comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atur illud qđ scriptũ ẽ. uineȩ flo¬
rentes odorẽ dederunt: tunc pen-¬
dentes botros colorabit sol iusticie:
ut missi in torcularia. octaui. & oc¬
togesimi t̾cii psalmi. qui ꝓ torcu¬
iarib inscribunt᷑. dm̃ calcentur
quoq dabit fructũ suũ ñ arida.
& pecrosa. & plena sentium: s t̾ra
bona quȩ dat centesimũ. & sexagesi¬
mũ. & tricesimũ fructũ: ut qui se¬
minauerint in lacrimis: in gaudio
metant. S & celi dabunt rorẽ suum.
scriptũ ẽ. celi enarrant głam dĩ: &
opa manuũ eius adnunciat firma¬
mentũ. De his cęlis in deuteronomii
cantico dicit᷑. Letamim cęli cũ eo.
id ẽ cũ dño saluatore: quos p̃sciuit.
ce p̃destinauit conformes fieri ima¬
ginis filii sui qui loquit᷑ cũ moyse.
ex pectetur ut pluuia eloquiũ me¬
um: &r descendant ut ros uerba me¬
a. Resurgent enĩ qui erant pecca¬
tis mortui: & suscitabunt᷑ qui iace¬
bant in sepulchris dealbatis: quȩ

Expanded text:
atur illud quod scriptum est: Vineae floatur illud quod scriptum est: Vineae florentes dederunt odorem : tunc pendentes botros colorabit sol justitiae, ut missi in torcularia octavi et octogesimi tertii psalmi, qui pro torcularibus inscribuntur, Domini calcentur quoque dabit germen suum, non arida et petrosa et plena sentium; sed terra bona quae dat centesimum et sexagesimum et tricesimum fructum : ut qui seminaverint in lacrymis, in gaudio metant . Sed et coeli dabunt rorem suum, scriptum est: Coeli enarrant gloriam Dei, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum. De his coelis in Deuteronomii 847 cantico dicitur: Laetamini, coeli cum eo , id est, cum Domino Salvatore, quos praescivit et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui , qui loquitur cum Moyse: Exspectetur ut pluvia eloquium meum, et descendant ut ros verba mea . Resurgent enim qui erant peccatis mortui, et suscitabuntur qui jacebant in sepulcris dealbatis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Siue ille iudeus sit. siue hereticus.
siue gentilis: quicquid boni oꝑis
fecerit: nisi in nomine xp̃i fecerit.
mercedẽ sui boni oꝑis non habebit.
Uidemus hereticoꝵ uirgines: phi¬
losophoꝵ rigorem: iudeoꝵ in esca¬¬
rũ uarietate obseruantiã: &r tam̃
brientur: oꝑiant᷑: & ñ calefaciant.
& qui mercedes congregat: mittat
eas in ꝑtusũ saculum. Postquã uero
fidẽ xp̃i receperint. & illi. & hi qui
in ecclia fuerant peccatores: & pro
magnitudine delictoꝵ captiuitati
hurus mundi traditi. & babilonio
igne cõbusti. audierunt dominũ
re eos qui contrito corde sunt: & cõ¬
pletũ fuerit in eis illud qđ ꝑ amos
& in dieb illis orietur iusticia. et
multitudo pacis. Uinea dabit fru¬
ctũ suũ. quȩ dicit in euangelio. ego
sũ uitis: uos aut̃ rami. Omnẽ qui
ut maiores fructus afferat. Cumq
mundati fuerint rami eius. id est
flagella. & ꝓꝑagines: & gemman¬
tibus oculis spem futuroꝵ cepe¬
rint fructuũ polliceri: ut imple¬

Expanded text:
Sive ille Judaeus sit, sive haereticus, sive gentilis: quidquid boni operis fecerit, nisi in nomine Christi fecerit, mercedem sui boni operis non habebit. Videmus haereticorum virgines, philosophorum rigorem, Judaeorum in escarum varietate observantiam: et tamenbrientur: operiantur, et non calefiant: et qui mercedes congregat, mittat eas in pertusum sacculum . Postquam vero fidem Christi receperint, et illi et hi qui in Ecclesia fuerant peccatores, et pro magnitudine delictorum captivitati hujus mundi traditi, et Babylonio igne combusti, et audierint Dominum re eos qui contrito sunt corde , et completum fuerit in eis illud quod per Amos  in diebus illis orietur justitia et multitudo pacis . Vinea dabit fructum suum, quae dicit in Evangelio: Ego sum vitis, vos rami. Omnem ramum qui ut majores fructus afferat . Cumque mundati fuerint rami ejus, id est, flagella et propagines, et gemmantibus oculis spem futurorum coeperint fructuum polliceri, ut imple
Abbreviated transcription (Latin):
supra dixerat: ꝑcussi uos uento uren¬
te. & aurugine. & grandine: om̃ia
oꝑa manuũ ur̃arũ. Postquã tẽpli
fundam̃ta sunt iacta. ponite in qͥt
in corda ur̃a ex die ista & in futurũ:
a die uicesimo & quarto noni m̃sis :
a die quo fundam̃ta iacta st̃ templi:
ponite suꝑ cor ur̃m. Nũquid iam
sem̃ in germine ẽ. & adhuc uinea.
& ficus. &r malogranatũ: & lignum
oliuȩ ñ floruit: Ex die ista benedi

Expanded text:
supra dixerat: Percussi vos vento urensupra dixerat: Percussi vos vento urente et aurigine et grandine omnia opera manuum vestrarum, postquam templi fundamenta sunt jacta: Ponite, inquit, in corda vestra ex die ista et in futurum, a die vicesimo quarto noni mensis: a die quo fundamenta jacta sunt templi, ponite super cor vestrum. Numquid jam semen in germine est: et adhuc vinea et ficus et malogranatum et lignum oli
Abbreviated transcription (Latin):
Uinea dabit fructũ suũ. & terra
dabit germina sua: & cęlũ dabit
rorem suũ: & possidere faciam
reliquias popłi mei hec omnia. Pri¬
usquã domꝰ dĩ fundam̃ta iacerent᷑.
& edificaretur templũ: merces homi¬
nũ non erat: nec merces ium̃torũ:
nec p̃ tribulatione & angustia pax¬
erat introeuntib & exeuntib. & om¬
nes homines int̾ se hostili odio dissi¬
debant. Nunc aut̃ quia iam domꝰ
edificatũ ẽ: nequaꝗͣ faciã ut prius
feceram his qui de captiuitate babi¬
lonie sunt reuersi. s erit ubiq
pax or gaudiũ: & ariditatẽ ac famẽ
pristini temporis futura habundan¬
tia cõpensabit. Uinea enĩ dabit fru¬
ctũ suũ: & torcularib omnia reple¬
buntur: t̾ra letis segetib uestietur.⁊
& irrigantib pluuiis. ac rore noc-¬
turno: omnia pullulabunt. Uni¬
uersa quȩ dixi faciam popłi mei
reliquias possidere: quia fundam̃
extructũ ẽ. Hec eadẽ &aggeus pro¬
pheta eodem templo loquitur. qui

Expanded text:
Vinea dabit fructum suum: et terra dabit germina sua: et coelum dabit rorem suum: et possidere faciam reliquias populi mei haec omnia. Priusquam domus Dei fundamenta jacerentur, et aedificaretur templum, merces hominum non erat, nec merces jumentorum, nec prae tribulatione et angustia pax introeuntibus, et exeuntibus, et omnes homines inter se hostili odio dissidebant. Nunc autem quia jam domus aedificatum est, nequaquam faciam ut prius feceram his qui de captivitate Babylonia sunt reversi; sed erit ubique pax et gaudium, et ariditatem ac famem pristini temporis futura abundantia compensabit. Vinea enim dabit fructum suum, et torcularia omnia complebuntur, terra laetis segetibus vestietur, et irrigantibus pluviis ac rore nocturno, omnia pullulabunt: universa quae dixi, faciam reliquiis populi mei possidere: quia fundamenexstructum est. Haec eadem et Aggaeus propheta eodem tempore loquitur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
leuare manũ: pacatis omnib ꝑ cir¬
cuitũ: quȩ nos uniuersa sp̃ialiter
conuincimꝰ. Emath quoq in t̃mi¬
nis eius: & tyrus. & sydon. Assũpser̃
quippe sibi sapientiã ualde: & ȩdifi¬
cauit trrus munitionẽ suã. & coa¬
ceruauit argentũ quasi humũ: &
aurũ ut lutũ platearũ. Ecce dñs pos¬

Expanded text:
ael manum, pacatis omnibus per circuitum. Quae nos universa spiritualiter convincimus. Emath quoque in terminis ejus, et Tyrus et Sidon: assumpserunt quippe sibi sapientiam valde. Et aedificavit Tyrus munitionem suam, et coacervavit argentum quasi humum, et auru
Abbreviated transcription (Latin):
orauit dñm: & int̾pretationẽ somnii
consequutus ẽ. Hec iuxta hystoriam:
circũcisio conatur exponere. Hobis
incũbit necessitas iuxta septuaginta¬
int̾pretes dicere: quȩ nr̃i dixere maio¬
res. Accipe a captiuitate. & a principib
& ab utilib eius. & ab his qui cognoue¬
runt eã: aurũ. & argentũ: & ingressꝰ
indomũ iosiȩ filii sophoniȩ. qui et
ipse uenit de babilone.fac in ea coro¬
nas aureas: & argenteas: quas im-¬
pones suꝑ caput iħu filii iosedech
sacerdotis magni. Captiuitas iudeoꝵ
id ẽ popłi dñm confitentis: uitia st̃
atq peccata: quȩ qui cȩperit agere
penitentiam. & desiderare pristinã
deserit ac dimittit: & offertur a prin¬
cipib captiuoꝵ. & ab utilib eius. idẽ
captiuitatis. Qui & ipsi ꝓ utilitate
sua traditi sunt angło sathane in
interitũ carnis: ut sp̃s saluus fierec
& abhis qui cognoscunt eam. uideli¬
cet captiuitatẽ: in bonã partẽ post

Expanded text:
oravit Dominum, et interpretationem somnii oravit Dominum, et interpretationem somnii consecutus est . Haec juxta historiam Circumcisio conatur exponere. Nobis autem incumbit necessitas juxta LXX interpretes dicere quae nostri dixere majores. Accipe a captivitate, et a principibus, et ab utilibus ejus, et ab his qui cognoverunt 829 eam, aurum, et argentum, et ingressus in domum Josiae filii Sophoniae, qui et ipse venit de Babylone, fac in ea coronas aureas et argenteas, quas impones super caput Jesu filii Josedec sacerdotis magni. Captivitas Judaeorum, id est, populi Dominum confitentis, vitia sunt atque peccata: quae, qui coeperit agere poenitentiam, et desiderare pristinam deserit ac dimittit, et offertur a principibus captivorum, et ab utilibus ejus, id est, captivitatis qui et ipsi pro utilitate sua traditi sunt angelo Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus fieret , et ab his qui cognoscunt eam, videlicet capti
Abbreviated transcription (Latin):
uirib suis. Et tunc exitu rerũ. et
prosperitate omniũ cognoscetis: qđ
dñs miserit me. & ipso cuncta iuben¬
te predixerim. Hec aut̃ omnia ert̃
si obedieritis preceptis dñi: & man-¬
data illius feceritis. Holdai int̃preta
lobia: bonus dñi. Idaia: notus dñi.
Pro holdai. nunc in primo loco po¬
suit helem: qđ interpretat᷑ somniũ.
Et in quarto loco addidit hen: id ẽ
gr̃a. Horũ quatuor hominũ coro¬
ne: erunt apud filiũ sophoniȩ. quẽ
supra iosiam legimus. Qui custos &
editus ẽ templi dñi: & ibi et̃na stati-¬
one requiescent hebrei.ananiã. aza-¬
riã. & misahel. de captiuitate ueni-¬
entes: aurũ. & argentũ in munera
templi & coronas pontificis. ac ducis
attulisse cõmemorant: & quẽ supͣ ñ
dixerat hen. idẽ grãm: danihelẽ ue¬
nisse cũ munere: & idcirco helem po¬
sitũ pro holdai: ut ex int̃pretatione
regalis somnii misteria cognouisse
Assũptis enim trib pueris: danibel

Expanded text:
viribus suis. Et tunc exitu rerum et viribus suis. Et tunc exitu rerum et prosperitate omnium cognoscetis, quod Dominus miserit me, et ipso cuncta jubente, praedixerim. Haec autem omnia erunt, si obedieritis praeceptis Domini, et mandata illius feceritis. Holdai interpretatρίου Tobia, bonus, Domini. Idaja, notus Domini. Pro HOLDAI  , nunc in primo loco posuit HELEM  , quod interpretatur somnium; et in quarto loco addidit HEN  , id est, gratia. Horum quatuor hominum coronae erunt apud filium Sophoniae, quem supra Josiam legimus, qui custos et aedituus est templi Domini, et ibi aeterna statione requiescent. Hebraei Ananiam, Azariam et Misael de captivitate venientes aurum et argentum in munera templi, et coronas pontificis, ac ducis attulisse commemorant, et quem supra non dixerat, Hen, id est, gratiam, Danielem venisse cum munere, et idcirco Helem positum pro Holdai, ut ex interpretationeregalis somnii mysteria cognovisse. Assumptis enim tribus pueris, Daniel
Abbreviated transcription (Latin):
natus ẽ. S & pontifex inquit iħs fi¬
lius iosedech sedebit in sacerdotali
throno. & iunctis animis. atq consi.¬
liis dĩ popłm gubernabit. Et erit
pax int̾ duos illos: hoc ẽ int̾ eũ qui
de tribu regia ẽ. & eũ qui de leuiti-¬
ca stirpe descendit: ut sacerdotiũ
pariter & regnũ: dei popłm regan.
Ipsas quoq coronas quas de auro fe-¬
ceris & argento: postquã impositȩ
fuerint capiti iħu filii iosedech.¬
& capiti ⁊ orobabel filii salathiel: no¬
minib eoꝵ a quib oblate sunt con¬
secrabis in templo: idẽ helem. & tõ¬
ciũ: id ẽ quod supra primũ mutatũ
ẽ: ꝓ holdai enĩ nunc helem posutt.
quartũ qđ supra non dixerat addi-¬
tũ. hoc ẽ hen: de quib loqusmͣ in con¬
sequentib. Repositis aut̃ ait coronis
in templo dñi. & in sempiternã me¬
moriã consecratis: de toto orbe t̃rarũ
procul posite gentes uenient: & edi¬
ficabunt in templo meo: unusqͥsq ꝓ

Expanded text:
natus est: sed et pontifex, inquit, Jesus finatus est: sed et pontifex, inquit, Jesus filius Josedec sedebit in sacerdotali throno, et junctis animis atque consiliis, Dei populum gubernabunt. Et erit pax inter duos illos, hoc est, inter eum qui de tribu regia est, et eum qui de Levitica stirpe descendit, ut sacerdotium pariter et regnum Dei 828 populum regant, ipsasque coronas quas de auro feceris et argento, postquam impositae fuerint capiti Jesu filii Josedec et capiti Zorobabel filii Salathiel, nominibus eorum a quibus oblatae sunt, consecrabis in templo, id est, Helem, et Totium idem est quod supra. Primum mutatum est, et pro Holdai nunc Helem posuit. Quartum quod supra non dixerat additum, hoc est Hen, de quibus loquemur in consequentibus. Repositis autem, ait, coronis in templo Domini, et in sempiternam memoriam consecratis, de toto orbe terrarum, et procul positae gentes venient, et aedificabunt in templo meo unusquisque pro
Abbreviated transcription (Latin):
rũ: & intrabis domũ iosiȩ filii sopho¬
niȩ: & ibi facies coronas auri. atq ar¬
genti uarietate distinctas. Non unã
coronã: s uel duas. uł plures. Ataroth
unũ. sed uł dualẽ. uł pluralẽ nume¬
rum significant. Cumq coronas fece¬
ris : impones unã ex eis in capite iħu¬
filii iħu. filii iosedech sacerdotis mag¬
ni: & loqueris ad eum. Hec dicit dñs
om̃ps. Ecce uir cuius oriens nom̃ est
sade litteram scriptũ. Qui id circo
ẽ germen: quia ex se repente succres¬
cet. & ex radice sua in similitudinẽ
graminis pullulabit: qui uir edifi¬
cabit tẽplum dñi. Crĩq illud extru¬
xerit: ipse quoq: portabit głam. idẽ
coronã alterã. que hebraice Hibã:
alio AzA scribitur: quȩ uł inclitũ.
Significari aut̃ putant ⁊ orobabel
qui ex humili atq captiuo in ducẽ
popłi udaici repente consurgens.:
ed ificauit templũ dñi: & sedit super
solio suo: & principis potestate domi¬

Expanded text:
rum, et intrabis domum Josiae, filii Sophorum, et intrabis domum Josiae, filii Sophoniae; et ibi facies coronas, auri atque argenti varietate distinctas, non unam coronam; sed vel duas vel plures: ATAROTH   unum, sed vel dualem, vel pluralem numerum significant. Cumque coronas feceris, impones unam ex eis in capite Jesu filii Josedec sacerdotis magni, et loqueris ad eum: Haec dicit Dominus omnipotens: Ecce vir cujus nomen estSADE litteram scriptum. Qui idcirco est, germen, quia ex se repente succrescet, et ex radice sua in similitudinem germinis pullulabit, qui vir aedificabit templum Domini. Cumque illud exstruxerit, ipse quoque portabit gloriam, id est, coronam alteram, quae Hebraice HOD  , alio δόξα scribitur, quae vel inclytum, Significari autem putant Zorobabel, qui ex humili atque captivo in ducem populi Judaici repente consurgens, aedificavit templum Domini, et sedit super solio suo, et principis potestate domi
Abbreviated transcription (Latin):
liũ pacis erit inter duos. Corona aut̃
expectantib & utilib eiꝰ. & qui cogno¬
uerunt eam: & in gr̃am filii sopho¬
niȩ. & in psalmũ in domũ dñi: o
qui longe sunt ab eis uenient: & ȩdi¬
ficabunt in domo dñi: & scietis. quia
dñs om̃ps. misit me ad uos. Et erit:
si auditu audieritis uocem dñi dei
ur̃i. Semel proposui archana eru¬
ditionis hebraice. & magistrorum
synagogȩ reconditã disciplinã. eam
dũ taxat quȩ scripturis scĩs conue-¬
nit : latinis aurib ꝓdere. Quãobrẽ.
necesse michi ẽ in locis obscurissimiꝰ
historie lineas ducere: & sic que ab
eccłiasticis uiris accepi. proferre in
mediũ: lectoris arbitrio. quid magiᷤ
sequi debeat. derelinquens. Et pͥmũ
lectionis ordo reddendus ẽ: ut quod
dicit᷑ iuxta litterã perspicuũ fiat.
Accipe inquit ab holdai. & a thobia.
& ab idaia: qui de babilonia capti¬
uitate uenerunt: & sumes ab eis q̃
offeruntur munera. argentũ. & au-¬

Expanded text:
lium pacis erit inter duos: corona autem lium pacis erit inter duos: corona autem exspectantibus et utilibus ejus, et qui cognoverunt eam, et in gratiam filii Sophoniae, et in psalmum in domo Domini, et qui longe sunt ab eis, venient et aedificabunt in domo Domini. Et scietis quia Dominus omnipotens misit me ad vos, et 827 erit, si auditu audieritis vocem Domini Dei vestri. Semel proposui arcana eruditionis Hebraicae, et magistrorum synagogae reconditam disciplinam, eam dumtaxat, quae Scripturis sanctis convenit. Latinis auribus prodere. Quamobrem necesse mihi est in locis obscurissimis historiae lineas ducere, et sic quae ab ecclesiasticis viris accepi, proferre in medium, lectoris arbitrio quid magis sequi debeat, relinquens. Et primum lectionis ordo reddendus est, ut quod dicitur, juxta litteram perspicuum fiat. Accipe, inquit, ab Holdai, et a Tobia, et ab Idaja, qui de Babylonica captivitate venerunt, et sumes ab eis quae offeruntur munera, argentum, et au
Abbreviated transcription (Latin):
głiam: & sedebit. & dñabitur suꝑ
solio suo: & erit sacerdos suꝑ solio suo:
& consiliũ pacis erit inter duos illos:
& corone erunt helem: & thobiȩ. et
idaie: & hen filio sophoniȩ: memo¬
riale in templo dñi: & qui ꝓcul st̃
uenient: & edificabunt in templo
dñi: & scietis quia dñs exercituum
misit me ad uos. Erit aut̃ hoc: si
auditi audieritis uocem dñi dĩ ur̃i
lex. Et factus ẽ sermo dñi ad me
dicens. Accipe quȩ de captiuitate st̃
a principib. & ab utilib eius. & qui
cognouerunt eam: & ingredieris tu
in die illa in domũ iosiȩ filii sophoniȩ
qui uenit de babilone: & accipies ar-¬
gentũ. & aurũ. & facies coronas: et
impones suꝑ caput iħu filii iosedech
sacerdotis magni: & dices ad eũ. Hec
dicit dñs om̃ps. Ecce uir oriens nom̃
eiꝰ: & subt̃ eũ orietur. & edificabit do¬
mũ dñi: & ipse accipiet uirtutem: &
sedebit: & imperabit suꝑ thronũ suũ:
& erit sacerdos a dextris eius. & consi¬

Expanded text:
iam et sedebit et dominabitur super solio suo et erit sacerdos super solio suo et consilium pacis erit inter duos illos et coronae erunt Helem et Tobiae et Idaiae et Hen filio Sofoniae memoriale in templo Domini et qui procul sunt venient et aedificabunt in templo Domini et scietis quia Dominus exercituum misiauditu audieritis vocem Domini Dei vestri. LXX: Et factus est sermo Domini ad me dicens: Accipe quae de captivitate sunt a principibus, et ab utilibus ejus, et qui cognoverunt eam: et ingredieris tu in die illa in domum Josiae filii Sophoniae, qui venit de Babylone, et accipies argentum et aurum, et facies coronas, et impones super caput Jesu filii Josedec sacerdotis magni, et dices ad eum: Haec dicit Dominus omnipotens: Ecce vir, Oriens nomen ejus, et subter eum orietur, et aedificabit domum Domini, et ipse accipiet virtutem, et sedebit, et imperabit super throno suo. Et erit sacerdos a dextris ejus, et consi
Abbreviated transcription (Latin):
re. Sicut excogitaui ut affligerem
uos. & captiuitati traderem. quia
me patres ur̃i ad iracundiã ꝓuoca¬
ca: hoc ẽ non me penituit qđ hȩbra
te corrigerẽ: & ꝑ omnia tormenta.
& flagella erudirẽ: sic nunc in pre¬
senti tempore oogitaui ut beneface

Expanded text:
re: sicut excogitavi ut affligerem re: sicut excogitavi ut affligerem vos, et captivitati traderem, quia me patres vestri ad iracundiam provoησα, hoc est, non me poenituit, quod Hebraite corrigerem, et per omnia tormenta et flagella erudirem: sic nunc in praesenti tempo
Abbreviated transcription (Latin):
tres ur̃i dicit dñs: & ñ sum misertꝰ
sic conuersus cogitaui in dieb istis
ut benefaciam ierłm: & domui iu¬
da. Nolite timere. Hex. Et erit. sicut
eratis in maledictione int̾ gentes
domus iuda & domus isrł sic salua¬
bo eos: & eritis in benedictione. Con¬
fidite & confortamini in cordibꝰ ur̃is:
sic paratus sum & cogitaui in dieb
istis ut benefaciã ierłm &r domui
nda. Confidite. Hec post ȩdificatio¬
nẽ templi futura ꝓmittit: ut sicut
erant in cunctis gentib in maledic¬
tionẽ. & in sibilũ. & in exemplũ.
domus iuda. & domus isrł: due
uidelicet & decẽ trib sic cũ saluate
fuerint & reuerse in uideam. sint
omniũ benedictio. Nolite timere
inquit aduersarios rebellantes: con¬
fidite uera ẽẽ quȩ ꝑ me dñs pollice¬
tur. Confortentur manus ur̃e: im¬
plete oꝑa quȩ cȩpistis. Causa confor¬
tationis: dñi ꝑmissio ẽ. Hec enim
dicit dñs omp̃s. cui nichil impossi¬
bile ẽ: qui potest quȩ ꝓmittit ĩple¬

Expanded text:
misertus: sic conversus cogitavi in diebus istis, ut benefaciam Jerusalem et domui Juda: nolite timere. LXX: Et erit, sicut eratis in maledictione inter gentes, domus Juda et domus Israel: sic salvabo vos, et eritis in benedictione: confidite et confortamini in cordibus vestrisic paratus sum et cogitavi in diebus istis, ut benefaciam Jerusalem et domui Juda: confidite. Haec post aedificationem templi futura promittit, ut sicut erant in cunctis gentibus in maledictionem et in sibilum, et in exemplum, domus Juda, et domus Israel duae videlicet, et decem tribus, sic cum salvatae fuerint, et reversae in Judaeam, sint omnium benedictio. Nolite, inquit, timere adversarios rebellantes: confidite vera esse quae per me Dominus pollicetur: 848 confortentur manus vestrae: implete opera quae coepistis. Causa confortationis, Domini promissio est: Haec enim dicit Dominus omnipotens, cui nihil impossibile est, qui potest quae promittit, imple
Abbreviated transcription (Latin):
Utroq igitur mͦ: nec affligit amicũ
suũ: nec malũ aduersũ eũ cogitat
in corde suo: qui sc̃s ẽ. Et iuramen-¬
tũ ait mendax ne diligatis: p̃cipien¬
te dño in euangłio. Ego aut̃ dico
uobis ut ñ iuretis penitus: s sit ur̃m
uerbũ. est. est: non. non. Qui enĩ ñ
iurauerit: nũquã poterit peierare .
Qui uirat: audiat illud qđ scriptũ
est. Non assumes nom̃ dñi dei tui:
suꝑ re uana. Omnia hec sunt quȩ
dicentis. Et omnia quȩ oderã facie¬
batis. In p̃ceptis que ad uitã ꝑtinent.
& sunt ꝑspicua: non debemus alle-¬
nodũ queramus in scirpo. Et factũ
ẽ uerbũ dñi exercituũ ad me dicenꝰ.
Hec dicit dñs exercituũ. Ieiunium
quarti. & ieruniũ quinti. & ieiun

Expanded text:
Utroque igitur modo nec affligit amicum Utroque igitur modo nec affligit amicum suum, nec malum adversum eum cogitat in corde, qui sanctus est. Et juramentum, ait, mendax ne diligatis: praecipiente Domino in Evangelio: Ego autem dico vobis, ut non juretis penitus, sed sit vester sermo, est est, non non ; qui enim non juraverit, numquam poterit pejerare. 851 Qui jurat, audiat illud quod scriptum est: Non assumes nomen Domini Dei tui super re vana . Omnia haec sunt quae dicentis: Et omnia quae oderam, faciebatis . In praeceptis quae ad vitam pertinent, et sunt perspicua, non debemus quaernodum quaeramus in scirpo . Et factum est verbum Domini exercituum ad me dicens: Haec dicit Dominus exercituum: Jejunium quarti, et jejunium
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is: illi ꝓpħico congruit. Oderunt
in portis corripientẽ: & uerbũ scm̃
abominati sunt. Et in alio loco. Hon
confundentur: cũ loquent᷑ in imicis
suis in porta. Dauid quoq iudicabat
in portis: quando absalon ueritatẽ
iudicii reꝓmittens: patri tendebat
insidias. Et queritur: quare apud
iudeos. in portis locus fuerit iudican¬
di: ne cogerentur agricole intrare
urbes. &aliquod subire dispendium.
iudices in portis residebant: ut tam
urbanos quã rusticos: in exitu & in¬
troitu urbis audirent: & finito nego¬
tio unusquisq confestim ad sedes pro¬
prias reuerteretur . Et malũ inquit
ti sunt. duplicit̃ acciꝑe possumꝰ: & pro
afflictione. & pro malo. Pro afflictio¬
ne : si ẽ malitia in ciuitate quã dñs
non fecerit: & sufficit diei malicia
sua. Pro malo: sicut in iona ꝓpheta¬
deus loquitur. ascendit clamor ma¬
liciȩ eoꝵ ad me. Et in apło legimus:
repleti omni iniquitate & malicia.

Expanded text:
vestris, illi prophetico congruit: Oderunt vestris, illi prophetico congruit: Oderunt in portis corripientem, et verbum sanctum abominati sunt . Et in alio loco: Non confundentur cum loquentur inimicis suis in porta . David quoque judicabat in portis, quando Absalon veritatem judicii repromittens, patri tendebat insidias . Et quaeritur quare apud Judaeos in portis locus fuerit judicandi. Ne cogerentur agricolae intrare urbes, et aliquod subire dispendium, judices in portis residebant, ut tam urbanos quam rusticos in exitu et introitu urbis audirent, et finito negotio, unusquisque confestim ad sedes proprias reverteretur. Et malum, inquit, ti sunt, dupliciter accipere possumus, et pro afflictione, et pro malo. Pro afflictione: Si est malitia in civitate quam Dominus non fecerit . Et: Sufficit diei malitia sua . Pro malo in Jona propheta loquitur Deus: Ascendit clamor malitiae eorum ad me . Et in Apostolo legimus: Repleti omni iniquitate et malitia .
Abbreviated transcription (Latin):
suo. & iuramentũ mendax ne dili-¬
gatis: quia hec omnia odi dic̃ dñs
omp̃s. Promisi me ñ iuxta dies pri-¬
ores facere reliquiis popłi captiuoꝵ:
& sicut cogitaui ut affligerem eos.
cũ ad iracundiam ꝓuocassent patres
eoꝵ. & ñ sum misertus: sic nunc co-¬
gitare conuersus sũ in dieb istis: ut
benefaciã ierłm. & domui iuda. Ut
igitur ꝑmaneat sententia mea & ñ
fiat irrita pollicitatio: hec facite que
p̃cipio. Loquimini ueritatẽ cũ ꝓxi-¬
mis ur̃is. Proximũ omne hominũ
genus accipiamus: quia ex uno su¬
mus parente generati. Alioquin si
ꝓximus ꝓpinquus accipit᷑: peregri¬
nis & alienis mentiendũ ẽ. Hoc idẽ
& apłs loquit᷑. Deponentes m̃daciũ:
loquimini ueritatem unusquisq
cũ ꝓximo suo. Ueritatẽ inquit & iu¬
diciũ pacis: iudicate in portis ur̃is.
In iudicio prima sit ueritas atq ius¬
ticia: deinde sequatur miscđia. Hoc
ẽ enĩ iudiciũ pacis: ut ꝓpositum iu¬
dex habeat pacificare discordes: iuxta

Expanded text:
s, et juramentum mendax ne diligatis, quia haec omnia odi, dicit Dominus omnipotens. Promisi, me non juxta dies priores facere reliquiis populi captivorum. Et sicut cogitavi ut affligerem eos, cum me ad iracundiam provocassent patres eorum, et non sum misertus: sic nunc cogitavi conversus 850 in diebus istis, ut benefaciam Jerusalem et domui Juda. Ut igitur permaneat sententia mea, et non fiat irrita pollicitatio, haec facite quae praecipio: Loquimini veritatem cum proximis vestris. Proximum, omne hominum genus accipiamus, quia ex uno sumus parente generati. Alioquin si proximus propinquus accipitur, peregrinis et alienis mentiendum est. Hoc idem Apostolus loquitur: Deponentes mendacium, loquimini veritatem unusquisque cum proximo suo dicium pacis judicate in portis vestris. In judicio prima sit veritas atque justitia, deinde sequatur misericest enim judicium pacis, ut propositum judex habeat pacificare discordes, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
suerunt adamantẽ. Et facta ẽ suꝑ
eos dñi indignatio: & disꝑsi sunt ꝑ
omnia regna uitioꝵ: & desolata ẽ
t̾̃ra eoꝵ. uł anima. uł corpus. ñ habes
habitatorẽ dm̃: nec in se sp̃m reuer¬
tentem. Et terra quondã desidera-¬
bilis. quȩ erat hospitiũ trinitatis:
uersa ẽ indesertũ: habitationemq
draconũ. Quȩ plana sunt. uelociter
transeamus: ut in obscuris spatium
disserendi sit. Non enĩ longos.floren¬
tesq tractatus. in quib plausibilis lu¬
dit oratio: s cõmentarios scribimus.
quoꝵ officiũ ẽ preterire manifesta:
obscura disserere. Et factũ ẽ uerbũ
dñi exercituũ: ad me dicens. Hec di¬
cit dñs exercituũ. Telatus sũ syon
zelo magno: & indignatione mag-

Expanded text:
suerunt ut adamantem. Et facta essuerunt ut adamantem. Et facta essi sunt per omnia regna vitiorum, et desolata est terra eorum, vel anima vel corpus, non habens habitatorem Dominum, nec in se spiritum revertentem. Et terra quondam desiderabilis, quae erat hospitium Trinitatis, versa est in desertum, habitationemque draconum. Quae plana sunt, velociter transeamus, ut in obscuris spatium disserendi sit: non enim longos florentesque tractatus in quibus plausibilis ludit oratio, sed commentarios scribimus, quorum officium est, praeterire manifesta, obscura disserere. Et factum est verbum Domini exercituum, dicens: Haec dicit Dominus exercituum: Zelatus sum Sion zelo mag
Abbreviated transcription (Latin):
tatem fuisse manifestũ ẽ. Id circo ad
magna peccata. magna facta ẽ in¬
dignatio: & dñi uerba cõpleta sunt.
par pari referentis: ut sicut illi am¬
bulauerunt ad eũ puersi: & ipse
aduersũ eos ꝑuersus incederet. & non
audiret uerba inclamantiũ: quia et
illi uerba dñi surda aure contẽpser̃.
Quã obrem & disꝑsit eos ꝑ omnia
regna quȩ nescrunt assyrioꝵ. & chal¬
deorũ. medoꝵ atq ꝑsarũ. & gentiũ
cȩterarũ: quȩ in his imperiis subia¬
cebant: & in quarũ terris dissemina¬
ti sunt: & omnis iudea deserta ẽ. eo
qđ nullũ habuerit habitatorẽ: & ñ
eẽt in ea transiens & reuertens: & ter¬
ra quȩ fauus erat p̃ omnib in soli-¬
tudinẽ. Possumus hec & ad eos refer¬
re.qui in eccłia delinquentes: ꝓiec¬
ti sunt de t̾ra confessionis: quia no-¬
luerunt audire dnm: & uerterunt
ad eum scapulã recedentẽ. & aures
suas ad grauauerunt: & cor suũ po¬

Expanded text:
tatem fuisse manifestum est: idcirco ad tatem fuisse manifestum est: idcirco ad magna peccata, magna facta est indignatio, et Domini verba completa sunt, par pari referentis, ut sicut illi ambulaverunt ad eum perversi, et ipse adversum eos perversus incederet, et non audiret verba inclamantium, quia et illi verba Domini surda aure contempserint. Quamobrem et dispersit eos per omnia regna quae nesciunt, Assyriorum, et Chaldaeorum, Medorum, atque Persarum, et gentium caeterarum, quae his imperiis subjacebant, et in quarum terris disseminati sunt. Et omnis Judaea deserta est, eo quod nullum habuerit habitatorem, et non esset in ea transiens et revertens. Et terram quae favus erat prae omnibustudinem. Possumus haec et ad eos referre, qui in Ecclesia delinquentes, projecti sunt de terra confessionis; quia noluerunt audire Dominum, et verterunt ad eum scapulam recedentem, et aures suas aggravaverunt, et cor po
Abbreviated transcription (Latin):
& malefici incantantis sapient̃. Ingra¬
uauerunt enim aures suas ut non
audirent: & cor suũ posuerunt. ut
non adquiescerent legi dĩ. Unde isa¬
ia adeos cõminans loquitur. Incrassa¬
tũ ẽ cor popłi huiꝰ: & aurib suis graui¬
ter audierunt: & oculos suos clauser̃
ne forte uiderent oculis suis. & auri-¬
bus audirent: & corde intelligerent.
& conuerterent: & ego sanarem eos.
Porro quod dicitur iuxta hebraicũ:
& cor suũ posuerunt ad amantẽ. qu¬
ruciã cordis ostendit: & cor lapideũ:
qđ noluerint dei uerba suscipere.
Adamans enĩ lapis fortissimus. qui
hebraice dicit᷑ samir. in tantũ durꝰ
ẽ. ut omnia metalla confringat: et
ipse non confringat᷑ ab ullo: unde
a grecis indomabilis dicit᷑. Ab hoc ad¬
amante induratũ ẽ cor pharaonis:
ne dimitteret popłm dĩ. Et qui ha-¬
buerunt immo posuerunt cor suũ
adamantẽ ꝓpria uoluntate: cordis
duriciã suscipientes ne audirent
buerunt manus: quos ante captiui¬

Expanded text:
 venefici incantantis sapienter. Ingravaverunt enim aures suas 836 ut non audirent, et cor suum posuerunt, ut non acquiescerent legi Dei. Unde Isaias ad eos comminans loquitur: Incrassatum est cor populi hujus, et auribus suis graviter audierunt, et oculos suos clauserunt, ne forte viderent oculis suis, et audirent auribus, et corde intelligerent, et converterentur, et ego sanarem eos . Porro quod dicitur juxta Hebraicum: Et cor suum posuerunt adamantem , duritiam cordis ostendit, et cor lapideum, quod noluerint verba Dei suscipere. Adamas enim lapis fortissimus, qui Hebraice dicitur SAMIR  , intantum durus est, ut omnia metalla confringat, et ipse non confringatur ab ullo. Unde a Graecis indomabilis dicitur. Ab hoc adamante induratum est cor Pharaonis, ne dimitteret populum Dei . Et quia habuerunt, immo posuerunt cor suum adamantem, propria voluntate cordis duritiam suscipientes, ne audirent buerunt manus, quos ante captivi
Abbreviated transcription (Latin):
gis umbra discedat: & euangłii ue¬
ritas ueniat: nequaquã in iusticia
iudeoꝵ: s in iusticia xp̃iana: ipse
enĩ dñs ueritas ẽ atq iusticia. de
quo legimus: ueritas de t̾ra orta ẽ.
& iusticia de cȩlo ꝓspexit. Unde &
in quarto decimo psalmo: iusticia

Expanded text:
gis umbra discedat, et Evangelii veritas veniat, nequaquam in justitia Judaeorum, sed in justitia Christiana: ipse enim Dominus veritas est atque justitia, de quo legimus: Veritas de terra orta est, et justitia de coelo prospexit . Unde et in quarto decimo psalmo, justi
Abbreviated transcription (Latin):
audiuit. & cunctus popłs captiuo¬
rũ: quinto m̃se templũ ẽẽ subuer¬
sũ: qđ plenissime in eodẽ ꝓpheta
cognoscimꝰ. Hoc ẽ igit᷑ om̃ne quod
dicit᷑. dies planctus. & ieiuniorũ.
quos hactenus habuistis in luctũ:
sciatis uobis quia cogitaui. ut bene¬
faciam ierłm & domui iuda. in le¬
ticiã. & gaudiũ. & sollẽpnitates ẽẽ
uertendas: ita dũ taxat si ueritatẽ

Expanded text:
audivit, et cunctus populus captivoaudivit, et cunctus populus captivorum quinto mense templum esse subversum, quod plenissime in eodem propheta cognoscimus. Hoc est igitur omne quod dicitur: Dies planctus et jejuniorum quos hactenus habuistis in luctum, sciatis vobis, quia cogitavi ut benefaciam Jerusalem, et domui Juda, in laetitiam et gaudium, et solemnitates, esse vertendos:
Abbreviated transcription (Latin):
abiecerit: atq confregerit: & iuixta¬
hieremiã muri primũ rupti sint
ciuitatis. In quinto m̃se qui apud
nos appellatur augustus: cũ ꝓpt̃
exploratores t̾rȩ sc̃e seditio orta ẽet
in popło: iussi sunt montẽ non as¬
cendere: s ꝑ quad raginta annos
longis ad t̾ram scãm circuire dis¬
pendiis: ut exceptis duob h̃a An¬
Rti ẽ iosuȩ. om̃s in solitudine ca¬
derent. In hoc mense & a nabucho¬
donosor. & multa post scła a tito.
& uespasiano templũ hierosolimiᷤ
incensũ est. atq destructũ: capti¬
uata urbs ierłm ad quã multa
milia confugerant iudeoꝵ: aratũ
templũ in ignominiã gentis opp̃s¬
sȩ atito annio rufo. In septimo uͦ qͥ
apud nos appellatur octob̃. sic̃ supͣ
diximus occisus ẽ godolias. & iude
tribus: ac ierłm reliquie dissipate.
Legamus hieremiã. & m̃se decimo
qui apud nos ianuariꝰ dr. eoquod
ianua anni sit atq principtum:
iezechiel in captiuitate positus

Expanded text:
abjecerit atque confregerit , abjecerit atque confregerit , Hieremiam muri primum rupti sunt civitatis . In quinto mense, qui apud nos appellatur Augustus, cum propter exploratores terrae sanctae seditio orta esset in populo, jussi sunt montem non ascendere, sed per quadraglongis a terra sancta circumire dispendiis, ut exceptis duobus, Chaleb et Josue, omnes in solitudine caderent. In hoc mense et a Nabuchodonosor, et multa post saecula a Tito et Vespasiano templum Hierosolymis incensum est atque destructum; capta urbs Bethel, ad quam multa millia confugerant Judaeorum; aratum templum in ignominiam gentis oppressae a Tito Annio Rufo. In septimo vero, qui apud nos appellatur october, sicut supra diximus, occisus est Godolias; et Judae tribus, ac Hierusalem reliquiae dissipatae. Legamus Hieremiam. Mense decimo qui apud nos Januarius dicitur, eo quod janua anni sit atque principium, Ezechiel in captivitate positus
Abbreviated transcription (Latin):
Ad id quod supͣ sarasar. & rogome¬
lech. ꝑ legatos quesierant: utrũ in
mense quinto. & in m̃se septimo
re deberent & plangere: an post
ȩdificationẽ templi finire ieiuniũ:
luctũq deponere: multis in medio
positis. quȩ facerent. quȩ sꝑarent:
ex ꝑsona dñi ꝓpħa respondit. Ieiu¬
nium quarti. & ieiuniũ quinti. &
ieiuniũ septimi. & ieiuniũ decimi.
AΠΩRΩΥNΩY enĩ subauditur
mensis domui iuda & ierłm in di
& int̾ se dissonantia: quidã obscu-¬
ritatẽ silentio ꝓfessi: quasi ꝓfundis¬
simã foueam in cõmentariis transi¬
erunt: rectius arbitrantes nichil
omnino quã parũ dicere. Cogim᷑
igitur ad hebreos recurrere. or sci¬
entię ueritatẽ de fonte magis quã
mendatio: s historiȩ ex p̃cedentib.¬
& ex consequentib ordo texatur.
Ierunium quarti mensis. qͥ apud
latinos uocatur uilius. die septi¬
ma & decima eiusdẽ mensis illud
arbitrant᷑: quando descendens mo¬
rses de monte syna. tabulas legis

Expanded text:
Ad id quod supra Sarasar, et Rogommelech per legatos quaesierant, utrum in mense quinto, et in mense septimo, re deberent et plangere, an post aedificationem templi finire jejunium, luctumque deponere, multis in medio positis quae facerent, et quae sperarent, ex persona Domini propheta respondit: jejunium quarti, et jejunium quinti, et jejunium septimi, et jejunium decimi  ἀπὸ κοινοῦ enim subauditur mensis domui Juda et Jerusalem in dieet inter se dissonantia. Quidam obscuritatem silentio professi, quasi profundissimam foveam in commentariis transierunt: rectius arbitrantes, nihil omnino quam parum dicere. Cogimur igitur ad Hebraeos recurrere, et scientiae veritatem de fonte magis quam mendacio; sed historiae ex praecedentibus et consequentibus ordo texatur. Jejunium quarti mensis, qui apud Latinos vocatur Julius, die septima et decima ejusdem mensis, illud arbitrantur, quando descendens Moyses de monte Sina tabulas Legis
Abbreviated transcription (Latin):
uictimȩ: cęrimoniarũ ordo seruat᷑.
onẽ pacis. posse accipi animas fideli¬
um: quib cũ peccauerint: iratꝰ dñs
tradidit eas captiuitati: ut quȩ dm̃
ꝑbona. ꝓsperaq non senserant: per
mala sentiant & aduersa. Cũq ege¬
rint penitentiã. reuertetur dñs ad
son. & habitabit in medio ierłm.
quã unã atq eandẽ cruitatẽ intelli

Expanded text:
rum ordo servatur. et visionem pacis, posse accipi animas fidelium, quibus cum peccaverint, iratus Dominus tradit eas captivitati, ut quae Deum per bona prosperaque non senserant, per mala sentiant et adversa. Cumque egerint poenitentiam, revertetur Dominus ad Sion, et habitabit in medio Jerusalem, quam un
Abbreviated transcription (Latin):
me debeo sicut feci iam multis annis:
Et factũ est uerbũ dñi exercituum
ad me dicens. Loquere ad omnem
popłm t̾rȩ: & ad sacerdotes dicens cũ
ieiunaretis. & plangeretis in quinto
& septimo ꝑ hos septuaginta annos:

Expanded text:
me debeo, sicut feci jam multis annis? Et factum est verbum Domini exercituum ad me, dicens: Loquere ad omnem populum terrae, et ad sacerdotes, dicens: Cum jejunaretis, et plangeretis in quinto et septimo per hos septua
Abbreviated transcription (Latin):
rabunt gentes multe: & dicent. Ue¬
nite ascendamꝰ ad montẽ dñi: & ad
domũ dĩ iacob. De hoc monte. & de
hac ciuitate. & apłs paulus. si tam̃
suscipienda epła grecoꝵ auctoritatẽ.
lingua latina non respuit: sacrata
oratione disputans ait. Accessistis
uentis ierłm cęlestem: & multoꝵ
angłoꝵ milia: & eccłiam primiti-¬

Expanded text:
rabunt gentes multae, et dicent: Venite, ascendamus in montem Domini, et ad domum Dei Jacob . De hoc monte, et de hac civitate, et apostolus Paulus si tamen in suscipienda Epistola, Graecorum auctoritatem Latina lingua non respuit sacrata oratione disputans ait: Accessistis ventis, Jerusalem coelestem, et multorum angelorum millia, et Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
a multis amatorib deturpata ẽ. et
maculauit thronũ: unde & tradi¬
di eã amatoribus suis. nequaquã ut
sub marito adulteram .s ut scortũ.
& uile mancipiũ in lupanaribus
ꝓstitutam: tanto nunc amplius ad
eam reuersus sũ. quia egit pęniten¬
tiam: & ȩdificauit templũ meum.
in quo habitabo in me.dio il¬
lus: & uocabitur ciuitas ueritatis.
quȩ ante dicebatur urbs mendatii:
de qua &r in isara scriptũ ẽ: ueritaᷤᷤ

Expanded text:
a multis amatoribus deturpata est, et a multis amatoribus deturpata est, et maculavit torum meum: unde, et tradidi eam amatoribus suis, nequaquam ut sub marito adulteram, sed ut scortum et vile mancipium, et in lupanaribus prostitutam: tanto nunc amplius ad eam reversus sum; quia egit poenitentiam, et aedificavit templum meum in quo habitabo in medio illius. Et vocabitur civitas veritatis, quae antea dicebatur urbs mendacii, de qua et in Isaia scriptum est: Veritas
Abbreviated transcription (Latin):
pulũ insolitudinẽ instar uxoris acce¬
perit: & iacentem in idolatriȩ san-¬
guine. operuit pallio suo: & amore
coluerit maritali. in iezechiele ple¬
nius discimus. Quȩ postea similam
comedens. & mel. & oleum. & uesti¬
bus ornata pulcherrimis: & habens
ex largitate uiri omnia ornamenta
gemmarũ. fornicata ẽ cũ assiriis atq
chaldeis: & audiuit a dño. Sicut de¬
spicit uxor uirũ suũ: sic despexit me
domus isrł. Captiuitati aut̃ tradita.
& illusa ab amatorib suis: & pristino
decore nudata: postquã diuaricauit
pedes suos omni transeunti: & pollu¬
ta ẽ usq ad uerticẽ. memor pristinę
felicitatis ingeminat. Reuertar ad
uirũ meũ priorẽ: quia melius mi¬
chi erat tunc quã nunc. Quam ille
suscipiens. & rursũ habens in coniu¬
gio: cui primus dixerat. non irascar
tibi: & zelus in eus recessit a te: nunc
loquitur zelatus sũ syon zelo magno:
& indignatione magna zelatus sũ eã.
Quantũ prius indignatus sũ. quod

Expanded text:
pulum in solitudine instar uxoris acceperit, et jacentem in idololatriae sanguine, operuerit pallio suo, et amore coluerit maritali, in Ezechiele plenius discimus, quae postea similam comedens, et mel, et oleum, et vestibus ornata pulcherrimis, et habens ex largitate viri omnia ornamenta gemmarum, fornicata est cum Assyriis atque Chaldaeis, et audivit a Domino: Sicut despicit uxor virum suum, sic despexit me domus Israel . Captivitati autem tradita et illusa ab amatoribus suis, et pristino decore nudata, postquam divaricavit pedes suos omni transeunti, et polluta est usque ad verticem, memor pristinae felicitatis ingemit: Revertar ad virum meum priorem: quia melius mihi erat tunc quam nunc . Quam ille suscipiens et rursum habens in conjugio, cui prius dixerat: Non irascar tibi, et zelus meus 838 recessit a te , nunc loquitur: Zelatus sum Sion zelo magno, et indignatione magna zelatus sum eam. Quantum prius indignatus sum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
& ubiq tribulatio: & sine pace xp̃i
quã ad patrẽ uadens apłis dereliqͥt:
impleatur in nobis dñĩ sententia:
inimici hominis domestici eiꝰ. Om¬
nis enĩ frat̃ supplantatione supplan-¬
tat: & om̃is amicus fraudulenter
cit lingua eoꝵ loqui mendacium.
eius efficiam᷑: statim audiemꝰ apłm
proclamantẽ: unusquisq accipiet
ꝓpriam mercedem: iuxta opus suũ.
Nunc aut̃ non iuxta dies priores
ego faciam reliquiis popłi huius
dicit dñs exercituũ: s sem̃ pacis

Expanded text:
ique tribulatio et sine pace Christi, quam ad Patrem vadens, apostolis dereliquit , impleturque in nobis Domini sententia: Inimici hominis, domestici ejus . Omnis enim frater supplantatione supplantat; et omnis amicus fraudulenter cit lingua eorum loqui mendacium . ejus 845 efficiamur, statim audiemus Apostolum proclamantem: Unusquisque accipiet propriam mercedem juxta opus suum . Nunc autem non juxta dies priores ego faciam reliquiis populi hujus, dicit Dominus exercituum; sed sem
Abbreviated transcription (Latin):
indignatio magna: a dño exercitu¬
um. Et factũ ẽ sicut loquutus est:
& non audierunt. Sic clamabunt
& ñ exaudiam: dicit dñs exercitu¬
um. Et disꝑsi eos ꝑ omnia regna q̃
nescierunt: & desolata ẽ t̾ra ab eis:
eo qđ non eẽt transiens & reuertens:

Expanded text:
indignatio magna a Domino exercituum. Et factum est sicut locutus est, et non audierunt: sic clamabunt et non exaudiam, dicit Dominus exercituum. Et dispersi eos per omnia regna, quae nesciunt; et terra desolata est ab eis, eo quod non esset transiens et rever
Abbreviated transcription (Latin):
Supͣ dixerat. anus. & senes in plateis
ẽẽ sessuros: & pro temporis longitu¬
dine baculos in manib retenturos:
artandas plateas hominũ multitudi¬
ne: pueros ac puellas quasi in festis
diebtis choros ducere: & extruendã¬

Expanded text:
Supra dixerat, anus et senes in plateis Supra dixerat, anus et senes in plateis esse sessuros, et pro temporis longitudine baculos manibus retenturos, arctandas plateas hominum multitudine, pueros ac puellas quasi in festis diebus choros ducere, et exstruenda
Abbreviated transcription (Latin):
gesimus quartus psalmus. Adducen¬
tur inquit regi uirgines post eam:
iuxta quod scriptũ est. Exultauer̃
& letatȩ sunt filiȩ iudȩ: in omnib
iudiciis tuis dñe. Quȩ cũ audierus
ab apło. gaudete inquit: iterũ dico
gaudete: mentis leticiam gestu cor¬
poris iudicabunt: & tripudiente sal¬
tatu. dicent cũ dauid: saltabo & lu¬
dã in conspectu dñi. Hec dicit dñs
exercituũ. Si difficile uidebit᷑ in oc¬
culis reliquiarũ popłi huiꝰ in dieb
illis: nũquid in oculis meis difficile
erit dicit dñs exercituũ: hxx hec
dicit dñs om̃ps. Si impossibile erit
coram reliquiis popłi huius in diebꝰ
illis: nũquid & corã me impossibile
erit dicit dñs omp̃s: Per singula uer¬
ba atq sententias quib isrłi ꝓspera ꝓ¬
mittuntur: & pro rerũ magnitudi¬
ne pene incredibilia bona ꝓpħa ꝓ
mone hoc loquens: ne putetis mea eẽ
quȩ spondeo: & quasi homini ñ cre¬
datis: dei sunt ꝓmissa quȩ replico.

Expanded text:
gesimus quartus psalmus, Adducengesimus quartus psalmus, Adducentur, inquit, regi virgines post eam. Juxta quod scriptum est: Exsultaverunt et laetatae sunt filiae Judae in omnibus judiciis tuis. Domine . Quae cum audierint ab Apostolo: Gaudete, iterum dico gaudete , mentis laetitiam gestu corporis indicabunt, et tripudiante saltatu, dicent cum David: Saltabo et ludam in conspectu Domini . Haec dicit Dominus exercituum: Si difficile videbitur in oculis reliquiarum populi hujus in diebus illis, numquid in oculis meis difficile erit? dicit Dominus exercituum? LXX: Haec dicit Dominus omnipotens: Si impossibile erit coram reliquiis populi hujus 841 in diebus illis: numquid et coram me impossibile erit? dicit Dominus omnipotens. Per singula verba atque sententias quibus Israeli prospera et pro rerum magnitudine pene incredibilia promittunturmone hoc loquens: Ne putetis mea esse quae spondeo, et quasi homini non credatis: Dei sunt promissa quae replico.
Abbreviated transcription (Latin):
ginta: q̃uȩ fuit unius uiri uxor. In
bonis oꝑib habens testimoniũ: sidi¬
cauit liberos: si recepit hospitio: si
scoꝵ pedes lauit: si in tribulationib
positis ministrauit: si omne opus
bonũ prosequuta ẽ. Istiusmo¬
di senes. & anus sedebunt in plateis
ierłm. & tenebunt baculos in ma¬
nibus suis: & plateȩ ciuitatis cõple¬
buntur pueris. & puellis ludentib
Isti sunt pueri & puellȩ senes. & iu¬
uenes: quos psalmista ad canendũ
dño cohortatur dicens. Iuuenes. &
uirgines. senes cũ iuniorib laudes
nom̃ dñi. Et ioħes euangłista atq
dimittuntur uobis peccata ꝓpter
nom̃ saluatoris. Scribo uobis patres
quia cognouistis eũ qui ab initio ẽ.
Et de his salomon in ꝓuerbiis loqͥ¬
tur. Ut det innocentib uersutiam:
puero aut̃ iuniori: sensũ & intelli¬
gentiam. Et rursũ. Audite pueri
disciplinã patris: & adtendite ut cos¬
noscatis intelligentiã. De his pueris
uirgunculis. ac puellis: &r quadra¬

Expanded text:
ginta, quae fuit unius viri uxor, in ginta, quae fuit unius viri uxor, in bonis operibus habens testimonium: si educavit liberos, si recepit hospitio, si sanctorum pedes lavit, si in tribulationibus positis ministravit, si omne opus bonum persecuta est . Istiusmodi senes et anus sedebunt in plateis Jerusalem, et tenebunt baculos in manibus suis, et plateae civitatis complebuntur pueris et puellis ludentibus. Isti sunt pueri et puellae, senes, et juvenes, quos Psalmista ad cantandum Domino cohortatur dicens: Juvenes et virgines, senes cum junioribus laudent nomen Domini . Et Joannes evangelista atque dimittuntur vobis peccata propter nomen Salvatoris: Scribo vobis, patres, quia cognovistis eum qui a principio est . Et de his Salomon in Proverbiis loquitur: Et det innocentibus versutiam: puero autem juniori sensum, et intelligentiam. Et rursum: Audite, pueri, disciplinam patris, et attendite ut cognoscatis intelligentiam . De his pueris, virgunculis ac puellis, et quadra