comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
idõ ds̃ ut hunc confundat. hos elegit qͥ
hoc credunt qđ hic stultum iudicat. Confũ¬
dunt᷑ enim sapientes dũq̃ pauci negant
multos uident fateri. Non ẽ enim ambi¬
guũ multoꝵ sententias paucoꝵ anteponi
sententus. Et infirma mundi elegit ds̃ ut
confundat fortia. Idem sensus ẽ. quia qd̾
pauci infirmũ putant hi qui se prudentes
estimant in scło diffidentes de spe amłtis
uirtus asseritu. Quia multi credt̃ ꝗͣ ñ
credunt ad illoꝵ ruborẽ. Uident ⁊ enum
infirma xp̃i nominata demoni is ĩꝑare
ꝓdigia facere. Infirma anͣt s̃ mundo iniu¬
riȩ passio saluatoris. nescienti hȩc aduir¬
tutẽ ꝓficere qr ideo ista pati se ꝑmisit ut uin¬
ceret mortẽ. Iniuste enim patr⁊ posse re-¬
sistere & nolle. gła ẽ patientis ⁊ dampna¬
tio occidentis. Et ignobilia huiꝰ mundi et
lia elegit ñ qr uere ignobilia ⁊ contempti¬
bilia s̃. s sic iudicantur a mundo qr sꝑnt̃

Expanded text:
ideo Deus ut hunc confundat, hos elegit, qui ideo Deus ut hunc confundat, hos elegit, qui hoc credunt, quod hic stultum judicat. Confunduntur enim sapientes, dum quae pauci negant, multos vident fateri; non est enim ambiguum multorum sententias paucorum anteponi sententiis. Et infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia. Idem sensus est; quia quod pauci infirmum putant, hi qui se prudentes existimant in saeculo, diffidentes de spe, a multis virtus asseritur; quia plures credunt, quam non credunt, ad illorum ruborem. Vident etenim infirma Christi nominata, daemoniis imperare, prodigia facere: infirma autem sunt mundo injuriae, et passio Salvatoris nescienti haec ad virtutem proficere; quia ideo ista pati se permisit, ut vinceret mortem. Injuste enim pati, et posse resistere et nolle, gloria est patientis, et damnatio occidentis. Et ignobilia hujus mundi, elia elegit: non quia vere ignobilia et contemptibilia sunt, sed sic judicantur a mundo; quia spernunt
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i magna uictoria ẽ. uicit enĩ
uictus uidetur. Sic̃ ait ĩpsalmo
qͥnquagesimo. Et incas cũ udi¬
caris. Uictor enim existit qͥ inuisteoc¬
ciditur reũ constituẽs a quo occiditur
Intuemini enĩ fr̃s uocationẽ itr̃am qr
ñ multi sapientes scđm carnẽ ñ multi
potentes ñ multi nobiles. Manifestum ẽ qr
pauci s̃ qͥz mundi rationib inflati magis
ꝗͣ cruditis̃. hoc est qui stellaꝵ motus inspi-¬
cuint ⁊ discernunt. Ipsos autemdic̃ et
fortes scłm carnẽ quos ⁊ prudentes. Et idõ
fortes qr passionem xp̃i erucis infirmam
asserunt. Iniquitas enim fortis ⁊ iuncere
sͥ uidet᷑ ad tempus. Ipsicẽ nobiles ꝑ quos
suꝑsticioni suȩ originẽ antiquitatis assig¬
nant nõ nouellos dicentes. Nõ gͦ hanc asse¬
uerationẽ eligit ds̃ quȩ in pancis ẽ. S stul¬
ta mundi elegit ut confundat sapientes.
Stulta mundi s̃ uirginẽ peperisse ⁊ dĩ filiũ
crucifixũ. Credi enim hoc stultum putat.

Expanded text:
na victoria est. Vicit enim, cum victus videretur, sicut ait in psalmo quinquagesimo: Et vincas cum judicaris . Victor enim existit, qui injuste occiditur, reum constituens a quo occiditur. Intuemini enim, fratres, vocationem vestram; quia non multi sapientes secundum carnem, non multi potentes, non multi nobiles. Manifestum est quia pauci sint, qui mundi rationibus inflati magis quam eruditi sunt, hoc est, qui stellarum motus inspiciunt et discernunt. Ipsos autem dicit et fortes secundum carnem, quos et prudentes. Et ideo fortes, quia passionem crucis Christi infirmam asserunt; iniquitas enim fortis, et vincere sibi videtur ad tempus. Ipsi etiam nobiles, per quos superstitionis suae originem antiquitatis assignant, nos novellos dicentes. Non ergo hanc asseverationem elegit Deus, quae in paucis est. Sed stulta mundi elegit Deus, ut confundat sapientes. Stulta mundi sunt Virginem peperisse, et Dei Filium crucifixum: credi enim stultum hoc putat:
Abbreviated transcription (Latin):
erit beneagenti uł cogitanti. hic enĩ qui
laudatur ĩpbabibe ẽ andignus sit sicut
alio loco dicit. Non enim qui se ipsum cõ¬
mendat ille ꝓbatus ẽ s quem dñs cõmen¬
dat. quem utiq nicħ latet. Hec aũt fr̃s
transfiguraui in me & apollo ꝓpter uos.
ut in nobis discatis ne supra qd̃ scͥptum

Expanded text:
erit bene agenti vel cogitanti. Hic enim qui erit bene agenti vel cogitanti. Hic enim qui laudatur, improbabile est an dignus sit, sicut et in alio loco dicit: Non enim qui se ipsum commendat, ille probatus est: sed quem Deus commendat , quem utique nihil latet. Haec autem, fratres, transfiguravi in me, et Apollo propter vos; ut in nobis discatis, ne supra
Abbreviated transcription (Latin):
nisi aliqͥd lateat. Interdũ enim aliquid uti¬
le putamus qd inutile ẽ nec enĩ om̃ia m̃bra
aut latera conuersationis humanȩ descͥpta
habemus. Abhis aũt quȩ grauia s̃ aꝑte ꝓ¬
hibiti sumꝰ. Nam quedã causȩ nos fallere so¬
lent ex causis aliquib ortȩ. ut qd̾ ñ ẽ iutile
s̃ ⁊ habeant duplex peccatũ sic̃ ait dñs. Nlo¬
lite iudicare ut ñ iudicemini. S exspecta¬
re diem udicii dĩ ac si fideles ⁊ boni sint.
inturia enim iudicis ẽ si ante cognitionẽ
euis a seruo ꝓcedat iudicium aut sententia.
Qui illuminabit occulta tenebraꝵ ⁊ ma¬
nifestabit consilia cordium ⁊ tunc laus
erit unicuiq adõ. Hoc dicit qr in die iui¬
dicii nichil occultum erit eoꝵ quȩ gesta
aut cogitata s̃. Et simplicitas ⁊ hẏpocri¬
sis illic apparebit. Lit & qui despectus ha¬
bebatur forte apparcat dignus ⁊ qͥ aliqͥd
ẽẽ putabatur inueniatur ieꝓbus. Omnia
enim nota er̃ in die iudicii.⁊ tunc laus

Expanded text:
n aliquid lateat. Interdum enim aliquid utile putamus, quod inutile est; nec enim omnia membra aut latera conversationis humanae descripta habemus: ab iis autem quae gravia sunt, aperte prohibiti sumus. Nam quaedam causae nos fallere solent ex causis aliquibus ortae; ut quod non est utile,sint, et habeant duplex peccatum, sicut ait Dominus: Nolite judicare, ut non judicemini ; sed exspectate diem judicii Dei, ac si fideles et boni sint. Injuria enim judicis est, si ante cognitionem ejus a servo procedat judicium aut sententia. Qui et illuminabit occulta tenebrarum, et manifestabit consilia cordium: et tunc laus erit unicuique a Deo. Hoc dicit, quia in die judicii nihil occultum erit eorum, quae gesta aut cogitata sunt: et simplicitas et hypocrisis illic apparebit; ut etqui despectus habebatur, forte appareat dignus: et qui aliquid esse putabatur, inveniatur reprobus. Omnia enim nuda erunt in die judicii, et tunc laus
Abbreviated transcription (Latin):
loquimur dĩ sapientiã in mysterio quȩ abs¬
condita ẽ. Occultũ sensũ manifestare mis¬
sum se testatur quẽ neq pͥncipes neq
potestates scirent neq mundus audierat. Ac
ꝑ hoc stultum putari qr incognitum ẽ. Esse au¬
tem rationale & salutare teste uirtute cui oĩs
intentio cedit ratiocinationis humanȩ. Abs¬
condita ẽ gͦ dei sapientia dum ñ in uerbis
sed in uirtute ẽ. Non humana ratione pos¬
sibilis s sp̃c efficatia credibilis. Quam p̃de
claratur ut ante scła predestinata in głam nr̃am
dicatur qui credimus. Prescius enĩ ds̃ errores
futuros in mundo quẽ erat facturꝰ. Hoc de¬
creuit adconfusionẽ illoꝵ qui sͥ stulticiam
sapientiam facturi erant ad nr̃am aũt głam
qui credituri eramus & credimꝰ. Quẽ nemo
principũ huius scłi cognouit. Si enĩ cog

Expanded text:
rio, quae abscondita est. Occultum sensum manifestare se missum testatur, quem neque principes, neque potestates scirent, neque mundus audierat; ac per hoc stultum putari, quia incognitum est: esse autem rationale et salutare teste virtute, cui omnis intentio cedit ratiocinationis humanae. Abscondita est ergo Dei sapientia, dum non in verbis, sed in virtute est; non humana ratione possibilis, sed spiritus efficacia credibilis. Quam praedmper fuisse declaratur; ut ante saecula praedestinata in gloriam nostram dicatur, qui credimus. Praescius enim Deus errores futuros in mundo, quem erat facturus, hoc decrevit ad confusionem illorum, qui sibi stultitiam sapientiam facturi erant: ad nostram autem gloriam, qui credituri eramus, et credimus. Quam nemo principum hujus saeculi cognovit; si enim c
Abbreviated transcription (Latin):
erat ut nec uitȩ suȩ parceret. dũ mͦ fidelit̃
om̃ia celebraret. Michi enĩ ꝓminimo ẽ ut
Ia uob̾ uidicer aut ab humano die. Qͦs in
tantis uicuĩs rep̃hendit miserũ dic̃ ab his
se udicari. Quippe cum nec a iustis iudi¬
candum se sciret: Aut ab humana autem¬
die: hoc ẽ quia nec alegib mundo credi¬
tis iudicandus erat. Suꝑgressus cnĩ huma¬
nam iusticiã celesti iusticie studebat. Sic̃
dic̃ dñs. Nisi habundauerit iusticia ur̃a

Expanded text:
erat, ut nec vitae suae parceret, dummodo fideliter erat, ut nec vitae suae parceret, dummodo fideliter omnia celebraret. Mihi autem pro minimo est, ut a vobis dijudicer, aut ab humano die. Quos in tantis vitiis reprehendit, miserum dicit ab his se judicari; quippe cum nec a justis judicandum se sciret. Aut ab humano die, hoc est, quia nec a legibus mundo creditis judicandus erat. Supergressus enim humanam justitiam, coelesti justitiae studebat, sicut dicit Dominus: Nisi abundaverit jus
Abbreviated transcription (Latin):
di est patris sui ꝓprius filius faciens uo¬
luntatẽ eius ut ⁊ nos ipsius faciamꝰ. Sigͦ
stimet homo ut ministros xp̃i ⁊ dispensa¬
tores mysterioꝵ dĩ. Hoc significat quia
minus de illo sentiebant aliqui coruthi¬
orum. S ut hoc de illo homo sentiret.
qd̾ ⁊ ds̃ qui illum elegerat idõ ministros
xp̃iait ⁊ dispensatores mysterioꝵ dĩ. Qñ
enĩ ñ uerboꝵ strepitu neq humana sapien¬
tia nitebatur. intelligi debuit sacram̃tum
xp̃i dispensare in quo ñ uerba s uirtus
fulgebat ñ ꝑ qd homo s ds̃ głosus uidẽ¬
tur. Collega enim piscatoꝵ ñ aliter quã
illi xp̃m predicabat. Cum gͦ ministrũse
notat &e abnegat xp̃i ec̃ quod iradunt ꝑ
id qd discordarent a traditione apłica. hic
iam queritur int̾ dispensatores ut fidelis
qui accepta dispensatione aut uerecundia
aut timore aut certe cõmendationis sue cau¬
sa constanter arguere irepidabant aut ma¬
los sensus aut mores. Hic enim tã constãs

Expanded text:
i est Patris sui proprius Filius, faciens voluntatem ejus; ut et nos ipsius faciamus. Si ergo stimet homo, ut ministros Christi, et dispensatores mysteriorum Dei. Hoc significavit, quia minus de illo sentiebant aliqui Corinthiorum: sed ut homo hoc de illo sentiret, quod et Deus, qui illum elegerat; ideo ministros Christi ait, et dispensatores mysteriorum Dei. Quando enim non verborum strepitu, neque humana sapientia nitebatur intelligi; debuit sacramentum Christi dispensare, in quo non verba, sed virtus fulgebat: non per quod homo, sed Deus gloriosus videretur; collega enim piscatorum, non aliter quam illi, Christum praedicabat. Cum ergo ministrum se notat, et abnegat Christi esse quod tradunt, per id quod discordarent a traditione apostolica. Hic jam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis t ad reliquorum, qui accepta dispensatione, aut verecundia, aut timore, aut certe commendationis suae causa constanter arguere trepidabant aut malos sensus aut mores. Hic enim tam constans
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixer̃. Ut hoc p̃dicante in t̾ris discant
qui s̃ in carnalib celis qui degunt sub ele¬
mentis firmam̃ti. Hic gͦ singłaris apłs ẽ
qui hanc gr̃am consecutus ẽ qr trintatis
mysterium anullo sic potuit explanari.
Unde ⁊ uas electionis ditino iudicio uocita¬
Q uia enum de dõẽ hic sp̃c om̃ia nouit dĩ. ꝓ¬

Expanded text:
crucifixerunt; ut hoc praedicante in terris, discant crucifixerunt; ut hoc praedicante in terris, discant qui sunt in carnalibus coelis, qui degunt sub elementis firmamenti. Hic ergo singularis apostolus est, qui hanc gratiam consecutus est; quia Trinitatis mysterium a nullo sic potuit explanari: unde et vas electionis divino judicio vocitaQuia en
Abbreviated transcription (Latin):
ris audiuit nec in cor hominis ascendit
quȩ p̃parauit ds̃ diligentib eũ. Hoc scͥptũ
est in apocalipsi helie in apocrifis. ꝑ hoc
exemplum inopinatã tem factã ⁊ quȩ nõ
stes potentias lateret. Dĩ scilicet filiũ ĩcar¬
natũ. ut qd supͣdixerat firmaret. Quia si
pͥncipes huius scłi dũm hominẽ factũ nõ
intellexer̃ quantomagis homines:S si
uerba offendicłm uł scandalũ faciebant
uirtutib tam̃ &e signis fides ñdebuerat
denegari. Infirmitati enim &e ignorantie
humanȩ uirtus debuerat p̃poni & credi
qd̾ humanȩ rationi impossibile uidebat᷑.
dõq diligentib dm̃ id ẽ credentib p̃pa¬
rauit donum hoc. Nob̾ uͦ reuelauit ds̃ ꝑ¬
sp̃m suum Ut qr pͥncipes scłi hoc ignora¬
bant. ds̃ hoc ꝑ sp̃m suuim reuelauit cre¬
dentib qr res dĩ non potest sine sp̃u dĩ
addisci. Nam ñ solum hominib sacram̃tũ
istud missum se dicit declarare. S & pͥnci¬
pibus & potestatib in celestib qui dñm

Expanded text:
cendit, quae praeparavit Deus diligentibus eum. Hoc est scriptum est in Apocalypsi Heliae in apocryphis. Per hoc exemplum inopinatam rem factam dicit, et qstes potentias lateret, Dei scilicet Filium 119 incarnatum; ut quod supra dixerat, firmaret, quia si principes hujus saeculi Deum hominem factum non intellexerunt, quanto magis homines! Sed si verba offendiculum vel scandalum faciebant; virtutibus tamen et signis fides non debuerat denegari. Infirmitati enim et ignorantiae humanae virtus debuerat praeponi, et credi quod humanae rationi impossibile videbatur; ideoque diligentibus Deum, id est, credentibus praeparavit donum hoc. Nobis vero revelavit Dum. Et quia principes saeculi hoc ignorabant, Deus hoc per Spiritum suum revelavit credentibus; quia res Dei non potest sine Spiritu Dei addisci. Nam non solum hominibus sacramentum istud missum se dicit declarare, sed et principibus et potestatibus in coelestibus, qui Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
tos. Hoc ẽ inter eos qui crucẽ xp̃i iurtutis
testunonio sapientiã fatentur. Hi enim sapi¬
entes &e ꝑfecti s̃ quti fidẽ non magis uerb̾
habent quam reb. Sapientiam aũt ñ huiꝰ
scłi. Recte ait sapientiã ñ huius scłi s fut᷑i
in qͦ ueritas dĩ negantib apparebit. hoc enĩ
scłm rationem hanc ñ capit infirmitate
cogitationis terrenȩ. Neq principũ huius
scłi qui destruunt᷑. Manifestũ ẽ non ẽẽ sa¬
pientiã hanc pͥncipũ huius mundi quia
destriuint᷑ ab illa. Xp̃ianitas enĩ errores qͦs
hi inseruer̃ excidit id ⁊ idolatriã auariciã
& cetera uicia sicut dicit ioħ̃s apłs. ꝓ pterħ¬

Expanded text:
tos; hoc est, inter eos qui crucem Christi virtutis testimonio sapientiam fatentur. Hi enim sapientes et perfecti sunt, qui fidem non magis verbis habent, quam rebus. Sapientiam autem non hujus saeculi. Recte ait, sapientiam non hujus saeculi, sed futuri, in quo veritas Dei negantibus apparebit; hoc enim saeculum rationem hanc non capit infirmitate cogitationis terrenae. Neque principum hujus saeculi, qui destruuntur. Manifestum est non esse sapientiam hanc principum hujus mundi, quia destruuntur ab illa. Christianitas enim errores, quos hi inseruerunt, excidit, id est, idololatriam, avaritiam et caetera vitia, sicut dicit Joannes apost
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinȩ ab hominib inuentȩ. in quib
ñratio ñ uirtus s uerboꝵ querit᷑ composi¬
tio. Ac ꝑ hoc głam suam querit qui fidẽ
xp̃i uerbis exornare uult. Obscurat enim
illã splendore uerborum ut ñ ipsa s ipse
laudetur. Sicut & pseudo apłi ne stulti
uicłentur prudentib mundi in sapientia
hominum xp̃m p̃dicabant duplici gene¬
re ut eloquentiȩ studerent & ea quȩ mun¬
dus in nobis stulta iudicat euitarent. Ut
neq incarnatum dĩ filium ⁊ de uirgine
natum docerent neq carnis resurrectionẽ¬
futuram qr mundi istud sapientia ⁊ ratio

Expanded text:
disciplinae ab hominibus inventae, in quibus disciplinae ab hominibus inventae, in quibus non ratio, non virtus, sed verborum quaeritur compositio: ac per hoc gloriam suam quaerit, qui fidem Christi verbis exornare vult. Obscurat enim illam splendore verborum, ut non illa, sed ipse laudetur; sicut et pseudoapostoli, ne stulti viderentur prudentibus mundi, in sapientia hominum Christum praedicabant duplici genere; ut eloquentiae studerent, et ea quae mundus in nobis stulta judicat, evitarent: ut neque incarnatum Dei Filium, et de Virgine natum docerent, neque carnis futuram resurrectionem; quia mundi istud sapientia et ratio
Abbreviated transcription (Latin):
roꝵ m̃broꝵ. ꝑ qd̾ etiam illos humiliat qͥt
illi multũ dabant ꝓpterea qd̾ abillis fuerãt
baptitati ut ex eo scirent ñ magnũ esse
baptirare qr nomĩs qui baptirat idone¬
us ẽ ⁊ eugłizare. Uerba enim sollempnia
s̃ quȩ dicuntur in baptismate. Deniq
apłs petrus credentem cornelium cum sius
iussit baptirari. Nec dignatus ẽ ministris
astantib hoc opus facere. Si cnĩ defuissent
ipse hoc egerat necessitate compulsus. Qnͣto
gͦ melior his sit qͦs illi uencrabant᷑ ostendit.
Et ñ tam̃ hoc nomini suo decerni ꝑmisit. sci¬
ens ꝑiculosum ẽẽ głam dĩ nomini homini
uendicare. Est enim quasi ydolatria. Nõ u
sapientia uerbi ut ñ euacuet᷑ crux xp̃i. t
predicatio xp̃iana ñ indiget põpa ⁊ cultu
sermonis. Idõq piscatores homines ĩꝑiti e¬
lecti s̃ qui euglizarent ut doctrine uerita¬
tis ipsa se cõmendaret teste uirtute. Ne ho¬
minum uersutia ⁊ calliditate humanȩ sa-¬
pientiȩ acceptabił uidetur ñ ueritate. Sic̃

Expanded text:
rorum. Per quod etiam illos humiliat, quibus illi multum dabant, propterea quod ab illis fuerant baptizati ; ut ex eo scirent non magnum esse baptizare, quia non omnis qui baptizat, idoneus est et evangelizare. Verba enim solemnia sunt, quae dicuntur in baptismate. Denique apostolus Petrus credentem Cornelium cum suis jussit baptizari, nec dignatus est, ministris astantibus, hoc opus facere; si enim defuissent, ipse hoc egisset, necessitate compulsus. Quanto ergo melior his sit, quos illi venerabantur, ostendit: et non tamen hoc nomini suo decerni permisit, sciens periculosum esse gloriam Dei nomini hominis vindicare; est enim quasi idololatria. Non in sapientia Verbi, ut non evacuetur crux Christi. Quia praedicatio christiana non indiget pompa et cultu sermonis, ideoque piscatores homines imperiti electi sunt, qui evangelizarent; ut doctrinae veritas ipsa se commendaret, teste virtute; ne hominum versutia et calliditate humanae sapientiae acceptabilis videretur, non veritate, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
mundi uenit. & in me inuenit nicħ. Prin¬
cipes gͦ huius scł ꝑ ignorantiã dm̃ maiesta¬
tis crucifixer̃. Nam uideoꝵ pͥncipes quomͦ
principes scli huius posst̃ intelligi qͥerant
subiecti regno romano: et neq romanoꝵ
pͥncipes crucifixer̃ xp̃m. quippe cũ dixerit
pilatus nullã causã mortis inuenio in eum
Unde & manus la uit dicens iudeis. Innocẽs
ego sum a sanguine iusti huiꝰ uos uiditis.
libere in semet ipso. Quãuis dicat marcus
cuglista de demonib. Sciebant enim xp̃m
ipsum ec̃ iħm. Scierunt quidẽ ipsum eẽ s
qui in lege ꝓmissus erat mysteriũ tamen eiꝰ
quo filius dĩ ẽ nesciebant. Hoc oẽ et petrus
apłs ad ppłm iudaicũ dix̃. Sciofr̃s qr ꝑ igno¬
rantiam gessistis hocmalũ sic̃ & principes
ur̃i. Non tam̃ scłi. Si gͦ ꝑ ignorantiã scrui
occider dñm. peccatum eis adscribi ñ debet.
non licet ignorare. Et quãuis dñm eẽ nes
cum mori nesciat. S quia uerbum caro fac¬

Expanded text:
in me invenit nihil . Principes ergo hujus saeculi per ignorantiam Dominum majestatis crucifixerunt; nam Judaeorum principes, quomodo principes hujus saeculi possunt intelligi, qui erant subjecti regno Romano? Et neque Romanorum principes crucifixerunt Christum; quippe cum dixerit Pilatus: Nullam causam mortis invenio in eo . Unde et manus lavit, dicens Judaeis: Innocens ego sum a sanguinlibere in semetipso ; quamvis dicat Marcus evangelista de daemonibus: Sciebant enim Christum ipsum esse Jesum . Scierunt quidem ipsum esse, sed qui in Lege promissus erat: mysterium tamen ejus, quo Filius Dei est, nesciebant. Hoc etiam et Petrus apostolus ad populum Judaicum dixit: Sciom egistis hoc malum, et sicut principes vestri , non tamen saeculi. Si ergo per ignorantiam servi occiderunt Dominum, peccatum eis ascribi non debet. Sed non licet hoc ignorare. Et quamvis Dominum esse nescis dicitur, cum mori nesciat: sed quia Verbum caro fac
Abbreviated transcription (Latin):
Nos scimus quia moysi locutus ẽ ds̃ Cum
maiꝰ sit mortuũ lazarũ fetidum quarto
die de monum̃to uiuum exisse. Greci uͦ
sapientiã quer̃. qr nolt̃ audire p̃ter quam
que mundi ratione possibilia s̃. Nos autẽ
quidem scandalũ gentib aũt stulticiam.¬
candalum ẽ uideis dum audiunt xp̃m dĩ
ri quȩ dum rationi humanȩ ñ ẽgriunit ĩ¬
sensata uident᷑ Et partus uirginis ⁊ resur¬

Expanded text:
Nos scimus quod Moysi locutus est Deus ; cum Nos scimus quod Moysi locutus est Deus ; cum majus sit, mortuum Lazarum fetidum quarto die vivum de monumento exisse . Graeci vero sapientiam quaerunt; quia nolunt audire, praeterquam quae mundi ratione possibilia sunt. Nos autem quidem scandalum, gentibus autem stulticandalum est Judaeis dum audiunt Christum re, quae dum rationi humanae non congruunt, insensata videntur, ut partus Virginis, et resur
Abbreviated transcription (Latin):
Sentiam dm̃ placuit dõ ꝑstulticiã p̃dicatio¬
nis saluos facere creclentes. Non cognouit
mundꝰ id ẽ homines dm̃ in sapientia eius
qr unicã maiestatẽ illius figm̃tis deder̃
uł elementis dissimulantes de eo ꝑsapien¬
tiam carnis putantes hec debere coli quȩ
uidentur. ꝓpter ea placuit deo p̃dicationẽ
ordinare quȩ illis stulta uideretur ut ere¬
dentes que illi diffidunt salui fierent.
illis dampnatis. Uicissitudo gͦ hec ẽ. ꝑ quã
dĩ consilio falsum a uero dampnat᷑. Qm̃
iudei signa petunt. & greci sapientiam
quer̃. Iudei signa petunt qr ñ diffidunt
potuisse fieri. s an factũsit quer̃. scien¬
tes uirgã aaron aridã germinasse et
fructũ attulisse.⁊ ionã aceto glutitum
inuentre eiꝰ trib dieb & trib noctib
fuisse ⁊ uiũ eiectũ ẽẽ Illud tam̃ p̃cipu¬
e querunt ut aliquid tale uideant. qd̃
uidit moyses in igne dm̃. Unde dicunt

Expanded text:
entiam Dentiam Dognovit mundus, id est, homines, Deum in sapientia ejus; quia unicam majestatem ejus figmentis dederunt vel elementis, dissimulantes de eo, per sapientiam carnis putantes haec debere coli, quae videntur. Propterea placuit Deo praedicationem ordinare, quae illis stultitia videretur; ut credentes quae illi diffidunt, salvi fierent, illis damnatis. Vicissitudo ergo haec est, per quam Dei consilio falsum a vero damnatur. Quoniam Judaei signa petunt, et Graeci sapientiam quaerunt. Judaei signa petunt; quia non diffidunt potuisse fieri, sed an factum sit, quaerunt; scientes virgam Aaron aridam germinasse, et fructum tulisse : et Jonam a ceto glutitum, in ventre ejus tribus diebus et tribus noctibus fuisse, et vivum ejectum esse . Illud tamen praecipue quaerunt, utvidit Moyses, Deum, in igne; unde dicunt:
Abbreviated transcription (Latin):
saꝑe inuenta ẽ inprudens. Qd̾ enim im¬
possibile udicabat. possibile declaratũ
ẽ. dm̃ incuriosum estimans. Est aliquid
hac asseueratione stultius ut fecisset dica¬
tur mundum ⁊ curã eius ñ agere: ut qͥd
fecit si ñ ad illum ꝑtinet qd fecit: S quia
uident qͦsdã felicit̃ mundo frui. quosdam
deprimi. ⁊ be iu ne agentes despici mali¬
uolos głari idcirco incuriosum dm̃ ẽẽ cre¬
diderunt. Qui incuriosum dm̃ dic̃. non ne¬
gat maliuiolum aut iniustum. Aut enĩ mali¬
uolꝰ ẽ siiuidicaturꝰ ẽ mundũ aut iniustꝰ : disimulãs
de bonis. ⁊ patiens fieri mala. Si gͥ animad¬
uertant se posito odio diuinȩ legis posst̃
uidẽ causam istã a nob̾ terminari qui dĩ
iudicium exspectamꝰ. in qͦ ui dep̃ssi exalta¬
buntur ⁊ uiolenti humiliabuntur. qt ñ ẽ
ꝑsonarum acceptio apud dm̃. Nam qm̃ in
sapientia dĩ non cognouit mundꝰ ꝑ sapi¬

Expanded text:
sapere, inventa est imprudens. Quod enim imsapere, inventa est imprudens. Quod enim impossibile judicabat possibile declaratum est, Deum incuriosum existimans. Est aliquid hac asseveratione stultius, ut fecisse dicatur mundum, et curam ejus non agere? Ut quid fecit, si non ad illum pertinet, quod fecit? Sed quia vident quosdam feliciter mundo frui, quosdam deprimi, et bene agentes despici, malevolos gloriari; idcirco incuriosum Deum esse crediderunt. Qui incuriosum Deum dicit, non negat malevolum aut injustum; aut enim judicaturus est mundum, et injustus est, dissimulans de bonis, et patiens fieri mala. Si igitur animadvertant seposito odio divinae legis, possunt videre causam istam a nobis terminari, qui Dei judicium exspectamus, in quo vi depressi exaltabuntur, et violenti humiliabuntur; quia non est personarum acceptio apud Deum . Nam quoniam in sapientia Dei non cognovit mundus per sapi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Credunt enim ñ infirmitatẽ eẽ crucem
xp̃i s uirtutẽ intelligentes mortẽ uictã ins
cruce. Cutus signũ qui habent salui s̃ quia
ab illa teneri non possunt. Scriptum est
enim in esaia. ꝑdam sapientiã sapientiũ
& intellectum prudentium reprobabo.
dit sapientiã sapientiũ. dumq̃ illa ne-¬
gat posse fieri facit. Et reꝓbat intellec¬
tũ prudentiũ. quando dm̃ quẽ incurio¬
sum dicunt aggressum ꝓbat ea quȩ stul¬
ta putant. ut dĩ filius incarnatus de uir¬
gine crucifigeret᷑ ꝓ humana salute. Qđ
factum uere testatur uirtute ñ uerbis:
libi sapiens ubi scriba uͥ conquisitor huiꝰ
Simili mͦ & gentes istud risui deputant.
ñ istud recipit. Nichil enim dicit posse fi
hic est qui constellationib agi mundũ et¬
i duodecim signis ortus &e occasus fieride¬
scernit calculis nicħ om̃ino sine hoꝵ mo¬
tu putans fieri posse. Nonne stultam fecit
ds̃ sapientiã huius mundi. Stulta facta ẽ¬
sapientia huius mundi. Putans enim se

Expanded text:
im non infirmitatem esse crucem Christi, sed virtutem, intelligentes mortem victam esse in cruce: cujus signum qui habent, salvi sunt; quia ab illa teneri non possunt. Scriptum est enim, in Esaia: Perdam sapientiam sapientium et intellectum prudentium reprobabo . Perdit sapientiam sapientium, dum quae illa negat posse fieri, facit: et reprobat intellectum prudentium, quando Deum, quem incuriosum dicunt, aggressum probat ea quae stulta putant, ut Dei Filius incarnatus de Virgine crucifigeretur pro humana salute; quod factum vere testatur virtute, non verbis. Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor hujus Simili modo et gentes istud risui deputant. n istud recipit; nihil enim dicit posse fiehic est, qui constellationibus agimundum, et duodecim signis ortus et occasus fieri decernit calculis, nihil omnino sine horum motu putans posse fieri. Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi? Stulta est facta sapientia hujus mundi; putans enim se
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ greci similit̃ uident. xp̃m dĩ eẽ sapientiã.
llam aũt mundanã ꝗͣ prius putabant pru¬
dentiã maximã ẽẽ stulticiã. Cirtus gͦ deiẽ
quia ꝑ ipsum om̃ia fecit pater ds̃. Sapien¬
tia autem idcirco qr ꝑ ipsum cognitus ẽds̃
ec enim poss cognosei ds̃ nͥ ꝑeum qui ẽẽt de
eo. qr nemo nouit nec uidit patrẽ nͥ filius

Expanded text:
et Graeci similiter vident Christum Dei esse sapientiam: illam autem mundanam, quam prius putabant prudentiam, maximam esse stultitiam. Virtus ergo Dei est; quia per ipsum omnia fecit Pater Deus: sapientia autem idcirco, quia per ipsum cognitus est Deus. Nec enim posset cognosci Deus, nisi per eum qui esset de eo; quia Nemo novit ne
Abbreviated transcription (Latin):
est enim mͥ de uob̃ fr̃s abhis qui s̃ eloes qd
contentiones sint int̃ uos. Quãuis euersi
suerant tam̃fr̃s illos appellat. Sic̃ & in esa¬
ia ꝓpħa dicit. Deus ad illos qui secũ erant
ut eis qui pseudo ꝓpħis credebant dicerẽt.
r̃s nr̃i critis uos ut ꝑid ñdissentirent ab
eis quasi fr̃s. Qd̃ autem dicit ab his quis¬

Expanded text:
est enim mihi de vobis, fratres, ab iis qui sunt Chloes, quod est enim mihi de vobis, fratres, ab iis qui sunt Chloes, quod contentiones inter vos sint. Quamvis eversi fuerant, tamen fratres illos appellat; sicut et in Esaia propheta dicit Deus ad illos, qui secum erant, ut eis qui pseudoprophetis credebant, dicerent: Fratres nostri eritis vos ; ut per id non dissentirent ab his, quasi fratres. Quod aute
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃i dñi nr̃i. Quis ambigat de ꝓmissis
& fide dĩ: qr non erit alitir ꝗͣ dixit filios
nos adoptatos sͥ credentes in xp̃m. hoc enĩ
nob̃donat qd credimus. Ut qr credimus
xp̃m filium eẽ dĩ. hos nos eẽ incipiamus
mansuri in eadẽ dignitate sic̃ mance xp̃c
quẽ credimꝰ filium dĩ. societas enĩ fr̃nitas
est. At quomͦ fidem dĩ incolumẽ in hac
causa nob̾ futuram ostendit. ita nos ñ dif¬
fidentes ⁊ ꝑfidi inueniamͣ s ꝑseuerantes
tiq in qͦ renati dĩ filii appellati s̃. Ad om¬
nem enĩ mͦ eccłam loquitur ut hi quidis¬
sentire ceꝑant reuerterent᷑ ad ceptã fidẽ
ꝗͣ uidebant in his laudari qui in illa ꝑse¬
uerabant. Et non sint in uob̃ scismata.
sitis aũt ꝑfecti in codem sensu & in eadem
scientia. ꝑfectos uult eos ẽẽ in eodẽ sensu
quem illis tradiderat ut ñ discreparent. ad
illoꝵ enim exemplũ qͦs supra laudat hos
ꝓuocat ut hoc sentiant ac defendant. Platũ

Expanded text:
ini nostri. Quis ambigat de promissis et fide Dei, quia non erit aliter quam dixit, filios nos adoptatos sibi credentes in Christum? Hoc enim nobis donat, quod credimus; ut quia credimus Christum Filium esse Dei, hoc nos esse incipiamus, mansuri in eadem dignitate, sicut manet Christus, quem credimus Filium Dei. Societas enim fraternitas est, ut quomodo fidem Dei incolumem in hac causa nobis futuram ostendit: ita nos non diffidentes et perfidi inveniamur, sed perseverantes tique in quo renati Dei filii appellati sunt. Ad omnem Ecclesiam modo loquitur; ut ii qui dissentire coeperant, reverterentur ad coeptam fidem, quam videbant in his laudari, qui in illa perseverabant. Et non sint in vobis schismata, sitis autem perfecti in eodem sensu et in eadem scientia. Perfectos vult eos esse in eodem sensu, quem illis tradiderat, ut non discreparent. Ad illorum enim exemplum, quos supra laudat, hos provocat; ut hoc sentiant ac defendant. Perlatum
Abbreviated transcription (Latin):
sinceritatis ⁊ ueritatis. Hoc est ut since¬
ritas mundam uitã faciat. ueritas aũt
omnẽ fraudem excludat. Scripsi uob̃ u
epla ne commisceamini fornicariis. Scͥp¬
sisse se significat prius uͥ commonet illos
ne iungerent se malȩ uitȩ hominib. Et
quia non intellexisse forte ea quȩ scripse¬
rat uidebantur. nunc in hac epła quid
scripserit inter pretatur dicens. Nõ utiq
fornicaruis huius mundi. S a fr̃ib talib
scripsi recedendum. Aut auaris aut rapa¬
cibus aut idolis seruientib. Alioqͥn debr¬
eratis de hoc mundo exire. Igitur intel¬
lectum illoꝵ arguit qui putabant forte
quia ab incredulis formcarias aut auariᷤᷤ
aut rapacibus aut idolis sermentibus
ꝓhibuisset non a frĩb. & ideo ilbũ qͥ uxorẽ
patͥs habebat inter se eẽ uon egre ferebãt
iigitur his cõmiscimini inquit melius
erat mori uos. Compendium ẽ enĩ male
agentib si cieus moriantur ꝗͣ duituis ĩ

Expanded text:
sinceritatis et veritatis. Hoc est, ut sincesinceritatis et veritatis. Hoc est, ut sinceritas mundam vitam faciat, veritas autem omnem fraudem excludat. . Scripsi vobis in epistola, ne commisceamini fornicariis. Scripsisse se significat prius, ubi commonet illos, ne jungerent se malae vitae hominibus. Et quia non intellexisse forte ea quae scripserat, videbantur; nunc in hac epistola quid scripserit, interpretatur dicens: Non utique fornicariis hujus mundi: sed a fratribus talibus scripsi recedendum. Aut avaris, aut rapacibus, aut idolis servientibus; alioquin debueratis de hoc mundo exisse. Igitur intellectum eorum arguit, qui putabant forte quia ab incredulis, fornicariis, aut avaris, aut rapacibus, aut idolis servientibus prohibuisset, non a fratribus; et ideo illum qui uxorem patris habebat, inter se esse non aegre ferebant. Si igitur his commisceamini, inquit, melius erat mori vos; compendium est enim male agentibus, si citius moriantur, quam si diutius in
Abbreviated transcription (Latin):
molatus ẽ xp̃c Scd̾m legem docet nouita
cẽ occisum ut ex eo noua predicatio nouã
faceret conuersationem. Ut quia paschȩ
rationẽ colimus ueterem uitã nonsequa¬
mur. Pascha itaq ĩmolatio ẽ ñ transitus
sicut quibusdã uidetur. Prius enĩ pascha
⁊ sic transitus. Quia ante exemplum ẽ sal¬
uatoris & sic signum salutis. Nec eñ ante
signum ꝗͣ crux. Nam occiso uesꝑe agno
in egypto. filii isrł pascha egerunt. Ex
cuius sanguine postes signauerunt ut
noctu angłs transiens ea loca ñ contĩge¬
ret quȩ sanguine agni fuerant oblita:
ltaq festa celebremus ñ inferm̃to ueteri.
Hoc est leticiam habentes renouationis facta
uetera fugiamus ĩmundiciã omne abiei¬
entes a nob̃ quȩ ẽ corruptio. Quia sic̃ fer¬
mentũ totam massã corrumpit. ita et
mala uita totum hominẽ. Ergo ut ñso¬
lum a turpitudine iutȩ nos obseruemus
s & ab iniquitatis studio adiecit. nec infer¬
mento malicie ⁊ nequiciȩ.S in adimis

Expanded text:
tus. Secundum Legem docet novitatstum esse occisum, ut ex eo nova praedicatio novam faceret conversationem; ut quia paschae rationem colimus, veterem vitam non sequamur. Pascha itaque immolatio est, non transitus sicut quibusdam videtur; prius enim pascha, et sic transitus, quia ante exemplum Salvatoris est et sic signum salutis. Nec enim ante signum, quam crux; nam occiso vespere agno, in Aegypto filii Israel pascha egerunt, ex cujus sanguine postes signarunt; ut noctu Angelus transiens, ea loca non contingeret, quae sanguine agni fuerant oblita . Itaque festa celebremus, non in fermento veteri. Hoc est laetitiam habentes renovationis, facta vetera fugiamus, immunditiam omnem abjicientes a nobis, quae est corruptio; quia sicut fermentum totam massam corrumpit, ita et mala vita totum hominem. Ergo ut non solum a turpitudine vitae nos observemus, sed et ab iniquitatis studio, adjecit: Nec in fermento malitiae et nequitiae, sed in azymis
Abbreviated transcription (Latin):
locus ẽẽ itputa si dicatur ab his qͥs antio¬
chiȩ. Aliqͥb aũt uidet᷑ feminã fuisse dõ de¬
uotam cum qua multi eẽnt colentes dm̃ qͥb
fides ñ negaretur ut qd deferrent de corm¬
thiis uerum eẽt qd contentiones eẽnt inter
cos. Contentiones int̃ eos eẽ dixer̃ ut ostende¬
rent diuersitatẽ m̃tis illoꝵ de disciplina do

Expanded text:
a si dicatur: Ab iis qui sunt Antiochiae: aliquibus autem videtur feminam fuisse Deo devotam, cum qua multi essent colentes Deum, quibus fides non negaretur; ut quod deferrent de Corinthiis, verum esset, quod contentiones essent inter eos. Contentiones inter eos esse dixit, ut ostendere
Abbreviated transcription (Latin):
stendit qr ne hominũ fauorẽ acquireroe. id¬
curo humanȩ se sapientiȩ placere noluisse
neq uerboꝵ arti studuisse. s fidem auctori ex¬
hibuisse qui doctrinã suã ñornatu traditi¬
onis humanȩ acceptabilẽ ẽẽ uoluit u̾boꝵ

Expanded text:
tendit non se ut hominum favorem acquireret, humanae sapientiae placuisse, neque verborum arti studuisse, sed fidem auctori exhibuisse, qui doctrinam suam non ornatu traditionis humanae acceptabilem voluit esse
Abbreviated transcription (Latin):
Quia sic̃ turis consulti sen pontifices qͦs uocãt
sacerdotes certos dies quib udicat᷑ decre¬
uer̃. ita ⁊ dies dñi definitus ẽ qđ iudicatu¬
rus ẽ mundũ. S neq me ipsũ iudico.
conscientiã purã habens sollicitus de se
ñ erat.S non in hoc iustificatus sũ. Nũc
humiliat se & loquitur ut homo qͥ possit
culpã incurrere nescius. Qui aũt uidicat
me dñs est. Recte ait. Iuãuis humilia¬
uerit se tamen dño xp̃o plurimũ dedit
qr potest qd hominẽ latet dum occulta
uidicat manifestare. ñ ut reũ faciat s

Expanded text:
quia sicut jurisconsulti seu pontifices, quos vocant sacerdotes, certos dies quibus judicatur, decreverunt; ita et dies Domini definitus est, quo judicaturus est mundum. Sed neque me ipsum judico; conscientiam puram habens sollicitus de se non erat. Sed non in hoc justificatus sum. Nunc humiliat se, et loquitur ut homo, qui possit culpam incurrere nescius. Qui autem judicat me, Dominus est. Recte ait; quamvis enim humiliaverit se, tamen Domino Christo plurimum dedit; quia potest, quod hominem latet, dum occulta judicat, manifestare, non ut reum fa
Abbreviated transcription (Latin):
illorum praua doctrina pseudo apłorum
auersos a traditione ueritatis. Ulocatis scĩs
Hoc est uocati estis ut scĩsitis quid ẽ ut nõ
recedatis a regula scĩficationis. Cum om̃ib
qui inuocant nom̃ dñi nr̃i iħu xp̃i in õi
loco ipsorum &e nr̃o. Id est cum iudeis ue¬
ris uingit & gentes quia salus ex uideis ẽ
ut inom̃i loco uͥgentes que inuocant no¬

Expanded text:
illorum prava doctrina pseudoapostolorum illorum prava doctrina pseudoapostolorum aversos a traditione veritatis. Vocatis sanctis. Hoc est, vocati estis, ut sancti sitis: quod est, ut non recedatis a regula sanctificationis. Cum omnibus qui invocant nomen Domini Jesu Christi, in omni loco ipsorum et nostro. Id est, cum Judaeis veris jungit et gentes, quia salus ex Judaeis est; ut in omni loco ubi gentes, quae invocant no
Abbreviated transcription (Latin):
iħu ꝑ uoluntatem dei.
Ad romanos alit̃ cȩpit
quia altera causa ẽ. His
quia om̃ia quȩ egit filii dei egit uolun¬
tate qui dixit ad cum. Uade egolonge
ad gentes mutam te. Hinc uocatus ẽ apłs
hoc est dei uoluntate missus adgt̃s. ꝑ qd̾
rat neq uerum erat quod docebant. De¬
um enim &e xp̃m ideo frequenter nomi¬
nat ut xp̃m dm̃ non ipsum patrem osten¬
non inunionem cum ostenditur filium
tami aridi exstant nuncusq quaꝵ asser¬
tores eccłas euertebant. Hinc apłs omĩa
quȩ heresibus contraria s̃ ponit. ac seue¬
rum predicatorem ꝑ id quod a xp̃o deiuo¬
luntate missus ẽ asseuerat. Et sosthenes
fr̃. Etiam istum sua commendat societa
huc singulis eccłus rectores ñ erant. con¬
stituti. Q cum inmultis arguat eos ait.
Sc̃ificatis in xp̃o iħu. sed idco quia regene¬
rati in xp̃o scĩficati s̃. Post aũt ceperant
male conuersari Tut ostenderet omnem
eccłam sc̃ĩficatam fuisse in xp̃o s quosdã

Expanded text:
per voluntatatem Dei. Ad Romanos aliter coepit; quia altera causa est: hisquia omnia quae egit, Filii Dei egit voluntate, qui dixit ad eum: Vade, ego longe ad gentes mittam te . Hinc vocatus est Apostolus, hoc est, Dei voluntate missus ad gentes. Perrat, neque verum erat, quod dicebant. Deum enim et Christum ideo frequenter nominat, ut Christum Deum non ipsum Patrem ostennon unionem; cum ostenditur Filium rami aridi exstant nunc usque, quarum assertores Ecclesias evertebant. Hinc Apostolus omnia, quae haeresibus contraria sunt, ponit: ac se verum praedicatorem per id quod a Christo Dei voluntate missus est, asseverat. Et Sosthenes frater. Etiam istum sua commendat societathuc singulis Ecclesiis rectores non erant constituti. Et cum in multis arguat eos, ait: Sanctificatis in Christo Jesu. Sed ideo quia regenerati in Christo sanctificati sunt: post autem coeperant male conversari; ut ostenderet omnem Ecclesiam sanctificatam fuisse in Christo, sed quosdam
Abbreviated transcription (Latin):
scribat s ita sigcat c̃ aliqñ corripit aliqndo
laudat ut unusquisq cum epistola legit᷑
intelligat quid prose quid aduersum
se dicatur. In una enim plebe duob ppłis
scribit. ut cum arguit qui male u̾santur
sciant sͥ hec scripta. Similiter & cum lau¬
dat. sciat qͥ in regła fidimanet ad se hec
dici. Idõq inquit gras ago deo meo seꝑ¬

Expanded text:
scribat, sed ita significat, cum aliquando corripit, aliquando laudat, ut unusquisque cum epistola legitur, intelligat quid pro se, quid adversum se dicatur. In una enim plebe duobus populis scribit, ut cum arguit, qui male versantur, sciant sibi haec scripta: similiter et cum laudat, sciat qui in regula manet, ad se haec dici. Ideoque inquit: Gratias ago Deo meo se
Abbreviated transcription (Latin):
monium nominat qr sic baptiratis̃ ab apło
ut nullã illi głam ex hac causa dandã ad¬
discerent. Stpħe autem domꝰ primiciȩ ẽ
achaie sicut in extrema parte epłȩ signifi¬
cat. quib testimoniũ dat qui in ministe¬
rium scĩs se constituerant. Non enĩ misit

Expanded text:
monium nominat; quia sic baptizati sunt ab Apostolo, monium nominat; quia sic baptizati sunt ab Apostolo, ut nullam illi gloriam ex hac causa dandam assererent. Stephanae autem domus primitiae sunt Achaiae, sicut in postrema parte epistolae significat, quibus testimonium dat, quo in ministerium sanctis se constituerant. Non enim misit
Abbreviated transcription (Latin):
in nomine pauli baptizati estis: Sicredẽ¬
tes aũt inquit in xp̃m baptiramͣ ut in no¬
mine eiꝰ iustificemur qͥd ẽ ut fidei huius
homines nob̃ auctores faciamꝰ ĩmemores
ceptȩ credulitatis: Grãs ago deo qd̾ nemi¬
dicat qd in nomine meo baptitati estis. Bapti¬
⁊aui aut̃ & stphe domum. ceteroꝵ nescio
siquem aliũ baptiraui. Grãs agit dõ qr
ñ multos ex his baptirauit ne qr error sub
hac receꝑat ex nomine eiꝰ error eẽt in plu¬
rimis. & ꝑhoc arguendos ⁊ baptirantes ⁊
baptiratos. qui ad imuriã saluatoris bap¬
tismatis eius grãm hominib deputabant
illis dissimulantib głe causa. Sic enĩerãt
sic̃ nunc nouatiani ce donatiam qͥbaptis¬
mum sͥ uendicant. A nr̃is baptizatos re¬
ꝓbantes. ⁊ baptirati ab his głantur in ꝑso¬
nis illoꝵ. Deniq xp̃i nomine abdicat no¬
uatianos ⁊ donaticinos uocari se głantur.
rispus gͦ & gaus corinthii s̃. Qͦs ad testi¬

Expanded text:
in nomine Pauli baptizati estis? Si credenin nomine Pauli baptizati estis? Si credentes autem, inquit, in Christum baptizamur, ut in nomine ejus justificemur, quid est ut fidei hujus homines nobis auctores faciamus, immemores coeptae credulitatis? Gratias ago Deo, qdicat quod in nomine meo baptizavi. Baptizavi autem et Stephanae domum: caeterorum nescio si quem alium baptizaverim. Gratias agit Deo, quia non multos ex illis baptizavit; ne quia error sub hac re coeperat, ex nomine ejus error esset in plurimis, per hoc arguendos et baptizantes et baptizatos, qui ad injuriam Salvatoris baptismatis ejus gratiam hominibus deputabant, illis dissimulantibus gloriae causa Sic enim erant, sicut nunc Novatiani et Donatiani, qui baptismum sibi vindicant, a nostris baptizatos reprobantes: et baptizati ab his gloriantur in personis eorum. Denique Christi nomine abdicato Novatianos et Donatianos vocari se gloriantur. Crispus ergo et Caius Corinthii sunt, quos ad testi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qd unusqͥsq ur̃m dicit. ego sũ quidẽ sũ
pauli ego autem apollo ego uͦ cephe egoaũt
xp̃i. E rrorem ostendit. s auctoꝵ nomina ñ
ꝓdidit. Nec enim in loco stabant s circum¬
ibant ad euersionẽ simpliciũ. Nam hos qͦs
nominat sine dubio boni erant doctores.
s subhoꝵ sp̃e falsos apłos tangit. Si enĩ ĩ his
głandum negat qͣntomagis in mał doctori¬
b: Quoꝵ doctrinam pͣuam insubiectis sig¬
nificat. Int̾ eos tam̃ hos ꝑseuerantes designat
gas aut nouatianos aut donatianos. aut
manicheos uocari ñ horrent. Ita ⁊ chorm¬
thii diuersoꝵ hereticoꝵ nominib subici ce¬
ꝑant ut uidentur loco xp̃i hommes uene
rari. Sui dum diu̾sa de xp̃o accipiunt di¬
uidunt xp̃m. Unus enĩ hominẽ tantũ ac¬
unus sit ds̃ & homo. isti sͥ alius aliudeuis
suo eccłas faciunt multas: Nũqͥd paulus
crucifixus ẽ ꝓ uob̃: Ideo a se cepit neforte
putaretur alioꝵ ideo refutare ꝑsonas ut
hominib ĩputamꝰ ad eius inuiriã. Aut

Expanded text:
od unusquisque vestrum dicit: Ego quidem sum Pauli, ego autem Apollo, ego vero Cephae, ego autem Christi. Errorem ostendit, sed auctorum nomina non prodidit; nec enim in loco stabant, sed circumibant ad eversionem simplicium. Nam hos quos nominat, sine dubio boni erant doctores; sed sub eorum specie falsos apostolos tangit. Si enim in his gloriandum negat, quanto magis in malis doctoribus, quorum doctrinam pravam in subjectis significat! Inter eos tamen hos perseverantes designat,gas, aut Novatianos, aut Donatianos, aut Manichaeos vocari non horrent; 114 ita et Corinthii diversorum haereticorum nominibus subjici coeperant, ut videari: qui dum diversa de Christo accipiunt, dividunt Christum. Unus enim hominem tantum acunus sit Deus et homo, isti sibi alius aliud ejus sub crucifixus est pro vobis? Ideo a se coepit, ne forte putaretur aliorum ideo refutare personas, ut hominibus imputamus ad ejus injuriam? Aut
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmutari minime potuer̃ ꝓcul dubio in eo¬
dem mansuros se ostendt̃. Cum hos lau-¬
dat illos qui inerrore psendo aploꝵ de¬
prauati fuerant inuitat. Dũ hoꝵ enĩ fidẽ
predicat illos ad penitentiã uocat. fideł ẽ¬

Expanded text:
immutari minime potuerunt; procul dubio in eoimmutari minime potuerunt; procul dubio in eodem mansuros se ostendunt. Cum hos laudat, illos qui in errore pseudoapostolorum depravati fuerant, invitat: dum enim horum fidem praedicat, illos ad poenitentiam vocat. Fide
Abbreviated transcription (Latin):
ihu. Que gr̃a sic data est in xp̃o iħu quia
hoc constitutum ẽ a deo. ut qui credit in
xp̃m saluus sit sine oꝑe. sola fide gratis
accipit remissionem peccatoꝵ. Qa in oĩb di
uites fc̃iestis in ipso in om̃i uerbo & ĩ om̃i
scientia. Hoc significat quia in accepta
gr̃a & in u̾bo ueritatis doctrine scientiam
sp̃alem assecuti ꝑmanserunt. Ideo gr̃as
agit in his deo.Sicut testimonium xp̃i
confirmatum ẽ u uob̃. Testimoniũ xp̃i
confirmatum ẽ in his. qr roborati infide
nichil de hominib sꝑabant. s om̃is spes
illorum in xp̃o erat nullis uoluptatis il¬
lecebris capti. Ita ut uob̃ in nullo desit
spectare diem iudicii qui circumspectꝰ
cognoscant increduli ac sciant uerum
ẽẽ quod credere noluer̃ ⁊ ꝑeant. Fidi
uͦ gaudeant plus boni inuenientes ꝗͣ
illoꝵ securus ẽ qr inuiolati usq ad futu¬
rũ iudicium er̃. Qui enĩ int̃ tot discri¬
mina sensuũ ⁊ ꝑturbationes diuersitatũ

Expanded text:
u, quae gratia sic data est in Christo Jesu; quia hoc constitutum est a Deo, ut qui credit in Christum, salvus sit sine opere: sola fide gratis accipit remissionem peccatorum. Quia in omnibus ditati estis in ipso, in omni verbo, et in omni scientia. Hoc significat, quia in accepta gratia, et in verbo veritatis doctrinae scientiam spiritalem assecuti permanserunt; ideoque gratias agit in his Deo. 113 Sicut testimonium Christi confirmatum est in vobis. Testimonium Christi confirmatum est in his; quia roborati in fide, nihil de hominibus sperabant: sed omnis spes illorum in Christo erat, nullis voluptatis illecebris capti. Ita ut vobis in nullo desit spectare diem judicii, qui circumspectuscognoscant increduli ac sciant verum esse, quod credere noluerunt, et pereant: fidi vero gaudeant plus boni invenientes, quillorum securus est; quia inviolati usque ad futurum judicium erunt. Qui enim inter tot discrimina sensuum, et perturbationes diversitatum
Abbreviated transcription (Latin):
patris aut nomen aut donum tacuisse
uideretur. & suspicionẽ forte aut occa¬
sionem daret uimionis. Docet xp̃m quidẽ
rite inuocandum. s omnẽ gr̃ãm eẽ patͥs
ut &e duos qui in unum s̃ ꝑ diuiitatem
ostenderet. & patris auctoritatẽ p̃ferret.¬

Expanded text:
Patris aut nomen aut donum tacuisse videretur, et suspicionem forte aut occasirite invocandum, sed omnem gratiam esse Patris, ut duos qui in unum sunt per divinitatem ostenderet, et Patris auctoritatem praeferret
Abbreviated transcription (Latin):
bemius deo prestante auctorem uitȩ nr̃e:
Sicut dicit petrus apłs. Auctorem uero
uitȩ interfecistis. cuius gr̃a estis salu
nos in xp̃o. Significat quia in futuro
scło immortale donum dĩ apparebit in
remunerationem fidelium: qd̵ oculus
non uidit. nec auris audiuit: nec in cor
hominis ascendit: Quȩ p̃parauit deus
diligentib eum. Hȩ sunt suꝑhabun¬
dantes diuitiȩ: ut tantum detur credẽ¬
tibus. quantum inuestigare non pot̾
mens. Grã enim saluati facti estis ꝑ
fidem. Gr̃a fidei data ẽ: ut credentes
saluentur. & hoc non ex uobis. dĩenim
donum ẽ. non ex oꝑibus. ut nequis glẽ¬

Expanded text:
bemus, Deo praestante, auctorem vitae nostrae, bemus, Deo praestante, auctorem vitae nostrae, sicut dicit Petrus apostolus: Auctorem vero vitae interfecistis . Cujus gratia salvi Jesu. Hoc significat, quia in futuro saeculo immortale donum Dei apparebit in remuneratione fidelium; quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus eum . Hae sunt superabundantes divitiae, ut tantum detur credentibus, quantum investigare non potest mens. Gratia enim salvi facti estis per fidem. Gratia fidei data est, ut credentes salventur. Et hoc non ex vobis; Dei enim donum est, non ex operibus, ne quis gl