comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fabricauerat ingente tenebrarũm antequam illis ds̃
lucem suã miscuis s&. ñ habebant istã menbroꝵ
concordiam quã sic laucdait apłs utrũ ibidicer & capud
pedib aut oculus manus. opuste ñ habeo: Nũquã
hoc dixer̃: nec clicere potuerunt Tales enĩ eis actus
& opera tribuunt. Repebant : ambulabant: nataban :
uolabant. quȩq progenere suo: Uidebant quoq
& audiebant: ceterisq sensib sentiebant: Alimentis
& temperamentis congruis. nutriebant & fouebant corpora
sua hinc etiã prolis fecunditas sup̃petebat. Nã &
coniugia tribuunt eis. Hȩc certe om̃ĩa quae canquã hyles
opera uituperat manicheus. fieri non possunt sine menbroꝵ
concordia quam laudat & deo adsignat apłs. Dubitatats
adinic quisnam sec tanđ. et quisnam anat̾e manđ sit:
quiciꝰ quod erant ibi quaedam quȩ etiam loquebantur.
ut eis concionantib: omnia serpentia. quad rupeclia.

Expanded text:
fabricaverat in gente tenebrarum, antequam illis Deus fabricaverat in gente tenebrarum, antequam illis Deus lucem suam miscuisset, non habebant istam membrorum concordiam, quam sic laudat apostolus, utrum ibi diceret caput pedibus aut oculus manui: opus te non habeo. numquam hoc dixerunt nec dicere potuerunt tales enim eis actus et opera tribuunt: repebant, ambulabant. natabant, uolabant quaeque pro genere suo; uidebant quoque et audiebant ceterisque sensibus sentiebant, alimentis et temperamentis congruis nutriebant et fouebant corpora sua. hinc etiam prolis fecunditas subpetebat; nam et coniugia tribuunt eis. haec certe omnia, quae tamquam hyles opera uituperat Manichaeus, fieri non possunt sine membrorum concordia, quam laudat et deo adsignat apostolus. dubitatis adhuc, quisnam sectandus et quisnam anathemandus sit? quid? quod erant ibi quaedam, quae etiam loquebantur, ut eis contionantibus omnia serpentia, quadrupedia,
Abbreviated transcription (Latin):
impiorũ: nonnisi in hoc scło florere uolentiũ: Secundũ
uenter: Nisieẽe ibi quoꝵ. nulloni clicer& cls uenter.
Nec inpsalmo demonia possent cli appellari: nisi ad de¬
retur gentiũ Sic enĩ scriptũ e. qm̃ di gentiũ demonia
demonia: sed simplicit̾ positũ .e.ds tẽperauit
corpꝰ qui non potest intelligi nisi ds̃ uerus om̃iũ crcxor
Illa enim cũ uituperatione clicuntur: hoc aut̃ cũ laude
dictũ ẽ. Nisi forte dĩ temperasse corpꝰ non dspositi¬
one menbroꝵ. hocẽ. fabricando & c̃struendo. seclad¬
mixtione luessuę faustus intellegit. ut scilic& hac
m̃bra ita distiacta & locata suissedib alter posuerit.
qͥ hoc fabricauit : Ds̃ aut̃ miscendo bonitatẽ suam.
huiꝰ fabrice malitiam tẽperauit. Tilib enimfabulis
pueriles ammos hebetant: Sed neq hoc eos posse dicere
ꝑmisit. subueniens ds paruulis ꝑora scõ:. Habes enim
& paulo superiꝰa. Qs̃ posuit m̃bra singulum qcłq eorũ
ise

Expanded text:
florere uolentium; secundum uenter; nisi esset ibi quorum, nullo modo diceret: deus uenter. nec in psalmo daemonia possent dii appellari, nisi adderetur gentium; sic enim scriptum est: quoniam di gentium daemonia. i gentium daemonia, sed simpliciter positum est: deus temperauit corpus; qui non potest intellegi nisi deus uerus omnium creator. illa enim cum uituperatione dicuntur, hoc autem cam laude dictum est. nisi forte deum temperasse corpus non dispositione membrorum, hoc est fabricando et construendo, sed admixtione lucis suae Faustus intellegit, ut scilicet haec membra ita distincta et locata suis sedibus alter posuerit, qui haec fabricauit; deus autem miscendo bonitatem suam huius fabricae malitiam temperauit. talibus enim fabulis pueriles animas hebetant; sed neque hoc eos posse dicere permisit subueniens deus paruulis per ora sanctorum. habes enim et paulo superius: deus posuit membra singulum quodque eorum se
Abbreviated transcription (Latin):
ut faciant quae non conueniunt: Ita &inueterib libris
oũ ꝑ̃dixissae. els mortẽ ñfecit. nec lȩcatur in ꝑditione
uiuor.paulopost inudia inquit diaboli mors in¬
troiuit morbem terrarũ : drursus deipsa morte
nese homines exdri culpã ponerent: impi aut̃ manib¬
soefluns & uerb inqud arcessyerillã : os existimantes illam
amicam defluxer̃: Alibiaut̃. hona &mala uita & mors
diuitiae & pauꝑtas. & adño dõ sunt Hic ꝑturbati
homines. non intellegunt inuno eodemiq oꝑe malo.¬
poenã: non postea consequente. alia quȩ manifesta erit
sed qda continuo comitante uindicta. aliul uenire
deastutia suadentis. aliud denequitia uolentis.
aliud de iusticia pumentis: cum diaboł suggerit
homo consentit. ds̃ deserit: Iuo circa inoꝑe malo
id ẽ. excecatione insideliũ. suntelligatur & diaboł.
ꝓpt̃ suadendi malignitatẽ. ut sic clis tinguat᷑ ds̃ buiꝰ¬

Expanded text:
in veteribus Libris, cum praedixisset, Deus mortem non fecit, nec laetatur in perditione vivorum ; paulo post, Invidia, inquit, diaboli mors introivit in orbem terrarum . Et rursus de ipsa morte, ne se homines extra culpam ponerent, Impii autem manibus et verbis, inquit, accersierunt illam; et existimantes illam amicam defluxerunt; alibi autem: bona et mala, uita et mors, diuitiae et paupertas a domino deo sunt. hic perturbati homines non intellegunt in uno eodemque opere malo non postea consequente alia, quae manifesta erit, sed quadam continuo comitante uindicta aliud uenire de astutia suadentis, aliud de nequitia uolentis, aliud de iustitia punientis: cum diabolus suggerit, homo consentit, deus deserit. quocirca in opere malo, id est excaecatione infidelium, si intellegatur et diabolus propter suadendi malignitatem, ut sic distinguatur: deus hui
Abbreviated transcription (Latin):
se p̃berent ad eos illudendos: dabeis sumenda quae¬
quo sacrisici sit᷑ obtulissent: Illi quippe suꝑbi a& impiisp̃s. non
nidore ac fumosait ñnulli uani opmantur:¬
sed hominũ pascuntur errorib: Non sucorporis
refectione. sed mali uola delectatione: cũ quo quomͦ
decipiunt. uł arroganti fastu simulate maiestatis:
cũ diuinossibi honores exiberigłantur:
Non ergo illi patres nr̃i sola gentiũ simulacra
rei neq marineq caelo neq militiȩ caeli aliqͥd in¬
molantes : unidõ creatori om̃iũ uictimas obtuler̃:
quas sibi offerri uoluit. ꝑ earũ similitudinẽ ꝓmit¬
Cuiꝰ corpus effectos fideles. paulus alloquit᷑. clicens:

Expanded text:
se praeberent ad eos inludendos et ab eis sumenda, quaese praeberent ad eos inludendos et ab eis sumenda, quae sic obtulissent. illi quippe superbi et inpii spiritus non nidore ac fumo, sicut nonnulli uani opinantused hominum pascuntur erroribus: non sui corporis refectione, sed maliuola delectatione, cum quoquo modo decipiunt, uel adroganti fastu simulatae maiestatis cum diuinos sibi honores exhiberi gloriantur. non ergo illi patres nostri sola gentium simulacra rei neque mari neque caelo neque militiae caeli aliquid immolantes uni deo creatori omnium uictimas obtulerunt: quas sibi offerri uoluit, per earum similitudinem promitstro, cuius capitis corpus effectos fideles Paulus adloquitur dicens
Abbreviated transcription (Latin):
eo ipso qđ hoc solum distit. quȩ cui sint in molata atq
oblata Illa scilic& suꝑbȩ mpietati demoniorũ icdipsũ
sibi obhoc ad rogantiũ qđ haberent᷑ clii quia diuinus
honor est sacrisitiũ : illauꝰ unidõ ut ei offer&ur simi¬
litudo ꝓmictens ueritatẽ sacrifitui. cui erat offerenda
ipsa reddita ueritas in passione corporis & sanguinis xp̃i:
Neq enim sic̃ faustus dix̃. priores nr̃i iudei segregati
agentib cũ tẽplũ haberent. & in molationes & aras
& sacerclotia. sculpturas solũ dimiserunt: id.ẽ idola:
Poterant enĩ sic̃ ñ nulli &iã sine idoloꝵ sculpturis
arborib & montib postremo &iã soli aclune
coserisq siderib: in molare : Qđ si facerenit :¬
ꝑ illũ cultũ qua&e latria dicitur: creature potius
quã cr̃eatori seruientib & obhoc ñ pa̾uo malo
impiae suꝑstitionis errantib: nihil hominꝰ demonia

Expanded text:
eo ipso, quod hoc solum distat, quae cui sint immolata et eo ipso, quod hoc solum distat, quae cui sint immolata et oblata: illa scilicet superbae inpietati daemoniorum id ipsum sibi ob hoc adrogantium, quo haberentur dii, quia diuinus honor est sacrificium; illa uero uni deo, ut ei offerretur similitudo promittens ueritatem sacrificii, cui erat offerenda ipsa reddita ueritas in passione corporis et sanguinis Christi. Neque enim, sicut Faustus dixit, priores nostri Iudaei segregati a gentibus, cum templum haberent et immolationes et aras et sacerdotia, sculpturas solum dimiserunt, id est idola; poterant enim sicut nonnulli etiam sine idolorum sculpturis arboribus et montibus, postremo etiam soli ac lunae ceterisque sideribus immolare. quod si facerent per illum cultum, quae latria dicitur, creaturae potius quam creatori seruientibus et ob hoc non paruo malo inpiae superstitionis errantibus nihilominus daemonia
Abbreviated transcription (Latin):
& cecitati istorũ hereticorũ quando de monstrabo.
quã uimhabeat qđ in psalmis canitur: sacrifitiũ
lauclis glorisicabit ine. & illic uia est ubi osten¬
I sacrisiciũdã illi salutare meũ : huius sacrifitu caro &sangius¬
ante aduentũ xp̃i ꝑuictimas similitudinũ ꝓmit¬
tebatur : in passione᷑ xp̃i ꝑ ipsã ueritatẽ reddebatꝰ᷑.
pꝰ ascensũ xp̃i ꝑsac ram̃tũ memoriȩ celebratur : hac
ꝑhoc tantũ inter est int̃ sacrisitia paganoꝵ & hebreoꝵ:
qͣntuinter imitationẽ errantẽ & p̃figurationẽ prȩnun¬
tiantem: Sic̃ autem non ideo contemnenda uł ole¬
testanda ẽ. uirginitas scĩ monialiũ. quia & uestales
uirgines fuerunt : sic non idõ reprehendenda
sacrificia patrũ : quia sunt & sacrifitia gentiũ:
Quia sic̃ int̃ illas uiginitates multũ distat. quã uis niħ
aliud cdist&. nisi quȩ cui uoueat᷑ atq redcdatur :
sie int̃ sacrifitia paganoꝵ & hebreoꝵ multũ distat.:

Expanded text:
 caecitati istorum haereticorum quando demonstrabo, quam uim habeat, quod in psalmis canitur: sacrificium laudis glorificabit me, et illic uia est, ubi ostendam illi salutare meum? huius sacri- ficii caro et sanguante aduentum tebatur; in passione Christi per ipsam veritatem reddebatur; post ascensum Christi per Sacramentum memoriae celebratur: ahoc tantum interest inter sacrificia paganorum et Hebraeorum, quantum inter imitationem errantem et praefigurationem praenuntiantem. sicut autem non ideo contemnenda uel detestanda est uirginitas sanctimonialium, quia et Uestales uirgines fuerunt, sic non ideo reprehendenda sacrificia patrum, quia sunt et sacrificia gentium. . quia, sicut inter illas uirginitates multum distat, quamuis nihil aliud distet, nisi quae cui uoueatur atque reddatur, sic inter sacrificia paganorum et Hebraeorum multum distat
Abbreviated transcription (Latin):
faustꝰ si machia noꝵ uł natareoꝵ nomine
cõmemoraũ Iusq ad nrã tp̃ra u qͦde in
exigua s adhuc tam̃ uł impsa paucitate
quã ad ĩ plere qi xpĩani ñ obseruant quȩ ibi p̃¬
cepta sc̾ũ ea sola ñ obseruent ꝑq xp̃s ꝓmitte¬

Expanded text:
hianorum uel Nazaraeorum nomine commemorauit, qui usque ad nostra tempora iam quidem in exigua, sed adhuc tamen uel in ipsa paucitate quam adinplere, quia christiani non obseruant, quae ibi praecepta sunt, cum ea sola non obseruent, p
Abbreviated transcription (Latin):
Contrhos apłs paułꝰ multa scripst . Nã inorũ simu¬
ltionẽ etiã paerũ ad ductũ frritna obiurgationo
correx. Sed postea quã inunũ apłi ẽgre¬
gati atiã c̃silio suo censuerint gentes ad huiꝰ¬
madi oꝑa legis ñ eẽ. cogendas : displicuit qͥbdã
ex circũ cisione xp̃ĩanis . ñ ualentib: m̃te
discernere illos solos ab huiꝰ modi obserua¬
tionib: non fuisse ꝓibendos qͦs fides quȩ re¬
uelata .ẽ. hisiã inbutos inuenerat : ut in cis¬
iã consũ maret᷑ ĩpsa actio ꝓphetica qͦ sante
adiplecionẽ ꝓphetie tã tenuerat . Hesi &
ab ipsis remouenet᷑ in pbata potuꝰ quq̃ tefia¬
nata uideretͦ. Siaut̃ iargentul: in ponenꝰee:¬

Expanded text:
contra hos apostolus Paulus multa scripsit; nam in horum simulationem etiam Petrum adductum fraterna obiurgatione correxit. sed posteaquam in unum apostoli congregati etiam concilio suo censuerunt gentes ad huiusmodi opera legis non esse cogendas, displicuit quibusdam ex circumcisione christianis non ualentibus mente discernere illos solos ab huiusmodi obseruationibus non fuisse prohibendos, quos fides, quae reuelata est, his iam inbutos inueneratiam consummaretur ipsa actio prophetica, quos ante adinpletionem prophetiae iam tenuerat, ne si et ab ipsis remoueretur, inprobata potius quam terminata uideretur, si autem et gentibus inponere
Abbreviated transcription (Latin):
nos. Sed qr spe certa qđ futurũ ẽ. ũ tenemꝰ si mul sedẽ
nos dix̃ incȩlestib: Nondũ in nob̵. sediã millo. Nãq nepu¬
tares iã nunc eẽ. ꝑ fectũ qđ inspe ita dr̃ tanquã ꝑfectũ
sit : atq: ut intollegas ad huc futurũ seqr & dic̃ utosten¬
der& insuꝑ uenientib: scłis suꝑ ħabundantes diuicias

Expanded text:
ta quod futurum est iam tenemus, simul sedere nos dixit in caelestibus, nondum in nobis, sed iam in illo. namque ne putares iam nunc esse perfectum quod in spe ita dicitur, tamquam perfectum sit, atque ut intellegas adhuc futurum, sequitur et dicit: ut ostenderet in superuenientibus saeculis superabundantes diuitias
Abbreviated transcription (Latin):
̃pleri ñ potest nisi ꝑ caritatẽ spiritalẽ ad hoc suꝑ
eos erat. ut ꝑ puaricationẽ ab undar& delictũ ut
postea reuelato nouo testam̃to ꝑ indulgentiã suꝑ¬
ab undar & grã. hinc similit̃ & alibi dic̃ Aui aut̃
in carne s̃. dõ placere non poss̃ Et neputar& qͥs quã
naliũ sed inspe spiritaliũ idẽ regnicȩloꝵ. Vbi & ipũ
corpꝰ ꝑ illã mutationẽ in suo quodã genere spiritale
erit qđ modo animale ẽ. Seminat᷑ enĩ corpꝰ animale
sic̃ ad cbrinthiosidẽ dicit resurg& corpꝰ spiritale. Si
ergo neminẽ eoꝵ iã nouerat scđm carnẽ apłs Suipp¬

Expanded text:
otest nisi per caritatem spiritalem, ad hoc super eos erat, ut per praeuaricationem abundaret delictum, ut postea reuelato nouo testamento per indulgentiam superabundaret gratia. hinc similiter alibi dicit: qui autem in carne sunt, deo placere non possunt. et ne putaret quisquam nalium, sed in spe spiritalium, id est regni caelorum, ubi et ipsum corpus per illam mutationem in suo quodam genere spiritale erit, quod modo animale est. seminatur enim corpus animale, sicut ad Corinthios idem dicit, resurget corpus spiritale. si ergo neminem eorum iam nouerat secundum carnem apos
Abbreviated transcription (Latin):
itos diligendos inimicos. Sic apparebit
dñm male intelligentib: id qđ dictũ ẽ oderis
inimicũ tiũ inferre uuisse qđ omĩ nosi¬
ñ norant . ut diligerent inmicossuos
Utrũq aut̃ qͦmꝰ seruandũ sit longũ ẽ. dis¬
putare. Sed a distos interĩ qͥb generalit̃
displic& siqͥs oderit immicũ suũ .ẽ. nob̵ sermo
qͥ eoꝵ frontẽ p̃mat : cũ eos int̾rogamꝰ

Expanded text:
adparebit dominum male intellegentibus id, quod dictum est "oderis inimicum tuum," inferre uoluisse, quod omnino non norant, ut diligerent inimicos suos. utrumque autem quomodo seruandum sit longum est disputare. sed ad istos interim, quibus generaliter displicet, si quis oderit inimicum suum, est nobis sermo, qui eorum frontem premat, cum eos
Abbreviated transcription (Latin):
& respecto ȩneo serpente sanatur. Qđ uerbis
hominis: Vtom̃is qͥ credit in eũ npereat. sed ha¬
beat iuitã ȩt̃nã. Ita ne etiã ista non climant.
Tantane est surditas in cordib: duris: fit pascha
I noc eisione orus occiditur xp̾c: dequo in euan¬
gelio dr̃. ecce agnus di. ecce qͥ tollit pec cata
mundi. Proibent᷑ qͥ pas cha fau̾nt ossa frangere :
non franguntur. in cruce ossa dnĩ. At teftante euan

Expanded text:
et respecto aeneo serpente sanatur sanantur,et respecto aeneo serpente sanatur sanantur,hominis, ut omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam. Itane etiam ista non clamant? tantane est surditas? Fit pascha in occisione ovis, occiditur Christus de quo in Evangelio dicitur: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. Prohibentur qui pascha faciunt ossa frangere, non franguntur in cruce ossa Domini; attestatur evan
Abbreviated transcription (Latin):
lucens ꝑdiẽ non lucers. ut qͥ non uident uide¬
ant : & qͥuident cȩci fiant. Nub& etmare rubrũ.
baptismꝰ utiq xp̃i sanguine. conse oratꝰ.
hostes sequenꝰes at̃go moriuntur peccata p̃tȩrita¬
Ducit᷑ popłs ꝑ desertũ baptirati oms nondũ ꝑfru¬
entes ꝓmissi patria. sed qđ nonuident sperando
& ꝑ patientiã expeotando tanꝗ indeserto sã il¬
lic laboriosȩ & periculosȩ teptatio nes nere ũt ant᷑
corde inegyptẽ. Nec ibitim̃ xp̃c deserit. Ni
&illa colũpna non recedit. & tamarȩ aquȩ ligno
dulcescunt : quia inmici popł. signo crucis xp̃i
honorificato mansuescunt : &̾ duo decĩ fontes
septuaginta palmȩ arbores in rigantes. apłicã gram
p̃figurant popłos inseptenario numero decu¬
plato rigantẽ ut ꝑ septi forme sp̃s donũ legis
decalogꝰ impleatur. Et hostis int̃ cludere molitꝰ¬
citduuiã extentis moysi manib: signo crucis dnĩcȩ su¬
perat᷑. Et morsus mortiferi serpentũ ex altato

Expanded text:
lucens, per diem non lucens, ut qui non uident. uideant, et qui uident, cBaptismus utique Christi sanguine consecratus: hostes sequentes a tergo; moriuntur peccata pDucitur populus per desertum: baptizati omnes nondum perfruentes promissa patria, sed quod non uident sperando et per patientiam expectando tamquam in deserto sunt; et illic laboriosae et periculosae temptationes, ne reuertantur corde in Aegyptum. nec ibi tamen Christus deserit; nam et illa columna non recedit. et amarae aquae ligno dulcescunt, quia inimici populi signo crucis Christi honorificato mansuescunt: et duodecim fontes septuaginta palmae arbores inrigantes apostolicam gratiam praefigurant populos in septenario numero decuplato rigantem, ut per septiforme spiritus donum legis decalogus inpleatur. et hostis intercludere molitus uiam extensis Moysi manibus signo crucis dominicae superatur. et morsus mortife
Abbreviated transcription (Latin):
apphensa caudi significat
posterius ꝑ actis iã om̃ib: infine actionis adid qđ
fuerat resurgendo reũtit᷑ ubi ꝑ uitȩ reparation̾e
morte cõsũpta nih serpentis appar &. Nos quoq corpꝰ
paramꝰ: & norussima inimica morte destructa re¬
isrł exegipto nonego sed apłs loqtur. Nolo aut̃
uos ignorare fr̃s qr patres Nmĩ om̃d sub nube fuer̃¬

Expanded text:
apprehensa cauda significat apprehensa cauda significat posterius peractis iam omnibus in fine actionis ad id quod fuerat resurgendo reuertitur, ubi per uitae reparationem morte consumta nihil serpentis apparet. nos quoque, corpparabimur et nouissima inimica morte destructa reIsrahel ex Aegypto non ego, sed apostolus loquatur: nolo autem uos ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nu
Abbreviated transcription (Latin):
utqͥ uiuuss iũ non fibi uiuant sȩdei qui ꝓiss mortuus ẽ.
&̃reurrex̃. Hȩc mscripturis scis scã speccula quem
non delectant sanã do crinã ñ sustinens ad fabulas¬
ł conuertit᷑. Millȩ quidẽ fibulȩ animas non qͣlib&
corporis ȩtate puerilesuari
uaria
quid&̃ delectitione sollicitant. sed nos iã corpꝰ
Nirrauer̃ mͥ in iustꝗ delectationes sed non sic̃
seripturarũ ꝑagranti & anhelanti insudore
illo dãpnationis humanȩ. siue exapto siue exoc¬
sculto
oc currit & reficit: Nse m & ex non nulla difficultate
muentionis suȩ desideriũ inflãmat. quo id qđ inue¬
& uendentib: frib: inegypto post labores hononite:
Didicimꝰ enĩ labores xpĩ in orbe gentiũ quẽ significabat
ȩgitus ꝑ uarias passiones marturũ & nunc uidemus
honorẽ xp̃i in eodẽ orbe terrarũ erogatione frum̃ti
sin om̃ia subiugantis. sse mͥ innuit in iurga mas
quȩ int̾ra serpens
effecta eiꝰ morte
figirauit. a serpen¬
te uenientẽ. Sed qđ

Expanded text:
mortuus est et resurrexit. - Haec in scripturis sanctis sancta spectacula quem non delectant. sanam doctrinam non sustinens ad fabulas conuertitur. et illae quidem fabulae animas in qualibet corporis aetate pueriles uaria quadam delectatione sollicitant. sed nos, iam corpus narrauerunt mihi iniusti delectationes, sed non sicut scripturarum peragranti et anhelanti in sudore illo damnationis humanae siue ex aperto siue ex occulto occurrit et reficit. ipse mihi et ex nonnulla difficultate inuentionis suae desiderium inflammat, ut quod inuet uendentibus fratribus in Aegypto post labores honoratur. didicimus enim labores Christi in orbe gentium, quem significabat Aegyptus, per uarias passiones martyrum; et nunc uidemus honorem Christi in eodem orbe terrarum erogatione frumenti sui omnia subiugantis. ipse mihi innuit in uirga Mosi, quae in terra serpens effecta eius mortem figurauit a serpente uenientem; sed — quod
Abbreviated transcription (Latin):
limit̃ spectant : sed etiã humiliant. ut eũ tẽperant̃ adnun¬
tient. Ui dece apłmascendentẽ. Siue inqͥt mente exces¬
simꝰ dõ. Cidete & descendentẽ. Siue in qͥt tẽperantes
sumꝰ uob̵. Dicat & ꝑquẽ ascanderit & descendert. caritas

Expanded text:
limiter exspectent, sed etiam humiliant, ut eum temperanter annunlimiter exspectent, sed etiam humiliant, ut eum temperanter annuntient. uidete apostolum ascendentem: siue, inquit, mente excessimus, deo; uidete descendentem: siue, inquit, temperantes sumus, uobis. dicat et per quem ascenderit et descenderit: caritas
Abbreviated transcription (Latin):
ut eũ inueniant in principio dm̃ apad dm̃ ꝑ quẽ factas
omĩa descendentes aut̃ uteũ inueniant factũ ex muli¬
ere factũ sublege. ut eos qui sublege erant redimer&.
nillo enĩ. scalȩ at̾ra usq adcelũ acarne usq spm̃ : quia¬
in illo carnales ꝓficiendo uelud ascendendo spũales fiug
ad quos lacte nutriendos &iam ppi spũales descendt̃
quo dã modo cũ eis nom poss̃ loqui quafi spũalib s qͣsi
carnalib Sic &ascenditur & descenditur suꝑ filium
hominis filius enĩ hominis sursũ in capite nrx̃
qđ est q̾e saluator & filius hominis deorsũ. incorpore
suo qđ est ȩccła. Iũ & scalas intelligimꝰ quia q̾e dlx̃
egosũ iua. Ad isuĩ ergo ascenditur. ut in ex celsis ingatur
& adisũ descendit᷑ : ut in m̃brissuis paruuli nutriantur.
Etꝑ illũ ascenditur & descenditur : Exẽplũ quippe eiꝰ
sequentes p̃dicatorescius. non solũ se erigunt ut eum sub¬

Expanded text:
ut eum inueniant in principio deum apud deum, per quem facta sunt ut eum inueniant in principio deum apud deum, per quem facta sunt omnia; descendentes autem, ut eum inueniant factum ex muliere, factum sub lege, ut eos, qui sub lege erant, redimeret. in illo enim scalae a terra usque adin illo carnales, proficiendo, velut ascendendo spirituales fiunt, ad quos lacte nutriendos etiam ipsi spirituales descendunt quodammodo, cum eis non possunt loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus . Sic et ascenditur et descenditur super Filium hominis. Filius enim hominis sursum in capite nostro, quod est ipse Salvator; et Filius hominis deorsum in corpore suo, quod est Ecclesia. Ipsum et scalas intelligimus, quia ipse dixit, Ego sum via . Ad ipsum ergo ascenditur, ut in excelsis intelligatur; et ad ipsum descenditur, ut in membris suis parvuli nutriantur. er illum ascenditur et descenditur. exemplum quippe eius sequentes praedicatores eius non solum se erigunt, ut eum sub
Abbreviated transcription (Latin):
multitudine carnał popłi cliudicauit .: Quis
alius lapis positus ad capđ ia cob ut nominatĩ
tione ipelliri : qui etiã hoç ium in euangelio
commemorans & dese figuratũ aꝑtissime tes
cificins oũ quendã natahelẽ dixisset uere srahe¬
litã inquo dolus non eẽt. & cũ ille tanꝗ lapide
illũ habens ad capđ. confessus cũ eẽt filiũ dĩ &re¬
gẽ isrł. ista confessione quodã modo ungens la¬
pidẽ idẽ. pͦũ cẽ confitens xpm̃ : ibi oportune dis
ꝑbenedictionẽ ippellatꝰ ẽ. isrł. am̃ dico uob inqͥd
uidebitis cȩlũ aptũ. & angłos dĩ ascendentib & des¬
cendentib suꝑ filiũ hominis: Hoc enĩ isrł uiderit
cũ illũ lapide ad caput habelut. at̾ra in cȩlũ sea¬¬
las ꝑquas ascendebant & descendebant angłi di
Ascendentes utiq cũ adintelligendã ciꝰ supemi¬
nentissimã duunitatẽ excedunt uniuersi ereaturã.

Expanded text:
multitudine carnalis populi claudicauit. quis multitudine carnalis populi claudicauit. quis alius lapis positus ad caput Iacob, ut nominatimtione appellari? qui etiam hoc ipsum in euangelio commemorans tificans, cum quendam Nathanahelem dixisset uere Israhelitam, in quo dolus non esset, et cum ille tamquam lapidem illum habens ad caput confessus eum esse filium dei et regem Israhel — ista confessione quodam modo ungens lapidem, id est ipsum esse confitens Christum — ibi opportune dominus amen dico uobis, inquit, uidebitis caelum apertum et angelos dei ascendentes et descendentes super filium hominis. hoc enim Israhel uiderat, cum illum lapidem ad caput habebat, a terra in caelum scalas, per quas ascendebant et descendebant angeli dei; ascendentes utique, cum ad intellegendam eius supereminentissimam diuinitatem excedunt uniuersam creaturam,
Abbreviated transcription (Latin):
capiendos. utili aut̃ ad ꝓbatos manifestandos :¬
Xpm̃ dicitis abiss ahelitis ꝓpħis non eẽ p̃dictũ:
cui p̃dicendo om̃s illȩ paginȩ uigilant si
eas ꝑserutari pietate. quã exagitare leuitate
malletis : Quis alius in ħabrałam exit de t̃ra
sua & decognatione sua ut apud exteros ditetur.
& locupletet᷑ nisi qui relicta tra & cognatione
ita p̃poll& etp̃ual& ut uidemꝰ. : Quis alius
inisi ac̃ lignũ sibi portabat aduictimã. nisi qui
crucẽ sibi ad passionẽ qe portauitꝰ Nuis aliu sar.¬
es inmolandus inuepre cornib: adhȩrebat nisi
qui crucis patibulo ꝓ nobis offerendus affige¬
batur: Quis alius in angło cũ ia cob luctatus.
eũ sibi p̃ualentẽ quasi fortiorẽ infirmior uic¬
tusq uictorẽ partͣ benedicit. parte latitudinẽ
femoris eius claudã reddit. nisi qui p̃ualere ad¬
uersꝰ se passus popłm isrł. qͦsdĩ qui credider̃
bene diẽ ineis. latitudo aut̃ femoris iacob in

Expanded text:
capiendos, utili autem ad probatos manifestandos. Ccapiendos, utili autem ad probatos manifestandos. Christum dicitis ab Israhelitis prophetis non esse praedictum, cui praedicendo omnes illae paginae uigilant, si eas perscrutari pietate quam exagitare leuitate malletis. quis alius in Abraham exit de terra sua et de cognatione sua. ut apud exteros ditetur et locupletetur, nisi qui relicta terra et cognatioita praepollet et praeualet, ut uidemus? quis alius in Isaac lignum sibi portabat ad uictimam, nisi qui crucem sibi ad passionem ipse portauit? quis alius aries inmolandus in uepre cornibus adhaerebat, nisi qui crucis patibulo pro nobis offerendus adfigebatur?. Quis alius in angelo cum Iacob luctatus, cum sibi praeualentem quasi fortiorem infirmior uictusque uictorem partim benedicit, partim latitudinem femoris eius claudam reddit, nisi qui praeualere aduersus se passus populum Israhel quosdam. qui crediderunt, benedixit in eis? latitudo autem femoris Iacob in
Abbreviated transcription (Latin):
ȩcdȩ. Nã & dehȩreticis dictũ est oport& et hȩ¬
reses eẽ. ut ꝓbati manfesti fiunt int̃uos Itenunc
& obiectate calumpnias ueterib: litteris sicris
Hoc agite serui chũ. Ite quib uiliit nudata
caro ex qua nati estis. Neq enĩ eẽt unde uos
quo quomodo xpĩanos appellare possetis. nisi
xp̃c sic̃ aꝓphetis p̃nuntiatꝰ ẽ. ueniss& in mundũ.
bibiss& de uinea sua calicẽ illũ qͥ transire non
potuit. dormiss& in passione sua tanꝗ in ebrie¬
tate stultiti& : q̃ sapientior ẽ. hominb: atq ita
nudaret᷑ mortał cairius infirmitas ꝑ occultũ
dĩ consiliũ fortior hominib: Quã nisi uerbũ dĩ
suscepissa : n om̃ om̃no xpĩ anũ quo & uos głamini
noneẽt int̾ris : Uerũ hoc agite ut dixi. Iñ rident̃
ꝓdite . qđ nos reuerent̃ honoremꝰ. Utat᷑ uob̵ ȩc¬
desia tanꝗ subditis sibi. ut ꝓbati manifesti fiant
inueniamꝰ inuanitate ꝑniciosa adreꝓbos

Expanded text:
ecclesiae. nam et de haereticis dictum est: oportet et haeecclesiae. nam et de haereticis dictum est: oportet et haereses esse, ut probati manifesti fiant inter uos. ite nunc et obiectate calumnias ueteribus litteris sacris; hoc agite, serui Cham; ite, quibus uiluit nudata caro. ex qua nati estis; neque enim esset, unde uos quoquo modo christianos appellare possetis, nisi sicut a prophetis praenuntiatus est. uenisset in mundum, bibisset de uinea sua calicem illum, qui transire non potuit, dormisset in passione sua tamquam in ebrietate stultitiae. quae sapientior est hominibus; atque ita nudaretur mortalis carnis infirmitas per occultum dei consilium fortior hominibus; quam nisi dei uerbum suscepisset, nomen omnino christianum, quo et uos gloriamini, non esset in terris. uerum hoc agite, ut dixi; inridenter prodite, quod nos reuerenter honoremus: utatur uobis ecclesia tamquam subditis sibi, ut probati manifesti fiant inueniamus in uanitate perniciosa ad reprobos
Abbreviated transcription (Latin):
ufeth. & habitat indomib sen. & tim̃ epistolis apłoꝵ
quib: hȩc om̃a contestantur: tenetis. legitis. p̃dicatis.
Obi &uos ĩos deputauerĩ. nisi inilla maledicta medi
etate. cui non ẽ. lapis angularis xp̾c. e qr nec in illo
pariete uos agnoscimꝰ qͥ ex circuncisione credidit
in xp̃m̃. unde erant & apłi: nec inisto quiẽ. ex p̃pi¬
tio unde sons excȩteris gentib in eandẽ unitatẽ
fidĩ tanquã in pacẽ anguli concurrentes sed & om̃s
qui qͥos lib& nr̃ĩ canonis libros accipiunt &¬
legunt ubi xpc mor talit̃ natꝰ & pass ostendit:
nec tam̃ eandẽ mortalitatẽ in passione nudatã
consociato untatis sacram̃to honorifice uelant
sed sine scientia pietatis & caritatis nuntiant
illud unde om̃s natisumꝰ. quãuis int̃se dissen¬
tiant. & iudȩi ab hȩreticis. & qͦi hȩretici ali ⁊ ab
aliis. una tam̃ conditione seruitutis uł ad aliquã
at testationẽ. uł ad aliquã ꝓbationẽ utiles sunt

Expanded text:
eth, et habitat in domibus Sem. Et tamen Epistolas Apostolorum, quibus haec omnia contestantur, tenetis, legitis, praedicatis. Ubi et vos ipsos deputaverim, nisi in illa maledicta medietate, cui non est lapis angularis Christus? quia nec in illo pariete uos agnoscimus, qui ex circumcisione credidit in Christum, unde erant et apostoli, nec in isto, qui est ex praeputio, unde sunt omnes ex ceteris gentibus in eandem unitatem fidei tamquam in pacem anguli concurrentes. sed et omnes, qui quoslibet nostri canonis libros accipiunt et legunt. ubi Christus mortaliter natus et passus ostenditur, nec tamen eandem mortalitatem in passione nudatam consociato unitatis sacramento honorifice uelant, sed sine scientia pietatis et caritatis nuntiant illud, unde omnes nati sumus, quamuis inter se dissentiant, et Iudaei ab haereticis et ipsi haeretici alii ab aliis, - una tamen condicione seruitutis uel ad aliquam adtestationem uel ad aliquam probationem utiles sunt
Abbreviated transcription (Latin):
magna pace atq concordia sieri non poss&. ibi enim¬
qũ felax sunt regia felicia: ubi omnium pleno consensu re¬
gibus oboeditur Huc accedit. quia illi principi
nontantum sui generis id est bipedes quos parentes
hominũ dicitis. sedl etiã cuncta animalium. ceteroꝵ
genera subdita erant. & ad nutũ eius conuertebant᷑:
faciendo ꝙ iussis&s. credendo quod suasissco Haec
dicentes. usque adeo putatis surda hominum corda :
ut expectint auobis deum alterum nominari:
quem udent plane aperteq describi Si enim
principis huius ures hoc poterant: magna potenta:
Si bonor: magna claritas: Si amor: magna concordia:
Si timor: magna disciplina In ins omnibus bonis.
sierant aliqua magͣna: Num ideo mali natura

Expanded text:
magna pace atque concordia fieri non posset. ibi enim sunt regna felicia, ubi omnium pleno consensu regibus oboeditur. huc accedit, quia illi principi non tantum sui generis, id est bipedes, quos parentes hominum dicitis, sed etiam cuncta animalium ceterorum genera subdita erant et ad nutum eius conuertebantur faciendo, quod iussisset, credendo, quod suasisset. haec dicentes usque adeo putatis surda hominum corda, ut expectent a uobis deum alterum nominari, quem uident plane aperteque describi. si enim principis huius uires hoc poterant, magna potentia; si honor, magna claritas: si amor, magna concordia; si timor, magna disciplina. in his omnibus bonis si erant aliqua mala, num ideo iam mali natura
Abbreviated transcription (Latin):
arcũ isrł inuallẽ ietͣahel. Et concepit ad huc
& peperit filiã. & dix̃ ei dñs. Uoca nom̃ eius
absq miscđico quia non adclam ultra misereri
iss ł sed obliuone obliuiscar edrũ: & clomui iuda
miserebor. Et saluabo eos indnoꝰ dõ suo. & non
saluaba eos mareu & ingladio &imbello & inequis
& mequitib. Et ablietaut eam quȩ erat absq

Expanded text:
concepit adhuc et peperit filiam. et dixit ei dominus: uoca nomen eius "absque misericordia," quia non addam ultra misereri Israhel, sed obliuione obliuiscar eorum; et domui Iuda miserebor et saluabo eos in domino deo suo, et non saluabo eos in arcu et in gladio et in bello et in equis et in equitibus. et a
Abbreviated transcription (Latin):
sulle propt̃ sdomenẽ desererent deos suos.
& cderent dm̃ eius. Cũ uero ipse ꝓpt̃ illas
offen dit dm̃siũ. & coluit dõsearum. non ẽ. qͥd
inde boni coniectare possimus. Nec tamen
nihil arbitror sigficare. sed malũ. sicut
de ipeore filiabusq leth dixmis. Apparet
enim in ꝑsona huꝰ salomonis nira excellentia
c&ł inira subuersio. Quoel igitir unillo due sis
tẽporb exticit prius bonũ & posto usmdũ.
Hoc in aeccła inisto ahiuc scło simul uno tẽpere
ostendiẽ. Nambono illiussbonos ȩccłȩ. malosaut̃
ilius malos ceccłe signsicatos puto. tanꝗ inunitate
eunius segetis ibõnos intritico malos inzitanus.
Si qͥd simc sane hnis quȩ deillo scrip̾ta sunt diligen¬
tius ꝑtractatis. siue mihi suie doctiorib atq me¬
lioruib aliud ꝓbabilius elucere poterit. Nunc
tam̃ ñ eam reituta diisimus. ut intentionẽ nram
in aliã ꝓperantẽ: tanꝗ in t̾rupta series contȩxtionis
impecliat. ¶De osee aut̃ propheta non ame¬

Expanded text:
lae propter Salomonem desererent deos suos et colerent deum eius. cum uero ipse propter illas offendit deum suum et coluit deos earum, non est quid inde boni coniectare possimus. nec tamen nihil arbitror significare, sed malum, sicut de uxore filiabusque Loth diximus. apparet enim in persona huius Salomonis mira excellentia et mira subuersio. quod igitur in illo diuersis temporibus extitit, prius bonum et posterius malum, hoc in ecclesia in isto adhuc saeculo simul uno tempore ostenditur. illius malos Ecclesiae significatos puto, tanquam in unitate e unius segetis, bonos in tritico, malos in zizaniis . Si quid hinc sane his quae de illo scripta sunt diligentius pertractatis, sivi mihi, sive doctioribus atque melioribus, aliud probabilius elucere potuerit, nunc tamen non eam rem ita dimisimus, ut intentionem nostram in alia properantem, tanquam interrupta series contextionis impe
Abbreviated transcription (Latin):
gentiet dei conemorat : nec mibi ꝓrsus oecurrit
qͦd saltẽ inellegore. boni a signisie& ahec eius flenda
submersio: nisi forte quiss dicat mulieres alienigenas
quarũ amore exaserat significare ecclesias t¬
electas degentib. Poss& boc fortasse ñ absurde ĩtelle

Expanded text:
nino commemorat. nec mihi prorsus occurrit, quid saltem in allegoria boni significet haec eius flenda submersio, nisi forte quis dicat mulieres alienigenas, quarum amore exarserat, significare ecclesias electas - de gentibus. posset hoc fortasse non absurde intelle
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetiã complecã in noui testim̃ti p̃dicatione
testentur. quis est quiaudeat dicere ñ ꝓpt̃ea
ussũ a factũ propt̃ quod seius sisse & ꝓph&am
fecisse ipse insc̃ĩs litteris qui iussit exponit:
Ait enĩ apłs paulus. Ut notas faceret diuitias głȩ
suȩ inuasi miseri corelȩ quȩ p̃parauit ĩgła. quos
& uocauit. non solũ ex iudeis uerũ &iã excentib
Sicut & osee dicit. Uocabo nom plebẽ meĩ plebẽ
meã : & non dilectaĩ dilectĩ. E tent in loco ubi dictũ ẽ.
es nom popłsns uos. ibi uocabunt᷑ filu dĩ uiui. H loc
ergo degentib ꝓph&atũ paulus ostendit. Vnde &
petrus seribens ad geutes propheta quidẽ ipso noni
nominato. ꝓphetiã tam̃ eiꝰ uerbis suifinserid dic̃s
U̾os aut̃ genus electũ rogale sacerdotiũ. gensseã. popłs
adqͥsitionis. quouirtutes eiꝰ adnuntietis qui detenehris
us uocauit in illud anmirabile lum̃ suũ. Qui ahi¬
liquando ñ popłs. nune aut̃ popłs dr̃: Qũoꝵ aliꝗdore

Expanded text:
in noui testamenti praedicatione testentur: quis est, qui audeat dicere non propterea iussum et factum, propter quod se iussisse et prophetam fecisse ipse in sanctis litteris qui iussit exponit? ait enim apostolus Paulus: ut notas faceret diuitias gloriae suae in uasa misericordiae, quae praeparauit in gloriam; quos et uocauit nos, non solum enon plebem meam plebem meam" et "non dilectam dilectam" et erit in loco, ubi dictum est eis: non populus meus uos, ibi uocabuntur filii dei uiui. hoc ergo de gentibus prophetatum Paulus ostendit. unde et Petrus scribens ad gentes propheta quidem ipso non nominato prophetiam tamen eius uerbis suis inserit dicens: uos autem genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus adquisitionis, quo uirtutes eius adnuntietis, qui de tenebris uos uocauit in illud admirabile lumen suum: qui aliquando non populus, nunc autem populus dei; quorum aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
& consequent̃ adiunctũ ẽ. & erit inlo eo ubi dietũ est
eis non popłs m̃suos. dicetur eis silu deiuiui. Non
omnino deilloifrł esse dictum quiest sccbn carnẽ
sed deillo dequo apostolus gentib dicit. uosergo alrahȩ
señestis secdm promisione heredeS.
Sed qm̃ & deilla iudea multi crediderunt. &eredituri
sunt̾. Nam inde erant̃ &ãpostoli inde tot milia quȩ
in iherusalẽ apłis sociata sunt inde aeccłe deqͥb ad
gelathas dixit. Eram aut̃ ignotus faciȩ aecclesis iudeȩ¬
quȩ sunt in xp̃o. unde & lapidẽ angularẽ inpsalmis
coniunc xerit circũ cisionis uidelic& & p̃putu. ut dios
conderet inse. inunũ nouũ hominẽ faciens pacẽ & cõmu¬
taret utrosq in uno corpore dõ ꝑcrucẽ int̃ficietis imer

Expanded text:
 consequenter adiunctum est: et erit in loco, ubi dictum est eis "non populus meus uos," dicetur eis, filii dei uiui, non omnino de illo Israhel esse dictum, qui est secundum carnem. sed de illo. de quo apostolus gentibus dicit: uos ergo Abrahae semen estis secundum promissionem heredes. sed quoniam et de illa Iudaea multi crediderunt et credituri sunt — nam inde erant et apostoli, inde tot milia, quae in Hierusalem apostolis sociata sunt, inde ecclesiae, de quibus ad Galatas dicit: eram autem ignotus facie I, 22: unde et lapidem angularem in Psalmis conjunxerit, circumcisionis videlicet et praeputii, ut duos conderet in se unum novum hominem, faciens pacem, et commutaret utrosque in uno corpore Deo, per crucem interficiens i
Abbreviated transcription (Latin):
testimonia uite et̾ne & deppsa corpoꝵ resurrectione. ñ
tacuer̃ ꝓphete. URDe pharisei aduersũ sadduçeos
eam non credentes accerranȩ confligebant. Qđ no
solũ in actil apłoꝵ canonicis quos isti non accipiunt
ne de aduentu ueri paraditi quẽ ꝓmisit coniuncaN᷑¬
eiudent̃ apparit. uerũ &iã in eugłio. ubi e ꝓponurs
Sacd ducei questionẽ demuliert qua septẽ fr̃ib singulatĩ
nupserat cũ in eiꝰ conubiũ alt̃ alteri moriend succederet : cuiꝰ¬
nã etꝵ in resurretione uxor e& fitira : Froinde
testimonu iute et̃ne &r esurreitionis mortuoꝵ :
aburoat illa scriptup  Sed hacetomid ẽt
regnũ cȩloꝵ. de nullo indemͥloco occurrit. hoc
enĩ ꝓpͥe ꝑtin& ad reuelationẽ noui testam̃ti . qr
ea corpora quȩ t̃rena fuerant. mutatione illa

Expanded text:
timonia uitae aeternae. et de ipsa corporum resurrectione non tacuerunt prophetae. unde pharisaei aduersum Sadducaeos eam non credentes acerrime confligebant: quod non solum in actibus apostolorum canonicis, quos isti non accipiunt, ne de aduentu ueri paracleti, quem promisit domint, uerum etiam in euangelio. ubi ei proponunt Sadducaei quaestionem de muliere, quae septem fratribus singulatim nupserat, cum in eius conubium alter alteri morienti succederet. cuiusnam eorum in resurrectione uxor esset futura. proinde testimoniis uitae aeternae et resurrectionis mortuorum abundat illa scriptura; sed hoc nomen, id est regnum caelorum, de nullo inde loco mihi occurrit. hoc enim proprie pertinet ad reuelationem noui testamenti, quia ea corpora, quae terrena fuerant, mutatione illa
Abbreviated transcription (Latin):
đ legiuntq defut. s legẽ insituere quȩ sĩ faunt
sdicere fri facuȩ cũ apđ antiqͦs itos non fuss& in¬
reus sit gehennȩ.  inde nondũ inuenisti cuinã
legi hȩc aliqͣnido defuerint.: qͥb nunc additiscã ap̃s
ĩpler&. Anfortolex ñ moechanch apđ illos
ĩtosanti qͦs semi plena erat. donec adño adiploret᷑
addente neqͥs ad concupiscendũ uideat mulierẽ e
Sic enĩ cõmemorasti ipsã sententiã andistis dictũ
.eẽ ñ moe cabis. Ego aut̃ dico uob ne c̃ oupiscatis
qͥdẽ adipletio .ẽ in qͥs: Explica pline ipsa ũba euan
głica. nolituis extenuare qđ dictũ ẽ.: iuide qͥd
delł antiqͥssimisitis senseris Audistis inqͥd grꝰ
dictũ ẽ ñ moec habis: ego aut̃ dico uob siqͥ sui
derit mulierẽ ad concupiscendũ ea. iã mecha
tꝰe. eã incorde suo. Ita neuͦ illiiꝰti seth. uł enoch
ł siqͥ cis simuiles fuer moccibant᷑ incerdib stus
Et aut nerat cor eoꝵ tẽplũ di aut moecilunt᷑

Expanded text:
defuit, sed legem instituere. quae non fuit, si dicere fratri "fatue," cum apud antiquos iustos non fuisset inreus sit gehennae. proinde nondum inuenisti, cuinam legi haec aliquando defuerunt, quibus nunc additis eam Christus inpleret. An forte lex non moechandi apud illos iustos antiquos semiplena erat, donec a domino adinpleretur addente, ne quis ad concupiscendum uideat mulierem ? sic enim commemorasti ipsam sententiam: audistis dictum esse: non moechaberis; ego autem dico uobis, ne concupiscatis quidem. adinpletio gelica, noli tuis extenuare quod dictum est, et vide quid de illis antiquissimis justis senseris. Audistis, inquit, quia dictum est, Non moechaberis: ego autem dico vobis, si quis viderit mulierem ad concupiscendum ee suo . Itane vero illi justi, Seth vel Enoch, vel si qui eis similes fuerunt, moechabantur in cordibus suis; et, aut non erat cor eorum templum Dei, aut moechabantur
Abbreviated transcription (Latin):
ore ñ tollit᷑ crebra uiratio: cũ uiretis ꝑlum̃
qđ amatis cũ micis. Neq enĩ lum̃ illud m̃tiũ
ab istis ocuł penitꝰ alienũ qđ inluminat omẽm
hominẽ uenientẽ in hu̾t mundũ. nostis aliqͣ
nomĩ in samȩ uita retis. ueluđ dedinato ⁊ plon¬
gato nomine. qͥsi fusionẽ ad didistisubi ãpliꝰ abere¬
mini. Sic enĩ mͥ qͥdã urm̃ ex posuit cur apellatꝰ
sit manicheus ut scilic& ingrecalingͥ. tanꝗ

Expanded text:
ore non tollitur crebra iuratio, cum iuretis per lumen, quod amatis cum muscis — neque enim lumen illud mentium ab istis oculis penitus alienum, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum. nostis aliqua nomen insaniae uitaretis, uelut declinato et prolongato nomine quasi fusionem addidistis, ubi amplius laberemini. sic enim mihi quidam uestrum exposuit, cur appellatus sit Manichaeus, ut scilicet in graeca lingua ta
Abbreviated transcription (Latin):
sticiã doctrinãq xp̃s adĩpleuerit ad dendo ego aut̃
dico uob siqͥsirascit᷑ frĩ suo aut si qͥs dicit richa aut
sqͥs dic̃ fatue reuserit iudiciguł c̃ cilis đ gehennȩ ignis
qͥndo qͥdẽ uilli eodẽ mͦ uiuebant codẽ mͦiuuendũ
monebant anignorabant illi iꝰti. frenandã cẽ.¬
tulia iracundũ nec petulanti coniutio frẽmlacossendũ
aut nouerant qͥdẽ s abͥis se abstmere ñ poteranti:

Expanded text:
iustitiam doctrinamque Christus adinpleuerit addendo: ego autem dico uobis: si quis irascitur fratri suo aut si quis dicit "racha" aut si quis dicit "fatue." reus erit uel iudicii uel consilii uel gehennae ignis, quandoquidem et illi eodem modo uiuebant, eodem modo uiuendum monebant. an ignorabant illi iusti frenandam esse iracundiam nec petulanti conuicio fratrem lacessendum, aut nouerant quidem, sed ab his se abstinere non poterant ?
Abbreviated transcription (Latin):
in sepultura sabbato reqͥescer& ab om̃ĩb: oꝑib suis
ut t̃cio de resurgens ꝗ dñicũ dicimꝰ qͥ pꝰ sabbatũ
numerat᷑ octauus etum circũcisionẽ octaui diei
adsȩ ꝓphandũ ꝑtinere dedarar&. quid enĩ significat
circũcisio carnis qͥd nisi expoliationẽ mortalitatis
quã decarnali generatione portamꝰ  ꝓpt̃ hoc dicit
apłs. Exuens se carnẽ pͥncipatꝰ & potestates exẽpliuit
fiducialit̃ triũ phans eos insem& ipo. qđ enĩ dic̃ exius se¬

Expanded text:
 suis, ut tertio die resurgens, quem dominicum dicimus, qui post sabbatum numeratur octauus, etiam circumcisionem octaui diei ad se prophetandum pertinere declararet. quid enim significat circumcisio carnis ? quid nisi expoliationem mortalitatis, quam de carnali generatione portamus? propter hoc dicit apostolus: exuens se carnem principatus et potestates exemplauit fiducialiter, triumphans eos in semet ipso. quod enim dicit ex
Abbreviated transcription (Latin):
erratis errore sacrilego: semel quidẽ qđ ea quȩ fecit dĩ
eum facere dicitis. quẽ dm̃ fateri erubescitis: Sed nullomꝰ
efficietis ut ñ sit dis̃. nisi eum talia facere negaueritis.
qualia ñ facit nisi ds̃ : Iterũ autem quia ea quae bonus dg̃
horrentes quȩ peͦnaliss mortalitatis imbecillitati non
congruunt: & amantes quȩ congruuns. ꝓinde malũ
dicitis qui fecit colubrũ : istũ aut̃ solem tam magnũ
bonũ putatis ut nec factũ adõ. sed platũ ułmissũ eẽ crecdatis:
Ds autem uerꝰ inquem nondũ a uoł credinimiũ doleo:
& colubrũ fecit int̃ alia inseriora. & solem inter alia
supcriora : & aclhuc in sublimiorib: non corporalib:
celestib sediam inspiritalib: multa ista longe meliora.

Expanded text:
erratis errore sacrilego: semel quidem, quod ea, quae deus fecit, erratis errore sacrilego: semel quidem, quod ea, quae deus fecit, eum facere dicitis, quem deum fateri erubescitis — sed nullo modo efficietis, ut non sit deus, nisi eum talia facere negaueritis, qualia non facit nisi deus — iterum autem, quia ea, quae bonus deus horrentes, quae poenalis mortalitatis inbecillitati non congruunt, et amantes, quae congruunt. proinde malum dicitis, qui fecit colubrum, istum autem solem tam magnum bonum putatis, ut nec factum a deo, sed prolatum uel missum esse credatis. deus autem uerus, in quem nondum a uobis credi nimium doleo, et colubrum fecit inter alia inferiora et solem inter alia superiora et adhuc in subli-' mioribus non corporalibus caelestibus, sed iam in spiritalibus multa ista luce longe meliora
Abbreviated transcription (Latin):
ex pauescert illic: ubi pauł ex pauit & ex clam᷑auit :
Oaltitudo diuitiarũ sapientia & scientiae dĩ. Iuã inscruta¬
bilia s̃iuditia cius: & inuestigabiles uiae eius: quanto
melius ẽ mirari qđ uestigare non sufficis: quã ꝓpt̃ ea
uelle alterũ dm̃malũ fingere. qc unũ bonũ ñ potusti
c̃p̃hendere: nonenim de nomine agitur: seci deoꝑe:
duos deos: secdadm̃ &hylen: Porro aut̃ cũ quȩsieris quã dicit
hylen: audies plane describi alterũ dm̃: Sienĩ materies
informis corporaliũ formarũ capax. ab cis hyle appellarctur.
quȩ appellata .ẽ. ab anciquis. nemo eam nr̃m coarguer&
dici dm̃: Nunc uͦ quantus error. ẽ. quanta dementia.
animaliũ qualitates & formas. ut corpora ut elem̃ta
ut animalia sint: hoc uos dicitis nescio quẽ alterũ
facere : quolib& eum nomine uocitetis. recte dicimini
errore ur̃o clm̃ alterũ inducere : In hac enim unare bis

Expanded text:
expauescere illic, ubi Paulus expauit, et expauescere illic, ubi Paulus expauit, et o altitudu diuitiarum sapientiae et scientiae dei! quam inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eimelius est ita mirari quod investigare non sufficis, quam propterea velle alterum deum malum fingere, quia unum bonum non potuisti comprehendere? Non enim de nomine agitur, sed de opereduos deos, sed deum et hylen. porro autem cum quaesieris, quam dicat hylen, audies plane describi alterum deum. si enim materies informis corporalium formarum capax ab eis hyle appellaretur, quae appellata est ab antiquis, nemo eam nostrum coargueret dici deum. nunc uero quantus error est, quanta dementia animalium qualitates et formas, ut corpora, ut elementa, ut animalia sint, hoc uos dicitis nescio quem alterum facere. quolibet eum nomine uocitetis, recte dicimini errore uestro deum alterum inducere. in hac enim una re bis