comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dium. et samareũ. et amatheũ. De chana¬
an pͥmus natꝰ est sidon: aquo urbs fenice.
sidon uocat᷑. Dein. araceus. qͥ archas condi¬
dit. opidũ contra tripolim in radicib liba¬
ni sitũ. a quo haud ꝓcul alia ciuitas fuit
nomine sini. quȩ postea uario euentu sub¬
u̾sa belloꝵ. nom̃ tantũmͦ loco pͥstinũ reser¬
uauit. Aradii sunt qͥ atidũ insulã posse¬
derunt. angusto freto a phenicis lutore
les ciuitas. Emath usq ad nr̃m tempꝰ tam
a syris quam ab hebreis. ita ut apud uet̾es
dicta fuerat appellat᷑. Hanc enim mace¬
dones qui post alexandrũ in oriente reg¬
narunt. eptphaniã nuncupauerunt.
Non nulli antiochiã ita appellatã putant.
Alii licet non uere. tamen opimonẽ suam.
quasi ueri simili uocabulo consolantes.
emmaus pͥmã ab antiochia mansionem.
edessam ꝑ gentib. appellari putant. & eã¬
dem ẽẽ. quȩ apud uet̾es dicta sit emath.
Et fuit t̾minus chananeoꝵ a sidone donec
uenias gerata. usq adgaram. ꝑ gentibus

Expanded text:
dium, et Samaraeum, et Amathaeum. De Chanaan primus natus est Sidon, a quo urbs in Phoenice Sidon vocatur. Deinde Aracaeus, qui Arcas condidit, oppidum contra Tripolim in radicibus Libani situm. A quo haud procul alia civitas fuit nomine Sini quae postea vario eventu subversa bellorum, nomen tantummodo loco pristinum reservavit. Aradii sunt, qui Aradum insulam possederunt angusto freto a Phoenicis littorles civitas. Amath usque ad nostrum tempus, tam a Syris quam ab Hebraeis, ita ut apud veteres dicta fuerat, appellatur. Hanc Macedones, qui post Alexandrum in Oriente regnaverunt Epiphaniam nuncupaverunt. Nonnulli Antiochiam ita appellatam putant. Alii licet non vere, tamen opinionem suam quasi verisimili vocabulo consolantes, Emath primam ab Antiochia mansionem Edessam pergentibus appellari putant: et eamdem esse quae apud veteres dicta sit Emach. Et fuit terminus Chananaeorum a Sidone, donec venias in Gerara usque ad Garam pergentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ potens int̾ra. Et post paululũ. Ee fuit in¬
quit caput regni ipsiꝰ babel. & aracb. & a¬
chad. & chalanne in t̾ra sennaar: Nem rod
filius chus arripuit insuetã pͥmꝰ in popło ᷤᷤ
tyrannidẽ. Regnauitq inbabylone: quȩ
ab eo quod ibi confusȩ sunt linguȩ turrẽ
ȩdificantiũ: babel appellata ẽ. Babel eñi
int̾p̃tatur confusio. Regnauit autẽ &
in arech. hoc est et in edessa. & in achab. quȩ
nunc dicit᷑ uisibis & in calanne. quȩ postea
uerso nomine. a seleuco irge ẽ u̾iua selcucia.
uel certe quȩ nunc. nt eci dͥor appallat᷑.

Expanded text:
esse potens in terra. Et post paululum: Et fuit, inesse potens in terra. Et post paululum: Et fuit, inquit, caput regni ipsius Babel et Arach, et Achad, et Chalanne in terra Sennaar. Nemrod, filius Chus, arripuit insuetam primus in populo tyrannidem, regnavitque in Babylone, quae ab eo, quod ibi confusae sunt linguae turrim aedificantium, BABEL   appellata est. Babel enim interpretatur confusio. Regnavit autem et in nunc dicitur Nisibis, et in Chalamie, quae postea verso nomine a Seleuco rege est dicta Seleucia, vel certe quae nunc Ktycium appellatur.
Abbreviated transcription (Latin):
etbiopia nuncupat᷑ Mesram: egyptꝰ. Fut.
libies. a quo et mauritaniȩ fluuiꝰ usq in
presens. fut dr̃. Om̃isq circa eum regio: fu¬
tensis: Multi scriptores tam greci quã latini:
huiꝰ rei testes sunt. Quare autẽ inuna tan¬
tum climatis parte. antiquũ libiȩ nom̃ rese¬
derit & reliqua t̾ra uocata sit affrica: non
optinuit t̾ram quam iudȩi deinceps posse¬
derunt eiectis chananeis. Filii chus. saba &¬
euila. sabatha. et rehema. sabatbaca. Saba
arx. Ciuila getuli. in parte remotiors africȩ
heremo coherentes. Sabatha aquo saba¬
tbeni. qui nunc astabari nominant᷑. Rehe¬
ma uͦ. et sabathaca paulatĩ antiqͣ uocabu¬
la ꝑdidere: & quȩ nunc ꝓ uet̾ib habeant.
ignorat᷑. Filii rehema. saba &e dadan. Hic
saba ꝑ sin. literã scribit᷑ supͣ uͦ ꝑ samech.
psalmo ubi nos habemꝰ reges arabũ & saba
mech: Dadan gensẽ ethiopiȩ. in occidenta¬
h plaga. Et chus genuit nemrod. Iste gꝓit

Expanded text:
Aethiopia nuncupatur: Mesraim, Aegyptus: Phuth, Aethiopia nuncupatur: Mesraim, Aegyptus: Phuth, Libyes. A quo et Mauritaniae fluvius usque in praesens Phuth dicitur, omnisque circa eum regio Phutensis. Multi scriptores tam Graeci quam Latini, hujus rei testes sunt. Quare autem in una tantum climatis parte, antiquum Libyae nomen resederit, et reliqua terra vocata sit Africa, disseobtinuit terram, quam Judaei deinceps possederunt, ejectis Chananaeis. Filii Chus, Saba, Aevila, Sabatha, Regma, et Sabathaca. Saba arae. Evila, Getuli, in parte remotioris Africae eremo cohaerentes. Sabatha, a quo Sabatheni, qui nunc Astabari nominantur. Regma vero et Sabathaca paulatim antiqua vocabula perdidere, et quae nunc pro veteribus habeant, ignoratur. Filii Regma, Saba et Dadan. Hic Saba per SIN litteram scribitur, supra vero per SAMECH  , psalmo, ubi nos habemus, Reges 320 Arabum et Saba MECH. Dadan gens est Aethiopiae in occidentali plaga. Et Chus genuit Nemrod. Iste coepit
Abbreviated transcription (Latin):
gomer ascanar ce risan. & thogorma: As¬
chanar. greci reginos uocant. Rifan: pa¬
flagonas: Thogormas frigas. fi̾lii iauan:
elisa.&. tharsis. cethim & dodanim. Ab his
diuisȩ sunt insulȩ nationũ in t̾ris sius. uir
scd̃m linguam suiã. cognationem
suam et gentẽ suã: de ionib idest grecis.
nascunt᷑ helisei qui uocant᷑ eolides. Unde
& quinta lingua greciȩ eolis appellat᷑ quã
sephus cilicas arbitrat᷑ .s. aspirationis literã.
uiciose a posteris in .i. dicens fuisse corrup¬
tam: Unde &. metropolis eorũ ciuitas thar¬
sus appellatur. paulo apło głosa: Cethim
ronis de antiquitatibꝰ libros. & sinnii ca¬
pitonis. et grecũ flegonta. cȩterosq erudi¬
tissimos uiros: et uidebimus om̃s pene
insulas. et totiꝰ orbis litora. t̾rasq mari ui¬
cinasgrecis accolis occupatas. qui ut supͣ
diximꝰ ab amano & tauro montib omĩa
maritima loca usq ad occeanũ possecłe
fut & chanaan. Chus hodieq ab hebreis

Expanded text:
Gomer, Aschenez, et Riphath, et Thogarma. AsGomer, Aschenez, et Riphath, et Thogarma. Aschenez Graeci Reginos vocant: Riphath, Paphlagones, Thogarma, Phrygas. Filii Javan, Elisa, et Tharsis, Cethim et Dodanim. Ab his divisae sunt insulae nationum in terris suis. Vir secundum linguam suam et cognationem suam, et gentem suam. De Ionibus, id est, Graecis nascuntur Elisaei, qui vocantur Aeolides: unde et quinta lingua Graeciae Aeolis appellatur, quasephus Cilicas arbitratur, θ aspirationis litteram vitiose a posteris in τ dicens fuisse corruptam: unde et metropolis eorum civitas Tarsus appellatur, Paulo apostolo gloriosa. ronis de Antiquitatibus libros, et Sisinnii Capitonis, et Graecum Phlegonta, caeterosque eruditissimos viros: et videbimus omnes pene insulas, et totius orbis littora, terrasque mari vicinas, Graecis accolis occupatas: qui, ut supra diximus, ab Amano et Tauro montibus, omnia maritima loca usque ad oceanum possedere, et Phuth, et Chanaan. Chus usque hodie ab Hebraeis
Abbreviated transcription (Latin):
In europa uͭ usq ad gacdara nomina locis
& gentib relinquentes: E quib postea ĩmu¬
tata sunt plurima: çȩtã ꝑmanent ut fuert̃
Stint autẽ gomer galathȩ magog scithȩ. ma¬
dai medi auuan iones. qui & greci. unde &
mare ioniũ. tubal hiberes qui & hispani. a
quib celtiberia. licet quidã italos suspicent᷑.
mosoch capadoces. Vnde & urbs apud eos
usq hodie marecha dicit᷑ Porro septuagin¬
ta inter p̃tes. capturim. cappacdocas arbitrant᷑
Thyras. traces. Quorum ñ satis immutatum
uocabulũ ẽ. Scio quendã gog. & magog. cã
de presenti loco quam de hierechiel.ad go¬
thorum nuꝑ in t̾ra nr̃a bachantiũ hystoriã
retulisse. Quod utrũ uerum sit p̃li ipsius
fine monstrat᷑. E certe gothos. omnes retro
eruditi magis getas. quam gog. &e magog.
appellare consuerunt. Hȩ itaq septẽ gen¬
ces quas de iaphet uenire styrpe memo¬
taui: ad aquilonis partẽ habitant. Filii

Expanded text:
in Europa vero usque ad Gadira, nomina locis in Europa vero usque ad Gadira, nomina locis et gentibus relinquentes, e quibus postea immutata sunt plurima, caetera permanent ut fuerunt. Sunt autem Homer, Galatae; Magog, Scythae; Madai, Medi; Savan, Iones, qui et Graeci; unde et mare lonium; Thubal, Iberi, qui et Hispani, a quibus Celtiberi, licet quidam Italos suspicentur. Mosoch, Cappadoces; unde et urbs apud eos usque hodie Mazaca dicitur. Porro septuaginta interpretes Caphthorim Cappadocas arbitrantur; Thiras, Thraces, quorum non satis immutatum vocabulum est. Scio quemdam Gog et Magog, tam de praesenti loco quam de Ezechiel, ad Gothorum nuper in terra nostra vagantium historiam retulisse, quod utrum verum sit, praelii ipsius fine monstrabitur. Et certe Gothos omnes retro eruditi magis Getas quam Gog et Magog appellare consueverunt. Hae itaque septem gentes, quas de Japheth venire stirpe memoravi, aquilonis partem inhabitant. Filii
Abbreviated transcription (Latin):
quenter sepiuaginta int̾p̾tes ñ ualentes
cabulis aspirate deb̾e. Unde et in presentilo¬
co. cham transtulerunt pro eo quod ẽ ham
aquo & egyptꝰ usq hodie egiptioꝵ lingua
ham dicit᷑. Dilatet ds̃ iafeth: ce habitet in
tab̾naculis scm. De sem hebrei: de iafechpo¬
pulus gentiũ nascit᷑ Quia gͥ lasa ẽ multitu¬
docredentiũ: a latitudine quȩ iafech dicit᷑.
latitudo nom̃ accepit: Quod autẽ ait & ha¬
bitet in tab̾nacłis sem. de nob̃ ꝓpħatur: qͥ
ti qͥnqͣginta anni. Ecce post diluuiũ trecẽ¬
tis quinqͣginta annis uixit noe. Ex quo ꝑ¬
spicuũ ẽ centũ uginti annos generationi
illi ut sup̃ diximus adpęnitentiã clatos:
& non uitȩ mortaliũ constitutos: fi̾liĩ ia
phet. gomer. et magog & madai. & iauan.
& tubal. & mosoch. & thyras:. Iaphet filio
noe nati sunt septem filii. qui possedert̃
terrã inasia ab amano & tauro &e syriȩ coe
les. & ciliciȩ montib. usq ad fluuiũ tanaim.

Expanded text:
quenter Septuaginta Interpretes non valentes quenter Septuaginta Interpretes non valentes cabulis aspirare debere: unde et in praesenti loco, Cham transtulerunt, pro eo quod est HAM, a quo et Aegyptus usque hodie Aegyptiorum lingua HAM dicitur. Dilatet Deus Japheth, et habitet in tabernaculis 317 Sem. De Sem, Hebraei; de Japheth, populus gentium nascitur. Quia igitur lata est multitudo credentium, a latitudine, quae IAPHETH   dicitur, latitudo nomen accepit. Quod autem ait: Et habitet in tabernaculis Sem, de nobis prophetaturti quinquaginta anni. Ecce post diluvium trecentis quinquaginta annis vixit Noe. Ex quo perspicuum est, centum viginti annos generationi illi, ut supra diximus, ad poenitentiam datos, et non vitae mortalium constitutos. Filii Japhet, Gomer et Magog, et Madai et Javan, et Thubal, et Mosoch, et Thiras. Japhet filio Noe nati sunt septem filii, qui possederunt terram in Asia ab Amano et Tauro, Coelesyriae et Ciliciae montibus, usque ad fluvium Tanaim,
Abbreviated transcription (Latin):
accepit uxorẽ nachor. & sarai abraham. Nec¬
dum quippe int̾ patruos et fr̃m filias.
nuptiȩ fuerant lege ꝓhibitȩ: quȩ in pͥmis
hominib etiã inter fr̃s et sorores inice st̃.
Erat autẽ abrabam septuaginta qͥnq an¬
norũ quando egressus ẽ ex carra. Indisso¬
lubilis nascit᷑ questio: Si enim thara pat̾
abrahȩ. cum adhuc ẽẽt in regione chaldea.
septuaginta annoꝵ genuit abrahã. & pꝰea
in charrã ducentesimo qͥnto ȩtatis suȩ an¬
no mortuus ẽ. quomͦ nunc post mortem
thare abrahã exiensde charra. septuagin¬
ta quinq annoꝵ fuisse memorat᷑: cum
anatiuitate abrahȩ usq ad mortẽ patͥs eiꝰ.
Uera ẽ gͥ illa hebteceum traditio. quam
supra cliximꝰ: quod egressus sit thara cum
suis filiis de igne chaldeoꝵ. & quod abra¬
bam babilonio uallatꝰ incendio quia illud
adorare nolebat. dĩ sit aurilio lib̾atꝰ. & ex

Expanded text:
accepit uxorem Nachor, et Sarai Abraham: necaccepit uxorem Nachor, et Sarai Abraham: necdum quippe inter patruos, et fratrum filias nuptiae fuerant lege prohibitae, quae in primis hominibus, etiam inter fratres et sorores initae sunt. Erant autem Abram septuaginta quinque annorum, quando egressus est ex Charra. Indissolubilis nascitur quaestio: si enim Thara pater Abrahae, cum adhuc esset in regione Chaldaea, septuaginta 324 annorum, genuit Abram, et postea in Charra ducentesimo quinto aetatis suae anno mortuus est: quomodo nunc post mortem Thare, Abram exiens de Charra, septuaginta quinque annorum fuisse memoratur: cum a nativitate Abrae usque ad mortem patris ejus, Vera est igitur illa Hebraeorum traditio, quam supra diximus, quod egressus sit Thara cum filiis suis de igne Chaldaeorum; et quod Abram Babylonio vallatus incendio, quia illud adorare nolebat, Dei sit auxilio liberatus: e
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ ẽ: in regione caldeorũ. In hebreo ht̃.¬
in ur cerdim: idẽ in ignem caldeorũ. Tradt̃
autem hebrei ex hac occasione istiꝰmodi fa¬
bulam. quod abrabam in ignẽ missus sit.
quia ignẽ ad orare noluerit quẽ chaldei
colunt: & dĩ auxilio lib̾atꝰ de idolatrie ig¬
ne ꝓfugerit. quod insequentib scribitur
egressum ẽẽ tharan cum sobole sua de re¬
gione chaldeorũ. pro quo inhebito habet᷑
de incendio chaldeorũ. & hoc ẽẽ qdđ nunc
dr̃. mortuus ẽ aran ante conspectũ thare
patris sui. int̾ra natiuitatis suȩ inigne chal¬
deorum. quod uidelicet ignẽ nolens ad ora¬
re. igne consumptꝰ sit. Loquit᷑ autẽ postea
dñs ad abrahã. Ego sum qui te eduxide ig¬
ne chaldeorũ: Et sumpserunt abtam et
nachor sibi uxores: Nom̃ uxoris abrã sarai:
et nomen uxoris nachor melcha. filia aran.
Pater autem melche. ipse c̃ pater iesche. A¬
tan filius thare. frat̾ abrahã & nachoris. duaᷤ
filias genuit: melcha. & sarai. cognomento

Expanded text:
ta LXX in regione Chaldaeorum, in Hebraeo habet Ur casdim. , id est, in igne Chaldaeorum. Tradunt autem Hebraei ex hac occasione istius modi fabulam quod Abram in ignem missus sit, quia ignem adorare noluerit quem Chaldaei colunt; et Dei auxilio liberatus, de idololatriae igne profugerit, quod in sequentibus scribitur egressum esse Tharam cum sobole sua de regione Chaldaeorum, pro quo in Hebraeo habetur de incendio Chaldaeorum, et hoc esse quod nunc dicitur, Mortuus est Aran ante conspectum Thare patris sui, in terra nativitatis suae in igne Chaldaeorum, quod videlicet ignem nolens adorare, igne consumptus sit. Loquitur autem postea Dominus ad Abram: Ego sum qui te eduxi de igne Chaldaeorum. Nachor sibi uxores. Nomen uxoris Abram, Sarai: et nomen uxoris Nachor, Melcha filia Aran. Pater autem Melchae, ipse est pater Jescae. Aran filius Thare, frater Abraham et Nachor, duas filias genuit, Melcham, et Sarai cognomento
Abbreviated transcription (Latin):
illis: idest annafilim: Et posthec ut ingre¬
diebant᷑ filii deorũ ad filias hominũ et
generabant eis: hii erant fortes apͥncipio
uiri nominati. Procadentib siue giganti¬
bus: uolentis interp̃tatus ẽ syminachus
Et angłis autẽ et scõrũ libis dĩ conueñ nom̃¬
Noe uir iustus ꝑfectus in generatione
sua dõplacuit. Signant̾ ait in generatio¬
ne sua: ut ostendẽt. non iuxta iusticiam
consummatã. s uixta generationis suȩ eũ¬
nistũ fuisse iusticiã. Et hoc ẽ quod inhe¬
breo dicit᷑. Noe tur iustus ꝑfectus erat

Expanded text:
illis, id est, ANNAPHILIM  . Et post haec ut ingreillis, id est, ANNAPHILIM  . Et post haec ut ingrediebantur filii deorum ad filias hominum, et generabant eis: hi erant fortes a principio viri nominati. Pro cadentibus, sive gigantibus, violentos interpretatus est Symmachus. Et angelis autem et sanctorum liberis convenit nomNoe vir justus atque perfectus in generatione sua, Deo placuit. Signanter ait, 316 in generatione sua: ut ostenderet non juxta justitiam consummatam: sed juxta generationis suae justitiam fuisse eum justum. Et hoc est quod in Hebraeo dicitur: Noe vir justus, perfectus era
Abbreviated transcription (Latin):
ulterauerint. E in alio loco. Uisitabo in uir¬
ga miquitates eoꝵ: & inflagellis peccata
eorum. Uerumtam̃ misct̾iam meã ñ aufe¬
ram abeis. Porro ne uideret᷑ in eo ẽẽ crudeliᷤ
quod peccantib uiiii locum penitentiȩ
non dedisset: ad iecit. S erunt cdies eoꝵs
centũ .xx.annos contracta ẽ: s generationi
illi. centum uiginti anni. ad penitentiam
dati sunt: Siquidẽ inuenimꝰ quod post
diluuiũ. abrahã uixerit annoscentũ sep¬
tuaginta quinq et cȩt̾i ampliꝰ ducentis
&e trecentis annis. Quia uͦ penicentiã a¬
gere contẽpserant. noluit ds̃ tempꝰ ex pec¬
tare decretum. s uiginti annoꝵ spaciis
amputatis. induxit diluuiũ anno cen¬
tesimo agendȩ penitentiȩ destinato. Gi¬
gantes autem erant suꝑ t̾ram in dieb illis.
Et post hȩc quomͦ ingrediebant᷑ filiidĩ ad
filias hominũ & generabant eis. illi erant
gigantes a scło homines nominati. In he¬
breo itaht̃. Cadentes erant in t̾ra in dieb

Expanded text:
oco: Visitabo in virga iniquitates eorum, et in flagellis peccata eorum: verumtamen misericordiam meam non auferam ab eis . Porro ne videretur in eo esse crudelis, quod peccantibus locum poenitentiae non dedisset, adjecit: Sed erunt dies eorum centum viginti annos contracta est: sed generationi illi, centum viginti anni ad poenitentiam dati sunt. Siquidem invenimus, quod post diluvium Abraham vixerit annos centum septuaginta quinque, et caeteri amplius ducentis et trecentis annis. Quia vero poenitentiam agere contempserunt, noluit Deus tempus exspectare decretum: sed viginti annorum spatiis amputatis, induxit diluvium anno centesimo agendae poenitentiae destinato. Gigantes autem erant super terram in diebus illis, et post haec quomodo ingrediebantur filii Dei ad filias hominum, et generabant eis. Illi erant gigantes a saeculo homines nominati. In Hebraeo ita habet: Cadentes erant in terra in diebus
Abbreviated transcription (Latin):
finem non cessat nos docere patribus obe¬
dire. ⁊iuoluntatẽ eorum uoluntati nr̃e p̃¬
ponere. Inuenit eos dormientes. Sicut dormi¬
unt mente. sic et corpore. Uigilate et orate
ne intretis in temptationem. In temptatio
nem intrat. qui orare negligit. Ter discipuli
dormiunt et ter eos dñs orans suscitat. Ter¬
na dormitio. tres mortuos quos dominꝰ
suscitat significat. Primus indomo. sed̃s
ad sepulchrum. tercius de sepulchro. Terna
dñi uigilia. tres ꝑsonas habere nos docet¬
gladiis et lignis. Incumbit uirtuti scłi. qui
despat de adiutorio dĩ dat signum osculi cũ
ueneno doli: sicut cain obtulit sacrificium
subdolum ⁊ reprobatum. unde uinum cum
aceto in eruce ponit̾. Et cenuerunt ih̾m. hic
est ioseph iunctus. uenditus a fr̃ibus. ⁊ ferrũ
ꝑtransiuit animam enis. Inis educens gla¬
dium. amputauit auriculam serui. Pdica¬
tio petri auditum auideis abscidit regnidĩ.
Tunc discipuli eius om̃s. relinquentes eũ
fugerunt. Tunc adimpletum ẽ qd̃ dicitur.

Expanded text:
finem non cessat nos docere patribus obedire: et voluntatem eorum voluntati nostrae praeponere. Invenit eos dormientes. Sicut dormiunt mente, sic et corpore. Vigilate et orate, ut non intretis in tentationem. Spinem intrat qui orare negligit. Ter discipuli dormiunt, ter Dominus orans suscitat. Trina dormitio, tres mortuos quos Dominus suscitavit significat. Primus in domo, secundus ad sepulcrum, tertius de sepulcro. Trina Domini vigilia tres gladiis et lignis. Incumbit virtuti saeculi, qui desperat de adjutorio Dei. Dat signum osculi cum veneno doli: sicut Cain obtulit sacrificium subdolum et reprobatum. Unde vinum cum aceto in cruce ponunt. Et tenuerunt Jesum. Hic adest Joseph vinctus, venditus a fratribus: et ferrum pertransivit animam ejus. Unus educens gladium, amputavit auriculam servi. Praedicatio Petri auditum a Judaeis abscidit regni Dei. Tunc discipuli ejus relinquentes eum, omnes fugerunt. Tunc adimpletum est quod dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
la abim. & nepbthium. & etrosim & chestui¬
im. equib egressi sunt philistim. & captu¬
tim. Exceptis laabim a quib libies postea
nominati sunt. qͥ priꝰ futei uocabant᷑. et
cbesluim quideinceps philistiim appella¬
ti sunt qͦs nos corrupte palestinos dici.¬
mus: ceters sex gentes ignotȩ nob̾ sunt. qi
bello ethiopico stibu̾sȩ. usq ad obliuionẽ
p̃t̾itoꝵ nominũ ꝑuenire. Possederunt aut̃
t̾ram agara: usq ad extremos fines egypti.

Expanded text:
Laabim et Nephtuim, et Phetrusim et Chasluim, e quibus egressi sunt Philistiim et Caphtorim. Exceptis Laabim a quibus Lybies postea nominati sunt, qui prius Phutei vocabantur, et Chasluim qui deinceps Philistiim appellati sunt, quos nos corrupte Palaestinos dicimus, caeterae sex gentes ignotae nobis sunt, quia bello Aethiopico subversae usque ad oblivionem praeteritorum nominum pervenere. Possederunt autem terram a Gaza, usque ad extrem
Abbreviated transcription (Latin):
istos insempit̾nũ: quia caro sunt: Hoc ẽ qr
fragilis est hominum condicio: ñ eos ad et̾¬
nos seruabo cruciat᷑: sed hic illis restituã qd
merent᷑: Ergo non seueritatẽ ut in nr̃is codi¬
tib legitur. s clementiã sonat: dũpeccator

Expanded text:
istos in sempiternum, quia caro sunt: hoc est, quia istos in sempiternum, quia caro sunt: hoc est, quia fragilis est in homine conditio, non eos ad aeternos servabo cruciatus: sed hic illis restituam quod merentur. Ergo non severitatem, ut in nostris codicibus legitur, sed clementiam Dei sonat, dum pecc
Abbreviated transcription (Latin):
atq itq ita fit. ut nongentesimo seragesi¬
mo nono anno uitȩ suȩ matusala mortu¬
us sit. eo an no quo cepit eẽ diluurũ. Et
uocauit nom̃ eiꝰ noe dicens. Iste reqͥscere
nos faciet ab oꝑib nr̃is. Noe requies int̾¬
p̾tatur. Ab eogͥ quod sub illo omnia retro
oꝑa quieuerunt ꝑdilumũ. appellatꝰ est
requies. Hidentes autẽ filii dĩ filias ho¬
minũ quia bonȩ eẽnt. Uerbum hebraicũ¬
heloim: cõmunis ẽ numeri: Et ds̃ quippe
& dii similit̾ appellant᷑. Propt̃ quod aqͥla
plutali numero filios deorũ ausus ẽ dicere.
deos intelligens scõs siue angłos Os̃ enun
stetit in synagoga deoꝵ: in medio autẽ deo ᷤ
discernit. Unde & simmachus istiꝰ modi¬
sensum sequens. U idences filii potentum
filias hominũ & reliqua. Et dixit dñs ds̃.
Non ꝑmanebit sp̃s m̃s in hominib istis
in ȩt̾nm: quia carnes sunt. In hebreo
scͥptum ẽ Non iudicabit sp̃s mns homines

Expanded text:
: atque ita fit, ut nongentesimo sexagesi: atque ita fit, ut nongentesimo sexagesimo nono vitae suae Mathusala mortuus sit, eo anno, quo coepit esse diluvium. Et vocavit nomen ejus Noe, dicens: Iste requiescere nos faciet ab operibus nostris NOE  , requies interpretatur. Ab eo igitur, quod sub illo omnia retro opera quieverunt per diluvium, appellatus est requies. Videntes autem filii Dei filias hominum, quia bonelohim communis est numeri, et Deus quippe, et dii similiter appellantur. Propter quod Aquila plurali numero filios deorum ausus est dicere, deos intelligens sanctos sive angelos. Deus enim stetit in synagoga deorum: in medio autem deos discernit . Unde et Symmachus istisensum sequens, ait: Videntes filii potentium filias hominum, et reliqua. Et dixit Dominus Deus: Non permanebit spiritus meus in hominibus istis in aeternum, quia carnes sunt. In Hebraeo 315 scriptum est, Non judicabit spiritus meus homines
Abbreviated transcription (Latin):
sala uixisse referat᷑ Et enim cũ eẽt mathu¬
sala annoꝵ centũ seraginta septẽ: genuit
lamech. Rursum lamech cũ eẽt annors
centũ occoginta octo: genuit noe. Et fi¬
unt simulusq ad diẽ natiuitatis noe.
anni uitȩ matusale. trecenti qͥnqͣginta
quinq. Sescentesimo autẽ annouitȩ
noe. diluuiũ factum ẽ. Ac ꝑhoc habita
supputatione ꝑ partes. nongentesi mo
quinqͣ gesimo quinto matusale. diluuiũ
fuisse conuincit᷑. Cum autẽ supra nongen¬
tis seraginta nouẽ annis. uixisse sit dictus:
nulli dubuĩ c̃ quatuordecĩ eum annos ui¬
risse post diluuiũ. Et quom̃ uerũ ẽ. quod
octo tantum animȩ. in archa saluȩ factȩ
sint: Restat gͦ ut quomͦ in plerisq: ita &
in hoc sit error in numero: Siquid̾e in he¬
breis et samaritanoꝵ libris. ita scͥptũ rep
nos. ⁊ genuit filios ⁊ filias. & fuerc̃ om̃s dies
his adde sexcentos annos noe. quia in sex

Expanded text:
sala vixisse referatur. Etenim cum esset Mathusala vixisse referatur. Etenim cum esset Mathusala annorum centum sexaginta septem, genuit Lamech. Rursum Lamech, cum esset annorum centum octoginta octo, genuit Noe. Et fiunt simul usque ad diem nativitatis Noe, anni vitae Mathusalae, trecenti quinquaginta quinque. Sexcentesimo autem anno vitae Noe, diluvium factum est. Ac per hoc, habita supputatione per partes, nongentesimo quinquagesimo quinto anno Mathusalae, diluvium fuisse convincitur. Cum autem supra nongentis sexaginta novem annis vixisse 314 sit dictus, nulli dubium est quatuordecim eum annos vixisse post diluvium. Et quomodo verum est, quod octo tantum animae in arca salvae factae sunt? Restat ergo, ut quomodo in plerisque, ita et in hoc sit error in numero. Siquidem et in Hebraeis et Samaritanorum libris, ita scriptum repnos et genuit filios et filias. Et fuerunt omnes dies exaginta novem: his adde sexcentos annos Noe: quia in sexc
Abbreviated transcription (Latin):
mine conuenit. Uixit autem adã ducen¬
tos & uiginti annos. et genuit adimaginẽ
& similitudinẽ suã: & uocauit nomen eiꝰ
sedh. Sciendũ quod usq ad diluuiũ. ubi
in nr̃is codicib ducentorũ & qͦd excurrit
annoꝵ. genuisse quis dr̃. in hebreo habeat.
centum annos: & reliquos qͥ sequunt᷑. fũe¬
runt autem dies adam. post quã genuit
sedh: septingenti: Quia inducentis erraue¬
rant. consequent̾ hic posuit septingentos:
cum in hebreo hic habeat octingentos: &
supra centum. Ee uixit matusala anniᷤ cen¬
tum sexanginta septẽ. & genuit lamech.
Et iuxit mathusala postꝗͣ genuit lamech.
annos octingentos duos. & genuit filioᷤ
ce filias: Et fuerunt omnes dies mathusa¬
le quos urit. anni nongenti sexaginta . ix.
et mortuus ẽ: Famosa questio. & disputa¬
tione omniu̾ ȩccłaꝵ uentilata:
quod iuxta diligentẽ supputationem.
quatuor decĩ annos post diluuiũ mathu¬

Expanded text:
minae convenit. Vixit autem Adam ducenminae convenit. Vixit autem Adam ducentos et triginta annos, et genuit ad imaginem et similitudinem suam, et vocavit nomen ejus Seth. Sciendum quod usque ad diluvium, ubi in nostris coannorum, genuisse quis dicitur, in Hebraeo habeat centum annos, et reliquos qui sequuntur. Fuerunt autem dies Adam postquam genuit Seth, septingenti anni , quia in ducentis erraverant. Consequenter hic posuit septingentos, cum in Hebraeo hic habeat octingentos, et supra centum. Et vixit Mathusala annis centum sexaginta septem, et genuit Lamech. Et vixit Mathusala, postquam genuit Lamech, annos octingentos duos, et genuit filios et filias. Et fuerunt omnes dies Mathusalae, quos vixit, anni nongenti sexagintanovem, et mortuus est. Famosa quaestio, et disputatione omnium Ecclesiarum ventilata, quod juxta diligentem supputationem, quatuordecim annos post diluvium Mathu
Abbreviated transcription (Latin):
terra. naid. ut uulgus nr̃or: putat: seo ex ple¬
tur sententia dĩ quo hucatq illuc uagus
& ꝓfugus oberrat. Et uocauit nomen eiꝰ
sedh. Suscitauit enim mͥ ait. sem̃ aliud ꝓ
abel quẽ oceidit eain: Seoh ꝓpͥe secic id:¬
positio dicit᷑. Quia gͥ posuerit eum ds̃ ꝓ abel.
ꝓpt̾ea sedhadẽ positio appellat᷑. Demq aqͥ¬
la et uocauit inquit nom̃ eiꝰ sedh dicers qͥa
posuit mͥ ds̃ semen alterum Et uocauit no¬
men eiꝰ enos. Hic sꝑauit intiocare nom̃ dñ
dĩ. Quomͦ adam homo inc̾p̃tatur. ita & enos.¬
iuxta ebraicȩ linguȩ uͥaͣrietatẽ homo uel
uir dr̃ Et pulchre quiꝰ hoc uocabulum ha¬
buit. de eo qđ scriptum ẽ. tunc initiũ fuit
inuocandi nomen dm̃. licet pleriq hebreoꝵ
aliud arbiuent᷑ quod tunc pͥmum in nõĩe
Uirum et mulierẽ fecit eos. et benedixit eis.
et uocauit nom̃ eorum adam. idẽ homo.
Hominis autẽ nomen. tam uiro quam fe¬

Expanded text:
terra Naid, ut vulgus nostrorum putat: sed expleterra Naid, ut vulgus nostrorum putat: sed expletur sententia Dei, quod huc atque illuc vagus et profugus oberravit. Et vocavit nomen ejus Seth. Suscitavit enim mihi Deus semen aliud pro Abel, quem occidit Cain. SETH positio dicitur. Quia igitur posuerat eum Deus pro Abel, propterea SETH, id est, positio appellatur. Denique Aquila: Et vocavit, inquit, nomen ejus Seth, dicens: Quia posuit mihi Deus semen alterum. Et vocavit nomen ejus Enos: hic speravit invocare nomen Domini Dei. Quomodo ADAM   homo injuxta Hebraeae linguae varietatem, homo vel vir dicitur, et pulchre, quia hoc vocabulum habuit, quod de eo scriptum est: Tunc initium fuit invocandi nomen Domini. Licet plerique aliud arbitrentur, quod tunc primum in nomine Virum et mulierem fecit eos, et benedixit eos, et vocavit nomen eorum Adam, id est, homo. Hominis autem nomen, tam viro quam fe
Abbreviated transcription (Latin):
uultũ dimittis in c̾ram: Nonne si bene fece¬
ris dimutet᷑ tibi omne delictum: siue ut teo¬
docion ait. acceptabile erit. id ẽ minꝰ tuum
suscipiã ut suscepifr̃is tui: Quod si male
egeris: ilico peccatũ ante uiestibulũ tuũ sede¬
bit: et tali ianitore comitabis. Uerũ quia lib̃i
arbitrii es. moneo ut non tui peccatũ. s tu pecca¬
ni. Et qui interp̾tati sunt: masculino illud
ut erat inhebreo genere transtulerunt: Et
dixit cam ad abel frẽm suũ: subauditur ea
que locutꝰ ẽ dñs:. Suꝑfluũ gͦ est. quod in
samatitanorũ et in nr̃o uolumine repꝑit᷑
transeamꝰ in campũ. Om̃is qui occidit cain:
septẽ iundictas ex solust. Pro septẽ uindictiᷤ.
aquila septemplicit᷑ int̾p̃tatꝰ ẽ: syminachꝰ
septimũ: et theodocion ꝑ ebdomadẽ. Suꝑ
sum. Et habitauit in t̾ra naid: Quod. lxx.
naid transtulerunt. in hebreo nod dicitur
lis & fluctuans: ac sectis incerte. Non est gͥ

Expanded text:
vultum dimittis in terram? Nonne si bene fecevultum dimittis in terram? Nonne si bene feceris dimittetur tibi omne delictum tuum: sive ut Theodotion ait, acceptabile erit: id est, munus tuum suscipiam, ut suscepi fratris tui? Quod si male egeris: illico peccatum ante vestibulum tuum sedebit, et tali janitore comitaberis. Verum quia liberi arbitrii es: moneo ut non tibi peccatum, sed tu peccani. Et qui interpretati sunt, masculino illud ut erat in Hebraeo genere transtulerunt. 312 Et dixit Cain ad Abel fratrem suum. Subauditur ea, quae locutus est Dominus. Superfluum ergo est, quod in Samaritanorum et nostro volumine reperitur, Transeamus in campum. Omnis qui occiderit Cain, septem vindictas exsolvet. Pro septem vindictis, Aquila septempliciter interpretatus est. Symmachus, septimum. Theodotio, per hebdomadem. Super sum. Et habitavit in terra Naid. Quod Septuaginta Naid transtulerunt, in Hebraeo NOD   dicitur: lis et fluctuans, ac sedis incertae. Non est igitur
Abbreviated transcription (Latin):
statꝰ ẽ cam ualde. Unde scire potuit cam. qͦd
ft̃is munera suscepisset ds̃. & sua repudias¬
set: nͥ illa interp̃tatio uera ẽ. quam teodoci
on posuit. Et inflammauit ds̃ suꝑ abel &
ficium deuorandũ solitũ uenire de cȩlo.
& in dedicatione templi sub salomone le¬
gimus: et quando helias in monte car me¬
lo construxit altare. Et dixit dñs ds̃ ad
cain. Quare concidit uultꝰ cuus: non ne si
recte offeras. non recte autẽ dutidas pec¬
casti: Quiesce. Adte conu̾sio eiꝰ. et tudo¬
minab̾is eiꝰ. Necessitate compellimͣ in sin¬
gulis diutiꝰ immorari. Siquide & nunc.¬
ꝑ multo in hebreo alius quam in septua¬
ginta translatorib sensus est. Ait enĩ ds̃ ad
cain. Quare irasceris: &e quare concidit uultꝰ
tuus: Nonne si bene egeris dimittet᷑ tibi: &
si non bene egeris. ante fores peccatũ tuum
sedebit. & ad te societas eiꝰ S tu magis do¬
minare eiꝰ. Quod autẽ dicit hoc ẽ. Quare
irasceris. et inuidiȩ infrẽm liuore cruciatꝰ.

Expanded text:
status est Cain valde. Unde scire poterat Cain, quod fratris munera suscepisset Deus, et sua repudiasset: nisi illa interpretatio vera est, quam Theodotion 311 posuit. Et inflammavit Dominus super Aficium devorandum solitum venire de coelo: et in dedicatione templi sub Salomone legimus, et quando Elias in monte Carmelo construxit altare . Et dixit Dominus ad Cain: Quare concidit vultus tuus? Nonne si recte offeras, non recte autem dividas, peccasti? Quiesce, ad te conversio ejus, et tu dominaberis ejus. Necessitate compellimur in singulis diutius immorari. Siquidem et nunc multo alius in Hebraeo, quam in Septuaginta translatoribus, sensus est. Ait enim Dominus ad Cain: Quare irasceris, et quare concidit vultus tuus? Nonne si bene egeris, dimittetur tibi, et si non bene egeris, ante fores peccatum tuum sedebit? et ad te societas ejus: sed tu magis dominare ejus. Quod autem dicit, hoc est: Quare irasceris, et invidiae in fratrem livore cruciatus,
Abbreviated transcription (Latin):
& flamineã rumpheã quȩ u̾titur. ad custo¬
diendã uiam ligni uitȩ. Aliꝰ multo sensus ẽ
inbebreo. quã hic intelligit᷑ Ait enim. Et eiecit
adam haut dubium quin dñs: & habitare
fecit ante parayfum uoluptatis cherubin &¬

Expanded text:
et flammeam romphaeam, quae vertitur ad custoet flammeam romphaeam, quae vertitur ad custodiendam viam ligni vitae. Alius multo sensus est in Hebraeo quam hic intelligitur. Ait enim: Et ejecit Adam, haud dubium quin Dominus: Et habitare fecit ante paradisum voluptatis Cherubi
Abbreviated transcription (Latin):
transacco. refrigeriũ aurȩ spirantis ostende¬
ret. Suꝑ pectus tuñ et uentrẽ tuum am¬
et uersurias cogitationũ eius aꝑiret. quod
omnes egressus ipsius nequitiȩ eẽnt et frau¬
des. S et quod sequit᷑ t̾ram manducabis.
pro t̾ra aear. scriptum ẽ quod nospossumꝰ
fauillam et puluerẽ dicere. Ipsa seruabit
caput tuum. et tu seruabis eiꝰ calcaneum.
Melius ht̃ in hebreo ipsa conteret caput
tuum: et tu contetes eiꝰ calcantũ. Quia et
nr̃i gressus p̃peduntur a colubro. &. dñs
conterit sathanã sub pedib nr̃is uelocit᷑.
Multiplicans multiplicabo tristicias tuaᷤ
transtulerunt: Maledicta t̾ra in oꝑib tuis.
Oꝑa hic non rtiris colendi ut pleriq putant.
s peccata significat. ut in hebreo habet. & a¬
quila nondiscordat dicens: Maledicta hu¬
mus ꝓpt̾te: et teodocion. maledicta adoma
in trans gressione tua. Et uocauit adam no¬
men uxoris suȩ tutam: quia ipsa ẽ mater
paratysum uoluptatis: Et statuit cherubin

Expanded text:
transacto, refrigerium aurae spirantis ostenderet. Super pectus tuum, et ventrem tuum amet versutias cogitationum ejus aperiret, quod omnis gressus ipsius nequitiae esset et fraudis. Sed et id quod sequitur: Terram manducabis: pro terra aphar scriptum est, quod nos favillam possumus et pulverem dicere. Ipse servabit caput tuum, et tu servabis caMelius habet in Hebraeo: Ipse conteret caput tuum, et tu conteres ejus calcaneum: quia et nostri gressus praepediuntur a colubro: et Dominus conteret Satanam sub pedibus nostris velociter. Multiplicans multiplicabo tristitias tuas transtulerunt. Maledicta terra in operibus tuis. Opera hic non ruris colendi, ut plerique putant, sed peccata significantur: ut in Hebraeo habetur: Et Aquila non discordat, dicens: Maledicta humus propter te. Et Theodotion: Maledicta adama in transgressione tua. Et vocavit Adam nomen uxoris suae, vitam, quia ipsa est mater paradisum voluptatis. Et statuit Cherubim
Abbreviated transcription (Latin):
condidat. Et legitur in hebteo. Plantauerat
autem dñs ds̃ paraddysũ in eden apͥncipio.
nus. Pro carbunculo &e lapide prassino.
E sumpsit dñs ds̃ hominẽ. & posuit eũ
in parahyso uoluiptatis. Pro uoluptate:

Expanded text:
condiderat, sicut et legitur in Hebraeo: Plantaverat condiderat, sicut et legitur in Hebraeo: Plantaverat autem Dominus Deus paradisum in Eden, a principio. nus. Pro carbunculo et lapide prasino, Et sumpsit Dominus Deus hominem, et posuit eum in paradiso vo
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Et congregationes aquaꝵ uocauit
maria. Notandum qđ om̃is congregatio
aquaꝵ siue salsȩ sint siue dulces: iuxta¬
idioma lingue hebraice. maria uuncu¬
pentur. F rustra gͥ porphiriꝰ ȩtiangłistas
ad faciendũ ignorantib miracłm. eo qđ
dñs suꝑ mare ambulauerit. ꝓlacu gene¬
sareth. mare appellasse caliunniat᷑: cum
omnis lacus et aquaꝵ cong̾gatio. maria¬
habet die septima. Artabimꝰ gͥ iudeos qũ
bato: complens oꝑa sua ineo. et benediceis
orientẽ. Pro paradiso in hebreo hortum¬
octum habet idẽ. gan. Porro eden deliciȩ
int̃p̃tant᷑: pro quo summachus transtulit
paracdhysũ florentẽ. Hocnon qđ sequitur
contra orientẽ. in hebreo mẽccedẽ scͥbit᷑
quod aquila posuit a noapx tis e.ni. & nos
ab exordio possumꝰ diccit. Simmachus uͦ¬
ipsum ñ orientẽ. sed pͥncipiũ significat. Ex
quo manifestissime compbat᷑. quod priꝰ qͣm
celum & t̾ram ds̃ faceret. paradysum ante

Expanded text:
tur . Et congregationes aquarum vocavit tur . Et congregationes aquarum vocavit maria. Notandum quod omnis congregatio 307 aquarum, sive salsae sint, sive dulces, idioma linguae hebraicae, maria nuncupentur. Frustra igitur Porphyrius evangelistas ad faciendum ignorantibus miraculum, eo quod Dominus super mare ambulaverit, pro lacu Genesareth mare appellasse calumniatur, cum omnis lacus et aquarum conghabet diem septimum. Arctabimus igitur Judaeos, qui bato, complens opera sua in eo, et benedicens orientem. Pro paradiso, in Hebraeo hortum habet: id interpretantur, pro quo Symmachus transtulit, paradisum florentem. Nec non quod sequitur, contra orientem, in Hebraeo mimizra scribitur, quod Aquila posuit ἀπὸ ἀρχῆς et nos, ab exordio, possumus dicere. Symmachus vipsum non orientem, sed principium significat. Ex quo manifestissime comprobatur, quod priusquam coelum et terram Deus faceret, paradisum ante
Abbreviated transcription (Latin):
scłm uerbi translationẽ de xp̃o accipi po¬
test: qui tam inipsa fronte geneseos quȩ
caput libroꝵ omniũ ẽ. quam etiã in pͥnci¬
pio iob̃is euangłiste. cȩli et t̾rȩ conditor ap¬
pellat᷑. Unde et in psalterio de se ipse ait.
ipsum facta sunt: & sine ipso factum est
quod apud hebreos liber hic bresith uoce¬
tur hanc habentes ⁊ consuetudinẽ: ut
uoluminib ex pͥncipiis corũ nomina impo¬
nant. Q sp̃c dĩ ferebatur suꝑ aquas. Pro eo
quod in nr̃is codicib scͥptum ẽ ferebatur.
in hebreo habet merefech: quod nos appel¬
lare possumꝰ incubabat. siue confouebat:
in similitudine uoluctis. oua calore ani¬
mantis. Ex quo intelligimꝰ non de spirita
mundi dici. ut non nulli arbitrant᷑: sed
de sp̃u scõ. qui et ipse uituficator omniũ a
pͥncipio dicit᷑: Si autẽ inuificator: conse¬
quent᷑ et conditor. Quod si conditor: et
ds̃. Emutes enim ait sp̃m tuũ & creabun¬

Expanded text:
secundum verbi translationem de Christo accipi posecundum verbi translationem de Christo accipi potest: qui tam in ipsa fronte Geneseos, quae caput librorum omnium est, quam etiam in principio Joannis Evangelistae, coeli et terrae conditor approbatur. Unde et in Psalterio de seipso ait: Iipsum facta sunt, et sine ipso factum est quod apud Hebraeos liber hic BRESITH vocatur: hanc habentes consuetudinem, ut voluminibus ex principiis eorum nomina imponant. Et Spiritus Dei ferebatur super aquas. Pro eo quod in nostris codicibus scriptum est, ferebatur, in Hebraeo habet MEREFETH  , quod nos appellare possumus, incubabat, sive confovebat, in similitudinem volucris, ova calore animantis. Ex quo intelligimus, non de spiritu mundi dici, ut nonnulli arbitrantur, sed de Spiritu Sancto, qui et ipse vivificator omnium a principio dicitur. Si autem vivificator, consequenter et conditor. Quod si conditor, et Deus. Emitte enim, ait, Spiritum tuum, et creabun
Abbreviated transcription (Latin):
quod cũ in omeliis stus. qͣs ad uulgũ
loquit᷑ communẽ editionẽ sequatur.
indomis id ẽ indisputatione maiori.
hebraica ueritate suꝑatꝰ et suorũ cireun¬
datus agminib. interdum lingue ꝑe¬
grinȩ querit auxilia. Hoc unũ dico.
quod uellem cũ inuicdia nominis eius.
habere etiam scientiã scͥpturaꝵ: flocci
pendens imagines umbrasq laruarũ.
& in angulis garrire tenebrosis. Explicit
Pleriq estimant sicut in altercatione qͦq
iasonis et papisei scͥptum ẽ. et tertullianus
inlibro contra praxeum lisputat. nec ñ
hylariꝰ in expositione cuiꝰdã psalmi. affir¬
mat: in hebreo haberi. infilio fecit ds̃ ex¬
lum et tram. Quod falfum ẽẽ ipsius rei
ueritas comꝓbat. Llam et septuaginta
interp̃tes. et simmachus. et theodotio.
inpͥncipio transtulerunt: & in hebreo
scͥptum est ħresith. quod aquila int̾p̾tat᷑
in filio. Magis autẽ scd̾m sensum. quam

Expanded text:
quod cum in homiliis suis, quas ad vulgum quod cum in homiliis suis, quas ad vulgum loquitur, communem editionem sequatur: in tomis, id est, in disputatione majori, Hebraica veritate superatus, et suorum circumdatus agminibus, interdum linguae peregrinae quaerit auxilia. Hoc unum dico, quod vellem cum invidia nominis ejus habere etiam scientiam Scripturarum, flocci pendens imagines umbrasque larvarum,et in angulis garrire tenebrosis. INCIPIT Plerique existimant, sicut in Altercatione quoque Jasonis et Papisci scriptum est, et Tertullianus in libro contra Praxeam disputat: necnon Hilarius in expositione cujusdam Psalmi affirmat, in Hebraeo haberi: In filio fecit Deus coelum et terram: quod falsum esse, ipsius rei veritas comprobat. Nam et Septuaginta Interpretes, et Symmachus, et Theodotion, in principio, transtulerunt. Et in Hebraeo scriptum est, BRESITH  ; quod Aquila interpretatur, in filio. Magis itaque secundum sensum quam
Abbreviated transcription (Latin):
septuaginta intͣp̃tes ut inuidi lacerant.
erroris arguimus: nec nr̃m laborẽ illoꝵ
rep̃hensionẽ putamus: cũ illo ptholo¬
turis prodere noluerint. et maxime ea
quȩ xp̃i aduentum pollicebant᷑ ne ui¬
detentur iudȩi & alterum dm̃ colere
quos ille platonis sectator. magni ideireo
faciebat. quia unũ dm̃ colere dicerent᷑
Sed et ȩuangłistȩ. dominꝰ quoq nrͣ atq
saluator. nec non et paulus apłs. multa
quasi de uet̾i testamento ꝓferunt. quȩ in
nt̃is codicib non habentur: suꝑ quibus
in suis locis plemiꝰ disseremus: Ex quo per
libros moysi translatos refert. quos nosqͦ
confitemur plusquã ceteros: cũ hebraiciᷤ
consonare. S et hii qui postea int̾¬
pretes extiterunt. aquilã loqͦr &
simmacũ. et theodotionẽ: longe aliter
hab ent quam nos legimus. Ad extremũ.
quod etiam obtrectatores nr̃os placare
potest: ꝑ egͥnȩ merces tantũ uolentibus
magnis. meo nomine inuidiosius est.

Expanded text:
Septuaginta Interpretum, ut invidi latrant, Septuaginta Interpretum, ut invidi latrant, errores arguimus: nec nostrum laborem, illorum reprehensionem putamus: cum illi Ptoleipturis sanctis prodere noluerint, et maxime ea quae Christi adventum pollicebantur: ne viderentur Judaei et alterum Deum colere: quos ille Platonis sectator magni idcirco faciebat, quia unum Deum colere dicerentur. Sed et Evangelistae, et Dominus quoque noster atque Salvator, necnon et Paulus Apostolus, multa quasi de veteri Testamento proferunt, quae in nostris codicibus non habentur. Super quibus in suis locis plenius disseremus. Ex quo perslibros Moysi translatos refert: quos nos quoque confitemur, plus quam caeteros cum Hebraicis consonare. Sed et hi qui postea interpretes exstiterunt, Aquilam loquor, et Symmachum, et Theodotionem, longe aliter habent, quam nos legimus. Ad extremum quod etiam obtrectatores nostros placare potest peregrinae merces tantum volentibus magnis, meo nomine invidiosius est,
Abbreviated transcription (Latin):
tudo emulos habet: feriuntq sũmos
fulgura montes. Me uero procul abur
rem obsecro. siquis tamen hec quoq siqͥs
disposui scribere. non querat eloquentiã:
non oratoriũ leporẽ: sed magis inimicis
ꝓnobis ipse respondeat. nouo oꝑi ueniam
concedendã. Ut enim nos humiles atq: pau¬
perculi. nec habemus diuitias. nec oblata ᷤᷤ
dignamur acciꝑe: ita et illi nouerint. ñ
Studii eigo nr̃i erit uel eorum qui de li¬
bris hebraicis uaria suspicant᷑ errores re¬
pellere: uel ea quȩ inlatinis & grecis codi¬
cibus scatere uidentur. auctoritati suȩ red¬
dere: ethimologias quoq rerũ. nominũ
atq regionum. quȩ in nr̃o ser mone ñ re¬
sonant. uer nacula lingue explanare ra¬
tione. Et quo facilius emendatio cognos¬
catur. ipsa pͥmum ut apud nros sunt
testimonia ꝓponemꝰ. ex collatione eoeũ
quȩ sequent᷑. quid in illis aut minus. aut
plus. aut aliter sit indicantia. Neq uͦ

Expanded text:
tudo aemulos habet, feriuntque summos tudo aemulos habet, feriuntque summos Fulmina montes . Me vero procul ab urrem obsecro, . . . . si quis tamen haec quoque, si quis. disposui scribere, non quaerat eloquentiam, non oratorum leporem; sed magis inimicis pro nobis ipse respondeat, Novo operi veniam concedendam. Ut enim nos humiles atque pauperculi, nec habemus divitias, nec oblatas dignamur accipere: ita et illi noverint, non Studii ergo nostri erit, vel eorum, qui de libris Hebraicis varia suspicantur, errores refellere: vel ea quae in Latinis et Graecis codicibus scatere videntur, auctoritati suae reddere; etymologias quoque rerum, nominum atque regionum, quae in nostro sermone non resonant, vernaculae linguae explanare ratione. Et quo facilius emendatio cognoscatur, ipsa primum, ut apud nos sunt, testimonia proponemus, et ex collatione eorum quae sequuntur, quod in illis, aut minus, aut plus, aut aliter sit, indicabimus. Neque vero
Abbreviated transcription (Latin):
librorum debebam secuturi
oꝑis argumenta ꝓponere: co¬
gor prius respondẽ maledicis. terentii qͥp¬
piam sustinens: qui comediarũ ꝓlogos in
defensionem sui. scenis dabat: Urgebat eñĩ
luciꝰ lanuinus. ñro luscio sumlis: &e quasi
publici erarii furem. poetã criminabatur.
Hoc idem passus ẽ abemulis. & mantua¬
nus uates: uit cũ quosdã uersus hometi
transtulisset adu̾bum. compilator ueterũ
diceret᷑. Quib ille respondit: magnatum
ẽe uitͥũ clauam hercul extorquere ce ma¬
nu. Sed et tullius. qui in arce eloquentiȩ
stecit. rex oratorum. & latinȩ lingue illustra¬
tor: repetundatũ accusatur agrecis: Non
mirũ ergo. si contra me paruũ homuncu¬
lum. in munde suesgrunniant. & pedib
margaritas cunculcent: cum aduersum
doctissimos iuros. & qui gła inuidiã su¬
ꝑare debuerant. liuor exarserit. Uerum
hoc illis merito accidit: quoꝵ intbeatͥs
curia. contione pro rostris. eloquentia ꝑ¬
conabat. Semꝑenim in propatulo forti¬

Expanded text:
librorum debebam secuturi operis argumenta proponere, cogor prius respondere maledictis, Terentii quippiam sustinens, qui comoediarum prologos in defensionem sui scenis dabat. Urgebat enim eum Luscius Lanuinus, nostro Luscio similis, et quasi publici aerarii poetam furem criminabatur. Hoc idem passus est ab aemulis et Mantuanus vates, ut cum quosdam versus Homeri transtulisset ad verbum, compilator veterum diceretur. Quibus ille respondit, magnarum esse virium, clavam Herculi extorquere de manu. Sed et Tullius, qui in arce eloquentiae Romanae stetit, rex oratorum, et Latinae linguae illustrator, repetundarum accusatur a Graecis. Non mirum ergo si contra me parvum homunculum immundae sues grunniant, et pedibus margaritas conculcent, cum adversus doctissimos viros, et qui gloria invidiam superare debuerant, livor exarserit. Verum hoc illis merito accidit, quorum in theatris, curia, concione, pro rostris eloquentia pertonabat. Semper enim in propatulo forti
Abbreviated transcription (Latin):
uero. qui paracdysum florentẽ pauloante
sonat. In quacũq autẽ die comedis ex eo.:
morte morier is: Melius int̾p̾tatus ẽ simma¬
chus: dicens mortalis eris. Eẜ misit dñs ds̃
ertasin suꝑ adam. Pro. e rt aci. id est m̃tis

Expanded text:
vero, qui « paradisum florentem ante s sonat. In quacumque autem die comederis ex eo, morte morieris. Melius interpretatus est Symmachus dicens, mortalis eris. Et misit Dominus Deus ecstasim super Adam. Pro ecstasi, id est, mentis
Abbreviated transcription (Latin):
naturam. ipse etiã suꝑ cȩloꝵ cȩlos ascendit:
qui sedet ad dexteram patͥs. Considandũ ẽ
plurali numero cȩlosdictos inuenies. dũ
legatur in pͥncipio fecit ds̃ celũ & t̾ram: cũ
tam̃ pluralit̃ dicti gli legant᷑ ce tr̃e. Modus

Expanded text:
naturam: ipse etiam super coelorum coelos ascendit, naturam: ipse etiam super coelorum coelos ascendit, qui sedet ad dexteram Patris. Considerandum est plurali numero coelos dictos invenies, dum legitur: In principio fecit Deus coelum et terram, cum tamen pluraliter d