comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nus nos uno uolumine breuiare. Considantes añ
multitudinẽ libroꝵ ec difficultatẽ. uolentib ag¬
gredi narrationes historiarũ ꝓpt̃ multitudinem
rerũ. silere curauimꝰ uolentib quidem legereitt
eẽt amini oblectatio. studiosis uero ut possint
memoriȩ cõm̃dare. om̃ib aut̃ legentib utilitas
conferat᷑ Ec nobis qui dem ipsis qui opus hoc
birtuiandi causa suscepimꝰ. ñ facilem laboran imino
ĩ negociũ plenum uigiliarũ et sudoris sumpsimꝰ.
Sic̃ hii qui p̃parant conuiuiũ et querunt alioꝵ

Expanded text:
us nos uno volumine breviare considerantes enim multitudinem librorum et difficultatem volentibus adgredi narrationes historiarum propter multitudinem rerum curavimus volentibus quidem legere ut esset animi oblectatio studiosis vero ut facile possint memoriae commendare omnibus autem legentibus utilitas conferatur et nobis quidem ipsis qui opus hoc breviandi causa suscepimus non facilem laborem immo vero negotium plenum vigiliarum et sudoris adsumpsimus sicut hii qui praeparant convivium et
Abbreviated transcription (Latin):
tres nr̃i sacerdotes qui tune di cultores erant ac¬
cptũ ignẽ de altari occulte absconderunt in
ualle ubi erat puteus altus et siccus et in eocon¬
tiiati sunt cuĩ ita ut om̃ib ignotus eẽt locus.
Cũ p̃terissent aut̃ multi anni et placuit deo ut
illoꝵ qui absconderant misit adraquirendũ ignẽ. et sic̃
natrauer̃ nob̃ ñ inuener̃ ignẽ s aquã crassã. Etiussit
eos haurire: et afferre sibi. Et sacrificia quȩ imposita
erant uissit sacerdos necinias asꝑgi aqua ipsa et ligna
et quȩ erant suꝑ posita ¶ltq hoc factum ẽ Et tempꝰ af¬
fuit qđ sol refulsit qui prius erat innubilo accensus ẽ
ignis magnꝰ ita ut om̃s mirarent᷑. Orationẽ aũt facie¬
bant om̃s sat̾dotes dum consũmaret᷑ sacrificiũ. ionatha
inchoante ceceris aũt respondentib Et neemie erat o¬
ratio: hitnc habens modum. iiIi¬
nẽ ds omniũ creator t̾ribilis ec fortis iustus et
miscricors qui solus es rex bonꝰ solus p̃statis. solꝰ

Expanded text:
dotes, qui tunc Dei cultores erant, acceptum ignem de altari occulte absconderunt in valle, ubi erat puteus altus et siccus, et in eo contutati sunt eum, ita ut omnibus ignotus esset locus. Cum praeterissent autem multi anni, placuit Deo ut ant misit ad requirendum ignem et sicut narraverunt nobis non invenerunt ignem sed aquam crassam et iussit eos haurire et adferre sibi et sacrificia quae inposita erant iussit sacerdos Neemias aspargi aqua ipsa et ligna et quae erant superposita utque hoc factum est et tempus adfuit quo sol refulsit qui prius erat in nubilo accensus est ignis magnus ita ut omnes mirarentur orationem autem faciebant omnes sacerdotes dum consummaretur sacrificium Ionatha inchoante ceteris autem respondentibus et Neemiae erat oratio hunc habens modum Domine Deus omnium creator terribilis et fortis iustus et misericors qui solus es rex bonus solus praestans solus
Abbreviated transcription (Latin):
maloꝵ ꝓuisorẽq ciuitatis ac defensorẽ gentis sue
et ennilatorẽ legis dĩ. audebat insidiatorẽ regni
dicere. S cũ inmiciciȩ in tantũ ꝓcedẽnt ut ctiã
ꝑ quosdã symonis necessarios homicidia fierent
confidans onias ꝑiculũ contentionis et apollomi¬
ũ insani re ut pote ducẽ celessyrie et fenicis. ad

Expanded text:
malorum provisoremque civitatis ac defensorem gentis suae malorum provisoremque civitatis ac defensorem gentis suae et aemulatorem legis Dei audebat insidiatorem regni dicere sed cum inimicitiae in tantum procederent ut etiam per quosdam Simonis necessarios homicidia fierent considerans Onias periculum contentionis et Apollonium insanire utpote ducem Coelesyr
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ et potestatẽ. Et his dictis: ñ cõparuer̃. Heiodorꝰ
aut hostia deo oblata et uotis magnis ꝓmissis ei
qui uiuere illi concessit et ome grãsagens recepto
exercitu repedabat ad regem. Testabat᷑ ait̃ omr̃ib
ea quȩ suboculis sius uiderat oꝑa magni di. Cum
aũt rex int̾rogasset heliodoꝵ quis est apt̾ ad huc se¬
mel iherosolimã mitti: ait. Si quẽ habes hostẽ aut
regni tui insidiatorẽ mitte illuc et flagellatũ eum
rectpies. si tam̃ aiaserit: eo qđ in loco uere sit dĩ quȩ¬
dam uirtꝰ. Nam ipse qui habet incelis habitationẽ
uisitate et aduitor ẽ loci illiꝰ: et uenientes ad ma¬
lefaciendũ ꝑcitnit ac ꝑdit. Igitur deheliodoro et
garii custodia: ita seres habet.suiiii¬
ẏmon aut̃ p̃dictus. pecuniarũ et patrie de¬
lator male loquebat᷑ de onia tamquã ipse
Heliodoꝵ instigassit adhȩc. e ipse fuisset incentor

Expanded text:
Dei et potestatem et his dictis non conparuerunt Heliodorus Dei et potestatem et his dictis non conparuerunt Heliodorus autem hostia Deo oblata et votis magnis promisit ei qui vivere illi concessit et Oniae gratias agens recepto exercitu repedabat ad regem testabatur autem omnibus ea quae sub oculis suis viderat opera magni Dei cum autem rex interrogasset Heliodorum quis est aptus adhuc semel Hierosolymam mitti ait si quem habes hostem aut regni tui insidiatorem mitte illuc et flagellatum eum recipies si tamen evaserit eo quod in loco vere sit Dei quaedam virtus nam ipse qui habet in caelis habitationem visitator et adiutor est loci illius et venientes ad malefaciendum percutit ac perdit igitur de Heliodoro et aerarii custodia ita se res habet Simon autem praedictus pecuniarum et patriae delator male loquebatur de Onia tamquam ipse Heliodorum instigasset ad haec et ipse fuisset incentor
Abbreviated transcription (Latin):
rapuer̃ atq insellagestatoria positũ eiecerun.
Et is qͥ cũ multis cursorib et satellttib p̃dictũ
ingressus est erariũ: portabat᷑ nullo sibi auxili¬
ũ ferente. manifesta cognita di uirtute. Et ille
quułe ꝑ diuinã uoluntatẽ iacebat mitus:
hu aũt dñm benelicebant quia magnificauit locũ
suũ. Et templũ qđ paulo ante timore actumultu ple¬
nũ crat. apparente om̃ipotente dño gaudio et lecicia
quidã rogabant confestim oniã ut inuoca¬
det altissimũ. et uitã donaret ei qui in sup̃mo spũ
erat constitut᷑ Consid̾ans aũt sũmꝰ sacerilos ne forte
rex susyuauit᷑ maliciã aliquã ex iudeis circa helio¬
dorũ consũmatã: optulit ꝓ salute uiri hostiã salu¬
tarẽ. Cũq summꝰ sacerdos exoraret: idẽ uiuenes e¬
isdẽ uestib amicti astantes: heliodoro dixer̃. Onie
sacerdoti grãs age. Nam ꝓpt̃ eũ tͥ dñs uitã donauit¬
Tuaut ab eo flagellatꝰ: nuncia omitib magualia

Expanded text:
 eiecerunt et is qui cum multis cursoribus et satellitibus praedictum ingressus est aerarium portabatur nullo sibi auxilium ferente manifesta cognita Dei virtute et ille quidem per divinam virtutem iacebat mutus hii autem Dominum benedicebant quia magnificavit locum suum et templum quod paulo ante timore ac tumultu erat plenum apparente omnipotente Domino gaudio et laetitiaquidam rogabant confestim Onian ut invocaret Altissimum et vitam donaret ei qui in supremo spiritu erat constitutus considerans autem summus sacerdos ne forte rex suspicaretur malitiam aliquam ex Iudaeis circa Heliodorum consummatam obtulit pro salute viri hostiam salutarem cumque summus sacerdos exoraret idem iuvenes eisdem vestibus amicti adstantes Heliodoro dixerunt Oniae sacerdoti gratias age nam propter eum tibi Domillatus nuntia omnibus magnalia
Abbreviated transcription (Latin):
ducet lacrimas: et qͥ ꝑungit cor ꝓfert sensum.
iitens lapidem
inuolatitia deiciet illa: sic et qui conuriciat᷑
amico. dissoluit amiciciam. Ad amicũ et si ꝓdu¬
xeris gladiũ ñ desꝑes: est enĩ regressus ad amicũ
si aꝑuerit os triste ñtimeas. Est enĩ concordatio¬
al anricum excepto conuicio et imꝓꝑio et suꝑbra
et misttrii reuelatione. et plaga dolosa. In his õib
tate illiꝰ: ut et iubonis illius leceris. Intẽpore tribu¬
lationis illiꝰ ꝑmane illi fidelis: ut heralitate illiꝰ
coheris sis. Ante ignem camini itapor et sumuis
ignis inaltatur: sic et ante sanguinẽ maledicta
et contumeliȩ et minȩ Amicũ salutare ñ c̃fun¬
datis: et a facie illius non teabscondaᷤᷤ. Et simala
mͥ eucnerint ꝑ illum. sustinebo. Omis qͥ audiet
cauebit se abeo. Quis dabit orimeo custodiã et su

Expanded text:
ducens lacrimas et quducens lacrimas et quittens lapidem volatilia, dejiciet illa: sic et qui conviciatur amico, dissolvet amicitiam. Ad amicum etsi produxeris gladium, non desperes; est enim regressus. Ad amicum si aperueris os triste, non timeas: est enim concordatio; excepto convicio, et improperio, et superbia, et mysterii revelatione, et plaga dolosa; in his omnibus bonis illius laeteris in tempore tribulationis illius permane illi fidelis ut et in hereditate illius coheres sis ante ignem camini vapor et fumus ignis inaltatur sic et ante sanguinem maledicta et contumeliae et minae amicum salutare non confundaris et a facie illius non me abscondam et si mala mihi evenerint per illum sustineo omnis qui audiet cavebit se ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
quissima uita: suꝑ mortẽ fatui. Luctus mortui sep¬
tem dies : fatui autẽ et impii om̃s dies uitȩ illoꝵ
Cum stulto nemultum loquaris:  cũ insensato
neabieris. Serua te ab illo ut ñ molestiã habeas
et ñ comquinaberis in peceato illius. Deflecte ab
illo ec inuenies requiem: et ñ accidiaberis in stul¬
ticram illtꝰ. Suꝑ plumbũ quid grauabitur. Et
qđ illi aliud nomen quã fatuus: Harenã et salẽ.
et massam fetri facilius est portare quã hominẽ
imprudentem et fatium et impium. Siatt loram̃
uitur: sic et cor confirmatum incogitatione con-¬
deptauabitur. Sicut palcȩ in excelsis ec cemnenta
sine impetisa posita. contra faciem uenti ñ ꝑia¬
nebunt: sic et cortumdũ incogitatione stulti
contra impetũ timoris ñ resistex sic st cortepidũ
in cogitatione fatui omi tẽpore ñ metuec: S et
qui inp̃ceptis di ꝑinanet scmꝑ pungeus ocłin de¬

Expanded text:
quissima vita supra mortem fatui. Luctus mortui sepquissima vita supra mortem fatui. Luctus mortui septem dies: fatui autem et impii, omnes dies vitae illorum. Cum stulto ne multum loquaris, et cum insensato ne abieris. Serva te ab illo, ut non molestiam habeas, et non coinquinaberis in peccato illius. Deflecte ab illo, et invenies requiem, et non accidiaberis in stultitiam illius. Super plumbum quid gravabitur? et quod illi aliud nomen quam fatuus? Arenam, et salem, et massam ferri facilius est portare, quam hominem imprudentem, et fatuum, et impium. Sicut loramen dissolvitur: sic et cor confirmatum in cogitatione conpravabitur sicut pali in excelsis et cementa in inpensa posita contra faciem venti non permanebunt sic et cor timidum in cogitatione stulti contra impetum timoris non resistit sic et cor trepidum in cogitatione fatui omni tempore non metuebit sic et qui in praeceptis Dei permanet semper pungens oculum de
Abbreviated transcription (Latin):
nrã suam: et in om̃ib odietur: et qͥ mauserit cũ eo¬
odiosus erit. tacitus et sensatꝰ honorabit᷑. Lxi.
s lapide luteo lapidatus est piger. et om̃s loqñ¬
est piger: et omĩs qui tetigerit eũ excurict mauꝰ.
confusio patris est defilio indisciplinato: filia
aut fatua indeminorationẽ fiet Filia prudens
hereditas uirosuo Nam que confundit. in contu¬
melia sit genitoris. Patrẽ et iurũ confundit au¬
dax et abimpiis ñ inmorabit᷑: ab utrisq autẽ
inhonorabitur: Musica in luctu. importuna
narratio. Flagella et doctrina monũ tempore
sapientia. Q docet fatuũ: quasi qͥ c̃glutinet testã.
u narrat uerbum non audienti.Lxii.¬
Tlum dormiente loquitur. qͥ enatrat stulto
sapientiã. Et infine narrationis dicet. Quis ẽ hic:¬
Supraitiortuũ plora: defecit enĩ lux eiꝰ Et supra
fatuum plora: defecit añ sensu. Modicum plora
suꝑ mortuum: qm̃ requieuit. Nequissimi enim ne

Expanded text:
imam suam, et in omnibus odietur; et qui manserit, imam suam, et in omnibus odietur; et qui manserit, odiosus erit: tacitus et sensatus honorabitur. XXII. In lapide luteo lapidatus est piger, et omnes loqueest piger et omnis qui tetigerit eum excutiet manus confusio patris est de filio indisciplinato in filia autem in deminoratione fiet filia prudens hereditas viro suo nam quae confundit in contumeliam fit genitoris patrem et virum confundit audax et ab impiis non minorabitur ab utrisque autem inhonorabitur musica in luctu inportuna narratio flagella et doctrina in omni tempore sapientia qui docet fatuum quasi qui conglutinet testam qui narrat Cum dormiente loquitur qui narrat stulto sapientiam, et in fine narrationis dicit: Quis est hicSuper mortuum plora, defecit enim lux eius, et super fatuum plora, defecit enim sensu, modicum plora super mortuum quoniam requieuit, nequi
Abbreviated transcription (Latin):
fatui. quasi sartina iniua. Nam mnlabiis sensati
inueniet᷑ grã. Os prudentis quartt᷑ in eccłia: et
uerba illius cogitabunt incordib suis Tamqũã
domus ext̃mnata sic fatuo sapientia: t scientia
insensati in cnarrabilia uerba Compedes inpedib
stulto doctrina: et quasi uincula manuũ super
manum dextere
atuus nirisu mnaltat uocem suam: uir aũt
sapiens uix tactte ridebit. Ornamentum
Auieum pruaenti aoctrina: et quasi brachiale
m brachio dextro. Pes fatui facilis indomũ ꝓpa¬
mi: et homo ꝑitus confuudet᷑ aꝑsona potentis.
Stultus a fenestra respiciet in domũ: uir autẽ
eruditus foris stabit. Stulticia hominis aris¬
cultare ꝑ ostiũ: et prudens grauabit᷑ contume¬
lia. Labia imprudentiũ stulta narrabunt:
uerba autẽ prudentiũ statera ponderabunt᷑.
In ore fatuoꝵ cor illoꝵ: et incorde sapientium os
uioꝵ. Dum maledicit impiꝰ diabolum: maledi¬
cit ipse amnam suam. Susurro comqͥnabit am¬

Expanded text:
fatui quasi sarcina in via nam in labiis sensati fatui quasi sarcina in via nam in labiis sensati invenietur gratia os prudentis quaeritur in ecclesia et verba illius cogitabunt in cordibus suis tamquam domus exterminata sic fatuo sapientia et scientia insensati inenarrabilia verba conpedes in pedibus stulto doctrina et quasi vincula manuum supra manum dexteram fatuus in risu inaltat vocem suam vir autem sapiens vix tacite ridebit ornamentum aureum prudenti doctrina et quasi brachiale in brachio dextro pes fatui facilis in domum proximi et homo peritus confundetur a persona potentis stultus a fenestra respiciet in domum vir autem eruditus foris stabit stultitia hominis audire per ostium et prudens gravabitur contumelia labia inprudentium stulta narrabunt verba autem prudentium statera ponderabuIn ore fatuorum cor illorum, et in corde sapientium os illorum. Dum maledicit impius diabolum, maledicit ipse animam suam. Susurro coinquinabit an
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet. et iudiciũ festinato adueniet illi. Qui
odit correptionẽ uestigiũ est peratoris: et qui
cimet dm̃ conuertit ad cor suum. Notus alonge
potens lingua audaci: et sensatus scit labi seꝰ
abipso. Qui edificat domũi suã impendiis alians:
quasi qui colligit lapides suos in hieme.: luiii¬
tuppa collecta synagoga peccantium: et con¬
summatio illoꝵ slamia ignis. Nia peccan¬
tium cõplantata lapidib et infine illoꝵ inferi
et tenebre et pene. Qui custodit iusticiã conti¬
nebit sensum ciꝰ. Consũmatio timoris di. sapi¬
attia et sensus. Non crudictur. qui ñ est sapi¬
cis in bono. Est autẽ insipientia que abundat
in malo: et non est sensus ubi est amaritudo.
Scientia sapientis tanquã inundatio abunda¬
bit: et consiliũ illiꝰ sic̃ fons uite ꝑmanet sor fatui
quasi uas confractũ et onm̃e sapientiã ñ tenebit
dabit et adiciet. Audtuit lixxuriosus et displi
cebit illi: et ꝓiciet illud post dorsũ suũ. slarcato

Expanded text:
um festinato adveniet illi qui odit correptionem vestigium est peccatoris et qui timet Deum convertet ad cor suum notus a longe potens lingua audaci et sensatus scit labi se ab ipso qui aedificat domum inpendiis alienis quasi qui colligat lapides suos in hieme stuppa collecta synagoga peccantium et consummatio illorum flamma ignis via peccantium conplanata lapidibus et in fine illorum inferi et tenebrae et poena qui custodit iustitiam continebit sensum eius consummatio timoris Dei sapientia et sensus non erudietur qui non est sapiens in bono est autem insipientia quae abundat in malo et non est sensus ubi abundat amaritudo scientia sapientis tamquam inundatio abundabit et consilium illius sicut fons vitae permanet cor fatui quasi vas confractum et omnem sapientiam non tenebit dabit, et ad se adjiciet: audiet luxuriosus et displicebit illi et proiciet illud post dorsum suum narratio
Abbreviated transcription (Latin):
querelam: et omni dato ne des tristiciam uerbi ma¬
li. Nonne ardorem refrigerabit ros: Sic et uerbum
inelius quam datum. Nonne eoce uerbũ suꝑdatũ
bomĩi Et utraq cũ homine iustificato. Stultus
acrtier imꝓꝑabit: et datum indisciplinati tabes¬
cere facit ocłos. Ante udiciũ parauisticiam tibi:
et antequã loquaris disce: Ante languorẽ adhi¬
be medicinã: et ante iudiciũ int̃roga te ipsum:
et in conspectu dĩ inuenies ꝓpiciationẽ. Ante lan¬
guoram humilia te: et intempore infirmitatis
ostende conuersationem tuam.
on impediaris orare semꝑ. et non ueceris
usq ad mortẽ iuftificari. qm̃merces dĩma

Expanded text:
querellam et omni dato non des tristitiam verbi maquerellam et omni dato non des tristitiam verbi mali nonne ardorem refrigeramelius quam datum. nonne ecce uerbum supra datum bonum? et utraque cum homine iustificato. stultus acriter inproperabit, et datus indisciplinati tabescere facit oculos. ante iudicium para iustitiam tibi et antequam loquaris disce. et ante languorem adhibe medicinam et ante iudicium interroga te ipsum, et in conspectu dei inuenies propitiationem. ante languorem humilia te et in tempore infirmitatis ostende conuersationem tuam. non inpediaris orare semper et non ueteris usque ad mortem iustificari: quoniam merces dei ma
Abbreviated transcription (Latin):
inuestigabit magnalia illuis. Hirtutẽ autẽ mag¬
nitudinis eiusquis einuiciabit̃. et quis acdiciet
enarrare misccłiam eiꝰ. Nlon est minuere nay adi¬
ccre. nec est inuenire magnalia di. atm consum¬
mauerit homo tunc incipit: et cum quieuerit
oꝑabitur. Quid est homo et quȩ grã illiꝰ. et quid
bonum aut quid nequã illuis: Numerꝰ dierum
hominũ: ut multũ centum anim. Quasi guttȩ
sic eriguianni indie eiui. Propter hoc patiens est
ds in illis: et essundet suꝑ eos miscdiam suam. Hi¬
dit p̃sumptionẽ cordis illorũ qm̃ mala est: et cog̃.¬
nouit subuersionẽ illoꝵ qm̃ nequã est. Ideo adim¬
pleuit ꝓpiciationẽ stiam millis: et ostendit illis
iuam equitatis. Miseratio hominis citta ꝓximũ
situm:miseratio autem di suꝑomuẽ carnẽ: qͥ mi¬
scdiam habet et docte erudit quasi pastor grrgem
suũ. Aliscrratur excipiens doctrinã miserationis
e qui festinãt inidiciis eius. fili mbonis ñ des

Expanded text:
investigabit magnalia eius virtutem autem maginvestigabit magnalia eius virtutem autem magnitudinis eius quis enuntiabit et quis adiciet enarrare misericordiam eius non est minuere neque adicere nec est invenire magnalia Dei cum consummaverit homo tunc incipit et cum quieverit operabitur quid homo et quae gratia illius et quid bonum aut quid nequam illius numerus dierum hominum multum centum anni quasi guttae sic exigui anni in die aevi propter hoc patiens est Deus in illis et effudit super eos misericordiam suam vidit praesumptionem cordis illorum quoniam mala est et cognovit subversionem illorum quoniam nequa est ideo adimplevit propitiationem suam in illis et ostendit illis viam aequitatis miseratio hominis circa proximum suum misericordia autem Dei super omnem carnem qui misericordiam habet et docet erudit quasi pastor gregem suum misereatur excipiens doctrinam miserationis et qui festinant in iudiciis eius fili in bonis non des
Abbreviated transcription (Latin):
lam conseruabit. Et post ca resuiges et retribuet
conuer tet ininteriores partes t̃rȩ. penttentib aũt
dedit uiam iusticiȩ. et confirmauit deficientes
sustinere. et destinauit illissortẽ ueritatis.
onuertere ad dnm̃¬
et relinque peccatatua: p̃cate ante faciem
det minue offendicula. Reuertert addnm̃ et
auertere ab iniusticia tua et nimis odito exe¬
di. In partes ualde seculi sancti cũ itius
e dantibus confessionemn deo. Exluiiii¬
on demoreris merrore impioꝵ. Aute morcẽ
dabis dm̃. et głaberis inmiserationib . illius.
minib qm̃ñ est ĩmortalis filiꝰ hoĩs.  et mua¬
nitate malicie placuerunt. Quid lucidius sole:
Ec hic deficiet. Aut quid nequiꝰ excogitauit caro
et sangius: Et hoc arguetur. Hirtutẽ alittudi¬
nis celi ipse conspicit. et omĩs homines traet ci¬
nis. Quiuiuit inec̃num: crẽauit omĩa simul
dõ solus iustificabitur. et manet inuictꝰnx in et̃¬
nũ. Quis sufficiet enarrare oꝑa illius. Quis enim

Expanded text:
am conseruabit: et postea resurget et retribuet conuertet in interiores partes terrae. paenitentibus autem dedit uiam iustitiae et confirmauit deficientes sustinere et destinauit illis sortem ueritatis. conuertere ad det relinque peccata tua: precare ante faciem et minue offendiculum. refers te ad deum et auertere ab iniustitia tua et nimis odito exeDei. In partes vade saeculi sancti, cum vivis et dantibus confessionem Deo. Non demoreris in errore impiorum, ante mortem dabis Deum, et gloriaberis in miserationibus illius. minibus quoniam non est inmortalis filius hominis et in vanitate malitiae placuerunt quid lucidius sole et hic deficiet aut quid nequius excogitabit caro et sanguis et hoc arguitur virtutem altitudinis caeli ipse conspicit et omnes homines terra et cinis qui vivit in aeternum creavit omnia simul Deus solus iustificabitur et manet invictus rex in aeternum q
Abbreviated transcription (Latin):
indinat faciem et fingit ñ uidere se qđ ignora.¬
tũ est. et si ab imbecillitate uiriũ uectuur pec
care. si inuenerit tempꝰ male faciendi malefaciet
Exusu cognoscitur uir: e aboccur su faciei cog.¬
noscitur sensatus. Amictus corpors et risus den¬
tium et ingressus hominis: aninciant de eo:¬

Expanded text:
inclinat faciem et fingit non videre quod ignorainclinat faciem et fingit non videre quod ignoratum est et care, si inuenerit tempus malefaciendi, malefacietEx uisu cognoscitur uir, et ab occursu faciei cognoscitur sensatus. Amictus corporis et risus dentium et ingressus hominis enunciant de
Abbreviated transcription (Latin):
Corripe ꝓxinũ ne forteñ dixerit: et si dixerit
ne forte iteret. Corripe amicum sepe enĩ fit com¬
missio: et ñ omĩ uerbo credas. Est qui labitur lin¬
gua sua: s ñ examimo. Quis est enim qui non de¬
liquerit in lingua sua: XLiii¬
orripe ꝓximum antequã commnineris.¬
et dalocum timori altissitr quia omtus
saplentia timor di et in illa timeredm. et inom̃i
sapientia dispositio legis:et nonest sapientia ne¬
quiciȩ disciplina: et non est cogitatus peccatoꝵ
prudentia. Est nequicia et in ipsa crecratio: et
est insipiens qui minuitur sapientia. Melior
est homo qui deficit sapientia et deficiens sens
intimore: qua qui abundat sensu et transgre¬
dit᷑ lege altissimi. Est sollertia certa et ipsa
iniqua: et est qui emittt uerbum certũ enarrañ
ueritatẽ. Est qui nequiter humiliat se. et interi¬
ora ciꝰ plena sunt dolo. et est iustus qui se mitũ
sũmitit a multa humilitate: et est iustus qui

Expanded text:
corripe proximum, ne forte non dixerit, et si dixerit, corripe proximum, ne forte non dixerit, et si dixerit, ne forte iteret. corripe amicum: saepe enim fit commissio. et non omni uerbo credas. est qui labitur in lingua sua, sed non ex animo. quis est enim qui non deliquerit in lingua sua? orripe proximum, antequam commet da locum timori Altissimi quia omnis sapientia timor Dei et in illa timere Deum et in omni sapientia dispositio legis et non est sapientia nequitiae disciplina et non est cogitatus peccatorum prudentia est nequitia et ipsa execratio et est insipiens qui minuitur sapientia melior est homo qui deficit sapientia et deficiens sensu in timore quam qui abundat sensu et transgreditur legem Altissimi est sollertia certa et ipsa iniqua et est qui emittit verbum certum enarrans veritatem est qui nequiter humiliat se et interiora eius plena sunt dolo et est iustus qui se nimium submittit a multa humilitate et est iustus qui
Abbreviated transcription (Latin):
in exemplum mauis et tolletur denumcto anima
cus. Qui credit cito leuis corde est et minorabttur.
et qui delinquit animam suam insuꝑ habebit᷑.
Qui gaudet iniquitati denotabit᷑. et qui odit
correptionẽ minuetͣ uita: et qui odit loquacita¬
tem extinguit maliciã Qui peccat inanimã suã
penitebit: et qui iocundatur malicia denota¬
bit᷑. Neiteres uerbũ nequã et durũ: et ñ minorab̃is.
mico et inimico noli narrare sensũ tuũ: Nin¬
et si est tibi delictũ noli denudare. Audiet
enim te et custodiet te. e quasi defendens pecca¬
tum odiet te. et sic aderit tibi semꝑ. Audistiu̾
bum aduersum ꝓximũ cominorecur in te: fi¬
dens qm̃ non te dirumpet. Afacie uerbi partu¬
rit fatuus: tanquã gemitus parcus infantis.
Sagita insixa femori canis:sic uerbum incorde
stulti Corripe amicũ ne forte ñ intellexerit et
dicat ñ feci: aut si fecerit. ne iterũ addat facere

Expanded text:
in exemplum majus, et tolletur de numero anima in exemplum majus, et tolletur de numero anima ejus. Qui credit cito, levis corde est, et minorabitet qui delinquit in animam suam insuper habebitur qui gaudet iniquitati denotabitur et qui odit correptionem comminuetur vita et qui odit loquacitatem extinguit malitiam qui peccat in animam suam paenitebitur et qui iucundatur malitia denotabitur ne iteres verbum nequam et durum et non minoraberis amico et inimico noli enarrare sensum tuum et si est tibi delictum noli denudare audiet enim te et custodiet te et quasi defendens peccatum odiet te et sic aderit tibi semper audisti bum aduersus proximum: commoriatur in te fidens quoniam non te disrumpet a facie uerbi parturit fatuus tamquam gemitus partus infantis. sagitta infixa femori carnis, sic uerbum in ore stulti. corripe amicum, ne forte non intellexerit et dicat: non feci, aut si fecit, ne iterum addat facere.
Abbreviated transcription (Latin):
abundantiȩ: et necessitatẽ pauꝑtatis indie diui¬
tiarum. Amaneusq ad uesꝑum ĩmutabit᷑ tempꝰ.
et hȩc omnia citatain oculis di. Homo sapiens in
omnib mecuit: e in dieb delictoꝵ attendet ab
mertia. Omĩs astutus agnoscit sapientiam: et in¬
uenienti eam dabit confessionẽ. Sensati iuerbis
et ipsi sapienter egerunt et intellexer ueritatẽ et
iusticiam: et implorauer̃ ꝓuerbia et iudicia. Li.¬
luntate tua auertere Sip̃stes anime tuȩ
concupiscentias eius: faciet te ingaudiũ inimi¬
cistius. Ne oblecteris in curbis nec in modicis
Assidua est enim cõmissio illorũ. Ne fueris medio.¬
Icris in contentione exfenore: et non ẽ tͥ nichil in
scło Eris mum inuidus tuȩ uitȩ  Lii.¬
ꝑarius ebriosus non locupletabitur: et qͥ
sꝑnit modica paulatim decidit. Hinum
mulieres apostatare faciunt sapientes: et argu¬
ent sensatos. Et qui se uingit fornicariis: erit neꝙ̃.
Putredo et uermes hereditabunt illum. et extollit᷑

Expanded text:
abundantie et necessitatem paupertatis in die divitiarum. A mane usque ad vesperam mutabitur tempus, et hec omnia citata in oculis Dei. Homo sapiens in omnibus metuet et in diebus delictorum adtendet ab inertia omnis astutus agnovit sapientiam et invenienti eam dabit confessionem sensati in verbis et ipsi sapienter egerunt et intellexerunt veritatem et iustitiam et inploraverunt proverbia et iudicia tere si praestes animae tuae concupiscentiam eius faciet te in gaudium inimicis ne oblecteris in turbis nec in modicis ad duas est enim commissio illorum ne fueris mediocris in contentione ex fenore et non est tibi nihil in sacculo eris enim invidus tuae vitae rarius ebriacus non lospernit modica, paulatim decidet. Vinum et mulieres apostatare faciunt sapientes, et arguunt sensatos: et qui se jungit fornicariis, erit nequam. Putredo et vermis hereditabunt illum, et extolletur
Abbreviated transcription (Latin):
lucratus est eum inimicum gratis. Est op
ꝓbrium nequã in homine mendatiũ: et inore
indisciplinatoꝵ assidue erit. Potior fur et quã
assiduitas uiri mendacis: ꝑditionẽ aũt ambo
hcraditabunt. Mores hominũ meudaciũ sine ho.¬
ꝓducet seipsum: et bomo prudens placebit
iuagnatis. Qui oꝑatur t̾ram suam in altabit a¬
ceruũ frugũ: et qui oꝑatur iusticiam ipse exal¬
tabitur. Qui uͦ placet magnatis effugiet iniqui¬
tatem xenia et dona excecant oculos iudicum.
et quasi mittus inore auercit corrreptiones coꝵ
Sapientia absconsa et thesaurꝰ mitisus quȩ uti
litas inutrisq Melior est qui celat insipientiã
suam: quã homoqͥ abscondit sapientiã suam

Expanded text:
lucratulucratubrium nequam in homine mendacium, et in ore indisciplinatorum assidue erit. Potior fur, quam adsiduitas viri mendacis perditionem autem ambo hereditabunt mores hominum mendacium sine hons in verbis producet se ipsum et homo prudens placebit magnatis qui operatur terram suam inaltabit acervum fructuum et qui operatur iustitiam ipse exaltabitur qui vero placet magnatis effugiet iniquitatem et quasi mutus in ore auertit correptiones eorum. sapientilitas in utrisque? Melior est qui celat insipientiam suam quam homo qui abscondit sapientiam suam
Abbreviated transcription (Latin):
plum. Sapiens in uerbis seipsũ amabilẽ facit:
grẽ aũt fatuoꝵ effundent᷑. Datum insipientis
non etit utile tibi: oculi añ illius septẽplices st̃
Exigua dabit et multa impꝑabit: et aꝑtio oris
illuis inflãmatio est. Hodie fenerat̃ quis et cras
expecit: et odibilis homo etmodi fãtuo ñ erit
amicus: et non erit grãbonis illiꝰ. Qui eĩ edunt
panem illiꝰ. false linguę sunt. Quociens et qͣnti
irridebunt eumNa etum qđ habiendũ erat¬
directo sensu distribuit: similiter et qdđ ñ erat
habendũ. Lapsus false linguȩ quasi qͥ pauim̃¬
to cadens: Sic. casus malorũ festinant᷑̃ ueniẽt.
Hotno acaris quasi fabula uana: in ore incbisci¬
pluratoꝵ assidua erit. Exore fatuireꝓbabtcur
parabola: ñ enim dicit illã in tẽpore suo. Est qui
uetatur peocare ab inopia: et mrquie sua sti¬
mulabitur. Est qui ꝑdest auinĩa suã p̃confuisio¬
ne etab imprudenti ꝑsona ꝑdest eam: Persone

Expanded text:
plum. Sapiens in verbis seipsum amabilem facit: plum. Sapiens in verbis seipsum amabilem facit: gratiae autem fatuorum effundentur. Datum insipientis non erit utile tibi, oculi enim illius septemplices sunt. Exigua dabit, et multa improperabit: et apertio oris illius, inflammatio est. Hodie fenexpetit et odibilis homo huiusmodi fatuo non erit amicus et non erit gratia bonis illius qui enim edunt panem illius falsi linguae sunt quotiens et quanti inridebunt eumdirecto sensu distribuit, similiter et quod non erat habendum. Lapsus falsae linguae, quasi qui a pavimento cadens, sic casus malorum festinanter venient. Homo ingratus , quasi fabula vana in ore indisciplinatorum assidua erit. Ex ore fatui reprobabitur parabola: non enim dicit illam in tempore suo. Est qui vetatur peccare ab inopia, et in requie sua stimulabitur. Est qui perdet animam suam pro confusione, et ab imprudenti persona perdet eam, personae
Abbreviated transcription (Latin):
lib eius ut magnalia marrent oꝑmã. Addi¬
dit illis disciplinã: et legẽ uite heralitauit illos.
Testamentum eternum constituit cum illis.: et¬
iusticiam et iudicia sua ostendit illis. Et mag¬
nalia honoris cius uidit oculus illoꝵ: et honorẽ
uocisaudicrunt auits illoꝵ. Et adpxitillis at¬
tendite abonĩ uuquo et mandauit illis uniciuq
deꝑximo. Uie illoꝵ coramipsosunt semꝑ: ñ situit
absconse abocłis ipsi. Inunaquaq geate sposuit
rectorẽ. et pars dusrł facta est manisesta. e omĩa

Expanded text:
libus illius et magnalia enarrent operum eius addilibus illius et magnalia enarrent operum eius addidit illis disciplinam et legem vitae hereditavit illos testamentum aeternum constituit cum illis et iudicia sua ostendit illis et magnalia honoris eius vidit oculus illorum et honorem vocis audierunt aures illorum et dixit illis atendite ab omni iniquo et mandavit illis unicuique de proximo viae illorum coram ipso sunt semper non sunt absconsae ab oculis ipsius in unamquamque gentem praeposuit rectorem et pars Dei Israhel facta est mani
Abbreviated transcription (Latin):
destiterunt ab oꝑib suis. Inusqͥsq ꝓximum
suum. nonangustiabit usq in aũ. Nonsis in¬
cralibilis uerbo illius. Postha ds int̾ram respe¬
ait: et impleuit illam bonissuuis Anima omĩs
uitalis denunciauit aute faciem illiꝰ. tipsa
tterum reuersio illorum.
s̃ creauit de terra hominem: et scdmima¬
giẽ suã feit illũ. Et iterũ conueriit illũ
In ipsam: et scđm se uestutt illũ iurtute. Nume¬
rum dicrũ et tempus dedit illi: et dadit illi po¬
testatẽ eoꝵ quȩ sunt suꝑterram. P osiit timorẽ
illius suꝑ omnẽ carne̾: et dominatus est bestra
rũ et uolatiliũ. Creauit ex ipso adiutoriũ si¬
mile est ipsi. Con silium ec linguam et ocłos et
aures. et cordelit illis excogitandi: et disciplina
intellectus repleuit illos. sreauit illis sciartiã
spc̃. Sensu impleuit oor illoꝵ: et mala et bona
ostendit illis. Posuit oculum ipsoꝵ suꝑcorda
ipsoꝵ. ostendere illis magnalia oꝑm suorũitt no¬
mani scificationis collaudent et głari mintrabi¬

Expanded text:
destiterunt ab operibus suis unusquisque proximum sibi non angustiavit usque in aevum non incredibiles verbo illius post haec Deus in terram respexit et implevit illam bonis suis anima omnis vitalis denudavit ante faciem ipsius et ipsa iterum reversio illorum s creavit de terra hominem et secundum imaginem suam fecit illum et iterum convertit illum in ipsam et secundum se vestivit illum virtutem numerum dierum et tempus dedit illi et dedit illi potestatem eorum quae sunt super terram posuit timorem illius super omnem carnem etrum volatilium. Creavit ex ipso adjutorium simile ipsi: consilium, et linguam, et oculos, et aures, et cor dedit illis excogitandi: et disciplina, et intellectu replevit illos. Creavit illis scientiam spiritus, sensu implevit cor eorum, et mala et bona ostendit illis. Posuit oculum eorum super corda eorum, ostendere illis magnalia operum suorum, ut nomen sanctificationis conlaudent; et gloriari in mirabi
Abbreviated transcription (Latin):
et hebraichũ repꝑi et ñ ecłasticũ ut apud latinos.
s parabolas p̃notatũ. Cui iuncti etant ecłiastes
et canticũ canticoꝵ: ut similitudinẽs salomonis
non solũ libroꝵ numero. s eciã materiarũ gen̾e
coequaret. scd̃s apud hebreos nusquã est: quia et
ipse et ipsestilus grecã magis eloquentiã redolet:
et ñnulli scͥptoꝵ ueterũ hunc ẽẽ iudei filonis af¬
firmant. Sic̃ gͦ uidich et tobi et machabeoꝵ libros.
logit quidem cos xclia. s int canonicas scriptas
non recipit: sic et hȩc duo uolumina legat adȩdi.¬
ficationem plebis et ñ tam̃ ad auctoritatẽ eccłias¬
ticoꝵ dogiatũ confirmandã Sicui sane septu¬
aguita int̃pretũ magis elitio placet: habet eã
anobis olim emendatã Neq enĩsic noua cudimꝰ.
ut uetera destruamꝰ. Ettam̃ cũ diligentissime
legerit. sciat magis nra intelligi que nͣ in t̃ciũ

Expanded text:
 Hebraicum reperi, non Ecclesiasticum, ut apud Latinos; sed Parabolas praenotatum, cui juncti erant Ecclesiastes et Canticum Canticorum, ut similitudinem Salomonis non solum librorum numero, sed etiam materiarum genere coaequaret. Secundus apud Hebraeos nusquam est, quia et ipse stylus Graecam eloquentiam redolet: et nonnulli scriptorum veterum hunc esse Judaei Philonis affirmant. Sicut ergo Judith, et Tobi, et Machabaeorum libros legit quidem Ecclesia, sed inter canonicas Scripturas non recipit: sic et haec duo volumina legat ad aedificationem plebis, non ad auctoritatem Ecclesiasticorum dogmatum confirmandam. Si cui sane Septuaginta Interpretum magis editio placet, habet eam a nobis olim emendatam. Neque enim sic nova cudimus, ut vetera destruamus. Et tamen cum diligentissime legerit, sciat mag
Abbreviated transcription (Latin):
rib nominib uocatum fuisse
salonionem: scripture manise¬
stime docent. Pacificum id est
salonionem. et idida. hoc est di¬
Icoelech. id est eccłasten. Eccłastes
autẽ grecoser moneappellat᷑ qui cetum id est gclãm
congreget quem nos nuncupare possumuis conci
specialiter adunum s ad uniuersos generalit̃ diri¬
gatur. Porro pacificus et dilectus dñi: ab eo qđ in
ragno eius pax fuerit et eundñs dilexerit appellatꝰẽ.
Nam et psalmus quadragesimꝰ quart̾. et sepruage¬
simꝰ pͥmꝰ: dilatiet pacificititulo prenotant᷑. Qui
et uires salomonis excedunt: tam̃ scłm historiam
suꝑ salomonem conscripti sunt. Itaq uixta numerũ¬
uocabuloꝵ: tria uolumina edidit. Prouerbia ede¬
siastei: canticũ canticorũ. Inꝓuerbiis paruulum
docens: et quasi deofficiis ꝑsententias crudieus:
Unde et adsiliũ euis sermo crebro repecit᷑. In eccłias¬
tenuero: mature uirũ etatis instituens nequicquã
inmundireb pittec eẽ ꝑpetuum: s caduca et breuia

Expanded text:
ribus nominibus vocatum fuisse Salomonem Scripturae manifetissime docent: Pacificum, id est, Salomonem; et Ididam, id est, DiCoeleth, id est, Ecclesiasten. Ecclesiastes autem Graeco sermone appellatur, qui coetcongregat: quem nos nuncupare possumus concionspecialiter ad unum, sed ad universos generaliter dirigitur. Porro pacificus, et dilectus Domini ab eo quod in regno ejus pax fuerit, et eum Dominus dilexerit, appellatus est: nam et psalmus quadragesimus quartus, et septuagesimus primus: Dilecti et pacifici titulo praenotantur, qui licitatem, et vires Salomonis excedant, tamen secundum historiam, super Salomonem conscripti sunt. Abiit itaquevocabulorum tria volumina edidit, Proverbia, Ecclesiasten, et Cantica Canticorum. In Proverbiis parvulum docens, et quasi de officiis per sententias erudiens. Unde, et ad filium ei sermo crebro repetitur. In Ecclesiaste vero maturae virum aetatis instituens, ne quidquam in mundi rebus putet esse perpetuum, sed caduca, et brevia
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat lum̃ creptũ suis locis restituens. feci intelligi
qđ latebat. Porroin eo libro qui aplerisq sapienti¬
a salomonis uscribit᷑. et in eccłiastico quẽ cẽ iħu
filii syrac nullus ignorat calamõtemꝑaui. tantũ¬
modocanonicas scͥpturas uobis emendare deside-¬
rans. et studium meum certis magis quã dubiis cõ¬

Expanded text:
fuerat lumen ereptum, suis locis restituens, feci intelligi fuerat lumen ereptum, suis locis restituens, feci intelligi quod latebat. Porro in eo libro, qui a plerisque Sapientia Salomonis inscribitur, et in Ecclesiastico, quem esse Jesu filii Sirach, nullus ignorat, calamo temperavi: tantummodo Canonicas Scripturas vobis emendare desiderans, et studium meum certis, magis quam dubiis co
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uisi mecropolitis conuenit. hoc est habitatorib
iersm: ita canticũ canticoꝵ ad eos ꝓpͥe facit qui
tantũ suꝑua desid̾ant Ad incipientes a ꝓficien¬
tes. et pat̃na dignitas et regni ꝓprii merito iudica¬
tur auctoritas Ad ꝑfactos uͦ ubiñ timore erudit᷑
discipls s amore ꝓpͥum nom̃ sufficit: e aruialis
magister est: et nescit eẽ seregem. Que omnia: re
Res libros salomonis ul est ꝓuerbia e¬
dĩasten canticũ canticoꝵ ueteri septu¬
Iaginta inter p̃tũ auctoritati reddidi
uel antepostaᷤ lineis suꝑflua queq designaus.
uel stellis titulo p̃notatis eaquȩ minꝰ habebant᷑
int̾serens: quoplanus opaula et eustochiũ cog¬
noscatis quid in libris nr̃is minus sit qͥdredun¬
det Necnon etiam illa quȩ imꝑtti translatores
male in linguam ntãm de greco sermone uerteratt
oblitcerans et antiquans curiosissima ueritate cor¬
rexi. Et ubi p̃postero ordineatq ꝑuerso sententiarũ

Expanded text:
mundi non nisi metropolitis convenit, hoc est, habitatoribus Jerusalem: ita Canticum Canticorum ad eos proprie facit, qui tantum superna desiderant. Ad incipientes, et proficientes, et paterna 385 dignitas, et regni proprii merito vindicatur auctoritas. Ad perfectos vero, ubi non timore eruditur discipulus, sed amore, proprium nomen sufficit, et aequalis magister est, et nescit esse se regem. Haec inteTres libros Salomonis, id est, Proverbia, Ecclesiasten, Canticum Canticorum, veteri Septuaginta Interpretum auctoritati reddidi, vel antepositis lineis, ÷ superflua quaeque designans, vel stellis + titulo praenotatis, ea quae minus habebantur, interserens: quo plenius, o Paula et Eustochium, cognoscatis quid in libris nostris minus sit, quid redundet. Nec non etiam illa, quae imperiti Translatores male in linguam nostram de Graeco sermone verterant, oblitterans et antiquans, curiosissima veritate correxi. Et ubi praepostero ordine atque perverso, sententiarum
Abbreviated transcription (Latin):
assumpsit iħc pecrum et iacobum et ioħem: et ducit
illos in montẽ excel sum solos. et transfiguratus est
corã ipsis. Et uestim̃ta eiꝰ facta sunt splendentia et
candida nimis uelut nix: qualia fullo suꝑ t̃ram ñ
et erant loquentes cũ iħu. Et respondens pecrus: ait
ihu. Rabbi: bonumẽ nos his eẽ. Et faciamꝰ hic tria
tabnacula. Tibiunum et moysi unum et helyȩ unũ
Noneiũ sciebat quid diceret Erant ciũ timore ext̃riti.
Et facta ẽ nubes: obumbrans cos. Etuait uox de nu

Expanded text:
assumit Jesus Petrum, et Jacobum, et Joannem: et ducit illos in montem excelsum seorsum solos, et transfiguratus est coram ipsis. Et vestimenta ejus facta sunt splendentia, et candida nimis velut nix, qualia fullo non potest suet erant loquentes cum Jesu. Et respondens Petrus, ait Jesu: Rabbi, bonum est nos hic esse: et faciamus tria tabernacula, tibi unum, et Moysi unum, et Eliae unum. Non enim sciebat quid diceret: erant enim timore exterriti. Et facta est nubes obu
Abbreviated transcription (Latin):
ea maxime necessitas laboris fuit. ut pͥmũ grecis fi¬
delib onũi ꝓpħatione uenturi in carnẽ dĩ xp̃i ma¬
nsestata humanitate ne iuidaicis fabulis attenti
in solo legis desidio tenerentur. neuel hereticis fa¬
bulis et stultis sollicitationib seducti exciderent a
electus scriberet indicaret: contestans in se cõple¬
ta ẽẽ que eẽnt ab aliis incohata. Cui ideo post baptis¬
mũ filiidi aꝑfectione generationis in xp̃o cõplece.
repetende aprincipio nattintatis humane potes

Expanded text:
necessitas laboris fuit, ut primum Graecis fidelibus omni prophetatione venturi in carnem Dei Christi manifestata humanitate, ne Judaicis fabulis attenti in solo legis desiderio tenerentur, vel ne haereticis fabulis, et stultis sollicitationibus seducti exciderent a electus scriberet, indicaret: contestans in se completa esse, quae essent ab aliis inchoata. Cui ideo post baptismum Filii Dei, a perfectione generationis in Christo impletae, repetendae a principio nativitatis hu
Abbreviated transcription (Latin):
Magister scrmus quia uerax es: et ñ curas quẽquã
Nec enim uides in faciem hominũ: s in ueritate uiã
di doces. Lioet daretributũ cesari annon dabimus:
Quisciens uersutiam illoꝵ: ait illis. Quid me cẽpta¬
tis: Afferte mͥ de narium ut uideam. At illi atculer̃
Et ait illis Cuiꝰ ẽ imago hec et inscriptio. Dicunt illi.
Cesaris Respondens aũt ihc: dixit illis. Reddite gͥ
que sunt cesaris cesari: et quȩ sunt dido. Et miraban
tur suꝑ eo. Et uenerunt ad eum sadducci: qui dic̃t
resurrectionẽ ñ eẽ. Et introgabant eum dicentes. Ma¬
gister nobis scripsit moyses ut si cuius fr̃ mortuus
fuerit et dimiserit uxorem et filios ñ reliquerit. acci¬
piat fr̃ eius uxorẽ ipsus et resuscitet semen fr̃i suo.
sꝙtimgͦ fr̃s erant. Et ptimꝰaccepit uxorẽ: et mortu¬
us ẽ ñ relicto semine. Et seds accepit eam: et mortuus
ẽ. Et nec iste reliquit sem̃. Et t̃tius similit̃. Et acceper̃
cam similit̃ septẽ: et ñ reliquerunt semen. Nouissi¬

Expanded text:
quemquam: nec enim vides in faciem hominum, sed in veritate viam Dei doces. Licet dari tributum Caesari, an non dabimus? Qui sciens versutiam illorum, ait illis: Quid me tentatis? afferte mihi denarium, ut videam. At illi attulerunt ei. Et ait illis: Cujus est imago haec, et inscriptio? Dicunt ei: Caesaris. Respondens autem Jesus, dixit illis: Reddite igitur quae sunt Caesaris, Caesari: eucaei qui dicunt resurrectionem non esse et interrogabant eum dicentes magister Moses nobis scripsit ut si cuius frater mortuus fuerit et dimiserit uxorem et filios non reliquerit accipiat frater eius uxorem ipsius et resuscitet semen fratri suo septem ergo fratres erant et primus accepit uxorem et mortuus est non relicto est: et nec iste reliquit semen. Et tertius similiter. Et acceperunt eam similiter septem: et non reliquerunt semen. Novissi
Abbreviated transcription (Latin):
rit fiat. fiet ei. Proptea dico uob̃: quia quecũq
orantes petitis. credite quia accipietis et ueniẽt uoli
Et cum stabitis ad orandum: dimittite si quid̃
habetis auluersus aliquem. ut et pater ur̃ qui m
cȩlis est dimiitat uob̃peccata urã. Qd̃ siuos non
dimmiseritis: nec pater r̃ qͥ in oel ẽ. dimittet uob̃¬

Expanded text:
rit: fiat! fiet ei. propterea dico uobis: omnia quaecumque orantes petitis credite quia accipietis, et uenient uobis. et cum stabitis ad orandum, dimittite, si quid habetis aduersus aliquem, ut et pater uester, qui in caelis est, dimittat uobis peccata uestra. quod si uos non dimiseritis, nec pater
Abbreviated transcription (Latin):
qđ est quadrans. Et conuocans discipłos suos: ait
illis. Amen dico uob̃: qm̃ iudua hȩc pauꝑ plus om̃ib
misit qui miserunt ingazofilaciũ. Om̃s enĩ ex co
qđ abundabat illis miserunt. Hȩc uͦ de penuria
sua omnia que habuit misit totũ uictũ suũ Et
cũ grederet᷑ de templo: ait illi unus ex disciplis

Expanded text:
convocans discipulos suos ait illis amen dico vobis quoniam vidua haec pauper plus omnibus misit qui miserunt in gazofilacium omnes enim ex eo quod abundabat illis miserunt haec vero de penuria sua omnia quae habuit misit totum victum suum et cum egrederetur de templo ait illi unus ex discipulis
Abbreviated transcription (Latin):
camꝰ. Ecce qui me tradet. ꝓpe ẽ. Et adhuc eo lo¬
quente: uentt uidas scariothunꝰ ex duodecĩ et cũ
illo turba multa cũ gladus et lignis asũmis sac̾¬
dotib e ascribis et aseniorib. Dederat aũt tra¬
ditor eiꝰ signũ eis: dicens. Qũecũq osculatꝰ fuero
ipse ẽ. lenece eum: et ducite caute. Et cũ uenisset:

Expanded text:
pe est et adhuc eo loquente venit Iudas Scarioth unus ex duodecim et cum illo turba cum gladiis et lignis a summis sacerdotibus et a scribis et a senioribus dederat autem traditor eius signum eis dicens quemcumque osculatus fuero ipse est tenete eum
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ minister: e quicũq uoluerit in uob primꝰ
eẽ: erit omniũ seruꝰ. Nam et filitis hominis
nonuenit ut ministraretur ei sed ut ministraret
et daret animam suam redẽptionẽ ꝓ multis. Et
ueniunt ihericho. Et ꝓficiscente eo deihericho et
discipłis eius. et plurima mnulatudine. filiꝰ time
bartimeus cecus sedebat iuxta uiam mendicans
Qui cũ audisset quia iħc natarenꝰ est: cepit clama¬
re et dicere. fili dauid iħu: miserere mei. Et cõmi¬
nabant᷑ illi multi: ut taceret. At ille multoma¬
gis clamabat: fili dauid miserere mei Et stans iħe
p̃cepit illum uocari. Et uocant cecũ: dicentes ei.¬

Expanded text:
 quicumque voluerit in vobis primus esse erit omnium servus nam et Filius hominis non venit ut ministraretur ei sed ut ministraret et daret animam suam redemptionem pro multis et veniunt Hierichum et proficiscente eo de Hiericho et discipulis eius et plurima multitudine filius Timei Bartimeus caecus sedebat iuxta viam mendicans qui cum audisset quia Iesus Nazarenus est coepit clamare et dicere Fili David Iesu miserere mei et comminabantur illi multi ut taceret at ille multo magis clamabat Fili David miserere mei et stans Iesus praecepit illum vocari
Abbreviated transcription (Latin):
et congregabit electos suosa qͥtuor uentis: asũmo t̃¬
re. usq ad sũmũ celi. Aficuaũt discite parabolã
Cũ iamramꝰ etus tener fuerit. et nata fuerint fo¬
lia: cognoscitis quia inꝓtimosit estas. Sic et uos
cum iuderitis hec fieri. scitote qđ in ꝓximo sit in
uerba aũt mea ñ transibunt. De die aũt illa
uel hora nemoscit: naq angli in celo neq: filius

Expanded text:
a quatuor ventis a summo terre: usque ad summum celi. A ficu autem discite parabolam. Cum jam ramus ejus tener fuerit: et nata fuerint folia: cognoscetis quia in proximo sit estas. Sic et vos: cum videritis hec fieri; scitote quod in proximo sit in verba autem mea non transibunt. De die autem illa vel hora. Nemo scit: neque Angeli in celo: neque filius
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ aut matrẽ aut filios aut agros ꝓpt̃ me et ꝓpt̃
euglium qui ñ accipiat centies tantũ nunc in
tempore hoc. domos et fr̃s et sorores et matres et
silios et agros cũ ꝑsecutionib et infclõ futuro
uitam ecernam Multi autẽ erunt priminoius¬
simi: et nouissimi primi
rant aũt inura: ascendates in ihcroso¬
limã. Et p̃cedebat illos iħc: et stupebant¬
et sequentes timebant. Et assumens tterum duo¬
decim cepit illis dicere quȩ eẽut ei uentitra. quia
ecce ascendimꝰ iherosolimã ec filius homituis tra
det᷑ principib sacerdotũ et scribis Et dãpnabunt
cũ morte: et tradent eũ gentib. Et illudent ei et
conspuent eũ et flagellabunt eũ: et int̃ficient

Expanded text:
ut patrem aut filios aut agros propter me et propter evangelium qui non accipiat centies tantum nunc in tempore hoc domos et fratres et sorores et matres et filios et agros cum persecutionibus et in saeculo futuro vitam aeternam multi autem erunt primi novissimi et novissimi primi erant autem in via ascendentes in Hierosolyma et pet sequentes timebant. Et assumens iterum duodecim, coepit illis dicere quae essent ei eventura: Quia ecce ascendimus Jerosolymam, et Filius hominisdetur principibus sacerdotum et scribis; et damnabunt eum morti, et tradent eum gentibus, et illudent ei, et conspuent eum et flagellabunt eum, et interficient