comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicentis apł. Qͥs enim te discernnt:
Qͥd habes quod ñ accepisti: Si autem
accepisti: qͥd gloriaris quasi ñ acceꝑis:
Gꝓfunditas illiꝰ questionis. quam scđd̾m
admirationem apłi impenetrabilem
confitemur: ꝑliberi arbiti uelle &e nolle ñ
soluitur. Quia licet insit homini uelle &e¬
nolle: tam̃ insidonatum. ñ bonum uelle¬
habet. Et illud contraxit natura ꝑ culpã:
hoc recipit nat᷑a ꝑ grãm. S quid illud sit
qͦd hec eadem natura in omnib hominib
ante reconciliationem rea. in omnib mi¬
sera. ñ inomnib iustificat᷑: & a ꝑeuntibus
quadam fui parte discerit᷑. ab eo quiue¬
nit querere & saluare quod ꝑierat: hu¬
manosensu prorsꝰ non potest indagaRi.
Quantumlibet enimimpiorum malig¬
itas accuset᷑ resistens gr̃e des:nunquid
ꝓbabuntur eã quib est collata meruisse :
Aut illa uirtus gr̃e. que sͥ quos uoluit
subdidit: conuertere eos qͥ in conuertibi¬

Expanded text:
dicentis Apostoli: Quis enim te discernit? dicentis Apostoli: Quis enim te discernit? Quid autem habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid glorfunditas illius quaestionis, quam secundum admirationem Apostoli impenetrabilem confitemur, per liberi arbitrii velle et nolle non solvitur. Quia licet insit homini bonum nolle, tamen nisi donatum non habet bonum velle: et illud contraxit natura per culpam, hoc recipit natura per gratiam. Sed quid illud sit quod haec eadem natura in omnibus hominibus ante reconciliationem rea, in omnibus misera, non in omnibus justificatur, et a pereuntibus quadam sui parte discernitur ab eo qui venit quaerere et salvare quod perierat , humano sensu prorsus non potest indagari. Quantumlibet enim impiorum malignitas accusetur, resistens gratiae Dei; numquid probabuntur eam, quibus est collata, meruisse? aut illa virtus gratiae, quae sibi quos voluit subdidit, convertere eos qui inconvertibi
Abbreviated transcription (Latin):
sequunt᷑ me. Et ego uitam et̾nam dabo
illis. & non ꝑibunt in et̾num: nec quis¬
quam rapiet eas de manumea. Idem meo¬
dem eungłio. de his quos ꝑater dat filio.
qui ce om̃s ueniunt ad filtum &e quorũ
nullus ꝑit: hȩc ipstus dñi ore dicuntur.
Omne quod dat mͥ pat̃ uenit adme: ce
eum qͥuenit ad me ñ eiciam foras: quia
descendi de celo. ñ ut faciam uoluntatẽ
meam. s uoluntatem eiꝰ qui misit me pa¬
tris:ut omne quod dedit mͥ non ꝑdam
ex eo quicquam.s resus citem illud in
nouissimo die. Multa sunt alia in ca¬
nonicarum serie seͥpturarum: quȩ ui¬
tandȩ ꝓlixitatis studio p̃terimus. Qm̃
que assumpsimꝰ nec pauca sunt. nec ob¬
scura. nec leuia: quib plenissime decla¬
ratur. omnia quȩ ad ꝓmerendam uitam
ȩt̾nam ꝑtinent. sine gr̃a dei. nec inchoa¬
ri. nec augeri posse. nec ꝑfici: & contra
omem elationem de libero arbitͥo głan¬
tem. illam inuictissime reniti sententiã

Expanded text:
sequuntur me, et ego vitam aeternam do sequuntur me, et ego vitam aeternam do illis, et non peribunt in aeternum, nec quisquam rapiet eas de manu mea . Item in eodem Evangelio, de his quos Pater dat Filio, qui et omnes veniunt ad Filium, et quorum nullus perit, haec ipsius Domini ore dicuntur: Omne quod dat mihi Pater, venit ad me, et eum qui venit ad me non ejiciam foras: quia descendi de coelo, non ut facmeam, sed voluntatem ejus qui misit me Patris: ut omne quod dedit mihi, non perdam ex eo quidquam, sed resuscitem illud in novissimo die . Multa sunt alia in canonicarum serie Scripturarum, quae vitandae prolixitatis studio praeterimus: quoniam quae assumpsimus, nec pauca sunt, nec obscura, nec levia: quibus plenissime declaratur, omnia quae ad promerendam vitam aeternam pertinent, sine gratia Dei nec inchoari, nec augeri posse, nec perfici: et contra omnem electionem de libero arbitrio gloriantem, illam invictissime reniti sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
portunis &e malis hominib. Non enm
omnium est fides. fidelis autem dñs est:
qͥce confirmabit uos. & custodiet ama¬
lo. Petrus uero apłs unde ẽe turtutem
ꝑseuerantiȩ doceat: audiamꝰ. Deus
opꝰ dei sit habitantis inscĩs. ita loquitur.
Uos ex deo estis filioli. & incistis mundũ:
qm̃ maior ẽ qͥ in nob̃ est. quam qui iN
mundo. Item idem. Omne quod natũ
est ex deo. uĩcit mundum: ce hec ẽ uict̾oria
que uincit mundum fides nr̃a. In eungłio
autẽ scđm lucam. dm̃ dare ut infide ꝑse¬
ueretur: ita ꝓmiturͤ. Dixit autem iħs pe¬
tro. Symon symon ecce sathanas postu¬
lauit ut uos cribraret sic̃ tͥcicum. ego autẽ
rogaui pro te petre. ne deficiat fides tua:¬
&e tu aliqñ conuersus confirma fr̃s tuos:
ce rogane intretis in temptationem. In e¬
de manu illius a nullo ragiantur:hec le¬
gimus dicere ueritatem. S tos ñ creditis:
quiañ estis de ouib meis.Ques mee uo¬
cem meam aubiunt: & ego noui illas. et

Expanded text:
s et malis. Non enim omnium est fides. Fidelis autem Deus est, qui et confirmabit nos, et custodiet a malo . Petrus quoque apostolus unde esse virtutem perseverantiae doceat, audiamus: Deus opus Dei sit habitantis in sanctis, ita loquitur: Vos ex Deo estis, filioli, et vicistis mundum: quoniam major est qui in vobis est, quam qui in mundo . Item idem: Omne quod natum est ex Deo, vincit mundum, et haec est victoria quae vincit mundum, fides nostra . In Evangelio autem secundum Lucam, Deum dare ut in fide perseveretur, ita promitur: Dixit autem Jesus Petro: Simon, Simon, ecce Satanas postulavit, ut vos cribraret sicut triticum. Ego autem rogaet tu conversus confirma fratres tuos, et roga ne intretis in tentationem . In Ede manu ipsius a nullo rapiantur, haec legimus dicere Veritatem: Sed vos non creditis, quia non estis de ovibus meis. Oves meae vocem meam audiunt, et ego novi illas, et
Abbreviated transcription (Latin):
latitudo. &e longittido. & sublimitas ce
ꝓfundum. Scire etiam suiꝑeminentem
scientie caritatem xp̃i: ut impleamini in
onniem plemtudinem dei. Ei autemqͥ
potens est omnia fac̃e suꝑ abundantius
quam petimꝰ aut intelligimus. scđm uir
cuius donanec incerta sunt nec mutabi¬
lia. s ex et̃na uoluntate uemientia: iacobꝰ
apłs ita loquit᷑. Nolite errare fr̃s mei di¬
lect̃i. Omne datum obtimum &e omne
donum ꝑfectum desursum ẽ: descendẽs
a patre luminum.Apud quem ñ est
transmutatio: nec uicissitudinis obum

Expanded text:
imitas et profundum; scire etiam supereminentem scientiae charitatem Christi, ut impleamini in omnem plenitudinem Dei. Ei autem qui potens est omnia facere superabundantius quam petimus, aut intelligimus, secundum virtcujus dona nec incerta sunt, nec mutabilia, sed ex aeterna voluntate venientia. Jacobus apostolus ita loquitur: Nolite errare, fratres, mei dilecti. Omne datum optimum, et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum, apud quem non est tr
Abbreviated transcription (Latin):
me pateat. qualis sit natura humana si¬
ne gr̃a: dicat tudas apł̃s. quid agat uel
ignorantia tmꝑitorum:uł doctna sapien¬
tium. Hi autem inquit quecunq qͥdem
ignorant. blasphemant:quecunq autẽ
naturalit̾ uelut muta aminalia. norunt
in his corrumpunt᷑. Dicat autem sub u̾b̃
zacharie euangłista lucas. ante illumi¬
nationem gr̃e. in qͣ humanum genus
noct̾e uersetur: & de qͥb ignorantie tene¬
bris. dei popłs eruatur. Et tuiquit
puer ꝓpħa altissim: uocabcris. preibis
enim ante faciem dñi parare uias eius.
ad dandam scientiam salutis popło eiꝰ.

Expanded text:
me pateat qualis sit natura humana sine gratia, dicat Judas apostolus, quid agat vel ignorantia imperitorum, vel doctrina sapientium. Hi autem, inquit, quaecumque quidem ignorant blasphemant; quaecumque autem naturaliter velut muta animalia norunt, in his corrumpuntur . Dicat etiam sub verbis Zachariae evangelista Lucas, ante illuminationem gratiae in qua humanum genus nocte versetur, et de quibus ignorantiae tenebris Dei populus eruatur. Et tu, inquit, Puer, Propheta Altissimi vocaberis: praeibis enim ante faciem Domini parare vias ejus: ad dandam sci
Abbreviated transcription (Latin):
scđm eundem sensum legunt᷑ dei uerba:
dicentis. Qͥs ante dedit michi. ut retͥbuã
illi: Omnia q̃ sub celosunt: measunt.
Iheremias uͦ qͦd adeosit homini uera sapi¬
entia: sic ꝓfatur. Scio dñe. qͥa non est in
homine uia eius: nec turi est.ut dirigat
it̃ suum. Item qͦd ad dñm cont̾isio cordis
ex deo sit: ꝑ ipsum dñs ꝓtestatur. ce dicit.
Restituam illos interram istam. &e reȩdifi¬
cabo ce non destruam: ce plantabo eos ce
ñ euellam: ce daboillis cor ut seiant me
qͥa egofum dñs: & erunt mͥin popłm. et
ego ero illis indm̃: quia conu̾tent᷑ ad me
ex toto corde suo. Baruch quoq predicat.
qͦd ut deus cognoscat᷑: ex deosit. Et scieñ
inquit quia ego dñs ds illorum: ce dabo
illis cor cognoscen di me: & aures aucdien¬
dime. Qͥd autem omne uerbum. ce om̃e
nicħ rect̾e agit᷑: in pͥma ad chorintios
paulus apłs docet dicens. Ideo notum uo¬
bis facio qͦd nemo in sp̃udei loquens dic̃

Expanded text:
secundum eumdem sensum leguntu Domini verba secundum eumdem sensum leguntu Domini verba dicentis, Quis ante dedit mihi, ut retribuam illi? Omnia quae sub coelo sunt, mea sunt . Jeremias vero quod a Deo sit homini vera sapientia, sic profatur: Scio, Domine, quia non est in homine via ejus, nec viri est ut dirigat iter suum . Item quod ad Deum conversio cordis ex Deo sit, per ipsum Dominus protestatur, et dicit: Restituam illos in terram istam, et reaedificabo, et non destruam, et plantabo eos, et non evellam, et dabo illis cor ut sciant me; quia ego sum Dominus, et erunt mihi in populum, et ego ero illis in Deum, quia convertentur ad me ex toto corde suo . Baruch quoque praedicat quod ut Deus cognoscatur, ex Deo sit. Et scient, inquit, quia ego Dominus Deus illorum, et dabo illis cor cognoscendi me, et aures audiendi . Quod autem omne verbum bonum, etnihil recte agatur, in prima ad Corinthios Paulus apostolus docet, dicens: Ideo notum vobis facio quod nemo in Spiritu Dei loquens dicit
Abbreviated transcription (Latin):
scđm matħm. hec de continentiȩ dono
insinuasse narrat᷑. Dicentib nãq disci¬
pulis suis. siita est causa uiri cũ uxore.
non expedit nubere: dirit illis iħc. Non
om̃s capunt uerbum istud: s quib da¬
tum est. De timore dei ce sapientia inec
clesiastico legit᷑. corona sapientiȩ timor
dñi.utraq autem dona funt dei. Item
de eodem. Cimor dñi suꝑ omnia fuꝑpo¬
suit. Beatꝰ cuidonatum ẽ. habe timorẽ
dei. Esaias qͦq de diuitiis spiritalibus
quorum aucc̾or est dñs: ita loquit᷑. In theᷤᷤ¬
dine diuitiarum sapĩe &e scientie di: cuiꝰ
bonitas nullius merito p̃uentt᷑. hec dic̃.
Q̾s mensus est manu aquam. &e celum
palmo: & uniũsam t̃ram pugillo: Qͥs
statuit montes in libia: & rupes in stat̃a:
Qͥs cognouit sensum dñi: aut quis con¬
Aut quem consuluit: &e instruxit eum:
Uel qͥs ostendit e iudicium: aut uiã pru¬
dentie quis ostendit ei: Uel qͥs pͥor dedit
ei: ce retͥbuetur illi: Inde ce in libroiob

Expanded text:
m haec de continentiae dono insinuasse narratur. Dicentibus namque discipulis suis, Si ita est causa viri cum uxore, non expedit nubere; dixit illis Jesus, Non omnes capiunt verbum istud, sed quibus datum est . De timore Dei et sapclesiastico legitur: Corona sapientiae timor Domini: utraque autem dona sunt Dei . Item de eodem: Timor Domini super omnia e timorem Domini . Isaias quoque de divitiis spiritalibus, quarum auctor est Dominus, ita loquitur: In thesdine divitiarum sapientiae et scientiae Dei, cujus bonitas nullius merito praevenitur, haec dicit: Quis mensus est manu aquam, et coelum palmo, et universam terram pugillo? Quis statuit montes in libra, et rupes 881 in statera? Quis cognovit sensum Domini, aut quis ejuaut quem consuluit, et instruxit eum? vel quis ostendit ei judicium, aut viam prudentiae quis ostendit ei, vel quis prior dedit ei, et retribuetur illi ? Unde et in libro Job
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. & patrem dñi nr̃iiħ̃u xp̃i. Et infra.
Os autem spei repleat uos omni gaudio
& pace incredendo: ut abundetis inspe
&e uirtute sp̃c scĩ. Quo testimonio. ñ solũ
fides s etiam gaudium. ce pax. ce abun¬
dantia spei. docentur nͥ in uirtute sp̃e sc̃i.
ñ hab̃i. Ad ephesios uͦscribens apl̃s. de
diuitiis gr̃e ꝓ malis bona retribuentis:
&e de fide quȩ ñ ex nobis s ex dei dono ha¬
betur hec loquit᷑. Ds̃ autem qͥ dtues est
in miscdia. ꝓpter nimiam caritatem suã¬
qua dilexit nos. & cum ẽẽmus mortui pec

Expanded text:
nfra: Deus autem spei repleat vos omni gaudio et pace in credendo, ut abundetis spe in virtute Spiritus sancti . Quo testimonio non solum fides, sed etiam gaudium et pax, et abundantia spei docentur nisi in virtute sancti Spiritus non haberi . Ad Ephesios vero scribens Apostolus de divitiis gratiae pro malis bona retribuentis, et de fide quae non ex nobis, sed ex Dei dono habetur, haec loquitur: Deus autem qui dives est in misericordia, propter nimiam suam charitatem qua dilexit no
Abbreviated transcription (Latin):
tuxta flumen ubi uidebat᷑ cẽ oratio: &e se¬
dentes loquebamitr mulierib que con¬
uenerant. Et quedam mulier nomine
lydia pipuraria ciuitatis thiatrenoꝵ.
colens deum audiuit: cor curus dominꝰ
aꝑuit ut intendet his quȩ dicebantur a
paulo. Non autem ex humana sapientia
ẽẽ fidem. s ex inspiratione diuina: ipsius
ueritatis uoce firmat᷑. Dicente enim dño
ad discipłos suos. uos audem quem me ẽẽ

Expanded text:
juxta flumen, ubi videbatur esse oratio, et sejuxta flumen, ubi videbatur esse oratio, et sedentes loquebamur mulieribus quae convenerant: et quaedam mulier nomine Lydia purpuraria civitatis Thyatirenorum, colens Deum, audivit, cujus Dominus cor aperuit ut intenderet iis quae dicebantur a Paulo . Non autem ex humana sapientia esse fidem, sed ex inspiratione divina, ipsius veritatis voce firmatur. Dicente enim Domino ad
Abbreviated transcription (Latin):
porib ꝓpt̾ uos. qͥ ꝑiꝑsum fideles estis ĩdm̃.
qui sus citauit eum a mortuis: ce glam ei
dedit. ut fides ũra ce spes eẽt in domino.
Itemidem in scd̃a epła de fidei ꝑceptione:
sic loguitur. Symon petrꝰ seritus ce apl̃s
iħu xp̃i: his qͥ coequalem nob̃ adeptifunt
fidem ꝑ tusticiam dñi ce saluatoris nr̃a
Ominis sp̃c qui confitet᷑ iħm in carne
uenisse. ex deo ẽ: & omnis sp̃c qͥ soluit
iħm. ex deo ñ est. & hic ẽ antixp̃e. Item
idem dic̃. ab eo recipi euangłm: in quo ẽ
sp̃c ueritatis. Nos inquit ex deo sumus.
Qui nouit dm: audit nos. Qui non est
ex deo: ñ nos audit. In hoc cognos cimus
uidistis & nostis. confirmauit nomen eiꝰ.
& fides quȩ ꝑ eum est. dedit integram sa¬
nitatem istam: in conspectu omniũur̃m.
De fide qͦq lidiş cuiꝰ int̃ alias mulieres.
quȩ euangłm parit̃ audiebant dñs cor
aꝑint: ita in eadem narratur hẏstoria. Die
autem sabbatorum eg̃ssi sumꝰ extra portam.

Expanded text:
propter vos qui per ipsum fideles estis in Deum, qui suscitavit eum a mortuis, et gloriam ei dedit, ut fides vestra et spes esset in Domino . Item idem in secunda Epistola de fidei perceptione sic loquitur: Simon Petrus servus et aposisti, his qui coaequalem nobis adepti sunt fidem per justitiam Domini et Salvatoris Jesu Omnis spiritus qui confitetur Jesum in carne venisse, ex Deo est: et omnis spiritus qui solvit Jesum, ex Deoidem dicit ab eo recipi Evangelium, in quo est spiritus veritatis: Nos, inquit, ex Deo sumus. Qui novit Deum, audit nos; qui non est ex Deo, non audit nos. In hoc cognoscimus videtis et nostis, confirmavit nomen ejus, et fides quae per eum est, dedit integram sanitatem istam in conspectu omnium vestrum . De fide quoque Lydiae, cujus inter alias mulieres quae Evangelium pariter audiebant, Dominus cor aperuit, ita in eadem narratur historia: Die autem sabbatorum egressi sumus extra portam
Abbreviated transcription (Latin):
uocatum ẽ nom̃ ineum: ingłam enĩ meã
parauiillum: &e fuixi & feciillum. Qtd̾ atitẽ
sequit᷑. &e ꝓduxi plebem eęcam. & ocłi eors
sunt ceci. & surdas aures hñt: non pot̃ eis
ulla ratione congruere: quos in glam suã
parasse se dic̃. In his qͥspe omnib uerbis
q̃ de uno hominum genere dicunt᷑: aliis
ꝑsonis pͥora. aliis posteriora conueniuñ.
Apud aplin quoq quod in parte populi
agit᷑. sub totiꝰ yopłi nncuꝑatione narta¬
tur: & in religuiis plenitudo censetur.
Cum enim de iudeorum obcecatione diᷤᷤ¬
sereret: & qͦsdam ex ipsis gr̃a saluos fieꝵi
demonstraret: dico gͦ inquit. nunguid
reƿellit dñs popłm suum: Absit. Nlamoe
ego isrłita sum: ex semine abraham de tri¬
bu beniamin. Non reppulit dñs plebem
suam: quã p̾scuit. Nebs gͦ p̾scita. plebs
non repulsa: hisunt qui in xp̃o iustifica¬
tisunt. Et qͦd de omni isrł diciuidetur:
in his tm̃ quos sͥ gr̃e elect̾io reliquos fectt

Expanded text:
vocatum est nomen meum. In gloriam enim meam vocatum est nomen meum. In gloriam enim meam paravi illum, et finxi, et feci illum . Quod autem sequitur: Et produxi plebem caecam, et oculi eorum sunt caeci, et surdas aures habent; non potest eis ulla ratione congruere, quos in gloriam suam parasse se dicit. In iis quippe omnibus verbis quae de uno hominum genere dicuntur, aliis personis priora, aliis posteriora conveniunt. Apud Apostolum quoque quod in parte populi agitur, sub totius populi nuncupatione narratur, et in reliquis plenitudo censetur. Cum enim de Judaeorum obcaecatione dissereret, et quosdam ex ipsis gratia salvos fieri demonstraret: Dico ergo, inquit, numquid repulit Deus populum suum? Absit. Nam et ego Israelita sum ex semine Abraham de tribu Benjamin: non repulit Deus plebem suam quam praescivit . Plebs ergo praescita, plebs non repulsa, ii sunt qui in Christo justificati sunt. Et quod de omni Israele dici videtur, in iis tantum quos sibi gratiae electio reliquos fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
bus scandaltim. aut ipsis sapientia quib
stulticia: S qm̃ qͥdam ex eisdem iustifi¬
cabant᷑ fide. quidam autem sua impieta¬
de obdurabant᷑: unum credentrum & non
credentium genꝰ sub uocatoꝵ appellatiõe
discreuit: ut qͦs a fide significabat alienos:
eos quãtus audissent euangłm ostenderet
uocationis extrancos. Hanc regłam ꝑ ysai¬
am ꝓmittit sermo diuinus.dicens. Ducã
cȩcos in uiam quam ñ nouerunt: & semi¬
tas quas nes ciunt calcabunt: & faciam
eis tenebras in lucem: & praua in directũ.
Hec uerba faciam: & ñ derelinquam eos. S
quod sequitur ipsi autem conuersi funt
retͦ. ad partem quandam gñis ipsorum
referentum ẽ: ñ ad eos de quib ait. ñ de¬
relinquam eos. Itm dicit dñs ad iacob:
noli metuere. qͥa decum sum. Ab oriente¬
adducam sem̃ tuũ: &c ab occidente colligã
te. Dicã aqͥloni addue: &e affriconoliue¬
tare. Adduc filios meos de t̃ra longinqua.
& filias meas a sũmo terrȩ:omnes in qͥb

Expanded text:
bus scandalum? aut ipsis sapientia, quibus stultitia? Sed quoniam quidam ex eisdem justificabuntur fide, quidam autem sua impietate obdurabuntur: unum credentium et non credentium genus sub vocatorum appellatione discrevit, ut quos a fide significabat alienos, eos quamvis audissent Evangelium, ostenderet vocationis extraneos. Hac regula per Esaiam promittit sermo divinus, dicens: Et ducam caecos in viam quam non noverunt, et semitas quas nesciunt calcabunt: et faciam illis tenebras in lucem, et prava in directum. Haec verba faciam, et non derelinquam eos . Sed quod sequitur: Ipsi autem conversi sunt retro; ad partem quamdam generis ipsorum referendum est, non ad eos de quibus ait: Non derelinquam eos. Iterum dicit Dominus ad Jacob : Noli metuere, quia adducam semen tuum, et ab Occidente colligam te. Dicam Aquiloni, da; et Africo, noli vetare. Adduc filios meos de terra longinqua, et filias meas a summo terrae, et omnes in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
semen seminant.ce panem ad mandu¬
candum p̃stabit: & augebit increm̃ta
frugum iusticiȩ ur̃ȩ. ut in omnibus
locupletati. abtndetis in omnem simpli¬
citatem. Nd ephesios uͦ scribens apl̃s. do¬
cet quod omnia bona qͥb placetur deo.
dona sint dei: & qͦd ab ipso peti oporteat.
ut ea non habentib tͥbuãtur. Huius rei
inquit gr̃a. flecto genua mea ad patrem

Expanded text:
men seminanti, et panem ad manducandum praestabit, et augebit incrementa frugum justitiae vestrae, ut in omnibus locupletati abundetis in omnem simplicitatem . Ad Ephesios vero scribens Apostolus docet quod omnia bona quibus placetur Deo, dona sint Dei; et quod ab ipso peti oporteat ut ea non habentibus tribuantur: Hujus rei, inquit, gratia flecto genua mea ad Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
entiaũra & fide. in omnib ꝑsecutionib
ur̃is &e tͥbulationib quas sustinetis in
exemplum iusti iudicii der: ut digni ha¬
beamini regno dei. ꝓ quo ce patimini.
Petrus quoq apłs. ex deo habere fidem
p̃dicans: ita scribit. Scientes quod non
corruptibilib auro & argento redempti
estis de uana ur̃a conuersatione paterne
tiaditionis: s p̃cioso sanguine quasi ag

Expanded text:
omnibus persecutionibus vestris et tribulationibus, quas sustinetis in exemplum justi judicii Dei, ut digni habeamini regno Dei pro quo et patimini . Petrus quoque apostolus ex Deo haberi fidem praedicans, ita scribit: Scientes quod non corruptibilibus auro et argento redempti estis de vana conversatione vestra paternae traditi
Abbreviated transcription (Latin):
tellectu sp̃itali. ut ambuletis digne deo¬
ꝑ omnia placentes : in omnioꝑe bonofro¬
ct̾ificantes. & crescentes inscientia dei: in
omni uirtute confortati. scđm potentiam
claritatis eiꝰ. in omni sapientia &e longanz¬
mitate cum gaudio. Item ad thessaloni¬
cenises qͥ sp̃ti fidei dilectionisq feruebans:

Expanded text:
i, ut ambuletis digne, Deo placentes, in omni opere bono fructificantes, et crescentes in scientia Dei, in omni virtute confortati secundum potentiam claritatis ejus, in omni patientia et longanimitate cum gaudio . Item ad Thessalonicenses, qui spiritu fidei dilectionisque serviebant:
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. uenite ad me om̃s qͥ laboratis ce one¬
rati estis: & seruato sͥ incognos cibilis elec¬
tionis arbitͥo. dat sui pat̾sq noticiam
quib eamuoluerit reuelare: om̃s filii
lucis. filii ꝓmissionis. filii abrahe. filii
dei. genꝰ electum. regale sacerdotium. u
riifrlite. p̃cogniti. & p̃ordinat in regnũ
dei. qui eos uocauit ñ solum exiudcis. sed
etiam ex gentib : testimontũ eius qui de
celouenit accipiunt:signantes quiad̃s
uerar est. id ẽ exp̃sse significantes insui
saluatione qm̃ ds uerar est: implens et
ꝑficiens qͦd ꝓmisit abrahe omniumgen¬
dum patͥ: qui pollicente deo qͦd heres
futurtis eẽt mundi. ñ hesitauit diffiden¬
tia. s confortatꝰ est. fide dans głam deo:
est & facere. Qͥs autem tam alienꝰ est afi¬
de abrahe.tam degener ab uniuers aꝵ
gentium patre:quam qui ꝓmissionem¬
dei aut ñ impleri. aut ab alio pret̃ eũ
qui ꝓmisit dicat impleri : Ille quidem
erit m̃dax: ds autem est uerax. Et omĩs

Expanded text:
dicit: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis : et servato sibi incognoscibilis electionis arbitrio, dat sui Patrisque notitiam quibus eam voluerit revelare: omnes filii lucis, filii promissionis, filii Abrahae, filii Dei, genus electum, regale sacerdotium , veri Israelitae, praecogniti et praeordinati in regnum Dei, qui eos vocavit non solum ex Judaeis, sed etiam ex gentibus: testimonium ejus qui de coelo venit accipiunt , signantes quia Deus verax est, id est, expresse significantes in sui salvatione quoniam Deus verax est, implens et perficiens quod promisit Abrahae omnium gentium patri: qui pollicente Deo quod haeres futurus esset mundi, non haesitavit diffidentia, sed confortatus est fide, dans gloriam Deo, est et facere . Quis autem tam alienus est a fide Abrahae, tam degener ab universarum gentium patre, qui promissionem aut non impleri, aut ab alio praeter eum qui promisit dicat impleri? Ille quidem erit mendax, Deus autem verax et omnis
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ut ꝓ illo patiamini. Et tc̃m. ¶ũ
ce uelle ce oꝑari: ꝓbona uoluntate. Item
in pͥma ad thessalonicenses docet ex deo
ẽẽ. pͥncipium. & ꝓfect̾um: confũmationẽ¬
q uirtutũ dicens. Ipse autem d̾s & pater

Expanded text:
etiam ut pro illo patiamini Ibidem, 28 etiam ut pro illo patiamini Ibidem, 28 cere pro bona voluntate . Item in prima ad Thessalonicenses docet ex Deo esse principium et profectum, consummationemque virtutum, dicens: Ipse autem Deus, et Pater
Abbreviated transcription (Latin):
dei.Ommis qui audiuit a patre meo ce¬
didicit: uenit ad me. Et infra. Propter
hoc dixiuob. quia nemo potest uenire
adme. nͥ datum fuerit ei a pr̃e meo. Ifide
autem & in bonis oꝑib ꝓficere ac ꝑseuera¬
re usq in finem. muneris atq auxilii ẽẽ
diuim. sc̃arum scͥpturarum confirmat
quia qui cȩpit inuob̃ opus bonum ꝑfici¬
et usq in diem xp̃i iħui. Huius autem
testimonii uirtutem. qͥdamuolens ad
sui sensꝰ prauitatem conuertere: ita qͦd
dictum est. qͥ cȩpit in uobis uolebat in¬
delligi. quasi dictum ẽc̃t. qui cepit ex uob̃:
ut ce initium & consummatio oꝑis ñ ad
dm̃ s ad hominem referret᷑: qui ce inci¬
cipere & ꝑficere uoluisset. S hane in¬
sanissimam suꝑbiam in cadem epła ex¬
cellentissimus gr̃e p̃dicator elidit. dicens.
Innullo terreamini ab aduersariis q̃ ẽ
illis caus a ꝑditionis. uob̃ autem salutiᷤᷤ.
ce hoc a deo. Uobis enim donatum est ꝓ
xp̃o. non solum ut in eum credatis: sed

Expanded text:
Omnis qui audivit a Patre, et didicit, venit ad me . Et infra: Propter hoc dixi vobis, quia nemo potest venire ad me, nisi datum fuerit ei a Patre meo . In fide autem et in operibus bonis proficere ac perseverare usque in finem, muneris atque auxilii esse divini, sanctarum Scripturarum confirmat quia qui coepit in vobis opus bonum, perficiet usque in diem Christi Jesu . Hujus autem testimonii virtutem quidasui sensus pravitatem convertere, ita quod dictum est, Qui coepit in vobis, volebat intelligi, quasi dictum esset, Qui coepit ex vobis: ut et initium et consummatio operis non ad Deum, sed ad hominem referretur, qui et incipere et perficere voluisset. Sed hanc insanissimam superbiam, in eadem Epistola excellentissimus gratiae praedicator elidit dicens: In nullo terreamini ab adversariis, quae est illis causa perditionis, vobis autem salutis, et hoc a Deo. Vobis enim donatum est pro Christo non solum ut in eum credatis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ diuina indulgentia mimerat᷑ ̃ labo¬
ri p̃cium soluens. s diuitias bonitatis suȩ
in eos quos sine oꝑib legis elegit effundens:
ut etiam hi qͥ in multo labore sudarunt.
nec ampliꝰ quam nouissim acceꝑtnt̾. in¬
telligant donum se gr̃e non oꝑum acce¬
pisse mercedem. Unde si ce nos aduersum
patremfamilias murmuremꝰ. eo qͦd nouis¬
sime uocat doti diei oꝑariis exequentur:
nec amplius multa oꝑa quam pene nul¬
la mereant᷑: dicctur nob̃ quodum eorum
ne ex denario conuemsti mecum: Tolle

Expanded text:
vitae divina indulgentia muneratur, non labovitae divina indulgentia muneratur, non labori pretium solvens, sed divitias bonitatis suae in eos, quos sine operibus elegit, effundens; ut etiam hi qui in multo labore sudarunt, nec amplius quam novissimi acceperunt, intelligant, donum se gratiae, non operum accepisse mercedem. Unde si et nos adversum patremfamilias murmuremus, eo quod novissime vocati totius diei operariis coaequentur, nec amplius multa opera quam pene nulla mereantur; dicetur nobis quod uni eorum nne ex denario convenisti m
Abbreviated transcription (Latin):
nequissimis in ipso uitȩ exitu gr̃a inue¬
nit qͦs adoptet. eum tñ multi etiam qui
minus sunt nocentes uident᷑. dom huiꝰ
alieni sint. qͥs hoc aut sine dispensatiõe
dei fiers:. aut sine ꝓftinda dicat equitate
decerm: Quodutiq ñ ideo iniquium ẽ.
quia occultum est: s ideo equum est. qͥa
iudicium dei ẽẽ non dubium ẽ. Quod
enim ab illiꝰ pendet arbitͥo. qua senten¬
tia iudicari debeat priꝰquam iudicetuꝵ:
incertum ẽ. Cum autem res ad fuum fi¬
nem uen̾tt. nemini liberum est de exitu
conqueri: qͥa certissimum est. nicħ aliter
đm facere debuisse quam fecerit. Qui
multimode uocationis uarietatem ad
unam grãm ꝑtinentem. etiam illa regła
euangłice comparationis astruxit. qua
ostendit patremfamilias diuerso tempore
intromiss: in umeam. & tociꝰ diei oꝑariis
aggregatis istorum de quib nẽloquim̃¬
p̃ferunt sortem. qͣs ad comm̃dandam gr̃e
excellentiam. in defec̾tu diei &e conclusione

Expanded text:
nequissimis in ipso vitae exitu gratia invenequissimis in ipso vitae exitu gratia invenit 870 quos adoptet; cum tamen multi, etiam qui minus nocentes videntur, doni hujus alieni sunt: quis hoc aut sine dispensatione Dei fieri, aut sine profunda dicat aequitate decerni? Quod utique non ideo iniquum est, quia occultum est; sed ideo aequum est, quia judicium Dei esse non dubium est. Quod enim ab illius pendet arbitrio, qua sententia judicari debeat, priusquam judicetur, incertum est: cum autem res ad finem suum venerit, nemini liberum est de exitu conqueri; quia certissimum est nihil aliter Deum facere debuisse quam fecerit. Qui multimodae vocationis varietatem, ad unam gratiam pertinentem, etiam illa regula Evangelicae comparationis astruxit, qua ostendit patremfamilias diverso tempore intromissi in vineam, et totius diei operariis aggregati, istorum de quibus nunc loquimuaeferunt sortem, quos ad commendandam gratiae excellentiam, in defectu diei et conclusione
Abbreviated transcription (Latin):
nulla st̃ tã detestanda facinora quȩ possint
gr̃e arcere donum. ita nulla posse tam pre¬
clara oꝑa existere. qͥb hoc qͦd gratis tͥbuit᷑.
ꝑretͥbutionis iudicium debeatur: Uile¬
sceret enim redemptio sanguinis xp̃i. nec
miscđiȩ de humanoꝵ oꝑum p̃rogatiua
succumbet: si tustificatio quȩ fit ꝑ grãm
meritis p̃cedentib deberetur. ut ñ munꝰ
largientis.s merces eẽt oꝑantis. Unde
autem ꝓbari possit. qͦd ad euacuandum
originale peccatum nulla idonea ẽẽc iN¬
dustria. nͥ ce impii ce facinorosi ꝑlauacrũ
xp̃i assumerent᷑ in regnum: agnoscerent¬
q qui in sua iusticia głantur. qͣm nichil
dignum agere possint adoptione filiorũ
dei. si ad regenerationis ñ ꝑuenerint sacͣ¬
mentum. cum eadem qua scelestissimi pec¬
catores conditone teneant᷑. pares futuri
inscĩficatione si affuerit miseratiosimul
ꝑituri si cessarit ablutio: Si gͦ etiam ex

Expanded text:
nulla sunt tam detestanda facinora, quae possint nulla sunt tam detestanda facinora, quae possint gratiae arcere donum, ita nulla posse tam praeclara opera existere, quibus hoc quod gratis tribuitur, per retributionis judicium debeatur. Vilesceret enim redemptio sanguinis Christi, nec misericordiae Dei humanorum operum praerogativa succumberet, si justificatio quae fit per gratiam, meritis praecedentibus deberetur, ut non munus largientis, sed merces esset operantis. Unde autem probari posset, quod ad evacuandum originale peccatum nulla idonea esset industria; nisi et impii et facinorosi per lavacrum Christi assumerentur in regnum; agnoscerentque qui in sua justitia gloriantur, quam nihil dignum agere possint adoptione filiorum Dei, si ad regenerationis non pervenerint sacramentum; cum eadem qua scelestissimi peccatores conditione teneantur, pares futuri in sanctificatione, si adfuerit regeneratio; simul perituri, si cessaverit ablutio? Si ergo etiam ex
Abbreviated transcription (Latin):
trium: alii ad ȩt̾nam beatitudinem rege¬
nerati. alii ad ꝑpetuiam miseriam trans¬
eunt non renati. Si originalem eulpam
fat̾is: omnis numerꝰ in reatuẽ. Si mora¬
lem umnocentiam queris: omnis summa
sine uitio ẽ. Non inuenit qͦd dis cernat
humana iusticia: s habet quod eligat in¬
enarrabilis dei gr̃a. In abscondito est con¬
silium: s ñ latet donum. Opus exerit yie¬
tas: causam obscurat potestas. S tam in¬
dubitabile est qͦd ñ uidetur. quam quod
uidet᷑: quia auctori manifesti oꝑis. negar
confessio etiam ignote ñ potest ȩquitatis.
Qđ si ad illos dirigis mentis intuicum.
qui longam agentes in flagitiis & scele¬
rib etatem. sacram̃to baptis matis xp̃i in
iꝑso tute fine renouantur: a sine ullo
suffragio bonoꝵ oꝑm in regni celestis
consorgum tͣnsferuntur qͦ intellectu di¬
uinum tudicium comp̃hendens: ñ indtibitan¬
ter agnoscas gratuita ẽẽ dei munera. ce siẽt

Expanded text:
trium, alii ad aeternam beatitudinem regetrium, alii ad aeternam beatitudinem regenerati, alii ad perpetuam miseriam transeunt non renati. Si originalem culpam fateris, omnis numerus in reatu est: si moralem innocentiam quaeris, omnis summa sine vitio est. Non invenit quod discernat humana justitia, sed habet quod eligat inenarrabilis gratia Dei. In abscondito est consilium, sed non latet donum: opus exerit pietas, causam obscurat potestas. Sed tam indubitale est quod non videtur, quam quod videtur: quia auctori manifesti operis negari confessio etiam incognitae non potest aequitatis. Quod si et ad illos dirigas mentis intuitum, qui longam agentes in flagitiis et sceleribus aetatem, sacramento baptismatis Christi in ipso vitae fine renovantur, et sine ullo suffragio bonorum operum in regni coelestis consortium transferuntur: quo intellectu divinum judicium comprehendes, niter agnoscas gratuita esse Dei munera: et sicut
Abbreviated transcription (Latin):
rabile lumen suum: qͥ quondam ñ popłs.
nunc autem popłs dei: quorum aliqnͣdo¬
ñ misertꝰ est. nunc autem mis eret᷑. Non gͦ
meritis minorũ tributtur: qͦd non merue¬
re maiores. Par enim impietas. & patres
accusabat &e filios: cademq ignorantiȩ
cecitas. om̃s simul in eosdem mergebat er¬
rores. S cur illorum ñ misertꝰ. hoꝵs mi¬
sertus sit ds: que scientia comp̾hendere.
que potest inuestigare sapientia: Latet
discretionis istiꝰ ratio: s ñ latet iꝑsa discre¬
tio. Non intelligimꝰ iudicantem: s uideamꝰ
oꝑantem. Quid calimniam᷑ iusticiȩ oc¬
culte: qui grãs debemꝰ miscdĩȩ manifeste:
Lauda ce uenerare qͦd agitur: quia tuum
est nes cire quod tegitur. Respice autẽ et
ad umu̾salem multitudinem paruuloꝵ
in quib exceptoillo quo in damnrationẽ
nascit᷑ gens humana delicto: nec p̃t̾ita
possunt merita. nec futura censeri. Om̃s
enim de quib nunc loquimur. ante ullũ
intelligentie. ante lib̃m uoluntatis arbi¬

Expanded text:
rabile lumen suum, qui aliquando non populus, nunc autem popnon est misertus, nunc autem miseretur . Non ergo meritis minorum tribuitur quod non meruere majores, par enim impietas et patres accusabat et filios, eademque ignorantiae caecitas omnes simul in eosdem mergebat errores. Sed cur illorum non misertus, et horum misertus sit Deus: quae scientia comprehendere, quae potest investigare sapientia? Latet discretionis istius ratio, sed non latet ipsa discretio. Non intelligimus judicantem, sed videmus operantem. Quid calumniamur justitiae occultae, qui gratias debemus misericordiae manifestae? Lauda et venerare quod agitur, quia tutum est nescire quod tegitur. Respice autem et ad universalem multitudinem parvulorum, in quibus excepto illo quo in damnationem nascitur gens humana delicto, nec praeterita possunt merita nec futura censeri. Omnes enim de quibus nunc loquimur, ante ullum intelligentiae usum, ante liberum voluntatis arbi
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑationes coꝵ inmanudei. In libro aũ
mones nr̃i:ce omnis sapientie. & oꝑum
scientia &e disciplina. De continentie
qͦq quod ex dei habeatur munere. eade
scͥptura sic loquit᷑. At sciui qͥa aliter
non possum cẽ continens. nds det: ce hoc
ipsum erat sapĩe. scire cuiꝰ ẽẽt hoc donũ

Expanded text:
operationes eorum in manu Dei . In libro autem operationes eorum in manu Dei . In libro autem mones nostri, et omnis sapientia, et operum scientia, et disciplina . De continent a quoque, quod ex Dei habeatur munere, eadem Scriptura sic loquitur: Ut scivi quia aliter non possum esse continens, nisi Deus det, et hoc ipsum erat sa
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ intelligat uias suas: Item alibi. om
nis uidetur sͥ iustꝰ. dirigit audem corda
dñs. Et infra. Preparatur uoluntas a dño.
Item ibidem de cogitatione atq consilio.
Multe cogitationes in corde uiri: consi¬
lrum autem dm̃i obtinet. In libro uͦ eccłia¬
ste scribitur: qͦd &e habere necessaria. et
eis bn uti. donum sit dei. Non ẽ inquit
bonum homini. nͥ qͦd manducauit et
bibit: & ostendit anime sue bonum in
labore fuo: ce quidem hoc indi ego. qͥa
amanu dei est.qm quis manducabit aut
parcet absq illo: Itemin eodem libro lo¬
quitur. qͦd corda ce oꝑa tustorum in ma¬
nudei funt: & tantum in studiis fuis ꝓfi¬
ciant. quantum ille uoluerit. Quanta¬
cumq laborauerit homout querat non
inueniet: ce quodc̃q dixerit sapiens ut
sciat. ñ pot̾it inuenire. Qͥa umuersum
hoc dedi in cor meum. & cor meum untũ¬
sum hoc uidit:qͥa tusti et sapientes. et

Expanded text:
quomodo intelligat 880 vias suas ? Item alibi: Omnis quomodo intelligat 880 vias suas ? Item alibi: Omnis vir videtur sibi justus, dirigit autem corda Dominus . Et infra: Praeparatur voluntas a Domino . Item ibidem de cogitatione atque consilio: Multae cogitationes in corde viri, consilium autem Domini obtinet . In libro vero Ecclesiastae scribitur, quod et habere necessaria, et eis bene uti, donum sit Dei, Non est, inquit, bonum homini nisi quod manducavit et bibit, et ostendit animae suae bonum in labore suo. Et quidem haec vidi ego, quia a manu Dei est. Quoniam quis manducabit aut pascet absque illo ? Item in eodem libro legitur, quod corda et opera justorum in manu sint Dei, et tantum in studiis suis proficiant, quantum ille donaverit. Quantumcumque laboraverit homo ut quaerat, non inveniet; et quodcumque dixerit sapiens ut sciat, non poterit invenire. Quia universum hoc dedi in cor meum, et cor meum universum hoc vidit, quia et justi et sapientes, et
Abbreviated transcription (Latin):
itaq ẽẽ ut homo uiam dei eligat. ce ut
surgat a lapsu: psalmꝰ dauiticus canit
dicens. A dño gressus hominis dirigent᷑.
ce uiam eiꝰ uolet: cum cecidit ñ collidetur:
qͥa dñs suyponit inanum suam. Idem qͦd
duce deoueniat᷑ ad dm̃: emitte lucem duã
&e ueritadem tuã: ipsa me deduxerunt ce
adduxert̃ in montem scm̃ tuum. &e in tab̃¬
nacula tua. Item qͦd in deosit hominis
fortitudo. & dei uoluntas p̃ueniat libe¬
randum: fortitudinem meã ad te custo¬
diam. qͥa d̃s susceptor m̃s. ds m̃s uolun¬
tas eiꝰ p̃ueniet me. In ꝓuerbus quoq le¬
gimus de saprentia ce intellectu. qm̃ dñs
dat sapientiã. & a facie eiꝰ scientia ce in¬
tellect᷑. Item in eodem libro de dispensa¬
tionib sapientiȩ dei. sine qͣ nulle rect̾e ft̃
act̾iones: ita dr. ¶Meum consilium. ce mea
tutela. ego prudentia. mea audem uirtus:
ꝑme reges regnant. & tyranm ꝑme obti¬
dirigunt᷑ gressus uiri. mortalis autem

Expanded text:
utique esse, ut homo viam Dei eligat, et ut utique esse, ut homo viam Dei eligat, et ut surgat a lapsu, psalmus Davidicus canit, dicens: A Domino gressus hominis dirigentur, et viam ejus volet. Cum ceciderit, non collidetur: quia Dominus supponit manum suam . Item idem quod duce Deo veniatur ad Deum: Emitte lucem tuam, et veritatem tuam, ipsa me deduxerunt et adduxerunt in montem sanctum tuum, et in tabernacula tua . Item quod in Domino sit hominis fortitudo, et Dei voluntas praeveniat liberandum: Fortitudinem, inquit, meam ad te custodiam, quia Deus susceptor meus, Deus meus, voluntas ejus praeveniet me . In Prsapientia et intellectu, Quoniam Dominus dat sapientiam, et a facie ejus scientia et intellectus . Item in eodem libro de dispensationibus sapientiae Dei, sine qua nullae rectae sunt actiones, ita dicitur, Meum consilium et mea tutela, ego prudentia, mea autem virtus. Per me reges regnant, et tyranni per me obticorriguntur gressus viri, mortalis autem
Abbreviated transcription (Latin):
estis saluati ꝑ fidem: ce hoc non ex uobis.
Deienim donum ẽ: ñ ex oꝑib nequis¬
głetur. Ipstus enim sumꝰ figmentum: cte¬
rauit ds ut inillis ambulemus. Propͥũ
gͦ hoc habet noua creat᷑a ꝑ gr̃am. ut qui
figm̃tum sunt dei. qͥ natiuitate cȩlesti cõ¬
duntur in xp̃o. ñ ocio torpeant. nec de¬
Hoc est enim fingi. hoc de uet̾i creatura
nouam fieri: hoc de imagine terrem
hominis. ad imaginem cȩlestis homi¬
nis reformari. Quiod dotum fiue palam
ꝑcooꝑatores gratiȩ. siue occulte ꝑ subii¬
nistrationem sp̃e. ille inchoat. ille au¬
bunde quantum arbie̾r his testimoniᷤ.
quamins & alia documenta aggregari
potuerunt. demonstratũ est. fidem qua
iustificatur imꝑiꝰ. nͥ ex dei munere ñ hab̃i.
ad hoc donari.ut pͥncipium possit esse
meritoꝵ: & cum ipsa data fuerit ñpetita:
ipsius iam peticionib bona cȩc̃a conferan¬
tur. Unde quedam de plurimis assum̃¬
da funt testimonia: q̃ in diu̾sitate dono¬
rum ostendant gr̃e largitatem. Ex deo

Expanded text:
estis salvati per fidem, et hoc non ex vobis. Dei enim donum est, non ex operiur. Ipsius enim sumus figmentum, creravit Deus, ut in illis ambulemus. Proprium ergo hoc habet nova creatura per gratiam, ut qui figmentum Dei sunt, qui nativitate coelesti conduntur in Christo, non otio torpeant, nec dem ambulando; hoc est enim fingi, hoc de vetere creatura novam fieri, hoc de imagine terreni hominis ad imaginem coelestis hominis reformari: quod totum sive palam per cooperatores gratiae, sive occulte per subministrationem spiritus, ille inchoat, ille aubunde, quantum arbitror, his testimoniis quamvis et alia documenta aggregari potuerint demonstratum est fidem qua justificatur impius, nisi ex Dei munere non haberi, sed ad hoc donari, ut principium possit esse meritorum: ut cum ipsa data fuerit, non petita, ipsius jam petitionibus bona caetera conferantur. Unde itaque quaedam de plurimis assumenda sunt testimonia, quae in diversitate donorum ostendant gratiae largitatem. Ex Deo
Abbreviated transcription (Latin):
uiscera miscdiȩ dñs non adunius tantũ
popł̃i redemptionem. s ad omnium na¬
tionum impendit saludem:dicente eum¬
gelista. quia iħc moriturꝰ erat progen¬
de: ñ tantum ꝓgente: s etiam ut filio ᷤ
dei disꝑsos congregaret in unum. Hoc
enim agit illa uox dñi. quȩ ꝑ qͣndam
piecatis tubam doto terrarum orbe reso¬
nantem:om̃s homines &e inuitat ce con¬
uenit. Nam cum dixisset. confiteor tibi
pater dñe cȩli & terrȩ. qͥa abscondisti ħ
a sapientib & prudentib & reuelasti ea
paruulis: ita pater. qm̃ sic b̃nplacitum

Expanded text:
viscera misericordiae Dominus, non ad unius tantum populi redemptionem, sed ad omnium nationum impendit salutem. Dicit Evangelista, quia Jesus moriturus erat pro gente: non tantum pro gente, sed etiam ut filios Dei dispersos congregaret in unum Hoc enim agit illa vox Domini, quae per quamdam pietatis tubam toto 873 terrarum orbe resonantem, omnes homines et invitat et convenit. Nam cum dixisset, Confitebor tibi, Pater, Domine coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea p
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. Si destruxerit: non ẽ qui edificet.
Si melus erit hominem: nullus est qui
aꝑiat. Si continuerit aquas: omnia sicca¬
buntur. Si emiserit eas: subuertent t̃rã.
Ayud ipsum ẽ fortitudo &e sapĩa. Ipse nouit
&e decipientem: & eum qui decipitur. Ad¬
ducit consiliarios in stultum finem : ce
iudices in stuporem. Baltheum regum
dissoluit: & p̃eingit fune renes eorum.
Ducit sacerdotes ingłos: & optimates
supplantat. C omiitans labium uera¬
ctum: ce doctͥnam senum auferens. Effem¬
dens despectionem suꝑ pͥncipes: & hos qͥ
opp̃ssi fuerant releuans. Qui reuelat ꝓfun¬
da de tenebͥs: & ꝓducit in lucem umbram
mortis. Qin multiplicat gs̃ & ꝑdet eas: ce
subuersa in integrum restituet. Qui in¬
ut frustra incedant ꝑ inuium. Palpabĩ
quasi in tenebͥs. & non inluce: & errare eoᷤ
faciet quasi ebrios. Et tc̃m idem dicens
uoluntatem dei. irritam ẽẽ non posse: ip¬
se eniminqͥt solus est. &e nemo auertere

Expanded text:
tiam . Si destruxerit, nemo est qui aedificet: tiam . Si destruxerit, nemo est qui aedificet: si incluserit hominem, nullus est qui aperiat: si continuerit aquas, omnia siccabuntur: si emiserit eas, subvertent terram. Apud ipsum est fortitudo et sapientia, ipse novit et decipientem, et eum qui decipitur: adducit consiliarios in stultum finem, et judices in stuporem. Balteum regum dissolvit, et praecingit fune renes eorum, ducit sacerdotes ingloriosos, et optimates supplantat: commutans labium veracium, et doctrinam senum auferens: effundens despectionem super principes, et eos qui oppressi fuerant relevans qui revelat profunda de tenebris et producit in lucem umbram mortis qui multiplicat gentes et perdet eas et subversas in integrum restituet qui inut frustra incedant per invium, palpabunt quasi in tenebris, et non in luce, et errare eos faciet quasi ebrios. Et iterum idem dicens voluntatem Dei irritam esse non posse: Ipse enim, inquit, solus est, et nemo avertere
Abbreviated transcription (Latin):
bis in hac iita patere ñ posse. Ex parte enĩ
specłm in enigmate: nec sapientiores aut
scientiores beatissimo apło fumꝰ. qui cum
de gre potentia disputaret. magnoꝵs mi¬
sterioꝵ ingressꝰ archanum: his q̃ impos¬
sibile erat enarrare fuccubitit. Cumenĩ
dixisset. nolo enmuos ignorare fr̃s miste¬
rium hoc. ut non sitis uobis ipsis sapien¬
tes. qͥ a cecitas ex parte inisrł contigit. donec¬

Expanded text:
bis in hac vita patere bis in hac vita patere speculum in aenigmate . Nec sapientiores aut scientiores beatissimo Apostolo sumus, qui cum de gratiae potentia disputaret, magnorum mysteriorum ingressus arcanum, iis quae impossibile erat enarrare succubuit. Cum enim dixisset, Nolo enim vos ignorare, fratres, mysterium hoc, ut non sitis vobis ipsis sapientes, quia caecitas ex parte in
Abbreviated transcription (Latin):
sius conuertantur ad dm̃. accipiant fi¬
dem.accipiant caritatem. ce de ignoran¬
tiȩ teneb̾s lib̾ati. in agnitionẽ ueniant
ueritatis: Quod quia ipsi piare cͥ neq̃uint.
male confuetudinis pondere p̃ssi. ce dia¬
boliuicłis alligati:. neq deceptiones suiaᷤᷤ
euincere ualent. qͥb tam ꝑtinacit̃ inheser̃.
ut quantum amanda ẽ ueritas. tantum
diligant falsitatem: misericors dñs ce iustꝰ.
ꝓ omnib sͥ uult hominib supplicari: ut
cum uidemꝰ de tam ꝓfundis malis innu¬
meros erui. ñ ambigamꝰ dm̃ p̃stitisse. qͦd
ut p̾staret oratꝰ est: &e grãs agentes ꝓhis qͥ
salui facti sunt. sꝑemus etiam eos quinec
dum illuminati sunt. eodem diuine gr̃e
oꝑe extm̃dos de potestate tenebrarum: et
in regnum di ꝑriꝰqm de hac uita exeant
tͣnsferendos. Quod si aliquos sic̃ uidemꝰ
diume iusticie tudicia referendum est. de
agnoscendum secreti huiꝰ ꝓfunditatem no¬

Expanded text:
suis, convertantur ad Deum, accipiant fisuis, convertantur ad Deum, accipiant fidem, accipiant veritatem, et de ignorantiae tenebris liberati, in agnitionem veniant veritatis? Quod quia ipsi praestare sibi nequeunt, malae consuetudinis pondere oppressi, et diaboli vinculis alligati, neque deceptiones suas evincere valent, quibus tam pertinaciter inhaeserunt, ut quantum amanda est veritas, tantum diligant falsitatem, misericors Dominus et justus pro omnibus sibi vult hominibus supplicari: ut cum videmus de tam profundis malis innumeros erui, non ambigamus Deum praestitisse quod ut praestaret oratus est, et gratias agentes pro his qui salvi facti sunt, speremus etiam eos qui necdum sunt illuminati, eodem divinae gratiae opere eximendos de potestate tenebrarum, et in regnum Dei priusquam de hac exeant vita transferendos. Quod si aliquos, sicut videmus divinae justitiae judicia referendum est, et agnoscendum secreti hujus profunditatem no
Abbreviated transcription (Latin):
iħc: qͥ dedit redemptionem semetipsum
ꝓ omnib. De hac gͦ doct̾rine apłicȩ re¬
gula. qua eccłia uniuersalis imburtur.
ne in diuersum intellectum nr̃o euage¬
mus arbitrio: qͥd ipsa uniũsalis eccłia
sentiat reqͥiamus. Qͥa nichil dubiumeẽ
pot̾it inp̃cepto: si obedientia concordat
studio. Precepit itaq apłs. immo ꝑ apłm
dñs qu loquebat᷑ in apło. fieri obsecratio¬
nes. postulationes. gr̃arum act̾iones: ꝓ
omnib hominib. & ꝓ regib. ac prohis
qͥ insublimitate sunt. Quam legem sup¬
plicationis. ita omnium sacerdotum &e om¬
nium fidelium deuotio concordit̃ tenet᷑. ut
nulla pars mundi sit. in qua huiusmodi
orationes ñ celebrent᷑ ã popłis xp̃ianis.
omnib infidelib &e inimicis crucis xp̃i:
ꝓomnib idolorum cultorib. ꝓ omnib
ꝓ tudeis quorum cȩcitatilum̃ eungelii
ñ refulget: ꝓhereticis ce scis maticis. qͥ ab
unitate fidei & caritatis alieni sunt. Qͥd
autem ꝓistis petit. nͥ ut relict̾is errorib

Expanded text:
i dedit redemptionem semetipsum pro omnibus. De hac ergo doctrinae apostolicae regula qua Ecclesia universalis imbuitur, ne in diversum intellectum nostro evagemur arbitrio, quid in ipsa universalis Ecclesia sentiat requiramus: quia nihil dubium esse poterit in praecepto, si obedientia concordet in studio. Praecepit itaque Apostolus, imationes, postulationes, gratiarum actiones, pro omnibus hominibus, et pro regibus, ac pro his qui in sublimitate sunt. Quam legem supplicationis ita omnium sacerdotum et omnium fidelium devotio concorditer tenet, ut nulla pars mundi sit in qua hujusmodi orationes non celebrentur a populis Christianis. omnibus infidelibus, et inimicis crucis Christi, pro omnibus idolorum cultoribus, pro omnibus i non refulget, pro haereticis et schismaticis, qui ab unitate fidei et charitatis alieni sunt. Quid autem pro istis petit, nisi ut, relictis erroribus