comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sequentes. credunt in eum qui
suscitauit xp̃m iħm amortuis: et
scłm hoc erga huiusmodi semen.
sine penitentia sunt dona et uocatio
cłi. Post hȩc uero etiam latentis et
ꝓfundioris incredulitatis eoꝵ aꝑit
causas. et dicit: qr sieut uos gen
tes quondam ñ credebatis dõ. nec
tam̃ iccirco penitus reliquit uos
ds̃. s aliquando adultimũ misccłiã
consecuti estis. occasio tam̃ conferen¬
dȩ in uos miscđiȩ. popłi isrł incre¬
dulitas extitit: ita etiã hi qui nunc
de popło isrł ñ crediderunt. et ꝓ
in credulitate sua derelicti sunt. ut
ad uos cłi misccłia flecteteretur. ñ
usqͤ quaq delinquet᷑ in incredulita¬
te sua:s postea quam plenitudinis

Expanded text:
sequentes, credunt in eum qui sequentes, credunt in eum qui suscitavit Christum Jesum a mortuis. Et secundum hoc erga hujusmodi semen sine poenitentia sunt dona et vocatio. Post haec etiam latentes et profundiores incredulitatis eorum aperit causas, et dicit: Quia sicut vos Gtes quondam non credabatis Deo, nec tamen idcirco penitus reliquit vos Deus, sed aliquando ad ultimum misericordiam consecuti estis, occasio tamen conferendae in vos misericordiae populi Israel incredulitas exstitit: ita etiam hi qui nunc de populo Israel non crediderunt, et pro incredulitate sua derelicti sunt, ut ad vos Dei misericordia flecteretur, non usquequaque relinquentur in incredulitate sua;
Abbreviated transcription (Latin):
Eadem ꝑsequens adhuc de isrł et
gentibus apłs. et ramis oleastri
qui insultabant ramis oliuȩ. defra¬
ctis imputans: hȩc etiã addit. qr¬
isrł scđm ȩuugłium quidẽ inimi¬
cus factus ẽ cło. q ñ credidit xp̃o:
mus habetur apud dm̃. Semel
et dilectione concessa. seruat sine
dubio ds̃ dona et uocationẽ suã.
erga semen eoꝵ quoꝵ meritis id
aliquando largitus ẽ: nec pleni¬
tudo in eurrit in dm̃: et iam si minus
t᷑. Uerum ut sepe cõmonuimus. et iã
inp̃senti loco illa ẽ obseruanda dis¬
tinctio: qđ isrł quidẽ qui inimicus ẽ
đo. ille dicat᷑ qui clamabat de xp̃o.
Tolle. tolle. crucifige eum. Quomͦ e
nĩ ñ dicantur inimici di: qui uł tẽ
uł etiã nẽ dixerint ista uł dicunt:
S: et qđ dicit ꝓpter uos: hoc ẽ quoꝵ
saluti scilicet inuident ꝓhibenteᷤᷤ.
apłos gentibus loqui: et ꝑsequen¬
tes eos qui annuntiant xp̃m. Sccl¬
subsecuta ẽ ex isrł. carissimi sunt
ꝓpt̾ patres: quoꝵ scilicet fidem

Expanded text:
Eadem persequens adhuc de Israel et gentibus Apostolus et ramis oleastri qui insultabant ramis olivae defractis imputans etiam haec addit. Qsecundum Evangelium quidem inimicus factus est Deo, quia non credidit Christo: mus habetur apud Deum. Sed et dilectione concessa, servat sine dubio Deus dona et vocationem suam erga semen eorum quorum meritis id aliquo modo largitus est: nec poenitudo incurrit in Deum, etiamsi minus t. Verum, ut saepe commonuimus, etiam in praesenti loco illa est observanda distinctio, quod Israel quidem, qui inimicus est Deo, ille dicatur qui clamat de Christo: Tolle, tolle, crucifige eum . Quomodo enim non dicantur inimici Dei, qui vel tunc, vel etiam nunc dixerint ista, vel dicant? Sed et quod dicit propter vos, hoc est quorum saluti scilicet invident, prohibentes apostolos gentibus loqui, et persequentes eos qui annuntiant Christsubsecuta est ex Israel, charissimi sunt propter patres, quorum scilicet fidem
Abbreviated transcription (Latin):
ab apło plenitudo nominat᷑. Ita gͦ
mysterium di ineffabili quadã sa¬
pientiȩ eius dispensatione tractat᷑.
ut etiam cũ sibi anima sortẽ maloꝵ
ipsa consciuerit. ille qui nouit uni¬
uersa disponere. abiectionẽ eiꝰ et pe¬
nam. alioꝵ facit᷑ salutẽ. S et illud
uidetur mͥ in loco diligentius con¬
tuendũ: qđ cecitatẽ istam ñ dicit.
onuĩ isrł contigisse. s ex parte. Reli
ppħauerat dicens: nͥ dñs sabaoth reli¬
qͥss nob̃ sem̃. Istȩ gͦ reliquiȩ inbea¬
titudine conferuntur cũ plenitudi

Expanded text:
ab Apostolo plenitudo nominatur. Ita ergo ab Apostolo plenitudo nominatur. Ita ergo mysterium Dei ineffabili quadam sapientiae ejus dispensatione tractatur, ut etiam cum sibi anima sortem malorum ipsa consciverit, ille qui novit universa disponere, abjectionem ejus et poenam aliorum faciat salutem. Sed et illud videtur mihi in hoc loco diligentius contuendum, quod caecitatem istam non dicit omnino Israel contigisse, sed ex parte. Reliqprophetaverat, dicens: Nisi Dominus Sabaoth reliquisset nobis semen . Istae ergo reliquiae in beatit
Abbreviated transcription (Latin):
pud hebreos quidẽ: apłi tam̃ auetorita¬
tep̃sumptũ ẽ. Interim ueniens dñs
ex syon liberat et au̾tit impietates
ab iacob: au̾tit aut̃ impietates abea:
scđm illud qđ scriptũ ẽ: Quia dilu¬
et dñs sordes filioꝵ et filiarũ syon:
et sanguinẽ mundabit de medio eiꝰ.
in sp̃u uidicii. et spũ ustionis: et hoc
ita fieri testam̃tum eis erat ad eo:
ut sic ab eis auerterentur impieta¬
tes. et aufeͬrent᷑ peccata. Quis aũt
dñs solus nouerit. ut et unigenitꝰ
suus: et si qui forte amici eius st̃.
ad quos dicat. Iam uos ñdicã seruoᷤᷤ
s amicos: ꝙ nota uobis feci omĩa
quȩ audiui apatre. Hoc tam̃ pot̃
etiam nr̃o sensui occurrere. qđ sic̃
isrł quã diu ꝑmanet scđm carnẽ
isrł. et ñ etiam scdm sp̃m factus
fuerit isrł uerus. m̃te uidens dm̃.
ꝑtinere ñpotest ad salutẽ: ita nec
gentes quidem om̃s omĩno salua¬
ri possunt: nisi quȩ intra plenitudi¬
nẽ fuerint reꝑte. quecũq illa ẽ quȩ

Expanded text:
pud Hebraeos quidem; apostoli tamen auctoritate praesumptum est. Interim veniens Dominus ex Sion liberat, et avertit impietates a Jacob. Avertit autem impietates ab eo, secundum illud quod scriptum est: Quia diluet Dominus sordes filiorum Israel et filiarum Sion, et sanguinem mundabit de medio ejus in spiritu judicii et spiritu ustionis : et hoc ita fieri testamentum eis erat a Deo, ut sic ab eis averterentur impietates, et auferrentur peccata. Dicit ergo: Deus solus novit, et unigenitus ejus, et si qui forte amici ejus sunt, ad quos dicat: Jam non dicam vos servos, sed amicos, quia nota vobis feci omnia quae audivi a Patre . Hoc tamen potest etiam nostro sensui occurrere, quod sicut Israel, quandiu permanet secundum carnem Israel, et non etiam secundum spiritum factus fuerit Israelita verus mente videns Deum, pertinere non potest ad salutem, ita non gentes quidem omnes omnino salvari possunt, nisi quae intra plenitudinem fuerint repertae, quaecunque illa est quae
Abbreviated transcription (Latin):
segregauerit mysterium tͥnitatis:
Sicut enim inp̃senti loco qđ ait. qm̃
ex ipso et ꝑ ipsum. et in ipso sunt
omĩa. conuenit illis dictis quȩ i¬
dem apłs in aliis memorat locis.
cũ dicit. unus ds pat̾ ex quo omĩa

Expanded text:
ium Trinitatis. Sicut enim in praesenti loco quod ait, Quoniam ex ipso et per ipsum et in ipso sunt omnia, convenit illis dictis quae idem Apostolus in aliis memorat locis cum dicit: Unus Deus Pater, ex quo omnia;
Abbreviated transcription (Latin):
beatitudinẽ continentia de isrł:
ad reliquias istas quȩ electȩ sunt
ꝑtinent: si de gentibus: ad plenitu¬
dinẽ spectant: si qua uͦ tristia si
quidem de isrł dicunt᷑ ad illos si¬
ne dubio reliquos qui excecati st̃
referuntur: si de gentibus: illos
ꝓfecto qui sunt extra plenitudinẽ
stringunt: omia tam̃ finis ꝑ ur¬
get. Et eos quidẽ qui beati sunt.
siue illi ex isrł siue etiã ex gentibꝰ
ueniant. p̃senti tempore ȩuugłicȩ
doctrine sermo purificat: ut sint
tales sicut erant illi ad quos dñs
libus purificationibus semet ipsũ
reseruat: ut ignis gehenne incru¬
ciatibꝰ purget. quẽ neᷤ apłica doctͥ¬
na. nec ȩuugłicus sermo purgauit:
scłm illud qđ scriptum ẽ. Et pu¬
rificabo te igni ad purũ. Uerũ hac¬

Expanded text:
beatitudinem continentia, si de Israel, ad reliquias istas quae electae sunt, pertinent, si de gentibus, ad plenitudinem spectant. Si qua vero tristia, si quidem de Israel dicuntur, ad illos sine dubio reliquos qui excaecati sunt, referentur; sin vero de gentibus, illos profecto, qui sunt extra plenitudinem stringunt. Omnia tamen finis perurget, et eos quidem qui beati sunt, sive illi ex Israel, sive etiam ex gentibus veniant, praesentis temporis evangelicae doctrinae sermo purificat, ut sint tales, sicut erant illi ad quos Dominlibus purificationibus semetipsum reservat, ut ignis gehennae in cruciatibus purget, quem nec apostolica doctrina, nec evangelicus sermo purgavit, secundum illud quod scriptum est: Et purificabo te igne ad purum . Verumta
Abbreviated transcription (Latin):
re. Uerũtamen meminisse semꝑ
debemus. qđ p̃sentẽ locũ apłs qͣ
si mysterium baberi uoluit: quo
scilicet hiiusmodi sensus. fideles
quiq et ꝑfecti insemet ipsis ue¬
lut my steriũ cłi silentio tegant:
nec passim in ꝑfectis et minus
capacibus ꝓferant. Mysterium¬
enĩ regis ait scriptura. celare
bonum ẽ: Scd̃m ȩuugłium quidem
inimici ꝓpter uos. scdm electionem¬

Expanded text:
. Verumtamen meminisse semper debemus, quod praesentem locum Apostolus quasi mysterium haberi voluit, quo scilicet hujusquique et perfecti inter semetipsos velut mysterium Dei silentio tegant, nec passim imperfectis et minus capacibus enim regis, ut ait Scriptura, celare bonum est . Secundum Evangelium quidem inimici propter vos. Eadem perse
Abbreviated transcription (Latin):
distis dõ. nunc aut̃ miscđiam conse¬
cuti estis ꝓpter ipsoꝵ incredulitatẽ.
ita et isti nunc ñ crediderunt in ur̃i
misccłia. ut et ipsi misccłiam conse¬
quant᷑. Conclusit eñ ls oms in in¬
credulitate. ut omĩbus misereatur:
O altitudo diuitiarũ sapientiȩ et
scientiȩ cłi. quã inscrutabilia sunt
iudicia eius. et inuestigabiles uiȩ

Expanded text:
distis Deo nunc autem misericordiam consecuti estis propter illorum incredulitatem ita et isti nunc non crediderunt in vestram misericordiam ut et ipsi misericordiam consequantur conclusit enim Deus omnia in incredulitatem ut omnium misereatur o altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei quam inconprehensibilia sunt iudicia eius et investigabi
Abbreviated transcription (Latin):
uerint. ñ frangendi qđ utiq ẽet le¬
uius. s excidendi appellant᷑: in quo
uebementius ꝓfecto di seueritas
indicat᷑: si postea quisquã cũ eẽt
oleaster. et ex peccatoꝵ silua collectꝰ
ad radicẽ fidi ac sc̃itatis adductus
ẽ: rursum amaros maliciȩ ꝓferat
succos. S ne hoc quidẽ lateat nos¬
in loco: qđ ñ eo ordine apłs oliuę
et oleastri simili tudinẽ posuit. qͦ
apud agricolas habet᷑. Illi magis
oluiam oleastro inserere. et ñ oliuȩ
oleastrum solent: paulus uͦ apłica

Expanded text:
verint, non frangendi, quod utique esset leverint, non frangendi, quod utique esset levius, sed excidendi appellantur. In quo vehementior profecto Dei severitas indicatur, si posteaquam quis, cum esset oleaster et ex peccatorum silva collectus ad radicem fidei ac sanctitatis adductus est, rursus amaros malitiae proferat succos. Sed ne hoc quidem lateat nos, quod non eo ordine Apostolus olivae et oleastri similitudinem posuit, quo apud agricolas habetur. Illi enim magis olivam oleastro inserere et non olivae oleastrum solent. Paulus vero Apostolica
Abbreviated transcription (Latin):
et insultat lapsis: altioribus ab apło
sensibus humilitatis imbuitur: et
bonitatem. et seueritatem dĩ: et cũ
tos ramos. metuendũ tibi ẽ. ne for¬
te et tu dum suꝑbis. et insultas lap¬
sis. seueritatẽ dĩ quȩ peccatores ꝑ¬
urget. incurras ipse peccando: bo¬
nitas enĩ eius ꝑmanet in his. qui
inbonitate ꝑmanser int. Alio qͥn.
eodem ordine et tu si inbonitate
ñ manseris. excideris: et illi si mnin¬
credulitate ñ ꝑmanserint. inseren¬
t᷑. cło enĩ ñ ẽ in possibile. itm̃ insere¬
re illos. si recedant ab incredulita¬
te ꝑ quã fracti sunt: quando qͥdẽ
facilius uidetur. ꝓpriȩ arboris ramos
radici suȩ reddere. quã inserere ali
sue oliuȩ: naturam oliuȩ. uł oleastri
scđm hoc debemus acciꝑe. qđ supra
exposuimus: qđ arbitrii libertas
naturam fecerit unicuiq uł oleastri
uł bone oliuȩ. Obseruandũ sane ẽ
qd hi quoq qui ex ꝓpria oliua de¬
ciderunt. fracti dicuntur: hi uero
qui ex oleastro inserent᷑ si it̾m pecca¬

Expanded text:
et insultat lapsis, altioribus ab Apostolo sensibus humilitatis imbuitur, et bonitatem et severitatem Dei: in eos tos ramos, metuendum tibi est ne forte et tu, dum superbis et insultas lapsis, severitatem Dei, quae peccatores perurget, incurras ipse peccando. Bonitas enim ejus permanet in his qui in bonitate permanserint. Alioquin eodem ordine et tu, si in bonitate non manseris, excideris, et illi si in incredulitate non permanserint, inserentur. Deo enim non est impossibile iterum inserere illos, si recedant ab incredulitate, per quam fracti sunt: quandoquidem facilius videtur propriae arboris ramos radici suae reddessionem? Naturam olivae vel oleastri secundum hoc debemus accipere, quod supra exposuimus, quod arbitrii libertas naturam fecerit unicuique vel oleastri, vel bonae olivae. Observandum sane est quod hi quidem qui ex propria oliva deciderunt, fracti dicuntur; hi vero qui ex oleastro inseruntur, si iterum pecca
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit gentium plenitudo cecitas
cessabit. Qđ siuis inquit apłs sci¬
re quomͦ etiã post cecitatẽ saluan¬
dus sit isrł: audi quomͦ scriptũ ẽ.
Ueniet ex syon qui liberet. et auertat
impietates ab iacob: et hoc illis ame

Expanded text:
fuerit gentium plenitudo, caecitas fuerit gentium plenitudo, caecitas cessabit. Quod si vis, inquit Apostolus, scire quomodo etiam post caecitatem salvandus sit Israel, audi quomodo scriptum est. Veniet ex Sion qui eripiat et avertat impietatem a Jacob: et hoc ill
Abbreviated transcription (Latin):
rt̃ gentibꝰ ingͦdiendi inhereditatẽ dĩ do
cũ ipsis cominuni quodam et ęqͥssi¬
mo iure habente iudicium: ut do¬
nec illi plebem dĩ incecitatis capti¬
uitate detinerent. quasi aduicem
eoꝵ quos abinitio exportione di
et segregata eius hereditate sub¬
traxerant. gentiũ nunierus redłe¬
t᷑: cũ uͦ plenitudo gentium fuisset
expleta. et emulatione salutis eoꝵ
cepisset isrł discutere asemet ipso
cecitatẽ cordis. et eleuatis ocłis suis
tus: dicens apudsemet ipsum illud
ꝓpħicum. Reuertar ad uirũ meũ
priorem: qm̃ melius mͥ erat ante. quã
mͦ. Qcd̃ aut̃ hec illis ꝓmissa sint ꝑ
ꝓꝑsas: in multis quidem ꝓpħicis
uoluminibus inuenitur. Poneinus
tam̃ qd sufficiat ad p̾sens: unũ de
iheremia testimonium ita continẽs
Si ex altetur cęlum in excelsum et t̾ra
humiliet᷑ deorsum: egd ñ reꝓbabo
cecitas facta ẽ in isrł ꝓ omĩbus quȩ
fecerunt: sine dubio cũ in gressa

Expanded text:
runt gentibus ingrediendi in haereditatem Dei, Deo runt gentibus ingrediendi in haereditatem Dei, Deo cum ipsis communi quodam et aequissimo jure habente judicium, ut donec illi plebem Dei in caecitatis captivitate detinerent, quasi ad invicem eorum, quos ab initio ex portione Dei et segregata ejus haereditate subtraxerant, gentium numerus reddetur; cum vero plenitudo gentium fuisset expleta, et aemulatione salutis eorum coepisset Israel discutere a semetipso caecitatem cordis, et elevatis oculis suistus, dicens apud semetipsum illud propheticum: Revertar ad virum meum priorem, quoniam melius mihi erat ante quam modo . Quod autem haec illis promissa sint per prophetas, in multis quidem propheticis voluminibus invenitur. Ponemus tamen quod sufficiat ad praesens unum de Jeremia testimonium, ita continens: Si exaltetur coelum in excelsum, et terra humilietur deorsum, ego non reprovabo caecitas facta est in Israel pro omnibus quae fecerunt, sine dubio cum ingressa
Abbreviated transcription (Latin):
filioꝵ adam cęt̾is quibusq gentibꝰ
scđm angłoꝵ numerũ distributis.
ꝓpria quedam pars cłi facta fue¬
rit isrł: sicut et in aliis ubi oportuit
et in ipsis paulo suꝑius memoraui¬
mus: ad quos et reꝓmissiones bo¬
noꝵ. et testam̃ta. et legis latio fac¬
ta ẽ. Manente gͦ parte illa dñi
instatu suo: possibile ñ erat. nos
qui eramus gentes introire in
hereditatẽ dei: et insceptri eius
iura succedere. Iccirco igitur patit᷑
ds ex parte idẽ ñ omĩbus. s aliqui¬
bus ex isrł fieri cecitatem: ab illis si¬
ne dubio angłis obtentu in iude
emulationis in latam: qui cȩt̾aꝵ
gentium sortiti fuerant pͥncipatũ.
Passus ẽ gͦ ds. et cũ posset ꝓhibere
noluit: ut ꝓhis qui cecitate decep¬
ti id ẽ cordis obtusione ꝓlapsi st̃.
ipsoꝵ qui istos cleceꝑant portioẽs.
suam cłs faceret portionem: ut qͦ¬
dammͦ in eo ipso quo cȩꝑant caꝑen¬
t᷑. Auertentes enĩ ad se ꝑ peccati
in lecebras di plebem. locũ fece¬

Expanded text:
quibusque gentibus secundum angelorum numerum distributis, propria quaedam pars facta sit Israel, sicut et in aliis ubi oportuit, et in his ipsis paulo superius memoravimus, ad quos et repromissiones bonorum et testamenta, et legislatio facta est. Manente ergo parte illa Domini in statu suo, possibile non erat nos, qui eramus gentes, introire in haereditatem Dei et in sceptri ejus jura succedere. Idcirco igitur patitur Deus ex parte, id est non omnibus, sed aliquibus ex Israel fieri caecitatem, ab illis sine dubio angelis obtentu invidae aemulationis illatam, quae caeterarum gentium sortiti fuerant principatum. Passus est ergo Deus, et cum posset prohibere, noluit, ut pro his qui caecitate decepti, id est, cordis obtusione prolapsi sunt, ipsorum qui istos deceperant portiones suam Deus faceret portionem, ut quodammodo in eo ipso, quo coeperant caperentur. Avertentes enim ad se per peccati illecebras Dei plebem, locum fece
Abbreviated transcription (Latin):
qui exgentibus crediderant. qua¬
si elatos et suꝑbientes adu̾sum
ramos qui fracti sunt. et putantes
qd hoc ñ di bonitate et in effabi¬
li dispensatione sapientiȩ eius.
s siuis meritis consecuti sunt. ut
illis defractis ipsi cũ eẽnt oleastri
inserentur in bona oluia: dicit.
Nolo uos ignorare fr̃s mysterium
sapientes: quia insultare lapsis.
et głari aduersum ramos qui
defracti sunt. non fit ꝑ di sapientiã.
s ꝑ humanam notabilem. et igno¬
rantẽ mysterium di. Qui enĩ scđm
dm̃ sapit: in bene ficiis dĩ ñ insul¬
tat abiectis: s: cũ timore gr̃as agit

Expanded text:
qui ex gentibus crediderant quasi elatos et superbientes adversum ramos qui fracti sunt, et putantes quod hoc non Dei bonitate et ineffabili dispensatione sapientiae ejus, sed suis meritis consecuti sunt, ut illis defractis, ipsi cum essent oleastri insererentur in bonam olivam, dicit: Nolo vos ignorare, fratres, mysterium abjecit. Quia insultare lapsis et gloriari adversum ramos qui confracti sunt, non fit per Dei sapientiam, sed per humanam, mutabilem et ignorantem mysterium Dei. Quod enim secundum Deum sapit, in beneficiis Dei non insultat abjectis: sed cum timore gratias agit
Abbreviated transcription (Latin):
inde quasi quibusclam impudent̃
insultantibus. et dicentibus. si fracti
sunt rami. bene: ꝓpt̾ incredulitatẽ
fracti sunt. ut ego in sererer. qͥ cre¬
debam: hos gͦ repͥmens apłs dic̃.
Illi quidem ꝑ incredulitatẽ fracti
sunt. et tu insertus es ꝑ fidẽ. et in
ficde stas: s memento. ꝙ omĩs qui
se exaltat humiliabit᷑: et ido noli
suꝑbe saꝑe: noli alta et elata ꝓloqͥ.
Quã uis enĩ in radice stes. et bene
stes: time tam̃ iudens ꝙ et aliĩ qͥ¬
bus insultas. ibi steterunt uͥ et tu
stas: et tu cũ ibi stes. ad oliuȩ huiꝰ
radicẽ aliunde translatus es. et
possibile ẽ etiã te peccare: nã et
hoc ipso quo suꝑbis. et exaltaris.

Expanded text:
 Quasi quibusdam impudentius insultantibus, et dicentibus: Si fracti sunt rami, bene: propter incredulitatem fracti sunt, ut ego inserar, qui credebam, hos ergo reprimens Apostolus, dixit: illi quidem per incredulitatem fracti sunt, et tu insertus es per fidem, et in fide stas, sed memento quod « omnis qui se exaltat humiliabitur , » et ideo « noli superbe sapere, » noli alta et elata proloqui; quamvis enim in radice stes, et bene stes, time tamen videns quia alii quibus insultas, ibi steterunt ubi et tu stas, et tu cum ibi non esses ad olivae hujus radicem aliunde translatus es, et possibile est etiam te peccare. Nam et hoc ipso quod superbis te exaltans,
Abbreviated transcription (Latin):
dni. et hereditas eiꝰ effecti sunt. Be¬
ne aũt ad diminutionẽ reddit ple¬
nitudinẽ. Et ñ sine ꝓfundo quodã
sensu popłm isrł paulus plenitudi¬
nẽ uocat: in quo ego ꝓ meis uiribꝰ
tale aliquid intelligo. Nunc quidẽ
donee om̃s gentes ueniant ad salutẽ
congregant᷑ diuitiȩ di ex credentiũ
multitu dine: s donec isrł inincre¬
dulitate ꝑsistit nondũ plenitudo
portionis dñi dicit᷑ eẽ cõpleta: de ẽ
enĩ ad integrũ popłs isrł: cũ uͦ ple¬
nitudo gentium sub intrauerit. et
isrł in nouissimo tẽpore ꝑfidẽ uene¬
rit ad salutẽ: ipse erit popłs qui
ens ipsam quodãmͦ bereclitatis
et portionis dĩ plenitudinẽ cõple¬
bit: et icło plenitudo appellatur:
q qđ deerat in portione di in no¬
uissimis ipse complebit. Et ita om̃ĩpo¬
tentis et boni di dispensatio. delicta
alioꝵ fructuosa aliis efficit: sicut
inp̃senti delictũ isrł diuitias mun¬

Expanded text:
Domini et haereditas ejus effecti sunt. BeDomini et haereditas ejus effecti sunt. Bene autem ad diminutionem reddidit, plenitudinem, et non sine profundo quodam sensu populum Israel Paulus plenitudinem vocat. In quo ego pro viribus meis tale aliquid intelligo: nunc quidem donec omnes gentes veniunt ad salutem, congregantur divitiae Dei ex credentium multitudine; sed donec Israel incredulitate persistit, nondum plenitudo portionis Domini dicetur esse completa. Deest enim ad integrum populus Israel. Cum vero plenitudo gentium subintraverit, et Israel in novissimo tempore per fidem venerit ad salutem, ipse erit populus quens ipsam quodammodo haereditatis et portionis Dei plenitudinem complebit. Et ideo plenitudo appellatur, quia quod deerat in portione Dei, in novissimis ipse complebit: et ita omnipotentis et boni Dei dispensatio delicta aliorum fructuosa aliis efficit, sicut in praesenti delicta Israel divitias mun
Abbreviated transcription (Latin):
isrł. illis aut̃ angłis quibꝰ pars
gentiũ fuerat distributa seducen¬
tibus quo danmͦ singłos quosq
de parte dñi ac deprauantibꝰ fe¬
cerunt eos offendere ita ut dice
mea desiderabilis in execrationẽ:
necessariũ fuit. ut illa refutata ẽẽt:¬
et testam̃ta et legis lationẽ. et
obsequia cultus dĩ quȩ omĩa di¬
uitiȩ erant partis dnĩ susciꝑet:
et pars dñi ꝓ illa parte quȩ of¬
fenderat uocaret᷑: iccireo delictũ
illoꝵ fit diuitiȩ mundi. Nunc
enĩ ñ una hebreoꝵ gens: s totꝰ
mundus. pars dñi effecta ẽ. Sic
enim ipse saluator dicit. Quia ego uen
ñ ut udicem mundũ: s ut saluetur
mundus ꝑ me. Et ne ambiguum
t̃ram. int̃du etiã ad om̃s homi¬
nes muncli appellatio refert᷑: iccir¬
co repetit apłs: et manifestius in
quo dixerit mundũ. designat.
Ait enĩ. Et diminutio eoꝵ diuitie gen¬
tiũ. Qd̃ enĩ illis qui offenderunt
diminutũ ẽ et ablatũ. ad diuitias
gentiũ collatũ ẽ: qui ꝑfidẽ pars

Expanded text:
Israel. Illis autem Angelis, quibus pars gentium fuerat distributa, seducentibus quodammodo singulos quosque de parte Domini, ac depravantibus, fecerunt eos offendere, ita ut dicemea desiderabilis in exsecratione: necessarium fuit ut illa refutata et testamenta, et legislationem, et obsequia cultus Dei quae omnia divitiae erant partis Domini susciperet, et pars Domini pro illa parte quae offenderat vocaretur. Idcirco delictum illorum fit divitiae mundi. Nunc enim jam non una Hebraeorum gens, sed totus mundus pars Domini effecta est. Sic enim Salvator dicit: Quia ego veni, non ut judicem mundum, sed ut salvetur mundus per me . Et ne ambiguum terram, interdum vero etiam ad omnes homines mundi appellatio refertur: idcirco repetit Apostolus, et manifestius in quo dixerit mundum designat. Ait enim: Et diminutio eorum, divitiae gentium; quod enim illis qui offenderunt diminitum est et ablatum, ad divitias gentium collatum est, qui per fidem pars
Abbreviated transcription (Latin):
tas di bona. et beneplacita. et ꝑfec¬
ta: potest tale aliquid inhis sermo¬
nibus sentiri: q cłĩ quidẽ uoluntas
semꝑ bona ẽ: s ñ semꝑ bona eiꝰ uo¬
luntate dispensari merem᷑. neq be¬
neplacita. et ꝑfecta.Uerbi causa.
Ut ungeret᷑ saul in regẽ fuit uolun¬
tas di. quidẽ: s ñ bene placita neq
ꝑfecta. Irascens enim popło. qui re¬
futauerat dm̃ habere suꝑ se regẽ:
eis hominẽ iussit institui. S et ꝓ¬
pħa ex ꝑsona cl̃ĩ dicit. Dimisi eos
scđm desideria cordis eoꝵ: ut irent
incupiditatibus suis. Sic gͦ aliqͣn¬
do fit uoluntas cłi in his. in quibus
concupiscimus. et desideramus:
s qui renouatus ẽ sensu ꝓbare de¬
bet. si sit uoluntas di hȩc bona.
et beneplacita. et ꝑfecta: et ñ talis.

Expanded text:
tas Dei bona sit, et beneplacita, et perfecta. Potest autem et tale aliquid in his sermonibus sentiri, quia Dei quidem voluntas semper bona est, sed non semper bona ejus voluntate dispensari meremur, neque beneplacita et perfecta; verbi causa ut ungeretur Saul in regem, fuit quidem voluntas Dei, sed non beneplacita neque perfecta. Irascens enim populo, qui refutaverat Deum habere super se regem, regem eis hominem jussit institui. Sed et propheta ex persona Dei dicit: Dimisi eos secundum desideria cordis eorum, ut irent in cupiditatibus suis Sic ergo aliquando fit voluntas Dei in his quibus concupiscimus et desideramus: sed qui renovatus est sensu, probare debet si voluntas Dei haec bona est, et beneplacita et
Abbreviated transcription (Latin):
ex ifrł. Qd ponit apłs. qđ esaias dixe¬
rit. Dnẽ quis credidit auditui nr̃o:
qͥs. ꝓraro. dictũ ẽ: et obseruare debe¬
mus. qđ sermo hic in scripturis in¬
t̃dũ ꝓ raro. int̾dum ꝓ nullo omĩno
ponitur: u̾bi gra. ut cũ dicit. quis
sapiens et intelliget hȩc. et quis as¬
ascendet inmontẽ dnĩ. et quis ẽ ho¬
mo qui uult uitã. in his om̃ĩbꝰ. rarũ.
qͥs. significat: uͥ uero dicit. quis as

Expanded text:
ergo ponit Apostolus, quia Isaias dixerit: Domine, quis credidit auditui nostro? quis pro raro dictum est, et observare debemus, quod sermo hic in Scripturis interdum pro raro, interdum pro nullo omnino ponitur: verbi gratia, ut cum dicit: Quis sapiens, et intelliget haec? et: Quis ascendet in montem Domini? et: Quis est homo qui vult vitam? In his omnibus rarum quis significa
Abbreviated transcription (Latin):
sic offendit ut caderet: absit. Ita
et isrłitȩ quã us redemptorem
suũ negauerint. et eos qui ab eo
missi sunt ad p̃dicaudũ salutem.
lapidauerint. et ꝑsecuti sint: ta¬
m̃ habent adhuc aliquid residui.
Est apud illos meditatio legis. licet
ñ credant. nec intelligant: ẽ apud
illos et emulatio di. licet ñ scđm
scientiam: et ꝓpterea dicit apłs.
qr ñ sic offender̃t ut caderent:
hoc ẽ ut abonũ legis dĩ obseruan¬
tia uł meditatione penitus decli¬
narent: et huiusmodi casum deli¬
ctũ nominauit. Illoꝵ enĩ in quit
delicto salus gentibꝰ. Propt̃ea gͦ
et cdauid sciens huiꝰmodi eẽ de¬
licta in quibꝰ qui ceciderit surgat.
et eẽ alia in quibꝰ qui ceciderit
ñ resurgat nec in consũmatio¬
nẽ scłi : dicebat. Delicta siue lap¬
sus quis intelligit: sequit᷑ post hȩc
Qd si delictũ illoꝵ diuitiȩ mundi. et
diminutio eoꝵ diuitiȩ gentiũ: qͥn¬
inhis di sapientiã. quomͦ apud eũ

Expanded text:
sic offendit ut caderet? Absit. Ita sic offendit ut caderet? Absit. Ita et Israelitae, quamvis redemptorem suum negaverint, et eos qui ab ipso missi sunt ad praedicandum salutem, lapidaverint et persecuti sint: tanen habent adhuc aliquid residui. Est apud illos meditatio legis, licet non credant, nec intelligant; est apud illos aemulatio Dei, licet non secundum scientiam. Et propterea dicit Apostolus, quia non sic offenderunt ut caderent hoc est, ut ab omni legis Dei observantia, vel meditatione penitus declinarent. Et hujusmodi casum delictum nominavit. Illorum enim, inquit, delicto salus est gentibus. Propterea ergo et David sciens hujusmodi esse delicta, in quibus qui ceciderit resurgat; et esse alia, in quibus qui ceciderit non resurgat nec in consummatione saeculi, dicebat: Delicta, sive lapsus, quis intelligit? Sequitur post haec: Quod si delictum illorum divitiae sunt mundi, et diminutio eorum divitiae gentium; quanin his Dei sapientiam, quomodo apud Deum
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat dñs. et saluator nr̃. qr iude¬
bã sathanã sicut fulgur cecidisse
de cȩlo: s et illum dequo esaias
ne oriebatur. Hoc gͦ tali casu negat
cecidisse isrł. Illoꝵ enĩ uł in fine
scłi conu̾sio erit. tunc cũ plenitudo
gentium sub intrauerit. et omĩs
isrł saluus fiet: istius aut̃ qui le
cȩlo cecidisse dicit᷑. nec infine scłi
erit ulla conu̾sio. Hunc gͦ casum
quẽ suꝑius diximus. id ẽ in quo
qui cadet adiciet ut resurgat. si¬
milem eẽ huic quẽ inp̃senti loco of¬
fensionem nominat apłs. aduertamꝰ:
et quem delictũ appellat. Qd̃ mͥ tale
uidet᷑ eẽ. Si quando iustus in uno
aliquo uictus. uerbi causa uł in¬
carnis fragilitate. uł alio quolibet
delicto ceciderit. nec tam̃ ido ab
omĩ legis obseruantia discesserit.:
s iusticiam teneat. misccłiam colat.
fidem. pietatẽ. mansuetudinẽ ser¬
uet. et legẽ di meditari ñ negligat:
de hoc possumus dicere: qr nũqͥd

Expanded text:
dicebat Dominus et Salvator noster, quia videdicebat Dominus et Salvator noster, quia videbam Satanam sicut fulgur, cecidisse de coelo ; sed et illum de quo Isaias fer, qui mane oriebatur? Hic ergo tali casu negat cecidisse Israel. Illorum enim vel in fine saeculi conversio erit tunc cum plenitudo gentium subintraverit, et omnis Israel salvus fiet : istius autem qui de coelo cecidisse dicitur, nec in fine saeculi erit ulla conversio. Hunc ergo casum quem superius diximus, id est in quo qui cadet, adjiciet ut resurgat, similem esse huic quam in ipso loco offensionem nominat Apostolus advertamus, et quem delictum appellat: quod mihi tale videtur esse. Si quando justus in uno aliquo victus, verbi causa, vel in fragilitate carnis, vel alio quolibet delicto ceciderit, non tamen ideo ab omni legis observantia discesserit, sed justitiam teneat, misericordiam colat, fidem, pietatem, mansuetudinem servet, et legem Dei meditari non negligat: de hoc possumus dicere, quia Nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
differentias bene nouerit: et ali¬
scđm illud qđ scriptũ ẽ. Septies
Noli mͥ insultare inimica mea: qm̃
cecidi et resurgam. Et sed̃m quod
iberemnias dicit. Numqͥd qui cadet.
ñ adiciet ut resurgat: aut qui auer¬
sus ẽ ñ conuertet᷑: S et iob de semet¬
ipso dic̃. Tempore constituto para¬
tum ẽ ei cadere sub aliis: et domũ
euis diripi ab alienis. Et in quarto
regnoꝵ libro scriptũ ẽ. Cecidit eze¬
chias ab elatione cordis sui. Et om̃s
hi casus quos supradictis sermoni¬
bus scripturarũ ꝓnunciari memo¬
rauimus. habent utiq resurrecti¬
onẽ. et au̾so eoꝵ habet conu̾sionẽ:
inp̃senti uero capitulo quasi soiẽs
apłs. ꝙ si cecidissent resurgere õĩ¬
no ñ possent: ita negat eos cecidis¬
se. et ualde excusat. in eo qd dicit.
Numqͥd sic offenderũt. ut caderent:
Absit. Ne forte gͦ ad alium casũ res¬
piciens apłs isrł excuset. et abne¬
get cecidisse: illum fortasse de quo

Expanded text:
differentias bene noverit, et alidifferentias bene noverit, et alindum illud, quod scriptum est: Septies Noli mihi insultare, inimica mea, quia cecidi: et resurgam ; et secundum quod Jeremias dicit: Nunquid qui cadit, non adjiciet ut resurgat? aut qui aversus est, non convertetur? Sed et Job de semetipso dicit: Tempore constituto paratum est ei cadere sub aliis, et domum ejus diripi ab alienis; et in quarto Regnorum libro scriptum est: Cecidit Ezechias ab elatione cordis sui . Et omnes hi casus de quibus in supradictis sermonibus Scripturam pronuntiasse memoravimus, habent utique resurrectionem; et aversio eorum habet conversionem: In praesenti vero capitulo, quasi sciens Apostolus quia si cecidissent, resurgere omnino non possent, ita negat eos cecidisse, et valde excusat in eo quod dicit: Nunquid sic offenderunt ut caderent? Absit. Ne forte ergo ad alium casum respiciens Apostolus, Israel excuset et abneget cecidisse; illum fortasse de quo
Abbreviated transcription (Latin):
Numquid sic offender̃t ut caderent:
Et quomͦ ex illoꝵ delicto salus gentibꝰ
detur ostendit. Ut illos inquit emu¬
lentur: hoc ẽ. ut conu̾sationẽ genti¬
um uidentes. et testam̃tũ di. qđ
ipsi prius acceꝑunt. illis traditũ.
et legẽ ac ꝓpħas apud eos maiore
et diguiore haberi obseruantia:
zelum capiant etiam ipsi in nouis¬
simis saltem temporibus: ut sicut
nunc illoꝵ lapsus salutẽ gentibꝰ
dedit: ita gentium fides et conu̾sa¬
tio. isrłi emulationẽ conu̾sionis
conferat et salutis. Obseruandũ
tam̃ ẽ. qđ aliud ponit paulus
offendere. ac delinquere. et aliud
cadere: et offensioni quidẽ uł delic¬
To remedium ponit: cecidisse aut̃
eos quasi desꝑatio in hoc sit aliqua.
ñ recipit. Dicit enĩ. Numqͥd sic of¬
fenderunt ut caderent: Absit. S
illoꝵ delicto salus gentibꝰ. Et est
mirũ. quomͦ in tot et in talibus qͤ
de eis omĩs ȩpłȩ textus exponit:
cecidisse tam̃ eos negat apłs.S.
uidetur mͥ qđ paulus cadendi

Expanded text:
ciderunt, Et quomodo ex illorum delicto salus Gentibus detur, ostendit: Ut illos, inquit, aemulentur: hoc est, ut conversionem Gentium videntes, et testamentum Dei, quod ipsi prius acceperant, illis traditum, et legem ac Prophetas apud eos majore et digniore haberi observantia, zelum capiant etiam ipsi in novissimis saltem temporibus; et sicut nunc illorum lapsus salutem Gentibus dedit, ita Gentium fides et conversatio Israeli aemulationem conversionis conferat et salutis. Observandum tamen est, quod aliud ponit Paulus offendere ac delinquere, et aliud cadere; et offensioni quidem vel delicto remedium ponit: cecidisse autem eos, quasi desperatio in hoc sit aliqua, non recepit. Dicit enim: Nunquid sic offenderunt ut caderent? Absit. Sed illorum delicto salus gentibus. Et est mirum, quomodo in tot et talibus quae de eis omnis Epistolae textus exponit, cecidisse tamen eos neget Apostolus. Sed videtur mihi quod Paulus cadendi
Abbreviated transcription (Latin):
tis arbitrio. Igitur quam diu apłs
ẽ gentiũ paulus: ministerium suũ
in lustrare se dicit. Et quid tã dig¬
num. quã ut unusquisq ministe¬
riũ suũ qđ ꝑ dĩ ꝓuidentiã suscepit
exornet : ex ornat aut̃ et in lustrat
ministeriũ suũ qui bene ministrat.
sic̃ econtrario de honestat ministe¬
riũ suũ et notabile facit. qui ne¬
gligent̾ et inligne ministrauerit
uerbi causa in ministerio ȩccłȩ.
Diaconus inquit qui bene ministra¬
uerit. bonũ gradũ sibi ad quirit.
si ñ se talẽ ex hibuerit. qualẽ deseͥ
rium ficłi inconscientia pura: ñ
iam bonũ gradũ. s malam sibi
penam cõnquirit: tamquã qui
contumeliam diuino ministerio¬
terii gradũ suscipit: satis agat¬
illustrare ministeriũ p̃sbiteri.

Expanded text:
ierant. Igitur quandiu apostolus est gentium Paulus, ministerium suum illustrare se dicit; et quid tam dignum, quam ut unusquisque ministerium suum quod per Dei providentiam suscipit, exornet? Exornat autem et illustrat ministerium suum, qui bene ministrat. Sicut econtrario dehonestat ministerium suum, et notabile facit, qui negligenter et indigne ministraverit. Verbi causa, in ministerio Ecclesiae, diaconus, inquit, qui bene ministraverit, bonum gradum sibi acquirit, si non se talem exhibuerit, qualem descririum fidei in conscientia pura. Non jam bonum gradum, sed malam sibi poenam conquirit, tanquam qui contumeliam fecerit divino ministerioterii graduillustrare ministerium presbyterii.
Abbreviated transcription (Latin):
reconciliare suffecerit: quantum
putas tt̃ merebit᷑ mundus. cum
etiam gens ista reconciliata erit
cło: Quid illud sit qđ ex reconcili¬
atione isrł mundus ad quirat:
breuit᷑ ostendit dicẽs: uita ex mor¬
tius. Tunc enĩ erit assumptio isrł.
quando iam et mortui uitã recipi¬
ent. et mundus excorruptibili in¬
corruptibilis fiet: et mortales im¬
mortalitate donabuntur. Absurdũ
namq uideret᷑: si cũ offensio eoꝵ re¬
conciliationẽ mundo donauerit.
assũptio eoꝵ ñ mauis aliquid mun¬
do et p̃stantius largiret᷑. Quod¬

Expanded text:
reconciliare sufficeret; quantum reconciliare sufficeret; quantum putas tunc merebitur mundus, cum etiam gens ista reconciliari meruerit Deo? Et quid illud sit quod ex reconciliatione Israel mundus acquirat, breviter ostendit, dicens: Vita ex mortuis; tunc enim erit assumptio Israel, quando jam et mortui vitam recipient, et mundus ex corruptibili incorruptibilis fiet, et mortales immortalnamque videtur, si cum offensio eorum reconciliationem mundo donaverit, assumptio eorum non magis aliquid mundo et praestantius largiatu
Abbreviated transcription (Latin):
ut si ñ oms. aliquos tam̃ saluos fa¬
ceret exillis. Sic gͦ dum iugilem
curã. et uigẽ sollicitudinẽ erga do¬
ctrinã gentium gerit. et conu̾sati¬
onẽ eoꝵ ac uitã ualde ꝓbabilẽ facit:
uidentes hȩc isrłitas qui erant co¬
gnati eius scđm carnẽ. ad imitan¬
dos eos qui ꝓficiunt in fide d̃i in¬
uitat et ꝓuocat: et ẽ gła ministe¬
rii eius. cũ ex eruditione eoꝵ etiã
illis ꝓfectus accesserit. Si enĩ amis¬
sio eoꝵ reconciliatio ẽ mundi. quȩ
ẽ assumptio nͥ uita ex mortuis: Hoc
mͥ ostendere in his sermonibus ude
necessario p̃dicatione translata. mun¬
ds erat in xp̃o. mundũ reconcilians
sibi. ñ reputans illis delicta ipsoꝵ:
et it̾m sicut paulus dicit. qui posu¬
it in nobis u̾bum reconciliationis:
reconciliamini dõ. Si gͦ inquit isrłi¬
ticȩ huius gentis abiectio reconci¬
liationẽ p̃stitit mundo. et tanta
fuit erga gentem istam. grã quȩ
sublata ab ea unuisum mundũ dõ

Expanded text:
ut si non omnes, aliquos tamen salvos faut si non omnes, aliquos tamen salvos faceret ex illis. Sic ergo dum pervigilem curam et jugem sollicitudinem erga doctrinam gentium gerit, et conversationem eorum ac vitam valde probabilem facit, videntes haec Israelitas qui erant cognati ejus secundum carnem, ad imitandos eos qui proficiunt in fide Dei invitat et provocat: et est gloria ministerii ejus, cum ex eruditione eorum etiam illis profectus accesserit. Si enim amissio eorum reconciliatio est mundi, quae st assumptio, nisi vita ex mortuis? Hoc mihi ostendere in his sermonibus videnecessario praedicatione translata, munDeus erat in Christo mundum reconcilians sibi , non reputans illis delicta ipsorum; et iterum, sicut Paulus dicit: Qui posuit in nobis verbum reconciliationis: reconciliamini Deo. Sic ergo, inquit, Israeliticae gentis hujus abjectio reconciliationem praestitit mundo, et si tanta fuit erga gentem istam gratia, quae sublata ab ea universum mundum Deo
Abbreviated transcription (Latin):
sunt s quȩ dĩ : quomͦ placeat dõ: si
uͦ alit̾ agat. ñ solum ñ illustrat mi¬
nisteriũ uirginitatis suȩ. nec illus¬
trat lampadãm suã: s econtrario
lumen eius extinguitur. et efficitur
una de insipientibus uirginibꝰ. Hȩc
eadem et unusquisq in ȩccła positus.
apud semet ipsum reputet: ut inquo¬
cũq loco stat siue inclero. siue in ple¬
be. in lustret ministeriũ fidei sue: ta
lesq faciat actus suos: ut uidences
homines oꝑa eius bona. magnifi¬
cent patrẽ qui incęlis ẽ. Hoc enim
faciebat et paulus docendo gentes.
quarũ erat apłs. et instruendo: in¬
firmos olere. paruulos lacte alen¬
do: robustis fortiorem uerbi eybum
p̃bendo: errantes et infide treuban¬
tes uelut in aborsum qđdã redactos.
mat̾no affectu rursum parturiendo.
donec xp̃c formaret᷑ in eis: et ꝑ hȩc
omĩa illustrando ministeriũ apła¬
tus sui. memulationẽ fidei et zelum
bone conu̾sationis adducebat car¬
nem suã. id ẽ scđm carnẽ cognatos:

Expanded text:
 quae Dei, et quomodo placeat Deo. Si vero aliter agat, non solum non illustrat ministerium virginitatis suae, nec illustrat lampadem suam: sed econtrario lumen ejus exstinguitur et efficitur una de insipientibus virginibus . Haec eadem et unusquisque in Ecclesia positus apud semetipsum reputet, ut in quocunque loco stat, sive in clero, sive in plebe, illustret ministerium fidei suae, et tales faciat actus suos, ut videntes homines opera ejus bona, magnificent Patrem qui in coelis est . Hoc enim faciebat et Paulus docendo gentes, quorum erat Apostolus, et instruendo, infirmos olere, parvulos lacte alendo, robustis fortiorem verbi cibum praebendo, errantes et in fide titubantes, ac velut in abortivum quoddam redactos materno affectu rursum parturiendo, donec Christus formaretur in eis ; et per haec omnia illustrando ministerium apostolatus sui in aemulationem fidei et zelum bonae conversationis adducebat carnem suam, id est secundum carnem cognatos,
Abbreviated transcription (Latin):
butionẽ uł inscandalum: si ñ intel¬
ligibilit̃ et ut dignum ẽ mundos
ex ea et puros ac sp̃ũales cybos sa¬
pientiȩ capiamus: etiam illud pa¬
rit̾ obseruantes: ne inmundis et
sordidis uestim̃tis. id ẽ corpore aut
corde polluto ad m̃sam sapientiȩ
consideramus̃. s speciem futuri in
cȩlis coniuuii iam nunc meditan¬
tes. ꝑ conuersionem et penitentiã
indum̃ta cotidie mundiora et
nuptialia p̃paremus: quibus u¬
tentes. aulam sapientiȩ et thala¬
mos filii regis intrare meream᷑.
ico ergo. Numquid sic offendert
ut caderent: Absit. S illoꝵ delicto
salus gentibus: ut illos emulent᷑.

Expanded text:
ibutionem, vel in scandalum, si non intelibutionem, vel in scandalum, si non intelligibiliter, et ut dignum est, mundos ex ea, et puros ac spiritales cibos sapientiae capiamus; etiam illud pariter observantes, ne immundis et sordidis vestimentis, id est, corpore aut corde polluto ad mensam sapientiae consideamus; sed speciem futuri in coelis convivii jam nunc meditantes, per conversionem et poenitentiam indumenta quotidie mundiora et nuptialia praeparemus, quibus utentes, aulam sapientiae, et thalamos filii regis intrare mereamur. Dico ergo: Nunquid sic offenderunt ut caderent? Absit: sed illorum delicto salus gen
Abbreviated transcription (Latin):
quo ait. Putatis quia ego acusem
uos apud patrẽ: Est qui uos acuset
moy ses. Et scđm illud qđ apłs dic̃.¬
Quot qͦt in lege peccauerunt: ꝑ legẽ
iudicabunt᷑. Fit aut̃ et in scandalũ
m̃sa e hȩc. hoc mͦ. Ex seripturis di
dalizabant᷑ in eum: nescientes qr
et si passus ẽ ex infirmitate carnis.
s uiuit ex uirtute cłi. Hȩc gͦ singła
qi ñ intelligibilit̾ accȩꝑunt quȩ ap¬
posita sunt eis ad m̃sam potentis.
scandalizati sunt: et ipsa script᷑arũ
diuinarũ nĩsa facta ẽ eis in scancla¬
lum: et obscurati st̃ ocłi eoꝵ scdm
ea que suꝑius diximꝰ: et dorsũ eoꝵ
curuatũ ẽ semꝑ. Neq enĩ deberent
ultra cȩlum aspicere : qui increato
rẽ cęli peccauerunt. et in dñm ma-¬
iestatis. S et unicuiq nr̃m ueren¬
dũ ẽ ne forte hȩc diuinoꝵ u̾boꝵ
m̃sa ad quã uidem̃ consedisse. ut
cibum uerbi dei ꝓpossibilitate su¬
mamus. fiat in laqueum. uł in retͥ¬

Expanded text:
quo ait: Putatis quia ego accusem quo ait: Putatis quia ego accusem vos apud Patrem? Est qui vos accuset Moyses ; et secundum illud quod Apost per legem peccave runt, per legem judicabuntur . Fit autem et in scandalum eis mensa haec hoc modo. Ex Scripturis diddalizabantur in eum nescientes quia etsi passus est ex infirmitate carnis, sed vivit ex virtute Dei. Haec ergo singula, quia non intelligibiliter acceperunt, quae apposita sunt eis ad mensam potentis, scandalizati sunt, et ipsa Scripturarum divinanarum mensa facta est eis in scandalum, et obscurati sunt oculi eorum, secundum ea quae supra diximus, et dorsum eorum curvatum est semper. Neque enim deberent unum majestatis. Sed et unicuique nostrum verendum est, ne forte haec divinorum verborum mensa, ad quam videmur consedisse, ut cibum verbi Dei pro possibilitate sumamus, fiat in laqueum, vel in retr
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eẽ hȩc aħu cõpleta. Neq enim
edificauit aiunt ciuitatẽ dĩ: neq
captiuitatẽ popłi reuocauit. S hȩc
dicunt. qr sedentes ad mensam potẽ¬
tis ñ faciunt illud qđ cõmonuit sa¬
lomon: ut intelligibilit̃ intelligant
quȩ apposita sunt eis. Non enĩ ui¬
sibilit᷑ hȩc s intelligibilit̃ hoc ẽ
qui ñ edificauit uere ciuitatẽ di.
si ex lapidibꝰ uiuis suscitauit fili¬
os abrabȩ: et ex ipsis ȩdificauit
eccłam di: et conu̾tit captiuitatẽ
popłi eoꝵ quos inpeccatis captos
diabolus detinebat. Illis gͦ ñ ita
intelligentibꝰ. m̃sa hȩc scripturȩ di¬
uinȩ facta ẽ in laque ũ. et incapti¬
onẽ. Potest aut̃ et illa captio m̃¬
se huius uideri: qua dñs eos cȩpit.
cũ dicit ad eos. Quid uobis iudet᷑
de xp̃o. cuius filius ẽ: At illi respon¬
derunt. Uauid. Et dñs. quomͦ gͦ
inquit dauid dnm̃ eũ uocat dicens.⁊
dixit dñs dño meo. sede adextris
meis: Et ñ potuerunt ei responcłe

Expanded text:
Neque enim aedificavit, aiunt, civitatem Dei, neque captivitatem populi revocavit. Sed haec dicunt, quia sedentes ad mensam potentis non faciunt illud quod admonuit Salomon, ut intelligibiliter intelligant quae apposita sunt eis. Non enim visibiliter haec, sed intelligibiliter, hoc est, tus. Nam aedificavis, ex quibus suscitavit filios Abrahae, et ex ipsis aedificavit Ecclesiam Dei; et convertit captivitatem populi, eorum quos in peccatis captos Diabolus detinebat. Illis ergo non ita intelligentibus, mensa haec Scripturae divinae facta est in laqueum et in captionem. Potest autem et illa captio mensae hujus videri, qua Dominus eos cepit, cum dixit ad eos: Quid vobis videtur de Christo? Cujus filius est? At illi responderunt: David. Et Dominus. Quomodo ergo, inquit, David dominum eum vocat, dicens: Dixit Dominus Domino meo: sede a dextris meis? et non potuerunt ei respondere
Abbreviated transcription (Latin):
et parauit mensam suã. Omĩs gͦ¬
scriptura m̃sa ẽ sapientiȩ. S uidea¬
mus quomͦ ad m̃sam oro ad dauid
filii isrłitis incredulis in conspectu
eoꝵ in laqueũ et incaptionẽ. et in
scandalum. et in retributionẽ. Fit e¬
is in laqueum scriptura diuina. cũ

Expanded text:
et parauit mensam suam. Miset parauit mensam suam. MisScriptura mensa est sapientiae. Sed videamus quomodo hanc mensam orat David fieri Israelitis incredulis in conspectu eorum in laqueum, et in scandalum, et in captionem, et retributionem. Fit eis in laqueum Scriptura divina, cum
Abbreviated transcription (Latin):
requirant descripturis diuinis.
qualit̃ mensa hȩc isrł possit intelli¬
gi. Nobis gͥ ꝓcaptu sensus nr̃i ita
iudetur: qđ om̃s scripturȩ quȩ an¬
te acluentũ diũ erant apud isrł.
pͥmis enim illis credita sunt eloqͥa¬
dĩ: et omẽ qđ appellatur uetus te¬
stamentũ. m̃sa ẽ isrł. Inqua m̃sa
siquis uolebat edere u̾bũ di appo¬
sitis sibi legis et ꝓpbarum sermoni¬
bus. pascebat᷑. Et hanc puto ẽẽ m̃¬
sam: de quadicit salomon. Si sede¬
ris cenare ad m̃sam potentis. in¬
tellegibilit̾ intellige quȩ apponun¬
t᷑ tͥ: et mitte manũ tuã: sciens q
talia te parare oportet. S salua¬
tor uͥ dicit. cũ manducaueritis et
biberitis ad mensam meã. qͥd ali¬
ud m̃sam eius intelligimꝰ: nisi uͥ
dignos. et eos qui caꝑe possunt.
uibum sapientiȩ. et rerũ scientiã
docet: Hoc et in ꝓuerbiis salomon
de sapientia ꝓtestatur dicens. Sapien¬
uictimas. miscuit incratere uinũ:

Expanded text:
requirant de Scripturis divinis, requirant de Scripturis divinis, qualiter mensa haec Israel possit intelligi. Nobis igitur pro captu sensus nostri ita videtur, quod omnes Scripturae quae ante adventum Domini erant apud Israel primis enim credita sunt ili, et omne quod appellatur vetus Testamentum mensa est Israel: in qua mensa si quis volebat edere verbum Dei, appositis sibi legis et prophetarum sermonibus pascebatur. Et hanc puto esse mensam de qua dicit Salomon: Si sederis coenare ad mensam potentis, intelligibiliter intellige quae apponuntur tibi, et mitte manum tuam, sciens quia talia te parare oportet . Sed et Salvator, ubi dicit: Cum manducaveritis et biberitis ad mensam meam, quid aliud mensam ejus intelligimus, nisi ubi dignos et eos qui capere possunt verbum sapientiae, et rerum scientiam, docet? Hoc et in Proverbiis Salomon de sapientia protestatur, dicens: Sapienuictimas, miscuit in cratere uinum suum
Abbreviated transcription (Latin):
scelus. insuꝑbia et contemptu. Sic
gͦ et de isrł dicit᷑. Obscurent᷑ ocłi eoꝵ
ne uideant: et det illis ds ocłos
ut ñ uideant. Hȩc quantũ ad ocłoꝵ
cecitatẽ ꝑtinet quȩ male uidenti
incredulo isrł tamquã ꝓ remedio
qͦdam dari ado uidetur: dicta sĩt.
Nunc etiã de m̃sa quȩ in laqueũ. et
in captionẽ. et inscandalũ. et in re¬
tributionẽ eis fieri dicitur: uide¬
contra eos: qui allegorias in scrip¬
tis diuinis refutantes. ridere so¬
lent eos. qui ñ in om̃ibus sequuntur
historicum seusum. Dicant gͦ nobis:
sim̃sam hic iudeoꝵ illam dic̃ ꝓꝓba.
inqua prandere uł cenare solent.
ut ipsa eis fiat inlaqueũ. ut capiat:
uł si ipsa m̃sa efficiat᷑ eis in retribu¬
tiones. ut ab ipsa ꝓhis quȩ deliqͤrt̃
recipiant ultionẽ: uł quomͦ eis in
scandalũ fit exponant. Qđ side his
singulis explicare se ñ ualent. et ri¬
sum suũ inconfusione uiderint uer¬
sũ: tunc nobiscũ parit̃ ueniant. et

Expanded text:
scelus in superbia et contemptu . Sic scelus in superbia et contemptu . Sic ergo et de Israel dicitur: Obscurentur oculi eorum ne videant, et, Det eis Deus « oculos ut non videant. » Haec, quantum ad oculorum caecitatem pertinet quae male videnti incredulo Israel tanquam pro remedio quodam dari a Deo videtur, dicta sint. Nunc etiam de mensa quae in laqueum et in captionem, et in scandalum, et in retributionem eis fieri dicitur, videcenda sunt, qui allegorias in Scripturis divinis refutant, et ridere solent eos qui non in omnibus sequuntur historicum sensum. Dicant ergo nobis, si mensam hic Judaeorum illam dicit Propheta in qua prandere vel coenare solent, ut ipsa eis fiat in laqueum ut capiat eos; vel si ipsa mensa efficiatur eis in retributionem, ut ab ipsa pro his quae deliquerunt recipiant ultionem; vel quomodo eis in scandalum sit exponant. Quod si de his singulis explicare se non valent, et risum suum in confusionem viderint versum, tunc nobiscum pariter veniant, et