comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bari potest captus: qui adũsa scłi
huius. subire decreuit intrepiduᷤ
egens panem: Peruentum ẽ. ad ter¬
ciam sectionem ubi si unum hoiem
loqui putes. breue ⁊ angustum tempꝰ
ostenditur:. Nec dei laudibus omnino
sufficiens: s magis introductȩ uox cre-¬
datur ecclesiȩ. quȩ ab initio seculi. us¬
ꝙ ad finem ueram nobis probat esse
sententiam: Iunior futt: quando initia
legis in ipso ꝓthoplasto. prima eua si¬
ccpit. Senuit. id ÷ ad honorabiliorem
uenit ȩtatem: quando nouissimiᷤᷤ tem¬
poribus suscipere meruit dominũ re¬
demptoreni. Nam ęuangelista iohan¬
nes. in epistola sua sic ait. Filioli nouis¬
suna hora est. S per hȩc tempora quę
mundi ambitus totius excucurrit: u¬
stum se nen dicit uidisse derelictum:
Ita fit. ut longũ tempꝰ ꝑ ecclesiȩ uerba
designatum ẽẽ uideatur Quid igit᷑
dicimus de illiᷤᷤ iustiᷤ qui in latronirm
manibus inciderunt. De ipso quoq

Expanded text:
bari potest captus, qui adversa saeculi bari potest captus, qui adversa saeculi hujus subire decrevit intrepidus.egens pane. Perventum est ad tertiam sectionem: ubi si unum hominem loqui putes, breve et angustum tempus ostenditur, nec Dei laudibus omnino sufficiens; sed 125 magis introductae vox credatur Ecclesiae, quae ab initio saeculi usque ad finem, veram nobis probat esse sententiam. Juvenior fuit, quando initia legis in ipso protoplasto primaeva suscepit. Senuit, id est ad honorabiliorem venit aetatem, quando novissimis temporibus suscipere meruit Dominum Redemptorem. Nam et evangelista Joannes in Epistola sua sic ait: Filioli, novissima hora est . Sed per haec tempora quae totius mundi ambitus excurrit, justum se non dicit vidisse derelictum. Ita fit ut longum tempus per Ecclesiae verba designatum esse videatur. Quid igitur dicimus de illis justis qui in latronum manibus inciderunt, de ipso quoque
Abbreviated transcription (Latin):
osi semper ⁊ praui sunt: quippe qͥ in
iniquitatibus concepti. ⁊ in delictis
ꝓgeniti sumus S tune a patre lu¬
minum diriguur: quando fidȩi
regulam in qua gradiamur accipimꝰ.
Dirigim᷑ plane: cum sine erroribꝰ
ambulamus S quo noᷤ ducit ista
directio: uidelicet ut ad ꝑfectam
sidem. ⁊ ęterna pręmia ueniamus.
Uerum iste xp̃ianus qui iam corde directꝰ
fuerat. uiam domini cupiet nimi ͨ:
Id ÷ ipsum dominum saluatorem su-¬
pra omnia plus amabit. qui uere ñr
quia iustum dixit: s in manibus
peccatorum in casu asꝑo. qui freqͥn-¬
ter scĩs diabolo insidiante contigit.
S ut tͥ satisfacere uideariᷤᷤ. ꝯsidera
qr cum in eodem usu dicat. ceciderit
quod ad pedes respicit. sub ungit
firmandam manum cadentis: cuiꝰ
magis debuit confortare uestigium
ut post lapsum surgere ualuisset.
Unde euident̃ apparet: cadere istud
ẽe. impioꝵ incidere attionem: Ma¬
num quippe huius. id÷ ꝯsilium.
operationemq confirmat. Nec tur¬

Expanded text:
semper et pravi sunt, quippe qui in iniquitatibus concepti, et in delictis progeniti sumus; sed tunc a Patre luminum dirigimur, quando fidei regulam in qua gradiamur accipimus. Dirigimur plane, cum sine erroribus ambulamus. Sed quo nos ducit ista directio? Videlicet ut ad perfectam fidem et aeterna praemia veniamus. Verum iste Christianus qui jam corde directus fuerat, viam Domini cupiet nimis, id est ipsum Dominum Salvatorem supra omnia plus amabit, qui vere nostquia justum dixit, sed in manibus peccatorum, in casu aspero, qui frequenter sanctis diabolo insidiante contingit. Sed ut tibi satisfacere videaris, considera quia cum in eodem versu dicat, ceciderit, quod ad pedes respicit, subjungit firmandam manum cadentis, cujus magis debuit confortare vestigium, ut post lapsum surgere valuisset. Unde evidenter apparet cadere istud, esse in impiorum incidere ditionem. Manum quippe hujus, id est consilium operationemque confirmat; nec tur
Abbreviated transcription (Latin):
la uoluntas est dñi: qua ꝓtegit pen¬
clitantem. ⁊ expugnat aduersum
Hanc enim trophologiam dic̃ ⁊ apo-¬
stolus. Scutum fidei. ⁊ galeam salu¬
tis. et gladium sp̃c Scutum enim
dictum ẽ. quasi sculptum: quod in
ipso antiqui. sua facta signabant:
Nam quod dicit apprȩhende. nunqd
ad eos sumit᷑ ad tempus ꝑegrina
defensio: Semꝑ ille paratus ẽ exiͥ
rerum. qui ꝓbatur omnipotens:
Nec quasi de quiete exsurgere credi¬
tur : qui num qͣm iacuisse declatat᷑
Arma igit᷑ ꝑtinent ad indumenta
ferrea: ꝑ quȩ salus humana defen¬
dit᷑. Scutum. ad reppellendoᷤᷤ ictus
inimici: ut frustrata tela cadanit
qus fuerant in exitium hominis desti¬
nata Prȩcatur gͦ dominus xp̃c a nat᷑a
humanitatis suȩ: ut ⁊ salus eius muni-¬
ri debeat. ⁊ inimici uoluntas. suis au¬

Expanded text:
la voluntas est Domini, qua protegit perla voluntas est Domini, qua protegit periclitantem, et expugnat adversum. Hanc enim tropologiam dicit et Apostolus: Scutum fidei, et galeam salutis, et gladium spiritus . Scutum enim dictum est quasi sculptum, quod in ipso antiqui sua facta signabant. Nam quod dicit, apprehende, nunquid a Deo sumitur ad tempus peregrina defensio? Semper illi paratus est exitus rerum, qui probatur omnipotens; nec quasi de quiete exsurgere creditur, qui nunquam jacuisse declaratur. Arma igitur pertinent ad indumenta ferrea, per quae salus humana defenditur; scutum ad repellendos ictus inimici, ut frustrata tela cadant, quae fuerant in exitium hominis destinata. Precatur ergo Dominus Christus a natura humanitatis suae, ut et salus ejus muniri debeat, et inimici voluntas suis au
Abbreviated transcription (Latin):
net. cum sequacibus sius: ꝑ quos
ꝓuenit uid aicȩ uoluntatis iniqui¬
tas Nam cum ipse precipiat ꝓini¬
micis ur̃is orate: hominibus hȩc
non potest ꝯuenire sententia Ip¬
sos gͦ pętit debere dampnari: qͦs
uirtute p̾scientiȩ suȩ nouit ad pęni¬
tudinis remedia non uenire Nam
in subsequentibus ubi uenit ad ho¬
mines: coni̾ti eos desiderat non pe¬
rire. Adiecit etiam: expugna impu¬
guantes nie. Qui impugnat: supera¬
re contendit. Qui expugnatur: om¬
nino iam uictus est Merito gͦ sp̃e
immundi impugnatores dicunt᷑: ꝙ
licet sc̃os uincere nequeant. contende
tam̃ cum eis impba uoluntate non ae¬
sinunt. E xpugnat autem dñs: qui
solus prȩualet implere que uult euꝰce
tamen triumphus est. ⁊ omnis pugna
ab arcendo dicta sitnit: quod ꝑ ea ho¬
stes uiolentissimos arceamus Et ião
hoc humana consuetudine dicitur.:
quȩ armat manũ: ut opprimat ini¬
micitm Cęt̾mi arma ⁊ scutum. so¬

Expanded text:
net cum sequacibus suis, per quos net cum sequacibus suis, per quos provenit Judaicae voluntatis iniquitas. Nam cum ipse praecipiat: Pro inimicis vestris orate , hominibus haec non potest convenire sententia. Ipsos ergo petit debere damnari, quos virtute praescientiae suae novit ad poenitudinis remedia non venire. Nam in subsequentibus, ubi venit ad homines, converti eos desiderat, non perire. Adjecit etiam: Expugna impugnantes me. Qui impugnat superare contendit; qui expugnatur omnino jam victus est. Merito ergo spiritus immundi impugnatores dicuntur, quia licet sanctos vincere nequeant, contendere tamen cum eis improba voluntate non desinunt. Expugnat autem Dominus, qui solus praevalet implere quae vult, cujus certamen triumphus est, et omnis pugna ab arcendo dicta sunt, quod per ea hostes violentissimos arceamus. Et ideo hoc humana consuetudine dicitur, quae armat manum, ut opprimat inimicum. Caeterum arma et scutum so
Abbreviated transcription (Latin):
er totum nunc hymnũ u̾ba
sunt domini xp̃i: a dispen¬
satione qua passus ẽ Primo mem¬
bro psalmi ꝑsecutoribus retributioñe
postulat debere restitui: optans illis
contraria. quȩ tamen ad conu̾sionẽ
eoeum sint nichilominus ꝓfutura:
Secundo de resurrectione sua gaud&:
et iudeorum iniquitates exprobrans.
actum ꝓpriȩ passionis exponit. Ter¬
cio promittit se ꝑ unuuersum orbem
tertarum in membris suis. pat̾nȩ po¬
tentiȩ ꝯfiteri. qui eum ab inimicis
siuis resurrectionis beneficio liberauit:
deprȩcans ut ꝯfundantur peccatores.
⁊ exultent in magna gloria fideles¬
ydica domine nocentes me:
expugna impugnantes me Assum¬
pta pro nobis clamat infirmitas. ut
dampnent᷑ nocentes. i ÷ diabolus
eum ministriᷤᷤ quod nouerat ẽẽ. uen¬
turum Malo ᷤᷤ enim iudicari dam¬
pnare est: quia nequeunt in discep¬
tatione liberari. qui semper prauiˢ
actionibus probant᷑ impliciti Sed
hoc ut dictum ẽ. ad diabolum ꝑti¬

Expanded text:
er totum hunc psalmum verba sunt Domini Christi, a dispensatione qua passus est. Primo membro persecutionibus retributionem postulat debere restitui, orans illis contraria, quae tamen ad conversationem eorum sint nihilominus profutura. Secundo de resurrectet Judaeorum iniquitates exprobrans, actum propriae passionis exponit. Tertio promittit se per universum orbem tertentiae confiteri, quae eum ab inimicis suis resurrectionis beneficio liberavit, deprecans ut confundantur persecutores, et exsultent in magna gloria fidelesdica, Domine, nocentes me; expugna impugnantes me. Assumpta pro nobis clamat infirmitas, ut damnentur nocentes, id est, diabolus cum ministris, quod noverat esse venturum. Malos enim judicare damnare est, quia nequeunt in disceptatione liberari qui semper pravis actionibus probantur impliciti. Sed hoc, ut dictum est, ad diabolum perti
Abbreviated transcription (Latin):
mus Memento uͦ quod istorum al¬
fabetorum iam tercius psalmus est:
qm̃ ⁊ ipsi ad septenarium num erũ
tendunt. quod suo loco dicendũ ẽ.¬
er totum Diuisio psalmi.
psalmum sicut dictum ẽ: ex¬
clesiȩ uox intraducitur ad populũ
corrigendum: Prima posttione com¬
monet. ne malignantes quispiam
debeat imitari: s. quiquic honi
sperandum ÷ a domino postuletur. qui
nouit ⁊ ꝓfutura concedere. ⁊ ꝑhenniter
mansuta prestare: In qua hȩbraici
alfabeti: sex litterȩ ꝯtinentur: Scd̃a
dicit peccatores. maxima hic in uidie
cruciatione torqueri: qm̃ in suis acͤ¬
tibus nichil simile. bona se habere co¬
gnoscunt: Hȩc habet litteras septem:
Tercia ꝓfitetur nunqͣm se uistum
uidisse derelictum: malorum pęnas.
⁊ prȩmia bonorum. ut ili commu¬
tatione ꝑmiscens: Ista pars. residu¬
as habet litteras octo:¬

Expanded text:
mus. Memento vero quod istorum almus. Memento vero quod istorum alphabetorum jam tertius psalmus est, quoniam et ipsi ad septenarium numerum tendunt, quod suo loco dicendum est. Divisio psalmi.um, sicut dictum est, Ecclesiae vox introducitur ad populum corrigendum. Prima positione commonet ne malignantes quisquam debeat imitari, sed quidquid boni sperandum est, a Domino postuletur, qui novit et profutura concedere, et perenniter mansura praestare: in qua Hebraei alphabeti sex litterae continentur. Secunda dicit peccatores maxima hic invidiae cruciatione torqueri, quoniam in suis actibus nihil simile boni se habere cognoscunt: haec habet litteras septem. Tertia profitetur nunquam se justum vidisse derelictum, malorum poenas et praemia bonorum utili commutatione permiscens; ista pars residuas habet litteras octo
Abbreviated transcription (Latin):
tentionem psalmi magnoꝑe debe¬
mus apire: Totus enim: ad mores
ꝑtinet corrigendos Instruit quippe
ecclesiam quȩ nunc intro ducitur
adloquendum: Precȩptis salutariuꝰ
genus humanum: ne mortiferis er¬
roribus misceatur: Malos pęna de¬
terrens: bonis prȩmia compromitteis.
Quod doctrinȩ genus omnino effica¬
cissimum est: ut ⁊ superbi humilien¬
tur. ⁊ humiles digna ꝯsolatio ꝓsequa¬
tur. Est ętiam alfabeti hebrei ordi¬
ne digestus. minus habens litterã
sextam decimam: quam sicut in supe¬
rioribus iam dictum est. Adillos
estimamus ẽẽ referendum. quibus
deest aliquid de ꝑfecta conu̾satione
scõrum: llam cum omnes litterȩ. apc̃
hebrȩos significantias suas habeant:
credere fortasse dignum ẽ. cui deest
aliquod elementum. eum quoq
significationem ip̃sius non habere.
Dicant studiosi forte meliora: nobiᷤ
tamen diutius ꝑ quirentibus. conces¬
sum ñ est aliud inuenire. quã dixi¬

Expanded text:
tentionem psalmi magnopere debetentionem psalmi magnopere debemus aperire. Totus enim ad mores pertinet corrigendos. Instruit quippe Ecclesia, quae nunc introducitur ad loquendum, praeceptis salutaribus genus humanum, ne mortiferis erroribus misceatur: malos poena deterrens, bonis praemia compromittens. Quod doctrinae genus omnino efficacissimum est, ut et superbi humilientur, et humiles digna consolatio prosequatur. Est etiam alphabeti Hebraei ordine digestus, minus habens litteram sextamdecimam; quem, sicut in superioribus jam dictum est, ad illos aestimamus esse referendum, quibus deest aliquid de perfecta conversatione sanctorum. Nam cum omnes litterae apud Hebraeos significantias suas habeant, credere fortasse dignum est, cui deest aliquod elementum, eum quoque significationem ipsius non habere. Dicant studiosi fortasse meliora: nobis tamen diutius perquirentibus concessum non est aliud invenire quam dixi
Abbreviated transcription (Latin):
inignem ȩternum Nec potuerunt
stare: quia non illis licebat domini
iussa differre. S illic statim preci¬
pitantur ab angeliᷤ: ubi eis parata
est flamma pęnalis: Conelusio.
epetere libet superiora psalmi:
quo decore prolata sint:
Dicuntur enim quanta famulis
suiᷤ gratia diuina prestiterit: ut
usq ad plenissimam sacietatem.
sȩlici ubertate ꝑuenirent. O lauda¬
bilem nimis ebrietatem: O uotis
omnibus expetendam uinolentiã:
unde modestia nascit᷑. ⁊ plena men¬
tis integritas obtinet᷑ Non hinc
titubatio. non ꝯfusio. non mentiᷤᷤ
alienatio. non caligo tenebrosa
succedit: s tanto a nima sanior red¬
ditur. quanto ille ebrietate com¬
pletur: Bibamus gͦ hunc potum
auidi: nequa quã labiis carnalibꝰ
s purissimo cordis affectu De quo
non lȩticia temporaliᷤᷤ sumitur: s
eternȩ uitȩ gaudia conquiruntur:
ꝑsalmus xxxui. ipsi dauid.
e u̾bis tituli istius non est quod
nouit̃ dicere debeamus: s in¬

Expanded text:
in ignem aeternum . Nec potuerunt in ignem aeternum . Nec potuerunt stare, quia non illis licebit Domini jussa differre, sed illic statim praecipitantur ab angelis, ubi eis parata est flamma poenalis. Conclusio psalmi. Repetere libet superiora psalmi, quo decore prolata sint. Dicitur enim quanta famulis suis gratia divina praestiterit, ut usque ad plenissimam satietatem felici ubertate pervenerint. O laudabilem nimis ebrietatem! o votis omnibus expetendam vinolentiam, unde modestia nascitur, et plena mentis integritas obtinetur! Non hinc titubatio, non confusio, non 121 mentis alienatio, non caligo tenebrosa succedit; sed tanto anima sanior redditur, quanto illa ebrietate completur. Bibamus ergo hunc potum avidi nequaquam labiis carnalibus, sed purissimo cordis affectu: de quo non laetitia temporalis sumitur, sed aeternae vitae gaudia conquiruntur. salmus ipsi David. De verbis tituli istius non est quod noviter dicere debeamus; sed in
Abbreviated transcription (Latin):
Ac si diceret. In profundam faueam
corruerunt. In illo enim pede non
staturus. s casurus innitit᷑. Quis
enim dubitet eos posse corruere. qͥ
uno tantum ut suꝑra dixi uestigio
sub leuantur: quem uł si nullũs
impellat: lassitudine sua fit pronis¬
simus ad ruinam s tamen hunc
pedem. non uni dat uitio: s om ni¬
bus qui operantur iniquitatem.
lam quamiuis alii ex crudelitate.
alii ex libidine. alii ex cupiditate.
alii ex inuidia diaboli prolaba ntͣ:
omnes tamen insupebiȩ uitio ca¬
dunt. quia domini iussa contem¬
pnunt. Nam sicut obȩdiens dicit᷑
qui multis uissionibus obsecundat:
sic multifaria domini precepta cõ¬
tempnens. superbus ueracissime nũ¬
cupatur: Quod argumentum dr
a genere G enus enum est suꝑbia.
unde omnia uicia exorta noscunt᷑:
sicut scriptura dicit. Inttium om̃is
peccati: superbia: De istis autem seqͥt᷑.
Expulsisunt: nec potuerunt stare
Expellunt᷑ utiq: qm̃ audibunt. Ite

Expanded text:
ac si diceret, in profundam foveam ac si diceret, in profundam foveam corruerunt. In illo enim pede non staturus, sed casurus innititur. Quis enim dubitet eos posse corruere, qui uno tantum, ut supra dixi, vestigio sublevantur? Quem vel si nullus impellat, lassitudine sua fit pronissimus ad ruinam. Sed tamen hunc pedem non uni dat vitio, sed omnibus qui operantur iniquitatem. Nam quamvis alii ex crudelitate, alii ex libidine, alii ex cupiditate, alii ex invidia diaboli prolabantur, omnes tamen in superbiae vitio cadunt, quia Domini jussa contemnunt. Nam sicut obediens dicitur, qui multis jussionibus obsecundat, sic multifaria Domini praecepta contemnens, superbus veracissime nuncupatur. Quod argumentum dicitur a genere. Genus enim est superbia, unde omnia vitia exorta noscuntur, sicut Scriptura dicit: Initium omnis peccati superbia . De istis autem sequitur: Expulsi sunt, nec potuerunt stare. Expelluntur utique, quoniam audient: Ite
Abbreviated transcription (Latin):
prȩmia digna recipiant. Hoc enim
significat iusticiam tuam. hiᷤᷤ qui re¬
cto sunt corde: quia ibi iustissime ad
dexteram collocabunt᷑. qui hie recta
tramite non recedat: ne in superbiã
erctus cadat. qui tutissima humili¬
tite constiterat. Nec uacat. quod pe¬
dem hic singulari numero posuit.
sertum est enim in uno nos pede con¬
mue stare non posse. qui ꝯuenienter
siꝑdiȩ datus est: qm̃ elatum nom inẽ
auitius non prȩualet continere. Les
autem: pro affectu m̃tis est positus.
lam sicut gradientes de loco ad locũ
tansferimur: sic a domino separa¬
nur. quando nos elata cogitatione
aluidimus Hoc entm maximum
onstat ẽẽ peecatum. unde angelu
cecidit: ꝑ quod adam a paradyso pro¬
batur exclusus. Manus uͦ peccatoris
est male suadentis operatio: quȩ tune
nos a fidei firmitate mouet. cum ini
Ibi ubi superius dixit: in pedem scili¬
cet suꝑbiȩ. ⁊ praua suasione nequi¬
ciȩ Bene autem posuit. ceciderunt:

Expanded text:
praemia digna recipiant. Hoc enim praemia digna recipiant. Hoc enim significat, justitiam tuam his qui recto sunt corde: quia ibi justissime ad dexteram collocabuntur, qui hic recta tramite non recedat, ne in superbiam erectus cadat qui tutissima humilitate constiterat. Nec vacat quod pedem hic singulari numero posuit; certum est enim in uno nos pede continue stare non posse: qui convenienter superbiae datus est, quoniam elatum hominem diutius non praevalet continere. Pes autem pro affectu mentis est positus. Nam sicut gradientes de loco ad locum transferimur, sic a Domino separamur, quando nos elata cogitatione dividimus. Hoc enim maximum constat esse peccatum, unde angelus cecidit, per quod Adam a paradiso probatur exclusus. Manus vero peccatoris est male suadentis operatio, quae tunc nos a fidei firmitate movet, cum iniqIbi, ubi superius dixit, in pede scilicet superbiae, et prava suasione nequitiae. Bene autem posuit ceciderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sciendum nobis est hoc nom̃ lumi¬
nis totius trinttatis ẽe commune.
Legitur enim Deus lux est: ⁊ tene¬
brȩ in eo nullȩ sunt: ł igo quia pater.
madutimus de tota trinitate ẽe dictũ:
Deus lux est:⁊ tenebre in eo nullȩ st.
Unde uersus iste merito de saluatore
dicit. in lumine tuo uidebimus lu¬
ut tota nobis trinitas manifestata
tuam scientibus te: ⁊ iusticiam tuã
hi ᷤᷤ qui recto sunt corde. Pretende di¬
xit: id ÷ preroga. pre semina. longe
latȩq diffunde: ut possint scientes
te. in isto seculo tucius ambulare:
si autem scientes dominum: multi¬
pliciter intellegendi sunt: Sciunt enim
dominum qui scãm trinitatem cor-¬
ae firmissimo confitentur: qui regu¬
las cęlitus datas. nulla intellectũ sui
prauitate distorquent: Ad postremũ
ipsi soli ueraciter norunt dm̃: qui ca¬
tholicȩ fidei non deserunt unttate cõ¬
pleri his rogat pretendi misericordiã.
tuam: ut ⁊ in isto seculo sub domini
petate degant. ⁊ in futuro uidicio.

Expanded text:
Sciendum nobis est, hoc nomen luminis totius Trinitatis esse commune. Legitur enim: Deus lux est, et tenebrae in eo nullae sunt . Ergo quia Pater, madvertimus de tota Trinitate esse dictum: Deus lux est, et tenebrae in eo nullae sunt. Unde versus iste merito de Salvatodicit: In lumine tuo videbimus luut tota nobis Trinitas manifesta cotuam scientibus te, et justitiam tuam his qui recto sunt corde. Praetende, dixit, id est praeroga, praesemina, longe lateque diffunde; ut possint scientes te in isto saeculo tutius ambulare. Isti autem scientes Dominum, multipliciter intelligendi sunt; sciunt enim Dominum qui sanctam Trinitatem corde firmissimo confitentur: qui regulas coelitus datas nulla intellectus sui pravitate distorquent: ad postremum ipsi soli veraciter norunt Deum, qui catholicae fidei non deserunt unitatem complere. His rogat praetendi misericordiam, ut et in isto saeculo sub Domini pietate degant, et in futuro judicio
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis erubescere: ⁊ reuerentiam ñ
habere Hic aut̃e addidit. ⁊ reuere¬
antur simul: ut ꝯuersionis eorum
indicia declararet. Reuerentia est
enum domini timor cum amore ꝑ¬
mixtus: quod illis prouenit. qͥ uo¬
luntate sincerissima confessionis mu¬
nera consequnt᷑: Sequit᷑. induant᷑
pudore ⁊ reuerentia: quasi quodam
cilicio penitentiȩ. quasi ueste lugubri
pudorem contra audaciam ponit. qͣm
habuerunt furentes. Reuerentiam
contra impudentiam falsitatis: ut du¬
abus uirtutibus curent. quod duobus
com misere criminibus Magna enĩ
aixit locittos. id ÷ suꝑba modum pro¬
bitatis excedentia: sicut beatus iohan¬
nes in apocalipsi cõmemorat: Hidi õs
loquens magna. aduersum deum:¬

Expanded text:
aliquis erubescere, et reverentiam non aliquis erubescere, et reverentiam non habere. Hic autantur simul, ut conversionis eorum indicia declararet. Reverentia est enim Domini timor cum amore mixtus; quod illis provenit qui voluntate sincerissima confessionis munera consequuntur. Sequitur, induantur pudore et reverentia. Quasi quodam cilicio poenitentiae, quasi veste lugubri. Pudorem contra audaciam ponit, quam habuerunt furentes; reverentiam contra impudentiam falsitatis, ut duabus virtutibus curent, quod duobus commisere criminibus. Magna enim dixit locutos, id est superba modum probitatis excedentia, sicut beatus Joannes in Apocalypsi commemorat: Vidi os loquens magna adversus Deum
Abbreviated transcription (Latin):
sentiendam: Non dicant euge euge:
id÷ bene bene: Uerba sunt enum ista
scelerata mente letantium: quȩ iam
dicere non possunt. dum compuncti¬
onibus affligunt᷑. Dampnent gͦ ma¬
lam ꝯscientiam suam: ne possint pę¬
nalem subire sententiam: Oingens
⁊i immensa pietas creatoris Non pa¬
titur eo ᷤ leto ᷤᷤ tempor aliter relinqui:
ne debeant ȩterna calamitate ꝑcelli
Absorberi ÷ autem in corpus alterius
subita celeritate tͣnsmitti: quod ac¬
cidit illiᷤᷤ. qui aliquibus suꝑstitiomibꝰ
deglutitiꝰ uere fidei uiuacitate disce¬
dunt: S hoc petit ad informandos
fideles: ceteritm ineffabili eius purita¬
ti talia non poterant euenire Eru¬
tulant᷑ malis meis Induant᷑ pudo¬
re ⁊ reuerentia: qui maligna loquun¬
tur adu̾sum me Digna uindicta:
pęna sufficiens Nam qͥ crubescit ac¬
tus suos: ꝓpria estimatione dampnatꝰ
est. ⁊ se ultore torquet᷑. qui uinculo
ꝯfusionis in uoluitur: Potest tamen

Expanded text:
sentiendam. Non dicant: Euge, euge, sentiendam. Non dicant: Euge, euge, id est, bene, bene. Verba sunt enim ista scelerata mente laetantium, quae jam dicere non possunt, dum compunctionibus affliguntur. Damnent ergo malam conscientiam suam, ne possint poenalem subire sententiam. O ingens et immensa pietas Creatoris! non patitur eos laetos temporaliter relinqui, ne debeant aeterna calamitate percelli. Absorbere est autem in corpus alterius subita celeritate transmitti; quod accidit illis qui aliquibus superstitionibus deglutiti, a verae fidei vivacitate discedunt. Sed hoc petit ad informandos fideles. Caeterum ineffabili ejus 118 puritati talia non poterant evenire. Verlis meis. Vers. 30. Induantur pudore et reverentia, qui maligna loquuntur adversum me. Digna vindicta, poena sufficiens. Nam qui erubescit actus suos, propria aestimatione damnatus est, et se ultore torquetur, qui vinculo confusionis involvitur. Potest tamen
Abbreviated transcription (Latin):
dem dixit in causam meam respice:
non in pęna: Pęna enim sceleratis ui¬
debatur ẽẽ consimilis: causa uͦ taliˢ
cum nullo poterat ẽe communis:
S quȩ ÷ ista causa quȩ a deo pęteba¬
tur intendi: scilicet ut qui dare ue¬
nerat salutem humano generi. ab
insanis ⁊ ꝑfidis probaretur occidi.
udica me domine secundum mi¬
sericordiam tuam. domine deus:
⁊ non insultent in me inimici mei.
Quamuiᷤ non haberet optimam
causam qui peccata non fȩcerat.
tamen se petit scđm in isericordiã
iudicari: ut nobis ostenderet prę¬
cationis exemplum. qui tale non
poteramus habere negocium: Se¬
quit᷑ quoq Et non insultent in
me inimici mei: Scilicet. ne dicãt
quod insultantium potest hab̾e
nequitia: Id ÷ potuim us. fecimꝰ.
egimus Sed prȩcatur ut mala
sua potius salutariter tristes defle¬
ant: quam se exitialĩt implesse cõ
cant absorbuissemꝰ eum: Ex pressit
infultationem: qͣm suꝑius fecerat

Expanded text:
dem dixit, in causam meam respice, dem dixit, in causam meam respice, non in poenam; poena enim sceleratis videbatur esse consimilis; causa vero talis cum nullo poterat esse communis. Sed quae est ista causa, quae a Deo petebatur intendi? scilicet ut qui dare venerat salutem humano generi, ab insanis et perfidis probaretur occidi.me, Domine, secundum misericordiam tuam, Deus meus; et non insultent in me inimici mei. Quamvis haberet optimam causam qui peccata non fecerat, tamen se petit secundum misericordiam judicari, ut nobis ostenderet precationis exemplum, qui tale non poteramus habere negotium. Sequitur quoque: Et non insultent in me inimici mei: scilice ne dicant quod insultantium potest habere nequitia, id est potuimus, fecimus, egimus; sed precatur ut mala sua potius salutariter tristes defleant, quam se exitialiter implesse congcant: Absorbuimus eum. Expressit insultationem quam superius fecerat
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ narrata: Euge euge ꝑ figuram dic̃¬
tum est. epizeusi ᷤ: quando sine aliqͣ
leas: domine ne discedaᷤᷤ a me Ad
hȩc uista tria u̾ba ꝑtinent: quȩ supe¬
rius dinoscunt᷑ ẽẽ narrata: Uidisti:
hoc est probasti completa. quȩ contra
me prȩuideras ẽẽ cogitanda Sic eñi
dicimus: quando aliquid in memo¬
riam reuocare desideramus. Uidisti
qͣm crudeliᷤᷤ extitit mͥ: Uidisti. qͣnta
in me fecerit iatroniᷤᷤ improbitas Ne
sileas. id ÷ non differas dare sententi¬
am: quod utiq tacendo non potest
fieri .s. loquendo. Nam quod dicit
est. humanitatiᷤᷤ quȩ subiacuit pas
ex surge dicit᷑ illi. qui semꝑ uigilat.
semꝑ intentus ẽ. Et cum iugiter oĩa
respiciat: tunc tai en putatur in¬
tendisse. dum uindicat: Iudicio meo:
quod ꝑtulit a uidȩis. Iudicium. si¬
ne uire. tor menta sine scelere: Mortẽ.
sine peccato Bene autem dixit meo:
quod reuera ꝑtulerat: Pulchre siqui¬

Expanded text:
esse narrata. Euge, euge per figuram dicesse narrata. Euge, euge per figuram dictum est epizeuxis, quando sine aliqua leas; Domine, ne discedas a me. Ad haec et ista tria verba pertinent quae superius dignoscuntur esse narrata. Vidisti, hoc est probasti completa, quae contra me praevideras esse cogitanda. Sic enim dicimus, quando aliquid in memoriam revocare desideramus: Vidisti quam crudelis exstitit mihi; vidisti quanta in me fecerit latronis improbitas. Ne sileas, id est non differas dare sententiam, quod utique tacendo non potest fieri, sed loquendo. Nam quod dicit,  est humanitatis, quae subjacuit passExsurge dicitur illi qui semper vigilat, semper intentus est; et cum jugiter omnia respiciat, tunc tamen putatur intendisse dum vindicat. Judicio meo, quod pertulit a Judaeis, judicium sine jure, tormenta sine scelere, mortem sine peccato. Bene autem dixit meo, quod revera pertulerat. Pulchre siqui
Abbreviated transcription (Latin):
me ossium: dixerunt euge euge uide¬
runt oculi nr̃i Bilatauerunt utiq õs
suum. quando clamabant. crucifige.
erucisige:Iam non annuentes oculis
non dolose cogitantes. s aperta ⁊ libe¬
el uoce dampnantes: O scelestum facinꝰ.
llegauit uidex fieri: quod populus
lamabat impleri. Sequunt᷑ uerba
lialiter letantium uicieorum: ac si
lcerent. Bene bene uidemus de te. qd
desiderabamus efficere: ut diffuasce
plebiᷤ cum latronibus in eruce pende¬
us. En mira patientia: in quo erat
summa maiestas Num quid ñ ualuit
ad ꝯfundendo ᷤᷤ in uinicos uiuus descen¬
dere de cruci ᷤᷤ patibulo. qͥ mortirus
lie terio resurgere potuit de sepulchro:
S non ꝯueniebat. diuinę uirtuti ad
u̾ba insultantutm com moueri: ut
amplius erubescerent dum omnia
prȩdicta constarent S qͣmui ᷤᷤ iudeo ᷤᷤ
euge euge dixisse in ȩuangelio non
legatur. similia tam̃ insultationũ
u̾ba locuti sunt: ut una res. ꝑ sermo¬
num uarietates ueraciter probetur

Expanded text:
me os suum; dixerunt: Euge, euge, viderunt oculi nostri. Dilataverunt utique os suum quando clamabant: Crucifige, crucifige ; jam non annuentes oculis, non dolose cogitantes, sed aperta et libera voce damnantes. O scelestum facinus! Negavit judex fieri quod populus clamabat impleri. Sequuntur verba lethaliter laetantium Judaeorum; ac si dicerent: bene, bene videmus de te quod desideramus efficere; ut dissuasor plebis cum latronibus in cruce penderes. En mira patientia, in quo erat summa potestas. Nunquid non valuit ad confundendos inimicos vivus descendere de crucis patibulo, qui mortuus die tertia resurgere potuit de sepulcro? Sed non conveniebat divinae virtuti ad verba insultantium commoveri, ut amplius erubescerent, dum omnia praedicta constarent. Sed quamvis Judaeos Euge, euge dixisse in Evangelio non legatur, similia tamen insultationum verba locuti sunt, ut una res per sermonum varietates veraciter probetur
Abbreviated transcription (Latin):
mansuram: ita hic impiorum actus
ꝑire confirmat. Peribunt sane: qͣnao
id ipsum delictum. ⁊ locus noscitur in¬
terire peccantium: Nam ꝑtre operas
infidelium. non tam nr̃is uerbiᷤ. quã
salomone dicente probabimus: Dictu¬
ri sunt enim in iudicio. Quid nobis
ꝓfuit suꝑbia. aut quid diuitiarum
iactantia contulit nobis: Transierunt
omnia illa tamqͣm umbra Uiaes pe

Expanded text:
mansura, ita hic impiorum actus mansura, ita hic impiorum actus perire confirmat. Peribunt sane, quando et ipsum delictum, et locus noscitur interire peccantium. Nam perire opera infidelium, non tam nostris verbis quam Salomone dicente probabimus; dicturi sunt in judicio: Quid nobis profuit superbia? aut quid divitiarum jactantia contulit nobis? Transierunt omnia illa tamquam umbra. Undique
Abbreviated transcription (Latin):
suo ᷤᷤ inȩternum ꝯseruabuntur Au¬
diens hoc u̾bum: ama ⁊ tũ ui¬
dicium: Fac ui .s. sticiam: ut
uiuante domino recta te uolunta¬
te contineas: ut bonis tiuis ipse con¬
gaudeas: Ille enim auctor iusticiȩ
non potest illoᷤ derelinquere: qui
cius eligunt precepta complere Et
intende ꝓmissionem: quia non dic̃
iustos in temporalibus rebus nequa¬
quam deserendo. s eos inȩternum
conseruandos ẽe. pronuntiat: Hic
enim uisu aliter conseruare neque¬
unt: qui tribulationibus. suppliciis¬
q: lacerant᷑ Audiant cupidi uitę
huiꝰ qͥ sibi longeuoᷤ annoᷤ postulare
noscuntur: non in hoc seculo. sed
autem punient᷑: ⁊ semen impioꝵ
ꝑibit: Frequent sensus iste repetit᷑:
ut amplius quȩ sunt uentura cre¬
dantur. Ouuna siquidem misera¬
tio dum nos mauult gehenuȩ pę¬
nas euadere: dignatur sepius am¬
monere Et sicut supius uistoꝵ sem̃
id÷ operam in benedictionem dixit c̾e

Expanded text:
suos: in aeternum conservabuntur. Ausuos: in aeternum conservabuntur. Audiens hoc verbum, ama et tu judicium, fac justitiam, ut, juvante Domino, recta te voluntate contineas, ut bonis tuis ipse congaudeas. Ille enim auctor justitiae non potest illos derelinquere qui ejus eligunt praecepta complere. Et intende promissionem: quia non dicit justos in temporalibus rebus nequaquam deserendos, sed eos in aeternum conservandos esse pronuntiat. Hic enim visualiter conservari nequeunt, qui tribulationibus suppliciisque lacerantur. Audiant cupidi vitae hujus, qui sibi longaevos annos postulare noscuntur, non in hoc saeculo, sedautem punientur, et semen impiorum peribit. Frequenter sensus iste repetitur, ut amplius quae sunt ventura credantur. Divina siquidem miseratio, dum nos mavult gehennae poenas evadere, dignatur saepius admonere. Et sicut superius justorum semen, id est opera in benedictione dixit esse
Abbreviated transcription (Latin):
clina a malo ⁊ fac bonum: ⁊ inhabita
in seculum seculi Duobus modis. ui¬
tam nr̃am pia mater instituit: Primꝰ
est. ut mala declinemus: quia pec¬
catori. bonarum rerum repente ẽẽ
non potest appetitus Secundus. ut
bona faciamus: ꝓpter quod a uitu¬
perabili actione cessauimus Decli-¬
nemus gͦ mala quȩ nr̃a sunt. ⁊ facia¬
mus dona quȩ xp̃i sunt. quia dñs
in uidicio iustos suoᷤ non uocat ad
prȩmium. qm̃ pauperibus nichil cu¬
lerunt:S. ideo ecconat. quia nudoᷤ
uestierunt. uisitauerunt infirmos.
esurientes. sitientesq pascere dilex er̃t.
Uides gͦ quia ñ sufficit xp̃iano a ma¬
lis abstinere: nͥ ętiam bonum nitamͣ
qua datur operatione ꝑficere. ue¬
rum hȩc prxcepta quid sequitur.
Et inhabita inscłm seculi. Ut tali pro¬
missione confisus. futura p̃mia. spe
certissima iam possidere uideatur:
Seculum uͦ seculi: significat ęternũ
regnum. quod nulla successione
iudicium: ⁊ non derelinquet scõs

Expanded text:
clina a malo et fac bonum, et inhabita in saeculum saeculi. Duobus modis vitam nostram pia mater instituit. Primus est, ut mala declinemus, quia peccatori bonarum rerum repente esse non potest appetitus. Secundus ut bona faciamus propter quod a vituperabili actione cessavimus. Declinemus ergo mala, quae nostra sunt, et faciamus bona, quae Christi sunt, quia Dominus in judicio justos suos non vocat ad praemium, quoniam pauperibus nihil tulerunt: sed ideo coronat, quia nudos vestierunt, visitaverunt infirmos, et esurientes sitientesque pascere delegerunt. Vides ergo quia non sufficit Christiano a malis abstinere, nisi etiam bonum nitatur quadam operatione perficere. Verum haec praecepta quid sequitur? Et inhabita in saeculum saeculi; ut tali promissione confisus, futura praemia spe certissima jam possidere videatur. Saeculum vero saeculi significat aeternum regnum, quod nulla successione judicium, et non derelinquet sanctos
Abbreviated transcription (Latin):
illum disꝑient Sicut suꝑius ꝑfigu¬
ram diaforesi ͤ. peccatorum ⁊ iustorũ
uoluntatem diuisit: ita i nunc per
eandem figuram eorum retributi ões
⁊ prȩmia segregauit. Ne ꝯfusum relin-¬
queret. quod nulla sibi uicinitate cõ¬
grueret: Nam qui benedicent dñm.
id ÷ qui in omnibus gratias referunt.
⁊ eius mandata custodiunt: terram
illam uiuentium accipient possiden¬
dam: de qua ⁊ alius psalmus dicit:
Portio mea. interra uiuentium:
Maledicentes autem ⁊ blasphemi. uł
dei legibus in obędientes: ab illa pata
submouent᷑. Non quia ipsi non er̃t
quos pęnalis flamma torquebunt: s
qm̃ a ustorum ꝓmissa beatitudine

Expanded text:
t. Sicut superius per figuram diaphoresim, peccatorum et justorum voluntatem divisit, ita et nunc per eamdem figuram, eorum retributiones et praemia segregavit: ne confusum relinqueret quod nulla sibi vicinitate congrueret. Nam qui benedicunt Dominum, id est qui in omnibus gratias referunt, et ejus mandata custodiunt, terram illam viventium accipient possidendam, de qua et alius psalmus dicit: Portio mea in terra viventium . Maledicentes autem et blasphemi, vel Dei legibus inobedientes, ab illa patria submoventur; non quia ipsi non erunt, quos poenalis flamma torquebit, sed quoniam a justorum promissa beatitudine
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ unum est: quia quicquia axero
i uerum ẽ. ⁊ adhuc minus ẽ Diiꝰ
enim dm̃ lumen: quia omnem ho¬
minem uenientem in hunc mundum
illuminat Fontem: quia sitientem
⁊ inanem saciat Montem: quia for¬
tis ⁊ excelsus est. Uiã: quia rectus est
Magistrum: quia doctor est ȩternȩ uit.
Detram: qula fundamentũ ⁊ firmam̃¬
tum ẽẽ probat᷑ ȩcclesiȩ. ⁊ cȩ̨tera quę

Expanded text:
vero unum est, quia quidquid dixeris vero unum est, quia quidquid dixeris et verum est, et adhuc minus est. Dicimus enim Deum lumen, quia omnem hominem venientem in hunc mundum illuminat . Fontem, quia sitientem et inanem satiat; montem, quia fortis et excelsus est; viam, quia rectus est; magistrum, quia Doctor est vitae aeternae; petram, quia fundamentum et firmamentum esse probatur Ecclesiae; et caetera qu
Abbreviated transcription (Latin):
dere: Quȩ sic uniuerso mundo suf¬
ficit: ut plena semper exuberet. E¬
brictas sobria. uinolentia gloriosa:.
in qua potator peccat. si eam potiuᷤ
ambire despiciat. Torrentem uero
diximus ẽẽ fluiuum uelocem: qui
descendit. Citi bene comparatur
sapientia xp̃i: quia ⁊ subita est.⁊
ita rapida. ut ad finem quem uult
sine aliqua tarditate ꝑueniat.
salutariter aperit. quam potenter
exponit. quid sit illud quod superi¬
us ait. in ebriabunt᷑ xp̃o domino
dicit. qm̃ apud te est fons uitȩ: id÷
initium omnium bonorum. et
origo uirtutum Unde ꝑfectissim e
complemuir: quando aliquod
munus ab eius pietate suscipimꝰ.
cum bone conu̾sationis studium
de sacris prȩdicationibus hauserimꝰ
sicut esayas dicit. Haurietis aqͣs.
de fontibus saluatoris uerum in cõ¬
suetudine mortalium. aliud est
lumen. aliud fons Immo ⁊ contra-¬
ria sibi sunt: quia fons aquȩ. flã¬
marum lumen extinguit: Apua am̃

Expanded text:
dere, quae sic universo mundo sufdere, quae sic universo mundo sufficit, ut plena semper exuberet. Ebrietas sobria, vinolentia gloriosa, in qua potator peccat, si eam potius ambire despiciat. Torrentem vero diximus esse fluvium velocem, qui descendit. Cui bene comparatur sapientia Christi, quia subita est, et ita rapida, ut ad finem quem vult sine aliqua tarditate perveniatsalutariter aperit, quam potenter exponit quid sit istud quod superius ait, inebriabuntur. Christo Domino dicit: Quoniam apud te est fons vitae, id est initium omnium bonorum et origo virtutum, unde perfectissime complemur, quando aliquod munus ab ejus pietate suscipimus. cum bonae conversationis studium de sacris praedicationibus hauserimus; sicut Isaias dicit: Haurietis aquas de fontibus Salvatoris . Verum in consuetudine mortalium, aliud est lumen, aliud est fons: imo et contraria sibi sunt, quia fons aquae flammarum lumen exstinguit. Apud Deum
Abbreviated transcription (Latin):
rum ꝓtectione iustus omnis spe¬
rare cognoscit᷑. dum eis obȩdire
monstrat᷑. hȩc similitudo tracta
÷ competent̃ ab auibus: quarum
pulli teneri. spem suã in mat̾na¬
rum alarum protectione ponere
consuerunt. Quo exemplo ⁊ sim¬
plicitas sperantis ostenditur: et
blandissimi beneficii cautela de¬
claratur: Inebriabunt᷑ ab uberta¬
te domus tuȩ: et torrente uolun¬
tatis tuę potabiᷤᷤ eos In ebriabuntut:
sermo tractus÷ ad partem bonorũ
de omnium consuetudine uiti osa:
qui uino nimio gurgitati. mentis
oppressione torpescunt. Sic ista cȩle¬
stis ebrietas memoriam intercipit
secularium rerum: ⁊ carnalia ita
facit a m̃te discedere. tamquam
umni qͣpula que humansᷤᷤ actus a no¬
stris sensibus alienat: Sequitur
etiam unde taliᷤᷤ ꝓuenire possit
ebrietas. scilicet ab ubertate domus
tuȩ: Id est abenthecis spiritibus sc̃ȩ
matris ȩccłiȩ Ipsa ÷ enim donrus. quȩ̨
condita sua inantter nescit expen¬

Expanded text:
rum protectione justus 120 omnis sperum protectione justus 120 omnis sperare cognoscitur, dum eis obedire monstratur. Haec similitudo tracta est competenter ab avibus, quarum pulli teneri spem suam in maternarum alarum protectione ponere consuerunt. Quo exemplo et simplicitas sperantis ostenditur, et blandissimi beneficii cautela declaratur. Vers. 8. Inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos. Inebriabuntur, sermo tractus est a parte bonorum, de hominum consuetudine vitiosa, qui vino nimio gurgitati, mentis oppressione torpescunt. Sic ista coelestis ebrietas memoriam intercipit saecularium rerum, et carnalia ita facit a mente discedere, tanquam vini crapula, quae humanos actus a nostris sensibus alienat. Sequitur etiam unde talis provenire possit ebrietas, scilicet ab ubertate domus tuae, id est ab enthecis spiritualibus sanctae matris Ecclesiae. Ipsa est enim domus quae condita sua inaniter nescit expen
Abbreviated transcription (Latin):
in protectione a larum tuarum spe¬
tabunt:. Nunc latius ꝑ uarias en u¬
merationes exponit. quos superius
dreuiter dixit: uidicia tua abyssuᷤ
multa: Quem ad modum. ammiran-
i adu̾bium est: id ÷. qͣm sublimĩt.
q̃mn potenter: misericordiaᷤᷤ tuaᷤ. lar¬
qitate mirabili contulisti: ut ⁊ pec¬
altees ad prȩmia uenire faceres. ⁊
ustos sperasse prom issa dona san¬
eres: Et nota quod superius hoĩes
Auxerit: nunc autem filioᷤ hominũ
bouit. Homines plerumq dicunt᷑:
sui necdum primi hominiᷤᷤ uetu¬
sat deposita. in originaliᷤᷤ peccati
crimine ꝑseuerant: Nam ⁊ ipse
adam. qm̃ primus ÷: homo dicit᷑.
non filiu ᷤᷤ hominiᷤ. Filii autẽ homi¬
uum sunt: qui gratiam baptima¬
tis consecuti. in nouam ꝓgeniem
prestante domino renascuntur:
Nam ⁊ ipse xp̃c filius hominis dic̃¬
tus est: ut reuera cuius pręmia
suscipiunt. eius ⁊ nomine decoren¬
noui i ueteriᷤ testamenti: in quo¬

Expanded text:
in protectione alarum tuarum spein protectione alarum tuarum sperabunt. Nunc latius per varias enumerationes exponit quod superius breviter dixit, Judicia tua abyssus multa. Quemadis adverbium est, id est, quam sublimiter, quam potenter misericordias tuas largitate mirabili contulisti, ut et peccatores ad praemia venire faceres, et justos sperare promissa dona sancires! Et nota quod superius homines dixerit, nunc autem filios hominum ponit. Homines plerumque dicuntur, qui necdum primi hominis vetustate deposita, in originalis peccati crimine perseverant. Nam et ipse Adam quoniam primus est, homo dicitur, non filius hominis. Filii autem hominum sunt qui gratiam baptismatis consecuti, in novam progeniem, praestante Domino, renascuntur. Nam et ipse Christus Filius hominis dictus est, ut revera cujus praemia suscipiunt, ejus et nomine decorenNovi et Veteris Testamenti, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
uinis iudiciis comparando: Abyssꝰ
est enim ꝓfunditas a quarum: qͣm
nec metiri nec intrinsecus ex toto
uidere preualemus: Quis enim ma¬
gni pelagi. aut interna conspiciat
aut spacia latissima. comp̃hendat:
Sic diuina uidicia nec mente com¬
plecti possumus. nec ratione aliqͥ
definire preualemus: sicut apostolus
dicit Quam in compre hensibilia sunt
iudicia eius. ⁊ inuestigabiles uiȩ ipsiꝰ
hitamen omnibus. unum nom̃ ap¬
positum est. abyssus: id ÷ ꝓfunditas.
quȩ non ualet ap̃phendi: Exponit
etiam. quare iudicia eius abyssus di-¬
xerit. Merito. quando peccatoribus.
iumentorum se in ordinata uolun-¬
tate tractantibus. beneficia suȩ piȩ¬
tatis indulget: Hoc autem quȩ
mens. quȩ ratio. comp̃hendat. sup-¬
plicationem penitentium ad pre¬
mia tͣnsire iustorum: uides ergo
domini uidicia ꝓfundis abyssĩs
aptisime comparata. Quẽ ad-¬
modum multiplicasti misericordi¬
as tuaᷤᷤ deus. filii autem hominũ

Expanded text:
vinis judiciis comparando. Abyssus vinis judiciis comparando. Abyssus est enim profunditas aquarum, quam nec metiri, nec intrinsecus ex toto videre praevalemus. Quis enim magni pelagi aut interna conspiciat, aut spatia latissima comprehendat? Sic divina judicia nec mente complecti possumus, nec ratione aliqua definire praevalemus; sicut Apostolus dicit: Quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ipsius ! His tamen omnibus unum nomen appositum est, Abyssus, id est profunditas quae non valet apprehendi. Exponit etiam quare judicia ejus abyssum dixerit: merito, quando peccatoribus, jumentorum se inordinata voluntate tractantibus, beneficia suae pietatis indulget. Hoc autem quae mens, quae ratio comprehendat supplicationem poenitentium ad praemia transire justorum? Vides ergo Domini judicia profundis abyssis aptissime comparata. Vers. 7. Quemadmodum multiplicasti misericordias tuas, Deus! filii autem hominum
Abbreviated transcription (Latin):
facere: quem per apostolo᷑. ⁊ ꝓphetas.
humano generi ueritatem cognosei¬
nus prȩstitisse: Et intuere laudem
hanc. contra impiorum uituperatione.
cõmunit̾ uitroductam: ut de monstra¬
tiuum genus. utrisq partibus expli¬
catis euidentius appareret. Iustici¬
a tua sicut montes domine: uidicia
tua abyssus multa:. Homines et
uimenta. saluos facies domine:
Quamui usus habeat. iusticia tua
sicut montes dei: multo tam̃ absolu¬
tior est iheronimi fida tͣnslatio. quę
dñe magis quam dei posuit Iustici¬
a tua. beatos dicit apostolos: qui capa¬
ces domini iusticiȩ. deuotis sensibus
extiterunt: Quos merito montibus
ritatis lumen in ipsis pͥmor diis hau¬
rientes. humilibus populis sc̃is predi¬
cationibus infuderunt. sicut montes
qui sole ortos radioᷤᷤ nouȩ lucis excipi¬
unt. ⁊ ad conualles terrarum. refusa
claritate transmittunt: Abyssus hic
in bono posuit: profunditatiᷤᷤ eius di¬

Expanded text:
facere, quem per apostolos et prophetas facere, quem per apostolos et prophetas humano generi veritatem cognoscimus praestitisse. Et intuere laudem hanc contra impiorum vituperationem communiter introductam, ut demonstrativum genus utrisque partibus explicatis evidentius appareret. Vers. 6. Justitia tua sicut montes, Domine; judicia tua abyssus multa: homines et jumenta salvos facies, Domine. Quamvis usus habeat: Justitia tua sicut montes Dei, multo tamen absolutior est Hieronymi fida translatio, quae Domine magis quam Dei posuit. Justitia tua beatos dicit apostolos, qui capaces Domini justitiae devotis sensibus exstiterunt; quos merito montibus ritatis lumen in ipsis primordiis haurientes, humilibus populis sanctis praedicationibus infuderunt. Sicut montes qui sole orto radios novae lucis excipiunt, et ad convalles terrarum refusa claritate transmittunt. Abyssus hic in bono posuit, profunditates ejus di
Abbreviated transcription (Latin):
tantum facinus ꝑpętua exsecratione
dampnemus Memento autem qđ
a capite psalmi huuis ꝑ quatuor
u̾sus figuram posuit. synatrismoᷤ :
quȩ uno tractu atq cireuitu. cri¬
mina multa coneludit: Domine
cogitationibus. hominum pessi-¬
morum: secundo membro ad lau-¬
dem domini transitum facit Nã
qͣmuis ⁊ in terra ⁊ inmari. ⁊ ubiq
sit misericordia eius: hic tamen
specialiter in cęlo dicit. id in cęle¬
stibus creaturiᷤᷤ. ⁊ scĩs hominibus.
ubi copiosius dona manauerunt.
ueritatem ȩtiam commemorat
iustorum: quȩ in istius scłi agone
u̾satur: Diximus enim suꝑius nu¬
bes ꝓphetarum p̾dicationibus com-¬
paratas: quia sicut ille tęrris uictu¬
ales aquas depluunt: ita ⁊ isti fide¬
libus animabus. ymbrem salutiᷤ
emittitnt: ut fructum dent fidei.
ꝗ̃ steriles fuerant ariditate pecca¬
ti: ut ipsum reuera intellegamus cȩ¬
lestibus uirtutibus misericordiam

Expanded text:
tantum facinus perpetua exsecratione tantum facinus perpetua exsecratione damnemus. Memento autem quod a capite psalmi hujus per quatuor versus figuram posuit synathroismos, quae uno tractu atque circuitu crimina multa concludit. Vers. 5cogitationibus hominum pessimorum, secundo membro ad laudem Domini transitum facit. Nam quamvis et in terra et in mari et ubique sit misericordia ejus, hic tamen specialiter in coelo dicit, id est in coelestibus creaturis et sanctis hominibus, ubi copiosius dona manaverunt. Veritatem etiam commemorat justorum, quae in istius saeculi agone versantur. Diximus enim superius nubes prophetarum praedicationibus comparatas: quia sicut illae terris victuales aquas depluunt, ita et isti fidelibus animabus imbrem salutis emittunt, ut fructum dent fidei, quae steriles fuerant ariditate peccati; ut ipsum revera intelligamus coelestibus virtutibus misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
tus est in cubili suo: astitit omni
uiȩ non bonȩ. maliciam aut̃e non
odiuit. In exponendo adhuc uiro
pessimo ꝑseuerat. Ait enim. Iniqͥ¬
tatem meditatus est Id est. errorẽ
longa meditatione tractauit. Li¬
bros scilicet faciendo ꝑuersos: ut ñ
tantum ipse delinqueret. uerum
etiam posteritaᷤᷤ eodem auctore pec¬
caret: In cubili suo: id÷ in corde ꝓpͥo:
Cubile enu a cubando dictum est:
ubi animus ñr in habitans. bonum
malumq meditatur: Astitit uͦ dicit
omni uiȩ non bonȩ: id: scłi istius
uitam. quam ñ transiuit ut reliqͥ
ꝯfitentes s in eadem cõmemoratus
atq defixus est: Ad cumulum qͦq
intulit peccatorum. maliciam aut̃
non odiuit: hic maliciam uult
intelligi. cunctorum criminum matr̃e:
in uno u̾bo concludens. quod latrus
uidebat᷑ effusuim: Hanc igitur ef¬
feta re. piaculum ẽ. quam non
solum uitare precipimur᷑. s merito
eam odiᷤ se compellimur. quatinꝰ

Expanded text:
tus est in cubili suo, astitit omni tus est in cubili suo, astitit omni viae non bonae; malitiam autem non odivit. In exponendo adhuc viro pessimo perseverat. Ait enim: Iniquitatem meditatus est, id est, errorem longa meditatione tractavit, libros scilicet faciendo perversos; ut non tantum ipse delinqueret, verum etiam posteritas eodem auctore peccaret. In cubili suo, id est in corde proprio. Cubile enim a cubando dictum est, ubi animus noster intus inhabitans bonum malumque meditatur. Astitit vero dicit omni viae non bonae, id est saeculi istius vitae, quam non transivit, ut reliqui confitentes, sed in eadem commoratus atque defixus est. Ad cumulum quoque intulit peccatorum, malitiam autem non odivit. Hic malitiam vult intelligi cunctorum criminum matrem, in uno verbo concludens quod latius videbatur effusum. Hanc igitur affectare piaculum est, quam non solum vitare praecipimur, sed merito eam odisse compellimur; quatenus