comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pollicetur. Quanꝗ etiã sic distingui
potest. Is ds̃ ms respice inme. quare
me dereliquisti: longe asalute mea
Tanꝗ diceret. relinquendo me id ẽ.
non me exaudiendo. longe factus a sa-¬
lute mea. p̃senti scilicet salute huiꝰ uitȩ.
quia uerba sunt carnaliũ sunt deside-¬
riorũ. Hec xp̃c ex ꝑsona sui corporis dic̃:
tatis carnis peccati: quã transfigurauiᷤ
in eã quã sũpsit ex uirgine. similitudi¬
nẽ carnis peccati. Hec sponsus. exꝑsona
sponsȩ loquit᷑ : quia uniuit eã sibi: quͦ¬
dã modo & apud isaia ubi dicit. Sic̃
sponso alliguauit mͥ nutrã: &̾ sic̃ spõ¬
sã ornauit me ornam̃to alliguauit

Expanded text:
pollicetur. quamquam etiam sic distingui potest: Deus, deus meus, respice me; quare me dereliquisti longe a salute mea? tamquam diceret: Relinquendo me, hoc est non me exaudiendo longe factus es a salute mea praesenti scilicet salute huius uitae, quia uerba sunt carnalium desideriorum. Haec Christus ex persona sui corporis dicit,tatis carnis peccati, quam transfigurauit in eam, quam sumpsit ex uirgine. similitudinem carnis peccati; haec sponsus ex persona sponsae loquitur, quia uniuit eam sibi quodam modo. et apud Esaiam, ubi dicit: Sicut sponso alligauit mihi mitram et sicut sponsam or
Abbreviated transcription (Latin):
inimicoꝵ pati. quo eũ tanq derelictũ
putarent: ut gr̃a cõmendaret᷑ testa¬
m̃ti noui qͣ disceremꝰ aliã querere fęli¬
citatẽ quȩ nc̃. ẽ. in fide: postea .uͦ erit
in spetie Quam diu enĩ sumꝰ in corpore
ait apłs: ꝑ egrinam᷑ a dño ꝑ fidẽ enim am¬
bulamus: non ꝑ spetiem & idõ nc̃ in spe:
tunc in re: Deniq resurrectioẽ suã.
qͣm non sic̃ nram in longũ differri
oportebat. ut in exemplo carnis eiuꝰ
disceremꝰ. qͥd in nr̃a sꝑare deberemꝰ.
noluit alienis demonstrare. sed sus
Alienis dico ñ natura s uitio: qd̾ semꝑ
contͣ naturã ẽ: Mortuus ẽ gͦ. in cons¬
pectu hominũ. resurręx̃ aute in cons

Expanded text:
inimicorum pati. quo eum tamquam derelictum inimicorum pati. quo eum tamquam derelictum putarent, ut gratia commendaretur testamenti noui, qua disceremus aliam quaerere felicitatem, quae nunc est in fide, postea uero erit in specie. quam diu enim sumus in corpore. ait apostolus, peregrinamur a domino; per fidem enim ambulamus, non per speciem et ideo nunc in spe, tunc in re. Denique resurrectionem suam, quam non sicut nostram in longum differri oportebat, ut in exemplo carnis eius disceremus, quid in nostra sperare deberemus, noluit alienis demonstrare sed suis; alienis dico non natura sed uitio, quod semper contra naturam est. mortuus est ergo in consp
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ cepit ab adam: ego autẽ sũ uermis:
hoc .ẽ. filꝰ hominis: non homͦ sic̃ ille hͦ mͦ
qui ñ fuit filus hominis. Ac ꝑ hoc ergo
ce qd seqͥtur obꝓbrium hominũ ce ab¬
ieccio plebis ⁊ om̃s qui conspitiebant
me subsannabant me: ⁊ locuti sunt labiis
non in corde dixer̃ in sultando qd̾ non
fierae: non credendo qd futurũ esset:
Factum est aute hoc sed fieri sicut opor¬
tebat in filio hominis in quo spes ȩt̾nę
uitȩ fuerat reuelanda ad nouum ꝑti¬
nens testam̃tũ ÷ non sic̃ illi expectabãt.
& qr fieri non uidebant. tanq suꝑato
insultabant ⁊ ꝑtinentes ad testam̃tũ
uetus & hominẽ in qͦ om̃s moriunt᷑.
ñ. ad filium hominis in qͦ om̃s iuuifica¬
bunt᷑. Mortẽ qͥppe intulit homo sibi
filioq hominis. ⁊ uitam uero attulit mo-
riens &e resurgens filius hominis: Ob ꝓ-¬
brium homͥnum & abiectio plebis: usq
ad mortẽ Hoc enĩ uoluit in conspectu

Expanded text:
qui coepit ab Adam, ego autem sum uermis, qui coepit ab Adam, ego autem sum uermis, hoc est filius hominis, non homo sicut ille homo, qui non fuit filius hominis. Ac per hoc \'ego\' et quod sequitur: Opprobrium hominum et abiectio plebis; omnes, qui conspiciebant me, subsannabant me et locuti sunt labiis,non in corde dixerunt insultando, quod non fieret. non credendo, quod futurum esset. factum est autem et hoc, sed sicut fieri oportebat in filio hominis, in quo spes aeternae uitae fuerat reuelanda ad nouum pertinens testamentum, non sicut illi expectabant. et quia fieri non uidebant, tamquam superato insultabant pertinentes ad testamentum uetus et hominem. in quo omnes moriuntur, non ad filium hominis, in quo omnes uiuificabuntur. mortem quippe intulit homo sibi filioque hominis; uitam uero adtulit homini moriens et resurgens filius hominis, opprobrium hominum et abiectio plebis usque ad mortem. hoc enim uoluit in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ. ẽẽt filiꝰ hominis: Istis autẽ posteriorib
qui sꝑant aliã felicitatẽ &e fontis uitȩ in-¬
effabilẽ uoluptatẽ. & sempit̾ni luminis
lum̃: hoc nom̃ imposuit qͦ se familiariꝰ
appellari uoluit dñs eoꝵ. in qͦ talis gr̃a
reuelata. ẽ : eosq filioꝰ homͥnum potuis
quã homines appellauit Non autẽ exis¬
times qͣsi loqutions regulam figi ꝑpe¬
tua lege seruandã. ut ubicumq lege¬
ris homines aut filios hominũ seđm
hanc distinctioẽ semꝑ intelligas: sed
ut se habuerit circimstantia lectiogis.
unde sensus si patte hauritur. ⁊ si latae
eruit᷑. sicut in hoc loco psalmi huius quẽ ñ
moueat diffinctiosis intentio. cũ ille qui
dixerat. in te sꝑauer̃ patres nri & eru-¬
isti eos⁊ ad te clamauer̃ & salui facti. st̃.
in te sꝑauerunt & .ñ. sunt confusi. subum
felicitatẽ quȩ ad uetꝰ ꝑtinens testa-¬
m̃tũ homini ueteri tribuenda. e̾ et

Expanded text:
non esset filius hominis; istis autem posterioribus, non esset filius hominis; istis autem posterioribus, qui sperant aliam felicitatem et fontis uitae ineffabilem uoluptatem et sempiterni luminis lumen, hoc nomen inposuit, quo se familiarius appellari uoluit dominus eorum, in quo talis gratia reuelata est, eosque filios hominum potius quam homines appellauit. Non autem existimes quasi locutionis regulam figi perpetua lege seruandam, ut, ubicumque legeris homines aut \'filios hominum\', secundum hanc distinctionem semper intellegas, sed ut se habuerit circumstantia lectionis, unde sensus, si patet, hauritur, si latet, eruitur; sicut in hoc loco psalmi huius quem non moueat distinctionis intentio, cum ille, qui dixerat: In te sperauerunt patres nostri et eruisti eos; ad te clamauerunt et salui facti sunt; in te sperauerunt et non sunt confusi, subiunfelicitatem, quae ad uetus pertinens testamentum homini ueteri tribuenda esset,
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ : nec sine causa in alio psalmo.⁊
homines inquit ⁊ uim̃ta saluos faties
dñe quem ad modũ multiplicata est
mis ccłia tua ds̃ Abste qͥppe ȩtiam ista¬
salus: hominib uim̃tisq cõmunis: Sed
habent aliã homines noui ꝓpriã qͣndã
& a uim̃toꝵ consortio separatam : quȩ
ad nouũ ꝑtince testam̃tum. Habent
om̃ino Nam de illa ibidẽ seqͥt᷑ & idicit:
Filii autẽ hominum. sub tegmine alarum
tuarum sꝑabunt In ebriabunt᷑ ab uber¬
tate domus tuȩ &e torrente uoluptatis
tuȩ potabis eos: qm̃ apud te ẽ. fons uitȩ¬
&e in lumine tuo uidebimꝰ lumen Certe &
dix̃ filii autẽ hominum: tanqͣ elistingͣeu̾
ab hominib filios honinum In illa quippe
fȩlicitate eius salutis quȩ communis est
hominib ⁊ uusitis: eo nomine illos appel¬¬
lare uoluit. ⁊ quo de monstrarentur ad
illum pͥmum hominẽ ꝑtinere: quo uetus¬
tas cȩpit & mors: qui sic fuit homo ut

Expanded text:
hominem nec sine causa in alio psalmo: hominem nec sine causa in alio psalmo: Homines, inquit, et iumenta saluos facies, domine, sicut multiplicata est misericordia tua, deus. abs te qsalus hominibus jumentisque communis. Sed habent aliam homines novi propriam quamdam et a jumentorum consortio separatam, quae ad Novum pertinet Testamentum: habent omnino; nam de illa ibidem sequitur et dicit, Filii autem hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt. Inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrentetuae potabis eos, quoniam apud te fons uitae, in lumine tuo uidebimus lumen. certe etdixit <filii autem hominum\' tamquam distinguens ab hominibus filios hominum. in illa quippe felicitate eius salutis, quae communis est hominibus et iumentis, eo nomine illos appellare uoluit, quo demonstrarentur ad illum primum hominem pertinere, quo , uetustas coepit et mors, qui sic fuit homo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is enĩ filius hominis homo. ẽ sed ad
quendã respic̃ sensus iste. qui homo sic
fuerit ut non. eet. filius hominis: ił est¬
ad adam. Forte .gͦ sic dictũ ẽ ego autẽ
sum ũmis ⁊ ñ. homo⁊ id est ego autẽ sũ
filius hominis ce non homo: tanq dicere¬
tur ⁊ ego autẽ sumxẽc. in quo om̃s iuui¬
ficant᷑ : non adam in qͦ om̃s moriuntur:
Ac ꝑ hoc discite homines ꝑ gr̃am noui
testam̃ti. iam uitã concupiscere sempiter¬
nam. Quid ꝓ magno ita uos uultis a dño
de morte lib̾ari. sic̃ lib̾ati sunt patres nr̃i.
qͣndo cõmendabat ds̃ ȩtiã t̾rene felicitatiᷤᷤ
p̃ter ce non. ẽẽ alium largitor ẽ. Illa
fȩlicitas ad uet̾em hominem ꝑtin&: quȩ
uetustas ab adam cepit Ego autẽ sum
uermis & non homo: xẽc non adam Aue¬
teri ueteres fuistis: a nouo noui estote 
ab adã homines: axẽo filii hominum Non
enim sine causa familiarissime dñs in
ȩuangłio se filiũ hominis dicit magisq

Expanded text:
omnis enim filius hominis homo est —, sed ad quendam respicit sensus iste, qui homo sic fuerit, ut non esset filius hominis, id est Adam. forte ergo sic dictum est: Ego autem sum uermis et non homo, id est ego autem sum filius hominis et non homo, tamquam diceretur: Ego autem sum Christus, in quo omnes uiuificantur, non Adam, in quo omnes moriuntur. Ac per hoc discite, homines, per gratiam testamenti noui iam uitam concupiscere sempiternam. quid pro magno ita uos uultis a domino de morte liberari, sicut liberati sunt patres nostri, quando commendabat deus etiam terrenae felicitatis praeter se non esse alium largitorem? illa felicitas ad ueterem hominem pertinet, quae uetustas ab Adam coepit. ego autem sum uermis et non homo; Christus, non Adam. a ueteri ueteres fuistis, a nouo noui estote; ab Adam homines, a Christo filii hominum. non enim sine causa familiarissime dominus in euangelio se filium hominis dicit magis quam
Abbreviated transcription (Latin):
sipientiã facies: s potiꝰ ut sapienciã
expectare. quid desiłare. quid põ¬
cere debea. Clamabo quippe ego
ut mͥ bona tẽporalia non auferant᷑.
tu aut̃ in scõ habitas laus isrł. Holo
ut derelinquas cõcupiscentiã q car¬
nalẽ felicitatẽ requiro. Uerũ hec :
in sordib uetustatis: tuaut̃ queris
mundiciã nouitatis. Nõ exaudien¬
do. istã cupiditatẽ relin quis : qr
caritatẽ in qua habites queris.
Karitas aut̃ łi diffundit᷑ in cordib¬
Iđo in sc̃o habitas laus isrł. laus uiden-¬
tiũ dm̃ quia ñ in se laudant᷑ : s in te.
Quid enim᷑ Qͣuod ñ acceꝑunt : Ut qui

Expanded text:
sipientiam facies, sed potius ut sapiam, eipectare, quid desiderare. quid poscere debeam. clamo quippe ego, ut mihi bona temporalia non auferantur, tu autem in sancto habitas, laus Israhel. nolo, ut derelinquas concupiscentiam meam, qua carnalem felicitatem requiro; uerum haec est in sordibus uetustatis, tu autem quaeris munditiam nouitatis; non exaudiendo istam cupiditatem relinquis, quia caritatem, in qua habites, quaeris; caritas autem dei diffunditur in cordibideo in sancto habitas, laus Israhel, laus uidentium te, quia non in se laudantur sed in te; quid enim habent, quod non acceperunt, ut, qui
Abbreviated transcription (Latin):
felicitate cõtempnero ⁊ usq ad mortẽ
ꝑtulit ꝑsequentes atq seuientes : & qͣsi
iucto & oppresso suꝑbe illudentee¬
Quod autẽ carne suã rosuscitaũ. & disci-¬
płoꝵ aspectib atq contactib reddidit
eisq uidentib ascendit in cȩlum : ipsos
ȩdificauit & qͥd expectare. qͥd p̃dicare

Expanded text:
licitatem contemnere, usque ad mortem pertulit persequentes atque saevientes, et quasi victo et oppresso superbe illudenteQuod autem carnem suam resuscitavit, et discipulorum conspectibus et contactibus reddidit, eisque videntibus ascendit in coelum, ipsos aedificavit, et quid exspectare, quid praedicare
Abbreviated transcription (Latin):
diuimꝰ etiã xꝑi uocẽ in eccła patien¬
tis. saule. saule. quid me ꝑsequeris.
Cũ itaq nõ exaudim. ad tẽporalia
bona. retinenda uel adipiscenda.
quando ꝓhis dep̾cam᷑ dm̃. in eo qd̾
non exaudit derelinquit nos : s ad
potiora quȩ uult. intelliguamus. oe̾
oe̾ p̃feramus. & cõcupiscamꝰ: ñ cnos
derelinquit. Unde sequit᷑ psalmꝰ &e
dicit. Clamaui ad te ꝑdiẽ : nec exau¬
dies. Et nocte. Etiã hic subauditur.
nec exaudies. S uide quid acdiun¬
git. Et ñ ad insipientiã michi.
hoc gͦ dicit. Nõ me quidẽ exaudies:
clamantẽ ꝑ diẽ id÷ in reb ꝓsꝑis.¬

Expanded text:
ti uocem in ecclesia patientis: Saule, Saule, quid me persequeris? Cum itaque non exaudimur ad temporalia bona retinenda uel adipiscenda, quando pro his deprecamur deum, in eo, quod nos non exaudit, derelinquit nos; sed ad potiora, quae uult, ut intellegamus et praeferamus et concupiscamus, non nos derelinquit. unde sequitur psalmus et dicit: Clamaui ad te per diem nec exaudies et nocte — etiam hic subauditur nec exaudies\' —: sed uide\\ quid adiungit: et non ad insipientiam mihi. hoc ergo dicit: Non me quidem exaudies clamantem per diem, id est in rebus
Abbreviated transcription (Latin):
in eccła. Igitur non iã duo: s una carͤ.
Sigͦ caro una: ꝓfecto cõpetent̃ etiã uox
una. Quid hic queris humana insir.¬
mitas. uocẽ uerbi ꝑ quod facta sunt
om̃ia. dudi potiꝰ uocẽ carnis qͦ facta
ẽ int̾ om̃ia. qm̃ uerbũ caro factũ :
& habitauit in nob̾. audi potius me¬
dicinȩ uocẽ qua sanaris : ut uideas
quẽ tibi uidendũ distulit. hominẽ
aut̃ uidendũ attulit: occidendũ obtu¬
lit: imitandũ contulit. credendũ trãn¬
tulit : ut ista fide ad uidendũ dm̃. m̃¬
tis oculis sanaret᷑. Quid eͦ dedigna.¬
m̾ audire uocẽ corporis. ex ore capiti:
Eccła in illo paciebatur. quando ꝓ ecc¬
lesia paciebatur. sic̃ in eccła ipse etiã
paciebatur quando ꝓ illo eccła pati

Expanded text:
in ecclesia; igitur non iam duo sed una caro. si ergo caro una, profecto competenter etiam uox una. quid hic quaeris, humana infirmitas, uocem uerbi, per quod facta sunt omnia? audi potius uocem carnis, quae facta est inter omnia, quoniam uerbum caro factum est et habitauit in nobis; audi potius medicinae uocem, qua sanaris, ut uideas deum, quem tibi uidendum distulit, hominem autem uidendum adtulit, occidendum obtulit, imitandum contulit, credendum transtulit, ut ista fide ad uidendum deum mentis oculus sanaretur. quid ergo dedignamur audire uocem corporis ex ore capitis? ecclesia in illo patiebatur, quando pro ecclesia patiebatur, sicut etiam ipse in ecclesia patiebatur, qua
Abbreviated transcription (Latin):
Idõ mortis quidẽ diẽ affut᷑ ũ sciunt:
& eũ tam̃ om̃s aut pene om̃s differe
conantur. etiã qui post morte se bea¬
tius credunt eẽ uicturos. Tantã habet
uim carnis &e animȩ dulce consorciũ.
ꝓpt̾ea non uult anima uł ad tẽpus
ab eius eciã infirmitate discede: quiᷤ
Proinde. m̃te seruiens legi dĩ. carne aut̃
tra hens desiđia peccati: quib obedire
uetat apłs. m̃tis quidẽ racione cõcu¬
piscit hõ pius dissolui. & ẽẽ cũ xp̃o.s
& id sensu carnis recusat. & refugit.
&̾ si fieri possit. ñ uult expoliari. s suꝑ¬
uestiri: ut absorbeat᷑ mortale auita.
id÷ ut ab infirmitate ad imortalitatẽ.
etiã ipsũ corpus. sine mortis media trãs¬
ferat᷑. Sed hec uerba. quib humanũ
dies & uitȩ huiuis ꝓlixitas cõcupiscit᷑
uerba sunt delictoꝵ: & longe sunt
ab illa salute. cuius nondũ rẽ s etiã
etiã spẽ gerimus. De qua scriptũ ẽ:
quia salui facti sumus. Spes aut̃ quȩ¬

Expanded text:
quidem adfuturum sciunt et eum tamen omnes aut paene omnes differre conantur, etiam qui post mortem se beatius credunt esse uicturos; tantam habet uim carnis et animae dulce consortium. abuit et propterea non uult anima uel ad tempus ab eius etiam infirmitate discedere, quamuis proinde mente seruiens legi dei carne autem trahens desideria peccati, quibus oboedire uetat apostolus, mentis quidem ratione concupiscit homo pius dissolui et esse cum Christo, sed id sensu carnis recusat et refugit et, si fieri possit, non uult expoliari sed superuestiri, ut absorbeatur mortale a uita, id est ut ab infirmitate ad inmortalitatem etiam ipsum corpus sine morte media transferatur. Sed haec uerba, quibus humanus dies et uitae huius prolixitas concupiscitur, uerba sunt delictorum et longe sunt ab ea salute, cuius nondum rem sed iam spem gerimus, de qua scriptum est, quia spe salui facti sumus; spes autem qu
Abbreviated transcription (Latin):
formã di amitens s formã serui acci¬
piens : Humiliauit semet ipsũ fac¬
tus obediens usq ad mortẽ : mortẽ
autẽ crucis. Uide quẽ adm odũ
eundẽ hominẽ quẽ dm̃ com̃dat
ut ꝑsona una sit. ne ñ trinitas s
quat᷑nitas inducatur. Sic̃ enim
non auget᷑ numerus. ꝑsonarum:
cũ caro acedit animȩ. ut sit unꝰ
ho: sic nõ auget̾ numerus ꝑsonarũ.

Expanded text:
 formam serui suscipiens; humiliauit semet ipsum factus oboediens usque ad mortem, mortem autem crucis. uide, quem ad modum eundem hominem quem deum commendat, ut persona una sit, ne non trinitas sed quaternitas inducatur. sicut enim non augetur numerus personarum, cum caro accedit animae, ut sit unus homo, sic non augetur nu
Abbreviated transcription (Latin):
ticeps carnis effectũ ẽ. racionali anim᷑
mediante. Neq enim homo xp̃c ut
apollinaristȩ heretici putauerunt:
aut non habuit animã. aut non
habuit racionalẽ : s more suo scrip¬
tura. ut xp̃i humilitatẽ magis osten¬
det : ne carnis nom̃. quasi indignũ
aliquid refugisse uideretur carnẽ
ꝓ homine posuit. Neq enim quia scrͥp¬
tũ ẽ. uidebit om̃is caro salutare dĩ ani¬
mȩ ibi non sunt intelligendȩ. Nichĩ
pinde aliud dictũ ÷ uerbũ carofac.¬
tũ est: quã si diceret᷑. filuis homiꝰ
nis filius factus est. Qui cũ ĩ forma

Expanded text:
ticeps carnis effectum est rationali anima ticeps carnis effectum est rationali anima mediante. neque enim homo Christus, ut Apollinaristae haeretici putauerunt, aut non habuit animam aut non habuit rationalem; sed more suo scriptura. ut Christi humilitatem magis ostenderet. ne carnis nomen quasi indignum aliquid refugisse uideretur, carnem pro homine posuit. neque enim, quia scriptum est: Videbit omnis caro salutare dei, animae ibi non sunt intellegendae. nihil proinde aliud dictum est: Verbum caro factum est, quam si diceretur: Filius dei filius hominis factus est. qui cum in for
Abbreviated transcription (Latin):
renascuntur sp̃ualẽ. nõ ex sanguĩib
neq ex uoluntate uiri. neq ex̃ uo¬
luptate carnis. s ex dõ: mor cõm̃¬
dauit. huius quasi uiscissitudinis
sacram̃tũ. Tanꝗͣ enim mi rati tan¬
cũ bonũ. ñ auderemus optare: sta¬
tim subiunx̃. &̾ uerbũ caro factũ:
& habitauit in nobis. Quod unũ:
ex quinq illis que tibi exponi uo¬
luisti. Tanꝗ diceret. O hominesno¬
lite dis pare uos fieri posse filios dĩ
quia & ipse filius dĩ hoce uerbũ
dei  caro factu: & habitauit in nob
Reddite uicẽ. Efficimini sp̃s: & habi¬
tate in illo qui caro iã factus est. Et
habitauit in nobis. Neq enim iã des¬
ꝑandii ẽ. paiticipacipacione uerbi:
fieri posse homines filios dĩ: quando
filius di. participacione carnis factũ
est filius hominis. Nos itaq mutabi.¬
les. in melius cõmutandi. participes
efficimur uerbi. uerbũ incõmutabi¬
le. nichil in deterius cõmutatũ. par¬

Expanded text:
renascuntur spiritalem non ex sanguinibus renascuntur spiritalem non ex sanguinibus neque ex uoluntate uiri neque ex uoluntate carnis sed ex deo, mox commendauit huius quasi uicissitudinis sacramentum. tamquam enim mirati tantum bonum non auderemus optare, statim subiunxit: Et uerbum caro factum est et habitauit in nobis, quod unum est ex quinque illis, quae tibi exponi uoluisti, tamquam diceret:s o homines! nolite desperare uos fieri posse filios dei, quia et ipse filius dei, hoc est uerbum dei caro factum est et habitauit in nobis. reddite uicem, efficimini spiritus et habitate in illo, qui caro factus est et habitauit in nobis. neque enim iam desperandum est participatione uerbi fieri posse homines filios dei, quando filius dei participatione carnis factus est filius hominis. Nos itaque mutabiles in melius commutandi participes efficimur uerbi; uerbum autem incommutabile nihil in deterius commutatum par
Abbreviated transcription (Latin):
ture nr̃ȩ participacio. non fecit de¬
t̾iorẽ : nos aut̃ fecit naturȩ illius
participacio meliores. Misit ds̃ fi¬
liũ suũ factũ ex muliere factũ sub
lege. Nã legis sacram̃ta ꝑcepit. ut¬
eos qui sub lege erant redimeret:
id÷ quos lex reos tenebat. occidente
lit̾a. dũ p̃ceptũ non impleret᷑ ante
ꝗuiuificaret sp̃s: quia caritas dei
qui sub lege erant redimeret: cõ¬
tinuo subuix̃ ut adopcionẽ filioꝵ
recipemus. ut uidelicet. huius gra¬
ciã beneficii. discerneret ab illa fi¬
lii natura. qui missus ẽ filius: nõ
adopcione s factus. s sẽꝑ genitus
filius ut participata natura filioꝵ
hominũ. ad participandã etiã suã
natura. adoptaret filios hominũ.
Qua ꝓpt. etiã. cũ dixisset. dedit eis
potestatẽ filios di fieri: modũq ad¬
uinxisset. ne carnał intelligeretur
natiuitas. quod scilicet eis pstiterit.
qui credunt in nomine eius. & ꝑgr̃am

Expanded text:
turae nostrae participatio non fecit deturae nostrae participatio non fecit deteriorem, nos autem facit naturae illius participatio meliores. Misit itaque deus filium suum factum ex muliere, factum sub lege. nam legis sacramenta eos qui sub lege erant, redimeret, id est quos Lex reos tenebat occidente littera, dum praeceptum non impleretur, antequam uiuificaret spiritus. quia caritas dei, qui sub lege erant, redimeret, continuo subiunxit: Ut adoptionem filiorum reciperemus, ut uidelicet huius gratiam beneficii discerneret ab illa filii natura, qui missus est filius non adoptione factus sed semper genitus filius, ut participata natura filiorum hominum ad participandam etiam suam naturam adoptaret filios hominum. quapropter etiam cum dixisset: Dedit eis potestatem filios dei fieri, modumque adiunxisset, ne carnalis intellegeretur natiuitas, quod scilicet eis id praestiterit, qui credunt in nomine eius et per gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
ex uoluntate uiri. non ex uoluptate
carnis: s ex do. Nec etiã adopcio: uo-¬
catur. Eramus enim aliquid anteꝗ
eẽmus filii di: & accepimus benesi-¬
ciũ. ut fieremus quod no eramus.
sicut qui adoptatur. anteq adopta¬
retur. non erat filius eius aquo ad op¬
tatur. iã tam̃ erat qui adopta retur.
Et ab hac generacione grę discernitur
ille filius: qui cũ eẽt filius dĩ. uenit
Factus quippe ẽ ille quod nõ erat: sed
tam aliquid aliud erat. Et hoc ipsũ
aliquid uerbũ cłĩ erat. ꝑ quod facta
sunt om̃ia : & lum̃ uerũ quod illumͥ¬
nat om̃em hominẽ.: & ds̃ apud dm̃
Nos quoq ꝑ eius gram facti sumus qd
non eramus id̃ filii dĩ s tam̃ aliqͥd
eramus. Et hoc ipsũ aliquid multo
inferius: hoc ẽ. filii hominũ. Descen¬
dit gͦ ille. ut nos ascenderemus: &
manens in sua natura. factus: particep
naturȩ nr̃e. ut et nos manentes in
natura nr̃a: efficerem᷑ participes natu¬
re ipsius. Non tam̃ sic. Nã illũ na¬

Expanded text:
ex uoluntate uiri nec ex uoluntate carnis sed ex deo. Haec etiam adoptio uocatur. eramus enim aliquid ante, quam essemus filii dei, et accepimus beneficium, ut fieremus, quod non eramus, sicut, qui adoptatur, ante, quam adoptaretur, nondum erat filius eius, a quo adoptatur, iam tamen erat, qui adoptaretur. et ab hac generatione gratiae discernitur ille filius, qui, cum esset filius dei, uenit, factus est quippe ille, quod non erat, sed tamen aliud aliquid erat et hoc ipsum aliquid uerbum dei erat, per quod\'I facta sunt omnia, et lumen uerum, quod inluminat omnem hominem, et deus apud deum. nos quoque per eius gratiam facti sumus, quod non eramus, id est filii dei; sed tamenĮ aliquid eramus et hoc ipsum aliquid multo inferius, hoc est filii hominum. descendit ergo ille, ut nos ascenderemus, et manens in sua natura factus est particeps naturae nostrae, ut et nos manentes in natura nostra efficeremur participes naturae ipsius, non tamen sic; nam illum na
Abbreviated transcription (Latin):
se uocẽ trañfigurauit. iħc uocẽ scili-¬
cet corporis stũ. hoc ẽ eccłȩ suȩ ã ue¬
tere homine in nouũ hominẽ refor¬
mandȩ uocẽ scilicet infir mitatis nr̃ȩ
cui deneguanda fuerant bona ueteriᷤ
testam̃ti. ut bona noui testam̃ti ob¬
tare. atq sꝑare iã disceret. In illis
autẽ ueteris testam̃ti bonis. ad uetẽ
hominẽ ꝑtinentib. p̃cipue concupiscit᷑

Expanded text:
se uocem transfigurauit Iesus, uocem scilise uocem transfigurauit Iesus, uocem scilicet corporis sui, hoc est ecclesiae suae a uetere homine in nouum hominem reformandae, uocem scilicet infirmitatis humanae, cui deneganda fuerant bona ueteris testamenti, ut bona noui testamenti optare atque sperare iam disceret. In illis autem ueteris testamenti bonis ad ueterem hominem pertinentibus praecipue concupiscitur
Abbreviated transcription (Latin):
phetia tanto ante cantatus: Proinde
eundẽ psalmũ cuius ꝓpheciã. dñs
ad se ꝑtinere demonstrans. primũ eifũ
euuis. exclamauit. cũ pendet in ligno.
cõmemorando exponendo ꝑcurrã: ut
ex hoc intelligas. que admodũ grã
testam̃ti noui. nec eo tẽpore tacebat᷑
quando in uetere uelabat᷑. Dicitur
enim exꝑsona xꝑi. quod ad forma
serui attinet. in qua nra portabat᷑
infirmitas. Dixit enim de illo: ce isai¬
as. Ille infirmitates nr̃as portat. &e
ꝓ nob̾ in dolorib ẽ. Ex huius igitur
infirmitatis uoce. de qua paulus in
eo quod petebat. nõ exauditus. & iđo
quodã mͦ derelictus. audit tam̃a dño
sufficit tibi grã mea. nã uirtus in infir¬
mitate ꝑficitur. ex uoce ergo huiuĩ
infirmitatis nre quã in se transsigu¬
rauit. capud nr̃m dicitur in hoc psal¬
mo. Ds ds̃ ms tespice in me. Quare me
dereliquisti.: In eo quippe derelinqͥt̃
dep̾cans: in quo non exaudit᷑. Hanc in

Expanded text:
phetia tanto ante cantatus est. Proinde phetia tanto ante cantatus est. Proinde eundem psalmum, cuius prophetiam dominus ad se pertinere demonstrans primum uersum eius exclamauit, cum penderet in ligno, commemorando exponendoque percurram, ut ex hoc intellegas, quem ad modum gratia testamenti noui nec eo tempore tacebatur, quando in uetere uelabatur. dicitur enim ex persona Christi, quod ad formam serui adtinet, in qua nostra portabatur irfirmitas. dixit enim de illo et Esaias: Ille infirmitates nostras portat et pro nobis in doloribus est. ex huius igitur infirmitatis uoce, de qua Paulus in eo. quod petebat, non exauditus et ideo quodam modo derelictus audit tamen a domino: Sufficit tibi gratia mea; nam uirtus in infirmitate perficitur, ex uoce ergo huius infirmitatis nostrae, quam in se transfigurauit caput nostrum, dicitur in hoc psalmo: Deus, deus meus, respice me: quare me dereliquisti? in eo quippe derelinquitur deprecans, in quo non exauditur. hanc in
Abbreviated transcription (Latin):
boranti. nõ patefactũ : donec intra¬
ret in sanctuariũ dĩ. & intelligeret
disceret desiderare pociora: & ꝑspi
ruissẽt. hunc splalmũ septuagesi-¬
mũ. & scłm. nocte qua illũces¬
cebat sollenitas. beatissimi cipri¬
ani ꝑ ministeriũ nrm expositũ
lege: & diligent ad uerte. Pinde
homo xp̃c. idẽq ds̃ xp̃c. cuiꝰ miseri
cordissima humanitate. atq cuius
forma serui. discere debemus. quid in
hac uita. cõtẽnendũ. & quid in alia
sꝑandũ ẽẽt. in ipsa passione in qua
sibi eiꝰ inimici magni uictoresq ui-¬
debant᷑. suscepit uocẽ insir mitatis
nr̃e: qua simul crucifigebat᷑. uetꝰ hõ
ñr. ut euacuaret᷑ corpus peccati: &
dixit. Ds m̃s. dsm̃s. ut quid me de¬
reliquisti: Et hoc unũ ẽ. de quinq
positis tuis. Sic incipit. psalmus ui¬
cesimus primus : qui de passione ip-¬
sius. & reuelatione grȩ quã fidelib
faciendis. liberandisq attulit. in ꝓ¬

Expanded text:
boranti non patefactum est, donec intraboranti non patefactum est, donec intraret in sanctuarium dei et intellegeret disceret desiderare potiora et prospruissent. hunc psalmum septuagesimum et secundum nocte, qua inlucescebat sollemnitas beatissimi Cypriani, per ministerium nostrum expositum lege et diligenter aduerte. Proinde homo cordissima humanitate atque in cuius forma seruili discere deberemus, quid in hac uita contemnendum et quid in alia sperandum esset, in ipsa passione, in qua sibi eius inimici magni uictoresque uidebantur, suscepit uocem infirmitatis nostrae, qua simul crucifigebatur uetus homo noster, ut euacuaretur corpus peccati, et dixit: Deus, deus meus, ut quid me dereliquisti? et hoc unum de quinque propositis tuis. sic incipit psalmus uicesimus et primus, qui de passione ipsius et reuelatione gratiae, quam fidelibus faciendis liberandisque adtulit, in pro
Abbreviated transcription (Latin):
ret̾ noui gr̃a testam̃ti. quȩ non ad
ret: noutiq trena felicitate cõm̃¬
dandus fuit. Inde subiectio. ĩde
passio: inde flagella: spitta cõtu-¬
meliȩ. crux uulnera. & tãꝗ suꝑato.
subiectoq mors ipsa: ut fideleꝰ ei
discerent quale pietatis p̃miũ
ab illo cui filii facti eẽnt. petere.
atq sꝑare deberent. ne ad hoc ꝓ
magno seriuiret᷑ dõ. ut terrenam
felicitatẽ adipici quere rent. ipsi¬
qui seruirent ipsi.ꝰ abicientes &
cõculcantes. fidẽ suã : estimando
in mercedẽ uilissunã. Unde bene-¬
ficientissima ꝓuidentia. om̃ps ds
t̾renã felicitatẽ cõcessit & impus.
ne ꝓ magno quereret᷑ aboniꝰ. Hinc
ille psalmꝰ septuagesimꝰ. &e scđs.
inducit hominẽ penitentẽ. quod
aliquando. corde no recto. ꝑ hac
cdo mercede seruierit. Quia cũ
pollere. atq excellere impios uiđet.
t̾batꝰ ceꝑat cogitare qd̾ ds humana
ritas. suscepit. atq intendit. agnoᷤ¬
cere tã grande secretũ. quod ei la¬

Expanded text:
stamenti, quae non ad et, non utique terrena felicitate commendandus fuit. inde subiectio, inde passio, inde flagella, sputa, contumeliae, crux, uulnera et tamquam superato subiectoque mors ipsa, ut fideles eius discerent, quale pietatis praemium ab illo. cuius filii facti essent, petere atque sperare deberent, ne ad hoc pro magno seruiretur deo, ut terrenam felicitatem adipisci quaererent, qui seruirent ipsi, abicientes et conculcantes fidem suam aestimando eam mercede uilissima. unde beneficentissima prouidentia omnipotens deus terrenam felicitatem concessit et impiis, ne pro magno quaereretur a bonis. hinc ille psalmus septuagesimus et secundus inducit hominem paenitentem, quod aliquando corde non recto pro hac deo mercede seruierit, qua cum pollere atque excellere impios uideret, turbatus coeperat cogitare, quod deus humana ritas, suscepit atque intendit agnoscere tam grande secretum, quod ei la
Abbreviated transcription (Latin):
qui formare similitudinẽ corporis potest
ad se significandũ ꝑ uisa somniantiũ. ñ
pocest formare ip̃sã corporeã creaturam
ad se significandum ocuł uigilantiũ. cũ
eiꝰ ipsa substantia qua ẽ ipsẽ. qđ ẽ. nulla
corporis similidine dormienti. nulla cor¬
porea specie uigilanti possit ostendi: Sed
ñ solũ patris. uerũ etiã filii. et spc̃ seĩ.
Et certe qui uigilantiũ nisis mouentur.
ut ñ pacrẽ. s tantũ filiũ uł sp̃mͤ ẽredant

Expanded text:
qui formare similitudinem corporis potest qui formare similitudinem corporis potest ad se significandum per visa somniantium, non potest formare ipsam corpoream creaturam ad se significandum oculis vigilantium? cum ejus ipsa substantia qua est ipse quod est, nulla corporis similitudine dormienti, nulla corporea specie vigilanti possit ostendi: sed non solum Patris, verum etiam Filii et Spiritus sancti. Et certe qui vigilantium visis moventur, ut non Patrem, sed tantum Filium vel Spirit
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ñ corrumpet᷑. Ecce pat̾ dans et fiłius
accipiens regnũ sẽpit̾nũ. et st̃ ambo in
conspectu ꝓpħancis. uisibili specie. Non gͦ
inconuenient̃ credit᷑ etiã d̾s pat̾ eo mͦ
solere apparere mortalib. nͥ forte aliqͥs
dicet idõ ñ eẽ uisibilẽ patrẽ. qr inconspec¬
tu somniantis apparuit. idõ aũ filiũ ui
uigilans uidit. qͣsi uͦ ũbũ ⁊ sapientiam
dĩ. uiderit moyses carnalib oculis. aut uidi
spẽ uł humanꝰ pocest. qui carnẽ istã uiui¬
ficat : uł ipse corporeus. qͥ uentꝰ dr̃. qͣnto
minus ille spẽ dĩ. qui om̃iũ hominũ men
tes. et angłoꝵ in effabili excellentia aiui¬
ne substantie suꝑ gredit᷑: Aut quisquã
tali p̾cipitat᷑ errore. ut aud ͤ at dicere filiũ
et sp̃m sc̃m. etiã uigilantib hominib eẽ
uisibilẽ. patrẽ aũ ñ nisi somniantibus: qmͦ
gͦ de pacre solo accipiunt. quẽ nemo ho¬
minũ uidit. nec uidere potest : An cũ dor¬
miunt homines. tc̃ ñ st̃ homines : Aut

Expanded text:
n corrumpetur . Ecce Pater dans, et Filius accipiens regnum sempiternum, et sunt ambo in conspectu prophetantis visibili. specie. Non ergo inconvenienter creditur etiam Pater Deus eo modo solere apparere mortalibus. 34. Nisi forte aliquis dicet, ideo non esse visibilem Patrem, quia in conspectu somniantis apparuit; ideo autem Filium vvigilans vidit. Quasi vero Verbum et Sapientiam Dei viderit Moyses carnalibus oculis, aut videri spiritus vel humanus possit qui carnem istam vivificat, vel ipse corporeus qui ventminus ille Spiritus Dei qui omnium hominum et Angelorum mentes ineffabili excellentia divinae substantiae supergreditur? aut quisquam tali praecipitetur errore, ut audeat dicere Filium et Spiritum sanctum etiam vigilantibus hominibus esse visibilem, Patrem autem nonnisi somniantibus? Quomodo ergo de Patre solo accipiunt, Quem nemo hominum vidit, nec videre potest? An cum dormiunt homines, tunc non sunt homines? Aut
Abbreviated transcription (Latin):
existimo diuinoꝵ sacramentoꝵ modesta
et cauta considatio ꝑsuadet. nͥ ut temę
re  dicamꝰ quȩ nã extrinitate ꝑsona. cu iliba&
patrũ uł ꝓpħarũ in aliquõ corꝑe uł si¬
militudine̾. corꝑis apparilerit. nͥ cũ c̃ti¬
nentia lectionis aliqua ꝓhabilia citũpo¬

Expanded text:
um sacramentorum modesta et cauta consideratio persuadet, nisi ut temere non dicamus quaenam ex Trinitate persona cuilibet Patrum vel Prophetarum in aliquo corpore vel similitudine corporis apparuerit, nisi cum continentia lectionis aliqua probabilia circumpo
Abbreviated transcription (Latin):
corporalib hominũ apparuisse conspectib
ut omitã tantã lacitudinẽ scãrũ paginarũ
⁊ tã multiplicẽ earũ intelligentiã: unde
nemo sani capitis. affirmare debet. nusꝗͣ
ꝑsonã patris ꝑ aliquã speciẽ corporalẽ uigĩ¬
lantium ocũł demonstratã. Sed ut hoc qđ
dixi omittã. quiddiẽt de patre nr̃o abrahã
cui certe uigilanti. et ministranti. cũ scrip¬
ta premisiset dicens. uisus ẽ. dñs abrahe
ñ unꝰ aut duo. s tres apparuer̃t uiri.
quoꝵ nullus excelsiꝰ aliis eminuisse dictꝰ
est. nullus honoratiꝰ effulsisse. nullus inpe¬
mus utrũ pater an filiꝰ. an sp̃ẽ sc̃s. an
aliqͣndo ꝑat̾. aliqͣndo filiꝰ. aliqͣndo sp̃e ses.¬

Expanded text:
conspectibus; ut omittam tantam latitudinem sanctarum paginarum, et tam multiplicem earum intelligentiam, unde nemo sani capitis affirmare debet, nusquam personam Patris per aliquam speciem corporalem vigilantium oculis demonstratam: sed ut hoc, ut dixi, omittam; quid dicunt de Patre nostro Abraham, cui certe vigilanti et ministranti, cum Scriptura praemisisset dicens, Visus est Dominus Abrahae, non unus aut duo, sed tres apparuerunt viri, quorum nullus excelsius aliis eminuisse dictus est, nullus honoratius effulsisse, nullus impemus , utrum Pater, an Filius, an Spiritus sanctus; an aliquando Pater, aliquando Filius, aliquando Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus. Nã nisi reminiscendo. nõ redit
ad aliquid. & nisi amando redire non cu-¬
rat. nr̃e cogitacionis intuitus. ita dilec¬
tio quȩ usionẽ in memoria constituta.
ce̾ uisionẽ cogitationis inde formatã. qͣsi
parentẽ ꝓlẽq coniungit. nisi haberet
appetendi scienciã. quȩ sine memoria
&e̾ intelligencia non potest eẽ. qd rectȩ
diligeret. ignoraret

Expanded text:
dicimus; nam nisi reminiscendo non redit dicimus; nam nisi reminiscendo non redit ad aliquid, et nisi amando redire non curat nostrae cogitationis intuitus: ita dilectio quae visionem in memoria constitutam, et visionem cogitationis inde formatam quasi parentem prolemque conjungit, nisi haberet appetendi scientiam, quae sine memoria et intelligentia non potest esse, quid recte diligeret ignoraret
Abbreviated transcription (Latin):
ualencior ẽ. uoluntas. qm̃ uoluntas nr̃a
quȩ nob̾ naturalit̾ inẽ. sic̃ ei res adiacue-¬
rint. uł occurrerint. quib allicim᷑.
aut offendin᷑. ita uarias affectiones
habet. Quid gͦ ẽ Numquid dicturi
sumꝰ uoluntatẽ nr̃am quando recta ÷
nescire quid appetat. quid eiutet :
Porro si scit ꝓfecto inẽ. sua eĩ quȩdam
sciencia quȩ sine memoria. E intellis¬
gencia eẽ non potest. An uͦ audiendꝰ:
quispiã dicens. caritatẽ nescire. quid
agat. quȩ ñ agit ꝑperã. Sic ergo
in÷ intelligencia. ine. dilectio illi
memoriȩ principali. in qua inuenimꝰ
paratũ & reconditũ. ad qicod cogitando
possumus ꝑuenire. quia &e duo ista inue¬
nimus. ibi quando & nos cogitando inue¬
nimus. & intelligere aliquid. & amare.
quȩ ibi erant. &̃ quando inde ñ cogitaba¬
mus. & sic̃ inẽ. memoria. inẽ. dilectio huic
intelligencie. quȩ cogitatione format᷑.
quod uerbũ uerũ sinẽ ullius gentis linga
intus dicimus: quando quod nouimus.

Expanded text:
entior est voluntas: quoniam voluntas nostra quae nobis naturaliter inest, sicut ei res adjacuerint vel occurrerint, quibus allicimur aut offendimur, ita varias affectiones habet. Quid ergo, est? Numquid dicturi sumus voluntatem nostram, quando recta est, nescire quid appetat, quid evitet? Porro si scit, profecto inest ei sua quaedam scientia, quae sine memoria et intelligentia esse non possit. An vero audiendus est quispiam dicens, charitatem nescire quid agat, quae non agit perperam? Sicut ergo inest intelligentia, inest dilectio illi memoriae principali, in qua invenimus paratum et reconditum ad quod cogitando possumus pervenire; quia et duo ista invenimus ibi, quando nos cogitando invenimus et intelligere aliquid et amare, quae ibi erant et quando inde non cogitabamus: et sicut inest memoria, inest dilectio huic intelligentiae quae cogitatione formatur; quod verbum verum sine ullius gentis lingua intus dicimus, quando quod novimus
Abbreviated transcription (Latin):
mate qͣntulũcũq conitiendo. uidẽt᷑ in
memoria. & intelligentia m̃tis nr̃e significare
curaui. memorie tribuens om̃e qđ sc̃imus
eciã si ñ inde cogitemus. intelligentie uͦ
memoria rursus relinquimꝰ. S illa est
abstrusior ꝓfundicas nre memorie ubi
hoc etia p̾rimũ cũ cogitaremꝰ inuenimꝰ
& gignitur intimũ uerbũ quod nulliꝰ
linguȩ fit tanꝗ scientia de scientia. &
uisio de uisione. & intelligentia quȩ
apparet in cogitatione. de intelligentia
quȩ in memoria iãfuerat : s latebat. quãꝗ
& ipsa cogitacio quandã suã memoriãnͥ.

Expanded text:
quantulumcunque conjiciendo videretur in memoria, et intelligentia mentis nostrae significaretur, curavi: memoriae tribuens omne quod scimus, etiamsi non inde cogitemus; intelligentiae vememoria rursus relinquimus. Sed illa est abstrusior profunditas nostrae memoriae, ubi hoc etiam primum cum cogitaremus invenimus, et gignitur intimum verbum, quod nullius linguae sit, tanquam scientia de scientia, et visio de visione, et intelligentia quae apparet in cogitatione, de intelligentia quae in memoria jam fuerat, sed latebat: quanquam et ipsa cogitatio, quamdam suam memoriam
Abbreviated transcription (Latin):
ides non dequa in hoc libro aliqͣn¬
do diutius dispucare contra dis¬
positionis nr̃e rationẽ compelli¬
mur. quã qui habent fideles uocant᷑
et qui non habent infideles. sicut hii
qui uenientẽ in propria dĩ filiũ ñ re¬
ceꝑunt. quamuis exauditu in nobis
facta sit: ñ tamen adeũ sensum cor
ẽ color aut corporis forma. Nec ad
chil habet. Nec ad ullũ omĩno sensũ
corporis qm̃ ẽ cordis resistanon corpo¬
ris. Hec foris ẽ a nobis: s in intimis no¬
bis. Nec eam quisquã hominũ uidet
in alio : sed unusquisq in semecipso.
Deniq potest et simulatione confingi
fidem apud se ipsum uidet. in altero
aucẽ credic eã eẽ. ñ uidet. Ft tanto fir¬
mius credit quanto fructus eius magis
nouit quos oꝑari solet fides ꝑ dilectionẽ
Quã obtẽ om̃ib de quib euangelista sub¬
uingit. et dic̃ quot quot autem receꝑ¬

Expanded text:
ides vero de qua in hoc libro aliquanto diutius disputare certa dispositionis nostrae ratione compellimur, quam qui habent, fideles vocantur, et qui non habent, infideles, sicut ii qui venientem in propria Dei Filium non receperunt, quamvis ex auditu in nobis facta sit, non tamen ad eum sensum corpuoniam non est color aut corporis forma; nec ad ntiae nihil habet; nec ad ullum omnino sensum corporis, quoniam cordis est res ista, non corporis; nec foris est a nobis, sed in intimis nobis; nec eam quisquam hominum videt in alio, sed unusquisque in semetipso. Denique potest et simulatione confingi,tur quisque fidem apud se ipsum videt: in altero autem credit esse eam, non videt; et tanto firmius credit, quanto fructus ejus magis novit, quos operari solet fides per dilectionem . Quamobrem omnibus de quibus Evangelista subjungit et dicit, Quotquot autem rece
Abbreviated transcription (Latin):
ma una quã ubi dixit apłs una fi¬
des. tot eas audet quisquã dicere. qͦt
fideles: Et tamen dicit õ mulier magna
ẽ fides tua. et al̃ modice fidĩ quare
dubicasti: suã cuiq eẽ significat. Sed
ita dr̃ eadẽ credentiũ fides una. quẽ¬
admodũ eadẽ uolentiũ uoluntas una
cũ et in ipsis qui hoc idẽ uolunt
sua uoluntas sit cuiq conspicua. aldꝰ
autẽ lateat. quãuis idẽ uelit. Et si
aliquib signis sese indicet. credicur
pocius quam uidet᷑. Unus quisq aut̃
sui animi conscuis. non credit utiq hanc
eẽ suam : sed plane ꝓuidet uosuntatẽ.

Expanded text:
ma una ; quam ubi dixit Apostolus, Una fima una ; quam ubi dixit Apostolus, Una fides , tot eas audet quisquam dicere quot fideles. Et tamen qui dicit, O mulier, magna est fides tua ; et alteri, Modicae fidei, quare dubitasti ? suam cuique esse significat. Sed ita dicitur eadem credentium fides una, quemadmodum eadem volentium voluntas una: cum et in ipsis qui hoc idem volunt, sua voluntas sit cuique conspicua, alterius autem lateat, quamvis idem velit; et si aliquibus signis sese indicet, creditur potius quam videtur. Unusquisque autem sui animi conscius non credit utique hanc esse suam, sed plane pervidet voluntatem.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. fides ista cõmunis ẽ. non sicut aliqͣ
corporis cõminunis ẽ. aduidendũ omĩũ
oculis quib p̃sto ẽ. Ex ipsa quippe una.
omĩũ cernentiũ quodam modo informatur
aspectus. sed ficut dici pocest om̃ib hominib
eẽ facies humana cõmunis. Nam hoc ita
dr̃. ut tamen singuli suas habeant. Ex una
sine doctrina imp̾ssam sidem credentiũ.
cordib singuloꝵ qui hoc idẽ credunt
uerissime dicimus. sed aliud sunt. ea q̃
creduntur. aliud fides qua creduntur.
fuisse.uł fut᷑a eẽ dicuntur. Hec aut̃
in animo credentis ẽ. ei tantũ conspi
cua cuuis ẽ. quãus sit. et in aliis ñ
ipsa sed similis. Non enĩ numero est
una: sed genere. fropt̾ similitidinẽ
tamen et nullam diuersitatẽ. magis
unam dicimus ẽẽ quã multas. Nam
et duos homines simillimos cũ uidemꝰ:
unã faciem dicimus et miram᷑ amborũ.
Eacilius itaq dr̃ multas animas fuisse.
singulas utiq singuloꝵ. de quib legimꝰ
in actibus apłorum. qđ eis fuerit ani¬

Expanded text:
ista communis est: non sicut aliqua corporis forma communis est ad videndum omnium oculis quibus praesto est; ex ipsa quippe una omnium cernentium quodam modo informatur aspectus: sed sicut dici potest omnibus hominibus esse facies humana communis; nam hoc ita dicitur, ut tamen singuli suas habeant. Ex una sane doctrina impressam fidem credentium cordibus singulorum qui hoc idem credunt verissime dicimus: sed aliud sunt ea quae creduntur, aliud fides qua creduntur. fuisse, vel futura esse creduntur. Haec autem in animo credentis ei tantum ccua cujus est; quamvis sit et in aliis, non ipsa, sed similis. Non enim numero est una, sed genere: propter similitudinem tamen et nullam diversitatem magis unam dicimus esse quam multas. Nam et duos homines simillimos cum videmus, unam faciem dicimus et miramur amborum. Facilius itaque dicitur multas animas fuisse singulas utique singulorum, de quibus legimus in Actibus Apostolorum quod eis fuerit ani
Abbreviated transcription (Latin):
corpore existimant : Qui om̃s ñ adũtunt
mñtẽ nosse se eciã cũ g̃nt se. sic̃ iã ostendimꝰ.
Hullo mͦ aũ recte dr̃ sciri aliqua tes. dũ eiꝰ
ignorat᷑ substantia. Qua ꝓpt̃ cũ se mens
nouit substantiã suã nouit. Et cũ de se
certa ẽ. de substancia sua certa ẽ. Cercaͤ aũ
de se: sic̃ c̃ iunet ea que sopͣ dicta s̃. Nec
omĩno certa e. utrũ aer. an ignis sic an

Expanded text:
 Qui omnes non advertunt,  Qui omnes non advertunt, mentem nosse se etiam cum quaerit se, sicut jam ostendimus. Nullo modo autem recte dicitur sciri aliqua res, dum ejus ignoratur substantia. Quapropter, cum se mens novit, substantiam suam novit; et cum de se certa est, de substantia sua certa est. Certa est autem de se, sicut convincunt ea quae supra dicta sunt. Nec omnino c
Abbreviated transcription (Latin):
de ulli re dubitare ñ posset. Hec omia qͥ uł
corpus uł compositionẽ seu temꝑationẽ coꝑꝑis
eẽ iñtẽ putant: in subrecto eẽ uolunt uideri.
ut substantia sic aer. uł ignis. siue aliud
aliqđ corpꝰ. qđ m̃tẽ putant. Intelligentia uͦ
ita insit huic corpori. sic̃ qualitas eiꝰ. ut
illud subiectũ sic hec insubiecto. Subiecttĩ
scilicet mens. quã corpꝰ eẽ arbit᷑nt᷑. Insubiecto
aũ intelligencia. siue quid aliud eoꝵ q̃ certa
nobis eẽ. cõmemorauimꝰ. Iuxca hec opinant᷑
etiã illi. qui mñtẽ ipsã negant eẽ corpꝰ. sed
cõpaginẽ aut tẽꝑationẽ corꝑis. Hoc enĩ int̾ ẽ
q̃ illi m̃tẽ ipsã dicunt eẽ substantiã in quo
subiecto sit intelligentia. Isti aũ ipsã m̃tẽ
in subiecto eẽ dicunt corpore scilicet. cuiꝰ
cõpositio uł tẽꝑatio ẽ. Unde c̃seq̃nt etiã in¬
celligentiã quid aliud quã in eodẽ subiecto

Expanded text:
de ulla re dubitare non posset. 15. Haec omnia, qui vel de ulla re dubitare non posset. 15. Haec omnia, qui vel corpus vel compositionem seu temperationem corporis esse mentem putant, in subjecto esse volunt videri, ut substantia sit aer, vel ignis, sive aliquod aliud corpus, quod mentem putant; intelligentia vero ita insit huic corpori, sicut qualitas ejus: ut illud subjectum sit, haec in subjecto; subjectum scilicet mens quam corpus esse arbitrantur, in subjecto autem intelligentia, sive quid aliud eorum quae certa nobis esse commemoravimus. Juxta opinantur etiam illi qui mentem ipsam negant esse coinem aut temperationem corporis. Hoc enim interest, quod illi mentem ipsam dicunt esse substantiam, in quo subjecto sit intelligentia: isti autem ipsam mentem in subjecto esse dicunt, corpore scilicet cujus compositio vel temperatio est. Unde consequenter etiam intelligentiam quid aliud quam in
Abbreviated transcription (Latin):
cias que capiunt᷑ extrinsetꝰ ꝑsensis corporis
et ea que posuimus om̃s m̃tes de se ipsis
nosse certasq eẽ diligentius atcendamus.
U̾ trũ enũ aeris sit uis uiuendi. reminiscendi.
intelligendi. uolendi. cogicandi. sciendi.
uidicaneli an ignis an cerebri. an sanguinis.
an athomoꝵ. an p̃t̃ usitata quatuor ełe¬
menta. qͥnci nescio cuiꝰ corporis. an ipsiꝰ
carnis nrȩ. cõpago uł cemꝑam̃tũ hec esfi¬
cere ualeat dubitauerunt homines . aliꝰ
hoc aliꝰ illua affimare conatꝰ ẽ. uiuete
se tam̃ et meminisse ͤ incelligere et uelle
et cogicare. et scite et iudicate quis
dubitet: Quando quidẽ etiã si dubitat uiuit.
Si dubitat unde dubitet meminit. Si dubitat
dubitare se intelligit. Si dubitat certus eẽ
uult. Si dubitat cogitat. Si dubitat : scit se
nescire. Si dubitat: iudicat ñ se qmere. con¬
sentite oportere. Quis qͥs gͥ aliunde dubitat.
de his omĩb dubitare ñ debet. que si ñ ẽẽnt

Expanded text:
tias quae capiuntur extrinsecus per sensus corporis; tias quae capiuntur extrinsecus per sensus corporis; et ea quae posuimus, omnes mentes de se ipsis nosse certasque esse, diligentius attendamus. Utrum enim aeris sit vis vivendi, reminiscendi, intelligendi, volendi, cogitandi, sciendi, judicandi; an ignis, an cerebri, an sanguinis, an atomorum, an praeter usitata quatuor elementa quinti nescio cujus corporis, an ipsius carnis nostrae compago vel temperamentum haec efficere valeat, dubitaverunt homines: et alius hoc, alius aliud affirmare conatus est. Vivere se tamen et meminisse, et intelligere, et velle, et cogitare, et scire, et judicare quis dubitet? Quandoquidem etiam si dubitat, vivit: si dubitat unde dubitet, meminit; si dubitat, dubitare se intelligit; si dubitat, certus esse vult; si dubitat, cogitat, si dubitat, scit se nescire; si dubitat, judicat non se temere consentire oportere. Quisquis igitur aliunde dubitat, de his omnibus dubitare non debet: quae si non essent,