comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cas & ñ ẽ miscõ̾ia: & ñ ẽ scientia dĩ in t̾ra¬
al aledictũ: & m̃datiũ: & homicidiũ et
furtũ & adulteriũ. inundauert̃: & san¬
guis sanguinẽ tetigit. LXX. Audite
uerbũ dñ filis isrł qͥa iuidiciũ dño ad
habitatores t̾rȩ. Quia ñ ẽ ueritas. neq
miscđia: neq scientia dĩ suꝑ t̾rã. Male¬
dictio: & m̃daciũ & homicidiũ: & fur¬
tũ: & adulceriũ effusũ ẽ suꝑ trã: & sangͥ¬
nẽ sanguini miscuerunt: Apͥncipio
ꝓpheciȩ usq ad hc̃ locũ. sub meretricis
descriptione & adultere: quarũ pꝰ gra¬
uissimas pęnas & relictionẽ iongissima
postea fit in pͥstinũ: ut in meliorẽ sta¬
tũ restitutio decẽ cribuũ uł duarũ. &
in cõmune om̃iũ peccata numerantur
cõminari & inferre supplicia Et ne for¬
sitan ñ ex uidicii ueritate: s ex potentia
dĩ. in iuste uideat᷑ in cos qͥ ñ peccauert̃.
lata sententia ꝓpħiç: audite inqͥt pro¬
pħa ubũ dñi. o filii isrł: qͥa uult dñs cũ

Expanded text:
ra. Maledictum, et mendacium, et homicidium, et furtum, et 34 adulterium inundaverunt: et sanguis sanguinem tetigit. LXX: Audite verbum Domini, filii Israel; quia judicium Domino ad habitatores terrae, quia non est veritas, neque misericordia, neque scientia Dei super terram. Maledictio, et mendacium, et homicidium, et furtum, et adulterium effusum est super terram, et sanguinem sanguini miscuerunt. A principio prophetae usque ad hunc locum sub meretricis descriptione et adulterae, quarum post gravissimas poenas et relictionem longissimam, postea fit in pristinum, vel in meliorem statum restitutio, decem tribuum, vel duarum, et in commune omnium peccata numerantur.comminari et inferre supplicia: ne forsitan non ex judicii veritate, sed ex potentia Dei injuste videatur in eos qui non peccaverunt, lata sententia. Audite, inquit propheta, verbum Domini, o filii Israel: quia vult Dominus cum
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ enĩ ignorat ignorabit᷑ : & in psalmis
legimꝰ: nesciert̃ neq intellexerẽ in tens¬
bris ambulant. Om̃ia quȩ dicunt᷑ ad
decẽ tͥbus. referre possumꝰ ad hȩreticos.
qͥ reliquer̃t̃ regnũ dauid. & isrł. id est
xp̃m & eccłiã & id̾o ęc̃na nocte cooꝑ¬
ti st̃: nec habent scientiã dĩ: & repel¬
lunt᷑ a dño ne sacerdotio fungantur ei
& filioꝵ qͥs genuerint nũquã memi¬
nit: qͥa filii alieni facti sunt ei Sed̃m
multicudinẽ eoꝵ sic peccauert̃ mͥ glo¬
riã coꝵ in ignominiã cõmutabo. Pecca¬
ta popłi mei comedunt: & ad iniqͥtatẽ

Expanded text:
 enim ignorat ignorabitur , et in Psalmis legimus: Nescierunt, neque intellexerunt, in tenebris ambulant . Omnia quae dicuntur ad decem tribus, referre possumus ad haereticos, qui reliquerunt regnum David et Jerusalem, id estm et Ecclesiam: et ideo aeterna nocte cooperti sunt, nec habent scientiam Dei, et repelluntur a Domino ne sacerdotio fungantur ei, et filiorum quos genuerint, numquam meminit, quia filii alieni facti sunt ei. Secundum multitudinem eorum, sic peccaverunt mihi: gloriam eorum in ignominiam commutabo, peccat
Abbreviated transcription (Latin):
dñs m̃s es tu. In die illa & in illo tẽ¬
pore quando te mͥ in fide despondero
&̃ cognoueris qͦd ego sim dñs: exaudiã
cȩlos qui enarrant głam dĩ: & cęli ex¬
audient trã ut cam cęlesti pluuia ir
rigent: & t̾ra de qua orta ẽ ueritas. &
in cuiꝰ agrũ pat̾ familias egredit᷑. ut¬
seminet sem̃ suũ: ex audiet triticũ. et
uinũ & oleũ. de qͥb supra diximꝰ & hȩc
om̃ia exaudient hierrahel id ẽ sem̃ di
ut intellegat᷑ om̃iũ rerũ habundantia
nari: qͦd dĩ sem̃ seminat᷑ in t̾ra: ut mul¬
tiplices fruct᷑ afferat: cencenariũ: sexi¬
genariũ: & tricenariũ. Et illa mere¬
trix quȩ dõ fuerat copulata & de se de¬
derat liberos. duos masculos. & unam
feminã : pͥmũ hiezrahel: scdãm absq
miscđia tertiũ ñ popłs m̃s: uideat

Expanded text:
Deus meus es tu. In die illa et in illo tempore, quando te mihi in fide despondero, et cognoveris quod ego sim Dominus, exaudiam coelos, qui enarrant gloriam Dei , et coeli exaudient terram, ut eam coelesti pluvia 28 irrigent, et terra, de qua orta est veritas , et in cujus agrum paterfamilias egreditseminet semen suum exaudiet triticum et vinum et oleum, de quibus supra diximus, et haec omnia exaudient Jezrael, id est, semen Dei, ut intelligatur omnium rerum abundantia nari, quod Dei semen seminatur in terra, ut multiplices fructus afferat, centenarium, sexagenarium, et tricenarium . Et illa meretrix, quae Deo fuerat copulata, et tres ediderat liberos, duos masculos, et unam feminam; primum Jezrael, secundam, absque misericordia; tertium, non populus meus, videat
Abbreviated transcription (Latin):
ico ñ habet᷑. Et possumꝰ dicere in nebel
ium hoc ẽ m̃sura plena atq ꝑfecta: in¬
heriatã adulterã & plenã. afflictam q
suppliciis. Unde & hieremias calicẽ me¬
sedet. immo expectat adulcerę pęniten¬
tiam: ut pꝰquã plenitudo gentiũ subin¬
trarit. & nouissimꝰ crediderit isrł: ita
ut qͥ fuerat caput: uertat᷑ in caudã: et
cauda u̾tat᷑ in caput: cunc fiet unꝰ grex
et unꝰ pastor Qͥ a dies multos sedebt̃

Expanded text:
ico non habetur. Et possumus dicere, in nebel ico non habetur. Et possumus dicere, in nebel vini, hoc est, mensura plena atque perfecta inebriatam adulteram, et plenis afflictam esse suppliciis. Unde et Jeremias calicem mequoque sedet, immo exspectat adulterae poenitentiam, ut postquam plenitudo gentium subintraverit , et novissimus crediderit Israel, ita ut qui fuerat caput, vertatur in caudam , et cauda vertatur in caput, tunc fiat unus grex et unus p
Abbreviated transcription (Latin):
ses ascendit in montẽ: & decalogum
suscepit. Sedet itaq popłs uidȩorũ
qui quondã qͥndecim argenteis. & qua¬
draginta qͥnq ordei modiis ẽ conduc¬
tus: pꝰ aduentũ dñi saluatoris. & ui¬
ri sui expectat aduentũ. Qđq dicit.
ñ fornicaberis. & ñ eris iuiro: hoc os¬
tendit. qͦd interĩ mͦ idolis ñ seriuat.
nec tam̃ habeat dm̃ s ab amatorib
& iuro spoliata sit. Et qͥa uirũ ñ ha¬
bet: ñ uescit᷑ eybo hominũ frum̃to. ⁊
legumine: s ordeo inrationabiliũ iu¬
mentoꝵ ruminans uilitatẽ. licterę
quȩ int̾ficit: & ñ habens sp̃m iuiuifi¬
cantẽ. Unde & in lege mulier quȩ a
marito accusat᷑ adulterii imputatione.
guit᷑ in peccato: farina accepit ordei. Quȩ
enĩ imitata ẽ eqͦs. & mulos. qͥb non ẽ in¬
tellegentia: equoꝵ atq muloꝵ sustenta¬
tur alim̃tis. & dimidio choro ordei nebel
uim Uex transtulert̃: qͦd penitꝰ in hebra¬

Expanded text:
ses ascendit in montem, et decalogum ses ascendit in montem, et decalogum suscepit. Sedet itaque populus Judaeorum, qui quondam quindecim argenteis, et quadraginta quinque hordei modiis est conductus, post adventum Domini Salvatoris, et viri sui exspectat adventum. Quodque dicit: Non fornicaberis, et non eris viro, hoc ostendit quod interim modo idolis non serviat, nec tamen habeat Deum; sed et amatoribus et viro spoliata sit. Et quia virum non habet, non vescitur cibo hominum, frumento et legumine, sed hordeo irrationabilium jumentorum, ruminans vilitatem litterae, quae interficit, et non habens spiritum vivificantem. Unde et in lege mulier, quae a marito accusatur adulterii, in potione guitur in peccato, farinam accipit hordei , quae enim imitata est equos et mulos, quibus non est intelligentia , equorum atque mulorum sustentatur alimentis. Pro dimidio coro hordei, nebelinta transtulerunt, quod penitus in Hebra
Abbreviated transcription (Latin):
es: nec michi uiro a qͦ c̃ducta es legita¬
me coniungeris. Ac ne putes factam
tibi in uiriã. qͥa dixi expectabis me
par pari referã: & ego expectabo te:
Q unta decima die in lucescente m̃se
nis añ ꝑcussa st̃ ȩgẏptioꝵ pͥmogenita.
& isrłis de egypto eductus ẽ popłs. ac
in seruitute dĩ mercede ꝯductus. Deni¬
q ꝓ pͥmogenitis isrł. qͥ plagã ñ sensere
cõmunẽ: quinos argenti accipe siclos
qͥ in cẽpli donaria ꝯferunt᷑. Pleriq nr̃oꝵ
quindec̃i ad ebdomada legis. & ogdoa¬
dem refert̃ cugłii. id ẽ sabbatũ. & diẽ
resurrectionis: qͦ exercet᷑ circũcisio spi¬
ritalis. S quomͦ adult̾a mulier. quȩ
ordeo pascitur. & a iuiro aliena ẽ. utrũ¬
q in mercedẽ accipiat cestam̃tũ: ex¬
planari ñ possunt. Quadragesima
qͥnta die ad montẽ sẏna ꝑuenit popłs
Statĩ alcero p̃cipit᷑ die. ut sc̃ificentur
ã coitu feminarũ ꝑ triduũ: & se p̃pa¬
rent ad accipiendã legẽ dĩ. Transactis

Expanded text:
es, nec mihi, viro a quo conducta es, legitime conjungeris. Ac ne putes factam tibi injuriam, quia dixi exspectabis me, par pari referam, et ego exspectabo te. Quinta decima die illucescente mensis Nisan percussa sunt Aegyptiorum primogenita, et Israelis de Aegypto eductus est populus, ac in servitutem Dei mercede conductus . Denique pro primogenitis Israel quae plagam non sensere communem, quinos argenti accipe siclos , qui in templi donaria conferuntur. Plerique nostrorum quindecim, ad hebdomadam Legis, et ogdoadem referunt Evangelii, id est, sabbatum, et diem resurrectionis, quo exercetur circumcisio spiritualis. Sed quomodo adultera mulier quae hordeo pascitur, et a viro aliena est, utrumque in mercedem accipiat Testamentum, explanare non possunt. Quadragesimo quinto die ad montem Sina pervenit populus, statimque altero die ut sanctificentur 31 a coitu feminarum per triduum, et se praeparent ad accipiendam legem Dei, edicitur .
Abbreviated transcription (Latin):
qui scdm̃ doctrinã ẽ. fidelẽ sermonem
ut pocens sit exortari in doctrina sua:
& cos qͥ c̃tradicunt arguere. Ephod.
de tribu dan. armatis ꝓfectus ẽ. ꝑ ost
passionẽ dñi saluatoris usq in p̃sentẽ
diem paulominꝰ quadringentesimꝰ an¬
nus explet᷑: & quantũ tẽporis resideat
usq ad diem uidicii: nec angłi nouer̃t.
nec filius: qͥ de eo ignorare se dicit: qͥa
ti dies. quib infelix synagoga & muli¬
er adultera ordeo pascit᷑: & sedet ẽtrac¬
ta qͥa cũ xp̃o stare ñ pocest sine rege
de ꝗͦ locutus ẽ pat̾. suscitaui regem cũ
iusticia: & ipse dicit in psalmo. Ego aũ
constitutus sum rex ab eo suꝑ syon mon

Expanded text:
um sanam doctrinam est, fidelem sermonem, ut potens sit exhortari in doctrina sana, et eos qui contradicunt arguere . Ephod de tribu Dan armatis profectus est. Post passionem Domini Salvatoris usque in praesentem diem, paulominus quadringentesimus annus expletur, et quantum temporis resideat usque ad diem judicii, nec angeli noverunt, nec Filius. Qui ideo ignorare se dicit, quiati dies, quibus infelix Synagoga et mulier adultera hordeo pascitur, et sedet contracta, quia cum Christo stare non potest. Sine rege, de quo locutus est Pater: Suscitavi regem cum justitia . Et ipse dicit in Psalmo: Ego autem constitutus sum
Abbreviated transcription (Latin):
aic̃ dicit᷑: id ẽ suꝑhumerale: aquila
T heraphim aut̃ ꝓpͥe appellantur. aĩo¬
nos possumꝰ in p̃senti dũtaxat loco. che¬
rubĩ & seraphim siue alia. quȩ in templi
ornam̃to fieri uissa sc̃ dicere uerũ qͥa¬
Lxx AnA oic int̃p̃tati st̃. ꝓ qͥb aquila¬
hȩc ipsa sc̃. inioticõ id ẽ in rationali
hoc in cellegimꝰ qͦd in pectore & corde pon¬
ritas eẽ debeat atq doctrina: ut ñ solũ
sciat rectã fidẽ: s qͦd nouerit. possit ore
ꝓferre. Qͦd et apłs paulꝰ scribit ad cicũ
docens: qualis ep̃s ordinandꝰ sit. Opor¬
tet enĩ ep̃m. sine crimine eẽ. tanquã dĩ
dispensatorẽ: ñ suꝑbũ.: ñ iracundũ ñ¬

Expanded text:
ωμὶς dicitur, id est, superhumerale, ab Aquila Theraphim autem proprie appellant nos possumus in praesenti dumtaxat loco Cherubim et Seraphim sive alia quae in templi ornamenta fieri jussa sunt, dicere. Verum qtati sunt, pro quibus Aquilahaec ipsa sunt in λογείῳ, id est, in Rationali, hoc intelligimus, quia in pectore et corde ponritas esse debeat atque doctrina: ut non solum sciat rectam fidem; sed et quod noverit, possit ore proferre. Quod et apostolus Paulus scribit ad Titum, docens qualis episcopus ordinandus sit: Oportet enim episcopum sine crimine esse tamquam Dei dispensatorem: non superbum, n
Abbreviated transcription (Latin):
tifice. de quo scriptũ c̃. pͥncipi popli
cui ñ maledices: & sinc sacrificio & a
ne altare. Subiiso enĩ tẽplo & incerisa
hierłm: nec sacrificiũ nec sacerdotiũ.
uidaica gens exercere potest: & sinc e
talis habitus. De hoc rege & ia cob inbe¬
nedictione uidę pacriarchȩ loq̃r. Non
deficiet pͥnceps ex uida neq dux de fe¬
morib ciꝰ. donec ueniat cui repositũ ẽ.

Expanded text:
ncipi populi tui non maledices . Et sine sacrificio, et sine altari. Subverso enim templo, et incensa Jerusalem, nec sacrificium, nec sacerdotium Judaica gens exercere potest. Et sine etalis habitus. De hoc rege et Jacob in benedictione Judae Patriarchae loquitur: Non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veni
Abbreviated transcription (Latin):
teamina qͥb credentes uestirent᷑ in xp̃o:
quȩ uniuersa uertert̃ in idolatriȩ cultũ.
uaria erroꝵ dogmata cõponentes. et
decepti alios deceꝑunt: quę om̃ia auferc
ds̃. ut qui ex copia datorẽ ñ senserant:
sentiant ex penuria Et nunc reuelabo
stulticiã ciꝰ in oculis amatoꝵ ciꝰ. & uir ñ¬

Expanded text:
credentes vestirentur in Christo: quae universa verterunt in idololatriae cultum, varia errorum dogmata componentes, et decepti alios deceperunt. Quae omnia auferet Deus, ut qui ex copia datorem non senserant, sentiant ex penuria. Et nunc revelabo stultitiam ejus in oculis amatorum ejus:
Abbreviated transcription (Latin):
pona cã in desertũ. & statuã cã uelut
t̃rã sine aqua & occidã illã in siti: Si no¬
luerit ad meliora c̃uerti: faciã illi qđ
feci in solitudine: ut ducti in captiuita¬
tẽ cadant in tr̾a aliena. patiences situ
bonoꝵ om̃iũ. & ad patriã suã redire ñ
ualcant: uł certe audiant in eugłio: re¬
linquet᷑ uobis domꝰ ur̃a deserta & mit¬
tat cis dñs ñ fam̃ẽ panis. nec sitĩ aquę.¬
s fam̃ẽ audiendi u̾bũ dñi. De quo & isa¬
ias loquitur. Frunt sicut parad ysus
aquã ñ habens. hęretici qui abiecti st̃
a dño. si ñ redierint ad pristiña do¬
mum. sic om̃iũ rerũ patient᷑ penuriã
ut etiã qđ falsũ habere uidentur. redi¬
gatur ad nichilũ Et filioꝵ illiꝰ ñ mi¬
screbor. qm̃ filii fornicationũ st̃. qͥa for¬
nicata ẽ mat̾ eoꝵ. confusa ẽ quę conce¬

Expanded text:
ponam eam ut desertum, et statuam eam sicut terram sine aqua, et occidam illam in siti. Si noluerit ad meliora converti, faciam illi quod feci in solitudine, ut ducti in captivitatem cadant in terra aliena, patientes sitim omnium bonorum, et ad patriam suam redire non valeant. Vel certe audiant in Evangelio: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Et mittet ei Dominus non famem panis, nec sitim aqufamem audiendi 15 verbum Domini . De quo et Isaias loquitur: Erunt sicut paradisus aquam non habens . Haeretici qui abjecti sunt a Domino, si non redierint ad pristinam domum, sic omnium rerum patientur penuriam, ut etiam quod falsum habere videntur, redigatur ad nihilum. Et filiorum illius non miserebor, quoniam filii fornicationum sunt, quia fornicata est mat
Abbreviated transcription (Latin):
ria ẽ: qͥd de reliqͦ anni tẽpore quando
uetera ꝯseruant᷑. ęstimare debemꝰ Li¬
berat᷑ aut̃ lana. & linũ. siue uestes ⁊ lin¬
teamina ne ultra ignominiã operiant
meretricis: ut scilicet dĩ nudet᷑ auxilio
& om̃iũ ab ea angłoꝵ tutela discedat.
Unde & apłs liberari dicit creaturam
a seruitute corruptionis. in libertatem
głs filioꝵ dĩ. Multi accepere aurũ et
argentũ sapientię & eloquentię de qͥb
facerent candelabrũ septẽ lucernarũ
ex auro purissimo. & mensã ꝓpositionis
auream & ꝓpitiatoriũ & cherubin au¬

Expanded text:
ria est, quid de reliquo anni tempore, quando ria est, quid de reliquo anni tempore, quando vetera conservantur, aestimare debemus? Liberatur autem lana et linum, sive vestes et linteamina, ne ultra ignominiam operiant meretricis: ut scilicet Dei nudetur auxilio: et omnium ab eo angelorum tutela 18 discedat. Unde et apostolus liberari dicit creaturam a servitute corruptionis in libertatem gloriae filiorum Dei . Multi accepere aurum et argentum sapientiae et eloquentiae, de quibus facerent candelabrum septem lucernarum ex auro purissimo, et mensam propositionis auream, et propitiatorium, et Cherubi
Abbreviated transcription (Latin):
si dormiatis int̾ medios deros. pennę
colũbȩ deargentatę. & posteriora dorsi
eiꝰ in pallore auri. uertit in idola cõ
fecit baal: q̃d int̾p̾tatur suꝑior. & de¬
uoratio. dũ aut maiora se putat hab̾e
dogmata quã ęccłia aut in ipsa falsȩ
opinionis scientia deuoratur. Eͦd aut̃
iuxta litterã auro. & argento. & cunc¬
tis opib abundauerit hierłm & feccrit
idola baal demoni sidonioꝵ. siue ut
qͥdã rectius arbitrant᷑ babylonio. ex qͦ
lumine. & om̃is ꝓpħaꝵ narrat chorus:
oꝑiebant ignominiã eius. Lxx. ꝙp¬
terea reu̾tar. & tollã triticũ meũ in tẽ¬
pore suo. & uinũ meũ in tẽpore suo. et
auferã uestim̃ta mea & linteamina
mea ne oꝑiant ignominiã eiꝰ. Graui¬
or pena ẽ. quando in tẽpore messis. et
iun demię. sꝑatę fruges auferunt᷑. ⁊ ui¬
nũ: & qͦdãmͦ tentę tollunt᷑ ẽ manibus.
preli quando sterilitatẽ p̃terit̾a nouis
frugib t̾ra fecundat om̃iũ rerũ penu¬

Expanded text:
dormiatis inter medios cleros, pennae columbae deargentatae, et posteriora dorsi ejus in virore auri , vertit in idola, et fecit Baal, quod interpretatur superior et devoratio: dum aut majora se putat habere dogmata quam Ecclesia, aut in ipsa falsae opinionis scientia devoratur. Quod autem juxta litteram, auro et argento et cunctis opibus abundaverit Jerusalem, et fecerit idola Baal daemoni Sidoniorum, sive, ut quidam rectius arbitrantur, Babylonio, ex quolumine, et omnis prophetarum narrat chorus. ignominiam ejus. LXX: Propterea revertar et tollam triticum meum in tempore suo, et vinum meum in tempore suo, et auferam vestimenta mea, et linteamina mea, ne operiant ignominiam ejus. Gravior poena est, quando in tempore messis et vindemiae speratae fruges auferuntur et vinum, et quodammodo tentae tolluntur e manibus. cularis, quando sterilitatem praeteritam novis frugibus terra fecundat, omnium rerum penu
Abbreviated transcription (Latin):
utrũq ẽ sẏnagoga: quȩ si ꝑmanserit
infornicatione & adulterio. auferet
ab ea ds̃ uestẽ. & ornam̃ta qus̨ dede¬
rat: de quib scribit in hiezechiel. In
die quando nata es ñ ligauert̃ mamil¬
las tuas. & sale ñ es salita: & transuu ꝑ
te. & inueni te nudã & decurpatã & c̃¬
spersam in sanguine. Et post paululum.
Indui te byssino & subtilib & ornam̃¬
ta circũ posui tibi: & dedi armillas cir¬
ca manꝰ tuas. & monile circa collum
cuũ. Hęc ei dedit tẽ maritus largissi¬
mus. quando inuenit illã in egypto i¬
dolatrię libidine constupratã. & diua¬
ricantẽ om̃ib pedes suos: & nc̃ cõmina¬
tur. si ad uirũ suũ noluerit reuerti: ita
eam futurã absq dõ & uiro: sicut pͥus
in ȩgypto fuerat. Ne semꝑ triplici ex¬
planatione tendamꝰ uolumina hoc
raro ammonuisse sufficiat. quę dicta
fornicatio ꝓprie int̃ ubera ẽ. & in arci¬
ficiis idoloꝵ & uarioꝵ dogmatũ corde¬

Expanded text:
utrumque est Synagoga, quae si permanserit utrumque est Synagoga, quae si permanserit in fornicatione et adulterio, auferet ab ea Deus vestem et ornamenta quae dederat. De quibus scribit Ezechiel: In die quando nata es, non ligaverunt mamillas tuas, et sale non es salita: et transivi per te, et inveni te nudam, et deturpatam, et conspersam in sanguine . Et post paululum: Indui te byssino et subtilibus, et ornamenta circumposui tibi, et dedi armillas circa manus tuas, et monile circa collum tuum. Haec tunc ei dedit maritus largissimus, quando invenit illam in Aegypto idololatriae libidine constupratam et divaricantem omnibus pedes suos. Et nunc comminatur, si ad virum suum noluerit reverti, ita eam futuram absque Deo et viro, sicut prius in Aegypto fuerat. Ne semper triplici explanatione tendamus volumina, hoc raro admonuisse sufficiat, quae dicta fornicatio proprie inter ubera est, et in artificio idolorum et variorum dogmatu
Abbreviated transcription (Latin):
cus. & auferã fornicationẽ euis a facie
mea & adulteria eiꝰ de medio uberum
suoꝵ. ut expoliem eam nudã: & restituã
eam iuxta diem natiuitatis suę Huc¬
usq ad isrł pͦpłm hoc ẽ decẽ tribus. ser¬
mo directus ẽ: nc̃ alterũ caput incipit.
& p̃cipitur filiis idẽ popło ut in eant
iudiciũ aduersus matrẽ suã quę̧ cosge¬
nuit. quȩ de meretrice uxor effecta
mores pͥstinos ñ reliquit. & rursũ for¬
nicata ẽ cũ amatorib suis. Et uide cle¬
mentiam uiri. Iam repudiata ẽ ĩa ab
iecta. iã ei locutus ẽ. hę̧c non uxor mea
& ego ñ uir ciꝰ: tam̃ p̃cepit filiis. ut ne¬
quaquã ad uxorẽ patris quã ille dimi¬
sit: s ad matrẽ suam loquant᷑ quȩ e¬
os genuit. Loquantur aut̃ ad pęniten¬
tiam ꝓuocantes: ut auferat fornica¬
tiones a facie sua & adulteria sua de
medio uberũ suoꝵ. Fornicaria ẽ. quę
cũ plurib copulatur. adultera quȩ u¬
nũ uirũ deserens. Alteri uingit᷑. quorũ

Expanded text:
onem ejus a facie mea, et adulteria ejus de medio uberum illius: ut exspoliem eam nudam, et restituam eam juxta diem nativitatis suae. Hucusque ad Israel populum, hoc est, decem tribus sermo directus est. Nunc alterum caput incipit, et praecipitur filiis, id est, populo, ut ineant judicium adversum matrem suam, quae eos genuit, quae de meretrice uxor effecta, mores pristinos non reliquit, et rursum fornicata est cum amatoribus suis. Et vide clementiam viri. Jam repu14 jam ei locutus est: Haec non uxor mea, et ego non vir ejus: tamen praecipit filiis, ut nequaquam ad uxorem patris quam ille dimisit, sed ad matrem suam loquantur quae eos genuit. Loquantur autem ad poenitentiam provocantes, ut auferat fornicationes a facie sua, et adulteria sua de medio uberum suorum. Fornicaria est, quae cum pluribus copulatur. Adultera, quae unum virum deserens, alteri jungitur. Quorum
Abbreviated transcription (Latin):
atq udiciũ: & iunctam legi miscdiã
ut quando peccauerit: tradatur cap¬
ciuitati: cũ egerit pęnitentiã reuoce¬
tur in patriã: & miscđiã consequatur
De his sponsalib in diu̾sis locis. psalmista
duos calices in septuagesimo quarto
psal mo legimꝰ calix in manu dñi. uni
meri plenꝰ mixto: & inclinauit ex hoc¬
calice in illũ : de iustitię calice. in ca¬
licẽ miscđis: & rursũ dc calice miscdiȩ
in calicẽ iustitis. Si iniquitates in qͥt
obseruabis dñeꝰ dñc qͥs sustinebit: qͥa¬
pͥmũ uoto sponsi. in ę t̃nos fuerat iun¬
cta cõplexus: ut nũquã a iunculo re¬
rederet maritali: quia recessit. & in
si sodalsb qui ad se missi fuerant int̾¬
fectis: nouissime uenit filius dĩ. dñs
iħs: quo crurifixo & a mortius resur¬
gente desponsatur. nequaquã in legis
iusticia s in fide & gr̃a eugłii. ut cum
cognouerit unigenitũ: cognoscat & pa¬
trẽ. Dicit enĩ ipse ad philippũ. Ganto

Expanded text:
atque judicium, et junctam Legi misericordiam, atque judicium, et junctam Legi misericordiam, ut quando peccaverit, tradatur captivitati, cum egerit poenitentiam, revocetur in patriam, et misericordiam consequatur. De his sponsalibus in diversis locis psalmista duos calices in septuagesimo quarto psalmo legimus: Calix in manu Domini vini meri plenus mixto, et inclinavit ex hoc in illum: de justitiae calice in calicem misericordiae, et rursum de calice misericordiae in calicem justitiae. Si iniquitates, inquit, observaveris, Dprimum voto sponsi in aeternos fuerat juncta complexus, ut numquam a vinculo recederet maritali, quia recessit et in si sodalibus, qui ad se missi fuerant, interfectis, novissime venit Dei Filius, Dominus Jesus: quo crucifixo, et a mortuis resurgente, desponsatur nequaquam in Legis justitia, sed in fide et gratia Evangelii, ut cum cognoverit Unigenitum, cognoscat et Patrem. Dicit enim ipse ad Philippum: Tanto
Abbreviated transcription (Latin):
scies qͥa ego dñs . Lxx similit̾: O qͣn¬
ta clem̃tia dĩ. Aleretrix quȩ cũ multis
amatorib fornicata ẽ. & ob crimen bes¬
tiis tradita: postquã reuertitur ad ui¬
rũ: nequaquã reconciliari ei dr̃: sed
despondi. Et iude qͥd sit int̾ dĩ conuinc¬
tionẽ: & hominũ. Homo cũ uxorẽ ac¬
ceꝑit de uirgine mulierẽ facit: id est ñ
uirginẽ: ds aiã meretricib copulatus
eas mutat in uirgines. uixta illud qͦd
rinthiis loquit᷑. Despondi enĩ uos uni
uiro uirginẽ castã exhibere xp̃o. Queri¬
mus cur t̾tio desponsiõis nom̃ repetie¬
rit. Primũ eñĩ ait: sponsabo te mͥ in
sempit̃nũ: scđo: sponsabo te mͥ in ius¬
titia: & iudicio: & in miscđia: & mise¬
rationib nec hoc finc c̃tentus: iungit
& terciũ: sponsabo te mͥ infide: & sci¬
es qͥa ego dñs. Primo despondit cã in
abraha siuie in ęgypto: ut uxorẽ ha¬
beat sempit̾nã. Scđo in monte sẏnai
dans ei in sponsalib legis iustitiam

Expanded text:
ego Dominus. LXX similiter. O quanta clementia Dei! meretrix quae cum multis amatoribus fornicata est, et ob crimen bestiis tradita, postquam revertitur ad virum, nequaquam reconciliari ei dicitur, sed despondi. Et vide quid sit inter Dei conjunctionem et hominum: homo cum uxorem acceperit, de virgine mulierem facit, id est, non virginem; Deus etiam meretricibus copulatus, eas mutat in virgines, juxta illud quodrinthiis loquitur: Despondi enim vos uni viro virginem castam exhibere Christo . Quaerimus cur tertio desponsionis nomen repetierit. Primo enim ait: Sponsabo te mihi in sempiternum. Secundo: Sponsabo te mihi in justitia et judicio, et in misericordia et miserationibus. Nec hoc fine contentus jungit et tertium: Sponsabo te mihi in fide, et scies quia ego Dominus. Primo despondit eam in Abraham, sive in Aegypto, ut uxorem habeat sempiternam. Secundo in monte Sinai, dans ei pro sponsalibus Legis justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
&e cũ uolatilib cęli: & cũ reptilib cerrę
& arcũ & gladiũ & bellũ. ẽteram de
t̾ra & habitare eos faciam in spem
Quando om̃ia religionis adu̾sę uocabu¬
la fuerint ablata de pͦpło dñm c̃fiten¬
te: & uocauerit me inqͥt uir m̃s: & ne¬
quaquã baali id ẽ idolũ ieũ: tc̃ ꝑcuti

Expanded text:
 volatilibus coeli, et cum reptilibus terrae: et arcum, et gladium, et bellum conteram de terra: et habitare eos faciam in spe. Quando omnia religionis adversae vocabula fuerint ablata de populo Dominum confitente, et vocaverit me, inquit, vir meus, et nequaquam Baali, id est, idolum meum, tu
Abbreviated transcription (Latin):
bus: & implebit᷑ illud deuteronomiii.
lȩtamini gentes cũ pꝰpło cius. Notus
&c factus ẽ in pace locus ciꝰ & habitatio
eiꝰ in syon hoc ẽ in ęccłia in qua con¬
fregit potentias arcũ: scutũ: & gladi¬
um : bellũ. Qb fractis. atq contritis.
re requiescent: suie sperabunt. in his
quȩ oculus ñ uidit: & auris ñ audiuit.
& in corhominis ñ ascendert̃. quȩ p̃pa¬
rauit ds̃ diligentib se. Et sponsabo

Expanded text:
bus, et implebitur illud Deuteronomii: bus, et implebitur illud Deuteronomii: Laetamini gentes cum populo ejus . Notus Et: Factus est in pace locus ejus, et habitatio ejus in Sion , hoc est, in Ecclesia, in qua confregit potentias arcuum, scutum, gladium et bellum: quibus fractis atque contritis, re requiescent, sive sperabunt, in his quae oculus non vidit, et auris non audivit, et in cor hominis non ascenderunt, quae praeparavit Deus dili
Abbreviated transcription (Latin):
cubabit uiculus: & leo: & ouis simul
morabunt᷑ & puer paruulus minabit
eos uitulus. & ursus pascent᷑: & simul
reqͥescent catuli coꝵ Et leo quasi bos
comedet paleas: nequaquã carnẽ. san¬
guinẽq desiderans: s mundis ac sun¬
plicib uescens cybis: quando petro ut
corneliũ susciꝑet. ex nationib reuela¬
cũ: iussũq ẽ ut comederet om̃s besti¬
as: & nichil inmundũ ẽẽ cognosceret.
qͦd cũ grãrũ actione ꝑcipit᷑: suꝑ quib
audit postea qͦd ds mundauit. tu ne
comune dixeris Ergo in aduentu dñi
saluatoris. pꝰ resurrectionis eiꝰ triũphos.
&e ascensũ ad patrẽ: duo parietes angu¬
lari lapide copulati st̃: ab eo qͥfecit᷑ u¬
batur absq miscõia: miscdiã consecu¬
tam: & eũ qͥ dicebat᷑ ñ popłs m̃s: pͦpłm
suũ: paccatisq om̃ib: arcus & gladius
conteretur ac bellũ: non enĩ erunt no
cessaria instriũta pugnanciũ cũ qui
pugnent: defuerint. Iunget᷑ isrł genti¬

Expanded text:
imul morabuntur, et puer parvulus minabit eos. Vitulus et ursus pascentur, et simul requiescent catuli eorum: et leo quasi bos comedet paleas ; nequaquam carnem sanguinemque desiderans, sed mundis atque simplicibus vescens cibis. Quando Petro, ut Cornelium susciperet ex nationibus , revelatum, jussumque est ut comederet omnes bestias, et nihil immundum esse cognosceret, quod cum gratiarum actione perciperetur: super quibus audit postea: Quod Deus mundavit, tu ne commune dixeris . Ergo in adventu Domini Salvatoris, post resurrectionis ejus triumphos, et ascensum ad Patrem, duo parietes angulari lapide copulati sunt ab eo, qui fecit uia, misericordiam consecutam: et eum qui dicebatur non populus meus, populum suum: pacatisque omnibus, arcus et gladius conteretur ac bellum. Non enim erunt 26 necessaria instrumenta pugnantium, cum qui pugnent, defuerint. Jungetur Israel genti
Abbreviated transcription (Latin):
tia & om̃is curba nationis hebreȩ ad
qũã loquit᷑ filii aut̃. uł singuli ẽ po¬
pulo. ł ꝑ oppida uillas q disꝑsi. In
nocte gͥ ac tenebris captiuitatis ⁊ me¬
roris. & p̃mentis angustiȩ traditur
israhel: & popłs cius ęc̃no silentio con¬
ticescit: qͥa ñ habuit legis scientiã: nec
dĩ p̃cepta scruauit: recepitq qͦd fece¬
rat: ipsa enĩ repulit legẽ: & idõ sacer¬
dociũ ꝑdidit in ęt̾nũ: colens iuitulos
aureos in dan & in bechel. Et qͥa obli¬
ta ẽ legis dĩ. & penitꝰ ȩgyptiis se idolis

Expanded text:
braeae, ad quam loquitur: filii autem, vel singuli ex populo, vel per oppida villasque dispersi. In nocte ergo ac tenebris captivitatis et moeroris et prementis angustiae traditur Israel, et populus ejus aeterno silentio conticescit; quia non habuit legis scientiam, nec Dei praecepta servavit, recepitque quod fecerat. Ipsa enim Dei repulit legem, et ideo sacerdotium perdidit in aeternum, colens vitulos aureos in Dan et Bethel: et quia oblita
Abbreviated transcription (Latin):
ut ceiã qͦd benc dici potest. ꝓpt̃ ambigu¬
itatẽ. & uerbi similitudinẽ: nequaquã
uelim dici. s appellari me ĩssĩ magis
quã baali: nedũ aliud loquit᷑ alcerius
recordet᷑: & uirũ nominans: idolũ cogi¬
tet. Ignosce obscuritati quȩ trib nascit
modis. Aut rerũ difficultate: aut magis¬
tri imperitia: aut discernentis nimia tar¬
ditate Neq enĩ hebreũ ꝓpħam edissereñ
oratoriis debeo declamatiunculis lude¬
ro & in narrationib atq epylogis asia¬
tico more cantare: s auxilio orationũ
re quȩ clausa sunt. Deniq aquila dili¬
gens & curiosus int̾pres. uocabit inquit
me iur m̃s: & ñ uocabit me ultra haben
me: id c̃ baalim Et ꝑcutiam eis fędus
in die illa. cũ bestia agri. & cũ uolucre
cgli & cũ repcili t̾rę : & arcũ & gladiũ.

Expanded text:
t etiam quod bene dici potest, propter ambiguitatem et verbi similitudinem nequaquam velim dici, sed appellari me ISSI, magis quam BAALI: ne dum aliud loquitur, alterius recordetur, et virum nominans, idolum cogitet. Ignosce obscuritati, quae tribus nascitur modis: aut rerum difficultate, aut magistri imperitia, aut discentis nimia tarditate. Neque enim Hebraeum prophetam edisserens, oratoriis debeo declamatiunculis ludere, et in narrationibus atque epilogis Asiatico more cantare, sed auxilio orationum re quae clausa sunt. Denique Aquila diligens et curiosus interpres: Vocabit, inquit, me vir meus, et non vocabit me ultra habens me, id est, BAAL. Et percutiam eis foedus in die illa cum bestia agri, et cum volucre coeli, et cum rep
Abbreviated transcription (Latin):
hebreoꝵ lingua uocat᷑ uir: ĩs. Unde et
uxor quȩ de iuro sũpta ẽ. in genesi ap¬
pellat᷑ ĩssã quasi a uiro iurago. Qͦdgͦ
dicit ds̃: hoc ẽ. Cũ utroq sermone.¬
hoc ẽ. ĩs. & baali appella̾tur uir m̃s. siue

Expanded text:
Hebraeorum lingua vocatur vir is  : unde et Hebraeorum lingua vocatur vir is  : unde et uxor quae de viro sumpta est, in Genesi appellatur ISSA , quasi a viro: virago. Quod ergo dicit Dominus, hoc est: cum utroque sermone, ISSI et BAALI appelletur vir
Abbreviated transcription (Latin):
nũ regẽ bactrianoꝵ: forti certamine di¬
micauit : & in tantã ꝑuenit głam: ut
patrẽ suũ belũ referret in deũ: qͥ hebrai
lo babylonis. hoc appellatur nomine.
hunc sidonii & phenices appellant ba
al: cadẽ enĩ int̾ bech. & lamech. litte¬
ras consonantes. aim̃ uocalis litt̾a ponit:
quȩ uixta linguę illius ꝓpͥetatẽ: nc̃ beel:
nc̃ baal legit᷑. Unde & dido sidonia re¬
gii generis. cũ encã suscepisset hospitio:
hac patera ioui uina delibat: qua belus:
& om̃s a belo soliti didicimꝰ exordiũ de¬
monis: immo hominis in demonẽ conse¬
crati. Omĩa enĩ idola ex mortuoꝵ erro¬
re creuerunt. Audiamꝰ cȩtera: lingua
hebraica: & sẏria : Baaĩ int̾̃pretatur ĩe¬
XAÑ id ẽ habens. Si uoluerimꝰ dicere.
habens me. dicimꝰ baalim & ap̃d utrãq
gentẽ. uxores uiros suos uocant ba ali
id est uir m̃s. q̃d intellegit᷑ habens me a
ẽ sensus. qͥ me habet in coniugio. Eadẽ

Expanded text:
num, regem Bactrianorum, forti certamine dinum, regem Bactrianorum, forti certamine dimicavit: et in tantam pervenit gloriam, ut patrem suum Belum referret in Deum, qui Hebrailo Babylonis, hoc appellatur nomine. Hunc Sidonii et Phoenices appellant BAAL  : eadem enim inter BETH et LAMED litteras consonantes, AIN vocalis littera ponitur, quae juxta linguae illius proprietatem nunc Beel, nunc Baal legitur. Unde et Dido Sidonia regii generis, cum Aeneam suscepisset hospitio, hac patera Jovi vina delibat, qua Belus et omnes a Belo soliti. Didicimus exordium daemonis, immo hominis in daemonem consecrati: omnia enim idola ex mortuorum errore creverunt. Audiamus caetera: Lingua Hebraea et Syra BAAL interpretatur ἔχων, id est, habens. Si voluerimus dicere, habens me, dicamus BAALI  : et apud utramque gentem uxores viros suos vocant Baali, id est vir meus, quod intelligitur, habens me: et est sensus, qui me habet in conjugio. Eadem
Abbreviated transcription (Latin):
pondebit. nobiscũ facit: qđ p̃cinentio
aliis:ꝰ alii respondeant concinentes: hu¬
miliabit᷑ aut̃ & affliget᷑. qͦd.Lxx. & sym¬
machus transtulerunt. ñ conuenit
tẽpori lȩticis: nisi forte imitaue̾rit᷑
paulũ qui postquã uocatus ẽ apłs.
plangit antiqua peccata & se dicit in¬
dignũ uocatione apłi. qͥa ꝑsecutus est
ęccłiam dĩ: ut humiliatio & afflctio
in conscientia p̃teriti uulneris. non in
dolore maloꝵ. presentiũ accipiatur.
t erit indie illa ait dñs. uocabit me
ur m̃s. & ñ uocabit me ultra baalim:
& auferã nomina baalim de ore ciꝰ & ñ
recordabitur ultra nominis eorum
L.X .X. similit̾: Primum om̃i asiȩ reg¬
nasse ninũ beli filiũ. om̃s & grecȩ cõ
barbarȩ narrant hẏstorię: qͦ ap̃d assy¬
rios. ninũ sui nominis condidit ciuita¬
tẽ : ꝗͣ hebrei uocant ninuic̃. Huiꝰ uxor
semiramis. de qua multa & miranda re¬
mis urbẽ. E ȩc aduersus ⁊oro astrc̃ mag dici¬

Expanded text:
pondebit, nobiscum facit, quod praecinentibus aliis, alii respondeant concinentes. Humiliabitur autem et affligetur, quod LXX et Symmachus transtulerunt, non convenit tempori laetitiae, nisi forte imitabitur Paulum, qui postquam vocatus est apostolus, plangit antiqua peccata, et se dicit indignum vocatione apostoli, quia persecutus sit Ecclesiam Dei : ut humiliatio et afflictio in conscientia praeteriti vulneris, non in dolore malorum praesentium accipiatur. 24 Et erit in die illa, ait Dominus, vocabit me vir meus, et non vocabit me ultra Baalim: et auferam nomina Baalim de ore ejus, et non recordabitur ultra nominis eorum. LXX similiter. Primum omni Asiae regnasse Ninum, Beli filium, omnes et Graecae et Barbarae narrant historiae: qui apud Assyrios Ninum sui nominis condidit civitatem, quam Hebraei vocant Niniven. Hujus uxor Semiramis, de qua multa et miranda remis urbem. Hic adversus Zoroastrem mag
Abbreviated transcription (Latin):
um multa milia ex isrł. uidemus cẽ
cõpleta & cõpleri cotidie in his qui cre¬
dere uoluerint. Qͦdq nos diximꝰ lacta¬
bo cã. &lxx. int̾p̃tati sunt. seducã cã
ad antixp̃i tẽpus referunt: ut qui xp̃i
ñ receperint ueritatẽ. illius recipiant
mendacium & postea xp̃o adueniente
saluentur Et canet ibi uixta dies
iuuentutis suę & iuxta dies ascensio¬
nis suȩ de t̾ra ȩgypti. LxX Et hu¬
mili abitur uixta dies infantię suc. &
iuxta dies ascensionis de terra ęgypti
In eo loco ubi nos posiumꝰ canet. & hex
transtulert̃ humiliabit᷑: in hebraico
scriptũ c̃ anat hã: qͦd syminachus¬

Expanded text:
um multa millia ex Israel videmus esse um multa millia ex Israel videmus esse completa, et compleri quotidie in his qui credere voluerint. Quodque nos diximus: Lactabo eam, et LXX interpretati sunt: Seducam eam, ad Antichristi tempus referunt: ut qui Christi non receperint veritatem, illius recipiant mendacium, et postea, Christo adveniente, salventur. Et canet ibi juxta dies juventutis suae, 23 et juxta dies ascensionis suae de terra Aegypti. LXX: Et humiliabitur juxta dies infantiae suae, et juxta dies ascensionis de terra Aegypti. In eo loco ubi nos posuimus, canet, et LXX transtulerunt, humiliabitur; in Hebraico scriptum est ANATHA  , quod Sym
Abbreviated transcription (Latin):
spei: siue ad aꝑiendã spem atq pati¬
entiam qđ idcirco supplicia & torm̃¬
ta ꝑpessa sit: ut ꝑhȩc ad ꝓspera ꝑueni¬
ret. Qͦd autẽ uailis achor. in qua in¬
terfectus ẽ achar ob furtũ eoꝵ quȩ dõ
fuerant consecrata: ꝯturbatio. & tu¬
multus int̃p̃tat᷑. ñ ut quidã putant
interp̃tatur loquens ad achar: Quia
turbasti nos: conturbet. te dñs in die
Simulq & in hoc intellegimꝰ. qͦd in prin¬
cipio t̾rę sc̃ę uixta hierico quando de
solitudine egressus ẽ popłs ꝓpt̃ fluen¬
ta iordanis. in pͥma isrłis uictoria.
meror in gaudiũ cõmutatus sit : ibiq
aꝑta spes. ubi fuerat desꝑatio: ut pu¬
nitis his. qui peccauere in xp̃m & cõ¬
misere sacrilegiũ : saluentur ex eis. qͥ
blasphemantes uideos fuerint decesta¬
di & quantũ in se est interfecerint:
Hec concisio. & nr̃i uidaizantes. ad mil¬
le annoꝵ regnũ deferunt: quȩ & in
pͥncipio ꝑ apłos uinitores. & credenti¬

Expanded text:
spei, sive ad aperiendam spem atque patispei, sive ad aperiendam spem atque patientiam, quod idcirco supplicia et tormenta perpessa sit, ut per haec ad prospera perveniret. Quod autem vallis Achor, in qua interfectus est Achan ob furtum eorum, quae Deo fuerant consecrata, conturbatio et tumultus interpretetur: non et quidam putant interpretatur loquens ad Achan: quia turbasti nos, conturbet te Dominus in die Simulque et in hoc intelligimus, quae in principio terrae sanctae, juxta Jericho, quando de solitudine egressus est populus, propter fluenta Joardanis, in prima Israelis victoria, moeror in gaudium commutatus sit. Ibique aperta est spes, ubi fuerat desperatio: ut, punitis his qui peccavere in Christo, et commisere sacrilegium, salventur ex eis qui blasphemantes Judeos fuerint detestati, et quantum in se est interfecerint. Haec Circumcisio et nostri Judaizantes ad mille annorum regnum referunt, quae et in principio per apostolos vinitores et credenti
Abbreviated transcription (Latin):
metuentib ut meror gaudio mutaret᷑.
Qͦdq sequitur. & dabo ei uinitores eiꝰ
ex eodẽ loco. qͥ a blanditias. & solitudi¬
nẽ in p̃terite hẏstorię ex euntiũ de ę¬
gypto similitudine p̃miserat: in qua
moyses ⁊ a aron de eadẽ gente iudeoꝵ
pͥncipes extitert: ę̧tiã nunc pollicetur.
qđ uinitores eius de eodẽ loco dacurꝰ
sit: Uineam intellegi isrł: om̃is & ue¬
teris instrum̃ti. & noui scriptura testa¬
tur. Uinea dñi sabaoth. domꝰ est isra el:
& iuncã ex ȩgypto transtulisti. Et in ȩ¬
ugłio. pat̾ familias locauit uineã suã
fructusq ñ recepit: & int̾fecto filio su¬
o. nouissime locat eã aliis uinitoribus.
Hoc gͥ ꝓpħalis sermo ꝓmittit: qͦd pͥnci¬
pes huiꝰ uineş exeuntes de gentibus.
& de captiuitate hostiũ. siue uitiorũ
de ipso genere sint uidȩoꝵ. id est apłi:
& locus cumultus. uallisq turbarum:
hoc enĩ int̾p̃tat᷑ achor. mutet᷑ in ostũ

Expanded text:
metuentibus , ut moeror gaudio mutaretur. metuentibus , ut moeror gaudio mutaretur. Quod sequitur. Et dabo ei vinitores ejus, ex eodem loco. Quia blanditias et solitudinem in praeteritae historiae exeuntium de Aegypto similitudine praemiserat, in qua Moyses et Aaron de eadem gente Judaeorum principes exstiterunt, etiam nunc pollicetur, quod vinitores ejus de eodem loco daturus sit. Vineam intelligi Israel, omnis et veteris Instrumenti et novi Scriptura testatur 22 Vinea Domini Sabaoth, domus Israel est : Et: Vineam ex Aegypto transtulisti . Et in Evangelio . Paterfamilias locavit vineam suam, fructusque non recepit. Et interfecto filio suo, novissime locavit eam aliis vinitoribus. Hoc igitur prophetalis sermo promittit, quod principes hujus vineae exeuntes de gentibus et de captivitate hostium, sive vitiorum, de ipso sint genere Judeorum, id est, apostoli: et locus tumultus, vallisque turbarum, hoc enim interpretatur Achor, mutetur in ostium
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑire sapientiã. uł expectationem cius
Post quã reuelata fuerit ignominia hie¬
rłm siue uidaicę meretricis. in oculis
amatoꝵ. eiꝰ & cessauerit uniu̾sa sollẽp¬
nitas: uineã & ficũ uł siccitas uł gran¬
do corruꝑit: & redacta in siluas. atq
infructuosas arbores a bestiĩs fuerit de¬
uorata & reddiderit ei dñs cruciatus.
atq torm̃ta qͥa demonib baalim chu¬
ra succenderat. & nequaquã se ultra
de cinerib ac fauillis. putauerit posse
consurgere: tunc hoc ẽ in aduentu xp̃i
filii sui aꝑiet spẽ salutis. & dabit locũ
penitentis & blandetur ei: hoc enim
significat. lactabo eam ut post pęna¬
rũ magnitudinẽ. dolores pͥstinos. re¬
ꝓmissione mitiget ꝓsperoꝵ Et ducã
cã inqͥt in solitudinẽ. id ẽ educã ex ma¬
lis. sicut & pͥus de egypti eduxerã serui¬
tute: & loquar ad cor etꝰ uerba mollia
u̾ba ꝯsolatoria. ut tristitiam gaudio
t̃eperẽ: iuxta idioma scripturarũ: qͥb

Expanded text:
ire patientiam, vel, exspectationem ejus. Postquam revelata fuerit ignominia Jerusalem, sive Judaeae meretricis in oculis amatorum ejus, et cessaverit universa solemnitas, vineam et ficum vel siccitas vel grando corruperit, et redacta in silvas atque infructuosas arbores, a bestiis fuerit devorata, et reddiderit ei Dominus cruciatus atque tormenta; quia daemonibus Baalim thura succenderat, et nequaquam se ultra de cineribus ac favillis putaverit posse consurgere, tunc, hoc est, in adventu Christi Filii sui, aperiet spem salutis, et dabit locum poenitentiae, et blandietur ei: hoc enim significat, lactabo eam; ut post poenarum magnitudinem, dolores pristinos repromissione mitiget prosperorum. Et ducam eam, inquit, in solitudinem, id est educam ex malis, sicut et prius de Aegyptiaca eduxeram servitute: et loquar ad cor ejus verba mollia, verba consolatoria, ut tristitiam gaudio temperem, juxta idioma Scripturarum: quibu
Abbreviated transcription (Latin):
dõ & notitia scripturarũ. & gr̃a sp̃c sc̃ĩ
diligant᷑ a dño. qͥ om̃iũ expectat salu¬
tẽ : & aꝑit ianuam pęnitentib: nichi¬
lominꝰ illi res inutiles amant: tradi¬
somnia diligentes: & nequaquã uuas
habent & uinũ: & plena musto torcu¬
laria: sed uetera iunatia quę ꝓiecta
sunt. ꝓ pemmatib quȩ lxx transtu¬
lert̃. & comedunt᷑ cũ uius passis. siue
uinatiis: placentas latine possumus
dicere. uł crustula: quę idolis offerunt᷑
p̃senti loco duodecĩ uocantur tribus:
supra uͦ decẽ: quȩ erant in samaria:
& possidebant metropolim hierrahel:
Ec fodi eam mͥ quindeci argentris. ex
choro ordei. & dimidio choro ordei
ꝓ dixi ađ illã Dies multos expectabis¬

Expanded text:
Deo et notitia ScripDeo et notitia Scripdiligantur a Domino, qui omnium expectat salutem, et aperit januam poenitentibus, et nihilominus illi res inutiles amant, tradisomnia diligentes, et nequaquam uvas habeant et vinum et plena musto torcularia, sed vetera vinacia quae projecta sunt. Pro pemmatibus quae LXX transtulerunt, et comeduntur cum uvis passis, sive vinaciis, placentas Latine possumus dicere, vel crustula, quae idolis offeruntursrael in praesenti loco duodecim vocantur tribus; supra vero decem quae erant in Samaria, et possidebant metropolim, Jezrael. Et fodi eam mihi quindecim argenteis, et coro hordei, et dimidio coro hordei, et dixi a
Abbreviated transcription (Latin):
uł amicus. Et ne putemꝰ dilectionem
ꝓpħş in adulcerã aluid qͥd significa.¬
re: quã dĩ dilectionẽ in filios isrł. in¬
culit sicut diligit ds̃ filios isrł. Ergo
qͦd ꝓpħa diligit adulcerã & tam̃ non
ci matrimonio copulat᷑. nec fornicati¬
oni coniungit᷑. s tam̃ diligit delin¬
quentẽ: typus dĩ ẽ: qͥ filios isrł pessi¬
mos diligit. Qͥ cũ diligant᷑ a dño. ad
deos alienos idolaq respiciunt. & dili¬
gunt iunatia uuarũ quę unũ non
habent. Pristinã grãm ꝑdiderunt si¬
cut demones: qͥ lapsi de ꝓpͥa dignita¬
te: & nichil antiquȩ gr̃s possidentes:
aridi st̃. & ueteri siccitate marcentes
Unde ꝓ uinatiis. qđ hebraice dicit᷑
ãsisẽ. aquila int̃p̃tatus ẽ ΠaAA Yã
id ẽ uetera: symmachus aR PAΡITΩΥ
id ẽ sterilis. Et ñ solũ uinatia sunt.
s & uetera uinatia: ut antiqua delicta
testant᷑. Et notandũ qͦd hȩc adulce¬
ra : p̃sens tẽpꝰ significet iudȩoꝵ qͥ absq

Expanded text:
dilectionem prophetae in adulteram, aliud quid significare quam Dei dilectionem in filios Israel, intulit: sicut diligit Dominus filios Israel. Ergo quia propheta diligit adulteram, et tamen non ei matrimonio copulatur, nec fornicatione conjungitur, sed tantum diligit delinquentem, typus Dei est, qui filios Israel pessimos diligit, qui cum diligantur a Domino, ad deos alienos idolaque respiciunt, et diligunt vinacia uvarum, quae vina non habent, et pristinam gratiam perdiderunt, sicut daemones qui lapsi de propria dignitate, et nihil antiquae gratiae possidentes, aridi sunt, et veteri siccitate marcentes. Unde pro vinaciis, quod Hebraice dicitur, ASISE  . Aquila interpretatus est παλαιὰ, id est, vetera. Symmachus ἀκάρπους, id est, steriles: et non solum vinacia sunt, sed et vetera vinacia, ut antiqua delicta testentur. Et notandum quia haec adultera praesens tempus significet Judaeorum, qui absque
Abbreviated transcription (Latin):
accepimus. id ẽ p̃cinet. Et quia semel
lactationẽ. & eductionẽ in solitudinẽ
& unitores ex eodẽ loco & uallem a¬
chor posuerunt: ut totã hystoriam
exeuntiũ de egypto. & ꝑgentium ad
t̾ram scãm. breui sermone ꝑstringens. E¬
tiã nc̃ hystorica similitudinẽ conserua¬
ret: ut quomͦ eo tẽpore quando egredi¬
ebant᷑ de t̾ra egypti submerso pharaone
in mari rubro. arripuit maria tym¬
panũ. & p̃cinens cęteris exultauit. et
dixit. cantemꝰ dño głose enĩ magnifica¬
tus ẽ. equũ & ascensorẽ ꝓiecit in mare:
sic nc̃ quoq scđm dies iuuentutis suę.
siue adoiescentiȩ suȩ. quando egressa ẽ
de t̾ra ȩgẏpti canat. atq lȩtet᷑: & regnũ
xp̃i ad suã salutẽ. int̾ ęccłiȩ choros conci¬
nat. Et animaduerte qͦd quando eximꝰ
de ȩgypto. & ad meliora transimꝰ. dica¬
mur ascendere. qͥa hierłm in montib
sita ẽ : de qua qui hierico descendere
uoluerit uulneratꝰ c̃: ad cos autẽ qui

Expanded text:
accipimus, id est, praecinet: ut quia semel jactationem et eductionem in solitudinem, et vinitores ex eodem loco, et vallem Achor, posuerat, et totam historiam exeuntium de Aegypto et pergentium ad terram sanctam brevi sermone perstringens, etiam nunc historiae similitudinem conservaret. Ut quomodo eo in tempore, quando egrediebantur de terra Aegypti, submerso Pharaone in mari Rubro, arripuit Maria tympanum, et praecinens caeteris, exsultavit et dixit: Cantemus Domino, gloriose enim magnificatus est: equum et ascensorem dejecit in mare : sic nunc quoque secundum dies juventutis suae, sive adolescentiae suae, quando egressa est de terra Aegypti, canat atque laetetur, et regnum Christi ac suam salutem inter Ecclesiae choros concinat. Et animadverte quia quando eximus de Aegypto, et ad meliora transimus, dicamur ascendere: quia Jerusalem in montibus sita est, de qua qui in Jericho descendere voluerat, vulneratus est . Ad eos
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ aquȩ eoꝵ cęnose. quȩ suffocant & in¬
terficiunt baptizatos. N abent & laña
de scabidis ouib & linũ in nigredine
ꝑseuerans: olcũq de qͦ ꝓpħa dicit. oleũ
ƿeccatoris ñ impinguet caput meũ: &
& potũ aquaꝵ egẏpti de quib clamat
hieremias. Qͥd tibi & uiȩ egypti ut bi¬

Expanded text:
et aquae eorum coenosae, quae suffocant et inet aquae eorum coenosae, quae suffocant et interficiunt baptizatos. Habent et lanam de scabidis ovibus, et linum in nigredine perseverans, oleumque, de quo propheta dicit: Oleum peccatoris non impinguet caput meum , et potum aquarum Aegypti, de quibus clamat 16 Jeremia: Quid tibi et viae Aegypti, ut bi