comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tram dei sui non quidẽ summi. s tam̃ magni.
id est cotius huius mundi membrũ in medio
positum et sempit̾num esse non dubitent. Cũ
gͦ ds̃ ille summus fecerit eis alterum quẽ pu
animantem amma scilicet sicut asserunt ratio¬
nali uel intellectuali intam magna mole cor¬
poris eius inclusa. ipsiusq corporis tanquã
membra locis suisposita atq digesta. quatuor
constituerit elementa. quorum iuncturam ne
unquam ds̃ eoꝵ tam magnus moriant᷑ in so¬
lubilem ac sempit̃nam uelint: quid cause ẽ
ut incorpore maioris anmantis tanquam
medium membroꝵ: ȩt̃na sit t̾ra. et alioꝵ
animanti um t̃restrium corpora. si ds̃ sicut
illud ue lit. etna esse non possint: S t̾rȩ
inquiunt terra reddenda ẽ: unde anmaliũ
terrestrium sumpta sunt corpora. Ex quo fit
inquiunt ut ea sit necesse dissolui et mori. et
eo modo trȩ stabili ac sempiterne unde fuerant
sumpta restitui. Siquis hoc etiam de igne si¬

Expanded text:
terram dei sui, non quidem summi, sed tamen magni, terram dei sui, non quidem summi, sed tamen magni, id est totius hujus mundi, membrum in medio positum et sempiternum esse non dubitent. Cum ergo Deus ille summus fecerit eis alterum quem putanimantem, anima scilicet, sicut asserunt, rationali vel intellectuali in tam magna mole corporis ejus inclusa; ipsiusque corporis tanquam membra locis suis posita atque digesta, quatuor constituerit elementa, quorum juncturam, ne unquam deus eorum tam magnus moriatur, insolubilem ac sempiternam velint: quid causae est, ut in corpore majoris animantis tanquam medium membrum aeterna sit terra, et aliorum animantium terrestrium corpora, si, Deus sicut illud velit, aeterna esse non possint? Sed terrae, inquiunt, terra reddenda est, unde animalium terrestria sumpta sunt corpora: ex quo fit, inquiunt, ut ea sit necesse dissolvi et emori; et eo modo terrae stabili ac sempiternae, unde fuerant sumpta, restitui. Si quis hoc etiam de igne si
Abbreviated transcription (Latin):
quam uno animali marimo. quo cuncta cc¬
tera continentur animalia instant̃ affirmat.
S hȩe ut dixi alia questio ẽ: quam nunc
discutiendam non suscepimus. Hoc tantũ
contra istos commemorandum putaui. qui
se platonicos uocari uel esse głantur. cuius
suꝑbia nominis crubescunt esse xp̃iani: ne
commnune illis cum uulgo uocabulum uilẽ
faciat palliatoꝵ tantomagis inflatam quan¬
domagis eriguam pauciatẽ. Et querentes
quid indoctrina xp̃iana rep̃hendant. ex a¬
gitant ȩternitatem corporum. tanquam hȩc
sint inter se contraria. ut et ȩternam beatitu¬
dinem queramus animȩ. et eam semꝑ eẽ
uelimus incorpore. uelut crumpnoso uin¬
culo colligatam: cum eoꝵ auctor et magist̃
plato donum a summo deo dns ab illo fa¬
ctis dicat esse concessũne aliquandomoriant᷑idẽ.
acorporib quib eos concxuit separent᷑. xui¬
ontendunt etiam isti trestria corpora
semptterna esse non posse: cumipsam uniu̾sam

Expanded text:
quam uno animali maximo, quo cuncta cequam uno animali maximo, quo cuncta cetera continerentur animalia, instanter adfirmat. Sed haec, ut dixi, alia quaestio est, quam nunc discutiendam non suscepimus. Hoc tantum contra istos commemorandum putaui, qui se Platonicos uocari uel esse gloriantur, cuius superbia nominis erubescunt esse Christiani, ne commune illis cum uulgo uocabulum uilem faciat palliatorum tanto magis inflatam, quanto magis exiguam paucitatem; et quaerentes, quid in doctrina Christiana reprehendant, exagitant aeternitatem corporum, tamquam haec sint inter se contraria, ut et beatitudinem quaeramus animae et eam semper esse uelimus in corpore, uelut aerumnoso uinculo conligatam; cum eorum auctor et magister Plato donum a deo summo dis ab illo factis dicat esse concessum, ne aliquando moriantur, id est a corporibus, quibus eos conexuit, separentuontendunt etiam isti, terrestria corpora sempiterna esse non posse, cum ipsam universam
Abbreviated transcription (Latin):
umeulum adꝑpetuitatem urãm. quam illa
quib estis tum cum gignebamini colligati
Ecce deos plato dicit et corporis animeq col¬
ligatione mortales. ettamen immortales dei a
quo facti funt uoluntate atq consilio. Si gͦ
amime pena ẽ inqualicunq corpore colligari:
quid ẽ quod deos alloquens ds̃ tanquam
sollicitos ne forte moriant᷑. id ẽ dissoluant᷑
a corpore. de sua facit immortalitate securos.
ñ ꝓpt̃ eoꝵ naturam quȩ sit compacta ñ sim¬
plex. s ppt̃ suam inuictissimam uoluntatẽ.
qua potens ẽ facere. ut nec orta occidant nec
conera soluantur. s incorruptibiliter ꝑseue¬
rent: Et hoc quidem utrum plato de sideri¬
b uerum dicat: alia questio ẽ. Neq enim ei
continuo concedendum ẽ globos istos lumi¬
num siue orbiculos luce corporea suꝑ tram
seu die scu nocte fulgentes sius quibusdam
ꝓpriis animis uiuere: eisq intellectualib et
beatis quod etiam de uniuerso mundo tan¬

Expanded text:
uinculum ad perpetuitatem uestram, quam illa uinculum ad perpetuitatem uestram, quam illa quibus estis tum, cum gignebamini, conligati. Ecce deos Plato dicit et corporis animaeque conligatione mortales, et tamen inmortales dei a quo facti sunt uoluntate adque consilio. Si ergo animae poena est in qualicumque corpore conligari, quid est quod eos adloquens deus tamquam sollicitos, ne forte moriantur, id est dissoluantur a corpore, de sua facit inmortalitate securos; non propter eorum naturam, quae sit conpacta, non simplex, sed propter suam inuictissimam uoluntatem, qua potens est facere, ut nec orta occidant nec conexa soluantur, sed incorruptibiliter perseuerent? Et hoc quidem utrum Plato uerum de sideribus dicat, alia quaestio est. Neque enim ei continuo concedendum est globos istos luminum siue orbiculos luce corporea super terras seu die seu nocte fulgentes suis quibusdam propriis animis uiuere eisque intellectualibus et beatis, quod etiam de ipso uniuerso mundo, tam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicet. eisq ipsum dm̃ a quo facti sunt in¬
ducat ꝓ magno beneficio pollicentem. quod
in ȩternum cum suis corporib ꝑmanebunt.
nec ab eis ulla morte soluent᷑ quid ẽ quod isti
ad exagitandam xp̃ianam fidem fingunt se
nescire quod sciunt. aut etiam sibi repugnan¬
tes aduersum se ipsos malunt dicere dum nob̃
non desinant contradicere: Nempe platonis
hȩc uerba sunt. sicut ea cicero in latinum u̾ttti.
quib inducit summũ dm̃ deos quos fecit al¬
loquentẽ. acdcentem. Uos quideoꝵ satis orti
estis attendite. quorum oꝑum ego parens e¬
fectorq sum. Hȩc sunt in dissolubilia meo nu¬
tu: quanquam omne colligatum solui potest
S aut quanquam bonum ẽ ratione uinctã
uelle dissoluere. S qm̃ estis orti. immora¬
les uos quidem esse et indissolubiles non po¬
testis: nequaquam tam̃ dissoluemini. Neq
uos ulla mortis fata periment. nec erunt ua¬
lentiora quam consilium meũ: quod maiꝰ ẽ

Expanded text:
praedicet eisque ipsum Deum, a quo facti sunt, inpraedicet eisque ipsum Deum, a quo facti sunt, inducat pro magno beneficio pollicentem, quod in aeternum cum suis corporibus permanebunt nec ab eis ulla morte soluentur: quid est quod isti ad exagitandam Christianam fidem fingunt se nescire quod sciunt, aut etiam sibi repugnantes aduersum se ipsos malunt dicere, dum nobis non desinant contradicere? Nempe Platonis haec uerba sunt, sicut ea Cicero in Latinum uertit, quibus inducit summum deum deos quos fecit adloquentem ac dicentem: Vos, qui deorum satu orti estis, adtendite: quorum operum ego parens effectorque sum, haec sunt indissolubilia me inuito, quamquam omne conligatum solui potest; sed haudquaquam bonum est ratione uinctum uelle dissoluere. Sed quoniam estis orti, inmortales uos quidem esse et indissolubiles non potestis; ne utiquam tamen dissoluemini, neque uos ulla mortis fata periment, nec erunt ualentiora quam consilium meum, quod maius est
Abbreviated transcription (Latin):
fendimus ciuitatem dei hoc ẽ ciꝰ ȩccłam sapi¬
enter sibi uident᷑ irridere. quod dicimus ani¬
mȩ acorpore separationem inter penas eiꝰ esse
deputandam: qua uidelicet eiꝰ ꝑfectam beatitu¬
dinem tunc illi ficri existimant. cum om̃i pror¬
sus corpore exuta. ad dm̃ simplex et sola et qͦ¬
dammͦ nuda redierit. Ubi si nichil quo istare¬
felleret᷑ opinio. in eorum litteris inuenirem:
operosius michi disputandum eẽt quo demon¬
strarem non corpus esse animȩ s corruptibile
corpus onerosum. Unde illud ẽ quod descͥp¬
turis nrĩs insuꝑiore libro commemorauimꝰ.
Corpus enim corruptibile aggrauat animam.
Addendo utiq corruptibile ñ qualicunq cor¬
pore. s quale factum ẽ expeccato consequente
uindicta animam ꝑhibuit aggrauari. Quod
etiam si non addidisset: nichil aliud intellige¬
re deberemus. S cum aꝑtissime plato deos a
summo deo factos habere immortalia corpora

Expanded text:
fendimus ciuitatem Dei, hoc est eius ecclesiam, sapifendimus ciuitatem Dei, hoc est eius ecclesiam, sapienter sibi uidentur inridere, quod dicimus animae a corpore separationem inter poenas eius esse deputandam, quia uidelicet eius perfectam beatitudinem tunc illi fieri existimant, cum omni prorsus corpore exuta ad Deum simplex et sola et quodam modo nuda redierit. Ubi si nihil, quo ista refelleretur opinio, in eorum litteris inuenirem, operosius mihi disputandum esset, quo demonstrarem non corpus esse animae, sed corruptibile corpus onerosum. Unde illud est quod de scripturis nostris in superiore libro commemorauimus: Corpus enim corruptibile adgrauat animam. Addendo utique corruptibile non qualicumque corpore, sed quale factum est ex peccato consequente uindicta, animam perhibuit adgrauari. Quod etiamsi non addidisset, nihil aliud intellegere deberemus. Sed cum apertissime Plato deos a summo Deo factos habere inmortalia corpora
Abbreviated transcription (Latin):
ubi es: non utiq ignorando querens. s incre¬
pando ammonens. ut atcenderet ubi esset
in quo ds̃ non eẽt. Cum uero corpꝰ anima ip¬
sa deseruit. etate corruptum et senectute con¬
fectum. uenit in exꝑimentum mors altera de
qua ds̃ peccatum adhuc pumens homini di¬
xerat. tra es et int̾ram ibis: ut his duab mors
illa prima quȩ tocius ẽ hominis compleret᷑.
quam scdã inultimo sequit᷑. nisi homo ꝑ gr̃am
liberet᷑. Neq enim corpꝰ quod de t̾ĩa ẽ redire in
tram potest nisi sua morte quȩ illi accidit cum
deserit᷑ sua uita. id est anima. Unde constat int̃
xp̃ianos ueracit᷑ catholicam tenentes fidem. etiã
ipsam nobis corporis mortem non lege nature
qua nullam mortem hominis ds̃ fecit: s me¬
rito inflictam esse peccati. qm̃ peccatum uindi¬
cans ds̃. dix̃ homini in quo tunc oms eramus
Terra es. ⁊ int̾ram ibis. xui¬
Sed philosophi contra quoꝵ calumpnias de¬

Expanded text:
ubi es? non utique ignorando quaerens, sed increubi es? non utique ignorando quaerens, sed increpando admonens, ut adtenderet ubi esset, in quo Deus non esset. Cum uero corpus anima ipsa deseruit aetate corruptum et senectute confectum, uenit in experimentum mors altera, de qua Deus peccatum adhuc puniens homini dixerat: Terra es et in terram ibis; ut ex his duabus mors illa prima, quae totius est hominis, conpleretur, quam secunda in ultimo sequitur, nisi homo per gratiam liberetur. Neque enim corpus, quod de terra est, rediret rram nisi sua morte, quae illi accidit, cum deseritur sua uita, id est anima. Unde constat inter Christianos ueraciter catholicam tenentes fidem etiam ipsam nobis corporis mortem non lege naturae, qua nullam mortem homini Deus fecit, sed merito inflictam esse peccati, quoniam peccatum uindicans Deus dixit homini, in quo tunc omnes eramus: Terra es et in terram ibis. Sed philosophi, contra quorum calumnias de
Abbreviated transcription (Latin):
Quamobrem etiam suneo quod dictum est
morte moriemini. qm̃ non ẽ dictum mortib.
eam solam intelligamus quȩ fit cum anima
deserit᷑ suauita quod illi ds̃ ẽ. non enim de¬
serta ẽ ut desereret. s ut descreret᷑ deseruit. ad
malum quippe eiꝰ pͥor ẽ uoluntas eiꝰ. ad bonũ
uero eius priorẽta uoluntas creatoris eius.
siue ut eam faccret quȩ nulla erat. siue ut re¬
ficiat quȩ lapsa ꝑierat. etiam sigͦ hane intelli¬
gamus dm̃ denuntiasse mortem in eo qđ ait
qua die ederitis ex illo morte moriemini. tan¬
quam diceret qua die me deserueritis ꝑ inobe¬
dientiam. descram uos ꝑiusticiam: ꝓfecto in ea
morte etiam ceterȩ duȩ denuntiate sunt. quȩ
ꝓculdubio fuerant secuturȩ. Nam in eo quod
in obediens motus incarne animȩ in obedien¬
tis exortus ẽ ꝓpter quem pudenda texuerunt:
sensa ẽ mors una inqua deseruit animã ds̃.¬
Et ea significata ẽ uerbis eius. quando timore
dementi sese abscondenti homini dixit. Ad am

Expanded text:
Quam ob- rem etiamsi in eo quod dictum est: Morte moriemini, quoniam non est dictum: Mortibus, eam solam intellegamus, quae fit cum anima deseritur sua uita, quod illi Deus est non enim deserta est ut desereret, sed ut desereretur deseruit; ad malum quippe eius prior est uoluntas eius; ad bonum uero eius prior est uoluntas Creatoris eius; siue ut eam faceret, quae nulla erat, siue ut reficiat, quia lapsa perierat, — etiamsi ergo hanc intellegamus Deum denuntiasse mortem in eo quod ait: Qua die ederitis ex illo, morte moriemini, tamquam diceret: Qua die me deserueritis per inoboedientiam, deseram uos per iustitiam: profecto in ea morte etiam ceterae denuntiatae sunt, quae procul dubio fuerant secuturae. Nam in eo, quod inoboediens motus in carne animae inoboedientis exortus est, propter quem pudenda texerunt, sensa est mors una, in qua deseruit animam Deus. Ea significata est uerbis eius, quando timore dementi sese abscondenti homini dixit: Adam,
Abbreviated transcription (Latin):
ui facti sumus. Induinus atitem imaginẽ
treni hominis ꝓpagatione p̃uaricationis ⁊ mor¬
tis. quam nobis intulit generatio: s induimꝰ
imaginem cȩlestis hominis grã indulgentię
uitęq ꝑpetuȩ. quod nob̾ p̃stat regeneratio. ñ
nisi ꝑ mediatorem dei et hominum hominẽ
xp̃m iħm. quem celestem hominem uult in¬
telligi. quia de cęlouenit ut t̾renȩ mortalita¬
tis corpore uestiret᷑: quod cęlesti immortalita¬
te uestiret. Celestes uero ideo appellat ⁊ alios.
quia fiunt ꝑ grãm membra eius: ut cũ illis
sit unus xp̃e uelut caput et corpus. Hoc mea
dem epła euidentius ita ponit. ꝑhominẽ
mors: ⁊ ꝑ hominem resurrectio mortuoꝵ. Sic̃
enim in adam om̃s moriunt᷑. sic et in xp̃o¬

Expanded text:
ui facti sumus. Induimus autem imaginem ui facti sumus. Induimus autem imaginem terreni hominis propagatione prae. uaricationis et mortis, quam nobis intulit generatio; sed induimus imaginem caelestis hominis gratia indulgentiae uitaeque perpetuae, quod nobis praestat regeneratio, non nisi per mediatorem Dei et hominum, hominem Christum Iesum; quem caelestem hominem uult intellegi, quia de caelo uenit, ut terrenae mortalitatis corpore uestiretur, quod caelesti inmortalitate uestiret. Caelestes uero ideo appellat et alios, quia fiunt per gratiam membra eius, ut cum illis sit unus Christus, uelut caput et corpus. Hoc in, eadem epistula euidentius ita ponit: Per hominem mors, et per hominem resurrectio mortuorum. Sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in
Abbreviated transcription (Latin):
et nos hactenus eiꝰ mutata uitiataq natura.
quatenus in illo postea quam peccauit effe¬
ctum ẽ. unde haberet iam moriendi necessita
ẽ non quidem necessitate. s potestate: postea
spũale quale iam p̃cessit in xp̃o. tanquam in
capite nr̃o: secuturum ẽ autem in membris eiꝰ
ultima resurrectione mortuoꝵ. Adiungit de¬
inde apłs duorum istoꝵ hominum eiudentissi¬
mam differentiam dicens. Primus homo de tr̃a
trenus: scd̃s homo de cȩlo celestis. Quał t̾renus.
tales et terreni: et qualis celestis tales et celestes.
Et quomodo induimus imaginem t̃reni: in¬
duamus ⁊ imaginem eius qui de cęlo ẽ. Hoc
apłs ita posuit. ut nunc quidẽ in nob scdm
sacramentũ regenerationis fiat: sicut alibi dicit
quotqͦt in xp̃o baptizati estis. xp̃m induistis:
re autem ipsa tunc ꝑficiet᷑: cum et in nob̃ quod
ẽ animale nascendo. spũale factum fuerit re¬
surgendo. Ut enĩ eiꝰ itidem uerbis utar: spe sal¬

Expanded text:
et nos, hactenus eius mutata uitiataque natura, et nos, hactenus eius mutata uitiataque natura, quatenus in illo, postea quam peccauit, effectum est, unde haberet iam moriendi necessitatabere dignatus est, non quidem necessitate, sed potestate; postea uero spiritale, quale iam praecessit in Christo tamquam in capite nostro, secuturum est autem in membris eius ultima resurrectione mortuorum. Adiungit deinde apostolus duorum istorum hominum euidentis simam differentiam dicens: Primus homo de terra terrenus, secundus homo de caelo caelestis. Qualis terrenus, tales et quomodo induimus imaginem terreni, induamus et imaginem eius, qui de caelo est. Hoc apostolus ita posuit, ut nunc quidem in nobis secundum sacramentum regenerationis fiat, sicut alibi dicit: Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis; re autem ipsa tunc perficietur, cum et in nobis, quod est animale nascendo, spiritale factum fuerit resurgendo. Ut enim eius itidem uerbis utar: Spe sal
Abbreviated transcription (Latin):
quamuis scriptura non dixerit de pͥmo homine
qui ẽ appellatus adam quando illi anima fla¬
tu dei creata ẽ. et factus ẽ homo incorpore ani¬
mali. s factꝰ est homo in animam uiuentem.
In eo gͦ quod scriptum ẽ factꝰ est primꝰ homo in
animam uiuentem: uoluit apłs intelligi corpꝰ
hominis animale. Sp̃uale autem. quemadino¬
dum intelligendum eẽt. ostendit addendo No¬
uissimus adam. inspm uiuificantẽ. ꝓculduibio
xpm̃ significans. qui iam er mortus ita resurrex̃
ut mori dcinceps omĩno non possit. Deinde seq̃¬
tur et dicit. S non pͥmũ quod spũale ẽ s qđ an¬
male: deinde spũale. Ubi multo aꝑtius declara¬
uit se animale corptis insinuasse in eo qͦd scriptũ
ẽ. factus est primus homo in animã uiuentem:
spũale autẽ in eo quodait nouissimus in sp̃m
uiuificantẽ. Prius ẽ enim animale corpus qua¬
le habuit primus adam quamuis non mo¬
riturũ nisi peccasset. quale nunc habemus

Expanded text:
quamuis scriptura non dixerit de homine primo, quamuis scriptura non dixerit de homine primo, qui est appellatus Adam, quando illi anima flatu Dei creata est: Et factus est homo in corpore animali; sed: Factus est homo in animam uiuentem. In eo ergo quod scriptum est: Factus est primus homo in animam uiuentem, uoluit apostolus intellegi corpus hominis animale. Spiritale autem quem ad modum intellegendum esset, ostendit addendo: Nouissimus Adam in spiritum uiuificantem, procul dubio Christum significans, qui iam ex mortuis ita resurrexit, ut mori deinceps omnino non possit. Denique sequitur et dicit: Sed non primum quod spiritale est, sed quod animale, postea spiritale. Ubi multo apertius declarauit se animale corpus insinuasse in eo quod scriptum est factum esse primum hominem in animam uiuentem, spiritale autem in eo quod ait: Nouissimus Adam in spiritum uiuificantem. Prius est enim animale corpus, quale habuit primus Adam, quamuis non moriturum, nisi peccasset; quale nunc habemus
Abbreviated transcription (Latin):
Mors uero sod̾a non utiq communis ẽ omnib. ꝓpt̃
eos qui scđm ꝓpositum uocati sunt. quos ante p̃sci
uit et p̃destinatut sicut ait apłs. conformes ima¬
ginis filii sui ut sit ipse primogenitus in multis
fr̃ib : quos a scda morte ꝑmediatorem dei gr̃ã libe¬
rauit. In corpore gͦ animali primum hominẽ fa¬
ctum sic apłs loquit᷑ Uolens enin ab spũali quod
in resurrectione futurum ẽ. hoc quod nunc ẽ ani¬
male discernere: seminat᷑ inquit incorruptione
surget inincorruptione. Seminat᷑ incontumelia :
surget in gloria. Seminat᷑ in m firmitate: sur¬
get inuirtute. Seminat᷑ corpus animale: surget
corpus spũale. Ocinde ut hoc ꝓbaret: si ẽ inqͥt
corpus anmale: est et fpũale. et ut quid esset
animale corpus ostenderet: sic inquit scrip¬
tum ẽ. Factus ẽ pͥmus homo manimã uiuentẽ.
Isto gͥ mͦ uoluit ostendere quid sit corpꝰ animale:

Expanded text:
mors uero secunda non utique communis est omnibus propter mors uero secunda non utique communis est omnibus propter eos, qui secundum propositum s, conformes imaginis filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus, quos a secunda morte per Mediatorem Dei gratia liberauit. In corpore ergo animali primum hominem factum sic apostolus loquitur. Volens enim ab spiritali, quod in resurrectione futurum est, hoc quod nunc est animale discernere: Seminatur, inquit, in corruptione, surget in in corruptione; seminatur in contumelia, surget in gloria; seminatur in infirmitate, surget in uirtute; seminatur corpus animale, surget corpus spiritale. Deinde ut hoc probaret: Si est, inquit, corpus animale, est et spiritale. Et ut quid esset animale corpus ostenderet: Sic, inquit, scriptum est: Factus est primus homo in animam uiuentem. Isto igitur modo uoluit ostendere quid sit corpus animale,
Abbreviated transcription (Latin):
uit xp̃m amortuis habitat inuobis: qͥ suscta¬
uit xp̃m amortuis uiuificabit et mortalia corpora
urã ꝑmhabitantem sp̃m eius in uobis. Tunc gͦ erit
corpus in sp̃m uiuificantem: quod nunc ẽ in animam
uiuentẽ. Ectamen mortuũ dicit apłs: quia iam mo¬
riendi necessitate constrictum ẽ. Tunc autẽ ita erat
in animam uiuentem. quamuis non in sp̃m uiuifi¬
cantem: ut tamen mortuũ dici non recte posset: qͥa
nisi ꝑpetratione peccati necessitatẽ moriendi habere
non posset. Cum uͦ ds̃ et dicendo adam ubies. mortẽ
significatierit anime quȩ facta ẽ. illo deserente. et
dicendo t̃ra es. et intram ibis. mortem significauerit
corporis quȩ illi fit anima discedente. ꝓpterea de
morte scda nichil dixisse credendꝰ ẽ. quia occultam
esse uoluit ꝓpt̃ dispensationem testam̃ti noui. ubi
scđa mors aꝑtissune declarat᷑: ut prius ista mors pͥ¬
ma quȩ communis ẽ omnib ꝓderet᷑ ex illo uenisse
peccato. quod in uno cominune factum ẽ omnib.

Expanded text:
is: qui suscitaristum a mortuis uiuificabit et mortalia corpora uestra per inhabitantem spiritum eius in uobis. Tunc ergo erit corpus in spiritum uiuificantem, quod nunc est in animam uiuentem; et tamen mortuum dicit apostolus, quia iam moriendi necessitate constrictum est. Tunc autem ita erat in , animam uiuentem, quamuis non in spiritum uiuificantem, ut tamen mortuum dici non recte posset, quia nisi perpetratione peccati necessitatem moriendi habere non posset. Cum uero Deus et dicendo: Adam, ubi es? mortem significauerit animae, quae facta est illo deserente, et dicendo: Terra es et in terram ibis mortem significauerit corporis, quae illi fit anima discedente: propterea de morte secunda nihil dixisse credendus est, quia occultam esse uoluit propter dispensationem testamenti noui, ubi secunda mors apertissime declaratur; ut prius ista mors prima, quae communis est omnibus, proderetur ex illo uenisse peccato, quod in uno commune factum est omnibus;
Abbreviated transcription (Latin):
le discernens. idẽ ab illo in quo futuri sumus
hoc in quo nunc sumus. ait. Seminat᷑ corpꝰ
animale: surgit corpus spũale. Si ẽ corpus
animale. est et sp̃uale: sieut seriptum ẽ. factꝰ ẽ pͥ

Expanded text:
le discernens, id est ab illo in quo futuri sumus le discernens, id est ab illo in quo futuri sumus hoc in quo nunc sumus, ait: Seminatur corpus animale, surget corpus spiritale; si est corpus animale, est et spiritale; sic et scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ore altissimi prodii. Non quidẽ dirit sapien¬
tia ore dei efflatam se fuisse: s exeiꝰ ore ꝓdisse.
Sicut autem nos possumus non de nr̃ã natu
ra qua homines sumus.s de isto aere circũ fuso
quem spirando ac respirando ducimus ac re¬
ducimus flatum facere cum flamus: ita om¬
ipotens ds̃ non de sua natura neq de subia¬
cente creatura. s etiam de nichilo potuit face¬
re flatum. quem corpori hominis inserendo in¬
spirasse tiel insufflasse conuenientissime dictꝰ
ẽ. incorporcus in corporeum. s immutabilis
mutabilem: quia non creatꝰ creatum. uerun
tamen ut sciant isti qui descripturis loqui uo¬
lunt. et scripturarũ locutiones non aduertunt.
non hoc solum dici erire ex ore dei quod ẽ equa¬
lis eiusdemq nature: audiant uel legant. qđ
deo dicente seriptum ẽ. qm̃ tepidus es et neq
calidus neq frigidus. incipiam de eicere erore
meo. Nulla itaq causa ẽ cur aꝑtissime loq̃nti

Expanded text:
ore Altissimi prodii. Non quidem dixit sapienore Altissimi prodii. Non quidem dixit sapientia ore Dei efflatam se fuisse, sed ex eius ore prodisse. Sicut autem nos possra qua homines sumus, sed de isto aere circumfuso, quem spirando ac respirando ducimus ac reducimus, flatum facere cum sufflamus: ita omnipotens Deus, non de sua natura, neque de subjacenti creatura, sed etiam de nihilo potuit facere flatum, quem corpori hominis inserendo inspirasse uel insufflasse conuenientissime dictus est, incorporeus incorporeum, sed inmutabilis mutabilem, quia non creatus creatum. Verum tamen ut sciant isti, qui de scripturis loqui uolunt et scripturarum locutiones non aduertunt, non hoc solum dici exire ex ore Dei, quod est aequalis eiusdemque naturae, audiant uel legant quod Deo dicente scriptum est: Quoniam tepidus es et neque calidus neque frigidus, incipiam te reicere ex ore meo. Nulla itaque causa est, quur apertissime loquenti
Abbreviated transcription (Latin):
ligimus animam uiuentẽ. et sp̃m̃ uitȩ scrip¬
turam more suo dixisse: cum animalia idẽ ani¬
mata corpora uellet intelligi. quib messet ꝑ
animam ꝑspicuus iste etiam corporis sensus.
Inhominis autem conditione obliuiscimur
quemad modum loqui scriptura consueuerit.
cũ suoprsus more locuta sit. quo insinuaret
hominem etiam rationali anima accepta qͣm
ñsicut aliarum carnum aquis ⁊ t̾ra ꝓducentibꝰ
s deo flante creatam uoluit intelligi. sic tam̃
factum. ut incorpore animali quod fit anima
in eo iuuente. sicut illa animalia uiueret. de
quib dixit. ꝓducat tra animam uiuentem. et
quem itidem dixit habuisse inse sp̃m uitȩ.
Ubi etiam ingreco non dixit pneuma. s pnoen:
mine. S enim dei flatꝰ inquiunt. dei ore exisse
intelligit᷑. Quem si animam crediderimꝰ. con¬
sequens erit ut eiusdem fateamur esse substan¬
tiȩ. paremq illius sapientiȩ quȩ dicit: ego ex

Expanded text:
legimus animam uiuentem et spiritum uitae scriplegimus animam uiuentem et spiritum uitae scripturam suo more dixisse, cum animalia, id eat animata corpora, uellet intellegi, quibus inesset per animam perspicuus iste etiam corporis sensus. In hominis autem conditione obliuiscimur, quem ad modum loqui scriptura consueuerit, cum suo prorsus more locuta sit, quo insinuaret hominem etiam rationali anima accepta, quam non sicut aliarum carnium aquis et terra producentibus, sed Deo flante creatam uoluit intellegi, sic tamen factum, ut in corpore animali, quod fit anima in eo uiuente, sicut illa animalia uiueret, de quibus dixit: Producat terra animam uiuentem, et quae itidem dixit habuisse in se spiritum uitae; ubi etiam in Graeco non dixit πνεῡμα, sed ffvoVjmine. Sed enim Dei flatus, inquiunt, Dei ore exisse intellegitur, quem si animam crediderimus, consequens erit, ut eiusdem fateamur esse substantiae paremque illius sapientiae, quae dicit: Ego ex
Abbreviated transcription (Latin):
ut ea uita intelligeretur. quȩ illi ꝑ sp̃m scm̃
datur: Hoc quid ẽ aliud. nisi diligenter
ꝓhumana suspitione contendere: et scrip¬
turas scãs negligenter attendere: Quid enim
magnum erat non ire longius. s in eodẽ
ipso libro paulo suꝑius legere. ꝑducat tr̃a
animam uiuentem: quando animalia t̃re¬
stria cuncta creata sunt: Deinde aliquantis
int̃positis. in eodem tamen ipso libro qͥd ma¬
gnum erat aduertere quod scriptum ẽ et oĩa
quȩ habent sp̃m uite. et omnis qui erat su¬
ꝑ aridam mortuus ẽ. cum insinuaret omĩa
quȩ uiuebant int̾̃ra perisse diluuio: Ergo
et animam uitientem et sp̃m uitȩ etiã in
pecorib inuenimus: sicut loqui ditima scͥp¬
tura consueuit. Et cum hoc quoq loco uͥ
legit᷑ omnia quę hñt sp̃m uitȩ non grecus
opus erat ut adderet uruentem. cum anima
nisiuiuat eẽ ñ .iii. possit: Aut quid opꝰ
erat ut adleret uitȩ cum dixisset sp̃m̃: S intel¬

Expanded text:
ut ea uita intellegeretur, quae illi per sanctum Spiritum ut ea uita intellegeretur, quae illi per sanctum Spiritum datur? Hoc quid est aliud nisi diligenter pro humana suspicione contendere et scripturas sanctas neglegenter adtendere? Quid enim magnum erat non ire longius, sed in eodem ipso libro paulo superius legere: Producat terra animam uiuentem, quando animalia terrestria cuncta creata sunt? Deinde aliquantis interpositis, in eodem tamen ipso libro qgnum erat advertere quod scriptum est, Et omnia quae habent spiritum vitae, et omnis qui erat super aridam, mortuus est ; cum insinuaret omnia quae vivebant in terra periisse diluvio? Si ergo et animam viventem, et spiritum vitae etiam in pecoribus invenimus, sicut loqui divina Scriptura consuevit; et cum hoc quoque loco, ubi legitur, Omnia quae habent spiritum vitae, non graecus opus erat ut adderet uiuentem, cum anima nisi uiuat esse non possit? aut quid opus erat ut adderet uitae, cum dixisset spiritum? Sed intel
Abbreviated transcription (Latin):
attinet non pnoen. uidemꝰ scriptum esse
sed pneuma. Quantum autem ad latinos:
non flatum s sp̃m. Quappt̃ in eo qđ scri¬
ptum ẽ inspirauit uel si magis ꝓpͥe dicen¬
dum ẽ insufflauit infaciem eiꝰ sp̃m uitę
si grecus non pnoen. sicut ibi legit᷑. s pneu¬
ma posuisset. nec sic eẽt consequens. ut crca¬
torem spm̃ qui ꝓpriȩ dicitur in trinitate sp̃e
sc̃s intelligere cogeremur. quandoqͥdem
pncuma. ut dictum ẽ. non solum de creatore
sed etiam de creatura dici solere manifestũ ẽ.
S cum dixisset inquiunt spm. non adderet
uite : nisi illum sp̃m scm̃ tiellet intelligi. Et
cum dixisset factus ẽ homo in animam. ñ ad¬
deret uiuentem: nisi animȩ tutam significaret
quȩ illi diuinitꝰ imꝑtit᷑ dono sp̃s dei. Cum e¬
nim uiuat anima inquiunt ꝓprio suȩ uite
modo: quid opus erat addere uiuentẽ. nisi

Expanded text:
adtinet, non TWOTJV uidemus scriptum esse, adtinet, non TWOTJV uidemus scriptum esse, sed πνεῡμα; quantum autem ad Latinos, non flatum, sed spiritum. Quapropter in eo, quod scriptum est: Inspirauit, uel si magis proprie dicendum est: Insufflauit in faciem eius spiritum uitae, si Graecus non irvoVjv, sicut ibi legitur, sed πνεῡμα; posuisset, nec sic esset consequens, ut Creatorem Spiritum, qui proprie dicitur in trinitate Spiritus sanctus, intellegere cogeremur; quando quidem πνεῡμα, ut dictum est, non solum de Creatore, sed etiam de creatura dici solere manifestum est. Sed cum dixisset, inquiunt, spiritum, non adderet uitae, nisi illum sanctum Spiritum uellet intellegi; et cum dixisset: Factus est homo in animam, non adderet uiuentem, . nisi animae uitam significaret, quae illi diuinitus inpertitur dono Spiritus Dei. Cum enim uiuat anima, inquiunt, proprio suae uitae modo, quid opus erat addere uiuentem, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. interp̃tati sunt pneuma pnoen uero nun¬
quam nisi sp̃m siue hommis de quoait apłs qͥs enĩscit
hominum que sunt hominis. nisi sp̃s homi¬
nis qui inipso ẽ. siue pecoris. sicut insalomo¬
nis libro scriptum ẽ quisscit si sp̃s hominis
ascendat in cȩlum fursum. et sp̃s pecoris des¬
cendat deorsum int̾rã. fiue istum corporeum
qui etiam uentus dicit᷑. nam eius hoc no¬
men ẽ ubi inpsalmo canitur. ignis. gran¬
do nix glaties sp̃s tempestatum: siue iam
non creatum sed creatorem: sicut ẽ de quo
dicit dominus meuangłio. accipite sp̃m
scm̃ eum corpore suioris flatu significans. &
ubi ait. ite baptirate om̃s gences in nomine
patris et filii et sp̃s sc̃ĩ. ubi ipsa tͥnitas ercel¬
lentissime et euidentissime commnendata ẽ
et ubi legitur ds̃ sp̃s ẽ. et aliis plurimis sa¬
erarum litterarum locis. In his quippe omnib
testimonus scripturarum quantũ ad grecos

Expanded text:
dicitur, interpretati sunt; Trveufjia uero numdicitur, interpretati sunt; Trveufjia uero numquam nisi spiritum, siue hominis de quo ait apostolus: Quis enim scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus hominis qui in ipso est? siue pecoris sicut in Salomonis libro scriptum est: Quis scit si spiritus hominis ascendat sursum in caelum et spiritus pecoris descendat deorsum in terram? siue istum corporeum, qui etiam uentus dicitur, nam eius hoc nomen est, ubi in psalmo canitur: Ignis, grando, nix, glacies spiritus tempestatis siue iam non creatum, sed Creatorem, sicut est de quo dicit Dominus in euangelio: Accipite Spiritum sanctum, eum corporei sui oris flatu significans, et ubi ait: Ite, baptizateomnes gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, ubi ipsa trinitas excellentissime et euidentissime commendata est, et ubi legitur: Deus spiritus est, et aliis plurimis sacrarum litterarum locis. In his quippe omnibus testimoniis scripturarum, quantum ad Graecos
Abbreviated transcription (Latin):
tri esse filioq cominunẽ. quia non sͫ eis singłis
singuli. s tinus amborum ẽ. Semꝑ autẽ iste sp̃s
inscripturis scĩs greco uocabulo tr yorca. dicit᷑.
sicut eum et hoc loco iħe appellauit: quando
eum corporalis sui oris flatu significans discipłis¬
suis dedit. et locis omnib diumnoꝵ eloquioꝵ
non mͥ aliter ramquam nuncupatꝰ occurrit.
Hic uͦ ubi legitur et finxit ds̃ hominem puluerẽ
de c̾ra et insufflauit siue inspirauit infaciẽ eiꝰ
sp̃m uitȩ. non ait grecus tb Nrca quod solet dici
in creatore frequentius legit᷑. Unde ñntilli etiam
latini ꝓpter differentiam. hoc uocabultm ñ spm̃
s flatum appellare maluerunt. Hoc enim ẽ in
greco etiam in illo loco apud ysaiam ubi ds̃ dic̃
omnem flatum egofeci: omnẽ animam sine
dubitatione significans. Quod itaq grece
trI. dicitur. nr̃i aliquando flatũ. aliqñ sp̃m.
aliquando inspirationẽ uł aspirationẽ qñ etiã d̃i

Expanded text:
tri esse Filioque communem, quia non sunt eis singulis tri esse Filioque communem, quia non sunt eis singulis singuli, sed unus amborum est. Semper autem iste Spiritus in scripturis sanctis Graeco uocabulo rcveufia dicitur, sicut eum et hoc loco Iesus appellauit, quando eum corporalis sui oris flatu significans discipulis dedit; et locis omnibus diuinorum eloquiorum non mihi aliter umquam nuncupatus occurrit. Hic uero, ubi legitur: Et finxit Deus hominem puluerem de terra et insufflauit siue inspirauit in faciem eius spiritum uitae, non ait Graecus rcveofta, quod solet dici in Creatore frequentius legitur; unde nonnulli etiam Latini propter differentiam hoc uocabulum non spiritum, sed flatum appellare maluerunt. Hoc enim est in Graeco etiam illo loco aput Esaiam, ubi Deus dicit: Omnem flatum ego feci, omnem animam sine dubitatione significans. Quod itaque Graece nvoifj dicitur, nostri aliquando flatum, aliquando spiritum, aliquando inspirationem uel aspirationem, quando etiam Dei
Abbreviated transcription (Latin):
cet interiorem hominẽ. corpus uero exteriorem
hominem uocans: tanquam duo sint homines.
cum simul utrumq sit homo unus. S intelli¬
gendum ẽ scdm quod dicat᷑ homo ad imaginẽ
dei: et homo t̃ra atq iturus in t̃ram. Illud enĩ
scd̃m animam rationalem dicit᷑. qualemds̃
infuffiando uel si commodrꝰ dicit᷑ inspirando
indidit homini. idest hominis corpori: hoc aũt
scdm corpus qualem hominẽ ds̃ finxit expuluere.
cui data ẽ anima ut fieret corpus animale id est
homo in animam uiuentẽ. Quappt̃ in eo qd dñs fe¬
cit dñs quando insufflauit dicens accepite sp̃m
tantum sit patris uerum etiam ipsius unigeniti sp̃s.
Idẽ ipse ẽ quippe sp̃s ⁊ patris ⁊ filii. cum quo ẽ tri
Neq enim flatus ille corporeus de carnis ore ꝑce¬
dens substantia erat sp̃s scĩ atq natura: s potius
significatio qua intelligeremꝰ ut dixi sp̃m scm̃ pa¬

Expanded text:
cet interiorem hominem, corpus autem exteriorem cet interiorem hominem, corpus autem exteriorem hominem uocans, tamquam duo sint homines, cum simul utrumque sit homo unus. Sed intellegendum est, secundum quid dicatur homo ad imaginem Dei et homo terra adque iturus in terram. Illud enim secundum animam rationalem dicitur, qualem Deus insufflando uel, si commodius dicitur, inspirando indidit homini, id est hominis corpori; hoc autem secundum corpus, qualem hominem Deus finxit ex puluere, cui data est anima, ut fieret corpus animale, id est homo in animam uiuentem. Quapropter in eo, quod Dominus fecit, quando insufflauit dicens: Accipite Spiritum tantum sit Patris, uerum etiam ipsius Unigeniti Spiritus. Idem ipse est quippe Spiritus . et Patris et Filii, cum quo est tri Creator. Neque enim flatus ille corporeus de carnis ore procedens substantia erat Spiritus sancti adque natura, sed potius significatio, qua intellegeremus, ut dixi, Spiritum sanctum Pa
Abbreviated transcription (Latin):
animam uiuentem. Iam inquiunt habebat a¬
nimam. Alioqui non appellaret᷑ homo qm̃ ho¬
mo non ẽ corpus solum uel anima sola: s qui
ex anima constat et corpore. Hoc quidem uerũ
ẽ quod non totꝰ homo. s pars melior hominis
anima ẽ. Nec totus homo corpus. s inferior ho¬
minis pars ẽ. S cum est utrumq coniunctũ
simul: habet hominis noment Quod tam̃ ⁊ sin¬
gula ñ amittunt. etiam cum de singulis loqͥ¬
mur. Quis cim dicere ꝓhibet᷑ cotidiani quã¬
dam lege sermonis. homo ille defunctꝰ ẽ.⁊
nunc in requie ẽ uel in pęnis. cum de anma
sola possit hoc dici: et illo aut illo loco homo
ille sepultus ẽ cum hoc nisi de solo corpore ñ
possit intelligi: An dicturi sunt sic loqui scͥp¬
tutram non solere diuinam: Immo uͦ illa ita
nob̾ in hoc attestat᷑. ut etiam cum duo ista con¬
iuncta sunt et uiuit homo: tamen etiam sin¬
gula hominis uocabulo appellet. animam scili¬

Expanded text:
animam uiuentem. Iam, inquiunt, habebat aanimam uiuentem. Iam, inquiunt, habebat animam, alioquin non appellaretur homo, quoniam homo non est corpus solum uel anima sola, sed qui et anima constat et corpore. Hoc quidem uerum est, quod non totus homo, sed pars melior hominis anima est; nec totus homo corpus, sed inferior hominis pars est; sed cum est utrumque coniunctum simul, habet hominis nomen; quod tamen et singula non amittunt, etiam cum de singulis loquimur. Quis enim dicere prohibetur cottidiani quadam lege sermonis: Homo ille defunctus est et nunc in requie est uel in poenis. cum de anima sola possit hoc dici, et: Illo aut illo loco homo ille sepultus est, cum hoc nisi de solo corpore non possit intellegi? An dicturi sunt sic loqui scripturam non solere diuinam? Immo uero illa ita nobis in hoc adtestatur, ut etiam cum duo ista coniuncta sunt et uiuit homo, tamen etiam singula hominis uocabulo appellet, animam scili
Abbreviated transcription (Latin):
mus intelligendꝰ uideret᷑. humore scilicet tr̃aq con¬
eretus. Ubi enim hoc dictum ẽ. continuo sequit᷑. et
formauit ds̃ hominem puluerem de t̾ra. sicut gre¬
ci codices habent unde in latinam linguam scͥp¬
tura ipsa conuersa ẽ. Siue autem formauit. siue
finxit quis dicere uoluerit. quod grece dicitur
eplasen: ad rem nichil inter est. Magis tam̃ ꝓpͥȩ
dicit᷑ finxit. S ambiguitas uisa ẽ deuitanda
eis. qui formauit dicere maluerunt: eoquod
in latina lingua illud magis obtinuit consue¬
tudo. ut hi dicantur fingere. qui aliquid men¬
datio simulant et componunt. Hunc gͥ forma¬
tum hominem de terrȩ puluere siue limo.erat
enim pulus humectꝰ. hunc in quam ut exp̃sstꝰ
dicam sicut scriptura locuta ẽ puluerem de t̾ra.
animale corpꝰ factum ẽẽ docet apłs cum ani¬
mam accepit. Et factꝰ ẽ iste homo in animam
uiuentẽ: id est formatꝰ iste puluis factus est. in

Expanded text:
mus intellegendus uideretur, umore scilicet terraque conmus intellegendus uideretur, umore scilicet terraque concretus. Ubi enim hoc dictum est, continuo sequitur: Et formauit Deus hominem puluerem de terra, sicut Graeci codices habent, unde in Latinam linguam scriptura ipsa conuersa est. Siue autem formauit siue finxit quis dicere uoluerit, quod Graece dicitur licXaasv, ad rem nihil interest; magis tamen proprie dicitur finxit. Sed ambiguitas uisa est deuitanda eis, qui formauit dicere maluerunt, eo quod in Latina lingua illud magis obtinuit consuetudo, ut hi dicantur fingere, qui aliquid mendacio simulante conponunt. Hunc igitur formatum hominem de terrae puluere siue limo erat enim puluis umectus — hunc, inquam, ut expressius dicam, sicut scriptura locuta est, puluerem de terra animale corpus factum esse docet apostolus, cum animam accepit: Et factus est iste homo in animam uiuentem\', id est, formatus iste puluis factus est in
Abbreviated transcription (Latin):
lusum ẽ in eo quod legitur. inspirauit ds̃ infaciẽ
eiꝰ sp̃m uitȩ. ⁊ factus ẽ homo in anmam uruen¬
tem. non tunc animam primo homini datã:
s eam quȩ iam merat spũ sco uiuificatam. Mo¬
rit amortuis insufflatut dicens discipłis suis.
accipite spm̃ scm. Unde tale aliquid factum
existimant quale tunc factum ẽ: quasi ⁊ hic
secutꝰ euangłista dixerit. et facti funt in animã
uiuentẽ. Quod qͥdem si dictum esset hoc in¬
telligeremus. quod anmarum qued am uita
sit sp̃c dei. sine quo animȩ rationales mortue
deputandȩ sunt: quamuis earum p̃sentia ui¬
uere corpora uideantur. S non ita factum qñ
ẽ conditus homo. satis ipsalibri uerba testant᷑:
quȩ ita se habent. Et formauit ds̃ hominẽ
puluerem de tr̃a. Quod qͥdam plamꝰ int̃pre¬
tandum putantes: dixerunt. Et finxit ds̃
fuerat. fons autem ascendebat de terra irri¬
gans omnẽ faciem. soi tre. ut erhoc li¬

Expanded text:
uisum est, in eo quod legitur: Inspirauit Deus in faciem uisum est, in eo quod legitur: Inspirauit Deus in faciem eius spiritum uitae, et factus est homo in animam uiuentem, non tunc animam primo homini datam, sed eam, quae iam inerat, Spiritu sancto uiuificatam. Mo resurrexit a mortuis, insufflauit dicens discipulis suis: Accipite Spiritum sanctum. Unde tale aliquid factum existimant, quale tunc factum est, quasi et hic secutus euangelista dixerit: Et facti sunt in animam uiuentem. Quod quidem si dictum esset, hoc intellegeremus, quod animarum quaedam uita sit Spiritus Dei, sine quo animae rationales mortuae deputandae sunt, quamuis earum praesentia uiuere corpora uideantur. Sed non ita factum, quando est conditus homo, satis ipsa libri uerba testantur, quae ita se habent: Et formauit Deus hominem puluerem de terra. Quod quidam planius interpretandum putantes dixerunt: Et finxit Deusfuerat: Fons autem ascendebat de terra et inrigabat omnem faciem terrae; ut ex hoc li
Abbreviated transcription (Latin):
enimmulto plures scd̾a ineternũ morte plectent᷑:
s idõ dictum ẽ. om̃s atq om̃s. quia sic̃ nemo
corpore animali nisi in adam morit᷑: ita nemo
corpore spũali nisi in xp̃o uiuificat᷑. Proinde
nequaquam putandum ẽ nos in resurrectione
tale corpꝰ habituros. quale habuit pͥmus homo
ante peccatum: nec illud qđ dictum ẽ qualis
trenus tales et terreni sod̾m id intelligendũ est
quod factum ẽ admissione peccati. Non enim
existimandum ẽ eum pͥusquam peccasset spũa¬
le corpus habuisse: ⁊ peccati merito manima¬
le mutatum. Ut enim hoc putct᷑: parum atten¬
dunt᷑ tantiũba doctoris quiait. Si ẽ corpus
ammale: est et sp̃uale: sicut scriptum ẽ. Fa¬
ctus ẽ primus homo adam: in animam ui¬
uentem. Nunquid hoc post peccatum factũ
ẽ cum sit ista hominis pͥma conditio. de qua be¬
atissimus paulus ad corpꝰ animale monstrandũ
hoc testimonium legis assumpsit:  de iiii¬
nde ullud parum considerate quibꝰdam

Expanded text:
ulto plures secunda in aeternum morte plectentur; sed ideo dictum est omnes adque omnes, quia, sicut nemo corpore animali nisi in Adam moritur, ita nemo corpore spiritali nisi in Christo uiuificatur. Proinde nequaquam putandum est nos in resurrectione tale corpus habituros, quale habuit homo primus ante peccatum; nec illud, quod dictum est: Qualis terrenus, tales et terreni, secundum id intequod factum est admissione peccati. Non enim existimandum est, eum prius quam peccasset, spirituale corpus habuisse, et peccati merito in animale mutatum. Ut enim hoc putetur, parum attenduntur tanti verba doctoris, qui ait, Si est corpus animale, est et spirituale; sicut scriptum est, Factus est primus homo Adam in animam viventem. Numquid hoc post peccatum factum est, cum sit ista hominis prima conditio, de qua beatissimus Apostolus ad corpus animale monstrandum, hoc testimonium Legis assumpsit?  illud parum considerate quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
sarum auctor non utiq uitioꝵ: s sponte de¬
prauatꝰ iusteq dampnatus. deprauatos dãp¬
natosq generauit. Om̃s enim fuimus in illo¬
uno. quando om̃s fuimꝰ ille unus. qui ꝑ feminã
lapsus ẽ inpeccatum. quȩ de illo facta ẽ ante
peccatũ. Nondum erat nobis singillatim cre¬
ata et distributa forma inqua singuli uiuere¬
mus: s iam erat natura seminalis. ex qua ꝓpa¬
garemur. Qua scilicet ꝓpter peccatum uitiata.
⁊ uinculo mortis obstricta iusteq dampnata:
non alterius conditionis homo ex homine nas¬
ceret᷑. Ac ꝑhoc aliberi arbitrii malo usu series
calamitatis huiꝰ erorta ẽ. quȩ humanum genꝰ
origine deprauatauelut radice corrupta usq ad
scde mortis exitium que non habet finem solis
eis exceptis qui ꝑ dei grãm liberant᷑. miseria

Expanded text:
rarum auctor, non utique uitiorum; sed sponte derarum auctor, non utique uitiorum; sed sponte deprauatus iusteque damnatus deprauatos damnatosque generauit. Omnes enim fuimus in illouno, quando omnes fuimus ille unus, qui per feminam lapsus est in peccatum, quae de illo facta est ante peccatum. Nondum erat nobis singillatim creata et distributa forma, in qua singuli uiueremus; sed iam erat natura seminalis, ex qua propagaremur; qua scilicet propter peccatum uitiata et uinculo mortis obstricta iusteque damnata non alterius condicionis homo ex homine nasceretur. Ac per hoc a liberi arbitrii malo usu series calamitatis huius exorta est, quae humanum genus origine deprauata, uelut radice corrupta, usque ad secundae mortis exitium, quae non habet finem, solis eis exceptis qui per Dei gratiam liberantur, miseria
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ nuditate confusi sunt. Und etiam foliis
ficulneis quȩ forte aꝑturbatis hominib pͥma
compta sunt pudenda tererunt. Quȩ pͥus ea¬
dem membra crant: s pudenda ñ erant. Sen¬
serunt crim gͦ nouum motũ inobedientis car¬
nis sue: tanquam recipcam penam inobedi¬
entie suȩ. Iam quippe anima lib̾tate inꝑuer¬
sum ꝓpria delectata. et deo dedignata seruire. pͥ¬
stino corporis seruitio destituebat᷑. Et quia su¬
piorem dñm suo arbitrio deserucrat: inferiorẽ
famulum ad suum arbitrium non tenebat: nec
omĩmodo habebat subditam carnem. sicut
semꝑ habcre potuisset. si deo subdita mansis¬
set ipsa. Tunc gͦ cepit caro concupiscere adũ¬
sus sp̃mt Cum qua controuersia nati sumus:
trahentes originem mortis & in membris nrĩs.
uitiataq natura contentionem eiꝰ siue uicto¬
riam de pͥma p̃uaricatione gestantes. x iiii
s̃ enim creauit hominem rectum. natu¬

Expanded text:
suorum nuditate confusi sunt. Unde etiam foliis suorum nuditate confusi sunt. Unde etiam foliis ficulneis, quae forte a perturbatis prima conperta sunt, pudenda texerunt; quae prius eadem membra erant, sed pudenda non erant. Senserunt ergo nouum motum inoboedientis carnis suae, tamquam reciprocam poenam inboedientiae suae. Iam quippe anima libertate in peruersum propria delectata et Deo dedignata seruire pristino corporis seruitio destituebatur, et quia superiorem dominum suo arbitrio deseruerat, inferiorem famulum ad suum arbitrium non tenebat, nec omni modo habebat subditam carnem, sicut semper habere potuisset, si Deo subdita ipsa mansisset. Tunc ergo coepit caro concupiscere aduersus spiritum, cum qua controuersia nati sumus, trahentes originem mortis et in membris nostris uitiataque natura contentionem eius siue uictoriam de prima praeuaricatione gestantes. CAPUT s enim creauit hominem rectum, natu
Abbreviated transcription (Latin):
seda: respondendum ẽ. om̃s. Prima enim con¬
stat ex duab. scda ex omnib tota. Sicut enim
uniu̾sa tr̃a ex mulcis tris. et uniuersa eccłia
ex multis constat ȩcclus: sic uniuersa mors
corporis. ut sit prima tocius hominis mors.
cum anima sine deo et sine corpore. ad tẽpꝰ
penas luit : scđa uero ubi anima sine deo.
cum corpore penas ȩternas luit. Quando gͦ
dixit ds̃ pͥmo ill homini quem inparadiso
constituerat. de cibo uetito quacunq die ede¬
ritis er eo morte moriemini: non tautũ pͥme
mortis partem priorem ubi anima pͥuat᷑ dõ
nec tantum posteriorem ubi corpꝰ priuat᷑
anina. nec solam ipsam totam primam uͥ
anima et adeo et acorpore separata punit᷑.
s quicquid mortis ẽ. usq ad nouissimam
que scđa dicit᷑ qua ẽ nulla posterior: cõ¬
minatio illa complera ẽ. x iii¬
am postea quam p̃cepti facta transgressio
est: confestim grã descrente diuina de corporũ

Expanded text:
secunda: respondendum est: Omnes. Prima enim consecunda: respondendum est: Omnes. Prima enim constat ex duabus, secunda ex omnibus tota. Sicut enim uniuersa terra ex multis terris et uniuersa ecclesia ex multis constat ecclesiis: sic uniuersa mors na animae, altera corporis; ut sit prima totius hominis mors, cum anima sine Deo et sine corpore ad tempus poenas luit; secunda uero, ubi anima sine Deo cum corpore poenas aeternas luit. Quando ergo dixit Deus primo illi homini, quem in paradiso constituerat, de cibo uetito: Quacumque die ederitis ex illo, morte moriemini: non tantum primae mortis partem priorem, ubi anima priuatur Deo, nec tantum posanima, nec solam ipsam totam primam, ubi anima et a corpore et a Deo separata punitur, sed quidquid mortis est usque ad novissimam quae secunda dicitur, qua est nulla posterior, comminatio illa complexa est. Iam postea quam praecepti facta transgressio est, confestim gratia deserente diuina de corporum