comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mat apł̃s. Obaltitudo diuuitiarum sapientiȩ. & scientiȩ dei.¬
Quamuis inscrutabilia iudicia eius. & inuestigabiles uiȩ eius.
Quis enĩ cognouit sensum dñi. aut quis consiliarius eiꝰ uel¬
illius fuit. aut quis prior dedit illi. ut retribueretur ei:
cutiendam iusticiam iudicioꝵ dei ad discutiendã gr̃am gͣ¬
tuitam nullis meritis p̃cedentibus non iniquam. ñ tã mo¬
uet cũ prestatur indignis. quam cum aquȩ indignis aliis
denegatur. Nam &e hii quibus iniustum uiditur ut par¬
uuli sine grã xp̃i de corpore exeuntes. Non solum regnodĩ
quo & ipsi fatentur nisi ꝑ baptismum renatos intrare non
posse. uerum etiã uita et̾na & salute pͥuentur. querentes qͦ¬
modo iustum sit ut alius ab originali impietate soluatur.
alius ñ soluatur. cum eadem sit utriusq condicio ipsi respõ¬
deant scđm sententiam suam quomodo identidem iustum

Expanded text:
mat apostolus: o altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae deimat apostolus: o altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae deiia eius et inuestigabiles uiae eius! quis enim cognouit sensum domini? aut quis consiliarius illius fuit? aut quis prior dedit illi, et retribuetur ei? cutiendam iustitiam iudiciorum dei, ad discutiendam gratiam gratuitam, nullis meritis praecedentibus non iniquam, quae non tam mouet, cum praestatur indignis quam cum aeque indignis aliis denegatur. Nam et hi, quibus uidetur iniustum, ut paruuli sine gratia Christi de corpore exeuntes non solum regno dei, quo et ipsi fatentur nisi per baptismum renatos intrare non posse, uerum etiam uita aeterna et salute priuentur, quaerentes quomodo iustum sit, ut alius ab originali impietate soluatur, alius non soluatur, cum eadem sit utriusque conditio, ipsi respondeant secundum sententiam suam, quomodo identidem iustum
Abbreviated transcription (Latin):
atq ore non agant quod ad credendum confitendumq ꝑti¬
neat. tñ in numero credentium computant᷑. Profecto illi. qͥbꝰ
sacramentum defuerit. in eis habendi sunt. qui ñ credunt fi¬
lio. atq idõ si huiꝰ gre in anes. de corpore exierint. seqͣt᷑
eos quod dictum ẽ non uidebunt uitam. s ira dei manet
suꝑ eos. Unde hoc quando eos cdarum ẽ peccata ꝓpͥa non
habere si nec originali peccato teneantur obnoxii: Bene
om̃s sub peccato sunt de qua dicit apłs. Fuimus enĩ e nos ali¬
quando naturaliter filii irȩ sicut & ceteri: nulla res liberat.
uiat ad illum ñ ueniat: occulta eẽ causa pot̾. iniusta ñ pot̃.
sunqud eñ imquitas apud dñ absit S pus sõꝵ scqͥtutu¬
actoritatibus colla subdenda ft. ut ad intellectum ꝑ fidẽ qͥ sq
ꝑueniat. Neq eñ frustra dictum ẽ iudicia tua sicut multa
abyssus. Cuius abyssi altitudinẽ ueluti expauescens exla¬

Expanded text:
atque ore non agant quod ad credendum confitendumque pertiatque ore non agant quod ad credendum confitendumque pertineat, tamen in numero credentium conputantur, profecto illi, quibus sacramentum defuerit, in eis habendi sunt qui non credunt filio; atque ideo si huius inanes gratiae corpore exierint, sequetur eos quod dictum est: non uidebunt uitam, sed ira dei manet super eos.ctundehocquandoeos clarum est peccata propria non habere, si nec originali peccato teneantur obnoxii? Bene omnes sub peccato sunt, de qua dicit apostolus: fuimus enim et nos aliquando naturaliter filii irae sicut et ceteri, nulla res liberat nniat, ad illum non ueniat, occulta esse causa potest, iniusta non potest. numquid enim iniquitas apud dctoritatibus colla subdenda sunt, ut ad intellectum per fidem quisque perueniat. neque enim frustra dictum est: iudicia tua sicut multa abyssus. cuius abyssi altitudinem ueluti expauescens excla
Abbreviated transcription (Latin):
significasse. qui nascendo in hoc scłm ueniunt: Nam sicut alibi
ait. filii scl̃i huius. generant &e generantur. Ac ꝑ hoc etiã ꝓ par¬
uuloꝵ uita caro dͥata est. que data est ꝓ scłi uita: Et si ñ man¬
ducauerint filii hominis carnem. nec ipsi habebunt uitam.
hinc ẽ etiam illud. Pater diligit filium. & omnia dedit in ma¬
nu eiꝰ Qui credͥit in filium: habet uitam ȩt̃nam. Qui autẽ in¬
credulus ẽ filio. ñ habebit uitam. s ira dei manet suꝑ eum. In
quo gͥ hoꝵ genere ponemus infantes. in eoꝵ qui credunt. in
filium. an in eoꝵ qui sunt increduli filio: Inneutro ait aliqͥs
qui cum adhuc credere ñ possunt. Nec increduli putandi sunt.
Nlon hoc indicat ȩccłastica regula. quȩ baptiratos infantes fi¬
delium numero adiungit. Porro si isti qui bapticantur ꝓpt̃
urtutẽ celebrationẽq tanti sacramenti. quamuis suo corde

Expanded text:
significasse, qui nascendo in hoc saeculum ueniunt? na\'ll, sicut alibi significasse, qui nascendo in hoc saeculum ueniunt? na\'ll, sicut alibi ait. filii saeculi huius generant et generantur. ac per hoc etiam pro paruulorum uita caro data est, quae data est pro saeculi uita; et si non manducauerint carnem filii hominis, nec ipsi habebunt uitam. Hinc est etiam illud: pater diligit filium et omnia dedit in manu eius. qui credit in filium, habet uitam aeternam; qui autem incredulus est filio, non habebit uitam, sed ira dei manet super eum. in quo igitur horum genere ponemus infantes? in eorum qui credunt in filium, an in eorum qui sunt ineredulifilio?\'inneutro\', ait aliquis, \'quia cum adhuc credere non possunt, nec increduli deputandi sunt\'. non hoc indicat ecclesiastica regula, quae baptizatos infantes fidelium numero adiungit. porro si isti, qui baptizantur, propter uirtutem celebrationemque tanti sacramenti, quamuis suo corde
Abbreviated transcription (Latin):
ctiam hoc dicere audebit. quod ad paruulo hec sententia non
ꝑtineat possintq sine participatione huiꝰ corporis & sangui¬
lut eos alloquens. qui audire & intelligere poterant. quod
utiq non ualent paruuli: S qui hoc dictt: non attendit. qͥa
nͥ omnes ista sententia teneat. ut sine corpore & sanguine filii
hominis uitam habere non possint. frustra etiam etas maior id
curat. Potest eñ si non uoluntatẽ s u̾ba loquentis attendas. eis
solis uidere̾ dictum. quibus et̃ dñs loquebatur: quia ñ ait. qui
ñ manducauerit. s si non manducaui̾tis. Et ubi ẽ quod eodem
uita. Scđm hoc enim etiam ad nos ꝑtinere illud sacramentũ
intelligimus. qui tẽ nondum fuimus. quando ista dicebat. qͥ
non possumꝰ dicere ad scł̃m nos non ꝑtinere ꝓ cuius uita xp̃c
suam carnẽ dedit. Quis autẽ ambigat. scl̃i nomine homines

Expanded text:
etiam hoc dicere audebit, quod ad paruulos haec sententia non etiam hoc dicere audebit, quod ad paruulos haec sententia non pertineat possintque sine participatione corporis huius et sanguilut eos alloquens qui audire et intellegere poterant, quod utique non ualent paruuli? sed qui hoc dicit, non adtendit, quia nisi omnes ista sententia teneat, ut sine corpore et sanguine filii hominis uitam habere non possint, frustra etiam aetas maior id curat. potest enim, si non uoluntatem, sed uerba loquentis adtendas, eis solis uideri dictum. quibus tunc dominus loquebatur, quia non ait \'qui non manducauerit', sed: si non manducaueritis. et ubi est quod eodem saeculi uita? secundum hoc enim etiam ad nos pertinere illud sacramentum intellegimus, qui tunc nondum fuimus, quando ista dicebat, quia non possumus dicere ad saeculum nos non pertinere, pro cuius uita Christus suam carnem dedit. quis autem ambigat saeculi nomine homines
Abbreviated transcription (Latin):
ere s quia baptirati non sunt. eos a regno celoꝵ facere ali
enos. noua quadam & mirabili p̃sumptione quasi salus
num cȩloꝵ. Habent enĩ uidelicet quo confugiant atq uͥ
delitescant. quia non ait dñs. si quis non renatus fuerit ex
aqua & sp̃u. non habebit uitam. s ait non intrabit in reg¬
num cȩloꝵ. Nam si illud dixisset. nulla hinc dubitatio poᷤ¬
set oboriri. Auferatur gͦ dubitatio. Iam dñm audiamꝰ non
suspitiones comecturasq mortalium. Dominũ audiamus
in quam. non quidem hoc de sacramento lauachri dicentẽ.
s de sacramento sc̃ȩ m̃sȩ suȩ. quo nemo rite nisi baptratuᷤ
accedit. Nisi manducaueritis carnem meã & bib̃itis me-¬
um sanguinem. ñ habebitis uitã in uob̾. Eͥo ult̃ quetimnꝰ
Quid ad hoc respondi potest. Nisi ꝑtinatia pugnaces neruos
idu̾sus constantiam ꝑspicue ui̾tatis intendat: Anuͦ quisquã

Expanded text:
ere, sed, quia baptizati non sunt, eos a regno caelorum faere, sed, quia baptizati non sunt, eos a regno caelorum faenos: nova quadam et mirabili praesumptione, quasi salus num coelorum. Habent enim videlicet quo confugiant, atque ubi delitescant, quia non ait Dominus, Si quis non renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non habebit vitam; sed ait, non intrabit in regnum Dei. Nam si illud dixisset, nulla hinc dubitatio posset oboriri. Auferatur ergo dubitatio: jam Dominum audiamus, non suspiciones conjecturasque mortalium; Dominum audiamus, inquam, non quidem hoc de Sacramento lavacri dicentem, sed de Sacramento sanctae mensae suae, quo nemo rite nisi baptizatus accedit: Nisi manducaveritis carnem meam, et biberitis sanguinem meum, non habebitis uitam in uo bis. quid ultra quaerimus? quid ad hoc responderi potest, nisi pertinacia pugnaces neruos aduersus constantiam perspicuae ueritatis intendat? An uero quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
&e diuine gr̃e qua dñs donauit ȩccł̃ȩ Ceterũ quis ignorat.
quod bapticatus paruulus si ad rationales annos ueniens ñ
credid̾it. nec se ab illicitis concupiscentiis abstinuerit. nichil
ci ꝓderit quod paruus accepit: Ucrumptamen si ꝑcepto bap¬
tismate de hac uita emigrauerit soluto reatu cui originalit̃
erat obnoxius. ꝑficietur in illo lumine uitatis. quod incom¬
mutabilit̾ manens in et̾num. iustificatos p̃sentia creators
illuminat. feccata eiuĩ sola seꝑant int̃ homines. &e dm̃. Quȩ
soluuntur xp̃i gra ꝑ quȩ mediatorem reconciliamur. cum
iustificat impium. ẽerrent᷑ aut isti: sententia dm̃ dicentis.
Nisi quis natus fuerit denuo. ñ uidebit regnum dci. Quod
cum exponeret ait. Nisi quis renatus fuerit ex aqua & spu: ñ
intrabit iregnum celoꝵ. Et ꝓpterea conantur paruulis
ũ bapticatis. innocentie merito.salutẽ ac uitam ȩt̾nã tribu¬

Expanded text:
et diuinae gratiae. quam dominus donauit ecclesiae.\' ceterum quis ignorat et diuinae gratiae. quam dominus donauit ecclesiae.\' ceterum quis ignorat quod baptizatus paruulus, si ad rationales annos ueniens non crediderit nec sc ab inlicitis concupiscentiis abstinuerit, nihil ei prode erit quod paruus accepit? uerum tamen si percepto baptismate de hac uita emigraucrit, soluto reatu, cui originaliter erat obnoxius, perficietur in illo lumine ueritatis, quod incommutabiliter manens in aeternum iustificatos praesentia creatoris inluminat. peccata enim sola separant inter homines et deum, quae soluuntur eius gratia, per quem mediatorem reconciliamur, cum iustificat impium. Terrentur autem isti sententia domini dicentis: nisi quis natus fuerit denuo, non uidebit regnum dei — quod cum exponeret, ait: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non intrabit in regnum caelorum-et propterea conantur paruulis non baptizatis innocentiae merito salutem ac uitam aeternam tribu
Abbreviated transcription (Latin):
cure qui dĩ ñ ueni uocare uistos s pecatores. Et ido baptismo
eiꝰ qui eos ñ uocat. ñ tm̃ frustra uerum etiam improbe ui¬
dentur irruere. Quod absit ut sentiamus. Uocat eos gͥ me¬
dicus. qui non opus ẽ sanis. s egrotantibꝰ. Nec uenit uocare
iustos s peccatores in penitentiam. Et idõ quia suȩ uitȩ
ꝓpͥȩ peccatis. non adhuc tenentur obnoxii. originalis eis
egritudo sanatur. in eiꝰ gr̃a qui saluos facit ꝑ lauachrum
regenerationis. Dicet aliquis. Quomodo gͦ e ipsi uocant᷑
in penitentiam: Nlumquid tantillus pot̃ aliquid penitere:
similiter sensum credendi. nondum habent. Si autẽ ꝓpterea
recte fideles uocantur: quoniam fidem ꝑ u̾ba gestantium q̃dã
modo ꝓfitentur cur non pͥus etiam penitentes habentur
cum ꝑ eorundem u̾ba gestantium diabolo. ⁊ huic scł̃o renũ¬
tiare monstrantur: Totum hoc in spe fit sui sacramenti:

Expanded text:
care qui dixit: non ueni uocare iustos, sed peccatores. et ideo baptismo care qui dixit: non ueni uocare iustos, sed peccatores. et ideo baptismo eius, qui eos non uocat, non tantum frustra, uerum etiam inprobe uidentur inruere; quod absit ut sentiamus. uocat eos igitur medicus, qui non est opus sanis, sed aegrotantibus, nec uenit uocare iustos, sed peccatores in paenitentiam. et ideo quia suae uitae propriae peccatis nullis adhuc tenentur obnoxii, originalis in eis aegritudo sanatur in eius gratia, qui saluos facit per lauacrum regenerationis. Dicet aliquis: \'quomodo ergo et ipsi uocantur in paenitentiam? numquid tantillos potest aliquid paenitere?\similiter sensum credendi nondum habent. si autem propterea recte fideles uocantur, quoniam fidem per uerba gestantium quodam modo profitentur, cur non prius etiam paenitentes habeantur, cum per eorundem uerba gestantium diabolo et huic saeculo renuntiare monstrantur? totum hoc in spe fit ui sacramenti
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ita nec iusti sunt. quomodo gͦ quidam meritum huiꝰ
etatis a dño laudatum eẽ commemorat. quando ait sinite¬
pueros paruulos uenire ad me. talium ẽ enĩ regnum celoꝵ:
Si enĩ hoc non ꝓpt̾ humilitatis. similitudinẽ quod humilitaᷤᷤ
paruulos faciat. s propt̾ pueroꝵ uitam laudabilem dictuẽ.
ꝓfecto & iusti sunt & iusti sunt. Non enĩ recte alit̾ dici potu¬
it. talium ẽ regnum cęloꝵ. cum eẽ ñ possit nͥ iustoꝵ. S forte
hoc quidem ñ congruenter dicit᷑. quod paruuloꝵ uitã lau¬
dauerit dominus dicens. talium ẽ regnum celoꝵ cũ uerax
ille sit intellectus quod humilitatis similitudinẽ in parua¬
etate posuerit. Uerumptamen forsitan hoc tenendum est.
quasi ei responderet᷑. quos gͦ uocare uenisti: Continuo sub¬
iunxit. S peccatores in penitentiã. Ao ꝑ hoc quomodo
si iusti non sunt ita etiã si pecatores nonst̃: ñ cos uenit uo¬

Expanded text:
sunt, ita nec iusti sunt. quomodo ergo quidam meritum huius sunt, ita nec iusti sunt. quomodo ergo quidam meritum huius aetatis a domino laudatum esse commemorant, quandoait: sinite paruulos uenire ad me; talium est enim regnum caelorum? si enim hoc non propter humilitatis similitudinem, quod humilitas paruulos faciat, sed propter puerorum uitam laudabilem dictum est, profecto et iusti sunt. non enim recte aliter dici potuit: talium est regnum caelorum, cum esse non possit nisi iustorum. sed forte hoc quidem non congruenter dicitur, quod paruulorum uitam laudauerit dominus dicens talium esse regnum caelorum, cum uerax ille sit intellectus, quod humilitatis similitudinem in parua aetate posuerit. uerum tamen forsitan hoc tenendum est, quasi ei responderetur: \'quos ergo uocare uenisti\'? continuo subiunxit: sed peccatores in paenitentiam. ac per hoc quomodo si iusti sunt, ita\' etiam si peccatores non sunt, non eos uenit uo
Abbreviated transcription (Latin):
ui facti sumus. Spes autem quȩ uidetur. ñ ẽ spes. Quod enĩ
uidet quis. quid sꝑat : Si autem quod ñ uidemꝰ sꝑamus. ꝑ
pacientiam expectamus. Sine ista gͦ regeneratione saluos
in et̾num posse paruulos fieri quis audeat affirmare. tãꝙͣ
Isti autẽ qui ut manifestum ẽ nichil in sua ꝓpͥa uita impie
commiserunt. sic nec originaliter ullo impietatis uinculo de¬
peccati egritudine sauciati sunt. quomodo ad medicum
xp̃m hoc ẽ ad ꝑcipiendum sacram̃tũ salutis ȩt̾nȩ suoꝵ cur¬
rentium pio timore portantur. & non eis in eccł̃a dicit᷑ aufer¬
te hinc in nocentes istos. Non ẽ opus sanis medicꝰ s male ha¬
bentibꝰ. non uenit xp̃c uocare iustos. s peccatores: Numꝗͣ
dictum ẽ numquam dicatur. numquam ommino dicetur ĩ
ȩccła xp̃i. tale commentum. Ac ne quis existimet idõ paruu¬
los ad baptismum afferri oportere. quia sicut peccatores ñ

Expanded text:
ui facti sumus.. spes autem quae uidetur non est spes; quod enim ui facti sumus.. spes autem quae uidetur non est spes; quod enim uidet quis, quid sperat? si autem quod non uidemus speramus, per patientiam expectamus. sine ista ergo regeneratione saluos in aeternum posse paruulos fieri quis audeat adfirmare, tamquaisti autem, qui, ut manifestum est, nihil in sua propria uita impie commiserunt. si nec originaliter ullo impietatis uinculo depeccati aegritudine sauciati sunt, quomodo ad medicum Christum, hoc est ad percipiendum sacramentum salutis aeternae, suorum curantium pio timore portantur et non eis in ecclesia dicitur: \'auferte hinc innocentes istos; non est opus sanis medicus, sed male habentibus; non uenit Christus uocare iustos, sed peccatores\'? numquam dictum est, numquam dicitur, numquam omnino dicetur in ecclesia Christi tale commentum. Ac ne quis existimet ideo paruulos ad baptismum adferri oportere, quia, sicut peccatores non
Abbreviated transcription (Latin):
ferre.qui dicunt paruulos recenti uita editos uisceribus ma¬
trum. ñ ꝓpt̾ remittendum peccatũ ꝑciꝑe baptismum. s ut
spualem ꝓcreationem Non habentes arentur in xp̃o: ipiꝰ
regii cgloꝵ paraicipes fiant. Codem modo fili. &e heredes¬
dei. coheredes xp̃i regni celoꝵ participes habeant bene¬
ficium salutis ȩc̃nȩ in resurrectione mortuoꝵ: laborant
uehementer. nec exitum inueniunt. Quis eñ xp̃ianorum
ferat cum dicit᷑ ad ȩt̾nam salutem ñ posse quemquã ꝑue¬
nire si ñ tenascatur in xp̃o: quod ꝑ baptismum fieri uoluit
eo iam tempore quo tale sacramentum constituendum
fuit regenerandis in sp̃e salutis ȩt̾nȩ. Unde dicit apł̃s. Non
ex oꝑibus iusticiȩ que nos fecimus. s scđm suam miscłam
saluos nos fecit. ꝑ lauachrum regenerationis. Quam tam̃
salutem in spe dicit eẽ. cum hic uiuimus: ubi ait. spe enĩ sal¬

Expanded text:
ferre, qui dicunt paruulos recenti uita editos uisceribus maferre, qui dicunt paruulos recenti uita editos uisceribus matrum non propter remittendum peccatum percipere baptismum, sed ut spiritalem procreationem habentes creentur in Christo et ipsius regni caelorum pari coheredes Christi regnique caelorum participes habeant saltem beneficium salutis aeternae in resurrectione mortuorum, laborant uehementer nec exitum inueniunt. quis enim Christianorum ferat, cum dicitur ad aeternam salutem posse quemquam peruenire, si non renascatur in Christo, quod per baptismum fieri uoluit eo iam tempore, quo tale sacramentum constituendum fuit regenerandis in spem salutis «aeternae? unde dicit apostolus: non ex operibus iustitiae, quae nos fecimus, sed secundum suam misericordiam saluos nos fecit per lauacrum regenerationis. quam tamen salutem in spe dicit esse, cum hic uiuimus, ubi ait: spe enim sal
Abbreviated transcription (Latin):
di sunt. Quando enĩ secum ipsi paululum fine certandistu¬
dio cogitauerint quam sit ab surdum. nec dignum disputa¬
tione quod dicunt continuo sententiam commutabunt. Od̾
si noluerint ñ usq adco de humanis sensibus. desꝑandum ẽ
ut metuamus ne hoc cuipiam ꝑsuadeant. Ipsi quippe ut
hoc dicerent. alicuiꝰ alteriꝰ sententie p̃iudicio. nͥ fallor impul¬
si sunt. Ac ꝓptẽa cum remitti baptirato peccata necessario fi¬
terent᷑. Nec fateri uellent ex adam dictum ẽẽ peccatũ quod re¬
nitti fatebantur infantibus. ipsam infantiam coacti sunt ac¬
cnĩ semone uł documentis opus ẽ. quibus innocentia ꝓbetur
infantum. & quantum ad eoꝵ ꝑtinet. uitam quam recenti
ortu in se ipsis agunt: si eam ñ agnoscit. sensus humanus ad
miniculis cuiꝰquam disputationis adiutus. S illi mouent.
& aliquid considatione. ac discussione dignũ uidentur af¬

Expanded text:
di sunt. quando enim secum ipsi paululum sine certandi studi sunt. quando enim secum ipsi paululum sine certandi studio cogitauerint. quam sit absurdum nec dignum disputatione quod dicunt, continuo sententiam commutabunt. quod si noluerint, non usque adeo de humanis sensibus desperandum est, ut metuamus, nc hoc cuipiam persuadeant. ipsi quippe, ut hoc dicerent, alicuius alterius sententiae suae praeiudicio, ni fallor, inpulsi sunt. ac propterea cum remitti baptizato peccata necessario faterentur nec fateri uellent ex Adam ductum esse peccatum, quod remitti fatebantur infantibus, ipsam infantiam coacti sunt acenim sermone uel documentis opus est, quibus innocentia probetur infantum, quantum ad eorum pertinet uitam, quam recenti ortu in se ipsis agunt, si eam non agnoscit sensus humanus nullis amminiculis cuiusquam disputationis adiutus. Sed illi monent et aliquid consideratione ac discussione dignum uidentur af
Abbreviated transcription (Latin):
mini. Ex hac gͥ in obedientia carnis. ex hac lege peccati & mor¬
tis. quisquis carnaliter generatur. regenari sp̃ualiter opꝰ ht̃.
ut non solum dĩ ad regnũ ꝑducatur. uerum etiã a peccati
dampnatione liberetur. Simul itaq peccato. & morti pͥmi
hominis obnorii nascuntui: in carne. & simul iusticiȩ uiteq
t̾nȩ scđi hominis sociati renascuntur in baptismo. Dic &
in eccłastico scͥptum ẽ  mulie initium factum cẽ peccati:
ł ꝑ illam omnes morimur. Siue autẽ a muliere siue ab adã
dicatur.: utrumq ad pͥmum hominẽ ꝑtinet. Qm̃ sic̃ nouimꝰ
mulier ex uiro ẽ & utriusq una caro ẽ Unde & illud quodsqͥ¬
tum est. & erunt duo in carne una. Igitur iam ñ duo inqͥt
dñs si una caro. Quappter qui dicunt paruulos ideo baptica¬
ri. ut hoc cis remittatur. quod in hac uita ꝓpͥum contrarert̃.
non quod ex adam ttaduxerunt. ñ magno molumine refellẽ¬

Expanded text:
mini. ex hac igitur inoboedientia carnis, ex hac lege peccati et mormini. ex hac igitur inoboedientia carnis, ex hac lege peccati et mortis quisquis carnaliter generatur regenerari spiritaliter opus habet, ut non solum ad regnum dei perducatur, uerum etiam a peccati damnatione liberetur. simul itaque peccato et morti primi hominis obnoxii nascuntur in carne et simul iustitiae uitaeque aeternae secundi hominis sociati renascuntur in baptismo; sic et in Ecclesiastico scriptum est: a muliere initium faetum est peccati et perillamomnesmorimur.siueautem a muliere siue ab Adam dicatur, utrumque ad primum hominem pertinet, quoniam, sicut nouimus, mulier ex uiro est et utriusque una caro est. unde et illud quod scriptum est: et erunt duo in carne una. igitur iam non duo, inquit dominus, sed una caro. Quapropter qui dicunt paruulos ideo baptizari, ut hoc eis remittatur quod in hac uita proprium contraxerunt, non quod ex Adam traduxerunt, non magno molimine refellen
Abbreviated transcription (Latin):
futuroꝵ Multum autem fallit. & fallitur qui eosin dãp¬
nationem p̃dicat. ñ futuros dicente apło iudicium ex u¬
dõ tune ciꝰ corpus quamus esset anmale ato mortale gͥã
ꝑdidit. qua eius animȩ om̃ĩ ȩx parte obediebat. ẽunc ille
extitit bestialis motus. pudendus hominibꝰ. que in sua eru¬
buit nuditate. c̃unc etiam morbo quodam ex repentina. &
pestifera corruptione concepto.: factum millis ẽ. ut illa in qͣ
creati sunt stabilitate etatis amissa. ꝑ mutabilitates etatũ
irent in mortem. Quamuis gͦ annos multos postea uixerĩt.
illo tũ die mori ceꝑunt. quo mortis legem quia insenium
ueterascerent. accepunt. Non enĩ stat. uel temporis puncto.
s sine int̾missione labitur. quicquid continua mutatione sen¬
sum currit in finem. Non ꝑficientem s consumentẽ. Sic itaq
impletum ẽ quod dixerat ds: qua die ederitis morte morie¬

Expanded text:
futuros. multum autem fallit et fallitur, qui eos in damfuturos. multum autem fallit et fallitur, qui eos in damnatione praedicat non futuros, dicente apostolo: iudicium ex udeo, tunc eius corpus, quamuis esset animale ac mortale, gratiam perdidit, quaeius animae omni ex parte oboediebat; tunc ille extitit bestialis motus pudendus hominibus, quem in sua erubuit nuditate; tunc etiam morbo quodam ex repentina et pestifera corruptione concepto factum in illis est, ut illa in qua creati sunt stabilitate aetatis amissa per mutabilita est aetatum irent in mortem. quamuis ergo annos multos postea uixerint, illo tamen dic mori coeperunt, quo mortis legem, qua in senium ueteres cerent, acceperunt. non enim stat uel temporis puncto. sed sine intermissione labitur quicquid continua mutatione sensim currit in finem non perficientem, sed consumentem. sic itaque impletum est quod dixerat deus: qua die ederitis, morte morie
Abbreviated transcription (Latin):
soluitur sanaturq ꝑ xp̃m: quia ubi abundauit peccatum.
suꝑ abundauit gra. ut quẽad modum regnauit peccatũ in
mortem etiam quod ñ ex adam traxert̃ homines ẜ sua uolun¬
te addidunt. sic & gr̃a regnet ꝑ iusticiam in uitam et̾̃nã. Non
tam̃ aliqua usticia. preter. xp̃m. sicut aliqua peccata p̃t̃ adã
dõ cũ difsset quẽadinodum regnauit peccatum in mortem
de peccato illo quod subintrante lege abundauit. Et hoc u¬
tiq ñ ẽ originis: s iam ꝓpriȩ uoluntatis. Cum autẽ dixisset
sic & gra regnet ꝑ iusticiam in uitã et̃nã. addididit ꝑ ihum¬
xp̃m dñm nr̃m. Quia a generante carne illud cantummꝰ
trahitur quod ẽ originale peccatum a regenerante autem
pũ. non solum originalis s etiam uoluntarioꝵ fte remissio
peccatoꝵ. Potest ꝓinde recte dici. pͥaruulos sine baptismo
de corpore exeuntes in dampnationẽ omniũ untissimam

Expanded text:
quoque solvitur sanaturque per Christum; quia ubi abundavit peccatum, quoque solvitur sanaturque per Christum; quia ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia: ut quemadmodum regnavit peccatum in mortem, etiam quod non ex Adam traxerunt homines, sed sua voluntate addiderunt; sic et gratia regnet per justitiam in vitam aeternam. Non tamen aliqua iustitia praeter Christum, sicut aliqua peccata practer Adam. ideo cum dixisset: quemadmodum regnauit peccatum in mortem,de peccato illo, quod subintrante lege abundauit, et hoc utique non est originis, sed iam propriae uoluntatis. cum autem dixisset: sic et gratia regnet per iustitiam in uitam aeternam, addidit: m nostrum, quia generante carne illud tantummodo trahitur, quod est originale peccatum, regenerante autem spiritu non solum originalis, sed etiam uoluntariorum fit remissio peccatorum. Potest proinde recte dici paruulos sine baptismo de corpore exeuntes in damnatione omnium mitissima
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ om̃s & om̃s. Neq enĩ qui generantur ꝑ adam idẽ ipsi omnes ꝑ
xp̃m regenerantur. S hoc recte dictum ẽ. quia sicut nullius
carnalis generatio ꝑ adam sicut spũalis nullius nͥ ꝑ xp̃m. Nam
si aliqui possent carne regenerari spu ꝑ adam & aliqui regenera
dem autem om̃s pꝰ ea multos dicit Possunt quippe in aliqua re
om̃s ẽẽ. qui paucisunt. S multos habet generatio carnalis mul¬
tos & sp̃ualis. quamuis non tã multos hȩc sp̃alis. qua illa carna¬
lis. Uerumptam̃ quẽ admodũ illa om̃s habet homines. sic ista
omnes iustos homines. quia sicut nemo p̃ter illam homo sic
nemo p̃t̾̃ istam iustus homo: et utraq multos. Sic̃ enĩ ꝑmobe¬
dientiã unius hominis peccatores constituti sunt multi: ita
ꝑ mobedientiã uniꝰ hominis iusti constituentur multi. Lex
autẽ subintrauit. ut abundaret delictum. Hoc ad originale
homines addidunt iam ꝓpria uoluntate ñ ꝑ adam. S hoc

Expanded text:
neque enim qui generantur per Adam, idem ipsi omnes per Christum regenerantur; sed hoc recte dictum est, quia sicut nullius carnalis generatio nisi pei Adam sic spiritalis nullius nisi per Christum. nam si aliqui possent carne generari non per Adam etaliquiregeneraridem autem\'omnes\' postea\'multos\' dicit; possunt quippe in aliqua re omnes esse qui pauci sunt. sed multos habet generatio carnalis, multos et spiritalis, quamuis non tam multos haec spiritalis quam illa carnalis. uerum tamen quemadmodum illa omnes habet homines sic ista omnes iustos homines, quia sicut nemo praeter illam homo sic nemo praeter istam iustus homo et in utraque multi. sicut enim per inoboedientiam unius hominis peccatorcs constituti sunt multi, itaper obedientiam unius hominis justi constituentur multi. 20. Lex autem subintravit, ut abundaret delictum. Hoc ad originale homines addiderunt jam propria voluntate, non per Adam: sed hoc
Abbreviated transcription (Latin):
fieri. ut ad regnum dei ꝑueniant bapticati. Quamuis rec¬
te intelligentibus sufficere debuerit quod dictum. nisi qͥs
dei. Cur enĩ nascatur denuo. Nisi renouandus: Unde re¬
nouandus nisi a uetustate: Qua uetustate nisi quia uetꝰ
homo ur̃ simul confixus ẽ. cum illo. ut euacuetur corpꝰ
peccati: Aut unde imago dei non intrat in regnum dei
totam ipsam circumstantiam euuglice lectionis ad rẽ
de qua agitur ꝑtinentem: intente quantum possumꝰ.
diligenterq uideamus. Erat autem homo ex phariseis¬
inquit nichodemus nomine: princeps iudeoꝵ. Hic uenit
ad cum nocte. & dixit. Rabbi. scimus quia a dõ uenisti ma¬

Expanded text:
fieri, ut ad regnum dei perueniant baptizati, quamuis recfieri, ut ad regnum dei perueniant baptizati, quamuis recte intellegentibus; sufficere debuerit, quod dictum est: nisi quis dei. cur enim nascatur denuo nisi renouandus % unde renouandus nisi a uetustate? qua uetustate, nisi in qua uetus homo noster simul confixus est cum illo, ut euacuetur corpus peccati ? aut unde imago dei non intrat in regnum dei totam ipsam circumstantiam euangelicae lectionis ad rem de qua agitur pertinentem intente, quantum possumus, diligenterque uideamus. Erat autem homo, inquit, ex pharisaeis, Nicodemus nomine, princeps ludaeorum. hic uenit ad eum nocte et dixit
Abbreviated transcription (Latin):
dientia mentis uirgo concepit. Sola nr̃o uulneri medici¬
nam parere potuit. quem non expectati uulnere germ̃
pie prolis enusit. Iam nunc scrutemur diligentius quãtũ
adiuuat dñs etiam ipsum eungł̃ii capitulum cibi ait. si
quis renatus fuerit ex aqua & sp̃u. non habebit salutẽ
uel uitam et̾nam. Tantummodo autẽ dixit. non intrabit
in regnum dei. ad hoc paruuli baptitandi sunt. ut sint
etiam cum xp̃o in regno dei ubi non erunt si baptirati
non fuerint. quamuis & sine baptismo si paruuli mori¬
antur salutem utramq et̾nam habituri sint. Qm̃ nulliꝰ
peccati uinculo obstricti sunt. hȩc dicentes. pͥmo numquã
explicant isti qua iusticia nullum peccatũ. habens imago
dei separet᷑ a regno dei. Deinde uideamus utrum dominꝰ
iħc unus c̃ solus inagister bonus. in hac ipsa euuglica senten¬
tia. non significauit & ostendit. ñ nͥ ꝑ remissionẽ peccatoꝵ

Expanded text:
dientia mentis uirgo concepit; sola nostro uulneri medicidientia mentis uirgo concepit; sola nostro uulneri medicinam parere potuit, quae non ex peccati uulnere germen piae prolis emisit. Iam nunc scrutemur diligentius, quantum adiuuat dominus, etiam ipsum euangelii capitulum ubi ait: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, nouel uitam aeternam\', tantummodo autem dixit: non intrabit in regnum dei, ad hoc paruuli baptizandi sunt, ut sint etiam cum Christo in regno dei, ubi non erunt, si baptizati non fuerint, quamuis et sine baptismo si paruuli moriantur salutem uitamque aeternam habituri sint, quoniam nullo peccati uinculo obstricti sunt. haec dicentes primo numquam explicant isti, qua iustitia nullum peccatum habens imago dei separetur a regno dei. deinde uideamus utrum dominus Iesus, unus et solus magister bonus, in hac ipsa euangelica lectione non significauerit et ostenderit non nisi per remissionem peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
ta quatuor differentias faciunt. Bene utitur bono. conti¬
nentiam dedicans deo. male utitur bono: concupiscentiã
dedicans ydolo. male utitur malo. concupiscentiam relaxat̃
adulterio. bene utitur malo: concupiscentiam restringens
conubio. Sicut gͦ melius ẽ bene uti bono. quam bene uti
malo: cum sit utrumq bonum. ita qui dat uirginẽ suã
bene facit: & qui non dat nuptum melius facit. De qua
questione multo ub̃ius. & multo sufficientius in duobus
libris uno debono coniugali. altero de sc̃ã uirginitate qͣtũ
dñs dedit ꝓ mearum uirium exiguitate disscrui. Itaq
ꝑ nuptiarum bonum defendant. concupiscentiȩ in alũ:
qui carnem e sanguinem p̃uaricatoris adu̾sus carnem
& sanguinem. redemptoris extollunt. non erigantur in
suꝑbia erroris alieni. de quoꝵ paruula etate nob̃ dñs
dedit humilitatis eremplum solus sine pecato natꝰ c̃
quẽ sine uirili complȩci non contupiscentia curiis. si obe¬

Expanded text:
ta quattuor differentias faciunt. bene utitur bono contita quattuor differentias faciunt. bene utitur bono continentiam dedicans deo, male utitur bono continentiam dedicans idolo; male utitur malo concupiscentiam relaxans adulterio, bene utitur malo concupiscentiam restringens conubio. sicut ergo melius est bene uti bono quam bene uti malo, cum sit utrumque bonum, ita qui dat uirginem suam bene facit et qui non dat nuptum melius facit. de qua quaestione multo uberius et multo sufficientius in duobus libris, uno De bono coniugali, altero de sancta uirginitate, quantum dominus dedit, pro mearum uirium exiguitate disserui. non itaque per nuptiarum bonum defendant concupiscentiae malum, qui carnem et sanguinem praeuaricatoris aduersus carnem et sanguinem redemptoris extollunt, non erigantur in superbia erroris alieni, de quorum paruuln aetate nobis dedit dominus humilitatis exemplum. solus sine peccato natus est, quem sine uirili complexu non concupiscentia carnis, sed oboe
Abbreviated transcription (Latin):
reconciliari nisi peccatoꝵ remissione ꝑ unam gr̃am mmisericor¬
dissimi saluatoris. ꝑ unam inctimam uerissimi sacerdotis: ac
sic omnes filios mulieris quȩ serpenti credidit. ut libidine cor¬
rumperetur:. non liberari a corpore mortis huiꝰ. Nisi ꝑfilium
uirginis quȩ angl̃o credidit. ut sine libidine fateretur. Bonum
gͦ coniugii. non est feruor concupiscentiȩ. s quidam licitus &
mens uoluerit conqui escit. hoc ẽ malum peccati. in qͦ nasct᷑
om̃is homo: Cum aut̃ ab illiatis corruptionibus refrenat᷑.
& ao sola generis humani supplementa ordinate ꝓpagan¬
di ꝓmittitur. hoc bonum conuigi. ꝑ quod ordinata societa¬
te nascitur homo. s nemo renascitur in corpore xp̃i. Nisi pũ
nascatur in peccati corpore. Sicut autem bono male uti ma¬
lum ẽ sic malo bene uti bonum ẽ. Duo gͥ hȩc bonum & ma¬
lum. & alia duo usus bonus. & usus malus sibimet adiunc¬

Expanded text:
reconciliari nisi peccatorum remissione per unam gratiam misericorreconciliari nisi peccatorum remissione per unam gratiam misericordissimi saluatoris, per unam uictimam uerissimi sacerdotis ac sic omnes filios mulieris, quae serpenti credidit, ut libidine corrumperetur, non liberari a corpore mortis huius nisi per filium uirginis, quae angelo credidit, ut sine libidine fetaretur. Bonum ergo coniugii non est feruor concupiscentiae, sed quidam licitus et onquiescit, hoc est malum peccati, cum quo nascitur omnis homo. eunt autem ab inlicitis corruptionibus refrenatur et ad sola generis humani supplementa ordinate propaganda permittitur, hoc est bonum coniugii, per quod ordinata societate nascitur homo. sed nemo renascitur in Christi corpore, nisi prius nascatur in peccati corpore. sicut autem bono male uti malum est, sic malo bene uti bonum est. duo igitur haec, bonum et malum, et alia duo, usus bonus et usus malus, sibimet adiunc
Abbreviated transcription (Latin):
spualis. non mundant᷑. nisi ꝑ carnem similem carnis peccati.
hoc ẽ illi ꝑ adam ad condempnationẽ isti ꝑ xp̃m ad iustifi¬
cationẽ ẽam quam si dicamus u̾bi gr̃a una ẽ obstetrix in hic
ciuitate. que omnes excipit. & unus est hic literarum ma¬
gister. qui omnes docet. Neq ibi possunt intelligi omnes nͥ
qui nasant itq bic omnes ñ quis discunt cum cui oñs
qui nascuntur luteras. discant s daret quod & illis recte
diccum ẽ omnes excipit p̾ter cuius manus nemo nascitur.
Et hic recte dictum ẽ om̃s docet. p̾ter cuius magisterium
nemo discit. Considatis autem omnibꝰ diuinis testimoniis
quȩ commemoraui siue sigillatim de uno quoq disputans.
siue aceruatim multa congestans. uel quecumq sumilia com
minem separari a dõ. nisi qui ꝑ mediatorẽ xp̃m reconciliatur
dõ. nec sꝑari quenquã nͥ peccatis int̾ducentibus posse. Non gͦ

Expanded text:
spiritalis non mundantur nisi per carnem similem carni peccati; spiritalis non mundantur nisi per carnem similem carni peccati; hoc est: illi per Adam ad condemnationem, isti per Christum ad iustificationem. tamquam si dicamus uerbi gratia: \'una est obstetrix in hac ciuitate, quae omnes excipit, et unus est hic litterarum magister, qui omnes docet\', neque ibi possunt intellegi omnes, nisi qui nascuntur, neque hic omnes, nisi qui discunt; non tamen omnes qui nascudictum est, Omnes excipit, praeter cujus manus nemo nascitur; et hic recte dictum est, Omnes docet, praeter cujus magisterium nemo discit. 56. Consideratis autem omnibus divinis testimoniis quae commemoravi, sive singillatim de unoquoque disputans, sive acervatim multa congestans, vel quaecumque similia non m hominem separari a Deo, nisi qui per mediatorem Christum reconciliatur deo, nec separari quemquam nisi peccatis intercludentibus posse, non ergo
Abbreviated transcription (Latin):
re ut quasi merito innocentiȩ sint in uita ȩt̾na. S quia ñ sunt
lupti.ati. non sint cum xp̃o in regno eius definitiuam ꝓtulit
ad ħ ora obstruenda sententiam ubi ait qui mecum non ẽ adũ¬
sum me ẽ Constitue igitur quẽlibet paruulum. si iam cum xͥ
ẽ. ut quid bapticat᷑. Si autẽ quod ht̃ uitas. id̾o baptitatur. ut
& anima. quȩ utraq dei creature. Porro si ex peccato quod in
illa etate. nisi originale antiquum: Una est quippe caro
peccati in qua om̃s ad dampnationẽ nascuntur: & una est
caro in similitudine cariis peccati.ꝑ quam om̃s ad dampna¬
tionẽ liberantur. Nec ita dictum ẽ omnes: uelut quicumq
nascuntur in carne peccati. idẽ ipsi omnes mundari intelligã¬
tur ꝑ carnem similem carni pecrati. Non enĩ omnium fides¬
s omnes ꝑtinentes ad generationẽ conubii carnalis non nasat
nisi in carne peccati & onĩs ꝑtinentes ad generationem conibi

Expanded text:
re, ut quasi merito innocentiae sint in uita aeterna. sed, quia non sunt re, ut quasi merito innocentiae sint in uita aeterna. sed, quia non sunt baptizati, non sint cum Christo in regno eius, definitiuam protulit ad haec ora obstruenda sententiam, ubi ait: qui mecum non est, aduersum me est. constitue igitur quemlibet paruulum: si iam cum Christo est, ut quid baptizatur? si autem, quod habet ueritas, ideo baptizatur, ut et anima, quae utraque dei creatura est. porro si ex peccato, quod in illa aetate nisi originale et antiquum? una est quippe caro peccati, in qua omnes ad damnationem nascuntur, et una est caro in similitudine carnis peccati, per quam omnes a damnatione liberantur. nec ita dictum est omnes, uelut quicumque nascuntur in carne peccati, idem ipsi omnes mundari intellegantur per carnem similem carni peccati-non enim omnium est fides—sedomnespertinentes ad generationem conubii carnalis non nascuntur nisi in carne peccati et omnes pertinentes ad generationem conubii
Abbreviated transcription (Latin):
putauit. exceptum a gr̃a remissioniꝰ peccatoꝵ. necesse posse ali¬
cui pret̾ regnum eiꝰ et̾nam salutem. Hȩc eiuĩ parata ẽ reuela¬
ri. in tempore nouissimo hoc ẽ in resurrectione mortuorum
ꝑtinentium. non ad mortem et̾nam. quȩ scd̃ai mors appellat᷑:
s ad uitam ȩt̾nam quam ꝓmittit non mendax ds̃ sc̃is & fidelibꝰ
suis cuiꝰ uitş participes omnes. non uiuificabuntur. nisi in xp̃o
sicut in adam om̃s moriuntur. Quemadmodum enĩ om̃s omino
ꝑtinentes ad generationem. uoluntatis carnis non moriuntur.
nͥ in adam in quo omnes peccauerunt. s ex his om̃s omnino ꝑ¬
tinentes ad generationem uoluntatis sp̃c non uiuificantur. nͥ
cum diabolo. qui non est cum xp̃o. Hinc & ipse dñs uolens au¬
ferre de cordibus male credentium istam nescio quam medi¬
ctatem quam coronant᷑ quidam paruulis non baptitatis ͥbue¬

Expanded text:
putauit exceptum a gratia remissionis peccatorum nec esse posse aliputauit exceptum a gratia remissionis peccatorum nec esse posse alicui praeter regnum eius aeternam salutem. haec enim parata est reuelari in tempore nouissimo, hoc est in resurrectione mortuorum pertinentium non ad mortem aeternam, quae secunda mors appellatur, sed ad uitam aeternam, quam promisit non mendax deus sanctis et fidelibus suis, cuius uitae participes omnes non uiuificabuntur nisi in Christo, sicut in Adam omnes moriuntur. quemadmodum enim omnes omnino pertinentes ad generationem uoluntatis carnis non moriuntur nisi in Adam, in quo omnes peccauerunt, sic ex his omnes omnino pertinentes ad regenerationem uoluntatis spiritus non uiuificacum diabolo, qui non est cum Christo. hinc et ipse dominus uolens auferre de cordibus male credentium istam nescio quam medietatem, quam conantur quidam paruulis non baptizatis tribue
Abbreviated transcription (Latin):
plures: & fortium parciet᷑ spolia. Eropt̃ quod traditaẽ in mor¬
tem anima eiꝰ e inter iniquos estimatus est. & ipse peccata
multoꝵ sustinuit: &e ꝓpter iniquitates eoꝵ traditus est
attende etiã illud eiusdem ꝓpħe. quod de se completum lec¬
toris etiam functus officio in sinagoga ipse recitauit. Sp̃c
misit me ut resrigerent qui in pressura cordis sunt. p̃dicare
captiuis remissionem. & cecis uisum. Om̃s gͦ agnoscamus.
nec ullus exceptus sit eoꝵ. qui uolumus corpori eius
herere ꝑ eum in ouile eius intrare ad uitam. & salutẽ quã
sius ꝓmisit ꝑpetuam ꝑtinere. Om̃s in quam agnoscamus
cum qui pecatum non fect. e pecata nr̃a ꝑtulit corpe
suo suꝑ lignum. ut apeccatis seꝑati. cum iusticia uiuamus.
cuiꝰ cicatricibus sanati sumus. Infirmi cum ẽemus tamquam
peccora errantia. quȩ cum ita sint. neminẽ umquam eoꝵ qui
ad xp̃m accesserunt baptismum. sana fides. & sana doctrina

Expanded text:
plures et fortium partietur spolia, propter quod tradita est ad morplures et fortium partietur spolia, propter quod tradita est ad mortem anima eius et inter iniquos aestimatus est et ipse peccata multorum sustinuit et propter iniAttende etiam illud ejusdem prophetae, quod de se completum, lectoris etiam functus officio in synagoga ipse recitavit: Spirie pauperibus misit me, ut refrigerem qui in pressura cordis sunt, praedicare captivis remissionem, et caecis visum . Omnes ergo agnoscamus, nec ullus exceptus sit eorum, qui volumus corpori ejus haerere, per eum in ovile ejus intrare, ad vitam et salutem, quam suis promisit, perpetuam pervenire: omnes, inquam, agnoscamus eum, qui peccatum non fecit, et peccata nostra pertulit in corpore suo super lignum, ut a peccatis separati cum justitia vivamus; cujus cicatricibus sanati sumpecora errantia. Quae cum ita sint, neminem umquam eorum, qui ad Christum accesserunt per baptismum, sana fides et sana doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
ditio pacis nrȩ suꝑ eum. In liuore eius sanati sumus. om̃s ut
oues errauimus. & dñs cradidit illum ꝓ peccatis nr̃is. e ipse
quoniam malis tractatus est. non aꝑuit os. ut ouis ad immo¬
landum ductus est. & ut agnus ante eum qui se tonderet fu¬
it sine uoce. sic non aꝑuit os suum. In humilitate sublatum
ẽ iudicium. Generationẽ eiꝰ quis enarrabit: Qm̃ tolletu det̾ra¬
uita eiꝰ. ab iniquitatibus popłi mei ductus ẽ. ad mortem. Da¬
bo gͦ malos ꝓpc̃ sepulturam eius: & diuites ꝓpter mortem cꝰ
ob quod inquitatẽ non fecerit nec dolum ore suo uult dñs
purgare illum de plaga si dederitis uos obdelicta ur̃a ani¬
mam urãm: uidebitis semen longissimȩ uitȩ. & uult dñs
auferre. a doloribus animã eiꝰ. ostendẽ illi lucem. & figura¬
re ꝑ sensum. iustificare iustum bene seruientem pluribus
peccata illoꝵ ipse sustinebit. Propterea ipse heditabit com¬

Expanded text:
ditio pacis nostrae in eum, liuore eius sanati sumus. "omnes ut ditio pacis nostrae in eum, liuore eius sanati sumus. "omnes ut oues errauimus et dominus tradidit ilium pro peccatisquoniam male tractatus est, non aperuit os; ut ouis ad immolandum ductus est et ut agnus ante eum, qui se tonderet, fuit sine uoce, sic non aperuit os suum. in humilitate sublatum est iudicium eius. generationem eius quis enarrabitmortem. dabo ergo malos propter sepulturam eius et diuites propter mortem eius, ob hoc quod iniquitatem non fecerit nec dolum ore suo. dominus uult purgare illum de plaga. si dederitis uos ob delicta uestra animam uestram, uidebitis semen longissimae uitae. et uult dominus auferre a doloribus animam eius, ostendere illi lucem et figurare per sensum, iustificare iustum bene seruientem pluribus, et peccata illorum \' ipse sustinebit. propterea ipse hereditabit con
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli. immundi peccatores. impii. Post ea uͦ filii dei homini
A sint ingrati homines grȩ dei: pusilli cum magnis a minore
usq ad maiorem. totiꝰ ȩccłȩ uox ẽ. Prraui sicut ouis ꝑdita. o̾iũ
membroꝵ xp̃i uox ẽ. omnes ut oues errauimus. & ipse traditus
ẽ ꝓ peccatis nr̃ĩs. Qui totus ꝓpħiȩ locus apud isayam quoq¬
ꝑ philippum sibi exposito spado ille candacis regine in eum
credidit: uide quotiens hoc ipsum commendet. & tamquara
suꝑbos nescio. quibus uel contentiosis identidem inculcet: ho¬
mo inquit in plaga. & qui sciat ferre infirmitates. ꝓpt̾ quod
& au̾tit se facies eius iniuriata ẽ nec magni extimata ẽ hic in¬
firmitates nr̃as portat. & ꝓ nob̾ in doloribus ẽ & nos estimaui¬
mus. illum in doloribus & in pena. Ipse autẽ uulneratus est
ꝓpter pecata nr̃a infirmatus ẽ ꝓpter infirmitates nr̃as: Etu¬

Expanded text:
diaboli, inmundi. peccatores, inpii\', postea uero \'filii dci'\', homini diaboli, inmundi. peccatores, inpii\', postea uero \'filii dci'\', homini m nouum. non sint ingrati homines gratiae dei, pusilli cum magnis, a minore usque ad maiorem. totius ecclesiae uox est: erraui sicut ouis perdita, omnium membrorum Christi uox est: omnes ut oues errauimus et ipse traditus est pro peccatis nostris. qui totus prophetiae locus apud Esaiam, quo per Philippum sibi exposito spado ille Candacis reginae in eum credidit, uide quotiens hoc ipsum commendet et tamquam superbis nescio quibus uel contentiosisidentidem inculcet. homo, inquit, in plaga et qui sciat ferre infirmitates, propter quod et auertit se facies eius, iniuriata est nec magni aestimata est. hic infirmitates nostras portat et pro nobis in doloribus est. et nos existimauimus illum in doloribus esse et in plaga et in poena. ipse autem uulneratus est propter peccata nostra et infirmatus est propter iniquitates nostras. eru
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ propħam in psalmo loquens ait.Sc̃is qui in terta sunt. eiꝰ¬
mirificauit om̃s uoluntates meas. Nam illoꝵ quid nͥ quod
sequit᷑. multiplicate sunt infirmitates eoꝵ. supta quod in¬
firmi erant: ad hoc &e lex subintrauit. ut abundaret delictũ.
S quid adiungit. pꝰea accelerauerunt. &e multiplicatis infirmita¬
tibus. hoc ẽ abundante delicto alactiꝰ medicum quesierunt.
ut ubi abundauit peccatum. suꝑ abundauit gr̾a. Beniq non
congregabo inquit conuenticula eoꝵ desanguinibus qm̃
multis sacrificioꝵ sanguinibus cum pͥmum ui tab̃nadđm
uel in templum congregarentur. conuincebantur potius
peccatores. quam mundabantur. Non gͦ iam inquit de san¬
guinib ogregabo conuenticula coꝵ. Unas enĩ sangnis ꝓ
multis datus ẽ quo ueracit̃ mundarent᷑. Peniq sequitur: nec
nã nomina eoꝵ erant pͥus. filii carnis. fili scl̃i. filii irȩ. filie

Expanded text:
per prophetam in Psalmo loquens ait: Sanctis qui sunt in terra ejus, per prophetam in Psalmo loquens ait: Sanctis qui sunt in terra ejus, orum\',sed uoluntates meas. namillorum quid nisi quod sequitur? multiplicatae sunt infirmitates eorum, supra quod infirmi erant. ad hoc et lex subintrauit, ut abundaret delictum. sed quid adiungit? postea adcelerauerunt. multiplicatis infirmitatibus, hoc est abundante delicto, alacrius medicum quaesierunt, ut, ubi abundauit peccatum, superabundaret gratia. denique: non congregabo, inquit, conuenticula eorum de sanguinibus, quoniam multis sacrificiorum sanguinibus, cum prius in tabernaculum uel in templum congregarentur, conuincebantur potius peccatores quam mundabantur. \'non ergo iam\', inquit, \'de sanguinibus congregabo conuenticula eorum\'; unus enim sanguis pro multis datus est, quo ueraciter mundarentur. denique sequitur: nec nam nomina eorum erant prius \'filii carnis, filii saeculi, filii irae, filii
Abbreviated transcription (Latin):
diuinoꝵ eloquioꝵ adhib̾e in hanc sententiã suꝑ uacaneũ
putaui. quandoquidem illis eccultatur subleuamento uelut
terrenarum ꝓmissionuni. hoc in noui testamenti p̃dicatiõe
reuelatur. Et ipse dñs libroꝵ ueterum humilitatẽ breuit̃
demonstraunit. & definiuit dicens. oportuisse implere quȩ de
illo sqͥta sunt in lege. & ꝓpħis. &e palmis. & hec ipsa eẽ. quod
oportebat xp̃m pati. & resurgere amortus tercia die. & p̃di
cari ui nomine eiꝰ penitentiam & remissionẽ peocatoꝵ. ꝑ õs
gentes. incipientibus ab iherłm. Et petrus dic̃ quod paulo
ante commemoraui. huic omnes ꝓpħas cestinonium ꝑhib̾e
remissionẽ peccatoꝵ acciꝑe ꝑ manum eiꝰ omnẽ credentem
in eum. Uerumptam̃ commodius ẽ. etiam ex ipso ueteri
testamento testimonia pauca depromere quȩ uel ad supple¬
mentum. uel potiꝰ ad cumulum ualere debebunt. Ipse dñs

Expanded text:
divinorum eloquiorum adhibere in hanc sententiam supervacaneum divinorum eloquiorum adhibere in hanc sententiam supervacaneum putavi, quandoquidem in illis quod occultatur sub velamento velut terrenarum promissionum, hoc in Novi Testamenti praedicatione revelatur. Et ipse Dominus Librorum veterum utilitatem breviter demonstravit et definivit dicens, oportuisse impleri quae de illo scripta essent in Lege et Prophetis et Psalmis; et haec ipsa esse, quod oportebat Christum pati, cari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes incipientibus ab Hierusalem\'. et Petrus dicit, quod paulo ante commemoraui, huic omnes prophetas testimonium perhibere \'remissionem peccatorum accipere per manum eius omnem credentem in eum\'. Verum tTestamento testimonia pauca depromere, quae vel ad supplementum, vel potius ad cumulum valere debebunt. Ipse Dominus