comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stra pateant ocłi corporis: & legant p̃di¬
lite errare.Neq forniearii. neq idolis
seruientes. neq ad ult̾i. neq molles. neq
mascłoꝵ concubitores. neq fures.neq
auari. neq ebriosi. neq maledici. neq
rapaces: regnum dei possidebunt. Qe¬
modo gͦ cypͥanus &e alia similia frum̃¬
ta dñiea. in illa tunc unitatis ecclesia
cum auaris & rapacib.cum his qͥ reg¬
num dei non possidebt̃. non laicis uł
quibuscunq clericis. s ipsis epĩs panẽ
dñi manducabant. & calicem dñi bibebañs::
cum idem apls p̃cipiat non eis cõmisceri.
& elamet cum eiꝰmodi nec cibum sumere:
An quia ñ pot̾ant ab eis corporalit̾ sepa¬
rari. ne simul eradicarent & triticum.
sufficiebat eis a talib eorde disiungi.ui¬
ta moribq distingui. ꝓpt̾ compensatio¬
nem custodiendȩ pacis & unitatis. ꝓpt̃
salutem infirmoꝵs. & tanquam lacten¬
tium frum̃toꝵ: ne membra corporis xͥ ꝑ

Expanded text:
stra pateant. oculi corporis, et legant praedistra pateant. oculi corporis, et legant praedilite errare. neque fornicatores neque idolis seruientes neque adulteri neque molles neque masculorum concubitorauari neque ebriosi neque maledici neque rapaces regnum dei possidebunt. quomodo ergo Cyprianus et alia similia frumenta dominica in illa tunc unitatis ecclesia cum auaris et rapacibus, cum his qui regnum dei non possidebunt, non laicis uel quibuscumque clericis, sed ipsis episcopis panem domini manducabant et calicem domini bibebant, cum idem apostolus praecipiat non eis commisceri et clamet cum eiusmodi nec quidem cibum sumere? an quia non poterant ab eis corporaliter separari, ne simul eradicarent et triticum, sufficiebat eis a talibus corde seiungi, uita moribusque distingui, propter compensationem custodiendae pacis et unitatis, propter salutem infirmorum et tamquam lactentium frumentorum, ne membra corporis Chris
Abbreviated transcription (Latin):
qui esurientib in eccłia fr̃ĩb habere argen¬
tum largiter uellent. fundos insidiosis
fraudib raꝑent. usuris multiplicantib fe¬
& calicem bibebant : An forte parua ft̃
illa crimina & parui estimanda : Solent
enim isti etiam hoc dicere: pensantes ea ñ
in statera ȩqua diumarum scͥpturarum:
s instatera dolosa consuetudinum suarũ.
Qͥ cquid enim sceleris & iniquitatis ine¬
briat multitudinem: amitat examinis ue¬
ricatem. S ideo st̃ tanquam sincerissimũ
specłm ꝓposita hominib oracła cȩlestium
paginarum: ut ibi quisq uideat qͦdlibet
peccatum quantum sit quod forte magnũ
ẽ. & male uiuentium cȩco more contemnit᷑.
Potuit ne grauius diuinis eloquiis accu¬
sari auaricia. quam ut idolat̾e demon¬
straret᷑ ȩqualis. & eiꝰ nomine appellaret᷑
dicente apło: & auaricia que est idoloꝵ
seruitꝰ: Potuit ne maiori pena digna u
dicari. quam ut int̃ illa crimina pone¬
retur: quib obsessi regnum dei non pos

Expanded text:
ibus etiam in ecclesia fratribus habere argentum largiter uellent, fundos insidiosis fraudibus raperent, usuris multiplicantibus faeet calicem bibebant? 9. An forte parva sunt ista crimina, et parvi aestimanda? Solent enim isti etiam hoc dicere, pensantes ea in statera aequa diuinarum scripturarum, sed in statera dolosa consuetudinum suarum. quidquid enim sceleris et iniquitatis inebriat multitudinem, amittit examinis ueritatem. sed ideo sunt tamquam sincerissimum speculum proposita hominibus oracula caelestium paginarum, ut ibi quisque uideat quodlibet peccatum quantum sit, quod forte magnum est et ex male uiuentium caeco more contemnitur. potuitne grauius diuinis eloquiis accusari auaritia, quam ut idolatriae demonstraretur aequalis et eius nomine appellaretur dicente apostolo: et auaritia quae est idolorum serudicari, quam ut inter illa crimina poneretur, quibus obsessi regnum Dei non poss
Abbreviated transcription (Latin):
da medicina: ipsa item caritas alios parturit.
cum aliis infirmat᷑. alios curat edificare. ali¬
os contremiscit offendere. ad alios se meli¬
nat. ad alios erigit. aliis blanda. alus seue¬
ra. nulli mimica: omnib mat̾. Et qui non
exꝑtꝰ est eadem caritate quod dico. cumui¬
det nos quia facultas aliqͣ nob̃ donata de¬
lectat. laudabilit̃ in notes cere in ore mul

Expanded text:
da medicina: ipsa item charitas alios parturit, da medicina: ipsa item charitas alios parturit, cum aliis infirmatur; alios curat aedificare, alios contremiscit offendere; ad alios se inclinat, ad alios se erigit; aliis blanda, aliis severa, nulli inimica, omnibus mater. Et qui non expertus est eadem charitate quod dico, cum videt nos, quia facultas aliqua nobis donata delectat laudabiliter innotescere in ore mul
Abbreviated transcription (Latin):
nere mixti. urbani. an rustici. an hi & illi simul:
an popłs ex omni hominum genere temꝑatus
sit. fieri enim non potest. nisi alit̾ atq aliter
afficiant locut᷑um atq dicturum: & sermo qͥ
ꝓfert᷑. affictionis animi a quo ꝓfert᷑. quendam
quasi uultum gerat. Et ꝓ eadem diu̾sitate.
diũs e afficiat auditores: tum & ipsi se ipsos.
diũse afficiant inuicem p̃sentia sua. S qͥa
de rudib imbuendis nc̃ agimꝰ: de me ipso tͥ
testis sum alit̃ atq alit̃ me moueri. cum an¬
te me caternandum uideo eruditum. iner¬
tem. ciuem. ꝑegͥnum. diuitem. pauꝑem. pͥ¬
uatum. honoratum. inpotestate aliqua con¬
stitutum. illiꝰ aut illiꝰ gentis hominem. illiꝰ
aut illiꝰ etatis aut sexus. ex illa aut illa secta.
ex illo uulgari errore uenientem: ac ꝓ diu̾¬
sitate motꝰ mei sermo ipse & ꝓcedit &e ꝓgre¬
ditur & finit᷑. Et quia cum eadem omnib
debeat᷑ caritas non eadem ẽ omnib adhiben¬

Expanded text:
nere mixti; urbani an rustici, an hi et illi simul; nere mixti; urbani an rustici, an hi et illi simul; an populus ex omni hominum genere temperatus sit. Fieri enim non potest, nisi aliter atque aliter afficiant locuturum atque dicturum, et ut sermo qui profertur, affectionis animi a quo profertur, quemdam quasi vultum gerat, et pro eadem diversitate diverse afficiat auditores, cum et ipsi se ipsos diverse afficiant invicem praesentia sua. Sed quia de rudibus imbuendis nunc agimus, de me ipso tibi testis sum, aliter atque aliter me moveri, cum ante me catechizandum video eruditum, inertem, civem, peregrinum, divitem, pauperem, privatum, honoratum, in potestate aliqua constitutum, illius aut illius gentis hominem, illius aut illius aetatis aut sexus, ex illa aut illa secta, ex illo aut illo vulgari errore venientem: ac pro diversitate motus mei sermo ipse et procedit, et progreditur, et finitur. Et quia cum eadem omnibus debeatur charitas, non eadem est omnibus adhiben
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse debitum flagitas: ut aliquod sermonis
exemplum. tanquam si ego aliquem caterirẽ
non me pigeat explicare: & intuendum tibi
ꝓponere. Quod pͥus qͣm faciam: uolo cogites
aliam cẽ uitentionem dictantis cum lector fu¬
turus cogitat᷑: & aliam loquentis cum p̃sens au¬
ditor attendit᷑. Et in eoipso. aliam in secreto mo¬
nentis. dum nullus alius qͥ de nob̃ iudicet p̃sto
est: aliam palam docentis. cum aliquis difsi¬
milit̃ opinantium circumstat auditor. Et in
hoc genere.aliam cum docet᷑ unus. cȩti autem
tanqm iuidicantes aut attestantes quȩ sibi no¬
ta sunt audiunt: aliam cum om̃s cõmuniter
quid ad eos ꝓferamus expectant. Et rursus in
hoc ipso. aliam cum quasi pͥuatim considitur
ut sermocinatio conserat᷑: aliam cum popłs ta¬
cens unũ de loco suꝑiore dict᷑um suspensꝰ intuet᷑.
Multũq interest. ⁊ cũ ita dicimꝰ utrũ pauci ad¬
sint anmulti. docti an indocti. an ex utroq ge¬

Expanded text:
fortasse debitum flagitas, ut aliquod sermonis fortasse debitum flagitas, ut aliquod sermonis exemplum, tanquam si ego aliquem catechizem, non me pigeat explicare, et intuendum tibi proponere. Quod priusquam faciam, volo cogites aliam esse intentionem dictantis, cum lector futurus cogitatur; et aliam loquentis, cum praesens auditor attenditur: et in eo ipso aliam in secreto monentis, dum nullus alius qui de nobis judicet praesto est; aliam palam docentis aliquid, cum dissimiliter opinantium circumstat auditus: et in hoc genere aliam, cum docetur unus, caeteri autem tanquam judicantes aut attestantes quae sibi nota sunt audiunt; aliam cum omnes communiter quid ad eos proferamus exspectant: et rursus in hoc ipso aliam, cum quasi privatim consedetur, ut sermocinatio conseratur; aliam, cum populus tacens unum de loco superiore dicturum suspensus intuetur: multumque interest, et cum ita dicimus, utrum pauci adsint an multi; docti an indocti, an ex utroque ge
Abbreviated transcription (Latin):
deamus. ut inde illud quod exarserat oppͥmat᷑⁊
Nisi forte tamstultisumꝰ. ut alacriꝰ arbitrem
cum pane currendum quouentrem esurien¬
tis impleamꝰ: quam cum ũbo dei quomentẽ
ꝓdesset hoc facere. non facere aut̃ nicħ obeẽt:
infelicit̃ in ꝑicłm salutis non iam ꝓximi s nr̃e.
oblatum remedium sꝑneremus. Cum uͦ ex ore
dñi tam minacit̃ sonet. serue nequam & pig̃.
dares pecuniam meam nummulariis: que tan¬
dem dementia est. qm̃ peccatum nr̃m nos
angit. ideo rursꝰ uelle peccare. non dandope¬
cuniam dricam uolenti & petenti: His atq
huiꝰcemodi cogitationib & considerationib
depuls a caligine tedioꝵ. ad caterandum ap¬
tatur intentio: ut suauit̃ imbuat᷑. quod impi¬
gre atq hilarit̃ de caritatis ub̃tate ꝓrumpit.
Hec enim non tam ego tͥ. qm omnib nob̾ dic¬
tat ipsa dilectio: quȩ diffusa ẽ incordib nr̃is
quod pͥus quam ꝓmitterem non debebam. iam

Expanded text:
deamus, ut inde illud quod exarserat opprimatur. deamus, ut inde illud quod exarserat opprimatur. Nisi forte tam stulti sumus, ut alacrius arbitremur cum pane currendum, quo ventrem esurientis impleamus, quam cum verbo Dei, quo mentei tantummodo prodesset hoc facere, non facere autem nihil obesset; infeliciter in periculo salutis, non jam proximi, sed nostrae, oblatum remedium sperneremus. Cum vero ex ore Domini tam minaciter sonet, Serve nequam et piger, dares pecuniam meam nummulariis ; quae tandem dementia est, quoniam peccatum nostrum nos angit, ideo rursus velle peccare, non dando pecuniam dominicam volenti et petenti? His atque hujusmodi cogitationibus et considerationibus depulsa caligine taediorum, ad catechizandum aptatur intentio, ut suaviter imbibatur, quod impigre atque hilariter de charitatis ubertate prorumpit. Haec enim non tam ego tibi, quam omnibus nobis dicit ipsa dilectio, quae diffusa est in cordibus nosquod priusquam promitterem non debebam, jam
Abbreviated transcription (Latin):
uelit ẽe quales illi sunt. Et nescio quomodo
in huiꝰmodi monitis ardentior sermo ẽ cui
fomitem subministrat p̃sens dolor. ut non
solum pigriores non simus.s eo ipso dicamꝰ
aecensius atq uiehem̃tius. quod securior es
frigidius & lentius diceremus. Baudeamus¬
q nobis occasionem dari. ubi motꝰ animi no¬
stri sine fructificatione non trans eat. Si
autem de aliquo errato nr̃o uel peccato nos
mestitudo comp̃hendit: ñ tantum memine¬
rimus sacͥficium deo sp̃m ẽẽ contͥbulatum :
sed etiam illud. quia siẽ aqua ignem. sic ele-¬
mosina extinguit peccatum. Et qͥa miscdiam
inquit uolo magis quam sacrificium. Sicut
gͦ si ꝑiclitarem᷑ incendio. ad aquam utiq cun¬
reremus.quo poss et extingui. & gratularem
siquis eam de ꝓximo offerret.ita si de nr̃o
fȩno aliqua peccati flamma surrexit. & ꝓp¬
terea conturbamur. data occasione mise
ricordissimi oꝑis. tanquam de oblatofonte gau-¬

Expanded text:
velit esse quales illi sunt. Et nescio quomodo velit esse quales illi sunt. Et nescio quomodo in hujusmodi monitis ardentior sermo est, cui fomitem subministrat praesens dolor: ut non solum pigriores non simus, sed eo ipso dicamus accensius atque vehementius, quod securiores frigidius et lentius diceremus; gaudeamusque nobis occasionem dari, ubi motus animi nostri sine fructificatione non transeat. 22. Si autem de aliquo errato nostro vel peccato nos maestitudo comprehendit, non tantum meminerimus sacrificium deo spiritum esse contribulatum, sed etiam illud, quia sicut aqua ignem, sic elemosyna extinguet peccatum, et: quia misericordiam, inquit, uolo quam sacrificium. sicut ergo, si periclitaremur incendio, ad aquam utique curreremus, quo posset extingui, gratularemur, si quis eam de proximo offerret: ita et, si de nostro faeno aliqua peccati flamma surrexit et propterea conturbamur, data occricordissimi operis, tanquam de oblato fonte gau
Abbreviated transcription (Latin):
nunciat᷑ p̃sto ẽẽ aliquem qͥ desideret fieri xp̃i¬
anus. ad consolationem illiꝰ res olutionemq
tͥsticiȩ ualere debeat: sicut solent lucroꝵ gau¬
oia. dolorem lenire damnorum. Non enim
scandalum nos contͥstat alictuus: nisi quem
ꝑire. aut ꝑ quem ꝑire infirmum uł credimꝰ
uel uidemꝰ. Iule gͥ qui initiandꝰ aduenit. dum
sꝑat᷑ posse ꝓficere. dolorem deficientis abster¬
gat. Quia & si timor ille suggerit᷑. ne fiat ꝓ¬
selitus filiuis gehennȩ: dum multi tales uer¬
sant᷑ ante ocłos. ex quib oriunt᷑ ea quibus
urimur scandala: nonadretardandos nos
ꝑtinere debet.s magis ad excitandos & acu¬
endos: quo eum quem imbuimus monea¬
inus. ut caueat imitatonem eoꝵ. qui non
ips a ueritate. s solo nomine xp̃iani sunt:
Dec eoꝵs turba commotꝰ. aut sectariuelit
eos. aut xp̃m nolit sectari ꝓpt̃ eos :ͥde aut no¬
lit ẽẽ in eccłia dei ubi illi sunt: aut talis ibi

Expanded text:
nuntiatur praesto esse aliquem qui desideret fieri Christinuntiatur praesto esse aliquem qui desideret fieri Christianus, ad consolationem illius resolutionemque tristitiae valeri debeat, sicut solent lucrorum gaudia dolorem lenire damnorum. Non enim scandalum nos contristat alicujus, nisi quem perire aut per quem perire infirmum vel credimus vel videmus. Ille igitur qui initiandus advenit, dum speratur posse proficere, dolorem deficientis abstergat. Quia et si timor ille suggeritur, ne fiat proselytus filius gehennae , dum multi tales versantur ante oculos, ex quibus oriuntur ea quibus urimur scandala, non ad retardandos nos pertinere debet, sed magis ad excitandos et acuendos: quatenus quem imbuimus moneamus, ut caveat imitationem eorum qui non ipsa veritate, sed solo nomine christiani sunt; nec eorum turba commotus, aut sectari velit eos, aut Christum nolit sectari propter eos; et aut nolit esse in Ecclesia Dei ubi illi sunt, aut talis ibi
Abbreviated transcription (Latin):
bemus. Qtias eomͦ qͦ statuimus si ꝑagere po¬
tuerimus. non ideo gaudeamus quia nobiss
quia deo sic eas agi placuit. Si auam aliqͣ
inciderit necessitas. qua ille nr̃ ordo turbet᷑.
flectam᷑ facile ne frangamͣ⁊Ut ordo quem ds̃
nr̃o p̃posuit. ipse oit ñr̃ Equius est emim ut
nos eitis quamut ille nr̃am uoluntatem seqͣt᷑:
Quia ce ordo agendarum rerum quem nr̃o
arbitͥo tenere uolumꝰ. ille utiq apꝓbandus
est: ubi potiora p̃cedunt. Cur gͦ nos dolemus
homines a dño deo tanto potiore p̃cedi: ut eo
ipso quo nr̃m amamꝰ ordinem. in ordinati ẽẽ
cupiamꝰ: Nemo enim meliꝰ ordinat quid agat:
nisi qui paratior est non agere. quod diuina
potestate ꝓhibet᷑: quam cupidior agere. quod
humana cogitatione meditat᷑. Quia multȩ
cogitationes sunt in corde uiri. consilium au¬
iocundumq sermonem: tantam ẽe caritatem
te redimere: ut hoc ipsum quod nob tͥstibus

Expanded text:
bemus. quas eo modo, quo statuimus, si peragere pobemus. quas eo modo, quo statuimus, si peragere potuerimus, non ideo gaudeamus, quia nobis, sed quia deo sic eas agi placuit; si autem aliqua inciderit necessitas, qua noster ille ordo turbetur, flectamur facile, ne frangamur, ut, quem deus s nostro praeposuit, ipse sit noster. aequius est enim, ut nos eius quam ut ille nostram uoluntatem sequatur, quia et ordo agendarum rerum, quem nos pro arbitrio tenere uolumus, ille utique approbandus est, ubi potiora procedunt. cur ergo nos dolemus homines a domino deo tanto potiore praecedi, ut eo ipso, quo nostrum amamus ordinem, inordinati esse cupiamus ? nemo enim melius ordinat quid agat, nisi qui paratior est non agere quod diuina potestate prohibetur, quam cupidior agere quod humana cogitatione meditatur, quia multae cogitationes sunt in corde uiri, consilium aujucundumque sermonem, tantam esse charitatem te redimere, ut hoc ipsum quod nobis tristibus
Abbreviated transcription (Latin):
de illis tanquam ipsȩ sint. quandoquidẽ
ignoramꝰ. inopinatum aliquid & extͣ ordi.¬
narium eo mͦ quo dixi loquim᷑: a tedio reno¬
uet᷑ intentio. Sed & breue sit: maxime qͥa
extra ordinem inserit᷑: ne morbum fastidii
cui subuenire uolumꝰ. etiam augeat ips a
medicina. dcceleranda sunt cȩtera: & pro¬
aut̃ confregit animum tuum alt̾ius actio¬
nis.cui tanquam magis necessariȩ iam
suspensꝰ eras omissio: & ꝓpt̃ea tͥstis infuauit̃
cateriias: cogitare debes. excepto quod scimꝰ
miscłiter nob̃ agendum ẽẽ quicquid cum
hominibꝰ agimus. & ex officio sincerissimȩ
caritatis. Hoc gͦ excepto. incertum eẽ quid
utilitis agamꝰ. & quid oportunius aut int̾¬
mittamus. aut omnino omittamus. Quia
enim merita hominum ꝓ quib agimus:
qualia sint apud dm̃ non nouimus. quid
aut tenuissima & incertissima comectura
suspicam᷑ poti quam comp̃hendimus. Quaꝓpt̾
res quidem agendas ꝓ nr̃o captuordinare de¬

Expanded text:
de illis tanquam ipsae sint quandoquidem de illis tanquam ipsae sint quandoquidem ignoramus, inopinatum aliquid et extraordinarium, eo modo quo dixi, loquimur, a taedio renovatur intentio. Sed et breve sit, maxime quia extra ordinem inseritur, ne morbum fastidii cui subvenire volumus etiam augeat ipsa medicina: et acceleranda sunt caetera, et proautem confregit animum tuum alterius actionis, cui tamquam magis necessariae iam suspensus eras, omissio et proplsterea tristis insuauiter catecizas, cogitare debes, excepto quod scimus misericorditer nobis agendum quidquid cum hominibus agimus et ex officio sincerissimae caritatis, hoc ergo excepto incertum esse quid utilius agamus et quid opportunius aut intermittamus aut omnino omittamus. quia enim merita hominum num, pro quibus agimus, qualia sint apud deum non nouimus, quid aut tenuissima et incertissima coniectura suspicamur potius quam comprehendimus. quapropter res quidem agendas pro nostro captu ordinare de
Abbreviated transcription (Latin):
randum ẽ ut sint fãs nr̃i. coram nob sedẽ
non facimꝰ: & ipsum dñm nr̃m cui assistt
angłi. sedens mulier audiebat: Sane si
aut breuis sermo futurꝰ est. aut consessuz
locꝰ aptus non est.:stantes audiant. S cum
multi audiunt. & non tc̃ iitiandi. Nam
cum unus aut duo aut pauci. qui ꝓpt̾ea
uenerunt ut. xp̃iant fiant: ꝑicłose loqͥmͣ
stantib. Tamen siiam sic cepimus. saltim¬
animadu̾so auditoris tedio. & offerenda
sessio est: immo uͦ ꝓrsus urgendus cit sede¬
at: & dicendum aliquid quo renouetur:
quo etiam cura siqua forte irruens eum
auocare cȩꝑat. fugiat ex animo.Cum enim
caus ȩ incertȩ sint cur iam tacit᷑ recus et
audire: iam sedenti aliquid aduersꝰ inci¬
dentes cogitationes scłarium negocorũ
dicat᷑. aut hilari ut dixi aut iͥstimͦ. ut
si ipse sunt quȩ mentem occupauerant ce-¬
dant quasi nominatim accus ate. si autem
ipse non sunt. & audiendo fatigatꝰ est. cum

Expanded text:
randum est, ut sint fratres nostri, coram nobis sedere randum est, ut sint fratres nostri, coram nobis sedere non facimus; et ipsum Dominum nostrum, cui assistunt Angeli, sedens mulier audiebat ? Sane si aut brevis sermo futurus est, aut consessui locus non est aptus, stantes audiant; sed cum multi audiunt, et non tunc initiandi. Nam cum unus, aut duo, aut pauci, qui propterea venerunt ut christiani fiant, periculose loquimur stantibus. Tamen si jam sic coepimus, saltemso auditoris taedio, et offerenda sessio est, imo vero prorsus urgendus ut sedeat, et dicendum aliquid quo renovetur, quo etiam cura, si qua forte irruens eum avocare coeperat, fugiat ex animo. Cum enim causae incertae sint cur jam tacitus recuset audire, jam sedenti aliquid adversus incidentes cogitationes saecularium negotiorum dicatur, aut hilari, ut dixi, aut tristi modo: ut si ipsae sunt quae mentem occupaverunt, cedant quasi nominatim accusatae; si autem ipsae non sunt, et audiendo fatigatus est, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ubi decent̃ fieri potest: ut apͥncipio sedens
audiat. Longeq consultiꝰ in quibdam ȩcele¬
sus tnsmarinis. non solum antistites seden¬
tes loquunt᷑ ad popłm: s ipsi etiam popło
sedilia subiacent: ne quisquam infirmior
stando lassat᷑. a salubrima intentione au̾¬
tatur: aut etiam cogat᷑ abscedere. Et tam̃
multum interest si se quis quam de mag¬
na multitudine subtrahat ad reparandas
uires qͥ iam sacram̃toꝵ societate deuinctꝰ
est: & Si ille discedat ad quod plerunq in¬
euitabilit̃ urget᷑: ne int̾iore defectu uictꝰ
etiam cadat. qui pͥmis sacramentis imbu¬
endus ẽ. Et pudore enim ñ dicit cur eat:
&e imbecillitate stare non sinit᷑. Exꝑtus hȩc
dico. Nam fecit hoc quidam cum eum
cateritarem homo rusticanꝰ. Unde magno¬
pere p̾cauendum ẽẽ didici. Qͥs enim ferat
arrogantiam nr̃am cum uiros nr̃os fr̃s.
uel etiam quod maiore sollicitudine cu¬

Expanded text:
ubi decenter fieri potest, ut a principio sedens ubi decenter fieri potest, ut a principio sedens audiat; longeque consultius in quibusdam Ecclesiis transmarinis non solum antistites sedentes loquuntur ad populum, sed ipsi etiam populo sedilia subjacent, ne quisquam infirmior stando lassatus a saluberrima intentione avertatur, aut etiam cogatur abscedere. Et tamen multum interest, si se quisquam de magna multitudine subtrahat ad reparandas vires, qui jam sacramentorum societate devinctus est; et si ille discedat quod plerumque inevitabiliter urgetur, ne interiore defectu victus etiam cadat qui primis sacramentis imbuendus est: et pudore enim non dicit cur eat, et imbecillitate stare non sinitur. Expertus haec dico: nam fecit hoc quidam, cum eum catechizarem, homo rusticanus, unde magnopere praecavendum esse didici. Quis enim ferat arrogantiam nostram, cum viros fratres nostros, vel etiam quod majore sollicitudine cu
Abbreviated transcription (Latin):
absurdꝰ & auersus.: miscdit̾ sufferendꝰ est.
breuit̾q decursis cȩt̾is. ea quȩ maxime ne¬
cessaria sunt. de unitate catholica. de temp¬
tationib. de xp̃iana conu̾satione ꝓpt̃ futu¬
rum iudicium. t̾ribilit̾ inculcanda sunt:
Magisq ꝓ illo ad dm̃. quam illi de deo mul¬
ta dicenda. Sepe etiam fit. ut qui primo
libent audiebat. uł audiendo uł stando
fatigatꝰ. noniam laudans s oscitans labia
deducat: & se abire uelle. etiam inuitꝰ osten¬
dat. Quod tibi senserimꝰ: aut renouare o¬
portet eius animum dicendo aliquid ho¬
nesta hilaritate conditum. & aptum rei qͦ
agit᷑ : uel aliquid ualde mirandum & stu¬
pendum uel etiam dolendum atq plangen¬
dum. & magis de ipso.ut ꝓpͥa cura punetꝰ
euigilet: qͦd tamen non offendat eius uere.¬
cundiam asꝑitate aliqͣ. s potꝰi familiarita¬
te conciliet: aut oblata sessione succurrere.
Quanquam sine dubitatione melius fiat.

Expanded text:
absurdus et aversus, misericorditer sufferendus est, absurdus et aversus, misericorditer sufferendus est, breviterque decursis caeteris ea quae maxime necessaria sunt, de unitate catholicae Etationibus, de christiana conversatione propter futurum judicium terribiliter inculcanda sunt, magisque pro illo ad Deum, quam illi de Deo multa dicenda. 19. Saepe etiam fit ut qui primo libenter audiebat, vel audiendo vel stando fatigatus, non jam laudans, sed oscitans labia diducat, et se abire velle etiam invitus ostendat. Quod ubi senserimus, aut renovare oportet ejus animum, dicendo aliquid honesta hilaritate conditum et aptum rei quae agitur, vel aliquid valde mirandum et stupendum, vel etiam dolendum atque plangendum; et magis de ipso, ut propria cura punctus evigilet; quod tamen non offendat ejus verecundiam asperitate aliqua, sed potius familiaritate conciliet; aut oblata sessione succurrere; quanquam sine dubitatione melius fiat,
Abbreviated transcription (Latin):
quandoquidem nob ñ cernentib animũ
eiꝰ incertum ẽ: omnia sermone temptanda
sunt. quȩ ad eum excitandum. ce tanquã
de latebͥs eruendum possint ualere. Nam ce
timor nimius atq impediens declarationẽ
iudicii eiꝰ. blanda exhortatione pellendus ẽ.
& insinuando frat̾nam societatem uerecun¬
dia temꝑanda. Et int̾rogatione querendũ
utrum intelligat: & danda fiducia. ut siqͥd
ei contradicendum uidet᷑. libere ꝓferat. Que¬
rendum etiam de illo. utrum hec aliqͣndo
iam audierit: & fortassis eum tanqͣm nota
& ꝑuulgata non moueant. Et agendum ꝓ
eiꝰ responsione. ut aut planiꝰ & enodatius
loquam᷑: aut opinionem contrariam refel¬
lamus :aut ea que illi nota ft̾̃ non explicemꝰ
latius: s breuit̃ complicemꝰ. Cligamꝰq aliqͣ
ex his que mistice dicta sunt in scĩs libris.
& maxime in ipsa narratione: quȩ aꝑien¬
do & reuelando nr̃ sermo dulces cat. Quod
simiis tardꝰ est. & ab omni tali suauitate

Expanded text:
quandoquidem nobis non cernentibus animum quandoquidem nobis non cernentibus animum ejus incertum est, omnia sermone tentanda sunt, quae ad eum excitandum et tanquam de latebris eruendum possint valere. Nam et timor nimius atque impediens declarationem judicii ejus, blanda exhortatione pellendus est, et insinuando fraternam societatem verecundia temperanda, et interrogatione quaerendum utrum intelligat, et danda fiducia, ut si quid ei contradicendum videtur, libere proferat. Quaerendum eum de illo utrum haec aliquando jam audierit, et fortassis eum tanquam nota et pervulgata non moveant; et agendum pro ejus responsione, ut aut planius et enodatius loquamur, aut opinionem contrariam refellamus, aut ea quae illi nota sunt non explicemus latius, sed breviter complicemus, eligamusque aliqua ex his quae mystice dicta sunt in sanctis Libris, et maxime in ipsa narratione, quae aperiendo et revelando noster sermo dulcescat. Quod si nimis tardus es
Abbreviated transcription (Latin):
nouitate innouarr̾ut si frigidior ẽ solito
nr̃a p̃dicatio. insolita eors auditione fer¬
ues cat. Huc accedit ad comparandam lȩg¬
ciam: qͦd cogitamus & consideramus. de
qua erroris morte in uitam fidei tͣnͣs eat
homo. Et si uicos usitatis simos cum bene.¬
fica hilaritate tnͣsimus. qͣndo alicui forte
qui errando laborauerat demonstramus
uiam: quanto alaerius &e cum gaudio
maiore in doctͥna salutari. etiam illa que
ꝓpt̾ nos retexere non opus ẽ ꝑambula¬
re debemus. cum animam mis erandam & er¬
roribus scłi fatigatam ꝑitinera pacis. ipso qͥ
nobis eam p̾strat iubente deducimꝰ: S reue¬
ra multum ẽ ꝑdurare in loquendousq ad
t̾minum p̾stitutum: cum moueri ñ uide¬
mus audientem. Quod siue non audeat
religionis tiore constctꝰ. uoce aut aliqͦ
motu corporis significare apꝓbationem
suã. siue humana uerecundia repͥmatur.
siue dicta non intelligat siue contemnat.

Expanded text:
novitate innovari, ut si frigidior est solita novitate innovari, ut si frigidior est solita nostra praedicatio, insolita eorum auditione fervescat? Huc accedit ad comparandam laetitiam, quod cogitamus et consideramus, de qua erroris morte in vitam fidei transeat homo. Et si vicos usitatissimos cum benefica hilaritate transimus, quando alicui forte qui errando laboraverat, demonstramus viam: quanto alacrius et cum gaudio majore in doctrina salutari, etiam illa quae propter nos retexere non opus est, perambulare debemus; cum animam miserandam et erroribus saeculi fatigatam per itinera pacis, ipso qui nobis eam praestitit jubente, deducimus? ra multum est perdurare in loquendo usque ad terminum praestitutum, cum moveri non videmus audientem; quod sive non audeat, religionis timore constrictus, voce aut aliquo motu corporis significare approbationem suam, sive humana verecundia reprimatur; sive dicta non intelligat, sive contemnat:
Abbreviated transcription (Latin):
qͦdam inodo que docemꝰ. Nonne accicde hoc
solet. cum loca quedam ampla & pulchra
uel urbium uel agroꝵ. que iam nos sepe ui¬
dendo sine aliqua uoluptate p̃t̾ibamus. os¬
tendimus eis quiantea nunquam uid̾ant:
ut nr̃a delectatio in eors nouitatis delectatio¬
ne renouet᷑. Et tantomagis. quanto sunt a¬
miciores: qͥa ꝑ amoris uincłm. in quantum
in illis sumus. in tantum & nobis noua fi¬
unt que uet̾a fuerunt. S si in reb contem¬
plandis aliquantum ꝓfecimꝰ: iam nolumꝰ
eos qͦs diligimꝰ lȩtari & stuꝑe cum intuentus
oꝑa manuum hominum: s uolumꝰ eos in
ipsam artem consilium ue institutoris at.¬
tolli: atq inde exurgere in admirationem
laudemq omnia creantis dei: tibi amoris
fructuosissimꝰ finis ẽ. Quanto gͦ magis de¬
lectari nos oportet. cum ipsum dm̃ iam dis¬
cere hommes accedunt. ꝓpt̃ quem discen¬
da sunt. quecunq discenda sunt: & in eoꝵs

Expanded text:
quodam modo quae docemus. Nonne accidere hoc quodam modo quae docemus. Nonne accidere hoc solet, cum loca quaedam ampla et pulchra, vel urbium vel agrorum, quae jam nos saepe videndo sine aliqua voluptate praeteribamus, ostendimus eis qui antea nunquam viderant, ut nostra delectatio in eorum novitatatis delectatione renovetur? Et tanto magis, quanto sunt amiciores; quia per amoris vinculum in quantum in illis sumus, in tantum et nobis nova fiunt quae vetera fuerunt. Sed si in rebus contemplandis aliquantum profecimus, non volumus eos quos diligimus laetari et stupere, cum intuentur opera manuum hominum; sed volumus eos in ipsam artem consiliumve institutoris attollere, atque inde exsurgere in admirationem laudemque omnicreantis Dei, ubi amoris fructuosissimus finis est: quanto ergo magis delectari nos oportet, cum ipsum Deum jam discere homines accedunt, propter quem discenda sunt quaecumque discenda sunt; et in eorum
Abbreviated transcription (Latin):
uere opꝰbonum. cum a caritate iacłatꝰ agentis
intentio. & tanqͣm ad locum suum rediens
rursꝰ in caritate requiescit. Lectio uͦ quȩ nos
delectat aut aliqͣ auditio melioris eloquii.
ut eam ꝓmendosermoni nr̃o p̃ponere uolen¬
tes.cum pigͥcia uel tedio loquamur. alacrio¬
res nos suscipiet.iocundiorꝙ p̃stabit̃ post la¬
borem: & maiore fiducia dep̃cabim᷑. ut loquat᷑
nob ds quomͦ uolumꝰ.si sus cipiamꝰ hilarit᷑ ut lo¬
quatur ꝑnos qͦmͦ possumꝰ. Ita fit. ut diligentibꝰ
tata & paruuilis congruentia sepe repetere
fastidimus: congruamꝰ eis ꝑ frat̾num. pat̾num.
mat̾num q amorem: & copulatis cordi eorum.
&̃ nobiꝰᷤ noua uidebunt᷑. Tantum enim ualet
animi compatientis affectꝰ. ut cum illi afficiun¬
tur nob̃ loquentib. & nos illis discentib. ha¬
bitemus in inuicem: atq ita & illi que audiuñ
quasi loquant᷑ innobis: & nos in illis discamꝰ

Expanded text:
vere opus bonum, cum a charitate jaculatur agentis vere opus bonum, cum a charitate jaculatur agentis intentio, et tanquam ad locum suum rediens, rursus in charitate requiescit. Lectio vero quae nos delectat, aut aliqua auditio melioris eloquii, ut eam promendo, sermoni nostro praeponere volentes, cum pigritia vel taedio loquamur, alacriores nos suscipiet, jucundiorque praestabitur post laborem; et majore fiducia deprecabimur ut loquatur nobis Deus quomodo volumus, si suscipiamus hilariter ut loquatur per nos quomodo possumus: itatata et parvulis congruentia saepe repetere fastidimus; congruamus eis per fraternum, paternum, maternumque amorem, et copulatis cordi eorum etiam nobis nova videbuntur. Tantum enim valet animi compatientis affectus, ut cum illi afficiuntur nobis loquentibus, et nos illis discentibus, habitemus in invicem; atque ita et illi quae audiunt quasi loquantur in nobis, et nos in illis discamus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃bet: auetoritatum rationũq copia. Sine ul¬
la dilatione sanandꝰ est. Si aut̃ tacita & oc¬
culta offensio est dei medicina opitulari po¬
test. Aut si resiluerit & curari recusauerit:
consolet᷑ nos dñicum illud exemplum. qͥ of¬
fensis hominib ex ũbo suo. & tanquam durũ
refugientib. etiam his qͥ remans erant ait:
nunquid & uos uultis ire : Satis enĩ fixtim
atq immobile debet corde retineri: irłm
captiuam. ab huiꝰ scl̃i babilonia decursis tẽ¬
porib lib̃ari: nullumq ex illa ẽẽ ꝑiturum:
quia qui ꝑierit. non ex illa erat. firmum
enim fundamentum dei stat. habens signa¬
culum hoc. Nouit dñs qui sunt eiꝰ . &. recedat
ab iniquitate omnis qui nominat nom̃ dñi.
Ista cogitãtes & inuocantes dñn in cor nr̃m.
minus timebimꝰ incertos exteꝰ sermonis nr̃i:
ꝓpt᷑ incertos motꝰ auditoꝵ. Delectabitꝙ nos
si non in eo nr̃am głam requiramꝰ. Tunc enun ẽ

Expanded text:
praebet, auctoritatum rationumque copia sine ulpraebet, auctoritatum rationumque copia sine ulla dilatione sanandus est. Si autem tacita et occulta offensio est, Dei medicina opitulari potest. At si resiluerit, et curari recusaverit, consoletur nos dominicum illud exemplum, qui offensis hominibus ex verbo suo, et tanquam durum refugientibus, etiam iis qui remanserant ait, Numquid et vos vultis ire ? Satis enim fixum atque immobile debet corde retineri, Jerusalem captivam ab hujus saeculi Babylonia decursis temporibus liberari, nullumque ex illa esse periturum; quia qui perierit, non ex illa erat. Firmum enim fundamentum Dei stat, habens signaculum hoc: novit Dominus qui sunt ejus; et recedat ab iniquitate, omnis qui nominat nomen Domini . Ista cogitantes, et invocantes Dominum in cor nostrum, minus timebimus incertos exitus sermonis nostri propter incertos motus auditorum; delectabitque nos si non in eo nostram gloriam requiramus. Tunc enim est
Abbreviated transcription (Latin):
lemꝰ quando in nobis feruet caritas. Si cum
falsum eẽt. libent̾ acceptum ẽ. Ideoq oportu¬
nitate reꝑta. sicut nos ipsos insilentio repre¬
hendimꝰ. ita curandum ẽ at etiam illi sensim
corrigant᷑. qui non dei ũb. sed plane nr̃is in¬
aliquam lapsi sunt falsitatem. Si uͦ aliqͥ liuore
uesano cȩci.errasse nos gaudent. susurrones
detractores. deo odibiles: p̃beant nob̃ matiam
exercende patientiȩ cum miscd̃ia: quia &
patientia dei ad penitentiam eos adducit.
Quid enim ẽ detestabilius & qͥd magis thes¬
auriret iramin die irȩ & reuelationis iustiui¬
dicii dei: quam de malo alt̾ius. mera diabo¬
li similitudine atq imitatione lȩtari: Non¬
nunquam etiam cum recte omnia uereq di¬
cant᷑: aut non intellectum aliquid. aut contͣ
opinionẽ & consuetudinem uet̾is erroris ip¬
sa nouitate asꝑum. offendit & ꝑturbat audi¬
entem. Quodsi apparuerit. sanabilemq se

Expanded text:
lemus, quando in nobis fervet charitas, si cum lemus, quando in nobis fervet charitas, si cum falsum esset, libenter acceptum est. Ideoque opportunitate reperta, sicut nos ipsos in silentio reprehendimus, ita curandum est ut etiam illi sensim corrigantur, qui non Dei verbis, sed plane nosaliquam lapsi sunt falsitatem. Si vero aliqui livore vesano caeci errasse nos gaudent, susurrones, detractores, Deo odibiles ; praebeant nobis materiam exercendae patientiae cum misericordia, quia et patientia Dei ad poenitentiam eos adducit. Quid enim est detestabilius, et quod magis thesaurizet iram in die irae et revelationis justi judicii Dei , quam de malo alterius mala diaboli similitudine atque imitatione laetari? Nonnunquam etiam, cum recte omnia vereque dicantur, aut non intellectum aliquid, aut contra opinionem et consuetudinem veteris erroris ipsa novitate asperum, offendit et perturbat audientem. Quod si apparuerit, sanabilemque se
Abbreviated transcription (Latin):
quimur. tantum a ueritate rerum non
aberret animꝰ: facile est ut si in u̾bis auditorem
aliquid offenderit. ex ipsa occasione discat.
qͣm sit re intellecta contemnendum: si minꝰ
integre aut si minꝰ ꝓpͥe sonare potuit. quod
ideosonabat ut res intelligeret᷑. Quod si hu¬
mane infirmitatis intentio. etiam ab ips a
rerum ueritate aberrau̾it: quanquam in
catetizandis rudib ubi uia tͥcissima tenen¬
da est. difficile potest accide:. tam̃ ne forte
accidat ut etiam hinc offendat᷑ auditor. ñ
aliunde nob̃ debet uideri accidisse: nͥ qͥa
ds exꝑirinos uoluit. utrum cum mentis
placiditate corrigam᷑: ne in defensionẽ nr̃i
erroris. maiore p̃cipitem᷑ errore. Quod si
nemo nob̃ dixerit. nosq & illos qui audier̃t
ommno latuerit. nullus dolor ẽ si non fiat
it̾m. Perumq aut̃ nos ipsi recolentes quę
dixerimꝰ. rep̃hendimus aliquid: & ignoramꝰ
qmͦ cum diceret᷑ acceptum sit: magisq do¬

Expanded text:
quimur: tantum a veritate rerum non quimur: tantum a veritate rerum non aberret animus, facile est ut si in verbis auditorem aliquid offenderit, ex ipsa occasione discat quam sit re intellecta contemnendum, si minus integre, aut si minus proprie sonare potuit, quod ideo sonabat ut res intelligeretur. Quod si humanae infirmitatis intentio etiam ab ipsa rerum veritate aberraverit; quanquam in catechizandis rudibus, ubi via tritissima tenenda est, difficile potest accidere: tamen ne forte accidat ut etiam hinc offendatur auditor, non aliunde nobis debet videri accidisse, nisi quia Deus experiri nos voluit, utrum cum mentis placiditate corrigamur, ne in defensionem nostri erroris majore praecipitemur errore. Quod si nemo nobis dixerit, nosque et illos qui audierunt omnino latuerit, nullus dolor est, si non fiat iterum. Plerumque autem nos ipsi recolentes quae dixerimus, reprehendimus aliquid, et ignoramus quomodo cum diceretur acceptum sit; magisque do
Abbreviated transcription (Latin):
Hine gͦ factꝰ est paruuiꝰ in medio nr̃m: tanꝙͣ
nutͥr fouens filios suos. Num enĩ delectat
nisi amor inuitet. decurtata & mutilata ũba
immurmurare: Et tam̃ optant homines
habe infantes. qͥb id exibeant. Et suauius ẽ
matͥ minuta mansa inspuere paruulo filio:
quam ipsam mandere ac deuorare gndiora.
Nongͦ recedat de pectore etiam cogitatio gal¬
linȩ illius: quȩ languidulis plumis teneros
fetꝰ oꝑit: & susurrantes pullos confracta uo¬
ce aduocat. suiꝰ blandas alas refugientes
suꝑbi: p̃da fiunt alitib. Si enim intellectꝰ
delectat in penetralib sincerissimis: hoc
etiam intelligere delectet. quomͦ caritas
qnͣto officiosius descendit in infima. tanto
robustius recurrit in intima:ꝑbonam cõ¬
scientiam nicħ querendi ab eis ad qͦs descen¬
dit. p̃t̃ eors sempit̾nam salutem. Si autẽ
& melius dicta legere uł audire. & ideopi¬
get incerto exitu. ad tempꝰ coaptare quȩ lo¬

Expanded text:
Hinc ergo factus est parvulus in medio nostrum, tanquam Hinc ergo factus est parvulus in medio nostrum, tanquam nutrix fovens filios suos . Num enim delectat, nisi amor invitet, decurtata et mutilata verba immurmurare? Et tamen optant homines habere infantes, quibus id exhibeant: et suavius est matri minuta mansa inspuere parvulo filio, quam ipsam mandere ac devorare grandiora. Non ergo recedat de pectore etiam cogitatio gallinae illius, quae languidulis plumis teneros fetus operit, et susurrantes pullos confracta voce advocat; cujus blandas alas refugientes superbi, praeda fiunt alitibus . Si enim intellectus delectat in penetralibus sincerissimis, hoc etiam intelligere delectat, quomodo charitas, quanto officiosius descendit in infima, tanto robustius recurrit in intima per bonam conscientiam nihil quaerendi ab eis ad quos descendit, praeter eorum sempiternam salutem. CAPUT et melius dicta legere vel audire, et ideo piget incerto exitu ad tempus coaptare quae lo
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑplexis anfractib ꝓcedat ex ore carnis.
quod celerrimo haustu mentis imbibitur:
& quia multum dissimilit̃ exit. tedet loqͥce
libet tacere: cogitemꝰ quid nobis p̃rogatũ
sit ab illo qui demonstrauit nob exemplũ
ut sequamur uestigia eiꝰ. Quanttmuis
enim differat articłata uox nr̃a ab intelli¬
gentiȩ nr̃ȩ uiuacitate. longe differentior
est mortalitas carnis ab ȩqualitate dei. Et
tamen cum in eadem forma eẽt: semet ipsũ
exinaniuit formam serui accipiens: & cȩt̾a
usq: admortem crucis.Quam ob causam:
nisi quia factꝰ est infirmis infirmus. ut in¬
firmos lucrifaceret : Audi eius imitatorẽ.
alibi etiam dicentem. Siue enim mente ex¬
cessimus deo:siue temꝑantes sumus uob̃.
Caritas enim xp̃i compellit nos. iudicantes
hoc quia unꝰ ꝓ omnib mortuus ẽ. Quomͦ
enim paratꝰ ẽẽt impendi ꝓ animab eorum:
si eumpigeret inclinari ad aures eoꝵ:

Expanded text:
et perplexis anfractibus procedat ex ore carnis, et perplexis anfractibus procedat ex ore carnis, quod celerrimo haustu mentis imbibitur, et quia multum dissimiliter exit, taedet loqui, et libet tacere; cogitemus quid nobis praerogatum sit ab illo qui demonstravit nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Quantumvis enim differat articulata vox nostra ab intelligentiae nostrae vivacitate, longe differentior est mortalitas carnis ab aequalitate Dei. Et tamen cum in eadem forma esset, semetipsum exinanivit formam servi accipiens, etc., usque ad mortem crucis . Quam ob causam, nisi quia factus est infirmis infirmus, ut infirmos lucrificaret ? Audi ejus imitatorem alibi etiam dicentem: Sive enim mente excessimus, Deo; sive temperantes sumus, vobis. Charitas enim Christi compellit nos, judicantes hoc, quia unus pro omnibus mortuus est . Quomodo enim paratus esset impendi pro animabus eorum , si eum pigeret inclinari ad aures eorum?
Abbreviated transcription (Latin):
gratꝰ est: qͥa de ariditate mesticie minꝰ ȩcub̾at.
Aliqͣndo item ex aliquo scandalo meror pectꝰ
obsidet. de timne nobis dicit̃. ueni loquiere huic
xp̃ianus uult fieri. Dicit᷑ enim ab ignoranti¬
bus quid nos clausumintꝰ exurat. Quibus
si affectum nr̃m aꝑire ñ oportet: suscipimus
ingratiꝰ quod uolunt. Et ꝓfecto languidus
& insuauis ille sermo erit:ꝑuenam cordis
estuantem fumantemq traiectꝰ. Tot gͥ ex cau¬
sis. quelibet earum serenitatem nr̃e mentis
obnubilet: scdm dm̃ sunt querenda remedia.
quib relaxet᷑ illa contractio: & feruore sp̃s
exultemꝰ & iocundemur in tͣnquillitate bo¬
ni oꝑis. Hilarem enim datorem diligit ds̃.
Sienim causa illa contͥstat. quod intellectũ
nr̃m auditor non capit. a cuiꝰ cacumine quo¬
damm des cendentes. cogim᷑ in syllabarum
longe infra distantium tarditate demora¬
ri: & curam gerimꝰ quemadmodum longis

Expanded text:
gratus est, quia de ariditate moestitiae minus exuberat. gratus est, quia de ariditate moestitiae minus exuberat. Aliquando item ex aliquo scandalo moeror pectus obsedit, et tunc nobis dicitur, Veni, loquere huic; christianus vult fieri. Dicitur enim ab ignorantibus quid nos clausum intus exurat: quibus si affectum nostrum aperire non oportet, suscipimus ingratius quod volunt; et profecto languidus et insuavis ille sermo erit per venam cordis aestuantem fumantemque trajectus. Tot igitur ex causis, quaelibet earum serenitatem nostrae mentis obnubilet, secundum Deum sunt quaerenda remedia, quibus relaxetur illa contractio, et fervore spiritus exsultemus et jucundemur in tranquillitate boni operis. Hilarem enim datorem diligit Deus . 15. Si enim causa illa contristat, quod intellectum nostrum auditor non capit, a cujus cacumine quodam modo descendentes cogimur in syllabarum longe infra distantium tarditate demorari, et curam gerimus quemadmodum longis
Abbreviated transcription (Latin):
infantilib. cum aliq̃ uoluptate iam grandi¬
unculus animꝰ gradit᷑. facit etiã loquenti
tedium. auditor immobilis. Nquia huma
ne laudis nos ẽẽ auidos decet:ħquia ea quȩ
ministramꝰ dei st̃: & quantomagis diligimꝰ
eos quib loqtum: tantomagis eis cupimus
ut placeant que ad eoꝵs porrigunt᷑ salutem.
Quod si ñ succedit contͥstam̃: & in ipso cͣsu
debilitam & frangim᷑ : quasi frustra oꝑam
conteramꝰ. Non nunquam etiam cum auer¬
timur ab aliqͣ re quam desideramus agere.
& cuiꝰ actio aut delectabat nos. aut magis
nob̃necessaria uidebat᷑. & cogim aut iussu
eius quem offendere nolumus. aut aliquoꝵ
ineuitabili instantia cateritare aliquem.iã
contͣbati accedimꝰ ad negotium. etnmagna
tranquillitate opꝰ est:Dolentes quod neq ordi¬
nem actionum nob̃ concedit᷑ tenere quem
uolumꝰ:̃ nec stifficere omnib possumus.
Atq ita ex ipsa t̾sticia sermo ꝓcedens minꝰ

Expanded text:
infantilibus cum aliqua voluptate jam grandiinfantilibus cum aliqua voluptate jam grandiusculus animus graditur. Facit etiam loquenti tnae laudis nos esse avidos decet, sed quia ea quae ministramus, Dei sunt, et quanto magis diligimus eos quibus loquimur, tanto magis eis cupimus, ut placeant quae ad eorum porriguntur salutem; quod si non succedit contristamur, et in ipso cursu debilitamur et frangimur, quasi frustra operam conteramus. Nonnunquam etiam cum avertimur ab aliqua re quam deset cujus actio aut delectabat nos, aut magis nobis necessaria videbatur, et cogimur aut jussu ejus quem offendere nolumus, aut aliquorum inevitabili instantia catechizare aliquem; jam conturbati accedimus ad negotium, cui magna tranquillitate opus est, dolentes quod neque ordinem actionum nobis conceditur tenere quem volumus, nec sufficere omnibus possumus: atque ita ex ipsa tristitia sermo procedens minus
Abbreviated transcription (Latin):
debiti expleuero: Neq enim te maxime con¬
queri audiui. nisi quod tͥ sermo tuus uilis ab¬
iectus q uideret᷑. cum aliquem xp̃iano noĩe
imbueres. Hoc autemscio. non tam rerum q̃
dicendȩ sunt. quib te satis noui paratum &
instructum. neq ipsiꝰ locutionis inopia. s ani¬
mi tedio fieriUel illa causa qͣm dixi. qͥa magis
nos delectat quod in silentio mente cernimꝰ.
nec inde uolumꝰ auocari ad ũboꝵs longe dis¬
paremstrepitum:ul quia etiam cum sermo
iocundꝰ ẽ. magis nos libet audire aut legere
que meliꝰ dicta sunt. & q̃ sine nr̃a cura & sol¬
licitudine ꝓmunt᷑. quam ad alienũ sensum
repentina u̾ba coaptare ⁊incerto exitu. Siue
utrum occurrant ꝓsententia. siue utrum
accipiant᷑ utilit̃: uł qͥa illa quȩ rudib insinu¬
antur. eo quod nobis notiss ima sunt & pro¬
uectui nr̃o iam non necessaria.piget ad ea se¬
pissime redire: nec in cis tamusitatis & tanꝙͣ

Expanded text:
debiti explevero? Neque enim te maxime condebiti explevero? Neque enim te maxime conqueri audivi, nisi quod tibi sermo tuus vilis abjectusque videretur, cum aliquem christiano nomine imbueres. Hoc autem scio, non tam rerum quae dicendae sunt, quibus te satis novi paratum et instructum, neque ipsius locutionis inopia, sed animi taedio fieri; vel illa causa quam dixi, quia magis nos delectat et tenet, quod in silentio mente cernimus, nec inde volumus avocari ad verborum longe disparem strepitum; vel quia etiam cum sermo jucundus est, magis nos libet audire aut legere quae melius dicta sunt, et quae sine nostra cura et sollicitudine promuntur, quam ad alienum sensum repentina verba coaptare incerto exitu, sive utrum occurrant pro sententia, sive utrum accipiantur utiliter; vel quia illa quae rudibus insinuantur, eo quod nobis notissima sunt, et provectui nostro jam non necessaria, piget ad ea saepissime redire, nec in eis tam usitatis et tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
no inforo.sic uoto in eccłia benedici.Itaq
forensis illa. ñ nunqͣm forte bona dictio:
nunquam tam̃ benedictio dici potest. De
sacramento autem quod accept᷑i sunt. suffic̃
prudentiorib audire quidres illa signifi¬
cet. Cum tardiorib autem. aliquanto plu¬
ribus u̾bis & similitudinib agendum est:
ne contemnant quod uident. Hic tu fortasse
exemplum aliquod sermonis desideras:ut
ipso tͥ oꝑe ostendam. qͦmͦ facienda sint ista q̃
monui. Quod quidem faciam: quantum do¬
mino adiutiante potuero. S prius de illa
hilaritate comparanda. quod pollicitꝰ sum
dicere debeo. lam enim de ipsis p̃ceptis ex¬
plicandi sermonis in cateritando eo qui sie
uenit ut xp̃ianus fiat: quantum satis uisũ
est. quod ꝓmiseram exsolui. Indebitum qͥp¬
pe est: ut etiam ipse faciam in hoc uolumi¬
ne. qͦd fieri oportere p̃cipio. Si gͦ fecero. ad cu¬
mulum ualebit. Cumulus autem. qͦ pacto
a me suꝑfundi potest:antequam m̃suram

Expanded text:
no in foro sic uoto in ecclesia benedici. itaque no in foro sic uoto in ecclesia benedici. itaque forensis illa nonnumquam forte bona dictio numquam tamen benedictio dici Sacramento autem quod accepturi sunt, sufficit prudentioribus audire quid res illa significet: cum tardioribus autem aliquanto pluribus verbis et similitudinibus agendum est, ne contemnant quod vident. exemplum aliquod sermonis desideras, ut ipso tibi opere ostendam quomodo facienda sint ista quae monui. Quod quidem faciam, quantum Domino adjuvante potuero: sed prius de illa hilaritate comparanda, quod pollicitus sum, dicere debeo. Jam enim de ipsis praeceptis explicandi sermonis, in catechizando eo qui sic venit ut christianus fiat, quantum satis visum est, quod promiseram exsolvi. Indebitum quippe est, ut etiam ipse faciam in hoc volumine, quod fieri oportere praecipio. Si ergo fecero, ad cumulum valebit: cumulus autem quo pacto a me superfundi potest, antequam mensuram