comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nebit semꝑ. eiusq potestas. ẽ.
NII eterna: eul̃ anni non de¬
ficient & regni: non ertt finis. Erat
autem cibus salomonis ꝑ dies singłos
tringinta chori similȩ et sexaginta
cori farine. & decem boues pingues
& uinginti boues pascuales. &e cen¬
tum arietes. excepta uenatione
ceriiorum caprarumq & bubaloꝵ
& auium altilium. Quid gͦ cibꝰ
iste salomonis significat: nisi refec¬
citur recta fide & oꝑib bonis quȩ
illi cotidie offeruntur ab eccłia
catholica. tringinta ergo chori similȩ
possiuit ex pͥmere fidem sc̃ȩ trini¬
tatis. uixta quod in lege dnĩ scrip
chalogi: & uinginti boues pascu¬
ales. p̃dicatores noui testam̃ti :
Qui quasi geminatum decalogu
in se habent. cum nouum & uetꝰ
testamentum equaliter p̾dicant
dilectione dĩ pleni & ꝓximi. Cen¬
tum anietes quos meluis signifi¬
cãt. quam eos qui in grege dnĩ
bene dominantes simul cum sibi¬

Expanded text:
nebit semper: « ejusque potestas, potestas nebit semper: « ejusque potestas, potestas est aeterna, cujus anni non deficient, et regni ejus non erit finis . » « Erat autem cibus Salomonis per dies singulos triginta chori similae, et sexaginta chori farinae, decem boves pingues, et viginti boves pascuales, et centum arietes, excepta venatione cervorum, caprearum atque bubalorum et avium altilium. » Quid ergo cibus iste Salomonis significat, nisi refeccitur recta fide et operibus bonis quae illi quotidie offeruntur ab Ecclesia catholica? « Triginta » ergo « chori similae » possunt exprimere fidem sanctae Trinitatis, juxta quod in lege Domini scriptucalogi; et « viginti boves pascuales, » praedicatores Novi Testamenti, qui quasi geminatum decalogum in se habent, cum Novum et Vetus Testamentum aequaliter praedicant, pleni dilectione Dei et proximi. « Centum arietes, » quos melius significant quam eos qui in grege Dbene dominantes, simul cum
Abbreviated transcription (Latin):
laudem non inuident. s utilitatem
eis &iam ꝓfectus exorant: ipsi et il¬
tegros & uiuentes filios recipiurs
quando in supmo examine ex a
uarius officiis deputati fuerit̃ seudiũ¬
sis ꝓuintiis p̃erant: sequitur scrip¬
tura ita dicers. Salomon autem erat
munera & seruientium ei cunc̾tis¬
dieb uite eius. Et quis in hoc me¬
lius significatur. quam pacificus
nr quem p̃figurabat idem salomon:
Ipse enim omĩa regna terre a solis
otu usq ad occasum inditione sua
habet: & dñatur scriptura teste
amariusq ad mare: et a flumine
usq ad terminos orb terre. Ipsi ser¬
uiunt om̃s popłi. & tribus & lin¬
gue offerentes ei scilicet munera
cecte fidi. & bonorum operum.
Reges inquit tharsis et insulȩ mu-¬
nera offerent: reges arabum &
sabs dona adducent: & adora¬
bunt eum om̃s reges cerre om̃s
gentes seruient ei Quod autẽ.
subditur cunctis dieb uite eiꝰ
hoc est in scłm scłi: quia ipse ꝑ ma¬

Expanded text:
laudem non invident, sed utilitatem laudem non invident, sed utilitatem eis etiam profectus exorant: ipsi et integros et viventes filios recipiunt, quando in supremo examine ex eovariis officiis deputati fuerant, seu diversis provinciis praeerant, sequitur Scriptura, ita dicens: « Salomon autem erat munera, et serdiebus vitae ejus. » Et quis in hoc melius significatur quam Pacificus noster, quem praefigurabat idem Salomon? Ipse enim omnia regna terrae a solis ortu usque ad occasum, in ditione sua habet, et dominatur Scriptura teste « a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae . » Ipsi serviunt omnes populi, et tribus et linguae, offerentes ei scilicet munera rectae fidei et bonorum operum. « Reges, inquit, Tharsis et insulae munera offerent, reges Arabum et Saba dona adducent, et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes servient ei. » Quod autem subditur: « Cunctis diebus vitae ejus, » hoc est, in saeculum saeculi, quia ipse perma
Abbreviated transcription (Latin):
alter apud dm̃ meritum: alter
uͦ apud homines laudem hab̾e
ꝑ mititur. S falsa mater eum q
non genuit occidi non metuit. qui
arrogantes magistri. & caritatis y¬
nari. si plenissimum nomen lauu
exalienis discipłis ꝯsequi nequeũt r
uitam erudelicer in secuntur. Ino¬
die enim facib succensi. nolunt
aliis uiuere: quos se conspitiunt
non posse possidere. Unde et illic qũ¬
sa mulier clamat. Nec m̃s sit: necs¬
tus. Ut enim diximus quos sibi ob¬
sequi non uident ad głam tempor¬
lem: eos aliis inuident uiuere ꝑueti¬
tatem. Uera autem mater sertangit
ut eius filius saltem apud extranei
quidem magisterii laudem habem
Si tamen integritatem uite idemdi¬
cipłi non amittant: ꝑ que pietatis
uiscera. hȩc eadem mater uera agnos¬
citur omino: quia nͥgistium uero¬
mine caritatis approbatur & solaco¬
tum reciꝑe meruit que quasi totum
cessit: quia fideles p̃positi ꝓ eo quod
ex bonis discipłis suis non solumalis

Expanded text:
alter apud Deum meritum, alter alter apud Deum meritum, alter vero apud homines laudem habere permittatur. Sed falsa mater eum qnon genuit occidi non metuit, quia arrogantes magistri et charitatis ignari, si plenissimum nomen laudis ex alienis discipulis consequi nequeunt, eorum vitam crudeliter insequuntur. Invidiae enim facibus succensi, nolunt alios vivere quod se conspiciunt non posse possidere. Unde et illic perversa mulier clamat: « Nec meus sit nec istius. » Ut enim diximus, quos sibi obsequi non vident ad gloriam temporalem, eos aliis invident vivere per veritatem. Vera autem mater satagit ut ejus filius saltem apud extraneamquidem magisterii laudem habeant, si tamen integritatem vitae iidem discipuli non amittant. Per quae pietatis viscera, haec eadem mater vera agnoscitur omnino, quia magisterium in examine charitatis approbatur et sola totum recipere meruit, quae quasi totum cessit. Quia fideles praepositi, pro eo quod ex bonis discipulis suis, non solum aliis
Abbreviated transcription (Latin):
auditores suos quos ꝑuigilias p̃dica¬
tionis nucriũt: dum quod dicut̃.
facere negligunt. ꝑ somnum torpo¬
ris occidunt: et negligendo oppͥmt̃
quos alere uerborum lac̾t̾e uide¬
bantur. Unde pletumq dum
ipsi rep̾hensibiliter uiuunt & ha¬
bere discipłos uite laudabilis ne¬
queunt: alienos sibi adtrahere co¬
nantur: quatinus dum bonos se
habere sequaces ostendunt: apud
iudicia hominum excusent ma¬
la quȩ agunt & quasi subditoꝵ
uitã. mortiferam tegant negligen¬
ciam. Unde et illic mulier quȩ
filium extinxit ꝓpͥum. quesiuit
alienum: s tamen ueram matrẽ.
salomonis gladius inuenit: qr
uidelicet cuiꝰ fructus uiuat. uł
cuiꝰ intereat. extremo examine
ira districti iuidicis demonstrat.
Ubi et illuo .ẽ. sollerter intuendũ
quod filius uiuens. pͥus diuidi
p̃cipitur. ut soli pꝰ modum ma¬
tri reddatur. quia in hac uita
quasi partiri conceditur uita
discipłi: dum ex illa. nũ nũquã

Expanded text:
auditores suos, quos per vigilias praedicaauditores suos, quos per vigilias praedicationis nutriunt, dum quod dicunt facere negligunt, per somnum torporis occidunt et negligendo opprimunt, quos alere verborum lacte videbantur. Unde plerumque dum ipsi reprehensibiliter vivunt, et habere discipulos vitae laudabilis nequeunt, alienos sibi attrahere conantur, quatenus dum bonos se habere sequaces ostendunt, apud judicia hominum excusent mala quae agunt, et quasi subditorum vita mortiferam tegant negligentiam. Unde et illa mulier, quae filium exstinxit proprium, quaesivit alienum. Sed tamen veram matrem Salomonis gladius invenit, quia videlicet cujus fructus vivat, vel cujus intereat, extremo examine ira districti judicis demonstrat. Ibi et illud est solerter intuendum, quod vivens filius prius dividi praecipitur ut soli postmodum matri reddatur: quia in hac vita quasi partiri conceditur vita discipuli, dum ex illa nonnunquam
Abbreviated transcription (Latin):
liam contra matrem suam. & nuru
contra socrũ suam & inimici ho¬
minis domestici eius. Et temptat
naturam. nature dñs: uultq seđm
utriusq uoluntatem uiuentẽ
filium. in legemꝰ grãm quȩ diui¬
dere. ñ quid hoc ꝓbet: s quiꝰd ad
aguendam calumniã sinagoge. hoc
uelle se dicat. Illa que nolebat
eccłie filium in grã uiuere. nec ꝑ
baptismum lib̾ari: libent᷑ ħt diuidi
puerũ ñ ut possideat s ut int̾ficiatꝰ at¬
eccła quẽ scit suũ eẽ. libent̾ ꝯcedit emulȩ:
dũ uiuat saltẽ apud adu̾sariũ. ne int̃
legẽ diuisus i gr̃am saluatoris mucro¬
ne feriat᷑: Unde dicit ⁊apłs. Ecce ego
paulus dico uob̃: quod silegẽ obseruatis.¬
xp̃c nichil uob ꝓdest. Itẽ alio mͦ. Qui
in hac sententia meliꝰ ꝑ matrũ lac¬
tantium nomina. nisi doctorum
ordo: Quid uͦ ꝑ earum filios. nisi
discipłorum ꝑsona signatur:
Nam magistri nimirum ugilan¬
tesqͥdẽ scientias uita. dormientes:

Expanded text:
liam contra matrem suam et nurum liam contra matrem suam et nurum contra socrum suam. et inimici hominis domestici eius — et temptat naturam naturae dominus uultque secundum utriusque uoluntatem uiuentem filium in legem gratiamque diuidere, non quod hoc probet, sed quod ad arguendam calumniam synagogae hoc uelle se dicat. illa, quae nolebat ecclesiae filium in gratia uiuere nec per baptismum liberari, libenter habet diuidi puerum, non ut possideat, sed ut interficiat; ecclesia, quem scit suum esse, libenter concedit aemulae, dum uiuat saltem apud aduersariam, ne inter legem diuisus et gratiam saluatoris mucrone feriatur. unde dicit et apostolus: ecce ego Paulus dico uobis, quod, si legem obseruatis nihil prodest . » Item alio modo: Quid in hac sententia melius per matrum lactantium nomina, nisi doctorum ordo? Quid vero per earum filios, nisi discipulorum persona significatur? Nam magistri nimirum vigilantes quidem scientia, sed vita dormientes,
Abbreviated transcription (Latin):
uiuum tulit non ut possideret:
s ut occideret. Non enim amore
fecit hoc filii. s emule odio & su¬
um mortuum. ꝑ legis ceremonias
uiros in tellexerit eccłia non ẽẽ.
suum filium qui tenebatur in
lege & in luce cognouerit quem
intenebris non uidebat. Inde uir¬
gium ortum. ẽ. p̃sente rege. altera¬
dicente. filius tuus mortuus est.
ms autem uiuit: altera responden¬
te. mentiris. filius quippe m̃s ui¬
uit & filius tuus mortuus est:
acq in hunc modum contende¬
bant coram rege. Tunc rex salomon
qui manifeste saluator. accipit᷑
scđm psalmum septuagesimũ
pͥmum qui titulus salomonis in¬
scribitur: ubi nulla dubitatio ẽ.
quin euñta que dicantur non sa¬
lomoni mortuo s xp̃i conueniat
maiestati: simulat ignorantiam
& humanos ꝑ dispensatione car¬
nis mentitur affectus: sicuti et
in alio loco. ubi posiustis lazarum:
&ad mulierem fluentem sangui¬
ne. quis me tetigitꝰ. Gladium postu¬
lat. de quo dixerat. nolite putare qd̾
minem contra patrem suum. & fi¬

Expanded text:
Unum tulit, non ut possideret, sed ut occideret; non enim amore fecit hoc filii, sed aemulae odio. Et suum mortuum per legis caeremonias viros intellexerit Ecclesia non esse suum filium qui tenebatur in lege, et in luce cognoverit quem in tenebris non videbat. Inde jurgium ortum est pdicente: filius tuus mortuus est, meus autem uiuit, altera respondente: mentiris; filius quippe meus uiuit et filius tuus mortuus est. atque in hunc modum contendebant coram rege. tunc rex Salomon, qui manifeste saluator accipitur secundum psalmum septuagesimum primum, qui titulo Salomonis inscribitur; ubi nulla dubitatio est, quin cuncta, quae dicantur, non Salomoni mortuo, sed Christi conueniat maiestati - simulat ignorantiam et humanos pro dispensatione carnis mentitur affectus - sicut et in alio loco: ubi posuistis Lazarum? et ad mulierem fluentem sanguine: quis me tetigit?—,gladiumpostulat — de quo dixerat: nolite putare, quominem contra patrem suum et fi
Abbreviated transcription (Latin):
inde sub audiendum est. de
domo naas: et inde fugisse
illum in spelumcam odollã
Siuero queritur. cur ad eum. idẽ ao
achis. dauid redierit ante cuiꝰ facẽ
fugerat. intelligendus ẽ. iste achis
filius fuisse illius achis a quo fuge
od̾. Unde et in sequentib ᷤ cum qu
dauid in prelium contra saul descs¬
Non enu a patre hoc nomen pates¬
nomicum s amatre sumpsit qre
uacha uocabatur. Et idcirco nona
patre. hoc sumpsit nomen eoquod
dauid a se abiecerit. Igitur ã mon
rex amanitarum. dauid nuntios mi¬
le trac̾sans: rasit dimidiam pat¬
tem barbe eorum. & p̃cidit uestes
medias usq ad nates && dimisit eos
Quod cum nuntiatum ee̾t dd̾ milt
in occursum eorum. erant enim ul¬
ti confusi turpiter ualde. et man¬
dauit eis dauid dicens. Manete
iheticho donec crescat barba ur̃a ce
tunc reuertimini. Et cet̾a. Quid
autẽ hec significant nisi bellum
diaboli ad u̾sus eccłiam. amon eni
qui interp̃tatur dolor. corum quio

Expanded text:
inde, subaudiendum est, de inde, subaudiendum est, de domo Naas, et inde fugisse illum in speluncam Odollam. Si vero quaeritur, cur ad eum, id est, ad Achis David redierit, ante cujus faciem fugerat: intelligendus est iste Achis filius fuisse illius Achis, a quo fugit David. Unde et in subsequentibus Achis cum quo David in praelium contra Saul desceNon enim a patre hoc nomen patronymicum, sed a matre sumpsit, quae Maacha vocabatur. Et idpatre hoc sumpsit nomen, eo quod David a se abjecerit. Igitur Ammon rex Ammonitarum David nuntios male tractans, « rasit dimidiam partem barbae eorum, et « praescidit vestes medias usque ad nates, et dimisit eos. Quod cum nuntiatum esset David, misit in occursum eorum. Erant enim viri confusi turpiter valde, et mandavit eis David dicens: Manete Jericho, donec crescat barba vestra, et tunc revertimini, » etc. Quod autem significant, nisi bellum diaboli adversus Ecclesiam? Ammon enim, qui interpretatur dolor eorum, quis
Abbreviated transcription (Latin):
&e de stercore Erigit pauperem it
sedeat cum pͥncipib & solium głe
ceneat: contemptibiles ꝑ sonas de
mundo auferens possessores urtu¬
tum efficit. et scientia sp̃ali suꝑ m̃¬
sam scripturarum scãtum cotidie
secum reficit. Unde. t uenit ut
ut talem sobolem gignant qui
interp̃tatur micha. Micha enĩ
quis est iste latine resonat. quia
frequenter in ãmirationem po¬
puli tales ueniunt: qui nuꝑ
de despectu mundi ablati gło
si in eccłia. dĩ dono apparebũt.
retur rex filiorum ammon: et
regnaret aminon filius eius ꝓ eo.
Dixit q dauid. faciam miscdiam
do fugit dauid a facie achis regis
geth. uenit ad naath regem ãmon
uenit inspeluncam odollã
ubi uenerunt ad eum pater eiꝰ
& mater. & omĩs domus. Inde
ꝑuenit ad moab: et dimisit ap̃
eum patrem & matrem & om̃em
domum suam. Quando uero
dixit. achis rex geth. hicͤ ne in¬
gredietur in domum meam.
abut inde dauid et fugit in
speloncam modollam. Abiit

Expanded text:
et de stercore erigit pauperem, ut et de stercore erigit pauperem, ut sedeat cum principibus, et solium gloriae teneat , » contemptibiles personas de mundo auferens, possessores virtutum efficit, et scientia spirituali super mensam Scripturarum sanctarum quotidie secum reficit. Unde evenit, ut tales sobolem gignant, quae interpretatur Micha. Micha enim quis est iste Latine resonat: quia frequenter in admirationem populi tales veniunt, qui nuper de despriosi in Ecclesia Dei dono apparebunt. retur rex filiorum Ammon, et regnaret Hanon filius pro eo. Dixitque David: Faciam misericordiam do fugit David a facie Achis regis Geth, venit ad Naas regem Ammon,venit in speluncam Odollam, ubi venerunt ad eum pater ejus et mater et omnis domus ejus. Inde venit ad Moab, et dimisit apud eum patrem et matrem, et omnem domum suam. Quod vero dixit Achis rex Geth: Hiccine ingredietur domum meam? Abiit inde David et fugit in speluncam Odollam. Abiit
Abbreviated transcription (Latin):
mundi despicit: dĩdono utilis ad
sp̃itale ministi̾um in eccłia ap¬
parebit. Quid est gͦ quod dd̃ sibã
seruum saul de stirpe saul que¬
sitans eo reuelante mifiboreth
inuenit nisi quod redemptor. nr̃
electorum numerum d iscuti¬
endo uiter eos qui contempti
mudũ reliquerunt ad se
uenire fecit: Siba enim: egressus uenit.
inter pretatur. Interrogatus enim siba
a rege mifiboset filium ionathe indo¬
mo machir filii amihel in lodobar.
eẽ respondit. Quȩ res p̃senti expositio¬
ni bene cõuenit. Interp̃tatur enu. machir
uendens uł de infirmitate: ammi¬
hel. popłs eus as: lodobar. ipse as uer¬
bum. Deniq dauid nr̃ contemptibiles
huiꝰ mundi et eaque non sunt eligets
ut ea que sunt destruat: eos uendibi
honorem inter filios habere concessit.
unde & dauid agros saul et seruitia
mifiboreth donans ipsum misiboreth
cõuiuam fuum suꝑ mensam suam
simul cum filiis eẽ p̃cepit: quia me
anne. suscitat de puluere egenum

Expanded text:
mundi despicit, Dei dono utilis ad mundi despicit, Dei dono utilis ad spirituale ministerium in Ecclesia apparebit. Quid est ergo quod David Sibam, servum Saul, de stirpe Saul quaesitans, eo revelante, Miphiboseth invenit, nisi quod Redemptor noster electorum numerum discutiendo inter eos qui contempti mundum reliquerunt, ad se venire fecit? Siba enim egressus venit interpretatur. Interrogatus ergo Siba a rege, Miphiboseth filium Jonathae in domo Machir filii Ammiel in Lodabar esse respondit. Quae res praesenti expositioni bene convenit. Interpretatur enim Machir vendens, vel de infirmitate; Ammiel, populus ejus Deus; Lodabar, ipse verbum. Denique David noster contemptibiles hujus mundi, et ea quae non sunt eligens, ut ea quae sunt destruat , eos vendibilium honorem inter filios habere concessit. Unde et David agros Saul et servitia Miphiboseth donans, ipsum Miphiboseth convivam suum super mensam suam simul cum filiis esse praecepit. Quia medAnnae, « suscitans de pulvere egenum,
Abbreviated transcription (Latin):
seruus nomine siba. Quem cum
uocasset rex ad se:dixit eiz Tu ne es
siba: Et ille respondit. Ego sum ser¬
uus tuus. Et ait rex. Nunsuꝑ ͭ aliqͥs
cum eo. Piritq siba regi. Suꝑ est.
filius ionathan debilis pedib Ecce
dd̾ non oblitus est uiramenti acfe¬
dis sui. quod cum ionatham pipi¬
gerat olim: s miscdiam quam pa¬
tri ꝓmiserat impleuit in filio
Quȩ res et fidelitatem ꝓbauit sał¬
historiam inuito et sacramentum uix¬
ta alegoriam ostendit infacto. Sepe
nomine mifiboseth utroq pede clau¬
dum ut scriptura cestatur. quem
daiud adse arcessiti uissit cum
p̃destinatio et presentia dĩ eum
quem ad scł̃i ministia & mundana
negotia exercenda sermone & ac¬
tione debilem conspicit ad diuinũ
ministi̾um eligit. quia quem mun¬
dus ꝑfastum elationis sꝑnit: hunc
as ꝓpter douotionem humilitatis
adquirit. Interp̃tatur enim min¬
phiboreth: de ore ignominia. Isgͦ
cuꝰ loquelam & p̾sentiam suꝑbia

Expanded text:
servus nomine Siba quem cum servus nomine Siba quem cum vocasset rex ad se dixit ei tSiba? Et ille respondit: Ego sum servus tuus. Et ait rex: Nunquid sDei? Dixitque Siba regi; Superest filius Jonathan, debilis pedibus. » Ecce David non oblitus juramenti ac foederis sui, quod cum Jonatha olim pepigerat : sed misericordiam, quam patri promiserat, implevit in filio. Quae res et fidelitatem probavit sechistoriam in viro, et sacramenta juxta allegoriam ostendit in facto. Saepe nomine Miphiboseth, utroque pede claudum, ut Scriptura testatur. Quem David ad se accersiri jussit, cum praedestinatio et praescientia Dei eum, quem ad saeculi ministeria et mundana negotia exercenda sermone et actione debilem conspicit, ad divinum ministerium elegit: quia quem mundus per fastum elationis spernit; hunc Deus propter devotionem humilitatis acquirit. Interpretatur enim Miphiboseth de ore ignominia. Is ergo cujus loquelam et praesentiam superbia
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ dicit᷑: quia in ualle salinaꝵ cesis de¬
cẽ ⁊ioctomilib erexit sibi fornicem tri¬
umphalem. fecit etiam sibi nomen:
quia uita siria damasci ⁊ siria soba
erexissesibi dicitur alteram fornce
triumphalem. Et siquem mouet qͦd
in plerisq latinorum codicib inueni¬
tur non decem et occͦo milia in ualle
salinarum s duodecim milia cicidis¬
se: nouerit hoc uitio scriptorum in
eisdem codicib iolitum. eẽ. Uera¬
citer tamen dauid in eadem ualle
salinarum decem et occo milia cici
in ꝑcussa adauid multitudine. inus¬
le salinarum designatur: nisi qua
redemptor. nr̃ sui examinis diftrie¬
tione. in his qui de illo praua senti¬
unt. stulticiam in moderati sõpors
extinguit: Unde & ꝑquendam
sapientem dicitur. Eor durum
male habebit in nouissimo. & qui
amat ꝑiculam in illo peribit. fi
luautem dauid sacerdotes erant.
Et dixit dauid. Putas ne est aliquis
qui remanserit de domo saul: ut
faciam cum eo miscđiam ꝓpter io¬
nathan: Erat autem de domo saul

Expanded text:
men dicitur, quia in valle Salinarum, caesis decem et octo millibus, erexit sibi fornicem triumphalem. Fecit etiam sibi nomen, quia victa Syria Damasci, et Syria Soba, erexisse sibi dicitur alteram fornicem triumphalem. Et si quem movet, quod in plerisque Latinorum codicibus invenitur David non decem et octo millia in valle Salinarum, sed duodecim millia cecidisse, noverit hoc vitio Scriptorum in eisdem codicibus molitum esse. Veraciter tamen David in eadem valle Salinarum decem et octo millia ceciin percussa a David multitudine in valle Salinarum designatur, nisi quia Redemptor noster sui examinis districtione, in his qui de illo prava sentiunt, stultitiam immoderati soporis exstinguit? Unde et per quemdam sapientem dicitur: « Cor durum male habebit in novissimo, et qui amat periculum, in illo peribit . » « autem David sacerdotes erant et dixit David putasne est aliquis qui remanserit de domo Saul ut faciam cum eo misericordiam propter Ionathan erat autem de domo Saul
Abbreviated transcription (Latin):
q die crediderunt tria milia & alia
quinq milia. Eramus simul. Oul¬
titudinis autem credentium. erat
cor unum et anima una. Nullus
q aluis in domo nobiscum: excep¬
tis nob̾ duabus. Non blaspheman¬
tium uideorum non gentilium idd¬
lis seruientium. Mortuus est aut̃
filius mulieris huius noc̃te: dum
enu legis sequitur obseruantiã
& grãm euangłii. iugo moy saicȩ
mater sua: quȩ non poterat dice.
ego dormio et cor meum uigilat.
Media noct̾e consurgens tulit filiũ
de latere eccłie dormientis. et in
suo collocauit sinu. Relege totam
cotam apłi ad galatas epistolam
et animaduertes quomꝰ filios ȩelis
suos facete festinet sinagoga: et drat

Expanded text:
aque die crediderunt tria millia, et alia aque die crediderunt tria millia, et alia quinque millia . « Eramus simul . Multitudinis autem credentium erat cor unum et anima una » « Nullus quoque alius in domo nobiscum, exceptis nobis duabus. » Non blasphemantium Judaeorum, non gentilium idolis servientium. « Mortuus est autem filius mulieris hujus nocte. » Dum legis sequitur observantiam, et gratiam Evangelii jugo Mosaicae mater sua, » quae non potuit dicere: « Ego dormio, et cor meum vigilat . » « Media nocte consurgens tulit filium de latere. » Ecclesiae dormientis. « Et in suo collocavit sinu. » Relege totam Apostoli ad Galatas Epistolam, et animadvertes quomodo filios Ecclesiae suos facere festinet Synagoga. Et dicit
Abbreviated transcription (Latin):
et mulier hec habitabamus in do¬
mo una. Post resurrectionem enĩ
diuĩ saluatoris una de utroq po¬
pło congregata. ẽ. & qũa elegant̃
eccłia peꝑit inquit. apud eam in
cubiculo. Eccłia enim de genteb¬
que non habebat prius legemi &
nec egressa. ẽ. de cubiculo s ingres¬
sa. Unde dicit in cantico canticoꝵ
Introduxit me rex incubiculum
suum. Et iterum. Equidem non
sꝑnentem assumens introducam
te in domum matris mee:. & in
cubiculum eius que concepit me.
Cercia autem die postquam ego
peꝑi: peperit et hec. Si consideres
pilatum lauantem manus atq
dicentem. mundus ego sum a sin¬
guine huiuis iusti: si centurionẽ
ante patibulum confitentem. uete
hic erat filius dĩ: si eos qui ante
passionem ꝑ philippum dñm ui¬
dere desiderant: haud ambigis
pͥmam peperisse eccłiam: Et p̾ci
natum popłm uidȩorum ꝓ quo
dñs p̃cabatur. pater ignosce illis
quod enim faciunt. nesciunt: un¬

Expanded text:
et mulier haec habitabamus in doet mulier haec habitabamus in domo una. » Post resurrectionem enim Domini Salvatoris, una de utroque populo congregata est. Et quam eleganter Ecclesia: « Peperi, inquit, apud eam in cubiculo. » Eccquae non habebat prius legem et nec egressa est de cubiculo, sed ingressa. Unde dicit in Cantico canticorum: « Introduxit me rex in cubiculum suum . » Et iterum equidem non spernentem assumens: « Introducam te in domum matris meae, et in cubiculum ejus quae concepit me « Tertia autem die, postquam ego peperi, peperit et haec. » Si consideres Pilatum lavantem manus atque dicentem: « Mundus ego sum a sanguine justi istius ; si centurionem ante patibulum confitentem: Vere hic erat Filius Dei ; » si eos qui ante passionem, per Philippum, Dominum videre desiderant : haud ambiges primam peperisse Ecclesiam, et postea natum populum Judaeorum, pro quo Dominus precabatur: « Pater, ignosce illis, quid enim faciunt nesciunt . » Un
Abbreviated transcription (Latin):
he sunt due uirge. que uingunt᷑
in iherechiel: et de quib ꝑ zacha¬
riam dñs refert. Et assumpsi mͥdu¬
as uirgas. unam uocaui decoram.
et alteram uocaui funiculum.
et paii gregem. Mulier quoq illa
meretrix in euangłio quȩ iħu
pedes lacrimis lauit. crine deter¬
sit. et cui peccata omĩa dimictui¬
tur: manifeste significat eccłiam
de gentib congregatam. Hec idcuro
inpͥma fronte replicaui: ne iudea¬
cur incõgruum si meretrices dican¬
tur. quarum una salomonis uidi¬
cio. filii possessione donata est.
Prudens querit auditor. quomͦ
meretrix significet ȩccłiam que
non habet maculãneq rugã: Na
dicimus eccłiam ꝑmansisse mere¬
cricem: s fuisse. Nam et simonis
uiuium: utiq non quia lepsus erat
eo cempore quo habebat hospitem
saluatorem: s quia leꝑsus ante fue
ut ubi habundauit peccatum
suꝑ habundaret & gr̃a. Simulq
consida quid dicat eccłia contra
sinagogam calumniatricem. Ego

Expanded text:
hae sunt duae uirgae, quae iunguntur hae sunt duae uirgae, quae iunguntur in Hiezechihel et de quibus per Zachariam dominus refert: et adsumsi mihiduas uirgas- unam uocaui decorem et alteram uocaui fet pavi gregem . » Mulier quoque illa meretrix in Evangelio, quae Jesu pedes lacrymis lavit, crine detergit, et cui peccata omnia dimittuntur, manifeste significat Ecclesiam de gentibus congregatam. Haec idcirco in prima fronte replicavi, ne cui videatur incongruum si meretrices dicantur, quarum una Salomonis judicio filii possessione donata est. Prudens quaerat auditor, quomodo meretrix significet Ecclesiam, quae non habet maculam neque rugam? Non dicimus Ecclesiam permansisse meretricem, sed fuisse. Nam et Simonis Utique non quia leprosus erat eo tempore quo habebat hospitem Salvatorem, sed quia leprosus ante fuer« ut ubi abundavit peccatum, superabundaret gratia . » Simulque considera quid dicat Ecclesia contra Synagogam calumniatricem. « Ego
Abbreviated transcription (Latin):
bant illis scripta sunt enim de
nob inquos fines scłorum deue¬
nerunt:quidam gcoꝵ autumant
suꝑ sinagoga et eccłia sentiendũ.
uad illud tempus cuncta referen¬
da: quando pꝰ crucem & resur¬
rectionem. tam in isrł. quam in
gentium popłm. uerus salomon
id ẽ. pacificus. regnare ceꝑit. Qđ
autem adultere et meretrices sina¬
goga et eccł̃ia inscriptutis dican¬
tur. Nulla dubitatio. ẽ. et hoc
pͥma fronte uidetur eẽ. blasphe¬
mum. Ceterum si recursamꝰ ad
ꝓpħas. o see. iudelicet. qui accepit
uxorem fornicariam. & generat
filios fornicationis. et inde adul¬
teram: et ad ezochies qui iherłm
quasi meretricem arguit. quod se¬
cuta sit amatores suos. et diuarica¬
uerit omĩ transeunti pedes. lupa¬
narq in loco celebri extruxerit:
animaduertimus xp̃m idcuro ue¬
nisse. ut meretrices donaret ma¬
trimonio. & de duobus gregib
unum ouule faceret: medioq pa¬
riete destructo in easdem caulas.
oues pͥus morbidas congregaret.

Expanded text:
bant illis, scripta sunt autem de bant illis, scripta sunt autem de nobis, in quos fines saeculorum decucurrerunt, quidam Graecorum autumant super synagoga et ecclesia sentiendum et ad illud tempus cuncta referenda, quando post crucem et resurrectionem tam in Israhel quam in gentium populo uerus Salomon, id est \'pacificus\', regnare coeperit. quod autem adulterae et meretrices synagoga et ecclesia in scripturis dicantur, nulla dubitatio est. Et hoc prima fronte uidetur esse blasphemum; ceterum, si recurramus ad prophetas, Osee uidelicet, qui accepit uxorem fornicariam et generat filios fornicationis et deinde adulteram, et ad Hiezechihel, qui Hierusalem quasi meretricem arguit, quod secuta sit amatores suos et diuaricauerit omni transeunti pedes lupanarque in loco celebri extruxerit, animo aduertimus Christum idcirco uenisse, ut meretrices donaret matrimonio et de duobus gregibus unum ouile faceret medioque pariete destructo in easdem caulas oues prius morbidas congregaret.
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit. & tamen ꝓbatus subi¬
to infirmus. ꝑdeserta fugiens unã
mulierem ex pauit. Sie paulus
ad tercium celum ducitur: para¬
disi penetrans secreta considerat¬
& tamen ad semet ipsum rediers
contra carnis bellum laborat. Le¬
gem aliam in menbris sustinec:
cuꝰ in rebellione fatigari sp̃s legẽ
dolet. Et p᷑donationem gͦ mune¬
ris. idcirco ds hominem ꝓbat:
quia et coͥlato munere subleuat.
&e abstract̾o paululum ipsum sibi
hominem demonstrat. Qđ ed
usq ꝓcul dubio patimur: quo
cati ad ꝓmisse in cortuptionis sub¬
tantiam teformemur. Quantum
ad simplicem historiam ꝑtinet: ꝑspi¬
cuum. est. quod puer annorum.
xiĩ. contra etatis suȩ mensuram
de intimo humane nature iudica¬
ret affectu. Unde et admiracus ẽ.
et ꝑtimute illum omĩs isrł quod
cilicet eum manifesta non fuge¬
tent qui tam prudenter abscon¬
dita dep̃hendisset. Quantum ad
cipicos ꝑtinet intellectus. dicente
apło hȩc omĩa infigura contige¬

Expanded text:
aperuit , et tamen probatus subiaperuit , et tamen probatus subito infirmus, per deserta fugiens, unam mulierem expavit . Sic Paulus ad tertium coelum ducitur , paradisi penetrans secreta considerat, et tamen ad semetipsum rediens, contra carnis bellum laborat: legem aliam in membris sustinet , cujus in rebellione fatigari Spiritus legem dolet. Quod post donationem ergo muneris idcirco Deus hominem probat, quia collato munere sublevat, et, abstracto paululum, ipsum sibi hominem demonstrat. Quod eo usque procul dubio patimur, quo ccati ad promissae incorruptionis substantiam reformemur. Quantum ad simplicem historiam pertinet, perspicua est, quod puer annorum duodecim, contra aetatis suae mensuram, de intimo humanae naturae judicaret affectu. Unde et admiratus est et pertimuit illum omnis Israel, quod scilicet eum manifesta non fugerent, qui tam prudenter abscondita deprehendisset. Quantum ad typicos pertinet intellectus, dicente aec omnia in figura continge
Abbreviated transcription (Latin):
postquam dñs erroris nr̃i tenebras.
luce suȩ cognitionis in lustrat: mox
temptationis acculeo iusitando ꝓbat.
quia ͤ accedendo. corda nr̃a ad uirtu¬
tes pibuehit: et recedendo concuti tẽp¬
tatione ꝑmictit. Si enim pꝰuirtutũ
munera. nulla temptatione concuti¬
ipso głatur. Ut ergo ea firmitatis dona
habeat. & infirmitatem suam humi¬
liter agnoscat: per accessum gr̾e ad
alta substollitur. & ꝑ recessum. quio
ex seipso sit ꝓbatur. Q uod bene nob̃
ex historia sacre lectionis in nuitur:
qua salomon & diuinitus accepisse
sapientiam: meretricum statim
pulsatus questione. memorat᷑. M
enim ut grãm cante reuelationis
accepit certamen curpium mui¬
erum ꝑtulit: quia nimirum sepe
cum mentem nr̃am concessis ux¬
tutib respectus intimȩ largicato
inluminat: hanc ꝓtinus etiam
lubrice cogitationes curbant: it
quȩ subleuata inmenso munere
exultat: etiam temptatione pul¬
sata. quid sit inueniat. Sic helus
et uisitatus desuꝑ sermone cȩlos

Expanded text:
postquam Dominus erroris nostri tenebras luce suae cognitionis illustrat, mox tentationis aculeo visitando probat: quia accedendo corda nostra ad virtutes provehit, et recedendo concuti tentatione permittit. Si enim post virtutum munera nulla tentatione concutiipso gloriatur. Ut ergo ea firmitatis dona habeat, et infirmitatem suam humiliter agnoscat, per accessum gratiae ad alta sustollitur, et per recessum, quod ex ipso sit, probatur. Quod bene nobis ex historia sacrae lectionis innuitur, qua Salomon et divinitus accepisse sapientiam, meretricum statim pulsatus quaestione memoratur. Mox enim ut gratiam tantae revelationis accepit, certamen turpium mulierum pertulit. Quia nimirum saepe cum mentem nostram concessis virtutibus respectus intimae largitatis illuminat, hanc protinus etiam lubricae cogitationes turbant, ut quae sublevata immenso munere exaltatur, etiam tentatione pulsata, quid sit, inveniat. Sic Elias et visitatus desuper sermone coelos
Abbreviated transcription (Latin):
ipso: sic dedit et filio uitam hab̃e
insemet ipso: & potestatem dedit
ei uidicium facere quia filius ho¬
mmis est. Hinc paulus apl̃s ait
De ipso dño xp̃o. Qui est imago di
inuisibilis pͥmogenitus om̃is crea¬
ture: quia in ip̃so condita sunt
unuiersa in celis & interra uisi

Expanded text:
sic dedit et Filio vitam habere in semetipso: et potestatem dedit ei judicium facere, quia filius hominis est . » Hinc Paulus apostolus ait de ipso Domino Christo: « Qui est imago Dei invisibilis, primogenitus omnis creaturae; quia in ipso condita sunt universa, in coelis et in
Abbreviated transcription (Latin):
dus. Oceta. Dedit utiq ds̃ salomoni
nr̃o sapientiam. & prudentiam.
ultra om̃s homines et om̃em crea¬
turam rationabilem. De quo iohes
dicit. Quem enim misit ds̃: uer¬
ba dĩ loquitur. Non enim ad m¬
suram dat ds̃ spm̃. Pater diligit
filium et omĩa dedit ĩmanu eius

Expanded text:
. » Dedit itaque Deus Salomoni nostro sapientiam et prudentiam, ultra omnes homines et omnem creaturam rationabilem; de quo Joannes dicit: « Quem enim misit Deus, verbum Dei loquitur; non enim ad mensuram dat Deus spiritum; Pater diligit Filium et omnia dedit
Abbreviated transcription (Latin):
ta: & edificauit ibi dauid altare
dnõ & obtulit holocausta & pa¬
cifica. Et reppitiatus est certȩ dñs
et cohibita.ẽ. plaga ab isrł. iceta̾:
Hic quoq uerba dierum ita nar¬
rant. Lab̾naculum autem dnĩ
quod fecerat moẏses indeserto &
altare holocaustorũ ea tẽpestate
erat in excelso gabaon: et non p̃ua¬
luit dauid ire ad altare ut ibi ob¬
secraret dnm̃. Nimio enim timore
fuerat ꝑterritus: uidens gladi¬
um angłi dĩ. Dixitq dauid. Hȩc
ẽ. domus di: & hoc altare in ho¬
locaustum isrł. Et p̾cepit ut con¬
gregarentur om̃s ꝓseliti de terra
isrł et constituit eis latomos ad
cedendos lapides & poliendos.
ut edificaretur domus dĩ. In illo
siquidem loco ut hebrei autu¬
mant aliquando contigerat
abraham offerre suum filium
y saach. quando cum iam para¬
tus eẽt. occidẽ filium. & in holo¬
caustum exibere in ꝓuiso aries
apparuit ⁊ altare circumsterit:
quem abraham ꝓ filio sicut
p̃diximus immolauit.

Expanded text:
Et aedificavit ibi David altare Domino, et obtulit holocausta et pacifica, et repropitiatus est Dominus terrae, et cohibita est plaga ab Israel. » Hinc quoque Verba Dierum ita narrant: « Tabernaculum autem Domini, quod fecerat Moyses in deserto, et altare holocaustorum ea tempestate erat in excelso Gabaon, et non praevaluit David ire ad altare, ut ibi obsecraret Deum, nimio enim fuerat timore perterritus, videns gladium angeli Domini. Dixitque David: Haec est domus Domini, et hoc altare in holocaustum Israel. Et praecepit ut congregarentur omnes proselyti de terra Israel, et constituit ex eis latomos ad caedendos lapides et poliendos, ut aedificaretur domus Dei . » In illo siquidem loco ut Hebraei autumant aliquando contigerat Abraham offerre filium suum Isaac, quando, cum jam paratus esset occidere filium suum, et in holocaustum exhibere, improviso aries apparuit, et altare circumstetit, quem Abraham pro filio, sicut praediximus, immolavit.
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa scandala. & eos qui faciunt
iniquitatem: & mittent eos inca-¬
minum ggnis. Ibi erit fletus et stri¬
dor. dentium: Ille scilicet quasi tan¬
gens spinas armabitur ferro. ⁊ lig¬
no lanceato. qui cõmunicans pec¬
catis alienis ꝓpter cordis sui duriti¬
am iniquitatum pondẽ pͥmitur
& iaculis peccatorum suorum cõfo¬
dietur: cuiꝰq oꝑa eternis gehenne
ignib digna ad nichilum redigent᷑:
De hinc contexitur cathalogus ui¬
rorum fortium in figura scorum:
Qui quãius uirtutum sublimita¬
te ꝓficiant. camen usq ad excel¬
lentiam diuine trinitatis neqͣꝗͣ

Expanded text:
scandala, et eos qui faciunt iniquitatem, et mittent eos in caminum ignis, ibi erit fletus et stridor dentium . » Ille scilicet quasi tangens spinas, « armabitur ferro et ligneo lanceato, » qui communicans peccatis alienis propter cordis sui duritiam iniquitatum pondere premitur, et jaculis peccatorum suorum confoditur, ejusque opera aeternis gehennae ignibus digna ad nihilum redigentur. Dehinc texitur catalogus virorum fortium in figura sanctorum, qui quamvis virtutum sublimitatem perficiant, tamen usque ad excellentiam divinae Tri
Abbreviated transcription (Latin):
omi tempore istuis uite in menbris su¬
is contra ꝑfidos quosq istius scłi et cont᷑
sp̃ales nequitias incessanter agitur. Li
cet enim fastus mundanus uł ꝓterui¬
tas malignorum sp̃uum se erigat con¬
tra eccłiam xp̃i: omis tamen principa¬
tus aduersariorum. uero dauid. hoc ẽ
rege: xp̃o imperante acplia seruorum
suorum disponente. cedit: et om̃s ad¬
uersarii uincuntur. ꝓsternuntur. atq
ad nichilum rediguntur. Unde psal¬
mista ex ꝑsona eccłie confidenter dic̃
Uana salus hominis. Indõ faciemus uir¬
tutem: et ipse ad nichilum deducet tri

Expanded text:
omni tempore istius vitae in membris suomni tempore istius vitae in membris suis contra perfidos quosque istius saeculi, et contra spiritales nequitias incessanter agitur? cet enim fastus mundanus, vel protervitas malignorum spirituum se erigat contra Ecclesiam Christi, omnis tamen principatus adversariorum vero David, hoc est, Rege Christo imperante, ac praelia servorum suorum disponente, cedit, et omnes adversarii vincuntur, prosternuntur atque ad nihilum rediguntur. Unde Psalmista ex persona Ecclesiae confidenter dicit: « Vana salus hominis. In Deo faciemus virtutem, et ipse a
Abbreviated transcription (Latin):
in geth: et ceciderunt in monu dauid
arapham matrem gigantun. or phã¬
nurum noemi arbitarantur. Notan¬
dum autem quod iosephus historio¬
graphus uideorum ubi istuis loci
i libro antiquitatum septimo me¬
minit: induob p̃siis contra pales¬
tinos ꝑ actis concordat cum scriptu¬
ra regum. De tercio uero p̾lio itadic:
Post hancͣ  cõp̃ssionem palestini de-¬
nuo pugnauerunt. Suꝑ quos exer¬
citum mittente dauid. uir fortis
apparuit ephan cognatus eiꝰ. Nam
pugnando ꝑemit eos: et alios con¬
uertit in fugam. quorum etiam
multi p̃lio ceciderunt. Utrum autẽ
ipsũ adeo datũ ephan appella uerit.
Caliũ quem libet hoc nomine notaue-¬
rit: incertũ ẽ. Quartũ bellũ fuit in
geth. in quo uir excelsus qͥ senos in
manib pedib q habebat digitos idẽ
mariit isrł: ẜ cussit aũt eũ ionatan filiꝰ
pha ingech. et ceciderunt in manudo
ista dauid et seruorum eius contra pales¬
tinos significant: nisi bellum xp̃i quod

Expanded text:
in Geth, et ceciderunt in manus Davidin Geth, et ceciderunt in manus DavidArapham matrem gigantum, Orphanurum Noemi esse arbitrantur. Notandum autem quod Josephus historiographus Judaeorum, ubi istius loci in libro Antiquitatum septimo meminit, in duobus praeliis contra Palaestinos peractis concordat cum Scriptura Regum. De tertio vero praelio ita dicit: « Post hanc vero compressionem Palaestini denuo pugnaverunt; super quos exercitum mittente David, vir fortis apparuit Ephan cognatus ejus. Nampugnando peremit eos, et alios convertit in fugam, quorum etiam multi in praelio ceciderunt. » Utrum autem ipsum Adeodatum Ephan appellaverit, vel alium quemlibet hoc nomine notaverit, incertum est. « Quartum bellum fuit in Geth, in quo vir excelsus, qui senos in manibus pedibusque habebat digitos, id emavit Israel. Percussit autem eum Jonathan, filius phaista David et servorum ejus contra Palaestinos significant, nis: bellum Christi, quod
Abbreviated transcription (Latin):
nam isrl̃. Scđm quoq fuit bellume
gob contra philisteos. Cunc ꝑcussit sibe¬
chai deusathi. zaph de stirpe ariph.
Tercium quoq fuit bellum ingob cotꝰ
philisteos in quo ꝑcussit adee dectis
filius saltus pͦlimitarius belleemitti
quasi litiatorium cęrentium. hebte¬
us eigo adeodato ita exponit dicã beb
enim: interp̃tatur lacus. Ideurto latis
quia sicut in lacum leonum quis sl¬
titur: ita semet ipsum contra goliab
dauid misit Adeo datus ipse est ds
Icnto dicitur a dõdatus: quia ade¬
est electus in regnum. filius saltus.
quia de saltu ubi oues pascebat. est
educt̾us. Polimitarius quia de genere
beselcel mater eius fuit. Belleemites.
quia noemi. et rith cempore ub̾tatis
reuerse funt in betleem. Et quia pa¬
nis causa. tuth. bore̾tb. nota est. et¬
prepterea idem locus domus panis
uocatus est. Quod uero adeo datuis
ipse sit dauid sequentia declarant
ubi ait. hi .iiiͦiͬ. nati sunt de rapha

Expanded text:
rnam Israhel secundum quoque fuit bellum in rnam Israhel secundum quoque fuit bellum in Gob contra Philistheos tunc percussit Sobbochai de Usathi Seph de stirpe Arafa tertium quoque fuit Philisthaeos, in quo percussit Adeodatus filius Saltus polymitarius Bethlehemites quasi liciatorium texentium . Hebraeus ergo de Adeodato ita exponit, dicens: Gob enim interpretatur, lacus. Idcirco lacus, quia sicut in lacum leonum quis mittitur, ita semetipsum contra Goliath David misit. Adeodatus ipse est David: idcirco dicitur Adeodatus, quia a Deo electus est in regnum. Filius saltus, qua de saltu, ubi oves pascebat, est eductus Polimitarius: quia de genere Beseled mater ejus fuit. Bethleemites, quia Noemi et Ruth tempore ubertatis reversae sunt in Bethleem, et quia panis causa Ruth Booz nota est, propterea idem locus domus panis vocatus est. Quod vero Adeodatus ipse sit David, sequentia declarant, ubi ait: Hi nati sunt de Arepha
Abbreviated transcription (Latin):
uana spe securitatis adiabolo delu¬
tatur neostraton siue cursus. filia
haia. qui interp̃tatur. frater eius tol¬
lens cilicium substrauit sibi suꝑ
petram donec stillaret aqua suꝑ eos
de celo et non dimisit aues lacerare
eos ꝑ diem neq bestias ꝑ noc̾tem: ẽum
pia solcitudo scõrum talib succutrers
rigore ieiunii atq instantia precum
incumbit donec miscdiam dĩ imperte
super eos docȩlo: compescens uidelict
prauos homines nec non et malignos
sp̃s prauis ssi gestionib eorum uitan
ultius corrumpere. factum est rur
sum p̾lium philistinorum aduersus
isrł. Et descendit dauid et serui eius
cum eo: et pugnabant. Deficiente au
tem dauid iesbidenob qui fuit de¬
debat et accinctus erat ense nouo nis
est. ꝑcutere dauid. Presidio q ei fuit
abisai filius sariuie: et ꝑcussum ph¬
listeum interfecit. Tunc uiraueritt
uiri dauid dicentes. Non egredieris no¬
biscum ad bellum ne extinguas luct¬

Expanded text:
vana spe securitatis a diabolo deluvana spe securitatis a diabolo delu interpretatur neostraton, sive cursus, « filia Achia, » qui interpretatur frater ejus, « tollens cilicium substravit sibi super petram, donec stillaret aqua super eos de coelo. Et non dimisit aves lacerare eos per diem, neque bestias per noctem; » cum pia sollicitudo sanctorum talibus succurrens, rigore jejunii atque instantiae precum incumbit, donec misericordiam Dei impetret super eos de coelo, compescens videlicet pravos homines nec non et malignos spiritus pravis suggestionibus eorum vitam ulterius corrumpere. « Factum est autem rursum praelium Philistinorum adversum Israel, et descendit David et servi ejus cum eo, et pugnabant. Deficietem David Iesbidenob qui fuit de geneuncias adpendebat et accinctus erat ense novo nisus est percutere David praesidioque ei fuit Abisai filius Sarviae et percussum Philistheum interfecit tunc iuraverunt viri David dicentes non egredieris nobiscum in bellum ne extinguas luce
Abbreviated transcription (Latin):
eos zelo quasi ꝓfiliis isrł et uida:
dicers. iosue gratis eosdem gabaoni¬
cas uiuere ꝑmisisse et filios isrł. et
udam. predam eorum iniuste abs¬
tulisse: idcirco eos ꝑimere iuberet.
quasi ꝓzelo isrł et uida. huius ul¬
ctionis causa ingabaonitas: achimelech.
sacerdos extitit. historia hec quȩ fac¬
tam famẽ in isrł ꝓpter gabaonitas
occisos narrat figuraliter significat
sterilitatem bonorum operum inple¬
bibus propter negligentiam doctorũ
qui non ꝓcurant pastum uerbi dñi
in pendere subditis. dum in serui¬
unt cupiditatib cerrenis. Unde
nec sitĩ aque patiuntur s famen
et sitim audiendi uerbum dñi.
Necantur ergo gabaonite: cum stu¬
dium recte conuersationis et restau¬
ratio penitentie pꝰ lapsum ab in¬
cautis ꝑ hereticos seu ꝑ malignos
subtrahitur sp̃s. Sabaon enim: coll̾
meroris interpretatur. Et bene
gabaonite interfecti dicuntur cum
desidiosi quiq post ꝑpetrata scelera

Expanded text:
eos zelo quasi pro filiis Israel et Juda, » eos zelo quasi pro filiis Israel et Juda, » dicens, Josue gratis eosdem Gabaonitas vivere permisisse, et filiis Israel et Juda praedam eorum injuste abstulisse ; idcirco eos perimere jubet, quasi pro zelo Israel et Juda. Hujus ultionis causa in Gabaonitas Achimelech sacerdos exstitit. Historia haec, quae famem factam in Israel propter Gabaonitas occisos figuraliter narrat, significat sterilitatem bonorum operum in plebibus propter negligentiam doctorum, qui non procurant pastum verbi Domini impendere subditis, dum inserviunt cupiditatibus terrenis. Unde nec sitim aquae patiuntur, sed famem et sitim audiendi verbum Domini . » Necantur ergo Gabaonitae, cum studium certae conversationis, et restauratio poenitentiae post lapsum ab incautis per haere ticos sive per malignos subtrahitur spiritus. Gabaon enim collis moeroris interpretatur. Et bene Gabaonitae interfecti dicuntur, cum desidiosi quique post perpetrata scelera
Abbreviated transcription (Latin):
ter datur intelligi. Dextera namq
mentum tenere est. quasi ex benig¬
nitatibus blandiri s sinistram ad gla¬
dium mittit qui latenter ex malitia
percutit. fac̾ta est quoq fames indieb
daiuid. tribus anns uigiter. et consuluit
ter saulet domum euis et sanguinem
qͥa occidit gabaonitas. Et itł̃ filii sa¬
ul qui cum doech idumeo dum ad¬
huc pueri eent. sacerdotes et gabaoni¬
tas in nobe occiderunt: hi sunt ar¬
moni et mifibofech. quos peꝑit ei
respha. filia aia. et quinq filii mi¬
chol filiȩ saul quos genuerat ad rieli filio
bersellai. qui fuit de molathi: Quȩ¬
ritur cur filii michol dicantur. cum
non michol s eius soror. merab. uxor.
fuerit adrieli filio berzellai. Qnod ita
soluitur. Merab quippe eos naturalitꝰ
genuit: et michol uxor dauid quȩ et
egla dicitur eos in loco filiorum nutri¬
uit et sibi infilios adoptauit: idcirco
filii eius dicuntur. filii quippe isrł
uirauerant eis: et uoluit saul ꝑcutẽ

Expanded text:
ter datur intelligi? Dextera namque ter datur intelligi? Dextera namque mentum tenere est, quasi ex benignitatibus blandiri. Sed sinistram ad gladium mittit qui latenter ex malitia percutit. CADavid tribus annis jugiter. Et consuluit ter Saul et domum ejus sanguinum, quia occidit Gabaonitas, etc. » Filii Saul, qui cum Doeg Idumaeo dum adhuc pueri essent, sacerdotes et Gabaonitas in Nobe occiderunt, hi sunt: Armoni et Miphiboseth, quos peperit ei Respha, filia Aia, et quinque filii Michol filiae Saul, quos genuerat Adrieli filio Berzellai, qui fuit de Molathi. Quaeritur, cur filii Michol dicantur, cum non Michol, sed ejus soror Merab uxor fuerit Adrieli filio Berzellai? Quod ita solvitur: Merab quippe eos naturaliter genuit, et Michol uxor David, quae et Aegla dicitur, eos in loco filiorum nutrivit: et sibi in filios adoptavit; idcirco ejus filii dicuntur. « Filii quippe Israel juraverant eis, et voluit Saul percutere
Abbreviated transcription (Latin):
Interpietatur enim. siba sectaa secando¬
ñ asectando: Bochri aũ int̾p̃tat᷑ pͥmoge¬
nitus meus. Irł̃ ergo de quo seriptum
est. filius m̃s pͥmogenitus isrl̃ quem
ituxi de egipto. sibam idẽ. errorem
secutus se. sequestrabat adomo dd̃.
hoc est ab eccłia semet ipsum separa¬
bat: cum eius conuentum execrando
spnebat. Hic gͦ pꝰquam ꝑ mulieris sa¬
pientis suggestionem. hoc est. sp̃alis
docttine eruditionem caput siba
absciderat hoc est. diabolum a corde
suo abiecerat: mox ad dd̾ reuertitur cũ
tp̃m filium dĩ corde credulo uenerat᷑.
amasse: quasi ofculans eum. Porro a¬
masa non obseruauit gladium que
habebat ioab. Qui ꝑcussit eum in la¬
tere et effudit intestina eius interrã
et mortuus est. nec scđm uulnus ap¬
posuit. Quid ẽ. quod ioab amase
mentum manu tenuit s sinistram
ad gladium latenter mitters. eius
niscera effudit: nisi hoc quod paten¬

Expanded text:
Interpretatur autem Siba secta, a secando, noInterpretatur autem Siba secta, a secando, non a sectando. Bochri autem interpretatur, primogenitus meus. Israel ergo de quo scriptum est: « Filius meus primogenitus Israel, quem eduxi de Aegypto , » Sibam, id est, errorem secutus, se sequestrabat a domo David, hoc est, ab Ecclesia semetipsum separabat, cum ejus conventum exsecrando spernebat. Hic ergo postquam per mulieris sapientis suggestionem, hoc est, spiritalis doctrinae eruditionem caput Siba absciderat, hoc est, diabolum a corde suo abjecerat, mox ad David revertitur, cum Christum Filium Dei corde credulo veneratur. Amasae quasi osculans eum. Porro Amasa non observavit gladium quem habebat Joab. Qui percussit eum in latere, et effudit intestina ejus in terram, et mortuus est, nec secundum vulnus apposuit, etc. » Quid est, quod Joab Amasae mentum dextera manu tenuit, sed sinistram ad gladium latenter mittens, ejus viscera effudit, nisi hoc quod paten