comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tri dicitur coȩternus: Augustinus. De
ho quidem nobis etiam aduersus alios
diuersa contentio ẽ: et ideo ne difficilior
sit explanatio ueritatis: causam primũ ꝓ¬
ponemus erroris. Nam ab uno malȩ cre¬
dulitatis orsiprincipio: in duo quodam mͦ
intelligentie dissimilis deliramenta fin¬
duntur. Est nanq utrisq commune: unã
xp̃i natiuitatem. non duas p̃dicare. Sed
alis illam pͥncipalem qua ante omnia ex dõ
natus ẽ ds: alii hanc tantum qua ex uir¬
gie processit hic dominus. ꝓprii dogma¬
tis definitione recipiunt: qui ꝑ conseq̾n¬
tiam male iacti seminis. insimilis blasphe¬
miȩ baratrum ceciderunt. Ecce enim qui
ex uirgine non credunt natum: omnem
euangłioꝵ fidem. omnẽ baptismatis utili
mam omnẽ noui testamenti auctoritatẽ. ue¬
lut quadam iudaicȩ incredulitatis cecitate
subuertunt. Et ideo nec ipsam quidem ma¬
iestatem in dei filio cognouisse putandi st̃:
quia sacramentũ mediatoris quo eum in¬

Expanded text:
tri dicitur coaeternus? Aug. De tri dicitur coaeternus? Aug. De hoc quidem nobis etiam adversus alios diversa contentio est: et ideo ne difficilior sit explanatio veritatis, causam primum proponamus erroris. Nam ab uno malae credulitatis orsi principio, in duo quodammodo intelligentiae dissimilis deliramenta funduntur. Est namque utrisque commune, unam Christi nativitatem, non duas praedicare. Sed alii illam principalem qua ante omnia ex Deo natus est Deus, alii hanc tantum qua ex Virgine processit hic 344 Dominus, proprii dogmatis definitione recipiunt; qui per consequentiam male jacti seminis, in similis blasphemiae barathrum ceciderunt. Ecce enim qui ex Virgine non credunt natum, omnem Evangeliorum fidem, omnem baptismatis utilitmam, omnem Novi Testamenti auctoritatem, velut quadam Judaicae incredulitatis caecitate subvertunt. Et ideo ne ipsam majestatem quidem in Dei Filio cognovisse putandi sunt, quia sacramentum mediatoris, quo eum in
Abbreviated transcription (Latin):
ti similis natus expressit. ⁊ ut et ueram
carnem suscepisse eum constet ex matre:
et indifferentem deitatem habere constet
expatre. Quib in unam ꝑsonam in com¬
prehensibili mediatoris dispensatione con¬
iunctis: seruauit singulis propria: sed con¬
iunxit propruis aliena. Seruauit ꝓpria:
dum non amisit immensitatẽ deitatis. et
infirmitatem non respuit carnis. Con¬
iunxit ꝓpriis aliena: dum idem atq in¬
separabilis xpc̃. et proprio carnis occidi¬
tur. et proprio deitatis apud inferos ñ te¬
netur. Proprio carnis.gustauit uita mor¬
tem: proprio deitatis ꝑpetuam reddidit
carnem. Non ergo recte dicitur. infilio
pater est passus: qm̃ in carne quȩ ei non
est cum patre communis. passus ẽ filius.
Itaq glorificata est caro maiestate: dum
maiestas humiliata docetur in carne. S¬
utrunq non de duobus xp̃is sieut putas:
sed de uno atq eodem ipso quẽ post partũ
uirginis dm̃ et hominem nouimus. noscer

Expanded text:
ti similis natus expressit, ut et veram ti similis natus expressit, ut et veram carnem suscepisse eum constet ex matre, et indifferentem deitatem habere constet ex Patre. Quibus in unam personam incomprehensibili mediatoris dispensatione conjunctis, servavit singulis propria, sed conjunxit propriis aliena. Servavit propria, dum non amisit immensitatem divinitatis, et infirmitatem non respuit carnis. Conjunxit propriis aliena, dum idem atque inseparabilis Christus, et proprio carnis occiditur, et proprio deitatis apud inferos non tenetur. Proprio carnis gustavit vita mortem; et proprio deitatis, perpetuam reddidit carnem. Non ergo recte dicitur in Filio Pater esse passus, quoniam in carne quae ei non est cum Patre communis, passus est Filius. Itaque glorificata est caro majestate, dum majestas humiliata docetur in carne. Sutrumque non de duobus Christis, sicut putas, sed de uno atque eodem ipso, quem post partum Virginis Deum et hominem novimus, nos cer
Abbreviated transcription (Latin):
ream et imaginariam carnẽ. aut carnalẽ
et mortalem eius p̃dicem deitatem. Non se¬
paro: ne dei patris unam scd̾m carnem. al
teram scd̾m maiestatem introducere uide¬
ar prolem: quia idem dei filius et sine ini¬
tio processit expatre: et scđm tempus nasci
est dignatus ex uirgine. Impassibilis in
suo. passus innr̃o: dum incomp̃hensibilẽ
maiestatem. uelut quodam indumento car¬
nis uestire dignatus ẽ. Ex utroq una me¬
diatoris ꝑsona: non una substantia. Una
inquam ꝑsona. ne sit non unus xp̃c: ñ
una substantia. ne mediatoris dispensati¬
one summota. aut dei tantum dicatur aut
hominis filius. Non ego in xp̃o susceptam
carnem ꝑpetuitate diuinȩ generationis
extendo: nec immensam deitatem corporei
ortus ȩtate concludo: quia idem indiui¬
nitate auctor est rerum. qui in carne redẽp¬
tor est hominum. Idem impassibilis inse.
qui passus incorpore: dum sic utriꝰ q na¬
turȩ proprietatem. uere ex utraq gignen¬

Expanded text:
ream, et imaginariam carnem; aut carnalem et mortalem praedicem dietatem. Non separo, ne Dei Patris unam secundum carnem, et alteram secundum majestatem introducere videar prolem: quia idem Dei Filius et sine initio processit ex Patre, et secundum tempus nasci est dignatus ex Virgine. Impassibilis in suo, passus in nostro, dum incomprehensibilem majestatem 343 velut quodam indumento carnis vestire dignatus est. Ex utroque una mediatoris persona, non una substantia. Una inquam persona, ne sit non unus Christus; non una substantia, ne mediatoris dispensatione submota, aut Dei tantum dicatur, aut hominis Filius. Non ergo in Christo susceptam carnem perpetuitate divinae generationis extendo: nec immensam dietatem corporei ortus aetate concludo; quia idem in divinitate auctor est rerum, qui in carne Redemptor est hominum: idem impassibilis in se, qui passus in corpore; dum sic utriusque naturae proprietatem vere ex utraque gignen
Abbreviated transcription (Latin):
do mortuum eẽ filiũ dei. non scđm penã
in iusticiȩ quam ex toto non habuit:sed se¬
cundum legemnaturȩ quã ꝓhumani
generis redemptione suscepit. Illa mor¬
te de qua dicit᷑. quis ẽ homo qui uiuet
et non uidebit mortem: non illa quam ysaias
dicit. mortui autem uitam ñ uidebunt. Illa
quȩ scđm naturam generalis est cunctis: non
illa quȩ specialis est malis. Putemus ergo
hanc eẽ quodam mͦ uim ac potentiam se¬
minis. quȩ et anima animas reparet. ist
carnem omniũ nr̃m carne iudicio immi¬
nente resuscitet: dum ꝑ operationẽ ꝓpriȩ
deitatis cuncta uiuificans. ex uno suscep¬
ti hominis grano. mnumerabilem patri
redditurus est messem. Tunc separaturꝰ ẽ
azizaniis segetem: cum iustis ceperit retri¬

Expanded text:
do mortuum esse Filium Dei, non secundum poenam do mortuum esse Filium Dei, non secundum poenam injustitiae quam ex toto non habuit, sed secundum legem naturae quam pro humani generis redemptione suscepit: illa morte de qua dicitur: Quis est homo qui vivet, et non videbit mortem ? non illa de qua Isaias dicit: Mortui autem vitam non videbunt . Illa quae secundum naturam generalis est cunctis, non illa quae specialis est malis. Putemus ergo hanc esse quodammodo vim ac potentiam seminis, qua et anima animas reparet: et carne omnium nostrum carnem judicio imminente resuscitet, dum per operationem propriae deitatis cuncta vivificans, ex uno suscepti hominis grano, innumerabilem Patri redditurus est messem. Tunc separaturus est a zizaniis segetem , cum justis coeperit retri
Abbreviated transcription (Latin):
illo triduo sic potuit deserere. ut ipsa non
apud inferos xp̃i anima non diuinitas fuit:
fuit inquam.Neq enim aliter eum uideo
potuisse resuscitare carnem suam:si apud
inferos p̃dicem uelut absentis dei ñ fuisse
potentiam. Nec tamen ideolocalem nos dei
credat aliquis predicare p̃sentiam. de quo
ista propter manifestationẽ certi operis di¬
cimus: quia alicubi fuit. sicut qui ubiq ñ
defuit. Iacebat quantum ad carnẽ mortu¬
us insepulchro: mortuos suscitans in infer¬
no: uitam tribuens uniuersis in celo. Non
mundum dimittens.ad celum ascendit:
dem tempore. totũ totus impleuit: qui ali¬
cubi operum manifestatione piis apparens.
agnitionẽ p̃sentię suȩ indignis negauit:
non immense deitatis absentiam ꝓcurauit.
Uis nos se de hac mediatoris morte quid
sentiam: Omniũ quȩ ame insuꝑioribus
incidentium questionum necessitate dis¬
ꝑsa sunt.prorsusista sententia ẽ. qua cre¬

Expanded text:
illo triduo sic potuit deserere, ut ipsa non illo triduo sic potuit deserere, ut ipsa non apud inferos Christi anima, non divinitas fuit. Fuit, inquam: neque aliter eum video potuisse resuscitare carnem suam, si apud inferos praedicem velut absentis Dei non fuisse potcredat aliquis praedicare praesentiam; de quo ista propter manifestationem certi operis dicimus, quia alicubi fuit sicut qui ubique non defuit. Jacebat quantum ad carnem mortuus in sepulcro, mortuos resuscitans in inferno, vitam tribuens universis in coelo: non mundum dimittens ad coelum ascendit, dem tempore totum totus implevit, qui alicubi manifestatione operum plus parens, agnitionem praesentiae suae indignis negavit, non immensae deitatis absentiam procuravit. CAPUT XXV. Vis nosse de hac mediatoris morte quid sentiam? Omnium quae a me in superioribus incidentium quaestionum necessitate dispersa sunt, prorsus ista sententia est: qua cre
Abbreviated transcription (Latin):
plenioris intelligentiȩ contemplatione ĩa
capiunt. Ergo inquis mortem dei filius et
in anima non ꝑtulit: et in maiestate ñ sensit.
Quid gͦ dicebas eẽ quod ꝑtulit: Sensit ꝓr¬
sus et ꝑtulit: sed participatione morbi alie¬
ni: non ꝓprietate uulneris sui. Sensit sic̃
oinnes sentiunt. qui moriente carne mentibꝰ
uiuunt: non sicut impii qui in utraq sicut
idem ait. gehennis ignibꝰ occidunt᷑. Quidã
sane communẽ mortem etiam hoc pacto dif¬
finiunt: dicentes nichil aliud hanc ẽẽ.quã
cum diuersarũ rerum consensu uitam fa¬
cientiũ uelut ꝑdiscidium quoddam ab in¬
uicem fuerit facta discessio. Hȩc si hominis
mors ẽ. quȩ non consumit iuncta sed diui¬
dit. dum origini suȩ utrunq restituit: qͥd
de saluatoris anima nunc dicemus. quȩ
ut non dicam ꝓpter inhabitantẽ diuini¬
tatem et ꝓpter iusticiam singularem.certe
propter communẽ moriendi sortem.corpus

Expanded text:
plenioris intelligentiae contemplatione jam plenioris intelligentiae contemplatione jam capiunt. CAPUT XXIV. Ergo, inquis, mortem Dei Filius et in anima non pertulit, et in majestate non sensit? Quid ergo dicebas esse quod pertulit? Sensit prorsus et pertulit, sed participatione morbi alieni, non proprietate vulneris sui. Sensit sicut omnes sentiunt, qui moriente carne mentibus vivunt: non sicut impii, qui in utraque parte, sicut idem ait, gehennae ignibus occiduntur. Quidam sane communem mortem etiam hoc pacto definiunt; dicentes nihil aliud hanc esse quam cum diversarum rerum consensu vitam facientium, velut per dissidium quoddam ab invicem fuerit facta discessio. Hmors est quae non consumit juncta, sed dividit, dum origini suae utrumque restituit; quid de Salvatoris anima nunc dicemus, quae ut non dicam propter inhabitantem divinitatem, et propter justitiam singularem, certe propter communem moriendi sortem corpus
Abbreviated transcription (Latin):
corporis: Corpus autem inspeleo fuisse
nullus ignorat. Restat ut diuinitati. uel
menti. uox ista conueniat. Sed dicit aliqͥs
Diuinitatis hanc. non animȩ xp̃i credimus
uocem. Et quid meo cui promittebat᷑ acci¬
pimus: Hodie inquit latroni mecũ eris
inparadyso: eiiius corpus usq ad futuram
resurrectionẽ mors communis inclusit. Ani
mox uocatur:quenqũane adhuc impiũ
credimus.qui dicere audeat. qm̃ anima sal¬
uatoris nri triduo illo corporee mortis a¬
pud inferos custodiȩ mancipatur : Et qͥs
inquis ẽ alius qui instante passione xp̃i in¬
gemuit dicens: tristis est anima mea usq
ad mortem: Tristis usq ad mortem propt̃
affectum suscepte carnis. non propter mor¬
tem: cum beatitudinem spondet societas dei¬
tatis. Hon initium meroris mors ista. s finis ẽ.
Nec incipiunt post hanc iustorum flagella
sed desinunt: cum et impedimenta materiȩ
fluctuantis exponunt: & auctorem suum

Expanded text:
corporis? Corpus autem in spelaeo fuisse corporis? Corpus autem in spelaeo fuisse nullus ignorat. Restat ut divinitati, vel menti vox ista conveniat. Sed dicit aliquis: Divinitatis hanc, non animae Christi credimus vocem. Et quid in eo cui promittebatur accipimus? Hodie, inquit latroni, mecum eris in paradiso: cujus corpus usque ad futuram resurrectionem mors communis inclusit. Animmox vocatur, quemquamne adhuc tam impium credimus, qui dicere audeat, quoniam anima Salvatoris nostri triduo illo corporeae mortis, apud inferos custodiae mancipatur? Et quis, inquis, est alius qui instante passione Christi ingemuit, dicens: Tristis est anima mea usque ad mortem ? Tristis usque ad mortem, propter affectum susceptae carnis, non post mortem, cum beatitudinem spondet societas deitatis. Non initium moeroris mors ista, sed finis est. Nec incipiunt post hanc justorum flagella, sed desinunt, cum et impedimenta materiae fluctuantis exponunt, et auctorem suum
Abbreviated transcription (Latin):
nos pͥmũ iccirco non facit: quia mors ista ñ
conditionis uidetur eẽ. sed criminis. Nam
remota culpa iubemur homines ñ tinere:
qui cum possint corpus. animam tamen ne¬
gantur occidere. De hinc: qm̃ deo tantum
dicitur eẽ possibile: de quo filiũ suũ unige¬
nitum et communione naturȩ et ȩquali¬
tate potentie. non hoc credimus meruisse.
Suscepit gͦ saluator conditionem mortis
nr̃ȩ: sed non ita ut deteriorem faceret. cũ
preter consuctudinẽ dominari eam ꝑmit¬
tebat animȩ: s potius ut nichil hanc ob
mantibus animas interire. Nonne in salua¬
tore nr̃o licet inhismortem non repellente der¬
cium tamen atq speciale maiestas ẽ. quam
non potuit mors humana contingere:ad sũ¬
mã. uideamus ineruce positus quid ꝓmisit
non post triduum: cũ carnẽ meã de sepulchri
requie suscitauero: non cũ in me primitias
future resurrectionis ostendero. Cuius pu¬
tamus hȩc uox est: maiestatis. mentis. an

Expanded text:
nos primum idcirco non facit, quia mors ista non nos primum idcirco non facit, quia mors ista non conditionis videtur esse, sed criminis. Nam remota culpa jubemur homines non timere, qui cum possint corpus, animam tamen negantur occidere. Dehinc, quoniam hoc Deo tantum dicitur esse possibile, de quo Filium suum unigenitum et communione naturae, et aequalitate potentiae non hoc credimus meruisse. Suscepit ergo Salvator conditionem mortis nostrae, sed non ita ut deteriorem faceret, cum praeter consuetudinem dominati eam permittebat animae, sed potius ut nihil hanc obemantibus, animas interire. Nonne in Salvatore nostro, licet in his mortem non repellente, tertium tamen atque speciale majestas est, quam non potuit mors humana contingere? Ad summam videamus, in cruce positus quid promisinon post triduum, cum carnem meam de sepulcri requie suscitavero, non cum in me primitias futurae resurrectionis ostendero. Cujus putamus haec vox est? majestatis, mentis, an
Abbreviated transcription (Latin):
serit: om̃s eoꝵ machinaᷤᷤ facili ratione con¬
fundit. Ergo ut dicere cȩperamus: anima ñ
aliter quam sollucem dieiuitam tribuit car¬
ni cũ uenerit: mortem efficit cũ recedit. Quã
nequis putet corporis morte consumi: audi¬
at quid de hoc dñs in euangeliis generali
auctoritate definat. Nolite inquit timere
eos qui corpus occidunt. animam autẽ non
possunt occidere: sed timete eum potiꝰ. qui
animã et corpus potest occidere ingehennã
ignis. Si gͦ suꝑstite anima corpus constat
occidi. et propterea consequens et necessariũ
non est animas corporum internȩtione con¬
sumi: hoc si ita ẽ: etiam post mortẽ corporis.
nichilominus mentib uiuit᷑. Quod si id
de uno quoq nr̃m recte sentitur: quomͦ fons
uitȩ propter participationem humanȩ
mortis uiuificandi potentiam ꝑdidisse ia¬
ctatur: S potest inquis. anima et corpus
occidi ingehennam ignis. Quod aduersũ

Expanded text:
serit, omnes eorum machinas facili ratione conserit, omnes eorum machinas facili ratione confundit. Ergo, ut dicere coeperamus, anima non aliter quam sol vitam tribuit carni cum venerit, mortem efficit cum recedit. Quam ne quis putet corporis morte consumi, audiat quid de hoc Dominus in Evangeliis generali auctoritate definiat: Nolite, inquit, timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere: sed timete eum potius qui animam et corpus potest occidere in gehennam ignis . Ergo superstite anima corpus constat occidi; et propterea consequens ac necessarium non est, animas, corporum internecione consumi. Hoc si ita est, etiam post mortem corporis nihilominus mentibus vivitur. Quod si id de unoquoque nostrum recte sentitur, quomodo fons vitae propter participationem humanae mentis, vivificandi potentiam perdidisse jactatur? Sed potest, inquis, anima et corpus occidi in gehennam ignis. Quod adversum
Abbreviated transcription (Latin):
esse substantiam. Hic cum ꝑacto diurnitẽ¬
poris cursu abhumani uisus contempla¬
tione discesserit: noctem discedendo mox
facit. Facit inquam subtrahendo copiã
luminis: non inse recipiendo substantiã
noctis. Itaq una lucis substantia noctẽ
facere uidetur et diem: sed non uno modo.
Nam diem cum uenit: noctem efficit cũ
recedit. Unde et manicheoꝵ non irreligi¬
osam tantũ. uerũ etiam stultam diuisio¬
nẽ qua bona amalis ȩque extantib ni¬
tuntur separare substantiis. plerunq con¬
fudimus: ostendentes eis luminare maiꝰ
quo fieri nouimus diem: et cogentes ut¬
ipsi similiter nos docerent. si dictu fas est
tenebrare maius: quo substantialiter fieri
crederemus et noctem. S de his alias: qͥ
ꝑ stulticiam blasphemi dogmatis. aut ꝓ
extantibus non extantia. aut pro pͥncipa¬
lib consecuta. aut pro contrariis uident᷑
affirma /re communa. Quȩ siqͥs
fidei ocu  lis non priuatus excus¬

Expanded text:
esse substantiam. Hic cum peracto diurni temesse substantiam. Hic cum peracto diurni temporis cursu ab humani visus contemplatione discesserit, noctem discedendo mox facit. Facit, inquam, subtrahendo copiam luminis, non in se recipiendo substantiam noctis. Itaque una lucis substantia noctem facere videtur et diem; sed non uno modo. Nam diem cum venit, noctem efficit cum recedit. Unde et Manichaeorum non irreligiosam tantum, verum etiam stultam divisionem, qua bona a malis aeque exstantibus nituntur separare substantiis, plerumque confundimus: ostendentes eis luminare majus, quo fieri novimus diem; et cogentes utipsi similiter nos docerent, quod esset, si dictu fas est, tenebrale majus, 354 quo substantialiter fieri crederemus et noctem. Sed de his alias, qui per stultitiam blasphemi dogmatis, aut pro exstantibus non exstantia, aut pro principilibus consecuta, aut pro contrariis videntur affirmare communia. Quae si quis fidei oculis non privatus excus
Abbreviated transcription (Latin):
tuit corpus uita nr̃a non perit. dũ disce¬
dens anima. non ium suam ꝑdit. sed quod
uiuificauerat hoc dimittit: et quantum
inse est alterius mortem facit ipsa. ñ reci¬
pit. Facit inquam: non uiuificando qͦd
deserit: non amittendo quod uiuit. Itaq
hominis mors: nichil aliud quã carnis
occasus ẽ. Aqua cum uis potentiȩ uiuifi¬
cantis abcesserit: in terram de qua sũp¬
ta ẽ amissis quos non ꝑse ipsam habuit sen¬
tȩ mors est. Fateor. Sed non ex eo genere
contrarioꝵ. quȩ existentis substantiȩ op¬
positione se perimunt: sed ex eoꝵ potius.
quȩ dum cuilibet accidunt. simul quidẽ
esse non possunt: sed unius tantũ substan¬
tiȩ habitu ac priuatione gignunt᷑. Sicut
uerbi grã noctem docemus et diem. Nam
et hec eiusdem generis docentur eẽ contͣria:
cũ non utriusq sed unius tantũ uideat᷑
esse substantia. Ecce enim dicimꝰ diem eẽ:
cum sol ẽ suꝑ terram. Solem autẽ constat

Expanded text:
tuit corpus vita nostra, non perit; dum discetuit corpus vita nostra, non perit; dum discedens anima non vim suam perdit, sed quod vivificaverat hoc dimittit: et quantum in se est, alterius mortem facit ipsa, non recipit. Facit, inquam, non vivificando quod deserit: non amittendo quod vivit. Itaque hominis mors nihil aliud quam carnis occasus est: a qua cum vis potentiae vivificantis abscesserit, in terram de qua sumpta est, amissis quos non per seipsam habuit sentae mors est. Fateor; sed non ex eo genere contrariorum, quae existentis substantiae oppositione se perimunt; sed ex eorum potius quae dum cuilibet accidunt, simul quidem esse non possunt, sed unius tantum substantiae habitu ac privatione gignuntur. Sicut verbi gratia noctem docemus et diem. Nam et haec ejusdem generis docentur esse contraria, cum non utriusque, sed unius tantum videatur esse substantia. Ecce enim dicimus diem esse cum sol est super terram: solem autem constat
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ad uirginem. Ubiq totus. ubiq ꝑ¬
fcctus: quia nec diuisionem incorporea
simplicitas recipit: et partes plenitudo ñ
nouit. Erat gͦ uno atq: eodem tempore.
totus etiam in inferno: totus in cęlo. Illic
paciens iniuriam carnis: hic ñ relinqͦns
głam deitatis. Erat apud inferos resur¬
rectio mortuorum: erat suꝑ celos uita ui¬
uentium. Uere mortuus. uere uiuus: in
quo et mortem susceptio mortalitatis ex¬
cepit: et uitam diuinitas seruata non ꝑ¬
didit. Quotienscunq gͦ hȩc quȩ a xp̃o humi¬
liter sunt tolerata consideras: ipsum au¬
ctorem uoluntariȩ passionis agnosce.
Ita fiet: ut dum humilitas patienti. faci
enti uirtus ascribitur: idem xp̃c uno
cum patitur infirmus. cum facit omnipo
tens doceatur. Sed ne adhuc in morte filii
dei aliquam insensibilitatem nos credatis ac¬
cipere: importunum non ẽ quȩ de morte
sensa sint uestigare. In quasine dubio desti¬

Expanded text:
venit ad virginem, ubique totus, ubique pvenit ad virginem, ubique totus, ubique perfectus, quia nec divisionem incorporei simplicitas recipit, et partis nomen plenitudo non novit. Erat ergo uno atque eodem tempore ipse totus etiam in inferno, totus in coelo: illic patiens injuriam carnis, hic non relinquens gloriam deitatis. Erat apud inferos resurrectio mortuorum, erat super coelos vita viventium. Vere mortuus, vere vivus: in quo et mortem susceptio mortalitatis excepit, et vitam divinitas servata non perdidit. Quotiescumque ergo haec quae a Christo humiliter sunt tolerata, consideras, ipsum auctorem voluntariae passionis agnoscas. Ita fiet, ut dum humilitaenti virtus ascribitur; idem Christus cum patitutens doceatur. Sed ne adhuc in morte Filii Dei aliquam insensibilitatem nos credatis accipere, importunum non est quae de morte sensa sint vestigare: in qua sine dubio desti
Abbreviated transcription (Latin):
q licet non alio cogente. solus tamen ipse
ꝑpetitur. Fecit carnem in utero matris. Ha¬
bes auctorem oꝑis: ipse in hac nasci digna¬
tus est. Habes opus auctoris.Una tamen
ꝑsona est: salua utriusq proprietate sub¬
stantiȩ. & auetoris et operis. Sic gͦ mortu¬
us ẽ non discedente uita: sieut passus ẽ ñ
pereunte potentia. Nemo aufert animã
eius ab eo:quia potestatem habet ponendi¬
di eam habes etiam hic auctorem operis.
ponit animam pro amicis suis: Habes o¬
pus auctoris. Quod ut generali diffini¬
tione concludam ⁊ quotiens in carne xp̃c
aliquid patitur. opus auctoris est: sed qͥa
id ipsum sua potestate non alio cogente
ꝑpetitur. ipse auctor est operis. Non gͦ ad
Mar iam locali motu diuinitas uenit: sed
ineffabili potentiȩ suȩ manifestatione.
et uterum matris gignendus impleuit:
et totum quod est substantię suȩ plenitudi¬
ne non priuauit. Non dimisit patrem: cũ

Expanded text:
que licet non alio cogente, solus tamen ipse que licet non alio cogente, solus tamen ipse perpetitur. Fecit carnem in utero matris, habes auctorem operis: ipse in hac nasci dignatus est, habes opus auctoris: una tamen persona est, salva utriusque proprietate substantiae, et auctoris et operis. Sic ergo mortuus est non discedente vita, sicut passus est non pereunte potentia. Nemo aufert animam ejus ab eo, quia potestatem habet ponendidi eam; habes etiam hic auctorem operis: ponit animam pro amicis suis , habes opus auctoris. Quod ut generali definitione concludam: quoties in carne Christus aliquid patitur, opus auctoris est: sed quia idipsum sua potestate, non alio cogente perpetitur, ipse auctor est operis. Non ergo ad Mariam locali motu divinitas venit, sed ineffabili potentiae suae manifestatione et uterum matris gignendus implevit: et quod totum est substantiae suae plenitudine non privavit. Non dimisit patrem cum
Abbreviated transcription (Latin):
fidelibus ista suspicio: ut sic xp̃c senserit mor¬
tem nrãm: ut quantum inse ẽ uita. ꝑderet
uitam. Nam si hoc ita cẽt: quomodo illo tri¬
duo potuisse dicimus aliquid uiuere: si ui¬
te fontem credioꝰ aruisse: Sensit igitur mor¬
tem diumitas xp̃i. participatione humani
affectus quem sponte susceperat: ñ nature
suȩ potentiam ꝑdidit. ꝑ quam cuncta ui¬
uificat. Sic in sepulchro carnem suam
commoriendo non deseruit: sicut in ute¬
ro uirginis connascendo formauit. Et
sic in utroq et nasci et mori non coactus
ab altero sed sponte dñs uoluit: ut hoc eũ
constet ꝑtulisse quod fecit. Nec idõ non pa¬
cientem. quia ipse faciebat: nec idõ non fa¬
cientem.quia non alius tolerabat. Nam
si dominicȩ incarnationis mysteriũ salua
indiuidue trinitatis cooperatione consi¬
deres: idem sibi in hac humilitate auctor
& opus est. Idem auctor. quia sponte nasci¬
tur. sponte patitur: idem opus.quia utrũ¬

Expanded text:
fidelibus ista suspicio, ut sic Christus senserit morfidelibus ista suspicio, ut sic Christus senserit mortem nostram, ut quantum in se est vita, perderet vitam. Nam si hoc ita esset, quomodo illo triduo potuisse dicimus aliquid vivere, si vitae fontem credimus aruisse? Sensit 352 igitur mortem divinitas Christi, participatione humani affectus quem sponte sua susceperat, non naturae suae potentiam perdidit per quam cuncta vivificat. Sic in sepulcro carnem suam commoriendo non deseruit, sicut in utero Virginis connascendo formavit. Et sic in utroque et nasci et mori, non coactus ab altero, sed sponte Dominus voluit, ut hoc eum constet pertulisse quod fecit: nec ideo non patientem, quia ipse faciebat; nec ideo non facientem, quia non alius tolerabat. Nam si dominicae incarnationis mysterium salva individuae Trinitatis cooperatione consideres, idem sibi in hac humilitate auctor opus est: idem auctor, quia sponte nascitur, sponte patitur: idem opus, quia utrum
Abbreviated transcription (Latin):
rem et prudentiȩ capacem non despexit: se¬
cundo. eam quȩ magis fuerat uulnerata susce¬
pit. Neq enim aut sapientiȩ conuenit de du¬
obus eque suis insipientissimam plus amare:
aut ꝑfecte pietati magis indigentem non ui¬
uisse. felicianus. Omnia quidem quȩ ate ñ
rationabiliter tantum. sed
etiam ue¬
raciter dicta sunt: et in tellexisse
inp̃cedentibus fateor. et probasse non nego.
Xp̃i autem diuinitas. quo pacto mortem sen¬
sisse dicatur ignoro. De quoutrum tu obseure
aliqua dixeris. an ego sufficienter dicta inge¬
nii tarditate assequi non potuerim:nescio.
Neq enim credere ausussum: quod fons ille
uitȩ aquohabent uniuersa qͦd uiuunt. ꝑ
triduum qđ insepulchro corpuᷤ iacuit.usq
eo anature suȩ proprietate deciderit: ut si
dici fas est sepultis sensibus omnẽ statũ sub¬
stantiȩ uitalis amitteret: & propter redẽp¬
tionem humani generis non patrem tan¬
tum. sed et omnia spiritalis gloriȩ ornam̃¬
ta desereret. Augustinus. Absit. absit a

Expanded text:
rem et prudentiae capacem non despexit; secundo eam quae magis fuerat vulnerata suscepit. Neque enim aut sapientiae convenit, de duobus aeque suis, insipientissimam plus amare; aut perfectae pietati, magis indigentem non juvisse. CAPUT XX. Fel. Omnia quidem quae a te non rationabiliter tantum, sed etiam veraciter dicta sunt, et intellexisse praecedentibus fateor, et probasse non nego: Christi autem divinitati quo pacto mortem sensisse dicatur, ignoro. De quo utrum tu obscure aliquid dixeris, an ego sufficienter dicta ingenii tarditate assequi non potuerim, nescio. Neque enim credere ausim, quod fons ille vitae, a quo habent universa quod vivunt, per triduum quod in sepulcro corpus jacuit, usque eo a naturae suae proprietate deciderit, ut si dici fas est, sepultis sensibus omnem substantiae vitalis motum amitteret; et propter redemptionem humani generis, non Patrem tantum, sed et omnia spiritalis gloriae ornamenta desereret. Aug. Absit, absit a
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ inuicio ponitur. nisi errore aliquohe¬
resis eẽ non possit. Quid gͦ faciat hereticũ:
regulari quadam definitione comp̃hendi.
sicut ego existimo. aut omnino non potest.
aut difficillime potest. Quod in processu
huius oꝑis declarabitur: si ds̃ rexerit atq
ad id quod intendo ꝑduxerit dispositionẽ
meam. Quid autẽ prosit ip̃sa inquisitio.
etiam si non potuerimus comp̃hendere.
quomodo sit definiendus hereticus: suo
loco uidendum atq dicendum ẽ. Nam si
hoc comp̃hendi potuerit: quis non uideat
utilitas quanta sit: Erunt gͦ primȩ partes
oꝑis huius de heresibus quȩ post xp̃i ad¬
uentum et ascensum aduersus doctrinã
ipsius extiterunt: et ut cũq nobis in no¬
tescere potuerunt. Inposteriorib autẽ
partibus. quid faciat hereticum disputa¬

Expanded text:
quae in vitio ponitur, nisi errore aliquo haequae in vitio ponitur, nisi errore aliquo haeresis esse non possit. Quid ergo faciat haereticum, regulari quadam definitione comprehendi, sicut ego existimo, aut omnino non potest, aut difficillime potest: quod in processu hujus operis declarabitur, si Deus rexerit, atque ad id quod intendo, perduxerit disputationem meam. Quid autem prosit ipsa inquisitio, etiamsi non potuerimus comprehendere quomodo sit definiendus haereticus, suo loco videndum atque dicendum est: nam si hoc comprehendi potuerit, quis non videat utilitas quanta sit? Erunt ergo primae partes operis hujus de haeresibus, quae post Christi adventum et ascensum adversus doctrinam ipsius exstiterunt, et utcumque nobis innotescere potuerunt. In posterioribus autem partibus, quid faciat haereticum, disputa
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate decertans. Breues sane sunt hi libel¬
li: et si in unum librũ redigantur: nec ipse
erit nr̃is uł aliorum quibusdam libris lon¬
gitudine comparandus. Huius breuitatẽ
si fuero in cõmemorandis heresibus imita¬
tus: quid ame breuius postulare uł ex¬
pectare debeas non habebis.S non ibihu
ius laboris mei. summa consistit: quod & ti¬
bi uł me demonstrante uł etiam te p̃curren¬
te poterit apparere. cum hoc fecero. Uide¬
bis enim in eo qͦd supradictus epc̃ fecit qͣn¬
cum desit oꝑi quod ipse uis fieri qͣntomags
quod ego. Tu nanq quamuis breuiter ꝑstricte.
atq summatim. tamen uis etiam responderi
commemoratis heresibus: quod ille non fecit.
Ego uero magis hoc uolo facere si et ds̃ ue¬
lit: unde possit omnis heresis. et quȩ nota ẽ
et quȩ ignota uitari: et unde recte possit que¬
cunq innotuerit. iudicari. Non enĩ omĩs
error heresis est: quamuis omnis heresis.

Expanded text:
veritate decertans. Breves sane sunt hi libelveritate decertans. Breves sane sunt hi libelli, et si in unum librum redigantur, nec ipse erit nostris vel aliorum quibusdam libris longitudine comparandus. Hujus brevitatem si fuero in commemorandis haeresibus imitatus, quid a me brevius postulare vel exspectare debeas, non habebis. Sed non ibi hujus mei laboris summa consistit, quod et tibi, vel me demonstrante, vel etiam te praecurrente poterit apparere, cum hoc fecero. Videbis enim in eo quod supradictus episcopus fecit, quantum desit operi quod ipse vis fieri; quanto magis quod ego? Tu namque, quamvis breviter, perstricte atque summatim, tamen vis etiam responderi commemoratis haeresibus: quod ille non fecit. Ego vero hoc magis volo facere, si et Deus velit, unde possit omnis haeresis, et quae nota est, et quae ignota, vitari; et unde recte possit quaecumque innotuerit, judicari. Non enim omnis error haeresis est; quamvis omnis haeresis,
Abbreviated transcription (Latin):
cum dicis: unum quasi cõmonitorium de
his omnib te desiderare significas. Audi
gunde commonearis quid petas. Opinio¬
nes omniũ philosophoꝵ. qui sectas uari¬
ascondiderunt. usq ad tempora sua. neqꝙ
enim plus poterat. sex non paruulis uolu¬
minib quidam celsus absoluit. Nec redar¬
quit aliquem: sed tantum quid sentirent a¬
peruit. ca breuitate sermonis: ut tantum
adhiberet eloquis. quantum rei nec laudan¬
de. nec uituperandȩ. nec affirmande. aut
defendende. sed apcriendȩ indicandeq suffi¬
ceret: cum ferme centum philosophos no¬
minasset: quorũ non omnes insticuerunt
hereses proprias: qm̃ nec illos tacendos pu¬
tauit: qui suos magistros sine ulla dissensi¬
one secuti sunt. Noster uero epiphanius
Iprius epc̃. ab hinc non longe humanis
rebus exemptus. de octoginta heresib lo¬
quens. sex libros etiam ipse conseripsit.
hustorica narratione memorans omnia:
nulla disputatione aduersus falsitatem pro

Expanded text:
cum dicis, unum quasi commonitorium de cum dicis, unum quasi commonitorium de his omnibus te desiderare significas: audi ergo unde commonearis quid petas. Opiniones omnium philosophorum, qui sectas varias condiderunt, usque ad tempora sua neque enim plus poterat, sex non parvis voluminibus quidam Celsus absolvit. Nec redarguit aliquem, sed tantum quid sentirent aperuit, ea brevitate sermonis, ut tantum adhiberet eloquii, quantum rei nec laudandae, nec vituperandae, nec affirmandae aut defendendae, sed aperiendae indicandaeque sufficeret; cum ferme centum philosophos nominasset: quorum non omnes instituerunt haereses proprias; quoniam nec illos tacendos putavit, qui suos magistros sine ulla dissensione secuti sunt. Noster vero Epiphanius Cyprius episcopus, abhinc non longe humanis rebus exemptus, de octoginta haeresibus loquens sex libros etiam ipse conscripsit, historica narratione memorans omnia, nulla disputatione adversus falsitatem pro
Abbreviated transcription (Latin):
opus sit. ut possint ista dissolui. Uerũ hoc
ego fieri non expecto. Id enim multiplicit
factum ẽẽ non dubito. Et tanquã consili¬
um subiciens quomodo possit et seruari
breuitas. et ueritas pandi: adiungis ea
uerba. quȩ paulo ante iam posui. et dicis:
sed breuiter. ꝑstricte. atq summatim. et¬
opiniones rogo euiuslibet heresis poni: et
quid contra teneat eccłia catholica quan¬
tum instructioni satis ẽ subdi. Eece iterũ¬
rem mittis in longum: Non quia dici ista
breuiter siue non ualeant siue non debe¬
ant: s quia tam multa sunt. ut qualibet
breuiter dicenda. multas litteras flagitent.
Tu autem ut uelut quodam inquis ex omnib
concepto commonitorio. siquis aliquã obie¬
ctionem aut conuictionem uberius. plenus
ac plamus nosse uoluerit. ad opulenta et
magnifica uolumina transmittat᷑: quibus
a diuersis et p̃cipue inquis aueneratione tu¬
a in hoc ipsum constat ẽẽ elaboratũ. Quȩ

Expanded text:
opus sit, ut possint ista dissolvi. Verum hoc opus sit, ut possint ista dissolvi. Verum hoc ego fieri non exspecto: id enim multipliciter factum esse non dubito. Et tanquam consilium subjiciens, quomodo possit et servari brevitas, et veritas pandi, adjungis ea verba quae paulo ante jam posui, et dicis: Sed breviter, perstricte atque summatim opiniones rogo cujuslibet haeresis poni, et quid contra teneat Ecclesia catholica, quantum instructioni satis est, subdi. Ecce iterum mittis in longum: non quia dici ista breviter sive non valent, sive non debent; sed quia tam multa sunt, ut quamlibet breviter dicenda multas litteras flagitent: tu autem ut velut quodam, inquis, ex omnibus concepto commonitorio, si quis aliquam objectionem aut convictionem uberius, plenius, ac planius nosse voluerit, ad opulenta et magnifica volumina transmittatur, quibus a diversis, et praecipue, inquis, a Veneratione tua in hoc ipsum constat esse elaboratum. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
sentiant. de fide. de trinitate. de baptismo.
de pęnitentia. de homine xp̃o. de dõ xp̃o.
de resurrectione. de nouo et ueteri testam̃to
Istas autem inquisitiones tuas in immen¬
sum procedere cum uideres: putasti cuiꝰdã
generalitatis adhibendum eẽ compendiũ.
atq dixisti: et omnia omnino quib aueri¬
tate dissentiunt. Deinde ad didisti: quȩ eti¬
am baptismum habeant. quȩ ue ñ habeant.
ce post quas baptiret. nec tamen rebaptiret
eccłia. Qualiter suscipiat uenientes: et qͥd
singulis lege. auctoritate. atq ratione res¬
pondeat. Hȩc omnia cum queris ut expo¬
nantur ame: miror luculentũ ingenium
cuum. tot tantarumq rerum et sitire ue¬
ritatem: et fastidium tamtimen do. posce¬
re breuitatem. S uidistieti am ipse
quid hoc loco possem tuȩ huiꝰ epistolȩco¬
gitare.: et quasi uigilanter occurristo
cogitationi meȩ. dicens: nec me tantȩ be¬
atituo tua credat ineptiȩ. ut non inspiciã
quantis et quam ingentibus uoluminib

Expanded text:
e Baptismo, de poenitentia, de homine Christo, de Deo Christo, de resurrectione, de Novo et Vetere Testamento. Istas autem inquisitiones tuas in immensum procedere cum videres, putasti cujusdam generalitatis adhibendum esse compendium, atque dixisti: Et omnia omnino, quibus a veritate dissentiunt. Deinde addidisti: Quae etiam Baptismum habeant, quaeve non habeant; et post quas baptizet, nec tamen rebaptizet ia: qualiter suscipiat venientes; et quid singulis lege, auctoritate, atque ratione respondeat. Haec omnia cum quaeris ut exponantur a me, miror luculentum ingenium tuum, tot tantarumque rerum et sitire veritatem, et fastidium jam timendo poscere brevitatem. Sed vidisti etiam ipse quid hoc loco possem tuae hujus epistolae cogitare; et quasi vigilanter occurristi cogitationi meae, dicens: Nec me tantae Beatitudo tua credat ineptiae, ut non inspiciam quantis et quam ingentibus voluminibus
Abbreviated transcription (Latin):
epiphanii tibi mittere debeam: ipsũ enĩ ar¬
bitror philastrio doctius hinc locutum:
qui possit apud cartaginem in latinam lin¬
guam uerti facilius. atq cõmodius: ut tu
potius prestes nobis. quod queris a nobis.
ꝑlatorem multum commendo. Subdiaco¬
nus ẽ enim de nr̃a diocesi: de fundo autẽ
uiri spectabilis nobisq carissimi honora¬
ti. Pro illo autem et pro eius patre aquo
adoptatus ẽ: etiam ad ipsum scripsi. Q s
litteras cum legerit xp̃iana benignitas tua:
peto ut eas apud memoratum uirũ tua
intercessione adiuuare digneris.Misi
autẽ cum illo etiam hominẽ ȩccłiȩ: ne
ad tuam scĩtatem difficilis ei eẽt accessus.
Non enim parum de illo sollicitus sum:
aqua me sollicitudine dñs ut spero ꝑ tue
caritatis instantiam liberabit. Peto etiã
michi rescribere ne graueris. quẽad mo¬
dum sit infide catholica ille theodosius:
ꝑquem manichei nonnulli sunt ꝓditi. et ip¬

Expanded text:
Epiphanii tibi mittere debeam; ipsum enim arEpiphanii tibi mittere debeam; ipsum enim arbitror Philastrio doctius hinc locutum. qui possit apud Carthaginem in Latinam linguam uerti facilius atque commodius, ut tu potius praestes nobis, quod quaeris a nobis. Perlatorem multum commendo. subdiaconus est de nostra dioecesi, de fundo autem uiri spectabilis nobisque carissimi Oronti. pro illo autem et pro eius patre. a quo adoptatus est, etiam ad ipsum scripsi. quas litteras cum legerit Christiana benignitas tua. peto, ut eas apud memoratum uirum tua intercessione adiuuare digneris. misi autem cum illo etiam hominem ecclesiae, ne ad tuam sanctitatem difficilis ei esset accessus; non enim parum de illo solla qua me sollicitudine Dominus, ut spero, per tuae charitatis instantiam liberabit. Peto etiam mihi rescribere non graveris, quemadmodum sit in fide caper quem Manichaei nonnulli sunt proditi, et ip
Abbreviated transcription (Latin):
brosio mediolani etiam ipse uidi. scripsit
hinc librum: nec illas hereses pretermit
phanius: indoctrina catholicȩ fidei lauda¬
biliter diffamatus. S et ipse utriusq tempo¬
ris hereses colligens: lxxx complexus est.
Cum gͦ ambo id uellent facere qđ ame petis:
quantũ tamen inter se differant de nume¬
ro interim sectarum uides. Quod utiq ñ
euenisset: nisi aliud uni eoꝵ uideretur eẽ
heresis. et aliud alteri. Neq enim putandũ
est aliquas ignorasse epiphanium. cũ eum
ita ut philastrium dicere deberemꝰ latuis¬
se plurimas: si tam plures eẽt ille comple¬
xus. et iste pauciores. S ꝓculdubio in ea
questione ubi disceptatur. quid sit here¬
sis: non idem uidebatur ambob. Et reuera.
hoc omnino diffinire difficile ẽ. Et ideo ca¬
uendum. cũ om̃s innumerũ redigere cona¬
mur. ne p̃termittamus aliquas. quãuis
hereses sint:aut annumeremus aliquas cũ
hereses non sint. Uideto gͦ. ne forte librũ sci

Expanded text:
brosio Mediolani etiam ipse vidi, scripsit brosio Mediolani etiam ipse vidi, scripsit hinc librum; nec illas haereses praetermittphanius in doctrina catholicae fidei laudabiliter diffamatus. sed et ipse utriusque temporis haereses colligens LXXX complexus est. cum ergo ambo id uellent facere, quod a me petis, quantum tamen inter se differant, de numero interim sectarum uides. quod utique non euenisset, nisi aliud uni eorum uideretur esse haeresis et aliud alteri. neque enim putandum est aliquas ignorasse Epiphanium. quas nouita ut Philastrium potius dicere debeamus latuisse plurimas. si tam plures esset ille complexus et iste pauciores. sed procul dubio in ea quaestione, ubi disceptatur, quid sit haeresis, non idem uidebatur ambobus. et re uera hoc omnino definire difficile est et ideo cauendum, cum omnes in numerum redigere conamur, ne praetermittamus aliquas, quamuis haereses sint, aut adnumeremus aliquas, cum haereses non siut. uide ergo, ne forte librum sancti
Abbreviated transcription (Latin):
onerosus existam meliora cogitanti: ec dispo¬
cessit. ut hanc grãm dones indoctis eccłiȩ.
quȩ te cognoscit sapientibus atq insipien¬
tibus debitorem: merito ac iure dicturus.
Uidete quia non michi soli laboraur. s om¬
nib exquirentibus ueritatem. Potui adhuc
afferre supplices et multiplices p̃ces. et me¬
cum imperitorum classes asciscere: sed ma¬
lui iam gaudere dictantem. quã ad huc oc¬
filio et condia cono qͦd uultds̃: augu¬
stinus epc̃. Acceptis litteris caritatis tue
ubi ame ardentissimo studio postulasti. ut
de omnib heresibus quȩ post domini salua¬
toris aduentum aduersus eiꝰ doctrinã pul¬
lulauerunt aliquidbreuiter scriberem: qũa
sit hoc difficile. continuo reꝑta occasione
rescripsi ꝑ filium meũ hypponiensiũ pri¬
marium philocalum. Mox autem etiam
ista oblata ẽ qua nunc rescribo: et breurt̃
difficultatem operis eius ostendo. filastriꝰ
quidam brixensis epẽ. quem cum scõ am¬

Expanded text:
onerosus existam meliora cogitanti et dispoonerosus existam meliora cogitanti et dispocessit, ut hanc gratiam dones indoctis ecclesiae, qui te agnoscis sapientibus atque insipientibus debitorem merito ac iure dicturus: Videte, quoniam non mihi soli laboraui sed omnibus exquirentibus ueritatem. potui adhuc offerre supplices ac multiplices preces et mecum inperitorum classes adsciscere, sed malui iam gaudere dictantem quam adhuc ocfilio et condiacono QUODVULTDEO, AUGUSTINUS episcopus. 1. Acceptis litteris Charitatis tuae, ubi a me ardentissimo studio postulasti ut de omnibus haeresibus quae post Domini Salvatoris adventum adversus ejus doctrinam pullulaverunt, aliquid breviter scriberem; quam sit hoc difficile, continuo reperta occasione rescripsi per filium meum Hipponensium primarium Philocalum: mox autem etiam ista oblata est, qua nunc rescribo, et breviter difficultatem operis ejus ostendo. 2. Philastrius quidam Brixiensis episcopus, quem cum sancto Am
Abbreviated transcription (Latin):
lenta et magnifica uolumina transmittat᷑:
quib a diuersis et precipue a ueneratione
tua in hoc ipsum constat ẽẽ elaboratum.
Sufficiet autem ammonitio talis. ut puto
doctis et imperitis. ociosis et occupatis. et
ad cuiuslibet gradusministeriũ eccłiȩ unde¬
cũq promotis: dum et ille qui multa legit
eadem breuiter recordatur. et compendio
ignarus instruitur. ut nouerit qͥd teneat. qͥd¬
deuitet. quid aduersetur ne faciat. quid ut
faciat assequat᷑ fortassis autem si tamen qͦd
arbitror uerum ẽ. etiam aduersus calumni¬
antium malignas mentes et dolosa labia opꝰ
hoc paruum inter cȩtera mirifica testimonio
coronȩ tuȩ non deerit: ut quib patet cam¬
pus calumniandi ꝓfusior. ualidis et ex om̃ĩ
parte conclusis fidei limitibus coartati. om̃i¬
busq ueritatis telorum generib ex uno
multi formi iaculo repente prostrati. morti¬
cinos sp̃s non audeãt anhelare. Uideo quã

Expanded text:
lenta et magnifica uolumina transmittatur, lenta et magnifica uolumina transmittatur, quibus a diuersis et praecipue a ueneratione tua in hoc ipso constat elaboratum. sufficiet autem admonitio talis, ut puto, doctis et inperitis, otiosis et occupatis et ad cuiuslibet gradus ministerium ecclesiae undecumque promotis, dum et ille, qui multa legit, eadem breuiter recordatur et compendio ignarus- instruitur, ut nouerit, quid teneat, quid euitet, quid auersetur. ne faciat. quid. ut faciat, adsequatur. fortassis autem, si tamen, quod arbitror. uerum est. etiam aduersus calumniantium malignas mentes et dolosa labia opus hoc paruum inter cetera magnifica testimonio coronae tuae non deerit, ut, quibus patet campus calumniandi profusior, ualidis et ex omni parte conclusis fidei limitibus coartati omnibusque ueritatis telorum generibus circumacti etiam uno multiformi iaculo repente prostrati morticinos spiritus non audeant anhelare. Video, quam
Abbreviated transcription (Latin):
sentiant. de fide. de trinitate. de baptismo.de
penitentia. de homine xp̃o. de deo xp̃o.de re¬
surrectione. de nouo et ueteri testamento. et
omnia omnino quib aueritate dissentiunt.
quȩ etiam baptismum habeant. quȩ ue ñ ha¬
beant. et post quas baptiret nec tamen rebap¬
tizet ȩccłia: qualiter suscipiat uenientes. et
quid singulis lege. auctoritate. atq ratione
respondeat: digneris exponere. Nec me tan
te beatitudo tua credat ineptiȩ. ut non inspi¬
ciam quantis et quam ingentibus uolumi¬
nibus opussit: ut possint ista dissolui. Uerũ
hoc ego fieri non expeto: id enim multipli¬
citer factum esse non dubito: sed breuiter.
ꝑstricte. atq summatim. et opiniones rogo
cuiuslibet heresis poni. et quid contra tene¬
at ȩccłia catholica quantum instructioni
satis est subdi: ut uelut quodam ex omnib
concepto commonitorio. siquis aliquã ob¬
iectionem aut conuictionem uberius. ple¬
nius ac planius nosse uoluerit adopu¬

Expanded text:
ate. de baptismo,.de paenitentia, de homine Christo, de deo Christo, de resurrectione, de nouo et ueteri testamento et omnia omnino, quibus a ueritate dissentiunt, quae etiam baptismum habeant quaeue non habeant et post quam baptizet nec tamen rebaptizet ecclesia. qualiter suscipiat uenientes et quid singulis lege, auctoritate atque ratione respondeat, digneris exponere. Nec me tantae tua beatitudo credat ineptiae, ut non insplciam, quantis et quam ingentibus uoluminibus opus sit, ut possint ista dissolui. uerum hoc ego fieri non expeto; id enim multipliciter factum esse non dubito; sed breuiter, perstricte atque summatim et opiniones rogo cuiuslibet haeresis poni et, quid contra teneat ecclesia catholica, quantum instructioni satis est, subdi, ut uelut quodam ex omnibus concepto commonitorio, si quis aliquam obiectionem aut conuictionem uberius, plenius ac planius nosse uoluerit, ad opu
Abbreviated transcription (Latin):
no sicut in actibus apłoꝵ legitur. pecunia uolu¬
it ascĩs apłis emere. ut etiam ꝑ impositionẽ ma¬
nus eius daretur sp̃s sc̃s. Hie magicis fallaciis
deceperat multos. Docebat autẽ detestandam
turpitudinem in differenter utendi feminis:
nec dm̃ mundum fecisse dicebat. Negabat
etiam carnis resurrectionem. et asserebat se
uam uero meretricem quandam helenam
quam sibi sociam scelerum fecerat. imagines¬
q et suam et eiusdem meretricis discipłis
suis p̃bebat adorandas. quas et romȩ tan

Expanded text:
no, sicut in Actibus Apostolorum legitur, pecunia voluit a sanctis Apostolis emere ut etiam per impositionem manus ejus daretur Spiritus sanctus. Hic magicis fallaciis deceperat multos . Docebat autem detestandam turpitudinem indifferenter utendi feminis. Nec Deum fecisse mundum, dicebat. Negabat etiam carnis resurrectionem. Et asserebat se vam vero meretricem quamdam Helenen, quam sibi sociam scelerum fecerat, imaginesque et suam et ejusdem meretricis discipulis suis praebebat adorandas, quas et Romae tan