comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eodem genere ẽ. quo ẽ ⁊ frigidum. sed discre¬
pat qualitate quod calet. ⁊ doctor eumdo¬
cet in doctum sub eodem genere ẽ. sedquali¬
nere ẽẽ similia. contraria quabtate. Sed
hec duo ut suꝑius diximus adeo uidentut
qualitati. non modo ordine. secletiam iatione
conuingbꝰ ut ea dem recipiant que recipere

Expanded text:
eodem genere est quo est et frigidum, sed discreeodem genere est quo est et frigidum, sed discrepat qualitate quod calet; et doctusi cum docet indoctum, sub eodem genere est, sed qualinere esse similia, contraria qualitate. Sed haec duo, ut superius diximus, adeo videntur qualitati non modo ordine, sed etiam ratione conjungi, ut eadem recipiant, quae recipere
Abbreviated transcription (Latin):
naturam sui. alterius dulcedinem quo re¬
ciprat non habebit. slecesse ẽ gͦ dulce non
eẽ id quod patitur. ut dulcedinem recipiat
alienam. Ac ꝓpterea cum quod facit dulce
ẽ. et quod patitur dulce non ẽ. necessario
dicuntur inderi contraria. Nonnulli diu̾¬
sa senserunt. asserentes non posse hec nisi
in similib inueniri. et sub eodem genere
constitutis. nec posse aliquid pati uel fa¬
cere. nisi simile faciat. aut asimili pana¬
tur. Dulce enim ⁊ amarum. uel calidum
et frigidum. licet contraria uideantur. ta¬
ten cum subeodem sensu sunt. similia eẽ
discretis patiendi. faciendi ue rõnem dicũt
non posse consistere. Ut uerbi gratia. Ctd¬
erum faciat namerus in amaro: Uel quid
albedo pati possit anumero: Sel heo sit cõ¬
flictio oeterorum. Nob̾ autẽ regła illasuf¬
ficiat. ut sciamus facere ⁊ pati genere eẽ
coniuncta qualitate discreta. & enim cali¬
dum quod frigido prestat calorem sin. sub

Expanded text:
naturam sui, alterius dulcedinem quo renaturam sui, alterius dulcedinem quo recipiat, non habebit; necesse est ergo dulce non esse id quod patitur, ut dulcedinem recipiat alienam: ac propterea cum quod facit dulce est, et quod patdicuntur uideri contraria. Cap. 140. Nonnulli diuersa senserunt, asserentes non posse haec nisi in similibus inueniri et sub eodem genere constitutis; nec posse aliquid pati uel facere nisi simile faciat aut a simili patiatur. Dulce enim et amarum uel calidum et frigidum, licet contraria uidcantur, tamen, cum sub eodem sensu sunt, similia essediscretis patiendi faciendiue rationem dicunt non posse subsistere; ut, uerbi gratia, quid faciat numerus in amaro uel quid albedo pati possit a numero? Sed haec sit conflictio caeterorum; nobis autem regula illa sufficiat ut sciamus facere et pati genere esse coniuncta, qualitate discreta. Etenim calidum quod frigido praestat calorem sui, sub
Abbreviated transcription (Latin):
ni concesserit ac apperit posse contingere
lit quod qualitatis fuerit. idem referat᷑
ad aliquid nec esse importunum si nna
res duatum cathegoriarum uocabrlo
thegorias maximas atq difficiles
ꝑtinebant. Nunc ordo commone
ut post qualitatem de facere ⁊ pati
tractatus habeatur. que duo uidentur ex qua¬
litatis fonte descendere. Id nanq quod calidũ
facit. calilum sit necesse ẽ. Calidum :iquale
ẽẽ cognoscimus. Similiter quod ⁊ calidũ fit.¬
pro passione sua accipit qualitatem. & qui
docet cum docet doctor ẽ. ⁊ discipłm facit. Uter¬
q autẽ siue doctor sine discipłs. iualis ẽ. &
cetera his similia considerata demonstrant.
recte has duas cathegorias p̃posita qu ta¬
te tractari. Hec autẽ duo facere ⁊ pati multi
dixerunt. non posse nisi his quefuerint cõ¬
traria prouenire. Idenim quod dulceẽ dul¬
ce non facit. nisi id quod dulce non fuerit.
Nam si id quod patitur dulce fuerit per

Expanded text:
ni concesserit, ac dixerit posse contingere, ni concesserit, ac dixerit posse contingere, ut quod qualitatis fuerit, idem referatur ad aliquid; nec esse importunum, si una res duarum categoriarum vocabulo tegorias maximas atque difficiles pertinebant: nunc ordo commonet ut post qualitatem de facere et pati tractatus habeatur. Quae duo videntur ex qualitatis fonte descendere: id namque quod calidum facit, calidum sit necesse est; calidum vero quale esse cognoscimus. Similiter quod calidum fit, passione sui accipit qualitatem: et qui docet, cum docet doctor est, et discipulum facit; uterque autem sive doctor, sive discipulus qualis est: et caetera his similia considerata demonstrant recte has duas categorias praeposita qualitate tractari. Haec duo autem facere et pati multi dixerunt, non posse nisi iis, quae fuerint contraria, provenire. Id enim quod dulce est, dulce non facit, nisi id quod dulce non fuerit: nam si id quod patitur dulce fuerit, per
Abbreviated transcription (Latin):
ta fuerint. nuncupationẽ propͥam non
bentur. quod ⁊ affectio ⁊ habitus ⁊ disciplina
que in aliquid dictis id est cͦͣnͣ nͦ pͭoͦ tͣ posi¬
te eldem qualitati quoq conexe sũt hanc
discretionem damus. ut tunc cathegorie ad
aliquid socientur. quando genera sunt. cum
uͦ species qualitati. Ut puta si clisciplinam
diteris que est genus ceterarum. ad aliqͥd
referenda ẽ. Disciplina enim discibilis rei
disciplina clicitur. Quod si musicam dixe¬
Qualitati igitur adnectenda ẽ. Neq enĩ mu¬
musici disciplinam. Similiter et affectio et
habitus sccłm genera et secies. nunc ad ali¬
quid. nunc qualitati nectuntur. Si qͥdem
si affectionem uel habitum hoc ẽ exiti daroy
agͣecim. generis clixeris. ⁊dest cliscipluse ad
aliqud referuntur. Sinantem affectionẽ
siue hebitum speciei eẽ dyxeris. id est mu¬
sice nel grammatice. qualitates debemus
agnoscere. Quamius ipse quoꝙ aristoti¬
les magnus ingemo huic pene permuxtio¬

Expanded text:
ta fuerint, nuncupationem propriam nonta fuerint, nuncupationem propriam nonbentur quod affectio et habitus et disciplina quae in ad aliquid dictis, id est ἐν τοῖς πρός τι positae, eidem qualitati quoque connexae sunt; hanc discretionem damus, ut tunc categoriae ad aliquid socientur quando sunt genera, cum vero species, qualitati: ut puta si disciplinam dixeris, quae est genus caeterarum; ad aliquid referenda est: disciplina enim discibilis rei disciplina dicitur. Quod si musicam dixequalitati nectenda est: neque enim mumusici disciplinam. Similiter et affectio et habitus secundum genera et species, nunc ad aliquid, nunc qualitati nectuntur. Siquidem si affectum vel habitum, hoc est διάθεσιν et ἕξιν, generis dixeris, id est disciplinae; ad aliquid referuntur: sin autem affectum sive habitum speciei esse dixeris, id est musicae vel grammaticae; qualitates debemus agnoscere. Quamvis ipse quoque Aristoteles magnus ingenio huic pene permixtio
Abbreviated transcription (Latin):
bulum non tenebit et in alterius figute¬
nomen immigrat. Manifeste sibi designa¬
tum ẽ que qualitates huiuismodi gradus
comparationis accipuint. ⁊ que abhis uidentur
ꝙusia habet hoc propͥum. ut singłaris arq
ura numero contrarta in se suscipiat. Susci¬
piat autẽ dixi. non habrat contraria. Me¬
minisse autẽ nos oportet quod uspe cum de ea
trictaremus. nichil liximus ẽẽ contrarium
Ergo usye ẽ propͥum suscipere contraria idẽ
saintatem modo. modo egritudinem. Quanti
uero id est Soͣyͥ nolos. ut par imparue dicat᷑.
oͣoyͤ. ⁊i ri pͣocdi id est ad aliquid. ut sint antisto¬
effanta. hoc ẽ ut in se conuertantur. ac sint
sidr. natura coniuncta. Itaꝙ ⁊ qualitans hoc
propͥum ẽ. ut cuncta qualia aut simibia. aut dis¬
similia nunctipentur. & dulce enĩ dulci. et
albo album ⁊ stultostultum ⁊ leni leue. ⁊ cali¬
do calidum. similia sunt sontraria uͦ ꝓprie¬
dissimilia nuncupantur. Aliter enimsidic¬

Expanded text:
bulum non tenebit et in alterius figubulum non tenebit et in alterius figunomen immigrat. Manifeste igitur designatum est quae qualitates huiusmodi gradus comparationis accipiunt et quae ab his uidentur usia habet hoc proprium ut singularis at que un a numero cont raria in se suscipiat 'suscipiat' autem dixi, non 'habeat', 'contraria'; meminisse autem nos oportet quod usiae, cum de ea tractaremus, nihil diximus esse contrarium; ergo eius est proprium suscipere contraria id est sanitatem modo, modo aegritudinem, quanti uero id est tou' posou' ut par imparue dicatur, tou' de; prov" ti id est ad-aliquid ut sint aintistrevfonta hoc est, ut in se conuertantur ac sint sibi natura coniuncta, ita et qualitatis hoc proprium est ut cuncta qualia similia aut dissimilia nominentur. Et dulce enim dulci et albo album et stulto stultum et leui lcue et calido calidum similia uel dissimilia proprie nuncupantur; aliter enim si dic
Abbreviated transcription (Latin):
terit dicere uel albeclinem albecdiorem
uel doctrinam doc̃trina doctiorem. uel tri¬
gono magis trigonum. uel quadrato ma¬
gis quadratum: Si enim trigonũ fuerit
magis quam trigonum ẽt̃ non potest. Aut
si magis uel minus fuerit. iam trigonũ
non erit. Separare tamen placet uel cliscer¬
nere eas qualitates que magis ⁊ minus
recipiunt. a bhis que hunc quasi gradũ
comparationis recusent. Sit gͦ hec regła
qualitates ipsas magis ⁊ minus ñ posse
suscipere. Ea uͦ que ex his siunt comparata
uel magis recipere posse uel minus aut elo¬
quentiam magis. eloquentiam seu minus
icere nullus potest. Eum uͦ qui eloquens
dicitur magis uelminus ceteris eloquen¬
tem possumus cdicere. Claret gͦ magis et
minus in qualib inueniri posse. nunquã
posse in qualitates incidere. figure quoq
ut suꝑuis explicatum ẽ non admutiut
magis ⁊ minus. Si quidem curulo. si ali¬
quid addas aut minuas circuli iam uoca¬

Expanded text:
ssit dicere vel albedinem albedine clariorem ssit dicere vel albedinem albedine clariorem vel doctrinam doctrina doctiorem vel trigono magis trigonum vel quadrato magis quadratius? Si enim trigonum fuerit, magis esse quam trigonum non potest; at si magis aut minus fuerit, iam trigonum non erit. Separare tamen placet atque discernere eas qualitates quae magis et minus recipiunt ab iis quae hunc quasi gradum comparationis excusent. Sit ergo haec regula: qualitates ipsas magis et minus non posse suscipere, ea vero quae ex his fiunt, comparata, vel magis recipere posse vel minus; ut eloquentiam magis eloquentiam seu minus dicere nullus potest, eum vero qui eloquens dicitur magis vel minus ceteris eloquentem possumus dicere. Claret ergo magis et minus in qualibus inveniri posse, nunquam posse in qualitates incidere. Figurae quoque, ut superius explicatum est, non admittunt magis et minus; siquidem circulo si aliquid addas aut minuas, ʻcirculiʼ iam voca
Abbreviated transcription (Latin):
Qum etiam qualitas que exforma uelfigura
consistit. contranetatiꝰ ignara ẽ. Quid enim
quadrato uel trigono quid circulo uel cono ut
chilindro contrariuim quis opponat: Regnla¬
rit̾ gͦ teneamus contrarietatis receptricẽ
qualitatem. nec omnem posse ẽẽ nec solam.
Nec illud omittendum ẽ. ut sciamus in con¬
trariis qualitatum sub eadem cathegoria
ẽẽ alterum. sub qua aluid inuenitur. ut
iusticie minsticia contraria ẽ. Qualitas iꝰ¬
ticia. et iniusticia gͥ qualitas. Qualitas
ẽ gͦ albedo. ni gredinem quoq cẽ qualita¬
cem necesse ẽ. Itaq sit. ut regłarter con¬
trarie qualitates cathegoria eadem semꝑ
uinciantur. Querentes in terca quid sit
propͥum qualitatis qm̃ contiarietatẽ sus¬
cipere nec sollas ẽ nec totius. aliud ꝑscru¬
uel magis musicum uel minus musicum
possumus dicere. Uerum id quoq nec in om¬
ni qualitate nec in sola poterit inueniri.
Quis enim prudentiam prudentiorem po¬

Expanded text:
Quin etiam qualitas quae ex forma vel figura Quin etiam qualitas quae ex forma vel figura consistit, contrarietatis ignara est; quid enim quadrato, quid trigono, quid circulo vel cono vel cylindro contrarium quis opponat? Regulariter ergo teneamus contrarietatis receptricem qualitatem nec omnem posse esse nec solam. Nec illud est omittendum ut sciamus in contrariis qualitatum sub eadem categoria esse alterum sub qua aliud invenitur; ut iustitiae iniustitia contraria est, qualitas iustitia, et iniustitia igitur qualitas; qualitas est albedo, nigredinem quoque esse qualitatem necesse est. Itaque fit ut regulariter contrariae qualitates categoria semper eadem vinciantur. Quaerentes interea quid sit proprium qualitatis, quoniam contrarietatem suscipere nec solius est nec totius, aliud perscruvel ʻmagis musicumʼ vel ʻminus musicumʼ possumus dicere. Verum id quoque nec in omni qualitate nec in sola poterit inveniri. Quis enim prudentiam prudentia prudentiorem po
Abbreviated transcription (Latin):
decausa cogit ratio. ut hec quoꝙ int̃ qualia nu
his similia. S plerinq acciit licet rarout
sas species explanarumus. consequentias
⁊ ꝓprium udeamus. & primum contrarieta¬
tem recipere qualitates nulla clubitatio est.
Quis enum dubitat saluti contranum eẽ
langorem iusticie iniusticiam. calorem frigo¬
ri. malo bonum. non erdito literis erudi¬
tum: Sedhxc non in omni qualitate reꝑies.
Nam pallido uel fusco ueltrigono uel quadra.¬
to. nichil potest ẽẽ contrarium. Non gͦ erit
itcommodũ regłam quandam dare qua que
qualitates contrarietatem non recipiant pos¬
sit ad uerti. Erit gͥ notum doctis eas que con¬
trariĩs mectie sunt ⁊ eas que exformis figinᷤ¬
ꝙ nascuntur. contranetatem penitus recu¬
sart. Contrariis autẽ meclias dixi. ut ẽ fuscũ
uel palliclum. hec enim duo dealbedine igre¬
dineq nascuntur. ac sunt his media. Ipsa
uͦ albedo ⁊ nigredo. sunt sibi contraria. fusco

Expanded text:
de causa cogit ratio ut haec quoque inter qualia numde causa cogit ratio ut haec quoque inter qualia numhis similia. Sed plerumque accidit, licet raro, rsas species explanauimus, consequentias et proprium uideamus. Et primum contrarietatem recipere qualitates nulla dubitatio est. Quis enim dubitat saluti contrarium esse languorem, iustitiae iniustitiam, calorem frigori, malo bonum, non erudito litteris eruditum? Sed hoc nam pallido vel fusco vel quadrato vel trigono nihil potest esse contrarium. Non ergo erit incommodum regulam quandam dare qua quae qualitates contrarietatem non recipiant possit adverti. Erit igitur notum doctis eas qualitates quae contrariis mediae sunt et eas quae ex formis figurisque nascuntur contrarietatem penitus excusare. Contrariis autem medias dixi ut est fuscum vel pallidum; haec enim duo de albedine nigredineque nascuntur ac sunt his media, ipsa vero nigredo et albedo sunt sibi contraria; fusco
Abbreviated transcription (Latin):
dem densum coartationem muuam cõ¬
iunctarum partium uideturꝰ ostendere
Rarum contra in quo interuallis frequen¬
b latior partium uidetur eẽ conuinctio.
Quin etiam lene illud propͥe uidetur osten¬
dere. iquo positio partium ita apte pa¬
riliterꝙ digesta ẽ. ut nulla earam mensura ul¬
terius emineret. E contra asꝑum discrepan¬
tia conunctarum partium facit. Asꝑitatem
uamq non gignit. nisi in equalitas partiũ
ut sit longior una altera inferior. Ac ꝓpterea.
hec quidam uolunt cathegorie alteri sociare qͤ
apud grecos. le  ycEII. apud nos iacere. siue ut
augorius quem ego inter doctissimos habeo
uoluit. situs dicitur. Claret enim unũquod¬
q earum partium que corpus efficiunt po¬
sitione constare: Ueruntamen cum leue uel
asperum uel densum uel rarum dicius. qͣlia
demonstramus eaq omnia que dehis suꝑus
explicata sunt ad int̃pretationem non uoca¬
buli sednature uidenturꝰ pocius ꝑtinere. Qua

Expanded text:
dem densum coartationem nimium condem densum coartationem nimium coniunctarum partium uidetur ostendere, rarum contra in quo interuallis frequentibus laxior partium uidetur esse coniunctio; quin etiam lene illud proprie uidetur ostendere in quo positio partium ita apte pariliterque digesta est ut nulla earummensurae alterius emineret; contra, 'asperum' discrepantia coniunctarum partium facit asperitatem namque non gignit nisi inaequalitas partium, ut sit longior una, altera inferior. Cap. 125. Ac propterea haec quidam uolunt categoriae alteri sociare, quae apud Graecos kei'sqai, apud nos 'iacere' siue, ut Agorius -- quem ego inter doctissimos habeo -- uoluit, 'situs' dicitur. Claret enim unumquodque earum partium quae corpus efficiunt positione constare; uerumtamen, cum 'lene' uel 'asperum' uel 'densum' uel 'rarum' dicimus, qualia demonstramus eaque omnia quae de his superius explicata sunt ad interpretationem non uocabuli sed naturae uidentur potius pertinere; qua
Abbreviated transcription (Latin):
passiones eas pocius nominamus. Non
enim quis siad tempus iratus ẽ aut e¬
rubuit aut incaluit aut refriguit mox
ad statum nature iterum rediturꝰ. rubi¬
cundus iam uel iracundus. uel calidus
uel frigidus appellari potest. si ad tempꝰ
aliquid passus sit. Erit igitur inter passi¬
uas qualitates et passiones ista cliscretio qd̾
passiones ad tempus exorte. facile commu¬
tantur. passiue uͦ qualitates. scđm quas
tam nunc qualitatis speciem retractemꝰ
in qua sunt forme ⁊ figure. S figure in¬
animatis. forme an imalib tribuuntur.
fĩguras enim tunc designamus. cum uel
trigonum uel tetragonum. uelconum
uł chilindrum uel speram dicimus. formaᷤ
autem cum formosos asserunus aliquos
uel deformes. In eodem qualitatis genere
sunt curuitas ⁊ rectitudo. Audemus enĩ
densum. lene ⁊asperum designamus. qͣu¬
tatum quidem nimero sociantur. sed ha¬
bent alteram interpretationẽ sui. Siqui¬

Expanded text:
'passiones' eas potius nominamus. Non 'passiones' eas potius nominamus. Non enim quis si ad tempus iratus est aut erubuit aut incaluit aut refrixit, mox ad statum naturae rediturus iterum, 'rubicundus' iam uel 'iracundus' uel 'calidus' uel 'frigidus' appellari potest, si ad tempus aliquid passus sit. Cap. 122. Erit igitur inter passiuas qualitates et passiones ista discretio quod passiones ad tempus exortae facile commutantur, passiuae uero qualitates, secundum quas'Cap. 123. Quartam nunc qualitatis speciem retractemus in qua sunt formae et figurae. ITigurae inanimalibus, formae animalibus tribuuntur. Figuras enim tunc designamus cum uel 'trigonum' uel 'tetragonum' uel 'conum' uel 'cylindrum' uel 'sphaeram' dicimus; formas autem cum 'formosos' asserimus aliquos uel 'deformes'. In eodem qualitatis genere sunt curuitas et rectitudo audemus enim densum, lene, asperum designamus qualitatum quidem numero sociantur; sed habent alteram interpretationem sui, siqui
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur. quod patiantur aliquid sed
qu od faciant passionem. Melnamq
uit dulce sit. non adulcedine aliquid
passumẽ. sed dulcem gustantib efficit
tius dicuntur albedo ⁊ ingredo ⁊ eorum
mecdia. id est rubor ⁊ pallor. Hec enim
nonnisi anime uel corpons passione
nascuntur. Ut enim ingrescat aliqͥs
ciuidiam ferre nequi uerit quasi ad optentum
sui sanguinis copiam in exteriores partes cor¬
poris fundit. eoq fit ut putore nimio rubesca¬
mus. Pallor quoq simili anime passione
consistit cum ꝑcussa metu ninio ad cordis
ulteriora confugit. eamq sangius insequi¬
tur. ad eo ut desertum sanguine quod ẽ in
conspectu corpris pallescat. Hec passio aĩe
ita aphilosophis uera eẽ confirmatur. ut
etiam si pallor uel rubor in corpore ugiter
ꝑseueret. si mili passione asserant euenisse.
quia scđm eas quale dicitur. ipse quoꝙ qͣ¬
litates passiue censentur. Sin uͦ adbreue
tempus extiterint. ita ut cito discedant

Expanded text:
dicuntur quod patiantur aliquid, sed dicuntur quod patiantur aliquid, sed quod faciant passiones mel namque, ut dulce sit, non a dulcedine aliquid passum est, sed dulcem gustantibus efficit tius dicuntur albedo et nigredo et eorum media, id est rubor et pallor. Haec enim nonnisi animae uel corporis passione nascuntur; ut enim nigrescat aliquiscundiam ferre non quiuerit, quasi ad obtentum sui, sanguinis copiam in exteriores partes corporis fundit, eoque fit ut pudore nimio rubescamus. Pallor quoque simili animae passione constat, cum perculsa metu nimio ad cordis ulteriora confugit eamque sanguis insequitur adeo ut, desertum sanguine quod est in conspectu, corpus albescat. Haec animae passio ita a philosophis uera esse firmatur ut, etiamsi pallor uel rubor in corpore iugiter perseueret, simili passione asserant euenisse. quia secundum eas quales dicimur, ipsae quoque qualitates passiuae censentur; sin uero ad breue tempus exstiterint ita ut cito discedant,
Abbreviated transcription (Latin):
Ut uerbi gratia plerunq uisis corporib
puerorum. ⁊ contemplatis artub pn¬
ciamus aliquid de futuro. eosq clicunꝰ
uel cursores uel pugillatores fore non qͦ
iam hac arte uel studio teneantur. sed
iudeantur positione corporum hec faciliꝰ
impleturi. Similiter salubres ⁊ imbecilleᷤ
dicimus. qui aut facile aut non facile
recipiunt egritudinem. Eodem modo
nanq ⁊ in his potentia naturalis adu̾¬
titur. qureos facit uel languor crebriꝰ
subiacere. uel retinere ꝑpetuam sospita¬
tem. Durum quoꝙ ⁊ molle cum dicitur
ostendit potentiam natutalẽ. durum siqri.¬
dem quod firinitate nature corruptionẽ
sui non facile admittit. Molle uͦ inquo ẽ
natura laxior. nec ad contrana repellencla
species passiue qualitates. ⁊ passiones que
sunt hulsenodi. Austeritas coloratio
⁊ sigidatio. Si enim oup aioo tiea et¬
esn de potͣ qeͣa placet clicere ⁊albedo ⁊ igre¬
do. Que non iccuto passine qualitates

Expanded text:
ut, uerbi gratia, plerumque uisis corporibus ut, uerbi gratia, plerumque uisis corporibus puerorum et contemplatis artubus, promlntiamus aliquid de futuro eosque dicimus uel cursores uel pugillatorios fore; non quod iam hac arte uel studio teneantur, sed uideantur positione corporis haec facilius impleturi. Similiter et salubrcs et imbecilles dicimus qui aut facile aut non facile recipiunt aegritudinem. Eodem modo namque et in his potentia naturalis aduertitur quae eos facit uel languori crebrius subiacere uel retinere perpetuam sospitatem. 'Durum' quoque et 'molle' cum dicitur, ostendit potentiam naturalem; durum siquidem quod firmitate naturae corruptionem sui non facile admittit, molle uero in quo est natura laxior nec ad contraria repellenda species, passiuae qualitates et passiones, quae sunt huiusmodi: austeritas, caloratio et frigidatio sic enim qermovthta et yucrovthta placet dicere et albedo et nigredo; quae non idcirco passiuae
Abbreviated transcription (Latin):
uac fuostiac. habitus ẽ affectio animi lon¬
go tempore ꝑseuerans. ut ẽ uirtus ⁊ olis¬
ciplina que ꝑseueratione sui et ꝑpetiu¬
tate temporis existimantur. nisi forte
eas aliquis langor corporis ⁊ casu obiecta
debilitas amputauerit. Affectio uͦ ẽ mu¬
tabilis mentis impulsio. uel cupiditas
leuis qͥ breui tempore deletur. Habitꝰ
gͦ etiam affectio uideri potest. Ab hac
nanꝙ incipit. &e su psa ꝑmanserit. ha¬
bitus nascitur. Affectio autem habitus. uideri
non potest. Si enim ad habitum ꝑuenerit:
est incongruum quod sepe quesitum ẽ. breui
tractatu. dissoluere ac docere quid uirtutẽ
disciplinam ꝙ discernat. Hoc profecto quoddis¬
ciplina in ea parte amme. que tõnabilis łr.
tantum mͦ uersatur. Uiitus uͦ omnes anime
partes amplec̾atur. omnẽ ꝙ animam suo
imperio gubernat. et regit ut ⁊ iracundiã
doniet. ⁊ cupiditates amoueat. quod disci¬
plina facere. haud quaquam ualet. Poten
se uel non posse aliquid facere ꝑnaturã.

Expanded text:
 116. Habitus est affectio animi longo tempore perseuerans, ut est uirtus et disciplina quae perseueratione sui et perpetuitate temporis aestimantur, nisi forte eas languor aliquis corporis et casu iniecta debilitas amputauerit. Affectio uero est mutabilis mentis impulsio uel cupiditas leuis quae breui tempore deleatur. Habitus ergo et affectio uideri potest ab hac namque incipit et, si ipsa permanserit, habitus nascitur; affectio autem habitus uideri non potest si enim ad habitum peruenerit, est incongruumÑquod saepe quaesitum estÑbreui tractatu dissoluere ac docere, quid uirtutem disciplinamque discernat: hoc profecto, quod disciplina in ea parte animae quae rationabilis dicitur tantummodo deuersatur, uirtus uero omnes animae partes amplectitur omnemque animam suo imperio gubernat et regit, ut et iracundiam domet et cupiditates amoueat, quod disciplina facere haudquaquam ualet. Cap. 1se uel non posse aliquid facere per naturam;
Abbreviated transcription (Latin):
cetere in omnes uidetur incurrere. Ut pu¬
ta inusia inuenitur. cum dicimus homo
grammaticus. In quanto alba uel nigra
epiphania. In ad aliquid. prudens pater.
optimus filius. In facere dure saltan
pati. fert fortiter uulnera. In loco obscu¬
rus locus. In tempore calidꝰ mensis aut
frigidus. In iacere. pronus aut supinus
iacet. In habere decenter armatus. Erit
igitur non parue pruclentie. qualitatẽ
cum ceteris pone confusam. mentis uiua¬
citate secernere. Huius sunt species nu¬
mero quatuor quas aristotiles ꝓ generi¬
quia ⁊ ipse singłe habent species suas. Id
uͦ cum acciderit. sub alterna nominant᷑
que greci ipallela uocauerunt. Ergo pri¬
mungenus ẽ habitus ⁊ assectio. Sccłm. po¬
tentia naturalis. Tercium. passiue quali.¬
tates siue passiones. Quartum. forme ac
figure. Hec aristotiles. exii. uai. Daee. ci

Expanded text:
caeterae in omnes uidetur incurrere; ut pucaeterae in omnes uidetur incurrere; ut puta in usia inuenitur, cum dicimus 'homo grammaticus'; in quanto 'alba' ucl 'nigra epiphania'; in ad-aliquid 'prudens pater', 'optimus filius'; in facere 'dure saltat'; in pati 'fert fortiter uulnera'; in loco 'obscurus locus'; in tempore 'calidus mensis' aut 'frigidus'; in iacere 'pronus aut supinus iacet'; in habere 'decenter armatus'. Erit igitur non paruae prudentiae qualitatem cum caeteris paene confusam mentis uiuacitate secernere. Cap. 115. Huius sunt species numero quattuor, quas Aristoteles pro generiquia et ipsae singulae habent species suas. Id uero cum acciderit 'subalterna' nominantur quae Graeci uIp i allhla uocauerunt. Ergo primum genus est habitus et affectio, secundum potentia naturalis, tertium passiuae qualitates siue passiones, quartum formae ac figurae haec Aristoteles e{xin kai; di
Abbreviated transcription (Latin):
temus quidem ad aliquid ẽẽ. quociens uerbi
gratia dicimus. cuius equus uel cuius lig¬
num. uel cuiꝰ fundus. hec enu clñm. uel pos¬
sidentis ꝑsonam monstrantia. non ad aliqͥd
tum potuimus. explanaiuimus. licet tan¬
ca huic cumceteris uideatur ẽẽ ꝑmitio.¬
ut ipse quoꝙ aristotiles huius discretionem haud
facile repꝑerit cuius etiam longa aut diutna
non sit indecens retractatio.
quam ea que sunt qualia nuncupantur.
Multi autẽ querunt quid sit qualitas. ⁊ quid
quale quorum facilis separatio ẽ. Qualitatẽ
nanq dicimꝰ. dulcedinem. austeritatem. al¬
bedinem. nigredinem. Quale uͦ intelligitur
quotiens album aliquid. uel dulce uel auste.¬
rum. uel nigrum licimus. licet aristotiles
indifferenter. ⁊ pro qualitate quale posue¬
rit. et qualitatem pro quali. Proptereaq
etiam nos eundem secun. similia senserimꝰ.
Hanc autem cathegoriam. propterea cete¬
uis difficiliorem uolunt quia facilius quã

Expanded text:
temus ad-aliquid esse quoties, uerbi temus ad-aliquid esse quoties, uerbi gratia, dicimus 'cuius equus' uel 'cuius lignum' uel 'cuius fundus'; haec enim, dominum uel possidentis personam monstrantia, non 'ad-aliquid' ria, quantum potuimus explanauimus; licet tanta huic cum caeteris uideatur esse peut ipse quoque Aristoteles huius discretionem haud facile reppererit, cuius etiam longa ac diuturna non sit indecens retractatio. quam ea quae sunt qualia nuncupantur. Multi autem quaerunt quid sit qualitas et quid quale, quorum facilis separatio est; 'qualitatem' namque dicimus dulcedinem, austeritatem, albedinem, nigredinem; 'quale' uero intellegitur quoties album aliquid uel dulce uel austerum uel nigrum dicimus licet Aristoteles indifferenter et pro 'qualitate' 'quale' posuerit et 'qualitatem' pro 'quali', proptereaque etiam nos eundem secuti similia senserimus. Cap. 114. Hanc autem categoriam propterea caeteris difficiliorem uolunt, quia facilius quam
Abbreviated transcription (Latin):
calidum ⁊ frigidum uidentur sibi oppositiõis
societate comuncta. sed calidum non frigidi ca¬
lidum. sed frigido oppositum dicimus. ⁊ iustũ
non iniusti iustum. sed imusto contrariũ no
huius cathegorie diximꝰ. multa exempla propo¬
nit. que ad hanc non sub certa forma pertine¬
re uideantur. uolens de consequentib repre¬
hencdere uicia ceterorum. qui hanc secus
diffinire uoluerunt. Deniq ⁊ uirtutem ma¬
licie ⁊ scientie ignorantiam quasi ad aliqͥd
non quo uares postulet. sed ut in docte diffe¬
rentium uicia posset ostendere. Hec namq ut
suꝑius explicauimus opposita pocius quam
non omius quidem. nec sola uidetur posse sꝰ¬
cipere. Si mile enim cuilibet et magis simile
et minus simile possumus dicere. S hoc
non in omnib ut clixi que sunt ad aliquid
poterit inueniri. Namq nec magis pater. nec
minus pater dici potest nec minus filius.
aut magis filius. nec minus duplum aut

Expanded text:
calidum et frigidum uidentur sibi oppositionis calidum et frigidum uidentur sibi oppositionis societate coniuncta; sed calidum non frigidi calidum sed frigido oppositum dicimus; et iustum non iniusti iustum sed iniusto contrarium nomhuius categoriae diximus, multa exempla proponit quae ad hanc non sub certa forma pertinere uideantur, uolens de consequentibus reprehendere uitia caeterorum qui hanc secus definire uoluerunt. Denique et uirtutem malitiae et scientiae ignorantiam quasi ad-aliquid non quo ita res postulet sed ut indocte disserentium uitia posset ostendere; haec namque, ut superius explicauimus, opposita potius quam non omnis quidem nec sola, uidetur posse suscipere; simile enim cuilibet et magis simile et minus simile possumus dicere. Sed hoc non in omnibus, ut dixi, quae sunt ad-aliquid poterit inueniri; namque nec magis pater nec minus pater dici potest, nec minus filius aut magis filius, nec minus duplum aut
Abbreviated transcription (Latin):
pennati pennam dicimus. sic possumus di¬
cere penne pennatum. uel capitis capitatũ.
Iduamq qui eꝓterit irridebitur. Elle enim
pennato non ex penna descendit neꝙ penna ex
pennato constat. Similiter̃ q capitatũ non con¬
stat excapite. neq caput uidetur ex capitato
consistere. Ad quod uere ad aliquid dicitur. con¬
uerti per uices potest. ut superiꝰ diximus dñs
serui cdñs. ⁊ seruus domini seruus. ⁊ rursus sub¬
tracto seruo dñs non ẽ. remoto dũo nec seruus
apparet. Pennatum uͦ ẽẽ poterit. etiam penna
ꝑeunte. et rursum penna pereunte pennato
potest ẽẽ. Considerata gͦ difsinitione huiꝰ ca¬
thegorie poterit etiam confusionis ex similitu¬
dine gxorte discretio reperiri. Eodem pacto pos¬
sumus hanc cathegoriam ⁊ aboppositorum
similitucline separare. Nam ⁊ opposita que
anͣͣtici aieNa. aristotiles uocat. quandam huiꝰ
cathegorie similitudinem reddunt. Siquidem

Expanded text:
pennati permam dicimus, sic possumus dipennati permam dicimus, sic possumus dicere pennae pennatum uel capitis capitatum id namque qui dixerit irridebitur. Esse enim pennato non ex penna descendit, neque penna ex pennato constat. Similiterque capitatum non constat ex capite, neque caput uidetur ex capitato consistere. Cap. 107. At quod uere 'ad-aliquid' dicitur, conuerti per uices potest, ut superius diximus, dominus serui dominus et seruus domini seruus; et rursus, subtracto seruo, dominus non est, remoto domino, nec seruuapparet. Pennatum vero esse poterit, etiam penna pereunte; et rursum penna, pereunte pennato, potest esse. Considerata ergo definitione hujus categoriae, poterit etiam confusionis ex similitudine exortae discretio reperiri. Eodem pacto possumus hanc categoriam et ab oppositorum similitudine saintikeivmena Aristoteles uocat quandam huius categoriae similitudinem reddunt, siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
perite dixerit. auis pennam: stulta conũsio
c̃. Nou enim penna omnis auis ẽ. Si qͥdem
sunt quedam penne que non sunt anum
ut cicadarum muscarum. ceterorumq ani¬
malium que similiter natura formauit. qͦs
dam tenebras que emergere ex cathegoriaꝵ
similitudine assolent aperire. Si quicdem
cum dicimus pennam pennati. ⁊ caput ca¬
prtati. udemus nsye partes maccidentib
ponere. Penna enim sine dubio pars uspe
ẽ uelcaput. uelmanus. Que si adaliquid
referantur inter usyas. et ad aliquid iude
aturꝰ uniu̾sa confusio aduertere nos oportet
quo pacto et uere ⁊ proprie ad aliquid defi¬
nitum sit. Ita enim se eius diffiitio habet
ut dicatur ad aliquid. curꝰ id quod est pen¬
det ex altero. cuiq necesse sit singłariter id
T. R aͣ ẽ t aͣcoͣn uicaria in semet mutatio¬
ne conuerti. hoc quis consiclerato reꝑiet.
nec pennati pennam nec capitati caput rec¬
te posse ad aliqiid nominari. Non enimut

Expanded text:
perite dixerit 'auis pennam' stulta conuersio perite dixerit 'auis pennam' stulta conuersio est non enim penna omnis auis est, siquidem sunt quaedam pennae quae non sunt auium, ut cicadarum, muscarum caeterorumque animalium quae similiter natura formauit; quod dam tenebras, quae emergere ex categoriarum similitudine assolent, aperirc; siquidem, cum dicimus 'pennam pennati' et 'caput capitati', uidemur usiae partes in accidentibus ponere penna enim sine dubio pars usiae est uel caput uel manus, quae, si ad aliquid referantur, inter usias et adaliquid uidebatur uniuersa confusio, aduertere nos oportet quo pacto et uere et proprie ad-aliquid definitum sit. Ita enim se eius definitio habet ut dicatur 'ad-aliquid' cuius id quod est pendet ex altero cuique necesse sit singulariter id est kq i e{kaston uicaria in semet mutatione conuerti. Hoc quis considerato reperiet nec pennati pennam nec capitati caput recte posse 'ad-aliquid' nominari; non enim, ut
Abbreviated transcription (Latin):
scibili ortti ẽ et operatio postea est consecuta.
Discernere enim nos oportet operatiorus
exordium. Tunc enim possumus aduertẽ
scientiam cum scibili cõ procreatam. opatio¬
nem uͦ eius apparuisse postea inclagatione pru.¬
dentium. Quib depulsis. optima diffinitio ẽ.
Ad aliquid relatorum semꝑ ea simul extin¬
ea quib unguntur. sed alia genitiuo casui alia
datiuo pleraq ablatiuo copulari. & genitiuo
quidom. ut seruus domini seruus. duplũ. sim¬
pan. par. Ablatiuo uͦ. sensibile. sensu sxłnsiba
scibile. scientia scibile. et cetera buiꝰmodique
uariis casib alterius societate nectuntus
conu̾sio que grece dicitur antistrophe. & du¬
plum enim simpli łr. ⁊ simplum dupli.
⁊ seruus domini. ⁊ dñs serui. Apparet gͦ hec
copulata uicaria in semet replicatione con¬
uerti. si tamen scienter ⁊ prudenter istafiat
comu̾sio. Namsi imperite hec uocabula conu̾¬
tantur. oritur magna confusio. Ut si quis un¬

Expanded text:
scibili orta est, et operatio est postea consecuta. scibili orta est, et operatio est postea consecuta. Discernere enim nos oportet operationis exordium; tunc enim possumus aduertere scientiam cum scibili esse procreatam, operationem uero eius apparuisse postea indagatione prudentium. Quibus depulsis, optima definitio est ad aliquid relatorum semper ea simul uel extinea quibus iunguntur, sed alia genitiuo casui, alia datiuo, pleraque ablatiuo copulari. Et genitiuo quidem ut seruus domini, duplum simpar pari; ablatiuo uero, sensibile sensu sensibile, scibile scientia scibile, et caetera huiusmodi quae uariis casibus alterius societate nectuntur.conuersio quae graece dicitur aintistrofhv, et duplum enim simpli dicitur et simplum dupli, et seruus domini et dominus serui. Apparet ergo haec copulata uicaria in semet replicatione conuerti, si tamen scienter et prudenter fiat ista conuersio; nam, si imperite haec uocabula conuertantur, oritur magna confusio, ut, si quis im
Abbreviated transcription (Latin):
scibile in quo possit scientia reperiri. hoc
argumento igitur monstrant multa esse
& sensibilis enim sensus q exemplum simmi¬
li ratione constare contendunt. siquidem
sensibilia ante fuerint. Elementa enim qͥb
omne corpus constat ante fuerunt quã corpꝰ
aliquod ex hid nasceretur. in quo sensus exi¬
steret. His gͥ argumentis ostendunt diffim¬
tionem cathegorie que ad aliquid dicitur
gentes naturam rerum intuentes astruere.
Omnia enim que sunt aut naturali poten¬
dia dicuntur esse. aut oꝑatione faciendi.
uocant. Quas si quis separare uoluerit nec
ulla societate confundere. intelligit ad a¬
liquud dictum non posse ẽẽ sine altero euiꝰ
eẽ diciti. Scibili enim gramine siue cir¬
culo in ip̃o ortu nature scientia copulataẽ.
Simulnamꝙ ut scibile ẽẽ cepit habuit sci¬
entiam sui. secl necdum enargia. idc̃ oꝑa¬
tione monstrata ẽ. Nongͦ tunc cepitẽe scin¬
tia eius. quando cepit operari. secd cum ipso

Expanded text:
scibile in quo possit scientia reperiri. Hoc scibile in quo possit scientia reperiri. Hoc argumento igitur monstrant multa esse ap. 101. Et sensibilis enim sensusque exemplum simili ratione constare contendunt, siquidem sensibilia ante fuerint; elementa enim quibus omne corpus constat ante fuerunt quam corpus ex his aliquod nasceretur in quo sensus existeret. His igitur argumentis ostendunt definitionem categoriae quae ad-aliquid dicitur genter naturam rerum intuentes astruere. Omnia enim quae sunt, aut naturali potentia dicuntur esse aut operatione faciendi, uocant. Quas si quis separare uoluerit nec ulla societate confundere, intelleget 'ad-aliquid' dictum non posse esse sine altero cuius esse dicitur; scibili enim siue circulo in ipso ortu naturae scientia sociata est; simul namque ut scibile esse coepit, habuit scientiam sui, sed necdum einergeiva id est operatione monstrata‹m›. Non ergo tunc coepit esse scientia eius quando coepit operari, sed cum ipso
Abbreviated transcription (Latin):
regłariter. ut hec cathegoria manifestius di¬
noscatur. hec uia ẽ qua debemus aduertere
non recte dici ad aliquid nisi cum. aͣ ͭ e nac¬
singłare ad singłare refertur. Si quidem cum di¬
cimus duplum sine dubio non generaliter. sed
specialiter hoc duplum dicimus. ⁊ huius sim¬
pli duplum dicimus. Ac ꝓpterea tc̃ utre add¬
quid cathegoria ẽ quociens uerbi grã socratẽ
to. nel quis uel cui sit similis demonstrabimꝰ
ni uelint mouere suꝑfluam questionem. as¬
serentes inueniri posse ad aliquid dictum quod
ante sit ⁊ postea nascatur. quod de ipsodebeat
nuncupari. Ut iam uideantur hec duo nec ortu
nec occasu sebi eẽ conuincta. ac dant exempla
scibilis ⁊ scientie asserentes ante scibile fuisse
⁊ posterius scientiam consecutam. Uerbi grã.
Apud geometricos ante gramine uel curu¬
lus fuit. secleorum scientia postea asapien¬
tib comprehensa ẽ. ꝓpterea ꝙ ante fuisse

Expanded text:
regulariter, ut haec categoria manifestius diregulariter, ut haec categoria manifestius dinoscatur, haec uia est, qua debemus aduertere non recte dici ad-aliquid nisi cum kaqevkassingulare ad singulare refertur; siquidem, cum dicimus 'duplum', sine dubio non generaliter sed specialiter hoc 'duplum' dicimus, et huius simpli duplum dicimus. Ac propterea tunc uere ad-aliquid categoria est quoties, uerbi gratia, Socraten to uel quis uel cui sit similis demonstrabimusni uelint mouere superfluam quaestionem asserentes inueniri posse 'ad-aliquid' dictum quod ante sit, et postea nascatur quod de ipso debeat nuncupari, ut iam uideantur haec duo nec ortu nec occasu sibi esse coniuncta. Ac dant exempla scibilis et scientiae, asserentes ante scibile fuisse et post eius scientiam consecutam uerbi gratia apud geometricos ante grammhv uel circulus fuit, sed eorum scientia postea a sapientibus comprehensa est proptereaque ante fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
libet rei quesit. scibilis scientia dr. aut sensus rei eius
que sit sensibilis sensus dr. tunc ad aliqͥd debemꝰ acciꝑe. At
cũ scientia. uel disciplina non rei emꝰ libet. sed ho¬
minis dicitur. qualitatem debemus ag¬
noscere. Hec ẽ interim differentia. licet
si proprie hanc cathegonam que ad ali¬
quid clicitur uolumus diffinire. ut ace
teris separetur. in omnes enim uidetur
ne semꝑ parum considerantib error oriat᷑.
sub uno ortu atq occasu ⁊ id quod iungitur
et id cui uingitur inuenitur. Ut putaser¬
nus ⁊ dñs. Utrunq uelsimulẽ. uel simul
existet ⁊ seruus. Cum uͦ dmn tuleris. nec
seruus apparet. Similit ⁊ duplum ⁊ sumn¬
plũ alterutrũ se uel interimunt uelosten¬
dunt. Apparente enim duplo nascitur sim¬
plum. duplo ꝑeunte nec simplũ poterit
ꝑmanere. Similit̃q si simplum non sit.
nec dduplumẽ. At si simplũ fuerit. ⁊ duplũ
necessario apparebit. Specialiter tamen ac

Expanded text:
libet rei quae sit scibilis, scientia dicitur, et sensus rei ejus, libet rei quae sit scibilis, scientia dicitur, et sensus rei ejus, quae sit sensibilis, sensus dicitur; tunc ad aliquid debemus accipere: at cum scientia aut disciplina non rei cujuslibet, sed hominis dicitur, qualitatem debemus agnoscere. Haec est interim differentia, licet si proprie hanc categoriam, quae ad aliquid diteris separetur in omnes enim uidetur ne semper parum considerantibus error oriatur.sub uno ortu atque occasu et id quod iungitur et id cui iungitur inuenitur; ut puta seruus et dominus, utrumque uel simul est uel simul exsistet et seruus, cum uero dominum tuleris, nec seruus apparet; similiter duplum et simplum alterutrum se uel interimunt ucl ostendunt apparente enim duplo nascitur simplum, duplo pereunte nec simplum poterit permanere; similiterquc si simplum non sit, nec duplum est, at si simplum fuerit, et duplum necessario apparebit. Cap. 99. Specialiter tamen ac
Abbreviated transcription (Latin):
que impropͥe diffinita sunt repulsurus.
daliquid gͦ cathegoriam uocamꝰ dicta
eam. que id quod ẽ dicitur ex altero sine
cuius socetate eẽ non possit. ⁊ euiꝰ uis om̃is
ex alterius coniunctione descendit. ut duplum sim¬
pli. dicitur duplum. maius minore d̾r maius.
simile simili dr simile. Claret gͥ ad aliquid ñ
sua ui. seclalterius coniunctione consistere. Eõ¬
dem ncodo accipienda sunt cetera. que eusdem
cathegorie eẽ noscuntur. ut ẽ habitus affectio
habitus alicuius habitus dicitur. ⁊ affectio
alicuius affectio ad aliquid. et scientia. ⁊ posi¬
tio. ⁊ sensus simili rõne uoscuntur. Non nos
autem ꝑturbet. quod quedam huius cathe.¬
gorie ẽẽ narrantur que ⁊ qualitati uideantur
eẽ coniuucta. Habitus enim ⁊ affectio ⁊ sci¬
entia ⁊ cetera que cumhis clicta sunt. qua¬
litati uidentur maxin conuenire. Sed
differentiam debemus aduertere. qua
separantur. Quotiens enĩ scientia cuius¬

Expanded text:
quae improprie definita sunt repulsurus. quae improprie definita sunt repulsurus. -aliquid' ergo categoriam uocamus eam quae id quod est dicitur ex altero sine cuius societate esse non possit et cuius uis omnis ex alterius coninnctione descendit; ut duplum simpli dicitur duplum, maius minoris dicitur maius, simile simili dsua vi, sed alterius conjunctione consistere. Eodem modo accipienda sunt caetera quae ejusdem categoriae esse noscuntur, ut est habitus, affectio, habitus alicujus rei habitus dicitur, et affectio alicujus ad aliquid affectio, et scientia et positio et sensus simili ratione noscuntur. Non nos autem perturbet, quod quaedam hujus categoriae esse narrantur, quae et qualitati videntur esse conjuncta. Habitus enim et affectio et scientia et caetera quae cum his dicta sunt, qualitati videntur maxime convenire. Sed differentiam debemus advertere, qua nvicem separantur. Quoties enim scientia cujus
Abbreviated transcription (Latin):
cupantur. Cetera uero que ad quantum ñ
ꝑtinent sumlia sibi pocius quam paria no¬
minamus. ut album albo simile aut nonsi¬
nle clicatur. Hoc enim u̾bum specialiter his
que inquanto sunt uidetur infixum.
ndoctui. censetur. & quidem hanc t̾cram
non ordo sed tractatus necessitas fecit. Nã
post quantum. quale sequebatur. Uerũ
qmĩ in fine quanti quedam eiusdem genen s
ad aliquid uidebantur posse tranfferri. hanc
cathegoriam que quarta fuerat necessario
terciam uoluit ordinare. ut discussis atq
monstratis omnib que cuiq conuenirent
fcequens orta confusio solueretur. Incipit
antẽ nona cdiffinitionib suis aristotiles
secd abeorum terminis qui ante sead ali¬
quid ꝑperam diffimre uoluerunt. Ita tatũ
hec debemus audire quasi tractatui necessa¬
ria. Astute enim ⁊ dat illis auxilium philo¬
sophus. ⁊ medelam male positis terminis
querit. posteasue prolatione sententie om̃ia

Expanded text:
cupantur. Caetera vero quae ad quantum non cupantur. Caetera vero quae ad quantum non pertinent, similia sibi potius quam aequalia nominamus: ut album albo simile, aut non simile dicatur. Hoc enim verbum specialiter iis quae in quanto sunt, videtur infixum.prov" ti censetur. Et quidem hanc tertiam non ordo, sed tractatus necessitas fecit; nam, post quantum, quale sequebatur; uerum, quoniam in fine quanti quaedam eiusdem generis ‹in› adaliquid uidebantur posse transferri, hanc categoriam, quae quarta fuerat, necessario tertiam uoluit ordinare ut, discussis atque monstratis omnibus quae cuique conuenirent, frequens orta con fusio solueretur. Cap. 94. Incipit autem non a definitionibus suis Aristoteles, sed ab eorum terminis qui ante se ad-aliquid perperam definire uoluerunt. Ita tamen haec debemus audire quasi tractatui necessaria. Astute enim et dat illis auxilium philosophus et medelam male positis terminis quaerit, postea suae prolatione sententiae omnia
Abbreviated transcription (Latin):
te faerant commuitantur:. etm destendenti
interiora que fuerant suꝑiora cernantur. Illud
quoꝙ quantum in est omni quidem non insolo
tamen. ut non recipiat magis et minus quod
cum dicimus. non possumus aliud bipeclale ma¬
gis uelminus dicere. Simili enim modo bipeda¬
le sccłinest. quẽadmodum ⁊ primum. Qtiõdsi
aliud alio amplius fuerit: iam non bipedale
El alterius mensure suscipit nomen. Nec nu¬
rcierin magis ac minus sustinet. Si quidem treᷤ
magis adit minus tres nominare dementia ẽ.
&e tempus non potest eẽ in tempore magis.
aut minus. Claret igitur his expositis ma¬
gis ⁊ minus in quanto inueniri non posse.ꝓ
prum uͦ quianti ⁊ quod in omni et in solo uiuenit᷑
illud ẽ. ut omnia eus paria aut imparia di¬
cantur. ut numerus par timpar non equa¬
lis numerus. si par ẽ aut si impar. non ineqͣlis
dicatur. Similiterq eius omina ñ equalia
aut inequalia. sed paria aut imparia nun¬

Expanded text:
te fuerant, commutantur, cum descendenti, te fuerant, commutantur, cum descendenti, inferiora quae fuerant, superiora cernantur. Illud quoque quanto inest, in omni quidem, non tamen in solo, ut non recipiat magis et minus, quodcum dicimus, non possumus aliud bipedale magis vel minus dicere. Simili enim modo bipedale secundum est, quemadmodum et primum. Quod si aliud alio amplius fuerit, jam non bipedalis, sed alterius mensurae suscipit nomen. Nec numerus magis aut minus sustinet, siquidem tres magis aut minus tres nominare dementia est. Et tempus non potest esse tempore magis aut minus. Claret igitur his expositis magis et minus in quanto inveniri non posse. Proprium vero quanti, et quod in omni et in solo invenitur, illud est, ut omnia ejus paria aut imparia dicantur. Ut numerus par et impar; non aequalis numerus, si par est; aut si impar, non inaequalis dicatur. Similiterque ejus omnia non aequalia, aut inaequalia, sed paria aut imparia nun
Abbreviated transcription (Latin):
contrariorum ominũ diffinitio constituta.
Dicuntur eium illa ẽẽ contraria. que cum
sint ex uno eodemq genere. multo tamen a se
spacio separantur. S hec qui asserunt de¬
bent aduertere ad aliquid dictis pocus debe¬
re conuingi. Si quidem supradici non pocest
nisi ⁊ infra fuerit designatum. Quod sicalũ¬
niari quibdam libet. sura ⁊ infra cathegoria
magis. que ibi dicitur uideri potest. sum
enim supra et infta dicimus. ubi aliquid ge¬
ratur agnoscitar. S hec ut dixuus garn¬
entium sint. nos uͦ in quantum admitti con¬
trarium creclere non debemus. Aduertere p̃¬
terea huiꝰ modi occasione licet tractatus: aliud
c̃ẽ super ⁊ subter naturale.: aliud uͦ quod cit¬
ca nos. Naturale enim non potest immutari.
Nrm̃ autẽ migratione hominum cõmit¬
tanir. ut siquis cum in infenorib suerit. ad
stperiora conscendat. aut e superiorib uelit
ad inferiora descendere. Omnia illa que an¬

Expanded text:
contrariorum omnium definitio constituta: contrariorum omnium definitio constituta: dicuntur enim illa esse contraria quae, cum sint ex uno eodemque genere, multo tamen a se spatio separantur. Cap. 89. Sed haec qui asserunt habent aduertere ad aliquid dictis potius debere coniungi, siquidem 'supra' dici non potest nisi et 'infra' fuerit designatum. Quod si calumniari quibusdam libet, 'supra'et 'infra' categoria magis quae 'ubi' dicitur uideri potest cum enim 'supra' uel 'infra' dicimus, ubi aliquid geratur agnoscitur; sed haec, ut diximus, garrientium sint; nos uero in quanto admitti contrarium credere non debemus. Cap. 90. Aduertere interea licet huius occasione tractatus aliud esse super et subter naturale, aliud uero quod circa nos; naturale enim non pnostrum autem migratione hominum commutatur: ut si quis cum in inferioribus fuerit, ad superiora conscendat, aut e superioribus velit ad inferiora descendere; omnia illi, quae an