comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerit domum: inuanum laborauert
qͥ edificant eam. Nisi dñs ctistodierit
ciuitatẽ. inuanum uigilat qͥ custodit
eam. Cui nos faciamꝰ sumle. Nisi dñs
adiuuerit scientiam: in itanton la¬
borat qͥ se putat ẽẽ sapientem. Nisi
dñs omni custodia scruau̾it cor nr̃m:
inuamtm uigilat qͥpuitat illud sua
diligentia posse sertrari. Puersa est
inquit hec tĩra cogitatio ut factorem
putetis nescire quod fecit: & creatorẽ
ignorare creaturam sciam qͣsi si lutũ
ce opꝰ dicat figulo ce fict̾or stio ñ me fe¬
cisti uł ñ me bn fecisti. nec intelligis
dei ꝓfunda scientia disputat: &e ho¬
minum uult calumniam confutare
Ohomo de qͥs es qͥ respondeas deo:
Nunqͥd dic̃ figmentum fictor fuo qͣ¬
re me fecisti: Anñ habet potestatẽ
figulꝰ de eodem luto aliud uas facere
in honorem. altud in contumeliam:
In quib cunct̾is illa semꝑ obseruan¬
s da ẽ regła. eugłistas ce apłos absq dã¬
no senstium int̃pretatos in grecum

Expanded text:
domum, in vanum laboraverum qui aedificant eam. Nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilabit qui custodit eam . Cui nos faciamus simile: Nisi Dominus adjuverit scientiam, in vanum laborat qui se putat esse sapientem. Nisi Dominus omni custodia servaverit cor nostrum, in vanum vigilat qui putat illud sua diligentia posse servari. Perversa est, inquit, haec vestra cogitatio, ut factorem putetis nescire quod fecit, et Creatorem ignorare creaturam suam, quasi si lutum et opus dicat figulo et factori suo, non me fecisti, vel non me bene fecisti, nec intelligis  de Dei profunda scientia disputat, et hominum vult calumniam confutare: O homo, tu quis es qui responNunquid dicit figmentum factori suo: Quid me fecisti sic? Aut non habet potestatem figulus ex eodem luto aliud quidem vas facere in honorem, aliud in contumeliam . In quibus cunctis illa semper observanda est regula: Evangelistas et Apostolos absque damno sensuum interpretatos in Graecum
Abbreviated transcription (Latin):
inter alepħ ce rẽs. mecham habet licce¬
tamuau: quȩ in p̃senti nomine ñ ha¬
betur. Omnia q̃ nc̃ dicunt᷑ contͣ ariel
rcferunt ad hercticos qͥ doct̾nam suam
dei estimant luecm. & expugnandi st̃
a uero dd̃. & om̃s sollemintates eorum
auferende. & gaudtum p̃sens futura
tͥsticia cõmutandam: qͥb p̃cipit d̾s
ut agant yenitentiam. ne ineipiant
comedere cum moabttis ce sumiles eẽ
gentiltum. Ipse enim erpugnabit ari¬
el & onmemturtutem eorcm atq di¬
uitias fuo circum dabit excretui: tur¬
ribq hoc ẽ magist̾s eccłie humilia¬
bit in terra sermones eorumut neqͥ ꝗͣ
ponant in cȩlo os suum . s scribantur
inderra. loquant᷑q de terra. &e fiant
quasi puluis excusfus rota. omnesq di¬
uitic impiortim punct̾o &e momiento
temporis cõparent᷑: q̃n tusitau̾it cos
in sua maiestate descendens in durbine
& tempestate & igne supplicii. & intel¬
lcrerint om̃s diuitias suas pompaq

Expanded text:
inter ALEPH et RES mediam habet litteinter ALEPH et RES mediam habet litteram VAU, quae in praesenti nomine non habetur. Omniaque quae nunc dicuntur contra Ariel, referunt ad haereticos, qui doctrinam suam Dei aestimant lucem, et expugnandi sunt a vero David: omnesque solemnitates eorum auferendae, et gaudium praesens futura tristitia commutandum: quibus praecipiat Deus ut agant poenitentiam, ne incipiant comedere cum Moabitis, et similes esse gentilium. Ipse enim expugnabit Ariel, et omnem virtutem eorum atque divitias suo circumdabit exercitu. Turribusque, hoc est, magistris Ecclesiae humiliabit in terra sermones eorum, ut nequaquam ponant in coelum os suum, sed scribantur in terra, loquanturque de terra, et fiant quasi pulvis excussus rota: omnesque divitiae impiorum puncto et momento temporis comparentur, quando visitaverit eos in sua majestate, descendens in turbine et tempestate et igne supplicii; et intellexerint omnes divitias suas, pompamque
Abbreviated transcription (Latin):
na aspidum uolantia: quod idelicet
de malis parentib pciores generati sĩt
libi. De quib & cuangłicus sermo loqͥ¬
imber uenit suꝑ de indie ire: cuiꝰ pͥnes¬
pes in mectio eiꝰ quasi leones rugientes
iayientes p̃lam &e antmas deuorantes
ꝑ potentiam. Ista gemmina inꝑarum
stue aspidum uolantium .i. pͥncipes
popli &e omnis impiorũ turba ierunt
ad popłm qͥ eis ꝓdẽe non poduit: dicen¬
te iherenia quod tradet dñs pharao¬
nem uafre regẽ egypt in manu inimi

Expanded text:
na aspidum volantia: quod videlicet na aspidum volantia: quod videlicet de malis parentibus pejores generati sint liberi, de quibus et Evangelium loqimber venit super te in die irae , » cujus principes in medio ejus, quasi leones rugientes, rapientes praedam, animas devorantes per poenitentiam. Ista genimina viperarum, sive aspidum volantium, id est principes populi, et omnis turba impiorum fugerunt ad populum, qui eis prodesse non potuit, dicente Jeremia quod traderet Dominus Pharaonem Vaphre regem Aegypti in man
Abbreviated transcription (Latin):
asinos ce camelos diuitias fuas ad gentem
appellare comburentẽ. & hebraice uo¬
catur sarae. Rursum in eoloco ub
nos int̃pretati sumꝰ portantes fuꝑ hu¬
meros ium̃torum: ꝓumtis om̃s sum¬
liter tͣnstulerunt nolõis :i. pullos asi¬
norum. Terram audem tribulationis
& angustie latissimam heremi sig̾cat
uastitatem. ꝑ quam reliqͥe irlm cũ iohan¬
na filio caree. &e filiab regis sedechie
sublatis omnib q̃habe poterant: ad
egyotum tͣnsfugert. Lcenam qͦ &e catu¬
cos intellige: dicente balaam in nunie¬
ris. Ecce popls ut leena consurget: &¬
quasi leo eriget᷑. Non accubabit donee
decioret p̃dam . & ocetsorum sanguine
planctum suꝑ pͥncipem isrł &e dices. Q¬
re mat tua leena int̃ leones cubauit :
Inmediolcuncłoꝵ enutriuit catulos fuoᷤ.
Nc ne putaremus uere scͥpturam scãm
de leena ce leone dicere. contra naturam
rerum loquit᷑ quod de leena & leone na¬
ta sit uiꝑa ce regłs uolans. siue gemmi¬

Expanded text:
asinos et camelos divitias suas ad gentem, asinos et camelos divitias suas ad gentem, possumus comburentem, et Hebraice vocatur SARAPH . Rursum in eo loco ubi nos interpretati sumus, portantes super humeros jumentorum, pro jumentis omnes similiter transtulerunt rra autem tribulationis et angustiae latissimam eremi significat vastitatem, per quam reliquiae Jerusalem cum Johanna filio Careae, et filiabus regis Sedeciae sublatis omnibus quae habere poterant, ad Aegyptum transfugerunt. Leaenam quoque et catu intellige, dicente Balaam in Numeris: « Ecce populus ut leaena consurgit, et quasi leo erigitur: Non accubabit donec devoret praedam, et occisorum sanguinem em Israel, et dices: Quare mater tua leaena inter leones cubavit, in medio leunculorum enutrivit catulos suos ? Ac ne putaremus vere Scripturam sanctam de leaena et leone dicere, contra naturam rerum loquitur, quod de leaena et leone nata sit vipera et regulus volans, sive genimi
Abbreviated transcription (Latin):
rumuidebunt & erultabunt. Inin¬
dictum enim uenit dñs ut uidentes
iudei ñ uideant. & qͥ ceqi erant popłs
scilicet nationt̃. uideant ce dñm cõ
templentur. UIn de significant᷑ non
dixit quod uisio omntum ꝓpħarũ
signata sit cunct̾is legentib: s uobi ᷤ
inquit erit signata. quib ñc loqͦꝵ.
qͥb hec futtra p̃mincio. Siue oculos
scondita ce archana uidere tact̾abãt
claudet in ꝓpetuum. eritq ait uob̃
omnis scriptura sc̃a clausa atq sig¬
nata ut uos qui legitis litceras &e ꝓ¬
phetarum eloqͥa nosse uos estimatiᷤᷤ
&e dieb ac noctib uolumtna sc̃pt᷑aꝵ

Expanded text:
unt et exsultabunt. In judicium enim venit Dominus, ut videntes Judae non videant; et qui caeci erant, populus scilicet nationum, videant et Dominum templentur . Unde significanter non dixit, quod visio omnium prophetarum signata sit cunctis legentibus; sed vobis, inquit, erit signata quibus nunc loquor, quibus haec futura praenuntio: sive oculos abscondita et arcana videre jactabant, claudet in perpetuum. Eritque, ait, vobis omnis Scriptura sancta clausa atque signata, ut vos qui Legis litteras, et prophetarum vaticinia nosse vos existimatis, et diebus ac nocti
Abbreviated transcription (Latin):
mie uerba audire nolentes. Qui dixe¬
runt ei. Noli nob indere q̃ nolumus.
noli nob int̾dicere uiam egypti.nec q̃
recta sunt p̃dices: s loquere qͦd nobie
placet. ut ꝑgamꝰ in egyptum. quo cu¬
mulent peccata peccatis. Quid nob̾
ingeris. quod non libenter audimꝰ.
Quid monstras uiam ꝑ quam ingre¬
dinolumꝰ: Quid frequent̃ in gerp¬
nas aurib nr̃is. hec dicit dñs sc̃s isrł.
Cesset a nob̃ ista p̃cticatio. Scđm tropo¬
logiam omnis herecicꝰ filtus appellat᷑.
Ex nobemm erierunt s non fuerunt
ex nob. qͥ non audrunt int̾ioris homi¬
nis aurib legem di. & eccłiartm loqu¬
unt᷑ magistris. Nolite nob̃ udere q̃
rect̾a sunt nec gehenne flammas
nobis paradyftis. Quid m̃ ostendis nia
dm̃. ꝑ quam ñ libent̾ ingredior: Qͥd
replicas nomen sci ifrł. siue uerbum
isrlis. quod mei pectoris archana ñpe¬
netrat: Quod quidem & ad popłm
austeritatẽ magistrorum: de adtilato
hoc & sꝑastis in calumina & tumul¬

Expanded text:
miae verba audire nolentes . Qui dixerunt ei: Noli nobis videre quod nolumus: noli nobis interdicere viam Aegypti nec quae recta sunt praedices; sed loquere quod nobis placet, ut pergamus in Aegyptum, quod cumulet peccata peccatis. Quid nobis ingeris quod non libenter audimus? quid monstras viam per quam ingredi nolumus? Quid frequenter ingeminas auribus nostris: Haec dicit Dominus Sanctus Israel? Cesset a nobis ista praedicatio. Secundum tropoloEx nobis enim exierunt, sed non fuerunt ex nobis ; qui non audiunt interioris hominis auribus Legem Dei, et Ecclesiarum loquuntur magistris: Nolite nobis videre quae recta sunt, nec gehennae flammas nobis paradisus. Quid mihi ostendis viam Domini, per quam non libenter ingredior? Quid replicas nomen Sancti Israel, sive verbum Israelis, quod mei pectoris arcana non penetrat? Quod quidem et ad populausteritatem magistrorum, et adulatorihoc, et sperastis in calumnia et tumul
Abbreviated transcription (Latin):
mus illtid quod pleramq ammonii¬
mus euglistas & aplos ñ uerbum int̾¬
p̃tatos cẽ de uerbo. nec lix int̾preciom
auctoritatẽ secutos quorum editio il¬
loiam tempore legebat᷑: s quasi he¬
brcos & instructos lege absq damno
senstrum siustisos eẽ sermonib. Ay¬
ꝓpinquat autem popłs iudeorum oie
& labus firis deo: quia uniꝰ dei cultum
habe se glat̾. &e regpuere idola. s cor
eiꝰ longe est ab eo: quia non recipit do
pit filtum. ñ recipit patrem. Simul¬
q discamꝰ qͦmͦ aliquis approyinquet
deo. uel longe fiat ab eo: qui &e ꝑ ihere¬
miam loguitur. Os agpropinquans
ego. & ñ delonge dicit dñs. Appro¬
pinquamus autem deomente non cor¬
pore sic c&e de moyse legimꝰ. Apppin¬
senfu ce sp̃u. H autem de quib sẽbteͣ
qͣd collantur ab ut̾o ce crudiantur apo¬
erousq ad seneetutem. ce in lege dez die

Expanded text:
admonuimus, Evangelistas et Apostolos, non verbum interpretatos esse de verbo; nec LXX Interpretum auctoritatem secutos, quorum editio illo jam tempore legebatur; sed quasi Hebraeos et instructos in Lege, absque damno sensuum suis usos esse sermonibus. Appropinquat autem populus Judaeorum ore et labiis suis Deo; quia unius Dei cultum habere se gloriatur et respuere idola; sed cor ejus longe est ab eo, quia non recipit Dompit Filium, non recipit Patrem. Simulque discamus quomodo aliquis appropinquet Deo, vel longe fiat ab eo. Qui et per Jeremiam loquitur: Deus appropinquans ego, et non de longe dicit Dominus . Appropinquamus autem Deo mente, non corpore; sicut et de Moyse legimus: Appropinsensu et spiritu. Hi autem de quibus scribitur quod tollantur ab utero, et erudiantur a puero usque ad senectutem; et in Lege Dei die
Abbreviated transcription (Latin):
& intellect̾s prudentium eiꝰ abscon
deccir. Lxx. ¶t aic dñs. Appropin¬
quat mͥ iste popłs ore suo. & labiis stris
ecce aditiam ut tͣnsferam popłmistum
Tranfferam emmillos. ce ꝑdam sapien¬
tiam sapienttũ: &e intellectum ptuden¬
tium abscondam. Hoc destmonto ab¬
ufus ẽ dñs contra phariseos in eugłio
mathei dicens. Quare &e uos pret̃tis
mandata dei ꝓpt̾ t̃ditiones uras: Et

Expanded text:
et intellectus prudentium eius absconet intellectus prudentium eius abscondetur. LXX: Et ait Dominus: Appropinquat mihi populus iste ore suo, et labiis suis ecce adjiciam ut transferam populum istum: transferam enim illos, et perdam sapientiam sapientium, et intellectum prudentium abscondam. Hoc testimonio abusus est Dominus contra Pharisaeos in Evangelio Matthaei, dicens: Quare et vos praeteritis mandatum Dei propter traditiones vestras . Et
Abbreviated transcription (Latin):
uno scͥpte sunt sp̃uscõ: & ꝓpt̾ea unꝰ
uber appellatur. De quo & iezechiel
mistico sermone testat᷑. quod scͥptus
fuerit intꝰ & foris insensui & in lict̃a.
de qͦ &e saluator loquit᷑ in psalmis. in
caꝑite libri scͥptam ẽ dde me. ñ ihere¬
mie. ñ ysaie: s in omni scͥptura sc̃a
q̃unꝰ liber appellat᷑. MMagistris gͥ ni
deorumusq in p̃sentem diem neque¬
untib legere & aꝑtre signacła &e mi¬
sterta pande sc̃pturarum. si dedis eũ
librum indocto popło qͥ a suns p̃cep¬
torib deuorat᷑. fatebunt᷑ neccire ce
litteras. &e icc̃co legere non posse. at¬
q e duiob malis multo leiius ẽ le¬
gis imꝑitiam conficeri. quam iacta¬
re prudentiam. ce non posse scire qͦd
pinquat popłs iste ore suo. &e labuᷤ
sens głificat me. cor aucemeiꝰ longe ẽ
a me. & timtierunt me mandato ho
minum ce doctͥnis: ideo ecce ego ad¬
dam ut ammirationem faeram poplo
huic miracło grandi & stupendo. ꝑ¬
bit enim sapientia a fapientib eꝰ.

Expanded text:
pterea unus liber appellantur. De quo Ezechiel mystico sermone testatur , quod scriptus fuerit intus et foris; in sensu et in littera. De quo et Salvator loquitur in psalmis: In capitulo libri scriptum est de me ; non Jeremiae, non Isaiae, sed in omni Scriptura sancta, quae unus liber appellatur. Magistris igitur Judaeorum usque in praesentem diem nequeuntibus legere et aperire signacula, et mysteria pandere Scripturarum, si dederis eum librum indocto populo, qui a suis praeceptoribus devoratur, fatebuntur nescire se litteras, et idcirco legere non posse. Atque e duobus malis multo levius est legis imperitiam confiteri, quam jactare prudentiam; et non posse scire quodpinquat populus iste ore suo, et labiis suis glorificat me; cor autem ejus longe est a me, et timuerunt mminum et doctrinis; ideo ecce ego addam, ut admirationem faciam populo huic miracolo grandi et stupendo; peribit enim sapientia a sapientibus eius,
Abbreviated transcription (Latin):
frustra sꝑabit: sic erunt dicitie om¬
ntum genteum q̃ militauert̃ contra
montem syon. Peo quod nos interp̃tati
fumus uȩ in hebraico scͥptum est õi.
Quod apud eos int̃dum uocatitio casti¬
đr ut ñ plangat ariel s uocet: licet
in p̃senti loco ꝓ planctu accipiendum
sit. Ariel qͦ interp̃tat᷑ leo dei. Ett pro
ciuitate quam aquila int̃pretatus est
culum in hebreolegunt cariacħ quod
ꝓpͥe uillam sig̃cat: &e lingua syra dr
cariatha. Unde &e uilla siluarum cłir
cariathiarim. Deniq &e infuꝑioribus
ubi legimꝰ qͦmͦ fact̾a est meretr cruntas
fidelis syon: ꝓctintate. cariath scribit᷑
.i. uilla. Quam nos ut tͣnslationem a¬
quile erpͥmamtis ad tierbum. ctuita¬
alii arbitͣntur demplum & al̃tare dei
quod erat in irłm. Quodq sequitur
quam expugnatit dauid. ꝓ quo int̾¬
pretatus est syminacꝰ castrum datud.
theododio circumuallatio dattid. in

Expanded text:
frustra speravit: sic erunt divitiae omfrustra speravit: sic erunt divitiae omnium gentium quae militaverunt contra montem Sion. Pro eo quod nos interpretati sumus, Vae, in Hebraeo scriptum est OI , quod apud eos interdum vocativo casu dicitur, ut non plangat Ariel, sed vocet; licet in praesenti loco pro planctu accipiendum sit. Ariel quoque interpretatur leo Dei; et pro civitate quam Aquila interpretatus est, culum, in Hebraeo legunt CARIATH , quod proprie villam significat, et lingua Syra dicitur Cartha, unde et villa silvarum appellatur CARIATH JARIM . Denique et in superioribus ubi legimus: Quomodo facta est meretrix civitas fidelis Sion? pro civitate, Cariath scribitur, id est, villa: quam nos ut translationem Aquilae exprimamus ad verbum, civitaalii arbitrantur, templum et altare Dei quod erat in Jerusalem. Quodque sequitur: Quam expugnavit David, pro quo interpretatus est Symmachus, castrum David, et Theodotio, circumvallatio David, i
Abbreviated transcription (Latin):
q miraclm facturum ẽẽ se dicit. ut
ꝑdat eoꝵ sapientiam qͥ ñ receꝑunt di
uirtutem deiq sapĩam. & intellectũ
prudentium abscondat & celet. ne
scilicet eum reꝑiant quim lictera
continetur. De hoc loco apłs pau¬
lus scͥbens ad corinthios posuit te¬
stimonium. Pdam sapientiam sapi¬
enttum &e intellectum prudentium
reprobabo. atiis ub cundem sensum
edisserens. non quo ds inmicus sit¬
sapientie cuiꝰ pater ẽ. & ꝑ quem omĩs
ẽ in hominib sapientia: s cum addi¬
tamento posuit ut in hebraico est
grande miracłm deus fecit inpopło
post aduentum dñi saluatoris ut ti¬
no adq eodem tempore arderet
irłm demplumq corrueret. &e omnis
to illo quod supͣdict̾um ẽ. Eece dña¬
tor dñssabaoth auftret ab irłm ce de
iudea ualitum & ualidam. omnem
fortitudinem panis. &e omne robun
aquȩ gygantẽ & hominẽ bellatorem
ce uidicem & ꝓpham. ce coniectorem
bilem & consiliarium. ce sapientem ar

Expanded text:
 ut perdat eorum sapientiam qui non receperunt Dei virtutem Deique sapientiam, et intellectum prudentium abscondat et celet: ne scilicet eum reperiant qui in littera continetur. De hoc loco Apostolus Paulus scribens ad Corinthios posuit testimonium: Perdam sapientiam sapientium, et intellectum prudentium reprobabo : aliis verbis eumdem sensum edisserens: non quod Deus sit inimicus sapientiae cujus pater est, et per quem omnis est in hominibus sapientia; sed cum additamento posuit, ut in Hebraico est, grande miraculum Deus fecit in populo post adventum Domini Salvatoris, ut uno atque eodem tempore arderet Jerusalem, templumque corrueret, et omnis to illo quod supra dictum est: : Ecce Dominator Dominus sabaoth auferet ab Jerusalem et a Juda validum et validam: omnem fortitudinem panis, et omne robur aquae; gigantem et hominem bellatorem, et judicem, et prophetam, et conjectorem bilem et consiliarum, et sapientem arc
Abbreviated transcription (Latin):
pͥnciyes nuncii pessimi. frustra labora¬
bunt ad popłm qͥ eis ñ ꝓderit ad aur¬
iliandum. neq in utilitatem: sed in
confusionem & obybrium. Post pro¬
pheciam contra ariel & cęt̾a q̃ usq ad
hunc locum p̃teritus sermo disserut
nẽ alt̾ius uaticinadionis exordium
est: q̃ post .c.l. annos qͥ fcierunt inter

Expanded text:
principes, nuntii pessimi. Frustra laboraprincipes, nuntii pessimi. Frustra laborabunt ad populum, qui eis non proderit ad auxiliandum: neque in utilitatem, sed in confusionem et opprobrium. Post prophetiam contra Ariel, et caetera quae usque ad hunc locum praeteritus sermo disseruit: nunc alterius vaticinationis exordium est
Abbreviated transcription (Latin):
gentium qͥ ñ ex oꝑib s ex fide abrahe
dicit dñs ut faceretis congilium &e ñ
ex me: & ordiremini delain ce non ꝑ
sp̃m meum. ut addetis peccatum
suꝑ peccatum. Qui ambulatis ut
des cendatis in egyptum. & os meũ
non interrogastis sꝑantes auxiliũ
inforcitodine pharao: & habentes
fiduciam in umbra egypti. Q erit
uob fortitido pharaonis in confusi¬
onem: & fidutia umbre egypti in
ignominiam. Ierant enim in tapħ
poplo qui eis ꝓdesse non potanit. Ñ
fuerunt in auxilium e in aliquã
utilitatem. s in confusionem & in
opprobritun. Lex. Ue filti p̃uari¬
catores dicit dominꝰ fecistis consiliũ
uit addetis peccata peccatis. Qui itis ut¬
⁊ descendatis in egyptum. &e non meĩ¬
terrogastis ut accipiatis auxiliuma
pharao: ce ꝓtegamini ab egyptiis. E¬
rit uob̃ ꝓtectio pharaoiris in confusio¬
⁊nem: &e his qͥ confidunt mnegypto in¬
obꝓbrtum. Sunt enimin tapħnis

Expanded text:
gentium, qui non ex operibus, sed ex fide Abraham gentium, qui non ex operibus, sed ex fide Abraham dicit Dominus, ut faceretis consilium, et non ex me: et ordiremini telam, et non per spiritum meum, ut adderetis peccatum super peccatum, qui ambulatis ut descendatis in Aegyptum, et os meum non interrogastis: sperantes auxilium in fortitudine Pharaonis, et habentes fiduciam in umbra Aegypti: Et erit vobis fortitudo Pharaonis, in confusionem, et fiducia umbrae Aegypti in ignominiam. Ierant enim in Taphnpopulo, qui eis prodesse non poterant, non fuerunt in auxilium et in aliquam utilitatem, sed in confusionem et in opprobrium. LXX: Vae filii praevaricatores, dicit Dominus. Fecistis consilium, ut adderetis peccata peccatis: qui itis ut descendatis in Aegyptum; et me non interrogastis, ut accipiatis auxilium a Pharaone, et protegamini ab Aegyptiis. Erit vobis protectio Pharaonis in confusionem; et his, qui confidunt in Aegypto, opprobrium. Sunt enim in Tani
Abbreviated transcription (Latin):
gentib. ut idolis derelictis dicant.
Quam falsa possederunt patres nũi
idola: &e ñ est millis quipluat. Et
tẽ scient quinẽ errant sp̃umtelli¬
gentiam dei. & qui quondam in so¬
litudine mͣmurabant condra dñm.
discent legem cutus prius noticiam ñ
habebant. Si enm recepissent moy
moyses de illo loquebat᷑. Qtod in pͥn¬
cipio capłi iuxta hebraicum tͣnstali¬
mus hec dicit dñs ad domum iacob
qͥ redemit qͦndam abraham ce edux
de chaldeis. & in t̾ram reꝓmissioniᷤ
indurit: ꝑspicue patet. Illud autẽ
quod .lxx. transtulerunt hec dicit
dñs siꝑ domum iacobqm separaũ
ab abra ham. sic intelligi potest: qͦd
scribas ce phariseos qui dm̃m blasphe¬
mabant separau̾it ab abraham qͥ
uidit diem dñi ce lȩtatꝰ est. Si enm
fuissent filii abrahȩ. fecissent opa
abrahe. Et apłs disputat eos appellan¬
dos filios abrahe. qu habuerint fum¬
litudinem fidei abrahe hoc ẽ popłm

Expanded text:
gentibus, ut idolis derelictis, dicant: gentibus, ut idolis derelictis, dicant: quam falsa possederunt patres nostri idola, et non est in illis qui pluat; et tunc scient qui nunc errant spiritu, intelligentiam Dei, et qui quondam in solitudine murmurabant contra Dominum, discent Legem, cujus prius notitiam non habebant. Si enim recepissent MoysMoyses de illo loquebatur. Quod in principio capituli juxta Hebraicum transtulimus: Haec dicit Dominus ad domum Jacob, qui redemit quondam Abraham, et eduxit de Chaldaeis, et in terram repromissionis induxit , perspicue patet. Illud autem quod Septuaginta transtulerunt: Haec dicit Dominus super domum Jacob quam separavit ex Abraham, sic intelligi potest, quod Scribas et Pharisaeos, qui Dominum blasphemabant, separaverit ab Abraham, qui vidit diem Domini, et laetatus est . Si enim fuissent filii Abraham, fecissent opera Abraham. Et Apostolus disputat eos appellandos filios Abraham , qui habuerint similitudinem fidei Abraham, hoc est, populum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙꝓ dulci amarꝰ efficit᷑. Guos qͥ hȩc estiᷤ
aliq̃n passuri nc̃ nolite letari illa le¬
ticia qua gaudebat &e diues in con¬
uiuio purpuratꝰ. &e lazarum paupẽ
negligens. ne forte fiant uincla ur̃a
fortiora. Que enim facturꝰ est dñs
& reb suam sententiam cõpleturꝰ
hec ego audiui: & uob omma nun¬
ciaui. Quodq intulit suꝑ omnẽ

Expanded text:
pro dulci, amarus efficitur. Igitur vos qui haec estis pro dulci, amarus efficitur. Igitur vos qui haec estis aliquando passuri, nunc nolite laetari illa laetitia qua gaudebat et dives in convivio purpuratus, et Lazarum pauperem negligens : ne forte fiant vestra vincula fortiora. Quae enim facturus est Dominus, et rebus suam sententiam completurus, haec ego et audivi, et vobis omnia nuntiavi.
Abbreviated transcription (Latin):
captiuitatem. atq supplicia: stuie uilo¬
mum rudicii diem iam reb expleturꝰ
ẽ & confũmaturꝰ & abbreiniaturus. Ita
futura cognoui fup umũsam terram
hec uobnncio: ut imminentẽ iram
penitentia p̃uemiatis. Iuxta .lxx. ipse
dñs quasi mons impiors di surrectu¬
rus & futurꝰ inualle gabaon ut faci¬
at oꝑa fua. q̃ omnia unum opꝰ ẽ ama¬
ritudinis. Quod nequaquam uideat
ẽẽ blasphemum. Non enim dirto fu¬
turum dñm montem impioꝵ. s qͣs:
montem qͥ impiis ce fustinentib in¬
deatuꝵ ẽẽ grauissimꝰ: qͦmͦ si filiꝰ negli¬
gens. & alter egrotꝰ. patrem & medicĩ
putent ẽẽ crudeles si eos t̃bib atq
caut̾io discipline restituant &e sani¬
tati. Consurget enim dñs & erit in
ualle gabaon ꝓpt̃ eos qͥ cum obpec¬
cata in humili consistant loco: ꝓpi
tumorem antini erigant᷑ in supbla
Gabaon enim collis interp̃tatur. Ut
faciat oꝑa fua q̃ sunt oꝑa amartcudi¬
nis: qñ cogit᷑ mutare clementiam.⁊

Expanded text:
ivitatem atque supplicia, sive ultimum judicii diem, jam rebus expleturus est, et consummaturus, et abbreviaturus. Itaqfutura cognovi super universam terram, haec vobis nuntio, ut imminentem iram poenitentia praeveniatis. Juxta LXX ipse Dominus quasi mons impiorum dicitur surrecturus et futurus in valle Gabaon, ut faciat opera sua, quae omnia unum opus est amaritudinis: quod nequaquam videatur esse blasphemum. Non enim dicit futurum Dominum montem impiorum, sed quasi montem, qui impiis et sustinentibus videatur esse gravissimus. Quomodo si filius negligens et alter aegrotus, patrem et medicum potent esse crudeles, si eos verberibus atque cauterio disciplinae restituant sanitati. Consurget enim Dominus et erit in valle Gabaon, propter eos qui cum ob peccata in humili consistant loco, propter tumorem animi eriguntur in superbiam. Gabaon enim, collis interpretatur: ut faciat opera sua quae sunt opera amaritudinis; quando cogitur mutare clementiam, et
Abbreviated transcription (Latin):
cus nom̃ accepit: & sic inualle gaba¬
on sub iħu pͥncipe qñ fiduciam hñs
inse dei locutꝰ ẽ. stet sol in gabaon ⁊
luna contra uallem athalon. ce stecte
illusores irascetur dñs ut faciat opus
suum. Nequaqm. Non ẽ enm opus oo¬
mini ꝓde quos creauit: s facere opus
alientm quod ad crudelitatem mag̃
qͣm ad clementiam ꝑtinet. Rurfum¬
q id ipsum aliis ub repetit. ut oꝑet̃
opꝰ suum. Non ẽ opꝰ etus punire pec¬
cantes. s ꝑegͥnum & alienum ab eo
ut pumat qui saluator est. Qm̃ gͥ
de patientia sua resurrecturus est
peꝑeit in monte pharasm̃ & in ual¬
le gabaon. moneo uos o turi illuso¬
res ut neqͣqͣm rideatis de ꝓphis mei ᷤ
& ñ putetis uentura que minciant.
ne si ꝑmanserttis in illudendo con¬
stͥngantur uincla pecc̃orum urõrum.
funib enm peccõrs fuorum unue¬
quisq constringit᷑. siue captiuitatis
uob tempꝰ adueniat. Siguidem dñs¬

Expanded text:
cus nomen accepit. Et sicut in valle Gabacus nomen accepit. Et sicut in valle Gabaon, sub Jesu principe, quando fiducia habitantis in se Dei locutus est: Stet sol in Gabaon, et luna contra vallem Aialon Al. Elon illusores irascetur Dominus, ut faciat opus suum. Non est enim opus Domini perdere quos creavit; sed facere opus alienum, quod ad crudelitatem magis quam ad clementiam pertinet. Rursumque id ipsum aliis verbis repetit, ut operetur opus suum. Non est opus ejus punire peccantes, sed peregrinum, et alienum ab eo, ut puniat qui Salvator est. Quoniam igitur de patientia sua resurrecturus est pepercit in monte Pharasim, et in valle Gabaon: moneo vos, o viri illusores, ut nequaquam rideatis de prophetis meis, et non putetis ventura quae nuntiant, ne si permanseritis in illudendo, constringantur vincula peccatorum vestrorum  Funibus enim peccatorum suorum unusquisque constringitur , sive captivitatis vobis tempus adveniat. Siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
erplanatio ẽ. quod postquam dñs
scribas phariseosq subu̾terit. de sociũ
eorum iudam ꝓditorem qͥ ab initio fur
erat. loclos enim pecume pauꝑum
ipse portabat: tc̃ sit in sꝑem & in glorie
coronam. his qͥ de iudeis in dñm credi¬
derint: haut dubium qͥn apłos siq̃cet
Quos ad p̃dicationem euangłii reser¬
uarit. &e non statim ꝑmiserte ꝓ xpisto
sanguinẽ fundẽ. Omnes enmisc̾be
& pharisei uino e sicera de quib stipͣ
diximus. inebriati funt tam sacerdo¬
des quam pseudo ꝓpħe. s tendiculȩ
coꝵs atq insidie fuere ꝓ mchilo.
quia & iudas ipse qui ꝓdidit fecit
ꝓyt̾̃ pecuniam & sacerdotes qͥ prodi¬
tor em pecunia corruꝑunt ꝓpter me¬
tum abiectionis sue. Ipse enim fla¬
gellum de fumcłis faciens eiecit de
templo eos qͥ uendebant oues &e bo¬
ues & cathedras uendentium colum

Expanded text:
planatio est, quod postquam Dominus Scribas Pharisaeosque subverterit, et socium eorum Judam proditorem, qui ab initio fur fuerat, loculos enim pecuniae pauperum ipse portabat : tunc sit in spem et in gloriae coronam his qui de Judaeis in Dominum crediderint, haud dublum quin apostolos significet, quos ad praedicationem Evangelii reservarit, et non statim permiserit pro Christo sanguinem fundere. Omnes enim Scribae et Pharisaei vino et sicera, de quibus supra diximus, inebriati sunt, tam sacerdotes quam pseudoprophetae. Sed tendiculae eorum atque insidiae fuere pro nihilo, quia et Judas ipse qui prodidit, fecit propter pecuniam, et sacerdotes qui proditorem pecunia corruperunt propter metum abjectionis suae. Ipse enim flagellum de funiculis faciens, ejecit de templo eos qui vendebant boves et oves, et cathedras vendentium colum
Abbreviated transcription (Latin):
ct̾a teexpecta expectͥa reexpect̾a.
modieumibi modicum ib. In lo¬
quela entm labii ce lingua altera
loquetur ad popłinistum: cui di¬
xit. Hec requies mea. reficite las¬
sum. &e hoc ẽ meumrestigeruun
Et noluerunt audire. Et erit cis
uerbum domini mandaremanda.
manda remanda. expecta reexpec¬
ta erpecta reexpecta. modicumibi
modicumibi. ut uadant &e cadant
retrorfum. & conderant᷑ & illaque¬
entur ce captantur: Lxx. Qui an¬
⁊nunciabimus mala & cui annun¬
ciabimus nunciũ. qͥa ablactati st̃
a lacte quia abstracti abubere
Cribulationem fuꝑ tͥbulationem
expect̾a. p̾stolare spcm suꝑ sꝑem.
Adhuc parum adhuc parum: ab¬
i terirrisionem labiorum ꝓpt̾ lin¬
⁊guam alteram.quia loquentur
⁊poplohuic dicentes eis. Hec est re
trina domini: quis uerbis salua¬
toris dicentis. qui ht aures audi¬
endi audiat. ut quod aurib hause¬
rit corde intelligat: Quinam illi
sunt sequens uersus ostendit. Abla¬
cc̾ati a lact̾e. apulsi ab ube. qͥ nequa¬

Expanded text:
cta, reexspecta; exspecta, reexspecta; modicum ibi, modicum ibi. In loquela enim labii et in lingua altera loquetur ad populum istum, cui dixit: Haec est requies mea; reficite lassum, et hoc est meum refrigerium, et noluerunt audire. Et erit eis verbum Domini: manda, remanda; manda, remanda; exspecta, reexspecta; exspecta, reexspecta; modicum ibi, modicum ibi; ut vadant et cadant retrorsum, et conterantur, et illaqueentur et capiantur. LXX: Cui annuntiabimus mala, et cui annuntiabimus nuntium? qui ablactati sunt a lacte: qui abstracti ab ubere. Tribulationem super tribulationem exspecta; praestolare spem super spem; adhuc parum, adhuc parum: propter irrisionem labiorum, propter linguam alteram qua loquentur populo huic dicentes eis: Haec est retrina Domini, qui verbis Salvatoris dicentis: Qui habet aures audiendi audiat : ut quod auribus hauserit, corde intelligat? Quinam illi sint, sequens versus ostendit: Ablactati a lacte, avulsi ab ubere, qui nequa
Abbreviated transcription (Latin):
grando subu̾tit. & ꝓtectionem fub qua
uos tutos fore arbitramtn dempesta ᷤᷤ
ualida & aquarum multitudo dele¬
bit. ita ut amcicia &c fedꝰ quod habe¬
batis cum morte & cum inferno hoc
est cum diabolo ꝑeat in et̾num: et
flagellum siue tempestas de qͣ dixera¬
tis flagellum inundans cũ tͣnsierit ñ
uemet suꝑ nos. ueniet et eritis ei in
conculcationem: hoc ẽ omma torm̃¬
ta patiemini que uos putabatis desꝑa¬
tionis ammo neqͣqm ẽẽ passuros. Sẽꝑ
enim irruet uob̃ ce tam in ꝓsꝑis qͣm
in aduergis iram dñi sentietis. & morᷤ
uos seua popłabitur. Qͥd dicam de
penis: Penarum sola formido &e tor¬
mentoꝵ metꝰ uos corriget ad salutem:
& mala ttr̃a intelligere faciet. Ctmq
meos uera dixisse. Quodq sequitur
coangustatum ẽ enm stratum ttaut
alter decidat. & pallium breue utrũq
oꝑire ñ podest. illum ht̃ sensum quẽ

Expanded text:
grando subvertet. Et protectionem, sub qua grando subvertet. Et protectionem, sub qua vos tutos fore arbitrabamini, tempestas valida et aquarum multitudo delebit, ita ut amicitia et foedus quod habebatis cum morte et cum inferno, hoc est, cum diabolo, pereat in aeternum. Et flagellum sive tempestas, de quo dixeratis: Flagellum inundans cum transierit, non veniet super nos: veniet, et eritis ei in conculcationem, hoc est, omnia tormenta patiemini, quae vos putabatis desperationis animo nequaquam esse passuros. Semper enim irruet vobis, et tam in prosperis quam in adversis iram Domini sentietis, et mors vos saeva populabitur. Quid dicam de poenis? Poenarum sola formido et tormentorum metus vos corriget ad salutem, et mala vestra intelligere faciet. Cumque meos vera dixisse. Quodque sequitur: Coangustatum est enim stratum, ita ut alter decidat, et pallium breve utrumque operire non potest, illum habet sensum
Abbreviated transcription (Latin):
trum poplos copulauit. De quo ce ĩ
psalmo dr. Lapidem quem reproba¬
uerunt edificantes hic factus est in
caput anguli. Isti funt autem edifi¬
legimꝰ quod excisꝰ fit de monte sine
manib &e impleu̾it unuersum oꝵ¬
bem. eo quod dicum germinis cdis¬
pensatio humanum corpꝰ assump¬
serte. & habitau̾it in eo plenitudo
diuinitatis corporalit̃. Suꝑ hunc
lapidem qͥ alio nomine appellatur
petra. xp̃c edificauit eccłiam. &e firmo
iurta hebraicum fundauit fundami¬
ne. In quo qͥ credidit non confunde¬
tur. siue iurta hebraicum ñ festinet.
ne uidelicet tardus ci xp̃i uideatur
aduentꝰ. Si enim tardaũit iurta
abachuc nemo desꝑet qͥa ueniens
ueniet. & sua ꝓmissa complebit. P¬
mittit ds quoq ponere se in eo tudi¬
cium pondis. Neq emm iudicat pat̃
quemquam. s omne iudicium tra¬
didit filio. Et iusticiam siue mise¬
ricordiam in mensura ut reddat
unicuiq scđm oꝑa sua: & tusticiã
ac misccłiam alterutro temperet.
mendacii. suppliciorum ineoruim

Expanded text:
los copulavit, de quo et in psalmo dicitur: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli . Isti sunt autem aedifilegimus, quod excisus sit de monte sine manibus, et impleverit universum orbem : eo quod divini germinis dispensatio humanum corpus assumpserit, et habitaverit in eo plenitudo Divinitatis corporaliter. Super hunc lapidem, qui alio nomine appellatur petra, Christus aedificavit Ecclesiam, et firmo, juxta Hebraicum, fundavit fundamine, in quo qui crediderit, non confundetur, sive, juxta Hebraicum, non festinet: ne videlicet tardus ei Christi videatur adventus. Si enim tardaverit juxta Abacuc, nemo desperet: quia veniens veniet, et sua promissa complebit . Promittit quoque Deus ponere se in eo judicium ponderis: Neque enim judicat Pater quemquam, sed omne judicium tradidit Filio . Et justitiam sive misericordiam in mensura, ut reddat unicuique secundum opera sua, et justitiam ac misericordiam alterutro temperet, mendacii, suppliciorum meorum
Abbreviated transcription (Latin):
lum inundans cum tͣnsierit ñ ueniet
suꝑ nos qͥa pofuiꝰ mendactum spẽ
nt̃am: &e mendacio protecti fumus.
.Lrx ꝑterea audite ũbum dñi uiri
tͥbulati ce pͥncipes ꝑopł huiꝰ qui est in
trłm : qͥa dixistis. lecimus testam̃tum
cũ inferno: & cum morde pactũ. Lem¬
pestas tnsiens si irruerit non ueniet su¬
per nos. qm̃ posumꝰ mendacium spẽ
nrãm &e mendacio ꝓtegem᷑. Quod
supͣ diximꝰ cum irrisione solitos pͥnci¬
pes iudeorum ꝓpħis dicere. manda re¬
manda expecta reexpect̾a. & cȩt̾a his
similia ꝑ que ostendit᷑ nequaquam
eos ꝓpħarum credidisse sermonibus
s ꝓpħiam eorum habuisse despectui. p̃¬
sens ostenchit capłm: ꝑ qͦd appellant᷑
utri illusores. Sunt autem scribe et
pharisei ꝗtii dñantur suꝑ popłm des¬

Expanded text:
cum transierit, non veniet super nos, quia posuimus mendacium spem nostram, et mendacio protecti sumus. LXX: Propterea audite verbum Domini viri, tribulati et principes populi hujus, qui est in Jerusalem: Quia dixistis: Fecimus testamentum cum inferno, et cum morte pactum: tempestas transiens si irruerit, non veniet super nos, quoniam posuimus mendacium spem nostram, et mendacio protegemur. Quod supra diximus cum irrisione solitos principes Judaeorum Prophetis dicere: Manda, remanda; exspecta, reexspecta, et caetera his similia, per quae ostenditur nequaquam eos Prophetarum credidisse sermonibus, sed prophetiam eorum habuisse despectui: praesens ostendit capitulum, per quod appellantur viri illusores. Sunt autem Scribae et Pharisaei qui dominantur super populum De
Abbreviated transcription (Latin):
tusticie cum inquitate: Que societaᷤ
tuci ad tenebras: Que conuentio xͥ
ad be lial: Que pars fideli cum infi¬
deli: Qui consensꝰ templo dei cum
idolis: Loquitur autm sub metafo¬
ra mariti pudicissimi. qui adciltere
dicit uxori. Onts lectus me ce acdulte¬
rum decum caꝑe non potest. ce palliũ
breue maritum &e mechum oꝑtre ñ¬
chiel fub ꝑsona uxoris loguteͣ form¬
cantis. & quam in osee pͥncipio scor¬
tum uocat &e adult̾am. si uis meis
complerib copulari: abice idola.
Si scriueris idolis. me habe ñ pot̾is.
Hoc iuxta hebraicum. ꝓ qͦ inlxx. le¬
gitar. Discite audire q̃ tbulati estis.
Non possumꝰ pugnare: ipsi autem in¬
firmi fumꝰ ut non congregem᷑. Quod
quem sensum habeat &e qͣm suꝑiorib
copuletur. penitꝰ ignoro nͥ forte ad pͥn¬
cipes popl loquatur sermo diuints
&e hortecur eosut spem habcãt in deo.
& non in morte atq inferno. et dis¬
cant audire tiaticinta ꝓpharum. il¬
liq resꝑondeant se ꝓ infirmitate

Expanded text:
e cum iniquitate? Quae societas luci ad tenebras? Quae conventio Christi ad Belial? Quae pars fideli cum infideli? Qui consensus templo Dei cum idolis ? Loquitur autem sub metaphora mariti pudicissimi, qui adulterae dicit uxori: Unus lectulus me et adulterum tecum capere non potest, et pallium breve maritum et moechum coopechiel sub persona uxoris loquitur fornicantis , et quam in Osee principio scortum vocat et adulteram , si vis meis complexibus copulari, abjice idola: si servieris idolis, me habere non poteris. Hoc juxta Hebraicum. Porro quod in LXX legitur: Discite audire qui tribulati estis: non possumus pugnare, ipsi autem infirmi sumus ut congregemur, quem sensum habeat, et quomodo superioribus copuletur, penitus ignoro. Nisi forte ad principes populi loquatur sermo divinus, et hortetur eos, ut spem habeant in Deo, et non in morte atque inferno, et discant audire vaticinia prophetarum: illique respondeant se pro infirmitate
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. Domus patͥs mei domͦ or̃onis
uocabit̾. uos attm fecistis cam domũ
negotiationis fitie speluncam latͦnũ
Iurta anagogen illud hebraietm in
quo diximꝰ om̃s enim mense eortm
replete st̃ uomita sordiumq. itaut
ñ sit ultralocꝰ. ad hereticos & ad scͥbas
ac phariseos sic referri potest: ut uni¬
uersam doetͥnam eorum ce cunct̾a
iistia dicamus uomituplena ce sor¬
dium. dum scͥpturarum scãrum
cibos ñ digerunt. nec untũso corꝑifa¬
ciunt cẽ uitales: s immaturos ce feten¬
tes egert̃. ita ut nullum in eis ds reꝑi¬
at locum. Miror autem qͥd uolu̾it
theododio ut ꝓ uerbo hebraico quod
potui: msi forte noue rei nouum
finrerit nom̃ Siqͥdem &e apud he¬
breos compositum est quia uomitꝰ

Expanded text:
ei, domus orationis vocabitur, vos autem fecistis eam domum negotiationis, sive speluncam latronum . Juxta anagogen illud Hebraicum, in quo diximus: Omnes enim mensae eorum repletae sunt vomitu sordiumque, ita ut non sit ultra locus, ad haereticos, et Scribas, ac Pharisaeos sic referri potest, ut universam doctrinam eorum et cuncta mysteria dicamus vomitu plena et sordium, dum scripturarum sanctarum non digerunt cibos, nec universo corpori faciunt esse vitales; sed immaturos et fetentes egerunt, ita ut nullum in eis Deus reperiat locum. Miror autem quid voluerit Theodotio, ut pro verbo Hebraico quod potui, nisi forte novae rei novum finxerit nomen. Siquidem et apud Hebraeos compositum est, quia vomitus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtͣnsiet. die ce noet̾e erit syes pessima.
Discite auctire qͥ estis in tͥbulatione ñ
possumꝰ pugnare. ipsi autem infirim
fumꝰ ut non congregem᷑. Dixeram in¬
quit uob̃ audite uerbum dñiumi il¬
lusores siue tbulati yͥncipes popłime
de nolite habe fedus cum morte. nec
pactum cum inftrno. qͥ conteninenteᷤᷤ
p̃cepta mea: posuistis mendaciũ spẽ
ur̃am. ce głantes immo desꝑantes di¬
citis. m̃dacio ꝓtegemur. Iccrecomi¬
serieors ec miserator dñs. patiens et
multum misericors nolentib uobis
infuncdam̃ta syon lapidem elecdmn
&e ꝓbatum &e p̾ciosum &e angularem
misfurum ẽẽ se dicit. De quo &e apłs lo
quitur. Quasi sapiens archiaectus
fundam̃tum posui. Et it̃m. fundam̃¬
tum enim alitd nemo potest ponere
p̃t̃ id qͦd pofitum ẽ quod ẽ xp̃e iħc. Iste¬

Expanded text:
pertransiet: die et nocte erit spes pessima. Discite audire qui estis in tribulatione: Non possumus pugnare, ipsi autem infirmi sumus ut congregemur. Dixeram, inquit, vobis: Audite verbum Domini, viri illusores, sive tribulati principes populi mei, et nolite foedus habere cum morte, nec pactum cum inferno, qui contemnentes praecepta mea, posuistis mendacium spem vestram, et gloriantes, immo desperantes dicitis: mendacio protegemur. Idcirco misericors et miserator Dominus, patiens et multum misericors , nolentibus vobis, in fundamenta Sion lapidem electum, et probatum, et pretiosum, et angularem missurum esse se dicit. De quo et Apostolus loquitur: Quasi sapiens architectus fundamentum posui ; et iterum: Fundamentum enim aliud nemo potest ponere praeter id quod positum est, quod est Christ
Abbreviated transcription (Latin):
nem corona iniurrie funt dnm̃ blas¬
phemantes. & omnia mercedis causa
faciunt: & de gła dm̃i conciderunt.
nec sequunt᷑ tenuitatem anne ce hu¬
militatem eccłiasticam: s inmon¬
de pinguissimo uersantur ebrii abs¬
q uno. Ept̃ca fortis &e durꝰ ftiror
tionib comparat᷑. que quicquud ob¬
uium inuenerit trahit. Hec corona
inurie mercennarii appellantur
gr̃a. de flore atq spe ac gła pͥstine fi.¬
dei corrucrunt & u̾santu in suꝑbia:
ce dulcissimꝰ cibus diaboli sunt qͥ cos
possumꝰ dice̾ quod coronam iniurie
uocet scribas & phariscos qui dnĩ
blasphemabant: a appellantur mer¬
cemrarii efframi ꝓpter tudam qui de
tͥbu effratm &e deuico eiꝰdem tribus
scarioth dnm̃ p̃cio uendidit. Qͥ uere

Expanded text:
nem, corona injuriae sunt, Dominum blasphemantes, et omnia mercedis causa faciunt, et de gloria Domini conciderunt: nec sequuntur tenuitatem mannae, et humilitatem Ecclesiasticam; sed in monte pinguissimo versantur ebrii absque vino. Propterea fortis et durus furor tionibus comparatur, quae quidquid obvium invenerint, trahunt. Haec corona injuriae, mercenarii appellantur gratia, de flore et spe ac gloria pristinae fidei corruerunt, et versantur in superbia, et dulcissimus cibus diaboli sunt, qui eopossumus dicere, quod coronam injuriae vocet Scribas et Pharisaeos, qui Dominum blasphemabant. Et appellabantur mercenarii Ephraim, propter Judam, qui de tribu Ephraim et de vico ejusdem tribus Iscarioth, Dominum pretio vendidit, qui vere
Abbreviated transcription (Latin):
mundi. Aurib ꝑcipite &e atidite uo¬
cem meam: atcendite & audite eloqͥ¬
um meum. Nunqͥd tota die atabit a¬
ransur serat &e ꝓscindet & sariet hu¬
mum suam: Nonne cum adequa¬
uerit faciem eius seret grch & cimi¬
num sparget. & ponet t̾ticum ꝑ or¬
dinem. & ordeum & milum a ttitiã
infinib suis. Et erudiet illum in
iudicio. ds strus docebit illum. N
enim inserris tͥcurabitur grch nec
rota plaustri suy einum cireũibit:
s in uirga excutietͣ gith . & cimirum
in bacło. panis autem cõminuetur.

Expanded text:
m. Auribus percipite, et audite vocem meam, attendite, et audite eloquium meum. Numquid tota die arabit arans ut serat, proscindet et sarriet humum suam? Nonne cum adaequaverit faciem eius seret gith et cyminum sparget et ponet triticum per ordinem et hordeum et milium et viciam in finibus suis et erudiet eum illud in iudicio Deus suus docebit eum illud non enim in serris triturabitur gith nec rota plaustri super cyminum circumiet sed in virga excutietur gith et cyminum in
Abbreviated transcription (Latin):
Laniis molestus occupati. expla
ualla dictamus. Unde expleto .uii.
uolumine nẽ post aliquantũ tpũs
spactum transimtis ad notium: ñ
absq morsu & obtrectationib imu¬
doꝵ. qͥ ignorantes quid audiant. qͥd
loquantur. de eo atdent iudicare
quod nesciunt: & ante despiciunt
quam ꝓbent: cruditosq se estimãt¬
& disertos. si de cunctis scͥptoribus
detrahant. Quorum litorem & mu¬
sitationem garrulam contennien¬
tes: dei poscamus auxiltum &e psalmi¬
ste imp̃catione dicamꝰ. Dissipa gs̃ que
bella uolunt. Om̃ enm locꝰ inpace
est. que ecuꝑat omnem sensum: qͣm
& ꝓpħa desidat clamitans. Dñe dcus
nr̃ pacem da nob. omnia enim red¬
didist nob̃. S iam ꝓponanius ysatt
capłm. & cum moyse ingrediamur
nubem &e caliginem ut clarificetu
uultꝰ ñr: &e iuxta hebraicum cormu¬
ta sit facies: audiantq &e rutilent oo¬
itrua &e fulgitra. quȩ plebs tulios

Expanded text:
ariis molestiis occupati, explanintervalla dictamus. Unde expleto octavo volumine, nunc post aliquantum temporis spatium transimus ad nonum: non absque morsu et obtrectationibus invidorum, qui ignorantes quid audiant, quid loquantur, de eo audent judicare quod nesciunt, et ante despiciunt quam probent, eruditosque se aestimant et disertos, si de cunctis Scriptoribus detrahant. Quorum livorem et mussitationem garrulam contemnentes, Dei poscamus auxilium, et Psalmistae imprecatione dicamus: Dissipa gentes quae bella volunt . Domini enim locus in pace est, quae exsuperat omnem sensum. Quam et Propheta desiderat clamitans: Domine Deus noster, pacem da nobis: omnia enim reddidisti nobis . Sed jam proponamus Isaiae capitulum, et cum Moyse ingrediamur nubem et caliginem, ut clarificetur vultus noster, et, juxta Hebraicum, cornuta sit facies: audianturque et rutilent tonitrua et fulgura, quae plebs vilior
Abbreviated transcription (Latin):
bore statim ut mantitent̾nt detiorat.
deuioret. & nicħ omnino p̾stint popł
relinqͣt in samaria. Hoc bretuter tu¬
xta hystoriam dictum sit. Transcamꝰ
ad allegoriam scđm etpositionem oseȩ
ꝓphe. in qͦ effratm ce ioseph & samariã¬

Expanded text:
at: devoret, et nihil omnino pristini populi relinquat in Samaria. Hoc breviter juxta historiam dictum sit. Transeamus ad allegoriam. Secundum expositionem Osee prophetae, in quo Ephraim et Joseph et Samaria
Abbreviated transcription (Latin):
hreue utrumq oꝑire non potest: lir.
Ppt̃ca sic dicit dñs ds. Ecce egoimint¬
tam infundam̃ta syon lapidem p̃cio¬
sum. electum. angularem. honorabi¬
Ilem in fundam̃ta eiꝰ. & qͥ credideritũ
confundet᷑. Et ponam iudicium in
spem. miscđiam autẽ meam in ponda.
Et qͥ credunt frustra m̃dacio qm̃ non
tͣnsibit ꝑuos cempestas. ce ñ auferet uo¬
bis testam̃tum mortis. & spes ur̃a ad in

Expanded text:
umque operire non potest. LXX: Propterea sic dicit Dominus: Ecce ego immittam in fundamenta Sion lapidem pretiosum, electum, angularem, honorabilem in fundamenta ejus; et qui crediderit, non confundetur. Et ponam judicium in spem: misericordiam autem meam in pondere, et qui credunt frustra mendacio, quoniam non transibit per nos tempestas, et non auferet nobis testamentum mortis, et spes vestra ad in
Abbreviated transcription (Latin):
ce pͥncipes popłi irłm. Dixerunt enim
ñ sermone s oꝑe. Sum᷑ sicut cęt̾e na¬
diones. habemus pact̾um & fedus cum
inferno: &e cum morte. Semel salutẽ
desꝑauimꝰ. Certe captiuitas longo pꝰ
adhuc mocdicum adhuc modicum
expecta rursus expecta. E cum mor¬
tui fũimus: hoc flagellum captiuita¬
tis. & hanc tempestatem ñsentiemus.
Semel enim m̃dacio credidimus. hoc
est frustra spem habuimus in deo ce
in lege eius. Et ideo a mendacio ꝓte¬
ct̃i fumꝰ : quia mortui imminentem
captiuitatem declinauimꝰ. Uerbum
hebraicum. soch. aquila & syminacꝰ
flagellum.lxx. tempestatem int̃p̃tati
sunt. Chazab qͦq om̃s mendacium
tͣnstulerunt in qͦ spatierunt tude
bolus. Icc̾co hec diẽ dñs d̾s. Ecce ego
mictam in fundamtis syon lapidem.
nfestinet. Et ponam iudicium ĩpon¬
dere. & iusticiam in infura. Et subu̾¬
det gͣndo spemindacii &e ꝓtectionem.
Aque mundabunt. ce delebitur fedus¬

Expanded text:
ncipes populi Jerusalem. Dixerunt enim non sermone, sed opere: Sumus sicut et caeterae nationes: habemus pactum et foedus cum inferno et cum morte: semel salutem desperavimus. Certe captivitas longo posAdhuc modicum, adhuc modicum: exspecta, rursus exspecta. Ergo cum mortui fuerimus, hoc flagellum captivitatis et hanc tempestatem non sentiemus. Semel enim mendacio credidimus, hoc est, frustra spem habuimus in Deo et in Lege ejus. Et ideo mendacio protecti sumus, quia mortui imminentem captivitatem declinavimus. Verbum Hebraicum SOT , Aquila et Symmachus, flagellum, LXX tempestatem interpretati sunt; CHASAB quoque omnes mendacium transtulerunt, in quo speraverunt Judaei, sumus. Idcirco haec dicit Dominus Deus: Ecce ego mittam in fundamentis Sion lapidem, non festinet, Et ponam judicium in pondere, et justitiam in mensura: Et subvertet grando spem mendacii: et protectionem aquae