comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
int̾pretat᷑ cỹnuxẽ id ẽ angustia. con¬
surgent aliȩ fortitudines. & erit seditio
usq ad eos qui scłi huiꝰ ẽe yoca sẽ delec¬
tantur: & libidines generant in homi¬
nib: & de mari usq ad mare: & de mon¬
te usq ad montẽ inuicẽ bella consur¬
gent: ut amaritudo pugnet contra
amaritudinẽ: & erigens se humilian¬
da sublimitas. contra aliã dimicet al¬
titudinẽ: & tunc uere cõpleatur: ue¬
nite & descendamꝰ. & confundamꝰ lin-¬
guas eoꝵ: ne audiat unusquisq uocẽ
ꝓximi sui. Prodest quippe fortitudi
cordiam. Et cũ sathanas aduersum
sathanan diuisus fuerit: tunc omne
regnũ illius destruet᷑. Et qd frequent᷑¬
solet in magnis exercitib euenire.: ut
int̾fecto trranno satellites eiꝰ regnum
int̾ se diuidant. contra seq consurgais.
& intestinũ int̾ eos bellũ sit: hoc & in
consũmatione mundi fiet. quando
hierłm maceriȩ fuerint edificate: &

Expanded text:
interpretatur συνοχὴ, id est, angustia, coninterpretatur συνοχὴ, id est, angustia, consurgent aliae fortitudines, et erit seditio usque ad eos qui saeculi hujus rheumate delectantur, et libidines generant in hominibus. Et de mari usque 526 ad mare, et de monte usque ad montem invicem bella consurgent, ut amaritudo pugnet contra amaritudinem, et erigens se humilianda sublimitas, contra aliam dimicet altitudinem, et tunc vere compleatur: Venite, descendamus et confundamus linguas eorum, ne audiat unusquisque vocem proximi sui , prodest quippe fortitudincordiam. Et, cum Satanas adversus Satanam divisus fuerit, tunc demum omne regnum illius destruetur . Et quod frequenter in magnis exercitibus evenire solet, ut interfecto tyranno, satellites ejus regnum inter se dividant, contra seque consurgant, et intestinum inter eos bellum sit: hoc et in consummatione mundi fiet, quando Jerusalem maceriae fuerint aedificatae, et
Abbreviated transcription (Latin):
cationẽ cicatricis. nouellã accedere fȩdi¬
tatẽ. Hoc ꝓpterea: ne quis securus de
pę̧nitentia eo qđ post peccatũ possit
dicere. irã dñi sustinebo qm̃ peccaui
ei : donec iustificet causã meã: peccet. &¬
cauterio indigeat: & sanatus iterũ uul-¬
neretur. Cũ aut̃ eduxerit nos dñs in
lucẽ. & uiderimꝰ iusticiã eiꝰ: tc̃ uidebit
inimica nr̃a baby lon & opiet᷑ confusi¬
one: quȩ prius loquebat᷑ ad nos. ubi ẽ
as tuus: estimans ierłm post uulnera
ñ posse sanari. Et respicient eã oculi
nr̃i: & erit inconculcationẽ ut lutum
platearũ. Et quia om̃is pęnarum finis.
bonoꝵ exordiũ ẽ: & dolor ꝓficit ad sani¬
tatẽ: de luto illiꝰ lateres fient: & erit
formatio laterũ litura eiꝰ. Et in die illa
ueteres abiciet errores: ciuitatesq illiꝰ
quȩ male munitȩ fuerant. uenient
in conculcationẽ. siue in diuisionẽ: et
diuident᷑ ab assyriis. De trro quoq qui

Expanded text:
mationem cicatricis novellam accedere foedimationem cicatricis novellam accedere foeditatem. Hoc propterea, ne quis securus de poenitentia, eo quod post peccatum possit dicere: Iram Dei sustinebo, quoniam peccavi ei, donec justificet causam meam, peccet et cauterio indigeat, et sanatus iterum vulneretur. Cum autem eduxerit nos Dominus in lucem, et viderimus justitiam ejus, tunc videbit inimica nostra Babylon, et operietur confusione, quae prius loquebatur ad nos: Ubi est Deus tuus; aestimans Jerusalem post vulnera non posse sanari. Et respicient eam oculi nostri, et erit in conculcationem, ut lutum platearum. Et quia omnis poenarum finis bonorum exordium est, et dolor proficit ad sanitatem, de luto illius lateres fient, et erit formatio laterum litura ejus. Et in die illa veteres abjiciet errores, civitatesque illius, quae male munitae fuerant, venient in conclusionem, sive in divisionem, et dividentur ab Assyriis; de Tyro quoque, quae
Abbreviated transcription (Latin):
indigere cauterio: constant̃ dicit ad me¬
dicũ. Ure carnes meas. reseca uulnera:
humores om̃s. & reuma noxiũ: dura
hellebori potione constringe. Mei ui-¬
tii fuit ut uulnerarer: mei doloris sit.
atq secure ostendit causam medicami-¬
nis: & recte se docet fecisse qđ fecit. Deni¬
q post cruciatus atq supplicia. educta
de tenebris exteriorib anima: & red¬
dito nouissimo quadrante: dicit. Ui¬
debo iusticiã entis. & loquar: iustifica¬
ta sunt iudicia tua ds̃. Si aut̃ xp̃s a dõ¬
nobis ẽ factus sapientia. & iusticia. &
scĩficatio. & redemptio. qui iusticiam
post irã dĩ uidere se dicit. xp̃i sibi re¬
promittit aspectũ. Et hec dũ taxat
de pęnitentib. ceterũ multo melius ẽ.
ñ habere uulnera: & medici ñ egere
oculis aꝑtis legimꝰ. & uelamen qđ in
lege positũ ẽ interioris oculi ñ exclu-¬
dit intuitũ. In uesica & cicatrice com¬
busturȩ leprã solere generari: & muta¬
re pili colorem: &ad priorem defornia¬

Expanded text:
indigere cauterio, constanter dicit ad medicum: Ure carnes meas, reseca vulnera, humores omnes et ῥεῦμα noxium dura hellebori potione constringe. Mei vitii fuit, ut vulnerarer: mei doloris sit, atque securae ostendit causam medicaminis, et recte se docet fecisse quod fecit. Denique post cruciatus atque supplicia, educta de tenebris exterioribus anima, et reddito novissimo quadrante, dicit: Videbo justitiam ejus, et loquar: Justificata sunt judicia tua, Deus. Si autem nobis a Deo sapientia, et justitia, et sanctificatio, et redemptio : qui justitiam post iram Dei videre se dicit, Christi sibi repromittit aspectum. Et haec dumtaxat de poenitentibus. Caeterum multo melius est non habere vulnera, et medico non egere.oculis apertis legimus, et velamen quod in Lege positum est, interioris oculi non excludit intuitum, in vibice et cicatrice combusturae lepram solere generari, et mutare colorem pili, et ad priorem defor
Abbreviated transcription (Latin):
bra mortis. lux orta ẽ eis. Et lux lucet
mͥ p̃cepit. in tenebris huiꝰ scłi constitu¬
to.Sint lũbi ur̃i p̃cincti: & lucerne
ardentes in manib ur̃is. Sequit᷑. Iram
dñi sustinebo. qm̃ peccaui ei: donec iu-

Expanded text:
umbra mortis, lux orta est, et lux lucet umbra mortis, lux orta est, et lux lucet mihi praecepit in tenebris hujus saeculi constituto: Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes in manibus vestris . Sequitur: Iram Domini sustinebo, quoniam peccavi
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ unus sermo sit: munitionẽ sonat.
ptuaginta. s de munitione & ambitu
muratȩ urbes transtulerunt. Hoc
iuxta hebraicũ & uota carnei israhel
& popli concisionis: quasi ex suꝑfluo
ponente quo scripta sunt: in locis uel
difficillimis desudemꝰ. Uidetur michi
om̃is anima ierłm. in qua ȩdificatum
fuit templũ dñi. & uisio pacis. & noti¬
cia scripturarũ: & postea superata pec¬
catis. ducta ẽ in captiuitatẽ. tormentiꝰq
tradita: dicere contra babilonẽ. id ẽ con¬
fusionẽ huiꝰ mundi. & aduersũ contra¬
riam fortitudinẽ: quȩ huic mundo p̃
disce ꝑ hiezechiel pęnas primũ sanc¬
tiorib in rogari: oe dici a dño: a scĩs
meis incipite. Quia si ambulauero in
tenebris: dñs lux mea ẽ. Licet enĩ recto¬
res tenebrarũ istarũ me deceꝑint: & se¬
deam in tenebris & umbra mortis: et
pedes mei impegerint in montes tene¬
brosos: tam̃ sedentib in tenebris & um

Expanded text:
autem unus sermo sit, munitionem sonat. autem unus sermo sit, munitionem sonat. LXX, sed munitionem et ambitum muratae urbis transtulerunt. Hoc juxta Hebraicum, et vota carnei 524 Israel et populi concisionis, quasi ex superfluo ponente, quo scripta sunt, in locis vel difficillimis desudemus. Videtur mihi omnis anima Jerusalem, in qua aedificatum fuit templum Domini, et visio pacis, et notitia Scripturarum; et postea superata a peccatis, ducta est in captivitatem, tormentisque tradita, dicere contra Babylonem, id est, confusionem hujus mundi, et adversus contrariam fortitudinem, quae huic mundo pradisce per Ezechielem poenas primum sanctioribus irrogari, et dici a Domino: A sanctis meis incipite . Quia si ambulavero in tenebris, Dominus lux mea est. Licet enim rectores tenebrarum istarum me deceperint, et sedeam in tenebris et umbra mortis, et pedes mei impegerint in montes tenebrosos, tamen sedentibus in tenebris et in
Abbreviated transcription (Latin):
in morẽ lateris conculcanda. Et repel¬
iet legitima dies illa. ñ legitima dĩ s
ea legitima quȩ aduersũ legẽ dĩ o babi¬
lon nsseras obseruari. Et ciuitates tuȩ
uenient in conclusionẽ. siue in diuisi¬
oñe. assyriis te pugnantib. Si quidem
babilon chaldeoꝵ fuit ciuitas. ñ assy¬
riorũ. Et urbes tuȩ munitȩ erunt in
diuisionẽ hostilis exercitus.: a trro us¬
q ad flum̃ tygrin quo circũiris Et
a mari magno usq ad mare rubrũ.
qđ ex latere ꝑgentib indiam tangit
regiones tuas. Et de monte ad montẽ.
De montib scilicet iudȩ. usq ad mon¬
tes mediȩ atq ꝑsarum: tota mesopota¬
mia. & uniu̾sa regio quȩ nc̃ ate tenet᷑.
in medio aduersarioꝵ imꝑio subiuga¬
bitur. Et erit t̾ra in desolationẽ: ꝓpt̃
pessimos fructus studioꝵ ur̃oꝵ. Uui
septuaginta int̾pretati sunt de trro.
sciamꝰ in hebraico scriptũ ẽẽ asor:
sor diuidatur. de trro intelligit᷑. Sin

Expanded text:
in morem lateris conculcanda. Et repelin morem lateris conculcanda. Et repellet legitima dies illa, non legitima Dei, sed ea legitima quae adversum legem Dei, o Babylon, jusseras observari. Et civitates tuae venient in conclusionem, sive in divisionem, Assyriis te impugnantibus siquidem Babylon Chaldaeorum fuit civitas, non Assyriorum. Et urbes tuae munitae erunt in divisionem hostilis exercitus, a Tyro usque ad flumen Tigrim, quo circuiris, et a mari Magno usque ad mare Rubrum, quod ex latere pergentibus Indiam, tangit regiones tuas. Et de monte usque ad montem: de montibus scilicet Judaeae usque ad montes Mediae atque Persarum, tota Mesopotamia et universa regio, quae nunc a te tenetur in medio, adversariorum imperio subjugabitur. Et erit terra in desolationem propter pessimos fructus studiorum vestrorum. Ubi Septuaginta interpretati sunt, de Tyro, sciamus, in Hebraico scriptum esse, MASOR, SOR, dividatur, de Tyro intelligitur; sin
Abbreviated transcription (Latin):
& iussio. ut symmachiis & theodotio
int̃pretati sunt dicentes: ẽtritat nu¬
babilonioꝵ imꝑio subiacebis: in die illa
qua ȩdificabunt᷑ maceriȩ tuȩ. Ueni¬
ent ad te de assur: & de ciuitatibꝰ mu¬
nitis. A ciuitatib inꝗͣ munitis: usq
ad iordanen ꝑ quẽ o ante transiuit
popłs: & a mari rubro & cunctiꝰ gen¬
tibus. usq ad mare mortuũ. qd̃ uicinũ
ẽ t̃rȩ tuȩ. Et ad montẽ syon de mont¬
bus ꝑsarũ. atq medoꝵ: in quos trans¬
lati prius fuerant. Et erit t̾ra reliqͣ
chaldeoꝵ: o eoꝵ qui te uastauert̃ in
desolationẽ ꝓpt̃ habitatores suos: et
iudei pollicent᷑: & in eo loco in quo
nos exposuimus. in die illa longe fiet
lex sicut nobis uisũ ẽ. & sic̃ prudentio¬
res eoꝵ disserunt: alii friuole menti
pturas scãs legis & ꝓpħarũ. quȩ nunc
tenentur a nobis. tolli de manib nr̃is.
tua: non ad ierłm ut iuxta hebraicũ
exposuimꝰ: s adhuc ad babilonẽ dici
intelligamꝰ. qđ & ipsa delenda sit: et

Expanded text:
dotio interpretati sunt, dicentes, ἐπιταγὴν κBabyloniorum imperio subjacebis, in die illa qua aedificabuntur maceriae tuae, venient ad te de Assur, et de civitatibus munitis: a civitatibus, inquam, munitis usque ad Jordanem, per quem et ante transivit 523 populus, et a mari Rubro, et cunctis gentibus usque ad mare Mortuum, quod vicinum est terrae tuae, et ad montem Sion, de montibus Persarum atque Medorum, in quos translati prius fuerant; et erit terra reliqua Chaldaeorum, et eorum qui te vastaverant in desolationem, propter habitatores suos, et hodie pollicentur, et in eo loco, in quo nos exposuimus: In die illa longe fiet lex, sicut nobis visum est, et sicut prudentiores eorum disserunt, aliqui frivole mentiupturas sanctas Legis et Prophetarum, quae nunc tenentur a nobis, tolli de manibus nostritua, non ad Jerusalem, ut juxta Hebraicum exposuimus; sed adhuc ad Babylonem dici intelligamus, quod et ipsa delenda sit, et
Abbreviated transcription (Latin):
tinxerit: hoc de om̃ib generalit̾ intel¬
ligamus. qđ in medio uniuersarum
gentiũ doctrina apłoꝵ quasi ros fue
ni suꝑ gram̃. ut ñ congreget᷑ quisquã
neq sit in filiis hominũ: de his accipi
quod sint suꝑ eos apłi. & reliquiȩ iacob.
sicut agni carpentes gramen. & herbã
dentib demetentes: & hoc facient: ut

Expanded text:
tinxerit, hoc de omnibus generaliter sentinxerit, hoc de omnibus generaliter sentiamus, quod in medio universarum gentium doctrina Apostolorum quasi ros fuerni super gramen, ut non congregetur quisquam neque sit in filiis hominum, de his accipiaquod sint super eos Apostoli et reliquiae Jacob, sicut agni carpentes gramen, et herbam dentibus demetentes. Et hoc facient, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dens rapiat. & ñ sit qui eruat. Cieua¬
bitur manꝰ tua suꝑ eos qui tribulant
te. & om̃s inimici tui ꝑdentur. Et erit
in die illa dicit dñs: & int̾ficiã ȩquos
tuos de medio tui: & disꝑdam currus
tuos. & subuertã ciuitates t̾rȩ tuȩ: &
auferã om̃s munitiones tuas. & aufe¬
ram maleficia de manib: tuis. Et qui
tui: & demoliar ciuitates tuas. & faciã
in ira & in furore ultionẽ in gentibꝰ.
pro eo qđ ñ audierunt. Liberatis no¬
bis de assur quando uenerit super
t̾ram nr̃am. & ascenderit suꝑ t̾mi¬
nos nr̃os. & liberatis a dño qui suscita¬
uit suꝑ eũ septẽ pastores. & octo mors:
hominũ. reliquiȩ iacob quos apłos intel¬
ligimus. & primã ȩccłam de iudeis. er̃¬
in medio popłoꝵ multoꝵ: quasi ros a
dño cadens. Ardebant enĩ ignitis dia¬
boli iaculis corda popłoꝵ. & om̃s gentes
adulterantes a dño habebant corda qͣsi
dibanus igne succensus. Unde ros a dño
qđ sp̃s roris sibilantis fornacẽ ignis ex¬

Expanded text:
dens rapiat, et non sit qui eruat. Elevabitur manus tua super eos qui tribulant te, et omnes inimici tui perdentur. Et erit in die illa, dicit Dominus, interficiam equos tuos de medio tui, et disperdam currus tuos, et subvertam civitates terrae tuae: et auferam omnes munitiones tuas. Et auferam maleficia tua de manibdemoliar civitates tuas, et faciam in ira, et in furore ultionem in gentibus, pro eo quod non audierunt. Liberatis nobis de Assur, quando venerit super terram nostram, et ascenderit super terminos nostros, et liberatis a Domino qui suscitavit super eum septem pastores et octo morsus hominum, reliquiae Jacob, quos apostolos intelligimus, et primam de Judaeis Ein medio populorum multorum, quasi ros a Domino cadens. Ardebant enim ignitis diaboli jaculis corda populorum: et omnes gentes adulterantes a Deo, habebant corda, quasi clibanus igne succensus . Unde ros a Domino gimus , quod spiritus roris sibilantis fornacem ignis exs
Abbreviated transcription (Latin):
in qui diligunt miscđiam. s & hi qui
inferiores sunt. & timent adhuc nom̃
dñi: ipsiꝰ doctrina. clementiaq saluent᷑.
Si aut̃ sequentis capituli exordium ẽ:
referamus iuxta historiã qł dr ad sama¬
riam metropolu decẽ tribuũ: quȩ ꝓ¬
phetante michea capta ẽ: & dicamus.
samariã corripit dñs: & illi plagaᷤᷤ quȩ
uenturȩ sunt cõminat᷑: ut audiens
popłs iuda. siue tim̃tes nom̃ dm̃ ali¬
os supplicia pati. ipsi timore correcti:
adipiscant᷑ salutem. Pestilente qͥ ppe
flagellato: ñ solũ sapiens: sed etiã stul¬
tus prudentior fiet. Et hoc ipsũ refe¬
res ad peccatores generalit̃ & ad iustos:
suꝑ quos turris in siloa corruerat int̾¬
p̃tatur: qđ ñ soli in uniuerso populo
fuerint peccatores. s ut illorũ pena ce¬
teros ad pęnitentiã ꝓuocaret. Audite
trib & quis apꝓbabit illud. siue testi¬
thesauri impietatis: & m̃sura minor¬

Expanded text:
hi, qui diligunt misericordiam; sed et hi qui inferiores sunt, et timent adhuc nomen Domini, ipsius doctrina clementiaque salventur. Si autem sequentis capituli exordium est, referamus juxta historiam, quod dicitur ad Samariam metropolim decem tribuum, quae, prophetante Michaea, capta est, et dicamus: Samariam corripit Dominus, et illi plagas quae venturae sunt comminatur, ut audiens populus Juda, sive timentes nomen Domini, alios supplicia pati, ipsi 508 timore correpti adipiscantur salutem: Pestilente quippe flagellato, non solum sapiens, sed etiam stultus prudentior fiet . Et hoc ipsum referes ad peccatores generaliter et ad justos,  de his super quos turris in Siloa corruerat , interpretatur: quod non soli in universo populo fuerint peccatores, sed ut illorum poena caeteros ad poenitentiam provocaret. . Audite, tribus, et quis approbabit illud? thesauri impietatis,
Abbreviated transcription (Latin):
bo: & p̃ciosa in conspectu dñi mors scõꝵ
eius. Uerũ & ipsũ sanguinẽ ñ damus.
s reddimꝰ.: & quid simile. ut cũ iustus
pro peccatorib: dĩ filiꝰ ꝓ hominibus
mortuus sit. nos peccatores. & homines
ꝓ nominis eiꝰ confessione moriamur:
Indicabo tͥ o homo quid sit bonũ. aut
quid dñs querat a te: utiq facere iu¬
dicium. & diligere miscdam: & sollici¬
tũ ambulare cũ deo tuo .lxx. Annun¬
tiatũ ẽ tͥ õ homo quid sit bonũ. aut
quid dñs querat ate: nisi ut facias
iudiciũ. & diligas miscdam. & paratꝰ
sis ambulare cũ dõ tuo: Quia dubi¬
tas o popłe isrł.ĩmo uniuersũ homi¬
nũ genus. Nequaꝗͣ enĩ loquor ad po
pulũ iudeoꝵ. s generalit̃ ad omnẽ
hominẽ: quomͦ ꝓ peccatis tuis possis
placare dm̃. nec habes uictimas quib
tua cõpensetur impietas: ego respon¬
debo tͥ quid querat ds̃. immo iam
ante in lege monstraui. Scriptũ ẽ
enĩ in deuteronomio. Et nunc isrł.
quid dñs ds̃ tuus querit ate. nisi ut

Expanded text:
nspectu Domini, mors sanctorum ejus. . Verum et ipsum sanguinem non damus, sed reddimus. Et quid simile? cum justus pro peccatoribus, Dei Filius pro hominibus mortuus sit, nos peccatores et homines pro nominis ejus confessione moriamur? Indicabo tibi, o homo, quid sit bonum, et quid Dominus quaerat a te, utique facere judicium, et diligere misericordiam, et sollicitum ambulare cum Deo tuo. LXX: Annuntiatum est tibi, homo, quid bonum, aut quid Dominus quaerat a te, nisi ut facias judicium, et diligas misericordiam, et paratus sis ambulare cum Deo tuo. Quia dubitas, o popule Israel, immo universum hominum genus nequaquam enim pulum Judaeorum, sed generaliter ad omnem hominem, quomodo pro peccatis tuis placare, si nec habes victimas quibus tua compensetur impietas: ego respondebo tibi, quid quaerat Deus, immo jam ante in Lege monstravi. Scriptum est enim in Deuteronomio: Et nunc, Israel, quid Dominus Deus tuus quaerit a te, nisi ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ tempore: cũ filius quoq & filia obliti
educationis & infantiȩ aduersũ aucto¬
res uite suȩ corpoꝵq consurgant. & illis
faciant contumeliam: quos uultu qͦq
ludere scelus ẽ. S hec expositio nequaꝗ
conuenit nurui. aduersũ socrũ consur¬
genti: & inimicoꝵ hominis domesticoꝵ
eiꝰ. Terentius in echyra. Quid ẽ hoc inqͥt
om̃s socrus oderunt nurus. Qđ quãꝗͣ
ambiguũ sit: tam̃ ꝓpe modũ naturale
ẽ: ut & nurus socrũ: & socrus oderit
nurũ. Hec de consũmatione & fine
mundi. qualis aduentũ antixp̃i gene¬
ratio precessura sit: ꝓpħicus sermo
descripserit. Nunc disputandũ scđ̾m
suꝑiorẽ int̾pretationẽ: in qua de here¬
ticis dixeramꝰ auditorib. Et quis orna¬
uit ciuitatẽ. nũquid ignis & domus

Expanded text:
pro tempore: cum filius quoque et filia obliti pro tempore: cum filius quoque et filia obliti educationis et infantiae, adversum auctores vitae suae corporumque consurgant, et illis faciunt contumeliam, quos vultu quoque laedere scelus est. Sed haec expositio nequaquam convenit nurui adversus socrum consurgenti, et homini, cui inimici domestici ejus. Terentius in Hecyra: Quid est hoc? omnes socrus oderunt nurus: quod quamquam ambiguum sit, tamen propemodum naturale est: ut nurus socrum, et socrus oderit nurum. Haec de consummatione et fine mundi, qualis adventum Antichristi generatio praecessura sit, propheticus sermo descripserit. Nunc disputandum secundum superiorem interpretationem, in qua de haereticis diximus: Audi, tribus, et quis ornavit civitatem? numquid ignis et domus
Abbreviated transcription (Latin):
Plenȩ sunt hystoriȩ grecȩ & latinȩ. qͣnti
uiri ab uxorib decepti sint: eoꝵq uita
sit ꝓdita. De scripturis aut̃ & dalilȩ.
cuius supͣ fecimꝰ mentionẽ: & alteriꝰ
aut̃ dali lãm testantur exempla. quȩ
archanũ samson septẽ dierũ exp̃ssit la¬
crimis: & amore simulato. qđ latebat
inuenit. Unde samson postea loqͥtur.
nisi domuissetis uitulã meã: non in¬
uenissetis ꝓpositionẽ meã. Actenꝰ p̃ci¬
pitur: ne amicis. ne ducib ne uxoribꝰ.
facile credamꝰ: causaq reddit᷑ ñ satis
respondens ad ꝓpositionẽ. Ait enim.
quia filius inhonorat patrẽ. filia sur¬
git aduersũ matrẽ: nurus contͣ socrũ
suã. & inimici hominis domestici eꝰ.
Nam quid ꝑtinet ad amicũ. ad ducẽ:
ad uxorem. si filius. & filia. & nurus con¬
tra patrẽ. matrẽ. socrũq consurgant:
Uidetur gͦ mͥ: sic cũ suꝑiorib posse con¬
iungi. Nolite credere amicis. & ducibus.
& uxorib que mutari possunt: & esse

Expanded text:
Plenae sunt historiae Graecae et Latinae, quanti viri ab uxoribus suis decepti sint eorumque vita sit prodita. De Scripturis autem et Dalilae, cujus supra fecimus mentionem, et alterius ante Dalilam testantur exempla, quae arcanum Samson septem dierum expressit lacrymis, et amore simulato, quod latebat, invenit. Unde Samson postea loquitur: Nisi domuissetis vitulam meam, non invenissetis propositionem meam . Hactenus praecipitur, ne amicis, ne ducibus, ne uxoribus facile credamus. Causaque redditur non satis respondens ad propositionem; ait enim: Quia filius inhonorat patrem, filia surgit adversus matrem, nurus contra socrum suam, et inimici hominis domestici ejus. Nam quid pertinet ad amicum, ad ducem, ad uxorem, si filius et filia et nurus, contra patrem ac matrem socrumque consurgant? Videtur ergo mihi sic cum superioribus posse conjungi: Nolite credere amicis, et ducibus, et uxoribus, quae mutari possunt, et esse
Abbreviated transcription (Latin):
quȩcũq mando tͥ hodie. ut bene sit
tibi: Querit ã nobis dñs. & necessa¬
riã habens nr̃am salutẽ. poscat acci¬
ꝑe quod danti ꝓsit: ut faciamꝰ iudi¬
cium. id ẽ ut nichil absq consilio &
ratione faciamus: ut ante mens iu¬
dicet qđ factura sit: & postea opere
pulsi misericordes simus. hy larem
enĩ datorẽ diligit ds̃: nec dicamus.
uade hodie. & cras reuertere & dabo
tͥ. Cũq fecerimꝰ iudiciũ. & dilexeri¬
mus miscđiã : quid accipiemꝰ p̃mii:
quo app̃hendã eũ : Ego tͥ ampliꝰ pol¬
liceor. fac iudiciũ. & dilige miscđam
& ambulabis cũ deo tuo. Uel certe am¬
bulare cũ dõ non ẽ p̃miũ. s p̃ceptũ.
Sicut enĩ iubetur nobis. ut faciamꝰ
lo tẽpore securi eẽ debemus: s semꝑ
expectare patrẽ familias uenientem:
& diem formidare iudicii: & in nocte
huiꝰ seculi dicere. ego dormio. & cor
meũ uigilat. Uerbũ es ne. qđ hxx
transtuler̃. paratũ eẽ. & nos diximꝰ
sollicitũ ambulare: theodotio signifi

Expanded text:
que ego mandabo tibi hodie, ut bene sit tibi ? Quaerit a nobis Dominus, et necessariam habens nostram salutem, poscit accipere, quod danti prosit, ut faciamus judicium, id est, ut nihil absque ratione et consilio faciamus, ut ante mens judicet quid factura sit, et postea opere isericordes simus, quoniam hilarem datorem diligit Deus . Nec dicamus, vade hodie, et cras revertere, et dabo tibi. Cumque fecerimus judicium, et dilexerimus misericordiam, quid accipiemus praemii? quo apprehendam eum? Ego tibi amplius polliceor, fac judicium, et dilige misericordiam, et ambulabis cum Deo tuo. Vel certe ambulare cum Deo, non est praemium, sed praeceptum. Sicut enim jubetur nobis, ut faciamuslo tempore securi esse debemus, sed semper exspectare patrem familias venientem, et diem formidare judicii, et in nocte hujus saeculi dicere: Ego dormio, et cor meum vigilat . Verbum ESNE   quod LXX transtulerunt, paratum esse, et nos diximus, sollicitum amb
Abbreviated transcription (Latin):
accensus ẽ ex furore meo: ardebit usq ad
inferos deorsũ. deuorabit t̾ram. Et fonda¬
m̃ta eius fortia. & antiqua fundamenta
t̃rȩ: quoꝵ causa hucusq t̾ra non p̃terit:
& suꝑ inane pendens librata consistit:
iustoꝵ merita sunt: de quib & apłs ait:¬

Expanded text:
 ad inferos deorsum: devorabit terram, et fundamenta ejus . Fortia et antiqua fundamenta terrae quorum causa hucusque terra non praeterit, et super inane pendens, librata consistit justorum merita sunt, de quibus Apost
Abbreviated transcription (Latin):
uł ad angłos crimen referet᷑. si ñ egeria
cuncta quȩ ad suũ officiũ ꝑtinebant.
uł ad popłm. si illis uniuersa facientib
ipsi audire contẽpserint. Sunt montes.
& colles. & fortia fundam̃ta terrȩ. abrahã
ysaac. & iacob & patriarchas reliquos in¬
t̃pretent᷑: quib quasi auctorib & ad iu

Expanded text:
vel ad Angelos crimen referetur, si non egerint vel ad Angelos crimen referetur, si non egerint cuncta quae ad suum officium pertinebant, vel ad populum, si illis universa facientibus, ipsi audire contempserint. Sunt qui montes et colles et fortia fundamenta terrae, Abraham, Isaac et Jacob, et patriarchas reliquos interpretantur, quibus quasi auditoribus  Al. au
Abbreviated transcription (Latin):
lerunt. id ut mͥ uidetur intelligentes.
tium fuerit: s uł collib qui inferiores
sunt a sublimitate montiũ uł uallib
in ima dimersis. Surge inquit iudicio
contende apud montes: & audiant
colles uocem tuam. Iubetͣ surgere qui
us ẽ: scđm illud qđ apłs ait. Eleuare qͥ
dormis. & surge de mortuis: & illumina¬
bit te xp̃s. Surge a mortuis. ut ambules¬
in nouitate uitȩ: ut t̾rena deserens. ad
altiora nitaris: & iudicio contende ad¬
ret excelsus gentes: cũ disseminaret fili¬
os adam: constituit t̾minos t̾re scđm
numerũ angłoꝵ dĩ. Hi st̃ ad ministe̾¬
p̃posui. uł culpa tollatur apło. & referat᷑
ad principes. Legamus apocalipsim io¬
angłi eccłiarũ ꝓ uirtutib uiciisq eoꝵ:
quib p̃esse dicunt᷑. Sic̃ enĩ interdũ ep̃i
culpa ẽ int̾dum plebis. & sepe magister
peccat. sepe discipłs. & nonnũquã patriꝰ
uitiũ ẽ. nonnũquam filii. ut uł bene
uł male erudiatur: ita in iudicio dei.

Expanded text:
 videtur, intelligentes, tione fecerit, sed vel collibus qui inferiores sunt a sublimitate montium, vel vallibus in ima demersis. Surge, inquit, judicio contende apud montes, et audiant colles vocem tuam. Jubetur surgere qui secundum illud quod Apostolus ait: Elevare qui dormis, et resurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Surge a mortuis, ut in novitate ambules vitae, ut terram deserens, ad altiora nitaris. Et judicio contende adret excelsus gentes, cum disseminaret filios Adam, constituit terminos terrae secundum numerum Angelorum Dei . Hi sunt administrapraeposui, vel culpa tollatur a populo, et referatur ad principes. Legamus Apocalypsin Jo virtutibus vitiisque eorum, quibus praeesse dicuntur. Sicut enim interdum episcopi culpa est, interdum plebis; et saepe magister peccat, saepe discipulus, nonnumquam patris vitium est, nonnumquam filii, ut vel bene vel male erudiantur: ita in judicio Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
stitͥ. aut quid contristaui te. uł quid
molestus fui tͥ responde mͥ. Quia edu¬
xi te de t̾ra egypti. & de domo seruitu¬
tis redemite: & misi ante faciem tuam
morsen. & aaron. & mariã. Popule m̃s
recordare quid cogitauerit aduersũ
te balac rex moab. & quid responde-¬
rit ei balaam filius behor. de scinis

Expanded text:
d contristavi te ⁑ aut in quo molestus fui tibi? responde mihi: quia eduxi te de terra Aegypti, et de domo servitutis redemi te, et misi ante faciem tuam Moysen, et Aaron, et Mariam. Populus meus, recordare quid cogitaverit adversum te Balach, rex Moab, et quid responderit ei Balaam, filius Beor, de Schaenis
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ recepunt. Iudiciũ gͦ dñi cũ popło
suo: & cũ isrł diiudicabit᷑. Qui poterat
quasi ds ꝓ scelerib popłi peccatoris infer¬
re supplicia: ñ uult uideri potens s ius
etiã nunc popłm isrł. cogit p̃sentib ange¬
lis & omni creatura respondere si quid
habeat. ut iustificet᷑ ds̃ in sermonibus
quid feci tibi. & quid molestus fui: res¬
ponde mͥ. quia eduxi te de t̾ra ȩgrpti.
& de domo seruientiũ liberaui te: et

Expanded text:
ginem receperunt. Judicium ergo Domini cum populo suo, et cum Israel dijudicabitur. Qui poterat quasi Deus pro sceleribus populi peccatoris inferre supplicia, non vult videri potens, sed juetiam nunc populum Israel 502 cogit, praesentibus Angelis, et omni creatura, si quid habeat quid feci tibi et quid molestus fui tibi? responde mihi; quia eduxi te de terra Aegypti et de domo seruientium liberaui te. ut
Abbreviated transcription (Latin):
machus. & theodotio transtulerunt. et
antiqua fundam̃ta t̾rȩ: quinta autem
editio ipsũ hebraicũ posuit. et¬
aet haiec: fundam̃ta t̾re Prima
igitur uox ꝓpħȩ ẽ: audite quȩ
dñs loquat᷑. Deinde dñs loquit᷑ ad ꝓphe¬
tam. Surge contende iudicio ad uersũ
montes: & audiant colles uocẽ tuã. Rur¬
tia quoq fundam̃ta t̾rȩ: dicit. Audite
montes iudiciũ dñi: & fortia fundam̃ta
t̾rȩ. Causãq reddit. quare eos cõpellat
audire: quia iudiciũ dñi cũ popło suo.
&r cũ isrł diudicabit᷑. Pro montibꝰ ad qͦs¬

Expanded text:
machus et Theodotio transtulerunt, et antiqua fundamenta terrae: quinta autem editio ipsum Hebraicum posuit, ETHANIM , fundamenta terrae. Prima igitur vox prophetae est: Audite quae Dominus loquitur. Deinde Deus loquitur ad prophetam: Surge, contende judicio adversum montes, et audiant colles vocem tuam. Rurtia quoque fundamenta terrae, et dicit, Audite, montes, judicium Domini, et fortia fundamenta terrae. Causamque reddit, quare eos compellat audire. Quia judicium Domini cum populo suo, et cum Israel dijudicabitur. Pro montibus ad q
Abbreviated transcription (Latin):
plo dei plantari ꝓhibitũ ẽ. & ciuitates
male exstructas. quas ante uocauerat
ciuitates t̾rȩ: destruat atq consumat.
Postꝗͣ aut̃ hoc fecerit reliquiis iacob tc̃
conuertet᷑ ad gentes. quas depasti sunt
sermonis recipe noluerunt: faciã in qͥt
in ira. & in furore ultionẽ in gentibus:
iuxta septuaginta interp̃tes. quia in¬
telligentia spiritalis ẽ: & debuimꝰ sen¬
sum cũ superiorib capituilis iungere.
disputatũ sit. Ceterũ hebrei istius mo¬
di deliramenta somniant. Postquam
septẽ quos fingunt. & quos uolunt pas¬
tores. & octo principes homines uice
tunc ueniente inquiunt xp̃o: omnes
ros a dño ueniens. & quasi pluuiȩ suꝑ
berba. & nequaꝗͣ sꝑabunt in hominib
emfiliis bominũ. s in deo : & erunt
in medio gentiũ. atq popłoꝵ sanguma¬
rii. atq crudeles. & de ueterib quondã
se dominis uindicantes. quasi leo in
iumentis siluarũ: & quasi catulus leo¬

Expanded text:
plo Dei plantari prohibitum est, et civitates plo Dei plantari prohibitum est, et civitates male exstructas, quas antea vocaverat civitates terrae, destruat atque consumat. Postquam autem hoc fecerit reliquiis Jacob, tunc convertetur ad gentes quas depasti sunt sermonis recipere noluerunt, faciam, inquit, in ira et in furore ultionem in gentibus, juxta Septuaginta interpretes, quia intelligentia spiritualis est, et debuimus sensum cum superioribus capitulis jungere, disputatum sit. Caeterum Hebraei istiusmodi deliramenta somniant: Postquam septem quos fingunt, et quos volunt pastores, et octo principes homines Assyrtunc veniente, inquiunt, Christo, omnes ros a Domino veniens, et quasi pluvia super herbam, et nequaquam sperabunt in hominibus, et in filiis hominum, sed in Deo. Et erunt in medio gentium atque populorum sanguinarii atque crudeles, et de veteribus quondam se dominis vindicantes, quasi leo in jumentis silvarum, et quasi catulus leo
Abbreviated transcription (Latin):
tiam rethoꝵ. dialeticoꝵq tendiculas.
in quib tibi uelut in munim̃tis con¬
fidebas. Et auferã maleficia tua de ma¬
nib: tuis: quib uł ipse decipiebaris:
uł deceptus alios decipiebas. Et eloqͦn¬
tes. siue ꝓnuntiantes: non erunt tibi.
Hunc de loquentib & ꝓnuntiantib:
plenus orbis ẽ. Loquunt᷑ quȩ nesciunt.
docent quȩ non didicerunt: magistri
sunt. cũ discipłi antea non fuerint.
Cũ gͦ docuerit dĩ hominẽ scientiam.
cessabunt falsȩ p̃sũptiones: & puersȩ
doctrinȩ tollent᷑. Et disꝑdã sculptilia
tua: & titulos tuos de medio tui. Scul¬
ptilia nr̃a sunt. quȩ facta st̃ e loquen
sensu dogmata eẽ cõposita: ñ ignorat
a se idolum eẽ simulatũ: & adorat oꝑa
manuũ suarũ. & curuatur homo. et
deceptꝰ decipit. Addit᷑ in reꝓmissione.
quȩ dirigit᷑ ad reliquias: id ẽ aa rnc̃¬
AXNCA iacob. Et succidã lucos de me¬
dio tui: & disꝑdã ciuitates tuas. Ut om¬
nia ligna siluarũ. & lucos. quos in tem¬

Expanded text:
s, in quibus tibi velut in munitionibus confidebas. Et auferam maleficia de manibus tuis, quibus vel ipse decipiebaris ab aliis, vel deceptus alios decipiebas, et loquentes, sive pronuntiantes non erunt tibi. Nunc loquentibus et pronuntiantibus plenus est orbis: loquuntur quae nesciunt: docent quae non 498 didicerunt: magistri sunt, cum discipuli ante non fuerint. Cum ergo docuerit Deus hominem scientiam, cessabunt falsae praesumptiones, et perversa doctrina tolletur. Et disperdam sculptilia tua et titulos tuos de medio tui. Sculptilia nostra sunt, quae a loquensensu dogmata esse composita, non ignorat a se esse idolum simulatum, et pro Deo amanuum suarum, et curvatur homo, ut deceptus decipiat. Additur in repromissione quae dirigitur ad reliquias, id est, ὑπόλειμμα Jacob: Et succidam lucos de medio tui, et disperdam civitates tuas, ut omnia ligna silvarum, et lucos quos in tem
Abbreviated transcription (Latin):
potiꝰ pascunt᷑ a ꝓpħa & inuitantur ad
prandium. Sed fac eũ accerisse. stipes
magis estimande st̃ tabernaculi: quã
munera ꝓphetie. Siclus enĩ iuginti
obolos habet ⁊ quarta pars sidi quitq
st̃ oboli. Et nr̃ igitur sacerdotes si uo.¬
lunt uendere ꝓphetiã. & colũbas in ca

Expanded text:
ta pascuntur, et invitantur ad prandium. Sed fac eum accepisse, stipes magis aestimandae sunt tabernaculi, quam munera prophetiae. Siclus enim viginti obolos habet, et quarta pars sicli quinque 472 oboli sunt. Et nostri igitur sacerdotes, si volunt
Abbreviated transcription (Latin):
ad thessalonicenses scribit᷑. quẽ dñs iħs
int̾ficiet sp̃u oris sui. & int̾fectio non
abolitionẽ significat s cessationẽ uitȩ¬
pessimȩ: qua male ante uiuebant. Deni-¬
q infert. & destruet illustratione ad¬
uentus sui: nũquã aut̃ destrueret si
int̾fectio abolitionẽ sonaret: cũ iam
ẽẽ cessasset: ita & hic inimicoꝵ consũ¬
ptio iuxta ꝓuerbia salomonis accipit̃.
in quib scriptũ ẽ. Interitus impiis hos¬
pitabit᷑. Hon erit ꝑpetuus. ñ eos rediget
ad nichilũ. s hospitabit᷑ apud eos: quam¬
diuq̃ in illis ẽ impietas consumet᷑. Deus
enĩ creauit hominẽ ne interiret: & mor¬
tẽ non fecit. Post hec sequit᷑. Et erit in
die illa quando eleuata fuerit manus
tua suꝑ hostes tuos o isrł. & om̃s inimici
tui perierint: int̾ficiã ȩquos tuos de me
ciuientis impetus. & in ȩquoꝵ morem
ruptis uinculis ꝓruentes. & currꝰ tuos
tis peccata consocians: quasi triũphans
in quadrigis ferebaris. Et disꝑdã ciuita¬

Expanded text:
ut Thessalonicensibus scribitur: Quem Dominus Jesus interficiet spiritu oris sui . Haec interfectio non abolitionem significat, sed cessationem pessimae vitae, qua male ante vivebant. Denique infert: Et destruet illustratione adventus sui. Numquam autem destrueret, si interfectio abolitionem sonaret, cum jam esse cessasset: ita et hic inimicorum consumptio, juxta Proverbia Salomonis accipitur, in quibus scriptum est: Interitus impiis hospitabitur: non erit perpetuus, non eos rediget ad nihilum; sed hospitabitur apud eos quamdiu quae in illis est, impietas consumatur. Deus enim creavit hominem, ne interiret, et mortem non fecit. Post haec sequitur: Et erit in die illa, quando elevata fuerit manus tua super hostes tuos, o Israel, et omnes inimici tui perierint, interficiam equos tuos de medcivientes impetus, et equorum more, ruptis vinculis, proruentes, et currus tuos  et peccata peccatis consocians, quasi triumphans in quadrigis ferebaris. Et disperdam civita
Abbreviated transcription (Latin):
cere. s econtrario benedixit nobis rei
ipsius ueritate cõpulsus: uanus gen¬
tiũ popłs natus de eo qui in pellem ẽ.
Nam beor int̾pretat᷑ in pelle. semper
carni. & mortis oꝑib deditus: respon¬
ditq pro nob̃. uanus popłs ortus ex eo.
qui totus in pelle ẽ: semꝑ cõmutans
loca uł stans suꝑ spinas. siue suꝑ fum¬
culos: ut uulgatȩ quoq editionis seqͣ¬

Expanded text:
cere; sed econtrario benedixit nobis, rei cere; sed econtrario benedixit nobis, rei ipsius veritate compulsus vanus populus gentium, natus de eo qui in pelle est: nam Beor interpretatur in pelle, semper carni et mortis operibus deditus: responditque pro nobis vanus populus, ortus ex eo qui totus in pelle est, semper commutans loca, vel stans super spinas, sive super funiculos, ut Vulgatae quoque editionis seq
Abbreviated transcription (Latin):
ni or egyptio popło. lutũ & laterem
fabricati sumus. & redemit nos qui
a dño quos redemit de manu inimi¬
corũ. & quos de regione congregauit.
quia in ȩt̾num miscłia eiꝰ. Et misit
quoq ante faciem nr̃am moysen spiri¬
talem legem. & aaron magnũ sacerdo¬
tem: ñ typicũ efod. ueritatẽq portan¬
tem. s habentẽ in fronte signaculum
scĩtatis: quod ds̃ signauit pater. Misit¬
& mariã uaticiniũ ꝓpħarum. & non
solum id nobis p̃stitit. sed ab inimicoꝵ
quoq nos manibus liberauit. Recorde¬
mur enĩ quid cogitauerit aduersum
nos: quid deuorare uoluit. & elingere
congregationẽ nr̃am: uerus balac di¬
abolus. Balac enim int̃pretat᷑ ẽRAI¬
xΩN. id ẽ elingens: rex aquȩ pat̾nȩ.
Siquidẽ moab iuxta ȩchimologiam:
aqua pat̾na dicitur. Cũ igitur insidi¬
aretur nobis balac. & insidiaretur ꝑ
uanũ popłm suũ. qđ int̾pretat᷑ balaã:
ñ ꝑmisit nos dĩ maledictis illiꝰ subia¬

Expanded text:
ni, et Aegyptio populo lutum et lateres ni, et Aegyptio populo lutum et lateres fabricati sumus: et redemit nos qui a Domino, quos redemit de manu inimicorum, et quos de regionibus congregavit: Quia in aeternum misericordia ejus . Emisit quoque ante faciem nostram Moysen spiritualem legem, et Aaron magnum sacerdotem, non typicum Ephod, veritatemque portantem, sed habentem in fronte signaculum sanctitatis quod Deus Pater signavit. Et misit Mariam vaticinium prophetarum, et non solum id nobis praestitit; sed de inimicorum quoque nos manibus liberavit. Recordemur enim quid cogitaverit adversum nos, 504 qui devorare voluit, et nostram congregationem elingere, verus Balac diabolus. Balac enim interpretatur ἐκλείχων, id est, elingens, rex aquae paternae: siquidem Moab juxta aliam etymologiam, aqua paterna dicitur. Cum igitur insidiaretur nobis Balac, et insidiaretur per vanum populum suum, quod interpretatur Balaam, non permisit nos Deus maledictis illius subja
Abbreviated transcription (Latin):
te mercede conduxit. & uide quomͦ
contra uoluntatẽ suam cupiens tͥ ma¬
ledicere. ariolus benedixerit. de sechim
ñ possem cũ pergente ꝑgere. & cũ tran¬
seunte transire. Et hoc feci. ut miscđie
meȩ & iusticiȩ noscerent᷑. tibi tantũ
ẽẽ amantis: ut cũ ego cotidie blasphe¬
mantiũ ore maledicar. tͥ ab inimico
ñ dimiserim maledici. Hebrei hunc
locũ in quo dicit᷑ de sechim usq ad
galgala. ut cognosceres iusticias dñi:
ita exponunt. Ab eo tempore qͦ for-¬
nicati estis in madian usq ad id tẽ¬
pus quo saul apud galgal est unctus
in regẽ: reppetite memoria quȩ mala
oꝑati sitis. & quanta uobis bona fece¬
rim: & meã in uos miscđam cognosce¬
tis. Hoc iuxta hystoriam ds̃ ad carneũ
isrł locutus sit Hos aut̃ qui cupimus
reuelata facie. głam dñi contemplari:
&r uere habenꝰ patrẽ abraham: audi¬
amus cũ peccauerimꝰ aduersum nos
disputantẽ dm̃: & arguentẽ nos in

Expanded text:
te mercede conduxit, et vide quomodo te mercede conduxit, et vide quomodo contra voluntatem suam, cupiens tibi maledicere hariolus benedixerit : de Settimnon possem cum pergente pergere, et cum transeunte transire: et hoc feci, ut misericordiae meae et justitiae noscerentur tibi, tantum te amantis, ut cum ego quotidie ore blasphemantium maledicar, tibi ad inimico non dimiserim maledici. Hebraei hunc locum in quo dicitur, de Settim usque ad Galgal, ut cognosceres justitias Domini , ita exponunt: ab eo tempore quo fornicati estis in Madian, usque ad tempus quo Saul apud Galgal est unctus in regem , repetite memoria quae mala operati estis, et quanta vobis bona fecerim, et meam in vos misericordiam cognoscetis. Hoc juxta historiam Deus ad carnalem Israel locutus sit. Nos autem qui cupimus revelata facie gloriam Domini contemplari, et vere habemus patrem Abraham, audiamus cum peccaverimus adversum nos disputantem Deum, et nos in
Abbreviated transcription (Latin):
tarũ aduersũ isrł congregauit exerci¬
mũ montis syna hodieq gignuntur.
menti. uł altare & tabernaculũ. cete¬
raq de lignis imputribilib facta refe¬
runt᷑: in hebraico ponunt᷑ ligna sechĩ.
quȩ habent similitudinẽ arboris
int̾pretatos ẽẽ hoc ẽ lentiscũ: s pau¬
latim librarioꝵ errore factum est.
lentiscis legerentur. Loquit᷑ gͥ ds̃ ad
popłm isrł. & ad iudiciũ prouocat.
& licentiã contra se tribuit disputan¬
di. Pople nĩs quid feci tͥ qđ facere non
debui. uł quid contristaui te: licet hoc
non habeatur in hebraico. Contristat
aut̃ pat̾ filium flagellatũ: ox iniqui
Quid molestus fui tibi: uel ut signifi¬
cantius in hębreo scribitur quo labo¬
re te pressi: An beneficia contumeliã
nes desiderans. dolebis te eductũ de
tra egrpti ac de domo seruitutis:
meo auxilio liberatũ: Quia dedi doc¬
torestͥ. moysen amicũ meũ. & aaron
cordare illius temporis. quando balac
rex moab balaam diuinũ aduersum

Expanded text:
tarum adversum Israel congregavit exercimum montis Sina hodie quoque gignuntur. menti, vel altare et tabernaculum, caeteraque quae de lignis imputribilibus facta referuntur, in Hebraico ponuntur ligna Settim, quae habent similitudinem arboris, interpretatos esse, hoc est, lentiscum; sed paulatim librariorum errore factum esse,lentiscis legerentur. Loquitur igitur Deus ad populum Israel, et ad judicium provocat, et licentiam contra se tribuit disputandi. Popule meus, quid feci tibi, quod facere non debui? vel quid contristavi te? licet hoc non habeatur in Hebraico. Contristat autem pater filium flagellatum, et iniquitQuid molestus fui tibi? vel, ut significantius in Hebraico scriptum est, quo labore te pressi? an beneficia mea contumelnesque Aegyptias desiderans, dolebis te eductum de terra Aegypti, ac de domo servitutis meo auxilio liberatum, quia dedi ductores tibi Moysen amicum meum, et Aaron cordare illius temporis quando Balac rex Moab, Balaam divinum adversum
Abbreviated transcription (Latin):
Frunt quoq iacob reliquiȩ in medio
gentiũ. quasi leo in ium̃tis in saltu:
& quasi catulus leonis in gregib oui¬
um. Dñs enĩ iħs de quo in genesi pro¬
phetat᷑: catulus leonis iuda. de germi¬
ne fili mi ascendens. accubans dormi¬
sti ut leo: & quasi catulus leonis: et
in alio loco accubans requieuit ut
te om̃s gentes. in nomine patris. & fi
lii. & sp̃s scĩ. ut quomͦ leoni nemo ꝑotest
resistere in ium̃tis. & catulo leonis in
ouib: ita illi de manu assyrii. & de ma¬
nu diaboli liberati: raperent ium̃ta
& peccora: homines quippe & ium̃ta
saluos faciet dñs. Et raꝑent. ñ ut int̾fi¬
cerent. s diuiderent. hoc ẽ ab infide¬
lib separarent. & nemo eẽt qui eis
resisteret. Leone aut̃ & catulo leonis
ita in ium̃tis & in ouib ꝑuagante:
manꝰ dĩ exaltat᷑ suꝑ eos: qui uł deum.
uł reliquias isrł ante tribulauerant:

Expanded text:
medio gentium quasi leo in jumentis in saltu, et quasi catulus leonis in gregibus ovium. Dominus enim Jesus, de quo in Genesi prophetatur: Catulus leonis Juda, de germine, fili mi, ascendisti: accubans dormisti ut leo et quasi catulus leonis . Et in alio loco: Accubans requievit ut te omnes gentes in nomine Patris, et Fiitus sancti : ut quomodo leoni nemo potest resistere in jumentis, et catulo leonis in ovibus, ita illi de manu Assyrii, et de manu diaboli liberati, 497 raperent jumenta et pecora: homines quippe et jumenta salvos faciet Dominus . Et raperent, non ut interficerent, sed ut dividerent, hoc est, ab infidelibus separarent, et non essent qui eis resisterent. Leone autem et catulo leonis, ita in jumentis, et in ovibus pervagante, manus Dei exaltatur super eos, qui vel Deum, vel reliquias Israel ante tribu
Abbreviated transcription (Latin):
& aquila transtulimꝰ in lanceis eiꝰ: ut
sub audiatur t̾rȩ nemrod: simmachus
portas eius: theodotio in portis eoꝵ: qͥnta
sumus dicere in sicis eoꝵ: in heb̾eo aut̃
cũ reliquiȩ fratrũ xp̃i conuerse fue¬
riit ad filios isrł. & uenerit assyrius
in t̾ram nr̃am: & adiuti a dño eum
qui nr̃as domos calcare cupiebat. con
pastores. & octo primates hominũ. uel
morsus hominũ: suscitabimꝰ aut̃. ego &

Expanded text:
et Aquila transtulimus, in lanceis ejus, ut et Aquila transtulimus, in lanceis ejus, ut subaudiatur, terrae Nemrod, Symmachus portas ejus; Theodotio, in portis eorum; quin possumus dicere, in sicis eorum: in Hebraeo autem cum reliquiae fratrum Christi conversae fuerint ad filios Israel, et venerit Assyrius in terram nostram, et adjuti a Domino, eum qui nostras domus calcare cupiebat, velopastores, et octo primates hominum, vel morsus hominum. Suscitabimus autem ego
Abbreviated transcription (Latin):
fratribꝰ. periculis ex genere. periculis
ex gentib : s in his om̃ib uincebat:
ꝓpt̾ illum quẽ dilexerat dm̃. & ideo
implebat᷑ pace. quia impletus fuerat
contumeliis. Iudei in aduentu xp̃i quẽ
sibi simulant: hec omnia uixta litterã
futura eẽ contendunt. Et suscitabimꝰ
suꝑ eũ septẽ pastores: & octo primates
hominũ. Et pascent t̾ram assur in gla¬
dio: & t̾ram nemrod in lanceis eiꝰ. Et
libabit de assur cũ uenerit in terram
nr̃am: & cũ calcauerit in finib ur̃ĩs.¬
res & octo morsus hominũ. Et pascert
assur in gladio: & terrã nemrod in fo-¬
ueam eius. Et liberabit de assur cũ ue¬
nerit suꝑ t̾ram ur̃am: & cũ ascenderit
suꝑ t̃minos ur̃os. Ubi nos posuimꝰ opti¬
mates hominũ: & in hebreo scriptũ ẽ.
Necicheadac: simmachus int̾pretatꝰ
ẽ xp̃os hominũ: theodotio. & quinta
editio princeps hominũ: & aquila gra¬
ues uel constitutos homines id ẽ kas ec¬
tarcnnic. Rursũ in eo ubi & ego.

Expanded text:
culis ex genere, periculis ex gentibus; sed in his omnibus vincebat propter illum qui dilexerat eum. Et ideo implebatur pace, quia impletus fuerat contumeliis . Judaei in adventu Christi, quem sibi simulant, haec omnia juxta litteram futura esse contendunt. Et suscitabimus super eum septem pastores et octo primates homines et pascent terram Assur in gladio et terram Nemrod in lanceis eius et liberabit ab Assur cum venerit in terram nostram et cum calcaverit in finibus nosres, et octo morsus hominum, et pascent Assur in gladio, et terram Nemrod in fovea ejus, et liberabit de Assur, cum venerit super terram vestram, et cum ascenderit super terminos vestros. Ubi nos posuimus primates homines, et in Hebraico scriptum est NESICHE ADAM  , Symmachus interpretatus est Christos hominum; Theodotio et quinta editio, principes hominum; Aquila graves, vel constitutos homines, id est, καθισταμένους. Rursum in eo ubi ego
Abbreviated transcription (Latin):
filios hominũ. Et erunt reliquiȩ iacob
in gentib in medio popłoꝵ multoꝵ. qͣsi
leo in ium̃tis siluarũ: &r quasi catulus
leonis in gregibus peccoꝵ: qui cũ tran¬
serit. & conculcauerit. & cȩꝑit: ñ est
qui eruat. Exaltabit᷑ manus tua suꝑ
hostes tuos: & om̃s inimici tui interibt̃.
Et erit in die illa dicit dñs: auferam
equos tuos de medio tui: & disperdam
quadrigas tuas: or ꝑdam ciuitates t̾rȩ
tue & destruam om̃s munitiones tuas.
& auferã maleficia de manu tua: & di

Expanded text:
iquiae Iacob in gentibus in medio populorum multorum quasi leo in iumentis silvarum et quasi catulus leonis in gregibus pecorum qui cum transierit et conculcaverit et ceperit non est qui eruat exaltabitur manus tua super hostes tuos et omnes inimici tui interibunt et erit in die illa dicit Dominus auferam equos tuos de medio tui et disperdam quadrigas tuas et perdam civitates terrae tuae et destruam omnes munitiones tuas et auferam maleficia de manu
Abbreviated transcription (Latin):
faciam sculptilia tua. & statuas tuasde
medio tui: & ñ adorabis ultra opera
manuũ tuarũ. Et euellã lucos tuosde
medio tui: & conteram ciuitates tuas. ⁊¬
oe faciam in furorem & in indignatio¬
nem & in ultionẽ: cunctis gentibꝰquȩ̨
audierunt .lxx. Et erunt reliquie

Expanded text:
uas tuas de medio tui, et non adorabis ultra opera manuum tuarum. Et evellam lucos tuos de medio tui, et conteram civitates tuas, et faciam in furore et in indignatione ultionem in cunctis gentibus, quae non audierunt. LXX: Et erunt reliquiae