comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dum granũ scminatur.
⁊ demutu q̃dam modo¬
uestitum resurgit. mã¬
ta secum hñs intremẽ¬
corpus dat qr ñ de alio pululat granũ qd̃ de t̃ra
oritur nisi deco qd̾ seminatum ÷ ita nobreforma¬
brintur in futuro nr̃a antiq̃ corpora sicut iobait.

Expanded text:
udum granum seminatur, et Dei nutu quodammodoestitum resurgit multa secum habens incremeinum proprium corpus dat, quia non de alio pullulat granum quod de terra oritur, nisi de eo quod seminatum est: ita nobis reformabuntur in futuro nostra antiqua corpora
Abbreviated transcription (Latin):
est enim emmentior
uia que sr̃eminet sc̃ie
⁊ omnib p̾ceptis. hec̃
est uestis dñi inconsutilis desuꝑ cõtexta. incẽ¬
sutilis: ne aliq̃n dissuatur. que ad unum ꝑue¬
nit. qr caritas in unum om̃s colligit. habete
⁊̃ omnia ligat ne abcant. Et par xp̃i .i. qͣm¬

Expanded text:
est enim eminentior uae supereminet scientiae et omnibus praeceptis. Haec est vestis Domini inconsutilis desuper contexta. Inconsutilis, ne aliquando dissuatur quae ad unum pervenit, quia charitas, in unum omnes colligit. Habete etiam omnia ligat, ne abeant. Et pax Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
Et nota qrut lucrum possint habere ad hoc
cos facienda monet que meritũ collocant
apud deum. ab illicitis abstinere facit tim¬
or Meretur enm ne mala faciens penis sub¬
datur. hec aut̃ que ñe facienda monet ad
crtis abstinet. laudem habet. qui uero a lici¬
tis temꝑat. laudem habet ⁊ p̾miũ. Suꝑ .o.¬

Expanded text:
Et nota quia ut lucrum possint habere ad haec eos facienda monet, quia meritum collocant apud Deum. Ab illicitis abstinere facit timor; veretur enim ne mala faciens poenis subdatur. Haec quae nunc facienda monet ad citis abstinet, laudem habet: qui vero a licitis se temperat, laudem habet et praemium. Su
Abbreviated transcription (Latin):
estote deo docentes ⁊
uos ⁊ alios que igno¬
nentee uosin⁊ ip. de
scitis ut doctrina fi¬
docentes dico et com¬
monentes de hiisq̃
tinentur in ꝑsalmĩ¬
qui de morib agĩtt.¬

Expanded text:
estote Deo docentes, et alios quem ignonentes vosmetipsos de scitis, ut doctrina fiDocentes, dico, et commonentes de his quae continentur in psalqui de moribus agunt,
Abbreviated transcription (Latin):
perfectum deo. attribuendo. ⁊ hoc est qd̾ aꝑit. sũ¬
deo per xp̃m. si modum preceptoꝵ crꝰ custodi¬
amus. Mulieres. De morib hucusq monuit¬
om̃s cõmuniter. ũt transit. ad singularia p̃cep
monens diuersos separatim. ut inintẽ sibi
seruiant non solum

Expanded text:
est perfectum, Deo, attribuendo, et hoc est quod aperit subDeo per Christum, si modum praeceptorum ejus custodiamus. hucusque communiter, nunc transit ad singularia praecepta monens diversos separatim, ut invicem sibi serviant, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui in sordiberat pͥuancando mag̾ sordes
ris su ut uideret ñ modo doccorẽ sibic̃e necessati¬
um uer̃ ⁊̃ aditorem. Pret̾ea data fuit lex ũ er¬
diocrispedagogũ haberet. ⁊ ꝑfectus signũi du
lam uoluntatẽ unde dicet exortam ñ ex bono:
Si enĩ exangelo qͥd est angelus nͥbonũ opꝰ deie¬
Sinatura opꝰdei est ꝑ opꝰ dei opꝰ dybolitñsire ñ
sinitur.s non ne opus dyaboli q̃n pͥmũ fuit ĩ
angelo qui dyabolus factus factus ẽ ortum ⁊ ĩ

Expanded text:
ut qui in sordibus erat praevaricando, magis sordescris sui, ut videret non modo doctorem sibi esse necessarium, verum etiam adjutorem. Praeterea data fuit lex, ut mediocris paedagogum haberet, et perfectus signum, et lam voluntatem unde dicet exortam, nisi ex bono? Si enim ex angelo, quid est angelus nisi bonSi natura opus Dei est, per opus Dei opus diaboli transire non sinitur. Sed nonne opus diaboli, quando primum fuit in angelo, qui diabolus factus est, ortum est in
Abbreviated transcription (Latin):
habeat qd̾ respiciat ⁊ ueneretur. ñ facile ꝓficit
s. egrotat. ⁊ suꝑuenientib cedit pec̃tis. Consuc¬
tudine enĩ delinq̃ndi p̾mitur ne crescat ĩ fru¬
ctum ⁊ ꝑ hoc extinguitur. Suident̃ g ⁊ ad bo
nũ data est lex. s ppłs ueterem usum seq̃ns mł¬
tiplicauit pec̾ca. ipso cm̃usu plus cepit pecca
ge non nunuerentur s habundarent pecc̃a
dynbolomũtente legem bonam in malũ ꝯtra

Expanded text:
eretur, non facile proficit, sed aegrotat, et supervenientibus cedit peccatis. Consuetudine enim delinquendi premitur ne crescat in fructum, et per hoc exstinguitur. Providenter ergo, et ad bonum data est lex, sed populus veterem usum sequens multiplicavit peccata. Ipso enim usu plus coepit peccage non minuerentur, sed abundarent peccata diabolo invertente legem bonam in malum, contra
Abbreviated transcription (Latin):
trescente peccato humiliarent᷑ suꝑbi ⁊ humi¬
liati ꝯfit̾ent᷑. ⁊ ꝯfessi sanarentur. Non crude¬
lit̾ hoc fecit deus s ꝯsilio medicine. Aliqñ cum
hõ uidetur sibi sanus ⁊ ogrotat. ⁊ qr ñ sentit.
Mgnũg dei ꝯsiliũ fint. ut ꝑ legem habu̾da¬
ret delictũ. ut in auft̾itate legis suã intelligẽ¬
tes ĩfirmitatẽ infirmi admedicũ ⁊sugerẽt ⁊
auxiliũ greqͥrerent. ꝑ legem aũ dr̃ habũda¬
re delictum. ñ qr lex delictum iuberet. s qr eo¬
tium. Sic gͦ habundauit peccatũ. qr ⁊ ꝯcupiᷤ¬
centia ex ꝓhibitione ardentior est facta ⁊ pec¬
cantib ꝯtralegẽ pͥuaricationis crim̃ atcessit.
Consiliũ aũ dei quo legem dedit indeos nescĩ¬
se satis significauit isto ũbo. lex subĩtraũ ⁊ũ
uł ita. lex subintrauit ut hab. deł .i. legedata¬
nerit data lege. ñ qͥd fecerit lex. Sata enĩ cratlex
in adiuitorĩnature. ut qr ipsi nadure quodã
mͦ inserta sũt iusticie semina. adderetur lexcu¬

Expanded text:
crescente peccato humiliarentur superbi, et humiliati confiterentur, et confessi sanarentur. Non crudeliter hoc fecit Deus, sed consilio medicinae. Aliquando enim homo videtur 28 sibi sanus, et aegrotat, et quia non sentrgo Dei consilium fuit, ut per legem abundaret delictum, ut in austeritate legis suam intelligentes infirmitatem, infirmi ad medicum confugerent, et auxilium gratiae quaererent. Per legem autem dicitur abundasse delictum, non quia lex delictum jubertium. Sic ergo abundavit peccatum, quia et concupiscentia ex prohibitione ardentior facta est, et peccantibus contra legem praevaricationis crimen accessit. Consilium autem Dei quo legem dedit, Judaeos nescisse, satis significavit isto verbo, lex subintravit, etc. Vel ita: Lex subintravit ut abundaret delictnerit data lege, nunquid fecerit lex? Data erat lex in adjutorium naturae, ut quia ipsi naturae quodammodo sunt inserta justitiae semina, adderetur lex, cu
Abbreviated transcription (Latin):
minis euisdemq deisalub̾rima fide ⁊̃ illi iusti sal¬
ui facti sunt. qui priusq̃. ueniret in carnẽ credid̃¬
unt in carne uenturũ. cadem fidesnamq ẽ ⁊ nr̃a
tores sine ante incarnationẽ siue p̃necuixerũt
qd̾ scͥptum est ñ cẽ aliud nom̃ sub celoin quo oꝑ¬
tet nos saluari. ex illotempore ualet ad saluand̃
genus humanum ex quo in adam uiciatũ ẽ. mle
unus unũ peccãtum misit ĩmund̃. iste n unus.
non solum illd̃ unũ s cuncta abstulit q̃ addita᷑

Expanded text:
iam illi justi salvi facti sunt, qui priusquam veniret in carnem, crediderunt in carne venturum. Eadem fides namque est, et tores sive ante incarnationem, sive post, nec vixerinttum est non esse aliud nomen sub coelo in quo oportet salvari nos, ex illo tempore valet ad salvandum genus humanum, ex quo in Adam vitiatum est. Ille unus unum peccatum misit in mundum, iste vero unus non solum illud unum, sed cuncta abstulit quae addita
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃a pagina. ꝑ unũ hominẽ. ait. apłe peccatum
in mund̾ intrauit. ꝑ uniꝰ inobedientiã ait a¬
postolus. &d querit ampliꝰ: qͥd querit aꝑtiũ.
Qd querit inculcatius: &d querit latentẽ ri¬
mam cum habebat aꝑtissim ã ianuãs item
inqͥt si ꝑ hominẽ peccatũ intrauit imundr̃
pectatum ⁊ ex uoluntate ⁊ ex natura est.Si a
ex uoluntate ẽ mala est uoluntas que pectat᷑
facit.si aut̃ ex natura: mala est natura. Cui
dixit si ex natura peccatũ ÷ tune mala est na¬
tura. q̃so ut si pot̾ rxdeat. ¶anifestũ ẽ ex ro¬
luntate malatanquã ex arbore nala fienoĩa

Expanded text:
m in mundum intravit per unius inobedientiam, ait Apostolus; quid quaerit amplius? Quid apertius, quid quaerit inculcatius? Quid quaerit latentem rimam, cum habeat apertissimam januam? Item inquit, si per hominem peccatum intravit in mundum, peccatum, vel ex voluntate, vel ex natura est; si autem ex voluntate est, mala est voluntas quae peccatum facit; si autem ex natura, mala est natura. Cui ret. Quod autem dixit, si ex natura peccatum est, tunc mala est natura. Quaeso ut, si potest respondeat. Manifestum est ex voluntate mala, tanqu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ adultis. qui bene opundo uitam meruerũt
perpetuo puniat. Ad qd̾ respondet᷑ sic: Ad dis¬
nt supplicio quoꝵ mens in hac uita numaͣ.
uoluit carere peccato.⁊ nullus detͣ iniquot¬
minus ultionis. qui qͣmoiu ualuit habene

Expanded text:
in adultis, qui bona operando vitam meruerunt.perpetuo puniatur? Ad quod respondetur sic: nt supplicio, quorum mens in hac vita nunquam voluit carere peccato; et nullus detur iniquo terminus ultionis, qui, quandiu valuit, habere
Abbreviated transcription (Latin):
tes corporis oꝑam̃ babeat mens int̾ior tanq̃. uuiri¬
lis rõslibiugatum Sic debet uir feminã regere.
nec eam ꝑmitt̃e dñari in mir̃. Qd̾ si ãĩalis parsa.¬
cula ꝯsilis p̾sidet uirili portõe perusa cst ⁊ imi¬
sera dom̃ libimulier dominat᷑ ĩuẽ. Dame¬

Expanded text:
tes corporis operamur, habeat mens interior tanquam virilis ratio subjugatum; sic debet vir feminam regere, nec eam permittere dominari in virum. Quod si animalis pars icula consilii praesidet virili portione, perversa est et misera domus ubi mulier dominatur
Abbreviated transcription (Latin):
scĩs angelis ⁊ sacrata ⁊pia signiticatio ista. Nã
dcus ñ ad tempꝰ uidet nec aliquid noui est in cͦ
usione ⁊ scĩa. cum aliqͥd tempor altt̃ ⁊ tnsitorie
gerttur. sic̃m̃ afficiumtur sensust carnalei homi¬
nũ. uł ⁊̃ celestos sensus angeloꝵ. Angelici eñ sp̃e¬

Expanded text:
sanctis angelis et sacrata et pia significatio. Nam Deus non ad tempus videt, nec aliquid novi est in ejus visione et scientia, cum aliquod temporaliter et transitorie geritur, sicut inde afficiuntur sensus vel carnales hominum, vel etiam coelestes angelorum. Angelici enim sp
Abbreviated transcription (Latin):
partem s ẜ r̃onalẽ mentẽ ubi potest esse igni¬
ro .i. tota illa suba una est ymagodei. quia
natura ipsa humana ad ymaginẽ dei facta
est. ⁊ ymago dei est. ⁊ ip̃a tota ÷ ymagodei. qr
in utroq seru ymago dei completur.a qua
ymagine femina non separatur. sĩ neca gr̃a
renouatõis ⁊ refounatõe ymaginis di ȩxelid̃.¬

Expanded text:
ationalem mentem; ubi potest esse cogniid est tota illa substantia una est imago Dei, quia natura ipsa humana et ad imaginem Dei facta est et imago Dei, et ipsa tota est imago Dei, quia in utroque sexu imago Dei completur, a qua imagine femina non separatur, sicut nec a gratia renovationis et reformatione imaginis Dei exclud
Abbreviated transcription (Latin):
ymago dei ut ñuelet cap̃. ⁊ non muuerut ue¬
letur: Sed credo hoc ẽc̃ in natura humanem̃tiᷤ
nim nisi aliqd secretum referat. iane est qd̾ di
alem mentẽ in qua dr renouan ĩ agnitionẽ
dei ab oodem apło. Rcnouamini sp̃u m̃tis ure

Expanded text:
imago Dei, ut non velet caput, et non mulier ut velet? Sed credo hoc esse in natura humanae mentnim nisi aliquod secretum referatur, inane est quod dicitur. alem mentem in qua dicitur renovari in agnitione Dei ab eodem Apostolo: Renovamini spiritu mentis ve
Abbreviated transcription (Latin):
actionẽ tẽporaliũ rer qͣdã intentõe. ⁊ sic ip̃a aĩa ex
q̃ parte ꝯsulit u̾itatẽ ⁊ ꝯspicit ymagodei est. ex
qua si intend̾ ad agenda ista ĩferiora ñ÷ ymago
statẽ sr̃ cap̃ qua colubeat᷑. qd ĩdicat uelam̃ capi¬
tis mulieris. Qd̃ gad totuuir̃ ꝑtinet ymago

Expanded text:
actionem temporalium quadam intentione, et sic ipsa anima ex qua parte consulit veritatem et conspicit, imago Dei est. Ex qua vero intendit ad agenda ista inferiora, non est istatem super caput qua cohibeatur, quod indicat velamen capitis muli
Abbreviated transcription (Latin):
ad instar pͥmoꝵ patentũ uetitũ manducante
subtrahitur. ut lumen oculoꝵ ei᷑ ñ sit cũ illo.
⁊ sic ab illa illustratẽe u̾itatis mox artbo nuda¬
ti aꝑtis oculis ꝯscĩe aduidend̾ qͣm indecori ⁊ ĩ¬
honesti ft̃. tanq̃ folia dulciũ fruttuũ. sñ ip̃is

Expanded text:
ad instar primorum parentum vetitum manducante subtrahitur, ut lumen oculorum ejus non sit cum illo, et sic ab illa illustratione veritatis mox ambo nudati apertis oculis conscientiae ad videndum quam indecori et inhonesti sunt, tanquam folia dulcium fructuum sine ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
oportebat impleri q̃
dcus iubebat occidi. nõ
ñ sibi fecit q̃stionẽ. q̃si
de ꝯtrarlis ⁊ sibiaduer¬
santib uerbis dci pro¬
muttentis filiũ nasciti¬
rum. ⁊ p̾ca dicentis ooci

Expanded text:
oportebat impleri quem Deus jubebat occidi, non non sibi fecit quaestionem quasi trariis, et sibi adversantibus verbis Dei prttentis filium nasciturum, et postea dicentis: Occi
Abbreviated transcription (Latin):
igenttus ÷ estui. cum dict̃
÷ Seriis eris fris tui. ⁊ ꝑ ancillas genuerũt non
dan ⁊ neptalim.⁊ ꝑ zelpham gad ⁊aser. ita ⁊ in
ppło dei persp̃uales ⁊ bono nascuntur ⁊ bonili¬
beri sicut ꝑ paulum illi quib ip̃e dicit. Imut ato¬

Expanded text:
genitus est Esau, cui dictum est: Servus eris fratris tui . Et per ancillas genuerunt non Dan et Neptalim, et per Zelpham Gad et Aser. Ita et in populo Dei per spirituales et bonos nascuntur boni et liberi, sicut per Paulum illi quibus ipse dicit: Imitato
Abbreviated transcription (Latin):
emplo qͣnta est utilitas legis isre. in qua ñ uni
sed omnib promissa est palma qd̾ ñ est ĩ illo
stadio. in illo spataculo. Ibi enĩunus tm̃ acci¬
uen̾it expectat ut coronet᷑ cũ post̾iori. Agonẽ qͥppe
istũñ cupiditass taritas fac̃. Om̃s currentes amãt

Expanded text:
emplo quanta est utilitas legis nostrae, in qua non uni, sed omnibus promissa est palma, quod non in illo stadio, in illo spetaculo. Ibi enim unus tantum accivenerit, exspectat ut coronetur cum posteriori. Agonem quippe istum non cupiditas, sed charitas facit. Omnes currentes amant
Abbreviated transcription (Latin):
.i. a malis corde semꝑdisiunganuni. ad tempͣ
tura. tolerate in area. Q. d̾ enĩ tołatis in horeo
ñ habebitis. ueniet uentilator qui diuidecbo¬
nos a malis. erit q corporalis separatio qͣm de¬
bet sp̃ualis p̾cedere. ideo ait. Nolite cõi .o. ĩfru.
b. tñ leui aio ut alibi ait apłc hoc agite ut fo¬
ris tribilit̾ personet in crepatio ⁊ uitus lem¬
tatis teneatur dilectio. Attende qd̾ duoꝯning̃¬

Expanded text:
 a malis corde semper disjungamini. Ad tempus tura, tolerate in area: quod enim toleretis in horreo non habebitis, veniet ventilator qui dividet bonos a malis, eritque corporalis separatio, quam debet spiritualis praecedere. Ideo ait, nolite communicare oper ut ait alibi Apostolus, hoc agite ut foris terribiliter personet interpretatio, et intus lenitatis teneatur dilectio. Attende quod duo con
Abbreviated transcription (Latin):
naturam. ut essemꝰ animam ut uiueremꝰ.
mentem ut intelligeremus. ut sciam. cã.
qd̾ sp̃m dei accipimus. q hoc scmmnis qd̾ uti
est. Multi quidem hñt dona dei. ⁊ nescientee
a quohabeant. impiauanitate iactantur.
Nemo enun de donis dei beatus est. qui dan¬
tiest ingratus.Unde in euangelio. ce habr
dabitur ei. Plene enĩ habere ⁊ scire itude has.¬
donata sunt nobis que loquimur. illi .s. ꝓsey
Malebat enim illa sola puritate u̾itatis os¬

Expanded text:
naturam ut essemus, animam ut viveremus, mentem ut intelligeremus. Ut sciamus. Quaquod Spiritum Dei accepimus, quia hoc scimus quod utis. Multi habent dona Dei, et nesciendo a quo habeant impia vanitate jactantur. Nemo donis Dei beatus, qui danti est ingratus, unde in Evangelio: Qui habet, dabitur ei. Plene habere est scire unde habedonata sunt nobis. Quae et loquimur; illi, scilicet Malebat enim illa ostendere sola puritate
Abbreviated transcription (Latin):
dei subiectus certissime acfideliter iudicat õia
certa fide occultoꝵ ñ patenti cognitõe. ⁊ ip̃e
a nemme .s. a nullo homine anmali iudi¬
catur .i. intelligitur utrũ bene an male in
⁊ hoc probat dicens Quis enĩ aĩalis nouit¬
uit sensũ do

Expanded text:
Deus subjectus, certissime ac fideliter, judicat omnia, certa fide occultorum non patenti cognitione. Et ipse a nemine, scilicet a nullo homine animali, judicatur, id est intelligitur, utrum bene an male intenditur, et hoc probat dicens: Quis enim animalis novitvit sensum Do
Abbreviated transcription (Latin):
erat dico ꝑ ꝓphetas suos.sn
ieremias ait. Ecce dies ueniu
i̾itatẽ. Ecce qm uera ⁊ m̃agnifica ꝑmistio. Ne¬
mo enĩtemiulem magnis pcursoribninciat¬
tionẽ add̃ in scpturis.&. Non mͦ ꝑmiscrat ũbis¬

Expanded text:
serat, dico, per prophetas suos, unde Jeremias ait: Ecce dies veniuneritatem. Ecce quam vera et magnifica promissio. Nemo enim rem vilem magnis praecursoribus nunttionem addidit, in Scripturis, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
etermus ⁊ uerus ⁊ ueracit᷑ scd̃m tempus ẽ ꝯcep¬
tus ⁊ natus ex uirgine. illo . s. deo fattõnatura¬
lit̾ hoĩs filio. qui inus naturalit filius dei pri
qui omnium naturarũ creator est ⁊ dñs. Erea
manam naturãm uintate ꝑsone suscpit̃ qui
rum ex ea nasciturns mmpleuit. formam g̃. ide
naturã scrui in siã accepit deus ille ꝑsonã. po
enĩ accepit psonam hominiss naturã. Cumq
tota trinitas oꝑata sit formationẽ suscepti

Expanded text:
eternus et verus, veraciter secundum tempus conceptus et natus ex Virgine. Illo, scilicet Deo facto naturliter hominis filio, qui unus est naturaliter Filius Dei Patris, qui omnium naturarum Creator et Dominus creamanam naturam in unitate personae suscepit, qui rum ex ea nasciturus implevit. Formam ergo, id est naturam servi, in suam accepit Deus ille personam, non enim accepit personam hominis, sed naturam. Cumque tota Trinitas operata sit formationem suscepti
Abbreviated transcription (Latin):
onem refertur. Sicut ibi. Dñe refugiũ factꝰ es
nob̾. ⁊̃ item. ⁊ factus esminsalutẽ. Nonutiq ẽ¬
ationis diffinitio ł editio hic declaratur. S no¬
bisin refugium ⁊ in salutem ẽẽ dr̃. qd̾ prrꝰ non
erat. S queripot̾ cum nos saluatorem ⁊ natr̃
nificauit ħ dicto. & a cm̃ non humano semi
xto ⁊ sanguinis coagulo gn̾are. Auud not¬

Expanded text:
onem refertur, sicut ibi: Domine, refugium factus es nobis . Et item: Factus es mihi in salutem . Non utique creationis diffinitio, vel editio hic declaratur, sed nobis in refugium, vel salutem esse dicitur quod prius non erat. Sed quaeri potest cum nos Salvatorem nostrum nificavit hoc dicto. Quia enim non humano seminsto, et sanguinis coagulo generari; aliud no
Abbreviated transcription (Latin):
gñare filios s hoĩes non facere. Itẽm ⁊ sinon
int̾cessit semen hoĩs in ꝯceptione uͥginis. ta¬
men qrex ea carne xp̃e form atus est que ꝯstat
ex semine. rectedr̃ factus ex semine. Querẽs
aut̃ utrũ xp̃c debeat dici creatura ⁊ res cr̃eata
simpłr audiat augͣ. sr̃ hoc ita disserentẽ. In

Expanded text:
are filios homines, sed non facere. Item, etsi non intercessit semen hominis in conceptione Virginis, tamen, quia ex ea carne Christus formatus est, quae constat ex semine, recte dicitur factus ex semine. Quaerens autem utrum debeat dici creatura, vel res creata simpliciter, audiat Augustinum super hoc ita disserentem: In
Abbreviated transcription (Latin):
Ac ꝑ hoc x̃pe ÷ deus aĩa rationalis ⁊ caro. Canta
ẽ enĩ unuo utriusq nature ut totũ dicatur d̾s
totum ho. ⁊ incissim deus hõ ⁊ hõ deus. Qd si
difficile intelligitur. mens fide purgetur. mag̃
magis q apeccatis abstinendo. ⁊ bona oꝑando

Expanded text:
Deus, anima rationalis et caro. Tanta est enim unio utriusque naturae ut totum dicatur Deus, totum homo, et vicissim Deus homo, homo Deus. Quod si difficile intelligitur, mens fide purgetur magis magisque a peccatis abstinendo, et bona operando.
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ oecurritur impiecati heticoꝵ. qui oytuso co¬
addendo enĩ scd̾m carnẽ seruauit diuiitatis¬
id qd̾ uerbum dei est. Omnia emĩꝑ ipsũ facta
sunt. nec fieri cũm oĩb posset. ꝑ quẽ factaĩ
oĩa. neq ante sĩa factus est ut ꝑ eun fierent
oĩa. Ideoq apł cum factum diceret xp̃m: addi¬
dit scd̃m carnẽ. ut scd̾ uerbum qd ÷ filius dei ñ
tactum a deos natum ẽẽ monstraret. P ãct᷑¬
nem. scõm deum si erat prius. ⁊ ñ eratqͣu non
erat. factus et aut̃ ut it̃a dierͣ humanatus
deus. qui ⁊̃ in assumptione carnis deusẽe ñ des¬
titit. mou̾tibilis manens. assũpto ⁊u̾tibilibx¬
inine.naturam suam ñ minuens hõĩs assũp¬
ta natura. Scdm carnem E ex semine do̾ factũ¬
factus est. & qͥd erat: quid est factus : Gerbũ e¬
rat. filius dei erat. filius hominis factus est dͥ
erat. hõ factus est. Suscepit humanitatẽ. nõ
amisit duiitatẽ. factus ẽ humilis qui crat

Expanded text:
Ubi occurritur impietati haereticorum, qui obtuso coAddendo enim secundum carnem, servando divinitati sid quod Verbum Dei est; omnia enim per ipsum facta sunt; nec fieri cum omnibus posset per quem facta sunt omnia, neque ante omnia factus est, ut per eum fierent omnia. Ideoque Apdit secundum carnem, ut secundum Verbum quod est Filius Dei non factum a Deo, sed natum esse monstraret. Cndum vero Deum, erat prius: et non erat quando non erat. Factus est autem, ut ita dixerim, humanatus Deus, qui etiam in assumptione carnis, Deus esse non destitit, inconvertibilis manens assumpto convertibili homine, naturam suam non minuens hominis assumpta natura. Secundum carnem ergo ex semine Dafactus est. Derat, Filius Dei erat, filius hominis factus est; Deus erat, homo factus est; suscepit humanitatem, non amisit divinitatem; factus
Abbreviated transcription (Latin):
ginitatis seruauit in matre. Istaq causa
et̾uitate. ipsum uirgo ⁊ ceptum ꝑferret ĩ tẽ¬
se sit uiugenitus deifilł. Est gͦ deifilsꝰ doo patͥ na¬
tura cqualis habituminor Informaemĩ seruit
accepit minor est patre. in formadeiuerbũ inq̃
erat anteqmi haut accepiss equalis est pat̾. In for¬
ma dei uerbũ. informaserui fact᷑ et ex mulie

Expanded text:
ginitatis servavit in matre. Ista causa esaeternitate, ipsum virgo conceptum proferret in temse sit unigenitus Filius. Est ergo Dei Filius Deo Patri natura aequalis, habitu minor: in forma enim servi quam accepit minor est Patre; in forma Dei, in qua erat antequam hanc accepisset, aequalis est Patri. In forma Dei, Verbum:
Abbreviated transcription (Latin):
ille ciuuxor hoc ditit si ueract᷑ xp̃ianꝰ est
plus tenebitur amore. diuine gratie quã
carnis irorie. ⁊ membrũ qd̾ aun scandali¬
⁊at fortiter amputat.¶Ion est enĩ .s. id
sequim fdelem odio
fidei discedentẽ. s quã¬

Expanded text:
ille cui uxor haec dicit, si veraciter Christianus est, plus tenebitur amore divinae gratiae, quam carnis uxoriae, et membrum quod eum scandalizat fortiter amputat. Non est enim. Quasi sequi infidelem odio fidei discedentem. Sed qua
Abbreviated transcription (Latin):
discedente. qr odiosi
dei discedit. Unde en
Supra hortatus est
eadem fieri possunt
idem hortatur reddẽs¬
rationem cur ñ erpe¬

Expanded text:
discedente, quia dei discedit. Unde enim supra hortatus est eadem fieri possunt, idem hortatur redderationem cur non exp
Abbreviated transcription (Latin):
dixit qd̃ si fidelis duntitens infidelem si alii co¬
pulauerit se adulter est. Hic u̾dicit qd̾ eidim¬
isło ñ est pectatum si alii se copulau̾it. Qd̾ a
nere. aliud si dimitatur pp̃ deum ab illoqui
semꝑ diuttere. non tñ semꝑ selicet. alii copu¬
lare scdtunt tm̃tum ꝓpter deum dimittitur.

Expanded text:
dixit, quod si fidelis dimittens infidelem alii copulaverit se adulter est; hic vero dicit quod ei dimisso non est peccatum si alii se copulaverit, quod nere, et aliud si dimittitur propter Deum ab illo quisemper dimittere, non tamen semper licet se alii copulare, sed tunc tantum cum propter Deum dimittitur.
Abbreviated transcription (Latin):
in eo manend̾ est.⁊ ideo act. ñ est subiect᷑. qr
non debetur reuerentia ꝯugii ei qui horret
trimonium qd sine dei deuotõe est. ⁊ ideoñ ẽ
pectatum ei qui dimitatur pp̃ deum si aliise
copulauerit. Contumesia enĩcreatoris solũ
uis matrimonii cirea eum qui relinquitum
ne accusetur ain copulatus. infidelis aut̃ dis

Expanded text:
in eo manendum est. Et ideo ait non est subjectus, quia non debetur reverentia conjugii ei qui horret trimonium quod sine Dei devotione est, et ideo non est peccatum ei qui dimittitur propter Deum, si alii se copulaverit. Contumelia enim Creatoris solvit jus matrimonii circa eum qui relinquitur ne accusetur alii copulatus. Infidelis autem dis
Abbreviated transcription (Latin):
uestri qui de hat copula nascuntur inmnd
ur̃i sc̃ st̃ .i. mundi. qr delicit̾is ꝯugiisnati
sunt. ⁊ sub creatoris ueneratõe nati sunt et
parte. uelita ut agat de filiisi amnatis qui
in ĩfidelitate remauent si ucissim se diu
delem. alioqͥn .i.si uos ĩuicem dimittitĩ fi
luuñ qui maiorem partem sequuntur mn¬
mundi eẽnt .i. in ĩfideltate remanebũt ꝙa
ret siuno credente disso ciaretur ꝯiugium
⁊ ñ toleraretur infidelitas ꝯigis usq ad

Expanded text:
 filii vestri, qui de hac copula nascuntur, immundi unt, id est mundi, quia de licitis conjugiis nati sunt, et sub Creatoris veneratione nati sunt ex pare. Vel ita, ut agat de filiis jam natis quae in fidelitate remanent, si vicissim se dimidelem. Alioquin, id est si vos invicem dimittitis, filii vestri, qui majorem partem sequuntur, immundi essent, id est in infidelitate remanebunt: maret, si uno credente dissociaretur conjugium, et non toleraretur infidelitas conjugis usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
nis. ut de quoꝵ salute nos diffidimꝰ. ⁊ id̾o erep¬
ti ei sint grati ereptori xp̃o qui ĩtrauit in do¬
mum fortis In suo dñatu genus humanum
habentis. ⁊ prius ipsum alligauit .i. esꝰ coher¬
cuit ⁊ cohabuit potestatẽ potestatis sue forti¬
orib uinculis ⁊ sic erpuit uasa eiꝰ quecũq p̾
testate. ut illo non impediente credant in ift̾u
ad brnefaciend̾. s in maximã in aliuolentiã.
suis scclerib obduratum. Unde nemo sanc
fidei credit ⁊ dicit. hos apostatas angelos adpͥ¬
stinam pietatẽ correrta aliqͣndo uoluntate
uti. Quid aut̃ oꝑatur hic princeps in filios
qua suit mnimici fidei ꝑ quã scit cos posse mỹ¬
dari. iniquani gͥ obstinationẽ cum deus plẽr̃¬
q facere dr̃ non instigando: insꝑtrando s. descu¬
it.N quib peccatis ⁊ nos om̃s uida .s.¬
ut gendes aliqñ ꝯu̾¬
faciattes actu uolũt᷑¬

Expanded text:
nis, vel de quorum salute nos diffidimus, et ideo erepti ei sint grati ereptori Christo. Qui intravit in domum fortis in suo dominatu genus humanum habentis, et prius ipsum alligavit, id est ejus coercuit et cohibuit potestatem, potestatis suae fortioribus vinculis, et sic eripuit vasa testate, ut illo non impediente credant in istum ad faciendum, sed in maximam malevolentiam suis sceleribus obduratum. Unde nemo sanae fidei credit vel dicit hos apostatas angelos ad pristinam pietatem correcta aliquando voluntate converti. Quid autem operatur hic princeps in filios qua sint inimici fidei, per quam scit eos posse mundari? In quam ergo obstinationem cum Deus plerumque facere dicitur non instigando et inspirando, sed deserenin quibus, peccatis, et nos omnes Judaut gentes, aliqufacientes actu volunt
Abbreviated transcription (Latin):
debitores eterne pe
quitatis. Ideo apłs ait. Eramus natura fi. ire.
.i. filii umndicte. filii pene. filii gehenne. Qm
natura: Qa peccante pͥmo homine inciũ pro
natura moleuit. ẽ enebatur enĩ iusta damp¬
natione genus humianũ. ⁊ erant om̃s filiite
uitam. s ira deimanet sr̃ eum. Non ait ueñ
s manet. Cum hac quippe ira omnnis hõnaᷤci

Expanded text:
debitores aeternae quitatis. Ideo Apostolus ait: Eramus natura filii irae, id est filii vindictae, filii poenae, filii gehennae. Quomodo natura? quia peccante primo homine vitium pro natura inolevit. Tenebatur enim justa damnaitam, sed ira Dei manet super eum . Non ait venit, sed manet. Cum hac quippe ira omnis nasci
Abbreviated transcription (Latin):
ta est. transiato aut̃ uerboutim ut naturã
dicamtꝰ ⁊̃ qualis nascitur homo. scd̾m quã lo¬
cutionẽ dicitur hic. Eramus natura fi .i. s. ⁊ ce
ira cumcent hoĩesꝑ originale peccatũ tanto g̃¬
uiꝰ ⁊ ꝑniciosus q̃nto maiora ⁊ pła insr̃ addide¬
rant. necessariꝰ erat mediator .i. reconciliator.
qui hanc iram singularis sacrificii obiatione
placaret. unde subdit. Deus aũ .a. Qmuis
diues est in

Expanded text:
est. Translatitio autem verbo utimur ut naturam dicamus etiam quali nascitur homo; secundum quam locutionem dicitur hic: eramus natura filii irae, sicira cum essent homines per originale peccatum, tanto gravius et perniciosius, quanto majora vel plura insuper addiderant, necessarius erat mediator, id est reconciliator qui hanc iram singularis sacrificii oblatione placaret. Unde subdit: VERS. 4-10.-- « dives est in
Abbreviated transcription (Latin):
si ipsa non ꝯtinet. Mulier debet iuropotius
reconciliari quam alteri nubere. ⁊ similiter
uir ñ dimittat uxorẽ suam. nͥ ẽa forncatõis.
preterquam ñ deber uirdimittere urorẽ. qr
faceret eam mechari. Qd̃ si illa ẽ adult̾a ip̃e
ñ facit s adulteram̃ dimittit. Supplend̾ est
enĩ forma seruarim uiro debet ⁊ in muliere.
Ambrosius tñ dicit ꝙ ideo ñ subdit hoc de uiro¬

Expanded text:
se non continet, mulier viro debet potius reconciliari quam alteri nubere. Et similiter, vir non dimittat uxorem suam, nisi causa fornicationis. Praeter quam non debet vir dimittere uxorem, quia faceret eam moechari. Quod si illa est adultera, ipse non facit, sed adulteram dimittit. Supplendum estenim forma servatur in viro, et in muliere. Ambrosius tamen dicit: Ideo non subdit hoc de viro
Abbreviated transcription (Latin):
quatur s. eligat. S tñ in hoc ꝓpensiorem eẽ me¬
liuis est. Satis hic oftendit ⁊ pudicitiam ꝯiu¬
galem ẽẽ donum dei. Nontm̃ enĩ ꝯtinenti¬
um sed ⁊̃ diugatoꝵ castitas donum dei esti
nuptis ⁊ udy nedñnuxtis. eurg

Expanded text:
quatur sibi eligat, sed tamen in hoc propensiorem esse melius est. Satis hic ostendit etiam pudicitiam conjugalem esse donum Dei; non tantum enim continentium, sed etiam conjugatorum castitas, donum Dei est. nupt
Abbreviated transcription (Latin):
castitate fortitersus¬
tineri. Et nota qd̃ ali¬
ud est discedere. aliud
nere. Illud enĩmalũ
est. boc bonum. ⁊ dicit᷑¬

Expanded text:
castitate fortiter sustineri. Et nota quod aliud est discedere, aliud nere. Illud enim malum est, hoc bonum; et dicit
Abbreviated transcription (French):
tat. Salittare cnum est
salutem optare.Sa¬
littant uos omneffra¬
ties de ythalia. Per hoc
tio paccatorum. ⁊ alia
dei munera: Sit cum
omnibus uobis.
amen

Expanded text:
tat. Salutare enim est salutem optare. Salutant vos omnes fratres de Italia. Per hoc tio peccatorum, et alia Dei munera sint cum omnibus vobis. Amen
Abbreviated transcription (Latin):
clationem ꝙ m̃tis quoꝵ¬
dam pontificũ ꝑcutit q̃¬
dedignantur dep̾canss̾
iectos quatinus ꝑcis o¬
rationes fundant.ora

Expanded text:
lationem mentis quorumdam pontificum percutit,dedignantur deprecari suos subjectos quatenus prorationes fundant. Ora
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ loth qui octurit angelis ⁊ adorauit in faciẽ ude¬
tur uttellexisse qd angeli eẽnt. S rursus cumadre¬
fectionem corporis ĩutat que mortalib necc̃ia ⁊
indetur p̾utasse qd̾ hoies ẽẽnt. e pot̾ hic dici sicũ
dictum : de tub quiuenerunt ad abralam .s. qd̃
apparebat qͥb dam signis diuinitus ẽẽ missos qui

Expanded text:
 Lot qui occurrit angelis, et adoravit in faciem, videtur intellexisse quod angeli essent, sed rursus cum ad refectionem corporis invitat quae mortalibus necessaria est, videtur putasse quod homines essent. Ergo potest hic dici sicut dictum est de tribus qui venerunt ad Abraham, scilicet apparebat quibusdam signis divinitus esse missos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tot ⁊ tanta dixat de
xp̃o ut ponant spem
in cosolo in quo om̃ia
tiendos putent. Hic er̃
de fundati .i. firmi. ñ
lente aspe euuangelii
.i. si estis stabiles ĩ spẽ
pͥmii. ⁊ ab ea ĩmobilẽ.¬

Expanded text:
tot et tanta dixerat de Christo, ut ponant spem in eo solo, in quo omnia iendos putent. Hic enimde fundati, id est firmi, non flente a spe Evangelii, id est si estis stabiles in spe praemii, et ab ea immobile
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ est ecclesia. xũi. ideo idditur q
lens non suꝑfundens tm̃ pateris qntumex pus¬
membris sius ad comunẽ hane q̃irem publicã
nr̃am quisquis pro modulo suo ex soluit qd̾ de¬
bet. ⁊ pro possessione uirium nr̃arũqi cañonẽ¬
numomnũ non erit insi cum scłm finitum
uo .i. paratussum ꝑati ⁊ hoc non ineis s ĩ car¬
ne mea. uel desunt non incarne ipsuis xp̃is
diconisi de illo qd est eccła. Quĩ corporis ego
ut ei munistrẽ sp̃ua¬

Expanded text:
i. Ideo additur, quia lens, non superfundens. Tantum pateris, quantum ex pasmembris suis. Ad communem hanc quasi rempublicam nostram quisquis pro modulo suo exsolvit quod debet, et pro possessione virium nostrarum quasi canonenum non erit, nisi cum saeculum finitum id est paratus sum pati. Et hoc non in meis, sed in carne mea. Vel, desunt non in carne ipsius Christi, sed dico nisi de illo quod est Ecclesia, cujus corporis ego ut ei ministrem sp
Abbreviated transcription (Latin):
t̾io ẽ cibus ⁊ potusilloꝵ qui nr̃ ẽ. s sgnitieati¬
guratus. nob̾m carne manifestat᷑.⁊ in altar
subsp̃e panis significat᷑. in signis ittiq di̾sis
ead̾ est fidex. sedilli uentur nos uentsse credimꝰ
Ideo ñ ait simpłr eundẽ potum bibert̃. s. addit.

Expanded text:
io est cibus et potus illorum qui noster, sed significatiguratus, nobis in carne manifestatus, et in altari sub specie panis significatus. Insignis utique diversis eadem est fides, sed illi venturum, nos venisse credimus. Ideo non ait si
Abbreviated transcription (Latin):
salute complentur. qrtũt futura p̾nuntiab¬
antur. ñt p̾terita leguntur.⁊ p̾sentia cognosõ¬
tur. Et est. Om̃s in moyi. illo dute. baꝑ. st̃ in¬
tib idẽ ualuit Ecce qͥdt̃ qd̾ diperat mare tñs¬
zerunt. hic exponit cum ait. om̃s baꝑ. it ĩmo.

Expanded text:
salute complentur, quia tunc futura pronuntiabantur, nunc praeterita leguntur, et praesentia cognoscuntur. Et est omnes in Moyse, id est itibus idem valuit. Ecce quid est quod dixerat mare transierunt. Hic exponit cum ait: Omnes baptizati
Abbreviated transcription (Latin):
erat xp̃c. rituale aliquid siguifitãtẽ
petra. qr dei uirtute ex ea fluebat aqͣ. ⁊ leq̃nte
eos .i.satisfaciente uoluntati eoꝵ. qr quogro
irent. aque ĩundantes secute ft̃ eos. Sic tp̃tĩ de¬
serto hꝰ mundi suos comitatur.yel depetra ⁊se
significat noĩe rei quã significat nõĩari erat

Expanded text:
est spirituale aliquid significantem.petra, quia Dei virtute ex ea fluebat aqua consequente eos, id est satisfaciente voluntati eorum, quia quoquo irent aquae inundantes secutae sunt eos; sic Christus in deserto hujus mundi suos comitatur. Vel, de significante. De qua subdi
Abbreviated transcription (Latin):
cut ⁊̃ doctor gentiũ
ait. qr unum sp̃m
ñ queat scindi s ĩfu¬
daturanimis ⁊ sesibꝰ
sitis extinguat ardo
nobis qui est pignr̃¬
speumplende. ttende qd̾ gradatim
apłs ꝑducit usq ad caritatẽ dei que maior est
aliis. qm cum dicit nos habere ꝑ donũ sp̃e mõ¬
strat illa oĩ a deo c̃ẽ tribuenda. Ergo un tibi¬

Expanded text:
 doctor gentium uia unum Spiritum n queat scindi, sedatur animis, et sensibus sitis restinguat ardonobis, qui est pignus implendae spei. Attende quod gradatim Apostolus perducit usque ad charitatem Dei, quae major est aliis: quam cum dicit nos habere per donum Spiritus, monstrat illa omnia Deo esse tribuenda. Ergo un
Abbreviated transcription (Latin):
dum dicit. Spei enim
bulatio. Non ÷ enm
magnũ głari in leci¬
ciis. recticorde ⁊̃ in tri¬
bulatõib głantur.¬
magnitudinẽ p̾mi

Expanded text:
 Dam. spei enim ulatio. Non enim est magnum gloriari in laetis; recti corde, etiam in tribulationibus gloriantur,magnitudinem p
Abbreviated transcription (Latin):
ut nob̾ cõmendarentur duopcepta caritatis .s.
diliges deum ⁊ diliges prorim̃. una ẽ caritas
⁊ duo p̃cepta. unus sp̃c ⁊ duodata. qr ñ alia cari¬
S qr aliud est deus aliud est ꝓrimus ⁊ si una ca¬
ritate diligiit᷑ ñ sunt tñ uũ que dĩligunt᷑.
⁊ ideo forte dituntur duo p̾ceta. ⁊ alterũmanĩ
⁊ alterũ minꝰ. Hec aut̾ caritas ut ait apłe difr¬
sa est in cordib nr̃is ꝑsp̃m sc̃m qui datus: no
⁊ ninuis deus tota trinitas est. Siffimd̃ g cati¬
de quo scrĩptura dicit. fons aque uue sit tibi
ꝓprius ⁊ nemo alienus comumieet tͥ. Aliemft̃¬

Expanded text:
ut nobis commendarentur duo praecepta charitatis, scilicet diliges Deum, et diliges proximum. Una est charitas, et duo praecepta; unus spiritus, et duo data: quia non alia cSed quia aliud est Deus, aliud proximus, etsi una charitate diliguntur, non sunt tamen unum quae diliguntur. Et ideo forte dicuntur duo praecepta, et alterum majus, et alterum minus. Haec autem charitas, ut ait Apostolus, diffusa est in cord, unus Deus, tota Trinitas est. Diffundit ergo charide quo Scriptura dicit: Fons aquae vivae sit tibi proprius, et nemo alienus communicet tibi. Alie
Abbreviated transcription (Latin):
mortantur. q̾mͦ tñfiat q̃ntũ dñs inspirare dig¬
netur uob rruel are ñ negabo. Apłe bene agẽsle¬
ne umens. iusticiam ũbo p̾dicabat ⁊ optre demon¬
strabat ac bonam famã usq quaq dissemia¬
bat imitans doectorẽ ũttatis ip̃m. quidã autẽ di¬
ligebant ⁊ quidã inuidebant. Illi qui ĩuidelãt

Expanded text:
dignabitur, vobis revelare non denegabo. Apostolus bene agens, bene vivens, justitiam verbo praedicabat, et opere demonstrabat, ac bonam famam quaqueusque disseminabat, imitans doctorem veritatis Christum; quidam autem diligebant, quidam invidebant. Illi qui invidebant
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃per uos blaspłntur uit gentes. Et nota ꝙ
sue locutõis modũ sumt apłc a ueteri lege. cũ
dicit bonus odordeo. qr ut olim hostia legalis di¬
cebatur suauissimꝰ acor deo: itamodo p̾oicatio
qd fracto alabantro unguenti domus impleta

Expanded text:
per nos inter gentes . Et nota quia suae locutionis modum sumit Apostolus a veteri lege cum dicit, bonus odor Deo, quia ut olim hostia legalis dicebatur suavissimus odor Deo, ita modo praedicatio r in Evangelio quod, fracto alabastro unguenti, domus impleta
Abbreviated transcription (Latin):
s dei querere dicens inti¬
hoc siuꝰ tterum sicut
sit ut hoc faciamꝰ nõ
aut̃ ũ nos cõmendare intendimus exhoc patet qd
nulliꝰ umꝗͣ. comendaticias epłas quenmus. nec ets
sisabalus aduos aut eruob̾ adalios. situt quidã¬

Expanded text:
ens: Incihoc novi simus, iterum, sicut sit ut hoc faciamus, noautem non nos commendare intendimus, ex hoc patet, quia nullius unquam commendatitias epistolas quaerimus, nec eis sis ab aliis, ad vos aut ex vobis ad alios, sicut quida
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ non octidet te bonꝰ odor. Eomis g odor eint quo il¬
li inuebant ⁊ illi ꝑibant. Si en ñ esset claritudo
odor unguenti amplius oiffiuiditur. Scqr. Alus¬
de nr̃a predicatõe ũutatis
aluis procedit mors cum
inde ruentib inctemã
dampnationẽ aliis uita
cum per fidem suscipi

Expanded text:
 te occidit bonus odor. Bonus utique odor erat quo illi vivebant, et illi peribant. Si enim non esset claritudo odor unguenti amplius diffunditur. Aliis qude nostra praedicatione veritatis aliis procedit mors, Auinde ruentibus in aeternam damnationem; aliis vita, cum per fidem suscipi
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ dictum est. non iamduos: una caro sunt
Et qͣm sponsus ⁊ sponsa d̾icũntur. sic capute
corpus. Siue gͣ dicam caput ⁊ corpussiue spõ¬
sus ⁊ sponsa: unum intelligite. fit cnĩ ex duo
ex sponso ⁊ sponsa. Quam unitatẽ miram ⁊
excellentem cõmendat ysaias. in quo xp̃c loq¬
uensait. Sicut sponso alligauit miche mit¬
ram. ⁊ sicut sponsamoruauit me ornam̃to.
Hꝰ sp̃ualis imnitatis sactam̾tum fuit illud qd̾ ĩ

Expanded text:
quod dictum est, non jam duo sed una caro sunt; et quomodo sponsus et sponsa dicuntur, sic caput et corpus. Sive ergo dicam caput et corpus, sive sponsus et sponsa, unum intelligite. Fit enim ex duobex sponso et sponsa: quam unitatem miram et excellentem commendat Isaias, in quo Christus loquens ait: Sicut sponso alligavit mihi mitram, et sicut sponsam ornavit me ornamento . Hujus spiritualis unitatis sacramentu
Abbreviated transcription (Latin):
corpus mmilt habere.
Qui gͦ ꝯtinentia qu¬
um. non id agitur ñ
paratum ad oꝑa ne¬
cessaria. Nemoodit
carnem suam dico. s
eiꝰ est ⁊ dẽ corpore enis facta. Situt . a. ita dili¬

Expanded text:
corpus vult habere. Qui ergo continentia qusuum, non id agit ut non paratum ad opera necessaria. Nemo odit carnem suam dico, sedejus est, et de corpore suo facta. Sicut. Quasi di
Abbreviated transcription (Latin):
strum ẽẽ uoluit accipiendo carnem ex nobis:
ĩqua moreretur. ꝓ nob̾ dormit adam ut fiat
latufiit ꝓfiuant sacramenta quib formef᷑
dignitate apparuit hoib in qua est ap̃ patrẽ
Et sciend̾qr hec u̾ba primi hominis fuisse scri-¬
ptura genesis testatur. xp̃c uero in euangelio
hoc relinquet homoc̃. ut scias ꝑextasim sopo¬
ris que preceũit inadam in qua angelice cu
tanquamꝓpłam dicere potuisse. ⁊ ũ ostendet
quidi hiis uerbis q̃retemus. ut n nieccuris
nr̃is aliquid ansi diccre uideamͣ subdit ⁊ expo¬

Expanded text:
strum esse voluit accipiendo carnem ex nobis, in qua moreretur pro nobis. Dormit Adam ut fiat latus ut profluant sacramenta quibus formetur dignitate apparuit hominibus in qua est apud Patrem. Et sciendum quia haec primi hominis fuisse scriptura Genesis testatur. Christus vero in Evangeliohoc relinquet homo, etc. . Ut scias per exstasim soporis qui praecessit in Adam, in qua angelice inttanquam prophetam dicere potuisse. Et ut ostenderet quid in his verbis quaereremus, ut non conjecturis nostris aliquid a
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s fideles. ⁊ alii de carne eiussunt .i. infur¬
ini qui indigent sustentari fortib ut caro
di⁊ fortes. in cuĩ rei figura adam qui erat forma
futuri cum de costa sua factam mulierẽ uidiss
ingenesidicit. hoc os de ossib . in.⁊ca. de .c.m. Sic̃
ti. aliiut caro .s. infirmi. ⁊ ideo ait. ex carne eiͦ
.i. infirmi sumus a simili infiriitatis eiꝰ quã¬

Expanded text:
omnes, fideles, et alii de carne ejus, id est infirmi qui indigent sustentari fortibus ut caro  perfecti et fortes. In cujus rei figura Adam qui erat forma futuri, cum de costa suam factam mulierem vidisset, in Genesi dixit: Hoc os de ossibus meis, et caro de ti, alii ut caro, scilicet infirmi. Et ideo ait, ex carne ejus, id est infirmi sumus a simili infirmitatis eju
Abbreviated transcription (Latin):
particeps ñr. ut illiuĩ
capitis. corpus essemꝰ.
⁊̃ utiq si caput est. habet corpus. corpus autẽ¬
eius est sc̃a eccła. que ĩ ꝯiũx eiꝰ est. cui dicitapo¬
stolus. uos aut̃ estis corpiis xp̃i ⁊ membra. totꝰ
itaq xp̃e est caput ⁊ corpus tanquam integ uir.
qr ⁊ femina de iurofacta est.⁊ ad uirũ ꝑtinet.¬

Expanded text:
particeps nostri, ut illius capitis corpus essemus. Et utique, si caput est, habet corpus; corpus ejus est sancta Ecclesia quae conjux ejus est, cui dicit Apostolus: Vos autem estis corpus Christi et membra . Totus itaque Christus est caput et corpus tanquam integer vir, quia et femina de viro facta est, et ad virum pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
loqui linguis sñ interpretatõe significat᷑ pp̃ ĩfideles
loefieri ne ens reueletur ueritas. uelita aliis inga
ioqui. ⁊ aliis labiis dicit parabolice ⁊ obscure lequi.
aualtt᷑ intredulis loquiturdñs fidelib aitt̃ in re¬
uelatẽe ueritatis. unde dsis aplisait. s ob̾ datũ est
nosse mistiũ regi dei ceterisaist̃ in paraboł. ⁊ uela
mine ncognite lingue obscurant᷑ serinones dei ne
indeantur.a ꝑfidis. ⁊ ideo lingua ũ ÷ appetenda. ⁊ ꝯue¬
nit in parde cum p̾cedentelectione. ytraꝙ enĩ ãbro¬

Expanded text:
pretatione, significatur propter infideles hoc fieri, ne eis reveletur veritas. Vel ita: aliis linguis loqui, et aliis labiis dicit parabolice et obscure loqui, qualiter incredulis loquitur Dominus; fidelibus autem in revelatione veritatis. Unde Dominus apostolis ait: Vobis datum est nosse mysterium mine incognitae linguae obscurantur sermones Dei, ne videantur a perfidis, et ideo lingua non est appetenda, et convenit in parte cum praecedente lectione; utraque enim
Abbreviated transcription (Latin):
deum.s. infi. adfidẽ noilitate miraculimonendi᷑
uelita. in loge.⁊ c̃. Sicit linguas quib uelatur
u̾itas ñ cẽ. iꝑpetendas: qr ⁊̃ omnia uelamina le
uelamine. ⁊ hac similitudine ostendit linguas qͥb
tegr ueritas non õe appetendas. nec dam pp̃fidelessꝰ
ĩfidelos. sicut inueteri lege uel aien erat. ut ĩdig¬
nis ⁊ infidelib uelaretur ueritas .&. Idco neq̃ratis

Expanded text:
movendis. Vel, ita in lege, etc. Dicit linguas quibus velatur veritas non esse appetendas, quia etiam omnia velamina legvelamine. Et hac similitudine ostendit linguas, quibus obtegitur veritas, non esse appetendas, nec dari propter fideles, sed infideles, sicut in veteri lege velamen erat, ut indignis et infidelibus velaretur
Abbreviated transcription (Latin):
do. sicut nec digni sunt. Itaq. A simili ifert .&.
uolis p̃pipsoꝵ maliciam. Itaq ꝑhocpatet qd̾ lm. ĩ¬
pegrina obscuri st̃ neuideantur aꝑfidis. ut cũaudi
untelligant. ħutiq stc tfidelib quib tegunt᷑ scn¬
sus. fidelib uero ꝯuenit ꝓpħia ñ lingna ĩcognita.
unde suldit. Propħie aut̃ ut sensib ꝑfecti suit
fidelos date st̃ ñ infidelibꝰ
nesc̃m detur canib s fi¬

Expanded text:
 sicut nec digni sunt. Itaque a simili infert. Quvolis propter ipsorum malitiam. Itaque per hoc patet, quod liegrina obscuri sunt ne videantur a perfidis, ut cum audiuintelligant: hoc utique fit infidelibus quibus teguntur ssus. Fidelibus vero convenit prophetia, non lingua incognita. Unde subdit: Prophetiae autem, ut sensibus perfecti sint fideles, datae sunt, non infidelibus, ne sanctum detur canibus, s
Abbreviated transcription (Latin):
pũ sen. qui uerba cpri¬
munt queñ intelligũt.¬
Nolite gͥ ẽẽ pũi sensibus
gatis plene qd̃ dicitis.¬
⁊ studeatis huis q̃ proit

Expanded text:
us, qui verba exprimunt quae non intelligunt.Nolite ergo esse pueri sensibus,gatis plene quod dicitis. studeatis his quae prosunt
Abbreviated transcription (Latin):
dacium qd̾ supra miquitas ⁊ est sensus. Si d̾s
ñ ii in fucturo. Uel quid iudicor tanq̃ pecca¬
tor ⁊̃ adhuc .i. postꝯ nersionẽ postq̃mi dedit bo¬
na ndigno. unde głosus apparet. ante ꝯuersio¬
nem en incummale mererer ex meis ñ crat
głosior.⁊ est sensus ac si diceret qd̾ ante remĩ¬

Expanded text:
dacium, quod supra iniquitas. Et est sensus: Si Deusnon modo in futuro? Vel, quid judicor tanquam peccator etiam adhuc, id est post conversionem, postquam dedit bona indigno, unde gloriosus apparet. Ante conversionem enim cum male mererer, ex meis non erat gloriosior. Et est sensus, ac si diceret, quod ante remi
Abbreviated transcription (Latin):
bo. ⁊ dicebant. cuito amplr maiora mala cam¬
miserimꝰ tanto ampliꝰ maiora bona ꝑcipi¬
emꝰ. ⁊ maiorẽ gr̃am. qr deus nult ut pecce
quiis: &. Non recte. Qd̾ in parte oftend̾. Q. nͦ
m iuste udicaret me q̃i peccatorẽ qd̾ ego ñ
sum. ⁊ uerẽ ñ. Si cium ũitas. ⁊c̃. Sententia ũ¬
est. ⁊ ideo ñ est credend̾ eis. Sequit᷑. Quid¬

Expanded text:
o amplius majora crimina commiserimus, tanto amplius majora bona percipiemus et majorem gloriam; quia Deus vult ut peccemdicat, non recte, quod in parte ostendit, quia nec modo juste judicaret me, quasi peccatorem, quod ego non sum, et vere. Si enim veritas, etc. Sententia veest, et ideo non est credendum eis. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
adulando fouere. Se¬
coꝵ ⁊ turpitudines.
in quas p̃pcam̃ tradi¬
tisinit detestans. Hic
nec tñ a malis cessaba
est dignus morte ĩex¬
cusabilis es o hõ.s. car¬

Expanded text:
adulando << fovere et turpitudines, in quas propter eam traditi sunt detestans: Hainec tamen a malis cessabanest dignus morte, inexcusabilis es, o homo,
Abbreviated transcription (Latin):
ideoq uterq est mextusabilis. Uel specialiter
p̃o iudcos hoc dicit. ⁊ si nondum eos nominatĩ.
expͥmnt. qui in lege głant᷑ ⁊ agunt ea que in a¬
liis dampnant sicut in seq̃ntĩ ostenditur. ⁊ ꝙr
non dum cos nominatĩ exprmt. idco ĩ seq̃ntĩ

Expanded text:
ideoque uterque inexcusabilis est. Vel specialiter propter Judaeos haec dicit, etsi nondum eos nominatim exprimit, qui in lege gloriantur, et agunt ea quae damnant in aliis, sicut in sequenti ostenditur. Et quia nondum nominatim eos exprimit, ideo in
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ iudeoꝵ t̃m pat̾ est ꝑ fidem uͭ omniũ credẽ¬
tium tamiudeoꝵ q̃igentiũ. ita eoꝵ pater est
ut ⁊ illis credentib reputetur ipsũ crede ad ius¬
tiuiam .i. ad remissionem peccatoꝵ ⁊ bon a oꝑa
⁊ ita sit pater sp̃ualis circumcisionis .i. auctor
hiis quicũq st̃ qui sectantur uestigia fidei a¬

Expanded text:
carnem Judaeorum tantum pater est; fide vero omnium credentium tam Judaeorum quam gentium, ita eorum pater est. Ut et illis, credentibus, reputetur, ipsum credere, ad justitiam, id est ad remissionem peccatorum et bona opera, et ita sit, pater spiritualis circumcisionis, id est et his, quicumque sint, qui sectantur vestigia fidei A