comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
soleis.aliquid hoc calciamentũ.
mystice significationis hr̃e ammo¬
net: ut pes neq dectus sit. neq nudꝰ
ad terram: id ẽ nec occultetur euã¬
glium. nec terrenis commodis
innitatur. Q qͦd non portari uel
haberi duas tunicas. s expressiꝰ
indui ꝓhibet dicens. & ne indue¬
rentur duab tunicis: qͥd eos am¬
monet. nͥ non duiplicit̃s: simplicit᷑
m. ambulare : Alit̃. Induab tuni¬
cis uidetur mͥ duplex ostendere
uestimentum. non qͦ uilocis scytͥo
glaciali niue rigentib. una qͥs
tumca debeat ẽẽ contentꝰ .s. qͦ in
tunica uestimentum intelligamꝰ
ne aliud uestiti. aliud nobis futuroꝵ
les: ꝑ es inzona. occultatio sapientie
designatur. Qui .ii. sapientie uerby
ht .s: hoc erogare ꝓxuo negligit:
q̃si pecunam intona clausam tenet.
panis. non es in hona ferendum ẽ:
quia qͥs qͥs officium doctͦoris accipit:
neq oneribꝰ sclarium negociorum
depͥmi. neq desiderus carnalibꝰ

Expanded text:
soleis, aliquid hoc calceamentum soleis, aliquid hoc calceamentum mysticae significationis habere admonet, ut pes neque tectus sit, neque nudus ad terram, id est, nec occultetur Evangelium, nec terrenis commodis innitatur. Et quod non portari vel haberi duas tunicas, sed expressius indui prohibet, dicens; et ne induerentur duabus tunicis, quid eos admonet, nisi non duplicer ambulare? Aliter: In duabus tunicis videtur mihi duplex ostendere vestimentum, non quod in locis Scythiae et glaciali nive rigentibus, una quis tunica debeat esse contentus; sed quod in tunica vestimentum intelligamus, ne aliud vestiti, aliud nobis futurorules, per aes in zona occultatio sapientiae designatur. Qui enim sapientiae verbum habet, sed hoc erogare proximo negligit, quasi pecuniam in zona clausam tenet: panis, non aes in zona ferendum est, quia quisquis officium doctoris accepit, neque oneribus saecularium negotiorum deprimi, neque desideriis carnalibus
Abbreviated transcription (Latin):
ad seminandum. Ipse dñs in seq̃n¬
tib hanc parabolam exponens
semen esseu̾bum dei seminantẽ
uͦ semet ipsum asseuerat. Qd u̾o
dic̃. quia exit seminans ad se¬
minandum: nobis querendum
reliquit. Exut gͦ seminans ad
seminandũ: quia dñs de sinu pa¬
tris egdiens uenit inmundum.
ac u̾bum ueritatis qͦd ap̃ patrẽ
uidit. humano gñi. uel ꝑ se ipsũ
uel ꝑ eos qͦs instituit. ipse semi¬
nauit: iuxta qͦd in eiꝰ laudibꝰ
dic̃ abaciich. Ecristi in salutẽ
populi tui. ut saluos facias xp̃os
tuos: id ÷ eos quos unctione sp̃s
tui consecrare. ac tui scĩ nominiᷤ
participes facẽ dignaris. Uel cer¬
te exut ad seminandum: cũ ptꝰ
uocatam ad fidẽ suam partem
sẏnagoge electam. ad collectio¬
nem qͦ: gentium grẽ sue dona
diffudit. Quod ip̃so etiam suo
itine designauit: cum post p̃di¬
cationem domi habitam. adma¬
re docturus exut. Deniq indo¬
mo p̃dicans. qͦsdam obblasphe¬

Expanded text:
ad seminandum. Ipse Dominus in sequenad seminandum. Ipse Dominus in sequentibus hanc parabolam exponens, semen esse verbum Dei, seminantem vero seipsum asseverat. Quod vero dicit quia exiit seminans ad seminandum, nobis quaerendum reliquit. Exiit ergo seminans ad seminandum, quia Dominus de sinu Patris egrediens venit in mundum, ac verbum veritatis quod apud Patrem vidit, humano generi vel per seipsum, vel per eos quos instituit ipse seminavit, juxta quod in ejus laudibus dicit Abacuc, Existi in salutem populi tui, ut salvos facias christos tuos , id est eos quos unctione Spiritus tui consecrare, ac tui sancti nominis participes facere dignaris. Vel certe exiit ad seminandum, cum post vocatam ad fidem suam partem Synagogae electam, ad collectionem quoque gentium gratiae suae dona diffudit. Quod ipsum etiam suo itinere designavit, cum post praedicationem domi habitam ad mare docturus exiit. Denique in domo praedicans, quosdam ob blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
ta ad dñm docentẽ ad mare cong̾¬
gata ẽ: significat frequentiam
ppłoꝵ p̃dicantib apłis. ad fidẽ
ueritatis confluentiũ. Qͦd uero
nauem ipse ascendens sedebat in
mari: p̃figurabat eccłiam. inme¬
dio nationum non credentium ⁊
contra dicentium ȩdificandam.
Qgi .ii. dñs sedet innaui. in medio
mari posita: cum mentes fideliũ
int infideles commorantium gr̃a
sue uisitationis illustrat. dilectãq
s in his mansionẽ consecrat. Porro
turba que circa mare suꝑ tram
posita. uerbis dñi auscultabat.
ita ut nec fluctib maris tange̾¬
tur. nec cum illo unnnaui transcen¬
sis fluctib sederet: illoꝵ aptissi¬
me gestat figuram. qui nuꝑ ad
audiendum uerbum conuenerãt:
& qͥdẽ pietate animi. a reꝓboꝵs
amaritudine. obscuritate. insta¬
bilitate secreti sunt. s necdum
celestibꝰ misterus que desiderañ
imbuti. E dicebat illis indoctͥna
sua. Audite. Ecce exut seminanᷤ

Expanded text:
ta ad Dominum docentem ad mare congrta ad Dominum docentem ad mare congregata est, significat frequentiam populorum praedicantibus apostolis ad fidem veritatis confluentium. Quod vero ipse navem ascendens sedebat in mari, praefigurabat Ecclesiam in medio nationum non credentium et contradicentium aedificandam. Quasi enim Dominus sedet in navi, medio in mari posita, cum mentes fidelium inter fideles commorantium gratia suae visitationis illustrat, dilectamque sibi in his mansionem consecrat. Porro, turba quae circa mare super terram posita, verbis Domini auscultabat, ita ut nec fluctibus maris tangeretur, nec cum illo in navi transcensis fluctibus sederet, illorum aptissime gestat figuram qui nuper ad audiendum verbum convenerant. Et quidem pietate animi a reproborum amaritudine, obscuritate, instabilitate, secreti sunt, sed necdum coelestibus mysteriis quae desiderant imbuti. Et dicebat illis in doctrina sua: Audite; ecce exit seminans
Abbreviated transcription (Latin):
das ẽẽ transiturum. Gentilium
namq suꝑba & incredula du
corda: merito tumidis. amarisq
fluctib maris assimilantur.
Domum uͦ dñĩ ꝑfidem fuisse ui¬
deam qͥs nesciat: S relicta domo
inqua blasphemias ꝑpessus ẽ im¬
pioꝵ. cepit docere ad mare: quia
derelict̾a obincredulitatẽ synago¬
ga. ad colligendam ꝑ apłos ppłi
gentilis multitudinẽ uenit. Uñ
apte p̃mittit᷑. qͦd eo indomo p̃dican¬
te mat̾ ac fr̃s eiꝰ foris steterunt:
qͣsi agniti ab illo non sint: ac sic
de domo exiens. ad mare docturꝰ
transierit: quia postqͣm synago¬
ga ad custodiam se littẽ foris fi¬
xit. intnisq dñice fidei archaniᷤ
figuras legis. ante ponẽ maluit:
dñs sacramenta salutis que illa
spreuerat. externis ꝑ orbem natio¬
nib contulit. Et cong̾gata ẽ
ad eum turba multa:ita ut in
nauem ascendens sederet in ma¬
rizi omnis turba circa mare suꝑ
t̾ram erat: & docebat illos inꝑa¬
bolis multa. Quod turba mul¬

Expanded text:
das esse transiturum. Gentilium das esse transiturum. Gentilium namque superba et incredula diu corda merito tumidis amarisque fluctibus maris assimilantur. Domum vero Domini perfidam fuisse Judaeam quis nesciat? Sed relicta domo in qua blasphemias perpessus est impiorum, coepit docere ad mare, quia derelicta ob incredulitatem Synagoga, ad colligendam per apostolos populi gentilis multitudinem venit. Unde apte praemittitur, quod eo in domo praedicante, mater ac fratres ejus foris steterunt et quasi agniti ab illo non sint, ac sic de domo exiens ad mare docturus transierit, quia postquam Synagoga ad custodiam se litterae foris fixit, internisque dominicae fidei arcanis figuras legis anteponere maluit, Dominus sacramenta salutis quae illa spreverat, externis per orbem nationibus contulit. Et congregata est ad eum turba multa, ita ut in navem ascendens sederet in mari, et omnis turba circa mare super terram erat; et docebat eos in parabolis multa. Quod turba mul
Abbreviated transcription (Latin):
potuerit: querendum ẽ quomͦ¬
mater etiam eẽ possit. S sciendũ
ẽ nobis. quia qͥ iħu frat̃ & soror
ẽ credendo: mat̾ efficitur p̃dican¬
do. Quasi enim parit dnm. quẽ
cordi audientis infuderit: & ma¬
ter eiꝰ efficitur: si ꝑ eiꝰ uocem a¬
mor dñi inꝓximi mente generat᷑.
Si euanglium mathei inspicimꝰ
patet ꝓfecto hanc doctrinã dñi
ad mare eadẽ die. qua suꝑiorem
udomo celebratum ẽẽ sermonẽ. Ter¬
minato namq eo sermone: sub¬
iunxit continuo matheus dicenꝰ.
In illo die exiens de domo. sedebat
secus mare: & cong̾gatȩ sunt ad
eum turbe multe:⁊ cet̾ã. Non so¬
lum autẽ fact᷑a & uerba dñi: ue¬
rum etiam itinera ac loca inqͥb
uirtutes oꝑatur et p̃dicat.: celes¬
tib sunt plena sacramentis. Post
sermonẽ qͥppe indomo habitum.
ubi nefanda blas phemia demoniũ hr̃e
dictꝰ ẽ. egͣdiens docebat ad mare: ut
ostenderet se relict̾a obculpam
ꝑfidi & uidea adgentes saluã¬

Expanded text:
potuerit, quaerendum est quompotuerit, quaerendum est quommater esse possit. Sed sciendum est nobis quia qui Jesu frater et soror est credendo, mater efficitur praedicando. Quasi enim parit Dominum, quem cordi audientis infuderit. Et mater ejus efficitur si per ejus vocem amor Domini in proximi mente generatur.Si Evangelium Matthaei inspicimus, patet profecto hanc doctrinam Domini ad mare eadem die qua superiorem in domo celebratum esse sermonem. Terminato namque eo sermone, subjunxit continuo Matthaeus dicens: In illo die exiens de domo, sedebat secus mare, et congregatae sunt ad eum turbae multae, etc. . Non solum autem facta et verba Domini, verum etiam itinera ac loca in quibus virtutes operatur et praedicat, coelestibus sunt plena sacramentis. Post sermonem quippe in domo habitum, ubi nefanda blasphemia daemonium habere dictus est egrediens docebat ad mare, ut ostenderet se, relicta ob culpam perfidiae Judaea, ad gentes salvan
Abbreviated transcription (Latin):
tui querunt te. E respondens eiꝰ
ait. Que ẽ mater mea:⁊ fr̃s mei :
Intus uerbum: intus ẽ lumen. Uñ
alibi. ut intrantes inquit. uide¬
ant lumen. Si gͦ foris stantes. nec
ipsi agnoscuntur parentes:⁊ ꝓpt̃
nr̃m fortasse non agnoscuntur ex¬
emplum: quẽ ad modum nos ag¬
noscemur. si foris stemꝰ: Foris .N.
stantes uolunt dñm uidere cogna¬
ti ipsiꝰ cum uidei spiritalẽ inle¬
ge sensum non querentes. se se ad
custodiam littẽ foras fixerunt:
& qͣsi xp̃m potiꝰ ad carnalia
docenda cogunt exire: quã se
ad discenda spiritalia consenti¬
unt ingredi. Et circum spicienᷤ
eos qͥ incircuitu eiꝰ sedebant: att
Eoce mater mea & fr̃s mesqͥ eñi fecerit
uoluntatẽ dĩ. hic fr̾ m̃s. ꝙ soror
mea & mater ẽ. Cum is qͥ uolun¬
dum uͦ ualde ẽ. quomͦ etiam mat̾
dicat᷑. fideles & .N. discipulos. fr̃s
uocare dignatus ẽ. dicens. Ite.
nunciate fr̃ib meis. Qui gͦ fr̾
dñi fieri ad fidem ueniendo

Expanded text:
tui foris quaerunt te. Et respondens eis tui foris quaerunt te. Et respondens eis ait: Quae est mater mea et fratres mei? Intus verbum, intus est lumen. Unde alibi, Ut intrantes, inquit, videant lumen . Si ergo foris stantes nec ipsi agnoscuntur parentes, et propter nostrum fortasse non agnoscuntur exemplum, quemadmodum nos agnoscemur, si foris stemus? Foris enim stantes nolunt Dominum videre cognati ipsius, cum Judaei spiritualem in lege sensum non quaerentes, sese ad custodiam litterae foris fixerunt, et quasi Christum potius ad carnalia docenda cogunt exire, quam se ad discenda spiritualia consentiunt ingredi. Et circumspiciens eos qui in circuitu ejus sedebant, ait: Ecce mater mea, et fratres mei. Qui enim fecerit voluntatem Dei, hic frater meus, et soror mea, et mater est. Cum is qui volundum vero valde est quomodo etiam mater dicatur. Fideles etenim discipulos fratres vocare dignatus est, dicens: Ite, nuntiate fratribus meis. Qui ergo frater Domini fieri ad fidem veniendo
Abbreviated transcription (Latin):
ne qͦd dñs ad matrem fr̃sq roga¬
tus. ab officio uerbi dissimulat
egredi. non mat̾ne refutat obse¬
quia pietatis. cuiꝰ p̃ceptum est.
honora patrem tuum & matrẽ:
s paternis se mysteruis ampliꝰ
quã mat̾nis debẽ monstrat affe¬
ctib. idem nobis exemplo. qd̃
uerbo commendans cumait. Qui
amat patrẽ aut matrẽ. plus quã
me: non ẽ me dignus. Non inuirio¬
se fr̃s contempnit: s: opꝰ sp̃itale
carnis cognationi p̃ferens. religi¬
osiorem cordium copulam docet
ne ẽ editus et ppłs ẽ iudeorũ:
qͥ saluatore intus docente ueni¬
entes intrare nequeunt: cuuis
sp̃alit̾ intellig̾e dicta negligt̃.
Poccupans .i. turba. eiꝰ ing̾dit᷑
domum: eiꝰ auscultat sermone.¬
quia differente uidea gentilitaᷤ
confluxit ad xp̃m: atq int̾na
uite mẏsteria quanto fide ui¬
cinior. tanto mente capatior hal¬
sit. uixta qͦd psalmͣꝰ ait. Accedi¬
te ad eum & illuminamini.
dicunt ei ecce mater tua. & fratreᷤ

Expanded text:
ne quod Dominus ad matrem fratresque rogane quod Dominus ad matrem fratresque rogatus, ab officio verbi dissimulat egredi, non maternae refutat obsequia pietatis, cujus praeceptum est, Honora patrem tuum et matrem, sed paternis se mysteriis amplius quam maternis debere monstrat affectibus: idem nobis exemplo quod verbo commendans, cum ait, Qui amat patrem aut matrem plusquam me, non est me dignus . Non injuriose fratres contemnit, sed opus spiritale carnis cognationi posiorem cordium copulam docet ne est editus, et populus est Judaeorum. Qui Salvatore intus docente venientes intrare nequeunt, cujus spiritaliter intelligere dicta negligunt. Praeoccupans enim turba ejus ingreditur domum, ejus auscultat sermonibfferente Judaea gentilitas confluxit ad Christum, atque interna vitae mysteria quanto fide vicinior, tanto mente capacior hausit. Juxta quod Psalmista ait, Accedite ad eum, et illuminamini . Et dicunt ei: Ecce mater tua et fratres
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum dixerit contra spm scm̃.
ligi qͣsdam culpas in hoc scło. qͣs¬
dam uͦ infuturo laxari. Qͦd enĩ
de uno negatur. consequens in¬
tellectus patet. quia de quib dã
conceditur. s tam̃ hoc de paruiᷤꝰ
minimisq peccatis fieri posse
credendum ẽ. sic̃ ẽ assiduus oci
osus sermo. inmodatus risus ułpec¬
catum cure rei familiaris. quȩ
uix sine culpa. uel abipsis agit᷑
ant sciunt: aut non ingrauibꝰ
culpis error ignorantiȩ. que
cunct᷑a etiam post mortẽ guañ.
R nime fuerint relaxata. hoc tam̃
sciendum ẽ. quia illic saltem de
minimis. nil quisq purgationiᷤ
obtinebit: nͥ bonis hoc accib in
hac adhuc uita positꝰ. ut illic
obtineat ꝓmereatur. U ueniut̃
mater eiꝰ et fr̃s. et foris stantes. mi¬
serunt ad eum uocantes eũ: & se¬
debat circa eum turba:⁊ cȩtera.
ginis mariȩ. iuxta heluidium.
nec fililii ioseph exalia urore.
iuxta qͦsdam putandi: s eoꝵ potiꝰ
intelligendi sunt ẽẽ cognati. Sa¬

Expanded text:
verbum dixerit contra Spiritum sligi, quasdam culpas in hoc saeculo, quasdam vero in futuro laxari. Quod enim de uno negatur, consequens intellectus patet quia de quibusdam conceditur. Sed tamen hoc de minimis parvisque peccatis fieri posse credendum est, sicut osus sermo, immoderatus risus, vel peccatum curae rei familiaris, quae vix sine culpa, vel ab ipsis agitur, ant, sciunt. Aut etiam in gravibus culpis errore ignorantiae, quae cuncta etiam post mortem gravant, nime fuerint relaxata. Hoc tamen sciendum est, quod illic saltem de minimis, nil quisquam purgationis obtinebit, nisi hic bonis actibus in hac adhuc vita positus, ut illic obtineat promereatur. Et veniunt mater ejus et fratres, et foris stantes miserunt ad eum vocantes eum. Et sedebat circa eum turba, etc. ginis Mariae, juxta Helvidium, nec filii Joseph ex alia uxore, juxta quosdam, putandi, sed eorum potius intelligendi sunt esse cognati. Sa
Abbreviated transcription (Latin):
in spm scm. quia qͥsq insimilitu¬
tis oppugnare non trepidat: non
ht̃ remissionẽ in et̾num. s reus
erit eterni delicti: sic̃ euangłistamanifeste
declarat. qui posito hoc dñi te¬
stimonio subiunxit atq ait. Qõ
dicebant. spm̃ inmundum habet.
hc̃ dm̃ qͥdẽ ẽẽ. s patre filioq mi¬
norem credunt. & confitentur:
qͥa non inuidentia diabolica. s
humana ignorantia ducti fa¬
ciunt hoc. inremissibilis bla̾phe¬
mie cͥmine denentur: qͥa ꝓpͥe pͥn¬
cipes uideoꝵ.⁊ qͥq similes in¬
uidiȩ peste corrupti. maiestatẽ

Expanded text:
 sanctum, qua quisque in similitum Deitatis oppugnare non trepidat, non habet remissionem in aeternum, sed reus erit aeterni delicti, sicut evangelista manifeste declarat, qui posito hoc Domini testimonio subjunxit, atque ait: Quoniam dicebant, Spiritum immundum habet. hunc Deum quidem esse, sed Patre Filioque minorem credunt et confitentur, quia non invidentia diabolica, sed humana ignorantia ducti faciunt, hoc irremissibilis blasphemiae crimine tenentur. Quapropter principes Judaeorum et quique similis invidiae peste corrupti majest
Abbreviated transcription (Latin):
non ht̃ remissionẽ inet̾num: sed
reus erit eterm delicti. Ugͦ mani¬
feste intelligens oꝑa dĩ. cum de
iurtute negare non possit. stimu
in p̃senti sclõ. neq infuturo: non
ꝙ negemꝰ ei si penitentiã agere
uoluerit. posse dimitti abeo. qui

Expanded text:
t remissionem in aeternum, sed reus erit aeterni delicti. Qui ergo manifeste intelligens opera Dei cum de virtute negare non possit, stimulin praesenti saeculo, neque in futuro. Non quod negemus et ei, si poenitentiam agere voluerit, posse
Abbreviated transcription (Latin):
sum stare non pot̃. Nemo potest
diriꝑe. nisi pͥus fortem alliget.
& tunc domum eiꝰ diripiet. for¬
tem diabolum dic̃. uasa eius.
homines abeo deceptos: domũ
eiꝰ mundum qͥ in maligno posi¬
tus ẽ. in qͦ usq ad saluatoris
aduentum. male paccato potie¬
batur imperio: quia incordib
infidelium sine ulla contradi¬
ctione qͥescebat. Ailigauit aũ¬
fortem dñs. hoc ẽ ab elect̾oꝵ sedu¬
ctione compescuit diabolum. ⁊ tẽ
domum eiꝰ diripuit: qͥa ereptos
adiaboli laqueis. eos qͦs suos eẽ
p̃uidit. eccliȩ sue menbris aduna¬
uit: ac ꝑ distinctꝰos in ea graduũ
uarioꝵ dignitates ordinauit. Uel
certe domũ eiꝰ diripuit: qͥa om̃s
mundi partes quibꝰ olim hostiᷤ
dñabatur antiquuᷤᷤ. apłĩs apo¬
stoloꝵq succes soribꝰ. ut in sua qͥsq
ꝓuintia reuocatos aberrore po¬
pulos aduiam uite conu̾teret. di¬
stribuit. Ostendit gͦ ꝑ parabolã
iam manifestissimã dñs. qͦd non
cum demonib ut calumpniabã¬

Expanded text:
n potest. Nemo potest diripere, nisi prius fortem alliget, et tunc domum ejus diripiet. Fortem diabolum dicit, vasa ejus, homines ab eo deceptos; domum ejus, mundum qui in maligno positus est. In quo usque ad Salvatoris adventum, male pacato potiebatur imperio, quia in cordibus infidelium sine ulla contradictione quiescebat. Alligavit aufortem Dominus, hoc est ab electorum seductione compescuit diabolum, et tunc domum ejus diripuit, quia ereptos a diaboli laqueis eos quos suos esse praevidit, Ecclesiae suae membris adunavit, ac per distinctas in ea graduum variorum dignitates ordinavit. Vecerte, domum ejus diripuit, quia omnes mundi partes, quibus olim hostis dominabatur antiquus, apostolis apostolorumque successoribus, ut in sua quisque provincia revocatos ab errore populos ad viam vitae converteret, distribuit. Ostendit ergo per parabolam, sed jam manifestissimam, Dominus quod non cum daemonibus, ut calumniaban
Abbreviated transcription (Latin):
rum confessione uolebat intelli¬
gi qͦd ineum noncredendo inre
gno diaboli eẽ delegissent: quod
utiq aduersum se diuisum sta¬
re non posset. Eligant gͦ phari¬
sei qͦd uoluerint: si sathanas sa¬
thanan non potest eicẽ. nichil
contra dnm qͦd dicerent inueni¬
re potuerunt. Si autẽ pot̃. mul¬
to magis sꝓspiciant: & recedant¬

Expanded text:
rum confessione volebat intelligi quod in eum non cregno diaboli esse elegissent, quod utique adversum se divisum stare non posset. Eligant ergo Pharisaei quod voluerint, si Satanas Satanan non potest ejicere, nihil contra Dominum, quod dicerent invenire potuerunt, si autem potest, multo magis sibi
Abbreviated transcription (Latin):
blasphemie non passim dimit¬
tuntur om̃ib hominib: s his
qͥ dignam ꝓ reatib suis in hac
ullum habet locum praue asserti¬
onis. uel nouatus. ut penitentibus
us qͥ in martyrio lapsi sunt. ueni¬
am neget ẽẽ tͥbuendam: uel orige¬
nes. ut asserat post uidiciũ uniũ¬
sale. transact̾is licet scłoꝵ uolu¬
minib innumeris. cunctos pecca¬
tores ac blasphemos. ueniam pec¬
catoꝵ eẽ consecuturos. atq ad
rognum celeste ꝑducendos: cuiꝰ
errorem sequentia qͦ dñi uerba
redarguunt. tum subditur. Qui

Expanded text:
blasphemiae non passim dimittuntur omnibus hominibus, sed his qui dignam pro erratibus suis in hac ullum habet locum pravae assertionis, vel Novatianus, ut poenitentibus eis qui in martyrio lapsi sunt, veniam neget esse tribuendam, vel Origenes, ut asserat post judicium universale transactis licet saeculorum voluminibus innumeris, cunctos peccatores ac blasphemos veniam peccatorum esse consecuturos, atque ad regnum coeleste perducendos, cujus errorem sequentia quoque Domini verba redarguunt, cum subsequi
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝰ dicentes. Unde huic hȩc omnia.
& quȩ ẽ sapientia que data ẽ illi:
et uirtutes tales que ꝑmanus eiꝰ
efficiuntur: Patriam eiꝰ nazareth
dic̃: in qua erat nutritus. s qͣnta
nacarenoꝵ cȩcitas: qui eum quẽ
inuerbis factisq ipsius si mens
non leua fuisset. xp̃m cognoscere
poterant: ob solam gñis notitiam
contempnebãt. Sapientiam autẽ
ad doctrinam: uirtutes referunt
ad sanitates.:⁊ miracła q̃ faciebat.
Que sollerti ac pulchra distantia.
commemorat apłs dicens. Iudei
signa petunt. et g̾ci sapientiã q̃¬
runt. Ios aũ p̃dicamꝰ xp̃m cru¬

Expanded text:
et dicebant: “Vnde huic hec omnia, et que est sapientia que data est illi, et uirtutes tales que per manus eius effdicit, in qua erat nutritus. Sed quanta Nazarenorum caecitas, qui eum quem in verbis factisque ipsius, si mens non leva fuisset, Christum cognoscere poterant, ob solam generis notitiam contemnant. Sapientiam autem ad doctrinam, virtutem referunt ad sanitates et miracula, quae faciebat. Quae solerti ac pulchra distantia commemorat Apostolus dicens: Judaei signa petunt, et Graeci sapientiam quaerunt; nos autem praedicamus C
Abbreviated transcription (Latin):
thomam. & publicanum eũ non
asscͥbunt: ne antique conu̾satio¬
nis recordantes.suggillare euan
głistam uiderentur. Ipse uͦ i ptꝰ
appellat: ut ubi habundauit pec¬
catum. suꝑ habundet gr̃ã. ꝙ ia¬
cobum alphei.⁊ thadeum. Iaco¬
bum alphei cum additamento
posuit: ad distinctionẽ iacobi
debedei. Ipse ẽ qui in euanglus
nominatur fr̃ dñi.⁊ in epistola
adgalathas: quia maria uxor
alphei. soror fuit marie matriᷤ
dñi: quam mariam cleope ioh̃s
euangłista cognominat. Fortaᷤᷤ¬
se quia isdem alpheus etiã cle¬
opͥas dict̾us ÷: uel ipsa mariade¬
functo post natum iacobum al¬
pheo. cleope nupsit. Quia uͦ iaco¬
bus merito filius alphei. id est
docti sit cognaminatus. ipsi
testantur apli: qui eum ptꝰ dñi
passionem. statim ierosolimoꝵ¬
iacobi frĩs dñi: ut ipse in epła
sua scͥbit unde etiam ipse fr̾
dñi uocabatur. attestantibuᷤ
ciuibus ipsi qͥ de uirtutib eiꝰ stu¬
pentib aiebant. Honne iste ẽ fab̾

Expanded text:
Thomam, et publicanum eum non ascribunt, ne antiquae conversationis recordantes, suggillare evangelistam viderentur. Ipse vero et Tappellat, ut ubi abundavit peccatum, superabundet gratia . Et Jacobum Alphaei, et Thaddaeum. Jacobum Alphaei cum additamento posuit, ad distinctionem Jacobi Zebedaei. Ipse est qui in Evangeliis nominatur frater Domini, et in Epistola ad Galatas: quia Maria uxor Alphaei soror fuit Mariae matris Domini, quam Mariam Cleophae Joannes evangelista cognominat, fortasse quia vel idem Alphaeus etiam Cleophas est dictus vel ipsa Maria, defuncto post natum Jacobum Alphaeo, Cleophae nupsit. Quia vero Jacobus merito filius Alphaei, id est docti, sit cognominatus, ipsi testantur apostoli, qui eum post Domini passionem statim rJacobi fratris Domini, ut ipse in Epistola sua scribit. Unde etiam ipse frater Domini vocabatur, attestantibus civibus ipsius, qui de virtutibus ejus stupentes aiebant: Nonne iste
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd ipsi iudici. ⁊ largitori uenie
credentes. qͥ & se penitentiũ semꝑ
accepturum.⁊ in hanc blasphemi¬
am nũsq̃m dic̃ eẽ remitendã. cre¬
damus hunc blasphemiã exigen
de fructus ẽẽ ꝑuenturũ: iuxta hoc
qͣd iohannes euangłista. de quib dã
blasphemiȩ sue merito excecatis.

Expanded text:
quod ipsi judici et largitori veniae credentes, qui se et poenitentiam semper accepturum, et hanc blasphemiam nusquam dicit esse poenitendam, credamus hunc blasphemiae blasphetiae fructus esse perventurum: juxta hoc quod Joannes evangelista de quibusdam blasp
Abbreviated transcription (Latin):
inse diuidatur: non pot̃ stare
regnum illud. Et si domꝰ suꝑ
semet ipsam disꝑtiat᷑: ñ poterit
domus illa stare. Non potest re¬
gnum & ciuitas contra sediui¬
sa ꝑstare. s: quomͦ concordia par¬
ue res crescunt. sic discordia
maxime dilabuntur. Si g̾ sa¬
thanas pugnat contra se.⁊ de¬
mon inimicus ẽ demonis: de¬
beret iam mundi uenisse consũ¬
matio: ne hr̃ent in eo locum adu̾¬
sarie potestates. quarum int̾ se
bellum. pax hominũ ẽ. Si aũ pu¬
tatis obhoc scͥbe & pharisei qͦd
recessio demonum obedientia sit
inpͥncipẽ suum. ut homines ig¬
norantes fraudulenta simula¬
tione deluderent: qͥd poteritis dicẽ
de corpoꝵ sanitatib qͣs dñs ꝑpe¬
r. trauit: Aliud ẽ si menbroꝵ qͦ de¬

Expanded text:
in se dividatur, non potest stare regnum illud. Et si domus super semetipsam dispertiatur, non poterit domus illa stare. Non potest regnum et civitas contra se divisa, perstare. Sed quomodo concordia parvae res crescunt, sic discordia maximae dilabuntur . Si ergo Satanas pugnat contra se, et daemon inimicus est daemonis, deberet jam mundi venisse consummatio, ne haberent in eo locum adversariae potestates, quarum inter se bellum pax hominum est. Si autem putatis, o Scribae et Pharisaei, quod recessio daemonum obedientia sit in principem suum, ut homines ignorantes fraudulenta simulatione deludant, quid potestis dicere de corporum sanitatibus, quas Dominus perpetravit. Aliud e
Abbreviated transcription (Latin):
& uerus sacerdos: E idõ diis sab¬
bati. euulsarum sabbato spicarũ
noxa non tenetur. Q tterum in
trount iterum in synagogam:
erat ibi homo manum habens
bat aridam. humanũ genus in¬
dicat. in fecunditate bom oꝑis
are factum: s dñi miseratione
curatum: cuiꝰ dextera q̃ inpͥmo
parente dum uetite arboris poma
decerperet aruerat. ꝑ redẽptoris
gr̃am dum insontes manus in
crucis arbore tenderet. bonoꝵ¬
oꝑum crucis sucͥo ẽ restituta sa¬
luti. Q bñ insynagoga manus
erat arida: qͥa ubi scientie donx̃
maiꝰ ibi guiꝰ ẽ in excusabilis no
quam indisciplis arguebant.
ꝓbabili magister. excusaue¬
rat exemplo: nc̃ ipsum obseruando
magistrũ calumpniare̾ uolunt: ut
si sabbato curet transg̾ssionis. si
noncuret crudelitatis. aut imbe¬
cillitatis argue̾nt. O ait homini¬

Expanded text:
est et verus sacerdos, et ideo Dominus Sabest et verus sacerdos, et ideo Dominus Sabbati, evulsarum sabbato spicarum noxa non tenetur? CAPUT III. Et introivit iterum in synagogam, etc. Homo qui manum habet bat aridam, humanum genus indicat infecunditate boni operis arefactum, sed Domini miseratione curatum. Cujus dextera quae in primo parente dum vetitae arboris poma decerperet, aruerat, per Redemptoris gratiam, dum insontes manus in crucis arbore tenderet, bonorum operum succis est restituta saluti. Et bene in synagoga manus erat arida, quia ubi scientiae donum majus, ibi gravius est inexcusabilis noxquam in discipulis arguebant probabili magister excusaverat exemplo, nunc ipsum observando magistrum calumniari volunt, ut si Sabbato curet, transgressionis, si non curet, crudelitatis aut imbecillitatis arguant. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
patre qͣsi summi sacerdotis facẽt.
dicebat eis. Sabbatum ꝓpt̃ ho¬
mininẽ factum ẽ:ĩ non homo ꝓpt̃
sabbatum. Maior ẽ cura sanitati
& uit ꝑ hominis: quã custodia sab¬
bati adhibenda. Sic .ii. ⁊ mandatũ
ẽ sabbatũ custodiri: ut tam̃ si ne¬
cessitas eẽt. reus non ẽẽt. qͥ sabba¬
tum iuolasset. Ideo sabbato cir¬
cumcidi non ẽ ꝓhibitum: qͥa ne¬
cesse erat fieri. Nam et iosue mu¬
ros iherico. septem dieb cum ex¬
citu circuiuit. & machabei nece ᷤᷤ¬
sitate in stante sabbato pugnabãt.
Uñ discipłis esurientibꝰ ꝙ licitũ
ñ erat in lege: necessitate famis
factum ÷ licitum. lalis hec causa
ẽ. qualis hodie in ieiuniis legi¬
timis: ubi si qͥs eger ieiunium
corruꝑit. nulla ratione reus te¬
netur. Itaq dñs ẽ filius hominis:
etiam sabbati. Si inquit dauid
rex sacerdotali cibo pastus excu
lantes crimine carent: quantoma¬
gis filius hominis qui uerus rex

Expanded text:
patre, quasi summi sacerdotis faceret.patre, quasi summi sacerdotis faceret.dicebat eis: Sabbatum propter hominem factum est, et non homo propter Sabbatum. Major est cura sanitati et vitae hominis, quam custodiae Sabbati adhibenda. Sic enim et mandatum est sabbatum custodiri, ut tamen si necessitas esset, reus non esset qui sabbatum violasset. Ideo Sabbato circumcidi non est prohibitum, quia necesse erat fieri. Nam et Josue muros Hiericho septem diebus cum exercitu circuivit. Et Macchabaei necessitate instante Sabbato pugnabant. Unde discipulis esurientibus, quod licitum non erat in lege, necessitate famis factum est licitum. Talis haec causa est, qualis hodie in jejuniis legitimis: ubi si quis aeger jejunium corruperit, nulla ratione reus tenetur. Itaque Dominus est Filius hominis, etiam Sabbati. Si, inquit, David rex sacerdotali cibo pastus excuslantes crimine carent, quanto magis Filius hominis qui verus rex
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotalem debemꝰ imitari si¬
ue quia om̃s filu eccłiȩ sacerdo¬
n. tes sunt. Ungimur .i. in sacerdo¬
tium scm̃: offerentes nos met ip¬
sos dõ hostias spiritales. De qua
dota historia. ꝓcaptu nr̃o pleniꝰ
in expositione libri regum dixi¬
mus:⁊ de mensa ac panib ꝓpo¬
sitionis. in libro expositionis ta¬
ab iathar pͥncipẽ sacerdotũ ꝓ achi
melech appellat: nicħ ht̃ disso¬
nantiȩ. Ambo & .ii. fuerunt illie.
cum ueniens dauid panes petut
&e acceꝑit: achimelech uidelicet
pͥnceps sacerdotum.:⁊ abiathar
filius eiꝰ Occiso aũ achimelech a
saule cum iuris domꝰ sue. generiᷤ
sacerdotalis octoginta qͥnq: fug̃
abiathar ad dauid:⁊ comes factꝰ¬
ẽ totius exilii eiꝰ. Postea regnante
eo. summi sacerdotu ⁊ ipse gdũ
accepit: ac toto temꝑe regni illiꝰ
inpontificatu ꝑ seuerans. multo
maioris excellentie quã pat suuꝰ
effectus ẽ. Idoq dignus fuit. c̃uiꝰ
memoriam dñs. etiam uiuente

Expanded text:
sacerdotalem debemus imitari, sisacerdotalem debemus imitari, sive quia omnes filii Ecclesiae sacerdotes sunt. Ungimur enim in sacerdotium sanctum, offerentes nosmetipsos Deo hostias spirituales. De qua tota historia pro captu nostro plenius in expositione libri Regum diximus, et de mensa ac panibus propositionis, in libro expositionis taAbiathar principem sacerdotum pro Abimelech appellat, nihil habet dissonantiae: Ambo etenim fuerunt illic, cum veniens David panes petiit et accepit, Achimelech videlicet princeps sacerdotum et Abiathar filius ejus. Occiso autem Achimelech a Saule cum viris domus suae generis sacerdotalis octoginta quinque, fugit Abiathar ad David; et comes factus totius exsilii ejus. Postea regnante eo, summi sacerdotii et ipse gradum accepit, ac toto tempore regni illius in pontificatu perseverans, multo majoris excellentiae quam pater suus effectus est. Ideoque dignus fuit cujus memoriam Dominus, etiam vivente
Abbreviated transcription (Latin):
futandam calumpniam pharise¬
orum uet̾is recordant᷑ historie: qñ
dauid fugiens saul uenit innobe.
et ab achimelech sacerdote suscep¬
tus. postulauit cibos qͥ cũ panes
laicos non hr̃et. dedit eis consecra¬
tos quib non licebat uesci nͥ so¬
lis sacerdotibꝰ & leuitis:i hoc
tantum interrogauit si mundi
eẽnt pueri amulierib:⁊ illo re¬
spondente abheri & nudius ter¬
tius. non dubitauerit panes dare:
meliꝰ arbitratus ꝓpha dicente.
miscđiam uolo et non sacͥficium.
de famis ꝑicło homines libera
re: quam dõ offerre sacͥficium.
h ostia .N. dõ placabilis: hominum
s legis uterq mandatũ ꝓbabili ex¬
cusatione transg̾ssi sunt. & fames
quanqͣm et in hoc multa distantia
sit: Isti spicas insabbato manu
confricant. illi panes comederũt
leuiticos. E ad sabbati sollemp¬
nitatẽ accedebant neomeniarũ
dies: qͥb in conuiuio requisitus
fugit ex aula regia. Figurate aũ
lem cibum. adusum transiturũ
ẽẽ populoꝵ: siue qͦd om̃s uitam

Expanded text:
futandam calumniam Pharisaeorum, veteris recordatur historiae: quando David fugiens Saulem venit in Nobe, et ab Achimelech sacerdote susceptus, postulavit cibos; qui cum panes laicos non haberet, dedit ei consecratos, quibus non licebat vesci nisi solis sacerdotibus et Levitis . Et hoc tantum interrogavit, si mundi essent pueri a mulieribus, et illo respondente ab heri et nudius tertius, non dubitaverit panes dare, melius arbitratus, propheta dicente: Misericordiam volo, et non sacrificium , de famis periculo homines lire, quam Deo offerre sacrificium. Hostia enim Deo placabilis hominum sed legis uterque mandatum probabili excusatione transgressi sunt, et fames Quanquam et in hoc multa distantia sit. Isti spicas in Sabbato manu confricant, illi panes comederunt Leviticos. Ibi et ad Sabbati solemnitatem accendebant neomeniarum dies, quibus in convivis requisitus fugit ex aula regia. Figurate autelem cibum ad usum transiturum esse populorum, sive quod omnes vitam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepta: ne ꝑ austeritatẽ nimiã. eti¬
am credulitatẽ quã hr̃e uideban¬
tur amittant. Ipsos gͦ adhuc dis¬
cipulos tanqm uetera uestim̃ta
dic̃: quib inconuement̃ nouus
pannꝰ assuitur. id÷ aliqua parti¬
cłã doct̾rine. que ad noue uite tẽ¬
ꝑantiam ꝑtinet. Quia si hoc fit.¬
& ipsa doctrina quodammͦ scin
ditur: cuius particlã que adie¬
iunium ciboꝵ ualet. importu¬
ne traditur: cum illa doceat ge¬
nerale ieiunium. non a concupis¬
centia ciboꝵ tantum . s ab om̃i
lȩticia temꝑalium delectationũ.
Cuiꝰ qͣsi pannum. id÷ partem ali¬
quam. que ad cibos ꝑtinet. dic̃
non oportere hominib adhuc
ueteri consuetudine deditis in¬
ꝑtiri: quia & illic qͣsi conscisio
uidetur fieri:⁊ ipsi uetustati ñ

Expanded text:
praecepta, ne per austeritatem nimiam etipraecepta, ne per austeritatem nimiam etiam credulitatem quam habere videbantur amittant. Ipsos ergo adhuc discipulos tanquam vetera vestimenta dicit, quibus inconvenienter novus pannus assuitur, id est aliqua particula doctrinae quae ad novae vitae temperantiam pertinet, quia si hoc fiat, et ipsa docditur, cuius particula., quae ad ieiunium ciborum ualet, inopportune traditur, cum illa doceat generale ieiunium, non a concupiscentia ciborum tantum, sed ab omni laetitia temporalium delectationum. cuius quasi pannum, id est partem aliquam, quae ad cibos pertinet, dicit non oportere hominibus adhuc ueteri consuetudini deditis impertiri, quia et illinc quasi conscissio uidetur fieri et ipsi uetustati non
Abbreviated transcription (Latin):
possunt ieiunare. Uenient autẽ
Idies cum auferetur abeis sponsꝰ.
⁊ tẽ ieiunabunt in illa die. In ma¬
Ñ. theo ita positum ẽ. Hunqͥd pos¬
sunt filui sponsi lugere. qͣm dui
cum illis ẽ sponsus: Sponsus gͦ
sp̃italiq con ubio apłi sunt cre¬
ati. qui lugere ac ieinare ñpos¬
sunt. quã diu sponsum inthala¬
mo uident: & sciit sponsum
ẽẽ cum sponsa. Qñ uͦ transierũ
nuptie. & passionis ac resurre¬
ccionis tempꝰ aduenerit: tunc
sponsi filii ieiunabunt. Iuxta
leges autẽ tropologiam scien¬
dum. ꝙ qͣm du sponsus nob¬
lauerit: tunc indicendum ie¬
R unium ẽ. tẽ luctus recipiendꝰ.
Nemo ad sumentũ panni rudis assuit
uestimento ueteri. Aliogui auferi
supplementũ nouum aueteri:i ma
N. ior ei scissura fit. Cum interrogatꝰ
eẽt dñs cur discipuli eiꝰ nonieuina¬
rent: respondit carnales adhuc qͦq
& necdum passionis resurrectiõiꝰq
sue fide solidatos. non posse seueri¬
ora ieiunia:⁊ continentie sustine

Expanded text:
possunt jejunare. Venient autem dies cum auferetur ab eis sponsus; et tunc jejunabunt in illa die. In Matthaeo ita positum est: Nunquid possunt filii sponsi lugere, quandiu cum illis est sponsus ? Sponsus ergo spirituali connubio apostoli sunt creati. Qui lugere ac jejunare non possunt, quandiu sponsum in thalamo vident, et sciunt sponsum esse cum sponsa. Quando vero transierint nuptiae et passionis ac resurrectionis tempus advenerit, tunc sponsi filii jejunabunt. Juxta leges autem tropologiae sciendum quod quandiu sponsus noblaverit, tunc indicendum jejunium est, tunc luctus recipiendus. Nemo assumentum panni rudis assuit vestimento veteri. Alioquin aufert supplementum novum a veteri, et major scissura fit. Cum interrogatus esset Dominus, cur discipuli ejus non jejunarent, respondit carnales adhuc quosque et necdum passionis resurrectionisque suae fide solidatos non posse severiora jejunia et continentiae sustinere
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ .ti. asꝑitate aristarũ q̃ horrent.
uelantur grana tritici que refi¬
ciunt. ita sepe subilla que uide¬
batur uilitate littẽ deguntur
dona diuinȩ dilectionis: que
mentes fidelium esurientes si¬
tientesq iusticiã. suauitatis
interne dapib pascant. Uerũ
hec mentium refectio stultis
qͥdem sabbati defensorib dis¬
plicet: s ad nõ sabbati ꝓbatur:
qͥa qui solam lite suꝑficiem
sequunt᷑. nec uerã mentiũ re¬
fectionẽ nosse. nec ad internã
ꝑuenire animarum requiẽ norunt
Uñ demeritas eoꝵ merito ueritatis
ore confunditur: dũ subditur. ꝙ
ait illis. Hunquã legistis qͥd fece¬

Expanded text:
Sicut enim asperitate aristarum, quae horrent, Sicut enim asperitate aristarum, quae horrent, velantur grana tritici quae reficiunt, ita saepe sub ea quae videbatur utilitate litterae teguntur dona divinae dilectionis, quae mentes fidelium esurientes sitientesque justitiam suavitatis internae dapibus pascant. Verum haec mentium refectio stultis quidem Sabbati defensoribus displicet, sed a Domino Sabbati probatur, quia qui solam litterae superficiem sequuntur, nec veram mentium refectionem nosse, nec ad internam pervenire animarum requiem norunt. Unde temeritas eorum merito Veritatis ore confunditur, dum subditur: Et ait illis: Nunquam legistis, e
Abbreviated transcription (Latin):
sudare laborib. Item ꝑsata am¬
bulant cum dño: qui diuinis
obtemꝑare studentes imperus.
sollerter eloquia sacra meditari
delectantur. Esuriunt insatis.
cum ineisdem sacris eloquiis.
q̃ legendo ꝑtranseunt. panẽ ui¬
te inuenire desiderant. hoc ẽ ad
illa curant uba ꝑuenire. quibꝰ
ampliorem iise sui conditoris
amorẽ incendant & hoc insabba¬
tis. cum sopita mente a durbulentiᷤᷤ
cogitationib uacare gaudent. &
uide quã suauis ẽ dñs. quamq
beatus uir qͥ sꝑat in eum: assũp¬
toq pietatis ethumilitatis ha¬
bitu. adrequiem animarũ suaꝵ
attinge̾ contendunt. Uellunt
spicas que forte occurunt. & tã¬
diu u̾sant manib. contritasq pur¬
gant. donec ad escam ꝑueniant:
cũ testimonia scͥpturarũ. ad que
legentes ꝑueniunt. meditanda
assumuntͥ.i tamdui scrutatione
sedula discutiunt. donec ineis
medullam dilectionis q̃ latere
uidebatur inuenientes. extra hañ.

Expanded text:
sudare laboribus. Item per sata amsudare laboribus. Item per sata ambulant cum Domino, qui divinis obtemperare studentes imperiis solerter eloquia sacra meditari delectantur. Esuriunt in satis, cum in eisdem sacris eloquiis quae legendo pertranseunt panem vitae invenire desiderant, hoc est, ad illa curant verba pervenire, quibus ampliorem in se sui Conditoris amorem incendant. Et hoc in Sabbatis, cum sopita mente a turbulentis cogitationibus vacare gaudent, et videre quam suavis est Dominus, quamque beatus vir qui sperat in eo . Assumptoque pietatis et humilitatis habitu, ad requiem animarum suarum attingere contendunt. Vellunt spicas quae forte occurrunt, et tandiu versant manibus contritasque purgant, donec ad escam perveniant, cum testimonia Scripturarum ad quae legentes perveniunt meditando assumunt, et tandiu scrutatione sedula discutiunt, donec in eis medullam dilectionis quae latere videbatur invenientes extrahant.
Abbreviated transcription (Latin):
ram:i exuite uos ueterem homi¬
nem cum actib suif᷑ Quia ñ
alit̃ transit qͥsq incorpꝰ xp̃i.
non alit̃ doctorẽ ꝓfectus sui
fructib pascit: quam si ueterib
cas ẽ. homines aterrena inten¬
tione qua solum mentis qͣsi radicẽ
frirerant eruere fricare aũ mani¬
bus. exemplis uirtutũ ab ipsa
etiam carnis concupiscentia qͣsi
folliculis. atq in tegumentis ari¬
starum. puritatẽ mentis exuere.
Grana uͦ manducare ẽ. ẽmundatũ
quẽq a sordib uicioꝵ. ꝑ ora p̃¬
dicantiũ eccłie menbris incor
ꝑari. ¶ bene hec discipuli p̃g̃¬
dientes añ dñm fecisse memo¬
rantur: quia doctoris necesse ẽ¬
ut sermo p̃cedat: & sic cor audi¬
toris subsequens gr̃a suꝑnȩ ui¬
sitationis illustret. Bene sabba¬
tis. quia scĩ doctores & ip̃si in p̃¬
dicando ꝓ spe futurȩ quietis
laborant: et auditores eque su¬
os ammonent. ñ propt̃ amorẽ
scli suꝑuacuis insistẽ negotus:
s potiꝰ ꝓ eterna requie bonis in¬

Expanded text:
os veterem hominem cum actibus ejus . Quia non aliter transit quisque in corpus Christi, non aliter doctorem profectus sui fructibus pascit, quam si, veteribucas est homines a terrena intentione, qua solum mentis quasi radicem fixerant, eruere. Fricare autem manibus, exemplis virtutum ab ipsa etiam carnis concupiscentia, quasi folliculis atque ex tegumentis aristarum puritatem mentis exuere. Grana vero manducare est emundatum quemque a sordibus vitiorum per ora praedicantium Ecclesiae membris incorporari. Et bene haec discipuli praegredientes ante Dominum fecisse memorantur, quia doctoris necesse est sermo praecedat, et sic cor auditoris subsequens gratia supernae visitationis illustret. Bene Sabbatis, quia sancti doctores et ipsi in praedicando pro spe futurae quietis laborant, et auditores aeque suos admonent non propter amorem saeculi supervacuis insistere negotiis, sed potius pro aeterna requie bonis in
Abbreviated transcription (Latin):
doceret ẽẽ sanatum: nequa q̃m ꝑ¬
ceptum beneficiũ. uel ab ipso aqͦ
acceperat uissus tacet: quin potiꝰ
euangłistȩ funct̾us officio. mox
egress cepit p̃dicare. & diffamare
sermonẽ. Unde merito querituꝵ
quid nam sit qͦd dñs nonnulla q̃¬
gessit abscondi iussit: & nec ad
horam potuerunt abscondi ᷑:. Nun
qͥd unigenitus filiꝰ patri ⁊ spũi
scõ coeternus. hac inre uelle habu¬
it: quod implere non potuit: Sed
notandum qͦd redemptor nr̃ ꝑ mor¬
tale corpus omne q̃d egit. hoc nobiᷤ
in exemplo accionis tribuit. Mira¬
culum namq faciens. ⁊ taceri ius¬
sit. & tam̃ taceri ñ potuit̾. ut uidł
electi eius exempla doctrine illiꝰ
sequentes. inmagnis que faciĩt
latere qͥdem inuoluntate habeañ.
s ut ꝓsint alus ꝓdantur inutq:

Expanded text:
doceret esset sanatum, nequaquam pdoceret esset sanatum, nequaquam perceptum beneficium, ut ab ipso a quo acceperat jussus, tacet: quin potius evangelistae functus officio, mox egressus coepit praedicare et diffamare sermonem. Unde merito quaeritur quidnam sit quod Dominus nonnulla qgessit abscondi jussit, et nec ad horam potuerunt abscondi. Nunquid enim unigenitus Filius Patri et Spiritui sancto coaeternus hac in re velle habuit, quod implere non potuit? Sed notandum quod Redemptor noster per mortale corpus omne quod egit, hoc nobis in exemplo actionis praebuit. Miraculum namque faciens et taceri jussit, et tamen taceri non potuit, ut, videlicet, electi ejus, exempla doctrinae illius sequentes, in magnis quae faciunt latere quidem in voluntate habeant, sed, ut prosint aliis, prodantur
Abbreviated transcription (Latin):
guidum genus designat huma¬
num: recte non solum lepsus. ue¬
rum etiam iuxta euangłium lu¬
cx plenius lepra fuisse descͥbit᷑.
Om̃s .ii. peccauerant. & egent gła
dĩ: illa scilicet. ut extenta manu
saluatoris. hoc ẽ incarnato dĩ
uerbo.humanãq contingente
naturam. ab erroris pͥsci uarie¬
tate mundentur: possintq cũ
apostolis audire. iam uos mundi
estis. ꝓpt̃ sermonẽ quẽ locutus
sum uobis: ⁊ qͥ duutiꝰ abhomina¬
biles apopulo di erant castris
segregati.iam aliqñ templo red¬
di ⁊ sacerdoti queant offerrĩ. illi
utiq eui dicitur. tues sacerdos
sua sicut p̃cepit moyses. id ÷
exhibeant corꝑa sua hostiam
uiuentẽ. scãm. dõ placentẽ.
re & diffamare sermonẽ. ita
ut iam non posset manifeste
inciuitatem introire: s foris in
desertis locis ẽẽ:⁊ conueniebañ
ad eum undiq. Uniꝰ ꝑfect̾a sal¬
uatio: multas ad dñm cogit t᷑¬
bas. Ut enim ipse se iteriꝰ ext̾iusq

Expanded text:
guidum genus designat humaguidum genus designat humanum, recte non solum leprosus, verum etiam, juxta Evangelium Lucae, plenus lepra fuisse describitur. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei . Illa, scilicet, ut, extenta manu Salvatoris, hoc est incarnato Dei Verbo, humanamque continaturam ab erroris prisci varietate mundentur, possintque cum apostolis audire: Jam vos mundi estis propter sermonem quem locutus sum vobis ; et qui diutius abominabiles a populi Dei erant castris secreti, jam aliquando templo reddi, et sacerdoti queant offerri, illi utique cui dicitur: Tu es sacerdos sua sicut praecepit Moyses, id est, exhibeant corpora sua hostiam viventem, sanctam, Deo placentem a ut jam non posset manifeste in civitatem introire, sed foris in desertis locis esset: et conveniebant ad eum undique. Unius perfecta salvatio, multas ad Dominum cogit turbas: ut enim ipse se interius exteriusque
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipi:i offer ꝓemundatione tua
que p̃cepit moyses intestimoniũ
illis. Ostendere se sacerdoti ubet᷑:
ut intelligeret facerdos eum non
legis ordine. s di gra supra legẽ
ẽẽ curatum: offerre autẽ sacrifici¬
cium. ut ostenderet dñs qͥa legẽ
non solueret. sed adimpleret: qͥ
secundũ legem gradiens. supra
legem sanaret eos.qͦs remedia
legis non sanauerant. E bene
addidit intestimonium illis :
Hoc ẽ si dño credant. si impietatiᷤᷤ¬
M lepra discedat. Quod si quẽ mo¬
A uet quomͦ dñs mosaicum uide¬
atur approbare sacrificiũ. cum
id non receꝑit eccłia: meminerit
nondum ẽẽ uel cepisse. sacͥficiũ
scm̃ scõrum quod corpus eius ẽ.
Nondum .it. obtulerat in passionea
holocaustum suũ. Non aũ opor¬
tebat au ferri significantia sacͥ¬
ficia: pͥusquã illud qͦd signifi¬
cabatur confirmatum eẽt con¬
testatione apłorum p̃dicanti¬
. Quia uͦ typice uir iste peccatis lan¬

Expanded text:
i, et offer pro emundatione tua, i, et offer pro emundatione tua, sicut praecepit Moyses, in testimonium illis, etc. Ostendere se sacerdoti jubetur, ut intelligeret sacerdos eum non legis ordine, sed gratia Dei supra legem, esse curatum; offerre autem sacrificium, ut ostenderet Dominus quia legem non solveret, sed impleret: qui secundum legem gradiens, supra legem sanaret eos quos remedia legis non sanaverant. Et bene addidit In testimonium illis, hoc est, si Deo credant, si impietatis lepra discedat. Quod si quem movet quomodo Dominus Mosaicum videatur approbare sacrificium, cum id non receperit Ecclesia, meminerit nondum esse coepisse sacrificium sanctum sanctorum, quod corpus ejus est. Nondum enim obtulerat in passione holocaustum suum. Non autem oportebat auferri significantia sacrificia priusquam illud quod significabatur confirmatum esset contestatione apostolorum praedicantim. Quia vero typice vir iste peccatis lan
Abbreviated transcription (Latin):
tangit propt̃ manicheũ. E lex qͥ¬
dem tangi lepsos ꝓhibet. S qͥa
dñs legis ẽ. non obsequitur legiꝰ
s legem fac̃. Non gͦ ideo tetig̃ quia
sine tactu mundare non poterat:
s ut ꝓbaret quia subiectus non
erat legi nec contagium timebat
ut homines: s quia contamina¬
ri nonpoterat. qͥ alios liberabat.
Lepra tactu dñi fugatur. que solebat
contaminare tangentẽ. Simulq
illud mirabile. qͦd eo sanauit gne
qͦ fuerat obsecratus: si uis potes
me mundare. uolo inqͥt: Mundare.
habes uoluntatẽ etiã habes pietatis af¬
fectum. Non gͦut pleriq latinoꝵ putat̃
Iungendum ẽ & legendũ. uolo
mundare: s separatim ut pͥmũ
dicat uolo. deinde imꝑet mun¬
bare. Et comminatꝰ ẽ ei statim
dñs nemini dixeris. nisi ut doce¬
ret nos non uulganda nr̃a benefi¬
cia. s p̃menda: ut non solum am̃¬
cede abstineamꝰ pecuniȩ: s etiam
gr̃e: S uade ostende de sacerdotũ¬

Expanded text:
tangit propter Manichaeum. Et lex quitangit propter Manichaeum. Et lex quidem tangi leprosos prohibet; sed quia Dominus legis est, non obsequitur legi, sed legem facit. Non ergo ideo tetigit, quia sine tactu mundari non poterat, sed ut probaret quia subjectus non erat legi. Nec contagium timebat ut homines, sed quia contaminari non poterat qui alios liberabat, lepra tactu Domini fugatur, quae solebat contaminare tangentem. Simulque illud mirabile, quod eo sanavit genere, quo fuerat obsecratus. Si vis, potes me mundare. Volo, inquit, mundare. Habes voluntatem, etiam habes pietatis effectum. Non ergo ut plerique Latinorum putant jungendum est et legendum Volo mundare, sed separatum, ut primum dicat volo, deinde imperet, mundare. Et comminatus est ei statim, ur nemini dixeris, nisi ut doceret non vulganda nostra beneficia, sed premenda, ut non solum a mercede abstineamus pecuniae, sed etiam gratiae. Sed vade, ostende te sacerdot