non minus sexaginta annorum, quae fuerit unius uiri uxor, in operibus bonis testimonium habens, si filios educauit, si hospitio recepit, si sanctorum pedtientibus subministrauit, si omne opus bonum subsecuta est. dolescentiores autem uiduas deuita. Cum enim luxuriatę fuerint | in Christo, nubere uolunt, habentes damnationem, quia primam fidem irritam fecerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
& orationem. Hec ꝓponens fr̃ibus: bonus eris
minister xp̃i iħu: enutritus uerbis fidei et
bonȩ doctrinȩ quã assecutus esxi.
neptas autẽ & aniles fabulas deuita. Exerce
autẽ te ipsum ad pietatẽ. Nam corporalis ex¬
ercitatio ad modicũ utilis ẽ. Pietas autẽ ad om¬
ma utilis est: ꝓmissionẽ habens uitȩ quȩ nc̃

Expanded text:
 Haec proponens fratribus, bonus eris minister Christi Jesu, enutritus verbis fidei et bonae doctrinae, quam assecutus es. Ineptas autem et aniles fabulas devita, exerce autem teipsum ad pietatem. Nam corporalis exercitatio ad modicum utilis est. Pietas autem ad omnia uti
Abbreviated transcription (Latin):
foris sunt: ut ñ in obꝓbriũ incidat & laqueum
diaboli. Diaconos similiter pudicos. ñ bilingues.
ñ multo uino deditos. ñ turpe lucrũ sectantes:
habentes mysteriũ fidei inconscientia pura. Et
hii aut̃ ꝓbentur primũ: & sic ministrent nullũ
crimen habentes. Mulieres similiter pudicas. ñ
detrahentes. sobrias. fideles in omnib. Diacones
sint unius uxoris uiri: qui filiis suis bene p̃sint.
& suis domrib. Qui enĩ bene ministrauerĩt. gau¬
dium sibi bonũ adquirunt: & multã fiduciã in

Expanded text:
foris sunt ut non in obprobrium incidat et laqueum foris sunt ut non in obprobrium incidat et laqueum diaboli diaconos similiter pudicos non bilingues non multo vino deditos non turpe lucrum sectantes habentes mysterium fidei in conscientia pura et hii autem probentur primum et sic ministrent nullum crimen habentes mulieres similiter pudicas non detrahentes sobrias fideles in omnibus diacones sint unius uxoris viri qui filiis suis bene praesunt et suis domibus qui enim bene ministraverint gradum sib
Abbreviated transcription (Latin):
Mulier in silentio discat cũ om̃i subiectione. Doce¬
re autẽ mulieri ñ ꝑmatto. neq dñari in uirum
sed eẽ in silentio. Adam enĩ primus formatus ẽ
deinde eua. Et adam ñ ẽ seductus: mulier autẽ
seducta in preuaricatione fuit. Saluabitur autẽ
ꝑ filioꝵ generationẽ. si ꝑmanserit in fide & dilec¬
tione & scĩficatione. cũ sobrietate. uiii.¬
idelis sermo. Siquis episcopatũ desiderat: bonũ
opus desiderat. Oportet gͦ episcopum in reprehen¬
sibilem eẽ: unius uxoris uirum. scbriũ. pruden¬
tem. ornatũ. pudicũ. hospitalem. octorem. non
uinolentũ. non ꝑcussorem sed modestũ:. non li¬
tigiosum. ñ cupidum. sue domui bene p̃positũ:
filios habentem subditos cũ om̃i castitate. Siqͥs
autẽ domui suȩ preesse nescit: quomͦ eccłe dei
diligentiã habebit: Non ncophitum: ne in suꝑ¬
biam elatus in iudiciũ incidat diaboli. Oportet
autẽ illũ & testimoniũ habere bonũ ab his qui

Expanded text:
o discat cum omni subiectione. Docere autem mulieri non permitto neque dominari in virum, sed esse in silentio. Adam enim primus formatus est, deinde Eva. Adam non est seductus, mulier autem seducta in prevaricatione fuit. Salvabitur autem per filiorum generationem, si permanserit in fide et dilectione et ss sermo: si quis episcopatum cupit, bonum opus desiderat. oportet enim episcopum inreprehensibilem esse, unius uxoris uirum, sobrium, prudentem, ordinatum, hospitalem, docibilem, non uinolentum, non percussorem, sed modestum, non litigiosum, filios habentem subditos cum omni castitate. Si quis autem domui suae preesse nescit, quomodo aeclesiae Del diligentiam habebit? Non neophitum, ne in superbiam elatus in iudicium incidat dnium habere bonum ab his qui
Abbreviated transcription (Latin):
g̃ iuniores nubere. filios procreare. matres fami.¬
lias cẽ. Nullam occasionem dare aduersario
maledicti grã. Iam enĩ quedã conuerse st̃ retro¬
fidelis habet uiduas. subministret illis: & non
grauctur ȩccła ut his quȩ uerȩ uidue sunt suf
I duplici honore digni habeantur: maxime qui
laborant in uerbo & doctrina. Dicit enĩ scrip
tura. Non infrenabis os boui trituranti. Et
dignus ẽ oꝑarius mercede sua. xx.¬
duersus presbiterũ accusationẽ noli recipere:
nisi sub duob & trib testibus. xx¬

Expanded text:
ergo iuniores nubere, filios procreare, matres familias esse, nullam occasionem dare aduersariomaledicti gratia. iam enim quaedam conuersae sunt retrofidelis habet uiduas, subministret. illis, ut non grauetur ecclesia, ut his quae uere uiduae sunt sufficiat duplici honore habeantur: maxime qui laborant in uerbo et doctrina. ditura: Non infrenabis os bovi trituranti; Et: Dignus est operarius mercede sua. Adversus presbyterum accusationem noli recipere, nisi sub duobus aut tribus testibus
Abbreviated transcription (Latin):
quid mutuari : Primũ enĩ magn̾oꝵ sumptuũ
est & infinite difficultatis: exemplaria habere
omnia. Deinde etiã qui habuerint. & hebrei ser¬
monis ignari sunt: magis errabunt ignoranteᷤ
quis ẽ multis uerius dixerit. Qđ etiam sapien¬
tissimo cuidã nuꝑ apuid grecos accidit: ut in¬
terdum scripturȩ sensum relinquens. umꝰ cuiꝰ
qui hebres linguȩ saltem paruã habemus scien¬
tiam. & latinus nobis ut cumq sermo ñ deest:
& de aliis magis possumꝰ iudicare. & ea quȩ ipsi
intelligimꝰ in nostra lingua ꝓmere. Itaq licet¬

Expanded text:
quid mutuari? Primum enim magnorum sumptuum quid mutuari? Primum enim magnorum sumptuum est et infinitae difficultatis, exemplaria posse habere omnia: deinde etiam qui habuerint, et Hebraei sermonis ignari sunt, magis errabunt, ignorantes quis e multis verius dixerit. Quod etiam sapientissimo cuidam, nuper apud Graecos accidit, ut interdum Scripturae sensum relinquens, uniuscujuqui Hebraeae linguae saltem parvam habemus scientiam, et Latinus nobis utcumque sermo non deest, et de aliis magis possumus judicare, et ea quae ipsi intelligimus, in nostra lingua exprimere. » 29. E
Abbreviated transcription (Latin):
ori oꝑi seruamus. Et querite ab eo ubi scripta sint.
Cumq ꝓferre ñ potuerit: uos legite dehis exem¬
plarib. quȩ nuꝑ a nobis edita. maledicoꝵ cotidie
lingus confodiunt᷑. Sed ut ad compendiũ ueniã:
certe qđ illaturus fum. equissimũ est. Edidi ali¬
quid qđ non habetur in greco: uel aliter habet᷑
quã a me uersumest: Quid interpretẽ laniañ:
Interrogent hebreos. & ipsis auctorib translatio¬
m meȩ. uel arrogent uel derogent fidem. Porro
aliud est si clausis qđ dicitur ocłismͥ uolunt ma¬
ledicere. & ñ iraitantur grecoꝵ studiũ &bem¬
uolentiam. qui post septiaginta translatores
iam xp̃i euangłio choruscante. iudeos & hebio¬
nitas. legis ueteris interpretes. aquilã uidelicet
& simmachũ & theodocionẽ. & curiose legunt.
& porigenis laborem. ẽ ̃ afisois ȩccł̃iis dedica¬
runt: quantomagis latim mei grati eẽ debe¬
rent. qđ exultantem cernerent greciã a se ali¬

Expanded text:
ori operi reservamus: et quaerite ab eo ubi scripta sint. ori operi reservamus: et quaerite ab eo ubi scripta sint. Cumque proferre non potuerit, vos legite de his exemplaribus quae nuper a nobis edita, maledicorum quotidie linguis confodiuntur. Sed ut ad compendium veniam, certe quod illaturus sum, aequissimum est. Edidi aliquid quod non habetur in Graeco, vel aliter habetur quam a me versum est? Quid interpretem laniant? interrogent Hebraeos: et ipsis auctoribus, translationi meae vel arrogent vel derogent fidem. Porro aliud est, si clausis, quod dicitur, oculis mihi volunt maledicere, et non imitantur Graecorum studium ac benevolentiam, qui post Septuaginta Translatores, jam Christi Evangelio coruscante, Judaeos et Ebionitas Legis veteris interpretes, Aquilam videlicet, et Symmachum, et Theodotionem, et curiose legunt, per Origenis laborem in Ἐξαπλοῖς, Ecclesiis dedicarunt. Quanto magis Latini grati esse deberent, quod exsultantem cernerent Graeciam a se ali
Abbreviated transcription (Latin):
ratis cibos. Uitetisq eoꝵ suꝑcilium. qui iudicare
tantũ de aliis. & ipsi facere nichil nouert̃. Siqui
autẽ frm̃ sunt quib nr̃a non displicent. his tri¬
buatis exemplar. admonentes ut hebrea nomina
quoꝵ grandis in hoc uolumine copia ẽ. distincte
& ꝑ interualla transscribant. Nichil enĩ ꝑderit
emendasse librum: nisi emendatio librariorũ
diligentia conseruetur. Nec quẽquã moueat:
qđ unus a nobis editus est liber. Nec apochrifo¬
rum tercii & quarti libri somniis delectetur.:
quia & apud hebreos etrȩ necmiȩq sermones
in unũ uolumen coartantur. Et quȩ ñ habent᷑
apud illos. nec de uiginti quatuor senib sunt
ꝓcul abicienda. Si quis autẽ septuaginta uob̾
opposuerit interpretes: quoꝵ exemplaria uari¬
etas ipsa lacerata & euersa demonstrat. nec potest
& ex egypto uocaui filiũ meum: & uidebunt in
quem compunxerunt. Multaq alia: quȩ lati¬

Expanded text:
ratis cibos, vitetisque eorum supercilium, qui judicare ratis cibos, vitetisque eorum supercilium, qui judicare tantum de aliis, et ipsi facere nihil noverunt. Si qui autem fratrum sunt, quibus nostra non displicent, his tribuatis exemplar, admonentes ut Hebraea nomina, quorum grandis in hoc volumine copia est, distincte et per intervalla transcribant. Nihil enim proderit emendasse librum, nisi emendatio librariorum diligentia conservetur. Nec quemquam moveat quod unus a nobis editus liber est: nec apocryphorum tertii et quarti somniis delectetur: quia et apud Hebraeos Ezrae Neemiaeque sermones in unum volumen coarctantur: et quae non habentur apud illos, nec de viginti quatuor senibus sunt, procul abjicienda. Si quis autem Septuaginta vobis opposuerit Interpretes, quorum exemplaria varietas ipsa, lacerata et eversa demonstrat nec potest et, Ex Aegypto vocavi filium meum: et, Videbunt in quem compunxerunt; multaque alia, quae lati
Abbreviated transcription (Latin):
trum difficilius fit facere
qđ poscitis an negare: nec¬
dum statui. Nam neq uo¬
bis aliquid imꝑantib ab¬
nuere sentenciȩ est: & magni¬
tudo oneris impositi ita ceruices premit: ut an¬
te sub fasce ruendum sit quã leuandũ. Accedt̃
adhoc muidoꝵ studia: qui omne qđ scribimus
reprehendendum putant. Et interdũ contra se
conscientia repugnante lacerant quȩ occulte le¬
gunt: in tantum ut clamare compellar & dice¬
re. Dñe libera animã meã alabiis iniquis: & a
lingua dolosa. Tercuis annus est qđ semꝑscri¬
bitis atq rescribitis: ut ezrȩ librum uobis de
hebreo tranferam: quasi non habeatis greca &
latina uolumina. Aut quicqͥd illuã est quod
a nobis uertitur: non statim ab omnib conspu¬
endum sit. Frustra autẽ ut ait quidam niti:
neq aliud fatigando nisi odium querere: extre¬
mȩ dementiȩ est. Itaq obsccro uos mi domnion
& rogatiane km̃i. ut priuata lectione contenti.
librum ñ efferatis in publicũ: nec fastidiosis inge¬

Expanded text:
trum difficilius sit, facere quod poscitis, an negare, necdum statui. Nam neque vobis aliquid imperantibus abnuere, sententiae est: et magnitudo oneris impositi ita cervices premit, ut ante sub fasce ruendum sit, quam levandum. Accedunt ad hoc invidorum studia, qui omne quod scribimus, reprehendendum putant: et interdum contra se conscientia repugnante, publice lacerant quae occulte legunt; in tantum ut clamare compellar, et dicere: Domine, libera animam meam a labiis iniquis et a lingua dolosa . Tertius annus est quod semper scribitis atque rescribitis, ut Ezrae librum vobis de Hebraeo transferam: quasi non habeatis Graeca et Latina volumina: aut quidquid illud est quod a nobis vertitur, non statim ab omnibus  Al. hominibus conspuendum sit. Frustra autem, ut ait quidam, niti, neque aliud fatigando nisi odium quaerere, extremae dementiae est. Itaque obsecro vos, mi Domnion et Rogatiane charissimi, ut privata lectione contenti, librum non efferatis in publicum, nec fastidiosis inge
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑierat. Quid uobis uiditur. si fuerint alicui
centum oues. & errauerit una ex eis: nonne relin¬
quet nonaginta nouẽ in montib. & uadet q̃rere
eam que errauit: Et si contigerit ut inueniat
eam: amen dico uobis quia gaudet suꝑ eã magis
quã supra nonaginta nouem que ñ errauerunt.
Sic ñ est uoluntas ante patrẽ urm qui in celis ẽ

Expanded text:
ierat quid vobis videtur si fuerint alicui centum oves et erraverit una ex eis nonne relinquet nonaginta novem in montibus et vadit quaerere eam quae erravit et si contigerit ut inveniat eam amen dico vobis quia gaudebit super eam magis quam super nonaginta novem quae non erraverunt sic non est vol
Abbreviated transcription (Latin):
rit ꝑtemplum: nichil est. Qui autẽ iurauerit i
auro templi: debet. Stulti & cȩci. quid enĩ maiis
est aurum. an templũ qd scificat aurũ : Et qͥcĩq
iurauerit in altari: nichil est. Quicũq autẽ iura¬
uerit in dono qđ est suꝑ illud: debet. Ceci: quid e¬
nim maius ẽ. donũ an altare qđ scĩficat domim:¬

Expanded text:
r templum, nihil est: qui autem juraverit in auro templi, debet. Stulti, et caeci! Quid enim majus est, aurum, an templum, quod sanctificat aurum? Et quicumque juraverit in altari, nihil est: quicumque autem juraverit in dono, quod est super illud, debet. Gaeci! Quid enim majus est, donum, an altare
Abbreviated transcription (Latin):
motus. abiit. Accedens autẽ ad alterum: drxit
similiter. At ille respondens ait. Eodñe. Et ñ
nit. Quis ex duobus fecit uoluntatẽ patris: Di¬
cunt. Primus. Dicit illis iħc. Amendicouobis: qͥa
publicam & meretrices precedunt uos in regnũ
dei. Uenit enim aduos iohes in unia iusticie. & ñ

Expanded text:
abiit. Et accedens ad alterum, dixit similiter. At ille respondens ait: Eo, Domine; et non ivit. Quis ex duobus fecit voluntatem Patris? Dicunt: Primus. Dicit illis Jesus: Amen dico vobis, quod publicani et meretrices praecedent vos in regnum Dei. Venit autem
Abbreviated transcription (Latin):
test caꝑe. capiat. T unc oblati sunt ei pariuli:
ut manus eis imponeret & oraret. Discipuli au¬
tem increpabant cos. Iħc uero ait eis. Sintte par¬
uulos. & nolite cosꝓhibere ad me uenire: taltũ
ẽ cnĩ regnũ celoꝵ. Et cum imposuisset eis manꝰ:

Expanded text:
piat. Tunc oblati sunt ei parvuli, ut manus eis imponeret, et oraret: discipuli autem increpabant eos. Jesus vero ait eis: Sinite parvulos, et nolite eos prohibere ad me venire. Talium est enim regnum coelorum. Et cum imposuisset
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ sicut te ipsum. Dicit illi adolescens. Omĩa
hec custodiui. Quid adhuc michi deest: Ait
illi iħc. Si uis ꝑfectus esse: uade uende quȩ ha¬
bes & da pauꝑib. & habebis thesaurũ in celo. &
uem sequere me. Cum audisset aut̃ adoles¬
cens uerbũ abiit tristis. Erat enim habens mul¬

Expanded text:
tuum sicut teipsum. Dicit illi adolescens: Omnia haec custodivi, quid adhuc mihi deest? Ait illi Jesus: Si vis perfectus esse, vade, vende quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo; veni, sequere me. Cum audisset autem adolescens verbum, abiit tristis. Erat enim habens mul
Abbreviated transcription (Latin):
inant sibi escas. Iħc autẽ dixit eis. Non habent ne¬
cesse ire: date illis uos manducare. Respondert̃ ei.
Non habemus hic. nisi quinq panes & duos pisces.
Qui ait eis. afferte illos michi huc. Et cum iussisset
turbam discumbere suꝑ fenũ: acceptis quinq pa-¬
nib & duob piscib. aspiciens in celum benedixit
& fregit. & dedit discipulis panes. Discipuli autem:
turbis. Et manducauert̃ om̃s: & saturati sunt. Et
tulerunt reliquias. duodecim cophinos fragm̃toꝵ
plenos. Manducantiũ autẽ fuit numerus quinq mi-¬
lia uiroꝵ: exceptis mulierib & paruulis Et statimm

Expanded text:
scas. Jesus autem dixit eis: Non habent necesse ire: date illis vos manducare. Responderunt ei: Non habemus hic nisi quinque panes, et duos pisces. Qui ait eis: Afferte mihi illos huc. Et cum jussisset turbam discumbere super fenum, acceptis quinque panibus, et duobus piscibus, aspiciens in coelum benedixit, et fregit, et dedit discipulis panes, discipuli autem turbis. Et manducaverunt omnes, et saturati sunt. Et tulerunt reliquias, duodecim cophinos fragmentorum plenos. Manducantium autem fuit numerus, quinque milli
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerit inter uos primus eẽ: erit uester seruus.
Sicut filius hominis ñ uenit ministrari sed
ministrare: & dare anitnã suã redemptionem ꝓ
multis. Et egredientib illis ab hiericho: secuta
est eum turba multa. Et ecce duoceci sedentes se¬
cus uiam audierunt quia iħc transiret: & cla¬
mauerunt dicentes. Dñe miserere nr̃i fili dauid.

Expanded text:
ervus sicut Filius hominis non venit ministrari sed ministrare et dare animam suam redemptionem pro multis et egredientibus eis ab Hiericho secuta est eum turba multa et ecce duo caeci sedentes secus viam audierunt quia Iesus transiret et clamaverunt dice
Abbreviated transcription (Latin):
audit. & sollicitudo scłi istius & fallacia diuitia¬
rum suffocat uerbum. & sine fructu efficitur.
Qui uero in terrã bonã seminatus ẽ: hic ẽ qui
audit uerbum & intelligit. & fructum affert.
Et facit aliud quide centesimũ: aliud autẽ sex¬
bolam ꝓposuit illis dicens. Simile factum ẽ regnũ

Expanded text:
t sollicitudo saeculi istius et fallacia divitiarum suffocat verbum et sine fructu efficitur qui vero in terra bona seminatus est hic est qui audit verbum et intellegit et fructum adfert et facit aliud quidem centum aliud autem sexbolam proposui
Abbreviated transcription (Latin):
parabolis loqueris eis: Qui respondens ait ill. Qa
uobis datum ẽ nosse mysteria regni celoꝵ: illis
autẽ non est datum. Qui enim habet dabit᷑
ei. & abundabit. Qui autem ñ habet: & qđ habet
auferetur ab eo. Ideo inparabolis loquor eis: qͥa
uidentes ñ uident. & audientes ñ audiunt. neq
intelligunt. Et adimpletur in eis ꝓpħia ysaiȩ di¬
cens. Auditu audietis & ñ intelligetis
uidentes uidebitis & ñ uidebitis. Incrassatum ẽ

Expanded text:
s loqueris eis qui respondens ait illis quia vobis datum est nosse mysteria regni caelorum illis autem non est datum qui enim habet dabitur ei et abundabit qui autem non habet et quod habet auferetur ab eo ideo in parabolis loquor eis quia videntes non vident et audientes non audiunt neque intellegunt et adimpletur eis prophetia Esaiae dicens auditu audietis et non intellegetis et videntes videbitis et non vide
Abbreviated transcription (Latin):
tienissent capharnaum: accesserunt qui didragina
accipiebant ad petrum. & dixert̃ ei. Magister uester
uenit eum ihc dicens. Quid tͥ uidetur sẏmon :
Reges terrȩ a quib accipiunt tributũ uel cen¬
sumꝰ: A filiis suis an abalienis: Et ille dixit.

Expanded text:
uenissent Capharnaum, accesserunt qui didragma exigebant ad Petrum, et dixerunt: "Magister uester uenit eum Iesus, dicens: "Quid tibi uidetur, Simon? reges terrae a quibus accipiunt tributum uel censum, a filii
Abbreviated transcription (Latin):
eos in synagogis eoꝵ. ita ut mirarent᷑ & dicerent.
Unde huic sapientia hȩc & iurtutes: Nonne hic ẽ
fabri filius: Nonne mater eius dicitur maria: &
fr̃s eius iacobus & ioseph & symon. & iudas: Et
sorores eius. nonne om̃s apud nos sunt: Unde
÷ huic omnia ista: Et scandalitabant᷑ in eo.

Expanded text:
 ita ut mirarentur et dicerent, unde huic sapientia haec et uirtutes? Nonne hic est Fabri filius. Nonne Mater eius dicitur Maria, et Fratres eius Jacobus et Joseph et Simon et Judas. Et sorores eius nonne omnes apud nos sunt? Vnde ergo huic omnia ista? Et scandalizabantur in eo.
Abbreviated transcription (Latin):
Aliam parabolam locitus ẽ eis. Simile ẽ regnũ
celoꝵ fermento: qđ acceptũ mulier abscondit in
farine satis trib donec fermentatũ est totum:
Hec omia locutus ẽ iħc inparabolis ad turbas.
Et sine parabolis ñ loquebatur eis: ut impleretur
qđ dictum erat ꝑ propħam dicentẽ. Aꝑiam in pa¬
rabolis os meum: eructuabo abscondita a cõstitu¬
tione mundi Tunc dimissis turbis: uenit in do¬
mum. Et accesserunt ad cum discipuli eiꝰ dicentes.
dens ait. Qui seminat bonum semen: est filius ho¬
minis. Ager autẽ: est mundus. Bonum uero sem̃:
hii sunt filii regni. Tizania autẽ. filii sunt nequam.
Inimicus autem qui seminat ea: est diabolus. Mis¬
sis uero: consummatio secłi est. Messores aittẽ: ange¬
li sunt. Sicut gͦ colliguntur zitama & igni combu¬
runtur: sic erit in consummatione scłi. Mittet filiꝰ
hominis angłos suos: & colligent de regno eiꝰ omma

Expanded text:
mile est regnum celorum fermento: quod acceptum mulier abscondit in farine satis tribus: donec fermentatum est totum. Hec omnia locutus est Jesus in parabolis ad turbas. Et sine parabolis non loquebatur eis. Ut impleretur quod dictum est per Prophetam dicentem. Aperiam in parabolis os meum: eructabo abscondita a constitutione mundi. Tunc dimissis turbis: venit in domum. Et accesserunt ad eum discipuli ejus dicentes.at, inquit, bonum semen, est filius hominis; ager autem est mundus: bonum uero semen hi sunt filii regni; zizania autem filii sInimicus autem qui seminavit ea: est diabolus. Messis vero consummatio seculi est. Messores autem Angeli sunt. Sicut ergo colliguntur zizania: et igne comburuntur: sic erit in consummatione seculi. Mittet filius hominis Angelos suos: et colli
Abbreviated transcription (Latin):
neq i hoc scło neq infituro. A ut facite arborẽ
bonam & fructum eiꝰ bonũ: aut facite arborẽ malã
& fructum eius malum. Siquid̾e ex fructu. arbor
agnoscitur. Progenies iuꝑarum: quomͦ potestis bo¬
na loqui cum sitis mali: Ex abundantia enĩ cordis.

Expanded text:
ite arborem bonam, et fructum ejus bonum: aut facite arborem malam, et fructum ejus malum: siquidem ex fructu arbor agnoscitur. Progenies viperarum, quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali? ex abundantia enim cordis
Abbreviated transcription (Latin):
Querite & inuenietis. Pulsate & apietur uobis. Om̃is
enim qui petit accipit. & qui querit inuenit. &
pulsanti aꝑietur. Aut quis ex uobis homo. quẽ
si petierit filius suus panem: numqͥd lapidẽ por¬
riget ei: Aut si piscem petierit: nũqͥd serpentẽ por¬
riget ei: Si ergo uos cum sitis mali nostis bona da¬
re filiis ur̃is: quantomagis pater uester qui in ce¬
lis est dabit bona petentib se: Qmnia gͦ que

Expanded text:
etis: pulsate, et aperietur uobis. omnis enim qui petit accipit, et qui quaerit inuenit, et pulsanti aperietur. aut quis ex uobis homo, quem si petierit filius suus panem, numquid lapidem porriget ei? aut si piscem petierit, numquid serpentem porriget ei? si ergo uos, cum sitis mali, nostis bona dare filiis uestris, quanto magis pater uester, qui in caelis est, da
Abbreviated transcription (Latin):
dicunit. Demoniũ habet. Uenit filius hõis mandu¬
cans & bibens: & dicunt. Ecce homo uorax. & pota¬
tor uimi: publicanoꝵ & peccatoꝵ amicus. Et iusti¬
ficata ẽ sapientia a filiis suis. Tunc cepit expro¬
brare eiuitatib. in quib facte sunt plurime uir¬
tutes eius. quia ñegissent penitentiã. ue tibi co

Expanded text:
Filius hominis manducans et bibens et dicunt ecce homo vorax et potator vini publicanorum et peccatorum amicus et iustificata est sapientia a filiis suis tunc coepit exprobrare civitatibus in quibus factae sunt plurimae virtutes eius quia non egissent paeniten
Abbreviated transcription (Latin):
in cęlo & in terra. Panem nr̃m suꝑsubstantialẽ
da nobis hodie. Et dimitte nobis debita nr̃a sic̃
& nos dimitimus debitorib nr̃is. Et ne inducas
nos in temptationẽ. Sed libera nos a malo.Si
enĩ dimiseritis hominib peccata eoꝵ: dimittet
& uobis pater uester celestis delicta ur̃a. Si autẽ
ñ dimiseritis hominib: nec pater uester dimit.¬
tet peccata ur̃a. Cum autẽ ieiunatis: nolite fie¬
ri sicut hypocrite tristes. Exterminant enĩ facies

Expanded text:
rum supersubstantialem da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, et ne inducas nos in temptationem, sed libera nos a malo. si enim dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittet et uobis pater uester caelestis delicta uestra. si autem non dimiseritis hominibus, nec pater uester dimittet peccata uestra. cum autem ieiunatis, nolite fieri sicut hypocritae tristes. exterminant enim f
Abbreviated transcription (Latin):
dorsa coꝵ plena ocłis. & scintillȩ e lampades in medio
discurrentes. & rota i rotam. & n singulis quatuor
facies. Unde & apocalipsis ioħis pst expositionẽ iugi¬
agnũ di: introducit fulgura & onitrua. & septẽ sp̃c
discurrentes. & mare uitreũ. & qͣtuor animalia plena
oculis dicens. Animal primũ: fimile leoni. Et scđm:
simile intulo. Et tertiũ simile honim. Et quartum:
simile aquilȩ uolanti. Et post paululũ. Plena inqͥt
erant oculis: & requicm ñ habebant die ao nocte dicen¬

Expanded text:
plena oculis, et scintillae ac lampades in medio discurrentes, et rota in rota, et in singulis quatuor facies. Unde et Apocalypsis Joannis, post expositionem vigiAgnum Dei, introducit fulgura, et tonitrua, et septem spiritus discurrentes, et mare vitreum et quatuor animalia plena oculis , dicens: Animal primum simile leoni, et secundum simile vitulo, et tertium simile homini, et quartum simile aquilae volanti. Et post paululum: Plena erant, inquit, oculis, et requiem non habebant die ac nocte, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
uox leonis in heremorugientis auditur. uox claman¬
tis in deserto parate uiã drĩ. rectas facite semitas enis.¬
latia uituli. que euangłistam lucã a zacharia sacer¬
dote sumpsisse initiũ prefigurat. Quarta ioħem cuan¬
glistã: qui assumptis pennis iquile & ad altiora festi¬
nans de uerbo dĩ disputat. Cetera que sequuntur: in
cundem sensum ꝓficiunt. Crira eoꝵ recta & pennati

Expanded text:
uox leonis in heremo rugiens auditur: uox clamantis in deserto: parate uiam domino. hominis autem fiTertia vituli, quae evangelistam Lucam a Zacharia sacerdote sumpsisse initium praefigurat. Quarta Joannem evangelistam, qui assumptis pennis aquilae, et ad altiora festinans, de Verbo Dei disputat. Caetera quae sequuntur in eumdem sensum profic
Abbreviated transcription (Latin):
quenter ꝑcutit. coactus ẽ ab omnnb pene tc̃ asiȩ ep̃is. &
multarum eccl̃arũ legationib de diuinitate saluato¬
ris altius scribere. & ad ipsũ ut ita dicã dĩ uerbũ. ñ tam
audaci quã felici temeritate ꝓrumꝑe. Ut eccl̃astica
narrat historia. cũ a fr̃ĩb cogeretur ut scriberet: ita se¬
facturũ respondisse. si indicto iciunio in cõmune om̃s
in illud ꝓcimũ celo ueniens eructuanit. In pͥncipio
erat ucrbũ: & uerbũ erat apud dm̃: & ds̃ erat uerbũ.
hoc erat in principio apuddm̃. Hec gͥ quatuor euan¬
gelia multo ante predicta. etechielis quoq uolumen
ꝓbat. in quo prima iusio ita contexitur. Et in medio
sicut similitudo quatuor animaliũ: & uultus coꝵ fa¬
cies hominis. & facies leonis. & facies uituli. & facies

Expanded text:
e , coactus est ab omnibus pene tunc Asiae episcopis, et multarum Ecclesiarum legationibus, de divinitate Salvatoris altius scribere, et ad ipsum ut ita dicam Dei Verbum, non tam audaci, quam felici temeritate prorumpere. Et Ecclesiastica narrat historia, cum a fratribus cogeretur ut scriberet, ita facturum se respondisse, si indicto jejunio in commune omnesin illud prooemium coelo veniens eructavit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum . Haec igitur quatuor Evangelia multo ante praedicta, Ezechielis quoque volumen probat, in quo prima visio ita contexitur: Et in medio sicut similitudo quatuor animalium: et vultus eorum facies hominis, et facies leonis, et facies vituli, et facies
Abbreviated transcription (Latin):
Priiꝰ omniũ matheusꝰ ẽ publicanus. cognom̃to leui.
qui iuangłiũ in iudea hebreosermone edidit: ob eoꝵ
uel naxime causã qui in hiesu crediderant ex iudeis:
& iequaꝗͣ legis umbra succedente euangłii ueritatẽ
seuabant. Scd̾s marcus interpres apłi petri & alexan¬
d ine ȩccłȩ primus episcopus: qui dñm quide saluater̃
r se ñ uidit. sed ea quȩ magistrũ audierat p̃dicantẽ
uxta fidẽ magis gestoꝵ narrauit qͣm ordinẽ. Tertuis
lucas medicus natione syrus. antiocensis: cuius laus
in euangłio ẽ. qui & ipse discipulus apłi pauli in a¬
chaiȩ bithineq partib uolum̃ condidit: quedã altiꝰ
repetens. ut & ipse in ꝓemio confitet᷑. audita magiꝰ ꝙͣ
uisa describens. Uttimus ioħes apl̃s & euangłista quẽ
iħc amauit plurimũ. qui suꝑ pectus dñi recumbens.
purissima doctrnarũ fłenta potauit: & qui solus de

Expanded text:
Primus omnium Matthaeus est Publicanus, cognomento Levi, Primus omnium Matthaeus est Publicanus, cognomento Levi, qui Evangelium in Judaea Hebraeo sermone edidit, ob eorum vel maxime causam, qui in Jesum crediderant ex Judaeis, et nequaquam Legis umbram, succedente Evangelii veritate, servabant. Secundus Marcus, interpres apostoli Petri, et Alexandrinae ecclesiae primus episcopus, qui Dominum quidem Salvatorem ipse non vidit, sed ea quae magistrum audierat praedicantem, juxta fidem magis gestorum narravit quam ordinem. Tertius Lucas medicus, natione Syrus Antiochensis cujus laus in Evangelio, qui et ipse discipulus apostoli Pauli, in Achaiae Boeotiaeque partibus volumen condidit , quaedam altius repetens, et ut ipse in prooemio confitetur, audita magis, quam visa describens. Ultimus Joannes apostolus et evangelista, quem Jesu amavit plurimum, qui supra pectus Domini recumbens , purissima doctrinarum fluenta potavit, et 5-6 qui solus de
Abbreviated transcription (Latin):
dis. atq apellis: ac reliquoꝵ quos enumerare lor¬
gissimum est. Cum hoc tantum in presentiarũ
necesse sit dicere. extitisse quosdã qui sine sp̃u &
gr̃a dĩ conatisunt magis ordinare narrationẽ:
quã historie texere ueritatẽ. Quib iure potest
illud ꝓpħicum coaptari. Ue qui ꝓpħant de corde
suo: qui ambulant post sp̃m suum. Qui dicunt.
angelio ioħis loquit᷑. Om̃s qui ante me uenert̃. fures
fuert̃ & latrones. Qui uenert̃: ñ qui missist̃. Ipse enim
ait. Uenieant & ego ñ mittebam eos. In uenientib pr¬
sumptio remeritatis: in missis. obsequiũ seruitutis est.
Eccła air quȩ supra petrã dm̃ uoce fundata ẽ. quã in¬
troduxt rex in cubiculũ suũ. & ad quã ꝑ foram̃ disscen
sionis oculte misit manũ suã. similis dammule hin¬
nuloq ceruoꝵ: quatuor flumina para dysi instar eruc¬
tuans quatuor angulos & anulos habet. ꝑqͦs quasi ar-¬
cha te tam̃ti & custos legis dñi lignis mobilib uehitur.

Expanded text:
dis atque Apellis, ac reliquorum, quos enumerare longissimum est: cum hoc tantum in praesentiarum necesse sit dicere, exstitisse quosdam, qui sine spiritu et gratia Dei conati sunt magis ordinare narrationem, quam historiae texere veritatem. Quibus jure potest illud propheticum coaptari: Vae qui prophetant de corde suo: qui ambulant post spiritum suum, qui dicunt: angelio Joannis loquitur: Omnes qui ante me venerunt fures fuerunt et latrones . Qui venerunt: non, qui missi sunt. Ipse enim ait: Veniebant, et ego non mittebam eos . In venientibus, praesumptio temeritatis; in missis, obsequium servitutis est. Ecclesia autem, quae supra petram Domini voce fundata est, quam introduxit rex in cubiculum suum , et ad quam sionis occultae misit manum suam , similis damulae hinnuloque cervorum , quatuor flumina paradisi instar eructans , quatuor et angulos et annulos habet  Al. ca Testamenti et custos Legis Domini, lignis immobilibus vehitur .
Abbreviated transcription (Latin):
duo: matheus. lucas. In sexto duo: matheus. mar¬
cus. In septimoduo: matheus. iohannes. In oc.¬
tauo duo: lucas. marcus. In nono dito: lucas
iohannes. In decimo: ꝓpria unusquisq quȩ ñ
habentur in aliis ediderunt. Singulis uero eu¬
angelus ab uno incipiens usq ad finem libroꝵ
dispar numerus increscit. Hic nigro colore ꝑscͥp¬
tus. sub se habet alium ex muxio numerũ disco¬
lorem: qui ad decem usq procedens. indicat᷑ pri¬
or numerus in quo sit canone requirendus. Cũ
igitur aꝑto codice uerbi gratia illud siue illud
capitulum scire uolueris cuuis canonis sit. statĩ
ex subiecto numero doceberis. Et recurrens ad
principia in quib canonum ẽ distincta conge¬
ries. eodemq statim canone ex titulo frontis in¬
uento. illum quem querebas numerum eus¬
dem euangelistȩ. qui & ipse ex inscriptione sig¬
natur inuenies. Atq ẽ uicino ceteroꝵ tramiti¬
bus inspectis: quos numeros e regione habcañ

Expanded text:
duo, Matthaeus, Lucas. In sexto duo, Matthaeus, Marduo, Matthaeus, Lucas. In sexto duo, Matthaeus, Marcus. In septimo duo, Matthaeus, Joannes. In octavo duo, Lucas, Marcus. In nono duo, Lucas, Joannes. In decimo propria unusquisque, quae non habentur in aliis, ediderunt. Singulis vero Evangeliis, ab uno incipiens usque ad finem librorum, dispar numerus increscit  Al. accrescit. Hic nigro colore praescriptus, sub se habet alium ex minio numerum discolorem, qui ad decem usque procedens, indicat prior numerus, in quo sit Canone requirendus. Cum igitur aperto codice, verbi gratia, illud sive illud capitulum scire volueris, cujus Canonis sit, statim ex subjecto numero doceberis, et recurrens ad principia, in quibus Canonum est distincta congeries, eodemque statim Canone ex titulo frontis invento, illum quem quaerebas numerum ejusdem Evangelistae, qui et ipse ex inscriptione signatur, invenies: atque e vicino caeterorum tramitibus inspectis, quos numeros e regione habeant,
Abbreviated transcription (Latin):
uel eadem. uel uicina. uel sola sint: coꝵ distincti¬
one cognoscat. Magnus siquidem hic in nostris co¬
dicib error inoleuit. dum quod in eademre. alius
euangelista plus dixit. in alio quia minus putaue¬
rint. addiderunt: uel dum eundem sensum aliꝰ
aliter expressit. ille qui unum e quatuor primũ
legerat. ad cius exemplum ceteros quoq estimaue¬
rit emendandos. Unde accidit. ut apud nos nux¬
ta sint omnia: & in marco plura luce atq mathei:
rursum in matheo iohannis & marci: & in ceteris
reliquoꝵ. quȩ in aliis ꝓpria sunt inueniantur.
Cum itaq canones legeris qui subiectisunt. con¬
fusionis errore sublato. & similia omnium scies:
& singulis queq sua restitues. In canone primo.
concordant quatuor: matheus. marcus. lucas.
iohannes. In secundo tres: matheus. marcus. lu¬
cas. In tercio tres: matheus. lucas. iohannes. In
quarto tres: matheus. marcus. iohannes. In qͥnto

Expanded text:
vel eadem, vel vicina, vel sola sint, eorum distinctivel eadem, vel vicina, vel sola sint, eorum distinctione cognoscat. Magnus siquidem hic in nostris codicibus error inolevit, dum quod in eadem re alius Evangelista plus dixit, in alio quia minus putaverint, addiderunt. Vel dum eumdem sensum alius aliter expressit, ille qui unum e quatuor primum legerat, ad ejus exemplum caeteros quoque aestimaverit emendandos. Unde accidit, ut apud nos mixta sint omnia, et in Marco plura Lucae atque Matthaei: rursum in Matthaeo plura Joannis et Marci, et in caeteris reliquorum quae aliis propria sunt, inveniantur. Cum itaque Canones legeris, qui subjecti sunt, confusionis errore sublato, et similia omnium scies, et singulis sua quaeque restitues. In Canone primo concordant quatuor, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes. In secundo tres, Matthaeus, Marcus, Lucas. In tertio tres, Matthaeus, Lucas, Joannes. In quarto tres, Matthaeus, Marcus, Joannes. In quinto
Abbreviated transcription (Latin):
ego de ueteri disputo testamento: qđ a septuaginta
senorib in grecã linguam uersum. tercio gradu ad
nos usq ꝑuenit. Non quero quid aquila. quid sym¬
ma:hus sapiant: quare theodotion inter nouos et
ueteres medius incedat. Sit illa uera interpretatio:
quam apłi ꝓbauerunt. De nouo nunc loquor testa¬
mento qđ grecum ẽẽ non dubium ẽ. excepto apło
matheo: qui primus in iudea euangłium xp̃i hebre¬
icis litteris edidit. Hoc certe cũ in nr̃o sermone discor¬
d̾at. & diuersos riuuloꝵ tramites ducit: uno de fon¬
te querendus ẽ. Pretermitto eos codices. quos alucia¬
no & esychio nuncupatos: paticoꝵ hominũ asserit
ꝑuersa contentio. Quib utiq nec in uetere instru¬
mento post septuaginta inter pretes emendaro ui
licuit: nec in nouo ꝓfuit es
secutus ammonium in decem numeros ordina¬
uit: sicut in greco habentur expressimus. Quod
si quis de curiosis uoluerit nosse. quȩ in euangłis

Expanded text:
ego de veteri disputo Testamento, quod a Septuaginta ego de veteri disputo Testamento, quod a Septuaginta senioribus in Graecam linguam versum, tertio gradu ad nos usque pervenit. Non quaero quid Aquila, quid Symmachus sapiant, quare Theodotion inter novos et veteres medius incedat. Sit illa vera interpretatio, quam Apostoli probaverunt. De novo nunc loquor Testamento: quod Graecum esse non dubium est, excepto apostolo Matthaeo, qui primus in Judaea Evangelium Christi Hebraicis litteris edidit. Hoc certe cum in nostro sermone discordat, et diversos rivulorum tramites ducit: uno de fonte quaerendum est. Praetermitto eos codices, quos a Luciano et Hesychio nuncupatos, paucorum hominum asserit perversa contentio: quibus utique nec in veteri Instrumento post Septuaginta Interpretes emendare quid licuit, nec in Novo profuit esecutus Ammonium, in decem numeros ordinavit, sicut in Graeco habentur, expressimus. Quod si quis de curiosis voluerit nosse, quae in Evangeliis,