comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
primitus ille magnus tuus
confabulator. ille mirabilis¬
tuorũ narrator operũ. ille fide¬
lis in tota domo tua. nunium
se humiliauit dicens. non sum
dignus: ante hesternũ & terciũ
diem: Quanto magis ego licam.
dñe non sũ dignus. ut sub tec¬
tum meũ intres: alienigena
sum. gentilis sũ. miles sũ gladio
accinctus. sanguinẽ fundens.
ad prȩliũ exiens: idõ non suor
dignus ut intres sub dectum
meum: sed tantũ dic uerbo:
sed tantũ ueni uerbo Uerbũ
tuũ aspectus tuus est: uerbũ
tuũ opus consũmatũ est Idõ¬
q dic uerbo Oftende absens
corpore quod pręsens spũ con¬
sum mare potens es: ubiq in¬
cleficiens tua presentia: ubiq
presens tuus aspectus: Iccirco
ego accessu & introitu tuo in¬
dignus sũ: & iste infirmus
uerbi tui iusitatione indiget:
& idõ dic uerbo: & sanabitur
puer meus: Sed & hoc nullũ
nr̃m pertranseat sicut pusil¬
lũ aliquid. quod dixit iste
beatus. non sũ dignus: ut

Expanded text:
primitus ille magnus, et tuus primitus ille magnus, et tuus confabulator, ille mirabilis narrator operum tuorum, ille fidelis in tota domo tua, nimium se humiliavit, dicens: Non sum dignus ante hesternum et tertium diem. Quanto magis ego dicam, Domine, non sum dignus ut sub tectum meum intres! Alienigena sum, gentilis sum, miles sum gladio accinctus, sanguinem fundens, ad praelium exiens, ideoque non sum dignus ut intres sub tectum meum, sed tantum dic verbo, sed tantum veni verbo. Verbum tuum aspectus tuus est, verbum tuum opus consummatum est. Ideoque dic verbo, ostende absens corpore quod praesens spiritu consummare potens es. Ubique indeficiens tua praesentia, ubique praesens tuus aspectus. Idcirco ego accessu et introitu tuo indignus sum, et iste infirmus verbi tui visitatione indiget, et ideo dic verbo, et sanabitur puer meus. Sed et hoc nullum nostrum pertranseat, sicut pusillum aliquid, quod dixit ille beatus: Non sum dignus ut
Abbreviated transcription (Latin):
abraham ueniens: senilem
& nunc ueniens ad de: curabo
ceptabile sit ei ut uenias in
domd̃ eiꝰ  Propter quid omnino
hoc profers: Ob hoc ut et uos prȩ-¬
ualeatis: & eius fidem similetis.
uel cognoscatis quid iste sit. uel
qualis in eo fidei thesaurus ha¬
beatur occultus: Iam enim et
primitus abraham tẽptauiꝰ non
pro hoc ut cognoscerẽ quẽ ante
sciebam : sed ut uos similes in
omni tẽptatione & fortissimi
inueniamini: & iob ita ꝓbaui:
non propter hoc probaui: quem
iustũ testificatus sũ: sed ut
uobis spem. & fiduciã. uel con¬
fiduntiã demonstrare Idõq &
hiuic dico ego ueniã & curabo
eũ : ut ipse magnã fidem suam
proferens dicat. dñe derruisti me
de hoc promisso. conturbasti me
hoc dicto. interfecisti fortituduiẽ
animȩ meȩ in hoc uerbo. non
sũ dignus aspectu non sum
dignus appropinquatione. non
sũ dignus accessu. uel introitu
tuo Dñe non sũ lignus: ut
intres sub tectũ meũ Moyses

Expanded text:
Abraham veniens, senilem Abraham veniens, senilem t nunc veniens ad te, curabo ceptabile sit ei ut venias in domum ejus; propter quid omnino hoc profers? Ob hoc, ut et vos praevaleatis, et ejus fidei similetis, vel cognoscatis quid sit iste, vel qualis in eo fidei thesaurus habeatur occultus. Jam enim et primitus Abraham tentavi, non pro hoc ut cognoscerem quem ante sciebam, sed ut vos ei similes in omni tentatione et fortissimi inveniamini. Et Job ita probavi. Non propter hoc probavi quem justum testificatus sum, sed ut vobis spem et fiduciam vel confidentiam demonstrarem. Ideo et huic dico, Ego veniam et curabo eum, ut et ipse magnam suam fidem proferens, dicat: Domine, terruisti me de hoc promisso, conturbasti me de hoc dicto, interfecisti fortitudinem animae meae in hoc verbo. Non sum dignus aspectu, non sum dignus appropinquatione, non sum dignus accessu vel introitu tuo. Domine, non sum dignus ut intres sub tectum meum. Moses
Abbreviated transcription (Latin):
ram habere de seruis suis. uel
ancillis suis: sicut & ille beatus
centurio fecit: Puer meus in¬
quit: iacet in domo: Non in
una re tantũ miserabilis quod
iacet: sed in alia qđ paraly ticus
tercia: quod male torquetur
Omĩa enĩ ista dolere cognomi¬
nauit & iacentẽ ce paralsticũ.
&e dure detentũ: ideo ut & suȩ
animȩ angustias demonstrarae:
&̾ dñm cõmousset: quatinus
& illius cruciatũ monstraret. ⁊
& dñi beniuolentiã inuitaret
Puer meus: iacet in domo: & huc
quare non adtulisti eũꝰ sicut¬
& illi illũ paralyticũ in lecto
portauerunt: Ideo ait : quia non
opus est ostendere illi omnia
uidenti non opus est in con¬
spectu afferre eius. cuiꝰ poten¬
tia non terminatur: nec inclu-¬
ditur. nec excluditur: Iacet in
domo paralsticus: & male tor¬
quetur: Quid ergo uis. quid
cupis. quid desideras: Non
multũ loquar: ait: Scio enim
pondeo: Idõq iste cognoscens
corda. respondens dicit. ego
ueniam: & curabo eũ: Ego ad

Expanded text:
ram habere de servis suis, vel de ram habere de servis suis, vel de ancillis suis, sicut et ille beatus centurio fecit. Puer meus, inquit, jacet in domo. Non in una re tantum miserabilis quod jacet, sed et in alia quod paralyticus, tertia quod male torquetur. Omnia enim ista dolore congeminavit, et jacentem, et et paralyticum, et dure detentum. Ideo ut et suae animae angustias demonstraret et Dominum commoveret, quatenus et illius cruciatum demonstraret, et Domini benevolentiam invitaret. Puer meus jacet in domo. Et huc quare non attulisti eum, sicut illi illum paralyticum in lecto portaverunt? Ideo, ait, quia non opus est ostendere illi omnia videnti. Non opus est in conspectu ejus afferre, cujus potentia non terminatur, nec includitur neque excluditur. Jacet in domo paralyticus, et male torquetur. Quid ergo vis? quid cupis? quid desideras? Non multum loquor, ait, scio enim pondeo. Ideoque iste cognoscens corda respondens, dicit: Ego veniam et curabo eum. Ego ad
Abbreviated transcription (Latin):
increpatio illorũ. illi quondã
ad helyam in carmelo ascenden¬
tes: quinquagenarii.⁊ mox in in¬
fidelitate sua igne cõbusti suNi.
& iste in ficle mox in sirat depu¬
tatus est  abrahȩ: Accessit ad
eũ centurio: rogans eum et
dicens: Dñe puer meus iacet
in domo par alyticus: & male
torquetur: Multi in illo tẽpore
pro diuersis rogabant infirmitati¬
bus: alius pro filio alius pro
alio aliquo: &e nullus pro seruo:
nisi iste solus Et hoc ei ad au¬
gmentũ beatitudinis: ad coro¬
nam glȩ erat: Quid enĩ cogita¬
bat iste beatus: quid ȩstimabat
iste in om̃ibus bonis plenus:
Centurio iste aiebat: michi ser¬
sum: Iste me habet suꝑ terrã
dñm: & ego hunc magnũ in
cęlis habeo dñm Si ergo ei non
mi sereor:ͥ quomodo michi ille
miserebitur: Si ego ei non sub¬
uenio: quomoclo michi ille sub¬
ueniet: Sic debent om̃s qui
famulos habent & famulas
cogitare: sic misereriꝰ sic condo.¬
lere eis: sic supplicare: sic cu¬

Expanded text:
increpatio illorum qui quondam increpatio illorum qui quondam ad Eliam in Carmelo ascendentes quinquagenarii, mox in infidelitate sua igne combusti sunt , et iste in fide mox in sinu deputatus est Abrahae. Accessit ad eum centurio, rogans eum et dicens: Domine, puer meus jacet in domo paralyticus, et male torquetur. Multi in illo tempore pro diversis rogabant infirmitatibus, alius pro filio, alius pro aliquo alio, sed nullus pro servo, nisi iste solus, et hoc ei ad augmentum beatitudinis, ad coronam gloriae erat. Quid enim cogitabat iste beatus? Quid aestimabat iste omnibus bonis plenus centurio? Iste aiebat: Mihi sersum. Iste me habet super terram dominum, et ego hunc magnum in coelis habeo Dominum. Si ergo ei non misereor, quomodo mihi ille miserebitur? Si ego huic non subvenio, quomodo mihi ille subveniet? Sic debent omnes qui famulos habent et famulas, cogitare, sic misereri, sic condolere eis, sic supplicare, sic cu
Abbreviated transcription (Latin):
hunc ipsũ lectũ portatũ ab
eo per mediam ciuitatem.
clamasset saluantẽ se uiuo-¬
cando & laucdando: Sic et
illũ cȩcũ in natatoriã syloã
misit: ut iudentes eũ ambu¬
lare illuc eiundẽ cȩcum. et
iterũ remeantẽ. mirati obtu-
pescendes crederent huic talia
mirabilia facienti: Post hȩc
quȩ superius dicta sunt cũ
introisset capharnaũ ciuitatẽ
galileȩ. Sic cognominata est
capharnaũ: in qua dĩs sepius
uirtutes sue magnificentiȩ
demonstrauit: Ingrediente eo¬
in capharnaũ: Cur ibi ingres-¬
sus est: propter hoc quod inue-¬
rat: & statim manifestũ est
Accessit ad eũ centurio Acces-¬
sit uere: non dimidius sed
totus: non aspectu corporis
tantũ sed anime plenitudine.
non facie tantũ sed im macu-¬
lato corde: Accessit centurio
alienus. generatione: sed do-¬
mesticus corde: Alienus natio¬
ne : sed alacer ficle: Militum
princeps. sed plus angeloruor
gaudiũ: Accessit ad eũ centurio.

Expanded text:
hunc ipsum lectum portatum ab hunc ipsum lectum portatum ab eo per mediam civitatem clamasset, salvantem se invocando et laudando. Sic et illum caecum in natatoriam Siloam misit , ut videntes eum ambulare illuc eumdem caecum, et iterum remeantem, mirati et obstupentes, crederent huic talia miracula facienti. Post haec quae superius dicta sunt, Cum introiisset Capharnaum civitatem Galilaeae. Sic cognominata est Capharnaum, in qua Dominus saepius virtutis suae magnificentiam monstravit. Ingrediente eo Capharnaum. Cur ibi ingressus est? Propter hoc quod et invenit, et statim manifestum est. Accessit ad eum centurio. Accessit vere, non dimidius, sed totus. Non aspectu corporis tantum, sed et animae plenitudine. Non facie tantum, sed et immaculato corde. Accessit centurio, alienigena generatione, sed domesticus corde; alienus natione, sed alacer fide. Militum princeps, sed plus angelorum gaudium. Accessit ad eum centurio,
Abbreviated transcription (Latin):
sed per gr̃ȩ operationẽ: Non per
terrenorũ sacerdotũ imaginẽ:
sed per cęlestẽ sũmi sacerdotis
splendorẽ: Uade ostende te ip¬
sum sacerdoti: Sacerdoti de osten-
mundatus : sed non iudearis
i conspectu dñi uranis non
uidearis sacerdoti manu ua¬
cua ad eũ uenire: non uenias
ur corspectũ sc̃i templi in fru¬
etuosus: sed offer munus tuũ:
Ad illũ enĩ hoc tune clictum
nos aclmonet om̃s : ad illũ loquers
nobis om̃ibus dicit. ut &e nos
dona & munera nr̃a non tene¬
amus apud nos. sed reddamus
deo: maxime cũ de aliqua libe¬
ramur tribulatione: Offers
inquit inunus duũ: Quare : ut
oins qui uiclent te portare et
offerre: creclant his mirabi libꝰ
& magraficent dm̃. qui misertꝰ
est tui & infidelibus per hoc
increpatio & testimoniũ luriciȩ
cordis ipsorũ fiat. Sic &e illũ tri¬
guta &e octo anras. iacentem
in infirmitate. erigens a lan.¬
gore: iussit portare grabatũ
suũ. & ire in domũ suam. ut

Expanded text:
sed per gratiae operationem, non per sed per gratiae operationem, non per terrenorum sacerdotum imaginem, sed per coelestem summi Sacerdotis splendorem. Vade, ostenae te sacerdoti. Sacerdoti te ostendemundatus, sed non videaris in conspectu Domini inanis. Non videaris sacerdoti manu vacua ad eum venire, non venies in conspectu sancti templi infructuosus, sed offeres munus tuum. Ad illum enim tunc hoc dictum nos admonet omnes; ad illum loquens, nobis omnibus dicit, ut et nos dona et munera nostra non teneamus apud nos, sed reddamus Deo, maxime cum de aliqua liberamur tribulatione. Offer, inquit, munus tuum. Quare? Ut omnes qui te vident et portare et offerre, credant his mirabilibus, et magnificent Deum qui misertus est tui, et infidelibus per hoc increpatio et testimonium duritiae cordis ipsorum fiet. Sic et illum triginta et octo annis jacentem in infirmitate, erigens a languore, jussit portare grabatum suum, et ire in domum suam , ut
Abbreviated transcription (Latin):
ad sacercdotẽ. & offer munus
tuũ: Diat ergo ei ihc: uide. nemi¬
dulcedinẽ. ut & uos doceamini
quando aliquid boni facitis non
gloriari: non extolli. non in anit̃
placere uelle iz conspectu homi¬
num: sicut consuetudo est
aquantis. siue cũ aliquid boni
fecerint. siue cũ iei unauerint.
siue in pauperũ ȩlemosinis.
& largitatibus. siue in altaris
honore. siue in scõrũ honorifi-¬
centia Etenĩ ipsi ante homines
uolunt głari & sibi placere: ante
dñm mercedẽ perdentes: Uide.
nemini dixeris: le erã tacente:
hoc mirabiliter clamabit: Te enĩ
os non aperiente: omĩs tui corpo¬
ris substantia iubilabit: hester¬
na immundus : & hodie mun¬
dus: Ante pusillũ horribilis: et
nunc decorus: Uide ergo nemi¬
ni dixeris: sed uade ostende te
sacerdoti: Ambulantẽ te ad tẽplũ
uidentes mirabuntur: et sa
mundari non potuisti: Uade er¬
go ostende te sacerdoti: & uidens
cognoscat. quia non per legis
consuetudinẽ munclatus es.

Expanded text:
ad sacerdotem, et offer munus ad sacerdotem, et offer munus tuum. Dixit ergo ei Jesus: Vide, nemidulcedinem, ut et vos doceamini quando aliquid boni facitis, non gloriari, non extolli, non inaniter placere velle in conspectu hominum, sicut consuetudo est aliquantis, sive cum aliquid boni fecerint, sive cum jejunaverint, sive in pauperum eleemosynis et largitatibus, sive in altaris honore, sive in sanctorum honorificentia. Etenim ipsi ante homines volunt glorificari, et sibi placere, ante Dominum mercedem perdentes. Vide, nemini dixeris. Te enim tacente hoc mirabiliter clamabit; te enim os non aperiente, omnis tui corporis substantia jubilabit. Hesterno immundus, et hodie mundus: ante pusillum horribilis, et nunc decorus. Vide ergo, Nemini dixeris, sed vade, ostende te sacerdoti. Ambulantem te ad templum videntes mirabuntur, et sacmundari non potuisti. Vade ergo, ostende te sacerdoti, et videns cognoscat quia non per legis consuetudinem mundatus es,
Abbreviated transcription (Latin):
dicat ad eũ: Hñe si iuis: potes me
mundare: Tu illũ prius multa
delicta cõmittentẽ mundasti
manassem: tu innumerabilibus
aliis.a scło peccantibus misertus
es: Tu ergo si uis. potes me mun¬
cdare: Q dñs mex miscđiȩ porrigess
manũ : dicat uolo. mundare: Er
iħc ait illi: Muncdato a lȩpra. hiuic
cui misertus est. huic credenti
dño. qui confͥ sus est in uirtute
cua. hiuic ergo cdixit iħc: Credidil¬
sti: sanus es Sperasti: mundus
effectus es: Noli obluusci qualis
fueris. & qualis factus sis: ne cesses
grãs agere. ne taceas confite¬
ri Hoc & nos debemus facere
aliquo periculo liberamur: quan¬
do ab aliquo clolore saluamur.
siue infirmitatis siue uulneris.
siue de qualibet necessitate:
non efficiamur nigrati: non re-¬
linquamus liberatorem nr̃m.
sed alacriter grãrũ nactionem
ei redlamus. sed m unera scð̾o
substantiam nram ad honorifi¬
candũ eũ exhibea mus: Hoc enĩ
& illi manclauit dñs: Uade ait

Expanded text:
dicat ad eum: Domine, si vis, potes me dicat ad eum: Domine, si vis, potes me mundare. Tu illum prius multa delicta committentem mundasti Naaman, tu aliis innumerabilibus a saeculo peccantibus misertus es, tu ergo, si vis, potes me mundare. Et Dominus mox misericordiae porrigens manum, dicit: Volo, mundare. Et Jesus ait illi mundato a lepra, huic cui misertus est, huic credenti Domino, qui confisus est in virtute , huic ergo dixit Jesus: Credidisti, sanus es; sperasti, mundus factus es. Noli oblivisci qualis fueris, et qualis factus sis. Non cesses gratias agere, non taceas confiteri. Hoc et nos debemus facere,aliquo periculo liberamur, quando ab aliquo dolore salvamur, sive infirmitatis, sive vulneris, sive de qualibet necessitate. Non efficiamur ingrati, non relinquamus Redemptorem nostrum, sed alacriter gratiarum actiones ei reddamus, sed et munera secundum substantiam nostram ad honorificandum eum exhibeamus. Hoc enim et illi mandavit Dominus. Vade, ait,
Abbreviated transcription (Latin):
sũ cȩlestis: corpora cũ animis cura¬
re possũ propterea om̃s tango.
non ut. urfirmitas michi adhere¬
at. sed idõ ut ab his qui eã habens
expellã: Sol sũ enĩ ait incorrup¬
tibilis. & luna iusticie: idõq om̃ibꝰ
appropio. & om̃s meis splendoribus
ad salutẽ irradio: ipse uero sicut
fui ꝑmaneo in singulari mee scĩ-¬
tatis pulchritudine: Extendens
manũ tetigit eũ: non sperno legẽ.
sed curo uulnus: Non destruo
mendatũ: sed fugo. atq mundo
lȩpram. Idõq cũ extendo manũ
mox effugit hȩc contaminatio
mea uirtute. proximare uel resiste¬
re meͤȩ potentiȩ non poterit: Dico
muncdare: & manũ ad tangendũ
extendens. effugit ilico lȩpra Et
inuenta est manus dñi non lȩ¬
pr̃a: sed mundũ cetigisse corpꝰ.
Consideremus & nos nunc dilee
tissimi fr̃s. ut nullus peccati lȩ¬
prã in sua habeat anima : ut
nullus contaminationes delicto¬
rum in suo retineat corde: & si
habet instanter adorans dnm̃

Expanded text:
sum coelestis, corpora cum animis curare possum, propterea omnes tango, non ut infirmitas mihi adhaereat, sed ideo ut ab his qui eam habent expellam. Sol sum enim, ait, incorruptibilis, et luna justitiae, ideoque omnibus appropio, et omnes meis splendoribus ad salutem irradio, ipse vero sicut fui permaneo, in singulari meae sanctitatis pulchritudine. Et extendens manum, tetigit eum. Non sperno legem, sed curo vulnus. Non destruo mandatum, sed fugo atque mundo lepram. Ideoque cum extendo manum, mox effugit haec contaminatio; meae virtuti proximare, vel resistere meae potentiae non poterit. Dico, Mundare, et manum ad tangendum extendens, effugit illico lepra. Et inventa est manus Domini non lepram, sed mundum tetigisse corpus. Consideremus et nos nunc, fratres charissimi, ut nullus peccati lepram in sua habeat anima, ut nullus contaminationes delictorum in suo retineat corde. Et si habet, instanter adorans Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
Illic eos a sorte humiliũ iudex
separat: qui se hic in superbiȩ
corrabus exaltant: Regnũ cęli
percipere nequeunt: qui hic et
in cȩlesti fide positi: toto deside¬
rio terram quęrunt: & multos
uhatis: sed eos nec imitari nec
desperare debetis: Quid enĩ sit
hodie aspicimus. sed quid cras
futurũ sit unus quisq nescimꝰ:
Plerũq & qui post nos uenerit.
per agilitatẽ nos boni operis
antecedit E uix eũ cras sequi¬
mur: quẽ hodie preire uide¬
bamur: Certe cũ stephanus ꝓ
fide moriretur: saulus lapidan
Omium ergo manibus ipse lapi-¬
dauit: quia ad lapidandum
om̃s exhort᷑os redlidit: & tam̃
eumdem ipsũ in sc̃a ȩccłia la¬
boribus antecessit: quẽ perse¬
quendo martẏrem fecit: Duo
ergo funt quȩ sollicite pensa-¬
re debemus: quia enĩ multi
uocati. sed pauci electi sunt :
primũ est ut de se quisq mini-¬
me presumat: quia & si iam
ad ficdem uocatus est: utruo
perhenni regno dignus sit

Expanded text:
Illic eos a sorte humilium judex Illic eos a sorte humilium judex separat, qui se hic in superbiae cornibus exaltant. Regnum coelorum percipere nequeunt 1514 qui hic et in coelesti fide positi toto desiderio terram quaerunt. 6. Et multos ssimi, cernitis, sed eos nec imitari. nec desperare debetis. Quid enim sit hodie aspicimus, sed quid cras futurus sit unusquisque nescimus. Plerumque et qui post nos venire cernitur per agilitatem nos boni operis antecedit, et vix eum cras sequimur quem hodie praeire videbamur. Certe cum Stephanus pro fide moreretur, Saulus lapidantmnium ergo lapidantium manibus ipse lapidavit, qui ad lapidandum omnes exertos reddidit, et tamen eumdem ipsum in sancta Ecclesia laboribus antecessit quem persequendo martyrem fecit. Duo ergo sunt quae sollicite pensare debemus. Quia enim multi vocati, sed pauci electi sunt, primum est ut de se quisque minime praesumat, quia etsi jam ad fidem vocatus est, utrum perenni regno dignus sit
Abbreviated transcription (Latin):
ad hocdiernam festiuitatẽ quã
multi conuenimus: eccłiȩ pari¬
etes implemus : sed tamen quis
sciat. quã pauci sunt qui in illo
electorũ dĩ grege numerentur:
moribus fugiunt: Hinc & enĩ
paulus dicit Qui confitentur
se nosse dm̃: factis autẽ negañ
Hinc iacobus ait: Fides sine
operibus: otiosa est: Hinc per
psalmistam dñs dicit Annun¬
tiaui & locutus sũ multiplica¬
ti sunt super numerũ: Uocante
enĩ dño suꝑ numerũ multipli¬
cantur fideles: quia ñnũquam
etiam hi ad fidem ueniunt:
qui ad electorũ numerũ non
pertingunt: Hic enu multi
fidelibus per confessionem ad¬
mixti sunt : sed propter uitam
reprobam illic numerare in
sorte fideliũ non merentur:
Hoc ouile sc̃a ȩccłia hedos cũ
agrus xecipit : sed attestante
euangelio cũ iudex uenerit.
bonos a malis separat: sicut
pastor segregat oues ab hȩdis:
Neq &erã possunt qui hic carras
suȩ uoluptatibus seruiunt: illic
in ouium grege numerari:

Expanded text:
ad sanctorum festivitates quam ad sanctorum festivitates quam multi convenimus, et Ecclesiam pariter replemus; sed tamen quis scit quam pauci sunt, qui in illo electorum Dei grege numerentur. moribus fugiunt. Hinc enim Paulus dicit: Qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Jacobus ait: Fides sine operibus otiosa est . Hinc per Psalmistam Dominus dicit: Annuntiavi, et locutus sum, multiplicati sunt super numerum . Vocante enim Domino, super numerum multiplicantur fietiam hi ad fidem veniunt, qui ad electorum numerum non pertingunt. Hic enim fidelibus per confessionem admisti sunt, sed propter vitam reprobam illic numerari in sorte fidelium non merentur. Hoc ovile sanctae Ecclesiae haedos cum agnis recipit; sed, attestante Evangelio, cum judex venerit, bonos a malis separat, sicut pastor segregat oves ab haedis . Neque etenim possunt qui hic carnis suae voluptatibus serviunt, illic in ovium grege numerari.
Abbreviated transcription (Latin):
& eisdem paterfamilias dicit:
Uolo & huic nouissimo dare: sicut
et tibi & quia ipsa regni per-¬
ceptio eius est bonitas uoluntatis:
recte subiungit: Aut non licet
michi quod uolo facere: Stulta
enĩ quȩstio est homini. contra
benignitatẽ dei: Non quȩrendũ
quippe esset si dat quod uon
debet: sed si non daret quod
deberet: Unde apte subditur:
An oculus tuus nequam est.
quia ego bonus sum: Nemo
autẽ de suo opere. nemo de
tempore extollat: cũ hec exple¬
ta sententia. subsequenter ue-¬
ritas clamet Sic erunt nouissi¬
mi primi: & primi noussimi:
Ecce enĩ & suam scimus quȩ
uel quanta bona egimus. adhuc
supernus uidex qua subtilitate
hȩc examinet: ignoramus Et
quidem gaudendũ cuiq sũmo-¬
pere est in regno lĩ esse uel
ultimũ: sed post hȩc terribile
est ualde quod sequidur: Multi
autẽ sunt uocati pauci uero¬
electi: quia ad fidem plures
ueniunt. & ad cęleste regnum
pauci perducuntur: Ecce enim

Expanded text:
et idem paterfamilias dicit: et idem paterfamilias dicit: Volo et huic novissimo dare sicut et tibi. Et quia ipsa regni perceptio ejus est bonitas voluntatis, recte subjungit: Aut non licet mihi quod volo facere? Stulta enim quaestio est hominis contra benignitatem Dei. Non querendum quippe esset si non dat quod non debet, sed si non daret quod deberet. Unde apte subditur: An oculus tuus nequam est quia ego bonus sum? Nemo autem se de opere, nemo de tempore extollat, cum hac expleta sententia subsequenter Veritas clamet: Sic erunt novissimi primi, et primi novissimi. Ecce enim etsi jam scimus quae vel quanta bona egimus, adhuc supernus judex qua subtilitate haec examinet ignoramus. Et quidem gaudendum cuique summopere est in regno Dei esse vel ultimum. 5. Sed post haec terribile est valde quod sequitur: Multi enim sunt vocatielecti. Quia ad fidem plures veniunt, et ad coeleste regnum pauci perducuntur. Ecce enim
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ nullus murmurans
accipit: nullus qui accipit mur¬
murare potest: Sed quia anti¬
qui patres usq ad aduentum
dñi quãlibet iuste uixerint.
ducti ad regnũ non sunt. nisi
ille descenderet: qui parade si
claustra hominabus interposi¬
tione sue mortis aperiret:
E orũ hoc ipsũ murmurasse est.
quod et recte pro percipiendo
regno iuxerunt. & tamen diu
ad percipiendũ regnũ dilati
sunt: Quos enĩ post peractam
iusticiam inferna loca quãus
tranquilla susceperunt: eis pro
fecto & laborasse fuit in uinea:
& murmurasse: Quasi ergo post
murmurationẽ denariũ acci¬
piunt: qui post longa inferni
tempora ad gaudia regni per¬
uenerunt: Nos autẽ qui ad un-¬
clecimam uenimus : post laborẽ
non murmur ͤmus: & denariũ
accipimus. quia mediatoris ad-¬
uentũ in hoc mundo ueraen¬
tis. ad regnũ ducimur: mex
cle corpore eximus. & illud sine
mora percipimus. quod antiqui
patres cũ magna percipere
dilatione meruerunt: Unde

Expanded text:
regnum nullus murmurans regnum nullus murmurans accipit, nullus qui accipit murmurare potest. Sed 1513 quia antiqui patres usque ad adventum Domini, quantumlibet juste vixerint, ducti ad regnum non sunt, nisi ille descenderet qui paradisi claustra hominibus interpositione suae mortis aperiret, eorum hoc ipsum murmurasse est quod et recte pro percipiendo regno vixerunt, et tamen diu ad percipiendum regnum dilati sunt. Quos enim post peractam justitiam inferni loca quamvis tranquilla suscefecto et laborasse fuit in vinea et murmurasse? Quasi ergo post murmurationem denarium acceperunt, qui post longa inferni tempora ad gaudia regni pervenerunt. Nos autem qui ad undecimam venimus, post laborem non murmuramus, et denarium accipimus, quia post Mediatoris adventum, in hoc mundo venientes, ad regnum ducimur mox ut de corpore eximus, et illud sine mora percipimus, quod antiqui patres cum magna percipere dilatione meruerunt. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
legem: quanti sub lege fue¬
runt. & tamen hi qui in dñi
aduentu uocati sunt: ad cȩ-¬
lorũ regnũ sine aliqua tar-¬
ditate perueniunt: Euindem
ergo denariũ acceperunt qui
laborauerunt ad undecimã:
quod expectauerunt toto de¬
siderio qui laborauerunt ad
primã quia ȩqualem uite
ȩterne retributionẽ sortiti
sunt cũ his qui a mundi
inatio uocati fuerant: hi qui
in mundi fine ad dominum
uenerunt: Uncle & hi qui in
labore precesserant: murmu¬
rantes dicunt: Li nouissimi
una hora fecerunt. & pares
illos nobis fecisti. qui porta¬
uimus pondus diei & estus:
Pondus enĩ diei & estrs por¬
tauerant. hi quos a mundi
initio quia du hic contigit
uiuere: necesse fuit etiam
longiora carnis temptamenta
dolerare: Unacuiq enĩ pondus
diei & ȩstus ferre est: per lon¬
gioris uitȩ tempora carnis suȩ
calore fatigari Sed quȩxi
potest quo modo murmurasse
dicti sunt : qui saltem sero ad
regnũ uocantur: Cęlorũ & enĩ

Expanded text:
legem, quanti sub lege fuelegem, quanti sub lege fuerunt, et tamen hi qui in Domini adventu vocati sunt ad coelorum regnum sine aliqua tarditate pervenerunt. Eumdem ergo denarium accipiunt qui laboraverunt ad undecimam quem exspectaverunt toto desiderio qui laboraverunt ad primam, quia aequalem vitae aeternae retributionem sortiti sunt cum his qui a mundi initio vocati fuerant, hi qui in mundi fine ad Dominum venerunt. Unde et hi qui in labore praecesserant, murmurantes dicunt: Hi novissimi una hora fecerunt, et pares illos nobis fecisti qui portavimus pondus diei et aestus? Pondus enim diei et aestus portaverunt hi quos a mundi initio, quia diu hic contigit vivere, necesse fuit etiam longiora carnis tentamenta tolerare. Unicuique enim pondus diei et aestus ferre est per longioris vitae tempora carnis suae calore fatigari. 4. Sed quaeri potest quomodo murmurasse dicti sunt, qui saltem sero ad regnum vocantur? Coelorum etenim
Abbreviated transcription (Latin):
guitur: quia fructũ diuini
operis non sectatur: Qui uero
& usq ad ȩtatẽ ultimã dõ uiue¬
re neglexerit: quasi usq ad un¬
decimã otiosus stetit: Unde recte
usq ad undecimã torpentibus
clicitur: Quid hic statis tota die
otiosi : Acsi aperte dicatur &
si dõ uiuere in pueritia et
iuuentute noluistis : saltem
in ultima ȩtate resipiscite: &
ad uitę uias cũ iam laboraturi
multũ non estis: uel sero uenite
Et tales ergo pader familias
uocat. & plerũq ante remune¬
rantur: quia prius ad regnuo
de corpore exeunt : quamꝰ hi
qui iam a pueritia uocati esse
uidebantur An non ad undea
mam uenit latro. quia et si
non habuit per ȩtatem: habuit
tamen sero per pęnã: qui dm̃ in
cruce confessus est: & pene cuo
uoce sententiȩ: sp̃m ex alauit
uitȩ: A nouissimo autẽ red.¬
dere denarium paterfamilias
cȩpit: quia ad paradysi requi¬
em prius latronẽ quã petrũ
uocauit: Quanti padres ante

Expanded text:
guitur, quia fructum divini guitur, quia fructum divini operis non sectatur. 3. Qui vero et usque ad aetatem ultimam Deo vivere neglexerit, quasi usque ad undecimam otiosus stetit. Unde recte usque ad undecimam torpentibus dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Ac si aperte dicatur: Et si Deo vivere in pueritia et juventute noluistis, saltem in ultima aetate resipiscite, et ad vitae vias cum jam laboraturi multum non estis, vel sero venite. Et tales ergo paterfamilias vocat, et plerumque ante remunerantur, quia prius ad regnum de corpore exeunt quam hi qui jam a pueritia vocati esse videbantur. An non ad undecimam horam venit latro, qui etsi non habuit per aetatem, habuit tamen sero per poenam, qui Deum in cruce confessus est, et pene cum voce sententiae spiritum exhalavit vitae? A novissimo autem reddere denarium paterfamilias coepit, quia ad paradisi requiem prius latronem quam Petrum perduxit. Quanti patres ante
Abbreviated transcription (Latin):
in qua uelut sol ab alto axe
descendit: quia ȩtas a calore
uiuentutis deficit: Undecima
uero hora est ea ȩtas: quȩ de¬
crepita uel ueterana dicitur:
Unde & greci ualde seniores.
appellant: ut plusquã senes
esse insinuent: quos prouecti¬
ores uocant: Quia ergo ad ui¬
tam bonã alius in pueritia.
alius in adolescentia: alius in
uiuentute : alius in senectute:
alius in decrepita ȩtate per¬
ducitur: quasi diuersis horis
operarii ad uineã uocantur:
cite : & si iam dĩ operarii estis
uidete: Penset unusquisq qͥd
agat: & consideret si in dei
unea laborat: Qui enim in hac
uita ea quȩ sua sunt quęrit:
adhuc al dominacã uineã non
uenit: Illi namq dõ laborant:
qui non sua sed lucra dñica
cogitant: qui delo caritatis stu¬
dio pietatis inseruiunt: anima¬
bus lucrandis inuigilant: per¬
clucere & alios secũ ad uitam
festinant: Nam qui sibi uiuit.
qui carnis sue uoluptatibus
pascitur: recte otiosus redar¬

Expanded text:
in qua sol velut ab alto axe in qua sol velut ab alto axe descendit, quia ea aetas a calore juventutis deficit. Undecima vero hora ea est aetas quae decrepita vel veterana dicitur. Unde Graeci valde seniores, appellant, ut plus quam senes esse insinuent quos provectiores vocant. Quia ergo ad vitam bonam alius in pueritia, alius in adolescentia, alius in juventute, alius in senectute, alius in decrepita aetate perducitur, quasi diversis horis operarii ad vineam vocantur. cite, et si jam Dei operarii estis videte. Penset unusquisque quid agat, et consideret si in Domini vinea laboret. Qui enim in hac vita ea quae sua sunt quaerit adhuc ad Dominicam vineam non venit. Illi namque Domino laborant, qui non sua, sed lucra dominica cogitant, qui zelo charitatis, studio pietatis inserviunt, animabus lucrandis in vigilant, perducere et alios secum ad vitam festinant. Nam qui sibi vivit, qui carnis suae voluptatibus pascitur, recte otiosus redar
Abbreviated transcription (Latin):
quasi tota die otiosi stabant:
Pensate fr̃s km̃i: quid inquisiti
respondeant: Dicunt enĩ: Quia
nemo nos conduxit: Nullus
quippe ad eos patriarcha. nul¬
lus propħa uenerat: & quid est
dicere ad laborẽ nos nemo con¬
duxit : nisi uitȩ nobis uias
nemo predicauit: Quid ergo
nos a bono opere cessantes in
excusatione nr̃a dicturi sumꝰ.
qui pene a matris utero ad
fidem uenimus: qui uerbi ui¬
tȩ ab ipsis cunabulis audiuimꝰ
qui ab uberibus scȩ eccłiȩ potũ
superne prȩdicationis sũpsimꝰ
cum lacte carnis: Possumus uero
& easdẽ diuersitates horarum:
etiam ad unũ quẽq hominẽ per
ȩtatũ momenta distinguere Ma-¬
ne quippe: intellectus nr̃i pue-¬
ritia est Hora autẽ tertia ad¬
olescentia intelligi potest: quia
quasi iam sol in altũ proficit.
dũ calor ȩtatis crescit: Sexta
uero iuuentus est. quia uelut
in centro sol figitur : dum in
ea plenitudo roboris solidat᷑.
Nona autẽ senectus intelligit᷑.

Expanded text:
quasi tota die otiosi stabant. Sed quasi tota die otiosi stabant. Sed pensate, fratres, quid inquisiti respondeant: Dicunt enim: Quia nemo nos conduxit. Nullus quippe ad eos patriarcha, nullus propheta venerat. Et quid est dicere: Ad laborem nos nemo conduxit, nisi, vitae nobis vias nullus praedicavit? Quid ergo nos, a bono opere cessantes, in excusatione nostra dicturi sumus, qui pene a matris utero ad fidem venimus, qui verba vitae ab ipsis cunabulis audivimus, qui ab uberibus sanctae Ecclesiae potum supernae praedicationis sumpsimus cum lacte carnis? 2. Possumus vero et easdem diversitates horarum, etiam ad unumquemque hominem per aetatum momenta distinguere. Mane quippe intellectus nostri pueritia est. Hora autem tertia adolescentia intelligi potest, quia quasi jam sol in altum. proficit, dum calor aetatis crescit. Sexta vero juventus est, quia velut in centro sol figitur, 1512 dum in ea plenitudo roboris solidatur. Nona autem senectus intelligitur,
Abbreviated transcription (Latin):
aduendu dr̃ usq ad finem
mundi: in qua predicatores
sc̃i apł̃i missi sunt. qui merce¬
dem plenã & tarde uenientes
acceperunt: Ad erudiendam
ergo dñs plebem suã quasi ad
excolendam uineam suã. nullo
dempore destitit oꝑarios mittere:
quia & prius per patres: & post.¬
modum per legis doctores et
propħas. ad extremũ uero per
apostolos. dũ plebis suȩ mores
excoluit:⁊ quasi operariłs in
uineȩ cultura laborauit: qũauis
in quolibet medulo uel men¬
sura: quisquis cũ fide recta
bonȩ actionis exͣtitit: huiꝰ uineȩ
operarius fuit: Operator ergo
mane hora tertia. sexta: & no¬
na: antiquus ille & hebraicus
popłs designatur: qui in electis
sius ab ipso mundi exordio. dũ
recta fide dm̃ studuit colere:
quasi non destitit in uineȩ
cultura laborare: Ad undecimã
uero gentiles uocantur: quibꝰ
& dicitur Quid hic statis tota
die otiosi: Qui enĩ transacto
tã longo mundi tẽpore. pro
uita sua laborare neglexerant.

Expanded text:
adventu Domini usque ad finem adventu Domini usque ad finem mundi. In qua praedicatores sancti apostoli missi sunt, qui mercedem plenam et tarde venientes acceperunt. Ad erudiendam ergo Dominus plebem suam, quasi ad excolendam vineam suam, nullo tempore destitit operarios mittere, quia et prius per patres, et postmodum per legis doctores et prophetas, ad extremum vero per apostolos, 1511 dum plebis suae mores excoluit, quasi per operarios in vineae cultura laboravit. Quamvis, in quolibet modulo vel mensura, quisquis cum fide recta bonae actionis exstitit hujus vineae operarius fuit. Operator ergo mane, hora tertia, sexta et nona, antiquus ille Hebraicus populus designatur, qui in electis suis ab ipso mundi exordio, dum recta fide Deum studuit colere, quasi non destitit in vineae cultura laborare. Ad undecimam vero gentiles vocantur, quibus et dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Qui enim, transacto tam longo mundi tempore, pro vita sua laborare neglexerant,
Abbreviated transcription (Latin):
In explanatione sua multa ad
loquendũ scĩ euangelii lectio
postulat: quã uolo s possũ sub
breuitate perstringere: ne uos
extensa processio. & prolixa ex¬
positio ideatur onerare Reg¬
nũ cęlorũ patrifamilias dicitur
qui ad excolendam uineam suã
operarios conducit: Quis uero¬
patrisfamilias similitudinẽ
rectius tenet: quã conditor nr̃
qui regit quos condidit: et
electos suos sic in hoc mundo
possidet. quasi subiectos dñs
in domo: qui hic habet uineã
uniuersalẽ scilicet ȩccłiam:
que ab abel iusto. usq ad
ultimũ electũ qui in fine
mundi uenturus est. quot scõs
protulit: quasi tot palmites
decima: operarios conducit:
quia a munli huius initio
usq in finẽ: ad erudiendam
plebem fideliũ prȩdicatores
congregare non destitit: Mane
&enĩ mundi fuit : ab adam usq
ad noe: Hora uero tertia: a noe
usq ad abrahã: Sexta quoq ab
abrahã usq ad mossen: Non a
autẽ: a mos se usq ad aduen¬
tũ dr̃a: Undecima uero: ab

Expanded text:
In explanatione sua multa ad loquendum sancti Evangelii lectio postulat, quam volo, si possum, sub brevitate perstringere, ne vos et extensa processio, et prolixa expositio videatur onerare. Regnum coelorum homini patrifamilias simile qui ad excolendam vineam suam operarios conducit. Quis patris familias similitudinem rectius tenet, quam conditor noster, qui regit quos condidit et electos suos sic in hoc mundo possidet, quasi subjectos dominus in domo, qui habet vineam universausto usque ad ultimum electum qui in fine mundi nasciturus est, quot sanctos protulit, quasi tot palmites decima operarios conducit, quia a mundi hujus initio usque in finem ad erudiendam plebem fidelium praedicatores congregare non destitit. Mane etenim mundi fuit ab Adam usque ad Noe, hora vero tertia a Noe usque ad Abraham, sexta quoque ab Abraham usque ad Moysen, nona autem a Moyse usque ad adventum Domini, undecima vero ab
Abbreviated transcription (Latin):
pertransiit: Iste uero uno uer¬
bo manclat illis qui non ha-¬
bent uerba: & obediunt ei:
Hi qui non habent auditum
obtemperant: hi qui prudentiȩ
& intellectus expertes sunt. in¬
clinantur iubenti: quibꝰ neq
loquela neq ut diximus ser-¬
mo est: obȩdiunt: In eadem
autẽ substantia in qua sunt.
& sua natura mouentur. et
uissioni deseriuunt: ad con¬
fusionẽ mortaliũ: ad contẽptio.¬
nem corruptibiliũ Iubet mari
& non contẽpnit: Dicit uentis
et tẽpestatibus: & mox cõpescunt᷑:

Expanded text:
pertransiit. Iste vero uno verpertransiit. Iste vero uno verbo mandat illis qui non habent verba, et obediunt ei; hi qui non habent auditum, obtemperant; hi qui prudentiae et intellectus expertes sunt, inclinantur jubenti: quibus neque loquela, neque, ut dixi, sermo est, obediunt. In eadem enim substantia in qua sunt, et sua natura moventur, et jussioni deserviunt, ad confusionem mortalium, ad condemnationem corruptibilium. Jubet mari, et non contemnit; dicit ventis et
Abbreviated transcription (Latin):
tranquillitatẽ: dedit ȩccłiȩ suȩ:
Homines autẽ illi: in nauicula
mirati sunt: Qui homi nes᷑ scilic&.
hanc habentes nauiculã & ei
intendentes nauicule: non putes
cognominari dñi discipłos. sed
semꝑ ut apłi: aut discipłr nomi¬
nantur: Mirabartur ergo illi
homines. hi qui cũ eo nauiga¬
bant: hi quorũ erat nauicula:
Illi qui in eaclem nauicula sese
transiebant: hi mirabantur:
Et admiratione dignũ fuit.
mare a profunclo commotum
mitigari: eiusq elatos deplacari
fluctus. uentos furentes com¬
pesci Mirabantur ergo dicentes.
qualis est iste: quia uenti & mare
obȩdiunt ei: Non interrogantes
dicunt qualis est iste. sed asse¬
rentes quod hic talis est : ciui
mare & uenti obędiunt: Qua¬
lis est iste. hic est quantus.
quã fortis. quã potens. quam
magnus: Qualis est iste: Maior
moyse: potentior helia: Illi enĩ
ambo quorũ urais ligno mare
percusso. cũ labore discidit:
alius ictu melotȩ: iordanem

Expanded text:
tranquillitatem dedit Ecclesiae suae. tranquillitatem dedit Ecclesiae suae. Homines autem illi in navicula mirati sunt. Qui homines? Scilicet hanc habentes naviculam, aut ei intendentes naviculae. Non putes cognominari Domini discipulos, sed semper aut apostoli, aut discipuli nominantur. Mirabantur ergo illi homines, hi qui cum eo navigabant, hi quorum erat navicula, illi qui in eadem navicula sese transigebant, hi mirabantur. Et admiratione dignum fuit, mare a profundo commotum mitigari, ejusque elatos deplacari fluctus, ventos furentes compesci. Mirabantur ergo dicentes: Qualis est iste, quia venti et mare obediunt ei! Non interrogantes dicunt, Qualis est iste! sed asserentes quod hic talis est cui mare et venti obediunt. Qualis est iste! hoc est, quantus, quam fortis, quam potens, quam magnus! Qualis est iste! major Moyse, potentior Elia. Illi enim ambo, e quibus unus ligno mari percusso, cum labore discidit, alius ictu melotae Jordanem
Abbreviated transcription (Latin):
exurge: & ne repellas nos usq
in finem: Et iterũ Exurge
dñe adiuua nos: & redime
nos propter nomen tuum:
Et ipse surgens increpat
uentis: his aereis dȩmonum
spiritibus: Ipsi enĩ maris tem¬
pestates cõmouent: hoc est
amaros & elatos concitant
fluctus. huius principes mun¬
di. acl persecutiones scĩs om̃ibꝰ
un mittendas: ad contumelias
fidelibus ingerenclas: Omnes
dñs increpat. om̃ibus cõmi¬
natur: omĩa mitigat: Facit¬
q tranquillitatẽ magnam
circa corpus & sp̃m: pacẽ ȩccłiȩ
& serenitatẽ mundo: Quomodo
namq sepius concilia infideliũ
cõmota sunt aduersus ueram
& firmam ȩccłiam: Aliquoti¬
ens paganorũ: aliquotiens he¬
reticorũ: Qu ẽ admodũ: Sepius.
sicut maris fluctus irruebant
mundi: per omĩa perdere se
eccłiȩ filios arbitrantes: Sed
surgens dñs imperauit dȩmo¬
num uerctis: & om̃s euanesce¬
re fecit audaces aduersarios
fidei: magnamq pacem. et

Expanded text:
exsurge, et ne repellas nos usque exsurge, et ne repellas nos usque in finem . Et iterum: Exsurge, Domine, adjuva nos, et redime nos propter nomen tuum . Et ipse surgens imperabat ventis, id est aereis daemonum spiritibus. Ipsi enim maris tempestates commovent, hoc est, amaros et elatos concitant fluctus, id est principes mundi ad persecutionem sanctis omnibus immittendam, ad contumelias fidelibus ingerendas. Omnibus Dominus imperat, omnibus comminatur, omnia mitigat, facitque tranquillitatem magnam circa corpus et spiritum, pacem Ecclesiae, et serenitatem mundo. Quomodo namque saepius concilia infidelium commota sunt adversus veram et firmam Ecclesiam? Aliquoties paganorum, aliquoties haereticorum. Quemadmodum saepius sicut maris fluctus irruebant,mundi, per omnia perdere se Ecclesiae filios arbitrantes. Sed surgens Dominus increpavit daemonum ventos, et omnes evanescere fecit audaces adversarios fidei, magnamque pacem et
Abbreviated transcription (Latin):
dñs figuram &e doctrinȩ ima¬
ginem: ut & nos in omni con¬
turbatione & contumelia pa¬
cientiã deneamus : stabiles
simus: fidem non deseramus:
Q si omĩs iste munclus danquã
mare ebulliat: atq in furorẽ
consurgat. & si om̃s uenti et
cipatus & potestades mundi con¬
citentur: & in tumore iracũdiȩ
spument. ut furiant suꝑ sc̃os
& si adhuc usq ad cęlum sese
extollant ut tempestates ma¬
ris. malignitates. et dolos.
et fremitus. concitantes ad¬
uersũ aliquẽ ur̃m: nolite ti¬
mere: nolite durbari nolite
contremiscere: nolite deficere:
Om̃s enĩ quotquot in ficlei
nauicula cũ dño nauigatis.
om̃s enũ quotquot in hac scȩ
hunc undosũ supernatatis
mundũ: & si ipse dñs dormiat.
pio sõpno uram pacientiam
& tolerantiam expectans: uel
impiorũ pęnitentiã. & conuer¬
sionẽ sustinens: a lacriter acce-¬
dite ad eũ. orationibus in¬
stantes: atq cũ propħa dicen¬
tes: exurge. quare dormis dñe:

Expanded text:
Dominus figuram et doctrinae imaDominus figuram et doctrinae imaginem, ut et nos in omni conturbatione et contumelia patientiam teneamus, stabiles simus, fidem non deseramus. Et si omnis iste mundus tanquam mare ebulliat atque in furorem consurgat; et si omnes venti et cipatus et potestates mundi concitentur, et in tumore iracundiae spument, ut furiant super sanctos: etsi adhuc usque ad coelos sese extollant, ut tempestates maris malignantes, ac dolos et fremitus concitantes adversus aliquem vestrum, nolite timere, nolite turbari, nolite contremiscere, nolite deficere. Omnes enim quotquot in fidei in navicula cum Domino navigatis, omnes quotquot in hac nimirhunc undosum supernatatis mundum, etsi ipse Dominus dormiat, pio somno nostram patientiam et tolerantiam exspectans, vel impiorum poenitentiam et conversionem sustinens, alacriter accedite ad eum, orationibus instantes, atque cum Propheta dicentes: Exsurge quare obdormis, Domine?
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s inimicos suos ur posteri.¬
ora: Q nunc surgens imꝑauit
uentis & mari: & facta efit
tranquillitas magna: Impera¬
uit uentis & mari sicut cre¬
ator: sicut suis ut potens ut
dñs: imperauit uentis & mari
Primitus ante discipłos: ut
audientes firmarentur in
fide: potentia deitatis oc¬
culta imperabat. & cõminaba-¬
tur ei Magis autẽ regebat &
placabat eũ: scdm quod qui¬
clam ait. potentia: mitigauit
mare: Imperauit ergo uentis
& mari: & facta est tranquilli-¬
tas magna: De magno uento
& tẽpestate magna. mari con-¬
turbato & tumenti : facta est
tranquillitas magna Decet
hunc magnũ magna et miran.¬
da facere: idõq paulo ante
mnagna accinctus potentia:
magnifice conturbauit. ꝓfun¬
dum maris: & nunc iterũ in
eo ipso ostendens suȩ magnifi¬
centiam potestatis: tranquilli¬
tadem magnã fieri iussit Hȩc
ido: ut nimiũ conturbati apłi.
magnifice exhilarati lȩtarent᷑
Bedit enĩ per hȩc omĩa nobis

Expanded text:
omnes inimicos suos in posteriomnes inimicos suos in posterioraventis et mari, et facta est tranquillitas magna. Imperavit ventis et mari, sicut creator, sicut suis, ut potens, ut Dominus imperavit ventis et mari, primitus ante discipulos, ut audientes firmarentur in fide. Et potentia deitatis occulta imperabat et comminabatur ei. Magis autem regebat et placabat illud, secundum quod quidam ait: Potentia mitigavit mare. Imperavit ergo ventis et mari, et facta est tranquillitas magna De magno vento et tempestate magna, mari conturbato et tumenti, facta est tranquillitas magna. Decet enim hunc magnum magna et miranda facere. Ideoque paulo ante magna accinctus potentia, magnifice conturbavit profundum maris, et nunc iterum in eo ipso ostendens suae magnificentiam potestatis, tranquillitatem magnam fieri jussit. Haec ideo, ut nimium conturbati apostoli, magnifice exhilarati laetarentur. Dedit enim per haec omnia nobis
Abbreviated transcription (Latin):
in periculis fortitudo necessa¬
ria est. ut iuriliter cum fide
toleres uniuersa multo magis
contra delicias ut dictũ est.¬
& luxurias. fortitudo necessa¬
ria est: ne in muscipulam in¬
cidas diaboli Quare ergo tur¬
bati estis pusillȩ fidei: Si poten¬
dem me suꝑ terrã cognouistis.
quare non credidistis. quod et
in mari potens sim: Si dm̃ me
uere esse & creatorẽ omniuo
suscepistis. quare non creditis
quod ea quȩ a me facta sunt
in mea habeã potestate: Quare
ergo dubitastis pusillȩ fider:
Qui pusillũ credit arguetur:
& qui nichil credit contẽpnet᷑.
Fragiles in fide corripientur:
alieni omnino a fide punient᷑:
Tales fuerunt uidȩi & pagani:
idõq in malis suis euanueruns:
Tales etiã heretici: idõq in die
iudicii dãpnabuntur Tunc
surgens imperauit uentis
& mari: & facta ẽ. tranquil¬
litas magna Scriptũ fuit.
& exsurrexit tanquã dormiers
dñs tanquã potens crapu¬
latus a uino: & percussit

Expanded text:
in periculis fortitudo necessain periculis fortitudo necessaria est, ut viriliter cum fide toleres universa, multo magis contra delicias, ut dictum est, et luxurias fortitudo necessaria est, ne in muscipulam incidas diaboli. Quare ergo turbati estis, pusillae fidei, si potentem me super terram cognovistis? Quare non creditis quod et in mari potens sim? Si Deum me vere esse Creatorem omnium suscepistis, quare non creditis quod ea quae a me facta sunt in mea habeam potestate? quare ergo dubitastis, modicae fidei? Qui pusillum credit arguetur, et qui nihil credit contemnetur; fragiles in fide corripientur, alieni omnino a fide punientur. Tales fuerunt Judaei et pagani, ideoque in malis suis evanuerunt. Tales etiam haeretici, ideoque in die judicii damnabuntur. Tunc surgens imperavit ventis et mari, et facta est tranquillitas magna. Scriptum fuit: Et exsurrexit tanquam dormiens Dominus, tanquam potens crapulatus a vino. Et percussit
Abbreviated transcription (Latin):
dũ robusti: idõq tuemus.
idõq trepidamus: Necdum
uidimus crucẽ: necdũ nos
confirmauit passio dñi. et
resurrectio. non ascensio in
fragilitate nutamus: propt̾ea
& seprus audiuimus a dño
increpationẽ pusillȩ fidei
supportamus. toleramꝰ: libent̃¬
& uoluntarie sustinemus:
Unde & nunc dicente dño:
quare conturbati estis. pusillȩ
fidei: Cur non habetis fortitu
dinem: Cur non confidentiã
& fiduciã apud uos tenetis :¬
& si mors irrueret: noune eam
debiustis constantissime susti¬
nere: Ad om̃e enĩ quicquid
euenerit: fortitudo necessaria
est: ad omne periculũ. uel
tribulationẽ: usq ad animȩ
exitũ: Similiter & contra le¬
licias. & diuitias. et honores
terrenos. animi fortitudo
tenenda est: ut neq extollaris.
Ohomo: neq in superbiam
erigaris: non despicias inimi¬
cos. neq humiles spernas. neq
obliuiscaris dñm: neq derelin¬
quas creatorẽ: nec existas ingra¬
tus: Si ergo in necessitate et

Expanded text:
dum robusti, ideoque timemus, dum robusti, ideoque timemus, ideoque trepidamus, necdum vidimus crucem, necdum nos confirmavit passio Domini et resurrectio, non ascensio in fragilitate nutamus, propterea et saepe audivimus a Domino increpationem pusillae fidei. Supportamus et toleramus libenter, voluntarie sustinemus. Unde et nunc dicit Dominus: Quare conturbati estis, pusillae fidei? Cur non habetis fortitdinem, cur non confidentiam et fiduciam apud vos tenetis? Et si mors irrueret, nonne eam debuistis constantissime sustinere? Ad omne enim quidquid evenerit fortitudo necessaria est, ad omne periculum vel tribulationem usque ad animae exitum. Similiter et contra delicias, et divitias, et honores terrenos, animi fortitudo tenenda est, ut neque extollaris, o homo, neque in superbiam erigaris, non despicias inimicos, neque humiles spernas neque obliviscaris Dominum, neque derelinquas Creatorem, nec existas ingratus. Si ergo in necessitate et