comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd huusmodi de do ñ incongrue dr. Hefas ẽ autẽ dr̃ẽ ut sub¬
sistat & subsit d̾s bouitati suȩ : atq illa bonitas ñ substantia
sit uł poti essentia. neq ipse d̃s sit bonitas sua. s in illo sit cãꝗͣ
in subiecto. Unde manifestum ẽ dm abusuie substantiã uocari:
ut nomine usitatiore intelligat᷑ essentia. qͦd uere ac ꝓpͥe dr: ita
ut fortasse solum d̾m dici oporteat essentiã. Est enĩ uere solꝰ.
qr incõmutabilis ẽ: id̃q suũ nom̃ famulo suo moysi enuntia¬
uit cũ ait. Ego sum qͥ su̾: I dices ad cos. Qͥ est: misit me ad uos.
subsistere. Et id̾o si una essentia trinitas: una &̃ substantia.
cõmodiꝰ dicuntur tres ꝑsonȩ: ꝗͣ tres substantiȩ. S ne
tres ꝑsonas tria prosopia. Illud autẽ maluert̾: qͦd forte scđ̃m
lingue suȩ consuetudinẽ aptiꝰ diceret᷑. Hamq & in ꝑsonis: ea¬

Expanded text:
quid hujusmodi de Deo non incongrue dicitur: nefas est autem dicere ut subquid hujusmodi de Deo non incongrue dicitur: nefas est autem dicere ut subsistat et subsit Deus bonitati suae, atque illa bonitas non substantia sit vel potius essentia, neque ipse Deus sit bonitas sua, sed in illo sit tanquam in subjecto: unde manifestum est Deum abusive substantiam vocari, ut nomine usitatiore intelligatur essentia, quod vere ac proprie dicitur; ita ut fortasse solum Deum dici oporteat essentiam. Est enim vere solus, quia incommutabilis est, idque nomen suum famulo suo Moysi enuntiavit, cum ait, Ego sum qui sum; et, dices ad eos: Qui est, misit me ad vos . subsistere, et ideo si una essentia Trinitas, una etiam substantia. commodius dicuntur tres personas tria prosopa. Illud autem maluerunt, quod forte secundum linguae suae consuetudinem aptius diceretur. Nam et in personis ea
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ : ut substantia relatiue dicatur. Omnis enĩres ad se
ipsam subsistit. quantomagis d̾s: si tam̃ dignũ ẽ ut ds dica
e his enim reb recte intelligit᷑. in quib subiecta st̃
ea quȩ in aliqͦ subiecto eẽ dicunt᷑: sic̃ color aut
forma in corpore. Corpꝰ enim subsistit: & idõ sub¬
stantia ẽ. Illa uͦ in subsistente atq subiecto corpore. quȩ ñ
substantiȩ sunt: s in substantia. Et idõ si eẽ desinat uł ille
color uł illa forma: ñ adimunt corpori. corpus eẽ. qr hoc ñ
ẽ ei esse. qͦd illam uł illã formã colorẽue retinere. Res gͦ
mutabiles neq simplices: ꝓpͥe dicunt᷑ substantiȩ. O autẽ
si subsistit ut substantia ꝓpͥe dici possit: in est in eo aliqͥd
tanꝗͣ in subiecto. & ñ ẽ simplex. cui hoc sit eẽ. qͦd illi ẽ. & qͥd¬
quiad aliuo de illo ad illum d̃r sic̃ magñ omp̃e. boñ. & si¬

Expanded text:
autem ut substantia relatiue dicatur. Omnis enim res ad se autem ut substantia relatiue dicatur. Omnis enim res ad se ipsam subsistit, quanto magis Deus? si tamen dignum est ut Deus die his enim rebus recte intelligitur, in quibus subjectis sunt ea quae in aliquo subjecto esse dicuntur, sicut color aut forma in corpore. Corpus enim subsistit, et ideo substantia est: illa vero in subsistente atque subjecto corpore, quae non substantiae sunt, sed in substantia; et ideo si esse desinat, vel ille color, vel illa forma, non adimunt corpori esse corpus, quia non hoc ei est esse, quod illam vel illam formam coloremve retinere. Res ergo mutabiles neque simplices, proprie dicuntur substantiae. Deus autem si subsistit ut substantia proprie dici possit, inest in eo aliquid tanquam in subjecto, et non est simplex, cui hoc sit esse quod illi est quidquid aliud de illo ad illum dicitur, sicut magnus, omni
Abbreviated transcription (Latin):
quid tria diceret: & dix̃ substantias siue ꝑsonas. Qͥb nomi¬
nib ñ diu̾sitatẽ intelligi uoluit: s singłaritatem noluit.
ut ñ solum ibi unitas intelligat᷑ ex eo qͦd dr una essentia:
s & trinitas ex eo qͦd dicuntur tres substantiȩ uł ꝑsonȩ.
Ham si hoc ẽ dõ eẽ qͦd subsistere: ita nͥ erant dicende tres
substantiȩ. ut ñ dicuntur tres essentiȩ. quẽ admodum qr
hoc ẽ do ẽẽ qͦd saꝑe. Sic̃ ñ tres essentias: ita nec tres sapien
essentias ꝗͣ tres deos. dici fas ñ ẽ. Si autem aliud ẽ dõ esse.
aliud subsistere. sic̃ aliud ẽ dõ eẽ aliud patrẽ eẽ. uł dñm eẽ.
qͦd enĩ ẽ ad se dr. pat̾ autem ad filium. & dñs ad serientẽ¬
creaturã dr̃: relatiue gͦ subsistit. sic̃ relatiue gignit. & re¬
latiue dominat᷑: ita iam substantia ñ erit substantia: qr
relatiuum erit. Sic̃ enim ab eo qͦd ẽ eẽ appellat᷑ essentia:
ita ab eo qͦd ẽ subsistere. substantiam dicimus. Absurdũ ẽ

Expanded text:
ceret: et dixit substantias sive personas, quibus nominibus non diversitatem intelligi voluit, sed singularitatem noluit; ut non solum ibi unitas intelligatur ex eo quod dicitur una essentia, sed et trinitas ex eo quod dicuntur tres substantiae vel personae. Nam si hoc est Deo esse quod subsistere, ita non erant dicendae tres substantiae, ut non dicuntur tres essentiae: quemadmodum quia hoc est Deo esse quod sapere, sicut non tres essentias, ita nec tres sapient tres essentias quam tres deos dici fas non est. Si autem aliud est Deo esse, aliud subsistere, sicut aliud Deo esse, aliud Patrem esse vel Dominum esse; quod enim est, ad se dicitcreaturam relatiue subsistit, sicut relatiue gignit et relatiue dominatur, ita iam substantia non erit substantia, quia relatiuum erit. Sicut enim ab eo quod est esse appellatur essentia, ita ab eo quod est subsistere substantiam dicimus. Absurdum est
Abbreviated transcription (Latin):
mirtiis & olea. aut equiis &e bos &e canis. ñ dicant᷑ speciali
nomine. iste tres lauri. aut illi tres boues: s gn̾ali. & iste
tres arbores. & ista tria animalia. Hic uͦ ubi nulla ẽ essen¬
diȩ diu̾sitas: oportet ut speciale nom̃ hañt hec tria: qͦd cam̃
ñ inuenit᷑. Nã ꝑsona: gn̾ale nom̃ ẽ: intantũ ut aẽ hõ possit
hoc dici. cum tam̃ uit̾sit int̾ hominẽ & dm̃. Deinde in ipso
gen̾ali uocabulo si ꝓpt̾ea dicimus tres ꝑsonas. qr cõmune est
eis id qͦd ꝑsona ẽ: alioqͥn nullomͦ possunt ita dici. quẽ ad¬
modũ ñ dicuntur tres filii. qr ñ cõmune ẽeis id qͦd ẽ filiꝰ. cur
ñ aẽ tres deos dicimꝰ: Certe enĩ qr pat̾ ꝑsona. & filiꝰ ꝑsona. &

Expanded text:
myrtus et olea, aut equus et bos et canis, non dicantur speciali myrtus et olea, aut equus et bos et canis, non dicantur speciali nomine, istae, tres lauri; aut illi, tres boves: sed generali, et istae, tres arbores; et illa, tria animalia. Hic vero ubi nulla est essentiae diversitas, oportet ut speciale nomen habeant haec tria, quod tamen non invenitur. Nam persona generale nomen est, in tantum ut etiam homo possit hoc dici, cum tantum intersit inter hominem et Deum. 8. Deinde in ipso generali vocabulo, si propterea dicimus tres personas, quia commune est eis id quod persona est alioquin nullo modo possunt ita dici, quemadmodum non dicuntur tres filii, quia non commune est eis id quod est filius; cur non etiam tres deos dicimus? Certe enim quia Pater persona, et Fi
Abbreviated transcription (Latin):
am tantum tres arbores uł tres substantias uł naturas.
Atq ita tres lapides ã tria corpora: lapidem cẽ & lignũ &
ferrum cantum tria corpora. uł si quo &̃ suꝑiori generali
nomine dici possunt. Pat̾ gͦ &e filiꝰ &e spc̃ sẽs. q̾m ters sunt: q̃
ramus quid tres sunt. qͥd cõmune hãnt. Non enim comiine
illis ẽ io qͥa pat̾ ẽ: ut inuncẽ sibi sint patres. sic̃ amici: cũ relati¬
ue ad alterutrum dicant᷑. Possunt dici tres amici: qͣd inuicẽ sibi
sunt. Non autẽ hoc ibi. q tantũ pat̾ ibi pat̾. nec duoꝵ pat̾ s
unici filii: nec tres filii. cum pat̾ ibi ñ sit filiꝰ. neo sp̃s sc̾s. nec
ẽ eis io qͦd ꝑsona ẽ. Ergo speciale hoc aut gn̾ale nom̃ ẽ eis: si
consuetuamẽ loquendi respicimꝰ. S uͥ ẽ naturȩ nulla diu̾¬
sitas. ita gen̾alit̾ enuntiantur aliqua plura: ut aẽ specialit̾
enuntiari possint. Hature enĩ differentia fac̃ ut laurus &

Expanded text:
am, tantum tres arbores vel tres substantias, aut tres naturas: am, tantum tres arbores vel tres substantias, aut tres naturas: atque ita tres lapides, etiam tria corpora; lapidem vero et lignum et ferrum, tantum tria corpora, vel si quo etiam superiore generali nomine dici possunt.ramus quid tres sint, et quid commune habeant. Non enim commune illis est id quod Pater est, ut invicem sibi sint patres; sicut amici, cum relative ad alterutrum dicantur, possunt dici tres amici, quod invicem sibi sunt. Non autem hoc ibi, quia tantum Pater ibi pater; nec duorum pater, sed unici Filii. Nec tres filii, cum Pater ibi non sit filius, nec Spiritus sanctus. Nec est eis id quod persona est: ergo speciale hoc aut generale nomen est eis, si consuetudinem loquendi respicimus. Sed ubi est naturae nulla diversitas, ita generaliter enuntiantur aliqua plura, ut etiam specialiter enuntiari possint. Naturae enim differentia facit ut laurus et
Abbreviated transcription (Latin):
plurali numero enuntiant᷑ specialit̾. uno nomine aẽ gen̾alit̾
enuntiari possunt: nͥ autẽ omia que gen̾alit̾ nomine uno
appellant᷑. &̃ specialit̾ appellare uno nomine possumꝰ. Nam
tres equos. qͦd ẽ nomen speciale: &̃ animalia tria dicimꝰ.
E quũ uͦ & bouem ae canem animalia tria tantum dicimꝰ.
ut substantias. quȩ sunt generalia nomina. & siquid aliud
de his gen̾alit̾ dici potest. T̃res uͭ equos aut boues aut canes
que specialia uocabula sunt: nͥ ea possumus dicere. Ea qͥp¬
pe uno nomine qͥuis pluralit̾ enuntiamus: quȩ cominu¬
niter ħnt illud. qͦd eo nomine signiticatur. Abrahã qͥppe
& ysaac & iacob commune hnt id qͦd ẽ hõ: itaq dicuntur
tres homines. Equus quoq & bos & canis. commune ħnt
id qͦd ẽ animal: dicuntur gͥ tria animalia. Ita tres aliquas
lauros &̃ tres arbores dicimus: laurum uͦ & myrtum & ole¬

Expanded text:
pluraplurauno nomine. Non autem omnia quae generaliter nomine uno appellantur, etiam specialiter appellare uno nomine possumus. Nam tres equos, quod est nomen speciale, etiam animalia tria dicimus: equum vero et bovem et canem, animalia tria tantum dicimus vel substantias, quae sunt generalia nomina, et si quid aliud de his generaliter dici potest; tres vero equos, aut boves, aut canes, quae specialia vocabula sunt, non ea possumus dicere. Ea quippe uno nomine quamvis pluraliter enuntiamus quae communiter habent illud quod eo nomine significatur. Abraham quippe et Isaac et Jacob commune habent id quod est homo; itaque dicuntur tres homines: equus quoque et bos et canis, commune habent id quod est animal; dicuntur ergo tria animalia. Ita tres aliquas lauros, etiam tres arbores dicimus; laurum vero et myrtum et ole
Abbreviated transcription (Latin):
mortale. Aut si c̃ scripture nĩẽ loqui solent. tres animas cum
a parte meliore totum appellari placet. idest ab anima & cor¬
pus &e animã. qͦd ẽ totꝰ homo. Ita quippe dictum ẽ in egiptũ
descendisse cum iacob aminas septuaginta quinq: protot
hominib Itẽ cum dicim equum tuũ ñ eum eẽ qͥ meus ẽ. &
terciũ alicuiꝰ alt̾ius. nec mcum eẽ nec tuum: fatem̃ tres esse
Et int̾roganti quia tres: respondemꝰ tres equos nomine spe¬
ciali. generali autem animalia tria. Item cũ dicimꝰ bouẽ ñ
ẽẽ equũ. canem uͦ nec bouẽ eẽ nec equũ: tria quedam dicimꝰ
Et ꝑcunctantib quid tria: ñ iam spetiali nomine dicimꝰ tres
equos aut tres boues. aut tres canes: quia ñ eadẽ specie conti¬
nentur. s generali tria animalia. siue suꝑiore gen̾e tres sub¬
stantias uł tres creaturas. uł tres naturas. Quetumq autem

Expanded text:
mortale: aut sicut Scripturae nostrae loqui solent, tres animas, cum mortale: aut sicut Scripturae nostrae loqui solent, tres animas, cum a parte meliore totum appellari placet, id est, ab anima, et corpus et animam, quod est totus homo. Ita quippe dictum est in Aegyptum descendisse cum Jacob animas septuaginta quinque, pro tot hominibus . Item cum dicimus equum tuum non eum esse qui meus est, et tertium alicujus alterius nec meum esse nec tuum, fatemur tres esse: et intorroganti quid tres, respondemus tres equos nomine speciali, generali autem tria animalia. Item cum dicimus bovem non esse equum, canem vero nec bovem esse nec equum, tria quaedam dicimus: et percontantibus quid tria, non jam speciali nomine dicimus tres equos, aut tres boves, aut tres canes, quia non eadem specie continentur; sed generali, tria animalia; sive superiore genere, tres substantias, vel tres creaturas, vel tres naturas. Quaecumque autem
Abbreviated transcription (Latin):
taq loquendi cansa de ineffabilib ut fari aliquo m̃ pose
imuis q̃s effari millom̃ possumus : diccũ ẽ anr̃is grecis una essen¬
tia tres substantiȩ. alatims antẽ una essentia uł substantia. tres
ꝑsone: quia sic̃ iam diximus ñ alit̾ in sermone nr̃o idest lati¬
no essentia. qͣ substantia sol& intelligi. Et dum intelligatur
saltem inenigmate qͥd dr̾: placuit ita dici ut diceretur aliqͥd
cum quereretur. quid tria sint. quȩ tria eẽ fides uera ꝓnunti¬
patrẽ dic̃ ẽ nec filium. Cũgͥ querit᷑ quid tria uł quid tres: con¬
ferimus nos ad inueniendum aliqͦd speciale ut gen̾ale nomen
qͥ conplectamur hec tria. neq occurrit animo. qr excedit
supeminentia diumitatis usitati eloquii facultatẽ. Ueriꝰ enĩ
quid tres.: respondemus tres homines: nomine speciali eos
pluralit̾ appellantes. Generali autẽ: si dicamus tria anima¬
lia. Homo enim sic̃ ueteres oefimert̾. animal ẽ rationale

Expanded text:
t: « Loquendi causa de ineffabilibus, ut fari aliquo possemus modo, quod effari nullo modo possumus, dictum est a nostris Graecis una essentia, tres substantiae, a Latinis una essentia vel substantia, tres personae; quia, sicut jam diximus, non aliter in sermone nostro, id est, latino, essentia quam substantia solet intelligi . Et dum intelsaltem in aenigmate quod dicitur, placuit ita dici, ut diceretur aliquid, cum quaereretur quid tria sint quae tria esse fides uera pronuntiPatrem dicit esse nec Filium. Cum ergo quaeritur quid tria, vel quid tres, conferimus nos ad inveniendum aliquod speciale vel generale nomen, quo complectamur haec tria, neque occurrit animo, quia excedit supereminentia divinitatis usitati eloquii facultatem. Verius enimquid tres, respondemus tres homines, nomine speciali eos pluraliter appellantes; generali autem, si dicamus tria animalia: homo enim, sicut veteres definierunt, animal est rationale,
Abbreviated transcription (Latin):
mune ẽ i ͥ s nomai essentiȩ ita ut singulus quisq sit essentia:
tã illis cominune ẽ uł substantiȩ uł ꝑsonȩ uocabulũ. Qͦd
autt̃ de ꝑsonis scđ̃m nrãm: hoc de substantiis scđ̾m grecoꝵ
c̃suetudinẽ: ea quȩ diximus oportet intelligi. Sic enĩ dicuis
illi tres substantias unam essentiam: quẽ admodũ nos dici
mus tres ꝑsonas unam essentiam uł unam substantiam.
uł errores hereticoꝵ: Cũ enim conaret᷑ humana inopia lo¬
quendo ꝓferre ad hominũ sensus. qͦd in secretario m̃tis pro
captu tenet de dño creatore suo. siue ꝑ piã fidẽ. siue ꝑ qua¬
lemcũq intelligñtiam: timuit dr̃e tres essentias. ne intel¬
ligeret᷑ in illa summa ȩqualitate. ulla du̾sitas. Rursus. ñ
cẽ tria quedam nͥ poterat dicere: qͦd sabelliꝰ qr dix̾. in heresim
lapsus ẽ. Certissime qͥppe & descripturis cognoscitur qͦd pie
credendum ẽ: & aspectu m̃tis indubitata ꝑceptione ꝑstrin¬

Expanded text:
essentia, tam illis commune est vel substantiae vel personae vocabulum. Quod enim de personis secundum nostram, hoc de substantiis secundum Graecorum consuetudinem, ea quae diximus, oportet intelligi. Sic enim dicunt illi tres substmus tres personas, unam essentiam vel substantiam. vel errores haereticorum? Cum enim conaretur humana inopia loquendo proferre ad hominum sensus, quod in secretario mentis pro captu tenet de Domino Deo creatore suo, sive per piam fidem, sive per qualemcumque intelligentiam, timuit dicere tres essentias, ne intelligeretur in illa summa aequalitate ulla diversitas. Rursus non esse tria quaedam, non poterat dicere, quod Sabellius quia dixit, in haeresim lapsus est. Certissime quippe de Scripturis cognoscitur quod pie credendum est, et aspectu mentis indubitata perceptione perstrin
Abbreviated transcription (Latin):
litas: ꝗͣ uentosissima celsitudo. Et ido sequit᷑ dicens: & inue¬
nietis requiẽ animab ur̃is. Dilectio enim ñ inflatur. & dͥs
dilectio ẽ : & fideles in dilectione adquiescunt illi: reuocati ab
strepit qui foris ẽ: ad gaudia silentii. Eere d̃s dilectio est
Utquid imus & currimis in sublimia çȩloꝵ. & ima tͥrarũ.
querentes eum qui ẽ apud nos. si nos eẽ uelimus ap̾ eum:¬

Expanded text:
litas quam uentosissima celsitudo. et ideo sequitur dicens: et inuelitas quam uentosissima celsitudo. et ideo sequitur dicens: et inuenietis requiem animabus uestris. dilectio enim non inflatur, et: deus dilectio est, et: fideles in dilectione adquiescunt illi, reuocati ab strepitu, qui foris est, ad gaudia, silentia. ecce deus dilectio est, et quid imus et currimus in sublimia caelorum et ima terrarum quaerentes eum qui est apud nos, si nos esse uelimus apud eum
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionem diligat. Ds̃ autẽ dilectio ẽ & qui manae in dilec¬
tione indo man&e. consequens gͦ ẽ ut p̾cipue dm̃ diligat. qua¬
propt̾ qui querunt dm ꝑ istas potestates quȩ mundo p̾sunt
uł paitib mundi. offerunt᷑ ab eo longeq iactantur. n̾ int̾¬
uallis locoꝵ: s. diu̾sitate affectuum. Exteriꝰ enim conant᷑
facta magis eius appetunt quȩ humana mirat᷑ infirinitas.
Non imitant᷑ pietatem: qua diuina requies comꝑat᷑. Ma¬
lunt enim suꝑbe hoc posse qͦd angłs: ꝗͣ deuote hoc eẽ qͦo
tenti pia uoluntate: ꝗͣ ꝓpria uoluntate posse qͦd contremes¬
ut mirantes doceret ampliora. & temporalib insolitis inten¬
tos atq suspensos ad ȩt̾na atq int̾iora conu̾teret: uenite ad¬
me inquit om̃s qui laboratis & onerati estis. & ego uos refici¬
am. Collite ugum meu̾ suꝑuos: & nͥ ait discite ame quatri¬
duanos mortuos suscitare: s ait. discite ame qm mitis sum
& humilis corde. Potentior ẽ enim & tutior solidissima humi¬

Expanded text:
igat; deus autem dilectio est, et qui manet in dilectione, in deo manet. consequens ergo est ut praecipue deum diligat. Quapropter qui quaerunt deum per istas potestates, quae mundo praesunt uel partibus mundi, auferuntur ab eo longeque iactantur, non interuallis locorum, sed diuersitate affectuum; exterius enim conantur umque cogitauerint, facta magis eius appetent, quae humana miratur infirmitas, non imitantur pietatem, qua diuina requies comparatur. malunt enim superbe hoc posse quod angelus, quam deuote hoc esse quod tenti pia uoluntate, quam propria uoluntate posse quod contremesut mirantes doceret ampliora et temporalibus insolitis intentos atque suspensos ad aeterna atque interiora conuerteret: uenite, inquit, ad me, qui laboratis et onerati estis, et ego nos reficiam; tollite iugum meum super uos. et non dixit: discite a me quadriduanos mortuos . suscitare, sed ait: discite a me, quia mitis sum et humilis corde. potentior est enim et iustior solidissima humi
Abbreviated transcription (Latin):
s tres simul illȩ substantiȩ siue ꝑsonȩ. si ita dicendȩ sunt ȩqͣ¬
les sunt singłis. qͦd animalis hõ ñ ꝑcipit. Non enim potest
cogitare. nͥ moles & spacia uł minuta ut grandia: uolutan¬
tib in animo eiꝰ phantasmatib. tamꝗͣ imaginib corpoꝵ.
Ex qua immunditia donec purget᷑. credat in patrẽ. & fili
iustũ. miscd̾em. omĩum uisibilium. & inuisibiliũ conditorẽ.
& quicqͥd de illo ꝓhumana facultate digne uereq dici pot̾.
neq cũ audierit patrem solum dm̃: separet inde filiũ aut
sp̃m sc̃m. Cũ eo qͥppe solus d̾s. cum quo & unus ds ẽ: qͥ ⁊ filiũ
cum audimus solum dm. sine ulla seꝑatione patͥs aut sp̃s sc̃i.
oportet acciꝑe. Atq ita dicat unã essentiã: ut ñ existim& ali

Expanded text:
sed tres simul illae substantiae sive personae, si ita dicendae sunt, aequales sunt singulis: quod animalis homo non percipit. Non enim potest cogitare nisi moles et spatia, vel minuta vel grandia, volitantibus in anEx qua immunditia donec purgetur, credat in Patrem et Filiujustum, misericordem, omnium visibilium et invisibilium conditorem, et quidquid de illo pro humana facultate digne vereque dici potest. Neque cum audierit Patrem solum Deum, separet inde Filium, aut Spiritum sanctum: cum eo quippe solus Deus, cum quo et unus Deus est; quia et Filium cum audimus solum Deum, sine ulla separatione Patris aut Spiritus sancti oportet accipere. Atque ita dicat unam essentiam, ut non e
Abbreviated transcription (Latin):
timendum. exemplũ mortuis ad resurgendũ ẽẽt: in om̃ib
ipse pͥmatum tenens. Ꝙa enĩ homo ad beatitudinẽ sequi
ñ debebat nͥ dm̃. & sentire ñ poterat dm̃: sequendo dđm ho¬
minem factum ẽ ut sequeretur simul & quẽ sentire poterat.
&e quẽ sequi deberae. Amemus gͦ eum & inhereamꝰ illi cari
unaginẽ p̾bre unago equalis patri: cũ de sapientia scriptura
loquitur de filio loquitur: quẽ sequim̾ uiuendo sapient̾: quã¬
uis & pat̾ sit sapientia sic̃ lumen & d̾s sp̃cq sc̃s. siue sit su̾ma

Expanded text:
timendum, exemplum mortuis ad resurgendum esset, in omnibus timendum, exemplum mortuis ad resurgendum esset, in omnibus ipse primatum tenens . Quia enim homo ad beatitudinem sequi non debebat nisi Deum, et sentire non poterat Deum; sequendo Deum hominem factum, sequeretur simul et quem sentire poterat, et quem sequi debebat. Amemus maginem Dei praebet imago aequalis Patri, cum de sapientia Scriptura loquitur, de Filio loquitur, quem sequimur vivendo sapienter: quamvis et Pater sit sapientia, sicut lumen et Deus. 6. S
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ nitentes imitamur manentẽ. & sequimͥ stantẽ: & in ip¬
so ambulantes tendimus ad ipsũ. qi factus ẽ nob̾ uia tẽpora¬
lis ꝑhumilitatẽ. que mansio nob̃̾ et̾na ẽ ꝑ diuinitatẽ. Cm̃
qͥppe spiritib mundis intellectualib qͥ suꝑbia ñ lapsi st̾ in
forma dĩ & dõ equalis. & ds p̃bre exemplum. ut se idem exem¬
plum redeundi ẽ lapso p̾beret homini. qͥ ꝓpt̾ imunditiã
peccatoꝵ penamq mortalitatis. dm̃ uidere ñ pocerat. semae¬
ipsum exinaniuit. ñ mutando diunitatẽ suã. s nr̃am mu¬
tabilitatẽ assumendo. Et formã serui accipiens. uenit ad
nos in hunc mundũ. qͥm hoc mundo erat. qr mundꝰ ꝑ eum
factꝰ ẽ: ut exemplũ sursũ uidentib dm̃. exemplũ deorsũ mi¬
rantib hominẽ. exemplũ sanis ad ꝑmanendũ. exemplũ in¬
firmis ad conualescendum. exemplum morituris ad non

Expanded text:
autem nitentes imitamur manentem, et sequimur stantem, et in ipautem nitentes imitamur manentem, et sequimur stantem, et in ipso ambulantes tendimus ad ipsum: quia factus est nobis via temporalis per humilitatem, quae mansio nobis aeterna est per divinitatem. Quoniam quippe spiritibus mundis intellectualibus, qui superbia non lapsi sunt, in forma Dei et Deo aequalis et Deus praebet exemplum: ut se idem exemplum redeundi etiam lapso praeberet homini, qui propter immunditiam peccatorum poenamque mortalitatis Deum videre non poterat, semetipsum exinanivit, non mutando divinitatem suam, sed nostram mutabilitatem assumendo; et formam servi accipiens , venit ad nos in hunc mundum , qui in hoc mundo erat, quia mundus per eum factus est ; ut exemplum sursum videntibus Deum, exemplum deorsum mirantibus hominem, exemplum sanis ad permanendum, exemplum infirmis ad convalescendum, exemplum morituris ad non
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ d̾s isingulus filius ds̃. Ergo & singulus pat̾ sapientia:
& singłs filius sapientia. ⁊ sic̃ utrumq simul unũ lumen:
& unus d̾s: sic utrumq una sapientia. S filius fact̾ ẽ nobis
sapientia a d̾o & iusticia & sc̃ificatio: quia temporalit̾ nos
ad illum conu̾timur. idest ex aliquo tpr̃e. ut cum illo ma¬
neamus inȩt̾num. & ipse ex qͦdã tp̃re u̾bum caro factum ẽ.
& habitauit in nob̃. ẜ ropt̾ea gͥ cum ꝓnunciat᷑ in scriptis.
aut narrat᷑ aliquid de sapientia. siue dicente ipsa siue
cum de illa dr: filius nob̾ potissimũ insinuat᷑. Cuiꝰ ima¬
giiis exemplo & nos ñ discedam̃ a dõ. qr & nos imago
dĩ sumus: ñ qͥdem equalis. facta quippe apatre ꝑfiliũ:
ñ nata de patte sic̃ illa: nos quia illuminam lumine.
illa uͭ quia lumen illuminans. Ec ido illa sine eremplo: nobis
exemplum ẽ. Neq enim inuitat᷑ p̾cedentẽ aliquẽ ad patiẽ aqͦ
nunꝗ̃ ẽ omnino separabilis: qr id ipsum ẽ qͦd ille de qͦẽ. Nos

Expanded text:
rgo et singulus Pater sapientia, et singulus Filius sapientia. Et sicut utrumque simul unum lumen, et unus Deus, sic utrumque una sapientia. Sed Filius factus est nobis sapientia a Deo, et justitia et sanctificatio , quia temporaliter nos ad eum convertimus, id est, ex aliquo tempore, ut cum illo maneamus in aeternum. Et ipse ex quodam tempore Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. 5. Propterea igitur caut narratur aliquid de sapientia, sive dicente ipsa, sive cum de illa dicitur, Filius nobis potissimum insinuatur, cujus imaginis exemplo et nos non discedamus a Deo, quia et nos imago Dei sumus: non quidem aequalis, facta quippe a Patre per Filium, non nata de Patre sicut illa. Et nos, quia illuminamur lumine; illa vero, quia lumen illuminaus: et ideo illa sine exemplo nobis exemplum est. Neque enim imitatur praecedentem aliquem ad Patrem a quo nunquam est omnino separabilis, quia idipsum est quod ille de quo est. Nos
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ a homo speciale nom̃ ẽ: cominune omnib hominbꝰ.
Si autẽ speciale nomen ñ ẽ essentia s gn̾ale. qr homo & pecꝰ¬
essentie. sicut tres equi di cuntur tria animalia. & tres lau¬
ri dicunt᷑ tres arbores. & tres lapides tria corpora: Aut si
ꝓpt̾ unitatẽ trinitatis ñ dicuntur tres essentiȩ. s una essen¬
tia: cur ñ ꝓpt̾ eandem unitatẽ ñ dicunt᷑ tres substantiȩ ł

Expanded text:
quia homo speciale nomen est commune omnibus hominibus? quia homo speciale nomen est commune omnibus hominibus? Si autem speciale nomen non est essentia, sed generale, quia homo, et pec, sicut tres equi dicuntur tria animalia, et tres lauri dicuntur tres arbores, et tres lapides tria corpora? Aut si propter unitatem Trinitatis non dicuntur tres essentiae, sed una essentia; cur non propter eamdem unitat
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s d̾s. cur non tres dii  Aut qm̃ ꝓpt̾ ineffabilem comuncti¬
onẽ hec tria simul unus d̾s. cur ñ cẽ una ꝑsona. ut ita ñ
possimus dicere tres ꝑsonas ꝗͣuis singulam quãq appelle¬
mus ꝑsonam. quẽadmodũ ñ possumus dicere tres deos.
siue sp̃m sc̃m: An quia scriptura ñ dic̃ tres deos. s nec
tres ꝑsonas alicubi scripturam commemorare inuenimus
an quia nec tres nec unam ꝑsonam scriptura dic̃ hec tria:
Leginus enĩ ꝑsonã dñi: non ꝑsonam dñm. Propt̾ea licuit
loquendi & disputandi necessitate tres dicere ꝑsonas: ñ
quia scriptura dicit. s quia scriptura ñ contradic̃. Si aut̃
Si autẽ diccremus tres deos: contradicera&e scriptura dicens.
Audi isrł. dñs d̾̃s tuus d̾s unusc̃. Cur gͦ & tres essentias ñ li¬
cet dicere: Da similit̾ scriptura sic̃ ñ dic̃: ita nec contradic̃.
Nã essentia si speciale nomen ẽ trib cõmune. cur ñ dicant᷑
tres essentiȩ. sic̃ abraham & ysaac & iacob tres homines:

Expanded text:
s Deus, cur non tres dii? Aut quoniam propter ineffabilem conjunctionem haec tria simul unus Deus; cur non etiam una persona, ut ita non possimus dicere tres personas, quamvis singulam quamque appellemus personam, quemadmodum non possumus dicere tres deos, sive Spiritum sanctum? An quia Scriptura non dicit tres deos? Sed nec tres personas alicubi Scripturam commemorare invenimus. An quia nec tres, nec unam personam Scriptura dicit haec tria legimus enim personam Domini, non personam Dominum, propterea licuit loquendi et disputandi necessitate tres personas dicere, non quia Scriptura dicit, sed quia Scriptura non contradicit: si autem diceremus tres deos, contradiceret Scriptura, dicens, Audi, Israel; Dominus Deus tuus, Deus unus est ? Cur ergo et tres essentias non licet dicere, quod similiter Scriptura, sicut non dicit, ita nec contradicit? Nam essentia si speciale nomen est commune tribus, cur non dicantur tres essentiae, sicut Abraham, Isaac, et Jacob, tres homines,
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia dĩ: quia de patre uirtute & sapientia. ẽ ipse uir¬
tuis & sapientia ẽ: sic̃ lum̃ dĩ depatre lumine. & fons uitȩ
apud dm̃ pattem utiq fontem uite. Qm̃ apudte inquit
ẽ fons uite: & in lumine tuo uidebimꝰ lum̃. Quia sic̃ pater
hc uitã insemae ipso: sic dedit filio uitam hab̾e in semce ip

Expanded text:
sapientia Dei, quia de Patre virtute et sapientia etiam ipse virtus et sapientia est, sicut lumen de Patre lumine, et fons vitae apud Deum Patrem, utique fontem vitae. Quoniam apud te, inquit, est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen : quia sicut Pater habet vitam in semetipso, sic dedit Filio
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾tunt᷑ & illustrant᷑. In ipsis aium fit aliquid. qͦd uocetur
corum sapientia: it ilud scripcuris p̾muntiantib aut nar¬
rantib qͥd u̾bum caro factum ẽ. & habitauit in nob̾. Hoc
m enim xp̃c facta sapientia ẽ: quia factꝰ ẽ homo. An prop¬
terea ñ loquit᷑ in illis libris sapicntia. uł de illa d̾r aliquid.
nͥ qͦd eam de dõnatam ostendat aut factã. quã iussit &
pat̾ ipsa sapientia: Quia milla nob sapientia comiñdan¬
da erat. ⁊ unitanda: cui imitatione sormam. Pat̾ enĩ eã
dic̃ ut u̾bum qꝰ sit: ñ quom̃ ꝓfertur ex ore u̾bum sonans.
aut ante ꝓnuntiationẽ cogitatur. Spaciis enim tempoꝵ
hoc completur: ilud autẽ et̾num ẽ. Et illuminando dic̃
nob & dese & de patre: qͦd dicendum ẽ hominib: idõq
ait. Nemo nouit filium nͥ pat̾: & nemo nouit patrẽ nͥ filiꝰ.
&e cui uoluerit filnis reuelare. quia ꝑ filium reuelat᷑ pat̾.
id est ꝑ u̾bum suum. Si enim hoc u̾bum qͦs nos ꝓferimus

Expanded text:
lustrantur; in ipsis enim fit aliquid quod vocetur eorum sapientia: vel illud Scripturis praenuntiantibus aut narrantibus, quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ; hoc modo enim Christus facta sapientia est, quia factus est homo. An propterea non loquitur in illis Libris sapientia, vel de illa dicitur aliquid, nisi quod eam de Deo natam ostendat, aut factam, quamvis sit et Pater ipse sapientia, quia illa nobis sapientia commendanda erat et imitanda, cujus imitatione formamur? Pater enim eam dicit, ut Verbum ejus sit; non quomodo profertur ex ore verbum sonans, aut ante pronuntiationem cogitatur: spatiis enim temporum hoc completur, illud autem aeternum est, et illuminando dicit nobis et de se et de Patre, quod dicendum est hominibus. Ideoque ait, Nemo novit Filium, nisi Pater; et nemo net cui voluerit Filius revelare . Quia per Filium revelat Pater, id est, per Verbum suum. Si enim hoc verbum quod proferimus
Abbreviated transcription (Latin):
minare quemquam. ut pote cecos baptisma eoꝵ ñ ualet.
Aus̾. Nec nos diamus ualere ad salutem. quam diu heretici
sunt sicut & ilis homicidis quamdui fr̃s edunt. Ilam e ipsi
in tenebris sunt. & si quis eoꝵ sequitur simul in foucã cadt̃

Expanded text:
minare quemquam, utpote caecos; Baptisma eorum non valet. minare quemquam, utpote caecos; Baptisma eorum non valet. 91. Nec nos dicimus valere ad salutem quamdiu haeretici sunt, sicut et illis homicidis quamdiu fratres oderunt: nam et ipsi in tenebris sunt, et si quis eos sequitur, simul in foveam cad
Abbreviated transcription (Latin):
cum illa sequitur amatores suos. quia fornicatione correcta
cum ad castitatem conuititur. non dona illa culpantur. s
ipsa emendatur. Sicut se autẽ posset defendere ꝙypanus si
hoc ei testimonium ioħis obiceretur quanddo calibus cõmu¬
nicabat. ita se defendant contra quos dicitur. Nam ad istam
questionẽ ut dixi omnino ñ ꝑtinet. Ioħ̃s enĩ dicit. alienȩ doc¬
trinc hominibꝰ. aue non eẽ dicendum. Paulus apł̃s uehemen¬
tius dic̃ Si quis frat nominatur inter uos. aut auarus. aut
ebriosus. & cetera. cum eiusmodi nequidem cybum sumere:
Et tũ cum collegis feneratoribus. insidiosis fraudatoribus
raptoribus. non puatam mensam. s dei altare habebat com¬
munc cypanꝰ Quomodo autẽ hoc defendatur. iam in aliis
libris satis dictum est.
nteus asemellis dixit. Cȩcus cȩcum si ducat ambo
in foueam cadunt. Cum gͦ hereticos constet non posse illu¬

Expanded text:
cum illa sequitur amatores suos, quia fornicatione correcta, cum illa sequitur amatores suos, quia fornicatione correcta, cum ad castitatem conuertitur, non dona illa culpantur, sed ipsa emendatur. sicut se autem posset defendere Cyprianus, si hoc ei Iohannis testimonium obiceretur, quando talibus communicabat, ita se defendant contra quos dicitur. nam ad istam quaestionem ut dixi omnino non pertinet. Iohannes enim dicit alienae doctrinae hominibus haue non esse dicendum, Paulus autem apostolus uehementius dicit: si quis frater nominatur inter uos aut auarus aut ebriosus et cetera, cum eiusmodi ne quidem cibum simul sumere. et tamen cum collegis faeneratoribus insidiraptoribus, non privatam mensam, sed Dei altare habebat commune Cyprianus. Quomodo autem hoc defendatur, jam in aliis libris satis dictum est. VI.--90. Litteus a Gemellis dixit: Caecus caecum si ducat, ambo in foveam cadunt . Cum ergo haereticos constet non posse illu
Abbreviated transcription (Latin):
admittere in dͥomum ur̃am. & aue ei ne dixeritis. Qui enĩ dixe¬
rit illi aue communicat factis eiꝰ malis. Q uomodo admitti ta¬
les temere in domũ dei possunt. qui in domum nr̃am puata
admitti ꝓhibentur: Aut quomodo cum eis sine ȩccl̃ȩ baptismo
communicare possumus quibus si aue tantũ dixerimꝰ. factis
coꝵ malis communicamus. AUG̾ De hoc testimonio iohis
non ẽ diutius disserendum quando quidem ad questionem bap¬
tismi. quam modo tractamꝰ. omnino ñ ꝑtinet. Ait eñi. Si quis
ad uos uenert. & doctrinam xp̃i non habet. heretici autem
relinquentes doctrina erroris sui ad xp̃i doctrinam conutũ¬
sacram̃tũ habebant. & idõ quod eius non habebant eis datur
idẽ pax. & caritas de corde puro & conscientia bona & fide ñ
ficta. Quod autẽ habebant. agnosatur. & sine ulla contume¬
lia suscipitur. Sicut in adultera ds̃ agnoscit dona sua etiam

Expanded text:
admittere in domum uestram et haue illi ne dixeritis; qui enim dixeadmittere in domum uestram et haue illi ne dixeritis; qui enim dixerit illi haue communicat factis eius malis. quo.. modo admitti tales temere in domum dei possunt qui in domum nostram priuatam admitti prohibentur? aut quomodo cum eis sine ecclesiae baptismo communicare possumus, qui.. bus si haue tantum dixerimus factis eorum malis communicamus ? De hoc testimonio Iohannis non est diutius disserendum, quandoquidem ad quaestionem baptismi quam modo tractamus omnino non pertinet. ait enim: si quis ad uos uenerit et doctrinam Christi non habet. haeretici autem relinquentes doctrinam erroris sui ad Christi doctrinam conuertunsacramentum habebant. et ideo quod eius non habebant eis datur, id est pax et caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. quod autem eius habebant agnoscitur et sine ulla contumelia suscipitur, sicut in adultera deus agnoscit dona sua etiam
Abbreviated transcription (Latin):
baptitati. Ac ꝑ hoc remissionẽ peccatoꝵ non consecuti cũ udi¬
cii dies uenerit nob̃ imputent. quod ꝑnos non sint bapticati.
& mndulgentiã diuinȩ gr̃s consecuti. P ropter quod cum sit
una ȩccła & unum baptisma. quando ad nos conĩtuntur
simul cum ȩccła. & ȩccłȩ baptismum consequantur Aus̃.
nms tunsati ad peiam e olimbe sotati acapunt ans¬
sionem pecatoꝵ quam habert non poterant. ȩgtra petram. a
çitra columbam. siue aꝑte foris sicut heretici. siue tamquam
intus sicut ꝑditi catholici quos tñ baptismum sine remissiõe
peccatoꝵ. & habere & dare manifestum ẽ cum & ab ipsis taleᷤᷤ
accipiunt qui non in melius commutati dm̃ labiis honorant.
cor autẽ eoꝵ longe ẽ ab eo. T̃ am̃ sic ẽ unum baptisma. quomodo
ẽ una columba. cum possint. qui non sunt in columba cõmu-¬
nit̾. baptisma tñ habere communiter. lxxxxi.¬
Si quis ad nos uenit. & doctrinam xp̃i non habet. nolite eum

Expanded text:
baptizati ac per hoc remissionem peccatorum non consecuti, cum judicii dies venerit, nobis imputent quod per nos non sint baptizati, et indulgentiam divinae gratiae consecuti. Propter quod, cum sit una Ecclesia et unum Baptisma, quando ad nos convertuntur, simul cum Ecclesia et Ecclesiae Baptismum consequantur. 87. Imo translati ad petram et columbae sociati accipiant remissionem peccatorum quam habere non poterant extra petram et extra columbam, siue aperte foris sicut haeretici siue tamquam intus sicut perditi catholici. quos tamen baptismum sine remissione peccatorum et habere et dare manifestum est, cum et ab ipsis tales accipiunt, qui non in melius commutati deum labiis honorant, cor autem eorum longe est ab eo, tamen sic est unum baptisma quomodo est una columba, cum possint qui non sunt in columba communiter baptisma tamen habere communiter. Isi quis ad uos uenit et doctrinam Christi non habet, nolite eum
Abbreviated transcription (Latin):
lica donec in fine atritico palea separetur. nichil obẽẽ ar¬
bitramur. Isti autem quia &e hoc concilium tamquam ꝓ
se proferunt & maloꝵ communone quasi contagione
bonos ꝑire contendunt. non inueniunt quomodo dicãt
aut pores xp̃ianos unde isti ꝓpagantur non fuisse tradi¬
cores. quia isto concilio conuincuntur aut a se ñ ꝑtinere
rem non audit. Qui peccator ẽ quomodo audiri in bap¬
tismo potest: AuG̃. Respondemus. Quomodo audit̃
auarus. & raptor. & fenerator. & homicida: An isti non
sunt peccato: es. quos tñ & pͥanus in catholica obiurgat.
tem alius felix. abussaccenis. dixt. In hereticis sine ȩccłe hup¬
tismo admittendis nemo consuetudinem rationi & u̾ita¬
ti p̃ponat. quia consuetudinem ratio & uitas. semꝑ exclu¬
dit. Auõ. Huic respondetur. Ueritatem ñ ostendis de
consuetudine confiteris. Recte igitur consuetudinem te¬
neremus plenario coneilio postiore firmatam: etiã siu̾ta

Expanded text:
lica, donec in fine a tritico palea separetur, nihil obesse arlica, donec in fine a tritico palea separetur, nihil obesse arbitramur. Isti autem, quia et hoc concilium tanquam pro se proferunt, et malorum communione quasi contagione bonos perire contendunt, non inveniunt quomodo dicant, aut priores Christianos unde isti propagantur, non fuisse traditores, quia isto concilio convincuntur; aut ad se non pertinere rem non audit » . Qui peccator est, quomodo audiri in Baptismo potest? 51. Respondemus: Quomodo auditur avarus, et raptor, et fenerator, et homicida? An isti non sunt peccatores? quos tamen Cyprianus in Catholica objurgat, tem alius Felix a Buslacenis dixit: In haereticis sine ecclesiae baptismo admittendis nemo consuetudinem rationi et ueritati praeponat, quia consuetudinem ratio et ueritas semper excludit. Huic respondetur: Ueritatem non ostendis, de consue- \'tudine confiteris. recte igitur consuetudinem teneremus plenario concilio posteriore firmatam, etiamsi ueritas
Abbreviated transcription (Latin):
munionis aliquẽ si diu̾sum senserit amouentes. T̃ales etiã
antea fuisse in ȩccła ꝑ illam sententiam manifestantur uͥ
ait. S dicit aliquis. Quid gͦ fiet de his qui in p̾t̾ito in ȩccła¬
sine baptismo admissi sunt: Talem fuisse ȩccłȩ consuetu¬
dinem. ipsi qui hoc concilium faciunt sepe cominemorãt.
Si gͦ nichil aliud quicumq hoc faat. quam sponse. xp̃i uii
das existit sicut ista sententia pronuntiata ẽ. uidas autẽ
sicut docet euu̾głium traditor fuit. traditoribus gͦ com¬
municauert̃. omnes qui tẽ etiam ista dicebant. & antequã
ista dicerent traditores facti strant omnes. ꝑ illam consu¬
etudinem. quam tẽ ȩccła retinebat. Omnes gͦ. idem a nos
e ipsi qui ex illa unitate ꝓpagati sumus: traditores sumus.
S nos duob modis defendimur. quia & huic concilio uͥ
hoc ꝓnuntiatum ẽ. non consentimus. saluo iure unitatis

Expanded text:
munionis aliquem si diuersum senserit amouentes. tales etiam munionis aliquem si diuersum senserit amouentes. tales etiam antea fuisse in ecclesia per illam sententiam manifestantur ubi ait: sed dicit aliquis: quid ergo fiet de his qui in praetsine Baptismo admissi sunt . Talem fuisse Ecclesiae consuetudinem ipsi, qui hoc concilium faciunt, saepe commemorant. Si ergo nihil aliud quicumque hoc facit, quam sponsae Christi Judas existit, sicut ista sententia pronuntiata est; Judas autem, sicut docet Evangelium, traditor fuit; traditoribus ergo communicaverunt omnes, qui tunc etiam ista dicebant, et antequam ista dicerent, traditores facti erant omnes per illam consuetudinem, quam tunc Ecclesia retinebat. Omnes ergo, id est et nos et ipsi qui ex illa unitate propagati sumus, traditores sumus. Sed nos duobus modis defendimur: quia et huic concilio, ubi hoc pronuntiatum est, non consentimus, salvo jure unitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
qui idõ ad nos ueniunt. quia foris nichil acciꝑe potuerunt. ȩccł̃ẽ
baptismo scificemus. Et iste attestator ẽ consuetudinis ubi nos
plurimum adiuuat. quicquid alud contra nos dicere uideat᷑.
slon autẽ ideo ad nos ueniunt heretici. quia foris nichil acce¬
ictor aboctauo dixit. Quod & ipsi scitis non olim sum
hocitaq existimo ut quicunq ex heresi uenerint sine dubio
baꝑtirentur.
ipsis solis potestatẽ ã patre sibi datam ꝑmittentis. Quibꝰ nos
sucessimus eadem potestate eccłam dñ gub̃nantes. & credentiũ
fidem bapticantes. Et ideo heretici qui nec potestatem foris. nec
eclam xp̃i habent. neminem bapticare baptismo eiꝰ possunt.
AUG̃ Nlumquid & impii homicide apłis non sucessert̃. Cur
gͦ bapticant: An quia non sunt foris: S apetra foris sunt. cui
claues dñs dedit. & ubi se edificaturum ecclam dixit. lxxx.

Expanded text:
qui ideo ad nos ueniunt, quia foris nihil accipere potuerunt, ecclesiae qui ideo ad nos ueniunt, quia foris nihil accipere potuerunt, ecclesiae baptismo sanctificemus. Et iste adtestator est consuplurimum adjuvat, quidquid aliud contra nos dicere videatur. Non autem ideo ad nos veniunt haeretici, quia foris nihil acceLII.--82. Victor ab Octavo dixit: Quod et ipsi scitis, non olim sum onsilium. Hoc itaque existimo, ut quicumque ex haeresi venerint, sine dubio baptizentur. ipsis solis potestatem a Patre sibi datam permittentis, quibus nos successimus, eadem potestate Ecclesiam Domini gubernantes, et credentium fidem baptizantes: et ideo haeretici, qui nec potestatem foris, nec Ecclesiam Christi habent, neminem baptizare Baptismo ejus possunt. 85. Numquid et impii homicidae Apostolis successerunt? Cur ergo baptizant? An quia non sunt foris? Sed a petra foris sunt, cui claves Dominus dedit et ubi se aedificaturum Ecclesiam dixit .
Abbreviated transcription (Latin):
extra congregationẽ xp̃i. in quo nomine pellebat demonia ille
qui cũ discipłis non sequebatur: Nam simulatio etiam in catho¬
lica pot̾ eẽ inhis utiq qui scło u̾bis & non factis renuntiant nec
tã ẽ catholica simulatio. Sic̃ gͦ ẽ in catholica quod non est sic
pocest aliquid extra eetholicam ẽẽ atcholicum. LxxUi.¬
aliuianus agaraufula dixt. Hereticos nichil habere
Mconstat & idõ ad nos ueniunt ut possint accipere quod
non habebant. AuG̃. Respondemus. Non sunt gͥ heretici
ipsi qui hereses condid̾unt. qui ab ȩccła recesserunt. Et utiq ha¬
bebant. quod ibi acceꝑunt. Quod si absurdum ẽ dicere ut illi ñ
sint heretici ꝑ quos aeteri fiunt heretici potest fieri ut hereticꝰ
habeat quod male utendo dispereatx
onoratus atucca dixit. Cum xp̃c u̾itas sit magis uita¬
tem quam consuetudinẽ sequi debemus. ut hereticos

Expanded text:
extra congregationem Christi, in quo nomine pellebat daemonia ille extra congregationem Christi, in quo nomine pellebat daemonia ille qui cum discipulis non sequebatur. nam simulatio etiam in catholica potest esse, in his utique qui saeculo uerbis et non factis renuntiant, nec tamen dst catholica simulatio. sicut ergo est in catholica quod non est cpotest aliquid extra catholicam esse catholicum. Saluianus a Gazanfala dixit: Haereticos nihil habere constat, et ideo ad nos ueniunt, ut possint accipere quod non habebant. Respondemus: Non sunt ergo haeretici ipsi qui haereses condiderunt, quia ab ecclesia recesserunt et utique habebant quod ibi acceperunt. quod si absurdum est dicere, ut illi non sint haeretici per quos ceteri fiunt haeretici, potest fieri ut haereticus habeat quo male utendo dispereat. Honoratus a Tucca dixit: Cum Christus ueritas sit, magis ueritatem quam consuetudinem sequi debemus, ut haereticos
Abbreviated transcription (Latin):
consequantur AUG̃. Inmo licite incipiant habere adsa¬
lutem quod illicite habebant ad ꝑnitiem. quia sub eodem baptis¬
mo iustificatur. cũ se quisq ad dm̃ ueraci corde conuerterit sub
quo iudicabant᷑ quando id accipiens sd̃o u̾bis solis & ñ factis
renuntiauerat¬
usillus alamasba dixit Ego credo baptisma salutare
ñ eẽ nisi in eccła catholica. Quicquid absq catholica
fuerit. simulatio ẽ AUG. Hoc quidem uerum ẽ quod bap¬
tisma salutare ñ nisi in ȩcela catholica ẽ Potest eñi ipsum eẽ
e extra catholicam s salutare ibi non ẽ. quia ñ ibi oꝑatur sa¬
lutẽ sicut ille bonꝰ odor. xp̃i non ẽ utiq salutaris in his qui pe¬
reunt. ñ suo uitio s illoꝵ Simulatio ẽ autẽ quicquid ẽ extra
atholiam fuiert s in quantum ĩ c̃ atcholicum socest ant̃¬
iliquid eatholicum cõ citra cacholicam. sicut poruit nom̃ xp̃i ẽ

Expanded text:
ondetur: Immo licite incipiant habere ad saondetur: Immo licite incipiant habere ad salutem quod inlicite habebant ad perniciem, quia sub eodem baptismo iustificatur, cum se quisque ad deum ueraci corde conuerterit, sub quo iudicabatur, quando id accipiens saeculo uerbis solis et non factis renuntiaueratPusillus a Lamasba dixit: Ego credo baptisma salutare non esse nisi in ecclesia catholica. quidquid absque catholica fuerit simulatio est. Hoc quidem uerum est quod baptisma salutare non nisi in ecclesia catholica est. potest enim ipsum esse et extra catholicam, sed salutare ibi non est, quia ibi non operatur salutem, sicut ille bonus odor Christi non est utique salutaris in his qui pereunt non suo uitio sed illorum. simulatio est autem quidquid extra catholicam fuerit, sed in quantum non est catholicum. potest autealiquid catholicum esse extra catholicam, sicut potuit nomen Christi esse
Abbreviated transcription (Latin):
Otem alius lucius. abausafa. dixit. Seđm motum animi mei &
una spes. unus sp̃c una ȩccł̃a. unum debet ẽẽ & baptisma. Et idõ
dico ut si quid apud hereticos. motum aut factum fuerit res¬
andi debere & cos qui ex inde ueniunt in ȩccła baptitandos eẽ
Sescindatur gͦ quod baptitant. qui audiunt Au¬
Tu̾ba dei & non faciunt. cum ab iniquitate ad iusticia
hoc est ab harena ad petram migrare ceꝑint. Quod si ñ sti. qr
e in ipsis quod xp̃i erat eoꝵ iniquitatibus non uiolabatur
hoc etiam de hereticis intelligatur. Nam nec eadem illis spes
ẽ quam diu in harena sunt. quȩ illis qui suꝑ petram sunt. Tam̃
idem baptisma ẽ in utrisq quamius sicut spes una. ita unum
elix agurgitaibus: arat. Ego censeo ut scđm scãrum seo¬
turaꝵ p̾cepta baptirati ab hereticis illicite ȩitra ȩccłã.
s ad eccłam confugere uoluerint. gr̃am baptismi ubi licite dat᷑

Expanded text:
Item alius Lucius ab Ausafa dixit: Secundum motum animi mei et Item alius Lucius ab Ausafa dixit: Secundum motum animi mei et una spes, unus spiritus, una Ecclesia, unum debet esse Baptisma. Et ideo dico, et si quid apud haereticos motum aut factum fuerit, rescindi debere; et eos qui exinde veniunt, in Ecclesia baptizandos esse. 73. Rescindatur ergo quod baptizant, qui audiunt verba Dei et non faciunt, cum ab iniquitate ad justitiam, hoc est, ab arena ad petram migrare coeperint. Quod si non fit, quia et in ipsis quod Christi erat, eorum iniquitatibus non violabatur; hoc etiam de haereticis intelligatur: nam nec eadem spes illis est quamdiu in arena sunt, quae illis qui super petram sunt; tamen idem Baptisma est in utrisque, quamvis sicut spes una, ita unum VIII.--74. Felix a Gurgitibus dixit: Ego censeo, ut secundum sraecepta baptizatus ab haereticis illicite extra Ecclesiam, cum ad Ecclesiam confugere voluerit, gratiam baptismi ubi licite datur