comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uias largiatur. Uidemus inseparabili
equalitate pacientiȩ. nocentib ⁊ innoxi¬
is. religiosis ⁊ impiis. grãs agentib ⁊
ingratis. dei nutu tempora obsequi. ele-¬
menta famulari⁊ spirare uentos. fontes
fluere: grandescere copias messiũ. fru¬
ctus nitescere uinearũ: exuberare pomiᷤ
arbusta. nemora frondescere. prata flore¬
re. Et cũ crebris. immo continuis exa¬
cerbetur offensis ds. indignadionẽ suam
demꝑat : ⁊ p̃stitutũ semel redͥbutionis di¬
em. pacient expectat. Cũq habeat in
potestate uindict᷑am. mauult diu dene-¬
re pacientiã ⁊ sustinens scilicet clem̃ter
⁊ differens. ut si fieri potest mulcũ ma¬
litia ꝓtract᷑a. aliq̃n mudecur:⁊ homo
in erroꝵ ⁊ scelerum contagione uolu¬
tatus. uel sero ad dm̃ conu̾tatur. ipso
monente ⁊ dicente. Nolomortẽ mori¬
entis: quantũ ut reuertatur ⁊ uiuat.
Et iterũ. Heu̾timini ad dñm dm̃ ur̃m¬

Expanded text:
uias largiatur. uidemus inseparabili uias largiatur. uidemus inseparabili aequalitate patientiae nocentibus et innoxiis, religiosis et impiis, gratias agentibus et ingratis Dei nutu tempora obsequi, elementa famulari, spirare uentos, fontes fluere, grandescere copias messium, fructus mitescere uinearum, exuberare pomis arbusta, nemora frondescere, prata florere. et cum crebris immo continuis exacerbetur offensis Deus, indignationem suam temperat et praestitutum semel retributionis diem patienter expectat, cumque habeat in potestate uindictam, mauult diu tenere patientiam sustinens scilicet clementer et differens, ut si fieri potest multum malitia protracta aliquando mutetur et homo in errorum et scelerum contagio uolutatus uel sero ad Deum conuertatur ipso monente et dicente: nolo mortem morientis, quantum ut reuertatur et uiuat. et iterum: reuertimini ad me,
Abbreviated transcription (Latin):
steriis cȩlestib discimꝰ. obsequiis spirita¬
lib p̃beamus. Est enĩ nobis cũ do uir¬
tus ista cõmunis: inde pacientia incipit:
inde claritas eiꝰ ⁊ dignitas caput sumit.
Origo ⁊ magnitudo pacientiȩ: do au¬
ctore ꝓcedit. Diligenda res homini:
quȩ deo cara est.Donũ quod amat: ma¬
iestas diuina cõmendat. Si dñs nobis
⁊ pater d̾s est: sectemur pacientiã dñi
parit̃ ⁊ patͥs : quia ⁊ seruos oportet eẽ¬
obsequentes: ⁊ filios ñ decet c̃ẽ degẽneres.
Qualis uͦ in deo ⁊ qͣnta pacientia: qđ
in contumeliã suȩ maiestatis ⁊ honoris.
instituta ab hominib prophana tẽpla.
⁊ t̾rena figm̃ta. ⁊ sacra sacrilega. pacien¬
tissime sustinens. suꝑ bonos ⁊ malos
equalit̃ facit diem nasci: ⁊ lum̃ solis
oriri: Et cũ imbribus t̾ras rigat : ne¬
mo a beneficiis eius excluditur: qͦ minꝰ
iustis similit̃ ⁊ in iustis indiscretas plu¬

Expanded text:
steriis coelestibus discimus obsequiis spiritasteriis coelestibus discimus obsequiis spiritalibus praebeamus. Est enim nobis cum Deo virtus ista communis. Inde patientia incipit, inde claritas ejus et dignitas caput sumit. Origo et magnitudo patientiae Deo auctore procedit. Diligenda res homini quae Deo chara est: bonum quod amat majestas divina commendat. Si dominus nobis et pater Deus est, sectemur patientiam domini pariter et patris, quia et seruos esse oportet obsequentes et filios non decet esse degeneres. Qualis uero in Deo et quanta patientia, quod in contumeliam suae maiestatis et honoris instituta ab hominibus profana templa et terrena figmenta et sacra sacrilega patientissime sustinens super bonos et malos aequaliter facit diem nasci et lumen solis oboriri, et cum imbribus terras rigat, nemo a beneficiis eius excluditur quominus iustis similiter et iniustis indiscretas plu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ñ scdm xp̃m: quia in ipso in habitat
om̃is plenitudo diuinitatis. Et alio loco.
Nemo se inqͥt decipiat. Siquis se pu¬
tat sapientẽ esse in uobis: mundo huic
stultus fiat. ut sit sapiens. Sapientia
Scriptũ est em̃. Comprehendã sapien
tes in astutia eoꝵ Et iderũ. Cognouit
dñs cogitationes sapientiũ: quia st̃ stultȩ.
Quare si sapientia illic uera ñ est: esse
ñ potest ⁊ uera pacientia. Nam si paci¬
ens ille est qui ẽ humilis ⁊ micis. philoso¬
phos autẽ nec humiles uidemꝰ esse nec
mites. sed sͥ multũ placentes. ⁊ hoc ipso
qͦd sibi placent deo displicentes: apparec
illic ñ esse pacientiã. uibi sit insolens affe¬
ctate bibertatis audacia:⁊ exerti ac semi¬
nudi pectoris inuerecunda lactantia.
uerbis sed factis sumꝰ. nec uestitu sapien¬
diam s ueritate p̃ferimus. qui uirtutũ
conscientiã magis quã iact̾antiã nouimꝰ.
qui ñ loquim᷑ magna s uiuimus ⁊ qͣsi
serui ⁊ cultores dei pacientiã quã magi

Expanded text:
 Christum, quia in ipso habitat omnis plenitudo divinitatis . Et alio loco: Nemo se, inquit, decipiat. Si quis se putat sapientem esse in vobis, mundo huic stultus fiat, ut fiat sapiens. Sapientia Scriptum est enim: Reprehendtes in astutia ipsorum. et iterum: cognouit Deus cogitationes sapientium quia sunt stultae quare si sapientia illic uera non est, esse non potest et uera patientia. nam si patiens ille est qui est humilis et mitis, philosophos autem nec humiles uidemus esse nec mites sed sibi multum placentes et hoc ipso quod sibi placeant Deo displicentes, apparet illic non esse patientiam, ubi sit insolens adfectatae libertatis audacia et exerti ac seminudi pectoris inuerecunda iactantia. uerbis sed factis sumus, nec uestitu sapientiam sed ueritate praeferimus, qui uirtutum conscientiam magis quam iactantiam nouimus, qui non loquimur magna sed uiuimus, quasi serui et c
Abbreviated transcription (Latin):
e pacientia locuturus fr̃s
dilectissimi. ⁊ utilitatis
eius cõmoda p̃dicaturus
unde potius incipiam
quã quod nunc qͦq ad audiendũ urãm
pacientiã uideo necessariã: ut nec hoc
ipsũ quod auditis ⁊ discitis. sine pacien¬
tia facere possitis: Tunc eñĩ demũ ser-¬
mo ⁊ ratio salutaris. efficacit̾ discitur:
si pacient quod dicitur audiatur. Nec
plinȩ cȩlestis uas. quib ad consequen¬
da diuinitꝰ prȩmia spei ac fidei nr̃e sect᷑a
dirigitur. quid magis sit uel utilius
ad uitã: uł maius ad glam ⁊ qͣm ut qui
p̃ceptis dñicis obsequio timoris ac deuo¬
tionis innitimur: pacientiã maxime
tota obseruatione tucamur. Nanc se
sect᷑ari phylosophi quoq ꝓfitentur: sed
tam illic pacientia falsa est: quã ⁊ falsa
sapientia. Unde enĩ uel sapiens ẽẽ uel
paciens possit. qui nec sapientiã nec. pa¬
ciendiã dei nouit⁊ quando ipse de
his qui sibi sapere in mundo uident᷑.
moneat ⁊ dicat. ꝑdam sapientiã sapi¬

Expanded text:
De patientia locuturus, fratres dilectissimi, et utilitates eius et commoda praedicaturus unde potius incipiam, quam quod nunc quoque ad audientiam uestram patientiam uideo esse necessariam, ut nec hoc ipsum quod auditis et discitis sine patientia facere possitis? tunc enim demum sermo et ratio salutaris efficaciter discitur, si patienter quod dicitur audiatur. nec plinae caelestis uias quibus ad consequenda diuinitus praemia spei ac fidei nostrae secta dirigitur quid magis sit uel utilius ad uitam uel maius ad gloriam quam ut qui praeceptis dominicis obsequio timoris ac deuotionis innitimur patientiam maxime tota obseruatione tueamur. Hanc se sectari philosophi quoque profitentur, sed tam illic patientia falsa est quam et falsa sapientia est. unde enim uel sapiens esse uel patiens possit qui nec sapientiam nec patientiam Dei nouit? quando ipse de his qui sibi sapere in mundo uidentur moneat et dicat: perdam sapientiam sapi
Abbreviated transcription (Latin):
mat ⁊ dicit. Nichil intulimus in hunc
mundũ: uerũ nec auferre possumus.
Habentes itaq exhibitionẽ ⁊ tegum̃tũ:
his contenti simꝰ. Nam qui uolunt diui¬
tes fieri. incidunt in tẽptationẽ ⁊ musci

Expanded text:
mat et dicit: nihil intulimus in hunc mat et dicit: nihil intulimus in hunc mundum, uerum nec auferre possumus. habentes itaque exhibitionem et tegumentum his contenti simus. qui autem uolunt diuites fieri
Abbreviated transcription (Latin):
rantis dei retͥbutione cumulatur. Ꝙ dñs
in eugłio iam tunc eiꝰmodi hominũ cor¬
da considerans. ⁊ ꝑfidis adq incredulis
p̃scia uoce denuntians: contestat᷑ ⁊ dicit.
Nolite cogitare dicentes. quid edemus.
aut qͥd bibemꝰ. aut quid uestiem᷑: hec enĩ
nationes querunt. Scit aut̃ pater ũr:
quia horũ om̃iũ indigetis. Querite pri¬
om̃ia apponentur uobis. Eis om̃ia ap¬
pomi dicit ⁊ tradi: qui regnũ ⁊ iusticiã
dei querunt. Eos enĩ dñs cũ iudicũ di¬
es uenerit ad ꝑcipiendũ regnũ dicit ad¬
mitti: qui suerint in eccłia cius oꝑati.
Metiis ne pat̾moniũ tuũ forte deficiat.
si opari ex eo largiter cȩꝑis:⁊ nescis mi¬
ser quia dũ times ne res familiaris defi¬
ciat. uita ipsa ⁊ salus deficit. E dum ne
quid de rebus tuis minuatur atcendis.
ñ respicis qͦd ipse minuaris.amator ma¬
gis mãmonȩ qͣm animȩ duȩ: ut dũ ti¬
mes ne ꝓte pat̾moniũ ꝑdas. ipse pro
patrimomio ꝑcas. Et idõ bene apłs cla¬

Expanded text:
cumulatur. et Dominus in euangelio iam tum eiusmodi hominum corda considerans et perfidis adque incredulis praescia uoce denuntians contestatur et dicit: nolite cogitare dicentes: quid edemus aut quid bibemus aut quid uestiemur? haec enim nationes quaerunt. scit enim pater uester quia horum omnium indigetis. quaerite priista adponentur uobis. eis omnia adponi dicit et tradi qui regnum et iustitiam Dei quaerunt: eos enim Dominus, cum iudicii dies uenerit, ad percipiendum regnum dicit admitti qui fuerint in ecclesia eius operati. Metuis ne patrimonium tuum forte deficiat, si operari ex eo largiter coeperis, et nescis miser quia dum times ne res familiaris deficiat uita ipsa et salus deficiat, et dum ne quid de rebus tuis minuatur adtendis, non respicis quod ipse minuaris amator magis mamonae quam animae tuae , et dum times ne pro te patrimonium perdas, ipse pro patrimonio pereas. et ideo bene apostolus cla
Abbreviated transcription (Latin):
reduces ad paradisũ denuo facere: regna
celoꝵ fide ⁊ ueritate suȩ pollicitationis
aꝑire. Hec hereant firmit̃ sensib nr̃is:
hec intelligantur plena fide ÷ hec corde
doto diligantur: hȩc indesinentiũ ope¬
rum magnanimitate redimantur.
securitatis nr̃e salubre p̃sidiũ ⁊ munim̃¬
tum sper: tudcla fider: medela peccati:
res posita in potestate facientis: res ⁊
grandis ⁊ facilis: sine ꝑiculo ꝑsecutionis
corona pacis: uerũ dei munus ⁊ maxi¬
mum: infirmis necessariũ. fortib głosũ.
Quo munere. xp̃ianus adiutus ꝑferc
grãm spiritalem ÷ ꝓmeretur. xp̃m iudi¬
cem: dm̃ computat debitorem. Ad hãc
oꝑum salutariũ palmã libent̃ ac ꝓmpte
certemus: om̃s in agone iusticiȩ deo⁊
xp̃o spectante curramꝰ: ⁊ qui scło ⁊ mun¬
do maiores ẽẽ cpimꝰ. cursũ nr̃m nulla
scłi ⁊ mundi cupiditate tardemus. Si
expeditos. si celeres. si in hoc oꝑis agone

Expanded text:
reduces ad paradisum denuo facere, regna reduces ad paradisum denuo facere, regna caelorum fide et ueritate suae pollicitationis aperire. haec haereant firmiter sensibus nostris, haec intellegantur plena fide, haec corde toto diligantur, haec indesinentium operum magnanimitate redimantur. securitatis nostrae salubre praesidium, munimentum spei, tutela fidei, medella peccati, res posita in potestate facientis, res et grandis et facilis, sine periculo persecutionis corona pacis, uerum Dei munus et maximum, infirmis necessarium, fortibus gloriosum, quo Christianus adiutus perfert gratiam spiritalem, promeretur Christum iudicem, Deum computat debitorem. ad hanc operum salutarium palmam libenter ac prompte certemus, omnes in agone iustitiae Deo et Christo spectante curramus et qui saeculo et mundo maiores esse iam coepimus cursum nostrum nulla saeculi et mundi cupiditate tardemus. si expeditos, si celeres, si in hoc operis agone
Abbreviated transcription (Latin):
runt illis omia cõmunia. Hoc est na¬
diuitade spiritali uere dei filiũ fieri: hoc
est lege cȩlesti equitatẽ dei patͥs imitari.
Quodcũq enĩ dei est: in nr̃a usurpatio¬
ne cõmune ẽ. Nec qͥsqͣm a beneficus etꝰ
⁊ muncrib arcetur: qͦminus om̃e hu¬
manũ genus bonitate ac largitate. di¬
uina equaliter ꝑfruatur. Sic equalit̃
dies luminat: sol radiat: imber rigat:
uentꝰ aspirat. Et dormientib somnus
unus est: ⁊ stellarũ splendor ac lunȩ
cõmunis est. Quo equitatis exemplo
qui possessor in t̃ris redditus ac fructus
suos cũ fratnitate partitur⁊ dũ largitio¬
nib gratuitis cõmunis ac iustus est:
dei patͥs imitator est. Que illa erit fr̃s
demporalib sempit̃na. pro modicis ma¬
gna p̾stare: õfferre nos deo patͥ. cui nos
sua scĩficatione restituit ⁊ ec̾nidatẽ nobis
immortalitatẽq largiri. ad quã nos
sanguinis sui uiuificatione reparauit:

Expanded text:
runt illis omnia communia. hoc est narunt illis omnia communia. hoc est natiuitate spiritali uere Dei filium fieri, hoc est lege caelesti aequitatem Dei patris imitari. quodcumque enim Dei est in nostra usurpatione commune est, nec quisquam a beneficiis eius et muneribus arcetur quominus omne humanum genus bonitate ac largitate diuina aequaliter perfruatur. sic aequaliter dies luminat, sol radiat, imber rigat, uentus adspirat, et dormientibus somnus unus est, et stellarum splendor ac lunae communis est. quo aequalitatis exemplo qui possessor in terris reditus ac fructus suos cum fraternitate partitur, dum largitionibus gratuitis communis ac iustus est. Dei patris imitator est. Quae illa erit, frattemporalibus sempiterna, pro modicis magna praestare, obferre nos patri cui nos sua sanctificatione restituit, aeternitatem nobis inmortalitatemque largiri ad quam nos sanguinis sui uiuificatione reparauit,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dicente. Ergo dum tempꝰ habemus
opemur quod bonũ est ad om̃s: maxi¬
me autẽ ad domesticos fidei. Bonũ aut̃
faciendes ñ deficiamꝰ: dempore enĩ suo¬
qͥd sub apłis fec̾it credentiũ ppłs. qͣndo int̃
ipsa pͥmordia maiorib uirtucib mens
uigebat: qͣndo credentiũ fides nouo ad¬
huc fidei calore feruebat. Domicilia tc̃
⁊ p̃dia uenundabant:⁊ dispensandam
pauꝑib qͣntitatẽ. libent̃ ac largit̾ apłis
offerebant: terreno patͥmonio uendito
atq distracto. fundos illuc tͣnsferentes.
ubi fructus caꝑent possessionis ȩcernȩ:
illic cõparantes domos ubi inciperent
semꝑ habitare. Talis tunc fuit in oꝑa¬
tionib cumulus. qualis in dilectione
consensus: sicut legimꝰ in actis apłoꝵ.
Turba autẽ eoꝵ qui crediderant. ani¬
ma ac m̃te una agebant: nec fuit int̃
illos discrimen ullũ. nec qͥcquã suũ iu¬
dicabant ex bonis quȩ eis erant: sed fue¬

Expanded text:
et dicente: ergo dum tempus habemus, et dicente: ergo dum tempus habemus, operemur quod bonum est ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei. bonum autem facientes non deficiamus, tempore eniquid sub apostolis fecerit credentium populus, quando inter ipsa primordia maioribus uirtutibus mens uigebat, quando credentium fides nouo adhuc fidei calore feruebat. domicilia tunc et praedia uenundabant et dispensandam pauperibus quantitatem libenter ac largiter apostolis obferebant, terreno patrimonio uendito adque distracto fundos illuc transferentes ubi fructus caperent possessionis aeternae, illic comparantes domos ubi inciperent semper habitare. talis tunc fuit in operationibus cumulus qualis in dilectione consensus, sicut legimus in Actis apostolorum: turba autem eorum qui crediderant anima ac mente una agebant nec fuit inter illos discrimen ullum nec quicquam suum iudicabant ex bonis quae eis erant, sed fue
Abbreviated transcription (Latin):
bustionẽ ȩternã: iusti aut̃ in uitã et̃nã.
Quid potuit nob̃ maius xp̃c edicere.
Quomͦ magis potuit iusticiȩ ac miscđiȩ
quicqͥd egenti p̃statur ⁊ pauꝑi. Q se dix̃
offendi. nisi egenti p̃stecur ⁊ pauꝑi ⁊ ut
qui respectu frĩs in ȩccłia ñ mouetur.
uel xp̃i contẽplatione moueatur ⁊ ⁊ qui
ñ cogitat in labore atq in egestate con¬
seruum. uł dñm cogitet in ipso illo
quẽ despicit constitutũ:Et icciroo fr̃s
to calcatoq iam mundo. ad suꝑna ⁊ di¬
uina animꝰ rectꝰ est fide plena. m̃te deuo¬
ta. oꝑatione continua. ꝓmerendo dño
obsequiũ p̃beamus. Demus xp̃o uesti¬
menta t̾rena. indum̃ta cȩlestia receptu¬
ri: demus cibũ ⁊ potũ scłarem: cũ abra¬
ham. ⁊ ysaac. ⁊ iacob. ad conuiuiũ cȩleste
uenturi. Ne parũ metamꝰ. plurimũ se¬
minemꝰ: securitati ac saluti et̃ne. dũ tẽpꝰ
ẽ consulamꝰ: paulo apło ammonente

Expanded text:
ignem aeternum, iusti autem in uitam aeternam. ignem aeternum, iusti autem in uitam aeternam. quid potuit nobis maius Christus edicere? quomodo magis potuit iustitiae ac misericorquicquid egenti praestatur et pauperi, et se dixit offendi nisi egenti praestatur et pauperi, ut qui respectu fratris in ecclesia non mouetur uel Christi contemplatione moueatur et qui non cogitat in labore adque in egestate conseruum uel Dominum cogitet in ipso illo quem despicit constitutum. Etidcirco, fratto calcatoque iam mundo ad superna et diuina animus erectus est, fide plena, mente deuota, operatione continua promerendo Domino obsequium praebeamus. demus Christo uestimenta terrena indumenta caelestia recepturi. demus cibum et potum saecularem cum Abraham et Isaac et Iacob ad conuiuium caeleste uenturi. ne parum metamus plurimum seminemus. securitati ac saluti aeternae dum tempus est consulamus Paulo apostolo admonente
Abbreviated transcription (Latin):
ad me. Tunc respondebt̃ ei iusti dicen¬
tes. Dñe. q̃n te uidimꝰ esurientẽ.⁊ pa¬
uimus ⁊ sitientẽ. ⁊ potauimus: Qndo
te uidimꝰ hospitem. ⁊ adduximꝰ ⁊ nudũ
⁊ uestiuimus: Quando autẽ de uidimꝰ
infirmari. ⁊ in carcere : ⁊ uenimꝰ ad te:
Gunc respondens rex: dicet eis.Am̃
dico uobis: quandiu fecistis uni hoꝵ
ex fr̃ib meis minimis. m fecistis.
Tunc dicet illis qui ad sinistram sunt.
Discedite a me maledicti in ignẽ ec̃nũ:
quẽ parauit pader m̃s diabolo ⁊ angłis
cius. Esuriui enĩ. ⁊ ñ dedistis mͥ man¬
ducare: sitiui. ⁊ ñ potastis me: hospes
fui. ⁊ ñ adduxistis me: nudus. ⁊ ñ uesti¬
stis me: infirmꝰ ⁊ in carcere. ⁊ ñ uisita¬
stis me. Tunc respondeb̃t ⁊ ipsi dicentes.
dem. aut hospitem. aut nudũ. aut infir¬
mũ. aut in carcere ÷ ⁊ ñ ministrauimꝰ tͥ:
Et respondebit illis. Am̃ dico uobis:
quandiu ñ fecistis uni ex minimis his.
neq mͥ fecistis. Et ibunt isti in am¬

Expanded text:
d me. tunc respondebunt ei iusti dicentes: Domine, quando te uidimus esurientem et pauimus, sitientem et potauimus? quando te uidimus hospitem et abduximus, nudum et uestiuimus ? quando autem te uidimus infirmari aut in carcere et uenimus ad te? tunc respondens rex dicet eis: amen dico nobis, quamdiu fecistis uni horum ex fratribus meis minimis, mihi fecistis. tunc dicet illis qui a sinistra sunt: discedite a me, maledicti, in ignem aeternum quem parauit pater meus diabolo et angelis eius. esuriui enim et non dedistis mihi manducare, sitiui et non potastis me, hospes fui et non abduxistis me, nudus et non uestistis me, infirmus et in carcere et non uenistis ad me. tunc respondebunt et ipsi dicentes: tem aut hospitem aut nudum aut infirmum aut in carcere et non ministrauimus tibi? et respondebit illis: amen dico uobis, quamdiu non fecistis uni ex minimis his, neque mihi fecistis. et abibunt isti in
Abbreviated transcription (Latin):
plenam & iustam peccatoris inuenerit:
tunc faciat ratum qd̃ a nob fuerit hic
statutum. Si uͦ nos aliquis penitentiȩ
simulatione deluserit. ds qui ñ deridet᷑.¬
& qui cor hominis intuetur. de his quȩ
nos minus ꝑspeximus iudicet. & seruo¬
rum sententiã dñs emendet. dum tam̃
nos meminisse frat debemus scriptũ
esse fr̃ fr̃em adiuuans exaltabitur.:
apłm quoq dixisse in contẽplatione
habentes unusqͥsq ne ⁊ uos tẽptemini. alte¬
nittũ on̾a sustinete. ⁊ sic adĩplebitiᷤ legẽ xͥ Itẽ qͦd¬

Expanded text:
plenam et iustam peccatoris inuenerit, plenam et iustam peccatoris inuenerit, tunc ratum faciat quod a nobis fuerit hic statutum. si uero nos aliquis paenitentiae simulatione deluserit, Deus qui non deridetur et qui cor hominis intuetur de his quae nos minus perspeximus iudicet et seruorum sententiam Dominus emendet, dum tamen nos meminisse, frater, debemus scriptum esse. frater fratrem adiuuans exaltabitur, et apostolum quoque dixisse: in contemplatione habentes unusquisque, ne et uos temptemini, alterutrum onera sustinete, et sic adinplebitis legem Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
dem postmodũ & confessores & marty¬
res fierẽt. Sed qm̃ ẽ in illis qd peniten¬
tia sequente reualescat ad fidem & ad
uirtutẽ. de penitentia robur armatur.
qd armari ñ poterit si quis desꝑatio¬
ne deficiat. si ab eccła dure & crudelit̾
segregatus. ad gentilesse uias et scłaria
oꝑa conuertat: uel ad hereticos & scis¬
maticos reiectus ab ȩccłia transeat. Ubi
extra ȩccłam constitutus & ab unitate
atq a caritate diuisus: coronari in mor
examinatis causis singulorũ. libellati¬
cos interim admitti. sacrificatis in exitu
subueniri. quia exomologesis apud infe¬
ros ñ est. nec ad penitentiã quis a nobis
compelli potest. si fructus penitentiȩ sub¬
trahatur. Si preliũ prius uenerit: corro¬
boratus a nob̾ inueniet᷑ armatus ad p̾li¬
um. Si uͦ ante p̾lium infirmitas urse¬
rit: in consolatione pacis & communi¬
cationis abscedit. Neq enĩ p̃iudicamus
dño iudicaturo. quo minus si penitentiã

Expanded text:
dem postmodum et confessores et martydem postmodum et confessores et martyres fierent. Sed quoniam est in illis quod paenitentia sequente reualescat ad fidem et ad uirtutem de paenitentia robur armatur, — quod . armari non poterit, si quis desperatione deficiat, si ab ecclesia dure et crudeliter segregatus ad gentiles se uias et saecularia opera conuertat uel ad haereticos et schismaticos reiectus ab , ecclesia transeat, ubi extra ecclesiam constitutus et ab unitate adque a caritate diuisus coronari in mortrissime, examinatis causis singulorum libellaticos interim admitti, sacrificatis in exitu subueniri, quia exomologesis apud inferos non est nec ad paenitentiam quis a nobis conpelli potest, si fructus paenitentiae subtrahatur. si proelium prius uenerit, corroboratus a nobis inuenietur armatus ad proelium: si uero ante proelium infirmitas urserit, cum solacio pacis et communicationis abscedit. Neque enim praeiudicamus Domino iudicaturo quo minus si paenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
patiunt᷑ & cȩtera membra. & si letatur
oĩa pec̃a paniae̾e̾. Sed decet uirũ grauẽ
ñ facile flect̾i oportere. Inter. xp̃anos
autẽ & philosophos plurimũ distat E cũ
apłs dicat uidete ne quis uos seducat ꝑ
philosophiã & inanẽ fallaciã: uitanda st̃¬
a nob̾ quȩ de dei clementia ñ ueniunt. s
de philosophiȩ durioris p̃sumptione des¬
cendunt. De moyse autẽ legimꝰ in scͥptu¬
ris dictum: &e fuit moyses homo lenissimus.
E dñs in euangelio suo dicit. Estote mise¬
ricordes: sicut &e pater ur̃ cȩlestis misericors
est. Et iterum. Non ẽ opus sanis medicus:
sed male habentib. Quam potest exerc̾e
medicinã qui dicit ego solus sanos curo
quib medicus necessarius ñ est: opem
nr̃am medelam nr̃am uulneratis exibere
debemus. nec putemus mortuos esse. sed
magis semianimes iacere eos quos ꝑse¬
cutione funesta sauciatos uidemus. qui
sim totum mortui essent: nunqͣm de eiᷤᷤ¬

Expanded text:
patiuntur et caetera membra; et si laetatur patiuntur et caetera membra; et si laetatur omnia peccata paria esse et uirum grauem non facile flecti oportere. inter Christianos autem et philosophos plurimum distat. et cum apostolus dicat: uidete ne quis uos depraedetur per philosophiam et inanem fallaciam, uitanda sunt quae non de Dei clementia ueniunt, sed de philosophiae durioris praesumptione descendunt. de Moyse autem legimus in scripturis dictum: et fuit Moyses homo lenis nimis. et Dominus in euangelio suo dicit: estote misericordes, sicut et pater uester misertus est uestri. et iterum: non est opus sanis medicus, sed male habentibus. quam potest exercere medicinam qui dicit: ego solos sanos curo, quibus medicus necessarius non est\'. opem nostram, medellam nostram uulneratis exhibere debemus. nec putemus mortuos esse, sed magis semianimes iacere eos quos persecutione funesta sauciatos uidemus: qui si in totum mortui essent, numquam de is
Abbreviated transcription (Latin):
bentiũ aliꝗͣ fiduciã tołabił ꝯscientie: statĩcũ
urore ⁊ lib̃is qͦs ĩ columes reseruau̾ãt ĩhcresi ł
scisma diabolo ĩtutãte rapiunt᷑. ⁊ ascribet᷑
nobis in die iudicii nec ouẽ sauciã curasse:
&e ꝓpt̾ unam sauciã multas integras ꝑdi¬
disse: & cum dñs relictis nonaginta no¬
uem sanis. unã errantẽ & lassam que¬
sierit. & inuentã humeris suis ipse por¬
tauerit. nos ñ tantum ñ queramꝰ lapsos
sed & uenientes arceamꝰ: & cum pseudo¬
ꝓpħȩ gregem xp̃i nunc uastare & la-¬
cerare non desinant. occasionẽ canib
& lupis demus: ut quos ꝑsecutio in¬
festa non ꝑdidit. eos nos duricia nr̃a et
inhumanitate nr̃a ꝑdamus. Et ubi erit
placeo. non querens qd̃ mͥ ẽ utile sed qd̃
multis ut saluentur. imitatores mei esto¬
te sicut & ego xp̃i. & iterum. factus sum
infirmis infirmus. ut infirmos lucrarer.
& iterum si patitur unum membrũ cõ¬

Expanded text:
bentium aliquam fiduciam tolerabilis conscientiae, statim cum bentium aliquam fiduciam tolerabilis conscientiae, statim cum uxore, cum liberis, quos incolumes reservaverant, in haeresim vel schisma, diabolo invitante, rapiuntur; et adscribetur nobis in die judicii nec ovem sauciam curasse, et propter unam sauciam multas integras perdidisse, et cum Dominus, relictis nonaginta novem sanis, unam errantem et lassam quaesierit, et inventam humeris suis ipse portaverit , nos non tantum non quaeramus lapsos, sed et venientes arceamus, et cum pseudoprophetae gregem Christi nunc vastare et lacerare non desinant, occasionem canibus et lupis demus ut quos persecutio infesta non perdidit, eos nos duritia nostra et inhumanitate perdamus. Et ubi erit,placeo, non quaerens quod mihi utile est, sed quod multis, ut salventur. Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Et iterum: Factus sum infirmus infirmis, ut infirmos lucrarer . Et iterum: Si patitur membrum unum, com
Abbreviated transcription (Latin):
acba duricia. libellacieos cũhis qͥ sacͥficau̾ĩt
iung̾e qͣndo is cuiꝰ libellꝰ acceptꝰ ẽ dicat. Ego
pͥus legerã ⁊ ep̃o tͣctante cognouerã non sacͥ.¬
ficandũ ydolis nec simulachra scruũ dĩ adora.¬
re deb̾e. ⁊ iccirco ne hoc fac̾e̾m qͦd ñlicebat. cũ
occasio libelli fuiss oblata. quẽ nec ipsũ ac¬
ciꝑẽ. nisi ostensa fuiss occasio. ad magistͣ¬
tũ uel ueni. uel alio eunte mandaui xp̃ianũ
mre ñposse. dare me adboc p̃miũ. ne qͦd
ñlicet faciã: Nũc tñ eciã iste qͥ libello ma¬
culatꝰ ẽ postea qͣm nob̃ ãmonentib didicit
nec hoc fac̾e̾ debuisse. ⁊ simanꝰ pura sit: ios
eiꝰ ferał cibi ꝯtagia nulla polluerĩt. ꝯsciẽtia
tñeiꝰ potest ẽc̾ polluta. flec auditis nobiᷤ et
lam̃tat᷑. ⁊ qͦd deliq̃rit nc̃ ãmonet᷑. ⁊ ñ tãcͥmine
ꝗͣ errore deceptꝰ. qͦd iã de cet̾o ĩstructꝰ ⁊ paratꝰ
sit ꝯtestat᷑. Quoꝵ si penitentiã respuamꝰ. ha-¬

Expanded text:
os cum his qui sacrificauerint iungere, quando is cui libellus acceptus est\' dicat: cego prius legeram et episcopo tractante cognoueram non sacrificandum idolis nec simulacra seruum Dei adorare debere, et idcirco ne hoc facerem quod non licebat, cum occasio libelli fuisset oblata, quem nec ipsum acciperem nisi ostensa fuisset occasio, ad magistratum uel ueni uel alio eunte mandaui, Christianire non posse, dare me ob hoc praemium, ne quod non licet faciam\'. nunc tamen etiam iste qui libello maculatus est, posteaquam nobis admonentibus didicit nec hoc se facere debuisse, etsi manus pura sit et os eius feralis cibi contagia nulla polluerint, conscientiam tamen eius esse pollutam, flet auditis nobis et lamentatur et quod deliquerit nunc admonetur et non tam crimine quam errore deceptus quod iam de cetero insenitentiam respuamus ha
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ uiderit dolore commotum. gaudet
&e gratulatur. & susceptum quemante ꝓ¬
iecerat. cum uoto paternȩ exultationis
amplectitur. quantomagis unus ille &
uerus pater.bonus. misericors & pius.im
penam comminatur. sed ueniam magis
& indulgentiã pollicetur. Inde dñs in
ȩuangelio beatos dicit plangentes qͥa
qui plangit miscdiam ꝓuocat: qui ꝑ¬
uncax & suꝑb est iram sibi & penã iudi¬
cii uenientis exaggerat. & iccireo frater
km̃e penitentiã non agentes. nec dolorẽ
delictorum suorum toto corde & mani¬
festa lamentationis suȩ confessione tes¬
tantes. ꝓhibendos omnino censuimus
ab spe communicationis & pacis.si in in
quia rogare illos ñ deliccipenitentia. sed
mortis urgentis ammonitio compellit.
nec dignus ẽ in morte accipere solaciũ.
qui non cogitauit se moriturum.

Expanded text:
tiae dolore correctum, gaudet tiae dolore correctum, gaudet et gratulatur et susceptum quem ante proiecerat cum uoto paternae exultationis amplectitur: quanto magis unus ille et uerus pater bonus miserpoenam comminatur, sed ueniam magis et indulgentiam pollicetur. unde Dominus in euangelio beatos dicit plangentes, quia qui plangit misericordiam prouocat: qui peruicax et superbus est, iram sibi et poenam iudicii uenientis exaggerat. et idcirco, frater carissime, paenitentiam non agentes nec dolorem delictorum suorum toto corde et manifesta lamentationis suae professione testantes prohibendos omnino censuimus a spe communicationis et pacis, si in inquia rogare illos non delicti paeniteutia sed mortis urgentis admonitio conpellit, nec dignus est ia morte accipere solacium qui se non cogitauit esse moriturum.
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ ur̃m quia misericors &pius ẽ & pa¬
tiens & multȩ miserationis:& qui sentẽ¬
tiam flectit adu̾sus maliciam irrogatã.
In psalmis etiam legimus censurã parit᷑
&eclementiã dei comminantis simul atq
parcentis: punientis ut corrigat. & cum
correxerit ut misereat᷑ reseruantis. Uisi
ñ disꝑgam ab eis. Dñs quoq in ȩuangelio¬
suo pietatẽ dei patris ostendens ait. Quiᷤ
est ex uob̾ homo quẽ si pecierit filiꝰ eiꝰ
panẽ: lapidem porrigat ei:dut si piscẽ
postulauerit: serpentẽ illi porrigat:
Sigͦ uos cum sitis neqͣm. scitis bona data
dare filiis ur̃is. quantomagis pater ur̃
cȩlestis dabit bona poscentib se: Compa¬
rat hic dñs carnalem patrem: & dei patͥs
ȩt̃nam largamq pietatẽ. Quod siiste in
terris nequam pater offensus grauiter
a filio peccatore & malo.si tamen eundẽ
postmodum informatum. &e depositis pͥ¬
orib uitȩ delictis ad sobrios & bonos mo¬
res. & ad innocentiȩ disciplinã peniten¬

Expanded text:
pius est et patiens et multae miserationis, et qui sententiam flectat aduersus malitiam inrogatam. in psalmis etiam legimus censuram pariter et clementiam Dei comminantis simul adque parcentis, punientis ut corrigat et cum correxerit reseruantis uisitnon dispargam ab eis. Dominus quoque in euangelio pietatem Dei patris ostendens ait: quis est ex uobis homo quem si petierit filius eius panem, lapidem porrigat illi, aut si piscem postulauerit, serpentem illi porrigat? si ergo uos, cum sitis nequam, scitis bona data dare filiis uestris, quanto magis pater uester caelestis dabit bona poscentibus eum? conparat hic Dominus carnalem patrem et Dei patris aeternam largamque pietatem. quod si iste in terris nequam pater offensus grauiter a filio peccatore et malo, si tamen eundem postmodum uiderit reformatum et depositis prioris uitae delictis ad sobrios et bonos mores et ad innocentiae disciplinam paeniten
Abbreviated transcription (Latin):
nim querit illos quos iam subegitaut
gestit euertere quos iam suos fecit. Ini¬
micus & hostis ȩccłȩ. quos alienauit ab
ȩccsa & foras duxit. ut captiuos & uictos
contemnit & preterit. eos ꝑgit lacessere
in quib xp̃m cernit habitare. qͣmqͣm
&e si aliquis ex talib fuerit apprehensꝰ
non ẽ quod sibi quasi in confessione no¬
minis blandiat᷑: cum constet si occisi eius¬
modi extra ȩccłam fuerint. fidei coronã¬
nonesse. sed esse potius penam ꝑfidiȩ: nec
indomo dei inter unanimes.habitatu¬
ros esse. quos uidemus de pacifica ce di¬
uina domo furore discordiȩ recessisse.
Hortamur plane quantũ possumus
inuicem coheremus ut q̃m ꝓuidentia
dñi monentis instruimur & diuinȩ mĩȩ
quare iam certaminis & agonis diem. ie¬
iuniis. tugiliis. orationib insistere cum
omni plebe non desinamus: incumba¬
mus gemitib assiduis. & dep̃cationib
cbris . ħst̃ enĩ nob̾arma celestia q̃stare ⁊ ꝑseu̾a¬

Expanded text:
nim quaerit illos quos iam subegit aut nim quaerit illos quos iam subegit aut gestit euertere quos iam suos fecit. inimicus et hostis ecclesiae quos alienauit ab ecclesia et foras duxit ut captiuos et uictos contemnit et praeterit, eos pergit lacessere in quibus Christum cernit habitare. Quamquam etsi aliquis ex talibus fuerit adpreheasus, non est quod sibi quasi in confessione nominis blandiatur, cum constet, si occisi eiusmodi extra eccnon esse, sed poenam potius esse perfidiae; nec in domo Dei inter unanimes habitaturos esse, quos videmus de pacifica et divina domo furore discordiae recessisse. V. Hortamur plane, quantum possumus, inuicem cohaeremus ut, quoniam prouidentia Domini monentis instmimur et diuinae miseriquare iam certaminis et agonis nostri diem, . ieiuniis uigiliis orationibus insistere cum omni plebe non desinamus. incumbamus gemitibus adsiduis et deprecationibus crebris. haec sunt enim nobis arma caelestia quae stare et perseuera
Abbreviated transcription (Latin):
insuete rei pauore trepidasse. redisse
ad se postmodũ fidẽ uerã. & uires suas
de dei timore collectas ad omnẽ patien¬
tiã constant᷑ & firmit᷑ laborasse. nec ĩã stare
sead cͥminis ueniam. sed ad passionis coro¬
mentium mos est. ipsis bonis & ꝓsperis
magis dilectionis & fidei crescit hic gła
illic dissensionis & zeli recrudescit insa¬
nia: nec tiulnus suum miser curat s ad¬
huc qd̾ grauius ẽ. & se & sua uulnerat.
inꝑniciem fr̃m lingua sua ꝑstrepens.
& facundiȩ uenenata iacula contorquens.
magis durus scłaris philosophiȩ pra¬
uitate qͣm philosophiȩ dñicȩ lenitate
pacificus: desertor ȩccłiȩ. miscdiȩ hostis
interfector penitentiȩ. doctor suꝑbiȩ ue¬
ritatis corruptor ꝑditor caritatis. Ag¬
noscit ne iam quis sit sacerdos đdi. quȩ
sit eccłia. & domus xp̃i. qui sint serui
dei quos diabolus infestet. qui sint xp̃i¬
ani. quos antixp̃s impugnet.Neq e¬

Expanded text:
insuetae rei pavore trepidasse; rediisse insuetae rei pavore trepidasse; rediisse ad se postmodum fidem veram, et vires suas de Dei timore collectas ad omnem patientiam constanter et firmiter roborasse, nec jam stare ad criminis veniam, sed ad passionis coromentium mos est, ipsis bonis et prospermagis dilectionis ac fidei crescit hic gloria, illic dissensionis et zeli recrudescit insania; nec vulnus suum miser curat, sed adhuc grauius et se et suos uulnerat, in perniciem fratrum lingua sua perstrepens et facundiae uenenatae iacula contorquens, magis durus saecularis philosophiae prauitate quam sophiae dominicae lenitate pacificus, desertor ecclesiae, misericordiae hostis, interfector paenitentiae, doctor superbiae, ueritatis corruptor, perditor caritatis ? adgnoscitne iam qui sit sacerdos Dei, quae sit ecclosia et domus Christi, qui sint Dei serui quos diabolus infestet, qui sint christiani quos antichristus inpugnet? neque e
Abbreviated transcription (Latin):
cui non ẽ aduersus omnes satis uirium:
circunuenire querit solitudinẽ singu¬
loꝵ. Sed retrusus adunati exercitus fide
parit᷑ & uigore: intellexit milites xp̃i
uigilare iam sobrios. & armatos ad p̾liũ
stare. moriposse. uinci ñ posse: & hoc ip¬
so inuictos esse. quia mori ñtiment. nec
repugnare contra impugnantes.cum
occidere innocentib nec nocentes liceat.
sed ꝓmpte & animosȩ sanguinẽ tradere.
ut cum tanta in scło malicia. & seuicia
grassetur. a malis & seuis uelociꝰ receda¬
tur. Quale illud fuit sub oculis dei
temptauerat hostis inferre. ñ singulis
milites. sed tota simul castra ꝓdisse:
Omnes enim constat uenturos fuisse
si audire potuissent: quando accurre¬
rit ꝓꝑant᷑ & uenerit. quisqͥs audiuit
quod illic lapsi. głosa confessione sunt
restituti. Steterant fortes & ipsi dolore
penitentiȩ facti ad preliũ fortiores: ut
appareat nuꝑ subitatos ẽẽ & nouȩ atq

Expanded text:
cui non est adversus omnes satis virium, cui non est adversus omnes satis virium, circumvenire quaerit solitudinem singulorum. Sed retusus adunati exercitus fide pariter et vigore, intellexit milites Christi vigilare jam sobrios, et armatos ad praelium stare; vinci non posse, mori posse; et hoc ipso invictos esse, quia mori non timent; nec repugnare contra impugnantes, cum occidere innocentibus nec nocentes liceat, sed prompte et animas et sanguinem tradere: ut cum tanta in saeculo malitia et saevitia grassetur, a malis et saevis velocius recedatur. Quale illud fuit sub oculis Dei tentaverat hostis inferre, non singulos milites, sed tota simul castra prodisse? Omnes enim constat venturos fuisse, si audire potuissent; quando accurrerit properanter et venerit, quisquis audivit. Quot illic lapsi gloriosa confessione sunt restituti? Steterunt fortes, et ipso dolore poenitentiae facti ad praelium fortiores; ut appareat nuper subitatos esse, et novae atque
Abbreviated transcription (Latin):
turorũ merita ur̃a contestans. dum pa¬
rentes laudat filios ꝓuocabat. Cum sic
unanimes. cũ fortes estis: magna ceteris
fr̃ib unanimitatis & fortitudinis exempla
tribuistis. Dociustis grandit̾ dm̃ timere
xp̃o firmiter adherere:plebem sacerdo¬
tib in ꝑiculo iungi. in ꝑsecutione fr̃s a
fr̃ib ñ separari. concordiam iunctam
uinci omnino ñ posse. quicquid simul
petitur a cunctis dm̃ paciᷤᷤ pacificiᷤ exhib̾e.
ꝓsilierat aduersariꝰ terrore uiolento xͥ
castra tͣbare: sed quo impetu uenerat
eodem impetu pulsus & uictus ẽ. ⁊e qͣn¬
tum formidins & t̾roris attulit. tantũ
fortitudinis inuenit & roboris. Sup¬
plantare se iterũ posse crediderat dei
seruos: & uelut tyrones & rudes. quasi
minus paratos & minus cautos. solito
uomere concutere unum primo ag¬
gressus ut lupus ouem secerneret a
grege: ut accipit᷑ columbã ab agmine
uolantium seꝑare temptauerat. Nam

Expanded text:
turorum merita uestra contestans dum paturorum merita uestra contestans dum parentes laudat filios prouocabat. dum sic unanimes, dum fortes estis, magna et ceteris fratribus unanimitatis et fortitudinis exempla tribuistis. docuChristo firmiter adhaerere, plebem sacerdotibus in periculo jungi, in persecutione fratres a fratribus non separari; concordiam simul junctam vinci omnino non posse; quidquid simul petitur a cunctis, Deum pacis pacificis exhibere. Prosilierat adversarius terrore violento Christi castra turbare; sed quo impetu venerat, eodem impetu pulsus est; et quantum formidinis et terroris attulit, tantum fortitudinis invenit et roboris. Supplantare se iterum posse crediderat Dei servos, et velut tyrones et rudes, quasi minus paratos et minus cautos, solito suo more concutere. Unum primo aggressus, ut lupus ovem secernere a grege, ut accipiter columbam ab agmine volantium separare tentaverat: nam
Abbreviated transcription (Latin):
cornelio fratri salutem.
rem sic exultanter accepimus: ut in
meritis & laudib ur̃is nos quoq par¬
ticipes. & socios computemus. Nam cũ
nobis & ȩccła una sit & mens iuncta
& indiuisa concordia. quis ñ sacerdos
in consacerdotis sui laudib. tanqͣm in suis
ꝓpriis gratuletur. aut quȩ fratͣntas non
in fratrũ gaudio ubiq lecetur: Exprimi
satis ñ potest quanta istic exultatio fue¬
confessionis. fr̃ib extitisse : sed & confes¬
sionẽ ducis ex fratrũ confessione creuis¬
se. ut dum precedis ad głam. feceris mul¬
tos głȩ comites: &e confessorẽ popłm su¬
aseris fieri. dum primus paratus es ꝓ
omnib confiteri: ut ñ inueniamꝰ quid
prius predicare in uob̃ debeamꝰ. utrũ¬
ne tuam ꝓmptam & stabilem fidem: an
inseꝑabilem fr̃m caritatẽ. Uirtus illic
ep̃i p̃cedentis publice comꝓbata ẽ. adu¬
natio sequentis frat̃nitatis ostensa ẽ: dũ
apud uos unus animus & una uox est:
ȩccła omnis romana confessa ẽ. Claruit

Expanded text:
CORNELIO FRATRI S. rem sic exultanter accepimus ut in meritis ac laudibus uestris nos quoque participes et socios conputemus. nam cum nobis et ecclesia una sit et mens iuncta et indiuidua concordia, quis non sacerdos in consacerdotis sui laudibus tamquam in suis propriis gratuletur aut quae fraternitas non in fratrum gaudio ubique laetetur? exprimi satis non potest quanta istic exultatio fueconfessionis fratribus extitisse, sed et confessionem ducis de fratrum consensione creuisse, ut dum praecedis ad gloriam feceris multos gloriae comites et confessorem populum suaseris fieri, dam primus paratus, es pro omnibus confiteri: ut non inueniamus quid prius praedicare in uobis debeamus, utrumne tuam promptam et stabilem fidem an inseparabilem fratrum caritatem. uirtus illic episcopi praecedentis publice conprobata est, adunatio sequentis fraternitatis ostensa est. dum apud uos unus animus et una uox est, ecclesia omnis Romana confessa est. Claruit
Abbreviated transcription (Latin):
pace ꝑcipiunt.hi quoq ad uitã ꝑcepta
pace teneant᷑. Et iccirco si accepta pace.
cõmeatus adeo datur. nemo hoc debet
in sacerdotib criminari: cũ semel pla¬
cuerit frĩb in ꝑiculo subuenire. Nec
tu existimes fr̃ km̃e sicut quibdam
uidet᷑ libellaticos cum sacrificatis
ȩquari oportere: quando inter ipsos
etiam qui sacrificauerunt. & conditio
frequent᷑ & causa diuersa sit. Neq enim
ȩquandus ẽ ille qui ad sacrificiũ nefan¬
dum statim uoluntate ꝓsiliuit. & qui
reluctatus et congressus diu. ad hoc fu¬
discrimen accedens. uxorẽ & liberos &e ddo-¬
mum totam ꝑiculi sui passione ꝓtexit:
ille qui inquilinos uel amicos suos ad
facinus compulit. & qui inquilinis e co¬
lonis peꝑcit: fr̃s etiã plurimos qͥ extorres
& ꝓfugi recedebant. insua tecta & hospi-¬
cia suscepit. ostendens ae offerens do mul¬
tas uiuentes & incolumes animas: quȩ

Expanded text:
pace percipiunt hic quoque ad uitam percepta pace percipiunt hic quoque ad uitam percepta pace teneantur. et idcirco si accepta pace commeatus a Deo datur, nemo hoc debet in sacerdotibus criminari, cum semel placuerit fratribus in periculo subueniri. nec tu existimes, frater carissime, sicut quibusdam uidetur, libellaticos cum sacrificatis aequari oportere, quando inter ipsos etiam qui sacrificauerint et condicio frequenter et causa diuersa sit. neque enim aequandi sunt ille qui ad sacrificium nefandum statim uoluntate prosiliuit et qui reluctatus et congressus diu ad hoc fudiscrimen accedens uxorem et liberos et domum totam periculi sui pactione protexit, ille qui inquilinos uel amicos suos ad facinus conpulit et qui inquilinis et colonis pepercit, fratres etiam plurimos qui extorres et profugi recedebant in sua tecta et hospitia recepit, ostendens et offerens Domino multas uiuentes et incolumes animas quae
Abbreviated transcription (Latin):
salus. Sic tamen admissus ẽ trophimꝰ
ut laicus communicet: non scdm qd̃
ad te malignorũ litt̾e ꝑtulerant. quasi
locum sacerdotis usurpet. Sed & quod
passim communicare sacrificatis cor¬
nelius tibi nuntiatus ẽ: hoc quoq de
apostatarũ factis & morib nascitur.
Neq enim possunt laudare nos. qui
recedunt a nobis. aut expect̾are debemꝰ¬
ut placeamus illis: qui nob̾ displicen¬
tes. & contra eccł̃am rebelles.sollicitandis
de eccła fr̃ib uiolent᷑ insistunt. Qua re
&e de cornelio & de nobis quȩcunq iac¬
tantur. ne audias facile. nec tredas fr̃
kiñe. Si qui enim infirmitatib occu¬
pant᷑: illis sicut placuit in ꝑiculo sub
nob̃ ñ possunt aut opprimi. aut ui
aut manu nr̃a inexitum mortis ur¬
geri: ut qm̃ morientib pax datur.
necesse sit eos mori qui acceꝑint pa¬
cem. cum magis in hoc indicium di¬
uinȩ pietatis & paternȩ lenitatis ap¬
pareat: quod qui pignus uitȩ indata

Expanded text:
salus. Sic tamen admissus est Trophimus, salus. Sic tamen admissus est Trophimus, ut laicus communicet, non, secundum quod ad te malignorum litterae pertulerunt, quasi locum sacerdotis usurpet. XII. Sed et quod passim communicare sacrificatis Cornelium tibi nuntiatum est, hoc etiam de apostatarum fictis rumoribus nascitur. Neque enim possunt laudare nos qui recedunt a nobis: aut exspectare debemut placeamus illis qui nobis displicentes et contra ecclesiam rebelles sollicitandis de ecclesia fratribus uiolenter insistunt. quare et de Cornelio et de nobis quaecumque iactantur nec audias facile nec credas, frater carissime. Si qui enim infirmitatibus occupantur, illis sicut placuit in periculo sunobis non possunt aut opprimi aut ui et manu nostra in exitum mortis urgeri, ut quoniam morientibus pax datur necesse sit mori eos qui acceperint pacem, cum magis in hoc indicium diuinae pietatis et paternae lenitatis appareat quod qui pignus uitae in data
Abbreviated transcription (Latin):
communonẽ sacrilegam miscuisse. sed
eos demum quorũ causa audita & inno¬
centia comꝓbata sit comunxisse nob̾¬
cum. Nam & de trophimo de quo tibi
scribi potulasti nonita res ẽ: ut ad te
ꝑtulit rumor & mendaciũ malignoꝵ.
Nam sicut & antecessores nr̃i sepe fece¬
runt: colligendis fr̃ib nr̃is. karissimꝰ
frat᷑ nr̃ necessitate succubuit. E qm̃cũ
trophimo pars maxima plebis abces¬
serat. redeunte ad ȩccłam trophimo &
satisfaciente. & penitentia dep̃cationis er¬
rorẽ pͥstinũ confitente. & fr̃nitatẽ quam
nuꝑ abstraxerat cũ plena humilitate
& satisfactione reuocante: auditȩ eiꝰ preces
& in ȩccł̃iam dñi non tantum trophimus¬
sed & quammaximꝰ fr̃m numerus qͥ cũ
trophimo fuerat admissus est. qͥ omnes
trophimo comitante uenissent. Tractatu
gͦ illic cũ plurimis collegis habito. sus¬
ceptus ẽ trophimus: ꝓ quo satisfacie¬
bat fr̃m reditus. & restituta multorũ

Expanded text:
communicationem sacrilegam miscuisse, sed communicationem sacrilegam miscuisse, sed eos demum quorum causa audita et innocentia conprobata sit coniunxisse nobiscum. Nam et de Trofimo, de quo tibi scribi desiderasti, non ita res est ut ad te pertulit rumor et mendacium malignorum. nam, sicut et antecessores nostri saepe fecerunt, conligendis fratribus nostris carirnelius necessitati succubuit. Et quoniam cum Trophimo, pars maxima plebis abscesserat, redeunte nunc ad Ecclesiam Trophimo, et satisfaciente et poenitentia deprecationis errorem pristinum confitente, et fraternitatem, quam nuper abstraxerat, cum plena humilitate et satisfactione revocante, auditae sunt ejus preces; et in Ecclesiam Domini non tam Trophimus, quam maximus fratrum numerus, qui cum Trophimo fuerat, admissus est: qui omnes cum Trophimo comitante venissent. Tractatu ergo illic cum collegis plurimis habito, susceptus est Trophimus, pro quo satisfaciebat fratrum reditus et restituta multorum
Abbreviated transcription (Latin):
tentẽ & minas &e cruciatus. & tormenta
fidei uigore calcantem uel gladio inua¬
derent. uel crucifigerent. uel igne torre¬
rent. uel quolibet maudito genere pe¬
narũ uiscera eius & membra laniarent:
Etiam si maiestas dñi ꝓtegentis & boni¬
tas sacerdotẽ quẽ fieri uoluit ꝓtexit
quoq fact̾um. tam̃ cornelius quantũ
ad eius deuotionẽ ꝑtinet & timorẽ. pas-¬
sus ẽ quicqͥd pati potuit: & tẏrannũ
armis ae bello postmodum uictum.
prior sacerdotio suo uicit. Quod autẽ
quedam de illo inhonesta ae maligna
iactentur. nolo mireris: cum scias hoc opꝰ
semꝑ esse diaboli. ut seruos dei mendatio
laceret. ut opinionib falsis głosũ nom̃
infamet: ut qui conscientiȩ suȩ luce cla¬
rescunt. alienis rumorib sordidentur.
Explorasse autem collegas nr̃os scias &
uerissime comꝑisse. nulla illum libelli
ut quidam iactant labe maculatũ esse.
sed neq cum ep̃is qui sacrificauerunt

Expanded text:
tentem et minas et cruciatus et tormenta tentem et minas et cruciatus et tormenta fidei uigore calcantem uel gladio inuaderent uel crucifigerent uel igne torrerent uel quolibet inaudito genere poenarum uiscera eius et membra laniarent? etiamsi maiestas Domini protegentis et bonitas sacerdotem quem fieri uoluit factum quoque protexit, tamen Cornelius, quantum ad eius deuotionem pertinet et timorem, passus est quidquid pati potuit et tyrannum armis et bello postmodum uictum prior sacerdotio suo uicit. Quod autem quaedam de illo inhonesta et magna iactantur, nolo mireris, cum scias hoc esse opus semper diaboli ut seruos Dei mendacio laceret et opinionibus falsis gloriosum nomen infamet, ut qui conscientiae suae luce clarescunt alienis rumoribus sordidentur. explorasse autem collegas nostros scias et uerissime conperisse nulla illum libelli, ut quidam iactitant, labe maculatum esse, sed neque cum episcopis qui sacrificauerint