comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in egiptum. lam idem iacob quod ore suo pha¬
raoni dicit. centesimũ & tricesimum annũ
habebat etatis. Centũ aut̃ & uͣginti iacob
quando erat decem et septẽ ioseph. qͦd uerũ
esse nullomͦ pot̃. Sienim decimo & septimo
anno uite ioseph. iacob centũ iuginti ha¬
beret. ꝑcul dubio tricesimo et nono anno
ioseph. ñ centũ triginta. s centũ qͣdragin¬
ta ⁊ duos annos habere inueniretur iacob. Si
aut̃ die mortis isaac ñ dum erat annorum
decẽ & septẽ ioseph. sed aliquantulo tẽpore
post mortem auisui adseptimũ decimũ
ꝑuenit annũ. quo anno scriptura testan
it pat̃ eius. quando est filium inegyptũ
consecutꝰ. Scriptura quippe postea quã nar¬
rauit annũ uite ultimum isaac centesi-¬
mum & octogesimũ. ⁊ eiꝰ mortẽ ac sepultu¬
ram. de inde cõmemorauit quẽ ad modũ
digressus ess esau afrẽ suo de terra chana¬
an inmonte seyr. & contexuit cõmemoracio¬

Expanded text:
in Aegyptum. tunc autem idem Iacob, quod ore suo Phain Aegyptum. tunc autem idem Iacob, quod ore suo Pharaoni dicit, centesimum et tricesimum annum agebat aetatis, centum autem et uiginti Iacob, quando erat decem et septem Ioseph: quod uerum esse nullo modo potest. si enim septimo decimo anno uitae Ioseph Iacob centum uiginti ageret, procul dubio tricesimo et nono anno Ioseph non centum triginta, sed centum quadraginta et duos annos agere inueniretur Iacob. si autem die mortis Isaac nondum erat annorum decem et septem Ioseph, sed aliquantulo tempore post mortem aui sui ad septimum decimum peruenit annum, quo anno scriptura testantit pater eius, quando est filium in Aegyptum consecutus. scriptura quippe posteaquam narrauit annum uitae ultimum Isaac centesimum et octogesimum et eius mortem ac sepulturam, deinde commemorauit, quemadmodum digressus esset Esau a fratre suo de terra Chanaan in montem Seir, et contexuit commemoratio
Abbreviated transcription (Latin):
Q uo mͦ potuerit mors isaac decem & septẽ
annorum inuenire ioseph eiꝰ nepotẽ. sic̃
uidetur. tanquã ex ordine scriptã nar¬
rare. quocũq sequisq uertat: inuenire
difficile est. Nolo enum dicere ñ posse in¬
ueniri. ne forte me fugiat. quod aliũ ñ
fugit. Si enĩ post mortem auisui isaac
decem et septẽ annorũ fuit iosep̾ quan¬
do eũ fr̃s inegyptum uendidert̃: ꝓcul
dubio & pat̃ eius iacob decimo et septimo
anno filii sui ioseph: centũ iunginti an¬
norũ fuit. Genuit enĩ eos isaac. cum ess annoꝵ
sexaginta. sic̾ scriptum est. Uixit gͦ isaac
postea centum uinginti. qui centum oc¬
toginta mortuus est. id circo dimisit fi¬
lios centum uinginti annos habentes. &
ioseph decẽ et septẽ. Ioseph aut̃ qm̃ trigin¬
ta annorũ fuit. quando apparuit in con
spectu pharaonis. secuti sunt aut̃ septẽ
anni ubertatis & duo famis donec ad eũ
pat᷑ cum fr̃ib uenit. Triginta nouẽ ꝓfecto
annos habebat ioseph. quando iacob intrauit

Expanded text:
Quomodo potuerit mors Isaac decem et septem annorum inuenire Ioseph eius nepotem, sicut uidetur tamquam ex ordine scriptura narrare, quocumque se quisque conuertat, inuenire difficile est. nolo enim dicere non posse inueniri, ne forte me fugiat quod alium non fugit. si enim post mortem aui sui Isaac decem et septem annorum fuit Ioseph, quando eum fratres in Aegyptum uendiderunt, procul dubio et pater eius Iacob septimo decimo anno filii sui Ioseph centum uiginti annorum fuit. genuit enim eos Isaac, cum esset annorum sexaginta, sicut scriptum est. uixit ergo Isaac postea centum uiginti, quia centesimo octogesimo mortuus est. idcirco dimisit filios centum uiginti annos habentes et Ioseph decem et septem. Ioseph autem quoniam triginta annorum fuit, quando adpspectu Pharaonis, secuti sunt autem septem anni ubertatis et duo famis, donec ad eum pater cum fratribus venit; triginta novem profecto annos agebat Jose
Abbreviated transcription (Latin):
ias cum undecim filiis. et transiuit uadũ
aboc. t̃ raductisq omnib que adse ꝑtine¬
bant remansit solus. & ecce uir luctaba¬
tur cũ eo usq mane. qui cũ uideret qͦd
eum superare non posset. tetigit neruũ
temoris eius & statim emarcuit. dixitq
acl eum. dimitte me iam enĩ ascendit
aurora. Respondit. ñ dimittam te nisi
benedireris michi. ait gͦ. quod nom̃ ẽ

Expanded text:
las, cum undecim filiis et transivit vadum las, cum undecim filiis et transivit vadum Jebboc. Transductisque omnibus quae ad se pertinebant, remansit solus: ecce vir luctabatur cum eo usque mane. Qui cum videret quod eum superare non posset, tetigit nervum femoris ejus, et statim emarcuit. Dixitque ad eum: Dimitte me, jam enim ascendit aurora. Respondit: Non dimittam te, nisi benedixeris mihi.
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. faciamus tamen que facienda st̃
ab hominib inp̃sidium salutis. ne pre¬
termittentes ea: dm̃ temptare uidea¬
mur. deniq post hec que uerba dicat
idem iacob. considerandum est. Deus in¬
quit patris mei abraham. et d̾s patris
mei ysaac dñe quidixisti mͥ reuertere
interrã generationis tue. et benefãciam
tibi. idoneus es michi ab omĩ iusticia.
et ab omni ueritate que fecisti puero tuo.
Inuirga enĩ mea ista. transii iordanem
hc̃. nunc autẽ factus sum induo castra
E rue me demanu frĩs mei demanu esau
quia ego timeo illum ne cũ uenerit fe¬
riat me et matres super filios. Tu aut̃
dixisti benefaciam tibi. et ponam sem̃
tuum tanquã arenã maris. que ñ ai¬
numerabitut pre multitudine: satis
in his uerbis. et humana insirmitas. et fide
pietatis appareat. precesserunt itaq mu¬
nera ante eum. ipse uero mansit nocte
illa incastris. Cumq mature surrexisset.
tulit duas uxores suas. et totidem famu

Expanded text:
Deum, faciamus tamen quae facienda sunt Deum, faciamus tamen quae facienda sunt ab hominibus in praesidium salutis, ne praetermittentes ea, Deum tentare videamur. Denique post haec quae verba dicat idem Jacob, considerandum est. Deus, inquit, patris mei Abraham, et Deus patris mei Isaac, Domine, qui dixisti mihi, Recurre in terram generationis tuae, et benefaciam tibi, idoneus es mihi ab omni justitia et ab omni veritate quae fecisti puero tuo. In virga enim mea ista, transivi Jordanem hunc. Nunc autem factus sum in duo castra. Erue me de manu fratris mei, de manu Esau, quia ego timeo illum, ne cum venerit feriat me, et matres super filios. Tu autem dixisti: Benefaciam tibi, et ponam semen tuum tanquam arenam maris, quae non dinumerabitur prae multitudine. Satis in his verbis et humana infirmitas et fides pietatis apparet. Praecesserunt itaque munera ante eum; ipse vero mansit nocte illa in castris. Cumque mature surrexisset, tulit duas uxores suas, et totidem famu
Abbreviated transcription (Latin):
mittoq nc̃ legationẽ add̃nm meũ. ut
in ueniam grãm in conspectu tuo. Le¬
uersi sunt nunti ad ia cob dicentes. ue¬
nimus ad esau frẽm tuũ. ecce ꝓperat
in occursum tibi. cum quadrigentis uris.
Timuit ia cob ualde. et perterritus diui¬
sit popłm quisecum erat. greges quo
mas dicens. Siuenerit esau ad unam
turmam et percusserit eam: alta turma
que reliqua est. saluabitur et cetera.
N unciato sibi frẽ suo iacob uenientẽ obuiã
ei cum quadrigentis. turbatus est qui¬
dem. et m̃te confusus. qm̃ timuit ual¬
de. et ut uisum est homini turbato. di¬
uisam multitudinẽ suam. inluo castra
disposuit. Ybi queri potest quo mͦ ha¬
buerit fidem ꝓmissis dei quando qͥ dẽ
occidit ea erunt scd̃a insalutẽ. S etiã hoc
fieri potuit ut euerteret castra eius esa¬
II. et tam̃ deus post illam afflictionem
cidesset: et liberaret eum. & que ꝑmi¬
sit impleret. Et ammonendi fuimus
hoc exemplo. ut quamius credamus in

Expanded text:
mittoque nunc legationem ad dominum meum ut mittoque nunc legationem ad dominum meum ut inveniam graversi sunt nuntii ad Jacob dicentes: Venimus ad Esua fratrem tuum, et ecce properat in occursum tibi, cum quadringentis viris. Timuit Jacob valde, et perterritus divisit populum qui secum erat; greges quoqmas, dicens: Si venerit Esau ad unam turmam et percusserit eam, alia turma quae reliqua est, salvabitur. Nuntiato sibi fratre suo Jacob veniente obviam ei cum quadringentis, turbatus est quidem, et mente confusus, quoniam timuit valde, et visum est homini perturbato divisam multitudinem suam in duo castra disponi. Ubi quaeri potest quomodo habuerit fidem de promissis Dei, quandoquidem us et occiderit ea, erunt secunda in salutem. Sed etiam hoc fieri potuit, ut everteret castra ejus Esau, et tunc Deus post illam afflictionem, adesset et liberaret eum, et quae promisit impleret. Et admonendi fuimus hoc exemplo, ut quamvis credamus in
Abbreviated transcription (Latin):
antibus: reprob depercepta dignitate retro¬
redeunt. post sathanan. &e in apostasiam
ueniunt. Iacob quoq habut itinere quo
ceperat. fueruntq ei obiuiam angli dei. qͦs
oum uidisset ait. Castra deisunt hec. Et
Tap̾pellauit nom̃ loci illius manaym id est
castra. Castra deique iudit iacob initine¬
re nulla dubitatio ẽ. quod angłoꝵ fuerit
multitudo. ea. quippe inscripturis militia
celi nominatur. ubi hic castra posita sunt:
in hebreo habetur manaym: ut sciamus
si quando int̃pretatũ in alio loco ponitur.
quem locum significet. Et pulchre ad
frẽm iturus inimicũ: angłorunt se comitã¬
tium excipitur choris. Misit autem et
nuntios ante se ad esau frẽm suũ int̾ra
seyr regionis edom precepitq eis dicens.
Sic loquimini dño meo esau. hec dicit fr̃
tuus iacob. Apud laban peregrinatus sũ
a fui usq inpresentem diem. habeo
boues et asinos oues & seruos atq ancillaꝰ

Expanded text:
antibus, reprobi de percepta dignitatantibus, reprobi de percepta dignitate post Satanam in apostasiam uitur: Jacob quoque abiit in itinere quo coeperat; fuerunt que ei obviam angeli Dei. Quos cum vidisset ait: Castra Dei sunt haec. Et appellavit nomen loci illius Mahanaim, , id est, castra . Castra Dei quae vidit Jacob in itinere, nulla dubitatio est quod angelorum fuerat multitudo. Ea quippe in Scripturis militia coeli nuncupantur. Ubi castra hic posita sunt, in Hebraeo habet mahanaim, ut sciamus, si quando interpretatum in alio loco ponitur, quem locum significet; et pulchre ad rem iturus inimicum, angelorum se comitantium excipitur choris. Misinuntios ante se ad Esau fratrem suum in terram Seir regionis Edom praecepitque eis dicens sic loquimini domino meo Esau haec dicit frater tuus Iacob apud Laban peregrinatus sum et fui usque in praesentem diem habeo boves et asinos oves et servos atque ancillas
Abbreviated transcription (Latin):
hodie. Et id circo appellatũ est nom̃ etꝰ
galaad id est tumulus testis. intueatur
mus anobis. si adflixeris filias meas. et si
intro duperis uxores alias suꝑ eas. nullus¬
sermonis nr̃i. testis est absq deo qui pre¬
sens respicit. Quicd̃ est quod dicit laban.
nullus sermonis nr̃i est testis. nisi forte
nemo extraneorum. aut propt᷑ testifica¬
tionem dei quem ita habere deberent.
tanquam nemo cum eis esset. quẽ testuno¬
nii eius adiungerent: Et iurauit iacob
pertimorem patris sui ysaac. ꝑtimorem
utiq quo timebat deum. Quem timorẽ
etiam superuis cõmendauit. cum diceret.
Deus patris mei abrahe. et timor patris mes
isaac. Labanuͦ de nocte consurgens. os¬
culatus ẽ filios ac filias suas. et benedix̃
illis. reuersusq est in locum sium. Quod
aut᷑ laban et iacob. ambo trans fluium¬
diente laban reuersus est. quia filiis lucis
inprofectu uirtutum post baptismum me¬

Expanded text:
hodie, et idcirco coappellatum est nomen ejus hodie, et idcirco coappellatum est nomen ejus Galaad, id esmus a nobis. Si afflixeris filias meas, et si introduxeris uxores alias super eas, nullussermonis nostri testis est, absque Deo qui praesens aspicit. Quid est quod Laban dicit: Nullus sermonis nostri est testis, nisi forte nemo extraneorum? Aut propter testificationem Dei quem ita habere deberent, tanquam nemo cum eis esset, quem testimonio ejus adjungerent. Et juravit Jacob per timorem patris sui Isaac. Per timorem utique quo timebat Deum; quem timorem etiam superius commendavit, cum diceret: Deus patris mei Abrahae, et timor patris mei Isaac. Laban vero, de nocte consurgens, osculatus est filios ac filias suas, et benedixit illis; reversusque est in locum suum. Quod autem Laban et Jacob ambo viam qudiente, Laban reversus est, quia, filiis lucis in profectu virtutum post baptismum me
Abbreviated transcription (Latin):
non dicatur. uno uerbo quod alia dicitur.
& uicinitate significationis quidq appel¬
letur. Nam postea dr. Propt̾ hoc appella¬
tum ẽ nomen aceruus testimonii. hoc enĩ
medie positum est. quod utriq conueni¬
tice autẽ interfideles tam iudeos quam
gentes testis ẽ. lapis eminens insimilitu¬
dinemxͥ. et aceruus lapidum. qui ẽ mul¬
iapidem. et constituit eum titulum. dili¬
gent̃ enĩ aduertendũ est qͦmͦ istos titu¬
ios in rei cuiꝰq testimonio constituebant.
ñ ut eos prodiis colerent. s ut eis aliquid
testimoniũ. Rursum lingua sira. aceruuᷤ
igar appellatur. testimonium sedutham.
Iacob gͥ aceruum testimonii. hoc est gala¬
ad lingua appellauit hebrea. laban uero
rd ipsum. id est aceruum testimonii
igar seditha gentis sue sermone uoca¬
uit. Erat enim syrus. et antiquam lin¬
gam parentum. prouintia in qua habi¬
tabat: sermone mutauerat. dix̃q laban.
tumulus iste testis erit inter me et te

Expanded text:
non dicatur uno verbo, quod alia dicitur, non dicatur uno verbo, quod alia dicitur, et vicinitate significationis quidque appelletur. Nam postea dicitur: Propter hoc appellatum est nomen Acervus testis. Hoc enim medie positum est, quod utrique, convenitice autem inter fideles, tam Judaeos quam gentiles, testis est lapis eminens in similitudinem Christi, et acervus lapidum qui est mullapidem, et constituit eum titulum. Diligenter animadvertendum est, quomodo istos titulos in rei cujusque testimonio constituebant; n ut eos pro diis colerent, sed ut eis aliquid testimonium. Rursum, Syra lingua acervus igar, appellatur, testimonium saadutha, . Jacob igitur acervum testimonii, hoc est Galaad, lingua appellavit Hebraea; Laban vero ad ipsum, id est, acervum testimonii, igar saadutha gentis suae sermone vocavit. Erat enim Syrus, et antiquam linguam parentum provinciae in qua habitabat sermone mutaverat. Dixitque Laban: Tumulus iste testis erit inter me et te
Abbreviated transcription (Latin):
gite  post quã sederitis. Rachel gͦ idola
hac coopertione uitiorum. ꝑ propħã
dicit᷑. Beati quorum remisse fc̃ iniqͥta¬
tes. et quorum tectast̃ peccata. Nos gͦ
illa rachel significauit: qui idola sedendo
p̃mimus. si culpas auaritie penitendo
dãpnamꝰ. que utiq auaritie in munditia
his maxime euenit. qui quasi effemina¬
to gressu gradientes: ꝑ blandim̃ta scłi
resoluuntur. Unde et illic eiusdẽ rachel¬
is. hec uerba st̃. Iuxta consuetudinem
feminarũ nc̃ accidit michi. idest quasi
muliebria se habere innotuit. Notan¬
dum tamen. quod aceruũ lapidum.
quem int̾ se consticuert̃ laban et iacob ali¬
quanta diuersitate appellauerunt. sicut
inquib dam exemplarib scriptum rep¬
peritur. ut eum uocaret laban aceruum
testimonii: iacob aceruum testẽ. T̃ radit᷑
ab eis. qui ce sẏram & hebream linguam
nouerunt. propt̾ proprietates cuiꝰq lin¬
gue factum. F ieri enim sol&s. ut alia lingͣ

Expanded text:
gite postquam sederitis . Rachel ergo idola gite postquam sederitis . Rachel ergo idola hac coopertione vitiorum per Psalmistam dicitur: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt pecitur Rachel significavit, quia idola sedendo premimus, si culpas avaritiae poenitendo damnamus. Qua utique avaritiae immunditia,his maxime evenit, qui quasi effeminato gressu gradientes per blandimenta saeculi resolvuntur. Unde et illic ejusdem Rachelis haec verba sunt: Juxta consuetudinem feminarum nunc accidit mihi , id est, quasi muliebria se habere innotuit. « Ladum tamen quod acervum lapidum quem inter se constituerant Laban et Jacob, aliquanta diversitate appellaverunt, sicut in quibusdam exemplaribus scriptum reperitur, ut eum vocaret Laban Acervum testimonii", lacob "aceruum testem", traditur ab eis qui et syram et hebraeam linguam nouerunt propter proprietates suae cuiusque linguae factum. fieri enim solet,
Abbreviated transcription (Latin):
merito. transfigurat se uelut anglm lu¬
cis. huic seruiuit iacob. idest exparte re¬
proborum uidaicus populus: ex cuiꝰ car¬
ne incarne in carnatus dñs uenit. Pot᷑
etiam ꝑ laban mundus hic expͥmi qui
cum furore iacob sequitur. quia electos
quosq qui redemptoris nr̃i m̾bra st̃ ꝑ
sequendo opprimere conantur: huiꝰ filiã.
id est seumundi siue diaboli iacob abstu¬
lit. cum xp̃c sibi eccłam conuixit. quã
et dedomo patris abstulit: qr ꝑpropħã
tia designatur: unde et ꝑ paulum dicit᷑.
Et auaritia. que est idolorum seruitꝰ. La¬
ban gͦ ueniens apud iacob ido ñ inuenit:
quia ostensis mundi thesauris: diabolus
in redemptore nr̃o uestigia concupiscen¬
tiȩ terrenȩ non repperit. Sed quȩ iacob
ñ habuit: ea rachel sedendo cooperuit.
Per rachel qͥppe quȩ ouis dĩ dicit᷑ eccłia fig̃a¬
tur. Sedere autem est. humilitatẽ peni¬
tentie appetere. sicut scriptum ẽ. Sur¬

Expanded text:
merito, transfigurat se velut angelum lumerito, transfigurat se velut angelum lucis . Huic servivit Jacob, id est, ex parte reproborum Judaicus populus, ex cujus carne incarnatus Dominus venit. Potest etiam per Laban mundus hic exprimi. Qui cum furore Jacob sequitur, quia electos quosque, qui Redemptoris nostri membra sunt, persequendo opprimere conatur. Hujus filiam, id est, seu mundi, sive diaboli, Jacob abstulit, cum Christus sibi Ecclesiam conjunxit. Quam et de domo Patris abstulit, quia ei per tia designatur? Unde et per Paulum dicitur: Et avaritia, quae est idolorum servitus . Laban ergo veniens apud Jacob idola non invenit, quia ostensis mundi thesauris, diabolus in Redemptore nostro vestigia concupiscentiae terrenae non reperit. Sed quae Jacob non habuit, ea Rachel sedendo cooperuit. Per Rachel quippe, quae et ovis dicitur, Ecclesia figuratur. Sedere autem, est humilitatem poenitentiae appetere, sicut scriptum est: Sur
Abbreviated transcription (Latin):
laban ad iacob ut oscularer filios meos.
as iacob laban suos appellat. more scͥpte
sacre. que filios seu fratres cognatos ap¬
pellat. sicut insequentib ostenditur:
ubi scriptum est. Dixitq iacob fr̃ibus.
afferte lapides: filios fr̃m nomine nun¬
cupans.  in euangłio filios marie mat̃¬
tere dñĩ: frẽs dni appellat. Post longã
gͥ seruitutem quã iacob apud socerum
suũ pro uxorib uel ꝓmercede sustinuit.
p̃cepit ei deus ut reueteret᷑ ad patriam
suã. Tc̃ ignorante socero suo cũ uxorib.
cũ comitatu ꝓperauit. laban aut̃ conse¬
cutus eũ in monte galaad cũ furore. at¬
q: idola que rachel at e furauerat. apud
eum requisiuit: nec : et repperit: quid
gͦ sibi hoc ipsum figuralit̾ uelit: dum
enim laban suꝑius aliam gerat ꝑsonã.
nc̃ tam̃ diaboli typum figurat. Laban
quippe interp̃tatur de albatio. de al¬
batio aut̃ diabolus non inconuenient̃
accipitur. quia cum sit tenebrosus ex

Expanded text:
Laban ad Jacob, ut oscularer filios meos Laban ad Jacob, ut oscularer filios meos as Jacob, Laban suos more Scripturae sacrae, quo filios seu fratres cognatos appellat, sicut in sequentibus ostendetur, ubi scriptum est: Dixitque Jacob fratribus suis: Afforte lapides, filios, fratrum nomine nuncupans, et in Evangelio filios Mariae materterae Domini fratres Domini appellat. Post longam igitur servitutem quam Jacob apud socerum suum pro uxoribus vel pro mercede sustinuit, praecepit ei Deus ut reverteretur ad patriam suam. Tunc ignorante socero suo, cum uxoribus suis, cum comitatu properavit. Laban autem consecutus est eum in monte Galaad cum furore, atque idola quae Rachel furata est, apud eum requisivit nec reperit. Quid ergo sibi hoc ipsum figuraliter velit dicamus. Dum enim Laban superius aliam gerat personam, nunc tamen diaboli typum figurat. Laban quippe interpretatur dealbatio: Dealbatio autem diabolus non inconvenienter accipitur, quia cum sit tenebrosus ex
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i. et nobis eas tradidit ac filiis nr̃is.
Irunde omia que precepit deus fac. sur¬
rexit itaq iacob. et inpositis liberis et
coniugib suis suꝑ camelos habiit. Tulit¬
q omnẽ substantiam et greges. et quic¬
quid in me sopotania at quisierat. ꝑ¬
gens adisaac patrem suum in terrã cha¬
naan. Eo tempore laban ierat ad tonden
das oues. et rachel furata est idola patris
sui. Ubi nẽ idola legimus. in hebro tha¬
raphim scriptũ est. que aquila. aiopo co¬
aiata. id est figuras uel imagines inter¬
p̃tatur. hoc aut̃ ideo. ut sciamꝰ quid in
iudicũ libro tharaphim sonet. Nuntia¬
tum est laban die dercio. quod fugeret
iacob. Quiad sũptis fr̃ib suis. ꝑsecutus
est eum dieb septem. & conprehendit
eum ui monte galaad. et rełq. Non qͦ
eo tempore galaad mons diceretur. sed
per anticipationem ut frequent̃ dixi¬
nius. illo uocatur nomine quo postea
ñcupandus est. Non es passus inquit

Expanded text:
nostri et nobis eas tradidit ac filiis nostris nostri et nobis eas tradidit ac filiis nostris unde omnia quae praecepit fac surrexit itaque Iacob et inpositis liberis et coniugibus suis super camelos abiit tulitque omnem substantiam et greges et quicquid in Mesopotamiam quaesierat pergens ad Isaac patrem suum in terram Chanaan eo tedas oves, et Rachel furata est idola patris sui. Ubi nraphim, , scriptum est, quae Aquila μορφώματα, id est figuras, vel imagines, interpretatur. Hoc autem ideo, ut sciamus quid in Judicum libro theraphim sonet. Nuntiatum est Laban die tertio quod fugeret Jacob; qui assumptis fratribus suis, persecutus est eum diebus septem, et comprehendit eum in monte Galaad, etc. Non quod eo tempore Galaad mons diceretur, sed per anticipationem, ut frequenter diximus, illo vocatur nomine, quo postea nuncupandus est. Non es passus, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ laban conditionẽ mutauerit. Si ui¬
debat uarium nasci pecus: post fetum di¬
cebat. Uolo ut infut᷑o michi uaria nascan¬
tur. Ia cob quippe hoc audito uirgas in
canalibus non ponebat. ut futuros fetꝰ
siue pecora unius coloris procrearentur.
Qursum cum uidisset unius coloris nasci
pecora laban. sue partis ea fieri debere
clicebat. Et quid plura : usq ad uices decẽ
semꝑ alaban pecoris sui iacob mutata con¬
ditio est. et quod cũq sibi proposuerat.
ut nasceretur: in colorem contrariũ uerte¬
batur. Ne cui aut̃ insex annis. decem pa¬
riendi uices in credibiles uideantur. Lege
uirgilium in quo dicit᷑. bis grauide pe¬
cudes. Natura aut̃ italicarum ouiũ et me¬
sopotanue. una esse traditur. Responde
runt rachel. et lia. Numquid habemꝰ
residui quic quam infacultatib et heredi¬
tate domus patris nr̃i : Non ne quasi ali¬
enas reputauit nos & uendidit comecditq
Ip̃tium nr̃m. sed deus tulit opes patris

Expanded text:
semper Laban conditionem mutaverit. Si visemper Laban conditionem mutaverit. Si videbat varium nasci pecus, post fetum dicebat: Volo ut in futuro mihi varia nascantur. Jacob quippe hoc audito, virgas in canalibus non ponebat, ut futuros fetus sibi pecora unius coloris procrearent. Rursum cum vidisset unius coloris nasci pecora Laban, suae partis ea fieri debere dicebat. Et quid plura? usque ad vices decem semper a Laban pecoris sui Jacob mutata conditio est; et quodcunque sibi proposuerat ut nasceretur, in colorem contrarium vertebatur. Ne cui autem in sex annis decem pariendi vices incredibiles videantur, lege Virgilium, in quo dicitur: Bis gravidae pecudes. Natura autem Italicarum ovium et Mesopotamiae una esse traditur. Resprunt Rahel et Lia numquid habemus residui quicquam in facultatibus et hereditate domus patris nostri nonne quasi alienas reputavit nos et vendidit comeditque pretium nostrum sed Deus tulit opes patris
Abbreviated transcription (Latin):
faciẽ laban qͦd non ess ergase sicut eri
et nudius t̃cius maxime dicente dño re¬
uertere interram patrũ tuorum. et ad
generationem tuam eroq tecũ. misit
et uocauit rachel et: liam magrũ. ubi
pascebat greges. dixitq eis. Uideo faciem
patris ur̃i quod ñ sit ergame sicut eri et
nudus tercius. deus autem patris mey fu¬
it mecum:. et ipse nostis qͦa totis uirib
meis. seruierim patri ur̃o. sed pater ur̃
circũuenit me. et mutauit mercedem
ei deus ut noceret michi. si dixerit hoc
uarium pecus erit merces tua. nasceba¬
tur omne pecus uarium. et si dixerit
unius coloris erit merces tua. nascebat᷑
omne pecus unius coloris. Peo quod
nos posuimꝰ mutauit mercedem meam
decẽ uicib. septuaginta inter p̃tes posue¬
runt decem agnis. nescio qua opinione
ducti. cũ uerbum hebraicum. m̃oñ
numerum magis quam agnos sonet.
Deniq et ex consequentib hic magis sen¬
sus conprobatur: quod ꝑsingulos fetus

Expanded text:
faciem Laban quod non esset erga se sicut heri faciem Laban quod non esset erga se sicut heri et nudius tertius maxime dicente sibi vertere in terram patrum tuorum, et ad generationem tuam, eroque tecum. Misit et vocavit Rachel et Liam in agrum ubi pascebat greges, dixitque eis: Video faciem patris vestri quod non sit erga me sic ut heri et nudiustertius: Deus autem patris mei fuit mecum. Et ipsae nostris quod totis viribus meis servierim patri vestro. Sed pater vester circumvenit me, et mutavit mercedem ei Deus ut noceret mihi. Si dixerat hoc: Varium pecus erit merces tua, nascebatur omne pecus varium; et si dixerat: unius coloris erit merces tua, nascebatur omne pecus unius coloris. Pro eo quod nos posuimus, mutavit mercedem meam decem vicibus, Septuaginta interpretes posuerunt, decem agnis, nescio qua opinione ducti, cum verbum Hebraicum monim , numerum magis quam agnos sonet. Denique et ex consequentibus hic magis sensus probatur, quod per singulos fetus
Abbreviated transcription (Latin):
exempla monstrantur. Quas bene iacob
inaque canalib posuit. qr redemptor nr̃. in
ubris eas sacre scientie quib nos intͥnsecuᷤ
infundim̃. fixit. has aspicientes arietes cũ
ouib coeunt. quia rationales nr̃i sp̃e intel¬
lectus. dum inearum intentione defixi stͣ.
singulis quibq actionib ꝑ miscent᷑. et ui
tales fetus operum ꝓcreant: qualia exem¬
pla precedentiũ in uocib p̃ceptorum u¬
dent. ut diuersum colorem ꝓles boni ope¬
ris habeat. Quia ñ nũquam subtracta lit¬
tere cortice. acitruis interna considerant. et
reseruato ñ nũquã hẏstorie degmine: be¬
ne se in exteriorib formant: ditatusq est¬
homo ultra modũ. et babuit greges mul¬
tos et ancillas et seruos. camelos et asinos.
Post quam aut̃ audiuit uerba filiorũ la-¬
bandicentiũ. tulit iacob omiã que fuert̃
patris nr̃i. et de illius facultate ditatus
factus est inclitus animaduertit quoq

Expanded text:
exempla monstrantur. Quas bene Jacob exempla monstrantur. Quas bene Jacob in aquae canalibus posuit; quia et Redemptor noster in libris eas sacrae scientiae, quibus nos intrinsecus infundimur, fixit. Has aspicientes arietes cum ovibus coeunt, quia rationales nostri spiritus, dum in earum intentione defixi sunt, singulis quibuscunque actionibus permiscentur, ut tales fetus operum pla praecedentium in vocibus praeceptorum vident; et diversum colorem prolis boni operis habent quia nonnunquam subtracta litterae cortice, acutius interna considerant, et reservato nonnunquam historiae tegmine, bene se in exterioribus formant. Ditatusqhomo ultra modum et habuit greges multos ancillas et servos camelos et asinos postquam autem audivit verba filiorum Laban dicentium tulit Iacob omnia quae fuerunt patris nostri et de illius facultate ditatus factus est inclitus animadvertit quoque
Abbreviated transcription (Latin):
uirgas. Iuid est uirgas iuirides amigoa¬
linas. atq ex et ci platanis ante occłos
gregum pone ueni re. nisi ꝑscripture
seriem antiquoꝵ patrũ uitas. atq sen¬
tentias in exemplum populi prebere:
que nimirũ quia uxta rationis exam̃
recte st̃: uirge nominant᷑. quib ex par¬
te corticem. sub trahit: ut in his quȩ ex¬
poliantur intimus candor appareat.¬
Et ex parte corticem seruat: ut sicut fuerant
exterius in uiriditate ꝑ maneant. Uariusq
uirgarum color efficitur. dũ cortex expar¬
te subtraitur: et ex parte retinetur. Ante
considerationis enĩ nr̃e occłos predicantiũ
patrum sententie quasi uirge uarie ponun¬
tur. in quib dum plerumq intellectum
littere fugimus: quasi corticẽ subtrahimꝰ.
Et dũ plerumq intellectũ littere sequim᷑:
quasi corticem seruamꝰ. dumque ab ipsis
corter lutere subtrahitur: allegorie candor
interior demonstratur. Et dum cortex re¬
linquitur: exterioris intelligentie iurentia

Expanded text:
ua. Quid est virgas virides et amygdalinas, et ex platanis, ante oculos gregum ponere, nisi per Scripturarum seriem antiquorum Patrum vitas atque sententias in exemplum populis praebere, quae nimirum quia juxta rationis examen rectae sunt, virgae nominantur. Quibus ex parte corticem subtrahit, ut in his quae exspoliantur intimus candor appareat,et ex parte corticem servat, ut sicut fuerant, exterius in viriditate permaneant; variusque virgarum color efficitur, dum cortex ex parte subtrahitur et ex parte rconsiderationis enim nostrae oculos praecedentium patrum sententiae quasi virgae variae ponuntur, in quibus dum plerumque intellectum litterae fugimus, quasi corticem subtrahimus, et dum plerumque intellectum litterae sequimur, quasi corticem servamus. Dumque ab ipsis cortex litterae subducitur, allegoriae candor interior demonstratur, et dum cortex relinquitur, exteriora intelligentiae virentia
Abbreviated transcription (Latin):
adorat. Unde & pat̾ suus increpauit eũ
dicens. Numquid ego & mat̾ tua & ft̃s
tui ad orabimus te: Obuirgatio ista patͥs.
duritiam populi israel significat. qui ꝑ eo
qͦd ex se natum xp̃m esse cognoscunt: ad ora¬

Expanded text:
adorant. Unde pater suus increpavit eum adorant. Unde pater suus increpavit eum dicens: Nunquid ego et mater tua, et fratres tui adorabimus te? Objurgatio ista patris duritiem populi Israel significat, pro ex quod ex se natum Christum esse cognoscunt, adora
Abbreviated transcription (Latin):
nũ quid ego & mat̾ tua & fr̃s tui adora¬
bimus te suꝑ t̾rã. Nisi in aliquo myste¬
rio dictum accipiatur. quo modo intel¬
ligitur de matre ioseph que iam erat mor¬
tua. unde nec in egypto. cũ sublimaret᷑.
putandũ est eẽ cõpletum. qr nec pat̾ eum
adorauit. quando ad eũ uenit in egyptũ.
nec mat̾ olim defuncta potuit. In xp̃ĩ ergo
ꝑsona facile intellegi pot̾ etiam demortu¬
is. scd̃m illud quod dicit apłs. qr donauit
ei nom̃ quod est suꝑ om̃e nom̃. ut in noĩe
iħu omne genu flectat᷑. celestiũ. t̾restriũ
& infernoꝵ. Sõniũ uͦ illud ꝑ quod fr̃m
manipuli ad orauert̃ manipulũ eiuis. illud
ẽ. quod spiritalit̃ inxͦ impletum ẽ. sẜ ad o¬
rabunt eum inquit om̃s reges terre. õs
gĩs seriuẽt ei. Scilicet ꝑfidc̃ fructum bonorũ.
oꝑum offerentes. Ipse ẽ quem sol. & luna
& stelle adorant. de quo sole dictum est.
clesie claritas sub imagine lune. & omĩ¬
um ppłorũ numerositas: infigura stellarũ

Expanded text:
niemus ego et mater tua et fratres tui adorare te super terram? nisi in aliquo mysterio dictum accipiatur, quomodo intellegitur de matre Ioseph, quae iam erat mortua? unde non in Aegypto, cum sublimaretur, putandum est hoc esse completum, quia nec pater eum adorauit, quando ad eum uenit in Aegyptum, nec mater olim defuncta potuit. in Christi ergo persona facile intellegi potest etiam de mortuis secundum illud, quod dicit apostolus, quia donauit ei nomen quod est super omne nomen, ut in nomine Iesu omne geet infernorum. Somnium vero illud per quod fratrum manipuli adoraverunt manipulum ejus, illud est quod spiritualiter in Christo impletum est: Et adorabunt eum, inquit, omnes reges terrae, omnes gentes servient ei , scilicet per fidem fructum bonorum operum offerentes. Ipse est quem sol, et luna, et stellae adorant, de quo sole dictum eclesiae claritas sub imagine lunae, et omnium numerositas populorum in figura stellarum
Abbreviated transcription (Latin):
balaac filius beor. & desimilitudine nois exis¬
timet. illum esse balac qui restitit moysi
ducenti populum ifrł: sciat illum balaac
non filiũ beor. sed fuisse etiam ibi tc̃ filiũ be¬
or balaã ñ balaac. quem balaam conduxerat
idẽ balaac ad maledicendum ppłm isrł. aior-¬
tuus est autẽ bela. & regnauit ꝓeo iobab
filius zare debosra. & cet̾. Hc̃ quidã suspi¬
cantur esse iob. ut infine uoluminis ip¬
sius additũ est. Contͣ hebrei asserunt de

Expanded text:
Balac filius Beor, et de similitudine nominis exisBalac filius Beor, et de similitudine nominis existimet illum esse Balac, qui restitit Moysi ducenti populum Israel, sciat illum Balac Mnon filium Beor, sed fuisse etiam ibi tunc filium Beor Balaam, non Balac: quem Balaam conduxerat idem Balac ad maledicendum populum Israel. Mortuus est autem Bela, et regnavit pro eo Jacob filius Zare de Bosra, etc. Hcantur esse Job, ut in fine voluminis ipsius additum est; sed Hebraei asserunt eum
Abbreviated transcription (Latin):
esau & raram. filiũ rauhel & ioͬab filium
zara. cui iobab successit in regno balac.
qͥ pͥmus int̾ra edom rex fuisse cõmemo¬
ratur. usq adultimũ regem quem potu¬
it nominare moyses. plures generationeᷤ
inueniuntur. quã numerantur ab habra¬
ham per iacob usq ad moysen. Nlam illic
inueniunt᷑ fere duodecĩ. hic aũt usq ad
moysen. ferme septẽ. F ieri enim potuit.
ut ideo ibi plures noĩarent᷑. qr citius mori¬
endo plures alt̃ alteri successert. Sic enĩ
c̃tigit ut ad alium ordinẽ sequens matbs.
abraham usq ad ioseph quadraginta duas
generationes. numeret. Lucas aut̃ in ordi¬
ne alio. numerans generationes ñ ꝑsalomo
nẽ. sed ꝑnathan: abrahã usq ad ioseph qͥnqͣ¬
ginta quinq cominemoret. In illo quippe
ordine ubi plures numerant᷑ citius mortui
st̃. quã hic ubi pauciores. Neforte aut̃ moue¬
at aliquẽ quod int̃ reges edom cõmemorat᷑

Expanded text:
Esau et Zara filium Raguel et Iobab filium Esau et Zara filium Raguel et Iobab filium Zara, cui Iobab successit in regno Balac, qui primus in terra Edom rex fuisse commemoratur, usque ad ultimum regem, quem potuit nominare Moyses, plures generationes inueniuntur quam numerantur ab Abraham per Iacob usque ad Moysen. nam illic inueniuntur fere duodecim, hic autem usque ad Moysen ferme septem. fieri enim potuit, ut ideo ibi plures nominarenturendo plures, alter alteri successerunt. Sic enim contigit ut ad alium ordinem sequens Matthaeus ab Abraham usque ad Joseph, quadraginta duas generationes numeret. Lucas autem in ordine alio numerans generationes, non per Salomoe per Nathan, ab Abraham usque ad Joseph quinquaginta quinque commemoret. In illo quippe ordine, ubi plures numerantur, citius mortui sunt quam hic ubi pauciores. Ne forte autem moveat aliquem quod inter reges Edom commemoratur
Abbreviated transcription (Latin):
ut muloꝵ inde noua contͣ naturam ani¬
malia nascerentur. Aquila hc̃ locum
ita transtulit. Ipse est anna qui inuenit
tio pluralem numerum significat.lxx.
uero et theodotion. equalit̃ transtulert
dicentes. Sõniaauñ. quod indicat nume¬
rũ singłarem. Reges autem qui regna¬
uerunt int̾ra edom ante ꝗͣ haberent
regem filii ifrł. fuerunt hi. Bela filius
beor. nom̃q urbis eius deneba. quod
scriptũ est. et hi reges qui regnauert̃
mn edom antequã regnaretrex ĩ isrł
non sic accipiendũ ẽ tanquã om̃s regeᷤᷤ
noĩati sint : usq adea tempora qͥb ce-¬
ꝑũt reges isrł. quoꝵ pͥmꝰ fuit saul. Multi
enim fuerunt in edom usq ad tempora
saul. cum temporibus etiam iudicum.
quorum tempora fuerunt ante reges.
Sed ex his multis eos solos potuit cõme¬
morare moyses quifuerant antequã
ipse moreretur. Nec mirum est quod
numerantib ab abraham ꝑ esau patrẽ
gentis edom. ad quem ꝑ rauhel filium

Expanded text:
ut mulorum inde nova contra naturam aniut mulorum inde nova contra naturam animalia nascerentur. Aquila hunc locum ita transtulit: Ipse est Ana, qui invenit tio pluralem numerum significat. Septuaginta vero et Theodotion aequaliter transtulerunt dicentes: τὸν ἰαμείν, quod indicat numerum singularem. Reges autem qui regnaverunt in terra Edom, antequam haberent regem filii Israel fuerunt hi: Bela filius Beor; nomenque urbis Donaba. Quod scriptum est: Et hi reges qui regnaverunt in Edom antequam regnaret rex in Israel, non sic accipiendum est, tanquam omnes reges nominati sint usqerunt reges Israhel, quorum primus fuit Saul. multi enim fuerunt in Edom usque ad tempora Saul cum temporibus etiam iudicum, quorum tempora fuerunt ante reges; sed ex his multis eos solos potuit commemorare Moyses, qui fuerunt antequam ipse moreretur. nec mirum est quod numerantibus ab Abraham per Esau patrem gentis Edom atque per Raguel filium
Abbreviated transcription (Latin):
serto. cũ pasceret asinos sebeon. patͥs sui.
Multa & uaria apud hebreos de hoc capitu¬
lo disputantur. apud grecos quippe et
nr̃os super hoc silentium est. Alii putant
ianim maria appellata. Isdem enĩ scͥbun¬
tur litteris maria: quib et nunc hic ser¬
mo descriptus est. Ꝙ uolunt illũ dũ pas¬
cit asinos indeserto patris sui. aquarũ¬
hic congregationes repperisse. que uix¬
ta idioma lingue hebraice maria ñcu¬
pentur. quod scilicet stagnum reppere¬
rit. cuiꝰ rei inuentio: inheremo difficilis
est. Non nulli putant aquas calidas iuix
tapunice lingue uiciniã que hebraice
cont̾mina est. hoc uocabulo significa¬
ri. Sunt qui arbitrantur onagros ab
hoc ad missos esse ad asinas. ⁊ ipsũ istu ᷤ¬
modi repperisse c̃cubitũ. ut uelocissimi ex
nis asini nascerentur. qui uocant᷑ iamĩ.
pieriq putant quod equarũ greges ab asi¬
nis indeserto ipse fecerit pͥmus ascendi.

Expanded text:
serto, cum pasceret asinos Sebeon patris sui. serto, cum pasceret asinos Sebeon patris sui. Multa et varia apud Hebraeos de hoc capitulo disputantur. Apud Graecos quippe et nostros super hoc silentium est. Alii putant iamim maria appellata; iisdem enim scribuntur litteris maria quibus et nunc hic sermo descriptus est; et volunt illum, dum pasceret asinos in deserto patris sui, aquarum congregationes reperisse, quae, juxta idioma linguae Hebraicae, maria nuncupantur; quod scilicet stagnum repererit, cujus rei inventio in eremo difficilis est. Nonnuta Punicae linguae viciniam, quae Hebraicae contermina est, hoc vocabulo significari. Sunt qui arbitrantur onagros ab hoc admissos esse ad asinas, et ipsum istmodi reperisse concubitum, ut velocissimi ex his asini nascerentur, qui vocantur iamim. Plerique putant quod equarum greges ab asinis in deserto ipse fecerit primus ascendi,
Abbreviated transcription (Latin):
enumerauit filios esau. altius repetit et
exponit quiante esau. in edõ terra. pͥnci¬
pes fuerunt ex genere horreorum. qui in
lingua nr̃a int̾pretant᷑ liberi. Legamus di¬
ligent̃ de utero nomium. ibi manifestius
scribit᷑. quo mͦ uenerunt filii esau. et in¬
terfecert̃ horreos. ac terrã eorũ heredita¬
te possederunt. hi duces horrei filii seyr in
terra edom. factisunt aut̃ filii lotham hor
rei et themã. Erat autẽ soror lotham. thã¬
na. et istifilii sobal. aluã. & manath o cõ.
hec est thamna. dequa supra dictum est.
& thanina erat concubina eliphat. filii pͥ¬
mogeniti esau. et ex ipsa natus est ama¬
lech. ldcirco aut̃ horreorũ recordatus est.
qr pͥmogenitus filioꝵ esau ex filiab eoꝵ¬
habuit concubinã. Quod aut̃ dr̃ theman
et cenez & amalech. et rełq. sciamꝰ post¬
ea regionib idumeorum ex his uocabu¬
Iste est ana qui inuenit aquas calidas
insolitudine cũ pasceret asinos sebeon
ipse est ana qui inuenit aiamim inde¬

Expanded text:
enumeravit filios Esau, altius repetit et exponit, qui ante Esau in Edom terra principes fuerunt ex genere Horraeorum, qui in lingua nostra interpretantur liberi. Legamus diligenter Deuteronomium: ibi manifestius scribitur quomodo venerint filii Esau, et interfecerint Horraeos, ac terram eorum haereditate possederint. Hi duces Horraei filii Seir in terra Edom. Facti sunt autem frei et Heman erat autem soror Lotham Thamna et isti filii Sobal Alvam et Maneeth et HEt Thamna erat concubina Eliphaz filii primogeniti Esau, et ex ipsa natus est Amalech. Idcirco autem Chorraeorum recordatus est, quia primogenitus filioacceperat concubinam. Quod autem dicitur: Theman, et Cenef, et Amalech, et reliqua, sciamus postea regionibus Idumaeorum ex his vocabuIste est Ana, qui invenit aquas calidas in solitudine, cum pasceret asinos Sebeon Ipse est Ana qui invenit aiamim in de
Abbreviated transcription (Latin):
tis audacter: iacob dix̃ ad sy meon et leui.
Turbastis me. &odiosum fecistis chana¬
neis et pherereis. habitatorib terre huiũ.
Nos pauci sumus. illi congregati ꝑcucient
me. & delebor ego et domus mea. Propt̃¬
bella plurium que consurgere poterant.
se dixit numero exiguũ. non qͦd minꝰ mul¬
to̾ haberet ꝗͣ possent sufficere. in expugna¬
tione illius ciuitatis. Respondert̃q ia cob fi¬

Expanded text:
udacter Iacob dixit ad Symeon et Levi udacter Iacob dixit ad Symeon et Levi turbastis me et odiosum fecistis Chananeis et Ferezeis habitatoribus terrae huius nos pauci sumus illi congregati percutient me et delebor ego et domus mea rbella plurium, quae consurgere poterant, se dixit numero exiguum, non quod minus multos haberet, quam possent sufficere expugnationi illius civitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
iuis indolore circumcisionis. constitutis
prosorore sua dina. sed intelligendũ ẽ diu
illic habitasse iacob. donec et filia eiꝰ uir¬
go fieret: et filuĩ uiuenes. Nam ita scriptũ
ẽ. et habitauit uixta oppidum. enutq par¬
tem agri in qua fixerat tabernacula. afili¬
is emor patris sichem: centum agnis. Et e¬
recto ibi altare inuocauit suꝑ illud fortis¬
simum dm̃ isrł. Egressa est aut̃ dina fili¬
Apparet gͦ his uerbis non transeunt̃ sic̃
uiator solet illic mansisse iacob. sedagrũ
emisse: et tabernaculũ constituisse: aram
instruxisse: hac ꝑ hoc dutius habitasse. filia
uero eius cum adeam uenisset etatẽ. ut
amicas iam habere posset: condiscere uo¬
luisse filias cuuium loci. atq ita factam
eẽ ꝓ illa cruentissimã cedem & dep̃datio¬
nem. quȩ iam ut puto questionẽ ñ hab&.
Multitudo enim non parua erat cũ iacob.
qui plurimũ ditatus fuit. sed filii eius
in hoc facto noĩantur. qui erdẽ facti

Expanded text:
vis in dolore circumcisionis constitutis, vis in dolore circumcisionis constitutis, pro sorore sua Dina. Sed intelligendum est diu illic habitasse Jacob, donec et filia ejus virgo fieret et filii juvenes. Nam ita scriptum est: Et habitavit juxta oppidum, emitque partem agri, in qua fixerat tabernacula, a filiis Hemor patris Sichem centum agnis; et erecto ibi altari, invocavit super illud fortissimum Deum Israel. Egressa est autem Dina filiadparet ergo his uerbis non transeunter, sicut uiator solet, illic mansisse Iacob, sed agrum emisse. tabernaculum constituisse, aram instruxisse ac per hoc diutius habitasse; filiam uero eius cum ad eam uenisset aetatem, ut amicas habere iam posset, condiscere uoluisse filias ciuium loci; atque ita factam esse pro illa cruentissimam caedem et depraedationem, quae iam, ut puto. quaestionem non habet. multitudo enim non parua erat cum Iacob, qui plurimum ditatus fuit; sed filii eius in hoc facto nominantur, quia eiusdem facti
Abbreviated transcription (Latin):
ducitur: ab intentione penitentie suspen¬
datur. Qua tenus tc̃ bona nulla ꝑcipiat.
quam nc̃ mala nulla contristant. & tc̃
plenius obsorbeat᷑ suppliciis: que gaud&s
etiã indelictis. Post quam gͦ scriptura
narrat de pacto quod emor et filius eiꝰ
sichem cum filiis iacob pepigert̃: de cir
et ecce die t̾cio quando grauissimꝰ uul
nerũ dolor est: arreptis duo iacob filiis
sy meon. & leui fr̃s dine gladiis ingres¬
sisunt urbem confident̃. int̾fectis q
om̃ib masculis emorce sichem. parit̾
uerauerunt. tollentes dinam de domo
sic hem sororem suam. Quib egressis
inruerunt suꝑ occisos ceteri filii iacob
et depopulatisunt urbẽ inultionẽ stupri¬
oues eorum & arm̃ta et asinos cunctaq uas
cũ fr̃e suo esau infantes filios suos ẽẽ sig¬
nificet quȩ grece dicunt᷑ pedia. queripo¬
test. quo mͦ potuert̾ facere tantam stragẽ.
direptionemq ciuitatis. interfectis quam¬

Expanded text:
ducitur, ab intentione poenitentiae suspenducitur, ab intentione poenitentiae suspendatur, quatenus tunc bona nulla percipiat, quam nunc nulla mala contristant, et tunc plenius absorbetur suppliciis, quae gaudet etiam in delictis. Postquam ergo Scriptura narrat de pacto quod Hemor et filius ejus Sichem cum filiis Jacob pepigerunt, subjunEt ecce die tertio quando gravissimus dolor vulnerum est, arreptis duo Jacob filii Simeon et Levi fratres Dinae gladiis, ingressi sunt urbem confidenter, interfectisque omnibus masculis, Hemor et Sichem pariter necaverunt, tollentes Dinam de domo Sichem sororem suam. Quibus einruerunt super occisos ceteri filii Iacob et depopulati sunt urbem in ultionem stuproves eorum et armenta et asinos cunctaque vascum fratre suo Esau, infantes filios esse suos significet, qui Graece dicuntur παῖδες, quaeri potest quomodo potuerunt facere tantam stragem, direptionemque civitatis, interfectis quam
Abbreviated transcription (Latin):
uit et rapuit. & dormiuit cum illa. ui op¬
primens uirginẽ. et conglutinata est aĩa
eius cũ ea. tristẽq blanditus. delinuit¬
et cetera. Dina quippe ut mulieres uide¬
ret extranee regionis egreditur. quando
una queq mens sua studia neglegens. ac̃¬
tiones alienas curans: extra habitum atq
extra ordinẽ ꝓpͥũ euagatur. Quã sichẽ
pͥnceps terre opprimit: quia uidelicet in¬
uentam incuris exteriorib diabolus cor¬
rumpit. E ad glutinata est anima eius
cum ea. quia unitã sibi ꝑ iniquitatem
respicit. Et quia cum mens aculpa resi¬
pisci afficitur. atq amissum flere cona¬
tur. corruptor autẽ: spes ac securitates
uacuas ante occłos uocat. quatenus utili¬
tatem tristiciȩ subtrabat. Recte illic
sub iungitur. tristẽq blanditiis deliui¬
uit. Modo enĩ aliorum facta grauiora.
modo nichil esse quod perpetratum est:
mͦ misericordẽ dm̃ loquitur: modo ad¬
huc tempꝰ sub sequens ad penitentiam
pollicet᷑. Ut dum per hec decepta mens

Expanded text:
opprimens virginem, et conglutinata est anima ejus cum ea, tristemque blanditiis delinivit? 2. Dina quippe ut mulieres videat extraneae regionis egreditur, quando unaquaeque mens, sua studia negligens, actiones alienas curans; extra habitum atque extra ordinem proprium evagatur. Quam Sichem, princeps terrae, opprimit, quia videlicet inventam in curis exterioribus diabolus corrumpit. 3. Et agglutinata est anima ejus cum ea, quia unitam sibi per iniquitatem respicit; et quia cum mens a culpa resipiscit, humiliatur, atque admissum flere conatur; corruptor autem spes ac securitates vacuas ante oculos vocat, quatenus utilitatem tristitiae 334 subtrahat; recte illic adjungitur tristemque blanditiis delinit. 4. Modo enim facta aliorum graviora, modo nihil esse quod perpetratum est, modo misericordem Deum loquitur, modo adhuc tempus subsequens ad poenitentiam pollicetur. Ut dum per haec decepta me
Abbreviated transcription (Latin):
aliter transfertur. ut dicant. prosequetur
me uir m̃s. id est non ambigo de amore
mme uiri mei. Erit mͥ in hac uita come.
et eiꝰ dilectio ad mortẽ me usq deducet.
et prosequetur. tres em̃ ei filios genui:
et concepit et peperit et genuit filiũ
et dixit. Nẽ super hoc confitebor dño. et
obid uocauit nom̃ eius uidã. Iuda con¬
fessio dicitur. A confessione enĩ confesso¬
ris nom̃ est dictum. ueruntam̃ hic con¬
fessio. pro gr̃arũ actione aut ꝓ laude ac¬
bo te. E concepit bala et peperit iacob
filium. et dixit rachel. Iudicauit me
ds. et exaudiuit uocẽ meã. et dedit
michi filium. ꝓp̾ta uocauit nom̃ eius¬
dan. Causam nominis expressit. ut abeo
quod iudicasset se dominus. filio ancille
iudicii nomen iponeret. dan quippe
interp̃tat᷑ iudicium. et concepit ad huc
et peperit bala ancilla rachel filium se¬
cundum iacob. et dixit rachel. habitare
me fecit deus habitatione cum sorore

Expanded text:
aliter transfertur, ut dicant, prosequetur aliter transfertur, ut dicant, prosequetur me vir meus, id est, non ambigo de amore in me viri mei: erit mihi in hac vita comes, et ejus dilectio me ad mortem usque deducet, et prosequetur: tres enim filios ei genui. Et concepit, et peperit filium, et dixit: Nunc super hoc confitebor Domino, et ob id vocavit nomen ejus Juda. JUDA   confessio dicitur. A confessione itaque confessoris nomen est dictum. Verumtamen hic confessio pro gratiarum actione, aut pro laude aco te. Et concepit Bala, et peperit Jacob filium: et dixit Rachel: Judicavit me Dominus, et exaudivit vocem meam, et dedit mihi filium: propterea vocavit nomeDan. Causam nominis expressit, ut ab eo quod judicasset se Dominus, filio ancillae judicii nomen imponeret. Dan quippe interpretatur judicium. Et concepit adhuc, et peperit Bala ancilla Rachel filium secundum Jacob, et dixit Rachel: Habitare me fecit Deus habitat