comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tectans. Nunquid ĩ et̾̃num ꝓiciet deus. humanũ genus. Et nonne
apponet. id est nonne addet. ut ipie cõplacitior sit adhuc. Quasi
qui iam placitus fuit sua gr̃a in ueteri testamento. nonne addet
ut plus sit in nouo. ꝑ aduentũ filii: hoc sentit: qui de pietate trac¬
tat. Uel cõplacitior sit adhuc. id est ut ipse qui fuit iratus ue¬
pellendo. mala inferendo. sit mansuctior liberando. reuocando. Ira
enim fuit quod patimur. Aut abscidet ipse a genere humans mi¬
co suam. quia ipse natura misericors. et hoc infinem. id est om̃ino. sci
neratione maloꝵ. in generationẽ bonoꝵ: Uel a generatione pͥma ue¬
autẽ dicit. obliuiscetur misereri. significat quod incepit et consue¬
uit misereri. Idem aliter repetit. aut continebit in ira sua miscdiaᷤᷤ
suas. Iddest ira uincet miscđiam: Potius miscđia iran. unde ꝑxsa
uobis.Ideo autem dicit. cntinebit miscãias. quia iam cepit misereti. et
do inuenerte. scilicet quod xp̃c mutat homines et redimit. quasi dicẽt

Expanded text:
et nunquid in aeternum projiciet Deus genus humanum. Et nonne apponet, id est nonne addet ipse, ut complacitior sit adhuc? quasi qui jam placitus sua gratia fuit in Veteri Testamento, nonne addet ipse, ut plus sit in Novo, per adventum Filii? hoc sentit, qui de pietate tractat: vel complacitior sit adhuc, id est ut ipse qui fuit iratus repellendo, mala inferendo, sit mansuetior liberando, revocando. Ira enim fuit quod patimur. VERSco suam quia ipse natura misericors est. Et hoc in finem, id est omnino a bonneratione malorum, in generationem, vel a generatione prima Veautem dicit: Obliviscetur misereri, significat quod incoepit et consuevit misereri. Idem aliter repetit, aut continebit in ira sua misericordias suas, id est ira vincet misericordiam? potius misericordia vincet iramvobis. Ideo ante dicit, continebit misericordias, quia coepit jam misereri. Et do invenerit, scilicet quod Christus mutat homines et redimit. Quasi dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad cor. non enĩ in aurib remanserũt. s corda tranficerunt. No¬
ta quod uerbũ predicationis et pluuia dicitur et sagitta. Pluiua qͥa
rigat. sagitta. quia ꝑcutit. uel sagitte id est euangłiste transierunt.
degente ingentẽ. uox tonitrui cui in rota. quid est hoc: Quomodo in¬
tellecturi sumus: ad litt̾am conitrui uox reuoluitur. ut rotatus et
sinuosus sonus sentiatur. habent enĩ tonitrua quandam ꝑ concussi¬
onem similem. uehiculis. S nunquid adista puerilia redituri sumꝰ:
Nonutiq. potius allegorice intelligendũ est. Quasi diceret. Uocem de¬
derunt nubes. et hȩc uor nubiũ non in occulto facta est. s fuit tonitru
tui. idest aꝑta. et fuit in rota totius mundi. Rota enĩ est orbis terrȩ
Unde et breuis rotella orbiculus dicitur: quod postea exponit cũ
ait. Orbi terrȩ scilicet quẽ circiuieriuit nubes tonando p̃ceptis. cho¬
ruscando miraculis. Illuxerunt. quasi diceret. p̃dicatores transie¬

Expanded text:
usque ad cor. Non enim in auribus remanserunt, sed corda transfixerunt. Nota quod verbum praedicationis et pluvia dicitur et sagitta, vel pluvia, quia rigat; sagitta, quia percutit; vel, sagittae, id est evangelistae, transierunt de gente in gentem, vox tonitrui tui in rota. Quid est hoc? Quomodo intellecturi sumus, ad litteram, tonitrui vox revolvitur, ut rotatus, et sinuosus sonus sentiatur. Habent enim tonitrua quamdam concussionem, similem vehiculis. Sed nunquid ad ista puerilia redituri sumus? non utique. Potius allegorice intelligendum est. Quasi dicat: Vocem dederunt nubes, et haec vox nubium non in occulto facta est, sed fuit tonitrui tui, id est aperta. Et fuit in rota totius mundi. Rota enim est orbis terrae. Unde et brevis rotella, orbiculus dicitur: quod postea exponit cum ait: Orbi terrae, scilicet quem circuierunt nubes tonando praeceptis, coruscando miraculis.
Abbreviated transcription (Latin):
exponit quȩ ininundo xp̃c oꝑatur. Quasi diceret. Quomodo fecit notã
tinua. Quia nota fecit uirtutẽ. ideo o deus xp̃e. qui es uirtus et brachiũ
fide iuderuntre aque. id est popłi. ileinde repetit. ut uterq popłs in¬
celligatur. uiderunt te aque ex timuerunt. de peccatis et abys¬
si. id est altitudines aquarũ turbatȩ sunt. pungente comcientia.
in actionib gr̃arum. Quasi enĩ mare confragosum sonant. diuersa
uota popłoꝵ. S unde sunt isti sonitus aquarũ. et turbatio abyssoꝵ:¬

Expanded text:
exponit quae in mundo Christus operatur, quasi dicat: Quomodo fecit notam tinua; Quia notam fecit virtutem, ideo, o Deus, Christe, qui es virtus et brachium, viderunt te fide aquae, id est populi. Deinde repetit ut uterque populus intelligatur, viderunt te aquae, et timuerunt de peccatis, et abyssi, id est altitudines aquarum turbatae sunt, pungente conscientia, in actionibus gratiarum. Quasi enim mare confragosum sonant diversa vota in Ecclesia populorum, sed unde sunt isti sonitus aquarum et turbatio abysso
Abbreviated transcription (Latin):
alius es ileus ꝓpriȩ: qui solus facis mirabilia. tam in anima quam
in corpore. et sanatisunt surdi. ceci. langnidi. mortui. paralitici. Is¬
ta incorporib facta sunt in aĩa ꝗd sobriĩ sunt. paulo ante ebriosi.
hoc: et iste fit transiliens. quod est unũ demirabilib. Notã dico
in popłis. tãm fidelib quam infidelib. s infidelib sic notum fecisti
ut cognoscant xp̃m tantũ corpore. fidelib uͦ : ut cognoscant eũ etiam
ditate. Neinde subdit: quid p̃stiterit hac urtute dicens. redemisti
ad gentes. et interp̃tatur auginentũ. ideoq benẽ significat gentes.
de quib augm̃tatus est popłs dĩ. Uel ꝑ ioseph: intelligitur xp̃c quia
sicut ioseph uenditus a fr̃ib prius humiliatus est: deinde exaltatꝰ
quando in egypto regnauit. ita et xp̃c aiudeis uenditus ad gentes
transũt in quib regnauit. ubi pͥus humiliatus est: in ꝑsecutionibꝰ

Expanded text:
alius, es Deus proprie qui solus facis mirabilia tam in anima quam alius, es Deus proprie qui solus facis mirabilia tam in anima quam in corpore. Sanati sunt surdi, caeci, languidi, mortui, paralytici . Ista in corporibus facta sunt, in anima quidem sobrii sunt paulo ante ebriosi; hoc et iste fit transiliens, quod est unum de mirabilibus. Notam dico, in populis tam fidelibus quam infidelibus; sed infidelibus sic notam fecisti, ut cognoscant Christum tantum corpore. Fidelibus vero, ut cognoscant eum etiam in deitate. Deinde subdit quid praestiterit hac virtute, dicens: Redemisti nterpretatur augmentum, ideoque bene significat gentes, de quibus augmentatus est populus Dei. Vel Joseph intelligitur Christus, quia sicut Joseph venditus a fratribus prius humiliatus est , deinde exaltatus, quando in Aegypto regnavit : ita et Christus a Judaeis venditus ad gentes transiit, in quibus regnavit, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑibꝰ tus. et masfectionib tuis. garriã. Ilia lict̾a. xͦ cce tertium
garrire. pͥus garriuit foris et defecit.post in spũ suo et ꝓfecit. nẽ¬
non in meis. Aliȩ enun sunt affectiones hominis: alie dei. Affectiões
enĩ hominis sunt: circa t̾rena. scilicet circa tabulam. theatrũ. uena
na: ita inoꝑib et meditatione dei. est int̾ior quedam aftectio. cũ
inspicitur mundus. et in crectis creator queritur. et inuenitur nus¬
incipit oꝑa misciđie dei. cirta nos ostendere. de quib gartit. et exul¬
tat. ostendens ꝑ quẽ sit reditus ad annos et̃uos. Nuasi diceret. ꝓ p̃di¬
cta sum certus qued ueniã. et hoc duce: o deus in sc̃o. xp̃o est. ua tua.
id est uia colendi te. et ad te ueniendi. Ipse enĩ ait. Ego sum uia ueritas
et uita. Redeant ergo p̃uaricatores ad cor. et scrutentur spm̃ suum:
recolentes annos et̾nos. et sic inuenient miscdiam. Unde iste letus po¬

Expanded text:
operibus tuis, et in affectionibus tuis garriam, alia littera. Aug. Ecce tertium operibus tuis, et in affectionibus tuis garriam, alia littera. Aug. Ecce tertium garrire. Prius garrivit hominibus foris, et defecit post in spiritu suo et profecit; nnon in meis. Aliae enim sunt affectiones hominis, aliae Dei. Affectiones enim hominis sunt circa terrena, scilicet circa tabulam, theatrum, vena: ita in operibus et meditatione Dei est interior quaedam affectio, cum inspicitur mundus, et in creaturis quaeritur creator, et invenitur nusincipit opera misericordiae Dei circa nos ostendere, de quibus garrit et exsultat, ostendens per quem fit reditus ad annos aeternos. Quasi dicat: Per praedicta sum certus, quod veniam. Et hoc duce, non Deus in sancto Christo, via tua, id est via colendi te et ad te veniendi. Ipse enim ait: Ego sum via, veritas et vita . Redeant ergo praevaricatores ad cor , et scrutentur cor suum recolentes annos aeternos, et sic invenient misericordiam. Unde iste laetus po
Abbreviated transcription (Latin):
est in p̃ceptis quȩ inuenisti. uel quib inueniris. Nde enim om̃is sapi¬
entia. et prudentia est. uel inobseruationib tuis. alia litt̾a ide ĩ p̃cep¬
tis quȩ obseruanda sunt exercebor. quia non satis eit legere sccip¬
turas: S fructus oꝑum demonstrare oportet. his autẽ eruaditus iste
requiem mueniens: non desut transire. etiã seipsum: quousq ñ¬
ꝑueniret ad dm̃. In aliis ergo deceptus. et tedio affectus. nunc in¬
securus sim: ubi non anticipent inmici. ubiiam nullũ ꝑiculum.
et dixi etiã hȩc est mutatio dext̾e eccelsi. idẽ mͦ cepit me mutare ex
et brachiũ dñi cui reuelatũ est: Et scio quo potest mutare: quia om̃ia
in oꝑib dei. et securus gaudet. qui supra fris garriens defecte. iã
et sui obitus insolo deo delectatur. Unde subdit. quia menior ero
Quasi diceret. Nemor fui et ero. quod ita dicit. quia memor ero
mirabiliũ tuoꝵ. et non solũ memor ero. S etiam meditabor in oĩbr

Expanded text:
sapientia et prudentia est. Vel, in observationibus tuis, alia littera, id est praeceptis quae observanda sunt, exercebor, quia non satis est legere Scripturas, sed fructus operum demonstrare oportet. In his autem eruditus iste requiem inveniens, non desiit transilire etiam seipsum quousque perveniret ad Deum. In aliis ergo deceptus, et taedio affectus, nunc insecurus sim, ubi non anticipent inimici mei, ubi jam nullum periculum. Et dixi etiam: Haec est mutatio dexterae Excelsi, id est modo coepit me mutare excEt brachium Domini cui revelatum est? et scio quod potest mutare, quia omnia in operibus Dei, et securus gaudet, qui supra foris garriens defecit. Jam et sui oblitus, in solo Deo delectatur. Unde subdit: Quia memor ero, quasi dicat: Memor fui, et ero, quod ita dicit, quia memor ero mirabilium tuorum et non solum memor ero, sed etiam, meditabor in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
alios in nocturnis laudaui dm̃. et uigilans curbatus sum. quia ñ
beatum. et non sum locutus. id est non murmuraui contra dmñ. uel
ido turbatus est: quia dum nocte secreta animi ꝑquirit. uidt hi¬
manũ genus in peccata ruere. et ꝑio dolore pro alis cruciatur. qui iã
uitia transiliuit. S tacet non loquitur. qͥa nocte non habet solatiũ
humam collo quii qͦ tẽpore cautius eogitat. unde subdit. Cogi
ade. in quib corruit homo a stabilitate sua. id est cogitaui quid con
ia ẽ in hoc defectu cñ corde meo. id ẽ cũ ratione. si quem̾ possem re¬

Expanded text:
alios in nocturnis, laudavi Deum, et vigilans turbatus sum, quia non alios in nocturnis, laudavi Deum, et vigilans turbatus sum, quia non beatum. Et non sum locutus, id est, non murmuravi contra Deum. Et ideo, turbatus est, quia dum nocte secreta sui animi perquirit: videt humanum genus in peccata ruere, et pio dolore pro aliis cruciatur qui jam vitia transilivit; sed tacet, non loquitur, quia nocte non habet solatium humani colloquii quo tempore cautius cogitat. Unde subdit; CogitAdae, in quibus corruit homo a stabilitate sua, id est cogitavi quid contid est, in hoc defectu. Cum corde, id est, cum ratione, si quomodo possem re
Abbreviated transcription (Latin):
angustiatus in hac uita uehementer. de alia uita miltum ogita¬
uit ubi non est teptatio nec cessauit transilire etiam spm siie do¬
nec ueniret ad finem. dȩ quo titulus agit. ubi hoc iuente. quodñ¬
diceret merito non sum deceptus. quia a adco quesiui am: quoi aĩa
mea renuntt consolari. in alus reb quam in deo. et iło memor fui
doi inquo suaustas. et deletatus sum meo et erenisatus sunr. lo¬
quirendo magnitudinem sapientie et potentie eius it alefectt sps
reducturus sedm leccionem aug̾uni que p̃cessit. non est ine partitio.
Exponit quomodo exeretatus fuerit. ita scilicet. quod auticigaueit
iugilias alioꝵ oculimei. ut ille facit. qui ante tempus surgit ad ue¬
gotium. Uel oculimei. id est affectiones mee. anticipauert uigilias.
id est sedulitatẽ eoꝵ. Uel ꝑ uigilias significat nocturnos. quas usu¬
aliter sic uocamus. quos facimus in laudib dei. Quasi diceret. An

Expanded text:
angustiatus in hac vita vehementer de alia vita multum cogitaangustiatus in hac vita vehementer de alia vita multum cogitavit, ubi non est tentatio; nec cessavit transilire etiam spiritum suum, donec veniret ad finem de quo titulus ait ubi, hoc invenit, quoddicat: Merito non sum deceptus, quia a Deo exquisivi Deum, quod anima mea renuit consolari, in aliis rebus quam in Deo. Et ideo memor fui Dei, in quo suavitas, et delectatus sum in eo, et exercitatus sum, inquirendo magnitudinem sapientiae et potentiae ejus, et defecit spiritus reducturus, secundum lectionem Augustini quae praecessit. Non est hic partitio et ponit quomodo exercitatus fuerit ita, scilicet quod anticipaverunt vigilias, aliorum, oculi mei, ut ille facit, qui ante tempus surgit ad negotium. Vel, oculi mei, id est affectiones meae, anticipaverunt vigilias, id est, sedulitatem aliorum. Vel per vigilias significat nocturnos, quos usualiter sic vocamus, quos facimus in laudibus Dei. Quasi dicat: ante
Abbreviated transcription (Latin):
ne garriendo in lecitia sp̃e deficiat. et dicat homo: quod mimicus
intro redit. Unde subdit. et ñ sũ locutꝰ. ñ tam̃ cessat remediũ cona
gitaui dies antiquos. Iam iste quasi qui extra uapulauit. in secreto
mentis sue agit. ubi nemo oblatrat. et deus aduiuat. Ibi manens¬
m̃te. id est in memoria. et accepit ꝓ eodem dies et annos. Hec cogita
si cum eo loquor. et garrio: inuenire pͥotero. Et quid inuenisti. Q uod
ñ inec̃num repellet deus hominem. et hoc sub int̾ro gatione dicit.¬
Unquid inet̾num ꝓiciet deus. hominẽ: absit. Auerte saltus transili¬
entis. Inuenerat supra tedium in hac uta. nusquã fidem. nusquã
consolationẽ. Ad quoscũq homines intendebat: seandalum in eis
inueniebat. Nusquã ergo securus: ideo transiliuit ad dm̃. ut
ibi lecetur. s garriens foris dedeo: reprehenditur ab mimicis.
unde aa cor redut.: d quia tacere illi malũ erat. ne sileret a bonis.¬

Expanded text:
ne garriendo in laetitia spiritus deficiat, et dicat homo, quod inimicusne garriendo in laetitia spiritus deficiat, et dicat homo, quod inimicusretro redit, unde subdit: Et non sum locutus, non tamen cessat, conagitavi dies. Aug. Jam iste quasi qui extra vapulavit in secreto mentis suae agit, ubi nemo oblatrat. Et Deus adjuvat, ibi manensmente, id est in memoria, et accipit pro eodem dies et annos. Haec cogitasi cum eo loquor et garrio, invenire potero. Et quid invenisti quod non in aeternum repellet Deus hominem. Et hoc sub interrogatione dicitunquid in aeternum projiciet Deus Aug. hominem? absit! Adverte saltus transilientis. Invenerat supra taedium in hac vita, nusquam fidem, nusquam consolationem. Ad quoscunque homines intendebat, scandalum inveniebat in eis, nusquam ergo securus. Ideo transilivit ad Deum, ut ibi laetetur; sed garriens foris, de Deo reprehendi ab inimicis. Unde ad cor rediit. Sed quia illi tacere malum erat, ne sileret a boni
Abbreviated transcription (Latin):
qui solus est consolatio: sepe aliter inuenitur quod est exꝑtus iste.
ꝑcussus scandalis: et ido iam timet in aliquo letari. et consolari. qͥr
in om̃ib scandalũ inuenit uel timet. in nullo securus est. Que er¬
go respiratio: E dee memor fui dei in quo suauitas. hunc manus que¬
riui. Alia lict̃a. id est exultaui loquendo dedeo: ut garrulus. qui
prȩ letitia. nec uellet nec posset tacere. Garruli enĩ ꝓprie dicuntur: qͥ
uulgari uerbo sic appellantur. scilicet accedente letitia: nec ualenteᷤᷤ
nec uolentes tacere. Et in garriendo: russus defecit sp̃c m̃s. qui pͥus
contabuerat tedio maloꝵ. Ideo defecit iterum sp̃c. quia mimici
do insidias p̃occupauer̃t mespũales inimici. De quib dicit apłs.¬
sus uirtutes. pͥncipatus. et potestates. adu̾sus sp̃ualia nequitiȩ. hii
uero plus uigilauer̃t ad decipiendũ: quã ego ad custodiendum.

Expanded text:
qui solus est consolatio saepe aliter invenitur: quod est expertus iste, qui solus est consolatio saepe aliter invenitur: quod est expertus iste, percussus scandalis. Et ideo jam timet in aliquo laetari et consolari, quia in omnibus scandalum invenit. Vel timet, quia in nullo securus est, quae ergo respiratio? Ecce memor fui Dei in quo suavitas. Hunc manus qurivi, alia littera, id est exsultavi loquendo de Deo ut garrulus, qui prae laetitia nec vellet, nec posset tacere. Garruli enim proprie dicuntur, qui vulgari verbo sic appellantur, scilicet accedente laetitia, nec valentes, nec volentes tacere. Et in garriendo rursus defecit spiritus meus, qui prius contabuerat taedio malorum. Ideo defecit iterum spiritus meus, do insidias praeoccupaverunt me spirituales inimici, de quibus dicit Aposncipatus et potestates, adversus spiritualia nequitiae . Hi vero plus vigilaverunt ad decipiendum, quam ego ad custodiendum,
Abbreviated transcription (Latin):
cum sit idem dies t nox tam ꝓpter aliuia supra dies ponitur ꝓpter
aliud hic nox. Pies enim necessitatem: nox tempus clamoris notat.
Eece dixit. qua necessitate. et quomodo. et quando: querit. Et ubi
queris: Eoram eo. uel contra eum. Eoram ipso dm̃ querit: qui non fa¬
cit iustitiam suam coram hominib. ut uideatur ab eis. Unde. Ne¬
sciat sinstra. quid faciat dextera. Et cum facis elemosinam noli tuba
canere ante te. et quo fructu: Non sum deceptus. ut hii qui aliud
querunt. quia inueni quod querebam. Kenut uel negaut con¬
impingit. necessitatem tranfiliendi. Quasi dicẽt. Uixi in die tribula¬
tionis. quȩ tribulatio tanta fuit: quod anima mea renuit conso¬
lari. uel negaui consolari aĩam meam: quia undiq michi mala.
Tantũ enim rediũ et tristitia me ꝓ peccatorib occupauit: ut contra
om̃em consolationẽ claudat se anima. Siquis enĩ iustus uidetur

Expanded text:
cum idem sit dies et nox, tamen propter aliud supra dies ponitur, propter cum idem sit dies et nox, tamen propter aliud supra dies ponitur, propter aliud hic nox. Dies enim necessitatem, nox tempus clamoris notat. Ecce dixit qua necessitate, et quomodo et quando quaerit, et ubi quaeris? Coram eo, vel contra eum. Coram ipso Deum quaerit, qui non facit justitiam suam coram hominibus ut videatur ab eis. Unde: Nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua . Et: Cum facis eleemosynam, noli tuba canere, etc. . Et quo fructu non sum deceptus, ut hi qui aliud quaerunt, quia inveni quod quaerebam. VERS. 3.-- « Renui conimpingit ei necessitatem transiliendi. Quasi dicat: Dixi in die tribulationis, quae tribulatio tanta fuit, quod anima mea renuit consolari, vel negavi consolari animam meam, quia undique mihi mala. Tantum enim taedium et tristitia pro peccatoribus me occupavit, ut contra omnem consolationem claudat se anima. Si quis enim justus videtur,
Abbreviated transcription (Latin):
est oꝑib. et non solũ alio tẽpore. s etiam in die tribulationis mee.
in qua alii querunt de ea exire. qui non transiliunt. Iste necessitatũ
oblitus. dm̃ tantũ querit. uelita continia. Quom̾ totũ hoc fit scili¬
cet. clamor et exauditio: Eece. In die tribulationis meȩ. id est quãdo
quies: non aliud ab eo querit. Nota quia huc usq dixit. quis ela¬
mauerit. et ad quẽ. et ꝓpter quid: et qua necessitate. Neinde subdit.
modo queris: Danib meis. id est bonis oꝑib. non inani desiderio.
Quando: Nocte. Idem dicitur. nox hic. quod supra dies tribulatio
petrus. Nos habemus certiorem ꝓpħicum sermonem cui benefacia¬
tis. intendentes uelut lucerne in obscuro loco. donec dies luces cat
ctem: cuius diei cõꝑatione. hȩc uita nox est. Dies uero cõꝑata est
uite infidelium. Unde apłc. Sieut in die honeste ambulemus. Ui¬
es ergo est in cõꝑaratione infideliũ. et nox in cõꝑatione angłoꝵ: et

Expanded text:
est operibus, et non solum alio tempore, sed etiam, in die tribulationis meae, in qua alii quaerunt de ea exire, qui non transiliunt. Iste necessitatum oblitus, Deum tantum quaerit. Vel ita continua: Quomodo hoc totum fit? scilicet clamor et exauditio, ecce, in die tribulationis meae, id est quando quies. Non aliud ab eo quaerit. Nota quod hucusque dixit, quis clamaverit, et ad quem, propter quid, et qua necessitate. modo quaeris? Manibus meis, id est bonis operibus, non inani desiderio. Quando? nocte. Idem dicitur nox hic quod supra dies tribulationPetrus: Nos habemus certiorem propheticum sermonem, cui benefacitis, intendentes velut lucernae in obscuro loco donec dies lucescat, ctem, cujus diei comparatione haec vita nox est. Dies vero est comparata vitae infidelium. Unde Apostolus: Sicut in die honesta ambulemus . Dies ergo est in comparatione infidelium, et nox in comparatione angelorum, et
Abbreviated transcription (Latin):
nis: quod saluator donauit. et hoc in memoria tenentes: gr̃as lib̾a¬
tori agamus. quod est sollempnia celebrare. Orao enĩ litttre non
pendet a suꝑiori: ut seruetur ꝓprietas diapsalmatis. s ad inferiora
et incipit bona. confitebitur tibi. et reliquiȩ cogitationis. id est reli
tibi. gr̃as agendo. qm̃ sentit se homo a pectatis liberum. sicut post
uete et reddite. hoc non mutatur. dño deo ur̃o. non tantũ homini

Expanded text:
nis quod Salvator donavit. Et haec in memoria tenentes, gratias liberanis quod Salvator donavit. Et haec in memoria tenentes, gratias liberatori agamus, quod est solemnia celebrare. Ordo vero litterae non pendet a superiori, ut proprietas diapsalmatis servetur, sed ad inferiora et incipit bona. Confitebitur tibi, et reliquiae cogitationis, id est reliqtibi, gratias agendo. Quoniam sentit se homo a peccatis liberum, sicut post vete, et reddite, hoc non mutatur. Domino Deo vestro, non tantum homini
Abbreviated transcription (Latin):
post cogitationem. et quia saluabit. ergo o uos homines. Uouece
est salus. ut uouere fidem in baptismo. et abrenuntiare diabolo et
pompis eius. Non occidere. non suꝑbire. et huiusmodi. quȩ ttiam si
non ꝓmnittimus. soluere debemus. et de his p̃cipitur om̃ib. Uouete
mus: s ut uota redaamus. Uouere enĩ uoluntati consulitur. sed
post uoti ꝓmnissionem: necessatio exigitur. ido non ait simplicit̃
uouete uel nolite uouere. s uouete. et reddite. id est siuouetis red¬
fecerunt ut ait apłs. Uel prima cogitatio ddicitur. qua incipimus
bona. scilicet penttere de peccato. et consiteri deo: quȩ facit reliquas
cogitationes. quȩ festũ agunt. Prius est dampnare et displicere
quod eramnus: quod postea in memoriam tenere debemus. scilicet qd̾
eramus. et quid accepumis. et hec sunt reliquiȩ cogitationis: ne
A memoria excedat uulnus quod habemus et munus sanatio¬

Expanded text:
post cogitationem. Et quia salvabit, ergo, o vopost cogitationem. Et quia salvabit, ergo, o voest salus, ut vovere fidem in baptismo, et abrenuntiare diabolo et pompis ejus, nec occidere, non superbire, et hujusmodi. Quae, etiam si non promittimus, solvere debemus, et de his praecipitur omnibus. Vovete, mus, sed ut vota reddamus. Vovere enim consulitur voluntati, sed post voti promissionem necessario redditio exigitur. Ideo non ait simpliciter vovete, et nolite vovere, sed vovete, et reddite, id est si vovetis, redia primam fidem irritam fecerunt, ut ait Apostolus . Vel prima cogitatio dicitur, qua incipimus bona, scilicet poenitere de peccato, et confiteri Deo, quae facit reliquas cogitationes, quae festum agunt. Prius est damnare et displicere quod eramus; quod postea in memoriam tenere debemus, scilicet quid eramus, et quid accepimus. Et haec sunt reliquiae cogitationis, ne a memoria excidat vulnus quod habuimus, et munus sanatio
Abbreviated transcription (Latin):
hic quietus om̃ia ꝑtulit. uel ita iunge. Iudiciũ dico erercendum:
cũ deus exurgeret in uidicio. id est cum potens apparebit: qui humi¬
lis apparuit. Idem sensus. Uelita. ab illo loco. Ne celo. Quasi dicet.
erit ira. nec hoc est in predictũ: quia de celo. ia est de me dicit asaph.
exurgeret. Hic a morte. postea uenturus in uidiciũ. id est ad udican
ri: sub dit ueniet. ut saluos faceret om̃s mansuetos seilicaqui non
habent pacem m̃tis. non detractantes ugũ dei. Mansuetos dico cerix.
Quasi. non dico angelos. qui sunt mansueti cȩli. non tetre. Biapsalma.
Qñ cogitatio. Tertia pars ubi anmonet iam deuotos offerre uota.
quasi merito saluat mansuetos. qm̃ cogitatio mansueti hominis con¬
ficebitur tibi. id est mansueti laudabunt te cogitatione. et etiã oꝑe.
Unde subdit. et reliquiȩ cogitationis. id est exhibitio boni oꝑis. di¬
em festum agent tibi. id est mansueti cessalunt a seruili opere
tio enĩ est conceptio uoti. Reliquie: readitio uoti. oꝑatio reliqua.

Expanded text:
hic quietus omnia pertulit. Vel ita junge: Judicium dico exercendum, cum Deus exsurgeret in judicium, id est cum potens apparebit, qui humilis apparuit. Idem sensus: Vel ita ab illo loco, de coelo. Quasi dicat: Erit ira. Nec hoc est impraedictum, quia de coelo, id est de me dicit Asaph, exsurgeret hic a morte, postea venturus, in judicium, id est ad judicandri, subdit ut salvos faceret omnes mansuetos terrae, scilicet habent pacem mentis, non detrectantes jugum Dei. Mansuetos dico terrae. Quasi dicat: Non dico angelos qui sunt mansueti coeli, non terrae. PARS III.cuin. Tertia pars, ubi admonet jam devotos offerre vota. Quasi dicat: Merito salvat mansuetos, quoniam cogitatio mansueti hominis confitebitur tibi, id est mansueti laudabunt te cogitatione, et etiam opere. Unde subdit: Et reliquiae cogitationis. Id est exhibitio boni operis diem festum agent tibi, id est mansueti cessabunt a servili opere tio enim est conceptio voti; reliquiae, redditio voti; operatio, reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
et non disꝑilet eos. et̃na morte. Et habundauit miscđia: ut auer¬
teret iram suam. quia reliquiȩ saluate sunt. et non accendit ominẽ
iram suam. quia etiam illud peccatũ remisit: quod filtũ occiderunt

Expanded text:
et non disperdet eos, aeterna morte; et abundavit, misericordia, ut averet non disperdet eos, aeterna morte; et abundavit, misericordia, ut averteret iram suam, quia reliquiae salvatae sunt, et non accendit omnem iram suam, quia etiam illud peccatum remisit, quod filium occiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
popłi sucessionem attendit. Sequit᷑. et non disꝑdet eos om̃ino. Et
eos. et faciam ce in gentẽ magnam. Cui mox ses respondit. Aut dimicte
eis bauc noram: aut dele ine de libro uite. et non accendit omẽm irã
suam: ut peuitus extir paret eos. id est non pumuit eos. quantũ dig¬
ni erant. Uel potest hoc maxime ile bonis accipi. quib dñs factus est
misericors: quando in hoc cẽpore gr̃e. reliquiȩ saluȩ factȩ sunt. Et ẽ.
popłi. qui idem est in successione filioꝵ. sicut postea dicit: et abstulit
eos de egipto: et indurit in montem sanctificatiõĩs. cum non eos qͦs
de egypto eduxerit: in montẽ scificationis induxerit: nisi in sueces¬
sione filioꝵ. sic et hic cũ dictiur. ꝓpitius fiet peccatis eoꝵ. Intelligimꝰ
etiam m illis impletũ quod dicitur. de quib ait apłs. Reliquiȩ sal
ue fient: quȩ credunt in xp̃m. quod hic preuidet. Unde subditur.

Expanded text:
populi successiopopuli successioeos, et faciam te crescere in gentem magnam. Cui Moses respondit: Aut dimitte eis hanc noxam, aut dele me de libro vitae . Et non accendit omnem iram suam, ut penitus exstirparet eos, id est non punivit eos quantum digni erant, vel potest hoc maxime de bonis accipi, quibus Dominus factus est misericors, quando in hoc tempore gratiae reliquiae salvae factae sunt. Et est, orum, id est populi, qui idem est in successione filiorum, sicut postea dicit, et abstulit eos de Aegypto, et induxit in montem sanctificationis, cum tamen non eos quos de Aegypto eduxit in montem sanctificationis induxerit, nisi in successione filiorum, sic et hic cum dicitur, propitius fiet peccatis eorum, intelligimus etiam in illis impletum quod dicitur de quibus ad hic praevidit, unde subdit,
Abbreviated transcription (Latin):
titi sunt ei. sic contigit eis. qui solo tuore credunt: non amore. Co¬
autẽ eoꝵ. quasi deus non cognosceret corda humana: non erat reccum
cum eo. quia non dm̃ ꝓpter dm̃ querebant. nec fideles habiti sunt in
uolebant non ec̃na. non bereditatẽ noui testam̃ti. cuius fides cunc etiã
quando uelabatur melectis erat. modo uero quando est reuelata: ñ est
et fides dicitur: eo quod fiant dicta. Unde dicit. nec fideles in testam̃to¬
peccatis eoꝵ. Ex his uerbis. mali sibi impunitat̾ẽ ꝓmittut. s sciendũ
quod miscłia est etiam malis. s ante iudiciũ. quia facit solem suũ
oriri suꝑ bonos et malos. hec est miscađia sinistrȩ non dert̾e tẽporalis
praue peꝑcit deus: ne penitus eam eradicaret. sed manet in sueces¬
sione posteroꝵ: sicut cam accepto signo. nequis eum occidat. ide¬
oq cum dicit ꝓpitiuis fiet peccatis eoꝵ. non de patribi tantũ dicit: s

Expanded text:
ntiti sunt ei: sic contingit his, qui solo timore credunt, non amore. ntiti sunt ei: sic contingit his, qui solo timore credunt, non amore. Aug. Quasi Deus non nosceret corda humana, non erat rectum cum eo, quia non Deum propter Deum quaerebant nec fideles habiti sunt inolebant, non aeterna, non haereditatem Novi Testamenti, cujus fides, etiam tunc quando velabatur, in electis erat, modo vero, quando est revelata, non est iet fides dicitur eo quod fiant dicta. Ante dicit: Nec fideles habitpeccatis eorum. Aug. Ex his verbis mali sibi impunitatem promittunt. Sed sciendum quod misericordia est etiam malis, sed ante judicium, quia facit solem suum oriri super bonos et malos. Haec est misericordia sinistrae, non dexterae; temporalispepercit Deus, ne penitus eam eradicaret; sed manet in successione posterorum, sicut Cain accepto signo, ne quis eum occideret, ideoque cum dicit: Propitius fiet peccatis eorum, non tantum de Patribus dicit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
simili illius. qui in ortu moritur in uanũ natus. et annieoꝵ cum
occideret eos querebant eum. non ipsi occisi querebant. s reliqui. s
sic loquitur. quia unus popłs sunt. quasi de uno corpore loquitur.
Querebant aut̃e dm̃ non ꝓpter ec̃nam uitam. S timentes occidi. exem¬
plo iam occisoꝵ. bom uͦ etiã siñ necessitate querunt. Eece hic agit de si
litt̾a. id est in nocte. manentes non in luce. Unde alibi. Uanũ est
uobis surgere ante lucem. pus in luce. impius ante lucem: rogat.
Hȩc autem om̃ia faciebant ꝓpter tẽporalia bona adquirenda et uitan¬
da mala. et ita non deus: S illa colebantur. hoc enĩ colitur quod dili¬
gitur. Sequitur. Et rememorati sunt quia deus adutor est eoꝵ:
in bonis. et deus excelsus redemptor eoꝵ est a malis Et dilexerunt
eum in ore suo. non in corde: cum tamen ei om̃ia secreta nuda. sint et¬
sine ullo obstaculo: quid potius amarent uidebat. et lingua sua m̃¬

Expanded text:
simili illius qui in ortu moritur, in vanum natus. Et anni eorum cod., Alcuin., Aug. Non ipsi occisi quaerebant, sed reliqui. Sed sic loquitur, quia unus populus sunt, quasi de uno corpore loquitur. Quaerebant autem Deum, non propter aeternam vitam, sed timentes occidi, exemplo jam occisorum. Boni vero etiam sine necessitate 174 quaerunt. Ecce hic agit de simlittera, id est in nocte manentes, non in luce; unde alibi: Vanum est vobis surgere ante lucem , pius in luce; impius ante lucem rogat. Haec autem omnia faciebant propter temporalia bona acquirenda et vitanda mala. Et ita non Deus, sed illa colebantur. Hoc enim colitur, quod dilitunc tandem rememorati sunt quia Deus adjutor est eorum in bonis, et Deus excelsus redemptor eorum est in malis. Et dilexerunt eum in ore suo, sine ullo obstaculo, quid potius amarent, videbat. Et lingua sua me
Abbreviated transcription (Latin):
habet. Strepitus uero uicrepationis solet homines excitare. s tantũ
pondus est increpantis dei: quod dormitant increpati. id est corha¬
bent induratũ Duritia enĩ cordis obdormitio est. Si quod dormien¬
tes modo non sentiunt. in finem sentient. qͥa Outerribilis in ui
stet tibi: Nullus. s ex tunc: erit ira tua. dl odo enĩ dicunt quod
uolunt et disputant contra dm̃. Quid enĩ tunc erit: Eoce tunc ent

Expanded text:
habet, strepitus vero increpationis solet excitare homines. Sed tantum habet, strepitus vero increpationis solet excitare homines. Sed tantum pondus est increpantis Dei, quod dormitant increpati, id est cor habent induratum. Duritia enim cordis, obdormitatio est. Sed quod dormientes modo non sentiunt, in finem sentient, quia VERS. 7-- « Tu terstet tibi? nullus. Sed ex tunc ira tua. Modo enim dicunt quod volunt, et disputant contra Deum. Quid enim tunc erit? ecce tunc erit
Abbreviated transcription (Latin):
nichil posuerunt in mauib xp̃i qui dicit. ẜsuriui et cet̾a. In pauꝑi¬
bus namq esurit: qui in celo diues est. Uel uiri diuitiarum. id est
qui libero arbitrio et lege. se diuites putant: nichil inuenerunt in
manib suis. quia nichil boni post hanc uitã habent. S hoc quod
ipsi dormerunt est ate. quia Ab increpatione tua. id est ab ira¬
et excecatione. qua ercecas eos õ deus iacob. id est iunioris populi.
dormiert̃. cordis cecitate. sicut pharao et egyprii. et qui ꝑ secularia
uagi sunt. p̾harao enĩ increpationes dñi obstinata mente cont̾ẽpsit.
ita et hii negligunt sc̃a monita dñi. Si qui dornueruut: qui ascendeit
equos suꝑbie id ẽ qͥ noluerũt ẽẽ humiles. quoꝵ suꝑbia creuit. humi¬
li xp̃o non humiliati. Unde preceptũ est filuis isrł in lege. ut ñ multi¬
s emebat de egypto. Attende rem tiemendam Increpatio strepitum

Expanded text:
nihil posuerunt in manibus Christi, qui dicit: Esurivi, etc. In pauperinihil posuerunt in manibus Christi, qui dicit: Esurivi, etc. In pauperibus namque esurit, qui in coelo dives est. Vel viri divitiarum, id est qui libero arbitrio et lege se divites putant, et nihil invenerunt, in manibus suis, quia nihil boni post hanc vitam habent; sed hoc quod ipsi dormierunt, est a te quia VERS. 6.-- « Ab iet excaecatione qua excaecas eos, o Deus Jacob, id est junioris populi, dormitaverunt cordis caecitate, sicut Pharao et Aegyptii, et qui per saecularia vagi sunt. Pharao enim increpationes Domini obstinata mente contempsit, ita et hi negligunt sancta monita Domini. Sed qui dormitaverunt? Qui ascenderunt equos superbiae, id est qui noluerunt esse humiles, quorum superbia crevit humili Christo, non humiliati. Unde praeceptum est in lege filiis Israel, ut non multiat, sed emebat de Aegypto Attende rem tremendam. Increpatio, strepitum
Abbreviated transcription (Latin):
sentib qui escentes que eis facta sunt deliciosa: id est a bonis et̾uis
eiũ ꝑsomniũ se hr̃e thesauros. S dum euigilant: nichil inueniunt.
Unde dicit. Et nichil inuenerunt om̃s uiri diuitiarũ. Ecte diffim¬
tio auaroꝵ. id est studentes diuitiis. Unde non ait. habentes diui¬
tias. Multi enĩ habent quinon amant: s uiri diuitiarũ. qui sci¬
licet totã spem ponunt in aceruo diuitiarũ. Nichil inuenerur:
cũ se nichil tenuise cognoscant. Sõmũ ergo p̃sencis utte illos di¬
uites fecit. Puigilatio autẽ post hanc uitam: pauꝑes ꝓdit. Alludc̃
enim hec uerba accionib sommantiũ. qui euigilantes querunt
inmanib quȩ dormientes uiaebantur tenere. et amisisse dolent
quod tamen nequaquam se possedisse cognoscunt. Tales sunt isti
Uenerunt in hanc uitam. et ꝑcupiditates tẽporales quasi obdor¬
mierunt hic. et excipiunt illos diuitiȩ et uane pompe uolaticȩ.
et transierunt om̃ia. et ita nichil inuenerunt in manib suis. quia

Expanded text:
sentibus quiescentes, quae eis facta sunt deliciosa, id est a bonis aeternienim per somnum se habere thesauros; sed dum evigilant, nihil inveniunt. Unde dicit: Et nihil invenerunt omnes viri divitiarum. Ecce diffinitio avarorum, id est studentes divitiis. Unde non ait: Habentes divitias. Multi enim habent qui non amant; sed viri divitiarum, qui totam scilicet spem suam ponunt in incerto divitiarum, nihil invenerunt, cum se nihil tenuisse cognoscant. Somnium ergo praesentis vitae illos divites facit. Evigilatio autem post hanc vitam pauperes prodit. Alludunt enim haec verba actionibus somniantium, qui evigilantes quaerunt in manibus quae dormientes videbantur tenere et amisisse dolent: quod tamen nequaquam se possedisse cognoscunt. Tales sunt isti qui venerunt in hanc vitam, et per cupiditates temporales quasi obdormierunt. Hic excipiunt illos divitiae et vanae pompae volaticae, et transierunt omnia. Et ita nihil invenerunt in manibus suis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uouete. dño. terribili. id est quia terribilis. si non amore uel timore
facite. quẽ uere timent boni. mali uero non. Et quia tetribilis: ideo
timeat. quis suꝑb facere suũ. s sit humilis. cõmunem om̃ib intelli¬
gens habens spm dei. non spm̃ ptincipũ. idest suꝑbum. Unde subdit.
et ei qui spm̃ principũ. id est audaciam suꝑbeꝵ. scilicet pͥncipum suꝑbie
ułcumoris aufert. dando suũ spm̃ et sic facit eos reges sui. qui corpus
suũ moderantur: Unde subdit. t̃̾ribili apud reges terre. scilicet quise
regunt. subiecti deo. de quibus dicitur. cor regis in manu dei est. uład
literam. aufert spiritum. id est uitam principum. scilicet terreno¬
rum. quasi non solum est alus terribilis. s etiam regibus terre. un¬
de subdit. terribili apud reges tertȩ. qui terribiles sunt alus:¬

Expanded text:
ovete Domino terribili, id est quia terribilis, si non amore, vel timore facite, quem vere timent boni; mali vero non et quia terribilis, ideo timeat quis superbus facere suum; sed sit humilis communem omnibus intelligens, habens spiritum Dei, non spiritum principum, id est superbum. Unde subdit: Et ei qui spiritum principum, id est audaciam superborum, scilicet spiritum superbiae, vel timoris aufert, dando suum spiritum, et sic facit eos reges sui, qui corpus suum moderantur, unde subdit: Terribili apud reges terrae, Hier., Haym., Aug. qui se regunt subjecti Deo, de quibus dicitur: Cor regis in manu Domini est . Vel ad litteram, aufert spiritum, id est vitam principum, scilicet terrenorum. Quasi dicat: Non solum aliis est terribilis, sed etiam regibus terrae. Unde subdit terribili apud reges terrae, qui terribiles sunt al
Abbreviated transcription (Latin):
Non uidebit me homo et uiuet. Et̃ est sensus tytuli. Psalmus iste
attribuitur as aph. id est fideli congregationi. quȩ hic loquitur. et
re. et nil sibi ꝓponere: nisi illum ex quo sunt om̃ia. sicut ipse facit.
dixi nunc. Quarto exponit que inmundo xp̃c oꝑatur. Ibi. Uiderunt.¬
intensione deuotionis. ad dñ clamaui. non aliud ab eo petens. Ab
ipso enĩ ipsum querit. et transit quicquid infra est. Peinde repetit
tat dicens. Uoce mea clamaui ad dñm. Non dicit quid petat. quia
ed itur. Hoc addit ne putetur ꝓpter aliud clamare ad dm̃. qͣm ipt̾ ip̃m¬

Expanded text:
Psalmus iste attribuitur Asaph, id est fideli congregationi, quae hic loquitur, et re, et nil sibi proponere nisi illum ex quo sunt omnia, sicut ipse facit. dixi: Nunc. Quarto exponit quae in mundo Christus operatur, ibi videruntintentione devotionis, ad Dominum clamavi, non aliud ab eo petens, ab ipso enim ipsum quaerit, et transit quidquid infra est, deinde repetit tat, dicens: Voce mea ad Dominum. Non dicit quid petat, quiaeditur, hoc addit, ne putetur propter aliud clamare ad Deum, quam prop
Abbreviated transcription (Latin):
quenti contẽneretur. Admiratiue ergo dicit quanta. ꝓpter multi¬
tudinẽ. audiuimꝰ in ueteri testam̃to predicta: et cognouimꝰ ta. in
nouo testam̃to impleca. et a quib audiuimꝰ: Ecce. pr̃es nr̃i narra¬
uerunt nobis. scilicet moyses et ꝓphetȩ. quod etiã iste preuidet. scili
des dñi. Talis est ordo uerboꝵ. laudatur dñs. ut ametur. et u̾tu¬

Expanded text:
quente contemneretur, admirative ergo dicit: Quanta propter multiquente contemneretur, admirative ergo dicit: Quanta propter multitudinem, audivimus, in Veteri Testamento praedicta, et cognovimus ea in Novo Testamento impleta. Et a quibus audivimus? ecce, patres nostri narraverunt nobis, sissiod. Talis est ordo verborum. Laudatur Dominus ut ametur, et virtu
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. et qualiter subdit. Inclinate. ꝑ humilitatẽ aurem uram cor¬
dis et sic bene attendecis.: Tumor enim ifusa repellit. uude precep¬
cum fuit in ueteri lege. altare dñi concauũ fieri. et quadrangulũ
ut mens nr̃a quattuor munita uirtutib: ꝑ humilitatẽ sit conca¬
rius locuturus est ista. Quanta et cet̾a. Ideo attendite. quia
id est enigniata. ab initio. ueteris testamenti. scilicet ex quo de egip¬
to exierunt. Sunt autẽ ꝓpositiones. quȩ grete appellantur ꝓblema¬
ta: questiones aliquia aisputatione soluendũ habentes. His ergo ui¬
gilantia adhibenda est: ut earum fructus intelligendo ꝑcipiatur. q̃
eis ꝓdest: tam̃ filiis. nefiant sicut patres. et notandũ quod pͥus in
homine deus locutus est. nam uerba dei fueriut p̃dicta.iam homo
ipse loquitur. uerba eñ hominis sunt ista. Quanta audiuimꝰ. Il¬
lud predictũ dixit deus ꝑ se. ne eius locutio in homine. post eum lo¬

Expanded text:
dedit. Et qualiter subdit, inclinate per humilitatem aurem vestram, cordedit. Et qualiter subdit, inclinate per humilitatem aurem vestram, cordis, et sic bene attendetis. Timor enim infusa repellit, unde praeceptum fuit in veteri lege altare Domini concavum fieri, et quadrangulum, ut mens nostra quatuor munita virtutibus, per humilitatem sit concarius locuturus est ista, Quanta, etc. Ideo attendite, quiaAug. id est aegnimata, ab initio Veteris Testamenti, ex quo de Aegypto exierunt. Sunt autem propositiones, quae Graece appellantur problemata. Quaestiones aliquid disputatione solvendum habentes. His ergo vigilantia adhibenda est, ut earum fructus intelligendo percipiatur, quae eis prodest, tamen filiis ne fiant sicut patres. Et notandum quod prius in homine Deus locutus est. Nam verba Dei fuerunt praedicta; jam homo ipse loquitur. Verba enim hominis sunt ista: Quanta audivimus. Illud praedictum dixit Deus ex se, ne ejus locutio in homine post eum lo
Abbreviated transcription (Latin):
uere nouũ popłm. ne suit ingrati beneficus di. et eius irã in se ꝓuo¬
cent. Modꝰ nouẽ sunt partitiones. pͥmo intentos facit quia quȩ ui¬
dentur aꝑta: parabole sunt et enigmata Secundo summatin aiete
que aeus iudeis fecte. tamen ingratis sibi. Ibi. Quanta audluuimus.
D ercio dacte quȩ ab exttu de egypto fecte eis. nec tam̃ resi pueriurt ies sel
desticeriuant a murmure. Ibi. E oram patrib eoꝵ. Alias paraitiones su¬
i locis exequemur. et loquitur in hoc psalmo fidelis synagoga
nialis erpi ut̃o ⁊ ut autẽ maior reuerentia et auetoritas uerbis suĩ
acidatir. pm̃o induet ipsum dñm loquentẽ sie. O pople meus. qui¬
mn scilicet obedis. uel ouos qui estis pople meus. nos scilicet siumus
popłs ille. qui et congregatio xp̃i sumus actendice corde legem ie¬
am. idest uerttatẽ reiꝰ. que in figuris cegitur. hoc dicit deus qui legẽ

Expanded text:
ere novum populum, ne sint ingrati beneficiis Dei, et ejus iram in se proere novum populum, ne sint ingrati beneficiis Dei, et ejus iram in se provocent. Modus. Novem sunt partitiones: Primo attentos facit, quia quae videntur aperta parabolae sunt et aenigmata, secundo summatim dicit quae Deus Judaeis fecit, tamen ingratis sibi, quanta audivimus. Tertio dicit quae ab eerunt, ibi, coram patribus eorum, etc. Alias partitiones suis locis exsequemur. Etiam loquitur in hoc psalmo fidelis Synagoga, quae malis exprobrat. Ut autem major reverentia et auctoritas verbis suis addatur, primo inducit, ipsum Dominum loquentem sic: O VERS.  scilicet obedis. Vel, o vos qui estis populus meus. Nos, scilicet sumus populus ille qui et congregatio Christi sumus, attendite corde legem meam, id est veritatem rei, quae in figuris tegitur; hoc dicit Deus, qui legem
Abbreviated transcription (Latin):
rit. Uum autẽ in hoc psalmo ystoria ue¬
teris testamenti refertur: noui testamenti
gr̃a declaratur. Sic enĩ iudeos pro suis
in unum faceret pendere: ad humilitatẽ monentis. Et quia om¬
nia infigura nr̃i contingebant illis. sicut ait apłe: ideo q̃ de illis
historialiter referuntur. eadem de nobis spũaliter: intelligeuda
sunt. Unde psalmus p̃titulatur. intellectus. Et est sensus. hic
ta int̾ius intelligenda sunt. ñ modo infigura. Intellectus ergo
as aph est: quod intellexit synagoga fidelis. uel quod spũaliter de¬
bet intelligere. Quȩ enĩ tunc mistice. id est figuralit̃ illis conti¬
gerunt: eadem modo in re nobis fiunt. Et sicut tunc non in om̃ib
illis bene placuit deo: sic nec in istis. et ido monendi sunt. uel ita
potest legititulus. ut intellectꝰ sit genitiui casus. quod in greco aꝑ¬
tũ est. et sub auditur psalmꝰ. uel uerba sic. Hic est psalmꝰ uel uerba.
intellectus. id est intelligentiȩ. quȩ data est ipsi asaph. sic ex greco

Expanded text:
rit. Dum autem in hoc psalmo historia Veteris Testamenti refertur, Novi Testamenti gratia declaratur. Sic enim Judaeos pro suis in unum faceret pendere ad humilitatem monentis. Et quia omnia in figura nostri contingebant illis, sicut ait Apostolus , ideo quae de illis historialiter referuntur, eadem de nobis spiritualiter intelligenda sunt. Unde psalmus praetitulatur intellectus. Et est sensus, Augta interius intelligenda sunt, non modo in figura. Intellectus ergo Asaph est quod intellexit Synagoga fidelis; vel quod spiritualiter debet intelligere. Quae enim tunc mystice, id est figuraliter illis contigerunt, eadem modo in re nobis fiunt. Et sicut tunc non in omnibus illis non bene placuit Deo, sic nec istis, et ideo monendi sunt. Vel ita potest legi titulus, ut intellectus sit genitivi casus, quod in Graeco apertum est et subauditur psalmus, vel verba, sic: Hic est psalmus, vel verba, intellectus, id est intelligentiae, quae data est ipsi Asaph: sic ex Graeco
Abbreviated transcription (Latin):
uel scripturȩ sacrȩ. Aꝑuit aute has ianuas: quia suis dedit spm̃.
ut intelligerent scripturas eoꝵ. Et pluit illis manna ad mandu¬
candum. Manna int̃pretatur quid est hoc: et significat panem
qui de celo descendit. id est xp̃m uel corpus xp̃i. qui est uere cibus
angłoꝵ. quo incorruptibiles incorruptibiliter pascuntur. Quem
ut manducaret homo uerbũ earo factum est. qui ꝑ nubes euan¬
głicas pluitur toti mundo. et aꝑtis cordib eoꝵ. quasi celestib ia¬
nius credenti eccliȩ predicatur. non cẽptanti sinagoge. D̾ ene aut̃ẽ
dicitur manna quid est hoc: quia hic eib adminando ꝑ quirtt᷑.
et ẽẽ corpus xp̃i scitur. Sequitur. Panem de celo dedit eis. Panẽ

Expanded text:
lcuin. aperuit autem has januas, quia suis dedit spiritum ut intelligerent Scripturas eorum . Et pluit illis manna ad manducandum. Manna interpretatur, quid est hoc? , et significat panem qui de coelo descendit, id est Christum, vel corpus Christi, qui est vere cibus angelorum, quo incorruptibiles incorruptibiliter pascuntur. Quem ut manducaret homo, Verbum caro factum est, qui per nubes evangelicas pluitur toti mundo, et apertis cordibus eorum, quasi coelestibus januis credenti Ecclesiae praedicatur, non tentanti Synagogae. Bene autem dicitur manna, quid est hoc? quia hic cibus admirando perquiritur, et tamen esse corpus Christi scitur. Panem coeli dedit
Abbreviated transcription (Latin):
biliter. id est ꝑ miracula. Tu terribilis. uenturus es ad iudicium.
Int̾ponit autẽ: quare t̾ribilis sit in futuro dicens. Turbati sunt et
Quasi diceret. Sonfregisti potentias. et illumuians tu. non montes ip̃i.
Magnifice cum pondere dictũ est: tu. ne putet aliquis quod eum mon¬

Expanded text:
biliter, id est per miracula. Tu terribilis es venturus ad judicium, biliter, id est per miracula. Tu terribilis es venturus ad judicium, interponit autem, quare terribilis sit in futuro dicens: Turbati sunt, etquasi dicat: Confregisti potentias. Et tu illuminans, non montes ipsi. Et magnifice cum pondere dictum est, tu, ne putet aliquis quod eum mon