comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
precisus es pontem: Exhortor om̃s. uox dĩ
om̃s hortatur: sustinentes inuicem indilec¬
tione. Separabo me inquit aliqͥs eũ paucis
bonis: cum illis mͥ bene erit. Nam nulli pro¬
dẽẽ: impium & crudele ẽ. Non me hoc do¬
cuit dñs m̃s. Non enĩ dampnauit seruum
qui interuertit qđ accepit: s qui non eroga¬
uit Intelligatur pena interuersoris expe¬
na pigri.Serue nequam et piger: ait dñs
dampnans. Non ait interuertisti pecumã¬
meam. ñ ait dedi t̃. et non mͥ qđ dedi integiũ
reddidisti. Quia ñcreuit: qͥa ñ erogasti: inde
inquit te puniã. Auarus ẽ. ds̃ salutis nr̃ȩ.
Ego separabo me inquit cum paucis bonis. &d
mͥ ẽ. rationem habere cũ turbis: Bene. Pauci
ipsi boni dequib turbis sunt eliquat: si ta¬
men iam ipsi pauci homines boni. tam̃ bona
cogitatio humana laudabilis ẽẽ cum talib
qͥ elegerunt uitam quietam: remoti abstre¬
pitu populari. aturbis inquietis. amagnis

Expanded text:
praecisurus es pontem? Exhortor omnes, vox Dei praecisurus es pontem? Exhortor omnes, vox Dei omnes hortatur: «Sustinentes invicem in dilectione.» 10. Separabo me, inquit aliquis, cum paucis bonis; cum illis mihi bene erit. Nam nulli prodesse impium et crudele est. Non me hoc docuit Dominus meus. Non enim damnavit servum qui intervertit quod accepit, sed qui non erogavit. Intelligatur poena interversoris ex poena pigri. «Serve nequam et piger,» ait Dominus damnans: non ait, Intervertisti pecuniameam; non ait, Dedi tibi, et non mihi quod dedi integrum reddidisti: Quia non crevit, quia non erogasti, inde, inquit, te puniam . Avarus est Deus salutis nostrae. Ergo separabo me, inquit, cum paucis bonis: quid mihi est rationem habere cum turbis? Bene: pauci ipsi boni, de quibus turbis sunt eliquati? Si tamen jam ipsi pauci, omnes boni: tamen bona cogitatio humana, laudabilis, esse cum talibus qui elegerunt vitam quietam; remoti a strepitu populari, a turbis inquietis, a magnis
Abbreviated transcription (Latin):
qui nobuscũ semꝑ futuri non sunt: Quos
se separaturus ẽ. xp̃ianus. ut ñ gemat int̃ falsos
fr̃s: Quo iturus ẽ: Quid facturus: Solitudine ᷤᷤ
petat: secuntur scandala. Separaturus ẽ se qͥ
bene ꝓficit. ut nullum omnino hominem
patiatur:. Quid si et ipsum ante. quã ꝓficeret
nemo uelit patr: Si ergo quia ꝓficit nullũ
hominẽ uult pati: eo ipso quo ñ uult aliquẽ
unitatem sp̃s inuinculo pacis. Sustinentes
inuicem. Non habes qđ inte alius sustineat:
Miror si nonẽ. S: ecce non sit Co robustior es
ad cȩteros sustinendos: qͦ iam non habes qd̃
inte alii sustineant. Non sustineris: sustine cȩ¬
teros. Non possum inquis. Ergo habes: quod
inte alii sustineant. Sustinentes inuicem: in
diloctione. Tu deseris res humanas. et segregate.
ut nemo te uideat. cui ꝓderis: Iu adhoc ꝑue¬
nisses. si nullus tͥ ꝓfuisset: An quia ueloces¬
tͥ pedes uideris habuisse adtranseundum:

Expanded text:
qui nobiscum semper futuri non sunt? quos qui nobiscum semper futuri non sunt? quos se separaturus est christianus, ut non gemat inter falsos fratres? Quo iturus est? quid facturus? Solitudines petat? Sequuntur scandala. Separaturus est se qui bene proficit, ut nullum omnino hominem patiatur? Quid si et ipsum, antequam proficeret, nemo vellet pati? Si ergo, quia proficit, nullum hominem vult pati, eo ipso quo non vult aliquem unitatem spiritus in vinculo pacis» . «Sustinentes invicem:» non habes quod in te alius sustineat? Miror si non est: sed ecce non sit; eo robustior es ad caeteros sustinendos, quo jam non habes quod in te alii sustineant. Non sustineris, sustine caeteros. Non possum, inquis. Ergo habes quod et in te alii sustineant. «Sustinentes invicem in dilectione.» Tu deseris res humanas, et segregas te, ut nemo te videat; cui proderis? Tu ad hoc pervenisses, si nullus tibi profuisset? An quia veloces pedes tibi videris habuisse ad transeundum,
Abbreviated transcription (Latin):
unde ibi satiemur. S necesse ẽ: ut multa ꝑre¬
ferant frumenta interzirania. Sunt grana ĩ¬
der paleam: ẽ lilium inter spinas. Quid enim
audit ȩccłia: Sic̃ lilium inmedio spinarum:
ita ꝓxima mea inmedio filiarũ. Non dictũ ẽ
inmedio alienarum: s in medio filiarum.
spinas: ipsas filias. Respondet. Spinȩ sunt ꝓpt̃
mores suos: filiȩ ꝓpter sacramenta mea. Utinã
gͦ inter gemitus alicnarum gemeretur: munrꝰ
gemeret᷑ Iue c̃ maior gemitus. Qm̃ sunimicꝰ¬
erprobrasset mͥ: sustinuissem utiq Et si is qͥ
oderat me suꝑ ma magna locutus fuisset:
absconderem me utiq ab eo. Psalmi uoces sun.
Qui litteras nras nouit sequi̾tur: qui ñ nouit
discat ut sequatur. Si is qui oderat me suꝑ
me magna locutus fuisset: absconderem me
utiq ab eo: tu uͦ homo unamiis dur m̃s &
notus ms: qui simul mecum dulces capiebas
cibos. Quos dulces cibos nobiscum capiunt.

Expanded text:
unde ibi satiemur. Sed necesse est ut multa perunde ibi satiemur. Sed necesse est ut multa perferant frumenta inter zizania: sunt grana inter paleam , est lilium inter spinas. Quid enim audit Ecclesia? «Sicut lilium in medio spinarum, ita proxima mea in medio filiarum» . Non dictum est, In medio alienarum; sed, «in medio filiarum.»spinas, ipsas filias? Respondet: Spinae sunt propter mores suos; filiae, propter sacramenta mea. Utinam ergo inter gemitus alienorum gemeretur; minus gemeretur. Ille est major gemitus, «Quoniset mihi, sustinuissem utique; et si is qui oderat me, super me magna locutus fuisset, absconderem me utique ab eo.» Psalmi voces sunt: qui Litteras nostras novit, sequitur; qui non novit, discat, ut sequatur. «Si is qui oderat me, super me magna locutus fuisset, absconderem me utique ab eo: tu vero unanimis, dux meus et notus meus, qui simul mecum dulces capiebas cibos» . Quos dulces cibos nobiscum capiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
seritis inquit inuerbo meo. uere discipłi mei eri¬
tis: et cognoscctis ueritatem: et ueritas lib̃abit
uos. Simul es: & seruus et liber. Seruus quia
factus es: liber quia amaris et adeo aquo fac¬
tus es. Inimo etiam inde lib̃: quia amas eum
aquo factus es. Noli seruire cum murmurȩ:
Non enim id agunt murnura. tua ut ñ seruias.
s ut malus seruus seruias. Seruus es dñi. liber¬
tus es dñi: non te sic queras manii. miti. ut re¬
cedas de domo manu missoris tui. Seruite do¬
mino iniocunditate. Plena erit & ꝑfecta iocun¬
ditas. cum corruptibile hoc. inducrit incorrup¬
tionem: et mortale hoc induerit immortali¬
tatem. Tunc erit ꝑfecta iocunditas. tunc illa
ꝑfecta iubilatio: tunc. laus sinc defectu. tc̃ amor
sine scandalo: tunc fructus sine timore. tc̃ ui¬
ta sine morte. Quid hic: Nullũne gaudiũ:
Si nullum gaudium: nulla iubilatio. Quomͦ.
iubilate dõ unuiersa terra : Est plane & hic
gaudium. de spe future uitȩ. Gustatur hic

Expanded text:
o, vere discipuli mei estis; et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos» . Simul es et servus et liber: servus, quia factus es; liber, quia amaris a Deo a quo factus es: imo etiam inde liber, quia amas eum a quo factus es. Noli servire cum murmure; non enim id agunt murmura tua, ut non servias, sed ut malus servus servias. Servus es Domini, libertus es Domini; non te sic quaeras manumitti, ut recedas de domo manumissoris tui. 8. «Servite Domino in jucunditate.» Plena erit illa et perfecta jucunditas, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem : tunc erit perfecta jucunditas, tunc illa perfecta jubilatio, tunc laus sine defectu, tunc amor sine scandalo, tunc fructus sine timore, tunc vita sine morte. Quid hic? nullumne gaudium? Si nullum gaudium, nulla jubilatio: quomodo, «Jubilate Domino, universa terra?» Est plane et hic gaudium; de spe futurae vitae gustatur hic
Abbreviated transcription (Latin):
Inon possumus. Iubilate gͦ dõ omnis testa
Seruite dño iniocunditate. Omnis seruitꝰ.
amartudine plena . ẽ. Os conditione setu¬
li obligati. et seriiunt & murmurant. Noli
timere illius dñi seruitutem: non erit tͥ gemit
non murmur: non indignatio. Nemo se pu¬
tet inde uenalem: quia dulce ẽ. qd̾ redempti
om̃s sumus. Magna felicitas ẽ fĩs. eẽ inista
domo magna seruum: & si cum compedib
NIoli timere seue compedie. Confitere dĩo
meritis tius attribue. compedes tuas. Confitere
incompedib: siuis ut mornamenta uertantur.
Non frustra. nec sine ex auditione dictum ẽ: in¬
tret in conspectu tuo gemitus compeditorum.
Seruite dño iniocunditate. Libera seruitus ẽ
apud dñm: libera seruitus. ubi ñ necessitas. s
cantas seruit. Nos inquit in libertatẽ uocati estis.
tantũ ne libertatem in occasionem carnis detis:

Expanded text:
non possumus. «Jubilate» ergo «Domino, omnis terranon possumus. «Jubilate» ergo «Domino, omnis terraServite Domino in jucunditate.» Omnis servitus amaritudine plena est: omnes conditione servili obligati et serviunt, et murmurant. Nolite timere illius Domini servitutem: non erit ibi gemitus, non murmur, non indignatio; nemo se petit inde venalem, quia dulce est quod redempti omnes sumus. Magna felicitas, fratres, esse in ista domo magna servum, etsi cum compedibus. Noli timere, serve compedite, confitere Domino: meritis tuis attribue compedes tuas; confitere in compedibus, si vis ut in ornamenta vertantur. Non frustra, nec sine exauditione dictum est, «Intret in conspectum tuum gemitus compeditorum» . «Servite Domino in jucunditate.» Libera servitus est apud Dominum; libera servitus, ubi non necessitas, sed charitas servit. «Vos,» inquit, «in libertatem vocati estis, fratres: tantum ne libertatem in occasionem carnis detis;
Abbreviated transcription (Latin):
tiarum actionem ñreddes ei qui uoluit se no¬
tum ⁊ͥ facere: Laudabas cum quereres. silebis
cum inueneris: Nullo pacco eris ingratus. De¬
betur honor. debetur reuerentia. debetur ma¬
gna laudatio. Attende te qui sis. terra etcims.
uide qͥs meruerit. quid uidere. Uide qͥs. quid.
Homo dm̃. Agnosco ñmeritum hominis: s
miscdiã dĩ. Lauda gͦ miserantẽ. Quando inqͥs
laudabo modicum ipsum qđ sentire possũ
ex parte in enigiate ꝑspeculum: Iam expli¬
care non possum. Audi ergo psalmum.
ubilate deo omnis terra. Intellexisti iubilato¬
uidere. Postremo cȩtera dici possunt ut cunq:
ille solus est ineffabilis qui dirit et factastĩ
omnia: dixit. & fact sumus: s nos eum di¬
cere ñ possumus. Herbum eius quo dica su¬
mus: filius eius ẽ Ut anobis ut cunq fimmꝰ
diceretur: factus ẽ infirmus. Iubilationem
ꝓuerbo possumus dicere. uerbum ꝓuetbo

Expanded text:
tiarum actionem non reddes ei qui voluit se notiarum actionem non reddes ei qui voluit se notum tibi facere? Laudabas, cum quaereres; silebis, cum inveneris? Nullo pacto; non eris ingratus. Debetur honor, debetur reverentia, debetur magna laudatio. Attende te qui sis, terra et cinis: vide quis meruerit, quid videre; vide quis, quid, homo Deum. Agnosco non meritum hominis, sed misericordiam Dei. Lauda ergo miserantem. Quomodo, inquis, laudabo? Modicum ipsum quod sentire possum ex parte in aenigmate per speculum , jam explicare non possum. Audi ergo Psalmum: «Jubilate Domino, omnis terra.» Intellexisti jubilatiovidere. Postremo caetera dici possunt utcumque. ille solus est ineffabilis, qui dixit, et facta sunt omnia. Dixit, et facti sumus: sed nos eum dicere non possumus . Verbum ejus quo dicti sumus, Filius ejus est: ut a nobis utcumque infirmis diceretur, factus est infirmus. Jubilationem pro verbo possumus dicere, verbum pro verbo
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq totus. Sapientia eius attingit a fine
usq ad finem fortiter. et disponit omnia
suauiter Qd autem ds̃ pater: hoc uerbũ
euis. & sapientia eius. Lux deluce: ds̃ de
deo. Quid gͦ optas uidere: Non ẽ ate longe
qđ uis uidere. Apłs dicit equidem ñ lon¬
ergo miseria ẽ longe et̃ abeo qui ubiq
est: Esto gͦ similis pietate. & diligens cogita¬
tione: qm̃ inuisibilia eius ꝑea quȩ facta sunt
intellecta conspiciuntur. Ca quȩ facta sunt
intuere. mirare: quere auctorem. Si dissimilis
repellens: si similis ex altab̃is. Et cũ accedere
ceꝑis similis. et ꝑsentiscere dm̃ quantũ inte
caritas crescit. quia et caritas ds̃ ẽ. senties qͥd¬
dam qđ dicebas & non dicebas. Ante enim qͣ
sentires: dic̃c te putabas dm̃. incipis sentire: &
ibi sentis dici non posse qd sentis. Cum autem
ibi didiceris dici non posse qd̃ sentis. tacebis ñ
laudabis: Ergo mutus eris in laudib dĩ. et gra¬

Expanded text:
ubique totus. Sapientia ejus attingit a fine ubique totus. Sapientia ejus attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter . Quod autem Deus Pater, hde luce, Deus de Deo. Quid ergo optas videre? Non est a te longe quod vis videre. Apostolus dicit equidem non lonergo miseria est; longe esse ab eo qui ubique est? 6. Esto ergo similis pietate, et diligens cogitatione: quoniam invisibilia ejus per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur ; ea quae facta sunt intuere, mirare, quaere auctorem. Si dissimilis sis, repelleris; si similis, exsultabis. Et cum accedere coeperis similis, et persentiscere Deum, quantum in te charitas crescit, quia et charitas Deus est , senties quiddam quod dicebas, et non dicebas. Ante enim quam sentires, dicere te putabas Deum: incipis sentire, et ibi sentis dici non posse quod sentis. Cum autem ibi didiceris dici non posse quod sentis, tacebis, non laudabis? Ergo mutus eris in laudibus Dei, et gra
Abbreviated transcription (Latin):
stos cantũ. s suꝑ iustos et iniustos. Qntum
accedis adsimilitudinẽ tantum ꝓficis inca¬
ritate: & tanto incipis sentire dm. Et quẽ sen¬
tis: Qui uenit adte. an adquem tu redis: Nã
ille qui nunquam discessit ate. Recedit ate
ds̃: cum tu recedis adeo. Presentia sunt cȩcis
om̃ia: sicut uidentib. Nno loco stans cȩcus
et uidens ĩsdem formis rerum ut̃q circum¬
funditur. Ille ẽ presens reb: ile absens. Ex
duob uno loco stantib unus ẽ presens. aliꝰ¬
ẽ absens. non reb ipsis. ad alterum acceden¬
tib. et ab altero recedentib: s ꝓpter dissimi¬
litudinem ocłoꝵ suoꝵ. Ille qui cȩcus dicit᷑.
quia extinctum ẽ ibi qđ contemperari so¬
let luci cuncta uestienti. frustra ẽ presens
reb qͣs non uidet: immo rectius absens ꝗͣ
presens dicitur. Ubi enĩ non ẽ. sensus eius:
recte dicitur absens.hoc ẽ enim absentem
esse: sensu ab eẽ. Sic. et ds̃ ubiq presens ẽ.

Expanded text:
justos tantum, sed super justos et injustos. Quantum justos tantum, sed super justos et injustos. Quantum accedis ad similitudinem, tantum proficis in charitate, et tanto incipis sentire Deum. Et quem sentis? qui venit ad te, an ad quem tu redis? Nam ille nunquam discessit a te: recedit a te Deus, cum tu recedis a Deo. Praesentia sunt caecis omnia, sicut videntibus: uno loco stans caecus et videns, iisdem formis rerum uterque circumfunditur; ille est praesens rebus, ille absens: ex duobus uno loco stantibus, unus est praesens, alius absens; non rebus ipsis ad alterum accedentibus et ab altero recedentibus, sed propter dissimilitudinem oculorum suorum. Ille qui caecus dicitur, quia exstinctum est ibi quod contemperari solet luci cuncta vestienti, frustra est praesens rebus quas non videt; imo rectius absens quam praesens dicitur: ubi enim non est sensus ejus, recte dicitur absens; hoc est enim absentem esse, sensu abesse. Sic et Deus ubique praesens est,
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ placet iniquitas Contere eam incorde tuo.
et munda: expelle illam de corde tuo. ubi
uuit habitare quamius uidere. Accedit gͦ
utcunq anima humana interior homo
recieatus ad unaginem dĩ: quia creatus
adimaginem dĩ tanto erat longe factus qͣnto
ierat indissimilitudinem. Non enim locoꝵ in¬
teruallis acceditur addm. aut receditur adõ.
Dissimilis factus longe recessisti: similis fac¬
tus ꝓximȩ accessisti. Hide quomͦ nos uult
accedere dñs: faciens primum similes ut
accedamus. Estote ait sicut pater ur qui
incęlis ẽ: qui solem suum oriri facit suꝑ bo¬
nos et malos. & pluit suꝑ iustos & iniustos.
Disce diligere inimicos: si iuis cauere inimicũ.
Inquantum autẽ inte caritas crescit. efficiẽs
te et renouans te adsimilitudinem dei. ꝑ¬
tendit usq adinimicos: ut sis ei similis qͥ
facit solem suũ oriri non suꝑ bonos tantũ.
s suꝑ bonos et malos: & pluit non suꝑ u

Expanded text:
tibi placet iniquitas. Contere illam in corde tuo, tibi placet iniquitas. Contere illam in corde tuo, et munda; expelle illam de corde tuo, ubi vult habitare quem vis videre. Accedit ergo utcumque anima humana, interior homo recreatus ad imaginem Dei, quia creatus imaginem Dei; qui tanto erat longe factus, quanto ierat in dissimilitudinem. Non enim locorum intervallis acceditur ad Deum, aut receditur a Deo: dissimilis factus, longe recessisti; similis factus, proxime accedis. Vide quomodo nos vult accedere Dominus, faciens primo similes, ut accedamus. «Estote,» ait, «sicut Pater vester qui in coelis est, qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos» . Disce diligere inimicum, si vis cavere inimicum. Inquantum autem in te charitas crescit, efficiens te et revocans te ad similitudinem Dei, pertendit usque ad inimicos; ut sis ei similis qui facit solem suum oriri, non super bonos tantum, sed super bonos et malos; et pluit, non super
Abbreviated transcription (Latin):
spũalem autem inme ipso qui loquor qui
menbra uegeto. qui uocem intendo. qui lin¬
guam moueo: qui uerba ꝓnuntio. sensusq
discerno. Et quando comprehendo me inme:
tio mundandi cordis. Hoc dicitur abscrip¬
tura. Para unde uideas qđ amas: ante quam
uideas. Audito enim deo et nomine eiꝰ cui
non dulce ẽ. qđ audit. nͥ impio multum re¬
moto. multum longe facto: Qm̃ ecce inqͥt
qui longe faciunt se ate ꝑibunt. Sequitur.
ꝑdidisti omnem qui fornicatur abste. Nobis
autem quid: Quia illi longe & ideo inte¬
nebris. et ideo sauciatis ocłis intenebris. ut
lum̃ non solum non desiderent. s etiam per¬
horreseant: nobis inlonginquo inuentis qͥd
dicitur: Accedite addm et illuminamins.
Ut autem accedas & illumineris. displiceant
tͥ tenebix tuȩ. Dampna qđ es: ut merearis
eẽ qđ non es. Es iniquus: eẽ. debes iustus.
Nunquam iusticiam ꝑcepturus es: si adhuc

Expanded text:
spiritualem autem in meipso qui loquor, qui spiritualem autem in meipso qui loquor, qui membra vegeto, qui vocem intendo, qui linguam moveo, qui verba pronuntio, sensusque discerno. Et quando comprehendo me in me?r quaedam operatio mundandi cordis; hoc dicitur ab Scriptura: Para unde videas quod amas, antequam videas. Audito enim Deo et nomine ejus, cui non dulce est quod audit, nisi impio multum remoto, multum longe facto? «Quoniam ecce,» inquit, «qui longe faciunt se abs te, peribunt;» sequitur, «Perdidisti omnem qui fornicatur abs te» . Nobis autem quid? Quia illi longe, et ideo in tenebris, et ita sauciatis oculis in tenebris, ut lumen non solum non desiderent, sed etiam perhorrescant; nobis in longinquo inventis quid dicitur? «Accedite ad eum, et illuminamini» . Ut autem accedas et illumineris, displiceant tibi tenebrae tuae; damna quod es, ut merearis esse quod non es. Es iniquus, esse debes justus: nunquam justitiam percepturus es, si adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
consideras: quid tu qui consideras: qͥs ille
qui fȩc̃ considerantia & considerantẽ. Quis
ẽ. istȩ : Dic illum: ut dicas illũ. cogita illũ
Potes enim aliquid cogitare. et forte non
potes dicere: nullomͦ autem poteris dic̃e qd̃
non potueris cogitare. Ergo cogita illũ priꝰ¬
quam dicas illum: ut cogites illum. accede
adillum. Qđ enim ius bene uidere ut ha¬
beas quod loquaris. accedit ut inspicias: ne
forte uidendo longe fallaris. S. ut ocłis ista
corpora: sic ille mente conspicitur. Corde at¬
tenditur: & uidetur. Et ubi ẽ cor unde ille
iudeatur: Beati ait mundo corde: qm ipsi
dm̃ uidebunt. Audio. credo. ut possum in¬
telligo corde uider dm̃: nec posse nͥ mundo
corde conspici. Sed audio aliam scripturam.
Quis głabitur castum se hab̃e cor: Aut. quis
głabitur mundum se ẽẽ apeccato: Attendi
ergo uniuersam creaturam quantum potui.
corporalem animaduerti incelo et interra:

Expanded text:
consideras? quid tu quae consideras? Quis ille consideras? quid tu quae consideras? Quis ille qui fecit consideranda et considerantem? quis est iste? Dic illum; ut dicas illum, cogita illum. Potes enim aliquid cogitare, et forte non potes dicere; nullo modo autem poteris dicere quod non potueris cogitare. Ergo cogita illum priusquam dicas illum; ut cogites illum, accede ad illum. Quod enim vis bene videre, ut habeas quod loquaris, accedis ut inspicias, ne forte longe videndo fallaris. Sed ut oculis ista corpora, sic ille mente conspicitur, corde attenditur et videtur. Et ubi est cor unde ille videatur? «Beati,» ait, «mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt» . Audio, credo, ut possum intelligo, corde videri Deum, nec posse nisi mundo corde conspici; sed audio aliam Scripturam: «Quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato» ? Attendi ergo universam creaturam, quantum potui; corporalem animadverti in coelo et in terra,
Abbreviated transcription (Latin):
nascendi ordinẽ. ꝑmanendi modum. intereun¬
di discessum: currere uolumina scłoꝵ sine ul¬
la ꝑturbatione. stellas uolui quodãmͦ abori¬
ente in occidentẽ. ꝑagere cursus annoꝵ: uide¬
mus dimensiones mensium. distensiones ho¬
rarum: inq his omnib nescio qͥd inuisibi¬
le qđ sp̃s uel anima dr̃ inesse omnib animan¬
tib ad appetendam uoluptatem fugiendãq
molestiam: ad conseruandã incolumitatem
suã. uestigium qđdã unitatis: in eẽ etiã ho¬
mini cominune quiddã cum angłis dĩ non
eum peccorib. sicut ẽ uiuere audire. uidere.
& cȩtera: s qd̃ intelligat dm̃. qđ admentẽ
ꝓpriȩ ꝑtineat. qđ sicut ocłs album et nigiũ
ita ęquitatem iniquittatẽq discernat. In hac
tota consideratione creaturȩ. quã nominare
ut cunq & ꝑcurrere potiumus. inderroget
se anima quis fec̃ hȩc omnia: quis creauit
hȩc: quis inhis te ipsam: quid sunt ista quȩ

Expanded text:
nascendi ordinem, permanendi modum, intereunnascendi ordinem, permanendi modum, intereundi decessum, currere volumina saeculorum sine ulla perturbatione, stellas volvi quodam modo ab oriente in occidentem, peragere cursus annorum, videmus dimensiones mensium, distentiones horarum; inque his omnibus nescio quid invisibile, quod spiritus vel anima dicitur, inesse omnibus animantibus ad appetendam voluptatem fugiendamque molestiam, ad conservandam incolumitatem suam vestigium quoddam unitatis; inesse etiam homini commune quiddam cum Angelis Dei; non cum pecoriigat Deum, quod ad mentem proprie pertineat, quod sicut oculus albam et nigrum, ita aequitatem iniquitatemque discernat. In hac tota consideratione creaturae, quam nominare utcumque et percurrere potuimus, interroget se anima: Quis fecit haec omnia? quis creavit haec? quis in his teipsam? Quid sunt ista quae
Abbreviated transcription (Latin):
confusione. Tamen ut hoc qđ dico intelligatis.
immo recordemini: rem cognitã maximȩ u¬
bilant qͥ aliqͥd inagris oꝑantur. Copia fruc¬
tuum iocundati ut messores. uł undemia¬
tores. uel aliqͦs fructus metentes. et inipsa fe¬
cunditate t̾re & feracitate gaudentes. exultã¬
do cantant. & inter cantica quȩ uerbis enun¬
tiant. inserunt uoces quasdam sine uerbis in
clatione exultantis animi: & hec uoeatur u¬
bilatio. Si qͥs forte ꝓpterea ñ recognoscit quia
nunquã aduertit: aduertet decętero. Atq uti¬
nam ñ inueniat qͦs aduertat: ne ds̃ inueniat
qͦs euertat. S tamen quia ñ quiescunt nasci
spinȩ. inmale exultantib aduertamꝰ iubilatio¬
nem imꝓbandam: et offeramus dõ iubilatio¬
nem coronandã. Quando gͦ nos iubilamus.
qñ laudamꝰ qđ dici ñpotest: Attendimꝰ enĩ
uniuersam creaturã. terram. mare. eclum. et
omnia quȩ ineis sunt: attendimus singula
hab̾e origines & causas suas. seminum uim:

Expanded text:
confusione. Tamen ut hoc quod dico intelligatis, imo recordemini rem cognitam, maxime jubilant qui aliquid in agris operantur; copia fructuum jucundati vel messores, vel vendemiatores, vel aliquos fructus metentes, et in ipsa fecunditate terrae et feracitate gaudentes, exsultando cantant; et inter cantica quae verbis enuntiant, inserunt voces quasdam sine verbis in elatione exsultantis animi, et haec vocatur jubilatio. Si quis forte propterea non recognoscit, quia nunquam advertit, advertat de caetero. Atque utinam non inveniat quos advertat, ne Deus inveniat quos evertat. Sed tamen quia non quiescunt nasci spinae, in male exsultantibus advertamus jubilationem improbandam, et offeramus Deo jubilationem coronandam. 5. Quando ergo nos jubilamus? Quando laudamus quod dici non potest. Attendimus enim universam creaturam, terram et mare, et coelum, et omnia quae in eis sunt: attendimus singula habere origines et causas suas, seminum vim,
Abbreviated transcription (Latin):
repletum nimio gaudio ñ posse uerbis explica¬
re qđ gaudet. Aniaduertite hoc ineis qui can¬
tant etiã ñ honeste. Non cnim talis erit iubi¬
latio nr̃a: qualis illorum ẽ. Nos enim iniusti¬
ficatione iubilare debemus. illi autẽ iubilã
inini quũate Itaq nos inconfessione. illi m¬

Expanded text:
repletum nimio gaudio, non posse verbis explicarepletum nimio gaudio, non posse verbis explicare quod gaudet: Animadvertite hoc in eis qui cantant etiam non honeste. Non enim talis erit jubilatio nostra, qualis illorum est; nos enim in justificatione jubilare debemus, illi autem jubilant in iniquitate: itaque nos in confessione, illi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: qđ intellectum beatos facit. Dñs autem ds̃¬
nr̃ beatificator hominum. det nobis intelli¬
gere qđ dicam. det uobis intelligere qđ auditi:
beatus popłs qui intelligit iubilationem. Cur¬
iamus ergo adhanc beatitudinem intelligamꝰ
iubilationem: non eam sine intellectu fundamꝰ
Quid opus ẽ. iubilare. & ñ obtemperare huic
psalmo dicenti iubilate deo omnis terra. &
ñ intelligere iubilationem. ut uor nr̃a sola
iubilet. et cor non iubilet: Sonus enim cordi:
intellectus ẽ. Qd̃ nostis dicturus sum. Quin
bilat non uerba dicit. s sonus quidã ẽ. leticiȩ¬
ẽ. sine uerbis. Uox ẽ enim animi diffusi leici
quantum potest exprimentis affectum. nol
sensum comprehendentis. Gaudens homo in
exultatione sua. exuerbis quibdã quȩ non
possunt dici et intelligi. erumpit inuocem
quandã exultationis sine uerbis: ita ut ap¬
pareat eum ipsa uoce gaudere quidẽ. s quali

Expanded text:
est, quod intellectum beatos facit. Dominusest, quod intellectum beatos facit. Dominuslligere quod dicam, det vobis intelligere quod auditis: «Beatus populus qui intelligit jubilationem.» Curramus ergo ad hanc beatitudinem, intelligamus jubilationem, non eam sine intellectu fundamus. Quid opus est jubilare et obtemperare huic psalmo dicenti, «Jubilate Deo, omnis terra,» et non intelligere jubilationem, ut vox nostra sola jubilet, et cor non jubilet? Sonus enim cordis, intellectus est. 4. Quod nostis dicturus sum. Qui jubilat, non verba dicit, sed sonus quidam est laetitiae sine verbis: vox est enim animi diffusi laetitia, quantum potest, exprimentis affectum, non sensum comprehendentis. Gaudens homo in exsultatione sua, ex verbis quibusdam quae non possunt dici et intelligi, erumpit in vocem quamdam exsultationis sine verbis; ita ut appareat eum ipsa voce gaudere quidem, sed quasi
Abbreviated transcription (Latin):
curitatem dederim ne
laborem tueatis: uide¬
amus tamen attentius.
& quanto liberiꝰ tanto
diligentius. quid sibi ue¬
lint ea ipsa quȩ aꝑte sonant: ut quantum
dñs donare dignatur spualiter intelligamꝰ.
Nox dĩ quolibet organo sonans. tamen uor
Ps almus istȩ inconfessione hoc nobis iubet.
adhoc nos hortatur. ut iubilemus deo. Nec
hortatur uelut aliquem unum angulum
terre aut unam aliquem habitationẽ congregi¬
tionemue hominũ: s quia se nouit ubiq semi¬
nasse benedictionem undiq exigit iubilationẽ.
uocem meam audiuit uniu̾sa terra: Et tamen
hanc uocem auduit uniu̾sa terra. Iã iubilat
dño uniuersa terra. Et qđ ad huc non iubilat.
iubilabit. Pertendens enim benedictio incipi
ubiq ꝓsternit: pietatem ubiq construit. Et
omnis terra. Quid ÷ ergo iubilare: Multum
enim attentosnõfac̃ hoc u̾bum. et p̾̃sertis psal¬
mi titulus: qui inscribitur inconfessione. Quid
ẽ inconfessione iubilare: Et alterius cuiusdam

Expanded text:
curitatem dederim, ne laborem timeatis. Videamus tamen attentius, et quanto liberius, tanto diligentius, quid sibi velint ea ipsa quae aperte sonant, ut quantum Dominus donare dignatur, spiritualiter intelligantur. Vox Dei quolibet organo sonans, tamen vox Psalmus iste in confessione hoc nobis jubet, ad hoc nos hortatur, ut jubilemus Deo. Nec hortatur velut aliquem unum angulum terrae, aut unam aliquam habitationem congregationemve hominum; sed quia ubique novit se seminasse benedictionem, undique exigit jubilationem. vocem meam audit universa terra? Et tamen hanc vocem audivit universa terra: Jam jubilat Domino universa terra, et quod adhuc non jubilat, jubilabit. Praetendens enim benempietatem ubique prosternit, pietatem ubique construit: et omnis terra. Quid est ergo jubilare? Multum enim nos attentos facit ad hoc verbum et praesentis psalmi titulus, quia inscribitur, «In confessione.» Quid est, in confessione jubilare? Est alterius cujusdam
Abbreviated transcription (Latin):
nem generationem accipe qđ dictum ẽ inge¬
neratione & generationem: aut in duab gene¬
rationib. unam terrenam: alteram cȩlestem.
hic ẽ. generatio una quȩ parit mortales: al¬
tera quȩ parit ęternos. Ueritas euis et hic ẽ.
& ibi. Noli putare: quia hic non ẽ ueritas eius.
Si non hic esset ueritas eius. non diceret in alio psal¬
mo ueritas deterra orta ẽ: nec ipsa ueritas di¬
ceret ecce ego uobiscum sũ usq inconsum ma

Expanded text:
nem generationem accipe quod dictum est, «in genem generationem accipe quod dictum est, «in generationem et generationem;» aut in duabus generationibus, unam terrenam, alteram coelestem. Hic est generatio una quae parit mortales; altera quae parit aeternos. Veritas ejus et hic est, et ibi. Noli putare quia hic non est veritas ejus: si non hic esset veritas ejus, non diceret in alio psalmo: «Veritas de terra orta est» ; nec ipsa Veritas diceret, «Ecce ego vobiscum sum usque in consumma
Abbreviated transcription (Latin):
confessio erit enim confessio laudis. Semꝑ
confiteberisillũ dm: te creatirã: Illũ ꝓtectoren.
cius: in hymnis confessionum. Confitemini ei
inportis. confitemini & inatria cũ intraueritis:
confitemini inhymnis. Umni. laudes sunt.
Quando intras. te reprehende: cum intraueris
illum lauda. Aꝑtte mͥ portas iusticie. dicit
inalio psalmo: ingrediens incis confitear dño.
Nunquid dixi. cum ingressus fuero iam ñ con¬
fitebor: Etiam ingressus confitebitur. Quȩ
llum laudans confitebatur: ñ se accusans.
Laudate nom̃ eius: qm̃ suauis ẽ dñs. Nolite
putare. quia deficitis inlaudando. Laudatio
ur̃a: quasi manducatio erit Quantum lau-¬
datis tantũ iures acquiritis: et tantũ dulce¬
scit quem laudatis. Laudate nomen eius: qͥa
suauis ẽ. dñs. Inȩcernum miscđia eius. Non
enim cum te liberauerit desinet eẽ. misericors.
Et ut ꝓtegat semꝑ inȩterna uita: miscđie er
iatione & generationem ueritas eius. Aut om¬

Expanded text:
 erit enim confessio laudis. Semper confiteberis, illum Deum, te creaturam; illum protectorem, ejus in hymnis confitemini ei». In portis confitemini; et in atria cum intraveritis, confitemini in hymnis. Hymni laudes sunt. Quando intras, te reprehende; cum intraveris, illum lauda. «Aperite mihi portas justitiae,» dicit in alio psalmo; «ingrediens in eis» «confitear Domino» . Numquid dixit, tum ingressus fuero, jam non confitebor? Etiam ingressus confitebitur. Quae Illum laudans confitebatur, non se accusans. 17. «Laudate nomen ejus, quia suavis est Dominus.» Nolite putare quia deficitis in laudando. Laudatio vestra quasi manducatio erit: quantum laudatis, tantum vires acquiritis, et tantum dulcescit quem laudatis. «Laudate nomen ejus, quia suavis est Dominus. In aeternum misericordia ejus.» Non enim cum te liberaverit, desinet esse misericors: et ut protegat semper in aeternam vitam, miserrationem et generationem veritas ejus.» Aut om
Abbreviated transcription (Latin):
curus mortuus c̃ pastor ꝓoue: qui resurgens
portis initium ẽ aconfessione incipite. Inde
psalmus inconfessione. Ibi iubilate confite¬
mini uos non factos auob̃: laudate eum aqͦ
facti estis. Abillo sit bonum tuũ: aquo reco¬
dens fecisti malũ tuum. Intrate inportas cr
inconfessione. Intret grex inportas: ñ foriert¬
maneant adlupos. Et quomͦ intrent inconfis¬
sione: Porta. ulest initium: confessio tibi st.
Unde in alio psalmo dicit᷑ incipite. dño incon¬
fessione. Qđ illic. dicit incipite: hoc appella¬
uit hic portas. Intrate portas eius inconfel¬
sione. Et quid: Cum iã intrauerumꝰ non cons¬
fitebimur: Semꝑ confitere: semꝑ habes qd
confitearis. Difficile ẽ in hac uita. ut sic homo
mutetur: ut non inueniat᷑ ineo qđ rep̃hen¬
dantur. Opus c̃ ut tu te reprehendas: ne ill
reprehendat. qui dampnaturus ẽ Ergo &
cum intraueris in atria confitere: quando s.

Expanded text:
curus mortuus est pastor pro ove, qui resurgens curus mortuus est pastor pro ove, qui resurgens portis initium est; a confessione incipite. Inde «Psalmus in confessione,» ibi jubilate. Confitemini vos non factos a vobis, laudate eum a quo facti estis. Ab illo sit bonum tuum, a quo recedens fecisti malum tuum. «Intrate in portas ejus in confessione.» Intret grex in portas, non foris remaneat ad lupos. Et quomodo intret? «In confessione.» Porta, id est initium, confessio tibi sit. Unde in alio psalmo dicitur: «Incipite Domino in confessione» . Quod illic, dicit, «Incipite;» hoc appellavit hic, «portas: Intrate in portas ejus in confessione.» Et quid, cum jam intraverimus, non confitebimur? Semper confitere, semper habes quod confitearis. Difficile est in hac vita, ut sic homo mutetur, ut nihil inveniatur in eo quod reprehendatur: opus est ut tu te reprehendas, ne ille reprehendat qui damnaturus est. Ergo et cum intraveris in atria, confitere. Quando non
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ẽ. ds̃. Dñs ille non nobis uilescat. Cruci¬
firistis. flagellastis. sputis illinistis. spinis co¬
ronastis. ueste ignominiosa uestistis. inligno
suspendistis. clauis confi xistis. lancea ꝑcus¬
sistis. custodes adsepulchrum posiustis. ipse
ta sunt. & sine ipso factum ẽ. nichil. Quid est
qđ exultatis: Quid ẽ. quod suꝑbitis: Alius uoᷤ
fecit. Et qui uos fecit: ipse auobis patitur .s
uos sic uos iactatis & głamini. & extollitis: qͣsi
auob̃ ipsi facti sitis. Bonum ẽ uobis: ut qͥ fec̃
uos ꝑficiat uos. Ipse fęcit nos: & non ipsi nos.
Non debemus suꝑbire. Totum bonum qđ habe¬
mus: ab artifice nr̃o habenius. Qđ in nobis feci¬
mus inde dampnamur: qđ innob̃ ille fecit in¬
de coronabimur. Ipse fȩcit nos & non ipsi nos.
Nos autem popłs eius. & oues pascuȩ eius. Oues
& oitis. Ipse oues: una ouis. Et quam amantissi¬
mum nr̃i pastorem habemus: Dunisit nona¬
ginta nouem: descendit querere unã. reportat
inhumeris suis: redemptam sanguine suo. Se¬

Expanded text:
ipse est Deus,» Dominus ille non vobis vilescat: crucifixistis, flagellastis, sputis illinistis, spinis coronastis, veste ignominiosa vestistis, in ligno suspendistis, clavis confixistis, lancea percussistis, custodes ad sepulcrum posuistis; ipse ta sunt, et sine ipso factum est nihil . Quid est quod exsultatis? quid est quod superbitis? Alius vos fecit; et qui vos fecit, ipse a vobis patitur. Sed vos sic vos jactatis et gloriamini, et extollitis, quasi a vobis ipsis facti sitis. Bonum est vobis ut qui fecit vos, perficiat vos. «Ipse fecit nos, et non nos.» Non debemus superbire: totum bonum quod habemus, ab artifice nostro habemus; quod in nobis nos fecimus, inde damnamur; quod in nobis ille fecit, inde coronamur. «Ipse fecit nos, et non nos. Nos autem populus ejus, et oves pascuae ejus.» Oves et ovis: ipsae oves una ovis. Et quam amantissimum nostri pastorem habemus! Dimisit nonaginta novem, descendit quaerere unam, reportat in humeris suis redemptam sanguine suo. Se
Abbreviated transcription (Latin):
sunt iuri sanguinum: s de illisoicamus.
tinam solas uisibiles facerent: et animas
ñ pimerent: Isti qui sunt iuiri sanguinũ
& ddolositatis. ne putent quia nos male sie
intelliginus uiros sanguinum. qͥa animas
occidunt: ipsi maximianistas suos sic intel¬
lererunt. Nam cum eos dampnarent: iN
ipsa sententia coneibii sui. ista uerba posue¬
rnt. Heloces pedes eoꝵ adeffundendum

Expanded text:
sunt viri sanguinum. Sed et de illis dicamus: sunt viri sanguinum. Sed et de illis dicamus: Utinam solas facerent, et animas non perimerent. Isti qui sunt viri sanguinum et dolositatis, ne putent quia nos male sic intelligimus viros sanguinum, qui animas occidunt; ipsi Maximianistas suos sic intellexerunt. Nam cum eos damnarent, in ipsa sententia concilii sui ista verba posuerunt: Veloces pedes eorum ad effundendum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs iħs eluxit uniuerso mundo: cantent
inunitate eũ toto mundo: Non enim .ẽ.
qͥ se abscondat acalore euis: Illi autem tra¬
ducentes se atoto adpartem: acorꝑe ad
uulnus: auita adp̃cisionem: quid passuri
sunt. nͥ itur inputeum corruptionis. Uiri¬
sanguinũ et dolositatis: Hiros sanguinẽos¬
ꝓpter interfectiones dic̃: atq utinã corpo¬
rales & nonspititales Sanguis enim decar¬
ne exiens: uidetur & horretur. Quis uidet
sanguinem cordis in rebaptirato: Ille mor¬
tes alios ocłos querunt: quamquã & de
istis mortib uisibilib ñ quiescant armat
ubiq curcumcelliones Et si istas uisibiles
mortes adtendamus: uiri sanguinum suis
Adtende armatum: Si uir pacis eẽt et non
sanguinis: fustem saltem solum ferret: S
fert sundibalum. feit securem: fert lapideᷤᷤ
fert lanceas. Et ista portantes. ubiq qͥ pos¬
sunt euagantur: sanguinẽ innocentium
sitiunt: Ergo et deistis uisibilib mortib

Expanded text:
Dominus Jesus eluxit universo mundo; cantent Dominus Jesus eluxit universo mundo; cantent in unitate cum toto mundo: Non enim est qui se abscondat a calore illius . Illi autem traducentes se a toto ad partem, a corpore ad vulnus, a vita ad praecisionem, quid passuri sunt, nisi in puteum corruptionis ium et dolositatis. Viros sanguinum propter interfectiones dicit; atque utinam corporales, et non spirituales! Sanguis enim de carne exiens, videtur et horretur: quis videt sanguinem cordis in rebaptizato? Illae mortes alios oculos quaerunt. Quanquam et de istis mortibus visibilibus non quiescant armati ubique Circumcelliones. Et si istas visibiles mortes attendamus, viri sanguinum sunt. Attende armatum, si vir pacis est, et non sanguinis. Si fustem saltem solum ferret; sed fert fundibulum, fert securim, fert lapides, fert lanceas: et ista portantes ubique qua possunt evagantur, sanguinem innocentium sitiunt. Ergo et de istis visibilibus mortibus
Abbreviated transcription (Latin):
mari isto: s excipit te portus lu tantum
ante quam intres inportum: abanchora
noli abrumpi: fluctuat nauis inanchoris
s non longe aterra ꝓiettur: nec inȩternum fluc¬
tuabit: et si addtempus fluctuat. Et enim ad
fluctuationẽ ꝑtinent uerba suꝑiora: contri¬
status sum mexercitatione mea. et conturbatus
sum. Expectabam eum qui saluũ me fecłt
apusillanitate sps: et tempestate fluctuans
loquit᷑ s ñ inȩternum fluctuabit: nã ancho¬
ra ligatur Anchora spes eius ẽ non dabit in
Puteus corruptionis: tenebre submersionis.
Deduces eos inquit. inputeum corruptionis:
qͥa cecus cecum ducens. ambo infoueã ca¬
dunt Deducit eos ds inputeum corruptio¬
nis: ñ qđ ipse sit auctor eulpe ipsorũ: s qd
ipse sit uidex iniquitatum ipsoꝵ. Tradidit
enim eos ds inconcupiscentus cordis eoꝵ
Amauerunt enim tenebras: et non lucem:
Dilexerunt cecitatem: ñuisionem Nam ecce

Expanded text:
mari isto, sed excipit te portus. Tu tantum mari isto, sed excipit te portus. Tu tantum antequam intres in portum, ab anchora noli abrumpi. Fluctuat navis in anchoris, sed non longe a terra projicitur; nec in aeternum fluctuabit, etsi ad tempus fluctuat. Etenim ad fluctuationem pertinent verba superiora: Contristatus sum in exercitatione mea, et conturbatus sum. Exspectabam eum qui me salvum faceret a pusillanimitate et tempestate. Fluctuans loquitur, sed non in aeternum fluctuabit; nam anchora ligatur, anchora spes ejus est. Non dabit iPuteus corruptionis, tenebrae sunt submersionis. Deduces eos, inquit, in puteum corruptionis: quia caecus caecum ducens, ambo in foveam cadunt . Deducit illos Deus in puteum corruptionis, non quod ipse sit auctor culpae ipsorum, sed quod ipse sit judex iniquitatum eorum. Tradidit enim eos Deus in concupiscentias cordis eorum : amaverunt enim tenebras, et non lucem; dilexerunt caecitatem, et non visionem. Nam ecce
Abbreviated transcription (Latin):
Molliti ñirtutẽ amiserunt: s iniacula con¬
uersi sunt. Molliti sunt sermones eius suꝑ
oleum: & ipsi molliti sermones. ipsi sunt
iacula S tu forte nondum ydoneus es. qui
armeris his iaculis: et nondum tͥ eluxit qd
insermone forte obscurum. s̃ & durum:
acta indomino curam tuã: & ipse te enutriet:
mo se supponat ꝓdomino Iact̾a in dño curã
tuã. Hide quẽ admodũ magnus miles xp̃i:
in se euram paruuloꝵ iactari noluit. Nunqͥd
paulus ꝓuobis crucifirus ẽ. aut innomine pau¬
li baptirati estis: Quid eis aliud dicebat: nͥ
iactate in dño curam urãm. & ipse uos enu¬
triet: Modo auttẽ uult paruulus iactare
curã suam indño: & occurrit nescio quis. &
dicit. Ego excipio: Tanquã naui occurrit
et tu: Portum quero: ñ sarum Iacta in dño
curam tuã: et ipse te enutriet Euide quia
portus te excipit Non dabit inȩternum
fluctuationem iusto Uideris fluctuari in

Expanded text:
Molliti non virtutem amiserunt, sed in jacula conMolliti non virtutem amiserunt, sed in jacula conversi sunt. Molliti sunt sermones ejus super oleum, et ipsi, molliti sermones, ipsi sunt jacula. Sed tu nondum forte idoneus es qui armeris his jaculis, et nondum tibi eluxit quod in sermone forte obscurum est et durum; Jacta in Dominum curam tuam, et ipse te enutriet. mo se supponat pro Domino. Jacta in Dominum curam tuam. Vide quemadmodum magnus ille miles Christi in se curam parvulorum jactari noluit: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizati estis Quid eis aliud dicebat, nisi, Jactate in Dominum curam vestram, et ipse vos enutriet? Modo autem vult parvulus jactare curam suam in Dominum, et occurrit nescio quis, et dicit: Ego excipio. Tanquam navi fluctuantet tu: Portum quaero, non saxum. Jacta in Dominum curam tuam, et ipse te enutriet. Et vide quia portus te excipit: Non dabit in aeternum fluctuationem justo. Videris fluctuare in
Abbreviated transcription (Latin):
si durus.ẽ. sermo. & nondum intellectus ẽ.
durus sit impio: tͥ autem pietate mollia¬
tur: quia quandoq soluetur. & fit tibi
oleum: et usq adossa penetrabit. Proinde
tanquã ipse petrus post illam duriciam
sicut putabant sermonis dm̃i scandaliraris
etiam hic diceret uerbũ uitȩ eternȩ habes.
quo ibimus: ita subiecit. Lacta in domino
curam tuã: & ipse te enutriet: Pariuilus es
nondum intelligis secreta uerboꝵ: forte te
panis latet: & adhuc lacte nutriendus es.
Nol irase ubib: ipsa te idoneũ reddent ad m̃i¬
sam: cui m minus ydoneus es Ecce ꝑdiui¬
sionẽ hereticoꝵ multa dura mollita sunt.
Sermones ilius dur molliti sunt suꝑ oleum:
& ipsi sunt iacula Armauerunt euangeli¬
dantes: & ipsi sermones diriguntur inpectore
quorumq audientiũ. abinstantib oportune
& importune. lius sermonib illis uerbis. tan¬
quam sagittis corda hominũ adamorẽ pa¬
cis figuntur:.Duri erant: molles facti sunt:

Expanded text:
si durus est sermo, et nondum intellectus est, si durus est sermo, et nondum intellectus est, durus sit impio, tibi autem pietate molliatur: quia quandoque solvetur, et fiet tibi oleum, et usque ad ossa penetrabit. tanquam ipse Petrus post illos duritia, sicut putabant, sermonis Domini scandalizatos etiam hic diceret, Verbum vitae aeternae habes, ad quem ibimus? ita subjecit, Jacta in Dominum curam tuam, et ipse te enutriet. Parvulus es, nondum intelligis secreta verborum: forte tibi panis latet, et adhuc lacte nutriendus es ; noli irasci uberibus, ipsa te idoneum reddent ad mensam, cui modo minus idoneus es. Ecce per divisionem haereticorum multa dura mollita sunt: sermones illius duri molliti sunt super oleum, et ipsi sunt jacula. Armaverunt evangelizantes: et ipsi sermones diriguntur in pectora quorumque audientium ab instantibus opportune et importune; illis sermonibus, illis verbis tanquam sagittis, corda hominum ad amorem pacis feriuntur. Duri erant, et molles facti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uultus eius: & appropinquauit cor illius
Molliti sunt sermones eius suꝑ oleum: &
ipsi sunt iacula Quedam enĩ in scͥpturis
dura uidebantur. eũ obscura essent: exposi¬
ta. mollita sunt. Nam & prima. beresis in
discipłis.xp̃i: uelut addurieiã sermonis ip¬
sius fact̾a ẽ Cum enim diceret. nͥ quis man¬
ducauerit carnem meam. & biberit sangui¬
nem meũ. ñ habebit uitam inse: illi non in¬
telligentes dixerunt adinuicem Durus. ẽ.
hic sermo Quis potest eũ audire: Dicentes
quia durus. ẽ. hic sermo. separauerunt se ab
illo: remansit cum aliis duodecim Cum es
suggessissent illos insermone euis ẽẽ se scan¬
daliratos: nunquid & uos inquit uultis
abire Et petrus Herbum uitȩ eternȩ habe ᷤ
adquem ibimus: Intendite obsecramꝰ uos:
& paruuili discite pietatem Nunquid iam
petrus intelligebat secretum sermonis illiꝰ¬
dni : Nondum intelligebat: s bona ẽẽ uer¬
ba quȩ non intelligebat pie credebat. Frgo

Expanded text:
ropinquavit cor illius. 23. Molliti sunt sermones ejus super oleum, et ipsi sunt jacula. Quaedam enim in Scripturis dura videbantur, cum obscura essent; exposita mollita sunt. Nam et prima haeresis in discipulis Christi velut a duritia sermonis ipsius facta est. Cum enim diceret, Nisi quis manducaverit carnem meam, et biberit sanguinem meum, non habebit vitam in se: illi non intelligentes dixerunt ad invicem, Durus est hic sermo, quis potest eum audire? Dicentes quia durus est sermo hic; separaverunt se ab illo: remansit cum aliis duodecim. Cum ei suggessissent illos in sermone ejus fuisse scandalizatos, Numquid et vos, inquit, vultis ire? Et Petrus: Verbum vitae aeternae habes, ad quem ibimus Intendite, obsecramus vos, et parvuli discite pietatem: Numquid jam Petrus intelligebat secretum illius sermonis Domini? Nondum intelligebat; sed bona esse verba quae non intelligebat, pie credebat. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
intrat. Qm̃ inmultis erant mecum¬
Exaudiet me ds̃: et humiliabit illos qͥ. ẽ.
ante scła. Iui enim p̃sumunt de nescio
qͦ duce suo. qui cȩpit heri: humiliabit
illos qͥ est ante scła: Quia et si extempore
xp̃c nr̃ de maria uirgine: ante scła tam̃
inprincipio erat u̾bũ. et uerbum erat ap̃
deum: et ds̃ erat u̾bũ: humiliabit illos
qui ẽ ante scła. N on enĩ. ẽ. illis commu

Expanded text:
intrat. Quoniam in multis erant mecumintrat. Quoniam in multis erant mecumExaudiet me Deus, et humiliabit illos, qui est ante saecula. Illi enim praesumunt de nescio quo duce suo qui coepit heri: humiliabit illos qui est ante saecula. Quia etsi ex tempore Christus est de Maria virgine, ante saecula tamen in principio Verbum, et Verbum apud Deum, et Deus Verbum . Humiliabit illos qu
Abbreviated transcription (Latin):
ixit: si defuerit frustra sunt illa Si lin¬
gius hominũ loquar & angłoꝵ ait: si habe¬
am omnem ꝓpħiam & omnem fidẽ. & om¬
nem scientiã: si montes transferam: si di¬
stribuam omnia mea pauꝑib: si tradam
corpꝰ meum ut ardeam Quam multa
enumerauit. His omnib multis. de sit
una carttas: ula numero plura sunt: hȩc
pondere maior.ẽ Ergo inomnib sacram̃¬
tis mecũ: inuna cantate ñ mecũ Inmultis
erant mecum: Qursus alio mͦ: qm̃ in mul¬
tis erant mecum: Qui se separauerunt ame
mecum erant: ñ inpaucis s inmultis Et¬
enim ꝑtotum orbẽ terraꝵ pauca sunt gra¬
na: multe sunt paleȩ. Quid ergo ait In
palea mecum erant: intritico ñ erant me¬
cum: Et ꝓpinquat palea tiitico: De uno
semine exit: inuno agro radicat᷑: una
pluuia nutritur: eundem messorẽ patit᷑:
eandem triturationẽ sustinet: eandẽ uen¬
tilationem expectat: ñ inunũ horreum

Expanded text:
dixit; si defuerit, frustra sunt illa. Si lindixit; si defuerit, frustra sunt illa. Si linguis hominum loquar et Angelorum, ait, si habeam omnem prophetiam et omnem fidem, et omnem scientiam, si montes transferam, si distribuam omnia mea pauperibus, si tradam corpus meum ita ut ardeat. Quam multa enumeravit! His omnibus multis desit una charitas: illa numero plura sunt, haec pondere major est . Ergo in omnibus Sacramentis mecum, in una charitate non mecum: In multis erant mecum. Rursus alio modo, Quoniam in multis erant mecum, qui se separaverunt a me, mecum erant, non in paucis, sed in multis. Etenim per totum orbem terrarum pauca sunt grana, multae sunt paleae. Quid ergo ait? In palea mecum erant, in tritico non mecum erant: et propinquat palea tritico, de uno semine exit, in uno agro radicatur, una pluvia nutritur, eumdem messorem patitur, eamdem triturationem sustinet, eamdem ventilationem exspectat, non in unum horreum