comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ctis quȩ totum concludunt. Quasi totum adõ.
ut benedicamus domino. Uel obsecrationes
sunt adiurationes ꝓ reb difficilib. ut ꝓ conũ¬
sione impii. ꝓremouendis malis. orationes.
quies et regnum seruatur eccłiarũ. Nam in
bellis tranquillitas dissipatur. tepescit pietas.
districtio soluitur. qua soluta infirmoꝵ casti¬
tas iolatur. In pacebabilonis pax nr̃a ẽ utiq
temporał. quȩ bonis et malis comiminis dum
int̃ babilonios tenemur captiui. quib & ser¬
bom̃. Nequis putaret ħ non ẽẽ facienda ꝓ his¬
ꝑ quos patitur eccłia. addit. hoc enmbonum.
Et ne quis putet bona uita et cultu unius dĩ¬

Expanded text:
ctis, quae totum concludit quasi totum sit a Deo, ut: Benedicamus Domino. Vel obsecrationes sunt adjurationes pro rebus difficilibus, ut pro conversione impii et pro removendis malis. Orationes squies et regimen servatur Ecclesiarum. Nam in bellis tranquillitas dissipatur, tepescit pietas, districtio solvitur: qua soluta, infirmorum castitas violatur. In pace Babylonis pax nostra est, utique temporalis quae bonis et malis communis est, dum inter Babylonios tenemur captivi, quibus et serm. Ne quis putaret haec non esse facienda pro his quos patitur Ecclesia addit: Hoc enim bonum est. Et ne quis putaret cultu unius D
Abbreviated transcription (Latin):
crucẽ fuit infirmꝰ. inuriatus. iam post resur¬
rectionẽ ñ ẽ. s apparet quod non ẽẽ putabat᷑.
Inde cum exaltaueritis filium hominis: tunc
cognoicctis quia ego sum. Nicẽ ergo ei raldant
quasi dõ. ñ homini solum pro eispasso.
¶lleminẽ nouimꝰ. scd̃m carnẽ uitã futuram.
ita ceita spe tenet quasuam sit p̃sens. quȩ in
nomine carnis significatur. Et si nouimus se¬

Expanded text:
rtem fuit infirmus, injuriatus, jam tamen post resurrectionem non est, sed apparet quod esse videbatur. Unde: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . Vicem ergo ei reddant quasi Deo, non homini solum pro eis passo.Neminem non secundum carnem. Vitam futuram ita certa spe tenet, quasi jam sit praesens: quae in nomine carnis signatur. Et si cognovimus se
Abbreviated transcription (Latin):
testis głari. quia quicquid agimͦ. ł c̃ ho¬
nor cdĩ uel utilitas ꝓximi. Siue excedimus.
id si nos commendamus. in quo putamur
si insania. dum se laudat uerum dicens.
mortuus ẽ: tunc constat mortuos fuisse
apłi ut eos alliciant necessario se laudant.

Expanded text:
testis, quia quidquid agimus, vel est honor Dei, vel utilitas proximi. Sive excedimus, id est, si nos commendamus in quo putamur si insania, dum se laudat verum dicens, mortuus est, tunc constat omnes mortuos fuisse apostoli eos alliciant, necessario se laudant.
Abbreviated transcription (Latin):
olo senses: & hiisicut
laodicenses sunt asiani.
&x ipsi preuenti erant a pseudo¬
apłis: nec ad hos accessit ipse apo¬
stolus. sed & hosꝑ epłam corrigit.
Audierunt enim u̾bum ab archip.¬
po: qui et ministerium in eos acce¬
pit. Ergo apłs iam ligatus: scri¬
bit eis ab epheso ꝑ tithicum dia¬
conem.¬

Expanded text:
olossenses, et hi sicut Laodicenses sunt Asiani, et ipsi praeventi erant a pseudoapostolis. Nec ad hos accessit ipse Apostolus, sed et hos per Epistolam corrigit. Audierant enim verbum ab Archippo, qui et ministerium in eos accepit. Ergo Apostolus jam ligatus scribit eis ab Epheso per Tychicum diaconem
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut i atapure et uere. sic̃ ꝑme
& aliosuenit inuniu̾sum mundum.
et adhuc manet in eo. Non minus ẽ
in mintoo euangłium fructificatibi
facit. sĩ ẽ in uob̾. ⁊ io nil debetis ad dere¬

Expanded text:
st, ita pure et vere, sicut per me et alios venit in universum mundum, et adhuc manet in eo, quasi dicat: in mundo Evangelium, fructificat ibi facit sicut est in vobis, et ideo nil debetis super
Abbreviated transcription (Latin):
mo. aliter in filio. Nos sumus nummus in
coli debet. nisi illa quȩ hoc̃ quod ille. nec ip¬
sa ꝓ illo s cum illo.

Expanded text:
mo, aliter in Filio. Nos sumus nummus, incoli debet, nisi illa quae hoc est quod ille; nec illa pro illo, sed cum illo.
Abbreviated transcription (Latin):
entia. sic̃ scriptũ ẽ in signo. qui multũ
minus habuit qͣm gomor. In exodo
ita. Nec qui plus collegerat habuit am¬
pliꝰ. nec qui minus parauerat reꝑit minꝰ.
ra lmñt m̃ita et quiminora. in gc̃no conu¬
uio eandẽ habituri sunt refectionẽ.¬
numeret corporalia. iungantur oꝑib
p̃dicationis spũalib ut fiat pax. dando
hñc scĩm i̾e futuri. mimis hii qui in tẽ¬
pore diuites. & tam̃ ibi ȩquabuntur:. ut
sicut hic mopiã scõꝵ sustentant. ita
ibi ab eis sustententur.¬

Expanded text:
no, sicut scriptum est in signo. Qui multum minus habuit quam gomor. Quandoit amplius; nec qui minus paraverat, reperit minus . ra habent merita, et qui minora, in aeterno convivio eamdem habituri sunt refectionem.e corporalia iungantur operibus predicationis spiritualibus, et fiat pax dando ncti in spe futuri, minus hi qui in tempore divites, et tamen ibi aequabuntur. Ut sicut hic inopiam sanctorum sustentant, ita ibi ab eis sustententur
Abbreviated transcription (Latin):
de ministerio quod fit inscõs. ex
abundanti ẽ michi scribe uobis.
Scio enim ꝓmptum animumue¬
strum ꝓ quo de uobis glorior apd̃
macedonas. qm achaia parata ẽ
ab anno preterito. et ur̃a emula.
dio ꝓuocauit plurimos. Misimꝰ

Expanded text:
de ministerio quod fit in sanctos, ex abundantia est mihi scribere nobis. scio enim promtum animum uestrum, pro quo de uobis glorior apud Machedonas, quoniam Achaia parata est ab anno praeterito et uestra prouocauit p
Abbreviated transcription (Latin):
grinationis nĩe in hac grã quȩ mi¬
nistratur a nobis ad dñi głam. et
destinatam uoluntatẽ nr̃am. deui¬
tantes hoc ne quis nos uituꝑ et in
hac plenitudine quȩ ministratur

Expanded text:
grinationis nostrae in hac gratiratur a nobis ad domini gloriam et destinatam uoluntatem nostram, — deuitantes hoc, ne quis nos uituperet in hac plenitudine, quae ministratur
Abbreviated transcription (Latin):
ICora do. Eropt̃ nos conicientia nr̃a
sufficit nob̃. ꝓpt̾ uos fama nr̃a non
pollu s pollere debet inuob. Duȩ
res sunt conscientia & fama. Consci¬
entia tibi. fama proximo. Qui consci¬
entiȩ fidens negligit famam. crudeł ẽ.¬

Expanded text:
Coram Deo. Propter nos conscientia nostra sufficit nobis: propter vos fama nostra non pollui, sed pollere debet in vobis. Duae res sunt, conscientia et fama: conscientia tibi, fama proximo: qui conscientiae fidens negligit famam, crude
Abbreviated transcription (Latin):
doniȩ. quod in multo exꝑimento
dii ipsorum. et altissima pauꝑtas
eorum abundauit in diuitias sim
s maior facta ẽ dum tendit duutias dare. s⁊ hoc sim¬
plici ammo ñ ut homini plactant. s ittũ suar̃.
tem testimonium illis reddo. quod
& supra uirtutẽ uoluntarii fuerunt
cum multa exhortatione obsecͣn¬

Expanded text:
doniae, quod in multo experimento dii ipsorum, altissima paupertas eorum abundauit in diuitias sim major facta est, dum tendit divitias dare: Et hoc simplici animo, non ut homini placeant. Tenues t: Testimonium illis reddo, quod t supra virtutem voluntarii fuerunt. Cum multa exhortatione obsec
Abbreviated transcription (Latin):
¶Pnmum deo se emendantes dem̃
sr̃ĩb sua offerentes. Alit ñ erat accipien¬
dum. quia munera excȩcant oculos. &
ium auctoritatis inclmant. qui uero
dant ne arguantur. fructum dandi

Expanded text:
mum Domino se emendantes, deinde fratribus sua offerentes. Aliter non erat accipiendum, quia munera excaecant oculos, et jura auctoritatis inclinant. Qui vero dant ne arguantur, fructum dandi
Abbreviated transcription (Latin):
¶Uindex in iram dĩ .i. ꝓpcer irã
dĩ uindicandam. uel undex in irã
dĩ ostendendam. quia hȩc punitio
indicat ꝑsistentes in malo grauiꝰ

Expanded text:
index in iram. Id est, propter iram Dei vindicandam, vel vindex in iram Dei ostendendam; quia haec punitio indicat persistentes in malo gravi
Abbreviated transcription (Latin):
Insipientes enim et infirim uos uocaue¬
runt. Int̾ stulta et infirma dĩ annume
confundunt sapientes & fortes. Non
rum opum diues. romanȩ dignita¬
tis. parentela conspicuus fuit. qui
tam̃ hȩc nichilipendit nec usus ẽ eis.
¶Non reliquit sapientes. diuites.
s si eos primos eligeret. merito ta¬
lium rerum sibi uidentur eligi.⁊¬
ita suꝑbia qua homo cecidit. nisi
recur orator. Unde nathanael doct̃¬

Expanded text:
Insipientes enim et infirmi vos vocaverunt, inter stulta et infirma mundi annumeraconfundunt sapientes et forterum opum dives, Romanae dignitatis parentela conspicuus fuit, qui tamen haec nihili pendit, nec usus est eis.n reliquit sapientes, divites et nobiles; sed si eos primos eligeret, merito talium rerum viderentur sibit superbia qua homo cecidit. Nisi retur orator. Unde Nathanael doct
Abbreviated transcription (Latin):
¶Et sic in semetipso .i. si actus nr̃os considẽ.¬
mus nulli nos anteponimus. nec quẽ quam
iudicamus. Uert ustus alterum sibi p̃ponit.
quia plus suamala scit qͣm alterius. Uñqͥsq¬
¶ Oñ. Alia sunt oña participandȩ infirmi¬
tatis. alia reddendȩ dõ rationis contra eos¬
quiputant hominẽ alienis inquinari
peccatis. dic̃. Uñqͥsq onꝰ .s.p. Cont᷑ negligen¬
alienis ñ contanu¬
nent᷑ peccatis: dic̃.¬
Inuicẽ onera porta

Expanded text:
Et sic in se. Id est, si actus nostros consideremus, nulli nos anteponemus, nec quemquam judicabimus. Vere justus alterum sibi praeponit, quia plus sua mala scit quam alterius, qu Sed alia sunt onera participandae infirmitatis, alia reddendae rationis qui putant hominem alienis inquinari peccatis, dicit: Unusquisque enim, etc. Contra negligealienis non contaminentur peccatis, dicInvicem onera porta
Abbreviated transcription (Latin):
gunt aduentum eiꝰ. fẽstina acd
me uenire cito. Demas enimme de
reliquit. diligens hoc scłm. & abi¬
it thessalonicã. Crescensin gala¬
tiam titus in daimaciã. lucas
ẽ mecum solus. Marcum assume
& alduc tecũ. Est enim michi uti¬
lis mmmnistriũ. Titicũ aute mi¬
si ephesum. Penulam quam reliqui
troade apud carpum. ueniens affer
tecum: & libros. maxime autẽ mem¬
branas. Alexander erarius multa ma

Expanded text:
gunt adventum ejus. Festina ad me venire cito. Demas enim me reliquit, diligens hoc sait Thessalonicam: Crescens in Galatiam, Titus in Dalmatiam. Lucas est mecum solus. Marcum assume, et adduc tecum: est enim mihi utilis in ministerium. Tychicum autem misi Ephesum. Penulam, quam reliqui Troade apud Carpum, veniens affer tecum, et libros, maxime autem membranas. Alexander aerarius multa ma
Abbreviated transcription (Latin):
sipiens& audax que mops panis con¬
uocat p̃tereuntes dicens. panes occul¬
tos libenter attingite. & aquȩ fur-¬
ritatis ꝓmittit scientiam ucritatis.
quod ipsa occultatione commendat
& quasi condit ut libentius audiat᷑.
cuius ꝓhibitam furantur seducti au
tum in aurib spũalit̃ fornicantib.
sicut pruritu libidinis in carne cor
rumpitur integritas castitatis.

Expanded text:
sipiens et audax inops panis convocat praetereuntes, dicens: Panes occultos libenter attingite, et aquae furritatis promittit scientiam veritatis, quam ipsa occultatione contendat, et quasi condit ut libentius audiatur, cujus prohibitam furantur seducti audtum in auribus spiritualiter fornicantibus, sicut pruritu libidinis corrumpitur in carne integritas castitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
quesiuit et inuenit. Det ili dñs¬
inuenire miscliam a dño in ula¬
die. Et quanta ephesi ministra¬
uit: tu me melius nosti. Tu ergo
si  exemplo huiꝰ.

Expanded text:
quaesivit et invenit det illi Dinvenire misericordiam a Domindie et quanta Ephesi ministravit melius tu nosti tu ergo sti
Abbreviated transcription (Latin):
¶ In honesta. absit ut in mẽbris scoꝵ
inhonesta quia nonhñt speciem de¬
coris. quam hñt eaque in promptu st̃.
uel ꝓpter legem membrorum que de
licitus turpis ẽ. non membra ipsa.

Expanded text:
, inhonesta. Absit ut in membris sanctinhonesta, quia non habent eam speciem decoris quam habent ea quae in promptu sunt; vel propter legem membrorum quae delicitus turpis est, non membra ipsa.
Abbreviated transcription (Latin):
tutionem. cum nullus quicquam me.¬
ruerat p̃ordinauit quod in tempore
grȩ aliquos aꝑditis separaret. et uisios
et immaculatos faceret. Preordina
uit quod et illos iustos ad ec̃nam ui
iam ꝑduceret. Harum preordinatio¬
num alteram hic implet. quod iustos
facit. alteram in futuro implebit. A qͣ

Expanded text:
tutionem, cum nullus quidquam meruerat, praeordinavit quod in tempore gratiae aliquos a perditis separaret, et justos et immaculatos faceret; praeordinavit etiam quod et illos justos ad aeternam beatitudinem perduceret. Harum praeordinationum alteram hic implet, id est quia justos facit; alteram in futuro implebit, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ut cognoscat quȩ cura uos sunt
& consoletur corla ur̃a cũ one¬
simo carissimo & fr̃e qui ẽ exuo
bis. omnia quȩ hic aguntur no¬
ta faciet uob̃. Salutat uos aristar¬
cus concaptiuus m̃s & marcꝰ con¬

Expanded text:
ut cognoscat quae circa vos sunt consoletur corda vestra cum Onsimo carissimo et fideli fratre bis omnia quae hic aguntur nota facient vobis salutat vos Aristarchus concaptivus meus et Marcus con
Abbreviated transcription (Latin):
¶Dominicam cȩnã dicit acceptionẽ
eucaristiş. quam non debent pransi su¬
mere. ł iensis suis miscere. ut hii quos
apłs arguit. s ieuini. in honorẽ tanti
sacram̃ti. licet xp̃c post cenam discipłis
dedit. quo uehem̃tius comindaret. uo-¬
lens hocultimum infigere cordib & me¬
moriȩ eorum. quo autẽ ordine post
sumeretur apłis seruauit dicendũ.
ia enim quod unum om̃r de uno ĩuine
oporcet. Hos gͦ notat qui in eccłia ubi
causa unitatis & misterii conuenitur.
suas oblationes causa dissentionis quã
pscudo seminauerunt sibi uindica¬

Expanded text:
Dominicam coenam dicit acceptionem Eucharistiae, quam non debent pransi sumere, vel mensis suis miscere, ut hi quos Apostolus arguit, sed jejuni, in honorem tanti sacramenti. Licet enim post cdedit, quo vehementius commendaret, volens hoc ultimum infigere cordibus et memoriae eorum. Quo autem ordine post sumeretur, apostolis servavit docendum. id enim quod omnes unum sunt, de uno sumere oportet. Hos ergo notat qui in ecclesia, ubi causa unitatis et mysterii convenitur, suas oblationes causa dissensionis quam pseudo seminaverunt sibi
Abbreviated transcription (Latin):
s cconũso. tam̃ in subsequenti generatione ñ est
hoc. In domino.i. in comparatione dñi. in qua al
ut omĩa dõ um principio fubiceret addit. omĩa
ex dõ. ut neq mulier de subiectione doleat. nec
uir de exaltatione suꝑbiat. Uel uerũtamñ neq¬
misso uiro mulier excludatur a salute. neq ut
adiissa muliere iur excludatur. recddit autẽ
causam. qđ altero admisso alter ñ sit excluden
non ex auctoritate tracditionis suadet. s ex
quia ꝓ uelamine. Coma enim indicium uela¬
nunis ẽ. ut nature uoluntas addatur. & iõ uir
nẽ ut uncat contentiosos ponit auccoritatẽ.

Expanded text:
sed converso: etiam in sequenti generatione non est hoc. In Domino. Id est in operatione Domini, in qua altut omnia Deo uni principio subjiceret, addit omnia ex Deo, ut neque mulier de subjectione doleat, neque vir de exaltatione superbiat. VERS. misso viro, mulier excludatur a salute, neque, admissa muliere, vir excludatur. Reddit autem causam quod, altero admisso, alter non sit excludennon ex auctoritate traditionis suadet, sed ex pro velamine: coma enim indicium velaminis est ut naturae voluntas addatur. Et ideo vir em redditam, ut vincat contentiosos, ponit auctoritatem,
Abbreviated transcription (Latin):
eucaristiȩ. int̾cenandũ celebratum.
ñ cenã eẽ. medicina enim spũalis ẽ.
& memoria redemptionis. ut maiora
consequamur. quia morte xp̃i lib̾ati
sumus. huiꝰ in edendo & bibendo me¬
mores eẽ debemus. nouũ testam̃tum
in hoc consecuti. qm̃ beneficii diuini
sanguis testis ẽ. Inde ad tuicionẽ ut u¬
corporis & animȩ ꝑcipimus. quia uuꝰ uil

Expanded text:
Eucharistiae inter coenandum celebratum, non coenam esse. Medicina enim spiritualis est, et memoria redemptionis, ut majora consequamur, quia morte Christi liberati sumus. Hujus in edendo et bibendo memores esse debemus, Novum Testamentum in hoc consecuti: quia beneficii divini sanguis est testis, unde ad tuitionem corporis et animae percipimus: qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓgreditur. mox ambo ueritate. nudati. aꝑtis oculis
conscientiȩ ad uidendum quam indecori sunt : fo
quendo turpitudinem suam contegant.¬
Uir ẽ imago dĩ. quia sicut ex dõ omnia. ita ex
adam omnes homines. & sic conseruant auctori¬
ulum qui deus ẽẽ uoluit. uel in hoc habet similitu¬
dinem quia sicut de latere xp̃i in morte dormien¬

Expanded text:
ritatis mox ambo nudati apertis oculis conscientiae ad videndum quam indecori et inhonesquendo turpitudinem suam contegant.ir est imago Dei, quia sicut ex Deo sunt omnia, sic ex Adam omnes homines: et sic conservat auctoriia, contra illum qui Deus esse voluit. Haimo Vel in hoc habet similitudinem Dei, quia sicut de latere Christi in morte dormien
Abbreviated transcription (Latin):
Sic quiedunt carnẽ xp̃i & sanguinẽ
eiuis bibunt participes eius sunt.
pane & calice ꝑcipientes sumꝰ confor¬
sunt participes altaris erroris .i. de
gite a cultura idolorũ. uideor dicere

Expanded text:
Sic qui edunt carnem Christi, et sanguinem ejus bibunt, participes ejus sunt.pane et uno calice percipientes sumus conforsunt participes altaris erroris, id egite a cultura idolorum, videor dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
ad imaginẽ. ut sicut ds̃ p̃est omib ꝑ ommipotentiam:
torium ut habet uirgulã de ea. cum ei p̃iret addm̃.
& se ei cdaret imitandum sc̃itate sic̃ ipse eẽt gładĩ.
cum eius sapientiam sequeret᷑. Nnde. Non enĩ uir ex
muliere. && non ẽ creatus uir ꝓpt̾ mulierẽ. Hoc in eodẽ¬

Expanded text:
a Dei est, ut sicut Deus praeest omnibus per omnipotentiam, torium, ut haberet vir gloriam de ea cum ei praeiret ad Deum, et se ei daret imitandum in sanctitate, sicut ipse esset gloria Dei, cum ejus sapientiam sequeretur. Gloria viri est mulier,
Abbreviated transcription (Latin):
animã. ad qd de anima insinuandũ
quia re incorporali uti non potuit. di¬
gne ꝑ sanguinẽ qui sedes animȩ dicit᷑
animã figurauit. nec induas substan¬
tias discribuit ut diũsas eius partes in¬
telligeret. Qui enim sanguinẽ tantũ
ł corpus solum accipit totum accipit.¬
& qm̃ utrũq accipit: ñ mag̃ ꝑ utr̃q¬

Expanded text:
am; ad quod de anima insinuandum: quia re incorporali uti non potuit, digne per sanguinem, qui sedes animae dicitur, animam figuravit. Nec in duas substantias distribuit, ut diversas partes ejus intelligeret. Qui enim sanguinem tantum, vel corpus solum, totum accipit: qui utrumque accipit, non magis per
Abbreviated transcription (Latin):
lier autẽ: głã uiri ẽ. Non
enim uir ex muliere ẽ: sed
mulier ex uiro. Et enim ñ
ẽ creatus uir ꝓpt mulierẽ.
s mulier ꝓpt̾ uirum. Ideo

Expanded text:
lier autem gloria viri est non enim vir ex muliere est sed mulier ex viro etenim non est creatus vir propter mulierem sed mulier propter virum ideo
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Omminiquitate. E umerat partes.
ut aꝑtius accuset. Malicia quando quis dũp¬
num molitur alicui. Nequiti a c̃ temeritas.
quando audec quod nequit. uel intemꝑan¬
tia sui. Contentio ẽ impugnatio ueritatis.
ꝑconfidentiam clamoris. Malignitas est
mala uoluntas. cum ultra non pocest. uł
de beneficuis grãm non referre.

Expanded text:
 iniquitate. Enumerat partes, ut apertius accuset malitiam, quando quis damnum molitur alicui. Nequitia est temeritas quando audet quod nequit, vel intemperantia sui. Contentio est impugnatio veritatis per confidentiam clamoris. Malignitas est mala voluntas, cum ultra non potest vel de beneficiis gratiam non referre.
Abbreviated transcription (Latin):
Iudicabuntur non ut quasi ꝑ ignẽ
salui fiant. ut quidam dicunt. si ꝓrsus
ꝑibunt. dicit̃ enim xp̃c quia colerabilius
erit tre sodomorũm iudicio qͣm iudeis.¬
& quod excusationẽ non habent de pec¬
cato insidelitatis. quia uenit. & locutus
ẽ cis. de quo habent excusationẽ illi qͥb
nec ꝑ se nec ꝑ suos locutus ẽ. qui tamen
non effugunt dampnationẽ. quia qͥ
sine lege peccauerunt. sine lege ꝑibunt.¬
rat gentilẽ dampnari si male oꝑaretur.
saluari:si bene.s cum legẽ non habe.¬
at. quasi nesciat. quid sit honum. quid¬
ue malum. uidetur neutrum sibi de¬
bere imputari. Contra apłs. & si non
habet scriptam legẽ. babet naturalẽ
qua intelligit. & sibi conscius ẽ qd sit

Expanded text:
Judicabuntur. Non ut quasi per ignem salvi fiant, ut quidam dicunt, sed prorsus peribunt. Dicit enim Christus quod tolerabilius erit Sodomae in judicio, quam Judaeisod excusationem non habebunt de peccato infidelitatis, quia venit et locutus est eis , de quo habent excusationem illi, quibus nec per se, nec per suos locutus est, qui tamen non effugient damnationem, quia qui sine lege peccaverunt, sine lege peribuntrat gentilem damnari, si male operaretur; salvari, si bene: sed cum legem non habeat, quasi nesciat quid sit bonum quidve malum, videtur sibi neutrum debere imputari. Contra Apostolus: Etsi non habeat scriptam legem, habet tamen naturalem: qua intelligit et sibi conscius est quid sit
Abbreviated transcription (Latin):
lus non ẽẽ promissa gentibus.
¶ Michidata ẽ in uob̃. tantum ẽ enĩ
quod a meis. quantum si a meip̃o.

Expanded text:
lus non esse promissa gentibus. Vel, mihi data est in vobis, tantum est enim quod a meis quaeritur, quantum si a meipso.
Abbreviated transcription (Latin):
tas. s mistica. idest pietatis nomine palliata.
ut uelint habi ministri xp̃i cum sint pseudo.
¶ Donec de medio fiat .i. tollatur illa pote
quasi ad caput confluebant. Ut qui tenet fidẽ
teneat donec ipsa refrigescat. ł qui detinet illũ.
bescat hinius adulterari sicut nec ambulare.¬
¶ Sp̃u oris .i. potentia uisionis suȩ siue ꝑ se.
sine ꝑmichaelẽ. Occidetur autẽ ut doctorestra¬
dunt in monte olueti inpapilione et solio
fuo illo in loco contra quẽ dus ascendit ad cȩ¬

Expanded text:
itas, sed mystica, id est pietatis nomine palliata, ut velint haberi ministri Christi cum sint pseudo. Donec de medio fiat. Id est, tollatur illa potesquasi ad caput confluebant. Vel, qui fidem tenet, teneat, donec ipsa refrigescat. Vel, qui detinet illum, bescat homo adulterari, sicut nec ambulare, 8, id est potentia jussionis suae, sive per se, sive per Michaelem. Occidetur autem, ut doctores tradunt, in monte Oliveti in papilione et solio suo, illo in loco contra quem Dominus ascendit in c
Abbreviated transcription (Latin):
s quod¬
¶Aug̃. Uir cius non dicit primus uel
secundus ł quotus nec nob diffimendũ
ẽ. quod non diffunit apłs. Unde nec ul.¬
las debeo dampnare nuptias. nec eis¬
uerecundiam numerositatis aufer¬
re. Dominus autẽ septiuiram ñ dam¬
pnat. nec dicit in resurrectione ñ posse.
ẽẽ. fi tantum neq nubent neq nubent᷑.
Inde nec contra humanȩ uerecundiȩ
sensum audeo dicere. ut quotiens uo¬
luerit: nubant. nec ex meo corde quo
tasubet nuptias condempnare. quod
dicit᷑ uniuire: hoc omni uiduȩ. bea¬

Expanded text:
 Quodt vir ejus. Non dicit, primus vel secundus, vel quotus, nec nobis definiendum est quod non definit Apostolus. Unde nec ullas debeo damverecundiam numerositas inferre. Dominus autem septemviram non damnat, nec dicit in resurrectione non posse esse. Sed tantum: neque nubent, neque nubentur. Unde nec contra humanae verecundiae sensum audeo dicere, ut quoties voluerint, nubant, nec ex corde meo quaslibet nuptias condemnare. Quod dicitur univirae, hoc omni viduae. VE
Abbreviated transcription (Latin):
fideł habeat concupiscentiam etiã cum
infideli conuge. qui ñ ht̃ uerã. iõ autẽ
non debuit iub̃i fideles ab insidelib se¬
parari. quia non contrauissionẽ dni
gentiles fuerunt ambo conunct.¬

Expanded text:
 etiam cum infideli conjuge quae non habet veram. Imo autem nec juberi debuerunt fideles ab infidelibus separari, quia non contra jussionem Domini gentiles fuerunt ambo conjuncti
Abbreviated transcription (Latin):
sicut nec uereggentił. quib in cibis & huꝰ¬
nistrat egroto fit quasi eger ñ cum se fe¬
bris habe mtitur. s cũ ammo condoleu¬
tis cogitat quom̃ sibi seruiri uelit si egro¬
&e uulnera magna industria confouet
illos & compaticur. cũ om̃ib enim ho¬
minib quedã habemus commimia. fa¬

Expanded text:
sicut nec vere gentilis, quibus in cibis et in hujusnistrat aegroto, non cum se febres habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat, quemadmodum sibi seruiri uellet, si ipse aegroet vulnera, magna industria confovet illos et compatitur; cum omnibus enim hominibus quaedam habemus communia. Fa
Abbreviated transcription (Latin):
¶Puto. Nondubitat apłs. s contem¬
ptores increpat. ut et dominiis dicens
suꝑ terrã. ũbo dubitationis infideli
loedebant. quos pͥmum arguit. nec
sufficient̃ scire dicit. Alii autẽ igna¬
ri sub ueneratione idoli ȩdebant.
lis. ꝑ sc inflat in suꝑbiã ut demones.
qui greco nomine a scientia  sunt
nominati. ꝓpt̃ elationẽ autẽ scientiȩ¬
datus ẽ paulo stimulus. Meliꝰ ẽ scire
infirmitatẽ nr̃am quam naturas re¬
rum. quam scientiam. Qui apponit¬
scientiam: apponit dolorem ꝑegri¬
nationis ex desidĩo patriȩ. s Axõ.¬
ne infletur. ¶ Hic diligit dm. qui
caritatis causa scientiam migat.
creaturas mundi. Maceriam enim ds̃
formauit. s stulticia hominum for¬
turalit᷑. quȩcunq sunt in creaturis. fa¬
cta sunt ꝑ u̾bum. s forma hominis
in idolonon ẽ facta ꝑ u̾bum. sicut
dii sibiexigunt quȩ dõ uero debentut.

Expanded text:
puto, non dubitat Apostolus, sed contemptores increpat, ut et Dominus non in terra? verbo dubitationis infidelitlo edebant. Quos primum arguit, nec sufficienter scire dicit. Alii autem ignari sub veneratione idoli comedebantlis. Per se inflat in superbiam, ut daemones qui Graeco nomine a scientia sic sunt nominati. Propter elationem scientidatus est Paulo stimulus. Melius est scire infirmitatem nostram, quam naturas rerum; hanc scientiam qui apponit, apponit dolorem peregrinationis ex desiderio patriae. VERS.ligit Deum. Hic diligit Deum, qui charitatis causa scientiam mitigat, creaturas mundi. Materiam enim Deus formavit, sed stultitia hominum forturaliter, quaecunque sunt in creaturis, facta sunt per Verbum; sed forma hominis in idolo non est facta per Verbum, sicut dii sibi exigunt illa quae Deo vero debentur, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
scit debita carnis soluere. ut tam̃ ꝑ eam
mundo tota m̃te non cogatur inhere
non displiceat creatori.
temporalib dampnis affligitur. ut
sic de temporalib bonis hilarescit. ut
qui et necessaria cuncta ext̾ius ad uitȩ
sue ministerium redigit. & tam̃ hȩc
eadem non finit m̃ti suc dominari.
ut subiecta forisseruiant: & nunqͣ¬

Expanded text:
scit debita carnis exsolvere, ut tamen per eam mundo tota mente non cogatur inhaerenon displiceat Creatori. temporalibus damnis affligitur, ut udeat, qui sic de temporalibus bonis hilarescit, ut qui et necessaria cuncta exterius ad vitae suae ministerium redigit, et tamen haec eadem non sinit suae menti dominari, ut subjecta foris serviant, et nunq
Abbreviated transcription (Latin):
dalizantur offensi. s etiã quia in alia
conuigia cum ceriłint: uiuentib eisa
quib dimittuntur adulterinis nexib
colligati difficillie. resoluantur.
religionis custodit p̃cipiendo ne xp̃iani
relinquant canigia. s si inficioi᷑ adio
fidei discedit. fidelis non erit reus dis¬
soluti matrimonii. Maior enĩ causa dĩ
qui dimittitur ꝓpt̾ dm̃ si alii se unxe¬
rit. contumelia enim creatoris solum
ius matrimonii circa eum qui relin¬
quitur. ne accusetur alii copulatus. in¬
fidelis autẽ discedens & in dm̃ peccat.¬

Expanded text:
dalizantur offensi, uerum etiam quia in alia coniugia cum ceciderint uiuentibus eis, a quibus dimittuntur, adulterinis nexibus colligati difficillime resoluuntur.religionis, custodit, praecipiendo ne christiani relinquant conjugia: sed si infidelis odio Dei discedit, fidelis non erit reus dissoluti matrimonii; major enim causa Dei qui dimittitur propter Deum, si alii se junxerit. Contumelia enim Creatoris solvit jus matrimonii circa eum, qui relinquitur, ne accusetur alii copulatus. Infidelis autem discedens, et in Deum et
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Nam signaculum aplatus¬
¶ slon sum lib̾. Incipit se ꝓponere
in exemplum. ut sicut ipse abstinet
alicitis ꝓ scandalo fratrum. ita & il-¬
li. Quasi abstinete ab hoclicito quia
ego habeo libtatem accipiendi stipen¬
dia & tamen non accipio. et si sic in¬
ductum sit. intendit tamen se compro¬
bare apłm. quia occasione pseudo mi¬
nus de eo senserunt. ¶ Liber. Licet¬
geli ministrarenst infirmis compati¬
ens. loculos habuit. quo mitteretur
pecunia a fidelib data. uictui neccisa¬
ria. quos commendauit uide. ut fures
se uoluit. ostendens quid a plebibus
deb̾etur euangelistis.

Expanded text:
sum. Nam signaculum apostolatu in Domino. » Incipit se proponere in exemplum, ut sicut ipse abstinet a licitis pro scandalo fratrum, ita et illi. Quasi diceret: Abstinete ab hoc licito, quia ego habeo libertatem accipiendi stipendia, et tamen non accipio. Etsi sic inductum sit, intendit tamen se comprobare apostolum, quia occasione pseudoapostolorum minus de eo senserunt Corintgeli ministrabant infirmis compatiens loculos habuit, in quibus mitteretur pecunia a fidelibus data victui necessaria, quos commendavit Judae, ut etiam fures,se voluit, ostendens quid a plebibus deberetur evangelistis.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Hic dispensatiota¬
lis intelligitur. ut quasi
seruus alienum dispen¬
set. unde ipse nil capiat
p̃ter cibaria. Alibi dis¬
ponsator dr̃ qui ut filiꝰ
ministrat euangłium
coherentib¬

Expanded text:
 Hic dispensatio talis intelligitur, ut quasi servus alienum censum dispenset, unde ipse nihil capiat praeter cibaria. Alibi dispensator dicitur qui ut filius ministrat Evangelium cohaeredib
Abbreviated transcription (Latin):
scł siita ex dilectione fa¬
cio ut potius patiar pe¬
nuriam. qͣm anutar po¬
testate.
¶ Non debemus ideo
euangłirare. ut man
quod appetitur. s ne¬
cessarium quod adicit᷑.
ut illud impleatur. pro¬

Expanded text:
si ita ex dilectione facio, ut potius patiar penuriam quam abutar potestate. Non debemus ideo evangelizare ut mandquod appetitur, sed necessarium quod adjicitur ut illud impleatur.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc opandi: Quis militat suis
stipendiis unquã: Quis plantat
uineam & fructum eiꝰ ñedit:
Quis pascit gregẽ. & de lacte gre¬
gis non manducat:Nunquid
scđm hominẽ hec dico.an ce lex
moysi cadẽ ꝓbat:

Expanded text:
hoc operandi? Quis militat suis stipendiis unquam? Quis plantat vineam, et de fructu ejus non edit? Quis pascit gregem, et de lacte gregis non manducat? Nunquid secundum hominem haec dico? An et lex Moys
Abbreviated transcription (Latin):
In suꝑstitione. Simulata ẽ religio. ut
uideantur uera quȩ falsa sunt. quȩ m̃tes
in terra humiliat ne erigantur ad suꝑ¬
na & obest copori cuius caput xp̃c non
m honore quia truncati capite. explen¬
tessensum carnis. Sagina enim carnał
ẽ. senfufẽ traditio humana. quȩ hoc dic̃
sufficere quod carnis tradt prudentia.

Expanded text:
In superstitione, etc. Simulata est religio ut videantur vera quae falsa sunt, quae mentes in terra humiliat, ne erigantur ad superna; et obest corpori, cujus caput Christus: non in honore quia truncati capite Christo explentes sensum carnis. Sagina enim carnalis est sensus traditio humana, quia hoc dicit sufficere quod carnis tradit prudentia.
Abbreviated transcription (Latin):
Si mortui. Hactenus monuit: stantes
lege seruabant. Quasi. Uosuidece ne sedu¬
camini. s uos alii dicite. quare legẽ seruatis.
Clementa dicit creaturas huiꝰ mundi.
Suinquit cum fidẽ xp̃i accepistis estis sepa
credens inde iustificari. ducunt in mortẽ

Expanded text:
 mortui. Hactenus monuit stantes lege servabant; quasi dicat: Vos videte ne seducamini, sed vos aliis dicite quare legem servatis? Elementa dicit creaturas hujus mundi. Si, inquit, cum fidem Christi accepistis, estis separcredens inde justificari, ducunt in mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
tiuit ds̃ ut ꝑfecti et lib̃i fierent et hereditatẽ
obtin̾ent. alioquin exheredarentur.
IAmonꝰ. Sub clem̃tis. In elem̃tis neomenias.
id lunȩ dies & sabbati sigñ. non quod in ele¬
m̃tis sꝑarent ut pagani. s in his dm̃ ueñabãt᷑.¬
¶P lenituu̾o tẽporis. Sciebat qñ uenire de¬
beret. ł eciam pati. & c̃. non est enimi hora eiꝰ
ł nr̃a. nisi uoluntas cius. Ante tantũ longa.
series precoñ premittenda erat. Ex mulie¬
re. Usus hebraicȩ locutionis. mulieres dic̃
incorruptas. s feminas.¬
I factum sublege. Ut appareat cutunci.¬
sus quasi filius abraham cui ꝓmissus in qͥ¬

Expanded text:
tituit Deus ut perfecti et liberi fierent, et haereditatem obtinerent: alioquin exhaeredarentur.3.-- Sub elementis. In elementis neomenias, id est lunares dies, et sabbatum significat, non quod in elementis sperarent ut pagani, sed quod in his Deum veneraPlenitudo temporis. Sciebat quando venire deberet, vel etiam pati, etc. Non est enim hora ejus vel nostra, nisi voluntas ejus. Ante tamen longa series praeconum praemittenda erat. re. Usus Hebraeae locutionis mulieres dicit non corruptas, sed feminas. Factum sub lege. Ut appareat circumcisus quasi filius Abrahae signum
Abbreviated transcription (Latin):
Alioquin iure exberelatur. Lex fuit pedago¬
gus quia timore compressit. & preceptis dĩ
seriuire coegit. fuit tutor et auctor uideis qͥs
ds̃ heredes instituit. dum paruuli cognitio¬
nedĩ et uirib resistendi peccatis. quo tempo
contra malignorum sp̃ium impugnatio¬
nes & gentilium ꝑsuasiones qui ad idolatri¬
am traherent illos defendebat ammonen-¬
do. increpando. aliquando puniendo. ecna

Expanded text:
alioquin jure exhaeredaretur. Lex fuit paedagogus, quia timore compressit, et praeceptis Dei servire coegit. Fuit tutor et actor Judaeis, quos Deus haeredes instituit, dum parvuli, cognitione Dei, et viribus resistendi peccatis: quo temporcontra malignorum spirituum impugnationes et gentilium persuasiones, qui ad idololatriam traherent, illos defendebat admonendo, increpando, aliquando puniendo, et sic aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
tum habuit.
Letare incorde. erumpe. leticiam men¬
tis extra ostende. clama. gaudiũ pdica.¬
quia tantum desertȩ plures filii quod
tiqua sara dicerce ysaias.

Expanded text:
tum habuit. Laetare, in corde. Erumpe. Laetitiam mentis extra ostende. Clama. Gaudium ris, etc. Desertae. Plures filii sunt tiqua Sara diceret Isaias,
Abbreviated transcription (Latin):
quid eligant. ꝓbantur stulti. si ñ lege¬
runt: non debent reciꝑe quod nesci-¬
unt. si legerunt. ipsa ꝓbat sedimit¬
tendam quod si non intelligunt
innuens aliquid egregium in hispre
ancilla scđm carnis naturã. quia uiuẽ¬
cula de sene posset conciꝑe. qui delib̾a.
ñ sccłm ium carnis ut uetula sterilis
de uetulo. s ꝑ oꝑationẽ dĩ qui ꝓmisit.

Expanded text:
quid eligant, probantur stulti. Si non legerunt, non debent recipere, quam nesciunt. Si legerunt, ipsa probat se dimittendam. Quod si non intelligunt, innuens aliquid egregium in his praancilla secundum carnis naturam, qua juvencula de sene solet concipere. Qui de libera, non secundum vim carnis, ut vetula sterilis de vetulo, sed per operationem Dei, qui promisit.
Abbreviated transcription (Latin):
annis. ¶ Estote sic̃ego. Quiã egoqui
legẽ habui. sum modo sic̃uos sine lege
¶ Nichilme. Extusat se quia pseudo dixerant
paulũ galathis inimicũ. nec uoluisse eos
docere quod in aluis ecdesiis p̃dicabat.

Expanded text:
a, estote sicut et ego, quia ego qui legem habui, sum modo sine lege  dicendo excusat se, quia pseudo dixerant Paulum Galatis inimicum, nec voluisse eos docere quae in aliis Ecclesiis praedicabat.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Et ne magnitulo. Parco multum
głarine aliter puter & iõ etiam datus mͥ¬
ẽ stimulus pungens carnẽ. Quis: an¬
gelus malignus missus a sachana ut
colafizet .i. reprimat rationem motũ
suꝑbiȩ incutiendo. tribulationes. uel
temptando ut quidam aiunt ꝑ libi¬
dinẽ. Temptatio autem cui non con¬
sentitur non ẽ peccatum. s materia

Expanded text:
Et ne magnitudo. Parco multum gloriari, ne alter puter. Et ideo datus est stimulus pungens carnem. Quis? angelus malignus missus a Satana, ut colaphizet, id est reprimat omnem motum superbiae incutiendo tribulationes, vel tentando ut quidam aiunt per libidinem. Tentatio autem cui non consentitur, non est peccatum, sed materia
Abbreviated transcription (Latin):
s de cȩlo .i. immortale et impasfibile.
intab̾nacło isto .i. qui habitationẽ
nuius corporis diligimꝰ. de quo non
ec̃t curandum. cumñ sit nisi tab̃na¬
culum ad tempꝰ. ingemiscim̃ desid̾io
cȩlestis. nos dico grauati. Uel ñ mirũ
ti nãetiã de hoc minori gemimus.
q hoc corpore exium᷑ & noc ẽ. nã¬

Expanded text:
s habere immortale et impassibile cin tabernaculo. Qui habitationem hujus corporis diligimus, de quo non est curandum, cum non sit tabernaculum nisi ad tempus, ingemiscimus desiderio coelestis. Nos dico gravati, quasi dicat: ti. Nam etiam de hoc minori gemimus, quia hoc corpore exuimur. Eo.
Abbreviated transcription (Latin):
Cepunt tenebix ex quo confusa
moles ꝙli &r terix cepit eẽ. Post acce¬
dente luce: quod factum ẽ melius
rellitur. In quoꝓficientis hominĩ
affectio significatur. Unde. fuistis

Expanded text:
enim tenebrae, ex quo confusa moles coeli et terrae coepit esse: post accedente luce quod factum est; melius redditur. In quo proficientis hominis affectio significatur, unde fuistis
Abbreviated transcription (Latin):
tur .i. ap̃dictis passionib efficitur in
esficitur in uob̾.i. fides plantatur.¬
ista facimus ꝓpt̃ uos inftr uendos nr̃o
exemplo. Ita omĩa aduos spectant. ut
grã clĩ abundans in nob auundet in uo¬
bis. & ꝑ uosin aliis: & ꝑuos multos abim¬
det grãrum actione. ut uos &e illi grãs¬

Expanded text:
t a praedictis passionibus efficitur in efficitur in vobis, id est fides plantatur.ista facimus propter vos instituendos nostro exemplo, ita omnia ad vos sgratia Dei abundans in nobis abundet in vobis, et per vos in aliis, et per vos multos abundet gratiarum actione, ut vos et illi Deo grati
Abbreviated transcription (Latin):
dum .i. nec ꝓsꝑa nec adũsa. Unde sa¬
lomon diuitias et pauꝑtates. ne d .i.
ne repletus mendax fiam. uel pauꝑ¬
& rapiam. et ꝑurẽ nom̃ dĩ. multi
peccant altitudine. multi necessita¬
te. Contra hoc p̃ponitur acha⁊ reme.¬
te qua equalis patri. nec turbatus
deiectione mortis quod ẽ signum in
alto. et in ꝓfundo. ne ille uel regia po¬
testate extolleretur. uł erũpna turba¬
ret᷑ sicut cunc erat ꝓ bello assirioꝵ.¬

Expanded text:
d est nec prospera vel adversa, unde Salomon: Divitias et paupertates ne dederis mihi: ne repletus mendax fiam, vel pauper rapiam, et perjurem nomen Dei . Multi peccant altitudine, multi necessitate. Contra hoc proponitur Achaz te qua aequalis Patri, nec turbatus de ejectione mortis, qui est signum in alto, et in profundo: ne ille vel regia potestate extolleretur, vel aerumna turbaretur, sicut tunc erat pro bello Assyrioru
Abbreviated transcription (Latin):
stinauit .i. ꝑ appositam grãm pparauit
ut ũbo p̃dicationis crelerent. illos qͦs¬
longeante p̃nouit fieri conformes
filii. qui ẽ imago patrisusq quaq
eacdẽ cum patre. Unde dr̃. Qui uidet
me uidet et patre

Expanded text:
st per appositam gratiam praeparavit, ut verbo praedicationis crederent illos, qlonge ante praenovit, fieri conformes Filii, qui est imago Patris, usquequaque eadem cum Patre. Unde dicitur: Qui videt me, videt et Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
tantum. ẽ etiam & alia uocatio quȩ
fit Aapdicatores de qua dictum ẽ
multi uocati pauci electi.
Et quos uocauit. scilicet scđm
ꝓpositum. quia sunt & ñ electi uo
Magnificauit. Dicitur fecisse
quȩ ab ȩterno disposuit facere. Un¬
de isaias. qui fecit quȩ futura sunt

Expanded text:
atio. Est et alia vocatio quae fit per praedicatores, de qua dictum est: Multi vocati, pauci vero electi . Et quos vocavit, scilicet secundum propositum, quia sunt et non electi, vom, quia dicitur fecisse quae ab aeterno disposuit facere. Unde Isaias: Qui fecit quae futura sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tione ante legem nulla pugna est
lege pugnamus sed uncimur. In
tercia pugnamus & uncimus. In
quod id eo non subdebatur. quia su¬
periorẽ nobis dcum deserueramus.

Expanded text:
tione ante legem, nulla pugna est lege, pugnamus, sed vincimur; in tertia, pugnamus et vincimus; in strum inferius, quod ideo non subdebatur, quia superiorem nobis Deum deserueramus.
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ. ut corpus etiam beneficium
adoptionis recipiat. & ex omi parte
filii dĩ sunt.
¶sps̃ adiuuit. quia ingemiscimus.
⁊ petimus lib̾ari. ne ł ante tempꝰ uel
contrarie petamuis. sps adiuuat qđ
oratio impetrat. donum dĩ ẽ euiden¬

Expanded text:
tionem. Ut corpus etiam beneficium adoptionis accipiat, et ex omni parte filii Dei sint.atem. Quia ingemiscimus et petimus liberari, sed ne vel ante tempus vel contrarie petamus, Spiritus adjuvat. Quod oratio impetrat, donum Dei est eviden
Abbreviated transcription (Latin):
¶Non uolens. Uolens sponte pec¬
cat. s non sponte fert pęnam. quod
subicitur fallacie. s ꝓpt̃ iusticiam
& clementiam eius qui et peccatum
punit. & lanare incendit.

Expanded text:
Non volens, etc. Sponte peccavit, sed non sponte fert poenam, quod subjicitur fallaciae: sed propter justitiam et clementiam ejus qui et peccatum punit, et sanare intendit.
Abbreviated transcription (Latin):
iustificari. nisi quia in lege ñ eramus iusti.
catores: tunc lexubicunq ẽ ministrat pec¬
uera cognouimus non posse iustificari nos
nisi transeuntes ad xp̃m nunquid ñ patitur
xpc̃ relabinos ad id quod eramus: Quod si
prioris status nr̃i. sicut fuisset & transeun¬
tib ad se minister iusticie.

Expanded text:
justificari, nisi quia in lege non eramus justi?catores, tunc lex ubicunque post vera cognovimus non posse justificari nos, nisi transeuntes ad Christum, nunquid patitur Christus relabi nos ad id quod eramus? Quod si prioris status nostri, sicut fuisset transeuntibus ad se minister justitiae.
Abbreviated transcription (Latin):
credentium ubi ẽ sedes uerecundiȩ figitur:
ut de nomine eius fides non erubescat. &
magis dĩ głam qͣm hominum diligat. sru
cem autemut in ea głemur dominus suo
gestans humero ꝓuirga regni nob comm̃
tẽ xp̃i ñ erubescamus. sed ueneremur. ñ¬

Expanded text:
credentium, ubi sedes est verecundiae figitur, ut de nomine ejus fides non erubescat, et magis Dei gloriam quam hominum diligat. Scem autem ut in ea gloriemur Dominus suo gestans humero, pro virga regni nobis commtem Christi non erubescamus, sed veneremur. D
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt ꝓ hominib. sanguinis effusio
fuit clamor ualidus. in quo auditus pro
reuerentia eiusdẽ passionis. reuerentia¬
¶ Exordium sermonum ẽ siplex doftina.
elementa eius materia de qua ut natutas passio.

Expanded text:
fuerant pro omnibus. Sanguinis effusio fuit clamor validus, in quo auditus, pro reverentia ejusdem passionis. Reverentia eElementa ejus, materia de qua agit, ut nativitas, passio.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt mali pro pace. nec corporalit̃ ab eis
receditur. s sp̃ualit̃. Exire ẽ facere quod
ꝓtinet ad correctionẽ maloꝵ. qͣntum licet
pro gradu cuiusq salua pace. Displice¬
re ẽ non tangare. non enim ꝓphȩ qui hoc
dicebant popłm suum dimiserunt. sed
int̃ eos habitabant quos increpabant.
Inum templum cum cis intrabant. eadẽ
sacram̃ta celebrabant. Hoc c̃ exire. ore non
partere. Hoc immundum non tangere.
uoluntate non consentire. Manis malũ¬
inscparatione bonorum committimus.
qͣm in malorum comunctione fugimꝰ.¬
Talinonimputat ds̃ sua peccata. quia
non fecit. Aliena non quia non appro¬
bauit. Non negligentiã quia ñ tacuit.
Non suꝑbiam. quia in unitate ꝑmansit.

Expanded text:
e corporaliter ab eis recedatur. Sed spiritualiter exire, est facere quod pertinet ad correctionem, quantum licet pro gradu cuiusque, pace salva. Displicere est non tangere. Non enim prophete, qui hoc dicebant, populum suum dimiserunt, sed inter eos habitabant quos increpabant, unum templum cum eis intrabant, eadem sacramenta celebrabant. Hoc ergo est exire, ore non parcere. Hoc est immundum non tangere voluntati male non consentire. Idem: Tuin separatione bonorum committamus, quam in malorum conjunctione fugitali non imputat Deus peccata sua, quia non fecit; aliena non, quia non approbavit; non negligentiam, quia non tacuit, non superbiam, quia in unitate permansit.
Abbreviated transcription (Latin):
tio & comminatio. quam populus grauem pu¬
tauit & intolerabilem quia sola preceptio erat
sine gratia insufficientes erant ad obseruanda
bitur. Mons est diumnitas. bestia defectus rati¬
onis. quod ẽ. quando uerbum blasphemis pro¬
fertur in dm̃. Tangere ẽ offendere. Tangit ergo
montẽ bestia. qui offendit deum blasphe¬
mia. quam precipit lex sine misccłia lapidari.
si in ecclesia uult reuerti miscđiter suscipit᷑.
Moyses territus ẽ. quia tanta erat asꝑitas. ut
etiam ꝑfecti terrerentur. quia non erat adiu¬
trix grã modo autem nec imꝑfectis grauis ẽ
suadeat tenendam eẽ grãm. ad syon .i. a dꝰ

Expanded text:
tio et comminatio, quam populus gravem putavit et intolerabilem, quia sola praeceptio erat sine gratia insufficientes erant, ad observandabitur. Mons est Divinitas, bestia, defectus rationis; quod est quando verbum blasphemiae profertur in Deum; tangere est offendere. Tangit ergo montem ut bestia qui offendit Deum blasphemia, quem praecipit lex sine misericordia lapidari; sed si in Ecclesia vult reverti, misericorditer recipitur. Moyses exterritus est, quoniam tanta erat asperitas, ut etiam perfecti terrerentur, quia non erat adjutrix gratia. Modo autem nec imperfectis gravis est suadeat tenendam esse gratiam. Quasi dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ita rectos ut non aliquis deuiet a
utra uia fidei. sicut ille qui carnalẽ
obscruantiam recipit qđ ẽ errare. &e
non elaudicet. ut qui timore passio¬
nis titubat. s sanetur si errauit. uł
timuit. Uł recti gressus recta intentio
poris. Inde beati mundo corde. q.i.ii.
tes quia grã dĩ p̃sto ẽ. s ne desitis ei.
hoc modo potestis retinere grãm ne
qua radix amaritudinis. delectatio
peccati. ueriꝰ dr̃ amaritudo. & iõ ui¬

Expanded text:
ssus rectos, ut non aliquis deviet a vera via fidei, sicut ille qui carnales observantias recipit, nam hoc est errare. Et non claudicet, sicut qui timore passionis titubat, sed sanctur, si erravit vel timuit; vel recti gressus, sunt recta intentio nde: Beati mundo corde, quoniam tes, quia gratia Dei praesto est; sed ne desitis ei, hoc modo potestis retinere gratiam. Ne qua radix, etc. Delectatio peccati vere dicitur amaritudo, et ideo vi
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Non cnim. Dixerat nequis desit giẽ his mo¬
dis quos subdidit. parata c̃ enim grã. & hoc est.
non enim accessistis ad asꝑitatem legis quam
describit. ut e contra intelligant suaiitatẽ grẽ.
mens peccata. ad quem non motu corporis sea
spu itur. Turbinẽ. Turbo ẽ usuentorum cum
grandine & pluuia. signabat impetum uicio.¬
telligentia. procella quȩ est maior quam tur
bo. idest tempestas quȩ quocumq propellit
hec ẽ seruitus peccati sccundum oꝑationem
que per legẽ trahebat homines. modo uero ẽ

Expanded text:
is. Dixerat, ne quis desit gratiae his modis quos subdidit, parata enim est gratia, et hoc est: Non enim accessistis ad asperitatem legis, quam describit, ut econtra intelligatur suavitas gratiae, mens peccata, ad quem non motu corporis, sed spiritu itur. Turbinem. Turbo est vis ventorum cum grandine et pluvia, et significat impetum vitiotelligentia. Procellam, quae est major bo, id est tempestas quae quocunque modo propellit. Haec est servitus peccati secundum operationem quae per legem trahebat homines, modo autem
Abbreviated transcription (Latin):
¶segocia sunt. cum animus occupa¬
tur colligendȩ cura pecuniȩ. siue. labo¬
re corporis ut negociatores & huiꝰmo¬
di. Quod neiste faceret quia ifirmus
laborare non poterat. ꝓhibet. et quasi¬
rantẽ agricolã ¶ Ideo labora sic̃.b.¬

Expanded text:
ia sunt cum animus occupatur colligendae cura pecuniae sine labore corporis, ut negotiatores et hujusmodi: quod ne iste faceret, quia infirmus laborare non poterat, prohibet. rantem agricolam.
Abbreviated transcription (Latin):
pi. ut de cognitione xp̃i. nondico qd̃ in illa
ꝑfectꝰ sim. ⁊ siita de me. quid de aliis:¬
¶ Non qd iã a. Hoc dic̃ de se. ne illi quos
lancdat ut homines extollant᷑. s laborent
addere ut ipse facit qui tantus ẽ.¬

Expanded text:
pi de cognitione Christi, non dico quod in illa jam perfectus sim. Et si ita de me, quid de aliis acceperim. Hoc dicit de se, ne illi quos laudat, ut homines extollantur, sed laborem adderent, ut ipse facit qui tantus e