comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ais. qͥs ẽ iste in eugłio pater. qui duob
filiis substantiam diuidit: qui duo
filii: qui maior. qͥ ue minor: qͦmo¬
do iunior acceptam pecumam cũ
meretͥcib dissipat. fame facta a pͥn¬
cipe regionis p̃ponit᷑ porcis. ⁊ siliqͣs
comedit: ad patrem redit: accipit
anulũ. stolam. et immolat᷑ ei uitu¬
lus sagmatus : qui sit maior frater:
et qͦmͦ de agro ueniens. susceptioni
frĩs inuideat: et cetera que in euge¬
lio pleniꝰ explicantur: Ad dis insuper:
s̃ cio multos diuersa in hac lectione di¬
xisse: et frẽm maiorẽ iudeũ. minorẽ
existimasse gentilem: Sed quero qͦmͦ
iudaico popło possit aptari: ecce tot
annis seruiui tibi. & numqͣm man¬
datũ tuũ p̃teriui. et nũqͣm dedist
mͥ hedum. ut cũ amicis meis epularer.
mea tua sunt: Si autẽ ais de iusto &
peccatore uoluerimus ẽẽ parabolam:
iusto ñ poterit conuenire. ut de salu¬
te alteriꝰ et maxime frĩs contristet᷑

Expanded text:
ais: \'quis est iste in euangelio pater, qui duobus ais: \'quis est iste in euangelio pater, qui duobus filiis substantiam diuidit? qui duo filii? qui maior quiue minor? quomodo iunior acceptam substantiam cum meretricibus dissipat, fame facta a principe regionis praeponitur porcis, siliquas comedit, ad patrem redit, accipit anulum, stolam et immolatur ei uitulus saginatus? qui sit maior frater et quomodo de agro ueniens susceptioni fratris inuideat? et cetera, quae in euangelio plenius explicantur\'. addis insuper: \'scio multos diuersa in hac lectione dixisse b et fratrem maiorem Iudaeum, minorem aestimasse gentilem. sed quaero, quomodo Iudaico populo possit aptari: ecce tot annis seruio tibi et numquam mandatum tuum praeteriui, et numquam dedisti mihi haedum, ut cura amicis meis epularer, mea tua sunt. si autem\', ais, \'de iusto et peccatore uoluerimus esse parabolam, iusto non poterit conuenire, ut de salute alterius, et fratris maxime, contristetur.
Abbreviated transcription (Latin):
prb̃i sedent. et stant diaconi: licq
paulatĩ increbescentib uiciis. int̾
prbos absente ep̃o sedere diaconũ
uiderimꝰ et indomesticis comunui¬
is beneclictioneᷤᷤ prb̃is clare: Niscãt
qui hoc faciunt ñ se recte facere: ꝙ
audiant apłos: Non ẽ dignum: ut
relinquentes dĩ uerbum. ministͤ¬
mus mensis: Sciant quare diacom
constituti sint: legant acta apłoꝵ⁊
recordentur conditionis sue Prb̾r
tis ẽ nom̃. Unde et ad timotheũ et
ad titum de ordinatione ep̃i et dia
ep̃o et prb̃r continetur: Qui ꝓuehi¬
tur de minore: ad maiꝰ ꝓuehitur:
crescis ex paruo: aut si exliacono or¬
dinat᷑ prb̃r. nouerit se lucris mino¬
rem. sacerdotio eẽ maiorẽ: Et ut sei¬
amus traditiones apłicas sũptas de
ueteri testam̃to: qđ aaron et filii eiꝰ
atq leuite in templo fuerint: hoc
tio. disputatio fuit: et sic
quesisse. querendo uiã est
dedisse quesitis: Sapienter quippe
interroganti: sapientia reputabit᷑.

Expanded text:
presbyteri sedent et stant diaconi, licet presbyteri sedent et stant diaconi, licet paulatim increbrescentibus uitiis inter presbyteros absente episcopo sedere diaconum uiderim et in domesticis conuiuiis benedictiones presbyteris dare. discant, qui hoc faciunt, non se recte facere et audiant apostolos: non est dignum, ut relinquentes uerbum dei ministremus mensis. sciant, quare diaconi constituti sint, legant Acta apostolorum, recordentur condicionis suae. presbtis est nomen. unde ad Timotheum et ad Titum de ordinatione episcopi et episcopo et presbyter continetur. qui prouehitur, de minori ad maius prouehitur. crescit ex paruo, aut si ex diacono ordinatur presbyter, nouerit se lucris minorem, sacerdotio esse maiorem. et ut sciamus traditiones apostolicas sumptas de ueteri testamento: quod Aaron et filii eius atque leuitae in templo fuerunt, hoc tio, diquaesisse quaerenda uiam est dedisse quaesitis. sapienter quippe interroganti sapientia reputabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tera romane urbis eccłia: altera to¬
cius orbis estimanda ẽ: Et gallie et
britannie. et africȩ ꝙ ꝑsis & oriẽs.
& india. et om̃s barbare nationes.
unũ xp̃m adorant: unam obser¬
uant regulam ueritatis Si auc¬
toritas queritur: orbis maior est
urbe: Ubicumq fuerit ep̃c. siue
rome. siue eugubii. siue constan¬
tinopoli. siue regii. siue alexan¬
driȩ siue thanis: eiusdem meri
diuitiarũ et pauꝑtatis humili¬
tas: uel sublimiorem uel inferio¬
rem ep̃m facit: Ceterũ om̃s apłoꝵ¬
successores sunt: S dicis Quomͣ
rome ad testimoniũ diaconi pres¬
biter ordinat᷑: Quid mͥ ꝓfers uni¬
us urbis consuetudinẽ: Quid pau¬
citatẽ de qua ortũ ẽ suꝑciliũ. in le¬
ges ȩccłiȩ uendicas: Omẽ quod
rarum ẽ. plus appetitur: Puleiũ
apud indos: pipere p̃ciosius ẽ Ii¬
aconos paucitas honorabiles: pres¬
biteros turba contemptibiles fa¬
cit: Ceterum in eccłia etiã rome

Expanded text:
tera Romanae urbis Ecclesia, altera totera Romanae urbis Ecclesia, altera totius orbis existimanda est. Et Galliae, et Britanniae, et Africa, et Persis, et Oriens et India, et omnes barbarae nationes, unum Christum adorant, unam observant regulam veritatis. Si auctoritas quaeritur, orbis major est Urbe. Ubicumque fuerit Episcopus, sive Romae, sive Eugubii, sive Constantinopoli, sive Rhegii, sive Alexandriae, sive Tanis, ejusdem meritdivitiarum, et paupertatis humilitas, vel sublimiorem, vel inferiorem Epsuccessores sunt. Sed dices: \'quomodo Romae ad testimonium diaconi presbyter ordinatur?\' quid mihi profers unius urbis consuetudinem ? quid paucitatem, de qua ortum est supercilium, in leges ecclesiae uindicas? omne, quod rarum est, plus adpetitur; puleium apud Indos pipere pretiosius est. diaconos paucitas honorabiles, presbyteros turba contemtibiles facit. ceterum in ecclesia etiam Romae
Abbreviated transcription (Latin):
Prb̾os inquit in uobis p̃cor cõprb̃r. et
testis passionum.xp̃i. et future głȩ
quȩ reuelanda ẽ particeps. regere
gregem xp̃i: & inspicere ñ ex necessi¬
tate. s uoluntarie iuxta dm̃ Quod
qͥdẽ gͦce significantiꝰ dr̃ epis Ropey¬
ontes: unde & nom̃ ep̃i tractũ ẽ Par¬
ua tͥ uident᷑ tantoꝵ uiroꝵ testimo¬
na e Clangat tuba eugłica filiꝰ toni¬
trui. quẽ iħe amauit płimũ: qui de
pectore saluatoris doctrinarũ fluen-¬
ta potauit Prb̾r electȩ dñȩ et filus
eius: qͦs ego diligo inueritate Et in
ligo ini̾ntate Qd̃ autẽ pꝰea unꝰ electꝰ
ẽ. qͥ cet̾is p̃poneret᷑. in scismatis reme¬
dium factum ẽ: ne unꝰquisq ad se tͣ¬
hens xp̃i eccłiã rũꝑet: Nam et alexã¬
driȩ a marco eugłista usq ad hera
locatũ ep̃m nominabant: quomͦ si
exercitus imꝑatorẽ faciat: aut dia¬
coni eligant de se quẽ industriũ
nouerint. et archidiaconũ uocẽt:
Qind enim facit excepta ordinatiõe

Expanded text:
ros, inquit, in uobis precor, conpresbyter et testis passionum . Christi et futurae gloriae, quae reuelanda est, particeps, regere gregem Christi et inspicere non ex necessitate sed uoluntarie iuxta deum. quod quidem Graece significantius dicitur unde et nomen episcopi tractum est. parua tibi uidentur tantorum uirorum testimonia? clangat tuba euangelica filius tonitrui, quem Iesus amauit plurimum, qui de pectore saluatoris doctrinarum fluenta potauit: presbyter Electae dominae et filiis eius, quos ego diligo in ueritate, et in ligo in veritate . Quod autem postea unus electus est, qui caeteris praeponeretur, in schismatis remedium factum est: ne unusquisque ad se trahens Christi Ecclesiam rumperet. Nam et Alexandriae a Marco Evangelista usque ad Heraclocatum, Episcopum nominabant: quomodo si exercitus Imperatorem faciat: aut Diaconi eligant de se, quem industrium noverint, et Archidiaconum vocent. Quid enim facit excepta ordinatione
Abbreviated transcription (Latin):
egimꝰ in ysaia: fatuus fatua lo¬
quitur: Audio quendã in tantã eru
quid patit᷑ mensarũ et induarũ mi¬
nist̃. ut suꝑ eos se tumidus efferat.
ad quoꝵ p̃ces xp̃i corpꝰ sanguisq con¬
ficitur: Queris auctoritatẽ: audites¬
timoniũ: Paulus et timotheus serui
su qͥ st̃ in philippis: cum ep̃is et diaco¬
nib Wis et aliud exẽplũ: In actib
lis loqͥt᷑. Attendite uobis et cuncto
ut regeretis eccłiam dm̃. quã acqͥsiũ
sanguine suo Ac ne qͥs contentiose
in una ȩxcłia plures ep̃os fuisse con¬
tendat: audi et aliud testimomum.
te crete. ut quȩ deerant corrigeres.

Expanded text:
egimus in Esaia: Fatuus fatua loquetur. Audio quemdam in tantam erupquid patitur mensarum et viduarum minister, ut supra eos se tumidus efferat, ad quorum preces Christi corpus sanguisque conficitur? Quaeris auctoritatem? Audi testimonium: Paulus et Timotheus servi su, qui sunt Philippis, cum Episcopis et Diaconis . Vis et aliud exemplum? In Actibuslus loquitur: Attendite vobis et cuncto ut regeretis Ecclesiam Domini, quam acquisivit sanguine suo . Ac ne quis contentiose in una Ecclesia plures Episcopos fuisse contendat, audi et aliud testimonium, te in Creta, ut quae deerant corrigeres,
Abbreviated transcription (Latin):
tedere hoĩem: ad int̾rogatiuncłas
tortuosas. sua contra illũ tela laci
git in ep̃atumł an catecuminosꝰ
Responde nolebat: Ego id ipsũ in¬
ger̾e. et scdo ac t̾cio sciscitariꝰ ni¬
obã putares: quȩ nimio fletu in
lapidẽ u̾sa ẽ: Nerto me ad audito¬
res Nichil inter ẽ. o boni iudices.
adu̾sariũ uigilantẽ an dormientẽ
ligem: nͥ qd faciliꝰ ẽ quiescent ꝙͣ¬
re ege luctanti uincula innecte̾:
Si apłs ñ catecuminos in clerũ alli¬
git sed fideles: fidelis autẽ ẽ qui
ep̃c ordinatur: uicia catecumini
ñ imputabunt᷑ fideli Torquebam
istiꝰmodi spicula: & uibrantes has¬
tas in lethargicũ dirigebam: Oscita¬
bat tantũ: & quasi ꝑmentis crapu¬
lã ructans et nausians euomebat:
Apłs dixit: paulus hȩc docuit: ꝓ fe
motheũ. altera ad titum In pͥma
scͥptum erat Si quis ep̃atũ deside¬
rat: bonũ opus desiderat: Oportet
gͦ ep̃m irrep̃hensibilem ẽẽ: unius

Expanded text:
tendere hominem ad interrogatiunculas tendere hominem ad interrogatiunculas tortuosas, sua contra illum tela jaciegit in Episcopatum, an Catechumenos? Respondere nolebat. Ego tamen idipsum ingerere, et secundo ac tertio sciscitari oben putares, quae nimio fletu in lapidem versa est. Verti me ad auditores: nihil interest, o boni judices, adversarium vigilantem, an dormientem ligem, nisi quod facilius est quiescenti, quam reluctanti vincula innectere. Si Apostolus non catechumenos in clerum allegit, sed fideles: fidelis autem est qui Episcopus ordinatur; vitia catechumeni non imputabuntur fideli. Torquebam istiusmodi spicula, et vibrantes hastas in lethargicum dirigebam. Oscitabat tandem, et quasi per mentis crapulam ructans et nauseans evomebat: Apostolus, dixit, Paulus haec docuit. 3. Prmotheum, altera ad Titum. In prima scriptum erat: « Si quis episcopatum desiderat, bonum opus desiderat. Oportet ergo Episcopum irreprehensibilem esse, unius
Abbreviated transcription (Latin):
dicis mͣtiris: et in memet reuer¬
sus. conu̾ti in adu̾sarium ꝓpositiõis
stropham: Queso inquam te: ut res¬
pondeas: Haptismus nouũ hominẽ
facit. annon: Uix delit: qđ nouu
faceret: Gradatim intuli Ex toto
nouum facitꝰ an ex p̾arte: Respon¬
ditz Ex toto Deinceps interrogaui
Nichil gͦ ueteris hominis in baptisma
te reseruat᷑: Mouit caput: Cepiꝓ
tinꝰ texere: Si baptismus nouum
hominẽ facit. et ex toto nouũ cͤat.
nicħq in eo ueteris hominis reser¬
uatur: ñ potest nouo imputari
quod in ueteri qͦndã fuit: Primũ
spinosulus nr̃ ommutuit: pꝰ ea uͦ
pisoniano uicio.cũ loqui nesciret.
tacere ñ potuit Sudare tam̃ frons.
pallere gene. tremere labia. herere
lingua. saliua siccari: et plꝰ timore
quam etate contrahi Erupit aliqͣn¬
doz Honne legisti ab apło uniꝰ uxo¬
ris uirũ assumi in sacerdotium:
et rem ñ tẽpora definri: Quia me
sillogismis ꝓuocauerat. & uidebã

Expanded text:
dicis; mentiris: » et in me reverdicis; mentiris: » et in me reversus converti in adversarium propositionis stropham. Quaeso, inquam, te ut respondeas. Baptismus hominem facit novum, an non? Vix dedit, quod novum faceret. Gradatim intuli: ex toto novum facit, an ex parte? Respondit, ex toto. Deinceps interrogavi, nihil ergo veteris hominis in bapte reseruatur?\' mouit caput. coepi protinus texere: si baptismum nonum hominem facit et ex toto nouum creat nihilque in eo ueteris hominis reseruatur, non potest nouo inputari, quod in ueteri quondam fnit.\' primum spinosulus noster obmutuit; postea uero Pisoniano uitio, cum loqui nesciret, tacere non potuit. sudare tamen frons, pallere genae, tremere labia, haerere lingua, saliua siccari et plus timore quam aetate contrahi. erupit aliquando: \'nonne legisti ab apostolo unius uxoris uirum adsumi in sacerdotium et rem, non tempora, definiri?\' quia me syllogismis prouocauerat et uidebam
Abbreviated transcription (Latin):
uenio: quos si fingillatĩ uoluero no¬
minare. tantꝰ numerꝰ congͣgabit᷑.
ut ariminensis synodi multitu¬
do suꝑetur: S et indecens ẽ sic u¬
num tueri. ut plures accusare u¬
dearis: & quẽ ratione ñ possis. pec¬
cantium societate defendas Susti¬
nui romȩ a uiro elo qͣntissimo cor¬
nutũ ut dr sillogismũ: ut quocũ¬
q me u̾terẽ. strictꝰ tenerer Uxorẽ
inqͥt ducere peccatũ ẽ. an ñ: Egosi¬
plex. et qͥ insidias uitare nescirem:
dixi ñ eẽ peccatum Rursũ aliud ꝓ.¬
posuit: In baptismate bona oꝑa di¬
mittunt᷑ an mala: Et in hoc eadẽ
simplicitate respondi. peccata li¬
mitti Cũ me securũ putarẽ: cepe¬
rt̃ mͥ hinc inde cornua increscere:
et abscondite prius acies dilatari
Si inquit uxorem ducere ñ ẽ peccatũ:
baptisiũ autẽ peccata climittit:
qͥsi si a fortissimo pugili ꝑcussuseẽm:
ante oculos caligo inuersari cepit:
matis. si mentiris & quȩ uerum

Expanded text:
uenio, quos si singillatim uoluero nouenio, quos si singillatim uoluero nominare, tantus numerus congregabitur, ut Ariminensis synodi multitudo superetur. sed indecens est sic unum tueri, ut plures accusare uidearis et, quem ratione non possis, peccantium societate defendas. sustinui Romae a uiro eloquentissimo cornuatum, ut dicitur, syllogismum, ut, quocumque me uerterem, strictus tenerer. \'uxorem\', inquit, \'ducere peccatum est an non?\' ego, simplex et qui insidias uitare nescirem, dedi non esse peccatum. rursum aliud proposuit: \'in baptismate bona opera dimittuntur an mala?\' et in hoc eadem simplicitate respondi peccata dimitti. cum me securum putarem, coeperunt mihi hinc inde cornua increscere et abscondita prius acies dilatari. \'si,\' inquit, \'uxorem ducere non est peccatum, baptismum autem peccata dimittit, quasi a fortissimo pugile percussus essem, ante oculos caligo observari coepit, matis: « Si mentiris, idque vere
Abbreviated transcription (Latin):
ob alterũ: Liberati a peccatis. xp̃i
potentiam ꝓbant: ñ lib̾ati. qͣsi ad¬
huc rei imbecillitatem demonstͣnͣt:
S absit hoc de omĩpotente credẽ:
quod in aliquo impotens sit: Dĩa
que facit pater: et filiꝰ facit simi¬
liter: Infirmitas filii. redundat
ad patre: Cuncta ouiculȩ m̃bra.
portata sunt: Tote apłi epłȩ. xp̃i
grãm sonãt: Et ne parũ uidet᷑
simplex gr̃ȩ nuncupatio: gra ĩqͥt¬
uob̾ et pax multiplicet᷑ Multipli¬
catio ꝓmittit᷑: et a nobis paucitas
ep̃c. homo et ętate uetꝰ & sacerdo¬
tio. unam antequã baptuaretur.
alterã pꝰ lauachrũ pͥore mortua
duxit uxoremꝰ et arbitraris eũ
contra apłi fecisse sententiã. qui¬
in cathalogo uͥtutũ ep̃i. uniꝰ uxo¬
ris uirũ p̃ceꝑit ordinandũ: Mi¬
ror autẽ te unũ ꝓtraxisse in me¬
diũ: cũ omĩs mundus his ordina¬
tionib plenꝰ sit: Non dico de pres¬
biteris. ñ de inferiori graduꝰ ad ep̃os

Expanded text:
obus alterum. Liberati a peccatis, Christi obus alterum. Liberati a peccatis, Christi potentiam probant: non liberati, quasi adhuc rei, imbecillitatem demonstrant. Sed absit hoc de Omnipotente credere, quod in aliquo impotens sit. Omnia quae Pater facit, et Filius facit similiter . Infirmitas Filii redundat ad Patrem. Cuncta oviculae membra portata sunt: totae Apostoli Epiam sonant. Ne parum videretur simplex gratiae nuncupatio: gratia, inquit, et pax multiplicetur . Multiplicatio promittitur et a nobis paucitas opus, homo aetate vetus et sacerdotio, unam, antequam baptizaretur, alteram post lavacrum, priore mortua, duxit uxorem; et arbitraris eum contra Apostoli fecisse sententiam, quin catalogo uirtutum episcopum unius uxoris uirum praece- perit ordinandum. miror autem te unum protraxisse in medium, cum omnis mundus his ordinationibus plenus sit. non dico de presbyteris, non de inferiori gradu: ad episcopos
Abbreviated transcription (Latin):
fili oceane fore putabã.
ut indulgentia pͥncipis
calũpniã sustineret re¬
Ioꝵ: et de carcerib exeuntes. post
sordes ac uestigia catenarũ. dole¬
rent alios relaxatos In eugłio au¬
dit inuidus salutis alienȩ Amice:
si ego bonus. quare oculus tuus
nequã: Conclusit ds̃ omĩa ista sub
peccato: ut omĩb misereat᷑: Ubi
habundauit peccatũ: suꝑ habun¬
dauit grã Cȩsa sunt egypti pͥmo¬
genita: et ne ium̃tum quidem
ifrłiticum in ȩgypto derelictũ ẽ
En consurgit mͥ canina heresis:
atq olim emortua uipera contri.¬
tum caput leuat: quȩ ñ ex parte
ut ante consueuerat. sed totum
sanguine suo. et tam ꝓfundas sce¬
lerum pͥstinoꝵ inherere corporib
atq animis cicatͥces. ut medicina¬
baptista. et digito. xp̃m et uoce de¬
monstrans. ecce agnꝰ di qͥ tollit pec¬
cata mundi: si sunt adhuc in scło.
enim ostendendi st̃ ñ eẽ de mundo.
quos. xp̃i ignoret indulgentia: aut
si de mundo sunt.eligendũ e du¬

Expanded text:
fili Oceane, fore putabam, ut indulgentia principis calumniam sustineret reorum et de carceribus exeuntes post sordes ac uestigia catenarum dolerent alios relaxatos. in euangelio audit inuidus salutis alienae: amice, si egobonus, quare oculus tuus nequam? conclusit deus omnia sub peccato, ut omnibus misereatur. ubi abundauit peccatum, superabundauit gratia. caesa sunt Aegypti primogenita et ne iumentum quidem Israheliticum in Aegypto derelictum est. et consurgit mihi Caina heresis atque olim emortua uipera contritum caput leuat, quae non ex parte, ut ante consueuerat, sed totum sanguine suo, et tam profundas scelerum pristinorum inuri corporibus atque animis cicataptista, et digito Christum et voce demonstrans: Ecce Agnus Dei, qui tollit peccata mundi , si sunt adhuc in saeculenim ostendendi sunt non esse de mundo, quos Christi ignoret indulgentia: aut si de mundo sunt, eligendum e du
Abbreviated transcription (Latin):
infans: quando puer: qͣndo iuuenis:
quando robustȩ etatis: quando senex
factus sis: Cotidie morimurͥ cotidie
cõamutamur: et tamen ȩc̃uos ẽẽ
noͭ ͤ E credimus. Hocipsum quod dic¬
to: qd̾ scribitur: qd̾ lego: quod
emendo: de uita mea tollitur. Quot
puncta notarii: tot meorum damp¬
na sunt temporum. Scribimus atq
rescribimus ÷ transeunt maria epłȩ.
et findente sulcos carina ꝑ singulos
fluctus. ȩtatis nr̃ȩ momenta ininuun¬
tur. Solum habemus lucri: quod
xpĩ nobis amore sociamur. Caritas
patiens ẽ: benigna ẽ. Caritas non agit¬
tiosa. Omĩa sustinet: omĩa credit: oĩa
spat: omĩa patitur. Caritas nunqͣm
excidit: hȩc uiuit semꝑ in pectore. Ob
hanc nepotianus nr̃ absens presens ẽ.
et ꝑ tanta terrarum spacia diuisos.
uterq complectitur manu. Habemus mu¬
tue obsidem caritatis: iungamur sp̃u:
stringam᷑ affectu: et fortitudinem m̃tiᷤᷤ
qͣm beatus chromatiꝰ papa ostendit in

Expanded text:
infans, quando puer, quando iuuenis, infans, quando puer, quando iuuenis, quando robustae aetatis, quando senex factus sis? cotidie morimur, cotidie commutamur et tamen aeternos esse nos credimus. hoc ipsum, quod dicto, quod scribitur, quod relego; quod emendo, de uita mea trahitur. quot puncta notarii, tot meorum damna sunt temporum. scribimus atque rescribimus, transeunt maria epistulae et findente sulcos carina per singulos fluctus aetatis nostrae momenta minuuntur. solum habemus lucri, quod Christi nobis amore sociamur. caritas patiens est, benigna est; caritas non nia sustinet, omnia credit, omnia sperat, omnia patitur; caritas numquam excidit. Haec semper vivit in pectore; ob hanc Nepotianus noster absens praesens est et per tanta terrarum spatia divisos utraque conplectitur manu. Habemus mutuae obsidem caritatis. Iungamur spiritu, stringamur affectu et fortitudinem mentis, quam beatus papa Chromatius ostendit in
Abbreviated transcription (Latin):
galeis. caballos ȩquis cȩdere. Exces¬
simus consolandi modum: et dum
unius mortem flere ꝓhibemus ⁊ totiꝰ
orbis mortuos planximus. Aerses il¬
le rex potentissimus. qui subuertit
montes. maria constrauit: cum de
sublimi loco infinitam hominũ multi¬
tudinem et innumerabilem uidisset
exercitũ. fleuisse dicit᷑. quod post cen¬
tum annos. nullus eoꝵ quos tunc
cernebat. suꝑ futurus ẽẽt. O si pos¬
semus in talem ascendere speculam.
de qua uniuersam terrã sub nr̃is pedi¬
b cerneremus ⁊ iam tͥ ostenderem totiꝰ
mundi ruinas: gentes gentib. et reg¬
nis regna collisa. alios torqueri. alios
necari: alios obrui fluctib: alios ad ser¬
uitutem trahi: hic nuptias. ibi plane¬
mundi homines qui nunc uiuunt.
breui spacio de futuros. U incit᷑ sermo
rei magnitudine: et minus ẽ omne
qd̃ dicimus. Redeamus gͥ ad nos: et
quasi e cęlo descendentes. paulisꝑ nr̃a
uideamus. Sentis ne obsecro te qͣndo

Expanded text:
galeis, caballos equis cedere? Excesgaleis, caballos equis cedere? Excessimus consolandi modum et, dum unius mortem flere prohibemus, totius orbis mortuos planximus. Xerxes, ille rex potentissimus, qui subuertit montes, maria constrauit, cum de sublimi loco infinitam hominum multitudinem et innumerabilem uidisset exercitum, flesse dicitur, - quod post centum annos nullus eorum, quos tunc cernebat, superfuturus esset. o si possemus in talem ascendere speculam, de qua uniuersam terram sub nostris pedibus cerneremus! iam tibi ostenderem totius mundi ruinas, gentes gentibus et regnis regna conlisa; alios torqueri, alios necari, alios obrui fluctibus, alios ad seruitutem trahi; hic nuptias, ibi plancmundi homines, qui nunc uiuunt, in breui spatio defuturos. uincitur sermo rei magnitudine et minus est omne, quod dicimus. Redeamus igitur ad nos et quasi e caelo descendentes paulisper nostra uideamus. sentisne, obsecro te, quando
Abbreviated transcription (Latin):
bari fortes sunt: nostris uiciis ro¬
manus suꝑatur exercitus. Et qͣsi
non hoc sufficeret cladib: plus pene
bella ciuilia quam hostilis inuero con¬
sor dr̃÷ infelices nos: qui tantum deo¬
displicemus: ut ꝑ rabiem barbarorum.
illius in nos ira deseuiat. Eechias egit
penitentiam: et centũ octoginta qͥnq
milia assyriorum. ab uno angelo una
nocte deleta sunt. Iosaphat laudes
dño concinebat: et dñs ꝓ laudante su¬
ꝑabat. Moyses contra amalech: ñ
gladio s oratione pugnauit. Si erigi
uolumus: ꝓsternatnur. Prohpudor.
et stolida usq ad incredulitatem mens:
romanus exercitus uictor orbis et dñs
ab his uincitur. hos pauet. horum ter¬
retur aspectu. qͥ ingredi non ualent:
qui si terrã tetigerint. se mortuos ar¬
bitrantur: et non intelligimus ꝓphe¬
tarum uoces. fugient mille uno ꝑ¬
sequente: nec amputamus causas mor¬
bi. ut morb pariter auferatur: sta¬
timq cernimus sagntas pilis. tyaraᷤ

Expanded text:
bari fortes sunt, nostris uitiis Robari fortes sunt, nostris uitiis Romanus superatur exercitus; et quasi non hoc sufficeret cladibus, plus paene bella ciuilia quam hostilis mucro conscribitur; infelices nos, qui tantum displicemus deo, ut per rabiem barbarorum illius in nos ira desaeuiat. Ezechias egit paenitentiam, et centum octoginta quinque milia Assyriorum ab uno angelo una nocte deleta sunt; Iosaphat laudes domino concinebat, et dominus pro laudante superabat; Moyses contra Amalech non gladio sed oratione pugnauit. si erigi uolumus, prosternamur. pro pudor et stolida usque ad incredulitatem mens! Romanus exercitus, uictor orbis et dominus, ab his uincitur, hos pauet, horum terretur aspectu, qui ingredi non ualent, qui, si terram tetigerint, se mortuos arbitrantur, et non intellegimus prophetarum uoces: fugient mille uno persequente nec amputamus causas morbi, ut morbus pariter auferatur, statimque cernimus sagittas pilis, tiaras
Abbreviated transcription (Latin):
casi rupib. inmissi in nos non arabiȩ
s septemtrionis lupi: tantas breui ꝓ¬
uincias ꝑcurrerunt. Quod monaste¬
ria capta: quantȩ fluuiorum aquȩ.
humano cruore mutatȩ sunt. Obses¬
sa antiochia. et urbes reliquȩ. quaᷤ
abscydnus. orontes eufratesq preter-¬
fluunt ÷ tracti greges captiuorum:
arabia. fenix. palestina. egẏptus. ti¬
more captiuȩ. Non michi si linguȩ
centum sint. oraq centum. ferrea
uox: omnia pęnarum ꝑcurrere noĩa
possem. Neq enim hẏstoriam ꝓpo¬
sui scribere: s nr̃as breuiter flere mi¬
serias. Alioquin ad hȩc merito expli¬
canda: & thycidides et salustius mu¬
ti sunt. felix nepotianus. qui hȩc
non uidet: felix qui hec non au¬
dit: Nos miseri qͥ hȩc patimur aut
patientes fr̃s nr̃os tanta ꝑspicimꝰ :
& tam̃ uiuere uolumꝰ: eosq qͥ his
carent. flendos potiꝰ quã beandos
putamꝰ. Olim offensum sentimus:
nec placamus dm̃. Peccatis nr̃is bar¬

Expanded text:
casi rupibus inmissi in nos non Arabiae, casi rupibus inmissi in nos non Arabiae, sed septentrionis lupi tantas breui prouincias percucurrerunt. quot monasteria capta, quantae fluuiorum aquae humano cruore mutatae sunt! obsessa Antiochia et urbes reliquae, quas Halys, Cydnus, Orontes Eufratesque praeterfluunt. tracti greges captiuorum; Arabia, Phoenix, Palaestina, Aegyptus timore captiuae. non, mihi si linguae centum sint oraque centum, ferrea uox, omnia poenarum percurrere nomina possim. neque enim historiam proposui scribere, sed nostras breuiter flere miserias. alioquin ad haec merito explicanda et Thucydides et Sallustius muti sunt. Felix Nepotianus, qui haec non uidet; felix, qui ista non audit. nos miseri, qui aut patimur aut patientes fratres nostros tanta perspicimus; et tamen uiuere uolumus eosque, qui his carent, flendos potius quam beandos putamus. olim offensum sentimus nec placamus deum. nostris peccatis bar
Abbreviated transcription (Latin):
nas ꝓsequi. Uiginti et eo ampliꝰ
anni sunt: quod int̾ constaͬtitinopo¬
lim et alpes iulias. cotidie romanus
sangins effunditur. Scitiam. trachiã.
macedoniã. thessaliam. dardanã. daci¬
hunt. rapiunt. Quot matronȩ. qͦt¬
iuduȩ. quot uirgines dei. et ingenua
nobiliaq corpora: his beluis fuere
ludibrio. Capti ȩpiscopiͤ. interfecti
prb̃i. et diuersorum officia clericorũ:
subuersȩ ȩccłiȩ: et ad altaria xp̃i sta¬
bulati ȩqui: martyrum effosȩ reliqͥȩ.
Ubiq luctus: ubiq gemitus: et pluri¬
ina mortis ẏmago. Romanus orbis ru¬
it: et tamen ceruix nr̃a erecta non flec¬
titur. Quid putas nunc anini bab̾e
cormthios. athenienses. lacedemoni¬
os. archadas. cunctamq greciam:
quib imꝑant barbari: Et certe
paucas urbes nominaui: in quib
olun fuerunt regna non modica.
Iminunis ab his malis uidebat᷑ ori¬
ens: et tantum nunciis consternatꝰ:
et ecce anno preterito. ex ultimis cau¬

Expanded text:
nas prosequi —: uiginti et eo amplius nas prosequi —: uiginti et eo amplius anni sunt, quod inter Constantinopolim et Alpes Iulias cotidie Romanus sanguis effunditur. Scythiam, Thraciam, Macedoniam, Thessaliam, Dardaniam, Dacihunt, rapiunt. quot matronae, quot uirgines dei et ingenua nobiliaque corpora his beluis fuere ludibrio! capti episcopi, interfecti presbyteri et diuersorum officia clericorum, subuersae ecclesiae, ad altaria Christi stabulati equi, martyrum effossae reliquiae: ubique luctus, ubique gemitus et plurima mortis imago. Romanus orbis ruit et tamen ceruix nostra erecta non flectitur. quid putas nunc animi habere Corinthios, Athenienses, Lacedaemonios, Arcadas cunctamque Graeciam, quibus imperant barbari? et certe paucas urbes nominaui, in quibus olim fuere regna non modica. inmunis ab his malis uidebatur oriens et tantum nuntiis consternatus: ecce tibi anno praeterito ex ultimis Cau
Abbreviated transcription (Latin):
famatum suspendio. Quid loqͣr
de ꝓcopio ÷ maximo ÷ eugenio:
qui utiq dũ rerum potirentur.
terrori gentib erant: Em̃s capi¬
ti steterunt ante ora tuctorum:
et quod potentissimis quondã
miserrimum ẽ: prius ignominia ser¬
uitutis. quam hostili muerone. con¬
fossi sunt. Dicat aliquis. Regum
talis conditio est: feriunt summos
fulgura montes. Ad priuatas ueniã
dignitates: nec de his loquar qui
excedunt biennium. Atq ut cęteros
pret̾mittam: sufficit nobis trium nuꝑ
consularium. diuersos exitꝰ scribere.
Abundantius: egens. ponto exulat. Ru¬
fini caput. pilo constantinopolim ge¬
statũ est: et abscisa manu dextera ad
dedecus insaciabilis auariciȩ. ostiatĩ
stipes mẽdicauit. Timasius. precipita¬
tus repente de altissimo dignitatis
gradu: euasisse se putat. quod ouans¬
rediuit inglorus. Non calamitates
miserorũ: s fragilẽ bumanȩ conditi¬
onis narro statum. Horret ani¬
mus: temporum nr̃orum rui¬

Expanded text:
famatum suspendio. quid loquar famatum suspendio. quid loquar de Procopio, Maximo, Eugenio, qui utique, dum rerum potirentur, terrori gentibus erant? omnes capti steterunt ante ora uictorum et, quod potentissimis quondam miserrimum est, prius ignominia seruitutis quam hostili mucrone confossi sunt. Dicat aliquis: \'regum talis condicio est, feriuntque summos fulgura montes. ad priuatas ueniam dignitates nec de his loquar, qui excedunt biennium; atque, ut ceteros praetermittam, \'Sufficit nobis trium nuper consularium diuersos exitus scribere. Abundantius egens Pityunte exulat; Rufini caput pilo Constantinopolin gestatum est et abscissa manus dextera ad dedecus insatiabilis auaritiae ostiatim stipes mendicauit; Timasius praecipitatus repente de altissimo dignitatis gradu euasisse se putat, quod in Oase uiuit inglorius. non calamitates miserorum, sed fragilem humanae condicionis narro statum — horret animus temporum nostrorum rui
Abbreviated transcription (Latin):
ruerit: quã gratulandum ei. qđ̵ de tan¬
tis malis euaserit: Constantiꝰ arrianȩ
fautor hereseos dum contra inimicũ
paratur. et concitꝰ fertur ad pugnã:
in mopsi uico moriens: magno dolore
hosti reliquit imꝑium. Iulianus ꝑdi¬
tor aminȩ suȩ. et xp̃iani iugulator
ȩxercitus ÷ xp̃m sensit in media. qͤm
primum in gallia denegarat: dumq
rum suffocatus interiit: ostendens
omnib. quid sit humana potentia.
Ualentimanus. uastato genitali so¬
lo. et inultam patriã derelinquens:
uomitu sanguinis ertinctus est. Huiꝰ
germanus ualens. gottico bello uic¬
tus in trachia: eundem locum. et
mortis habuit et sepuchri. Gratia¬
nus ab exercitu suo ꝓditus. et ab
suis uiris non receptus ÷ ludibrio
hosti fuit: eruentęq manus uesti¬
gia parietes tui lugdune testant᷑.
post exilia. post recuꝑatum multo
sanguine imꝑium: haut ꝓcul
ab urbe fraternę mortis conscia
necatus ẽ: et cadauer exanime. in¬

Expanded text:
ruerit, quam congratulandum ei, quod de tanruerit, quam congratulandum ei, quod de tantis malis euaserit? Constantius, Arrianae fautor hereseos, dum contra inimicum paratur et concitus fertur ad pugnam, in Mopsi uiculo moriens magno dolore hosti reliquit imperium. Iulianus, perditor animae suae et Christiani iugulator exercitus, Christum sensit in Media, quem primum in Gallia denegarat; dumque rum suffocatus interiit ostendens omnibus, quid sit humana potentia. Ualentinianus uastato genitali solo et inultam patriam derelinquens uomitu sanguinis extinctus est. huius germanus Ualens Gothico bello uictus in Thracia eundem locum et mortis habuit et sepulchri. Gratianus ab exercitu suo proditus et ab obuiis urbibus non receptus ludibrio hosti fuit cruentaeque manus uestigia parietes tui, Lugdune, testantur. r post fugam, post exilia, post recuperatum multo sanguine imperium haut procul ab urbe fraternae mortis conscia necatus est et cadauer exanimis in
Abbreviated transcription (Latin):
lentib. Ille terrore subicit: hic ser¬
uituti donat᷑. Ille corpora custodit
ad mortẽ: iste animas seruat ad ui¬
tam. In te ommium oculi dirigunt᷑
Domus tua et conuersatio tua. qͣsi
in specula constituta: magistra est
publicȩ disciplinȩ. Quicquid fece¬
ris: id sibi om̃s faciendum putant.
Caue ne cõmittas. quod aut qui
reprehendere uolunt. digne lace¬
rasse uideantur: aut qui imitari.
cogantur delinquere.Uince quan¬
tum potes. ĩmo etiam plusquã
potes molliciem animi tui: et
ubertim fluentes lacrimas repͥme:
ne grandis pietas in nepotẽ. apud
incredulas mentes desꝑatio pu¬
tetur in dm̃. Desiderandus tͥ est
quasi absens. non quasi mortuus:
ut illum expectare ñ amisisse ui¬
dearis. Uerum quid agoͥ medens
dolori quẽ iam reor et tempore et
ratione sedatum: An non potius
replico tͥ uicinas regũ miserias.
et nr̃i temporis calamitates: ut
non tam plangendꝰ sit qui hac luce ca¬

Expanded text:
lentibus; ille terrore subicit, hic serlentibus; ille terrore subicit, hic seruitute dominatur; ille corpora custodit ad mortem, hic animas seruat ad uitam. in te omnium oculi diriguntur, domus tua et conuerSatio quasi in specula constituta magistra est publicae disciplinae. quiidquid feceris, id sibi omnes faciendum putant. cane, ne committas, quod aut, qui reprehendere uolunt, digne lacerasse uideantur aut, qui imitari, cogantur delinquere. uince, quantum potes, immo etiam plus quam potes, mollitiem animi tui et ubertim fluentes lacrimas reprime, ne grandis pietas in nepotem apud incredulas mentes desperatio putetur in deum. desiderandus tibi est quasi absens, non quasi mortuus, ut illum expectare, non amisisse uidearis. Uerum quid ago medens dolori, quem iam reor et tempore et ratione sedatum, ac non potius replico tibi uicinas regum miserias et nostri temporis calamitates, ut non tam plangendus sit, qui hac luce ca
Abbreviated transcription (Latin):
Nam si nongentos uitȩ excederemꝰ
annos. ut ante diluuium uiuebat
humanum genus ÷ et matusale no¬
bis tempora donarent᷑: tamen nicħ
ẽẽt preterita longitudo. que ẽẽ de¬
sisset. Etenim inter eũ qui decem
uixit annos. et illum qui mille.
postqͣm idem uitȩ finis aduenerit.
et in recusabilis mortis necessitas.
transactum omẽ tantumdem ẽ:
nͥ qd magis sener onustus peccatoꝵ
fasce ꝓficiscitur. Optima quȩq
dies miseris mortalib eui. pͥma
fugit: subeunt morbi. tristisq
senectus. et labor: et dure rapit
inclementia mortis. Neuius pocta:
pati inquit necesse est multa morta¬
lem mala. Unde et niobam. quia mł¬
tum fleuerit. in lapidem et indi¬
tiquitas: et esiodus natales homi¬
num plangens. gaudet in funere.
Orudent̃q ennius: plebs ait in hoc
regi ante stat loco. Licet lacrima¬
ri plebi: regi honeste non licet. Ut
regi. sic ȩp̃o: inmo minus ȩp̃o. qͣm
regi. Ille enĩ nolentib p̃est: hic uo¬

Expanded text:
nam si nongentos uitae excederemus nam si nongentos uitae excederemus annos, ut ante diluuium uiuebat humanum genus, et Mathusalae nobis tempora donarentur, tamen nihil esset praeterita longitudo, quae esse desisset. etenim inter eum, qui decem uixit annos, et illum, qui mille, postquam idem uitae finis aduenerit et inrecusabilis mortis necessitas, transactum omne tantundem est, nisi quod magis senex onustus peccatorum fasce proficiscitur. optima quaeque dies miseris mortalibus aeui prima fugit, subeunt morbi tristisque senectus et labor et durae rapit inclementia mortis. Naeuius poeta: pati, inquit, necesse est multa mortalem mala. unde et Niobam, quia multum fleuerit, in lapidem et in ditiquitas, et Hesiodus natales hominum plangens gaudet in funere, prudenterque Ennius: plebes, ait, in hoc regio antistat loco: licet lacrimare plebi, regi honeste non licet. ut regi, sic episcopo, immo minus regi quam episcopo. ille enim nolentibus praeest, hic uo
Abbreviated transcription (Latin):
pariter diligebas. Atq in talia uerba
defecit : auunculi manum. mei recor¬
datione contrectans. Scio quod nolue¬
ris amorem in de ciuium sic ꝓbare:
et affectum patriȩ. magis quesisse in
prosꝑis. S huiuscemodi officium. in
bonis iocundius est: in malis gratiͦ
Tota hc̃ ciuitas: tota. planrit italia.
Corpus terra suscepit: anima xp̃o
reddita est. Tu ne potem querebas: eccła
sacerdotem. Precessit te: sucessor tuuᷤ.
Qd̃ tu eras: ille poste te iudicio omĩ¬
um merebatur. Atq ita ex una domo
dupler pontificatus egressa est digni¬
tas : dum in altero gratulatio est. qdͣ
tenuerit: in altero meror. qđ raptus
et in cęlũ usq ferunt: s multo for¬
conari: aliud facere. Aliud uiuere
moriturum: aliud mori uicturũ.
Ille moriturus ex gła est: iste morit᷑
semꝑ ad głam. Debemus gͥ et nos
animo p̾meditari. quod qͣndoq
futuri sumus: et qd uelimus no¬
lumus. ab ẽẽ longius non potest.

Expanded text:
pariter diligebas. Atque in talia verba pariter diligebas. Atque in talia verba defecit, avunculi manum, mei recordatione contrectans. 14. Scio, quod nolueris amorem in te civium sic probare, et affectum patriae magis quaesisse in prosperis. Sed hujuscemodi officium in bonis juncundius est, in malis gratius. Tota hunc civitas, tota planxit Italia. Corpus terra suscepit, anima Christo reddita est. Tu nepotem quaerebas, Ecclesia Sacerdotem. Praecessit te successor tuus. Quod tu eras, ille post te judicio omnium merebatur. Atque ita ex una domo duplex Pontificatus egressa est dignitas, dum in altero gratulatio est, quod tenuerit: in altero moeror, quod raptus et in coelum usque ferunt. Sed multo forconari, aliud agere; aliud uiuere moriturum, aliud mori uicturum. ille moriturus ex gloria est; iste moritur semper ad gloriam. debemus igitur et nos animo praemeditari, quod aliquando futuri sumus et quod — uelimus nolimus — abesse longius non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
pulchritudo animȩ uestiebat᷑: Marces¬
cebat prohdolor flante austro lilium:
et purpura uiolȩ. in pallorem sensim mi
rum fontes hauriret calor: lasso anheli¬
tu. tristem auunculum consolabatur.
Lȩtus erat uultu: et uniu̾sis circa plo¬
rantib. solus ipse ridebat. Proicere pal¬
lium: manus extende ÷ uidere quod
alii non uidebant: et quasi in occursũ
se erigens. salutare uenientes. Intellig̾eᷤ
illum non emori s emigrare: et muta¬
re amicos non relinquere. Uoluunt᷑
ꝑ ora lacrimȩ: et obfirmato animo. ñ
queo dissimulare dolorem quẽ patior.
Quis crederet illum in tali tempore no¬
strȩ necessitudinis recordarr. et luctante
anima. studiorum scire dulcedinẽ: Appre¬
hensa manu auuncłi. hanc inqͥt tuni¬
cam qua utebar in minist̾io. xp̃i. mutte
dilectis simo michi. ętate patri. fr̃ĩ colle¬
gio: et quicquid ate nepoti debebatur
affectus ÷ ineum tͣnsfer. quem mecũ¬

Expanded text:
pulchritudo animae uestiebatur? marcespulchritudo animae uestiebatur? marcescebat, pro dolor, flante austro lilium et purpura uiolae in pallorem sensim migrum fontes hauriret calor, lasso anhelitu tristem auunculum consolabatur. laetus erat uultus et uniuersis circa plorantibus solus ipse ridebat. proicere pallium, manus extendere, uidere, quod alii non uidebant, et quasi in occursum se erigens salutare venientes: intellegeres illum non emori, sed migrare, et mutare amicos, non relinquere. Volvuntur per ora lacrimae et obfirmato animo non queo dolorem dissimulare, quem patior. Quis crederet in tali illum tempore nostrae necessitudinis recordati et luctante anima studiorum scire dulcedinem? Adprehensa avunculi manu: Hanc, inquit, tunicam, qua utebar in ministerio Christi, mitte dilectissimo mihi, aetate patri, fratri collegio, et, quidquid a te nepoti debebatur affectus, in illum t
Abbreviated transcription (Latin):
modo eram letȩ segetes. et uberes agri.
int̾dum culmis aristisq luxuriant.
ita preclara ingenia. et mens plena uir¬
tutib. in uariarum artium redundant
elegantia. Unde et apud grecos. philo¬
sophus ille laudatur: qui omẽ quo
uteretur. usq ad pallium et anulum.
manu sua factũ gloriatꝰ est. Hoc idẽ
possumus et de isto dicere: qui basili¬
cas ȩccłiȩ martyrumq conciliabula.
diu̾sis florib. et arborum comis. uitiũ¬
q pampinis. adumbrabat: ut quicqͥd
retur. Macte uirtute: cuius talia pͥn¬
cipia. qualis finis erit: O miserabił
humana conditio: et sine xpo uanũ
omne quod uiuimus. Quid te subtͣ¬
his ÷ quid tergiuersaris oratio: Quasi
enim mortẽ eius defferre possimus.
et uitam facere longiorẽ: sic timemꝰ
ad ultimum ꝑuenire. Omĩs caro fenum:
et omĩs gloria eius quasi flos fem. Ubi
nc̃ facies illa decora ubi totius corporis
dignitas: quo ueluti pulchro indum̃to.

Expanded text:
modo enim laetae segetes et uberes agri modo enim laetae segetes et uberes agri interdum culmis aristisque luxuriant, ita praeclara ingenia et mens plena uirtutibus in uariarum artium redundat elegantiam. unde et apud Graecos philosophus ille laudatur, qui omne, quod uteretur, usque ad pallium et anulum manu sua factum gloriatus est. hoc idem possumus et de isto dicere, qui basilicas ecclesiae et martyrum conciliabula diuersis floribus et arborum comis uitiumque pampinis adumbraret, ut, quidquid retur. Macte uirtute! cuius talia principia, qualis finis erit?s o miserabilis humana condicio et sine Christo uanum omne, quod uiuimus! quid te subtrahis, quid tergiuersaris, oratio? quasi enim mortem illius differre possimus et uitam facere longiorem, sic timemus ad ultimum peruenire. omnis caro faenum et omnis gloria eius quasi flos faeni. ubi nunc, decora illa faques, ubi totius corporis dignitas, quo ueluti pulchro indumento
Abbreviated transcription (Latin):
uermicdis. et istius modi genere. quoꝵ.
magis corpora scimus quã nomina. ean¬
dem in cunctis ueneramur sollerciã:
ita mens xpõ dedita. eque et in maio¬
ribus et in minorib intenta ẽ: sciens
etiam ꝓ ocioso uerbo reddendã ẽe ra¬
tionẽ. Erat gͦ solucitus. si niteret altare:
si parietes absq fuligine : si pauimenta
tersa: si ianitor ereber in porta: uela sẽꝑ
in ostus: si sacrarium mundũ: si uasa
luculenta: et in om̃s cerimonias. pia
sollicitudo disposita. Non minꝰ. non maiꝰ.
neglȩgebat officium. U bicũq eum qͦ¬
reres: in ȩccłia inuenires. Nobilem
uirum quintũ fabium mirat᷑ antiqͥ¬
tasͥ qͥ etiam romanȩ scriptor hẏsto¬
riȩ ẽ. s magis ex pictura quã ex lute¬
ris nom̃ inuenit: et beseleel nr̃m ple¬
num sapientia et spũ dei. scriptura
testat᷑. hẏram quoq filiũ mulieris
tẏriȩ: quod alt̃ tabernaculi. alt̾ tem¬
pli suppellectilem fabricati sunt. Quo¬

Expanded text:
uermiculis et istius modi genere, quorum uermiculis et istius modi genere, quorum magis corpora scimus quam nomina, eandemque in cunctis ueneramur sollertiam, ita mens Christo dedita aeque et in maioribus et in minoribus intenta est sciens etiam pro otioso uerbo reddendam esse rationem. erat ergo sollicitus, si niteret altare, si parietes absque fuligine, si pauimenta tersa, si ianitor creber in porta, uela semper in ostiis, si sacrarium mundum, si uasa lucentia; et in omnes caerimonias pia sollicitudo disposita non minus, non maius neglegebat officium. ubicumque eum ecclesia quaereres, inuenires. nobilem uirum yuintum Fabium miratur antiquitas, qui etiam Romanae scriptor historiae est, sed magis ex pictura quam litteris nomen inuenit; et Beselehel nostrum plenum sapientia et spiritu dei scriptura testatur, Hiram quoque, filium mulieris Tyriae, quod alter tabernaculi, alter templi supellectilem fabricati sunt. quo
Abbreviated transcription (Latin):
cere. cotidie uideretur. Unde hic fer¬
uor: nͥ ex amore dei: Unde legis. xp̃i
indefessa meditatio: nisi ex desiderio eiꝰ
qui legẽ dedit: Alii nũmum addant¬
nũmo ÷ et marsupium suffocantes.
matronarum opes uenerent᷑ obseqͥis:
sint ditiores monachi. quam fuerant
scłares: possideant opes sub. xp̃o pau¬
ꝑe. quas sub locuplete diabolo non
habuerant: et suspiret eos ȩccłia di¬
uites. quos tenuit mundus ante men¬
dicos ⁊ nepotianus nr̃. aurum calcans:
scedulas consectatur. S sicut sui in
carne contemptor est. et pauꝑtate in¬
cedit ornatior: ita totum ȩccłiȩ inuesti¬
gat ornatum. Ad comparationẽ quidẽ
suꝑiorum. modica sunt quȩ dicturi
sumus: s et in parus idem animus os¬
tenditur. Ut enim creatorẽ non in cȩ¬
lo tantũ miramur et terra. sole et ocea¬
no. elefantis. camelis. ȩquis. bubus. par¬
dis. ursis. leonib. sed in minutis quoq
animantib. formica. culice. muscis.

Expanded text:
cere cotidie uideretur. unde hic fercere cotidie uideretur. unde hic feruor, nisi ex amore dei? unde legis Christi indefessa meditatio, nisi ex desiderio eius, qui legem dedit? alii nummum addantnummo et marsuppium suffocantes matronarum opes uenentur obsequiis, sint ditiores monachi, quam fuerant saeculares, possideant opes sub Christo paupere, quas sub locuplete diabolo non habuerant, et suspiret eos ecclesia diuites, quos tenuit mundus ante mendicos: Nepotianus noster aurum calcans scedulas consectatur, sed, sicut sui in carne contemptor est et paupertate incedit ornatior, ita totum ecclesiae inuestigat ornatum. Ad conparationem quidem superiorum modica sunt, quae dicturi sumus, sed et in paruis idem animus ostenditur. ut enim creatorem non in caelo tantum miramur et terra, sole et oceano, elefantis, camelis, equis, bubus, pardis, ursis, leonibus, sed et in minutis quoque animalibus, formica, culice, muscis,
Abbreviated transcription (Latin):
fecerat xp̃i. Quotiens ille trans¬
marinis ȩpłis deprecatus ẽ ut aliqͥd
ad se scriberẽ: quotiens nocturnũ
de ȩuangłio petitorem. et interpel¬
latricẽ duri iudicis uiduam michi
exhibuit. Cumq ego silentio magis
quã littis denegarem. et pudore re¬
ticentis. pudorem suffunderem postu¬
lantis: auunculũ michi opposuit
p̾catorem: qui et liberius ꝓ alio pe¬
teret: et ꝓ reuerentia sac̾docii faciliꝰ
impetraret. feci gͦ quod uoluit et
breui libello amicitias nr̃as eternȩ
memoriȩ cõmendami. Quo suscepto:
croesi opes. et darii diuitias se uicis¬
se iactabat. Illum oculis ÷ illum simi:
illum manib: illum ore retinebat.
Cumq in stratu frequenter euolueret:
suꝑ pectus soporati dulcis pagina
decidebat. Si uͦ ꝑegrinorum. si amicoꝵ
quispiã uenerat. letabatur suꝑse nr̃o te¬
stimonio ł et quicqͥd minus in opuscło
ationis uarietate pensabat: ut in reci¬
tando illo. ipse uel placere uel displi¬

Expanded text:
fecerat Christi. Quotiens ille transfecerat Christi. Quotiens ille transmarinis epistulis deprecatus est, ut aliquid ad se scriberem! quotiens nocturnum de euangelio petitorem et interpellatricem duri iudicis mihi uiduam exhibuit! cumque ego silentio magis quam litteris denegarem et pudore reticentis pudorem suffunderem postulantis, auunculum mihi opposuit precatorem, qui et liberius pro alio peteret et pro reuerentia sacerdotii facilius inpetraret. feci ergo, quod uoluit, et breui libello amicitias nostras aeternae memoriae consecraui; quo suscepto Croesi opes et Darii diuitias se uicisse iactabat. illum oculis, illum sinu, illum manibus, illum ore retinebat; cumque in strato frequenter euolueret, super pectus soporati dulcis pagina decidebat. si uero peregrinorum, si amicorum quispiam uenerat, laetabatur super se nostro testimonio et, quidquid minus in opusculoationis uarietate pensabat, ut in recitando illo ipso uel placere uel displi
Abbreviated transcription (Latin):
tionibͥ uigilans in precando: lacri¬
mas deo non hominib offerebat.
Ieiunia in aurige modum. ꝓ lassi¬
tudine ⁊ uirib corporis temꝑabat.
mensȩ auunculi intererat᷑ et sic ap¬
posita quȩq libabat. ut suꝑstitionẽ
fugeret: et continentiam seruaret.
Sermo eius ꝑ omne conuiuium. de
scripturis aliqua ꝓponerer libenter
audire: respondere uereconde: recta
susciꝑe: praua non acrit confutare:
disputantem contra se magis docere
quã uincereͥ et in genito pudore qͥ
ornabat ȩtatẽ. quid cuius ẽẽt sim¬
pliciter confiteri: atq in hunc mo¬
dum eruditionis głam declinando.
eruditissimus habebatur. Illud aie¬
bat tertulliani: istud cypriam: hoc
lactantir: illud hẏlarii ẽ: sic minu¬
cius felix. ita uictorius: in hunc
modum locutus ẽ arnobiꝰ. Me qͦq
quia ꝓ sodalitate auunculi dilige¬
bat: int̾dum ꝓferebat in medium:
lectioneq assidua. et meditatione
continua. pectꝰ suũ bibliothecam

Expanded text:
tionibus, uigilans in precando lacritionibus, uigilans in precando lacrimas deo, non hominibus, offerebat; ieiunia in aurigae modum pro lassitudine et uiribus corporis moderabatur. mensae auunculi intererat et sic adposita quaeque libabat, ut et superstitionem fugeret et continentiam reseruaret. sermo eius et omne conuiuium de scripturis aliquid proponere, libenter audire, respondere uerecunde, recta suscipere, praua non acriter confutare, disputantem contra se magis docere quam uincere et ingenuo pudore, qui ornabat aetatem, quid cuius esset, simpliciter confiteri; atque in hunc modum eruditionis gloriam declinando eruditissimus habebatur. illud\', aiebat, \'Tertulliani, istud Cypriani, hoc Lactantii, illud Hilarii est. sic Minucius Felix, ita Uictorinus, in hunc modum est locutus Arnobius\'. me quoque, quia pro sodalitate auunculi diligebat, interdum proferebat in medium. lectione quoque adsidua et meditatione diuturna pectus suum bibliothecam