comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
maligno est: mundus plenus peccati. Consum.¬
mau̾at maliciam suam mundꝰ ⁊ sic̃ consũma.¬
ionathan filius in dd̃ ꝓpħam ÷ eidem nuntia.¬
uit. ut declinaret & fugeret. Est gͦ consũma-¬
tio maliciȩ: consũmatio pecc̃oꝵ. Uenit agnꝰ
dei qui tollit pecc̃m mundi. qui est xp̃c m̃c :
finis legis: pͥncipium & finis: & remissio pec-¬
catoꝵ. Hunc finem consũmationis ꝓpħa ui-
rorem.Hidit sanguine eius: diu̾sa omnium
peccata mundari. Bene gͦ dixit. omnis consũ.¬
mationis uidi finem: hoc est. uidi consũmati
adult̾iĩ remissorẽ ÷ uidi consũmatȩ luxuriȩ atq
lasciniȩ. consũmatȩ crudelitatis atq seuiciȩ.
omnis postremo flagiciĩ ꝑ crucem suam delic-¬
ta donantẽ. Est etiam consũmata uirtꝰ. & con.¬
summata sapientia: consũmata iusticia: s
finis est legis ad iusticiam om̃i credenti. Uides.
quia finis est fidei: Bene gͦ ait. Omnis consũ.¬

Expanded text:
maligno est, mundus plenus peccati. consummaligno est, mundus plenus peccati. consummauerat malitiam suam mundus, sicut consummauIonathan filius in Dvit ut declinaret et fugeret . Est ergo consummatio malitiae, consummatio peccatorum. Venit Agnus Dei, qui tulit peccatum mundi, qui est Christus Jesus, finis Legis, principium et finis, et remissio peccatorum. Hunc finem consummationis vidit Prororem: vidit sanguine ejus diversa omnium peccata mundari. Bene ergo dixit: Omnis consummationis vidi finem; hoc est, vidi consummati adulterii remissorem, vidi consummatae luxuriae atque lasciviae, consummatae crudelitatis atque saevitiae, omnis postremo flagitii per crucem suam delicta donantem. 48. Est etiam consummata virtus, consummata sapientia, consummata justitia, sed finis est Legis ad justitiam omni credenti . Vides quia finis est fidei? Bene ergo ait: Omnis consum
Abbreviated transcription (Latin):
denti. Habes scriptum. Ecce ego uob̃cũ sum ÷ usq
culi. finis seculi est: finis autem omniũ xp̃c:c̃.
summationes autẽ multȩ. Est consũmatio: qͣn.¬
do resurrectio est ad salutem. Consũmatũ qͦ
opus dicitur: ꝑfectum opus. Consummata ma.¬
licia dicitur. idest plena: cui nichil desit ad
studium. & artem nocendi. Est consũmatio
hominis: & multȩ consummationes : donec
suimus exemplum: qͣm sequitur resurrectio. S̾i.¬
cut enim in adam om̃s moriunt᷑: ita & in xp̃o
om̃s uiuificant᷑. Post resurrectionẽ: consum ma-¬
tio. Unꝰquisq autẽ inordine sũo : pͥmitiȩ xp̃c:
diderunt: deinde finis. cum tͣdiderit regnũ dõ
& patri: cum euacuau̾it omnẽ pͥncipatum &
potestatem. Ergo consummationẽ seculi. seqͥtur
finis: iuxta apłm. Unde colligit᷑: qd̾ seqͣtur fi-¬
nis omnem consũmationẽ. Mundus in malig.¬
no positus est: ut dixit ioħs. Gͦ & seculum in

Expanded text:
denti . Habes scriptum: Ecce ego vobiscum sum . . . denti . Habes scriptum: Ecce ego vobiscum sum . . . culi finis saeculi est; finis autem omnium Christus. Consummationes autem multae. Est consummatio, quando resurrectio est ad salutem. Consummatum quoque opus dicitur perfectum opus. Consummata malitia dicitur, id est, plena, cui nihil desit ad studium et artem nocendi. Est consummatio hominis, et multae consummationes, donec asuimus exemplum, quam sequitur resurrectio: Sicut enim in Adam omnes moriuntur: ita et in Christo omnes vivificabuntur . Post resurrectionem 1129 consummatdiderunt, deinde finis, cum tradiderit regnum deo et patri, dum euacuauerit omnem principatum et potestatem. ergo consummationem saeculi sequitur finis iuxta apostolum; unde colligitur, quod sequatur finis omnem consummationem. Mundus in maligno positus est, ut dixit Iohannes. ergo et saeculum in
Abbreviated transcription (Latin):
tem ã studio diuinȩ cognitionis auerti: nec in-¬
tentionẽ meam domine a mandatoꝵ tuoꝵ se.¬
rie declinaui: s intellexi testimonia tua. Si
enim non intellexissem : peccatores me illi utiq
ꝑdidissent. Quȩ intellexi utiq sensu: etiam oꝑi.¬
b secutus sum. Neq enim nudus intellectus est:
s qͦm etiam facta testantur. Deniq beatus qui
intelligit suꝑ egenum & pauꝑem. Ille utiq in.¬
telligit suꝑ pauꝑem: qui largitur pauꝑi. Nã
qͥd ꝑdest misereri mnopiᷤᷤ : nisi alimgniam eidĩ
largiaris.: Sequitur uersus. uiii. Omnis con.¬
summationis uidi finem: amplum mandatũ
tuũ ualde. Non possumus in omnib uim greci
sermonis expͥmere. Maior in greco plerũq iuis:
& pompa sermonis est. Telos dicitur grece. qd
nos latine & finem dicimꝰ: & consummationẽ.
Telos autẽ & consummationis ipsius est finis:
sicut finis est legis xp̃c ad iusticiam ommi cre.

Expanded text:
tem a studio diuinae cognitionis auerti nec intem a studio diuinae cognitionis auerti nec intentionem meam, domine, a mandatorum tuorum serie declinaui, sed intellexi testimonia tua; si enim non intellexissem, peccatores me utique illi perdidissent. quae intellexi utique sensu, etiam operibus secutus sum; neque enim nudus ntellectus est, sed quem etiam facta testantur. denique beatus qui intellegit super egenum et pauperem. ille utique intellegit super pauperem qui largitur pauperi; nam quid prodest misereri inopis, nisi alimoniam eidem largiaris ? Sequitur uersus octauus: omnis consum m ation n i s uidi fomnis, amplificum mandatum tuum ualde. non possumus in omnibus uim Graeci sermonis exprimere; maior in Graeco plerumque uis et pompa sermonis est. rfkog dicitur Graece quod nos Latine et finem dicimus et consummationem; rO.o; autem et consummation\'s ipsius fin\'s est, sicut finis legis est Chri
Abbreviated transcription (Latin):
des uitȩ huius illecebram: corporisq cruciatũ.
Expectauerunt peccatores. ut de me tͥumphũ
batis uos ẽẽ uictores. Redite deiecti: qui uene.¬
ratis suꝑbi. Ubi est mors uictoria tua: ubi ẽ
mors aculeus tuus: Non tua iam. s nr̃a cepit
ecce uictoria: quia in te uincimꝰ. in qua etiam¬
antea uincebamur. Bene gͥ dicit martyr: me
expectauerunt peccatores ut ꝑd̾ent me. Post
momentũ. immo adhuc in corpore situs. uidet
deducentiũ choros: angł̾oꝵ gaudia. Qui enim
suꝑ unius peccatoris conu̾sione letant᷑: qͣntoma.¬
expectauerunt iusti: ut deducerent me. Uidet
dominum ñm: & ait. Me expectauit xp̃c: ut
coronaret me. Aliter qui uoluerit intelligere
necem : alius opp̾ssionem uiduȩ. uel pupilli .a.¬
lius aliud: & putabant me sins retib eẽ capi.¬
endum. Expectauerunt me ut ꝑderent conta.¬
gione peccati: s ego non illecebris peccatoꝵ. m̃¬

Expanded text:
des uitae huius inlecebram corporisque cruciatum. des uitae huius inlecebram corporisque cruciatum. expectauerunt peccatores, ut de me triumphumbatis uos esse uictores, redite deiecti qui ueneratis superbi. ubi est, mors, uictoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? non tua iam, sed nostra coepit esse uictoria, quia in te uincimus in qua antea uincebamur. bene ergo dicit martyr: me expectauerunt peccatores, u t perderent me. post momentum, immo adhuc in corpore positus uidet deducentium choros, angelorum gaudia — qui enim super unius peccatoris conuersione laetantur, quanto mait: me expectauerunt iusti, ut deducerent me, uidet dominum Iesum et ait: me expectauit Christus, ut coronaret me. Aliter qui uult intellegere: necem, alius oppressionem uiduae uel pupilli, alius aliud, et putabant me suis retibus esse capiendum. expectauerunt me, ut perderent contagione peccati, sed ego non inlecebris peccatorum men
Abbreviated transcription (Latin):
ne dixerit tuus sum: addidit. iustificationes tu.¬
as exquisiui : hoc est. nichil alioꝵ quesiui: s id
solum qd̃ tuum est desid̾aui. Alĩ querunt mo.
nilia p̾ciosa: ego solas iustificationes tuas qͤdam
qͣsi serta iusticiȩ. Ali domũ ad domum. ullã
ad uillam iungunt. qͦsi soli habitare possint
in t̾ra hac. & elementũ uolunt occupare cõmu-¬
ne: aliĩ possessionem aeris ipsius uindicare : mͥ
in tuis iustificationib omne patͥmoniũ est. Ne¬
scio possidere: nͥ qd̃ tui iuris est. In tuis eloqͥis.
spiritalis michi cura refulsit argenti. Michi por.¬
tio: deus est. Tuus sum ego: quia pars mͥ here.¬
ditatis. non in auro. non in argento est: s in
tẏrio: in quo positus sanctus iam de iudicio
ꝑsecutoris egressus dicat.: me expectauerunt
peccatores ut ꝑd̾ent me: hoc est adhibuerunt
omnia gen̾a penarum : om̃s artes ꝑsuasionũ:
s de ꝓposito abducere nequiuerunt. Uicit fi.¬

Expanded text:
ne dixerit \'tuus sum\', addidit: iustificationes tune dixerit \'tuus sum\', addidit: iustificationes tuas exquisiui, hoc est: nihil aliorum quaesiui, sed id solum quod tuum est desideraui. alii quaerunt mo- nilia pretiosa, ego solas iustificationes tuas quasi quaedam serta iustitiae. alii domum ad domum, uillam ad uillam iungunt, quasi soli habitare possint in terra hac, et elementum uolunt occupare commune, alii possessionem aeris ipsius uindicare; mihi in tuis iustificationibus omne patrimonium est, nescio possidere nisi quod tui iuris est, in tuis eloquiis spiritalis mihi cura refulsit argenti. mihi portio deus est, tuus sum ego, quia pars mihi hereditatis non in auro, non in argento est, sed intyrio, in quo positus sanctus iam de iudicio persecutoris egressus dicat: me expectauerunt peccatores, ut perderent me, hoc est: adhibuerunt omnia genera poenarum, omnes artes persuasionum, sed de proposito abducere nequiuerunt; uicit fi
Abbreviated transcription (Latin):
rit. ad me ilico reu̾tetur. Quis gͦ est dei⁊ nisi qui
potest dicere. nichil michi conscius sum: Ideo
obnoxius tenebatur. Ego autem nunc dei mei
sum: nunc tristiciȩ: nc̃ iracundiȩ : nunc uerbi
ociosi. & ideo qui plures dominos habet: non
potest uni dicere. Domine it̃u: tuus sum. Unde
arbitror & de huiusmodi dominis: dixisse pau.¬
lum. Nam & si sunt qui dicant᷑ diĩ. siue in celo.
siue in terra: nob̃ tamen unus deus pater ex qͦ
omnia. & nos in illum : & unus dominus mc.
ꝑ qͦm omnia. & nos ꝑ ipsum. uerbi gͥ totus erat
us es. Qui uere dicit tuus sum: audit a domino
meus es.Deniq: de ipso dominus ad ananiam
cũ mitt̾et eum ad sanandum paulũ: ait. Uade:
qm̃ uas electionis est michi. & quia ꝑseu̾auit
xp̃i eẽ: quasi impleto certamine. coronam me¬
ruit inuenire iusticiȩ. Recte gͦ ꝓpħa dauid dix̃.
tuus sum: qui semꝑ in deo mansit. & qua ratio.¬

Expanded text:
rit, ad me ilico reuertetur\'. quis ergo est dei nisi qui rit, ad me ilico reuertetur\'. quis ergo est dei nisi qui potest dicere: nihi 1 mihi conscius sum? ideo obnoxius tenebatur. ego autem nunc dei mei sum, nunc tristiae, nunc iracundiae, nunc uerbi otiosi. et ideo qui plures dominos habet non potest uni dicere: \'domine Iesu, tuus sum\'. unde arbitror etiam de huius mundi dominis dixisse Paulum: nam etsi sunt qui dicantur dii siue in caelo siue in terra, nobis tamen unus deus pater, ex quo omnia et nos in illum, et unus dominus Iesus, per quem omnia et nos per ipsum. uerbi igitur totus erat us es\'. qui uere dicit: \'tuus sum\', audit a domino: \'meus es\'. denique de ipso dominus ad Ananiam, cum mitteret eum ad sanandum Paulum, ait: uade, quoniam uas electionis est mihi. et quia perseuerauit Christi esse, quasi impleto certamine coronam meruit inuenire iustitiae. Recte ergo propheta dixit Dauid: tuus sum, qui semper in domino mansit. et qua ratio
Abbreviated transcription (Latin):
Non est meus. qͦm cura spoliandi minoris exagi.¬
tat: quia mea largitio est: Non est meus. qm
ira mobilis inqͥetat: quia mea tͣnquillitas est.
Non est meus uini crapula temulentꝰ in lucem:
ambitione głȩ secularis ebrius in ꝑiculum: qͥ
non possit sobrie mod̾ationis seruare uestigi¬
um. Pax sum ego: litigare non noui. Quid michi
ad eum de quo ueniat diabolus & dicat meus
est: Nam michi sua colla curuauit: mea in
illo plura reꝑio. Nomen tuum sibi iundicat: &¬
meum munus. Non est gͦ xp̃i : nisi qui est alie.¬
nus a crimine. Non est. xp̃i : nisi qui potest semꝑ
tabilis est: ut ego aut merore mutor aut indig.¬
natione: uenit ira & dicit. meus est. Ante horam
meus erat: spero qd̃ it̾um meus fiat. Uenit tͥsticia:
& dicit meus est. Ante horam in mea possessione
fuit. in meo iure : erigere animum pre merore ñ
pot̾at: nec ocłos leuare: ce si triste aliquid accide¬

Expanded text:
non est meus quem cura spoliandi minoris exaginon est meus quem cura spoliandi minoris exagitat, quia mea integritas est; non est meus quem ira mobilis inquietat, quia mea tranquillitas est; non est meus uini crapula temulentus in lucem, ambitione gloriae saecularis ebrius in periculum, qui non possit sobriae moderationis seruare uestigium. pax sum ego, litigare non noui. quid mihi ad eum de quo ueniens diabolus dicat: \'meus est; nam mihi sua colla curuauit, mea in illo plura repperio, nomen sibi tuum uindicat et meum munus\'? Non ergo est Christi nisi qui est alienus a crimine, non est Christi nisi qui potest sempetabilis est, ut ego aut maerore mutor aut indignatione, uenit ira et dicit: \'meus est; ante horam meus erat, spero quod iterum meus fiat. uenit tristitia et dicit: \'meus est; ante horam in mea possessione fuit, in meo iure; erigere animum prae maerore non poterat nec oculos eleuare et, si triste aliquid accide
Abbreviated transcription (Latin):
mundi pͥncipe. cum ei ostendisset om̃ia regna
mundi ÷ hȩc omnia tͥ dabo. si ꝓcidens adorau̾is me:
Ante gͦ ille subicit᷑: qui alios uult hab̃e subiec.¬
tos. ueniunt omnia uicia: & dicunt singła. me-¬
us es. Quem tanti competunt: qͣm uile mancipi.¬
um est. Quomͦ gͦ tu qui huiꝰmodi es. potes. xp̃o
dicere tuus sum: Respondebit tibi ille. Non qui.¬
cunq dicit mͥ domine domine: intrabit in reg¬
num cȩloꝵ. Non qͥcunq dicit mͥ tuus sum : meus
est.Meus plane es.si uocem non redarguat con.¬
scientia: si sermonem tuũ animus aut oꝑa non
refutent. Ego non nego meum ẽẽ eum. qui ipse
se non neget: aut certe si ꝓ me. seipsum sibi ab.¬
neget. Nolo hab̃e seruulum: plurib dominis
seruientem. Nam quomͦ meus est. si mͥ dicat
uerbo. tuussum. & oꝑib neget. & factis se dia-¬
bolo adiudicet & obstringat: hon est meus.
quem libido succendit: quia mea castitas est.

Expanded text:
mundi principe, cum ei ostendisset omnia regna mundi principe, cum ei ostendisset omnia regna mundi: haec omnia tibi dabo, si procidens ad oraueris me? ante ergo ipse subicitur qui alios uult habere subiectos\'. ueniunt omnia uitia et singula dicunt: \'meus es\'. quem tanti conpetunt, quam uile mancipium est! Quomodo ergo tu, qui huiusmodi es, potes Christo dicere: tuus sum\'? respondebit tibi ille: non quicumque dicit mihi \'domine domine\', intrabit in regnum caelorum, non quicumque dicit mihi: tuus sum\', meus est. meus plane es, si uocem non redarguat conscientia, si sermonem tuum animus aut opera non refutent. ego non nego meum esse eum qui ipse se non neget aut certe si pro me se ipsum sibi abneget. nolo habere seruulum pluribus dominis seruientem. nam quomodo meus est, si mihi dicat uerbo \'tuus sum\' et operibus neget et factis se diabolo adiudicet et obstringat i non est meus quem libido succendit, quia mea castitas est;
Abbreviated transcription (Latin):
uenit libido. & dicit. meus es: qͥa ea quȩ sunt cor-¬
poris concupiscis. In illius adolescentule amore te
mͥ uendidisti: in illius concubitu meretͥcis. p̾ciũ
ꝓ te adnumeraui. henit auaricia: & dicit. Argen.¬
tum & aurum qd habes. seruitutis tuȩ p̾cium s:
possessio qͣm tenes iuris tui emptio: uenditio li-¬
b̃tatis est. uenit luxuria : & dicit meus es. Umiꝰ
diei conuiuium: precium tuȩ uitȩ est. Ille sũp.¬
tus epularum tui capitis lictatio tui est summa
contractꝰ: & qd̃ peius est. carne emptꝰ es: uili.¬
or es cibo tuo. Preciosior est unius diei mensa
tua: qͣm tocius temporis uita. Int̾ calices te re.¬
demi: int̾ epulas adquisiui. Ienit ambitio. &
dicit: plane meus es. Nescis qd̃ ideo aliis imꝑa.
re te feci÷ ut mͥ ipse seruires:. Hescis qd̃ ideo potesta.¬
tem in te contuli ÷ ut meȩ te subicem potestati:
An ignoras ipsi domino salutari dictum eẽ ab huiꝰ

Expanded text:
uenit libido et dicit: \'meus es, quia ea quae sunt coruenit libido et dicit: \'meus es, quia ea quae sunt corporis concupiscis. in illius adulescentulae amore te mihi uendidisti, in illius concubitu meretricis pretium pro te adnumeraui\'. uenit auaritia et dicit: \'argentum et aurum quod habes seruitutis tuae pretium est; possessio quam tenes iuris tui emptio, uenditio libertatis tuae est\\ uenit luxuria et dicit: \'meus es. unius diei conuiuium pretium tuae uitae est; ille sumptus epularum tui capitis licitatio, tui est summa contractus et, quod peius est, caro emptus es, uilior cibo es tuo; pretiosior est unius diei mensa tua quam totius temporis uita. inter calices te redemi, inter epulas adquisiui\'. uenit ambitio et dicit tibi: \'plane meus es. nescis, quod ideo imperare te aliis feci, ut mihi ipse seruires ? nescis, quod ideo potestatem m m contuli, ut meae te subicerem potestati? an ignoras ipsi domino salutari dictum esse ab huius
Abbreviated transcription (Latin):
nationes. tanti diuites. pauꝑtatem putant do-¬
mino seruire : & qui supͣ om̃s est. illis exiguus &
angustus est. Illis non est satis dei filius: in quo
sunt omnia. Deniq ille diues in euangłio cui dic.¬
tum est. si uis ꝑfectus ẽẽ uende omna quȩ habes.
& da pauꝑib : deum sibi non suffic̾e iudicauit.
Deniq & contͥstatus est: quasi qd̃ plus eẽt relin-¬
quere. & iuberetur qd̃ minus eẽt eligere. Ille gͦ
dicit tuus sum: qui dic̾e potest. Ecce omnia reli.¬
quimꝰ: & secuti sumuste. Apłoꝵ itaq uox ista ÷:
nec omniũ tamen apłoꝵ. Nam & iudas apłs fuit:¬
& ipse. tuus sum: s uoce non corde. Uenit & intͦ¬
iuit in eum sathanas: & cepit dicere. Non est tu.¬
us it̃: s meus est. Deniq ea quȩ mea sunt co-¬
gitat : quȩ mea sunt in pectore suo uoluit. Lecũ
epulat᷑ : & mecum pascitur. Ate panem accipit:
a me pecumam. Tecum bibit: & mͥ tuum sangͥ¬

Expanded text:
nationes, tanti diuites paupertatem putant donationes, tanti diuites paupertatem putant domino seruire et qui supra omnes est, illis exiguus et angustus est, illis non est satis dei filius in quo sunt omnia. denique ille diues in euangelio, cui dictum est: si uis perfectus esse, uende omnia quae habes et da pauperibus, deum sibi non sufficere iudicauit. denique et contristatus est, quasi quod plus esset relinquere iuberetur, quod minus esset eligere. ille ergo dicit: \'tuus sum\', qui dicere potest: ecce omnia r eliquimus et secuti sumus te. Apostolorum itaque uox ista est, nec omnium tamen apostolorum; nam et ludas apost ipse: tuus sum\', sed uoce, non corde. uenit et introiuit in eum satanas et coepit dicere: \'non est tuus, Iesu, sed meus est. denique ea quae mea sunt cogitat, quae mea sunt, in pectore suo uoluit. tecum epulatur et mecum pascitur, a te panem accipit, a me pecuniam, tecum bibit et mihi tuum sangu
Abbreviated transcription (Latin):
unius egypti s seculi istius pͥnceps. uinculo ser-¬
intii grauis nos tenebat adstrictos. Non oblini.¬
scamur mȩt̾nũ : ut cum uen̾imus in illam uerã
t̾ram repmissionis ubi est regio uiuoꝵ÷ memi.¬
nerim quanta hic nob̃ pharao dirus intule.¬
rit: quid ꝑpesi in hoc simus seculo: quib tandẽ
erepti malis: & agamus gr̃as eripienti nos dño
iiiii. qui ꝑturbatorem omniũ fecit ẽẽ captiuũ.
Sequitur u̾sus. Uͦ. Tuus sum ego saluũ me¬
fac domine: qm iustificationes tuas exqͥsiui.
facilis uox & cõmunis uidetur: s paucoꝵ est.
Satis rarus enim est: qui potest dicere deo. tuus
sum. Ille enim dicit. qui adheret deo totis sensib:
qui aliud cogitare non nouit.Ille hac uoce uti-¬
tur. qui potest dic̾e : ostende nob̃ patrem. & suf-¬
ficit nobis. Nunqͥd hac uoce utitur auidus pe¬
cunȩ. honoris. potestatis: Multis non est satis
deum scire: & quide plurib. Tanti popłi. tantȩ

Expanded text:
unius Aegypti, sed saeculi istius princeps, uinculo seruunius Aegypti, sed saeculi istius princeps, uinculo seruitii grauis nos tenebat adstrictos. non obliuiscamur in aeternum, ut, cum uenerimus in illam uere terram repromissionis, ubi est regio uiuorum, meminerimus quanta hic nobis Pharao dirus intulerit, quot perpessi in hoc simus saeculo, quibus tandem erepti malis, et agamus gratias eripienti nos domino Iesu, qui perturbatorem omnium fecit esse captiuum. Sequitur uersus sextus: tuus sum ego, s alu a me, domine, quoniam iustificationes tuas exquisiui . facilis uox et communis uidetur, sed paucorum est. satis rarus est enim qui potest dicere deo: \'tuus sum\'. ille enim dicit, qui adhaeret deo totis sensibus, qui aliud cogitare non noueric. ille hac uoce utitur, qui potest dicere: ostende nobis patrem, et sufficit nobis. numquid hac uoce utitur auidus pecuniae honoris potestatis ? multis non est satis deum scire, et quidem pluribus. tanti populi, tantae
Abbreviated transcription (Latin):
lebratum est in egypti finib: cum adhuc sub
rege pharaone positi patres nr̃i. deplorarent
miserȩ seruitutis iniuriam: & postea lib̃ati rur.¬
sus in terra repmissionis pascha celebrarunt.
Suꝑius ad cominuntionem: post̾ius ad recor.¬
dationem. Siquis gͦ int̾roget hebreum. qua
ratione in egypto:celebratum est pãscha: re.¬
spondebit. Quia regi pharaoni adhuc seruitutis
uinculo obnoxiĩ tenebamur. Ille agnus patrũ
popłm lib̃auit : ille agnus uocauit ad lib̃tatẽ:
ille agnus maris ꝓfunda solidauit: ut egyptũ
tͣnsire possemus. Quotiens gͦ pascha celebramꝰ:
meminisse debemus uet̾is seruitutis & noue lib̃ta.¬
tis: quid fuerimꝰ. & quid acceꝑimus. Non enim po.¬
test plene quis intellig̾e qd̵ acceꝑit: nisi menuin̾it
ante qͥd fuerit. Non ergo obliuiscam᷑. quia dñs
ĩt agnus dei. mundi hostia. soluit nos grauiũ
nexib delictoꝵ: quib pharao ille tet̾rimus non

Expanded text:
lebratum est in Aegypti finibus, cum adhuc sub lebratum est in Aegypti finibus, cum adhuc sub rege Pharao positi patres nostri deplorarent miserae seruitutis iniuriam, et postea liberati rursus in terra repromissionis pascha celebrarunt, superius ad commonitionem, posterius ad recordationem. si quis ergo interogat Hebraeum, qua ratione in Aegypto celebratum est, respondebit: \'quia regi Pharao adhuc seruitutis uinculo obnoxii tenebamur, ille agnus patrum populum liberauit, ille agnus uocauit ad libertatem, ille agnus maris profunda solidauit, ut Aegyptum transire possemus. quotiens ergo pascha celebramus, meminisse debemus ueteris seruitutis et nouae libertatis, quid fuerimus et quid acceperimus\'. non enim potest plene quis intellegere quid acceperit, nisi meminerit ante quid fuerit. Non ergo obliuiscamur, quia dominus Iesus, agnus dei, mundi hostia, soluit nos grauium nexibus delictorum, quibus Pharao ille taeterrimus, non
Abbreviated transcription (Latin):
uuloꝵ: donec ad ꝑfectȩ fidei maturiorem qͣndam
ueniamꝰ etatem. In lege autem mandata sunt: i¬
stificationis. testimonia ÷ iusticiȩ. p̾cepta. Unuficamͣ
gͦ in lege: unde & apłs ait. Lex autẽ non est ex fi¬
de: s qui facit illam. uiuet in ea.S quia idem
supͣ ait. qm̃ in lege nemo iustificat᷑ ⁊ intelligis utiq
qͥa iustificatio legis sp̃es est & ymago: non u̾itas
huc in legis iustificationib uiuebat. uidebat aũ
fulgorem euangłii: qͣsi memor uet̾is discipline.
Legi tanqͣm pedagogo utili: grãm reseruabat.
Consid̾a aliqͦm excedentem ex ephẽbis. in diuitiis
& honorib constitutũ: pedagogo suo honorificen.¬
tiam reseruantem : cuiꝰ officiis informatũ se eẽ
cognosc̾et. ut maturiorem regere posset etatem.
Monet si quidem etiam ipsa lȩx: ut his qui nob̃
aliqͣndo ꝓfuerint. neqͣqͣm eẽ debeamꝰ ingrati.
Nam sicut habemꝰ in uet̾i testamento. pascha ce.¬

Expanded text:
uulorum, donec ad perfectae fidei maturiorem quandam uulorum, donec ad perfectae fidei maturiorem quandam ueniamus aetatem. in lege autem mandata sunt, iustificationes, testimonia, iustitiae, praecepta; uiuificamur ergo in lege, unde apostolus ait: lex autem non est ex fide, sed qui facit illam uiuet in ea. sed quia idem supra ait: quoniam in lege nemo iustificatur, intellegis utique quia iustificatio legis species est et imago, non ueritas. huc in legis iustificatione uiuebat, uidebat autem fulgorem euangelii, quasi memor ueteris disciplinae legi tamquam paedagogo utili gratiam reseruabat. considera aliquem excedentem ex ephebis in diuitiis et honoribus constitutum paedagogo suo honorificentiam reseruantem, cuius officiis informatum se esse cognosceret, ut maturiorem regere posset aetatem. Monet siquidem etiam ipsa lex, ut his, qui nobis aliquando profuerint, nequaquam esse debeamus ingrati. nam sicut habemus in ueteri testamento, pascha ce
Abbreviated transcription (Latin):
non ã domino locutꝰ es quȩ dixisti: & ommum
in te mͣtes affectusq mutabo: ut qui indignan᷑
iniuriam. absolutionem conferant. S ille gra¬
tius iudicauit ꝓ u̾itate supplicium : qͣm ꝑ adu.¬
latione beneficium. Qd̃ utiq non fecisset: nisi
meditatione legis fuisset exercitatꝰ. Sit nob̃ gͦ
cotidiana lectio ꝓ exercitio: ut quȩ legimꝰ. me.¬
ditemur imitari. In hac desudemus uirtutum
palestra: ut cum increbruerint temptam̃ta :
non tanꝗͣ inexercitatos. ñ tanqͣm exꝑtes ciboꝵ
spiritalium. & attenuatos ieiumo lectionis. tem.¬
tationũ tempꝰ inueniat. Qd̃ si athleticis epulis pa.¬
stam animam nr̃am potuerit inuenire: si sit
euangłicus sucus in nob̃: si apłicis escis maturi.
tas mentis nr̃ȩ thoros animȩ robusta solidau̾it :
si frequenti meditatiõe memoria tenax p̾ceptoꝵ
cȩlestium. parata ad tempꝰ exempla deꝓmpse¬
rit: nulla temptationũ nos pot̾it ꝑturbare

Expanded text:
non a domino locutus es quae dixisti, et omnium non a domino locutus es quae dixisti, et omnium in te mentes affectusque mutabo, ut, qui indignantur iniuriam, absolutionem conferant\'. sed ille gratius iudicauit pro ueritate supplicium quam pro adulatione beneficium. quod utique non fecisset, nisi meditatione legis fuisset exercitatus. Sit nobis ergo cotidiana lectio pro exercitio, ut quae legimus meditemur imitari. in hac desudemus uirtutum palaestra, ut, cum increpuerint temptamenta, non tamquam inexercitatos, non tamquam expertes ciborum spiritalium et adtenuatos ieiunio lectionis temptationum tempus inueniat. quodsi athleticis epulis pastam animam nostram potuerit inuenire, si sit euangelicus sucus in nobis, si apostolicis escis maturitas nostrae mentis toros, animae robusta solidauerit, si frequenti meditatione memoria tenax praeceptorum caelestium parata ad tempus exempla deprompserit, nulla temptationum poterit nos perturbare
Abbreviated transcription (Latin):
cundȩ res: quos supplicia acerba non freg̾ant.
ꝓducitur ẽ carcere nuturegio: int̾pretatur som.¬
nium: eligitur. ut honore prestantior ẽẽt omnib
egyptiis: regi scdĩ. esurientib popłis alimenta
dund̃ et. Obitiunt᷑ ei fr̃s. qui eum ad seruitutis in¬
iuriam ñ frat̾no amore uendiderant: ut uel c̃-¬
tumeliȩ. & appetitȩ salutis dolore temptat᷑. excu.¬
teret germanitatis affectũ. S uir iustus oblitꝰ ÷
contumeliam: cumulauit grãm: eo se magis fra.¬
trem uoluit ȩxib̾e. qͦ fr̃s ipse non fuisset exꝑtus.
Deniq hoc munere. & patrem recepit: & fr̃em
pia fraude quesiuit. Quid gͥ aliud melius dic̾et
sc̃s ioseph.qͣm istud ad dominum: nͥ qͥa lex tua
meditatio mea est. tunc forsitan ꝑissem in hu-¬
militate mead: fertur ꝓpħȩ cuidam. & pleriq
ferunt. qd̃ ysaiȩ in carcere posito cum mole im.¬
minentis urgeret᷑ exitiĩ: dixisse diabolũ. Dic qͥa

Expanded text:
cundae res, quos supplicia acerba non fregerant. cundae res, quos supplicia acerba non fregerant. producitur e carcere nutu regio, interpretatur somnium, eligitur ut honore praestantior esset omnibus Aegyptiis, regi secundus esurientibus populis alimenta diuideret. obiciuntur ei fratres, qui eum ad seruitutis iniuriam non fraterno amore uendiderant, ut uel contumeliae et adpetitae salutis dolore temptatus excuteret germanitatis affectum. sed uir iustus oblitus est contumeliam, cumulauit gratiam; eo se magis fratrem uoluit exhibere quo fratres ipse non fuisset expertus. denique hoc munere et patrem recepit et fratrem pia fraude quaesiuit. quid igitur aliud melius diceret sanctus Ioseph quam istud ad dominum: nisi quia lextua meditatio mea est, tunc forsitan perissem in humilitate mea? Fertur prophetae cuidam — et plerique ferunt quod Esaiae in carcere posito —, cum mole inminentis urgeretur exitii, dixisse diabolum: \'die quia
Abbreviated transcription (Latin):
egyptios: Est consolabilis ser̃uit᷑: seruire uł iustis.
Equitate domini: leuat᷑ iniuria seruitutis. Tanto
gͥ genere deiectus. satis gratum habebat: siministi.¬
O regio suum obseqͥum ꝓbaretur. Nec hoc qͥdem
satis fuit : ad temptationis acerbitatem. Redit ad.¬
u̾sarius ad suas artes÷ notasq uires suas omni
fraude cõmouet: ut ꝑ mulierem laqueos in no.¬
xiȩ necteret conscientiȩ. Concitauit in eum libidi¬
dinis stimulis uxorem domini sui. quȩ adult̾mos
ã seruulo concubitꝰ flagitaret: ut si adqͥesceret.
cͥmen impleret: si recusaret. incid̾et offensam : ne.¬
xum calumpniȩ non euad̾et. Deniq trusus in car.¬
cerem. & innocens int̾ noxios estimatus : ab eo am.¬
pliꝰ cepit urgeri. cui fidem suam cum ꝑiculis p̾sti.¬
tisset. S quia contumeliȩ uirum frang̾e neqͥue¬
runt: mutata est temptatio longe asꝑior. spe.¬
cie ꝓsꝑoꝵ. Plurimos enim supplantauerunt se.¬

Expanded text:
Aegyptios? est consolabilis seraitus seruire uel iustis; Aegyptios? est consolabilis seraitus seruire uel iustis; aequitate domini leuatur iniuria seruitutis. tanto igitur genere deiectus satis gratum habebat, si ministro regio suum obsequium probaretur. ne hoc quidem satis fuit ad temptationis acerbitatem. redit aduersarius ad suas artes notasque uires suas omni fraude commouit, ut per mulierem laqueos innoxiae necteret conscientiae. concitauit in eum libidinis stimulis uxorem domini sui, quae adulterinos a seruulo concubitus flagitaret, ut, si adquiesceret, crimen impleret, si recusaret, incideret offensam, nexum calumniae non euaderet. denique trusus in carcerem et innocens inter noxios aestimatus ab eo amplius coepit urgeri, cui fidem suam cum periculis praestitisset. sed quia contumeliae uirum frangere nequiuerunt, mutata est temptatio, longe asperior specprosperorum; plurimos enim subplantauemnt se
Abbreviated transcription (Latin):
credit uxori: respondit. Sicut una ex insipientib
mulierib locuta es. Qd̃ si illam quasi sapientem
uoluisset audire: ipse sapiens non fuisset. Temp.¬
tatus etiam adu̾sis alloquiis amicoꝵ. cum fide
stabilis immobilisq. patientiȩ p̾mia m̾uisset ã
domino: nonne dicebat. nͥ quia lex tua medita.¬
tio mea est. tunc fortasse ꝑissem in humilitate
mea: Qm grate hoc dicit hodie. qui in martyrio
plurima flagella sustinuit: eculeo & ungulis.
plumbo.laminis ardentib. gladio comꝓbatus.
Potuit enim ꝑire: nͥ meditatus in lege. grauiora
p̾sentib futura supplicia credidisset. Quanta sc̃s
ioseph ꝑtulit: qͣm acerba. qͣm dura. Primo fr̃m
odia ÷ degen̾is seruitutis erũpnas: parentib de.¬
fraudatus. ablegatus exilio. negotiatoꝵ uernu-¬
la. & egyptĩ ignobilis uile mancipium. Quȩ po-¬
tuit nobilis ꝓsapiȩ puero gͣuior ẽẽ temptatio: qͣm
ut tanto familiȩ splendore deiectus. seruiret apd̃

Expanded text:
credit uxori, respondebat: sic-ut una ex insipientibus credit uxori, respondebat: sic-ut una ex insipientibus mulieribus locuta es. quodsi illam quasi sapientem uoluisset audire, ipse sapiens non fuisset. temptatus etiam diuersis alloquiis amicorum cum fidei stabilis inmobilisque patientiae praemia meruisset a domino, nonne dicebat: nisi quia lex tua meditatio mea est, tunc forsitan perissem in humilitate mea? Quam grate hoc dicit hodie qui in martyrio plurima flagella sustinuit eculeo et ungulis, plumbo, lamminis ardentibus, gladio conprobatus! potuit enim perire, nisi meditatus in lege grauiora praesentibus futura supplicia credidisset. Quanta sanctus Ioseph pertulit, quam acerba, quam dura! primum fratrum odia, degeneris seruitutis aerumnas, parentibus defraudatus, ablegatus exilio, negotiatorum uernula et Aegyptii ignobilis uile mancipium. quae potuit nobilis prosapiae puero grauior esse temptatio, quam ut tanto familiae splendore deiectus seruiret apud
Abbreviated transcription (Latin):
ris egritudine: nc merore animi ÷ nc̃ terrore mor.¬
tis. & acerbitate penarũ: dicat unꝰquisq nr̃m qͥ
potuerit sustin̾e ac ꝑpeti. Nisi qͥa lex tua me.¬
ditatio mea est: tc̃ forsitan ꝑissem in humilita.¬
te mea. Quanta simul coaceruata sunt: ut in¬
illa afflictione iob sc̃s ꝑiret. Ss quia patͥarchã.¬
rum morib informatus: oraculoꝵq cȩlestium
& naturalis legis erat institutione formatus:
ideo in temptationib tantis. ꝑire non potuit.
Deniq cum amisisset subito tam amplas facul.¬
tates. carissimos filios: qͣsi is cui meditatio cotidi.¬
ana ẽẽt in lege diuina. ait. Hudꝰ exiui de ut̾o ma.¬
tris meç: nudus ibo. Dominus dedit. dominꝰ ab.¬
stulit. ⁊ sicut dño placuit ita factum est: sit no.¬
m̃ domini benedictum. ꝑfusus etiam corporis
totius ulcerib. cum temptaretur uxoris alloqͥis ÷
cum meminisset adam sic ẽẽ deiectum. dum ꝓpͥȩ

Expanded text:
ris aegritudine nunc maerore animi nunc terrore morris aegritudine nunc maerore animi nunc terrore mortis et acerbitate poenarum, dicat unusquisque nostrum qui potuerit sustinere ac perpeti: . nisi quia lex tua meditatio mea est, tunc forsitan perissem in humilitate mea. Quanta simul coaceruata sunt, ut illa adflictione Iob sanctus periret! sed quia patriarcharum moribus informatus oraculorumque caelestium et naturalis legis erat institutione formatus, ideo in temptationibus tantis perire non potuit. denique cum amisisset tam amplas subito facultates, carissimos filios, quasi is, cui meditatio cotidiana esset in lege diuina, ait: nudus exiui de uentre matris meae, nudus ibo eo. dominus dedit, dominus abstulit; sicut domino placuit, ita factum est; sit nomen domini benedictum. perfusus etiam corporis totius ulceribus cum temptaretur uxoris alloquiis, qui meminisset Adam sic esse deiectum, dum propriae
Abbreviated transcription (Latin):
nisi exercitio palestrȩ prius fuerit assuefactus:
non audet subire certamen. Inguamꝰ gͥ oleo lec¬¬
tionis. nr̃e mentis lac̾cos: sit nob̃ tota die ac noc¬
te exercitii usus. in qͣdam celestium scͥpturarum
lium ferculoꝵ esca confirmet : ut cũ adu̾sariꝰ
asꝑserit ⁊ stemus intrepidi: nitamur ñ ut in
incertũ. nec ut aera cedentes. Melius ꝑcutimus
u̾b̃ati. si ꝑcutienti maxillam. alt̾am prebeamꝰ:
si uindictam non requiramus: s ei qui dixit.
mͥ uindictam ego retribuam. causam uindictȩ
integram reseruemus. Cedim aerias potesta.¬
tes: si nos ipsos castigare nou̾imus. Castigabat
carnem suam paulus. ut adu̾sarios u̾beraret:
& seruituti redigebat corpꝰ suum. ut dominare.¬
tur immicis. Exerceamͦ gͥ indefesso meditationis
usu÷ exerceamꝰ certamen. ut simus certamini semꝑ
parati: & cum frequentior adu̾sariĩ itus ingru-¬
erit. nc̃ mopia ÷ nc̃ rapina: nc̃ orbitate : nc̃ corpo.¬

Expanded text:
nisi exercitio palaestrae prius fuerit adsuefactus, nisi exercitio palaestrae prius fuerit adsuefactus, non audet subire certamen. ungamus igitur oleo lectionis nostrae mentis lacertos. sit nobis tota die ac nocte exercitii usus in quadam caelestium scripturarum lium ferculorum esca confirmet, ut, cum aduersariuemptationis asperserit, stemus intrepidi, nitamur non ut in incertum nec ut aera caedentes. melius percutimus uerberati, si percutienti maxillam alteram praebeamus, si uindictam non requiramus, sed ei, qui dixit: mihi uindictam, ego retribuam, causam uindictae integram reseruemus. caedimus aerias potestates, si nos ipsos castigare nouerimus. castigabat carnem suam Paulus, ut aduersarios uerberaret, et seruituti redigebat corpus suum, ut dominaretur inimicis. exerceamur igitur indefesso meditationis usu, exerceamur ante certamen, ut simus certamini semper parati, et cum frequentior aduersarii ictus ingruerit nunc inopia nunc rapina nunc orbitate nunc corpo
Abbreviated transcription (Latin):
facit peccatum : seruus est peccati. Dommnꝰ aut̃:
non urlt cum aliis consortium habere dñatus.
ꝑmanet gͦ dies immutabilis. Potuit. dicere
ꝑmanebit: s ꝓpħis futura ꝓ p̾sentib presto eẽ
lex tua meditatio mea est: tc̃ forsitan ꝑissem
in humilitate mea. Lucebat ꝓpħ̃a ut dies: cui
meditatio lex erat. & enim oleum luminis accipi.¬
ebat ex lege. Deniq ne corpore mortis lux diei poᷤ.¬
sit extingui : ambulabat in lege : & ideo ambu.¬
labat in lumine Alioqum ꝑissem inqͥt: in hu-¬
militate mea. humilitas ñ semꝑ uirtutis est. s
etiam afflictionis: hoc est non semꝑ uolunta.¬
ria÷ s quȩ etiam ex necessitate suscipit᷑: qͣndo
aliqua affuctione temptamur. Aliõqum. nemo
ꝑit in humilitate: quȩ magis seruare consue-¬
uit . Gͦ. qͣndo in affuctionis tempore sumͦ. & qͣti¬
mur adu̾sis  meditatio nob̃ in lege sit: ne im.¬
paratos ꝓcella temptationis affugat. Athleta

Expanded text:
im peccatum facit, servus est peccati . Dominus autem im peccatum facit, servus est peccati . Dominus autem non vult cum aliis consortium habere dominatus. Permanet ergo dies immutabilis. Potuit ergo dicere, permanebit: sed prophetis futura pro praesentibus praesto esse lex tua meditatio mea est, tunc forsitan perissem in humilitate mea. lucebat propheta ut dies, cui meditatio lex erat; etenim oleum luminis accipiebat ex lege. denique ne corpore mortis lux diei posset extingui, ambulabat in lege et ideo ambulabat in lumine. alioquin perissem, inquit, in humilitate mea. humilitas non semper uirtutis est, sed est etiam adflictionis, hoc est non semper uoluntaria, sed quae etiam ex necessitate suscipitur, quando aliqua adflictione temptamur. alioquin nemo perit in humilitate, quae magis seruare consueuit. ergo quando in adflictionis tempore sumus et quatimur aduersis, meditatio nobis in lege sit, ne inparatos procella temptationis adfligat. athleta
Abbreviated transcription (Latin):
in ea. Sunt gͦ sancti quib sol nunqͣm occidit:
quia dominus lux eoꝵ est: sicut scriptum est.
& erit illis dominus lumen ȩt̾num. E exp̾ssit
causam ꝑmanentis diei: atq subtexuit. Dispo.¬
sitione tua inqͥt ꝑmanet dies: qm̃ uniu̾sa serui.¬
unt tͥ. uidetur itaq significare futurum illud.
qͣndo nox non erit amplius: & non indigebit᷑ lu.¬
cernȩ uel solis lumine: qm̃ dominus illumina.¬
bit eos. Qui sint illi. supͣ ait diens. & serui eius ser.¬
uient ei: hoc est domini facient uoluntatem.
hunc enim non om̃s seruimus. Cum autẽ tͣdide.¬
rit regnum deo & patͥ ⁊ tc̃ erunt subiecta omĩa
ei. qui sibi uniu̾sa subiecit: adqͥrens omnũ fidẽ
ꝑ unigeniti passionem. Subiectio gͥ mentium:
facit sedulam seruitutem. Gͤ cum om̃s credide-¬
rint in dominũ ĩm. tc̃ uniu̾sa deo seruient:
ut sit deus ommia & in omnib. Nc̃ autem non
om̃s serui dei: quia pleriq serui peccati. Qui enĩ¬

Expanded text:
in eo . Sunt ergo sancti, quibus sol numquam occidit: in eo . Sunt ergo sancti, quibus sol numquam occidit: quia Dominus lux eorum est, sicut scriptum est: Et erit illis Dominus lumen aeternum . 27. Et expressit causam permanentis diei, atque subtexuit: Dispositione tua permanet dies; quoniam universa serviunt tibi. Videtur itaque significare futurum illud, quando Nox non erit amplius, et non indigebitur lucernae, vel solis lumine; quoniam Dominus illuminabit eos . Qui sint illi supra ait, dicens: Et servi ejus servient ei , hoc est, Domini facient voluntatem. Nunc enim non omnes servimus: Cum autem tradiderit regnum Deo et Patri . . . . tunc subjecta erunt omnia ei , qui sibi universa subjecit, acquirens omnium fidem per unigeniti passionem. Subjectio igitur mentium facit sedulam servitutem. Ergo cum omnes crediderint in Dominum Jesum, tunc universa Deo servient; ut sit Deus omnia, et in omnibus: nunc autem non omnes servi Dei; quia plerique servi peccati. Qui en
Abbreviated transcription (Latin):
prumis hyemalib geluq constͥctam gentilis er.¬
roris. congregationem gentium sol iusticiȩ dui
indignam estimau̾it ⁊ qͣm serena uultꝰ suȩ luce
lustraret. Nonne tͥ uidebatur hyberni rigor tem.¬
poris ⁊ qͣndo notus erat in iudea tantum modo
deus: Nunc autẽ plenitudo lucis fulget estiue:
qͣndo omnia & in omnibꝰ xp̃c. Nonne in t̾ra do.¬
minus & plenitudo eiusꝰ & uere orbis t̾rarum
eccła: in qua non iudeus tantũmꝰ. aut grecus ⁊
non barbarus aut scita: non seruus aut liber:
s om̃s inxp̃o unum sumus. Sol omnib fulget:
dies omnib lucet. Ideoq ait: dispositione tua¬
ꝑmanet dies. Nam nͥ ita accipias. quomͦ ꝑmanet
dies: cum pꝰ breue momentũ. diei seqͣtur occasus.
& fiat noctis successio: S sunt quib semꝑ dies
te dum lucem habetis. Hic est dies qͦm uidit abͫ¬
ham: dies remissionis peccatoꝵ. de quo legis. hec
est dies qͣm fecit dominus: exultemus & letemur

Expanded text:
pruinis hiemalibus geluque constrictam gentilis erpruinis hiemalibus geluque constrictam gentilis erroris congregationem gentium sol iustitiae diu indignam aestimauerit quam serena uultus sui luce lustraret. nonne tibi uidebatur hiberni rigor temporis, quando notus erat in Iudaea tantummodo deus? nunc autem plenitudo lucis fulget aestiuae, quando omnia et in omnibus Christus. nonne terra domini et plenitudo eius? et uere orbis terrarum in ecclesia, in qua non Iudaeus tantummodo aut Graecus, non barbarus aut Scytha, non seruus aut liber, sed omnes in Christo unum sumus. sol omnibus fulget, dies omnibus lucet. Ideoqpermanet dies. Nam nisi ita accipias, quomodo permanet dies; cum post breve momentum diei sequatur occasus, et fiat noctis successio? Sed sunt quibus semper dies te, dum lucem habetis . Hic est dies quem vidit Abraham, dies remissionis peccatorum , de quo legis: Hic est dies quem fecit Dominus, exsultemus et laetemur
Abbreviated transcription (Latin):
solem nr̃m ad austrum: pꝰea girantem ad aqͥ.
etiam uocare dignatus est. S hȩc iherłm t̾rena
est quȩ occidit. ꝓpħas: hoc est synagoga iudeoꝵ
Quotiens inqͥt uolui congregare filios tuos. sicut
gallina pullos suos: & nolusti. Ecce relinquetur
uob̾ domus ur̃a deserta. Girauit gͥ ad gentes.
Girando augirauit sp̃s dei: & in giros suos conu̾.¬
sus est: ut fieret deus omma in om̃ib. Ideo celũ
sc̃s dicitur: quia uicinior eũ claritas solis semꝑ il.¬
lustrat. habet splendorem suũ domesticũ: ut
tenebras noctis non sentiat. Ideo ȩccła & cȩlum
dicitur & mundꝰ ⁊ qd̃ habeat scõs. angłis & ar.¬
changelis comparandos: habeat etiam plerõq
t̾renos. Dicitur & orbis terrarũ: qui est fundatꝰ
suꝑ maria. & suꝑ fiumina p̾paratus. Deniq qua.¬
si oibis t̾rarum: dicit ȩccła. Nolite aspicere me. qͥa
fusca sum. qͥa non respexit me sol: eo qd̃ uelut

Expanded text:
solem nostrum ad austrum postea gyrantem ad aquilsolem nostrum ad austrum postea gyrantem ad aquiletiam uocare dignatus est, sed haec Hierusalem terrena est, quae occidit prophetas, hoc est synagoga Iudaeorum —, quotiens, inquit, uolui congregare filios tuos sicut gallina pullos suos, et noluisti. ecce relinquetur uobis domus uestra deserta. gyrauit igitur se ad gentes, gyrando autem gyrauit spiritus dei et in gyros suos conuersus est, ut fieret deus omnia et in omnibus. ideo sanctus caelum dicitur, quia uicinior eum claritas solis semper inlustrat; habet splendorem suum domesticum, ut tenebras noctis non sentiat. ideo ecclesia et caelum dicitur et mundus, quod habeat sanctos angelis et archangelis conparandos, habeat etiam plerosque terrenos. dicitur et orbis terrarum, qui est fundatus super maria et super flumina praeparatus. denique quasi orbis terrarum dicit ecclesia: nolite aspicere me, quoniam fusca sum, quia non respexit me sol, eo quod uelut
Abbreviated transcription (Latin):
sunt nouissimi qui erant pͥm: & sunt pͥmi
qui erant nouissumi. Deniq & ipse salmista
ait. Mons syon. lat̾a aquilonis: cuitas regis
magni. hoc est. Qui erant latus aqͥlonis: popłs
factus est regis et̾ni: qͥa solus magñ est dominꝰ
S forte dicas. Quomͦ. in canticis est. exurge aqͥlo
& ueni auster: pleri.q enim accipiunt. quasi
pitiat᷑ aquilo: & inuitetur auster. Qd̃ si ita acci.¬
piunt: exturbat᷑ ab ȩccła ꝑfidiȩ glacialis asꝑi.¬
tas: ne fiat fuga nr̃a hẏeme utł sabbato: & in¬
uitatur australis uerna temꝑies. Aut certe exur¬
ge aquilo: hoc est surge qui dormis: & exurge
ã mortus. Popłs nationũ qui diu ante dormisti:
euigila aliqͣndo: & illuscescet tͥ xp̃c. Postremo
omnes inuitant᷑ ad ȩccłam. & synagoge popu.¬
lus & gentilium: s prius synagoge. quia pͥores
ex iudeis apłi crediderunt: ꝑ ip̃sos postea nati.¬
onum popłi congregati sunt. Uide gͦ uenientẽ

Expanded text:
sunt nouissimi qui erant primi, et sunt primi sunt nouissimi qui erant primi, et sunt primi qui erant nouissimi. denique et ipse psalmista ait: mons Sion, latera aquilonis, ciuitas regis magni, hoc est: qui erant aquilonis latus, populus factus est regis aeterni qui solus magnus est dominus. Sed forte dicas: \'quomodo in Canticis est: exsurge, aquilo, et ueni, auster? plerique enim accipiunt, quasi proiciatur aquilo et inuitetur auster. quodsi ita accipiunt, exturbatur ab ecclesia perfidiae glacialis asperitas, ne fiat fuga nostra hieme uel sabbato, et inuitatur australis uerna temperies. aut certe e xsurge, aquilo hoc est: surge qui dormis et exsurge a mortuis; populus nationum, qui diu ante dormisti, euigila aliquando, et inlucescet tibi Christus. postremo omnes inuitantur ad ecclesiam, et synagogae populus et gentilium, sed prius synagogae, quia priores ex Iudaeis apostoli crediderunt, per ipsos postea nationum populi congregati sunt. Uide ergo uenientem
Abbreviated transcription (Latin):
se oriens inqͥt uadit ad austrum : & girat ad
aqͥlonem. Ille utiq oriens: qui ait. Oriens nom̃
est mͥ. Qui semꝑ oritur piis: nunqͣm õccidit. Ip.¬
se oriens popło iudeoꝵ ad austrũ iuit. ad mol.¬
liorem popłm. luxuria magis feruentis corporiᷤ
lubͥcum ÷ qͣm impietatis immanitate predurũ:
aut certe ad nobiliorem plebem quȩ erat genus
electũ. uindicans sibi patͥarcharum ꝓsapiam.
S quia ꝑseu̾auit in uiciis. nec em̃dauit errorẽ:
ideo sol iusticiȩ girauit ad gentes: quȩ ante
eloqͥns cȩlestib defraudatȩ. immanes & ignobi.¬
les habebantur. Aquilo enim gͣuis est uentus:
ut popłs nationũ. S qui erant graues ante ꝑ.¬
ꝑfidia: nunc suꝑ aquilas leuiores facti sunt. fi
de atq pietate : postea qͣm uenit qͥ dic̾et. Ab
aquilone adduc. & in euangłio Uemient ab ori.¬
ente & occidente : & ab aquilone & austro: &
recũbent cum abraham in regno dei. & ecce

Expanded text:
se oriens, inquit, uadit ad austrum et gyrat ad se oriens, inquit, uadit ad austrum et gyrat ad aquilonem, ille utique oriens, qui ait: oriens nomen est mihi, qui semper oritur piis, numquam occidit. ipse oriens populo Hebraeorum ad austrum iuit, ad molliorem populum luxuria magis feruentis corporis lubricum quam impietatis inmanitate praedurum, aut certe ad nobiliorem plebem, quae erat genus electum uindicans sibi patriarcharum prosapiam. sed quia perseuerabat in uitiis nec emendabat errorem, ideo sol iustitiae gyrauit ad gentes, quae ante eloquiis caelestibus defraudatae inmanes et ignobiles habebantur; aquilo enim grauis uentus ut populus nationum. sed qui erant graues ante perfidia, nunc super aquilas leuiores factde, atque pietate, posteaquam venit qui diceret: Ab aquilone adduc . Et in Evangelio: Venient ab Oriente et Occidente, et ab Aquilone, et Austro, et recumbent cum Abraham in regno Dei . Et ecce
Abbreviated transcription (Latin):
rat sp̃s: & in giros eius̃ conu̾titur sp̃s. Oritur
sol iustis: occidit autẽ iniustis. Oritur tͣnqͥllita.¬
ti piȩ mentis: occidit iracundiȩ. Unde ait. Sol.
non occidat suꝑ iracundiam ur̃am. Hinc potest
colligi. qͥa hisdem oritur & occidit: quoꝵ & uicia
sepeliat. & illuminet grãm. Mortuus est enim
peccato: ut deo uiueret. hoc est. Peccato sumꝰ
in illo mortui: ut deo in ꝑpetuum uiu̾amus.
hide ipsum myst̾ium p̾nuntiatũ. & orit᷑ in qͥt
sol & occidit: & in locum suum trahit. hoc est
qd̃ ait dominus. Cum exaltatus fuero: omnia
traham ad meipsum. Traxit enim ad se om̃iũ
studia: ut uel peccata nr̃a crucifigeret: uel bo.¬
num ingenium ad iusticiam ꝓuocaret. Adu̾te
qͥmadmodũ trahat ad se. Pat̾ uolo. ut ubi ego
sum: & isti sint mecũ. & ad latͦnem ait. Hodie
mecum eris in paradiso. Adu̾te. qͦmͦ om̃ia tͣhat.
Exaltatus est cruce: & totus credidit mundꝰ. Ip¬

Expanded text:
rat spiritus et in gyros eiu\' conuertitur spiritus. oritur rat spiritus et in gyros eiu\' conuertitur spiritus. oritur sol iustis, occidit autem iniustis; oritur tranquillitati piae mentis, occidit iracundiae. unde ait: sol non occidat super iracundiam uestram. hinc potest colligi, quia isdem oriatur et occidat, quorum et uitia sepeliat et inluminet gratiam. mortuus est enim peccato, ut deo uiueret, hoc est: peccato sumus in illo mortui, ut deo in perpetuum uiueremus. uide ipsum mysterium praenuntiatum: e t oritur inquit, sol et occidit et in locum suum trahit. hoc est quod ait dominus: cum exaltatus fuero, omnia traham ad me ipsum. traxit enim ad se omnium studia, ut uel peccata nostra crucifigeret uel bonum ingenium ad iustitiam prouocaret. aduerte quemadmodum trahat ad se: pater, uolo ut ubi ego sum et isti sint mecum, et ad latronem ait: hodie mecum eris in paradiso. aduerte quomodo omnia trahat: exaltatus est cruce et totus credidit mundus. Ip