comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
me quid possit ostendit: qñ cos uidemus not
precipua iuitute non tationabili felicitate. s temera¬
ria sicut eoꝵ cultores de illa sentiunt. fortune pote¬
state selectos. Nam ⁊ uir dissertissimꝰ salustiꝰ. etiam
ipsos deos fortassis atcendit cũ dice̾t. S ꝓfecto for¬
tuna iomnie dominat᷑. Ea rescunctas ex libidine
magis quam ex uͦ celebrat obscuratq. Non enim pos¬
sunt inuenire causam. eur celebrata sit uenꝰ et ob¬
scurata sit uirtuais: cum ambarum ab istis consecra¬
ta sint numina. nec comparanda sint merita. Aut
si hoc nobilitari meruit quod plures appetunt. plu¬
resenĩappetunt uenerẽ qͣm uirtutẽ. curcelebrata ẽ dea
minerua et obscurata ẽ dea pecuna. cũ in genere
humano plures alliciat auaricia quam ꝑitia. et
ineis ipsis qui sunt artificiosi. raro inuenias ho¬
minẽ qͥ ñ habeat artem suam pecuniaria merce¬
fit. quam id qd̾ ꝓpt̃ aliud fit: Si gͦ insipientis u¬

Expanded text:
me quid posset ostendit; quando eos uidemus non me quid posset ostendit; quando eos uidemus non praecipua uirtute, non rationabili felicitate, sed temeraria, sicut eorum cultores de illa sentiunt, Fortunae potestate selectos. Nam et uir disertissimus Sallustius etiam ipsos deos fortassis adtendit, cum diceret: \'Sed profecto fortuna in omni re dominatur; ea res cunctas ex libidine magis quam ex uero celebrat obscuratque.\' Non enim possunt inuenire causam, quur celebrata sit Venus et obscurata sit Virtus, cum ambarum ab istis consecrata sint numina nec conparanda sint merita. Aut si hoc nobilitari meruit, quod plures adpetunt, plures enim Venerem quam Virtutem: quur celebrata est dea Minerua et obscurata est dea Pecunia? cum in genere humano plures adliciat auaritia quam peritia, et in eis ipsis, qui sunt artificiosi, raro inuenias hominem, qui non habeat artem suam pecuniaria mercefit, quam id quod propter aliud fit. Si ergo insipientis iu
Abbreviated transcription (Latin):
plurib distributa sunt. etiam ipsos selectos uide¬
amus. tanquam senatum cum plebe parit̾ oꝑa¬
ri: ⁊ inueniamus a quibꝰdam diis qͥ nequaqͣm
seligendi putati sunt. multa maiora atq melio¬
ra amministrari. quam ab illis qui selecti uo¬
cant̾: restat arbitrari ñ ꝓpt̃ p̃stantiores in mur¬
do amministrationes. s qr ꝓuenit eis ut magis
ppłis innotescerent selectos dõs et p̃cipuos nun¬
cupatos. Unde dicit etiam ipse uarro. qđ diis
quib̾dam patrib et deab matrib sicut hommibꝰ
ignobilitas accidisset. Si gͦ felicitas idõ fortasse
int̾ selectos deos ẽẽ non debuit. qd̾ ad istam nobi¬
litatem non merito sed fortuitu ꝑuenerunt: salt̃
inter illos uel potius p̃ illis fortuna poneret. qͣmn
dicunt deam non rationabil dispositione s ut
temere acciderit sua cuiq dona conferre. Hȩx in
dis selectis tenere apicem debuit. inquib masi¬

Expanded text:
pluribus distributa sunt, etiam ipsos selectos uidepluribus distributa sunt, etiam ipsos selectos uideamus tamquam senatum cum plebe pariter operari, et inueniamus a quibusdam dis, qui nequaquam seligendi putati sunt, multa maiora adque meliora administrari quam ab illis, qui selecti uocantur: restat arbitrari non propter praestantiores in mundo administrationes, sed quia prouenit eis, ut magis populis innotescerent, selectos eos et praecipuos nuncupatos. Unde dicit etiam ipse Varro, quod dis quibusdam patribus et deabus matribus, sicut hominibus, ignobilitas accidisset. Si ergo Felicitas ideo fortasse inter selectos deos esse non debuit, quod ad istam nobilitatem non merito, sed fortuito peruenerunt: saltem inter illos uel potius prae illis Fortuna poneretur, quam dicunt deam non rationabili dispositione, sed ut temere acciderit, sua cuique dona conferre. Haec in dis selectis tenere apicem debuit, in quibus maxi
Abbreviated transcription (Latin):
ri homini possit. Ponit᷑ autẽ iuno quȩ int̾duca
ẽ et domiduca. quasi qͥcqͣm ꝓsit iter carꝑe ⁊ do¬
mũ ducisi mens non ẽ bona: cuiꝰ muncris deã
selectores isti inter selecta numina minime posue¬
runt. quȩ ꝓfecto et mineruę fuerat p̃ferenda. cui
ꝑ ista minuta oꝑa pucrorum memoriã tribuerõ
Quis enim dubitet multo eẽ meliꝰ habere bonã
mentẽ. quam memoriã quantũlibet ingentẽ: Ne¬
mo enĩ malus ẽ. quibonam ht̃ m̃tẽ. Quidam uͦ pes¬
simi memoria sunt mirabili tanto peiores. qͣnto
minꝰ possunt qd̾ male cogitant obliuisci. Ettam̃
minerua ẽ int̾ selectos deos. Mentinã aũtdeã tur¬
bauilis oꝑuit. Quid de untute dicam qͥd de feliq¬
tate. de quib inquarto libro plura iam diximus.
quas cum deas haberent. nullum eis locũ int̾ sele¬
ctos deos dare uolucrunt. uͥ dederunt martiet or¬
um gͥ in his minutis oꝑib. q̃ minutatĩ diis

Expanded text:
ri homini possit: ponitur autem Juno, quia Iterduca ri homini possit: ponitur autem Juno, quia Iterduca est et Domiduca, quasi quidquam prosit iter carpere et domum duci, si mens non est bona: cujus muneris deam selectores isti inter selecta numina minime posuerunt. Quae profecto et Minervae fuerat praeferenda, cui per ista minuta opera puerorum memoriam tribuerunt. Quis enim dubitet multo esse melius habere bonam mentem quam memoriam quantumlibet ingentem? Nemo enim malus est, qui bonam habet mentem; quidam uero pessimi memoria sunt mirabili, tanto peiores quanto minus possunt quod male cogitant obliuisci. Et tamen Minerua est inter selectos deos; Mentem autem deam turba uilis operuit. Quid de Virtute dicam? quid de Felicitate? de quibus in quarto libro plura iam diximus; quas cum deas haberent, nullum eis locum inter selectos deos dare uoluerunt, ubi dederunt Marti et OrCum igitur in his minutis operibus, quae minutatim dis
Abbreviated transcription (Latin):
autem dicunt uitũno atq sentinoħ sola attri¬
buta quȩ in carne uiuisc̃t et sensib amminicu¬
lant᷑. cur ñ ds̃ ille qui facit omĩa uiuere atq sen¬
tire etiam carni uitam prebet et sensum. uniu̾¬
sal oꝑi hoc munꝰetiam partib tribuens: Et
quid opus c̃ uitunno atq sentino: Quodsi ab
illo qui uitȩ ac sensib uniuersaliter p̃sidet. his
quasi famulis ista carnalia uelut extrema et
ima cõmissa sunt. itane sunt illi selecdi destitu¬
ti familia. ut ñ inuenirent quib etiã ipsi ista cõ¬
mitterent. s cum tota sua nobilitate quauisi ft̃
seligendi. opus facere cum ignobilib cogerent᷑:
Iuno selecta ⁊ regina. iouisq soror ⁊ coniunx: hȩc
tam̃ int̃duca ẽ pueris. et opus facit cũ deab igno¬
bilissimis. ab eona et adeona. Ibiposuerunt ⁊ m̃tiuã
deam. quȩ faciat pueris bonam m̃tem. et int̃ se¬
lectos ista non ponitur: quasi quieqͣm maiꝰ p̃sta¬

Expanded text:
autem dicunt Vitumno atque Sentino haec sola attriautem dicunt Vitumno atque Sentino haec sola attributa, quae in carne vivescunt et sensibus adminiculantur, quur non. deus ille, qui facit omnia uiuere adque sentire, etiam carni uitam praebet et sensum, uniuersali opere hoc munus etiam partubus tribuens? et quid opus est Vitumno adque Sentino? Quod si ab illo, qui uitae ac sensibus uniuersaliter praesidet, his quasi famulis ista carnalia uelut extrema et ima commissa sunt: itane sunt illi selecti destituti familia, ut non inuenirent quibus etiam ipsi ista committerent, sed cseligendi, opus facere cum ignobilibus cogerentur? Juno selecta et regina Jovisque soror et conjux, haec tamen Iterduca est pueris, et opus facit cum deabus ignobilissimis Abeona et Adeona. Ibi posuerunt et Mentem deam, quae faciat pueris bonam mentem, et inter selectos ista non ponitur, quasi quidquam majus praesta
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ad uitam sensumq ꝑueneri nt. Quȩ munera
selecta ñ dant᷑ a diis selectis: s a quibusdam in eo¬
gnitis. ⁊ p̃istorum dignitate neglectis. Quod si re¬
spondet᷑ omĩum initioꝵ potestatem habere ianũ.
⁊ idõ illi etiam qđ aꝑitur conceptu ñ ĩmerito attͥ¬
bui.⁊ omĩum seminũ saturnum. ⁊ idõ seminatio¬
nem quoq hominis ñ posse ab erꝰ oꝑatione se¬
iungi. omĩum seminũ emittendoꝵ liberũ ⁊ lib̾am.
⁊ idõ his etiam p̃eẽ. quȩ ad substituendos hoiẽs
nẽ. ⁊ ideo eam ñ deẽc̃ purgationib femmnarũ ⁊ par¬
tub hominũ: querant quid respondeant de ui¬
tunno et sentino. utrũ et ipsos uelint habere oĩ¬
um quȩ uitiunt et sentiunt potestatẽ. Qd̾ si con¬
cedunt: attendant quam eos sublumiꝰ collocaturi
si nt stam seminib nasq int̾ra et ex tra ẽ: uiuere
aut̃ atq sentire. etiam deos sidẽos opinant᷑. Si

Expanded text:
nisi ad uitam sensumque peruenerint, quae munera nisi ad uitam sensumque peruenerint, quae munera selecta non dantur a dis selectis, sed a quibusdam incognitis et prae istorum dignitate neglectis. Quod si respondetur omnium initiorum potestatem habere Ianum et ideo illi etiam quod aperitur conceptui non inmerito adtribui, et omnium seminum Saturnum et ideo seminationem quoque hominis non posse ab eius operatione seiungi, omnium seminum emittendorum Liberum et Liberam et ideo his etiam praeesse. quae ad substituendos homines nem, et ideo eam non deesse purgationibus feminarum et partubus hominum: quaerant quid respondeant de Vitumno et Sentino, utrum et ipsos velint habere omnium quae vivunt et sentiunt potestatem. Quod si concedunt, attendant quam eos sublimius locaturi sint. Nam seminibus nasci, in terra et ex terra est; vivere autem atque sentire etiam deos sidereos opinantur. Si
Abbreviated transcription (Latin):
ctus saturnus semen ipsum. Confert selectꝰ lib̾. eiꝰ¬
demseminis emissionem uiris. Confeit hoc idẽ li¬
bera. quȩ ceres seuuenꝰ ẽ feminis. Confert selecta iu¬
no. ⁊ hoc ñ sola. s cum mena filia iouis. fluores m̃¬
struos ader qd̾ conceptum ẽ increm̃tũ. Et confert
uitunnꝰ obscurus ⁊ ignobił uitã: confert sentinꝰ
obscurꝰ et ignobilis sensũ. Quȩ duo tanto ilł reb
p̃stantiora sunt: quanto et ipsa intellectu ac ratioe
uincunt᷑. Si c̃ enim quȩ ratiocinant᷑ et intelligunt
ꝓfecto potiora sunt his quę sine intellectu atq rati¬
one ut pecora uiuunt ⁊ sentiunt: ita ⁊ illa q̃ uita
sensuq sunt p̃dita. his quȩ nec uiuunt nec senti¬
unt merico p̃ferunt᷑. Int̾ selectos itaq deos. uitũ¬
mis uiuificator. ⁊ sentinus sensificator magis ha¬
beri debuerunt. qͣm ianꝰ seminis ad missor. ⁊ satͣ¬
res łemissores. Q uȩ semina cogitare indignũ ẽ.

Expanded text:
ctus Saturnus semen ipsum; confert selectus Liber eiusctus Saturnus semen ipsum; confert selectus Liber eiusdem seminis emissionem uiris; confert hoc idem Libera, quae Ceres seu Venus est, feminis; confert selecta Iuno, et hoc non sola, sed cum Mena, filia Iouis, fluores menstruos ad eius, quod conceptum est, incrementum: et confert Vitumnus obscurus et ignobilis uitam; confert Sentinus obscurus et ignobilis sensum; quae duo tanto illis rebus praestantiora sunt, quanto et ipsa intellectu ac ratione uincuntur. Sicut enim, quae ratiocinantur et intellegunt, profecto potiora sunt his, quae sine intellectu adque ratione ut pecora uiuunt et sentiunt: ita et illa, quae uita sensuque sunt praedita, his, quae nec uiuunt nec sentiunt, merito praeferuntur. Inter selectos itaque deos Vitumnus uiuificator et Sentinus sensificator magis haberi debuerunt quam Ianus seminis admissor et Satuum commotores uel emissores; quae semina cogitare indignum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ex ilł sunt: qui selecti appellantur. S ibi ẽ et dea
mena. q̃ menstruis fluorib p̃est: quamuis iouis
filia tam̃ignobił. Et hanc ꝓuintiam fluor. m̃struo¬
rum. in libro sclectorum dõr. ipsiuinoni idẽ aucdor
assignat. quȩ indiis selectis etiam regina ẽ: & hic
tanquam iuno lucina cum eadem mena pͥuigna
sua cidem cruori p̃sidet. Ibi sunt et duonescio qui
obscurissimi. uitunnꝰ et sentinꝰ. quoꝵ alter uitã.
alter sensꝰ puerꝑio largiunt᷑. Et nimirũ multo
plus p̃stant cum sint ignobilissimi: quam illi
tot ꝓccres et sclecti. Nam ꝓfecto sine uita et sensu.
quid ẽ illud totum qd̾ muliebri utero gerit᷑. nͥ
nescio qͥd ab iectissimum. limo ac pulueri com¬
parandum: Quȩ gͥ causa tot selectos dõs adħ
oꝑa minima compulit. uͥ auitunno et sentino
quos fama obscura recondit. in huiꝰ munifi¬
ianus aditum. et quasi ianuam semini. Confert sele¬

Expanded text:
ex illis sunt qui selecti appellantur. Sed ibi est et dea ex illis sunt qui selecti appellantur. Sed ibi est et dea Mena, que menstruis fluoribus preest, quamvis Iovis filia tamen ignobilis. Et hanc providentiam fluorum menstruorum in libris selectorum deorum ipsi Iunoni idem auctor assignat, que in diis selectis etiam regina est. Et hic tanquam Iuno lucina, cum eadem Mena privigna sua, eidem cruori presidet. Ibi sunt et duo nescio qui obscurissimi Vitumnus et Sentinus, quorum alter vitam, alter sensus puerperio largiuntur; et nimirum multo plus prestant, cura sint ignobilissimi, quam illi tot proceres et selecti. Nam profecto sine vita et sensu quid est illud totum quod muliebri utero geritur, nisi nescio quid abiectissimum, limo ac pulueri comparandum. Que igitur causa tot selectos deos ad hec opera minima compulit, ubi a Vitumno et Sentino, quos fama obscura recondit, in huius munifiIanus aditum et quasi ianuam semini; confert sele
Abbreviated transcription (Latin):
geniuim. mercurium. apollinem. martẽ. uulcanũ
neptunum. solem. orcum. liberum patrẽ. tellu¬
rem cercrem. iunonem lunam. dianam. mineruã.
uenerem uestam. In quib om̃ib ferme iuginq. duo¬
decim mares. octo sunt femine. Hȩc numina utrũ
ꝓpt̾ maiores in mundo amministrationes selecta
dicunt᷑ an qd ppłis magis innotuerunt. maiorq
ẽ eis cultꝰ exhibitꝰ.: Si ꝓpterea qr oꝑa maiora abhis
amministrant᷑ in mundo: ñ eos inuenire debui
mus int̃ illam qͣsi plebeiam numinũ multitudi¬
nem. minutis opusculis deputatam. Nam ipse pͥ¬
mũ ianus cum puerꝑium concipit᷑ uñ illa cun¬
da oꝑa sumunt ex ordium. minutatim minutis
semini. Ibi ẽ ⁊ saturnus. ꝓpt̃ ipsum sem̃. Ibi liber
qui marem effuso semine lib̾at. Ibi libera qͣm et
uenerẽ uolunt. q̃ hoc idem bñficium conferat fe¬
minę: ut ctiam ipsa emisso semine lib̾et᷑ Om̃s hi

Expanded text:
Genium, Mercurium, Apollinem, Martem, Vulcanum, Genium, Mercurium, Apollinem, Martem, Vulcanum, Neptunum, Solem, Orcum, Liberum patrem, Tellurem, Cererem, Iunonem, Lunam, Dianam, Mineruam, Venerem, Vestam; in quibus omnibus ferme uiginti duodecim mares, octo sunt feminae. Haec numina utrum propter maiores in mundo administrationes selecta dicuntur, an quod populis magis innotuerunt maiorque est eis cultus exhibitus? Si propterea, quia opera maiora ab his administrantur in mundo, non eos inuemus inter illam, quasi plebeiam numinum multitudinem, minutis opusculis deputatam. Nam ipse primum Ianus, cum puerperium concipitur, unde illa cuncta opera exordium minutatim, minutis semina: ibi est et Saturnus, propter ipsum semen: ibi liber, qui marem effuso semine liberat: ibi libera, quam Venerem volunt, que hoc idem beneficium conferat femine, ut ipsa etiam emisso semine liberetur. Omnes hi
Abbreviated transcription (Latin):
tasse quam ueriꝰ sidii eligunt᷑ ut hulbi: utiq ce¬
ter rȩpbi iudicant᷑. Non hoc dico. Uideo cnĩ etiã
oeseledis seligi aliquos ad aliqͥd mar atq p̃stante.
sc̃ inmilitia cum tyrones electi fuerint. exhis qͦ.
dligunt᷑ ad opꝰ aliquod marꝰ armoꝵ. Et cũ cli¬
gunt᷑ in ȩccłia qͥ fiant p̃positi. non utiq cȩter
repbant᷑: cum om̃s boni fideles lecti merito nun¬
cupent. Qliguntur in edificio lapides angulans:
ñ repbatis cecĩs quistructurȩ partib aliis deputant᷑
Eligunt᷑ uuȩ ad uescendũ: nec reꝓbant᷑ aliȩ quas
relinquimꝰ adbibendum. Nonopꝰ ẽ multa ꝑcur¬
re : cum res in aꝑto sit. Quamobrem ñ exhoc qd̾
dii ex multis quidã selecti sunt. uel is qͥ scͥpsit ł eoꝵ
cultores ł dii ipsi uituꝑandi sunt: s adũtendum
potius de selectis diisqͥnam isti sint. ⁊ ad quã rẽ sele
bri contertione commendat. Ianum. iouem. saturnũ.

Expanded text:
tasse quam uerius: Si di eliguntur ut bulbi, utique cetasse quam uerius: Si di eliguntur ut bulbi, utique ceteri reprobi iudicantur. Non hoc dico: uideo enim etiam ex selectis selegi aliquos ad aliquid maius adque praestantius, sicut in militia, cum tirones electi fuerint, ex his quoque eliguntur ad opus aliquod maius armorum; et cum eliguntur in ecclesia, qui fiant praepositi, non utique ceteri reprobantur, cum omnes boni fideles electi merito nuncupentur. Eliguntur in aedificio lapides angulares, non reprobatis ceteris, qui structurae partibus aliis deputantur. Eliguntur uuae ad uescendum, nec reprobantur aliae, quas relinquimus ad bibendum. Non opus est multa percurrere, cum res in aperto sit. Quam ob rem non ex hoc, quod di ex multis quidam selecti sunt, uel . is qui scripsit uel eorum cultores uel di ipsi uituperandi sunt, sed aduertendum potius quinam isti sint et ad quam rem selecbri contextione commendat: Ianum, Iouem, Saturnum,
Abbreviated transcription (Latin):
uitã beatam q̃ ñ nͥ eterna ẽ: querenda ⁊ colenda p̃¬
dicat᷑. Fanc diuinitatẽ. uel tit sic dixerim dei¬
tatẽ. namet hoc ũbo uti iam nr̃os ñ piget. ut de
lant hanc gͦ diuinitatẽ siue deitatem ñ eẽ inea the¬
ologia qͣm ciuilem uocant. q̃ a marco uarrone se¬
decĩ uoluminib explicata ẽ. id ẽ ñ ꝑueniri ad et̃ne
uitȩ felicitatem talium dõꝵ cultu. qͣles a ciuitatibꝰ
qualit̃q colendi instituti sunt. cui ñdum ꝑsira¬
sit sext̾ liber quem ꝓxime absoluimꝰ. cũ istum for¬
sitan legerit. qd de hac questione expedienda ul¬
tenꝰ desidet ñ habebit. fieri enim potest ut saltẽ
deos selectos atq p̃cipuos quos uarro uolumine cõ¬
plexus ẽ ultimo. de quib parum diximꝰ. qͥsqͣm co¬
lendos ꝓpt̃ uitam bcatam quȩ non nͥ eterna ẽ opi¬
net. Qua mie ñ dico qd̾ facetiꝰ ait tertullianꝰ for¬

Expanded text:
uitam beatam, quae non nisi aeterna est, quaerenda et colenda pruitam beatam, quae non nisi aeterna est, quaerenda et colenda praedicatur. tatem nam et hoc uerbo uti iam nostros non piget, ut de lant — hanc ergo diuinitatem siue deitatem non esse in ea theologia, quam ciuilem uocant, quae a Marco Varrone sedecim uoluminibus explicata est, id est non perueniri ad aeternae uitae felicitatem talium deorum cultu, quales a ciuitatibus qualiterque colendi instituti sunt, cui nondum persuasit sextus liber, quem proxime absoluimus, cum istum forsitan legerit, quid de hac quaestione expedienda ulterius desideret, non habebit. Fieri enim potest, ut saltem deos selectos adque praecipuos, quos Varro uolumine conplexus est ultimo, de quibus parum diximus, quisquam colendos propter uitam beatam, quae non nisi aeterna est, opinetur. Qua in re non dico quod facetius ait Tertullianus for
Abbreviated transcription (Latin):
se consuetudinis uis nimis in alto radices ht̃: sicui
de ista ciuili theologia respuenda atq uitanda parũ
iudeor disputasse: in aliud uolum̃ qđ huic opitulan¬
te dnõ conungendum ẽ animum intendat.
iligentius me pͣua sec ueteres
opiniones ueritati pietatis mmi¬
micas. qͣs cenebrosis animis
altius et tenatiꝰ diuturnꝰ hu¬
mani generis error. infixit.
cuellere atq extirpare conantẽ.
et illrꝰ graẽ qui hoc ut uerus ds potest ꝓ meo modulo
mer adiutorio cooꝑantẽ. ingenia celeriora atq meli¬
ora quib ad hanc rem suꝑiores libri satis suꝑq suffi¬
ciunt. patienter ⁊ equanimit̃ ferre debebunt: et ꝓpt̃
alios ñ putare suꝑfluum. qd̾ iam sibi sentiunt ñ ẽẽ
necessarium. Multum magna res agit. cũ uera ⁊ ue
scã diuinitas quamuis ab ea nob̾ etiam huic qͣm
nunc gerimꝰ fragilitati necessaria subsidia p̃beant᷑.
ñ tam̃ ꝓpt̾ mortał uitȩ transitorium uaporẽ .s. ꝓpt̃

Expanded text:
e consuetudinis uis nimis in alto radices habet, si cui de ista ciuili theologia respuenda adque uitanda parum uideor disputasse, in aliud uolumen, quod huic opitulante Deo coniungendum est, animum intendat. Diligentius me prauas et ueteres opiniones ueritati pietatis inimicas, quas tenebrosis animis altius et tenacius diuturnus humani generis error infixit, euellere adque exstirpare conantem et illius gratiae, qui hoc ut uerus Deus potest, pro meo modulo in eius adiutorio cooperantem ingenia celeriora adque meliora, quibus ad hanc rem superiores libri satis superque sufficiunt, patienter et aequanimiter ferre debebunt et propter alios non putare superfluum, quod iam sibi sentiunt non necessarium. Multum magna res agitur, cum uera et uere sancta diuinitas, quamuis ab ea nobis etiam huic, quam nunc gerimus, fragilitati necessaria subsidia praebeantur, non tamen propter mortalis uitae transitorium uaporem, sed propter
Abbreviated transcription (Latin):
mani eẽnt uirtute magni cesar ⁊ cato: longe uirtꝰ
catonis ueritati uidet᷑ ꝓpinquior fuisse. qͣm cęsaris.
Pinde quał eẽt illo tp̃r ciuitas. ⁊ antea quał fuisset:
iudcamꝰ in ipsa sententia catonis. Nolite inqͥt cxisti
mare maiores nrõs armis rempublicã ex parua
magnam fecisse. Siita eẽt: multo pulcherrimã eã
nos haberemꝰ. Quippe socioꝵ atq ciuiũ. p̃terea ar¬
moꝵ ⁊ equoꝵ maior copia nob̃ quam ilł ẽ. S alia
fuere q̃ illos magnos fecerunt: q̃ nob̃ nulla sunt
Domi industria. foris iustum imꝑium. animꝰ in con
sulendo lib̃: neq delicto. neq libidini obnoxiꝰ. Pro
his. nos habemus luxuriam atq auariciam: publi¬
ce egestatem. pͥuatim opulentiam. Laudamꝰ diuiti¬
as. sequim᷑ in erciam. Inter bonos ⁊ malos discrim
nullum. Omĩa uitutis p̃mia ambitio possidet.
Neq mirũ. Ubi uos separatim sibi quisq consiliũ

Expanded text:
mani essent uirtute magni, Caesar et Cato, longe uirtus mani essent uirtute magni, Caesar et Cato, longe uirtus Catonis ueritati uidetur propinquior fuisse quam Caesaris. Proinde qualis esset illo tempore ciuitas et antea qualis fuisset, uideamus in ipsa sententia Cmare maiores nostros armis rem publicam ex parva magnam fecisse! Si ita esset, multo pulcherrumam eam nos haberemus; quippe sociorum atque civium, praeterea armorum atque equorum maior copia nobis quam illis est. Sed alia fuere, quae illos magnos fecere, quae nobis nulla sunt: domi indsulendo liber, neque delicto neque libidini obnoxius. Pro his nos habemus luxuriam adque auaritiam, publice egestatem, priuatim opulentiam; laudamus diuitias, sequimur inertiam; inter bonos et malos discrimen nullum; omnia uirtutis praemia ambitio possidet. Neque mirum: ubi uos separatim sibi quisque consilium
Abbreviated transcription (Latin):
ut confirmaret᷑: negauit p̃scientiã futuroꝵ. Atq
ita dumuult facere liberos: facit sacrilegos Religi¬
osus autẽ animꝰ utrunq eligio utrunq confitet᷑
et fide pietatis utrunq confirmat. Quomꝰ inquit:
Namsie p̃scientia futuroꝵ. seq̃nt᷑ illa omĩa q̃ conexa
surit: donec eoꝑueniat᷑ ut nicħ sit in nr̃a uolun
ttie. Porro siẽ aliqͥd inmã uoluntate: cisdem recͣ¬
sis gradib eoꝑuenit᷑. ut ñ sit p̾scientia futuroꝵ. Nã
ꝑ illa omĩa sic recurrit᷑: S ẽ uoluntatis arbitriũ:
ñ omĩa fato fiunt. Si nonomĩa fato fiunt: ñ ẽ õĩũ
cert᷑ ordo causarum. Si certus causarũ ordo ñ ẽ.: nec
rerum certus ẽ ordo p̃scienti deo quȩ fieri ñ posst̃.
nͥ p̃cedentib ⁊ efficientib causis. Si rerũ ordo p̃sci
enti deo certꝰ nonẽ: ñ omĩa sic ueniunt ut eauen¬
tura p̃scuitt. Porro si non omĩa sic ueniunt ut ab

Expanded text:
ut confirmaretur, negavit praescientiam futurorum; atque ut confirmaretur, negavit praescientiam futurorum; atque ita dum vult facere liberos, fecit sacrilegos. Religiosus autem animus utrumque eligit, utrumque confitetur et fide pietatis utrumque confirmat. Quomodo, inquit, nam si est praescientia futurorum, sequentur illa omnia quae connexa sunt, donec eo perveniatur ut nihil sit in nostra voluin nostra uoluntate, eisdem recursis gradibus eo peruenitur, ut non sit praescientia futurorum. Nam per illa omnia sic recurritur: si est uoluntatis arbitrium, non omnia fato fiunt; si non omnia fato fiunt, non est omnium certus ordo causarum; si certus ordo causarum non est, nec rerum certus est ordo praescienti Deo, quae fieri non possunt, poris sexus? et tamen sub eadem positione siderum enti Deo certus non est, non omnia sic ueniunt, ut ea uentura praesciuit; porro si non omnia sic ueniunt, ut ab
Abbreviated transcription (Latin):
bent gͦ ⁊ ipsi int̃ se inimicicias. quas ꝓsua qͥsq par¬
te suscipiunt. Nonitaq dõs suos debuit cołe qui¬
tas magis quam alios: a quib adiuuarent᷑ sui. fo¬
stremo qͦ qͦmͦ se habeat deorum iste uel transitꝰ ł fu¬
ga. P emigratioł inpugna defectio: ñdum ilł tp̃ribꝰ
atq inilł t̾rarum partib xp̃i nom̃ fucrat p̃dicatũ
qũ illa regna ꝑingentes bellicas cladesamissa atq tͣnsia¬
ta sunt.Nam si post mille ducentos ⁊ qd̾ excurrit A
annos qñ regnum assyriis ablatum ẽ. iam ibi xͥa
tis uani homines dicerent. nisi regnum qd tamdiu
conscruatumẽ. nulla alia causa ñ suis religionib
descitis. ⁊ illa recepta ꝑue potuisse: Inqua uoce ua¬
nitatis quȩ poterat eẽ isti attendant speculũ suũ.
⁊ similia conqueri. sinullus ineis pudor ẽ erube¬
scant q̃mq̃m romanum imꝑium afflictum ẽ po¬
tius qͣm mutatum. Quod ⁊ aliis añ xp̃i nom̃ tempo¬

Expanded text:
bent ergo et ipsi inter se inimicitias, quas pro sua quisque parbent ergo et ipsi inter se inimicitias, quas pro sua quisque parte suscipiunt. Non itaque deos suos debuit colere civitas magis, quam alios, a quibus adjuvarentur sui. Postremo, quoquo modo se habeat deorum iste vel transitus, vel fuga, vel migratio, vel in pugna defectio, nondum illis temporibus atque in illis terrarum partibus Christi nomen fuerat praedicatum, quando illa regna per ingentes bellicas clades amissa atque translata sunt. Nam si annos, quando regnum Assyriis ablatum est, si iam ibi tis uani homines dicerent, nisi regnum, quod tam diu conseruatum est, nulla alia causa nisi suis religionibus desertis et illa recepta perire potuisse? In qua uoce uanitatis, quae poterat esse, isti adtendant speculum suum, et similia conqueri, si ullus in eis pudor est, erubescant. Quamquam Romanum imperium adflictum est potius quam mutatum, quod et aliis ante Christi nomen tempo
Abbreviated transcription (Latin):
tunc colebant dõs. Aut si ꝓpͥos habuer̃o assirii. qͣs
ꝑitiores fabros imꝑii construendi atq seruandi.
ad medos transire maluerunt atq inde rursus ad psas
ciro inuitante. ⁊ aliqͥd commodiꝰ pollicente: Quȩ gens
ñ angustis orientis finib. post alexandri macedonis
regnũ magnum locis. s brcuissimũ tp̃r. in suo regno
adhuc usq ꝑdurat. Hoc si ita ẽ: aut infideles dii sunt
qͥ suos deserunt. ⁊ ad hostes transcunt. qd nec homo
fecit camillꝰ. qñ uictor ⁊ expugnator adu̾sissimȩ ciuii¬
tatis. romam cui uicerat sensit ingratã. qͣm tñ pꝰea
oblitus iniuriȩ. memor patriȩ agalł iterum lib̾auit
aut ñ ita fortes sunt. ut dõs eẽ fortes decet: qͥ possint
humanis ł consilus ł uirib unci. Aut si cum int̃
se belligerant. nondii abhominib. s dii ab aliis dus
forte uincunt᷑ qui sunt quarũq ꝓpͥi ciuitatum: ha¬

Expanded text:
tunc colebant deos. Aut si proprios habuerunt Assyrii, quasi tunc colebant deos. Aut si proprios habuerunt Assyrii, quasi peritiores fabros imperii construendi atque servandi, ad Medos transire maluerunt, atque inde rursus ad Persas, Cyro invitante et aliquid commodius pollicente? Quae gens non angustis Orientis finibus, post Alexandri Macedonis regnum magnum locis, sed brevissimum tempore, in suo regno adhuc usque perdurat. Hoc si ita est, aut infideles dii sunt, qui suos deserunt, et ad hostes transeunt; quod nec homo fecit Camillus, quando victor et expugnator adversissimae civitatis, Romam, cui vicerat, sensit ingratam, quam tamen postea oblitus injuriae, memor patriae, a Gallis iterum liberavit: aut non ita fortes sunt, ut deos esse fortes decet, qui possunt humanis vel consiliis vel viribus vinci. Aut si, cum inter se belligerant, non dii ab hominibus, sed dii ab aliis diis forte vincuntur, qui sunt quarumque proprii civitatum; ha
Abbreviated transcription (Latin):
illis omĩa cõmunia. intelligunt se nulla obhoc
uentilari oporte iactantia. id faciendo ꝑ oꝑtinen¬
da societate angłorum. cũ pene aliquid tale fece¬
rint illi. ꝓ conseruanda gła romanoꝵ: Hec ⁊ alia
siqua huicemodi reꝑiunt᷑ in litteris eoꝵ. qñ sic mn¬
notescerent q̃n tanta fama p̃dicarent᷑: nͥ romanũ
imꝑium longe lateq porrectum. magnificis succes¬
sib augeret᷑: Pinde ꝑ illud imꝑium tam latũ tãq
diuturnum uiroꝵq tantorum untutib p̃clarum
atq głosum. ⁊ illor: intentioni merces quam quere¬
bant c̃ reddita. ⁊ nob ꝓposita necessariȩ cõmonitio¬
nis exempla: ut siuirtutes quarum iste ut cũq st̃
similes. qua isti ꝑciuitatis t̾renȩ gła tenuerunt ꝑ
dei głosissima ciuitate ñ tenuerimꝰ. pudore pun

Expanded text:
illis omnia communia, intellegunt se nulla ob hoc illis omnia communia, intellegunt se nulla ob hoc uentilari oportere iactantia, id faciendo pro obtinenda societate angelorum, cum paene tale aliquid illi fecerint pro conseruanda gloria Romanorum? Haec et alia, si qua huius modi reperiuntur in litteris eorum, quando sic innotescerent, quando tanta fama praedicarentur, nisi Romanum imperium longe lateque porrectum magnificis successibus augeretur? Proinde per illud imperium tam latum tamque diuturnum uirorumque tantorum uirtutibus praeclarum adque gloriosum et illorum intentioni merces quam quaerebant est reddita, et nobis proposita necessariae commonitionis exempla, ut, si uirtutes, quarum istae utcumque sunt similes, quas isti pro ciuitatis terrenae gloriae tenuerunt, pro Dei gloriosissima
Abbreviated transcription (Latin):
dihuiꝰ fuit ab eternȩ illiꝰ patriȩ societate seductus.
cum fabricium didicerit tantis inunerb pyrrire¬
gs cps rorarum ꝓmissa ctiam quanta part regui
a romana ciuitate non potuisse diuelli. ibiq insua
pauꝑtate pͥuatum manere maluisse: Namillud
qd̾ rempublicam. id ẽ remppłi. rem patriȩ nẽ cõmu¬
nem. cũ haberent opulentissimã atꝙ ditissimã
sic ipsi insuis domib pauꝑes erant. ut qͥdã eoꝵ qͣ
iambis consul fuisset. ex illo senatu hominũ pau¬
ꝑum pellet᷑ notatione censoria. qđ decem pondo
argenti. inuasis habere cõꝑtus ẽ. si ita idẽ ipsi pau¬
ꝑes erant quorum triumphis publicum ditabat᷑
erarium. nonne om̃s xp̃iani qui excellentiore ꝓpo¬
sito diuitias suas cominunes facunt. scdm id
qd̾ scriptum ẽ in actib apłoꝵ. ut distribuat᷑ sic̃
unicuiq sicut cuiq opus ẽ ⁊ nemodicat aliqͥd ꝓpͥũ s sint

Expanded text:
di huius fuerit ab aeternae illius patriae societate seductus, di huius fuerit ab aeternae illius patriae societate seductus, cum Fabricium didicerit tantis muneribus Pyrrhi, regis Epirotarum, promissa etiam quarta parte regni, a Romana ciuitate non potuisse deuelli ibique in sua paupertate priuatum manere maluisse? Nam illud quod rem publicam, id est rem populi, rem patriae, rem communem, cum haberent opulentissimam adque ditissimam, sic ipsi in suis domibus pauperes erant, ut quidam eorum, qui iam bis consul fuisset, ex illo senatu hominum pauperum pelleretur notatione censoria, quod decem pondo argenti in uasis habere conpertus est; ita idem ipsi pauperes erant, quorum triumphis publicum ditabatur aerarium: nonne omnes Christiani, qui excellentiore proposito diuitias suas communes faciunt secundum id quod scriptum est in actibus apostolorum, ut distribuatur unicuique sicut cuique opus est, et nemo dicat aliquid proprium, sed sint
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ beatitudinem fides ipsa ꝑducit: Aut qͥd retͥbue¬
tur dño ꝓ omnib q̃ recribuitꝰ. si ꝑ fide que illi debe¬
tͣ talia fuerit homo passus. qualia ꝓfide quamꝑ
niciosissimis inimicis debebat pass ẽ regulus: Qo
mͦ aũt se audebit extollere de uoluntaria pauptate
xp̃ianus. ut in huiꝰ uitę peregrinatione expeditior
ambulet uiam quȩ ꝑducit ad patriam. uͥ uere di¬
uitie ipse ẽ ds. cum audiat ł legat luciũ ualeriũ qͥ
in suo desunctus ẽ consulatu usq ad eo fuisse pau¬
ꝑem. ut nũmis appło collatis eius sepultura eura¬
ret᷑ audiat łlegat qͥntium cincinnatũ cum quatuor
iugera possideret et ea sius manib coleret. ab aratro
fuisse abductum ut dictator fieret. maior utiꝙ ho¬
nore quam consul. uictisq hostib ingentẽ głam
consecutum. in eadem pauꝑtate mansisse. Aut qͥd
se magnum fecisse predicabit. quinullo p̃mio mun¬

Expanded text:
cuius beatitudinem fides ipsa perducit? aut quid retribuecuius beatitudinem fides ipsa perducit? aut quid retribuetur Domino pro omnibus quae retribuit, si pro fide quae illi debetur talia fuerit homo passus, qualia pro fide quam perniciosissimis inimicis debebat passus est Regulus? Quo modo se audebit extollere de uoluntaria paupertate Christianus, ut in huius uitae peregrinatione expeditior ambulet uiam, quae perducit ad patriam, ubi uerae diuitiae Deus ipse est, cum audiat uel legat Lucium Valerium, qui in suo defunctus est consulatu, usque adeo fuisse pauperem, ut nummis a populo conlatis eius sepultura curaretur? audiat uel legat Quintium Cincinnatum, cum quattuor iugera possideret et ea suis manibus coleret, ab aratro esse adductum, ut dictator fieret, maior utique honore quam consul, uictisque hostibus ingentem gloriam consecutum in eadem paupertate mansisse? Aut quid se magnum fecisse praedicabit, qui nullo praemio mun
Abbreviated transcription (Latin):
inuidis morte filii nuntiata. ut illo nuntio ptͣbat᷑
abscedẽt. atq ita dedicationis głam collega eiꝰ con¬
sequeret᷑. ita contempsit ut eũ ꝓici etiam in sepultũ
iubertt : et sic in eiꝰ corde orbitatis dolorem głe cupiditas
uicerat: qͥd magnum se ꝓeuangłii scĩ predicatione qͣ
cuies suꝑnȩ patric de diũsis liberant᷑ et colliguntur
errorib fecisse dicturus ẽ. cui dominꝰ de sepultura
patris sui sollicito ait. sequere me. et sine mortuos se¬
pelire mortuos suos: Simarcus regulus ne crude¬
lissimos hostes iurando fallerit. ad eos ab ipsa roma
reuersus ẽ. qm̃ sicut romanis eum tenere uolentib
respondisse fert᷑: postea quam affris scruierat di¬
gnitatem illic honesti ciuis hab̾e ñ posset. eumq
cartaginienses q̃m contra eos in romano senatu
egat grauissimis suppliciis necauerunt: qͥ cruqia¬
tus non sunt ꝓfide illiꝰ patriȩ contempnendi. ad

Expanded text:
inuidis morte filii nuntiata, ut illo nuntio perturbatus inuidis morte filii nuntiata, ut illo nuntio perturbatus abscederet adque ita dedicationis gloriam collega eius consequeretur, ita contemsit, ut eum etiam proici insepultum iuberet sic in eius corde orbitatis dolorem gloriae cupiditas uicerat: quid magnum se pro euangelii sancti praedicatione, qua ciues supernae patriae de diuersis liberantur et colliguntur erroribus, fecisse dicturus est, cui Dominus de sepultura patris sui sollicito ait: Sequere me et sine mortuos sepelire mortuos suos? Si Marcus Regulus, ne crudelissimos hostes iurando falleret, ad eos ab ipsa Roma reuersus est, quoniam, sicut Romanis eum tenere uolentibus respondisse fertur, postea quam Afris seruierat, dignitatem illic honesti ciuis habere non posset, eumque Carthaginienses, quoniam contra eos in Romano senatu egerat, grauissimis suppliciis necauerunt: qui cruciatus non sunt pro fide illius patriae contemnendi, ad
Abbreviated transcription (Latin):
pȩterna patria fecisse dicturus ẽ. qͥ aliquem fidq
sue passus mimicum. ñ se ultro in talem mortẽ
mittens. s ab illo missus obierit. q̃nqͥdem a dño
suo eodemq rege patriȩ suȩ cercius oracłm acci¬
pit. nolite timere eos qui corpꝰ occidunt. animã
autem ñ possunt occidere: Si se occidendos ad¬
tis ubis quodãm consecrantes decii deuouert ut ilł caden¬
cib ⁊ iram deoꝵ sanguine suo placantib romanꝰ lib̾a¬
ret᷑ ex̾citus: nullomꝰ suꝑbiant scĩ mr̃ẽs tanqͣm dignũ
aliquid ꝑ illiꝰ patriȩ participatione fecerint. uͥ etna ẽ
⁊ uera felicitasᷤ. usq ad suisanguinis effusionẽ. ñ so¬
lum suos fr̃s ꝓ quib fundebat᷑. uerum ⁊ ipsos inimi¬
cos a quib fundebat᷑. sicut eis p̃ceptũ ẽ diligentes ca¬
ritatis fide ⁊ fidei caritate certarr̃.: Simarcꝰ puluilb
dedicans edem iouis. iunonis. minue. falso sibi ab

Expanded text:
pro aeterna patria fecisse dicturus est, qui aliquem fidei pro aeterna patria fecisse dicturus est, qui aliquem fidei suae passus inimicum non se ultro in talem mortem mittens, sed ab illo missus obierit; quando quidem a Domino suo eodemque rege patriae suae certius oraculum accepit: Nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere? Si se occidendos certis uerbis quodam modo consecrantes Decii deuouerunt, ut illis cadentibus et iram deorum sanguine suo placantibus Romanus liberaretur exercitus: nullo modo superbient sancti martyres, tamquam dignum aliquid pro illius patriae participatione fecerint, ubi aeterna est et uera felicitas, si usque ad sui sanguinis effusionem non solum suos fratres, pro quibus fundebatur, uerum et ipsos inimicos, a quibus fundebatur, sicut eis praeceptum est, diligentes caritatis fide et fidei caritate certarunt? Si Marcus Puluillus dedicans aedem Iouis Iunonis Mineruae falso sibi ab
Abbreviated transcription (Latin):
bello romanos p̃mebat. quia porsennam ipsũ occi¬
dere ñ poturt. ⁊ peo alterum deceptꝰ occidit. in ar¬
dentem aram añ eiꝰ ocłos dexttram extendit. dicens
multos ee tales qualem illu uideret in esꝰ exitiũ
conturasse. cui ille fortitudinem et coniurationẽ
talium phorrescens. sine ulla dubitatione se ab illo
bello facta pace compescuit: quis regno cȩloꝵ impu¬
taturus ẽ merita sua. si ꝑillo ñ unam mansi neq hoc
sibi ultro faciens. s ꝑsequente aliquo paciens. to¬
tum flammis corpus impendit: Si curciꝰ armatꝰ qͦ
concito inabruptum t̾rȩ hiatum se p̃cipitẽ dedit.
dõꝵ suorum oraculis seruiens. q̃ui usserant ut illue
id qd̾ romanihaberent optimum inittet᷑. nec ahud
intelligere potuerunt quam uiris armisq se ꝙx¬
cellere. unde uidelicet oportebat ut dõꝵ iussis in
illũ interitum uir p̃cipitaret᷑ armatꝰ: qͥd se magnũ

Expanded text:
bello Romanos premebat, quia Porsennam ipsum occibello Romanos premebat, quia Porsennam ipsum occidere non potuit et pro eo alterum deceptus occidit, in ardentem aram ante eius oculos dexteram extendit, dicens multos tales, qualem illum uideret, in eius exitium coniurasse cuius ille fortitudinem et coniurationem talium perhorrescens sine ulla dubitatione se ab illo bello facta pace conpescuit: quis regno caelorum inputaturus est merita sua, si pro illo non unam manum neque hoc sibi ultro faciens, sed persequente aliquo patiens totum flammis corpus inpenderit? Si Curtius armatus equo concito in abruptum hiatum terrae se praecipitem dedit, deorum suorum oraculis seruiens, quoniam iusserant, ut illuc id quod Romani haberent optimum mitteretur, nec aliud intellegere potuerunt, quam uiris armisque se excellere, unde uidelicet oportebat, ut deorum iussis in illum interitum uir praecipitaretur armatus: quid se magnum
Abbreviated transcription (Latin):
pͥnceps cognomine corquatꝰ filiũ ñ qr cont᷑ patriã s
qd̾ impauerat pater imꝑator abhoste ꝓuocatꝰ. iuue¬
nili ardore pugnauerat licet uicisset occidit. ne
plus mali cẽt inexemplo imꝑii contempti quã
boni ingła hostis occisi: ut qͥd sciactent qͥ ꝓ ĩmor¬
talis patriȩ legib omĩa q̃ multo minꝰ quam filii
diligunt᷑. bona terrena contempnunt: Si furiꝰ ca¬
millus etiam ingratam patriam acuiꝰ ceruicib acc¬
rimoꝵ hostium ueigentium iuigum depulerat. dã¬
natꝰq abemuł fuerat. agalł iterum lib̾auit. qr ñ
habebat potiorem uͥ posset uiuere głosꝰ cur ex¬
tollat᷑ uelut grande aliquid fecerit. qui forte mec¬
clesia ab inimicis carnalib grauissimã exhonora¬
tionis passus iniuriam. ñ se ad eiꝰ hostes hereticos
transtulit aut aliquam contra illam ipse heresi
t᷑ in hominum gła. s uͥ uita acquirat᷑ et̃na: Si mu¬
tiꝰ ut cum porsenna rege par fieret qͥ grauissimo

Expanded text:
 filium, non quia contra patriam, sed quod imperauerat pater imperator, ab hoste prouocatus iuuenali ardore pugnauerat, licet uicisset, occidit, ne plus mali esset in exemplo imperii contemti quam boni in gloria hostis occisi: ut quid. se iactent, qui pro inmortalis patriae legibus omnia, quae multo minus quam filii diliguntur, bona terrena contemnunt? Si Furius Camillus etiam ingratam patriam, a cuius ceruicibus acerrimorum hostium Veientium iugum depulerat damnatusque ab aemulis fuerat, a Gallis iterum liberauit, quia non habebat potiorem, ubi posset uiuere gloriosius: quur extollatur, uelut grande aliquid fecerit, qui forte in ecclesia ab inimicis carnalibus grauissimam exhonorationis passus iniuriam non se ad eius hostes haereticos transtulit aut aliquam contra illam ipse haeresetur in hominum gloria, sed ubi uita ad aeterna aeterna? Si Mucius, ut cum Porsenna rege pax fieret, qui grauissimo
Abbreviated transcription (Latin):
manos. Si gͦ ꝓlibertate morituroꝵ ⁊ ꝓcupiditate lau¬
dum q̃ amortalib xpetunt᷑. occidi filii a patre
potuerunt᷑ qͥd magnum ẽ si ꝓuera lib̾tate quȩ nos
ab iniquitatis ⁊ mortis ⁊ diaboli dominatu liberos
facit. nec cupichtate humanarũ laudum s caritate
liberandoꝵ hominum. non atarquinio rege s ade¬
monib ⁊ ademonumpͥncipe. ñ filii occidunt᷑.s xͥ¬

Expanded text:
manos. Si ergo pro libertate moriturorum et cupiditate laumanos. Si ergo pro libertate moriturorum et cupiditate laudum, quae a mortalibus expetuntur, occidi filii a patre potuerunt; quid magnum est, si pro vera libertate, quae nos ab iniquitatis et mortis et diaboli dominatu liberos facit, nec cupiditate humanarum laudum, sed charitate liberandorum hominum, non a Tarquinio rege, semonibus et daemonum principe, non filii occiduntur,
Abbreviated transcription (Latin):
cogit. S certe difficilius ẽ filios interimẽ. quam
qd̾ ꝑista faciendumẽ. eaquȩ filiis congreganda
uidebantur atq seruanda. ł donare pauꝑib. uel
si cxistat cemptatio q̃ id ꝑfide atq iusticia fieri¬
compellat amittere. Felices enim ł nos uel filios
nr̃os non diuitiȩ tr̃enȩ faciunt. aut nob̾ uiuentib
amittende. aut nob̾ mortuis a quib nesqmꝰ ł for¬
te a quib nolumus possidendȩ: s ds̃ felices fac̃.
qͥ ẽ m̃tium uera opulentia. Brtito aut̃ qr filios oc¬
cidit. infelicitatis ꝑhibet testimoniũ etiã poeta
laudator. Ait enim. Natosq pat̃ noua bella mouen¬
tes. ad penam pulcra plib̾tate uocauit. Infelix ut¬
cũq ferent ea facta minores. S uersu seq̃nti. con¬
solatꝰ ẽ infelicem. Uicit amor patrię. latidũq ĩ¬
mensa cupido. ħ sunt duo illa libertas ⁊ cupiditas
laudis humanȩ: quȩ ad facta compulit miranda ro¬

Expanded text:
cogit? Sed certe difficilius est filios interimere, quam cogit? Sed certe difficilius est filios interimere, quam quod pro ista faciendum est, ea, quae filiis congreganda uidebantur adque seruanda, uel donare pauperibus uel, si existat tentatio, quae id pro fide adque iusticompellat, amittere. Felilices enim vel nos vel filios nostros non divitiae terrenae faciunt, aut nobis viventibus amittendae, aut, nobis mortuis, a quibus nescimus, vel forte a quibus nolumus, possidendae: sed Deus felices facit, qui est mentium vera opulentia. Bruto autem, quia filios occidit, infelicitatis perhibet testimonium etiam poeta laudator. Ait enim: Natosque pater nova bella moventes Ad poenam pulchra pro libertate vocabit, Infelix, utcumque ferent ea facta minores Sed versu sequenti consolatus est infelicem Vincit amor patriae laudumque immensa cupido. Haec sunt duo illa, libertas et cupiditas laudis humanae, quae ad facta compulere miranda Ro
Abbreviated transcription (Latin):
regnare ꝓmissũ ẽ. tantum abhac distet qͣntum
distat celum at̾ra. a temporali leticia uita ȩc̃na.
ab inanib laudib solida gła. asocietate mortali¬
ũ societas angłoꝵ. a lumine soł ⁊ lunȩ lum̃ eiꝰ
qͥ solem fecit et lunam: nicħ sibi magnum fecisse
uideant᷑ tantȩ patriȩ ques. si ꝓilla adipiscenda fece¬
nnt bom opis aliquid. ł mala aliqua sustinuerint.
eũ ill phac t̾rena iam adepta tanta fecerint. tanta
ppessi sint Presertim q remissio peccator. q̃ ques
ad ec̃nam colligit patriam. habet aliquid cui ꝑũ
bram qͣndam simile fuit asilum illud romuleũ. qͦ
multitudinẽ qua illa ciuitas conderet᷑: quoꝵ libet deli¬
ctorum congregauit impunitas. Quid gͦ magnũ ẽ¬
ꝑilla et̾na celestiq patria. cuncta scłi huiꝰ quãlibet
iocundablan dim̃ta otẽpne: siphactemꝑali atq trena
filiosbrutꝰ potuit ⁊ occidẽ : qđ illa facere neminẽ

Expanded text:
regnare promissum est, tantum ab hac distet, quantum regnare promissum est, tantum ab hac distet, quantum distat caelum a terra, a temporali laetitia uita aeterna, ab inanibus laudibus solida gloria, a societate mortalium societas angelorum, a lumine solis et lunae lumen eius qui solem fecit et lunam, nihil sibi magnum fecisse uideantur tantae patriae ciues, si pro illa adipiscenda fecerint boni operis aliquid uel mala. aliqua sustinuerint, cum illi pro hac terrena iam adepta tanta fecerint, tanta perpessi sint, praesertim quia remissio peccatorum, quae ciues ad aeternam colligit patriam, habet aliquid, cui per umbram quandam simile fuit asylum illud Romuleum, quo multitudinem, qua illa ciuitas conderetur, quorumlibet delictorum congregauit inpunitas. CAPUT pro illa aeterna caelestique patria cuncta saeculi huius quamlibet iucunda blandimenta contemnere, si pro hac temporali adque terrena filios Brutus potuit et occidere, quod illa facere neminem
Abbreviated transcription (Latin):
corquerit᷑. Nam quid int̾sit ad incolumitatẽ bo¬
nosq mores ipsas certe hominum dignitates qd̾
alii uicerunt alii uicti sunt. omĩno ñ uideo. p̃ter
illum głȩ humanȩ manissimũ faustũ. in qͦ ꝑce¬
ꝑunt mercedem suam. quierꝰ ingenti cupidine
arserunt: et ardentia bella gesserunt. Nunqͥd e¬
nim illoꝵ tributa agri non soluunt: Nunqͥd eis
discere licet. quod aliis non licet: Nunqͥd ñ mul¬
ti senatores sunt maliis t̃ris. qui romã nẽ facie
quidẽ norunt: Tolle iactantiã: ⁊ om̃s homines
quid sunt nisi homines: Quod si ꝑtiersitas scłi
ad mitteret. ut honoratiores eẽnt quiq melio¬
res: nec sic ꝓmagno haberi debuit honor hu¬
man. qr nulliꝰ ẽ ponderis fumꝰ. S ut am̃ etiaminhis
reb beneficio dñi deinr̃i. Considẽmꝰ quanta contemp¬
serint. q̃ ptulerint. quas cupiditates ꝓhumana gła
mendã suꝑbiam. ut cum illa ciuitas inqua nob̾

Expanded text:
torqueretur. Nam quid intersit ad incolumitatem botorqueretur. Nam quid intersit ad incolumitatem bonosque mores, ipsas certe hominum dignitates, quod alii uicerunt, alii uicti sunt, omnino non uideo, praeter illum gloriae humanae inanissimum fastum, in quo perceperunt mercedem suam, qui eius ingenti cupidine arserunt et ardentia bella gesserunt. Numquid enim illorum agri tributa non soluunt? Numquid eis licet discere, quod aliis non licet? Numquid non multi senatores sunt in aliis terris, qui Romam ne facie quidem norunt? Tolle iactantiam, et omnes homines quid sunt nisi homines? Quod si peruersitas saeculi admitteret, ut honoratiores essent quique meliores: nec sic pro magno haberi debuit honor humanus, quia nullius est ponderis fumus. Sed utamur etiam in his rebus beneficio Domini Dei nostri; consideremus quanta contemserint, quae pertulerint, quas cupiditates subegerint pimendam superbiam, ut, cum illa ciuitas, in qua nobis
Abbreviated transcription (Latin):
Aut uͦ aliquid nocuerunt romani gentib. quib
subiugatis imposuerunt leges suas. nisi qr id fa¬
ctum ẽ ingenti strage belloꝵ: Quod siconcordit᷑
fieret. idipsum fieret meliore successu: s nulla eẽt
gła triumphantiũ. Neq enim ⁊ romani ñ uiuebant
sublegib suis. quas ceteris imponebant. Hoc si fie¬
ret sine marde et bellona. ut nec uictoria locũ hab̾et.
nemine iuncente uͥ nemo pugnauerat. nonne ro¬
manis ⁊ ccteris gentib una eẽt eadẽq conditio.
p̃scrtim si mox fieret qđ postea gratissime atq hu¬
manissime factum ẽ. ut om̃s ad romanũ imꝑium
ꝑtinentes. societatem acciꝑent ciuitatis.⁊ romani ciues
cent. ac sic cẽi om̃ium qđ erat ante paucoꝵ. tantũ
qd̾ plebs illa quę suos agros ñ hab̾et de publico
uiucret  qͥ pastꝰ eius ꝑbonos amministratores rei
publicȩ gratiꝰ a concordib p̃staret᷑. quam uictis ex¬

Expanded text:
Aut uero aliquid nocuerunt Romani gentibus, quibus Aut uero aliquid nocuerunt Romani gentibus, quibus subiugatis inposuerunt leges suas, nisi quia id factum est ingenti strage bellorum? Quod si concorditer fieret, id ipsum fieret meliore successu; sed nulla esset gloria triumphantium. Neque enim et Romani non uiuebant sub legibus suis, quas ceteris inponebant. Hoc si fieret sine Marte et Bellona, ut nec Victoria locum haberet, nemine uincente ubi nemo pugnauerat: nonne Romanis et ceteris gentibus una esset eademque condicio? praesertim si mox fieret, quod postea gratissime adque humanissime factum est, ut omnes ad Romanum imperium pertinentes societatem acciperent ciuitatis et Romani ciues essent, ac sic esset omnium, quod erat ante paucorum; tantum quod plebs illa, quae suos agros non haberet, de publico uiueret; qui pastus eius per bonos administratores rei publicae gratius a concordibus praestaretur quam uictis ex