comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut nominique iudicemus. Non tibi tollat
uertas miscdiam: nec miscdĩa impediat ue¬
ueritatem. Si enim ꝑmiscdiam iudieaueris
contra uentatem: aut quasi rigida ueritate
oblitus fueris miscdiam. non ambulabis in
uia di: ubi miscdia et ueritas occurrerunt sͥ.
Et in nomine meo exaltabitur cornu eius. Ed

Expanded text:
ut non inique judicemus. Non tibi tollat ut non inique judicemus. Non tibi tollat veritas misericordiam, nec misericordia impediat veritatem: si enim per misericordiam judicaveris contra veritatem, aut quasi rigida veritate oblitus fueris misericordiam; non ambulabis in via Dei, ubi misericordia et veritas occurrerunt sibi . «Et in nomine meo exaltabitur cornu ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
capite uituli: uenient in potum popłi dei.
Comminuit enim caput uituli moyses:
sparsit in aqua: et dedit bibere filiis isrł:
Comminuuntur om̃s infideles: credunt
paulatim. et apopulo dĩ bibuntur. incorpꝰ
xp̃i traiciuntur. Et concidam inimicos eiꝰ
afaciȩ illius. Et eos qui oderunt eum fuga¬
bo. fugabo ne noceant. Sed fugatoꝵ istoꝵ
forte aliqui dicunt: quo ibo absp̃ũ tuo. &
a facic tua quo fugiam: Et uidentes non se
habere quo fugiant abomnipotente: con¬
uersi fugiunt adomnipotentem. Et eos qͥ
miscłia mea cum ipso ẽ Uniuerse uiȩ do¬
mini: miscdia et ueritas. Mementote qͣn¬
tum potestis: quam sepe nob̃ commenden¬
tur duo hȩc. ut recddamus illa do. Sicut
enim ipse exhibuit nob miscłiam ut dele¬
ret peccata nr̃a: etueritatem ut impleret
ꝓmissa sua: sic et nos ambulantes inuia erꝰ
debemus ei reddere miscdiam & ueritatẽ.
Miscđiam. ut miseroꝵ misereamur: ueritatẽ.

Expanded text:
capite vituli, venient in potum populi Dei. capite vituli, venient in potum populi Dei. Comminuit enim caput vituli Moyses, sparsit in aqua, et dedit bibere filiis Israel . Comminuuntur omnes infideles, credunt paulatim; et a populo Dei bibuntur, in corpus Christi trajiciuntur. «Et concidam inimicos ejus a facie illius; et eos qui oderunt eum, fugabo:» ne noceant. Sed fugatorum istorum forte aliqui dicunt: «Quo ibo a spiritu tuo? et a facie tua quo fugiam» ? Et videntes non se habere quo fugiant ab Omnipotente, conversi fugiunt ad Omnipotentem. «Et eos qui misericordia mea cum ipso est.» Universae viae Domini misericordia et veritas. Mementote, quantum potestis, quam saepe nobis commendentur duo haec, ut reddamus illa Deo. Sicut enim ipse exhibuit nobis misericordiam, ut deleret peccata nostra; et veritatem, ut impleret promissa sua: sic et nos ambulantes in via ejus, debemus ei reddere misericordiam et veritatem; misericordiam, ut miserorum misereamur; veritatem,
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Intellexistis quem potentem: Exalta¬
ui electum de populo meo. Intelligitis
quem electum: qm̃ gaudetis exaltatum.
exsemine dauid: moleo sc̃o meo unxi eũ.
De illo enim dicitur. Unxit te ds̃ ds̃ tuus
oleo exultationis: preparticipib tus. Ma¬
nus enim mea auxiliabitur ei: & brachi¬
um meum confortauit eum. Sedm qđ
susceptio hominis facta ẽ: scdm qđ caro
inutero uirginis assumpta ẽ: scđm quod
abillo qui informa dĩ ęqualis ẽ patri for¬
ma serui suscepta ẽ: et factus ẽ obediens usq
admortem mortẽ autem crucis. Non ꝓfici¬
et inimicus in eo. Sȩuit quidem inunicus:
sed non ꝓficiet ineo. Solet quidem nocere:
sed non nocebit. Quid. ẽ ergo qđ affliget:
Exercebit: non nocebit. Proderit seiuendo: qͥa
in quos scuit coronabuntur uincendo. Quio
enim uincitur: si nichil contra nos seuit:
tione sua: et qđ credunt concidunt᷑. Paula¬
tim enim credunt danquam comminuto

Expanded text:
tem.» Intelligitis quem potentem. «Exaltatem.» Intelligitis quem potentem. «Exaltavi electum de populo meo.» Intelligitis quem electum; quem jam gaudetis exaltatum. ex semine David. «In oleo sancto meo unxi eum:» de illo enim dicitur, «Unxit te, Deus, Deus tuus oleo exsultationis prae participibus nus enim mea auxiliabitur ei, et brachium meum confortabit eum:» secundum quod susceptio hominis facta est, secundum quod caro in utero virginis assumpta est , secundum quod ab illo qui in forma Dei aequalis est Patri, forma servi suscepta est, et factus est obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . et inimicus in eo.» Saevit quidem inimicus, sed non proficiet in eo: solet quidem nocere, sed non nocebit. Quid est ergo quod affliget? Exercebit, non nocebit: proderit saeviendo, quia in quos saevit, coronabuntur vincendo. Quid enim vincitur, si nihil contra nos saevit? tione sua, et quod credunt conciduntur. Paulatim enim credunt; tanquam comminuto
Abbreviated transcription (Latin):
Unde debet iubilare: unde debet exaltare: nisi
innomine tuo ambulans inlumine uultus tiui
Et exaltari quidem merebitur: sed intua iu¬
sticia. Auferat de medio iusticiam suam.
et humilietur: ueniet d̃i iusticia et exalta¬
tuo exaltabitur cormi nrm̃. Quia tͥ be¬
neplacuit. non quia nos digni sumus: qm̃
ienȩ impulsus sum ut caderem: et cecidissẽ
nisi dominus suscepisset me. Qm̃ dñi ẽ susce
illuminat: meius lumie tutus es. Iner lu¬
mine ambulas: iusticia eius exultas. Ipse de
suscipit: infirmitatem tuam ipse custodit.
Ipse facit te robustum: de se: non detẽ. Tc̃
cutus es in aspectu tuo: reuclasti hoc ꝓpħis
tius. Ideo locutus es eis inaspectu: idest in
reuelatione: unde ꝓphȩ euidenter dicebam᷑t.
Uiderunt quiddam intus qđ dicerent foris:
et mnocculto audierunt qđ palam predica¬
uerunt. Iunc locutus es inaspectu filiis tu¬
is. et dixisti. Posui adiutorium suꝑ poten¬

Expanded text:
unde debet jubilare, unde debet exsultare, nisi unde debet jubilare, unde debet exsultare, nisi in nomine tuo, ambulans in lumine vultus tui? Et exaltari quidem merebitur, sed in tua justitia: auferat de medio Justitiam suam, et humilietur; veniet Dei justitia, et exaltatuo exaltabitur cornu nostrum:» quia tibi beneplacuit, non quia nos digni sumus. 19. renae impulsus sum, et caderem; et cecidissem, nisi Dominus suscepisset me. «Quoniam Domini esilluminat: in ejus lumine tutus es, in ejus lumine ambulas, justitia ejus exaltaris. Ipse te suscepit, infirmitatem tuam ipse custodit; ipse te facit robustum de se, non de te. 20. cutus es in aspectu tuo,» revelasti hoc Prophetis tuis. Ideo locutus es eis in aspectu, id est, in revelatione: unde Prophetae Videntes dicebantur . Viderunt quiddam intus quod dicerent foris; et in occulto audierunt quod palam praedicaverunt. «Tunc locutus es in aspectu filiis tuis, et dixisti, Posui adjutorium super poten
Abbreviated transcription (Latin):
Domine inlumine uultus tui ambulabunt: &
innomine tuo exultabunt tota die. Thabor
ille et hermoniim innomine tuo exultabunt.
Si uolunt: tota dic innomine tuo. Sin autem
exultabunt in nomine suo: non dota dic ex¬
ultabunt. Non enim ingaudio ꝑseuerabunt:
quando de se ipsis gaudebunt: et ꝑsuꝑbiã ca¬
dent. Ergo ut cota die exultent: in nomine
tuo exultabunt. Et iniusticia tua exaltabunt᷑.
Non insua iusticia. s intua: ne sint zelum dei
habentes: sed non scdm scientiam. Quidã enĩ
notantur ab apło: qđ zelum di habeant: sed ñ
scđm scientiam. Ignorantes di iusticiam: &
suam uolentes constituere: & non illumine tuo
exultantes : iusticiȩ d̃i non sunt subiecti. S
unde: Quia zelum di habent: s non scđm sci¬
entiam. Beatus autem popłs sciens iubilatio¬
nem. Illi enim non scdm scientiam. Beatus au¬
tem popłs: non nesciens s sciens iubilationẽ

Expanded text:
«Domine, in lumine vultus tui ambulabunt; et «Domine, in lumine vultus tui ambulabunt; et in nomine tuo exsultabunt tota die.» Thabor ille et Hermon «in nomine tuo exsultabunt:» si volunt «tota die,» in nomine tuo; sin autem exsultabunt in nomine suo, non tota die exsultabunt. Non enim in gaudio perseverabunt, quando de seipsis gaudebunt, et per superbiam cadent. Ergo ut tota die exsultent, «in nomine tuo exsultabunt; et in tua justitia exaltabuntur.» Non in sua justitia, sed «in tua:» ne sint zelum Dei habentes, sed non secundum scientiam. Quidam enim notantur ab Apostolo, quod zelum Dei habeant, sed non secundum scientiam; «ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere,» et non in lumine tuo exsultantes, «justitiae Dei non sunt subjecti.» Sed unde? Quia «zelum Dei habent, sed non secundum scientiam» . Populus autem sciens jubilationem illi enim non secundum scientiam; beatus autem populus non nesciens, sed sciens jubilationem,
Abbreviated transcription (Latin):
tabimus. aut qđ exultamus capimus: aut
uerba sufficient lȩticiȩ nr̃e: aut lingua. ydo¬
nea erit explicare gaudium nr̃m: Si ergo
nulla uerba sufficiunt: beatus populus
sciens iubilationem. Obeate popłe: pu¬
tas intelligis iubilationem: Nullomodo bea¬
tus es: nisi intelligas iubilationem. Quid ẽ intel¬
ligas iubilationem: Scias unde gaudeas: quod
uerbis explicare non possis. Gaudium enim tuũ
non dete: ut qui głantur indomino glorient᷑
Noli ergo exultare insuꝑbia tua: sed ingr̃a dĩ.
Uide ipsam grãm tantam ẽẽ: cui lingua expli¬
canda non sit ydonea: & intelleristi iubilatio¬
nem. Deniq si intellexisti ingr̃a iubilationem.
ipsius giẽ audi commendationem. Beatus certe
popłs: sciens iubilationem. Quam iubilationem:
Uide si non de gr̃a: uide si non de deo: et omnino
non de te. Dñe inlumine uultus tui ambulabt̃.
Thabor ille ueniens lumen. nisi inlumine uultꝰ
dui ambulet uento suꝑbiȩ lucerne extinguit᷑.

Expanded text:
tabimus? aut quod exsultamus capiemus? aut verba sufficient laetitiae nostrae? aut lingua idonea erit explicare gaudium nostrum? Si ergo nulla verba sufficiunt; «Beatus populus sciens jubilationem.» O beate popule! putas, intelligis jubilationem? Nullo modo beatus es, nisi intelligas jubilationem. Quid est, intelligas jubilationem? Scias unde gaudeas quod verbis explicare non possis. Gaudium enim tuum non de te, ut qui gloriatur, in Domino glorietur . Noli ergo exsultare in superbia tua, sed in gratia Dei. Vide ipsam gratiam tantam esse, cui lingua explicandae non sit idonea, et intellexisti jubilationem. 17. Denique si intellexisti in gratia jubilationem, ipsius gratiae audi commendationem. «Beatus» certe «populus sciens jubilationem.» Quam jubilationem? Vide si non de gratia, vide si non de Deo, et omnino non de te. «Domine, in lumine vultus tui ambulabunt.» Thabor ille, Veniens lumen, nisi in lumine vultus tui ambulet, vento superbiae lucerna exstinguitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius sc̃s mathias ordinatus ẽ: impletus ẽ.
duodenarius numerus sedium. Primo locũ
inueni ubi sedeas: et sic de minare iudica¬
turum. Duodecim gͦ sedes quid sibi uelint
uideamus. Sacramentum. ẽ cuiusdam uns¬
uersitatis: quia ꝑtotum orbem terrarum fu¬
tura ȩccłia. unde uocatur hoc edificium ad
xp̃i compagem. Et ideo quia undiq uenit᷑
adiudicandũ: duodecim sedes sunt: sicut
quia undiq intratur inillã ciuitatem. duo¬
decim portȩ sunt. Non solum gͦ ili duode¬
cim et apłs paulus: sed quotquot iudicatu¬
ri sunt. ꝓpter significationem uniuersitatis.
adsedes duodecim ꝑtinent: quemadmodũ
quot quot intrabunt adduodecim portas
ꝑtinent. Partes enim mundi quatuor sunt:
oriens. occidens. aquilo. & meridies. Istȩ qua¬
tuor partes: assidue nominantur inscripturis
Abomnib istis quatuor uentis. sicut dic̃ dñs
ineuangłio aquatuor uentis se collecturũ

Expanded text:
ipsius Matthias ordinatus est, impletus est ipsius Matthias ordinatus est, impletus est duodenarius numerus sedium : primo locum inveni ubi sedeas, et sic te minare judicaturum. Duodecim ergo sedes quid sibi velint, videamus. Sacramentum est cujusdam universitatis; quia per totum orbem terrarum futura erat Ecclesia, unde vocatur hoc aedificium ad Christi compagem: et ideo quia undique venitur ad judicandum, duodecim sedes sunt; sicut quia undique intratur in illam civitatem, duodecim portae sunt. Non solum ergo illi duodecim et apostolus Paulus, sed quotquot judicaturi sunt, propter significationem universitatis, ad sedes duodecim pertinent; quemadmodum quotquot intrabunt, ad duodecim portas pertinent. Partes enim mundi quatuor sunt, Oriens, Occidens, Aquilo et Meridies. Istae quatuor partes assidue nominantur in Scripturis. Ab omnibus istis quatuor ventis, sicut dicit Dominus in Evangelio a quatuor ventis se collecturum
Abbreviated transcription (Latin):
tate. Fundamenta eius inmontib sc̃ĩs. di¬
ligit dñs portas syon. Iam ideo prelociitus
sum: ne putetis alia ẽẽ. fundamenta alias por¬
tas. Quare sunt fundamenta apłi et ꝓpħȩ
Quia eorum auctoritas portat infirmitatem
nr̃am. Quare sunt portȩ: Quia ꝑipsos intra¬
mus adregnũ di. Predicant enim nobis. Et
ẽ. enim ianua. Et dicuntur duodecim portę
ierłm. Et una porta xp̃c: et duodecim porte
xp̃c: quia induodecim portis xp̃c: et ideo
duodenarius numerus apłoꝵ. Sacramen¬
tum magnum huuis duodenarii signifi¬
catio.ẽ. numeri. Sedebitis inquit suꝑ duo¬
decim sedes: iudicantes duodecim trib isrł
rum dixit non homines tantum: s et an¬
gelos. Quos angłos. nisi apostatas angłos:
Nescitis in quit quia angłos iudicabunus
Responderet gͦ turba. Quid te iactas iudica¬
turum: Hoi sedebis: Ouodecim sedes dix̃
dñs duodecim eẽ apłis: unus cecidit: in locũ

Expanded text:
tate. 4. «Fundamenta ejus in montibus sanctis: ditate. 4. «Fundamenta ejus in montibus sanctis: diligit Dominus portas Sion.» Jam ideo praelocutus sum, ne putetis alia esse fundamenta, alias portas. Quare sunt fundamenta Apostoli et Prophetae? Quia eorum auctoritas portat infirmitatem nostram. Quare sunt portae? Quia per ipsos intramus ad regnum Dei: praedicant enim nobis. Et est enim janua. Et dicuntur duodecim portae Jerusalem , et una porta Christus, et duodecim portae Christus; quia in duodecim portis Christus: et ideo duodenarius numerus Apostolorum. Sacramentum magnum hujus duodenarii numeri. «Sedebitis,» inquit, «super duodecim» «sedes, judicantes duodecim tribus Israel» . rum dixit, non homines tantum, sed et angelos. Quos angelos, nisi apostatas angelos? «Nescitis,» inquit, «quia angelos judicabimus» ? Responderet ergo turba: Quid te jactas judicaturum? Ubi sedebis? Duodecim sedes dixit Dominus duodecim Apostolis; unus cecidit Judas, in locum
Abbreviated transcription (Latin):
gestabat ȩccłis. Quid. ẽ enim quadiari: At̃¬
tendite similitudinem quadrati lapidis. Similis
et qͣsi mouetur et uertitur. non cadit. Nam qua¬
dratum lapidem quacunq uerteris stat. Cadere
uisi sunt martẏres cũ ꝑcuterentur. Sed qͥd dix̃
quedã uox cantiq: Cum ceciderit iustus non
conturbabitur: qm dñs confirmat manus er.
Sic ergo conquadramini: ad om̃s temptatio¬
nes parati. Quicquid impulerit: non uos e¬
uertat. Scantẽ de inueniat om̃is casus. Crige¬
ris gͦ inhanc fabricam affectu pio: religione
sincera: fide. spe. caritate: et ipsum ȩdifieari
ambulare c̃ Inistis eiuitatib alia ẽ fabrica
edificiorum: alii sunt ciues in habitantes in
fabrica. Illa cuutas: ciuib suis ȩdificatur. Ipsi¬
ibi sunt lapides: qͥ sunt cuies. Lapides enim
uiui sunt. Et uos inquit tanquam lapides
uiui: ȩdificamini indomum spiritalẽ. Ad nos
directa uox ẽ. E rgo sequamur de ista ciui¬

Expanded text:
gestabat Ecclesiae. Quid est enim quadrari? Atgestabat Ecclesiae. Quid est enim quadrari? Attendite similitudinem quadrati lapidis: similis et quasi vertitur, non cadit: nam quadratum lapidem quacumque verteris, stat. Cadere visi sunt Martyres, cum percuterentur; sed quid dixit quaedam vox Cantici? «Cum ceciderit justus non conturbabitur; quoniam Dominus confirmat manum ejus» . Sic ergo conquadramini, ad omnes tentationes parati; quidquid impulerit, non vos evertat. Stantem te inveniat omnis casus. Erigeris ergo in hanc fabricam affectu pio, religione sincera, fide, spe, charitate; et ipsum aedificari ambulare est. In istis civitatibus alia est fabrica aedificiorum, alii sunt cives inhabitantes in fabrica: illa civitas civibus suis aedificatur, ipsi sunt lapides qui sunt cives; lapides enim vivi sunt. «Et vos,» inquit, «tanquam lapides vivi aedificamini in domum spiritualem» . Ad nos directa vox est. Ergo sequamur de ista civi
Abbreviated transcription (Latin):
Ego sum ianua. Quomͦ gͦ tu omnia: Quomͦ
ꝑme omnia. Herbi gr̃a. cum paulus intrat ꝑ
Quia ipsos scõs eus ꝑsequebatur saulus. nondũ
paulus: quando ei clamauit de cęlo. saule.
saule quid me ꝑsequeris. Ergo fundamentũ
& lapis angularis ipse ẽ: ut abimo surgens. si
tamen abimo. Et enim origo fundamenti hꝰ
sũmitatem denet. Et quem admodum funda¬
mentum corporee fabricȩ inimo ẽ: sic funda¬
mentum spiritalis fabricȩ insummo ẽ Si ad
terram edificaremur: inimo nobis ponendũ
erat fundamentum. Quia cȩlestis fabrica ẽ:
ad cȩlos precessit fundamentum nr̃m. Ipse gͦ
portantes fabrieam ciuitatis: faciunt uiuũ
quoddam ȩdificium. hoc ȩdificium modo ela¬
mat de cordib ur̃is. hoc agit artificiosa manꝰ
di. etiam ꝑlinguam nrãm: ut adillius edificũ
fabricam conquadremini. Non enuim frustra eti¬
am archa de lignis quadratis ȩdificata est.
archa scilicet noc. quȩ nichilominus figuram

Expanded text:
«Ego sum janua.» Quomodo ergo tu omnia? Quomodo «Ego sum janua.» Quomodo ergo tu omnia? Quomodo per me omnia. Verbi gratia, cum Paulus intrat pemodo probamus? Quia ipsos sanctos ejus persequebatur Saulus, nondum Paulus, quando ei clamavit de coelo: «Saule, Saule, quid me persequeris» ? Ergo fundamentum et lapis angularis ipse est, ab imo surgens; si tamen ab imo. Etenim origo fundamenti hujus summitatem tenet: et quemadmodum fundamentum corporeae fabricae in imo est; sic fundamentum spiritualis fabricae in summo est. Si ad terram aedificaremur, in imo nobis ponendum erat fundamentum: quia coelestis fabrica est, ad coelos praecessit fundamentum nostrum. Ipse ergo portantes fabricam civitatis, faciunt vivum quoddam aedificium. Hoc aedificium modo clamat de cordibus vestris? hoc agit artificiosa manus Dei etiam per linguam nostram, ut ad illius aedificii fabricam conquadremini. Non enim frustra etiam de lignis quadratis aedificata est arca Noe , quae nihilominus figuram
Abbreviated transcription (Latin):
tum fundamentoꝵ: Si gͦ sacramenta cogites.
xp̃c pastor pastoꝵ. Si fabricam cogites: xp̃c
fundamentum fundamentoꝵ. Inedificiis istis
non potest eẽ. idem lapis inimo et insũmo.
Si fuerit inimo: insummo non erit. Si insũmo
fuerit: inimo non ent. Angustias enĩ om̃ia
pene corpora patiuntur: nec ubiq possunt eẽ
nec semꝑ. Diuinitas autem quȩ ubiq presto
ẽ: undiq adeam potest duci similitudo. Et
totum potest ẽc̃. insimilitudinib quia nich
quemadiodum uidemus ianuas factas afa¬
bro: Nlon utiq Et tamen dixit: ego sum ia¬
nua. Aut nunquid sic ẽ pastor: quomͦ uidemꝰ
pastores istos p̃positos pecoꝵ: Et dirit Ego
sum pastor. Et uno loco ambas res dixit. In euã¬
gelio dixit: quia pastor ꝑianuam intrat. Et ibi
dixit ego sum pastor bonus: et ibi dixit egosũ
ianua. Pastor intrat pianuam. Et quis ẽ pastor
qui intrat ꝑianuam: Ego sum pastor bonus.
Et quȩ ẽ gͦ ianua qua intras tu pastor bonȩ:

Expanded text:
tum fundamentorum? Si ergo sacramenta cogites, Christus pastor pastorum: si fabricam cogites, Christus fundamentum fundamentorum. In aedificiis istis non potest esse idem lapis in imo et in summo: si fuerit in imo, in summo non erit; si in summo fuerit, in imo non erit. Angustias enim omnia pene corpora patiuntur; nec ubique esse possunt, nec semper: Divinitas autem quae ubique praesto est, undique ad eam potest duci similitudo; et totum potest esse in similitudinibus, quia nihil quemadmodum videmus januas factas a fabro? Non utique: et tamen dixit, «Ego sum janua.» Aut numquid sic est pastor, quomodo videmus pastores istos praepositos pecorum? Ex dixit, «Ego sum pastor.» Et uno loco ambas res dixit. In Evangelio dixit quia pastor per januam intrat: et ibi dixit, «Ego sum pastor bonus;» et ibi dixit, «Ego sum janua» . Pastor intrat per januam: et quis est pastor qui intrat per januam? «Ego sum pastor bonus.» Et quae est ergo janua qua intras tu, pastor bone?
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce enim quia uideor. quia conspicior. qͥa
inter uos ambulo: et forsitan quia p̃sentia
uilui: dicite quẽ me dicunt homines ec̃. fili¬
um hominis. Certe quia filium hominis
uident: nubem uident. Dicant uel dieite:
quẽ me dicunt homines eẽ. Et respondert̃
dicta hominum. Alii dicunt ieremiã: alii
heliam: alii iohannem baptistam: aut unũ
exꝓpħis. Nominatȩ sunt multȩ nubes: & fi¬
lii dei. Etenim quia iusti & sci. utiq & ipsi
filii dei. Leremias. helias. ioħs. filii dĩ et nu¬
bes: quia predieatores dĩ. Dixistis qͣ̃s nubes
me homines ẽẽ. putent: et in quib filiis dĩ
me homines numerent: dicite et uos quem
me dicitis ec̃. Respondens petrus ꝓ omnib
punitate unus: tu es inquit xp̃c filius dei

Expanded text:
Ecce enim quia videor, quia conspicior, quia Ecce enim quia videor, quia conspicior, quia inter vos ambulo, et fortasse praesentia vilui; dicite «quem me dicunt homines esse filium hominis?» Certe quia filium hominis vident, nubem vident: dicant, vel dicite «quem me dicunt homines esse.» Et responderunt dicta hominum: «Alii dicunt Jeremiam, alii Eliam, alii Joannem Baptistam, aut unum ex Prophetis.» Nominatae sunt multae nubes et filii Dei. Etenim quia justi et sancti, utique et ipsi filii Dei: Jeremias, Elias, Joannes, filii Dei; et nubes, quia praedicatores Dei. Dixistis quas nubes me homines esse putent, et in quibus filiis Dei me homines numerent: dicite et vos «quem me dicitis esse.» Respondens Petrus pro omnibus, pro unitate unus: «Tu es,» inquit, «Christus Fi
Abbreviated transcription (Latin):
liis dĩ: Ergo nemo infiliis dĩ similis erit fi¬
lio dei. Et ipse dictus ẽ filius di: et nos dicti
sumus filii dei. S quis similis erit dño in
filiis dei: Ille unicus. nos multi. Ille unus:
nos in illo unũ. Ille natus: nos ad optati. Ille
abȩterno filius genitus ꝑnaturam: nos ã
tempore facti ꝑ grãm. Ille sine ullo pecca¬
to: nos pilum liberati apeccato. Quis gͥ
imubib ęquabitur dño: aut qͥs similis erit
dũo int̃ filios dĩ: Dicimur nubes ꝓpt̃ carnẽ.
⁊ sumus predicatores ucritatis ꝓpt̃ ymbrẽ nu¬
bium. Sed caro nr̃a aliteruenit: caro illiꝰ ue¬
nit aliter. Dicimur et filii dĩ: s ille aliter filius
dei. Illius nubes exuirgine: illtus filius exec̃¬
nitate. patri ȩqualis. Quis gͦ innubib equa¬
bitur dño: aut quis similis erit dño int̾ filiohi:
Dicat ipse dominus: utrum similẽ inueniat.
Quem me dicunt homines eẽ filium hominis:

Expanded text:
liis Dei?» Ergo nemo in filiis Dei similis erit Filiis Dei?» Ergo nemo in filiis Dei similis erit Filio Dei. Et ipse dictus est Filius Dei, et nos dicti sumus filii Dei; sed «quis similis erit Domino in filiis Dei?» Ille unicus, nos multi; ille unus, nos in illo unum; ille natus, nos adoptati; ille ab aeterno Filius genitus per naturam, nos a tempore facti per gratiam; ille sine ullo peccato, nos per illum liberati a peccato. «Quis» ergo «in nubibus aequabitur Domino? aut quis similis erit Domino in filiis Dei?» Dicimur nubes propter carnem, et sumus praedicatores veritatis propter imbrem nubium; sed caro nostra aliter venit, caro illius aliter. Dicimur et filii Dei, sed ille aliter Filius Dei. Illius nubes ex virgine, ille Filius ex aeternitate, Patri aequalis. «Quis» ergo «in nubibus aequabitur Domino? aut quis similis erit Domino in filiis Dei?» Dicat ipse Dominus utrum similem inveniat. «Quem me dicunt homines esse filium hominis?»
Abbreviated transcription (Latin):
si eramus: sed quia reppulistis uerbũ dei.
imus adgentes. Ex illo cȩperunt nubes
ñ pluere pluuiam suꝑ uineã illã. Si igit̃
nubes sunt p̃dicatores ueritatis. queramus
primo quare sint nubes. Idem quippe cȩli:¬
idem nubes. Cęli ꝓpter fulgorem ueritatis:
nubes ꝓpt̃ occulta earnis. Nubes enĩ om̃s
nebulose sunt ꝓpt̃ mortalitatem: et ueni¬
unt et transeunt. ꝓpt̃ ipsa occulta carnis:
id÷ occulta nubium: Ait apłs. Nolite an¬
te tempꝰ quicquã iudicare: donec ueniat
dñs: & illuminet abscondita tenebrarum.
Nc̃ ergo quid loquatur homo uides: qͥd gestet
incorde non uides. Qđ exprimitur de nube
uides: qđ seruatur innube non uides. Curꝰ
enim ocłi nubem penetant: Ergo nube ᷤᷤ
incarne. predicatores ueritatis. Uenit et ipse
omnium creator incarne. Sed quis innu¬
bib ȩquabitur dño: Quis gͦ innubib eqͣ¬
bitur domino: Et qͥs similis erit dõ infi¬

Expanded text:
si eramus; sed quia repulistis verbum Dei, si eramus; sed quia repulistis verbum Dei, imus ad Gentes» . Ex illo coeperunt nubes non pluere pluviam super vineam illam. Si igitur nubes sunt praedicatores veritatis, quaeramus primo quare sint nubes. Iidem quippe coeli, iidem nubes: coeli propter fulgorem veritatis, nubes propter occulta carnis: nubes enim omnes nebulosae sunt, propter mortalitatem; et veniunt, et transeunt. Propter ipsa occulta carnis, id est, occulta nubium, ait Apostolus: «Nolite ante tempus quidquam judicare, donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum» . Nunc ergo quid loquatur homo, vides; quid gestet in corde, non vides: quod exprimitur de nube, vides; quod servatur in nube, non vides. Cujus enim oculi nubem penetrant? Ergo nubes in carne praedicatores veritatis. Venit et ipse omnium Creator in carne. Sed «quis in nubibus aequabitur Domino? Quis» ergo «in nubibus aequabitur Domino? et quis similis erit Domino in fi
Abbreviated transcription (Latin):
equantur dño: Quid enim: Sol. luna. an
omnia genera p̃dicatorum nubes eẽ dictas
exilla ꝓphia intelligimus: ubi ds̃ iratus
uineȩ suȩ dixit: mandabo nubib meis:
ne pluant suꝑ eam ymbrem. Quã uincã
explicat ec designat: aꝑtissimȩ dicens. Uinea
dm̃ sabdoth: domus isrł ẽ. Ne tu aliter intel¬
ligas uineã. & telictis omnib signifieatis der¬
ram scruteris: uinea inquit dñi sabaoth do¬
mus isrł ẽ. Non intelligat aliud. s intelligat
domus isrł se eẽ uineã meã. Se intelligat
mͥ non dedisse uuam: s. spinas. Se inrtelli¬
gat ingratam exstitisse plantatori atq cul¬
tori: ingratam exstitisse irrigatori. Ergo si
iuinea dñi sabaoth domus isrł ẽ. qͥd dixit
irratus: Mandabo nubib meis: ne pluãt
suꝑ eam ymbrem. Et reuera ita fecit. Mis¬
si sunt apłi tanquã nubes. ut pluerent iudeiͤ.
et illis uerbum d̃i repellentib quia ꝓuua
spinas dederunt. dixerunt apł̃i. A duo ᷤᷤ miᷤ¬

Expanded text:
aequantur Domino? Quid enim? sol, luna, Angaequantur Domino? Quid enim? sol, luna, Angomnia genera praedicatorum nubes esse dictas, ex illa prophetia intelligimus, ubi Deus iratus vineae suae dixit, «Mandabo nubibus meis ne pluant super eam imbrem:» quam vineam explicat et designat apertissime, dicens, «Vinea Domini Sabaoth, domus Israel est» . Ne tu aliter intelligas vineam, et relictis hominibus significatis terram scruteris: «Vinea,» inquit, «Domini Sabaoth, domus Israel est.» Non intelligat aliud, se intelligat domus Israel esse vineam meam; se intelligat mihi non dedisse uvam, sed spinas; se intelligat ingratam exstitisse plantatori atque cultori, ingratam exstitisse irrigatori. Ergo si «vinea Domini Sabaoth, domus Israel est,» quid dixit iratus? «Mandabo nubibus meis ne pluant super eam imbrem.» Et revera ita fecit: missi sunt Apostoli tanquam nubes, ut pluerent Judaeis; et illi verbum Dei repellentes quia pro uva spinas dederunt, dixerunt Apostoli, «Ad vos mis
Abbreviated transcription (Latin):
tatem tuam: Ineccłia scõrum. Excipiat
eccłia rorem cęloꝵ: sitienti terrȩ pluant cȩli ⁊
germinet excipiens pluuiã germina bona:
oꝑa bona: nec ꝓbona pluuia det spinas: &
ꝓhorreo expectet ignem. Confitebuntur &e¬
li miabilia tua dñe: &e ueritatem tuã. inȩc¬
cłia scõrum. Cȩli gͦ confitebuntur mirabilia
tua dñe. & ueritatem tuã. Totum quicquid
predieant cęli exte ẽ. & dete ẽ & ideo securi p̃¬
dicant. Norunt enim quem p̃dicant: quia
non possunt de predicato erubescere. Quid
dño. Hoccine cȩli confitebuntur: hoc cȩli
pluent: Quid: Qm̃ quis innubib equabit᷑
domino. Inde securi p̃dicatores qm̃ nemo
innubib equabit᷑ dño. Magna laus uobis
udetur fr̃s Kmi. ñ equari nubes creatori.
Si intelligatur sine mysterio adliteram:
ñmagna laus ẽ. dño non ȩquari ei nubes.
Quid enim: Stelle quȩ sunt supͣ nubes.

Expanded text:
tatem tuam? «In ecclesia sanctorum.» Excipiat tatem tuam? «In ecclesia sanctorum.» Excipiat Ecclesia rorem coelorum; sitienti terrae pluant coeli, et germinet excipiens pluviam germina bona, opera bona: ne pro bona pluvia det spinas, et pro horreo exspectet ignem. «Confitebuntur coeli mirabilia tua, Domine, et veritatem tuam in ecclesia sanctorum.» Coeli ergo confitebuntur mirabilia tua et veritatem tuam. Totum quidquid praedicant coeli, ex te est, de te est; et ideo securi praedicant: norunt enim quem praedicant, quia non possunt de praedicato erubescere. 7. «aequabitur Domino?» Hoccine coeli confitebuntur, hoc coeli pluent? Quid? «Quoniam quis in nubibus aequabitur Domino?» Inde securi praedicatores, quoniam nemo in nubibus aequabitur Domino. Magna laus vobis videtur, fratres, non aequari nubes Creatori. Si intelligatur sine mysterio ad litteram, non magna laus est, Domino non aequari nubes. Quid enim? stellae quae sunt supra nubes
Abbreviated transcription (Latin):
onem dei: ethis modis omni exparte firma
merita sua confitebuntur cęli: s confite
quia resurrexerunt mortui: plus lauda qͥa
redempti sunt ꝑditi. Que gr̃a: quȩ miscłia
ddi: uides hominem heri uoraginem ebrio¬
sitatis: hodie ornamentum sobrietatis.
lururiȩ: hodie decus temꝑantiȩ. Uides ho¬
minem heri blasphematorem dĩ: hodie
laudatorem dei. Uides hominem heri
seruum creaturȩ. hodie cultorẽ cieatoris.
Abistis omnib desꝑationib ita homines
uertuntur. Non respiciant merita sua: fiant
ccli. Confiteantur cȩli mirabilia eius aquo
facti sunt cęli. Qm̃ uidebo inquit cȩlos. opa
digitorum tuoꝵ. Confitebuntur celi mira¬
bilia tua domine. Et ut noueritis quia cȩ¬
li confitebuntur: iudete ubi confitebuntur.
Sequitur enim. Et ueritatem tuã in ecclesia
scõꝵ. De. cȩlis ergo nulla dubitatio ẽ: qđ in
telligantur predicatores uerbi ueritatis. Et
ubi confitebuntur cęli mirabilia tua. et ueri¬

Expanded text:
onem Dei; et his modis omni ex parte firmatonem Dei; et his modis omni ex parte firmatmerita sua confitebuntur coeli, sed «confitquia resurrexerunt mortui; plus lauda quia redempti sunt perditi. Quae gratia, quae misericordia Dei! Vides hominem heri voraginem ebriositatis, hodie ornamentum sobrietatis: luxuriae, hodie decus temperantiae: vides hominem heri blasphematorem Dei, hodie laudatorem Dei: vides hominem heri servum creaturae, hodie cultorem Creatoris. Ab istis omnibus desperationibus ita homines convertuntur: non respiciant ad merita sua; fiant coeli, confiteantur coeli mirabilia ejus a quo facti sunt coeli. «Quoniam videbo,» inquit, «coelos, opera digitorum tuorum» . «Confitebuntur coeli mirabilia tua, Domine.» Et ut noveritis qui coeli confitebuntur, videte ubi confiteantur: sequitur enim, «Et veritatem tuam in ecclesia sanctorum.» De coelis ergo nulla dubitatio est, quoniam intelligantur praedicatores verbi veritatis. Et ubi confitebuntur coeli mirabilia tua et veri
Abbreviated transcription (Latin):
guinis: erit generatio futura in resurrectione
mortuorum. Predicatur hic. xp̃c: predicabit̃
ibi. S hic predicatur ut credatur: ibi predica¬
brtur ut iudeatur. Edificabo ingeneratio¬
ne etgenerationem sedem tuã. Nunc autẽ¬
xp̃c habet innobis sedem: ȩdificata ẽ. sedes
eiuis innobis. Nisi enim sederet in nobis: non
nos regeret: Si abillo autem non
regeneremur: a nobis ipsis precipitaremur.
Sedet ergo innobis: regnans innobis. Sed etiã¬
& inalia regen̾atione que fu̾it ex resurrecꝰtione
mortuorum. in ȩternum. xp̃c regnabit inscĩs
suis. Hoc ꝓmisit ds̃: hoc dixit ds̃. Si parum
ẽ hoc uirauit cds. Quia gͦ non scdm mercta
nr̃a. s scd̾m illius miscdiam firmata ẽ. ꝓ¬
missio: nemo debet eũ trepidatione p̃dica¬
re: unde non potest dubitare. Fiat gͦ incor¬
dibus nr̃is robur illud: unde ȩthan nom̃
accepit. robustus corde. Predicemus ucrita¬
tem dĩ: eloquium dĩ: ꝓmissa dĩ: iurati¬

Expanded text:
guinis; erit generatio futura in resurrectione guinis; erit generatio futura in resurrectione mortuorum. Praedicatur hic Christus; praedicabitur ibi: sed hic praedicatur, ut credatur; ibi praedicabitur, ut videatur. «Aedificabo in generationem et generationem sedem tuam.» Nunc Christus habet in nobis sedem, aedificata est sedes ejus in nobis: nisi enim sederet in nobis, non nos regeret; si autem ab illo non regeremur, a nobis ipsis praecipitaremur. Sedet ergo in nobis, regnans in nobis: sedet etiam in alia generatione, quae fuerit ex resurrectione mortuorum. In aeternum Christus regnabit in sanctis suis. Hoc promisit Deus, hoc dixit Deus: si parum est, hoc juravit Deus. Quia ergo non secundum merita nostra, sed secundum illius misericordiam firma est promissio; nemo debet cum trepidatione praedicare, unde non potest dubitare. Fiat ergo in cordibus nostris robur illud, unde Aethan nomen accepit, Robustus corde: praedicemus veritatem Dei, eloquium Dei, promissa Dei, jurati
Abbreviated transcription (Latin):
ñsumus semen abrahȩ : immo uͦ sumus: sic̃¬
estis: sed̾m ꝓmissionem scdm heredes. Si gͦ
hic accipiamus fr̃s usq inȩternum p̃parabo
semen tuum: non tantum illã carnem xp̃i
ñ potest hoc corpus decollari. Si mȩternũ
caput: inȩternum głantur et menbra: ut
sit ille. xp̃c integer męternum. Usq inȩt̃nũ
preparabo semen tuum. Et ȩdificabo inge¬
neratione et generationem sedem tuã. Pula¬
mus hoc dixit inȩternum qđ ingeneratio¬
ne et generationem: qm̃ et supra dixerat in
generatione & generationem annuntiabo ue¬
iuadi. i iã more meo. Quud ẽ ingeneratioi
eigenerationem: In omnem terrã generatio¬
nem. Non enim tocies repetendum erat uer
bum. quoties generatio uenit & transit
forte duȩ generationes intelligende sunt sic̃
nostis. sicut iam insinuatum ur̃ȩ caritati re¬
tinetis: Est enuim generatio nc̃ carnis & san¬

Expanded text:
non sumus semen Abrahae? Imo vero sumus, sicnon sumus semen Abrahae? Imo vero sumus, sicestis, secundum promissionem haeredes» . Sic ergo hic accipiamus, fratres, «Usque in aeternum praeparabo semen tuum;» non tantum illam carnem Christi ra sumus. Non potest hoc corpus decollari: si in aeternum caput, in aeternum gloriantur et membra, ut sit ille Christus integer in aeternum. «Usque in aeternum praeparabo semen tuum; et aedificabo in generationem et generationem sedem tuam.» Putamus, hoc dixit, «in aeternum,» quod «in generationem et generationem;» quoniam et supra dixerat, «In generationem et generationem annuntiabo veritatem tuam in ore meo.» Quid est, «in generationem et generationem?» In omnem generationem. Non enim toties repetendum erat verbbum, quoties generatio venit et transitforte duae generationes sunt intelligendae, sicut nostis, sicut jam insinuatum vestrae Charitati retinetis? Est enim generatio nunc carnis, et san
Abbreviated transcription (Latin):
inomnib loquelis uox audita ẽ: ipsi st̃
de quib dictum ẽ. inomnem terrã sonꝰ¬
exiit sonus eoꝵ: et infines orbis terrȩ
uerba eoꝵ. Quia et si assumpti hinc sunt
ante quã ȩccłia impleret orbem tertarũ
tam̃ uerba eoꝵ ꝑuenerunt usq adtermi¬
nos orbis terrarũ. Bene accipimus in his
tum. Dixisti. disposui testamentũ ȩleccis
mentũ: nͥ nouum: Qđ testamentum nͥ quo
renouamur adnouam hereditatẽ: Qđ desta¬
mentũ: nͥ cuius hereditatis desidio et amore
cantamus canticum nouum: Disposui in¬
quit testamentum meũ. Iuraui dauid seruo
meo. Quam securus loquitur istȩ qui intelli¬
git: cuius os seruit ueritati: Qm̃ dixisti:
securus loquor. Si securũ me facis quia
dixisti: quanto securiorẽ quia iurasti: Dĩ
quippe iuratio: ꝓmissionis ẽ confirmatio.
Bene ꝓhibetur homo uirare: ne consuetudi¬
ne urandi. quia. potest homo falli. etiam
cdauid qd ẽ nisi semen abrahe: Qđ autem
corpis. sem̃ ẽ abrahȩ: & ideo dauid. Nos aut̃

Expanded text:
psi sunt de quibus dictum est, «In omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum» ; quia etsi assumpti hinc sunt antequam Ecclesia impleret orbem terrarum, tamen verba eorum pervenerunt usque ad terminos orbis terrae: bene accipimus in his tum: dixisti, «Disposui testamentum electis um? Quod testamentum, nisi quo renovamur ad novam haereditatem? Quod testamentum, nisi cujus haereditatis desiderio et amore cantamus canticum novum? «Disposui,» inquit, «testamentum electis meis. Juravi David servo meo.» Quam securus loquitur iste, qui intelligit, cujus os servit veritati? Quoniam dixisti, securus loquor. Si securum me facis, quia dixisti; quanto securiorem, quia jurasti? Dei quippe juratio, promissionis est confirmatio. Bene prohibetur homo jurare ; ne consuetudine jurandi, quia potest homo falli, etiam David quod est, nisi semen Abrahae? Quod autem corporis , semen est Abrahae, et ideo David; nos autem
Abbreviated transcription (Latin):
quia ille qui ubiq ẽ. uoluit ꝑcarnem inuno
loco nasci: inuna gente conuersari: in uno
loco crucifigi: exuno loco resurgere: exuno lo¬
co incelum ascendere: Ubi hoc fecit: incir¬
cuitu. eius gentes sunt. Si ibi reman̾et uͥ
ista fecit: non esset magnus et terribilis in
om̃s qui incireuitu eius sunt. Quia uero
ibi sic p̃dicauit. ut inde sui nominis mitte¬
ret p̃dicatores ꝑom̃s gentes toto orbe terra¬
rum faciendo miracula ꝑseruos suos: fact̾ꝰ
ẽ magnus et terribilis inom̃s qui incircuitu

Expanded text:
quia ille qui ubique est, voluit per carnem in uno quia ille qui ubique est, voluit per carnem in uno loco nasci, in una gente conversari, in uno loco crucifigi, ex uno loco resurgere, ex uno loco in coelum ascendere? Ubi hoc fecit, in circuitu ejus Gentes sunt. Si ibi remaneret ubi ista fecit, non esset «magnus et terribilis in omnes qui in circuitu ejus sunt:» quia vero ibi sic praedicavit, ut inde sui nominis mitteret praedicatores per omnes Gentes toto orbe terrarum; faciendo miracula per servos suos, factus est «magnus et terribilis in omnes qui in circuitu
Abbreviated transcription (Latin):
ȩquantur. Quis enim tu cui respondetur.
tu es xp̃c filius d̃ĩ uiui: quẽ putauerunt
alii homines ñ sci. ñiusti. unum exꝓphis:
aut heliam. aut ieremiam: aut iohem bap¬
tistam: Quis gͦ tu: Audi qđ sequitur. Deus
glificandus inconsilio iustoꝵ. Qiuis gͦ innu¬
bib ȩquabit᷑ dño. aut quis similis erit dño
infiliis dĩ: et quando ille ds̃ ẽ glificandus
inconsilio iustoꝵ: Qm̃ non possunt equales
illi ẽẽ: consilium ipsoꝵ sit credere millum.
Qm̃ non possunt ȩquales illi ẽt̃. nubes et filis
dei: restat consilium animȩ humanȩ fiagi¬
litatis: ut qui glatur in dño gl̃etur. Os gl̃¬
ficandus in consilio iustoꝵ. magnus eoterri¬
bilis momĩs qui incircuitu eius sunt. Ubiq
ds̃. Qui gͦ incircuitu eius qui ubiq c̃: Si
enĩ habet aliqͦs incireuitui: quasi undiq fini¬
tus intelligitur. Porro si uerum dictum est
adõ. et de deo magnitudinis eius non ẽ finis:
qui remanent qui sunt incireurtu eius: nisi

Expanded text:
ers.» 8. Quis enim tu, cui respondetur, «Tu es Christus Filius Dei vivi;» quem putaverunt alii homines non sancti, non justi, unum ex Prophetis, aut Eliam, aut Jeremiam, aut Joannem Baptistam: quis ergo tu? Audi quod sequitur: «Deus glorificandus in consilio justorum. Quis» ergo «in nubibus aequabitur Domino? aut quis similis erit Domino in filiis Dei, quando ille Deus» est «glorificandus in consilio justorum?» Quoniam non possunt aequales illi esse; consilium ipsorum sit credere in illum: quoniam non possunt aequales illi esse nubes et filii Dei; restat consilium humanae fragilitati, ut qui gloriatur, in Domino glorietur . «Deus glorificandus in consilio justorum: magnus et terribilis in omnes qui in circuitu ejus sunt.» Ubique Deus. Qui ergo in circuitu ejus sunt, qui ubique est? Si enim habet aliquos in circuitu, quasi undique finitus intelligitur. Porro si verum dictum est Deo et de Deo, «Magnitudinis ejus non est finis» ; qui remanent, qui sunt in circuitu ejus, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
inhis qͥ exisrłitis crediderunt. &uenit
unus paries excircum cisione: applicans
se adlapidem angularem. Sed ille. lapis
angulum ñfaceret: nͥ alium parietẽ exgen¬
tih susciꝑet. Ille itaq paries tanquã ꝓpͥe
ꝑtinet. adueritatem: istȩ autem alius ad
his cęlis dicitur. Cęli enarrant głam dei:
etoꝑa manuũ eius annuntiat firmam̃¬

Expanded text:
in iis qui ex Israelitis crediderunt, et venit in iis qui ex Israelitis crediderunt, et venit unus paries de circumcisione applicans se ad lapidem angularem . Sed ille lapis angulum non faceret, nisi alium parietem ex Gentibus susciperet. Ille itaque paries tanquam proprie pertinet ad veritatem, iste autem alius ad his coelis dicitur, «Coeli enarrant gloriam Dei, et opera manuum ejus annuntiat firmam
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ peccatoꝵ. Deinde qm̃ popło isrł etiã
scdm carnem uenienti de semine abrahȩ
ꝓmissa erant multa ꝓpħice: et ita ille ppłs
ꝓpagatus ẽ. in quo implerentur ꝓmissa dĩ.
non autem clausit ds̃ fontem bonitatis suȩ
etiam inalienas gentes: quas sub angłis
constituerat portionem sibi faciens popu¬
lum isrł. In hȩc duo & apl̃s distincte distri¬
buit miscdĩam dñi et ueritatem. Ait enim
xp̃m ministrum fuisse circumeisionis ꝓpt
ueritatem dĩ: ad confirmandas ꝓmissiones
patrũ. Ecce quia ñ fefellit ds̃: ecce quia non
reppulit plebem suã quã presciuit. Etem̃
cum de casu iudeorum ageretur: ne quis
putaret sic illos imꝓbatos. ut nichil frum̃¬
ti exilla uentilatione inhorreũ mitteretur.
ait apłs. Non reppulit ds̃ plebem suã. quã
p̃sciuit. Nam edego isrlita sum. Si dotum
illud spine fuerunt: unde hoc granũ uo¬
bis loquor: Ergo impleca ẽ ueritas des

Expanded text:
sione peccatorum. Deinde, quoniam populo Israel etiam sione peccatorum. Deinde, quoniam populo Israel etiam secundum carnem venienti de semine Abrahae promissa erant multa prophetice, et ita ille populus propagatus est, in quo implerentur promissa Dei; non autem clausit Deus fontem bonitatis suae etiam in alienigenas gentes, quas sub Angelis constituerat, portionem sibi faciens populum Israel: in haec duo et Apostolus distincte distribuit misericordiam Domini et veritatem. Ait enim «Christum ministrum fuisse circumcisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum.» Ecce quia non fefellit Deus; ecce quia non repulit plebem suam, quam praescivit. Etenim cum de casu Judaeorum ageretur, ne quis putaret sic illos improbatos, ut nihil frumenti ex illa ventilatione in horreum mitteretur, ait Apostolus: «Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit; nam et ego Israelita sum» . Si totum illud spinae fuerunt, unde granum vobis loquor? Ergo impleta est veritas Dei
Abbreviated transcription (Latin):
non diccretur: destrue eos & non edificabis
eos. Propter eos gͦ qui destruuntur et ȩdifi¬
eantur. ne putarent ȩdificationem qua ȩdi¬
ficantur eẽ temporalem: sicut temporalis
fuit ruina in qua destruuntur: tenuit se
istȩ cuius os seruit ueritati di. adipsã ueri¬
tatẽ di: Io annuntiabo: idodico: qm̃ dixisti: securꝰ
hõ dico qm̃ tu ds dixisti. quia ⁊ siego ĩu̾bo meo fluc¬
tuarem: uerbo tuo confirmarer: qm̃ dixi¬
sti. Quid dixisti: Inȩternum miscłia ȩdi¬
ficabitur: incęlis preparabitur ueritas tua.
dixit ueritatem: ita rursus utrumq con¬
iunxit. Qm̃ dixisti. inȩternum miscdia
ȩdificabitur: incȩlis preparabitur ueritaᷤ
tua. Et hic repetiuit miscđiam et ueritatẽ.
Uniuersȩ enim uiȩ dñi: miscd̃ia et ueritas.
Neq enim exhiberetur ueritas in impletio¬
ne ꝓmissoꝵ: nͥ precederet miscdia inremis¬

Expanded text:
non diceretur: «Destrues eos, et non aedificabis non diceretur: «Destrues eos, et non aedificabis illos» . Propter eos ergo qui destruuntur et aedificantur, ne putarent aedificationem qua aedificantur, esse temporalem, sicut temporalis fuit ruina in qua destruuntur; tenuit se iste, cujus os servit veritati Dei, ad ipsam veritatem Dei. Ideo annuntiabo, ideo dico, «Quoniam dixisti;» securus homo dico, quoniam tu Deus dixisti: quia, etsi ego in verbo meo fluctuarem, verbo tuo confirmarer. «Quoniam dixisti.» Quid dixisti? «In aeternum misericordia aedificabitur. In coelis praeparabitur veritas tua.»dixit veritatem; ita rursus utrumque conjunxit: «Quoniam dixisti, In aeternum misericordia aedificabitur. In coelis praeparabitur veritas tua.» Et hic repetivit misericordiam et veritatem. Universae enim viae Domini misericordia et veritas . Neque enim exhiberetur veritas in impletione promissorum, nisi praecederet misericordia in remis
Abbreviated transcription (Latin):
num cantabo. Ingeneratio¬
ne et generationem: annun¬
dabo ueritatẽ tuã inore meo.
Obsequantur menbra inqͥt
mea: dño meo: loquor: s: tua
lo quor. Annuntiabo ueritatem tuã inore
meo. Si non obsequor: seruus non sum. Si a
me loquor: mendar sum. Ergo ut et abste
dicam: & ego dicam: duo quedam sunt.
Unum tuum: unum meum. Ueritas tua os
meum. Quam gͦ ueritatem annuntiet: qͣs
to: hec ẽ. ueritas tua. Huic annuntiandȩ
seruit os meum: qm̃ dixisti: inȩternũ mi¬
scdia ȩdificabitur. Sic inquit ȩdifico ut ñ
destruam: qm̃ quosdã sic destrues ut ȩdifi¬
ces: quosdam uͦ sic destrues: ut non edificen¬
tur. Nisi enim quidam destruererentur ut
edificarentur: non diceretur ieremiȩ: ecce
posui te addestructionem. & a dȩdificatio¬
nem. Et utiq om̃s qui ydola colebant &
lapidib seruiebant: in xp̃o non edificaren¬
tur: nͥ inpristino errore destruerent᷑. Ruisꝰ nͥ
quidã ita destrucrentur ut non ȩdificarent᷑:

Expanded text:
in generationem et generationem annuntiabo veritatem tuam in ore meo.» Obsequantur membra, inquit, mea Domino meo: loquor, sed tua loquor; «annuntiabo veritatem tuam in ore meo.» Si non obsequor, servus non sum; si a me loquor, mendax sum. Ergo ut et abs te dicam, et ego dicam, duo quaedam sunt: unum tuum, unum meum; veritas tua, os meum. Quam ergo veritatem annuntiet, quas to; haec est veritas tua, huic annuntiandae servit os meum: «Quoniam dixisti, In aeternum misericordia aedificabitur.» Sic, inquis, aedifico, ut non destruam: quoniam quosdam sic destruis, ut non aedifices: quosdam vero sic destruis, ut aedifices. Nisi enim quidam destruerentur, ut aedificarentur, non diceretur Jeremiae, «Ecce posui te ad destructionem, et aedificationem» . Et utique omnes qui idola colebant et lapidibus serviebant, in Christo non aedificarentur, nisi in pristino errore destruerentur. Rursus, nisi quidam ita destruerentur, ut non aedificarentur,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc. ẽ. inhomine qui te obliuiscendo uitȩ
quis nam sit usus istoꝵ mortuoꝵ: qͥd ex
ẽ eccłia ut in eis demonstretur quȩ sit dei
gr̃a inpredestinatis. et qui scđm ꝓpositum
uoeati sunt. Unde ipsum corpus in alio psal
et hic. sequitur: & dicit. Et ego adte dñe
clamaii. In quib uerbis iam itelligen¬
eccł̃iȩ. Quid ẽ eñi etego: nͥ quia fuimus
et nos aliquando natura filii irȩ sieut &
cȩteri: Sed adte clamaui. ut saluus ecm.
Quis enĩ me discernit ab aliis filiis iȩ eũ
apłm audiam ingratos terribiliter inere¬
pantẽ ac dicentem: quis enim te discernit:
Quid enim habes qđ non accepisti:Si au¬
tem accepisti: qͥd głaris quasi ñ acceꝑis:

Expanded text:
hoc est, in homine qui te obliviscendo vitae hoc est, in homine qui te obliviscendo vitae quisnam sit usus istorum mortuorum; quid ex ti, quod est Ecclesia: ut in eis demonstretur quae sit Dei gratia in praedestinatis, qui secundum propositum vocati sunt. Unde ipsum corpus in alio psalmet hic sequitur ac dicit, «Et ego ad te, Domine, clamavi.» In quibus verbis jam intelligenEcclesiae: quid est enim, «Et ego;» nisi quia fuimus et nos aliquando natura filii irae, sicut et caeteri ? Sed «ad te clamavi,» ut salvus essem. Quis enim me discernit ab aliis filiis irae, cum Apostolum audiam ingratos terribiliter increpantem, ac dicentem: «Quis enim te discernit? Quid autem habes, quod non accepisti? Si autem