comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ipse ds machabeorum. qui & trium pue¬
rorum: illos ab igne lib̾auit. Illi in torm̃tis
igneis corꝑe defecerunt: s in legicimis mã¬
datis animo ꝑmanserunt. Illi aꝑte lib̾ati
sunt. illi occulte lib̾ati sunt. Plus ẽlib̾are
de flamina gehenuar. qͣm de fornace po¬
cestatis humane. Si gͦ nabuchodonosor
landauit & p̾dicauit. ⁊ głam dedit deo.
indm sy drach. mysach. ⁊ abdenago. in
interitum erunt. ⁊ domus eors inꝑditio¬
nem: quomodo isti reges ñ moueant᷑. qͥ
ñ tres pueros attendunt lib̾atos de
in xͥanis. qͣndo audiunt dici xp̃iano.
& saltem talia pati nolunt. Nam uidete
qualia faciunt. & qualia pacutur:
Occidunt animas. asfligunt᷑ in corꝑe:
Sempit̾nas mortes faciunt. ⁊ temꝑales
se ꝑpeti conquirunt᷑. & tam̃ si qͣs paciunt᷑.
ꝓferunt nob nescio quos in ꝑsecutione
suos mr̃es. Ecce marcellus de petra pre¬
cipitatus ẽ. ecce donatꝰ uagaisis in pute¬

Expanded text:
non ipse est Deus Machabaeorum, qui et trium puenon ipse est Deus Machabaeorum, qui et trium puerorum? Illos ab igne liberavit: illi in tormentis igneis corpore defecerunt, sed in legitimis mandatis animo permanserunt. Illi aperte liberati sunt, illi occulte coronati sunt . Plus est liberari de flamma gehennarum, quam de fornace potestatis humanae. Si ergo Nabuchodonosor rex laudavit et praedicavit et gloriam dedit Deo. in Deum Sidrac, Misac, et Abdenago, in interitum erunt, et domus eorum in perditionem: quomodo isti reges non moveantur, qui non tres pueros attendunt liberatos de in Christianis, quando audiunt dici christiano,  saltem talia pati nolunt. 15. Nam videte qualia faciunt, et qualia patiuntur. Occidunt animas, affliguntur in corpore: sempiternas mortes faciunt, et temporales se perpeti conqueruntur. Et tamen quas patiuntur? Proferunt nobis nescio quos in persecutione suos martyres. Ecce Marculus de petra praecipitatus est: ecce Donatus Bagaiensis in pute
Abbreviated transcription (Latin):
pacatam uelint matrem suam eccłam.
unde sp̃italit̾ nati sunt. legimꝰ danelis
uisiones & gesta ꝓpħica. tres pueri in
igne laudauerunt dđm. Miratus ẽ nabu¬
chodonosor rex laudantes dm̃ pueros:⁊
circa eos ignem ñ nocentem. Et cum
ammiratus eẽt qͥd ait nabuchodonosor
rex : ñ uł iudetis tił circ̾cisus ille qui
statuam suam erexerat. & ad eam ad¬
orandam omnes coegerat. tam̃ laudib
trium pueroꝵ cõmotꝰ. Atubi uidit
maiͤstatem dĩ p̾sentis in igne. qͥd ait:
Et ego ꝓponam decretum omnib tribi
& linguis in omni terra. Quale decre¬
tum: quicumq dixerint blasphemia
in dm̃ sẏdrach. misach. & abdenago
ininteritum erunt. & domus eorun¬
alienigena. ne blaspemet᷑ ds isrł. qr
potuit tres pueros de igne liberare:
& nolunt ut seuiant reges xp̃iani
s oibis terrarum cum ipsis regib a gehen¬
naumi igne lib̾at᷑: Nam tres illi pueri
fr̃s mei lib̾ati sunt ab igne temporali. Ñ qͥd

Expanded text:
pacatam velint matrem suam Ecclesiam, pacatam velint matrem suam Ecclesiam, unde spiritualiter nati sunt. Legimus Danielis visiones et gesta prophetica. Tres pueri in igne laudaverunt Dominum: miratus est Nabuchodonosor rex laudantes Deum pueros, et circa eos ignem innocentem; et cum admiratus esset, quid ait Nabuchodonosor rex, non vel Judaeus vel circumcisus, ille qui statuam suam erexerat, et ad eam adorandam omnes coegerat; tamen laudibus trium puerorum commotus, ubi vidit majestatem Dei praesentis in igne, quid ait? « Et ego proponam decretum omnibus tribubus et linguis in omni terra. » Quale decretum? « Quicumque dixerint blasphemiam in Deum Sidrac, Misac, et Abdenago, in interitum erunt, et domus eorualienigena sevit, ne blasphemetur Deus Israel, qui potuit tres pueros de igne liberare. Et nolunt ut seviant reges christiased orbis terrarum cum ipsis regibus a gehennarum igne liberatur? Nam tres illi pueri, fratres mei, liberati sunt ab igne temporali. Numquid
Abbreviated transcription (Latin):
uocat ꝑsecutionẽ apłs. Ludit seruus
cum dño. & ꝑsecutionẽ uocat. Afflictio
ista ñ uocatur ꝑsecutio. & lusio illa
uocat᷑ ꝑsecutio. Quid uob̃̾ uidet᷑ fr̃s.
nonne intelligitis qͥd significatum sit:
Sic gͦ qͣndo uult concitare potestates
aduersus hereticos. aduersꝰ scismaticos.
aduersꝰ dissip atores ȩccłȩ : aduersꝰ exsufli¬
tores xͥ. aduers blasphematores baptismm
nͨ mirent᷑ qr ds concitat ut a sara uerbet
agar. Cognoscat se agar. ponat ceruicem
qr cum humiliata discederet a domina
sua. occurrit ei angłs & dixit ei. Qͥdẽ
agar ancilla sarȩ: quȩ cum conquesta
eẽt de domina sua. qͥd audit ab angło:
Reuertere ad dominã tuã. Ad hoc gͦ
affligit᷑ ut reuertat᷑. atq utinã reu̾tat᷑
qr ples eiꝰ sicut filii iacob cum fr̾ib hi¬
qͦm redderet rationem de imꝑio suo do:
Intendat caritas ur̃a. qͥd dicam. qr ꝑtinet
hoc ad reges scłi xͥanos. ut temꝑił suis

Expanded text:
vocat persecutionem Apostolus; ludit servus vocat persecutionem Apostolus; ludit servus cum domino, et persecutionem vocat: afflictio ista non vocatur persecutio, et lusio illa vocatur persecutio. Quid vobis videtur, fratres? Nonne intelligitis quid significatum sit? Sic ergo quando vult Deus concitare potestates adversus haereticos, adversus schismaticos, adversus dissipatores Ecclesiae, adversus exsufflatores Christi, adversus blasphematores Baptismi, non mirentur; quia Deus concitat, ut a Sara verberetur Agar. Cognoscat se Agar, ponat cervicem: quia cum humiliata discederet a domina sua, occurrit ei angelus, et dixit, Quid est, Agar ancilla Sarae? cum conquesta esset de domina, quid audivit ab Angelo? Revertere ad dominam tuam . Ad hoc ergo affligitur, ut revertatquia proles ejus, sicut filii Jacob, cum fratribus haquomodo redderent rationem de imperio suo Deo? Intendat Charitas vestra quid dicam, quia pertinet hoc ad reges saeculi christianos, ut temporibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
afflictionẽ corꝑis passi sunt. Esec utio qͣm
faciunt: grauior ẽ. Caue qͣndo uult lu-¬
dere ismmael cum ysaac. qͣn tibi blandit᷑.
q̃n offert alterum baptismum. responde:
Iam habeo baptismum. Si enim uerꝰ ẽ
iste baptismus. qͥ tͥ uult dare alterum
illudere te uult. caue animȩ ꝑsecutorẽ:
Nam si a principib catholicis passa est
in ipsis ueterib factis. omna futura¬
rum rerum signa & itiditia. Inuenit᷑
sara afflixisse agar ancillam. Sara lib̾a
ẽ. Postea qͣm suꝑbire cepit ancilla. qͦsta
ẽ ad abraham sara & dixit. Ecce ancilla
erexit aduersum me ceruicem suam:
Et quasi abraham fieret: de abraham
questa ẽ mulier. Abraham uͦ qui ñ
in ancilla libidine abutendi tenebat᷑.
s officio generandi. qm sara ei dederat
unde ꝓlem susciꝑet: ait ei. Ecce an¬
cilla tua. utere ea sicut uis. Et afflixͣ
eam grauit̃ sara. & sugit a facie eiꝰ.
Ecce lib̾a afflixit ancillam. & ñ illam

Expanded text:
afflictionem corporis passi sunt: persecutio quam afflictionem corporis passi sunt: persecutio quam faciunt gravior est. Cave quando vult ludere Ismael cum Isaac, quando tibi blanditur, quando offert alterum baptismum: responde, Habeo jam Baptismum. Si enim verus est iste baptismus, qui tibi vult dare alterum, illudere te vult. Cave animae persecutorem. Nam si a principibus catholicis aliquid passa est in ipsis veteribus factis, omnia futurarum rerum signa et indicia. Invenitur Sara afflixisse Agar ancillam: Sara libera est: posteaquam superbire coepit ancilla, questa est Abrahae Sara, et dixit, Ejice ancillam; erexit adversum me cervicem suam. Et quasi ab Abraham fieret, de Abraham questa est mulier. Abraham vero qui non in ancilla libidine abutendi tenebatur, sed officio generandi, quoniam Sara ei dederat unde prolem susciperet, ait ei: Ecce ancilla tua, utere ea sicut vis. Et afflixit eam graviter Sara, et fugit a facie ejus. Ecce libera afflixit ancillam, et non illam
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura : Eice ancillam & filium eiꝰ:
ñ enim heres erit filius ancillȩ cum
filio meo ysaãc. Querimus ubi hoc di¬
cat scriptura. ut uideamus utrum¬
alia aliqua ꝑsequutio p̾cesserit isma¬
el in ysaac. & intienimus hoc dictum
ẽe a sara. qͣndo uidit pueros ludentes
simul. Qm̃ lusionẽ dicit scriptura ui¬
seducunt. Ueni ueni. baptizare hic.
hic habes uerum baptismum. N oli
ludere. Unus ẽ uerus. ille lusus ẽ sedu¬
ceris: & ista ꝑsecutio grauis tibi erit:
Melius eratꝰ ut ismaelem cu lucrareris
ad regnum. Si ñ uult ismael. qr ludere
uula Tene tu hereditatẽ patris & audi:
Eice uancillam & filium eiꝰ. Non enim
heres erit filius ancillȩ. cum filio meo
y saãc. Isti etiam audent dice. qd ꝑsec utio¬
nem solent pati a catholicis regib aut
acatholicis principib. Qm ꝑsecutionem
colerant : afflictionẽ corꝑis. Si tam̃ aliqͥn
passi sunt: aut qͦm passi sunt ipsi sciant.
& conueniant conscientias suas: tamen

Expanded text:
Scriptura? Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac . Quaerimus ubi hoc dicat Scriptura, ut videamus utrum aliqua persecutio praecesserit Ismaelis in Isaac: et invenimus hoc dictum esse a Sara, quando vidit pueros ludentes simul. Quam lusionem dicit Scriptura viseducunt: Veni, veni; baptizare hic, hic habes verum baptismum. Noli ludere, unus est verus; ille lusus est: seduceris, et ista persecutio gravis tibi erit. Melius tibi erat ut Ismaelem tu lucrareris ad regnum; sed non vult Ismael, quia ludere vult. Tene tu haereditatem patris, et audi: Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac. 13. Isti etiam audent dicere quia persecutionem solent pati a catholicis regibus, aut a catholicis principibus. Quam persecutionem tolerant? Afflictionem corporis: si tamen aliquando passi sunt, aut quomodo passi sunt, ipsi sciant, et conveniant conscientias suas; tamen
Abbreviated transcription (Latin):
diuem hominum factus. & habitu in¬
uentus ut homo. humiliauit semet ip¬
sum. factus obediens usq ad mortem:
Et ne mortis genus tibi aliquod placeat.
mortẽ aut̃ crucis. Pendebat & insulta¬
bat᷑ ei. De cruce descendere poterat.
s differebat ut de sepulchro resurger&e:
Ptulit suꝑbos seruos dñs. medicꝰ egrotois.
Si hoc ille. quid illi quos op ortet᷑ nasci
ex sp̃u: Si hoc ille uerus magister in
celo ñ hominum tantum. s ⁊ angłor.
si enim docti sunt angłi. uerbo dei
docti sunt.si u̾bo dĩ docti sunt. queriti
unde docti sunt. & inuenietis in pͥncipi
erat u̾bum : tollit᷑ homini ceruixs

Expanded text:
dinem hominum factus, et habitu inventus ut homo: humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem et ne mortis genus tibi aliquod placeat, mortem autem crucis . Pendebat, et insultabatur ei. De cruce descendere poterat; sed differebat, ut de sepulcro resurgeret. Pertulit superbos servos Dominus; medicus aegrotos. Si hoc ille, quid illi quos oportet nasci ex Spiritu? si hoc ille verus magister in coelo, non hominum tantum, sed et Angelorum. Si enim docti sunt Angeli, Verbo Dei docti sunt. Si Verbo Dei docti sunt, quaerite unde docti sunt; et invenietis, In principio erat Verbum . Tollitur homini cervix,
Abbreviated transcription (Latin):
Si dixerimus qr aliquid sumus. & ñ illi
głam dederimus : ad ulteri sumus. Nos
amari uolumus. nͨ sponsum. Uos xp̃m
diligite. & nos in illo. in quo & uos a nob̾
diligimini. In inuicẽ se diligant membra.
s omnia sub capite uiuant. Dolore qͥdẽ
fr̃s mei multa coactus sum dic̾e. ⁊ pau¬
finire ñ potui. aderit dñs ut oportume
finiat᷑. Nolui enĩ amplius onerare cor¬
da ur̃a. quȩ uolo uacare gemitib & ora¬
tionib. ꝓ his qui adhuc surdi sunt:⁊ ñ

Expanded text:
Si dixerimus quia aliquid sumus, et non illi Si dixerimus quia aliquid sumus, et non illi gloriam dederimus, adulteri sumus; nos amari volumus, non sponsum. Vos Christum diligite, et nos in illo, in quo et vos a nobis diligimini. Invicem se diligant membra, sed omnia sub capite vivant. Dolore quidem, fratres mei, multa coactus sum dicerfinire non potui, aderit Dominus ut opportune finiatur. Nolui enim amplius onerare corda vestra, quae volo vacare gemitibus, et orationibus pro his qui adhuc surdi sunt, et non
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce dñe innomine tuo etiam demonia
subiecta sunt. Bene qͥdem confessi sunt:
Detulerunt honorem nomini xͥ. Q tam̃
qͥd ait eis: Nolite in hoc głari. qr demonia
uob̾ subiecta sunt: s gaudete q nomina
ura scripta sunt in cęlo. Petrus demonia
excludit. Nescio quȩ anicula uidua. nescio
quis homo qualiscumq laicus habens ca¬
ritatẽ. tenens integritatẽ fidi. ñ facit hoc:
Petrus in corꝑe oculus ẽ. ille in corꝑe digitꝰ ẽ.
meo tam̃ corꝑe ẽ. in quo petrus. Et si minꝰ
ualet digitus qͣm ocłs. ñ ẽ tam̃ p̃cisꝰ a cor¬
pore. Melus ẽ ẽẽ digitum & ẽẽ in corpore.
qͣm ẽẽ ocłm & euelli de corꝑe. Proinde frͣs
mei nemo uos fallat. nemo uos seducat:
Amate pacen .xͥ. qui ꝓ nob̾ crucifixus est
cum ds ẽẽt. Paulus dicit. Neq qͥ plantat ẽ
aliquid neq qui rigat. s qui increm̃tum
dat ds̾. Ꝙ quisqͣni nr̃m dicit. qr aliqͥd est :

Expanded text:
Ecce, Domine, in nomine tuo etiam daemonia nobis Ecce, Domine, in nomine tuo etiam daemonia nobis subjecta sunt. Bene quidem confessi sunt, detulerunt honorem nomini Christi; et tamen quid ait eis? Nolite in hoc gloriari, quia daemonia vobis subjecta sunt; sed gaudete, quia nomina vestra scripta sunt in cexcludit, nescio quae anicula vidua, nescio quis homo qualiscunque laicus, habens charitatem, tenens integritatem fidei, non facit hoc. Petrus in corpore oculus est, ille in corpore digitus est, in eo tamen corpore est in quo Petrus, et si minus valet digitus quam oculus, non est tamen praecisus a corpore. Melius est esse digitum et esse in corpore, quam esse oculum et evelli de corpore. 18. Proinde, fratres mei, nemo vos fallat, nemo vos seducat: amate pacem Christi, qui pro vobis crucifixus est, cum Deus esset. Paulus dicit, Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Et quisquam nostrum dicit quia aliquid est?
Abbreviated transcription (Latin):
mo fac illum montes tͣnsferre. Caritatẽ aut̃
inquit ñ habeam nichil sum. Uideamꝰ utrũ
habuerit caritatẽ. Crederem s ñ diuisisset
unitatẽ. Nam ⁊ꝯtͣ istos ut sic loquar mira¬
biliarios. cautum me fecit dñs m̃s dicens:
Innouissimis temꝑib exsurgent pseudo
terret ꝓuintialem. s utrum incastris sit
& aliquid illi ꝓsit caracꝰter ille in qͦ signatꝰ ẽ:
hoc attendit ille qͥ terreri ⁊ decipi ñ uult:
Teneamꝰ gͦ unitatẽ fr̃s mei. Precer unitatẽ
& qui facit miracula nichil ẽ. In unitate
enim erat ppłs isrł. & ñ faciebat miracła:
Oret̾ unitatem erant magi pharaonis:i fa¬
ciebant similia moysi. Sopłs isrł ut dixi
ñ faciebat. Qͥ erant salui ap̃ dm̃ qͥ faciebãt.
an qͥ ñ faciebant: Petrus apłs resuscitauit
morttium. Symon magus fecit multa:
S unde gaudebant: Quia nomina ipsors
scripta erant incęlo. Nam ⁊ redeuntib¬
hoc ait. Dixerunt enim głantes ipsi discipłĩ:

Expanded text:
mo, fac illum montes transferre: Charitatem autem, mo, fac illum montes transferre: Charitatem autem, inquit, non habeam, nihil sum. Videamus utrum habuerit charitatem. Crederem, si non divisisset unitatem. Nam et contra istos, ut sic loquar, mirabiliarios cautum me fecit Deus meus, dicens: In novissimis temporibus exsurgent pseudopterret provincialem; sed utrum in castris sit, et aliquid illi prosit character ille in quo signatus est, hoc attendit qui terreri et seduci non vult. Teneamus ergo unitatem, fratres mei: praeter unitatem, et qui facit miracula nihil est. In unitate enim erat populus Israel, et non faciebat miracula: praeter unitatem erant magi Pharaonis, et faciebant similia Moysi . Populus Israel, ut dixi, non faciebat: qui erant salvi apud Deum; qui faciebant, an qui non faciebant? Petrus apostolus resuscitavit mortuum ; Simon Magus fecit multa :sed unde gaudebant? Quia nomina eorum erant scripta in coelo. Nam et redeuntibhoc ait. Dixerunt enim gloriantes ipsi discipuli,
Abbreviated transcription (Latin):
audires. Nam loqueris. & tͥ cap̃ inflas. Ego
inquit ȩccła si sponsa sum. si arras accepi:
si precio sanguinis illius redempta sum.
audio uocem sponsi. Et uocem amici sp̃osi.
tunc audio: si sponso meo det głam. ñ s:
Dicat amicꝰ. qͥ habet sponsam sponsꝰ ẽ. anncꝰ
aut̃ sponsi qui stat & audit eum. gaudio
gaudet ꝓpt̾ uocem sponsi. Ecce habes sa¬
cramenta. & ego concedo. Habes formam.
s sarmentum ȩs. deuite p̃cisum. Iu formã
ostendis. ego radicem quero. De forma fructꝰ
ñexit. nͥ ubi ẽ radix. Ubi aut̃ ẽ radix:
In caritate. Et audi formam sarmentors:
Paulus loquat᷑: si sciam inquit omĩa sacra¬
menta:⁊ habeã omnẽ ꝓpħiam nomnẽ fid̾e̾:
Et qͣntam fidem: Ita ut montes tͣnsferam:
caritatẽ aut̃ ñ habeam. nichil sum. Nemo
g uob̾ fabulas uendat. Et ponciꝰ fecit
miracłm: i donatꝰ orauit: ⁊ respondit ei ds̃
de cȩlo. Primo aut fallunt᷑ aut fallunt. Postre¬

Expanded text:
audires: nam loqueris, et tibi caput inflas. Ego, audires: nam loqueris, et tibi caput inflas. Ego, inquit Ecclesia, si sponsa sum, si arrhas accepi, si pretio sanguinis illius redempta sum, audio vocem sponsi; et vocem amici sponsi tunc audio, si sponso meo det gloriam, non sibi. Dicat amicus, Qui habet sponsam, sponsus est: amicus autem sponsi stat et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi. Ecce habes Sacramenta, et ego concedo. Habes formam, sed sarmentum es de vite praecisum; tu formam ostendis, ego radicem quaero: de forma fructus non exit, nisi ubi est radix; ubi autem est radix, nisi in charitate? Et audi formam sarmentorum; Paulus loquatur: Si sciam, inquit, omnia sacramenta, et habeam omnem prophetiam et omnem fidem et quantam fidem?, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum . 17. Nemo ergo vobis fabulas vendat. Et Pontius fecit miraculum; et Donatus oravit, et respondit ei Deus de coelo. Primo, aut falluntur aut fallunt. Postre
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝯcindunt unitatẽ. id ẽ tunicã illã caritatis:
Qa faciunt: diserti sunt multi int̾ eos. Magne
linguȩ. flumina linguarum. Nqͥd angłice
loquunt᷑: Audiant amicũ sponsi zelantem
sponso. ñ sͥ. S i linguis hominũ loquar &
angłorum. caritatẽ aut̃ ñ habeam. factꝰ sum
eramentum sonans. aut cymbalũ tinnens:
s qͥd dicunt: Habemus baptismum. Habes.
s ñ tuum. Aliud ẽ hab̾e. aliud dominari:
Saptismum habes. qr accepisti. ut baptizatꝰ si.
Accepisti tanqͣm illuminatꝰ. si tam̃ ate ñ tene¬
bratus. Et qͣn das. minister das ñ possessor:
Preco clamas. ñ iudex. ꝑ p̃conem loquitur
iudex. & in actis tam̃ ñ scribit᷑ p̾co dixit. s
iudex dixit. Proinde uides. si qd das tuum ẽ
potestate. Si aut̃ accepisti: confitere cum
co sponsi. Qui ħt sponsam sponsꝰ ẽ. amicꝰ
autẽ sponsi qui stat & audit eum. Set õ
si stares & audires eum. & ñ caderes ut
audires te. Audiendo enim eum stares:⁊

Expanded text:
cindunt unitatem, id est, tunicam illam charitatis. Quid faciunt? Diserti sunt multi inter illos, magnae linguae, flumina linguarum. Numquid angelice loquuntur? Audiant amicum sponsi zelantem sponso, non sibi: Si linguis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum ut aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens . 16. Sed quid dicunt? Habemus Baptismum. Habes, sed non tuum. Aliud est habere, aliud dominari. Baptismum habes, quia accepisti ut baptizatus sis, accepisti tanquam illuminatus; si tamen a te non tenebratus: et quando das, minister das, non possessor; praeco clamas, non judex. Per praeconem loquitur judex, et in actis tamen non scribitur, Praeco dixit; sed, Judex dixit. Proinde vide si tuum est quod das, potestate. Si autem accepisti, confitere cum co sponsi, Qui habet sponsam, sponsus est; amicus autem sponsi stat et audit eum. Sed o si stares et audires eum, et non caderes ut audires te! Audiendo enim eum, stares et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯiuges. multi hab̾e uultis. multi ⁊ si ñ
uultis habuistis. multi qͥ omĩno ꝯiuges
hab̾e ñ uultis. de ꝯiugib pacrum ur̃orum
nati estis. Nullum cor ẽ qd̾ ñ iste tangat
affectꝰ. Nullus in reb humanis tã auius ã
genere humano ẽ qui qͣ dico ñ sentiat:
onite aliquem ꝑegre ꝓfectum cõmẽdasse
amico suo sponsam sũam : uide queso te:
carus meiis es. ne forte me absente ꝑme
aliquis amet᷑. Qualis gͦ ille. qͥ custodiens
sponsam uł uxorem amici sui dat qͥdem
opam. ut nullus alius amet᷑.S si amari
pamico uoluerit. & uti uoluerit cõmen¬
data sͥ. qͣm decestandus uniu̾so generi
humano apparet. Uideat illam aliqͣnto
petulantius ꝑ fenestram attendere. aut
iocari cum aliquo: phibet tamqͣ. ⁊elet
Uideo zelantẽ. s uideam cui: utr̃um amico
absenti. ansibi p̾senti. Putate hoc dnm̃¬

Expanded text:
conjuges, multi habere vultis, multi etsi non conjuges, multi habere vultis, multi etsi non vultis, habuistis; multi qui omnino conjuges habere non vultis, de conjugibus patrum vestrorum nati estis: nullum cor est quod non iste tangat affectus; nullus in rebus humanis tam avius a genere humano est, qui quod dico non sentiat. Ponite aliquem peregre profectum, commendasse amico suo sponsam suam: Vide, quaeso te, charus meus es, ne forte me absente pro me aliquis ametur. Qualis ergo ille, qui custodiens sponsam vel uxorem amici sui, dat quidem operam ut nullus alius ametur, sed si se amari pro amico voluerit, et uti voluerit commendata sibi, quam detestandus universo humano generi apparet? Videat illam aliquanto petulantius per fenestram attendere aut jocari cum aliquo, prohibet tanquam zelet: video zelantem, sed videam cui; utrum amico absenti, an sibi praesenti. Putate hoc Dom
Abbreviated transcription (Latin):
ipse putari qͥñ erat. Respuit a se falsũ
honorem. ut teneat solidam ueritatem
Uidece quid dicat xp̃m. quid se. Qͥ habe
sponsam sponsꝰ ẽ. Casti estote. sponsimd
amate. Quid aut̃ tũ es qui nobis dicis. qͥ
ħt sponsam sponsus ẽ: Amicꝰ aut̃ sponsi
qui stat & audit eum. gaudio gaudet
ꝓpt̾ uocem sponsi. Aderit dñs ds nr̃. p
num ẽ : dic̃e qđ doleo. S̾ obsecro uos ꝑ
ipsum xp̃m. ut qđ dicere ñ potuero uos
cogitetis. Noui enim dolorem meuni
exprimi satis digne ñ posse. multos eiui
adulteros uideo. qui sponsam tanto p̾cio
emptam. amatam fedam ut pulchram
fieret. illo emptore. illo liberatore. illo
decoratore possidire uolunt: & id agunt
uerbis suis ut ꝓ sponsa ament᷑. De illo
dictum ẽ. Hic est qui baptitat. Qs huc
ex it & dicit. ego baptito: Qͥs huc pre
ris ex me: Amieũ sponsi audiamꝰ. ñ ad¬
loquor. terrena loquor. humanũ dico ꝑpt̾
infirmitatẽ carnis ur̃ẽ. Multi habetis

Expanded text:
ipse putari qui non erat; respuit a se falsum ipse putari qui non erat; respuit a se falsum honorem, ut teneat solidam veritatem. Videte quid dicat Christum, quid se: Qui habet sponsam, sponsus est. Casti estote, sponsum amate. Quid autem tu es, qui nobis dicis, Qui habet sponsam, sponsus est? Amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi. Aderit Dominus Deus nonum est, dicere quod doleo: sed obsecro vos per ipsum Christum, ut quod dicere non potuero, vos cogitetis; novi enim dolorem meum exprimi satis digne non posse. Multos enim adulteros video, qui sponsam tanto pretio emptam, amatam foedam ut pulchra fieret, illo emptore, illo liberatore, illo decoratore, possidere volunt; et id agunt verbis suis, ut pro sponso amentur. De illo dictum est, Hic est qui baptizat . Quis huc exit et dicit, Ego baptizo? quis huc exit ris ex me? Amicum sponsi audiamus, non adloquor, terrena loquor; humanum dico, propter infirmitatem carnis vestrae . Multi habetis
Abbreviated transcription (Latin):
ad ioħem. & dixerunt ei Rabbi. qͥ erat
tecum transiordanem. cui tu testinoniũ
ꝑhibuisti: ecce hic baptirat. & omnies
ueniunt ad illum. Hoc ẽ quid dicis. ñ
sunt ꝓhibendi ut ad te potius uenãt:
de se ipso. Quasi homo accipi ait de celo
Intend̾at caritas ur̃a.N potest homo
celo. Ipsi uos mͥ testimonium phibetis.
q̃ dixerim. ego ñ sum xͦ. sanquam di¬
cens. Quduos fallitis: uos ipsim qͣmͦ
dixistis: Rabbi. qui erat tecum trans
loidanẽ. cui tũ testimonium phibuisti.
Nostis gͦ. qͣle testimoniũ illi phibui. M
dicꝰturus sum ñ eẽ illum qͣm axi ẽẽ.
ego qͥ aliquid accepi de celo. ut aliquid
eẽm: Inanẽ me uultis eẽ. ut loquar
cont᷑ ueritatẽ: Ñ pot̾ homo acciꝑe qͥcqͣm.
uidex ẽ. & audi testimonium multo ue¬
hementius. multo exp̃ssius. Uidete. ͥo
nob̾cum agicur. uidete qͥs amare debeamꝰ
Uidece qr aliqͦm hominẽ ⁊ x amare ean¬
ulterum ẽ Qr̾ hocdico: attencdamꝰ uoce
iohannis. Poterat in illo errari. poterat

Expanded text:
t ei: Rabbi, qui erat tecum trans Jordanem, cui tu testimonium perhibuisti, ecce hic baptizat, et omnes veniunt ad illum: hoc est, Quid dicis? non sunt prohibendi, ut ad te potius veniant?De seipso: Quasi homo accepi, ait, de coelo. Intendat Charitas vestra. Non potest homo coelo. Ipsi vos mihi testimonium perhibetis quod dixerim, Ego non sum Christus. Tanquam dicens, quid vos fallitis? vos ipsi mihi qdixistis? Rabbi, qui erat tecum trans Jordanem, cui tu testimonium perhibuisti. Nostis ergo quale testimonium illi perhibui: modo dicturus sum non esse illum quem dixi esse? Ergo quia aliquid accepi de coelo ut aliquid essem, inanem me vultis esse, ut loquar contra veritatem? Non potest homo accipere quidquam, judex est. 10. Et audi testimonium multo vehementius, multo expressius. Videte quid nobiscum agitur; videte quid amare debeamus; videte quia aliquem hominem amare ulterium est. Quare hoc dico? Attendamus vocem Joannis: poterat in illo errari, poterat
Abbreviated transcription (Latin):
nosti princeps suꝑb. nasiere ex sp̃u:
Si enim altꝰ natꝰ fueris ex sp̃u. uias dĩ
tenebis. ut humilitatẽ xp̃i sequaris.
Si enim altꝰ ẽ suꝑ omnes angłos. qr cum
informa di ẽẽt. ñ rapinam arbitratꝰ est

Expanded text:
nosti, princeps superbus, nascere ex Spiritu: nosti, princeps superbus, nascere ex Spiritu: si enim natus fueris ex Spiritu, vias Dei tenebis, ut Christi humilitatem sequaris. Sic enim altus est super omnes Angelos, quia cum in for
Abbreviated transcription (Latin):
de sp̃u. Respondit nichodemꝰ. & dixit ei.
Quomodo possunt ħ fieri: Q reuera car¬
nalit̾ intelligebat. In illo fiebat. qͥ dixerat
dñs. Uocem sp̃c audiebat. & nesciebat unde
uenerat & quo ibat. Respondit iħs &
dixit ei. Tu es magister in isrł & ħ igno¬
ras: O fr̃s. quid putamus dñm huic
magistro iudeorum quasi insultare uo¬
luisse : nouerat dñs quid agebat uole¬
bat eum nasci ex sp̃u. Nemo ex sp̃u nas¬
citur.nisi humilis fuerit. qr ipsa humi¬
obtritis corde. Ille magisterio inflatos
erat. & alicuius momenti sibi ẽẽ uide¬
bat᷑: qr doctor erat iudeorum. Deponit
ei suꝑbiam. ut possit nasci de sprritu:
Insultat tanqͣm indocto. ñ qr suꝑior
uult uideri dñs. Qͥd magnum ds ad
hominẽ. ueritas ad mendatium : maior
xp̃c. qͣm nichodemꝰ. Dici debet. dici pot̾.
enim maior omni creatura.ꝑ qͦm fac¬
ta ẽ omnis creatura. S exag̾itat suꝑ¬
biam hominis. Tu es magister iisrł.
& ħ ignoras: tanqͣm dicens. ecce nichil

Expanded text:
 6. Respondit Nicodemus, et dixit ei: Quomodo possunt haec fieri? Et revera carnaliter, non intelligebat. In illo fiebat quod dixerat Dominus, vocem Spiritus audiebat, et nesciebat unde venerat et quo ibat. Respondit Jesus, et dixit ei: Tu es magister in Israel, et haec ignoras? O fratres, quid, putamus Dominum huic magistro Judaeorum quasi insultare voluisse? Noverat Dominus quid agebat, volebat illum nasci ex Spiritu. Nemo ex Spiritu nascitur, nisi humilis fuerit: quia ipsa humiobtritis corde . Ille magisterio inflatus erat, et alicujus momenti sibi esse videbatur, quia doctor erat Judaeorum: deponit ei superbiam, ut possit nasci de Spiritu: insultat tanquam indocto; non quia superior vult videri Dominus. Quid magnum, Deus ad hominem, veritas ad mendacium? Major Christus quam Nicodemus dici debet, dici potestenim major omni creatura, per quem facta est omnis creatura. Sed exagitat superbiam hominis, Tu es magister in Israel, et haec ignoras? Tanquam dicens, Ecce nihil
Abbreviated transcription (Latin):
mus. qͥ nocte uenerat ad iħm. Ait ei iħc:
Nisi quis natꝰ fuerit denuo. ñ uidebit
regnum đĩ. Q ille carnem suam sapiens.
in cuiꝰ ore ñdum sapiebat caro xͥ. quomͦ¬
pot̾ inquit homo nasci cum sit senex:¬

Expanded text:
mus, qui nocte venerat ad Jesum. Ait ei Jesus: Nisi quis natus fuerit denuo, non videbit regnum Dei. Et ille carnem suam sapiens, in cujus ore nondum sapiebat caro Christi: Quomodo, inquit, potest homo, cum sit senex
Abbreviated transcription (Latin):
introire & nasci: ñ nouerat iste nͥ unam
natiuitatẽ ex adam & eua. Exd̃o & eccl̃i
ñdum nouerat. Ñ nouerat nisi eos paren¬
tes qͥ generant ad mortẽ. ñdum nouerat
eos parentes qui generant ad uitam:
Non nouerat nisi eos parentes qͥ generait
successuros. ñdum nouerat eos qui semꝑ
uiuentes generant ꝑ mansuros. Cum gͦ
sint duȩ natiuitates. ille unam intellige¬
bat. Una ẽ de terra. alia ẽ de celo. unaẽ
de carne. alia ẽ de sp̃u. Una ẽ de mortalitalł
alia de et̾nitate. Una ẽ de masculo & femi¬
na. alia de do & eccła. S ipsȩ duȩ singule
sunt. Nec illa pot̾ repeti. nec illa. Rete
intellexit nichodemꝰ. s natiuitatẽ carnis
Sic & tu intellige natiuitatẽ sp̃c. quom̃
intellexit nichodenus natiuitatẽ carnis

Expanded text:
 unam nativitatem ex Adam et Eva; ex Deo et Ecclesia nondum noverat: non noverat nisi eos parentes qui generant ad mortem; nondum noverat eos parentes qui generant ad vitam: non noverat nisi eos parentes qui generant successuros; nondum noverat eos qui semper viventes generant permansuros. Cum ergo sint duae nativitates, ille unam intelligebat. Una est de terra, alia de coelo; una est de carne, alia de Spiritu; una est de mortalitate, alia de aeternitate; una est de masculo et femina, alia de Deo et Ecclesia. Sed ipsae duae singulae sunt; nec illa potest repeti, nec illa. Recte intellexit Nicodemus nativitatem carnis: sic et tu intellige nativitatem spiritus, quomodo intellexit Nicodemus nativitatem carnis.
Abbreviated transcription (Latin):
dr. Scimus qr a dõ uenisti magister:
Nemo enim potest ħ signa fac̾e qͤ tũ
facis. nͥ fuerit d̾s cum eo. gͦ iste nicho¬
demus ex his erat qui crediderant
in nomine eiꝰ. uidentes signa ⁊ ꝓdigia
que faciebat. Suꝑius enim hoc dixit:
ui aut᷑ esset iherosolimis in pascha in
die festo.multi crediderunt innomine
nius. Quare crediderunt: Sequitur &
qiit. uidentes signa eiꝰ quȩ faciebat. Q
ar nichodemo quid dicit: Erat homo¬
princeps iudeorum. nomine nichodemꝰ:
Uenit adeum nocte & ait. Rabbi scimus
q addo uenisti magister. Q iste gͦ credid̾at
innomine eiꝰ. & ipse unde crediderat:
sequitur. Nemo enim pot̾ hec signa fac̾e
que tu facis. nͥ fuerit ds̃ cum eo. Si gͦ
nichodemus de illis multis erat qui cre¬
diderant in nomine eiꝰ: iam in isto ni¬
chodemo attendamus. quare ñ se crede¬
bat iħc eis. Respondit iħc & dixit ei:
dmen amen dico tibi. nisi quis natꝰ fuerit¬
denuo. ñ pot̾ uidere regnum di. Ipsis gͦ
se credit iħc qui nati fuerint denuo:

Expanded text:
o venisti magister: nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo. Ergo iste Nicodemus ex his erat qui crediderant in nomine ejus, videntes signa et prodigia quae faciebat. Superius enim hoc dixit: Cum autem esset Jerosolymis in Pascha in die festo, multi crediderunt in nomine ejus. Quare crediderunt? sequitur et dicit, videntes signa ejus quae faciebat. Et de Nicodemo quid dicit? Erat princeps Judaeorum, nomine Nicodemus: hic venit ad eum nocte, et ait illi, Rabbi, scimus quia a Deo venisti magister. Et iste ergo crediderat in nomine ejus. Et ipse unde crediderat? Sequitur, Nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo. Si ergo Nicodemus de illis multis erat qui crediderant in nomine ejus, jam in isto Nicodemo attendamus quare Jesus non se credebat eis. Respondit Jesus, et dixit ei: Amen, amen dico tibi, nisi quis natdenuo, non potest videre regnum Dei. Ipsis ergo se credit Jesus, qui nati fuerint denuo.
Abbreviated transcription (Latin):
discipłis nunqͥd & uos uultis ire: respondi
petrus petra illa uoce omĩum. Dñe. ad qͦn
ibimus: U̾bum uitȩ ȩt̾nȩ habes. ħ ene
sapuit in ore eiꝰ caro dñi. Dñs aut̃ exposut
eis & dixit. Sp̃c ẽ qui uiuificat. Cum di¬
isset nͥ quis manducauerit carnẽ meã &

Expanded text:
discipulis, Numquid et vos vultis abire? respondit discipulis, Numquid et vos vultis abire? respondit Petrus, petra illa, voce omnium, Domine, ad quem ibimus? Verba vitae aeternae habes. Bene sapuit in ore ipsius caro Domini. Dominus autem exposuit eis, et dixit, Spiritus est qui vivificat: cum dixisset, Nisi quis manduca
Abbreviated transcription (Latin):
enim dñs dixit. Nisi quis natus fuerit
denuo. ñ pot̾ uidere regnum dĩ. Dicit
ad eum nichodemus. Quomodo pot̾ h
nasci cum sit senex : Sꝑc enim loquit᷑. &
ille carnem sapit. Carnem suam sapit.
quidam qui eum sequebantur. & dixer̾
ap̃ semet ipsos. Durus ẽ hic sermo. Et¬
quis pot̾ eum audire : Putabant enim
hoc dicere iħm. qd eum possent concisũ
sic agnum coquere. & manducare. Ab¬
orrentes ã uerbis eiꝰ recesserunt. ⁊ ampliꝰ
Et dñs ipse remansit c̃ duodecim. & illi
adeum. Dñe. ecce illi dimiserunt te.
Et ille. N unquid & uos uultis ire : ostẽ¬
dere uolens qr ipse illis erat necessariꝰ.
ñ illi erant xp̃o necessarii. Nequis ter
malum xp̃o ñ erit. Audi uocẽ psalmi:
Si fueris cum dõ. maior ds ñ erit. Ñ ex te
ille maior. s tu sine illo minor. Oresee gͦ
in illo. noli te subtrahere. ut quasi ille
deficiat. Reficieris. si accesseris. Deficies.
si recesseris. Integer manet te accedente.
integer manet te cadente. Cum gͦ dixiss.

Expanded text:
quis natus fuerit denuo, non videbit regnum Dei. Dicit ad eum Nicodemus: Quomodo potest homo nasci cum sit senex? Spiritus ei loquitur, et ille carnem sapit. Carnem suam sapit, quidam qui eum sequebantur, et dixerunt apud semetipsos, Durus est hic sermo; quis potest eum audire? Putabant enim hoc dicere Jesum, quod eum possent concisum sicut agnum coquere, et manducare: abhorrentes a verbis ejus, recesserunt, et amplius Et Dominus ipse remansit cum duodecim: et illi ad eum, Domine, ecce illi dimiserunt te; et ille, Numquid et vos vultis abire? Ostendere volens quia ipse illis erat necessarius, non illi erant Christo necessarii. Ne quis terrmalum Christo non erit. Audi vocem Psalmi: si fueris cum Deo, major Deus non erit. Non ex te ille major, sed tu sine illo minor. Cresce ergo in illo, noli te subtrahere, ut quasi ille deficiat. Reficieris, si accesseris; deficies, si recesseris. Integer manet te accedente, integer manet et te cadente. Cum ergo dixisset
Abbreviated transcription (Latin):
ROO LECTIONIS
sicut potestis meminisse
qui curam geritis ꝓfectꝰ
ur̃i ita sequito: ut hȩc
quȩ modo lecta ẽ hodie nob̾ tractanda ꝓpo¬
natur. Ab ipso principio usq ad hodier¬
nam lectionen quȩ supͣ dicta sunt. me¬
ministis iam ẽẽ tractata. Et si forte inde
multa estis obliti. certe uł officium nr̃m
maneat in ur̃a memoria. que hinc audie¬
ritis de baptismo iohannis. Q si ñ tene¬
tis omnia audisse uos: tam̃ credo qd tene
nodosissima questio soluta sit: qr nescio
quid qd ñ nouerat dĩcit ioħs in dño ꝑ
columbam. cum eum iam nosset. qͣndo
uenienti ut baptizaret᷑ ait. ego atẽ de
ei respondit. sine modo. ut impleatur
omnis iustitia. Nunc gͦ ad eundẽ ioħem
cogit nos ordo lectionis reuerti. Ipse ẽ
ille qui ꝓpħatus ẽ ꝑ ysaiam. Uox clamã¬
tis in heremo. parate uiam dño. rectas¬

Expanded text:
rdo lectionis annem, sicut potestis meminisse, qui curam geritis profectus vestri, ita sequitur, ut haec quae modo lecta est, hodie nobis tractanda proponatur. Ab ipso principio usque ad hodiernam lectionem, quae supra dicta sunt, meministis jam esse tractata. Et si forte inde multa estis obliti, certe vel officium nostrum manet in vestra memoria. Quae hinc audieritis de baptismo Joannis, etsi non tenetis omnia, audisse vos tamen credo quod teneanodosissima quaestio soluta sit, quia nescio quid quod non noverat, didicit Joannes in Domino per columbam, cum jam eum nosset, quando venienti ut baptizaretur, ait, Ego a te debei Dominus respondit, Sine modo, ut impleatur omnis justitia . 2. Nunc ergo ad eumdem Joannem cogit nos ordo lectionis reverti. Ipse est ille qui prophetatus est per Isaiam, Vox clamantis in eremo, Parate viam D
Abbreviated transcription (Latin):
festo. multi crediderunt in nomine eiꝰ.¬
Ipse aut̃ iħc ñ credebat semetipsum eis:
Quid sibi hoc uult. illi credebant in no¬
mine eiꝰ. & ipse iħc ñ credebat semetipsũ eis c
an forte ñ crediderant ⁊ fingebant se credidisse.

Expanded text:
diderunt in nomine ejIpse autem Jesus non credebat semetipsum eis. Quid sibi ergo hoc vult, Illi credebant in nomine ejus; et, Ipse Jesus non credebat semetipsum eis? An forte non crediderant ei, et fingebant se credidisse,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcurauit. hodierno
die lectionis huius
ordinem. Nam qr ex
do qͥ auerterit caritas ur̃a. Oportune gͦ
occurrit. ut hodie audiretis ex engłio.
qr nͥ quis renatus fuerit ex aqua & spũ¬
scõ: ñ uidebit regnum di. Tempꝰ ẽ gͦ ut
uos exhortemur qui adhui estis cathecu¬
mini. qui sic credidistis in xp̃m. ut adhuc
ur̃a peccata portetis. Nullus aut̃ regnũ
cęlorum uidebit oneratus peccatis q nͥ
mitti aut̃ ñ possunt. nͥ ei qͥ renatꝰ fuerit
ex aqua & sp̃u scõ. S omnia uerba quem¬
ad modum se habeant aduertamus. ut hic
inueniant. qui pigri sunt qͣnta sollicitu.¬
ame cͥ festinandum sit ad onus deponen¬
dum. qr si ferrent aliqͣm sarcinã grauem
aut lapidis. aut ligni. aut alicuiꝰ ⁊̃ lucri.
si frim̃tum portarent. si uinum. si pec uniã:
currerent ut deponerent onera. Portant
sarcinam peccatoꝵs. & pigri sunt currere:
Currendum ẽ ut deponatur. Hec sarcina pre¬
mit & mergit. Ecce audis qr cum eẽt dñs¬

Expanded text:
curavit hodierno die lectionis hujus ordinem: nam quia edo quod adverterit Charitas vestra. Opportune ergo occurrit ut hodie audiretis ex Evangelio, quia Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non videbit regnum Dei. Tempus est enim ut vos exhortemur, qui adhuc estis catechumeni: qui sic credidistis in Christum, ut adhuc vestra peccata portetis. Nullus autem regnum coelorum videbit oneratus peccatis; quia mitti autem non possunt, nisi ei qui renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto. Sed omnia verba quemadmodum se habeant advertamus, ut hic inveniant qui pigri sunt, quanta sollicitudine sibi festinandum sit ad onus deponendum. Quia si ferrent aliquam sarcinam gravem, aut lapidis, aut ligni, aut alicujus etiam lucri, si frumentum portarent, si vinum, si pecuniam, currerent ut deponerent onera: portant sarcinam peccatorum, et pigri sunt currere. Currendum est ut deponatur haec sarcina; premit, et mergit. 2. Ecce audistis quia cum esset D
Abbreviated transcription (Latin):
lene ẽ. & sarcina mea leuis ẽ. Et sequĩ
Si terrena dixi uob̃ & ñ creditis. qͦmͦ si
dixero uob̃ celestia credetis : qͦ terren
dixit fr̃s. nisi quis natꝰ fuerit denuo.
terrenum ẽ: Sienim de isto uento di¬
ceret sic̾ ñ nulli intellexerunt. cum
quereret᷑ ab eis qͥd terrenum dixerit
dñs cum ait. si terrena dixi uobis ⁊ nͥ
detis: cum gͦ quereret᷑ aquibdam qͥo
terrenum dixerit dñs. angustias p̾assi
dixerunt. q ait spc̃ ubi uult spirat.
& uocem eius audis. & nescis unde ue¬
niat & quo eat: de uento isto dixit

Expanded text:
 sarcina mea levis est . 7. Et sequitur: Si terrena dixi vobis, et non creditis; quomodo, si dixero vobis coelestia, credetis? Quae terrena dixit, fratres? Nisi quis natus fuerit denuo, terrenum est? Si enim de isto vento diceret, sicut nonnulli intellexerunt, cum quaereretur ab eis quid terrenum dixerit Dominus, dum ait, Si terrena dixi vobis, et non detis? Cum ergo quaereretur a quibusdam, quid terrenum dixerit Dominus, angustias passi dixerunt, Quod ait, Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, et nescis unde veniat, et quo eat, de isto vento d
Abbreviated transcription (Latin):
illa qͣm docuit. ubi dicimus. pat̾ nr̃
qui es incelis. Ab huius orationis
uerbis & sensib ñ recedamus pecici¬
onib nr̃is : & quicqͥd petimus fiet
nobis. Tunc eium dicenda sunt u̾ba
eiꝰ in nobis manere. qͦndo facimus gͦ
p̃cepit. & diligͥmus que ꝓmisit. Qnͣ
autẽ u̾ba eiꝰ manent in memoria. nec
inueniuntur in uita: ñ computatur
palmes in uite: qr uitam ñ attrahit
ex radice. Adh anc differentiam ual&
q scriptum ẽ. & memoria retinentib
mandata eiꝰ ut faciant ea. Multi
enim memoria recinent ut concemp¬
nant. uł etiam derideant aut obp̃ug¬
nent ea. In his u̾ba xͥ ñ manent. qr
tangunt quodammodo ñ coherent.
& ido illis ñ erunt in beneficium. s
intestimonium. Q̾ quia sic insunt
meis. ut ñ maneant in eis: ad hoc
tenentur ab eis. ut iudicent᷑ ex eis:¬

Expanded text:
illa quam docuit, ubi dicimus, Pater noster, illa quam docuit, ubi dicimus, Pater noster, qui es in coelis . Ab hujus orationis verbis et sensibus non recedamus petitionibus nostris, et quidquid petierimus, fiet nobis. Tunc enim dicenda sunt verba ejus in nobis manere, quando facimus quae praecepit, et diligimus quae promisit: quando autem verba ejus manent in memoria, nec inveniuntur in vita, non computatur palmes in vite, quia vitam non attrahit ex radice. Ad hanc differentiam valet quod scriptum est, Et memoria retinentibus mandata ejus, ut faciant ea . Multi enim memoria retinent, ut contemnant, vel etiam derideant et oppugnent ea. In his verba Christi non manent, qui attingunt quodammodo, non cohaerent: et ideo illis non erunt in beneficium, sed in testimonium. Et quia sic insunt eis ut non maneant in eis, ad hoc tenentur ab eis, ut judicentur ex eis
Abbreviated transcription (Latin):
sicut de his etiam ꝑ hierechielẽ ꝓpha
dñs dicit. p̾cisa nullis agricolarum
usib ꝓsunt. nullis fabrilib oꝑib
deput᷑antur. Unum eduob palmiti
congruit. aut uitis aut ignis. Si mn
uite ñ ẽ: in igne erit. Ut gͦ in igne
ñ sit: inuite sit. Si manseritis in me
inquit & uerba mea in uob̾ manse¬
rint quodeumq uolueritis petetis
& hec uobis. manendo quippe in xͦ quid
lumus quia sumus in xͦ. & aliud uolumꝰ
qr sumus adhuc in hoc scło. De mansioe
namq huius scłi nob̾ aliqͣndo subre¬
pit ut hoc petamus. q nob̾ ñ expedire
dit nob̾. m anentes gͦ in eo cum eiꝰ u̾ba
in nob̾ manent qd cum uoluerimꝰ peteoꝰ
& fiet nobis: qr si petimus & ñ fit. ñ ħ
petimus qd habet mansio in eo. nec đ
habent u̾ba eiꝰ quȩ manent in nobis.
s q ht̃ cupiditas & infirmitas carnis
qͦ ñ ẽ in eo & in qua ñ manent u̾ba eiꝰ:
Nam utiq ad uerba eiꝰ ꝑtinet oratio

Expanded text:
sicut de his etiam per Ezechielem prophetam sicut de his etiam per Ezechielem prophetam Dominus dicit, praecisa nullis agricolarum usibus prosunt, nullis fabrilibus operibus deputantur . Unum e duobus palmiti congruit, aut vitis, aut ignis: si in vite non est, in igne erit. Ut ergo in igne non sit, in vite sit. Si manseritis in me, inquit, et verba mea in vobis manserint: quodcunque volueritis petetis, et fiet vobis. Manendo quippe in Christo,lumus, quia sumus in Christo, et aliud volumus quia sumus adhuc in hoc saeculo. De mansione namque hujus saeculi nobis aliquando subrepit, ut hoc petamus quod nobis non expedire dit nobis. Manentes ergo in eo, cum verba ejus in nobis manent. quodcumque voluerimus petemus, et fiet nobis. Quia si petimus et non fiet, non hoc petimus quod habet mansio in eo, nec quod habent verba ejus quae manent in nobis; sed quod habet cupiditas et infirmitas carnis, quae non est in eo, et in qua non manent verba ejus. Nam utique ad verba ejus pertinet oratio
Abbreviated transcription (Latin):
Ego sum inquit uitis: uos palmites.
Qui manet inme & ego in eo: hic fert
fructum multum. qr sine me niehi
potestis facere. Ne quisqͣm putaret
saltem paruum aliqͦm fructum posse
asemetipso palmitem ferre. cum dix¬
isset hic fert fructum multum: ñ ait
qr sine me parum potestis facere.s
nichil potestis facere. Siue g parum
siue multum. sine illo fieri non pot̾.
sine quo fieri nichil potest: qr & si
parum attulerit palmes eum purgat
agricola ut plus afferat. Tamen nisi uu
uite manserit & iuxerit de radice:
qͣntumlibet fructum a semet ipso ũ
nisi homo ẽẽt. tamen istam grãm pal¬
mitib ñ p̾beret. nisi etiam ds eẽt.
Uerum quia ita sine ista gr̃a ñ potest
uiui. ut mois in potestate sit liberi
arbitrii. Si quis in me inquit ñ manse.¬
rit. mittetur foras sicut palmes & ares¬
cet. & colligent eum & inignẽ mittent
& ardet. Ligna itaq uitis tanto sunt
contemptibilioia si in uite ñ manserĩt.
quanto głosiora si manserint. Deniq

Expanded text:
es. Qui manet in me, et ego in eo, hic fert fructum multum: quia sine me nihil potestis facere. Ne quisquam putaret saltem parvum aliquem fructum posse a semetipso palmitem ferre, cum dixisset, hic fert fructum multum, non ait, quia sine me parum potestis facere; sed, nihil potestis facere. Sive ergo parum, sive multum, sine illo fieri non potest, sine quo nihil fieri potest. Quia etsi parum attulerit palmes, eum purgat agricola ut plus afferat: tamen nisi in vite manserit et vixerit de radice, quantumlibet fructum a semetipso non nisi homo esset; tamen istam gratiam palmitibus non praeberet, nisi etiam Deus esset. Verum quia ita sine ista gratia non potest vivi, ut et mors in potestate sit liberi arbitrii: Si quis in me, inquit, non manserit, mittetur foras sicut palmes; et arescet; et colligent eum, et in ignem mitten ardet. Ligna itaque vitis tanto sunt contemptibiliora si in vite non manserint, quanto gloriosiora si manserint. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpterea ñ facit qͥ petimus. quia ñ statim
tum illo mȩternitate regnamus. Differt᷑
enim q petimus. ñ negatur. Ueruntam̃
orantes tanqͣm seminantes ñ deficiamꝰ.
temꝑe enim suo metemus. Q̾ simul
petamus qͣndo bene petimus. ut ñ fa¬
ciat qd ñ bene petimus. qr & ad hoc ꝑ-¬
tinet quod in eadem oratione dommnica
dicimus. ne nos inferas intemptationẽ:
Neq enim parua ẽ temptatio. si contra
tuam sit causam tua postulatio. Ñ aut̃
neglegenter audiendum ẽ. q dñs ne
quisquam eum putaret. qͥ se ꝓmisit
facere petentib sine patre ẽẽ facturũ:
meo. hoc faciam. continuo subiecit. ut
głificetur pater infilio. Si quid petie¬
ritis in nomine meo. hoc faciam. Nullo
modo gͥ sine patre filius facit. qͣndo¬
quidem ut in illo pater głificetur ꝓꝓ¬
terea facit. Facit gͦ pater in filio. ut
filius głificetur in patre: & facit filiꝰ
inpatre. ut pater głificet᷑ in filio. qͣm

Expanded text:
propterea non facit quod petimus, quia non statim propterea non facit quod petimus, quia non statim cum illo in aeternitate regnamus: differtur enim quod petimus, non negatur. Verumtamen orantes tanquam seminantes non deficiamus; tempore enim proprio metemus . Et simul petamus quando bene petimus, ut non faciat quod non bene petimus; quia et ad hoc pertinet quod in eadem oratione dominica dicimus, Ne nos inferas in tentationem . Neque enim parva est tentatio, si contra tuam sit causam tua postulatio. Non autem negligenter audiendum est, quod Dominus, ne quisquam eum putaret quod se promisit facere petentibus, sine Patre esse facturum, meo, hoc faciam, continuo subjecit, Ut glorificetur Pater in Filio, si quid petieritis in nomine meo, hoc faciam. Nullo modo igitur sine Patre hoc Filius facit, quandoquidem ut in illo Pater glorificetur, propterea facit. Facit ergo Pater in Filio, ut Filius glorificetur in Patre: et facit Filius in Patre, ut Pater glorificetur in Filio; quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
Est quidem impiis & dampnator. qui
dignatur fidelib ẽẽ saluator. Qui ergo
credit in eum. quodcumq petierit in
eo nomine qͦd ẽ illis qui credunt in
eum. hoc facit. qm̃ hoc sicut salua¬
tor facit. Si aut̃ qui in eum credit
aliquid ꝑ ignorantiam contͦ salutem
suam petit. ñ in nomine saluatoris pe¬
tit: qr saluator ei ñ erit. si qd eiꝰ salutẽ
impedit fecerit. Unde tunc expedit
potius ut ñ faciendo ꝑꝑter q inuocat᷑.
faciat qd uocatur. ꝓpterea ñ solum sal¬
uator. s etiam magister bonus: ut
fiat quodcumq petierimus. In ipsa
oratione qͣm nobis dedit. docuit qͥd
pemus. ut etiam sic intelligamus ñ
petere nos innomine magistri. qͦd
petimus: p̃ter regułã ipsius magisteri
Sane quedam quamuis in nomine eius
petamus iͥd ẽ scđm saluatorem & scđm
magistrum petamus. ñ tunc qͣndo petimꝰ
facit. s tamen facit. Neq enim quia &
illud petimus ut ueniat regnum dei.

Expanded text:
Est quippe impiis et damnator, qui Est quippe impiis et damnator, qui dignatur fidelibus esse Salvator. Qui ergo credit in eum, quodcumque petierit in eo nomine, quod est illis qui credunt in eum, hoc facit; quoniam hoc sicut Saltor facit. Si autem qui in eum credit, aliquid per ignorantiam contra salutem suam petit, non in nomine Salvatoris petit, quia Salvator ei non erit, si quod ejus salutem impedit, fecerit. Unde tunc expedit potius ut non faciendo propter quod invocatur, faciat quod vocatur. Propterea non solum Salvator, sed etiam magister bonus, ut faciat quodcumque petierimus, in ipsa oratione quam nobis dedit, docuit quid petamus; ut etiam sic intelligamus non petere nos in nomine magistri, quod petimus praeter regulam ipsius magisterii. 4. Sane quaedam quamvis in nomine ejus petamus, id est secundum Salvatorem et secundum magistrum petamus; non tunc quando petimus facit, sed tamen facit. Neque enim quia et illud petimus ut veniat regnum Dei,