comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se erat ut sermo isaię ꝓpbȩ implere¬
tur quem dixit Dnẽ quis credidit
auditui nr̃o & brachium dñi cui
reuelatum est: Quib responde¬
mus dñm prescium futurorum
fecisse Non enim ꝓptea quemꝗ
ds̃ ad peccatum cogit : quia futu¬
ra hominum petrata iam nouit:
psors enim p̾sciuit peccata: non
sua : non cuniusquam alterius sed
ipsoꝵ Qua ꝓpt̾ si ea que ille prȩ¬
sciuit ipsoꝵ non sunt. ipsoꝵ non
uere ille presciuit Sed quia il¬
lius prescientia falli non potest:
sine dubio non alius sed ipsi peccans.
quos ds̃ peccaturos esse presciuit:
Fecerunt ergo peccatum uidei. qđ¬
eos facere non cumpulit cui pec¬
catum non placet: sed facturos
esse prędixit quem niobil latet:
Et idõ si non malum sed bonum
facere uolu issent: non ꝓhibe¬
rentur. & hoc facturi preuide¬
rentur ab eo qui nouit quid sit
quisq facturus & quid ei sit ꝓeiꝰ
oꝑe redditurus Sed et quȩ se¬
quuntur euangeli i uerba plus

Expanded text:
se erat ut sermo Isaiae prophetae implerese erat ut sermo Isaiae prophetae impleretur quem dixit, Domine, quis credidit auditui nostro? et brachium Domini cui revelatum est? Quibus respondemus, Dominum praescium futurorum,fecisse. Non enim propterea quemquam Deus ad peccandum cogit, quia futura hominum peccata jam novit. Ipsorum enim praescivit peccata, non sua; non cujusquam alterius, sed ipsorum. Quapropter si ea quae ille praescivit ipsorum, non sunt ipsorum; non vere ille praescivit: sed quia illius praescientia falli non potest; sine dubio non alius, sed ipsi peccant, quos Deus peccaturos esse praescivit. Fecerunt ergo peccatum Judaei, quod eos non compulit facere, cui peccatum non placet; sed facturos esse praedixit, quem nihil latet. Et ideo si non malum, sed bonum facere voluissent, non prohiberentur; et hoc facturi praeviderentur ab eo qui novit quid sit quisque facturus, et quid ei sit pro ejus opere redditurus. 5. Sed et quae sequuntur Evangelii verba plus
Abbreviated transcription (Latin):
om̃a. Ne hoc non intelligendo & in
sui erroris tenebris ꝑmanendo: simi¬
les sint ipsis iudȩis de quib cdictũ
ẽ Et brachium dñi cui reuelatũ
ẽ. Hio occurrit altera quȩstio de
qua quidem ut conpetent̃ aliquid
disputetur. oc om̃s eius latebrosissi¬
mi sinus ꝑscrutentur & excutiant᷑
ut dignum. ẽ: nec mearum uiriũ
.eẽ ar bitror. neo angustiarum tem¬
poris. nec ur̃ȩ capacitatis Iamen
quia transire ad alia ur̃a expectati¬
one non sinimur. nisi aliquid inde
dicamus: accipite qđ potuerimus.
ce ubi ur̃ȩ expectationi non suffece¬
rimus: ab illo in crementum posci¬
te. qui nos plantare posuit & riga¬
re Quia sicut dicit apłs. neq qui
planta ẽ. aliquid neq qui rigat:
sed qui incrementum dat ds Qui¬
dam ergo interse musitant: & ubi
possunt aliquando ꝓclamant. &
turbulenta disceptatione conten¬
dunt dicentes Quid fecerunt ui¬
dei uel quȩ culpa eoꝵ fuit. si neces¬

Expanded text:
 est omnia; ne hoc non intelligendo, et in  est omnia; ne hoc non intelligendo, et in sui erroris tenebris permanendo, similes sint Judaeis ipsis, de quibus dictum est, Et brachium Domini cui revelatum est? 4. Hic occurrit altera quaestio, de qua quidem ut competenter aliquid disputetur, et omnes ejus latebrosissimi sinus perscrutentur et excutiantur ut dignum est, nec mearum virium esse arbitror, nec angustiarum temporis, nec vestrae capacitatis. Tamen quia transire ad alia vestra expectatione non sinimur, nisi aliquid inde dicamus, accipite quod potuerimus: et ubi vestrae exspectationi non suffecerimus, ab illo incrementum poscite qui nos plantare posuit et rigare; quia, sicut dicit Apostolus, Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Quidam ergo inter se mussitant, et ubi possunt aliquando proclamant, et turbulenta disceptatione contendunt, dicentes: Quid fecerunt Judaei, vel quae culpa eorum fuit, si neces
Abbreviated transcription (Latin):
sed unum sunt ipse & pater. ce eqͣ¬
lis patri ubiq totus est sigut pat̾
Ne aliqua pateat occasio de ͤ stabili
errori eoꝵ qui dicunt solum dmñ¬
ẽẽ. patrem: sed ꝓdiuersitate cau¬
sarum. ipsum dici filium ipsum
auelsant dicere Ecce uide¬
tis quia solus. ẽ. pater. si brachi¬
um eius est filius Non enim duȩ
sed una persona ẽ. homo ce bracbiũ
eius: Non intellegentes neq aduer¬
tentes. quomͦ uerba de rebus aliis
ad res alias transferuntur: ꝓpter
aliquam similitudinem etiam in
loquutionib cotidianis. de uisibilib
&e notissimis rebus Quanto magis¬
in nobis. ut nobis ineffabilia quaꝰ¬
litercumq dicantur quȩ dici sicuti
sunt om̃ino non possunt: Nam&
homo alterum hominem perquem
solet agtre quicquid agit: brachiũ
suum appellat Et siei auferatur
dolens dicit brachium ꝑdidi: &e ei
qui abstulerit dicit. brachium me
um abstulisti: Non intelligebant
ergo quomodo dictus sit filius bra

Expanded text:
sed unum sunt ipse et Pater; et aequased unum sunt ipse et Pater; et aequalis Patri ubique totus est sicut Pater: ne aliqua pateat occasio detestabili errori eorum, qui dicunt solum esse Patrem, sed pro diversitate causarum ipsum dici Filium, ipsum rbis audeant dicere, Ecce videtis quia solus est Pater, si brachium ejus est Filius; non enim duae, sed una persona est homo et brachium ejus. Non intelligentes neque advertentes, quomodo verba de rebus aliis ad res alias transferantur, propter aliquam similitudinem etiam in locutionibus quotidianis de visibilibus et notissimis rebus; quanto magis ut nobis ineffabilia qualitercumque dicantur, quae dici sicuti sunt, omnino non possunt? Nam et homo alterum hominem per quem solet agere quidquid agit, brachium suum appellat: et si ei auferatur, dolens dicit, Brachium perdidi; et ei qui abstulerit, dicit Brachium meum mihi abstulisti. Intelligant ergo quomodo dictus sit Filius Patr
Abbreviated transcription (Latin):
om̃a ꝑ ipsum eiq filius tnquam
menbrum corporis hereat : sed qui
a ꝑ ipsum om̃a factasunt: idõ bra¬
chium dñi dictum ẽ Sicut enim
tuum brachium ꝑ qđ operaris.
sit dĩ brachium dictum ẽ. eius uer¬
bum: quia ꝑ uerbum oꝑatus est mun-¬
dum: Cur enim homo brachium ut
aliquid oꝑetur oͣstendit: nisi quia
non continuo fit qđ dixerit : Si aut̃
tanta potestate preualeret. ut sine
ullo motu corporis sui qđ diceret
fieret: brachiũ eius uerbum eius. eẽt.
filius. sicut non est paterni corporis
menbrum. ita non ẽ. cogitabile uł so¬
nabile ac transitorium uerbum: quia
cum om̃a ꝑ ipsum facta sunt dĩ uer¬
bum erat: Cum ergo audimus bra¬
chium dĩ patris esse dĩ filium: non
nobis obstrepat consuetudo carna.¬
lis sed quantum illo donante possu¬
mus dĩ uirtutem & sapientiam co¬
gitemus per quam facta sunt om̃a:
Tale quippe brachium neo porrectũ
Sstenditur: neo collectum contra¬
hitur: Non enim ipse qui pater:

Expanded text:
manae, eique Filius tanquam membrum corporis haereat, sed quia omnia per ipsum facta sunt, ideo brachium Domini dictus est. Sicut enim tuum brachium, per quod operaris, sic Dei brachium dictum est ejus verbum, quia per verbum operatus est mundum . Cur enim homo brachium, ut aliquid operetur extendit, nisi quia non continuo fit quod dixerit? Si autem tanta potestate praevaleret, ut sine ullo motu corporis sui quod diceret fieret, brachium ejus verbum ejus esset. Filius, sicut non est paterni corporis membrum, ita non est cogitabile vel sonabile ac transitorium verbum; quia cum omnia per ipsum facta sunt, Dei Verbum erat. 3. Cum ergo audimus brachium Dei Patris esse Dei Filium, non nobis obstrepat consuetudo carnalis: sed quantum illo donante possumus, Virtutem Dei et Sapientiam cogitemus, per quam facta sunt omnia. Tale quippe brachium nec porrectum extenditur, nec collectum contrahitur. Non est enim ipse qui Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
negare Timor autem iste non est in
caritate : sed ꝑfecta caritas foras
mittit timorem Deniq ante passionẽ
dñi seruilis timor eius in terrogatus est
a femina seruitutis: post resurrectionẽ uero
dñi. liberalis eius amor ab ipso principe
libertatis Et idõ ibi turbabatur: Hic
tranquillabatur: Ibi quem dilexerat ne¬
gabat. hic quem negauerat diligebat:
Sed adbuc etiam tunc amor ipse in firmꝰ
fuerat & angustus: donec eum roboraret
cedilataret sp̃s sc̃s Qui postea quam
illi est habundantia gre largioris infusus.
sic ad ꝑhibendum de xp̃o testimonium
quondam eius frigidum pectus accen-¬
dit. atq illa prius t epida quȩ ueritatẽ
suppresserant ora reserauit : ut cum om̃s
in quos uenerat sp̃s sc̃s linguis om̃iũ
gentium loquerentur. uideoꝵ circum¬
stantibus turbis : solus ad testimoniũ
de xp̃o perhibendum p̃ceteris ꝓmtꝰ
emicaret: eiusq interfectores. de illiꝰ
resurrectione confunderet: Si quem

Expanded text:
negare . Timor autem iste non est in negare . Timor autem iste non est in charitate, sed perfecta charitas foras mittit timorem . Denique ante passionem Domini, servilis timor ejus interrogatus est a femina servitutis; post resurrectionem vero Domini liberalis ejus amor ab ipso Principe libertatis : et ideo ibi turbabatur, hic tranquillabatur; ibi quem dilexerat negabat, hic quem negaverat diligebat. Sed adhuc etiam tunc amor ipse infirmus fuerat et angustus, donec eum roboraret et dilataret Spiritus sanctus. Qui posteaquam illi est abundantia gratiae largioris infusus, sic ad perhibendum de Christo testimonium quondam ejus frigidum pectus accendit, atque illa prius trepida quae veritatem suppresserant, ora reseravit, ut cum omnes in quos venerat Spiritus sanctus, linguis omnium gentium loquerentur, Judaeorum circumstantibus turbis, solus ad testimonium de Christo perhibendum praecaeteris promptius emicaret, ejusque interfectores de illius resurrectione confunderet. Si quem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑceperunt : ipso redempti sanguine
quem fuderunt Xp̃i enim sanguis sic
.ẽ: ut ipsum etiam peccatum posset
delere quo fusus est Hoc ergo intuens
dñs: dicebat Odio habuer̃ me gratis:
Cum autem uenerit paraclitus: ille tes¬
timonium ꝑhibebit de me Tamquam
diceret Odio me habuerunt & occi-¬
derunt uidentes: sed tale de me pa¬
raclitus testimonium ꝑhibebit. ut
eos faciat in me credere non uiden-¬
tes Et uos inquit testimonium ꝑ¬
hibebitis: quia ab incio metum estis
Quia enim ab inicio mecum estis: potes¬
tis predicare qđ nostis Qđ ut modo
faciatis: illius sp̃c plenitudo non¬
dum ad est uobis Ille ergo testimoni¬
um ꝑhibebit de me: oe uos ꝑhibebitis
Dabit enim uobis fiduciam testimoniũ
Que utiq petro ad huc defuit. quando
mulieris ancille in terrogatione ꝑ terri-¬
tus. non potuit uerum testimonium
ꝑhibere: sed contra suam pollicitatio.¬
nem timore magno conpulsus est ter

Expanded text:
perceperunt, ipso redempti sanguine perceperunt, ipso redempti sanguine quem fuderunt . Christi enim sanguis sic s est, ut ipsum etiam peccatum posset delere quo fusus est. Hoc ergo intuens Dominus dicebat, Odio habuerunt me gratis: cum autem venerit Paracletus, ille testimonium perhibebit de me: tanquam diceret, Odio me habuerunt, et occiderunt videntes; sed tale de me Paracletus testimonium perhibebit, ut eos faciat in me credere non videntes. 2. Et vos, inquit, testimonium perhibebitis, quia ab initio mecum estis. Quia enim ab initio mecum estis, potestis praedicare quod nostis: quod ut modo non faciatis, illius Spiritus plenitudo nondum adest vobis. Ille ergo testimonium perhibebit de me, et vos perhibebitis: dabit enim vobis fiduciam testimonium Quae utique Petro adhuc defuit, quando mulieris ancillae interrogatione perterritus, non potuit verum testimonium perhibere; sed contra suam pollicitationem timore magno compulsus est ter
Abbreviated transcription (Latin):
a patre ꝓcedit: ille testimonium per¬
hibebit de me Et uos testimonium
ꝑhibebitis: quia ab inicio mecum estis
Qͥ đ hoc ꝑtinet ad illud qđ dixerat.
An quia paraclitus quando uenit sp̃s
ueritatis. eos qui uider̃ & oderunt
testimonio manifestͣore conuicit : im¬
mo uero etiam aliquos ex illis qui uide¬
runt &e adhuc oderant. ad fidem quȩ
ꝑdilectionem oꝑatur. sui manifestati¬
one conuertit: Hoc ut intelligamꝰ:
ita factũ esse recolimus benit enim
die pentecostes sp̃s sc̃s in centum
iugiti homines conge̾gatos: in quib
ce apłi om̃s erant Qui illo ad impleti:
cum linguis om̃ium gentium loqueren-¬
tur: plures ex his qui aderant tanto mi¬
raculo stupefacti. quandoquidem ui¬
derunt loquente petro tam magnũ
atq duunum testimonium ꝑhiberi
de xp̃o. ut ille qui occisus ab eis int̾̃
mortuos deputabatur resurrexisse
& uiuere ꝓbaretur: conpuncti corde
conuersisunt: & tanti sanguinis tam
impie. atq immanit̃ fusi. indulgentiã

Expanded text:
a Patre procedit, ille testimonium perhibebit de me; et vos testimonium perhibebitis, quia ab initio mecum estis. » Quid hoc pertinet ad illud quod dixerat. » An quia Paracletus quando venit, Spiritus veritatis, eos qui viderunt et oderunt, testimonio manifestiore convicit? Imo vero etiam aliquos ex illis qui viderunt, et adhuc oderant, ad fidem quae per dilectionem operatur , sui manifestatione convertit. Hoc ut ita intelligamus, ita factum esse recolimus. Venit enim die Pentecostes Spiritus sanctus in centum viginti homines congregatos, in quibus et Apostoli omnes erant, qui illo adimpleti cum linguis omnium gentium loquerentur, plures ex his qui oderant, tanto miraculo stupefacti quandoquidem viderunt loquente Petro tam magnum atque divinum testimonium perhiberi de Christo, ut ille qui occisus ab eis inter mortuos deputabatur, resurrexisse et vivere probaretur, compuncti corde conversi sunt; et tanti sanguinis tam impie atque immaniter fusi indulgentiam
Abbreviated transcription (Latin):
non pocius intelligimus qđ tanto dãp¬
nabilior eorum uidicata est culpa ꝗto
erat natura sublimior: Tanto enĩ minꝰ
quam nos peccare debuer̃: quanto me-¬
liores nobis fuer: Nunc autẽ in offenden-¬
do creatorem tanto exerabilius benefi¬
cio euis ingrati extiterunt: quanto be¬
neficientius sunt creati Nec eis satis fu-¬
it desertores esse illiꝰ : nisi & nr̃i fierent
deceptores Hoc itaq nob̾ magnũ bo¬
nũ conferet qui dilexit nos sicut dile¬
xit xp̃m: ut ꝓpter ipsũ cuiꝰ menbra nos
uoluit. eẽ. ȩquales angłis scĩs simꝰ: quib
ce natura inferiores conditi sumꝰ: & pec¬
cato indigniores facti. qui eoꝵ fieri qua¬
lescũq socii deberemus Exelici¬

Expanded text:
non potius intelligimus quod tanto damnon potius intelligimus quod tanto damnabilior eorum judicata sit culpa, quanto erat natura sublimior? Tanto enim minus quam nos peccare debuerunt, quanto meliores nobis fuerunt. Nunc autem in offendendo Creatorem tanto exsecrabilius beneficio ejus ingrati exstiterunt, quanto beneficentius sunt creati; nec eis satis fuit desertores esse illius, nisi et nostri fierent deceptores. Hoc itaque nobis magnum bonum conferet, qui dilexit nos sicut dilexit Christum, ut propter ipsum cujus membra nos esse voluit, aequales Angelis sanctis simus , quibus et natura inferiores conditi sumus, et peccato indigniores facti, qui eorum fieri qualescumque socii deberemus. TRAC
Abbreviated transcription (Latin):
natura qua ds̃ est non angłis sed patri
pocius ȩqualis Grã uero qua homo est
quomodo non excedit excellentiã cuiꝰ¬
libet angłi : cum sit una ꝑsona carnis
non ꝓ angłis mortuus est xp̃s Qđ qͥd
est aliud : quã de inpietate uelle glo¬
ergo non meritũ nrm. sed dĩ miscđia
commendatur Nam quale est idõ se
uelle laudari: quia uicio suo tam de¬
testabiliter egrotauit. ut non possit
aliter quam medici morte sanari: ñ
est hȩc nr̃orum gła meritoꝵ sed me¬
dicina morborum An idõ nos p̃feri¬
mus angłis. quia ce cum angłi pecca¬
uerunt. nichil eis tale unde sanaren-¬
tur inpensum est: quasi aliquid eis uł
parum fuerit inpensum. et nob̃ ampliꝰ.:
Qđ si ce hoc factum. eẽt: adhuc queri
posset utrum idõ fuisset factũ. quod
steteramus excellentius: an qđ despera¬
tius iacebamus Cũ uero nouerimꝰ bo¬
norum om̃iũ creatorem reparandis an-¬
głis malis nichil grẽ contulisse: cur

Expanded text:
natura qua Deus est, non Angelis, sed Patri natura qua Deus est, non Angelis, sed Patri potius aequalis; gratia vero qua homo est, quomodo non excedit excellentiam cujuslibet angeli, cum sit una persona carnis nos est aliud, quam de impietate velle gloergo non meritum nostrum, sed Dei misericordia commendatur. Nam quale est ideo se velle laudari, quia vitio suo tam detestabiliter aegrotavit, ut non posset aliter quam medici morte sanari? Non est haec nostrorum gloria meritorum, sed medicina morborum. An ideo nos praeferimus Angelis, quia cum et angeli peccaverint, nihil eis tale unde sanarentur impensum est? Quasi aliquid eis vel parvum fuerit impensum, et nobis amplius. Quod si et hoc factum esset, adhuc quaeri posset utrum ideo fuisset factum, quod steteramus excellentius, an quod desperatius jacebamus. Cum vero noverimus bonorum omnium Creatorem reparandis angelis malis nihil gratiae contulisse, cur
Abbreviated transcription (Latin):
re qđ fece¬
rat: Et hoc quidem
in om̃ib:
intelligi p otest: de
illo cui ue¬
Nracit̃ dictũ est nichil
odisti eoꝵ
isset: aut om̃ino esset qđ om̃ps esse nolu¬
isset: nisi & in eo qđ odit. eẽt. etiam qđ
amaret:. Merito quippe odit & uelut
a regula suȩ artis alienum imꝓbat uici¬
um: amat tamen sium etiam in uiciosis
uel saluatione beneficiũ. uel dampnati¬
quȩ fecit: Naturarũ enim non uicio¬
rum conditor. mala quȩ odit ipse nõ
fecit: &e de malis eisdem uel sanando
ea ꝑ miscđiam uel ordinando ꝑ udi¬
cium. bona sunt ipsa quȩ facit: Cum
igitur eoꝵ quȩ fecit nichil oderit: quis
digne possit eloqui. quantũ diligat
menbra unigeniti sui. Et quanto am¬
plius ipsum unigenitum in quo condi¬
ta sunt om̃a uisibilia & in iusibilia: quȩ
in su is generib ordinata ordinatissime
diligit: Menbra quippe unigeniti : ad
tate ꝑducit Unigenitus autem cũ sit
dñs om̃iũ: ꝓculdubio est dñs angełoꝵ:

Expanded text:
re quod fecere quod fecerat. Et hoc quidem in omnibus intelligi potest de illo, cui veraciter dicitur, Nihil odisti eorum isset, aut omnino esset quod omnipotens esse noluisset, nisi et in eo quod odit, esset etiam quod amaret. Merito quippe odit, et velut a regula suae artis alienum improbat vitium: amat tamen suum etiam in vitiosis vel sanatione beneficium, vel damnatiquae fecit: naturarum enim, non vitiorum conditor, mala quae odit, ipse non fecit; et de malis eisdem vel sanando ea per misericordiam, vel ordinando per judicium, bona sunt ipsa quae facit. Cum igitur eorum quae fecit nihil oderit, quis digne possit eloqui, quantum diligat membra Unigeniti sui; et quanto amplius ipsum Unigenitum, in quo condita sunt omnia visibilia et invisibilia, quae in suis generibus ordinata ordinatissime diligit? Membra quippe Unigeniti ad tate perducit: Unigenitus autem cum sit Dominus omnium, procul dubio est Dominus Angelorum,
Abbreviated transcription (Latin):
mus dõ ꝑ mortem filii eius: non sic
audiatur non sic accipiatur quasi
idõ nos reconciliauerit ei filius ut iã
inciperet amare quos oderat. sicut re-¬
conciliatur in imicus inimico ut dein¬
de sint amici. & inuicem diligant qui
oderant inuicem: sed iam nos diligen¬
ti reconciliati sumus ei. cum quo ꝓp¬
t̃ peccatum in imicicias habemus
Q đ utrumq uerum dictum at cestatur
apłs: Commendat inquit dilectionẽ
suam ds̃ in nobis: qm̃ cum adhuc pec¬
catores essemus xp̃s ꝓ nobis mortuus
est: Habebat itaq illam erga nos cari¬
tatẽ: etiam cum inimicicias ad uersꝰ
eum exercentes. oꝑaremur iniquitatẽ:
Et tamen ei uerissime dictum est Odisti
dñe om̃s qui oꝑantur iniquitatẽ: dinde
mud &e diuino modo: & quando nos ode¬
rat diligebat: Oderat enĩ nos quales
non fecerat: Q quia iniquitas nr̃a opꝰ
eius non om̃i ex parte consumpserat:
nouerat simul
in uno quoq nr̃m
& odisse
qđ feceramus: &e ama-¬

Expanded text:
mus Deo per mortem Filii ejus, non sic mus Deo per mortem Filii ejus, non sic audiatur, non sic accipiatur, quasi ideo nos reconciliaverit ei Filius, ut jam inciperet amare quos oderat; sicut reconciliatur inimicus inimico, ut deinde sint amici, et invicem diligant qui oderant invicem: sed jam nos diligenti reconciliati sumus ei, cum quo propter peccatum inimicitias habebamus. Quod utrum verum dicam, attestetur Apostolus: Commendat, inquit, dilectionem suam Deus in nobis, quoniam cum adhuc peccatores essemus, Christus pro nobis mortuus est . Habebat itaque ille erga nos charitatem, etiam cum inimicitias adversum eum exercentes operaremur iniquitatem: et tamen ei verissime dDomine, omnes qui operantur iniquitatem. Proinde miro et divino modo, et quando nos oderat, diligebat; oderat enim nos quales ipse non fecerat, et quia iniquitas nostra opus ejus non omni ex parte consumpserat, noverat simul in unoquoque nostrum  odisse quod feceramus, et ama
Abbreviated transcription (Latin):
misisti me: misi eos Ita &e hoc loco
dixisti eos inquit : sicut & me dilex
isti Qđ nichil est aliud: quam di¬
lexisti eos. qm̃ & me dilexisti Non
enim menbra fili i non diligerẽt qui
diligit filiũ: aut alia causa est di¬
ligendi menbra eius nisi quia dili-¬
git eum: Sed diligit filiũ scđm di-¬
uinitatẽ: quia genuit illũ ęqualẽ
sibi Diligit eum etiã scđm id qđ
homo ẽ: quia ipsũ unigenitũ uerbũ
caro factum .ẽ: &e ꝓpter uerbũ est¬
ei cara uerbi caro Nos aut̃ diligit.
qm̃ sumus eiꝰ menbra quẽ diligit᷑:
Et hoc ut essemus. ꝓp¬
t̃ hoc nos
dilexit antequam
essemꝰ:
Qua ꝓpt̾ in conp̾hen¬
sibilis
est dilectio qua di¬
ligit ds̃:
Non enun
ex quo ei recon ciliati sumus per
sanguinẽ filii eius. nos cepit diligere :
sed ante mundi constitutionẽ dilexit
nos. ut cum eius unigenito etiam nos
filii essemus eiꝰ: priꝰquam om̃ino ali¬
quid essemus Qđ ergo reconciliati su-¬

Expanded text:
misisti me, misi eos. Ita et hoc loco, misisti me, misi eos. Ita et hoc loco, Diisti. Quod aliud nihil est, quam dilexisti eos, quoniam et me dilexisti. Non enim membra Filii non diligeret, qui diligit Filium, aut alia causa est diligendi membra ejus, nisi quia diligit Filium, sed diligit Filium secundum Divinitatem, quia genuit illum aequalem sibi. Diligit eum etiam secundum id, quod homo est, quia ipsum unigenitum Verbum caro factum est , et propter Verbum ei chara Verbi caro. Nos autem diligit, quoniam sumus ejus membra quem diligit; et hoc ut essemus, propter hoc nos dilexit antequam essemus. Quapropter incomprehensibilis est dilectio qua diligit Deus, Non enim ex quo ei reconciliati sumus per sanguinem Filii ejus, non coepit diligere; sed ante mundi constitutionem dilexit nos, ut cum ejus Unigenito etiam nos filii ejus essemus, priusquam omnino aliquid essemus. Quod ergo reconciliati su
Abbreviated transcription (Latin):
tibi ꝑ me ꝓpterea sequitur etiam
illud qđ ait: ce dilexisti eos sicut
& me dilexisti: In filio quippe nos
pater diligit : quia in ipso nos elegit
ante mundi constitutionẽ: Qui enĩ
diligit unigenitũ: ꝓfecto diligit &
menbra eius quȩ ad optauit in eũ
ꝑ eum: Nec idõ pares sumus unige¬
nito filio ꝑquem creati & recreati
sumus: quia dictum .ẽ. dilexisti eos
sicut & me Neq enĩ sẽꝑ equalitatem
significat qui dicit sicut illud ita
ce illud: sed aliquando tantum
quia est illud & est illud: aut quia
est illud ut sit ce illud Quis enĩ
dixerit eo ꝓrsus modo in mundũ
a xp̃o apłos missos: quomodo est
ipse missus a patre: Ut enim alias
taceam differentias quas cõmemo¬
rare longũ est: missi sunt certe
illi cũ iam homines essent : missus
est autem ipse ut homo esset. Et
tamen suꝑius ait Sicut tu me mi¬
sisti in mundũ : & ego misi eos in
mundum Iamquã diceret Quia

Expanded text:
tibi per me. 5. Propterea sequitur etiam tibi per me. 5. Propterea sequitur etiam illud quod ait, Et dilexisti eos sicut et me dilexisti. In Filio quippe nos Pater diligit, quia in ipso nos elegit ante constitutionem mundi . Qui enim diligit Unigenitum, profecto diligit et membra ejus quae adoptavit in eum per eum. Nec ideo pares sumus unigenito Filio per quem creati et recreati sumus; quia dictum est, Dilexisti eos sicut et me. Neque enim semper aequalitatem significat, qui dicit, Sicut illud, ita et illud: sed aliquando tantum, Quia est illud, est et illud; aut, Quia est illud, ut sit et illud. Quis enim dixerit eo prorsus modo in mundum a Christo Apostolos missos, quomodo est ipse missus a Patre? Ut enim alias taceam differentias, quas commemorare longum est, missi sunt certe illi cum jam homines essent; missus est autem ipse ut homo esset: et tamen superius ait, Sicut me misisti in mundum, et ego misi eos in mundum ; tanquam diceret, Quia
Abbreviated transcription (Latin):
sũmati in unum: ac deinde non ad¬
didit ut credat mundꝰ: sed ut cog¬
noscat mundꝰ quia tu me misisti:
Quamdui enim xredimus qđ non ui-¬
demꝰ : nondũ sumus ita consũma.¬
ti quemad modum erimus cũ me¬
ruerimus uidere qđ credimus Rec¬
tissime igitur ut credat mundus:
hic ut cõgnoscat mundus: Iamen
&e ibi &e hic quia tu me misisti: ut
nouerimus quantum ꝑtinet ad
patris ce filii in separabilem cari-¬
tatem. hoc nos modo credere: mo¬
do contendimus credendo cognos¬
cere Si autem diceret ut cognos¬
cant quia tu me misisti: tantũdẽ
ualeret quantum hoc qđ ait. ut
cognosc̾at mundus Ipsis unt enĩ
mundꝰ non ꝑmanens inimicus :
qualis est mundꝰ dampnationi p̃¬
destinatus: sed ex inimico amicus
effectus: ꝓpter quẽ ds̃ erat in xp̃o.
mundũ reconcilians sibi Idõ dixit
ego in eis ce tu in me: tamquam di¬
ceret Ego in eis ad quos nusisti me:
& tu in me mundum reconcilians

Expanded text:
summati in unum; ac deinde non adsummati in unum; ac deinde non addidit, Ut credat mundus; sed, Ut cognoscat mundus quia tu me misisti. Quamdiu enim credimus quod non videmus, nondum sumus ita consuti quemadmodum erimus, cum meruerimus videre quod credimus. Rectissime igitur ibi, « ut credat mundus; hic, ut cognoscat mundus: » tamen et ibi et hic « quia tu me misisti , » ut noverimus quantum pertinet ad Patris et Filii insuperabilem charitatem, hoc nos modo credere quod tendimus credendo cognoscere. Si autem diceret, ut cognoscant quia tu me misisti, tantumdem valeret quantum hoc quod ait, « ut cognoscat mundus. » Ipsi sunt enim mundus, non permanens inimicus, qualis est mundus damnationi praedestinatus, sed ex inimico amicus effectus, propter quem « Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi . » Ideo dixi: « Ego in eis, et tu in me; » tanquam diceret: « Ego in eis » ad quos misisti me; « et tu in me, » mundum rec
Abbreviated transcription (Latin):
in unum: ostendit eo ꝑduci recon¬
ciliationem quȩ fit ꝑ mediatorem:
ut perfecta beatitudine cui nichil
iam possit adici ꝑfruamur: linde id
qđ sequitur ut cognoscat mundus
quia tu me misisti: non sic accipien¬
dum puto. tamquã dixerit iterum
ut credat mundus Aliquando enĩ
& cognoscere ꝓ eo qđ est credere
ponitur: ut est qđ ait aliquanto
superius Et cognouer̃ uere quia
a te exiuii. &e crediderunt quia tu
me misisti Hoc dixit posterius cre¬
diderunt: qđ prius dixerat cogno¬
uerunt: Sed hic quandoquidẽ de
comsummatione loquitur : talis . ẽ.
intelligenda cognitio. qualis erit
fidem: Nam uidetur ordo essẽ ser¬
uatus: in eo qđ paulo ante dixit.
ut credat mundus. Hic autẽ ut
cognoscat mundus: Ibi enim quãuis
dixerit ut om̃s unum sint. oe in no¬
bis unum sint. non ait tam̃ sint cõ¬
summati in unũ: atq ita subnexuit.
ut credat mundus quia tu me mi-¬
sisti. Hic uero ut sint inquit com¬

Expanded text:
in unum, ostendit eo perduci reconin unum, ostendit eo perduci reconciliationem, quae fit per Mediatorem, ut perfecta beatitjam possit adjici, perfruamur. Unde id quod sequitur: Ut cognoscat mundus, quia tu me misisti, non sic accipiendum puto, tanquam iterum dixerit: Ut credat mundus. Aliquando enim et cognoscere pro eo quod est credere ponitur, ut est quod ait aliquanto superius: Et cognoverunt vere quia a te exii, et crediderunt quia tu me misisti. Hoc dixit posterius crediderunt, quod prius dixerat cognoverunt. Sed hic, quandoquidem de consummatione loquitur, talis est intelligenda cognitio, qualis erit fidem. Nam videtur ordo esse servatus in eo quod paulo ante dixit: Ut credat mundus; hic autem: Ut cognoscat mundus. Ibi enim quamvis dixerit ut omnes unum sint, et in nobis unum sint, non ait tamen sint consummati in unum, atque ita subnexuit: Ut credat mundus, quia tu me misisti. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
eis: quia &e pater illam dedit eis
Inseparabilia namq sunt opera ñ
solũ patris & filii: uerũ etiã sp̃s
scĩ Sicut aut̃ ex eo qđ patrẽ pro
suis om̃ib rogauit hoc fieri uolu¬
it ut om̃s unũ sint: ita ex hoc etiã
suo beneficio qđ ait. claritatẽ quã
dedisti michi dedi eis : id fieri
nichilominꝰ uoluit Nam continuo
subiunxit Ut sint unũ: sicut &
nos unũ sumꝰ. Deinde addidit: Ego
in eis ce tu in me: ut sint consũma¬
ti in unum: Ubi se mediatorem int̃
dm̃ & homines breuit̃ intimauit:
Neq enĩ hoc ita dictumest tamquã
pater non sit in nobis aut nos non
xerit. ueniemus ad eum & mansio.¬
nem apud eum faciemus: & hic pau
lo ante non dixerit. ego in eis ce tu
in me qđ dixit modo. aut ipsi in
me ce ego in te: sed tu in me & ego
in te &ꝰ ipsi in nobis: Qđ ergo nonc
ait ego in eis oe tu in me: ita dictũ ÷
ex ꝑsona mediatoris : sicut illud qđ
uero addidit ut sint consummati

Expanded text:
eis; quia et Pater illam dedit eis. eis; quia et Pater illam dedit eis. Inseparabilia namque sunt opera non solum Patris et Filii, verum etiam Spiritus sancti. Sicut autem ex eo quod Patrem pro suis omnibus rogavit, hoc fieri voluit, Ut omnes unum sint: ita ex hoc etiam suo beneficio quod ait, Claritatem quam dedisti mihi, dedi eis, id fieri nihilominus voluit; nam continuo subjunxit, Ut sint unum, sicut et nos unum sumus. 4. Deinde addidit: Ego in eis, et tu in me, ut sint consummati in unum. Ubi se mediatorem inter Deum et homines breviter intimavit. Neque enim hoc ita dictum est, tanquam Pater non sit in nobis, aut nos in xerit, Veniemus ad eum, et mansionem apud eum faciemuslo ante non dixerit: Ego in eis, et tu in me, quod dixit modo: Aut ipsi in me, et ego in te, sed tu in me, et ego in te, et ipsi in nobis. Quod ergo nunc ait: Ego in eis, et tu in me, ita dictum est ex persona Mediatoris, sicut illud quod vero addidit, Ut sint consummati
Abbreviated transcription (Latin):
tam dicit: etiam ipse sibi dedisse
intelligendum est. & si non dicit:
Idõ quippe sepus solũ patrẽ face¬
re dixit qđ ce ipse facit cum patre:
ut quicquid est ei tribuat de quo
est: Sed aliquando etiam tacito pa¬
tre se dicit facere qđ ipse facit cũ
patre: ut intelligamus ita filiũ nõ
esse a patris opere segregandũ quan-¬
do se tacito patrẽ dicit aliquid ope¬
rari: quemad modũ nec pat̾ ab oꝑe
filii separatur. quando ipso tacito fi¬
lius operari dr̃. qđ nichilominus pa-¬
riter operantur Cũ ergo tacet filius
in opere patris operationẽ suam:
humilitatem comm̃dat ut sit nob
salubrior: Cũ uero uicissim in oꝑe
suo tacet operationẽ patris: pari¬
litatem suã cõmendat. ne credat᷑
inferior: Isto modo igitur &e hoc loco.
nec se facit alienum a patris opere
quamius dixerit. claritatẽ quam
dedisti michi: quia oe ipse dedit
eam sibi: nec patrem facit alienũ
ab oꝑe suo. quamus dixerit dedi

Expanded text:
tam dicit, etiam ipse sibi dedisse tam dicit, etiam ipse sibi dedisse intelligendus est, etsi non dicit. Ideo quippe saepius solum Patrem facere dicit quod et ipse facit cum Patre, ut quidquid est ei tribuat de quo est. Sed et aliquando etiam tacito Patre, se dicit facere quod facit cum Patre: ut intelligamus ita Filium non esse a Patris opere separandum, quando se tacito Patrem dicit aliquid operari; quemadmodum nec Pater ab opere Filii separatur, quando ipso tacito Filius operari dicitur, quod nihilominus pariter operantur. Cum ergo tacet Filius in opere Patris operationem suam, humilitatem commendat, ut sit nobis salubrior: cum vero vicissim in opere suo tacet operationem Patris, parilitatem suam commendant, ne credatur inferior. Isto igitur modo et hoc loco nec se facit alienum a Patris opere, quamvis dixerit, Claritatem quam dedisti mihi; quia et ipse dedit eam sibi: nec Patrem facit alienum ab opere suo, quamvis dixerit, dedi
Abbreviated transcription (Latin):
saluator nr̃ rogando patrem: se ho-¬
minem esse demonstrabat Nunc
demonstrans & seipsũ qm̃ cũ patre
ds̃ est facere qđ rogat: & ego inquid
claritatẽ quam dedisti michi dedi
eis: Quam claritatẽ: nisi in mortalita¬
tem quam natura humana in illo fu-¬
erat acceptura: Nam nec ipse adhuc
acceperat eam: sed more suo ꝓpter
inmobilitatem predestinationis. p̃te¬
riti temporis uerbis futura signifi¬
cat: qđ nunc clarificandus hoc est
suscitandus a patre. & ipse sit nos
ad eam claritatẽ suscitaturꝰ in fine:
Simile est hoc ei qđ alibi dicit: Sicut
pater suscitat mortuos & uiuificat:
sic oe filius quos uult uiuificat:
Et quos nisi eosdem quos pater: Quȩ¬
cumq enim pater facit: non alia sed
hȩc ce filius : non alit̾ sed similiter
facit Ac ꝑ hoc suscitauit & se ipsum:
etiam ipse Nam unde est soluite
templũ hoc inquit. & triduo resus¬
citabo illud: Proinde in mortalita¬
tis claritatem quam sibi a patre da-¬

Expanded text:
Salvator noster rogando Patrem, se hoSalvator noster rogando Patrem, se hominem demonstrabat. Nunc demonstrans et seipsum, quoniam cum Patre Deus est, facere quod rogat, Et ego, inquit, claritatem quam dedisti mihi, dedi is. Quam claritatem, nisi immortalitatem, quam natura humana in illo fuerat acceptura? Nam nec ipse adhuc acceperat eam, sed more suo propter immobilitatem praedestinationis, praeteriti temporis verbis futura significat, quod nunc clarificandus, hoc est suscitandus a Patre, et ipse sit nos ad eam claritatem suscitaturus in fine. Simile est hoc ei quod alibi dicit, Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Et quos, nisi eosdem quos Pater? Quaecumque enim Pater facit, non alia, sed haec et Filius; nec aliter, sed similiter facit . Ac per hoc suscitavit et seipsum etiam ipse. Nam inde est, Solvite templum hoc, inquit, et in triduo resuscitabo illud . Proinde immortalitatis claritatem, quam sibi a Patre da
Abbreviated transcription (Latin):
ut credat mundꝰ quia illi unũ sunt
tamquam idõ credat qđ eos unũ. eẽ
uidet cũ ipse mundꝰ sint om̃s qui
credendo unum fiunt : sed orando
dixit ut mundꝰ credat: sicut oran¬
do dixit ut om̃s unum sint. orando
dixit ut ce ipsi in nob unum sint:
Hoc ẽ enim unũ sint om̃s qđ est mun¬
diis credat: qm̃ credendo unũ funt
ꝑfecte unũ: qui cum natura essent
unum. dissentiendo ab uno non erant
unum: Deniq si uerbũ qđ ait rogo.
tercio subaudiamus. uel pocius qͦuo
planiꝰ fiat ubiq ponamus: erit huiꝰ
expositio sententiȩ manifestior: Ro¬
go ut om̃s inquit unũ sint: sic̃ tu
pater in me ce ego inte Rogo ut ip
si in nobis unũ sint Rogo ut mundꝰ
credat quia tu me misisti: Idõ quip¬
pe addidit qđ dixit in nobis: ut qđ
unum efficimur fidelissima caritate.
grẽ dĩ nouerimus tribuendũ esse
non nobis: sicut apłs cum dixisset.
fuistis enim aliquando tenebrȩ. nc̃
autem lux inquit: & ne sibi hoc
tribuerent. adiecit. in dnõ: Deinde

Expanded text:
uia illi unum sunt, tanquam ideo credat quod eos esse unum videt, cum ipse mundus sit, omnes qui credendo unum fiunt; sed orando dixit: Ut mundus credat, sicut orando dixit: Ut omnes unum sint, orando dixit: Ut et ipsi in nobis unum sint; hoc est enim omnes unum sint, quod est mundus credat, quoniam credendo unum fiunt, et perfecte unum, qui cum natura essent unum, dissentiendo ab uno, non erant unum? Denique si verbum quod ait, rogo, tertio subaudiamus, vel potius, quod plenius fiat, ubique ponamus, erit hujus expositio sententiae manifestior: Rogo ut omnes unum sint, sicut tu, Pater, in me, et ego in te. Rogo ut et ipsi in nobis unum sint. Rogo ut mundus credat quia tu me misisti. Ideo quippe addidit quod dixit, In nobis, ut quod unum efficimur fidelissima charitate, gratiae Dei noverimus tribuendum esse, non nobis, sicut Apostolus cum dixisset: Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux, inquit ; et ne sibi hoc tribuerent, adjecit in Domino . Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
unum estis in xp̃o iħu: etiam sic nõ
ut credamus sed quia credimus unũ
sumus Quid ergo est om̃s unũ sint
ut mundus credat: Ipsi quippe
om̃s mundꝰ est credens Neq enim
alii sunt qui unũ erunt. & aliꝰ est
mundꝰ ꝓpterea crediturus quia illi
unũ erunt: cum ꝓculdubio de his
me. continuo subiungens. ut om̃s
unum sint:. Isti aut̃ om̃s quid est ni¬
si mundꝰ non hostilis utiq sed fide¬
lis : Nam ecce qui dixerat non ꝓ mun¬
do rogo ꝓ mundo rogat ut credat:
qm̃ est mundus de quo scriptum. ẽ¬

Expanded text:
unum estis in Christo Jesu ; etiam sic non unum estis in Christo Jesu ; etiam sic non ut credamus, sed quia credimus, unum sumus. Quid est ergo, Omnes unum sint, ut mundus credat? Ipsi quippe omnes mundus est credens. Neque enim alii sunt qui unum erunt, et alius est mundus propterea crediturus, quia illi unum erunt; cum procul dubio de his me, continuo subjungens, Ut omnes unum sint. Isti autem omnes quid est, nisi mundus, non hostilis utique, sed fidelis? Nam ecce qui dixerat, Non pro mundo rogo , pro mundo rogat ut credat. Quoniam est mundus de quo scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
Sed nunc illud pocius uoluit comm̃¬
dare : qđ alio loco ait Ego ce pat̾ unũ
sumus Ubi eandẽ patris &e suam signi¬
ficauit naturam esse Ac ꝑ hoc c&& cum
in nobis sunt pater & filius. uel etiã
sp̃c sc̃s: non debemus eos putare uniꝰ¬
esse naturȩ nobiscum Sic itaq sunt
in nobis uel nos in illis: ut illi unum
sint in natura sua : nos unũ in nr̃a:
Sunt quippe ipsi in nob tamꝗ ds̃ in
templo suo: sumus autẽ nos in illis
tamquã creatura in creatore suo Dem¬
de cum dixisset & ipsi in nobis unũ
sint: ad uinxit: Ut mundꝰ credat
quia tu me misisti Quid est hoc:
Numquid nam tunc crediturꝰ est
mundus. quando in patre &e filio unũ
om̃s erimus : Nonne ista est pax illa
ꝑpetua: & pocius fidĩ merces. quam
fides: Unũ enim erimꝰ: non ut creda¬
mus. sed quia credidimus: Sed & si
in hac uita ꝓpter ipsam cominunem
fidem om̃s qui unum credimus unũ
sumus: uixta illud apłi : om̃s enĩ uos

Expanded text:
Sed nunc illud potius voluit commeSed nunc illud potius voluit commendare, quod alio loco ait, Ego et Pater unum sumus ; ubi eamdem Patris et suam significavit esse naturam. Ac per hoc et cum in nobis sunt Pater et Filius, vel etiam Spiritus sanctus, non debemus eos putare naturae unius esse nobiscum. Sic itaque sunt in nobis, vel nos in illis, ut illi unum sint in natura sua, nos unum in nostra. Sunt quippe ipsi in nobis, tanquam Deus in templo suo: sumus autem nos in illis, tanquam creatura in Creatore suo. 2. Deinde cum dixisset, Ut et ipsi in nobis unum sint, adjunxit, Ut mundus credat quia tu me misisti. Quid est hoc? Numquidnam tunc crediturus est mundus, quando in Patre et Filio unum omnes erimus? Nonne ista est pax illa perpetua, et potius fidei merces quam fides? Unum enim erimus, non ut credamus, sed quia credidimus. Sed etsi in hac vita propter ipsam communem fidem, omnes qui in unum credimus, unum sumus, juxta illud Apostoli, Omnes enim vos
Abbreviated transcription (Latin):
Ut om̃s unũ sint sicut tu pat̾ in me
ce ego in te: ut & ipsi in nobis unũ
sint Et suꝑius cũ adhuc ꝓ solis dis¬
cipłis quos secũ habebat oraret: pa-¬
ter sc̃e inquit serua eos in nomine
tuo quos dedisti michi: ut sint unũ¬
sicut & nos Hoc ergo etiam nunc
& ꝓ nobis rogauit qđ tunc ꝓ illis.
ut om̃s hoc est & nos &e illi unum si mꝰ
Ubi diligenter aduertendum est non
dixis se dñm ut om̃s unum simus: sed
ut om̃s unum sint. sicut tu pater in
me & ego i te subintelligitur unũ
sumus: qđ aꝑtius dicitur postea: quia
& prius dixerat de discipłis qui cum
illo erant. ut sint unum sicut & nos:
Quam obrem ita est pat̾ in filio. & filius
in patre ut unũ sint: quia uniꝰ sub¬
stantiȩ sunt: Nos uero esse quidẽ in
eis possumus: unũ tamen cũ eis esse
non posumꝰ : quia uniꝰ substanciȩ nos
& ipsi non sumus. in quantũ filius cũ
patre ds̃ est Nam in quantũ homo est:
eiusdem substanciȩ est cuiꝰ & nos sumꝰ:

Expanded text:
in me, et ego in te, ut et ipsi in nobis unum sint. Et superius cum adhuc pro solis discipulis quos secum habebat oraret: Pater sancte, inquit, serva eos in nomine tuo, quos dedisti mihi, ut sint unusicut et nos. Hoc ergo etiam nunc et pro nobis rogavit, quod tunc pro illis, ut omnes, hoc est, et nos, et illi, unum simus. Ubi diligenter advertendum est non dixisse Dominum: ut omnes unum simus, sed ut omnes unum sint, sicut tu, Pater, in me, et ego in te, subintelligitur unum sumus. Quod aptius dicitur postea, quia et prius dixerat de discipulis qui cum illo erant ut sint unum, sicut et nos. Quamobrem ita est Pater in Filio, et Filius in Patre, ut unum sint, quia unius substantiae sunt. Nos vero esse quidem in eis possumus, unum tamen cum eis esse non possumus; quia unius substantiae nos et ipsi non sumus, in quantum Filius cum Patre Deus est. Nam in quantum homo est, ejusdem substantiae est cujus et nos sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ discipłis suis
quos tunc secũ
habebat. atq
ad uiexisset suos
alios dicens. nõ
ꝓhis aut̃ rogo
tantum sed & ꝓhis qui credituri
sunt ꝑuerbum eorum ii me. uelut
quereremus quid uel quare ꝓ illis

Expanded text:
 discipulis suis quos tunc secum habebat, atque adjunxisset suos alios, dicens: Non pro his autem rogo tantum, sed et pro eis qui credituri sunt per verbum eorum in me, velut quaereremus quid
Abbreviated transcription (Latin):
inquit in xp̃o: mundũ reconcilians
sibi Pro isto mundo rogat: dicens: It
mundus credat: quia tu me misisti:
Per hanc enim fidem mundꝰ recõcili¬
atur dõ: quando credit in xp̃m qui
est missus adõ. Quomͦ gͦ intellecturi
sumꝰ qđ ait. ut oe ipsi in nobis unũ sint
ut crecdat mundus quia tu me misis-

Expanded text:
in Christo, mundum reconcilians sibi . Pro isto mundo rogat, dicens, Ut mundus credat quia tu me misisti. Per hanc enim fidem mundus reconciliatur Deo, cum credit in Christum qui est missus a Deo. Quomodo ergo intellecturi sumus quod ait, Ut et ipsi in nobis unum sint, ut credat mundus quia tu me
Abbreviated transcription (Latin):
nente passione. uerum ab inicio de¬
nunciata esse commemorat. ubi pri¬
mum nominatim duodecim exprimun¬
tur apłi. & ad oꝑa diuina mittuntur:
Quid sibi ergo uult qđ ait hic. hȩc aut̃
uobis ab inicio non dixi quia uobis¬
cum eram: nisi quia ea quȩ hic dicit
& testimonium perhibiturus. quan¬
do mala ista passuri sunt. hȩc eis ab
micio non dixit quia cum ipsis erat :
Consolator ergo ille uel aduocatus: utrũ
necessarius Et idõ de illo non dixe¬
rat ab inicio. quando cum illis erat:
quia eius presentia consolabantur:
Abscessurus autem opportebat ut dicerae
illũ esse uenturum. ꝑ quem futurum erat
ut caritate diffusa in cordib eorͥ . uer

Expanded text:
nente passione, verum et ab initio denente passione, verum et ab initio denuntiata esse commemorat, ubi primum nominatim duodecim exprimuntur Apostoli, et ad opera divina mittuntur ? Quid sibi ergo vult quod hic ait, Haec autem vobis ab initio non dixi, quia vobiscum eram: nisi quia ea quae hic dicit et testimonium perhibiturus, quando illi mala passuri sunt, haec eis ab initio non dixit, quia cum ipsis erat. Consolator ergo ille, vel advocatus utrumqnecessarius; et ideo de illo non dixerat ab initio, quando cum illis erat, quia ejus praesentia consolabantur. Abscessurus autem oportebat ut diceret illum esse venturum, per quem futurum erat ut, charitate diffusa in cordibus suis, ver
Abbreviated transcription (Latin):
predixisset discipłis
suis ꝑsequutiones.
quas passuri fuissent
post eius abscessum:
subiunxit atq ait:
Hec uobis abinicio non dixi: quia uobis¬
cum eram: Nunc autem uado ad eũ
qui me misit Obi primum uiden.¬
dum est: ut ͭ eis futuras non predixe¬
rit ante passiones Sed alii tres euan¬
gelistȩ satis cum predixis se ista demons¬
trant. ante quam uentum esset ad cȩ¬
nam: qua ꝑacta scđm ioħem ista locu¬
tusest. ubi ait : hec autem uobis ab
inicio non dixi. quia uobiscum eram:
An forte hinc ista soluitur questio:
quia ce illi eum narrant passioni ꝓri¬
mum fuisse. cum hec diceret: Non
ergo ab inicio quando cum illis erat:
quia iam discessurus. iamq ad pa¬
trĩ perrecturꝰ hȩc dixit Et idõ
etiam scdm illos euangelistas. uerum
est qđ hic dictum. ẽ: hȩc uobis ab
inicio non dixi Sed quid agimus de
fide euangelii scđm matħm: qui hec
eis a dño non solum cum iam esset
pascha cum discipłis cęnaturus unm i¬

Expanded text:
praedixisset discipulis suis persecutiones quas passuri fuerant post ejus abscessum, subjunxit, atque ait: Haec autem vobis ab initio non dixi, quia vobiscum eram: nunc autem vado ad eum qui me misit. Ubi primum videndum est, utrum eis futuras non praedixerit ante passiones. Sed alii tres evangelistae satis eum praedixisse ista demonstrant, antequam ventum esset ad coenam : qua peracta secundum Joannem ista locutus est, ubi ait, Haec autem vobis ab initio non dixi, quia vobiscum eram. An forte hinc ista solvitur quaestio, quia et illi eum narrant passioni proximum fuisse cum haec diceret? Non ergo ab initio quando cum illis erat, quia jam discessurus, jamque ad Patrem perrecturus haec dixit: et ideo etiam secundum illos evangelistas verum est quod hic dictum est, Haec autem vobis ab initio non dixi. Sed quid agimus de fide Evangelii secundum Matthaeum, qui haec eis a Domino non solum cum jam esset Pascha cum discipulis coenaturus immi
Abbreviated transcription (Latin):
bum dĩ cum fiducia predicarent: &¬
illo intrinsetus apud eos testimonium
perhibente de xp̃o. ipsi quoq testimo¬
nium ꝑhiberent: neq scandalizaren¬
tur. cum inimici uidei absq sinagogis
facerent eos. & interficerent arbitran¬
tes obsequium se prestare dõ: qm̃ ca
ritas om̃a tolerat. quȩ diffundenda
Hinc ergo iste totus ducitur sensus. quia
facturus eos erat martires suos. id est
pante. ꝑ sequutionũ quȩcumq asꝑa
tolerarent: nec frigescerent a caritate
predicandi: illo diuino igne succensi
Hȩc ergo inquit loquutussum uobis. ut
cum uenerit hora eorum reminisca¬
mini quia ego dixi uobis Hȩc scilicoe

Expanded text:
bum Dei cum fiducia praedicarent; et illo intrinsecus apud eos testimonium perhibente de Christo, ipsi quoque testimonium perhiberent; neque scandalizarentur cum inimici Judaei absque synagogis facerent eos, et interficerent arbitrantes obsequium se praestare Deo: quoniam charitas omnia tolerat , quae diffundenda i donum . Hinc ergo iste totus ducitur sensus, quia facturus eos erat martyres suos, id est perante, persecutionum quaecumque aspera tolerarent, nec frigescerent a charitate praedicandi, illo divino igne succensi. Haec ergo, inquit, locutus sum vobis, ut cum venerit hora eorum, reminiscamini quia ego dixi vobis
Abbreviated transcription (Latin):
sed ꝓ nobis om̃ib tradidit
eũ: ut intelligatur uidas ñ
laudabilis utilitate traditio¬
nis huiꝰ. sed sceleris uolunta.¬
ad annam primũ Nec tacet
causã: cur ita factũ sit Erat
enĩ inquit socer caiphȩ: qui erat pon¬
tifex anni illiꝰ Erat autẽ caiphas in
quit : qui consilium dedit iudȩis qr
expedit unũ hominẽ mori ꝓpopło:

Expanded text:
 nobis omnibus tradidit eum , ut intelligatur Judas non laudabilis utilitate traditionis hujus, sed sceleris voluntaad Annam primum. Nec tacet causam cur ita factum sit. Erat enim, inquit, socer Caiphae, qui erat pontifex anni illius. Erat autem, inquit, Caiphas qui consilium dederat Judaeis, quia ex
Abbreviated transcription (Latin):
caro sine anima: tunc homo pone¬
re animam dicitur: Quando xp̃c
animam posuit: quando uerbum
uoluit: Principatus enim in uer-¬
bo erat. ibi potestas erat. quando
poneret caro animam. quando su¬
meret: Si ergo caro animam posu-¬
it. quomodo xp̃c animam posuit:
non enim caro xp̃c Ita plane. &
xp̃s Nec tam̃. tria hȩc. tres xp̃i:¬
sed &e unus xp̃c Hominem inter¬
roga. ce de ipso fac gradũ. ad ea
quȩ suꝑ te sunt: &e si nondum in-¬
telligenda. saltim credenda: Quo¬
moðo est enim unus homo. anima
&e corpus: sic unus xp̃c. uerbum
ce homo Videte qrud dixerim in
telligite Anima ce corpus duȩ res
suntꝰ : sed unus homo Uerbum ce
homo due res sunt : sed unus xp̃c:
Ergo de homine quęre. ubi . ẽ. apłs
paulus : modo siquis respondeat.
in requie cum xp̃o. uerum dicit:
Item si quis respondeat rome in se
pulcro: ce ipse uerum dicit Illud
michi de anima : hoc de carne eiꝰ¬
respondit. Nec tamen idõ duos

Expanded text:
caro sine anima, tunc homo ponecaro sine anima, tunc homo ponere animam dicitur. Quando Christus animam posuit? Quando Verbum voluit. Principatus enim in Verbo erat; ibi potestas erat quando poneret caro animam, et quando sumeret. 12. Si ergo caro animam posuit, quomodo Christus animam posuit? Non enim caro Christus? Ita plane, et s: nec tamen tria haec tres Christi, sed unus Christus. Hominem interroga, et, de teipso fac gradum ad ea quae supra te sunt, et si nondum intelligenda, saltem credenda. Quomodo est enim unus homo anima et corpus; sic unus Christus Verbum et homo. Videte quid dixerim, et intelligite. Anima et corpus duae res sunt, sed unus homo: Verbum et homo duae res sunt, sed unus Christus. Ergo de homine quaere. Ubi est Paulus apostolus modo? Si quis respondeat, In requie cum Christo; verum dicit. Item si quis repulcro, et ipse verum dicit. Illud mihi de anima, hoc de ejus carne respondit. Nec tamen ideo duos