comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tates eon pelle cos ab
hereditate et̾na que ui¬
dendo deum possidetur.
litatẽ peĩcoꝵ. expellen¬
tur plus minus ue. sõ¬

Expanded text:
tates eorum, pelle eos ab haereditate aeterna, quadendo Deum possidetur. alitatem peccatorum, expellentur plus minusve.
Abbreviated transcription (Latin):
dite s int̾ende. qr fides catholica ñ duos aut tres
deos predicat s ipsamtrinitatẽ unũ deum. non
ut ead̾ trinttas simul possit aliqñdo ꝑat᷑. aliq̃n
⁊ a scilla lib̾ab̾is. Qd̾ it dixit unũ lib̾at teabar¬
uo. qd̾ dixit sumus lib̾at te a sabellio. Si unum
g ñ diuersum. si sumus. g̾ ⁊ pater ⁊ filius. Sum¬
it ñ det̾minate dic̾et de uno. nec unũ de diuerso.
Erubescant gͦ sabelliam qui dicunt ipsum ẽe
sum.arriamuero dñt aliudc̃ẽ patrem. aliud
fĩ ium. ñ unam sub̾am s diras. patrem maio
lice.Una it ⁊ suba patris ⁊ filii. ainaduuntas
una coet̾uitas. perfetta equalitas. nlła dissi¬
militudo. Si gcredis alium ẽẽ xp̃m apatre.in
aliquo tñ distantẽ scd̾ naturã. a caribdi sabellii
euasisti. s inscilleis scopulis arrũ naufragasti
inmedio gͦ nauiga.Utrũq ꝑuulosũ latus
deuita. ⁊ dic pater pat̃ ÷. ⁊ filius filiꝰ ÷. alius pa

Expanded text:
dite, sed intende. Quia fides catholica non duos aut tres deos praedicat, sed ipsam Trinitatem unum Deum; non ut eadem Trinitas simul possit aliquando Pater, aliquet a Scylla liberaberis. Quod enim dixit unum, liberat te ab Ario; quod dixit sumus, liberat te a Sabellio. Si unum, ergo non diversum; si sumus, ergo et Pater et Filius. Sumus non determinate diceret de uno, nec unum de diverso. Erubescant ergo Sabelliani, qui dicunt ipsum essesum. Ariani vero dicunt aliud esse Patrem, aliud Filium: non unam substantiam, sed duas: Patrem majoia Patris et Filii, et una divinitas, una coaeternitas, perfecta aequalitas, nulla dissimilitudo. Si igitur credis alium Christum esse a Patre in aliquo tamen distantem secundum naturam, a Charybdi Sabellii evasisti; sed in Scyllaeis scopulis Arii naufragasti. In medio ergo naviga, utrumque periculosum latus devita, et dic: Pater, Pater est, Filius, Filius:. alius Pa
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a fecit auersio. Meliꝰ
ũti. in quo sentit laborẽ. durum ÷ i ⁊ laboriosũ
ad serenitatẽ ⁊ mͣquillitatẽ dumelucis a ter¬
renar cupsditatum caligne retorqueri. Uñ p̃ꝙͣ
sam tͣanqͣ. inherentem perplexitatib ħ scłi et¬
spinas quasdam dilaccrantiũ desidioꝵ in ip̃a

Expanded text:
Meliusti: in quo sentit laborem. Durum enim est, et laboriosum renitatem et tranquillitatem divinae lucis a terrenarum cupiditatum caligine retorqueri. Unde, possam, tanquam inhaerentem perplexitatibus spinas quasdam dilacerantium desideriorum in ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
nullus uidet insi p̃e qui prospicit corda .i. dẽ ip̃e
.s. quid quẽq deleccet. qr finis cure ⁊ cogitatõĩs:
nib ÷ generandi uoluptas. per q̃m in hanc crũp¬
nosam ⁊ fallacisleticie uitã ꝑ prolis successio
que sũt indictis ⁊ factis possunt indere hoĩes. s
quo aĩofiant. ⁊ quouenire cupiant. solus d̾s̃ iu¬
det. Quicum iudet corẽe incelo ⁊ ñ delectarũ car¬

Expanded text:
nullus videt nisi ipse qui prospicit corda, id est Deus.scilicet quid quemque delectet, quia finis curae et cogitationis nibus est generandi voluptas, per quam in aerumnosam, et fallacis laetitiae vitam, per prolis successioquae sunt in dictis et factis, possunt homines videre; sed quo animo fiant, et quo venire cupiant, solus Deus videt, qui cum videt cor esse in coelo, et non delectari
Abbreviated transcription (Latin):
runt phaom falsum ꝓfiliis hebrcoꝵ seruatis. ħ
aut̃ mendatia ñre s indolo ł indole landant᷑.¬
.i. qui sic mentiuntur ñ mendaciumin cis sed
dolus .i. pͣrudentia uł indoles laudatur. qr qͥ
sic s̃olummͦ m̃itiuntur increbunt᷑ aliq̃n ab oĩ
mendatio lib̾ari. est ⁊̃ aliudm̃datii gemis.¬

Expanded text:
runt Pharaoni falsum, pro filiis Hebraeorum servatis . Haec autem mendacia non re, sed in dolo, vel indole laudantur. Qui sic mentiuntur, non mendacium in eis, sed dolus, id est prudentia vel indoles laudatur, quia qui sic solummodo mentiuntur, merebuntur aliquando ab omni mendacio liberari. Est etiam aliud mendacii ge
Abbreviated transcription (Latin):
tem synagegam rogte. in al. de illi subtrahendo
abillo ioco. exur. in pre. ubi precatur xͥ resiurectio
tus efficere resurgendo.⁊ hoc in precepto implendo
sti facias hoĩss adimplere. ⁊ hocinde seqr̃. qr syna.¬
po .i. de diuersisppłis. uel specialit᷑ de uideis circũd̾
te. amando uel ꝑseq̃ndo. sicut ante dictũt. ⁊ p̃p
qua locumi nonĩnems. regredere in al .i. subtrahe

Expanded text:
tem Synagogam regredere in altum te illi subtrahendo,ab illo loco: Exsurge in praecepto, ubi precatur Christi resurrectiotus efficere, resurgendo. Et hoc, in praecepto implendo,sti, facias homines adimplere. Et hoc modo sequitur, quia est de diversis populis, vel specialiter de Judaeis. Circumdabit te, amando vel persequendo, sicut ante dictum est. Et qua locum non invenis, regredere in altum, id est subtrahe
Abbreviated transcription (Latin):
de p̃senti. partĩ de futuro. Scutũ it ꝗd̾a totun
corpusmunit ⁊ caput coronat. sta gratuita dĩ
uoluntas que nos uocat ÷ defensio hic ꝯtraoĩa.
⁊ infuturo corona ut clipeus capiti aptatus co¬
rona ÷ cordi defensio. ⁊ est. Dñe coro.n. ait scuto

Expanded text:
de praesenti, partim de futuro. Scutum enim quod a rocorpus munit, caput coronat. Ita gratuita Dei voluntas, qui nos vocat, est defensio hic contra omnia, et in futuro corona, ut clypeus capiti aptatus, corona est, cordi defensio. Et, Domine coronasti
Abbreviated transcription (Latin):
cõmitiit᷑. ut auileum mortis mortẽappellemuᷤ
eo qd̾ mortemgñet. Aculeus it mortis pectin est.
in quoĩmemor est dei qui precepta etꝰ ꝯtemp¬
uit. infernumaut̃ dicit cecitatemaĩ ꝙͣ. incur¬
rit quis cum desperat. Eecitas enĩ desperationis
peccantẽ .i. morientẽ excipit. ⁊ ĩuoluit ut detͣ

Expanded text:
committitur, ut aculeum mortis mortem appellamus, eo quod mortem generet. Aculeus enim mortis peccatum est, in quo immemor est Dei, qui praecepta ejus contemnit. Infernum autem dicit caecitatem animi quam incurrit quis cum desperat. Caecitas enim desperationis, peccantem, id est morientem excipit et involvit, ut detur
Abbreviated transcription (Latin):
ditas affiri iatur.a qua emula excluditur. unde¬
domo. Eccła uero ÷ que hereditatẽ .i. uitam eternã¬
ficare fidelos de hereditate habenda. Modus. triper¬
titus ÷ p̃s. Primo agit de hereditate q̃. sibipetit.¬
alliciant p̾mia ibi. ⁊̃ letentur. Hoc modo distingͥ
cundo intelligit q̃ impediunt ea aduidendũ
deum. uelut se auditam cognoscat ibi. õm ad
te orabo. tertio ꝓmittit se futurã dei domũ ibi.¬

Expanded text:
ditas affirmatur, a qua aemula excluditur. Ecclesia est, quae haereditatem, id est, vitam aeternaficare fideles de haereditate habenda. Modus: tripartitus est psalmus: primo, agit de haereditate quam sibi petitilliciant praemia; ibi, Et laetentur. Hoc modo distinguicundo, ut intelligat quae impediunt eam ad videndum Deum, vel ut se exauditam cognoscat, ibi, Quoniam ad te orabo; tertio, promittit se futuram Dei domum, ibi
Abbreviated transcription (Latin):
te: Si quid̾ dens habitat lũcẽ inaccescibilẽ. hee
ꝯturbante solem interiorẽ .i. sap̃iam dei ñ pot̃
udere. ⁊ q̃ĩ cccasũ in sepati arbitratur mens.
quesua ꝑturbatõe illum uidere non sinitur.
ad deum se ꝯuertentium. aquib separatur õis

Expanded text:
te? Siquidem Deus habitat lucem inaccessibilem: hae turbante solem interiorem, id est sapientiam Dei, non potest videre, et quasi occasum in se pati arbitratur mens quae sua perturbatione illum videre non sinitur. a
Abbreviated transcription (Latin):
distractionẽ. cum aĩa t̃ꝑalio dedita sem̃ꝑ exardos¬
cit. cupiditate. nec uacare pot̃. s młtiforim ⁊ erũp¬
nosa cogitõe distracta. simplex bonũ non sinitur
uidere. istigĩnumeris fantasinatib distracti:
ñ in simplicitate cordis ouet̃c simplex bonum
agentes ꝯtra hoc qd̾ preceptum: Sentite de dño

Expanded text:
alibus dedita semper exardescit cupiditate, nec vacare potest, sed multiformi et aerumnosa cogitatione distracta. Simplex bonum non sinitur videre. Isti ergo innumeris phantasmatibus distracti, non in simplicitate cordis quaerunt simplex bonum, agentes contra quod praeceptum est: Servite Domino
Abbreviated transcription (Latin):
aĩe ÷. qua deo similes
illudlumen ut sigũ¬
lum cere. Uultus ergo
dei rõ nr̃a accipitur.¬
rationis cgnosctũr dus. ⁊ sicut iuiltus ⁊ foꝵ¬
nitate alius alii assimilatur. itaperrationem
nos deo similes sumꝰ scd̃ ild̾. fecit dẽ hoĩem ad y¬

Expanded text:
ae est, qua Deo similes illud lumen, ut siglum cerae. Vultus ergo Dei, ratio nostra accipiturrationis, cognoscitur Deus, et sicut vultus conformitate alius alii assimilatur, ita per rationem nos Deo similes sumus, secundum illud: Fecit Deus hominem ad
Abbreviated transcription (Latin):
ut lapis in edificium. Hic notatur libere sarre
.i. ecclesie receptio sicut supra ancille exclusio:
oꝑib bons ⁊ orõib appropinquo oransut sĩ
in cuis edificio hoc dicitur de progressu qui est.
priꝰꝙͣ detur ꝯsũmatio. Ad orabo dico in timore
tuo qui÷ magnũ presidiũ ꝑficientib ad salu

Expanded text:
ut lapis in aedificium. Hic notatur liberae Sarae, id est Ecclesiae receptio, sicut supra ancillae exclusio,operibus bonis et orationibus appropinquo, orans ut sim in ejus aedificio. Hoc dicitur de progressu, qui est prius quam detur consummatio. Adorabo dico, in timore tuo, qui est magnum praesidium proficientibus ad salu
Abbreviated transcription (Latin):
morte ñ occiditur aĩa sua .i. iusti tacentisł al
corpore alt̾ius aĩam suam occidat. Non: i cul¬
pa uerum aliqn tacere.ut ⁊ dñs in euͣgłio os¬
tendit discipulis suis dicens. Multa habeouo¬
bis dicere quȩ ñ potestis. por .m. Islud auit̃ ubin̾
; duplex corñ debet diti mendaciũ. ut ũbi gr̃a.

Expanded text:
morte non occiditur anima sua, id est justi tacentis, vel corpore alterius animam suam occidat. Non est enim culpa verum aliquando tacere, ut et Dominus in Evangelio ostendit discipulis suis, dicens; Multa habeo vobis dicere, quae non potestis portare modo . Illud autem ubi non est duplex cor, non debet dici mendacium.
Abbreviated transcription (Latin):
toꝑpñiam ueti hoĩe sacrificiũiusticie sid̾ rege¬
nerationẽ noũi hõĩs offerat᷑ deo. qr sic se offert
casigni ꝯfricante manib sequatur pentecostes.
qͣndonouos panes de noiis messib offerebant. qͥ¬
Sic sperate indo. bõna et̾na. Non it hic ea reupi¬
etis. S qr ippx aliquis: qui diligat in tĩor a bona. q̃
sola diligenda sunt. ccceris aũ ad noc̃citatẽ utend̾¬
ipsi dubitant ⁊ desperant. ⁊ d̾eoq dñt. Qͥs nouit
siuera sint: :Aut quisuenit ab inferisut istanũ¬

Expanded text:
tentiam veteri homine, sacrificium justitiae secundum regenerationem novi hominis offeratur Deo, quia sic se offert cas igni confricantes manibus, sequatur Pentecoste, quando novos panes de novis messibus offerebant. Qsic sperate in Domino, dona aeterna. Non enim hic ea recipietis, sed quia vix aliquis est qui diligat interiora bona, quae sola diligenda sunt; caeteris autem ad necessitatem utendipsi dubitant et desperant. Ideoque dicunt: Quis novit si vera sint? aut quis venit ab inferis, ut ista nun
Abbreviated transcription (Latin):
.me. i. cordis affectũ.¬
quo ad te clamo.quo
clamabat moyses ta
bñ oftendit᷑ qd̾ sp̃ualis ÷ slamor ñ uocalis qui
intłłr. uñ ⁊ auris dei non corporeum instrumẽ

Expanded text:
est cordis affectuquo ad te clamo, Aug. quod clamabat Moyses tacne ostenditur quod spiritualis clamor est, non vocalis, itur. Unde et auris Dei, non corporeum instrument
Abbreviated transcription (Latin):
clementiam. humili
appropinquat deus nõ
tali inclinat deus diui¬
tiñ inclinat. Custo¬
stodi ab omnib scand

Expanded text:
clementiam. Humili appropinquat Deus, nonTali inclinat Deus; diviti non inclinat. stodi ab omnibus scand
Abbreviated transcription (Latin):
totus affectus cordis ad orand̾ deum colli¬
gitur. portat aũt̃ deus hominem ⁊ expect¬
tra habimdantem iniquitatem nr̃am muo¬
ostenditur .i. nõ exe
us fuit ut uox sup¬
plicationis ascẽde¬
mel. ret cum dixit. Ineli¬
na aurem. deindero¬
gatus audiret cum dixit. exaudi me. nũc
condi. sicut per aures aliquid infigitur co
mee deprecationi.deinde causaaudiendi:

Expanded text:
totus affectus cordis ad orandum Deum colligitur. Portat autem Deus hominem et exspecttra abundantem iniquitatem nostram, invostenditur, id est non exeaus fuit ut vox supplicationis ascenderet, cum dixit: Inclina aurem; deinde rogatus, audiret cum dixit: Exaudi me; nunc condi, sicut per aures aliquid infigitur cormeae deprecationi. Deinde causa audiendi s
Abbreviated transcription (Latin):
liberum suum ut fuit adam. sperautem in te
tuum uoluntas tua est. Ascendis amando. des¬
cendis negligendo. ft̾aᷤᷤ
gai deum. Non emĩ sic
tudo. yide ascensum .s.
clamans. tandem lera¬
tus ad dcum. Cq̃grua
serere clamantis. letifi¬

Expanded text:
liberum suum, ut fuit Adam, sperantem in te, tuum voluntas tua est. Ascendis amando, descendis negligendo. Stans gas Deum. Non enim sic tudo. Vide ascensum, sciclamans, tandem levatus ad Deum. Congrua serere clamantis, laetifi
Abbreviated transcription (Latin):
tum tedio mundane
amaritudinis ⁊ mitis
hiis quos expettat por¬
tans hoĩemdonec per
eum. qui auolaret a semsi
a domino portaretur. multa enĩ
nis cogitationib itaut iuxstet corad d̃m su
um ut loquatur ci orando. Qñn oras deo loq̃riᷤ
q̃n legis deus loq̃r tibi. Surrepentib aut̃ fan¬
tasmatib malarum cogitationum quodam¬
modo cor hoĩs fugit a se nec inuenit cancellos
dd̾. inucm cormeum ut orarem ad te. o.d̾ solõ
audit deus. inuenisse se dicit cor suum quast¬

Expanded text:
tum taedio mundanae amaritudinis, et mitis. His quos exspectat portans hominem, donec perficiat eum, quia ariolaret a se, nisi a Domino portaretur. Multa enim nis cogitationibus, ita ut vix stet cor ad Deum suum, ita ut loquatur ei orando. Quando enim oras, Deo loquereris. Quando legis, Deus loquitur tibi. Subrepentibus autem phantasmatibus malarum cogitationum quodammodo cor hominis fugit a se, nec invenit cancellos,dicit: Inveni cor meum ut orarem ad te . Quod solum audit Deus. Invenisse se dicit cor suum, quas
Abbreviated transcription (Latin):
runt ñ tm̃ tenere ⁊ ligare sed ĩ oecidere xp̃m.¬
hoc dicendo sit clamando xp̃c tlisformat in se
membra sia. inembris siuis dat formam
ment. ne cedant miquitati negantes timore
mortis ultra ꝙͣ ñ hñt mali quideis facianti⁊¬

Expanded text:
runt non tantum tenere et ligare, sed etiam occidere Hoc dicendo, sic clamando Christus transformat in se membra sua, id est membris suis dat formam ment, ne cedant iniquitati timore mortis, ultra quam non habent mali quid eis faciant
Abbreviated transcription (Latin):
cipiens. Dixi .i.in corde delib̾aui. nibi sapien¬
tespruis deliberant ꝙͣz
loquantur. adeo prius
lud exponendo subdit.
custodiã. hõc dicit qͥ a
forsan lapius iã fũat
onez ⁊ uerba. auas dito

Expanded text:
id est, in corde deliberavi, ubi sapientes prius deliberant, quam loquantur. Ideo prius it illud exponendo subdit: Custodiam. Hoc dicit Aug., quia forsan lapsus jam fuerat ones et verba. Vias dico
Abbreviated transcription (Latin):
ne xp̃i qui cõmutabuntur de malo in bonũ.
de timore ad securitatem. de mundo ad celum.
⁊ est p̃s iste quartus eoꝵ quilatins de passione
⁊ resurrectione xp̃i agunt. int̾ monet ad lau¬
dem ꝓ facta cominutatione. modꝰ .u. sic̃t par¬
titiones. Primo precatur saliuis fieri. qr ml¬
ta patitur qͣntum ad se gratis. s que alius ra¬
puit ipse soluit. Scdõ que soluent expoñ. ibr
ĩbi. Egouero. iiͦii. ꝯtra aduersarios ꝓphetat.
ibi fiat mensa.uͦ. dispensationem incarnati¬
onis ⁊̃ scttatem ppositi cponit ib. Egosum pa

Expanded text:
ne Christi, qui commutabuntur de malo in bonum, de timore ad securitatem, de mundo ad coelum. Et est psalmus iste quartus eorum qui latius de passione et resurrectione Christi agunt. Intentio: Monet ad laudem pro facta commutatione. Modus: Quinque sunt partitiones, Primo precatur salvus fieri, quia multa patitur quantum ad se gratis, sed quae alius rapuit, ipse solvit. Secundo quae solverit exponit, ibi, ibi, ego vero. Quarto contra adversarios prophetat, ibi, fiat mensa. Quinto dispensationem incarnationis et sanctitatem propositi exponit ibi, ego sum pa
Abbreviated transcription (Latin):
aluum me fac ds̃. Eytulus.
infinem prohiis qui cõmu¬
in malum. qua cõmutatus
riuntur. altera de malo in bo¬
num. qua cõmutantur fideles de malo in boñ

Expanded text:
alvum me fac, Deus. Titulus: In finem pro iis qui commuin malum, qua commutatus riuntur; altera de malo in bonum, qua commutantur fideles de malo in bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
do .i. dolosa uerba fal¬
laciemuinistrat. aliud
ĩ corde gestantiũ alid̾
ore ꝓmentium. Pre¬
agit deceleri fine mi¬

Expanded text:
d est, dolosa verba fallaciae ministra, aliud in corde gestantium, aliud in ore promentium. Deus. De celeri fine ini
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s inuoluens ⁊ dr̃ apastu. qi pastulentia. hic ÷
amor dñandi quo uix caret aliquis. uel cathedra
pest᷑ accomodatiᷤ accipit᷑ praua ⁊ ꝑniciosa doctri¬
na quent cancer serpit. ⁊ est in eatħ .pe. ⁊c̃ .i.ñ

Expanded text:
itur a pastu, quasi pastulentia. Hic est amor dominandi quo vix caret aliquis. Vel, cathedra pestilentiae, accommodatius accipitur prava, et perniciosa doctrina, quae ut cancer serpit. Et est in cathedra
Abbreviated transcription (Latin):
ne reprehendatur co qd̾
contra pauperẽ fecerit
oppressit iusticiam ⁊ protulit ꝯtrauentatẽ sen¬
teutiam partens paupen in mala causa ⁊ ita qua¬
siminus accepit a paupere. qd̾ ñ argiuitur ⁊tra
pauperem fecisse. sed beatus ⁊ qui excutit manꝰ¬
nii. ab oĩmunere. Mimerã ⁊ ercecant eculoc ⁊ umi
auctoritatis inclinant. unde per psaiam dñsait.

Expanded text:
ne reprehendatur, eo quod contra pauperem fecerit oppressit justitiam, et protulit contra veritatem sententiam, parcens pauperi in mala causa; vel ita, quasi munus accepit a paupere, quod non arguitur contra pauperem fecisse. Sed beatus est qui excutit manus ab omni munere. Munera enim excaecant oculos, et vim auctoritatis in
Abbreviated transcription (Latin):
est coꝵ qui agunt de duabz na¬
turis in xp̃o. qui plene ⁊ breui¬
ter de incarnatõe ⁊ õĩpodenti
fert ꝓpħa nerbapatris de filio. in quib .i. in hiis¬
quem prima parte dñit. ubi natura deitatis et
humanitatis xp̃i expõnitur. scd̾o paterindicat
naturam dectatis aliqͥtemis ibi. tecum pͥntipi¬
um. tercio ꝓpħa agit de humanitate xp̃ribi.¬

Expanded text:
est eorum, qui agunt de duabus naturis in Christo, qui plene et breviter de incarnatione et omnipotenti fert propheta verba Patris de Filio, ubi nris de Filio, ubi natura deitatis et humanitatis Christi exponitur. Secundo Pater indicat naturam deitatis aliquatenus, ibi, tecum principium. Tertio Propheta agit de humanitate Chri
Abbreviated transcription (Latin):
nos in finem future ꝯsumationis. attributtur
dd̾ .i. cuilibet fideli. p̃s dico agene de hoc qd: ꝑri¬
.i. in sacram̃tali unctõeiste fidelis gemens ⁊ la¬
borans ut ui re gaudeat hic loquitũt q̃ddam in¬
effabile se desiderare. oftendens ꝓ quo oĩa patiẽ¬

Expanded text:
nos in finem futurae consummationis, attribuitur David, id est cuilibet fideli. Psalmus dico, agens de hoc qid est in sacramentali unctione iste fidelis gemens et laborans, ut in re gaudeat; hic loquitur quiddam ineffabile se desiderare, ostendens pro quo omnia t
Abbreviated transcription (Latin):
sumus. qr quodam modo totius ⁊p̃e caput est.
⁊ corpus. ⁊ sicit dd̾ prius fuit iuictus insigno. deir
bis mregẽ. atq ille due unctiones ꝓuna reputã¬
tur.ita ⁊ nos prius inungimuir hit insigno fu¬
redemptionem corporis ñri recipiemue. ⁊ sicũ
dd̾ pꝰ primam unctionẽ hostes habutt. post du¬
as inpace regnauit. itarnos post sacrañtalem¬
unctionem sub hostib laboramus ⁊ gemimus
adoptionem filioꝵ expectantes post scdã quigs¬
cennis. ⁊ sicut d̾bis in regem unccus: ita ⁊ unc¬
tio glorificatõis nr̃e quam reges ungemur ge¬

Expanded text:
simus, quia quodam modo totus Christus caput est et corpus. Et sicut David prius fuit unctus in signo, deinde bis in regem, atque illae duae unctiones pro una reputantur, ita et nos prius inungimur, hic in signo furedemptionem corporis nostri recipiemus. Et sicut David post primam unctionem hostes habuit, post secundam in pace regnavit; Aunctionem sub hostibus laboramus et gemimus adoptionem filiorum exspectantes . Post secundam quiescemus. Et sicut David bis in regem unctus est, ita et unctio glorificationis nostrae qua in reges ungemur, ge
Abbreviated transcription (Latin):
hostes habuit. post scd̾am in pace regnauit. huic
hystonie asludit tytulus. S qr oĩa in figura cõ¬
nus ꝓp̃c rex ⁊ sacerdos. iex qr nos regit ⁊ ducit
sacerdos qr pro nobis inteipellat. ⁊ sacrificiũ dõ
obtulit ñ alud ꝗͣ seipsum. Mosuero sumꝰ corpꝰ¬

Expanded text:
t. Post secundam in pace regnavit. Huic historiae alludit titulus. Sed quia omnia in figura connus Christus rex et sacerdos: Rex, quia nos regit et ducit; sacerdos, quia pro nobis interpellat, et sacrificium Deo obtulit, non aliud quam seipsum. Nos vero sumus corp
Abbreviated transcription (Latin):
deussus stecit in direc .i. delecciomea ⁊ affectio q̃
sistens in directo. in hoc oftendit sediligete deii
demde subicit de dilectione ꝓximi subdens. in eccle
do.Q. dilectõi tue ãduunigo dilectionem ꝓriini. qr
ñ occultabo eis quos uocasti benedictionem tuam
ut ꝑ me b̾ndicaris ab illis. qui meo exemplo atq
q bñdicatur d̃. Qĩ enim bñdicit dommo lĩgus¬
⁊ non factis: non benedicit uere.
lus iste sumptus ⁊ de hystoria ubrite¬
gum ubilegrtur dd̾ ter fuisse munt¬
tus primo in bethleem a nnuele in domo patris
siu ysai. ñutiq inregem. s in signum futuri reg¬
unctus est in hebron in regem mortuosaule. ⁊ reg¬
uauit suꝑ tribum uida. occiso aut̃ hysboseth filio
saulis. qui suꝑ alias tribus regnabat. tertio nnitꝰ
ibidemut regnaret sr̃ unuersum iscł.⁊ ascen

Expanded text:
ussus, stetit in directo, id est dilectio mea et affectio, quae sistens in directo. In hoc ostendit se diligere Deum. Aug. Deinde subjicit de dilectione proximi, subdens, in eccles Dilectioni tuae adjungo dilectionem proximi, quia non occultabo eis quos vocasti benedictionem tuam, ut per me benedicaris ab illis, qui in eo exemplo atquejusque benedicatur Deus. Qui enim benedicit Domino, linguis non factis, non benedicit vere. lus iste sumptus est de historia libri Regum, ubi legitur David ter fuisse inunctus. Primo in Bethlaeem a Samuele in domo patris sui Esai, non utique in regem, sed in signum futuri reg Secundo inunctus est in Hebron in regem mortuo Saüle, et regnavit super tribum Juda . Occiso autem Hisboset filio Saül, qui super alias tribus regnabat, tertio inunctus est ibidem, ut regnaret super universum Israel . Et
Abbreviated transcription (Latin):
erunt holocausta ita¬
ut diuinus ignis eos
totos assumat .i. fen¬
uor caritatis ⁊ sic le¬
uetur holocaustum¬
ut fiant sp̃uales ut
absorbeatur inors in¬
uictoria.⁊ tunc impo¬
nent angeli messore

Expanded text:
erunt holocausta, itut divinus ignis eos totos absumat, id evor charitatis, et sic levetur holocaustuut fiant spirituales, ut absorbeatur mors invictoria. Tunc imponent angeli messore
Abbreviated transcription (Latin):
rum sit in fine ⁊ ti
lant ut petrus ait. intendentes ad ꝓpheticũ
sermonem q̃i ad lucemam in nocte donet di
dum est qr in nocte agitur. tunc uero erit di¬
es ⁊ ideo tuncridebunt sr̃ eum. qr ñ erit tune
locus correctionis. ⁊ dicent ecce hõ ñ deus qui
rauit in deo sedin diuiciis. unde seq̃r. Sed¬

Expanded text:
rum sit in finem; et lant, ut Petrus ait: Intendentes ad propheticum sermonem, quasi ad lucernam in nocte, donec didum est modo, quia in nocte agitur. Tunc vero erit dies, et ideo tunc ridebunt super eum, quia non erit tunc locus correctionis, et dicent: Ecce homo, non Deus, Qui no: Non speravit in Deo, sed in divitiis. Unde seq
Abbreviated transcription (Latin):
na est suauitas hꝰ uer¬
gulam totius religio¬
nis exponit. primon
deus nos conuertit.
tunc ⁊ ñ ante faciem

Expanded text:
na suavitas hujus vergulam totius religionis exponit. Primo Deus nos convertit, et tunc nos ante faciem
Abbreviated transcription (Latin):
cunda parsubr com¬
minatio maloꝵ per
finem. Minatur N
illis iste qui loquit᷑
turo qui modo scire

Expanded text:
cunda pars, ubi est comminatio malorum per finem. Minatur enim illis iste qui loquiturturo, qui modo scire
Abbreviated transcription (Latin):
in furore tuo.ar. me. ⁊ c̃. ⁊ alibi. Miserere mei d̾ scd̾¬
nia ac mĩa dei fore diffidend̾. assũpta penitendi
humilitate. Cum enĩ cernimus dd̾ homicidã ⁊ ad¬
ulterum ꝑ pn̾̃iam factũ doctorẽ atq: ꝓpħam. nul¬
tione de deimĩ a plene cextificam᷑ uñ ⁊ epłis eiꝰ¬

Expanded text:
in furore tuo arguas me, etc. ; et alibi: Miserere mei, Deus, s venia ac de misericordia Dei fore diffidendum, assumpta poenitendi humilitate. Cum enim cernimus David homicidam et adulterum per poenitentiam factum doctorem atque prophetam, nultione de Dei misericordia plene certificamur. Unde et E
Abbreviated transcription (Latin):
uacula acuta cito ⁊ facile radit.
uel sicut nouacula suꝑfluos ⁊ m
ittiles pilos radit. ita mali sc̃is capillos radũt.
.i. anutilia ⁊ superflua rapunt .s. mala desi

Expanded text:
acula acuta, cito et facile radit. Vel sicut novacula superfluos et inutiles pilos radit, ita mali sanctis capillos radunt, id est inutilia et superflua rapiunt, scilicet mala desi
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ iunum ⁊oleum pressura tortularis eli¬
quata reconduntu acinum ⁊aminta proi¬
cuintur uelut in sordib conculeanda.ita ac¬
cedente pressura temptationum iaus iusti¬
di fit ⁊ sordidꝰ sordeseit magis. Si g st̃ pressy¬

Expanded text:
autem vinum et oleum pressura torcularis eliautem vinum et oleum pressura torcularis eliquata reconduntur, acinum et amurca projiciuntur velut in sordibus conculcanda. Ita accedente pressura tentationum, justus justior fit, et sordibus sordescit magis . Si ergo press
Abbreviated transcription (Latin):
pso multa sunt congesta mis¬
teria. ita tñ ut limes plĩ ĩ drcet
inteciora. per torcularia ⁊ qͥnta salbati no¬
bis insinuata. Qunita i sabbati .i. quinta die
treauit deus ex aquis aĩalia .s. natatilia ⁊ uo¬
latilia .i. pisces ⁊ aues in quo sacram̃tũ bap̃i
significatur. quorenaturi alii sunt tanꝙͣ
crib huiꝰ scłi remanent curiosi. Per torcula¬
ria ã intelliguntar eccłe. de ãccualib namq
torcularib nichil in hoc prõ dr̃. ynde constat
sp̃ualia ẽe torcularia que hic morantur .s. eec
lesias. qr sicut intorcularib tria sunt .s. pres¬
sira. ⁊ de ea duo .s. oleum ⁊ amutra. quoꝵ al¬
terum reconditur. alterim ueio proreitua.
sitra tribulationum. pondus passionũ. per qd̾
fit discretio bonoꝵ ⁊ maloꝵ. quos ead̾ sacram¬
ta comungunt. Sicut enim racemus inuite
simul ht̃ iunum ⁊ oleum ⁊ acinum. ⁊ oliua
in arbore oleum ⁊ amurcam. Sic ectłastica sa¬
tram̃ta bonis ⁊ malis cõmuma sunt. Sicut

Expanded text:
psalmo multa sunt congesta mysteria, ita tamen ut limen psalmi indicet interiora, per torcularia et quinta Sabbati nobis insinuata. Quinta enim Sabbati, id est quinta die, creavit Deus ex aquis animalia, scilicet natatilia et volatilia , id est pisces et aves, in quo sacramentum baptismi significatur, quo renati alii sunt tanquactibus hujus saeculi remanent curiosi; per torcularia intelliguntur Ecclesiae. De actualibus namque torcularibus, nihil in hoc psalmo dicitur: Unde constat spiritualia esse torcularia quae hic memorantur, scilicet Ecclesias, quia sicut in torcularibus tria sunt, scilicet pressura, et de ea duo, scilicet oleum et amurca, quorum alterum reconditur; alterum vero projicitur,a est pressura tribulationum pondus passionum, per quod fit discretio bonorum et malorum, quos eadem sacramenta conjungunt. Sicut enim racemus in vite simul habet vinum et acinum, et oliva in arbore oleum et amurcam, sic ecclesiastica sacramenta bonis et malis communia sunt. Aug. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
me ⁊̃ dabit forti. qr
noinssima inunica
destruetur mors. uel de presenti pot accipr illd̃
ip̃e dabit.magna ꝑinuit.⁊ne quis desperet ꝓ
humana infirmitate se ad tanta p̃nnia ꝑue¬
nire subrcit. Ip̃e dabit hic uirrtu. ⁊ for. ple. sue.

Expanded text:
m, dabit fortitudinem qua novissima inimica destruetur mors . Vel de praesenti accipi potest illud, ipse dabit, magna promisit; et ne quis desperet pro humana infirmitate, se ad tanta praemia pervenire subjicit, ipse dabit hic virtutem e
Abbreviated transcription (Latin):
li. uenit dd̾m domum abymelech.
legitur in libro regum qd̾ dd̾̃ fugiens a facie sa¬
ul. uenit in nobe cuitatem ad abymelech sater¬
dotem.a quoquesuit panes ⁊ gladium. cuided̃
panes ꝓpositionis ⁊ gladium golie. Et misit dd̾
adachis regem geth. eum uero abymelech ded̾
dd̾ gladium ⁊ panes. intererat doech ydumeus po¬
tentissimus pastoꝵ saul. e̾umã saul q̃dã die
ꝯquereretur qd̾ nullus nunciaret sibi ibi esset¬
dd̾. dixit doech. Uidi filium ysai in nobe ap̃ aby¬
melech. qui ꝓ eo dñm ꝯsuluit. ⁊ dedit ei ciban¬

Expanded text:
it David in domum Abimelech. Legitur in libro Regum quod David fugiens a facie Saul, venit in Nobe civitatem ad Abimelech sacerdotem, a quo quaesivit panes et gladium. Cui dedit panes propositionis et gladium Goliae, et misit David ad Achis regem Geth. Quandovero Abimelech dedit David gladium et panes, intererat Doeg Idumaeus, potentissimus pastorum Saul. Cum autem Saul quadam die conquereretur quod nullus nuntiaret sibi David, dixit Doeg: Vidi filium Isai in Nobe apud Abimelech, qui pro eo Dom
Abbreviated transcription (Latin):
re qͦs queruntur blasphemi xp̃ianis tempo¬
rib habundare ne turberis. esto oleum nõ
amurra que proritur. hic i discernitur qd̃
simul pendebat inarbore. pressura gͥ tribu¬
lationum discernente cantatur hie psasaph
tuales alii sunt amurta acmim. pisces .⁊. car¬
.i.in xp̃m cantatur ipsiasaph. qr scd̾ hẏstori¬
torcularib .i. de ẽtelesus in quib est pressu¬
ra tribulationum. habitus quinta sabbati
.i. loq̃ns de baptuatis ⁊ baptirandis aqua
bap̃i. qd̃ figuratum est per opus quinte
ẜipertitus est p̃s. Primodicit qͥd agend̾¬
sit .s. electis qui sunt oleum. uinum aues
Scd̾o a git de amurra redarguens reprobos
ibi. Audippłs mens. Asaph ergo q̃i ꝓposita
sibi ymagine cuidam sollempnitatis elet¬
tos ad celebritatem incitat dicens. o aues. ui¬
num oleum .s. o congregatiodei cui fit hic p̃sꝰ¬
ri suo mundo uł fictitio deo qui delusor est ⁊

Expanded text:
t quas queruntur blasphemi Christianis temporibus abundare; ne turberis, esto oleum, non amurca quae projicitur. Hic enim discernitur, quod simul pendebat in arbore. Pro pressura ergo tribulationum discernente cantatur hic psalmus tuales, alii sunt amurca, acinum pisces. Acantatur ipsi Asaph quia secundum historitorcularibus, id est ecclesiis, in quibus est pressura tribulationum, habitus quinta Sabbati, id est loquens de baptizatis et baptizandis aqua baptismi, quod figuratum est per opus quintaeBipartitus est. Primo dicit quid agendum est electis, qui sunt oleum, vinum, aves. Secundo agit de amurca redarguens reprobos, ibi, audi, popule meus. Asaph ergo quasi proposita sibi imagine cujusdam solemnitatis electos ad celebritatem incitat dicens: O aves, vinum, oleum, scilicet congregatio Dei, cui fit hic psri suo mundo. Vel fictitio deo, qui delusor est
Abbreviated transcription (Latin):
qui dr brachium profor¬
titudine. saluauit nõ
dicit quid. s intelligi¬
mꝰ orbem terre qd̃ fuit
magnum miraculum.
Maius it est qd totum
orbem terre a morte et̃¬
na erexit. ꝙͣ qd mortusᷤ
suscitauit. saluauit di¬
co sibi. deo hoc add̾. qͥã
mislii saluantur corpo¬
raliter. s sibt ipsi̾ nõ ei.
qr accepta corporali sa
⁊ qui cum egrotarent
neminem ledebãt rece¬
ptisuirib oppͥmunt
innecentes istig̾ sana¬
ti sunt sed nõ ei. s illi
qui ꝑfidem m̃tis sanã

Expanded text:
ur brachium, pro fortitudine salvavit. Non dicit quid, sed intelligimus orbem terrae, quod fuit magnum miraculum. Majus enim est quod totum orbem a morte aeterna erexit, quam quod mortuos suscitavit. Salvavit dico, sibi Deo. Hoc addit, quia multi salvantur corporaliter, sed sibi ipsis, non ei; quia accepta corporali sanet qui cum aegrotarent, neminem laedebant, receptis viribus opprimunt innocentes. Isti ergo sanati sunt, sed non ei, sed illi qui per fidem int
Abbreviated transcription (Latin):
gens cognitione aut
requirens deum opere.
uel sic. Si est intellig̾.
aut si non intelligit
si saltema est requus
intelligere deum. di
qui faciat ex se .s. duc¬
tus rationebonum.
⁊ q̃i ex dolore repetit.

Expanded text:
gens cognitione, aut requirens Deum opere. Vel sic, si est intelligens, aut si non intelligit, si saltem, est requirens intelligere Deum. Dico qui faciat ex se, scilicet ductus ratione bonum, et quasi ex dolore repetit,
Abbreviated transcription (Latin):
tem auferet.⁊ postea
ad tempue es. uel de
tabernaculo suo alia
littera. ⁊ accipit taber¬
ꝑ is. tm. naculum presentem eccłam u̾bi

Expanded text:
tem auferet, et post ad tempus es. Vel, de tabernaculo suo. Alia littera, etiam accipit tabernaculum praesentem Ecclesiam, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
petit. ⁊ clamorm. ẽcce
or̃o creuit inclamorẽ.
ad te ueniat. Non ob¬
stet m nubee ꝑecc̃orũ.
que miquis obsistit. uñ
geminatione ista af¬
ditur. ⁊̾ hic figura e

Expanded text:
petit: Et clamor meus. Ecce oratio crevit in clamorem, ad te veniat. Non obstet mihi nubes peccatorum, quae iniquis obsistit. Undegeminatione ista afest hic figura e
Abbreviated transcription (Latin):
detraxisse michi. q¬
⁊ in bono pot̾ accipi.
dum corriguntur
um est. undealii interpretantur ꝓ disploide
duplex palluim. ⁊ est. operi. sic̃ dispł. ꝯfii. sua.¬

Expanded text:
detraxisse mihi: quod in bono potest accipi, dum corriguntur.um est. Unde alii interpretantur pro diploide, duplex pallium. Et est, operiantur sicut diploide
Abbreviated transcription (Latin):
carnem accepet. nimiet
nittantes factist̃ in hiis que prius defendebant.
tatur ea itentione .i. fine ⁊ desiderio. ut edant car
delitas mimicoꝵ hic notatur. qui carnes lacerãt.
aĩas ledere ñ ualentes. adeoñ sunt tunendi scd̾m
illud. Nolite timere eos qui occidunt corpꝰ. Qdg
dator. S situt ñumcitur qui dat. sic ñ aufertun
qd̾ datur. Nong tumeamus nisi dñm. qͥcqd alius
fremat. quicquid alius suꝑbiat ꝯtranos ñ timea¬

Expanded text:
carnem accipit, inimici nutantes facti sunt in his quae prius defendebant. tatur, ea intentione, id est fine et desiderio, ut edant carndelitas inimicorum hic notatur, qui carnes lacerant, animas laedere non valentes. Ideo non sunt timendi, secundum illud: nolite timere eos qui corpus occidunt . Hdator. Sed sicut non vincitur qui dat, sic non aufertur quod donat. Non ergo timeamus nisi Dominum. Quidquid alius fremat, quidquid alius superbiat contra nos, non timea
Abbreviated transcription (Latin):
surrõe xp̃i ⁊ et̾na genttura. a de cet̾is mift̾iis. dd̾ pro¬
pħarum excellentissimus euidentissĩe aꝑuit ut nta¬
gis uideatur euangelitare qmꝓphare. Hiis ꝯfidera¬
tis intuen restat quis tytulus. que sit eius mat̾ia
que intentio. qͥs modus tractandi. Est itaꝙ ty¬
tulus talis. incipit liber hympnoꝵ uł soliloqui
cum cantico. canticum est exultatiomentis habita
de eterisin uecem ꝓrumpens. Sñ g̾ dr̃ liber iste hym¬
pnoꝵ qr decet nos laudare deum cum ecultatione

Expanded text:
prophetarum excellentissimus ita evidentissime aperuit, ut magis videatur evangelizare quam prophetare. His consideratis intueri restat quis titulus, quae sit ejus materia, quae intentio; quis modus tractandi. Est itaque titulus talis: Incipit liber Hymnorum, vel Soliloquicum cantico. Canticum est exsultatio mentis habita de aeternis in vocem prorumpens. Bene ergo dicitur liber iste hymnorum, quia docet nos laudare Deum cum exsultatione
Abbreviated transcription (Latin):
qui oro dĩ. Pauper uͦ de quo agit
deusapud deum. per quem: omnia factasunt ft̃s¬
puiper secundum formam serui. sed pauꝑior:
in membris. quoꝵ egesfati suam addidit pauꝑ¬
tatem. ut eissuas comunicaret dnuicias ubi enĩ
se pauꝑauit membra ditaiit. in quib st̃ ⁊̃ peni¬
bam. Non n in ea egestate erat. ut hec insua per¬
tam ima tam alto .i.umone uocis ꝯninguntur
⁊ sponsa dicitur hiis u̾bis. Sicut sponsa alliga¬
uit mͥnitram.⁊ sicut sponsam induit meor¬
nam̃to. Sponsus duitur pp̃ caput. ⁊ sponsa ꝓpt̃¬
innobis ⁊ nobrscum. ⁊ pp̃nos. hic orat in persona
penitentis suam deiectionẽ ⁊ causam deiectionis
recognoscentis ⁊ apeccatis nberari atq in pͥstinũ
statum restitui petentis. ⁊: s̃. p̃siste ÷ or̃opau

Expanded text:
ur; pauper vero de quo agit set dives Deus apud Deum, per quem et omnia facta sunt pauper, secundum formam servi , sed pauperior est in membris, quorum egestati suam abdidit paupertatem, ut eis suas communicaret divitias. Ubi enim se praeparavit membra ditavit, in quibus etiam poenibam. Non enim in ea egestate erat, ut haec in sua perratur tam ima tam alto, id est unione vocis conjunguntur et sponsa dicitur his verbis: Sicut sponsum alligavit in mitram, et sicut sponsam induit me ornamento . Sponsus dicitur pnobis, et nobiscum, et propter nos, hic orat in persona poenitentis, suam dejectionem, et dejectionis causam recognoscentis, et a peccatis liberari atque in pristinum statum restitui
Abbreviated transcription (Latin):
rum ꝑsona loq̃r. or̃o dico habita dum anxiaret
in miseriis in quas deiectus ⁊ per peccatum pͥmi
hominis. ⁊ ut eas euaderet effudit precem suam
mĩam. Modꝰ. Quatuor st̃ partitiones. Prima ꝑs
: captatio deprecatiua. Scda flebilis narratioibi.
Quia defecerunt. tercia pars: certitudo impetn¬
diueniam ibi. õuaũ. Qrtodicit qd̾ de suabrem¬
tate tnͣseat ad eternitatẽ ĩbi. Rdit ei. ⁊̃ qr inty

Expanded text:
Oratio dico habita cum anxiaretur. In miseriis, in quas dejectus est per peccatum primi hominis, et ut eas evaderet, effudit precem suam iam. Modus. Quatuor sunt partitiones. Prima pars est captatio deprecativa. Secunda flebilis narratio, ibi, quia defecerunt. Tertia pars est certitudo impetrandi veniam, ibi, tu autem. Quarto dicit quod de sua brevitate transeat
Abbreviated transcription (Latin):
sipiens. tytulus.
In finem intellectus dd̾ ꝓ ama¬
lech. in libro regum legitur qd̃
dd̾ fugiens a facie saulabut cum sexcentis in¬
ris ad achis regem geth. qui dedit ei ciuitatẽ
sẏcelech quam dd̾ absente amalecbite mua¬
serunt ⁊ succenderunt. captiuas uero duxe¬
runt uxores eius ⁊ alioꝵ ⁊ filie ⁊ filias. Q d̃¬

Expanded text:
sipiens. Titulus. In finem intellectus David pro Amalech. In libro Regum legitur quod David fugiens a facie Saul abiit cum sexcentis viris ad Achis regem Geth, qui dedit ei civitatem Sicelech, quam David absente Amalechitae invaserunt, et succenderunt, captivas quoque duxerunt uxores ejus, et aliorum, et filios et filias. Q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓph̾e per q̃sdam rerũ ymagmes atq
istrum̃to. Qd̾ hebraice nãblũ. grece psalterum a
greco psallim qd̾÷ tangere. latine organũ dicit᷑
Qd̾ ⁊ decacordum. ⁊ a suꝑiori reddit sonĩ ꝑmanu¬
um tactum:: Abillo autẽ instruiñto ad litteram
ideo noĩatur liber iste: qr ad uocẽ illius instrum̃¬
tidd̾ decantabat psalmos ante archã in tab̾na¬
tulo dm̃. ⁊ ꝙ̃ admod singule modulatc̃es illĩ ĩstru¬
m̃tiuocabantur psĩ: ita ⁊ singule istiꝰ libriparti¬
cule uł clausule. Iuxta sp̃ualẽ qͦ intelligentiam
bñ ab illo instrum̃to nom̃ sortit᷑. qr sicut illd̾ ĩstru¬
m̃tũ: decacord̾. ita liber ifte docet obseruantiã t̾ecẽ
mandatoꝵ. ⁊̃ sicut illd̾ instrumtũ reddit sonũ a
suꝑiori ꝑ manuũtactũ. siclib̾iste docet bene oꝑa¬
ri non ꝑt̾renis s pro celestib que silxsim sunt.

Expanded text:
prophetae per quasdam rerum imagines atque instrumento, quod Hebraice nablum, Graece psalterium, a Graeco ψάλλειν quod est tangere, Latine organum dicitur, quod est decachordum et a superiori reddit sonum per manuum tactum. Ab illo autem instrumento ad litteram ideo nominatur liber iste, quia ad vocem illius instrumenti David decantabat psalmos ante arcam in tabernaculo Domini. Et quemadmodum singulae modulationes illius instrumenti vocabantur psalmi, ita et singulae istius libri particulae vel clausulae. Juxta spiritualem quoque intelligentiam bene ab illo instrumento nomen sortitur, quia sicut illud instrumentum est decachordum, ita liber iste docet observantiam decem mandatorum. Et sicut illud instrumentum reddit sonum a superiori per manuum tactum, sic liber iste docet bene operari, non pro terrenis, sed pro coelestibus, quae sursum sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ente. int. monet hic p̃s̃ int blasphenos ⁊ iniqͦs.
lingue ꝯtinentiam seruare. certamina ⁊ rixas
comprimere. Hoc enĩ silentium multũ ⁊ ittile.
modus triꝑtitus ⁊ p̃s. primo agit de continen¬
tia lingue inter blasphemos ⁊ ꝯtumeliosos uł
hec ñ sunt. Scdõ dicit quomͦ om̃s sint subua¬
nitate ⁊ casu. unde opponit se expectare dñm. pe¬
tens liberari. Ibi. Uerumpt̃nm ymagine. tertio
inter tot mala petit sibideum adẽe ⁊ pec̃ca di¬
mitri. ut ꝓsꝑo sibifine ereat. ibi. Exaudi orati¬

Expanded text:
Cassiod. Monet hic psalmus inter blasphemos et iniquos linguae continentiam servare, certamina et rixas comprimere. Hoc enim silentium multum est utile. Modus. Tripartitus est psalmus primo agit de continentia linguae inter blasphemos et contumeliosos. haec non sunt mala. Secundo dixit quomodo omnes sunt sub vanitate et casu. Unde apponit se exspectare Dominum petens liberari, ibi, verumtamen in imagine. Tertio inter tot mala saeculi petit sibi Deum adesse, et peccata dimitti, ut prospero fine exeat, ibi, exaudi orati
Abbreviated transcription (Latin):
finẽ canticum dauid ꝓ ydi¬
thum. legr̃in paralipone¬
non. qd̾ archa diu reducta
aphylisteis dauidante eam
ꝯstituit cantoros .iiii. milia
⁊ totid̾ianitores. quib prefecit filios chore. canto¬
rib u p̃posuit ducentos octoguita ⁊ .ui. uirgs
inter quos fuer̃t asaph. eman. ethan.⁊ ydithũ.
quoꝵ nomina esoras freq̃nter posuit in tyria¬
pr̃oꝵ. tum prohonore ministerii. tũ p̃p nomi¬
num interpretationes. per quas subditoꝵ ꝓsõꝵ
hot nom̃ ydithum qd̾ interp̃r transiliẽs eos .i. re
manentes in mundo. herentesq t̾renis. de qro

Expanded text:
finem canticum David pro Idithun. Legitur in Paralipomenon quod arca Domini reducta a Philisthaeis, David ante eam constituit cantores quatuor millia, et totidem janitores, quibus praefecit filios Core, cantoribus vero praeposuit ducentos octoginta et octo viros, inter quos fuerunt Asaph, Eman, Ethan et Idithun, quorum nomina Esdras frequenter posuit in titulis, tum pro honore mysterii, tum propter nominum interpretationes, per quas subjectorum psahoc nomen Idithun, quod interpretatur transiliens eos, id est remanentes in mundo, haerentesque terrenis, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
.i. palce cum granis serm cum filiis. qui non
manebunt in domo in eternum. ⁊ hoc est.
⁊ emigrabit te .i. emigrare faciet te de tab̾.
nis .a. medo es in tabernaculo. sedseruus ñ
manet in domoin ecermim. modo siq̃bona
fecit seris mercedem suam recipit.Seq̃r ⁊ra¬
in terra inuentium. de qua radit hiͦ .i. uolũ¬
tas eradicatur. qr ñ est altus fixa per caittatẽ
sed est in arida petra ⁊ sterili. Supra quam iac¬
tata semina arueit̃. qr ñ habebant humorem.
Ecce doech.i. motus unde leq̃r tytulus. hic est
enĩpilius quem proicit uentus a facie terre
cum eo nichil habebunt cum sc̃u. U ideb̾r¬

Expanded text:
 paleae cum granis, servi cum filiis, qui non manebunt in domo in aeternum . Et hoc est. Et emigrabit te, id est emigrare faciet te, de tabernis. Quasi dicat: modo es in tabernaculo, sed servus non manet in domo in aeternum; modo si qua bona facit servus, mercedem suam recipit; et rain terra viventium: de qua radix hujus, id est voluntas eradicatur, quia non est altius fixa per charitatem, sed est 112 in arida petra et sterili, supra quam jactata semina aruerunt, quia non habebant humorem . Ecce Doeg, id est motus, unde loquitur titulus. Hic est enim pulvis quem projicit ventus a facie terrae. cum eo nihil habebunt, cum sancti
Abbreviated transcription (Latin):
sine intermissione. et¬
ce inquitas. lingua
mali est in lingua tra.
ante cogitat ꝙͣ loqua¬
tur. Unde salomõait.
Inore stultoꝵ est cor
eoꝵ. Iste talis si ñ põt
facere loq̃r malum.s
si ⁊hoc nequit saltem
cogitat. ut q̃ñ aliqͥd
mali abest amanib
a corde ñ abfit. Qͥd uͦ
efficiat subdit. fecisti
dolum sicut no. acu.¬

Expanded text:
sine intermissione. Ecce iniquitas. Lingua mali est in lingua, in qante cogitat quam loquatur. Unde Salomon ait: In ore stultorum est cor eorum . Iste talis, si non potest facere, loquitur malum; sed si et hoc nequit, saltem cogitat, ut quando aliquid mali abest a manibus, a corde non absit. Quid vero efficiat subdit, fecisti dolum sicut novacu
Abbreviated transcription (Latin):
re.Siuero cum ceꝑis
odisse malignũ sub¬
sequuntur persecnti¬
ones ne timeas. qr dñs
custodit aĩas se.si. de¬

Expanded text:
Si vero cum coeperis odisse malignum, subsequuntur persecutiones, ne timeas, quia Dominus custodit animas s
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Qd̾ sigc̃ dd̾ euasio. doech ydumeus .i. motus
⁊ terrenus est genus maloꝵ homiaum. terre¬
num qd̾ mouetur ñ perseuerat in eternum.
dd̾ rex comedit panes ꝓpositionis. quos ñ licet
edere nisi sacetdotib solis. figurauit ñ solum
sunt regnum dyaboli. de hiis du ob gñib ho¬
minum agit hic p̃s. ⁊ ñ est or̃o promalis sed ꝑ¬
phetia qua dr̃ qͥd sit eis futurum. ⁊ est sꝰ tytuli.¬

Expanded text:
at David evasio. Doeg Idumaeus, id est motus et terrenus, est genus malorum hominum, terrenum quod movetur, non perseverat in aeternum. David rex comedit panes propositionis, quos non licet edere, nisi solis sacerdotibus , figuravit non solum sunt regnum diaboli. De his duobus generibus hominum, agit hic psalmus; et non est oratio pro malis, sed prophetia, qua dicitur quid sit eis futurum. Et est sensus tituli
Abbreviated transcription (Latin):
ut interficerent abymelech ⁊ omnes sacer¬
dotes qui erant in nobe. Ilis aitt̃ nolentib
extendere manus insacerdotes dm̃: ait saul
qͦ qui erant in nobe ⁊ mulieres ⁊ paruulos ⁊ a¬
nualia occidit. Solus abyathar filtus abyme¬
git iste tẏtulus. nec discrepat a ueritate hysto¬
tie. nisiq inlibro regum legiturachymelech
dicit in hebred ẽe achumelech. ⁊ta enim dictus
riatur abymelech. u̾el forsan sicut supra i
precedenti pro tytulus habet. ñ coram achis
sed coram abymelech mutatonõie. ut ñ res
hystorie ꝓsequaris s mist̾ium. ita ⁊hit. mis¬
terium ergo prosequentes priusnominũ in¬
terpretationes. deinde misticas eoruid̾ signi¬
ficatẽes attendamus: Abymeleche intetp̃r
tunit. doech motus. ydumeus terrenus ab edõ
quo noĩe uocatus est esau. Saulpetitio. ⁊ sigẽ
mortem. qͣm bõ precans uerbrs ⁊ manib ap¬
petiit. sicut ppłs a dño saulem regem extor¬
sit. dd̾ manu fortis uel desiderabilis aspectu.¬

Expanded text:
ut interficerent Abimelech, et omnes sacerdotes qui erant in Nobe. Illis autem nolentibus extendere manus in sacerdotes Domini, ait Saul quoque qui erant in Nobe, et mulieres et parvulos, et animalia occidit, solus Abiathar filius Achimegit iste titulus, nec discrepat a veritate historiae, nisi quia in libro Regum legitur Achimelech,ieronymus quoque dicit in Hebraeo esse Achimelech. Ita enim dictus riatur Abimelech. Vel forsan sicut supra in praecedenti populo titulus habet, non coram Achis, sed coram Abimelech , mutato nomine, ut non res historiae prosequaris, sed mysterium, ita et hic. Mysterium ergo prosequentes, prius nominum interpretationes, deinde mysticas eorumdem significationes attendamus. Abimelech interpretatuit; Doeg, motus; Idumaeus, terrenus ab Edom, quo nomine vocatus est Esau. Saul petitio, et significat mortem, quam homo peccans verbis et manibus appetiit, sicut populus a Domino Saulem regem extorsit . David manu fortis, vel desiderabilis aspectu
Abbreviated transcription (Latin):
na est suauitas hꝰ uer¬
siculi. In hoc uersu re¬
gulam totius religio¬
nis exponit. primon
deus nos conuertit.
tunc ⁊ ñ ante faciem

Expanded text:
na est suavitas hujus versiculi; in hoc rgulam totius religionis exponit. Primo Deus nos convertit tunc et nos ante faciem
Abbreviated transcription (Latin):
aliam sñam de futiurb sic uinge. dñs ꝑteget me
rant insultantes. Qd̾ u̾tit deus in meliꝰ ut .s. ma¬
ledico dente ñ me sicut uolebant s carnalia desi¬
deria ꝯsumant unde subdit. ut edant car.ni. ⁊ est
hicut effectiuum ut ꝯsecittiuũ. ñ affectiuũ. qr
ñ ipsi hoc affectu appropiant. s de illis ꝯfilio dei ef¬
sicitur.ut ñ aĩam ledant s carnesedant .i. sarna

Expanded text:
aliam sententiam de futuro sic junge, Dominus proteget me rant insultantes: quod vertit Deus in melius, ut scilicet maledico dente, non me sicut volebant, sed carnalia desideria consumant. Unde subdit, ut edant carnes meas. Et est hic ut effectivum vel consecutivum, non affectivum, quia non ipsi hoc affectu appropiant, sed de illis consilio Dei efficitur, ut non animam laedant, sed carnes edant, id est ca