comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erga me beniuolentissimũ soluas atq exuas: ac de me
mͥ magis quã ulli altĩ credas. si michi dilectionis uiee
reddis. Tanta ẽ enim xͥanarum ꝓfunditas litt̾arũ: ut
in eis cotidie ꝓficerẽ. si eas solas abineunte puericia usq
ad decrepitam etatẽ maximo otio. summo studio. me¬
liore ingenio conarer addiscere. Nonquo ad ea quȩ ne¬
cessaria sunt saludi. tanta in eis ꝑueniatur difficultade:
s cum quisq ibi fidem tenuerit. sine qua pie recteq ñ
uiuitur. tam multa. tamq multiplieib mystĩorum
umbraculis opacata intelligenda ꝓficientib restant.
tantaq: ñ solum in uerbis quib ita dicta sunt. uerũ
ũ in rebus que intelligende sunt latet altitudo sap̃iȩ:
ut annosissimis acutissimis. flagrantissimis cupidita¬
de discendi.hoc contingat. quod eadem scriptura quo¬
dam loco haba: Cum consũmauit homo:tunc inei¬
pit. S quid hinc plura: Ueniendum ad rẽ potius

Expanded text:
erga me beniuolentissimum soluas atque exuas ac de me erga me beniuolentissimum soluas atque exuas ac de me mihi magis quam ulli alteri credas, si mihi dilectionis uicem reddis. tanta est enim Christianarum profunditas litterarum, ut in eis cotidie proficerem, si eas solas ab ineunte pueritia usque ad decrepitam senectutem maximo otio, summo studio, meliore ingenio conarer addiscere, non quo ad ea, quae necessaria sunt saluti, tanta in eis perueniatur difficultate, sed, cum quisque ibi fidem tenuerit, sine qua pie recteque non uiuitur, tam multa tamque multiplicibus mysteriorum umbraculis opacata intellegenda proficientibus restant tantaque non solum in uerbis, quibus ita dicta sunt, uerum etiam in rebus, quae intellegendae sunt, latet altitudo sapientiae, ut annosissimis, acutissimis, flagrantissimis cupiditate discendi hoc contingat, quod eadem scriptura quodam loco habet: Cum consummauerit homo, tunc incipit. Sed quid hinc plura? ueniendum ad rem potius,
Abbreviated transcription (Latin):
erint tante maiestatis indicia: qm larualis illa pur¬
gatio. debilium curȩ. reddita uita defunctis. Hec sice
alios cogitemus. dõ parua sunt.Hanc scribis inqͦdam
conuentu amicoꝵ. abuno exmultis qui aderant illa¬
tam ẽẽ questionẽ. Uos autẽ int̾uenisse ult̾ius inqui¬
renti. solutumq conuentum ad potioris ꝑitiȩ mita
distulisse: ne dum incautius secreta temerant̃. inculpã
deflecteret error innocuus. Deinde ad me littãrum
tuarum dirigis indentionẽ: & post hanc imꝑidiȩ con¬
stssionem ammones ut a partib nr̃is quid desideret᷑
agnoscam. Adiungis &̃ interẽẽ famȩ mȩȩ ut quesita
noueritis: quod utcumq absq detrim̃to cultus di¬
uini in aliis sacerdotib toleratur in scitia: at cum ad
me antistitem uenitur. legi deest quiequid contig̾it
ignorari. Primum gͥ hanc de me opinionẽ facile pre¬
sumptam queso deponas. eumq animum quamius

Expanded text:
erint tantae maiestatis indicia, quoniam larualis illa purerint tantae maiestatis indicia, quoniam larualis illa purgatio, debilium curae, reddita uita defunctis, si et alios cogitemus, deo parua sunt. hanc scribis in quodam conuentu amicorum ab uno ex multis, qui aderant, inlatam esse quaestionem, uos autem interuenisse ulterius inquirenti solutumque conuentum ad potioris peritiae merita distulisse, ne, dum incautius secreta temerantur, in culpam deflecteret error innocuus. Deinde ad me litterarum tuarum dirigis intentionem et post hanc inperitiae confessionem admones, ut, a partibus nostris quid desideretur, agnoscam. adiungis etiam interesse famae meae, ut quaesita noueritis, quod utcumque absque detrimento cultus diuini in aliis sacerdotibus toleratur inscitia, at cum ad me antistitem uenitur, legi deest, quicquid contigerit ignorari. primum igitur hanc de me opinionem facile praesumptam quaeso deponas eumque animum quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
tam excellens tamq luculentũ. ꝑdesse deba &̃ ceteris:
contra quor tarditatẽ seu ꝑu̾sitatem conuenientissime
defendenda ẽ tantȩ gr̃ẽ dispensatio: quam suꝑbȩ ani-¬
mule nichilipendunt: quȩ nimis affectant plurimũ
posse. & ad sua uitia sananda. uel cẽ refrenanda nichil
possunt. Queris gͥ utrum mundi dñs & rector indeme¬
rate femine corpus impleuerit: ꝑtulerit decem m̃siũ
longa fastidia mat̾. & tam̃ uirgo enixa sit sollemnitate
pariendi: c pꝰhȩc uirgnitas inuiolata ꝑmanserit: u¬
trum intra corpus culũ uagientis infantiȩ latuerit.
eui par uix putatur umu̾sitas: passus fu̾it puerilitatis
annos. adoleuerit: iuuentute solidatus sit: tamdiu a
sedib suis abfuit ille regnator: atq in unum corpus¬
culum totius munci cura translata sit. Deinde in-
somnos resoluitus sit: cibo alitus: om̃s affectus mor¬
talium senserit: nec ullis competentib signis claru¬

Expanded text:
tam excellens tamque luculentum prodesse debet etiam ceteris, tam excellens tamque luculentum prodesse debet etiam ceteris, contra quorum tarditatem seu peruersitatem conuenientissime defendenda est tantae gratiae dispensatio, quam superbae animulae nihili pendunt, quae nimis affectant plurimum posse et ad sua uitia sananda uel etiam frenanda nihil possunt. Quaeris igitur, utrum mundi dominus et rector intemeratae feminae corpus impleuerit, pertulerit decem mensium lonpariendi et post haec uirginitas inuiolata permanserit; utrum intra corpusculum uagientis infantiae latuerit, cui par uix putatur uniuersitas, passus fuerit puerilitatis annos, adoleuerit, iuuentute solidatus sit; tam diu a sedibus suis afuerit ille regnator atque in unum corpusculum totius mundi cura translata sit; deinde in somnos resolutus sit, cibo alitus, omnes affectus mortalium senserit nec ullis competentibus signis claru
Abbreviated transcription (Latin):
ño illustri. & m̃ito insigni & p̃stantissimo
filio uolusiano. augustinus in dño salutem
Legi litt̾as tuas: in quib uidi magni cuius¬
dam dialogi specim̃. laudabili breuitate comp̃hensũ.
Respondẽ gͥ debui: nec ꝓdilatione aliqͥd excusationis
opponere. Accidit enim oportune: ut ab alienis nego¬
tiis michi aliqͣntulum uacaret. Quib autẽ dictan¬
dis hoc otium statueram impendẽ paululum distu¬
li: nequaquã iustum eẽ arbitratus. ut quẽ ad queren¬
dum exhortatus ipse fueram differrem querentem:
Quis autẽ nr̃m qui xp̃i ut possumꝰ grãm ministramus.
cum tua uerba legit ita te uelit doctrina instrui xana.
uaporis ẽẽ simillimã tantillum apparentis & ilico ua¬
nescentis atq ꝑeuntis. sermo diuinus ammonere cu¬
rauit. s illã salutem ꝓpt̾ quã adipiscendam & in ȩt̃num
obtinendam xͥani sumus: Parum ẽ gͦ nobis sic te instrui:
ut tͥ sit uib̃ando satis. Ingenium qͥppe. & eloquium tuũ

Expanded text:
NO INLUSTRI ET MERITO INSIGNI ET PRAESTANTISSIMO FILIO VOLUSIANO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Legi litteras tuas, in quibus uidi magni cuiusdam dialogi specimen laudabili breuitate comprehensum. respondere igitur debui nec pro dilatione aliquid excusationis opponere. accidit enim opportune, ut ab alienis negotiis mihi aliquantulum uacaret. quibus autem dictandis hoc otium statueram inpendere, paululum distuli nequaquam iustum esse arbitratus, ut, quem ad quaerendum exhortatus ipse fueram, differrem quaerentem. quis autem nostrum, qui Christi, ut possumus, gratiam ministramus, cum tua uerba legerit, ita te uelit doctrina instrui Christuaporis esse simillimam tantillum apparentis et ilico uanescentis atque pereuntis sermo diuinus admonere curauit, sed illam salutem, propter quam adipiscendam et in aeternum obtinendam Christiani sumus? parum est ergo nobis sic te instrui, ut tibi sit liberando satis. ingenium quippe et eloquium tuum
Abbreviated transcription (Latin):
capit.qũaquã in nichilo me illi p̾tulerim. Ego emm¬
me fadeor dui capatiorem: sr ipsum uideo fieri plemorẽ.
quo me sine dubitatione antecedit. ⁊postea quam redie¬
rit. qđ dño adiuuante ꝓsꝑatum iri spero. cum eius pe¬
ctoris abste cumulati particeps fuero: ñẽ impleturus
qd̃ in me adhue uacuum erit. atq auidum sensuũ
tuoꝵ. Ita fiet. ut ⁊ ego etiã tunc egentiorsim. ille copio¬
sior. Sane idem fr̃ aliqua scͥpta nr̃a fert secum: quibus
legendis si dignationẽ adhibueris. etiam sinceram fr̃nãq
seueritatẽ adhibeas queso. Honenum alit̃ intelligo qd
amat obiurgator sanans. quam adulator dissimulans¬
ungens caput. Ego aut̃ difficillime bonus iudex lego
qd scͥpserim: s aut timidior recto. aut cupidior. Uideo
etiam interdum uitia mea s hȩc malo audire ameliori¬
bus: ne cũ me recte fortasse rep̃hendero. rursus mͥ blan¬
diar: & meticulosam potius m̃ uidear in me quam iustã

Expanded text:
capit, quanquam in nihilo me illi pcapit, quanquam in nihilo me illi pme fateor tui capaqiorem, sed ipsum uideo fieri pleniorem, quo me sine dubitatione antecellit, et posteaquam redierit, quod domino adiuuante prosperatum hi spero, cum eius pectoris abs te cumulati particeps fuero, non est inpleturus, quod in me adhuc uacuum erit atque auidum sensorum tuorum. ita fiet, ut ego etiam tunc egentior sim, ille copiosior. sane idem frater aliqua scripta nostra fert secum, quibus legendis si dignationem adhibueris, etiam sinceram fraternamque seueritatem adhibeas quaeso. non enim aliter intellego, quod amat obiurgator sanans quam adulator unguens caput. ego autem difficillime bonus iudex lego, quod scripserim, sed aut timidior recto aut cupidior. uideo etiam interdum uitia mea, sed haec malo audire a melioribus, ne, cum me recte fortasse reprehendero, rursus mihi blandiar et meticulosam potius mihi uidear in me quam iustam
Abbreviated transcription (Latin):
firma uenitas doceret᷑. Quã enim testimonia mendacia
ẽẽ ñdebent: tam ñdebent fauere mendacio: s hoc in¬
delligendie relinquo tuȩ. Admota enim lectioni dili¬
gentiori considãtione: multo id fortasse facilius uideb̃
quãego. Ad hanc aut̃ consicdãtionẽ eoget te pietas. qͣ¬
in eis qđ uult quisq crecdat. quod ñuult ñ credat. si
diri. nisi forte regłas quasdam daturus es. quib noueri¬
mus ubi oporteat mentiri. ⁊uͥñoporteat. Quodsi fieri p̃:
nullomͦ mendacib dubusq rationib id explices queso:
nec me onerosum aut impudentẽ iudices. ꝑhumanitatẽ
ueracissimã dm̃ nr̃i. Nam ut ñdicam nulla. certe ñ ma¬
gna culpa m̃s error ueritati faue: si recte potest in de ue
ritas fauere mendacio. Multa alia cum sincerissimo tuo
tilibus sermocinationib duis misisse me gaudeo. ⁊ tam̃
quantũ uellem nec ipse quod pace eius dixim forsitan

Expanded text:
firma ueritas doceretur. quam enim testimonia mendacia firma ueritas doceretur. quam enim testimonia mendacia esse non debent, tam non debent fauere mendacio. sed hoc intellegentiae relinquo tuae. admota enim lectioni diligentiore consideratione multo id fortasse facilius uidebis quam ego. ad hanc autem considerationem coget te pietas, qin eis quod vult quisque credat, quod non vult non credat, si tiri. Nisi forte regulas quasdam daturus es, quibus noverimus ubi oporteat mentiri, ubi non oporteat. Quod si fieri potest, nullo modo mendacibus dubiisque rationibus id explices, quaeso; nec me onerosum aut impudentem judices, per humanitatem veracissimam Domini nostri. Nam, ut non dicam nulla, certe non magna culpa, meus error veritati favet: si recte in te veritas potest favere mendacio. 5. Multa alia cum sincerissimo cordtilibus sermocinationibus tuis misisse me gaudeo. Et tamen quantum vellem, nec ipse quod ejus pace dixerim forsitan
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m quẽ ñ suscitauit: Siquis huic dicerde. quid in isto
mendacio ꝑhorrescis. cũ il dixeris. quod etiã si falsum
sit ad laudem cli maxime ꝑtin&. nonne huius dedestatꝰ
insaniam. quib possae uerbis ⁊significationib in lu-¬
cem penetralia sui cordis appiroe clamans ñ minore &
fortasse maiore etiam scelere indo laudari falsitadem.
quam ueritadem uituꝑari: Agendum ẽ gͥ. ut ad cogni¬
dionem diuinarum scͥpturarum talis homo accẽdat.
qui de scis ubtis tam scȩ ce ueracit existimr ut nolit
aliqua eoꝵ parte delectari ꝑ officiosa mendacia: potiꝰq
id quod ñ intelligit transeat. quã cor suum p̃ferat illi
ueritati. ꝓfecto enim cũ hoc dicit. credi s̃ expecit: ꝙr id
agit ut diumnarũ scͥpturarũ auctoritati ñcredamus:
Et ego quidẽ qualibus c̃q uirib quas dñs suggerit. oĩa
illa testimonia que adhibita s̃ astruendȩ utilitatis m̃-¬
daciialit̃ oportere intelligi ostenderem: ut ubiq eoꝵ

Expanded text:
 quem non suscitauit? si quis huic diceret: Quid in hoc mendacio perhorrescis, cum id dixeris, quod etiam si falsum sit, ad laudem dei maxime pertinet\\ nonne huius detestatus insaniam quibus posset uerbis et significationibus in lucem penetralia sui cordis aperiret clamans non minore aut fortasse etiam maiore scelere in deo laudari falsitatem quam ueritatem uituperari? agendum est igitur, ut ad cognitionem diuinarum scripturarum talis homo accedat, qui de sanctis libris tam sancte et ueraciter existimet, ut nolit aliqua eorum parte delectari per officiosa mendacia, potiusque id, quod non intellegit, transeat, quam cor suum praeferat illi ueritati. profecto enim cum hoc dicit, credi sibi expetit et id agit, ut diuinarum scripturarum auctoritatibus non credamus. Et ego quidem qualibuscumque uiribus, quas dominus suggerit, omnia illa testimonia, quae adhibita sunt adstruendae utilitati mendacii, aliter oportere intellegi ostenderem, ut ubique eorum
Abbreviated transcription (Latin):
tiam meã. Quod si ñ potest: non culp& cunctationẽ
meã. De uuginitate aut sc̃ȩ mariȩ si hoc quod scͥ psi
ñ ꝑsuad& fieri potuisse: neganda sunt om̃ia que mi¬
rabiliter incorꝑibus acciderunt. Quod si propt̾ea ñ
creditur quia semel factum ẽ: quere ab amico quẽ hoc
adhuc mou& utrum nich inueniat᷑ in litt̃is scłaribꝰ
quod ⁊ semei factum sit. & tam̃ creditum. ñ fabulosa
uanitate. s sicut existimant hẏstorica fide. Quere
obsecro te. Si enim taie aliquid in illis littis inueni¬
re negauerit: ammonendus ẽ. Si autem fassus fu̾it:

Expanded text:
tiam meam: quod si non potest, non culpet cunctationem tiam meam: quod si non potest, non culpet cunctationem meam. 12. De virginitate autem sanctae Mariae, si hoc quod scripsi non persuadet fieri potuisse, neganda sunt omnia, quae mirabiliter in corporibus acciderunt. quod si propterea non creditur, quia semel factum est, quaere ab amico, quem hoc adhuc mouet, utrum nihil inueniatur in litteris saecularibus, quod et semel factum sit et tamen creditum non fabulosa uanitate! sed, sicut existimant, historica fide; quaere, obsecro te. si enim tale aliquid in illis litteris inueniri negauerit, admonendus Į est; si autem fassus fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
dici potuisse: ut reu̾ti intelligatur addm̃ sp̃e creatus
tanquã ad auctorem a quo creatus ẽ. ñtanquam ad
eum apud quẽ pͥmitus fuit. Hȩc ido scͥpsi. ut quisqͥs
illarũ quatuor de anima sententiarũ aliquã uoluent
astruere atq defendere. talia ꝓferat uł de scͥpturis in
auctoritatẽ eccłiasticam receptis que ñ possint aliteR
accipi. sicuti ẽ quod ds̃ fecit hominẽ: uł rationem tã
certam ut condradictio aut nulla existat. aut insame
similis m̃ito iudicetur: uelut si quisquã dicat. nec ue¬
ritatem cognoscere. nec falli quenquã posse nͥ uiuentẽ
Neq enim ut uideamus quã sit hoc uerum scͥpturarum
auctoritas necessaria ẽ. ac ñ sensus ipse cõmunis ita uer̃
ẽẽ ꝑspicua ratione ꝓclamat: ut quisqͥs contradix̾it dem̃¬
tissimus habeatur. Hoc si in ista obscurissima q̃stioẽ
que de anima ẽ p̃stare aliquis potest: adiuuce imꝑi¬

Expanded text:
dici potuisse, ut reuerti intellegatur ad deum spiritus creatus dici potuisse, ut reuerti intellegatur ad deum spiritus creatus tamquam ad auctorem, a quo creatus est, non tamquam ad eum, apud quem primitus fuit. Haec ideo scripsi, ut, quisquis illarum quattuor de anima sententiarum aliquam uoluerit adstruere atque defendere, talia proferat uel de scripturis in auctoritatem ecclesiasticam receptis, quae non possint aliter accipi, sicuti est, quod deus fecit hominem, uel ratione tam certa, ut contradictio aut nulla existat aut insaniae similis merito iudicetur, uelut si quisquam dicat nec ueritatem cognoscere nec falli quemquam posse nisi uiuentem; neque enim, ut uideamus, quam sit hoc uerum; scripturarum auctoritas necessaria est ac non sensus ipse communis ita uerum esse perspicua ratione ntissimus habeatur. Hoc si in ista obscurissima quaestione quae de anima est, praestare aliquis potest, adjuvet imperi
Abbreviated transcription (Latin):
positus ds̃ dedit eum. quẽadmodũ recte dr̃. dedisse
nob̃ oculos uel aures. uł manus. uel quodlib& aliud̃.
que menbra utiq ñextra iam fecerat.⁊ alicubi repo¬
sita habebat. quȩ cum opus ẽent dara: hoc ẽ adder&.
⁊adiunger&. s illic ea fecit in corpore cui dedisse illa
dr̃. quid eis respondeat᷑ ñ uideo: nisi forte alia uel testi¬
monia ꝑferantur. ułcerta ratio unde ista opinio re¬
fellatur. Idemq illi qui putant animas in corpora
sponte defluere sic accipiunt dictum. ds̃ dedit eum:
quomͦ dictum ẽ tradidit illos ds̃ in concupiscentiam
cordis eoꝵ. ꝓinde unum u̾bum relinquit᷑ qđ dictũ ẽ
reu̾tatur ad dm̃. ꝓpeccato accipi posse. reu̾ti ubi ande
ñ fuit. si animȩ in suis queq corporib fiunt: qͦ solo
tiam ẽẽ refutandam: ne forde possit ostendi aliqͦ gn̾e
locutionis quo scã scͥptura uti sol&. hoc quoq rectȩ

Expanded text:
positus, Meus dedit eum>, quem ad modum recte dicitur dedisse positus, Meus dedit eum>, quem ad modum recte dicitur dedisse nobis oculos uel aures uel manus uel quodlibet aliud, quae membra utique non extra iam fecerat et alicubi reposita habebat, quae cum opus essent, daret, hoc est adderet et adiungeret, sed illic ea fecit in corpore, cui dedisse illa dicitur, quid ei respondeatur non uideo. nisi forte alia uel testimonia proferantur uel certa ratio, unde ista opinio refellatur. itemque illi. qui putant animas in corpora sponte defluere, sic accipiunt dictum \'deus dedit eum\\ quo modo dictum est: Tradidit illos deus in concupiscentiam cordis eorum. proinde unum uerbum relinquitur, quod dictum est: Reuertatur ad deum, quo pacto accipi possit \'reuerti\', ubi ante non fuit, si animae in suis quaeque corporibus fiunt, quo solo tiam esse refutandam, ne forte possit ostendi aliquo genere locutionis, quo sancta scriptura uti solet. hoc quoque recte
Abbreviated transcription (Latin):
s ad dm̃ qui fecit cum. Dedit enim ueluti sic sonat:
quasi iam extra fuerit quod dari posser. Meinde qđ
dictum ẽ reu̾tatur ad dm̃. urgent uerbo & p̃munt
dicentes. Quomodo reu̾tetur ubi numquam ante¬
qua fuerit: Potius enim dici debuisse asser̃. & ad dm̃ ꝑ¬
gat. uł uadat ad dm̃ quã reu̾tatur ad dm: si nunquã
nuc antea sp̃c iste fuisse credendus ẽ. Item quomͦ aĩe
sponte labant᷑ in corpus cũ scͥptum sit dedit eum. ñ tã
single queq aĩȩ in suis singłis corꝑib fieri: alia qͣ pu¬
tantur in corꝑa sponte demergi. D uab aut̃ illis.si¬
ue de traduce illius unius ueniant. siue andea iam cre¬
ate. ⁊ apud dm̃ constitutȩ singłis corꝑib dentͣ. sine
labore u̾ba ista coaptant᷑. Et tam̃ si assertores eius
sententiȩ qua credunt᷑ animȩ in suis singłis corꝑibꝰ
fieri. affirment ita ẽẽ dictum de sp̃u qui ꝓ anima ẽ

Expanded text:
sed ad deum, qui fecit eum; \'dedit\' enim ueluti sic sonat. sed ad deum, qui fecit eum; \'dedit\' enim ueluti sic sonat. quasi iam extra fuerit, quod dari posset. deinde, quod dictum est: Reuertatur ad deum, urgent uerbo et premunt dicentes: Quo modo reuertetur, ubi numquam antea fuerit? potius enim dici debuisse adserunt \'eat gat\' uel \'uadat ad deum\', quam \'reuertatur ad deum\', si numquam illic antea spiritus iste fuisse credendus est. item, quo modo animae sponte labantur in corpus, cum scriptum sit: Dedit eum, non tam singulae quaeque animae in suis singulis corporibus fieri, alia, qua putantur in corpora sponte demergi. duabus autem illis, sine de traduce illius unius ueniant siue antea iam creatae et apud deum constitutae singulis corporibus dentur, sine labore uerba ista coaptantur. Et tamen, si assertores eius sententiae, qua creduntur animae in suis singulis corporibus fieri, adfirment ita esse dictum de spiritu, qui pro anima est
Abbreviated transcription (Latin):
de carne notissimum ẽ debere nos credere illud quod
de anima occultum ẽ. De traduce quippe carnis ñ
ambigitur: s de animȩ ambigitur. Utrumq autẽ
ita positum ẽ in hoc testimonio. uelut singła singłis
parili ratione reddantur. caro scilicr conu̾tatur in
terra sicut fuit. & inde enim sumpta ẽ quando factus
quando infufflauit in faciem hominis quẽ finxerat
flatum uitȩ. ⁊ factus ẽ homo in animam uiuam:
ut deinceps exutraq re utriusq rei propago decur¬
rerte. Ueruntam̃ si illud uerum ẽ quod animas ñ ex
ua una propagatas. s alibi creatas singlis singłas
ds dat: etiam hinc sententiȩ congruit quod dictum
ẽ. sp̃c reu̾tatur ad dm̃ qui dedit eum. Sole gͦ reliquȩ
duȩ opiniones uidentur excludi: quia si fierent in
singłis hominib animȩ propͥe cũ ereantur. ñ puta¬
tur dici debuisse. sp̃c reu̾tatur ad dm̃ qui dedit eũ:

Expanded text:
de carne notissimum est, debere nos credere illud quod de carne notissimum est, debere nos credere illud quod de anima occultum est. De traduce quippe carnis non ambigitur, sed de animae ambigitur. Utrumque autem ita positum est in hoc testimonio, velut singula singulis parili ratione rterram, sicut fuit — inde enim sumpta est, quando factuquando insufflauit in faciem hominis, quem finxerat, flatum uitae et factus est homo in animam uiuam, ut deinceps ex utraque re utriusque rei propago decurreret. Verum tamen, si illud est uerum, quod animas non ex illa una propagatas sed alibi creatas singulis singulas deus dat, etiam huic sententiae congruit, quod dictum est: Spiritus reuertatur ad deum, qui dedit eum. solae ergo reliquae duae opiniones uidentur excludi, quia, si fierent in singulis hominibus animae propriae, cum creantur, non putatur dici debuisse: Spiritus reuertatur ad deum, qui dedit eum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpe finem libri qui uocatur eccliastes cum de solutio¬
ne hominis quȩ fit ꝑmortem istam qua dirimitur
anima a corpore scͥptura loqueret᷑: ⁊ conu̾tatur puluis
int̾ram sicut fuit. & sp̃c reu̾tatur addm̃ qͥ dedit eum
S ententia huius auctoritatis ꝓculdubio certa ẽ: nec
quẽquã decipit falsitate. S si quispiã uoluerit eam
int̃p̃tari sic ut inde animarũ ꝓpaginem qđ ex una
illa quam ds̃ primo homini dedit om̃s cet̾ȩ uenianł̃
conetur astruere: uidetur illi suffragari quod ibi
de carne dictum ẽ. pulueris nomine: nam utiq pu¬
luis ⁊ sp̃e. nicħ aliud hoc loco quam caro & anima
intelligitur. ut eo modo affirm& animam reu̾ti ad
dm̃. quod sit de traduce illius animȩ. quam primo ho¬
mini dedit ads: quemadmodũ conu̾titur in terra caro.
sit etiam ipsa de traduce illius carnis quȩ in primo
homine de terra facta ẽ.ac sic contendat ex hoc qd̃

Expanded text:
prope finem libri, qui uocatur ecclesiastes, cum de solutioprope finem libri, qui uocatur ecclesiastes, cum de solutione hominis, quae fit per mortem istam, qua dirimitur anima a corpore, scriptura loqueretur: Et conuertatur puluis in terram, sicut fuit, et spiritus reuertatur ad deum, qui dedit eum. sententia huius auctoritatis procul dubio certa est nec quemquam decipit falsitate; sed si quispiam uoluerit eam sic interpretari. ut inde animarum propaginem, quod ex una illa, quam deus primo homini dedit, omnes ceterae ueniant. conetur adstruere, uidetur illi suffragari, quod ibi de carne dictum est pulueris nomine — nam utique puluis et spiritus nihil aliud hoc loco quam caro et anima intellegitur —, ut eo modo adfirmet animam reuerti ad deum, quod sit de traduce illius animae, quam primo homini dedit deus, quem ad modum conuertitur caro in terram, cum sit etiam ipsa de traduce illius carnis, quae in primo homine de terra facta est, ac sic contendat ex hoc, q
Abbreviated transcription (Latin):
& cam eẽ ereaturam ñ substantiam ereatoris & siquid
auua de natura eiꝰ certissimus teneo.S quia hoc.
me facere compellit de animȩ exortu caliginosissi¬
mȩ questionis obscuritas: manum potius porri¬
gant confitenti. & qͥcquid iliud ẽ nosse cupienti: &
doceant si possunt uł ostendant siqͥd de hac re uel
certa ratione didicerͣint. uł aꝑtissimo diuino eloqͥo
crediderunt. Si enim ratio contra diuinarũ scͥpt᷑arũ
auctoritatẽ redditur: quãlib& acuta sit. fauit ueri
similitudine: nam uera ẽẽ ñ potest. Rursus si mani¬
festissime cerdeq ratiom uelut scͥpturarum sc̃arum
obieitur auctoritas: ñ intelligit qui hoc facit. & ñ
scͥpturarũ illarũ sensum ad quem penetrare ñ potu¬
it. s suum potius obicit ueritati. nec quod in eis.
s quod in seipso ueuit ꝓeis inuenit opponit. Exẽ¬
pli gratia diligent̃ attende quod dicam. Scͥptum est

Expanded text:
et eam esse creaturam, non substantiam creatoris et si quid et eam esse creaturam, non substantiam creatoris et si quid aliud de natura eius certissimus teneo. sed quia hoc me facere compellit de animae exortu caliginosissimae quaestionis obscuritas, manum potius porrigant confitenti et, quicquid illud est, nosse cupienti et doceant, si possunt, uel ostendant, si quid de hac re uel certa ratione didicerunt uel apertissimo diuino eloquio crediderunt. si enim ratio contra diuinarum scripturarum auctoritatem redditur, quamlibet acuta sit, fallit ueri similitudine; nam uera esse non potest. rursus si manifestissimae certaeque rationi uelut scripturarum sanctarum obicitur auctoritas, non intellegit, qui hoc facit, et non scripturarum illarum sensum. ad quem penetrare non potuit, sed suum potius obicit ueritati, nec quod in eis, sed quod in se ipso uelut pro eis inuenit, opponit. Exempli gratia diligenter adtende quod dicam. scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
nisi fauor eandem carnẽ etiam si ñuitio. s natura in fir¬
mam ẽẽ. tam̃ post peccatum cepisse nasci. quia neq ita
creatus ẽ adam. neq aliquẽ genuit ante peccatum:
Querant gͦ alia quȩ recte rep̃hendant. ñ solum in alus
festinantius editis. uerum etiã in his ipsis lbris meis
de lib̾o arbitͥo : neq enim eos inuenturos nego. ũn mͥ⁊
beneficium conferant. qm̃ siilli qd iam in multorum
manus exierunt corrigi ñ possunt: ego certe qđ uiuo
adhuc possum. Hȩc aute uerba tã caute a me posita.
ut nulu de animȩ exortu quatuor illarũ opinioni.
rationi ue p̃scriberem. hi tantum rep̃hendant qui re¬
p̃hendendam putant eandem ipsam de re tã obscura
cunctationẽ meam.Contra quos me ñ defendo. quod
recte faciam in hac questione cunctari: cũ omnino
non dubitem & ĩmortalem c̃ẽ animã non ita ut deus.
qui sorus haba ĩmortalitatẽ. s mͦ quodam sui gn̾̃is.

Expanded text:
nisi fallor, eandem carnem, etiamsi non uitio sed natura infirnisi fallor, eandem carnem, etiamsi non uitio sed natura infirma est, tamen post peccatum coepisse nasci, quia neque ita creatus est Adam neque aliquem genuit ante peccatum. Quaerant ergo alia, quae recte reprehendant, non solum in aliis festinantius editis uerum etiam in his ipsis libris meis de libero arbitrio. neque enim eos inuenturos nego, unde mihi et beneficium conferant, quoniam, si illi, quod iam in multorum manus exierunt, corrigi non possunt, ego certe, quod uiuo adhuc, possum. haec autem uerba tam caute a me posita, ut nulli de animae exortu quattuor illarum opinioni rationiue praescriberem, hi tantum reprehendant, qui reprehendendam putant eandem ipsam de re tam obscura cunctationem meam. contra quos me non defendo, quod recte faciam in hac quaestione cunctari, cum omnino non dubitem et inmortalem esse animam non ita ut deus, qui solus habet inmortalitatem, sed modo quodam sui generis
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia enarrae carnalis infirmitatis incõmoda: Que
utiq ñ erunt. cũ corruptibile hoc induerit incorrup¬
tionem. ut absorbeat᷑ mortale auita. Tẽ itaq sp̃ita¬
le corpus regit᷑ om̃im᷑ ꝑ arbit̾o: nunc uͦ ñ om̃im. s sic̃
leges uniu̾sitatis sinunt. ꝑquas constitutũ ẽ. ut corꝑa
orta occidant. & aucta senescant. Nam illiꝰ pͥmi hõis
anima ante pecẽm etiam si ñdum sp̃itale corpus sed
animale. tñ ꝑ arbitͥo regebat: post pecc̃m autẽ. id est
postea quã pecc̃m in ilia carne cõmissum ẽ. s ex qua
deinceps ꝓpagarctur caro peccati: anima rationalis sic ẽ
in infenorib corꝑib ordinata. ut ñ om̃im ꝓ arbitrio
regat corpus suum. Quod siñdum acquiescunt in par¬
uulis qui nulla adhuc peccata ꝓpͥa commiser̃: iam tñ
caro ẽ pecci: quia ⁊ huic sanande cũ baptizant᷑ neces¬
saria ẽ medicina similitudo illa carnis peccatiͥ. nec sic
istis u̾bis nr̃is hñt quod succenseant. Constat quippe

Expanded text:
narret carnalis infirmitatis incommoda? quae utique non erunt, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, ut absorbeatur mortale a uita. tunc itaque spiritale corpus reget omni modo pro arbitrio. nunc uero non omni modo sed sicut leges uniuersitatis sinunt, per quas constitutum est, ut corpora orta occidant et aucta senescant. nam illius primi hominis anima ante peccatum etiamsi nondum spiritale corpus sed animale tamen pro arbitrio regebat. post peccatum autem, id est posteaquam peccatum in illa carne commissum esset, ex qua deinceps propagaretur caro peccati, anima rationalis sic est in inferioribus corporibus ordinata, ut non omni modo pro arbitrio regat corpus suum. quod si nondum adquiescunt in paruulis, qui nulla adhuc peccata propria commiserunt, iam tamen carnem esse peccati, quia et huic sanandae, cum baptizantur, necessaria est medicina similitudo illa carnis peccati, nec sic istis uerbis nostris habent quod suscenseant. constat quippe,
Abbreviated transcription (Latin):
cati. ita om̃ia sonarent ut nulli p̃iudicarent opimoniqͣ¬
tuor illarũ quas pꝰtea digessi atq distinxiͥ ñ confirmans
aliquã. s int̾im qđ agebam sequestrata illarũ discussiõe
daretur. Siue enim ex illa una om̃s animȩ ꝓpagentur.
siue singiliatim in singulis fiant. siue extra creatȩ mit¬
tantur. siue in corꝑa sponte mergant᷑: ꝓculdubio creat᷑a
ista rationalis. idẽ humanȩ animȩ natura. in corꝑib in¬
feriorib hoc ẽ t̾̃renis pꝰ pecc̃m ordinata regit corpꝰ suũ.
ñ om̃imꝰ ꝓ arbitͥo. Non enim dictum ẽ post pecc̃m suũ.
aut pꝰtea quã peccauit: s dictum ẽ post peccatum: ut
qͦdliba postea si fieri poss&e discussa ratio declararet.
siue pecc̃m eiꝰ. siue pecẽm parentis carnis eius recte di¬
ctum intelligeret᷑ qđ dictum ẽ pꝰpecc̃m in inferiorib
corꝑib ordinata regit corpus suũ ñ om̃imͦ ꝓ arbitrio.

Expanded text:
cati, ita omnia sonarent, ut nulli praeiudicarent opinioni qucati, ita omnia sonarent, ut nulli praeiudicarent opinioni quattuor illarum, quas postea digessi atque distinxi non confirmans aliquam sed interim, quod agebam, sequestrata illarum discussione daretur. ; Siue enim ex illa una omnes animae propagentur siue singillatim in singulis fiant siue extra creatae mittantur siue in corpora sponte mergantur, procul dubio creatura ista rationalis, id est humanae animae natura in corporibus inferioribus, hoc est terrenis post peccatum ordinata regit corpus suprimi hominis. non enim dictum est: Post peccatum suum\' aut: Posteaquam peccauit\', sed dictum est: <Post peccatum\', ut, quodlibet postea, si fieri posset, discussa ratio declararet siue peccatum eius siue peccatum parentis carnis eius, recte dictum intellegeretur, quod dictum est: <Post peccatum in inferioribus corporibus ordinata regit corpus suum non omni
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmitus constituere uolo. ut ad cos eatantũ rep̃henden¬
da ꝑueniant: que a me quãuis sedulo ꝑscrutante ui¬
deri minime potuer̃.Que cũ ita sint. hoc tñ quod in
tercio libro de lib̃o arbito cũ de sub̃a rationali age¬
rem sic ame positum ẽ ut dictrẽ in corporibꝰ autẽ in¬
ferioribꝰ pꝰ peccatum ordinata regit corpus suum. ñ
om̃imꝰ ꝑ arbitͥo. s sicut ieges uniu̾sitatis sinunt: dili¬
genter adũtant. qui putant me auqͥd de anima hu¬
mana uelut certum statuisse atq fixisse. qđ uel expa¬
rentib ꝑppaginem ueniat. uł in actibus uitȩ suꝑi¬
oris atq cęlestis peccauerit. ut corrupdibili carne me¬
reretur includi: ⁊uideant sic a me uerba fuisse per¬
pensa: ut retento eo quod certum habeo pꝰ peccatũ
primi hominis natos eẽ atq nasci cetos homines incar¬
ne pecc̃i. cui sanandȩ uenit in dño similitudo carnis pec¬

Expanded text:
primitus constituere uolo, ut ad illos ea tantum reprehendenprimitus constituere uolo, ut ad illos ea tantum reprehendenda perueniant, quae a me quamuis sedulo perscrutante uideri minime potuerunt. Quae cum ita sint, hoc tamen, quod in tertio libro de libero arbitrio, cum de substantia rationali agerem, sic a me positum est, ut dicerem: In corporibus autem inferioribus post peccatum ordinata regit corpus suum non omni modo pro arbitrio, sed sicut leges uniuersitatis sinunt\', diligenter aduertant, qui putant me aliquid de anima humana uelut certum statuisse atque fixisse, quod uel ex parentibus per propaginem ueniat uel in actibus uitae superioris atque caelestis peccauerit, ut corruptibili carne mereretur includi, et uideant sic a me uerba fuisse perpensa, ut retento eo, quod certum habeo, post peccatum primi hominis natos esse atque nasci ceteros homines in carne peccati, cui sanandae uenit in domino similitudo carnis pec
Abbreviated transcription (Latin):
tuiuana illa blandit᷑. qua dictum ẽ. nullũ umquã
ũbum quod ituocare uellet emisit: s angit me pla¬
ne oratiana sententia. nescit uox missa reu̾ti. Hinc
ẽ quod ꝑiculosissimarũ questionũ libros de genesi
scilic&: & de trinitate diutiꝰ teneo quã uultis ce fertis:
ut si ñ potuerint nͥ hr̃e aliq̃ q̃ m̃ito rephendant᷑ saltẽ
pauciora sint qͣm ẽẽ possent si p̃cipiti festinatione in
ut edantur urgetis. qͦ possint ame dum in hac carne
uiuo defendi: cum uł ad inimicis mordentib. uł cẽ
ab amicis parũ intelligentib fortasse inqͥbꝰdam cepe¬
rint accusari. quod utiq ꝓpt̾ea dicitis. quia ñputa¬
tis ẽẽ in eis auqͥ qd̃ uera possit ratione culpari: ali¬
oquin ñ me ad eorũ editionẽ. s ad diligentiorẽ em̃da¬
tionem potius hortaremini. Ego autẽ iudices ueros.
& ueritate seueros magis intueor: int̃quos ⁊ meipsũ

Expanded text:
Tulliana illa blanditur, qua dictum est: \'Nullum umquam Tulliana illa blanditur, qua dictum est: \'Nullum umquam uerbum, quod reuocare uellet, emisit\', sed angit me plane Horatiana sententia: Nescit uox missa reuerti. ;. hinc est, quod periculosissimarum quaestionum libros de genesi scilicet et de trinitate diutius teneo, quam uultis et fertis, ut, si non potuerint nisi habere aliqua, quae merito reprehendantur, saltem pauciora sint, quam esse possent. si praecipiti festinatione inut edantur. urgetis, quo possint a me, dum in hac carne uiuo, defendi, cum uel ab inimicis mordentibus uel etiam ab amicis parum intellegentibus fortasse in quibusdam coeperint accusari. quod utique propterea dicitis, quia non putatis esse in eis aliquid, quod uera possit ratione culpari; alioquin non me ad eorum editionem sed ad diligentiorem emendationem potius hortaremini. ego autem iudices ueros et ueritate seueros magis intueor, inter quos et me ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
crecdam᷑. qui cũ sapient̃ omnia loqueret᷑. nuuũ umꝗͣ
ũbum qd reuocare uellet emisit: hoc podiꝰ de hõib
di qui sp̃u scõ acti locuti sunt. quã de illo quẽ sic cice¬
ro laudat. salubrima pietate credendum ẽ. Ab hac
gͦ exceuentia tã longe absum: ut si nullũ u̾bum qđ
reuocare uellem ꝓtulero. fatuo sim quã sapienti simi¬
lior. Illius qͥppe scͥpta summ. s̃ auctoritate dignis¬
sima: qui nullũ u̾bum ñ quod reuocare ueuet s qd̃
reuocare debera emisit. Hoc quisqͥs ñdum ẽ assecutꝰ.
sccdas habeat partes modestiȩ. quia pͥmas ñ potuit hr̃e
sapiendiȩ. quia ñ ualuit om̃ia ñ penitenda dilgent̃
dixisse: peniteat que cognou̾it dicenda ñ fuisse. Cũ
gͦ non sic̃ quidã rm̃i mei putant. nulla uel pauca.
s potius plura fortasse quã etiã maledici opinant᷑.
uerba dixtrim. quȩ mallem reuocare sipossem:. ñ mͥ

Expanded text:
credamus, qui cum sapienter omnia loqueretur, nullum umquam credamus, qui cum sapienter omnia loqueretur, nullum umquam uerbum, quod reuocare uellet, emisit, hoc potius de hominibus dei, qui spiritu sancto acti locuti sunt, quam de illo, quem sic Cicero laudat, saluberrima pietate credendum est. ab hac ego excellentia tam longe absum, ut, si nullum uerbum, quod reuocare uellem, protulero, fatuo sim quam sapienti similior. illius quippe scripta summa sunt auctoritate dignissima, qui nullum uerbum, non quod reuocare uellet. sed quod reuocare deberet, emisit. hoc quisquis nondum est adsecutus, secundas habeat partes modestiae, quia primas non potuit habere sapientiae; quia non ualuit omnia non paenitenda diligenter dixisse, paeniteat, quae cognouerit dicenda non fuisse. Cum ergo non, sicut quidam carissimi mei putant, nulla uel pauca sed potius plura fortasse, quam etiam maledici opinantur, uerba dixerim, quae mallem reuocare, si possem, non mihi
Abbreviated transcription (Latin):
lem asseritis adũsus eos qͦꝵ malitia uł imꝑitia uł intel¬
ligentia rep̃hendor. ut me nusqͣm scͥptorũ meor erras¬
se dicatis. frustra laboratis: ñbonam causam suscepi¬
st̾i: facile in ea me ipso iudice suꝑamini: qm̃ non mͥ
Profecto enim ñ me s ꝓme alium sub meo noĩe diligt̃:
siñ quod sum s quod ñ sum diligunt. Nam inq̃ntũ
me nouert̃. uel de me uerum crecdunt: ego ab eis di¬
ligor. In qͣntum autẽ mͥtribuunt quod in me ñ ag
p̃clarissima uideat᷑. tam̃ credibiuor ẽ de nimiũ fatuo.
quã de sapiente ꝑfecto: Nam & illi qͦs uulgo morio¬
nes uocant. qͣntomagis asensu cõmuni dissonant.
magisq absurdi ⁊ insuisi sunt. tantomagis nullum
ũbum emittunt qđ reuocare uelint: qr dicti mali uł
stuiti. uł incõmodi penitere utiq cordatorum ẽ. S
sim bonam partẽ accipiat᷑. ut quẽpiam talem fuisse

Expanded text:
lem asseritis adversus eos quorum malitia, vel imperitia, vel intellem asseritis adversus eos quorum malitia, vel imperitia, vel intelligentia reprehendor, ut me nusquam scriptorum meorum errasse dicatis; frustra laboratis, non bonam causam suscepistis, facile in ea me ipso judice superamini. Quoniam nProfecto enim non me, sed pro me alium sub meo nomine diligunt, si non quod sum, sed quod non sum diligunt. Nam in quantum me noverunt, vel de me verum credunt, ego ab eis diligor: in quantum autem mihi tribuunt quod in me non copraeclarissima uideatur, tamen credibilior est de nimium fatuo quam de sapiente perfecto. nam et illi, quos uulgo moriones uocant, quanto magis a sensu communi dissonant magisque absurdi et insulsi sunt, tanto magis nullum uerbum emittunt, quod reuocare uelint, quia dicti mali uel stulti uel incommodi paenitere utique cordatorum est. sed si in bonam partem accipiatur, ut quempiam talem fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
ri: qͥ proficiendo scͥbunt. ⁊ scͥbendo ꝓficiunt. Unde si
aliquid uł incautiꝰ uł indoctius ame positum ẽ qđ ñ so¬
lum ab alus quiuidẽ id possunt m̃ito rep̃hendatur.
uerũetiam ame ipso. quia ⁊ego saltẽ postea uidẽ de¬
beo si ꝓficio: nec mirandum ẽ. nec dolendũ. s potius
ignoscendũ. atq gratulandũ : ñ quia erratum ẽ. s qr
imꝓbatum. Nam nimis ꝑu̾sȩ seipsum amat: qui ce
alios uult errare. ut error suus lateat. Quanto enm
melꝰ & utilius ẽ. ut uͥ ipse errauit alui ñerrent. quoꝵ
ammonitu errore careat:Qd si noluerit: saltem co¬
mites erroris ñ habeat. Si enim mͥ ds quod uoio p̃sti¬
terit. ut omniũ librorũ meoꝵ quec̃q mͥ rectissime dis¬
plicent. oꝑe aliqͦ ad hoc ipsum instituto colligã atq
demonstr̃e. tunc uidebunt homines quã ñ sim accep¬
dor ꝑsone mee. Uos autẽ qui me multũ diligitis. si ta¬

Expanded text:
ri, qui proficiendo scribunt, et scribendo proficiunt. Unde si ri, qui proficiendo scribunt, et scribendo proficiunt. Unde si aliquid vel incautius, vel indoctius a me positum est, quod non solum ab aliis qui videre id possunt, merito reprehendatur, verum etiam a meipso, quia et ego saltem postea videre debeo, si proficio; nec mirandum est, nec dolendum: sed potius ignoscendum atque gratulandum; non quia erratum est, sed quia improbatum. Nam nimis perverse seipsum amat qui et alios vult errare, ut error suus lateat. Quanto enim melius et utilius, ut ubi ipse erravit, alii non errent, quorum admonitu errore careat! quod si noluerit, saltem comites erroris non habeat. Si enim mihi Deus quod volo praestiterit, ut omnium librorum meorum quaecumque mihi rectissime displicent, opere aliquo ad hoc ipsum instituto, colligam atque demonstrem; tunc videbunt homines quam non sim acceptor personae meae. 3. Vos autem qui me multum diligitis, si ta
Abbreviated transcription (Latin):
omino eximio & mito insigni multũq
rm̃o filio marcellino: augustinꝰ in dño
rescribem nec inueni: recolui tam̃ te inea
quesisse quomͦ c̃ inuenerint magi pharaonis conu̾sã
in sangnẽ dotam aquã egẏpti un simile aliqͥd fac̾ent:
quȩ duob modis questio solui solo:siue cũ marina
aqua offerri potuerit: siue qͦd ẽ eredibilius quia in ea
regione in qua erant filii isrł iste plage ñfiebant. ħ
enim qͥbꝰdam scͥpture illius locis aꝑtissime exp̃ssum.
litt̃ȩ tuȩ quas prb̃r urbanus attulit hñt questionem
mͥ ꝓpositã. ex libris ñdiuinis s meis. quos scripsi de
libero arbitrio. In talib autẽ questionib ñ multũ
laboro: quia & si defendi sententia mea liqͥda ratione
ñ potͥ mea ẽ non eius actoris. cuiꝰ sensum imꝑbare fas
non ẽ. & cum eo ñ intellecto hoc in sentitur qđ impro¬
bandum ẽ. Ego pũi fateor me ex eoꝵ numero eẽ cona¬

Expanded text:
OMINO EXIMIO ET MERITO INSIGNI MULTUMQVE CARISSIMO FILIO MARCELLINO AUGUSTINUS IN DOMINO rescriberem, nec inueni. recolui tamen te in ea quaesisse, quo modo inuenerint magi Pharaonis conuersa in sanguinem tota aqua Aegypti, unde simile aliquid facerent. quae duobus modis quaestio solui solet, siue cum marina aqua offerri potuerit, siue, quod est credibilius, quia in ea regione, in qua erant filii Israhel, istae plagae non fiebant. hoc enim quibusdam scripturae illius locis apertissime expressum litterae tuae, quas presbyter Urbanus attulit, habent quaestionem mihi propositam ex libris non divinis, sed meis, quos scripsi de Libero Arbitrio. In talibus autem quaestionibus non multum laboro: quia etsi defendi sententia mea liquida ratione non potest, mea est; non ejus auctoris cujus sensum improbare fas non est, etiam cum, eo non intellecto, hoc inde sentitur quod improbandum est. Ego proinde fateor me ex eorum numero esse cona
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ oculus corporis uidẽ neq nunc podest. neq tunc
pot̾it. Omne quippe qđ oculis corporis conspici pot̃.
in loco aliqͦ sit necesse ẽ. nec ubiq sit totum. s minore
sui parte minorẽ locum occup&: & maiore maiorem:
on ita ẽ ds̃ inuisibilis & incorruptibius. qui solus h̃t
ĩmortalitatẽ. & lucem habitat maccessibilẽ. quem ne¬
mo hominũ uidit. nec uidere potest. Per hoc enm
uidi ab homine ñ potest. ꝑ quod uida homo corꝑe
corpora. Nam si & m̃tib ꝑioꝵ eẽt in accessibił: ñ dicet᷑
accedite ad eũ ⁊ iluminamini. ⁊ sim̃tibꝰ piors eẽt inuisi¬

Expanded text:
autem oculus corporis neque nunc potest neque tunc autem oculus corporis neque nunc potest neque tunc poterit. omne quippe, quod oculis corporis conspici potest. in loco aliquo sit necesse est nec ubique sit totum, sed minore sui parte minorem locum occupet eus inuisibilis et incorruptibilis, qui solus habet inmortalitatem et lucem habitat inaccessibilem, quem nemo hominum uidit nec uidere potest. per hoc enim uideri ab homine non potest, per quod uidet homo corpore corpora. nam si et mentibus piorum esset inaccessibilis, non diceretur: Accedite ad eum et inluminamini, et si mentibus piorum e
Abbreviated transcription (Latin):
biles. Hic aut̃ & si tuus comunx euiꝰ abscessu uidua di¬
ceris. tͥ notissimus erat: notior tam̃ erat sͥ quã tͥ. Et uñ
hoc cũtu eius corꝑalẽ faciem uideres. quã ipse utiq ñ
uidebat: nͥ quia noticia nr̃i ceitior intus ẽ. ubi nemo
scit quȩ sunt hominis nͥ sp̃c hominis qͥ in ipso ẽ: Sed
cum uenerit dñs & illuminauit abscondita tenebrarũ.
& manifestaũit cogitationes cordis. tunc nicħ latebit
pximum in ꝓximo: nec erit quod suis quisq aperiat.
abscondat alienis. uͥ nullus erit alienus. Lux uͦ ipsa qͣ
illuminabunt᷑ hȩc om̃ia que mͦ incordib recondunt᷑.
qualis aut quanta sit. quis lingua ꝓferat: quis saltem
infirma mente contingat: Pfecto lux ipsa ipse
ds ẽ. qm̃ ds̃ iux ẽ. & tenebre in eo ñ sunt ullȩ. s lux m̃tiũ
purgatarũ. ñ istoꝵ corꝑis oculoꝵ. Erit gͦ tunc mens
idonea quȩ illã iucem uideat: qͦd nunc ñdum ẽ. hoc

Expanded text:
biles. Hic autem etsi tuus coniux, cuius abscessu uidua dibiles. Hic autem etsi tuus coniux, cuius abscessu uidua diceris, tibi notissimus erat, notior tamen erat sibi quam tibi. et unde hoc. cum tu eius corporalem faciem uideres, quam ipse utique non uidebat, nisi quia notitia nostri certior intus est. ubi nemo scit, quae sunt hominis, nisi spiritus hominis. qui in ipso est? sed cum uenerit dominus et inluminauerit abscondita tenebrarum et manifestauerit cogitationes cordis, tunc nihil latebit proximum in proximo nec erit, quod suis quisque aperiat, abscondat alienis, ubi nullus erit alienus. lux uero ipsa, qua inluminabuntur haec omnia, quae modo in cordibus reconduntur, qualis aut quanta sit, quis lingua proferat, quis saltem infirma mente contingat? profecto lux ilia ipses lux est et tenebrae in eo non sunt ullae, sed lux mentium purgatarum, non istorum corporis oculorum. erit ergo tunc mens idonea, quae illam lucem uideat, quod nunc nondum est. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
omine cximiȩ. & m̃ito p̃stantissimȩ. atq
in xp̃i caritate honorandȩ filiȩ italicȩ :¬
augustinus ep̃c in dño salutẽ. Non solũ
litt̃is tuis. uerum &̃ ipso referente qui ꝑ¬
tulit. comꝑi multum te flag itare litt̃as meas. creden¬
tem qđ ex eis consolationẽ plurimam possis habcre.
Tu itaq uideris quid exinde capias. ego tam̃ eas negare
uel differre ñ debui. Consoletur te autẽ fides & spes tua.
scm̃: cuius nunc aliqͥd ꝓpignore accepimus. ut ipsam
plenitudinẽ desidãre nouerimus. Ñ enim te desolatã
putare debes. cũ in int̾iore homine habeas p̃sentẽ xp̃m
ꝑfidem in corde tuo: aut sic te contristari oportae. qͣm
admodũ gentes quȩ spem ñ habent. cum ueracissima
ꝓmissione sꝑemus nos in hac uita unde migraturi qͦs¬
dam nĩos migrantes ñ amisimus s p̃misimus. ad eã
uitam ẽẽ uenturos. uͥ nob̃ erunt quanto notiores tan¬
to utiq cariores. & sine timore ullius discessionis ama¬

Expanded text:
ATQVE IN CHRISTI CARITATE HONORANDAE FILIAE ITALICAE AUGUSTINUS EPISCOPUS IN DOMINO SALUTEM. Non solum litteris tuis uerum etiam ipso referente, qui pertulit, comperi multum te flagitare litteras meas credentem, quod ex eis consolationem habere plurimam possis. tu itaque uideris, quid exinde capias, ego tamen eas negare uel differre non debui. consoletur te autem fides et spes tua  spiritum sanctum, cuius nunc aliquid pro pignore accepimus, ut ipsam plenitudinem desiderare nouerimus. non enim te desolatam putare debes, cum in interiore homine habeas praesentem Christum per fidem in corde tuo, aut sic te contristari oportet quem ad modum gentes, quae spem non habent, cum ueracissima promissione speremus nos in hac uita, unde migraturi quosdam nostros migrantes non amisimus, sed praemisimus, ad eam uitam esse uenturos, ubi nobis erunt quanto notiores tanto utique cariores et sine timore ullius discessionis ama
Abbreviated transcription (Latin):
lectione coniugum tumultuari poderant fuisse m̃titũ:
scilic& ñ quod hoc senserit. s ut illorũ placaretur adu̾sitas:
Non opus ẽ multa cõmemorare. Possunt enim uidietiã
de laudib di eẽ officiosa mendatia. ut apud homines
pigriores dilectio eius ardescat: atq ita nusquam certa
erit in scĩs libris castae ueritatis auctoritas. Nonne atcen¬
dimus eundem apłm cũ ingenti cura cõmendandȩ ueri¬

Expanded text:
lectione coniugum tumultuari poterant, fuisse mentitum, lectione coniugum tumultuari poterant, fuisse mentitum, scilicet non quod hoc senserit, sed ut illorum placaretur adueršitas? non opus est multa commemorare. possunt enim uideri etiam de laudibus dei esse officiosa mendacia, ut apud homines pigriores dilectio eius ardescat, atque ita nusquam certa erit in sanctis libris castae ueritatis auctoritas. nonne adtendimus eundem apostolum cum ingenti cura commendandae ueri