comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iudeoꝵ dictum ẽ. s ñ om̃ĩum iudeorum.
apłi. quales fuerunt ꝓpħe. qles fuerunt
illi om̃s scĩ. qui omnia sua uendia̾unt.
& p̾tia rerum suaꝵ ad pedes apłoꝵ
posuerunt. Ñ reppulit enim ds plebẽ
suam. qͣm presciut. Audiuit hoc mu

Expanded text:
orum apostoli, quales fuerunt prophetae, quales fuerunt illi omnes sancti, qui omnia sua vendiderunt, et pretia rerum suarum ad pedes apostolorum posuerunt . Non repulit enim Deus plebem suam quam praescivit. Audivit hoc mul
Abbreviated transcription (Latin):
intellexerunt ñ quid ẽ absurde. nec usq¬
quaq imꝓbabilit᷑. quinq uiros mulieris
hꝰ quinq libros moysi. Ucebant᷑ enim eis
samaritani. ⁊ sub eadem lege erant. Nã
inde illis ⁊ circucisio merat. S qm̃ an
gustauit nos qd sequit᷑. ⁊ nunc qͦm habes

Expanded text:
intellexerunt, non quidem absurde, nec usquintellexerunt, non quidem absurde, nec usquequaque improbabiliter, quinque viros mulieris hujus, quinque libros Moysi. Utebantur enim eis Samaritani, et sub eadem Lege erant: nam inde illis et circumcisio inerat. Sed quoniam angustat nos quod sequitur, Et nunc quem habes,
Abbreviated transcription (Latin):
dum ñ intelligis p̾sentis uocem ueritatis
Presens esto. s noli sola: cum uiro tuo ad¬
esto. & adhuc illa ñdum aduocato uiro
illo. ñ intelligit. adhuc carnem sapit: ab¬
sens ẽ enim uir. N habeo inquit uirum:
&̾ dñs sequit᷑: inisteria loquit᷑. Intelligas
re uera istam mulierem ñ habuisse tunc
uirum. s qͦ utebat᷑ nescio qͦ ñ legitimo ui¬
ro: adultero magis qͣm uiro. & dñs ei:
B enedixisti qr ñ habeo uirum. Unde gͥ cũ
dixisti. uoca uirum tuum: Qaudi qr
bene nouit dñs ñ eam hab̾e uirum. Dicit
ei & cetera. ne forte putaret mulier id̾o
dixisse dñm bene dixisti qr ñ habeo turũ
q hoc amuliere didicerit. ñ q ipse ista tẽ
diuinitate cognouerit. Audi aliquio q
ñ dixisti. Quinq enim uiros habuisti.
& iste qͣm habes ñ ẽ tuus uir. Hoc uere
dixisti. Iterum cogit de istis qͥnq uiris
subtilius aliquid ꝑscrutari. Multi qͥppe

Expanded text:
dum non intelligis praesentis vocem veritatis; dum non intelligis praesentis vocem veritatis; praesens esto, sed noli sola; cum viro tuo adesto. 20. Et adhuc illa nondum advocato illo viro, non intelligit, adhuc carnem sapit; absens est enim vir: Non habeo, inquit, virum. Et Dominus sequitur, et mysteria loquitur. Intelligas revera istam mulierem non habuisse tunc virum; sed coutebatur nescio quo non legitimo viro, adultero magis quam viro. Et Dominus ei: Bene dixisti, Quia non habeo virum. Unde ergo tu dixisti, Voca virum tuum? Et audi quia bene novit Dominus eam non habere virum, Dicit ei, etc. Ne forte putaret mulier ideo dixisse Dominum, Bene dixisti, Quia non habeo virum, quod hoc a muliere didicerit, non quod ipse istud divinitate cognoverit, audi aliquid quod non dixisti: Quinque enim viros habuisti, et iste quem habes, non est vir tuus, hoc vere dixisti. 21. Iterum cogit de istis quinque viris subtilius aliquid perscrutari. Multi quippe
Abbreviated transcription (Latin):
Sic anime nr̃e ẽ qͥddam. qͦd intellectꝰ uocat᷑:
Hoc ipsum animȩ q̃ intellectꝰ .⁊ mens đr.
illuminatꝰ luce suꝑiore. Iam suꝑior illa
lux qͣ mens humana illuminat᷑. ds ẽ:
Erat enim lum̃ uerum. q illuminat omnẽ
hominẽ uenientẽ in hunc mundum:
Talis lux xͤ erat: talis lux cum muliere lo¬
quebat᷑. Q̾ illa intellecꝰtu ñ aderat. qͥ illa
luce illuminaret᷑: nec tantum ꝑfunderet᷑.
uerum ⁊̃ frueret᷑. g dñs tanqͣm dic̾et. illus¬
trare uolo ⁊ ñ adẽ qͦm: uoca inquit uirũ tuũ:
Adhibe intellectum ꝑ qͦm docearis. qͦ regaris:
uͦ constitue animã excepto intellectu tanqͣm
feminã. intellectum aut̃ hab̾e tãꝗͣ. uirũ:
S iste uir ñ bene regit feminã suã. nisi ã
cum femina. ⁊ ñ erat uir. Et tanqͣm dic̾et
dñs. adhibe cap̃ tuum. ut ille suscipiat cap̾
suum: gͦ uoca uirum tuum ⁊ ueni huc. id
ẽ adesto. p̃sens esto. Uelut enim absens es.

Expanded text:
Sic in anima nostra quiddam est quod intellectus vocatur. Sic in anima nostra quiddam est quod intellectus vocatur. Hoc ipsum animae quod intellectus et mens dicitur, illuminatur luce superiore. Jam superior illa lux, qua mens humana illuminatur, Deus est; Erat enim verum lumen, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Talis lux Christus erat, talis lux cum muliere loquebatur: et illa intellectu non aderat, qui illa luce illuminaretur, nec tantum perfunderetur, verum etiam frueretur. Ergo Dominus tanquam diceret, Illustrare volo, et non adest quem; Voca, inquit, virum tuum: adhibe intellectum per quem docearis, quo regaris. Ergo constitue animam excepto intellectu tanquam feminam: intellectum autem habere, tanquam virum. Sed iste vir non bene regit feminam suam, nisi cumcum femina, et non aderat vir. Et tanquam diceret Dominus, Adhibe caput tuum ut ille suscipiat caput suum: ergo voca virum tuum, et veni huc; id est, adesto, praesens esto: velut enim absens es,
Abbreviated transcription (Latin):
um. nec ad ocłos. nec adolfatum. nec ad
gustum. nec ad tactum ꝑtinent. Mente
sola capiunt᷑. intellectu solo hauriunt᷑.
Ille intellectus ñ tͥ adẽ. Qͦmͦ capis q̃ dico.
uoca uirum tuume p̾senta intellectum
tuum. Qͥd ẽ enim animã hab̾e: ñ ẽ magnũ:
Nam ⁊ pecꝰ ħt. Unde tu melior: Qͥa intellec
di tͥ loquor. tu aut̃ carnem cogitas. scđm
carnem sitire ñ uis. Ego sp̃m alloquor. ab-
qͥd dam bestiale quo incarne uiuimus. sed
intellectu regendum. Motus enĩ animȩ
scd̃m carnẽ se mouentis. ⁊ in delitias car-¬
nales immoderate defluere cupientis:
regit desuꝑ intellectus. Qui debet dici
uir. qui regit anqui regit᷑: ꝓcul dubio
cum ordinata uita ẽ. ẽ intellectus. animã
regit. ad ipsam animã ꝑtinens. Ñ enim
aliquid aliud ẽ qͣm ammia. s aliqͥd animȩ
ẽ intellectus. qͦmͦ ñ aliud aliquid qͣm caro
nalia luce ꝑfundi possunt. lucẽ sentire
ñ possunt. Solus ea ocłs. iꝑfundit᷑. & ꝑfruit᷑.

Expanded text:
 nec ad oculos, nec ad olfactum, nec ad gustum, nec ad tactum; mente sola capiuntur, intellectu solo hauriuntur: ille intellectus non tibi adest, quomodo capis quod dico? Voca virum tuum, praesenta intellectum tuum. Quid tibi est enim animam habere? Non est magnum, nam et pecus habet. Unde tu melior? Quia intellectDei tibi loquor, tu autem carnem cogitas; secundum carnem sitire non vis, ego spiritum alloquor: absequiddam bestiale quo in carne vivimus, sed intellectu regendum est. Motus enim animae secundum carnem se moventis, et in delicias carnales immoderate diffluere cupientis, regit desuper intellectus. Qui debet dici vir? qui regit, an qui regitur? Procul dubio cum ordinata vita est, intellectus animam regit, ad ipsam animam pertinens. Non enim aliquid aliud est quam anima, sed aliquid animae est intellectus: quomodo non aliquid aliud quam caro nalia luce perfundi possunt, lucem sentire non possunt; solus ea oculus et perfunditur et perfruitur.
Abbreviated transcription (Latin):
lagitur cum illa. Uideamꝰ qͥd. uideamꝰ qr:
Uenit mulier de samaria. haurire aqͣm
Samaritani ad iudeoꝵ. gentẽ ñ ꝑtinebant.
Alienigene fuerunt. qͣmuis uicinas terras
incolerent. Longum ẽ origi ne̾ samarita¬
noꝵ. retexere. ne nos multa teneant. &
necessaria ñ loquamur. Sufficit gͦ. ut
samaritanos int̃ alienigenas deputemꝰ:
uerius: audite ipsum dnm iħm qͥ dixerit de
illo samaritano. uno de decem lepsis quos
mundauerat. qͥ solꝰ rediit ut gr̃as ageret:
Nonne decẽ mundati sunt: Nerat alius qͥ
imaginẽ rei. q ab alienigenis uenit ista
muisier. qͦ typum gerebat eccłȩ. Uentura
enim erat eccła de gentib: aliemengena
a genere iudeoꝵ. Audiamꝰ gͦ in illa nos. &
in illa agnoscamꝰ nos: ⁊ in illa gr̃as agamꝰ dõ
ꝓ nob̾. Illa enĩ figura erat ñ ueritas. qr i ipsa
p̃misit figurã. & facta ẽ ueritas. Nam cre¬
didit in eum qͥ de illa nob̾ figuram p̾tendebat:

Expanded text:
et agitur cum illa. Videamus quid, videamus quare: et agitur cum illa. Videamus quid, videamus quare: Venit mulier de Samaria haurire aquam. Samaritani ad Judaeorum gentem non pertinebant: alienigenae enim fuerunt, quamvis vicinas terras incolerent. Longum est originem Samaritanorum retexere, ne nos multa teneant, et necessaria non loquamur: sufficit ergo ut Samaritanos inter alienigenas deputemus. Et  verius, audite ipsum Dominum Jesum, quid dixerit de illo Samaritano, uno de decem leprosis quos mundaverat, qui solus rediit ut gratias ageret: Nonne decem mundati sunt? et novem ubi suimaginem rei, quod ab alienigenis venit ista mulier, quae typum gerebat Ecclesiae: ventura enim erat Ecclesia de Gentibus, alienigena a genere Judaeorum. Audiamus ergo in illa nos, et in illa agnoscamus nos, et in illa gratias Deo agamus pro nobis. Illa enim figura erat, non veritas; quia et ipsa praemisit figuram, et facta est veritas. Nam credidit in eum, qui de illa figuram nobis praetendebat.
Abbreviated transcription (Latin):
carne firmiora sunt. N detͣxit carnẽ unde
faceret mulierem: s detͣx it os. Q de tͣcto
osse formata ẽ mulier: ⁊ in loco ossis caro
adimpleta ẽ. Pot̾at ꝓosse õs facere. Pot̾at
ad faciendam mulierem ñ costã s carnem
det̾here. Qͥd gͥ significauit: facta ẽ mulier
incostam. tanqͣm fortis. factus ẽ adam in
eugłio tanqͣm unam horam unã ȩtatem.
ab adam usq ad noe. Scdam a noe usq
ad abraham. Terciam ab abrahã usq ad dd̃
Quartã ad dd̾ usq ad tͣnsmigͣtionẽ babylo¬
adbaptismum iohannis. Inde sexta agit᷑:
Qͥd miraris: Uenit iħc:⁊ humiliando se
uenit ad puteum. Fatigatꝰ uenit. qr in¬
firmam carne̾ portauit. Hora sexta qͥa
etate scłi sexta. Ad puteum. qr ad ꝓfundita¬
tẽ hꝰ habitationis nr̃e. Uñ dr in p̾salmis.
de ꝓfundis clamaui ad te dñe. Sedit ut
ma ȩccłȩ ñ iã iustificate. s iustificande. Nã
hoc agit sermo. uenit ignara. Inuenit eũ.

Expanded text:
carne firmiora sunt. Non detraxit carnem unde carne firmiora sunt. Non detraxit carnem unde faceret mulierem; sed detraxit os, et detracto osse formata est mulier, et in locum ossis caro adimpleta est. Poterat pro osse os reddere, poterat ad faciendam mulierem non costam, sed carnem detrahere. Quid igitur significavit? Facta est mulier in costa tanquam fortis: factus est Adam in Evangelio tanquam unam horam, unam aetatem ab Adam usque ad Noe; secundam a Noe usque ad Abraham; tertiam ab Abraham usque ad David; quartam a David usque ad transmigrationem Babyload baptismum Joannis: inde sexta agitur. Quid miraris? Venit Jesus, et humiliando se venit ad puteum. Fatigatus venit, quia infirmam carnem portavit. Hora sexta, quia aetate saeculi sexta. Ad puteum, quia ad profunditatem hujus habitationis nostrae. Unde dicitur in Psalmis, De profundis clamavi ad te, Domine . Sedit, utma Ecclesiae, non jam justificatae, sed jam justificandae; nam hoc agit sermo. Venit ignara, invenit eum,
Abbreviated transcription (Latin):
ret carnis : Qagͦ uenire ad nos eo mͦ
dignatꝰ ẽ. ut informa serui assumpta
carne appareret: ipsa carnis assumptio
ẽ iter ip̃sius. Ideo fatigatꝰ ex itinere. qdẽ
aliuo nisi fatigatꝰ acarne: Infirmꝰ carne
iħc. s noli tu infirmari. In illiꝰ infu mi¬
tate tu fortis esto. qr qd infirmum ẽ di
fortiꝰ ẽ hominib. Sub hac rerum ima¬
gine adam qͥ erat forma futuri: p̾buit
nob̾ magnum inditium sacramenti.
immo d̾s ꝑ illum p̾buit. Nã ⁊ dormieis
futura erat eccła. de latere eiꝰ. De latere
scilicet dormientis. qr ⁊ de latere ĩ cruce
pendentis lancea ꝑcusso. sacͣmta ȩcołȩ¬
pssuxerunt. S qr̃ ħ dic̾e uolui fr̃s. qr infir.¬
mitas xͥ nos facit fortes: Magna ibi imago
p̃cessit. Pocuit ds carnem detrahere homini
ut faceret feminam: & magis uidet᷑ quasi
congruere potuisse. Fiebat enim sexus
infirmior: ⁊ magis de carne infirmitas
fieri debuit qͣm deos se. Ossa enim in

Expanded text:
ret? Quia ergo venire ad nos eo modo ret? Quia ergo venire ad nos eo modo dignatus est, ut in forma servi assumpta carne appareret, ipsa carnis assumptio est iter ipsius. Ideo fatigatus ab itinere quid est aliud, quam fatigatus in Carne? Infirmus in carne Jesus: sed noli tu infirmari; in illius infirmitate tu fortis esto, quia quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . 8. Sub hac rerum imagine Adam qui erat forma futuri , praebuit nobis magnum indicium sacramenti; imo Deus in illo praebuit. Nam et dormiens futura erat Ecclesia de latere ejus, de latere scilicet dormientis; quia et de latere in cruce pendentis lancea percusso Sacramenta Eccleuxerunt. Sed quare hoc dicere volui, fratres? Quia infirmitas Christi nos facit fortes. Magna ibi imago praecessit. Potuit Deus carnem detrahere homini unde faceret feminam, et magis videtur quasi congruere potuisse. Fiebat enim sexus infirmior, et magis de carne infirmitas fieri debuit quam de osse: ossa enim in
Abbreviated transcription (Latin):
infirmos: tanqͣm gallina pullos suos. Huic
enim se similem fecit. Quotiens uolui in¬
quit ad iherłm congregare filios tuos cangꝰ¬
gallina pullos suos sub alas: & noluisti.
Uidecis aut̃ fr̃s qͦmadmodum gallina infue¬
met᷑ cum pullis suis. Nulla alia auis qt
sit mat̾ agnoscit᷑. Uidemus nidificare pas¬
seres quoslibet ante ocłos nr̃os. Hirundi¬
nes. ciconias. columbas cotidie uidemus
nidificare. Quos nͥ qͣndo in ndis uidemꝰ.
parentes ẽẽ ñ agnoscimus. Gallina uͦ sic
infirmat᷑ inpullis suis. ut etiã si ipsi
pulli ñ seqͣntur: filios ñ uideas. matrem
tam̾ agnoscas. Ita fit alis dimissis. plu¬
mis hispida. uoce rauca. omnib membris
dimissa & abiecta: ut qͥmadmodũ dixi
& si filios ñ uideas. matrem tam̃ intelli¬
gas. Sic gͦ infirmus iħc: fatigatꝰ ab itineri
enim iter habet qui ubiq est qͥ nusꝙͣ
de ẽ: Quo it aut unde it: nͥqr ad nos
ñ ueniret. nͥ formam uisibilis assume¬

Expanded text:
infirmos, tanquam gallina pullos suos; huic infirmos, tanquam gallina pullos suos; huic enim se similem fecit: Quoties volui, inquit ad Jerusalem, congregare filios tuos gallina pullos suos, et noluisti ? Videtis autem, fratres, quemadmodum gallina infirmetur cum pullis suis. Nulla alia avis quod sit mater agnoscitur. Videmus nidificare passeres quoslibet ante oculos nostros; hirundines, ciconias, columbas quotidie videmus nidificare; quos nisi quando in nidis videmus, parentes esse non agnoscimus. Gallina vero sic infirmatur in pullis suis, ut etiamsi ipsi pulli non sequantur, filios non videas, matrem tamen agnoscas. Ita fit alis demissis, plumis hispida, voce rauca, omnibus membris demissa et abjecta, ut quemadmodum dixi, etiamsi filios non videas, matrem tamen intelligas. Sienim iter habet qui ubique est, qui nusquam deest? Quo it, aut unde it, nisi quia non ad nos veniret, nisi formam visibilis carnis assume
Abbreviated transcription (Latin):
sed et. Q hora sexta fatigatꝰ sedet. Omĩa
ista innuunt aliquid. indicare uolunt
aliquid. Intentos faciunt. ut pulsemus
hortantur. Ipse gͦ aꝑiat & nob̾ ⁊ uob̃. qͥ
dignatus ẽ ita hortari ut diceret. pul¬
sate & aꝑietur uob̾. Ibi fatigatus ẽ ab
itinere iħc. Inuenimus uirtutẽ iħm:¬
ꝑ. & inuenimus infirmum iħm ł ortẽ.
uerbum. & u̾bum erat apud dm̃. ⁊ ds̾
erat u̾bum. Hoc erat in principio ap̾
dm̃. Uis uidere qͣm iste filius dĩ fortis
sit: Om̃ia ꝑ ipsum facta sunt: ⁊ sine
ipso factum est nichil. Q sine labore
facta sunt. Qͥđ gͦ illo fortius: ꝑ quem
sine labore facꝰta sunt omnia: Infir¬
mum uis nosse: Uerbum caro factũ ẽ.
& habitauit innobis. Fortitudo xp̃i
te creauit. infirmitas xͥ te recreauit:
Fortitudo xͥ fecit ut qd ñ erat ẽẽt: infir¬
mitas x fecit ut q erat ñ periret.
Condidit nos forticudine sua: quesint uos
infirmitate sua. Nutrit gͦ ipse infirmus

Expanded text:
sedet, et hora sexta fatigatus sedet. Omnia sedet, et hora sexta fatigatus sedet. Omnia ista innuunt aliquid, indicare volunt aliquid; intentos nos faciunt, ut pulsemus hortantur. Ipse ergo aperiat et nobis et vobis, qui dignatus est ita hortari ut diceret, Pulsate, et aperietur vobis . Tibi fatigatus est ab itinere Jesus. Invenimus Virtutem Jesum, et invenimus infirmum Jesum; fortem bum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Vis videre quam iste Filius Dei fortis sit? Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil; et sine labore facta sunt. Quid ergo illo fortius, per quem sine labore facta sunt omnia? Infirmum vis nosse? Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Fortitudo Christi te creavit, infirmitas Christi te recreavit. Fortitudo Christi fecit ut quod non erat esset: infirmitas Christi fecit ut quod erat non periret. Condidit nos fortitudine sua, quaesivit nos infirmitate sua. 7. Nutrit ergo ipse infirmus
Abbreviated transcription (Latin):
tismꝰ xͥ : Lauachrum aque in u̾bo. Tolle
aqͣm. ñ ẽ baptismꝰ. Tolle u̾bum. ñ ẽ bap¬
tism̃. Iam gͦ his ꝑactis ꝑ quȩ ꝑuenit ad
collocutionẽ cum illa muliere. uideamꝰ quȩ
restant plena misteriis. ⁊ gͦuida sacramentis
Oportebat aut̾ inquit eum tͣnsire ꝑ sama¬
riam. Uenit gͦ inciuitatẽ samariȩ quȩ dr
sichar. iuxta p̾dium qd dedit iacob ioseph¬
filio suo. Erat aut̃ ibi fons iacob. Putens
erat. s omnis puteus fons. ñ om̃is pͥuteꝰ¬
fons. Ubi enim aqua de terra manat:⁊
usui p̾betur haurientib: fons di. S si
in ꝓmptu ⁊ suꝑficie sit. fors tantũ dr̃:
Si aut̃ in alto ⁊ in ꝓftindo sit ita puteus
uocat᷑. ut fontis nomen ñ amictat. Iħc gͦ
fatigatꝰ ex itinere. sedebat sic suꝑ fontẽ.
Hora erat quasi sexta. Iam inciptunt mys
frustra fatigat᷑. quo deserente fatigam᷑ :
qͦ p̾sente firmaniur. łatigat᷑ tamen iħc .i
fatigat᷑ ab itmere. ⁊ sedet. ⁊ iuxta putetĩ

Expanded text:
aquae in verbo. Tolle aquam, non est baptismus: tolle verbum, non est baptismus. 5. Jam ergo his praejactis, per quae venit ad collocutionem cum illa muliere, videamus quae restant plena mysteriis, et gravida sacramentis. « Oportebat autem, inquit, eum transire per Samariam. Venit ergo in civitatem Samariae quae dicitur Sichar, juxta praedium quod dedit Jacob filio suo Joseph. Erat autem ibi fons Jacob. » Puteus erat: sed omnis puteus fons, non omnis fons puteus: Ubi enim aqua de terra manat, et usui praebetur haurientibus, fons dicitur: sed si in promptu et superficie sit, fons tantum dicitur; si autem in alto et profundo sit, ita puteus vocatur, ut fontis nomen non amittat. 6. Jesus ergo fatigatus ex itinere, sedebat sic super fontem. Hora eratfrustra fatigatur, quo deserente fatigamur, quo praesente firmamur. Fatigatur tamen Jesus; et fatigatur ab itinere, et sedet, et juxta puteum
Abbreviated transcription (Latin):
uiuam daret. Ueruntam̃ ñ p̾ctereamꝰ. qm̃¬
dñs sp̃itale aliquid ꝓmittit. Qͥd ẽ qͥ bibe¬
rit de aqua hac sitiet iterum : Q uerũ ẽ
scd̾m hanc aqͣm. ⁊ uerum ẽ scd̃m qd signifi¬
cabat illa aqua. Q enim aqua in puteo.
uoluptas scłi ẽ in ꝓfunditate tenebrosa:
Hic eam hauriunt homines. hẏdria cupi¬
ditatum. Cupiditatẽ quippe ꝓni sũmittũt.
ut ad uoluptatẽ haustam de ꝑfundo ꝑue.¬
niant. ⁊ fruunt᷑ uoluptate pͣcedente. &
p̃missa cupiditate. Nam qͥ ñ p̾miserit
cupiditatẽ. ꝑuenire ñ pot̾ ad uoluptatẽ:
Pone gͦ hẏdriam cupiditatẽ ⁊ aqͣm deꝑ.¬
fundo uoluptatẽ. Cum ꝑuenerit quisq
ad uoluptatẽ scłi hꝰ. cib ẽ. potꝰ ẽ. lauachrũe¬
ñ siciet inȩt̾num. Saciabimur inquit
inbonis domus tuȩ. De qͣ gͦ aqͣ daturꝰ ẽ.
nͥ de illa de qͣ dictum ẽ. ap̃ tȩ ẽ fons uite:
nã qmͦ sitient. qui inebriant᷑ ab ub̾tate

Expanded text:
vivam daret. 16. Verumtamen non praetereamus, qvivam daret. 16. Verumtamen non praetereamus, qnus spirituale aliquid promittebat. Quid est, Qui biberit de aqua hac, sitiet iterum? Et verum est secundum hanc aquam; et verum est secundum quod significabat illa aqua. Etenim aqua in puteo, voluptas saeculi est in profunditate tenebrosa: hinc eam hauriunt homines hydria cupiditatum. Cupiditatem quippe proni submittunt, ut ad voluptatem haustam de profundo perveniant; et fruuntur voluptate, praecedente et praemissa cupiditate. Nam qui non praemiserit cupiditatem, pervenire non potest ad voluptatem. Pone ergo hydriam, cupiditatem; et aquam de profundo, voluptatem: cum pervenerit quisque ad voluptatem saeculi hujus, cibus est, potus enon sitiet in aeternum. Satiabimur, inquit, in bonis domus tuae . De qua ergo aqua daturus est, nisi de illa de qua dictum est, Apud te est fons vitae? Nam quomodo sitien
Abbreviated transcription (Latin):
fiet in eo fons aquae salientis in uitã et̾nã
Aꝑtiꝰ loquutus ẽ dñs. Fiet in eo fons aquȩ
salientis inuitam ȩt̾nam. Qͥ biberit de
aqua ista: ñ siciet iterum. Qͥd euidentiꝰ.
qr ñ aqͣm uisibilem. s inuisibilem ꝓmit¬
tebat : qͥd euidentiꝰ. qr ñ carnalit̾ s sp̃ita¬
lit᷑ loquebat᷑: Adhuc tam̃ illa mulier
carnem sapit. Delectata ẽ ñ sitire.: ⁊ pu¬
tabat hoc scđ̃m carnem ꝓmissum esfe
sͥ a dño. q̃ quidem fiet. s in resurrectione
mortuorum. Iam hoc uolebat illa. D ederat
enim ds̃ aliquando seruo suo heliȩ. ut ꝑ
quadraginta dies nec esuriret nec sitiret
nolens laborare assidue uenire ad illum
fontem. onerari pondere q indigentia sup¬
pleret᷑: & finito qd̾ hauserat rursꝰ redire
cogebat᷑. Ꝙ cotidianus ei fuit iste labor. qr
indigentia illa reficiebat᷑. ñ extinguebatur.
Delectata ẽ gͦ tali munere. rogat ut aquam

Expanded text:
fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam. fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam. » Apertius locutus est Dominus, Fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam. Qui biberit de aqua ista, non sitiet in aeternum. Quid evidentius, quia non aquam visibilem, sed invisibilem promittebat? quid evidentius, quia non carnaliter, sed spiritualiter loquebatur? 15. Adhuc tamen illa mulier carnem sapit: delectata est non sitire, et putabat hoc secundum carnem promissum sibi esse a Domino. Quod quidem fiet, sed in resurrectione mortuorum. Jam hoc volebat illa. Dederat enim Deus aliquando servo suo Eliae, ut per quadraginta dies nec esuriret, nec sitiret .nolens laborare. Assidue venire ad illum fontem, onerari pondere, quo indigentia suppleretur; et finito quod hauserat, rursus redire cogebatur: et quotidianus ei fuit iste labor; quia indigentia illa reficiebatur, non exstinguebatur. Delectata ergo tali munere, rogat ut ei aquam
Abbreviated transcription (Latin):
Uidete quomodo intellexerit aqͣm uiuam.
aqͣm scilicet quȩ erat in illo fonte. Tu mͥ
uis dare aqͣm uiuam. ⁊ ego fero unde
hauriam. & tu ñ fers. Aqua uiua hic ẽ:
Qͦmͦ mͥ daturus es : Aliud intelligens &
carnalit̾ sapiens. qͦdãmodo pulsat. ut aꝑiat
magister qͥ cdausum ẽ. Pulsabat ignorm¬
tia. ñ studio: adhuc miseranda. ñdum in¬
struenda. Dicit aliquid euidentius dñs de
aqͣ illa uiua. Dixerat enim mulier. Ñ qͥd
tu maior es patre nr̃o iacob. qͥ dedit nob̾
puteum. & ipse ex eo bibit. & filii euis ⁊
pecora eiꝰ : De hac aqua uiua dare m ñ
potes. qr hauritorium ñ habes. ł orte aliũ
fontem ꝓmittis. Patre nr̃o melior potes eẽ.
qͥ hunc puteum fodit. & ipse cum suis
usus ẽ. eo: Dñs gͦ dicat. qͥd dixerit aqͣm
uiuam. Respondit iħc. & dixit ei. Om̃is
qͥ biberit ex aqua hac. siciet itertim. Qͥ
aut̃ biberit ex aqua qͣm ego dabo ei. ñ
siciet in ȩt̾num: s aqua qͣm ego dabo ei.

Expanded text:
Videte quomodo intellexerit aquam vivam, Videte quomodo intellexerit aquam vivam, aquam scilicet quae erat in illo fonte. Tu mihi vis dare aquam vivam, et ego fero unde hauriam, et tu non fers. Aqua viva hic est, quomodo mihi daturus es? Aliud intelligens et carnaliter sapiens quodammodo pulsat, ut aperiat magister quod clausum est. Pulsabat ignorantia, non studio; adhuc miseranda, non dum instruenda. 14. Dicit aliquid evidentius Dominus de illa aqua viva. Dixerat enim mulier, Numquid tu major es patre nostro Jacob, qui dedit nobis puteum, et ipse ex eo bibit, et filii ejus, et pecora ejus, De hac aqua viva dare mihi non potes, quoniam hauritorium non habes: forte alium fontem promittis? Patre nostro melior potes esse, qui hunc puteum fodit, et ipse cum suis usus est eo? Dominus ergo dicat quid dixerit aquam vivam. « Respondit Jesus, et dixit ei: Omnis qui biberit ex aqua hac, sitiet iterum: qui autem biberitnum; sed aqua quam ego dabo ei,
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ ñ utebant᷑. Et qr ferebat secum mulier
uasculum unde aqͣm hauriret. eo mirata ẽ
qr iudeꝰ pecebat ab ea bib̾e. qd ñ solebant
face iudei. Ille aut̃ qͥ bibe querebat: fidẽ
ipsiꝰ mulieris siciebat. Deniq audi qͥd petat
bib̾e. Respondit iħc:idixit ei. Si scires do
petisses ab eo. ⁊ dedisset tͥ aqͣm uiuam. Petit
bib̾e. ⁊ ꝓmitcit bib̾e. Eget qͣsi accepturꝰ. ⁊
loquit̃. ut paulatim intret in cor.Fortasi
iam docet. Quid enĩ ista hortatione sua¬
suauius & benigniꝰ: Si scires donum dĩ.¬
colligit᷑ de pluuia in lacunas aut in cister¬
nas: aqua uiua ñ dr. Et si de fonte mana¬
uerit. & in loco aliquo collecta steterit. nec
ad se illuc unde manabat emiserit. s in¬
terrupto meatu tanqͣm a fontis tramite
seꝑata fuerit: ñ dr aqua uiua. S illa aqͣ
uiua dr̃. quȩ manans excipit᷑. Talis aqua
erat in illo fonte. Quid gͦ ꝓmitebat: qͦd
petebat. Tamen mulier suspensa ait. Dñe.
neq in quo harias habes. ⁊ puteus altus ẽ:

Expanded text:
on utebantur. Et quia ferebat secum mulier vasculum unde aquam hauriret, eo mirata est, quia Judaeus petebat ab ea bibere, quod non solebant facere Judaei. Ille autem qui bibere quaerebat, fidem ipsius mulieris sitiebat. 12. Denique audi quis petat bibepetisses ab eo, et dedisset tibi aquam vivam. Petit bibere, et promittit bibere. Eget quasi accepturus, et loquitur, et paulatim intrat in cor. Fortassis jam docet. Quid enim ista hortatione suavius et benignius? Si scires donum Deicolligitur de pluvia in lacunas aut cisternas, aqua viva non dicitur. Et si de fonte manaverit, et in loco aliquo collecta steterit, nec ad se illud unde manabat admiserit, sed interrupto meatu. tanquam a fontis tramite separata fuerit; non dicitur aqua viva: sed illa aqua viva dicitur, quae manans excipitur. Talis aqua erat in illo fonte. Quid ergo promittebat quod petebat? 13. Tamen mulier suspensa ait: Domine, neque in quo haurias habes, et puteus altus est.
Abbreviated transcription (Latin):
homine. q ipse creatus homo ñ nouerat:
Nonne ħ ꝓbamus de petro qr ñ nouerat
quid in ipso eẽt. qͣndo dixit. tecum ero¬
usq ad mortem: Audi qr dñs nouerat
quid ẽẽt in homine. Tumecum usq ad
mortem: Amen am̃̾ dico tͥ. pꝰqͣm gallus
cantet ter me negabis. H omo gͦ nesciebat
qͥd ẽẽt in se. s creator hominis nouerat
quid ẽẽt in homine. Crediderant tamen
in nomine eiꝰ multi. ⁊ ipse iħe ñ se cre¬
debat eis. Quid dicimus fr̃s: Forte
consequentia indicabtint nob̾. quid sibi
uult mysterium horum uerborum:
Quia crediderant in eum homines ma¬
nifestum ẽ. uerum ẽ. Nemo dubitat.
eugłm loquit᷑. uerax eugłista testatur:
Item quia ipse iħc ñ credebat semet ip¬
sum illis. & ħ manifestum ẽ. & nullus

Expanded text:
homine, quod ipse creatus homo non noverat. homine, quod ipse creatus homo non noverat. Nonne hoc probamus de Petro, quia non noverat quid in ipso esset, quando dixit, Tecum usque ad mortem? Audi quia Dominus noverat quid esset in homine: Tu mecum usque ad mortem? Amen, amen dico tibi, priusquam gallus cantet, ter me negabis . Homo ergo nesciebat quid esset in se; sed Creator hominis noverat quid esset in homine. Crediderunt tamen in nomine ejus multi, et ipse Jesus non se credebat eis. Quid dicimus, fratres? Forte consequentia indicabunt nobis quid sibi vult mysterium verborum istorum. Quia crediderant in eum homines, manifestum est, verum est: nemo dubitat, Evangelium loquitur, verax Evangelista testatur. Item quia ipse Jesus non credebat semetipsum illis, et hoc manifestum est, et nullus
Abbreviated transcription (Latin):
miscđiȩ fuit. Traditus ẽ enim ꝓpt̾ delic̃¬
ta nr̃a. & resurrexit ꝓpt᷑ iustificationẽ
nr̃am. Audi uerba ip̃sius. Potestatem
habeo ponendi animã meã.⁊ potestatẽ
habeo iterum sumendi eam. Nemo tol¬
lit eam a me. s ego pono eam a me ip¬
so. ut iterum sumam eam. Cum gͦ
haberet tantam potestatem. cum ea
dictis p̾dicaret factis ostenderet: quid
sibi uult qd ñ se credebat eis ⁊ħc qͣsi
aliquid nolenti nocituri. aut aliquid
nolenti facturi. p̾sertim qr ĩã credid̾ant
innomine eiꝰ : Et de ipsis dicit ȩuglista
credid̾unt in nomine eiꝰ. de quib dicit.
ipse aut̃ ñ credebat semet ipsum illis.
Qr : quo ut ipse nosset omnes. & quia opꝰ
illi ñ erat ut quis testimonium phib̾et
de homine. ipse enim sciebat qͥd eẽt i
homine. Plus nouerat artifex qͥs ẽẽt in
oꝑe suo. qͣm ipsum opꝰ quid eẽt in semae¬
ipso. Creator hominis nouerat qͥd eẽt in

Expanded text:
misericordiae fuit. Traditus est enim propter delicmisericordiae fuit. Traditus est enim propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Audi verba ipsius: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam: nemo tollit eam a me, sed ego pono illam a meipso, ut iterum sumam eam . Cum ergo haberet tantam potestatem, cum eam dictis praedicaret, factis ostenderet; quid sibi vult quod non se credebat eis Jesus, quasi aliquid nolenti nocituris, aut aliquid nolenti facturis, praesertim quia jam crediderant in nomine ejus? Et de ipsis dicit Evangelista, Crediderunt in nomine ejus, de quibus dicit, Ipse autem Jesus non credebat semetipsum eis. Quare? Quod ipse nosss ei non erat ut quis testimonium perhiberet de homine; ipse enim sciebat quid esset in homine. Plus noverat artifex quid esset in opere suo, quam ipsum opus quid esset in semetipso. Creator hominis noverat quid esset in
Abbreviated transcription (Latin):
sertim qr filius di ẽ: utiq uolens passꝰ ẽ:
Et si nollet numqͣm pateret᷑. qͥ si nollet
nec nasceret᷑. Si aut̃ hoc solum uellet nas¬
ceret᷑ tantum. & ñ moreret᷑: & quicquid
uellet faceret. quia omnipotentis patris.
filius ommip̾s. Q ipsis reb pbemus. quia
cum uoluissent eum tenere. discessit ab
eis. Loquit᷑ eugłm. Et cum uoluissent
eum de uertice montis p̾cipitare. disces¬
sit ab eis illesus. Qqͣndo uenerunt ad
eum comp̃hi endendum ⁊am uenditum ã
iuda ꝓditore. cum ille putaret in po-¬
testate se hab̾e tradere magistrum suũ¬
& dñm suum : & ibi ostendit dñs uolũ¬
tate se pati. ñ necessitate. Nam cum eũ
cõphendere iudei uoluissent dixit illis
Quid queritis: Et illi dixerunt. Iħm
nazarenum. Et ille. Ego sum. Hac uoce
audita. redierunt retro & ceciderunt.
In eo qd eos respondens deiecit ostendit
potestatem. & in eo qͥ ab eis comp̾hensꝰ ẽ
ostendit uoluntatem. Gͦ q passus est

Expanded text:
sertim quia Filius Dei est, utique volens passus est; et si nollet, nunquam pateretur; qui si nollet, nec nasceretur: si autem hoc solum vellet, ut nasceretur tantum, et non moreretur, et quidquid vellet, faceret; quia omnipotentis Patris Filius omnipotens est. Ex ipsis rebus probemus. Quia cum voluissent eum tenere, discessit ab eis; loquitur Evangelium: Et cum voluissent eum de vertice montis praecipitare, discessit ab eis illaesus . Et quando venerunt ad eum comprehendendum, jam venditum a Juda traditore, cum ille putaret in potestate se habere, tradere magistrum et Dominum suum; et ibi ostendit Dominus voluntate se pati, non necessitate. Nam cum eum comprehendere Judaei voluissent, dixit illis: Quem quaeritis? At illi dixerunt: Jesum Nazarenum. Et ille: Ego sum. Hac voce audita, redierunt retro, et ceciderunt . In eo quod eos respondens dejecit, ostendit potestatem; ut in eo quod ab eis comprehensus est, ostenderet voluntatem. Ergo quod passus est,
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑbos longe uidet. So illis minus ꝓpinqͣt.
quo sͥ uidentur altiores. Querebas gͦ mon¬
tem. descende ut attingas. S ascendere uis.
ascende. Noli montẽ querere. Ascensiones
inquit incorde eiꝰ: hoc psalmus dicit. in
conualle plorationis. Conuallis humilitatẽ
ht. Gͦ intus age tocum. Q si forte queris
aliquem locum altum. aliqͦm locũ scm.
in te ora. S prius esto templum di. qr
in templo suo ille exaudiet orantẽ. Ue
niet gͦ hora ⁊ nunc ẽ. q̃n ueri adoratores
adorabunt patrem in sp̃ũ ⁊ ueritate:
Nos adoramus qͦ scimus. uos adoratis qͦ
nescitis qm salus ex iudeis ẽ. Multum
dedit udeis. s noli istos repbos acciꝑe:¬
Parietẽ illum accipe. cui adiunctꝰ
alius. ut pacati in lapide angu
ries aiudeis. unus agentib. Longe ase
isti parietes. s donec in angulo ꝯiungant᷑.

Expanded text:
superbos longe videt, eo illis minus propinquat, superbos longe videt, eo illis minus propinquat, quo sibi videntur altiores. Quaerebas ergo montem? descende ut attingas. Sed ascendere vis? ascende: noli montem quaerere. Ascensiones, inquit, in corde ejus hoc Psalmus dicit, in convalle plorationis . Convallis humilitatem habet. Ergo intus age totum. Et si forte quaeris aliquem locum altum, aliquem locum sanctum, in te ora. Sed prius esto templum Dei, quia ille in templo suo exaudiet orantem. 26. Venit ergo hora, et nunc est, quando veri adoratores adorabunt Patrem in spiritu et veritate. Nos adoramus quod scimus, vos adoratis quod nescitis; quoniam salus ex Judaeis est. Multum dedit Judaeis: sParietem illum accipe, cui adjunctus est alius, ut pacati in lapide angulries a Judaeis, unus a Gentibus: longe a se isti parietes distabant, donec in angulo  Al.
Abbreviated transcription (Latin):
or abitis patrem. Uos adoratis qͥ nescitis.
nos adoramus ꝗđ scimus. qr salus ex iudeis ẽ:
S ueniet hora. Qndo: Et nunc ẽ. Quȩ gͦ
hora: Quando ueri adoratores adorabt̃¬
⁊qͣm⁊ patrem in sp̃u & ueritate. Non
in mon̾te isto. ñ in templo s in sp̃u &
ueritate. Nam & pat̾ tales querit. qͥ
adorent eum. Qr̃ pat̾ tales querit qͥ
adorent eum. ñ in monte ñ in templo.
cħs. oportebat eum adorari in mont̾e. quia
corporeus mons. Oportebat eum adorari
in templo. qr corporeum ẽ templum. Sp̃c¬
tum ẽ ⁊ oris erramus. intromissi sumꝰ
Osi inuenirem dicebas montẽ aliquem.
altum & solitarium. Credo enĩ qr in alto
ẽ đs. magis me ex audit exalto. Qui a
in monte es ꝓpinquum tẽ do putas.
& cito exaudiri. quasi de ꝓximo cla¬
mantem. In excelsis habitat. s humi¬
lia respicit. Spe c̃ dñs. Quib: forte altis:
His qui obtriuerunt cor. Mirares. Et in
altis habitat. & humilib ꝑꝑinquat. humi¬
lia respicit. excelsa aut̃ alonge cognoseit.

Expanded text:
s Patrem. Vos adoratis quod nescitis, nos adoramus quod scimus; quia salus ex Judaeis est. Sed veniet hora. Quando? Et nunc est. Quae ergo hora? Quando veri adoratores adorabunt Patrem in spiritu et veritate; non in monte isto, non in templo, sed in spiritu et veritate. Nam et Pater tales quaerit, qui adorent eum. Quare Pater tales quaerit qui adorent eum, non in monte, non in templo, Deus, oportebat eum corporeus mons; oportebat eum adorari in templo, quia corporeum est templum. Spitum est; foras ieramus, intro missi sumus. O si invenirem, dicebas, montem aliquem altum et solitarium! credo enim quia in alto est Deus, magis me exaudit ex alto. Quia in monte es, propinquum te Deo putas, et cito te exaudiri, quasi de proximo clamantem? In excelsis habitat, sed humilia respicit. Prope est Dominus. Quibus? forte altis? His qui obtriverunt cor . Mira res est: et in altis habitat, et humilibus propinquat: humilia respicit, excelsa autem a longe cognoscit ;
Abbreviated transcription (Latin):
Cum ira d̃i nati sumus. uenit inde filiꝰdi
ñ habens peccatum . ⁊ indutꝰ ẽ carne
indutꝰ ẽ mortalitate. Ꝙ si ille nob̾cum
cõmunicauit iram di. nos pigri sumus
cum illo cõmunicare gr̃am di: Qͥ gͦ ñ
uult credere in filium. ira di manet suꝑ
eum. Que ira: De qͣ dicit apłs. tuimus
enĩ & nos natura filii irȩ. sicut ⁊ ceceri
Om̃s gͦ filii irȩ.qr de maledicto mortis
uenientes. Grede in xp̃m factum ꝓpt̾ ce
mortalem. ut illum capias immortalem:
Qnͣdo enĩ eiꝰ ceꝑis immortalitatẽ. nec tci eris
mortalis. Uiuebat. moriebaris: mortuus
ut uiuas. Attulit grãm di. abstulit
iram dei. Os bibit᷑ mortem. ne mors
biberet hominẽ¬
audierunt phariseiqr iħc plures dis

Expanded text:
cum ira Dei nati sumus. Venit inde Filius cum ira Dei nati sumus. Venit inde Filius non habens peccatum, et indutus est carne, indutus est mortalitate. Si ille nobiscum communicavit iram Dei, nos pigri sumus cum illo communicare gratiam Dei? Qui ergo non vult credere in Filium, ira Dei manet super eum. Quae ira Dei? De qua dicit Apostolus, Fuimus et nos natura filii irae sicut et caeteri . Omnes ergo filii irae; quia de maledicto mortis venientes. Crede in Christum factum pro te mortalem, ut illum capias immortalem: quando enim ceperis ejus immortalitatem, nec tu eris mortalis. Vivebat, moriebaris: mortuus est, ut vivas. Attulit gratiam Dei, abstulit iram Dei. Deus vicit mortem, ne mors vinceret hominemaud
Abbreviated transcription (Latin):
sp̾italit̾ uidere ñ poteras. Tanto temꝑe
uob̾cum sum. ⁊ ñ cognouistis me. phylupe.
qͥ me uidet. uidet & patrem. Quare illiꝰ
ñ illum uidebant: Ecce uidebant illum
& patrem ñ uidebant. Uidebant carnẽ. sed
maiestas latebat. Qͦd uidebant discipłi qͥ
amauerunt. uiderunt ⁊ iudei qͥ crucifixert
Intus uͦ erat totꝰ ille. & sic intꝰ incarne. ut
ap̃ patrem maneret. N enim deseruit pa¬
trem. qͣndo uenit ad carnẽ. Carnalis cogi¬
tatio. nͥ capit q̃ dico. Di fferat intellectum
& incipiat a fide. Audiat q sequit᷑. Qui
credit in filio. habet uitam ȩternam:
Qui aut̃ incredulus ẽ filio. ñ uidebit
uitam. s ira dĩ manet suꝑ eum. N dixit
ira di uenit ad eum. s ira di manet suꝑ
eum. Om̃s qͥ nascunt᷑ mortales. habent᷑
secum iram di. Qm iram di : Qͣm exce¬
pit pͥmꝰ adam. Sic enim peccauit pͥmꝰ
hõ ⁊ audiuit. morte morieris. Factus ẽ
mortalis ille. & cepimus nasci mortales:

Expanded text:
spiritualiter videre non poteras. Tanto tempore spiritualiter videre non poteras. Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Qui me vidit, vidit et Patrem. Quare illi non illum videbant? Ecce videbant illum, et Patrem non videbant: videbant carnem, sed majestas latebat. Quod videbant discipuli qui amaverunt, viderunt et Judaei qui crucifixerunt. Intus ergo erat totus ille, et sic intus in carne, ut apud Patrem maneret: non enim deseruit Patrem quando venit ad carnem. 13. Carnalis cogitatio non capit quod dico: differat intellectum, et incipiat a fide; audiat quod sequitur: Qui credit in Filium, habet vitam aeternam: qui autem incredulus est Filio, non videbit vitam, sed ira Dei manet super eum. Non dixit, ira Dei venit ad eum; sed, ira Dei manet super eum. Omnes qui nascuntur mortales, habent secum iram Dei. Quam iram Dei? Quam accepit primus Adam. Si enim peccavit primus homo, et audivit, Morte morieris ; factus est mortalis ille, et coepimus nasci mortales;
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat uni ex discipłis. Tanto temꝑe uo¬
biscum sum. ⁊ ñ cognouistis me phylppe:
Posset hic phy ꝓpꝰ respondere. cognouimus
te: s nunquid diximus ostende nob̾ tẽ:
Te cognouimus. s patrem querimꝰ. Sub¬
iecit statim. Qui me uidet. uidet &
patrem. Si gͦ equalis patri missus ẽ.
ñ eum estimemus ex infirmitate carnis.
s cogitemꝰ maiestatẽ indutã carne. nõ
oppressam carne. Manens enĩ ds̃ apud
patrem. ap̃ homines factꝰ ẽ homo. ut tũ
ꝑ illum qͥ ad te factus ẽ homo. fieres talis
qualis capit d̃m. N enĩ ho pot̾at caꝑe dñ
Uidere pot̾at homo hominẽ. caꝑe am̃ nõ
poterat. Unde ñ pot̾at caꝑe dm̃: qr ocłm
cordis unde caꝑet ñ habebat. Erat gͦ int̾
aliquid saucium. ⁊ aliquid foris sanum. Cor¬
poris ocłos habebat sanos. cordis habebat
saucios. Factus ẽ ille homo ad corꝑis ocłm.
ut credens in eum qͥ uideri corꝑalit̾ pot̾at.
curareris ad eum ipsum uidendum qͦm

Expanded text:
dixerat, uni ex discipulis: Tanto tempore vodixerat, uni ex discipulis: Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Posset hic Philippus respondere, Cognovimus te; sed numquid diximus tibi, Ostende nobis te? Te cognovimus, sed Patrem quaerimus. Subjecit statim: Qui me vidit, vidit et Patrem . Si ergo aequalis Patri missus est, non eum aestimemus ex infirmitate carnis, sed cogitemus majestatem indutam carne, non oppressam carne. Manens enim Deus apud Patrem, apud homines factus est homo, ut tu per illum qui ad te factus est homo, fieres talis qualis capit Deum. Non enim homo poterat capere Deum: videre poterat homo hominem, capere Deum non poterat. Unde non poterat capere Deum? Quia oculum cordis unde caperet, non habebat. Erat ergo aliquid intus saucium, et aliquid foris sanum: corporis oculos habebat sanos, cordis oculos habebat saucios. Factus est ille homo ad corporis oculum; ut credens in eum qui videri corporaliter potuit, curareris ad eum ipsum videndum quem
Abbreviated transcription (Latin):
cui rapnia ñ ẽẽt in forma ddi cẽ eq̃im do:
Pat᷑ diligit filium. ⁊ om̃ia dedit inmanu eiꝰ:
Grgo eum ad nos dignatꝰ ẽ mitt̾e filium.
ñ putemus aliquid minus nob̃ missum
qͣm ẽ pat᷑. Pat̃ mittens filium. se alterũ
misit. N eq putantes adhuc discipłi qr
pat̾ aliquid manis ẽ qͣm filius. uidentes
carnem ⁊ ñ intelligentes diumitatẽ: dixerunt
ei. Domine. ostende nob̾ patrem. ⁊ sufficit
nob̾. Tanqͣm dicerent. Iam nouimus tẽ.
⁊ benedicimus te. qr nouimus te. Grãs enĩ
tibi agimus qr ostendisti te nob̃. s patrem
ñdum nouimus. Propt̾ea cornr̃m ardet. &¬
satagit concupiscentia qͣdam uidendi pa¬
tre tuĩ qui ce misit. Ipsum nob̾ ostende:
& nichil amplius a te desiderabimꝰ. Suffic̾
enim nob̾ cum ille fuerit demonstratꝰ. qͦ
maior eẽ ñ pot̃. Bona concupiscentia.
bonum desiderium. s paruus intellectꝰ.
Attendens enim ipse dñs iħc paruos mag¬
na querentes. ⁊ se ipsum magnum int̾

Expanded text:
cui rapina non esset in forma Dei esse aequalem Deo . Pater diligit Filium, et omnia dedit in manu ejus. Ergo cum ad nos dignatus est mittere Filium, non putemus aliquid minus nobis missum quam est Pater. Pater mittens Filium, se alterum misit. 12. Namque putantes adhuc discipuli quia Pater aliquid majus est quam Filius, videntes carnem et non intelligentes divinitatem, dixerunt ei: Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Tanquam dicerent, Jam novimus te, et benedicimus te, quia novimus te: gratias enim tibi agimus, quia ostendisti te nobis; sed Patrem nondum novimus: propterea cor nostrum ardet, et satagit concupiscentia quadam sancta videndi Patris tui qui te misit; ipsum nobis ostende, et nihil amplius a te desiderabimus: sufficit enim nobis cum ille fuerit demonstratus, quo major esse nemo potest. Bona concupiscentia, bonum desiderium; sed parvus intellectus. Attendens enim ipse Dominus Jesus parvos magna quaerentes, et se ipsum magnum inter
Abbreviated transcription (Latin):
ñ baptizaret s discipłi eiꝰ : Anutrumq
bat: Baptirabat enim qr ipse muindabat:
ñ baptizabat. qr ñ ipse tingebat. Prebebãt¬
enim discipłi ministerium corꝑis. p̾bebat
ille adiutorium maiestatis. Quando enĩ
cessaret abaptizando. qͣndo cessaret a
mundando de quo dictum ẽ ab eodem
iohanne. ꝑ ioħis baptiste ꝑsonam dicentis.
hic ẽ qui baptizat: E iħe adhuc bapti
baptizat. Securus homo accedat ad
inferiorem ministrum. ht̃ enĩ supiorẽ
magistrum. S forte ait aliquis. bapͥti. ex
Uis nosse qr ipse baptizat ñsolum sp̃u. s q̃¬

Expanded text:
non baptizabat, sed discipuli ejus? An utrumque non baptizabat, sed discipuli ejus? An utrumque bat? Baptizabat enim, quia et ipse mundabat; non baptizabat, quia non ipse tingebat. Praebebant discipuli ministerium corporis, praebebat ille adjutorium majestatis. Quando enim cessaret a baptizando, qui non cessat a mundando, de quo dictum est ab eodem Joanne per Joannis Baptistae personam dicentis: Hic est qui baptizat? Ergo Jesus adhuc baptizbaptizat. Securus homo accedat ad inferiorem ministrum, habet enim superiorem magistrum. Sed forte dicat aliquis: Baptizat quVis nosse quia ipse baptizat non solum spiritu,
Abbreviated transcription (Latin):
obscura scrutanda & aꝑienda. Utiq dñs
si sciret phariseos ita de se cognouisse q
plures discipłos faceret.⁊ qͣ plures bap¬
tizaret. ut hoc eis ad salutem ualeret
sequendi eum. ut & ipsi ẽẽnt discipłi.
⁊ipsi uellẽt ab eo baptizari: magis non
Pot̾at qͥdem ille ⁊ p̾sens ab his ñ ceneri si
nollet. ñ occidi si nollet: qr potuit ⁊ ñ
nasei si nollet. S qr in omni re qͣm gessit
ut homo. hominib in se credituris p̾beat
exemplum: qr unusquisq seruus dĩ ñ peccat
si secesserit in alium locum. uidens furorem
forte ꝑsequentium se. aut querentium in
malum animã suã. uideret᷑ aut̃ sͥ seruus
di peccare si faceret. nͥ infaciendo dñs p̾ces¬
sisset: fecit hoc ille magister bonus ut
doceret. ñ qd timeret. Fortassis ⁊̃ ħ moueat
cur dictum sit. baptizabat iħc plures qͣm
cipłi eiꝰ. Quid g falsum dictum erat &
correctum ẽ cum additum ẽ. qͣmqͣm iħc

Expanded text:
obscura scrutanda et aperienda. Utique Dominus obscura scrutanda et aperienda. Utique Dominus si sciret Pharisaeos ita de se cognovisse, quod plures discipulos faceret, et quod plures baptizaret, ut hoc eis ad salutem valeret sequendi eum, ut et ipsi essent discipuli, et ipsi vellent ab eo baptizari; magis non Poterat quidem ille et praesens ab his non teneri, si nollet; non occidi, si nollet; quia potuit et non nasci, si nollet: sed quia in omni re quam gessit ut homo, hominibus in se credituris praebebat exemplum quia unusquisque servus Dei non peccat, si secesserit in alium locum, videns furorem forte persequentium se, aut quaerentium in malum animam suam; videretur autem sibi servus Dei peccare si faceret, nisi in faciendo Dominus praecessisset, fecit hoc ille magister bonus ut doceret, non quod timeret. 3. Fortassis etiam hoc moveat, cur dictum sit, Baptizabat Jesus plures qucipuli ejus. Quid ergo? falsum dictum erat, et correctum est, cum additum est, Quanquam Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
ON RUDE EST AURIB
ioħem uelut aquilam uo¬
lare altius. caliginemq t̾rȩ
transcendere. & lucem ue¬
ritatis firmiorib ocłis in¬
tueri. Multa enim iam ex eugłio eius ꝑ
ministerium nr̃m dño adiuuante trac¬
tata sunt. E x ordine aut̃ sequit᷑ ħ lectio
quȩ hodie recitata ẽ. Eaque dicꝰturꝰ sum
donante dño. multi sic audituri estis. ut
magis recognoscatis qͣm discatis. N ideo
tamen pigra eẽ debet intentio. qr ñ ẽ cog¬
nitio s recognitio. Hoc lectum ẽ. ⁊ hanc
lectionẽ tractandam gestamus in manibꝰ.
cum samaritana muliere. Dic̾ta enim
ibi sunt magna misteria. & magnarum
similitudines rerum. pascentes animã
esurientẽ. reficientes languentẽ. Iñs
q plures discipłos faceret qͣm ioħs. ⁊ plu¬
res baptizaret. qͣmqͣm iħc ñ baptizar et
s discipłi eiꝰ: reliquit iuideam terram.
& abiit iterum ingalileam. Hinc diutiꝰ
disputandum ñ ẽ. ne immorantes in ma¬
nifestis. angustias temꝑis paciamur ad

Expanded text:
on rude est auribus Joannem velut aquilam volare altius, caliginemque terrae transcendere, et lucem veritatis firmioribus oculis intueri. Multa enim jam ex Evangelio ejus per ministerium nostrum Domino adjuvante tractata sunt: ex ordine autem sequitur haec lectio, quae hodie recitata est. Ea quae dicturus sum Domino donante multi sic audituri estis, ut magis recognoscatis quam discatis. Non ideo tamen pigra debet esse intentio, quia non est cognitio, sed recognitio. Hoc lectum est, et hanc lectionem tractandam gestamus in manibus,cum Samaritana muliere. Dicta enim ibi sunt magna mysteria, et magnarum similitudines rerum; pascentes animam esurientem, reficientes languentem. 2. Doquod plures discipulos faceret quam Joannes, et plures baptizaret quanquam Jesus non baptizaret, sed discipuli ejus, reliquit Judaeam terram, et abiit iterum in Galilaeam. » Hinc diutius disputandum non est, ne immorantes in manifestis, angustias temporis patiamur ad
Abbreviated transcription (Latin):
Alii genera linguarum. alii donatio curationũ:
om̃s doctores: ñ qͥd om̃s uirtutes: Nqͥd om̃s
dona habent sanitatũ: Ñ quid om̃s linguis
loquunt᷑: Nqͥd oñs int̾ptant᷑: Aliud habet
ule. aliud iste: ⁊q habet iste. ñ habet ille:
Mensura ẽ diuisio queda donoꝵ. oͦ hominib¬
ad mensurã dat᷑: & concordia ibi unũ corpꝰ fac̾.
Qmͣ aliud accipit manꝰ ut oꝑet᷑. aliud ocłs ut
ambulet. anima tam̃ una ẽ qͦ agit omnia.
in manu ut oꝑet᷑. in pede ut ambulet. in
aure ut audiat. in ocło ut uideat: sic
sunt ⁊ diu̾sa dona fidelium. tanquam
audi enĩ adhuc q̃ sequit᷑. Quia de filio
drx̃at ñ enĩ ad m̃surã dat ds sp̃m. pat̾ dili
git filium : ⁊ omnia dedit inmanu eiꝰ. adͥ¬
iecit. Omĩa dedit inmanu eiꝰ. ut nosset
hic qͣ distinctione dictũ sit: pat̾ diligit
& tũ ñ om̃ia dedit in manu eiꝰ. Pat᷑ diligit

Expanded text:
tionum . octores? Nunquid omnes virtutes? Nunquid omnes dona habent sanitatum? Nunquid omnes linguis loquuntur? Nunquid omnes interpretantur? Aliud habet ille, aliud iste; et quod habet iste, non habet ille. Mensura est, divisio quaedam donorumad mensuram datur; et concordia ibi unum corpus facit. Quomodo aliud accepit manus ut operetur; aliud oculos ut ambulet: anima tamen una est, quae agit omnia; in manu, ut operetur; in pede, ut ambulet; in aure, ut audiat; in oculo, ut videat: sic sunt etiam diversa dona fidelium, tanquam Audi enim adhuc, quod sequitur, quia de Filio dixerat: Non enim ad mensuram dat Deus Spirit in manu eius’. Adiecit: ‘omnia dedit in manu eius’, ut nosses et hic, qua distinctione dictum sit: ‘Pater diligit tamen non omnia dedit in manu eius. Pater diligit