comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Num quid forte ethic ali¬
quid signi ficat nobis ihs cu¬
ius facta uerba sunt: Ergo
in hoc quod uoluerunt eum
rapere et regem facere et
propterhocꝰ fugit in mon¬
tem ipse solus  hoc in illo
factum tacet. Nihil loqui¬
tur. nihil si gnificat. An
forte hoc erat rapere eum
prȩuenire uelle tempus reg¬
ni eius : Et enim uenerat
modo noniam regnare. quo¬
modo regnaturus est ineo
quod dicimus. adueniat reg¬
num tuum: semper quidem
ille cum patre regnat secun¬
dum quod est filius dĩ uerbũ
dĩ uerbum perquod facta sunt
omnia: prȩdixerunt autem
pro phetȩ regnum eius eti
am secundum id quod homo
factus est xp̃s : et fecit fide¬
sanguine xp̃i. Erit aliquan¬
domanifestum regnum¬
eius. quando erit aperia
claritts scõrum eius postiu¬
ditium ab eo factum. q uod
quod filius hominis factu¬
rus sit. De quo regno etiam
a postolus dicit. Cum tradide¬
rit regnum dõ et patri: unde
etiam ipse. Venite benedic¬
ti patris mei percipite reg¬

Expanded text:
Numquid forte et hic aliNumquid forte et hic aliquid significat nobis Jesus, cujus facta verba sunt? Ergo in hoc quod voluerunt eum rapere et regem facere, et propter hoc fugit in montem ipse solus, hoc in illo factum tacet, nihil loquitur, nihil significat? An forte hoc erat rapere eum, praevenire velle tempus regni ejus? Etenim venerat modo, non jam regnare, quomodo regnaturus est in eo quod dicimus, Adveniat regnum tuum . Semper quidem ille cum Patre regnat secundum quod est Filius Dei, Verbum Dei, Verbum per quod facta sunt omnia. Praedixerunt autem Prophetae regnum ejus, etam secundum id quod homo factus est Christus, et fecit fidesanguine Christi; erit aliquando manifestum regnum, quando erit aperta claritas sanctorum ejus, post judicium ab eo factum: quod quod Filius hominis facturus sit; de quo regno etiam Apostolus dicit: Cum tradiderit regnum Deo et Patri . Unde etiam ipse dicit: Venite benedicti Patris mei, percipite reg
Abbreviated transcription (Latin):
esternam ex eucongelio
lectionem ista est hodier¬
naquce sequitur Vn de ho¬
diernus sermo debetur: fac¬
to illo miraculo ubi quinque
milia hominum. De quinque
panibus pauit ihs. Cum ced¬
miratȩ es sent turbae. et eũ
magnum prophetam dice.¬
rent quiuenit inmundum.
sequiturboc : Ihs̃ ergo cum
cognouis set qui auenturieranT
ut raperent eum et facerent
eum regem. fugit iterum
inmontem ipsesolus : Datur
ergo intellegi quod dñscum
sederet inmonte cumdisci¬
pulis suis etuideret turbas
ad seuenientes. descenderat
demonte et circa in feriora
loca turbas pauerat: Nam
quo modo fieripotest ut rur¬
sus illuc fugeret nisi ante de
monte descenderet: signifi¬
cat ergo aliquid quod dñs
decclto descendit ad pascen¬
das turbas . Pauit et ascendit ⁊
quare autem ascendit cum
cognouis set quod eum uel¬
lent rapere et regem facere:
quodenim non erat rex qui
timebat fieri rexerat omni¬
no. nec talis rex qui ab homi¬
nibus fieret: sed taclis quiho¬
minibus regnum daret.:

Expanded text:
esternam ex Evangelio lectionem, ista est hodierna quae sequitur, unde hodiernus sermo debetur. Facto illo miraculo, ubi quinque millia hominum de quinque panibus pavit Jesus, cum admiratae essent turbae, et eum magnum Prophetam dicerent qui venit in mundum, sequitur hoc: Jesus ergo cum cognovisset quia venerant ut raperent eum, et facerent eum regem, fugit iterum in montem ipse solus. Datur ergo intelligi quod Dominus cum sederet in monte cum discipulis suis, et videret turbas ad se venientes, descenderat de monte, et circa inferiora loca turbas paverat. Nam quomodo fieri potest ut rursus illuc fugeret, nisi ante de monte descenderet? Significat ergo aliquid, quod Dominus de alto descendit ad pascendas turbas. Pavit, et ascendit. 2. Quare autem ascendit, cum cognovisset quod eum vellent rapere et regem facere? Quid enim? non erat rex, qui timebat fieri rex? Erat omnino: nec talis rex qui ab hominibus fieret, sed talis qui hominibus regnum daret.
Abbreviated transcription (Latin):
sit : Nemo gaudeat quasi in re
praesenti nein hacreat in uia:
Totum gaudium. despe futura
sit: Totum desiderium : uitae
acterne sit : Omnia sus piria.
in xp̃o anhelent: Ille unus pul¬
cherrimus qui et foedos dilexit
ut pulchros faceret deside re¬
tur: Adillum unum curratur.
illi ingemiscatur. et dicatur
sempermagnificetur dñs qui
uolunt pacem serui eius

Expanded text:
sit: nemo gaudeat quasi in re sit: nemo gaudeat quasi in re praesenti, ne haereat in via. Totum gaudium de spe futura sit, totum desiderium vitae aeternae sit. Omnia suspiria Christo anhelent: ille unus pulcherrimus, qui et foedos dilexit ut pulchros faceret, desideretur; ad illum unum curratur, illi ingemiscatur; et dicunt semper, Magnificetur Dominus, qui volunt pacem servi ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Habet enim adam alfamia : qđ
est a unum : hab& delta : quod sunt
quat tuor: habes quinque : hab&
alterum alsa : quod .ẽ unum: habes sex :
Habet &mr quod ẽ quadraginta:
habes quadraginta sex: Haec fratres
mei &iã ab anterioribus maioribus
corpus accepit. non deadam peccatũ
traxit templumcorporeum in de sump¬
sit non iniquitatem quae detemplo
pellenda .ẽ: Ipsam autem carnem
quam traxit deadam maria enim dea¬
dam & dñi caro demaria iuda ei cru¬
cifixerunt : et ille resuscitaturus erat
ipsam carnem triduo. quamilli incru¬
ceerant occisuri : Illi soluerunt tem¬
plum quadraginta sex annis aedificatũ
et ille triduo resuscitauit illud.: Bene¬
dicimus dnm̃ dm̃ nostrum: qui ad laetiti¬
am spiritalem congregauit nos : simus
in humilitate cordis semper: ẽt gau¬
dium nostrum paenes ipsum sit. ⁊¬
Nonde prosperitate huius saeculi¬
aliqua inflemur : sed nouerimus
felicitatem nostramnones senisi
cumista transierint: Modo gau¬
dium nostrum fratres mei inspe

Expanded text:
Habet enim Adam alpha α, quod est unum: habet delta δ, quod sunt quatuor; habes quinque: habet iterum alpha α, quod est unum; habes sex: habet et my μ, quod est quadraginta: habes quadraginta sex. Hmei, etiam ab anterioribus maioribus corpus accepit, non de Adam peccatum traxit, templum corporeum inde sumsit, non iniquitatem, quae de templo pellenda est. ipsam autem carnem, quam traxit de Adam — Maria enim de Adam et domini caro de Maria — Iudaei crucifixerunt; et ille resuscitaturus erat ipsam carnem triduo, quam illi in cruce erant occisuri. illi soluerunt templum XLVI annis aedificatum, et ille triduo resuscitauit illud. dicimus Dominus Deo nostro, qui ad laetitiam spiritualem congregavit nos. Simus in humilitate cordis semper, et gaudium nostrum penes ipsum sit. Non de prosperitate aliqua hujus saeculi inflemur, sed noverimus felicitatem nostram non esse nisi cum ista transierint. Modo gaudium nostrum, fratres mei, in spe
Abbreviated transcription (Latin):
felicitatem nostramnones senisi
cumistatransierint: Modo gau¬
dium nos trum fratres mei inspe
sit: Nemo gaudeat quasi in re
praesenti ne in haereat in uia:
Totum gaudium de spe futura
sit: Totum desiderium : uitae
aeternȩ sit : Omnia suspiria:
in xp̃b anhelent: Ille unus pul¬
cherrimus qui et foedos dilexit
ut pulchros faceret desidere¬
tur: Adillum unum curratur.
illi ingemiscatur. et dicatur
semperma gnificetur dñs qui
uolunt pacem serui eius :¬

Expanded text:
felicitatem nostram non esse nisi felicitatem nostram non esse nisi cum ista transierint. Modo gaudium nostrum, fratres mei, in spe sit: nemo gaudeat quasi in re praesenti, ne haereat in via. Totum gaudium de spe futura sit, totum desiderium vitae aeternae sit. Omnia suspiria Christo anhelent: ille unus pulcherrimus, qui et foedos dilexit ut pulchros faceret, desideretur; ad illum unum curratur, illi ingemiscatur; et dicunt semper, Magnificetur Dominus, qui volunt pacem servi ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Habet cnim adam al famia qđ
est a unum : hab& delta : quod sunt
quat tuor: habes quinque : hab&
alterum alfa : quod .ẽ unum: habes sex :
Habet & mr quod ẽ quadraginta :
habes quadraginta sex: Hacc fratres¬
mei &iã ab anterioribus maioribus
nostris dicta sunt : et inuentus . ẽ in¬
Et quia dñs noster ihs xp̃s deadam
corpus accepit. non deadam peccatũ
traxit templumcor poreum in de sump¬
sit non iniquitatem quae detemplo
pellenda ẽ: Ipsam autem carnem
quam traxit deadam maria enim dea¬
dam & dni caro demaria iuda ei cru¬
cifixerunt : et ille resuscitaturus erat
ipsam carnem triduo. quamilli incru¬
ceerant occisuri : Illi soluerunt tem¬
plum quad raginta sexannis aedificatũ
et ille triduo resuscitauit illud: Bene¬
dicimus dnm̃ dm̃ nostrum: qui adlaetiti¬
am spiritalem congregauit nos : simus
in humilitate cordis semper . ẽt gau¬
dium nostrum paenes ipsum sit. ⁊¬
Non de prosperitate huius saeculi¬
aliqua inflemur sed nouerimus

Expanded text:
Habet enim Adam alpha α, quod est unum: habet delta δ, quod sunt quatuor; habes quinque: habet iterum alpha α, quod est unum; habes sex: habet et my μ, quod est quadraginta: habes quadraginta sex. Hamei, etiam ab anterioribus maioribus nostris dicta sunt et inuentus eet quia dominus noster Iesus Christus de Adam corpus accepit, non de Adam peccatum traxit, templum corporeum inde sumsit, non iniquitatem, quae de templo pellenda est. ipsam autem carnem, quam traxit de Adam — Maria enim de Adam et domini caro de Maria — Iudaei crucifixerunt; et ille resuscitaturus erat ipsam carnem triduo, quam illi in cruce erant occisuri. illi soluerunt templum XLVI annis aedificatum, et ille triduo resuscitauit illud. dicimus Dominus Deo nostro, qui ad laetitiam spiritualem congregavit nos. Simus in humilitate cordis semper, et gaudium nostrum penes ipsum sit. Non de prosperitate aliqua hujus saeculi inflemur, sed noverimus
Abbreviated transcription (Latin):
portune nobis dñs pro¬
curauit hodiernodie
lectionis huius or dinem:
Namquia exor dine euangeliũ
secundum iohannem considera¬
re atque tractare suscepimus
credo quod aduerterit caritas
uestra : O portune ergo occur¬
rit ut hodieaudiretis ex euan¬
gelio quia nisi quis renatus fue

Expanded text:
portune nobis Dominus procuravit hodierno die lectionis hujus ordinem: nam quia ex ordine Evangelium secundum Joannem considerare atque tractare suscepimus, credo quod adverterit Charitas vestra. Opportune ergo occurrit ut hodie audiretis ex Evangelio, quia Nisi quis renatus fue
Abbreviated transcription (Latin):
esuritur & nonsititur: sed sacie¬
tas ẽ inmortalitas : & cibus ueri¬
tas: Haec habentes promissa
et ad nouum testa mentum perti¬
nentes: & noua ehereditatis facti
heredes. & ipsius dñi coheredes.
Aliam spemualde habemus : Non
personaliter iudicemus : sed rec¬
tum iudicium teneamus Quis. ẽ.
qui non iudicat personaliter : qui
lis : facit non acceptari personas:
Nam cum homines diuersomodo
prosuis gradibus hononamus: Tunc
timendum ẽ nepersonas accipia¬
mus: Sed quando interduos iudi¬
camus . Et aliquando internecessa¬
rios: Fit nonnum quam iudicium
inter patrem & filium : Quaeri¬
tur pater demalo filio. aut quae¬
ritur filius deduro patre: serua¬
mus honorificentiam patri. quae
debet᷑ qua e deficitaflioNon aequa mus
filium patriinhonorem : sed prae¬
ponimus ubibonam causamha¬
bet: filium . aeque̾mus patriinue¬
ritate. Et sic tribuemus honorẽ
debitum : ut non perdat aequitas
meritum : Ita uerbis dñi profici¬

Expanded text:
esuritur, et non sititur, sed satieesuritur, et non sititur, sed satietas est immortalitas, et cibus veritas. Haec habentes promissa, et ad Novum Testamentum pertinentes, et novae haereditatis facti haeredes, et ipsius Domini cohaeredes, aliam spem valde habemus: non personaliter judicemus, sed rectum judicium teneamus. 8. Quis est qui non judicat personaliter? Qui lis facit non acceptari personas. Non cum homines diverso modo pro suis gradibus honoramus, tunc timendum est ne personas accipiamus. Sed quando inter duos judicamus, et aliquando inter necessarios, fit nonnunquam judicium inter patrem et filium; queritur pater de malo filio, aut queritur filius de duro patre: servamus honorificentiam patri, quae debetur a filio; non aequamus filium patri in honore; sed praeponimus, si bonam causam habet: filium aequemus patri in veritate; et sic tribuemus honorem debitum, ut non perdat aequitas meritum. Ita verbis Domini profic
Abbreviated transcription (Latin):
missionis. uictoria ab inimicis.
fecunditas pariendi multiplica¬
tio filiorum. ab undantia fructuũ
Quae illis omnia adõ quidem
uero & bono Tamen ut carnalibus¬
sunt promissa : Omnia ha ec fece¬
rat illis uetus testamentum: Quid
.ẽ. uetus testamentum : quasihere¬
ditas pertinens ad hominẽ u&erẽ :¬
os in nouati sumus: homonouus
factisumus : quia & ille ho mono¬
uus uenit: Quid tam nouum quam
nascide uirgine : qui a ergo nonerat
quod in illo in nouaret praeceptum
quia nullum habebat peccatum
Nouus partus ẽ datus: In illo par¬
tus nouus. In nobis homo nouus:
Quid ẽ homonouus: Auetus tate
in nouatus: Ad quam reminnoua¬
tus : ad desideranda caelestia: ad
concupiscenda sempiterna: ad pa¬
triam quaesursum ẽ. & hostem
non timet desidenrndam : Vbi non
perdimus amicum: Nontimemus
in imicum Vbiuiuemus cum bono
affectu sine ullo defectu: Vbine¬
monascitur:e quia nemomo¬
ritur: Vbi nemoiam pro¬
ficit: & nemo deficit Vbi non

Expanded text:
missionis, victoria ab inimicis, missionis, victoria ab inimicis, fecunditas pariendi, multiplicatio filiorum, abundantia fructuum, quae illis omnia a Deo quidem vero et bono, tamen ut carnalibus promissa sunt, omnia haec fecerunt illis Vetus Testamentum. Quid est Vetus Testamentum? Quasi haereditas pertinens ad hominem veterem. Nos innovati sumus, homo novus facti sumus; quia et ille homo novus venit. Quid tam novum quam nasci de virgine? Quia ergo non erat quid in illo innovaret praeceptum, quia nullum habebat peccatum; novus partus est datus. In illo partus novus, in nobis homo novus. Quid est homo novus? A vetustate innovatus. Ad quam rem innovatus? Ad desideranda coelestia, ad concupiscenda sempiterna, ad patriam quae sursum est et hostem non timet, desiderandam, ubi non perdimus amicum, non timemus inimicum; ubi vivimus cum bono affectu, sine ullo defectu; ubi nemo nascitur, quia nemo moritur; ubi nemo jam proficit, et nemo deficit; ubi non
Abbreviated transcription (Latin):
tenditeme . quomodo hominem.
Adtenditemorsen. quomodo ho¬
minem : Si secundum ueritatem
iudicetis : neq: morsen neq mecon¬
demnabitis. Et ueritate cognita
me cognoscetis : quia ego sum ueri¬
tas : Hoc uitium fr̃s quod dñs nota¬
uit hocloco euadere in hoc saeculo
magnilaboris ẽ : Non persona¬
liter iudicare : sed rectum iudiciũ
retinere : Ad monuit quidem dñs
iuda eos: sed monuit & nos: Illos
conuicit: nos instruxit: Illos re¬
darguit : nos exacuit: Nonpute¬
mus hoc nobis non ideodictum:
quia tuncibi non fuimus Scriptũ
ẽ: legitur : Cum necitaretur audi¬
uimus sed tam quam iuda eis dictũ
audiuimus : Non nos ponamus
postnos & quast intueamur in imi¬
amus quod in nobis ueritas ipsa re¬
praehendat : Iud a ei quidem perso¬
naliter iudicabant: sed ideo non
pertinent ad nouum testamentũ :
Ideo non habent in xp̃o regnum cae¬
lorum: Ideo non iunguntur sc̃orũ
societati angelorum : Terrena
quaerebantadõ : Terra enimpro¬

Expanded text:
tendite me quomodo hominem, tendite me quomodo hominem, attendite Moysen quomodo hominem: si secundum veritatem judicetis, neque Moysen, neque me condemnabitis; et veritate cognita me cognoscetis, quia ego sum veritas . 7. Hoc vitium, fratres, quod Dominus notavit hoc loco, evadere in hoc saeculo magni laboris est, non personaliter judicare, sed rectum judicium retinere. Admonuit quidem Dominus Judaeos, sed monuit et nos: illos convicit, nos instruxit; illos redarguit, nos exacuit. Non putemus hoc nobis non ideo dictum, quia tunc ibi non fuimus. Scriptum est, legitur, cum recitaretur audivimus; sed tanquam Judaeis dictum audivimus: non nos ponamus post nos, et quasi intueamur inimiamus quod in nobis veritas ipsa reprehendat. Judaei quidem personaliter judicabant, sed ideo non pertinent ad Novum Testamentum, ideo non habent in Christo regnum coelorum, ideo non junguntur sanctorum societati Angelorum: terrena quaerebant a Domino; terra enim pro
Abbreviated transcription (Latin):
dicate: Nolite mehonorato illũ
damnare : sed illo intellecto. me
hononate : Hoc enimeis alio loco
dixit: si credidissetis morsi: cre¬
deretis & mihi: De me enim ille
scripsit: Sed hocloco noluit hoc
dicere : tam quam se & morsen
ante illos constitutis: Propter
legem morsi circumciditis. quan¬
do etiam sabbatum occurrerit:
Et ego sanitatum faciendarum
beneficientiam non uultis ut exhi¬
beam persabbatum : quia dñscir¬
cumcisionis & dñssabbatis alutis
ẽ auctor : & seruilia opera prohi¬
bitiestis faceres abbato ÷ siuerẽ in¬
tellegatis seruili& õpera: non pec¬
catis : Quienimfacit peccatum :
seruus ẽ peccati Numquid ser¬
uile opus ẽ hominem sanare per
sabbatum : Manducatis & bibi¬
tis: ut aliquid dicam ex ad monite
insabbato : Nisi quia pertinetad
salutem quod facitis: Perhocos¬
tenditis. opera salutis nones seullo
modo dies abbato omittenda: Er¬
go nolite personaliter iudicare:
sed rectum iudicium iudicate: Ađ¬

Expanded text:
dicate; nolite me honorato illum dicate; nolite me honorato illum damnare, sed illo intellecto me honorate. Hoc enim eis alio loco dixit: Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi; de me enim ille scripsit . Sed hoc loco noluit hoc dicere, tanquam se et Moyse ante illos constitutis. Propter legem Moysi circumciditis, quando etiam sabbatum occurrerit; et ego sanitatum faciendarum beneficentiam non vultis ut exhibeam per sabbatum? Quia Dominus circumcisionis et Dominus sabbati, salutis est auctor: et servilia opera prohibiti estis facere sabbato; si vere intelligatis servilia opera, non peccatis. Qui enim facit peccatum, servus est peccati . Numquid servile opus est, hominem sanare per sabbatum? Manducatis et bibitis ut aliquid dicam ex admonitionin sabbato, nisi quia pertinet ad salutem quod facitis? Per hoc ostenditis opera salutis non esse ullo modo die sabbati omittenda. Ergo nolite personaliter judicare, sed rectum judicium judicate. At
Abbreviated transcription (Latin):
admonente : Siergo resurrexis
loquitur : Resurrexit xp̃s: abstu¬
lit uob desideria carnalia: Abstulit
concupiscentias malas : abstulit
superfluum cum quonatieratis:
Et multo peius quodmale uiuendo
addideratis: Circum cisi ꝑpetrami
quare adhuc sapitis terram : Et
ad extremum quia legem dedit
morses. & circumciditis homin ẽ
sabbato: Intellegite hoc signifi¬
cariopus bonum : quod ego fecito¬
tum hominem saluum sabbato : quia
& cunctus ẽ. ut sanus esset incorpo¬
re : & credidit ut sanus esset in ani¬
ma: Nolite iudicare personali¬
ter : sed rectum iudicium iudicate :
Quid ẽ hoc modo quia perlegem
morsi circumciditis sabbata. Non
irasciminimorsi : Et quia ego die
sabbato s aluum feci hominem iras¬
ciminimihi: Personaliter iudicatis
ueritatem adtendite : Ego non me
praeferomorsiait dñs : quierat
& ipsius morsidñs: Sic ad tendite
quomodo homines nos duos : tam¬
quam ambos homines : iudicate
internos: sed uerum iudicium iu¬

Expanded text:
admonente: Si ergo resurrexistadmonente: Si ergo resurrexistloquitur: Resurrexit Christus, abstulit vobis desideria carnalia, abstulit concupiscentias malas, abstulit superfluum cum quo nati eratis, et multo pejus quod male vivendo addideratis; circumcisi per petram quare adhuc sapitis terram? Et ad extremum quia Legem dedit Moyses, et circumciditis hominem sabbato, intelligite hoc significari opus bonum, quod ego feci totum hominem salvum sabbato; quia et curatus est ut sanus esset in corpore, et credidit ut sanus esset in anima. 6. Nolite judicare personaliter, sed rectum judicium judicate. Quid est hoc? Modo qui per legem Moysi circumciditis sabbato, non irascimini Moysi; et quia ego die sabbati salvum feci hominem, irascimini mihi. Personaliter judicatis, veritatem attendite. Ego non me praefero Moysi, ait Dominus, qui erat et ipsius Moysi Dominus. Sic attendite quomodo homines nos duos, tanquam ambos homines: judicate inter nos, sed verum judicium ju
Abbreviated transcription (Latin):
circumcisio. nisi carnis expolia¬
tio: Significat ergo ista circum¬
cisio expoliationem a corde cupi¬
ditatum carnalium : Nonergo
sine causa data ẽ & in eo membro
brum. procreatur creatura mor¬
talium: Et perunum hominẽ
mors sicut perunum hominem
resurrectio mortuorum: Et per
unum hominem peccatum intra¬
uit inmundum . & per peccatũ
mors: Ideo quisq: cum praepu¬
tio nascitur : quia omnis homo
cum uitio propaginis nascitur:
Et non mundat ds̃ siue auitio
cum quonascimur siue auitus
quaem aleuiuendo addimus:
nisi percultellum petrinum idẽ dñm
Cultellis enimpetrinis circum¬
cidebant: & petrȩnomine xp̃m
figurabant : & praesentem non
agnoscebant : sed in super eum
occidere cupiebant: Quare
autem octauodie: nisiquia post
septimum sabbati dñs diedomini¬
coresurrexit: Ergo resurrectio
xp̃iquae facta ẽ tertio quidem die
passionis sed octauo die in diebus
eb domadis ipsanos circumcidit:
Mudicircum cisos uera petra : apło

Expanded text:
circumcisio, nisi carnis exspoliacircumcisio, nisi carnis exspoliatio? Significat ergo ista circumcisio exspoliationem a corde cupiditatum carnalium. Non ergo sine causa data est, et in eo membro brum procreatur creatura mortalium. Et per unum hominem mors, sicut per unum hominem resurrectio mortuorum : et per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors . Ideo quisque cum praeputio nascitur, quia omnis homo cum vitio propaginis nascitur: et non mundat Deus sive a vitio cum quo nascimur, sive a vitiis quae male vivendo addimus, nisi per cultellum petrinum, Dominum . Cultellis enim petrinis circumcidebant, et petrae nomine Christum figurabant: et praesentem non agnoscebant, sed insuper eum occidere cupiebant. Quare autem octavo die, nisi quia post septimum sabbati Dominus die dominico resurrexit? Ergo resurrectio Christi, quae facta est tertio quidem die passionis, sed octavo die in diebus hebdomadis, ipsa nos circumcidit. Audi circumcisos vera petra, Apostolo
Abbreviated transcription (Latin):
circum ciditis: Conuicituos mor¬
ses: Inlege accepistis : ut circum¬
cidatis octauodie Accepistis in
lege : ut uacetis septimodie: Sioc¬
tauus dies illius quinatus ẽ occur¬
rit addiem septimum sabbati:
quid facietis : uacabitis ut seruetis
sabbatum. Ancircum ciditis ut
impleatis sacramentum diei octa¬
ui: sed noui inquit quid facitis:
Circum ciditis hominem: Quare
quia circumcisio pertinet ad
aliquod signum  salutis : Et
non debent homines sabbato ua¬
carea salute: Ergo nec mihi iras¬
camini quis alium fecito tum homi¬
nem sabbato : Sicircum cisionẽ
inquit accipit homo insabbato.
ut non soluatur lex morsi: Ali¬
quid enim permorsen. in illa cons¬
titutione circumcisionis salubri¬
ter institutum ẽ: Mihi operan¬
tis alutem in sabbato quare indig¬
namini Forte enim illa circum¬
cisio ipsum dñm significabat : Cui
isticuranti& sananti in dignaban¬
tur : Iussa ẽ enim adhiberioc¬
tauo die circum cisio : Et quid ẽ.

Expanded text:
circumciditis. Convicit vos Moycircumciditis. Convicit vos Moyses: in Lege accepistis ut circumcidatis octavo die ; accepistis in Lege ut vacetis septimo die : si octavus dies illius qui natus est occurret ad diem septimum sabbati, quid facietis? Vacabitis, ut servetis sabbatum; an circumcidetis, ut impleatis sacramentum diei octavi? Sed novi, inquit, quid faciatis. Circumciditis hominem. Quare? Quia circumcisio pertinet ad aliquod signaculum salutis, et non debent homines sabbato vacare a salute. Ergo nec mihi irascamini, quia salvum feci totum hominem sabbato: si circumcisionem, inquit, accipit homo in sabbato, ut non solvatur lex Moysi aliquid enim per Moysen in illa constitutione circumcisionis salubriter institutum est, mihi operanti salutem in sabbato quare indignamini? 5. Forte enim illa circumcisio ipsum Dominum significabat, cui isti curanti et sananti indignabantur. Jussa est enim adhiberi octavo die circumcisio: et quid est
Abbreviated transcription (Latin):
tate domustuae : & torrente uo
luptatis tuae potabis eos: Qm̃
apudte ẽ fonsuitae : & in lumine
tuo uidebimus lument: Haec ẽ sa¬
lus quae adbonos pertinet : quos
appellauit filios hominum: cum
supra dixisset homines & iumenta
saluos facies dñe : Quidenimailliho¬
mines non erant filii hominũ: ut cũ
dixisset homines sequeretur & diceret
filii autem hominum : quasi aliud e fenT
homines . & aliud filii hominum : Non
tamen arbitror sinealiqua signifi¬
catione distinctionis hoc dixisse sp̃m
sc̃m : Homines ad primum adam.:
Filii hominum. ad xp̃m: For teenim
homines pertinent ad primum
hominem : Filii autem hominum.
pertinent adfilium hominis:
Vnum opus feci& omnes mira mi¬
ni Et continuo iungit
Propterea morses dedit
uobis circum cisionem:
Benefactum ẽ : ut acciperetiscir¬
cum cisionem amorse : Non quia
exmorse ẽ. sed ex patribus: Abra¬
ham quippe primus accepit cir¬
cum cisionem ad ño Et in sabbato

Expanded text:
tate domus tuae, et tortate domus tuae, et torluptatis tuae potabis eos; quoniam apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen . Haec est salus quae ad bonos pertinet, quos appellavit filios hominum; cum supra dixisset, Homines et jumenta salvos facies, Domine. Quid enim? illi homines non erant filii hominum, ut cum dixisset, Homines, sequeretur et diceret, Filii autem hominum; quasi aliud erant homines, et aliud filii hominum? Non tamen arbitror sine aliqua significatione distinctionis hoc dixisse Spiritum sanctum. Homines ad primum Adam, filii hominum ad Christum. Forte enim homines pertinent ad primum hominem: filii autem hominum pertinent ad Filium hominis. 4. Unum opus feci, et omnes miramini. Et continuo subjungit: Propterea Moyses dedit vobis circumcisionem. Bene factum est ut acciperetis circumcisionem a Moyse. Non quia ex Moyse est, sed ex Patribus. Abraham quippe primus accepit circumcisionem a Domino . Et in sabbato
Abbreviated transcription (Latin):
mors diffestur ũ aufestur : Tamenfr̃s &iã
ipsa salus ad ño ẽ: perquem libet
detur: Quocumq curante
& ministrante inpertiatur: ab
illodatur. Aquo ẽ omnis salus
Cuidicitur inpsalmo: Homines
& iumenta saluos facies dñe: sicut
multiplicastimisericordiam tuã
ds̃ : Quia enim ds̃ es : multiplicata
misericordia tua. peruenit &iã
ad salutem carnis humanae.
peruenit&iam ad salutem muto¬
rum animalium : Sed quidas sa¬
lutem carnis. hominibus iumen¬
tisq: cõmunem: Num quid nulla
salus ẽ quam seruas hominibus
Est certe alia: quae non solũ com¬
munis non . ẽ hominibus & iumen¬
tis sed nec ipsis hominibus com¬
munis ẽ. bonis & malis: Deniq
cum ibi deista salutedixisset quã
communiter accipiunt pecora &
homines: propter illam salutẽ
quam speraredebent homines.
sed bonihomines. sequutus adiun¬
xit: Filii autem hominum sub
tegmnine alarum tuarum spera¬
bunt : INaebriabuntur ab uber¬

Expanded text:
mors differtur, non aufertur. Tamen, fratres, etiam mors differtur, non aufertur. Tamen, fratres, etiam ipsa salus a Domino est, per quemlibet detur: quocumque curante et ministrante impertiatur, ab illo datur a quo est omnis salus, cui dicitur in Psalmo, Homines et jumenta salvos facies, Domine; sicut multiplicasti misericordiam tuam, Deus. Quia enim Deus es, multiplicata misericordia tua pervenit etiam ad salutem carnis humanae, pervenit etiam ad salutem mutorum animalium: sed qui das salutem carnis hominibus jumentisque communem, numquid nulla salus est quam servas hominibus? Est certe alia quae non solum communis non est hominibus et jumentis, sed nec ipsis hominibus communis est bonis et malis. Denique cum ibi de ista salute dixisset, quam communiter accipiunt pecora et homines; propter illam salutem quam sperare debent homines, sed boni homines, secutus adjunxit, Filii autem hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt: inebriabuntur ab uber
Abbreviated transcription (Latin):
reluminis claritatẽ : Dñ s autẽ
non plane turbatus. sed in sua
ueritate tranquillus : Non reddi¬
ditmalum promalo. nec maledictũ
promaledicto: Quibus sidiceret
daemonium habetis & uos: uerum
utiq: diceret : Non enim talia illi
ueritati dicerent : nisieos diaboli
falsitas irritar& : Quidergores¬
pondit audiamus: Tranquille
bamus
Num opus feci &om nes
Iam quam dicetis: quid siomnia
operamea uideretis: Ipsius enim
opera erant quae inmundo uide¬
bant. Et ipsum qui fecitomnia
non uidebant: Fecit unam rem.
& turbati sunt : quia saluum fecit
hominem sabbato: Quasi uero
siquis quam &ẽgrotus sabbato
sinceraret: alius illum sanum fe¬
cisset: quam ille quieos scandali¬
tauit. quia unum hominẽ sabbato
saliium fecit: Quisenim alius alios
saluos fecit. quam ipsa salus : Qui
illam salutem quã dedithuic homi¬
ni dat& iumentis : Salus enim cor¬
poralis eratsalus carnis : & repara¬
tur &moritur : Et cum reparatir

Expanded text:
re luminis claritatem. 3. Dominus autem re luminis claritatem. 3. Dominus autem non plane turbatus, sed in sua veritate tranquillus, non reddidit malum pro malo, nec maledictum pro maledicto . Quibus si diceret, Daemonium habetis vos; verum utique diceret. Non enim talia illi veritati dicerent, nisi eos diaboli falsitas irritaret. Quid ergo respondit? Audiamus tranquille, bamus: Unum opus feci, et omnes Tanquam dicens, Quid si omnia opera mea videretis? Ipsius enim opera erant quae in mundo videbant, et ipsum qui fecit omnia non videbant: fecit unam rem, et turbati sunt, quia salvum fecit hominem sabbato. Quasi vero si quisquam aegrotus sabbato sinceraret, alius illum sanum fecisset quam ille, qui eos scandalizavit, quia unum hominem salvum fecit sabbato. Quis enim alius alios salvos fecit quam ipsa salus; qui illam salutem quam dedit huic homini, dat et jumentis? Salus enim corporalis erat. Salus carnis et reparatur, et moritur; et cum reparatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Veritas eius ubiq diffusa .ẽ . Onm
ergo audiamus & quodipsedona¬
uerit de uerbis eius & nosdicamus:
oNNemorses inquit dedit uob
legẽ : & nemo ex uobis facit
legem: quid me quaeritis
inter ficere:
deo enim quaeritis interficere :
quia nemo ex uobis facitlegem̃:
Namsi legem faceretis in ipsis
litteris xp̃magnosceretis et
praesentem non occideretis: Et̃
illi responderunt: Respondit
e turba: sespondit quasitur¬
ba non pertinentia adordinem
sed ad perturbationem: Deniq
turba turbata uide tequidres¬
ponderit:
cemoniũ habes: quis te
quuerit occidere
Quasi non peius fuit dicere daemo¬
nium habes : quam eum occidere :
Ei quippedictum ẽ. quod daemo¬
nium haberet : quid aemones ex¬
pellebat : Quid possit aliud dicere
turba turbulenta  quid possit
aliud olere caenum commotũ:
Turba turbata ẽ Vnde auerita¬
te: turbam lippitudinis: turbauit
claritas lucis Oculienim non ha¬
bentes sanitatẽ: non possunt fer¬

Expanded text:
veritas ejus ubique diffusa est. Dominum veritas ejus ubique diffusa est. Dominum ergo audiamus, et quod ipse donaverit de verbis ejus, et nos dicamus. 2. Nonne Moyses, inquit, dedit vobis Legem, et nemo ex vobis facit Legem? Quid me quaeritis interficere? Ideo enim quaeritis me interficere, quia nemo ex vobis facit Legem: nam si Legem faceretis, in ipsis litteris Christum agnosceretis, et praesentem non occideretis. Et illi responderunt: Respondit ei turba. Respondit quasi turba non pertinentia ad ordinem, sed ad perturbationem: denique turba turbata videte quid responderit: Daemonium habes; quis te quaerit occidere? Quasi non pejus fuerit dicere, Daemonium habes, quam eum occidere. Ei quippe dictum est quod daemonium haberet, qui daemones expellebat. Quid possit aliud dicere turba turbulenta? quid possit aliud olere coenum commotum? Turba turbata est; unde? A veritate. Turbam lippitudinis turbavit claritas lucis. Oculi enim non habentes sanitatem, non possunt fer
Abbreviated transcription (Latin):
uANCElnscĩ lectionem dequa
pridem caritatiurãe locuti
sumus : istaquae modolecta
.ẽ hodierna consequitur: Dnm̃
loquentem audiebant & discipũ¬
li & iudaei : ueritatem loquentẽ
audiebant & uenrces. & mendaces:
Carita tem loquentem audiebaNT
& amici & inimici: Bonum loquen¬
tem audiebant & boni& mali:
Illi audiebant : sed ille discernebał:
Et quibus sermo prodess&
In illis enim qui tunc erat uidebat:
Innobis qui futurieramus. prae¬
uidebat : Nositaq: sic audiamus
euangelium. quasi praesentem
dñm: nec dicamus: o illifelices qui
eum uidere potuerunt : quia mul¬
tiineis quiuiderunt & occider
Multi autem in nobis qui non ui¬
derunt & crediderunt Quod
enim praetiosum sonabat deore
dñ i & propternos scriptum .ẽ &
nobis seruatum & propternos
recitatur & recitabi tur &iam prop¬
ter posteros nrõs. & donec saeculũ
finiatur : Sursum .ẽ dñs: sed &iam
hic ẽ ueritas dñs : Corpus enim dñi
in quo resurrexit. un oloco eẽ potest:

Expanded text:
ancti lectionem, de qua pridem Charitati vestrae locuti sumus, ista quae modo lecta est, hodierna consequitur. Dominum loquentem audiebant et discipuli et Judaei; veritatem loquentem audiebant, et veraces et mendaces; charitatem loquentem audiebant et amici et inimici; bonum loquentem audiebant et boni et mali. Illi audiebant, sed ille discernebat; et quibus sermo prodessetIn illis enim qui tunc erant videbat, in nobis qui futuri eramus praevidebat. Nos itaque sic audiamus Evangelium, quasi praesentem Dominum; nec dicamus, O illi felices qui eum videre potuerunt! quia multi in eis qui viderunt, et occiderunt; multi autem in nobis qui non viderunt, et crediderunt. Quod enim pretiosum sonabat de ore Domini, et propter nos scriptum est, et nobis servatum, et propter nos recitatum, et recitabitur etiam propter posteros nostros, et donec saeculum finiatur. Sursum est Dominus: sed etiam hic est veritas Dominus. Corpus enim Domini in quo resurrexit, uno loco esse potest:
Abbreviated transcription (Latin):
dicita postolus. fuimus et nos natu¬
ra filii irae sicut et ceteri: Omnes
ergo filii irae: quia demale dicto
mortis uenientes: Crede in xp̃m
factum propterce mortalem
ut eum capias in mortalem:
Quando enim coeperis eius in¬
mortalitatem nec tuerimor¬
talis Viuebat moriebaris mor¬
tuus est ut uiuas : At culit gratiã
dĩ. ab stulit iram dĩ: Ds bibit mor¬
tem nemorbiberet hominem

Expanded text:
dicit Apostolus, Fuimus et nos natudicit Apostolus, Fuimus et nos natura filii irae sicut et caeteri . Omnes ergo filii irae; quia de maledicto mortis venientes. Crede in Christum factum pro te mortalem, ut illum capias immortalem: quando enim ceperis ejus immortalitatem, nec tu eris mortalis. Vivebat, moriebaris: mortuus est, ut vivas. Attulit gratiam Dei, abstulit iram Dei. Deus vicit mortem, ne mors vinceret hominem.
Abbreviated transcription (Latin):
quiamauerunt : uiderunt etiu¬
da ei quicru cifixerunt: Intus
ergo erat totus ille: et sicincus
incarne ut apud patremma ne¬
neret. Non enim deseruit pa¬
trem quando uenit ad carnem :
Carnalis cogitatio non capit
quoddico : Differat intellec¬
tum & incipiat᷑ fide : Audiat quod
sequitur: quicredit infilium ha¬
betuitam aeternam : Qui a utẽ
incredulus est filio. non uidebit
uitam sedira dĩmanet supereũ
Non dixitira dĩ ueniet ad eum
sedira dĩmanet supereum
Om nes quenascuntur mortales
habent secum iram dĩ : Quam
iram dĩ: quam excepit pri¬
mus adam : Sienimpec cauit
primus homo etaudiuit morte
morieris . factus est mortalis
ille et coepimus nascimortaei¬
les Cumira dĩ natisumus ue¬
esnit inde filius non habens
peccatum et indutus est carne.
indutus est mortalitate: siille
nobiscum cõmumieruit iram dĩ.
nos pigrisumus cumillo communi¬
care gratiamdi: quiergo non
uultcredere infilium iradima¬
net superllum : Quacira dĩ: dequa

Expanded text:
qui amaverunt, viderunt et Juqui amaverunt, viderunt et Judaei qui crucifixerunt. Intus ergo erat totus ille, et sic intus in carne, ut apud Patrem maneret: non enim deseruit Patrem quando venit ad carnem. 13. Carnalis cogitatio non capit quod dico: differat intellectum, et incipiat a fide; audiat quod sequitur: Qui credit in Filium, habet vitam aeternam: qui autem incredulus est Filio, non videbit vitam, sed ira Dei manet super eum. Non dixit, ira Dei venit ad eum; sed, ira Dei manet super eum. Omnes qui nascuntur mortales, habent secum iram Dei. Quam iram Dei? Quam accepit primus Adam. Si enim peccavit primus homo, et audivit, Morte morieris ; factus est mortalis ille, et coepimus nasci mortales; cum ira Dei nati sumus. Venit inde Filius non habens peccatum, et indutus est carne, indutus est mortalitate. Si ille nobiscum communicavit iram Dei, nos pigri sumus cum illo communicare gratiam Dei? Qui ergo non vult credere in Filium, ira Dei manet super eum. Quae ira Dei? De qua
Abbreviated transcription (Latin):
missus est: non eum estime mus ex
infirmitate carnis. sed cogite¬
mus maiestatem indut amearne
non o pressam carne : Manens
enim ds̃ apud patrem apudho¬
mines factus esthomo : ut tuper
illum quiadte factus est homo
fierestalis qualis capit dm̃ : Non
enimhomopoterat capere dm̃
Videre poterat homo hominẽ:
capere dm̃ non poterat : Vn de
non poterat capere dm̃: qui a
oculum cordis undecaperet non
habebat. ⁊ Erat ergo aliquid
intus saucium et aliquidforis
sanum : Corporis oculos habe¬
batsanos cordis habebat sauci¬
os : Factus est ille homo adcor¬
poris oculum. ut credens in eum
qui uideri corporaliter potuit:
cuntreris adeum ipsum uidendum.
quemspĩritaliter uidere non po¬
teras :Tanto tempore inquit¬
uobis cumsum et non cognouistis
me philippe: qui meuidet uidet
et patrem : Quart illi non illum
uidebant ecceuidebant illum
et patrem nonuidebant. uide¬
bant carnem sed maiestas late¬
bat : Quoduidebant discipuli

Expanded text:
missus est, non eum aestimemus ex missus est, non eum aestimemus ex infirmitate carnis, sed cogitemus majestatem indutam carne, non oppressam carne. Manens enim Deus apud Patrem, apud homines factus est homo, ut tu per illum qui ad te factus est homo, fieres talis qualis capit Deum. Non enim homo poterat capere Deum: videre poterat homo hominem, capere Deum non poterat. Unde non poterat capere Deum? Quia oculum cordis unde caperet, non habebat. Erat ergo aliquid intus saucium, et aliquid foris sanum: corporis oculos habebat sanos, cordis oculos habebat saucios. Factus est ille homo ad corporis oculum; ut credens in eum qui videri corporaliter potuit, curareris ad eum ipsum videndum quem spiritualiter videre non poteras. Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Qui me vidit, vidit et Patrem. Quare illi non illum videbant? Ecce videbant illum, et Patrem non videbant: videbant carnem, sed majestas latebat. Quod videbant discipuli
Abbreviated transcription (Latin):
Dñe ostende nobis patrem. et
sufficit nobis : Tam quamsi di¬
cerent. Iam nouimuste et bene¬
dicimuste. quia nouimuste. Gra¬
tia senim tibi agimus quia oscen¬
distite nobis: sed patrem non¬
dum nouimus. propterea cor
nostrum ardet et satagit
concupiscentia quadam. scĩui¬
dendipatristui quite misit.
Ipsum nobis ostende et nihil
ateamplius deside rabimus.
Sufficit enim nobis cum ille fu¬
erit demonstratus. quo maior
esse nemo potest. Bona concu¬
piscentia. bonum de siderium. sed
paruus intellectus : Adtendens
enim ipse dñsiħs paruos magna
quaerentes et seipsum magnũ
interparuos. paruum interpar¬
uos: at philippo qui boc dixerat
uni ex discipulis Tanto tempo¬
re uobiscum sum et non cogͥnouis¬
tisme philippe: Posset hic philip¬
pus respondere : Cognouimus
te. sednum quid diximus tibi os¬
tende nobiste Teco gnouimus
sed patrem quaerimus: Subie¬
citstatim.: quimeuidet uidetet
patrem ⁊ Siergo ae qualis patri

Expanded text:
Domine, ostende nobis Patrem, et Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Tanquam dicerent, Jam novimus te, et benedicimus te, quia novimus te: gratias enim tibi agimus, quia ostendisti te nobis; sed Patrem nondum novimus: propterea cor nostrum ardet, et satagit concupiscentia quadam sancta videndi Patris tui qui te misit; ipsum nobis ostende, et nihil amplius a te desiderabimus: sufficit enim nobis cum ille fuerit demonstratus, quo major esse nemo potest. Bona concupiscentia, bonum desiderium; sed parvus intellectus. Attendens enim ipse Dominus Jesus parvos magna quaerentes, et se ipsum magnum inter parvos, et parvum inter parvos, ait Philippo qui hoc dixerat, uni ex discipulis: Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Posset hic Philippus respondere, Cognovimus te; sed numquid diximus tibi, Ostende nobis te? Te cognovimus, sed Patrem quaerimus. Subjecit statim: Qui me vidit, vidit et Patrem . Si ergo aequalis Patri
Abbreviated transcription (Latin):
datds̃ sp̃m. sat̃ diligit filiũ et om̃a dedit in
manuei : Vt nosses et hic quã distincte dictũ
ẽ. Pater diligit filium: Quare ergo
pater Non diligit iobannem: et
tamen nonomnia deditinma nu
eius : Pater non diligit paulum :
et tamen non omnia dedit in ma¬
nucius : Pater diligit filium
sed quomodo pater filium : non
quomodo dñs seruum. Quomo¬
dounicum ponquo modo adopta¬
tum: Itaque omnia de dit inma¬
nueius: Quidest omnia : ut antus
sit filius quantus ẽ. pater. Adre¬
qualita temenim sibi genuit eum
cuirapina non esset in forma dĩ
esse aequalem dõ: ꝑater diligit
filium. et omnia dedit in manu
eius: Ergo cum ad nos dignatus
.ẽ pater mittere filium. non pu¬
temus aliquid minus nobis mis¬
sum quam ẽ pater : Pater
mittens filium se alterum
misit : Nam que putantes ad¬
huc discipuli quia pater aliquid
maius est quam filius. uidentes
carnem et non intelle gentes
diuinitatem dixeruntei

Expanded text:
dat Deus Spiritum. Pater diligit Filium, et omnia dedit in dat Deus Spiritum. Pater diligit Filium, et omnia dedit in manu ejus. Ut nosses et hic quam distincte dictum est Pater diligit Filium. Quare enim? Pater non diligit Joannem? et tamen non omnia dedit in manu ejus. Pater non diligit Paulum? et tamen non omnia dedit in manu ejus. Pater diligit Filium: sed quomodo Pater Filium, non quomodo dominus servum; quomodo Unicum, non quomodo adoptatum. Itaque omnia dedit in manu ejus. Quid est, omnia? Ut tantus sit Filius, quantus est Pater. Ad aequalitatem enim sibi genuit eum, cui rapina non esset in forma Dei esse aequalem Deo . Pater diligit Filium, et omnia dedit in manu ejus. Ergo cum ad nos dignatus est mittere Filium, non putemus aliquid minus nobis missum quam est Pater. Pater mittens Filium, se alterum misit. 12. Namque putantes adhuc discipuli quia Pater aliquid majus est quam Filius, videntes carnem et non intelligentes divinitatem, dixerunt ei:
Abbreviated transcription (Latin):
aliidiuidicatiospũum. alteri ge¬
nera linguarum. aliidonacura¬
tionum ⁊ Num quidomnes a posto¬
li Num quid omnes prophetȩ
Num quid omnes doctores. Num¬
quidomnes uirtutes. Num quid
omnes donahabent sanitat ũ
Num quidomnes linguis locun¬
tur. Num quid omnes interprae¬
tantur : Aliud habet ille et ali¬
udiste. Et quodhabet iste non
habet ille. Mensura est : diuisio
quaedam donorum est: Ergo
hominibus ad mensura indatur
et concordia ubi unum corpus fa¬
cit : Quo modo aliud accipit ma¬
nus ut operetur. aliud oculus ut
uideat aliud auris ut audiat.
aliud pes utambulet. animata¬
menunaest quae agit omnia : In
manu ut operetur. inpede ut
ambulet. in aure ut audiat. in
oculo ut uideat. sic sunt etiam di¬
uersa dona fidelium. tam quam
membris admensuram cuique ꝓ¬
priam distributa: Sed xp̃s quidat
ñ ad mensurã accepit : Audi enĩ ad huc qđ
seqͥt̃ quia defilio dixerat non enĩ ad mensunt̃

Expanded text:
alii dijudicatio spirituum, alii gealii dijudicatio spirituum, alii genera linguarum, alii donatio curationum. Numquid omnes apostoli? numquid omnes prophetae? numquid omnes doctores? numquid omnes virtutes? numquomnes dona habent sanitatum? Nunquid omnes linguis loquuntur? Nunquid omnes interpretantur? Aliud habet ille, aliud iste; et quod habet iste, non habet ille. Mensura est, divisio quaedam donorum est. Ergo hominibus mensura datur et concordia, ubi unum corpus facit. Quomodo aliud accipit manus ut operetur, aliud oculus ut videat, aliud auris ut audiat, aliud pes ut ambulet: anima tamen una est, quae agit omnia; in manu ut operetur, in pede ut ambulet, in aure ut audiat, in oculo ut videat; sic sunt etiam diversa dona fidelium, tanquam membris ad mensuram cuique propria distributa. Sed Christus, qui dat, non ad mensuram accepit. Audi enim adhuc quod sequitur, quia de Filio dixerat. Non enim ad mensuram
Abbreviated transcription (Latin):
dexp̃odicebat ut se ab illo distin¬
gueret : Quid enimuꝰ psum ioh annẽ
nonne ds̃misit : an non ipsedixit
missus sum ante cum : et qui memi¬
sit baptitare in aqua : et de illo dic¬
tum est eccemitto angelum meũ
antete et praeparabit uiam tuã :
nonne et ipse uerba dĩlo quebat
de quo etiam dictum est quod sit
amplius quam propheta : Sier¬
go et ipsum ds̃misit et uerbd dĩ
loquitur. quo modo ad distinctio¬
nem dexp̃o eum dixis se accipimus.
quem enim misitđs uerba dĩ loqui¬
tur : seduide quid adiungat. Nor
enim admensuram dat ds sp̃m ⁊
Quid est hoc non enimadmensurã
dat ds̃ sp̃m: Inuenimus quia admen¬
suram dat ds̃ sp̃m : Audia postolũ
dicentem : secundum men suram
donationis xp̃i: Hominibus ada
mensuraidat : unico filio non
datadmensuram : Quo modo
hominibus ad mensuram : alii
quidem datur perspm sermosa¬
pientiae. Alii sermoscientiae se¬
cundum eundem sp̃m. Aliifides.
in eo demspũ. alii prophetia

Expanded text:
de Christo dicebat, ut se ab illo distinde Christo dicebat, ut se ab illo distingueret. Quid enim? ipsum Joannem nonne Deus misit? An non ipse dixit, Missus sum ante eum , et, Qui me misit baptizare in aqua : et de illo dictum est, Ecce mitto angelum meum ante te, et praeparabit viam tuam? Nonne et ipse verba Dei loquitur, de quo etiam dictum est quod sit amplius quam propheta ? Si ergo et ipsum Deus misit, et verba Dei loquitur; quomodo ad distinctionem, de Christo eum dixisse accipimus, Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur? Sed vide quid adjungat: Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum. Quid est hoc, Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum? Invenimus quia ad mensuram dat Deus Spiritum. Audi Apostolum dicentem, Secundum mensuram donationis Christi . Hominibus ad mensuram dat, unico Filio non dat ad mensuram. Quomodo hominibus ad mensuram? Alii quidem datur per Spiritum sermo sapientiae; alii sermo scientiae secundum eumdem spiritum; alii fides in eodem spiritu, alii prophetia,
Abbreviated transcription (Latin):
bus fecitcorunum quanta est
caritas inter patrem et filium:
maior utiq potest esse. quam
inter illos homines quibus erat
corunum ⁊ Si enim multorum
fratrum corunum propterca¬
ritatem et multorum fratrũ
animauna propter caritatem
ds̃ pater et ds̃ filius dicturus es
quia duo sunt : siduo disunt:
non estibi sum macaritas : Sie¬
nim hictanta caritas est utani¬
mam tuamet animamamici
tui unamanimam faciat: quo¬
modo ibi non est unus ds̃pater
et filius: ab sit ut hoc sentiat
fides non ficta. Prorsus quan¬
tum excellat carita s illa hinc
intellegite : Multae animae
sunt multorum hominum: et si
sediligunt una anima est : Sed
possunt dici et multȩ animae
possunt in hominibus : quia nonẽ
tanta coniunctio Ibi autem unũ
dm̃licet dicas. duosauttres deos
non licet dicas: hinc tibi commen¬
datur super eminentia et summi¬
tas caritatistanta ut maior essȩ
non pos sit ⁊ Que menim misit ds̃.
uerba dĩ loquitur : Hocuti que

Expanded text:
bus fecit cor unum, quanta est bus fecit cor unum, quanta est charitas inter Patrem et Filium? Major utique potest esse quam inter illos homines quibus erat cor unum. Si ergo multorum fratrum cor unum propter charitatem, et multorum fratrum anima una propter charitatem; Deus Pater et Deus Filius, dicturus es quia duo sunt? Si duo dii sunt, non est ibi summa charitas. Si enim hic tanta charitas est, ut animam tuam et animam amici tui unam animam faciat; quomodo ibi non est unus Deus Pater et Filius? Absit ut hoc sentiat fides non ficta. Prorsus quantum excellat charitas illa, hinc intelligite. Multae animae sunt multorum hominum, et si se diligunt, una anima est; sed possunt dici et multae animae, possunt in hominibus, quia non est tanta conjunctio: ibi autem, unum Deum licet dicas; duos aut tres deos non licet dicas. Hinc tibi commendatur supereminentia et summitas charitatis tanta, ut major esse non possit. 10. Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur. Hoc utique