comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ plenitudo. Penne uentorum
scientiȩ sunt scõrs. G onauit de
cȩlis dñs: id ẽ. de apłis. Misit sa¬
gittas suas. Sagit tȩ ȩuangelistȩ
ulgura miracula scõꝵ. F uda¬
damenta terrȩ: fides eccłiȩ mani¬
festa. Misit de cȩlo & assumpsit
me. Id ẽ. filium suum pat̃ misit.
& assumpsit eccłiam suam. Libe¬
rauit me de inimico meo potentis¬
simo: id ẽ. ex diabolo. Et ediꝑxit
me in latitudine: hoc ẽ. incarita¬

Expanded text:
tiae plenitudo. « Pennas ventorum, » tiae plenitudo. « Pennas ventorum, » scientiae sanctorum. « Tonabit de coelis Dominus, » id est, de apostolis. « Misit sagittas suas. » Sagittae, evangelistae. « Fulgura, » miracula sanctorum. « Fundamenta terrae, » fides Ecclesiae manifestata. « Misit de coelo et assumpsit me. » Id est, Filium suum Pater misit, et assumpsit Ecclesiam suam. « Liberavit me de inimico meo potentissimo, » id est, ex diabolo. « Et eduxit me in latitudine, » hoc est, in charita
Abbreviated transcription (Latin):
agit quod eum de grauib ꝑicu¬
lis diuina pietas liberare digna¬
ta ẽ. Circumdederunt me ge¬
mitus mortis. Scđo eccłia loqͥ¬
tur quȩ ante ad uentum dnĩ in¬
numeras ꝑtulit calamitates: po¬
steaq misertus ei medicinam sc̃ẽ
incarnationis indulsit: & quod¬
orbis uniuersitate collegit. Ds̃
qui accinxit me uirtute. Tercio
risillabitur: ubi pulcherrumis
allusionib uirtꝰ eiꝰ ꝙ potestas
describitur. Uiuit dominus &
benedictꝰ ds̃ m̃s. Quarto ite¬
cessa munera xp̃i laudantur.
Eat exaudiet de templo scõ suo.
Templum dĩ ẽ. filius dei. Et
contremuit t̃ra. Terra. peccato¬
res. Fundam̃ta montium. spes
rexognouerunt iramdei. Fu¬
mus compunctio penitentium.
arbones succensi sunt ab eo.
Corda hominum infiãmata abspã
scõ. Inclinauit cȩlos: quia ipsos
de quib dictum ẽ. celi enarrant
głam dei. de aduentu suo nunti¬
osmisit. & descendit formam ser¬
ui suscipiendo. Cherubin scien¬

Expanded text:
agit quod eum de gravibus pericuagit quod eum de gravibus periculis divina pietas liberare dignat. « Circumdederunt me gemitus mortis. » Secundo Ecclesia loquitur, quae ante adventum Domini innumeras pertulit calamitates, posteaquam misertus ei medicinam sanctae incarnationis indulsit, et baorbis universitate collegit. « Deus qui accinxit me virtute. » Tertiris illabitur, ubi pulcherrimis allusionibus virtus ejus potestasque describitur. « Vivit Dominus, et benedictus Deus meus. » Quarto, itecessa munera Christi laudantur. « Et exaudiet de templo sancto suo. » Templum Dei, Filius Dei. « Et contremuit terra. » Terra peccato. « Fundamenta montium, » spes recognoverunt iram Dei. « Fumus, » compunctio poenitentium. « Carbones succensi sunt ab eo. » Corda hominum inflammata a Spiritu sancto. « Inclinavit coelos. » Quia ipsos, de quibus dictum est: « Coeli enarrant gloriam Dei , » de ad ventu suo nuntios misit, et descendit, formam servi suscipiendo. « Cherubim, » scien
Abbreviated transcription (Latin):
carminis huiusindie qua liberauit
eum dominus de manu omnium
umicor suors & de manu saul:
Mait. Dñs petra mea. Et cȩt̾a.
ueritur cur septimus decimus
psalmus tantum mͦ in libro regum
repptatur conscriptus. Non im¬
merito psalmus iste in regnorum
libris solus inuenitur: quia reg¬
num illud significat. ubi aduer¬
sariumnullum habebimus. Q
hoc ẽ. quod inprȩtitulatione psal¬
mi huiusscribitur. Indie qua
cripuit eum dominus de manu
omnium inimnicoꝵ suor. & de
manu saul. Et ait. Dñs petra
mea. & refugium meũ. Quis enĩ
figurat᷑ in dauid. nisi ille qͥ ue¬
nit scđm carnem ex semine dd̾.ꝰ
Qui utiq incorꝑe suo qd ẽ. ex¬
clesia adhuc patitur in imicos.
Quod corpꝰ noneripitur de ma¬
nu inimicorum. nͥ cum & illa no¬
ussima inimica destruetur mors.
ut ꝑueniatur ad regnum dei. Nã
psalmus hic unitantum ñ potest
conuenire ꝑsone: sed quatuor diui¬
sionib subiacebat. Nam primo
ordine ꝓpħa loquitur. qui gr̃as

Expanded text:
rminis hujus, in die qua liberavit eum Dominus de manu omnium inimicorum suorum, et de manu Saul. Et ait: Dominus petra mea, » etc. Quaeritur cur solus septimus decimus psalmus tantummodo in libro Regum reperiatur conscriptus? Nec immerito psalmus iste in Regnorum libris solus invenitur, quia regnum illud significat, ubi adversarium nullum habebimus. Et hoc est, quod in praetitulatione psalmi hujus scribitur: « In die qua eripuit eum Dominus de manu omnium inimicorum suorum, et de manu Saul. » « Et ait: Dominus petra mea et refugium meum. » Quis enim figuratur in David nisi ille qui venit secundum carnem ex semine David? Qui utique in corpore suo quod est Ecclesia, adhuc patitur inimicos, quod corpus non eripitur de manu inimicorum, nisi cum et « illa novissima inimica destruetur mors , » ut perveniatur ad regnum Dei. Nam psalmus hic uni tantum non potest convenire personae, sed quatuor divisionibus subjacebit. Id est, primo ordine propheta loquitur, qui gratias
Abbreviated transcription (Latin):
indie illa: & populus qͥ fugerat re-¬
henda. Post hunc semina filius
agge de arari. Q congregati sunt
philistiim instatione. E rat quippe
ager plenus lente. Cumq fugis¬
set populus a facie philistiim. ste¬
tit ille in medio agri : ꝑcussitq¬

Expanded text:
in die illa et populus qui fugerat rein die illa et populus qui fugerat rehenda et post hunc Semma filius Age de Arari et congregati sunt Philisthim in statione erat quippe ibi ager plenus lente cumque fugisset populus a facie Philisthim stetit ille in medio agri et tuit
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse ẽ. quasi tenerrimus ligni uer¬
miculus. Dauid uermiculus lig¬
ni fuisse scribitur. Quod utiq do¬
minico homini specialiter congru¬
it: ex cuius ꝑsona psalmografus
cetinit. Ego autem sum uermis &
ñ homo. Quemadmodum enim lig¬
num ex se uermiculum ꝓcreat:
ita quoq beata maria uirgo uide¬
licet de radice iesse absq oꝑe nup¬
tiali fiorem ꝓtulit dnm ꝙ saluado¬
tem. Qui octingentos iterfecisse imn¬
petu uno dr̃: quia ut ȩuan gelista
pnuntiat. de homine uno qui uni-¬
uersarum gentium typum p̃fere¬
bat. uno impetu idẽ sermonis
imperio legionem expulit demonũ.
ost hunc eleazar filuis patrui eiꝰ
ahoi inter tres fortes qui erant cum
daiud quando exꝓbrauerunt phi¬
listiim. & congregati sunt illuc imn
prelium. Cumq ascendissent uiri
isrł: ipse stetit & ꝑcussit philiste¬
os. donec deficeret mar is eiꝰ. & ob¬
rigesceret manus eiꝰ cum gladio.
fecitq dominus salutem magnam

Expanded text:
Ipse est quasi tenerrimus ligni verIpse est quasi tenerrimus ligni vermiculus. » David ligni vermiculus fuisse scribitur, quod utique Dominico homini specialiter congruit: ex cujus persona Psalmographus cecinit: « Ego autem sum vermis et non homo . » Quemadmodum enim lignum ex se vermiculum procreat, ita quoque beata Maria virgo, videlicet de radice Jesse, absque opere nuptiali, florem protulit Dominum et Salvatorem: qui octingentos interfecisse impetu uno dicitur: quia ut Evangelista pronuntiat de homine uno, qui universarum gentium typum praeferebat, « uno impetu, » id est sermonis imperio, legionem expulit daemonum. ost hunc Eleazar filius patrui eius Ahoi inter tres fortes qui erant cum David quando exprobraverunt Philisthim et congregati sunt illuc in proelium cumque ascendissent viri Israhel ipse stetit et percussit Philistheos donec deficeret manus eius et obrigesceret cum gladio fecitque Dominus salutem magnam
Abbreviated transcription (Latin):
ex nomina fortium dauid.
Sedens incathedra sapientis¬
simus princeps inter tres.
ipse ẽ qͣli t̾rerimꝰ ligni uermiculus. qui
octingentos int̾fecit impetu uno.
Qd dicitur desapientissimo pͥncipe
non iesbaam nominatur. & fuisse
filius achamoni cõmemoratur. iple
est quasi tenerrimus ligni uermicu¬
lus: urtus simul in hoc bellica ꝙ
modesta uiride signatur ciuili¬
tas: quia uidelicet᷑ sicut uermicu¬
lus ligni tener quidem & fragilis
toto suo corꝑe. nec non & ꝑmodicꝰ
apparet. nichilominus tam̃ fortis¬
simum ligni robur ex edens consu¬
mit. & scabrosum & cariosum red
dit. unde & aterendo lingna te¬
redonis nom̃ ht̃: sic ille affabilis
om̃ib domi & quietus atq humi¬
lis uidebatur. at incertamine pu¬
blico robustum se atq intolerabi¬
lem hostib exhibebat. Sed hunc
pͥncipem hebreus ipsum suspica¬
tur. eẽ. daiuid. Ecce hystonam
tetigimus: s quid spũaliter signi¬
ficet. breuiter indagemꝰ. Ait enĩ.

Expanded text:
« Haec nomina fortium David « Haec nomina fortium David sedens in cathedra sapientissimus princeps inter tres: ipse est quasi tenerrimus ligni vermiculus, qui octingentos interfecit impetu uno. Quod dicitur de sapientissimo principe ipomenon Jesbaam nominatur, et fuisse filius Hachamoni commemoratur . Ipse est quasi tenerrimus ligni vermiculus . Virtus simul bellica et modesta viri designatur civilitas, quod videlicet sicut vermiculus ligni tener quidem et fragilis toto suo corpore, nec non et permodicus apparet, nihilominus tamen fortissimum ligni robur exedens consumidit. Unde et a terendo ligna teredonis nomen habet. Sic ille affabilis omnibus domi, et quietus atque humilis videbatur: at in certamine publico robustum se atque intolerabilem hostibus exhibebat. Sed hunc principem Hebraeus ipsum suspicatur esse David. Ecce historiam tetigimus, sed quid spiritaliter significet, breviter indagemus. Ait enim: «
Abbreviated transcription (Latin):
secus decursus aquaꝵ: quod fructum
suum dabit intemꝑe suo. ꝙ folium
eus non defluet. & omnia quȩcumq
faciet ꝓsperabuntur. Prȩuaricato¬
res autem spinȩ quasi euellentur uni¬
uersi. quȩ non tollunt᷑ manib. &
si quis uoluerit tangere eas. arma¬
bitur strio & ligno ianceato: igneq
succense comburentur usq ad ni¬
chilum. Quod potest & uxta
suꝑiorem sensum de uidȩis & here¬
ticis qui uelut spinȩ de ȩccłia quȩ
ẽ. t̾ra uiuentium euulsi. atq et̾no
incendio sunt traditi. specialiter
gelio dr̃. Omnisarbor quȩ ñ fac̃
fructum bonum. eicietur & in¬
filius inquit hominis mit tet ange¬
lossuos: &colligent de regno eius
omnia scandala. & eos qui faciunt
iniquitatem. & mittent eos in ca¬
minum ignis. ibi erit fietus &
stridor dentium. Ille scilicet qua¬
si tangens spinas ar mabitur fer¬
ro & ligno lanceato: qui com¬
municans peccatis alienis pro
gehenne ignib digna ad nichilum
redigentur.

Expanded text:
aquarum, quod fructum aquarum, quod fructum suum dabit in tempore suo, et folium ejus non defluet, et omnia quaecunque faciet, prosperabuntur . « Praevaricatores autem quasi spinae evellentur universi, qui non tolluntur manibus: Et si quis tangere voluerit eas, armabitur ferro lanceato, igneque succensae comburentur usque ad nihilum. » Quod potest et juxta superiorem sensum de Judaeis et de haereticis, qui velut spinae, de Ecclesia, quae est terra viventium, evulsi, atque aeterno incendio traditi, specialiter gelio dicitur: « Omnis arbor quae non facit fructum bonum excidetur , « Filius, inquit, hominis mittet angelos suos et colligent de regno ejus omnia scandala, et eos qui faciunt iniquitatem, et mittent eos in caminum ignis, ibi erit fletus et stridor dentium . » Ille scilicet quasi tangens spinas, « armabitur ferro et ligneo lanceato, » qui communicans peccatigehennae ignibus digna ad nihilum redigentur.
Abbreviated transcription (Latin):
grãm suam ueraciter. ꝓferre do¬
dominator intimore domini. sic̃
lux aurore oriente sole mane ab¬
sq nubib riitilat. & sicut plu¬
uiis germinat herba de terra.
Iurora ȩccłia oriente sole. xpõ
resurgente a mortuis. absq nubib
rutilat: idẽ. absq peccato infi¬
delitatis resplendet inmira culis.
Pluuia ȩuangelica ẽ. prȩdicatio.
Herba credentem significat popu¬
lum: terra uero eccłiam. Potest
moraliter intelligi aptius. Qui
ditis exercet. lucis oꝑa ꝑsolem
iusticie illuminata ꝓfert: nec
in eis aliquid remanebit obscurũ.
s mibrȩ celestis grẽ irrigatꝰ ger¬
mina uirtutum incarne iiuens
fructificat. Nec tanta ẽ. domꝰ
mea apud dm̃i: ut pactum ȩter¬
num iniret mecum. firmum in
omĩb atq munitum. Cuncta
enim salusmea. & omnis uolun¬
tas: nec. ẽ. quicquam ex ea quod
ñ germminet. Hinc idemꝓpħa
inpsalmis dic̃. quod beatꝰ uir qͥ
inlege dnĩ meditatur die ac nocte¬
sit tanquam lignum quod plantatum ẽ.

Expanded text:
gratiam suam veraciter proferre doDominator in timore Dei, sicut lux aurorae, oriente sole mane absque nubibus rutilat, et sicut pluviis germinat herba de terra.urora, Ecclesia, oriente sole, Christo resurgente a mortuis, absque nubibus rutilat, id est, absque peccato infidelitatis resplendet in miraculis. Pluvia, Evangelica praedicatio: herba credentem significat populum: terra vero Ecclesiam. Potest moraliter intelligi aptius: Qui ditis exercet, lucis opera per solem justitiae illuminata profert: nec in eis aliquid remanebit obscurum, sed imbre coelestis gratiae irrigatus, germina virtutum in carne vivens, fructificat. « Nec tanta est domus mea apud Deum, ut pactum aeternum iniret mecum firmum in omnibus atque munitum. Cuncta enim salus mea et omnis voluntas, nec est quidquam ex ea quod non germinet. » Hinc idem propheta in Psalmis dicit, quod beatus vir qui in lege Domini meditatur die ac noctesit tanquam lig
Abbreviated transcription (Latin):
in membris suis contra ꝑfidos quosq
istuis sȩculi & contra spũales nequi¬
tias incessanter agit. Licet enim
fastus mundanus uel ꝓteruitas ma¬
lignorum spũum se erigat contͣ
eccłiam xpĩ: omnis tam̃ principa¬
tus adu̾sariorum reuero. dd̃. hoc ẽ.

Expanded text:
in membris suis contra perfidos quosque in membris suis contra perfidos quosque istius saeculi, et contra spiritales nequitias incessanter agit? Licet enim fastus mundanus, vel protervitas malignorum spirituum se erigat contra Ecclesiam Christi, omnis tamen principatus adversariorum vero David, hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
posuit. Quem etiam sensum uideli¬
cet quod a deodatus daiud intelligit᷑.
sequentia declarant: ubi expletis p̃li¬
issubiungitur. Hi quat tuor nati
sunt de arefa ingeth: & ceciderunt
immanu dauid & seruorum eiꝰ. Iu¬
dȩi quoq hanc arepham matrem
gigantum orphan nurum noemi
cẽ. arbitrantur. Nam & taliter
nos etiam incuiusdam uolumine
scriptum repꝑimus. Iosephus in
duob prȩliis concordat cum scrip¬
tura regum. De t̃cio prȩlio ait.
quod apparuit uir fortis mittente
daiud exercitum nomine ephan:
cognatꝰ eiꝰ. S utrum ipsum a deo¬
datum ephan appellauerit. uel
alium quemlibet hoc nominȩ no¬
tauerit: incertum ẽ. Quartũ
bellum fuit ingeth: in quo uir ex¬
origine arepha. blasphemauit isrł.
cussit autem eum ionathan filiꝰ
semina fratͥs dauid. Hi quatuor
nati sunt de arepha ingech. & ce¬
ciderunt inianu dauid & ser¬
stinos. bellum significant xpisti:¬
quod omni tempore istius intȩ

Expanded text:
posuit. Quem etiam sensum videliposuit. Quem etiam sensum videlicet quod ab eo datus David intelligitur, sequentia declarant, ubi, expletis praeliis, subjungitur: « Hi quatuor nati sunt de Arapha in Geth, et ceciderunt in manu David et servorum ejus. » Judaei quoque hanc Arapham, matrem gigantum: Orphan, nurum Noemi esse arbitrantur. Nam et taliter nos etiam in cujusdam volumine scriptum reperimus. Josephus in duobus praeliis concordat cum Scriptura Regum. De tertio praelio ait: quod apparuit fortis, mittente David exercitum nomine Ephan, cognatus ejus. Sed utrum ipsum Adeodatum Ephan appellaverit, vel alium quemlibet hoc nomine notaverit, incertum est. « Quartum bellum fuit in Geth, » et reorigine Arapha. Et blasphemavit Israel: percussit autem eum Jonathas filius Samaa fratris David. Hi quatuor nati sunt de Arapha in Geth, et ceciderunt in manu David, et serstinos bellum significant quod omni tempore istius vitae
Abbreviated transcription (Latin):
arepha. Tercium quoq fuit bel¬
lum ingob contra philisteos: in quo
ꝑcussit a deodatus. filius saltus.
polemitarius bethlemites. goliach
ge theum. cuius hastilȩ hastȩ erat.
quasi litiator ium texentium. De¬
hoc ad eodat ofilio saltꝰ. polimitaro
bethleȩmite. hebreus supraditꝰ
ita exponit. Adeodatꝰ inquit
ipse ẽ. dauid. Iccirco dr̃ adeodat.
quia a deo electus ÷ in regnum. fi¬
lius saltꝰ: quia de saltu ubi oues¬
⁊̃ pascebat eductꝰ ẽ. Polimitariul
uͦ: quia de genere beseleel mat̃
eiꝰ fuit. Dethleemrtes: quia dĩ
bethleem ciurtate extitit. Nam
noemi & ruch tempore ubertatis
exquib dauid ortꝰ ÷. reuerse si
inbethleem. Ꝙ quia causa pall¬
ꝗ ruth boor nota ẽ: iccirco idẽ
locus domus panis uocatus:
Unde gog in quo fuit bellum ut
idem hebreus transtulit lacus inter¬
prȩtatur: iccurco quia sicut in lacũ
leonum quis mittitur. & prȩcepsla¬
bitur. ita dauid semet ipsum contͣ
goliath fortiter ad pugnandum op-¬

Expanded text:
 tertium quoque fuit bellum in Gob contra Philistheos in quo percussit Adeodatus filius Saltus polymitarius bethleemites Goliath Gettheum cuius hastile hastae erat quasi liciatorium texentium  Adeodatus, filius saltus, polymitarius, Bethlehemites. Sed Hebraeus saepe dictus ita exponit. Adeodatus, inquit, ipse est David. Idcirco dicitur Adeodatus, quia a Deo electus est in regnum. Filius saltus, quia de saltu ubi oves pascebat, eductus est. Polymitarius vero, quia de genere Beseleel mater ejus fuit. Bethlehemites, quia de Bethlehem civitate exstitit. Nam Noemi et Ruth tempore ubertatis, ex quibus David ortus est, reversae sunt in Bethlehem. Et quia causa panis Ruth Booz nota est: idcirco idem locus domus panis vocatus est. Unde Gob in quo fuit bellum, ut idem Hebraeus transtulit, lacus interpretatur: idcirco quia sicut in lacum leonum quis nutritur et praeceps labitur, ita David semetipsum contra Goliath fortiter ad pugnandum op
Abbreviated transcription (Latin):
men usq adtres non ꝑuenerat. In¬
telligitur quia ipse nominari dig¬
nus. eẽt. inter ter robustos. idest
abisai & subbocai & ionathan:
quippe qui uirib eis ȩquiperari
posset. qui etiam erant inter tri¬
ginta. Notandum quod quidã
hebreorum leonem hunc quem
banaias inter fecit intelligi uult¬
ioab: qui mmedia cysterna idẽ.
indomo domini ubi cornua altaris
tenebat occisus. ẽ. & putat altare
cssternam significare: uidelicet qr
inquit sicut aqua cysterne mun¬
ditiam affert. ita nichilominus
scũarium domini peccata expia.¬
bat. In dieb niuis: quia ꝑmortẽ
expiauit peccatum: uixta illud
psalmistȩ. lauabisme. Quodimple¬
tum ẽ. in medio cysternȩ. Et suꝑ
niuem de albabor. Quod impletum
ẽ. in eo quodait. dieb nuus. De eo
autem quod subsequent̃ narrat᷑.
ipse quoq interfecit uirum egẏp¬
tium. uirum dignum spectaculo.¬

Expanded text:
men usque ad tres non pervenerat. » Inmen usque ad tres non pervenerat. » Intelligitur, quia ipse nominari dignus esset inter robustos, id est Abisai et Subochai et Jonathan, quippe qui viribus eis aequari posset, qui etiam erant inter triginta. Notandum quod quidam Hebraeorum leonem hunc quem Banaias interfecit, Joab intelligi volunt: qui in media cisterna, id est, in domo Domini, ubi cornua altaris tenebat, occisus est. Et puta altare cisternam significare: videlicet quia, inquit, sicut aqua cisternae munditiem affert, ita nihilominus sanctuarium Domini peccata expiabat. « In diebus nivis, » quia per mortem expiavit peccatum, juxta illud Psalmistae: « Lavabis me, » quod impletum est in media cisterna: « et super nivem dealbabor : » quod impletum est in eo quod ait, « diebus nivis. » De eo aut« Ipse quoque interfecit virum Aegyptium, virum dignum spectaculo
Abbreviated transcription (Latin):
rugitu clamaret: accurrebant ho¬
mines uidere quid.ẽẽt. Et dum cũ aliis
ad tale spectaculum adueniret & ba¬
naias: desiluit statim incisternam.
& aggressum mediis inniuib ꝑcussit
& interfecit leonem. S pũaliter
banaias qui interprȩtatur ȩdificrtor
dominus. ꝑsonam inse exprȩssi. ial¬
uatoris: de quo ꝓpheta uaticinaue¬
rat. quia ꝑ eum ȩdificanda eccłia
eẽt. dicens. Edisicans ierusalem do¬
minus. Et item. Dominus edifica¬
bit syon. Quam paulus constructã¬
& iam uidens aiebat. Dei edifica¬
tio ȩstis. Qui descendit de cȩlisin
lacum sȩculi istius. qui calentes aqͥs
tis refrigerauit. & interfecit leonẽ
hoc ẽ. diabolum gladio uerbi sui.
Ipse enim.ẽ.auricularius dauid.
dei scilicet p̾atͥs: cuiuera diuini¬
tas omnem scientiam atq intelli¬
gentiam contulit. Hȩc fecit ba¬
naias filius ioiadȩ. & ipse nomina¬
tus inter tres robustissimos qui erañ
inter triginta nobiliores: uerunta¬

Expanded text:
rugitu clamaret, accurrebant horugitu clamaret, accurrebant homines videre quid esset. Et dum cum aliis ad tale spectaculum adveniret Banaias, desiliit statim in cisternam: et aggressum mediis in nivibus percussit et interfecit leonem. Spiritaliter Banaias, qui interpretatur aedificator Dominus, personam in se expressit Salvatoris, de quo Propheta vaticinaverat, quia per eum aedificanda Ecclesia esset, dicens: « Aedificans Hierusalem Dominus . » Et iterum: « Dominus aedificabit Sion , » quam Paulus construi videns aiebat: « Dei aedificatio estis : » Qui de coelis descendit in lacum saeculi istius: qui calentes aquas, tis, refrigeravit: « et interfecit leonem, » hoc est diabolum, gladio verbi sui. « Ipse enim est auricularius David, » Dei scilicet Patris: cui vera divinitas omnem scientiam atque intelligentiam contulit. « Haec fecit Banaias, filius Joiadae, et ipse nominatur inter tres robustissimos qui erant inter triginta nobiliores. Verumta
Abbreviated transcription (Latin):
sahel enum interprxtatur congre¬
gatio dei. Magister enun erat
de congregatione & legione dei. id
tantur occidentes & uiuificantes.
Ipse enim ꝑcussit duos leones mo¬
ab: quos ñ nulli intelligi uolunt
duos potentes ac fortissimos uiros
uiregnomoab. Quos paralipome
non duos arielmoab nominat: un
arihel enim interpretatur leo dei.
Quos banaias dumꝓuocatus. eẽt. ab
iłł suꝑatos int̃fecit. Quando eñi dauido
eosdẽ moabitas bello aggressus ẽ et fe¬
cit tres funiculos. duõ admortificandũ
& unũ aduiuificandũ isti poten¬
tes moabitas tuebantur. Quod
dicitur de banaia. & ipse descen¬
dit & ꝑcussit inmedia cysterna
dieb niuis leonem. quomͦ sit factũ
iosephus narrat aꝑtius: quia uide¬
licet cisterna fuerit numium ꝓfun¬
da. quȩ tempore hyemis cum ẽẽnt
omnia niuib plena. ipsa quoq
nimio niuium aggere uel agge¬
stu fuerit coęquata. Quam cũleo
suꝑuemiens periculi nescius inci¬
disset. ibidemq conclusus grandi

Expanded text:
seel enim interpretatur congregatio Dei: magister enim erat de congregatione et legione Dei, id tantur occidentes et vivificantes. Ipse enim percussit duos leones Moab, quos nonnulli intelligi volunt, duos potentes ac fortissimos viros in regno Moab. non, duos Ariel Moab nominat. UndAriel enim interpretatur leo Dei. Quos Banaias, dum provocatus esset ab illis, superatos interfecit. Quando enim David eosdem Moabitas bello aggressus est, et fecit tres funiculos duos ad mortificandum, et unum ad vivificandum, isti potentes Moabitas tuebantur. Quod dicitur de Banaia: « et ipse descendit et percussit in media cisterna diebus nivis leonem » , quomodo sit factum, Josephus narrat apertius: quia videlicet cisterna fuerit nimium profunda, quae tempore hiemis cum essent omnia nivibus plena, ipsa quoque nimio nivium aggere, fuerit coaequata. In quam cum leo superveniens periculi nescius incidisset, ibidemque conclusus grandi
Abbreviated transcription (Latin):
De disceptatione heliȩ contͣ helias achab.
⁊ quomͦ ũ nolando ostend̾it dmñ uerum esse
dm̃ isrł. ydola autem falsos deos quoscolebat
achab. ⁊ depluuia ꝗͣ mando ĩpetͣuit helias.
sedens inumbra uiniperi petiuit anime
suȩ ut moreretur. quemangłs dñ subcine:¬
ricto pane ⁊ aqͣ ibi pascebat.
Quomꝰ helias mmonte oreb in spelunca latitais
multimoda loquutione dnĩ ibi ꝯsolatꝰ est
cui etram delegat dominus ungere reges
ꝑcutiendi gladio.

Expanded text:
De disceptatione Eliae contra prophetas Achab, et quomodo immolando ostenderit Deum verum esse Deum Israel, idola autem falsos deos quos colebat Achab. Et de pluvia quam impetravit Elias. sedens in umbra juniperi petivit animae suae ut moreretur, quem angelus Domini subcinericio pane et aqua ibi pascebat. Quomodo Elias in monte Horeb in spelunca latitans multimoda locutione Domini ibi consolatus est, cui et delegat Dominus ungere reges percutiendi gladio.
Abbreviated transcription (Latin):
.oẽ. stina eius in terram. Quid ẽ. quod
ioab amasȩ mentum dextera tenuit
s sinistram ad gladium latenter
mittens. eius uiscera effudit. nisi
hoc quod patenter datur intelligi
Dextera namq mentũ tenere ẽ:
quasi ex benignitate blandiri.
S sinstram ad gladium mittit. qͥ
latenter ex malitia ꝑcutit. Sic io¬
ab quoq blande & benigne loqui¬
tus ẽ: sed ex malicia in dolo occi¬
dit. Et exclamauit mulier sapi¬
ens de ciuitate ad ioab dicens. S¬
mo inquit dicebatur in ueteri ꝓ¬
uerbio: qui interrogant inter¬
rogent in abela: & sic ꝑficiebant.

Expanded text:
estina ejus in terram. » Quid est quod Joab Amasae mentum dextera tenuit, sed sinistram ad gladium latenter mittens, ejus viscera effudit, nisi hoc quod patenter datur intelligi? Dextera namque mentum tenere est, quasi ex benignitate blandiri. Sed sinistram ad gladium mittit, qui latenter ex malitia percutit. Sic Joab quoque blande et benigne locutus est, sed ex malitia in dolo occidit. « Et exclamavit mulier sapiens de civitate ad Joab, dicens: Sermo, inquit, dicebatur in veteri proverbio: Qui interrogant, interrogent Abela, et sic proficiebant.
Abbreviated transcription (Latin):
enim. Sermo inquit dicebatur
ĩ antiquo ꝓuerbio. qui in terro¬
gant interrogent. & cet̾a. Achi
aꝑte diceretur. Hec ciuitas urbs
consilii extitit: & qui aliquid ꝯslii
requirebant hic interrogabant.
& tu queris tantam destruere ci¬
uitatem. Mmatrem consilii euer¬

Expanded text:
 dicebatur in antiquo proverbio, qui interrogant, interrogent, » etc. Ac si aperte diceretur: Haec civitas urbs consilii exstitit, et qui aliquod consilium requirebant, hic interrogabant. Et tu quaeris tantam destruere civitatem, et matrem consilii ever
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ psaias dei sermone pro¬
fert sententiam. Audi uerbum
domini exercituum. Ueniet
tempus. quando omnia hec
que indomo tua sunt. & non
tuo s patrum tuorum labore
quȩ sita. in babilone transferant
& de semine tuo fiant eunuchi
inaula regia. Ex quo hebrel uo¬
lunt danihelem. ananiam. misa¬
helem. azariam. qui fuerunt
de regio semine. factos eẽ. eunu¬
chos: quos inministerio nabueho¬
donosor fuisse ñ dubium ẽ. Dñ ꝙ
ezechias. Bonum uerbum dnĩ.
quod loquutus ẽ. In quo ab hebi¬
is reprȩhenditur. cur nonsit im¬
mitatus bonitatem moysi. qui
loquutus ad dominum ẽ. Ant
dimitte eis hanc noxam: aut siñ
facis: delȩ me de libro tuoquen

Expanded text:
quae Isaias Dei sermone proquae Isaias Dei sermone profert sententiam: « Audi verbum Domini exercituum: Veniet tempus, quando omnia haec, quae in domo tua sunt, et non tuo, sed patrum tuorum labore quaesita, in Babylonem transferantur, et de semine tuo fiant eunuchi in aula regia. » Ex quo Hebraei volunt Danielem, Ananiam, Misaelem, Azariam, qui fuere de regio semine, factos esse eunuchos, quos in ministerio Nabuchodonosor fuisse, non dubium est . « Dixitque Ezechias: Bonum verbum Domini, quod locutus est. » In quo ab Hebraeis reprehenditur, cur non sit imitatus bonitatem Moysi qui locutus ad Dominum est: « Aut dimitte eis hanc noxam, aut, si non facis, dele me de libro tuo, que
Abbreviated transcription (Latin):
inmuliebrem redigitur mollitu¬
dinem. Ingreditir gͦ ysaias ad
regem. & quasi nescuis sciscitat᷑.
Quid dixerunt uiruisti& unde
uenerunt: Duo interrogat:
quid loquirti sunt & unde uiene¬
runt. Ille ad unum respondit.
Altero prȩtermisso: quod eum
emꝙͥacei. ꝙ suꝑcilio legendũ
ẽ.De terra longinqua uenerunt
ad me. de babilone. quod quan¬
to terra longior ẽsit unde uene¬
runt. tanto iste głosior ꝓpter
quem uenerint. & uenerunt
inquit ad me: qui debuerat
dicere. uenerunt ad glorifican¬
dum deum ꝓsigni magnitudi¬
ne de babilone. que ubrs in
toto orbe potentissima ẽ. Rur¬
sumq ysaias. Quid inquit ui¬
derunt indomo tuaꝰ Et ille
respondit ex parte uerum. qd̾
omnia uiderint indomo illius:
nec fuerit res. quam non osten¬
derit eis inthesauris suis. Sed
alterum tacet de quo uerebatur
offensam: quod ostenderit eis
cuncta quȩ hab̾et inpotesta¬
te sua: haud dubium quin &
templi suppellectilem. ꝓpter

Expanded text:
in muliebrem redigitur mollituin muliebrem redigitur mollitudinem. Ingreditur ergo Isaias ad regem, et, quasi nescius sciscitatur: « Quid dixerunt viri isti, et unde venerunt? » Duo interrogat, « quid locuti sunt, » et « unde venerunt? » Ille ad unum respondit, altero praetermisso, quod cum emphasi et supercilio legendum est: « De terra longinqua venerunt ad me de Babylone; » quod quanto terra longior sit unde venerunt, tanto iste gloriosior, propter quem venerint. Et « Venerunt, inquit, ad me, » qui debuerat dicere: Venerunt ad glorificandum Deum pro signi magnitudine, « de Babylone, » quae urbs in toto orbe potentissima est. Rursumque Isaias: « Quid, inquit, viderunt in domo tua? » Et ille respondit ex parte verum, quod omnia viderint in domo illius, nec fuerit res, quam non ostenderit eis in thesauris suis. Sed alterum tacet, de quo verebatur offensam, quod ostenderit eis cuncta quae haberet in potestate sua: haud dubium quin et templi supellectilem, propter
Abbreviated transcription (Latin):
lentur: &erunt eunuchi in pala¬
tio regis babilonis. Et dixit eze¬
chias ad ẏsaiam. Bonum uerbum
domini quod loquutus ẽ. Et ait.
Fiat tantum ꝑax & ueritas: in
dieb meis. Gradunt hebrei.
ideo egrotasse ez echiam: quod post
inauditam uictoriam uideorum
& assirii regis interitum. non ceci¬
nerit laudesdomino: quas cecinit
moyses pharaone submerso. & deb¬
borra interfecto sisara: & anna
genito samuhele. Unde comno¬
nitum. eẽ. fragilitatis suȩ. Rur¬
sumq post corporis sanitatem &
signi magnitudinem. offerri aliã
occasionem suꝑbiȩ. quam ut pru-¬
dens & dei cultor uitare debuerat:
nec monstrare alienigenis diuiti¬
assuas. quasdeo tͥbuente posse¬
derat. Ex quo. uixta leges quoq
tropologiȩ discimus. non mit¬
tendas margaritas ante por cos.
nec dandum scm canib. Qui enĩ
fidelis ẽ. spũ abscondit negotia.
& quicumq hoc fecerit. omnis
iuttꝰ illius eneruatur. peritꝙ
potestas. &. amisso uirili robore.

Expanded text:
lentur; et erunt eunuchi in palalentur; et erunt eunuchi in palatio regis Babylonis. Et dixit Ezechias ad Isaiam: Bonum verbum Domini, quod locutus est. Et ait: Fiat tantum pax et veritas in diebus meis, » etc. Tradunt Hebraei ideo aegrotasse Ezechiam quoniam, post inauditam victoriam Judaeorum, et Assyrii regis interitum, non cecinerit laudes Domino, quas cecinit Moyses, Pharaone submerso , et Debora, interfecto Sisara , et Anna, genito Samuele ; unde commonitum esse fragilitatis suae. Rursumque post corporis sanitatem, et signi magnitudinem, offerri aliam occasionem superbiae, quam, ut prudens et Dei cultor, vitare debuerat, nec monstrare alienigenis divitias suas, quas, Deo tribuente, possederat. Ex quo juxta leges quoque tropologiae discimus, « non mittendas margaritas ante porcos, nec dandum sanctum canibus . » Qui enim fidelis est, spiritu abscondit negotia. Et quicunque fecerit, omnis virtus illius enervatur, peritque posteritas, et amisso virili robore,
Abbreviated transcription (Latin):
dinem ꝓ re frequenter accipit᷑
quod nonostenderet eis indomo
sua. & inomni potestate sua. in¬
de dei ira uistissima. qm̃ ñ solũ
chesauros suos. atq palatii.s
s templi ostenderit. Quod cer¬
te fuit potestatis eius. de cuius
ualuis auri laminas ante iam tu¬
lerat. Introiuit autem ysaias
ꝓpħa ad regem etechiam. & di¬
rit ei. Quid dixerunt uirusti.
& unde uenerunt ad te. Et
dixit ȩzechias. De terra longin¬
qua uenerunt adme: de babi¬
lone. Et dixit. Quid uiderunt
indomo tua & dixit e⁊ echi¬
as. Omnia quȩ indomo mea st̃
iuderunt. Hon fuit u̾bum siue
res. quam non ostenderem eis in
thesauris meis. Et dixit ysaias
ad e zechiam. Audi uerbum do¬
mini exercituum. Ecce dies ueni¬
unt. & auferetur omnia quȩ in
domo tua sunt: & quȩ thesau¬
rizauerunt patres tiu usq ad
diem hanc. inbabilonem. Hon
relinquetur quicquam dicit do¬
minus. Et de filiis tuis qui egre¬
dientur ex te quos genueris tol¬

Expanded text:
dinem pro re frequenter accipitur, dinem pro re frequenter accipitur, quod non ostenderit eis in domo sua et in omni potestate sua. Unde Dei ira justissima, quoniam non solum thesauros suos atque palatii, sed et Templi ostenderit: quod certe fuit potestatis ejus, de cujus valvis auri laminas ante jam tulerat. Introivit autem Isaias Propheta ad regem Ezechiam, et dixit ei: Quid dixerunt viri isti: et unde venerunt ad te? Et dixit Ezechias: De terra longinqua venerunt ad me, de Babylone. Et dixit: Quid viderunt in domo tua? Et dixit Ezechias: Omnia quae in domo mea sunt viderunt: non fuit verbum, sive res, quam non ostenderim eis in thesauris meis. Et dixit Isaias ad Ezechiam: audi verbum Domini exercituum. Ecce dies veniet, et auferentur omnia quae in domo tua sunt, et quae thesaurizaverunt patres tui usque ad diem hanc in Babylonem. Non relinquetur quidquam, dicit Dominus. Et de filiis tuis, qui egredientur ex te, quos genueris, tol
Abbreviated transcription (Latin):
& orauit ad dominum. & exaudi¬
uit eum. & dedit ei signum. sed
non iurta beneficia quȩ acceꝑat
retͥbuit. quia exaltatum ẽ. cor
eius: & facta ẽ. contͣ eum ira . &
contra uidam & ierusalem. Nur¬
sumq scriptura sc̃a. elationẽ
cordis eius dicit penitentia mi¬
tigatam. inferens. Q humiliatus
ẽ. postea eo quod exaltatum ee̾t.
cor eiꝰ. tam ipse quam habitato¬
res ierusalem: & iccuco non ue¬
nit suꝑ eos ira domini indeb
cacbis. Lȩtatus ẽ. gͦ inaduentũ
sptorum berodach. quem patrẽ
fusse nabuchodonosor hebrel
utunant. & indatione mune¬
tum. & congratulatione sanita¬
cs transtulit aromatum suorum.
ythesauros argenti & auri. &
anamentorum. & unguenti op¬
ami. quod in hȩbraico scͥbitur olei
boni: & om̃s thesauros uasorum
gre. siue ut ibi legitur uasors
suorum. Gaza autem lingua ꝑ¬
sarum. diuitiȩ nuncupaatur.
llec ẽ. hebreus sermo. s barba¬
rus. Non fuit inquit uerbum
quod uxta hebraicam consuetu¬

Expanded text:
et oravit Dominum; et exaudiet oravit Dominum; et exaudivit eum, et dedit ei signum; sed non juxta beneficia quae acceperat, retribuit: quia exaltatum est cor ejus, et facta est contra eum ira, et contra Judam et Jerusalem . Rursumque Scriptura sancta elationem cordis ejus dicit poenitentia mitigatam, inferens: Et humiliatus est postea, eo quod exaltatum esset cor ejus, tam ipse quam habitatores Jerusalem: et idcirco non venit super eos ira Domini in diebus Ezechiae. Laetatus est ergo in adventu legatorum Merodach, quem patrem fuisse Nabuchodonosor Hebraei autumant; et in oblatione munerum, et congratulatione sanitachus transtulit aromatum suorum; et thesauros argenti, et auri et odoramentorum et unguenti optimi: quod in Hebraico scribitur, olei boni; et omnes thesauros vasorum gazae, sive, ut ibi legitur, vasorum suorum. Gaza autem lingua Persarum divitiae nuncupantur: nec est Hebraeus sermo, sed Barbarus. Non fuit, inquit, verbum quod juxta Hebraicam consuetu
Abbreviated transcription (Latin):
tionem regis uidee etiam cur¬
sum signi clarissimi commuta¬
tum. Quam non eẽ. opinatio¬
nemmeam. sed scripturȩ sçẽ
fidem. dierum uerba testantur.
que direre post alia. Ipse ẽ. ete¬
chias qui opturauit superiorẽ
fontem a quarum gyon: & au̾tit
eas. subter ad occidentem urbis
dauid. In omnib oꝑib suis fec̃
ꝓspere quȩ uoluit: at tamenin
legatione pͥncipum babilonis qui
missi fuerant ad eum. ut int̾roga¬
rent deportento quod acciderat
suꝑ t̾ram: reliquit eumds ut
temptaretur. & nota fierẽt om¬
nia quȩ erant incorde eius. Iccir¬
co autem temptationi relictus
ẽ: quia post tantam uictoriam.
& solis regressum. & congratula¬
tionem regni potentissimi. cor
illius eleuatum ẽ. Deniq in eo¬
dem uolumine scͥbitur. Multi
deferebant hostias & sacrificia
domino inierusalem. & mune¬
ra ezechie regi uidee. & exalta¬
tus ẽ. coram cunctis gentib. Indi
eb illis egrotauit usq ad mortẽ.

Expanded text:
tionem regis Ezechiae, etiam curtionem regis Ezechiae, etiam cursum signi clarissimi commutatum, quam non esse opinationem meam, sed Scripturae sanctae fidem Dierum verba testantur , quae dixere post alia: « Ipse est Ezechias qui obturavit superiorem fontem aquarum Gihon, et avertit eas subter ad occidentem urbis David. In omnibus operibus suis fecit prospere quae voluit. » Attamen in legatione principum Babylonis, qui missi fuerant ad eum, ut interrogarent de portento quod acciderat super terram, reliquit eum Deus ut tentaretur: et nota fierent omnia quae erant in corde ejus . Idcirco autem tentationi relictus est, quia post tantam victoriam, et solis regressum, et congratulationem regni potentissimi, cor illius elevatum est. Denique in eodem volumine scribitur: Multi deferebant hostias, et sacrificia Domino in Jerusalem, et munera Ezechiae regi Juda: et exaltatus est coram cebus illis aegrotavit usque ad mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
teretur ad ortum siim. & pene
duplex dies fieret. Nunc legunꝰ.
quod intempore illo hoc ẽ. ineodẽ
anno quo hȩc gesta sunt omuia.
miserit berodab baladam filius
baladan rex babilonis. libros &
munera ad ȩzcchiam. nonad sa¬
raddon qui sennacherib patri
apud assirios in regnum successe¬
rat: de cuius sue morte siue ui¬
ta scriptura conticuit. Exqͦ per¬
spicuum ẽ: aliud fuisse tunc reg¬
num assiriorum. & aliud babilo¬
niorum. Deniq samariam idẽ.¬
decem tͥb. cepere assirii. Iudam
autem & ierusalem posteam le¬
gimus cepisse caldeos. quorum
rex nabuchodosor fuit. Et quia
apud eos astrorum obseruantia
e stellarumq cursus. longo usu
& exercitatione cognitus. quod
& in domini natiuitate monstra¬
tur: intellexerunt solem reuer¬
sum. diei spacia duplicata. ser¬
uire ei quem solum deum id ẽ.
solem putabant. Cumqi causas
huius mira culi rationemq ꝑ qͥ¬
rerent: fama ꝑ omnes gentes uo¬
lante. didicerunt ꝓpt̃ egrota¬

Expanded text:
teretur ad ortum suum, et pene teretur ad ortum suum, et pene duplex dies fieret. Nunc legimus quod in tempore illo, hoc est, in eodem anno quo haec gesta sunt omnia, miserit Berodach Baladan, filius Baladan rex Babylonis, libros et munera ad Ezechiam, non Asarhaddon, qui Sennacherib patri apud Syrios in regnum successerat, de cujus seu morte seu vita Scriptura conticuit. Ex quo perspicuum est, aliud fuisse tunc regnum Assyriorum, et aliud Babyloniorum. Denique Samariam, id est, sex tribus cepere Assyrii, Judam autem et Hierusalem postea legimus cepisse Chaldaeos, quorum rex Nabuchodonosor fuit.. Et quia apud eos astrorum observantia est, stellarumque cursus, longo usu et exercitatione cognitus, quod et in Domini nativitate monstratur, intellexerunt solem reversum, diei spatia duplicata, serviere ei quem solum deum, id est, solem putabant. Cumque causas hujus miraculi rationemque perquirerent, fama per omnes gentes volitante, didicerunt propter aegrota
Abbreviated transcription (Latin):
denudans.
N tempore illo. misit berodach
baladam filius baladan. rex babi¬
lomorum. lit teras & munera ad
ezechiam. Audierat enim quod
egrotasset ezechias. Letatus est
autem inaduentu eorum ez echi¬
as: & oftendit eis domum aroma¬
tum. & aurum & argentum. &
pigienta uaria. unguenta quo¬
q & domum uasorum suoꝵ. &
omnia quȩ hab̾e pot̾at inthe¬
sauris suis. Honfuit quod ñ
monstraret eis ez echias indomo
sua. & iomini potestate sua.
no regis ezechie ascendisse sen¬
nacheribregem assiriorum suꝑ
om̃sciuitates uida mimitas. &
cepisse eas. & postea obsedisse la¬
chis. transisse lobnam. misisse ie¬
rusalem partem exercitus sui.
cesaq ꝑangelum centum octo¬
guta quinq milia ȩxercitus
eiꝰ. & ipsum fugisse niniuem: in¬
terfectumq a filiis infano dĩ sui.
& regnasse ꝑ eo ad saradon filiũ
cius. egrotasse ez echiam. & rece¬
pisse ꝓpħe nuntio sospitatem.
factum signum incredibilȩ ut
sol decem horarum spaciis reuer¬

Expanded text:
denudans. « denudans. « in tempore illo misit Berodach Baladan filius Baladan rex Babyloniorum litteras et munera ad Ezechiam audierat enim quod aegrotasset Ezechias laetatus est autem in adventum eorum Ezechias et ostendit eis domum aromatum et aurum et argentum et pigmenta varia unguenta quoque et domum vasorum suorum et omnia quae habere potuerat in thesauris suis non fuit quod non monstsua, et in omni potestate sua. no regis Ezechiae ascendisse Sennacherib regem Assyriorum super omnes civitates Juda munitas, et cepisse eas, et postea obsedisse Lachis, transisse Lobnam, misisse Hierusalem partem exercitus sui, caesaque per angelum centum octoginta quinque millia exercitus ejus, et ipsum fugisse Niniven, interfectumque a filiis in fano dei sui, et regnasse pro eo Asarhaddon filium ejus. Aegrotasse Ezechiam, et recepisse prophetae nuntio sospitatem, factum signum incredibile, ut sol horarum spatiis rever
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ iacob sic loquitur. & dixit inquit
ingelus domini. ego sum deus cui
unx isti titulum. & uouisti uotum.
ut & angelum & deum ostenderet:
secundus gradus descensionis. de
angelo inpatriarchis fuit. quia
iomnib gentib ut ait aposto¬
lus ipse ẽ. oꝑatus. Tercuisinle¬
gisdatione. quia & in lege ipse
loquitus ẽ. Quartus ẽ. gradus.
iniesu naue: ut popłm int̾ram
rȩꝓmissionis induceret. Quintꝰ.
iniudicib: quia eundem popłm
ꝑeos ipse regebat. Sextꝰ. in re-¬
gionib iudȩorum: quia in eis ip¬
se regnabat. Septimus. iꝓpħis:
quia ꝑ eos annuntiatur. Octauus.
inpontificib: quia ipse summꝰ
sacerdos ẽ. patris. Nonus. in ho¬
mine. Decunus. inpassione. Per
hos enim decem gradꝰ. quasi per¬
umbram legis priscȩ xp̃c descen¬
dit: Ac rursus post resurrectionẽ
dussursum incȩlum ascendit. &
omnem umbram illam legis. ueri¬
tatis radiis illustrauit: obscura reuẽ¬
lans. clausa reserans. & omĩa tecta

Expanded text:
et Jacob sic alloquitur: « Et dixit, inquit, et Jacob sic alloquitur: « Et dixit, inquit, angelus Domini: Eunxisti titulum, et vovisti votum , ut et angelum et Deum ostenderet. Secundus gradus descensionis de angelo in patriarchis fuit, quia in omnibus, ut ait Apostolus, ipse est operatus . 6. Tertius in legis datione, quia et in lege ipse locutus est. Quartus gradus in Jesu Nave, ut populum in terram repromissionis induceret. Quintus in judicibus, quia eumdem populum per eos ipse regebat. Sextus in regibus Judaeorum, quia in eis ipse regnabat. Septimus in prophetis, quia per eos est nuntiatus. 548 Octavus in pontificibus, quia ipse summus sacerdos est Patris. Nonus in homine. Decimus in passione. 7. Per hos enim decem gradumbram legis priscae, Christus descendit, rursus post resurrectionem eosdem gradus sursum in coelum ascendit, et omnem illam umbram legis, veritatis radiis illustravit , obscura revelans, clausa reserans, et omnia tecta
Abbreviated transcription (Latin):
÷ Quod signum & presentis temꝑis
& futuri typꝰ erat: ut quomodo
sol reu̾teretur ad exordium sui.
ita & ezechiȩ uica addextextos
annos rediret: nobisq in ebdo¬
made & ogdoade uiuentib. ꝑ
resurrectionem xp̃i uitȩ spacia
ꝓtelentur. Solent scõrum loco¬
rum in hac ꝓuncia monstra¬
tores. intra consepta templiosti¬
ate gradus domus ȩzechiȩ. uel
uhsat. quod sol ꝑ eos descenderit.
nuimquam ego credo. non dico
uah⁊ qui reximpius fuit: sed
auussibet regis iusti. domum fu¬
se in templodei: cum salomon
dites deum inter cetera offendis¬
sdicatur: quod insublimȩ edifica¬
uerit mello. unde atrium templi.
picere solitus sit. Solent quidam
hos decem gradiis linearum. Ad
m sterium xpĩ transferre: ut um¬
brasfigurarum. indescensione xp̃i
ater pretentur. ꝑ quos iterum sol
iisticie xpc̃. post resurrectionem
ucendit. Primus itaq gradus des¬
ansionis. de deo inangelo fuit: qr
magni consilii nuntius erat. Deniq

Expanded text:
 Quod signum et praesentis temporis  Quod signum et praesentis temporis et futuri typus erat, ut quomodo sol reverteretur ad exordium sui, ita et Ezechiae vita ad detextos annos rediret, nobisque in hebdomade et ogdoade viventibus per resurrectionem Christi vitae spatia protelentur. Solent sanctorum locorum in hac provincia monstratores intra conseptum templi osteere gradus domus Ezechiae vel Achaz, quod sol per eos descenderet. Sed nunquam ego credam, non dico Achaz, qui rex impius fuit, sed cujuslibet regis justi domum fuisse in templo Dei, cum Salomon idcirco Dominum inter caetera offendisse dicatur, quod in sublime aedificaverit Mello, unde atrium templi picere solitus sit. Solent quidam hos decem gradus linearum ad mysterium Christi transferre, ut umbras figurarum in descensionem Christi interpretentur, per quos iterum sol justitiae Christus, post resurrectionem ascendit: Primus itaque gradus descensionis de Deo in angelo fuit, quia « magni consilii nuntius erat , » denique
Abbreviated transcription (Latin):
ut fiat : s ut reuertatur re¬
trorsum decem gradib. Uidit
namq quia maiores miracłi. ee
poterat. si sol contrarium suomo¬
ri cursum ageret: quam si consu¬
to ꝓcessu incedens. tam ꝙ si mul¬
to altius. idẽ. supra terras elatus
ad orientem. quasi secundi diei
mane. nulla interueniente noc¬
te facturus aduolaret. Nam o
hoc qui in insula thylȩ quȩ ult
brittanniam ẽ. uel inultimis sci¬
tharum finib degunt. omm esta¬
tȩ dieb aliquot fieri uident: qr
solcetero orbi inoccasu & subtia
positus: ipsis nichilominus tota
nocte supra terram appareat.
& quomodo a parte occidentis
adorientem humilis redeat ma¬
nifeste uideatur. donec tempore
oportuno. denuo toto orbi com
muni ex ortu reddatur. sicut ꝙ
ueterum hystoriȩ. ꝙ nostri ho¬
iniues eui qui illis de partibus
adueniunt ab undantissume ꝓ¬
dunt. Numnquam autem hi
qui interiora austri incolunt.
uidere solem ꝑmeridianas pla¬
gas adorientem ab occasu redire.¬

Expanded text:
ut fiat, sed ut revertatur reut fiat, sed ut revertatur retrorsum decem gradibus. Vidit namque quod majoris miraculi esse poterat, si sol contrarium suo mori cursum ageret, quam si consueto processu incedens; tametsi multo altius, id est, supra terras elatus ad orientem, quasi secundi diei mane nulla interveniente nocte, facturus advolaret. Nam et hoc qui in insula Thyle, quae ultra Britanniam est, vel in ultimis Scytharum finibus degunt, omni aestate diebus aliquot fieri vident, quia sol caetero orbi in occasu et sub terra positus, ipsis nihilominus tota nocte supra terram appareat; et quomodo a parte occidentis ad orientem humilis redeat, manifeste videatur, donec tempore omuni exortu reddatur, sicut et veterum historiae, et nostri homines aevi, qui illis de partibus adveniunt, abundantissime produnt. Nunquam autem hi qui interiora Austri incolunt, videre solem per Meridianas plagas ad Orientem ab Occasu redire.
Abbreviated transcription (Latin):
sim die tercio templum dominiꝰ
Cui ait isaias. Hoc erit signum
adomino: quod facturus sit domi¬
nus sermonem quem loquiitus ẽ.
Uis ut ascendat umbra decem
lineis. an ut reuertatur totidẽ
ut sol decem gradib reuertatur.
quod nos iuxta simmachum in
lineas & horologium uertimus.
qui gradus intellexit inlineis.
ut manifestiorem sensum legenti¬
bus faceret. Siue ita erant extru¬
cti gradus arte mechanica. ut
ꝑsingłos umbra descendens. ho¬
rarum spacia terminaret. Erat
autem hora diei decima: quan¬
do hȩc regi ꝓpħa loquebatur.
Uis ergo inquit. ut ascendat um¬
bra decem lineis. ꝓcedente sole
suꝑ terram. ꝑboreales plagas
usq ad oriencem. quod subtus
terram cotidianas consuetudine
suicursus erat facturus. an ut
reuertatur umbra totidem gra¬
dib. conuersa retrorsum facie
solis. ipsoq ꝑ australem plagam
ad orientem reuerso. At rex
facile ẽ. inquit umbram cresce¬
re decem lineis. Nec hoc uolo

Expanded text:
sim die tertio templum Domini? sim die tertio templum Domini? Cui ait Isaias: Hoc erit signum a Domino, quod facturus sit Dominus sermonem quem locutus est. Vis ut ascendat umbra decem lineis? an ut revertatur totidem ut sol decem gradibus revertatur, quos nos, juxta Symmachum, in lineas et horologium vertimus. Qui gradus intelligit in lineis, ut manifestiorem sensum legentibus faceret. Sive ita erant exstructi gradus arte mechanica, ut per singulos umbra descendens, horarum spatia terminaret. Erat autem hora diei decima, quando hoc regi Propheta loquebatur: Vis ergo, inquit, ut ascendat umbra decem lineis, procedente sole supra terram per boreales plagas usque ad orientem, quae subtus terram quotidiana consuetudine sui cursus erat facturus: an ut revertatur umbra totidem gradibus, conversa retrorsum facie solis, ipsoque per australem plagam ad orientem regresso? At rex, Facile est, inquit, umbram crescere decem lineis; nec hoc volo