comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ħnt sessorẽ. Minor uͭ turba ñ potuit uestẽ ornari¬
suꝑ asinã ponere. s inuia: qr sc̃i mr̃es carnẽ exuen¬
tes que quasi tegumentũ aĩe.simpliciorib ꝑ exeplũ
uiã sanguine suo p̃parant. ne dubitent ibi pedem¬
ponere. ii uiderint eos in bello martyrii p̃cessisse.
alr. Sestimenta sunt legis mandata carnalia. quę

Expanded text:
nt sessorem. Minor vero turba non potuit vestes super asinam ponere, sed in via, quia sancti martyres carnem exuentes, quae quasi animae tegumentum est, simplicioribus per exemplum, viam sanguine suo parant, ne dubitent ibi ponere, ubi viderint eos in bello martyrii praecessisse. Aliter: Vestimenta sunt legis mandata carnalia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
alios ad iideos. Quidã dicunt hos fuisse petrũ ⁊ philip¬
pũ. qr petrus corneliũ pͥmũ gentilẽ conu̾sũ baptizaũ.
Emnlippꝰ uͭ samariȩ p̃dicauit. quȩ asina interp̃tatur.
Addux̃ itaq philippus asinã: Petrus uͦ corneliũ. quasi
asine pullũ. Sł duos misit. ut eosdẽ doctrina ⁊ oꝑa¬

Expanded text:
hilippum, quia Petrus Cornelium primum gentilem conversum baptizavit. Philippus vero Samariae praedicavit, quae asina interpretatur. Adduxit itaque Philippus asinam, Petrus vero Cornelium, quasi asinae pullum. Vel duos misit, ut eos de doctrina et opera
Abbreviated transcription (Latin):
uestẽ sternunt inuia. signifieant eos qui corpora sua
ꝑ abstinentiã doniant. ut ei it̃ ad mentẽ parent. ł exẽ¬
delibris patrsi excerpunt. ꝑ quas simpliciũ xp̃ianoꝵ
corda edificantur. ne errent inuia ueritatis. S Curbe
autẽ. ⁊ cęt̾a. Illi qͥ p̃cedebant. significant eos qͥ sue¬

Expanded text:
in via, significant eos qui corpora sua per abstinentiam domant, ut ei iter ad mentem praeparent, vel exemde libris Patrum excerpunt, per quas simplicium corda Christianorum aedificantur, ne errent in via veritatis. Turbae autem, etc. Illi quae praecedebant significant eos qui fue
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ⁊ domita. synagogã quȩ iugo legis p̃ssa fuerat de¬
signat. Pullus asine lasciuus ⁊ liber. populũ sigrat
nationũ: qui pullus ab alio eugłista alligat᷑ fuisse dr.
Uterq it popłs funib pecc̃oꝵ erat constrictus.⁊ solutiõe
indigebat. Ille enĩ lege quã acceperat male utendo. iste
uͦ peccauerat ñ quã accipiendo. Os gͥ peccauert̃. ⁊ eget

Expanded text:
fuit et domita, Synagogam, quae jugo legis pressa fuerat, designat. Pullus asinae lascivus et liber, populum significat nationum, qui pullus ab alio evangelista alligatus fuisse dicitur. Uterque enim populus funibus peccatorum erat constrictus, et solutione indigebat. Ille enim legem quam acceperat, utendo male; iste vero peccaverat, nunquam accipiendo. Omnes igitur peccaverunt, et ege
Abbreviated transcription (Latin):
minus p̃dicatorib sius dicite filiȩ syon: ad lit̾am
iudaieo popula. Mystice autẽ ecclic. Ecce rex tuus.
tu s spuali intellectu oꝑa uirtutũ eiꝰ aspicite. ne di¬
catis ne dicatis. ñ habemꝰ regẽ nͥ cesarẽ. qr reuera iste
rex tuus ẽ. ⁊ uenit tibi si eredis. contra te si ñ credis.
Mansuetꝰ. Quia pͥmꝰ aduentus fuit humilis. Seds eru
terribił. qr sedens suꝑ asinã ⁊ pullũ. ñ in curru au¬
reo. s suꝑ bestiam pacis amicã. Mistice aũt suꝑ utrũq
popłm sub dominio eiꝰ humiliatũ sedebat. Qd̃ aũt̃

Expanded text:
minus praedicatoribus suis: Dicite filiae Sion. Ad litteram, Judaico populo; mystice autem, Ecclesiae. Ecce rex tuus, tu, sed spirituali intellectu, opera virtutum ejus aspicite. Nec dicatis: Non habemus regem nisi Caesarem , quia revera iste est rex tuus, et venit tibi, si credis; contra te, si non credis. Mansuetus, etc. Quia primus adventus fuit humilis, secundus erit terribilis; quia sedens super asinam et pullum, non in curru aureo, sed super bestiam pacis amicam. Mystice autem super utrumque populum, sub Domino ejus humiliatum. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃e. qr pͥmũ apłos ⁊ alios condiscipulos eoꝵ conũtit.
M ons uͦ oliueti. eandẽ ȩccłiã pͥmitiuã significat. Oliua
enĩ fomentũ gignt luminis. scł olleũ. quod etia carnẽ
fouet ⁊ letificat. uin saem̃to baptismatis ponit᷑. pre¬
terea ẽ etiã arbor paeis. q̃ om̃ia eccłiȩ conueniunt.
Eccła enĩ ẽ pacifica. ⁊ aliis pacẽ nuntiat. ⁊ eã xp̃c unc

Expanded text:
primum apostolos et alios condiscipulos eorum convertit. Mons vero Oliveti, eamdem etiam Ecclesiam primitivam significat. Oliva enim fomentum gignit luminis, scilicet oleum, quod etiam carnem fovet et laetificat, et in sacramento baptismatis ponitur. Praeterea est etiam arbor pacis, quae omnia Ecclesiae conveniunt. Ecclesia enim pacifica, et aliis p
Abbreviated transcription (Latin):
in bono proposito ꝑseuerant. ⁊ ad uitia relabunt᷑: t̾ribił
sententia suibdit᷑ młti autẽ pͥmi ert̃ nouissum. Side uidã
de apłatu in apostatã u̾sũ ⁊ discito. quia multi pͥmi ert̃¬
noy. Wide latronẽ in eruce factũ confessorẽ. Eodẽq die
quo ꝓsuis erucifirus ẽ peccatis. grã fidei cũ xp̃o in para¬
diso gaudentẽ. ⁊ discito quia nouissimi ert̃ pͥmi. S eo
tidie uidemus multos in laieo habitu constitutos.
magnis uitȩ meritis excellere. ⁊ alios a pͥma etate sp̃ua¬
li studio feruentes ad extremũ otio torpentes lassescere.
atq inerti stulticia quod spũ ceꝑt̃ carne consummare.

Expanded text:
 bono proposito perseverant, et ad vitia relabuntur, terribilis sententia subditur: Multi autem primi erunt novissimi. Vide Judam ab apostolatu in apostatam versum, et dicito, quia multi ernem in cruce factum confessorem, eodemque die quo pro suis crucifixus est peccatis gratia fidei cum Christo in paradiso gaudentem, et dicitur: Quia novissimi erunt primi. Sed et quotidie videmus multos in laico habitu constitutos magnis vitae meritis excellere, et alios, a prima aetate spiritali studio ferventes, ad extremum otio torpente lassescere, atque inerti stultitia quod spiritu coeperant carne consummare.
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑. ⁊c̃. Confutatis sac̃dotib cauta responsione. statĩ
infert parabolã. qua ⁊ illos impietatis arguat. ⁊ ad gentes
regnũ dei transferendũ doceat: ł simpliciter hec parabo¬
la. ñ degentib ⁊ de uideis ẽ: s. de peccatorib nustis ⁊ pca¬
fectu diligit. Qui cũ natura sit dñs. tñ mauult diligiut
pat̾. quã timeti ut dñs. Snde inpͥncipio mandatoꝵ legis.¬

Expanded text:
etc. Confutatis sacerdotibus cauta responsione, statim infert parabolam qua et illos impietatis arguat, et ad gentes regnum Dei transferendum doceat; vel simpliciter haec parabola non de gentibus et Judaeis est, sed de peccatoribus fectu diligit; qui, cum sit natura Dominus, tamen mavult diligi ut Pater, quam timeri ut Dominus. Unde in principio mandatorum legis
Abbreviated transcription (Latin):
Non ẽ putandꝰ hõ iste ł uoto temptantis ut quidã pu¬
tauere dñm interrogasse. ł de sua uita ẽẽ m̃titꝰ. eũ se legis
mandata custodisse dicebat. ħ simplicit̃ ut dix̃ uir̃ĩt eẽ
confessus. qr simendatu aut simulationis noxa reus te¬
nũ fuisse. Wñ ieronimꝰ eũ exuoto temptantis assent ue¬
nisse: i scd̃m hãc uenisse sententiã illa intuitio ñ fuit de
p̃senti. s de sequenti: quia credendũ ẽ eũ pꝰea conũst̃i fuisse
habuisse. s mentitũ eũ fuisse. qñ dilectionẽ ꝓxumi ꝯfessus
ẽ se habuisse. Non enĩ uere diligebat ꝓtimũ. qui doluit de
hoc quod sua proximis dare precipiebat᷑. Unde accepta ocea¬
sione. ait uix posse saluari diuite.  Ihe aũt dix̃ disciplis¬

Expanded text:
Non est putandus homo iste vel voto tentantis ut quidam putavere Dominum interrogasse, vel de sua esse vita mentitus, cum se legis mandata cusconfessus, quia si mendacii aut simulationis noxa tenum fuisse. Unde Hieronymus ex voto eum tentantis asserit venisse. Et secundum hanc sententiam illa intuitio non fuit de praesenti, sed de sequenti, quia credendum est postea eum fuissehabuisse, sed mentitum, quando se dilectionem proximi confessus est habuisse. Non enim vere diligebat proximum, qui doluit de hoc, quod sua dare proximis praecipiebatur. Unde accepta occasione, ait vix posse hominem salvari divitem. Jesus autem dix
Abbreviated transcription (Latin):
tpr passionis sponte accessit. ⁊ sponte se obtulit: ⁊ abma¬
iorẽ imudiã ꝑ honorificã susceptionẽ inuitauit. hoc
en nequitia illoꝵ exigebat. ut qui corrigi nolebant.
hanc honorificam susceptionẽ obuiationẽ cõmouit.
ynde ait ioħs propt̾ea qi suscitauit lararũ amortuis.

Expanded text:
ponte seipsum obtulit, et ad majorem invidiam per honorificam susceptionem invitavit. Hoc enim nequitia eorum exigebat ut qui corrigi nolebant, hanc honorificam obviationem commovit. Unde ait Joannes: Propterea quia suscitavit Lazarum a mortuis,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ adhuc estis. s aluis paratũ ẽ gͦ ⁊uos nolite ẽẽ suꝑbi.
exarseit. Quemadmodũ enĩ ut ioħs ait. illi carnaliter pe¬
tiert̃. sic usti carnałr contristati sunt. Si enĩ utriq sape¬
rent ⁊ intelligerent. nec illi talit̾ peterent. nec isti de tali
peticione dolerent. Isti gͥ ambiciosi. illi inuidiosi. utq
immoderate cupiditatis arguit postulantes. nec decẽ re¬
liqͦs indignationis increpat ⁊ liuoris. s tale ponit exẽplu
qͦ doceat illũ maiorẽ ẽẽ qui mmor fuit. ⁊ illũ dominũ fie¬
ti qui omniu seruus erit: ftustia g aut illi unmoderata
quesierant aut isti dolent. cu adsumũ culm n potentia si
humilitate ueniant. Qs qͥs gͦ ut ait marimis diuinitatis
cupit tenere fastigia. humilitatis sectetur ima. ⁊ qͥ uult
oꝑa saltẽ erubescerent. dicens. Sic̃ filiꝰ hoĩs ñ uenit mini

Expanded text:
d adhuc estis, sed aliis paratum est: ergo et vos, nolite esse superbi, exarserant. Quemadmodum enim, ut Joannes ait, illi carnaliter petierunt, sic isti carnaliter contristati sunt. Si enim utique saperent, et intelligerent, nec isti tale quid peterent, nec illi de tali petitione dolerent. Isti ergo ambitiosi, illi invidiosi, utriqimmoderatae cupiditatis duos arguit postulantes, nec decem reliquos indignationis increpat et livoris, sed tale ponit exemplum, quo doceat illum majorem esse qui minor fuerit, et illum dominum fieri, qui omnium servus erit. Frustra igitur, aut illi immoderata quaesierunt, aut isti dolent cum ad summum culmen non potentia, sed humilitate veniant. Quisquis ergo, ut ait, maximus divinitatis cupit maxima tenere fastigia, humilitatis sectetur ima. Et qui vulopera saltem erubescerent, dicens: Sicut Filius hominis non venit mini
Abbreviated transcription (Latin):
S redemptor ñt cathedas uendentiũ colũbas eũtit.
quia taliũ negotiatoꝵ sac̃dotiũ destruit. Notandũ ẽ
etiã. quod p̃ciũ ẽ aliud amanu. aliud alingua. aliud
ab officio. Munꝰ a manu. pecumaͣ munꝰ alingua. fa¬
uor: munus ab officio. seruitiũ. Qui autẽ dona sp̃esẽĩ
alicui propt̾ aliquod hoꝵ tribuit. p̃ciũ de columbis
accipit. Proptea ait ꝓpħa. Beatus qui excutĩ manꝰ suas
ab om̃i intinere. Cũ dic̃ om̃i: diu̾sitatẽ munerũ uoluit

Expanded text:
 Redemptor noster cathedras vendentium columbas evertit, quia talium negotiatorum sacerdotium destruit. Notandum est etiam quod pretium aliud a manu, aliud a lingua, aliud ab officio. Munus a manu, pecunia; munus a lingua, favor; munus ab officio, servitium. Qui aut Spiritus sancti dona alicui, propter aliquid horum tribuit, pretium de columbis accipit. Propterea ait Propheta: Beatus qui excutit manus suas ab omni munere . Cum dicit omni, diversitatem munerum volu
Abbreviated transcription (Latin):
eriens duos illuminauit. qr pꝰ morte ⁊ resurtectionẽ. eugli¬
ũ iudeis ⁊ gentib p̃dicari fecit. Qd̃ ũ marẽ unũ illumi¬
natũ sebit. ad gentiũ salatẽ respiẽ. qͦꝵ cecitas nohissima
erat. Preterea mareꝰ qui gentib scribebat m̃ito unũ cõme¬
morat. ut figura congrueret saluationi eoꝵ quos ad fidẽ
instituebat. Matsis uͦ qui hebreis scribebat eugliũ. qd
minatos. ut adutrũq populti grãm fidei ꝑtinere doce¬
ret. Qui duo ceci sedebant secꝰ uia. qi ut̃q. populꝰ qͥ cecus
erat. n inina s sec̃ uiã sedebat. dũ ia fidei xp̃ianȩ ꝑ desi¬
deniũ adherebat. ⁊ adeo illuminari eupiebat.  Audiert̃

Expanded text:
mortem et resurrectionem Evangelium Judaeis et gentibus praedicari fecit. Quod vero Marcus unum illuminatum scribit, ad gentium salutem respicit, quarum caecitas notissima erat. Praeterea Marcus qui gentibus scribebat, merito unum commemorat, ut figura congrueret salutationi eorum quos ad fidem instituebat. Matthaeus vero qui Hebraeis scribebat Evangelium, minatos, ut ad utrumque populum gratiam fidei pertinere doceret. Duo caeci sedebant secus viam, quia uterque populus qui caecus erat, non in via, sed secus viam sedebat, dum jam fidei Christianae per deside
Abbreviated transcription (Latin):
si ibi ẽ pͥmũ adeamꝰ. ⁊ ꝑ orationẽ dõ cõmendati. sic
dens ciuitatẽ fleuit. ⁊ destructionẽ eiuitatis p̃nuntia¬
uit. deinde templũ ingressus cepit eicere uendentes¬
in tẽplo. ut causã destructioĩs ciuitatis. ex iniqͥtate
sat̾dotũ maxime pendere ostenderet. S & eiciebat¬
uendentes Ex cogitauant sac̃dotes quomͦ p̃dam
depopło dñi facerent. ut aĩalia seł cet̾a quȩ offeren

Expanded text:
si ibi est, primum adeamus, et per orationem Deo commendati, sic dens civitatem flevit, et destructionem civitatis praenuntiavit ; deinde templum ingressus, coepit ejicere vendentes, ut causam destructionis civitatis ex iniquitate sacerdotum maxime pendere ostenderet. Et ejiciebat, etc. Excogitaverant sacerdotes quomodo praedam de populo facerent, ut animal
Abbreviated transcription (Latin):
n ꝑ orm̃b.s. ꝓmultis .i. ꝓhis qui credere uoluert.
t eg̃dientibi ilł. Lucas reftit dnm eum appropinquaret icriche
cho egrederetur duos cecos illuminasse Mareꝰ uͦ unũ. Qua
in re nemo extimȩt estimet. eugłistas contrana s̃ sebere. s lucã
implesse iltuminatione uniꝰ ceci in ing̾ssu iericho. quod matħs
bartimeus cee̾. sedebat sccus uiam mendicans. Si queritur
si nobił. quate mndicꝰ. S. ex aliqͣ magna felicitate deiectua no¬
tissime ⁊ famosissime miserie erat. Propt̾ea ipsũ solũ uoluit
memorare marcus. cuiꝰ illuminatio tã elarã fama huic mi¬
raculo compatauit. qua ills nota calamitas fuit. Mistice aũ

Expanded text:
qui credere voluerunt. Et egredientibus illis. Lucas refert Dominum, cum appropinquasset Jericho, cho egrederetur, duos caecos illuminasse. Marcus vero unum, qua in re nemo existimet evangelistas contraria sibi scribere, sed Lucam supplesse illuminationem unius caeci in ingressu Jericho, quod MatthaBarthimeus, caecus sedebat secus viam mendicans . Sed quaeritur si nobilis, quare mendicus? Sed ex aliqua magna felicitate dejectus, notissimae et famosissimae miseriae erat, propterea ipsum solum voluit memorare Marcus, cujus illuminatio tam claram famam huic miraculo comparavit, quam illius nota calamitas fuit. Mystice autem
Abbreviated transcription (Latin):
tis mec̃ ꝑ passionẽ humiliari: Noĩe calieis passionẽ de¬
signat martyru. quȩ ⁊ ipsũ ⁊ illos docebat consũmari.
ri. ẜ id̾o dix̃ ħ ilłut dño interrogante ⁊ ilł respondentib
om̃s nos audiamus. q nemo pot̾ cũ xp̃o regnare. nͥ passi¬
onẽ xp̃i fuĩt imitatus. Dicunt ei possumꝰ. Non tm̃ con¬
fidentia cordis sui. quantũ ignorantia passionis respondeit̃.
Nescientib ⁊ desiderabile ẽ belli. & in exꝑtis leuis uidet᷑ eẽ
possumꝰ. si scirẽt qualis eet temptatio mortis. Magnũ i¬
ht̃ dolorẽ passio. tñ mors maiorẽ ħt timorẽ. Ait ill. Ca¬
liec̃ qͥd̾ meũ bibetis. ⁊ẽ. Iacob ab herode truncatus. ⁊
ioħs inferuentis olei dolũi missus. & in pathmoᷤ relegatꝰ.
omnino ñ defuit martyrio. Sic ⁊ multi alu calieẽ dñ
biberunt: licet ꝑsecutor sanguinẽ ñ effuderit. Qd̃ aũt

Expanded text:
tis mecum per passionem humiliari? Nomine calicis passionem detis mecum per passionem humiliari? Nomine calicis passionem designat martyrii, qua et se ipsum, et illos decebat consummari. it hoc illis, ut Domino interrogante, et eis respondentibus, omnes nos audiamus quia nemo potest cum Christo regnare, nisi passionem ejus fuerit imitatus. Dicunt ei: Possumus. Non tantum confidentia cordis sui, quantum ignorantia passionis responderunt. Nescientibus enim desiderabile est bellum, sic inexpertis levis videtur esse possumus, si scirent qualis esset tentatio mortis? Magnum enim dolorem habet passio, tamen mors majorem habet timorem. Ait illis: Calicem quidem meum bibetis, etc. Jacobus ab Herode truncatus est. Joannes in ferventis olei dolio missus, et in Pathmos relegatus, animo non defuit martyrio. Sic et multi alii calicem Domini biberunt, licet persecutor sanguinem non fuderit. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ affectu pietatis nesciens quid pet̾et. Nec mirũ susta
arguitur imꝑteie. cs̃ de petro dicat. qn facere uoluit tͥa
tab̾nacula. nesciens qͥd diceret. E notandũ qr matħs
scͥbit. matrẽ hoc postulasse ꝓfilus. Matͥcus ipsoꝵ de¬
sideriũ ⁊ consiliũ aꝑire uolens legentib. tacet de ma
tre. ⁊ ipsos diẽ potsꝰ postulasse. quod ipsoꝵ rogatu
ꝑmatiẽ nouerat postulatum. & nota bonũ qͥde fuisse
desideriũ. s. in consid̾atã peticionẽ. ido isi ĩpetrare ñ
debebant simplicitas peticionis eoꝵ. ñ tñ ꝯfundi mere¬
batur: quia de amore dñi nascebat᷑. ꝑꝑea ñ uoluntatẽ neq
propositũ eoꝵ eulpauit.s solã ignorantiã eoꝵ rep̾hiendit.
dicens. Nescitis quid petatis. & notandũ. quia dñs utq
euangliste satisfaciens. non matri. s. ipsiꝰ quor erat peticio
respondit. Nescrunt qͥd petant qui sedẽ głę adño ꝗͣ ñdũ¬

Expanded text:
et affectu pietatis, nesciens quid peteret. Nec mirum si ista et affectu pietatis, nesciens quid peteret. Nec mirum si ista arguitur imperitiae, cum de Petro dicatur, quando facere vult tria tabernacula, nesciens quid diceret . Et notandum quia Matthaeus scribit matrem postulasse hoc pro filiis; Marcus ipsorum desiderium re, et ipsos dicit potius postulare quod ipsorum rogatu noverat per matrem postulatum . Et nota hoc bonum quidem fuisse desiderium, sed inconsideratam petitionem. Ideo etsi impetrare non debebant, simplicitas petitionis eorum non tamen confundi merebatur, quia de amore Domini nascebatur. Propterea non voluntatem neque propositum eorum culpabat, sed solam ignorantiam eorum reprehendit dicens: Nevangelistae satisfaciens, non matri, sed ipsis quorum erat petitio, respondit: Nesciunt quid petant, qui sedem gloriae a Do
Abbreviated transcription (Latin):
de quo fine dic̃ ioħs. filioli nouissima hora ẽ: diẽ dñs¬
dedit in manu. ¶ Soca oꝑarios Ante tribunal. ⁊ redde
ilł mercedẽ. ꝓut qͥsq gessit. Incipiens a nouissimis usq
ad pͥmos. i. a tp̃r nouissimoꝵ. Tẽpꝰ nouissimoꝵ ẽ apas¬

Expanded text:
de quo fine dicit Joannes: Filioli, novissima hora est ; et Ade quo fine dicit Joannes: Filioli, novissima hora est ; et Adedit in manus: Voca operarios ante tribunal et redde illis mercedem prout quisque gessit, incipiens a novissimis usque ad primos, id est, a tempore novissimorum. Tempus novissimorum est pas
Abbreviated transcription (Latin):
hͥ statis totadie ociosi Qui enĩ transacto tam longo
mundi tp̃r. ꝓuita sua laborare neglererant: quasi tota
cha. nullusq propħa uen̾at. Quid ẽ gͦ dicere qr ne
uit : Possumꝰ ⁊̃ ⁊ easdẽ diu̾sitates horarũ. adunũꝗ̃q
hominẽ ꝑ etatis momenta distinguere. Mane qͥppe
intellectus nr̃i: pueritia ẽ. hora tertia .ẽ. ad olescentia.
quia qͣsi iã sol inaltũ proficit. dũ calor etatis creseit.
Sexta. iuuentus ẽ cũ plenitudo nñ roboris solidatur.
decima uͦ: decrepita ętas. ł ueterana uocatur. In his
omnib aliqui adbonã uitã ꝑducuntur. Qui uͦ usq
ad etatẽ ultimã deo uiuere neglexit. quasi usq ad un¬
decimam ociosus stetit. Ende bene ilł dr. Quid hic
statis totadie ociosis Saltẽ in ultimis resipiscite. ⁊ aduite
uias iam ñ multũ laboraturi uenite. ⁊ hoc ẽ quoddiẽ.
Ite ios inuineã meã. Cũ sero factũ eẽt .i. cũ finis
unscuiꝰq ł finis mundi .i. ultima etas mundi uenisset.

Expanded text:
hic statis tota die otiosi, qui enim transacto tam longo mundi tempore, pro vita sua laborare neglexerant, quasi tota cha, nullus propheta venerat. Et quid est dicere ad laborem avit? Possumus etiam et easdem diversitates horarum ad unumquemque hominem per aetatis momenta distinguere. Mane quippe intellectus nostri pueritia est. Hora tertia est adolescentia, quia quasi sol jam in altum proficit, dum calor aetatis crescit. Sexta juventus est, cum plenitudo roboris solidatur. decima vero decrepita aetas, vel veterana vocatur. In his omnibus aliqui ad bonam vitam perducuntur. Qui vero usque ad aetatem ultimam Deo vivere neglexit, quasi usque ad undecimam otiosus stetit, unde illis bene dicitur. Quid hic statis tota die otiosi? etc. Saltem in ultimis resipiscite, et ad vias vitae jam non multum laboraturi venite. Et hoc est quod dicit: Ite et vos in vineam meam. Cum sero factum esset, id est, cum finis uniusjusque, vel finis mundi, id est, ultima aetas mundi venisset,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecti qui ñ mͣmurauert̃. Legr̃ gͦ ita incollectione.¬
Primi .i. iudei qui inpͥmo tp̃r conũsi sunt. arbitrati
st inqͥb dam membris quodẽent nł accept̃i in fut᷑o.
quã gentiles. P A cceꝑunt autẽ npsi pͥmi singłos .o.
m̃abant in alus ꝑsonis. hec ẽ conquestio iudeoꝵ. ad¬
u̾sus dñm. hi nouissimi .i. gentiles una hora fecert̃.i.
laborauert̃. Nos autẽ iudeilaborauimꝰ toto tp̃r qd fu
legis sudauimꝰ. ł longiora earnis tempiam̃ta sustinuimꝰ:
⁊ m̃murate. ideo tolle quod tuũ ẽ .i. quod meruisti. scł
damnationẽ. ⁊ uade .i. discede amas uolo autẽ huic
nouissimo.i. gentili populo dare scd̃m meritũ. siẽ ⁊ tͥ do
ꝑmentũ. Calis ẽ mea uoluntas. ⁊ ñ licet mͥ facere quod
uolo: Ego ago scd̃m bonitatẽ meç miscdiȩ. ⁊ ocłs tuus

Expanded text:
perfecti qui non murmuraverperfecti qui non murmuraverPrimi, id est, Judaei, qui in primo tempore conversi sunt, arbitrari suni in quibusdam membris, quod plus essent accepturi in futuro quam gentiles. Acceperunt autem ipsirmurabant in aliis personis; haec est conquestio Judaeorum adversus Dominum: Hi novissimi, id est gentiles, una hora fecerunt, id est laboraverunt. Nos autem Judaei laboravimus toto tempore, quod fuilegis sudavimus, vel longiora carnis tentamenta sustinuimus, murmurare, ideo tolle quod tuum est, id est quod meruisti, scilicet damnationem, et vade, id est discede a me. Volo autem et huic novissimo, id est gentili populo, dare secundum meritum, sicut do tibi per meritum. Talis est mea voluntas. Aut non licet mihi facere quod volo. Ego ago
Abbreviated transcription (Latin):
tes autẽ ⁊ pͥmi. Querit᷑ gͦ quomͦ dicantur inuidere. mͣ¬
murare. cũ in p̃mio suscipiendo nulla ent m̃m̃atio. nul¬
la erit inuidia. S consuetudo ẽ in diuina pagina ml¬
tos incollectiõe accipere. ⁊ quedã u̾ba qͥb. dã ꝑsonis con¬
gruere. quedã aliis ⁊ queda aluis. n toti collectioni. Cũ
gͥ pͥmi dicantur murmurasse. ⁊ tñ mercedẽ recepisse:
tib se p̃ponebant. dicentes se populũ ẽẽ dei abinitio
quẽ ds̃ dilexit ⁊ fouit. qͥ ⁊̃ in cerimonus legalib pondꝰ
portauit diei et estus. Dicebant ⁊ populũ gentilẽ ca¬
nes eẽ potiꝰ quã hommes. indignũ ẽẽ iudicantes. ut
qui idolis seruierãt: sͥ cõparabiles existerent. S dñs
malis oꝑib humił confessio. potiꝰ quã de bonis suꝑ¬
ba gatio: subdit. Amice. ñ facio tͥ iniunã. Murm̃atio
ista fuit in mundo. ⁊ inmundo arbitrati ft̃. qued plus
eeẽnt accepturi in futuit. Isti ñ accepert m̃cedẽ.s

Expanded text:
ti sunt, etc. Quaeritur autem quomodo dicantur invidere, murmurare, cum in praemio suscipiendo nulla invidia, nulla erit murmuratio? Sed consuetudo est in divina pagina multos in collectione accipere, et quaedam verba quibusdam personis congruere, et quaedam aliis, non toti collectioni. Cum igitur primi dicantur murmurasse, et tamen mercedem recepisse, tibus se praeponebant, dicentes se populum Dei esse ab initio, quem Deus dilexit et fovit, qui in caeremoniis legalibus pondus portavit et aestus. Dicebant etiam populum gentilem canes esse potius quam homines, indignum esse judicantes, ut qui idolis servierant, sibi comparabiles existerent. Sed Domimalis operibus humilis confessio, potius quam de bonis superba gloriatio, subdit: Amice, non facio tibi injuriam. Murmuratio ista fuit in Judaeis, et in mundo arbitrati sunt, quod plus essent accepturi in futuro. Et isti non acceperunt mercedem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sequatur. Morẽ sequit᷑ sẏroꝵ ⁊ maxime palestinoꝵ. qui
ad omnẽ sermonẽ suũ patabolas ungunt. ut quod per¬
simplex p̃ceptũ tenen ñ potest ab atiditorib. si milittdine
exepli teneatur. Litera satis patet. s sententia t̾ribilis ẽ
cũ dicat. Sic ⁊ ꝑat̃ m̃s celestis faciet uob̾. si ñ remiserits

Expanded text:
sequatur. Morem sequitur Syrorum, et maxime Palaestinorum, qui ad omnem sermonem suum parabolas jungunt, ut quod simplex praeceptum teneri non potest ab auditoribus, similitudine exempli teneatur. Littera satis patet, sed sententia terribilis est, cum dicit: Sic et Pater meus coelestis faciet vobis, si n
Abbreviated transcription (Latin):
iudeis p̃dicare noluit.i. ñ licuit. ꝑ acta uͦ obedientia.
qr ad p̾dicationẽ xp̃i iudei noluert̃ conũti. dedit
potestatẽ offerendi u̾bũ dei om̃ib hominib. Inci¬
pit itaq reddere retributionẽ in tp̃r nouissimox. dũ
latronẽ in passione saluauit. antiquos patres de inferno ab¬
sttactos. in die ascensionis incelum introduxit. ⁊ sic com¬

Expanded text:
eis praedicare non licuit. Peracta vero obedientia quia ad praedicationem Christi Judaei noluerunt converti, dedit potestatem offerendi verbum Dei omnibus hominibus. Incipit ergo reddere retributionem in tempore novissimorum, dum latronem in passione salvavit, antiquos patres de inferno abstractos, in die ascensionis in coelum introduxit. Et sic com
Abbreviated transcription (Latin):
suecensa sunt. ł in igne ire. quo uident᷑ alta petere.
Nc̃ in aquas carnalis uoluptatis. quȩ molliant .
resoluant robur m̃tis. de qitib aquis d̾r. Aque
multȩ ñ poterunt extnguere caritatẽ. ẜ E obtuli eũ.
Latent᷑ hoc dicto accusat apłos. cũ possibilitas ciran¬
di int̃dũ ñ ad inbecillitatẽ curantiũ.s. ad eoꝵ fidem
referat᷑ qui curandi sunt. dicente dño. fiat tͥ sed̾m

Expanded text:
succensa sunt, vel in ignem irae, quo videntur alta petere, succensa sunt, vel in ignem irae, quo videntur alta petere, nunc in aquas voluptatis carnalis, quae molliant et resolvant rebus mentes, de quibus aquis dicitur: Aquae multae non potuerunt exstinguere charitatem . Et obtuli eum, etc. Latenter hoc dicto accusat apostolos, cum possibilitas curandi interdum non ad imbecillitatem curantium, sed ad eorum fidem referatur, qui curandi sunt, dicente Domino: Fiat tibi secundum
Abbreviated transcription (Latin):
tandũ. q xp̃c ab eis. mortẽ passurus filius hominis
appellat᷑. qr xp̃o passo in carne. diuinitas impassibibis
mansit. ¶ Te intellexert disciꝑuli. Intellexerunt
discipuli ꝑ uidiciũ sue passionis. de qua sepe p¬
Adixerat ilł. ⁊ ꝑ indiciũ passionis sui peurso¬
risquã completã uiderant. ¶ & cũ uenisset ad tur
bã. Loca ipsa reb congruunt. In monte dñs orat. ⁊
traniformatur coram discipulis. ostendens archana suȩ
maiestatis. In inferiora uͦ descendens. turbe oceursui exti¬
los abhis qui uexant᷑ expellit: ꝓ qualitate enĩ meri¬
toꝵ aliis ascendit. aliis descendit. Mareꝰ hunc dic̃
surdũ ⁊ mutũ. quẽ matħs uocat lunaticũ. ñ quod
luna demonib scruiat. s demon cursũ lunȩ obser¬
uans homines uexat. ut ꝑ ereaturã infamet creatore
Typice autẽ lunatieus ẽ. qui ꝑ horarũ mom̃ta mutat᷑
ad uicia. nec ꝑstat inproposito. eũ crescit ⁊ decrescit.
⁊nẽ in ignẽ libidinis fert᷑. quo corda adulterantiũ

Expanded text:
tandum quia Christus ab eis mortem passurus Filius hominis appellatur, quia Christo in carne passo divinitas impassibilis mansit. Tunc intellexerunt discipuli, etc. Intellexerunt dico per indicium suae passionis, de qua saepe praedixerat illis, et per indicium passionis sui praecursoris, quam completam viderant. Et cum venisset ad turbam, etc. Loca ipsa rebus congruunt. In monte Dominus orat et transformatur coram discipulis, ostendens arcana suae majestatis. In inferiora vero descendens, turbae occursu excilos ab his qui vexabantur, expellit. Pro qualitate enim meritorum, aliis ascendit, aliis descendit. Marcus hunc dicit surdum et mutum, quem Matthaeus vocat lunaticum, non quod luna daemonibus serviat, sed daemon cursum lunae observans, homines vexat, ut per creaturam infamet Creatorem. Typice quidem lunaticus est, qui per horarum momenta mutatur ad vitia, nec perstat in proposito, sed crescit et decrescit, et nunc in ignem libidinis fertur, quo corda adulterantium
Abbreviated transcription (Latin):
tinuit. Tm̃ quisq mente possidet: quantũ desiderat.
Multa gͦ deserit: qui omnẽ cupiditatẽ pꝰponit. SI ħe
aũt dix̃. Am̃dico uob̾. quod uos qui secuti estis me.
Non dix̾ qui reliquistis om̃ia. ħ it fec̃ soerates. ⁊ multi
alui philosophi qui diuitias contempsert̃. s potiꝰ ait
qui secuti estis me. qd̾ propͥe ẽ credentiũ. In regene¬
ratione. Due sunt regeneratioes: duȩ adoptiones:
due resurrectiones. WUna regeneratio ẽ. de qͣ d̾r. nͥ qͥs

Expanded text:
tinuit. Tantum quisque mente possidet, quantum desiderat. Multo ergo deserit, qui omnem cupiditatem postponit. Jesus autem dixit: Amen dico vobis, quod vos, qui secuti estis me, etc. Non dixit, qui reliquistis omnia. Hoc enim fecit Socrates, et multi alii philosophi, qui divitias contempserunt, sed potius ait, qui secuti estis me, quod proprie est credentium. In regeneratione, etc. Duae sunt regenerationes, duae adoptiones, duae resurrectiones. Una regeneratio est, de qua dicitur: Nis
Abbreviated transcription (Latin):
pedes iħu. In erastinũ autẽ uenit ierosolunã .⁊ accepe¬
tunt eum cũ ramis palmarũ. Unde habemꝰ quia
quinto die ante paseha uenit iherłm. qui ẽ decimꝰ dies
mensis. Pascha em̃ celebrat᷑ in quarto decimo die de¬
aimo autẽ die ideo uoluit ingredi. ꝙ ita pfiguratũ
fuit in lege. ÷ p̃eipitur. Becimadie mensis huĩ tol¬
lat unꝰquisq agnũ ꝑfamilias ⁊ domos suas. ⁊ paulo

Expanded text:
pedes Jesu. In crastinum vero venit Jerosolymam, et acceperunt eum cum ramis palmarum . Unde habemus quia quinto die ante pascha venit Jerusalem, qui est decimus dies mensis. Pascha enim celebrabatur in quarta decima die. Decimo autem die ideo voluit ingredi, quia ita praefiguratum erat in lege, ubi praecipitur: Decima die mensis hujus tollat unusquisque agnum per famil
Abbreviated transcription (Latin):
mittere uxores s. ꝑmisit: ꝑmissio enĩ fuit ñ p̃ceptũ.
⁊ hoc ꝓpt̾ duriciã cordis ur̃i. Uidebat enĩ ꝓpt̾ duritiã
tantã in uideis moyses. qd cũ ꝓpt̾ aliꝙͣ causã uxores
odio ħent. si ñ liceret dimitte interficerent. E misit gͦ
quod leuiꝰ erat. ut grauiꝰ uitaret᷑. Abinicio aute ñ fuit
sic .i. ñ sic habuit lex naturał. S Dico autẽ uob. Seruꝰ
coactus infirmitate hominũ. hoc precepit. s ego dñs ⁊
magister dico ⁊ p̃eipio uob̾. ut uetẽ hominẽ exuatis. ⁊ p̃¬
cũ uiro una erat in carnali copula. in aliã camẽ illã uni¬
tatem transmiserit. ⁊ fornicatione illã diuiserit. ñ amit
cũ uiro suo copłati. quia contra copulationẽ peccauit: ⁊
quia uinculũ coniugii remanet: ideo addit: ⁊ qͥ dimissã
duxerit. mechat᷑. Accipientẽ t̾ret. ꝙ adult̾a ñ timet

Expanded text:
sio enim fuit, non praeceptum, et hoc propter duritiam cordis vestri. Videbat enim tantam duritiam cordis in Judaeis Moyses, quod, cum propter aliquam causam uxores odio haberent, si non liceret dimittere, interficerent. Permisit ergo, quod levius erat, ut gravius vitaretur. Ab initio autem non fuit sic. Id est, sic non habuit lex naturalis. Dico autem vobis. Servus coactus infirmitate hominum praecipit, sed ego Dominus et magister dico et praecipio vobis, ut veterem hominem exuatis, et pre est viro juncta, et una erat in carnali copula, in aliam carnem illam unitatem transmiserit, et fornicationem illam diviserit, non amitcum viro suo copulari, qui contra copulationem peccavit. Et quia vinculum conjugii remanet, ideo addit: Et qui dimissam duxerit, moechatur. Accipientem terret, quia adultera non timet
Abbreviated transcription (Latin):
R Immolabitq cũ uniu̾sa multituoo filioꝵ isił ad
uespum. Decima gͦ dic m̃sis pͥmi agnꝰ qui in paseha
immolaretur domũ introduei iussus ẽ. qr dns deci¬
madie eiuso mensis. hoc ẽ artte quinq dies pasche
inciuitatẽ in qua patet᷑ estendit erat ingressurus.
Modo ad mysteriũ redeamꝰ. Bethfage ẽ uiculus sac̃dotũ
in monte oliueti. ⁊ domꝰ buccȩ interp̾tat᷑. Sig̾eat gͦ pͥ

Expanded text:
 immolabitque eum universa multitudo filiorum Israel ad vesperam . Decima ergo die mensis primi, agnus, quem in pascha immolarent, domum introduci jussus est, quia Dominus decima die ejusdem mensis, hoc est, ante quinque dies paschae in civitatem, in qua pateretur, erat ingressurus. Modo ad mysterium redeamus. Betphage est vinculus sacerdotum in monte Oliveti, et domus Buccae interpretatur. Significat
Abbreviated transcription (Latin):
cile. eũ labore pot̾. Potest ⁊ enĩ fieri. s. cũ maximo labore.
iuuante dei grã. ut peecunias habentes ł inpetunus con¬
fidentes. exutis plilargirie retinaculis. ianuã intrant
regn cęlestis. faciliꝰ ẽ camelũ. Camelus iste ẽ xp̃c. qui
sponte humiliatus. infirmitatis nr̃e oña sustulit. Acus
cire dignatus ẽ .i. reparare pꝰ lapsũ dr gͦ S faciliꝰ ẽ ꝑ fo

Expanded text:
test etenim fieri, sed cum maximo labore, juvante Dei gratia, ut pecunias habentes, vel in pecuniis confidentes, exutis philargyriae retinaculis, januam intrent regni coelestis: Facilius est camelum sponte humiliatus, infirmitatis nostrae onera sustulit. Acus cire dignatus est, id est reparare post lapsum. Dicitur ergo
Abbreviated transcription (Latin):
fieri paruuli sensib. malicia aũt pueri estote. Dec erat
filios ad patrẽ uenire: Si pecc̃ores futuri sunt. quare
ho iste forsitan a dño. tm̃ eos qui paruulis uolunt similes¬
ẽẽ. dignos introitu regni cȩlestis. ⁊ ideo cercior cupiens
eẽ. ñ ꝑ parabolas. s aꝑte postulat ex poni quib merras
adolescens diues ⁊ suꝑb erat. Alii dicunt non uoto tẽptantis
s. discentis interrogasse. cũ dicat. Magister bone ⁊ eet̃a. Qd
rẽ hominẽ p̃utũ ⁊ ñ dm̃: ⁊ ex se tm̃ibonũ. Unde redarguit
ita. Quid me interrogas debono: sub audi magistro: i. q̃
rendo a bono magistro. Quod ita sit intelligendũ docet
alius eugłista. cũ dicat. Quid me dicis bonũ: Nonsũ ita
bonus ut putas.i. exme bonꝰ sedm hoc quod sũ hõ. Ex se
ad uitã ingredi: De mala interrogatione uituꝑat eũ. uͥ dixerat.
magister bone. Ad questionẽ uͥ sanã respondet soluendo.

Expanded text:
pueri effici sensibus, sed malitia parvuli estote . Nec erat pueri effici sensibus, sed malitia parvuli estote . Nec erat filios ad patrem venire? Si peccatores futuri sunt, quare homo iste forsitan a Domino, tantum eos qui parvulis volunt esse similes, dignos introitu regni coelestis, et ideo certior cupiens esse non per parabolas, sed aperte postulat exponi, quibus meritis dives, et superbus erat. Alii dicunt non voto tentantis, sed dicentis interrogasse, cum dicat: Magister bone, etc. Quid mrum hominem, et non Deum, et ex se tantum bonum. Unde redarguit ita: Quid me interrogas de bono? subaudis magistro, id est quaerendo a bono magistro. Quod ita sit intelligendum, docet alius evangelista, cum dicit: Quid me dicis bonum? Non sum ita bonus ut putas, id est ex me bonus, secundum hominem. Ex se ad vitam ingredi, etc. De mala interrogatione vituperat eum, ubi dixerat Magister bone, ad quaestionem vero sanam respondet, solvendo
Abbreviated transcription (Latin):
ħ u̾bũ .i. abstinere: capiat .i. abstineat.  Te oblati st̃ duo
ꝑueri. Cũ xp̃e de continentib loqueret᷑ oblati sunt ei pueri.
qui quamuis ñ ẽẽt continentes uirtute: tñ in figura ue¬
ror continentiu uoluit in eis ostendere. quod in ueris
continentib cõplet᷑. Imposuit enĩ eis manꝰ. ut uis con¬
tinentib ⁊ ueris humilib grãm sui auxilu conferendã
eos manu ⁊ uoce saluatoris benedici: s quia qͣsi adhuc
rudes ⁊ simplices. putarent magistrũ suũ ad similitudi¬
nẽ reliquoꝵ hominũ lassari. importunitate offerentiũ.
Ihc uͦ art.. Sinite paruulos uenire ad mei. Si gnificans
ꝑ hoc qr uerihumiles i continentes ad dm̃ ueniunt: & qr
isti sunt figura ueroꝵ continentiũ: ideo addit taliũ ẽ enĩ
regnũ celoꝵ talisi dix̃. ñ istoꝵ. Ut ostendet ñ ȩtatẽ regnare
s mores: ⁊ his qͥ similes sunt pueris in innocentia ⁊
simplicitate. premiũ repromittit. De quib apłs. Holite

Expanded text:
 abstinere, abstineat. Tunc oblati, etc. Cum Christus de continentibus loqueretur, oblati sunt ei pueri qui, quamvis non essent continentes virtute, tamen in figura verorum continentium, voluit in eis ostendere, quid in veris continentibus impletur. Imposuit enim eis manus, ut veris continentibus, et veris humilibus gratiam sui auxilii conferendam eos manu et voce Salvatoris benedici, sed quia quasi adhuc rudes et simplices putarent Magistrum suum ad similitudinem reliquorum hominum lassari importunitate offerentium.inite parvulos venire ad me, etc. Significans per hoc, quod vere humiles et continentes ad Deum veniunt, et quia isti sunt figura verorum continentium; ideo addit: Talium est regnum coelorum. Talium dixit, non istorum, ut ostenderet non aetatem regnare, sed mores, et his qui sitate praemium repromitti, de quibus Apostolus: Nolite
Abbreviated transcription (Latin):
deformẽ ꝑ angusta uitȩ portãuiã ingdi. quã uideũ
demultis głantẽ. ⁊ ad subeundũ leue onus xp̃i se hu¬
erat quȩ foram̃ acus dicebatur. ꝑqua camelus ñ deposito
onere ⁊ fiexis genib transire ñ poterat. ꝑ quod significant᷑.
diuites ñ posse intrare arta uiã que dueit ad uitam. nisi
diuitiis saltẽ ñ amando depositis. ⁊ sordib peccatoꝵ ren¬
tiatis. ⁊ cordib ꝑ humilitatẽ contritis Auditis aũt hs
sit turba pauꝑũ quę diuitib ꝑditis poterit saluari. ñ qr
intellexert̃ cunctos qui diuitias amant. ⁊ siñ habeant.
in diuitũ numero cõputari ᷤ Asꝑiciens autẽ iłis. dix̃. No¬
ta. quia ipso aspectu suo reddit attentos. Apud homine ᷤᷤ
impossibile ẽ hoc. apd̾ dm̃ autẽ st̃ omnia possibilia. Non
ita quidẽ accipiendũ ẽ. quod cupidi ⁊ suꝑbi qui noĩe

Expanded text:
 angustam viam vitae ingredi, quam Judaeum de multis gloriantem, et ad subeundum leve onus Christi, se huerat, quae Foramen acus dicebatur, per quam camelus, non nisi deposito onere et flexis genibus transire non poterat, per quam significantur divites, non posse intrare viam arctam, quae ducit ad vitam, nisi divitiis saltem non amando depositis, et sordibus peccatorum renuntiatis, et cordibus per humilitatem contritis. Auditis autem his, sit turba pauperum, quae perditis divitibus, poterat salvari, nisi quia intellexerunt cunctos, qui divitias amant, etsi non habeant in divitum numero computari. Aspiciens autem Jesus dixit, etc. Nota quia ipse aspectu suo reddit attentos. Apud hominem hoc impossibile est, apud Deum autem omnia possibilia sunt. Non ita accipiendum est, qu
Abbreviated transcription (Latin):
oñe dĩc eũ drc̃t fili dauio homine confitentur. stba¬
aui. Eurba ista sunt carnalia desideria. que bonũ
solent impedire affectũ. T etiã ꝑsecutores. qui ad fidẽ
uenire uolentib mminis ł blandiciis solent obsistere.
Atilli pulsando. orando. magis instant. donee strepi¬
tũ turbe incant. dicentes. dne miserere s E stetit iħe.
Transiens audita stans illuminat: qr ꝑ humanitatẽ

Expanded text:
ne, Deum; cum dicunt, fili David, hominem confitentur. Tetc. Turba ista sunt carnalia desideria, quae bonum solent impedire affectum; vel etiam persecutores, qui ad fidem venire volentibus, minis vel blanditiis solent obsistere. At illi pulsando, orando, magis instant, donec strepitum turbae vincerent, dicentes: Domine, miserere. Et stetit Jesus, etc. Transiens audit, stans illuminat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ in angustus rogastime dimisi tibiͥ ⁊ tumͦ lib̾atus
compassionẽ ñ ħtusti: quin potius propħas ⁊ apłos
meos ꝑsequeris. ⁊ ingratus ⁊ deiusticia presumens
sꝑns gt̃s. iudicans illas. in xp̃o societate tua indignas.
Nonne e oportuit n te misereri conserui: ic̃. Tc̃ trat̾¬
intelligi romani pͥncipes tytꝰ ⁊ uespasianꝰ. ł tartatei
minnstri. quib tande sunt tradendi uidei traoidit

Expanded text:
quia in angustiis rogasti me, dimisi tibi: modo liberatus compassionem non habuisti, quin potius prophetas et apostolos meos persequeris, et ingratus de justitia praesumes, spernis gentes, judicans illas in Christo societate indignas. Nonne ergo oportuit et te misereri, cum tui misertintelligi Romani principes, Titus et Vespasianus, vel tartarei ministri, quibus tandem tradendi sunt Judaei. Tradidit
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ Seorsũ. ideo dic̃. ut ꝑ hoc sig̾caret iustos a mał
inuidicio separandos. E transfiguratꝰ ẽ. Non subã
Son faciẽ suã comparauit: quia clarius in mundo nieħ
intienti potuit. Sestim̃ta autẽ eiꝰ facta sunt alba
sic̃ nix Sestim̃ta xp̃i scõs significant. dequib ysaias.

Expanded text:
os ideo ducit, ut per hoc significaret justos a malis in judicio separandos. Et transfiguratus est. Non substantiam Soli faciem suam comparavit, quia clarius in mundo nihil inveniri potuit. Vestimenta autem ejus facta sunt alba sicut nix. Vestimenta Christi sanctos significant
Abbreviated transcription (Latin):
gandebamꝰ. Caute tñ intuendũ ẽ. quia ñ passim peccan
⁊ pͥmo quidẽ ut dictũ ẽ peccantẽ miscdit̾ increpare. ut sit
qui debebat. xͣ milia talenta. populũ designat uidaicũ
qr reus multarũ transgssioñ legis. & pletionẽ debuit
decalogi. s. cũ ñ haberet unde redderet. scł eũ unrib
dari .i. iusto iudicio ꝑmisit. seruũ malignoꝵ sp̃uũ fi
eri. ⁊ iussit uendi urorẽ ⁊ filios ⁊ oĩa quȩ habebat. ⁊ red
di. & iussit ꝑ eupiditate ⁊ oꝑib. quasi prouxore ⁊ filus
penas soluere. Proeidens autẽ seruus ille. Cu sponte
tatẽ iudaicã qͣ qͣsi capti tenebant᷑ absoluit. s nueniã
omniũ peccatoꝵ ꝓmisit se dare. siuellent in p̃cepto ꝑ¬
sistere. Uł ałr. Dimisit eũ. q pondere carnaliũ ob¬
seruationũ absoluit. iꝰ dimisit. qr pͥores tͣnsg̃ssiones
dictus de captiuitate libatꝰ. ł adlib̾tatẽ fidei ꝓ motus.
inuenit unũ de conseruis suis. sł̃ gentilẽ populum.¬

Expanded text:
amen caute intuendum est, quia non passim peccantEt primo quidem peccantem misericorditer increpare, ut sit qui debebat decem millia talenta, populum designat Judaicum, quia reus multarum transgressionum legis, expletionem debuit Decalogi, sed cum non haberet unde redderet, scilicet cum viribus dari, id est justo judicio permisieri, et jussit vendi uxorem, et filios, et omnia quae habebat, et reddi, id est jussit pro cupiditate et operibus, quasi pro uxore et filiis poenas solvere. Procidens autem servus ille, etc. Cum sponte tatem Judaicam, qua quasi captivi tenebantur absolvit, sed etiam veniam omnium peccatorum promisit se dare, si vellent incoepto persistere. Vel aliter. Dimisit eum, quia pondere carnalium observationum absolvit, et dimisit, quando priores transgressiones dictus de captivitate liberatus, vel ad libertatem fidei promotus, invonit unum de conservis suis, gentilem scil
Abbreviated transcription (Latin):
peccat cͥminałr peccat in eccłiã aqua meret᷑ separari ꝑeri¬
minaliaꝰ dimittam  usq septies: hoc autẽ ita exponitur.
contra illos qui uolunt tm̃ unã penitentiã in eccłia. Dic̃¬
ihc. Non dieo tͥ usq septies. s usq seꝑtuagies septies. Iero
nimꝰ ita exponit hunc numerũ. ut dicat᷑ quadringentis
nonaginta uicib. ut uidelicet totienspeccanti dimitt̃e
p̃cipiatur in die. quotiens ille in die peccare ñ posset. Aco¬
gens. Numerus enĩ iste conficit᷑ exundenario. ⁊ septe¬
nario. Septies it undecĩ. sunt septuaginta ⁊ septẽ.
Undenari trans gressionẽ significat. qr transcendit de¬
nariũ. ꝑ quẽ decalogus intellig̾. Septenanus uͦ nume¬

Expanded text:
peccat criminaliter, peccat in Ecclesiam, a qua meretur separari per criminalia, dimittam usque septies? Hoc autem ita exponitur contra illos, qui volunt unam tantum poenitentiam in Ecclesia. Dicinymus ita exponit hunc numerum, ut dicatur quadringentis nonaginta vicibus, ut videlicet toties peccanti dimittere praecipiatur in die, quoties ille in die peccare non posset. Auggens. Numerus enim ille conficitur ex undenario et septenario. Septies enim undecim sunt septuaginta et septem. Undenarius enim transgressionem significat, quia transcendit denarium, per quem Decalogus intelligitur. Septenarius ve
Abbreviated transcription (Latin):
Eentuplũ accipiet. Quidã ex occasiõe hꝰ sententie. iuida¬
ieam mille annoꝵ fabulã post resurrectionẽ iustor dog¬
matizant. qñ omnia que propt̃ deũ dimisimꝰ multi¬
plici sunt nob̾ fenore reddenda. insuꝑ ⁊uita ȩterna do¬
nanda. Dec uident in epti quod isi in cęt̾is digna sit ꝓ¬
missio: in uxorib tñ uixta alios eugłistas centenis ap¬
pareat turpitudo: preserti cũ dñs ⁊ in tesurrectioe nuben¬
sic illic illud centuplũ intelligendũ ẽ. qͥ reliquent car¬
nalia recipiet sp̃ualia. Centenare̾ it numumerus ad
cȩlestia ꝑtinet. qr centenariꝰ deleua in dext̾ã transiatꝰ ẽ
in cõputatiõe. Sicut autẽ leua ad tẽporalia. sic dextera

Expanded text:
etc. Quidam ex occasione hujus sententiae, Judaicam mille annorum fabulam, post resurrectionem justorum dogmatizant, quando omnia quae propter Deum dimisimus, multiplici sunt nobis fenore reddenda, insuper et vita aeterna donanda. Nec vident inepti, quod etsi in caeteris digna sit repromissio, in uxoribus tamen juxta alios evangelistas centenis appareat turpitudo, praesertim cum Deus et in resurrectione nubenasseveret. Sed sic illud centuplum intelligendum est, qui reliquerit carnalia, recipiet spiritualia. Centenarius enim numerus ad coelestia pertinet, quia centenarius de laeva in dexteram translatus est in computatione
Abbreviated transcription (Latin):
tes petũ sibi pirferi. quet ideo quis sie maior ineregno
celor n uolens supbiã coꝵ contundete. ꝑroponis es eta¬
pla mimilitatis. ne alii alus ueluit pirfteti. nide ostn¬
tun inmedio puerũ. ut innocentiã parui qua ei na¬
cunt nsla pitunu fuise sei matiae lemornaceuse¬
Multi ⁊̃ credt hoc eẽ dictũ de scipso. qui puer erat malieia
⁊ ñ ętate. ⁊ uerꝰ humilis. qui ñ uenerat ministrari.s. minist᷑¬
undignatione in qua mͦ estis. ⁊ efficiamini ita innocentes
⁊ humiles ꝑuirtutẽ. sic̃ paruuli st̃ ꝑ etatẽ. ñ intrabrtis in reg¬

Expanded text:
itur quis sit major in regno coelorum? volens superbiam eorum contundere, proponit exemplum humilitatis, ne alii aliis velint praeferri. Et ideo statuit in medio puerum, ut innocentiam parvuli, quam ex nacunt illum pm hoc credunt dictum esse de seipso, qui puer erat malitia et non aetate, et verus humilis, qui non venit ministrari, sed ministrindignatione, in qua nunc estis, et efficiamini ita innocentes et humiles per virtutem, sicut parvuli sunt per aetatem, non intrabitis in reg
Abbreviated transcription (Latin):
Unꝰqͥsq uͦ fideliũ. interiore ⁊ ext̾iore hoĩe hoc septenario
numero continet᷑. Int̾iori. memoria. intellectu. ⁊ uo¬
luntate. In exteriori. carne. humore. Ratu. ⁊ calore.
tellectu ⁊ uoluntate. ⁊ om̃s affectiones quadriꝑtiti cor¬
poris. ꝑ prudentiã. iusticiã. teꝑantiã. fortitudinẽ. nouerit
regere. ⁊ unũ deũ qui trinꝰ ẽ aluis ut simiłr eredant. ⁊ ut
prudentes. iusti. fortes. temꝑantes sint. ñ eessat annunti¬
are. in hoc septenario num̾o ⁊ duodenario continetur.
Alioquin. cũ in locũ inde traditoris mathiã legimꝰ ordi

Expanded text:
Unusquisque enim fidelium, interiore et exteriore homine, hoc septenario numero completur. In interiori memoria, intellectu et voluntate. In exteriori carne, humore, flatu et calore, intellectu et voluntate, et omnes affectiones quadripartiti corporis per prudentiam, justitiam, temperantiam, fortitudinem noverit regere, et ut unum Deum qui trinus est, alii ut similiter credant, et ut prudentes, justi, fortes et temperantes sint, non cessant annuntiare, in hoc septenario numero, et duodenario continetur. Alioquin cum in loco Judae traditoris, Matthiam legimus ordi
Abbreviated transcription (Latin):
iusti. de quib tm̃ gaudiũ ẽ ut eis nullus penitens p̃pom pos¬
sit. qui ⁊si ñ sunt maloꝵ consen tñ licita respuunt. ⁊ in om̃i¬
b: se humiliant. Quantii gͦ gaudiuẽsi humilit̾ plangit iust¬
cũ tantũgaudiũ sit. si quod male gessit dãnat iniustusͤ ħ Sie¬
ñ ẽ. Redit ad suꝑs ꝓpositũ. dequo dierat. idete ne cõtẽ¬
natis unũ. ⁊ẽ. Docens icento paribola ista ꝓposita. ut pus¬
illũ n contenant. Quod autẽ dic̃. ñ ẽ uoluntas pabs ut
.i. publice: Omne enĩ peccatũ publicũ contra unũq̃q
dr fieri. qr publice peccans ꝑximũ suũ corrũpit: corn¬
alios tec̃. ut eoiã multis erubescat. ł probent illud eẽ
pectatũ. Si autẽ nec sic corrigi uoluit: die toti ęcelie.
ut maiorẽ erubescentiã patiatur. Post ħ omnia. sequit᷑
ei cõmunicatio: quȩ tñ fieri debet ꝑ os ȩcełie .i. ꝑ sacdo

Expanded text:
nullus poenitens praeponi possit, qui, etsi non sunt malorum conscii, tamen licita despiciunt, et in omnibus se humiliant. Quantum ergo gaudium est, si humiliter plangit justus, cum gaudium sit, si quod male gessit, damnat injustus. Sio dixerat: Videte, ne contemnatis, etc. Docens idcirco parabolam istam propositam, ut pusillum non contemnant. Quod autem dicit, non est voluntas Patris, ut est publice: omne enim publicum peccatum contra unumquemque dicitur fieri: quia publice peccans, proximum suum corrumpit: corralios tecum, ut coram multis erubescat, vel probent illud esse peccatum. Si autem nec sic corrigi voluerit, dic toti ecclesiae, ut majorem erubescentiam patiatur. Post haec omnia, sequitur excommunicatio, quae tantum fieri debet per os Ecclesiae, id est