comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur hereticorũ dequib scriptũ ẽ. filii ephraĩ intendentes &mittentes arcũ conuer¬
si sunt in diebelli. confring&ur in ualle seminis dĩ dequo humilia & terrena senseruNT
Et concepit adhuc & peperit filiã & dixei. Voca nom̃ eius absq miseri cordia quia non
addam ultra misereri domui isrł sed obliuione obliuiscar eorũ . & domui iudamiserebor
& saluabo eos indño dõsuo & non saluabo eos inglahio in arcu &inbello & inequis &
in equitib Lxx. Et concepitadhuc &peperitfiliã & dix̃ei. Voca nom̃ eius absq
miseri cordia quia non abdam ultra misereri domus isrł sed aduersans aduers abor eis
filiorũ aũ iuda miserebor & saluabo eos indño dõsuo & non saluabo illos in arcuneq:
ingladioneq inbello Neq in equis Neq in equitib Postquã contritus ẽ atq ẽ frac¬
tus arcus isr ł inuallehierrahel. & regnũ decẽtribuum destitutũ itaut ducerentur

Expanded text:
tur haereticorum, de quibus scriptum, est: Filii Ephraim intendentes, et mittentes arcum, conversi sunt in die belli , confringetur in valle seminis Dei, de quo humilia et terrena senserunt. Et concepit adhuc, et peperit filiam, et dixit ei: Voca nomen ejus, Absque misericordia, quia non addam ultra misereri domui Israel; sed oblivione obliviscar eorum. Et domui Juda miserebor: et salvabo eos in Domino Deo suo: et non salvabo eos in gladio, et in arcu, et in bello, et in equis, et in equitibus. LXX: Et concepit adhuc, et peperit filiam, et dixit ei: Voca nomen ejus, Absque misericordia; quia nequaquam addam ultra misereri domui Israel: sed adversans adversabor eis: filiorum autem Juda miserebor, et salvabo eos in Domino Deo suo: et non salvabo eos in areu, neque in gladio, neque in bello, 9 neque in equis, neque in equitibus. Postquam contritus est atque confractus arcus Israel, in valle Jezrael, et regnum decem tribuum destitutum, ita ut ducerentur
Abbreviated transcription (Latin):
nas quae aquas non ualent continere. De hoc fonte ad dñm psalmista proclam at
terpretari lumen meum. sed superio uera translatioẽ. In dieb oriae ioathã
achat erechiȩ regum iuda & indieb iero boam filii ioachar rogis isrł. Lxx si¬
militer. Ararias qui uocatur &orias. destirpedauid regnauit in hierł suꝑ
duas tribus quae appellabantur iuda. annis quinquaginta duobus. Cui succes¬
sit in regnũ filius eius ioatham qui &ipse regnauit annis sedecim. Postquẽ filiuscius

Expanded text:
nas, quae aquas non valent continere . De hoc fonte ad Deum psalmista proclamat: nas, quae aquas non valent continere . De hoc fonte ad Deum psalmista proclamat: terpretari, lumen meum; sed superior vera translatio est. In diebus Oziae, Joathan, Achaz, Ezechiae regum Juda; et in diebus Jeroboam filii Joas regis Israel. LXX similiter. Azarias, qui vocatur et Ozias, de stirpe David regnavit in Jerusalem super duas tribus, quae appellabantur Juda, annis quinquaginta duobus, cui successit in regnum filius ejus Joatham, qui et ipse regnavit annis sedecim: post quem filius ejus
Abbreviated transcription (Latin):
dum. Ad apostolos loquitur uos estis lux mundi sic & ipsesaluator proph&cã
suũ faciat saluatorẽ. Osce enim in lingua nr̃a saluatorem sonat. Quod nomen
habuit &iam iosue filius nun antequã ei adõ uocabulum mutar&ur. Non
enim ut male in grecis codicibus legitur & latinis. ause dictus ẽ quod nihi lomnino
intellegitur. sedosce i dest saluator & additum ẽ eius nomini dñi. ut saluator dñi
dicer&ur. Iste ergo saluator filius ẽ beeri. id est puteimei. quos puteos fodit abrahã
is aac & ia cob & alophili eos conabantur semꝑ obruere. Interputeũ & lacũ id est
cisterna. hoc interẽ. quod puteus perp&uas aquas hab& & deuero fonte manantes
cisterna quae refrigerat a quas suas externas & aduenticias possid&. Vnde ppro¬
ph&am loquitur ds Medereliquerunt fontem aquȩ uiuȩ & foderunt sibicis ter¬

Expanded text:
dum , ad apostolos loquitur: Vos estis lux mundi , sic et ipse Salvator prophetam dum , ad apostolos loquitur: Vos estis lux mundi , sic et ipse Salvator prophetam suum faciat salvatorem. Osee enim, in lingua nostra, salvatorem sonat: quod nomen habuit etiam Josue filius Nun , antequam ei a Deo vocabulum mutaretur. Non enim ut male in Graecis codicibus legitur et Latinis Ause dictus est, quod nihil omnino intelligitur; sed Osee, id est, salvator; et additum est ejus nomini Dominus, ut salvator Domini diceretur. Iste ergo salvator filius est Beeri, id est, putei mei, quos puteos fodit Abraham, Isaac, et Jacob, et Allophyli eos semper conabantur obruere . Inter puteum et lacum, id est, cisternam, hoc interest, quod puteus perpetuas aquas habet, et de vivo fonte manantes. Cisterna, quae refrigerat, aquas suas externas et adventitias possidet. Unde perphetam loquitur Deus: Me dereliquerunt fontem aquae vivae, et foderunt sibi cister
Abbreviated transcription (Latin):
terem: diceremq quid mihi uider&ur insingulis & quid ad hebreorũ magistros uix
uno & altero acceperim. Quorũ & apud ipsos iam rara uis ẽ dum omnes delicus
student & peccunis & magisu enꝰ quã pectoris curã gerunt. & in hoc sedoctos ar¬
bitrantur siintabernis medicorũ decunctorũ operib detrahunt. Sediam tempꝰ
ẽ ut prophetae uerba ponentes eaquae scripta sunt disseramus
Ierbum dñi quodin principio erat apudpatrem. & ds̃ erat uerbum. Factum ẽ
adosce filium beeri ut proph&ã quoq: dm̃ facer& saluatore dicente. Si illos
dixit deos ad quos sermo dĩ factus ẽ & non potest solui scriptura. quẽ pater scifi¬
cauit & misit in mundum uosdicitis blasphemas quia dixi filius dĩsum. Vt
quomodo ds deos facit & instat᷑ sina goga deorũ in medioaũ deos diudicit
Et cum ipse sit uerum lum̃ quod in luminat omnem hominẽ uenientẽ in hunc mun¬

Expanded text:
terem, diceremque quid mihi videretur in singulis, et quid ab Hebraeorum magistris vix terem, diceremque quid mihi videretur in singulis, et quid ab Hebraeorum magistris vix uno et altero acceperim. Quorum et apud ipsos jam rara avis est, dum omnes deliciis student et pecuniis, et magis ventris quam pectoris curam gerunt, et in hoc se doctos arbitrantur, si in tabernis medicorum de cunctorum operibus detrahant. Sed jam tempus est ut prophetae verba ponentes, ea quae scripta sunt, disseramusVerbum Domini, quod in principio erat apud Deum Patrem, et Deus erat Verbum, factum est ad Osee filium Beeri, ut prophetam quoque Deum faceret, Salvatore dicente: Si illos dixit deos, ad quos sermo Dei factus est, et non potest solvi Scriptura: Quem Pater sanctificavit et misi in medio autem deos dijudicat ; et cum ipse sit verum lumen, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mun
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ longissimũ quem in exordio huius prophetae die uigiliarũ dominice passionis
& tem porali & deserto sermoneꝓ fudit. Et cusebius cesariensis in octauo decimo
paulae illudenim nomen carnis hoc sp̃sẽ quae monasteriorũ &scripturarũ semper
amore flagrauit. Cum essemalexandriȩ uidi didimũ & eum frequenter audiui
uirũ sui temporis eruditissimũ. Rogauiq ut quod origenis non fecerat ipse conple¬
r& & sriber& in oseae commentarios qui tres libros ad mep&ente dictauit. quinq
quoq alios in rachariã. Nam & inipsum duotantũ origenis scripsit uolumina
uix tertiã partem a principio libri usq ad uisionem quadrigarũ edisserens
Haecdico ut noueris quos in proph&ȩ huios campo habuerim p̃cursores. Quos ta¬
fatear Non in omnib: sum secutus ut iudex potius operis eorũ quã interpres exis¬

Expanded text:
tum longissimum, quem in exordio hujus prophetae die vigilarium Dominicae passionis tum longissimum, quem in exordio hujus prophetae die vigilarium Dominicae passionis extemporali et diserto sermone profudit. Et Eusebius Caesariensis in octavo decimo Paulae illud enim nomen carnis, hoc spiritus est: quae monasteriorum et Scripturarum semper amore flagravit essem Alexandriae, vidi Didymum, et eum frequenter audivi, virum sui temporis eruditissimum, rogavique eum, ut quod Origenes non fecerat, ipse compleret, et scriberet in Osee Commentarios: qui tres libros, me petente, dictavit, quinque quoque alios in Zachariam. Nam et in ipsum duo tantum Origenes scripsit volumina, vix tertiam partem a principio libri usque ad visionem quadrigarum edisserens. Haec dico, ut noveris quos in Prophetae hujus campo habuerim praecursores: quos tafatear, non in omnibus sum secutus; ut judex potius operis eorum quam interpres exis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepit nisi quod honestum ẽ. Nec iubendo turpa facit honesta quaetur piasuñ.
Sed quia scimus nihil dm̃ uelle nisi quod honestum ẽ. hoc p̃cipit quod honestũ ẽ
Hȩc & in principio prolixius sum locutus. ut difficillimã primum soluerẽ ques¬
tionẽ. & obpositum in ipso exitu scrupulum dĩ auxilio pretergrediens ad tuta
decurrerẽ. C&erum non ignoro pimachi lem̃ȩ amultis ecclesiasticis p̃termis¬
sam & qui exponere sunt conati apud grecos repperi apollonarẽ laudocenum
Quicũ in adolescentia sua breues & in hunc & in alios prophetas commentariolos
reliquiss& tangens magissensus quã explicans rogatus ẽ postea ut in oseae
plenius scriber&. qui bberuenit in nr̃as manus. sed &ipsenimia breuitate
ioefectam intellegentiã lectorem docere non potest. Origenis paruũ de hoc pro¬
quaccumq contra eũ dicuntur adhereticorũ referenda personã. Et aliud uolumen

Expanded text:
praecipit nisi quod honestum est, nec jubendo turpia, facit honesta quae turpia sunt. praecipit nisi quod honestum est, nec jubendo turpia, facit honesta quae turpia sunt. Sed quia scimus nihil Deum velle nisi quod honestum est, hoc praecepit quod honestum est. Haec in principio prolixius sum locutus, ut difficillimam primum solverem quaestionem, et obsitum in ipso exitu scopulum Dei auxilio praetergrediens, ad tuta decurrerem. Caeterum non ignoro, Pammachi charissime, a multis Ecclesiasticis praetermissam: et qui exponere sunt conati, apud Graecos reperi Apollinarem Laodicenum, qui cum in adolescentia sua breves et in hunc et in alios prophetas commentariolos reliquisset, tangens magis sensus, quam explicans, rogatus est postea, ut in Osee plenius scriberet: qui liber venit in nostras manus; sed et ipse nimia brevitate fectam intelligentiam lectorem ducere non potest. Origenes parvum de hoc proquaecumque contra eum dicuntur, ad haereticorum referenda personam. Et aliud volumen
Abbreviated transcription (Latin):
Alio quin si omnia quae p̃cipiuntur obcausas utsimilitudinẽ fiant uere facta c̃tendimus
Ergo & hieremias accinctus lumbare uestimento muliebri inter in numerabiles
nationes & assyrios atq caldeos gentes inimicissimas iudeorum iuit ad eu fraten
ut ibi absconder&. lumbaresuũ & post multa tempora reuersus. inuenit illud c̃¬
putruisse quod nullo esr& usui. Quomodo exire poterat &ire. tam longe ob¬
sessahierł. exstructis percireuitũ munitionib fossa uallo atq castellis: Qui
cũ semel ad anatoh uiculum suũ intertio miliario aburbesitum uoluis s& exire.
inporta capitur &reductus ad principes quasi proditor uerberatus in carcerẽ mit¬
titur. Si illud intrpo quia fieri non potuit. ergo & in hoctrpo quasi fiant tur.¬
pissimum ẽ sed respondebis dõiubente mhil turpeẽ. & nos dicimus. nihilõs.

Expanded text:
Alioquin si omnia quae praecipiuntur ob causas, ut in similitudinem fiant, vere facta contendimus: Alioquin si omnia quae praecipiuntur ob causas, ut in similitudinem fiant, vere facta contendimus: ergo et Jeremias accinctus lumbari, vestimento muliebri, inter innumerabiles nationes et Assyrios atque Chaldeos, gentes inimicissimas Judaeorum, ivit ad Euphratem, ut ibi absconderet lumbare suum, et post multa tempora reversus, invenit illud computruisse quod nulli esset usui . Quomodo exire poterat, et ire tam longe obsessa Jerusalem, exstructis per circuitum munitionibus, fossa, vallo, atque castellis? Qui cum semel ad Anatoth viculum suum in tertio milliario ab urbe situm voluisset exire, in porta capitur  Al. captus, et reductus ad principes, quasi proditor verberatus in carcerem mittitur. Si illud in typo, quia fieri non potuit: ergo et hoc in typo, quia si fiat, turpissimum est. Sed respondebis, Deo jubente, nihil turpe est: et nos dicimus, nihil Deus
Abbreviated transcription (Latin):
plblicani precedunit uos in rego di. Uos enim missum aduos filum putris
familiae. &dñm uineae qui plantauit eã suscipere noluistis. Ista meretrẽ iex¬
ploratores meos duos fortissimos iuuenes. quorũ alterum incircum cisionem.
alterum adgentes. humanitate suscepit: abscondit studio: leuauit in tectum
operuit liniftipula. quȩ cesa persecutionib & lota in baptismate inmuiat.
colorẽ & detetr o in album uertitur. Nec mirum si infigura dñi saluatoris
& aeccłȩ depeccatoribus congregatȩ haec facta memoremus: cum ipse in hoc
codem dicat propheta. loquar ad prophetas ego uisiones multiplicaui: & in mi¬
nib: prophetarum adsimilatussum. Vt quicquid proph&e iubentur operari
admeam referatur similitudinẽ. cuius uxor a&hiopissa ẽ contraquã aaron&
maria carnale sacerdotiũ iudeorũ & proph&a litterȩ seruiens. musitant & offen¬
dunt dm̃ non quae dicit in cantico canticorũ fusca sum & formosa filia hierusalem:

Expanded text:
publicani praecedent vos in regno Dei . Vos enim missum ad vos Filium patris familiae et Dominum vineae, qui plantavit eam, suscipere noluistis. Ista meretrix exploratores meos duos fortissimos juvenes, quorum alterum in circumcisionem misi, alterum ad gentes, humanitate suscepit, abscondit studio, levavit in tectum, operuit lini stipula . Quae caesa persecutionibus, et lota in baptismate, immutat colorem, et de tetro in album vertitur. Nec mirum si in figura Domini Salvatoris, et Ecclesiae de peccatoribus congregatae, haec facta memoremus, cum ipse in hoc eodem dicat propheta: Loquar ad prophetas; ego visiones multiplicavi, et in manibus prophetarum assimilatus sum ; ut quidquid prophetae jubentur operari, ad meam referatur similitudinem. Cujus uxor Aethiopissa est, contra quam Aaron et Maria, carnale sacerdotium Judaeorum, et prophetia litterae serviens, mussitant et offendunt Deum : quae dicit in Cantico Canticorum: Fusca sum et formosa, filiae Jerusalem .
Abbreviated transcription (Latin):
ne ab assyrios caesus ẽ isrł id est decẽ trib quȩ obhieroboã detribuephraum quiprim
scis mafecit inpopulo appellatis ephrã. int̃dum propt̃ ioseph qͥfuit pat̃ ephraim uo¬
quȩ postea abaugusto cȩsure appellataẽ augusta. idẽsebaste inqua ossa iohannis¬

Expanded text:
ne, ab Assyriis caesus est Israel, id est, decem tribus, quae ob Jeroboam de tribu Ephraim, qui primus ne, ab Assyriis caesus est Israel, id est, decem tribus, quae ob Jeroboam de tribu Ephraim, qui primus schisma fecit in populo, appellatae sunt Ephraim. Interdum propter Joseph, qui fuit pater Ephraim, vom, quae postea ab Augusto Caesare appellata est, Augusta, id est, Σεβαστὴ, in
Abbreviated transcription (Latin):
tribũ manasse quierat transiordanen. & deindemultas ciuitates samariȩ & deinde
totũ neptalim adextremũ om̃s reliquas trib Prohieu ineditione uulgata legitur
qui ignorantes hieu quod magis tritũ erat scripser̃ iudam. Txpus aũ sẽminisdĩ &
ultio sanguinis eiꝰ refertur ad dñi passionẽ propt̃ quã & domus iuda & regnũ uni
uersi isrł dicitur subuertendũ. Et in illadie conterã arcũ isrł in ualle hierrahel:
Lxx similiter. quando ultus fuero sanguine hiet rahel suꝑ domũ hicu. & regnũ isrł
assyrio uincente deleuero. Tunc in illo die &in illo tẽpore conterã omnerobur exerci¬
tus isrł inuallehiez rahel. Et supra diximus hier rahelẽ quȩ nunc irxta maximiano¬
polim ẽ fuisse m&ropolim regni samariȩ. propt̃ quã sunttanti cãpilatis simi & ualles
nimiȩ uastitatis qua plusquã decemmiliũ tenditur passib: In hac commis socestami¬

Expanded text:
tribum Manasse, quae erant trans Jordanem; et deinde multas civitates Samariae, et deinde tribum Manasse, quae erant trans Jordanem; et deinde multas civitates Samariae, et deinde totam Nephtali ad extremum omnes reliquas tribus. Pro Jehu in Editione Vulgata legitur qui ignorantes Jehu: quod magis tritum erat, scripserunt Juda. Typus autem seminis Dei, et ultio sanguinis ejus refertur ad Domini passionem, prversi Israel dicitur subvertendum. Et in illa die conteram arcum Israel in valle Jezrael. LXX similiter. Quando ultus fuero sanguinem Jezrael super domum Jehu, et regnum Israel, Assyrio vincente, delevero, tunc illa die, et in illo tempore conteram omne robur exercitus Israel in valle Jezrael. Supra diximus Jezraelem, quae nunc juxta Maximianopolim est, fuisse metropolim 8 regni Samariae prope quam sunt campi latissimi, et vallis nimiae vastitatis, quae plus quam decem millium tenditur passibus. In hoc commisso certami
Abbreviated transcription (Latin):
obcuius sanguinẽ suscitatur hieu quideleuit domũ achab& ierabel Uerũ quia & ipse
hieu ultor sanguinis iusti in gressus ẽ ꝑ uias hierobo ã filiinabath qui fornicare fecit isrł
& constituit uitulos aureos indan &inbethel. regnũ quoq eius dicitur subuertendũ.
subcuius ꝓnepote hieroboã proph&are coepit osce. Quomortuo filius eiꝰ racharias
successit in regnũ. quẽ sex tomense imperii sui occidit sellũ de alia stirpe generatus.
Quã obcausã nuncdicitur. adhuc modicũ &uisitabo sanguinẽ hietrahel id est occisi onẽ
populi mei suꝑ domũ hieuregiã quȩ eotẽpore p̾erat isrłi. Nec mirũ si domus hieri sub¬
uertatur cũ &iam regnũ domus isrł hoc ẽ decem tribuũ post nonmultos annosom¬
nino delendũ. Aracharia enĩ filio hieroboã cuius attauus fuit hieu usq ad nonũ annũ
charia qui fuit ultimus destirpe hieu statĩ reges assyriicoeper̃ ruben&gad & dimidiã

Expanded text:
ob cujus sanguinem suscitatur Jehu, qui delevit domum Achab et Jezabel. Verum quia et ipse Jehu, ultor sanguinis justi, ingressus est per vias Jeroboam filii Nabath, qui fornicari fecit Israel, et constituit vitulos aureos in Dan et in Bethel , regnum quoque ejus dicitur subvertendum: sub cujus pronepote Jeroboam prophetare coepit Osee: quo mortuo, filius ejus Zacharias successit in regnum; quem sexto mense imperii sui occidit Sellum de alia stirpe generatum . Quam ob causam nunc dicitur: Adhuc modicum, et visitabo sanguinem Jezrael, id est, occisionem populi mei, super domum Jehu regiam, quae eo tempore praeerat Israel. Nec mirum si domus Jehu subvertatur, cum etiam regnum domus Israel, hoc est, decem tribuum post non multos annos omnino sit delendum. A Zacharia enim filio Jeroboam, cujus atavus fuit Jehu, usque ad nonum annum ovem. Occisoque Zacharia, qui fuit ultimus de stirpe Jehu, statim reges Assyrii ceperunt Ruben et Gad et dimidiam
Abbreviated transcription (Latin):
luxuriosum ac nenetem probat: Qui enim adheret meretrici: unum cunt
ea corpus efficitur: Hȩc igitur audientes quid possumus respondere: nisi illud
propheticum. Quis sapiens et intelliget ista: intellegens et cognoscit ea : unde et nobis
auendum est cam duno. ⁊enedi oculos meos er co baeado undila ue la e stus¬

Expanded text:
luxuriosum ac nepotem probat. Qui enim adhaeret meretrici, unum cum luxuriosum ac nepotem probat. Qui enim adhaeret meretrici, unum cum ea corpus efficitur . Haec igitur audientes quid possumus respondere nisi illud propheticum: Quis sapiens et intelliget ista, intelligens et cognoscet ea? Unde et nobis dicendum est cum David: Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tu
Abbreviated transcription (Latin):
meretricem accipere iubetur uxorem et no contradicit. no saltem nolle se simulat.
ut rem turpem facere uideatur inuitus. siu exequitur letus imperium: quasi optaue¬
rit quasi multo tempore eum puditiciȩ uacasse peniteat. cum honestiora et absq pec
isra helitici populi constituitur : et tamen non imbecillitate. sed humilitate respondit.
Prouide alium quem mittas: hieremias puerum se ẽẽ dicit: ne peccantem arguat
hierusalem: hie rechiel iubetur de omi genere legumu is. ac sementis. unum subcineri¬
tium panem facere. et coquere illum in humano stercore: et ait: Ne quaquam
domine : quia nurquam inmundum intrauit in os meum: Et osee audiens a domi¬
no. accio. uxorem fornicariam: non frontem rugar. non merorem pallore testatur.
non uerecundiam mutato genarum rubor demonstrat: sed pergit ad lupanar
et sco tum ducrr od lectulum. et non mutat ullam piditiciae matronali: sed se

Expanded text:
meretricem accipere jubetur uxorem, et non contradicit? Non saltem nolle se simulat, meretricem accipere jubetur uxorem, et non contradicit? Non saltem nolle se simulat, ut rem turpem facere videatur invitus; sed exsequitur laetus imperium, quasi optaverit, quasi multo tempore eum pudicitiae vacasse poeniteat: cum honestiora et absque pecIsraelitici populi constituitur: et tamen non imbecillitate, sed humilitate respondet: Provide alium quem mittas . Jeremias puerum esse se dicit, ne peccantem arguat Jerusalem . Ezechiel de omni genere leguminis ac sementis unum subscinericium panem facere, et coquere illum in humano stercore jubetur, et ait: Nequaquam, Domine, quia numquam immundum introivit in os meum . Et Osee audiens a Domino: Accipe uxorem fornicariam , non frontem rugat, non moerorem pallore testatur, non verecundiam, mutato  Al. verecundia mutato genarum rubore, demonstrat; sed pergit ad lupanar, et scortum ducit ad lectulum. Et non initiat illam pudicitiae matronali; sed se
Abbreviated transcription (Latin):
Iiii exrlaNATIONIBUs omniũ prophetarũ scĩ spiritꝰ in digemꝰ ad uentu
ut cuiꝰ instinctu scriptisiant illiꝰ reuelatione pandantur. Et in ysaia signatum
legimus librum. qu̾e scrihȩ et phorisaei qui legis litteras nosse se iactabant
ion possunt legere quia signatus est. nullusq inueniri potuit nisi leo de
tribu iuda que signauit deus pater qui eius possit reserare mẏsteria. quan¬
tomagis in explanatione oseȩ prophete orandus est donunus et cum petro dictadum.
edsse nobis parabolam istam. presertan cum obscurratem uoluminis infine testetur
ipse qui seridit. Quis sapiens et intiliget ista. et intellegens et custodiet ea: quod
nm pro impossibili. sed pro difficili ddebemus accipere. iuxta illud euuangelii. Quis
putas est fideus seruus et prudens quem constituit dñs super familiam suam: quis enur
non statum in fronte libri scandalizetur et dicat. osee primus omnium prophetarum

Expanded text:
i in Explanationibus omnium prophetarum sancti Spiritus indigemus adventu, ut cujus instinctu scripti sunt, illius revelatione pandantur: et in Isaia atque Apocalypsi signatum legimus librum, quem Scribae et Pharisaei, qui Legis litteras nosse se jactant , non possunt legere, quia signatus est, nullusque inveniri potuit, nisi leo de tribu Juda, quem signavit Deus Pater, qui ejus posset reserare mysteria: quanto magis in explanatione Osee prophetae orandus est Dominus, et cum Petro dicendum: Edissere nobis parabolam istam . Praesertim cum obscuritatem voluminis in fine testetur ipse, qui scripsit: Quis sapiens et intelliget ista, intelligens et cognoscet ea ? Quod non pro impossibili, sed pro difficili debemus accipere, juxta illud Evangelii: Quis putas est servus fidelis et prudens quem constituit Dominus super familiam suam ? Quis enim non statim in fronte libri scandalizetur, et dicat: Osee primus omnium prophetarum
Abbreviated transcription (Latin):
ratus regnabat hieroboam qui interp̃tabatur XΡΩMCTOC Ioest tempora¬
litas siue mora quod mundum amauerit &in ipsomorari diu uitã putauerit sem¬
piternã nequaquã futuris sed p̃sentib: delectatus: Principiũ loquendi dñm in
oseȩ LXX. Principiũ uerbi dñ adoseȩ Quia ut supra drximus & aliis pro¬
ph&s p̃fertur intitulo. Orias ioatham achar ezechias. quib: regnantib
proph& auerunt . Id circo nunc dicit quod inter omnes hos primũ in osee
dñs sit locutus & postea adc&eros. Aliud ẽ aũ loqui dñm in osce Alido
adosee. In osee non ipse loquitur osee sed perosce ad alios. Adosce uero
loquens adipsum significatur conferre sermonẽ. Aiau non primũ om¬
niũ proph&arũ uolunt fuisse ose exeoquod dicitur principium loquen¬
di dñm in osee. sed ostendi quod haec quaesecuntur primũ adosee dñs sit

Expanded text:
ratus, regnabat Jeroboam, qui interpretatur χρονισμὸς, id est, temporaratus, regnabat Jeroboam, qui interpretatur χρονισμὸς, id est, temporalitas, sive mora: quod mundum amaverit, et in ipso morari diu, vitam putaverit, sempiternam, nequaquam futuris, sed praesentibus delectatus. Principium loquendi Domini Al. Domini et Vulg. Domino in Osee. LXX: Principium verbi Domini ad Osee. Quia, ut supra diximus, et aliis prophetis praeferuntur in titulo, Ozias, Joatham, Achaz, et Ezechias, quibus regnantibus prophetaverunt: idcirco nunc dicit quod inter omnes hos primum in Osee Dominus sit locutus, et postea ad caeteros. Aliud est autem loqui Dominum in Osee, aliud ad Osee. In Osee, non ipsi loquitur Osee, sed per Osee ad alios; ad Osee vero loquens, ad ipsum significatur conferre sermonem. Alii autem non primum omnium prophetarum volunt fuisse Osee, ex eo quod dicitur: Principium loquendi Domini in Osee: sed ostendi quod haec quae sequuntur, primum ad Osee Dominus sit
Abbreviated transcription (Latin):
Ex quo perspicuũ ẽ proph&ante osee isaia &iohel. &amos & abchia &iona &
michea. quicỹtxponoci eius fuerunt. regnũ decim tribuũ essefinitũ. quod pris¬
mo rege hieroboam usq adultimum osee permansit annis ducentis quinquagin¬
ta. Eoaũ tempore quo orias regnare coepit suꝑiudam. Duodecimũ annũ suꝑ
isrł regnabat hieroboam pronepos hicu cuidñs repromiserat usq ad quartã
generationẽ sobolem illius regnaturã. Eo quod percussiss& duos reges impios
iuda &isrł. Hoc dicimus ut tibi breuiter ostendamus osee proph&am.
& denuntias seuenturã. & luxisse in gruentẽ. Et in emendationẽ iudȩ
texisse p̃terita quod in ipso proph&a uxta historiã conabiniur ad probare.
Ozias interp̃tatur fortitudo dñi. Ioatham dñi consummatio atq perfectio
Achat uirtus. Erechias imperiũ dñi. Hi regnabant in populo iuda cuius no¬
men confessio ẽ. Porro in isrł qui sibi idola fecerat. & adi populo fuerat sepẽ¬

Expanded text:
Ex quo perspicuum est, prophetante Osee, Isaia, et Joel, et Amos, et Abdia, et Jona et Michaea, qui σύγχρονοι ejus fuerunt, regnum decem tribuum esse finitum, quod a primo rege Jeroboam usque ad ultimum Osee, permansit annis ducentis quinquaginta. Eo autem tempore, quo Ozias regnare coepit super Judam, super Israel regnabat Jeroboam pronepos Jehu, cui Dominus repromiserat usque ad quartam generationem sobolem illius regnaturam: eo quod percussisset duos reges impios, 3 Juda et Israel. Hoc dicimus ut tibi breviter ostendamus, Osee prophetam,  denuntiasse venturam, et luxisse ingruentem, et in emendationem Judae retexuisse praeterita; quod in ipso propheta juxta historiam conabimur approbare. Ozias interpretatur fortitudo Domini: Joatham, Domini consummatio, atque perfectio; Achaz, virtus: Ezechias, imperium Domini. Hi regnabant in populo Juda, cujus nomen, confessio, est. Porro in Israel qui sibi idola fecerat, et a Dei populo fuerat sepa
Abbreviated transcription (Latin):
Tanc &indebus illis orietur iustiga & multitudo pacis. Uinea dabitfructum suum: quȩ dicit meuingelio: Egosũ
utis uos rami. omnẽ ramũ quiman& inie: mundit pater utinaiores fructus. afferat : Cũque mundi fuerint:
ramieius. ide flagella & propagines & gẽmantibus oculis spem futurorũ coeperint fructuũ pollicere. Uampleat᷑
illio quod ecriptumẽ : Uineae florentes ederunt odorẽ : Tuncpendentes. botros colorabit soliustitȩ ut missi intoꝵ¬
culiru octiui & octo agesimitertupsalmi qui protorcularibus scribuntur dñicalcentur pede quia scendti de
bosr & fundi t uinũ quod letificat corhominis : Terra quoque dibit germensuũ nonaridi. & petrosi. & ple¬

Expanded text:
tunc in diebus illis orietur justitia et multitudo pacis . Vinea dabit fructum suum, quae dicit in Evangelio: Ego sum vitis, vos rami. Omnem ramum qui manet in me, mundat Pater, ut majores fructus afferat . Cumque mundati fuerint rami ejus, id est, flagella et propagines, et gemmantibus oculis spem futurorum coeperint fructuum polliceri, ut impleatur illud quod scriptum est: Vineae florentes dederunt odorem : tunc pendentes botros colorabit sol justitiae, ut missi in torcularia octavi et octogesimi tertii psalmi, qui pro torcularibus inscribuntur, Domini calcentur pede, qui ascendit de Bosor, ut fundat vinum quod laetificat cor hominis. Terra quoque dabit germen suum, non arida et petrosa et ple
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑp&ua pollic&ur. Illa bonaeẽ credenda sunt. dequibus scriptum legimus. Uideas
bona hierłm & in alio loco. Si uolueritis & audieritis me quae bona sunt terraie comme¬
deis & illud fidens eris indño. & eleuabit te suꝑbona terrie. Quaesibi uir sapiens
cuidñs incesta & obscura suae sapientiae reuelarat. Spe futurorum ꝓmittit & dicit
Credo uidere bonadñi interra uiuentiũ. Hisbonis p̾seuissimae ꝑsecutionis incendia.¬

Expanded text:
perpetua pollicetur, illa bona esse credenda sunt, de quibus scriptum legimus: Videas perpetua pollicetur, illa bona esse credenda sunt, de quibus scriptum legimus: Videas bona Jerusalem . Et in alio loco: Si volueritis et audieritis me, quae bona sunt terrae, comedetis . Et illud: Fidens eris in Domino, et elevabit te super bona terrae. Quae sibi vir sapiens, cui Dominus incerta et obscura suae sapientiae revelarat, spe futurorum promittit, et dicit: Credo videre bona
Abbreviated transcription (Latin):
mons trat᷑ ubidicit proph&a. Leuauioculos meos & uidi & ecce uir & in
manueiꝰ funiculus mensorũ. Templũ aũdĩ quod aduersarii destruxer̃
Potest & dñi uenerile corpus intellegi. dequo ipso dicebat. Soluite tẽplũ hoo
& ego intriduo suscitabo illud. Quod in passione destructũ in resurrectione suscita ur
& omniũ templorum seminarium atque & ordiũ fuit. de quibus & ap̃s loquitur uos
xercituum. ad huc affluent ciuitates meae bonis. & consolabitur dñs ad huc sion
lus qui supradixerat ad proph&am. clama haec dicit dñs & ercituum. Nunc quo que
in pellit ut clam& Monuocis intentione sed mentis: & hoc ẽ quod cla mandũ p̃cupit. ad¬
huc affluent ciuitates meaebonis quas nunc cernis babrlonio uastatas. rursum reb
omnib: abundabunt & presentibus bonis p̃teritam miseriã dñs consolabitur & elegt
hierłm quam paulo ante proiecerat. Quod si referimus ad eclesiam cui uerba bona &

Expanded text:
ropheta: Levavi oculos meos et vidi: et ecce vir, et in ropheta: Levavi oculos meos et vidi: et ecce vir, et in manu ejus funiculus mensorum. Templum autem Dei quod adversarii destruxerunt, potest et Domini venerabile corpus intelligi, de quo ipse dicebat: Solvite templum hoc, et ego in triduo suscitabo illud . Quod in passione destructum, in resurrectione suscitatum est, et omnium templorum seminarium atque exordium fuit, de quibus et Apostolus loquituexercituum: adhuc affluent civitates meae bonis; et consolabitur adhuc Dominus Sion, lus qui supra dixerat ad prophetam: Clama: Haec dicit Dominus exercituum, nunc quoque impellit ut clamet, non vocis intensione, sed mentis: et hoc est quod clamandum praecipit: Adhuc affluent civitates meae bonis quas nunc cernis a Babylonio igne vastatas, rursum rebus omnibus abundabunt, et praesentibus bonis praeteritam miseriam Dominus consolabitur, et eliget Jerusalem, quam paulo ante projecerat. Quod si referimus ad Ecclesiam, cui vera bona et
Abbreviated transcription (Latin):
utira & quo loco conuincunt᷑. her&ici. quiu&eri testa mento de trahunt. quod
irascens: Nonperdere cupiat eos in quos irascitur. sed emendare. Quia ergo inquid
elatus sum hierłm & sion zelomagno quas ab aduersarii plusquã uolueram depres ser
durco hec diat dñs. Reuertar non inuna miscri cordia. sed in multis misericor¬
diis adhierłm. & domus mea idẽ templum. aedificabitur in ea. sub ⁊ orobabel
rena. sed pacem atque concordiã. & caelorũ &celsi considerat. eclesia intelligi
cuiꝓpr̃uitia atquepeccata & refrigescentem cotudie caritatem irascens dñs
trad& eã ꝑsecut oribus. Ut quasi in conflatorio. mundũ aurũ appareat & ar¬
gentũ: aduersariiũo qutͦtradita ẽ camdelere nitentes implent hierłm cruore
eam aedificaturũ eẽ dicit. & perpendiculũ siue funiculũ secundũ mensuras & or¬
dines singulorũ in eaeẽ tendendũ. Quid sit aũ funiculus. sequenti capitulo de¬

Expanded text:
ut ira. Ex quo loco convincuntur haeretici, qui veteri detrahunt Testamento, quod ut ira. Ex quo loco convincuntur haeretici, qui veteri detrahunt Testamento, quod irascens Deus non perdere cupiat eos in quos irascitur; sed emendare. Quia ergo, inquit, zelatus sum Jerusalem, et Sion zelo magno, quas adversarii plusquam volueram, depresserunt: idcirco haec dicit Dominus: Revertar non in una misericordia, sed in multis misericordiis ad Jerusalem, et domus mea, id est, templum, aedificabitur in ea sub Zorobabel, rena, sed pacem atque concordiam, et coelorum excelsa considerat, Ecclesia intelligi. Cui propter vitia atque peccata, et refrigescentem quotidie charitatem irascens Dominus , tradet eam persecutionibus, ut quasi in conflatorio mundum aurum appareat, et argentum. Adversarii vero quibus tradita est, eam delere innitentes. implent Jerusalem cruore eam aedificaturum esse se dicit. Et perpendiculum sive funiculum secundum mensuras et ordines singulorum in ea
Abbreviated transcription (Latin):
inea. aitdñs &ercituum & ꝑpendiculum & tendetur super hierłm: RX X. Clam idis
cor supergentes quae super in positae sunt. proeo quod ego quidem iratus suñ nd¬
se eam quam ⁊elatar ostendit Nequaquã dicens ꝑ huieremiã. Sicut despicit
Irascens iam noniras cartibi. & zelus meus recessit ate. Quiergo zelatus ẽ hierin
& sion una ẽ autem atque eadem ciuitas. Nunc irascitur supergentes opulentas
quas supra aequos rufos & albos & uarios nominauit. quod ipse tradiderit eos ad
corripiendum. Illae uero sȩuierint intraditos. hic ut filium apedagogo uoluerit
emendari. Illae ut hosteni inter ficere & punire conataesint. cui similae ẽ: in isaia. illud
Ego dedi eos inmanus tuas. Tuaũ non fecistimis cordiã: senis ad grauasti uigum. &
dixisti. ero insempiter nũ domina. Zelusaũ ΑΘΡΩΠΟΠΑΘΩE Sic accipitur

Expanded text:
in ea ait Dominus exercituum et perpendiculum extendetur super Hierusalem adhuc clama dicens in ea ait Dominus exercituum et perpendiculum extendetur super Hierusalem adhuc clama dicens cor super gentes quae superimpositae sunt: pro eo quod ego quidem iratus sum modse eam quam zelatur, ostendit, nequaquam dicens per Jeremiam: Sicut despicit Irascens jam non irascar tibi, et zelus meus recessit a te . Qui ergo zelatus est Jerusalem, et Sion una est autem atque eadem civitas, nunc irascitur super gentes opulentas, quas supra equos rufos et albos et varios nominavit: quod ipse tradiderit eos ad corripiendum: illae vero saevierint in traditos; hic ut filium a paedagogo voluerit emendari; illae ut hostem interficere, et punire conatae sint. Cui simile est illud in Isaia: Ego dedi eos in manus tuas: tu autem non fecisti eis misericordiam. Senis aggravasti jugum, et dixisti, ero in sempiternum domina . Zelus autem ἀνθρωποπάθως 788 sic accipitur,
Abbreviated transcription (Latin):
gentiã refer̃. quod quam diu uerapax ueniat & sabbatis mus & septem decadarum
numerus id ẽ annus septuagesimus impleatur. Nechierłm plenã recipiat libertatẽ
quȩ interp̃titur uisio pacis idẽ ecđec Necurbes uida animae indnm confitentes. de¬
niq dñs reꝓmitut uerba bona & uerba consolatoria. Quod nunc &x parte cernimne
& ex parte prophocamus. Cumaũ uenerit quod ꝑfectũ ẽ. destruant᷑ que & portȩsonr
& liberati debabrlone huius scłi. clamemus. in conuertendo dñs captiuitatẽ sion
factisumus sicut consolati & dixit ad me angelus quiloquebat᷑ in me. clama dicens
hecdicit dñs &ercituum. Telatus sum iherłm &sion. ⁊ elomagno. & ira magna
Ego irascar suꝑgentes opulentas. quia ego iratus sum parum. Ipsfuero adiuuer̃ in malũ
propter ea haecdicit dñs reuertar adhierłm inmisericordus & domus mea aedificabus

Expanded text:
gentiam referunt: Quod quamdiu vera pax veniat, et sabbatismus, et septem decadarum gentiam referunt: Quod quamdiu vera pax veniat, et sabbatismus, et septem decadarum numerus, id est, annus septuagesimus impleatur, nec Jerusalem plenam recipiat libertatem, quae interpretatur visio pacis, et est Ecclesia, nec urbes Juda, animae 787 Dominum confitentes. Denique Dominus repromittit verba bona, verba consolatoria: quod nunc ex parte cernimus, et ex parte prophetamus . Cum autem venerit quod perfectum est, destruantur quae ex parte sunt: et liberati de Babylone hujus saeculi, clamemus: In convertendo Dominus captivitatem Sion, facti sumus sicut consolati . Et dixit ad me angelus, qui loquebatur in me: Clama, dicens: Haec dicit Dominus exercituumego irascor super gentes opulentas quia ego iratus sum parum ipsi vero adiuverunt in malum propterea haec dicit Dominus revertar ad Hierusalem in misericordiis domus mea aedificabitur
Abbreviated transcription (Latin):
sedalter quistabat inter myrteta & dicit. Istisunt quos misit dñs ut ꝑ ambulret
terram. Adño enĩ sunt missi a postoli ut cotum orbem euangelica p̃dicatione conde¬
rent. Quip quã & pleuer̃ opus reuersi sunt ad magni consilu angelum. quis tiba intes
Quicum a płolo quebant᷑. xp̃ibonus odor sumus in his quis alui fiunt & in his quipere¬
unt & int̃ utrius que uocationis populos. & dixer̃ ideũ. ꝑambulauimus terran¬
& Impleuimus opus quod nobis iniunctũ ẽ & ecce om̃is terra habitatur. & quiescit
que ante deserta erat adõ. Nunchabitatio eius ẽ. quiescit ab ellis auitiorum p̃lis
at que peccatis quia hereditatem dñi suscaepit reuertentis ad patrem. at que dicenis
Pacem meã do uobis pacem incã relinquo uob̃ quod aũ plena misericor dia postilit᷑
Ut instante anno feptuagesimo miser&atur ds̃ hierłm & urbiũ iuda adillã intelle¬

Expanded text:
sed alter qui stabat inter myrteta, et dicit: Isti sunt quos misit Dominus, ut perambularent sed alter qui stabat inter myrteta, et dicit: Isti sunt quos misit Dominus, ut perambularent terram. A Domino enim missi sunt apostoli, ut totum orbem Evangelica praedicatione complerent, qui postquam expleverunt opus, reversi sunt ad magni consilii angelum qui stabat inter eos, qui cum Apostolo loquebantur: Christi bonus odor sumus in his qui salvi fiunt, et in his qui pereunt , et inter utriusque vocationis populos. Et dixerunt ad eum: Perambulavimus terram, implevimus opus quod nobis injunctum est, et ecce omnis terra habitatur et quiescit, quae ante deserta erat a Deo: nunc habitatio ejus est, quiescit a bellis, a vitiorum praeliis atque peccatis: quia haereditatem Domini suscepit revertentis ad Patrem, atque dicentis: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . Quod autem plena misericordia et urbium Juda, ad illam intelli
Abbreviated transcription (Latin):
simis foluis & nemore. &umbrosis siluis dicit eẽ coopestum: Quia multis obscartta¬
tbus inuolutum ẽ. Mirteta aũ quae erant in pro fundo interquȩ stare describit᷑
angelicas intellegunt potestates. quȩ ci&iam in carneposite ministrar̃. Uelcerte
montes ut tollamus quod scriptũ tionẽ. duos ab solite & absq numero plurimos scõs¬
sentire possumus rapostolas. atq apostolicos iuros. quito tum orbem rus &o
& albi. ꝑagrasse memorant᷑. Quorum alii martrrio coronatisunt & appellmo
rufi alioperibus & doctrina acuari&ate signorum & uarii nun cupantuan
Aliiurginitatis integrorum dogmatũ & puri cordis qđ cernit dm̃ p̃mia susceper̃
demq inter rogit propli&a eundem uirũ & angelũ quistabat int̃ myrteti &die
Quasunt istidomine mi & angelus quiloquebat᷑ in eo. Sensus uidelico ꝓ phelt

Expanded text:
simis foliis, et nemore, et umbrosis silvis dicitur esse coopertum, quia multis obscuritasimis foliis, et nemore, et umbrosis silvis dicitur esse coopertum, quia multis obscuritatibus involutum est. Myrteta autem quae erant in profundo, inter quae stare describitur, angelicas intelligunt potestates, quae ei etiam in carne posito ministrarunt. Vel certe montes ut tollamus quod scriptum 786 non est, duos  absolute et absque numero, plurimos sancsentire possumus et apostolos atque apostolicos viros, qui totum orbem rufi, et varii, et albi peragrasse memorantur. Quorum alii martyrio coronati sunt, et appellantur rufi. Alii operibus et doctrina, et varietate signorum, varii nuncupantur. Alii virginitatis integrorumque dogmatum, et puri cordis, quod cernit Deum, praemia susceperunt. Denique interrogat propheta eumdem virum et angelum qui stabat inter myrteta, esunt isti, domine mi? Et angelus qui loquebatur in eo, sensus videlicet prophetalis,
Abbreviated transcription (Latin):
onis orbis qui&us st & pacitus. Quare dñẽ non iniserereris hierłm. & urbium iuda
maximae cum secundũ promissatua captiuitatis tempus & pl&umsit. Respondit q
dñs angelo quilo quebat᷑ in proph&a. uerbabona uerba consolatoria. bona defuturoꝵ
promissione consolatoria dep̃sentiũ necessitate. haec iuxta litteram neuideremus
cielarenros quac iperegrinae linguae magisiris didicimus coerum aecelesiarũ magis¬
ri nocte in qua cernit᷑ uiso obscuritatẽ mysticae uisconis intellegĩnt: Posuit enĩds̃ te¬
sationẽ nrãe carnis ad sumens audit inisaia. Quare rubra sunt uestimenta tua. hic
quinune captiuo populo rufus ostendit᷑ in a pocalrpsi io hannis in candidis uestibus
& in candido aequo sedere describitur. Quod aũ stare dr̃. interduos montes umbrosos
Lic& inhȩbreo non habeat̃ duos. Nouũ & u&us sentiunt instrumentũ. quod densis¬

Expanded text:
omnis orbis quietus sit et pacatus, quare, Domine, non misereris Jerusalem et urbium Juda: omnis orbis quietus sit et pacatus, quare, Domine, non misereris Jerusalem et urbium Juda: maxime cum secundum promissa tua captivitatis tempus expletum sit? Responditque Dominus angelo qui loquebatur in propheta verba bona, verba consolatoria: bona, de futurorum promissione: consolatoria, de praesentium necessitate. Haec juxta litteram, ne videremus celare nostros, quae a peregrinae linguae magistris didicimus. Caeterum Ecclesiarum magistri, noctem in qua cernitur visio, obscuritatem mysticae visionis intelligunt. Posuit enim Deus tesationem nostrae carnis assumens, audit in Isaia: Quare rubra sunt vestimenta tua ? Hic qui nunc captivo populo rufus ostenditur, in Apocalypsi Joannis in candidis vestibus, et in candido equo sedere describitur . Quod autem stare dicitur inter duos montes umbrosos licet in Hebraeo non habeatur duos , novum et vetus sentiunt Instrumentum, quod densis
Abbreviated transcription (Latin):
uscendentẽ super aequũ rufũ &p eum acquas ruscis uarios & albos. & ignorante quod
uderat uisiones quaesuae cupiente scire rationem atq dicente. Quidrunt istido minae
ms angelus quilo quebat᷑ inme in eo promittit secẽ dicturũ &illo rexicente uis qui
stibat intermis teta cominemorat ifta sunt regna quibus p̃caepit dñs. ut ꝑambularent
terrum. & suaeram subicerent potestati denique angeli quiregnis & nationib p̃sidebant
Nonadalium ueniunt. sed ad ipsumuirum & angeluimdñ qui stabat int̃ mrsteta & dicunt
per anbulauimus terram & ecce om̃is terra habitat᷑ & quiestit & ẽ sensus om̃ia sub nob
regna titasunt & peccata. Nec aliqua p̃munt᷑ angustiua. & qua responsione angelus
Quinter pellat᷑ proissł occasionem accipit ꝓpopulo dep̃candi & dicit ad dnm cum

Expanded text:
ascendentem super equum rufum, et post eum equos rufos, varios, et albos, et ignorante quod ascendentem super equum rufum, et post eum equos rufos, varios, et albos, et ignorante quod viderat, visionisque suae cupiente scire rationem, atque dicente: Quid sunt isti, domine mi? Angelus qui loquebatur in eo, promittit se esse dicturum: et illo reticente, vir qui stabat inter myrteta, commemorat. Ista sunt regna quibus praecepit Dominus, ut perambularent terram, et suae eam 785 subjicerent potestati. Denique angeli qui regnis et nationibus praesidebant, non ad alium veniunt, sed ad ipsum virum et angelum Domini, qui stabat inter myrteta, et dicunt: Perambulavimus terram, et ecce omnis terra habitatur et quiescit. Et est sensus: Omnia sub nobis regna tuta sunt et pacata, nec aliqua premuntur angustia. Ex qua responsione angelus, qui interpellabat pro Israel, occasionem accipit pro populo deprecandi, et dicit ad Dominum: Cum
Abbreviated transcription (Latin):
Varii maçedonas quorum non nulli amici. aluꝑsecutores fuer̃. plenissimae superbos
danihelis ultima uisio loquit᷑. Rufiuo regnum romanorũ cruentũ & sanguiunarium
quod populum interfecerit templumque subuerterit. Aluuo ordinem quis criptus est
conseruantes uirũ quiascenderit super aequũ rufum & aequos rufos & uarios & albos
quatuor regna inter p̃tantus. Primum & secundũ sanguinariũ as serios & chaldos
quorum primi decem tribus subsalmanasar duxere captiuas. Secundi iuidam
a beniamin incensa hierłm ciuitate. temploq subuerso Tertios & quartos uarios
&abos medos significariputant & ꝑsas Quorum alii lementes fuerinte Uter ras
adurus filius ptaspis & asuerus. quem grȩci artaraer senuocant. sub quo hesterum¬
plaur hrstoria ali crudeles ut cambises & coeri Uidente ergo prophioa uirũ

Expanded text:
varii, Macedonas, quorum nonnulli amici, alii persecutores fuerunt plenissime super hoc varii, Macedonas, quorum nonnulli amici, alii persecutores fuerunt plenissime super hoc Danielis ultima visio loquitur; Rufi vero regnum Romanorum cruentum et sanguinarium, quod populum interfecerit, templumque subverterit. Alii vero ordinem qui scriptus est, conservantes, virum qui ascenderit super equum rufum, et equos rufos, varios et albos, quatuor regna interpretantur. Primum et secundum sanguinarium, Assyrios et Chaldaeos, quorum primi decem tribus sub Salmanasar duxere captivas. Secundi Judam et Benjamin, incensa Jerusalem civitate, temploque subverso. Tertios et quartos varios et albos, Medos significari putant et Persas: quorum alii clementes fuerunt, ut Cyrus, et Darius filius Hystaspis, et Assuerus, quem Graeci Artaxerxem vocant, sub quo Esther impletur historia: alii crudeles, ut Cambyses, et caeteri. Vidente ergo propheta virum
Abbreviated transcription (Latin):
gelus dñi & dixit. Dnẽ omp̃s usquequo non misereberis iherłm & urbiũ uda quibus ira¬
tuis es̃. iste est septuagesimus annus & respondit dñs angelo quiloquebatur in me ues¬
ba bona & sermones consolatorios. Primum disseramus hysto eriã. Uidi inque
ꝑ noctem Non inde sicut moyses. quidm̃ facie uidebat ad faciem. &isaias. quiloq bã
antequã hierłm destruer&ur & templum. sed ad huc inseruitutis mali populo constiu¬
to. ea quae pro eis uid& cernit intenebris. & ecce uir ascendens suꝑ aequũ & rusum:
hunc hebrȩi michahelem angelum putant. Quiultor iniquitatũ & peccatorũ sit ispł
& quod steteriust inter mirteta quȩ erant in profundo. Myrtos intellegiuolunt. ꝓphaas
& scõs qui in medio captiui populi uersabant᷑. & erant p̃ro fundo: Uirum aũ id est mida¬
helem. aequi rufi & uarii & albie sequebant᷑ ordine ut estimant commutato. Utalbi
medos. persasq significent. Quia sub ipsis dimissa captiuitas & templũ instauratũ est

Expanded text:
et dixit: Domine omnipotens, usquequo non misereberis Jerusalem, et urbium Juda, quibus iratus es? Iste est septuagesimus annus. Et respondit Dominus angelo qui loquebatur in me, verba bona, et sermones consolatorios. Primum disseramus historiam: Vidi, inquit, per 784 noctem: non in die, sicut Moyses, qui Deum facie videbat ad faciem: et Isaias qui loquebatuantequam Jerusalem destrueretur et templum; sed adhuc in servitutis malis populo constituto, ea quae pro eis videt, cernit in tenebris. Et ecce vir ascendens super equum rufum. Hunc Hebraei Michaelem angelum putant, qui ultor iniquitatum et peccatorum sit Israel. Et quod steterit inter myrteta quae erant in profundo, Myrtos intelligi volunt prophetas et sanctos, qui in medio captivi populi versabantur, et erant in profundo: virum autem, id est, Michaelem, equi rufi et varii, et albi sequebantur, ordine, ut existimant, commutato: ut albi Medos Persasque significent, quia sub ipsis dimissa captivitas et templum instauratum est: