comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nihil accipiatur quod dictum .e.
Dabo pacm in loco isto: nisi dabo pacẽ
in loco quem significat locus iste. ꝗm
omnia significantia. uident̃ quod am
modo earum rerũ quas significant sus¬
hoc dictum .e. significabat utiq xp̃m:
Maior .e. it quegła domꝰ huius nouites¬
tamti: quam domus prioris ueteris
testam̃ti & tuncapparebit maior.
cum dedicabitur: Tunc enim ueni& de¬
sideratus cunctis gentib sicut legitur
inebreo: Namprius eius aduentus:
non dum erat desideratus omnibus
gentib: Nonenim quam debebant de¬
siderare sciebant: in quem non credi
pretes. quia & ipse ꝓpheticus sensus e:
Uenient quęedet ta sunt dñi decunctis
gentib: Tunc enim ucrenonumnient. nisi
lecta dequib dicit apłs sicutelegit
nos in ipso ante mundi constitutionen:
Ipsequippe architectus quidix̃ multi
uocati pauc iuero clacti: Nondchis qͥ
uocati sicuenerunt ut de conuiuio ꝓ¬
icerentur: seddceletis demonstra¬

Expanded text:
iud accipiatur, quod dictum est: Dabo pacem in loco isto, nisi dabo pacem in loco, quem significat locus iste. Quoniam omnia significantia uidentur quodam modo earum rerum, quas significant, sushoc dictum est, significabat utique Christum. Maior est itaque gloria domus huius noui testamenti quam domus prioris ueteris testamenti, et tunc apparebit maior cum dedicabitur. Tunc enim ueniet desideratus cunctis gentibus, sicut legitur in Hebraeo. Nam primus eius aduentus nondum erat desideratus omnibus gentibus. Non enim quem deberent desiderare sciebant, in quem non credidaginta interpretes quia et ipse propheticus sensus est uenient quae electa sunt Domini de cunctis gentibus. Tunc enim uere non uenient nisi electa, de quibus dicit apostolus: Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem. Ipse quippe architectus, qui dixit: Multi uocati, pauci uero electi, non de his, qui uocati sic uenerunt, ut de conuiuio proicerentur, sed de electis demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
ortu usquea doccasum doiamiuideam
offerri: Sacrificium aute iudeorum
quib: dictũ .ẽ. non .e. mihi uoluntas
inuob. necaccipiam munus demanib
uestris cessas se negare non possint
Quid adhuc expectant alium xp̃m
cum hoc quod prophetatum legunt.
& impletum uident &impleri nonpo¬
tuerit nisi ꝑipsum. dicit enim paulo
post deipso exꝑsonadĩ: Testam̃tũ
meum erat cumeo uitȩ & pacis. &de¬
di ei ut timer& timore me & a facie
nominis mei reuere retur: Lex ueri¬
tatis erat in oreipsius. In pacẽ dirigens
ambulauit mecum. & multos conuer¬
ter& abiniquitate: Um labia sacer¬
dotis cus todient scientiam: &legem
inquirent exorceius: qmangelus
dnĩ omipot̃is .e N ec mirandũ .e. quia
dnĩ omnipotentis angelus dictus .e.
mam serui inqua uenit ad homines: sic
hominib Nam si greca ista inter p̾tem
nuntius: Deipso quippe iterum dicit
Ecce mittam angelũmeum & pros pici&
uiam ante faciem meam: & subito ue¬
ni& intemplum suum dns quem uos

Expanded text:
um Deo iam uideamus offerri, sacrificium autem Iudaeorum, quibus dictum est: Non est mihi uoluntas in uobis, nec accipiam munus de manibus uestris, cessasse negare non possunt: quid adhuc exspectant alium Christum, cum hoc, quod prophetatum legunt et inpletum uident, inpleri non potuerit nisi per ipsum? Dicit enim paulo post de ipso ex persona Dei: Testamentum meum erat cum eo uitae et pacis. et.dedi ei, ut timore timeret me, et a facie nominis mei reuereretur. Lex ueritatis erat in ore ipsius. in pace dirigens ambulauit mecum et multos conuertit ab iniquitate; quoniam labia sacerdotis custodient scientiam et legem inquirent ex ore eius; quoniam angelus Domini omnipotentis est. Nec mirandum est, quia Domini omnipotentis angelus dictus est mam serui, in qua uenit ad homines, sic hominibus. Nam si Graeca ista interpretemununtius. De ipso quippe iterum dicit: Ecce mittam angelum meum, et prospiciet uiam ante faciem meam; et subito ueniet in templum suum Dominus, quem uos
Abbreviated transcription (Latin):
ad fines terrȩ : Hoc quando factũ sit
ut dñs xp̃s initinere iumento hui:
generis uteretur : in cuugło legit᷑:
ubi & hec ꝓphetia cõmemoratur ex
parte quantum illi loco sufficere
uisum est: Alio loco adipsum xp̃m
in spũ prophetiȩ: loquens deremissi¬
one peccatorum ꝑ eius sanguinem:
Tuquoq inquit in sanguine testam̃ti
tui emisisti uinctos tuos delacu in
quo non ẽ. aqua: Quid ꝑhunc lacũ
ueli t intellegi: possunt diuersa
sentiri &iam sedm rectam fidem:
Mihi tamen uidetur non eo significari
melius: nisi humane miseriȩ ꝓfun¬
ditatẽ siccam Quod ammodo & steri¬
lem. ubi non sunt fluenta iuftitię sed
iniquitatis lutum: Dehoc quippe
&iam inpsalmo dicitur: &edu x̃me
delacumiscrię. et deluto limi: Mala
dicit exꝑsona di. Non .ẽ. mihiuolun¬
tas inuobis: & munus non suscipiam
donanuura, Ab ortuenim solis usque
adoccasum: magnũ nom̃meũ ingen¬
tibus & in omni loco sacrificabitur.

Expanded text:
ad fines terrae. Hoc quando factum sit, ad fines terrae. Hoc quando factum sit, ut Dominus Christus in itinere iumento huius generis uteretur, in euangelio legitur, ubi et haec prophetia commemoratur ex parte, quantum illi loco sufficere uisum est. Alio loco ad ipsum Christum in spiritu prophetiae loquens de remissione peccatorum per eius sanguinem: Tu quoque, inquit, in sanguine testamenti tu-i emisisti uinctos tuos de lacu, in quo non est aqua. Quid per hunc lacum uelit intellegi, possunt diuersa sentiri etiam secundum rectam fidem. Mihi tamen uidetur non eo significari melius, nisi humanae miseriae profunditatem siccam quodam modo et sterilem, ubi non sunt fluenta iustitiae, sed iniquitatis lutum. De hoc quippe etiam in psalmo dicitur: Et eduxit me de lacu miseriae et de luto limi. Malacdicit ex persona Dei: Non est mihi uoluntas in uobis, et munus non suscipiam de manu uestra. Ab ortu enim solis usque ad occasum magnum nomen meum in gentibus, et in omni loco sacrificabitur
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt infine captiuitatis. aggeus.
tacharias malachias: quorum aggeus:
phetat H ec dicit dñs exercituum:
Adhuc modicum unum ẽ. &ego cõmouebo
cęlum & terram. & mare. &aridam . &
mouebo om̃s gentes & ueni& desideratꝰ
cunctis gentibus: Haec proph&ia par¬
tim completa iam cernitur: partim spe¬
ratur in fine conplenda Mouq enim
celum. angelorum & siderum testimonio
quando in carnatus ẽ xp̃s: Mouit t̃rã
ingetimira culo deipso uirginis partu
Mou& mare & aridam: cum inꝰsulis & in or¬
betoto xp̃s adnuntiat̾: Ita moueri oms
gentes uidem ad fidem: lamuero qđ seqͥt
& ueni& desideratus cunctis gentibus.
denouis simo eius expectatur aduentu:
Utenim ess& desideratus expectantib
ualde filia sion aubila filia hierusale:
ecie rex tuus uenit tibiiustus
et saluator: Ipse pauper
et ascendens suꝑ asinum & suꝑ pullũ
filium asine: et potestas eius amari
us queadmnare. & a fluminib usque

Expanded text:
uerunt in fine captiuitatis, Aggaeus, uerunt in fine captiuitatis, Aggaeus, Zacharias, Malachias. Quorum Aggaeus rophetat: Haec dicit Dominus exercituum: Adhuc unum modicum est, et ego commouebo caelum et terram et mare et aridam, et mouebo omnes gentes, et ueniet desideratus cunctis gentibus. Haec prophetia partim conpleta iam cernitur, partim speratur in fine conplenda. Mouit enim caelum angelorum et siderum testimonio, quando incarnatus est Christus; mouit terram ingenti miraculo de ipso uirginis partu; mouit mare et aridam, cum et in insulis et in orbe toto Christus adnuntiatur: ita moueri omnes gentes uidemus ad fidem. Iam uero quod sequitur: Et ueniet desideratus cunctis gentibus, de nouissimo eius exspectatur aduentu. Ut enim esset desideratus exspectantibus, ualde, filia Sion, iubila, filia Hierusalem; ecce rex tuus uenit tibi iustus et saluator; ipse pauper et adscendens super asinum et super pullum filium asinae; et potestas eius a mari usque ad mare et a fluminibus usque
Abbreviated transcription (Latin):
& regnum. & om̃s populi trib linguȩ
ipsi seruient: Potes tas eius potestas
ꝑpetua. qua en ontransibit. & regnũ
cius non cor rumpetur Hȩc ez echiel
quoque more prophetico ꝑdd xp̃m
ne ad sumꝑsit: propter quã formã
serui quia factus .e. homo: &iam ser¬
uus dĩ dicitur idem dĩ filius : sic eam
ꝓphetando p̾nuntiat ex ꝑsona dĩ
patris. & suscitabo inquit suꝑ pecora
mea pastoremunum qui pascat ea ser¬
uũm eum đđ: & ipse pasc& ea & ipse
erit his inpastore: Ego autẽ dñs
ero aisindm̃: & seruus m̃s đd princeps
in medio eorum ego dñs locutus sũ:
Etalio loco: & rex inquit unus erit om¬
nibus imperans: & nonerunt ultra duȩ
gentes. Nec diuidentur amplius induo
regna. neque polluentur ultra inidolis
suis & ab ominationib & incunctis ini¬
quitatib: suis & saluos eos facium de
uniuersis sedibus suis inquib: peccauer̃:
& mundabo cos. & erunt mihi populus
Restant tres minores prophetȩ quiꝓph&a¬

Expanded text:
et regnum, et omnes populi, tribus, linguae et regnum, et omnes populi, tribus, linguae ipsi seruient. Potestas eius potestas perpetua. quae non transibit, et regnum eius non corrump e t u r. Hiezechiel quoque more prophetico per Dauidne adsumsit propter quam formam serui, qua factus est homo, etiam seruus Dei dicitur idem Dei filius, sic eum prophetando praenuntiat ei persona Dei Patris: Et suscitabo, inquit, superpecora mea pastorem unum qui pascat ea, seruum meum Dauid; et ipse pascet ea et ipse erit his in pastorem. Ego autem Dominus ero eis in Deum, et seruus meus Dauid princeps in medio eorum; ego Dominus locutus sum. Et alio loco: Et rex, inquit. unus erit omnibus imperans; et non erunt ultra duae gentes, nec diuidentur amplius ia duo regna; neque polluentusuis, & abominationibus suis, & cunctis iniquitatibus suis: & salvos eos faciam de universis sedibus, in quibus peccaverunt, & emundabo eos, & erunt mihi populus,Restant tres minores prophetae, qui propheta
Abbreviated transcription (Latin):
ria tuę: &iam non audies ut mag¬
nificeris suꝑ montẽ scm̃icum. & sub¬
re linquam inte populũmansue tum
et humilem etuerebunt᷑ a nomine
dnĩ qui re liqui fuerint isrł. Hae
sunt reliquiae dequib alibi ꝓpheca¬
tur. quodapłs &iam commemorat:
Si fuerit numerus filiorumi srł sicut
arma maris: reliquie salue fient.
He quippe in xp̃m illius gentis
rdiquiae crediderunt : In ipsa por
ro babslonia captiuita te prius
prophetauerunt. Daniel. & ere¬
chiel alu scilic& duo expro f&is
maioribus: quorum daniel. &iam
tempus quouenturus fuerat xp̃s
atque pas surus : numero definiuit
annorum: quod longum .e. conpu¬
tando monstrare. & abalus fac¬
titatum .e. antenos : Depotestate
uero eius ecła: sic locutus est uide¬
bam inquit inuisu noctis: & eccecũ
nubibus caeli filius hominis ueni¬
ens erat. &usque aduetus tũ dierũ
ꝑuenit. & in conspectueius ꝑlatus:
& ipsi datus . ẽ. principatus & honor.

Expanded text:
riae tuae; et iam non adicies, ut magriae tuae; et iam non adicies, ut magnificeris super montem sanctum meum, et subrelinquam in te populum mansuetum et humilem; et uerebuntur a nomine Domini, qui reliqui fuerint Israel. Hae sunt reliquiae, de quibus alibi prophetatur, quod apostolus etiam commemorat: Si fuerit numerus filiorum Israel sicut harena maris, reliquiae saluae fient. Hae quippe in Christum illius gentis rTO Babyloniae captiuitate prius prophetauerunt Daniel et Hiezechiel, alii scilicet duo ex prophetis maioribus. Quorum Daniel etiam tempus, quo uenturus fuerat Christus adque passurus, numero definiuit annorum; quod longum est conputando monstrare, et ab aliis factitatum est ante nos. De potestate uero eius et ecclesia sic locutus est: Videbam, inquit, in uisu noctis, et ecce cum nubibus caeli ut filius hominis ueniens erat; et usque ad uetustum dierum peruenit, et in conspectu eius praelatus est; et ipsi datus est principatus et honor
Abbreviated transcription (Latin):
tebat: sic idem propheta significat:
graue cor ꝑomnia: & homo .e. & quis
agnosc& cum: Huius .e. &ia illud
nouo cuius mediator .ẽ. xp̃s: Ipse
quippe hieremias ait: Ecce dies ue¬
niunt dicit dñs: consumabo suꝑdo
mum ia cob testam̃tũ nouũ & cetera
quacibiloguntur. Sophoni e autẽ
prophetȩ quicum hierem& prophe¬
tabat: hec predicta de xp̃o interĩ
ponam Expecta me dicit dñs in die
resurrectionis meȩ infuturum : quia
iudi cium meum ut congregem gentes
& colligam regna: & iterum: Horri¬
bilis inquit dñs suꝑeos & exter¬
minabit om̃s deos terrę & adorabit
cum uir deloco suo. om̃s in sulegen¬
tium: & paulo post: Tunc inquit
trans uertã in populos linguam
et progenies eius utinuocent om̃s
nomendñi et seruiant ei subiugo uno
a finib fluminum & hropie ad fe¬
rent hostias mihi In illo die confun¬
deris ex omnibus ad inuentionibus
tuis quasimpie egifti in me: quia
tunc auferam ate prauitates in iu¬

Expanded text:
tebat, sic idem propheta significat: tebat, sic idem propheta significat: Graue cor per omnia, et homo est, et quis agnoscit eum? Huius est etiam illud nouo, cuius est mediator Christus. Ipse quippe Hieremias ait: Ecce dies ueniunt, dicit Dominus, et consummabo super domumlacob testamentum nouum, et cetera quae ibi leguntur. Sohetabat, haec praedicta de Christo interim ponam: Exspecta me, dicit Dominus, in die resurrectionis meae in futurum: quia iudicium meum, ut congregem gentes et colligam regna. Et iterum: Horribilis, inquit, Dominus super eos, et exterminabit omnes deos terrae, et adorabit eum uir de loco suo, omnes insulae gentium. Et paulo post: Tunc, inquit, transuertam in populos linguam et progenies eius, ut inuocent omnes nomen Domini et seruiant ei sub iugo uno; a finibus fluminum Aethiopiae adferent hostias mihi. In illo die non confunderis ex omnibus adinuentionibus tuis, quas inpie egisti in me; quia tunc auferam abs te prauitates iniu
Abbreviated transcription (Latin):
& pas sum esse pronobis: Item alio loco:
Hic dsms inquit nonex estimabitur
alter. ad eum quiinuent omne uiam
prudentię: & dedit eamia cob puero
suo: & isrł dilecto suo Post hȩc int̾ra
uisus .e. & cum hominib conuersat̃. e
Hoc testimonium quidam non hieroniȩ
sed scribȩcius ad tribuunt quiuocabat
baruch: sedhieremiȩ cxlebratius hab&
Rursus idem proph&a deipso Ecceinqͥt
dies uenisint ait dñs: & suscitabo đđ
germen iustum etregnabit rex & sãpi¬
ens erit & faci& iudicium &iustitiam
interra: Indieb illis saluabitur iudas.
&isrł habitauit confidenter & hoc
.e. nomen quo uocibunt eum dñsius
tus noster: Deuocatione &iã gentiũ
quae fuerat futura & eamimpletam¬
nunc cernimus sic locutus est Dne dr̃
m̃s et refugiũmeum. Indie malorum.
ad te gentes uenient ab extremot̾rȩ :¬
& dicent Ueremendacia coluerunt
patres ur̃i: simulacra. & non e illis uti¬
litas: Quia uero non erant eum agni¬
turi iudȩi. aquib eum & occidi opor¬

Expanded text:
 passum esse pro nobis. Item loco alio: Hic Deus meus, inquit, et non aestimabitur alter ad eum; qui inuenit omnem uiam prudentiae et dedit eam Iacob puero suo et Israel dilecto suo; post haec in terra uisus est et cum hominibus conuersatus est. Hoc testimonium quidam non Hieremiae, sed scribae eius adtribuunt, qui uocabatur Baruch; sed Hieremiae celebratius habetur. Rursus idem propheta de ipso: Ecce. inquit, dies ueniunt, ait Dominus, et suscitabo Dauid germen iustum, et regnabit rex et sapiens erit et faciet iudin terra. in diebus illis saluabitur Iudas et Israhel habitabit confidenter et hoc est nomen, quo uocabunt eum — siue tus noster. De uocatione etiam gentium, quae fuerat futura et eam nunc inpletam cernimus, sic locutus est: Domine Deus meus et refugium meum in die malorum, ad te gentes uenient ab extremo terrae et dicent: Vere mendacia coluerunt patres nostri simulacra, et non est in illis utilitas. Quia uero non erant eum agnituri Iudaei, a quibus eum et occidi opor
Abbreviated transcription (Latin):
sicut esa ias. non deminoribus sicut cete¬
ri dequorum scriptis. non nulla lam
posui: Prophetauit autem regnante
iosia inhierusalem: & apud romanos
anco marcio iam propinquante cap¬
tiuitate iudeorum: Teteadit autẽ pro¬
phetiam usq ad quintum mensem cap¬
tiuitatis: sicutineius litteris inuenimꝰ:
Sophonias autem unus deminoribus ad¬
iungiturei: nam & ipse in diebus iosiȩ
prophetas se sedicit. sed quo non dicit :
Prophetauit ergo hieremias non solũ
ancimarci : uerum &iam tarquinii
prisci temporibus. quem romanihabu¬
erunt quintum regem: Ipseenim quando
illa ciptiuitas factaest. regnareia
coeperat: Prophetans ergo de xp̃o

Expanded text:
sicut Esaias, non de minoribus, sicut cetesicut Esaias, non de minoribus, sicut ceteri, de quorum scriptis nonnulla iam posui. Prophetauit autem regnante Iosia in Hierusalem et aput Romanos Anco Marcio, iam propinquante captiuitate Iudaeorum Tetendit autem prophetiam usque ad quintum mensem captiuitatis, sicut in eius litteris inuenimus. Sophonias autem unus de minoribus adiungitur ei. Nam et ipse in diebus Iosiae prophetasse se dicit; sed quousque, non dicit. Prophetauit ergo Hieremias non solum Anci Marcii, uerum etiam Tarquinii Prisci temporibus, quem Romani habuerunt quintum regem. Ipse enim, quando illa captiuitas facta est, regnare iam coeperat. Prophetans ergo de Christo
Abbreviated transcription (Latin):
quae xp̃m fuerat occisura ub tate
copiarum sp̃italium ꝑ dituram: quam
ꝑterrenam fecunditatẽ more ꝓphetico
figurauit: & quia iramdĩ talem ꝓp¬
terea passa .e. illagins quia igno¬
rans dĩ iustitiam sũam uoluit confa¬
tuere: Iste continuo: Ego autom in qͥt
indño exultabo: gaudebo indo salu¬
tarimeo. Dñs ds̃ m̃s uirtusmca. statu¬
it pedes m eos in consummationem: Suꝑ
ex celsa in pon& me utuincam in canti¬
co eius: Illo scilic& cantico dequo similia
qua edam dicuntur inpsalmo: Statuit
super petram pedes meos & direxit gres¬
sus meos &imisit inosineum canticu
nouum. hymnum dõ nr̃o. Ipscergo uin¬
cit incanticod̃i quiplac& in eius lau¬
de non sua: ut quigloriatur indño
glorictur Melius autem mihiuident᷑
quidam codices habere gaudebo indo
ihũmeo: quam hi qui uolentes idlatine
poneronomen sũpon posuerunt: quod .ẽ.
nobis amicius & dulcius nominare:¬
Hieremias proph&a demaioribus est̃

Expanded text:
quae Christum fuerat occisura, ubertatem quae Christum fuerat occisura, ubertatem copiarum spiritalium perdituram, quas per terrenam fecunditatem more prophetico figurauit Et quia iram Dei talem propterea passa est illa gens, quia ignorans Dei iustitiam suam uoluit constituere, iste continuo: Ego autem, inquit, in Domino exultabo, gaudebo in Deo salutari meo. Dominus Deus meus uirtus mea, statuit pedes meos in consummationem; super excelsa inponet me, ut uincam in cantico eius, illo scilicet cantico, de quo similia quaedam dicuntur in psalmo: Statuit super petram pedes meos et direxit gressus meos, et inmisit in os meum canticum nouum, hymnum Deo nostro. Ipse ergo uincit in cantico Domini, qui placet in eius laude non sua, ut qui gloriatur, in Domino glorietur. Melius autem mihi uidentur quidam codices habere: Gaudebo in Deo Iesu meo, quam hi, qui uolentes id Latine ponere, nomen ipsum non posuerunt, quod est nobis amicius et dulcius nominareHieremias propheta de maioribus est,
Abbreviated transcription (Latin):
conuerterentur alii furor e ꝑseque¬
rentur : nisiom̃s turbarentur: Obser¬
uaui & ex pauit uenter ins auoceora¬
tionis labiorum ineorum: & introiuit
tremor inos samea & subtus me tur¬
bata e. habitudomea Intendit in ca
que dicebat & ipsa sua .e. orationeꝑ
territus: quam pro phetice fundebat.¬
& inqua futura cernebat: Turbatis
enim populis multis. uidit inminen¬
tes edae tribulationes: continuoq
sȩmne brum eius cognouit atq ait:
Requies camindie tribulationis: tam¬
quam ad eos ꝑtinens qui sunt spegau¬
dentes : intribulatione patientes:
Utascendam inquit inpopulum pere¬
grinationis meȩ. Recederis utique
apopulo maligno carnalis cognatio¬
nis sua: non peregrinante in hac tra
nec suꝑnam patriam requirente: Qm̃
ficus inquit non affer& fructus. &n
erunt natiuitates inuineis Menti&
opus oliue & campinonfacient escam:
Defecerunt abesca oues & non suꝑ sunt
inpresepibus boues: Vidit eam gentẽ

Expanded text:
conuerterentur, alii furore persequeconuerterentur, alii furore persequerentur, nisi omnes turbarentur. Obseruaui, et expauit uenter meus a uoce orationis labiorum meorum; et introiit tremor in ossa mea, et subtus me turbata est habitudo mea. Intendit in ea, quae dicebat, et ipsa sua est oratione perterritus, quam prophetice fundebat et in qua futura cernebat; turbatis enim populis multis uidit inminentes ecclesiae tribulationes; continuoque se membrum eius agnouit adque ait: Requiescam in die tribulationis. tamquam ad eos pertinens, qui sunt spe gaudentes, in tribulatione patientes. Ut adscendam, inquit, ad populum peregrinationis meae, recedens utique a populo maligno carnalis cognationis suae, non peregrinante in hac terra nec supernam patriam requirente. Quoniam ficus, inquit, non adferet fructus, et non erunt natiuitates in uineis; mentietur opus oliuae, et campi non facient escam. Defecerunt ab esca oues, et non supersunt in praesepibus boues. Vidit eam gentem,
Abbreviated transcription (Latin):
homines: & infurore deicies gentes :
quia eos quise exaltant uindicando
conlides Ex istun salut̃e populitui:
ut saluos facias xp̃os tuos: misiftun
capita inimicorum mortem: nihilhoꝵ
est exponendum: Excita stiuincula
us quead collum: & bona hic possunt
intellegi uincula sapientię: utinician¬
tur pedes in conpedes eius. &collum
intor queeius: Precidifticium in stupo¬
re mentis: subaudim uincula: Ex¬
citauit enim bona p̾cidit mala
Dequib dicitur. Dis rupistiuincula
mea & hoc instupore mentis. id .ẽ.
mirabiliter: capita potentiũ moue¬
buntur. in eascilic& admiratione:
adaperiens morsus suos. sicut edens
pauꝑ absconse: Potentes enim qͥdã
iudeorum ueniebant ad dñm. fac¬
ta eius et uerba mirari: &esurien¬
tes panem doc trinȩ manducabant.
absconse propter metum iudçorũ.
inmare equostuos turbantes aquas
multas: quaenihil aliud quampopu¬
lisunt multi: Non enim alittimore

Expanded text:
homines. Et in furore deicies gentes, homines. Et in furore deicies gentes, quia eos, qui se exaltant, uindicando conlides. Existi in salutem populi tui, ut saluos facias christos tuos; misisti in capita iniquorum mortem, nihil horum est exponendum. Excitasti uincula usque ad collum, et bona hic possunt intellegi uincula sapientiae, ut iniciantur pedes in conpedes eius et collum in torquem eius. Praecidisti in stupore mentis, subaudimus uincula; excitauit enim bona, praecidit mala, de quibus ei dicitur: Disrupisti uincula mea, et hoc in stupore mentis, id est mirabiliter. Capita potentium mouebuntur in ea, in ea scilicet admiratione. Adaperient morsus suos, sicut edens pauper absconse. Potentes enim quidam Iudaeorum ueniebant ad Dominum facta eius et uerba mirati, et esurientes panem doctrinae manducabant absconse propter metum Iudaeorum, inmisisti in mare equos tuos turbantes aquas multas, quae nihil sunt aliud quam populi multi; non enim alii timore
Abbreviated transcription (Latin):
confitindum hominum corda. qͥbuse.
dictum. scinditecor daura & nues tim̃¬
ta:. Quid .e. uidebunt te & dolebt̃
populi nisi utlugendo. sint beati: quid
est disꝑge s aquas inces su: niꝰambu¬
lando in eis quite us quequaq ad nun¬
tiant. hac illaque disꝑgis fluenta
doctrine: quid .e. dedit habis sus uo¬
cem suam: Ante profunditas cordis
humani.quid ei uideretur expressit:
altitudo fanta siae suae. tam quã uers
dedit : hoc .e. quod dixim quid ei ui¬
detur expressit: Fhantasia quippe
uisio .e: quamnontenuit. non operuit.
sed confitendo eructauit: Eleuat᷑ :
sol & luna stetit inordine suo: hoc
taest eła subregesuo: Inlucemia cu¬
latua ibunt: hoc .e. non in occultum
sed inmanifestum tua uerba mittant᷑.
Insplendorem corus cationis armoꝵ
tuorum: subaudiendum .ẽ. ia cula
tua ibunt: Dixerat enimsuis: Quȩ
dico uobis intenebris: dicite in lumi¬
ne In comminatione minor abis
terram : id .ẽ. comminando humiliab

Expanded text:
confitendum hominum corda, quibus est confitendum hominum corda, quibus est dictum: Scindite corda uestra et non uestimenta.\' Quid est: Videbunt te et dolebunt populi, nisi ut lugendo sint beati? Quid est: Dispergens aquas incessu, an \'ambulando in eis, qui te usque quaque adnuntiant, hac adque hac dispergis fluenta doctrinae\'? Quid est: Dedit abyssus uocem suam, an \'profunditas cordis humani quid ei uideretur expressit\'? Altdedit; hoc est, quod diximus, quid ei uideretur expressit. Phantasia quippe uisio est, quam non tenuit, non operuit, sed confitendo eructauit. Eleuatus est sol, et luna stetit in ordine suo, hoc ta est ecclesia sub rege suo. In lucem iacula tua ibunt, hoc est \'non in occultum, sed in manifestum tua uerba mittentur.\' In splendorem coruscationis armorum tuorum, subaudiendum est iacula tua ibunt\\ Dixerat enim suis: Quae dico uobis in tenebris, dicite in lumine. In comminatione minor a b i s terram, id est \'comminando humiliabis
Abbreviated transcription (Latin):
in facie iudȩ. hoc .e. iudeoꝵ disci
nit euugłm Ad nouũ enim testam̃¬
tum ꝑtinent: Quorum dies festi
ita spiritaliter innouantur : utinue¬
tustatem transire nonpos sint
orro ꝑ cuugłm exterminata sculp¬
tilia & conflatilia: iđ idola deorum
falsorum. & obliuioi tamqua sepul¬
ture tradita. iamuidemus: & hanc
&iam inhacre prophetiam comple¬
tam eẽ. cognoscimus: abacuc. de quo
quilogit ea qui a. adhuc uisio adtepꝰ
&orictur: infine& noninuacuum
sitardauarit susctineeum : quia uȩ¬
niens ueniet. & nonmorabitur. S¬

Expanded text:
in faciem Iudae, hoc est Iudaeorum discipin faciem Iudae, hoc est Iudaeorum discipnit euangelium. Ad nouum enim testamentum pertinent, quorum dies festi ita spiritaliter innouantur, ut in uetustatem transire non possint. Porro per euangelium exterminata sculptilia et conflatilia, id est idola deorum falsorum, et obliuioni tamquam sepulturae tradita iam uidemus et hanc etiam in hac re prophetiam conpletam esse cognoscimus. Ambacum de quo qui legit ea; quia adhuc uisio ad tempus, et orietur in fine et non in uacuum; si tardauerit, sustine eum, quia ueniens ueniet et non morabitur?.
Abbreviated transcription (Latin):
utde fenderent montem esau: Quo
modo defenderent nisi ꝑ euugłiu
predicationem. saluos faciendo eos
quicrediderunt. uteruerentur depo¬
tes tate tenebrarum. & trans fer¬
rentur in regnumdi: quod conse¬
quenter expressit: addendo &e
rit. dño regnum: Mons enimsion
iudeam significat: ubi futura pre¬
dicta est salus. & scm̃ quod .ẽ. xp̃s
ihs mons uero esau idumea .ẽ. ꝑ
quam significata ẽ. ecła gentium.
quam defenderunt sicut ex posui
rȩs aluati ex monte sionutes s&
dño regnum: Hocobscurum erat
antoqui m fier&: Sed factũ quis non
fidelis agnoscat Naumuero ꝓpħta
mmo ꝑ illum ds̃: Ex terminabo in¬
quit sculptilia & conflatilia pona
sepultura intuam. qui a ueloces ecce
suꝑ montes pedes euuangelizantis.
& adnuntiantis pacem : Celebra iuda
dies festos tuos : redde uotatua: qr iun
non adicient ultra ut transeant in¬
eripienste extribulatione: Quisas¬
cenderit ab inferis & insufflauerit

Expanded text:
ut defenderent montem Esau. Quo ut defenderent montem Esau. Quo modo defenderent, nisi per euangelii praedicationem saluos faciendo eos qui crediderunt, ut eruerentur de potestate tenebrarum et transferrentur in regnum Dei? Quod consequenter expressit addendo: Et erit Domino regnum. Mons enim Sion Iudaeam significat, ubi futura praedicta est salus et sanctum, quod est Christus Iesus. Mons uero Esau Idumaea est, per quam significata est ecclesia gentium, quam defenderunt, sicut exposui, resaluati ex monte Sion, ut esset Domino regnum. Hoc obscurum erat, antequam fieret; sed factum quis non fidelis agnoscat? Naum uero propheta, immo per illum Deus: Exterminabo, inquit, sculptilia et conflatilia, ponam sepulturam tuam; quia ueloces ecce super montes pedes euangelizantis et adnuntiantis pacem. Celebra, Iuda, dies festos tuos, redde uota tua; quia iam non adicientultra, uttranseantineripiens te ex tribulatione. Quis adscenderit ab inferis et insufflauerit
Abbreviated transcription (Latin):
quoderror e neglegenter describen¬
tium labores alienos existimo con¬
tigisse: Duosuero alios cõme¬
moratos. in codicibus chro nicoꝵ
quos habuim non potuimꝰ inuenire
tamen quia in canone continentur.
nec ipsi oport& pretereant anobis:
abdias quantum adscripturãcius ad¬
tin& omnium breuis simus
prophetarum aduersus idumea mn loqͥ¬
tur: geatem scilic& esau. ex duobus
geminis filiis isaac nepotibus abrahe
maͦris illius reprobati: Porrosiidumea
modo locutionis intellegitur a parte
totum. accipiamus positam ee. pro
gentibus: possumus de xp̃o agnosce¬
re quod ait intercetera Inmonte
autem sionerit salus. & erit scm̃:
Et paulo post in fincipsius ꝓphetię̧.¬
& ascendent. in quit resaluati ex mon¬
te sion: ut defendant montẽ esau
& erit dnoregnum: Appar&qͥp¬
pe ides se completum: cum res aluati
exmonte sionid .e. exiudea cre¬
dentes in xp̃m: qui p̾cipue agnos¬
cuntur A postoli. ascenderunt.

Expanded text:
quod errore neglegenter describenquod errore neglegenter describentium labores alienos existimo contigisse; duos uero alios commemoratos in codicibus chronicorum, quos habuimus, non potuimus inuenire. Tamen quia canone continentur, nec ipsi oportet praetereantur a nobis. Abdias, quantum ad scripturam eius adtinet, omnium breuissimus prophetarum, aduersus Idumaeam loquitur, gentem scilicet Esau, ex duobus geminis filiis Isaac, nepotibus Abrahae, maioris illius reprobati. Porro si Idumaeam modo locutionis, quo intellegitur a parte totum, accipiamus positam esse pro gentibus: possumus de Christo agnoscere, quod ait inter cetera: In monte autem Sion erit salus et erit sanctum; et paulo post in fine ipsius prophetiae: Et adscendent, inquit, resaluati ex monte Sion, ut defendant montem E sau, et erit Domino regnum. Apparet quippe id esse conpletum, cum resaluati ex monte Sion, id est ex Iudaea credentes in Christum, qui praecipue agnoscuntur apostoli, adscenderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
propheta nontam sermone xp̃m quã
sua quadam passione prophetauit:
ꝓfecto aꝑtius quamsi eius mortem & re¬
surrectione uoce clamar&. Vtquid
enim exceptus ẽ. uentre beluino & die
tertio redditus. nisi ut significar&
xp̃m deprofundo inferni die tertio
rediturum Iohe lomnia quȩ ꝓph&at
Unum tam̃ quod &iam apłi cõmemora¬
uerunt quando congregatos creden
erat desuꝑ uenit. non preter mittam:
& erit inquit posthec. & effundam de
spumeo suꝑ omnem carnem & prophe¬
tabunt filiiuri & filiȩ ur̃ȩ. & seniores
uri somnia somniabunt et iuuenes ur̃i
uisa uidebunt: & quidem in seruos &
ancillas meas in illis diebus effundam
abdias naum. ab acuc. nec tepora sua
dicunt ipsi. nec inchronicis cusebit.
& hieronimi. quando prophetauerint
inuenitur: abdias enim positus . ẽ. qui¬
dem abris cũmichea. sed noneo loco ubi
notantur corpora. quando micheam
prophecasse ex eius litteris conftat.

Expanded text:
propheta non tam sermone Christum, quam propheta non tam sermone Christum, quam sua quadam passione prophetauit, profecto apertius, quam si eius mortem et resurrectionem uoce clamaret. Ut quid enim exceptus est uentre beluino et die tertio redditus, nisi ut significaret Christum de profundo inferni die tertio rediturum? Ioel omnia, quae prophetat,Unum tamen, quod etiam apostoli commemorauerunt, quando in congregatos credenterat, desuper uenit, non praetermittam. Et erit, inquit, post haec, et effundam de spiritu meo super omnem carnem; et prophetabunt filii uestri et filiae uestrae, et seniores uestri somnia somniabunt, et iuuenes uestri uisa uidebunt; et quidem in seruos et ancillas meas in illis diebus effundam Abdias, Naum, Ambacum, nec tempora sua dicunt ipsi, nec in chronicis Eusebii et Hieronymi, quando prophetauerint, inuenitur. Abdias enim positus est quidem ab eis cum Michaea, sed non eo loco, ubi notantur tempora, quando Michaeam prophetasse ex eius litteris constat;
Abbreviated transcription (Latin):
quitur: Erit innouis simis diebus
manifestus mons domus dñi paratꝰ
suꝑuertices montium: & ex altabit̃
suꝑ colles. et feftinabunt adci plebos.
& ibunt gentes multe et dicent: Veni¬
te ascendamꝰ inmontem dñi & indomũ
di ia cob: &ostend& nob uiam suam
& ibimus in semitis eius: quia exsion
procedit lex & uerbum dni ex hicru¬
salem: & iudicabit inter plebes mul¬
tas et redargu& getes potentes. usq
in longin quum: predicens iste ꝓph&a
& locum inquo natus .e. xp̃s: Et tu in¬
quit b& leem domus effrata. minima
es ut sis inmilib iuda Extemihi pro¬
di& ut sis in principanisrł: & egressus
cius abinitio & exdiebus aternitatis
Propterea dabiteos us quead tempus
Parturientis. pari&. & residui frseiꝰ
conuertentur ad filios isrł & stabit
et uidebit & pasc& gregon suum in
uir tutedñi. & in honore nominis dñi
di suierunt. qm non magnificabitur
us quetd summum terre: Ionas autẽ

Expanded text:
quitur: Erit in nouissimis diebus quitur: Erit in nouissimis diebus manifestus mons Domini paratus super uertices montium et exaltabitur super colles. Et festinabunt ad eum plebes, et ibunt gentes multae et dicent: Venite, ascendamus in montem Domini et in domum Dei Iacob, et ostendet nobis uiam suam, et ibimus in semitis eius; quia ex Sion procedet lex et uerbum Domini ex Hierusalem. Et iudicabit inter plebes multas, et redarguet gentes potentes usque in longinquum. Praedicens iste propheta et locum in quo natus est Christus: Et tu, inquit, Bethleem, domus Ephrata, minima es, ut sis in milibus Iuda; ex te mihi prodiet, ut sit in principem Israel; et egressus eius ab initio et ex diebus aeternitatis. Propterea dabit eos usque ad tempus parturientis, pariet, et residui fratres eius conuertentur ad filios Israel. Et stabit et uidebit et pascet gregem suum in uirtute Domini, et in honore nominis Domini Dei sui erunt; quoniam nunc magnificabitur usque ad summum terrae. Ionas autem
Abbreviated transcription (Latin):
exestimatus .e. & ipse peccata multo¬
quod sequitur audiam: L&aranquit
sterilis qua enomparis. erumpe &tx
clama qua non parturis. qm̃ multifilui
deserte magis qua m eius que hab& ui¬
rum: Dilata locum tabna culitui &
aularum tuarum fige: noli paruere :
prolonga funiculos tuos. & palos
tuos conforta: adhuc indextram
& sinistram partem extende : & sem̃tuũ
hereditabit gentes & ciuitates deser¬
tas in habitabis: netimeas qm̃ confu¬
saes neque reuearis quia ex probrataes.
qm̃ confusionem eternam obliuisceris.
&ob probrii uiduitatistuȩ non eris
memor: Qm̃ dñs facienste dñs saba¬
othnomen eius: & quieruitte. ipsed s̃
i srł uniuerse terrȩ uocabitur &cet̾r.
U erumista sint satis. & ineis sunt ex¬
ponenda non nullac: Sed sufficere arbi¬
tror que ita sunt aꝑta ut etiam ini¬
mici intellegere conantur inuiti:¬
Micheces propheta xp̃minfigura po¬
nens magnicuius dam montis. hȩclo¬

Expanded text:
aestimatus est et ipse peccata multoaestimatus est et ipse peccata multoquod sequitur, audiamus. Laetare, inquit, sterilis, quae non paris; erumpe et clama, quae non parturis; quoniam multi filii desertae magis quam eius, quae habet uirum. Dilata locum tabernaculi tui et aulaearum tuarum; fige, noli parcere, prolonga funiculos tuos et palos tuos conforta, adhuc in dextram et sinistram partem extende. Et semen tuum hereditabit gentes, et ciuitates desertas inhabitabis. Ne timeas, quoniam confusa es, neque reuerearis, quia exprobrata es; quoniam confusionem aeternam obliuisceris et obprobrium uiduitatis tuae non eris memor. Quoniam Dominus faciens te, Dominus Sabaoth nomen ei; et qui eruit te, ipse Deus Israel uniuersae terrae uocabitur; et cetera. Verum ista sint satis; et in eis sunt exponenda nonnulla; sed sufficere arbitror quae ita sunt aperta, ut etiam inimici intellegere cogantur inuitiMichaeas propheta Christum in figura ponens magni cuiusdam montis haec lo
Abbreviated transcription (Latin):
nos sanati sum: om̃s utoues errauim:
homo uia sua errauit &dñs tradidit
illum ꝓpeccatis nr̃is. & ipse propter qđ
afflictus .e. non a peruit os: Utouis
ad in molandum ductus .e: Ꝙutag¬
nus an teeum quise teder& sine
uoce sic non aperuit ossuum. In
humilitate iudicium eiꝰ sublatum . ẽ:
generationẽcius quis enarrabit: qm̃
tolletur de terra uitacius: ab iniquita¬
tibus populimei ductus .e. ad mortẽ:
& dabo malignos prosepultura cius.
& diuites promortecius. ꝗminiquitatẽ
non focit necdolus in ore suo: & dñs
uult purgarecum deplaga: Sidede¬
ritis propeccato animamuram : uide¬
bitis semen lon geuum. & d̃s uult au¬
ferre adolor canimam eius ostendese
illilucem & formare intellectum. iusti¬
ficare iustum beneseruientẽ pluribus
& peccata corumipse portauit. & ꝓpte¬
re ipse hereditabit plures & fortium
diuid& spolia: Propter quod tradita:
ad mortem animacius & inter iniquos

Expanded text:
nos sanati sumus. Omnes ut oues errauimus, nos sanati sumus. Omnes ut oues errauimus, homo a uia sua errauit; et Dominus tradidit illum pro peccatis nostris; et ipse, propter quod adflictus est, non aperuit os. Ut ouis ad immolandum ductus est et ut agnus ante eum, qui se tonderet, sine uoce, sic non aperuit os suum. In humilitate iudicium eius sublatum est. Generationem eius quis enarrabit? Quoniam tolletur de terra uita eius. Ab iniquitatibus populi mei ductus est ad mortem. Et dabo malignos pro sepultura eius et diuites pro morte eius. Quoniam iniquitatem non fecit nec dolum in ore suo; et Dominus uult purgare eum de plaga. Si dederitis pro peccato animam uestram, uidebitis semen longaeuum; et Dominus uult auferre a dolore animam eius, ostendere illi lucem et formare intellectum, iustificare iustum bene seruientem pluribus; et peccata eorum ipse portabit. Propterea ipse hereditabit plures et fortium diuidet spolia, propter quod tradita est ad mortem anima eius, et inter iniquos
Abbreviated transcription (Latin):
bitur & gloriabitur ualde: Quem
admodum stupescent suꝑte multi:
ita gloria priuabitur ab hominib¬
& speciestua & gloriatua ab hominib:
Ita mircibuntur getes multe suꝑcũ:
& continebunt reges ossuum. qm qͥb
non e nuntiatum deillo uidebunt
& qui non audierunt intellegent:
Dñe quis credidit audituinro. & bra¬
chium dnĩ cuircuelatum .e. ad nunci¬
auimus coramillo ut infans. utradix
interra sitieti Non est species illi
speciem nequedecorem. sed species cius
sine honore deficiens preomnibus
hominibus: Homo inplaga positus
et suens ferre infirmitatem: qm̃ auer¬
sa est faciescius: In honoratus . ẽ. nec
ma gniestimatus ẽ. Hc peccata nr̃a
portat & pronob dol&: & nos exesti¬
iauimꝰ illum .ce. indolore. & inplaga
& in adflictione: Ipseautem uulnera¬
tus ẽ. propter iniquitates nr̃as. & in¬
firmatus .e. propter peccata nr̃a.
Cruditio pacis nr̃ȩ in eo: liuor eeius

Expanded text:
bitur et glorificabitur ualde. Quem bitur et glorificabitur ualde. Quem ad modum stupescent super te multi, ita gloria priuabitur ab hominibus species tua et gloria tua ab hominibus; ita mirabuntur gentes multae super eum et continebunt reges os suum; quoniam quibus non est nuntiatum de illo, uidebunt, et qui non audierunt, intellegent. Domine, quis credidit auditui nostro, et brachium Domini cui reuelatum est? Adnuntiauimus coram illo, ut infans, ut radix in terra sitienti: non est species illi n habebat speciem neque decorem; sed species eius sine honore, deficiens prae omnibus hominibus. Homo in plaga positus et sciens ferre infirmitatem; quoniam auersa est facies eius, inhonoratus est nec magni aestimatus est. Hic peccata nostra portat et pro nobis dolet; et nos existimauimus illum esse in dolore et in plaga et in adflictione. Ipse autem uulneratus est propter iniquitates nostras et infirmatus est propter peccata nostra. Eruditio pacis nostrae in eo; liuore eius
Abbreviated transcription (Latin):
dereb talibus sic prophitat: Prepira
in quit te utinuoces dm̃tuumisrł: quia
et crego firmans tonitruum & creans
spm & ad nuntians in hominib xp̃m suu:
& alio loco: In illa die inquit resuscitabo
tabernaculum dd quod cecidit & reȩ
me residui hominum: &omnes gentes
in quibus inuocatũ .e. nom̃m eum supcos.
dicit dñs faciens hȩc: Csaias ꝓpħta¬
non .e. in libro duodecim ꝓphetarum:
Qui propterea dicuntur minores: quia
sermones corum sunt breues. in eorum
conparatione. Quimaior es id eouo¬
cantur : quia prolixa uolumina con¬
diderunt : ex quib ẽ. hic esaias. que
propter eadem ꝓphetiȩ tepora sub¬
iungo supradictis duobus: Esaias
ergo inter illa quę ꝑ guit iniqua: &
iusta p̾cepitꝰ & peccatori populo ma
phetauit. Ita ut quibus dam cuuan¬
gelista quam ꝓpheta potius diceretur:
Sed propter rationen operis terminandi
unum demultis. hocloco ponam: Ex
ꝑsona quippe dĩ patris loquens: ecce
inquit intelleget puer m̃s & exalta¬

Expanded text:
de rebus talibus sic prophetat: Praepara, inquit, te, ut inuoces Deum tuum Israel; quia ecce ego firmans tonitrum et creans spiritum et adnuntians in hominibus Christum suum; et alio loco: In illa die, inquit, resuscitabo tabernaculum Dauid, quod cecidit, et me residui hominum et omnes gentes, in quibus inuocatum est nomen meum super eos, dicit Dominus faciens haec. CAPUTnon est in libro duodecim prophetarum, qui propterea dicuntur minores, quia sermones eorum sunt 10 breues in eorum conparatione, qui maiores ideo uocantur, quia prolixa uolumina condiderunt; ex quibus est hic Esaias, quem propter eadem prophetiae tempora subiungo supradictis duobus. Esaias ergo inter illa, quae arguit iniqua et iusta praecepit et peccatori populo malphetauit, ita ut a quibusdam euangelista quam propheta potius diceretur. Sed propter rationem operis terminandi unum de multis hoc loco ponam. Ex persona quippe Dei Patris loquens: Ecce, inquit, intelleget puer meus et exalta
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit iustus:. et fecerit iudi¬
cium et iusticiam. in mõtibꝰ
non comederit et oculos su¬
os non leuauerit ad ydola
domus isrl̃: et uxorem proxi¬
mi sui non uiolauerit. et
ad mulierem menstiuatã
non accesserit. et hominẽ
nõ contristauerit: pignus
debitori reddiderit. ꝑ uim

Expanded text:
fuerit justus, et fecerit judicium et justitiam, in montibus non comederit, et oculos suos non levaverit ad idola domus Israel: et uxorem proximi sui non violaverit, et ad mulierem menstrualem non accesserit; et hominem non contristaverit; pignus debitori reddiderit; et
Abbreviated transcription (Latin):
Cum iuderitis nubem ori¬
entem ab occasu: statim
dicitis nubes uenit et ita
fit. Et cum austrum flã¬
tem: dicitis quia estus crit:
et sic fit. ypocrite faciẽ celi
et terre nostis probare. Hoc
autem tempus. quomodo
non probatis. Quid autẽ
et a uobis ip̃is. non iudi¬
catis quod iustum est: Cũ¬

Expanded text:
Cum videritis nubem orientem ab occasu, statim dicitis: Nimbus venit, et ita fit. Et cum austrum flantem, dicitis: quia aestus erit, et fit. Hypocritae, faciem coeli et terrae nostis pautem tempus quomodo non probatis? quid autem et a uobis ipsis non iudicatis quod iustum est?
Abbreviated transcription (Latin):
Miserere nr̃i fili dauid. eũ
autem uenisset domuni
accesserunt ad eum ceci.
Et dixit cis ih̾s. Creditis
quia hoc possum facere uo¬
bis: Dicunt ci. Utiq dñe.
Tunc tetigit ocules eor.
dicens. Sccundum fidem
uestram fiat uobis. Et aꝑ¬
n sunt oculi corũ. Et cõmi

Expanded text:
Miserere nostri, fili David. Cum autem venisset in domum, accesserunt ad eum caeci, et dixit eis Jesus: Creditis, quia hoc possum facere vobis? Dicunt ei: Utique, Domine. Tunc tetigit oculos eorum, dicens: Secundum fidem vestram fiat vobis. Et aperti sunt oculi eorum. Audi
Abbreviated transcription (Latin):
a nobis clamant. Et cla¬
mor corum in aures dñi
sabbaoth intrount. Epu¬
lati estis suꝑ terrani: et in
luxurus uestris enutristis
corda uestra: et diem occisi¬
oins adduxistis. Occidistis
iustum: et non restitit no¬

Expanded text:
a uobis, clamat, et clamor eorum in aures Domini sabaoth introiuit. epulati estis super terram, et in luxuriis enutristis corda uestra. in die occisionis adduxistis et occidistis iustum, et non restitit uo
Abbreviated transcription (Latin):
at ille respondens: ait Ma¬
gister: hec onna custoduui.
a uiuentute nica. Ih̾s autẽ
uituitus eum dilexit eum:
et dixit ei. Onum tibi deest.

Expanded text:
t ille respondens ait: Magister, haec omnia observavi a juventute mea. Jesus autem intuitus eum, dilexit eum, et dixit illi: Unum tibi deest.
Abbreviated transcription (Latin):
ascenderunt spire et suffo¬
cauerunt illud et fructum
non dedit. Et aliud cecidit
in terrã bonam: et dabat
fructum asceridentẽ ⁊ crescẽ

Expanded text:
ascenderunt spinae, et suffocaverunt illud, et fructum non dedit. Et aliud cecidit in terram bonam, et dabat fructum ascendentem, et cresce
Abbreviated transcription (Latin):
legis: et diffamat ĩ nos pec¬
cata discipline nostre. Pro¬
mittit se scĩam dei hẽre: et fi¬
lium dei se noĩat. Ifc̃s ẽ no¬
bis ĩ traductionẽ cogitati

Expanded text:
legis: et diffamat in nos peccata discipline nostre. Promittit scientiam Dei se habere: et filium Dei se nominat. Factus est nobis in contradictione cogitati
Abbreviated transcription (Latin):
autem qui foris sunt ĩ ꝑa¬
bolis oĩa fiunt.ut iudẽtes
uideant et non uideant:
et audientes audiant et
non intelligant: ncq̃ do
conuertantur et dimttã

Expanded text:
autem qui foris sunt in parabolis omnia fiunt, ut videntes videant, et non videant: et audientes audiant et non intelligant: ne quando convertantur, et dimitta
Abbreviated transcription (Latin):
tem. caritatem. pacienciã
mansuetudinẽ. Certu bo¬
nũ certamen fidei. app̾bẽde
uitant cternam in qua no¬
catus es et confessus bonã
confessionem: coram mul¬
lis testibus. Precipio tibi co¬
ram deo qui uuuificat oĩa¬

Expanded text:
aritatem, patientiam, mansuetudinem. certa bonum certamen fidei, adprehende uitam aeternam, in qua uocatus es et confessus bonam confessionem coram multis testibus. praecipio tibi coram deo, qui uiuificat o
Abbreviated transcription (Latin):
cationis esfectum: et pestilẽ¬
ciaui famc̃qz propiciatus
auerte: ut mortaliũ corda
cognoscant et te indignãte
talia flagella produr: et te
miscrante cessare. ꝑd̃. scccta
cus qui human
gencris utrãq sub¬
stanciam presenciũ mune¬
rum et alucuto uegctas
et renouas sacramento: tri¬
bue q̃s. ut corũ et corporib
nostris subsidiũ non desit
et mentibus. Pd̃. postcõm

Expanded text:
cationis effectum, et pestilentiam famemque propitiatus averte, ut mortalium corda cognoscant et te indignante talia flagella producere, et te miserante cessare. Per. Secreta. Deus, qui humani generis utramque substantiam praesentium munerum et alimento vegetas, et renovas sacramento, tribue, quaesumus, ut eorum et corporibus nostris subsidium non desit et mentibus. Per. Postcom
Abbreviated transcription (Latin):
fidelibus tuis digne
lancti uicecui pontificis tui
celebrare solennia. ut euis
et hic exꝑiantur auxilia
et eteriũs affectib apprelẽ¬

Expanded text:
fidelibus tuis digne sancti Gregorii pontificis tui celebrare solemnia, ut ejus et hic experiantur auxilia, et aeternis effectibus apprehen
Abbreviated transcription (Latin):
Audite me qͥ ꝑsequi¬
num qd̃ iustũ est: et queriti
dnm̃. Acteudite ad petram
unde ercisistis: et ad cauer¬
nam laci dqua p̃cisi estis.
Attenditt aabrabã patrẽ
ur̃m: et ad sarram q̃ pepit
uos. Qaua unũ uocaui eũ:
et benedixi ci. et multiplica

Expanded text:
Audite me qui sequimini quod justum est: et queritis Dominum. Attendite ad petram: unde excisi estis: et ad cavernam laci de qua precisi estis. Attendite ad Abraham patrem vestrum: et ad Sarram que peperit vos: quia unum vocavi eum: et benedixi eum: et multiplica
Abbreviated transcription (Latin):
temuni. Date et dabitur uo¬
bis. Mensuram bonam et
confertain et coagitatem
et suꝑ effluentem: dabunt
in sinum uestrum. Eadem
quippe mensura qua mẽsi
fueritis: remetietur uobis.
Dicebat autem illis: et si¬
militudincm haric. Nũqͥd
potest cecus cecum ducẽ:
Nonne ambo in foitean
cadunt. Non est discipls

Expanded text:
temini date, et dabitur uobis. mensuram bonam, et confertam, et coagitatam, et supereffluentem dabunt in sinum uestrum. eadem quippe mensura, qua mensi fueritis, remetietur uobis. dicebat autem illis et similitudinem: numquid potest caecus caecum ducere? nonne ambo in foueam cadunt? non est disc
Abbreviated transcription (Latin):
captiuoꝵ gemitus. mise¬
rias orphanoꝵ. necessitate ᷤ
peregrinoꝵ. mopiam debi¬
lium desperationes lãguẽ¬
cium defectus senũ suspi¬
ria iuuenũ. uota uirgi¬
nũ. lamenta iuduarum.
et nichil odisti coꝵ q fecisti
Memorare domine q̃ sit
nostra fragilitas quia
tu pater noster es quia tu
deus nr̃ es. Ne irascaris sa¬
tis neq multitudinem
uiscerum tuorũ suꝑ nos
contincas. Nõ cñ in iusti¬
ficationib nostris pro¬
steruimus p̾ces ãte faciẽ
tuam. sed in nuscratioĩ

Expanded text:
captivorum gemitus, miserias orphanorum, necessitates peregrinorum, inopiam debilium, desperationes languentium, defectus senum, suspiria juvenum, vota virginum, lamenta viduarum. et nihil odisti eorum quae fecisti . Memorare quae sit nostra substantia, quia tu Pater noster es, quia tu Deus noster es; ne irascaris satis, neque multitudinem viscerum tuorum super nos contineas. Non enim in justificationibus nostris prosternimus preces ante faciem tuam, sed in miseratio