comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
relabi. ideo congrue huic octonario premictitur litera. delech
que int̃pretatur timor hic enim docetur quod lex timentẽ rela¬
bi confortat. et ad om̃ia ei sufficit. Int̃prẽtatur etiam delech. non
tantũ timor. s etiam natiuitas. quod bene conuenit. ꝑ atiuitas
enim hic intelligitur non spũalis s temporalis: quȩ scilicet est
eoꝵ que in hoc seculo generantur. et sunt corporalia et caduca.
Ex qua natiuitate est timor quod deplorat homo deiectus in t̾ram
de cȩlo. qui ante beatissimus auram carpebat etheream. euras ui¬
tȩ huius et tedia nesciebat. Quasi dicẽt. Modo consiliũ meum est
sit consensu pauimento. id est corpori unde mors est. Caro enĩcon¬
cupiscit aduersus spm̃. cui olim non repugnauit anima. uel
adhesit pauim̃to. id est t̃renis ut hec curet quȩ sunt calcanda pe¬
dib uelud pauimentũ. terra igitur pauimentũ est. In mundo

Expanded text:
relabi, ideo congrue huic octonario praemittitur littera daleth relabi, ideo congrue huic octonario praemittitur littera daleth quae interpretatur timor. Hic enim docetur quod lex fidei timentem relabi confortat; et ad omnia ei sufficit, Interpretatur etiam daleth, non tantum timor, sed etiam nativitas; quod bene convenit. Nativitas enim intelligitur hic, non spiritualis sed temporalis, quae scilicet est eorum quae in saeculo generantur Ambr. et sunt corporalia et caduca, ex qua nativitate est timor, quod hic deplorat homo dejectus in terram de coelo, qui ante beatissimus auram carpebat aetheream. Curas hujus vitae et taedii nesciebat. Haym. Quasi dicat: Modo consilium meum est consensu, pavimento, id est corpori, unde mors est. Caro enim concupiscit adversus spiritum , cui olim non repugnavit anima. Vel adhaesit pavimento, id est terrenis, ut haec curet quae sunt calcanda pedibus, velut pavimentum: terra ergo pavimentum est. In mundo
Abbreviated transcription (Latin):
cula non erat michi cruciatus s ꝓuectus. qualiter uero exercebat᷑
tyria. que meditata uolores mitigant. sic̃ exercebatur iste marty¬
ria. scilicet meditatur et amat. respiciens ad coronam. et mimi¬
cos diligit. Unde sequitur. Et consiliũ meũ ẽ iustificationes tue.
quasi consiliũ meum est seruare iustificationeᷤ in quib in aximũ
est diligere inmicos. Etce consiliũ contra consiliũ. Gonsilium se¬
dentium pͥncipum fuit: inuentos martyres ꝑdere. martyrũ pa¬
tientiũ fuit consilium. illos ꝑditos adquirere: Deleth¬
Uhesit. Delech. In bac quarta littera dicit se
corporali necessitate ẽẽ constrictum. ita ut
tedeat eum orare uel oꝑari. Eorpus enim qd̃
corrumpitur ad grauat animam. et t̾rena
inhabitatio depͥmit sensum multa cogitã
tem. s sola dei pietate se saluandum dicit.
Et quia in hae necesittate posttus semꝑ timet

Expanded text:
cula non erat mihi cruciatus, sed provectus. Qualiter vero exercebatur, cula non erat mihi cruciatus, sed provectus. Qualiter vero exercebatur, tyria, quae meditata dolores mitigant, sic exercebatur iste martyria, scilicet meditatur et amat, respiciens ad coronam; et inimicos diligit. Unde sequitur: Et consilium meum est justificationes tuae. Quasi dicat: Consilium meum est servare justificationes in quibus est diligere inimicos. Ecce consilium contra consilium. Consilium sedentium principum fuit inventos martyres perdere; martyrum patientium fuit consilium illos perditos acquirere. COLsiod., Aug. In hac quarta littera dicit se corporali necessitate esse constrictum, ita ut taedeat eum orare, vel operari. Corpus enim quod corrumpitur, aggravat animam, et terrena inhabitatio deprimit sensum muled sola Dei pietate se salvandum dicit, et quia in hac necessitate positus, semper timet
Abbreviated transcription (Latin):
contẽptꝰ scilicet uͥa exquisiui testimonia tua. quȩ grece dicuntur
martyria. ꝓ his patitur iste. Unde illos qui ꝓ ueritate humilia¬
ti usq ad mortem certauerunt non testes. quod latine utiq posse¬
mus. s grece inartyres appellamus. hoc ergo martyres dicunt. qͥ
quasi mala auferri sibi: cum inde ꝑueniant ad coronam. si qd̃
noxium est illis qui inferunt. ut etiam illi conuersi martyria
ament. quod factum est et iam ñ estillua obꝑbrium s honor.
Non est enim dignus obꝓbrio. qui testimonia exquisiuit: S
qui talia p̃cabãtur: illa patiebantur. Unde subdit. Et enĩ¬
ciario: quasi ex more inachmantes. et ipsi aꝑte adusum me loq̃¬
bantur. eidem accusatores erant qui et iudices. quod grauius
est. et sicut isti manifeste. sic et demones occulte nocere cogitant.
Illiita. seruus aitt̃ẽ tuus. scilicet ego exercebatur. non ꝓ crimmi

Expanded text:
contemptus, quia exquisivi testimonia tua, quae Graece dicuntur contemptus, quia exquisivi testimonia tua, quae Graece dicuntur μαρτύρια pro his patitur iste. Unde illos qui pro veritate humiliati usque ad mortem certaverunt, non testes, quod Latine utique possemus; sed Graece martyres appellamus. Haec ergo martyres dicunt qui quasi mala auferri sibi, cum inde perveniant ad coronam; sed quia noxium est illis qui inferunt, ut etiam illi conversi martyria ament quod factum est; et jam non est illud opprobrium, sed honor. Non est enim dignus opprobrio qui testimonia exquisivit; sed qui talia precabantur, illa patiebantur. Unde subdit: VEciario, quasi ex mora machinantes, et ipsi aperte adversum me loquebantur: iidem accusatores erant, qui et judices, quod gravius est. Et sicut isti manifeste, sic et daemones occulte nocere cogitant. Illi ita, servus autem tuus, scilicet ego, exercebatur non pro crimin
Abbreviated transcription (Latin):
Ncrepasti suꝑbos. pͥrimos homines quos delectauit illud eritis si¬
cut dii. hos increpasti dicens. Ubi es adam: Non ignorabat do¬
minꝰ s suꝑbũ icrepabat qd̾ ad tantã miseriã deueniss. Et tota eciã
is declinãt. quasi a directis ad praua Uide qd̾ ñ ait qͥ declinaue¬
runt tanquã illoꝵ tantũ pͥmoꝵ hominũ pecẽm in m̃te redu
ceret. s att. qͥ declinãt ꝑ qd̾ ñ illi soluncrepant᷑. s om̃s eoꝵ exẽplo
t̃rentur. neꝑ suꝑbiã declinent. s in om̃i tẽpore i̾titiã diligãt. u
hic recipiãt qd̾ illi in paradiso ꝑdidert̃. Nota etiã quod ñ ait
maledicti qͥ non ĩplent mandata. s qͥ declinãt. Aliud est enĩ de
tiam. sed quia superbi nec intanta increpatione humiliantur
orat pro eis chorus martyrũ dicens. Aufer a me. quasi diceret.¬
et quia maledicti sunt qui declinant: oro. aufer a me obꝓbrium qd̃

Expanded text:
ncrepasti superbos, Aug. primos homines, quos delectavit illud: Eritis sincrepasti superbos, Aug. primos homines, quos delectavit illud: Eritis sicut dii . Hos increpasti, dicens: Ubi es Adam? Non ignorabat Dominus, sed superbum increpabat, quod ad tantam miseriam devenisset, et tota etiam is declinant, quasi a directis ad prava. Vide quod non ait, qui declinaverunt, tanquam illorum primitivorum hominum peccatum in mpantur, sed omnes eorum exemplo terrentur, ne per superbiam declinent, sed in omni tempore justitiam diligant, ut hic recipiant quod illi in paradiso perdiderunt. Nota etiam quod non ait, maledicti qui non implent mandata, sed qui declinant. Aliud est enim detiam, sed quia superbi, nec in tanta increpatione humiliantur, orat pro eis chorus martyrum, dicens: VERS. 6 22.-- « AuferEt quia maledicti sunt qui declinant, oro, aufer a me opprobrium quod
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentia est et eoꝵ quȩ habentur. et eoꝵ quȩ non habentur. De¬
sideriũ uero abscentiũ tantum est. in hac uita. N ota etiã quod
ait concupiuit desiderare. non ait. desiderauit. uidemus enĩ
ratione: non unquã quam utiles sunt iustificationes dei. id est
oꝑa iustitiȩ. s infirmitate aliquando non desideramus: p̃uo¬
lat intellectus ergo sequitur tardus uel millus affectus. Sermus
bonum: nec delectat agere: et cupimus ut deleccet. Ita iste olim
de sidetare concupiscebat: quȩ bona ẽẽ cernebat. cupiens eoꝵ¬
habere delectationẽ: quoꝵ potuit uidere rationem. Ostendit
itaq quib quasi gradib ꝑueniatur ad eas. Prius enim est
ut udeatur quã sint utiles et honeste. deinde ut earum desi¬
derium concupiscatur. postremo ut ꝓficiente lumine atq sani¬
tate deleccet earum oꝑatio. quarũ sola ratio delectabat. has gͦ

Expanded text:
cupiscentia est et eorum quae habentur, et eorum quae non habentur. Decupiscentia est et eorum quae habentur, et eorum quae non habentur. Desiderium vero absentium tantum est in hac vita. Nota etiam quod ait: Concupivit desiderare, non ait desideravit. Videmus enim ratione nonnunquam quam utiles sunt justificationes Dei, id est opera justitiae, sed infirmitate 256 aliquando non desideramus; praevolat ergo intellectus, sequitur tardus, vel nullus affectus; scimus bonum, nec delectat agere, et cupimus ut delectet. Ita iste olim desiderare concupiscebat quae bona esse cernebat, cupiens habere eorum delectationem quorum potuit videre rationem. Ostendit itaque quibus quasi gradibus perveniatur ad eas, prius est enim ut videatur quae sint utiles et honestae. Deinde ut earum desiderium concupiscatur. Postremo ut proficiente lumine atque sanitate delectet earum operatio, quarum sola ratio delectabat. Has erg
Abbreviated transcription (Latin):
nes. s sicut om̃s patres mei. id est iusti. et ideo quia in cola ego¬
sum. non abscondas a me id est non subtrahas michi mandata
tua. Eius uotum scire potes cui famularis. Absconduntur his¬
mandata qui t̃rena sapiunt: et si ea audiunt et norunt. Man¬
data dicit ꝑ que ab incolatu liberabttur. in quib dilectio p̃cipit᷑
uel sola uel marime. S quia nichil diligendũ diligitur. si ipsa
dilectio non diligitur. ipsius dilectionis dilectionem. iste uolẽs
iustificationes tuas. id est oꝑa iustitię. hoc olim concupiuro ñ
mͦ. quia iam quando incola terrȩ erat: non cuincupiebat desi¬
ilerare s desiderabat. Dlim uero nondum desiderabat eas.
fastidio languebat. Ita uero amanda est dilectio qua diligñ¬
da diliguntur. sicut illa est odienda qua non diliguntur: Et
nota: quod concupiscentia est desiderium. s non om̃is. quia con¬

Expanded text:
nes; sed sicut omnes patres mei, id est justi . Et ideo, quia incola nes; sed sicut omnes patres mei, id est justi . Et ideo, quia incola sum, non abscondas a me, id est non subtrahas mihi mandata tua; ejus votum scire potes cui famularis. Absconduntur mandata his qui terrena sapiunt, et si ea audiunt et norunt. Mandata dicit, per quae ab incolatu liberabitur, in quibus dilectio praecipitur, vel sola vel maxime. Aug. Sed quia nihil diligendum diligitur, si ipsa dilectio non diligitur, ipsius dilectionis dilectionem iste volensustificationes tuas, Aug. id est opera justitiae, hoc olim concupivit non modo, quia jam quando incola terrae erat, non cupiebat desiderare, sed desiderabat. Olim vero nondum desiderabat eas, sed fastidio languebat. Ita vero amanda est dilectio qua diligenda diliguntur, sicut illa est odienda qua non diligenda diliguntur. Et nota quod concupiscentia est desiderium, sed non omnis, quia con
Abbreviated transcription (Latin):
tie. ab eo cui seruit quis mercedẽ petere qͥa desꝑare segnitiȩ mat̾ĩa
ca me inp̃senti et in futuro: et custoiliam sermones tuos. S qui a
ñ possunt custodiri ꝑ obedientiã. nisi pͥus uideantur ꝑ intelli¬
gentiam addit. Reuela oculos meos int̃iores. quoꝵ uelamen
in xp̃o euacuatur. Uide humanã insirmitatẽ et miscdiam :¬
dei homo uelo ignorantiȩ degitur. Neus collit ut uideas quod
iste petit: eo se grauari intelligens. dico reuela. et considerabo mi¬
rabilia quȩ scilicet sunt de lege tua. Lex est ubi umbra est ut de
ñ potest meus ẽẽ discipłs. Et illud. Niligite immicos ur̃os. Ni¬
lium: quasi dicẽt. Retribue. reuela. et debes: quia incola egosũ
in terra: uel inquilinus. Non sum cius babilome. cor: et si ñ
corpus habens in celo. Hoc iustoꝵ tantum est: quib ꝓmissa est
et̃na patria. Unde alibi. Peregrinus sum. non sicut om̃s homi¬

Expanded text:
tiae, ab eo cui servit quis mercedem petere, quia desperare segnitiae materia tiae, ab eo cui servit quis mercedem petere, quia desperare segnitiae materia ca me, Aug. in praesenti et in futuro, et custodiam servos tuos. Sed quia non possunt custodiri per obedientiam, nisi prius videantur per intelligin Christo evacuatur. Vide humanam infirmitatem et misericordiam Dei. Homo velo ignorantiae tegitur; Deus tollit ut videas, quod iste petit, eo se gravari intelligens. Dico revela, et considerabo mirabilia, quae? de lege tua. Lex est ubi umbra est, ut de non potest meus esse discipulus ; et illud: Diligite inimicos lium, quasi dicat: Retribue, revela, et debes, quia incola ego sum in terra, vel inquilinus. Non sum civis Babyloniae, cor, et si non corpus, habens in coelo. Hoc justorum tantum est, quibus promissa est aeterna patria. Unde alibi: Peregrinus sum, non sicut omnes homi
Abbreviated transcription (Latin):
catoris. s iam correcti et iusti in ꝑcessu uitutũ positi qui bene
sibi conscius. premia boni oꝑis exposcit. Id̾oq conuenienter pre¬
scribitur littera. Gimel quȩ int̾pretatur retributio. quia hic
dicitur impletio et cognitio legis: correcto retribui. quasi dicẽt.
quia sic correetus sum. ut supra ostendi retribue michi seruo
tuo. Iam in ꝓcessu uirtutis positus precatus sibi retribui seđm fi¬
ri remuuerationẽ a deo ꝓ egregus laboribe postulet. Prerogat᷑a
enim fidei atq iustitie est. de dñi fauore mercedem sꝑare. Repre¬
henditur eiuĩ petrus. qui supta fluctus ambulans: ut homo
dubitauit. non ut apłs presũpsit. Iubemur quoq meuangłio
fidem habere. et non hesitare de his que supra hominẽ sunt ge¬
rendis. Apłc etiam qui ante dixerat. non sum dignus uocari
apłc: postea ait. Reposita est michi corona iustitie. quã reddet

Expanded text:
catoris, sed jam correcti et justi, in processu virtutum positi, qui bene catoris, sed jam correcti et justi, in processu virtutum positi, qui bene sibi conscius praemia boni operis exposcit. Ideoque convenienter praescribitur littera Ghimel, quae interpretatur retributio, quia hic dicitur impletio, et cognitio legis jam correcto retribui, quasi dicat: Quia sic correctus sum ut supra ostendi, retribue mihi servo tuo. Jam in processu virtutum positus precatur sibi retribui, sei remunerationem a Deo pro egregiis laboribus postulet; praerogativa enim fidei atque justitiae est de Domini favore mercedem sperare. Reprehenditur enim Petrus, qui supra fluctus ambulans, ut homo dubitavit, non ut apostolus praesumpsit. Jubemur quoque in Evangelio fidem habere et non haesitare de his quae supra hominem sunt gerendis, Apostolus etiam apostolus, postea ait: reposita est mihi corona iustitiae, quam reddet
Abbreviated transcription (Latin):
cesserunt. redae. s retribue. id est iterum et iterum da. uel pro
malis meis retribue bonum. qm̃ ante fidem non homini de¬
bentur nisi mala ꝓmalis. Retribuit autẽ deus ꝑ indebitã gra¬
tiam bona ꝓ malis: nisi enĩ deus retribueret bona ꝓ malis. nul¬
lomodo eẽnt quib retribueret bona ꝓ bonis. Utiq iustus est
retribuendo bona ꝓbonis. quia misericors pͥus fuit retribuen¬
do bona ꝓ malis. quãuis et ipsa iusticia qua retribuuntur bo
ꝓ bonis. uel bona ꝓ malis. aut mala ꝓ bonis. Duȩ pͥores ꝑtinent
hoc scilicet uiuifica me ꝑ fidem. ex qua uiuit iustus. Non est is¬
te penitus mortuus. s iã iniciũ bonȩ concupiscentiȩ habet. qͥ hoc
potest orare. uiuifica me pͥus mortuũ et impotentẽ scire uel ope¬
rari. s ꝑ fidem uiuifica. ꝑ quã et custodiam sermones tuos. ui¬
uus enĩ custodit: et custodiendo iuuit. Uel non est hic uox pec¬

Expanded text:
aecesserunt redde, sed retribue, id est iterum et iterum da. Vel pro aecesserunt redde, sed retribue, id est iterum et iterum da. Vel pro malis meis retribue bonum, Aug. quoniam ante fidem non homini debentur nisi mala pro malis. Retribuit autem Deus per indebitam gratiam bona pro malis. Nisi enim Deus retribueret bona pro malis, nullo modo essent quibus retribueret bona pro bonis. Utique justus est retribuendo bona pro bonis, quia misericors prius fuit retribuendo bona pro malis, quamvis et ipsa justitia qua retribuuntur bonpro bonis, vel bona pro malis, vel mala pro bonis. Duae priores pertinent hoc scilicet, vivifica me per fidem ex qua vivit justus. Non est iste penitus mortuus, sed jam habet initium bonae concupiscentiae, qui hoc potest orare: Vivifica me, prius mortuum et impotentem scire vel operari, sed per fidem vivifica, per quam custodiam sermones tuos. Vivus enim custodit, et custodiendo vivit. Vel non hic est vox pec
Abbreviated transcription (Latin):
sicut quod hebreus puer in lege. non plus quã sex annis seruit
in septimo liber egreditur. quia fidelis in mundo qui sex etatib
distinguitur tantũ seruit. in resurrectione liber erte: et his et
huiꝰmodi quȩ in enignate dicta sunt conuenit meditatio. M an¬
datis autẽ moralib quȩ sunt: non mechaberis. et huiꝰmodi tantũ
conuenit oꝑatio. C ongrue ergo distinxit uerba dicens. in man¬
datis cuis xtercebor. et in iustificationib cuis meilitabor. Iidẽo
meditabor. ut non obluuscar sermones tuos: idest ne possim
obliunci quod expedit retineri:
grãm dei contra eam poscit. Humana
contra quȩ auxilium multiplicis gr̃e
querit. Unde bene huic occonario p̃¬
mittitur littera. Gimel. quȩ int̾yretac
recribitio. quia sibi mulcipliciter grãm tribui petit. Nixerat em̃
supra in quo corrigit adoloscentior uiam suam: iemde subiun¬
xit. in custodiendo sermones tuos. Nunc ut id faciat petit. au¬

Expanded text:
sicut quod Hebraeus puer in lege non plus quam sex annis servit. sicut quod Hebraeus puer in lege non plus quam sex annis servit. In septimo liber egreditur, quia fidelis in mundo, qui sex aetatibus distinguitur, tantum servit, in resurrectione liber erit. Et his et hujusmodi quae in aenigmate dicta sunt convenit meditatio. Mandatis autem moralibus, quae sunt: Non moechaberis, et hujusmodi , tantum convenit operatio. Congrue ergo distinxit verba dicens: in mandatis tuis exercebor, et in justificationibus tuis meditabor. Ideo meditabor ut non obliviscar sermones tuos, id est, ne possim oblivisci quod expedit retineri. gratiam Dei contra eam poscit; humana contra quam auxilium multiplicis gratiae quaerit. Unde bene huic octonario praemittitur littera ghimel, quae interpretatur retributio, quia sibi multipliciter gratia tribui petit. Dixerat enim supra: In quo corrigit adolescentior viam suam. Deinde subjunxit; In custodiendo sermones tuos, nunc ut id fiat petit au
Abbreviated transcription (Latin):
de ipso loquentia ad ipsũ iliicũt. in quo et impleta sunt. et ac¬
cipit testimonia eloquia sctipturatũ. Sequitut. sicut in om̃ib
diuitus. Spũales accipe diuitias: tr̃ems eni dinitiis qͣs sordes cõꝑutat¬
non cõparat. Uel delectatus sum sicut in om̃ib diuitus. tẽ¬
poralib in quib delectant᷑ homines. hee autẽ diuitie tẽpora¬
les. non cõpantur sp̃ialib in gr̃a: s quia sunt hominib su
in testimomiis. et adhuc imiorabor. et hoc est in mandatis tuisex
ercebor usu oꝑis. et sic merito bomi oꝑis considerabo. id est cogno
uita pura pͥus ꝑximus fuerit. Uel ita ilico iloce me iustificatiões.
rulus disputabo. Tunc autẽ sunt utiles dispictationes si non ibi
considerentur nisi uiȩ dñi. Unde subdit. et considerabo uias
tuas. quȩ sunt miscđiȩ et ueritas. quoꝵ duoꝵ plenitudo inue¬
nitur in xp̃o. et ꝑ hanc exercitationẽ fit etiam istud qd̾. In iusti
nalis peccati euenit. oposita est meditatio. N ouerat iste uicium

Expanded text:
de ipso loquentia ad ipsum ducunt, in quo et impleta sunt. Et accipit testimonia, eloquia Scripturarum. Sicut in omnibus divitiis spirituales accipit divitias, tectatus sum, sicut in omnibus divitiis temporalibus delectantur homines. Hae autem divitiae temporales non comparantur spiritualibus in gratia; sed quia sunt hominibus suin testimoniis tuis et adhuc immorabor. Et hoc est, in mandatis tuis ercebor usu boni operis; et sic merito boni operis considerabo, id est cognoita pura prius proximus fuerit. Vel ita dico: Doce me justificationes, rulus disputabo. Tunc autem sunt utiles disputationes, si ibi non considerentur, nisi viae Domini. Unde subdit: et considerabo vias tuas, quae sunt misericordia et veritas, quorum duorum plenitudo invenitur in Christo. Et per hannalis peccati venit, opposita est meditatio. Noverat iste vitium
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo meditetir. postea oꝑetar. ex meditatione namq mandatorũ
celestiũ. boni oꝑis usus molescit. et nocatur accualis hic uittus.
Ideo autẽ dicit. leuaui manus. quia suꝑnum est quo leuantur.
cum ꝓ ipso deo fuint oꝑa. Cum aut̃e ꝓ t̾renis: deponuntur in añ.
Unde manus moysi graues leguntur fuisse. quas sustentabant
s xp̃e et sp̃c sanctus in spũalem usum conuertit. Seq̃r quȩ dile
ri. hic item eadem causa repetitur quȩ supra posita est. Utriq enĩ
addit congrue que dilȩxi. quia finis p̃cepti caritas est: quando
eius intuitu fit mandatum. et tunc uere bonũ ẽ opus. Sequit᷑.
lt exercebor. Quasi dicẽt. delitabar. leuaui. et exercebor. frequen
id est in utroq scilicet incogitandi et oꝑandi delectatione

Expanded text:
primo meditetur: postea operetur. Ex meditatione namque mandatorum coelestium, boni operis usus mollescit. Et notatur hic actualis virtus. Ideo autem dicit, levavi manus, quia supernum est quo levantur, cum pro ipso Deo fiunt opera; cum autem pro terrenis, deponuntur manus. Unde manus Mosi graves leguntur fuisse, quas sustentabantSpiritus sanctus in spiritualem usum convertit. Quae dilexi Aug. Hic item eadem causa repetitur, quae supra posita est. Utrique enim addit congrue, quae dilexi, quia finis praecepti est charitas , quando ejus intuitu fit mandatum; et tunc vere est opus bonum. Et exercebor, quasi dicat, meditabor. Levavi, et exercebor frequentaid est in utroque, scilicet cogitandi et operandi delectatione
Abbreviated transcription (Latin):
Ambulabam dico in latitudine scientiȩ. quã querendo consecut᷑¬
bat ut responderet uerbum exꝓpbrantib. et ne tolleretur uerbum
de ore. nunc ꝓeo certat usq ad mortem dicens. Et loquebar in
hoc etiam inconspectu regum. qui poterant t̾rere: Unde an reges
et presides ducemini. et non confundebar ꝓ scandalo crucis quȩ
in est gła. Uel non confundebar ta cederem. Suauis est uoxque
in diuinis testimoniis loquebatur decora facies. quȩ inconspec¬
tu regnũ non confundebatur. quȩ non erubescit auctorem. quȩ
non confunditur redemptore. Seqũ. Et meitabar in manda¬

Expanded text:
Ambulabam dico, in latitudine scientiae, quam quaerendo consecutAmbulabam dico, in latitudine scientiae, quam quaerendo consecutbat, ut responderet verbum exprobrantibus. Et ne tolleretur verbum de ore Dei, nunc pro eo certat usque ad mortem, dicens: Et loquebar in , Ambr. Et hoc etiam in conspectu regum qui poterant terrere. Unde: Ante reges et praesides ducemini . Et non confundebar pro scandalo crucis, quae mihi est gloria. Vel, non confundebar, ita ut cederem. Suavis est vox quae in divinis testimoniis loquebatur; decora facies, quae in conspectu regum non confundebatur, quae non erubescit auctorem, quae non confunditur redemptore. VERS. 7. 47.-- « Et medi
Abbreviated transcription (Latin):
nunc narrautis non petentis. qui quasi impetratis om̃ib con
ficetur in laude dei: qualem illũ fecit deus Et nota et conuucti¬
onem mnusitatã. et qͣsi in consequentẽ: non ait enim scdm pͥora.¬
id est scđm pͥorum uerboꝵ formam. et custodiã et ambulabo. uel
non ait optatiue. et utinã ambulẽ sicut dixerat. et ueniat. et ne au¬
feras. s ait. et ambulabã sic uolens intelligi quod non dixit. id ẽ
hac latitudine ãbulabat ille qui dicebat Os nr̃m ad uos patet
o corinthii. cor nr̃m dilatatum est: et hoc ideo quia mandata
tua ex quisun. Uicto ambulabam in latitudine. causam hic sub¬
dit. quia mandata tua exquisiui. petendo. querendo. pulsando.
et deus dat sp̃m. quo caritas dei est ddiffusa est in cordib nr̃is.
ut inde bene agatur. Uel ita. et ambulabã quasi dicet. Ita mo¬
nequis me modo cepisse putet. sed sicut cepi: ita modo facere da.

Expanded text:
nunc narrantis, nunc petentis qui, quasi impetratis peccatis omnunc narrantis, nunc petentis qui, quasi impetratis peccatis omnibus, confitetur in laude Dei, qualem illum fecit Deus. Et nota, et, conjunctionem inusitatam, et quasi in consequentem. Non enim ait secundum priorum verborum formam, et custodiam, et ambulabo. Vel non ait optative, et ut ambulem sicut dixerat, et veniat, et ne auferas, sed ait, et ambulabam sic volens intelligi quod non dixit, id esthac latitudine, ambulabat ille qui dicebat: Os nostrum ad vos patet, o Corinthii, cor nostrum dilatatum est . Et hoc ideo, quia mandata tua exquisivi. Dico ambulabam in latitudine. Causam hic subdit, quia mandata tua exquisivi, petendo, quaerendo, pulsando, et Deus dat spiritum, quo charitas Dei diffusa est in cordibus nostris, ut inde bene agatur. Vel ita, et ambulabam. Quasi dicat: Ita momodo me coepisse putet; sed sicut coepi, ita modo facere da.
Abbreviated transcription (Latin):
negauit: tamen flendo est reparatus. Uelusq ualde sicut qui
gant. fortes tamen remanent. uel eidem reparautur. quia in iu¬
diciis. quasi non auferas. ideo quia inuidicus tuu̾dẽ flagellis qͥb
corripis suꝑ sꝑaui. hoc uerbum et si munus usitate compositũ est:
tamen implet ueritatis int̾pretande necessitatẽ. attentius ergo lo¬
ci huius rimandus est sensus. Qui enĩ ante dixerat sꝑaui in sermo¬
nib. hic quasi augmentũ facit dicens. In uudicus tuis suꝑ sꝑaui.
id est flagella quib corripis. non auferunt sp̃e s augent. Uelsuꝑ
ore meo. et si non abstuleris custodiam legem tuam non p̃cepta
legis mosaice s caritatẽ. et hoc semꝑ. deinde det̾minat. semꝑ sci¬
licet in seculũ id est in p̃senti. et in seculũ seculi. id est infrituro.
et infuturo ubi angłi et scĩ suas habent leges laudandi deum:¬
sequitur. Et ambulabam. hactenus fuerunt uerba orantis.

Expanded text:
negavit, tamen flendo est reparatus . Vel, usque valde, sicut quinegavit, tamen flendo est reparatus . Vel, usque valde, sicut quigant, fortes tamen remanent. Vel eidem reparantur, quia in judiciis, quasi dicat, non auferas, ideo quia in judiciis tuis, id est flagellis, quibus corripis, supersperavi. Hoc verbum etsi minus usitate compositum est, tamen implet veritatis interpretandae necessitatem. Attentius ergo loci hujus rimandus est sensus. Qui enim ante dixerat, speravi in sermonibus, hic quasi augmentum facit, dicens: In judiciis tuis supersperavi, id est flagella quibus corripis non auferunt spem, sed augent. Vel, ore meo, et si non abstuleris, custodiam legem tuam, non praecepta legis Mosaicae, sed charitatem. Et hoc, semper. Deinde determinat semper, scilicet in saeculum, id est in praesenti, et et in futuro ubi angeli et sancti suas habent leges laudandi Deumsivi. » Et ambulabam. Aug. Hactenus fuerunt verba orantis,
Abbreviated transcription (Latin):
qui loquitur. s sp̃c dei acdit. quia sꝑaui. quasi dicẽt. Ideo res¬
pondebo quia sꝑaui in sermonib tuis. il est inꝓmissis quȩ
dicuntur. ⁊solite cogitare quid loquamini. non enim uos
id est ideo respondebo quia ꝓmisisti hoc. quia uero multi
urgentib malis negant. subdit. Et ne auferas. id est ne
auferri sinas. de ore meo uerbũ ueritatis: de ore tollitur etiã
ꝑ inalam conscientiam. manentẽ enim in peccato a p̃dicatiõĩs
ipsa enim obmutescit facundia. si egra sit conscientia. E aueat
ergo ne uerbis non congruant facta: et deformẽt iniquitatis
oꝑa magist̾ium discipline. Tollitur etiam de ore ab auib
celi. et multis modis. s uon de corde si ei infixum est. et ideo ñ
ait de corde: S de ore. Ls e auferas dico. et hoc usquequaq idẽ
semꝑ. et si ad tẽpus aufeuis ut petro. qͥ et si ad horã timore turbat᷑

Expanded text:
qui loquitur, sed Spiritus Dei, addit: Quia speravi, quasi dicat: Ideo resqui loquitur, sed Spiritus Dei, addit: Quia speravi, quasi dicat: Ideo respondebo, quia speravi iu sermonibus tuis, id est in promissis, quae dicunt: Nolite cogitare quid loquamini, non enim id est ideo respondebo, quia hoc promisisti. Sed quia multi urgentibus malis negant, subdit: VERS. 3 43.-- « Et ne aufper malam conscientiam. Manentem enim in peccato prohibet Dominusipsa enim obmutescit facundia, si aegra sit conscientia. Caveat ergo ne verbis non congruant facta, et ne deforment iniquitatis opera magisterium disciplinae. Tollitur etiam de ore ab avibus coeli, et multis modis, sed non de corde, si ei infixum est. Et ideo non ait de corde, sed de ore. Ne auferas dico, et hoc, usquequaque: id est semper, et si ad tempus auferas ut Petro, qui, etsi ad horam timore turbatus
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat suꝑ me miscdia tua. et si erit suꝑ me ut ꝓtector non con¬
terens respondebo erꝑbrantib michi uerbum. Bene ait respon¬
debo quia parum est xp̃m habere incorde nisi int̾ritus confite¬
atur ore. S orde creditur enĩ ad iustitiam: ore autẽ confessio sit
ad salutẽ. Et nota nobis non ẽẽ tacendum contra malos. qui
tamen possunt recipe rationem ne uideantur suꝑiores. Am¬
lnguum autẽ est utrũq dicatur. respondebo exꝑbrantib michi
uerbum. uel dicatur sic. respondebo uerbũ exꝓbrantibus mͥ. S
quod libet eoꝵ dicatur ip̃m significat. Ipsum em̃ nobis exꝓbrãt
illi. a quib crucifixus est: uel quib scandalũ est. uel stuliitia. qd̾
eius ab eis non cognoscitur: euius infirmitas contẽpnitur in
cruce. Melius dicitur respondebo uerbum. scilicet quod
erat inpͥncipio apud dm̃ de quo uiuitur. exꝓbrantib michi
expbratione eoꝵ nec territus. nec confusus. S quia non ipse ẽ

Expanded text:
eniat super me misericordia tua, et, si erit super me, ut protector, non conterens, respondebo exprobrantibus mihi verbum. Bene ait, respondebo, quia parum est Christum habere in corde, nisi exterius confiteatur ore. Corde enim creditur ad justitiam: ore autem confessio fit ad salutem . Et nota non esse nobis tacendum contra malos, qui tamen possunt recipere rationem, ne videantur superiores: ambiguum tamen est utrum dicatur, respondebo exprobrantibus mihi verbum; vel dicatur sic, respondebo verbum exprobrantibus mihi; sed quodlibet eorum dicatur, Christum significat. Ipsum enim nobis exprobrant illi, a quibus crucifixus est, vel quibus scandalum est, vel stultitia , s ab eis non cognoscitur, cujus infirmitas in cruce contemnitur, melius dicitur, respondebo verbum, scilicet quod erat in principio apud Deum, de quo vivitur, exprobrantibus mihi, exprobratione eorum, nec territus, nec confusus. Sed quia non ipse est
Abbreviated transcription (Latin):
liderit in me: flumina aquȩ uiuȩ fluent de uentre eius. Et nota
quod hic uersus exponit quo modo suꝑius dictum sit. elegi. ñ sum
oblitus. adhesi dum ait. cum dilatasti coꝵ meum. id est non ꝑ me:
s tuo dono. hec predicta feci:¬
empons he. In hac quinta littera precatur
Ixp̃o ueniente sibi qui ueterẽ tenuit. nouam legem
constitui quȩ semꝑ exquiretur. cum tam ardent̃
desideretur. et quia ꝑ eamuerum ẽe habet ideo huic occonario con¬
grue p̃mittitur litera. he. quȩ int̃pretatur ẽẽ. quia ꝑ legem nouã
consortatus. iam uerum ẽ precatur Intpretatur etiam he. est
uel uiuo. quod bene conuenit: qui enm est uiuit. et qui uuite
uere est. quod ẽẽ uel uiuere habetur in xp̃o. qui heri et hodie ĩe est
et in secula. Loquitur ergo hic qui uiut in xp̃o dicens quomodo ui¬
uat. id est uiuere uelit. quasidicat. nolime confundere. s pone m o¬

Expanded text:
diderit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus . Et nota diderit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus . Et nota quia hic versus exponit, quomodo superius dictum sit, elegi, non sum oblitus. Dum ait, cum dilatasti cor meum, id est non per me, sed tuo dono haec praedicta feciem pone. In hac quinta littera precatur Christo veniente sibi qui veterem tenuit, novam legem constituit, quae semper exquiretur, cum tam ardenter desideretur. Et quia per eam verum esse habet, ideo huic octonario congrue praemittitur littera he quae interpretatur esse, quia per legem novam confortatus, vel vivo, quod bene convenit. Qui enim est, vivit; et qui vivit, vere est, quod esse vel vivere habetur in Christo, qui heri et hodie ipse est et in saecula . Loquitur ergo hic qui vivit in Christo, dicens quomodo vivat, id est velit vivere. Quasi dicat: Noli me confundere, se
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Eum dixerat de lege tua misertre mei. de beneficus quȩ conse
iam elegi uiam ueritatis. ubi currerem. id est xp̃m. cuius cultũ
elegit qui est uia ueritas et uita. et iudicia tua non sum oblitus.
adheseram paium̃to. Adheret aittẽ testimonis qui mundo re¬
nuntiat. qui curã huius uite et tedia sꝑnit. qui luxuriȩ studio
ac petumȩ cupiditate non curuatur. et ideo noli me confundere.
s fac ut quo curto ꝑtendam. et quo cendo ꝑueniam: Unde apłe
os xp̃c: de quib dicit ꝓpħa. uscendisti equos tuos et equitatus cu¬
us salus. et hoc feci. cum. id est quia dilatasti cor meim. non enĩ
currerẽ nisi dilatasses. S ordis aittẽ dilatatio est iustitie delecta¬
tio. ut non timore s dilectione agatur: quod est donũ dei. uel di¬
latatio est scientiȩ latitudo: sine qua non possum currere. heesũt
aquȩ de quib dicitur. Ed in plateis tiuis discurrent aquȩ tuȩ. de
quib dñs clamat. Siquis sitic ueniat ad me et bibat. Et qui cre

Expanded text:
um est. Et quia lex factorum subintravit, ut abundaret delictum, am elegi viam veritatis, ubi currerem, id est Christum cujus cultum elegit, qui est via, veritas et vita . Et judicia tua non sum oblitus, adhaeseram pavimento: Adhaeret autem testimoniis, qui mundo renuntiat, qui curas hujus vitae et taedia spernit, qui luxuriae studio ac pecuniae cupiditate, non curvatur. Et ideo noli me confundere, sed fac ut quo curro pertendam, et quo tendo perveniam. Unde Apostos Christus, de quibus dicit propheta: Ascendisti equos tuos, et equitatus tuus salus . Et hoc feci, cum, id est quia, dilatasti cor meum. Non enim currerem nisi dilatasses: cordis autem dilatatio est justitiae delectatio, ut non timore, sed delectatione agatur, quod est donum Dei. Vel dilatatio est scientiae latitudo, sine qua non possum currere. Hae sunt aquae de quibus dicitur: Et in plateis tuis discurrunt aquae tuae . De quibus Dominus clamat: S
Abbreviated transcription (Latin):
huc loquentib nobis dicit ecce ad sum. quasi dicat in eqͥtatetu
rilium petit contra hereticos. quia custodia mandatoꝵ. et a
uero eẽ retrahunt. Quasi dicẽt. concupiu mandata tua. et ut
ca ꝑficiam. ueniat suꝑ me miscđia tua dñe. id est auxiliũ gr̃e
tuȩ. quã ut consequar ueniat salutare tuũ id est xp̃c. scd̾m¬

Expanded text:
huc loquentibus nobis dicit: Ecce adsum. Quasi dicat: In aequitate tua huc loquentibus nobis dicit: Ecce adsum. Quasi dicat: In aequitate tua xilium petit contra inimicos et haereticos, qui a custodia mandatorum et a vero esse retrahunt. Quasi dicat: Concupivi mandata tua, et ut ea perficiam, veniat super me misericordia tua, Domine, id est auxilium gratiae tuae, quam ut consequar, veniat salutare tuum, id est Chris
Abbreviated transcription (Latin):
brii peccatum accipitur.ex quo sequitur obꝓbrium. Et est sen¬
sus. amputa obpbriũ meum. id est poccatum meũ quoil su¬
spicatus sum. quia et si non habeo nescio quod melius tu no¬
sti quã ego ipse: Unde apłe. Nichil michi conscius sum. s ñ
ma tota mente diligere te. et ꝑximum. et tu non in mea. s in tua
equitate. uel iustitia tua uiuifica me. id est caritate quã concupi¬
ui imple me qui in me morior. Uel uiuisica me in equitate. uel
iniustitia id est in xp̃o qui est deus. et quia est homo. ꝑximꝰ m̃s
est. Iꝑse ẽ enĩ uerbum aeus. et uerbũ eam factũ est. ut eẽt ꝓrimꝰ m̃s
iutera precatur. ut s aluatorueniat qͥ
est miscaia peccatoꝵ et uita fidelium
ut immicos confundat. et in lege dñi. ꝓ¬
ficiat. id est suos ꝑficere faciat. et quia
digne pecentib semꝑ presens ad est xp̃c.
quib adhuc loquentib dicit. ecce assũ
Iileo huuc occonario p̃mittitur littera
uau. que interpretatur ipse uel ille. id est saluator xp̃c. qui ad¬

Expanded text:
ex quo sequitur opprobrium. Et est sensus: Amputa opprobrium meum, id est peccatum meum, suspicatus sum, quia et si non habeo, nescio, quod melius tu nosti quam ego ipse. Unde Apostolus: Nihil mihi conscius sum, sed non . Et tu, non in mea, sed in tua aequitate vel justitia, vivifica me, id est charitate quam concupivi imple me, qui in me morior Vel, vivifica me in aequitate tua, vel in justitia, id est in Christo, qui est Deus. Et quia est homo, meus proximus est. Ipse enim est Verbum Deus, et Verbum caro factum est , ut esset proximus ittera precatur ut Salvator veniat, qui est misericordia peccatorum, et vita fidelium, ut inimicos confundat, et in lege proficiat, id est proficere suos faciat. Et quia digne petentibus semper praesens adest Christus, quibus adhuc loquentibus dicit: Ecce adsum. Ideo huic octonario praemittitur Var, quae interpretatur ipse, vel ille, id est salvator Christus, qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
a deo tribui. et ꝑ eum seruari. et eius gr̃a semꝑ augeri. Inclina
dico in testimonia tua. Testimoniis aliquid ꝓbatur. et deus nui¬
stificationes suas et mandata sis testimomis. id est p̃ceptis et
exemplis ꝑsuadet. et ꝓbat nobis scilicet ut gratis colatur. Te¬
stimoniis quippe suis agit hoc nob̾cum: ut eum gratis colamꝰ.
quod impedit radix omĩum maloꝵ auaricia de qua subdit.
deus. et quia omia subsole uanitas sunt. ideo addit genera

Expanded text:
a Deo tribui, et per eum servari, et ejus gratia semper augeri. Inclina a Deo tribui, et per eum servari, et ejus gratia semper augeri. Inclina dico, in testimonia tua. Aug. Testimoniis aliquid probatur, et Deus justificationes suas, et mandata suis testimoniis, id est praeceptis et exemplis, persuadet, et probat nobis, scilicet ut gratis colatur. Testimoniis quippe suis agit hoc nobiscum, ut eum gratis colamus, quod impedit radix omnium malorum avaritia , de qua subditDeus. Et quia omnia sub sole vanitas sunt , ideo addit genera
Abbreviated transcription (Latin):
re de lege quã sibi pomi petit. non ut scđm litt̃am sciat. s ut in¬
telligat. scilicet quid habet utilitatis. et quare data. scilicet
tum. Quasi dicẽt. ico exqͥram. et ad inquirendũ da michi in¬
tellectũ. quia non satis est querere. insi intelligas quod reqͥ
quia aliter nequit scrutari. et custodiam illam in toto corde
educ me in semita. quia arta est uia mandatoꝵ tuoꝵ. quȩ ta¬
men dilatato corde curritur. et quare petierit subdit. quia
ipãm uolui.Ipsa enim nona gr̃a ꝑ se placet. quȩ ducit ad
celum. Ideo iste ait uolui.S p̃arũ est michi uoluntas mea.
nisi meo quod uolo ducas. S quia et ipsa uoluntas ate est:¬
oro. INclina cormeum ut plus uelim: et bene ait inelina In¬
clinati enim ꝑ humilitatẽ melius uident: quã uanitatesu¬
pini ẜ cẽe ostendit ꝑ uniu̾sas et subtiles minutias om̃e bonũ

Expanded text:
re, quam sibi poni petit, non ut secundum litteram sciat, sed ut inre, quam sibi poni petit, non ut secundum litteram sciat, sed ut intelligat, scilicet quid habet utilitatis, et quare data, scilicetug. Quasi dicat: Dico, exquiram. Et, ad inquirendum, da mihi intellectum, quia non satis est quaerere, nisi intelligas quod requiquia aliter nequit scrutari; et custodiam illam in toto corde educ me in semitam, Aug. quia arcta est via, mandatorum tuorum, quae tamen dilatato corde curritur, et cur petierit, subdit, quia ipsam volui. Ipsa enim nova gratia per se placet quae ducit ad coelum. Ideo iste ait, volui; sed parum est mihi voluntas mea, nisi in eo quod volo ducas. Sed quia ipsa voluntas a te estor meum, Cassiod. ut plus velim. Et bene ait, inclina, inclinati enim per humilitatem melius vident quam vanitate supini. Ecce ostendit per universas et subtiles minutias omne bonum
Abbreviated transcription (Latin):
est mundus oꝑe. hec autẽ lex est uia iustificationũ tuarumt Unde
subdit. Uiam iustificationũ tuarum. scilicet pone. quasi ler abe
undi sit inuia iustificationũ tuarum. ut nusquã diuertar sicut
ne ꝓ suo arbitrio uiam carpant. nec uoluntaria captent cõpendia.
nec a signis recedant declinantes ad dexterã uel simstram. ut et
dñs legem uiandi filus ifrł cõmeantib dedit. p̃cedens eos in
colũpna nubis in die. et ignis in nocte quecum anteibat nm̃i
sequebantur. et cum stabat. uel euanebat: ipsi morabantur in
inc ꝓticiebat ibi ꝑficitur ubi ꝑfectus sine fine consistit. Legẽ qͦ quã
habetagendo: erquirit ꝓficiendo. uel semꝑ exquiritur tenendo:
hic et infitcro sicut dicitur. Sp̃c scrutatur om̃ia. uonut quod
uescit inueniat. s quia nichil relinquit quod nesciat.ita hic sẽ¬
per legem exquirit. qui nũquam relinquit aliquio. Uel de ue
ceri lege dicit legem pone. quia net̾em etiam legem uult iste sci¬

Expanded text:
est mundus opere. Haec autem lex est via justificationum. Unde subdit, viam justificationum tuarum, scilicet pone. Quasi dicat: Lex eundi sit mihi via justificationum tuarum, ut nusquam divertar, sicut ne pro suo arbitrio viam carpant, nec voluntaria captent compendia, nec a signis recedant, declinantes ad dexteram vel ad sinistram, ut et Dominus legem viandi filiis Israel commeantibus dedit, praecedens eos in columna nubis in die, et ignis in nocte, quae cum anteibat, ipsi sequebantur; et cum stabat vel evanescebat, ipsi morabantur in hic proficiebat, ibi perficitur; ubi perfectus sine fine consistit. Legem ergo quam habet agendo, exquirit proficiendo. Vel semper exquiritur tenendo hic et in futuro sicut dicitur: Spiritus scrutatur omnia , non ut quod nescit inveniat, sed quia nihil relinquit quod nesciat, ita hic semper legem exquirit, qui nunquam relinquit aliquid de lege. Vel de vetere lege dicit legem pone, quia veterem etiam legem vult iste sci
Abbreviated transcription (Latin):
alterũ facere. Quia enim occulta hominũ non uidentur. dat̾
est locus suspicionib ut uideat homo plerũq falsa. et si uera
tamen incognita temere suspicari. Ideoq dñs cum de fine oꝑtui
p̃cepisset hominib. nescilicet iustitiam suam facerent ꝓpter
laudes hominum uel pecumam uel etiam uictũ et uestitum qͥa
poteramus alios ꝓpter hec bona oꝑatores suspicari subdidit.
Nolite iudicare quod et iste orat a se amputati. deinde subiun¬
xit et non iudicabimini. Unde et hic̃.dicto amputa obꝓbrium
meũ quod suspicatꝰ sũ. addit. quia iudicia tua iocunda quasi
dice̾t. aute ocłos et ãputa obꝓbriũ meũ qd suspicat᷑ sum. Sciũ cb¬
ꝓbriũ dicit qd̾ de aliis suspicatur. qͥa faciliꝰ in alio putat qd inse
sentit. Pͥrecatur gͦ auferri obꝓbriũ quod in se sentit. et in aliis su
tat. quã sit ueritas. ut de malis bona. de bonis mala dicamꝰ que

Expanded text:
alterum facere. Quia enim occulta hominum non videntur, datus alterum facere. Quia enim occulta hominum non videntur, datus est locus suspicionibus, ut audeat homo plerumque falsa, et si vera, tamen incognita suspicari: ideoque Dominus cum de fine operum praecepisset hominibus, ne scilicet justitiam suam facerent, propter laudes hominum, vel pecuniam, vel etiam victum et vestitum; quia poteramus alios propter haec bona operatos suspicari, subdit: Nolite judicare , quod iste orat a se amputari. Deinde subjunxit: Et non judicabimini . Unde et hic dico: Amputa opprobrium meum quod suspicatus sum, addit, quia judicia tua jucunda. Quasi dicat: Averte oculos, et amputa opprobrium quod suspicatus sum. Suum opprobrium dicit, quod de aliis suspicatur, quia facilius in alio putat, quod in se sentit. Precatur ergo auferri opprobrium quod in se sentit, et in aliis sustat quam sit veritas, ut de malis bona, de bonis mala dicamus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
na fieri. Ille ergo non uidet uana qui fixus est in illo inente. qͥ
est suꝑ ꝯmña. cuius mens sursum est: qui uero hȩc cogitat. sub
sole uiuit. ubi uanitasẽ. Idoite ait. Auerce oculos meos. misticos
uiatua iuifica me. id est in xp̃o qui est ina et iuta. Deinde ꝑ qͥd
a uanitate auertatur: docet subdens. et Statue seruo cuo eloquiũ¬
nisi facienti. Statue ergo seruo eloquiũ immobiluer ne elabatut.
ad quod ualet cimor unde subdit. in timore tuo. uibi nec culpa est
ter suscipiunt. et tanquã a fabulis declinant. s tĩmor dei sc̃s
quasi basis est in qua uerbũ statuitur. et ipsum uerbũ discipli
iste timor seruilis quo tantũ pena timȩtur. s castus quo timetur
offensa. Aliter quippe tunet adultera uirum. aliter casta. adulta
tui eloquiũ ne ueniant uolucres et auferant illud. deincitriosi
tẽ. hoc et de alus suspicatur. ut ꝓpter quod bona agit. credat

Expanded text:
na fieri . Ille ergo non videt vana, qui fixus est in illo mente, qui na fieri . Ille ergo non videt vana, qui fixus est in illo mente, qui est super omnia, cujus mens sursum est. Qui vero haec cogitat, sub sole vivit, ubi vanitas. Ideo iste ait, averte oculos meos mysticos via tua vivifica me, id est in Christo, qui est vita. Deinde per quid a vanitate avertatur, docet subdens: Et VERS. 6 nisi facienti, statue ergo eloquium immobiliter ne labatur. Ad quod valet timor. Unde subdit, in timore tuo ubi nec culpa est ter suscipiunt, et tanquam a fabulis declinant; sed timor Dei sanctus, quasi basis est in qua verbum statuitur; et ipsum verbum disciplin Non est autem iste timor servilis, quo tantum poena timetur; sed castus, quo timetur offensa. Aliter enim timet adultera virum, aliter casta; adultera, tui eloquium, ne veniant volucres, et auferant illud de incuriosi tem, hoc et de aliis suspicatur, ut propter quod bona agit, credat
Abbreviated transcription (Latin):
sensuũ qd̵ hie uotatur. hoc ergo magis est in spe nobis qd̾
hic pecitur quã in re. quia et ininti sub uanitate nunc sumus.
precatur ergo quod non hic. s infuturo implebitur. cum libera¬
bicur creatura a seruitute corruptionis. et ipsi ueritate adhese¬
rit. ueniens in libertatẽ głe filioꝵ dei. uibi iam non uideat uani¬
tatẽ seculi: uel hic est alius sensus quẽ michi fateor plus place¬
re ut oculos nt̾iores accipiamus. quib contẽplamur. quare fa¬
ciamus quod facimus. Quia ergo officium nr̃m. id est opus. ñ
officio s fine pensatur. ut scilicet non tantũ si bonum est quoa
facimus.s. pcipue si bonum est ꝓpter quod facimus cogietuꝵ.
Drecatur iste ut cum aliquia facit. oculi int̾iores qui uident qͣre
nt non uideant uanitatẽ. ut ꝓpter eam bonum faciat. in qua
uanitate precipuũ locum. amor humanş laudis habet. quam
ubiq dñs phibet in euangłio. et ad głam dei tantũ precipit bo¬

Expanded text:
Ambr., Aug. Hoc ergo nobis magis est in spe quod hic petitur, quam in re, quia et multi sub vanitate nunc sumus. Precatur ergo quod non hic, sed in futuro implebitur, cum liberabitur creatura a servitute corruptionis , et ipsi veritati adhaeserit, veniens in libertatem gloriae filiorum Dei, ubi jam non videat vanitatem saeculi. Et hic est alius sensus, quem mihi fateor plus placere, ut oculos interiores accipiamus, quibus contemplemur quare faciamus. Quia ergo officium nostrum, id est opus, non officio, sed fine pensatur, ut scilicet non tantum si bonum est quod facimus, sed praecipue si bonum est propter quod facimus cogitetur, precatur iste, ut cum aliquid facit, oculi interiores qui vident quare fit, non videant vanitatem ut propter eam bonum faciat, in qua vanitate praecipuum locum amor laudis humanae habet, quam ubique Dominus prohibet in Evangelio, et ad gloriam Dei tantum praecipit bo
Abbreviated transcription (Latin):
apud dm̃ exquirunt. et hoc in toto corde. non duuiso ut¬
herctici et amici huius mundi quib dicitur. Non potestis do
seruire et mãmone. qui non toto corde querunt dm̃. dirũ
aut̾e uidetur quod ait. scilicet beati sunt qui scrutantur et¬
qui exquirunt. hoc enĩ possunt etiam et impii. ut sctibe et
pharisei suꝑ cathedram moysi sedentes. qui dicunt et nosi
faciunt. et herctici scrutantur et exquirunt. nec tamen be
beati sunt. quia sunt inuenturi quod querunt. Non
enim qui scrutantur et querunt ideo beau sunt. sed ꝓpter hoc
quod aderit. ut in euangłio dicitur. s eati qui ꝑsecutionem pa¬
ati sunt. s ꝓpter hoc quod sequitur. quia ipsoꝵ est regnum ce¬
loꝵ saturabuntur. cui simile est istua quoa hic dicitur. Non¬
enim. Quasi dicerit hii sunt beati qui ambulant in lege. qui
enim oꝑantur iniqua. nondũ immaculati ambulant in lege.
ac ꝑhoc nundũ beati sunt: et hoc est quoa dicit. Non enĩ qui

Expanded text:
apud Deum exquirunt. Hiapud Deum exquirunt. Hihaeretici, et amici hujus mundi, quibus dicitur: Non potestis Deo servire et mammonae , qui non toto corde quae runt Deum. Mirum autem videtur quod ait, scilicet beati sunt qui scrutantur, et exquirunt. Aug. Hoc enim possunt etiam et impii, ut Scribae et Pharisaei super cathedram Moysi sedentes, qui dicunt et non faciunt , et haeretici scrutantur, et exquirunt; nec tamen beabeati sunt quia sunt inventuri quod quaerunt. Non enim quia scrutantur et quaerunt, ideo beati sunt; sed propter hoc quod aderit, ut in Evangelio dicitur: Beati qui persecutionem paati sunt, sed propter hoc quod sequitur: Quia ipsorum est regnum coelorum, et saturabuntur, cui simile est istud quod hic dicitur: enim. Aug. Quasi dicat: Hi sunt beati qui ambulant in lege, qui enim operantur iniqua nondum immaculata, ambulant in lege, ac per hoc nondum beati sunt. Et hoc est quod dicit, non enim qui