comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nec addisci audiendo poterant omĩa
nͨ memoria contineri: litt̾e̾ aũt dicte
qͣi legitere quod it̾ legentib p̃stent.
uel quod in legendo. terent᷑. littere
latine et grece: ab ebreis uident᷑ exorte:
Apud illos em̃ p̾us dictũ est aleph.
demde ex simili enũçiaçione apud
grecos tractatũ est alpha. deinde ap̾
latinos. a. Trans lator em̃ ex simili
sono alterius lingue. luterã condidit
ut nosse possumꝰ liguam ebraicam
oĩum linguarum aclicteraꝵ esse
matrem. Sed hebrei igniti quĩq
elementa litteraꝵ: scdm̃ ueteris
orum litt̾as a lege cepisse ꝑ moysem¬
han. Unde et cum hebreis et numero
et sono concordant: solis curacteribus
discrepant: Egiptioꝵ lrãs ꝓsis regina
ynachis filia de grecia uemens megip¬
tum repperit: et egiptiis tradidit᷑.
Apud egiptios aũt alias habuisse lrãs
sacerdotes: alias uulgus. Sacerdotes¬
fenices iuenerunt:. Unde et lucanꝰ:
fences p̾mũ magni si credit᷑ ausi

Expanded text:
nec disci audiendo poterant omnia, nec disci audiendo poterant omnia, nec memoria contineri. Litterae autem dictae quasi legiterae, quod iter legentibus praestent, vel quod in legendo iterentur. Litterae Latinae et Graecae ab Hebraeis videntur exortae. Apud illos enim prius dictum est aleph, deinde ex simili enuntiatione apud Graecos tractum est alpha, inde apud Latinos A. Translator enim ex simili sono alterius linguae litteram condidit, ut nosse possimus linguam Hebraicam omnium linguarum et litterarum esse matrem. Sed Hebraei viginti duo elementa litterarum secundum Veteris orum litteras a Lege coepisse per Moysham. Unde et cum Hebraeis et numero et sono concordant, solis characteribus discrepant. Aegyptiorum litteras Isis regina, Inachis filia, de Graecia veniens in Aegyptum, repperit et Aegyptiis tradidit. Apud Aegyptios autem alias habuisse litteras sacerdotes, alias vulgus; sacerdoPhenices invenerunt. Unde et Lucanus: Phenices primis famasi creditur ausi.
Abbreviated transcription (Latin):
artiũ seꝑtem sunt Prima
gramatita .i. recte loquendi
pericia. Sida rethorita q̃ poptͥ itorẽ
et copiam eloquencie sue: maxrine ⁊ i
ciuilibus questionib necessaria existi.¬
matut Cercia dialetit a cognomento
logita que disputationib subtilissius
uera secerut a fudsis Quatta. atith¬
metita que continet nu̾orũ rausas et
tantib ꝙ consistit. Sexta geoniet̾tu.
que mensiuas t erte dim̃siones q cõpleatis¬
Septrma astrouonna. q̃ cõtiuet legem
artis lite̾ cõmunes existunt. quas et¬
librarii et calculatores secunt᷑. Qꝵ
disciplina uelut q̃dam gramatite artis
infancia est. Unde et eam uarro lr̃ã.¬
cionem uocat  Licte̾ aut sunt udices
reꝵ: signa u̾boꝵ Quib tanta uis
est ut nobis dicta ab senciũ sine uote
loꝙͣtur: uerba em̃ ꝑ oculos non ꝑ au¬
res introducunt: Usus litteraꝵ reꝑtꝰ¬
est ꝓpter memoriam uariarũ rerum
Nam ne obluuione fugiant. lit̾is al.¬
ligant᷑. In tanta eñ rexe uarietate

Expanded text:
artium septem sunt. Prima, grammatica, id est, loquendi peritia. Secunda, rhetorica, quae propter nitorem et copiam eloquentiae suae maxime in civilibus quaestionibus necessaria existimatur. Tertia, dialectica cognomento logica, quae disputationibus subtilissimis vera secernit a falsis. 2. Quarta, arithmetica, quae continet numerorum causas et cantibusque consistit. Sexta geometrica, quae mensuras terrae dimensionesque conplectitSeptima astronomia, quae continet legem artis litterae communes existunt, quas librarii et calculatores sequuntur. Quarum disciplina velut quaedam grammaticae artis infantia est; unde et eam Varro litterationem vocat. Litterae autem sunt indices rerum, signa verborum, quibus tanta vis est, ut nobis dicta absentium sine voce loquantur. Verba enim per oculos non per aures introducunt. Usus litterarum repertus propter memoriam rerum. Nam ne oblivione fugiant, litteris alligantur. In tanta enim rerum varietate
Abbreviated transcription (Latin):
suit. Qui iõ facti sunt ut ꝑ eos inuent¬
et scire possimꝰ qui reliquoꝵ eugelista
sinulia aut propͥa dixerunt. Sunt aũt
nuo decem. Quoꝵ p̾mꝰ continet uuͣos.
i quib. iin. eadem dixerũt: Illatheus.
marchus. lucas. Iohanues. Secundus
in quibus .iii. matheus. martꝰ. lucas.
Tertius in quib .m. matheꝰ. lucas. ioh̃es
lucas: Sextus in qͥb .n. matheꝰ.m̾cus
Septimꝰ in q̃bus in. matheus. iohĩnes
Oitanus in quib .n. lucas. m̾cus. Non¬
in quib .n. lucas iohannes. Decimꝰ
in quib singuli eorum ꝓpͥa q̃dã dixeit
Quoꝵ expositio hec est. ꝑ singłos
enin eiuiã gelistas nuuimerꝰ quidam
capitulis affixis adiacet. quib niu̾s
sudita est era quedã mimo notata.
que inditat in quͦto canone positus sit
Et sic ꝑ ordinem usq ad decimun¬
placuerit scire qui reliquoꝵ ennãgelis¬
tarum sumlia dixerunt assumes ad¬
iacentem minieri capituli. et reqͥres
ip̃ĩ minierũ in suo canone quem
indicat. ibi q inuenies quot et qui

Expanded text:
i sunt, ut per eos invenscire possimus qui reliquorum Evangelistarum similia aut propria dixerunt. Sunt autem numero decem, quorum primus continet numeros in quibus quattuor eadem dixerunt: Matthaeus, Marcus, Lucas, Iohannes. Secundus, in quibus tres: Matthaeus, Marcus, Lucas. Tertius, in quibus tres: Matthaeus, Lucas, Iohannes. Lucas. Sextus, in quibus duo: Matthaeus, Marcus. Septimus, in quibus duo: Matthaeus, Iohannes. Octavus, in quibus duo: Lucas, Marcus. nnes. 4. Decimus, in quibus singuli eorum propria quaedam dixerunt, quorum expositio haec est. Per singulos enim evangelistas numerus quidam capitulis affixus adjacet, quibus numeris subdita est aera quaedam minio notata, quae indicat in quoto canone positus sit et sic per ordinem usque ad decimuplacuerit scire qui reliquorum evangelistarum similia dixerunt, assumes adjacentem numerum capituli, et requires ipsum numerum in suo canone quem indicat, ibique invenies quot et qui
Abbreviated transcription (Latin):
uno nomine multa significant᷑: ut
acies. si nõ addas aut ferri aut ocło
uit militum: cap̃ xxxu. de methaplas
Etaplasmus greca lingna mis
latine traulformatio dicitur.
qui fit in uno uerbo ꝓpt̾ met̾ necessitatẽ.
et licenciam poetarum. cuiꝰ spẽs iste
sunt: Prothesis appositio in p̃ncipio u̾bi.
ut gnato pronato. et tetulit pro tulit
test: Afferesis est abscisio de p̾ncipio
ut tẽno pro ꝯtẽno: Syncope est abs¬
cisio de medio ut forsan pro forsitan:
apocope abscisio de fiue ut sat pro sacis¬
Extasis productio contͣ naturam. ut
ytaliam fato cũ ꝓtalia correpte dici
debeat. Systole correptio contͤ naturã¬
ut aquosus orion cũ orion producte
dici debeat. Dyeresis discissio sillabe¬
consonantium cum uocalib ut multũ
pro illi. Methatesis transpoitio lutere.
tiuber. Inter barbarisiũ et figuras hͦ
est latinam et ꝑfectam elocutions n
met aplasnium dicunt esse: quien uno
sermone fit ratione intiosus. Iteime
soloerisimnum et scema .i. ꝑfectam serio¬

Expanded text:
uno nomine multa significantur, ut 'acies' et non addas aut ferri, aut oculorum, aut militum. § 35 De metaplasmis. Metaplasmus Graeca lingua, Latine transformatio dicitur. Qui fit in uno verbo propter metri necessitatem et licentiam poetarum; cuius species istae sunt. Prothesis adpositio in principio verbi, ut  'gnato' pro 'nato' et 'tetulit' pro 'tulittest'. Aphaeresis abscisio de principio, ut 'temno' pro 'contemno'. Syncope abscisio de medio, ut 'forsan' pro 'forsitan'. Apocope abscisio de fiEctasis, productio contra naturam, ut, Italiam fato, cum Italiam correpte dici debeat. Systole, correptio contra naturam, aquosus Orion, cum Orion producte dici debeat. Diaeresis, discissio consonantium cum vocalibus, ut Virgpro 'illi'. Metathesis transpositio litterare' pro 'Evander'. Inter barbarismum et figuras, hoc est Latinam et perfectam elocutionem, metaplasmum esse, qui in uno sermone fit oratione vitiosus. Item inter soloecismum et schema, id est perfectam sermo
Abbreviated transcription (Latin):
eo qd̾ spume densitate concretꝰ¬
fiat. et est aridus candore ꝑuis
tantum q naturam refriger̃di
habens.ut in uase missusꝰ musta
defernere desuiant. Nudos arti¬
fices appellant lapides ꝯtusos et
calce admixtos. quos in pauimẽ

Expanded text:
eo quod spumae densitate concreteo quod spumae densitate concretfiat, et est aridus, candore parvus, tantamque naturam refrigerandi habens, ut in vase missus, musta fervere desinant. 8. Rudos artifices appellant, lapides contusos, et calci admisto
Abbreviated transcription (Latin):
talci est et est grecum nomen
plura euis genera. Omĩum autẽ
optimũ lapidi speculari. Est em̃
signis edificioꝵ et coronis gratis¬
dum sit tactu frigida intus ot¬
cultum cõtinet ignem. Uñ et¬
aquis incendit᷑ quibus solet ignis
ertingui. Oleo extinguit᷑ quo so¬
let ignis accendi. Usũs est structu¬
ris fabrice necessarius. llam lapis
lapidi non potest adherere fortius.
albo et duro melior structuris ex
molle utilis tectorns. Mrena ab
ariditate dicta non ab adberẽdo

Expanded text:
calci est et est grecum nomen; plura sunt eius genera, omnium autem optimum lapis specularis, est enim insigniis edificiorum et coronis gratisdum sit tactu frigida, intus occultum continet ignem. Nataquis incenditur, quibus solet ignis exstingui: oleo exstinguitur, quo solet ignis accendi: usus ejus structuris fabricae necessarius. Nam lapis lapidi non potest adhaerere fortius, albo et duro melior structuris, ex molle utilis tectoriis. Arena ab ariditate dicta, non ab adhaerendo
Abbreviated transcription (Latin):
et uita cõmunis et ornatior fiat et tu
sicut urbs uniꝰ populi. siciit orbis domi¬
ciliũ totiꝰ generis humani: Est autẽ
domꝰ genus familie umꝰ.sicut cõuĩctio
uiri et uxoril: Incipit autẽ a duobul
et est nomẽ grecũ. Nã domata greci
tecta dñt. familia est liberi ex liberis
legibus suscepti a femore: Genꝰ autẽ
a gignendo et progenerando dictum.
aut a diffinicione certoꝵ progeneratoꝵ¬
ut nationes que ꝓprus cognatiombus
terminate gentes appellant᷑. Populꝰ
est humane multitudinis iutis consen¬
su et concordi cõmunione sociãtus
Populus autẽ eo distat a plebibus
quod populꝰ uniuersi ciues sunt con¬
numeratis lemoribus. Plebs autem
reliquũ uulgus. sñ semoribus ciuitatis.
Populꝰ ergo tota ciuitas est. nulgus
pluralitate. Mlaior eñ mis minoꝵ ꝙͣ¬

Expanded text:
ut vita communis et ornatut vita communis et ornatum est, sicut urbs unius populi, sicut orbis domicilium totius generis humani. Est autem domus genus familie sive coniunctio viri et uxoris. Incipit autem a duobus et est nomen grecum, nam domata grece familia est liberi ex liberis legibus suscepti, a femore. Genus autem a gignendo et progenerando dictum, aut a definitione certorum prognatorum: nationesque propriis cognationibus terminatae gentes appellantur. Populus est coetus humanae multitudinis juris consensu et concordi communione sociatus. Populus autem in eo distat a plebibus, quia populus universi cives sunt, connumeratis senioribus. Plebs autem reliquum vulgus sine senioribus civitatis. Populus ergo tota civitas est: vulgus pluralitate. Major enim
Abbreviated transcription (Latin):
belli uocata Classes dicte. propter
diuisionem exercitꝰ.qui postea maĩpłi
dicti sunt. Uñ et uirgiliꝰ: Classibus
hic locus. hic acies certare solebant. Nã
postea et classica nauiũ dicta. Nodꝰ
quippe est densa peditũ multitudo.
sicut turma equitũ. Nodũ autem
dictũ pro difłicultate. quod uix possit
resolui. Cueus est. collecta ĩ bnũ
militum multitudo. uñ ꝓpt̾ quod in unũ
coit. ipã coitio in unum cuneus nominatꝰ
Ale aut̃ equites ob hoc dicti. qr tegunt
pedites alarũ uite. Cornua dũr̃. extre¬
mitates exertitꝰ. quod intorte sint. Agmẽ
dicit᷑ cũ exertitꝰ it facit ab agendo uocatũ
id est eundo: Plaustꝰ. Quote agis. et ipẽ
eñ est exercitꝰ ambulans. Nam agmẽ
dr̃. ꝙ in longitudinẽ directum est. quale
solet esse cũ exercitꝰ procedit portis
Quitquid fuerit aliud abusiue dicit᷑¬
ciuiũ noiã sũmatim subiũgam
Tiues uocati quod in unũ coeuntes iuiuãt.

Expanded text:
belli vocata. 59. Classes dictae propter belli vocata. 59. Classes dictae propter divisionem exercitus, qui postea manipuli dicti sunt. Unde et Virgilius: Classibus hic locus, hic acies certare solebant. Jam postea et classis navium dicta. 60. Nodus proprie est densa peditum multitudo, sicut turma equitum. Nodus autem dictus, pro difficultate, quod vix possit resolvi. 61. Cuneus est collecta in unum militum multitudo. Unde propter quod in unum coit, ipsa coitio in unum cuneus nominatusAlae autem equites ob hoc dicti, quia tegunt pedites alarum vice. 63. Cornua vocantur extremitas exercitus, quod intorta sit. 64. Agmen dicitur cum exercitus iter facit, ab agendo vocatum, id est, eundo. Plautus: Quo te agis ipse? Est enim exercitus ambulans. Nam agmen dicitur quod in longitudine directum est, quale solet esse cum exercitus portis procedit; quidquid fuerit aliud, abusive dicitucivium nomina summatim subiungimus. Cives vocati, quod in unum coeuntes vivant,
Abbreviated transcription (Latin):
in una t̾bu .ccc. fuerũt. de singulis
eñ centuriis .x. dabant᷑. et fiebant
turma: Cohors q̃ngentos milites ht̃
Tria sunt mi licie gn̾a. sacramentũ.
euocatio. coniuratio. Sacramẽtõ in
quo post electionẽ iurat unusquilq
miles. se non recedere a milicia. insi
post completa stipendia .id ẽ milicie
tempora. Et hii sunt qͥ hnt plenam
Euocatio. dũ ad subitũ bellũ non solũ
miles.sed et ceteri euocant᷑. Unde
etiam consul solebat dice̾. Qui rem
publitam saluã ẽẽ uult. me sequat᷑.
Coniuratio que fit in tumultu qũ
uicinũ urbis ꝑiculũ singulos uirare
non pacitur. led repente colligitur
multitudo. et tumultuosa in ira con¬
flat᷑. Hec et tumultuatio dicit᷑. Exer¬
citus. classis. nodꝰ cuneus. ale. cornua
agnen. Que forme et nomina ab ip̃is
rebus de quibus translata sunt mu¬
tuant᷑. Acies duta quod forro armata
sit et a cumine gladioꝵ : Exercitꝰ mul¬
titudo ex uno genere ab excercitatione

Expanded text:
in una tribu trecenti fuerunt, de singulis in una tribu trecenti fuerunt, de singulis enim centuriis decem dabantur, et fiebat turma. Cohors quingentos milites habet. Tria sunt militiae genera: sacramentum, evocatio, conjuratio. Sacramentum, in quo post electionem juravit unusquisque miles se non recedere a militia, nisi post completa stipendia, id est, militiae tempora: et hi sunt qui habent plenam Evocatio dum ad subitum bellum non solum miles, sed et ceteri evocantur. Unde etiam consul solebat dicere, qui rem publicam salvam esse vult, me sequatur. Coniuratio que fit in tumultu, quando vicinum urbis periculum singulos iurare non patitur, sed repente colligitur multitudo et tumultuosa in ira conflatur. Hec et tumultuatio dicitur. citus, classis, nodus, cuneus, alae, cornua, agmen, quae formas et nomina ab ipsis rebus de quibus translata sunt mutuantur. 57. Acies dicta, quod ferro armata sit, et acumine gladiorum. 58. Exercitus, multitudo ex uno genere, ab exercitatione
Abbreviated transcription (Latin):
Nam nũꝙͣ hus int̾ erat mulier. Illi¬
licia auten a militibz dicta: aut a
multis quasi multicia. quasi negoa
multoꝵ. aut a mole rerũ. quasi mo
electi. Proprie autẽ maçedonũ ln
diuisa. Uñ et qui eis presunt centi¬
riones dñr. Succenturiati uͦ sunta
sunt. quasi sub p̾ma centuria tñ stric¬
ti eciã ipĩ et in speculis positi in bello
sunt. ut si p̾ma defeci̾t isti quos sub
scd̾a diximꝰ laborantibus p̾mis subue¬
mant uñ et ad insidiandũ ponitur
succenturiatꝰ. quasi armis dolosis instrus¬
tus. Mampulus ducentoꝵ est militũ.
Mlampłi autem dicti sunt milites. liue
qr bellũ p̾mo manu incipiebant. siue
ꝙ anteꝙͣ signa essent. manipulos sibi
idem fasciculos stipule uel berbe alicꝰ
pro signis faciebant a quo signo mani¬
pulares milites cognominatiꝰ sunt.
de quib lucanꝰ. Cõuocat armatos
extĩplo ad signa mamplos. Turma.
xxx. equites lunt. Romani enĩ equites

Expanded text:
Nam nunquam iis intererat mulier. 45. MiNam nunquam iis intererat mulier. 45. Militia autem a milibus dicta, aut a multis, quasi multitia, quasi negotium multorum, aut a mole rerum, quasi molelecti. Proprie autem Macedonum phaldivisa. Unde et qui iis praesunt centuriones dicunt. 49. Succenturiati sunt, sunt, quasi sub prima centuria, tamen stricti etiam ipsi et in spiculis positi in bello sunt, ut si prima defecerit, isti, quos sub secunda diximus, laborantibus primis subveniant. Unde ad insinuandum ponitur subcenturiatus, quasi armis dolosis instructus. Manipulus ducentorum est militum. Manipuli autem dicti sunt milites, sive quia bellum primi manu incipiebant; sive quod antequam signa essent, manipulos sibi, id est, fasciculos stipulae vel herbae alicujus pro signis faciebant, a quo signo manipulares milites cognominati sunt. De quibus Lucanus: Evocat armatos extemplo ad signa maniplos. Turma triginta equites sunt; Romani enim equites
Abbreviated transcription (Latin):
in aliam legionem transeunt. Et m̃
transcripti qr noiã dant ut trãscri¬
bantur. Optiones dicti quod sint elec¬
ti. Nam optare eligere est.sicut illud.
Excubitores dñr pro eo quod ex cubias
semꝑ agunt: Sunt em̃ ex nuo militũ.
et in porticib excubant. propter
regalem custodiam. Excubie autẽ
durne sunt. iugilie nocturne. Unde
et uigiles. Uelites erant apud roma¬
nos genꝰ milicie a uolitando dicti.
lecti enm agilitate iuuenes cum
armis suis p̾ost tergum equicũ cõser¬
debant. et mox cũ ad hostes uentũ
eẽt equis desiliebant. et cõtinuo pe¬
dites ipĩ ex alia ꝑte. equitib ꝑ quos
aduecti fuerant dimicantib hostẽ
ꝑturbabant: Ab hiis igit᷑ uelitibus
elephanti quondam aumbalis retro¬
acti. cũ regi iam a suis non possent.
fabrili scalpro int̾ aures ad aucto
necabant᷑. Castra sunt ubi miles
steterit: Dicta autẽ castra. quasi
casta. uel qd̾ illit castraret᷑ libidor

Expanded text:
in aliam legionem transeunt; et inde in aliam legionem transeunt; et inde transcripti, quia nomina dant, ut transcribantur. Obtiones dicti, quod sint electi. Nam optare eligere est, sicut est ilExsemper agunt. Sunt enim ex numero militum et in porticibus excubant propter regalem custodiam. Excubie autem diurne sunt, vigilie nocturne, unde et vigiles. Velites erant apud Romanos genus militie, a volitando vocati. Lecti enim agilitate iuvenes, cum armis suis post terga equitum considebant et mox cum ad hostes ventum esset, equis desiliebant et continuo pedites ipsi, ex alia parte equitibus per quos advecti fuerant dimicantibus, hostem perturbabant. Ab his igitur velitibus, elephanti quondam Hannibalis, retro cum regi iam a suis non fabrili scalpro inter aures adacto, necabantur. 44. Castra sunt ubi miles steterit; dicta autem castra, quasi casta, eo quod illic castraretur libido.
Abbreviated transcription (Latin):
ordine: Tyrones dñr fortes pueri. qui
ad miliciam deligunt᷑. atq armis ge¬
rendis habiles existunt. hn enĩ non
ex sola professione natiuitatis. sed
ex aspectu et ualitudine corporis existi¬
sacramento probati suit milites non
sunt: Romane aut̃ milicie mos fuit
puberes p̾mo exerceri armis. Nam
xui. anno tyrones militabant. quo
etiam solo sub custodibus agebant
nisi seruitute depoĩta excepto amni¬
balis temꝑe. cũ post camiense preliũ
ni tanta necellitate eeñt romani. ut
ne liberandorum q̃d̾ seruoꝵ daretur
facultas. Desertores uocati. eo quod
desertis militaribus officiis euagant᷑.
hii in alios numeros milicie nomen
dare prohibentur: Sed si non ma¬
gn temporis culpam ꝯtraxerint
cesi numeris sius testituũ tͣ. Sed
et qui deserint exertitum ad hostes
transcuntes. et ip̃i desertores uocant᷑
Consc̾pti milites dur̃. qr in tabulis
conferunt᷑. ab eo qui eos ducturꝰ est
sicut transcripti uocant᷑. cum de alia

Expanded text:
ordine. Tirones dicuntur fortes pueri, qui ordine. Tirones dicuntur fortes pueri, qui ad militiam delegantur atque armis gerendis ex sola professione nativitatis, sed ex aspectu, et valetudine corporis aestisacramento probati sint, milites non sunt. Romanae autem militiae mos fuit puberes primos exercere armis. Nam sexto decimo anno tirones militabant, quo etiam solo sub custodibus agebant,nisi servitute deposita, excepto Hannibalis tempore, cum post Cannense proelium in tanta necessitate fuissent Romani, ut ne liberandorum quidem servorum daretur facultas. Desertores vocati eo, quod desertis militaribus officiis evagantur. Hi in alios numeros militiae nomen dare prohibentur, sed si non magni temporis culpam contraxerint, caesi numeris suis restituuntur. Sed et qui deserunt exercitum ad hostes transeuntes et ipsi desertores vocantur. Conscripti milites dicuntur, quia in tabulis conferuntur ab eo qui eos ducturus est, sicut transcripti vocantur cum de alia
Abbreviated transcription (Latin):
aialia fauomo spũ hausto cõcipere
existimant᷑. Inde est quod hu qui nõ
sunt de legitimo mat̾momo matrẽ
aut nepos quasi natus post. p̃mũ h
filius nascitur. dem̃ nepos. gradus
substitutionis em̃ est. Huic et᷑ posteri¬
tas. quasi postera etas Nepos autẽ
utriusq sexus est. Nam ut neptis
dicamus. in uire est propt̾ dilcretioñe
suctessionis admissum. Pro nepos ẽ.
qui ex nepote conceptꝰ natus qr est.
et dictꝰ pronepos qi natus porro post.
Ex hoc quoq gradu icipit nocari et
progemes. qͣr porro post geniti. Nlam
filiiꝰ et nepotes non sunt progenes.
qr non est iu eis longua posteritas.
nies dñr ita suꝑius pro aui appellant¬
et attaui. qui et progenitores quasi¬
porro gn̾antes. Pronepos dictus qͣi
prope nepotem. Abnepos. qr se iũgit
a nepote Est .ii. int̾ illum et nepotẽ
prouepos. atnepos. ab nepotis filius.
tͥuepos adnepotis filius. qr post nepotẽ
quartus. in ordine est. quasi tetraue¬
pos Minores autem non dicimꝰ m̾

Expanded text:
alia Favonio spiritu hausto concipere existimantur. Unde et hi, qui non sunt de legitimo matrimonio, matrautem nepos quasi natus post. Primum enim filius nascitur, deinde nepos. Gradus enim substitutionis est. Hinc et posteritas, quasi postera aetas. Nepos autem utriusque sexus est. Nam ut neptis dicamus in iure est propter discretionem successionis admissum. Pronepos est, qui ex nepote conceptus natusque est. Et dictus pronepos, quasi natus porro post. Ex hoc quoque gradu incipit vocari et progenies, quasi porro post geniti. Nam filii et nepotes non sunt progenies, quia non est in eis longa posteritas. nies dicuntur, ita superius proavi, atavi qui et progenitores porro generantes. Pronepos dictus, quia prope nepotem. Abnepos, quia seiungitur a nepote. Est enim inter illum et nepotem pronepos. Adnepos abnepotis filius. Trinepos adnepotis filius, quia post nepotem quartus in ordine est, quasi tetranepos. Minores autem non dicimus, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
capere nec suos heredes facere poterant.
Cuiel romam postea sub ꝯsulib per
testamentũ in urbe roma effecti sunt.
Dicti autẽ ciues ⁊ omani. ꝑ testamento
liberi effecti in nũo auium romanor um
redigunt᷑: hns p̾mꝰ aditꝰ erat in urbe
romana cõmorari. cet̾i̾s autẽ libertis probi¬
bebatur. ne uel in urbe roma uel infra
septimũ ab urbe mliariũ ꝯmanerent:

Expanded text:
capere, nec suos heredes facere poterant, capere, nec suos heredes facere poterant, cives Romani postea sub consulibus per testamenta in urbe Romana sunt effecti: dicti autem cives Romani, quia testamento liberi effecti in numero Romanorum civium rediguntur. His primum aditus erat in urbe Roma commorari. Caeteris autem libertis prohibebatur, ne vel in urbe Roma vel infra septimum ab urbe milliarium commanerent:
Abbreviated transcription (Latin):
ngo leruitutis addictꝰ: libertorũ autem
fili apud antiquos libertim appellabant᷑.
qͣi de sibi̾s nati. Nunc autẽ libertinus aut
aliberto factus. aut possessus. Manumiss
dicit᷑ q̃i manu emislus: Apud ueteres
enĩ quotiens manunntebant. alapa
pcssos t̾cũ agebant. et liberos confirma¬
bant. Unde et manumissi dicti eo quod
manu emiterẽt᷑. Dedititii pͥmũ a dediti
one nũcupati: Dedicio .n. dicit᷑ qñ se
uicti aut uĩcendi hostes uctor ib tͣdunt
quib hͨ origo noĩs fuit. Dum quondã
adu̾sus populũ romanũ serui armis
sumptis dinicassent. uicti le dederunt.
comp̃hensi q naria turpidine affecti sunt:
Ex hus quidam postea u dñis manumissi.
propter supplicioꝵ notas quas inamfeste
ꝑpessi sunt. ad dignitatem cuuũ roma¬
norum non ꝑuenerunt. lib̾ti latim añ
romã ꝯditam apud latinos fiebant ñ ꝙͣ
tatem sumentes. Inde qr ꝑ testamentũ
non fiẽbant nec ex testamento aliquid

Expanded text:
iugo servitutis addictus. Libertorum autem iugo servitutis addictus. Libertorum autem filii apud antiquos libertini appellabantur quasi de libertis nati. Nunc vero libertinus aut a liberto factus aut possessus. Manumissus dicitur quasi manu emissus. Apud veteres enim quoties manumittebant, alapa percussos cbant; unde et manumissi dicti, eo quod manu mitterentur. Dediticii primum a deditione sunt nuncupati. Deditio enim dicitur quando se victi aut vincendi hostes victoribus tradunt: quibus haec origo nominis fuit. Dum quondam adversus populum Romanum servi armis sumptis dimicassent, victi se dederunt, conprehensique varia turpitudine affecti sunt. Ex his quidam postea a dominis manumissi, propter suppliciorum notas, quas manifeste perpessi sunt, ad dignitatem civium Romanorum non pervenerunt. Latini ante Romam conditam apud Latinos fiebant, numquam tatem sumentes. Inde quia per testamentum non fiebant, nec ex testamento aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
aduentitii non phibent᷑. sed ꝑmanentes.
nicolendo: Indigene sunt nĩ geniti. et
in eodem locon̾ati. u̾ habitant: Incola
aut̃ non indigenã. sed aduenam indicat
Pegrim dicti. eo quod ignorantͣ eoꝵ
parentes. a quib orti existunt. Sunt¬
enĩ de longinqua regione. urbam uo¬
cabant᷑ qui rome ha̾bitant. q̃ uͦ in cetis
locis oppidam. Nam sola urbs roma.
familia orti: Serui añt nocabulum
occidi a uictoribus consernabant᷑. et¬
serui fiebant a seruando scilicet serui
appellati. Ancille a sustentaculo uocate.
Ancon .ii. grece cubitꝰ dicit᷑. uñ et an¬
conem dicimꝰ inancipium est quicquid
manu capi subdi ꝙ potest. ut hoc. eqꝰ
ouis. hec enĩ aiãlia statĩ ut nata sunt.
mãcipia esse putant᷑. Nam et ea que
in bestiarũ noͣ sunt. tunt iudẽt᷑ mãci¬
pia esse qñ capi siue domare cepint.
Ingenu diiti. qr in gn̾e hut libertatem
non in facto sicut liberti. Uñ et eos greci

Expanded text:
adventitii perhibentur, sed permanentes; adventitii perhibentur, sed permanentes; incolendo. Indigenae sunt inde geniti, et in eodem loco nati, ubi inhabitant. Incola autem non indigenam, sed advenam indicat. Peregrini dicti eo quod ignorantur eorum parentes, a quibenim de longinqua regione. Urbani vocabantur qui Rome habitabant. Qui vero in ceteris locis, oppidani. Nam sola urbs Roma dfamilia orti. Servi autem vocabulum occidi. a uictoribus cum seruabantur serui fiebant, a seruando appellatiappellati. Ancille a sustentaculo vocate sunt. Ancon enim grece cubitus dicitur. Unde et anconem dicimus. Mancipium est qumanu capi et subdi potest, ut homo, equus, ovis: hec enim animalia statim ut nata fuerint mancipia esse putantur; nam et ea que in numero bestiarum sunt tunc videntur mancipia esse quando capi vel domari ceperint.i sunt qui in genere habent libertatem, non in facto, sicut liberti. Unde et eos Greci
Abbreviated transcription (Latin):
lant᷑ coductores uectigaliũ fisci. nel
uillicus ꝓprie uille gubernator est. uñ¬
sed dispensationem uniu̾sẽ domꝰ. tullio
t̾pretante significat. quod est et uui¬
ũsrum posselłionũ et uillaꝵ dispensato¬
est. actores ĩdem et curatores ab agẽdo
et curando uocati Procuratores uero
eo quod inte curatoris fungant᷑. quasi
propter curatores: sicut proconsul pro
proconsule. Colom sunt cultores aduene
dicti acultura agri. Sunt eñ aliunde
uenientes. atq alienũ agrũ locatum
colentes. ac debentes condicionẽ gem¬
tali solo propt̾ agͥ culturã sub doniino
possessoris. pro eo qd̾ hns locatꝰ est fundꝰ
Colom aut̃. mi ᷑ͬ modis dũr. Nam colom
aut romam sunt aut colomi latim.
aut colom auxiliares. aut colom ruris
priuati: In quilim uocati q̃i incolentes
aliena. non emĩ habent prop̾am sedem
enĩ sunt qui emuigrant. et nõ ꝑpetuo
ꝑmanent. aAduene uel incole qr iam

Expanded text:
lantur conductores vectigalium fisci, vel lantur conductores vectigalium fisci, vel Villicus propriem ville gubernator est. Intsed dispensationem universe domus, Tullio interpretante, significat, quod est universarum possessionum et villarum dispensatorem. Actores idem et curatores, ab agendo et curando vocanti. Procuratores vocari, eo quod vice curapropter curatores, sicut PROCONSUL pro consule. 435 36. Coloni sunt cultores advenae dicti a cultura agri. Sunt enim aliunde venientes, atque alienum agrum locatum colentes, ac debentes conditionem genitali solo propter agriculturam sub dominio possessoris, pro eo quod iis locatus est fundus. Coloni autem quatuor modis dicuntur. Nam coloni, aut Romani sunt, aut coloni Latini, aut coloni auxiliares, aut coloni ruris privati. 37. Inquilini vocati, quasi incolentes aliena, non enim habent propriam sedem,enim sunt, qui emigrant, et non perpetuo permanent. Advenae autem, vel incolae
Abbreviated transcription (Latin):
et eos aduersus imuriã nobilitatis
defenderent, Uñ et debenlores dicti¬
eo quod plebem sibi cõmissam contra inselẽ¬
ciam iproborum defendant. At cont̾
nunt quidã eũsores non defensores existũt¬
⁊ umerarii nocati sunt qr publicũ m̃¬
mum erariis iniferebant. functi ub eo
quod fugant᷑ officio. et honore aliquo
dicti. hinc et definctos mortuos dicimus
qui complenerunt uite officia. nichil
enĩ iam faciunt: Munceps sunt. in
ceodem nimiti pio nati. ab officio num
dicti. eo quod publica munia accipiant.
munia enĩ officia sunt et uñ et imiu¬
nes dnr̃. qui nullũ gerunt officium
MNumcipales dnr̃ originales ciues. et
i loco officium gerentes. Decuriones
dicti. ꝙ sint de ordine curie: Oft̃icium
enĩ curie admĩstrant. Unde non est
decurio. qui sũmã non in tulit. uel cu¬
riam ꝑticipauit. Curia les idem et
decuriones. et dicti curiales qr ciuilia
munera procurant et execunt᷑. Prm¬

Expanded text:
et eas adversus iniuriam nobilitatis et eas adversus iniuriam nobilitatis defenderent. Unde et defensores dictieo quod plebem sibi commissam contra insolentiam improborum defendant. At contra nunc quidam eversores, non defensores existunt. Numerarii vocati sunt, quia publicum nummum erariis inferunt. Functi, ab eo quod fungantur officio et honore adicti. Hinc et defunctos mortuos dicimus, qui conpleverunt vitae officia; nihil enim iam faciunt. Municipes sunt in eodem municipio nati, ab officio munerum dicti, eo quod publica munia accipiunt. Munia enim officia sunt. Unde et inmunes dicuntur, qui nullum gerunt officium. Municipales originales cives et in loco officium gerentes. Decuriones dicti, quod sint de ordine curiae. Officium enim curiae administrant. Unde non est decurio, qui summam non intulit vel curiam participavit. Curiales autem idem et decuriones. Et dicti curiales, quia civilia munera procurant et exequuntur. Prin
Abbreviated transcription (Latin):
et ancilla seruilis condicionis sunt.
Semꝑ enĩ qui nascit᷑ deter iorẽ ꝑentil
igenuarũ concubinarũ filn quos sola
na᷑ genuit. non honestas cõiugii: Idẽ
et pueri a pube. Adoptiuis filiꝰ est
qui aut a patre iisto. aut auo. aut
utttusq fert nomen ut fabiꝰ emiliꝰ.
uel scipio paulmꝰ: Sẽmim sunt nõ
duo tm̃ nati.simul. sed etiã plures
De geminis aũ uno abocto. altͦq legi¬
time natꝰ fu̾i̾t uopiscꝰ noiãt᷑. postumꝰ
uocat᷑. eo ꝙ post humationẽ patris
nascitur .i. post obitũ. Iste et defuncti
nomen accepit. Sic eñ lex uoluit.
ut q̃ post defunctũ nascit᷑ noiẽ defũcti
appellet᷑. Nothus dicit᷑. qui de patre
nobili et matre ignobili gignitut. sũ¬
ex concubĩa: Est aut̃ hocͦ nomẽ grecũ
et in lacimtate deficit. huit confriꝰ
spuriꝰ. qui de matre nobili et patre
ignobili nascit᷑. Itẽ spuriꝰ patre
nicerto matre udua genitꝰ. uelut mm̃

Expanded text:
et ancilla servilis conditionis sunt. et ancilla servilis conditionis sunt. Semper enim qui nascitur deteriorem parentis ingenuarum concubinarunatura genuit, non honestas coniugii. Idem et pueri a pube. Adoptivus filius est, qui aut patre iusto, aut avo, aut utriusque fert nomen, ut Fabius Aemilius, vel Scipio Paulinus. Gemini sunt non duo tantum simul nati, sed etiam plures. De geminis autem uno aborto, alter, qui legitime natus fuerit, Vopiscus nominatur. Posthumus vocatur eo quod post humationem patris nascitur, id est post obitum. Iste et defuncti nomen accepit. Sic enim lex voluit, ut qui de defuncto nascitur, defunctiadeo’. Nothus dicitur, qui de patre nobili et matre ignobili gignitur, cuex concubina. Est autem hoc nomen Graecum et in Latinitate deficit. Huic contrarius spurius, qui de matre nobili et patre ignobili nascitur. Item spurius patre incerto, matre vidua genitus, velut tantum
Abbreviated transcription (Latin):
menta p̃tionis sue sunt. Alias sicut
matrona est mat̾ p̾mi pueri .i. quasi
mater nati: it a mat̾familias illa est
que plures enixa est. Nã familia ex
aui pat̾ est. qͣi ꝓpe auũ. Ab auul ꝓ aui
id est quartꝰ supͣ auũ. Set t̾tauus ulti¬
mũ cognationis nomẽ est. familia em̃
oritut a patre. t̾minat᷑ in t̾tauo: filiꝰ
et filia a familia dicti sunt. Ip̃i emĩ pͥmui
in ordine nascenciũ existunt. unde et
cornelia familia stirps ipã omnis a corne¬
lio orta. familia autẽ a femore. femur
enĩ genus et stirps oñdit᷑. Nã familia
pro seruis abusiue nõ ꝓp̾e dicit᷑. Stirꝑs
ex longa gin̾s significatione uocat᷑. Gnatꝰ

Expanded text:
menta emptionis suae sunt. Alias sicut menta emptionis suae sunt. Alias sicut matrona est mater primi pueri, id est quasi mater nati, ita materfamilias illa est quae plures enixa est. Nam familia ex avi pater est, quasi prope avum. Abavus proavi . Sed tritavus ultimum cognationis nomen est. Familia enim oritur a patre, terminatur in tritavo. Filius et filia a familia dicti sunt; ipsi enim primi in ordine nascentium existunt. Unde et Cornelia familia stirps ipsa omnis a Cornelio orta. Familia autem a femore. Femore enim genus et stirps ostenditur. Nam familia pro servis abusive, non proprie dicitur. Stirps ex longa generis significatione voca
Abbreviated transcription (Latin):
appellari ab uno ex posteris a brahe
de cethura. qui uocatꝰ est affer. de
diem ꝑ ethiopiam. usq athlantem
montem. A septẽt̾onali uero parte
medit̾raneo mari diũcta claudit᷑.
et in gaditano freto finitur. hñs
prouĩcias. libiam. cincresem. pen¬
tapolim. t̾polim. biz ancium. kar¬
taginem. minudiam. maurita¬
niami. sitifensem. mauritamã.
cingit amani. et circa solis ardoeẽ
ethiopiam. libia trreneusis in ꝑte¬

Expanded text:
appellari ab uno ex posteris Abrahae appellari ab uno ex posteris Abrahae de Cethura, qui vocatus est Afer, de diem per Aethiopiam usque Athlantem montem. A septentrionali vero parte Mediterraneo mari coniuncta clauditur, et in Gaditano freto finitur, habens provincias Libyam Cyrenensem, Pentapolim, Tripolim, Byzacium, Carthaginem, Numidiam, Mauretaniam Sitifensem, Mauretaniam Tingitanam, et circa solis ardorem Aethiopiam. Libya Cyrenensis in
Abbreviated transcription (Latin):
hesperia. a uespero stella occiden
Genimarũ metallorumqz copus
ditissima. Int̾fluunt eam fluĩna
magna. betis mineus. iberis et
tagus. aurum trahens. ut pacto¬
lus. hñs prouĩcias ser. terra conẽ¬
sem. kartagenensem. lusit amã.
galliciã. betitam. et tͣnͣsfreta in
ad kartaginem porrigitur. Ul¬
t̾ior que m meridiem a cel tibi̾s
usq ad gaditanũ fretũ extendi¬
tur. Citerior. autẽ et ult̾ior dic¬
ta. quasi citra et ultra. Sed ci¬
tra quasi circa t̾ras. et ultra uł¬
ꝙ sit ultima uel quod non sit post
haut ulla. hoc est.
quod inde libs flat. ꝑti¬
Moc est affricus.b eiẜ
aln auint epafũ ionis filiũ. qui
inẽpluĩ in egipto condidit. ex casso¬
ita urore protreasse filiam libiam.
que postea iaffrica regnũ possed ͭ
cuiꝰ ex noiẽ terra libia est appella¬
ta. Affricam autẽ nominatam qͥdã
inde existimant. quasi apricam.
quod sit aꝑta celo uel soli. et sine
horrore frigoris. Alii dñt affricã

Expanded text:
Esperia ab Espero stella occidentEsperia ab Espero stella occidentgemmarum, metallorumque copiis ditissima. 29. Interfluunt eam flumina magna, Baetis, Minius, Iberus et Tagus aurum trahens, ut Pactolus. Habet provincias sex: Tarraconensem, Carthaginensem, Lusitaniam, Galleciam, Baeticam, et transfreta in ad Carthaginem porrigitur: Ulterior, quae in Meridiem a Celtiberis usque ad Gaditanum fretum extenditur. Citerior autem et Ulterior dicta, quasi citra et ultra; sed citra, quasi circa terras, et ultra, vel quod ultima, vel quod non sit post hanc ulla, hoc est, quod inde Libs flat, hoc est Africus. Alii aiunt Epaphum Iovis filium, qui Memphin in Aegypto condidit, ex Cassiopa uxore procreasse filiam Libyam, quae postea in Africa regnum possedit. Cuius ex nomine terra Libya est appellata. Africam autem nominatam quidam inde existimant, quasi apricam, quod sit aperta caelo vel soli et sine horrore frigoris. Alii dicunt Africam
Abbreviated transcription (Latin):
grata. aer purus et blandus.
Gallia a candore populi nũcupa¬
ta est. Gallia enĩ grece lac diciͣ
Montes enĩ et rigor celi ab ea ꝑte
solis ardorem excludunt. quo fit
ut candor corporũ non coloretur.
Hanc ab oriente alpium iuga tu¬
entur. ab occasu octeanus includͭ
a meridie p̃rupta pirenei. a septẽ¬
trione renifluenta atq germam¬
a. Cuiꝰ micium belgica finis aqͥ¬
tana est. Regio głeba uberi ac
pabulosa. etͦ ad usum animãciũ
apta bluminib quoq et fontib¬
irrigua. ꝑ fusa duobus magnis
reno et rodano fluuns. Belgis
autem ciuitas est gallie. a qua
belgica proiĩtia dicta est. Cisal¬
pina qr cirta alpes. Trans alpina
qr tͣn salpes contra septenit̾onẽ.
Retbia uero quod sit iuxta renũ
Aquitania autẽ ab aquil obliqͥs
ligeris fluminis. appellata qui
ex plurima parte terminꝰ est. eã¬
q pene in orbem cingit. Hispama¬
prius ab ibero amne̾ iberiã nũcu¬
pata. postea ab hi spalo hispama

Expanded text:
, aer purus et blandus. , aer purus et blandus. Gallia a candore populi nuncupata est; γάλα enim Graece lac dicitur. Montes enim et rigor caeli ab ea parte solis ardorem excludunt, quo fit ut candor corporum non coloretur. Hanc ab oriente Alpium iuga tuentur, ab occasu Oceanus includit, a meridie praerupta Pyrenaei, a septentrione Rheni fluenta atque Germania; cuius initium Belgica, finis Aquitania est; regio gleba uberi ac pabulosa et ad usum animantium apta, fluminibus quoque et fontibus rigua, perfusa duobus magnis Rheno et Rhodano fluviis. Belgis autem civitas est Galliae, a quo Belgica provincia dicta est. Cisalpina, quia citra Alpes. Transalpina, id est trans Alpes, contra septentrionem. Raetia vero, quod sit iuxta Rhenum. Aquitania autem ab obliquis aquis Ligeris fluminis appellata, qui ex plurima parte terminus eius est, eamque pene in orbem cingit. Hispaprius ab Ibero amne Iberia, postea ab Ispalo Spania
Abbreviated transcription (Latin):
qr in occidentis est fine. Tuscia
pars italie. uubria uero ꝑs tuscie.
Tuscia autẽ a frequentia sacroꝵ
Umbria uero historie narrant eo
qd̃ tp̃r a quose caudis imbribus suꝑ¬
fuerit et obhoc umbria grece cog¬
nominata. Est enĩ nn iugis appen¬
nuim montis lita. in ꝑte i̾talie iuxͣ
meridiem. Etruria pars it alie ẽ.
dicta quod eiꝰ fines tendebantur
uilq ad ripam tiberil. quali airt¬
alteros. orois finis uocatur. Rome
enĩ fines antea unã tantũ tyberis
ripam tenebant. Aln eturiam
dictam ab etrulco principe putãt.
Eudem et tyrrema. a tyrreno li¬
du fratze. qui ex sorte cũ populi
ꝑte de meonia uenit ad italiam.
Hec est et tuscia. Sed tusciam
dicere nõ debemꝰ. qr misꝙͣ legimꝰ.
Tuscia a frequencia sacrificii
Illuc et auruspicinam dicunt eẽ
reꝑtam. Apulia u̾ brundisium.
quam et oli secuti diomedem
ducem condiderunt. Campama
habet terras hieme atq estate
u̾nantes. sol ibi mitis temperies¬

Expanded text:
quia in occidentis est fine. Tuscia quia in occidentis est fine. Tuscia pars Italiae; Umbria vero pars Tusciae. Tuscia autem a frequentia sacrorum Umbria vero, historiae narrant, eo quod tempore aquosae cladis imbribus superfuerit, et ob hoc Ὀμβρία Graece cognominata. Est enim in iugis Appennini montis sita, in parte Italiae iuxta meridiem. Etruria pars Italiae dicta quod eius fines tendebantur usque ad ripam Tiberis, quasi ἑτεalterum, ὅρος finis vocatur. Romae enim fines antea unam tantum Tiberis ripam tenebant. Alii Etruriam dictam ab Etrusco pItem et Tyrrhenia a Tyrrheno Lydii fratre, qui ex sorte cum populi parte de Maeonia venit ad Italiam. Haec est et Tuscia, sed Tusciam dicere non debemus, quia nusquam legimus. Tuscia autem, a frequentia sacrificii illic et arusprepertam. Apulia ubi Brundusium, quam Aetoli secuti Diomedem ducem condiderunt. Campania habet terras hieme anni atque aestate vernantes. Sol ibi mitis, grata temperies
Abbreviated transcription (Latin):
est danubius. Habet autem ist̾a
a leptenit̾one pannoniam. Italia
olmi agrecis populis occupata.
magnaᷤ grecia appellata est. Deñ
a regis nomine ła turma. mox et
rege ibi regnante italia nũcupa¬
ta est. Cuiꝰ situs longitudine am¬
plius quã latitudine. a circio in
eurũ extenditur ameridie tyrre¬
no mari. ab aquilone adriatico
claudit᷑. ab occiduo alpium iugis
fiuitur. Terra in rebus om̃ibus
pulchereina. soli fertilitate. pa¬
buli ubertate gratissima. habet
lacus. benacum. au̾nũ. atq lucri¬
num. Fflumos eridanũ. et tyber̃.
et tepentes fontib baias. Gignit
genimas. sertitem. ligurium. et
corallium. Boam quoq serpẽtẽ.
lincem feram. et diomede as aues
Italia autem et hispama iccirco
hesperie dicte. quod greci uespero
stella nauigent et mitalia et
in hispania que due racione bac¬
discernĩt᷑. Aut enĩ hesperiam solã
dicis et significas italiam. aut ad¬
dis ultimã et significas hispamã

Expanded text:
est Danubius. Habet autem Istria est Danubius. Habet autem Istria a septentrione Pannoniam. Italia olim a Graecis populis occupata Magna Graecia appellata est, deinde a regis nomine Saturnia; mox et rege, ibi regnante, Italia nuncupata est. Cujus situs longitudine amplius quam latitudine a Circio in Eurum extenditur, a Meridie Tyrrheno mari, ab Aquilone Adriatico clauditur, ab Occiduo Alpium jugis finitur: terra in rebus omnibus pulcherribuli ubertate gratissima. Habet lacus Benacum, Avernum atque Lucrinum; fluvios Eridanum et Tiberim; et tepentes fontibus Baias. Gignit gemmas syrtitem, lyncurium et corallium; boam quoque serpentem, lyncem feram et Diomedias aves. Italia autem et Hispania idcirco Hesperiae dictae quod Graeci Hespero stella navigent et in Italia et in Hispania. Quae hac ratione discernuntur; aut enim Hesperiam solam dicis et significas Italiam, aut addis ultimam et significas Hispaniam,
Abbreviated transcription (Latin):
Inachus est achaie flumꝰ. Archadi¬
auero sinꝰ achaie est. ut platam
folium int̾ iomũ et egeũ mare ex¬
posita. quam archas iouis et cã¬
lixte filiꝰ pelagis indictioneni redat¬
tis. ex suo nomine archadie nũcu¬
pauit. Ipã est et siciomia a sicione
rege. a quo et regnũ. siciomoriu
est dictum. Habet aut̃ arthadia
fliuũ magnũ erimantũ. ab eston
quoq lapidem. qͥ semel accensus nũ¬
ꝙͣ extinguitur. Candidissime em̃
merule ibi nascuntur. lacedemo
na. Pannoma ab alpibus appẽ¬
nnis est nũcupata. quibus ab ita¬
lia secernitur. Regio iiro fortis
et solo leta. satis duobus acribus
Flumis drauo lauoq uallata. Cõ¬
iungit᷑ autem cũ norito et recia.
habens ab oriente misiam. ab euro
istriam. ab affrico uero alpes appẽ¬
ninas. habens ab occasu galliam
belgicam. a septẽtrione damibu fõ¬
ten. uel limitẽ qui germamã gal¬
liamq secernit. Istriam ister. amuis
uocauit. qͥ eiꝰ terram influit. ipẽ

Expanded text:
Inachus est Achaiae fluvius. ArcadiInachus est Achaiae fluvius. Arcadia vero sinus Achaiae est, ut platani folium inter Ionium et Aegeum mare exposita, quam Arcas, Iovis et Callisto filius, Pelasgis in dicionem redactis, ex suo nomine Arcadiam nuncupavit. Ipsa est et Sicyonia, a Sicyone rege, a quo et regnum Sicyoniorum est dictum. Habet autem Arcadia fluvium magnum Erimanthum; asbeston quoque lapidem, qui semel accensus numquam extinguitur: candidissimae etiam merulae ibi nascuntur. Lacedaemonia . . . Pannonia ab Alpibus Appenninis est nuncupata, quibus ab Italia secernitur, regio viro fortis et solo laeta, duobus satis acribus fluviis, Dravo Savoque, vallata. Coniungitur autem cum Norico et Raetia; habentes ab oriente Moesiam, ab Euro Istriam; ab Africo vero Alpes Appenninos habent, ab occasu Galliam Belgicam, a septentrione Danubii fontem, vel limitem qui Germaniam Galliamque secernit. Istriam Ister amnis vocavit, qui eius terram influit. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
domandorum quoq equoꝵ usus.
pͥmũ ibi reꝑtus est. Macedoma
in erordio ab emathio rege ema¬
thie nomen habebat. Sed macedo
deucalionis mat̾nus nepos postꝙͣ
ibi accipit p̾ncipatum inutauit
uocabulum. macedonam q er
suo nomine dixit. Est autẽ ab o¬
die achaie. ab octasu damatie. a
septemtrione misie. pat̾a alerã¬
dri magini. et regio aureis uenis
argent̾i q optim̾a. lapidem quẽ
peanitem uocant ista gignt.
mons olimpus in ea est. qui er¬
cellenti uertice tantus actalit᷑
ut in cacumine eiꝰ nec nubes
nec benti sentiant᷑. Achaia ab
acheo rege et urbs et proiũcia ap¬
pellatur. Hec pene insula est.
Nam absq septẽtrionali parte
qua macedonie ningit᷑. undiq¬
septa est mari. Aboriente enim
babet mirteum mare. ab euro cre¬
ticum. a meridie iomum ab aftri¬
co et occasu cassiopas insulas. a
sola septemtrionali ꝑte macedomi¬
e uel accice terre aduĩgitur. Huiꝰ
caput est urbs chorĩtus grecie decꝰ.

Expanded text:
domandorum quoque equorum usus domandorum quoque equorum usus primum repertus est. Macedoniae in exordio ab Emathio rege Emathiae nomen erat, sed Macedo Deucalionis maternus nepos, postquam ibi accepit principatum, mutavit vocabulum Macedoniamque a suo nomine dixit. Est autem confdie Achaiae, ab occasu Dalmatiae, a septentrione Moesiae; patria Alexandri Magni, et regio aureis venis argentique opima. Lapidem quem paeaniten vocant ista gignit. Mons Olympus in ea est, qui excellenti vertice tantus adtollitur ut in cacumine eius nec nubes nec venti sentiantur. Achaia ab Achaeo rege et urbs et provincia appellata. Haec pene insula est; nam absque septentrionali parte, qua Macedoniae iungitur, undiqsepta est mari. Ab oriente enim habet Myrteum mare, ab Euro Creticum, a meridie Ionium, ab Africo et occasu Cassiopas insulas, a sola septentrionali parte Macedoniae vel Atticae terrae adiungitur. Huius caput est urbs Corinthus Graeciae decus.
Abbreviated transcription (Latin):
gentoris quereret nec repperuet.
patris iram formidãs cõfirmato
amino elegit exiliũ. Nam bouis
forte conipecte secutus uestigia.
amplerus est sedem ui illa recuba
uerat. Sic q lotum de nomine
bouis boetiam nominauit. ubi et
thebas urbeni construxit. in qua
olmi ciulia bella de tonuerũt. et
ibi nati sunt apollo. et hercules ma¬
ior ille thebanus. Eadem est coma
uocata. a fonte quodã apollini et
musis consecrato. qui in eadẽ boe¬
tia est. Peloponensis uero secũda
pars elladis. a pelope. regnata at¬
qr uocata. Tessalia a thessalo rege
cognominata. que ad meridianam
płagam macedome diuncta est.
cuu̾is a tergo piria est. Mlulta ni
thestalia flumina et opida. int̾
que precipue thesbalonita. Ibi et
mons parnasus. quondã apollim
consecratus. Thessalia patria a¬
chillis et origo laphitarum fuit.
de quibus fertur quodhn p̾mo e¬
quos frenis donuerint. unde et
centauri dicti sunt. In tbessali¬
a pͥmũ solidi aurei facti sunt et

Expanded text:
genitoris quaereret, nec reperiret, genitoris quaereret, nec reperiret, patris iram formidans, confirmato animo elegit exsilium. Nam bovis forte conspectae secutus vestigia, amplexus est sedem, uverat, sicque locum de nomine bovis Boeotiam nominavit; ubi et Thebas urbem construxit, in qua olim civilia bella detonuerunt, et ubi nati sunt Apollo et Hercules maior ille Thebanus. Eadem est Aonia vocata a fonte quodam Apollini et musis consecrato, qui in eadem Boeotia est. Peloponnesus vero secunda pars Helladis a Pelope regnata atque vocata. Thessalia a Thessalo rege cognominata, quae ad meridianam plagam Macedoniae conjuncta est, cujus a tergo Pieria est. Multa in Thessalia flumina et oppida, inter quae prmons Parnasus quondam Apollini consecratus. Thessalia patria Achillis et origo Lapitharum fuit, de quibus fertur quod hi primo equos frenis domuerunt, unde et Centauri dicti sunt. In Thessalia primum solidi aurei facti sunt,