comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dementiȩ. quȩ tam̃ in huiꝰ uitȩ misera condi¬
tione sepe contingit. ut credatur uł amicus
eẽ qͥ inimicus ẽ. uł inimicꝰ qui amicꝰ ẽ: quid
nos consolatur in hachumana uita uł societa¬
te errorib erumnisq plenissima. nͥ fides non
ficta & mutua dilectio ueroꝵ & bonoꝵ ami¬
coꝵ. Quis quanto plures & in locis plurib
habemꝰ . tanto longiꝰ latius metiumꝰ. nequid
eis contingat malide tantis maloꝵ aggeribus
huiꝰ sclĩ: Non enĩ tantũ mͦ solliciti sumꝰ. ne
fame. ne bellis. ne morbis. ne captiuitatib af¬
fligant᷑. ne in eadem seruitute. talia patiant᷑.
qualia nec cogitare sufficimꝰ. uerũ etiam ubi ti¬
mor ẽ: multto amarior. ne in ꝑfidiam. maliciã.
nequitiã ꝙͥ mutent᷑: Et quando ista contingunt
tanto utiq plura quanto illi sunt plures. & i nr̃am
noticiã ꝑferunnitur. qͥb cor nrm̃ flagris urat᷑. quis
potest nisi qui talia sentit aduertere: Mortuos

Expanded text:
dementiae, quae tamen in huius uitae misera condidementiae, quae tamen in huius uitae misera condicione saepe contingit, ut credatur uel amicus esse, qui inimicus est, uel inimicus, qui amicus est: quid nos consolatur in hac humana societate erroribus aerumnisque plenissima nisi fides non ficta et mutua dilectio uerorum et bonorum amicorum? Quos quanto plures et in locis pluribus habemus, tanto longius latiusque metuimus, ne quid eis contingat mali de tantis malorum aggeribus huius saeculi. Non enim tantummodo solliciti sumus, ne fame, ne bellis, ne morbis, ne captiuitatibus adfligantur, ne in eadem seruitute talia patiantur, qualia nec cogitare sufficimus; uerum etiam, ubi timor est multo amarior, ne in perfidiam malitiam nequitiamque mutentur. Et quando ista contingunt tanto utique plura, quanto illi sunt plures et in nostram notitiam perferuntur, quibus cor nostrum flagris uratur, quis potest, nisi qui talia sentit, aduertere? Mortuos
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ ne rursus exurgant: Quoꝵ maloꝵ multas et
multiplices dades. duras. & diras necessitates. sic̃
dignũ ẽ eloqͥ uelĩ. quãꝗͣ neqͣꝗͣ sic̃ respostulat
possi. quiserit ꝓlixe disputationis modꝰ. Sed
sapiens inquiunt iusta bella gesturꝰ ẽ. quasi ñ
si se hominẽ meminit multomagis dolebit uis¬
toꝵ necessitatẽ extitisse belloꝵ. qͦr nͥ iusta ẽẽnt.
ei gerenda ñ eẽnt. ac ꝑ hoc sapienti nullabel¬
la essent: Iniquitas enim partis aduerse. iusta
bella ingerit gerenda sapienti Quȩ iniquitas
homini est utiq dolenda. qr hominis ẽ: & si
mnulla ex ea bellandi necessitas nasceretur:
Nȩc itaꝙ mala tã magna. tam horrenda. tã se¬
ua. quisqͥs cũ dolore considerat: miseriã fatea¬
tur Quisquis aut̃ uł patitur ea fine anmi
dolere. uł cogitat. multo utiq miseriꝰ ideose
putat beatũ. qr & humanũ ꝑdidit sensũ. Si¬

Expanded text:
tur, ne rursus exsurgant. Quorum malorum multas et tur, ne rursus exsurgant. Quorum malorum multas et multiplices clades, duras et diras necessitates si ut dignum est eloqui uelim, quamquam nequaquam sicut res postulat possim: quis erit prolixae disputationis modus? Sed sapiens, inquiunt, iusta bella gesturus est. Quasi non, si se hominem meminit, multo magis dolebit iustorum necessitatem sibi extitisse bellorum, quia nisi iusta essent, ei gerenda non essent, ac per hoc sapienti nulla bella essent. Iniquitas enim partis aduersae iusta bella ingerit gerenda sapienti; quae iniquitas utique homini est dolenda, quia hominum est, etsi nulla ex ea bellandi necessitas nasceretur. Haec itaque mala tam magna, tam horrenda, tam saeua quisquis cum dolore considerat, miseriam fateatur; quisquis autem uel patitur ea sine animi dolore uel cogitat, multo utique miserius ideo se putat beatum, quia et humanum perdidit sensum. CA
Abbreviated transcription (Latin):
diuersitatẽ linguę: nichil ꝓdest ad c̃socian
dos tanta similitudo nat̾t : ita ut libentiꝰ hõ
sit cum cane suo. quã cũ homine alicno At
enĩ oꝑa data ẽ : ut impiosa ciuitas ñ solum
iugũ. uerũ etiam linguã suam domitis genti
b ꝑ pacẽ. societatis imponer&. ꝑ quã ñ de eẽt¬
imo & abundar& etiam int̾p̃tũ copra Uerũ ẽ:
Sed hoc quã multis & quam grandib & bellis.
quanta strage hominũ. quanta effusione huma¬
ni sanguinis comparatũ ẽ: quib transactis. ñ ẽ
tam̃ eoꝵ demmaloꝵ finita miscria: Quamuis
enimñ defuerint neq desint hostes extere nati¬
onis. contͣ quas semꝑ bella s̃ gesta & gerunt᷑. ta¬
m̃ etiam ipsa imꝑii latitudo peꝑit peioris gene¬
ris bella. socialia scili& & ciuilia. quib mise¬
rabiliꝰ quatit᷑ humanũ genꝰ. siue cum bellige¬
ratur ut aliꝗ̃do conquiescant. siue cũ time¬

Expanded text:
diuersitatem linguae, nihil prodest ad consociandos diuersitatem linguae, nihil prodest ad consociandos homines tanta similitudo naturae; ita ut libentius homo sit cum cane suo quam cum homine alieno. At enim opera data est, ut imperiosa ciuitas non solum iugum, uerum etiam linguam bus per pacem societatis imponeret; per quam non deesseimo et abundaret etiam interpretum copia. Verum est: sed hoc quam multis et quam grandibus quanta strage hominum, quanta effusione humani sanguinis conparatum est? Quibus transactis, non est tamen eorundem malorum finita miseria. Quamuis enim non defuerint neque desint hostes exterae nationes, contra quas semper bella gesta sunt et geruntur: tamen etiam ipsa imperii latitudo peperit peioris generis bella, socialia scilicet et ciuilia, quibus miserabilius quatitur humanum genus, siue cum belligeratur, ut aliquando conquiescant, siue cum time
Abbreviated transcription (Latin):
sapientis An uͦ necessitate nesciendi atq iuidi¬
candi torquet in sontes. punit in sontes: Et
paꝵ ẽ illi quod ñ ẽ reus. si non sit insuꝑ &beatꝰ:
Quanto consideratiꝰ. & homini dignius. ag¬
noscit in ista necessitate miseriã. eamq odit
inse: & si pic sapit. damat ad dnm. de neces¬
sitatib meis erue mẽ
in quo terciũ gradũ poñt societatis hu¬
mane. incipientes ad omo atq inde ad
urbem. donde ad orbẽ ꝓgediendo uenientes.
qui utiq sic̃ aquarũ congeries quanto maiorẽ
tanto ꝑiculis plenior: In quo pͥmũ linguarũ di¬
uersitas hominẽ alienat ab hominc Nã si
duo sibimet inuicẽ fiant obuiam. neq p̃teri¬
t̾re. s simul et̃ aliq̃ necessitate cogantur quoꝵ
neut᷑ linguã nouit alteriꝰ. faciliꝰ sibi muta ani¬
malia etiam diuersi generis. quã illi cum sint
homines ambo sociantur Quando enũ qͣ sen¬
tiunt int̾ se cõmunicare non posst̃. ꝓpt̾ solam

Expanded text:
sapientis. An uero necessitate nesciendi adque iudisapientis. An uero necessitate nesciendi adque iudicandi torquet insontes, punit insontes, et parum est illi, quod non est reus, si non sit insuper et beatus? Quanto consideratius et homine dignius agnoscit in ista necessitate miseriam eamque odit in se et, si pie sapit, clamat ad Deum: De necessitatibus meis erue me! in quo tertium gradum ponunt societatis humanae, incipientes a domo adque inde ad urbem, deinde ad orbem progrediendo uenientes; qui utique, sicut aquarum congeries, quanto maior est, tanto periculis plenior. In quo primum linguarum diuersitas hominem alienat ab homine. Nam si duo sibimet inuicem fiant obuiam neque praeterire, sed simul esse aliqua necessitate cogantur, quorum neuter linguam nouit alterius: facilius sibi muta animalia, etiam diuersi generis, quam illi, cum sint homines ambo, sociantur. Quando enim quae sentiunt inter se communicare non possunt propter solam
Abbreviated transcription (Latin):
serere nefas duc̃ Hoc enĩ nesas et̃ ñ duc̃. quod
testes in nocentes in causis torquent᷑ alienis. quod
hu qͥ arguant᷑: ui doloris plerũ ꝙͥ suꝑati. &
de se falsa confessi. etiã pumunt᷑ in nocentes.
cũ iã torti fuerint in nocentes. qͥd & si ñ morte
pumantur. in ipsis uł ex ipsis tormentis ple¬
rũq moriuntur. quod aliquando & ipsi qͥ argu¬
unt. humanę societatis fortasse ne crimina in¬
punita sint ꝓdesse cupienits. & mentientib
cestib. red ꝙͥ ipso contͣ tormenta durante im¬
manit᷑ nec fatente. ꝓbare quod obitiunt non
ualentes. quã uis uera obieterint. auidice nes¬
ciente dampnantur Hec tot & tanta mala
ñ deputat et̃ peccata: Non enĩ hȩc fac̃ sapi¬
ens iudex nocendi uoluntate .s necessitate mi¬
seriã nesciendi. & tam̃qr cogit humana societas
necessitate etiã iudicandi: Hȩc gͦ quã dicimꝰ¬
humana miseria certe hominis: & siñ malicia

Expanded text:
serere nefas ducit. Hoc enim nefas esse non ducit, quod serere nefas ducit. Hoc enim nefas esse non ducit, quod testes innocentes in causis torquentur alienis; quod hi, qui arguuntur, ui doloris plerumque superati et de se falsa confessi etiam puniuntur innocentes, cum iam torti fuerint innocentes; quod, etsi non morte puniantur, in ipsis uel ex ipsis tormentis plerumque moriuntur; quod aliquando et ipsi, qui arguunt, humanae societati fortasse, ne crimina inpunita sint, prodesse cupientes et mentientibus testibus reoque ipso contra tormenta durante inmaniter nec fatente probare quod obiciunt non ualentes, quamuis uera obiecerint, a iudice nesciente damnantur. Haec tot et tanta mala non deputat esse peccata; non enim haec facit sapiens iudex nocendi uoluntate, sed necessitate nesciendi, et tamen, quia cogit humana societas, necessitate etiam iudicandi. Haec est ergo quam dicimus miseria certe hominis, etsi non malitia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ si ficri possit fontib lacrimarũ. cũ ꝓ pt̃a uidex
torqueat accusatum. ne occidat nesciens innoaentẽ :
fit ꝑ ignorantie miseriã ut & tortũ & in nocentem
occidat. quẽ ne in nocentẽ occider& torserat. Sienĩ
scdm̃ istor sapientiã delegerit ex hacuita fugere ꝗͣ.
diutius illa sustinere tormenta. quod ñ cõmisit. cõ¬
misisse sedicit Quodam nato & occiso: utrũ inno¬
centẽ an innocentẽ uidex occiderit ad huc nescit.
quẽ ne in nocentẽ nesciens occiderst torsit. Ac ꝑhoc
innocentẽ & ut scira torsit. & dũ nescira occidit:
In his tenebris uitȩ socialis sedebit udex ille sapiens
anñ audebit. Sedebit plane Constamgit enĩ
cũ & ad hoc officiũ ꝑtrahit humana societas q̃ de
deserere nefas duc̃. Hoc eni nefas eẽ non duc̃. qđͥ
testes innocents in causis torquentur alienis qͥ dꝰ
hii qͥ arguant᷑. ui doloris plerumꝙ suꝑiti. & de

Expanded text:
mque, si fieri possit, fontibus Iaci-imarum, cum propterea iudex mque, si fieri possit, fontibus Iaci-imarum, cum propterea iudex torqueat accusatum, ne occidat nesciens innocentem, fit per ignorantiae miseriam, ut et tortum et innocentem occidat, quem ne innocentem occideret torserat. Si enim secundum istorum sapientiam delegerit ex hac uita fugere quam diutius illa sustinere tormenta: quod non commisit, commisisse se dicit. Quo damnato et occiso, utrum nocentem an innocentem iudex occiderit, adhuc nescit, quem ne innocentem nesciens occideret torsit; ac per hoc innocentem et ut sciret torsit, et dum nesciret occidit. In his tenebris uitae socialis sedebit iudex ille sapiens an non audebit? Sedebit plane. Constringit enim eum et ad hoc officium pertrahit humana societas, quam deserere nefas ducit. Hoc enim nefas esse non ducit, quod testes innocentes in causis tohi qui arguuntur, vi doloris plerumque superati, et de
Abbreviated transcription (Latin):
quantt maior eꝰ : tanto foꝵ eiꝰ litib & ciuilib &
criminalib pleniꝰ etiam siquiescant. ñ solũ turbu¬
lentȩ uerũ sepiꝰ & cruente seditiones ac bella ciuilia
aquor euentu sunt. aliquando libere ciuitates. a
nib que ciuitatib in quantalib& pace manentib
de ec̃ ñ possunt. qͣlia putamꝰ eẽ : quã misera. quã
dolenda. quando quidem hi iudicant. qͥ conscien¬
tias eoꝵ de quib uidicant cernere nequeunt:
Unde sepe cogunt᷑ tormentis in nocentiũ testium
ad alienam causam ꝑtinentẽ querere ueritatem
Qͥd cũ in sua causa quisq corquet᷑. & cũ querit᷑
utrũ sit nocens cruciatur & in nocens luit ꝓ in¬
certo scclere certissimas penas: Nonqr illud cõ¬
misse detegiͥt̃ . s quia ñ cõmisse nescitur. Ac ꝑ hoc
ignorantia udicis plerũq ẽ calamitas in nocentis
Et quod ẽ into lerabiliꝰ magisq plangendũ rigindu¬

Expanded text:
quanto maior est, tanto forum eius litibus et ciuilibus et quanto maior est, tanto forum eius litibus et ciuilibus et criminalibus plenius, etiamsi quiescant non. solum turbulentae, uerum saepius et cruentae seditiones ac bella ciuilia, a quorum euentis sunt aliquando liberae ciuitates, a nibus, quae ciuitatibus in quantalibet pace manentibus deesse non possunt, qualia putamus esse, quam misera, quam dolenda? Quando quidem hi iudicant, qui conscientias eorum, de quibus iudicant, cernere nequeunt. Unde saepe coguntur tormentis innocentium testium ad alienam causam pertinentem quaerere ueritatem. Quid cum in sua causa quisque torquetur et, cum quaeritur utrum sit nocens, cruciatur et innocens luit pro incerto scelere certissimas poenas, non quia illud commisisse detegitur, sed quia non commisisse nescitur? Ac per hoc ignorantia iudicis plerumque est calamitas innocentis. Et quod est intolerabilius magisque plangendum rigandu
Abbreviated transcription (Latin):
tulliꝰ. nullȩ st̃ occultiores insidiȩ. quã hȩ quȩ
latent insimulatione officii. aut in aliqͦ ne¬
cessitudims nõe Nã eũ qͥ pala ẽ adũsariꝰ:
facile cauendo uitare possis Hoc uͦ occultũ in¬
testinũ ac dometicũ malũ: ñ solũ existit. ueruẽ
etiam oppͥmit anteꝗ̃ ꝓspicere atq explorart potueris
ꝓpt̃ quod etiam diuina uox illa & inimici hominis
domestici eiꝰ. cum magno dolore cordis auditur. qr
& si quisq tã fortis sit. ut eqͦ animo ꝑferat. uł tam
iugilans. ut ꝓuido consilio caueat. quȩ aduersũ eũ
molitur amicicia simulata. eoꝵ tam̃ hominũ ꝑfidoꝵ
malo. cum eos ẽe pessimos exꝑitur. si iꝑse bonꝰ ẽ gͣuit̃
ex crucietur necesseẽ: siue semꝑ mali fuerint. & scbo¬
nos eẽ finxerint. siue in istam maliciã. ex bonitate
mutatisitit: Si gͦ domꝰ cõmune ꝑfuguĩ in his¬
e malis humani generis tuta non ẽ : quid auitas quȩ

Expanded text:
Tullius: \'Nullae sunt occultiores insidiae quam hae, quae Tullius: \'Nullae sunt occultiores insidiae quam hae, quae latent in simulatione officii aut in aliquo necessitudinis nomine. Nam eum, qui palam est aduersarius, facile cauendo uitare possis; hoc uero occultum intestinum ac domesticum malum non solum exsistit, uerum etiam obprimit, antequam prospicere adque explorare potueris.\' Propter quod etiam diuina uox illa: Et inimici hominis domestici eius cum magno dolore cordis auditur, quia, etsi quisque tam fortis sit, ut aequo animo perferat, uel tam uigilans, ut prouido consilio caueat, quae aduersus eum molitur amicitia simulata, eorum tamen hominum perfidorum malo, cum eos esse pessimos experitur, si ipse bonus est, grauiter excrucietur necesse est, siue semper mali fuerint et se bonos finxerint, siue in istam malitiam ex bonitate mutati sint. Si ergo domus, commune perfugium in his malis humani generis, tuta non est, quid ciuitas, quae
Abbreviated transcription (Latin):
alia cura. Quid itidem illa quȩ in amore ui¬
cia cõmemorat idem terentius: Inurię. suspi¬
tiones. in imicicie. bellũ. pax rursũ. ñne res
humanas ubiq impleuer : Nonne & in amicoꝵ
honestis amorib plerũq contingunt: Nonne
his usq qͥq plenę sunt res humanȩ. ubi in iuri¬
as. suspiciones in imicicias. bellũ. mala certa
sentimus  Pacẽ uͦ incertũ bonũ. qm̃ corda
eoꝵ cũ quib eã tenere uolumꝰ ignoramꝰ. & si
hodie nosse possemꝰ. qualia cras futura eẽnt utiꝙ
nesciremꝰ. Qui porro int̾ se amiciciores solent ec̃
uł debent: quã qͥuna etiã c̃tinent᷑ domo: Q
tam̃ quis inde securꝰ ẽ: cum tanta sȩpe mala ex
eoꝵ occultis insidiis extiterint. tanto amariora
qͣͥnto pax dulcior fuit: Que uera putata ẽ: cũ
astutissime fingeret᷑. Propt̃̾ quod oĩum pecto¬
ra sic ad tingitꝰ ut cogat in gemitũ quod ait

Expanded text:
Alia cura. Quid itidem illa, quae in amore uiAlia cura. Quid itidem illa, quae in amore uitia commemorat idem Terentius, <iniuriae suspiciones, inimicitiae bellum, pax rursum\': nonne res humanas ubique inpleuerunt? nonne et in amicorum honestis amoribus plerumque contingunt? nonne his usquequaque plenae sunt res humanae, ubi iniurias suspiciones, inimicitias bellum mala certa sentimus; pacem uero incertum bonum, quoniam corda eomm, cum quibus eam tenere uolumus, ignoramus, et si hodie nosse possemus qualia cras futura essent utique nesciremus. Qui porro inter se amiciores solent esse uel debent, quam qui una etiam continentur domo? Et tamen quis inde securus est, cum tanta saepe mala ex eorum occultis insidiis exstiterint, tanto amariora, quanto pax dulcior fuit, quae uera putata est, cum astutissime fingeretur? Propter quod omnium pectora sic adtingit, ut cogat in gemitum, quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ gͦ spe salui facti. ita spebeatificati sumꝰ. & sic̃
salute. itabeatitudinc̃. ñ iam tenemꝰ p̃scnit̃. s ex pet¬
tamꝰ futuram. & hoc ꝑ patientiã. quia in malis sumꝰ
quȩ paticnt tolerare debemꝰ. donce ad illa ueniamꝰ
bona ubi om̃a er̃. quib ineffabilit̃ delectem᷑. Ni¬
chilerit aut quod ĩ tolerare debeamꝰ. Talis salꝰ
quȩ in futuro erit sclõ. ipsa erit etiam finalis bea¬
titudo quã beatitudinẽ isti philosophi qm̃ ñ uiden¬
tes. nolunt credere Hic sibi conant᷑ falsissimã fa¬
bricare. quanto suꝑbiore tanto mandatiore iur¬
derctur excursu. uł app̃henders. debitos fies
sinon eẽt socialis uita sc̃oꝵ: S in huiꝰ mortalita¬
tis erũna qͦt & quantis habund& malis huma¬
na societas. quis enumerare ualeat. quis estimare
sufficiat: Audiant apud comicos suos. homines
cũ sensu atq c̃sensu om̃iũ hominũ dicere
Duxi uxorẽ. quã ibi miscriã uidi. nati filii.

Expanded text:
sicut salutem, ita beatitudinem non iam tenemus praesentem, sed exspectamus futuram, et hoc per patientiam; quia in malis sumus, quae patienter tolerare debemus, donec ad illa ueniamus bona, ubi omnia erunt, quibus ineffabiliter delectemur, nihil erit autem, quod iam tolerare debeamus. Talis salus, quae in futuro erit saeculo, ipsa erit etiam finalis beatitudo. Quam beatitudinem isti philosophi, quoniam non uidentes nolunt credere, hic sibi conantur falsissimam fabricare, quanto superbiore, tanto mendaciore uirderetur excursu uel adprehenderet debitos fines, si non esset socialis uita sanctorum? Sed in huius mortalitatis aerumna quot et quantis abundet malis humana societas, quis enumerare ualeat? quis aestimare sufficiat? Audiant aput comicos suos hominem cum sensu adque consensu omnium hominum dicere: Duxi uxorem; quam ibi miseriam uidi! Nati filii.
Abbreviated transcription (Latin):
fiat hõ surdꝰ & cecꝰ : Racio uͦ & intelligentia qͦ rtoe¬
det ubi sopiet̾. si aliqͦ morbo efficiat᷑ insanꝰ : Fre¬
netici multa absurda cũ dicunt uł faciunt. ple¬
rũq a bono suo ꝓposito & morib alien a. immo
siuc uideamꝰ. si digne c̃sideremꝰ. lacrimas tenere
tã sapientiã intelligentiã suã. ꝗͣdo scdm̃ suã uolun¬
tatt̃. & anima eoꝵ & corpore malignꝰ utit᷑ sp̃c :
Et qͥs confidit hoc malũ in hac uita cuenire non
posse sapicnti : Dende ꝑceptio ueritatis in huc car¬
ne qualis aut quanta c̃: quando sic̃ legimꝰ in ue¬
iaci libro sapientię. corpꝰ corruptibile ad grauat
aiãm. & depͥmit tterrena in habitatio sensũ multa
cogitantẽ : Impetꝰ porro uel appetitꝰ actionis. si
hoc modo rectt latinc appellat᷑ ea quã grea uo¬
cant ormen . qr &ipsam pͥmis nature deputant
bonis. ñ nc ipse ẽ qͦ gerunt᷑ etiã in sanoꝵ illi mise¬

Expanded text:
fiat homo surdus et caecus? Ratio uero et intellegentia quo recefiat homo surdus et caecus? Ratio uero et intellegentia quo recedet, ubi sopietur, si aliquo morbo efficiatur insanus? Phrenetici multa absurda cum dicunt uel faciunt, plerumque a bono suo proposito et moribus aliena, immo ssiue uideamus, si digne consideremus, lacrimas tenere tam intellegentiam suam, quando secundum suam uoluntatem et anima eorum et corpore malignus utitur spiritus? Et quis confidit hoc,. malum in hac uita euenire non posse sapienti? Deinde perceptio ueritatis in hac carne qualis aut quanta est, quando. sicut legimus in ueraci libro sapientiae, corpus corruptibile adgrauat animam et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem? Inpetus porro uel adpetitus actionis, si hoc modo recte Latine appellatur ea, quam Graeci uocant oppjv, quia et ipsam primis naturae deputant bonis, nonne ipse est, quo geruntur etiam insanorum illi mise
Abbreviated transcription (Latin):
cont̾riꝰ uoluptati. qͦ in qͥctudo c̃traria quieti in cor¬
pꝰ cadert sapientis ñ potest: A enbroꝵ ceritã¬
putatio uł debilitas hominis expugnat in colo¬
mitatẽ. deformitas pulchritudine. in becillitas
sanitatẽ. uires lassitudo. mobilitatẽ torpor aut
tarditas: Et quid hoꝵ ẽ quod nequeat in carnẽ
sipientis in ruere: Statꝰ qͦq corporis atq motꝰ cũ
decentes &. congruentes sunt. in̾natẽ pͥmanumerant᷑:
S qͥdsi aliq̃ mala ualicudo m̃bra tremore c̃cutiat:
Qͥ dsi usq ad ponendas in t̾rã manꝰ dorsi spina cur¬
uctur. & hominẽ qͦdã modo quadrupedẽ faciat :
Nonne omemn statuendi corporis. & mouendi spe.¬
ciẽ decꝰꝙ ꝑ uert& : Quid ipsiꝰ animi pͥmigenia qͣ
appellant᷑ bona. ubi duo pͥma pont̃ ꝓpt̾ comp̃hen¬
sionẽ ꝑceptionẽ q ueritatis seusũ & intellectũ :
Sed qualis quantꝰꝙ reman& sensus. si ut alia taceã.

Expanded text:
contrarius uoluptati, quae inquietudo contraria quieti in corcontrarius uoluptati, quae inquietudo contraria quieti in corpus cadere sapientis non potest? Membrorum certe amputatio uel debilitas hominis expugnat incolumitatem, deformitas pulchritudinem, inbecillitas sanitatem, uires lassitudo, mobilitatem torpor aut tarditas; et quid horum est, quod nequeat in carnem sapientis inruere? Status quoque corporis adque motus, cum decentes et congruentes sunt, inter naturae prima numerantur; sed quid si aliqua mala ualetudo membra tremore concutiat? quid si usque ad ponendas in terra manus dorsi spina curuetur et hominem quodam modo quadrupedem faciat? Nonne omnem statuendi corporis et mouendi speciem decusque peruertet? Quid ipsius animi primigenia quae appellantur bona, ubi duo prima ponunt propter conprehensionem perceptionemque ueritatis sensum et intellectum? Sed qualis quantusque remanet sensus, si, ut alia taceam,
Abbreviated transcription (Latin):
orantes. qͥ & ipsa fidẽ dedit quanos ab illo adiu¬
uandos eẽ credamꝰ: Illi dũ qͥ in ista uita fines bo
in animo. siue in utroꝙ ponentes sũmũ bonũ.
atꝙ ut id explicatiꝰ eloquar. siue in uoluptatt.
siue in uirtute. siue in utraꝙ̃. siue in uoluntate
in pͥmis natt̃. hic beati eẽ. & ase ipsis beati ficri
mira uanitate uolucr̃ In risit hos ueritas. ꝑ ꝓpħam
dicentẽ: Oñs nouit cogitationes hominũ qm̃ uanc
st̃ uł sic̃hoc testimoniũ posuit: apłs paulꝰ. Dñs no
ũ cogitationes sapientiũ: qm̃ uane sunt: Quiscnĩ
suffic̾ quanto us eloquentie flumine uitt huiꝰ mi¬
serias explicare. quã lamentatꝰ ẽ çicero in consola¬
tione de morte filiȩ sic̃ potuit: S ꝗͣtũ ẽ qͦd potuit:
Ea quippe quȩ dicunt᷑ pͥma nature. quando ubi.
quomͦ tam bene se habere in hac uita possunt.
ut ñ sub incertis casib fluctuent: Quis enĩ dolor

Expanded text:
orantes qui et ipsam fidem dedit. qua nos ab illo adiuorantes qui et ipsam fidem dedit. qua nos ab illo adiuuandos esse credamus. Illi autem, qui in ista uita fines bonin animo siue in utroque ponentes summum bonum, adque, ut id explicatius eloquar, siue in uoluptate siue in uirtute siue in utraque; siue in quiete in utrisque; hic beati esse et a se ipsis beati fieri mira uanitate uoluerunt. Inrisit hos Veritas per prophetam dicentem: Dominus nouit cogita- . tiones hominum uel, sicut hoc testimonium puit cogitationes sapientium, quoniam uanae sunt. Quis enim sufficit quantouis eloquentiae flumine uitae huius miserias explicare? Quam lamentatus est Cicero in consolatione de morte filiae, sicut potuit; sed quantum est quod potuit? Ea quippe, quae dicuntur prima naturae, quando, ubi, quo modo tam bene se habere in hac uita possunt, ut non sub incertis casibus fluctuent? Quis enim dolor
Abbreviated transcription (Latin):
nib. quosueros putant quisꝙ philosophetur:
Extrib porro illis uite generib ocioso. actuoso.
& quod ex utroq cõpositũ ẽ: hoc t̃ciũ sibi place¬
re ad seuerant: Hec sensisse atꝙ docuisse acha¬
demicos ueteres. uarro asserit auctore anthioco
magistro ciceronis & suo. quẽ sane cicero in pluri
b fuisse stoicũ ꝗͣ ueterẽ achademicũ uult uide¬
ri Sed quid adnos. qͥ potius de rebꝰ ipsis iudica¬
re debemꝰ. quã ꝓ magno de hominib quid qͥsq
de hissinglis int̾rogata respondeat. ac pͥmũ de fi
uitã eẽ sũmũ bonũ. ȩtnã uͦ mortẽ sũmũ malũ.
ꝓpt̃ illã ꝓinde adipiscendã istamq uitandã. rec¬
te nob̾ eẽ uiuendũ. ꝓpt̾ quod scriptũ ẽ: iustꝰ ex
fide uiuit. qm̃ neꝙ bonũ nrm̃ iam uidemꝰ.¬
unde oport& ut credendo queramꝰ: Neq: ipsũ
recte uiucre nob ex nob̃ ẽ: nͥ credenits adiuua. &

Expanded text:
nibus, quos veros putant, quisque philosophetur. nibus, quos veros putant, quisque philosophetur. Ex tribus porro illis vitae generibus, otioso, aetuoso, et quod ex utroque compositum est, hoc tertium sibi placere asseverant. Haec sensisse atque docuisse Academicos veteres, Varro asserit, auctore Antiocho, magistro Ciceronis et suo, quem bus fuisse Stoicum quam ueterem Academicum I unIt uideri. Sed quid ad nos, qui potius de rebus ipsis iudicare debemus, quam pro magno de hominibus quid quisque de his singulis interrogata respondeat ac primum de finuitam esse summum bonum, aeternam uero mortem summum malum; propter illam proinde adipiscendam istamque uitandam recte nobis esse uiuendum. Propter quod scriptum est: Iustus ex fide uiuit; qdo quaeramus, neque ipsum recte uiuere nobis ex nobis est, nisi credentes adiuuet et
Abbreviated transcription (Latin):
sine his et̃ possit. & ipsa sine uirtutt bona sunt:
Tam̃ & sodmistos etiam ipsa ꝓpt̾ se ipsã diligit᷑
uirtus. utitur quȩ illis & fruit᷑ sic̃ uirtutt̃ dec&:
Hanc uitã beatã etiã socialẽ ꝑhibent eẽ. quȩ
amicoꝵ bona ꝓpt̾ se ipsã diligat sic̃ sua. eisq ꝓp
t̃ se ipsos hoc uelit quod sibi. siuc in domo sint:
sic̃ conuix & liberi. & quicũq̃ domestici. siue in
loco ubi domꝰ ẽ eiꝰ. sicutic̃ urbs. ut sunt hii qui
ciues uocantur. siue in orbe toto. ut sunt gt̃s.
quas ei societas humana coniungit. siue in ipso
mundo qͥ censet᷑ nomine cli & t̾rę sic̃ eẽ dict̃
deos quos uolunt amicos eẽ homini sapienti.
quos nos familiarius anglõs dicimꝰ. Debonoꝵ
aũ & e c̃trario maloꝵ finib negant ullomꝰ et̃
dubitandũ. & hanc int̾se & nouos achademicos af¬
firmant et̃ distantiã. nec eoꝵ int̾ ẽ quicꝗͣ siue cy¬
nicos siue alio quolib& habitu & uictu in his fi¬

Expanded text:
sine his esse possit et ipsa sine uirtute; bona sunt sine his esse possit et ipsa sine uirtute; bona sunt tamen, et secundum istos etiam ipsa propter se ipsam diligit uirtus, utiturque illis et fruitur, sicut uirtutem decet. Hanc uitam beatam etiam socialem perhibent esse, quae amicorum boropter ipsos hoc velit quod sibi; sive in domo sint, sicut conjux et liberi et quicumque domestici; sive in loco, ubi domus ejus est, sicuti est urbs, ut sunt hi qui cives vocantur; sive in toto orbe, ut sunt gentes, quas ei societas humana conjungit; sive in ipso mundo, qui censetur nomine coeli et terrae, sicut esse dicunt deos, quos volunt amicos esse homini sapienti, quos nos familiarius Angelos dicimus. De bonorum autem et e contrario malorum finibus negant ullo modo esse dubitandum, et hanc inter se et novos Academicos affirmant esse distantiam, nec eorum interest quidquam, sive cynico, sive alio quolibet habitu et victu in his fi
Abbreviated transcription (Latin):
uł animi uł corporis nichil sibi uirtꝰ oĩnop̃po¬
nit. Hȩc onĩ benc utitur & se ipsa & oetis que
hominc̃ faciunt beatum bonis. Vbiuͦ ipsa ñẽ.
quã liba̾ multa sint bona. ñ bono eiꝰ sunt. cuniꝰ
sunt Ac ꝑhoc iam nec eiꝰ bona dicenda sunt.
cui male utendi utilia ec̃ ñ pofst̃. Hȩcgͦ ui¬
ta hominis qͦ uirtute & aliis animi & corpo¬
ris bonis. sine quib uirtꝰ eẽ non potest fruit᷑
sus om̃ib ut nullũ oĩno bonũ desit. uł animi
Et tam̃ qͦliscũꝙ uita sinc ulla uirtute potest
cc̃. uirtꝰ uͦ sine ulla uita ñ potest ec̃ Hoc &
de memoria dixcnĩ atq racione. & siquid tale
aliud c̃ in homine Sunt enĩ hȩc & ante doc¬
trinã. sinc his aũ non potest et̃ ulla doctrina:
Ac ꝑ hoc nec uirtꝰ. quę utiq̃ discitur Benc aut̃
currere pulchrũ eẽ corpore. uirib ingentib p̃¬
ualere . &. ceta huiꝰ modi talia sc̃. ut & uirtus

Expanded text:
uel animi uel corporis nihil sibi uirtus omnino praepouel animi uel corporis nihil sibi uirtus omnino praeponit. Haec enim bene utitur et se ipsa et ceteris, quae hominem faciunt beatum, bonis. Ubi uero ipsa non est, quamlibet multa sint bona, non bono eius sunt, cuius sunt, ac per hoc iam nec eius bona dicenda sunt, cui male utenti utilia esse non possunt. Haec ergo uita hominis, quae uirtute et aliis animi et corporis bonis, sine quibus uirtus esse non potest, fruituorsus omnibus, ut nullum omnino bonum desit uel animi et tamen qualiscumque uita sine ulla uirtute potest esse; uirtus uero sine ulla uita non potest esse. Hoc et de memoria dixerim adque ratione, et si quid tale aliud est in homine. Sunt enim haec et ante doctrinam, sine his autem non potest esse ulla doctrina, ac per hoc nec uirtus, quae utique discitur. Bene autem currere, pulchrum esse corpore, uiribus ingentibus praeualere et cetera huius modi talia sunt, ut et uirtus
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ. neꝙ animã solam. nec solũ corpꝰ.s aĩam si¬
mul & corpꝰ eẽ arbit̾t᷑: Proinde sũmũ bonũ ho¬
minis qͦ fit beatꝰ. ex utriusqͥ rei bonis c̃stare dicit.
& aĩȩ fite scilic& & corporis Ac ꝑ hoc pͥma illana¬
ture ꝓpt̾ se ipsa existimat expetendas ipsam liur¬
tutẽ quã doctrina inserit uelut artẽ uiuendi
quçͣ dĩs bonis c̃ excellentissimu bonũ. Qua ꝓpt̃
cadẽ iurtꝰ id ÷ ars agende uitȩ ci accoꝑit pͥma
naturȩ. qͦ sinc illa crant. s tam̃ erant etiam qͣͥn¬
do eis doctrina ad huc de erat. oĩa ꝓpt̾ se ipsa
appetit. simulꝙ̃ etiã se ipsa om̃ib simul & se
ipsa utitur eofine: ut om̃ib delectet᷑ atꝙ ꝑ
fruatur. magis nunꝰq ut queꝙ̃ int̾ se maiora
atꝙ̃ minora sunt . tam̃ oĩb gaudens. & qͤdã mi¬
nora si necessitas postulat. ꝓpt̾ maiora uł ad ipis¬
cenda uł tenonda contempnens. oĩũ aut̃ bonoꝵ

Expanded text:
minemque nec animam solam nec solum corpus, sed animam siminemque nec animam solam nec solum corpus, sed animam simul et corpus esse arbitratur. Proinde summum bonum hominis, quo fit beatus, ex utriusque rei bonis constare dicit, et animae scilicet et corporis. Ac per hoc prima illa naturae propter se ipsa existimat expetenda ipsamque uirtutem, quam doctrina inserit uelut artem uiuendi, quae in animae bonis est excellentissimum bonum. Quapropter eadem uirtus, id est ars agendae uitae, cnaturae, quae sine illa erant, sed tamen erant etiam quando eis doctrina adhuc deerat, omnia propter se ipsam appetit, simulque etiam se ipsam: omnibus que simul et se ipsa utitur, eo fine ut omnibus delectetur atque perfruatur, magis minusque, ut quaeque inter se majora atque minora sunt, tamen omnibus gaudens, et quaedam minora, si necessitas postulat, propter majora vel adipiscenda uel tenenda contemnens. Omnium autem bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ã duo eẽ quedã corpꝰ & animã. & hoꝵ quidem
duoꝵ melius ẽẽ aĩam longeq p̾stabiliꝰ om̃ino
ñ dubitat: S utrii aĩa sola sit hõ. ut ita sit ei
corpꝰ tãꝗͣ equus eqͥti. eques enĩ ñ hõ & equus. s
solus homo ẽ id eo tam̃ ęques dr̃. quod aliqͦ mͦ se
hab& ad equũ. an corpꝰ solũ sit hõ. aliqͦmͦ sehabens
ad animã sic̃ poculũ ad potionẽ. ñ enĩ calix &
potio quã contin& calix. simuldr̃ poculũ. sed
calix solꝰ ideo tam̃ quod potioni contende sit ac¬
cõmodatꝰ. anuͦ nec anuna sola. nec solũ corpꝰ
s simul utrũq sit hõ. cuiꝰ sit pars una suc anima
siue corpꝰ. ille aũ totꝰ ex utroq const& ut homo
sit: sic̃ duos equos iunctos bigas uocamꝰ. quoꝵ si¬
ue dext̃ siue sinist̃ pars ẽ bigaꝵ. unũ uͦ eoꝵ qͦ
quomodo se habeat ad altm̃ bigas ñ dicimꝰ. sed
ambos simul Hoꝵ aũ triũ hocelegit t̾ciũ. ho¬

Expanded text:
rpus et animam: et horum quidem duorum melius esse animam longeque praestabilius omnino non dubitat; sed utrum anima sola sit homo, ut ita sit ei corpus tanquam equus equiti. Eques enim non homo et equus, sed solus homo est: ideo tamen eques dicitur, quod aliquo modo se habeat ad equum, an corpus solum sit homo, aliquo modo se habens ad animam, sicut poculum ad potionem non enim calix et potio, quam continet calix. simul dicitur poculum, sed calix solus; ideo tamen quod potioni continendae sit adcommodatus, an uero nec anima sola nec solum corpus, sed simul utrumque sit homo, cuius sit pars una siue anima siue corpus, ille autem totus ex utroque constet, ut homo sit sicut duos equos iunctos bigas uocamus, quorum siue dexter siue sinister pars est bigarum, unum uero eorum, quoquo modo se habeat ad alterum, bigas non dicimus, sed ambo simul. Horum autem trium hoc elegit tertium ho
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma naix̾ qm̃ cis doctrina postea introducenite suꝑ¬
uenit. cũ sibi bonoꝵ culm̃ uindic& humanoꝵ. qͥa
hic agit. nͥ ꝑpetua bella cũ uiciis: Nec exterio¬
rib s interiorib nec alienis . s plane nr̃is. & ꝓpͥ¬
is maxime illaq grece sophidsiue latine. temꝑantia
nominantur: qua carnales frenantur libidines.
ne in queq flagitia mentẽ consentientt̃ trahant
Neq eni ẽ nullũ uiciũ. cũ sic̃ dic̃ apłs caro concul¬
piscit aduersus spm̃. cui uicio cont̾ria uirtꝰ est

Expanded text:
 doctrina introducente supervenit, cum sibi bonorum culmen vindicet humanorum, quid hic agit nisi perpetua bella cum vitiis, nec exterioribus, sed interioribus; nec alienis, sed plane nostris et propriis; maxime illa, quae graece σωφροσύνη, latine temperantia nominatur, qua carnales frenantur libidines, ne in quaeque flagitia mentem consentientem trahant? Neque enim nullum est vitium, cum, sicut dicit Apostolus, Caro concupiscit adversus spiritum: cui vitio contraria vir
Abbreviated transcription (Latin):
talegenꝰ humanũ. dedit hominib quedã bona
huic uite c̃grua. id est pacem tẽꝑalem ꝓ modu¬
lomortalis uitȩ in ipsa salute & in colomitate ac
societate sui gencris. & qͦq huic paci uł tuende
uł recuꝑandẽ necessaria st̃. sic̃ ea quę apte & c̃ue¬
nienter adiacent sensib. lux. uox. aurȩ sp̃ales
atꝙ potabiles. & qͥcquid ad alandũ. tegendum.
curandũ. ornandũq corpꝰ congruit. eo pacto e¬
quissimo ut quicumq mortalis talib bonis pa¬
ci mortaliũ ac cõmodatis recte usus fuerit. acci¬
piat ampliora atq̃ meliora: ipsam scilic& inmor¬
talitatis pacc̃ eiq c̃uenientẽ glãm & honorem
inuitaetna. ad fruendũ dõ. & ꝓximo indõ. qͥ
ut᷑ ꝑperã nec illa accipiat & hȩc amutat

Expanded text:
tale genus humanum, dedit hominibus quaedam bona tale genus humanum, dedit hominibus quaedam bona huic uitae congrua, id est pacem temporalem pro modulo mortalis uitae in ipsa salute et incolumitate ac societate sui generis, et quaeque huic paci uel tuendae uel recuperandae necessaria sunt sicut ea, quae apte et conuenienter adiacent sensibus, lux uox, aurae spirabiles aquae potabiles, et quidquid ad alendum tegendum curandum ornandumque corpus congruit, eo pacto aequissimo, ut, qui mortalis talibus bonis paci mortalium adcommodatis recte usus fuerit, accipiat ampliora adque meliora, ipsam scilicet inmortalitatis pacem eique conuenientem gloriam et honorem in uita aeterna ad fruendum Deo et proximo in Deo; qui autem perperam, nec illa accipiat et haec amitt
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ eqͥtas ac salꝰ utrũꝙ bonum ẽ. boniq amissi¬
one dolendũ ẽ potiꝰ ꝗ̃ letandũ. si tam̃ ñ sit c̃pensatio
melioris: Melior ẽ aũ animi ȩqͥtas. ꝗͣ corporis sa¬
nitas Profecto c̃uenientiꝰ iniustꝰ dolet in suppli¬
cio. qui letatꝰ ẽ in delicto: Sic̃ enĩ leticia deserti
bonun peccato testisẽ uoluntatis male: ita dolor
amissi boni in supplicio. testis c̃ natt᷑ bonę: Qui
enĩ dol& amissã nat̾ę suę pacẽ. ex aliquib reli¬
quiis pacis id dol&. quib fit ut sibi amicanat᷑ã
sit: Hocaut̃ in extiemo supplicio recte fit: ut iniqͥ
& impii nat᷑aliũ bonoꝵ dãpna in cruciatib de¬
fleant. sentientes coꝵ ablatort̃ iustissimũ dĩ. quẽ
contempscr̃ benignissimũ largitort̃. Ds̃ gͦ nat᷑arũ
om̃ium sapientissimꝰ c̃ditor & iustissimꝰ ordinator
qͥ terrenor ornamentoꝵ maximũ instituit mor¬

Expanded text:
quoniam aequitas ac salus utrumque bonum est bonique amissiquoniam aequitas ac salus utrumque bonum est bonique amissione dolendum est potius quam laetandum si tamen non sit conpensatio melioris; melior est autem animi aequitas quam corporis sanitas: profecto conuenientius iniustus dolet in supplicio, quam laetatus est in delicto. Sicut ergo laetitia deserti boni in peccato testis est uoluntatis malae, ita dolor amissi boni in supplicio testis est naturae bonae. Qui enim dolet amissam naturae suae pacem, ex aliquibus reliquiis pacis id dolet, quibus fit, ut sibi amica natura sit. Hoc autem in extremo supplicio recte fit, ut iniqui et inpii naturalium bonorum damna in cruciatibus defleant, sentientes eorum ablatorem iustissimum Deum, quem contemserunt benignissimum largitorem. Deus ergo naturarum omnium sapientissimus conditor et iustissimus ordinator, qui terrenorum ornamentorum maximum instituit mor
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ malũ eẽ potest. eẽ aut̃ nat᷑a. in qua
nullũ bonũ sit ñ porest: Proinde nec ipsuis¬
diaboli natã in quantuĩ natã ẽ. malũ ẽ. s ꝑuersitas
eam malam fecit: Itaq inueritate ñ stetit. s ucri¬
tatis iudiciũ ͣ euasit: In or dinis tranquillitatt ñ
mansit. nec ideo tam̃ a potestate ordinatoris effu¬
git: Bonũ dĩ quod illic̃ in nat̾ã. ñ eũ subtrahit
iusticic dĩ. qua ordinatur in poena. nec ibi dꝰ bonu
in sequitur qͦd creauit. s malũ quod ille cõmisit:
Neꝙ̃ enĩ totũ aufert quod nate̾ dedit. s aliquid
adimit. aliqͥd relinquit. ut sit qͥdoleat qͦd adomit:
Et ipse dolor testimoniũ c̃ boni adempti. & bonire¬
licti: Nisi enĩ bonũ relictum eẽt. bonũ amissũ
dolere ñ poss& Nam qͥ peccat. peiorẽ si lȩtatur
indampno iniqͥtatis Quiuͦ cruciat᷑. sinichilin¬
de ad quirit boni. dolet dampnum salutis Et

Expanded text:
nullum esse malum potest; esse autem natura, in qua nullum esse malum potest; esse autem natura, in qua nullum bonum sit, non potest. Proinde nec ipsdiaboli natura, in quantum natura est, malum est; sed peruersitas eam malam facit. Itaque in ueritate non stetit, sed ueritatis iudicium non euasit; in ordinis tranquillitate non mansit, nec ideo tamen a potestate ordinatoris effugit. Bonum Dei, quod illi est in natura, non eum subtrahit iustitiae Dei, qua ordinatur in poena; nec ibi Deus bonum insequitur quod creauit, sed malum quod ille commisit. Neque enim totum aufert quod naturae dedit, sed aliquid adimit, aliquid relinquit, ut sit qui doleat quod ademit. Et ipse dolor testimonium est boni ademti et boni relicti. Nisi enim bonum relictum esset, bonum amissum dolere non posset. Nam qui peccat, peior est, si laetatur in damno aequitatis; qui uero cruciatur, si nihil inde adquirat boni, dolet damnum salutis. Et
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: reb inquib sunt quanta cumꝙ congru¬
entia coaptant᷑. ac ꝑ hoc inc̃ eis ordinis ñnul¬
la tranqͥllitas In c̃gͦ ñ nulla pax Uerũ idoo
miseri sunt: qr &si in aliq̃ securitate ñ dolent.
ñ tam̃ ibi sunt. ubi securi et̃ ac dolere ñ debe¬
ant. Miseriores aũ. si paxcis cum ipsa lege ñ
ẽ. ꝗͥ nat᷑alis ordo ad ministrat᷑. Cũ aũ dolent ex
ꝗͣ parit dolent. pacis ꝑ tarbatio facta ẽ In u¬
la uͦ ad huc paxẽ: in ꝗͣ nec dolor urit. nec c̃¬
pago ipsa dissoluit᷑. Sic̃ gͦ c̃ quedã uitasine
dolore. dolor aũ sine aliqua uita eẽ non po¬
test. sic ẽ quedã pax sine ullo bello. bellũ uͦ
et̃ sine aliqͣ pace ñ potest Non sediñ ia qͦd
bellũ ẽ. s scdm̃ id quod ab eis uł in asgerit᷑
quȩ aliqͤ natt᷑ sunt. Qͦd nullomodo eeñt. si
ñ qualicũq pace subsisterent. Qua ꝓpter
ẽ nat᷑a in qua malũ nullũ ẽ: uł etiã in qua

Expanded text:
sunt, rebus, in quibus sunt, quantacumque congrusunt, rebus, in quibus sunt, quantacumque congruentia coaptantur; ac per hoc inest eis ordinis nonnulla tranquillitas, inest ergo nonnulla pax. Verum ideo miseri sunt, quia, etsi in aliqua securitate non dolent, non tamen ibi sunt, ubi securi esse ac dolere non debeant; miseriores autem, si pax eis cum ipsa lege non est, qua naturalis ordo administratur. Cum autem dolent, ex qua parte dolent, pacis perturbatio facta est; in illa uero adhuc pax est, in qua nec dolor urit nec conpago ipsa dissoluitur. Sicut ergo est quaedam uita sine dolore, dolor autem sine aliqua uita esse non potest: sic est quaedam pax sine ullo bello, bellum uero esse sine aliqua pace non potest; non secundum id, quod bellum est, sed secundum id, quod ab eis uel in eis geritur, quae aliquae naturae sunt; quod nullo modo essent, si non qualicumque pace subsisterent. Quapropter est natura, in qua nullum malum est uel etiam in qua
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ꝙͥ consensio Pax corporis & ammȩ or¬
dinata uita. & salꝰ animantis ꝑ ax hominis
mortalis & dĩ. ordinata in fide sub ȩternale¬
ge oboedientia. ꝑ ax hominũ. ordinata c̃¬
cordia: Pax domꝰ ordinata imꝑandi oboedi¬
endiq concordia cohabitantium. pax ciuita¬
tis ordinata imꝑandi atq oboediendi c̃cor¬
dia ciuiũ Pax cȩlestis ciuitatis ordinatissima
& concordissima societas fruendi dõ. & in ui
cẽ in dõ. pax oĩum rerũ. tranquillitas ordinis.
Ordo c̃. pariũ dispariũq rerũ sua cuiꝙ loca
tribuens dispositio ꝑroude miscri qr in quan¬
tũ miscri sunt: utiq in pace ñ sunt: Tranqͥl¬
litait quidem ordinis carent. ubi ꝑturbatio
nulla ẽ. Ueruntam̃ qr merito iusteq miscris.
inea quoq ipsa miscria sua pt̾ ordinẽ eẽ ñ pos¬
sunt: Non qͥdẽ coniuncti beatis: s ab eis tam̃
ordinis lege se iuncti. qui cũ sine ꝑturbatione

Expanded text:
tionisque consensio, pax corporis et animae ortionisque consensio, pax corporis et animae ordinata uita et salus animantis, pax hominis mortalis et Dei ordinata in fide sub aeterna lege oboedientia, pax hominum ordinata concordia, pax domus ordinata imperandi oboediendique concordia cohabitantium, pax ciuitatis ordinata imperandi adque oboediendi concordia ciuium, pax caelestis ciuitatis ordinatissima et concordissima societas fruendi Deo et inucem in Deo. Pax omnium rerum, tranquillitas ordinis. Ordo est parium dispariumque rerum sua cuique loca tribuens dispositio. Proinde miseri, quia, in quantum miseri sunt, utique in pace non sunt, tranquillitate quidem ordinis carent, ubi perturbatio nulla est; uerum tamen quia merito iusteque sunt miseri, in ea quoque ipsa miseria sua I praeter ordinem esse non possunt; non quidem coniuncti beatis, sed ab eis tamen ordinis lege seiuncti. Qui cum sine perturbatione
Abbreviated transcription (Latin):
cura condendi. s nat᷑ali cursui relinquatur
tandu quasi tumultuatur dissidentib ex ha¬
lationib & nr̃o incuenientib sensui Id enĩe
qͦd imputo re sentit᷑. donec mundi c̃ueniat de¬
nentis. & in eoꝵ pacẽ paulatim particulatim¬
qu discedat. Nullomͦ tam̃ inde aliquid legib:
sũmi illiꝰ creatoris ordinatorisq subtrahitur
aqͦ pax uniuersitatis administrat᷑. Quia & si
de cadauere minoris animantis animaliami¬
nuta nascunt. eadem lege creatoris qq aopꝰ¬
eula in salutis pace suis ammalib seruurt
Et si mortuoꝵ carnes ab aliis animalib deuo¬
rentur. easdem leges ꝑ cuncta diffusas ad
salutẽ genoris cuiq mortaliũ c̃grins ẽgrua pa¬
cificantes. qͥ qua uersum trahant᷑. & reb qͥb¬
cumq iungant᷑. & in res quas lib& c̃uertant᷑
ẽ ordinata tẽꝑatura partiũ: pax animȩ ir¬
racionalis. ordinata requies appetitionũ:
Pax animȩ racionał ordinata cognitionis ac¬

Expanded text:
cura condendi, sed naturali cursui relinquatur, cura condendi, sed naturali cursui relinquatur, tamdiu quasi tumultuatur dissidentibus exhalationibus et nostro inconuenientibus sensui id enim est quod in putore sentitur, donec mundi conueniat elementis et in eorum pacem paulatim particulatimque discedat. Nullo modo tamen inde aliquid legibus summi illius creatoris ordinatorisque subtrahitur, a quo pax uniuersitatis administratur; quia, etsi de cadauere maioris animantis animalia minuta nascantur, eadem lege creatoris quaeque corpuscula in salutis pace suis animulis seruiunt; etsi mortuorum carnes ab aliis animalibus deuorentur. easdem leges per cuncta diffusas ad salutem generis cuiusque mortalium congrua congruis pacificantes, quaqua uersum trahantur et rebus quibuscumque iungantur et in res quaslibet conuertantur est ordinata temperatura partium, pax animae inrationalis ordinata requies adpetitionum, pax animae rationalis ordinata cognitionis ac
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ nat᷑a postulat subt̃ ẽ: & quod illa subt̃ uult
eẽ: de suꝑ factũ ẽ. Cont᷑bauit pacis carnẽ ista
ꝑuersitas. & ideo molesta ẽ. Ueruntam̃ aĩã cor¬
pori suo pacata ẽ : & ꝓ eiꝰ salute satagit. & id eo
ẽ quidoleat: Quȩ si molestiis eiꝰ exclusa disces¬
serit: quã du compago menbroꝵ man&. ñ ẽ
sine quadam partiũ pace quod reman&. & ide¬
o ẽ ad huc qͥ pendeat: S qͦd t̾renũ corpꝰ int̾¬
rã nititur. & uinculo qͦ suspensũ ẽ renititur.
in sue pacis ordinem tendit. & locũ qͦ requiescat
qͦdã mͦ uoce ponderis poscit. Iãq ex animȩ acsi¬
ne ullo sensu. a pace tam̃ nat᷑ali sui ordinis non
recedit: uł cum ten& eã uł cũ fert᷑ ad eam: Si
enim adhibeantur medicamenta atq curatio
quȩ formã cadaueris dissolui dilabiq ñ sinant
adhuc pax quedã partes partib ungit. totã¬
q̃ molẽ applicat terreno & c̃uenienti ac ꝑ
hoc pacato loco Si aut̃ nulla adhibeatur

Expanded text:
e natura postulat, subter est. et quod illa subter uult esse, desuper factum est; conturbauit carnis pacem ista peruersitas et ideo molesta est: uerum tamen anima corpori suo pacata est et pro eius salute satagit, et ideo est qui doleat: quae si molestiis eius exclusa discesserit, quamdiu conpago membrorum manet, non est sine quadam partium pace quod remanet, et ideo est adhuc qui pendeat. Et quod terrenum corpus in terram nititur et uinculo quo suspensum est renititur, in suae pacis ordinem tendit et locum quo requiescat quodam modo uoce ponderis poscit, iamque exanime ac sine ullo sensu a pace tamen naturali sui ordinis non recedit, uel cum tenet eam, uel cum fertur ad eam. Si enim adhibeantur medicamenta adque curatio, quae formam cadaueris dissolui dilabique non sinat, adhuc pax quaedam partes partibus iungit totamque molem adplicat terreno et conuenienti ac per hoc pacato loco. Si autem nulla adhibeatur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ alterã. sed ꝓpt̾ se ip̃sas ambe appetunt᷑: Qua¬
ꝓpt̃ sic̃ uoluptas uł subdita. uł p̾lata. uł uinc̃¬
ta uirtuti tressectas fac. ita quies ita utrũq
ita pͥma naturȩ. Alias ttrnas inueniunt᷑ efficere
Tuarictatt quippe humanaꝵ opinionũ uirtuti
aliq̃do subdunt᷑. aliquando p̃feruntur. Aliquando
uingunt᷑. ae sie ad duodenariũ sectaꝵ nume ꝓuc
nitur: Sed iste qͦq numerꝰ duplicat᷑. adhibita

Expanded text:
propter alteram, sed propter se ipsas ambae adpetuntur. Quapropter alteram, sed propter se ipsas ambae adpetuntur. Quapropter sicut uoluptas uel subdita uel praelata uel iuncta uirtuti tres sectas facit, ita quies, ita utrumque, ita prima naturae alias ternas inueniuntur efficere. Pro uarietate quippe humanarum opinionum uirtuti aliquando subduntur, aliquando praejunguntur, ac sic ad duodenarium sectarum numerum pervenitur. Sed iste quoque numerus duplicatur adhibita
Abbreviated transcription (Latin):
animi uirtuti subdit᷑. aut p̃fert᷑. aut iuingitur.
triꝑtita uariatur diuersitate sectaꝵ Subdit᷑
aũ uirtuti. quando in usũ uirtutis assumit᷑. ꝑtin&
qͥppe ad uirtutis officiũ. & uiuere patrie. & ꝓp¬
t̃ patriam filios ꝓcreare. quoꝵ ncutrũ fieri potest
sine corporis uoluptate  Nã sinc illa nec cẏb
potꝰꝙ sumitur ut uiuat᷑. netc concũbit᷑. ut gene¬
ratio ꝓpagetur Cũ uͦ p̾fertur uirtuti. ipsa appe¬
titur ꝓpt̾ se ipsã. uirtꝰ aũ assum̃da credit̾ ꝓpter
illã. id ÷ ut nichil uirtus agat. nͥ ad c̃scquen¬
dã uł c̃seruandã corporis uoluptatt̃ Quȩ ui¬
ta deformis ẽ qͥdm. qͥppe ubi uirtꝰ scruit dñe uo¬
luptati. quã uis nullo modo hȩc dicenda sit uirtꝰ.
D tam̃ etiam ista horribilis turpitudo: habiuit qͦs¬
dam philosophos patronos & defensores suos Uir¬
tuti porro uoluptas iungitur. ꝗͣdoneut᷑ earum

Expanded text:
animi uirtuti aut subditur aut praefertur aut iungitur, animi uirtuti aut subditur aut praefertur aut iungitur, tripertita uariatur diuersitate sectarum. Subditur autem uirtuti, quando in usum uirtutis adsumitur. Pertinet quippe ad uirtutis officium et uiuere patriae et propter patriam filios procreare, quorum neutrum fieri potest sine corporis uoluptate; nam sine illa nec cibus potusque sumitur, ut uiuatur, nec concumbitur, ut generatio propagetur. Cum uero praefertur uirtuti, ipsa adpetitur propter se ipsam, uirtus autem adsumenda creditur propter illam, id est, ut nihil uirtus agat nisi ad consequendam uel conseruandam corporis uoluptatem; quae uita deformis est quidem, quippe ubi uirtus seruit dominae uoluptati, quamuis nullo modo haec dicenda sit uirtus; sed tamen etiam ista horribilis turpitudo habuit quosdam philosophos patronos et defensores suos. Virtuti porro uoluptas iungitur, quando neutra earum