comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo: ⁊ in peccatores respicit ira illiꝰ. Nunqm
enim hoĩs animꝰ sine metu dei ẽẽ debet. Quia
Custodit diligentes se: ce õs peccõres disꝑdet. Un¬
Hinc ĩ lege ita p̃ceptum ẽ. He auferas in locopig¬
noris. inferiorem ⁊ suꝑiorem molam. Suꝑior
autem ⁊ inferior mola est: spes &e timor. Syes
uͦ ad alta subuehit: timor autem cor inferiꝰ
p̃mit. S mola suꝑior ⁊ inferior ita sͥ necessario
iungit᷑ ut una sine alt̾a inutslit̾ habeat᷑. In pecca¬
toris utiq pectore incessant̾ debet spes ⁊ formi¬
do coniungi: qͥa incassum miscđiam sꝑat. si
ñ etiam iusticiã timeat. Incassũ iusticiã metuit.
dum ad dm̃ conu̾ti. ⁊ differre de die in diem.
&ͥ non extolli in cogitationibus. xx.¬
on tardes conũti ad dñm: &e ne differas
de die indiem. Subito enimuenit ira il¬
lius: & in tempore uindiet̾e disꝑdet te. Unde

Expanded text:
 et in peccatores respicit ira illius. » Nunquam enim hominis animus sine metu Dei esse debet, quia Custodit diligentes se, et omnes peccatores disperdet. UnHinc in lege ita praeceptum est: « Ne auferas in loco pignoris inferiorem et superiorem molam . » Superior et inferior mola est spes et timor; spes quippe ad alta sublevat, timor autem cor ad ima premit. Sed mola superior et inferior ita sibi necessario iungitur, ut una sine altera inutiliter habeatur; toris utique pectore incessanter debet spes et formido conjungi, quia incassum misericordiam sperat, si non etiam justitiam timeat. Incassum justitiam metuit, dum ad Dominum converti, et differre de die in diem, et non extolli in cogitationibus. « Non tardes converti ad Dominum, et ne differas de die in diem. Subito enim veniet ira illiu
Abbreviated transcription (Latin):
te in omnemuentum: &e ñ eas in omnem uiã.
Sic enim peccator ꝓbat᷑ duplici lingua.¬
stabilitatem uituꝑat: quȩ ꝓpͥe stultoꝵ est. sic̃
scͥptum ẽ. Stultꝰ ut luna mutat᷑: & uir dupli¬
ci animo. inconstans est oĩb uiis suis. In om¬
nem uentum se uentilat.⁊ in omnem uiam
uadit: qͥ luxum scłi seqͥ & timorem dñi ser¬
uare se parit̾ posse estimat: ⁊ mundo ae .xͦ.
eqͣlit̾ militare. Q enim huicemi loquendo
aut oꝑando illusione fallit᷑: peccator nimi¬
rum ẽẽ ꝓbat᷑. Alit̾. Premonet nossapientia di¬
uina: ne hereticoꝵ uanitatem. atq errorum
deuia seqͣm᷑. Qͥa duplicitas doctne eorum. in
qͣ aliqñ uera aliqñ qͦq falsa ꝓfert̃ noxios illos
ẽẽ cõꝓbat. S qͥd nob̃ seruandum sit: sequens
sententia demonstrat. Esto firmꝰ in uia dei.

Expanded text:
te in omnem ventum et non eas in omni via sic enim peccator probatur duplici lingua» Instabilitatem vituperat, quae proprie stultorum est, sicut scriptum est: « Stultus ut luna mutatur, et vir duplici animo inconstans est in omnibus viis suis . » In omnem ventum se ventilat, et in omnem viam vadit, qui luxum saeculi sequi, et timorem Domini servare se pariter posse aestimat, et mundo ac Christo aequaliter militare. Qui enim hujuscemodi loquendo aut operando illusione fallitur, peccator nimirum esse probatur. Aliter, praemonet nos sapientia divina, ne haereticorum vanitatem atque errorum devia sequamur. Quia duplicitas doctrinae eorum, in qua aliquando vera, aliquando quoque falsa proferunt, noxios illos esse comprobat. Sed quid nobis servandum sit sequens sententia demonstrat. « Esto firmus in via Dei, et
Abbreviated transcription (Latin):
tute studet sane doetͥne aurem adhibere obȩ¬
dientiȩ: in senectute duleissimos fruetꝰ metet
sapientiȩ. Quasi is qͥ arat & seminat. accede ad
illam: & sustine bonos fructꝰ illiꝰ. In oꝑe enim
ipsiꝰ exiguum laborabis: & cito edes de gn̾atiõibꝰ
ipsiꝰ. Uomere qͥppe euangłu de corde suo genuni¬
na uitiorum debet exstirpare: qͥ sem̃diuni u̾bi
edere. ⁊ fructꝰ dulcissimos sacrarum uuirtutum
desidat metere. Qd aut̃ dic̃. sustine bonos frue¬
tus illiꝰ ostendit qͥa patientia ꝓbatio est uis¬
tutum: sic̃ ipsa t̾itas in eugłio testat᷑ dicens.

Expanded text:
tute studet sanae doctrinae aurem adhibere obedientiae, in senectute dulcissimos fructus metet sapientiae. « Quasi is qui arat et seminat, accede ad illam et sustine bonos fructus illius, in opere enim ipsius exiguum laborabis, et cito edes de generationibus ipsius. » Vomere quippe Evangelii de corde suo genimina vitiorum debet exstirpare, qui semen divini verbi edere, et fructus dulcissimos sacrarum virtutum desiderat metere. Quod autem dicit: « Sustine bonos fructus illius » , ostendit quia patientia probatio est virtutum.
Abbreviated transcription (Latin):
abit᷑. & qͥ se humiliat exaltabit᷑. Anima enĩ
neqm disꝑdet qͥ se h̃t: & in gaudium inimic
dat illum. & deducit in sortem impiorum
Sic̃ bonȩ uotuntati fruct᷑ꝰ bonoꝵ succedit oꝑm.
ita maliciosȩ m̃ti nicħ ꝓueniet ꝓsꝑum. Qͥa si dile¬
ct̾io ñ adheret pectori: frustra qͥs fingit se oꝑam
dare turtuti. Unde scͥptum ẽ. Oi in uno offend̾it.
factꝰ est omnium reꝰ. Et alibi. Omni habenti da¬
bitur: ei autem qͥ ñ ht: ⁊ hoc qͦd uidet᷑ habere
auferet᷑ ab eo. In gauditm gͦ inmicorũ hoc ẽ
malignoꝵ sp̃tum incidit: qͥ recte credendo ac
bn oꝑando p̃cauere ñ studet. ne in sortem ueni¬
at impioꝵ. Uerum qͥa de cont̾isione disputans
plenit̾ ostendit. quȩ sit uera conti̾fio. hoc ẽ moꝵ
atq sermonum correctio. & ne iteret pͥstinam stul¬
ticiam. ne ueniat in gauditm immicoꝵ.⁊ in dã¬
nationem impiorum: libro pͥmohic finito. qͥd
de amicicia uera & cautela sapientia doceat. in

Expanded text:
 qui se humiliat, exaltabitur . » « Anima enim nequam disperdet qui se habet: et in gaudium inimicis dat illum, et deducit in sortem impiorum. » Sicut bonae voluntati fructus bonorum succedit operum, ita malitiosae menti nihil proveniet prosperum, quia si dilectio non adhaeret pectori, frustra quis fingit se operam dare virtuti. Unde scriptum est: « Qui in uno offendit; factus est omnium reus . » Et alibi: « Omni habenti dabitur: ei autem qui non habet, et hoc quod videtur habere, auferetur ab eo . » In gaudium ergo inimicorum, hoc est malignorum spirituum, incidit, qui recte credendo ac bene operando praecavere non studet, ne in sortem veniat impiorum. Verum quia de conversione disputans pleniter ostendit quae sit vera conversio, hoc est morum atque sermonum correctio; et ne iteret pristinam stultitiam, ne veniat in gaudium inimicorum, et in damnationem impiorum. Libro primo hic finito, quid de amicitia vera et cautela sapientia doceat, in
Abbreviated transcription (Latin):
lum: & denudabit absconsastia ille: ⁊ thesaui¬
rizat suꝑ illum scĩam & intellectum iusticie.
Hac sententia pͥora confirmabunt᷑: qͣm illum
qm sapĩa diuina intͦiens inhabitau̾it oꝑa eius
diriget: ⁊ p̾parabit illum inuariis temptatio¬
nib excendo atq ꝓbando ad fut᷑e utte gaudia
ꝑcipienda. Timorem ⁊ metũ ⁊ ꝓbationẽ induos

Expanded text:
nudabit absconsa sua illi, et thesaurizabit super illum scientiam et intellectum justitiae. » Hac sententia priora confirmabuntur, quoniam illum, quem sapientia divina introiens inhabitaverit, opera ejus diriget; et praeparabit illum in variis tentationibus exercendo atque probando ad futurae vitae gaudia percipienda. « Timorem et metum et probationem inducet
Abbreviated transcription (Latin):
qmdici in hoc scło sumꝰ tp̃s ẽ belli: ⁊ ꝓfide ac iu¬
sticia standum.⁊ ꝓsalute anime pugnandum:
tinde ⁊ omne malũ hoc ẽ uitiũ nob̃ẽ deuitan¬
dum: cum aut̃ migrauerimꝰ de hoc scło: pacis
ibrłm de pace sortita uocabulum ẽ. Panima
tua ne confundaris dice uerum. Est emm con¬
fusio adducens pecc̃m: ⁊ ẽ confasio adducens

Expanded text:
 fide ac justitia standum, et pro salute animae pugnandum. Unde et omne malum, hoc est, vitium nobis est devitandum. Cum autem migraverimus de hoc saeculo, pacis ostra Hierusalem de pace sortita vocabulum est. « Pro anima tua ne confundaris dicere verum. Est enim confusio adducens peccatum, et est confusio adducens
Abbreviated transcription (Latin):
tuaꝵs. ⁊ confunłis. E paulopꝰ. Et scies inqͥt quia
ego dñs: ut recorderis ⁊ confundaris. ⁊ ñ sit tͥ ul¬
tra aꝑire os p̃ ꝯfusione tua: cum placat᷑ fuero tͥ
adus faciẽ tuam: nec adũs aĩam tuam m̃daciũ.
adus ꝑsecutores fidi ⁊ hereticossẽꝑ ẽ dimicandũ¬

Expanded text:
 Et scies, inquit, quia ego Dominus: ut recorderis et confundaris, et non sit tibi ultra aperire os prae confusione tua. Cum placatus fuero tiadversus faciem tuam, nec adversus animam tuam mendacium. » Adversus persecutores fidei et haereticos semper est dimican
Abbreviated transcription (Latin):
mandata illiꝰ ad et̾nam ꝑtienice uitam. Q qͥ uigila¬
uerint ad illam cõplectebunt placorẽ eiꝰ.Sic̃ in ꝓ¬
uerbiis spondet dicens. Beatꝰ hõ qͥ audit me ⁊ui
gilat ad fores meas cotidie: ⁊ obstiat aopostes ostii
mei. fores suaᷤ ⁊ postes ostufui scͥpturas scãs.⁊ eaꝵ
doctores nuncupat. sine qͥb ad uitam ꝙͣ pollicet᷑
ñ ualemꝰ ing̾di. Qui enĩ ad has fores uigilat. hoc
est intenta m̃te meditando ꝑseuerat: magnitu¬
dinis ipsiꝰ suauitatem ꝑcipit. Qui tenuerint illã.
uitam hereditab̃t: & qͦ int̾ibit bndicet ds. Iue qͥp¬
pe uere tenet sapĩam qͥ xp̃i mandatis adhibet o¬
bedientiam: & qͦ ipsa int̾uerit b̃ndict̾io d̃i illuc
simul comitat᷑. Sicq eum qͥ ꝑ eiꝰ fidem ⁊ dilect̾io¬
nem cȩlestis regni ad itũ q̃rit: bndict̾ione et̾na
ditabit. Unde ipse in eugłio ait. Egosumostiũ.

Expanded text:
a illius, ad aeternam perveniet vitam; et qui vigilaverint ad illam, complectentur placorem ejus. Sicut in Proverbiis spondet, dicens: « Beatus homo qui audit me, et vigilat ad fores meas quotidie, et observat ad postes ostii mei . » Foras suas, et postes ostii sui, Scripturas sanctas et earum doctores nuncupat, sine quibus ad vitam quam pollicetur non valemus ingredi; qui enim ad has fores vigilat, hoc est intenta mente meditando perseverat, magnitudinis ipsius suavitatem percipit. « Qui tenuerint illam, vitam haereditabunt, et quo introibit, benedicet Deus. » Ille quippe vere tenet sapientiam, qui Christi mandatis adhibet obedientiam, et quo ipsa intraverit benedictio Dei, illuc simul comitatur. Sicque eum, qui per ejus fidem et dilectionem coelestis regni aditum quaerit, benedictione aeterna ditabi
Abbreviated transcription (Latin):
uͥtutem & di sapĩam. Ipsa enim sapĩafiliis suis
uitã inspirat: qñ discipłis suiᷤ ⁊ cet̾is fidelibus
agnitionis sue p̾buit sacram̃tum. ⁊ euangeliĩ
reuelauit mist̾ium. Suscipit ꝑqͥrentes se: qͥa
suscipi&e mansuetos dñs: c p̾ibit in uia iusti

Expanded text:
virtutem et Dei sapientiam . » Ipsa enim sapientia filiis suis vitam inspirat, quando discipulis suis et caeteris fidelibus agnitionis suae praebuit sacramentum, et Evangelii revelavit mysterium. Suscipit perquirentes se, quia suscipiet ma
Abbreviated transcription (Latin):
mĩe opꝰ fieri declarat. Unde in ꝓũbus scͥptũ ẽ.
Erue eos qͥ ducunt᷑ ad mortẽ. ⁊ qͥ trahunt᷑ ad ꝑdi¬
tionem ne cesses libare. Si dix̾is uires ñ suppetũt.
qͥ inspector ẽ cordis ipse intelligit: ⁊ seruatorem
anme tue nicħ fallit. Ido ⁊ hic d̾r. ñ acide feras

Expanded text:
iae opus fieri declarat. Unde in Proverbiis scriptum est: « Erue eos qui ducuntur ad mortem, et qui trahuntur ad perditionem ne cesses liberare. Si dixeris: Vires non suppetunt; qui inspector est cordis, ipse intelligit; et servatorem animae tuae nihil fallit . » Ideo et hic dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis ⁊ oꝑator iusticiȩ. sẽꝑ atiditorẽ suũ ad meliora
⁊ ꝑfect̾iora ꝓuocat. Ccont̾rio aut̃ assertor m̃dacii
& factor iniqͥtatis: consentientes sͥ tͣhit ad foueamꝑ-¬
ditionis. Noliresist̾e ec̃ faciem potentis: nec coneris
cc̃ ictũ fluuii. Initisticia agonizare ꝓ aĩa tua: ⁊us¬
q ad mortẽ certa ꝓ iusticia: & ds expugnabit ꝓte
inimicos tuos. Obedientia gͦ maiorib semꝑ adhi¬
potestas humana nos uult adblasphemandũ com¬
pellere uł ad oꝑa iniqͥtatis ꝑthere: nullomͦ debemꝰ
ꝯsentire: s ꝓfide recta atq uera religione in qͥbus
c̾ta extat salꝰ aĩc. õi tp̃r dec̾tare. Unde ipsa uitas in¬

Expanded text:
r justitiae semper auditorem suum ad meliora et perfectiora provocat. E contrario autem assertor mendacii et factor iniquitatis, consentientes sibi trahit ad foveam perditionis. « Noli resistere contra faciem potentis, nec coneris contra ictum fluvii. In justitia agonizare pro anima tua; et usque ad mortem certa pro justitia, et Deus expugnabit pro te inimicos tuos. » Obedientia ergo majoribus semper adhipotestas humana nos vult ad blasphemandum compellere, vel ad opera iniquitatis pertrahere, nullo modo debemus consentire, sed pro recta fide atque vera religione, in quibus certa exstat salus animae, omni tempore de
Abbreviated transcription (Latin):
unt ꝑmanebit ꝯfidens: nec eũ subutere pot̾it
temptatio p̾sentis uite: s ert in ꝯfirmatione oꝑa
ipsiꝰ. ⁊ ad p̃mia ȩt̾ne hereditatis remuneranda
sertiabunt᷑: ꝓcuiꝰ amore oĩa feẽ: itaut eoꝵ accep
&e ꝓbationem inducet suꝑ illum: & cruciabit il¬
lum intͥbulatione doctͥne sue donec demptet il¬

Expanded text:
um subvertere poterit tentatio praesentis vitae, sed erunt in confirmatione opera ipsius, et ad praemia aeternae haereditatis remuneranda servahuntur, pro cujus amore omnia fecit. Ita ut eorum acceptet probationem inducet super illum, et excruciabit illum in tribulatione doctrinae suae, donec tentet il
Abbreviated transcription (Latin):
Unde iacobꝰ apłs docet dicens. Sit aut̃ oĩs ho ue¬
lox ad audiendum: tard autẽ ad loquendum:
& tardꝰ ad iram. Et item. Estote inqͥt fact̾ores tibi ⁊
ñ auditores tm̃: fallentes uosmetipsos. Hinc ⁊ ali¬
bi scͥptum ẽ. Non ẽ in s̾mone regnum di. s in uͥ¬
tute. Qi aut̃ fac̃ uoluntatẽ dimanet in et̾num.
Inutilem autem fieri ⁊ remissũ inoꝑib: ualdeig¬
nominiosum ẽ. Ept̃ qͦd dic̃ in ꝓtibiis. Qi mollis
& diss olutꝰ ẽ in oꝑe suo: frat̾ c̃ dissipantis oꝑa
sua. Iui oꝑat᷑ tr̃am suam satiabit᷑ panib: qͥ secta¬
tur otium replebit᷑ egestate. Noli eẽ sic̃ leo ĩ do¬
mo tua eu̾tens domesticostuos: ⁊ oppͥmens sub¬
atimitas: qm̃ ipsi possidebt̃ t̾rã. sossunt ⁊ ĩ ipsa sen.¬
ut discant ñ blasphemare. Non sit porrecta ma¬
nus tua ad accipiendũ: ⁊ ad dandum collecta.

Expanded text:
apostolus docet, dicens: « Sit autem omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad loquendum, et tardus ad iram . » Et item: « Estote, inquit, factores verbi et non auditores tantum, fallentes vosmetipsos . » Hinc et alibi scriptum est: « Non est in sermone regnum Dei, sed in virtute. Qui autem facit voluntatem Dei, manet in aeternum . » Inutilem autem fieri et remissum in operibus, valde ignominiosum est propter quod dicit in Proverbiis: « Qui mollis et dissolutus est in opere suo, trater est dissipantis opera sua, qui operatur terram suam, satiabitur panibus; qui sectatur otium, replebitur egestate . » « Noli esse sicut leo in domo tua, evertens domesticos tuos, et opprimens subati mites, quoniam ipsi possidebunt terram . » Possunt et in ipsa senut discant non blasphemare. « Non sit porrecta manus tua ad accipiendum et ad dandum collecta.
Abbreviated transcription (Latin):
uiro matͥ illoꝵ:⁊ eris uelut fuliꝰ altissimi obȩdiẽs.
&e miserebit᷑ tuimag̃ qmmat̾. Ne aliqͣm sp̃em
omitt̾et elemosinaꝵ: parentib atq pauꝑibus.
iungit pupillos ⁊ tuduas. ut ĩ eoꝵ curam habe
ñ despiciamꝰ: s oꝑem condignã illis feramꝰ. Sic̃
enim pupillo pat̾nꝰ impendendꝰ est affectꝰ: ita ⁊ui¬
due. uiri sui in solatii collatione imitandum est
exemplũ. dtq ħ facientes filii altissimi in obȩdien¬
domandatis illiꝰ eẽ ꝓbabim᷑: q mag̃ nob̃ mise.¬
rebit᷑ in remunatione p̃mii qͣm mat̾na affectio
unqm fecit in studio nutͥmenti. De studio sapĩe¬

Expanded text:
diens; et miserebitur tui magis quam mater. » Ne aliquam speciem omitteret eleemosynarum, parentibus atque pauperibus jungit pupillos et viduas, ut etiam eorum curam habere non despiciamus, sed opem condignam illis feramus. Sicut enim pupillo paternus impendendus est affectus, ita et viduae viri sui in solatii collatione imitandum est exemplum; atque haec facientes filii Altissimi in obediendo mandatis illius esse probabimur. Quia magis nobis miserebitur in remuneratione praemii, quam materna affectio unquam fecerit in studio nutrimenti. CAPUT XVI
Abbreviated transcription (Latin):
Qa ira uiri iusticiam dĩ ñ oꝑat᷑: & qͥ obturat ay¬
rem suam ad clamorem patꝑis. ipse clama¬
bit ⁊ ñ exaudiet᷑. Cti enĩ est in suba unde dare
possit. tbuat necessitatem patienti. Qa munꝰ¬
absconditum extinguit iras. ⁊ donum insinu. in¬
sermoresponsionis porrigat᷑ bonꝰ: q sͥmobonꝰ
suꝑcdatum obtimum. Alit̾. Qͦmͦ caritatis ht̃ affec¬
tumr qͥ despicit ꝓrimum egenũ. Dic̃ enim mani

Expanded text:
quia ira viri justitiam Dei non operatur, et qui obdurat aurem suam ad clamorem pauperis, ipse clamabit et non exaudietur; cui enim est in substantia unde dare possit, tribuat necessitatem patienti, quia munabsconditum exstinguit iras, et donum in sinu insermo responsionis porrigatur bonus; quia sermo bonus super datum optimum. Aliter quomodo charitatis habet affectum, qui despicit
Abbreviated transcription (Latin):
cito: & p̾sbit̾o humilia aĩam tuam: ⁊ magnato
humilia caput tuũ. His sententus cõm̃datur
nob mansuetudo ⁊ humilitas cordis: qr man¬
suetudo neminẽ sꝑnit:. humilitas nemini se p̃
seu inferiorib sit affabił ⁊ mitis: senorib aut̃
sit subditꝰ atq humilis: qr oĩs exaltatio genꝰ ẽ
suꝑbie. qͦd mirifice distinx̃ psalinista dieẽs.
a redde debitum tuũ. ⁊ responde pacifica in
mansuettidine. Debitum ẽ pauꝑis cũ mansu¬
etudine consolatio temporał: qͥ autem hanc
eidare negligit. congruũ debitum illi ñ im¬
pendit. Lib̾a eum qͥ iniuriã patit᷑ de manu
suꝑbi. ⁊ ñ acide feras in aĩa tua. Gͣ sic̃ pꝰ expen¬

Expanded text:
 magnati humilia caput tuum. » His sententiis commendatur nobis mansuetudo et humilitas cordis, quia mansuetudo neminem spernit, humilitas nemini se pra ut aequalibus seu inferioribus sit affabilis et mitis, senioribus autem sit subditus atque humilis, quia omnis exaltatio genus est superbiae. Quod mirifice distinguit Psalmista, dicens: et redde debitum tuum, et responde illi pacifice in mansuetudine. » Debitum est pauperis cum mansuetudine consolatio temporalis, qui autem hanc ei dare negligit, congruum debitum illi non impendit. « Libera eum qui injuriam patitur de manu superbi; et non acide feras in anima tua. » Igitur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstituet illum q̃ possidet. Loquere maiornado.
decet enĩ te pͥmũ u̾bum diligentiscientia. &
ñ impedias musicam. Decet enĩ doctorem ca¬
tholicũ loqͥ ubũ dĩcũ õi fiducia qͣsi maiorem natu:
ñ utiq ecatis corporeȩ ꝓuectu. s sobrie m̃tis intel¬
lect̾u. Ipͥmũ hoc semꝑ attendat. ut eiꝰ sermoma¬
gis ꝓficiat auditorib suis ad eruditionem. quã
fautoribꝰ ꝓpt̃ eloquentiã adinanem fauorẽ. sict̃
pauiꝰ timotheum instruens docuit dicens. Testi¬
tuos ⁊ aduentũ ipsiꝰ regnum eiꝰ. p̾dica u̾bum.
insta oportune importune. Argue:. obsecra. in¬
crepa ĩ oĩ patientia ⁊ doctͥna. Qͥd aut̃ in anis elo¬
quentia scus amatoribꝰ ꝯferat: subdendo manife¬
stat. Erit enim tempꝰ cũ sanã doctͥnam ñ sustine¬
bt̃: s adsua desidia coae̾uabt̃ sͥ magistis pruri¬
entes auribꝰ: ⁊ a u̾itate qͥdem auditũ au̾tent ad

Expanded text:
tuet illum quae possidet . » « Loquere major natu, decet enim te primum verbum, diligenti scientiam, et non impedias musicam. » Decet enim doctorem catholicum loqui verbum Dei cum omni fiducia quasi majorem natu, non utique aetatis corporeae provectu, sed sobriae mentis intellectu; et primum hoc semper attendat, ut ejus sermo magis proficiat auditoribus suis ad eruditionem, quam fautoribus propter eloquentiam ad inanem favorem. Sicut Paulus Thimotheum instruens docuit, dicens: « Testiica verbum, insta opportune, importune, argue, obsecra, increpa in omni patientia et doctrina . » Quid autem inanis eloquentia suis amatoribus conferat, subdendo manifestat: Erit enim tempus cum sanam doctrinam non sustinebunt, sed ad sua desideria coacervabunt sibi magistros, prurientes auri
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmͦ calefiet: Et si qͥspiam p̃ualu̾it cont̾unum:¬
duoresistunt ei. Descͥbit᷑ quid bom habeat a¬
micoꝵs contub̃nium ⁊ in cõmune solatium. qͥa
altius ruina alt̾iis auxilio fubletiet᷑: ⁊curas do¬
mesticas atq ipsiꝰ qͦ noct̾is reqͥem meliꝰ erigat il¬
le qͥfidum amicum ht̃. qm qͥ sol opibꝰ incum¬
bitreqͥsitis. I qͣnto duo uno differunt. si amore ꝯ¬
ĩ eugłio legit᷑. qͦd scͥbe ⁊ pharisei abeuntes consi¬
lium inierunt adu̾sum iħmait capent eum in
sermone. Iitem. Principes sacdotum ꝯsilium

Expanded text:
quomodo calefiet et si quispiam praquomodo calefiet et si quispiam praduo resistunt ei . » Describitur quid boni habeat amicorum contubernium, et commune solatium: quia alterius ruina alterius auxilio sublevatur, et curas domesticas atque ipsius quoque noctis requiem melius exigit ille, qui fidum amicum habet, quam qui solus opibus incumbit requisitis; et quanto duo uno differunt, si amore cin Evangelio legitur, quod Scribae et Pharisaei « abeuntes consilium inierunt adversum Jesum, ut caperent eum in sermone . » Et item: « Principes sacerdotum consilium
Abbreviated transcription (Latin):
Consiltum ẽ ut qͥdamuolunt delibatiom̃tiᷤ.
sitie ratiosensꝰ. seu iudiciũ. Hoc ãmonet. ut i¬
chil sine disctione ratione ⁊ iudiciofaciamꝰ.
At ꝯtͣ p̃cipites cũ bonors actuum tp̃s p̃ueni¬
unt: meritum ꝑu̾tunt. Isepe inmalis corru¬
ita ñ debuert agere cognosẽt. Unde ꝑsalo¬
monem dr. Palpebre tue p̃cedant g̃ssꝰ tuos.
Palpebre qͥppe g̃ssus pcedunt: cum oꝑationẽ
nr̃am ꝯsilia rect̾a p̃tientant. Qi enim negligit
ꝯsidando y̾uidẽ qͦd fac̃ gressꝰ tetendit. ocłos
claudit. ꝑ gendo it̾ ꝯficit: s p̃uidendo sibimae¬
ipsi ñ attendit. Atq iceirco citꝰ corruit: qͥa qͦ
pedem oꝑis ponere debeat. ꝑ palpebrã ꝯsiliiñ
attendit. Notandum autẽ quod huic senten¬
tiȩ simile ẽ ilłd qͦd in eccłiaste scͥptum ẽ. Meliꝰ
mentum societatis sue. Siunꝰ cecidit: ab alto
fulciet᷑. Ue soliqͥcum ruerit ñ ht̃ subleuantẽ
se. Isi dormieruit duo fouent᷑ mutuo unus

Expanded text:
» Consilium est, ut quidam volunt, deliberatio mentis, sive ratio sensus, seu judicium. Hoc admonet, ut nihil sine discretione, ratione, et judicio faciamus. At contra praecipites cum bonorum actuum tempus praeveniunt, meritum pervertunt, et saepe in malis corruita non debuerunt agere, cognoscunt. Unde per Salomonem dicitur: « Palpebrae tuae praecedant gressus tuos. . » Palpebrae quippe gressus praecedunt, cum operationem nostram consilia recta praeveniunt. Qui enim negligit considerando praevidere quod facit, gressus tendit, oculos claudit, pergendo iter conficit, sed praevidendo sibimetipsi non attendit; atque idcirco citius corruit, quia quo pedem operis ponere debeat per palpebram consilii non attendit. Notandum autem quod huic sententiae simile est illud, quod in Ecclesiaste scriptum est: « Melius mentum societatis suae si unus ceciderit ab altero fulcietur vae soli quia cum ruerit non habet sublevantem et si dormierint duo fovebuntur mutuo unus
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ ꝯfidit in cogitationibꝰ suis impie agit: ⁊ qui
scrutator ẽ maiestatis. oppͥmet᷑ a gła. Utrumq
enĩ docet. ut ⁊ caueam alienos seqͥ errores: et
ꝓpͥa ult᷑ modũ q̃rentes ⁊ disputantes ñ ꝯdamꝰ.
Tercium qͥppe adhuc addit qd necessartũ nob̃
ẽ obseruare: uͥ dic̃. Afiliis tuis caue: ⁊ a domesticis
tuis attende. Caueamꝰ ⁊̃ ne p̃uis act̾ibꝰ catholicoꝵ

Expanded text:
ibus suis, impie agit: et qui scrutator est majestatis, opprimitur a gloria . » Utrumque enim docet, ut et caveamus alienos se qui errores, et propria ultra modum quaerentes et disputantes non condamus. Tertium quippe adhuc addit quod necessarium nobis est observare, ubi dicit: « A filiis tuis cave, et a domesticis tuis attende. » Ut
Abbreviated transcription (Latin):
meditabit᷑ die ac noet̾e. Solũm gͦ salubre ẽ con¬
silium qͦd ex sp̃s scĩdono. iuxta legem diuinam.
ꝑfideliũ ⁊ dm̃ tim̃tium ꝓfertur documentum.
Inuiaruine ñ eas:⁊ ñ offendas ĩ lapides: ne credas
de uie laboriose: ne ponas amme tue scandalum.
uiaruine ẽ heretica doct̾na. in qͣnẽ ambulandũ:¬

Expanded text:
meditabitur die ac nocte . » Solummodo ergo salubre est consilium quod ex Spiritus sancti dono juxta legem divinam per fidelium, et Deum timentium profertur documentum. « In via ruinae non eas, et non offendas in lapides, nec credas te viae laboriosae, ne ponas animae tuae scandalum. » Via ruinae est haeretica doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
ostendunt. ad peccandũ seducam̃: qͥn potiꝰ itd̃
secdem̃ qͥd inferiꝰ subiungit dicens. In oi opete
crele ex fide anime tue:. hec ẽ enum conseruatio
manbatoꝵ. Q credit do attendet mandatis. ⁊ qͥ
aficit in illo ñ minorabit᷑. Qeqͥd enĩ agendum
nobẽ scdmcatholice fidi reglam illud temꝑare¬

Expanded text:
endunt, ad peccandum seducamur, quin potius illud sectemur, quod inferius subjungit, dicens: « In omni opere tuo crede ex fide animae tuae, haec est enim conservatio mandatorum. Qui credit Deo, attendet mandatis, et qui confidit in illo, non minorabitur. » Quidquid enim agendum nobis est secundum catholicae fidei regulam, illud
Abbreviated transcription (Latin):
cat caritas reete fidĩ q̃ ꝑ dilect̾ionẽ oꝑat᷑. ⁊ mi¬
steria passionis dñicȩ condignouenerant᷑ sacra¬
mento. Atidi tacens: ꝓreuerentia accedet tͥ bo
uiuio uini imstiei disputauit. addit de mode¬
stia sermonẽ: ne forte qͥs cum clamorem uocis
uł risᷤꝰ cachinnum inp̃dict̃o ꝯuiuio exaltare uel¬
rentia ostendit legis lator: dicens ad popłm pͥorẽ.¬
dudiisrł ⁊ tace. Hinc ⁊ salomonatt. fũi mi acten¬
de sapientiam meam ⁊ prtidentie mee inclina
aurem tuam ut custodias cogitationes:⁊ discipli¬
nam labia tua ꝯseruent. Eꝯtrario u̾ dic̃ de mu¬
liere extͣnea ⁊ aliena: q̃ u̾ba sua dulcia facit. Pr¬
parata ẽ ad capiendas animas: garrula ⁊ uagi
qͥetis impatiens: nec ualens in domo consistere
pedibꝰ suis. Hinc qͦq iacobꝰ frat̃ dñi in epłasua

Expanded text:
cat charitas rectae fidei, quae per dilectionem operatur, et mycat charitas rectae fidei, quae per dilectionem operatur, et mysteria passionis Dominicae condigno venerantur sacramento. « Audi tacens, et pro reverentia accedet tibi ivio vini mystici disputavit, addidit de modetia sermonem, ne forte quis eum clamorem vocis vel risus cachinnum in praedicto convivio exaltare velrentia, ostendit legislator, dicens ad populum prioredi, Israel, et tace. » Hinc et Salomon ait: « Fili mi, attende sapientiam meam, et prudentiae meae inclina aurem tuam ut custodias cogitationes, et disciplinam labia tua conservent . » E contrario vero dicit de muliere extranea et aliena, quae verba sua dulcia facit: « Praeparata est ad capiendas animas; garrula et vaga, quietis impatiens, nec valens in domo consistere pe
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatio t̾ibi. Cui ꝯꝑatiom ⁊ ꝯseq̃nt̾ adiungit
aliã similitudinẽ. hoc mͦ. Dic̃ in fabricatioẽ
auri signũ ẽ smaragdi. sic nũs musicorũ inio¬
cundo ⁊ modato uino. Smaragdꝰ lapis ẽ ni¬
miȩ tiriditatis. ad eout herbas uirentes fron¬
desq ac gẽmas fuꝑat õs. inficiens circa se ui¬
noitate reꝑcussum aerem: qͥ mero ⁊ uiridi¬
ꝓficit oleo qmuis nat᷑a imbuat᷑. Cuiꝰ genera
plurima. s nobiliores scythici. Scd̾m locum
tenẽt bact᷑am. Tercium egyptii. Sige̾at autem
aĩas fide semꝑ uirentes: q̃ qͦ mag̃ adusitate
scłi quam fig̃a scythie designat attemptant.
eo ampli hereditatẽ immarcescibilem ⁊ et̾namco
satagunt spargere p̃dicando. Que &ẽ calice dñi¬
ce passionis ⁊ int̾ne pinguedine caritatis que ꝑ
sp̃m seĩndat᷑ ad contemptũ mundi ꝓficiunt
Sic̃ enĩ in fabricatione auri acdauget decorem
splendor smaragdr sic eruditionẽ turi amplii¬

Expanded text:
sequenter adjungit aliam similitudinem, hoc modo: « Sicut in fabricatione auri signum est smaragdi, sic numerus musicorum in jucundo et moderato vino. » Smaragdus lapis est nimiae viriditatis, adeo ut herbas virentes frondesque ac gemmas superet omnes, inficiens circa se viriditate reproficit oleo, quamvis natura imbuatur. Cujus genera plurima; sed nobiliores Scythici, secundum locum tenent Bactriani, tertium Aegyptii. Significat animas fide semper virentes, quae quo magis adversitate saeculi, quae figuram Scythiae designat, attentantur, eo amplius haereditatem immarcescibilem, et aeternasatagunt spargere praedicando. Quae etiam calice Dominicae passionis et internae pinguedine charitatis, quae m datur, ad contemptum mundi proficiunt. Sicut enim in fabricatione auri adauget decorem splendor smaragdi, sic eruditionem viri amplifi
Abbreviated transcription (Latin):
rem ne odit te: argue sapientẽ. ⁊ diligit te:
Dasapienti occasionem:⁊ addet᷑ t sapĩa. Doce u¬
stum & festinabit acciꝑe. Oemmula carbun¬
culi ĩ ornam̃to auri.⁊ cõparatio musicoꝵ ĩ cõ¬
uiuiouini. Omniũ ardentiũ gẽmaꝵ pͥncipa¬
tum carbuncłs ht̃. Carbuncłs aut̃ dictꝰ quod
sit ig intꝰ ut earbo: cuiꝰ fulgor nec noct̾e uin¬
cit᷑ Lucet enmĩ teneb̾s: adeo ut fiãmaᷤ
adocłos uibret. Carbuncłm gͦ ꝯparat ad
splendorem auri. ⁊ musicũ melos ad ꝯuiuiũ
uint. Qa sic̃ gemina p̃ciosa adiutcta aur
metallo duplicat splendoris decorẽ: ita dul¬
cis melodia ad ꝯuiutũ uini ad auet̾a. multi¬
plicat ioꝯditatem. Mistice aut̃ aurũ sig̾cat
diuinã sapĩam: carbuncłs sacrarum uͥtutum
głam. Uinum grãm sp̃italem: ⁊ musica eugłii
p̃dicationẽ. Sic̃ em̃ ꝯdecet diuine sapĩe uir

Expanded text:
sapientem, et diliget te. Da sapienti occasionem, et addetur ei sapientia. Doce justum, et festinabit accipere . » « Gemmula carbunculi in ornamento auri, et comparatio musicorum in convivio vini. » Omnium ardentium gemmarum principatum carbunculus habet: carbunculus autem dictus, quod sit ignitus ut carbo, cujus fulgor nec nocte vincitur; lucet enim in tenebris, adeo ut flammas ad oculos vibret. Carbunculum ergo comparat ad splendorem auri, et musicum melos ad convivium vini, quia sicut gemma pretiosa adjuncta auri metallo duplicat splendoris decorem, ita dulcis melodia ad convivium vini adaucta multiplicat jucunditatem. Mystice autem aurum significat divinam sapientiam, carbunculus sacrarum virtutum gloriam. Vinum gratiam spiritalem, et musica Evangelii praedicationem. Sicut enim condecet di
Abbreviated transcription (Latin):
monem uͥ se ꝯspic̃ ꝓfect̾um fac̾e posse. subitngit di¬
cens. Uͥ auditꝰ ñ ẽ ñ effundassermonẽ intempestiue.
⁊ ĩportune. noli ertolli ĩ sapĩa tua. Non est enim
ttile ibi sermonẽ multiplicando ꝓtelare: uͥ ꝯsi¬
derat se nullum fructum ĩ auditoribꝰ inuemre.
Unde qͥdam poetaꝵs ait. felix qͥ loqͥt᷑ causã pru¬
dentis ĩ aurem. Dñsenĩ ñr discipłis suis p̃cep̃¬

Expanded text:
ubjungit dicens: « Ubi auditus non est, non effundas sermonem intempestive, et importune noli extolli in sapientia tua. » Non est enim utile ibi sermonem multiplicando protelare, ubi considerat se nullum fructum in auditoribus invenire. Unde quidam poetarum ait: Felix qui loquitur causam prudentis in aurem. D
Abbreviated transcription (Latin):
cumbe. ut leteris ꝓpt̃ illos: ut ornam̃tum gr̃e acci¬
pias coronã.⁊ dignationẽ ꝯseq̃ris ꝯggationis.
Instantiam gͦ docet p̃dicationis. qi ñ cito debet qͥs
securitatem ꝓmittere sͥ qͥetis pꝰ inceptum laborẽ.
s instant̃ ĩ illo usq infinem uite ꝑseuerare: qͣtinꝰ
ꝑfect̾o c̾taminis sui agone. securꝰ possit cum apło
dicere. Bonũ ẽtam̃ c̃taur: c̃sũ ꝯsũmaui. fidem ser¬
uaui. In reliqͦ reposita ẽ mͥ corona iꝰticie: qͣmreddet

Expanded text:
tum gratiae accipias coronam, et dignationem consequaris congregationis. » Instantiam ergo docet praedicationis, quia non cito debet quis securitatem promittere sibi quietis post inceptum laborem, sed instanter in illo usque in finem vitae perseverare, quatenus perfecto certaminis sui agone securus possit cum Apostolo dicere: « Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi; in reliquo reposita est mihi corona justitiae, quam red
Abbreviated transcription (Latin):
Amaritudo amime uunum multũ potatum ⁊
fbrietatis animositas. imprudentis osfensio: mino¬
rans uͥtutem ⁊ faciens uuln̾a. Qͥdlucidiꝰ dici potuit.
qm̃ irritationẽ iram ⁊ riunaᷤ multas ex ebrietate naᷤᷤ¬
ciamarttudinẽ aĩe inde generari. imprudentis
animosã offensionẽ inde oriri. uͥtutũ seriem de¬
ctescendominorari. ⁊ scelerũ uuln̾a multiplican:
Unde felix ẽ ille qͥ se cauet ab huiͦm peste:⁊ spem
salutissue ĩ dñi ꝯstituit uoluntate. Custodit ⁊t.
dñs õs diligentes se:⁊ sꝑantes ĩ eomĩa cͥcũdabit.¬

Expanded text:
Amaritudo animae vinum multum potatum, Amaritudo animae vinum multum potatum, ebrietatis animositas imprudentis offensio: minorans virtutem, et faciens vulnera. » Quid lucidius dici potuit, quam irritationem, iram et ruinas multas ex ebrietate nasci, amaritudinem animae inde generari, imprudentis animosam offensionem inde oriri, virtutum seriem decrescendo minorari, et scelera vulnera multiplicari? Unde felix est qui se cavet ab hujusmodi peste, et spem salutis suae in Domini constituit voluntate. Custodit enim Dominus omnes diligentes se, et sperantes in eo misericordi
Abbreviated transcription (Latin):
inum in iocunbitate ereatumẽ. ñ ĩ eb̾etate
ab initio. Ad hoc enun creator fructꝰ trenoᷤ
ꝯdidit᷑: ut hõ qͥ a fact̾ore suo dñs t̾re ꝯstitutꝰ ẽ. ha¬
beret inde tp̃rał uite alim̃tum. ñ sanitatis stie de¬
trimentum. Unde de ipsis fruct̾ibꝰ t̾re hoc ẽ frum̃¬
to ⁊uino ipse ꝯditor rerum ⁊ redemptor hõĩum
aptũ mistium faciens: in corporis ⁊sanguinis scis
sacram̃tum ꝯu̾tit. De qͦ ĩ ꝓpħa scͥptumẽ. Uincim¬
tum. ⁊ inde ub̃iores grãs auct̾ori suoreferret. qͦ
s̃ oĩbꝰ bn ac utilit̾ ꝓuisum eẽ sentiret. Exulatio
anime ⁊ cordisĩtinum mod̾ate potatum. Cadẽ
sepiꝰ repetit ut eoꝵ memoriã in auditoꝵs suorũ
m̃tibꝰ fortiꝰ figat.⁊ uͥtutum seriem decoremq
mag̃ illis ꝯm̃det: uitioꝵ uͦ tͤpitudinẽ ⁊ norie¬
tatem scđm possibilitatẽ suam funditꝰ ext̾minei.
Pinde adhuc addidit ⁊ dicit. Uinum multum
potatum: irritationẽ ⁊ iram ⁊ ruias multas fac̃.

Expanded text:
inum in jucunditatem creatum est et non in ebrietatem ab initio. » Ad hoc enim creator fructus terrenos condidit, ut homo qui a factore suo Dominus terrae constitutus est, haberet inde temporalis vitae alimentum, non sanitatis suae detrimentum. Unde de ipsis fructibus terrae, hoc est frumento et vino ipse Conditor rerum et Redemptor hominum aptum mysterium faciens in corporis et sanguinis sui sacramentum convertit. De quo in Propheta scriptumtum, et inde uberiores gratias auctori suo referret, quo sibi omnibus bene ac utiliter provisum esse sentiret. « Exsultatio animae et cordis, vinum moderate potatum. » « Eadem saepius repetit, ut eorum memoriam in auditorum suorum mentibus fortius figat, et virtutum seriem decoremque magis illis commendet, vitiorum vero turpitudinem et noxietatem secundum possibilitatem suam funditus exterminet. Proinde adhuc addidit, et dicit: « Vinum multum potatum irritationem, et iram, et ruinas multas facit.
Abbreviated transcription (Latin):
nient udiciũ iustum: qm̃ ꝓ bnfact̾is recipient
celeste p̃miũ. E cont᷑ uͭ peccatores qͥ deuitant
⁊ fuigiunt salubrem correptionẽ. scđm ꝑuersȩ
uoluntatis fue elect̾ionem. ĩ gehenna ignis inue¬
nient ꝯdignam pecc̃oꝵ suoꝵ recõpensationem.
Uir ꝯsilii ñ disꝑdet intelligentiam. Quanto hõ
prudentior ẽ. tantomag̃ utit᷑ ꝯsilio ꝓximorum:
⁊ nde addit̾ ei intelligentia. ⁊ ñminuet᷑ scientia.

Expanded text:
nt judicium justum: quoniam pro benefactis recipient coeleste praemium: e contra vero peccatores, qui devitant et fugiunt salubrem correptionem, secundum perversae voluntatis suae electionem in gehenna ignis invenient condignam peccatorum suorum recompensationem. « Vir consilii non disperdet intelligentiam. » Quanto homo prudentior est, tanto magis utitur consilio proximorum, et inde additur ei intelligentia, et non minuetur scie
Abbreviated transcription (Latin):
fiteba intentione alienũ se fac̃ a bonoꝵ ꝯsili atoꝵ
cõmunicatione. ñ ꝑtimescit dm̃ qͥ timor ⁊ amor ẽ
fidelium. Ipꝰqͣm sine ꝯsilio fact̾osuo mnitens aliqͥs
neqͥt fecit. ex suis insectationibꝰ rep̃hensibilis in¬
uentus arguet᷑. Hic gͦ locꝰ ad catholicũ hoĩcm
⁊ hereticũ pot tͥnsferri:. qr bn catholicꝰ ⁊ dm̃
timens omnia agit iucta orthodoxors magi

Expanded text:
facit a bonorum consiliatorum communicatione, non pertimescit Deum, qui timor et amor est fidelium. Et postquam sine consilio facto suo innitens aliquid nequiter fecerit, ex suis insectationibus reprehensibilis inventus arguetur. Hic ergo locus ad catholicum hominem et haereticum potest transferri, quia bene catholicus et Deum timens omnia
Abbreviated transcription (Latin):
le bona q̃rens replebit᷑ bonis: iste scandala machi¬
nansscandalizabit᷑ ĩ illis. Unde ce subdit᷑. Qui
timent dm̃. muement iudiciũ iustũ. ⁊ iusticiam
qͣsi lum̃ accendent. Peccator hõ deuitabit correpti

Expanded text:
lle bona quaerens replebitur bonis, iste scaudala machille bona quaerens replebitur bonis, iste scaudala machinans scandalizabitur in illis. Unde et subditur: « Qui timent Dominum, invenient judicium justum, et justitiam quasi umen ac
Abbreviated transcription (Latin):
donofecit nos ẽẽ docibiles ⁊ intentos ad discendã
sapientiam fuam. Ipsum semꝑbndicamꝰ qͥfec̃ noᷤ:
⁊ ꝑ grãm suam bonis suis repleuit. Cui sit honor
met dm̃ercipiet doctnam eiꝰ. ⁊ qͥuigilat̾t ad il¬
lumanuemet bndictionẽ illiꝰ. Hoc ẽ indicium
timoris dĩ qd hõdiligent meditet᷑ legem eiꝰ. ⁊ hu¬
milit̃ excipiat doctͥnamilliꝰ. sitq uigil ⁊ strenu¬
us ĩ custodia mandatoꝵ eiꝰ ⁊ sic ꝓculdubio acci¬
piet bndictionẽ remunationis illiꝰ. Qͥ querit
legem replebit᷑ ab ea: ⁊ qͥ insidiose agit. scanda¬
litabit᷑ in illa. Magna distantia ẽ int̾ beniuolũ
legis d̃i scrutatorẽ.⁊ insidiosũ rect̾e doetͥnȩ captatorẽ:
int̃ catholicũ rect̾e fidi sect̾atorẽ. ⁊ hereticũ falsidog¬
matis ꝑu̾sũ inuentorẽ. Ile enĩ qͦd iꝰtã ẽ iuste exeqͥt᷑:
iste ueritatẽ ĩ m̃daciũ subut̾e nitit᷑. Iue deuotꝰ u̾bi di
est auditor. iste maliciosꝰ scͥyturaꝵ ẽ int̾ptator. I¬

Expanded text:
dono fecit nos esse docibiles et intentos ad discendam sapientiam suam. Ipsum semper benedicamus qui fecit nos, et per gratiam suam bonis suis replevit: cui sit honor, met Deum, excipiet doctrinam ejus; et qui vigilaverit ad illum, invenient benedictionem illius. » Hoc est indicium timoris Dei, quod homo diligenter meditetur legem ejus, et humiliter excipiat doctrinam illius, sitque vigil et strenuus in custodia mandatorum ejus, et sic procul dubio accipiet benedictionem remunerationis illius. « Qui quaerit legem, replebitur ab ea; et qui insidiose agit, scandalizabitur in illa. » Magna distantia est inter benevolum legis Dei scrutatorem, et insidiosum rectae doctrinae captatorem; inter catholicum rectae fidei sectatorem, et haereticum falsi dogmatis perversum inventorem. Ille enim quod justum est juste exsequitur, iste veritatem in mendacrum subvertere nititur; ille devotus verbi Dei est auditor, iste malitiosus Scripturarum est interpretator; i
Abbreviated transcription (Latin):
.xii. dr: in medio doct̾oꝵ sedens. ñ docens s int̃ro¬
gansinuenit᷑. Qc exemploscilicet ostendit᷑. ne in¬
firmus docẽ qͥs audeat. si ule puer doceri int̾ro¬
gando uoluit: qͥ ꝑ druinitatis potentiam ubũ
scĩe ipsissuis doctoribꝰ ministrauit. Si gͦ sapĩa
diuina humanam naturã induens. hoĩem sub
eremplo docuit disc̾e ⁊ audire qͥd humana pre¬
sumptio suꝑfiua loqͣcitate appetit inuacuũ gar
bona gr̃a.fulgor choruscationis p̃ibit ponctus
gͣndinis. Sic ⁊̃ nitor gr̃e p̃cedit grãm uerecundie.
iauget ꝓreuerentia donumstiꝑne głe. Et ho¬
ra surgendi ñ de tͥces: p̃curre aut̃ pͥor indomum
tuã. ⁊ illic aduocare. ⁊ illic lude.:⁊ age ꝯceptioneᷤ
tuas. ⁊ ñ ĩ delict̾is. ⁊ ũbosuꝑbo. Et suꝑhis omnibꝰ¬

Expanded text:
itur in medio doctorum sedens, non docens sed interrogans invenitur. Quo exemplo scilicet ostenditur ne infirmus docere quis audeat, si ille puer doceri interrogando voluit, qui per divinitatis potentiam verbum scientiae ipsis suis doctoribus ministravit. Si ergo sapientia divina humanam naturam induens hominem sub exemplo docuit dicere et audire, quid humana praesumptio superflua loquacitate appetit in vacuum garrbona gratia. » Fulgor coruscationis praeibit pondus grandinis, sic etiam nitor gratiae praecedit gratiam verecundiae, et auget pro reverentia donum supernae gloriae. « Et hora surgendi non te trices: praecurre autem prior in domum tuam, et illic avocare, et illic lude, et age conceptiones tuas, et non in delictis et verbo superbo. Et su
Abbreviated transcription (Latin):
bolica suggestione infigit᷑ in corde peccõn
ruinam. Corripe amcũ. ne forte ñ inteller¬
erit ⁊ dicat. ñ feci: aut si fecerit. ne it̃m ad¬
dat fac̾e. Corripe ꝓximum. ne forte ñ duxt.
⁊ si dix̾it. ne forte it̾et. Salubͥs ualde ⁊ dis¬
creta hȩc ẽ doctͥna: ut corripiamꝰ amicos
nr̃os delinq̃ntes. cum oĩ patientia: q̃m̃ ali¬
q̃n peccat᷑ ꝑ ignorantiã: aliqñ ꝑ negligen¬
entiam. S si disciplina talibꝰ adhibet᷑ eũ
modestia: forte de p̃titis malis generat in
eis uerecundiam atq penitentiã: de fut᷑is
uͦ exhibet diligentiã atq cautelam. Unde
auditores suos paulꝰ ammonet dicens. fr̃s.
si p̃occupatꝰ fu̾it hõ ĩ aliqͦ delicto: uos qui
sp̃itales estis instruite huimͦi in sp̃u lem

Expanded text:
bolica suggestione infigitur in corde peccatoris, bolica suggestione infigitur in corde peccatoris, ruinam. « Corripe amicum ne forte non intellexerit, et dicat, Non feci; aut si fecerit, ne iterum addat facere. Corripe proximum, ne forte non dixerit, et si dixerit, ne forte iteret. » Salubris valde et discreta haec est doctrina, ut corripiamus, amicos nostros delinquentes cum omni patientia, quoniam aliquando peccatur per ignorantiam, aliquanentiam; sed si disciplina talibus adhibetur cum modestia, de praeteritis malis generat in eis verecundiam atque poenitentiam; de futuris vero exhibet diligentiam atque cautelam. Unde auditores suos Paulus admonet, dicens: « Fratres, si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spiritales estis, instruit
Abbreviated transcription (Latin):
uendum ẽ illi qͥ de firmitate cordis sui
confidit. ne diutiꝰ u̾bi duri intionẽ in cor¬
de habeat: qr serpentina suggestio uͥ intͦi¬
tum inuenerit. uirꝰ neqͥtiȩ infunde ñ ces¬
sabit. ⁊ mitem inuasam cito corrumpit.
recipit significationẽ: aliqñ uͦ in malam.
Inbonam gͦ: ut ẽ illud in psalt̾io.Conuer¬
tent̾ ad uesꝑam & famem patient᷑ ut canes:
circuibt̃ ciuitatẽ. Qͦd sigcat doctores ex
uidis legis di iꝰticiam esurientes. pꝰ uesꝑã
passionis xp̃i ciuitatẽ eccłie sollerti eura
circumire:ilatͣtu p̃dicationis defende.
Hinc legimꝰ in eugłio qͦd canes linxerint
ulcera lazari m̃dici. Canis uͦ ad malã
partem ũtit significationem cũ pecc̃oꝵ
expͥmit sordes: ut ẽ uiud. Sic̃ cams reu̾¬
tit᷑ ad uomitum suum: sie stulitꝰ qͥ it̾at
stulticiam suã. Sagitta infigit᷑ fȩmori
canis: cum concupiscentia mala ex dia¬

Expanded text:
vendum est illi qui de firmitate cordis sui vendum est illi qui de firmitate cordis sui confidit, ne diutius verbi duri mentionem in corde habeat, quia serpentina suggestio, ubi introitum invenerit, virus nequitiae infundere non cessabit, et mentem invasam cito corrumpit. recipit significationem, aliquando vero in malam. In bonam ergo, ut est illud in Psalterio: « Convertentur ad vesperam, et famem patientur ut canes, et circuibunt civitatem . » Quod significat doctores ex Judaeis legis Dei justitiam esurientes, post vesperam passionis Christi civitatem Ecclesiae solerti cura circumire, et latratu praedicationis defendere. Hinc legimus in Evangelio, quod canes linxerint ulcera Lazari mendici . Canis vero ad malam partem vertit significationem, cum peccatorum exprimit sordes, ut est illud: « Sicut canis revertitur ad vomitum suum, sic stultus, qui iterat stultitiam suam . » Sagitta infigitur femori canis, cum concupiscentia mala ex dia
Abbreviated transcription (Latin):
net siue amicoset inimico ꝓꝑare ñ pan¬
dere secretum.xi.¬
mico e mimieo uoli nartare sensum
tuum: ⁊ si ẽ tͥ delictum noli denudare. Audiet
enim te. ⁊ custodiet te: ⁊ qͣs defendens pecẽm
odiet te. ⁊ sic adherebit tibi semꝑ. Cautelam
& disctionem docet nos in omĩb habe. ut ñ
eqͣlit̾ amico ⁊ inimieo catholico ⁊ hereticono¬
tetatum. licet ꝑ hypocͥsin. aliqñ foris blan¬
diat᷑: dolum tam̃ ⁊ decipulam in occultis
nob̃ semꝑ p̃parat. Audisti ũbum aduersꝰ
ꝓximum tuũ: cõmorit᷑ in te fidens qm̃ ñ te
dirumpet: a facie ũbi parturit fatuus: tã¬
qm gemit᷑ partꝰ infantis. Non eqͣlit̾ u̾bum
ꝓlatum recipit sensꝰ sapientis & stulti: qͥ a
sapientis animum difficile cõmouebit
u̾bum durumꝰ stulti aut̃ totum ꝑturbat
sensum: ita ut gemitũ doloris expͥmat ꝑ
act̾um nefandum. Unde scͥptum ẽ. Non
conturbat iꝰtum qͥcqͥd accidit ei: qͥ aut̃
ꝑu̾si cordis ẽ ñ inueniet bonum. S ca¬

Expanded text:
net, sive amico seu inimico, propere non pandere secretum. Amico et inimico noli narrare sensum tuum, et « si est tibi delictum, noli denudare; audiet enim te et custodiet te, et quasi defendens peccatum odiet te, et sic adhaerebit tibi semper. » Cautelam et discretionem docet nos in omnibus habere, ut non aequaliter amico et inimico catholico et haeretico nosum habens tractatum, licet per hypocrisin aliquando foris blandiatur, dolum tamen et decipulam in occultis nobis semper praeparat. « Audisti verbum adversus proximum tuum? commoriatur in te fidens, quoniam non te disrumpet. A facie verbi parturit fatuus tanquam gemitus partus infantis. » Non aequaliter verbum prolatum recipit sensus sapientis et stulti, quia sapientis animum difficile commovebit verbum durum, stulti autem totum perturbat sensum. Ita ut gemitum doloris exprimat per actum nefandum. Unde scriptum est: « Non conturbat justum, quidquid acciderit ei; qui autem perversi cordis est, non inveniet bonum . Sed ca
Abbreviated transcription (Latin):
omnia sustinet: caritas nunqm excidit. S
ibi ꝑfectio bonȩ uoluntatis q̃ semꝑ ꝓmpta
ẽ. ad omne opꝰ bonũ: hic aut̃ leuitas animi
describit᷑. q̃ semꝑ mutabilis ẽ. & statum fir¬
mitatis ñ ht̃. Unde alib scͥptum ẽ. Stultꝰ ut
luna mutat᷑. Qi gͦ facilis ẽ ad subũtendum.
& prurientes aures habens aũitate auditũ
au̾tit ad fabulas autem conu̾tit᷑: hic minora¬
bit᷑ sensu ⁊ uͥtute. ⁊ delinq̃ns in aĩam suam.
int̾ stultos deputabit᷑. Qi gaudet iniqͥtate
denotabit᷑: & qͥ odit correptionem. mu¬
itur uita. Ille gaudet in iniqͥtate: qͥ ñ ht̃
illam caritatẽ de qͣ scͥptum ẽ. ñ gaudet su¬
per iniqͥtate: congaudet autẽ ueritati. Et
ipse denotabit᷑: qr ꝑ oꝑationem prauam
ualde rep̃hensibilis demonstrabit᷑. Talis

Expanded text:
tas nunquam excidit ; » sed ibi perfectio bonae voluntatis, quae semper prompta est ad omne opus bonum; hic autem levitas animi describitur, quae semper mutabilis est, et statum firmitatis non habet. Unde alibi scriptum est: « Stultus ut luna mutatur. » Qui ergo facilis est ad subvertendum, et prurientes aures habens a veritate auditum avertit, ad fabulas autem convertitur, hic minorabitur sensu et virtute, et delinquens in animam suam inter stultos deputabitur. « Qui gaudet iniquitate denotabitur, et qui odit correptionem, minuitur vita. » Ille gaudet in iniquitate, qui non habet illam charitatem, de qua scriptum est: « Non gaudet super iniquitatem, congaudet autem veritati . » Et ipse denotabitur, quia per operationem pravam valde reprehensibilis demonstrabitur,
Abbreviated transcription (Latin):
uͥdr. Ne oblecteris in tb. nec in modicis &e
putat᷑ ebrietatis uitium: cui tam̃ adhera
pene omne flagitium. si c̃ in seqñtib de¬
monstrabit᷑: uͥ q̃ ebrietati succed ant mala.
euident̾ ostendit᷑. Licet enim gulosis par¬
uimi erim̃ uideat᷑ ẽẽ nimia potatio: in
detͥinento tñ ⁊ amissione bonaꝵs rerum:
ĩ multiplicatione scelerum. tandem sͥ sen¬
tiunt ualde ẽẽ ꝑnitiosum. qͦd antea sꝑnei¬
tes estimauert̃ ẽẽ modicum. Nam sequit᷑.
Uinum ⁊ mulieres apostatare faciunt sa¬
pientes.⁊ arguunt sensatos: ⁊ qͥse iungit
fornicariis erit neqͣm: ⁊ putredo ⁊ umes¬
hereditab̃t illum: ⁊ extollet᷑ in exemplum
maiꝰ. ⁊ tollet᷑ de nũo anima eiꝰ. Uinũ inqͥt
& mulieres apostatare faciunt sapientes.
& arguunt sensatos. Ac si diceret. Ebrietaᷤ
⁊ fornicatio. illos qͥ se sayientes ĩ acumine
ingenii ⁊ ĩ subtilitate sensꝰ estimant. faci¬
unt aũsos ⁊ alienos a uera sapientia. ⁊ reỹ

Expanded text:
ur: « Ne oblecteris in turbis, nec in modicis delputatur ebrietatis vitium, cui tamen adhaeret poenae omne flagitium, sicut in sequentibus demonstrabitur, ubi quae ebrietati succedunt mala, evidenter ostenditur; licet enim gulosis parvum crimen videatur esse nimia potatio, in detrimento tamen et amissione bonarum rerum, et in multiplicatione scelerum, tandem sibi sentiunt valde esse perniciosum, quod antea spernentes aestimaverunt esse modicum. Nam sequitur: « Vinum et mulieres apostatare faciunt sapientes, et arguunt sensatos; et qui se jungit fornicariislum majus, et tolletur de numero anima ejus. » Vinum, inquit, et mulieres apostatare faciunt sapientes, et arguunt sensatos, ac si diceret, ebrietas ac fornicatio illos qui se sapientes in acumine ingenii et in subtilitate sensus aestimant, faciunt adversos et alienos a ve