comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lienigenas int̃pretati sunt nomen cõ¬
mune ꝓ ꝓpͥo. que est hodie gens pale¬
stinoꝵᷤ. quasi philistinoꝵ. quia p
litctram sermo hebraicꝰ non ht̃. s proea.
phi. gc̃outit᷑. Unde & illud quod ĩ psal¬
mis łr. eum enumeratione gentium cȩt̃a¬
rum mͥ alienigene fubdit sunt. ñ om̃s
ext̃nas nationes. s ꝓpͥe palestinos sig¬
nificat. Redditq eausas quare ꝓiece¬
rit ds popłm suum domtm iacob:
Qͥa repleq funt in quit ut fuerunt in
pͥncipio augurib &e sominis cunct̾is¬
ꝙ sordib idolate. Non atcendenda
somnia nec auguria moyse scbente co¬
gnoscimus: q̃ habuerunt gs̃ qͣs eiecit
dñs a facie isrł chananeoꝵ. amorreo¬
rum. & etheoꝵs. Hẽ locum eccłie tͣct̾a¬
tores alit̃ atq aliter edisserunt. Qͥdam
enmuolunt hoc significari. quod ꝓ¬
iecto popło iudeoꝵ ing̃ssꝰ sit dertam
quondam repromissionis romanors
exercitꝰ: & eect̾is iudcis habitauerint
iniudea aliengene qui de toto orbe

Expanded text:
lienigenas interpretati sunt, nomen commune pro proprio, quae est hodie gens Palaestinorum, quasi Philisthinorum, quia P litteram sermo Hebraicus non habet; sed pro ea PHI Graeco utitur. Unde illud quod in Psalmis dicitur, cum enumeratione gentium caeterarum: Mihi alienigenae subditi sunt , non omnes exteras nationes, sed proprie Palaestinos significat. Redditque causas quare projecerit Deus populum suum domum Jacob: quia repleti sunt, inquit, ut fuerunt in principio, auguribus, et ominibus, cunctisque sordibus idololatriae. Non attendenda omina nec auguria, Mose scribente, cognoscimus, quae habuerunt gentes, quas ejecit Dominus a facie Israel, Chananaeorum, Amorrhaeorum, et Chethaeorum. Hunc locum Ecclesiae tractatores aliter, atque aliter edisserunt. Quidam enim volunt hoc significari, quod projecto populo Judaeorum, ingressus sit terram quondam repromissionis Romanus exercitus; et ejectis Judaeis, habitaverint in Judaea alienigenae, qui de toto orbe
Abbreviated transcription (Latin):
dabunt tͥ immicitui munitiones.⁊
uallabunt te. & ꝓsternent te ⁊ filios
cuos. Et rursum. Quotiens uolui
congregare filios tuos quemadmo¬
dum gallmna congregat pullos suos
subalas suas. & noluisti.Ecce dimit¬
tctur uob̃ domus ũra deserta. Gui
simile ẽ hoc quod nunc inisto car¬
mine đr. Dimittam umeam meam

Expanded text:
dabunt tibi inimici tui munitiones, et vallabunt te, et prosternent te, et filios tuos . Et rursum: Quoties volui congregare filios tuos, sicut gallina congregat pullos sub alas suas, et noluisti? Ecce dimittetur vobis domus vestra deserta : cui simile est hoc quod nunc in isto carmine dicitur: Dimittam vineam meam.
Abbreviated transcription (Latin):
eos qͥ ꝑ apłos crediderunt. Cum ablue¬
rit dñs sordes filiarum syon & sangui¬
nem irłm latierit de medio erus sp̃u
tudicii &e spu combustionis. Tunc sal¬
uabuntur reliquie de istl quin baptis¬
mate saluatoris eis fuerint peccata di¬
missa: & ille sanguis ablutꝰ. quem su¬
per se errans popłs imp̃cat᷑ est. sangui
supia legimus. Cum extenderitis manꝰ
am ꝓuocans infert. Lauamini mun¬
di estote. Et nota quod sordes filiarũ syos
lauerit sp̃u tudicii: sanguinem autẽ
ue est lauatur. quod grauius exurit᷑.
Egouos baptiro in aqua: qui autem
post me uenie. ipse uos baptizabit in
sp̃u sco &e igni. Ex qͦ discimꝰ quod hõ
tantum aquam tͥbuat: deus autem sp̃m
cata purgantur. Et creabit dñs suꝑ
omnem locum montis syon. &e ubi
inuocatꝰ est nubem ꝑ diem &e fumũ
& splendorem ignis flammantis

Expanded text:
abluerit Dominus sordes filiarum Sion, et sanguinem Jerusalem laverit de medio ejus in spiritu judicii et spiritu combustionis. Tunc salvabuntur reliquiae de Israel, quando in baptismate Salvatoris eis fuerint peccata dimissa, et ille sanguis ablutus, quem super se errans populus imprecatus est: Sanguis supra legimus: Cum extenderitis manusam provocans infert: Lavamini, mundi estote. Et nota quod sordes filiarum Sion laverit spiritu judicii, sanguinem autem ve est, lavatur: quod gravius, exuriturEgo baptizo vos in aqua, qui autem post me venit, ipse vos baptizabit in Spiritu Sancto, et igni . Ex quo discimus, quod homo tantum aquam tribuat: Deus autem Spiricata purgantur. Et creabit Dominus super omnem locum montis Sion, et ubi invocatus est, nubem per diem, et fumum et splendorem ignis f
Abbreviated transcription (Latin):
diligis gladio cadet. Quod si de aĩe
statu intelligimus. q̃ post uircutes pec¬
cauerit: pulcherrimum filium eius
bona accipiamꝰ oꝑa. que hostili gla¬
dio conciderunt: & fortes quosq ꝑisse
in p̃lio: quia iusticia iusti non libera¬
bit cum quacumq die aberrauerit.
Sin autem seqͥmur hystoriam. ex his
sermonib docebim᷑ non de mulierib
ꝓpħie cẽ sermonem quarum uiri in
prelio corruerunt: s de urbib iudee
qͣs filias syon appellauit. &e quarum
bellatores ceciderunt in certamine.
Demq de eadem syon seqͣns uers icłs
loquitur. Et merebunt atq lugeb̃t
porte eius: & ipsa urbs desolata sede¬
bit in terra. Quod usq hocdie occlis
cernimus. facilis scđm tropologiam
interpretatio ẽ. qͦd quicunq locum
dederit diabolo. ce non omni eustodia
seruaũit cor situm. lugeant porte eiꝰ:
ce absente sponso semꝑ in luctu sit. ae
de excelsis corruens. in puluere derre

Expanded text:
diligis, gladio cadet. Quod si de animae diligis, gladio cadet. Quod si de animae statu intelligimus, quae post virtutes peccaverit, pulcherrimum filium ejus, bona 64 accipiamus opera, quae hostili gladio conciderunt: et fortes quoque periisse in praelio, quia justitia justi non liberabit eum in quacumque die aberraverit . Sin autem sequamur historiam, ex his sermonibus docebimur, non de mulieribus prophetae esse sermonem, quarum viri in praelio corruerunt; sed de urbibus Judaeae, quas filias Sion appellavit, et quarum bellatores ceciderunt in certamine. Denique de eadem Sion sequens versiculus loquitur. Et maerebunt atque lugebunt portae ejus, et ipsa urbs desolata sedebit in terra. Quod usque hodie oculis cernimus. Facilis secundum tropologiam interpretatio est, quod quicumque locum dederit diabolo, et non omni custodia servaverit cor suum, lugeant portae ejus: et absente sponso, semper in luctu sit, ac de excelsis corruens, in terrae pulvere
Abbreviated transcription (Latin):
purpuram tͣnstulert. quod aquila cin¬
gulum erultationis exp̃ssit. Heodotio
ipsum uerbum hebraicum p̃tigil posu¬
it: quod genꝰ ornam̃ti muliebris ẽ. Fas¬
cia pectꝰ tegit. & eum locum possidet
iii feminis: quem rationale in pontifi¬
cib. De hac fascia pectorali &e iherre¬
inias mistico sermone dicebat. Si
obliuisci potest sponsa ornatꝰ sui. aut
uirgo fascie pectoralis sue: & ego obli¬
uiscar dui dicit dñs. Uirgo qualem
manimille eiꝰ qux pectorali fascia eol¬
ligate sunt. iungit᷑ sponso:. &e cum co¬
q̃die uirtutum filios generet. neqͣ qͣm
uirgo ẽẽ desistit. Quodsi aliqñ diuari¬
cauerit pedes omni danseunt. ce se¬
cuta fuerit amatores fuos. ce iurta osce
uaticiniũ sepserit dñs uias eius. & int̃¬
cluserit semitas: reuertetur ad uirum
suum pͥorem & audiet. Exuere uesti¬
mentis luctus: & induere uestimentiᷤ
gladio cadent. & fortes tu in p̃lio.
Ppulchertimis uiris .lix. int̃pretati
sunt &e filiꝰ tuus pulcherrimꝰ quem

Expanded text:
purpura transtulerunt: quod Aquila cingulum exultationis expressit. Theodotio ipsum verbum Hebraicum PHTHIGIL   posuit, quod genus ornamenti muliebris est. Fascia pectus tegit, et eum possidet locum in feminis, quem Rationale in Pontificibus. De hac fascia pectorali, et Jeremias mystico sermone dicebat: Si oblivisci potest sponsa ornatus sui, aut virgo fasciae pectoralis suae, et ego obliviscar tui, dicit Dominus . Virgo, qualem mamillae ejus, quae pectorali fascia colligatae sunt, jungitur sponso: et cum quotidie virtutum filios generet, nequaquam virgo esse desistit. Quod si aliquando divaricaverit pedes omni transuenti, et secuta fuerit amatores suos: et juxta Osee vaticinium, sepserit Dominus vias ejus, et intercluserit semitas, revertetur ad virum suum priorem, et audiet: Exue te vestimentis luctus, et induere vestibus gladio cadent: et fortes tui in praelio. Pro pulcherrimis viris, LXX interpretati sunt, et filius tuus pulcherrimus, quem
Abbreviated transcription (Latin):
derit. omsq bellatores eiꝰ ꝑierine in p̃¬
lio. in tm̃ ut multe mulieres uirumu
num habcre uix possint : dẽ orietur
germ̃ nominis xp̃iani. & tra dabit fruc¬
tum suum. ce exultatio erit hiᷤ qͥ de isrł
saluat fuerint. De quib a supͣdict̾um
est. Nisi dñs sabaoth reliquisset nobis

Expanded text:
sque bellatores ejus perierint in praelio, in tantum ut multae mulieres unum virum habere vix possint: tunc orietur germen nominis christiani, et terra dabit fructum suum: et exultatio erit his qui de Israel salvati fuerint, de quibus et supra dictum est: Nisi Dominus sabaoth reliquisset nobis
Abbreviated transcription (Latin):
biscum ẽ. Septenariꝰ &e denartus
numerꝰ ꝓpter sabbatum ce decem p̃¬
cepta legis tudeis familiaris est. et
ideo hoc freq̃nter abutunt᷑. licet iux¬
ta hebrei sermonis ambiguitatem qͥ

Expanded text:
biscum est . Septenarius et denarius numerus propter sabbatum, et decem praecepta legis, Judaeis familiaris est: et ideo hoc frequenter abutuntur: licet juxta Hebraei sermonis ambiguitatem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Cum pulcherrimi urbis irłm gladio
cccidint. & fortes ꝑierint in prelio. &
meruerint luxerintq porte eiꝰ: ce ip¬
sa fuerit des olata obnmiam hoĩum
raritatem int̾fectis bellatorib: Ni.
mulieres app̃hent uirtimunum cupien¬
des hab̃e semeninsyon. ce domesticos in

Expanded text:
rrimi urbis Jerusalem gladio ceciderint, et fortes perierint in praelio; et moeruerint, luxerintque portae ejus; et ipsa fuerit desolata ob nimiam hominum raritatem, interfectis bellatoribus, septem mulieres apprehendent unum virum, cupientes habere semen in Sion, et domesticos in
Abbreviated transcription (Latin):
ommium p̃ceptorum regła stringebat᷑.
Ediderunt specła. que obtulerunt in
erodo manentes in forib tabernacail
mulieres ad luterem dm̃ fabricandum.
te. Amiserunt syndones & uittas qͥb
oꝑiebant humeros. & fluentem huc
atq illuc ammum constringebant.
ae teristrum qͦ tutissimo in estib tege¬
bantur umbracło. Hec dicimus ne
omnino tropologiam huius loci fu¬
gere uideam. Cetͣm laboris est maxi¬
mi insingłis immorari: &e latam ex¬
planatio nem querere. Et erit pro
suatii odore fetor: & ꝓzona funic łs.
Fetere peccata penitens loquit᷑. Putru¬
crunt & corrupte sunt cicatͥces mee a
facie insipientie mee. Lona aceingi¬
lumbos apłs p̃cipit dicens. State ac¬
cincti lumbos ur̃os inueritate. Et de
putredinem peccator. & ꝓ cinglo ueri¬
tatis. mendacii fumelis ligabunt᷑. qͦs
habuere suꝑ capita qͥcum pannis ⁊
sordib uitam regisyrie p̃cabantur
Et ꝓ fascia pect̾orali cilicium. Pfascia

Expanded text:
omnium praeceptorum regula stringebatur. Perdiderunt specula, quae obtulerunt in Exodo manentes in foribus tabernaculi mulieres ad luterem Domini fabricandum :te . Amiserunt sindones et vittas, quibus operiebant humeros, et fluentem huc atque illuc animum constringebant: et theristra, quo tutissimo in aestibus tegebantur umbraculo. Haec dicimus ne omnino tropologiam hujus loci fugere videamur. Caeterum laboris est maximi in singulis immorari, et latam explanationem quaerere. Et erit pro suavi odore, foetor: et pro zona, funiculus. Foetere peccata poenitens loquitur: Putruerunt et corruptae sunt cicatrices meae a facie insipientiae meae . Zona aclumbos, Apostolus praecepit, dicens: State accincti lumbos vestros in veritate . Et de putredinem peccatorum: et pro cingulo veritatis, mendacii funiculis ligabuntur, quos habuerunt super capita qui cum pannis et sordibus vitam a rege Syriae precabantur. Et pro fasc
Abbreviated transcription (Latin):
mulieres quib ornatorum crintum c̃õ¬
pago retinet᷑ ne laxius fluant. ⁊ insparsoᷤᷤ
dissipent᷑ capillos. Habent & specula
quib considant uultum fcium÷ & siqͥd
deẽe udine. addunt ornatui. Habent
syndones q̃ uocant᷑ amietoria. ce uittas
quib cͥnes ligant᷑. quas appellant tannãs
Habent ce teristra quȩ nos palliola pos

Expanded text:
ornatorum crinium compago retinetur, ne laxius fluant, et in sparsos dissipentur capillos. Habent et specula, quibus considerant vultum suum, et si quid deesse viderint, addunt ornatui. Habent sindones, quae vocantur amictoria: et vittas, quibus crines ligantur, quas appellant ταινίας. Habent et ther
Abbreviated transcription (Latin):
lens cosstare. quorum uia fuerat dissi¬
pata. Contͣ pͥncipes autem & prb̃ros
popłi fuitienit ad iudictum ñ ut iu¬
dicet. s ut parit̃ iudicetur: danscis lo¬
cum defensionis. si potuint hab̃e quod
respondeant: urxta illud quod in .i.¬

Expanded text:
lens eos stare, quorum via fuerat dissilens eos stare, quorum via fuerat dissipata. Contra principes autem et presbyteros populi sui venit ad judicium, non ut judicet, sed ut pariter judicetur: dans ei locum defensionis, si potuerint habere quod respondeant, juxta illud quod in
Abbreviated transcription (Latin):
tudicia. nec laudib hominum excol¬
lamur. nec obtrectationib contͥstemͣ:
s ingrediam rect̾am uiam. &e tritas a
int̾rogate semitas dñi sempiternas:
que sit uiabona ce ambulate in ea.
Qͦd si qñ erratiimꝰ. ce qͣsi homines
chiel expectemꝰ ꝓmissa dicentis. da¬
bo eis utam alteram. ce cor aliud. Ex¬
actores autem ꝑũterunt atq turba¬
scientiȩ nec ipsi intrarent nec popłm
intrare paterent᷑: s facerent eos ꝑde
uiam u̾itatis. quȩ loquit᷑ in euglio.
Ego sum uia &e ueritas ce uita.
Stat ad iudicandum dñs: ce stat ad
iudicandum popłos. Dñs ad iudi¬
crum ueniet cum senib popłi sui:
&e cum pͥnciꝑib eius. Populus qui
ꝓpt̃ simplicitatem imꝑitiamq decep¬
tus est adhuc uocat᷑ popls dei & ꝓpt̃¬
ea tudicat᷑ tit saluetur. Nec sedet do¬
minus habitu iudicantis ut in da¬
niele legimꝰ throm posig sunt. ce
libriaꝑti funt. s stat ad iudican¬
dum.& stat ut iudicet populos ue¬

Expanded text:
judicia, nec laudibus eorum extoljudicia, nec laudibus eorum extollamur, nec obtrectationibus contristemur: sed ingrediamur rectam viam, et tritas a interrogate semitas Domini sempiternas, quae sit via bona: et ambulate in ea . Quod si quando erraverimus, et quasi homines chiel exspectemus promissa dicentis: Dabo eis viam alteram, et cor aliud . Exactores autem perverterunt atque turbascientiae, nec ipsi intrarent, nec populum intrare paterentur; sed facerent eos perdere viam veritatis, quae loquitur in Evangelio: Ego sum via, eStat ad judicandum Dominus: et stat ad judicandos populos. Dominus ad judicium veniet cum senibus populi sui, et cum principibus ejus. Populus, qui propter simplicitatem imperitiamque deceptus est, adhuc vocatur populus Dei: et propterea judicatur, ut salvetur. Nec sedet Dominus in habitu judicantis, ut in Daniele legimus: Throni positi sunt, et libri aperti sunt : sed stat ad judicandum: et stat ut judicet populus, vo
Abbreviated transcription (Latin):
ta impium porfirium matrone &e mu¬
lieres sint ñr senatꝰ quȩ dñantur in
eccłiis. ⁊de sacerdotal gradu fauor
tudicat feminarum. Populus meus
qͥbeatum te dicunt iꝑsi de decipiunt:
&e uiam gressuum tuorum dissipant.
Scribas &e phariseos exactores appella¬
uerat ñ magistros. &e supra illusores.
qͥ propt̃ munera q̃ excecant ocłos cẽ
sapientium: ñ solum peccatores in
popło non corripiebant. s ꝓchuitiis
atq compendiis efferebant laudib
beatos uocantes.⁊ columnas domꝰ dei
&e cet̃a que solent adulatores dicere. Ile ẽ
gͦ doctoreccłiasticus qͥ lacrimas ñrisum
mouet: qͥ corripit peccatores: qͥ nully
beatum nullum dieit ẽe felicem: nec
p̃uenit sententiam iudicis sui. dicen¬
de scͥptura sc̃a. Ne beatum dicas quen¬
quam hominem ante mortem. O
ce in alioloco legimꝰ. Qͥ benedicit a¬
mico mane grandi uoce: a maledicen¬
te nich differt. Unde sꝑnentes hõrũ

Expanded text:
ta impium Porphyrium matronae et muta impium Porphyrium matronae et mulieres sint noster senatus, quae dominantur in Ecclesiis, et de sacerdotali gradu favor judicat feminarum. Popule meus, qui beatum te dicunt, ipsi te decipiunt, et viam gressuum tuorum dissipant, sive conturbant. Scribas et Pharisaeos exactores appellaverat, non magistros; et supra illusores, qui propter munera, quae excaecant oculos etiam sapientium, non solum peccatores in populo non corripiebant, sed pro divitiis atque compendiis efferebant laudibus: beatos vocantes, et columnas domus Dei, et caetera quae solent adulatores dicere. Ille est ergo doctor Ecclesiasticus, qui lacrymas, non risum, movet, qui corripit peccatores, qui nullum beatum, nullum dicit esse felicem: nec praevenit sententiam judicis sui, dicente Scriptura sancta : Ne beatum dicas quemquam hominem ante mortem. Sed et in alio loco legimus ; 58 Qui benedicit amico mane grandi voce, a maledicente nihil differt. Unde spernentes hominum
Abbreviated transcription (Latin):
metipsos & animã suam: & nẽ fructas
oꝑm suoꝵ comedant. Que enm seini¬
nauerit hõ. hec ⁊ mecet: & unusquisq
onus fuum portabit. P opłm metm
exactores fin etpoliatierunt: & mu¬
ueres dñate sunt eiꝰ. Promulieribus
quas solus int̃pretatꝰ est syminachus.
& hebraice dicunt᷑ nasim: aquila et
nificant eract̾ores: theodotio lamnstãs
id ẽ. feneratores. Loquitur gͦ sermo ꝓ¬
pheticus contͣ scribas &e phariseos qͥ
turipis lucͥ gr̃aut acciꝑent decimas &
pͥmitias dei filcum negauerunt : &e ñ
eosuocat magistros scribas atq docto¬
res s eractores qui questum putant
ẽẽ pietatem. & detiorant non iuxta a¬
postolum domos tm̃uduarum. s unt¬
tiersum popłm. accusansq luxuriam
coꝵs ce turꝑem conu̾sadonem ñ solum
cractores appellat ut ab imintis pecti¬
mam uideant᷑ exigere. s mulieres: qͥa
ꝓpter libidinem omnia faciant. et
sint dediq uoluptatib. Caueamꝰ gͥ⁊
nos ne eractores simus in popłõ ne iux¬

Expanded text:
suam: et nunc fructus operum suorum comedant. Quae enim seminaverit homo, haec et metet , et unusquisque onus suum portabit. Populum meum exactores sui spoliaverunt: et mulieres dominatae sunt eis. Pro mulieribus, quas solus interpretatus est Symmachus, et Hebraice dicuntur NASIM  : Aquila et nificant exactores: Theodotio δανειστὰς, id est, foeneratores. Loquitur autem sermo propheticus contra Scribas et Pharisaeos, qui turpis lucri gratia, ut acciperent decimas et primitias, Dei Filium negaverunt. Et non eos vocat magistros, scribas atque doctores, sed exactores , qui quaestum putant esse pietatem: et devorant, non juxta Apostolum, domos tantum viduarum, sed universum populum; accusansque luxuriam eorum, et turpem conversationem, non solum exactores appellat, ut ab invitis pecuniam videantur exigere; sed mulieres: quia propter libidinem omnia faciant, et sint dediti voluptatibus. Caveamus ergo et nos, ne exactores simus in populo; ne jux
Abbreviated transcription (Latin):
Et qͦm sodomiite cumonini lib̃tate
peccantes. & ne pudorem ullum qͥdem
habentes in scelere. Axerunt ad loth.
educ foras tiros & concumbamꝰ eum
cis. sie &e isti ptiblice ꝓclamantes. suũ
p̃dicauere peccatum: nec ullam ĩblaᷤ¬
phemando habuere uerectndiam.
Seda enim post natifragium tabula
penitentia est. &e consolatio miseriaꝵ.
impietatem sitam absconde. Unde

Expanded text:
Et quomodo Sodomitae cum omni libertate Et quomodo Sodomitae cum omni libertate peccantes, et ne pudorem quidem ullum habentes in scelere, dixerunt ad Lot: Educ foras viros, ut concumbamus cum eis : sic et isti publice proclamantes, suum praedicavere peccatum, nec ullam in blasphemando habuere verecundiam. Secunda enim post naufragium tabula est, et consolatio miseriarum, impietate
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitates. Solus iħs omnes languo¬
res sanat &e infirmitates de quoscrip¬
tum est. Qͥ sanat cont̾cos corde. ce al¬
eorum &e adintientiones eorum con¬
tra dñm. ut ꝓuocarent ocłos maie¬
statis eiꝰ. Agnitio uultꝰ eorum respon
dit eis: & peccatum fuum qͣsi sodo¬
ma p̃dicauerunt nec absconderunt.
Hoc ꝓpħa loquit᷑. non ut pleriq arbi¬
trantur. ille qui pͥnceps fuerat electus.
ce dicit ido nullum uelle preẽe poplo
peccatori: qͥa tudas &e irłm ce iudea ꝓ¬
uincia sitie tͥb iuda parit concidint.
Catisasq reddit impietatis eorum.
qͥa contra dñm blasphomauerunt at¬
q dixerunt. tolle tolle crucifige talem.
ñ habemꝰ regem nͥ cesarem: & clem̃tiss¬
mum dm̃ furore lingue sue ad amaritudi¬
nem ꝓuocauerunt. Agnitioq uultuᷤ
corum responhit eis .i. fua receꝑe pec¬
cata. siue ut .lxx. transtulerunt. eon¬
fusioutultꝰ eorum restiait eis :i. ante
ocłos suos ꝓpͥa semꝑ habuere delicta.

Expanded text:
iniquitates . Solus Jesus omnes languoiniquitates . Solus Jesus omnes languores sanat, et infirmitates, de quo scriptum est: Qui sanat contritos corde, et aleorum, et adinventiones eorum contra Dominum, ut provocarent oculos majestatis ejus. Agnitio vultus eorum respodit eis: et peccatum suum quasi Sodoma praedicaverunt, nec absconderunt. Hoc Propheta loquitur, non ut plerique arbitrantur, ille qui princeps fuerat electus. Et dicit ideo nullum velle praeesse populo peccatori, quia et Judas et Jerusaincia, sive tribus Juda pariter conciderint. Causasque reddit impietatis eorum, quia contra Dominum blasphemaverunt, atque dixerunt: Tolle, tolle, crucifige talem, non habemus regem nisi Caesarem : et clementissimum Dominum furore linguae suae ad amaritudinem provocaverunt. Agnitio vultus eorum respondebit eis: id est, sua recepere peccata, sive ut Septuaginta transtulerunt: confusio vultus eorum restitit eis: id est, ante oculos suos propria semper habuere delicta.
Abbreviated transcription (Latin):
liqua. Is autem dicet qui princeps
fuerit electꝰ. ⁊ sicut popłs qui eum qͥ
comparatione fui locupletiorem intel¬
ligit pͥncipem habe desidat: sic qui
eligitur confidans paiꝑtatem &e im¬
becillitatem suam inchignum se esse
delato honore testat᷑: nec posse mede¬
ri uitiis.i. curare languentes. esurien¬
tib cibum tͥbuere. uestire nudos qͥ
ipse se sustentare uix tialeat. Q non
statm multitudims acquies camus
iudicio. s elect̃i in pͥncipatum noue¬
rimus mensuram nr̃am. & humili
emur subpotenti manudi quia do¬
minus suꝑbis resistens. humilibus
dat grãm. Quanti panem ñ haben¬
tes. & uestimentum cum ipsi esuriañ
&e nudi sint. nec habeant sp̃itales
cibos. neq xp̃i tunicam indegram
seruat̾nt. aliis & alimoniam & ue¬
stimenta ꝓmittunt: & pleni uulne¬
rib medicos ẽẽ se iactant. nec seruãt
illud mos aycum. ꝓuide alium quẽ
mittas. aliudq mandatum ne q̃ras
tudex fieri: ne forte non possis auferre

Expanded text:
liqua. Is autem dicet, qui princeps liqua. Is autem dicet, qui princeps fuerit electus. Et sicut populus qui eum quem, comparatione sui locupletiorem intelligit, principem habere desiderat, sic qui eligitur considerans paupertatem, et imbecillitatem suam, indignum se esse delato honore testatur, nec posse mederi vitiis, id est, curare languentes, esurientibus cibum tribuere, vestire nudos, qui ipse se sustentare vix valeat. Ergo non statim multitudinis acquiescamus judicio, sed electi in principatum, noverimus mensuram nostram, et hemur sub potenti manu Dei: quia Deus superbis resistens, humilibus dat gratiam . Quanti panem non habentes, et vestimentum, cum ipsi esuriant et nudi sint, nec habeant spirituales cibos, neque Christi tunicam integram reservarint, aliis et alimoniam et vestimenta promittunt, et pleni vulneribus, medicos esse se jactant; nec servant illud Mosaicum: Provide alium quem mittas: aliudque mandatum: Ne quaeras judex fieri: ne forte non possis auferre
Abbreviated transcription (Latin):
potens & diues &e inclitus ẽẽ credatar.
Quod autem ait iuxca hebraicum.
ruina hec submanu tua: hc̃ sensum
ht̃. Uyiserianr̃a ce calamitas tuosu¬
stendecur & ꝓtegatur auxilio. Et hoc
considandum qͦd singłi sibi eligant
pͥncipes singłos & in pͥncipum electio¬
ne seditiosit: dum alii alios pͥncipatu
dignos putant ÷ nec dicunt ad eos poᷤ¬
sestiones tue &e diuitie & reditus fusten¬
tare nos poterunt: s infirmitas ista si¬
ue cib m̃s ex tuo sanabit᷑ & pendebit
arbitrio. Et respondebit in die illa
dicens. Non sum medicꝰ. & in domo
mea ñ ẽ panis neq tiestimentum. No¬
lite constituere me pͥncipem popłi.
Pro medico syminachꝰ ce .lxxͦ. tran¬
stulcrunt pͥncipem. theodotio endem¬
cionyã quiliget uulnera &e prouideat
sanitati. Respondebit in hebreo non
habet᷑. s de .lxx. additum est. In he¬
breo enimhis q̃ supra scͥota sunt iungit᷑.
in die illa non fum medicꝰ dicet᷑ & re¬

Expanded text:
potens, et dives, et inclytus esse credatur. potens, et dives, et inclytus esse credatur. Quod autem ait juxta Hebraicum: Ruina autem haec sub manu tua, hunc sensum habet: Miseria nostra et calamitas tuo substentetur et protegatur auxilio. Et hoc considerandum quod singuli sibi eligant principes singulos, et in principum electione seditio sit, dum alii alios principatu dignos putant. Nec dicunt ad eos, possessiones tuae, et divitiae, et reditus sustentare nos poterunt, sed infirmitas ista, sive cibus meus, ex tuo sanabitur et pendebit arbitrio. Et respondebit in die illa, dicens, non sum medicus, et in domo mea non est panis, neque vestimentum; nolite constituere me principem populi. Pro medico, Symmachus et LXX transtulerunt, principem: Theodotio, ἐπιδεσμεύοντα qui liget vulnera, et provideat sanitati: Respondebit, in Hebraeo non habetur, sed de LXX additum est. In Hebraeo enim his quae supra scripta sunt jungitur: In illa die dicet, non sum medicus, et re
Abbreviated transcription (Latin):
pultistur ad uirum: unꝰ quisq ad
ꝓximum situm. Tumultuabit᷑ puer
contra senem: & ignobilis contͣ nobi¬
lem. Quando iuuenes fuertnt pͥncipeᷤᷤ
&e illtisores dñi. quales ꝓpħicus sermo
describit. tc̃ nec dignitatis. nec ȩtatis.
nec scientie ullus ordo seruabit᷑: s rebel¬
labunt pucrisenib. & ignobiles nobi¬
libus. & muttio corrtient: ce implebit᷑
illud apłicum mordentes inuicem cõ¬
sumpti estis ab inuicem. Hec sub dito
uespastam filio accidisse popłoitideo¬
rum scribit iosepħꝰ & quod cum expug¬
narent᷑ a romanis fuerit in irłm in
tres partes ditnsa seditio. & alii arcẽ
&e templum. alii inferiorem urb par
hendet enimtir frẽm sicum dome¬
sticum patͥs sui. & dicet. Cestim̃¬
tum tͥ est: pͥnceps esto nr̃. Ruina
autem hȩc: sub manu tua ẽ. PRO
ruma sẏmmachꝰ & theodotio infir mi¬
tatem tͣnstulerunt.lxx. cibum. Sig¬
nificat autem raritatem hominum.
maxime rertm omniũ penuriam:
qͥd qui cibũ ce uestimentum habu̾nt

Expanded text:
pulus vir ad virum, unusquisque ad proximum suum: tumultuabitur puer contra senem, et ignobilis contra nobilem. Quando juvenes fuerint principes, et illusores Domini, quales propheticus sermo describit, tunc nec dignitatis, nec aetatis, nec scientiae ullus ordo servabitur; sed rebellabunt pueri senibus, et ignobiles nobilibus, et mutuo corruent. Et implebitur illud Apostolicum: Mordentes invicem, consumpti estis ab invicem . Haec sub Tito filio Vespasiani accidisse populo Judaeorum, scribit Josephus : et quod, cum expugnarentur a Romanis, fuerit Jerusalem in tres partes divisa seditio: et alii arcem et Templum, alii inferiorem, alii suhendet enim vir fratrem suum, domesticum patris sui. Vestimentum tibi est, princeps esto noster: ruina autem haec sub manu tua. Pro ruina, Symmachus et Theodotio infirmitatem transtulerunt, LXX cibum. Significat autem raritatem hominum, et maxime rerum omnium penuriam, quod qui cibum, et vestimentum habuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
tebantur: afferebantq e argentum et
atirum ebur &e sẏmias. S quia rex ut̃q
peccauerat. alius deditꝰ uoluptati. ce ex¬
ternarum gendum amans feminas:
aliꝰ se cum regi samariȩ copulans. qͦd
utrumq ad echincos refert᷑ &e hereticos.
in qirib nicħ est aliud nͥ fulgor eloqͦn¬
tie ce senstis dialectica arte constructus:
& sermomortuus qͦd int̃pretat᷑ in den¬
tibus. &e similitudo rationis humanȩ
qͦd sentitur in symiis: iccͥ̾com ꝑsalmis
legimts. insp̃i uehement confringes
naues tharsis. Et de his nauib idem
ysaias loquit᷑. Uȩ alis nattum quȩ st̃
trans ethioptam. Sunt autem e contͣrio

Expanded text:
tebantur, afferebantque regi argentum et tebantur, afferebantque regi argentum et aurum, ebur et simias. Sed quia rex uterque peccaverat, alius deditus voluptati, et externarum gentium amans feminas: alius se cum rege Samariae copulans: quod utrumque ad ethnicos refertur, et haereticos, in quibus nihil est aliud nisi fulgor eloquentiae, et sensus diabolica arte constructus, et sermo mortuus, quod interpretatur in dentibus, et similitudo rationis humanae, quod sentitur in simiis; idcirco in Psalmis legimus, In spiritu violento confringes naves Tharsis . Et de his navibus idem Isaias loquitur; Vae alis navium, quae sunt trans Aethiopiam . Sunt autem econtrario
Abbreviated transcription (Latin):
q. De istius mͦi muris: ds loguitur ad
trłm. Ecce suꝑ manꝰ meas depinxi my¬
ros tuos: ce in conspectu meo funt semꝑ.
Sin aut̃ hi qͥ pͥꝰ imꝑugnauerant ȩccle¬
siam cognita ueritate transierint ad
fidem. & pugnaumt ꝓ ea quam ante
impugnauerant : tec̃ illud implebit᷑.
Cito edificabis: ab his aquib destru¬
ct̾a eras. In leuitico qͦq legimꝰ domum
q̃ inurbib muratissit. siintͣ annum
redempta ñ fu̾it: emptor cc̃na possessi¬
one firmari. Quod sñ uillis &e inuicłiˢ
fit q̃ muros ñ hant. semꝑ posse redimi.
& emptoris p̃cium fluctuare. Et suꝑ
om̃s naues tharsis: ce suꝑ omne quod
uifu pulchrum ẽ. Ptharfis quod õs
similiter tͣnstulert̃: soli .lxx. mare int̃¬
pretati sunt. Hebrei putant lingua ꝓpͥa
suamare tharsis appellari.Quando
naues qͣs mittebat in tharsis: s contͥte
sunt in asiongaber. ħ abuit &e salomõ
que ibant in tharsis. ce pꝰ tres annos reu̾¬

Expanded text:
ti. De istiusmodi muris Deus loquitur ad ti. De istiusmodi muris Deus loquitur ad Jerusalem: Ecce super manus meas depinxi muros tuos, et in conspectu meo sunt semper . Sin autem hi qui prius impugnaverant Ecclesiam, cognita veritate, transierint ad fidem, et pugnaverint pro ea, quam ante impugnaverant, tunc illud implebitur: 41 Cito aedificaberis ab his, a quibus destructa eras . In Levitico quoque legimus, domum, quae in urbibus muratis sit, si intra annum redempta non fuerit, emptori aeterna possessione firmari, quod si in villis et in viculis sit, quae muros non habeant, semper posse redimi, et emptoris pretium fluctuare . Et super omnes naves Tharsis, et super omne, quod visu pulchrum est. Pro Tharsis, quod omnes similiter transtulerunt, soli LXX mare interpretati sunt. Hebraei putant, lingua proprie sua mare THARSIS   appellari, quandonaves, quas mittebat in Tharsis , sed contritae sunt in Asiongaber. Habuit et Salomon quae ibant in Tharsis , et post tres annos rever
Abbreviated transcription (Latin):
hec ad babilomȩ referunt tempora.
Ego iuxta leges tropologie singula
queq ꝑcurram. Turris uel obinun¬
tionem urbis edificatur. uel obspecu¬
lam ut longe ueniens cernat᷑ hostis.
Unusqͥsq gͦ nr̃m debec edificare tͣrim
prius sumptib fubyutatis: ne iuxta
euanglicam parabolam cum explere
opus nequiuerit irrideat᷑. Hec tur¬
ris bn construct̃a ꝑsistit. Sin autem
crecta insuꝑbiam firmañ habuerit
quitur ad audientes. Et uos si ñ egeri¬
tis penitentiã similit̃ ꝑhibits. In con¬
sequentib quoq lecturi fumus quod
dñs inunea sua edificauerit turrim
&e fecerit torcuilar. & maceriam circũ¬
dederit: s hec oĩa destruct̃a sint atq
uastata: quiauano suꝑbiȩ suꝑcilio in¬
tumuerit. Muri qͦq extruunt᷑ excelsi.
ne cito ciuitas destruat᷑. ne hostib pate¬
at: quia circumdant᷑ eccłie a sapienti¬
busuiris & omni ratione firmant᷑. ne
quod dogma ꝑuersum p̃ualeat uerita¬

Expanded text:
haec ad Babylonia referunt tempora. haec ad Babylonia referunt tempora. Ergo juxta leges tropologiae singula quaeque percurram. Turris vel ob munitionem urbis aedificatur, vel ob speculam, ut longe veniens cernatur hostis. Unusquisque ergo nostrum debet aedificare turrim, prius sumptibus supputatis, ne juxta Evangelicam parabolam , cum explere opus nequiverit, rideatur. Haec turris bene constructa persistit. Sin autem erecta in superbiam, firma non habuerit quitur ad audientes: Et vos si non egeritis poenitentiam, similiter peribitis . In consequentibus quoque lecturi sumus, quod Dominus in vinea sua aedificaverit turrim, et fecerit torcular, et maceriam circumdederit, sed haec omnia destructa sint atque vastata, quia vano superbiae supercilio intumuerint . Muri quoque exstruuntur excelsi, ne cito civitas destruatur, ne hostibus pateat, quia circumdantur Ecclesiae sapientissimis viris, et omni ratione firmantur, ne quod dogma perversum praevaleat verita
Abbreviated transcription (Latin):
montes excelsos. & suꝑ om̃s eolles ele¬
uatos. Sic̃ inbonam ꝑartem ꝓ uarieta¬
te uirtutum montes appellantur ⁊ col¬
les: sic int̃ impios ꝓ diuers itate uitioꝵ
& maxime suꝑbie alii montes st̃ alii
colles suꝑ qͦs erit dies dñi. De quibus
in iherechiele scͥptum ẽ. Hec dicit dñs
per uos gladium. & dissipabunt᷑ excelsa
Et fuꝑ omnem tarrim excelsam. ce suꝑ
omnem murum munitum. Qui ad
uespasiam adriamq hec referunt tẽ¬
pora. corporalit dicunt impleca q̃ scͥp¬
ta funt. quod ñ turris excelsa. ñ firmis¬
simts murꝰ. non ulla nauium multi¬
tudo ce negotiationis industͥa aduer¬
sumtum roman exercitꝰ potuerit p̃¬
talere: s in tantam habitatores tu¬
dee uenisse formidinem: ut ce ipsi cũ
comugib ac libis auro ce argento
q̃ sͥ auxilio fore estimabant in foueas
t̃re dimersi sint. &e ꝓfundissima antͣ
sec̾cati. Si emm uoracium &e luxuri¬
osorum tient̃ ẽ ds: quare ñ auari au¬
rum &e argentum appellet᷑ ds: Alii

Expanded text:
celsos, et super omnes colles elevatos. Sicut in bonam partem pro varietate virtutum, montes appellantur et colles: sic inter impios pro diversitate vitiorum, et maxime superbiae, alii montes sunt, alii colles, super quos erit dies Domini, de quibus 40 in Ezechiele scriptum est: Haec dicit Adonai dissipabuntur excelsa Et super omnem turrim excelsam, et super omnem murum munitum. Qui ad Vespasiani Adrianique haec referunt tempora, corporaliter dicunt impleta quae scripta sunt, quod non turris excelsa, non firmissimus murus, non ulla navium multitudo, et negotiationis industria, adversum vim Romani exercitus potuerit praevalere; sed in tantam habitatores Judaeae venisse formidinem, ut et ipsi cum conjugibus et liberis, auro et argento quae sibi auxilio fore aestimabant, in foveas terrae demersi sint, et profundissima antra sectati. Si enim voracium et luxuriosorum venter est Deus, quare non avari aurum et argentum appelletur Deus? Alii
Abbreviated transcription (Latin):
Ne dicas qͥa tuuenis sum. Prius enĩ qͣm
& adolescentulas uiduas tuberi ab a¬
postolo ut accipiant maritos ce ma¬
tresfamiliȩ sint. & educent libos fuos:
quia intilte retro abierunt post sa¬
thanan. Et cum luxuriatȩ fuerint.
in xp̃o mibere ciolunt habentes dã¬
nationem. qͥa pͥmam fidem irritam
fccerunt. Nec eccłiasticis tudua su¬
& maturitatem habet morum parit et
nere qͥa paruulus in fide est: ne elatus
insuꝑbiam incidat iniudicium diabo¬
li. Iudicium autem diaboli nullum
ẽ altud ñ suꝑbia: ꝓpt̃ quam de celestib
cecidit. Unde ce saluator loquitur. ¶li¬
debam sathanan qͣsi fulgur de cȩloca
dentem. Et effeminati dñabuntur eis.
.lxx. ce theodotio illusores int̃pretatist̃.
pttudinis exerceant uices. quales iniu¬
dicum librosi concubina leuide inga¬
baa legimꝰ. Considemus patͥarchas tude¬
orum. &e tuuenes sitie puieros effeminatoᷤᷤ¬
q ac delicus affiuentes. & impletam ẽẽ¬

Expanded text:
Ne dicas, quia juvenis sum; prius enim quamNe dicas, quia juvenis sum; prius enim quamet adolescentulas viduas juberi ab Apostolo , ut accipiant maritos, et matresfamiliae sint, et educent liberos suos, quia multae retro abierunt post Satanam. Et cum luxuriatae fuerint in Christo, nubere volunt, habentes damnationem, quia primam fidem irritam fecerunt. Nec Ecclesiasticis vidua su maturitatem habet morum pariter enere, quia parvulus in fide est, ne elatus in superbiam, incidat in judicium diaboli. Judicium autem diaboli nullum est aliud, nisi superbia, propter quam de coelestibus cecidit. Unde et Salvator loquitur, Videbam Satanam, q. Et effeminati dominabuntur eis. LXX et Theodotio illusores interpretati sunt, pitudinis exerceant vices. Quales in Judicum libro super concubina Levitae in Gabaa legimus . Consideremus Patriarchas Judaeorum, et juvenes sive pueros, effeminatosque ac deliciis affluentes, et impletam prop
Abbreviated transcription (Latin):
uit. qualis abraham primꝰ appellat᷑
est prbr: rect̾e iuuenes pͥncipes accipi¬
unt. De quib & in eccliaste legimtis.
Ue t̾ ciuitas cuiꝰ rex tuuenis ẽ. ce pͥnci¬
pestui mane comedunt. Beata terra.
cuius rex filius ingentiorũ. Talis fuit
rer iuuems roboam filtus salomonis
qͥ secutus est tuuenũ confilia: non qͦ
ecate ec̃t tuuenis s sapientia. Alioqͥn¬
.xl. ce ampliꝰ annoꝵ regnum accepisse
narrat᷑. Et e condeario salomon.xti.
annoꝵ erat qñ fascepit imꝑium : ce
qͥa habebat sapientiam. ꝓpt̾ea non est
appellatꝰ iuuenis. Erat enim in eolati¬
tudo cordis. & amplitudo sapientie. qͣn¬
ta arena est inmaris littorib. Ande
adolescentiam tuam contemnat. Q
enim etate iuuenis ẽ: maturitate sener
est. Et damel tuxta theodotionem
uit senes: acceꝑit prb̃rii dignitatem.
eremie qͦ qͥ ad mittentem se dñm dix¬
erat q̃ es dñator dñe. ecce ego nesciolo¬
qui. qͥa iutienis sum: respondit dñs.

Expanded text:
avit, qualis et Abraham primus appellatus est presbyter, recte juvenes principes accipiunt . De quibus, et in Ecclesiaste legimus: Vae tibi civitas, cujus rex juvenis, et principes tui mane comedunt. Beata terra, cujus rex filius ingenuorum . Talis fuit rex juvenis Roboam filius Salomonis, qui secutus est juvenum consilia . Non quod aetate esset juvenis, sed sapientia. Alioq et amplius annorum regnum accepisse narratur. Et econtrario Salomon duodecim annorum erat quando suscepit imperium, et quia habebat sapientiam, propterea non est appellatus juvenis. Erat enim in eo latitudo cordis, et amplitudo sapientiae quanta arena est in maris littoribus. Undeadolescentiam tuam contemnat . Qui enim aetate juvenis est, maturitate senex est. Et Daniel juxta Theodotionem um, et judicavit senes, accepit presbyterii dignitatem. Jeremiae quoque, qui ad mittentem se Dominum dixerat, Qui es dominator, Domine: Ecce ego nescio loqui, quia juvenis sum , respondit Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ enĩ in die dñi fuerint derelicta. iii¬
gredient᷑ hi qui ꝓiecerint ea infissitras
petrarum cauernasq sarorum. ut ñ in
t̃re puluere & uil luto s in firmarato¬
ne uersent᷑. ⁊ inueniant sͥ diũsa u̾tutũ¬

Expanded text:
Quae cum in die Domini fuerint derelicta, inQuae cum in die Domini fuerint derelicta, ingredientur hi qui projecerint ea in fissuras petrarum, cavernasque saxorum, ut non in terrae pulvere et vili luto, sed in firma ratione versent
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑati sunt baal. Cum gͦ quis dm̃ pauo¬
re ꝑt̾̃ritꝰ primum in spelunea pectoris
sui idola condidit. &e inuoraginibus
terre abscondit non audens proferre
qͦd male finxerat: scds ꝓfect̾us est ut
prius celata ꝓficiat. &e inse eẽ non pati¬
atur. Etalpis quas nos int̃p̃tati fumꝰ.
.lxx. uana. aquila oristas. symmachꝰ
infructuosa: theodotio iꝑfum hebras¬
cum posuit farfaroth. Est autem am¬
mal absq ocłis quod semꝑ derram fo.¬
dit & humtm egerit. & radices subter
comedens frugib noxitimẽ. Quod
nocturna auis. q̃ congruum ab eis
nom̃ accepit nicteris. eo q̃d in nocte
uolitet. paruum ammal ẽ.⁊ murtum
simile: non tamuoce & candu rosonãs
quam stridore.Quod cum uideatur
uolitare lucifugum ẽ: ce solem indere
ñ patit᷑. Istimi animantib idola com¬
parata funt: q̃ ceca ce tenebrosa colunt᷑
a cecis. ⁊ oĩa dogmata contraria t̾utadi

Expanded text:
operati sunt Baal . Cum ergo quis Domini pavooperati sunt Baal . Cum ergo quis Domini pavore perterritus primum in spelunca pectoris sui idola condiderit; et 43 in voraginibus terrae absconderit, non audens proferre quod male finxerat: secundum profectus est, ut prius caelata projiciat, et in se esse non patiatur. Pro talpis, quas nos interpretati sumus, LXX vana, Aquila ὀρυκτὰ, Symmachus infructuosa, Theodotio ipsum verbum Hebraicum posuit PHARPHAROTH  . Est autem animal absque oculis, quod semper terram fodit, et humum egerit, et radices subter comedens, frugibus noxium est: quod nocturna avis, quae congruum ab eis nomen accepit νυκτερὶς, eo quod in nocte volitet, parvum animal est, et murium simile, non tam voce et cantu resonans, quam stridore: quod cum videatur volitare, lucifugum est, et solem videre non patitur. Istiusmodi animantibus idola comparata sunt, quae caeca et tenebrosa coluntur a caecis: et omnia dogmata contraria veritati.
Abbreviated transcription (Latin):
Et eleuabit᷑ dñs solus in die illa: et
idola penitꝰ conterentur. Camdiuus¬
decur humanꝰ sermohab̾e rationem:
qͣmdiu diuine scientie ñ fuerit compa¬
ratus. Cum autem m̃dacium ueritati
qͣsi stipulaigni approꝑinquauerit.
cito uorat᷑ & deꝑit: ce omnia dogna¬
ta falsitatis q̃ nc̃ idola nominantur
ab eo quod simulata sint atq conficta
penitꝰ conterentur. In die illa proiciet
homo idola argenq sci. & simulachͣ
auri sui q̃ fecerat sͥ ut adoraret talpaᷤᷤ
& uesꝑtiliones. Et ing̾diet᷑ infissuraᷤ
petrarum. &e caũnas saxoꝵ a facie for¬
midinis dñi : &e a gła maiestatis eiꝰ
cum surrexerit ꝑcutere tram. Sepe
diximus argentum &e aurum ꝓsermo¬
ne ce sensu accipi. Que cum a dõ ho¬
minib datasint ut uł loquantoꝵ
uł sentiant dm̃ uł laudent creatorẽ
suum: illi abutunt᷑ hoc munere in
dolorum simulationem iuxta illud
quod scͥptum ẽ. Dedi eis argentum
ce aurum: ipsiuͦ de argento &e auromeo

Expanded text:
et elevabitur Dominus solus in die illa, et et elevabitur Dominus solus in die illa, et idola penitus conterentur. Tamdiu videtur humanus sermo habere rationem, quamdiu divinae scientiae non fuerit comparatus. Cum autem mendacium veritati, quasi stipula igni, appropinquaverit, cito voratur et deperit, et omnia dogmata falsitatis, quae nunc idola nominantur, ab eo quod simulata sint atque conficta, penitus conterentur. . In die illa projiciet homo idola argenti sui, et simulacra auri sui, quae fecerat sibi, ut adoraret talpas et vespertiliones, et ingredietur in fiss cavernas saxorum a facie formidinis Domini, et a gloria majestatis ejus: cum surrexerit percutere terram. Saepe diximus argentum et aurum pro sermone, et sensu accipi, quae cum a Deo hominibus data sint, ut vel loquantur, vel sentiant Deum, et laudent creatorem suum, illi abutuntur hoc munere in idolorum simulationem; juxta illud quod scriptum est: Dedi eis argentum et aurum; ipsi vero de argento et auro meo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfundo: qñ ad ꝓfundam scientiam ꝑ¬
uenerint. & timu̾sa scrutantes. hoc ẽ
etiam ꝓfunda di mirabilia eiꝰ aspexe¬
rint. Iosephꝰ charsis urbem cilicie
tharsum arbitratur. alii regionem pu¬
tant indie. & hoc nomme etiam de
.xiͦi. gemmis lapidem appellari: qui
apudnos appellatur chrisolitꝰ. ⁊ ma¬
rim coloris similittidinem. MMelius
autem est tharfisuel mare uel pelagꝰ
absolute acciꝑe. Neq emmionas de ioy¬
pe nauigans ad indiam poterat ꝑtie¬
nire. ad quam illo mari non potest na¬
uigari. s simplicit̃ ire in pelagus et
ad quascunq insulas ꝑgere. Qͦdq
sequit᷑. & suꝑ omne quoduisu est pul¬
chrum. sitie ut .lxx. tͣnstulertnt. ⁊ suꝑ
omnem aspectum pulchritudinis na¬
uium. eodem sensu accipiendum. qͦd
destruat᷑ a die dñi quicquid pulchi ũ
uidetur in uerbis & humanaratione con¬
structum: si se erigat contͣ scientiam dĩ
Et incuruabit᷑ sublimteas hominum
& humiliabitur forcitudo uirorum.

Expanded text:
fundo, quando ad profundam scientiam pervenerint, et universa scrutantes, hoc est, etiam profunda Dei et mirabilia ejus aspexerint. 42 Josephus Tharsis urbem Ciliciae Tarsum arbitratur: alii regionem putant Indiae, et hoc nomine etiam de duodecim gemmis lapidem appellari, qui apud nos vocatur Chrysolithus, ob marini coloris similitudinem. Melius autem est, Tharsis vel mare, vel pelagus, absolute accipere. Neque enim Jonas de Joppe navigans, ad Indiam poterat pervenire, ad quam illo mari non potest navigari; sed simpliciter ire in pelagus, et ad quascumque insulas pergere. Quodque sequitur: Et super omne, quod visu pulchrum est: sive ut LXX transtulerunt, Et super omnem aspectum pulchritudinis navium, eodem sensu accipiendum, quod destruatur a die Domini quidquid pulchrum videtur in verbis, et humana ratione constructum, si se erigat contra scientiam Dei. . Et incurvabitur sublimitas hominum, et humiliabitur altitudo virorum,
Abbreviated transcription (Latin):
tionum suarũ comedert. Ue imꝑio
in malum: retributio enim manuũ
eiꝰ fiet ci. Iuxta hebraicum ce eccõsint̃¬
pretes hc̃ sensum ht̃. Uȩ illis.qͥa sua
scelera receꝑtnt. Unde uos qͥ auditis
uł qͥ librum ꝓpħe legitis. laudate iu¬
sticiam dei quia bnfecerit: quia im¬
pii labores manitũ suartm comedert̃
Etue impio poplõ inmalum. recepit
enim quodmerebat᷑. Et qͥ pͥncipem
suum romane tradidit potestati: ipse
romane subiacet seruituti. Iuxta.lxx.
autem interp̃tes qͥ dixerunt ue anime eoꝵ¬

Expanded text:
tionum suarum comederunt. Vae impio in malum: retributio enim manuum ejus fiet ei. Juxta Hebraicum et caeteros Interpretes hunc sensum habet: Vae illis quia sua scelera receperunt. Unde vos qui auditis, vel qui librum Prophetae legitis, laudate justitiam Dei, quia benefecerit: quia impii labores manuum suarum comederunt. Et vae impio populo in malum: recepit enim quod merebatur. Et qui principem suum Romanae tradidit potestati, ipse Romanae subjacet servituti. Juxta LXX autem Interpretes qui dixerunt: Vae animae eo
Abbreviated transcription (Latin):
quanqͣm laconica. nec hebraicum hãc
nec ullus aliꝰ int̃pretum. Mutatoria aũ
& pallia. q̃ significantiꝰ sẏmmnachꝰ tran¬
um muliebrrum: quib humeri ce pec¬
tora ꝓtegunt᷑. Mutatoria iuxta anago¬
gen illa sunt dẽ quib dr. ibunt de uir¬
tute in unrtutẽ. Et linteamina. ut lecũ
dño delicus ꝑfruamͣ: scđdm illud quod
in psalmo scͥptum ẽ. torrende uoltiptatiᷤᷤ
tue potab eos. Hec autem omnia ꝑdider

Expanded text:
quamquam Laconica, nec Hebraicum habeat, quamquam Laconica, nec Hebraicum habeat, nec ullus alius interpretum. Mutatoria autem et pallia, quae significantius Symmachus tranum muliebrium, quibus humeri et pectora proteguntur. Mutatoria juxta anagogen illa sunt, de quibus dicitur: Ibunt de virtute in virtutem : et linteamina, ut loti in Domino deliciis perfruamur, secundum illud, quo in Psalmis scriptum est: Torrente voluptatis tuae potab
Abbreviated transcription (Latin):
Et anulos. qͥbus signam᷑ ad dñi mili¬
tiam. quem ds signauit ꝑat̾. Unde dr
ad pͥncipem tyri. Tu es signacłm simi¬
litudinis. filius qͦq ꝓdigꝰ cum stolare¬
cepit anulum & calciamenta. Et gem¬
mas in fronte pendentes. quib nostra
ora decorantur. De cutus capitis orna¬
mento. &e inpsalmo legimꝰ. Sic̃ unguẽ¬
tum in capite quod descendit in bar¬
bam barbam aaron. Quȩ omma li
cet .lxx. int̃pretes aquilaq ce symina¬
chtis ac theodotio diaersis modis int̃¬
pretentur: nosut potuimꝰ uel de hebreo.
uel de ipsoꝵ tͣnslatione texuimꝰ: nec uo¬
lumus in singłis diutiꝰ immorari. ne fri¬
uola sit erpositio. & prudenti lectori fasti¬
dium faciat. Et mutatoria. & palliola.
& linteamtna. Punteaminib .lxx. per¬
spicua laconica int̃p̃tati sunt. uolentes
significare uestes tentussimas quib la¬
cedemomoꝵ qͥ fuerint ad bella ꝓmptis¬
simi & austerioris uite corpora tegebant᷑:

Expanded text:
et annulos, quibus signamur ad Domini miliet annulos, quibus signamur ad Domini militiam, quem Deus signavit Pater. Unde dicitur ad principem Tyri: Tu es signaculum similitudinis . Filius quoque prodigus cum stola recepit annulum , et calceamenta, et gemmas in fronte pendentes, quibus nostra ora decorantur. De cujus capitis ornamento, et in psalmo legimus: Sicut unguentum in capite, quod descendit in barbam, barbam Aaron . Qcet LXX Interpretes, Aquila, et Symmachus, ac Theodolio diversis modis intpretentur, nos ut potuimus vel de Hebraeo, vel de ipsorum translatione texuimus: nec volumus diutius in singulis immorari, ne frivola sit expositio, et prudenti lectori fastidium faciat. Et mutatoria, et pallia, et linteamina. Pro linteamina, LXX perspicua laconica, interpretati sunt: volentesignificare vestes, quibus Lacedaemoniorum, qui fuerunt ad bella promptissimi, et austerioris vitae, corpora tegebantur: