comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Qui uerbum meum audit & credit ei qui
misit me: habet uitam eternam: & in ui¬
dicium non ueniet .s transit amorte inui
uitam. idẽ. ꝑtinendo ad primam resur¬
rectionẽ qua nunc transit amorte adui¬
tam. Indap̃nationẽ nonueniet. quam si¬
gnificauit appellatione uiditii.⁊ sic̃ etiã
hoc loco ubiait: qui mala egerunt ibunt
in resurrectionẽ iudicii. idẽ. dampnati¬
onis. Resurgat gͦ inprima: qui non uult
inscđa resurrectione dampnari. Uenit
enim hora & nunc ẽ. quando mortui au¬
dient uocem filii łi. & qui audierint
iuuent: idẽ. indampnationẽ ñ ueniẽt. que¬
scda mors dicitur. In quam mortem post se¬
cundam quȩ corporum futura ẽ resurrecti¬
onem precipitabunt᷑: qui in prima quȩ ani¬
marum ẽ ñ resurgunt. Ueniet enim hora
ubi ñ ait. & nunc ẽ. quia infine erit scłi.
hocẽ in ultimo & maximo iudicio dĩ quã¬
do om̃s qui in monumtis sunt. audient
uocem eus & ꝓcedent. Nondixit. quem¬
admodum in prima: & qui audierint ui¬

Expanded text:
qui m is it me, h a bet u ita m aeternam et in iudicium non uenit, sed transiit a morte in uitam, id est, pertinendo ad primam resurrectionem, qua nunc transitur a morte ad uitam, in damnationem non ueniet, quam significauit appellatione iudicii, sicut etiam hoc loco, ubi ait: Qui uero mala egerunt, in resurrectionem iudicii, id est damnationis. Resurgat ergo in prima, qui non uult in secunda resurrectione damnari. Venit enim hora, et nunc est, quando mortui audient uocem filii Dei, et qui audierint, uiuent, id est, in damnationem nsecunda mors dicitur; in quam mortem post secundam quae corporum futura est resurrectionem praecipitabuntur qui in prima, quae animarum est, non resurgunt. ueniet enim hora - ubi non ait: "et nunc est", quia in fine erit saeculi, hoc est in ultimo et maximo iudicio dei — quando omnes, qui in monumentis sunt, audient uocem eius et procedent. non dixit, quemadmodum in prima: "et qui audierint ui
Abbreviated transcription (Latin):
dis huius int̾dicti iunculo & claustro di
abolus ꝓhibetur atq cohibet᷑: quas ꝑti¬
nentes ad xp̃m seducebat ante auł te¬
nebat. Has enim ds elegit ante mundi
constitutionẽ eruere de potestate tenebraꝵ
& transferre in regnũ filii cͥaritatis sue: sic̃
apłs dicit. Nam seducere illum gentes etiã
nunc &e secum trahere inȩt̃nam poenam.
sed non predestinatas in eternam uitam. quis
fidelis ignorat: Nec moueat qd sepe diabolꝰ
seducit. etiam illos qui regenerati iam inxꝑõ
uias ingrediunt᷑ dĩ. Nouit enim dominus
qui sunt eius. Ex his in eternam dampnati¬
onem neminẽ ille seducit. Sic enim eos no¬
uit dñs ut ds quem nichil latet etiam fu¬
turorum: non ut homo qui hominẽ adp̃
sens uidet si tñ uidet cuiꝰ cornĩuidet : qualis
aut̃ postea sit futurus nec seipsũ uidet.
¶dhocergo solutione diaboli.

Expanded text:
dis huius interdicti uinculo et cdis huius interdicti uinculo et cabolus prohibetur atque cohibetur, quas pertinentes ad Christum seducebat antea uel tenebat. has enim deus elegit ante mundi constitutionem eruere de potestate tenebrarum et transferre in regnum filii caritatis suae, sicut apostolus dicit. nam seducere illum gentes etiam nunc et secum trahere in aeternam poenam, sed non praedestinatas in aeternam uitam quis fidelis ignorat? nec moueat quod saepe diabolus seducit etiam illos qui regenerati iam in Christo uias ingrediuntur dei. nouit enim dominus qui sunt eius; ex his in aeternam damnationem neminem ille seducit. sic enim eos nouit dominus ut deus, quem nihil latet etiam futaesens videt, si tamen videt cujus cor non videt, qualis autem postea sit futurus, nec se ipsum videt.  solutione diaboli.
Abbreviated transcription (Latin):
inabissum. Utiq: diabolũ misit in abissũ:
quonomine significataẽ. multitudo innu¬
merabilis impiorum. quorum inmaligni¬
tate aduersiis eccłiam dĩ. multũ ꝓfunda st̃
corda: ñ quia ibi diabolus ante ñerat: sed
idõ illuc dicit᷑ missus quia exclusus a cre¬
dentib plus cepit impios possidere. Plus
namq possidetur adiabolo qui ñ solũ ẽ
alienatus a dõ: uerum etiam gratis odit
seriuentes dõ. Et clausit inquit & signaũ
suꝑ eum ut ñ seduceret iam gentes: donec fi¬
niantur mille anni. Clausit suꝑeum dictũ
ẽ. int̾dixit ei ne posset exire: idest uetitum
transgredi. Signauit aũt quod addit. signi¬
ficasse mͥ uidetut quia occultum ẽẽ uoluit.
qui ꝑtineãt ad partem diaboli. & qui non
ꝑtincant. Hoc quippe in scło isto prorsus
latet: quia & qui uidet᷑ stare utrũ sit casu¬
rus. & qui uidetur iacere. utrum sit surre¬
cturiis incertum ẽ. Abeis aut̃ gentibꝰ seducen¬

Expanded text:
in abyssum; utique diabolum misit in abyssum, in abyssum; utique diabolum misit in abyssum, quo nomine significata est multitudo innumerabilis inpiorum, quorum in malignitate aduersus ecclesiam Dei multum profunda sunt corda; non quia ibi diabolus ante non erat; sed ideo illuc dicitur missus, quia exclusus a credentibus plus coepit inpios possidere. Plus namque possidetur a diabolo, qui non solum est alienatus a Deo, uenim etiam gratis odit seruientes Deo. Et clausit, inquit, et signauit super eum, ut non seduceret iam gentes. donec finiantur mille anni. Clausit super eum dictum est \'interdixit ei, ne posset exire,\' id est uetitum transgredi. Signauit autem, quod addidit, significasse mihi uidetur, quia occultum esse uoluit, qui pertineant ad partem diaboli, et qui non pertineant. Hoc quippe in saeculo isto prorsus latet, quia et qui uidetur stare, utrum sit casurus, et qui uidetur iacere, utrum sit surrecturus, incertum est. Ab eis autem gentibus seducen
Abbreviated transcription (Latin):
scłi posuit᷑. ut ꝑfecto numero notaret᷑ ipsa
temporis plenitudo. Millenariꝰ quippe
numerus: denarii numeri quadaatũ soli¬
dum reddit. Decẽ quippe de cies ducta: fa¬
ciunt eentum. Quȩ iam figura quadrata:
s plana ẽ. Ut autem in altitudinẽ surgat¬
& solida fiat. rursuscentũ dtes multipli¬
cant᷑. & mille sunt. Porro sicentũ ipsa ꝓuni¬
uersitate aliquando ponunt᷑. quale illud
ẽ quod dominus omĩa sua dimutenti. et
eum sequenti promittt dicens. accipiet in
hoc scło centuplum quod exponẽs quodã
mͦ apłs ait. quasi nichil habentes & omĩa
possidentes. quia & ante lam dictum erat
fidelis hominis totus mundus duuitiarũẽ
quantomagis mille ꝓuniuersitate ponunt᷑:
ubiẽ soliditas ipsus denarie quadrature Un¬
de nec illud melius intelligit᷑: quod in psal¬
mo legitur. Memor fuit in scłm testamenti
sui. uerbi quod mandauit in mille genera¬
tiones: idẽ. in om̃s. Et misit illum inquit

Expanded text:
saeculi posuit, ut perfecto numero notaretur ipsa saeculi posuit, ut perfecto numero notaretur ipsa temporis plenitudo. millenarius quippe numerus denarii numeri quadratum solidum reddit. decem quippe decies ducta fiunt centum, quae iam figura quadrata, sed plana est. ut autem in altitudine surgat et solida fiat, rursus centum decies multiplicantur et mille sunt. porro si centum ipsa pro uniuersitate aliquando ponuntur — quale illud est, quod dominus omnia sua dimittenti et eum sequenti promittit dicens: accipiet in hoc saeculo centuplum; quod exponens quodam modo apostolus ait: quasi nihil habentes et omnia possidentes, quia et ante iam dictum erat: fidelis hominis totus mundus diuitiarum est - quanto magis mille pro uniuersitate ponuntur, ubi est soliditas ipsius denariae quadraturae? unde nec illud melius intellegitur quod in psalmo legitur: memor fuit in saeculum testamenti sui uerbi, quod mandauit in mille generationes, id est in omnes. Et misit illum, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
possidebat. Ut gͦ alligaretur hic fortis ꝓ¬
pĩea uidit iste apls in apocalipsi angłm
descendentẽ de celo habentẽ clauẽ abissi:
& cathenam in manu sua: & tenuit inqt
draconẽ illum serpentẽ antiquũ. qui co¬
gnominatus ẽ diabolus & satanas. & al¬
ligauit illum mille annis: hoc ẽ euis pote¬
statem abeis seducendis ac possidendis
qui fuerant liberandi. cohibuit atq frena¬
uit. Mule aũt anni. duob modis possĩt
quantum mͥ occurrit. intelligi: Aut quia
in ultimis annis mille iste res agitut. idẽ.
sexto annorum miliario tamquam sexto
die. cuius nunc spacia posteriora uolũut᷑.
secuturo deinde sabbato quod non habet
uesperã requie scilicet scõrum que ñ habet
finẽ: ut huius millarii tanquam diei no¬
uissimã partem qui remanebit usq ad
terminũ scłi. mille annos appellauerit. eo
loquendi mͦ quo pars significatur a toto:
aut certe mille annos ꝑ annis om̃ib huiꝰ

Expanded text:
possidebat. Ut ergo adligaretur hic fortis, ppossidebat. Ut ergo adligaretur hic fortis, propterea uidit iste apostolus in apocalypsi angelum descendentem de caelo, habentem clauem abyssi et catenam in manu sua. Et tenudraconem illum serpentem antiquum, qui cognominatus est diabolus et satanas; et alligauit illum mille annis, hoc est eius potestatem ab eis seducendis ac possidendis qui fuerant liberandi cohibuit atque frenauit. mille autem anni duobus modis possunt, quantum mihi occurrit, intellegi: aut quia in ultimis annis mille ista res agitur, id est sexto annorum miliario tamquam sexto die, cuius nunc spatia posteriora uoluuntur, secuturo deinde sabbato, quod non habet uesperam, requie scilicet sanctorum, quae non habet finem, ut huius miliarii tamquam diei nouissimam partem, quae remanebat usque ad terminum saeculi, mille annos appellauerit eo loquendi modo, quo pars significatur a toto; aut certe mille annos pro annis omnibus huius
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc seilicet sabbatũ celebrandum resur¬
gentib scĩs. Quȩ opinio eẽt ut cunq tolera¬
bilis: sialique delitiȩ spiritales in illo sab¬
Nam etiam nos hoc opinati fuimus aliqñ:
s ciĩ eos qui tẽ resurrexerint dicant immo¬
cderatissimis carnalib eptilis uacaturos.
in quib cibussit tantus acpotus. ut non
solũ nullã molestiam teneant: s modũ
quoq ipsius incredulitatis excedant.
nillomꝰ istapossunt nͥ a carnalib credi. Hi
aut̃ qui spiritales sunt: istos ita credentes
chiliastas appellant greco uocabulo. ⁊ quos
uerbum euerbo ex prim̃tes nos possumus
miliarios nũcupare. Cos aũt̃ longum est.
refellere ad singła. s potius quem admodum
scriptura hec accipienda sit iam debemus
intelligi fortem: quia ipse genus humanũ
potuit tenere captiuum. Ua sagͦ eiꝰ que fu¬
erat erepturus fideles suos fiituros. quos
ille indiuersis peccatis atq impietatibus

Expanded text:
ad hoc scilicet sabbatum celebrandum resurad hoc scilicet sabbatum celebrandum resurgentibus sanctis. quae opinio esset utcumque tolerabilis, si aliquae deliciae spiritales illo in sabderentur. nam etiam nos hoc opinati fuimus aliquando. sed cum eos qui tunc resurrexerint dicant immoderatissimis carnalibus epulis uacaturos, in quibus cibus sit tantus ac potus, ut non solum nullam modestiam teneant, sed modum quoque ipsius incredulitatis excedant, nullo modo ista possunt nisi a carnalibus credi. hi autem qui spiritales sunt istos ista credentes chiliastas appellant graeco uocabulo, quos uerbum e uerbo exprimentes nos possumus miliarios nuncupare. eos autem longum est refellere ad singula, sed potius quemadmodum scriptura haec accipienda sit iam debemus intellegi fortem, quia ipse genus humanum potuit tenere captiuum; uasa uero eius, quae fuerat erepturus, fideles suos futille in diuersis peccatis adque inpietatibus
Abbreviated transcription (Latin):
ũbũ di. & signati ñ adorauert̃ bestiã nec imagi¬
nem eiꝰ. neq acceꝑunt inscͥptionẽ in fronte aut
ĩ manusua: ⁊ regnauert̃ c̃ iħy mille anniᷤ. Reliqͥ
eoꝵs ñ uixert̃: donecfiniant᷑ mille anni. hresurrõ¬
partem. In istiᷤ scda morᷤ ñ ht̃ potestatem. s ert̃
sacerdotes di & xp̃i & regnabunt cum eo mil
le annis. Qui ꝓp̃t hec huius libri uerba pͥ¬
mam resurrectionẽ futuram suspicati sĩ
corporalem. int̃ cȩtera maxime numero
annorum mille ꝑmoti sunt. tanquã o por¬
teret. in scĩs eomͦ uelut tanti temporis fie¬
ri sabbatissimũ. uacatione scilicet scã ptꝰ
labores annorũ sexmiliũ ex quo ereatus
ẽ homo. & magni illius peccati merito
in huius mortalitatis erũpnas de paradisi
felicitate dimissus ẽ. ut qmn scͥptũ ẽ. unꝰ
dies apud dñm sic̃ mille anni. & mille
anni sic̃ dies unus: sex annorũ milibus
tanquam sex dieb impletis sequat᷑ uelut
septimus sabbati in annis mille postremi.

Expanded text:
bum dei, et si qui non adorauerunt bestiam nec imaginem eius, neque acceperunt scriptionem in fronte aut in manu sua, et regnauerunt cum Iesu mille annis; reliqui eorum non uixerunt, donec finiantur mille anni. hpartem: in istis secunda mors non habet potestatem, sed erunt sacerdotes dei et Christi et regnabunt cum eo mle annis. qui propter haec huius modi libri uerba primam resurrectionem futuram suspicati sunt corporalem, inter cetera maxime numero annorum mille teret in sanctis eo modo veluti tanti temporis fieri sabbatismum, vacatione scilicet sancta post labores annorum sex millium, ex quo creatus est homo, et magni illius peccin huius mortalitatis haerumnas de paradisi felicitate dimissus est, ut, quoniam scriptum est: unus dies apud dominum sicut mille anni et mille anni sicut dies unus, sex annorum milibus tamquam sex diebus impletis sequatur uelut septimus sabbati in annis mille postremis,
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ nunc. ẽ & animarum ẽ. quȩ uenire ñ
ꝑmitat in mortem scdam : alia scdã que ñ
nc̃ s inscłi fine futura ẽ. nec animarum
s corporum ẽ : quȩ ꝑultimum uidicium
alios mutet inscdam mortẽ: alios in eam
iutam que ñ habet mortem. Cxxxu.¬
ehis duabus resurrectionibus idem
ioħs eugłista in libro qui dicitur
apocalipsis eomͦ locutus ẽ. ut earũ
prima aquib dã nrĩs ñ intellecta in suꝑ
ctiam inquas dam ridiculas fabulas uer¬
teretur. Ait quippe in libro memorato iob̃s¬
apłs. & uidi angłm descendentẽ de celo. ha¬
bentem clauem abissi & cathenam in manu
sua. & tenuit draconem illum serpentem an¬
tiquũ. qui cognominatusẽ diabolus & sa¬
thanas: & alligauit illum mille annis. &
misit illũ in abyssũ. & clausit & signauit

Expanded text:
nimarum est, quae uenire non permittit in mortem secundam; alia secunda, quae non nunc, sed in saeculi fine futura est, nec animarum, sed corporum est, quae per ultimum iudicium alios mittit in secundam mortem, alios in eam uitam, quae non habet mortem. CXXe his duabus resurrectionibus idem Iohannes euangelista in libro, qui dicitur apocalypsis, eo modo locutus est, ut earum prima a quibusdam nostris non intellecta insuper etiam in quasdam ridiculas fabulas uerteretur. Ait quippe in libro memorato Io uidi angelum descendentem de caelo, habentem clauem abyssi et catenam in manu sua. et tenuit draconem illum serpentem antiquum, qui cognominatus est diabolus et satanas, et alligauit illum mille annis, et misit i
Abbreviated transcription (Latin):
ne ista. & condempnabit eam: quia ue¬
nit afinibus terre audire sapientiã salo¬
monis. Et ecce plus quam salomon hic.
Duas res hoc loco discimus: & uenturũ
esse uidicium: & cum mortuorum resur¬
rectione uenturum. De niniuitis enim
& regina austri quando ista dicebat de mor¬
tuis sine dubio loquebatur: quos tamen
indie uidicii resurreeturos eẽ predixit.
Nec idõ dixit condempnabunt. quia ip¬
si iudicabunt: s quia ex ipsorum com para
tione istimerito dampnabunt᷑. Rursus
alio loco cum de hominũ bonorũ & ma¬
lorum nunc ꝑmixtione postea separatio¬
ne. que utiq die uidicii futura est loq̃¬
retur. adhibuit similitudinẽ detritico
seminato. & suꝑ seminatis zizaniis: eam¬
que sius exponens discipłis. qui seminat
inquit bonum sem̃: ẽ filius hominis.
Ager autem ẽ mundus. & cetera usq ad
locum quo ait. Qui habet aures audiendi.
audiat. Hic uidicium quidem uel diem
iudicii non nominauit. s eum multo cla¬

Expanded text:
ta et condemnabit eam, quia uenit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis, et ecce plus quam Salomon hic. duas res hoc loco discimus, et uenturum esse iudicium et cum mor- , tuorum resurrectione uenturum. de Nineuitis enim et regina austri quando ista dicebat, de mortuis sine dubio loquebatur, quos tamen in die iudicii resurrecturos esse praedixit. nec ideo dixit: "condemnabunt", quia ipsi iudicabunt, sed quia ex ipsorum comparatione isti merito damnabuntur. Rursus alio loco cum de hominum bonorum et malorum nunc permixtione, postea separatione, quae utique die judicii futura est, loqueretur, adhibuit similitudinem de tritico seminato, et superseminatis zizaniis, eamque suis exponens discipulis: Qui seminat, inquit, bonum semen, est Filius hominis; ager autem est hic mundus, et caetera usque ad locum quo ait: Qui habet aures audiendi, audiat. Hic judicium quidem vel diem judicii non nominavit, sed eum multo cla
Abbreviated transcription (Latin):
tate scõrum: qua ñ cessuri sunt seuentib
ut eorum faciant uoluntatẽ. Firmam̃tũ
ẽ enim celũ: cuius firmitate illi crucia¬
bunt᷑ ardentissimorelo. qm̃ ñ potert̃
attrahere in partes antichristi scõs xꝑ̃i.
Et ipse erit igniᷤ qui comedet eos: Et hoc
adõ: quia dĩ munere in suꝑabiles fuĩt
scĩ: unde excruciant᷑ inimici. Sic̃ enĩ
in bono positum ẽ. ⁊elus domus tue co¬
medit me.Ita econtra rio. zelus oc¬
cupauit plebem in
s contrarios comedet:¬
& nunc utiq excepto scilicit. ul¬
timi illius igne uidicii. Aut si eam
plagam qua ꝑcutiendi sunt eccłiȩ
ꝑsecutores  ueniente iam xp̃o quos
uiuentesͣͥ inueniet suꝑ terram. qͣndo
appella  uit descen dentem de celo eosq
comeden tem: neq enim hoc ultimum
supplicium erit impiorum. s illud qd̾
facta corporũ resurrectione passuri st̃.
scripserit de manifestatione anticristi.
ex eodem libro .xx. de cuuitate di.

Expanded text:
tate sanctorum, qua non cessuri sunt saeuientibus, tate sanctorum, qua non cessuri sunt saeuientibus, ut eorum faciant uoluntatem. firmamentum est enim caelum, cuius firmitate illi cruciabuntur ardentissimo zelo, quoniam non poterunt attrahere in partes antichristi sanctos Christi. et ipse erit ignis, qui comedet eos, et hoc a deo, quia dei munere insuperabiles erunt sancti: inde excruciantur inimici. sicut enim in bono positum est : zelus domus tuae comedit me, ita e contrario: zelus occupauit plebem ineunc ignis contrarios comedet nunc utique, excepto scilictimi illius igne judicii, aut si eam plagam qua percutiendi sunt Ecclesiae persecutores veniente jam Christo, quos viventes inveniet super terram, quando appellavit descendentem de coelo, eosque comedentem, neque hoc ultimum supplicium erit impiorum, sed illud quod facta corporum resurrectione passuri sunt.scripserit, et de manifestatione Antichristi, ex eodem libro XX de Civitate Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ utiq ad unũ locũ uenisse uel uenturi
esse significati sunt: quasi uno aliquo loco fu
tura sint castra scõrum. & dilecta ciutas: cum
hec nonsit nisi xp̃i eccłã toto terrarũ orbe
diffusa. Ac phoc ubicumq tunc erit que
inomĩb gentib erit quod significatum ẽ
nomine latitudinis terre. ibiert̃ castra scõ¬
rum. ibi erit dilecta dõ ciuitas eius. ibi
ab om̃ibus inimicis suuis. quia e ipsi inoĩb
cum illa gentibus erunt. ꝑ secutionis illius
inmanitate cinget᷑. hoc ẽ in angustias tri¬
bulationis artabit᷑. urgebit᷑ concludetur.
nec militiam suam deseret que uocabulo ẽ
appellata castrorum. Qđ uero ait. & descen¬
dit ignis de celo. & comedit eos : Nonextremũ
putandum ẽ idesse suppliciũ. quod erit
cum dicetur. discedite ame maledicti in
ignem ȩt̃nũ. Tunc quippe in ignẽ mutent᷑
ipsi: ñ ignis de celo ueniet impsos. hic aũt
bene intelligit᷑ ignis de celo de ipsa firmi¬

Expanded text:
non utique ad unum locum venisse vel venturi non utique ad unum locum venisse vel venturi esse significati sunt, quasi uno aliqutura sint castra sanctorum et dilecta civitas; cum haec non sit nisi Christi Ecclesia toto terrarum orbe diffusa: ac pin omnibus gentibus erit, quod significatum est nomine latitudinis terrae, ibi erunt castra sanctorum, ibi erit dilecta deo ciuitas eius, ibi ab omnibus inimicis suis, quia et ipsi in omnibus cum illa gentibus erunt, persecutionis illius immanitate cingetur, hoc est in angustias tribulationis artabitur, urguebitur, concludetur nec militiam suam deseret, quae uocabulo est appellata castrorum. Quod uero ait: et descendit ignis de caelo et comedit eos, non extremum putandum est id esse supplicium, quod erit, cum dicetur: discedite a me, maledicti, in ignem aeternum. tunc quippe in ignem mittentur ipsi, non ignis de caelo ueniet in ipsos. hic autem bene intellegitur ignis\'de caelo de ipsa firmi
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersa scilicet ciuitas xꝑ̃i ab uniuersa
diaboli ciuitate. quantacunq erit utraq
suꝑterram. Gentes quippe iste quas appel¬
lat gog & magog. ñ sic sunt accipiende tã¬
quam sũ aliqui in aliqua parte terrarum
barbari constituti: siue quod quidã suspi¬
cantur getas & massa getas ꝓpt̾ luteras ho¬
rum nominum primas: siue aliquos alios
alienigenas. & aromano uire se uinctos.
Totaᷤ namq orbe terrarũ significati sunt
istieẽ. cum dictumẽ. nationes que sunt
in quatuor angłis terre. easq subiceit esse
gog & magog: quorum int̃p̃tationẽ nomi¬
num esse comꝑimus gog. tectum: magog. de
tecto: tamquã domiis. & ipse qui ꝓcedit de
clusũ: & ipse de ulis quodã mͦ sese efferens
Sĩ aũt utrumq reftramꝰ ad gentes ñ unũ
horum ad illas. alterum addiabolũ.
micus antiqꝰ.
piorum quod de scendisse Lignis de
celo & eosdem comedisse memora¬
Di ex eodem libro iugesimodꝰ¬

Expanded text:
uniuersa scilicet ciuitas Christi ab uniuersa uniuersa scilicet ciuitas Christi ab uniuersa diaboli ciuitate, quantacumque erit utraque super terram. Gentes quippe istae, quas appellat Gog et Magog, non sic sunt accipiendae, tamquam sint aliqui in aliqua parte terrarum barbari constituti, siue quos quidam suspicantur Getas et Massagetas propter litteras horum nominum primas, siue aliquos alios alienigenas et a Romano iure seiunctos. Toto namque orbe terrarum significati sunt isti esse, cum dictumin quatuor angulis terrae, easque subjecit esse Gog et Magog, quorum interpretationem nominum esse comperimus Gog tectum, Magog de tecto, tanquam domus et ipse qui procedit de clusum, et ipse de illis quodammodo sese efferens Si autem utrumque referamus ad gentes, non unum horum ad illas, alterum ad diabolum;micus antiquuspertineat impiorum, quod descendisse ignis de et eosdem comedisse memora ex eodem libro. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
sederunt sac̃dotes di & xꝑ̃i. & regnabunt
cum illo mille annis: non utiq de solis ep̃is
qm̃ m̃bra sunt unuis sac̃ dotis. De quib
apłs petrus. Plebs in quit scã regale sac¬
tes cl̃i & xp̃i. hoc est patris & filii: quãuis
ꝓpt̃ formam serui sicut hominis filius
in hoc oꝑe. ñ semel diximus. cxxxuiii
De gog & magog qs ad ꝑsequendũ eccle¬
siam dĩ. solutus ꝓpefinem sełi diabolꝰ
ucitabit ex eodem libro iugesimo.
t cum finiti fuerint mille anti: soluet᷑
cendas nationes. que sunt inquatu¬
or anglis terre gog & magog. & trabet eãs
in bellũ. quorum numerus ẽ ut harena ma¬
ris. Ad hoc gͦ tẽ seducet: ut in hoc bellum
trahat. Nam && antea modis quib poterat
ꝑmala multa & uaria seducebat. Exibit
aut̃ dictumẽ: in aꝑtam ꝑsecutionẽ delate¬
bris erumpet odiorum. hȩc enim erit nouis¬
sima ꝑsecutio noiussimo imminente iudicio
quam scã eccłia toto terrarum orbe paciet᷑:

Expanded text:
sed erunt sacerdotes dei et Christi et regnabunt sed erunt sacerdotes dei et Christi et regnabunt cum eo mille annis, non utique de solis episcoquoniam membra sunt unius sacerdotis; de quibus apostolus Petrus: plebs, inquit, sancta, regale sacertes dei et Christi, hoc est patris et filii, quamuis propter formam serui sicut hominis filius,in hoc opere non semel diximus. CXXVIIIDe Gog et Magog quos ad persequendam Ecclesiam Dei solutus prope finem saeculi diabolus incitabit, ex eodem libro XX. Et cum finiti fuerint mille anni solvetur cendas nationes quae sunt in quatuor angulis terrae, Gog et Magog, et trahet eas in bellum quorum numerus est, ut arena maris. Ad hoc ergo tunc seducet, ut in hoc bellum trahat. Nam et per mala multa et varia seducebat. Exibit autem, ut dictum est, in apertam persecutionem de latebris erumpendorum odiorum. Haec enim erit novissima persecutio, novissimo imminente iuquam sancta ecclesia toto terrarum orbe patietur,
Abbreviated transcription (Latin):
interiorem. ñ scđm exteriorẽ hominẽ utiq
resurrexerãt: quib ait. Si resurrexistis cum
xꝑõ. que sursũ sunt sapite. Quẽ sensũ uer¬
bis aliis alibi posuit dicens. Ut quemad¬
modũ xꝑ̃c resurrexit amortuis ꝑgłam
patris:. sic & nos in nouitate uite ambu¬
lemus. Hinc ẽ & illud surge qui dormis
& exurge a mortuis: & illuminabit te xp̃s.
Qđ autem dicunt non posse resurgere nͥ
que cadunt. & idõ putant resurrectio¬
nẽ ad corpora ñ ad animas ꝑtinere. quia
corporum ẽ cadere: cur ñ audiunt. non
recedatis abillo ne cadatis. & suo dño stat
aut cadit. &. qui se putat stare caueat ne
cadat: Puto enĩ qđ in anima ñ in cor¬
pore casus iste cauendus sit. Si gͥ caden¬
tium ẽ resurrectio. cadunt aut̃ & ani¬
me: ꝓfecto & animas resurgere confiten¬
dumẽ. Qđ aut cum dixisset. in istis secunda
mors ñ habet potestatem. ad iunxit atq: ait:

Expanded text:
interiorem, non secundum exteriorem hominem utique interiorem, non secundum exteriorem hominem utique resurrexerunt quibus ait: si resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite. quem sensum uerbis aliis alibi posuit dicens: ut quemadmodum Christus resurrexit a mortuis per gloriam patris, sic et nos in nouitate uitae ambulemus. hinc est et illud: surge qui dormis et exsurge a mortuis, et inluminabit te Christus. quod autem dicunt non posse resurgere nisi qui cadunt et ideo putant resurrectionem ad corpora, non ad animas pertinere, quia corporum est cadere, cur non audiunt: non recedatis ab illo, ne cadatis, et: suo domino stat aut cadit, et: qui se putat stare caueat, ne cadat? puto enim quod in anima, non in corpore casus iste cauendus est. si igitur cadentium est resurrectio, cadunt autem et animae, profecto et animas resurgere confitendum est. quod autem, cum dixisset: in istis secunda mors non habet potestatem, adiunxit atque ait:
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse ẽ aut̃ particeps euis. qui ñ solũ a mor¬
te que inpeccatisẽ reuiuiscit: uerũetiã
in eo quod reuixerit ꝑmanebit. In istis
inquit secunda mors. ñ habet potestatẽ.
habet gͦ inreliquis: de quibus suꝑius ait.
Reliqui eorum ñ uixerunt donec finiant᷑
mille anni: qm̃ toto isto temporis int̃ual¬
lo. quod mille annos uocat. quantũcũq
in eo quisq eorum uixit in corpore. ñ reui¬
xit amorte. inqua eum tenebat impietas:
ut sic reuiuescendo prime resurrectionis par¬
ticeps fieret: atq in eo potestatem secunda
mors ñ haberet. Sunt qui putant resur¬
rectionẽ dici non posse nisi corporũ. idõ¬
q istam quoq primã in corporibus fu¬
turam eẽ contendunt. Quorum enĩ est
inquiunt cadere. eorũ ẽ resurgere. Cadũt
aut̃ corpora moriendo. Nam & acaden¬
do. cadauera nuncupantur. Non gani¬
marum inquiunt resurrectio potest et̃
s corporum. S quid contra apłim dic̃t.
qui eam resurrectionẽ appellat: Nã scđm

Expanded text:
ipse est autem particeps eius, qui non solum a morte, quae in peccatis est, reuiuescit uerum etiam in eo quod reuixerit permanebit. in istis, inquit, secunda mors non habet potestatem. habet ergo in reliquis, de quibus superius ait: reliqui eorum non uixerunt, donec finiantur mille anni, quoniam toto isto temporis interuallo, quod mille annos uocat, quantumcumque in eo quisque eorum uixit in corpore, non reuixit a morte, in qua eum tenebat impietas, ut sic reuiuescendo primae resurrectionis particeps fieret atque in eo potestatem secunda mors non haberet. Sunt qui putant resurrectionem dici non posse nisi corporum ideoque istam quoque primam in corporibus futuram esse contendunt. quorum enim est, inquiunt, cadere, eorum est resurgere. cadunt autem corpora moriendo; nam et a cadendo cadauera nuncupantur. non ergo animarum, inquiunt, resurrectio potest esse, sed corporum. sed quid contra apostolum dicunt, qui eam resurrectionem appellat? nam secundum
Abbreviated transcription (Latin):
Et clausit & signauit suꝑ eũ donec fini¬
ant mille anni. Quod uero int̃posuit ut
non seduceret iam gentes. ita se habet ut
ab huius ordinis conexione sit liberũ
& seorsum intelligendũ: uelut si post
adderetur: ut sic se haberet tota sententia.
& clausit & signauit suꝑeum donec fi¬
niantur mille anni. ut ñ seduceret iam
gentes: Idẽ idõ clausit donec finiantur
milleanni. ut non seduceret iam gentes.
Post hec inquit oportet eum solui breui
tempore. Si hocẽ diabolo ligari & in¬
cludi. eccliam ñ posse seducere: hȩc ergo
erit solutio eius ut possit: Absit. Nũquã
enim abillo eccłia seducet᷑. p̃destinata et
electa ante mundi constitutionẽ: de qua
dictum ẽ. Nouit dñs qui sunt eiꝰ. Et tam̃
hic erit etiam illo tempore. quo soluendꝰẽ
diabolus sicut ex quo ẽ instituta hic fu
it & erit omni tempore. in sius utiq qui
succedunt nascendo morientibus. cxxuii
Quiꝰ respondendum sit eis qui putant

Expanded text:
et clausit et signauit super eum, donec finiet clausit et signauit super eum, donec finiantur mille anni; quod uero interposuit: ut non seduceret iam gentes, ita se habet, ut ab huius ordinis conexione sit liberum et seorsum intellegendum, uelut  si post adderetur, ut sic se haberet tota sententia: et clausit et signauit super eum, donec finiantur mille anni, ut non seduceret iam gentes, id est ideo clausit, donec finiantur mille anni, ut non seduceret iam gentes. Post haec, inquit, oportet eum solui breui tempore. si hoc est diabolo ligari et includi, ecclesiam non posse seducere, haec ergo erit solutio eius, ut penim ab illo Ecclesia seducetur praedestinata et electa ante mundi constitutionem, de qua dictum est, Novit Dominus qui sunt ejus: et tamen hic erit etiam illo tempore quo solvendus est diabolus, sicut ex quo est instituta hic fuit, et erit omni tempore in suis utique qui succedunt nascendo morientibus. CAPUT CXXXVI. Quid respondendum sit eis qui putant
Abbreviated transcription (Latin):
ligatus ẽ diabolus & inclusus in
abisso. ut iam ñ seducat gentes
ex quib constat ȩccłia. quas ante seduc¬
tas tenebat ante quam essent eccłia. Ne¬
q enim dictum ẽ. ut non seduceret aliqͣm.
s ut non seduceret inquit iam gentes: in
quibus eccłiam proculdubio uoluit in¬
telligi. Donec finiant᷑ inquit mille an¬
ni. idẽ. aut quod remanet de sexto di¬
e qui constat ex mille annis: aut om̃s
anni quib deinceps hoc scłm ꝑ agen¬
dumẽ. Nec sic accipiendumẽ. quod ait
ut ñ seduceret gentes. donec finiant᷑ mil¬
le anni. quasi postea sit seducturus eas
dumtaxat gentes. ex quibus predestinata
constat eccłia. aquib seducendis illo est
uinculo claustroq ꝓhibitus: s aut illa
locutione dictum ẽ quȩ inscripturis a¬
liquotiens inuenitur. qualis ẽ in psalmo.
sic oculi nr̃i addominum dm̃ nr̃m donec
misercatur nr̃i. Neq enim cum misertus
fuerit. non erunt oculi seruoꝵ esꝰ ad dñm
dm̃ suũ: Aut certe iste ẽ ordo uerborum.

Expanded text:
ligatus est diabolus et inclusus in abysso, ut iam non seducat gentes, ex quibus constat ecclesia, quas ante seductas tenebat, antequam essent ecclesia. neque enim dictum est: "ut non seduceret aliquem" sed: ut non seduceret, inquit, iam gentes; in quibus ecclesiam procul dubio uoluit intellegi. donec finiantur, inquit, mille anni, id est aut quod remanet de sexto die, qui constat ex mille annis, aut omnes anni, quibus deinceps hoc saeculum peragendum est. nec sic accipiendum est quod ait: ut non seduceret gentes, donec finiantur mille anni, quasi postea sit seducturus eas dumtaxat gentes, ex quibus praedestinata constat ecclesia, a quibus seducendis illo est uinculo claustroque prohibitus. sed aut illa locutione dictum est, quae in scripturis aliquotiens inuenitur, qualis est in psalmo: sic oculi nostri ad dominum deum nostrum, donec misereatur nostri; neque enim cum misertus fuerit non erunt oculi seruorum eius ad dominum deum suum; aut certe iste est ordo uerborum:
Abbreviated transcription (Latin):
quadictum ẽ. Cognoui quod timeas dm̃.
exeodem libro.
ox angłi de celo ad abraham. Ne ini¬
cias manus in puerum. neq facies
ei quicquam. Modo enĩ cognoui qm̃
times dm̃ tu. Etiam ista questio: simili lo
cutione soluitur. hoc ẽ enĩ. Nunc cogno¬
ui. qm̃ times dm̃ tu: qđ significat. nunc
te feci cognoscere. In consequentib autẽ
hoc genus locutionis. euidentius apparet:
ubi dicitur. & uocauit abrahã nomen
loci illius dñs uidit: ut dicant hodie in
monte dñs apparuit: uidit. ꝓ eo qđ est
cit. signisi cans ꝑefficientem id qđ efficit᷑:
sicut frigus pigrum. qđ pignos facit.

Expanded text:
qua dictum est: Cognovi quod timeas Deum; qua dictum est: Cognovi quod timeas Deum; ex eodem libro. Vox angeli de coelo ad Abraham: Ne injcias manus in puerum, neque facias ei quidquam, modo enim cognovi quoniam timeas Deum tu. Etiam ista quaescutione solvitur. Hoc est enim: Nunc cognovi quod timeas Deum tu; quod significat: Nunc te feci cognoscere. In consequentibus autem hoc genus locutionis evidenter apparet ubi dicitur: Et vocavit Abraham nomen loci illius, Dominus vidit, ut dicant hodie: In monte Dominus apparuit. Vidit pro eo quod est; cit, significans per efficientem id quod efficitur, sicut frigus pigrum quod pigros facit.
Abbreviated transcription (Latin):
uod ait ds ad abimelech ꝓpt̃ sa¬
inͣ me. Quando eum ammonuit uxorẽ
abrabam eẽ quam putabat sororem̃. Ad¬
uertendum ẽ. & notandum indm̃ pec¬
cari. quando talia cõmittunt᷑ que pu¬
tant homines leuiter habendã tãquam
incarne peccata. Qd̾ aut̃ dix̃ ei. Ecce tu
morieris. etiam hoc notandum ẽ quomͦ ds di¬
cat. Tanquam p̃dicens sine dubio futurum
quod ammonendo dicit: ut apeccato absti¬
nendo caueatur. xc. Temptauit ds abra¬
ham. Quomͦ ñ sit contrarium. iacobo di¬
centi. Ds̃ neminem temptat. ex eodẽ libro.
t temptauit ds abraham. Queri so¬
let quomͦ hoc uerum sit cũ dicat
temptet: nisi quia locutionis scripturaꝵ¬
ptatio uero illa de qua iacob dicit. non
incelligit᷑. nͥ quia quisq peccato implicat᷑.
Unde apłs dicit. Ne forte temptauerit
uos is qui tẽptet. Nam os alibi scriptũ ẽ
tis eum. &iã hoc gͦ gñe locutionis. ut
sciat dictum ẽ. Ac sidiceretur. Ut scire
uos faciatꝰ: qm̃ ures dilectionis suȩ ho¬

Expanded text:
uod ait Deus ad Abimelechin me, quando eum admonuit uxorem Abraham esse quam putabat sororem, advertendum est et notandum in Deum peccari quando talia committuntur quae putant homines leviter habenda, tanquam in carne peccata. Quod autem dixit ei: Ecce tu morieris, etiam hoc notandum est quomodo dicat Deus, tanquam praedicens sine dubio futurum quod admonendo dicit, ut a peccato abstinendo caveatur. CAPUT XC. Tentavit Deus Abraham, quomodo non sit contrarium Jacobo dicente: Deus neminem tentat; ex eodem libro. t temtauit deus Abraham. quaeri solet quomodo hoc uerum sit, cum dicateus neminem temtet, nisi quia locutione scripturaat". tentatio uero illa, de qua Iacobus dicit, non intellegitur nisi qua quisque peccato inplicatur. unde apostolus dicit: ne forte tentauerit uos is qui tentat. nam et alibi scriptum est: tis eum; etiam hoc genere locutionis ut sciat, dictum est, ac si diceretur, ut scire vos faciat, quoniam vires dilectionis suae ho
Abbreviated transcription (Latin):
bii beniamin. Unus gͦ atq idem iacob
& claudus & benedictus. Claudus in la¬
titudine femoris. tanquam in multitu¬
dine generis. De quib dictum est. & ela¬
dicauerunt a semitis suis. Benedictus aũ
meis de quib dictum. Reliquiȩ ꝑelectio¬
nem grẽ saluȩ facte sunt.xxuii. Utrum
scđo iacob lapidem oleo ꝑfuderit. ansedõ
comneinoratum sit. ex eodem libro.
scendit aut̃ ds abco loco ubi locu¬
tus ẽ cum eo: & statuit iacob titulum in loco
in quo locutusẽ. cum eo titulũ lapideum:
& libauit suꝑ eum libam̃. & infudit suꝑ¬
illumoleum: & uocauit iacob nom̃ loci in
quo locut᷑ ẽ cum eo illic ds. bethel. Iterum fa¬
ctumẽ hoc loco qd̾ factum fuerat: aniterũ
cominemoratum ẽ: s qͦdlibet horum sit
siꝑ lapidem libauit iacob: ñ lapidi libauit¬
iacob. Nongͦ sicut ydolatre solent aras an¬
te lapides cõstituere: & tanquã diis libare

Expanded text:
bu Benjamin. Unus ergo atque idem Jacob bu Benjamin. Unus ergo atque idem Jacob et claudus et benedictus. Claudus in latitudine femoris, tanquam in multitudine generis, de quibus dictum est: Et claudicaverunt a semitis suis; benedictus autem in eis de quibus dictum est: Reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. CAPUT XCVII. Utrum secundo Jacob lapidem oleo perfuderit, an secundo commemoratum est; ex eodem libro. Ascendit autem Deus ab eo loco ubi locutus est cum eo, et statuit Jacob titulum in loco in quo locutus est cum eo, titulum lapideum; et libavit super eum libamen, et infudit super eum oleum; et vocavit Jacob nomen loci, in quo locutus est cum eo illic Deus, Bethel. Iterum factum est hoc loco, quod factum fuerat? an iterum commemoratum est? Sed quodlibet horum sit, super lapidem libavit Jacob, non lapidi libavit. Non ergo sicut idololatrae solent aras ante lapides constituere, et tanquam diis libare
Abbreviated transcription (Latin):
futurum erat tab̃naculũ. qđ constituit ds
inhominibus. in primo popłosuo. Portam
fiat aditus credentib ad capsscendũ regnum
cȩlorũ.xcx. Iuod iacob lapidem statuit. &
ꝑfudit oleo: ñ aliquid ydolatrie simile fe¬
cisse. ex eodem libro.
uod statiut ia cob lapidem quẽ sibi
ad caput posuerat. & constitu¬
t eum titulũ. & ꝑfudit illum oleo:
Non aliquid ydolatrie simile fecit. None¬
nim uel tunc uel postea frequentauit la¬
pidem adorando. aut ei sacrificando: sed
signum fuit in ꝓpħia eiudentissima con¬
stitutum. que ꝑtinet ad unctionẽ: unde
uod abangło illo desiderat benc¬
dici iacob cui luctando preualu
quia omĩs homo amaiore uult benedici.
do suꝑauit: Preualuit autem lacob xꝑ̃o.
uel potius preualere insus ẽ. ꝑ eos isrłitas
benedicit᷑ in eis israeliti. qui crediderunt in
xp̃m. Ex quibus erat qui dicebat. Nam&
ego isrłita sum. ex genere abrabam: Detri¬

Expanded text:
futurum erat tabernaculum, quod constituit dominus futurum erat tabernaculum, quod constituit dominus in hominibus in primo populo suo. portam fiat aditus credentibus, ad capessendum regnum coelorum. CAPUT XCV. Quod Jacob lapidem statuit et perfudit oleo, non aliquid idololatriae simile fecisse; ex eodem libro. Quod statuit lapidem Jacob quem sibi ad caput posuerat, et constituit eum titulum et perfudit illum oleo, non aliquid idololatriae simile fecit. Non enim, vel tunc, vel postea, frequentavit lapidem adorando aut vel ei sacrificando, sed signum fuit in prophetia evidentissima constitutum, quae pertinet ad unctionem: unde Quod ab illo angelo desiderat benedici Jacob cui luctando praevaluiquia omnis homo a majore vult benedici. do superavit? Praevaluit autem Jacob Christo, vel potius prevalere visus est per eos Israelitas benedicitur in eis Israelitis qui crediderunt in Christum, ex quibus erat qui dicebat, Nam et ego Israelita sum, ex genere Abraham, de tri
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Eonamq ꝑtinet:. quod dicunt᷑ qui hoc
ñ recte faciunt temptare dñm. Nam ipse do¬
minꝰ cũ a diabolo temptaretur. testimoniũ
descripturis adhibuit: Non temptabis dim̃
dm tium. Sugegerebatur enĩ tãquã homi¬
ni. ut signo aliquo exploraret ipse quantꝰ
eẽt. Idẽ. quam multum apud dm posset:
qd uitiose fit. cum fit. Ab hoc aut̃ discernt̃
qđ gedeon fecit. pugne imminente ꝑiculo.
Consultatio quippe illa magis: quam temp¬
tatio dĩ fuit. Unde & achar apud yza¬
iamtimet signum petere. ne dñm tep̃tare
uideatur. cum hoc eum dñs ammoneat
ꝑ ꝓpħam: Credo existimans. qđ ab ipso ꝓ¬
pħa ex ploraretur. utrum p̃cepti memor tũ
t surrexit iacob de sompno suo. &
dixit. Quia ẽ dñs in loco hoc egs¬
aut̃ nesciebam: & timuit. & dixit. Quã t̾ribiliꝰ
locus hic. hoc nẽ nisi domus dĩ: & hec porta
ẽ. cęli. hec uerba ad ꝓpħ̃iam ꝑtinent: quia ibi

Expanded text:
est. eo namque pertinet, quod dicuntur qui hoc est. eo namque pertinet, quod dicuntur qui hoc non recte faciunt tentare dominum. nam ipse dominus, cum a diabolo tentaretur, testimonium de scripturis adhibuit: non tentabis dominum deum tuum. suggerebatur enim tamquam homini, ut signo aliquo exploraret ipse quantus esset, id est quam multum apud deum posset: quod uitiose fit, cum fit. ab hoc autem discernitur quod Gedeon fecit pugnae imminente periculo; consultatio quippe illa magis quam tentatio dei fuit. unde et Achaz apud Esaiam timet signum petere. ne deum tentare uideatur, cum hoc eum dominus admoneat per prophetam, credo, existimans quod ab ipso propheta exploraretur utrum praecepti memor esset. Et surrexit Iacob de somno suo et dixit quia est dominus in loco hoc, egautem nesciebam. et timuit et dixit: quam terribilis locus hic! hoc non est nisi domus dei; et haec porta est caeli. haec uerba ad prophetiam pertinent, quia ibi
Abbreviated transcription (Latin):
ut manum suã ponat suꝑ euis
femore. & sic eum adiurat ꝑdnm dm̃
ñ aitendentes magnam ipsam de xꝑ̃o ex¬
titisse ꝓpħiam: qd ipse dñs ds celi. & do¬
minus terre in ea carnens uenturus eẽt.
quȩ de illo femore ꝓpagata esł.xciii.
Quod differant angurationes illicite ab
illa petitione. signi. qđ petit a dõ seruus
uerendum quo differant augurati¬
ones illicite. ab illa petitione signi
qua petiuit seriuis abrahe. ut eids̃
osfenderet. ĩpsam cẽ futuram uxorẽ dñi
sui ysaac: aqua cũ petiuisset ut biberet di¬
ceretur illi. bibe & tu. & adaquabo came¬
los tuos. quoadusq bibe desinerent. Ali¬
ud est enim. mirum aliquid petere. quod
ipso miraculo signum sit: aluid ea obser¬
uare quȩ ita fuint ut mira ñ sint. s acon¬
iectoribus suꝑstitiosa uanitate int̃p̃tantuꝵ.
S hoc ipsum etiam qđ mirum aliquid po¬
stulat᷑. Quo significet᷑ qđ quisq uult nos¬
se. utrum audiendum sit: ñ parua questio

Expanded text:
ut manum suam ponat super eius femore, et sic eum adiurat per dominnon attendentes magnam ipsam de Christo extitisse prophetiam, quod ipse dominus deus caeli et dominus terrae in ea carne uenturus esset, quae de illo femore propagata est. LXXX. Quod differant augurationes inlicitae ab illa petitione signi, quam petiit a deo seruus erendum quo differant augurationes inlicitae ab illa petitione signi, qua petiuit seruus Abrahae, ut ei deus ostenderet ipsam esse futuram uxorem domini sui Isaac, a qua cum petisset, ut biberet, diceretur illi: bibe et tu, et adaquabo camelos tuos quoadusque bibere desinent. aliud est enim mirum aliquid petere, quod ipso miraculo signum sit, aliud ea obseruare, quae ita fiunt, ut mira non sint, sed a coniectoribus superstitiosa uanitate interpretentur. sed hoc ipsum etiam quod mirum aliquid postulatur, quo significetur quod quisque uult nosse, utrum audendum sit non parua quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
Uod duoderim filii computantur
natisunt in me sopotanna. cum
beniaminlonge postea natus sit.cũ iam tran¬
sissent bethel & appropinquarent bethleẽ

Expanded text:
o duodecim filii computantur nati sunt ei in Mesopotamia, cum Benjamin longe postea natus sit, cum jam transissent Bethel, appropinquarentque Bethle
Abbreviated transcription (Latin):
tius premitur. Lege minãte atq dampnãte:
peccatum eium inquit ut appareat pecca¬
tum. ꝑ bonumin oꝑatum ẽ mortem bea¬
tue aut̃ homo ẽ. cũ hoc mandatũ scm̃
& uistum & bonũ ẽ etiam opꝰ eius. s. ꝑ gra¬
tiam dei. cxxiĩii. Blãphemiã insꝑũ seo que

Expanded text:
tius premitur, Lege minante atque damnante. tius premitur, Lege minante atque damnante. Peccatum enim inquit, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem . Beatus autem homo est, cum hoc mandatum sanctum, et justum, et bonum, est etiam opus ejus, sed per gratiam Dei. CLXVI
Abbreviated transcription (Latin):
carne. quantalibet longitudine ꝑten¬
datur. quecũq uerba uel ore. uel sola
cogitatione locitus fuerit corde impe¬
nitenti contra remissionẽ peccatorũ. quȩ fit
meccłia: uerbum dicit contra sꝑm̃ scm̃. Idõ
autem ñ solum uerbum quod dictũ fue¬
rit contra filium hominis. s ome pror¬
sus peccatum. & blasphemia remittetur
hominib : quia ubi hoc peccatũ non fu¬
erit cordis impenitentis contra sꝑ̃m scm̃
quo in eccła peccata soluunt᷑: cuncta alia
dimutunt᷑. Quomͦ aut̃ hoc remittetur. qd
etiam remissionẽ impedit aliorum: omĩa
gͦ dimittunt᷑ eis: in quibus hoc ñ ẽ. quod
numquam limttãtur. In quib ẽ autẽ
qm̃ hoc nun quã dimittetur. nec alla
dimittunt᷑: quia om̃ium remissio iun¬
culo istius impeditur. Nongͦ ꝓpt̃ea qui¬

Expanded text:
carne, quantalibet longitudine protencarne, quantalibet longitudine protendatur, quaecumque uerba uel ore uel sola cogitatione locutus fuerit corde impaenitenti contra remissionem peccatorum, quae fit in ecclesia, uerbum dicit contra spiritum sanctum. ideo autem non solum uerbum, quod dictum fuerit contra filium hominis, sed omne prorsus peccatum et blasphemia remittetur hominibus; quia ubi hoc peccatum non fuerit cordis impaenitentis contra spiritum sanctum, quo in ecclesia peccata soluuntur, cuncta alia dimittuntur. quomodo autem hoc remittetur, quod etiam remissionem impedit aliorum? omnia ergo dimittuntur eis, in quibus hoc non est quod numquam dimittitur; inm hoc numquam dimittetur, nec alia dimittuntur quia omnium remissio vinculo istius impeditur. De qu
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc scło neq in futuro. Hec enĩ quãius
ꝓlixasit. & płi iis uerb̃ contexta & ꝓdu¬
cta blasphemia: solet tam̃ scriptuta. etiam
multa uerba uerbum appellare. Neq enĩ
duplici honore honorentur: maxime qͥ
laborant in uerbo & doctrina. Non ait
inuerbis.s in uerbo. Ꝙ sc̃s iacob. Estote
in quit factores uerbi: & ñ auditores tãtũ.
Non ait & ipse uerborũ seduerbi: quãuis
tam multa uerba de scripturis sanctis
ineccłia celebriter & solempnit̃ legantur.
dicantur. audiantur. Sicut gͦ quantocũq
tempore quisq nr̃mĩ pdicando eugłio la¬
borauerit. Non uerborum .s. uerbi dicit᷑
predicator: & quantocumq tempore qͥsq
ur̃m. nr̃am predicationẽ diligent̃. atq in¬
stanter audierit. Non uerborũ.s uerbi
audiendi studiosissimꝰ nũcupatut: ita
comore quo scriptura loquit᷑. & quem
nouit eccłastica consuetudo. quisquis
uniuersa sua uita. quam in ista gerit

Expanded text:
in hoc saeculo neque in futuro. haec enim quamuis in hoc saeculo neque in futuro. haec enim quamuis prolixa sit et plurimis uerbis contexta et producta blasphemia, solet tamen scriptura etiam multa uerba uerbum appellare. neque enimduplici honore honorentur, maxime qui laborant in uerbo et doctrina; non ait "in uerbis", sed: in uerbo. et sanctus Iacobus: estote, inquit, factores uerbi, et non auditores tantum; non ait et ipse: "uerborum" sed: uerbi, quamuis tam multa uerba de scripturis sanctis in ecclesia celebriter et sollemniter legantur, dicantur, audiantur. sicut ergo quantocumque tempore quisque nostrum in praedicando euangelio laborauerit, non uerborum, sed uerbi dicitur praedicator; et quantocumque tempore quisque uestrum nostram praedicationem diligenter atque instanter audierit, non uerborum, sed uerbi audiendi studiosissimus nuncupatur: ita eo more, quo scriptura loquitur et quem nouit ecclesiastica consuetudo, quisquis uniuersa sua uita, quam in ista gerat
Abbreviated transcription (Latin):
quocumq genere erroris notas. & tamquã
desꝑatissimos mͦ dampnasante quã fimat
istam uitam. agunt penitentiã. & inueni¬
unt ueram uitam : proinde frẽs etiam ad
hoc uos ammoneat: quod ait apls. Nolite
ante tempus quicquam uidicare. hec enĩ
blasphemia spc̃ cu nunquam e ulla remis¬
sio: quam ñ omnem s quandam intelligimnꝰ.
eamq ꝑseuerantẽ duritiam cordis impeniten¬
tis. uel diximus uel inuenimus. uel etiam
quantum existimamus ostendimus: Non
potest inquoquam sicut diximꝰ. dũ adhuc
in hac uitaẽ de prehendi. Quod non ideo
uideatur absurdum: quia cum homo usq
infinera huiꝰ uite indura inpenitentia
ꝑ seuerans diu multũq loquat᷑ aduersus
gam contradictionẽ cordis impenitentis
quasi breue aliquod uerbum appellauit
dicens. Quicumq dixerit uerbũ contra fi¬
lium hominis. remutetur ei. Qui autẽ dixe¬
rit contra sp̃m scm̃: non remutetur ei neq

Expanded text:
quocumque genere erroris notas et tamquam quocumque genere erroris notas et tamquam desperatissimos modo damnas, antequam finiant istam uitam, agunt paenitentiam et inueniunt ueram uitam ? proinde, fratres, etiam ad hoc uos admoneat quod ait apostolus: nolite ante tempus quicquam indicare. haec enim blasphemia spiritus, cui numquam est ulla remissio — quam non omnem, sed quandam intellegimus eamque perseuerantem duritiam cordis impaenitentis uel diximus uel inuenimus uel etiam, quantum existimamus, ostendimus — non potest in quoquam, sicut diximus, dum adhuc in hac uita est, deprehendi. quod non ideo uideatur absurdum, quia cum homo usque in finem huius uitae in dura impaenitentia perseuerans diu multumque loquatur aduersus gam contradictionem cordis impaenitentis quasi breue aliquod uerbum appellauit dicens: quicumque dixerit uerbum contra filium hominis, remittetur ei; qui autem dixerit c