comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ratus ẽ ab anglis. qđ natꝰ de femina. qđ
conu̾satus in mundo. qđ exptus infirma.
qd passus indigna. qđ demnum ꝑ mortẽ
crucis in sua reu̾sus. id solum putet ꝙ
disputet redigendum. ut tracłet ho¬
minib formam uite uiuendo. & docen¬
do. patiendo autẽ & moriendo caritatiᷤᷤ
metam pͣfigeret. Ergo docuit iusticiã
& non dedit. ostendit caritatẽ s non
infudit. ꝙ sic rediit in sua: Itane hoc
totum ẽ magnũ illud pietatis sacram̃¬
tum. qđ manifestatum ẽ in carne. iusti¬
ficatum ẽ in sp̃u. apparuit angłis. p̃di¬
catum ẽ ingentib. creditum ẽ. in mun
doctor. qui etiam ꝓfunda di ͥ aꝑiens.
&. ea quib uult lucida & ꝑuia faciens.
altissimum sacmentum. & ministeri¬
um absconditum a scłis. sic nob̾ suo
m̃datio planum ꝙ aꝑtum reddit. ut
tͣnsire leuit̾ ꝑ illud possit quius etiã
incͥcuncisus & inmundus. quasid̃i sapi¬
entia cauere nescierit aut neglexerit

Expanded text:
ratus est ab Angelis, quod natus de femina, quod ratus est ab Angelis, quod natus de femina, quod conversatus in mundo, quod expertus infima, quod passus indigna, quod demum per mortem crucis in sua reversus: ad id solum putet et disputet redigendum, ut traderet hominibus formam vitae vivendo et docendo, patiendo autem et moriendo charitatis metam praefigeret. Ergo docuit justitiam, et non dedit; ostendit charitatem, sed non infudit; et sic rediit in sua? Itane hoc totum est magnum illud pietatis sacramentum, quod manifestatum est in carne, justificatum est in spiritu, apparuit Angelis, praedicatum edoctor, qui etiam profunda Dei sibi aperiens, et ea quibus vult lucida et pervia faciens, altissimum sacramentum, et mysterium absconditum a saeculis, sic nobis suo mendacio planum et apertum reddit, ut transire leviter per illud possit quivis, etiam incircumcisus et immundus: quasi Dei sapientia cavere nescierit aut neglexerit
Abbreviated transcription (Latin):
de potestate tenebrarum repelli a pa¬
tre luminum. iustificatus gratis in sau¬
guine filii eiꝰ. Nempe ipse qui iustificat.
quis ẽ qui condempnet: Non condẽp¬
nabit iustum: qui misertus ẽ pec̾cori.
ustum me dixerim: s illius iusticia.
Quenam ipsa : Emnis legis xp̃c ad iusti¬
ciam: om̃i credenti. Peniq qui factꝰ ẽ
nob̾ inqͥt iusticia a cło patre. Que gͦ
mͥ iusticia facta ẽ. mea non ẽ. Sime¬
a tracducta culpa. cur non & mea in¬
dulta iusticia: Et sane mͥ tutior do¬
nata: qm innata. Nam ista quidem głã
ht̃. s non ap̃ dm̃. illa autẽ cum salutiᷤ¬
sit efficax. mat̾iam non ht̃ głandi. nͥ
in dño. Nam & siuistus fuero inqͥt. ñ
leuabo caput. ne uidelicet responsum
accipiat. Quid hs qͦd non accepisti: Si
autẽ accepisti. quid głaris quasi non
guine redemptoris. quam homo ꝑditi¬
onis exsufflaus & subsannans. intantũ
euacuare conatur. ut totum qđ dñs¬
głe semet ipsum exmnanuit. qđ mino¬

Expanded text:
de potestate tenebrarum repelli a Pade potestate tenebrarum repelli a Patre luminum, justificatus gratis in sanguine Filii ejus. Nempe ipse qui justificat: quis est qui condemnet? Non condemnabit justum, qui misertus est peccatori. Justum me dixerim, sed illius justitia. Quaenam ipsa? Finis legis Christ qui factus est nobis, inquit, justitia a Deo Patre . Quae ergo mihi justitia facta est, mea non est? Si mea traducta culpa, cur non eet mea indulta justitia? Et sane mihi tutior donata, quam innata. Nam ista quidem gloriam habet, sed non apud Deum: illa autem, cum sit salutis efficax, materiam non habet gloriandi nisi in Domino. Nam etsi justus fuero, inquit, non levabo caput ; ne videlicet responsum accipiat: Quid habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris, quasi non guine Redemptoris: quam homo perditionis exsufflans et subsannans, in tantum evacuare conatur, ut totum quode semetipsum exinanivit, quod mino
Abbreviated transcription (Latin):
eum: Non conuienit filium portare i¬
iquitatem patͥs. & fr̃ne fieri ȩxortem
iusticie. Nunc gͦ ꝑ hominẽ mors. qꝑ
hominẽ uita. Sicut enim om̃s in
uiuificabuntur. qm̃ non sic illi attina
ut ñ &. isti. Si illi ꝑ carner.  ꝑsi¬
dem huic. Et si infectus ex illo origi
tatur de p̾naricatore: Si gn̾atio: tege¬
nerationem oppono. Nisi qđ spiritał ẽ
ista. illa carnał. nec patitur rõ equita¬
tis ut exequo contendant. s uncat ne¬
cesse ẽ. sp̃c carnem. & sit efficatior cause
cuiꝰ ẽ potior & natura. quo plus uido
ne ꝑuenit delictum ad me: s ꝑuenit s¬
gr̃a. Et ñ sic̃ delictum: ita & donuml.
Iam uidicium ex uno in condempnationẽ.:
gr̃a autẽ ex multis delictis in iustifi¬
cationem. A pͥmo homine manauit
delictum: a sũmo celo egressio gre
Ytrumq a parente. illud a pͥmo: ista
a summo. Terrena natiuitas ꝑdit
me. & non multo mag̃ gnatio celestiᷤ
conseruat me: Nec uereor sic erutus

Expanded text:
eum? Non convenit filium portare ieum? Non convenit filium portare iniquitatem patris, et fraternae fieri exsortem justitiae. Nunc ergo per hominem mors, et per hominem vita. Sicut enim in vivificabuntur : quoniam non sic illi attineo, ut non et isti. Si illi per carnem; et per fidem huic: et si infectus ex illo origintatur de praevaricatore? Si generatio, regenerationem oppono: nisi quod spiritualis est ista, illa carnalis, nec patitur ratio aequitatis ut ex aequo contendant: sed vincat necesse est spiritus carnem, et sit efficacior causa, cujus potior est et natura; quo plus videlne pervenit delictum ad me, sed pervenit m. Nam judicium ex uno in condemnationem; gratia autem ex multis delictis in justificationem . A primo homine manavit delictum, a summo coelo egressio gratiae. Utrumque a parente, illud a primo, ista a summo. Terrena nativitas perdit me: et non multo magis generatio coelestis conservat me? Nec vereor sic erutus
Abbreviated transcription (Latin):
tates. Utinam ego inueniar in his spo¬
liis quib spoliatȩ sunt contͣriȩ potesta¬
tes. traductus & ipse in possessionẽ dñi.
Si me insecutus laban arguerit. qđ reces¬
sert̃ clam ab eo. audiet clam me accessis¬
se ad eum. &. obhoc clam recessisse. Sub¬
iecit me illi causa secretior pecrati: sub¬
duxit me illi. rõ ocultionis iusticiȩ. Ant
sigratis uenundatus sum. gratis nonti¬
dimar: Si assur sine causa calump¬
niatus ẽ mͥ. sine causa causam ȩxigit
euasionis. Qđ si dixerit. pat̾ tuus ad¬
dixit te. respondebo. s fr̃ m̃s recdemit
me. Cur non aliunde iusticia. cum
aliunde reatus : Alius qui peccͣorẽ con¬
stituit. alius qui iustificat apecco. at
insemine. alt̾ in sanguine. An peccatĩ
in samine pecc̃oris. & non iusticia ingñ
sanguine: S usticia inquiet sit cuꝰ
ẽ. quid adte : Esto. s sit etiam culpa
cuiꝰ ẽ. quid adme: An iusticia uisti si
eum erit. & impietas impii non erit sĩ

Expanded text:
tates . 16. Utinam ego inveniar in his spotates . 16. Utinam ego inveniar in his spoliis, quibus spoliatae sunt contrariae potestates, traductus et ipso in possessionem Domini! Si me insecutus Laban arguerit, quod recesserim clam ab eo, audiat clam me accessisse ad eum, et ob hoc clam recessisse. Subjecit me illi causa secretior peccati: subduxit me illi ratio occultioris justitiae. Aut si gratis venumdatus sum, gratis non redimar? Si Assur sine causa calumniatus est mihi, sine causa causam exigit evasionis. Quod si dixerit, Pater tuus addixit te; respondebo, Sed frater meus redemit me. Cur non aliunde justitia, cum aliunde reatus? Alius qui peccatorem constituit, alius qui justificat a peccato; alter in semine, alter in sanguine. An peccatum in semine peccatoris, et non justitia in Christi sanguine? Sed justitia, inquiet, sit cujus est: quid ad te? Esto. Sed sit etiam culpa cujus est: quid ad me? An justitia justi super eum erit, et impietas impii non erit super
Abbreviated transcription (Latin):
Nec inustam puto iste causabitur potes¬
tatem cdatam desuꝑ. Niscat gͦ diabolũ
non solum potestatem. s & iustam ha¬
buisse in homines. ut consequenter
ꝙ hoc uideat. uenisse utiq in carne
dĩ filium ꝓpt̾ lib̾andos homines. Ce¬
t̾um & si iustam dicimus diaboli po¬
testatem. non tam̃ & uoluntatem.
Unde non diabolus qui uiuasit. non
homo qui meruit. s iustus dñs qui
exposuit. Non enĩ a potestate. s a uo¬
luntate iustus iniustus ue quis dicitur.
& si non iure acquisitum. s nequit̃ u¬
surpatum. iuste tam̃ ꝑmissum. Sic
itaq homo iuste captiuus tenebatur
ut tam̃ nec in homine nec in diabolo
cerib suis. qnͣdo iurta euuangłm pauli.¬
quo coniuncitur mendatium petͥ. mortuꝰ
ꝓ nob̾ conuiuificauit nos sͥ. donans nob̾¬
om̃ia delicta. delens qd̃ adu̾sum nos e¬
rat cyrographum decreti. qđ erat cont᷑ri¬
um nob̃. & ipsum tulit de medio. affigẽs
illud cruci. expolians pͥncipatus & potes¬

Expanded text:
Nec injustam puto iste causabitur potesNec injustam puto iste causabitur potestatem datam desuper. Discat ergo diabolum non solum potestatem, sed et justam habuisse in homines: ut consequenter et hoc videat, venisse utique 652 in carne Dei Filium propter liberandos homines. Caeterum etsi justam dicimus diaboli potestatem, non tamen et voluntatem. Unde non diabolus qui invasit; non homo qui meruit: sed justus Dominus qui exposuit. Non enim a potestate, sed a voluntate justus injustusve quis dicitur. etsi non jure acquisitum, sed nequiter usurpatum; juste tamen permissum. Sic itaque homo juste captivus tenebatur, ut tamen nec in homine, nec in diabolo misericorditer, ut non defuerit justitia quaedam et in ipsa liberatione: quoniam hoc quoque fuit de misericordia liberantis, ut quod congruebat remediis liberandi justitia magis contra invasorem, quam potentia utereum nobis; et ipsum tulit de medio, affigens illud cruci, exspolians principatus et potes
Abbreviated transcription (Latin):
captiuos teneri asserit ad eius uolunta¬
tem. Audis ad eius uoluntatem. ꝙ.
negas potestatem: Si & paulo non
credis. ueniam ad ipsum dñm. sifocte
audias & quiescas. Nempe ab ipso ap¬
pellatur pͥnceps huiꝰ mundi . &. fortis
armatus. possessorq uasorum. & dicis
eum ñ hr̃e potestatem in homines:
Nisi tu aliud putas hoc loco intelligi atͥ¬
um qͣm mundum. uasa qͣm homineᷤᷤ.
Qd si atͥum diaboli mundus erat . & ho¬
mines uasa eius. quomͦ non dñabat᷑
hominib : Ait item dñs capientib
se. hec ẽ hora ur᷑a & potestas tenebra¬
rum. Potestas ista non latuit illum:
qui dicebat. Qui eruit nos de poces
quidem negauit diaboli potestatem.
sicut nec pilati qui menbrũ erat dia¬
boli. Ait si quidẽ. Non hr̃es potesta¬
tem in me ullam: nͥ data tͥ fuiss&. desu
ꝑ. Qđ si in uiride lignum in tantũ
grassata ẽ ista desuꝑ data pocestas. ari¬
dum quomͦ non fuit ausa contingere:

Expanded text:
captivos teneri asserit ad ejus voluntacaptivos teneri asserit ad ejus voluntatem. Audis ad ejus voluntatem, et negas potestatem? Si et Paulo non credis, veni jam ad ipsum Dominum; si forte audias, et quiescas. Nempe ab ipso appellatur Princeps hujus mundi , et fortis armatus , possessorque vasorum : et dicis eum non habere potestatem in homines? Nisi tu aliud putas hoc loco intelligi atrium, quam mundum; vasa, quam homines. Quod si atrium diaboli, mundus erat; et homines vasa ejus; quomodo non dominabatur hominibus? ait item Dominus capientibus se: Haec est hora vestra, et potestas tenebrarum . Potestas ista non latuit illum qui dicebat: Qui eruit nos de potestquidem negavit diaboli potestatem, sicut nec Pilati, qui membrum erat diaboli. Ait siquidem: Non haberes potestatem in me ullam, nisi data tibi fuisset desuper . Quod si in viride lignum in tantum grassata est ista desuper data potestas, aridum quomodo non fuit ausa contingere?
Abbreviated transcription (Latin):
multe. si quidẽ ñ de regione. s de te¬
gionib congregauit eos. a soliꝯ obl
& occasu ab aquilone & mari. Qus
iste unus tam potens dñs. qui ñ uni
p̃fuit regioni. s om̃ibꝰ: Non alius ut
arbitror qͣm ille qui ab alio ꝓpħa dicit᷑
ab sorbere fluuium. idẽ genus humanũ
.& ñ mirari: hr̃e autẽ fiduciam. qđ &
iordanis ħ ẽ electio ipsa influat mos
euis. Beati qui sic influunt ut effluaił:
qui sic intrant. ut exeant. S quid: Nõ¬
dum forte credis ꝓpħis. sic sͥ concinan¬
tib de diaboli potestate in hominem:
ueni mecum &. ad apłos. Dixisti nẽpe
te non sentire cum illis qui pꝰ apłos ue¬
uerunt. assentias uł apłis. si forte & tͥ
contingat qđ unus eoꝵ loquitur de qͥ¬
busdam. neqnͣdo inqͥens det illis ds̃ pe¬
nitentiam ad cognoscendam ueritatẽ.
ut resipiscant a diaboli laqueis. aquo
captiui tenentur ad ipsuis uoluntatẽ.
Paulus ẽ iste qui homines adiabolo

Expanded text:
multae. Siquidem non de regione, sed de remultae. Siquidem non de regione, sed de regionibus congregavit eos, a solis ortu et occasu, ab aquilone et mari . Quis iste unus tam potens dominus, qui non uni praefuit regioni, sed omnibus? Non alius, ut arbitror, quam ille, qui ab alio propheta dicitur absorbere fluvium, id est genus humanum, et non mirari: habere autem fiduciam, quod et Jordanis, hoc est electio ipsa, influat in os ejus . Beati qui sic influunt ut effluant, qui sic intrant ut exeant. 14. Sed quid? Nondum forte credis Prophetis, sic sibi concinentibus de diaboli potestate in hominem. Veni mecum et ad Apostolos. Dixisti nempe te non sentire cum illis qui post Apostolos venerunt. Assentias vel Apostolis, si forte et tibi contingat quod unus eorum loquitur de quibusdam: Nequando, inquiens, det illis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem, ut resipiscant a diaboli laqueis, a quo captivi tenentur ad ipsius voluntatem . Paulus est iste, qui homines a diabolo
Abbreviated transcription (Latin):
mit de manu inimici. Q uod minin
negares ꝙ tu: si non eẽs sub manun¬
imici. Non potes gr̃as agere cumnre¬
demptis: qui redemptus non es. Nã
si tedemptus ẽẽs. redemptorẽ agnos¬
ceres.&. non nagares redempt. men
Nec querit redimi: qui se nescit capcius
Qui autẽ scierunt. clamauerunt ad di¬
minũ. & dñs exaudiuit eos. ꝙ rede¬
mit eos de manti inunici. Et ut i¬
telligas hunc inimicum qui sit. quoꝰ
redemit ait de manu inmnici. de i¬
gionib congregauit eos. S pͥmũ qͥ¬
dem agnosce hunc congregatorẽ des
reretut ꝓ gente. Et qui narrat setͥ
dicens. non tantũ ꝓ gente. s ut filis
dĩ qui erant disꝑsi congregarent mi
num. Quo erant disꝑsi: In om̃s re¬
giones. Ergo quos redemit: de regi¬
onib congregauit eos. Non congri¬
garet: nͥ reduneret. Erant enĩ non
solum disꝑsi: s & captiuii. Nedemt
& congregauit. redemit autẽ de mi¬
nu immnici. Non dicit inunicoꝵ. s
inimici. Inimicus unus. regiones

Expanded text:
mit de manu inimici. Quod minime mit de manu inimici. Quod minime negares et tu, si non esses sub manu inimici. Non potes gratias agere cum redemptis, qui redemptus non es. Nam si redemptus esses, Redemptorem agnosceres, et non negares redemptionem. Nec quaerit redimi, qui se nescit captivum. Qui autem scierunt, clamaverunt ad Dominum, et Dominus exaudivit eos, et redemit eos de manu inimici. Et ut intelligas hunc inimicum qui sit, Quos redemit, ait, de manu inimici, de regionibus congregavit eos . Sed primum quidem agnosce hunc congregatorem, de reretur pro gente. Et qui narrat, sequitur dicens: Non tantum pro gente; sed ut filios Dei, qui erunt dispersi, congregaret in unum . Quo erant dispersi? In omnes regiones. Ergo quos redemit, de regionibus congregavit eos. Non congregaret, nisi redimeret. Erant enim non solum dispersi, sed et captivi. Redemit, et congregavit: redemit autem de manu inimici. Non dicit, inimicorum; sed, inimici. Inimicus unus, regiones
Abbreviated transcription (Latin):
ait a me ipso loquor. tu uͦ de tuo no¬
B̾tradis. & quod a nemine accepisti.
Qui loquitur mendatium: de suo loqͥ¬
tur. Tibi ꝓm̃ sint. que tua sunt.
uangłio. s non euuangłio scđm pe¬
trum. Tu nouum nob̾ condis euuan¬
głm: Quintum eccłia euuangłis¬
tam non recipit. Quid lex. quid ꝓ
nem. ut hominem lib̾aret: Et si an¬
głs de celo aliud nob̃ euuangli⁊ au̾it:
anathema sit. S qui uenerunt post
apłos doctores non recipis. homo qͥ
suꝑ om̃s docentes te intellexisti. De¬
niq non erubescis dicere. quod adu̾¬
sum te om̃s sentiant. cum ab inuicẽ
non dissentiant. F rustra ꝓm̃ illors
tͥ fidem. doctuamq ꝓponerem: quos
iam ꝓscͥpsisti. Ad ꝓpħas te cducam.
enĩ uis ut diabolus in hominẽ hãt
uł habuerit potestatem. Lateor nec
ego. Nontam̃ idcirco non ht. qͥa ego
& tu hoc nolumus. Si non confitens
tu. nec cognoscis: cognoscunt & dicis
qui redempti sunt a dño. quos redi¬

Expanded text:
ait, a meipso loquor . Tu vero de tuo noait, a meipso loquor . Tu vero de tuo nobis tradis, et quod a nemine accepisti. Qui loquitur mendacium, de proprio loquitur . Tibi proinde sint, quae tua sunt. vangelio, sed non Evangelio secundum Petrum. Tu novum nobis condis Evangelium? Quintum Ecclesia evangelistam non recipit. Quid Lex, quid Prnem, 651 ut hominem liberaret? Et si angelus de coelo aliud nobis evangelizaverit, anathema sit. 13. Sed qui venerunt post apostolos, doctores non recipis, homo qui super omnes docentes te intellexisti. Denique non erubescis dicere, quod adversum te omnes sentiant, cum ab invicem non dissentiant. Frustra proinde illorum tibi fidem doctrinamque proponerem, quos jam proscripsisti: ad Prophetas te ducam. enim vis ut diabolus in hominem habeat, vel habuerit potestatem: fateor, nec ego. Non tamen idcirco non habet, quia ego et tu hoc nolumus. Hoc si non confiteris tu, nec cognoscis: cognoscunt et dicunt qui redempti sunt a Domino, quos rede
Abbreviated transcription (Latin):
ut hominẽ lib̾aret. carnem assumpsit.
Quid in his uerb̾ intołabiliꝰ uidicem. blas¬
phemiam an arrogantiam: Quid d̾ap¬
nabiliꝰ. temeritatem. an impietatem:
Anñ iustiꝰ os loqũs talia fustib tundet᷑
merito inse ꝓuocat manus. cuiꝰ manꝰ ꝯtͣ
om̃s: Om̃s inqͥt sic: s ñ ego sic. Quid
gͦ tu : Quid meliꝰ affers. quid subtiliꝰ
inuenis: Quid secretiꝰ tͥ reuelatum iac¬
tas. quod tot p̃tiit scos. effug̾it sapien¬
tes: Aquas furtiuas & panes abscon¬
ditos puto apponet nob̃ iste. Dic tñ
dic quicqͥd illudẽ. quod tͥ uidetur. &
nlli alt̾i. An quod filiꝰ dĩ ñ ut homi¬
nem lib̾aret. hominem induit: Hoc
plane nemini te excepto uidecur. tu
uidis. uͥ uidis. Non enim hoc a sapien¬
te. non a ꝓpħa. non ab apło. non deniq
ab ipso dño accepisti. Magister gen¬
tium accepit a dño. quod & tradi¬
dit nob̾. Magister om̃ium suam doc¬
tͥnam fatetur. non ẽẽ suam. ñ enini

Expanded text:
ut hominem liberaret, carnem assumpsit. ut hominem liberaret, carnem assumpsit. » Quid in his verbis intolerabilius judicem, blasphemiam, an arrogantiam? quid damnabilius, temeritatem, an impietatem? An non justius os loquens talia fustibus tunderemerito in se provocat manus, cujus manus contra omnes? Omnes, inquit, sic: sed non ego sic. Quid ergo tu? quid melius affers? quid subtilius invenis? quid secretius tibi revelatum jactas, quod tot praeterierit sanctos, effugerit sapientes? Aquas furtivas et panes absconditos, puto, apponet nobis iste. 12. Dic tamen, dic quidquid illud est, quod tibi videtur, et nulli alteri. An quod Filius Dei non ut hominem liberaret, hominem induit? Hoc plane nemini, te excepto, videtur: tu videris ubi videris. Non enim hoc a sapiente, non a propheta, non ab apostolo, non denique ab ipso Domino accepisti. Magister Gentium accepit a Domino, quod et tradidit nobis . Magister omnium suam doctrinam fatetur non esse suam: Non enim,
Abbreviated transcription (Latin):
bro sentntiarum ipstꝰ. &item in qͦda eiꝰ
expositione epłe ad romanos legi. teme¬
rarius scrutator maiestatis aggredi¬
ens. in ipso statim sue dispuntionis ex¬
ordio eccłasticoꝵ doctoꝵ unam õium
de hac re dicit eẽ sententiam. & ipsam
ponit ac sꝑnit. & głatur se hab̾e meliorẽ.
non ueritus contͣ pͣceptum sapientis tͣu
qđ diabolus dominiũ & pocestatem ha¬
bebat suꝑ hominẽ. & uire eum posside¬
bat. icdo scilicet. qđ hõ ex lib̾tate arbitͥ
qͣm habebat. sponte diabolo consensit.
Auint namq. qđ si qͥs aliquẽ uicerit.
uictus uire uictoris seruus constituit᷑.
Ido inqͥt sicut dicunt doctores. hac ne¬
cessitate incarnatus ẽ filiꝰ di. ut homo
qui alit̾ lib̃ari non pot̾at. ꝑ mortẽ inno¬
centis uire lib̾aret᷑ a iugo diaboli. S
ut nob̾ uidet᷑ ait nec diabolus unqͣm
ius aliquod in hominẽ habuit. nͥ forte
do ꝑmittente ut carcerariꝰ. nec filiꝰ dĩ

Expanded text:
quodam Sententiarum ipsius, et item in quadam ejus quodam Sententiarum ipsius, et item in quadam ejus expositione Epistolae ad Romanos legi, temerarius scrutator majestatis aggrediens, in ipso statim suae disputationis exordio, ecclesiastieorum doctorum unam omnium de hac re dicit esse sententiam, et ipsam ponit ac spernit, et gloriatur se habere meliorem: non veritus contra praeceptum Sapientis tranquod diabolus dominium et potestatem habebat super hominem, et jure eum possidebat: ideo scilicet quod homo ex libertate arbitrii, quam habebat, sponte diabolo consensit. Aiunt namque, quod si quis aliquem vicerit, victus jure victoris servus constituitur. Ideo, » inquit, « sicut dicunt doctores, hac necessitate incarnatus est Filius Dei, ut homo, qui aliter liberari non poterat, per mortem innocentis jure liberaretur a jugo diaboli. Sed, ut nobis videtur, » ait, « nec diabolus unquam jus aliquod in homine habuit, nisi forte Deo permittente, ut carcerarius: nec Filius Dei
Abbreviated transcription (Latin):
manium fanthasia coniecturarum. Elu¬
dis sub̾am. non licet tͥ infide putare uł
disputare ꝓ libitu. ñ hac illacq uaga
p̃sigitur. Certis clauđis finib certis
limitib coartaris. Non ẽ enĩ fides esti¬
matio. s certitudo. S adu̾tite cet̾ͥa.¬
isse indño. timorem dñi castum infut᷑o
scła non futurum. pͦ consecͥtionẽ panis
ꝙ calicis pͥora accidentia que remaneił
pendẽ in aere. demonum in nob̾ sugges¬
tiones contactu fieri lapidum & herba¬
rum. ꝓut illoꝵ sagax malicia nouit
harum terum uires diu̾sas diu̾sis inci¬
tandis. & incendendis uitiis conuenire.
tonem faciat xp̃ianum : se ꝓbat ethi¬
cum. Nec inqͣm om̃la. aliasq istiꝰmõi
nenias eius non paucas p̃t̾eo. uenio ad
gͣuiora. non quod uł ad ipsa cunct᷑a res¬
pondeam. magnis enĩ cipus uolumim¬
b eẽt. illa loquor quȩ tacere ñ possum.¬
Misterium nr̃e redemptionis. sicut in li

Expanded text:
inanium phantasia conjecturarum. Auinanium phantasia conjecturarum. Audis substantiam. Non licet tibi in fide putare, vel disputare pro libitu; non hac illacque vagari praefigitur: certis clauderis finibus, certis limitibus coarctaris. Non est enim fides aestimatio, sed certitudo. 10. Sed advertite caetisse in Domino; timorem Domini castum in futuro saeculo non futurum; post consecrationem panis et calicis, priora accidentia, quae remanent, pendere in aere; daemonum in nobis suggestiones contactu fieri lapidum et herbarum, prout illorum sagax malitia novit harum rerum vires diversas diversis incitandis et incendendis vitiis convenire; tonem faciat christianum, se probat ethnicum. Haec, inquam, omnia, aliasque istiusmodi naenias ejus non paucas praetereo: venio ad graviora. Non quod vel ad ipsa cuncta respondeam; magis enim opus voluminibus esset: illa loquor quae tacere non possuerium nostrae redemptionis, sicut in libro
Abbreviated transcription (Latin):
culis diuinitus ꝑsuasum. stabilitum
ꝙ con  secratum partu uirginis. san¬
guine S redemptoris. gła resurgemᷤ.
Testimonia ista credibilia facta srnt
nimis. Si quominꝰ ipse postremo sp̃s
reddit testimonium sp̃ui nr̃o: qđ fili
cłi sumus. Qͦ mͦ gͦ fidem quis audet
dicere estimationem. nͥ qui sp̃m istum
nondum accepit. quiue euuangłm ait
ignoret. aut fabulam putet : Scio
Tumͥ ambiguum garris. quo nichẽ cet
corde in quo ẽ. ab eo cuiꝰ ẽ. s certa scrn¬
tia. acclamante conscientia. Absit gͥ
absit. ut hos fines fides habeat xpͥia¬
na. Achademicorũ siit iste estimatios¬
nes. quorũ ẽ. dubitare de om̃ib. nichl
scire. Ego uͦ securus in magist᷑ gentiũ
sententiam ꝑgo. ꝙ scio qͣm non confi¬
dar. Placet mͥ fateor illiꝰ de fide disi¬
nitio. ꝙ. si iste etiam ipsam latent̾ mb¬
mulet. Fides ẽ ait. sub̾a rerum spal¬
darum. argumentum non apparil¬
um. Suba inqͥt terum spandarim ĩ

Expanded text:
culis divinitus persuasum, stabilitum culis divinitus persuasum, stabilitum et consecratum partu Virginis, sanguine Redemptoris, gloria resurgentis. Testimonia ista credibilia facta sunt nimis. Si quo minus, ipse postremo Spiritus reddit testimonium spiritui nostro, quod filii Dei sumus. Quomodo ergo fidem quis audet dicere aestimationem, nisi qui Spiritum istum nondum accepit, quive Evangelium aut ignoret, aut fabulam putet? Scio Tu mihi ambiguum garris, quo nihil est ccorde in quo est, ab eo cujus est; sed certa scientia, acclamante conscientia. » Absit ergo, absit ut hos fines fides habeat christiana. Academicorum sint istae aestimationes, quorum est dubitare de omnibus, scire nihil. Ego vero securus in Magistri Gentium sententiam pergo, et scio quoniam non confundar. Placet mihi, fateor, illius de fide definitio, etsi iste etiam ipsam latenter insimulet. Fides est, ait, substantia rerum sperandarum, argumentum non appar inquit, rerum sperandarum, non
Abbreviated transcription (Latin):
mittatur tͥ. numqͥd blasphemia sp̃c:
Manet angłs dñi qui secet te mediam.
cum irruit. Nec mirũ si homo qui non
curat que dicat. irruens in archana fi¬
di. thesauros absconditos pietatis tã
ir reuerenter inuadit. atq discerpit.
cum de ipsa pictate fidi. nec pie nec fi¬
delit̾ sentiat. Deniq in pͥmo limine the¬
ologiȩ. uł potiꝰ stultilogiȩ suȩ. fidem
ea sentire & loqui que libeat liceat.
aut pendeant sub incerto in uagis ac
uariis opinionib nr̃e ficłi sacͣmenta.
& non mag̃ certa ueritate subsistant.
Nonne si fluctuat fides. in anis ẽ & spes
nr̃a : Stulti gͦ martyres nr̃i. susti¬
uentes tam acerba ꝓpter incerta. nec
dubitantes sub dubio remuneratiõs
p̃mio. durum ꝑ eritum duiturnum
inire exilium. Sed absit ut putemus
in file uł spe nr̃a aliquid ut is putat
dubia estimatione pendulum. & non
mag̃ totum qͦd in eo ẽ. certa ac solida
ueritate subnixum. oraculis & mira¬

Expanded text:
mittatur tibi: numquid blasphemia Spiritus? mittatur tibi: numquid blasphemia Spiritus? Manet angelus Domini qui secet te medium: cum irruit. CAPUT curat quae dicat, irruens in arcana fidei, thesauros absconditos pietatis tam irreverenter invadit atque discerpit; cum de ipsa pietate fidei nec pie, nec fideliter sentiat. Denique in primo limine Theologiae, vel potius Stultilogiae suae, fidem ea sentire et loqui quae libeat liceat; aut pendeant sub incerto in vagis ac variis opinionibus nostrae fidei sacramenta, et non magis certa veritate subsistant. Nonne si fluctuat fides, inanis est et spes nostra? Stulti ergo martyres nostri, sustinentes tam acerba propter incerta, nec dubitantes sub dubio remunerationis praemio durum per exitum diuturnum inire exsilium. Sed absit ut putemus in fide vel spe nostra aliquid, ut is putat, dubia aestimatione pendulum; et non magis totum quod in ea est, certa ac solida veritate subnixum, oraculis et mira
Abbreviated transcription (Latin):
gillum sit. S iam ꝑgamus ad reli¬
qua. En uixta istum habemus om̃i¬
potñtiam in patre. quandam potnͣti¬
am infilio. dicat nob̾ etiam de spͣu
sc̃o quid sentiat. Benignitas ipsa in¬
qͥt. que hoc nomine quod ẽ sp̃c sc̃s de¬
monstratur. non ẽ iti do pocũtia. siue
sapientia. Uidebam sathanam tanqͣ¬
fulgur cadentem de cęlo. Sic debet ca¬
dere. qui ambulat in magnis & in mi¬
rabilibus suꝑ se. Sides pat̾ sc̃e quas
scalas. unmo que p̃cipitia iste sͥ para¬
uerit ad ruinam.: Omipot̾ntiam. se¬
mipotñtiam. nullam potũtiam. Ipso
auditu horreo. & ipsum horrorem puto
sufficere ad refellendum. Uerũptũ tes¬
timonium pono. quod turbato interim
occurrit. ad remouendam sp̃c scͣi inii¬
riam. In ysaia legitur. sp̃c sapĩe. sp̃c¬
fortitudinis. ꝑ quod utiq aꝑte satis
istiꝰ audatia. & si non conpͥmitur. con¬
uincitur tam̃. Olingua magnilo¬
qua. Esto ut iniuria filii uł patͥs re¬

Expanded text:
aereum sit. Sed jam pergamus ad reliaereum sit. Sed jam pergamus ad reliqua. 8. En juxta istum habemus omnipotentiam in Patre, quamdam potentiam in Filio: dicat nobis etiam de Spiritu sancto quid sentiat. « Benignitas ipsa, » inquit, « quae hoc nomine quod est Spiritus monstratur, non est in Deo potentia, sive sapientia . » Videbam. Satanam tanqfulgur cadentem de coelo . Sic debet cadere, qui ambulat in magnis et mirabilibus super se. Vides, Pater sancte, quas scalas, imo quae praecipitia iste sibi paraverit ad ruinam. Omnipotentiam, semipotentiam, nullam potentiam. Ipso auditu horreo, et ipsum horrorem puto sufficere ad refellendum. Verumtamen testimonium pono, quod turbato interim occurrit ad removendam Spiritus sancti injuriam. In Isaia legitur, Spiritus sfortitudinis ; per quod utique satis aperte istius audacia, etsi non comprimitur, convincitur tamen. O lingua magniloqua! Esto ut injuria Filii vel Patris re
Abbreviated transcription (Latin):
rum ꝓpͥetates .&. indiuiduam eẽntie u¬
nitatem discernere. & medium itͥ tenẽs
regia incedẽ uia. ut nec dedinet ad dex¬
teram confundendo ꝑsonas. nec respi¬
ciat ad sinistram subam diidendo.
Quodsi ꝑsimplex eẽ dicas uere consequi.
ut si filius ẽ necessario pat̾ sit. nilte iu¬
ut conuertatur . & eadẽ ueritas comite¬
tur conuersam. quod non congruit ad¬
ducte de gn̾e &. sp̃e. uł de ȩre ȩreoq si¬
gillo similitudim. Neq enĩ sicut ꝑ
simplex ẽẽ dunitaxat uerissime dicit᷑.
sipater ẽ. filiis ẽ. & si filus ẽ pat᷑ ẽ.¬
ita etiam possumus uit̾ hominẽ &
ammal. siue int̾ ereum sigillum &
es. inueritate conu̾tibilem texere ꝯ¬
sequentiam. Nam & si uerum sit
dicere. si homo ẽ. animal ẽ. non tñ
uera ẽ conuersa. qua dđr si animal ẽ.
hõ ẽ. & item si sigillum ęxeum ẽ. ne¬
cessario sequitur ut es sit. non tͣnͣ si
es sit nec̾ario sequitur. ut ereum si

Expanded text:
rum proprietates et individuam essentiae urum proprietates et individuam essentiae unitatem discernere; et medium iter tenens, regia incedere via: ut nec declinet ad dexteram, confundendo personas; nec respiciat ad sinistram, substantiam dividendo. Quod si per simplex esse dicas vere consequi ut si Filius est, necessario Pater sit; nil te juut convertatur, et eadem veritas comitetur conversam: quod non congruit adductae de genere et specie, vel de aere, aereoque sigillo similitudini. Neque enim, sicut per simplex esse duntaxat verissime dicitur. Si Pater est, Filius est; et si Filita etiam possumus inter hominem et animal, sive inter aereum sigillum et aes, in veritate convertibilem texere consequentiam. Nam etsi verum sit dicere, Si homo est, animal est: non tamen vera est conversa, qua dicitur, Si animal est, homo est. Et item si sigillum aereum est, necessario sequitur 649 ut aes sit; non tamen si aes sit, necessario sequitur ut sigillum
Abbreviated transcription (Latin):
cantur : Nonne hoc opus. hic laborẽ.
ut ꝑ ipsam nos doceas. eam que ẽ int̾
patrem & filium habitudinem: Tene¬
mus autẽ te docente ad hominis posi¬
tionem poni animal. s non e conuer¬
so. sccłm regłam dialectice tue. qua ñ
quidem posito gn̾e ponitur sp̃es. s po¬
sita sp̃e ponitur genus. Cum gͦ patrẽ
adgenus. filium ad sp̃em referas. ñ ue
id ratio similitudinis postulat. ut simi¬
lit posito filio patrem poni ostñdas. &.
non conu̾ti. ut quomͦ qui homo ẽ. neces¬
satio animal ẽ. s non conu̾titur. ita qͦ
qui filius ẽ necessario pat̾ sit. & ȩque ñ
conuertatur : S contͣdicit tͥ in hoc ca¬
tholica fides. que ꝓfecto utrumq xecu¬
sat. tam patrem uidelicet ẽẽ qui filiꝰ ẽ.
qͣm ẽc filium qui pat̾ ẽ. Nam alius ꝓcul
dubio pat̾. atq alius filius. quãuis non
aliud pat̾ qm filius. Nam ꝑaluis & ali¬
ud nouit pietas ficłi caute int̾ ꝑsona¬

Expanded text:
cantur! Nonne hoc opus, hic labor est, cantur! Nonne hoc opus, hic labor est, ut per ipsam nos doceas eam, quae est inter Patrem et Filium, habitudinem! Tenemus autem te docente ad hominis positionem poni animal, sed non e converso secundum regulam dialecticae tuae: qua non quidem posito genere ponitur species, sed posita specie ponitur genus. Cum ergo Patrem ad genus, Filium ad speciem referas; non id ratio similitudinis postulat, ut similiter posito Filio, Patrem poni ostendas, et non converti? ut quomodo qui homo est, necessario animal est, sed non convertitur; ita quoque qui Filius est necessario Pater sit, et aeque non convertatur. Sed contradicit tibi in hoc catholica fides, quae profecto utrumque recusat, tam Patrem videlicet esse qui Filius est, quam esse Filium qui Pater est. Nam alius procul dubio Pater, atque alius Filius: quamvis non aliud Pater, quam Filius. Nam per Alius et Aliud, novit pietas fidei caute inter persona
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ admocłu homo quodda ẽ atumal
& sigillum ȩreum qd̃dã ẽ es. atq hoc
ẽẽ potñtiam discernendi. ad getendi as¬
cernendiq pocentiam. id ẽ filium ad
patrem. quod homo ad animal ẽ. quod
cessario ut es sit. & ex eo quod ẽ hono
ut animal sit. s non e conuerso: ia a¬
uina sapientia que ẽ potntia discernen¬
di exigit qđ sit diuina potnͣtia. s non
e conuerso. Quid igitur: Sis ut ux¬
ta tuam similitudinem ad instar p̃ce¬
dentium etiam ex hoc quod filius ẽ.
erigat ut pat᷑ sit. hoc ẽ ut qui filius ẽ
pat᷑ sit. quamqͣm non e conuerso: Si
hoc dicis. herecicus es. si non dicis. ua¬
cat similitudo. Ad quid enĩ⁊ ipsã
tanto circuitu delonge po sitis reb.
& minus conuenientib emendicas.
tanto labore colligis. tanta inculcas
inani multiplicitate uerborum. tan¬
tis effeys laudib. si non facit ad quod
adducitur. ut uidelicet menbra ad
menbra congrius ꝓportionib redu¬

Expanded text:
quemadmodum homo quoddam est animal, quemadmodum homo quoddam est animal, et sigillum aereum quoddam est aes: atque hoc esse potentiam discernendi, ad gerendi discernendique potentiam, id est Filium ad Patrem, quod homo ad animal est, quodcessario ut aes sit; et ex eo quod est homo, ut animal sit, sed non e converso: ita divina sapientia, quae est potentia discernendi, exigit quod sit divina potentia, sed non e converso . » Quid igitur? vis ut juxta tuam similitudinem, ad instar praecedentium, etiam ex hoc quod Filius est, exigat ut Pater sit; hoc est, ut qui Filius est, Pater sit, quanquam non e converso! Si hoc dicis, haereticus es: si non dicis, vacat similitudo. 7. Ad quid enim tibi ipsam tanto circuitu de longe positis rebus, et minus convenientibus emendicas, tanto labore colligis, tanta inculcas inani multiplicitate verborum, tantis effers laudibus, si non facit ad quod adducitur, ut videlicet membra ad membra congruis proportionibus redu
Abbreviated transcription (Latin):
rat filio. ce rursum benignitatem
aut spiritui sc̃o sine patre. aut patri
sine sp̃u scõ assignet. aut certe desinat
nomina cõmunia ꝓpͥa facere. ꝙ patͥ
qm̃ a se ipso ht̃ potũtiam non icdõ tñ
audeat concedẽ ꝓpͥam. ne &. benignita¬
tem simul &. sapientiam quas ase n
& uideamius qm theorice nr̃ theolog̃
inuisibilia cłĩ contempletur. Dicit
ut dixi ꝓpͥe om̃ipocentiam ꝑtinere ad
patrem. atq hanc ut sit integra aꝑ
fecta. ingerendo & discernendo conbi¬
tuit. Porro filio ut iam dict᷑um asis
nat sapientiam. ipsamq non simplici᷑
quidẽ potentiam. s quandam indo pi¬
tentiam ẽẽ diffinit. id.ẽ. pocentiã t̃n
disceruendi.  orte timet inutiriam
facere patͥ. si tantũ tͥbuat filio. qttĩ
& ipsi. & cui non audet potnͣtiam di¬
re integram. concedit dimidiam. fi
quod dicit. manifestis declarat excu¬
plis. asserens potñtiam discernendi.
que ẽ filius. ita qͣndam ẽẽ potũtian.

Expanded text:
rat Filio; et rursum benignitatem rat Filio; et rursum benignitatem aut Spiritui sancto sine Patre, aut Patri sine Spiritu sancto assignet: aut certe desinat nomina communia propria facere, et Patri, quoniam a seipso habet potentiam, non ideo tamen audeat concedere propriam: ne et benignitatem simul et sapientiam, quas a se et videamus, quam theorice noster theologus invisibilia Dei contempletur. Dicit, ut dixi, proprie omnipotentiam pertinere ad Patrem; atque hanc, ut sit integra et perfecta, in gerendo et discernendo constituit. Porro Filio, ut jam dictum est, assignat sapientiam, ipsamque non simpliciter quidem potentiam, sed quamdam in Deo potentiam esse definit, id est potentiam tantum discernendi. Forte timet injuriam facere Patri, si tantum tribuat Filio, quantum et ipsi: et cui non audet potentiam dare integram, concedit dimidiam. Et quod dicit, manifestis declarat exemplis, asserens potentiam discernendi, quae est Filius, ita quamdam esse potentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
mitur. Non sic potũtia. non sic sapĩane¬
q alia multa que ad se dicuitur & pat̾ &.
filius. non singłarit̃ alt̾ respectu alt̾iꝰ.¬
uł specialit̾ inuenimus om̃ipotũtiam
attinere. quod non solum cum cetis du¬
ab ꝑsonis ȩque om̃ia efficere potest.
uerum eciã ipse solus a se non ab alio ex¬
istere ht. & sicut ht̃ ex se existere. ita
esset. & sapientia & benignitas. ꝓpͥe
ꝑtineret ad patrem. cum & saꝑe & be¬
nignum ẽẽ ȩque a se pat᷑ & non ab alio
habeat. quẽ admodu &. ẽẽ & posse: Qͦd
si non abnuit. nec enĩ de rõne potest.
quid queso facturus ẽ de nobili illa sua
partitione. inqua ut pat̾ potñtiam.
sic filio sapientiam. sic sp̃ui sc̃o benigni¬
tatem ꝓpͥe ac specialit᷑ assignauit: Non
enĩ una & eadem res ꝓpͥe pot̾it conue¬
nire duob: hoc ẽ. ut cuiq ꝓpͥa sit. Eli¬
gat qͥd uult. Aut det sapiam filio. ꝙ
collat eam pat̾. aut pat̾ tͥbuat . &. aufe¬

Expanded text:
mitur. Non sic potentia, non sic sapientia, nemitur. Non sic potentia, non sic sapientia, neque alia multa, quae ad se dicuntur: et Pater et Filius non singulariter, alter respectu altvel specialiter invenimus omnipotentiam attinere, quod non solum cum caeteris duabus personis aeque omnia efficere potest, verum etiam ipse solus a se, non ab alio existere habet: et sicut habet ex se existere, ita esset, et sapientia et benignitas proprie pertinerent ad Patrem: cum et sapere, et benignum esse, aeque a se Pater, et non ab alio habeat, quemadmodum et esse, et posse? Quod si non abnuit nec enim de ratione potest, quid, quaeso, facturus est de illa nobili sua partitione, in qua ut Patri potentiam, sic Filio sapientiam, sic Spiritui sancto benignitatem proprie ac specialiter assignavit? Non enim una et eadem res proprie poterit convenire duobus, hoc est, ut cuique propria sit. Eligat quod vult: aut det sapientiam 648 Filio, et tollat eam Patri; aut Patri tribuat, et aufe
Abbreviated transcription (Latin):
ad genꝰ. qͦd hominẽ ad aninial. qͦd ere¬
um sigillum ades. qͣd aliqͣm poc̾ntiam
ad potũtiam. Sunt quippe cuncta ħ
mutua sue conerioue uature. adse iui¬
uicem suꝑͥora & inferiora. & obhoc nul¬
la ꝓrsus admittũda similitudo ex his
ad illud. uͥ nichil ẽ inequale. nicħ dissi¬
mile. Sidetis de quauta uł imꝑitia
uł impietate descendat. harum adinuen¬
tio similitudinum: Adhuc aduertite
clariꝰ quid sentiat. doceat. scͥbat. Dicit
ꝓpͥe ꝙ specialit̾ ad patrẽ potñtiã. ad fili¬
um sapientiam ꝑtinere. qͦd quidẽ falsum.
NIam & pat᷑ sapientia. & filius potñtia ueris¬
sime sunt. sanissueq diciuitur. & quod
ẽ cõmune amborũ. non erit ꝓpͥum singu¬
lorum. Alia illa sunt ꝓfecto uocabula
que non ad se ipsos dicuntur s ad alt̾u¬
trum. & ido ẽ cuiq suum. & non cõmu¬
designatur. q item nomine filii non
qͦd ad se filus. s qͦd ẽ ad patrem expͥ¬

Expanded text:
ad genus, quod hominem ad animal, quod aeread genus, quod hominem ad animal, quod aereum sigillum ad aes, quod aliquam potentiam ad potentiam. Sunt quippe cuncta haec, mutua suae connexione naturae, ad se invicem superiora et inferiora: et ob hoc nulla prorsus admittenda similitudo ex his ad illud, ubi nihil est inaequale, nihil dissimile. Videtis de quanta vel imperitia, vel impietate descendat harum adinventio similitudinum. CAPUclarius quid sentiat, doceat, scribat. Dicit proprie et specialiter ad Patrem potentiam, ad Filium sapientiam pertinere: quod quidem falsum. Nam et Pater sapientia, et Filius potentia verissime sunt, sanissimeque dicuntur: et quod est commune amborum, non erit proprium singulorum. Alia illa sunt profecto vocabula, quae non ad seipsos dicuntur, sed ad alterutrum: et ideo est cuique suum, et non commudesignatur; et item nomine Filii, non quod ad se Filius, sed quod est ad Patrem, expri
Abbreviated transcription (Latin):
id quidẽ requirentib ꝓpͥetatib ꝑsonarũ.
sobe catholiceq dicatur. non tñ ibi ẽ
alt̾um & alt̾um. s siplex unum. ut
nec p̃iudicium faciat unitati. tͥnitatis
confessio. nec ꝓpͥetatum sit exclusio. ue¬
ra assertio uintatis. Tam longe ꝓm̃ fi¬
at a sensib nr̃is. qm ẽ &. a regła uerita¬
tis. exeẽnda illa de genere & specie. ũ
similitudo s dissimilitudo. & nicħiomi¬
nꝰ illa de ȩre ȩreoq sigillo. qm cũ genꝰ
& sp̃es quidẽ quod ad se inuicem sunt.
alt̾um suꝑiꝰ. alt̾a inferior sit. ds autẽ
unus sit. numqͣm ꝓͥfecto bñ conueniet
tantȩ equalitati. ꝙ tantȩ disparitati:
Et rursum de ere & quodam ere qͦd ẽ.
ereum sigillum. qm̃ quod iude in cau¬
dẽ usurpatur similitudius rõnẽ. suui¬
le ẽ huic. idem iudicium. Cum enĩ sp̃es
ut dixi minor sit & inferior geuere.
absit ut hanc in patre ⁊ filio diu̾sitatẽ
cogitemꝰ. absit ut huic acquiescamus
dicenti. hoc eẽ. filitum ad patrem qͦd sp̃ẽ

Expanded text:
em requirentibus proprietatibus personarum sobrie catholiceque dicatur; non tamen ibi est alterum, et alterum, sed simplex unum: ut nec praejudicium faciat Unitati Trinitatis confessio; nec proprietatum sit exclusio, vera assertio Unitatis. Tam longe proinde fiat a sensibus nostris, quam est et a regula veritatis exsecranda illa de genere et specie non similitudo, sed dissimilitudo; et nihilominus illa de aere aereoque sigillo: quoniam cum gen species, quod ad se invicem sunt, alterum superius, altera inferior sit, Deus autem unus sit; nunquam bene profecto conveniet tantae aequalitati, et tantae disparitati. Et rursum de aere, et quodam aere, quod est aereum sigillum, quoniam quod inde in eamdem usurpatur similitudinis rationem, simile est huic, idem judicium. Cum enim species, ut dixi, minor sit et inferior genere, absit ut hanc in Patre et Filio diversitatem cogitemus; absit ut huic acquiescamus dicenti, hoc esse Filium ad Patrem, quod speciem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ cybus. & sanguis euis uere ẽ potus.
siue consilio absq uita: Nempe haud
alius: qm picture absq solido. Ergo
nec humilitatis exempla. nec caritatiᷤ
adu̾sus pauca quide noue hereseos capła.
Uͥ ꝙ si non aliud qͣm relum agnoscitis
meum. tñ ꝓpͥe int̾im conscientie satis¬
feci. Nam cum ñ ẽẽt qͦd agerem ꝓ in¬
iuria fidi quam dolebam. oꝑe mͥ p̾ci¬
um arbitror. si illum monui cuiꝰ arma
potentia dõ ad destructionem contͣria¬
rum assertionum. ad destruendam om¬
nẽ altitudinem extollentem se adu̾sus
scientiam dĩ. & in captiuitatem redigñͣ¬
dum om̃em intellectum in obsequium
xp̃i. Sunt ꝙ alia in aliis euis scͥptis
non pauca nec minꝰ mala capitła. ad q̃
nec temporis nec epłe angustia respon¬
dẽ ꝑmittit. Quã quã nec necessarium
putem. cum sinit ado manifesta. ut ip¬
sa etiam uulgata. fide facile refellan¬
tur. Collegi tũ aliqua: & tͣnsmisi: se¬

Expanded text:
est cibus, et sanguis ejus vere est potus. est cibus, et sanguis ejus vere est potus. sive consilio, absque vita? Nempe haud alius quam picturae absque solido. Ergo nec humilitatis exempla, nec charitatisadversus pauca quidem novae haereseos capitula: ubi etsi non aliud quam zelum agnoscitis meum, tamen propriae interim conscientiae satisfeci. Nam cum non esset quod agerem pro injuria fidei quam dolebam; operae mihi pretium arbitror, si illum monui, cujus arma potentia a Deo ad destructionem contrariarum assertionum, ad destruendam omnem altitudinem extollentem se adversus scientiam Dei, et in captivitatem redigendum omnem intellectum in obsequium Christi. Sunt et alia in aliis ejus scriptis non pauca, nec minus mala capitula, ad quae nec temporis, nec epistolae angustia respondere permittit. Quanquam nec necessarium putem, cum sint adeo manifesta, ut ipsa etiam vulgata fide facile refellantur. Collegi tamen aliqua, et transmisi
Abbreviated transcription (Latin):
quide tͥa quedam p̃cipua in hoc oꝑe nr̃e
salutis intueor. formam humilitatis in
qua semetipsum ds ex maniuit. carita¬
tis mensuram. quam usq ad morcem ꝙ.
mortem crucis extendit. redemptionis
sacͣmentum. quo ipsam mortẽ quã ꝑtu¬
lit. sustulit. Hoꝵ. duo pͥora sine ulti¬
mo. sic sunt acsi suꝑ mane pingas.
Magnum ꝓfecto & ualde necessarium hu¬
militatis. magnum & om̃i acceptione
dignum caritatis exemplum. s ñ hñt
fundamentum. ac ꝑiñ nec statum. si
desit redemptio. Uolo totis nisib hu¬
milem sequi iħm. cupio eum qui dilex¬
it me. & tradidit semetipsum ꝓ me.
quibꝰcdã brachiis uicarie dilectionis am¬
plecti: s oportet me ꝙ agnum mandu¬
care paschalem. Nisi enĩ manducauero
carnem eiꝰ. & bibero eius sangninẽ: ñ
habebo uitam in memec ipso. Aliud se¬
qui iħm. aliud tenere: aliud & mandu¬
care. Sequi salubre consilium. tenere
& amplecti sollempne gaudium. man¬
ducare: uita beata. Caro enĩ eius uere

Expanded text:
quidem tria quaedam praecipua in hoc opere nostrae salutis intueor: formam humilitatis, in qua Deus semetipsum exinanivit; charitatis mensuram, quam usque ad mortem, et mortem crucis extendit; redemptionis sacramentum, quo ipsam mortem, quam pertulit, sustulit. Horum duo priora sine ultimo sic 657 sunt, ac si super inane pingas. Magnum profecto et valde necessarium humilitatis, magnum et omni acceptione dignum charitatis exemplum: sed non habent fundamentum, ac proinde nec statum, si desit redemptio. Volo totis nisibus humilem sequi Jesum; cupio eum qui dilexit me, et tradidit semetipsum pro me, quibusdam brachiis vicariae dilectionis amplecti: sed oportet me et Agnum manducare paschalem. Nisi enim manducavero carnem ejus, et bibero ejus sanguinem, non habebo vitam in memetipso. Aliud sequi Jesum, aliud tenere, aliud manducare. Sequi, salubre consilium; tenere t amplecti, solemne gaudium; manducare, vita beata. Caro enim ejus vere
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃m maximum quo factum ẽ. ut ef¬
funcdetur deleret: ac ꝑ ħ de antiqui il¬
liꝰ ut pote leuioris deletione nullã om̃io
dubietatẽ relinqueret. Dem̃ iste. cui uͦ¬
inqͥt ñ crudele & iniquũ uidet᷑. ut san¬
gumẽ innocentis in p̃ctũ aliqͦd quis reqͥ¬
sierit. aut ullo mͦ ei placuerit innocentẽ
int̾fici. ne dum d̃s tam acceptam filii me¬
tem habuerit. ut ꝑ ipsam uniu̾so recon¬
ciliatus sit mundo: Non requisiuit ds
pat̾ sanguinem filii. s tñ acceptauit
oblatum. ñ sanguinem sciens s salutem
qͥa salus erat in sanguine. Salus plane.
q ñ sic̃ iste sapit & scͥbit. sola caritatis
ostensio. Sic enĩ concludit tot calumm¬
nias. & inuectiones suas. quas inqdm
tam impie qmͣ imꝑite euomuit. ut di¬
cat totum ẽe qđ d̾s in carne apparuit.
nr̃am de u̾bo ꝙ exemplo ipsiꝰ instituno¬
nem. siue ut pꝰmodũ dicit instructionẽ

Expanded text:
peccatum maximum, quo factum est, ut efpeccatum maximum, quo factum est, ut effunderetur, deleret; ac per hoc de antiqui illius, utpote levioris, deletione nullam omnino dubietatem relinqueret. Deinde iste. « Cui non crudele et iniquum videtur, ut sanguinem innocentis in pretium aliquod quis requisierit, ut ullo modo ei placuerit innocentem interfici; nedum Deus tam acceptam Filii mortem habuerit, ut per ipsam universo reconciliatus sit mundo? » Non requisivit Deus Pater sanguinem Filii, sed tamen acceptavit oblatum; non sanguinem sitiens, sed salutem, quia salus erat in sanguine. Salus plane, et non, sicut iste sapit et scribit, sola charitatis ostensio. 656 Sic enim concludit tot calumnias et invectiones suas, quas in Deum tam impie, quam imperite evomuit, ut dicat: « Totum esse quod Deus in carne apparuit, nostram de verbo et exemplo ipsius institutionem, sive, et postmodum dicit, i
Abbreviated transcription (Latin):
illa morte extinguens mortem. oꝑantis
salutem. restituentis innocentiam. tri¬
timphantis pͥncipatus & potestates. spo¬
liantis inferos. ditantis suꝑos. pacifican.¬
tis que in celo sunt & que in terra: oĩa
instaurantis. Et qͣm hec tam p̾ciosa
mors uoluntarie suscipienda aduersus
delectatus quidem. s tñ bñ usus malicia
sceleratorum. & mortem de morte. & de
pecco dampnauit pecc̃m. Ꝙ quanto
illoꝵ maior iniquitas: tanto huiꝰ uo¬
luntas sanctior. & eo potntior ad sal¬
uandum. qͣtinꝰ tanta mediante potñ¬
tia. antiquũ illd̃ qͣmuis gͣnde pecc̃m
necessario tñ huic quod in xp̃o cõmis¬
sum ẽ. cedet. tanqͣm minꝰ maiori. Nec pec¬
cato siuie peccantib ascͥbitur hec uicto¬
ria. s bñ utenti pecco. & peccantes for¬
titer ꝑferenti. & conu̾tenti in usum pie¬
tatis. quicqͥd in ipsum ausa ẽ crudelitas
impioꝵ. Fuit uͦ sangnis qui effusus ẽ tã
multus ad ignoscendum. ut ipsum qͦq

Expanded text:
illa morte expungentis mortem operantis illa morte expungentis mortem operantis salutem, restituentis innocentiam, triumphantis principatus et potestates, spoliantis inferos, ditantis superos, pacificantis quae in coelo sunt et quae in terra, omnia instaurantis. Et quoniam haec tam pretiosa mors, voluntarie suscipienda adversus delectatus quidem, sed tamen bene usus malitia sceleratorum, et mortem de morte, et de peccato damnavit peccatum. Et quanto illorum major iniquitas, tanto ejus voluntas sanctior, et eo potentior, ad salvandum: quatenus tanta mediante potentia antiquum illud, quamvis grande peccatum, necessario tamen huic, quod in Christo, commissum est, cederet, tanquam minus majori. Nec peccato sive peccantibus ascribitur haec victoria; sed bene utenti peccato, et peccantes fortiter perferenti, et convertenti in usum pietatis, quidquid in ipsum ausa est crudelitas impiorum. 22. Fuit vero sanguis qui effusus est, tam multus ad ignoscendum, ut ipsum quoque