comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
amant disputare: s quo qͦ mͦ suꝑare in¬
pudentissima ꝑuicacia. Et sic̃ ꝑdia:
ue cum iud̾icis: s eũ temitate in ꝯsida¬
ta. Nõ enĩ intelligit ibi eȩ uͥam ⁊ sã¬
lubre. ⁊ quodãm gmanã atq radiealẽ:
xp̃ianã societatẽ.S. ñ istos seꝑauit. quoᷤ
ad suas diuicias ꝯ gregauit. S postea
pollicitationẽ ⁊ hostentationẽ excellen¬
tis sapientie seducebat: erit in sipiens.
sapiens erat. T̃unc erit insipies cum
apparebit. qr demntia eiꝰ nota erit om̃nb̾.¬
pientia enĩ eorũ: manifesta erit om̃ibꝰ
cunt u̾itati: tu aut̃ ꝯsecutꝰ es mãni doc¬
triuã. idest habes scientiã ꝑ mãm doc¬
trina: et idõ potes illis resistere. Et ĩs¬
titutonẽ bonoꝵ oꝑum. ⁊ p̃positũ mm̃n:
qr tendis quo ego. Et fidem inuisibili¬
um. Et longanimitatẽ in expec̾tationẽ
ꝓmissorũ. X dilectionẽ dĩ ⁊ ꝓrimi. Et
pacienciã de adu̾sis. & ꝑsecutionẽ de

Expanded text:
amant disputare, sed quoquomodo superare impudentissima pervicacia. Et sicut perdino cum judicio, sed cum temeritate inconsiderata. Non enim intelligit ibi esse veram et salubrem et quodammodo germanam atque radicalem Christianam societatem. Unde istos separavit quos ad suas divitias congregavit; sed postea pollicitationem et ostentationem excellentis sapientibus primo sapiens erat, tunc erit insipiens, cum adparebit. quia dementia eius nota erit omnpientia enim eorum manifesta erit omnibus. cunt veritati. Tu autem assecutus es meam doctrinam, id est habes scientiam per meam doctrinam. Et ideo potes illis resistere; et institutionem bonorum operum, et propositum meum quia tendis quo ego; et fidem invisibilium, et longanimitatem, in exspectatione promissorum, et dilectionem Dei et proximi, et patientiam de adversis, et persecu
Abbreviated transcription (Latin):
lists. et quales ꝑsecuciones sustinu.
sustinui tribulationes et ꝑsecutiones.
et exom̃ibꝰ eripuit me dnĩs. Sic et ce
eruet. Nec solus ego pacior. s et
ꝯcupiscentiis. uel ꝓdolore peccantiũ.

Expanded text:
quales persecutiones sustinui, sustinui persecutiones et tribulationes, et ex omnibus eripuit me Dominus, sic et te eruet. Nec solus ego patior, sed etconcupiscentiis, vel pro dolore peccantium,
Abbreviated transcription (Latin):
aisce aaͣt abiniqͥtate ⁊ si ñ abiniqͥs ho¬
minibꝰ quibꝰ amiatꝰ ẽ corpre: omis qͥ
uere nominat uł ui uocat nom̃ dñi.
Nota qd̾ ait discedat. y saias eiñ ui¬
dens in homine lib̾u arbitͥiũ: ita am¬
monet discecie abiniqͥtate dices. disce¬
dat et cet̃a . R ꝑhec duo scilicet od ho¬
mo libero arbitrio discedit abinqͥtate
et qd̃ ẽis p̃scitũ munit: apparet hos¬
tibꝰ ⁊ amicis qd̃ ipe sit dei. Noce sus¬

Expanded text:
si non ab iniquis hominibus quibus admistus est in corpore. Omnis qui vere nominat vel invocat nomen Domini. Nota quod ait discedat. Isaias enim videns in homine liberum arbitrium, ita admonet discedere ab iniquitate dicens: Discedat, etc., et per haec dico, scilicet quod homo libero arbitrio discedit ab iniquitate, et quod Deus praescitum munit, apparet hostibus et amicis quod ipse sit Dei, hoc est sig
Abbreviated transcription (Latin):
scandalizat᷑ ⁊ ego nõ uror: Aliorũ ĩ¬
firmitates ⁊ scandala: S̃ illi ꝑsecu¬
ciones. Id̾ eñ tam ꝑsequit᷑ iutam
bonorũ. qͣm uita iniquorũ: ñ mͣ
cum cogit mutari qd̾ displicet: sed
etiam cũ cogit dolere qd̾ iudet. Quia
corã pio uiuẽs imꝑie ⁊ si nõ obligat
ꝯsencientẽ: cruciat tam̃ sententeni
UndeN idi p̃uaricãteᷤ pactũ et ta¬
besceba. Hec ẽ ꝑsecucio: qͣm paciuit᷑
om̃s piz scđ̾m apłica sententiã. alali¬

Expanded text:
r? Aliorum infirmitates et scandala sunt illi persecutiones. Quid enim sic persequitur vitam bonorum quam vita iniquorum? non modo cum cogit imitari quod displicet, sed etiam cum cogit dolere quod videt, quia coram pio vivens impie, et si non obligat consentientem, cruciat tamen sentientem. Unde: Vidi praevaricantes, et tabescebam . Haec est persecutio quam patiuntur omnes pii s
Abbreviated transcription (Latin):
aut semꝑ ambulemꝰ in uia. donec
eo ueniamꝰ: quo auc̃ uia. Nusqͣm
ni illa remaneamꝰ: donec ꝑducat
ubi maneamꝰ. atq ita: et querendo
semꝑ resistut. Y. hoc ẽ qd̾ ait. Iuẽ¬

Expanded text:
autem semper ambulemus in via donec eo veniamus quo ducit via, nusquam in illa remaneamus, donec perducat ubi maneamus. Atque ita et quaerendo semper resistunt. Et hoc est quod ait: Quem
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi hoc fac: s uoli ꝯtendere uerb̃ ad
nichil ẽ utile: nisi adsubũsionẽ audi¬
entiũ. Ia ꝯtentio nͥ potest nisi subũ¬
tere audientes: dum ubosus par uł
suꝑior uidet᷑ catholico Cõntentio minꝰ
stabilitatis: semꝑ gn̾at scrupulũ. So¬
lent enĩ inꝯtentione talia oponi. elmuna¬
to maliuolentie argum̃to: ut moueat
am̃os uisipientiũ frm. Nec potest ȩẽ
qͥn ꝯtentio extorqueat aliquid qd̃ dica¬
tur contͣ ꝯscientiã. ut intꝰ in am̃o ꝑdat:
qr foris uictor accedat. Nemo enĩ pa¬
citur se uinci: licet stiat uera ex que
auait. Collato gͦ int̾ di seruos eȩ de¬
bet: nõ alt̾catio. Sollicite aũt cura ex
agendis in ꝯfusibilẽ: scilicet qui non
erubescat eugłũ uel ñ deficiat. Recte
ꝓfana aut u̾ba ut hereses.⁊ in amiloqͥa¬

Expanded text:
Hoc fac, sed noli contendere verbis. Ad nihil enim utile est nisi ad subversionem audientium, quia contentio nil potest nisi subvertere audientes, dum verbosus par vel superior videtur Catholico. Contentio minus stabilitis saepe generat scrupulum. Solent enim in contentione talia opponi elimato malevolentiae argumento, ut moveant animos insipientium fratrum. Nec potest esse quin contentio extorqueat aliquid quod dicatur contra conscientiam, ut intus in animo perdat, et foris victor accedat. Nemo enim patitur se vinci, licet sciat vera esse quae audit. Collatio ergo inter Dei servos esse debet, non altercatio. Sollicite autem cura exhagendis, inconfusibilem, scilicet qui non erubescat Evangelium, vel non deficiat, recte profana, quae verba ut haereses, et inaniloq
Abbreviated transcription (Latin):
castitas de corde puro.⁊ ꝯscientia
bona: de fide ñ ficta. hec ẽ u̾tꝰ
qͣm nichil uincit. Nullꝰ ignis.
nuliꝰ fiuctꝰ scłi. nulla flumina
temptatiõis: eam extingunt. de
hac dicit᷑ fortis ẽ ut mors dilec¬
to. Sic̃ enĩ mors qͣndo uenit es
ressisti ñ potest: sic ꝯtia uiolen¬
tam caritatis nichil potest mud̾.
Et ꝯtrario data ẽ similitudo. Quo¬
modo em̃ mors adaufendũ. ii¬
olentissima ẽ sic haritas ad sal
qr lios tales deuita. Ecce quare in¬
ciꝑit denouissimis tempribꝰ uel dieb¬
cet̾a. Is̃i. bnedico ut tales deuites.
domos. Ad litt̾am. iugͥdiebant᷑ enĩ
in domos mulier̃: et de cipiebat
eas .U. nde subdit. Et captiuas au¬

Expanded text:
onscientia bona, et de fide non ficta, haec est virtus quam nihil vincit, nullus ignis, nulli fluctus saeculi, nulla flumina tentationis eam exstinguunt. De hac dicitur: Fortis est ut mors dilectio . Sicut enim mors quando venit ei resisti non potest, sic contra violentiam charitatis nihil potest mundus. Econtrario data est similitudo. Quomodo enim mors ad auferendum violentissima est, sic charitas ad salvEt hos tales devita. Ecce quare incoepit de novissimis temporibus. cat: Bene dico ut tales devites, domos. Ad litteram. Ingrediebantur enim in domos mulierum, et decipiebant eas. Unde subdit: Et captivas du
Abbreviated transcription (Latin):
miationẽ iualorũ recedendũ ẽ abunitate
eccłie: ut ante uentilationẽ aree simł
aurea et argentea: intelligunt᷑ bonioe
electi. ⁊ ip̃i idem: s̃ uasa ni honore. Ia
ad honorẽ et gnã patre celestis subleuãt᷑

Expanded text:
mistionem malorum recedendum est ab unitate Ecclesiae, ut ante ventilationem areae simul aurea et argentea boni et electi et ipsi idem sunt. Vasa in honorem, quia ad honor
Abbreviated transcription (Latin):
entes ĩcuriã. De qua si qͥrit̾ uud
apło accĩit: respondõ romano
bane habuisse ꝯ suetudinẽ. qͣudo
monarchia toti orb s ad quirebat̃
ut quecq gens cum ꝓace et coro¬
nis eis occurrisset: darẽt eis lib¬
tate in tãtũ ut fis illorũ dicent᷑.
ciuesq roniaui appellaret᷑. dabãtq
potestatẽ edificãdi curiã et habẽdi

Expanded text:
entes in curiam. De qua si quaeritur unde Apostolo acciderit, respondeo Romanos hanc habuisse consuetudinem quando monarchiam totius orbis sibi acquirebant, ut quaecunque gens cum pace et coronis eis occurrisset, darent eis libertatem, in tantum ut fratres illorum dicerentur civesque Romani appellarentur, dabantque potestate
Abbreviated transcription (Latin):
plicaret᷑. Nã et illa negotia. s̃ scłaria:
cũ anmꝰ occupat᷑ colligende cura pe¬
cume sine labore corpĩs: ut faciũt
negotiatores ⁊ huimodi. Cura enĩ: ñ
manibꝰ oꝑant᷑. Idõq ip̃m animũ suũ
occupant. Habendi sollittudine. Id̾̃
ne iste facẽt. qr infirmꝰ laborare nõ
pot̾at : ꝓhibet dicẽs. Nemo militãs
deo. ĩplicat se negociis scłaribꝰ. ut¬
uouit. et ꝑ p̃tĩta in electione ꝓbabi¬
lem ostendit. Nam et qui certat in¬
miles. uel iõ uemo se implicet secła¬
ribꝰ negociis. qr alit̾ ũ dat᷑ corona:
nisi legitime militet. ut magone
fit. llam et ille qui c̾tat magone qͦ¬
legitime. i. ꝓut expetit lex agoniᷤᷤ.
Qd̾ nemo potest. nͥ ab om̃ibꝰ que illũ
agonẽ impedire possũt : abstineat.
Et quasi ille quereret. unde gͦ uiuã.
cum fod̾e ñ possim ⁊ mñ dicare con¬
fundar: subdit. Laborantẽ agͥcolã:
te negotus ẽ tam̃ unde potes uiu̾e:

Expanded text:
plicarentur. Nam et illa negotia sunt saecularia, plicarentur. Nam et illa negotia sunt saecularia, cum animus occupatur colligendae cura pecuniae sine labore corporis, ut faciunt negotiatores, et hujusmodi. Cura enim non manibus operantur, ideoque ipsum animum suum occupant habendi sollicitudine. Quod ne iste faceret, quia infirmus laborare non poterat, prohibet, dicens, nemo militans Deo implicat se negotiis savovit, et per praeterita in electione probabilem ostendit. Nam et qui. Qumiles, vel ideo nemo se implicet saecularibus negotiis, quia aliter non datur corona nisi legitime militet, ut in agone sit. Nam et ille qui certat in agone qulegiquod nemo potest nisi ab omnibus quae illum agonem impedire possunt abstineat. Et quasi ille quaereret: Unde ergo vivam, cum fodere non possim, et mendicare confundar? subdit: Laborantem agricolam. te negotiis, est tamen unde potes vivere,
Abbreviated transcription (Latin):
hec cõm̃da hominibꝰ fidelibꝰ .i. saue
fidei. qui idonei erunt uita:⁊ sciẽ¬
tia:⁊ facinidia: et alios doc̾e. Illis eñi
debet ꝯmitti p̃dicatio diunia: qui
abti s̃ illi officio. ł cri iỹe labora imp̃¬
dicãdo ȩũgłio ꝯtra hostes fidi: sic̃ bo¬
nus miles xp̃i iħu. Si au̾t bonus
miles eẽ nis ÷ nõ implices te secularibꝰ
negociis. quia nemo inspualibꝰ mi¬
litans deo. qui nõ potest dinidi du¬
obꝰ cõtrariis seruis: sic̃ nemo po¬
test seruire duobꝰ dñis: implicat
se scł. atibꝰ negociis quib libetł
sp̃aliter negotiũ scłare appellat. ut qͣsi
m̾catũ faciẽs quis desp̃ualibꝰ car¬
nalia querẽs. Et ẽ hic difinicio boni
militis.U. t gͦ sit bonus miles: ñ ĩ¬
plicet se scłaribꝰ negotiis. Hoc idõ
dicit a płs scribẽs thimoteo: ne for¬
te cum indig̾et thimote᷑ ⁊ uollet ic¬
tu cotidiano abeis sustentari quibꝰ
eugłiũ munstrabat: nec moꝑe cor¬
pr̃ali laborare poss aliqͣ negotia sibi

Expanded text:
ec commenda hominibus fidelibus, id est sanae fidei, qui idonei erunt, vita et scientia et facundia, et alios docere. Illis enim debet committi praedicatio Dei qui apti sunt illi officio. Et tu ipse, labora in praedicando Evangelio contra hostes fidei, sicut bonus miles Christi. Si autem bonus miles esse vis, non implices te saecularibus negotiis, quia nemo in spiritualibus militans Deo, qui non potest dividi duobus contrariis servis, sicut nemo potest servire duobus dominis, implicat se saecularibus negotiis quibuslibet. Vel specialiter negotium saeculare appellat, ut quasi mercatum faciens quis de spiritualibus carnalia quaerens. Et est haec diffinitio boni militis: ut ergo sit bonus miles non implicet se saecularibus negotiis. Hoc ideo dicit Apostolus scribens Timotheo, ne forte cum indigeret Timotheus, et nollet victu quotidiano ab eis sustentari quibus Evangelium ministrabat, nec in opere corporali laborare posset, aliqua negotia sibi
Abbreviated transcription (Latin):
captiuas .i. uiros seductibiles. qͣsi
mulieres seducũt. Et mulierculas
on̾atas pcc̃is ⁊ iõ erant adigne se¬
duci .. ñ subdit. Que seducunt᷑ ua¬
riis desidus. quia semꝑ noua de

Expanded text:
captivas, id est viros seductiles, quasi mulieres seducunt. Mulierculas, dico, oneratas peccatis, et ideo erant dignae seduci. Unde subdit: Quae seducuntur variis d
Abbreviated transcription (Latin):
aũt restiter moysi usq ad t̾cium sic¬
num. in quo ddefecer dicentes. digit᷑ꝰ
dei est hic. ⁊ sic̃ restit̾unt morsi: ita
homines corrupti mente .i. corrup¬
te ronis. ⁊ reꝑbi oꝑibꝰ. semꝑ existen¬
tes circa fidem: ⁊ nũqͣm infide. si
ultra .s. post hec p̃sentia nõ ꝓficient
seducendo: quia imbreui deficient
hereticos p̃dicit hic. Al anifesta erit
dico: sic̃ ⁊ insipientia illorũ magoꝵ

Expanded text:
um signum, in quo defecerunt dicentes: Digitus Dei est hic. Et sicut illi restiterunt Moysi, ita homines corrupti mente, id est corruptae rationis, et reprobi, operibus semper existentes, circa fidem, et nunquam in fide, sed ultra, scilicet post haec praesentia, non proficient, seducendo, quia in brevi deficient haereticos praedicit hic. Manifesta erit, dico, sicut et in praesenti illorum magorum
Abbreviated transcription (Latin):
sit᷑us. hac
item scribit
saroma de carte timotho.
infirmitatibꝰ et adũsita¬
tibꝰ iam fatigato. ut ꝯstã¬
ter laboret in dĩ gr̃a sibi
credita. Ecortans eum
ad mriũ młtis modis.
et ut ꝑseu̾et in officio
recte p̃licacionis. ⁊
sca oꝑatione. ⁊ p̃dices
quid fut᷑um sit tem¬
nẽ. ⁊ ad palmã martirii : ⁊ quedã ad¬
huc addere de episcopali officio. Nodꝰ
talis. Primo salutat: deinde gr̃as agit
de bono qd̃ habet. ubi suñ uidendi
eũ desid̃ium ostendit. ł ostea monet
ad p̃dicandũ et ad pacientiã martirii.
suo exemplo ⁊ aliis modis. Inde dic̃.
quales fut᷑i sint innouussimis diebꝰ.
landẽ: de temp̃rȩ resolutionis sue inᷤ¬

Expanded text:
siturus hanc item scribit a Roma de carcere Timotheo infirmitatibus et adversitatibus jam fatigato, ut constanter laboret in Dei gratia sibi credita, exhortans eum ad martyrium multis modis, et ut perseveret in officio rectae praedicationis et sancta operatione, et praedicens quod futurum sit novnem, et ad palmam martyrii, et quaedam adhuc addere de episcopali officio. Modus talis: Primo salutat, deinde gratias agit de bono qeum desiderium ostendit: postea monet ad praedicandum, et ad patientiam martyrii, suo exemplo et aliis modis: inde dicit quales futuri sint in novissimis diebus: tandem de tempore resolutionis suae ins
Abbreviated transcription (Latin):
instant̾ ex̾cent. et ut cibos sp̃ualiũ
fiant: idonei scorũ misticorũ lacte
nutunt᷑. ⁊ que imprauis moribꝰ ppła¬
ri ȩtiam iudicio manifesta s̃. indĩ
timore uitant.⁊ regulam fidĩ dili
deuient: cito auctoritate catholica
corrigunt᷑. qͣmius in eiꝰ u̾bis: ꝓsen¬
su caruali. uaxis ad huc fantasmatũ
ꝯcursibꝰ fructuent. Sũt ⁊̃ ex eo mu¬
aut ȩtiã inheresibꝰ uel ingentiliũ suꝑs¬
ticionibꝰ iacent. R tam̃ etiã illie nouit
dñs qui sũt eꝰ. Ilam milla in esfabi¬
li p̃scientia dĩ multi qui foris uidẽt᷑

Expanded text:
nstanter exercent et, ut cibo spiritalium fiant idonei, sanctorum mysteriorum lacte nutriuntur, ea quae in prauis moribus populari etiam iudicio manifesta sunt in dei timore deuitauid ab ea deuiant, cito auctoritate catholica corriguntur, quamuis in eius uerbis pro sensu carnali uariis adhuc phantasmatum concursibus fluctuent, sunt eaut etiam in haeresibus, vel in gentilium superstitionibus jaceant; et tamen etiam illic novit Dominus qui sunt ejus. Namque in illa ineffabili praescie
Abbreviated transcription (Latin):
çionos ⁊ passiones: ⁊ ꝯreguabun cum
illo mȩt̾ua brituaine. Hel ita. fidelis ser¬
tiueas: memor esto xpͥm resurrexisse
lani si cõmortui fiumꝰ xp̃o in ip̃a morte
et quiuem.ꝙ. si sustiuem in ip̃a passio¬
ue: ⁊ a regnabimꝰ in głia cum eo. Et
iste sermo fidelis ẽ. Et si negaium eũ
coram hominibꝰ ⁊ ille negabit nos co¬
ram patre dicẽs nescio uos. Hos ẽ cõ¬
trariui illi qd̃ ip̃e ait. Qui me ꝯfessus
fuerit coram hominibꝰ: ꝯfitebor et ego
eum coram patre meo. Et sinos nõ cre¬
lis inaictis suis. et in eo ⁊̃ qd̾ diã: qͥ
uõ credidit cõdẽpnabit᷑. Et u̾e fidelis
ẽ: qr nõ potest negare se ip̃m qui est
u̾itas. Qd̃ facẽt si dicta sua non imple¬
ret. Hoc aũt qd̃ se ip̃m negare ñ potest
dam nõ possũt credere: culpa ẽ uolũ¬
tatis humane. Hec aũt p̃dicta .s. u¬

Expanded text:
iones et passiones, et conregnabimus cum illo in aeterna beatitudine. Vel ita: Fidelis serstineas memor esto Christum resurrexisse, nam si commortui sumus Christo in ipsa morte, et convivemus et si sustinemus, in ipsa passione, et conregnabimus, in gloria cum eo. Et iste sermo fidelis est. Et si negaverimus eum coram hominibus, et ipse negabit vos, coram Patre dicens: Nescio vos . Hoc est contrarium illi quod ipse ait: Qui me confessus fuerit coram hominibus, confitebor et ego eum coram Patre meo . Et si nos non crelis in dictis suis et in eo etiam quod dixit: Qui non crediderit condemnabitur. Et vere fidelis est, quia non potest negare seipsum, qui est veritas, quod faceret si dicta sua non impleret. Hoc autem quod seipsum negare non potest quidam non possunt credere culpa est voluntatis humanae. Haec aut
Abbreviated transcription (Latin):
deuita. qr aliquibꝰ nocent .U. nde subdit.
Alultu enĩ ꝓficiunt .i. efficatia s̃ ad impi¬
etatẽ: idest ꝯtra cultũ dĩ. Et sermo eorũ
.ĩ. hereticorũ ut cancer serpit. Idest apar
uo ad maius paulatĩ tendit. que sana
s̃ corrumpedo: ⁊ ita ad impietatẽ trahẽ¬
do. Ex quibꝰ ẽ hymeneus ⁊ philetꝰ. Hoꝵ
ꝓdidit nomina. ut abhis spͣcialit̾ caue¬
at. quos et ꝓphanos ⁊ impios desiguat:
et errantes au̾itate. Unde subdit. qͣ ex¬
ciderũt au̾itate: inqua olim fuer̃. Ideoq
ad huc eis credit᷑: unde ⁊ magis nocrii
s̃. S abea excidũt. dicentes resuriecho¬
uem corprũ iam factã eẽ : ut ñ sꝑet᷑ alia.

Expanded text:
ibus nocent. Unde subdit: Multum enim proficiunt, id est efficacia sunt, ad impietatem, id est contra cultum Dei. Et sermo eorum, id est haereticorum, ut cancer serpit, id est a parvo usque ad majus paulatim tendit, quae sana sunt corrumpendo, et ita ad impietatem trahendo. Ex quibus est Hymenaeus et Philetus. Horum prodit nomina ut ab his specialiter caveat; quos et profanos et impios designat, et errantes a veritate. Unde subdit: Qui exciderunt a veritate, in qua olim fuerunt; ideo adhuc eis creditur: unde etiam magis noxii sunt; sed ab ea exciderunt, dicentes resurrectionem corporum jam factam esse, ut n
Abbreviated transcription (Latin):
largitate. dum nesciũt subuenire
aliis. ꝙ ditores secretorũ alt̾ius. dũ
indicant nimcis ꝑiorũ: que oc¬
habitu uel u̾bis pudorẽ nõ seruã¬
tes: s humanã uecundiã.i. u̾ecũ¬
de agitantes. c̃ uinidi inflato cord̃.
Ceci .s. nõ intelligentes que locũt᷑.
neq de quibꝰ agunt  oluptatũ
qͣrumlibet amatores magis qͣm
dĩ. Idest carnales leticias: sp̃ua¬
libꝰ p̃ponentes. Habentes quidẽ
speciẽ pietatis .i. religionis. qr
eadẽ sac̃mta habent cũpiis. et
iõ ꝑiculosi s̃. uͥtutẽ aũt eiꝰ pieta¬

Expanded text:
est largitate, dum nesciunt subvenire est largitate, dum nesciunt subvenire aliis; proditores secretorum alterius, dum indicant inimicis piorum quae ochabitu vel verbis pudorem non servantes, sed humanam verecundiam inverecunde agitantes; tumidi inflato corde; caeci, non intelligentes quae loquuntur, neque de quibus agunt. Voluptatum quarumlibet amatores magis quam Dei, id est carnales laetitias spiritualibus praeponentes, habentes quidem speciem pietatis, id est religionis, quia eadem sacramenta habent cum piis, et ideo periculosi s
Abbreviated transcription (Latin):
ter introgatꝰ a dnõ: ter ꝯfessus ẽ
se eum diligere dicens. Eu scis
qr amote .U. nde et dñs ei oues
pascendas credidit. Ea impascẽdi
ouibꝰ uera monstrat᷑. dilecto. siqͥs
ibi nõ querit sua: s que aͥ sunt.
E.x eo aut qd̃ se ipsos ñ deũ amãt
cupidi peccunie. elati ad dnm.
suꝑbi de honoribꝰ sibi impensis
asubditis. blasphemi indm̃ ꝑhe
reses. ñ obediẽtes parentibꝰ car¬
nalibꝰ uel sp̃ualibꝰ. In grati de bo¬
nis : ut qui orrigentibꝰ mala ꝓbo¬
nis reddunt. Scelesti in grauibꝰ ꝑ¬
petrandis. ut qͣudo modũ pc̃ci
transcẽdũt. scilicet suas uel alioꝵ
am̃ãs uit̾siciẽtes. Sine affechone
ad aliquẽ. sine qua s̃ nõ cõꝑaciẽ¬
do in firmis. Sine pace.i. inqͥe¬
tãtes alios. Criminatores.i. cͥmi¬
na aliis imponẽtes .Wł detrac¬
tores. fa mami scõrũ macłare co¬
nantes. In ꝯtinentes gule uł libi¬
dinis. ñ refrenãdo malas cupi¬
ditades. In mites .i. crudeles
ex̾cendo lites. Sine benignitate .i.

Expanded text:
ter interrogatus a Domino, ter professus est se eum diligere dicens: Tu scis quia amo te. Unde et Dominus ei oves pascendas credidit: quia in pascendis ovibus vera monstratur dilectio, si quis ibi non quaerit sua, sed quae Ex eo autem quod seipsos, non Deum amant, cupidi pecuniae; elati ad Dominum; superbi de honoribus sibi impensis a subditis; blasphemi in Deum per haereses; non obedientes parentibus, carnalibus vel spiritualibus; ingrati de bonis, ut qui corrigentibus mala pro bonis reddunt; scelesti, in gravibus perpetrandis, ut quando modum peccandi transcendunt, scilicet suas vel aliorum animas interficientes; sine affectione ad aliquem, sine qua sunt non compatiendo infirmis; sine pace, id est inquietantes alios; criminatores, id est crimina aliis imponentes, vel detractores famam sanctorum maculare conantes; incontinentes gulae vel libidinis, non refrenando malas cupiditates; immites, id est crudeles, exercendo lites; sine benignitate, id
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝯtra hoc qd̾ ego ip̃e facio dice
Intellige que dico. Idẽ dicue qͥd q̃re
icit᷑. Id̾o enĩ ddico ut accipias. qr
tu infirmꝰ es. Ideo ego abstineo: qr
m de acceptione scandalũ ẽ. Intel¬
lige d̾ico: qr potes. Sabit enĩ tibi
aominꝰ in om̃ibꝰ intellectũ: nõ solũ

Expanded text:
acio, dicere, intellige quae dico, id est discerne quid quare dicitur. Ideo enim dico, ut accipias, quia tu infirmus es. Ideo ego abstineo quia mihi de acceptione scandalum est. Intellige dico quod potes. Dabit enim tibi Deus in omnibus intellectum, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
ino .i. mecłia. s simul modo ñ soluem
uasa aurea et argentea: scilicet boui
di ddispensatores recipientes: s ⁊ lis¬
nea ⁊ fictilia .i. mali. que ⁊ si ad ꝯtu¬
melia sint: utilia tam̃ s houestis ad
purgationẽ.U. nde subdit. Et que¬
dam quidẽ s̃ in houorẽ .s. bom qui
lent. ut purgent᷑ argentea et aurea: sic
mali ꝓsunt ad ꝓfectũ bonorũ. Magna
gͦ domꝰ ẽ ecłia. inqua s̃ uasa aurea et
in eadẽ ꝯmumone sacram̃torũ dlegentes
Y uasa lignea ⁊ fictilia. idẽ illi qui ta¬
s indomo: ut ñ suit in cõpage domꝰ nec
insocietate pacifica ⁊ tam̃ ad huc corꝑe

Expanded text:
in Ecclesia sunt simul modo, non solum vasa aurea et argentea, scilicet boni Dei dispensatores recipientes, sed et lignea et fictilia, id est mali: qui etsi ad contumeliam sint, utilia tamen sunt honestis ad purgationem. Unde subdit: Et quaedam quidem sunt in honorem, scilent, ut purgentur argentea et aurea; sic mali prosunt ad profectum bonorum. Magna ergo domus est Ecclesia in quo sunt vasa aurea et in eadem communione sacramentorum degentes; Et vasa lignea et fictilia, id est illi qui sunt in domo, ut non sint in compage domus, nec in societate pacifica, et tamen adhuc corpore
Abbreviated transcription (Latin):
cias: habe formam san oꝵ u̾boꝵ qͥ¬
tentia. Y custodi bonũ depositũ. Nec
Qsi. ideo opus ẽ ur custodias: quia
tu scis hoc. qd̾ omĩs illi qui aũsi s̃ ame
.i. qui recesser ame: modo s̃ in asia.
ex quibꝰ ẽ phigelꝰ ⁊ hermogenes. aqͥb̃
calumpmias illi fac̾e̾nt. S post qͣm ui¬
dunt se manifestatos: recesser̃ abeo. Doe¬
ministrando mͥ necessaria. Hunc muta¬
re tu. Et cathenã mãm nõ etubuit. sic̃
hii qui recesser ame: s cum uenisset ro¬
mam. sollicite me quesiuit ut ei licẽt
ad me ingredi: et in uenit me. Et iõ dec
afilio: iu illo die iudicũ. R nõ solũ ro¬
me.s ⁊̃ et ephesi multa ministraũ mͥ.
⁊ qͣnta: tu qui ad eras nosti meliꝰ aliis
pluribꝰ uel meliꝰ qͣm hec. Tu gͦ fili mi¬
plum habes illiꝰ onesꝯpliori tu gͦ fili
mi ꝯfortare ⁊ maxime exemplo one¬
sphori: in gr̃a fidei ⁊ sapientie inte
seruanda: ⁊ aliis annũtiãda. que da¬

Expanded text:
cias, habe formam sanorum tentia. Et custodi bonum depositum, nec t: Ideo opus est ut custodias, quia, tu scis hoc quod omnes illi qui aversi sunt a me, id est qui recesserunt a me, modo sunt in Asia, ex quibus est Phyletus et Hermogenes, a quibcalumniam illi facerent, sed postquam viderunt se manifestatos, recesserunt ab eo. Deministrando mihi necessaria. Hunc imitare tu. Et catenam meam non erubuit, sicut hi qui recesserunt a me, sed cum venisset Romam sollicite me quaesivit, ut ei liceret ad me ingredi, et invenit me, et ideo det Filio, in 221 illo die judicii; et non solum Romae, sed etiam Ephesi, multa ministravit mihi, et quanta tu qui aderas, nosti melius, aliis pluribus. Vel, melius quam haec. CAPUT II. plum habes illius Onesiphori, tu ergo, fili mi, confortare, et magis exemplo Onesiphori, in gratia fidei et sapientiae in te servanda, et aliis annuntianda, quae da
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ei ꝯmisi seruandũ: usq in illũ diem
et cet̾a. Hic ostendit. quo de se p̃dicta:
spectent. ⁊ͦ uasi. ita laborgi inisto offitio
mͥ credito. similit̾. ⁊ tu habens formã
san orũ u̾borũ. qͦ ame nõ aqͦcũq audiˢ¬
ti. Habens dico: iufide ⁊ dilectione. Idẽ
habens bona uerba cũ fide ⁊ dilectioe:¬

Expanded text:
 ei commisi servandum usque in illum diem, m. Hic ostendit quo de se praedicta spectent. Quasi dicat: Ita laboro et insto officio mihi credito, similiter et tu habens formam sanorum verborum quae a me, non a quocunque, audisti, habens, dico, in fide et dilectione, id est habens bona verba cum fide et dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
adũsa: que timorẽ pellat. que ueuit
erdilectone dĩ ⁊ ꝓximi de qua add̾it.
.U. dilechonis quam sobuetas p̾cedit.
De qua subdit. Et sobrietas .i. discres¬
tionis. Ecce afũmo dono .i. adilecho¬
ne: adiuiũ descendit .i. ad sobrietatẽ.
nuit nõ tim̾e: ad qd̾ ualet untꝰ. Hic
llõ enĩ ẽ unde erubescat᷑ in ea. qr sim
sus ẽ homo xp̃s gestis. tam̃ apparu¬
it as.⁊ si crucifixus ẽ ressurrex. tam̃
amortuis: et młtis tam̃ udentibꝰ: sus¬
crpiente eum nube inicelum ascendit.
U.bi ergo putatur imbellicitas: ibi
apparet potẽtia. Neq erubescas me
i hoc rubor ẽ S collabora in inp̃di¬
cando eũgħo crucis .S. el collabora me¬
potes scam uirtutẽ aĩ. x. debes. qr
ipe: qui lib̾auit nos p̾cio sanguinis
sui d. icem g̃ reddere lib̾anti ꝯuenit.euiꝰ Amb̾.
beneficiis cum digne respondere nõ ualemꝰ:
uel legationẽ enus fidelit̾ et instant̃ aga¬
mus. Sequit᷑. Et uocauit nos uocatio

Expanded text:
adversa, quae timorem pellat, quae venit ex dilectione Dei et proximi, de qua addit, et dilectionis, quam sobrietas praecedit, de qua subdit, et sobrietatis, id est discretionis. Ecce a summo dono, id est a dilectione, ad unum descendit, id est ad sobrietatem. nuit non timere, ad quod valet virtus. Hic Non est enim unde erubescatur in ea, quia si visus est homo Christus, gestis tamen apparuit Deus, et si crucifixus est, resurrexit tamen a mortuis, et multis videntibus suscipiente eum nube, in coelum ascendit. Ubi ergo putatur imbecillitas, ibi apparet potentia. Neque, erubescas, me in hoc rubor est, sed collabora mihi in praedicando Evangelio crucis. Haimo Vel, collabora mepotes secundum virtutem Dei; et debes, quia ipse qui liberavit nos, pretio sanguinis sius Vicem ergo reddere liberanti convenit, cujus beneficiis cum digne respondere non valeamus, vel legationem ejus fideliter et instanter agamus. Et vocavit nos vocatio
Abbreviated transcription (Latin):
głio: Ego positus sum quasi ĩmobilis p̃¬
tate apostolicã.⁊ magnst̾ gentiũ: scili¬
cet cotidie docens gentes. ob qmͣ cau
deficio uel erubesco. Sẽcurꝰ. q ꝓtͥbula¬
cionibꝰ magna ei ꝓmissa m̃ces ẽ: nõ ꝯfũ¬
ditur s gliat᷑ in pfuris. Quo aut hec ex¬
pectent: ibi aꝑit ubi ait. formã habẽs¬

Expanded text:
io, ego positus sum, quasi immobilis praetatem apostolicam, et magister gentium, scilicet quotidie docens gentes. Ob quam caudeficio vel erubesco. Securus quia pro tribulationibus magna ei promissa merces est, non confunditur sed gloriatur in pressuris. Quo autem haec spectent, ibi aperit: Formam habens
Abbreviated transcription (Latin):
firmũ stat fundam̃tũ dei. Idest illi
quos ds̃ elegit. ⁊ ĩmobilit̾ infide fun¬
dauit. Iui ꝑit: inde nõ erat. Funda¬
mñtũ dico: habens hoc signacłm. Id est
habens hoc insignũ: amicis et inimi¬
cis. Anuicis ut accedãt: iniucis ut
t̾riti fugiant. Uel habens hoc sigua¬
culũ .i. hoc babet iñti imp̃ssũ: scilicet
cognouit dñs qui s̃ eiꝰ. Idẽ amat et de¬
fendit p̾̃scitos suos. In quo p̾scientia
notatur: qua quos p̃sciuit fut᷑os eẽ
ꝯformes in maguns filii sui. p̃destinaũ.
uocauit. iustificauit: głificauit. Il u

Expanded text:
i, id est illi quos elegit Deus et immobiliter in fide fundavit; qui perit, inde non erat. Fundamentum, dico, habens hoc signaculum, id est habens hoc in signum amicis et inimicis. Amicis, ut accedant; inimicis, ut territi fugiant. Vel, habens hoc signaculum, id est hoc habet menti impressum, scilicet quod novit Dominus qui sunt ejus, id est amat et defendit praescitos suos; in quo praescientia notatur, qua quos praescivit futuros esse conformes imaginis Filii sui, praedestinavit, vocavit, justificavit, glorificavit.
Abbreviated transcription (Latin):
motheũ menioiat s ꝓpt̾ hereticos qͦs
p̃uidit fugit᷑os: ⁊ ista negat᷑os. Inquo
euͣgł̃io p̃dicando: laboro usq ad uincła.
sic et tu facias. ego dico habitꝰ quasi ma¬
le oꝑans. Hic ꝯtumeliã notat que ei
ingerebat᷑. S ũbũ dei nõ ẽ alligatũ in¬
me: ⁊ si corpꝰ. Idẽ licet ego sim alligatꝰ
corpre: tam̃ u̾bum  nõ ẽ alligatũ. qr et
sermone p̃sentes. et litt̾ĩs absentes do¬

Expanded text:
motheum memorat, sed propter haereticos quos praevidit futuros et ista negaturos, in quo Evangelio praedicando, laboro usque ad vincula, sic et tu facias: ego dico habitus, quasi male operans. Hic contumeliam notat quae ei ingerebatur. Sed verbum Dei non est alligatum. Quasi dicat: Licet ergo sim alligatus corpore, tamen verbum Dei non est alligatum: qui et sermone praesentes, et litteris absentes do
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ causã. stilicet q fideni habes. ⁊ fiusti
talis. ⁊ tã boni parentes tui fuert: ad¬
moneo te ut resuscites gram aĩ. scilicet
gĩam episcopalẽ tunore quasi sopitam:
adeo tͥ collatã. que ẽ inte ꝑmpositionẽ
manuũ m̃arũ: que te mͥ obedire ãmo¬

Expanded text:
 causam, scilicet quia fidem habes, et fuisti talis, et tam boni parentes tui fuerunt, admoneo te ut resuscites gratiam Dei, scilicet gratiam episcopalem timore quasi sopitam a Deo tibi collatam, quae est in te per impositionem manuum mearum, quae te mihi admo
Abbreviated transcription (Latin):
missioe habea memoriã tui in oronibꝰ
mĩs: scilicet oraus tͥ malora dona.
exortatio: adultiora. deo mõ dico: cui
seruio que ⁊ tu seqͦre. S̾iuo dico e¬
patͥbꝰ .s. abrahã. ysaac ⁊ iacob. ⁊ aliiᷤ
qui tinũ dm̃ ua fide coluer̃: qr una
fides ẽ utrorũq. scilicet antiquorũ.
et mod̾noꝵ iustorũ. Seruicio dico:
in ꝯsciencia pura. sit sit ⁊ cua. Ego
dico: nocte ac die defidans uidere
te: qr m̃s nisus ẽȩt tua ꝯfirmatio.
X. sic qui gaudeo de te bono. ĩ plerer
gaudio: de te ꝑfecto .S. nde subdit.
desidero te uide: ut implear gau¬
dio de tua ꝓfectione. ⁊ iõ q memor
sum lacͥmarũ tuarum. Fleuit enũ
tymotheus apaulo dimiss ꝑatus iã
eo ire: ad om̃ia ꝑicła. Qd̾ gͣ p̃sens
babuit: absens teneat. Ego dico ac¬
cipiens etiã .i. habens reconationẽ
eius fudei que inte ẽ ñ ficta: .i. ni in
uentitia uel fragilis. que ⁊̃ ꝯmoueat
te: cum ȩgam infeminis fu̾it firma.

Expanded text:
rmissione habeo memoriam tui in orationibus meis, scilicet orans tibi majora dona, est sapiens exhortatio ad ulteriora. Deo meo, dico, cui servio, quem et tu sequere. Servio, dico, et Abraham, Isaac, et Jacob, et aliis qui unum Deum vera fide coluerunt, quia una fides est utrorumque, scilicet antiquorum et modernorum justorum. Servio, dico, in conscientia pura, sic sit et tua. Ego, dico, nocte ac die desiderans videre te, quia meus visus esset tua confirmatio, et sic qui gaudeo de te bono, implerer gaudio de te perfecto. Unde subdit: desidero te videre, ut implear gaudio, de tua perfectione, et ideo quia memor sum lacrymarum tuarum. Flevit enim Timotheus a Paulo dimissus, paratus cum eo ire ad omnia pericula. Quod ergo praesens habuit, absens teneat. Ego, dico, accipiens, id est etiam habens recordationem ejus fidei quae est in te non ficta, id est non inventitia vel fragilis, quae etiam commoneat te, cum e
Abbreviated transcription (Latin):
Iuia gͦ nõ eorũ s gentiliũ apłs erat.
nom̃ suũ obdiosũ eis tacuit: ne
p̃scͥpti unis in uidia. sequẽtis utili¬
tatem excluderet lectonis. Sciens
nitatẽ noluit ante ferre nominãdo
se apłm: s ñitũ sui officii tacens su¬
ꝑbis. ip̃e humilis nõ se apłm nomi¬
nauit: ne suꝑbi indignatent᷑. Q d̾
u̾o hec epła maiore reluceat facun

Expanded text:
Quia ergo non eorum, sed gentium Apostolus erat, Quia ergo non eorum, sed gentium Apostolus erat, nomen suum odiosum eis tacuit, ne praescripti nominis invidia sequentis utilitatem excluderet lectionis. Hieronitatem voluit anteferre nominando se Apostolum, sed meritum sui officii tacens, superbis ipse humilis, non se Apostolum nominavit, ne superbi indignarentur. Quod vero haec Epistola majore reluce
Abbreviated transcription (Latin):
P resentis gͥ temyris iminẽtiã ostendit
dicens dñi unigenitũ suũ nob̃ misisse
et meo nob̾ locutũ: ut auditorũ m̃tes eri¬
geret.i. fideliũ quibꝰ scribit iudeorũ.
ue qr inultis malis que ilł accidant ual¬
de afflicti ⁊ ꝯtricti erant: putarent ex ħ
se inferriores cetis ac miseriores eristẽ.
deoq ut eos ꝯsolet̾ atq erigat maiori gr̃a
p̃ditos ininicio epłe sue de clarat: qr an¬
tiquis qͥdẽ ꝓpħe missi s̃: nob̃ aut̃ filius.
et illis serui ⁊ cũ seruis locuti s̃: nob̃¬
aut̃ dñs ⁊ uuidã tam̃ u̾itatis calumpnia¬
tores. hauc epłam ñ eẽ pauli dic̃e ausi
s. eo qd̾ nom̃ eĩ intititulo uõ habeat:
et longe splendidiore atq facũdiore sti¬
lo qͣm alie resplendeat: sed aut barna¬
be. aut luce. uel clem̃tis. uel tertulłani.
Quibꝰ imꝑintũ nob̃ ẽ respondẽ. Si enĩ
titailata uõ ẽ: gͦ nec alicuiꝰ illorũ. In¬
mo nulli om̃mo: cum nulliꝰ nom̃ ha¬
sus erat: quibꝰ legis destructor uidebat᷑.

Expanded text:
sentis igitur temporis eminentiam ostendit, dicens Dominum unigenitum suum nobis misisse, et in eo nobis locutum ut auditorum mentes erigeret, id est fidelium quibus scribit Judaeorum, ne quia multis malis quae illis acciderant valde afflicti et contriti erant, putarent ex hoc se inferiores caeteris ac miseriores existere. Ideoque ut eos consoletur atque erigat, majori gratia praeditos in initio Epistolae suae declarat, quia antiquis quidem prophetae missi sunt, nobis autem Filius, et illis servi et conservi locuti sunt, nobautem Dominus. Quidam tamen veritatis calumniatores hanc Epistolam non esse Pauli dicere ausi sunt, eo quod nomen ejus in titulo non habeat, et longe splendidiore et facundiore stylo quam aliae resplendeat; sed aut Barnabae, aut Lucae, vel Clementis, vel Tertulliani; quibus in promptu nobis est respondere. Si enim aetitulata non est, ergo nec alicujus illorum, imo nullius omnino, cum nullius nomen hasus erat, quibus legum destructor videbatur.
Abbreviated transcription (Latin):
et cet̾ĩs. Ueisdẽ sepe: multisq mo¬
ddis idest multis qualitatibꝰ. qi mͦ
uoce ut moysi: modo int̾iori in¬
spiracione ut d U nde alibi
ddictum est. Ego uisiones multi¬
plicaui: ⁊ in manibꝰ ꝓpħarũ assi¬
similatus
sum Uł multiphariã.i. multo¬

Expanded text:
et caeteris eisdem saepe. Multisque modis, id est multis qualitatibus, quia odo aperta voce, ut Moysi; modo interiori inspiratione, ut David. Unde alibi dictum est: Ego visiones multiplicavi, et in manibus prophetarum assimilatus sum. Vel multifari
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ audierũt: ⁊ uiderũt. Locutꝰ ẽ.
Loquens dep̃senti. utit̾ p̃tito: qr
idem ip̃e loqͥt᷑ mͦ qui olim locut᷑ ẽ.
at. Scilicet qm̃ multo in mediũ
temp̃re ꝑcurrẽte. qͣndo iam ꝓxins
eramꝰ ad penã. qͣndo omĩa carissi¬
mata quieuant: cũc ampliores ex¬
truit dicens. Nouissime locutꝰ ẽ¬
ds nob̾ filiis illorũ patrũ. ne ali¬
ud putet᷑ nob̃ locut᷑ ex̧ qͣm illis.
qd̾ potat uidi: si alii loqueret᷑ gẽ¬
ti. Loqut̃ ẽ inqͣm: infilio. Idest
ꝑfiliũ unicũ: qui maioi ẽ ꝓpħis.
Est enĩ dñs ꝓpħiarũ: impletor ⁊ scĩ¬
ficator ꝓpħarũ. Sic̃ em̃ ꝓpħa xp̃s¬

Expanded text:
qui audierunt et viderunt. Locutus est: loquens de praesenti utitur praeterito, quia idem ipse modo loquitur qui olim locutus estat, quoniam multo in medium tempore percurrente, quando jam proximi eramus ad poenam, quando omnia charismata quieverant, tunc ampliores extruit, dicens: Novissime locutus Deus nobis filiis illorum patrum, ne aliud putetur nobis locutus quam illis quod poterat videri, si alii loqueretur genti. Locutus est, inquam, in Filio, id est per filium unicum, qui major est prophetis. Est enim Dominus prophetarum impletor et sanctificator prophetarum. Si
Abbreviated transcription (Latin):
tabilẽ heredem unũsoꝵ: id est posse¬
sorẽ om̃is creat̾e. Nõ iam porcio dñi
tendat. Scilicet qd̾ pͥus sit filiꝰ ⁊ qd̃
donationis illi nulla ꝯtingat amissio.
tris. In hoc etiã qd̃ dix̃ heredẽ: hu¬
militatis mõstrauit idiciũ. d̾ inde
ad suꝑiorẽ gradĩ altiorẽq tͣnscendit
subdẽs. ꝑ quẽ. ut ꝑu̾bum patri co¬
⁊ inmnutabilia que minꝰ nob̃ s̃ nota:
lia. Atdende qͣliter hic duas rectas ui¬
as ingredit᷑.N. ua quidẽ ieuocãs nos
anefando errore sabellii. alia abarria¬
uice impietatis errore. ue putet᷑ pat̾
uel unicũ nõ habe: uel filius extra¬
ueus apatte subsistẽ. Sunt enĩ qui

Expanded text:
um, id est possessorem omnis creaturae. Non jam portio Domini tendat, scilicet quod proprius sit Filius, et quod donationis illi nulla contingat amissio. tris; in hoc etiam quod dixit haeredem, humilitatis demonstravit edictum. Deinde ad superiorem gradum altioremque transcendit, subdens: Per quem, ut per Verbum Patri coet immutabilia quae minus nobis sunt nota, lia. Attende qualiter hic duas rectas vias ingreditur, una quidem revocans nos a nefando errore Sabellii, alia ab arianicae impietatis errore, ne putetur Pater vel unicum non habere, vel extraneus a Patre subs
Abbreviated transcription (Latin):
loquutꝰ ẽ: ⁊ minc loquit᷑. ꝑatribꝰ
antiquis. q̃ incarne ⁊ cultu dĩ
patres s̃ nob̾. ⁊ hoc inꝓpħis. Nlõ
enĩ ipsi exse loq̾bant᷑ : s ds̃ in eiᷤ
slõ enĩ ex intellectu ꝓprio loque¬
bant᷑ : nec humano in gemo reꝑie¬
bant. Sũ ait patribꝰ in ꝓphis.
oftendit eũ locutũ seruis: ꝑ seruoᷤ¬
.s. ꝑ ꝓpħas tempre ꝓmissionis. Tep
enĩ ꝯstituit dñs ꝓmissis suis: ⁊ tẽp
eis que ꝓmisit implendis. ꝙ missio¬
nũ temp̾ia habuerũt ꝓpħas affla¬
tos ⁊ impletos uerbo dĩ: usq ad
iob̾em. abillo aut̃ usq ui finẽ:
tempꝰ ẽ implẽdi que ꝓmissa s̃.
Unicꝰ dĩ filius uent̾us erat ad ho¬
mines. assumpt̾us hominẽ ⁊ ꝑid:
futurꝰ homo moriturꝰ. resurrecturꝰ.
ascensurꝰ. seffurꝰ ad dext̃am patͥs:
impleturꝰ ingentibꝰ ꝓmissa. Hoc gͦ

Expanded text:
 nunc loquitur, patribus antiquis qui in carne et cultu Dei patres sunt nobis, et hoc in prophetis. Non enim ipsi ex se loquebantur, sed Deus in eis. Non enim ex intellectu proprio loquebantur, nec humano ingenio reperiebant, dum ait patribus in prophetis, ostendit eum locutum servis per servoprophetas tempore promissionis. Tempus enim constituit Dominus promissis suis, et tempus eis quae promisit implendis, promissionum tempora habuerunt prophetas afflatos et impletos Verbo Dei usque ad Joannem. Ab illo autem usque in finem, tempus est implendi quae promissa sunt. Unicus Dei Filius venturus erat ad homines, assumpturus hominem, et per id futurus homo, moriturus, resurrecturus, ascensurus, sessurus ad dexteram Patris, imple
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑am ꝯmenddat: subdes. Quem
ꝯstituit. Hic ꝯm̃dat eũ scd̾mn huma¬
nam nat᷑am. qr qͣmius cum patre
scdm diumitatẽ om̃ia possideat:
tam̃ scdin humanitatẽ recte dicitur
heredes ꝯstitut᷑. scm illud. dãbo tͥ
gentes hereditatẽ tuã .X hoc ẽ qd̾ ait.¬

Expanded text:
 Quem constituit. Hic commendat eum secundum humanam naturam, quia quamvis cum Patre secundum divinitatem omnia possideat, tamen secundum humanitatem recte dicitur haeres constitutus; secundum illud: Dabo tibi gentes haereditatem tuam . Et hoc est quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
doctor eg
ta qd̃ mepła ad romanos. ait qͣndui
qͥdẽ sum apłs genciũ: honorificabo
imnst̾iũ mm. temptas si quomͦ ad
emulandũ ꝓuocẽ carnẽ mãm : eccłis¬
hebieorũ banc epłam sc̃psit. agens
tis modis. fidẽ iħu xp̃i absq legalibꝰ suf
ficẽ ad iusticiã ⁊ salutẽ: legalia uero p̾t¬
xp̃i passionẽ. nõ tm̃ ñ ꝓficẽ : uerũ etiã

Expanded text:
doctor egrta quod in Epistola ad Romanos ait: Quandiabo ministerium meum, tentans si quomodo ad aemulandum provocem carnem meam , Hebraeis hanc Epistolam scripsit, agens ltis modis fidem Jesu Christi absque legalibus fieri ad justitiam et salutem, legalia vero post passionem non
Abbreviated transcription (Latin):
et inuenisti coeuua. qͣrũ ꝓporcione ĩ¬
telligis: coȩt̾nũ filiũ ȩt̾no gignenti.
Qd̾ enĩ ẽ cemp̾rali coeuũ: ħ ẽ et̾no co¬
ñ tam̃ ẽ ibi om̃imoda equalitas. Ia
splendor qͥ fudit᷑ de igne: minꝰ luc:
qͣm ip̃e iguis. Habent gͦ ista similitu¬
dinẽ: s ñ om̃imodã equalitatẽ. Ideo
dicet aliqͥs. Iãlis ẽ om̃mno filiꝰ ad pa¬
trẽ: quał ad iguẽ splendor. Nõ omĩ
no equalitas omĩmoda ẽ hic. E.x alio¬
rum enĩ ꝓportiõe temp̾raliũ quoꝵ
tantiale. filiꝰ patri ꝯsubstãciał osten¬
ditur. Nascit᷑ enĩ homo de homine.
equis de equo. nec ẽ horũ alt̃ alti co¬
euus: qr natꝰ ab eo de q̃ uatꝰ ẽ temp̾re
p̃cedit᷑. S tam ⁊ ille homo: ⁊ iste ho

Expanded text:
et invenisti coaeva. Quare proportione inet invenisti coaeva. Quare proportione intelligis coaeternum Filium aeterno gignenti: quod enim est temporali coaevum, hoc est aeterno conon tamen est ibi omnimoda aequalitas, quia splendor qui funditur de igne minus lucet quam ipse ignis. Habent ergo ista similitudinem, sed non omnimodam aequalitliquis: Talis est omnino Filius ad Patrem, qualis ad ignem splendor, non omnino, sed aequalitas omnimoda est hic. Ex aliorum enim proportione temporalium quorum tantiale Filius Patri consubstantialis ostenditur. Nascitur enim homo de homine, et equus de equo. Nec est horum alter alteri coaevus, quia natus ab eo de quo natus est tempore praeceditur, sed tamen et ille homo, et i
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Iux: ab igne fundit᷑. Ed enĩ aqͦ
existat si querani. scilicet fulgor ab
igne uel ignis afulgore: om̃is am̃a
m̃ respondit.Uoluit enĩ ds̃ in semi¬
nare om̃i am̃e: uncia intellectꝰ et sa¬
piencie. Om̃is gͦ am̃a respõcdet et ne¬
mo dubitat. qd̾ spleudor de igne ex¬
istit: ñ ignis defplendore. Ponani
gͦ ignẽ uelut patrem: splendorẽ tau¬
qͣm filiũ. Quia ia p̃locuti sumꝰ uos
coeuua querere uicreatis: ꝑque co¬
ȩt̾na inereatore astruaniꝰ. Si luc̾nam
accendẽ cupio nõdũ ẽ ibi ignis nec
splendor. mox aũt ut ascendõ: siml
cum igne ⁊ splendor existit. da in
ignem sine splendore: ⁊ credo tibi
patrẽ fuisse sine filio. dicta ẽ a nob̾¬
sit: ñ scd̾m hoc qd̾ prus ȩet pat̾
et postea filiꝰ. Semꝑ enĩ pat̾: semꝑ
filius de patre ẽ. Semꝑ gͥ filĩ uatus.
semꝑ pat̾ ẽ. semꝑ de illo imago Ecce
nõ potiusti coȩt̾na in uenire increatiᷤ

Expanded text:
dit, lux ab igne funditur. Quid enim a quo dit, lux ab igne funditur. Quid enim a quo existat si quaeramus, scilicet fulgor ab igne, vel ignis a fulgore, omnis anima mihi respondet. Voluit enim Deus inseminare omni animae initia intellectus et sapientiae. Omnis ergo anima respondet, et nemo dubitat quod splendor de igne existit, non ignis de splendore. Ponamus ergo ignem velut Patrem, splendorem tanquam Filium, quia jam praelocuti sumus nos coaeva quaerere in creaturis, per quae coaeterna in Creatore astruamus. Si lucernam accendere cupio, nondum est ibi ignis nec splendor; mox autem ut accendero, simul cum igne et splendor existit. Da mihi ignem sine splendore, et credo tibi Patrem fuisse sine Filio; dicta est a vobisit, non secundum hoc quod prius esset Pater, et postea Filius; semper enim Pater, semper Filius de Patre est; semper igitur Filius natus, semper Pater est, semper de illo imago. Ecce non potuisti coaeterna invenire in creaturis,
Abbreviated transcription (Latin):
euua. ñ tam̃ gn̾ans ⁊ gn̾atum : siẽ in
trinitate gu̾anti coȩt̾nũ unigenitũ.
Iucreat᷑is enĩ ñ ex eo temp̃re incipit ge¬
n̾atũ: exquo gu̾ans. Increatore uerb:
ũ p̃cessit genitor genitũ. Nõ possunt gͦ
ꝯ parari tempralia ęt̾nis integra colla¬
cione: s tam̃ possunt exaliqͣ tenui et
parua similitudine coeuua coȩt̾nis
ꝯparari. Inueniam itaq coeuua.
Nam descͥpt̾is amouem᷑: ad has si¬
militudines. Legimꝰ enĩ scriptũ de
ip̃a sapientia: candor ẽ lucis ȩt̾ne.
Item specłm ẽ sine maclã dei maies¬
tatis. Ecc̃e ip̃a sapientia dicta ẽ candor
lucis et̾ne .i. iiago patris: ⁊ specu¬
lũ. Hinc accipiamꝰ similitudiuẽ: ũ
inueniam coeuua: ex quibꝰ intelliga¬
inꝰ coet̾na. Ia coeuua in creat᷑is iue¬
tempraliũ : dix candor ẽ lucis ȩt̾ne.
Et hic ait. Sꝑlendor głie. Cõ et̾nus ẽ
enĩ patri filiꝰ: ut coeuus ẽ splendor
igni exquo ⁊ ẽ. Ignis enĩ: lucẽ fũ¬

Expanded text:
 generans et generatum, sicut in Trinitate generanti coaeternum Unigenitum. In creaturis enim non ex eo tempore incipit generatum, ex quo generans; in Creatore vero non praecessit genitor genitum. Non possunt ergo comparari temporalia aeternis integra collatione, sed tamen possunt ex aliqua tenui et parva similitudine coaeva coaeternis comparari. Inveniamus itaque coaeva, nam de Scripturis monemur ad has similitudines. Legimus enim scriptum de ipsa Sapientia: Candor est lucis aeternae . Item, speculum est sine macula Dei majestatis. Ecce ipsa sapientia dicta est candor lucis aeternae, id est imago Patris et speculum. Hinc accipiamus similitudinem, ut inveniamus coaeva, ex quibus intelligamus coaeterna, quia coaeva in creaturis invecandor est lucis aeternae. Et hoc ait, splendor gloriae. Coaeternus est enim Patri Filius, ut coaevus est splendor igni, ex quo et est. Ignis enim lucem fun
Abbreviated transcription (Latin):
dat. xp̃m. ostendes eũ coȩt̾nũ ⁊ co¬
eq̃lem patri. eiusdẽq cũ eo substan¬
tie: s altum in ꝑsona. Hocaũt cũ
religiositate acciꝑe debemꝰ. ⁊ siquid
absurdũ fortasse occurrerit: ab aciem̃¬
tis abige̾. Ubiq siquidẽ religioso ub
opus e intellectu. maxime u̾o ubi de
deo uel loquim̃ aliquid: uł audimꝰ.
Quia nec ãlo qͥndũ digne de deo liug̃
sufficit: uec aꝑcipiẽdũ p̃ualet intelled.
Multa enĩ dedeo intelliginiꝰ: que loqui
penitꝰ nõ ualemꝰ. Aulta item loquimir.
que intellig̾e nõ sumꝰ idonei. Ubi gr̃a.
aut ubiq sit: intellectu nõ sapimꝰ
Item.Qd̾ ẽ in corporea quedã uirtꝰ que
om̃iũ ẽ causa bonorũ scimꝰ. quomͦ at
uel que ista sit: penitꝰ ignoramꝰ. Sũt¬

Expanded text:
tum ostendens eum coaeternum et coaequalem Patri, ejusdemque cum eo substantiae, sed alter in persona. Hoc autem cum religiositate accipere debemus, et si quid absurdum fortasse occurrerit, ab acie mentis abigere, ubique siquidem religioso nobis opus est intellectu: maxime vero ubi de Deo vel loquimur aliquid, vel audimus, quia nec ad loquendum de igne, de Deo, lingua sufficit, nec ad percipiendum praevalet intellectus. Multa enim de Deo intelligimus quae loqui penitus non valemus. Multa item loquimur, quae intelligere non sumus idonei. Verbi gratia:  ubique sit, intellectu non capimus. Item: Quod est incorporea quedam virtus, que omnium est causa bonorum, scimus; quomodo autem vel que ista sit, penitus ignoramu
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde multis racionibꝰ ⁊ auctorita¬
tibꝰ gr̾am fidĩ umbre legis p̃fẽudam
sacrificiũ unum multis illius sac̾¬
ficiis ꝓponendũ ostendit : qr ibi um¬
bra. hic u̾itas. Tandem: ponit fidĩ
descriptionẽ: eã multis destimonus
parans eum ꝓpħis: ait. Olim ds̃
⁊ ꝯfer inucẽ. dicendo olim. ostẽ¬
dit qd̾ nõ ẽ nouũ : qd̃ ds̃ loquit᷑
uariabilis : ⁊ tunc ⁊ nunc loqͦns.

Expanded text:
Deinde multis rationibus et auctoritatibus gratiam fidei, umbrae legis perferendam sacrificium unum multis illius sacrificiis praeponendum ostendit, quia ibi umbra, hic veritas; tandem ponit fidei descriptionem, eam multis testimoniis parans eum prophetis, ait: Olim Deuset confer invicem; dicendo: Olim, ostendit quod non est novum quod Deus loquitur. variabilis, et tun
Abbreviated transcription (Latin):
quua uitilis fuit fuga eius. fs
ent̃ ideo liscessit ad horam.ds
recipes illũ in ȩt̾uũ. scilicet hice ĩ
futuro. scẽlo forsita sentencue¬
ꝑat Hoc ideo dic̃. qi omia hauadio
S dubia⁊ potuit alia causa eo ane
niũ. ł scãm aliã lit̾tam. recipes

Expanded text:
quia utilis fuit fuga ejus. Forsitan enim ideo discessit ad horam a te, ut reciperes illum in aeternum, scilicet hic et in futuro. Dicendo forsitan, sentenat. Hoc ideo dicit, quia omnia humana sunt dubia, et potuit alia causa esse quare simum. Vel secundum aliam litteram, reciperes