comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nũ siue grecã siuelatinã si uece terarũ gentiũ aut audiendo potest tenere aut legendo
ex praeceptore accipere. Cum aute momnium linguarum scientia difficili s̃ sit cũiquã
nemotamentam desidiosus ẽ ut in sua gente positus suaegentis linguamnesciat . Nam quid
aliud putandus ẽ nisianimaliũ brutorũ deterior illa enĩ ꝓpria euocis clamorẽ exprimunt
istedeterior quippriae linguae caret nottia. Cuiusmodi autẽ locutus ẽ ds̃ lingua in prin¬
cipiomundidũ diceret fiatlux Inueniredifficile ẽ. Nondũ enĩ erant linguae i temqualingua
in sonuit postea exteriorib: hominũ aurib: maxime ad primũ hominẽ loquens ueladꝓphetas
uel dũ corporaliter sonuit uox dicentis dĩ tues filius meus dilectus ubi a quib:dã creditur. illa
lingua una et sola quae fuit antequã eẽt . linguarũ diuersitas . In diuersis autẽ gentib: creditꝰ

Expanded text:
num sive Graecam, sive Latinam, sive caeterarum gentium, aut audiendo potest tenere, aut legendo num sive Graecam, sive Latinam, sive caeterarum gentium, aut audiendo potest tenere, aut legendo ex praeceptore accipere. Cum autem omnium linguarum scientia difficilis sit cuiquam, nemo tam desidiosus est ut in sua gente positus suae gentis linguam nesciat. Nam quid aliud putandum est, nisi animalium brutorum deterior? Illa enim propriae vocis clamorem exprimunt, iste deterior qui propriae linguae caret notitiae. Cujusmodi autem lingua locutus est Deus in principio mundi, dum diceret, Fiat lux, invenire difficile est: nondum enim erant linguae. Item qua lingua insonuit postea exterioribus hominum auribus, maximum ad primum hominem loquens, vel ad prophetas, vel dum corporaliter sonuit vox dicentis Dei: Tu es Filius meus dilectus. Ubi a quibusdam creditur illa lingua una et sola, quae fuit antequam esset linguarum divisio. In diversis quippe gentibus creditur
Abbreviated transcription (Latin):
tabula escriptae romana quae post reges ex actos apopulo romanogesta ẽ. Quã neuius
plaustus ennius uergilius poetae et exoratorib gratcus etcato ea icero uelaeterieffuder
mixta quae postim periũ latiusꝓmotũ simulcũ morib: et hominib: in roma nãciui tatem
inrupit in tegritatẽ uerbi ꝑ solecis mos etb arbaris moscorrumpens. Omnes autẽ orientis
gentes inguttur elinguã et uerba conlidunt. sicutet aebrei et srri. omnes mediterraneae
gentes in palato sermones feriunt sicut grecietanani. omne socidentis gentes uerba in den¬
nans in plerisq: editterarũ sono quidã autẽ arbitrantur. linguã ipsã eẽ chaldeã
quia abrahã dechaldeis fuit . quod si hoc recipitur . quomodo in danihelo aebreipu¬
eri linguã quã non nouerant doceriiubentur . omnẽ autẽ linguã unusquisq: homi¬

Expanded text:
tabulae scriptae; Romana, quae post reges exactos a populo Romano gesta est, quam Neuius, tabulae scriptae; Romana, quae post reges exactos a populo Romano gesta est, quam Neuius, Plautus, Ennius, Vergilius, poetae, et ex oratoribus, Gracchus, et Cato, et Cicero, uel ceteri effuderunt; mixta, quae post imperium latius promotum simul cum moribus et hominibus in Romanam ciuitatem ingentes in gutture linguam et verba collidunt, 398 sicut Hebraei et Syri. Omnes mediterraneae gentes in palato sermones feriunt, sicut Graeci et Asiani. Omnes Occidentis gentes verba in dennans in plerisque et litterarum sono. Quidam autem arbitrantur linguam ipsam esse Chaldaeam, quia Abraham de Chaldaeis fuit. Quod si hoc recipitur, quomodo in Daniele Hebraei pueri linguam quam non noverant, doceri jubentur. Omnem autem linguam unusquisque homi
Abbreviated transcription (Latin):
tationis sermo unius linguae ad tulerit. Greta autem lingua interceteras
genticm clarior hab&ur estenĩ et latinis et omnibus linguis sonantior cuus
uarietas inquinque partibus discernitur quarum prima dicitur coenesdo
id est mixta siue communis: quam omnes utuntur secunda ãtica uide
atheniensis. Quasi sunt omnes greci auctores. Tercia dorica quamha
ae grptui & psrri quarta ionica quinta eolica. Quets&eo listi locutos dixerun
et sunt in obseruatione graecae linguae eius modi certa discrimina ser¬
mo enim eorum ita est dispertitus Latinasautem linguas quat¬
tuor eẽ quid ã dixerunt id ẽ priscã latinã romanã mix¬
tam. Prisca ẽ quamue¬
tustis simi it aliae subiano et saturno sunt husi. in condita ut sehabent carmina aliorũ¬
Latina quam sub latino et regib tefiae ceceri in latio sunt locuti. ex qua fuerunt duo decĩ

Expanded text:
tationis sermo unius linguae adtulerit. Graeca autem lingua inter cetationis sermo unius linguae adtulerit. Graeca autem lingua inter cegentium, clarior habetur. est enim et Latinis et omnibus linguis sonantior, cuius uarietas in quinque partibus discernitur. quarum, prima dicitur κοινή, id est, mixta, siue communis, quam omnes utuntur; secunda Attica, uidelicet Atheniensis, quam usi sunt omnes Graeci auctores; tertia Dorica, quam habent Aegyptii et Syri; quarta Ionica, quinta Aeolica † quas αἰολιστί locutos dixerunt † et sunt in obseruatione Graecae linguae eiusmodi, certa discrimina; sermo enim eorum ita est dispertitus. Latinas autem linguas quattutor esse quidam dixerunt, id est, priscam, Latinam, Romanam et mixtam: prisca est, quam uetustissimi Italiae sub Iano et Saturno sunt usi, incondita, ut se habent carmina Latina, quam sub Latino et regibus Tusci et ceteri in Latio sunt locuti, ex qua fuerunt duodecim
Abbreviated transcription (Latin):
IN guarum diuersitas exorta ẽ inaedificationeturris post
diluuium Namprius quam superbia turris illius. indiuersossignorum sonos
humanam diuidereso cetatem un a omnium nationum lingua fuit. quae bebraca uocatur
uampatriarcȩ et prophetȩ husi sunt non solum insermonibus suis uerum etiaminlit terissa¬
cris ⁊ initio autẽ quod gentes totlinguae fuerunt : Dein de plures gentes quam linguae
quia ex una lingua multae sunt gentes exorte : linguae autem dicte in hocloco proues¬
bis quae perlinguam fiunt genere locutionis illo quo his qui efficit perid quod efficitur
nominatur ⁊ sicut los dici sol& prouerbis. Sicut manus prolit teris: Tressunt autem
uinguae sacre :Aebrea greca et latina quae toto orbe maximae excellunt i hi sem̃
tribus linguis supercrucẽ dñi apilato fuit causacius scripta unde & propterobs¬
curitatem scripturarum sc̃a rum. harum trium linguarũ cognitio necessaria est
ut ad alteram recurratur dum siquam dubitationẽ nominis uel interprae¬

Expanded text:
inguarum diversitas exorta est in aedificatione turris post diluvium. Nam priusquam superbia turris illius in diversos signorum sonos humanam divideret societatem, una omnium nationum lingua fuit, quae Hebraea vocatur; quam Patriarchae et Prophetae usi sunt non solum in sermonibus suis, verum etiam in litteris sacris. Initio autem quot gentes, tot linguae fuerunt, deinde plures gentes quam linguae; quia ex una lingua multae sunt gentes exortae. Linguae autem dictae in hoc loco pro verbis quae per linguam fiunt, genere locutionis illo quo is qui efficit per id quod efficitur nominatur; sicut os dici solet pro verbis, sicut manus pro litteris. Tres sunt autem linguae sacrae: Hebraea, Graeca, Latina, quae toto orbe maxime excellunt. His enim tribus linguis super crucem Domini a Pilato fuit causa eius scripta. Unde et propter obscuritatem sanctarum Scripturarum harum trium linguarum cognitio necessaria est, ut ad alteram recurratur dum siquam dubitationem nominis vel interpre
Abbreviated transcription (Latin):
eoro pauero a septentrione usque ad occidentem atque inde a frica ab occidente usq: ad meridiem
nde euidenter orbem dimidium duaetenent eoropa et africa alium u
sed ideo istaeduae partes facta e sunt quia in terutrtuq: ab ocea nomare magnum ingredicur:
qui eas intersecat qua propter si induas partes orientis etoccidentis orbem diuidas asiaerit
in una in altera uero europa et africam. DEΛSΙΑ Asia ex nominecuius dammu

Expanded text:
Europa vero a septentrione usque ad occidentem; atque inde Africa ab occidente usque ad meridiem. Unde evidenter orbem dimidium duae tenent, Europa et Africa, alium vero dimidium sola Asia; sed ideo istae duae partes factae sunt, quia inter utramque ab Oceano mare Magnum ingreditur, quod eas intersecat. Quapropter si in duas partes orientis et occidentis orbem dividas, Asia erit in una, in altera vero Europa et Africa. De asia . Asia ex nomine cuiusdam mu
Abbreviated transcription (Latin):
et montes aurei quos adire propter dracones et grifas et in mensorum hominum monstra in po¬
sibile est partia ab indiae finibus usque ad mesopotamiam. generaliter nomi natur
Propter inuictam enim uirtutem partorum. et assiria et reliquae proximae regiones : in eius nomen
transierunt: sunt enimea a racusia partia assiria media et persida quaeregiones inuicem sibi coniu¬
tae in itam ab indo flumine sumunt tigriclauduntur. locis montuosis et asperioribus sitae:
habentes fluuios id aspem. et arbem. sunt enim interse finibus suis discretae nomina a propriis
ribus ita trahentes. Aracusia ab oppidosuo nuncupata partiam parti abso
ircanum salum: ab occidua solis plagamedia regna in eadecem et occosunt: porrecta acaspiolitoro
usque ad terras scitarum: assiria uocata ab assurfilio sem qui eam regionem post dilluuium

Expanded text:
det ambitio. Ibi sunt et montes aurei, quos adire propter dracones et grdet ambitio. Ibi sunt et montes aurei, quos adire propter dracones et grssible est. Parthia ab Indiae finibus usque ad Mesopotamiam generaliter nominatur. Propter invictam enim Parthorum virtutem et Assyria et reliquae proximae regiones in eius nomen transierunt. Sunt enim in ea Aracusia, Parthia, Assyria, Media et Persida, quae regiones invicem sibi coniunctae initium ab Indo flumine sumunt, Tigri clauduntur, locis montuosis et asperioribus sitae, habentes fluvios Hydaspem et Arbem. Sunt enim inter se finibus suis discretae, nomina a propriis auctoribus ita trahentes. Aracusia ab oppido suo nuncupata. Parthiam Parthi abHyrcanum salum, ab occidui solis plaga Media. Regna in ea decem et octo sunt, porrecta a Caspio litore usque ad terras Scytharum. Assyria vocata ab Assur filio Sem, qui eam regionem post diluvium
Abbreviated transcription (Latin):
igneo accinctus, Itaut eius cum caelo peneiungat incendium, ceruibin quoqueid est angelorum
praesidium arcendis spiritibus malis. super rumpheae fraglantia ordinatum est ut homines
nae angelos uero malos angeli submoueant nec ui carni. uelspiritui. tras
no. mari porrecta usque adortum solis. et a septentrione usque ad montem causaca sum peruenit
abensgentes multas etoppida: in sulam quoque a probane elefantis refe
gangen ȩt nidam eti panem in lustrantes indos. terra indiae faboni spũ saluberrima in an nobis
uges: uicehiems ecͥ esias pacitur gignitautem tincti coloris homines el
monoceron bestiam: siptacum auem, elienum quoque lignum ettinnamum. etpiper. et calamum
a romaticum mittit et cebur lapides quoque praeciosos. berillos crisoprasos et adam antem  car¬
inculos. lignites margaritas. et uniones quibus nobilium feminarum a

Expanded text:
igneo accinctus, ita ut eius cum caelo pene iungat incendium. Cherubin quoque, id est angelorum igneo accinctus, ita ut eius cum caelo pene iungat incendium. Cherubin quoque, id est angelorum praesidium, arcendis spiritibus malis super rompheae flagrantiam ordinatum est, ut homines flammae, angelos vero malos angeli submoveant, ne cui carni vel spiritui transgno mari porrecta usque ad Ortum solis, et a Septentrione, usque ad montem Caucasum pervenit, habens gentes multas et oppida: insulam quoque Taprobane gemmis et elephGangen et Indum et Hypasin illustrantes Indos. Terra Indiae Favonii spiritu saluberrima; in anno bis metit fruges, vice hiemis Etesiis potitur; gignit autem tincti coloris homines, elmonoceron bestiam, psittacum avem, ebenum quoque lignum et cinnamum, et piper, calamum aromaticum, mittit et ebur, lapides quoque pretiosos, berillos, chrysoprasos, et adamantem, carbunculos, lychnites, margaritas et uniones, quibus nobilium feminarum ar
Abbreviated transcription (Latin):
ris est appellata qua e apud antiquos imporium tenuit orientis
haec incertiaorbis parte disposita ab oriente ortusolis: a meridie oceano
ab occiduo nos cromarifinitur: aseptentrione meo tidi lacu et tanui
fluuio terminatur: habet autem prouincias multas et regiones
Equarum brebiter nomina et situs expediami sumpto initio a paradiso
*paradisus estlocus inorientis partibus conscitutus. cuius uocabulum
exgreco in latinum uertitur ortus. porro ebraicaeeden dicitur. quod
in nos tram linguam deliciae interpretantur: quod u trumqn iunctum
facit ortum deliciarum est enim omni genere ligni et pomi ferarum arborum consitus: habens
etiam ec lignum uitae: non ibi frigus non aestas. sed perpetua deris temperies: ec uius medio fons
umpens totum nemus inrigat diuiditurq: inquattuor nascentia flumin
catum hominis aditus interclusus est septus est enim undiquerum phea flammea : Idest muro

Expanded text:
ris est appellata, quae apud antiquos imperium tenuit orientis. Haec in tertia orbis parte disposita, ab oriente ortu solis, a meridie Oceano, ab occiduo nostro mare finitur, a septentrione Maeotide lacu et Tanai fluvio terminatur. Habet autem provincias multas et regiones, quarum breviter nomina et situs expediam, sumpto initio a Paradiso. Paradisus est locus in orientis partibus constitutus, cuius vocabulum ex Graeco in Latinum vertitur hortus: porro Hebraice Eden dicitur, quod in nostra lingua deliciae interpretatur. Quod utrumque iunctum facit hortum deliciarum; est enim omni genere ligni et pomiferarum arborum consitus, habens etiam et lignum vitae: non ibi frigus, non aestus, sed perpetua aeris temperies. E cuius medio fons prorumpens totum nemus inrigat, dividiturque in quattuor nascentia flumina. Cuius loci post peccatum hominis aditus interclusus est; septus est enim undique romphea flammea, id est muro
Abbreviated transcription (Latin):
Verĩ igiur beatitudinem in summodõ sitã cẽneces¬
seest
Accipiom quiam nec est quod c̃ tradiciullo modoq at
Sedq soinquitte uidequamid scẽ atq inuio labilit̃ ꝓbes

Expanded text:
eram igitur beatitudinem in summo deo sitam esse necesse est. .Accipio, inquam, nec est quod contradici ullo modo queat. Sed quaeso, inquit, te uide quam id sancte atque inuiolabilite
Abbreviated transcription (Latin):
Recietu quidem o anisi quid est quodinullare in beco¬
lioris ualentiae sit in hacp̃sidio necesseestege at alieno

Expanded text:
Recte tu quidem. Nam si quid est quod in lioris ualentiae sit, in hac praesidio necesse est egeat alieno
Abbreviated transcription (Latin):
anscientes uolentes quebonũ deser̃ aduitia
deflectunt. sed hoc modo non solum poten¬
tes eẽ sed omnino eẽ desinunt: nam qui com¬
munẽ omnium quȩ sunt finem relinquunt.
pariter quoque ẽẽ desistunt: qđ quidem
cuipiammirum forte uideatur. ut malos qui
plures hominum sunt eos dem non eẽ dicamus.
sedita seseres hab&inam quimalis unt eos malos
et̃ namabnuo sed eos demet̃ pureadque simplici¬
tur nego namutica dauer hominam mortuum
dixeris. simpliciter uero hominem apellare ñ pos¬
sis i tauitios os malos quidem eẽ conces serim sed ec̃

Expanded text:
An scientes uolentesque bonum deserunt, ad uitia deflectunt? Sed hoc modo non solum potentes esse, sed omnino esse desinunt; nam qui communem omnium quae sunt finem relinquunt pariter quoque esse desistunt. Quod quidem cuipiam mirum forte uideatur, ut malos, qui plures hominum sunt, eosdem non esse dicamus; sed ita sese res habet. Nam qui mali sunt eos malos esse non abnuo; sed eosdem esse pure atque simpliciter nego. Nam uti cadauer hominem mortuum dixeris, simpliciter uero hominem appellare non possis, ita uitiosos malos quidem esse concesserim, sed e
Abbreviated transcription (Latin):
tis pig&. seddelitiastuas ferrenon poissum. qui abesse ali¬
quid tua ebeatitudim tamlutuosus atq anxius conq̃ra

Expanded text:
thium: delicias tuas ferre non possum, qui abesse aliquid tuae beatitudini tam luctuosus atque anxius conq
Abbreviated transcription (Latin):
musicalarinti uernacula nunc leuiores nuncgni¬
liores modos succinit: : Quidestigiturꝰ homo qđ te

Expanded text:
Musica laris nostri uernacula nunc leuiores nunc grauiores modos succinat. Quid est igitur o homo quod te
Abbreviated transcription (Latin):
a quominus cumuelit ab eat retiner mnon possit. Lique
igitur quam sitmortalium rerummi senebeatitudo: quȩ
nlecapud ae quanimos ꝑ perua ꝑdunit. netampostoto de¬
lectat . Quidigitur omortales extra pantis ln trues po¬
sitam flicitatẽ : erroruos insciaq: donfundit : Ostendã

Expanded text:
 quominus cum uelit abeat retineri non possit. Liquet igitur quam sit mortalium rerum misera beatitudo, quae nec apud aequanimos perpetua perdurat nec anxios tota delectat. Quid igitur, o mortales, extra petitis intra uos positam felicitatem? Error uos inscitiaque confundit. Ostenda
Abbreviated transcription (Latin):
Quicumq: salã mente prrecipiti p&it:
Summamq credit gloriam
Late patentes a o heristernat plagas

Expanded text:
Quicunque solam mente praecipiti petit Summumque credit gloriam, Late patentes aetheris cernat plagas
Abbreviated transcription (Latin):
secauidunsu bplicu terrore deduci. ceteris quan
exemplũ ẽe culpanda fugiendu sedalequoda
mnodo infeliciores cẽ imꝓbos arbitror
inpunitos. tam et sinulla rationecorrec¬
tionis nullus rospeccus heͣb eatur exemꝑli.
Et quis erit inquam p̃terhos alius mođ
eetillabonos inquit eẽ felices malos uero
miseros ñ ne contes simus
Itase inquam
Sigitut inquid miseriȩ cuius piam bonum
alquid ad dat̃ nonne felicior ẽ eo cui
pura aosolitaria sinecuius quã boni ap¬
mixtione miseria e

Expanded text:
ectum supplicii terrore deduci, ceteris quoque exemplum esse culpanda fugiendi, sed alio quodam modo infeliciores esse improbos arbitror impunitos, tametsi nulla ratio correctionis, nullus respectus habeatur exempli. Et quis erit, inquam, praeter hos alius modus? Et illa: Bonos, inquit, esse felices, malos uero miseros nonne concessimus? Ita est, inquam. Si igitur, inquit, miseriae cuiuspiam bonum aliquid addatur, nonne felicior est eo cuius pura ac solitaria sine cuiusquam boni ad-mixtione miseria e
Abbreviated transcription (Latin):
exitucommunis mauestatis crim̃ in albmũ delate
adcunitum senatus ordinẽ trensferre molił ẽ ÷ :
uniuersu n nocentiã senatꝰ quanta meipericuli.

Expanded text:
exitii communis maiestatis crimen in Albinum delatae ad cunctum senatus ordinem transferre moliretur, uniuersi innocentiam senatus quanta mei periculi
Abbreviated transcription (Latin):
multitu dinis expectationẽ trium pbablargitione satiast
Ded istiuto pior uerba fortunȩ dumteilla demulae da

Expanded text:
multitudinis exspectationem, triumphali largitione satiasti. Dedisti, ut opinor, verba fortunae, dum te illa demulce
Abbreviated transcription (Latin):
ris amaiore relinquitur. quȩ om̃s scilicet pro¬
pria etates non alterius nisi arith meticae me¬
dia etatis sunt quod superiusdicta memine¬
rit lectoritaes se indubitanter intolleget
statim geo metrica medictas cumsuisꝓpri¬
aetatibus cunctis exoritur aritb metica me¬
diaetate percunte. In hacenimdis positone
M .XL. Quemadmodũ ẽ maior ad mediũ
sic medius ad extremũ. et quod continctur
ab extremitatibus aequum ẽ ei . quod a mul¬
tiplici media ecate completur : Differen¬
tia e quoq eorum in eadem sunt ꝓportione
qua termini crementumuoro & immutio
ꝓportionũ saecundum terminos Nulla. ẽ
sed maiorterminorum ꝓportio aminorũ
termmnorum ꝓportione nondis crepat
Siuero armonicam media etatẽ coniunge¬
reulim .xui . mihinumerus interextre¬
mitates utrsq: ponendus ẽ ut sit hoc mo¬
do .x .xui.xL. Nuncigiturlicet in huius mo¬
didispositione om̃s armonicas ꝓpriaeta¬
tes agnoscere quaonim maximus ad par¬
uis simum terminũ ꝓportione coniungitir

Expanded text:
ris a majore relinquitur, quae omnes scilicet proprietates non alterius nisi arithmeticae medietatis sunt. Quod si superius dicta meminerit lector, ita esse indubitanter intelliget.statim geometrica medietas cum suis proprietatibus cunctis exoritur, arithmetica medietate pereunte. In hac enim dispositione 10, 20, 40, quemadmodum est major ad medium, sic medius ad extremum. Et quod continetur ab extremitatibus, aequum est ei quod a multiplici medietate completur. Differentiae quoque eorum in eadem sunt proportione qua termini. Crementum vero et imminutio proportionum secundum terminos nulla est, sed majorum terminorum proportio a minorum terminorum proportione non discrepat. Si vero harmonicam medietatem conjungere velim, 16 mihi numerus inter extremitates utrasque ponendus est, ut sit hoc modo 10, 16, 40. Nunc igitur licet in hujusmodi dispositione omnes harmonicas proprietates agnoscere, qua enim maximus ad parvissimum terminus proportione jungitur
Abbreviated transcription (Latin):
demillis miseriȩ modũstatuit. Nã sinẽquitiã
mis eros facit miserior sit necesseẽ diutur¬
nior nequa. Quo sin felicissimos ẽt̃ iudicarẽ .

Expanded text:
dem illis miseriae modum statuit. 280 Nam si nequitia miseros facit, miserior sit necesse est diuturnior nequam: quos infelicissimos esse judicare
Abbreviated transcription (Latin):
quam. ẽẽ. necdesinat. uitaq. eius cũtempo¬
ris infinitate tendatur. Nondum ta m̃
tale ẽ. ut aeternum ee iurecredatur
Non enim totũ simul infinitȩ licet uitȩ
spacium comp̃hendit atq complectitur.
sed fucura nondũ transacta iam non hab&.
Qđ igitur in terminabilis uitȩ plenitudinẽ
totã pariter comprehendit ac possidec
cui neq fucuri. quicquam absit nec p̃

Expanded text:
quam esse nec desinat uitaque eius cum temporis infinitate tendatur, nondum tamen tale est ut aeternum esse iure credatur. Non enim totum simul infinitae licet uitae spatium comprehendit atque complectitur, sed futura nondum, transacta iam non habet. Quod igitur interminabilis vitae plenitudinem totam pariter comprehendit ac possidet, cui neque futuri quicquam absit nec p
Abbreviated transcription (Latin):
tastur aurise atꝙadhunc mođu cetera
Nũ igitur quicquã illo rumitafieri ne¬
cessitas ulla compellit: minime
Frustraenim eõ artis effeccus. siomabo

Expanded text:
tantur aurigae, atque ad hunc modum cetera. Num igitur quicquam illorum ita fieri necessitas ulla compellit? — Minime; frustra enim esset artis effectus, si o
Abbreviated transcription (Latin):
tempenem uelut in corporibus dici solet animorũ
Non enim dissimile .ẽ mira cułũ nescienti . cursanis
corporib: his quiđẽ dulcia illius uero a pia pa
conueniant. Cur aegrietiam quidã lenibus

Expanded text:
temperiem, uelut in corporibus dici solet, animorum? Non enim dissimile est miraculum nescienti cur sanis corporibus his quidem dulcia illis uero amara conueniant, cur aegri etiam quidam lenibus
Abbreviated transcription (Latin):
suarũ uol& intelleg&. quaesibeatos ex plicare possunt : nihil
causa t st quin petudes quoq beate essedicantur : Quaru mom̃is

Expanded text:
suarum volet, intelleget. Quae si beatos explicare possunt, nihil causae est, quin pecudes quoque beatae esse dicantur. quarum omnis
Abbreviated transcription (Latin):
tofedit nobilegerm̃ : : Quid genus & ꝓauossterpitis si prupordi¬
auñt Auctoremq dm̃s pectes nullus degener extat̃ Nuittĩ

Expanded text:
tos Edit nobile germen. Quid genus, et proavos strepitis? Si primorditra, Auctoremque Deum spectes, Nullus degener exstat, Ni vi
Abbreviated transcription (Latin):
Instillabas enima urib: cogitationibus que cotidie meis
pitigoricũ illud eit oreton nec conuemebat uilissimoꝵ

Expanded text:
Instillabas enim auribus cogitationibusque cotidie meis Pythagoricum illud ἕπου θεῷ. Nec conueniebat uilissimo
Abbreviated transcription (Latin):
separatione dissoluitur. interire neciam eẽ
animalliquet ipsumq corpus cum in una
forma membrorum coniunctione ꝑmanct.
humanauisitur species: At si distribute

Expanded text:
separatione dissoluitur, interire nec iam esse animal liquet. Ipsum quoque corpus cum in una forma membrorum coniunctione permanet, humana uisitur species; at si distribut
Abbreviated transcription (Latin):
manifestum ẽ immobilem simplicemq: geren¬
darum formã rerũ ẽẽ. ꝓuidentiã: fatũ uero
eorum quȩ diuina simolicitas gerenda dispo¬
suit. mobilem nexũ atq ordinẽ tempor alem:

Expanded text:
Manifestum est immobilem simplicemque gerendarum formam rerum esse providentiam. Fatum vero eorum, quae divina simplicitas gerenda disposuit, mobilem nexum atque ordinem temporalem
Abbreviated transcription (Latin):
serium. selquidafferas. licetiãtĩ ꝓspiciã pla¬
niustamea extedudi. de sidero
Mundum inquit hunc dõ regipaulo ante

Expanded text:
sum, sed quid afferas, licet iam prospiciam, planius tamen ex te audire desidero. Mundum, inquit, hunc deo regi paulo ante
Abbreviated transcription (Latin):
que non ẽ iamuero ꝓbationẽ firma.
rationemꝰ subnixã constat non ex signis
neq petitis extrinsecus argumentis. ⁊¬
sedex conuenientib: necessarusq. causis

Expanded text:
quae non est. Iam uero probationem firma ratione subnixam constat non ex signis neque petitis extrinsecus argumentis sed ex conuenientibus necessariisque causis
Abbreviated transcription (Latin):
flexa conictt aufereturigitur u¬
uicam ellad ꝓteahomines deũꝗ.
dep̃candi: Siquie ustȩ bumilitatis
p̾tio instimabilem uicem diuinȩ gratiae ꝓme

Expanded text:
flexa conectit? Auferetur igitur unicum illud inter homines deumque deprecandi, si quidem iustae humilitatis retio inaestimabilem uicem diuinae gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
nonemil ussiium uideatur sed exhis quȩ sũp¬
Quidnam inquam
rcfaliciores inquit c̃ẽ imbos subolicia lu¬
entes quamsi eos nulla iustitiae poenacuer¬
ceit ÷ neq id nunc molior qđ cuiuis ueniat in
mentem corrigiultione prauos mores. et ad

Expanded text:
non minus mirum videatur, sed ex his, quae sump— Quidnam? inquam. — Feliciores, inquit, esse improbos supplicia luentes, quam si eos nulla iustitiae poena. coherceat. Neque id nunc molior, quod cuivis veniat in mentem, corrigi ultione pravos mores et ad
Abbreviated transcription (Latin):
rutionediuersum. cum dereram principeloqua¬
murdõ fingat qui potest quis baecdiuersa c̃rin¬
xerit. Postremo qđ libet rediuersum est łd nonẽ

Expanded text:
ratione diuersum, cum de rerum principe loquamur deo, fingat qui potest quis haec diuersa coniunxerit. Postremo, quod a qualibet re diuersum est id non
Abbreviated transcription (Latin):
quit qui nomne qđ excellent iinimũ sit id& iam
uideatures seclarissimũ Nam non ẽe anxiẽe
tristemq beatitud inẽ. Nec doloribus molestiis¬
q: subiettã quid attin & dicere quando inminims

Expanded text:
quit, quin omne, quod excellentissimum sit, id etiam videatur esse clarissimum. Nam non esse anxiam tristemque beatitudinem nec doloribus molestiisque subiectam quid attinet dicere, quando in minim
Abbreviated transcription (Latin):
r&l. Etilla atqui boc inumest quod prestantes quidem
natintimentes : sed nonduma deꝓtream monũ ÷ uirtu

Expanded text:
 Et illa: Atqui hoc unum est quod praestantes quidem natura mentes sed nondum ad extremam manum uirtu
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑ quod siuti paulo antemonstrauimus. est
q̃: dam bonifracgilis imperfata felicitas eẽ aliqͥã
solidã ꝑfectãq non potest̃ dubitari.
irmissi me in quã ueris si me conclusũ est
Q uouero inquit habitet ita considerai dm̃ reriq̃
orinũ principẽ bonum eẽ communis humanorum
us excogitariq: at id quomelius nibileẽ bonũ eẽ quis du¬
bitet i Ita uero bonumeẽ dm̃ ratio de monstrat.

Expanded text:
bitur. Quodsi, uti paulo ante monstrauimus, est quaedam boni fragilis imperfecta felicitas, esse aliquam solidam perfectamque non potest dubitari. – Firmissime, inquam, uerissimeque conclusum est. – Quo uero, inquit, habitet, ita considera. Deum, rerum omnium principem, bonum esse communis humanorum us excogitari queat, id quo melius nihil est bonum esse quis dubitet? Ita uero bonum esse deum ratio demonstrat
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ inboni p̃miouidemus accedere tadem necesseest inma¬
lipena contraria parteres pondeant: sicutigitur ꝓbis
ꝓbito sipsa fit p̃mium itam obis nequitia ipsa sugplicium est

Expanded text:
quae in boni praemio uidemus accedere eadem necesse est in mali poena contraria parte respondeant. Sicut igitur probis probitas ipsa fit praemium ita improbis nequitia ipsa supplicium est
Abbreviated transcription (Latin):
Contexe inquam cetera
Nam qui nnaturalis officii potens eo quidem
nequeat ualentior sit :
ENulus ambigat:
Sed sũmumbonum qđ e quemalis bonis que ꝓpo¬
si tumboni quidem naturali officio uirtutum
petunt mali uero uaria ꝑcupiditatem qđ a dipis

Expanded text:
Contexe, inquam, cetera; nam quin naturalis officii potens eo qui idem nequeat ualentior sit, nullus ambigat. Sed summum bonum, quod aeque malis bonisque propositum, boni quidem naturali officio uirtutum petunt, mali uero uariam per cupiditatem, quod adipis
Abbreviated transcription (Latin):
unumaliquem uis sibecpetestatem prteteteri s uindicditẽ
quante mnouereris cadiumo: Quiduero siorpus sperte s irbe tilli¬
us hominereperirequeas. Quos sepemoscularii quoq ł inor¬
s uelinise tr&a quaeq reptantium netat lntritus : Quouero
quis quã uis aliquod inquempiam nisi in solum corpus. o qđ

Expanded text:
unum aliquem ius sibi ac potestatem prae ceteris uindicantem, quanto mouereris cachinno! Quid uero, si corpus spectes, inbecillius homine reperire queas quos saepe muscularum quoque uel morsus uel in secreta quaeque reptantium necat introitus? Quo uero quisquam ius aliquod in quempiam nisi in solum corpus et q
Abbreviated transcription (Latin):
meaias. Atqui el tumsit a nobis omnẽ
rorũ mortaliũ cupidinẽ denr̃ĩ animi sede pelle¬
bas e subtius oculis sacrilegioletum eẽ fas nerrt

Expanded text:
 Atqui et tu insita nobis, omnem rerum mortalium cupidinem de nostri animi sede pellebas, et sub tuis oculis sacrilegio locum esse fas n
Abbreviated transcription (Latin):
renon possit. eximmobilitate deficit
notum ex simplicitate presentiae de¬
crescit in infinitam futuri ac p̃terin
antitatem. et cum tota pariter uitȩ¬
suae plenitudi nem nequeat possi dere
hoc ipso qđ aliquo modo numquam. eẽ
desinit illud quod implere atq expri¬
mere non potest aliquatenus uidetur

Expanded text:
re non possit, ex immobilitate deficit in motum, ex simplicitate praesentiae decrescit in infinitam futuri ae praeteriti quantitatem; et cum totam pariter uitnitudinem nequeat possidere, hoc ipso quod aliquo modo numquam esse desinit, illud quod implete atque exprimere non potest, aliquatenus uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
nertis ntũ ueluti conuenientia contẽpe¬
ratq: rectori sponte conuertant¬
Ita in quã necersec̃. net beatum didminceo

Expanded text:
nentis nutum ueluti conuenientia contemperataque rectori sponte conuertantIta, inquam, necesse est; nec beatum regime
Abbreviated transcription (Latin):
oma sedboni tatum modo uolentis dĩ. nemosatis
potest nec ammirari nec conqueri:
c Tumilla et eẽt inquit infiniti stiporationiis¬
qui e horribilius monstris. siutitu aestimas
intanitt uelinpatris familias dispositissima

Expanded text:
 sed bona tantummodo uolentis dei nemo satis potest nec ammirari nec conqueri. – Tum illa: Et esset, inquit, infiniti stuporis omnibusque horribilius monstris si, uti tu aestimas, in tanti uelut patris familias dispositissima
Abbreviated transcription (Latin):
at senecas at sontnos : quorum net ꝑ u&usta: nec inc̃e lebris
memoria ẽ scire potiuisti: : Quos nihi labud indadẽ decra

Expanded text:
at Senecas, at Soranos quorum nec peruetusta nec incelebris memoria est, scire potuisti. Quos nihil aliud in cladem detra
Abbreviated transcription (Latin):
tientenq sibi facerene queunt & hocenat quod ꝓmittere
uidebant᷑. At quibo quoq maxime considen ndũ puto
quod m hilbabeat sua ptenatunt petunia suthis aquib:
possidetur inuitis nequeataufrio: Fateo rinquã: Qto

Expanded text:
ientemque sibi facere nequeunt et hoc erat quod promittere uidebantur. Atqui hoc quoque maxime considerandum puto quod nihil habeat suapte natura pecunia ut his a quibus possidetur inuitis nequeat auferri. Fateor, inquam. Q
Abbreviated transcription (Latin):
Adluec suratio conera respondeat. se quidẽ et qđ
sensibile et quodimaginabilesit uniuer¬
sitatis ratione conspicere. illa uero ad
uniuersitatis cognitione aspirare ñ

Expanded text:
aec si ratio contra respondeat se quidem et quod sensibile et quod imaginabile sit in uniuersitatis ratione conspicere, illa uero ad uniuersitatis cognitionem aspirare n
Abbreviated transcription (Latin):
pirtia posc& descendere iniur iam putes. Ancum ores ig¬
nonibas meos nesciebas croesum regem lidorũ crropau

Expanded text:
tio poscet, descendere iniuriam putes. An tu mores ignorabas meos? Nesciebas Croesum regem Lydorum Cyro pau
Abbreviated transcription (Latin):
catur exordiis ip̃sas quoq Inmutabiles ee
necesse ẽ. Ita enim resoptime reguntur.
simanens indiuinam̃te simplicitas in

Expanded text:
catur exordiis, ipsas quoque immutabiles esse necesse est. Ita enim res optime reguntur si manens in diuina mente simplicitas in
Abbreviated transcription (Latin):
H aecigitur ł imagines ueribonił in ꝑfecta qued ã
darebona morta libus uident᷑ uerum aũt atq

Expanded text:
Haec igitur uel imagines ueri boni uel imperfecta quaedam bona dare mortalibus uidentur, uerum autem atq
Abbreviated transcription (Latin):
ris inuenitur: quotiens atrib: incho¬
atione facitcãddita discriptionis
latitudine ĩnsequentium sena turx¬
liumnumerorum multitdine angu¬
li dilatantur : ut sit primus trianzu¬
lus numerus : secundus quadratuster¬
tius qui subquinq: angulis contin&.
quem pentagonum grecinominant:
quartus exagonus idest quisex angulis
gillactim ꝑnaturclemnumerum
angulos augeant inplcna scilic& dis¬
criptione figuntrum: hii uero id cir¬
co aternarionumero inchoant :
quod latitudinis & suꝑficiei solus
ternarius principium est ingeome¬
tric quoq: ĩdem planius inuenitur:
duae enim line aerecte spatium non
continent : &omnis angulcris figira.
uel t&ragoni uel pentagoni uel ex a¬
goni uel cuius lib& quiplurib angia¬
lis contin&ur si a medi&ate ꝑsingu¬
lo sangulos lin eae producantur
tot eum diuidunt triarguli quot ip¬
scom figuram angilos habere conti¬
gerit quad ratum enimitaductae li¬
neae inquattuor penta gonum in.

Expanded text:
ris invenitur, quotiens a tribus inchoris invenitur, quotiens a tribus inchoatione facta addita descriptionis latitudine, in sequentium se naturalium numerorum multitudine anguli dilatantur, ut sit primus triangulus numerus, secundus quadratus, tertius qui sub quinque angulis continetur, quem pentagonum Graeci nominant; quartus hexagonus, id est qui sex angulis gillatim per naturalem numerum angulos augeant, in plana scilicet descriptione figurarum. Hi vero idcirco a ternario numero inchoant, quod latitudinis et superficiei solus ternarius principium est. In geometrica quoque idem planius invenitur. Duae enim lineae rectae spatium non continent, et omnis triangularis figura, vel tetragoni, vel pentagoni, vel hexagoni, vel cujuslibet qui pluribus angulis continetur, si a medietate per singulos angulos lineae producantur, tot eum dividunt trianguli, quot ipsam figuram angulos habere contigerit. Quadratum enim ita ductae lineae in 4, pentagonum in
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾uaelli principium nonta men in¬
teruallum & line a ecaput sed non.¬
dum linea sicut linea quoq suꝑ ficiei
principium est sed ipsa suꝑficies non
est & secundi inter uclli caput est:
secundum tamen in teruallũ ipsa
non rein& idem quoq &insuꝑficie
caditquȩ & ipsac solidicorporis &tri¬
plicis int̾uallinatura le sortitur in i¬
tiumipsa uero nec trinaint̃ ualli di¬
mensione distenditur necullacras
rounittes quidem cum ipse linearis
numerus non sitin longitudinem
tamen i distentinumeri principiũ ÷
& lin earis numerus cumipse totius
latitudinis experssit in aliud tamen
spatium latitudinis ex tentinumeri
sortitur in itium suꝑficies quoq:
numerorum cumipscso lidum cor¬
pus non sit addititamen latitudini
solidi corporis caputest hocautem.
planius his exemplis liquebit lincans¬
numerus est ad uob: co ansa diectic
semꝑ unitate inunum eundem¬
que ductum quanti tectis explicata
congeries : ut estid quod subiecimus.¬

Expanded text:
primi intervalli principium, non tamen inprimi intervalli principium, non tamen intervallum, et lineae caput, sed nondum linea. Sicut linea quoque superficiei principium est, sed ipsa superficies non est, et secundi intervalli caput est, secundum tamen intervallum ipsa non retinet. Idem quoque et in superficiecadit, quae et ipsa solidi corporis et triplicis intervalli naturale sortitur initium, ipsa vero nec trina intervalli dimensione distenditur, nec ulla crasro unitas quidem cum ipsa linearis numerus non sit, in longitudinem tamen distenti numeri principium est. Et linearis numerus cum ipse totius latitudinis expers sit, in aliud tamen spatium latitudinis extenti numeri sortitur initium. Superficies quoque numerorum cum ipsa solidum corpus non sit, addita tamen altitudini solidi corporis caput est. Hoc autem planius his exemplis liquebit. Linnumerus est a duobus inchoans, adjecta semper unitate in unum eumdemque ductum quantitatis explicata congeries, ut est id quod subjecimus
Abbreviated transcription (Latin):
es est longitudinem & latitudinem.
superficies haec autem suꝑficies
uno tantõ interuallo solidicor poris
dimensione siperatur quȩ unorur¬
sus interucllo line amuincit: quȩ
longitudinis natura mr&inens la¬
titudinis exper est quaclinea qđ
unius est inter ualli sortianaturã
a suꝑficie uno interueello a soliditte¬
te duob: spatiis uincitur punctum
igituraliorursus intuallõ alin eauin¬
citur: spsa scilic& quac reliqua estlon¬
gitudine quaresi punctum uno qui¬
demintucello alinea suꝑgreditur
idem a suꝑficie uincitur duobus.
tribus ueroi t̃ualli dimensionib:
a soliditate relinquitur constat
punctum ipsum sineulla corporis
magitudine uel in t̃uallidimensi¬
one cum& longitudinis & latitu¬
dinis & profunditatis experssit
omnium in t̃uallorum eẽ principiũ
& natura in sec abile quod greciato¬
monuocant idest itcdiminutum
atq paruissimum ut eius parsinue¬
niri non possit estigitur punctum

Expanded text:
es est, longitudinem et latitudinem es est, longitudinem et latitudinem superficies. Haec autem superficies uno tantum intervallo solidi corporis dimensione superatur, quae uno rursus intervallo lineam vincit, quae longitudinis naturam retinens, latitudinis expers est. Quae linea eo quod unius est intervalli sortita naturam, a superficie uno intervallo, a soliditate duobus spatiis vincitur. Punctum igitur alio rursus intervallo a linea vincitur, ipsa scilicet quae reliqua est longitudine. Quare si punctum uno quidem intervallo a linea supergreditur, idem a superficie vincitur duobus, tribus vero intervalli dimensionibus a soliditate relinquitur, constat punctum ipsum sine ulla corporis magnitudine vel intervalli dimensione, cum et longitudinis et latitudinis et profunditatis expers sit, omnium intervallorum esse principium, et natura insecabile, quod Graeci atomon vocant, id est ita diminutum atque parvissimum, ut ejus pars inveniri non possit. Est igitur punctum
Abbreviated transcription (Latin):
gitur si longitu dine altitudine lati¬
tudine que censeur supra que ad eo
nihil inueniri potestutipsorum sex
motuum formae ad in t̃uallorũ natu¬
recs & numerum conponantur unũ
enimintucllum duos insecontin&
motus ut in trib int̃uallis sex semo
tum summa conficiat hoc modo est
enim in longitudine ante &raro
in latitudine sinistra &dextera in
Atitudine sursum acdeor sum neces¬
scest autem ut quid quid fuerit
solidum corpus hochab& longitu¬
dinem latitudinem & altitudinem:
& quid quid haec tria in se contin&
illud suo nomine solidumuoc&ũr
haccenimtria circa omne corpus in¬
separabili coniunctione uersantur
&innatura corporum constitutasunt
quacre quid quid uno interuallo car&
illud corpus solidum non estnam quod
duosola inter ucella r&in &illud super¬
ficies appellatur: omnis enim superfi¬
cies solalongitudine & latitudinẽ
contin&ut & hic eadem illa conuer¬
si oremcn& omneenim quod suꝑfici¬

Expanded text:
gitur, si longitudine, altitudine, latigitur, si longitudine, altitudine, latitudineque censetur, supraque adeo nihil inveniri potest, ut ipsorum sex motuum formae ad intervallorum naturas et numerum componantur. Unum enim intervallum duos in se continet motus, ut in tribus intervallis sex sese motuum summa conficiat hoc modo. Est enim in longitudine ante et retro, in latitudine sinistra et dextra, in altitudine sursum ac deorsum. Necesse est autem ut quidquid fuerit solidum corpus, hoc habeat longitudinem, latitudinemque et altitudinem, et quidquid haec tria in se continet, illud suo nomine solidum vocetur. Haec enim tria circa omne corpus inseparabili conjunctione versantur, et in natura corporum constituta sunt. Quare quidquid uno intervallo caret, illud corpus solidum non est. Nam quod duo sola intervalla retinet, illud superficies appellatur. Omnis enim superficies sola longitudine et latitudine continetur, et hic eadem illa conversio remanet. Omne enim quod superfici
Abbreviated transcription (Latin):
di in t̾ualla non recipit: quod in alus
numeris non uid&ur euenire omnis enĩ
numerus in seipsum multiplicatus ali¬
um quen dam efficit maiorem quam
ipscest id circo quoniam in t̃uallam ul¬
tiplicata maiore se sespatii prolixitate
distendunt: iduero quodsine in t̃uallo:
plus quamipsccest pariendmon ha¬
b& pocestatem ex hocigitur princi¬
pio idest exun itate prima omnium
lonitudo subcrescit quȩ ab in ariinu¬
meri principio incunctos sesenume¬
ros explicat quoniam primum inter¬
uallum linea est duoueroin tucellas
lonitudo & lecatudo idest linea & su¬
porficies triauero int̃ucellas̃ longitu¬
dolatitudo altitudo id est linea super¬
ficies atquesoliditas pr&er hacc autẽ
aliccinter uallec inuenirinon possurs
autenm unum intuallum erit quod
longitudo est: auteli quid duobus int̃¬
uedlis & positumest : utsi quacres longi¬
tudinem habeat & latitudinem
uel trina in t̾ualli dimensione porri¬

Expanded text:
di intervalla non recipit, quod in aliis di intervalla non recipit, quod in aliis numeris non videtur evenire. Omnis enim numerus in seipsum multiplicatus alium quemdam efficit majorem quam ipse est, idcirco quoniam intervalla multiplicata majore sese spatii prolixitate distendunt. Id vero quod sine intervallo est, plus quam ipsa est, pariendi non habet potestatem. Ex hoc igitur principio, id est ex unitate prima omnium longitudo succrescit, quae a binarii numeri principio in cunctos sese numeros explicat, quoniam primum intervallum linea est, duo vero intervalla sunt longitudo et latitudo, id est linea et superficies. Tria ergo intervalla sunt, longitudo, latitudo, altitudo, id est linea, superficies atque soliditas. Praeter haec autem alia intervalla inveniri non possunt. Aut enim unum intervallum erit quod longitudo est, aut aliquid quod duobus intervallis expositum est, ut si qua res longitudinem habeat et latitudinem, vel trina intervalli dimensione porri
Abbreviated transcription (Latin):
li lonitudinis que principium: ipsa
ueronecintu calli nec longitudinis ca¬
paxi quem admodum punctum prin¬
cipium quidem lineae est atq: inter¬
uallnpsum ueronec in t̃uallum nec
lineaneq: enim punctum puncto su¬
perpositum ullum efficit intucellũ
uel ut sinihil nulli iungas: nihilenĩ
est quod exnullo rum procre atione
nascati: eadem qui pre&iam circa ae¬
quad itectes propostioman& nam siqđ¬
lib& fuerint torminipares. tantum
quidemest a primo ad secundum : quan¬
tum secundo ad tertium sed interpri¬
mum & secundum ud secundum & ter¬
tium nulla est interualli longitudo
uel spatiumsienim tressenarios pons
hocmodo ui . UI. UI. quemad modu
primus est ad secundum: sic est secun¬
dus ad tertium: sed interprimum & se¬
cundum nihilinterest .vi. enim & ui
nulla spatiin tuclla disiungunti teę¬
&iam unit as inseips amultiplicatte
nihil procreat semel enim unumnil
aliud ex segignit quacmipsec est nam.
quod intu cllo car& &iam uimggen¬

Expanded text:
li, longitudinisque principium, ipsa vero nec intervalli, nec longitudinis capax, quemadmodum punctum principium quidem lineae est atque intervalli, ipsum vero nec intervallum nec linea. Neque enim punctum puncto superpositum ullum efficit intervallum, velut si nihil nulli jungas. Nihil enim est quod ex nullorum procreatione nascatur. Eadem quippe etiam circa aequalitates proportio manet. Nam si quotlibet fuerint termini pares, tantum quidem est a primo ad secundum, quantum a secundo ad tertium. Sed inter primum et secundum, vel secundum et tertium, nulla est intervalli longitudo vel spatium. Si enim tres senarios ponas hoc modo 6, 6, 6, quemadmodum primus est ad secundum, sic est secundus ad tertium. Sed inter primum et secundum nihil interest, 6 enim et 6 nulla spatii intervalla disjungunt. Ita etiam unitas in seipsa multiplicata nihil procreat. Semel enim in unum nihil aliud ex se gignit quam ipsa est. Nam quod intervallo caret, etiam vim gignen
Abbreviated transcription (Latin):
tium ad condicionem uero temporis futurã
quo fit ut hoc nonsit opinio sedueritate po¬
tius nixa cognitio cumextarum quid. eẽ
cognoscit quodidem existendi necessitate
carere non nesciat. hic sidicas quod euentu¬
rũ deus uidet idnone uenire non pos se
quodautem non potest non euenire id.
ex necessitate contingere meq ad hoc
nomen necessitatis adstringas. fatebor
rem quidem solidis simȩ ueritatis sed.
cuiuix aliquis nisiduum speculator acces¬
serit. respondebonamq. idem futurum.
cũ ad diuina notione refertur necessa

Expanded text:
tium, ad condicionem uero temporis futurarum. tium, ad condicionem uero temporis futurarum. Quo fit ut hoc non sit opinio sed ueritate potius nixa cognitio, cum exstaturum quid esse cognoscit quod idem exsistendi necessitate carere non nesciat. Hic si dicas quod euenturum deus uidet id non euenire non posse, quod autem non potest non euenire id ex necessitate contingere, meque ad hoc nomen necessitatis adstringas, fatebor rem quidem solidissimae ueritatis sed cui uix aliquis nisi diuini speculator accesserit. Respondebo namque idem futurum, cum ad diuinam notionem refertur, necessa
Abbreviated transcription (Latin):
constituta quasi ab excelsorerum cacumi¬
ne canita ꝓspiciat Quidigitur postu¬
las ut necessaria fiant quȩ diumolumine
lustrentur. cumne homines quidẽ neces¬
saria faciant eẽ queuideant: Numenĩ
quȩ p̾scientia cernis aliquam eis neces¬
sitatem tuus addit intuitus. Minime
atquisi .ẽ. diuini humaniq: p̃sentis
digna collatio utiuos ur̃o. Hoc tempe¬
ratio p̃senti quȩdã uidetis it a ille omã
suocernie a eterno. quare haec diuina
p̃notio natura rerum ꝓprietatemq
non mutat taliaq: apudse p̃sentia
spectat qualia in tempore olimfu¬
cura ꝓuenient necrerum iudicia
confundit unoq sue mentis incuitu
tamnecessariȩ qua non neces sariae uentura
dinoscit sicutiuos dũ pariter ambulare
tis quãquã simulutrumq: conspectuta men
discernitis et hocuoluntarium illud ẽe ne¬
cessarium iudicatis. ltaigitur cunctades¬
piciens diuinus intuitus quali tatererũ
minime ꝑ turbat apudse quidem p̃ sen¬

Expanded text:
constituta quasi ab excelso rerum cacumiconstituta quasi ab excelso rerum cacumine cuncta prospiciat. Quid igitur postulas ut necessaria fiant quae diuino lumine lustrentur, cum ne homines quidem necessaria faciant esse quae uideant? Num enim quae praesentia cernis, aliquam eis necessitatem tuus addit intuitus? Minime. Atqui si est diuini humanique praesentis digna collatio, uti uos uestro hoc temporario praesenti quaedam uidetis, ita ille omnia suo cernit aeterno. Quare haec diuina praenotio naturam rerum proprietatemque non mutat taliaque apud se praesentia spectat qualia in tempore olim futura prouenient. Nec rerum iudicia confundit unoque suae mentis intuitu tam necessarie quam non necessarie uentura dinoscit; sicuti uos cum pariter ambulare tis, quamquam simul utrumque conspectum tamen discernitis et hoc uoluntarium illud esse necessarium iudicatis, ita igitur cuncta despiciens diuinus intuitus qualitatem rerum minime perturbat apud se quidem praesen