comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quas uariauit iacob afficiendo transierunt in animas pecorũ ma¬
trũ. atq inderursũ eadẽ affectione transeundo apparuerunt in cor¬
poribꝰ filiorũ. Tale uero aliquid etiã infȩtibus humanis posse con¬
tingere soranus medicine auctor nobilissimus scribit. et exem¬
plo confirmat historiȩ. Nam dionisiũ tirannũ narrat eo qđ ipse
de formis eẽt. nec tales habere filios uellet uxori suȩ in concubitu
formosam ꝓponere solere picturam. cuius pulcritudinẽ concupi
mitteret. Neq enĩ ds̃ ita naturas creat. ut leges auferat quas de¬
dit motibus unius cuiꝰq naturȩ sic et uitia quã uis sint insub¬
iecto. ex parentibꝰ tam̃ infilos. ñ quasi transinigratione de suo sub¬
iecto insubiectum alterum. qđ fieri non posse cathegorie ille quas le¬
gisti uerissime ostendunt. s qđ ñ intelligis affectione et contagione

Expanded text:
quas variavit Jacob, afficiendo transierunt in animas pecorum maquas variavit Jacob, afficiendo transierunt in animas pecorum matrum, atque inde rursus eadem affectione transeundo apparuerunt in corporibus filiorum . Tale vero aliquid etiam in fetibus humanis posse contingere, Soranus medicinae auctor nobilissimus scribit, et exemplo confirmat historiae. Nam Dionysium tyrannum narrat, eo quod ipse deformis esset, nec tales habere filios vellet, uxori suae in concubitu formosam proponere solere picturam, cujus pulchritudinem concupimitteret. Neque enim Deus ita naturas creat, ut leges auferat, quas dedit motibus uniuscujusque naturae. Sic et vitia cum sint in subjecto, ex parentibus tamen in filios, non quasi transmigratione de suo subjecto in subjectum alterum, quod fieri non posse categoriae illae quas legisti verissime ostendunt; sed, quod non intelligis, affectione et contagione
Abbreviated transcription (Latin):
tit᷑. s tu non intelligis. Uerum ẽ enĩ quod ibi accepisti ea quȩ in
subiecto sunt. sicut sunt qualitates sine subiecto in quo sunt eẽ nͥ
posse sicut ẽ insubiecto. corpore color. aut forma. s afficiendo tran¬
seunt nͨ emigrando. quemadmodũ ȩthiopes quia nigri sunt nigros
gignunt. nͨ tam̃ infilios parentes colorem suũ uelut tunicã trans¬
ferunt. s sui corporis qualitate corpus quod de illis ꝓpagat᷑ afficiunt
Mirabilius ẽ aut quando rerũ corporalnum qualitates in res incor¬
porales transeunt. et tam̃ fit quando formas corpoꝵ quas uidemꝰ
haurimus. quodã mͦ et inmemoria recondimꝰ. et quocũq ꝑgimus
nobis cũ ferimus. nec ille recesserunt acorporibus suis. et tam ad no
mirabili mͦ affectis nr̃is sensibus transierunt. Quomͦ aut̃ de corpo¬
re ad spm̃n: eo mͦ transeunt de sp̃u ad corpus: nam colores uirgarũ

Expanded text:
ntitur, sed tu non intelligis. Verum enim est quod ibi accepisti, ea quae in ntitur, sed tu non intelligis. Verum enim est quod ibi accepisti, ea quae in subjecto sunt, sicut sunt qualitates, sine subjecto in quo sunt, esse non posse, sicut est in subjecto corpore color aut forma; sed afficiendo transeunt, non emigrando: quemadmodum Aethiopes, quia nigri sunt, nigros gignunt, non tamen in filios parentes colorem suum velut tunicam transferunt; sed sui corporis qualitate corpus quod de illis propagatur afficiunt. Mirabilius est autem quando rerum corporalium qualitates in res incorporales transeunt, et tamen fit, quando formas corporum quas videmus, haurimus quodam modo, et in memoria recondimus, et quocumque pergimus, nobiscum ferimus: nec illae recesserunt a corporibus suis, et tamen ad nos mirabili modo affectis nostris sensibus transierunt. Quomodo autem de corpore ad spiritum, eo modo transeunt de spiritu ad corpus. Nam colores virgarum
Abbreviated transcription (Latin):
ne remaneret naturalit᷑ filius irȩ sicut cȩteri. atq int̾ uasa irȩ
ñ int̾ uasa miscđĩȩ fieret. Cur aut de malo qđ ei adiacet. atq
in est in menbris eius reus nͨ sit fidelis. & ex eo malo tam̃quã qui
nascit᷑ reatum trahat. iam nescis quotiens diximus. fidelibeñ
hoc beneficiũ hȩc regeneratio contulit ñ generatio. Inde gͦ ab
aliquid te dialectica docuit rem quȩ insubiecto ẽ sine illa re eẽ ñ posse in
qua subiecta ẽ. Et ideo putas malum qd nonẽ inparente utiq in sub¬
iecto. alii rei id ẽ ꝓli ad quam ñ ꝑuenit reatũ ñ posse transmittere.
Recte hoc diceres si malum concupiscentiȩ de parente ñ ꝑueniret ad ꝓ¬
lem: cum uero sicut sine illo nemo seminat᷑. ita sine illo nemo nasca¬
t̃. quomͦ dicis co ñ ꝑuenire quo transit : Non enĩ aristotiles cuiꝰ ca¬

Expanded text:
ne remaneret naturaliter filius irae sicut et caeteri, atque inter vasa irae, ne remaneret naturaliter filius irae sicut et caeteri, atque inter vasa irae, non inter vasa misericordiae fieret. 50. Cur autem de malo quod ei adjacet atque inest membris ejus reus non sit fidelis, et ex eo malo tamen qui nascitur reatum trahat, jam nescio quoties diximus. Fideli enim hoc beneficium regeneratio contulit, non generatio. Inde ergo ab  51. Sed magnum aliquid te dialectica docuit, « Rem quae in subjecto est, sine illa re esse non posse, in qua subjecta est. Et ideo » putas « malum quod est in parente, utique in subjecto, alii rei, id est proli, ad quam non pervenit, reatum non posse transmittere. » Recte hoc diceres, si malum concupiscentiae de parente non perveniret ad prolem: cum vero sicut sine illo nemo seminatur, ita sine illo nemo nascatur; quomodo dicis eo non pervenire, quo transit? Non enim Aristoteles, cujus ca
Abbreviated transcription (Latin):
atq manit̾ curreres: Sed cũ etiam sci iob testimoniũ tam loquaci¬
peccatis sermo eiꝰ e̾et humanis. neminem mundũ a sorde. nec in¬
fantem cuiꝰ ẽ diei unius uita suꝑ terrã: Nam miscdiam et magnis
et pusillis omibꝰ prestari ab illo aquo salus ẽ. et hominũ. et pecoꝵ
et qui facit solem suum oriri suꝑ bonos et malos. quis abnuat nͥ
qͥ dm̃ eẽ aut t̾rena curare non c̾dit.: Quod tu quasi inde contenderemꝰ
ꝑ testimoniũ scĩ iob docere uoluisti. quia dixit ossibus et neruis
compegisti me. uitã et miscđiam tribuisti mͥ. Ubi quidẽ ille potu¬
it ñ omne̾ significare hominẽ. s de se ipso gr̃as agere. quod eũ
carnalit᷑ natũ n deseruerit. s ei miscdi̾am ut uere uiueret. id ẽ
iuste uiueret. qui eu condidit ipse prestiderit. aut certe quia pa¬
rũ erat uita quã nascendo sortitus ẽ. ideo addidit et miscdiam.

Expanded text:
atque inaniter curreres? Sed cum etiam sancti Job testimonium tam loquaciatque inaniter curreres? Sed cum etiam sancti Job testimonium tam loquaciDei, cum de peccatis sermo ei esset humanis, neminem mundum a sorde, nec infantem cujus est unius diei vita super terram ? Nam misericordiam et magnis et pusillis omnibus praestari ab illo a quo salus est et hominum et pecorum, et qui facit solem suum oriri super bonos et malos , quis abnuat, nisi qui Deum esse, aut terrena curare non credit? Quod tu quasi inde contenderemus, per testimonium sancti Job docere voluisti, quia dixit, Ossibus et nervis compegisti me, vitam et misericordiam tribuisti mihi . Ubi quidem ille potuit non omnem significare hominem, sed de se ipso gratias agere, quod eum carnaliter natum non deseruerit, sed ei misericordiam ut vere viveret, id est juste viveret, qui eum condidit, ipse praestiterit. Aut certe quia parum erat vita, quam nascendo sortitus est, ideo addidit, et misericordiam;
Abbreviated transcription (Latin):
ut calt̃pniaris dicimus. sic fuisse primos coniuges institutos.
ut sine commxtione utriusq serus conuges e̾ent s utrum inparahy¬
so ante peccatum caro concupisceret adu̾sus sp̃m. uł utrum nunc in
coniugibꝰ hoc ñ fiat. quando eiꝰdem concupiscentiȩ etiam ꝑpudicitiã
coniugalem cohibet᷑ excessus. et utrum malũ non sit cui repugnanti
consentiendũ ñ ẽ ne insuũꝑgat excessum. et utrum ñ ex ipsa concu
piscentia nascat᷑. cui malũ in eẽ ullũ negas. et utrũ ab ingenerato
malo possit hominũ qͥsꝗͣ nͥ regeneratiõe lib̾ari ħ int̃ nosdisserit᷑ In
his questionibus catholica ueritate antiquitꝰ tradita. ur̃a impia
nia litterarũ. quibus ꝓbares unde int̾ nos nulla questio ẽ. adeo
creatori hominẽ. qđ dequolibet uermiculo negare fas nͨ ẽ quoꝑti¬
nuit. nisi ut te appareret campos quesisse uerboꝵ ubi uentose

Expanded text:
ut calumniaris dicimus, « sic fuisse primos conjuges institutos, ut calumniaris dicimus, « sic fuisse primos conjuges institutos, ut sine commixtione utriusque sexus conjuges essent: » sed utrum in paradiso ante peccatum caro concupiverit adversus spiritum; vel utrum nunc in conjugibus hoc non fiat, quando ejusdem concupiscentiae etiam per pudicitiam conjugalem cohibetur excessus; et utrum malum non sit, cui repugnanti consentiendum non est, ne in suum pergat excessum; et utrum non ex ipsa et cum ipsa concupiscentia nascatur, cui malum inesse ullum negas; et utrum ab ingenerato malo possit hominum quisquam nisi regeneratione liberari; hoc inter nos disseritur. In his quaestionibus catholica veritate antiquitus tradita vestra impia nia Litterarum, quibus probares unde inter nos nulla quaestio est, « a Deo creari hominem, » quod de quolibet vermiculo negare fas non est; quo pertinuit, nisi ut te appareret campos quaesisse verborum, ubi ventose
Abbreviated transcription (Latin):
ea ueritate factũ ẽ qua in coniugio sexus uirilis excellit. Quod
ego in libro cui respondes cũ posuissem. tu ꝓrsus attingere timui¬
sti. Dixit aũt lucas ȩuuangłista de dño qđ putabat᷑ filins ioseph.
quia ita putabat᷑ ut ꝑ enis concubitũ. genitꝰ crederet᷑. hanc falsã
uoluit remouebpinionẽ. nͥ mariã illius uiri negare coniuge̾. con¬
tra angłm testem. Quãquã et tu ipse etiã ex desponsionis fide. eã
nomen comugis accepisse fatearis quȩ fides utiq inuiolata ꝑ¬
mansit. Neq enĩ cũ uidisset iam uirginẽ sacrã diuina fecundi¬
tate donatem. ipse aliam quesiuit uxorem. cũ utiq nec istam
quesisset si necessariã coniugẽ ñ haberet. s uinculũ fidei conu¬
galis. non ideo uidicauit et soluendũ. quia spes cõmiscende car¬
nis ablata ẽ. Uerũ de isto coniugio qđ uis existima. Nos tam̃

Expanded text:
ea veritate factum est, qua in conjugio sexus virilis excellit? Quod ea veritate factum est, qua in conjugio sexus virilis excellit? Quod ego in libro cui respondes, cum posuissem , tu prorsus attingere timuisti. Dicit autem Lucas evangelista de Domino, quod putabatur filius Joseph ; quia ita putabatur, ut per ejus concubitum genitus crederetur. Hanc falsam voluit removere opinionem, non Mariam illius viri negare conjugem, contra angelum testem. 48. Quanquam et tu ipse etiam « ex desponsionis fide eam nomen conjugis accepisse » fatearis. Quae fides utique inviolata permansit. Neque enim cum eam vidisset jam virginem sacram divina fecunditate donatam, ipse aliam quaesivit uxorem: cum utique nec istam quaesisset, si necessariam conjugem non haberet: sed vinculum fidei conjugalis non ideo judicavit esse solvendum, quia spes commiscendae carnis ablata est. Verum de isto conjugio quod vis existima; nos tamen non
Abbreviated transcription (Latin):
malo uterent᷑ male. Cũ uero ꝓpt̾ qđ serus ambo sunt instituti nisi
eorũ cõmixtione ñ nascit᷑ homo. ꝓpt᷑ hoc mixti coniuges illo ma¬
lo utunt᷑ bene. si aut de libidine querunt etiã uoluptatẽ. uenialit᷑
male. Quasi maritus inquis ioseph inopinione omniũ erat. scdm
hanc opinionem ñ scđm ueritatem locutam fuisse scripturã uis
intelligi. ut uirginẽ mariam eiꝰ coningem diceret. Hoc putemus
ȩuuangłistã facere potinsse. cũ uł sua uł cuiꝰ libet alterius hominis
u̾ba narraret. ut scđm opinionẽ hominũ loqueret᷑. Numquid et
angłs loquens unus ad unũ contra c̃scientiã suã. et ipsius cui
loquebat᷑ scđm opinionẽ potius quã scd̾m ueritatẽ fuerat locu¬
turꝰ qui ei dixit. noli timere acciꝑe mariã conugẽ tuã: Deinde
quid opus erat ut usq ad ioseph generationes ꝑducerent᷑. si non

Expanded text:
malo uterentur male: cum vero propter quod sexus ambo sunt instituti, nisi malo uterentur male: cum vero propter quod sexus ambo sunt instituti, nisi eorum commixtione non nascitur homo; propter hoc mixti conjuges illo malo utuntur bene: si autem de libidine quaerunt etiam voluptatem, venialiter male. 47. « Quasi maritus, » inquis, « Joseph in opinione omnium erat. » Secundum hanc opinionem, non secundum veritatem locutam fuisse Scripturam vis intelligi, ut virginem Mariam ejus conjugem diceret. Hoc putemus evangelistam facere potuisse, cum vel sua, vel cujuslibet alterius hominis verba narraret, ut secundum opinionem hominum loqueretur: numquid et angelus loquens unus ad unum, contra conscientiam et suam et ipsius cui loquebatur, secundum opinionem potius quam secundum veritatem fuerat locuturus, qui ei dixit, Noli timere accipere Mariam conjugem tuam? Deinde, quid opus erat ut usque ad Joseph generationes perducerentur , si non
Abbreviated transcription (Latin):
debent coniuges nefiant ad ulteria. et ꝓlem cuiꝰ generandi causa
sexus ut᷑q miscendus ẽ. Adu̾te etiã terciũ bonũ qđ ẽẽ coniugibus
debet. maxime ꝑtinentibus ad popłm dei. qđ michi uisũs ẽ eẽ
aliquod sacramentũ. ne diuortiũ fiat. uł ab ea conuge quȩ noi
potest parere. uł sicut fecisse cato ꝑhibet᷑ ne ab eo iiro qui plu¬
res non uult susciꝑe filios. alteri fetanda tradat᷑: ꝓpt̾ hoc in illo
quod scđm ȩuuangłiũ coniugiũ mncupaui. omĩa tria bona
omne nuptiarũ. Id ẽ hoc triꝑtitũ bonũ in illis xp̃i parentibus fuis¬
se completum. ꝓpterea dixisse putari debeo sicut insimulas. ut quic¬
quid alit̾ fuerit malum ẽẽ uideat᷑. Dico enĩ et alitͣ bonu ẽẽ coniugiũ.
ubi ꝓles nisi ꝑ concubitũ non potest ꝓcreari si eni alit̾ posset. et ta¬
mͣ concumberent coniuges. aꝑtissime libidini cederent. atq illo

Expanded text:
debent conjuges, ne fiant adulteria, et prolem cujus generandae causa debent conjuges, ne fiant adulteria, et prolem cujus generandae causa sexus uterque miscendus est, adverti etiam tertium bonum quod esse in conjugibus debet, maxime pertinentibus ad populum Dei, quod mihi visum est esse aliquod sacramentum, ne divortium fiat vel ab ea conjuge quae non potest parere, vel sicut fecisse Cato prehibetur , ne ab eo viro qui plures non vult suscipere filios, alteri fetanda tradatur . Propter hoc in illo quod secundum Evangelium conjugium nuncupavi, omnia tria bona omne nuptiarum, id est, hoc tripartitum bonum, in illis Christi parentibus fuisse completum; propterea hoc dixisse putari debeo, sicut insimulas, « ut quidquid aliter fuerit, malum esse videatur. » Dico enim et aliter bonum esse conjugium, ubi proles nisi per concubitum non potest procreari. Si enim aliter posset, et tamen concumberent conjuges, apertissime libidini cederent, atque illo
Abbreviated transcription (Latin):
pariuili de popło suo si die non circuncideret᷑ octauo. et responde
quo merito ꝑiret quã negaᷤᷤ originali obnoxiũ fuisse peccato. Iam¬
uero de ioseph cuius mariam teste ȩuuangłio coniugẽ dixi. mul¬
ta diu disputas contra sententiam meã. et conaris ostendere quia
concubitus defuit. nullomͦ fuisse coniugiũ. Ac ꝑ hoc scđm te cum
destiterint concũbere coniuges. iam ñ erunt coniuges. et diuorti¬
um erit illa cessacio. Quod ne contingat. agant sicut possunt
decrepiti qđ iuuenes agebant. et ab hoc oꝑe quo etiã continens
nimiũ delectaris. nec effetis ȩtate corporibꝰ parcant. Nonse cogi¬
tent quantũ ad libidinis attinet incentiua senuisse ut possint
conuges ꝑ manere: si hoc tͥ placet tu uideris. Ego aut̃ qr libe¬
rorũ ꝓcreandorũ causa uxores ẽẽ ducendas honestas consensit hu¬
mana. quolibet mͦ libidini cedat infirmitas. ꝓp̃t᷑ fidem quã sibi

Expanded text:
parvuli de populo suo, si die non circumcideretur octavo : et responde parvuli de populo suo, si die non circumcideretur octavo : et responde quo merito periret, quem negas originali obnoxium fuisse peccato. CAero « de Joseph, cujus Mariam » teste Evangelio « conjugem » dixi , multa diu disputas contra sententiam meam, et conaris ostendere, « quia concubitus defuit, nullo modo fuisse conjugium: » ac per hoc, secundum te, cum destiterint concumbere conjuges, jam non erunt conjuges, et divortium erit illa cessatio. Quod ne contingat, agant sicut possunt decrepiti quod juvenes agebant, et ab hoc opere quo etiam continens nimium delectaris, nec effoetis aetate corporibus parcant. Non se cogitent quantum ad libidinis attinet incentiva, senuisse, ut possint conjuges permanere. Si hoc tibi placet, tu videris. Ego autem quia liberorum procreandorum causa uxores esse ducendas, honestas consentit humana, quolibet modo libidini cedat infirmitas, praeter fidem quam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
si iustȩ ergo habent originale peccatum. ix
liis deinde ꝓpositis meis uerbis quibus commemoraui quã
honestȩ scĩ antiqui patres coniugibꝰ usi fuerint. dicis eos nͨ
noc intintu oꝑam dedisse ꝓpagini. ut tam quã reos gignerent fi¬
lios baptismate diluendos. eo qđ baptisma quo nunc ad optamur.
nondum fuerat institutum. Hoc de baptismate. uerũ dicis. Nlec ideo
tam̃ credendum ẽ et ante datã circuncisionem famulos dei. quan¬
doquidem inerat eis mediatoris fides in carne uenturi. nullo sacra¬
m̃to eiꝰ opitulatos fuisse parunlis suis. quam ins quio illud e̾et ali¬
qua necessaria causa scriptura latere uoluerit. Nam et sacrificia
eorũ legimus. quibꝰ utiq sanguis ille figurabat᷑. qui solus tollit
peccata mundi. Aꝑtius enĩ legis iam tempore nascentibus. paruu¬
lis. offerebant᷑ sacrificia ꝓpeccatis. Responde ꝓ quibus peccatis.
Respĩce illis etiam generantibus patribus ꝑiturã fuisse animã

Expanded text:
si juste, ergo habent originale peccatum. 45. si juste, ergo habent originale peccatum. 45. Aliis deinde propositis meis verbis, quibus commemoravi quam honeste sancti antiqui patres conjugibus usi fuerint; dicis « eos non hoc intuitu operam dedisse propagini, ut tanquam reos gignerent filios Baptismate diluendos, eo quod Baptisma quo nunc adoptamur nondum fuerat institutum » . Hoc de Baptismate verum dicis: nec ideo tamen credendum est, et ante datam circumcisionem famulos Dei, quandoquidem eis inerat Mediatoris fides in carne venturi, nullo sacramento ejus opitulatos fuisse parvulis suis; quamvis quid illud esset, aliqua necessaria causa Scriptura latere voluerit. Nam et sacrificia eorum legimus , quibus utique sanguis ille figurabatur, qui solus tollit peccatum mundi . Apertius etiam legis jam tempore nascentibus parvulis, offerebantur sacrificia pro peccatis. Responde, pro quibus peccatis. Respice etiam illis generantibus patribus perituram fuisse animam
Abbreviated transcription (Latin):
difficilis questionis hoc tribint᷑. qđ filios uoluerunt quorũ futura
nescierunt. Ego aut̃ nͣ dico paruulos sine xp̃i baptismate morientes.
tanta pęna ẽẽ plectendos. ut eis ñ nasci potius expediret. cũ hoc
dñs ñ de quibus libet peccatorib s de scelestissimis et impiissimis di¬
xerit. Si enĩ quod de sodomis ait. et utiq ñ de solis intelligi uolu¬
it. alius alio tolerabilius indie nidicii pumet᷑. Quis dubitauerit
paruulos ñ baptiratos qui solum habent originale peccatũ. nec
ullis ꝓpriis aggrauant᷑. in dampnatione omĩũ leuissima futuros:
Quȩ qͥlis et qͣnta erit quãuis definire nõ possim. non tñ audeo dicere
tisalienando ainta dei et a regno dei. tot imagines dei. postremo se¬
parando aparentibus piis quos ad eos ꝓcreandos tam disertꝰ hor¬
taris. hȩc aut̃ iniustȩ patiunt᷑ si nullũ habent omĩno peccatũ. aut

Expanded text:
difficilis quaestionis hoc tribuitur, quod filios voluerunt, quorum futura difficilis quaestionis hoc tribuitur, quod filios voluerunt, quorum futura nesciverunt. Ego autem non dico parvulos sine Christi Baptismate morientes tanta poena esse plectendos, ut eis non nasci potius expediret; cum hoc Dominus non de quibuslibet peccatoribus, sed de scelestissimis et impiissimis dixerit. Si enim quod de Sodomis ait, et utique non de solis intelligi voluit, alius alio tolerabilius in die judicii punietur ; quis dubitaverit parvulos non baptizatos, qui solum habent originale peccatum, nec ullis propriis aggravantur, in damnatione omnium levissima futuros? Quae qualis et quanta erit, quamvis definire non possim, non tamen audeo dicere tis, alienando a vita Dei et a regno Dei tot imagines Dei, postremo separando a parentibus piis, quos ad eos procreandos tam disertus hortaris. Haec autem injuste patiuntur, si nullum habent omnino peccatum: aut
Abbreviated transcription (Latin):
imputat᷑. Et quos dam infantes etiam baptitatos. quos futuros pͣ¬
fciuit apostatas. ñ aufert ex hac iita ineternũ regnũ ad optatos. nec
eis confert magnũ beneficium qđ ei de quo legit᷑. raptus ẽ ne ma¬
licia mutaret intellectũ eiꝰ. nec tam̃ deo tribuit᷑. nisi bonitas atq
iusticia. qua de bonis et malis omĩa bene ac recte facit. Quanto fa¬
cilius intelligit᷑ parentibus ñ eẽ tribuendum nisi qđ filios uolunt.
qui ꝓculdubio quȩ illis futura sunt nesciunt : Qđ aut cõmemorasti
ex ȩuuangłio meliꝰerat il li homini nͣ nasci. nonne ut nasceret᷑ plus
oꝑe dei actũ ẽ quam parentũ : Cur ñ ipse imagini sue pͣstitit qđ
melius erat. qui malum qđ ei futurũ fuerat p̾sciebat qđ parentes
nosse ñ possunt: Et tam̃ ab eis qui recte intelligunt ñ tribuit᷑ deo.
nͥ qđ benignitati tribuendum ẽ. creatoris. Sic et parentibꝰ sine nodo

Expanded text:
imputatur. Et quosdam infantes etiam baptizatos quos futuros primputatur. Et quosdam infantes etiam baptizatos quos futuros praescivit apostatas, non aufert ex hac vita in aeternum regnum adoptatos, nec eis confert magnum beneficium, quod ei de quo legitur, Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus . Nec tamen Deo tribuitur, nisi bonitas atque justitia, qua de bonis et malis omnia bene ac recte facit. Quanto facilius intelligitur, parentibus non esse tribuendum, nisi quod filios volunt, qui procul dubio quae illis futura sunt nesciunt? CAPUT XI. 44. Quod autem commemorasti ex Evangelio, Melius erat homini illi non nasci ; nonne ut nasceretur plus opere Dei actum est, quam parentum? Cur non ipse imagini suae praestitit quod melius erat, qui malum quod ei futurum fuerat praesciebat, quod parentes nosse non possunt? Et tamen ab eis qui recte intelligunt, non tribuitur Deo, nisi quod benignitati tribuendum est Creatoris. Sic et parentibus sine nodo
Abbreviated transcription (Latin):
in obedientia uolũptati. qr et ipsã uoluntatẽ ab huiꝰ modi alienat im¬
ꝑio. auertendo animã ad uisa somnioꝵ. in quibꝰ sepe etiã futura mon¬
strata sunt. Unde si erat in paradyso incissitudo uigilandi. atq dor¬
miendi. ubi ñ erat malũ concupiscendi. tam felicia erant somnia
dormientium. quã uita uigilantiũ. Quod aut̃ inte iactas et in am¬
t̃ spumeũ diffundis ęloquiũ. parentes comparans parricidis. in
eis asserens ee causam ut filii cũ dampnatione nascant᷑. Feriris
omĩno linguę̧ tuȩ uelut exultantibꝰ et plaudentibꝰ spi nis. nec in
isto strepitu quẽ tͥ ipse facis respicis dm̃. Cur enĩ ñ ista uł tale
aliquid ipsi potius hominũ creatori quã genitoribꝰ dicit᷑. qui cer¬
te omniũ bonoꝵ ẽ. auctor et conditor: et tam̃ quos ignibꝰ ȩtͣnis
presciuit arsuros creare non desinit. nec ei nnsi quia eos creat bonitas

Expanded text:
inobedientia voluntati; quia et ipsam voluntatem ab hujuscemodi alienat iminobedientia voluntati; quia et ipsam voluntatem ab hujuscemodi alienat imperio, avertendo animam ad visa somniorum, in quibus saepe etiam futura monstrata sunt. Unde si erat in paradiso vicissitudo vigilandi atque dormiendi, ubi non erat malum concupiscendi; tam felicia erant somnia dormientium, quam vita vigilantium. 43. Quod autem te jactas, et inaniter spumeum diffundis eloquium, « parentes comparans parricidis, in eis asserens esse causam ut filii cum damnatione nascantur: » fereris omnino linguae tuae velut exsultantibus et plaudentibus pennis, nec in isto strepitu quem tibi ipse facis, respicis Deum. Cur enim non ista vel tale aliquid, ipsi potius hominum Creatori quam genitoribus dicitur, qui certe omnium bonorum est auctor et conditor? Et tamen quos ignibus aeternis praescivit arsuros, creare non desinit: nec ei, quia eos creat, nisi bonitas
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ cogitari tunc pot̾. quando mens ipsa qua cogitat᷑ illa carnali
delectatione submergit᷑. Unde optime ille de uoluptate disputans.
cuiꝰ u̾ba in libro suꝑiore iam posui. cuiꝰ motus inquit ut quisq ma
xiimus. ita ẽ. immicissimus philosophiȩ. Congruere em̃ cũ cogitatione
magna uoluptas corporis ñ pot̾. Quis enĩ cũ utat᷑ uoluptate in quit
ea qua nulla possit maior ẽẽ attendere animo. mire rationẽ. cogi¬
tare omĩno quicquã pot᷑: Nomigit᷑ etiã tu potuisti graunis accu¬
sare quã laudas. nisi fatendo in eius impetu neminẽ posse sca co¬
gitare. Sed utiq religiosus animus. isto malo bene utens. hoc co¬
gitat ut libidinem concubendo patiat᷑. qđ ñ pot̾ cogitare cũ pati¬
tur. Sicut salutẽ homo cogitat ut somno se imꝑtiat. qđ utiq non
pot̾ cogitare cum domit. s somnus cũ occupat menbra nͥ ea facit

Expanded text:
enim cogitari potest tunc, quando mens ipsa qua cogitatur, illa carnali enim cogitari potest tunc, quando mens ipsa qua cogitatur, illa carnali delectatione submergitur? Unde optime ille de voluptate disputans, cujus verba in libro superiore jam posui: « Cujus motus, » inquit, « ut quisque est maximus, ita est inimicissimus philosophiae. Congruere enim cum cogitatione magna voluptas corpa possit major esse, attendere animo, inire rationem, cogitare omnino quidquam potest ? Non igitur etiam tu potuisti gravius accusare quam laudas, nisi fatendo in ejus impetu neminem posse sancta cogitare. Sed utique religiosus animus isto malo bene utens hoc cogitat, ut libidinem concumbendo patiatur, quod non potest cogitare cum patitur. Sicut salutem homo cogitat, ut somno se impertiat, quod utique non potest cogitare cum dormit: sed somnus cum occupat membra, non ea facit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ intemꝑantiam suã. nouerint etiã inde dicere deo. dimitte no
mendaui. qui filios ad hoc generant in hoc scło. ut ꝓptͣ alterum se¬
culũ regenerent᷑ in xp̃o. cõmemoras te iam in scdo libro istã meam
destrurisse sententiã. ubi quid tibi responderim. ibi potius legant
qui uolunt. Sic enĩ ñ sunt facienda adulteria. etiã uoluntate generan¬
di regenerandos. quemad modum nec furta facienda sunt. etiã uolun¬
tate pascendi pauꝑes scõs. Quod tam̃ faciendũ ẽ nͣ furta ꝑpetrando.
s: bene utendo maminona iniquitatis. ut et ipsi recipiant intaber¬
nacula ȩt̾na. sicut ñ adulteria committendo. s coniugalit bene uten-¬
do malo libidinis. ea uoluntate generandi sunt filiĩ. ut cũ eis regne¬
t᷑ in ȩternũ. Uerũ elegant᷑ laudas susceptam tuam dicens. et uerum
dicens. qđ nichil tale possit dũ concũbit᷑ cogitari. ꝓrsus ita ẽ. Quid

Expanded text:
propter intemperantiam suam, noverint etiam inde dicere Deo, Dimitte nobpropter intemperantiam suam, noverint etiam inde dicere Deo, Dimitte nobmendavi, qui filios ad hoc generant in hoc saeculo, ut propter alterum saeculum regenerentur in Christo ; commemoras te jam in secundo libro istam meam destruxisse sententiam: ubi quid tibi responderim, ibi potius legant qui volunt. Sic enim non sunt facienda adulteria, etiam voluntate generandi regenerandos, quemadmodum nec furta facienda sunt, etiam voluntate pascendi pauperes sanctos: quod tamen faciendum est, non furta perpetrando, sed bene utendo mammona iniquitatis, ut et ipsi recipiant in tabernacula aeterna ; sicut non adulteria committendo, sed conjugaliter bene utendo malo libidinis, ea voluntate generandi sunt filii, ut cum eis regnetur in aeternum. 42. Verum eleganter laudas susceptam tuam, dicens, et verum dicens « quod nihil tali possit dum concumbitur cogitari. » Prorsus ita est. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
nendum eristimares modum. potiusti et illic concupiscentiȩ repre-¬
hendere excessum. eũq dicere ab apło significatum morbũ desiderii.
et ñ imꝓbe negare suũ uas dictum fuisse. cuiq coniugem suã. Quo
uerbo meadem re. etiam petrus apłs utit᷑ ubi monet. ut uiri uxori¬
bus sis tamquã infirmiori uasi tribuant honorem. uelut cohere¬
dibus gr̃e adiungens et dicens. et uidete ne impediant᷑ orationes
et scđm ueniem concedit quãuis cum conuge ñ utiq illũ ꝓlis. s qͥ
fit uoluptatis intentione concubitũ. Hunc audiant xpͣiana connu¬
gia. ñ te. qui uis in eis quã defendis nũquã frenaris concupiscen¬
tiam. s quotiens cũq se cõmouerit satiari auidam. regnare securã.
Hunc audiant inquã fideles xp̃i. qui sunt conubio colligati. ut ex
consensu temꝑent quo uacent orationi. et cum ad ipsum redeunt.

Expanded text:
nendum existimares modum, potuisti et illic concupiscentiae reprenendum existimares modum, potuisti et illic concupiscentiae reprehendere excessum, eumque dicere ab Apostolo significatum morbum desiderii, et non improbe negare, suum vas dictum fuisse cuique conjugem suam. Quo verbo in eadem re etiam Petrus apostolus utitur, ubi monet ut viri uxoribus suis tanquam infirmiori vasi tribuant honorem, velut cohaeredibus gratiae; adjungens et dicens, Et videte ne impediantur orationeset secundum veniam concedit, quamvis cum conjuge, non utique illum prolis, sed qui fit voluptatis intentione concubitum . Hunc audiant christiana conjugia, non te, qui vis in eis quam defendis nunquam frenari concupiscentiam, sed quotiescumque se commoverit, satiari avidam, regnare securam. Hunc audiant, inquam, fideles Christi qui sunt connubio colligati, ut ex consensu temperent, quo vacent orationi: et cum ad idipsum redeunt
Abbreviated transcription (Latin):
atur ñ dei munere. s arbitrii libertate. et taces qđ supra di¬
xerat. non omnes capiunt tierbum hoc. s quibus datum ẽ Uide que
taceas. uide q̃ dicas: Puto qđ te pũguat conscientia. s uincit rectũ timo¬
rem. cũ ingerit ꝑu̾sum pudorem. Quo quomͦ iam defendenda p̾cipi¬
tata sententia. tantũmꝰ excessum libidinis identidem culpas. ipsam
laudare non cessans. nec attendis. sentis. intelligis. malĩi ẽe cui ne limi¬
tem necessitatis excedat. cogit᷑ temꝑantia repugnare. Quam us tu
qđ monuit apłs ne inmorbo desiderii suũ uas quisq possideat. ñ
de coniugio s de fornicatione accipiendum putaueris. atq ita tempe¬
rantiȩ totam honestatẽ dei concubitu conugiũ abstuleris. ut nemo
sibi uideat᷑ in morbo desiderii sinm uas possidere. quãtacũq libi¬
dine in uxoris genitalibus potuerit in sanire. Si enim ullũ ibi te¬

Expanded text:
atur non Dei munere, sed arbitrii libertate: et taces quod supra diatur non Dei munere, sed arbitrii libertate: et taces quod supra dixerat, Non omnes capiunt verbum hoc, sed quibus datum est . Vide quae taceas, quae dicas. Puto quod te pungat conscientia: sed vincit rectum timorem, cum ingerit perversum pudorem, quoquo modo jam defendenda praecipitata sententia. Tantummodo excessum libidinis identidem culpas, ipsam laudare non cessas. Nec attendis, sentis, intelligis malum esse, cui ne limitem necessitatis excedat, cogitur temperantia repugnare. 40. Quamvis tu, quod monuit Apostolus, ne in morbo desiderii suum vas quisque possideat, non de conjugio, sed de fornicatione accipiendum putaveris; atque ita temperantiae totam honestatem de concubitu conjugum abstuleris, ut nemo sibi videatur in morbo desiderii suum vas possidere, quantacumque libidine in uxoris genitalibus potuerit insanire. Si enim ullum ibi te
Abbreviated transcription (Latin):
tulit sibi nata uoluptas. Quał̃ eñi uir cato fuerit. et utrũ in eo
uera uirtus honestasq laudata sit: alia quęstio ẽ ad quẽ libet
tam finẽ sua referret officia. ñ utiq sine uoluptate filios ꝓcre¬
auit: et tam nullus catonis in actus subrepsit partemq tulit
sibi nata uoluptas. qm et qd ñfaciebat sine uoluptate. nͨ facie¬
bat ꝓpt̾ uoluptate᷑. Nec in morbo huius desiderũ suu̾ uas possi¬
debat. quamuis ignoraret dm̃. si talis fuit qualis predicatur.
Et non uis intelligere qđ ait apłs. ut sciat unus quisq ur̃m
suum uas possidere. ñ in morbo desiderii. sicut gentes quȩ ig¬
norant dm̃. Bene discernis int̾ bobũ minus coniugale. et bonũ
amplius continentiȩ. s tuũ dogma ñ deseris inimicissimum
gr̃e. Dicis enĩ qđ dñs continentiȩ głam. libertate electionis
honerauerit dicens. qui potest caꝑe capiat. tamquã hoc capi¬

Expanded text:
tulit sibi nata voluptas. . Qualis enim vir Cato fuerit, et utrum in eo tulit sibi nata voluptas. . Qualis enim vir Cato fuerit, et utrum in eo vera virtus honestasque laudata sit, alia quaestio est: ad quemlibet tamen finem sua referret officia, non utique sine voluptate filios procreavit; et tamen nullos Catonis in actus subrepsit partemque tulit sibi nata voluptas: quoniam et quod non faciebat sine voluptate, non faciebat propter voluptatem; nec in morbo hujus desiderii suum vas possidebat, quamvis ignoraret Deum; si talis fuit qualis praedicatur. Et non vis intelligere quod ait Apostolus, Ut sciat unusquisque vestrum suum vas possidere, non in morbo desiderii, sicut Gentes, quae ignorant Deum. 39. Bene discernis inter bonum minus conjugale, et bonum amplius continentiae: sed tuum dogma non deseris inimicissimum gratiae. Dicis enim, « quod Dominus continentiae gloriam libertate electionis honoraverit, dicens, Qui potest capere, capiat; » tanquam hoc capi
Abbreviated transcription (Latin):
lis. ita honestum ẽ. bene uti in honestis. Unde et ip̃sa menbra ñ
ꝓpt᷑ diuimi oꝑis pulcritudinẽ. s ꝓpt̾ libidinis feditatem. in hone¬
sta dicit apłs. Hec ad stupra cogunt᷑ necessitate qui casti sunt. qr
resistunt in honeste libidini necõpellat eos in honesta comittere.
sine qua tam̃ ñ possunt honestȩ filios ꝓcreare. Ita fit ut conuigibꝰ
castis. et uoluntas sit insobolis ꝓcreatione. et necessitas in libidine
De inhonestate quippe honestas agit᷑ ꝓ creandi. quando libidinem
ñ amat. s tolerat castitas concumbendi. Soles libent᷑ commemo¬
rare quibus te adiuuari putas auctoꝵ sententias scłariũ intuere
honesto corde si potest. quid de catone poȩta cecinerit. Urbi inqͥt
pat᷑ ẽ. urbiq maritus. iusticiȩ cultor rigide. seruator honesti.
in cõmune bonus. nullosq catonis in actus: subrepsit partq

Expanded text:
lis, ita honestum est bene uti inhonestis. Unde et ipsa membra non lis, ita honestum est bene uti inhonestis. Unde et ipsa membra non propter divini operis pulchritudinem, sed propter libidinis foeditatem inhonesta dixit Apostolus . Nec ad stupra coguntur necessitate qui casti sunt: quia resistunt inhonestae libidini, ne compellat eos inhonesta committere, sine qua tamen non possunt honeste filios procreare. Ita fit ut conjugibus castis et voluntas sit in sobolis procreatione, et necessitas in libidine. De inhonesto quippe honestas agitur procreandi, quando libidinem non amat, sed tolerat castitas concumbendi. 38. Soles libenter commemorare, quibus te adjuvari putas, auctorum sententias saecularium. Intuere honesto corde, si potes, quid de Catone poeta cecinerit: Urbi inquit pater est, urbique maritus; Justitiae cultor, rigidi servator honesti, In commune bonus; nullosque Catonis in actus Subrepsit partemque
Abbreviated transcription (Latin):
se supplicium. et diuinũ sit iudiciũ. et ipsum liberum arbitrium.
Nec sunt int̾ se duo ista contraria. qđ inpęna sua et ipse auctor ẽ et
ultor ds̃. Abuteris aut ingeniis tardioribus. nolo enĩ dicere quia
et tu ñ intelligis. ut ñ discernas. Hȩc duo. et maligna calliditate.
aut tenebrosa cecitate. confundas uoluntatem et uoluptatẽ. Et sic̃
ipsa nomina surdastris auribꝰ unũ. atq idem sonant. ita res ip¬
sas surdastris cordibus unũ idẽ q eẽ ꝑsuadere te posse confidas.
Hinc ẽ. quod sententias meas int̾ se contrarias putas. uł putari cupis.
tamquam imꝓbem qđ ante approbauerim aut amplectar. qđ an¬
te respuerim. Audi ergo aꝑtam sententiam meã. et intellige. uł
sine indelligere alios. ñ offundendo caligines nebuĩose disputa¬
tionis. serenitati sincerissime ueritatis: sicut bonũ ẽ. bene uti ma¬

Expanded text:
se supplicium, et divinum sit judicium, et ipsum liberum arbitrium; se supplicium, et divinum sit judicium, et ipsum liberum arbitrium; nec sint inter se duo ista contraria, quod in poena sua et ipse auctor est, et ultor Deus. 37. Abuteris autem ingeniis tardioribus. Nolo enim dicere quia et tu non intelligis, ut non discernas haec duo, et maligna calliditate aut tenebrosa caecitate confundas voluntatem et voluptatem: et sicut ipsa nomina surdastris auribus unum atque idem sonant, ita res ipsas surdastris cordibus unum idemque esse persuadere te posse confidas. Hinc est quod sententias meas inter se contrarias putas vel putari cupis, tanquam improbem quod ante approbaverim, aut amplectar quod ante respuerim. Audi ergo apertam sententiam meam, et intellige vel sine intelligere alios, non offundendo caligines nebulosae disputationis serenitati sincerissimae veritatis. Sicut bonum est bene uti ma
Abbreviated transcription (Latin):
in carne concupiscente aduersus spm apparet. diabolico uulnere
contigisse. Et rursus quia dixi hanc legem peccati repugnantem
legi mentis. adeo illatã ꝓpt̾ ultionẽ. et ideo pęnã eẽ peccati. hȩc in¬
t̃ se asseueras esse contraria. quasi fieri n possit. ut unũ atq idem
malum. et diaboli iniquitate. et dei ȩquitate peccantibus ingera¬
t᷑. cũ etiã ipse diabolus et ꝓpria malignitate sit infestus homini¬
bus. et dei idicio sinat᷑ nocere peccantibus. Neq hinc sibi ipsa
diuina ad uersant᷑ eloquia. quia scriptum ẽ. ds mordem nͥ fecit.
Item scriptũ ẽ uita et mors adño deo. quia deceptor hominis cau¬
sa mortis ẽ. diabolus. quam ñ ut primus auctor eiꝰ. s ut peccati
ultor intulit ds̃. Uerum istam questionẽ nͣ satis dilucide ipse sol¬
insti. qui hominẽ malũ dixisti sibi eeͥ commissum. ut quod sibi ẽ. ip¬

Expanded text:
in carne concupiscente adversus spiritum apparet, diabolico vulnere in carne concupiscente adversus spiritum apparet, diabolico vulnere contigisse. » Et rursus, quia dixi, « hanc legem peccati repugnantem legi mentis a Deo illatam propter ultionem, et ideo poenam esse peccati. » Haec inter se asseveras esse contraria: quasi fieri non possit ut unum atque idem malum et diaboli iniquitate et Dei aequitate peccantibus ingeratur; cum etiam ipse diabolus et propria malignitate sit infestus hominibus, et Dei judicio sinatur nocere peccantibus. Neque hinc sibi ipsa divina adversantur eloquia, quia scriptum est, Deus mortem non fecit ; itemque scriptum est, Vita et mors a Domino Deo . Quia deceptor hominis causa mortis est diabolus, quam non ut primus auctor ejus, sed ut peccati ultor intulit Deus. Verum istam quaestionem satis dilucide ipse solvisti, qui hominem malum dixisti sibi esse commissum, ut quod sibi est ip
Abbreviated transcription (Latin):
quia eytra futurã oꝑm retributionẽ. ex multa parte liberum
arbitrium. formam uoluit implere nidicii : Iustissime enĩ sibi sicut
definis bomis homo malusq comitit᷑. ut et bonus se fruat᷑ utiq in
oꝑe bono. et malus se ipse patiat᷑ utiq inoꝑe malo. Quod ꝓfecto illi
et peccatum ẽ. quia malum facit. et pęna peccati. quia malũ se p̃a¬
tit᷑. ut ex multa parte formã iudicii. quo bona bonis. et mala ma¬
lis retribuunt᷑. iam impleat lib̃um arbitriũ quo recte agendo se fruit᷑
bonus et peccando se patit᷑ malus. Cernis nempe cũ arma tua
uana quidem et obtunsa iactant᷑ uentilas. quomiͦ qua ferireris
nudaueris. immo te ipse ꝑcisseris. et insuꝑ iactas mea int̾ se dic¬
ta eẽ contraria. quia dixi ñ quidẽ ut tu calumpniaris concubitũ
corporũ adiabolo fuisse reꝑtũ. cũ etiã si nemo peccasset. nͨ nisi con¬
cũbente utroq sexii filii nascerent᷑. s dixi inobedientiã carnis quȩ

Expanded text:
retributionem ex multa parte liberum arbitrium formam voluit implere judicii? Justissime enim sibi, » sicut definis, « bonus homo malusque committitur, ut et bonus se fruatur, » utique in opere bono; « et malus se ipse patiatur, » utique in opere malo. Quod profecto illi et peccatum est, quia malum facit; et poena peccati, quia malum se patitur: ut ex multa parte formam judicii, quo bona bonis et mala malis retribuuntur, jam impleat liberum arbitrium, quo recte agendo se fruitur bonus, et peccando se patitur malus. Cernis nempe, cum arma tua vana quidem et obtusa jactanter ventilas, quomodo qua ferireris, nudaveris; imo te ipse percusseris. Et insuper jactas mea inter se dicta esse contraria; quia dixi, non quidem ut tu calumniaris, « concubitum corporum a diabolo fuisse repertum; » cum etiamsi nemo peccasset, nonnisi concumbente utroque sexu filii nascerentur: sed dixi, « inobedientiam carnis quae
Abbreviated transcription (Latin):
tagione morerentur. qui ꝑ eius carnalem concupiscentiam gigne¬
bantur s non sicut delictum inquit: ita et donatio. Sieni ob
unnus delictum multi mortui sunt. muldomagis gr̃a dei et do¬
num in gr̃a unius hominis iħu xp̃i in multos abundabit. Mul¬
tomagis utiq abundabit. quia in quibꝰ abundat temporaliter
moriunt᷑. inȩt̾num uicturi sunt. et ñ inquit sicut ꝑ unum peccan¬
tem: ita e̾eͥt donum. Nam iudicium quidem ex uno in condemp¬
nationẽ: gr̃a aut ex multis delictis iniustificationẽ. Et unũ quip¬
pe illud ad dampnationẽ trahere potint: s gr̃a non hoc unum
tantũ uerum etiam plura quȩ suꝑ addita sunt peccata deleuit.
Siem̃ obumꝰ delictũ inquit mors regnauit ꝑ unum. multo magis
inuita regnabunt qui sine fine regnabunt: quã mors in eis reg¬
nauit. quȩ cum fine regnauit. Itaq sicut ꝑunius inquit delictũ

Expanded text:
tagione morerentur, qui per ejus carnalem concupiscentiam gignetagione morerentur, qui per ejus carnalem concupiscentiam gignerentur. Sed non sicut delictum, inquit, unius delictum multi mortui sunt, multo magis gratia Dei, et donum, in gratia unius hominis Jesu Christi in multos abundabit, uto magis utique abundavit, quia in quibus abundat, temporaliter moriuntur, in aeternum victuri sunt. Et non, inquit, sicut per unum peccantem, ita est et donum. Nam judicium quidem ex uno in condemnationem: gratia autem ex multis delictis in justificationem. Et unum quippe illud ad damnationem trahere potuit: sed gratia non hoc unum tantum, verum etiam plura, quae superaddita sunt peccata delevit. Si enim ob unius delictum, inquit, mors regnavit per unum; multo magis in vita regnabunt, qui sine fine regnabunt; quam mors in eis regnavit, quae cum fine regnavit. Itaque sicut per unius, inquit, delictum
Abbreviated transcription (Latin):
sumus deo ꝑ mortem filii eius: multo magis reconciliati salui erimꝰ
inuita ipsis: hoc ẽ illud quod alibi dicitur. ds̾ erat in xp̃o mun¬
głantes. ꝑ quem nunc et reconciliationem accepimus. Et tamquã
causa quereret᷑. quare ꝑ unũ mediatorem hominẽ fiat ista recon
cil iare non potuit: Non inquit. Usq enĩ ad legem peccatum in
mundo fuit. hoc ẽ. nec lex potuit auferre peccatum. peccatũ auͣt
ñ deputabat᷑ cũ lex ñ ee̾t. Erat quidem peccatũ. s ñ deputabatur:
quia ñ cognoscebat᷑. ꝑ legẽ enĩ sic̃ alio loco dicit cognitio peccati.
Sed regnauit mors ab adam usq ad moysen. dͥa nec ꝑmoysen id est nec
ꝑ legem regnũ eiꝰ ablatũ ẽ. Regnauit aut̃ et in his qui ñ peccauer̃t.
Quare igit᷑ si ñ peccauerunt : Audi quare. Insimilitudinem inquit
p̃uaricationis ade: qui ẽ forma futuri. Dedit enĩ ex se formã poste¬
ris sus quã uis peccata ꝓpria ñ habentibus: ut peccati pat̾ni con¬

Expanded text:
nciliati, salvi erimus in vita ipsius. Hoc est illud quod alibi dicitur, Deus erat in Christo, mungloriantes. Per quem nunc et reconciliationem accepimus. Et tanquam causa quaereretur, quare per unum Mediatorem hominem fiat ista reconcciliare non potuit? Non, inquit, Usque enim ad Legem, peccatum in mundo fuit: Hoc est, nec lex potuit auferre peccatum. Peccatum autem non deputabatur cum Lex non esset. Erat quidem peccatum, sed non deputabatur, quia non cognoscebatur. Per Legem enim, sicut in alio loco dicit, cognitio peccati . Sed regnavit mors ab Adam, usque ad Moysen: quia nec per Moysen, id est, nec per Legem regnum ejus ablatum est. Regnavit autem et in his qui non peccaverunt. Quare igitur, si non peccaverunt? Audi quare: In similitudine, inquit, praevaricationis Adae, qui est forma futuri. Dedit enim ex se formam posteris suis, quamvis peccata propria non habentibus, ut peccati paterni con
Abbreviated transcription (Latin):
aut dubitat eẽ xp̃ianim. Qua ꝓpt̾ si nullum trahunt peccatum par¬
uuli: ñ sunt mortui si ñ sunt mnortui. ñ ẽ mortuus ꝓ eis. qui ñ ẽ mor¬
tinus nisi ꝓ mortuis. Tu aut̃ iam inprimo tuo libro contra nos cla¬
re ꝑmitteris: eos trahere originale peccatum. Nlam mortui unde. si
ñ ĩde : Anꝓpt̾ quam mortem paruulorũ mortuus ẽ. qui ñ ẽ mortuus
nisi ꝓ mortis : eumq tu mortuũ ꝓ paruulis confiteris. Redi ergo me¬
cũ ad illud quod adromanos ceꝑam dicere cõmendat inquit suam
caritatem ds̃ in nobis. qmͣ cũ adhuc peccatores eemus. xp̃c ꝓ nob̃

Expanded text:
aut dubitat esse christianum. Quapropter, si nullum trahunt peccatum paraut dubitat esse christianum. Quapropter, si nullum trahunt peccatum parvuli, non sunt mortui. Si non sunt mortui, non est mortuus pro eis, qui non est mortuus nisi pro mortuis. Tu autem jam in primo tuo libro contra nos clare permitteris eos trahere originale peccatum. Nam mortui unde, si non inde? aut propter quam mortem parvulorum mortuus est, qui non est mortuus nisi pro mortuis? Eumque tu mortuum pro parvulis confiteris. Redi ergo mecum ad illud quod ad Romanos coeperam dicere. 9. Commendat, inquit, suam charitatem Deus in nobis, quoniam cum adhuc peccatores essemus,
Abbreviated transcription (Latin):
tui sunt. et ꝓ om̃ibꝰ mortuus ẽ. Nullomͦ hic negare ꝑmitteris. ñ nisi
ꝓhis qui mortui sunt mortuum fuisse iħm. Quos igit᷑ hoc loco in¬
telligis mortuos: nũquid eos quide corpore exierunt: Quis ita de¬
sipiat ut hec sapiat: Eo mͦ itaq intelligimus mortuos ꝓ quibus
om̃ib unꝰ mortuus est. xp̃c: quomͦ alibi dicit. et uos cum essetis
mortui in delictis et preputio carnis ur̃ȩ uiuificauit cũ illo. Ae
ꝑ hoc unus inquit ꝓ omibus mortuus ẽ: ergo omnes mortui
sunt. Ostendens fieri ñ potuisse. ut moreret᷑ nsi ꝓmortuis. Ex hoc
enĩ ꝓbauit omnes mortuos ecꝰ. quia ꝓ omĩbꝰ mortuus ẽ unus. im¬
pingo. inculco. infertio recusanti. Accipe salubre ẽ nolo moriaris.
Unus ꝓ om̃ibus mortuus ẽ: ergo omñs mortui sunt. Uide quia
consequens ẽẽ uoluit ut intelligant᷑ om̃s mortui. si ꝓ omĩbꝰ mortu¬

Expanded text:
tui sunt, et pro omnibus mortuus est . Nullo modo hic negare permitteris, nonnisi tui sunt, et pro omnibus mortuus est . Nullo modo hic negare permitteris, nonnisi pro his qui mortui sunt, mortuum fuisse Jesum. Quos igitur hoc loco intelligis mortuos? numquid eos qui de corpore exierunt? Quis ita desipiat ut hoc sapiat? Eo modo itaque intelligimus mortuos, pro quibus omnibus unus mortuus est Christus, quomodo alibi dicit: Et vos cum essetis mortui in delictis et praeputio carnis vestrae, vivificavit cum illo . Ac per hoc, unus, inquit, pro omnibus mortuus est; ergo omnes mortui sunt: ostendens fieri non potuisse ut moreretur nisi pro mortuis. Ex hoc enim probavit omnes mortuos esse, quia pro omnibus mortuus est unus. Impingo, inculco, infercio recusanti: accipe, salubre est, nolo moriaris. Unus pro omnibus mortuus est; ergo omnes mortui sunt. Vide quia consequens esse voluit, ut intelligantur omnes mortui, si pro omnibus mortu
Abbreviated transcription (Latin):
ruisti. Quãuisenĩ sibi conera sint omĩa. quibus ait scribens ad ro¬
tam hic recosere et ꝑtractare nompossumus. ualde enim lomgun
c̃ ex isto capite quod agitur consideremus ubi ait. Commendat
uis putari. Ubi si abstequeram si ñ sunt int̾ peccatores habendi. qͦmͦ
peis mortuus ẽ qui ꝓ peccatoribus mortinis ẽ. respondebis ñ ꝓ. solis
ccatoribꝰ mortuũ. quã uis sit etiam ꝓpeccatoribus mortuus. Q uod
quidem misquã legis indiuinis auctoritatibus mortuũ scilicet
eẽ xp̃m etiã ꝓ eis qui muillũ habuerunt omnino peccatũ. s atten¬
de quã ualidis testimoniis urgeris. Tudicis etiã ꝓpeccatoribus mor¬
tiũ ego dico ñ nisi ꝓ peccatoribꝰ mortuũ: ita ut respondere cogaris.
si milli peccato paruuli obstricti sunt. ñ eẽ ꝓparuulis mortuũ. Dicit
enĩ ad corinthios. qmͣ unus ꝓ omibus mortuus ẽ. Ergo omnes mor

Expanded text:
ruisti. Quamvis enim sibi connexa sint omnia quibus ait, scribens ad Roruisti. Quamvis enim sibi connexa sint omnia quibus ait, scribens ad Rotam hic recolere et pertractare non possumus, valde enim longum est; ex isto capite quod agitur consideremus, ubi ait, Commendat vis putari. Ubi si abs te quaeram; si non sunt inter peccatores habendi, quomodo pro eis mortuus est, qui pro peccatoribus mortuus est? Respondebis non pro solis peccatoribus mortuum, quidem nusquam legis in divinis auctoritatibus, mortuum scilicet esse Christum etiam pro eis qui nullum habuerunt omnino peccatum. Sed attende quam validis testimoniis urgearis. Tu dicis etiam pro peccatoribus mortuum: ego dico nonnisi pro peccatoribus mortuum; ita ut respondere cogaris, si nullo peccato parvuli obstricti sunt, non esse pro parvulis mortuum. Dicit enim ad Co