comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tue̾ᷤ ds̃ m̃s. Si ñ me docueriᷤ faciã uoluntatẽ meã
gist̃ m̃s. Uidete ꝗ ad modũ grã c̃m̃det᷑. Hoc tenete: hoc
ĩbibite: hoc uob̃de corde nulłꝰ excitiat. Nec habeatis
⁊elũ dĩ. s ñ scd̾mscientiã: ne ignor antẽ dĩ ĩticiã &
uram uolentes c̃stituere legẽ. iꝰticiȩ dĩ ñ sitis
subiecti. Uerba certe apłi agnoscitis. Dicite
lus: Sp̃s tuus bonꝰ deduc& me in t̾rã rectã.
qͥa sp̃s m̃s malus deduxit in t̾rã ꝑu̾sã. Et
qͥd ego merui. Quȩ mea oꝑa bona sine tuo
adiutorio cõputant᷑: unde impetrarẽ dig¬
nꝰq essem deduci ab spu tuo in t̾ram rectã.
Quȩ oꝑa mea: uel quȩ merita mea Pro¬
pter nom̃ tuũ dñe uiuificabis me. Atten¬
dite gͦ qͣntum potestis gr̃e cõm̃dationẽ:
qua gratis salui facti estis. Propt᷑ nom̃ tuũ
dnẽ uiuificabis me. Non nob̾ dne̾ ñ nobis.
s nomini tuo da głam. P ropt᷑ nom̃ tuum

Expanded text:
tu es Deus meus.» Si non me docueris, faciam voluntatem meam, tu es Deus meus.» Si non me docueris, faciam voluntatem meam, gister meus. Videte quemadmodum gratia commendetur. Hoc tenete; hoc imbibite, hoc vobis de corde nullus excutiat; ne habeatis zelum Dei, sed non secundum scientiam; ne ignorantes Dei justitiam, et vestram volentes constituere, justitiae Dei non sitis subjecti . Verba certe Apostoli agnoscitis. Dicite lus: «Spiritus tuus bonus deducet me in terram rectam.» Quia spiritus meus malus deduxit me in terram perversam. Et quid ego merui? quae mea opera bona sine tuo adjutorio computantur, unde impetrarem dignusque essem deduci a Spiritu tuo in terram rectam? Quae opera mea, vel quae merita mea? «Propter nomen tuum, Domine, vivificabis me.» Attendite ergo, quantum potestis, gratiae commendationem, qua gratis salvi facti estis. «Propter nomen tuum, Domine, vivificabis me.» Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam . «Propter nomen tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
Quo ibo ab spũ tuo. Si ascenđo in celũ tu
ibi es: si descendo in infernũ. ades. Qͥa gͦ re¬
stat. Si assũpsero pennas meas ut colũba. &
uolabo in extrema maris. idest ut spe ha¬
bitem in finem scłi: & enim illuc manꝰ tua
deduca me. & tenebit me dext̾a tua. Exi¬
me me ab inimicis meis. qmͣ ad te confugi
dñe : doce me ut faciam uoluntatẽ tuam.
si ab alio factꝰ sum. Tu es totum meũ: quia
tu es ds̃ m̃s. Patrem quero ꝓptͣ hereditatẽ
tu es ds̃ m̃s: ñ solum dator hereditatis. sed
ipsa hereditas. Dñs pars hereditatis meȩ.
Dnmͣ queram ꝓptͣ redemptionẽ: tu es ds̃ m̃s
Patronũ queram ꝓptͣ lib̾ationẽ: tu es ds̃ nĩs.
Postremo creatꝰ recreari cupio: tu es ds̃ m̃s.
qͥ creator meus: qui creasti me ꝑ u̾bum tuũ.
& recreasti me ꝑ u̾bum. S creasti me ꝑ u̾bu̾
dm̃ manentẽ apud te: recreastiꝑ u̾bũ. carnẽ fac¬
tũ ꝓpt̃ noͦ. Doce gͦ me ut faciã uoluntatẽ tuã. qͥa

Expanded text:
«Quo ibo a spiritu tuo? Si ascendero in coelum, tu ibi es: si descendero in infernum, ades.» Quid ergo restat? «Si assumpsero pennas meas ut columba, et volabo in extrema maris;» id est, ut spe habitem in finem saeculi: «etenim illuc manus tua deducet me, et perducet me dextera tua» . «Exime me de inimicis meis; qbi  doce me facere voluntatem tuam, si ab alio factus sum. Tu es totum meum; «quia tu es Deus meus.» Patrem quaeram propter haereditatem? «Tu es Deus meus,» non solum dator haereditatis, sed ipsa haereditas: «Dominus pars haereditatis meae» . Dominum quaeram propter redemptionem? «Tu es Deus meus.» Patronum quaeram propter liberationem? «Tu es Deus meus.» Postremo creatus recreari cupio? «Tu es Deus meus,» qui Creator meus, qui creasti me per Verbum tuum, et recreasti me per Verbum. Sed creasti me per Verbum Deum manentem apud te; recreasti per Verbum carnem factum propter nos. «Doce» ergo «me ut faciam voluntatem tuam; quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
us: qͥa defecit sp̃s mͣs. Ipsa ẽ causa. ut cito
exaudias: quia defecit sp̃s m̃s. Factꝰ sum
iam pauꝑ spũ: beatũ me fac in regno cȩ
extollit᷑ contͣ dm̃: fiat in illo bene qͦd ali¬
bi scͥptum ẽ. auferes sp̃m eoꝵ & deficient
& in puluerem suum conu̾tent᷑: ut confi¬
tentes dicant. mem̃to qͥa puluis sumꝰ: cũ

Expanded text:
tuus, quia «defecit spiritus meus:» ipsa est causa ut cito tuus, quia «defecit spiritus meus:» ipsa est causa ut cito exaudias, quia «defecit spiritus meus.» Factus sum jam pauper spiritu; beatum me fac in regno coelextollitur contra Deum. Fiat in illo bene quod alibi scriptum est, «Auferes spiritum eorum, et deficient, et in pulverem suum convertentur» ; ut confitentes
Abbreviated transcription (Latin):
di inquit manꝰ meas ad te. Anima mea ue-¬
lut terra sine aqua tͥ. Complue inquit me:
ad faciendum fructum bonum. Dnͣs enim
dabit suauitatẽ: & terra nr̃a det fructũ su¬
um. Extendi manꝰ meas ad te: anima mea
uelut terra sine aqua tͥ. Non mͥ: sed tibi.
Sitire tͥ possum: me irrigare non possum.
Anima mea uelut terra sine aqua tͥ: qͥa siti¬
uit anima mea ad dm̃ uiuum. Quando ue¬
niam : nͥ qͣndo uenerit. Situnt anima mea
in dm̃ uiuum: quia anima mea uelut tͣra
sine aqua tͥ. Habundat mare: inundat:
copiosum ẽ. fluctuat: sed amarũ ẽ. Dis¬
creta ẽ aqua: apparuit arida anima mea.
Quando sic sitio. ad inflammandã sitim
meam pluuiam differebas: ut hauriens
ũnbiberem. nͣ respuerem qͦd influeres. Si
gͦ idõ differebas: iam da. qmͣ anima mea
uelut t̾ra sine aquatͥ. Cito exaudi me
dnẽ: defecit sp̃s m̃s. Impleat me spͣs tu

Expanded text:
di,» inquit, «manus meas ad te: anima mea vedi,» inquit, «manus meas ad te: anima mea velut terra sine aqua tibi.» Complue, inquit, me ad faciendum fructum bonum. Dominus enim dabit suavitatem, ut terra nostra det fructum suum . «Extendi manus meas ad te: anima mea velut terra sine aqua,» non mihi, sed «tibi.» Sitire tibi possum, me irrigare non possum. «Anima mea velut terra sine aqua tibi:» quia sitivit anima mea in Deum vivum . Quando veniam, nisi quando venerit? Sitivit anima mea in Deum vivum; quia «anima mea velut terra sine aqua tibi.» Abundat mare, inundat, copiosum est, fluctuat, sed amarum est. Discreta est aqua, apparuit arida anima mea; omine.» Quae enim mora quando sic sitio, ad inflammandam sitim meam? Pluviam differebas, ut hauriens imbiberem, non respuerem quod influeres. Si ergo ideo differebas, jam da; quoniam «anima mea velut terra sine aqua tibi. Cito exaudi me, Domine; defecit spiritus meus.» Impleat me spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
in qͣntum malus es: auertere ab oꝑe tuote.
ad opꝰ illiꝰ. Qui fecit te. ipse form&: ipse qͦd
formauerat & tu exterminasti. reform&
Ut enim sis. ipse oꝑatꝰ ẽ. ut bonꝰ sis. si bonꝰ es.
ipse oꝑatur. Cum tremore inqͥt & timore.
uram ipsorũ salutem oꝑamini. Si nr̃am ipsoꝵ
salutem oꝑ amur: quare cũ timore. quare cũ
tremore. cũ sit in potestate nr̃a qͦd oꝑamur:
Audi. quare cũ timore & tremore. Ds̃ enĩ qui
oꝑat᷑ in uob̃: & uelle & oꝑari ꝓ bona uolun¬
tate. Ergo cũ timore & tremore: ut delect&
in conualle oꝑari artificem nr̃m. Sic enim
oꝑat᷑ tanqͣm in deiectis: qͥ iudicat in gentibꝰ.
& repl& ruinas. In facturis manuũ tuarum
meditatꝰ sum. Uide gͦ. Inspexi oꝑa tua: quia
optimũ. & om̃e donum ꝑfectũ desursũ esse
descendens a patre luminum: apud quẽ non
ẽ transmitatio. nec momenti obumbratio.
Cum hoc uiderem: auersus ab oꝑe malo qͦd fę¬
ceram in me. extendi manꝰ meas ad te. Exten-¬

Expanded text:
in quantum malus es. Averte ab opere tuo te, ad opus illius qui fecit te: ipse format; et ipse quod formaverat et tu exterminasti, reformet. Ut enim sis, ipse operatus est; ut bonus sis, si bonus es, ipse operatur. «Cum tremore,» inquit, «et timore vestram ipsorum salutem operamini.» Si nostram ipsorum salutem operamur, quare cum timore, quare cum tremore, cum sit in potestate nostra quod operamur? Audi quare cum timore et tremore: «Deus est enim qui operatur in vobis et velle et operari, pro bona voluntate» . Ergo cum timore et tremore, ut delectet in convalle operari artificem nostrum. Sic enim operatur tanquam in dejectis, qui judicat in gentibus, et replet ruinas. «In facturis manuum tuarum meditatus sum.» Vidi ergo, et inspexi opera tua; quia optimum, et omne donum perfectum de sursum esse, descendens a Patre luminum, apud quem non est commutatio, nec momenti obumbratio ? Cum hoc viderem, aversus ab opere malo quod feceram in me, «extendi manus meas ad te. Exten
Abbreviated transcription (Latin):
uetera transier̃: in spũ tuo noua facta st̃.
Ne au̾tas faciem tuã ame. Au̾tisti a suꝑbo.
Et enĩ aliquando habundabam: & u habu¬
dantia mea elatꝰ sum. Ego enim dixi aliqͣn.¬
do in habundantia mea: ñ mouebor in etͥ¬
num. Dixi nͣ mouebor in habundantia
mea. ignorans iusticiam tuam. & constitu¬
ens meam: sed tu dñe in uoluntate tua pͣ¬
stitisti decori meo uirtutẽ. Dixi in habun¬
dantia mea nͣ mouebor: uerũ ate mͥ erait.¬

Expanded text:
nova facta sunt . 13. «Ne avertas faciem tuam a me.» Avertisti a superbo. Etenim aliquando abundabam, et in abundantia mea elatus eram: «Ego» enim «dixi» aliquando «in abundantia mea, Non movebor in aeternum. Dixi, Non movebor, in abundantia mea,» ignorans justitiam tuam, et constituens meam; sed tu, «Domine, in voluntate tua praestitisti decori meo virtutem. Dixi in abundantia mea, Non movebor;» veru
Abbreviated transcription (Latin):
re qͥcqͥd in se boni ess&̾. ab illo factum esse.
ne ignorans iusticiam di. & suã uolens con¬
stituere. iusticiȩ dĩ subiectꝰ ñ ess&: ut ei con¬
uenir& uox illa suꝑior. in ueritate tua &
cõmͣdat: gram se inuenisse gloriat᷑: gr̃am qͣ
gratis salui facti sumꝰ: quia & gratis salui
facti sumꝰ. Quid gloriaris in tua iusticia:
Quid te extollis : ignorans dei iusticiam:
De disti forte aliquid ut saluus esses: Respice
gͦ conditorem uitȩ tuȩ substantiȩ & iusticiȩ
salutis auctorem: meditare in factuiris manu-¬
um eiꝰ : qͥa & iusticia qͤ in te eͣ ad manũ eiꝰ in-¬
uenies ꝑtinere. Audi apłm: hoc te docentem.
Non ex oꝑibꝰ inquit: ne forte qͥs extollatur.
Oꝑa bona non habemꝰ: Habemꝰ plane. S uide
quid sequitur. Ipsius enim sumꝰ fi gm̃tũ dixit.
ipsius sumꝰ figm̃tum. Forte naturã qua homi¬
nes sumꝰ. cõmemorare uoluit: hoc appellauit

Expanded text:
ret, quidquid in se boni esset, ab illo factum esse; ret, quidquid in se boni esset, ab illo factum esse; ne ignorans justitiam Dei, et suam volens constituere, justitiae Dei subjectus non esset ; ut ei conveniret voxcommendat, gratiam se invenisse gloriatur, gratiam qua gratis salvi facti sumus: quia et gratis salvi facti sumus. Quid gloriaris in tua justitia? quid te extollis, ignorans Dei justitiam? Dedisti forte aliquid, ut salvus ergo conditorem vitae tuae, substantiae et justitiae et salutis auctorem. «Meditare in facturis manuum ejus,» quia et justitiam quae in te est, ad manum ejus invenies pertinere. Audi Apostolum hoc te docentem: «Non ex operibus,» inquit, «ne forte quis extollatur.» Opera bona non habemus? Habemus plane; sed vide quid sequitur: «Ipsius enim sumus figmentum,» dixit. «Ipsius sumus figmentum:» forte naturam, qua homines sumus, commemorare voluit, hoc appellato
Abbreviated transcription (Latin):
sis ẽ anima mea usq ad mortem: s & nos
ilic eramꝰ. Transfigurauit enĩ in se corpꝰhu¬
militatis nr̃e. conformans corpori głe suȩ:
ȩ uetꝰ homo nrͣ. confixus ẽ cruci cum ipso.
in me turbatum ẽ cor meum. In me inqͥt.
nm aliis. Illi enim me deseruer. & illi qͥ in¬
heserant recesser̃: & me ipsum qͥa mori ui
debant aliud aliquid putauer̃: & a latro
cer̃. Inde ad m̃bra. Memoratꝰ sum dierũ
antiquoꝵ. Numquid memoratꝰ eͣ ille dierũ
antiquoꝵ: ꝑ quẽ factꝰ ẽ om̃is dies: S loqͥt᷑
corpꝰ: loquit᷑ unꝰ quisq illiꝰ gra iustificatꝰ.
iherens illi in caritate. & deuotꝰ in humili¬
tate: loquit᷑ & dicit: memoratꝰ sũ dierum
antiquoꝵ. Meditatꝰ sũ in om̃ibꝰ oꝑibꝰ tuis.
Quia utiq omĩa bona tu fecisti: & nichil con¬
stitiss& qͦd a te constitutũ ñ ess&: creatura
tua. mͥspecta culũ facta ẽ. Quesiui in oꝑe
artificem: & in conditis om̃ibꝰ conditorem.
Quare hoc: Utqͥd hoc. nͥ ut hoc intellige¬

Expanded text:
 anima mea usque ad mortem.» Sed et illic nos eramus. Transfiguravit enim in se corpus humilitatis nostrae, conformans corpori gloriae suae ; et vetus homo noster confixus est cruci cum illo . «In me turbatum est cor meum. In me,» inquit, non in aliis. Illi enim me deseruerunt, et illi qui inhdebant, aliud aliquid putaverunt, et victi5. Inde ad membra. «Memoratus sum dierum antiquorum.» Numquid memoratus est ille dierum antiquorum, per quem factus est omnis dies? Sed loquitur corpus, loquitur unusquisque illius gratia justificatus, inhaerens illi in charitate et devota humilitate; loquitur, et dicit, «Memoratus sum dierum antiquorum, meditatus sum in omnibus operibus tuis.» Quia utique omnia bona tu fecisti, et nihil constitisset quod a te constitutum non esset. Creatura tua spectaculum mihi facta est: quaesivi in opere artificem, et in conditis omnibus conditorem. Quare hoc? utquid hoc, nisi ut hoc intellige
Abbreviated transcription (Latin):
factꝰ ẽ: & tam̃ innotiusti ei. & ęstimas eum.
Homo uanitati similis factꝰ ẽ. Cui uanitati:
Temporibꝰ p̃terlabentibꝰ: & p̃terfluentibꝰ.
Uanitas enĩ ista dt̃: in cõparatione cuidã¬
semꝑ manentis. & numqͣm deficientis ueri¬
tatis. Nam & ista creatura ẽ loci sui. Imple

Expanded text:
factus est;» et tamen innotuisti ei, et aestimas eum. «Homo vanitati similis factus est.» Cui vanitati? Temporibus praeterlabentibus et praeterfluentibus. Vanitas enim ista dicitur in comparatione semper manentis et nunquam deficientis veritatis. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
lumã meã. Exxime me de inimicis meis
domine: quia ad te confugi. Qui aliqͣndo
a te fugi: ad te confugi. Fugit enĩ adam a
faciȩ dei. & abscondit se int̾ ligna parady¬
si: ut de illo diceretur in libro iob. tanqͣm

Expanded text:
 9. Exime me de inimicis meis, Domine; quia ad te confugi.» Qui aliquando a te fugi, «ad te confugi.» Fugit enim Adam a facie Dei, et abscondit se inter ligna paradisi , ut de illo diceretur in libro Job: «Tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
Qua mercede : Nam mͦ pugnas. Quere pa¬
aem: & sẽquere eam. Disce: dic. miscđia mea
trefugium meum: susceptor meus & erutor
ius: ꝓtector m̃s. Susceptor mĩs. ne cadã:
rutor ne heream: ꝓtector ne feriar. Pro¬
attor meus: & in ipso sꝑaui. In his om̃ibꝰ.
ntoto labore meo: in om̃ibꝰ p̃lus meis: in
m̃ibꝰ difficultatibꝰ meis: in ipso sꝑaui qͥ
lusti ei: aut filiꝰ hominis. qmͣ estimas eum:
estimas eum: tantifacis: tantipendis: ordi¬
ls. nosti sub qͦ ponas: supra quid ponas.
Estimatio enim ẽ: quanti p̃cii sit quidq
Quanti ȩstimauit hominẽ: qͥ ꝓ eo unici san¬
guinem fudit: Quid est homo qmͣ inno¬
pendis. tanti eum ȩstimas: p̃ciosum qͥddam
esse ostendis. Non enim sic d̾s̃ ȩstimat ho¬
minem: qͦmͦ homo ȩstimat hominẽ. Qͣndo
inuenit seruum uenalem: cariꝰ emit equũ¬

Expanded text:
Qua mercede? Nam modo pugnas. «Quaere paQua mercede? Nam modo pugnas. «Quaere pacem, et sequere eam» . Disce, dic, «Misericordia mea et refugium meum, susceptor meus et erutor meus, protector meus. Susceptor,» ne cadam; «erutor,» ne haeream; «protector,» ne feriar. «Protector meus, et in ipso speravi.» In his omnibus, in toto labore meo, in omnibus praeliis meis, in omnibus difficultatibus meis in ipso speravi. «Qui tuisti ei? aut filius hominis, quoniam aestimas eum?» Aestimas eum, tanti facis, tanti pendis: ordinas, nosti sub quo ponas, supra quid ponas. Aestimatio enim est, quanti pretii sit quidque. Quanti aestimavit hominem, qui pro eo Unici sanguinem fudit? «Quid est homo, quoniam innopendis, tanti eum aestimas, pretiosum quiddam esse ostendis. Non enim Deus sic aestimat hominem, quomodo homo aestimat hominem: quando invenit servum venalem, cari
Abbreviated transcription (Latin):
di iera. & sic semꝑ cum dño erimͦ: ibi ab.¬
osdebit᷑ mors in uictoriam: ibi dicet᷑. Abi
nus: Non enim relinquitur nec in animo
in corpore: qͦd rebell& adu̾sus amorem
. Piena uictoria: plena pax. De hac nob̾
infligitis: & tandem qͣndam reqͥem desidera¬
q: Quis ẽ homo qui uult uitam: & diligit
uaere dies bonos: Quis ẽ qͥ ñ dicat ego: Ibi
nis ẽ qͥ hos dies uelit: Omis homo certe di¬
it ego. Audi quid sequitur. Uideo quia labo¬
ras: uideo quia in pugna. in ꝑiculo diu̾saris.
Audi quid sequitur: doceat manꝰ in p̃lium.
attos in bellum. Contine linguã tuam a
ulo. & labia tua ne loquant᷑ dolum: declina
malo. & fac bonum. Quomͦ enim poteris
hare bonum: nͥ declinaueris a malo: Quid
uero ut uestias: quando adhuc spolias:
lud quero ut dones: qͣndo adhuc rapis:
Declina a malo: & fac bonum. Qua merce¬
di: Non sub te plor& pͥmo pauꝑ: ut gau.¬
deit de te pauꝑ. Declina a malo. & fac bonũ.

Expanded text:
 aera; et sic semper cum Domino erimus» . Ibi absorbebitur mors in victoriam: ibi dicetur, «Ubs, aculeus tuus» ? Non enim relinquetur, nec in animo, nec in corpore, quod rebellet adversus amorem Dei. Plena victoria plena pax. De hac nobisconfligitis; et tamen quamdam requiem desideratis. «Quis est homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos?» Quis est qui non dicat: Ego? Ibi quis est qui hos dies velit? Omnis homo certe dicit: Ego. Audi quid sequitur. Video quia laboras, video quia in pugna, in periculo diversaris: audi quid sequitur; docet manus in praelium, digitos in bellum. «Contine linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum; declina a malo, et fac bonum.» Quomodo enim poteris facere bonum, nisi declinaveris a malo? Quid quaero ut vestias, quando adhuc exspolias? quid quaero ut dones, quando adhuc rapis? «Declina a malo, et fac bonum.» Non sub te ploret primo pauper, ut gaudeat de te pauper. «Declina a malo, et fac bonum.»
Abbreviated transcription (Latin):
rinhabitantes: bona domꝰ. plerumq bona
abrica: & bona domꝰ. quia boni conu̾sant᷑
uca. Et caue domũ istã: qͥa mala ẽ. Duobꝰ
nodis dr̃: mala ẽ domꝰ hȩc. Caue forte ꝓpt̃
muinam: ne aliqͥd cadat & te p̃mat. Dr̃ & sic
malam. ne incurras in laqueũ uenantiũ:
n pauꝑ oppͥmaris a diuite: ne fraudẽ aliꝗͣ
pitiaris. Quomͦ gͦ domꝰ. & domꝰ: sic mundꝰ.

Expanded text:
et inhabitantes. Bona domus, plerumque bona fabrica; et bona domus, quia boni conversantur in ea. Et, Cave domum istam, quia mala est, duobus modis dicitur. Mala est domus haec, cave; forte propter ruinam, ne aliquid cadat et te premat: dicitur et sic malam, ne incurras in laqueum venantium, ne pauper opprimaris a divite, ne fraudem aliquam patiaris. Quomodo ergo domus et domus, sic mund
Abbreviated transcription (Latin):
tas: sequat᷑ in confessione opꝰ humilitatis: ex¬
cũ ex uero corde & plena fiducia dicimꝰ illi
qͥ uid&. dimitte nobisicut & nos
dimtitimꝰ. Dic toto corde: dic tota fiducia:
dic securꝰ. dimiite nob̾ sic̃ & nos dimittimꝰ:
aut noli dimittere si ñ dimittimꝰ. Qđ̃ & si ñ
dixeris. noli dimitere si nͣ dimittimꝰ: ꝓrsꝰ nͣ
dimittit si nͣ dimittimꝰ. Neq enĩ ut tusis un¬
punitꝰ peccator: erit ille mͣdax ꝓmissor.
Uis inqͥt ut dimittam: Dimite. Et aliud
contͣ alterũ tenes: dimite & dimitto. Ali¬
qͥd petis a me: aliqͥd alt̾ pecit ate: da. & do.
Et quȩ dimitit & dat: Nonne caritas:

Expanded text:
tas, sequatur in confessione opus humilitatis, extas, sequatur in confessione opus humilitatis, excum ex vero corde et plena fiducia dicimus illi qui videt: «Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus» . Dic toto corde, dic tota fiducia, dic securus, «Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus;» aut noli dimittere, si non dimittimus. Quod etsi non dixeris, Noli dimittere, si non dimittimus; prorsus non dimittit, si non dimittimus. Neque enim ut tu sis impunitus peccator, erit ille mendax promissor. Vis, inquit, ut dimittam? Dimitte. Est aliud contra alterum tenes; dimitte, et dimitto. Aliquid petis a me, aliquid petit alter a te; da, et do. Et quae dimittit? quae dat? Nonne charitas?
Abbreviated transcription (Latin):
łͥ caro. Si autẽ contempnis tu dõ: nũqͣm
efficies ut tͥ caro. Qui non obtemꝑas dõ:
torqueris a seruo. Numqͥd siñ prĩ tu dõ.
ut deinde tͥ caro. poteris dicere hȩc uerba:
benedictꝰ dñs ds̃ meus qui doc& manꝰ meas
in p̃lium. & digitos meos ad bellũ: Prelia¬
ri uis in doctꝰ: dampnaberis uictꝰ. Primo gͦ
te subdas dõ: deinde illo docente & adiu-¬
secuntur in p̃liandi ꝑiculo constitittis. Mi¬
sericordia mea. Non uincar: miscđia mea.
se sim misericors: De nulla enim re sic uin¬
citur inimicus: qͣm cũ misericordes sumꝰ.
Om̃ino parat calumpruias ad iudiciũ: & nͣ
potest falsa obicere. quia non hab& apud
quem. Si enĩ apud homine̾ iudicem. nob̾cũ
talem uidicem causa nr̃a cũ illo ẽ qͥ falli non
potest. idõ ambit. ut ad peccatum seducat.
ut habeat uera quȩ obiciat. Et ubi forte ali¬
quibꝰ eiꝰ fraudibꝰ succumbit humana fragili¬

Expanded text:
tibi caro. Si autem contemnis Tu Deo, nunquam tibi caro. Si autem contemnis Tu Deo, nunquam efficies ut Tibi caro. Qui non obtemperas Domino, torqueris a servo. Numquid si non prius tu Deo, ut deinde tibi caro, poteris dicere haec verba, «Benedictus Dominus Deus meus, qui docet manus meas in praelium, et digitos meos ad bellum?» Praeliari vis indoctus, damnaberis victus. Primo ergo te subdas Deo; deinde illo docente te et adjusequuntur, in praeliandi periculo constitutus. «Misericordia mea.» Non vincar. se sim misericors? De nulla enim re sic vincitur inimicus, quam cum misericordes sumus. Omnino parat calumnias ad judicium, et non potest falsa objicere, quia non est apud quem. Si enim apud hominem judicem nobiscum talem judicem causa nostra cum illo est, qui falli non potest; ideo ambit ut ad peccatum seducat, ut habeat vera quae objiciat. Et ubi forte aliquibus ejus fraudibus succumbit humana fragili
Abbreviated transcription (Latin):
corpora ur̃a ꝓpt̾ inhabitantẽ spm eiꝰ in uobis.
Ibi iam nec qͦd pugn& erit. nec qͦd titill&:
totũ cadit in pace. Non enim contraria na¬
tura contͣ aliam naturam pugnat: s tanꝗͣ
in domo maritus & uxor. Si aduersus se dis¬
sentiant. molestꝰ & ꝑiculosus labor: si maritꝰ
uincatur& uxor dominetur. pax ꝑuersa:
si autem uxor marito dominanti subiciat᷑.
pax recta. Non tam̃ aliud ex alia nat᷑a: qͥa
ex homine facta mulier uiro. Caro tua.
coniunx tua: famula tua: qͦdlib& deputa.
opꝰ est ut subicias: & si pugnas. ut sit pugna.
Hoc enim expedit inferiꝰ subici suꝑiori: ut &
ille qui sibi subici uult qͦd est inferiꝰ. subiciat᷑
suꝑiori se. Agnosce ordinem: quere pacem.
Tu do: tibi caro. Quid iustiꝰ: Quid pulchriꝰ:
Tui maiori: minor tͥ. Serui tu ei qͥ fęcit te.
ut tͥ seruiat qͦd factũ ẽ ꝓptͣ te. Non enuim
hunc ordinem nouimꝰ. neq hunc ordine
cõmendamꝰ. tͥ caro & tu dõ: sed tu deo. &

Expanded text:
ra, propter inhabitantem Spiritum ejus in vobis» . Ibi jam nec quod pugnet erit, nec quod titillet; totum cedet in pace. Non enim contraria natura contra aliam naturam pugnat, sed tanquam in domo maritus et uxor. Si adversus se dissentiant, molestus et periculosus labor; si maritus vincatur et uxor dominetur, pax perversa: si autem uxor marito dominanti subjiciatur, pax recta; non tamen aliud ex alia natura, quia ex homine facta mulier viro. Caro tua, conjux tua, famula tua: quodlibet deputa, opus est ut subjicias; et si pugnas, ut prosit pugna. Hoc enim expedit, inferius subjici superiori; ut et ille qui sibi subjici vult quod est inferius se, subjiciatur superiori se. Agnosce ordinem, quaere pacem. Tu Deo, tibi caro. Quid justius? quid pulchrius? Tu majori, minor tibi: servi tu ei qui fecit te, ut tibi serviat quod factum est propter te. Non enim hunc ordinem novimus, neque hunc ordinem commendamus. Tibi caro et tu Deo; sed, Tu Deo, et
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m. iusticiã suam deput&. Hęc enĩ iusticia
dĩ ẽ: quã ut habeas. ds̃ dedit. Nam qͥ uolu¬
erunt de sua iusticia gloriari: qͥd de illis
lum inquit habent : s ñ scđm scientiam.
Quid est non scđm scientiam: Quã enĩ cõ¬
mñdas utilem scientiam: Numqͥd illam que
cũ sola fuerit inflat: quȩ nͥ caritate fuerit
comitata ñ ȩdificat: Non utiq ipsã: s illã
scientiã comitem caritatis. magistrã humi¬
entiam. Ignorantes dei uisticiam. & suaͣ uo¬
lentes constituere: usticiȩ dĩ ñ st̃ subiecti.
Qui gͦ uolunt constituere iusticiam suam:
Qui qͦd benefȩcerint. sibi imputant: quod
male. dõ. Omnino ꝑuersi. Deniq recti ert̃:
cũ hoc ipsi conuerterint. Peruersus idõ: qͥa
qͦd male dõ. qͦd bene tͥ. Rectꝰ eris: qm̃ dr̃.
qͦd male feceris tͥ. qͦd bene fȩceris dõ. Non
enim ex impio iuste uiueres: nͥ ab illo iustꝰ
factꝰ. qui iustificat impium. Ergo inquit
in ueritate tua exaudi me in tua iusticia.

Expanded text:
nostrum justitiam suam putet. Haec enim justitia Dei est, quam ut habeas Deus dedit. Nam qui voluerunt de sua justitia gloriari, quid de illislum Dei,» inquit, «habent, sed non secundum scientiam.» Quid est, «non secundum scientiam?» Quam enim tu commendas utilem scientiam? numquid illam quae cum sola fuerit inflat; quae nisi comitata fuerit charitate, non aedificat ? Non utique ipsam; sed illam scientiam comitem charitatis, magistram humientiam: «Ignorantes Dei justitiam et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti» . Qui ergo volunt constituere justitiam suam? Qui quod bene fecerint, sibi imputant, quod male, Deo: omnino perversi. Denique recti erunt, cum hoc ipsum converterint. Perversus ideo, quia quod male, Deo; quod bene, tibi: rectus eris, quando quod male feceris, tibi; quod bene feceris, Deo. Non enim ex impio juste viveres, nisi ab illo justus factus, qui justificat impium . Ergo, inquit, «In veritate tua exaudi me, in tua justitia,»
Abbreviated transcription (Latin):
tis & timoris. Aut cupis aliquid t̾renũ. &
hac intrat : aut times aliqͥd t̾renũ. & hac
intrat. Timoris gͦ & cupiditatis ianuam
claude contͣ diabolum: aꝑi ad xp̃m. Quomͦ
ipsas ualuas aꝑis ad xp̃m: Cupiendo reg¬
nũ cȩlorum: tim̃do ignem gehennarum.
rem ignis ȩt̃ni xp̃c intrat. Ecce martyres
oPmisit eis multa mundꝰ iste: riser̃: clauser̃
ualuã cupiditatis. contͣ diabolũ. Minatꝰ ẽ
mundꝰ iste bestias: ignes: cruces: ñ timuer̃:
clauser̃ timoris ualuam contͣ diabaliꝰ. N¬

Expanded text:
tis, et timoris. Aut cupis aliquid terrenum, et tis, et timoris. Aut cupis aliquid terrenum, et hac intrat; aut times aliquid terrenum, et hac intrat. Timoris ergo et cupiditatis januam claude contra diabolum, aperi ad Christum. Quomodo ipsas valvas aperis ad Christum? Cupiendo regnum coelorum, timendo ignem gehennarum. rem ignis aeterni Christus intrat. Ecce martyres eruerunt. Promisit eis multa mundus iste: riserunt, clauserunt valvam cupiditatis adversus diabolum. Minatus est mundus iste bestias, ignes, cruces: non timuerunt, clauserunt timoris valvam contra diabolum.
Abbreviated transcription (Latin):
solus uid& ille qui remunerat. Nam in ab.¬
nos cas cubiculum tuum. & mundas ubi ro¬
gas dm̃. Cum autẽ oratis inquit nolite esse
sicut hẏpocritȩ qͥ stant in plateis & uicis
orantes: ut uideant᷑ ab hominibꝰ. Tu autẽ
cũ oras. intra in cubiculũ tuum. & claude os¬
tium. & dep̾care dñm tuũ in occulto: & qui
uid& in occulto. redd& tͥ. Si homines red¬
dituri sunt: effunde ante homines p̃cem tuã.
Si ds̃ redditurꝰ ẽ: effunde ante eum precẽ
tuam : & claude ostium. ne temptator ingre¬
diatur. Temptator ñ cessat pulsare ut irrũ¬
pat : si clausum inuenerit. transit. Idõ apłs
um cordis non parietũ. ibi enim & cubicu¬
lum: quia gͦ in potestate nr̃a ẽ hoc ostiũ
claudere. neq detis inquit locum diabolo.
Et enim si intrauit & possedit: attende qͥa
tu negligent̾ clausisti. aut claudere negle¬
xisti. Quid est autẽ claudere ostiũ. Hoc
ostium tanqͣm duas hab& ualuas: cupidita¬

Expanded text:
solus ille videt qui remunerat. Nam in absolus ille videt qui remunerat. Nam in abnoscas cubiculum tuum, et mundes, ibi rogas Deum. «Cum autem oratis,» inquit, «nolite esse sicut hypocritae, qui stant in plateis et vicis orantes, ut videantur ab hominibus. Tu autem cum oras, intra in cubiculum tuum, et claude ostium, et deprecare Deum tuum in occulto; et qui videt in occulto, reddet tibi» . Si homines reddituri sunt, effunde ante homines precem tuam: si Deus redditurus est, effunde ante eum precem tuam, et claude ostium, ne tentator ingrediatur. Tentator non cessat pulsare, ut irrumpat; si clausum invenerit, transit. Ideo Apostum cordis, non parietum; ibi enim et cubiculum: quia ergo in potestate nostra est hoc ostium claudere, «Neque detis,» inquit, «locum diabolo» . Etenim si intravit et possedit, attende quia tu negligenter clausisti aut claudere neglexisti. 4. Quid est autem claudere ostium? Hoc ostium tanquam duas habet valvas; cupidita
Abbreviated transcription (Latin):
ficer& uoce ad dñm clamaui: for¬
te non frustra additum ẽ mea.
Multi clamant ad dñm ñ uoce sua:
sed uoce corporis sui. Homo gͦ interior.
non in strepitu labiorum: s in affectu cordis
clam& ad dm̃. Non ubi homo audit: ibi d̃s
audit. Nisi uoce pulmonum & laterũ. & lin¬
guȩ clames: homo te ñ audit. Cogitatio tua:
clamor est ad dm̃. Uoce mea ad dñm clamaui:
uoce mea ad dnm dep̃catꝰ sum. Qđ dixit ela¬
maui: exposuit cũ dix̃ dep̃catꝰ sum. Clamant.
enĩ ad dnm: & qͥ blasphemant. In suꝑiore u̾su
clamorem posuit: in seqͣnti clamorem exposuit.
Quasi exigeret᷑ qͦ clamore clamasti ad dnm̃:
ẽ in conspectu eiꝰ ubi uid& Elbi autem non
uid& Ita enim dicimꝰ ubi iud&: quasi alic¬
ubi non uid&. Sed in isto cętu rerum corpora¬
lium uident & homines: uident & animalia.
Ille autem uid&: & ubi homo non uid&. Nã
cogitationẽ tuam nullus hominum uid&:
ds̃ autẽ uid&. Ibi gͦ effunde p̾cem tuã: ubi

Expanded text:
ad Dominum clamavi;» forte non frustra additum est, «mea.» Multi enim clamant ad Dominum, non voce sua, sed voce corporis sui. Homo ergo interior, non in strepitu labiorum, sed in affectu cordis clamet ad Dominum. Non ubi homo audit, ibi Deus audit: nisi voce pulmonum et laterum et linguae clames, homo te non audit; cogitatio tua clamor est ad Dominum. «Voce mea ad Dominum clamavi; voce mea ad Dominum deprecatus sum.» Quod dixit, «clamavi;» exposuit, cum dixit, «deprecatus sum.» Clamant enim ad Dominum et qui blasphemant. In superiori versu clamorem posuit, in sequenti clamorem exposuit. Quasi exigeretur, Quo clamore clamasti ad Dominuest, in conspectu ejus? Ubi videt, Ubi autem non videt? Ita enim dicimus, Ubi videt, quasi alicubi non videat. Sed in isto coetu rerum corporalium vident et homines, vident et animalia: ille autem videt et ubi homo non videt. Nam cogitationem tuam nullus hominum videt, Deus autem videt. Ibi ergo effunde precem tuam, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
nitiun equialem patri. & inide uideatis quant
grã ꝑtingatis ad dm̃: ut ipse uoluerit lle
nobiscum unꝰ. qͥẽ cũ patre unus. Qiohci
patre unꝰ Ego & pat̾ unum sumꝰ. Qusn
nob̾cum unus. Non dieit inqͥt & semias

Expanded text:
nitum aequalem Patri; et inde videatis quanta nitum aequalem Patri; et inde videatis quanta gratia pertingatis ad Deum, ut ipse voluerit esse nobiscum unus, qui est cum Patre unus. Quomodo cum Patre unus? «Ego et Pater unum sumus» . Quomodo nobiscum unus? «Non dicit,» inquit, «Et s
Abbreviated transcription (Latin):
centis carnis. uirtute calcabat. Ergo ipse do
etiã loqui in nobis: qui dignatꝰ ẽ mori ꝓ
nobis.Nembra sua nos fecit. Aliqͣndo
itasex ꝑsona m̃broꝵ suoꝵ loquitur: aliqͣn¬
do ex ꝑsona sua tanquam capitis nr̃i. Ha¬
ba aliquid ille. qͦd dicat sine nob̾: nos sine
illo nichil possumꝰ dicere. Apłs dicit. Ut
suppleam quȩ desunt p̃ssurarũ xp̃i: in carne
mea. Ut suppleam inquit quȩ desunt p̃ssu¬
rarum. non mearũ. s xp̃i: in carne. ñ iam
xp̃i. s mea. Patit᷑ inquit xp̃c adhuc p̃ssurã:¬
nͣ in carne sua in qͣ ascendit in cęlum. s in
carne mea quȩ adhuc laborat in t̾ra. Ap̃c
in cȩlo sedentẽ non ꝑsequeret᷑. Deniq aꝑte
hoc exponens qͦdam loco: dicit. Sic̃ enim
Tenete hoc: & fixum om̃ino cõm̃date me¬
moriȩ tanqͣm filii ȩccłasticȩ eruditionis.
&. filii catholicȩ. ut agnoscatis xp̃m caput
E corpꝰ. eundemq axp̃m u̾bum dei. uinige¬

Expanded text:
centis carnis virtute calcabat. Ergo ipse Domcentis carnis virtute calcabat. Ergo ipse Dometiam loqui in nobis, qui dignatus est mori pro nobis; membra sua nos fecit. Aliquando itaque ex persona membrorum suorum loquitur, aliquando ex persona sua, tanquam capitis nostri. Habet aliquid ille quod dicat sine nobis; nos sine illo nihil possumus dicere. Apostolus dicit: «Ut suppleam quae desunt pressurarum Christi, in carne mea» . «Ut suppleam,» inquit, «quae desunt pressurarum,» non mearum, sed «Christi; in carne,» non jam Christi, sed «mea.» Patitur, inquit, adhuc Chrn in carne sua, in qua ascendit in coelum, sed in carne mea, quae adhuc laborat in terra. Christus, in coelo sedentem non persequeretur. Denique aperte hoc exponens quodam loco: «Sicut enim Tenete hoc, et fixum omnino commendate memoriae, tanquam filii ecclesiasticae eruditiout agnoscatis Christum caput et corpus, eumdemque Christum Verbum Dei unige
Abbreviated transcription (Latin):
de nato quodam in syon. & conditore ipsiꝰ
syon psalmꝰ qͥdam dicit: mat̾ syon dic& ho¬
mo. Quis homo: Et homo factus ẽ in ea.
& ipse fundauit eam altissimꝰ. Deniq ipse
in syon factꝰ ẽ homo. s humilis factꝰ ẽ ho¬
mo: & idem ipse altissimꝰ fundauit eã ci¬
uitatẽ in qͥ factꝰ ẽ homo. Itaq & illa mulier
sole cooꝑiebatur: sole ipso iusticiȩ. quẽ non
cognoscunt impii. Quid dicturi sunt in finẽ
Ergo errauimꝰ a uia ueritatis. & iusticiȩ lum̃
non lipxit nob̾: & sol non ortꝰ ẽ nob̃. Est gͦ qͥ¬
dam sol. iusticię: qͥ non orit᷑ impiis. Ceterum
istũ solem. facit oriri suꝑ bonos & malos.
Ergo & amicta erat sole. & gestabat uisceribꝰ.
masculum paritura. Idem ipse erat con¬
dens syon: & nascens in syonꝰ. E illa mulier
ciuitas dĩ eiꝰ luce ꝓtegebatur: cuiꝰ carne gra¬
uidabat᷑. Merito & lunam sub pedibꝰ habe¬
bat: quia mortalitatẽ crescentis & decres¬

Expanded text:
et Sion. Utique de nato quodam in Sion, et conditore ipsius et Sion. Utique de nato quodam in Sion, et conditore ipsius Sion, psalmus quidam dicit: «Mater Sion, dicet homo.» Quis homo? «Et homo factus est in ea; et ipse fundavit eam Altissimus» . Denique ipseumilis factus est homo; et idem ipse Altissimus fundavit eam civitatem in qua factus est homo. Itaque et illa mulier sole cooperiebatur, sole ipso justitiae quem non cognoscunt impii; qui dicturi sunt in fine: «Ergo erravimus a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non ortus est nobis» . Est ergo quidam sol justitiae qui non oritur impiis. Caeterum istum solem facit oriri super bonos et malos . Ergo et amicta erat sole, et gestabat visceribus masculum paritura. Idem ipse erat condens Sion, et nascens in Sion: et illa mulier civitas Dei, ejus luce protegebatur, cujus carne gravidabatur. Merito et lunam sub pedibus habebat , quia mortalitatem crescentis et decres
Abbreviated transcription (Latin):
dandum ẽ qͦd sȩpe audistis. qͦd optune retine¬
tis. Queramꝰ gͦ in hoc psalmo dñm & saluatorẽ¬
sunt pͥdem p̃dicantem. Ipse enuim se in ꝓpħis
p̃dicabat. qm̃ ipse ẽ u̾bum dei: nec illi aliqͥd¬
tale dicebant. nisi pleni uerbo dei. Annun
sequebatur filiꝰ suus. Habebat enim filios:
de quibꝰ dicebat. Non ieiunant filii sponsi.
quandiu cum illis ẽ sponsus: cum autẽ abeis
ablatꝰ fuerit sponsus. tunc ieiunabunt fi-¬
lii sponsi. Ergo filii sponsi apłi: & int̾ hos
ꝑ secutor uidas diabolus. Passionem itaq
unũ mediatorem esse dei & hominũ. hominẽ
iħm natum ex uirgine tanqͣm in solitudine:
sic̃ in apocalipsi audiuimꝰ. Per solitudinem
qͥppe arbitror. qͦd solus ita natꝰ Ẽ. Hunc enĩ
illa mulier peꝑit: recturũ ppłm in uirga
ferrea. Hec autem mulier. antiqua ẽ ciuitã
dei. de qua in psalmo dr̃: gloriosa dicta sunt
de te ciuitas dei. Hęc ciuitas initium hab&

Expanded text:
dandum est quod saepe audistis, quod optime retinedandum est quod saepe audistis, quod optime retinetis. Quaeramus ergo in hoc psalmo Dominum et Salvatoresunt praedicantem. Ipse enim se in Prophetis praedicabat; quoniam ipse est Verbum Dei; nec illi tale aliquid dicebant, nisi pleni Verbo Dei. Annuntistum persequebatur filius suus: habebat enim filios, de quibus dicebat, «Non jejunant filii sponsi, quamdiu cum eis est sponsus: cum autem ab eis ablatus fuerit sponsus, tunc jejunabunt filii sponsi» . Ergo filii sponsi, Apostoli: et inter hos persecutor Judas diabolus. Passionem itaque unum mediatorem esse Dei et hominum, hominem Jesum , natum ex virgine, tanquam in solitudine, sicut in Apocalypsi audivimus. Per solitudinem quippe arbitror, quod solus ita natus est. Hunc enim illa mulier peperit, recturum populum in virga ferrea . Haec autem mulier, antiqua est civitas Dei, de qua in psalmo dicitur: «Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei.» Haec civitas initium habet
Abbreviated transcription (Latin):
nmam meam: ut confiteat᷑ nomini tuo.
in uox quȩ sequit᷑: ex capite sonat dñi
tima. Hesterna enim ultima si meministiᷤ
r fuit: singularis ego sum donec transeam.
chec quȩ ẽ ultima: Me sustinebunt iuisti:
noadusq retribuas michi.:¬
e psalmo quem cantauimꝰ: loquar
qͦd dñs dederit caritati ur̃e. He¬
sterno die psalmꝰ breuior tracta¬
batur: s spacium temporis dabat
obis copiam etiam de paucis multa dicen
nsequebatur. In regnoꝵ libris nouimꝰ
e factũ esse: extitisse unicum abessalon
tris sui: gessisse contͣ illum ñ solum ciuile.
irũ etiam domesticũ bellum: illũ aut̃ẽ ñ
lectũ inique. s humiliatũ pie. accepisse a
dĩo disciplinam: sustinuisse medicinam: non
setribuentẽ iniquitati iniquitatẽ: s para
ũ habuisse cor ad seqͤndam dñi uoluntatem.
le dauid. ita laudabilis: sed aliꝰ dauid uere
ta. figurę fuerant futuroꝵ: nec diu commen¬

Expanded text:
animam meam, ut confiteatur nomini tuo.» animam meam, ut confiteatur nomini tuo.» Jam vox quae sequitur, ex capite sonat, Domiultima. Hesterna enim ultima, si meministis, haec fuit: «Singularis ego sum, donec transeam» . Et hic quae est ultima? «Me sustinebunt justi, quoadusque retribuas mihi.De psalmo quem cantavimus, loquar quod Dominus dederit, Charitati vestrae. Hesterno die psalmus brevior tractabatur, sed spatium temporis dabat nobis copiam etiam de paucis multa dicendpersequebatur.» In Regnorum libris novimus hoc factum esse, exstitisse inimicum Abessalon patri suo, gessisse contra illum non solum civile, verum etiam domesticum bellum: illum autem non dejectum inique, sed humiliatum pie, accepisse a Domino disciplinam; sustinuisse medicinam, non retribuentem iniquitati iniquitatem, sed paratum cor habuisse ad sequendam Domini voluntatem . Ille David ita laudabilis: sed alius David vere ta figurae fuerant futurorum; nec diu commen
Abbreviated transcription (Latin):
batur: Numqͥd peccata ᷤ Xp̃i gͦ confiten
erat laudare. Et audi laudem patris. Q
abscondisti hȩc inquit a sapientibꝰ & pri¬
dentibꝰ. & reuelasti ea paruulis. Quia g b
istas corruptiones angustas. habitabim su
domo dei: tota utta nr̃a ñ erit nͥ lausdi
lam sepe uob̾ expositum ẽ qͥa recedente nẽ¬
cessitate om̃ia negocia necessitatis in ce re¬
alint: quia non ẽ qͥd ibi agam᷑. Nlon di.
die & nocte ubi nox ñ ẽ.: s teto die eũ
ñ dies ẽ: non exit quid ibi agamͦ. nͥ lau¬
mꝰ quẽ diligimꝰ: quia tunc & uidebimꝰ.
do ron uisum desidamꝰ: & laudamꝰ. T̃c̃
arsum quẽ amamꝰ. qͦmͦ laudabimꝰ : Sine
ec erit laus: quia sine fine amor. Quia gͦ
x ibi egemꝰ: idõ educ de carcere animam
heam. ut confiteatur nomini tuo. Beati qͥ
qubitant in domo tua: in scła scłoꝵ lauda¬
uit te. Modo impedit carcer: quia quod
iat animam. Nam & tunc habebimꝰ corpꝰ:
t. non corpꝰ: s corruptio. Educ de carcere

Expanded text:
batur? numquid peccata? Christi ergo confiteri, erat laudare. Et audi laudem Patris: «Quia abscondisti haec,» inquit, «a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis» . Quia ergo post istas corruptionis angustias habitabimus in domo Dei, tota vita nostra non erit nisi laus Dei. Jam saepe vobis expositum est quia recedente necessitate omnia negotia necessitatis intercidunt; quoniam non erit quid ibi agamus. Non dico die ac nocte, ubi nox non est; sed toto die, cum unus dies est, non erit quid ibi agamus, nisi laudemus quem diligimus, quia tunc et videbimus. Modo non visum desideramus, et laudamus; tunc visum quod amamus, quomodo laudabimus? Sine fine erit laus, quia sine fine amor. Quia ergo hoc ibi agemus, ideo «educ de carcere animam meam, ut confiteatur nomini tuo.» Beati enim qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te . Modo impedit carcer, quia «corpravat animam nam et tunc habebimus corpuscit non corpus, sed corruptio. «Educ de» «carcere
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ corona iusticie: quã redd& mͥ dñs in illa
die iustꝰ iuidex. Ad hoc ual& educ de carre¬
re animam meam: ut confiteat᷑ nomini tuo.
lam educta de corruptione: qͥd hab& confi¬
teri: Peccata ibi non sunt: s laudes sunt.
Duobꝰ autẽ modis. confessio intelligit᷑: &
in peccatis nr̃is. & in laude dĩ. In peccatis nc̃
nota ẽ confessio: & ita nota om̃i ppło. ut qͣ¬
do auditũ fuerit nom̃ confessionis in lecci¬
one. siue in laude dicatur. suie de peceatis
dicat᷑: currant pugni ad pectꝰ. Non tantũ
ẽ gͦ nom̃ confessionis de peccato: confessione
in laude queramꝰ. Ubi inuenimꝰ: Habes in
scͥpturis. & hȩc dicetis in confessione oꝑado¬
mini uniu̾sa: qm̃ bona ualde. Ergo hican.

Expanded text:
mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex» . Ad hoc valet, «Educ de carcere animam meam, ut confiteatur nomini tuo.» Jam educta de corruptione, quid habet confiteri? Peccata ibi non sunt, sed laudes sunt: duobus autem modis confessio intelligitur, et in peccatis nostris, et in laude Dei. In peccatis nostris nota est confessio, et ita nota omni populo, ut quando auditum fuerit nomen confessionis in lectione, sive in laude dicatur, sive de peccatis dicatur, currant pugni ad pectus. Notum est ergo nomen confessionis de peccato: confessionem in laude quaeramus. Ubi invenimus? Habes in Scripturis: «Et haec dicetis in confessione, Opera Domini
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ corpꝰ ñ erit: cũ corpꝰ resurgat. S qͥd ibi
non erit: Corruptio. Corruptibile enim
ris tui. Corpꝰ enĩ tuum fecit ds̃ bonum. qͥa
bonꝰ ẽ: corruptionẽ intulit uistꝰ. qͥa iudex
eIllud habes de beneficio: il: a habes de:
plicio. Hoc gͦ forte dixit. educ de carere
mam meam: educ de corruptione anini ma
Si sic intelligamꝰ. non ẽ blasphemia: iral¬
denti enim homini. & carcer latꝰ ẽ. & tristi
pratum angustũ ẽ. Ergo orat se educi ab an¬
gustia. Quanuis enim in spe latitudinẽ haibe¬
at: in re tam̃ angustat᷑ p̃sentia. Attende
angustias apłi. Non habui reqͥem sp̃iu meo
dixit : quia non inueni titum frẽm meum.
Alio loco. Quis infirmat᷑: & ego ñ infirmo
Quis scandalizat᷑: & ego non uror. Quigͥ
& infirmabat᷑ & urebat᷑: non in penis & car.¬
cere erat.S istȩ penȩ. ex caritate coronã
parturiunt. Unde iterum dicit. Suꝑest

Expanded text:
enim corpus non erit, cum corpus resurgat. Sed quid ibi enim corpus non erit, cum corpus resurgat. Sed quid ibi non erit? Corruptio: corruptibile enim ris tui. Corpus enim tuum fecit Deus bonum, quia bonus est; corruptionem intulit justus, quia judex est: illud habes de beneficio, illud habes de supplicio. Hoc ergo forte dixit, «Educ de carcere animam meam,» Educ de corruptione animam meam. Si sic intelligamus, non est blasphemia; intellGaudenti enim homini et carcer latus est, et tristi pratum angustum est. Ergo orat se educi ab angustia. Quamvis enim in spe latitudinem habeat, in re tamen praesenti angustatur. Attende angustias Apostoli: «Non habui requiem spiritu meo,» dixit; «quia non inveni Titum fratrem meum» . Alio loco: «Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror» ? Qui ergo et infirmabatur et urebatur, nonne in poenis et carcere erat? Sed istae poenae ex charitate coronam parturiunt. Unde iterum dicit: «Superest
Abbreviated transcription (Latin):
titur. educ de carcere animam meam: cum
siue sero. siue cito. necesse sit exire hinc:
F orte iustꝰ dixit. iam moriar: educ de car¬
cere isto corporis animam meam. Si festinat¬
iumis: non hab& caritatem. Desiderare qui¬
Ergo seqͥtꝰ: manere in carne necessariũ ꝓpt̃
uos. Si de corpore educat gͦ ds̃ qͣndo uolue¬
rit. poss& dici & corpꝰ nr̃m carcer: non quia
carcer est qͦd ds̃ fecit. s qͥa pęnale & mortale.
Duo enim considanda st̃ in nr̃o corpore: fig¬
m̃tum dĩ. & pena meriti. Tota ista forma.
statꝰ. incessus. m̃bra ordinata. sensuũ disposi¬
tiones. uidere. olfacere. gustare. contingere.
om̃is hȩc compago & fabricȩ distinctio. non
potuit fieri nisi a dõ qui omĩa oꝑatꝰ ẽ: cȩ¬
lestia & terrestria: summa & ima: uisibilia
& inuisibilia. Quid gͦ ibi pęnale nr̃m: Q
corruptibilis caro: qͦd fragilis: qͦd mortalis:
qͦd indigens. Hoc non erit in p̃mio. Non

Expanded text:
titur, «Educ de carcere animam meam;» cum titur, «Educ de carcere animam meam;» cum sive sero, sive cito, necesse sit exire? Forte justus dicit: Jam moriar; educ de carcere isto corporis animam meam. Si nimis festinat, non habet charitatem. Desiderare quie in carne necessarium propter vos.» De corpore ergo educat Deus, quando voluerit. Posset dici et corpus nostrum carcer, non quia carcer est quod fecit Deus, sed quia poenale et mortale. Duo enim consideranda sunt in nostro corpore; figmentum Dei, et poena meriti. Tota ista forma, status, incessus, membra ordinata, sensuum dispositiones, videre, audire, olfacere, gustare, contingere; omnis haec compago et fabricae distinctio, non potuit fieri nisi a Deo, qui omnia operatus est, coelestia, terrestria, summa et ima, visibilia et invisibilia. Quid ergo ibi poenale nostrum? Quod corruptibilis caro, quod fragilis, quod mortalis, quod indigens: hoc non erit in praemio. Non
Abbreviated transcription (Latin):
ma nr̃a ꝑfidem & spem in xp̃o ẽ. sicut paulo
ante iam dixi: uita ur̃a abscondita ẽ cum
xp̃o in dõ.: corpus autem nr̃m in isto carcere.
in isto mundo. Si dicer&. educ de carcere corpꝰ
meum: securi acciꝑemꝰ carcerem. mundum.
Fortasse tam̃ ꝓpt̾ aliqua quȩ nos tenent de¬
sicd̃ia t̾rena. contra quȩ luctamur &e dimica¬
mus: quia uideo aliam legem in membris
meis repugnantem legi m̃tis meȩ: & recte
dicimꝰ. educ animam meam de hoc mundo.
id est de laboribꝰ & p̃ssuris huiꝰ scłi. Non enĩ
caro quam tu fecisti: s corruptela carnis.
& pͣssurȩ & temptationes. carcer mͥ sunt. Ali¬
qui autem dixerunt carcerem istum & spe¬
luncam corpꝰ hoc esse: ut hoc sit educ de car¬
cere animam meam. S & iste intellectꝰ uacil¬
lat aliquantum. Quid enim magnũ. educ
de carcere animam meã: educ de corpore ani¬
mam meam: Latronum animȩ & sceleratoꝵ.
nonne exeunt de corpore: & eunt in peiores
pęnas. quã hic ꝑtuler̃: Quid gͦ magnũ pe¬

Expanded text:
em in Christo est, sicut paulo ante dixi: «Vita vestra abscondita est cum Christo in Deo.» Corpus autem nostrum in isto carcere, in isto mundo. Si diceret, Educ de carcere corpus meum; securi acciperemus carcerem mundum. Fortasse tamen propter aliqua quae nos tenent desideria terrena, contra quae luctamur et dimicamus, quia, «Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae» ; recte dicimus, Educ animam meam de hoc mundo, id est, de laboribus et pressuris hujus saeculi. Non enim caro quam tu fecisti, sed corruptela carnis, et pressurae, et tentationes carcer mihi sunt. 18. Aliqui autem dixerunt carcerem istum et speluncam corpus hoc esse, ut hoc sit, «Educ de carcere animam meam.» Sed et iste intellectus vacillat aliquantum. Quid enim magnum, «Educ de carcere animam meam,» Educ de corpore animam meam? latronum animae et sceleratorum nonne exeunt de corpore, et eunt in pejores poenas quam hic pertulerunt. Quid ergo magnum pe
Abbreviated transcription (Latin):
ita & xpͣc. Et qͦtqͦt in xp̃o baptizati estis.
ad distantiam maiestatis: duo. Duo plane.
Non enim & nos uerbum. Non enim & nos
in pͥncipio ds̃: apud dm̃. Non enim & nos
ille: ꝑ quem facta sunt omĩa. U enit᷑ ad car¬
nem. & ibi xpͣc: & ille. & nos. Non enĩ mi¬
remur in psalmis. Multa enim dicit exy
sona capitis: multa ex ꝑsona m̃brorũ: &
hoc totum tanqͣm una ꝑsona sit. ita logͥt᷑.
Nec mireris. quia duo in uoce una: si duo
in carne una. Iudas filiꝰ sponsi: ꝑsequens
sponsum. Hoc tune contigit. An & futul¬
rorum exemplum p̾missum ẽ: Multos eñ
falsos fr̃s passura erat eccła: ut adbuc &

Expanded text:
tus: et Quotquot in Christo baptizati estis, ad distantiam majestatis duo. Duo plane. Non enim et nos Verbum, non enim et nos in principio Deus apud Deum, non enim et nos ille per quem facta sunt omnia . Venitur ad carnem, et ibi Christus et ille et nos. Non ergo miremur in Psalmis: multa enim dicit ex persona capitis, multa ex persona membrorum; et hoc totum tanquam una persona sit, ita loquitur. Nec mireris quia duo in voce una, si duo in carne una. 4. Judas filius sponsi persequens sponsum. Hoc tunc contigit; an et futurorum exemplum praemissum est? Multos enim falsos fratres passura erat Ecclesia, ut