comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ac talia secisse sua sponte confessi fu̾nt. tem¬
pus eis adb̾iuandũ est ⁊ modꝰ penitentiȩ tem¬
pandus. Si u̾o ille qui locum eiꝰ inuasit de bac
fortasse luce migu̾it ⁊ alt̃ ÷ ordinatus qi leui¬
oris culpe uidetur. ñ quasi isti suꝑstiti. s suc

Expanded text:
fecisse non sua sponte fassi fuerint, et tempus eis abbreviandum est, et modus poenitentiae temperandus. Si vero ille, qui locum ejus invasit, de hac fortasse luce migravit et alter est ordinatus, quia levioris culpae videtur quum non quasi isti superstiti, sed s
Abbreviated transcription (Latin):
diti Noluit enĩ hoĩem ab hoĩe uidicati. exar¬
bito suspicionis uł ctiam extra ordinatio u¬
surpato uidicio: sed potius ex loge d̾i scd̾m ordi¬
nem eccłic. siue ultio confessũ. siue accusatũ. at¬
minat᷑ aut fornicator. aut ydolis serruens.
nandi s̃ ĩnocentes. qr sepe falso in qͦ qͣm cͥm
p̃pea minus ardebunt. qr cũ muliis ardebunt.¬
inste. Secretũ qr ꝓdis. cũ corrigis Qd̃ pecca¬
uit: Nam si solus nosti. qr peccauit inte ⁊ eũ
ius coram om̃ib argu̾e iam ñ eris corrector. s
ꝓditor. Attende quemadm᷑um uistus ioseph tan¬
to flagitio qd̾ deuxore fu̾at suspicatus tantabe
se nou̾at. Restabat gͥ certa adult̾ii suspicio. ⁊ tn¬

Expanded text:
do noluit hominem ab homine judicari, ex arbitrio suspicionis, vel etiam extra ordinarium usurpato judicio, sed potius ex lege Dei secundum ordinem Ecclesiae, sive ultro confessum, sive accusatuminatur, aut fornicator, aut idolis serviens, nandi sunt innocentes, quia saepe falso in quoquam cripterea minus ardebunt, quia cum multis ardebunt.secretum quaere, cum corrigis quod peccavit. Nam si solus nosti quia peccavit in te, et eum vis coram omnibus arguere; non es correptor, sed proditor. Attende quemadmodum vir justus, Joseph, tanto flagitio qsse noverat. Restabat igitur certa adulterii suspicio, et
Abbreviated transcription (Latin):
dicens de falsis cͥminib impetitũ. ⁊ ab eccłia
ñ conuictũ neq confessũ. irronabilit̃ fuisse e¬
iectum. Nam ut ip̃ refert. a tua diligentia ꝑ iiiͦ.
uices inquisctione fcã: nlłam inse neq de for¬
nicõnis cͥmine. neq de homicidii consensione
de quib impetebatur repꝑiri potuit culpam.
nͥ qr suȩ pauꝑtatis cã q̃ petebant᷑ aut consen¬
tire noluct aut adimplere ñ potuit. Qd̾ siuiꝰ tñ
ut que forte te ignorante gietiaca cupiditate.
ꝑacta ẽẽ uidentur tue frat̾nitatis censura cełi
em̃datione corrigantur. restituendo eccłiȩ ꝓpͥe
iam dictum sacerdotẽ. atq reddendo tua pieta¬

Expanded text:
icens se falsis criminibus impetitum, et ab ecclesia sua non convictum neque confessum irrationabiliter fuisse ejectum. Nam, ut ipse refert, tua diligentia per tres vices inquisitione facta, nulla in se neque de fornicationis crimine, neque de homicidii consensione de quibus impetebatur, reperiri potuit culpa, nisi quia suae paupertatis causa quae petebantur aut consentire noluit, aut implere non pe, te forte ignorante, Gieziaca cupiditate peracta esse videntur, tuae fraternitatis censura celeri emendatione corrigantur, scilicet restituendo ecclesiae propriae jam dictum sacerdotem, atque ei reddendo tua pieta
Abbreviated transcription (Latin):
thios dicit defornicatore. sñam exponens apłi
Iudicis inqͣm ñ ÷ sñ accusatore dampnare Qa
sciebant. ⁊ ñ arguebant. Publice enĩ nou̾cam su¬
am in loco igroris habebat in quare: neq cesti¬
b opus erat: neq t̃giu̾satione aliqͣ pot̾at te¬
gicrim̃. Et paulopᷤꝰ. ab sens facie. p̃sens autẽ
auctoritate sp̃c. qui nusquã abscns ÷ iam ui¬
dicaui ut p̃sens eum qui hoc admisit tradi

Expanded text:
la ad Corinthios dicit de fornicatione sententiam exponens Apostoli: iudicis non est sine accusatore dampnare, qusciebant, et non arguebant. Publice enim novercam suam loco uxoris habebat. In qua re neque testibus opus erat, neque tergiversatione aliqua poterat tegi crimen. » Et paulo post, « Absens facie, praesens autem auctoritate spiritus qui nusquam abest, jam judicavi ut praesens eum qui hoc admisit tradi
Abbreviated transcription (Latin):
quolib⁊ etiam cłico. S obicitut illd̾ basilii. Uot¬
Niou̾e sinc consensu abbatis sui. Si autẽrit.
uouerit frangendum erit. Item illud agatħ¬
aut ꝑmissu aut uoluntate. ad alt̾m mona¬
stium omigrantem. nlłs abbas susciꝑt. aũ reti¬
ma secuet᷑. Quos siu̾boꝵ in crepatio ñ emenda

Expanded text:
. Sed obiicitur illud Basilii: Mre sine consensu abbatis sui. Si autem voverit, frangendum erit. Item illud Agathsui permissu aut voluntate ad alterum monasterium commigrantem nforma servetur, quos si verborum increpatio non emenda
Abbreviated transcription (Latin):
tesens cłicus noĩe lamb̾tus. unacũlus subicia
patre suo noĩe atto. quondam uidł tut ĩuit
comite nunc autem cłico. ad limina apłoꝵ ꝓpe
ppͥis edifficasset duo monast̾ia. uoluntatem g¬
rens. ut postsuum decessum p̃sens filius euis
lamb̾tus in locum suum ei succed̾et. quem infra
ten̾am etatem int̃ octauũ ⁊ decinnũ annũ con¬
sticutum memoratus pat̾ ꝓpͥo arbitͥo absq re
cucullam induit. Igcut pꝰ qͦddam ip̃ius cempo¬
ris spatium. ũ ip̃sdicit. Salomõ ep̃c cum quib¬
dam aliis absꝙ patͥs obłone. ł abbatis recepta
bñdictione. eundem lamb̾tum monastico indu¬

Expanded text:
esens clericus, nomine Lambertus, una cum patre suo nomine Atto, quondam videlicet comite, nunc autem clerico, ad limina apostolorupropriis aedificasset duo monasteria, voluntatem gerens ut post suum decessum praesens ejus filius Lambertus in locum ejus succederet, quem infra teneram aetatem inter octavum et decimum annum constitutum, memoratus pater proprio arbitrio, absque recucullam induit. Igitur post quoddam ipsius temporis spatium ut ipse dicit Salomon episcopus cum quibusdam aliis absque patris oblatione vel abbatis percepta benedictione eundem Lambertum monasticu
Abbreviated transcription (Latin):
scandalimi ⁊ offendicłm inultis efficitus.
Si u̾o aliqui cum cognatis abrenuntiare ⁊
monasticam uitam sectati uolu̾int. debent¬
uiri quidem iuiroꝵ adire cenobium. femine
uero mulierum ing̾di monast̾ium. Inħeni
placatur d̾s. quoautẽ hacienꝰ sunt dupla
nastio monachi ⁊ monache adułt̾ium int̾cip̃
cohabitationem. si ħt aditus monachꝰ ad md̃a¬
cham. uł monacha ad monachum secreto col¬
abbatissa in monast̾ium feminarum. cũ qͥtã
uetula monacha porto si contig̾it. si aliquã
suam ꝓpinquam uid̾e uolu̾it monacħ: in p̃¬
sentiã abbatisse huic confabulet᷑ ꝑ modica ⁊ꝯ
pendiosa u̾ba :⁊ inbreui ab ea discodat. ten¬

Expanded text:
scandalum id et offendiculum multis efficitur. Si vero aliqui cum cognatis abrenuntiare, et monasticam vitam sectari voluerint, debent quidem viri virorum adire coenobium, feminae vere mulierum ingredi monasterium: in hoc enim placatur Deus. Quae autem hactenus sunt duplanasterio monachi et monachae: adulterium enim intercipit cohabitationem. Non habeat aditum monachus ad monacham, vel monacha ad monachum secreto ad colabbatissa monasterii feminarum cum quadam vetula monacha. Porro si contigerit, ut aliquam propinquam suam videre voluerit monachus, in praesentia abbatissae huic confabuletur per modica et compendiosa verba, et in brevi ab ea discedat.
Abbreviated transcription (Latin):
ad conu̾sionem susceꝑint pͥusqͣmbiennum
in conu̾sione compleu̾it. nullomͦ audeãt to¬
sorare. s ħ spatio. uita moresꝙ eoꝵ sollicat⁊
ꝓbentur nequis coꝵ. aut ñ sit ꝯtemptus eo
qd uoluit aut ratum ñ ħ̾at qd̃ elegit. Lam
dum gtaue sit inedꝑtos obsequiis hominum
tium imꝓbos applicate. Miles u̾o siconi̾tti uo¬
lu̾it. p̾ͥut quam nobis tenuntietua. nullus eũ
um ultra relitiquatut licentia testandi ħ gõ¬

Expanded text:
ennium in conversatione compleant, nullo modo audeant tonsurare. Sed hoc spatio vita moresque eorum solicite comprobentur, ne quis eorum aut non sit contentus eo, quod voluit, aut ratum non habeat quod elegit. Nam dum grave sit inexpertos hominumapplicari? Miles vero, si converti voluerit, prius, quam nobis renuncietur nullus eum um ultra relinquatur licentia testandi? Ho
Abbreviated transcription (Latin):
demonacħ. ne eis ad solitarias cellulas liceat aꝯ
gͥgone disced̾e. nͥ forte ꝓbatis pꝰ em̃itos labores. aũ
st̾ii septa manentes. tñ sub abbatis potestate se¬
paratas hr̃e cellulas ꝑmittant᷑. alp̃i ꝙͦ singłas
diu̾sas cellulas. aut plura monastia hre nliceat

Expanded text:
liceat a congregatione discedere, nisi forte probatis post emeritos labores, aut tra eadem monasterii septa manentes, tamen sub abbatis potestate, separatas habere cellulas permittantur. Abbati quoque singulas diversas cellulas aut plura monasteria habere non
Abbreviated transcription (Latin):
quas hab̾e potuit licet iure sͥ potussent cõpe¬
tere. tñ eidẽ monast̾io in qͦd ingͥss ẽ ⁊̃ specia¬
lit donationis cytulo contulisse. ¶ Ecoͥntra
paulus pͥmus hemita in cestam̃to colobium su¬
um athanasio alexand̾no ep̃o reliqͥt tuncã
did̾unt. Illi semel tradita nulli trad̾e posst̃.
monasticam eleg̾it uitam. ⁊ iutrau̾it mo

Expanded text:
 jure potuissent competere, tamen easdem monasterio, quod ingressa est, etiam specialiter donationis titulo contulisse. Gratian. Econtra Paulus primus eremita in testamento colobium suum Athanasio Alexandrino episcopo reliquit, tunicam li ecclesiae tradiderunt. Illi semel tradita nulli tradere possunt: monasticam elegerit vitam, et intraverit mo
Abbreviated transcription (Latin):
Preligioni debitam uestem in utͦb irrita fi¬
te aut nolentib aut nescientib se susceptam¬
habitum. ip̃is siliis q̃nq penitus ñlicebit.
S conuicti qd̃ tonsuram aut religiosamue¬
stem aliq̃n hu̾int. mox ad religionis cultũ
habitum ꝙ reuocentur ⁊ substrenua distc¬
tione hꝰcemi obscruantie inscruire oogantur
Parentib sane filios suos religiomi contͣdere.
ñ ampluis quã usq ad cuiii. ctatis annum
coꝵ licentia pot̾ct cẽ. postea uo an cũ uolunta
te parentũ. ansi sue deuotionis sit solitariũ
uotum: et it filiis licitum religionis assum̾e
cultũ. Quisquis ã ł absolitione consure uel
scłaris uestis assumptione detectus fu̾it atti¬
gisse tͣnsgͥssionem. ⁊ excõicationis censutam
accipiat. ⁊ religioni semꝑ inħeat. tem ex
uella si ante xii. anmnos etatis. sutatis puella¬
sponte sua sacrum uelam̃ sͣ assũp subiateat¬
serit. possint siãtim patentes eiꝰ. uł tutores

Expanded text:
ligioni debitam vestem in utroque sexu fite aut nolentibus vel nescientibus se susceptamhabitum ipsis filiis quandoque penitus non licebit, sed convicti quod tonsuram aut religiosam vestem aliquando habuerint, mox ad religionis cultum habitumque revocentur, et sub strenua districtione hujuscemodi observantiae inservire cogantur. Parentibus sane filios suos religioni contradere non amplius quam usque ad decimum aetatis eorum annum licentia poterit esse; postete parentum, an suae devotionis sit solitarium votum, erit filiis licitum religionis assumere cultum. Quisquis autem vel abolitione tonsurae vel saecularis vestis assumptione detectus fuerit attigisse transgressionem, et excommunicationis censuram accipiat, et religioni semper inhaereat. DE uella, si ante XII annos etatis, sponte sua sacrum velamen sibi assumpserit, possunt statim parentes eius vel tutores
Abbreviated transcription (Latin):
natura uicioꝵ. Quam obrem quisqͥs sat
uiroꝵ uł mulierum habitũ semel induertt
cogatur ũͥ iur detondeatur ⁊ puella ad mõa¬
st̾u regͥdiatur. Si autem quolib pacͦti¬
nio desertores ꝑman̾e uolu̾int sacerdotali sen
onum ł habitus sui desertͥces. suꝑiori senten¬

Expanded text:
natura vitiorum. Quamobrem quisquis virorum vel mulierum habitum semel induerintcogatur, ut vir detondeatur, et puella monasterium ingrediatur. Si autem quolibet patrocinio desertores permanere voluerint, sacerdotali sentonis vel habitus sui desertrices, ut superiori senten
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc aitem cũ monachus fo̾s cẽt. ħ ipso res
tir itsit lib̾os ħs in quos aut nicħ aut mi¬
mis legitima portiõe quo donandi tytulos
hantur. ne quid contingat cuta lib̾os iniqũu.¬
uł lib̾is parentes ab heditate sua repelłe mõa¬
chos scõs: quamius dũ laici fu̾ant incausam
ingͣcitudinis icid̾unt tem. Nonlicet pe

Expanded text:
Nunc autem, quum monachus factus est, hoc ipso res tur, ut si liberos habeat, in quos aut nihil, aut minus legitima portione quoquo donandi titulo natae detrahatur, ne quid contingat circa liberos iniquuvel liberis parentes ab hereditate repellere monachos factos, quamvis, dum laici fuerant, in causam ingratitudinis inciderint. § 1. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
abbates qui ñ infructũ aĩarum. s iauatima¬
ciam. ⁊ tutpelucrum inhiantes. quoslibet ho depi
mines cͥcumuemendo totundert̃. ⁊ res eoꝵ talisuer¬
qui illect comam deposuerunt. ineo qd̾ cepe¬
runt ꝑseu̾are cogantur. Res u̾o eoꝵ ħedib re¬

Expanded text:
abbates, qui non in fructum animarum, sed in avaritiam et turpe lucrum inhiantes, quoslibet homines illectos circumveniendo totonderunt, et res eorum tali percomam deposuerunt, in eo quod coeperunt perseverare cogantur. Res namque quae ab
Abbreviated transcription (Latin):
mat᷑ ¶ Item. s̃ alii qui ꝓ executione di¬
u̾sarum caũsatum qͦslib admiitunt qui
districtionem eoꝵ soluant ⁊ quietẽ celigio¬
nis ꝑturbent. De quib in tbutiensi concilio
in regimine humilis. castus. ¶uo atdu ho
nisericors. discretus. sobruis q ñ fũit ac di nore¬
uina p̃cepta uibis ⁊ gremplis ñ ostend̾it al

Expanded text:
an. Item sunt alii, qui pro exsecutione diversarum causarum quoslibet admittunt, qui districtionem eorum solvant, et quietem religionis perturbent. De quibus in Concilio regimine et humilis, castus sobriusque, misericors, discretus non fuerit, ac divina praecepta verbis et exemplis non ostenderit, ab
Abbreviated transcription (Latin):
alis abstinentie. uł alicuiꝰ districtionis que gn̾a¬
lem consuetudincm suoꝵ stm excedat fine abba¬
tis consensu uou̾e ñ licet ne suꝑ eos fr̃s scanda¬
lident᷑. Causa etiam. ⁊ illoꝵ statutum ÷ ħ qui te¬
głarem disciplinã subt̃ fugientes. ꝑegͥnationĩ
uota s assumunt. Qd̃ nec monacho noc aliciui

Expanded text:
 alicujus districtionis, quae generalem consuetudinem suorum fratrum excedat, sine abbatis consensu vovere non licet, ne super eos fratres scandalizentur. Causa etiam illorum statutum est hoc, qui regularem disciplinam subterfugientes peregrinationis vota sibi assumunt, quod nec
Abbreviated transcription (Latin):
catione tp̃m desetere possunt S puella hnu¬
bilis intelligit᷑. cuius insubsequentib monst¬
bitur. pꝰ .xii. annum lib̾um ÷ arbttͥum. nec in
eloctions ꝓpositi. cogituꝵ sequi parentũ imꝑi
icut qui monast̾ia. te

Expanded text:
catione ipsum deserere possunt. Sed puella hic nubilis intelligitur, cujus ut in sequentibus demonstrabitur, post XII annum liberum est arbitrium, nec in electione propositi cogitur sequi parentum impericut qui monasteria e
Abbreviated transcription (Latin):
ma cũ ad adultam etatem ꝑuentũ fu̾it. S
ħ de illa ꝓfessione agitut. que in annis pu¬
eritie ꝓpo arbrto d̾o offertut. quã ñ ꝯfirmat
parentum consensus. Eecm̃. que a parentib
d̾o offertur ꝓfessio: iniuolatam seruan opͦ¬

Expanded text:
ma, quum ad adultam aetatem perventum fuerit. Sed hic de illa professione agitur, quae in annis pueritiae proprio arbitrio Deo offertur, quam non confirmat parentum consensus. Ceterum, quae a parentibus Deo offertur professio, inviolatam servari op
Abbreviated transcription (Latin):
nast̾i̾o traditi s̃.
unꝰ inuitus. alt̃
spontaneus cuc¬
ulla induituf
adannos pub̃ta¬
inuitus adłia se¬
cłarem miliciã
rodit spontane¬
us monast̾ium
eritie anius traditi cogantur religionis ꝓpo¬
situm ten̾e. Scd̾o si p̃ter uoluntatẽ parent
pueritia accepit anpossit sͥ detrahi an nõ.
rit an coga̾tur eam reti̾e̾ anñ. ¶parto
si ab unꝯ monast̾io in alid̃ districtus liceat
traditi. cũ adulti fiu̾nt. lib̾um ha̾nt arbitũ.
manendi uł discedendi. ꝓbatur auctoritate
none synodi. in quasic statutum ẽ. Uginitatil¬
iigitatis: ex quo adulta  incptut¬
ian etas ẽẽ ceꝑit ⁊ que solce apta nuptiis

Expanded text:
nasterio traditi sunt; unus invitus, alter spontaneus cucullam induit. Ad annos pubertainvitus ad saecularem militiam rediit, spontaneus monasterium  si in pueritiae annis traditi cogantur religionis propositum tenere? Secundo, si praeter voluntatem parentpueritia accipiat, an possit sibi detrahi, an non?rit, an cogatur eam retinere, an non? Quarto, si ab uno monasterio in aliud districtius liceat traditi, cum adulti fuerint liberum habeant arbitrium manendi vel discedendi, probatur auctoritate IX synodi, in qua sic statutum est: Fginitatis, ex quo adulta iam etas esse ceperit et que solet apta nuptiis
Abbreviated transcription (Latin):
sedusq dum diuina inspiro̾ne p̃uentus ꝓpͥa
uoluntate tegłe se subdat. liceat eum a mimda¬
nis. ⁊ laicalib remotũ uag̾onib uł negotiis. in¬
⁊ religiosos. ⁊ eccłiasticos uiros. incanonica de¬
gere uita. Nõn enĩ putamꝰ qd̾ absit religiosos

Expanded text:
sed usque dum divina inspiratione compunctus propria sed usque dum divina inspiratione compunctus propria voluntate regulae se subdat, liceat eum a mundanis et laicalibus remotum vocationibus vel negotiis inter religiosos et ecclesiasticos viros in canonica degere vita. Non enim putamus, quod absit,
Abbreviated transcription (Latin):
oris sii bñplacita fi̾ in conspectud̾i obsectat. p̃¬
sentem ut dictum ÷ cłicum noĩe lamb̾tum mi¬
nime debete. exumauimꝰ. subtali iuolentia mo
nachũ fieri. Qd̃ enĩ quis ĩ eleg̾it nec optat. ꝓfec
toñdiligit. Qui autem ñ diligit facile contẽp¬
nit Nullum gͦ bonũ nͥ uoluntariũ. Iocͥco ⁊ do¬
minus ñ ferendam in uiauͥgam. ꝑ quã itiolẽ¬
tia ulli inferatur. p̃cepit. Qua p̃ꝑ consultius
agitur. si piis suasionib contemptũ mundi
n amorem di p̃dicando. ꝙͣ iuolentiam inferen¬
do. ad celestem amorem illũ accend̾itis. Uñ om̃i¬
um ut̃m caritati hanc apłatus mandare dẽc̃¬
iuimus epłam monentes atq p̃cipientes. qͣnͣ¬
bas. seu monachoꝵ reliquoꝵ comicntus moã¬
stitis illum regłis inuitum subiac̾e̾ opellat.
neq ullo mͦ fr̃es eius ꝑ hanc occonem licentiã
hãnt pat̾na seu mat̾na illum heditate p̾ͥuare.

Expanded text:
oris sui beneplacita fieri in conspectu Dei obsecrat; praeoris sui beneplacita fieri in conspectu Dei obsecrat; praesentem, ut dictum est, clericum nomine Lambertum minime debere existimavimus sub tali violentia fieri monachum. Quod enim quis non eligit nec optat, profecto non diligit: quod autem non diligit, facile contemnit. Nullum quippe bonum, nisi voluntarium. Idcirco Dominus non ferendam in via virgam, per quam violentia ulli inferatur, praecepit. Quapropter consultius agetur si piis suasionibus contemptum mundi, et amorem Dei praedicando, quam violentiam inferendo, ad coelestem amorem illum accenderitis. Unde omnium vestrum charitati hanc nostri apostolatus mandare decrevimus epistolam, monentes atque praecipientes quatbas seu monachorum reliquorum conventus monasticis illum regulis invitum subjacere compellat, neque ullo modo fratres ejus per hanc occasionem licentiam habeant paterna seu materna illum haereditate privare:
Abbreviated transcription (Latin):
am ut dictum ẽ quasi regłatem illũ mona¬
chum ꝑman̾e uolunt. suꝑ quare diligenti cu¬
ra unestigantes .: ⁊̃ sub aouit̾one patrem ip̃iꝰ
spondit se calem habuisse ⁊ hr̃e uoluntatem
ut ⁊ filius siis uerus monachꝰ fieret. ⁊ in lo
do firmauit. qd̾ qn pͥmitus ei cucullam indu¬
it idem lambras semꝑ restitit ⁊ tonqͣm se¬
fieri monachum consensit. S demũ ab inseqͣn¬
tib monachico habitu iuolent᷑ ⁊ indutus as¬
serens qd̃ numquã regłam aliqñ ꝓͥmnusit. naꝙͣ
c̃ppͥ pat cuis altaris palla indutum illum ob¬
tuulit. neq a quocumq sacitdote. uł ab ablate ũ
mos poscit bñdictione ꝑcepta. regłe umiꝗͣ se mo¬
nachum subiectum sitim ꝓmisit. Suꝑhis oĩ¬
h ꝓrestatus ẽ p̃fatus cłicus atto. qi si eo tempe
tamdure obscruantie monachitam intellexis¬
set regłmm. num qͣm eundem filum suũ lam¬
b̾tum coegisset portate cucullam. Quap̃p con¬
tarie sed̾o sacrificare ꝓnuntiat. ⁊ uoluntaria

Expanded text:
uasi regularem illum monachum permanere voluit. Super qua re diligenti cura investigantes, etiam sub adjuratione patrem ipsius spondit se talem habuisse et habere voluntatem, ut suus filius verus monachus fuisset, et in lodo firmavit, quod, quando primitus ei cucullam induit, idem Lambertus semper restitit, efieri monachum consensit; sed demum ab insequentibus monastico habitu violenter est indutus, asserens, quod nunquam regulam aliquam promisit, neque ego, pater ejus, pallio altaris indutum illum obtuli, neque a quocunque sacerdote vel abbate ut mos poscit benedictione percepta regulae unquam se monachorum subjectum futurum promisit. Super hiestatus est praefatus clericus Atho, quia si eo tempore tam durae observantiae monasticam intellexisset regulam, nunquam eumdem filium suum Lambertum coegisset portare cucullam. Quaprotarie se Deo sacrificare pronuntiat, et voluntaria
Abbreviated transcription (Latin):
sus fũit monꝰachus efficiatur. Qd si decreto no¬
dinem canonicũ p̃cipimꝰ ut cedeat ⁊ deinccps m¬
morialem cucullam defecat. ⁊ ultmꝰ in choro
urbanꝰ p̃p .ii. scribit ałtati scĩ rusi. Ptts sui co
Etatiumꝰ ne ꝓfessionis cest¬
canonice quispiã pꝰquã d̾i n¬
uice. suꝑ cap̃ sibi hoĩem imposuit alicuꝰ leuita¬
tis instinctu uł districtioris religionis obten¬
tii. ex codem claustro audeat sine patͥs ⁊ totiu̾
cong̾g̾onis ꝑmissione teced̾e. Discedentem u̾ͥo

Expanded text:
sus fuerit, monachus efficiatur. Quod si decreto nosus fuerit, monachus efficiatur. Quod si decreto nodinem canonicum praecipimus ut redeat, et deinceps memorialem cucullam deferat, et ultimus in choro Urbanus Papa II. scribit abbati sancti Ruffini: C. III. etiam ne professionis canonice quispiam, postquam deifice super caput sibi honorem imposuerit, alicujus lenitatis instinctu vel districtioris religionis obtentu, ex eodecongregationis permissione recedere. Discedentem vero
Abbreviated transcription (Latin):
hñt legem di scriptam in cordib sius ⁊i alibi.
cum gentes legem ñ han̾t. si naturalit̃ ea q̃
logis s̃ faciunt ip̃i sunt sibi lex Si qͥs hoꝵin
eccłia sua sub ep̃o ppłm retinet. ⁊ scłarit̃ uuit.
si afflatus spũ scõ inaliquo monastio. ł regłati
canonica saluari uolu̾it se qr enĩ a lege pͥuata
gatut. Dignior enĩ ÷ lex pͥuata quã publica.
Sp̃c quide̾ d̾i lex ẽ ⁊ qui spũ d̾i agunt᷑ lege d̾i
ducuntur. ⁊ quis ÷ qui possit spũi scõ digne re
dicente. eat lib̾et nt̃a auctoritate. Iustoͣ eni n
admonasfium tnsire multis aucioritatib phibet᷑
uñ inconcilio educensi congͥgato. sub .uii. gg̃. le¬
uocare atiꝑ ad monasticum habitũ trahendo su¬
sciꝑe audeat. ut monachi siant. qͣm du ordinis
sui eccłiam inuenire quiuerint. inqua canoni¬
ce uiuendo d̾o seruire ⁊ aĩam suã salitare possĩt
Qd̾ si rem̾atio ausu id age temptauit anatha¬
cus regłarit̃ ꝓfessus. nͥ qd̾ absit publice lap¬

Expanded text:
ent legem Dei scriptam in cordibus suis, et alibi: Quum gentes legem non habeant, si naturaliter ea, quae legis sunt, faciunt, ipsi sibi sunt lex. Si quis horum in ecclesia sua sub episcopo populum retinet, et saeculariter vivit, si afflatus Spiritu sancto in aliquo monasterio vel regulari canonia salvare se voluerit, quia lege privatalex quam publica. Spiritus quidem Dei lex est, et qui Spiritu Dei aguntur, lege Dei ducuntur. Et quis est qui possit Spiritu sancto digne respo suo contradicente, eat liber nostra auctoritate. Justo enim ad monasterium transire multis auctoritatibus prohibetur. Unde in Concilio Educensi, congregato sub Grevocare, et ad monasticum habitum trahendo suscipere audeat, ut monachi fiant, quamdiu ordinis sui ecclesiam invenire quiverint, in qua canonice vivendo Deo servire, et animam suam salvare possint. Quod si temerario ausu id agere tentaverint, anathemacus regulariter professus, nisi quod absit publice lap
Abbreviated transcription (Latin):
hõium pessimoꝵ Quod autẽ qui inuttꝰ
ꝓpositum religionis susceꝑtt ñ sit cogendus
ad inuiti ꝓpositi obseruationẽ testatur leo pp
dicens.pot̃ deseti ꝓpoĩtũ monachi spontẽ
Uñ qui relicta singłaritatis ꝓfessione admi

Expanded text:
I Pars. Quod autem qui invitus propositum religionis susceperit non sit cogendus ad inviti propositi observationem. testatur Leo Potest deseri propositum monachi sponte sunde et qui relicta singularitatis profess
Abbreviated transcription (Latin):
aut quelib⁊ scĩm omalis post hanc diffinitio¬
nem in tantã audatiam ꝓrumpit u aũ iuidi¬
am aut puellam ugnem uelare p̃sumat¬
Hac p̃dicta auctoritate. ⁊ pai̾na ꝓfessione doce¬
tur astringi quilibi inpuerilib annis. ⁊ p̃¬
t̃ uoluntatem eoꝵ ꝓposito suscepto ꝑ hibetur
⁊en̾i. ubi consuram᷑ uł religiosam uestem pa¬
rentes mox iusam abdicauint satutili u̾o
dum offeruntur ñ nͥ sub multoꝵ testioni

Expanded text:
aut quaelibet sanctimonialis post hanc diffinitionem in tantam audaciam proruperit, ut aut viduam aut puellam virginem velare practa et paterna professione docetur adstringi quilibet in puerilibus annis, et praeter voluntatem eorum proposito suscepto perhibetur teneri, nisi tonsuram vel religiosam vestem parentes mox visam abdicaverint. Parvuli vero, dum offeruntur, nonnisi sub multorum testimoni
Abbreviated transcription (Latin):
ccłia eo inuito.
alt̃ dimissa re
uito monastim possit adire. T ercio si con¬
tig̾it ip̃os regłares canonicos fuisse ptrũ con¬
lici qui mona monachoꝵ ꝓpositũ appetunt.¬
sequi cupuint libos eis abep̃o in monastiis
larguri oportet ingͥssus. ¶Inuitouͦ ep̃o:¬

Expanded text:
ia eo invito, alter dimissa reginvito monasterium possit adire? Tertio, si contigerit ipsos regulares canonicos fuisse, utrum conici qui monachorum propositum appetunt,sequi cupiunt, liberos eis ab episcopo in monasteriis largiri oportet ingressus, ne
Abbreviated transcription (Latin):
nus ÷ pbr̃. ħ autem temꝑe dedicationis int̃
ep̃m cadelinitiumnt. Cuꝰ ipsa dyocesis ẽ. ⁊ mat¬
rem suam asserit conuenisse ut quicqͥd dedica t̾o¬
⁊ fcequentes molestias gn̾are. ita ut memora
lomͦ ꝑmittat dicens. ut q̃i pensionis noĩe aliꝙͥ

Expanded text:
sbyter. Hoc autem tempore dedicationis inter episcopum Cardellum cujus ipsa dioecesis est et matrem suam asserit convenisse, ut quicquid dedicatioet frequenter molestias generare, ita ut memoratmodo permittat, dicens, ut quasi pensionis nomine aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
decreuimus. Cum enĩ uixta regłam degentes ĩ¬
mitorio cõit̃ ẽc debeant. ꝓͥa sͥ edisicant recepta¬
cula. ⁊ pͥuata domicilia in quib sub hospitali
cros ⁊ bonos mores susciꝑe nullatenꝰ erubescũt.
Quia gͦ om̃is qui male agit odit lucem. ac ꝑ
hoc ipse abscondite in uestoꝵ tab̾nacło opinã¬
tur se posse latere ocules uidicis cuncta conspi¬
dumq flagitium. ne ułt̾uis fiat om̃ib nuis
ꝓhibenius. ⁊ sub pena anatħatis udicinus.

Expanded text:
decernimus. Quum enim, juxta regulam degentes imitorio communiter esse debeant, propria sibi aedificant receptacula et privata domicilia, in quibus sub hospitalitcanones et bonos mores suscipere nullatenus erubescunt. Quia ergo omnis, qui male agit, odit lucem, ac per hoc ipsae absconditae in justorum tabernaculo se opinantur posse latere oculos judicis cuncta cedumque flagitium ne ulterius fiat omnimodis prohibemus, et sub poena anathematis interdicimus.
Abbreviated transcription (Latin):
n decima actione consensu
ãministr̾one acp̃sidio gub̾nẽtur lunc enum
struata ut remoti ab earum familiaritate
nec usq ad uestibłm hañt accedendi famili¬
are ꝑmissum. ẜ neq abbatem. ł eũ qͥ p̃ficit᷑.
ad institutionem earum ꝑtinet licebit nec
cum ea sola que p̃ ÷ freqitent᷑ eos loqui opor¬
tet. s sub testimonio duatum uł tͥum soroꝵ
ita ut rara sit accessio. ⁊ buis om̃ino locutio.

Expanded text:
ndecima actione communi administratione ac praesidio gubernentur; tunc enim servata, ut remoti ab earum familiaritate nec usque ad vestibulum habeant accedendi familiare permissum, sed neque abbatem vel eum qui praeficitur ad institutionem morum pertinet licebit, neque cum ea sola quae praeest frequenter eos loqui oportet, sed sub testimonio duarum vel trium sororum, ita ut rara sit accessio, et brevis omnino locutio.
Abbreviated transcription (Latin):
S nec ea que duplicia uocant᷑ ⁊ si qd̾ tale ẽ.
religiosus ep̃c mulieres quidẽ in loco suo ma¬
n̾e studeat. monachos autẽ alid̾ monastium
edisicare cogat. Si autẽ płima sint talia mo¬
nastia separentur in aliis monast̾iis mona¬
che ⁊ in aliis monachi. tes autẽ quas hñt
cões. scd̃m uira eis opetentia distribuant᷑t̃

Expanded text:
sed nec ea, quae duplicia vocant. Et si quod tale est, religiosus episcopus mulieres quidem in suo loco manere studeat, monachos autem aliud monasterium aedificare cogat. Si autem plurima sint talia monasteria, separentur in aliis monasteriis monachae, et in aliis monachi; res autem, quas habent communes, secundum jura eis competentia distribuantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Eoce in toletano concilio d̾t qd̾ sacerdotes. ab¬
bates ⁊ alia officia instituere debeant. beatꝰ¬
gg̃. ⁊ pelagius pp ꝓhibent. dicintes abbatem
a fr̃ib sue congͥͣgationis eligendũ ⁊ ordinan¬
dum. Quom gͦ ħ tanta diu̾sitas ad concordiã¬
chos cẽ indomite ceruicis. ⁊ effrenate suꝑbie
quos dũ abbates ad religionem cog̾e uolu̾imt
ineoꝵ deiectionem conspirant. ⁊ aliũ morib
sius conuenientẽ. Sͥ p̃ficete contendunt. Qua¬
les erant illi qͥ in necem beati bñdicti cons¬
uñ gelasius pp scribit oppilioni defensor
mus. ꝓsuo arbito aũ abbates expelłc aut sͣ¬
met alios ordinare. ꝙr nlła auctoritas rema
diumi cultus reu̾entiam. uł adutilitates esdẽ
monassii ꝑtiuent abbats sollicitudo ad qͣm
potestas tota ꝑtinere conuenit debeat ad¬

Expanded text:
Ecce in Toletano concilio dicitur, quod sacerdotes abbates et alia officia instituere debeant. B. Gregorius et Pelagius prohibent, dicentes, abbatem a fratribus suae congregationis eligendum et ordinandum. Quomodo ergo haec tanta diversitas ad concordiachos esse indomitae cervicis et effrenatae superbiae, quos dum abbates ad religionem cogere voluerint, in eorum dejectionem conspirant, et alium moribus suis convenientem sibi praeficere contendunt, quales erant illi, qui in necem B. Benedicti consUnde Pelagius Papa scribit Opilioni Defensoriimus pro arbitrio suo aut abbates expellere, aut sibimet alios ordinare, quia nulla auctoritas remandivini cultus reverentiam, vel ad utilitatem ejusdem monasterii pertinent, abbatis sollicitudo, ad quem potestas tota pertinere convenit, debeat ad
Abbreviated transcription (Latin):
beatus ggͣ. mulieros passim ad monast̾aum
acced̾e. ⁊ monachoꝵ omat᷑s fieri scribens ua¬
hãc occone humani gñis inimitus suacos
qd̾ absit calliditate decipiat io hꝰ te p̃ceptise¬
ric ꝯmonem ut neq mulieres in monasłio¬
denuo ad aurel ñas quocumꝙ ͤ ꝑuen̾it mado:¬
em̃dationis cue qualitate cet̾i sine dubio cor
familiaritas aliarum mulicrum cis utt̃di¬

Expanded text:
us mulieres passim ad monasterium accedere, et monachorum commatres fieri, scribens Vahac occasione humani generis inimicus sua eos quod absit calliditate decipiat, ideo hujus te praecepti serie commonemus, ut neque mulieres in monasdenuo ad aures nostras quocunque modoendationis tuae qualitate ceteri sine dubio corrfamiliaritas aliarum mulierum eis interdi
Abbreviated transcription (Latin):
iuolate seruate. Lunc accepta a sacerdote ł mini¬
stro apta teligionis ꝓfessioni ueste. seu loctulo
quiescens. siue in quocumq loco osistens. ostan
ter utatur nec diu̾si coloris. au diu̾se partis
eadẽ notabił sit uestis. s religiosa. ⁊ ñ suspec

Expanded text:
iolate servare. Tunc accepta a sacerdote vel ministro apta religionis professioni veste, seu in lectulo quiescens sive in quocunque loco consistens, constanter ea utatur, nec diversi coloris aut diversae partis eadem sit notabilis vestis, sed religiosa et non suspec
Abbreviated transcription (Latin):
las. baptist̾icm p̃p monachoꝵ molestias de¬
buisset auferri. atq incodem loco quo fontẽ
S altare fundari. Cuius rei ꝑfectio hactenus
pͣttacta. Ad monemꝰ gͥ fr̃nitatem tuã. nul¬
lam iam moram pꝰ susceptas litt̾as nt̃as inse
sine aliqua dilatione fundetua. quatinꝰ ⁊ p̃dic¬
tis monachis opus di secure liceat celebtate.

Expanded text:
las, baptisterium propter monachorum insbuisset auferri, atque in eodem loco quo fontes sunt altare fundari. Cujus rei perfectio hactenus est protracta. Admonemus igitur fraternitatem tuam ut nullam jam moram post susceptas praesentes littesine aliqua dilatione fundetur; quatenus et praedictis monachis opus Dei securius liceat celebrare,
Abbreviated transcription (Latin):
pnachum aut pat̾na deuono. mõachũ faco¬
ait ꝓͥa. ⁊fessio facit Quicqͥd hoꝵ fuct als¬
gatum tenebit. ꝓ iñ his ad mundũ reu̾tendi
intẽludimꝰ aditum. ⁊ om̃s ad scłm int̃dicimꝰ
regͥssus. Item ysidoꝰ i monasti̾o ꝑpetue
ipͥis inmonast̾io fu̾it delegatus: nou̾it se fu̾i
ibi ꝑpetuo mansirũ. Nam anna samuel pue
tum sium natũ ⁊ ablactatum d̾o pietate ob¬
tulit qui ⁊ inminist̾io templi qͦ amtẽ fu̾at
deputatus ꝑmansit. ⁊ uͥ consatitus: deseru¬

Expanded text:
nachum aut paterna devotio, aut propria professio facit. Quicquid horum fuerit, alligatum tenebit. Proinde his ad mundum revertendi intercludimus aditum, et omnes ad saeculum interdicimus regressus. C. IV. In monasterio perpeiis in monasterio fuerit delegatus, noverit se ibi perpetuo permansurum. Nam Anna Samuelem puerum natum est ablactatum Deo cum pietate obtulit, qui et in ministerio templi, quo a matre fuerat deputatus, permansit, et ubi constitutus es
Abbreviated transcription (Latin):
conuentus. qr nec expedit animab eoꝵ. nec au¬
deat ibi ep̃c cathedram collocare. uł quamli¬
bet potestatem ex̾cere imꝑandi. nec aliquam
ordinationẽ quamuis leuissimã faciendi. nͥ
ab abbate ful̾it rogatus. quatinꝰ monachi sem

Expanded text:
Conuentus, quia non expedit animabus eorum. Nec audeat ibi Episcopus Cathedram collocare, vel quamlibet potestatem exercere imperandi, nec aliquam ordinationem quamuis leuissimam faciendi, nisi ab Abbate fuerit rogatus, quatinus monachi sem
Abbreviated transcription (Latin):
tat̾ium ÷ ⁊ r̾onabilit̃ t
scdm scõs patres asynodo. secͣtõ
confimatum ÷ ut monachus quẽ canonica
suctat᷑ ł hr̃e iisid fu̾at monastio telinquat.
⁊ albatis sui qui fu̾it scd̾m regłam sc̃ bñdicti
atbito. pͦquam enĩ ep̃c ordinatut. ad altare ad
qdͣ sõficatur ⁊ citulatus. scd̾m scõs canones ꝙ

Expanded text:
tatutum et rationabiliter secundum sanctos Patres a synodo est confirmatum, ut monachus, quem canonica abere visus fuerat, monasterio relinquat, et abbatis sui, qui fuerat secundum regulam sancti Benedicti, arbitrio. Postquam enim episcopus ordinatur, ad altare ad quod sanctificatur et titulatur, secundum sacros canones, quod
Abbreviated transcription (Latin):
te te quid ip̃i ep̃o nomine culogie osferri debe¬
at int̃ ip̃os monachos. ⁊ pb̃rm uolumꝰ diffim¬
ti. Saluo tũ eo: ut pbr̃ gaudentius. qui ⁊̃ mo¬
nachus c̃. missas in monast̾io suo sicit osueuit
fac̾e anullo ulteriꝰ debeat ꝓhib̾i. tem urba¬

Expanded text:
 nomine eulogiae offerri debeat inter ipsos monachos et presbyterum volumus definiri, salvo tamen eo, ut presbyter Gaudentius, qui etiam monachus est, missas in monasterio suo sicut consuevit facere a nullo ulterius debeat prohiberi. C.
Abbreviated transcription (Latin):
isctandi exortandiq
gĩa ad monast̾ium di n¬
quociens placu̾it ab antistite ciuitatis accedat᷑.
Sed sic catitatis officium illic impleat ep̃o ut
gͣuamen aliqd̾ monast̾ium ñ incurtat. tem¬

Expanded text:
isitandi exhortandique gratia ad monasterium quoties placuerit, ab antistite civitatis accedatur. Sed sic charitatis officium illic impleat episcopus, ut gravamen aliquod monasterium non incurrat.
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ uł diu̾sa cͥmina .i. homicidiũ. adultium.
ꝑuiriũ. falsum testimoniũ ⁊ teliqͣ pectata
mortifera. ⁊ qd̾ nolunt sͥ fieri alt̾i nefatiant.
⁊ ut credant resurronem oĩum hominũ ⁊
diem iuditii. inquo unusquisꝙ scdm oꝑa sua
recepturus sit ⁊ sic pꝰea ep̃c deecłia illa ꝓfici¬

Expanded text:
l diversa crimina, id est homicidium, adulterium, perjurium, falsum testimonium et reliqua peccata mortifera, et quod nolunt sibi fieri alteri ne faciant, et ut credant resurrectionem hominum et diem judicii, in quo unusquisque secundum opera sua recepturus sit. Et sic postea episcopus de ecclesia i
Abbreviated transcription (Latin):
in ep̃oꝵ potestate facultates gcłiȩ ostitute ẽẽ
dicant᷑. potestas dispensandi intetligenda est.
nõ distrahendi uł dilapidandi. Uñ in agat¬
ueluasa monasterii quasi cõmendata fideli p̾
pauꝑes uuuiit alienare p̾sumant. Codiqs¬

Expanded text:
iscoporum potestate facultates ecclesiae constitutae esse dicantur, potestas dispensandi intelligenda est, non distrahendi vel dilapidandi, Unde in Agatel vasa ministerii, quasi commendata fideli prapauperes vivunt, alienare praesumant.
Abbreviated transcription (Latin):
penitenciis laicoꝵ animas decipi. ⁊ in infer¬
nũ ꝑtrahi. paciant᷑. falsam aũ penitenciã
ẽẽ constat cum spretis płib de uno solo pe¬
nitencia agitur aut cũ sic agitur de unouͭ
ñ discedat̃ ab alio. Uñ scͥptum ẽ. Q totam le¬
gem obseruau̾it. offendet ã inuno fc̾s ẽ om̃i
neat uitȩ et̃nȩ ianuam ũ intrabit. falsa:
enĩ penitencia. c̃ penitens ab officio. uł curi¬
ali. uł negotiali ñ recedit qd sñ poctatis
agi nullatenꝰ p̃ualet aut si odium incorde
gesserit. aut si offenso cuilibet ñ satisfaci¬
at aut si offendenti offensus ñ indulgeat.
aut si arma quis contͣ iusticiã ferat.

Expanded text:
oenitentiis laicorum animas decipi et in infernum pertrahi patiantur. Falsam autem poenitentiam esse constat, quum spretis pluribus de uno solo poenitentia agitur, aut quum sic agitur de uno, ut non discedatur ab alio. Unde scriptum est: Qui totam legem observaverit, offendat autem in uno, factus est omnineat, eterne uite ianuam non intrabit. Falsa enim penitentia fit, cum penitens ab officio uel curiali uel negotiali non recedit, quod sine peccatis agi nulla ratione preualet, aut si odium in corde gestetur, aut si offenso cuilibet non satisfiat, aut si offendenti offensus non indulgeat, aut si arma quis contra iustitiam gerat.
Abbreviated transcription (Latin):
rib fornicatus fu̾it ⁊ sororem soror abęrcusat.
eodem altera antea strupͣtam nescierit. uel
se sororem eius qͣm antea stuprau̾at nõ intł¬
lerit si digne penttũit:⁊ se continere non
gentur. Si aitem ñ ignorau̾t usq ad mor¬
tem a conuigio abstineant.  dem exeod
Si quis cum matte ⁊ filia fornicatus fu̾it.
ignorante matre de filia. ⁊ filia de matre.
ille num quã accipiet ixorẽ ille uͦ si uolu̾int:
accipiant maritos. Si autem hoc scierint
ip̃e femine absq maritis ꝑpetuo maneant
Item in eod. Ouidam fornicatꝰ:÷ cũ quadã¬
muliere ⁊ pꝰea filiꝰ nesciens patͥs fe̾m stupra¬
uit eandem. qd̾ cum pat̾ resciret: de se filioq

Expanded text:
ribus fornicatus fuerit, et sororem soror ab eodem antea stupratam nescierit, vel si ipse sororem ejus, quam antea stupraverat, non intellexerit, si digne poenituerint, et se continere non gentur. Si autem non ignoraverint, usque ad mortem a conjugio abstineant. C. IX. DSi quis cum matre et filia fornicatus fuerit, ignorante matre de filia et filia de matre, ille numquam accipiat uxorem. Ille vero si voluerint accipient maritos. Si autem hoc scierint ipse femine, absque maritis perpetuo maneant. Idem in eodem: Quidam fornicatus est cum quadamuliere et postea filius nesciens patris factum, stupravit eandem. Quod cum pat
Abbreviated transcription (Latin):
uidł multitudine nolentẽ rapuit. ⁊ uirum
pͦea ñ raptorem rapta dimisit. legat libros
moysi ⁊ inueniat desponsatam uiro. sun ciuis¬
tate fu̾it oppssa. uł in agͦ. ⁊ ñ clamau̾it pu¬
niri qĩ adułt̾am. Ui aut̃ opp̃ssam in agro.
⁊ ista soror q̃ ut clicit uim passa ẽ. ittaduł¬
ult̾a ceputari agat penit̾. Ita dũ taxat. ut
scd̃o uiro qui ñ appellat᷑ uit s adult̃ a tem¬
ꝑe penitenciȩ ñ copłetur. Qd si dutum eiui

Expanded text:
 multitudine nolentem rapuit: et quare postea non raptorem rapta dimisit? legat libros Moysi et inueniet desponsatam uiro, si in ciuitate fuerit oppressa et non clamauerit, puniri quasi adulteram, si autem in agro,  ista soror, quae, ut dicit, uim passa est, ut altulteram se putari, agat paenitentiam, ita dumtaxat, ut secundo uiro, qui non appellatur uir, sed adulter, a tempore paenitentiae non copuletu
Abbreviated transcription (Latin):
Que conu̾sio si contĩg̾it alicui ⁊̃ in fine de¬
sꝑandum ñ ÷ deeiꝰ remissione. S q̃m uix
uł raro ẽ tam iuista conu̾sio. timend̾ ÷ de
penitente sero. Quẽ enĩ morbꝰ urget ⁊ pe¬
na t̾ret. ad u̾am uix ueniet satisfactio¬
nem. Maxcime cũ filii qͦs illicite dilex̾it
sint p̃sentes. Uxor ⁊ mundꝰ ad se uocet.

Expanded text:
n fine, desperandum non est de ejus remissione. Sed, quoniam vix vel raro est tam justa conversio, timendum est de poenitente sero. Quem enim morbus urget et poena terret, ad veram vix veniet satisfactionem, maxime quum filii, quos illicite dilexerit, sint praesentes, uxor et mundus ad se vocent.
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑ hoc uisum ÷. si ip̃e ꝑsecuritatẽ u̾am hoc
gium hc̃e ꝑmittatus. illa uero digna uini
dicta affugatur. ⁊ inet̾num coniugio pͥue
duabꝰ sororib. uł cum matre. ⁊ filia. uł cũ
patre ⁊ filio. idem accipiendum ẽ. ut ignorã¬
tib conuigia non negent᷑. scientib ꝑpetuo ꝓ¬

Expanded text:
r hoc visum est, si ipse per securitatem veram hoc gium habere permittatur. Illa vero vindicta digna affligatur et in eternum coniugio priveduabus sororibus vel cum matre et filia vel cum patre et filio, idem accipiendum est, ut ignorantibus coniugia non negentur, scientibus perpetuo
Abbreviated transcription (Latin):
neccẽẽ ÷ ut legitimaꝵ fed̾anuptiaꝵ redinte¬
gͣnda credamꝰ. ⁊ remotis his ꝗ̃ hostilitas in¬
tulit unitͥq id qd̃ legitune uitulit reforme¬
tur. om̃i ꝙ studio ꝓcurandũ ẽ ut recipiat
cetur. ⁊ tamquam alieni uiris ꝑuasor habe¬
atun qͥ ꝑsonam eiꝰ mariti qͥ iã non ẽẽ extum¬
batur assumpsit. Si eͤnim multa q̃ ad eos qͥ
incaptiuctatem ducti sunt ꝑtinebant inus
alienum tͣnͣsire potit̾unt ⁊ tñ plenȩ uisticie
ẽ. ut eisd̾ reu̾sis ꝓͥa reforment᷑ Qd̾ si in man¬
cipiis. uł in agͥs. aut ñ domib ac possessio¬
nib recte seruat᷑ qͣnto mag̃ inconuigatoꝵ re¬

Expanded text:
necesse est, ut legitimarum foedera nuptiarum redintegranda credamus, et remotis his quae hostilitas intulit, unicuique id quod legitime habuit, reformetur, omnique studio procurandum est, ut recipiat citer, et tanquam alieni juris perversor habeatur, qui personam ejus mariti qui jam non esse existimabatur, assumpsit. Si enim multa quae ad eos qui in captivitatem ducti sunt pertinebant, in jus alienum transire potuerunt, tamen plenum justitiae est ut iisdem reversis propria reformentur. Quod si in mancipiis, vel in agris, aut etiam in domibus ac possessionibus rite servatur, quanto magis in conjugior
Abbreviated transcription (Latin):
illum mortu¬
um: nuꝑsit
alii. Demurn
ille de captuu¬
tate recliens:
reppetit urorem suã. Illa post̾ioris amore cap¬

Expanded text:
illum mortuum, nupsit alii; demum ille, de captivitate rediens, repetit uxorem suam; illa, posterioris amore cap
Abbreviated transcription (Latin):
noluisses. tͥ cdebitum reddere cogeret᷑ ⁊ illi
d̾s depitaret continentiã. si ñ sue. s tue ce¬
d̾et infirmitati. ne in adult̾ium cad̾es. Qs
ñ exigit debitũ. aut si pp̃ ꝓͥam infirmta¬
temn duicit ipxorẽ plangens potiꝰ q sñ upore
ẽẽ ñ potuit. qͣm gaudens qi duxit. Qͥ sqͥs uẽ¬
dit qd̾ nouit qr n si man̾et beatum ñ fac̾et.

Expanded text:
sses, debitum tibi reddere cogeretur, et illi Deus imputaret ad continentiam, si non suae, sed tuae cederet infirmitati, ne in adulterium caderes. §non exigit debitum, aut si propter propriam infirmitatem ducit uxorem, plangens potius, quia sine uxore esse non potuit, quam gaudens, quia duxit, quisquis vendit quod novit, quia, etsi maneret, beatu
Abbreviated transcription (Latin):
in cod̾. Satis hinc apparẽt. qͥmadmuin uitiᷤᷤ
feminas subditas. ⁊ pene famulas lexẽe uo¬
luit uxoies. dũ constitituit ut dic̾et adu̾¬
sus uxorẽ testimoniũ uñ lapidaret᷑ illa ᷤ Si
In aliis aut̃ causis ei qui testimonio fal¬
so cuiqͣm nociũt. qd̾ si ꝓbaret᷑ uis sit occi¬

Expanded text:
 IV. Satis hinc apparet quemadmodum viris feminas subditas et pene famulas lex esse voluerit uxores dum constituit, ut diceret adversus uxorem vir testimonium, unde lapidaretur illa, siIn aliis autem causis eum, qui testimonio falso cuiquam nocuerit, quod si probaretur, jus sit occi
Abbreviated transcription (Latin):
crunt ex nob: s ñ erant ex nob̾. Nlam si aus¬
sent ex nob̾: mansissent itiq utiq nob̾cum.
exnobis inquit exietunt .i. a nt̃a societate te¬
cesserunt qi pͥme ordinationis. ⁊ eiꝰ effectus
nob̾cum ñ imerant. Qd̃ exeo uid̾i pot̃ qr si

Expanded text:
ierunt ex nobis; sed non erant ex nobis. Nam, si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum. Ex nobis, inquit, exierunt, id est: a nostra societate recesserunt, qua primae praeordinationis et ejus effectus nobiscum non inierant. Quod ex eo videri potest, quia, si
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ t̾rore ualde pauesc̃m. auxie quesisse monac¬
hum fi ⁊ a cua ixore minis ⁊ t̾rorib eam oc¬
cidendi ad hoc licentiã extorsisse ⁊ sic te mona¬
chicam uestem sñ abbate sũpsisss ⁊ monast̾i¬
um petisse. Postea uͦ cũ sanꝰ fõs eẽs. tuȩ uxoris
domũ temeasse. ⁊ pꝰmultos dies quoꝵdã sapi¬
entum consilio. Ad iam dicte mulieres cubile
requiris consiliũ. Si ita deniq ẽ. ut tuꝰ mintiuᷤ
cũ omĩ hoĩ admonachicam uitã cendenti
legałt iuste ⁊ scẽ sit ꝑagendũ tu ccͣ leges mi¬
nacit̃ ⁊ iuolent̃ a tua uxore partĩ t̃tore mortis
partĩ tuȩ infirmitatis dolore exanmatus.¬
recessisti. ⁊ monast̾ium petisti. ñ enĩ iuolentia
s expari uoluntate ⁊ consensit Sicut scĩ pa¬

Expanded text:
et terrore valde pavefactum, anxie quaesisse monachum fieri, et a tua uxore minis et terroribus eam occidendi ad haec licentiam extorsisse, et sic te monachicam vestem sine abbate sumpsisse et monasterium petiisse. Postea vero cum sanus factus esses, tuae uxoris domum remeasse et post multos dies quorumdam sapientum consilio ad jam dictae mulieris cubile requiris consilium. Si ita denique est ut tuus nuntius cum omni homini ad monachicam vitam tendenti legaliter et juste sit peragendum, tu contra leges minaciter et violenter a tua uxore, partim terrore mortis, partim tuae infirmitatis doloribus exanimatusrecessisti et monasterium petisti. Non enim violentia, sed ex pari voluntate et consensu, sicut sancti Pa
Abbreviated transcription (Latin):
re animã ꝓrimi quam d̾õ fornicator eripuit
uł ereptam in malo confirmauit ⁊̃ qd̾ ex¬
emplum extitit mali in oꝑatione sui cͥmi¬
nis. cui mag̃ ꝓ fuisset. si aliis fusset causa d¬
u̾sionis. Gemat ctaq alioꝵ uitam in suã cor
disset exemplo boni e tͥsticia doleat qͣm bo¬

Expanded text:
re animam proximi, quam fornicator Deo eripuit, vel ereptam in malo confirmavit: etiam quod exemplum exstitit mali in operatione sui criminis, cui magis profuisset, si aliis fuisset causa conversionis. Gemat itaque aliorum vitam in sua corrudisset exemplo boni. Doleat de
Abbreviated transcription (Latin):
relinqͣt ea. ñ lib̾e. s qĩ neccĩtate odempnat licit
enĩ latro ueniam m̾usset in fine de oĩ cͥmine. ñ
tñ dedit baptitatis. pecrandi. ⁊ ꝑscitandi aucto¬
ritatem. Lic enĩ baptizatus ẽ qui t̾c pͥmum
in cruce. xp̃m confessus ẽ. Penttencia enĩ in ext̃¬
mo hyatu uite aduenit: sanat ⁊⁊ lib̾at in ablu
in fine baptrzant᷑ ⁊ ip̃i ditati bonis sc̃e matris
eccłiȩ. recepti sunt multiplex bonũ in u̾a beati¬
tudine Illi añ qui cum potuerunt. nũqͣm o¬
u̾ti uoluerunt: confitentes cũ iam peccare neq̃¬
tint nec sic facile acquirunt. qd̾ uolunt. Opor¬

Expanded text:
relinquat, ea non libere, sed quasi necessitate condemnat. Licet enim latro veniam meruisset in fine de omni suo crimine, non tamen dedit baptizatis peccandi et perseverandi auctoritatem. Tunc enim baptizatus est, qui tunc primum in cruce Christum confessus est . Poenitentia enim si in extremo vitae hiatu advenerit, sanat et liberat in abluin fine baptizantur; sed ipsi ditati bonis sanctae matris Ecclesiae, recepturi sunt multiplex bonum in vera beatitudine. Illi autem qui cum potuerunt, nunquam converti voluerunt, confitentes cum jam peccare nequeunt, non sic facile acquirunt quod volunt. Opor
Abbreviated transcription (Latin):
mã carnis copłam ut causa plis sit ñ uol¬
uptatis. s  carnis ꝯmixtio. creandoꝵ lib̾oꝵ
sit gr̃a: ñ satisfactio uitioꝵ. Si qͥs sua con¬
uige ñ cupidine uoluptatis raptus. s solũ
c̾andoꝵ lib̃ors gr̃a utit᷑ ip̃ ꝓfecto siue de in¬
gͥssu eccłis seu desum̃do dnĩci corꝑis sangnisq

Expanded text:
a oportet ut causa prolis sit, non voluptatis, et carnis commistio creandorum liberorum sit gratia, non satisfactio vitiorum. Si quis sua conjuge, non cupidine voluptatis raptus, sed solummodo creandorum liberorum gratia utitur, ipse profecto sive de ingressu ecclesiae, seu de sumendo corporis
Abbreviated transcription (Latin):
uiuens. securus hinc exit. dgens penitentiam
adultimũ. ⁊ reconciliatꝰ: securus hinc exit. ego
ñ sum securꝰ. Uñ securꝰ sum dico. ⁊ securitatem
securitatẽ dare ñ pꝰsum. ẜ⁊ pꝰ pauca. S ed uñ
Illud scio. hoc nescio. Uam ĩo do tͥ peniten¬
tiam qr nescio. nam si scirem nicħ tͥ ꝓdeẽ. ñ t¬

Expanded text:
ivens, securus hinc exit. Agens poenitentiam ad ultimum, et reconciliatus, si securus hinc exit, ego non sum securus. Unde securus sum, dico, et securitatem securitatem dare non possum. Et post pauca: § 1. Sed unde Illud scio, hoc nescio. Nam ideo tibi do poenitentiam, quia nescio. Nam si scirem tibi n