comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se acceperat.Ueniens gͦ ad eũ hospitiore¬
ceptꝰ. ẽ. & apud eum mansit dies .xu. qͣsi
ostendat concordiam se cũ apłis habu¬
isse. Nec inaliquo dĩsensisse: sic̃ susurta¬
bant de eo pseudo apłi. ut eũ apud ec¬
cłas gentiũ deformarent. & sua mala
sĩpliciorib insererent dicentes ea con¬
uenire cũ doctrina apłoꝵ maioꝵ.¬

Expanded text:
se acceperat. Veniens ergo ad eum, hospitio rese acceperat. Veniens ergo ad eum, hospitio receptus est, et apud eum mansit dies quindecim,ostendat concordiam se cum apostolis habuisse, nec in aliquo dissensisse, sicut susurrabant de eo pseudoapostoli; ut eum apud Ecclesias gentium deformarent, et sua mala simplicioribus insererent, dicentes ea convenire cum doctrina aposto
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ suum qͦmͦ doceret. hoc idõ loqͥt᷑.
ut ostendat ñ aliud tenẽdũ. ẽẽ. qu̾a
qđ docet: nec hominib credi sed dõ
aquoi se didicisse testat᷑. Ac ꝑhoc eos qͥ
illos inlegem induxerant. eẽ. falsos do
bant. Adamasco gͦ marabiã ꝓfeciꝰ. ẽ.
adp̃dicandum. ubi nullus erat apłoꝵ:
ut ipse illic fundaret eccłas. ne subre¬
pentibus pseudo apłis iudaismꝰ semi¬
naret᷑. Et inde iterũ regressus. ẽ. da¬
mascũ: ut uisitaret qͥb rudis predi¬
inde post annos tres asc̃di iherosolimã ui¬
dere petrum & mansi apud illum dieb
.xu.Dignũ fuit ut cupet uide petrũ:
qͥa pͥmꝰ erat ĩter apłos eui delegauerat
saluator. curã eccłarũ. Non utiq ut ali¬
qͥad ab eo disceret qͥa iã ab aucto e didi¬
cerat a quo & ipse petrus fuerat in stra¬
ctus: sed ꝓpt̾ affectũs apłatꝰ & ut sciret
petrus hanc illi datam licentiã qu̾a et pp¬

Expanded text:
Filium suum quomodo doceret. Hoc ideo loquitur, Filium suum quomodo doceret. Hoc ideo loquitur, ut ostendat non aliud tenendum esse, quam quod docet: nec hominibus credi, sed Deo, a quo se didicisse testatur; ac per hoc eos, qui illos in Legem induxerant, esse doctores fbant. A Damasco ergo in Arabiam profectus est, ad praedicandum, ubi nullus erat apostolorum; ut ipse illic fundaret Ecclesias ne subrepentibus pseudoapostolis, Judaismus seminaretur. Et inde iterum regressus est Damascum, ut visitaret quibus rudis praediinde post annos tres ascendi Hierosolymam videre Petrum, et mansi apud eum dies quindecim. Dignum fuit ut cuperet videre Petrum; quia primus erat inter apostolos, cui delegaverat Salvator curam Ecclesiarum: non utique ut aliquid ab eo disceret; quia jam ab auctore didicerat, a quo et ipse Petrus fuerat instructus: sed propter affectum apostolatus, et ut sciret Petrus hanc illi datam licentiam, quam et ip
Abbreviated transcription (Latin):
re minima tã uelox & fidus erat au¬
datia conscientiȩ non adiilatione ciuiꝰ¬
quam. quanto magis in predicando do¬
no dĩ futurꝰ. eẽt. constantior spe ꝓmissi
premur: Pre scientia gͦ dĩ segregatꝰ. ẽ.
de utero matris suȩ id. ẽ. antequam nas¬
ceretur ł statim natun scit ds̃ futurum
bonũ. Sic̃ dic̃ adiheremiã ꝓpħam. Pͥ¬
usquam te formarẽ inutero nouite &
cȩtera. Ita & apłin paulum sciens qͥs
eẽt. futurꝰ. p̃uenit eũ ut anteꝗͣ conuet¬
tẽtur uocaret eum qͥa erat necessariꝰ.
Deniq statim suscepit dispensationẽ
dom dĩ: om̃i post posita cura carnali.
Nec eñ consilium cuiꝰ quã pecut aut ad
aliꝗͦ ñ retulit qͥd. eẽt. aucturꝰ. sed ꝓtinus
p̃dicauit xp̃m qͥa hic.ẽ. filius di. Nã
sic̃ futuri mali frequent̃ ante st̃ boni:
ita & solent futuri bomi pͥus. eẽ. mali.
Neq ueni iherosolimam ad pͣcessores ine¬
os apłos s abii IN arabiam. Non

Expanded text:
re minima tam velox et fidus erat aure minima tam velox et fidus erat audacia conscientiae, non adulatione cujquam; quanto magis in praedicando dono Dei futurus esset constantior spe promissi praemii? Praescientia ergo Dei segregatus est de utero matris suae, id est, antequam nasceretubonum, sicut dicit ad Hieremiam prophetam: Priusquam te formarem in utero, novi te, etc. : ita et apostolum Paulum, sciens quis esset futurus, praevenit eum; ut antequam converteretur, vocaret eum, quia erat necessarius. Denique statim suscepit dispensationem doni Dei, omni postposita cura carnali; nec enim consilium cujusquam petiit, aut ad aliquem retulit quid esset acturus: sed protinus praedicavit Christum, quia hic est Filius Dei. Nam sicut futuri mali frequenter ante sunt boni; ita et solent futuri boni prius esse mali. Neque veni Hierosolymam ad praecessores meos apostolos, sed abii in Arabiam, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfectꝰ ei. eẽt. apua̾ dm̃. Sigͦ hic qͥ isra¬
helita. ẽ. & qͥ dignitate doctoris erat
fultus apud iudeos eruditꝰ agamalie¬
lo uiro prudentissimo locum habeis.
cũ optiis uita hominibꝰ reliqͥt legẽ:
quanto inagis hi qͥ extͣ legem erant
legi sc subicere ñ debuerante Et si hic
gaudet exisse se de subiugo seruitutis.
Quidd. ẽ. ut l̃bertatẽ suam obligaue¬
rit uinculis legis : Cum aut̃ placuit
ei qͥ me segregauit de utero matris mee
& uocauit ꝑ grãm suam reuelare fi¬
lium suum in me ut euangłirarẽ eũ
ingentib continuo non ad qͥeui car¬
ni & sanguini. Cũ lege haberet fidu¬
ciam insciꝰ iã tẽpꝰ legis seruandȩ ñ. ẽe.
& om̃i auiditate contenłet putans
dĩ se uoluntate hoc agere. ut resiste¬
ret ȩuangħo xp̃i Uidens dõ emula¬
tionem eius bonã sed scientiam ei de¬
er̃. Placuit ei uocare illum ad suã grã:
sciens iam idoneũ hunc. ẽẽ. ad p̾dican¬
dum ęuangłm filii eiꝰ in gentib Qa sim

Expanded text:
c qui Israelita est, et qui dignitate doctoris fultus erat apud Judaeos, eruditus a Gamaliele, viro prudentissimo, locum habens cum optimis vita hominibus, reliquit Legem; quanto magis ii, qui extra Legem erant, Legi se subjicere non debuerant? Et si hic gaudet exisse se de sub jugo servitutis, quid est ut libertatem suam obligaverint vinculis Legis? Cum autem placuit ei, qui me segregavit de utero matris meae, et vocavit per gratiam suam revelare Filium suum in me, ut evangelizarem eum in gentibus; continuo non acquievi carni et sanguini. Cum in Lege haberet fiduciam, inscius jam tempus Legis servandae non esse, et omni aviditate contenderet, putans Dei se voluntate hoc agere, ut resisteret Evangelio Christi; videns Deus aemulationem ejus bonam, sed scientiam ei deesse, placuit ei vocare illum ad gratiam suam, sciens jam idoneum hunc esse ad praedicandum Evangelium Filii ejus in gentibus; quia si in
Abbreviated transcription (Latin):
potuit qͣnqͣmꝑfutura data sit: nob̾ tam̃
peccantib conuersa ÷ ut fieret inimica
& cepit occide & non inuificare. S p̃c au¬
tem donans delicta ñ solum uiuifica¬
uit nos: sed & sibi sociauit ut filii dĩ uo¬
cem̃ facti ꝑfidem. Quantꝰ gͦ error. ẽ.
pꝰ grãm reuerti sub lege: hoc. ẽ. post ac¬
ceptam libertatẽ uelle seruire ut erep¬
tus gladio in memor beneficii denuo
se uendat laniste: Aocusator: eñi ep̃to¬
ris qͥ relicto rursus adpͥorem dñm re¬
dit. Ut lib̾aret nos de presenti scło
maligno. hoc dicit qr idõ morti se cõ¬
cessit dñs ut nos aberrore scłi lib̾arec:
.i. ut ab intelligentia huiꝰ scłi qđ cur¬
riculis senescente ȩtate deu̾git infinẽ
alieni facti futuri scłi qd̃ occasum nes¬
cit: participes simꝰ insensu uniꝰ dĩ.Pre¬
sentis enĩ scłi hȩc ẽ malignitas: qr non
reddit congruã reuerentiã creatori
deo & restauratori xp̃o dum multos

Expanded text:
potuit. Quamquam profutura data sit, nobis tamen potuit. Quamquam profutura data sit, nobis tamen peccantibus conversa est, ut fieret inimica; et coepit occidere, non vivificare. Christus autem donans delicta, non solum vivificavit nos, sed et sibi sociavit; ut filii Dei vocemur facti per fidem. Quantus ergo error est post gratiam reverti sub Lege, hoc est, post acceptam libertatem velle servire; ut ereptus gladio immemor beneficii denuo se vendat lanistae? Accusator est enim emptoris, qui relicto eo, rursum ad priorem dominum redit. Ut liberaret nos de praesenti saeculo maligno. Hoc dicit, quia ideo morti concessit se Dominus, ut nos ab errore saeculi liberaret, id est, ut ab intelligentia hujus saeculi, quod curriculis senescente aetate devergit in finem, alieni facti, futuri saeculi quod occasum nescit, participes simus in sensu unius Dei. Praesentis enim saeculi haec est malignitas, quia non reddit congruam reverentiam creatori Deo, et restauratori Christo; dum multos
Abbreviated transcription (Latin):
qr eũ dnm nr̃m appellat. Quia non e¬
rit uerꝰ dĩ pat̾ nisi & dñs sit: neq uerꝰ
añs filius tusi & dĩ sit. Si ergo una gr̃a
patris & filu erga nos. ẽ. qͥd . ẽ. in qͥt ut le
filio minus sentientes legem illi eqͥtis
ut partĩ xp̃o partim legi seruiatis. cũ
legeritis dͥñm dicentẽ qr dñs. ẽ. filiꝰ hõis
etiã sabbati: Ut ꝑhoc indeant qͣnta cũtu¬
peccatis nr̃is Eperte ostendit nichil ꝓ¬
desse legen quando xp̃m dicit optulis¬
se se ut ꝓnob̾ pateret᷑: ut nos iustifica¬
ret quos lex reos tenebat. & eruti alege
ꝑfidem xp̃i iã non peccatores essemꝰ
sed iustificati scda natiuitate filii dĩ
appellati. Cũ em̃ inconditione diabe¬
saluator obtulit se u olenti diabolo.
ut illuders eum potestate uirtutis lus.
accipere eñi uoluit qu̾e detinere ñ po¬
tuic: nt auferret ei q̃ malo iure tene¬
bat obnoxia. Expoliatis itaq inferis
tropheum ammarũ ꝑtulit ad patrem
exq̃ sunt om̃ia ꝗex utiq facere nosi

Expanded text:
 nostrum appellat; quia non erit verus Deus Pater, nisi et Dominus sit: neque verus Dominus Filius, nisi et Deus sit. Si ergo una gratia Patris et Filii erga nos est, quid est, inquit, ut de Filio minus sentientes, Legem illi aequetis, ut partim Christo, partim Legi serviatis, cum legeritis Dominum dicentem: Quia Dominus est Filius hominis etiam sabbati ? ut per hoc videant quanta contupeccatis nostris. Aperte ostendit nihil prodesse Legem, quando Christum dicit obtulisse se, ut pro nobis pateretur, ut nos justificaret, quos Lex reos tenebat; ut eruti a Lege per fidem Christi, jam non peccatores essemus; sed justificati secunda nativitate, filii Dei appellati. Cum enim in ditione diaboSalvator obtulit se volenti diabolo; ut illudens eum potestate virtutis suae accipere enim voluit, quem detinere non potuit auferret ei, quae malo jure tenebat obnoxia. Exspoliatis itaque inferis, tropaeum animarum pertulit ad Patrem, ex quo sunt omnia; quod Lex utique facere non
Abbreviated transcription (Latin):
dantiꝰ emulator existens pat̾narũ me¬
arũ traditionũ. Ero positũ suum qͦ pͥ¬
us uxta carnẽ uigebat repugnans
eccłe breuit̾ memorat: s ut famulus
xp̃i eẽt. hc se reliqͥsse dicit. Magis
õ se ddeuotũ ꝗͣ illo ᷤᷤ inuincando legẽ
fuisse de signat:Non tam̃ ꝓpt homi¬
nũ fauorem sed hoc putans a pua
dm̃. Per ignorantiã eñi cũ humani¬
cati placeret dõ se seruire putabat:
liberam habens conscientiam. Nec sci¬
ebat iã eñ tẽpꝰ asserende legis ñ. eẽ.
doctrinã secutꝰ patriã audersaut mer¬
rore aut inmali uolentia constitutoꝵ.
Om̃i industria & feruore m̃tis idd age¬
bat: ut cȩteris coȩqͣlib sibi emulatiõe
legis prestantior uideretur: Sic insant¬
ens contͣ disciplinã xp̃i. ut nulli homi¬
ni parceret fidĩ feda ad secutis. Sed cũ

Expanded text:
dantius aemulator exsistens paternarum mearum traditionum. Propositum suum, quo prius juxta carnem vigebat, repugnans Ecclesiae, breviter memorat: sed ut famulus Christi esset, hoc se reliquisse dicit. Magis enim se devotum, quam illos in vindicando Legem fuisse designat; non tamen propter hominum favorem, sed hoc putans utile apud Deum. Per ignorantiam enim, cum humanitati placeret, Deo se servire putabat, liberam habens conscientiam; nesciebat enim jam tempus asserendae Legis non esse, doctrinam secutus patrum, aut in errore, aut in malevolentia constitutorum; et omni industria et fervore mentis id agebat, ut caeteris coaequalibus sibi aemulatione Legis praestantior videretur, sic insaniens contra disciplinam Christi, ut nulli hominum parceret fidei foedera assecuto. Sed cum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Nec eñi indignũ erat ut pͣsente dño
legit auctoritas seruaret᷑. ldõq si qͥs
de cȩtero legem seruandã putat. iã nõ
am̃ uoluntati obtp̃rat sed repugnat:
similib em̃i suis satis facit. Notum
em uobis facio fr̃s ȩuangłm qđ p̃di
catũ: ame qr non. ẽ. scđm hominẽ neq
em̃ ego ab homine accepi illud aut didi¬
epłȩ aperit. Ipsũ eñi sensũ uult mans¬
festare qͥa ñ ea quȩ docebat. ab homine
didicerat. Ut forte dubitaret᷑ de his que
docebat neq scdm humanũ iudiciũ
aptata erat. eiꝰ p̃dicatio. At indigna
diuina auctoritate uidet᷑. s adi filio
dicit se didicisse preuelationẽ cũ iam
post resurrectionẽ. eẽt. in ceł. sic̃ p̾ me¬
moraui & ea q̃ didic̾ conuenire uolũ¬
tati maiestatiq eiꝰ aqͦ se didicisse testa¬
tui sp̃alia eñi st̃ quȩ seruata meritũ
collocant apua dm̃. Iula em̃ carnalia
st̃ quȩ tẽpore suo seruata nec meri¬
tum nec inmeritum p̃stiter̃ apud dm̃:

Expanded text:
nem ; nec enim dignum erat ut praesente Domino Legis auctoritas servaretur. Ideoque si quis de caetero Legem servandam putat, jam non Domini voluntati obtemperat, sed repugnat; similibus enim suis satisfacit. Notum autem vobis facio, fratres, Evangelia me, quia non est secundum hominem; neque enim ego ab homine accepi illud, aut didiepistolae aperit; ipsum enim sensum vult manifestare, quia ea quae docebat, non ab homine didicerat; ne forte dubitaretur de iis, quae docebat. Neque secundum humanum judicium aptata erat ejus praecidatio: ut indigna divina auctoritate videretur: sed a Dei Filio dicit se didicisse per revelationem, cum jam post resurrectionem esset in coelis, sicut praememoravi; et ea quae didictati majestatique ejus, a quo se didicisse testatur. Spiritalia enim sunt, quae servata meritum collocant apud Deum: illa enim carnalia sunt, quae tempore suo servata, nec meritum nec immeritum praestiterunt apud Deum:
Abbreviated transcription (Latin):
Q& hi pseudo apłi aliud. et̃. asserebant:
adinuidiã apłi qui eos instruxerat. Et
ut galatas ꝑhanc fallaciam circunuent¬
rent necesse erat ut ȩuangłm apłi aliud
esse dicerent ꝗͣ qđ ratio saluatoris doce¬
bat. Hoc aut̃. ẽẽ uer̃ qd̃ abeis cũ legis ue¬
teris concordia p̾dicabat᷑. Hi sunt qͥ que¬
stiones fecerunt paulo & barnabe de hac
docebant exgentib credentes quia nisi
circunciđentur more moysi & iudaita
liũ. xp̃t mitantes traditiones ut sub

Expanded text:
quod hi pseudoapostoli aliud esse asserebant quod hi pseudoapostoli aliud esse asserebant ad invidiam Apostoli, qui eos instruxerat. Et ut Galatas per hanc fallaciam circumvenirent, necesse erat ut Evangelium Apostoli aliud esse dicerent, quam quod ratio Salvatoris docebat: hoc autem esse verum, quod ab eis cum legis veteris concordia praedicabatur. Hi sunt qui quaestiones fecerunt Paulo et Barnabae de hac  ; isti enim docebant ex gentibus credentes quia nisi circumciderentur more Moysis, et judailium Christi immutantes traditiones; ut sub
Abbreviated transcription (Latin):
ngram in aliud ȩuangłm. Neuangłm
bonum nuntium.ẽ Ec ꝑhoc & lex ue¬
tus ȩuangłm. ẽ. excepta lege factorum:
cant᷑. Mirari gͦ idõ se dicit᷑ qr. de opti¬
mo & maximo beneficio decidentes. mã¬
cipar̃ese legi factoꝵ ut ꝑderent qd̾ fue¬
rant consecuti. Ut de accepta libertate
ruerent inseruitutẽ cito euersi:. cõ
mos sit ut paulatĩ aliqͥs de malo tñseat
adbonũ. ħi aut̃ de bono facile tnsducti
st̃ adoꝑa carnis quȩ sunt gͣuia. Raro enĩ
contingit ut qͥs de leticia confugiat adex¬
itia. Ac ꝑ hoc ãmirat᷑ adhebitudinẽ illoꝵ
qui in se curitate positi labori se subiece¬
r it ani. Tale. ẽ. si nauta insanꝰ stans in
portu de tẽpestate secuiꝰ laxenauẽ in al¬
tum ut ꝑturbet᷑ diuersis ꝓcellis. Ita &e
hipstulticiam subiecer̃ se: ut dolores pa
fusciperent. nulla huiꝰ rei spe predicata
In aliud gͦ euangłm uocati fuerant qͣm
qđ hi predicabant qͥ eos subuerterant.
Nontam̃ aliud : abeo qd apłi annuntiabat.

Expanded text:
 in aliud Evangelium. Evangelium bonum nuntium est, ac per hoc et lex vetus Evangelium est excepta Lege factorum: cantur. Mirari ergo ideo se dicit, quia de optimo et maximo beneficio decidentes, manciparunt se Legi factorum; ut perderent quod fuerant consecuti, ut de accepta libertate ruerent in servitutem, cito eversi: cum mos sit ut paulatim aliquis de malo transeat ad bonum, hi autem de bono facile traducti sunt ad opera carnis, quae sunt gravia. Raro enim contingit, ut quis de laetitia confugiat ad exitia: ac per hoc admiratur hebetudinem illorum, qui in securitate positi, labori se subjecerunt inani. Tale est, si nauta insanus stans in portu, de tempestate securus, laxet navim in altum; ut perturbetur diversis procellis: ita et hi per stultitiam subjecerunt se; ut dolores pattutis Legis susciperent, nulla hujus rei spe praedicata. In aliud ergo evangelium vocati fuerant, quam quod hi praedicabant, qui eos subverterant; non tamen aliud ab eo, quod apostoli annuntiabant,
Abbreviated transcription (Latin):
anathenia sit sic̃ p̃dixint. Et ñc iterũ
dico si qͥs uob̾ ȩuangłizauerit p̃ter qđ
& accepistis anathema sit. Nemo miret᷑
apłm qͥ feritatem moꝵ mansuetabat sic
ẽe. cõmotũ ꝑro galatharũ em̃ salutẽ ĩ¬
dignat᷑ aduersus iimicos disciplinȩ. xp̃i
se ipsos. ia. ẽ. apłos himitati forte aliter
p̃dicatent ñ audiri doceret: quorũ itaq
gens facile possit audiri de celis appare¬
ret cont᷑ hec p̃dicans. sciret᷑. eẽ contrariũ
gus erat faciendis. & angłm de cȩlo quẽ
possit sꝑał ratio conm̃dare alit̾ docen¬
matirart p̾cepit: quantomagis in illũ
testimoniũ ad seducendũ potest conm̃¬
d̾ars: idõ aut̃ it̾at contestationẽ: ut con¬
firmet eos in pͥma traditione. Itata eñi
lȩx sollicitiores reddit neglegentes.
Moddo em̃ hominihꝰ satis facio aut dõ: hoc
est ñ qͥt hõibꝰ satis facio suadendo uob̾
utiq s dõ. ut ꝑsatisfactionẽ reũtant᷑ ad
dm̃ que sp̃uerant. Deniq statĩ subiecit.

Expanded text:
nathema sit, sicut praediximus, et nunc iterum dico: Si quis vobis evangelizaverit, praeterquam quod accepistis, anathema sit. Nemo miretur Apostolum, qui feritatem morum mansuetabat, sic esse commotum; pro Galatarum enim salute indignatur adversus inimicos disciplinae christseipsos, id est, apostolos, immutati forte aliter praedicarent, non audiri doceret, quorum utiquegens, ut facile possit audiri, de coelis appareret contra haec praedicans, sciretur esse contrarium, giis erat faciendis, et Angelum de coelo, quem possit spiritalis ratio commendare, aliter docennto magis quos nullum testimonium ad seducendum potest commendare? Ideo autem iterat contestationem, ut confirmet eos in prima traditione; iterata enim lex sollicitiores reddit negligentes. Modo enim hominibus satisfacio, aut Deo? hoc est, numquid hominibus satisfacio, suadendo vobis utiDeum, quem spreverant. Denique statim subjecit:
Abbreviated transcription (Latin):
suscitauit eũ amortuis.
Apłm se ñ abhomnib ele¬
ctum & missum adp̃dicandũ testat᷑. sic̃
erant qͥdam qͥ electi ab apłimitebant᷑
ad ȩccłas roborandas: neq sic̃ aliqui
auideis mittebantur ad disturb andas
ȩtłas quos psendo apłos uocat. sea¬
a filio dĩ missum se.quem in hac causa
iccirco hominẽ negare uidet᷑ qr p̃cepta qͣ¬
si d̃s dedit ñ qͣsi homor & qmelegit diui¬
no iuditio elegit: ꝑ qd̾ idoneum & firmũ¬

Expanded text:
t eum a mortuis. Apostolum se non ab hominibus electum, et missum ad praedicandum testatur, sicut erant quidam, 210 qui electi ab apostolis mittebantur ad Ecclesias roborandas; neque sicut alii, qui a Judaeis mittebantur ad disturbandas Ecclesias, quos pseudoapostolos vocat: sea Filio Dei missum se, quem in hac causa idcirco hominem negare videtur; quia praecepta quasi Deus dedit, non quasi homo et quem elegit, divino judicio elegit. Per
Abbreviated transcription (Latin):
homo ẽ qd statim aꝑit̾ c̃dicit. & dc̃a
patrem qui suscitauit eũ amortuis.
Hoc dicto duas hereses dannaũ & ma¬
nichei & fotini. Quia manicheus xp̃or
hominẽ negat & ñ negat crucifixum.
tam̃ ipsum se hoc. ẽ. corpꝰ suum exci-¬
tasse amortiuus negare non audet. Ut
manicheus cũ crucifixũ non negat
stultȩ eum hominẽ ñ fat̾i uideatur: &
fotinꝰ impietate qͣdã dm̃ negare. quẽ
se ipsum amortuis excirasse fatetur.
Legit em̃i dixisse dñm soluide tẽplum
hoc & ego trib dieb excitabo illud:
hoc aut᷑ dicebat de tẽplo corꝑis sui.
suũ amortuis se excitasse: & nichilo¬
minꝰ tam̃ apatre suo dr̃ excitatꝰ. Pro¬
ꝑterea qa om̃is uirtus filii de patre .ẽ.
ut gesta filii facta sint patris exqͦ st̃ om
conmendauit adhuc auget ad causã:
Ut ceceros qui secum erant om̃s cõmo¬
tos aduersus eos ostenderet. quanuis
sufficeret auctoritas eiꝰ nec posset refu¬
apͥma fide destiterant: Multos secũ ac¬

Expanded text:
homo est. Quod statim aperit, cum dicit: Et Deum Patrem, qui suscitavit eum a mortuis. Hoc dicto, duas haereses damnavit, et Manichaei, et Photini; quia Manichaeus Christum hominem negat, et non negat crucifixum: dit; et tamen ipsum se, hoc est, corpus suum excitasse a mortuis negare non audet: ut Manichaeus cum crucifixum non negat, stulte eum hominem non fateri videatur: et Photinus impietate quadam Deum negare, quem se ipsum a mortuis excitasse fatetur. Legit enim dixisse Dominum: Solvite templum hoc, et ego tribus diebus excitabo illud. Hoc autem dicebat de templose a mortuis excitasse; et nihilominus tamen a Patre suo dicitur excitatus, propterea quod omnis virtus Filii de Patre est; ut gesta Filii facta sint Patris, ex quo suntcommendavit, adhuc auget ad causam; ut caeteros qui secum erant, omnes commotos adversus eos ostenderet. Quamvis sufficeret auctoritas edat, quo a prima fide destiterant, multos secum ac
Abbreviated transcription (Latin):
micos eos facerent. Hic aut̃ apłł paulꝰ
głam conmñdaret. Om̃ia eñi p̃sentia pꝰ¬
idoneus seruus. Taonei aut̃ serui. cẽ. ñ poᷤ¬
sunit qͥ sub noĩe dm̃i ꝓprus lucris studt̃s
s forte cont᷑ aliqͥs dicat. Ergo qͥ legẽ p̃¬
nib seruiebant᷑. uͦmͦ gͦ idonea lex. ẽẽ. dr̾¬

Expanded text:
micos eos facerent. Hic autem apostolus gloriam commendaret; omnia enim praesentia poidoneus servus: idonei autem servi esse non possunt, qui sub nomine Domini propriis lucris student. Sed forte contra aliquis dicat: Ergo qui Legem prnibus serviebant. Quomodo ergo idonea Lex esse d
Abbreviated transcription (Latin):
ab his quos misit nichil tale diccum
uit factum ẽ. una eorum seutentia ꝓ¬
utur inbono: exclusa suspitione aua¬
tie. It̾m putatis quod exrusemus
nos apud uos: Hoc est quoddicit
olim denobis dubitastis arbitrantes.
qma non simpliciter agamus uobiscum:
pleudo enim apłis exagitabant᷑ quia
uolentes dep̃dari eos. tergruersatione hoc
egere apłm asserebant. quasi ut plus
ssit accipere. Coram deo loquimur:¬

Expanded text:
ab iis quos misit, nihil tale dictum ab iis quos misit, nihil tale dictum aut factum est; una eorum sententia probatur in bono, exclusa suspicione avaritiae. Iterum putatis quod excusemus nos apud vos? Hoc est, quod dicit: Olim de nobis dubitatis, arbitrantes quia non simpliciter agamus vobiscum. A pseudoapostolis enim exagitabantur, quia volentes depraedari eos, tergiversatione hoc agere Apostolum asserebant, quasi ut plus possit accipere. Coram Deo i
Abbreviated transcription (Latin):
simplicitate sibi semel ꝓspiciens. hil
dupplicigenere. ut & apud dm̃ ꝓ ui¬
deret cis & hic censum illorum nonqui¬
reret. Sibi autẽ hoc sufficere quod
a dõ ꝓmissum est. in futurum. fort
enim suspicarentur idõ: illũ conteti¬
psisse quia parua crant que offertdẽ¬
tuirͦ
it maiora consequeret᷑ ut circonspicieis
merita sua non peccuniam suam re-¬
futaret. s numerum indignum sibi
estimans contempneret: Nunquid¬
ꝑ aliquẽ eorum quos misi ad uos cir¬
cum ueni uos: hoc ẽ. quod dieit quia
quos misit non illis hoc uit unaue¬
runt ut siuellent peͣccatum habere
apłm dignam quantitatem ꝑsone il¬
lius offerrent: qinã noluisset ĩdo ac¬
cipere quia minus quã dignũ offe¬
rebat᷑. Quod compositum apłi astu¬
tia intelligerent: ut quod egit non
ꝑ contemptũ s ꝑ auaritiam egisse ꝓba¬
rct᷑. Nogauititum & misi cum illo
codẽ spu ambulauimꝰ : Hõnisdem
uestigiis : Aptum est quia quando

Expanded text:
simplicitate, sibi semel prospiciens, his simplicitate, sibi semel prospiciens, his duplici genere; ut et apud Deum provideret eis, et hic censum illorum non quaereret: sibi autem hoc sufficere quod a Deo promissum est in futurum. Forte enim suspicarentur ideo illum contempsisse, quia parva erant, quae offertur, ut majora consequeretur; ut circumspiciens merita sua, non pecuniam refutaret, sed numerum indignum sibi aestimans contemneret. Num per aliquem eorum, quos misi ad vos, circumveni vos? Hoc est, quod dicit, quia quos misit, non illis hoc intimarunt, ut si vellent, pacatum habere Apostolum, dignam quantitatem personae illius offerrent; quia ideo noluisset accipere, quia minus quam dignum erat, offerebatur. Quod compositum Apostoli astutia intelligerent; ut quod egit, non per contemptum, sed per avaritiam egisse probaretur. Rogavi Titum, et misi cum illo eodem spiritu ambulavimus? nonne iisdem vestigiis? Apertum est quia quando
Abbreviated transcription (Latin):
fieri ipse islis tribuat sicut supraiam
dixit. Alias cccłias expoliaui accepto
stipendio administerium uestrura
Hoc dicto tangit eos ut intelligat᷑ quan¬
ti sit & quid hi mercant᷑ qui tanti apł
ꝓuidentiam neglexerunt. Ego uero
libentissune impẽcham & suꝑ impen¬
dãr: & ipse impendar ꝓ animabus ũris.
Nunc aꝑte affectũ & caritatẽ quam cir¬
ca eos habebat ostendit. quando non solũ
sua ꝑ eis impẽdere & ꝓpensius
ĩpendere ꝑ aratum se dicit᷑ s & ipsum ꝓsa
lute ammarum eorum etiam moir
amimas nr̃as debemus ponere. Pl¬
rimum uos diligo minꝰ diligor. Pro¬
uocat cos ad amorem quia ipsiplus
illum deberẽt dibigere. maxi. me ꝑquẽ
didicerunt uiam salutis. ꝑ quem adqui¬
siti ͤ dõ ex ꝑfidis facti fideles & ex conta¬
ui uos s ut astutus dolo uos cx̧pi. On¬
na quȩ possent ex aduerso ꝓponi tasi
ut se purget ꝑ omnia quia nichilȩ
cir cunuentionem egit apud eos. s N

Expanded text:
fieri, ipse illis tribuat, sicut jam supra fieri, ipse illis tribuat, sicut jam supra dixi. Alias ecclesias exspoliavi, accepto stipendio ad ministerium vestrum . Hoc dicto tangit eos, ut intelligant quantus sit et quid ii mereantur, qui tanti apostoli providentiam neglexerunt. Ego vero libentissime impendam et super impendam, et ipse impendar pro animabus vestris. Nunc aperte affectum et charitatem, quam circa eos habebat, ostendit; quando non solum sua pro eis impendere, et propensius impendere paratum se dicit, sed et seipsum pro salute animarum eorum etiam mori,animas nostras debemus ponere Plurimum vos diligens, minus diligor. Provocat eos ad amorem; quia ipsi plus illum deberent diligere, maxime per quem didicerunt viam salutis, per quem et acquisiti sunt Deo, ex perfidis facti fideles, et ex contagravavi; sed ut astutus dolo vos cepi. Omnia quae possent ex adverso proponi, non tacet, ut se purget per omnia; quia nihil per circumventionem egit apud eos, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
ad cominendationem suam. Post
autẽ mercedem euangłice p̃dicationis
uelle accipe. ostendit inea se uolun-¬
tate durare ne factum suum post
emendare uideret᷑. ut ec̃t. quod ab
obtrectatorbus reprchenderet᷑. Non enĩ
queroque uestrasunt s uos. Osten¬
dit ido se nolle accipere ab eis ut illoᷤ
ipsos lucraret᷑: ut intelligentes quia
pecunie p̃ponit eos. tandẽ cognos¬
cerent affectum illius ergase. Hec enĩ
dehent filii parentibꝰ thesaurirare
s parentes filiis. Patrẽ se eorum sig¬
nficat: sicut in prima epła dicit.
Per euuangelium ego uos genui. Car¬
nales tamen parentes sunt qui filiis
theaurizant. Nam sp̃ialis a filiis dig¬
nis est ut accipiat sumꝑitus ad susten¬
tandam uitam p̾sentem. Non cnĩ
magnum ẽ. ut spĩalia tradentes con¬
sequantur carnalia. Hic autẽ intan¬
tum ꝓ bat se nolle acciꝑe ut tranfferat
causam carnalis patris ad sp̃ialem. ut non
solum non abeis accipiat secd si potest

Expanded text:
ad commendationem suam, post ad commendationem suam, post autem mercedem evangelicae praedicationis velle accipere, ostendit in ea se voluntate durare; ne factum suum postea emendare videretur, et esset quod ab obtrectatoribus reprehenderetur. Non enim quaero quae vestra sunt, sed vos. Ostendit ideo se nolle accipere ab eis, ut illos ipsos lucraretur; ut intelligentes quia pecuniae praeponit eos, tandem cognoscerent affectum illius erga se. Nec enim debent filii parentibus thesaurizare, sed parentes filiis. Patrem se eorum significat, sicut in prima epistola dicit: Per evangelium ego vos genui . Carnales tamen parentes sunt, qui filiis thesaurizant; nam spiritales a filiis dignum est ut accipiant sumptus ad sustentandam vitam praesentem. Non enim magnum est ut spiritalia tradentes, consequantur carnalia. Hic autem in tantum probat se nolle accipere, ut transferat causam carnalis patris ad spiritalem; ut non solum non ab his accipiat, sed et si potest
Abbreviated transcription (Latin):
ni patientia signis & ꝓdigiis. s & ir¬
tutibus. Sic se humiliat ut erigat. Pa¬
tientiam tamen pͥmã memorat quant
diu illos portauit. quasi imꝑacientes
egros. iit adibita medicina signorum
atq uirtutum curaret uulnera erro¬
ris illorum. Quid ẽ enĩ quod minꝰ
habuistis cȩteris eccłis. nisi quod ego
ipse non gͣuaui uos: Honate iu
hanc iniuriã. Adhuc ꝑ humibta¬
tẽ se cõmendat. Osten dit em̃ ñ minꝰ
illos aliquid habuisse ceteris ȩccłiis s
& amplius. Euangelum enu dĩ
gratis his p̃dicat quod nullis con¬
cessum ẽ. eccłiis. dicente domino dig¬
nus est enim oꝑariꝰ mercede sua. Si
gͦ ꝑ bono oꝑ are in iuria inquit dig¬
mis sum: ignoscite michi. Omnis
enim stultus bom accusatorẽ: ut
hos gͥ imꝑitos ostendat ueniam ab
his postulat eiꝰ facti de quo laude
ddignus ẽ. Ecte tercio hoc ꝑatus sum
uenire ad uos & non uos gͣuabo. He
forte hoc uiter initia fecisse putaret᷑

Expanded text:
ni patientia, signis, et prodigiis, et virni patientia, signis, et prodigiis, et virtutibus. Sic se humiliat, ut erigat; patientiam tamen primam memorat, quia diu illos portavit quasi impatientes aegros; ut adhibita medicina signorum atque virtutum, curaret vulnera erroris illorum. Quid est enim quod minus habuistis caeteris Ecclesiis, nisi quod ego ipse non gravavi vos? Donate mihi hanc injuriam. Adhuc per humilitatem se commendat; ostendit enim non 206 illos aliquid habuisse caeteris Ecclesiis, sed et amplius; Evangelium enim Dei gratis his praedicavit, quod nullis concessum est Ecclesiis, dicente Domino: Dignus est enim operarius mercede sua . Si ergo pro bono opere injuria, inquit, dignus sum, ignoscite mihi: omnis enim stultus boni accusator est. Ut hos ergo imperitos ostendat, veniam ab his postulat ejus facti, de quo laude dignus est. Ecce tertio hoc paratus sum venire ad vos, et non vos gravabo. Ne forte hoc inter initia fecisse putaretur
Abbreviated transcription (Latin):
uam illi ualde apłi. Ualde hoc ẽ nimiꝰ
scut quibꝰdam uidebatia. Ham hoc
dant quod &e apłs paulus Hoc gͦ dic̃
quia minor non est neq inp̃hieatione
neq insignis faciendis apłis p̃cessoribꝰ
suis non indignitate sed tempore. Nõ
side tempore p̃scribendum putatur.
as s petrus Quare gͦ apłs quibusslã
non uidebat᷑ cum cadẽ posset per dĩ
gratiom quȩ &. apłi: Idõ dolet ce compuis
ostendit quid ad agutionem dñi me¬
reatur. hinc est unde nonsolum
minorem se non ẽẽ. coactus est profite¬
ri. sed etoͬmnibus laborasse. his gͦ
displicebat & non uidebat᷑ et̃. apłs.
quiemulatione paterne legis p̃dica¬
tionem eiꝰ respuebãt. quasi inimici
traditionis moysi quia eam iam cessa¬
re diceb at apłs: inagis fauentes &.
istum his humiliantes. quia illi non
tam constanter contra legem aliquid
asserebant. Et sinichil sum: tamen
signa apłi facta sunt in uobis. in om¬

Expanded text:
quam illi valde apostoli. Valde, hoc est nimis, quam illi valde apostoli. Valde, hoc est nimis, sicut quibusdam videbatur; nam hoc erant, quod et apostolus Paulus. Hoc ergo dicit, quia minor non est neque in praedicatione, neque in signis faciendis, apostolis praecessoribus suis, non in dignitate, sed tempore. Nam si de tempore praescribendum putatur, as, sed Petrus. Quare ergo apostolus quibusdam non videbatur; cum eadem posset per Dei gratiam, quae et apostoli? Ideo dolet, et compulsus ostendit, quid a dignatione Domini mereatur. Hinc est unde non solum minorem se non esse coactus est profiteri, sed et plus omnibus laborasse. Illis ergo displicebat, et non videbatur esse apostolus, qui aemulatione paternae legis praedicationem ejus respuebant, quasi inimici traditionis Moysis; quia eam jam cessare dicebat, apostolis magis faventes, et istum his humiliantes; quia illi non tam constanter contra Legem aliquid asserebant. Et si nihil sum, signa tamen apostoli facta sunt in vobis in om
Abbreviated transcription (Latin):
aspere ac ꝑ hoc fastidic̃ ile in iurie uide¬
bant᷑. P ostea libent̃ suscipiendȩ ut xp̃i
aimilio lsnirent᷑. Libent̃ gͦ cedi sedic̃. dũ¬
modo a xp̃o curet᷑. sciendo plus addere
medicinam xp̃i ad salutẽ quam infir¬
mitas dethit sanitati. Quaꝓpter placeo
michi in infirmitatibꝰ. in contumeliis:
cum enim infirmor. tunc potens sum.
Uerum est quia tunc uincit. xp̃ianꝰ cum
ꝑdere putatur& tunc ꝑchit ꝑfidia cum¬
tuicisse gͣtulat᷑. Plaudet gͦ cum illi in¬
ulta t᷑. &. surgit cũ p̃mit᷑. F actus fum
isipiens uos me coegistis. Com pulsũ
idicit ut quid ẽẽt ostenderet: & non
utiq stultus ÷ qui de suera locutus est:
hincbnat se: ut manifestet. quia non
uoluntate merita sua ostendit. E go
enum debui a uobis cõmendari. ¶Ia¬
nfestum: quia hi debuerant testimo¬
hum ei ꝑibere aduersus obtrectatores eiꝰ.
ltum defenderent quem patrem habebant:¬
heũgłio xp̃i. Nichil enĩ minus feci

Expanded text:
asperae, ac per hoc fastidiendae injuriae videasperae, ac per hoc fastidiendae injuriae videbantur, postea libenter suscipiendae; ut Christi auxilio lenirentur. Libenter ergo caedi se dicit, dummodo a Christo curetur, sciendo plus addere medicinam Christi ad salutem, quam infirmitas detrahit sanitati. Quapropter placeo mihi in infirmitatibus, in contumeliis; cum enim infirmor, tunc potens sum. Verum est, quia tunc vincit Christianus, cum perdere putatur: et tunc perdit icisse gratulatur. Plaudit ergo, cum illi insultatur; et surgit, cum premitur. Factus sum insipiens, vos me coegistis. Compulsum se dicit, ut quid esset, ostenderet. Et non utique stultus est, qui de se vera locutus est: sed inclinat se, ut manifestet quia non voluntate merita sua ostendit. Ego enim debui a vobis commendari. Manifestum est, quia hi debuerant testimonium ei perhibere adversus obtrectatores ejus, li eum defenderent, quem patrem habebantminus feci,
Abbreviated transcription (Latin):
tus necesse habebat. in his que uid̾at
extolli. Propt̃ hoc ter dm̃ rogauist
discederet ame. & ait michi. sufficit tibi
gr̃amca. Nam uirtus in infirmitate ꝑ¬
ficit᷑. St muli diaboli quos ꝑfichꝰ men¬
tibus inserens ad nocendura deͥseruis m¬
stigat. ut cessarent abea. Ter dominũ
dep̃catũ se fuisse: & non impeirassetta¬
tur. Honqui a despectum se dicit s qila
instꝰ contrasc petebat ut cessarent abo
temptationes ꝑ quas ꝑfector. se fiebat. os
ad romar ios dicit. Nam quid
oremus sicut oportet nescimus. Undeho&c
hoc sibi dicit responsum ut sufficeret
sibi gr̃a dĩ: quia aut uires tolerandi a¬
bcͤantur aut tempꝰ p̃ssure adbreuiabat᷑.
ut deuotio dum infirtuitate p̾ssure ac-¬
ndentis non frangitur ꝓbata uideat᷑.
aibentissime itaq magis głabor in infir¬
mitatibꝰ meis: ut in habitet inme uirtꝰ
cet quando in iuriis humiliat᷑. Axp̃o
autẽ uirtꝰ colerandi p̃betur: ut quia pͥꝰ

Expanded text:
tus necesse habebat in iis, quae viderat, tus necesse habebat in iis, quae viderat, extolli. Propter hoc ter Dominum rogavi, ut discederet a me; et ait mihi: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur. Stimuli diaboli, quos perfide mentibus inferens ad nocendum Dei servis instigat, ut cessarent ab eo, ter Dominum deprecatum se fuisse, et non impetrasse testatur: non quia despectum se dicit, sed quia inscius contra se petebat, ut cessarent ab eo tentationes, per quas perfectior se fiebat. Ideo ad Romanos dicit: Nam quid oremus, sicut oportet, nescimus . Unde hoc dicit sibi responsum, ut sufficeret sibi gratia Dei, qua aut vires tolerandi addebantur, aut tempus pressurae abbreviabatur; ut devotio dum infirmitate pressurae accidentis non frangitur, probata videatur. Libentissime itaque magis gloriabor in infirmitatibus meis, ut inhabitet in me virtus cet, quando injuriis humiliatur. A Christo autem virtus tolerandi praebetur; ut quia prius
Abbreviated transcription (Latin):
tus. si autẽ taceat: ẽ. etiã prudens:s
qua causaẽ. hic non palam głat᷑. nc̃
subiecit dicens. Pareo aute. ne
quis me existimet suꝑ id quod uidet in
me aut audit aliquid ex me. Ostendit
gͥ qua causa non aꝑte głetur. Ne quis
me existimet inquit ultragłam meã
tendere quam limes meritorum ammi¬
tit. Hos significar quos obtrectatores
habebat causa ligis sic̃ supra memoraui.
Namutiq meritorum głam bonumẽ
nontacere: ut ĩuitent᷑ credentes. Et ne
sublimitate reuelationũ extollar. datus
est etmmichi stimulus carnis angłs
sathane. ut me colafizet & ne extollar
Dm̃ bonis meritis ꝓuidere testatur. dim
ꝑmittit temptatiombus hos deprim:
nonsolum ne laborum suorutu fruc¬
tibus abdicent᷑. uerum etiam ut augeãt
liis ad cuimulum ꝓmissionis eterue.
Hoc gͦ remedium datum est apło ut inui¬
riis p̃ssus anmo non possit extolli mag¬
nitudine reuclationum: quia ociosũ pec-¬

Expanded text:
tus: si autem taceat, est etiam prudens. Sed tus: si autem taceat, est etiam prudens. Sed qua causa hic non palam glorietur, nunc subjicit dicens: Parco autem, ne quis me existimet supra id, quod videt in me, aut audit aliquid ex me. Ostendit igitur qua causa non aperte glorietur: Ne quis me existimet, inquit, ultra, gloriam meam tendere, quam limes meritorum admittit. Hos significat, quos obtrectatores habebat causa Legis, sicut supra memoravi. Nam utique meritorum gloriam bonum est non tacere; ut invitentur credentes. 205 Et ne sublimitate revelationum extollar, datus est mihi stimulus carnis, angelus Satanae, ut me colaphiset, ne extollar. Deum bonis meritis providere testatur; dum permittit tentationibus bonos deprimi, non solum ne laborum suorum fructibus abdicentur, verum etiam ut augeantur his ad cumulum possessionis aeternae. Hoc ergo remedium datum est Apostolo, ut injuriis pressus, animo non possit extolli pro magnitudine revelationum; quia otiosum pec
Abbreviated transcription (Latin):
quit᷑ ne laudari se. uideat᷑. Et ioħs
apłs cum de se sciat᷑ loqui. hic ẽ. ait
discipłs ille quem diligebat iħs: qui
ꝙ recubuit incena supͣ pectus eiꝰ ne de¬
se głose effari uideret᷑. Pro me autẽ
non głabor: nisi infirmitatibꝰ. Sic
de se non głatur dum non aꝑte de se
ꝓfitet᷑: in infirmitatibus sane inquit
meis głabor. Exponere enĩ p̃ssuras
passionũ & infirmitates angustiarum
nonuideret᷑ głosum. s flebilis iccireo
se inhis głari dicit sciens tamen quia
add ꝑfectũ ꝑducunt remuneratione
celestiũ Quid enĩ tam głosum in fu¬
turum xp̃iano. quam exitiaꝑ xp̃o. illa¬
tasibi nartare: Nam & si uoluero
głori. nonero stultus: nam ueritatẽ
dicam. Hoc dicit quia simeritum su¬
um ꝑfiteat᷑ quod habet apud dm̃non
erit impruidens. Uera enim loquit᷑.
Ergo si qui ꝓ meritiᷤᷤ suist s que sibi
ostensa sunt loquit᷑: non ẽ. utiq stul¬

Expanded text:
quitur, ne laudare se videatur. Et Joannes quitur, ne laudare se videatur. Et Joannes apostolus, cum de se sciatur loqui: Hic est, ait, discipulus, quem diligebat Jesus, qui et recubuit in coena supra pectus ejus se de se effari videretur. Pro me autem non gloriabor, nisi in infirmitatibus meis. Sic de se non gloriatur, dum non aperte de se profitetur. In infirmitatibus sane inquit, meis gloriabor. Exponere enim pressuras passionum, et infirmitates angustiarum non videtur gloriosum, sed flebile. Idcirco se in his gloriari dicit, sciens tamen quia ad profectum perducunt remunerationum coelestium. Quid enim tam gloriosum in futurum christiano, quam exitia pro Christo illata sibi narrare? Nam et si voluero gloriari, non ero stultus; nam veritatem dicam. Hoc dicit, quia si meritum suum profiteatur, quod habet apud Deum, non erit imprudens; vera enim loquitur. Ergo si quis pro meritis suis, quae sibi ostensa sunt, loquitur, non est utique stul
Abbreviated transcription (Latin):
cum in tercio circulo dicat᷑ luna eẽ: s
non ita ẽ. quia omnia ultra mundi
sydera raptꝰ intelligit᷑ & ido in agni-¬
ficuĩ & mnabile ẽ. quod narrat. Sig¬
nificat enĩ supͣ firmamentũ in terciũ
numero cęlum de sp̃alibꝰ celis raptum
semet ipsum. Et scio talrm hominem
siue incorꝑe siuie extra corpꝰ. nescio ds̃
scit. Raptꝰ ẽ. inꝑadisum & audiuit
archana uerba quȩ non licet homi¬
ni loqui: ꝓ huiꝰ mõi głabor. Bis se
raptum dicit. id est hinc usq ad terci¬
uni cȩlum. Deinde in ꝑadissum gelestẽ
in quo latroni dixit ͦ qͣuod futuriis eẽt
corpꝰ iam expiatum atq temiatũ fac¬
tum immortale. futurũ credat᷑ in celis:
quando nondubitat apłs ad hõc mor¬
tale corpꝰ potuisse & leuari adcelos &x
tolli in ꝑachysum dĩ patris celestẽ: ꝓhu
iis modi homine. idẽ. qui tamdignus
ẽ. dõ ut ex hoc exꝑiret᷑. Głari se dicit:
& non uult aꝑte dicere. quia de se lo¬

Expanded text:
cum in tertio circulo dicatur luna esse. Sed cum in tertio circulo dicatur luna esse. Sed non ita est, quia ultra omnia mundi sidera raptus intelligitur: et ideo magnificum et mirabile est quod narrat; significat enim supra firmamentum, in tertium numero coelum de spiritalibus coelis raptum semetipsum. Et scio talem hominem, sive in corpore, sive extra corpus, nescio, Deus scit, quia raptus est in paradisum, et audivit arcana verba, quae non licet homini loqui. Pro hujusmodi gloriabor. Bis se raptum dicit, id est, primo hinc usque ad tertium coelum, deinde in paradisum coelestem, in quo latroni dixit Dominus, quod futurus esset corpus jam expiatum atque tenuatum factum, immortale futurum credatur in coelis ; quando non dubitat Apostolus adhuc mortale corpus potuisse levari in coelos, et tolli in paradisum Dei Patris coelestem? Pro hujusmodi homine, id est, qui tam dignus est Deo, ut hoc experiretur, gloriari se dicit: et non vult aperte dicere, quia de se lo
Abbreviated transcription (Latin):
it insemet ipsum peccetur. Ergo głan¬
dũ
dicit qui eͥuasit: s non expedit inqͥt ꝓpt̾
suꝑbiã. Quia de hummilitate crescit᷑ &.
auxilium dĩ mitibus ꝑficit: ñ elatis
ꝓpterea qͥa qͥ głat᷑ mortem se euasisse
quȩ ꝓ fide infertur. in ane iuderi signi-¬
ficat patiꝑ xp̃o. Idõ non expedit gła-¬
ri. Ueniã antẽ aduisiones & adreue¬
lationes dm̃. Nunc ostensurus ẽ. qͦd
sublatus ut ꝑ inde quanta &. qualiasiñ
que illi ostensa & dicta sunt possint intel¬
ligi : ne sic̃ quibꝰ dam indebat᷑ ininorce¬
teris apł̃is crederet᷑. Scio inquit homi¬
nem in xp̃o ante aimos .xiiii. siue in cor¬
pore nescio. siue extͣ corpus nescio deus
scit: raptũ huiꝰ mõi usq ad terciũ glum.
Utrumq confirmauit quia utrumq
posse fieri non negauit: ut & sine corꝑe
rapi potuisset & in corꝑez & forte qui¬
busdam indiat᷑ non maguũ eẽ. si homo
xp̃i raptus est usq ad tercium celum:

Expanded text:
ut in semetipsum peccetur. Ergo glorianut in semetipsum peccetur. Ergo gloriandum dicit, quia evasit: sed non expedit, inquit, propter superbiam: quia de humilitate crescitur, et auxilium Dei mitibus proficit, non elatis. Praeterea quia gloriatur mortem se evasisse, quae pro fide infertur, inane videri significat pati pro Christo; ideo non expedit gloriari. Veniam autem ad visiones et revelationes Domini. Nunc ostensurus est, quo sublatus est: ut proinde quanta et qualia sint, quae illi ostensa et dicta sunt, possint intelligi: ne, sicut quibusdam videbatur, minor caeteris apostolis crederetur. Scio, inquit, hominem in Christo ante annos orpus, nescio, Deus scit, raptum hujusmodi usque ad tertium coelum. Utrumque confirmavit, quia utrumque posse fieri non negavit: ut et sine corpore rapi potuisset, et in corpore. Et forte quibusdam videatur non magnum esse, si homo Christi raptus est usque ad tertium coelum;
Abbreviated transcription (Latin):
ret s non opꝰ ẽ. mͥ: Princeps damas¬
ci uidens nideos insidias tendentes apło
implere uoluit ꝑ potentiã malã cogi¬
tationem illorum. ut ipse eũ si possit
comprehenderet: ut & iudeis placeret
&ut diligens inofficio sibi credito
aausa quietis intersiceret. Heͦc inter ip¬
sapͥmordia tunc qͣndo apparuit illi
dñs. inuia euerti damascũ incensisunt
iudĩ. Uidentes eũ qui iunctos credenteᷤ
li factũ ẽ. ut a discipłis ꝑ fenestram ꝑ
murum in sporta dimissus effugeret.
Qna qͥdã indigne factũ dicunt: quia
non dĩ auilio lib̾atꝰ ẽ s quodab hõib
fieri potuit quod opus erat ut di suf¬
fragio lib̾aret᷑. cum dĩsuffragium tc̃
st necessariũ. si hum anum aurili¬
um deficiat. Quo facto: non sibi dicit
cxpedire głarr:quia p̾sentis uite gau-¬
dium fragile ẽ. Si enĩ non euasisset
mar tirium fecerat: s quia fugiendum
inꝑsecutio ne mandatũ. ẽ data oꝑa effu¬
git. Nec eium debet aliquis expectare :¬

Expanded text:
tet, sed non opus est mihi. Princeps Damasci videns Judaeos insidias tendentes Apostolo, implere voluit per potentiam, malam cogitationem eorum, ut ipse si posset, eum comprehenderet, et ut Judaeis placeret, et ut diligens in officio sibi credito m audiret, causa quietis interficeret. Hoc inter ipsa primordia, tunc quando apparuit illi in via Dominus eunti Damascum, incensi sunt Judaei, videntes eum, qui vinctos credentes sic factum est ut a discipulis per fenestram per murum in sporta demissus effugeret. Quod quidam indigne factum dicunt; quia non Dei auxilio liberatus est. Sed quod ab hominibus fieri potuit, quid opus erat, ut Dei suffragio liberaretur; cum Dei suffragium tunc sit necessarium, si humanum auxilium deficiat? Quo facto non sibi dicit expedire gloriari, quia praesentis vitae gaudium fragile est; si enim non evasisset, martyrium fecerat. Sed quia fugiendum in persecutione mandatum est , data opera effugit, nec enim debet aliquis exspectare
Abbreviated transcription (Latin):
misso.respuniant leges romanȩ: deniq:
tria hec mandata ab apł̃is & seniorib
data reꝑiuntur: ꝗͣ ignorant leges roma¬
sanguine sic̃ noe. & fornicatione.quȩ so¬
phistȩ grecoꝵ ñ intelligentes. scientes
tam̃ asanguine abstinendũ ad ultera¬
rt̃ scripturam. Quartũ mandatũ ad¬
dentes. & ad suffticato obseruandũ. qd
puto nẽ di nutu intellecturi st̃. qͥa ĩã
supͣ dictũ erat qđ ad diderunt. Sed
neq: titus qͥ mecũ erat. Hoc. ẽ. illo ipso

Expanded text:
missores puniant leges Romanae? Denique missores puniant leges Romanae? Denique tria haec mandata ab apostolis et senioribus data reperiuntur, quae ignorant leges Romasanguine, sicut Noe, et fornicatione. Quae sophistae Graecorum non intelligentes, scientes tamen a sanguine abstinendum, adulterarunt Scripturam, quartum mandatum addentes, et a suffocato observandum: quod, puto, nunc Dei nutu intellecturi sunt; quia jam supra dictum erat, quod addiderunt. Sed neque Titus, qui mecum erat, hoc est, illo i
Abbreviated transcription (Latin):
bant aliꝗͣti exiudeis credentib Nec enĩ
aliqͥd abeis discere poterat qͥa ado fue¬
rat instructꝰ. s ꝓpt̾ concordiã & pacẽ dĩ
tib ꝓficeret cognoscentib qͥa concorda
legem dedissent non molestari eos qui
exgentib credebant: s ut ab his tantũ
obseruarent id.ẽ. a sanguine & forni¬
catione & idolatria. Nunc dicant so
S qͦmͦ fieri potest ut aliquis ea discat
quȩ nouit: g hec illicita. ẽẽ. ostensa
st̃ gentib quȩ putabanͭ licere. Ic ꝑ
hoc ñ utiq abhomicidio ꝓhibiti sitrł
cũ iubentur a sanguine obseruare: s
hoc acceꝑunt qđ noe adõ didicerat.
ut obseruarent asanguine edendo
cũ carne. Nã qͦmͦ fieri poterat ut romanis
legib imbuni quoꝵ tanta auctoritas
inseruatid mandatis. ẽ. nescirent ho¬
ĩnicidiũ ñ: eẽ. faciendũ: quippe cũ ad¬
ulteros & homicidas & falsos testes &
fures & maliꝰ ficos & ceteroꝵ maloꝵ ad¬

Expanded text:
bant aliquanti ex Judaeis credentibus. Nec enim bant aliquanti ex Judaeis credentibus. Nec enim aliquid ab eis discere poterat; quia a Deo fuerat instructus: sed propter concordiam et pacem Dei nficeret, cognoscentibus quia concordablegem dedissent non molestari eos, qui ex gentibus credebant; sed ut ab his tantum observarent, id est, a sanguine et fornicatione et idololatria . Nunc dicant sopSed quomodo fieri potest, ut aliquis ea discat, quae novit? Ergo haec illicita esse ostensa sunt gentibus, quae putabant licere: ac per hoc non utique ab homicidio prohibiti sunt, cum jubentur a sanguine observare. Sed hoc acceperunt, quod Noe a Deo didicerat, ut observarent se a sanguine edendo cum carne . Nam quomodo fieri poterat ut Romanis legibus imbuti, quorum tanta auctoritas in servandis mandatis est, nescirent homicidium non esse faciendum; quippe cum adulteros et homicidas, 215 et falsos testes, et fures, et maleficos, et caeterorum malorum ad