comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sibi stabiliretur hereditas. Sic herodes ui¬
sum saluatorem contempsit: et quem desi¬
derauit absentem. contempsit p̃sentem. Sic
omp̃c ds claritatem quam accepit a patre
dedit hominib: et contemnentes se facit
inglorios: et erigit in sublime humiliatos.
Igitur circa curationem cuiusdam uirino¬
bilis. et in urbe salernitana notissimi succũ¬
bentib medicis quoꝵ ibi p̃cipue arsuiget
et studium: eidem uiro de medicoꝵ auxi¬
lio desꝑanti: noctu quidam ꝑsomnium
apparens : intimauit aduenisse salernũ
uirum scm: et in curationib efficacem.
Hunc inquirere iubetur: et de lauacro
manuum eius bibere. Quesiuit. inuenit: a¬
quam petiit: bibit: conualuit. Hoc uerbũ
ꝑ totam urbem diuulgatum: ad aures
regis et ꝓccrum eius ꝑuenit. Cum omni¬
um gͥ popłoꝵ fauore. solo rege in malicia
ꝑmanente abbas romam reuertit᷑: predi¬
ccum quoq petrum pisanum. et qͦsdam
alios reconciliat eccłie ÷ et innocentio pape

Expanded text:
sibi stabiliretur haereditas. Sic Herodes visibi stabiliretur haereditas. Sic Herodes visum Salvatorem contempsit, et quem desideravit absentem, contempsit praesentem . Sic omnipotens Deus claritatem, quam accepit a Patre, dedit hominibus , et contemnentes se facit inglorios et erigit in sublime humiliatos. Igitur circa curationem cujusdam viri nobilis, et in urbe Salernitana notissimi, succumbentibus medicis, quorum ibi praecipue ars viget et studium, eidem viro de medicorum auxilio desperanti, noctu quidam per somnium apparens intimavit advenisse Salernum Virum sanctum, et in curationibus efficacem. Hunc inquirere jubetur, et de lavacro manuum ejus bibere. Quaesivit, invenit, aquam petiit, bibit, convaluit. Hoc verbum per totam urbem divulgatum, ad aures Regis et procerum ejus pervenit. Cum omnium igitur populorum favore, solo Rege in malitia permanente, Abbas Romam revertitur: praedictum quoque Petrum Pisanum, et quosdam alios reconciliat Ecclesiae, et Innocentio papae
Abbreviated transcription (Latin):
petri intrauit iste rogerius: et cet̾ĩs omnib
eneratis: solus ipse saluabitur: Absit ut totiꝰ
mundi religio ꝑeat÷ et ambitio petri cuiꝰ
uita palam est qualis extiterit: regnum ce¬
loꝵ obtineat. Ad hec uerba non ultra se pote¬
rant qui p̃sentes aderant continere: sed ab¬
ominati sunt et uitam petri et causam.
Abbas autem tenens manum petri eletiauit
eum ⁊ simul ipse surrexit: tutiorem inqui¬
ens si michi credas intrabinꝰ archam. Et sic̃
iam pridem ment: conccꝑat. salutaribus
illum aggrediens monitis: cooꝑante grã
dei ꝓtinus ꝑsuasit. ut ad urbem rediens in¬
nocentio pape reconciliaret᷑. Soluta concio¬
ne rex necdum uoluit obedire: quia sci pe¬
tri patrimoniũ. quod in cassinensi et bene¬
uentana ꝓuincia amplissimum est cupi¬
dus occupauerat: putabatꝙ huiusmodi
suspensionib. aliqua a romanis extorque¬
re priuilegia: ꝑ que in ius ꝓpͥum deinceps

Expanded text:
Petri intravit iste Rogerius, et caeteris omnibus Petri intravit iste Rogerius, et caeteris omnibus enecatis, solus ipse salvabitur? Absit ut totius mundi religio pereat, et ambitio Petri, cujus vita palam est qualis exstiterit, regnum coelorum obtineat! » 46. Ad haec verba non se poterant ultra, qui praesentes aderant, continere, sed abominati sunt et vitam Petri Leonis, et causam. Abbas autem tenens manum Petri Pisani elevavit eum, et simul ipse surrexit: « Tutiorem, » inquiens, « si mihi credas, intrabimus arcam. » Et sicut jam pridem mente conceperat, salutaribus illum aggrediens monitis, cooperante gratia Dei, protinus persuasit ut ad Urbem rediens, Innocentio papae reconciliaretur. Soluta concione, Rex necdum voluit obedire, quia sancti 1111 Petri patrimonium, quod in Cassinensi et Beneventana provincia amplissimum est, cupidus occupaverat, putabatque hujusmodi suspensionibus aliqua a Romanis extorquere privilegia, per quae in jus proprium deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
amme. ceteris omnib ꝑcuntil euaserunt.
et quotqt extra archam inuenti sunt. ꝑi¬
erunt. Archam hane. typum habere eccłie:
nemo qui ambigat. Archa alianuꝑ fabrica¬
ta est: et cum sint due: alt̾am necesse est eẽ
adult̾am: et in ꝓfundum dimergi. Archa
quam regit petrus si ex deo est: necesse ẽ
ut archa quam regit innocentius obruat᷑.
Ribit gͦ orientalis eccłia ⁊ ꝑibit occidens totꝰ:
ꝑibit francia : ꝑibit germania: hiberi et an¬
gli: et barbara regna in ꝓfundum pelagi di¬
mergent᷑. Religio camaldi ensis. et cartusiensiꝰ.
et cluniacensis. et grandimontensis et cisterci¬
ensis. et p̃monstratensis: aliaꝙ innumerabilia.
seruoꝵ et ancillarum dei collegia. necesse est
ut sub uno turbine corruant in abissum. Ẽ¬
piscopos et abbates. et reliquos eccłie pͥncipes:
collo p̃cipiti mola asinaria alligata pelag̾ uo¬
rax excipiet.Solꝰ ex pͥncipib mundi. archam

Expanded text:
animae, caeteris omnibus pereuntibus, evaserunt; animae, caeteris omnibus pereuntibus, evaserunt; et quotquot extra arcam inventi sunt, perierunt. Arcam hanc typum tenere Ecclesiae, nemo est qui ambigat. Arca alia nuper fabricata est, et cum duae sint, alteram necesse est esse adulteram, et in profundum demergi. Arca, quam regit Petrus, si ex Deo est, necesse est ut arca, quam regit Innocentius, obruatur. Peribit ergo orientalis Ecclesia, peribit Occidens totus: peribit Francia, peribit Germania: Iberi et Angli, et barbara regna in profundum pelagi demergentur. Religio Camaldrensis  al. Camaldulensis et Carthusiensis, et Cluniacensis, et Grandimontensis, et Cisterciensis, et Praemonstratensis, aliaque innumerabilia servorum, et ancillarum Dei collegia, necesse est ut sub uno turbine corruant in abyssum. Episcopos, et abbates, et reliquos Ecclesiae principes collo praecipiti mola asinaria alligata pelagus vorax excipiet. Solus ex principibus mundi arcam
Abbreviated transcription (Latin):
petrus electionem dñi sui canonicam ꝓbare
contendit: et uerba sua multis legum ⁊ cano¬
num assertionib munit. At uͦ uir dei. non in
sermone sed in uirtitte regnum dei esse intelli¬
gens: scioinquit petre te uirum sapientem.
et litt̾atum esse: et utinam sanior pars. et ho¬
nestiora te occupassent negocia. Utinam te pa-¬
tronum. causa felicior obtineret: et sine du¬
bio rationabilia allegantem. nulla posset in¬
pedire facundia. Et nos quidem agrestes.
sicausa fulei non urgeret. institucum silen¬
tium teneremus. Nunc autem cogit nos ca¬
ritas eloqui: quia tunicam dñi quam in tẽ¬
pore passionis. nec echncus p̃sumpsit scm¬
dere nec iudeus: fautore hoc dño. petrus
leonis lacerat et dirumpit. Una est fides. ii¬
nus dñs: unum baptisma. Nos neq duosdo¬
minos uec geminam fidem: nec duobaptis¬
mata nouimus. Ut ab autiquis ordiar: u¬
na archa tempore diliiuii fuit. In hac octo

Expanded text:
Petrus electionem domini sui canonicam probare Petrus electionem domini sui canonicam probare contendit; et verba sua multis legum et canonum assertionibus munit. At vero Vir Dei non in sermone, sed in virtute regnum Dei esse intelligens: « Scio, inquit, Petre, te virum sapientem et litteratum esse; et utinam sanior pars, et honestiora te occupassent negotia! utinam te patronum causa justior et felicior obtineret! et sine dubio rationabilia allegantem nulla posset impedire facundia. Et nos quidem agrestes, si causa fidei non urgeret, institutum silentium teneremus. Nunc autem cogit nos charitas eloqui, quia tunicam Domini, quam in tempore passionis nec ethnicus praesumpsit scindere, nec judaeus, fautore hoc Domino, Petrus Leonis lacerat et disrumpit. Una est fides, unus Dominus, unum Baptisma. Nos neque duos dominos, nec geminam fidem, nec duo baptismata novimus. Ut ab antiquis ordiar, una arca tempore diluvii fuit. In hac octo
Abbreviated transcription (Latin):
quidam ex his qui cum abbate erant. uni
exmilitib occurrit: et quid accidisset int̾¬
rogabat. At ille siquidem litt̾as nouerat.
uidiinquit impium suꝑ exaltatum et eleua¬
tum sicut cedros libani: et transiui et ecce
non erat. Nec mora dux ipse securꝰ uͭ monachũ
uidit. sicut erat armatus equo desiliit:
et eius pedib aduolutus. grãs inquit ago
deo. et fideli seruo eius quia non nr̃is iurib
sed eius fidei collata hec uictoria est: iterum¬
ꝙ insiliens equo. hostes insequebatur. Nec ta¬
men hac plaga sibi inflicta celitus correctꝰ
est animus regis : nec decumuit ꝓcella. quã
conglomerarat pͥue mentis elatio: sed post
fugam reu̾sis qui euaserant. simulans ala¬
critatem. regio se ornatu atcollens. stipata.
militib curia utramq partem p̃cipit ac¬
cersiri: et prius instrucco petro. et multa¬
rum ꝓmissionum auctoram̃tis accenso. de
cause sue rationib eloqui iubet. Prior itaꝙp

Expanded text:
quidam ex his qui cum Abbate erant, uni quidam ex his qui cum Abbate erant, uni ex militibus occurrit, et quid accidisset, interrogabat. At ille, siquidem litteras noverat: Vidi, inquit, impium superexaltatum et elevatum sicut cedros Libani; et transivi, et ecce non erat . Nec mora, Dux ipse secutus, ut monachum vidit, sicut erat armatus, equo desiliit; et ejus pedibus advolutus: « Gratias, inquit, ago Deo, et fideli servo ejus, quia non nostris viribus, sed ejus fidei collata haec victoria est. » Iterumque insiliens equo, hostes insequebatur. 45. Nec tamen hac plaga, sibi inflicta coelitus, correctus est animus Regis, nec detumuit procella quam conglomeraverat pravae mentis elatio: sed post fugam reversis qui evaserant, simulans alacritatem, regio se ornatu attollens, stipata militibus curia, utramque partem praecipit accersiri; et prius instructo Petro, et multarum promissionum auctoramentis accenso, de causae suae rationibus eloqui jubet. Prior itaque
Abbreviated transcription (Latin):
captis et incerfectis. inuitus ducem ditauit
opib: gła sublimauit. Que quidem ei iux¬
ta ũbum uiri dei. omnia contigerunt. Cum
enim pͥmus eoꝵ qui uocati fuerant abbas
sanctꝰ adueniens. regem in castris positum
inuenisset: ꝑ multos dies uicinas acies ne
committerent impediuit: denuncians regi
quia si conflictum inieris: uictus et confu¬
sus abibis. Nouissime uͦ cum eiusdem regis
plurimum creuisset exercitus: ignorans
quod ñ in multitudine foret euentꝰ belli:
uirum sc̃m querentem ea que pacis erant.
ulterius audire contempsit. At ille ducem
ranuulfum. et catholicoꝵ aciem u̾bis poten¬
tib ad hortatꝰ: siciit regi fugam : sic illis uicto¬
riam pollicitus est. et triumphum.
Cumq ad ꝓrimã uillulam declinasset. et in¬
staret oratiom: repente fugientium et in¬
sequentium clamor auditur. Siquidem
ꝑ eundem locum. fugientem regis exercitum
nannulfus ꝑsequebatur. Egressus itaq frat

Expanded text:
captis et interfectis, invitus Ducem ditavit captis et interfectis, invitus Ducem ditavit opibus. gloria sublimavit. Quae quidem ei juxta verbum Viri Dei omnia contigerunt. Cum enim primus eorum qui vocati fuerant Abbas sanctus adveniens, Regem in castris positum invenisset, per multos dies vicinas acies, ne committerent, impedivit: denuntians Regi, « Quia si 1110 conflictum inieris, victus et confusus abibis. » Novissime vero cum ejusdem regis plurimum crevisset exercitus, ignorans quod non in multitudine foret eventus belli, Virum sanctum quaerentem ea quae pacis erant, ulterius audire contempsit. 44. At ille ducem Rannulfum, et Catholicorum aciem verbis potentibus adhortatus, sicut Regi fugam, sic illis victoriam pollicitus est et triumphum. Cumque ad proximam villulam declinasset, et instaret orationi, repente fugientium et insequentium clamor auditur. Siquidem per eumdem locum fugientem Regis exercitum Rannulfus persequebatur. Egressus itaque frater
Abbreviated transcription (Latin):
nis idem petens. ut petrum sibi pisanum a
suo latere delegaret. Niebat autem se dissen¬
sionis huius que iam diu induruerat uelle
scire originem: et cognita ueritate. aut cor¬
rigere errorem. aut sancire sententiam.
Mittebat autem in dolo. Audierat enim pe¬
trum pisanum eloquentissimum esse. et in
legum et canonum scientia nulli scd̃m: pu¬
tabatꝙ si eloquentie eius in publico consisto¬
rio audientia preberetur. declamationib
rechoricis simplicitatem abbatis posse obrui.
et silentium ei. ui u̾boꝵ et pondere ratio¬
num imponi. Ne diu morer: uenit pars
utraꝙ salernum: sed militauerat ultio
et p̃uenerat tanti sceleris machinam̃tum
Parato namq ad bellum innumerabili
exercitu aduersus rannulfũ ducẽ. idẽ rex
in cãpũ ꝓdux̾at armatas acies. cum subito
uiso duce audacter obuiam ꝓcedente. ter¬
ritus fugit: effusumq exercitum p̃de et¬
cedibus exposuit: et innumeris militibus

Expanded text:
nis idem petens, ut Petrum sibi Pisanum a nis idem petens, ut Petrum sibi Pisanum a suo latere delegaret. Aiebat autem se dissensionis hujus, quae jamdiu induruerat, velle scire originem; et cognita veritate, aut corrigere errorem, aut sancire sententiam. Mittebat autem in dolo, quia audierat Petrum Pisanum eloquentissimum esse, et in legum et canonum scientia nulli secundum; putabatque si eloquentiae ejus in publico consistorio audientia praeberetur, declamationibus rhetoricis simplicitatem Abbatis posse obrui, et silentium ei vi verborum et pondere rationum imponi. Ne diu morer, venit pars utraque Salernum. Sed militaverat ultio, et praevenerat tanti sceleris machinamentum. Parato namque ad bellum innumerabili exercitu adversus Rannulfum ducem, idem rex in campum armatas produxerat acies: cum subito viso duce audacter obviam procedente, territus fugit, effusumque exercitum praedae etedibus exposuit, et innumeris militibus
Abbreviated transcription (Latin):
mant: cum oporteat extra ordinarias pac¬
tiones quocũꝙ religionis obtentu sanctitas
reuocari in irritum: et auctoritate diuina
dissolui. Auditis his aliiq uiri dei sermo¬
nib defluebant a petro et cotidie partis
illius dissociatis agminib iuncula rum¬
pebantur: ipsius quoq petri animus ta¬
bescebat: quia se cotidie minui : innocen¬
tium u crescere minime dubitabat. Defe¬
cerant pecunie ⁊ contabuerat curie ampli¬
tudo⁊ aruerant ministeria domus: rarus
mensam eius frequentabat conuiua: delicie
in plebeta cibaria cominuta te: cultus obse¬
quentium uetustate obscurus: stipendaru
ere alieno oppressi: et totadomus effigies
pallida dissolutionem ꝓximam indicabat.
Interea rex sicilie rogerus qͥ solus iã ex pͥncipi¬
b obedire pape innocentio detrectabat:
ad eum mittit petens ut aĩmericum can¬
cellarium suum. et abbatem clareuallis
ad se mitteret: nichilomintis a petro leo¬

Expanded text:
mant, cum oporteat extraordinarias pacmant, cum oporteat extraordinarias pactiones quocunque religionis obtentu sancitas, revocari  al. evacuari in irritum, et auctoritate divina dissolvi. Auditis his aliisque Viri Dei sermonibus defluebant a Petro, et quotidie partis illius dissociatis agminibus, vincula rumpebantur: ipsius quoque Petri animus tabescebat, quia se quotidie minui, Innocentium vero crescere minime dubitabat. Defecerant pecuniae, contabuerat curiae amplitudo, aruerant ministeria domus. Rarus mensam ejus frequentabat conviva, deliciae in plebeia cibaria commutatae, cultus obsequentium vetustate obscurus, macri et acuti stipendiarii aere alieno oppressi, et tota domus effigies pallida, dissolutionem proximam indicabat. 43. Interea rex Siciliae Rogerius, qui solus jam ex principibus obedire papae Innocentio detrectabat, ad eum mittit, petens, ut Haimericum cancellarium suum, et Abbatem Clarae-Vallensem ad se mitteret: nihilominus a Petro Leo
Abbreviated transcription (Latin):
Intilligit exsecretis. clerum quicum pet᷑
crat. de statu suo sollicitumscire quidem
peccm. sed non audere reuerti. ne ꝑpetua
notatus infamia. uilis int̾ cetos haberet᷑
et malle sub umbra honestatis interum sic
esse: qͣm expelli a sedib suis. et publice men¬
dicitati exponi. Eoꝵ qui de petri ꝓsapia e¬
rant. hec erat responsio: quia iam credi e¬
is a nemine posset si demembrarent genus
suumꝰ. et eum relinquerent qui cognationis
sue caput esset et dñs. Ceteri iuram̃to fide¬
litatis excusabant ꝑfidiam: nec aliquis ex
sana conscientia. parti illi conterebat suf¬
fragia. Denunciabat itaq abbas eis colli¬
gationes impietatis eẽ sacrilegas et ꝓpha¬
nas: conspirationes legib et canonibus con¬
demnatas. iuram̃tis non posse muniei:
nec posse. nec debere ueritatis sacm̃ta m̃daçio
suffragari. Insanire autem eos qui rem illi¬
citam sacramenti patͦcinio constare existi¬

Expanded text:
Intelligit ex secretis clerum qui cum Petro Intelligit ex secretis clerum qui cum Petro erat, de statu suo sollicitum, scire quidem peccatum, sed non audere reverti, ne perpetua notatus infamia, vilis inter caeteros haberetur: et malle sub umbra honestatis interim sic esse, quam expelli a sedibus suis, et publicae mendicitati exponi. Eorum qui de Petri prosapia erant, haec erat responsio: quia jam credi eis a nemine posset, si demembrarent genus suum, et eum relinquerent, qui cognationis suae caput esset et dominus. Caeteri juramento fidelitatis excusabant perfidiam, nec aliquis ex sana conscientia parti illi conferebat suffragia. Denuntiabat itaque eis Abbas colligationes impietatis esse sacrilegas, et profanas conspirationes legibus et canonibus condemnatas juramentis non posse muniri; non posse, nec debere veritatis sacramenta mendacio suffragari. Insanire autem eos, qui rem illicitam sacramenti patrocinio constare existi
Abbreviated transcription (Latin):
licii diuini districtum examen ignorat.
Iudicari autem ab humano dic ñ multũ
curetis: neq urã ꝓpria. neꝙ aliena iudicia
approbantes subtimore dei sic state. ut nec
uos quẽpiam iudicantes aliqͣndo extolla¬
mini. nec alioꝵ curantes iudicia excidatis
in nugas: singula uͦ ꝓsequentes. uos seruos
inutiles reputetis. Eundum ẽ autem quo
borem assumimꝰ. confidentes de eius clem̃¬
tia tradimꝰ. ⁊ cõmendamꝰ. Hec dicens et be¬
nedicens. flentibus uniũsis. discessit: et cũ
multa reuerentia ubiꝙ susceptus : demũ
romam ꝑuenit. In cuius aduentu tam dñs
papa. qͣm fr̃s letatisunt: et cõmunicatis
cum eo consilus scdm rerum ꝓuentus et
statum causarum. abbas alia uia opus ag¬
greditur: nec incurrib nec in equis spem
ponens: sed colloquia quoꝵdam suscipi¬
ens. sciscitatur que sit eoꝵ facultas : qui
fautoꝵ animi. utrum errore an malicia
seducti. tancum scelus ꝓͣthant et ꝓtelent.

Expanded text:
dicii 1109 divini districtum examen ignorat. dicii 1109 divini districtum examen ignorat. Judicari autem ab humano die non multum curetis, neque vestra propria, neque aliena judicia approbantes; sub timore Dei sic state, ut nec vos quempiam judicantes aliquando extollamini: nec aliorum curantes judicia, excidatis in nugas: singula vero prosequentes, vos servos inutiles reputetis. Eundum est autem quo sumimus laborem, confidentes de ejus clementia, tradimus et commendamus. » 42. Haec dicens, et benedicens, flentibus universis, discessit: et cum multa reverentia ubique susceptus, demum Romam pervenit. In cujus adventu tam dominus Papa, quam fratres laetati sunt; et communicatis cum eo consiliis, secundum rerum proventus et statum causarum Abbas alia via aggreditur: nec in curribus, nec in equis spem ponens, sed colloquia quorumdam suscipiens, sciscitatur, quae sit eorum facultas, qui fautorum animi; utrum errore, an malitia seducti, tantum scelus protrahant et protelent.
Abbreviated transcription (Latin):
dantes: non audent publice confiteri. quẽ
innocentio firmauere consensum. Coniu¬
ratos habet pecrus homines ꝑditos quos
corrupit pecunia: et munitionib eoꝵ
occupatis. ñ symonis petri fidem. sed sy¬
monis magi rep̃sentat p̃stigia. Contra
unam gentem: occidente edomito suꝑ¬
est lucta. Orantib uobis et iubilantibus.
iericho ruet: et cum extenderitis ad dm
cum moyse manus. amalech uictus aufu¬
giet. Iosue pugnat: et ut ad consũmatio¬
nem uctorie dies sufficiat ꝓtelata. soli
ut stet. non tam orat qͣm imꝑat: et mere¬
tur fides tam solis obedientiam. qͣm de ho¬
ste ꝓstrato uictoriam. Nobis gͥ pugnantils.
uos ferte p̃sidium: et auxilium de celo sup¬
plicib animis implorate. Agite que agitis.
et state in gradu quo statis: et licet nichil
uobis conscii sitis. iudicio cam̃ ur̃o non esti¬
metis uos iustos: quia solus ds̃ quos iusti¬
ficat iudicat: et ꝑfectissimus quisꝙ. ui

Expanded text:
dantes, non audent publice confiteri, quem dantes, non audent publice confiteri, quem Innocentio firmavere, consensum. Conjuratores habet Petrus homines perditos, quos corrupit pecunia: et munitionibus eorum occupatis, non Simonis Petri fidem, sed Simonis Magi repraesentat praestigias. Contra unam gentem, Occidente edomito, superest lucta. Orantibus vobis et jubilantibus Jericho ruet; et cum extenderitis ad Deum cum Moyse manus, Amalech victus aufugiet. Josue pugnat, et ut ad consummationem victoriae dies sufficiat protelata, soli ut stet, non tam orat, quam imperat: et meretur fides tam solis obedientiam, quam de hoste prostrato victoriam. Nobis igitur pugnantibus vos ferte praesidium, et auxilium de coelo supplicibus animis implorate. Agite quae agitis, et state in gradu quo statis: et licet nihil vobis conscii sitis, judicio tamen vestro non aestimetis vos justos; quia solus Deus quos justificat judicat, et perfectissimus quisque
Abbreviated transcription (Latin):
longos circuitus reꝑtus.teneatur ne fugi¬
tipliciter hec exponens qͣntum ipse ꝓfecerit. qͥ
cotidie in illis epulabatur deliciis. qͣntum nobis
ꝓfuerit. quib eiusdem benedictionis reliquias
nterea litcere¬
apłice uirum deiuocant: et ut adsit laboran¬
tieccłie supplicant cardinales. Intermittun¬
tur studia: et que modo continua erant in¬
terpolatis discursibus resumuntur. Nulla
uacatio suꝑ ẽ: seruus dei aut orat aut me¬
ditatur. aut legit. aut concionatur. Cideis
gͥ excusationes frustra expendi: conuocatõ¬
a multis partib frẽs diu ꝓfundeq suspirans
affatur. Uidetis frẽs: in qͣntis tribulationib
laboret eccłia. Pars quidem petri. et in italia.
et in aquitania auctore deo elisa: iam non
parturit sed abortit. Enasati sunt in
his regionibus scismatis defensores. Rome
magna pars nobilium.innocentium seqͥ¬
tur: et fauent ei multi fic̃elium. qui tam̃
temerarie multitudinis impetum formi¬

Expanded text:
longos circuitus repertus teneatur, ne fugilongos circuitus repertus teneatur, ne fugitipliciter haec exponens, quantum in se profecerit qui quotidie in illis epulabatur deliciis, quantum nobis profuerit, quibus ejusdem benedictionis reliquias nterea littolicae Virum Dei vocant, et ut adsit laboranti Ecclesiae, supplicant cardinales. Intermittuntur studia, et quae modo continua erant, interpolatis discursibus resumuntur. Nulla vacatio superest: Servus Dei aut orat, aut meditatur, aut legit, aut concionatur. Videns igitur excusationes frustra expendi  aa multis partibus fratres, diu profundeque suspirans, affatur: « Videtis, fratres, in quantis tribulationibus laboret Ecclesia. Pars quidem Petri, et in Italia, et in Aquitania, auctore Deo elisa, jam non parturit, sed abortit. Evasati sunt in his regionibus schismatis defensores. Romae magna pars nobilium Innocentium sequitur, et favent ei multi fidelium: qui tamen temerariae multitudinis impetum formi
Abbreviated transcription (Latin):
quietis temp. aliis se negociis occupauit: et
secedens in casulam pisatiis torquib circum¬
textam: solus meditationib diuinis uacare
disponit. Et repente occurrunt ei in diuer¬
sorio humili. quasi ad p̃sepe dñi consisten¬
ti amatoria cantica: et spũalium fercula
nuptiarum. Considerat et expauescit qͦd
quem etiam angli ꝓspicere desiderant.
fuscam ad amauerit sponsam: et decolora¬
tam a sole: tanto extollat p̾conio. ite dicat
eam totam formosam: nec ullam in ea
macłam cẽ Ipsam quoq sponsam dilecti¬
one languere miratur: et inquirit dili¬
genter. que sit illa caritas. cuius oscula
dulciora sunt uino: ad quoꝵ delibatio¬
nem canto affeccu anima impacient̾ an¬
helac. Cumq sponsus multis laudib spon¬
sam atcollat: non tam̃ in omnib plenam
ei sui copiam p̃beat: nec usq ad plenitudi¬
nem sacietatis se sponse desideranti conce¬
dat. Quesitus aliqndo ñ inueniat᷑: et pꝰꝰ

Expanded text:
quietis tempus, aliis se negotiis occupavit, et quietis tempus, aliis se negotiis occupavit, et secedens in casulam pisatiis torquibus circumtextam, solus meditationibus divinis vacare disponit. Et repente occurrunt ei in diversorio humili, quasi ad praesepe Domini consistenti, amatoria Cantica, et spiritualium fercula nuptiarum. Considerat et expavescit, quoquem etiam Angeli prospicere desiderant, fuscam adamaverit sponsam, et decoloratam a sole, tanto extollat praeconio, ut dicat eam totam formosam, nec ullam in ea maculam esse. Ipsam quoque sponsam dilectione languere miratur, et inquirit diligenter, quae sit illa charitas, cujus osculadulciora sunt vino, ad quorum delibationem tanto affectu anima impatienter anhelat. Cumque Sponsus multis laudibus sponsam attollat, non tamen in omnibus plenam ei sui copiam praebeat, nec usque ad plenitudinem satietatis se sponsae desideranti concedat: quaesitus aliquando non inveniatur, et post
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓeo ñ dico ut roget quis: impenitens ec
subito mortuus sine confessione et uiatico:
de corpore egͥdientem sp̃m ei reddidit. cuꝰ
iminister usq in finem extiterat. Corpus eiꝰ
a nepotib suis. quosin eccłia illa honorib sub¬
limauerat. inuentum in lecculo suo exanime.
et enormit̾ tumidum: in basilica quadam
hu̾matum est: sed postea a gaufrido carno¬
tensi epõ sedis aplice legato. inde extractum¬
est. aliasꝙ ꝓiectum. Nepotes quoq eius ab
eadem eccłia postea eliminati sunt. ⁊ omnis
ꝓgenies et plantatio a radice auulsa: ꝑ ex¬
tera regna tanti iudicii circumferens queri¬
monias exulauit. Tanto gͥ malo obruto. et
seisinate girardi redacto in eineres: uir deicũ
gaucho magno claram uallem reu̾titur.
Ndsunt fĩs. circumfusi pedib eus. grãs agc̃
deo: qui bonis iniciis. feliciores ꝓuentꝰ accu¬
mulat: et serui sui humilitatẽm ubiq glo¬
rificat et exaltat. Naccus uͦ uir dei aliqͦd

Expanded text:
pro eo non dico ut roget quis , impoenitens et pro eo non dico ut roget quis , impoenitens et subito mortuus, 1108 sine confessione et viatico, de corpore egredientem spiritum ei reddidit, cujus minister usque in finem exstiterat. Corpus ejus a nepotibus suis, quos in ecclesia illa honoribus sublimaverat, inventum in lectulo suo exanime, et enormiter tumidum, in basilica quadam humatum est: sed postea a Gaufrido Carnotensi episcopo Sedis apostolicae legato inde extractum, alioque projectum est. Nepotes quoque ejus ab eadem ecclesia postea eliminati sunt, et omnis progenies et plantatio a radice avulsa, per extera regna, tanti judicii circumferens querimonias, exsulavit. Tanto igitur malo obruto, et schismate Gerardi redacto in cineres, Vir Dei cum gaudio magno Claram-vallem revertitur. Adsunt fratres, circumfusi pedibus ejus: gratias agunt Deo, qui bonis initiis feliciores proventus accumulat, et servi sui humilitatem ubique glorificat et exaltat. 40. Nactus vero Vir Dei aliquod
Abbreviated transcription (Latin):
se ad sedem suam eum reducito. et satis faci¬
ens deo. redde ꝓ contumelia głam: et inu¬
niu̾so pͥncipatu tuo diuisos et discordes ad
caritatis reuocaunitatem. Subdere inno¬
ce̾ntio pap e: et sicut ei uniu̾sa obedit ex¬
clesia : tu quoq electo a deo tanto pare pon¬
debat. respondere nec poterat: sed statim
occurrit. et in pacis oscło recepit ep̃m: et e¬
adem qua eum abiurauerat manu. cum
totius exultatione ciuitatis. ad ꝓpͥam sedẽ
reduxit. Sed et deinceps abbas cum comite
iam familiarius et suauius loquens: pat̾ne
eũ monuit. ne adtã ĩpioᷤ ⁊ tã tem̾arios ausus
ultra exurgeret: ne dei patientiam in tan¬
tisirettaret flagiciis: ne pacem factam in ali¬
quo iuolaret. Pace itaꝙ omni aquitanice
eccłie reddita. solus girardus ꝑseuerat in
masis: sed non multo post adueniente die
ire. in domo sua miserabilit̾ extinctꝰ est. Et
cum dicat scͥptura. est peccatum ad mortẽ.

Expanded text:
se ad sedem suam eum reducito: et satisfacise ad sedem suam eum reducito: et satisfaciens Deo, redde pro contumelia gloriam, et in universo principatu tuo divisos et discordes ad charitatis revoca unitatem. Subdere Innocentio papae, et sicut ei omnis obedit Ecclesia, tu quoque electo a Deo tanto pare Pondebat respondere, nec poterat: sed statim occurrit, et in pacis osculo recepit episcopum; et eadem qua eum abjuraverat manu, cum totius exsultatione civitatis ad propriam sedem reduxit. Sed et deinceps Abbas cum Comite jam familiarius et suavius loquens, paterne eum monuit, ne ad tam impios, et tam temerarios ausus ultra exsurgeret, ne Dei patientiam tantis irritaret flagitiis, ne pacem factam in aliquo violaret. 39. Pace itaque omni Aquitaniae Ecclesiae reddita, solus Gerardus perseverat in malis: sed non multo post, adveniente die irae, in domo sua miserabiliter exstinctus est. Et cum dicat Scriptura, Est peccatum ad mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
Dunꝗd et ipsum sꝑnes: nunqͥd et ipsumsi¬
cut seruos eius contemnes: Lacrimabant᷑
uniusi qui aderant: et orationib intenti
p̃stolabantur exitum rei: et omniũ suspen¬
sa expectatio: nescio quid diuinũ fieri. celitꝰ
expectabat. Uidens comes abbatem in sp̃u ue¬
hem̃ti ꝓcedentem: et sacratissimũ dñi corpꝰ
ferentem in manib expauit et diriguit.
m̃brisꝙ tremebundis metu et dissolutis. qͣsi
amens solo ꝓuoluit᷑. Eleuatꝰ a militibus rur¬
sum in faciem ruit: nec quippiam alicui
loquens. aut intendens in aliquem: saliuis
ꝑ barbam defluentib: cũ ꝓfundis efflans
gemitib: epilepticus uidebatur. T̃umiur
dei ad eum ꝓpius accedit: et pede pulsans
accłitem. surgere iubet: et stare supra
pedes: et dei audire sententiam. Presens
est in quit pictauensis ep̃c. quẽ ab eccłia sua
expulisti÷ uade et reconciliare ei: et in os¬
culo scõ pacis cumeo iungito federa: et ip¬

Expanded text:
Numquid et ipsum spernes? numquid et ipsum siNumquid et ipsum spernes? numquid et ipsum sicut servos ejuuniversi qui aderant, et orationibus intenti praestolabantur exitum rei: et omnium suspensa exspectatio, nescio quid divinum fieri coelitus exspectabat. Videns Comes Abbatem in spiritu vehementi procedentem, et sacratissimum Domini corpus ferentem in manibus, expavit et diriguit, membrisque tremebundis metu et dissolutis, quasi amens solo provolvitur. Elevatus a militibus rursum in faciem ruit, nec quidpiam alicui loquens, aut intendens in aliquem, salivis in barbam defluentibus, cum profundis efflans gemitibus, epilepticus videbatur. Tum Vir Dei ad eum propius accedit, et pede pulsans acclivem, surgere jubet, et stare supra pedes, et Dei audire sententiam. « Praesens est, inquit, Pictavensis episcopus, quem ab ecclesia sua expulisti. Vade et reconciliare ei, et in osculo sancto pacis cum eo jungito foedera, et ip
Abbreviated transcription (Latin):
suscepturum. Dui ꝑ int̾nuncios ꝓtractus ẽ
sermo: et dum uicissim u̾bis se mutuo occu¬
pant. uir dei efficatiora arma corripiens.
ad altare scm̃ oblaturus et supplicaturus
accedit. Intrauerãt eccłiam quib licebat di¬
uinis initeẽ misteriis comes sustinebat ꝓfo
et diffusa in ppłm. homo dei iam ñ seagens
ut hominem: corpꝰ dnĩ suꝑ patenam ponit.
et secum tollit: atq ignea facie. ⁊ flammeis
ocłis. ñ supplicans sed minar foras egreditur :
et uerbis terribilib aggreditur ducem. Ro¬
gauimus te inquit: et spreuisti nos. Supplica.¬
uit tibi in alto quem iam tecum habuimꝰ
conuentu. seruoꝵ dei ante te adunata multi
tudo: et contempsisti. Ecce ad te ꝑcessit filius
uirginis: qui est caput et dñs eccłie quam
tu ꝑsequeris. Ad est̾ iudex tuus: in cuiusno¬
mine. omne genu curuatur. celestium ter¬
restrium. et infernoꝵ. Adest iudex tuus:
in cuius manus iilla tua anima deueniet.

Expanded text:
suscepturum. Diu per internuntios protractus est suscepturum. Diu per internuntios protractus est sermo: et dum vicissim verbis se mutuo occupant, Vir Dei efficaciora arma corripiens, ad altare sanctum oblaturus et supplicaturus accedit. Intraverant ecclesiam, quibus licebat divinis interesse mysteriis: Comes sustinebat pro et diffusa in populum, Vir Dei jam non se agens ut hominem, corpus Domini super patenam ponit et secum tollit, atque ignea facie, et flammeis oculis, non supplicans, sed minax foras egreditur, et verbis terribilibus aggreditur Ducem: « Rogavimus te, inquit, et sprevisti nos. Supplicavit tibi in altero quem jam tecum habuimus conventu, servorum Dei ante te adunata multitudo, et contempsisti. Ecce ad te processit Filius Virginis, qui est caput et dominus Ecclesiae, quam tu persequeris. Adest judex tuus, in cujus nomine omne genu curvatur, coelestium, terrestrium et infernorum. Adest judex tuus, in cujus manus illa tua anima deveniet.
Abbreviated transcription (Latin):
esset quod modo putabat᷑ difficile: et qd uide¬
bat᷑ impossibile : repentino ꝓuentu possibile¬
redderetur. Itaq apud partinacum hinc¬
et inde conueniunt: et in pͥmis de diuisione
ecclesie. et de scissure obstinatione. que infra
alpes insola aqͥtania quasi nebule corruptela
consederat. multis modis et rationib aseruis
dei comiti intimatum est. quod eccłia una
est: et quieqͥd extra eam est quasi extra ar¬
cham. iudicio dei necesse est int̾ire et dilui.
Adducta quoq exempla dathan et abiron
quosreatu scismatis terra iuiuos absorbuit.
nec tanto malo uindictam dei aliqndo de¬
fuisse monstratum. his auditis comes ex
parte sano usus consilio: respondit se
in obedientiam innocentii pape. posse dare
consensum: sed in restitutionem epõꝵ qͦs
de sedib suis expulerat. nulla rationem
duci: qm̃ implacabilit̾ eum offenderant.
et iurauerat se eoꝵ pacem nullo tempore

Expanded text:
esset quod modo putabatur difficile; et quod videesset quod modo putabatur difficile; et quod videbatur impossibile, repentino proventu possibileredderetur. Itaque apud Partiniacum hinc inde conveniunt; et in primis de divisione Ecclesiae, et de scissurae obstinatione, quae infra Alpes in sola Aquitania, quasi nebulae corruptela consederat, multis modis et rationibus a servis Dei Comiti intimatum est, quod Ecclesia una est, et quidquid extra eam est, quasi extra arcam, judicio Dei necesse est interire et dilui. Adducta quoque exempla Dathan et Abiron, quos pro reatu schismatis terra vivos absorbuit , nec tanto malo vindictam Dei aliquando defuisse monstratum est. His auditis, Comes ex parte sano usus consilio, respondit, se in obedientiam Innocentii papae posse dare consensum; sed in restitutionem episcoporum, quos de sedibus suis expulerat, nulla ratione induci, quoniam implacabiliter eum offenderant, et juraverat se eorum pacem nullo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
quem immergeret guituri suo: ut extracto de¬
mone uiueret. Sed diabolus cui datus erat
eum int̾ hec u̾ba extixit: et pestilentem
amimam in infernum demersit. Archip̃sb.¬
ter quoq qui petri inuasoris pictauensis ec¬
clesie synodum denunciabat: coram ipsis
quos ad conuentum ꝑfidie inuitabat a di¬
abolo correptus est. Sed et in alios multos qͥ
in scismate illo feruentiores extiterant: ma¬
nus diuina manifestam exercuerat ultionẽ.
ꝓpter hec et alia huiusmodi. ante homines
confundi ceꝑat girardus: et cimens opponi
sibi que negarinon pot̾ant: conuentus pub¬
licos euadebat. Significatum est int̾im comi¬
ti ꝑ uiros illustres. qui ad eum securius aude¬
bant accedere. quod abbas clareuallis. et
colloquium eius expeterent: quoꝵ erat stu
mouendo tractarent. ꝑ suasumq est illi ne
tantoꝵ deuitaret colloquium: quia poterat
fieriut cõmunicato cum eis consilio. et facile

Expanded text:
quem immergeret gutturi suo, ut extracto daequem immergeret gutturi suo, ut extracto daemone viveret. Sed diabolus, cui datus erat, eum inter haec verba exstinxit, et pestilentem animam in infernum demersit. Archipresbyter quoque, qui Petri invasoris Pictavensis Ecclesiae synodum denuntiabat, coram ipsis, quos ad conventum perfidiae invitabat, a diabolo correptus est. Sed et in alios multos, qui in schismate illo ferventiores exstiterant, manus divina manifestam exercuerat ultionem; propter haec et alia hujusmodi, ante homines confundi coeperat Gerardus, et timens opponi sibi quae negari non poterant, conventus publicos evitabat. 37. Significatum est interim Comiti per viros illustres, qui ad eum securius audebant accedere, quod Abbas Clarae-Vallensiscolloquium ejus expeterent; quorum 1107 etmovendo tractarent. Persuasumque est illi, ne tantorum virorum devitaret colloquium: quia poterat fieri, ut communicato cum eis consilio, facile
Abbreviated transcription (Latin):
huc ingalliis demorante. missi sunt abbas
nr̃ clareuallensis. et ioslenus uen̾abilis
epc̃ suessionensis. et pictatum usq uenert̃.¬
ut tam ipsum qͣm p̃dictum pͥncipem conuenirers.
At ille iam eodem principe ꝑsuaso. impudent̃
m eccłiam catholicam a qua se p̃cidebat conuicia
iaculari. et pollicitam pͥus innocentio subtrahe¬
re obedientiam: anacletum suum electũ digniꝰ.
los p̃dicare. Unde factum est ut animati et
armati in insaniam clerici: publice ex ea die
ꝑsecutionem catholicis intentarent. Prius tam̃
obtulerat abbas sc̃s in coꝵ eccłia sacrificiũ deo.
Post cuius discessum decanꝰ ciusdem eccłie. alta¬
re in quo diuina mist̾ia celebrarat: impie qui¬
dem. sed ñ impune confregit. Si quidem post
breue tempus ꝑcussus a deo cum animam exa¬
laret: domum in qua moniebatur plenam ui¬
dit demonib: et se a demonio iugular clami¬
tans: cultellum a circũstantib postulabat.

Expanded text:
huc in Galliis demorante missi sunt Abbas huc in Galliis demorante missi sunt Abbas noster Clarae-Vallensis, et Joslenus venerabilis episcopus Suessionensis, et Pictavim usque venerut tam ipsum quam praedictum principem convenirent. At ille jam eodem principe persuaso, impudenter in Ecclesiam catholicam, a qua se praecidebat, convicia coepit jaculari, et pollicitam prius Innocentio subtrahere obedientiam. Anacletum suum electum digniorelos nominare. Unde factum est ut animati et armati in insaniam clerici, publice ex ea die persecutionem Catholicis intentarent. Prius tamenobtulerat, etc., obtulerat Abbas sanctus in eorum ecclesia sacrificium Deo. Post cujus discessum, decanus ejusdem ecclesiae altare, in quo divina mystesia celebrarat, impie quidem, sed non impune confregit. Siquidem post breve tempus percussus a Deo, cum spiritum exhalaret, domum, in qua moriebatur, plenam vidit daemonibus; et se a daemonio jugulari clamitans, cultellum a circumstantibus postulabat
Abbreviated transcription (Latin):
adomnes mulieres deinceps int̾dicit acces¬
sum. Extinctis itaq sacram̃talib illis lumi¬
nib ⁊ extincta est deinceps tota uirtꝰ diaboli
et mulicri post confessionem cõmunican¬
ti. nunqm postea apparuit inimicꝰ: sed ir¬
regressibiliter eliminatus aufugit. Hisita
patiatis: simul abbas et legatus in gre¬
diuntur aquitamam. Intim gerardus as¬
sensu comitis burdẽgalensem archiep̃a¬
tum occupau̾at: et simul burdegalensem
et engolismensem detinebat eccłiam. Sed ef¬
fluentio pecunis qͣs in assentatoꝵ manꝰ
iniecerat ÷ et magis ac magis cognita ueri¬
tate. iam defluebant ab ec fubsidia pͥncipũ
et ꝑfidie cius timebant existere defensores.
Morabatur itaq in locis illis in quib secu¬
riorem se putabat: nec iam facile publicis
sese conuentibus p̃sentabat. Ut enim pͥus
gesta breuiter repetamꝰ: ubi pͥmum ceptt
audiri. quid adu̾sus eccłiam dei gerardus
ille machinaretur. ab innocentio papa ad¬

Expanded text:
ad omnes mulieres deinceps interdicit accesad omnes mulieres deinceps interdicit accessum. Exstinctis itaque sacramentalibus illis luminibus, exstincta est deinceps tota virtus diaboli, et mulieri post confessionem communicanti, nunquam postea apparuit inimicus, sed irregressibiliter eliminatus aufugit. 36. His itaque patratis, simul Abbas et legatus ingrediuntur Aquitaniam. Interim Gerardus, assensu Comitis, Burdegalensem archiepiscopatum occupaverat, et simul Burdegalensem et Engolismensem detinebat ecclesiam. Sed effluentibus pecuniis, quas in assentatorum manus injecerat, et magis ac magis cognita veritate, jam defluebant ab eo subsidia principum, et perfidiae ejus timebant existere defensores. Morabatur itaque in locis illis, in quibus securiorem se putabat, nec jam facile publicis sese conventibus praesentabat. Ut enim prius gesta breviter repetamus, ubi primum coepit audiri quid adversus Ecclesiam Dei Gerardus ille machinaretur, ab Innocentio papa ad
Abbreviated transcription (Latin):
et si quid pocest agat. Egit mulier quod
iussum fuerat. et recubians in lectũo suo:
signo crucis munita. iuxtase bacłm ponit.
Adest ille continuo: sed nec ad consuetũ
opus. nec ad ipsum cubile p̃sumit accedere:
minatur tam̃ acerrime. quod discedente ui¬
ro dei. ipse in eius supplicia reu̾teret᷑. Insta¬
bat dies dñica: et uoluit uir dei ꝑ edictũ
ep̃i. popłm in eccłiam accersiri. Cumq ipsa
die maximus popls ad eccłiam conuenisset:
unt̾ inissarum sollemnia comitantib epĩs.
Gaufredo carnotensi. et bricio namnetensi
ipse ad imbonem conscendit: et ut omnes
qui in eccłia erant. accensas candelas in mani¬
bus tencant. locuturuᷤ edicit. Quod et ipse
cũ epĩs et clericis faciens. mauditos diaboli
ausus publice aꝑit: et fornicatorem spm̃. qui
intam horrenda inquinam̃ta etiam contra
naturam stiam exarserat. cum õiuna fideli¬
um qui aderanc subscriptione anathema¬
tizat: et auccoritate xp̃i. tam ad illam qͣm

Expanded text:
et si quid potest, agat. » Egit mulier quod et si quid potest, agat. » Egit mulier quod jussum fuerat, et recubans in lectulo suo signo crAdest ille continuo, sed nec ad consuetum opus, nec ad ipsum cubile praesumit accedere: minatur tamen acerrime, quod discedente Viro Dei, ipse in ejus supplicia reverteretur. Instabat dies dominica, et voluit Vir Dei per edictum episcopi populum in ecclesiam accersiri. Cumque ipsa die maximus populus ad ecclesiam convenisset, inter Missarum solemnia comitantibus episcopis, Gaufredo Carnotensi, et Brictio Nannetensi, ipse ad ambonem conscendit, et ut omnes qui in ecclesia erant, accensas candelas in manibus teneant, locuturus edicit. Quod et ipse cum episcopis et clericis faciens, inauditos diaboli ausus publice aperit, et fornicatorem spiritum, qui in tam horrenda inquinamenta, etiam contra naturam suam, exarserat, cum omnium fidelium qui aderant subscriptione anathematizat: et auctoritate Christi tam ad illam, quam
Abbreviated transcription (Latin):
infestatur. Deniq in publicum: scelus tan¬
tum effusum est. Quo audito et cognito
maritus: cius contubernium execratur.
Interea ad locum p̃dictum uir dei cũ comi¬
tatu suo aduen̾at: cuius ut audiuit ad¬
uentum infelix mulier. se ad pedes eius
tremebunda ꝓiecit. ꝑit ei lacrimis ꝑfu¬
sa. passionem horribilem et ludificationẽ
Addit sibi ab oppressore suo aduentũ eius
p̃dictum÷ et minaciter int̾dictum. ne ante
eius ueniret p̃sentiam: quia nichil ei ꝓdes¬
sec÷ et ipse. recedente abbate. qui fuerat ama¬
tor. crudelissimus fieret ꝑsecutor. Audiens
hec iir dei blandis u̾bis consolãtur mulie¬
rem. et de celo ꝓmittens auxilium: p̃cipit
ut die alt̾a. iam enim nox instabat. confi¬
dens in dño reu̾tatur. Reu̾sa mane.cum ui¬
ro dei blasphemias et minas quas eadem noc¬
te ab incubo suo audierat retulisset: ne cu¬
resinquit uir dei minas eius: sed uade tol¬
le baculum hunc nr̃m: ⁊ pone in lectulotuo:

Expanded text:
infestatur. Denique in publicum scelus taninfestatur. Denique in publicum scelus tantum effusum est. Quo audito et cognito, maritus ejus contubernium exsecratur. Interea ad locum praedictum Vir Dei cum comitatu suo advenerat - cujus ut audivit adventum infelix mulier, se ad pedes ejus tremebunda projecit. Aperit ei lacrymis perfusa passionem horribilem, et ludificationem ant. Addit sibi ab oppressore suo adventum ejus praedictum, et minaciter interdictum ne ante ejus veniret praesentiam, quia nihil ei prodesset; et ipse, recedente Abbate, qui fuerat amator, crudelissimus fieret persecutor. Audiens haec Vir Dei, blandis verbis consolatur mulierem, et de coelo promittens auxilium, praecipit ut die altera, jam enim nox instabat, confidens in Domino revertatur. Reversa mane, cum Viro Dei blasphemias et minas, quas eadem nocte ab incubo suo audierat, retulisset: « Ne cures, inquit Vir Dei, minas ejus; sed vade, tolle baculum hunc nostrum, et pone in lectulo tuo,
Abbreviated transcription (Latin):
domo scdingenꝰ et spẽs suas: se cum eom
aquitaniam ꝓfecturum. Ibant gͥsimul:
et ne multis ambagib utar: simulnanne¬
tum uenerunt. Frat autem in regione
illa misera mulier: que a quodam pecu¬
lance diabolo uȩxabatui. habebat autẽ
uirum: huius tamen tam execrabilis com¬
mercii ꝓrsus ignarum. Abitebatur gͥ ea.
etiam in eodem lecto cubante marito. in¬
uisibiliter impurissimus ille adulter: et in
credibili uexabat libidine. Sex annis tantũ
latuit inalum: nec decexit mulier ꝑdita.
tanti criminis ꝓbram. Septimo uͦ anno. con¬
fusa est inse ipsa. et expauit: tumꝓpt̾ collu¬
uionem tam continue turpitudinis. tum
ꝓpt̾ timorem dei: cuius iudicio singulis
mom̃tis timebat int̾cipi et damnari. Con¬
fugit ad sacerdotes: et piaculum confite
tur. Pagrat loca scã. et scõꝵ implorat suf¬
fragia: sed nulla ei confessio. nulla oratio.
nulla elemosinarum largitio suffragat᷑.
Cotidie ut pͥus. et importunius a demone

Expanded text:
domo secundum genus et species suas, se cum eo in domo secundum genus et species suas, se cum eo in Aquitaniam profecturum. Ibant igitur simul, et ne multis ambagibus utar, simul Nannetum venerunt. Erat autem in regiilla misera mulier, quae a quodam petulante diabolo vexabatur. Habebat autem virum, hujus tamen tam exsecrabilis commercii prorsus ignarum. Abutebatur igitur ea, etiam in eodem lecto cubante marito, inviscredibili vexabat libidine. 35. Sex annis tantum latuit malum, nec detexit mulier perdita tanti criminis probrum. Septimo vero anno confusa est in se ipsa, et expavit, tum propter colluvionem tam continuae turpitudinis, tum propter timorem Dei, cujus judicio singulis momentis timebat intercipi et damnari. Confugit ad sacetur. Peragrat loca sancta, et sanctorum implorat suffragia: sed nulla ei confessio, nulla oratio, nulla eleemosynarum largitio suffragatur. Quotidie ut prius et importunius a daemone
Abbreviated transcription (Latin):
legerunt: et ꝓphanas ei imponentes manꝰ:
execrabile eius caput nontam unxerunt
qͣm contaminauerunt. Simile huic mon¬
strum in lemouicensi eccłia intruserunt.
rannulfum q̃ndam doratensem abbatem.
quem ñ multopost ultio diuina secuta est.¬
et cadens resupinus de equo in uia plana:
uno tantum lapide ultore. qui adhoc ibi e¬
rat relictus. infixo capiti eius. et quassato
cerebro expirauit. udiens hec et huius¬
modi uir uenerabisis Gaufredus carnoten¬
sis ep̃c̃. cui a papa innocentio. aquitanie le¬
gatio fuerat comm̃data. uehem̃ter indo¬
luit: et succurrendum ꝑiclitanti eccłie
postpositis aliis negociis. sine ulla dilatio¬
ne decreuit. Abbatem gͥ clareuallensem
petit et obsecrat: ut sibi ad tanta mala eli¬
minanda succurrat. Assensit uir dei: et se
in ꝓrimo congregationem monachoꝵ. in
britanniam in locum quem iuxta nannecũ.
comitissa ermengardis parauierat ductu¬
rum intimat: et ꝓmittit disposita illa

Expanded text:
legerunt; et profanas ei imponentes manus, legerunt; et profanas ei imponentes manus, exsecrabile caput ejus non tam unxerunt, quam contaminaverunt. Simile huic monstrum in Lemovicensi Ecclesia intruserunt Ramnulfum quemdam Doratensem abbatem, quem non multo post ultio divina secuta est. Cadens enim resupinus de equo in via plana, uno tantum lapide ultore, qui ad hoc ibi erat relictus, infixo capiti ejus, et quassato cerebro exspiravit. 34. Audiens haec et hujusmodi vir venerabilis Gaufredus Carnotensis episcopus, cui a papa Innocentio Aquitaniae legatio fuerat commendata, vehementer indoluit, et succurrendum periclitanti Ecclesiae, postpositis aliis negotiis, sine ulla dilatione decrevit. Abbatem igitur Clarae-Vallensem petit et obsecrat, ut sibi ad tanta mala eliminanda succurrat. Assensit vir Dei, et se in proximo congregationem monachorum in Britanniam, in locum quem juxta Nannetum comitissa Ermengardis paraverat, ducturum intimat; et promittit disposita illa