comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nem patͥs ut filius loquebat᷑. & ipse
uerbũ erat patͥs qͥ hominib loquebat᷑.
Sigͦ cognouissent patr̃e. filiũ cius rece¬
pissent. quẽ uox patͥ̾s głificat in baptis¬
mate. in monte. in aliis huiꝰmodi. Ido
contͣ hoc qđ dicunt quẽ te ipsum facis
refcit głam suam ad patr̃e diccns. Si ego
solus sine patre głifico me ipsum sic̃ sumu¬
latores: gła mea nicħ ẽ. N praham pater
ur̃ exultauit ut iuderet dicm mcũ: & iu¬
dit.⁊ gauisus ẽ. Credens exultauit spe¬
rando: ut uideret intelligendo. Qd ait
dicm incũ. incertũ pot̾̃ ẽẽ unde dixerit.
utrũ diem dñi temporalem in carne. an
diem qͥ nec ortũ scit nec occalũ. S utrũq
abraham uidit. Qnͣdo enĩ misit scriũ
suũ petere uxorem filio suo ysaac. ait.
Done manũ tuam sub femore meo: et
uira ꝑ dm̃ celi. Q uid hoc sͥ uult. nisi
qͥa significabat᷑ de genere abrahȩ dm̃ celi
uenturũ in carne: Qui rep̃hendunt carnẽ
diem domini uidit. cũ in figura summȩ

Expanded text:
quebatur et ipse erat Verbum Patris, qui hominibus loquebatur. Si ergo cognovissent Patrem, Filium ejus recepissent, quem vox Patris glorificat in baptismate, in monte, in aliis hujusmodi. Ideo contra hoc quod dicunt: quem teipsum facis, refert gloriam suam ad Patrem, dicens: Si ego solus sine Patre glorifico meipsum sicut simulatores, gloria mea nihil est. Abraham pater vester exsultavit ut videret diem meum: vidit, et gavisus est. Credens exsultavit sperando, ut videret intelligendo. Quod ait: diem meum, incertum potest esse unde dixerit, utrum diem Domini temporalem in carne, an diem qui nec ortum scit nec occasum, sed utrumque Abraham vidit. Quando enim misit servum suum petere, uxorem filio suo Isaac, ait: Pone manum sub femore meo, et jura per Deum coeli . Quid hoc sibi vult, nisi quia significabatur de genere Abrahae Deum coeli venturum in carne. Qui reprehendunt carnem diem Domini vidit, cum in figura summae
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣdui dominus in mundo ẽ: erit nox
qñ in mundo ñ erit. cũ ipse dicat disci¬
pulis. maiora hore facietis: Numqͥd in
nocte oꝑabat᷑ petrus in umbra sua sañã¬
te infirmos qd̾ dominus ñ fecit. qͥ dixit.
sine me nicħ potestis facere: Quid gͦ
dicemus de ista nocte: Nox ista eoꝵ. crit
qͥ audient. ite in ignem eternũ qui p̃pa¬
ratus ẽ diabolo & angłis cius. Unde il¬
lud. Ligate illi manus ꝙ pedes: & ꝓi¬
cite eum in tenebras exteriores. Tunc ne¬
mo poterit oꝑari. Ergo oꝑem᷑ dũ adhuc
dies ẽ. Hic enĩ adbuc ẽ ille qui dixit. Ecce
ego uob̃cum sum usq in consummatio¬
nem scłi. Amplius. Donec dies ẽ .i. dũ
sum in mundo. faciam oꝑa pat̾s illũ p̃di¬
cando. cecos illuminando. Nox autẽ fuit.
defecit. Unde dicit cis. Nunc ẽ hora ur̃a:
et potestas tenebrarũ. Hec cum dixisset:
expuit in t̾ram. & fecit lutum ex sputo.

Expanded text:
quandiu Dominus in mundo est, erit nox quandiu Dominus in mundo est, erit nox quando in mundo non erit, cum ipse dicat discipulis: Majora horum facietis . Nunquid in nocte operabatur Petrus, in umbra sua sanante infirmos , quod Dominus non fecit, qui dixit: Sine me nihil potestis facere? . Quid ergo dicemus de ista nocte? Nox ista eorum erit qui audient: Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus . Unde illud: Ligate illi manus et pedes, et projicite eum in tenebras exteriores . Tunc nemo poterit operari. Ergo operemur dum adhuc dies est. Hic enim adhuc est ille qui dixit: Ecce ego vobiscum sum usqNUS Amplius: Donec dies est, id est dum sum in mundo, faciam opera Patris, illum praedicando, caecos illuminando. Nox autem fuit, defecit. Unde dicit eis: Nunc est hora vestra et potestas tenebrarum . Haec cum dixisset, exspuit in terram, et fecit
Abbreviated transcription (Latin):
uia peccator ñ stetit. Cecum a natiuita¬
te uidit: qr misertus ẽ nr̃e mortalitatis
Cecus cñi iste humanũ genus ẽ: habens
cecitatem ab adam. Iuo namq peccante
uiciũ ꝑ natura moleuit: unde scđm
ment̾ẽ ceci nati sumus. Et interroga¬
uerunt cum discipuli cius. Rabbi: quis
peccauit. hic aut parentes eiꝰ ut cecꝰ nasce¬
retur: Respondit iħc. Neq hic peccauit
neq paientes eius: s ut manifestent᷑ oꝑa
di in illo. Deccaueruiit quide. s ñ illoꝵ
peccõ factum ẽ ut cecus nasceret᷑. Magist̃
qͥ querit credente ut faciat intelligentẽ.
causam dicit cecitatis. ut manifestent᷑ o¬
ꝑa dĩ in illo. Wideł ut eum illuminando.
& ꝑ eum quid in cecitate humani generis
facturus sit significando. filius dĩ mani¬
festetur. Me oportet oꝑari opera eius
qui misit me: donec dies es. Uenit nox:
qñ nemo pot̾ oꝑari. Quamdiu in mũ¬
do sum: lux sũ mundi. Dies ẽ ille qui
dicit. Ego sum lux mundi. Si gͦ dies ẽ

Expanded text:
cum a nativitate vidit, quia misertus est nostrae mortalitatis. Caecus enim ille, humanum genus est habens caecitatem ab Adam. Illo namque peccante, vitium pro natura inolevit, unde secundum mentem caeci nati sumus. Et interrogaverunt eum discipuli ejus: Rabbi, quis peccavit, hic aut parentes ejus, ut caecus nasceretur? Respondit eis Jesus: Neque hic peccavit, neque paren illorum peccato factum non est ut caecus nasceretur. Magister qui quaerit credentem, ut faciat intelligentem, causam dicit caecitatis, ut manifestentur opera Dei in illo, videlicet ut eum illuminando, et per eum quid in caecitate humani generis facturus sit significando, Filius Dei manifestetur. Me oportet operari opera ejus qui misit me, donec dies est. Venit nox quando nemo potest operari. Quandiu in mundo sum, lux sum mundi. Dies est ille qui dicit: Ego sum lux mundi . Si ergo dies est
Abbreviated transcription (Latin):
eti in tab̃nacula benedixerunt regi. qͥa
felicissima actio ẽ dicere ymnos condito¬
ri. Unde illud. Beati qui habitant ĩ do
chenia inquit cũagłista facta sunt in ihe¬
rosolimis: et hẏemps eiat. Hyemps recte
commemorat᷑. quia frigidi udei ad di¬
uinum ignem accedere .i. in xp̃m credere
pigri crant. E t ambulabat iħe intem¬
plo. in porticu salomonis. i uͥ salomon
solebat stare ad orandum. Porticus quib
templum cingebat᷑ solent significart̃ no¬
mine templi. Cirtum dederunt gͦ cum
iudci: & dixcrunt ei. Quousq animam
nram collis: Si tues xp̃c: dic nob palam.
Non ui̾tatem desiderant: s calumpni¬
rum homiñe credunt uenturũ s pre
omnib regnaturũ. si diceret se xpm qͣsi
cont᷑ augustum se regem facent. potesta¬
ti puniendũ tradere uellent. S domnꝰ
sic temꝑat iesponsum ut nec isli sir io¬
cus calumpniȩ. et fidelib ꝓpt̃ qͥs hecro¬
ferunt᷑ manifeste appareat qd̾ ipse sit

Expanded text:
cti in tabernacula, benedixerunt regi, quia cti in tabernacula, benedixerunt regi, quia felicissima actio est, dicere hymnos Conditori. Unde illud: Beati qui habitant in domcaenia, inquit evangelista, facta sunt in Hierosolymis, et hiems erat. Hiems recte commemoratur, quia frigidi Judaei, ad divinum ignem accedere id est, in Christum credere pigri erant. Et ambulabat Jesus in templo in porticu Salomonis. Id est, ubi Salomon solebat stare ad adorandum. Porticus quibus templum cingebatur, solent significare nomine templi. Circumdederunt ergo eum Judaei, et dixerunt ei: Quousque animam nostram tollis? si tu es Christus, dic nobis palam. Non veritatem desiderant, sed calumnipurum hominem credunt venturum, sed prae omnibus regnaturum; si diceret se Christum, quasi contra Augustum se regem faceret, potestati puniendum tradere vellent. Sed Dominus sic temperat responsum, ut nec illis sit locum calumniae, et fidelibus propter quos haec referuntur, manifeste appareat quod ipse sit
Abbreviated transcription (Latin):
quid̃ẽ came: uiuificatos autẽ sp̃u. Igniᷤᷤ
ẽ feruor eximiȩ dilcetionis in celesti prtta¬
qua & in sua beatitudine et in sui condi¬
toris claritate ciies celi ardere letant᷑. Hinc
quedam agmina uocant᷑ scraphim .i. ar
dentes uel incendentes. Completa gͦ dedi¬
catione. ignis hostias deuorat. quia exple¬
to temꝑ. nr̃ȩ resurrectionis flagrantia ue¬
ri amoris quo nunc angłice uirtutes in¬
flammant᷑. fidelium mentes uisa speciȩ
sui redemptoris absorbebit. Hotancdum
etiam qd̾ salomon dimisit ppłos festiu¬
tate facta dedicationis. qui benediccntes
regi ꝓfecti sunt in cab̃nacula sua lecan¬
tes. Dimittet enĩ dñs ꝑacta resurrectiõe
electos in ȩterna tab̾nacula. ñ eos ułteriꝰ
a sua p̃sentia iemouens. s a discrumine
iudicii qđ in acre futurum apło docen¬
te nouimus. ad inhabitationẽ celestis pa¬
triȩ immittens. tit ꝓ suis meritis quisq
sede regni ꝑcipiat. Hinc ẽ illud. Multe
mansiones in domo pat̾s mei sunt. Sfe¬

Expanded text:
uidem carne, vivificatos autem spiritu . Ignis est fervor eximiae dilectionis in coelesti patriqua et in sua beatitudine, et in sui Conditoris claritate cujus cives coeli ardere laetantur. Hinc quaedam agmina vocantur seraphin, id est ardentes vel incendentes. Completa ergo dedicatione, ignis hostias devorat; quia expleto tempore nostrae resurrectionis, flagrantia veri amoris quo nunc angelicae virtutes inflammantur, fidelium mentes visa specie sui Conditoris, absorbebit. Notandum etiam quod Salomon dimisit populos, festivitate facta dedicationis, qui benedicentes regi, profecti sunt in tabernacula sua laetantes. Dimittet enim Dominus peracta resurrectione electos in aeterna tabernacula, non eos ulterius a sua praesentia removens, sed a discrimine judicii, quod in aere futurum, Apostolo docente novimus, ad inhabitationem coelestis patriae immittens, ut pro suis meritis quisque sedem regni percipiat . Hinc est illud: Multae mansiones in domo Patris mei sunt . Profe
Abbreviated transcription (Latin):
hic ẽ qui sedebat & mendicabat: Aiii di¬
cebant qͥa hic ẽ. alii aut̃ẽ nequaqmͣ: sed
similis eius ẽ. Ille uͦ dicebat qͥa ego sum.
Quidam ñ recognoscebant cum. quia
aꝑti oculi uultũ mutauerant. s ille
aꝑte fatet᷑ beneficium. ne incurrat in¬
gratitudinis dampnũ. Dicebant gͦ ei.
Quomͦ aꝑti sunt tͥ oculi: R esponit.
Ille homo qͥ dicit᷑ iħc lutũ fecit & unx̃

Expanded text:
dicabat? Alii dicebant quia hic est; alii autem, nequaquam, sed similis est ejus. Ille vero dicebat, quia ego sum. Quidam non recognoscebant eum, quia aperti oculi vultum mutaverant; sed ille aperte fatetur beneficium, ne incurrat ingratitudinis damnum. Dicebant ergo ei: Quomodo aperti sunt tibi oculi? Respondit: Ille homo qui dicitur Jesus, lutum fecit et un
Abbreviated transcription (Latin):
fuit forsitan uidet & patr̃e uerbũ scilicet
dubitationis. quia ñ increpabat dominꝰ¬
ineredulitat᷑ẽ. s docebat. Ne mireris gͣ de uer¬
bo dĩ siue dicat forsitan siue alio m̃ loquat᷑
qñ quidẽ plene non comp̃nendis a lxxxi¬
uerbum hominis:
illi ꝑsequendo. isti habere cupiendo. Quo
ego uado: uos ñ potestis uenire. Hoc et dis¬
cipulis alibi dixit. ñ auferendo spem ut
istis. s p̃dicendo dilationem. Dicebant gͦ
uidei. Numquid interficiet scmetipsũ
qͥa dicit quo ego uado uos ñ potestis uem¬
re: Stulta uerba quasi ipsi immortales
eeñt et uenire ñ possent quo ille iret si se
int̾fecisset. Dominꝰ aut̃e dicebat ñ de mor¬
te. s de gła ad qũa ibat. post morte. Q q̃
illi omnia carnalit̾ sapientes ñ intellexer̃t.
Et dicebat illis Uos de deorsum estis: ego
de suꝑnis sum. Ideo tram sapitis. qͥa sicut
serpentes t̃ram manducatis. Quidd ẽ t̃ram
manducatis: Cerrenis pascimini terremꝰ

Expanded text:
fuit, forsitan videt et Patrem, verbum scilicet fuit, forsitan videt et Patrem, verbum scilicet dubitationis, quia non increpabat Dominincredulitatem, sed docebat. Ne mireris ergo de verbo Dei, sive dicat forsitan, sive alio modo loquatur, quandoquidem plene non comprehendis verbum hominis. illi persequendo, isti habere cupiendo. Quo ego vado, vos non potestis venire. Hoc et discipulis alibi dixit, non auferendo spem ut istis, sed praedicando dilationem. Dicebant ergo Judaei: Nunquid interficiet semetipsum, quia dicit: quo ego vado, vos non potestis venire? Stulta verba, quasi ipsi immortales essent, et venire non possent quo ille iret, si se interfecisset. Dominus autem dicebat non de morte, sed de gloria ad quam ibat post mortem. Quod illi, omnia carnaliter sapientes, non intellexerunt. Et dicebat eis: Vos de deorsum estis, ego de supernis sum. Ideo terram sapitis, quia sicut serpentes terram manducatis. Quid est, terram manducatis? Terrenis pascimini, terrenis
Abbreviated transcription (Latin):
ineũ. Sime sciretis: forsitan et patr̃ẽ meũ
scictis. Me hominẽ cm̃ putatis: ideo patr̃e
meũ hominẽ queritis. Ile qui omnia fecit
qñ dicit forsitan ñ dubitat s increꝑat. O nõ
cum in corde tuo ẽ uerbum. aliud ẽ qũa
sonus. s ut cranseat ad me. sonũ quasi uehi¬
culum querit. Assumit sonum. imponit
se quodammͦ in uehiculum. transcurrit ae¬
rem. uenit ad me. nec recedit ate. Sonus
autẽ ut ueniret ad me. recessit ãte. nec ꝑ¬
stitit apud me. Uerbum gͦ qđ erãt in corde
tuo. ñ quid sono p̃tereunte p̃terut: Sonus
medius transuolauit. uerbũ uͦ qđ assump¬
sit sonum ẽ apud me. & ñ recessit ate. Hoc
attende quisqͥs es examinator sonor. uer¬
bum dĩ contempnis. qui uerbũ hominis ñ
comp̃hendis: Scit d̾s omnia. Qui etiam
dixit discipulis talem sententiam qualẽ
eũ dicens. Dñe. ostende nob̃ patr̃e. Pnilip¬
pe. qui uidet me iudet & patre. Hic non

Expanded text:
meum. Si me sciretis, forsitan et Patrem meum meum. Si me sciretis, forsitan et Patrem meum sciretis. Me hominem tantum putatis, ideo Patrem meum hominem quaeritis. Ille qui omnia scit, quando dicit forsitan, non dubitat, sed increpat. O homo! cum in corde tuo est verbum, aliud est quam sonus, sed ut transeat ad me, sonum quasi vehiculum quaerit, assumit sonum, imponit se quodammodo in vehiculum, transcurrit aerem, venit ad me, non recedit a te. Sonus autem ut veniret ad me, recessit a te, nec perstitit apud me. Verbum ergo quod erat in corde tuo, nunquid sono praetereunte praeteriit? Sonus medius transvolavit, verbum vero quod assumpsit sonum, est apud me, et non recessit a te. Hoc attende, quisquis es examinator sonorum. Verbum Dei contemnis, qui verbum hominis non comprehendis? Scit Deus omnia. Qui etiam dixit discipulis talem sententiam qualem eum, dicens: Domine, ostende nobis Patrem. Philippe, qui videt me, videt et Patrem . Hic non
Abbreviated transcription (Latin):
in ore duoꝵ uel trium testiũ stat om̃euer¬
bum Humani gen̾is consuetudo sic seh̃t.
ħ duob faisis cestib urgebat᷑ susanna. et
uniucisus ppls mentitꝰ ẽ contra xp̃m. Eigo
ꝑ mysterium tͥnitas cominendata ẽ. His ha¬
bere bonam causam: Habeto duos uel tres te¬
stes. patrem et filium et sp̃m sc̃m. Quȩ trini¬
tas suffragabat᷑ susanne in conscientia. exci¬
tans unum testem damelem. et duos comun¬
cens. Cligamus et nos nob̃ dm̃ cestem. Non
euim dedignat᷑ cestis ẽẽ: qui iudex ẽ. Testis
ẽ: quia ñ querit alium unde cognoscat qͥs
sis. iudex quia potestatẽ. ht̃ mortificandi. et
uiuificatidi. dampnamdi & absoluendi.
in gehennas p̃cipitandi. et in celos ieuandi.
diabolo comungendi. & cũ angłis coronã¬
di. Qđ ait in lege ur̃a. sic dictum ẽ canqũa
hodie. Dicebant gͦ ei. Ubi ẽ pater tuus :¬
espondit iħe. Neq me scitis: neq patr̃e

Expanded text:
In ore duorum vel trium testium stat omne verIn ore duorum vel trium testium stat omne verbum . Humani generis consuetudo sic se habet, sed duobus falsis testibus urgebatur Susanna , et universus populus mentitus est contra Christum. Ergo per mysterium Trinitas commendata est. Vis habere bonam causam? Habeto duos vel tres testes: Patrem et Filium et Spiritum sanctum. Quae Trinitas suffragabatur Susannae in conscientia, excitans unum testem Danielem, et duos convincens. Eligamus et nos nobis Deum testem. Non enim dedignatur testis esse, qui judex est. Testis est, quia non quaerit alium unde cognoscat quis sis; judex, quia habet potestatem vivificandi et mortificandi, damnandi et absolvendi, in gehennas praecipitandi et in coelos levandi, diabolo conjungendi et cum angelis coronandi. Quod ait, in lege vestra, sic dictum est, tanquam hodie . Dicebant ergo ei: Ubi est Pater tuus? Aespondit Jesus. Neque me scitis, neque Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
garis si filium minor̃e patre sc̾m duunita¬
t̾em dicis. Noli gͦ dicere pat̃ aurum ẽ filius
argentum. nam una suba ẽ. una diunitas.
una cocc̃nitas ꝑfecta equalitas. Audi filium.
ego et pat̃ unum sumus. U trumq audi
& unũ. et sumus. & a caribdi. & a scilla li¬
b̾abcris. In eo qđ dixit unũ. lib̾at te ab ar¬
rio: in co qd̃ dixit sumus. lib̾at te a sabellio.
Cum dicis alius ẽ pat̾ alius filius. tecte di¬
cis. si autẽ dicis aliuid erras. Et in lege ur̃a
scptim ẽ quia duoꝵ hominũ cestimoniũ
uerum ẽ. Ego sum qui testimoniũ ꝑ hibeo
.de me ipso: & cestimoniũ ꝑbibet de me qͥ
misit me pat̾. Nunc et si diffcro iudiciũ:
ñ difftro cestimoniũ. ẜbat ab auctoritate
legis qaͣ uerum sit testimoniũ e ꝑats. ubi
ẽ stabilis ucritas. Exposuit cis legem: si ingra¬
ti ñ ceñt. Magna questio ẽ et ualde michi
uidet᷑ in misterio res constituta. uͥ c̃s dicit

Expanded text:
garis, si Filium minorem Patre secundum divinitagaris, si Filium minorem Patre secundum divinitatem dicis. Noli ergo dicere, Pater aurum est, Filius argentum: nam una substantia est, una divinitas, una coaeternitas, perfecta aequalitas. Audi Filium: Ego et Pater unum sumus . Utrumque audi, et unum, et sumus, et a Charybdi et a Scylla liberaberis. In eo quod dixit: unum, liberat te ab Ario; in eo quod dixit: sumus, liberat te a Sabellio. Cum dicis, alius est Pater, alius Filius, recte dicis: si autem dicas aliud, erras: Et in lege vestra scriptum est, quia duorum hominum testimonium verum est. Ego sum qui testimonium perhibeo de meipso, et testimonium perhibet de me qui misit me, Pater. Nunc etsi differo judicium, non differo testimonium. Probat ab auctoritate legis, quod verum sit testimonium suum et Patris, ubi est stabilis veritas. Exposuit eis legem, si ingrati non essent. Magna quaestio est, et valde mihi videtur in mysterio res constituta, ubi Deus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
quia illi nesciunt scđm carñe iudicant.¬
& ideo arrogans eis uidet᷑. Om̃is homo
bile. artogans et in ꝑb udet. deo secptĩ
ẽ. Non laudet te ostuum: s os ꝓximi tui.
S hoc nomini dictum ẽ. qui mentiri po¬
test: lux aut̃e mentiri ñ pot̾. Uos scd̃m car¬
nem iudicatis: ego ñ iudico qu̾eqũa. Sub¬
audis scm carnẽ ut uos. Uel mͦ ñ uuidico.
Unde alibi. Egoñ ueni ut uidic̃e mũdũ
s ut saluẽ. ñ iudiciũ denegando. s differen¬
do. Prius eñ erat misccłia p̃roganda. et post
excrtendum udicium. ut ait psalmista.
Misc̃iam et uidiciũ: cantabo tibi dñe.
Et si udico ego iudiciuĩ incũ uerũ ẽ. qͥa solꝰ
sum. E rubesce sabelliane. auddis filiũ. auddis
patrem. Distingue ꝑsonas intelligentia ñ
ꝑficdia: ne quasi fugiens caribdim. in icillã
incurras. Caribdis te uorat. si dicis ipsum ẽẽ
patr̃e qui ẽ filus. in scuicis scopulis naufra¬

Expanded text:
quia illi nesciunt, secundum carnem judicant, etquia illi nesciunt, secundum carnem judicant, et ideo arrogans eis videtur. Omnis homo bile, arrogans et superbus videtur. Ideo scriptum est: Non laudet te os tuum, sed os proximi tui . Sed hoc homini dictum est, qui mentiri potest. Lux autem mentiri non potest. Vos secundum carnem judicatis, ego non judico quemquam. Subaudis: secundum carnem ut vos. Vel modo non judico. Unde alibi: Ego non veni ut judicem mundum, sed ut salvem , non judicium denegando, sed differendo. Prius enim erat misericordia praeroganda, et post exercendum judicium, ut ait Psalmista: Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine . Et si judico ego, judicium meum verum est, quia sosum. Erubesce, Sabelliane; audis Filium, audis Patrem. Distingue personas intelligentia, non perfidia, ne quasi fugiens Charybdim, in Scyllam incurras. Charybdis te vorat, si dicis ipsum esse Patrem qui est Filius, in Scyllaeis scopulis naufra
Abbreviated transcription (Latin):
cem uite. Lux inund̾i a patre egredicuᷤ
nube carnis tegit᷑. et sic contemꝑata tole¬
randa nominib efficit᷑: ut ꝑ homiñe ueni¬
at᷑ ad diuinitatem. Illa gͦ luce illuminan¬
te illuminam̃ mͦ collirio fidĩ qui de adam
ceci nat sumus. et sequim᷑ cam ucrb̾ qũa
exemplis obediendo. ut exclusis ignoran¬
tiȩ uel pecatorꝵ tenebris. in futuro mani¬
testa uisione ditatis illuminem. Oyxcĩt
g ci pnarisei. Tu dde te ipso testimonium
ꝯhibes: Testimoniũ tuũ non ẽ uetum.
Iui infirmos oculos habebant qui hoc di¬
cebãt: quia lucem ftrre ñ poterant. Putant
ñ credendum ei quasi solus de se testetur.
obliti p̃missarum ꝓpłe lucernarũ ce iꝑ¬
sius iob̃is baptiste qui euident̃ de eo os¬
tendit. Respondit iħe. et dixit eis. Et si
ego testimoniũ ꝑhibeo de me ipso. uerũ
ẽ cestimoniũ meũ. quia scio unde ueni.
& quo uado. Uos autẽ nescitis unde ue¬
nio: aut quo uado. Patrem dat untelligi
a quo testimoniũ sciũ confirmat᷑. Quod

Expanded text:
UST. Lux mundi a Patre progrediens, nube carnis tegitur, et sic contemperata, toleranda hominibus efficitur, ut per hominem veniatur ad divinitatem. Illa ergo luce illuminante, illuminamur modo collyrio fidei, qui de Adam caeci nati sumus; et sequimur tam verbis quam exemplis obediendo, ut exclusis ignorantiae vel peccatorum tenebris, in futurum manifesta visione Deitatis illuminemur. Dixerunt ergo ei Pharisaei: Tu de teipso testimonium perhibes. Testimonium tuum non est verum. Illi infirmos oculos habebant qui hoc dicebant, quia lucem ferre non poterant. Putant non credendum ei, quasi solus de se testetur, obliti praemissarum prophetiae lucernarum, et ipsius Joannis Baptistae, qui evidenter de eo ostendit. Respondit Jesus et dixit eis: Etsi ego testimonium perhibeo de meipso, verum est testimonium meum, quia scio unde veni, et quo vado. Vos autem nescitis unde venio, aut quo vado. Patrem dat intelligi, a quo testimonium suum confirmatur. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
cat. qͥa caput xp̃i ds̃. Saliua itaq ẽ sa¬
pientia que ex ore altissimi ꝓdit. Terra
uͦ ẽ caro xp̃i. Inunctus cecus ñdũ uidet.
ungi ẽ cathecuminũ ficri. lauari in
piscina ẽ baptitari in xp̃o. Cathecuminis gͥe.
interp̃tat᷑ instructuis latine. Ad noc sane
paulatim rudes instruunt᷑ in fide. ut tan¬
dem plene illuminati. sacramentis par¬
ticipent cũ caritate. Unde paulus. Fuimꝰ¬

Expanded text:
cat, quia caput Christi Deus. Saliva itaque est sapientia, quae ex ore Altissimi prodit. Terra vero est caro Christi. Inunctus caecus non videt, ungi est catechumenum fieri; lavari in iscina, est baptizari in Christo. Catechumenus Graece, interpretatur instructus Latine. Ad hoc sane paulatim rudes instruuntur in fide, ut tandem plene illuminati, sacramentis participent cum charitate. Unde Paulus: Fuim
Abbreviated transcription (Latin):
et habeo iudicate in futuro uiuoᷤ et mor¬
tuos. s hoc totum ẽ ex patre a quo au¬
dio ueritatẽ qm loquor. Idem ẽ filium
ẽ. Ideo uerũ iudico: qͥa ui̾tas sum filus
ueracis. Hec ueritas non ẽ maior uerace
isto nec minor s equalis. qmius pius homo
minꝰ sit ipsa pietate. pulcher minus ipsa
pulchutudine. castus castitate. Nam si pi¬
etas quȩ ẽ apud dm̃ cuius ẽ particeps pia
amma recelat. ab ipsa pia anima. suie
pulchritudo. siue castitas. ñ tam̃ crescit in
deo uel miuit᷑. sicut oculus tuus nec
clausus minuit lucem. nec aꝑtus auget.
Hac similitudine si uerax ẽ anima ueri¬
tas est apud dm̃ cuius ẽ ipsa particeps. Et
si cius ñ fuerit particeps. tunc omnis homo
mendax. quia nullus homo de suo ẽ uerax
Igit᷑ a̾s pat̃ uerax est ñ partipͥando. ħ ueritat᷑e
gencerando. Oixit gͦ eis iħe. Cum exaltaueritiᷤ

Expanded text:
et habeo judicare in futuro vivos et moret habeo judicare in futuro vivos et mortuos, sed hoc totum est a Patre, a quo audio veritatem quam loquor. Idem est Filiumest: Ideo verum judico, quia veritas sum, Filius Veracis. Haec Veritas non est major Verace isto, nec minor, sed aequalis, quamvis pius homo minus sic ipsa pietate, pulcher minus ipsa pulchritudine, castus castitate. Nam si pietas quae est apud Deum, cujus est particeps pia anima, recedat ab ipsa anima pia, sive pulchritudo, sive castitas; non tamen crescit in Deo vel minuitur, sicut oculus tuus nec clausus minuit lucem, nec apertus auget lucem. Hac similitudine si verax est anima, veritas est apud Deum, cujus ipsa est particeps; et si ejus non fuerit particeps, tunc omnis homo mendax, quia nullus homo de suo est verax. Igitur Deus Pater verax est, non participando, sed veritatem generando. Dixit ergo eis Jesus: Cum ex
Abbreviated transcription (Latin):
eppnim ñ tanqm diceret principiũ sum.
s tanqm̃ diceret principiũ me credite.
Qđ in sermone gicco eudent̃ apparet. uͥ
principium ẽ fcminini genis sic̃ lex mas¬
eulim. S consuctudo loquitionis idco
ꝑctiuersas linguas uariat genera uocabu¬
lors qͥa in ipsis reb ñ inuenis sexum. Non
ego sum iu̾tas. respondit tanqmͣ dicc̾t
principiũ ine credite. Ꝙ addidit qui
et loquor uob̃ .i. qui humilis ꝓpt̃ uoᷤ
factus ad ista uerba descendi. Principiũ
ẽ pat̾. principium ẽ filius. tam̃ ñ sunt
duo principia. sic̃ nec duo dui. Nam si
accedentes ad dm̃ multe anime ꝑ carita¬
tem uua anima ẽ et multa corda cor unũ.
ñne magis tͥuitas ipse fons caritatis unꝰ
as ẽ: Muita nabeo de nob loqui et in¬
dicare: s qui misit me ucraxẽ. Et ego
quȩ audiui ab eo hec loquor in mundo.
E non cognonerunt quia patr̃e cis lice¬
bat dm̃. H abco multa loqui docendo
si credideritis. arguendo si ñ eredideritis.

Expanded text:
cipium, non tanquam diceret, principium sum, cipium, non tanquam diceret, principium sum, sed tanquam diceret, pri apparet, ubi principium est feminini generis, sicut lex masculini. Sed consuetudo locutionis ideo per diversas linguas variat genera vocabulorum, quia in ipsis rebus non invenis sexum. Non Ego sum veritas: respondit, tanquam diceret, principium me credite. Et addidit, qui et loquor vobis, id est qui humilis propter vos factus, ad ista verba descendi. Principium est Pater, principium est Filius, tamen non sunt duo principia, sicut nec duo dii. Nam, si accedentes ad Deum multae animae per charitatem, una anima est, et multa corda, cor unum , nonne magis Trinitas ipse fons charitatis unus Deus est? Multa habeo de vobis loqui et judicare, sed qui misit me, verax est. Et ego quae audivi ab eo, haec loquor in mundo. Et non cognoverunt quia Patrem ejus dicebat Deum. Habeo multa loqui docendo, si credideritis: arguendo, si non credideritis;
Abbreviated transcription (Latin):
do: ꝑ quẽ mundus factus ẽ. quia om̃sde
mundo pꝰ mundũ facti sunt. dñs autẽ
ẽ ante mundũ. qͥa inprincipio erat uer¬
bum. Si enim ñ credideritis quia ego sũ:
moriemini in peccato ur̃o. E contrario dat
spem credituris. ut de mundo leuent᷑ ad
eum qui mundũ fecit. Qđ nich addidit
dicens. qͥa ego sũ. multa sub intelligi de¬
dit. scilicet ego sum uerbũ patͥs. condicor
mundi. hominis formator. & reformator.
Quod qui ñ eredit: morit᷑ in peccatis. Moys¬
cnam dixit ego sum qui sum. hoc ẽ uerũ eẽ
Nabeo. qͥa ñ sum mutabilis. s semꝑ idem.
n omni motu rerum inueiio. p̃teritum
et futurũ. in ucritate di solum p̃seus. Di¬
cetrant gͦ ei. Tu quis ed: Oixit eis ibe. Drm
cipium qui et locͦr uob̃. Drincipium ẽ
cui dictum ẽ. Tu autẽ idem ipseas: & au¬
n tui ñ deficient. Sciebat ibi eẽ qͦsdam cre¬
dituoᷤ et ideo dixisse tu quis es ue scirent
quid illũ ẽẽ eieclcient. R espondit gͦ prin¬

Expanded text:
factus est; quia omnes de mundo, post mundum facti sunt. Dominus autem est ante mundum, quia in principio erat Verbum. Si enim non credideritis quia ego sum, moriemini in peccato vestro. Econtrario dat spem credituris, ut de mundo leventur ad eum qui mundum fecit. Quod nihil addidit, dicens: Quia ego sum, multa subintelligi dedit, scilicet ego sum Verbum Patris, Conditor mundi, hominis formator et reformator. Quod qui non credit, moritur in peccatis. Moysam dixi: Ego sum qui sum , hoc est verum esse habeo, quia non sum mutabilis, sed semper idem. In omni motu rerum invenio praeteritum et futurum, in veritate Dei solum praesens. Dicebant ergo ei: Tu quis es? Dixit eis cipium, qui et loquor vobis. Principium est, cui dictum est: Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . Sciebat ibi esse quosdam credituros, et ideo dixisse: Tu quis es? ut scirent quid illum esse crederent. Respondit ergo, prin
Abbreviated transcription (Latin):
erigere caput. ad lib̃tatem. s ñdum ẽ ꝑte¬
cta lib̃tas. quia ñdum ȩc̃nitas. Libertas
ꝑfecta ẽ ẽẽ in dño. cum hoc corruptibile
induet corruptionem. & hoc mortale in¬
duet immortalitatẽ. Scio quia filii abra¬
hȩ estis. s queritis me interficere. qͥa sermo
ms ñ capit in uob̃. Idẽ. non capit cor urm.
quia ñ recipit᷑ a corde ur̃o. Sermo diuinꝰ
ẽ ut hamus. qui capit dum capit᷑. Agnoᷤ¬
cit xp̃c in istis carnis origine in qua ẽ uana
lib̾tas cum uera seruitute peccati: s ñ cor¬
dis fidem ꝑ unitationẽ abrahe. in qua
eẽt uera lib̾tas ꝑ se filium. Ego qđ iudi
apud patr̃e loquor. et uos que iuidistis ap̃
patr̃e urm̃ facitis. Heritatem uidi: me scł¬

Expanded text:
erigere caput ad libertatem, sed nondum est perfeerigere caput ad libertatem, sed nondum est perfecta libertas, quia nondum aeternitas. Libertas perfecta est esse in Domino, cum hoc corruptibile induet incorruptionem, et hoc mortale induet immortalitatem . Scio quia filii Abrahae estis, sed quaeritis me interficere, quia sermo meus non capit in vobis. Id est, non capit cor vestrum, quia non recipitur a corde vestro. Sermo divinus est ut hamus, qui capit, dum capitur. Agnoscit Christus in istis carnis originem, in quibus est vana libertas cum vera servitute peccati, sed non cordis fidem per imitationem Abrahae, in qua esset vera libertas per se filium. Ego quod vidi apud Patrem, loquor, et vos quae vidistis apud patrem vestrum, facitis. Veritatem vidi, me sc
Abbreviated transcription (Latin):
rut gͦ ne peccatũ amaremꝰ dicendo. om̃is
qui facit peccatum: seruus ẽ peccati. Sỹe
dedit ne diffidcremus dicendo. fcliꝰ man&e
incternũ. Spes enim nr̃a ẽ: ut a libo libe¬
rem̃. Sciendum ẽ qđ multi iusti dicti
sunt sine querela: idẽ sine cͥmine. Nulla
enim querela iusta ẽ de his in reb hu¬
manis. qui ñ habent crimen. Crimen
ciutẽ ẽ peccatũ graue. accusatione ꝙ dam¬
pnatione dignissimũ. S dĩ gr̃a in nob̃
peccatũ consũmit᷑. Minuit᷑ autẽ ĩ uita
ꝓficientium. qđ in uita consumit᷑ ꝑfe¬
ctors. Prima ẽ gͦ lib̾tas. carere criminibꝰ.
Ideo apłs de ordinandis pb̃ris ueldia¬
conis ñ ait siquis sine peccato ẽ. quia si
hoc dixisset nullus ordinaret᷑. s ait
siqͥs sine cͥmine. ut ẽ homicidiũ. ad¬
ulterium. aliqua immundicia fornica¬
cionis. furtũ. fraus. sacrilegium. & similia.
Quȩ cum ceꝑit xp̃ianus ñ habete. incip̃

Expanded text:
ruit ergo, ne peccatum amaremus, dicendo: Omnis ruit ergo, ne peccatum amaremus, dicendo: Omnis qui facit peccatum, servus est peccati. Spem dedit ne diffideremus, dicendo: Filius manet in aeternum. Spes enim nostra est, ut a libero liberemur. Sciendum est quod multi justi dicti sunt sine querela, id est sine crimine. Nulla enim querela justa est de his, in rebus humanis, qui non habent crimen. Crimen autem est peccatum grave, accusatione et damnatione dignissimum. Sed Dei gratia in nobis peccatum consumitur. Minuitur autem in vita proficientium, quod in vita consumitur perfectorum. Prima est ergo libertas, carere criminibus. Ideo Apostolus de ordinandis presbyteris vel diaconis non ait: si quis sine peccato est; quia si hoc dixisset, nullus ordinaretur; sed ait, si quis sine crimine , ut est homicidium, adulterium, aliqua immunditia fornicationis, furtum, fraus, sacrilegium et similia. Quae cum coeperit Christianus non habere, incipit
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. nemini n ser seruiuimꝰ unꝗͣ
Honne ioseph ẽ uenundatus. Non ne
scĩ ꝓpħȩ captiuati: Nonne seruiebant
Parentes tui in egipto. lateres faciendo:
Honne uos ipsi soluebatis tͥbuta roma
naturȩ. nec ex ignorantia leui: seruus et
peccati. Alia enim sunt peccata infirmita¬
tis. alia imꝑitiȩ: alia maliciȩ. Infiriitaꝰ
et impitia contraria sunt iurtitti & sapi¬
entiȩ: malicia contraria c̃ bonitati. Qsqͥs
gͥ nouit quid sit sapientia di pot̾ existima¬
re quȩ sint peccata uenalia. et quisqͥs
uiouit quid sit bonitas dĩ. pot̾ existima
tus fugiendo requiescit. seruus autẽ pec¬
cati quo fugicnt. Seruus autẽ ñ manet
in domo ineternũ: fuiꝰ manet inecernũ.
Si gͦ uos filius lib̃auit: uere ubcri critis.
Eccłia ẽ domus. scruus ẽ peceator corde
impenitenti ꝑtinax. Non dixit ñ ẽ in do¬
mo. quia multi peceatores intrant ȩcłiã
glabit᷑ mundũ se eẽ a pecc̃õ. erit xp̃e solis̃
in ȩccłia: Cui erit caput sine corpore: Ter¬

Expanded text:
dicens: Nemini servivimus unquam. Nonne Joseph est venundatus? . Nonne sancti prophetae captivati? Nonne serviebant parentes tui in Aegypto, lateres faciendo? . Nonne vosipsi solvebatis tributa Romannaturae, nec ex ignorantia levi, servus est peccati. Alia enim sunt peccata infirmitatis, alia imperitiae, alia malitiae. Infirmitas et imperitia contraria sunt virtuti et sapientiae; malitia est contraria bonitati. Quisquis igitur novit quid sit sapientia Dei, potest existimare quae sint peccata venialia: et quisquis novit quid sit bonitas Dei, potest existimartus, fugiendo requiescit. Servus autem peccati quo fugiet? Servus autem non manet in domo in aeternum, Filius manet in aeternum. Si ergo Filius vos liberavit, vere liberi eritis. Ecclesia est domus, servus est peccator corde impoenitenti pertinax. Non dixit: non est in domo, quia multi peccatores intrant Ecclesiagloriabitur mundum se esse a peccato , erit Christus solus in Ecclesia? Cui erit caput sine corpore? Ter
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus ẽ & ꝓph̃ȩ. & tu dicis siquis sermo¬
nem icũ scruauit mortẽ ñ gustabit ine
I ternum: De morte scda. morte gehenne.
morte dampnationis cũ diabolo dicit. qͣ
nec abraham mortuus ẽ nec ꝓpħe. Illi en̾i
mortui sunt & uiuunt. isti uiuebant et
mortui erant. Mortẽ uidere uel gustare:
ẽ eam exꝑiri. Numqͥd tu maior es patre
nr̃o abraham qui mortuus ẽ: Ꝙ ꝓpħe
mortui sunt. Quẽ tcipsum facis: Respõ

Expanded text:
t et prophetae, et tu dicis: Si quis sermonem meum servaverit, mortem non gustabit in aeternum. » De morte secunda, morte gehennae, morte damnationis cum diabolo dicit, quia nec Abraham mortuus est, nec prophetae. Illi enim mortui sunt, et vivunt; isti vivebant et mortui erant. Mortem videre vel gustare est eam experiri. « Nunquid tu major es patre nostro Abraham, qui mortuus est. Et prophetae mortui sunt. Quem teip
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝑseueraueritis usq in finem in fide quȩ
in uob̾ cepit eẽ ꝑ sermone. tunc discipuli
mei eritis ut cognoscatis uetitatẽ qũa mͦ
creditis. quȩ mͦ carne tecta loquit᷑ uobis:
et latet uos. Nondum apparuit qͥd crimꝰ.
s tandẽ uidebimus eũ sicuti ẽ. cũ signauit
nos lumine uultus sui. Moneta di su¬
mus. numinꝰ eiꝰ. A thesauro eiꝰ errauimꝰ.
errore detritum ẽ qđ in nob̾ fuerat imp̃s¬
sum. Uenit qui nos formauerat. ut reforma¬
ret. querit et ipse nummũ suũ: sic̃ cesar
suum. Unde ait. Reddite quȩ sunt cesa¬
tis cesari: et quȩ sunt dĩ deo. Lib̃abit. hoc
uerbũ retulit dñs ad lib̾tatem. Nam qͦmͦ
saluat nicħ aliud ẽ qmͣ saluum facit. sic
lib̾at nichil ẽ aliud ꝓpͥe. qũa lib̾um facit.
Qđ in greco planus ẽ. Nam latine ple¬
rumq liberare dicimus ñ ad libtatem s
ad salutem. ut aliquis dicit᷑ imꝓpͥe libe¬
rari ab infirmitate. Responderunt ei.
Sem̃ abiahȩ sumus: et nemini seruiui¬

Expanded text:
si perseveraveritis usque in finem in fide, quae in vobis coepit esse per sermonem, tunc discipuli mei eritis, ut cognoscatis veritatem quam modo creditis: quae modo carne tecta, loquitur vobis et latet vos. Nondum apparuit quid erimus, sed tandem videbimus eum sicuti est , cum signaverit nos lumine vultus sui. Moneta Dei sumus, nummi ejus. A thesauro ejus erravimus, errore detritum est, quod in nobis fuerat impressum. Venit qui nos formaverat, ut reformaret, quaerit et ipse nummum suum, sicut et Caesar suum. Unde ait: Reddite ergo quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt Dei Deo . Liberabit, hoc verbum retulit Dominus ad libertatem. Nam quomodo salvat, nihil aliud est quam salvum facit; sic liberat, nihil aliud est proprie, quam liberum facit. Quod in Graeco planius est. Nam Latine plerumque liberare dicimus, non ad libertatem, sed ad salutem: ubi aliquis improprie dicitur liberari ab infirmitate. Responderunt ei: Semen Abrahae sumus, et nemini servivi
Abbreviated transcription (Latin):
dio calor et splendor ab iniucem nequeunt
scparari: s calor siccat. splendor illumiuat.
&e sic̃ ratio in anima ẽ. ħ anima uiuuniᷤ.
ratione intelligiꝰ. sic et filius solus sulep¬
carnem. nec se diuisit a patrc. Et quia celum
& terram implet pat̾. implet et sp̃e sc̃s̃. in di¬
uinitatis unitate implent xp̃i carnem ma¬
iestate ñ susceptione. Hec illo loquente mul¬
ti crediderunt in eum. Dicebat gͦ ih̾c ad

Expanded text:
dio calor et splendor ab invicem nequeunt separari, sed calor siccat, splendor illuminat; et sicut ratio in anima est, sed anima vivimus, ratione intelligimus, sic et Filius solus suscarnem, nec se divisit a Patre. Et quia coelum et terram implet Pater, implet et Spiritus sanctus, in divinitatis unitate implent Christi carnem majestate, non susceptione. Haec illo loquente, multi crediderunt in eum. Dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. non telinquit me solum. quia ego quȩ
placita sunt ci facio semꝑ. Eredicit qͦsdam
de cis post passionem suam cognituroᷤ qͥs
eẽt. et credituros in illũ. Sxaltatio nẽ dicit
hic passionis ñ glificationis. crucis ñ celi
Ameipso nicħ facio: idẽ. a me ipso non sũ.
Hoc dirit cont̃ patͥpassianos dicentes. qui est
pat̃. ipsc c̃ filius. Duo sunt nomina. s ies una
Docuit mc pat̃: hoc c̃ scienttem me genuit
pat̃. Aute duxrat se missũ: s tem magnam
scpe comincmorat. Cum ambo simul sint
unus missus ẽ alter misit. qm̃ missio incar¬
natio ẽ. quȩ cantũ ẽ filii non etiam patrls.
In nulla em̃ spctiȩ legit᷑ pat̃ apparuisse. Nal̃s
cnim pottntia quȩ ex mundi creatione spe¬
tialit̃ manitesta ẽ. ꝑ nulła singulatem crea¬
turã dcclarat᷑ exp̃sse. ueluti euis sapientia

Expanded text:
non reliquit me solum, quia ego quae placita sunt ei, facio semper. Praedicit quosdam de eis post passionem suam cognituros quis esset, et credituros in illum. Exaltationem dicit hic passionis, non glorificationis; crucis, non coeli. A meipso nihil facio, id est a meipso non sum, hoc dixit contra Patripassianos, dicentes: Qui est Pater, ipse est Filius. Duo sunt nomina, sed res una. Docuit me Pater, hoc est scientem me genuit Pater. Ante dixerat se missum, sed rem magnam saepe commemorat, cum ambo simul sint, unus missus est, alter misit, quoniam missio incarnatio est, quae tantum est Filii, non etiam Patris. In nulla enim specie legitur Pater apparuisse. Patris enim potentia, quae ex mundi creatione specialiter manifesta est, per nullam singularem creaturam declaratur expresse, veluti ejus sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
dico uob̃: qr ego sũ ostium ouiũ. Sic̃ filiꝰ
ꝑ se nouit patr̃e. nos autẽ ꝑ illũ. sic intrat
Nam et ꝑ ucibũ alia dicunt᷑ quȩ ñ sunt
uerbũ. & ip̃m uerbum. Multi sunt pa¬
stores ut boni cp̃i. ostiũ uͦ nemo ẽ nͥ xp̃c.¬

Expanded text:
dico vobis, quia ego sum ostium ovium. » Sicut Filius per se novit Patrem, nos autem per illum, sic intrat Nam et per verbum alia dicuntur quae non sunt verbum, et ipsum verbum. Multi sunt pastores ut boni episcopi; ostium vero nemo est,
Abbreviated transcription (Latin):
omnis qui intrat ꝑ ostiũ pastor ẽ. quia
et oues intrant. Uerumtam̃ unitas u¬
nuersitatis eccł̃iȩ. uerbo et exemplo co¬
ꝓpͥas oues uocat nominatim: & educ̃
eas. Et cum ꝓpͥas oues emiserit. ante
eas uadit. & oues illum sequunt᷑. quia
sciunt uocem eiꝰ. Oues uocat nomina¬
tim qui ait discipulis suis. gaudete
qͥa nomina ur̃a scͥpta sunt in celo. Un¬
de alibi. Nouit dominus qui st̃ euiᷤ.
Educit eas hinc ad uitã eternam. emit¬
tit eas absoluendo a uinculis peccatoꝵ:
& p̾cedit eas surgens a mortuis. Ant.
Caucit oues de tenebris ad lucem doctrinȩ.
& ante eas sic emissaᷤᷤ qͣsi de egipto uadit uelut
in columpna nubis et ignis. exemplo in¬
dieans qd̾ docuit. Oues illum sequunt᷑
quocũq ierit. ꝑseuerando usq in fin̾e.
Nec enĩ bene uiuere dicendi sunt qui
finẽ bene uiuendi uel cecitate nesciunt.
uel inflatione contempnunt. A uenum

Expanded text:
omnis qui intrat per ostium, pastor est; quia omnis qui intrat per ostium, pastor est; quia et oves intrant. Verumtamen unitas universitatis Ecclesiae, verbo et exemplo quoproprias oves vocat nominatim, et educit eas. Et cum proprias oves emiserit, ante eas vadit, et oves illum sequuntur, quia sciunt vocem ejus. » Oves vocat nominatim qui ait discipulis suis: « Gaudete, quia nomina vestra scripta sunt in coelo . » Unde alibi: « Novit Dominus qui sunt ejus . » Educit eas hinc ad vitam aeternam, emittit eas absolvendo a vinculis peccatorum, et praecedit eas surgens a mortuis. Aliter educit oves de tenebris ad lucem doctrinae, et ante eas sic emissas quasi de Aegypto vadit velut in columna nubis et ignis, exemplo indicans quod docuit. Oves illum sequuntur quocunque ierit, perseverando usque in finem. nec bene vivere dicendi sunt, qui finem bene vivendi vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Non est
Abbreviated transcription (Latin):
dñs contra eors arrogantiam ꝓposuit hanc
similitudinem. Ostendit itaq qͥa nec sapien¬
tia. nec obseruatio legis. nec bona uta qͥcq̃
ualet. nisi ꝑ eum. Siue eĩ iudeus etiam
phariscus. sue gentilis. etiam philosophꝰ.
doceat bene uiuere. uel hereticus suo no¬
minie xp̃i nec tam̃ in xp̃o p̃dicans. om̃s
sine eo rapiunt et occidunt. Ouile ẽ eclia
In quã quicũq uult intrare ꝑ xp̃m intret.¬
xp̃i glam queteal ñ suam. H umilis ẽ ia
nua xp̃c. Ergo qui intrat. se humiliet.
ne ascendens ꝑ maccriam dum exaltatur
do. uel ñ eius głam. s suam querendo.
Fur gͦ ẽ quia male intrat. & qd̾ alienũ
ẽ suum dicit.i. oues dĩ suas facit. Latro
ẽ quia qđ furatus ẽ occidit. dũ malo ex¬
emplo. seu ꝑuersȩ docendo. oues corrũpit.
Qui aut̾e intrat ꝑ ostium: pastor est
ouium. Huic ostiarius aꝑit: & oues
uocem eius audiunt. In quocũq sonet
uox uerbi dĩ. p̃destinati ad uitam au¬
diunt obedicndo. Ꝙ notandũ qd̃ ñ

Expanded text:
nus contra eorum arrogantiam proposuit hanc similitudinem. Ostendit itaque quia nec sapientia, nec observatio legis, nec bona vita quidquam valet, nisi per eum. Sive enim Judaeus etiam Pharisaeus, sive gentilis etiam philosophus, doceat bene vivere, vel haereticus sub nomine Christi, nec tamen in Christo praedicans, omnes sine eo rapiunt et occidunt. Ovile est Ecclesia. In quam quicunque vult intrare, per Chriam quaerens, non suam. Humilis janua Christus est. Ergo qui intrat, se humiliet, ne ascendens per maceriam, dum exaltatur,do, vel non ejus gloriam, sed suam quaerendo. Fur ergo est, quia male intrat, et quod alienum est, suum dicit, id est, oves Dei suas facit. Latro est, quia quod furatus est occidit, dum malo exemplo seu perverse docendo oves corrumpit. Qui autem intrat per ostium, pastor est ovium. Huic ostiarius aperit, et oves vocem ejus audiunt. In quocunque sonet vox verbi Dei, praedestinati ad vitam audiunt obediendo. Et notandum quod non
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas celestis. a cuius beatitudine lapsus
ẽ in hanc uitam mortałe. Qc̃ bene icricho
que luna interp̃tat᷑ significat. uarus defe¬
ctib inccrta. Latrones intellige diabolum¬
q angłos cuis. in qͦs ñ incideret. nͥ pͥus intꝰ
tumuissct. Uera est cnim sententia dicens:
ante ruinã exaltat᷑ cor. Qi ctiam despoli¬
anerunt eum et plagis impositis abicrunt
seniunuo relicto. Despoliauerunt eũ gła
iminorcalitatis. et ueste innocentie. Piage
peccata sunt quib natutę numanȩ int̾e¬
gritas uiolata fuit. Abicrunt aut̃ẽ ñ ab
infidiis aliquatemis cessando. ħ caruindẽ
insidiarum fraudes occultando. Semiui¬
uum reliquerunt. quia rationẽ eius ab¬
olere ñ ualuerunt. Ex qua cm̃ parte sa¬
pere et cognosecre dm̃ pot̾ uiuit homo
ex qua uͦ peccatis tabescit leaftro uulnere
fecdatus iacet quasi mortuus. Accidit aũ
ut sacerdos quidã descenderet cadem
⁊ua: & uiso illo p̃terus. Similit̃ et leuita

Expanded text:
civitas coelestis, a cujus beatitudine lapsus civitas coelestis, a cujus beatitudine lapsus est in hanc vitam mortalem. Quod bene Jericho, quae luna interpretatur, significat variis effectibus incet angelos ejus, in quos non incideret, nisi prius intus tumuisset. Vera est enim sententia dicens: Ante ruinam exaltatur cor . Qui etiam despoliaverunt eum, et plagis impositis, abierunt, semivivo relicto. Despoliaverunt eum gloria immortalitatis et veste innocentiae. Plagae peccata sunt quibus naturae humanae integritas violata fuit. Abierunt autem non ab insidiis aliquatenus cessando, sed earumdem insidiarum fraudes occultando. Semivivum reliquerunt, quia rationem ejus abolere non valuerunt. Ex qua enim parte sapere et cognoscere Deum potest, vivit homo; ex qua vero peccatis tabescit, lethifero vulnere foedatus jacet quasi mortuus. « Accidit autem ut sacerdos quidam descenderet eadem via, et viso illo praeterivit. Similiter et levita
Abbreviated transcription (Latin):
sensit. Esset aut̃ẽ in regno dĩ si augeret᷑ ei cog¬
nitio ueri. et dilectio homi. ut xp̃m tam ĩ dm̃
quam in ꝓximũ susciꝑet: Lcxxii:¬
Ne autẽ uolens iustificare scipsum: dixit ad
iñm. Et quis ẽ m̃s ꝑtimus: Nemo ꝓximi¬
or homini qmͣ ds̃. qui intrinsecus & extrm¬
secus nouit et omnia curare pot̾. s omnis
incredulus uel temptator nec dm̃ nec homi¬
nem ꝓximũ ht̃. Legis ꝑitus ob uulgi fauo¬
rem captandũ quo sapient̃ respondisse ia¬
ctatet᷑ interrogat dnm̃ quid faceret. s quia
seipm iustificare desiderat. dñs temꝑauit res¬
ponsum suũ ꝑabolice loquens ei. ita ut et
omnis qui miscdiam facit ꝓximus intelli¬
gat᷑. &. spetialit̃ ipse dĩ filius qui nob̃ ꝑ
humauitatem ꝓximus factus ẽ designet᷑.
Suspiciens autẽ iħe dixit. Homo quida
descendebat ab ierłm in merico & incidit in
lationes. Homo iste adam intelligit᷑. iecrłm

Expanded text:
sensit. Esset autem in regno Dei, si augeretur ei cogsensit. Esset autem in regno Dei, si augeretur ei cognitio veri, et dilectio boni, ut Christum tam in Deum quam in proximum susciperet. Le autem, volens justificare seipsum, dixit ad Jesum: Et quis est meus proximus? Nemo proximior homini quam Deus, qui intrinsecus et extrinsecus novit, et omnia curare potest, sed omnis incredulus vel tentator, nec Deum nec hominem proximum habet. Legisperitus, ob vulgi favorem captandum, quod sapienter respondisse jactaretur, interrogat Dominum quod faceret, sed quia seipsum justificare desiderat, Dominus temperavit responsum suum parabolice loquens ei, ita ut et omnis qui misericordiam facit proximus intelligatur, et specialiter Dei Filius, qui nobis per humanitatem proximus factus est, designetur. « Suscipiens autem Jesus dixit: Homo quidam descendebat ab Hierusalem in Jericho, et incidit in latrones. » Homo iste Adam intelligitur; Hierusalem
Abbreviated transcription (Latin):
manclatũ. qͥbꝰdam nostias et sacrificia
laudantib. alus ficdłi et dilectionis oꝑa
p̃screntib eo qd̾ plures paties ante legem
absq omni uictimarũ & sacrificioꝵ con¬
suctudine ex fide tantũ quȩ ꝑ dilectioñe
oꝑat᷑ placiussent. nemo autẽ absq fide
sͥ coherent. ut alterum ẽẽ ñ possit sine
alitro. ut fundamentũ dicimus meluiᷤ
ẽe. cũ cam̃ nec fundamentũ sine edifica¬
tione. nec ista sine illo c̃ẽ possit. Non igit
fundamentũ ẽ utiliꝰ edificatione. ẜ dig¬
nius: siẽ caput ẽ dignius incnbris. Ine
autẽ uidens q̃ sapicnt᷑ reipondisset. dĩ
illi. Non es longe a regno cł̃i. Recce respon¬
disti. hoc fac & uiues. Quia salus nr̃a
consistit in cognitione ueritatis & amore
uirtutis. sadducei longe sunt a regno
cdi cũ nec cognoscenda cognoscant. nec
diligenda diligant. Hic aut̃e suꝑbus
temptator minus longe ẽ exca regnũ.¬
quia iam ꝑ scientiam euangłice ꝑfectioni con¬

Expanded text:
mandatum, quibusdam hostias et sacrificia laudantibus, aliis fidei et dilectionis opera praeferentibus, eo quod plures patres ante legem absque omni victimarum et sacrificiorum consuetudine, ex fide tantum quae per dilectionem operatur, placuissent; nemo autem absque fide i cohaerent, ut alterum esse non possit sine altero, ut fundamentum dicimus melius esse, cum tamen nec fundamentum sine aedificatione, nec ista sine illo esse possit. Non igitur fundamentum est utilius aedificatione, sed dignius, sicut caput dignius est meens quod sapienter respondisset, dixit illi: Non es longe a regno Dei. Recte respondisti: hoc fac et vives. Quia salus nostra consistit in cognitione veritatis et amore virtutis, Sadducaei longe sunt a regno Dei, cum nec cognoscenda cognoscant, nec diligenda diligant. Hic autem superbus tentator minus longe est extra regnquia jam per scientiam evangelicae perfectioni con
Abbreviated transcription (Latin):
fanis cuis ẽ: Et nemo poterat respondere¬
ci uerbũ: neq ausus fuit quisqm̃ ex illa
die eum amplius intetrogare. Quia in ser¬
monib confutant᷑ uit̾ ñ interrogant. sed
aꝑte comp̃nensum potestati tradunt ro¬
manş. Unde patet uenena inuidiȩ suꝑa¬
t posse. s difficile quiescere: cxxxi.

Expanded text:
us est? Et nemo poterat ei respondere verbum, neque ausus fuit quisquam ex illa die eum amplius interrogare. » Quia in sermonibus confutantur, ultra non interrogant, sed aperte comprehensum potestati tradunt Romanae. Unde patet venena invidiae superari posse, sed difficile quiescere.