comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ. & stet corã rege. & foueat eum. dormiatq
in sinu sũo: & calefaciat dñm nr̃m regẽ. Quesie¬
runt igitur adolescentulã speciosã in om̃ib fini¬
bus isrł: & inuenerunt abisag sunamitem &e ad¬
chra nimis. Dormiebatq cum rege. & ministra¬
bat ei. Rex uero non cognouit eã. Adonias au¬
tẽ filius aggith eleuabatur dicens. Ego regna¬
bo. fecitq sibi currum &e equites. & quinqua¬
ginta uros qui ante eum currerent: Nec cor¬
ripuit eũ pat̾ suuᷤꝰ aliqñ dicens. Quare hoc fecisti:
Erat autẽ &e ipse pulcher ualde. secundꝰ natu
post absalon: & sermo ei fuit cũ ioab filio saruiȩ.
&e cum abiathar lacerdote. qui adiuuabant par¬
tes adoniȩ. Sadochuero sacerlos &e banaias filiꝰ

Expanded text:
ginem, et stet coram rege, et foveat eum, dormiat que in sinu ejus, et calefaciat dominum nostrum regem. Quaesierunt igitur adolescentulam speciosam in omnibus finibus Israel, et invenerunt Abysach Sunamitem, et adchra nimis dormiebatque cum rege et ministrabat ei rex vero non cognovit eam Adonias autem filius Aggith elevabatur dicens ego regnabo fecitque sibi currum et equites et quinquaginta viros qui ante eum currerent nec corripuit eum pater suus aliquando dicens quare hoc fecisti erat autem et ipse pulcher valde secundus natu post Absalom et sermo ei cum Ioab filio Sarviae et cum Abiathar sacerdote qui adiuvabant partes Adon
Abbreviated transcription (Latin):
tib ꝑcircuitum. Locutus ẽ quoq salomon tria
milia parabolas: ce fuerunt carmina eiꝰ quinq
milia. Et disputauit suꝑ lignis. a cedro quȩ est
in libano usq ad hiso pum quȩ egredit᷑ de pari¬
ete: & disseruit de ium̃tis. & uolucrib. & reptili

Expanded text:
ircuitum. Locutus est quoque tria millia parabolas; et fuerunt carmina ejus quinque millia; et disputavit super ligna a cedro quae est in Libano usque ad hyssopum quae egreditur de pariete, et disseru
Abbreviated transcription (Latin):
iudicare popłm tuum: & discernere int̃ bonum
& malũ. Quis enim pocest iudicare popłm istũ
popłm tuum hunc multum: Piacuit gͦ sermo
hoc. &e ñ petisti tibi dies multos. nec diuitias. aut
animas inimicoꝵ tuoꝵ: s postulasti tibi sapien¬
tiã ad discernendũ iudicium: ecce feci tibi secun
dum sermones tuos: & dedi tibi cor sapiens ce
intelligens. in tantum ut nullus ante te simi¬
lis tui fuerit. nec post te surrecturꝰ sit : s &e hec
quȩ non postulasti dedi tibi. diuitias scilicet oe
ctis retro dieb. Si autẽ ambulaueris in uiis me¬

Expanded text:
udicare possit, et discernere inter bonum et malum: quis enim potest judicare populum istum, populum tuum hunc multum? Placuit ergo sermhoc, et non petisti tibi dies multos, nec divitias, aut animas inimicorum tuorum, sed postulasti tibi sapientiam ad discernendum judicium: ecce dum sermones tuos, & dedi tibi cor sapiens, & intelligens, in tantum vt nullus ante te similis tui fuerit, nec post te surrecturus sit. Sed & hœc, quæ non postulasti, dedi tibi, diuitias scilicet, & ctis retro diebus. Cur autem ista
Abbreviated transcription (Latin):
in tab̃naculum dñi. &e eẽt iuxta altare. Misit¬
q salomonbanaiam filium ioiadedicens. Ua¬
de int̾fice eum. Et uenit banaias ad tab̃nacu¬
lum dñi: & dixit ei. Hec dicit rex. Egredere:
Qui ait. Non egrediar: s hic moriat. Renun¬
ciauit banaias regi sermonẽ dicens. Hȩc locu¬
tus ẽ ioab: &e hec respondit michi. Dixitq ei
rex. Fac ei sicut locutus ẽ: & int̃fice eũ &e sepe

Expanded text:
in tabernaculum Domini et esset iuxta altare misitin tabernaculum Domini et esset iuxta altare misitque Salomon Banaiam filium Ioiadae dicens vade interfice eum venit Banaias ad tabernaculum Domini et dixit ei haec dicit rex egredere qui ait non egrediar sed hic moriar renuntiavit Banaias regi sermonem dicens haec locutus est Ioab et haec respondit mihi dixitque ei rex fac sicut locutus
Abbreviated transcription (Latin):
las abisag sunamitẽn adoniȩ: Postula ei & re¬
gnum. Ipse ẽ enun fr̃ m̃s maiorme: & habet abia¬
thar sacerdotẽ & ioab filium sariuȩ. Iurauit
itaq salomon ꝑ dominum dicens. Hec faciat
michi ds̃ & hȩc adilat: quia contra animã suã
locutus ẽ adomas u̾bum hoc. Et nunc inuit dñs
quia hodie occidetur adonias. Misitq rex salo¬
mon ꝑmanum banaiȩ filii ioia de: qui int̃fecit
eum & mortuus ẽ. Abiathar quoq sacerdoti
dixit rex. Uade in anathoth ad agrum tuum:
Es quidẽ uir mortis: s hodie te ñ int̃ficiam ÷ qͥa
ter ms̃. Eiecit qͦ salomon abiathar ut ñ eẽt sa¬
cerdos domini: ut impleret᷑ sermo dnĩ quẽ lo¬
cutus ẽ suꝑ domum heli in sylo. Uenit gͦ nunciꝰ
ad salomonẽ qđ ioab declinasset post adoniã:
oe post salomonẽ ñ declinasset. fugit gͦ ioab
in tab̃naculum dñi: & app̃hendit cornu altaris:
Nunciatumq ẽ regi salomoni qđ fugisset ioab

Expanded text:
las Abisag Sunamiten Adoniae? postula ei et relas Abisag Sunamiten Adoniae? postula ei et regnum: ipse est enim frater meus major me, et habet Abiathar sacerdotem, et Joab filium Sarviae h. et Dominum, dicens: Haec faciat mihi Deus, et haec addat, quia contra animam suam locutus est Adonias verbum hoc. Et nunc vivit Dominquia hodie occidetur Adonias T. VI. Misitque rex Salomon per manum Banaiae filii Joiadae, qui interfecit eum, et mortuus est. Abiathar quoque sacerdoti dixit rex: Vade in Anathoth ad agrum tuum, equidem vir mortis es: sed hodie te non interficiam, quia ter meus eiecit ergo Salomon Abiathar ut non esset sacerdos Domini ut impleretur sermo Domini quem locutus est super domum Heli in Silo venit autem nuntius ad Ioab quod Ioab declinasset post Adoniam et post Absalom non declinasset fugit ergo Ioab in tabernaculum Domini et adprehendit cornu altaris nuntiatumque est regi Salomoni quod fugisset Ioab
Abbreviated transcription (Latin):
ad bethsabee matrẽ salomonis. que dixit ei.
Pacificus. Addiditq. Sermno michi ẽ ad te:
Cui ait. Loquere. Et ille. Tu inquit nosti quia
rael sibim regẽ: s transiatum ẽ regnum & fa¬
ctum ẽ frĩs inci. Ad nõ enim constitutũ ẽ ei
Nunc gͦ petitionẽ unã dep̃cor a te: ne confun¬
das faciẽ meã. Quȩ dixit ad cũ. Loquere. Et
ille ait. Piecor ut dicas salomoni regineq enim
negare tibi quicqͣm potest: ut det michi abisag
sumnamitẽn uxorẽ. Et ait bechsabee. Bene ego
loquar ꝓ te regi. Uenit gͦ bechsabee ad regem
salomonẽ: ut loqueret᷑ ei ꝓ adonia. Et surrexit
rex ĩoccursũ. eiꝰ adorauitq eam. & sedit suꝑ
thronu suum. Positus quoq ẽ thronꝰ matris
regis: quȩ sedit ad dexterã eiuf. Dixitq ei. Peti¬
tionẽ unã paruulã ego dep̃cor a te: ne confun
enim fas ẽ ut au̾tam faciẽ tuã. Quȩ ait. Decur
abisag sunamitis adonȩ fr̃i tuo uxor. Respon¬
densq salomon: cdixit matri sue. Quare postu¬

Expanded text:
ad Bethsabee matrem Salomonis. Quae dixit ei: Pacificus. Addiditque: Sermo mihi est ad te. Cui ait: Loquere. Et ille: Tu, inquit, nosti, quia rael sibi in regem: sed translatum est regnum, et factum est fratris mei: a Domino enim constitutum est ei. Nunc ergo petitionem unam deprecor a te: ne confundas faciem meam quae dixit ad eum loquere et ille ait precor ut dicas Salomoni regi neque enim negare tibi quicquam potest ut det mihi Abisag Sunamitin uxorem et ait Bethsabee bene ego loquar pro te regi venit ergo Bethsabee ad regem Salomonem ut loqueretur ei pro Adonia et surrexit rex in occursum eius adoravitque eam et sedit super thronum suum positus quoque est thronus matri regis quae sedit ad dexteram eius dixitque ei petitionem unam parvulam ego deon avertam faciem tuam. Quae ait: Detur Abisag Sunamitis Adoniae fratri tuo uxor. Responditque rex Salomon, et dixit matri suae: Quare postu
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o regidauid dicentes. Amplificet ds̃ nom̃ sa¬
lomonis suꝑ nom̃ tuum: & magnificet thronũ
eius suꝑ thronũ tuum. Et adorauit rex in lectu¬
lo suo: insuꝑ & hȩc locutus ẽ. Benedictus dñs ds̃
usrł: quidedit hodie sedentem in solio meo ui¬
dentib ocłis meis. Territi sunt gͦ & surrexerunt
om̃s qui inuitati fuerant ab adonia: & iuit unꝰ¬
quisq in uiã suã. Adonias autẽ timens salomo¬
nẽ surrexit oe abiit in tab̃naculũ dñi. tenuitq¬
cornu altaris. Et nunciauerunt salomomi di¬
centes. Ecce adonias timens salomonẽ regem.
tenuit cornu altaris: dicens. Iuret michi ho¬
die rex salomon qđ ñ int̃ficiat seruũ suum
non cadet ne unus quid ẽ capillus eiꝰ in terra:
Sin autẽ malum inuentũ fuerit in eo:. mori¬
etur. Misit ergo rex salomon &e ecduxit eum
ab altari: &e ingressus ad orauit regẽ salomo¬
yꝓpinquauerunt autẽ dies dauid ut
moreretur: p̃cepitq salomoni filio suo dicens

Expanded text:
David dicentes amplificet Deus nomen Salomonis super nomen tuum et magnificet thronum eius super thronum tuum et adoravit rex in lectulo suo insuper et haec locutus est benedictus Dominus Deus Israhel qui dedit hodie sedentem in solio meo videntibus oculis meis territi sunt ergo et surrexerunt omnes qui invitati fuerant ab Adonia et ivit unusquisque in viam suam Adonias autem timens Salomonem surrexit et abiit tenucornu altaris. Et nuntiaverunt Salomoni, dicentes: Ecce Adonias timens regem Salomonem, tenuit cornu altaris, dicens: Juret mihi hodie rex Salomon, quod non interficiat servum suum non cadet ne unus quidem capillus ejus in terram: sin autem malum inventum fuerit in eo, morietur. Misit ergo rex Salomon, et eduxit eum ab altari, et ingressus adoravit regem SalomoAppropinquaverunt autem dies David ut moreretur. Precepitque Salomoni filio suo dicens.
Abbreviated transcription (Latin):
gnũ ẽ nom̃ meũ in gentib. & in omĩ loco
sacrificatur. et offertur nomini meo oblatio
munda. I saiam. hieremiã. iezechiel. & da¬
iud. quis possit uel intelligere uel expone¬
re: Quoꝵ pͥmus non ꝓpħiam mͥ uidetur
texere. s euangłium:. Secundus uirgã nu¬
ceã & ollã succensam a facie aquilonis. &
paͬdum expoliatũ suis colorib & quadru¬
plex diuersis mecris nectit alfabetum tertiꝰ
principia & finẽ tantis habet obscuritatib
inuoluta. ut apud hebreos ipsȩ partes cum
exordio geneseos ante annos triginta non
legantur. Quartus uero qui &e extremꝰ inter
quatuor ꝓpħas tempoꝵ consciꝰ & totiꝰ mun¬

Expanded text:
gnum est nomen meum in gentibus et in omni loco sacrificatur et offertur nomini meo oblatio munda. Esaiam, Hieremiam, Ezechiel, Danihel quis possit uel intellegere uel exponere? quorum primus non prophetiam mihi uidetur texere, sed euangelium; secundus uirgam nuceam et ollam succensam a facie aquilonis et pardum spoliatum suis coloribus et quadruplex diuersis metris nectit alphabetum; tertius principia et finem tantis habet obscuritatibus inuoluta, ut apud Hebraeos ipsae partes cum exordio Geneseos - ante annos triginta non legantur; quartus uero, qui et extremus inter quattuor prophetas, temporum conscius et totius mun
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo renunciat᷑uᷤ scło benẽ potest uendere.
quȩ contempsit ut uenderet. Quicquid in
sumptus de tuo tuleris: ꝓ lucro cõpita. An¬
tiquum cdictum ẽ auaro tã deest qđ habet.
quã qđ ñ habet. Credenti totus mundus di¬
uitiarũ ẽ. infidelis autẽ etiã obolo indiget:
Sic uiiamꝰ. quasi nichil habentes: & omĩa

Expanded text:
Nemo renuntiaturus saeculo bene potest vendere Nemo renuntiaturus saeculo bene potest vendere quae contempsit ut venderet. Quidquid in sumptus de tuo tuleris, pro lucro computa. Antiquum dictum est, Avaro tam deest quod habet quam quod non habet. Credenti totus mundus divitiarum est: infidelis autem etiam obolo indiget. Sic vivamus, tamquam nihil habe
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ sunt ut rusticam contionẽ faciliꝰ instrue¬
rent: & in una eadẽq sententia alit̃ doctꝰ. alit̃
audiret indoctus. Non sum tã petulans & he¬
besut hec me nosse pollicear: & eoꝵ fructꝰ car
pere. quoꝵ radices in celo fixȩ sunt: s uer e fate¬
or. sedenti me p̃fero. magistrum renuens. co¬
mitẽ spondeo. Petenti datur. pulsanti aꝑitur:
querens inuenit. Discamus in terris: quoꝵ no
bissententia ꝑscueret in cęlo obuiiꝰ te manibꝰ exci¬
piã: &x ut inepte aliquid ac dehermagore tumi¬
ditate effundã quicquid quesieris tecũ scire
conabor. Habes hic amantissimũ tui fr̃e euse¬
bium. qui litterarum tuarũ mͥgrãm duplica¬
uit referens honestatẽ tuoꝵ moꝵ: contemp¬
tum scłi. fidẽ amicicie: amorẽ xp̃i. Nã pru¬
dentiã & eloquii uenustatẽ: etiã absq illo ip¬
sa epistola p̃ferebat. festina queso te: & heren¬
tiꝰ insalo nauiculȩ funẽ magis p̃cide q̃ solue:

Expanded text:
tae sunt, ut rusticam contionem facilius instruetae sunt, ut rusticam contionem facilius instruerent et in una eademque sententia aliter doctus, aliter audiret indoctus. non sum tam petulans et hebes, ut haec me nosse pollicear et eorum frpere quorum radices in coelo fixae sunt; sed velle fateor. Sedenti me praefero: magistrum renuens, comitem spondeo. Petenti datur, pulsanti aperitur, quaerens invenit. Discamus in terris quorum scientia nobis perseveret in coelo. Obviis te manibus excipiam, et ut inepte aliquid ac de Hermagorae tumiditate effutiam quidquid quaesieris, tecum scire conabor. Habes hic amantissimum tui fratrem Eusebium, qui litterarum tuarum mihi gratiam duplicavit, referens honestatem morum tuorum, contemptum saeculi, fidem amicitiae, amorem Christi. Nam prudentiam et eloquii venustatem etiam absque illo ipsa epistola praeferebat. Festina, quaeso te, et haerentis in salo naviculae funem magis praecide quam solve.
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑ quo tacere melius puto quã pauca scri¬
bere. Actus apłoꝵ nudã quidẽ sonare uident᷑
historiã. & nascentis eccłiȩ infantiã texerẽ. S
si nouerimus scriptorẽ eoꝵ lucã ẽẽ medicũ
cuiꝰ laus ẽ in euangłio: animaduertimꝰ parit̃
omĩa uerba illius animȩ languentis esse
medicinã. Iacob. petrus. ioħs uidas. septẽ
epistolas edidert̃. Tam muisticas tam succin¬
ctas. & breues parit᷑ ac longas: breues in uer¬
bis. longas in sententiis: ut̃ rarus sit qui ñ
earum lectione cetutiat. a pocalipsis ioħis
tot habet sacramenta quot uerba. Parum
dixi. & ꝓmerito uoluminis laus om̃is inferior
ẽ. In uerbis singulis multiplices latent intelli¬
meclitari. nil aliud nosse. nichil querere. Non¬
ne tibi udetur iã hic in terris regni celestis ha¬
bitaculum: Nolo offendaris in scripturis scĩs
simplicitate. & quasi utilitate uerboꝵ quȩ
uel uicio int̃pretum uel de industria sic ꝓla¬

Expanded text:
 deprecatur. Super quo tacere melius puto, quam pauca scribere. Actus Apostolorum nudam quidem sonare videntur historiam, et nascentis Ecclesiae infantiam texere: sed si noverimuscujus laus est in Evangelio, animadvertemus pariter omnia verba illius animae languentis esse medicinam. JACOBUS, PETRUS, JOANNES, JUDAS, septem Epistolas ediderunt, tam mysticas quam succinctas, et breves pariter ac longas: breves in verbis, longas in sententiis: ut rarus sit, qui non in earum lectione caecutiat. APOCALYPSIS JOANNIS tot habet sacramenta quot verba. Parum dixi et pro merito voluminis laus omnis inferior est; in uerbis singulis multiplices latent intellemeditari, nihil aliud nosse, nihil quaerere, nonne tibi uidetur iam hic in terris regni caelestis habitaculum? nolo offendaris in scripturis sanctis simplicitate et quasi uilitate uerborum, quae uel uitio interpretum uel de industria sic prola
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħia iħm uestib sordidis ĩdutũ. ⁊ lapidẽ ocłoꝵ
septẽ. candelabrumq aurcũ cum totidẽ lu¬
cernis quot ocłis. duas quoq oliuas a sinistriᷤ
lãpadis c̾nit et dextris. ut post equos rufos.
im. & equũ de ierłm pauꝑẽ regẽ uaticinet᷑.::
& p̃dicet sedentẽ suꝑpullũ filiũ asine subuigał.
Malachias aꝑte &e in fine omĩum ꝓpħarũ

Expanded text:
m vestibus sordidis indutum, et lapidem oculorum septem, candelabrumque aureum cum totidem lucernis, quot oculis, duas quoque olivas a sinistris lampadis cernit et dextris: ut post equos, rufos,im, et equum de Jerusalem, pauperem regem vaticinetur et praedicet, sedentem super pullum filium asinae subjugalis. M
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ. Si habes in potestate rẽ tuã uende. si ñ
habes. ꝓice. Tollenti tunicã. & palliũ relin¬
quendũ ẽ. Scilicet nisi tu semꝑ recrastinans.
& diẽ de die trahens. caute & pedetentim
tuas possessiunculas uendideris. ñ habet
xpc̃ unde alat pauꝑes suos. Totũ dõ dedit:
qui se obtulit. Apłi nauẽ tantũ & retia re-
liquerunt. Uidua duo era misit in garophi¬
latiũ: &x p̃fertur croesi diuitiis. facile contẽ¬
pnit omnia: qui se semꝑ cogitat esse mori¬

Expanded text:
es in potestate rem tuam, uende; si non habes, proice. tollenti tunicam et pallium relinquendum est. scilicet, nisi tu semper recrastinans et diem de die trahens caute et pedetemptim tuas possessiunculas uendideris, non habet Christus, unde alat pauperes suos. totum deo dedit, qui se obtulit. apostoli tantum nauem et retia reliquerunt: uidua duo aera mittit in gazophylacium et praefertur Croesi diuitiis. facile contemnit omnia, qui se semper cogitat esse mori
Abbreviated transcription (Latin):
Auduumꝰ tantũ quid nosse. quid cuꝑe debea¬
mus: ut & nos quoq possimus dicere. Concu¬
piuit anima mea desiderare iustificationes
tuas in omĩ tempore. Ceterũ socraticũ illud
impletur in nobis. Hoc tantum scio. qđ ne¬
scio. Tangã & nouum breuit testam̃tum:
Matheus. marcus. lucas. & ioħs. quadriga do¬
mini. & uerum cherubin qđ int̃pretatur
scientiȩ multitudo. ꝑ totum corpꝰ oculati
sunt. scintillȩ emnicant: discurrunt fulgura
pedes habent reccos. & in sublime tendentes :
terga pennata. & ubicunq uolitãcia teneq es
se mutuo sibiq ꝓplexi sunt. & quasi rota in ro¬

Expanded text:
Audivimus tantum quid nosse quid cupere debeaAudivimus tantum quid nosse quid cupere debeamus, ut et nos quoque possimus dicere: concupiuit anima mea desiderare in stificationes tuas in omni tempore. ceterum Socraticum illud inpletur in nobis: \'hoc tantum scio, quod nescio\'. tangam et nouum breuiter testamentum: Mattheus, Marcus, Lucas, Iohannes, quadriga domini et uerum cherubin, quod interpretatur \'scientiae multitudo\', per totum corpus oculati sunt, scintillae micant, discurrunt fulgora, pedes habent rectos et in sublime tendentes, terga pennata et ubicumque uolitantia. tenent se mutuo sibique perplexi sunt et quasi rota in ro
Abbreviated transcription (Latin):
tbalamium. hester in eccłiȩ tẏpo popłm
libat de ꝑiculo. & int̾fecto aman qui inter¬
p̃tatur iniquitas. parte̾ conuiuii & diẽ ce¬
lebrẽ mittit in posteros. Paralipomenon li¬
ber. idest instrumenti ueteris epithomȩ. tant᷑
ac talis ẽ. ut absq illo si quis scientiã scriptura¬
rum sibi uoluerit uoluerit arrogare. scipsum
irrideat. ꝑ singula qͥppe noĩa. uncturasq
uerboꝵ & pret̾missȩ in regum libris tangunt᷑
historie. & innumerabiles explicantur euange¬
lii questiones. Ezras & necmias ad iutor uide¬
licet & consolator a domino in unũ uolumen
artant᷑ instaurantq templũ. muros extruirs
ciuitatis. om̃isq illa turba popłi redeuntis in
patriã. & descriptio sacerdotum. leuitarum.
isrłitis ꝓselitorum. ac ꝑ singulas familias
muroꝵ & turrium oꝑa diuisa. aliud in corti¬
ce p̃ferunt: aliud retinent in medulla. Cer¬
nis me scripturarum amore raptũ. excessisse
inodum epistolȩ: & tam̃ ñ implesse qđ uolui

Expanded text:
tula. Hester in ecclesie typo populum liberat de periculo. Interfecto Aman, qui interpretatur iniquitas, partes conuiuii et diem celebrem mittit in posteros. Paralipomenon liber, id est instrumenti ueteris ἐπιτομή, tantus ac talis est, ut, absque illo si quis scientiam scripturarum sibi uoluerit adrogare, se ipsum inrideat. per singula quippe nomina iuncturasque uerborum et praetermissae in Regum libris tanguntur historiae et innumerae explicantur euangelii quaestiones. Esdras et Neemias, adiutor uidelicet et consolator a domino, in unum uolumen artantur: instaurant templum, muros extruunt ciuitatis; omnisque illa turba populi redeuntis in patriam et disIsraelis proselytorum, ac per singulas familias murorum ac turrium opera divisa, aliud in cortice praeferunt, aliud retinent in medulla. Cernis me Scripturarum amore raptum, excessisse modum epistolae, et tamen non implesse quod volui.
Abbreviated transcription (Latin):
uiri ad se reditum p̃stolari. Iohel filus fa¬
tuel describit terrã duodecim tribuum.
eruca. bruco. locusta. rubigine uastante
consumptã. ⁊ pꝰ eũsionẽ prioris popłi. effu¬
idest suꝑ centum iuginti credentium no¬
mina. & effusumiri in cenaculo syon. qͥ
centum iuginti ab uno usq ad quindecim
paulatim ce ꝑ increm̃ta surgentei. quinde¬
cun graduum numerũ efficiunt. qui in
psalterio mistice continent᷑. Amos pastor
& rusticus. & ruboꝵ mora distringens. pau¬
cis uerbis explicari ñ potest. Quis enim dig¬
ne exprimat tria &e quatuor scelera damas
ci. gazȩ̃. tyri. & idumeȩ. & filioꝵ anmon.
& moab. & in septimo octauoq gradu ui¬
dȩ &e isrł: Hicloquitur ad uacc̃as pingues
quȩ sunt in monte samariȩ: & ruiturã do¬
mum maiorẽ minorẽq testat᷑. Ipse ceruit

Expanded text:
uiri ad se reditum praestolari. Iohel, filius Bauiri ad se reditum praestolari. Iohel, filius Bathuel, describit terram duodecim tribuum eruca, brucho, locusta, rubigine uastante consumptam et post euersionem prioris populi effuid est, super centum viginti credentium nomina, et effusum iri in coenaculo Sion. Qui centum viginti ab uno usque ad quindecim paulatim et per incrementa surgentes, quindecim graduum numerum efficiunt, qui in psalterio mystice continentur. AMOS pastor et rusticus et ruborum mora distringens, paucis verbis explicari non potest. Quis enim digne expci, Gazae, Tyri, Idumeae, filiorum Ammon et Moab et in septimo octauoque gradu Iudae et Israhel? hic loquitur ad uaccas pingues, quae sunt in monte Samariae, et ruituram domum maiorem minoremque testatur. ipse cernit
Abbreviated transcription (Latin):
descripsit. In udicum libro quot pͥncipes
popłi: tot figure sunt. Ruth moabitidis.
num domine dominatorẽ terrȩ: de petra de¬
serti ad montẽ filiȩ syon. Samuhel in hely
mortuo et in occisione saul. ueterẽ legem
abolitã: porro in sadoch atq lauid noui
sacerdotii. nouiq imꝑii sacram̃ta testat᷑
Malachim id tercius &e quartus regũ li¬
ber a salomone usq ad ieconiã. & ab iero¬
boam filio nabath usq ad osee qui ductus
ẽ in assirios: regnum uida. & regnum de¬
scribit in isrł. Si historiã respicias. uerba
simplicia sunt. Si in litteris sensum laten¬
tẽ. eccliȩ paucitas & hereticoꝵ contͣ eccłiam
bella narrant᷑. Duodecim ꝓpħe in unius
uoluminis angustiaᷤ coartati: multo aliud
quã sonãt in littera p̃figurant. O see crebro
nominat ephraim. samariã ioseph. ic⁊ rahel
&e uxorẽ fornicariã & fornicationis filios.
& adulterã cubiculo clausã mariti multo
tempore sedere iuduã: & sub ueste lugubri

Expanded text:
discribit. in Iudicum libro quot principes populi, tot figurae sunt. Ruth Moabitis de num, domine, dominatorem terrae de petra deserti ad montem filiae Sion. Samuhel in Heli mortuo et in occisione Saulis ueterem legem abolitam, porro in Sadoc atque Dauid noui sacerdotii nouique imperii sacramenta testatur. Malachim, id est tertius et quartus Regum liber, a Salomone usque ad Iechoniam et ab Hieroboam, filio Nabat, usque ad Osee, qui ductus est in Assyrios, regnum Iuda et regnum describit Israhel. si historiam respicias, uerba simplicia sunt; si in litteris sensum latentem, ecclesiae paucitas et hereticorum contra ecclesiam bella narrantur. duodecim prophetae in unius uoluminis angustias coartati multo aliud, quam sonant in littera, praefigurant. Osee crebro nominat Effraim, Samariam, loseph. Iezrahel et uxorem fornicariam et fornicationis filios et adulteram cubiculo clausam mariti multo tempore sedere uiduam et sub ueste lugubri
Abbreviated transcription (Latin):
gerebat: & eiant iuxta qđ scriptum ẽ tͥheoᷤ ̃pͦ¬
aaͣsgiͦ. Duodecim annos saluator impleuerãt.
& in templo sedens de questionib legis inter¬
rogans magis docet dum prudent̃ interrogat:
Nisi forte rũsticum petrum. rusticũ dicimꝰ io
hannẽ. quoꝵ ut̃q dicere poterat. & si imꝑit
sermone. ñ tam̃ scientia. Iohannes rusticus: pis¬
cator. indoctus. Et unde illa uox obsecro. in pͥn
nificat. Nam oe uerbũ ẽ. & ratio. &
supputatio: & causa unuiscuiꝰq rei. ꝑ quam
sunt singula quȩ subsistunt: quȩ uniuersa
recte intelligimus in xp̃o. Hoc doctus plato
nescuut. hoc demostenes eloquens ignorauit
ꝑ dam inquit sapientiã sapientiũ: & pruden¬
tiam prudentium repbubo. Uera sapientia
ꝑdec falsã sapientiã. & quanꝗͣ stulticia p̃di¬
cationis in cruce sit: tamen paulꝰ sapientiã
loquitur int̃ ꝑfectos. sapientiã autẽ non scłi hꝰ.

Expanded text:
gerebat; et erant, iuxta quod scriptum est, θεδgerebat; et erant, iuxta quod scriptum est, θεδίδακτοι. duodecim annos saluator inpleuerat et in templo senes de quaestionibus legis interrogans magis docet, dum prudenter interrogat. Nisi forIohannem, quorum uterque dicere poterat: Et si imperitus sermone, non tamen scientia. Iohannes rusticus, piscator indoctus. Et unde illa vox, obsecro: In prinificat. Nam et verbum est et ratio et supputatio et causa uniuscuiusque rei, per quam sunt singula que subsistunt. Que urecte intellegimus. hoc Plato nesciuit, hoc Demosthenes eloquens ignorauit. perdam, inquit, sapientiam sapientium et prudentiam prudentium reprobabo. uera sapientia perdit falsam sapientiam et, quamquam stultitia praedicationis in cruce sit, tamen Paulus sapientiam loquitur inter perfectos, sapientiam autem non saeculi huius
Abbreviated transcription (Latin):
paradiso compararet: int̾ cȩteras uirtutes
etiam hoc intulit. In legednĩ uoluntas eiꝰ
&e in legeeius meditabitur die ac nocte.
Daniel in fine sacratissimȩ uisionis iustos
ait fulgere quasi stellas. & intelligentes id
eEt doctos quasi firmam̃tum. Uides quantũ
distent int se iusta rusticitas & docta iusti¬
cia. alii stellis. alii cęlo comparant᷑. Quanꝗͣ
iuxta hebraicam ueritatẽ utrũq de erudi¬
tis possit intelligi. Ita enim apud eos legi¬
mus. Qui autẽ docti fuerint. fulgebunt
quasi splencdor firmam̃ti: Et qui ad iusti¬
ciam erudiunt multos. quasi stelle in ꝑpetu¬
as et̃nitates. Cur paulus apłs uas electionis:
slempe quia uas legis. & scripturarũ scãrum
armarium. Prariscistupent ad doctrinã dnĩ.¬
&e mirantur in iohanne & petro. quomodo le¬
gẽ sciant cum litceras non didicerunt. Quic¬
quid enĩ aliis exercitatio & cotidiana in le¬
ge meditatio tribuere solet. illis sp̃s̃ sc̃s sug¬

Expanded text:
paradiso, compararet, inter caeteras virtutes paradiso, compararet, inter caeteras virtutes et hoc intulit: In lege Domini voluntas ejus: et in lege ejus meditabitur die ac nocte . Daniel in fine sacratissimae Visionis justos, ait, fulgere sicut stellas; et intelligentes, hoc est doctos, quasi firmamentum. Vides quantum inter se distent, justa rusticitas, et docta justitia? Alii stellis, alii coelo comparantur. Quanquam juxta Hebraicam Veritatem, utrumque de eruditis possit intelligi: ita enim apud eos legimus: « Qui autem docti fuerint, fulgebunt quasi splendor firmamenti et, qui ad iustitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates. cur Paulus apostolus uas electionis? nempe quia uas legis et sanctarum scripturarum armarium. pharisaei stupent ad doctrinam domini, mirantur in Petro et Iohanne, quomodo legem sciant, cum litteras non didicerint. quicquid enim aliis exercitatio et cotidiana in lege meditatio tribuere solet, illis spiritus sanctus sug
Abbreviated transcription (Latin):
gat grãm quȩ data sit ei ꝑ impositionẽ manꝰ
psbiterii. Tito p̃cipit ut int̃ cȩteras iurtutes
ep̃ĩ quẽ breui sermone depinxit. scientiã qͦq
in eo eligat scripturatum obtinentẽ inquit
eumqui scđm doctrinã c̃ fidelẽ sermonẽ: ut
potens sit exhortari in doctrina sana. & con
tradicentes reuincere. Sc̃ã quippe rusticitas
solum sibi ꝓdest: & quantũ edificat ex iuitȩ
merito ȩccłiam xp̃i. tantum nocet si destru¬
entib non resistat. Malachias ꝓpħa immo
ꝑ malachiam dñs interroga ait sacerdotes
leggẽ. In tantum sacerdotis officium ẽ: inter¬
rogatum respondere de lege: in deuterono¬
mio legimꝰ interroga patrẽ tuum & annun¬
ciabit tibi. seniores tuos & dicent tibi. In psal
moquoq centesimo octauodecimo: Canta¬
biles michi erant iustificationes tuȩ in loco
ꝑegrinationis meȩ. Et in descriptione iui¬
sti uiricum eũ arbori uitȩ dauid quȩ ẽ in

Expanded text:
gat gratiam, quae data est ei per inpositionem manus gat gratiam, quae data est ei per inpositionem manus presbyterii. Tito praecipit, ut inter ceteras uirtutes episcopi, quem breui sermone depinxit, scientiam quoque in eo eligat scripturarum: continentem eum. qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem, ut potens sit et exhortari in dere. sancta quippe rusticitas sibi soli prodest et, quantum aedificat ex uitae merito ecclesiam Christi, tantum nocet, si contradicentibus non resistit. Malachias propheta, immo per Malachiam dominus: interroga, ait, sacerdotes legem; in tantum sacerdotis officium est interrogatum respondere de lege. et in Deuteronomio legimus: interroga patrem tuumetadnuntiabittibi, presbyterosmo quoque centesimo decimo octavo. Cantabiles mihi erant justificationes tuae, in loco peregrinationis meae . Et in descriptione justi viri, cum eum David arbori vitae, quae est in
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus eum habuerat mirantib cunctis atq
laudantib suspirans ait. Quid su psã audis¬
setis bestiã sua uerba resonantẽ: Nec hoc di
uel uelis discere: sed qͦd ardor tuus oe discen¬
di studium etiã absq nobis ꝑ se ꝓbari de¬
beãt. Ingenium docile &e sine doctore. lau¬
dabile ẽ. Non quid inuenias. sed qͥd queras
consideramus. Mollis cera & ad formandum faci¬
lis. & iam si artificis & plastȩ cessent manus. tam̃
taynatne totum ẽ. quicquid ẽẽ potest. Pau¬
lus apłs ad pedes gamalielis legẽ moysi & pro¬
phetas didicisse se głat᷑. ut arm̃atus spũalib
telis. postea di ceret confident᷑. Arma enimmi
ad destructionẽ munitionum. cogitationes
destruentes. & omnẽ altitudinẽ extollentem
se aduersus scientiã dĩ. & captiuantes omnẽ
intellectum ad obȩdiendum xp̃o. & parati
subiugare cunctã in obȩdientiã. Timotheũ
scribit ab infantia sacris litteris eruditum.:
&e hortatur ad studium lectionis. ne negli¬

Expanded text:
ctis atque laudantibus, suspirans ait: Quid si ipsam audissetis bestiam, sua verba resonantem? 3. Haec non dicis, vel velis discere: sed quod ardor tuus ac discendi studium, etiam absque nobis per se probari debeat. Ingenium docile, et sine doctore laudabile est. Non quid invenias, sed quid quaeras, consideramus. Mollis cera et ad formandum facilis, etiam si artificis et plastae cessent manus, tamen δυνάμει totum est, quidquid esse potest. Paulus apostolus ad pedes Gamalihel legem et prophetas didicisse se gloriatur, ut armatus spiritalibus telis postea diceret confidenter: arma enim mi addestructionemmunitionum, cogitationes destruentes et omnem altitudinem extollentem se aduersus scientiam dei et captiuantes omnem intellectum ad oboediendum Christo et parati subiugare cunctam inoboedientiam. Timotheum instruit ab infantia sacris litteris eruditum et hortatur studium lectionis, ne negle
Abbreviated transcription (Latin):
eius. ante faciẽ eusibit mors. Sophonias
speculator. & arthanoꝵ dñi cognitor. audit
clamorẽ ad portam pisciũ. &e eilatum a
secunda: &e contritionẽ a collib. Indicit
quoq ululatum habitatorib pilȩ. quia
conticuit om̃is popłs chanaan. disꝑieru
uniu̾si qui inuoluti erant argento. Ag¬

Expanded text:
itula. Sophonias, speculator et archanorum dei cognicio, audivit clamorem a porta piscium et eiulatum a secunda et contricionem a collibus. Indicit quoque ullulatum habitatoribus Pile, quia conticuit omnis propheta. Canan dispergerunt universi, qui involuti erant argento.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑstricta sunt brcuiter. neq enim epistolaris
angustia euagari longiꝰ patiebatur. ut intel¬
ligeres te in scripturis scis sine p̃uio &e monstran¬
tẽ semitã. non posse ingredi. Taceo de grãma¬
ticis. rethoribꝰ. philosophis. grometͥcis. dialecticiᷤᷤ.
musicis. astronomis. astrologis. medicis: qͦꝵ scĩa
mortalib satis uel utilissima ẽ. ⁊ intres par

Expanded text:
perstricta sunt breviter 275 neque enim Epistolaris perstricta sunt breviter 275 neque enim Epistolaris angustia evagari longius patiebatur ut intelligeres te in Scripturis sanctis, sine praevio et monstrante semitam, non posse ingredi. Taceo de Grammaticis, Rhetoribus, Philosophis, Geometris, Dialecticis, Musicis, Astronomis, Astrologis, Medicis, quorum scientia mortalibus vel utilissima est, et in tres par
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. nisi ille re serauerit qui habet clauẽ da¬
uid. qui aꝑit &e nemo claudit. claudit & ne¬
mo aꝑit. In accib apłorum sc̃s eunuchus im¬
mo uir. sic enim eum scriptura cognominat:
cum legeret isaiã ꝓpħam. interrogat᷑ a philip¬
po putasne intelligis quȩ legis. Respondit:
Quom possum: nisi me aliquis docuerit:
Ego ut de me int̾im loquar. nec sanctior sũ hoc
eunucho. nec studiosior. qui de echiopia id
est de &xtremis mundi finib uenit ad tẽplũ
reliquit. aulã regiã. & tantus amator legis di¬
uine scientie q fuit. st etiã in uehiculo sacras
lititras legeret. & tam̃ cum librũ teneret. &
uerba domini cogitatione conciꝑet:. lingua
uolueret: labiis ꝑsonaret: ignorabat eũ quẽ
in libro nesciens uenerabatur. Uenit philippꝰ.
ostendit ei iħm: qui clausus latebat in litteras
Et omira doctoris uirtus. Eadẽ hora credit eu
in aurato sinagoge templo repꝑit.Hec ame

Expanded text:
sunt, nisi ille reserauerit, qui habet clauem Dasunt, nisi ille reserauerit, qui habet clauem Dauid, qui aperit et nemo claudit, qui claudit et nemo aperit! in Actibus apostolorum sanctus eunuchus, immo uir — sic enim eum scriptura cognominat —, cum legeret Esaiam, interrogatus a Philippo: putas intellegis, quae legis? respondit: quomodo possum, nisi me aliquis docuerit? ego, ut de me interim loquar, nec sanctior sum eunucho, nec studiosior; qui de Aethiopia, id est, de extremis mundi finibus venit ad Templum, reliquit aulam regiam: et tantus amator Legis, divinaeque scientiae fuit, ut etiam in vehiculo sacras littuerba domini cogitatione conciperet, lingua uolueret, labiis personaret, ignorabat eum, quem in libro nesciens uenerabatur. uenit Philippus, ostendit ei Iesum, qui clausus latebat in littera, et — o mira doctoris uirtus! — eadem in aurato synagogae Templo reperit. 6. Haec a me
Abbreviated transcription (Latin):
Xpc̃ enim dĩurtus & di sapientia. Hec sa¬
pientia in misterio abscondita ẽ. De qua &e
noni psalmi titulus p̃notatur. ꝓ occultis filii.¬
in quo sunt om̃s thesauri sapientiȩ & scien¬
tiȩ clĩ absconditi. Et qui in mistcrio abscon¬
ditus erat: p̃destinatuis ẽ ante scła. Predesti¬
natus autẽ & p̃figiratus: in lege & ꝓpħis:
Unde & ꝓpħe appellabantur uidentes: qͥa
uidebant cum quẽ ceceri ñ uidebant. Abra¬
ham uidit diẽ eius: & lȩtatus ẽ. aꝑiebant᷑
cȩli iezechieli. qui popło peccatori clausi
erant. Reuela inquit dauid ocłos meos:
&e considabo mirabilia de lege tua. Lexenĩ
spintalis ẽ & iruelatione opus ẽ ut intel¬
ligatur ac reuelata facie. dei glam contem¬
plemur. Liber in apocalipsi septem sigillis sig¬
natus ostenditur. Quẽ si dederis hom̃ini sciẽn¬
ti literasut legat: respondebit tibi. Non possũ.
signatus ẽ enim. Quanti hodie putant se nos¬
selitteias.: tenent signatum librũ nec aꝑire pos¬

Expanded text:
 enim dei uirtus et dei sapientia. haec sapientia in mysterio abscondita est, de qua et noni psalmi titulus praenotatur \'pro occultis filii\',in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi et qui, jn mysterio absconditus, praedestinatus est ante saecula, praedestinatus autem et praefiguratus in lege et prophetis. unde et prophetae appellabantur uidentes, quia uidebant eum, quem ceteri non uidebant. Abraham uidit diem eius et laetatus est. aperiebantur caeli Ezechieli, qui populo peccatori clausi erant. reuela, inquit Dauid, oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua; lex enim spiritalis est et reuelatione indiget, ut intellegatur ac reuelata facie dei gloriam contemplemur. , Liber in Apocalypsi septem sigillis signatus ostenditur; quem si dederis homini scienti litteras, ut legat, respondebit tibi: \'non possum, signatus est enim\'. quanti hodie putantes se nosse litteras tenent signatum librum nec aperire pos
Abbreviated transcription (Latin):
philostratus. Quid loquar de scłi hominib.
cum apłs paulus uas electionis & magister
gentium qui de conscientia tanti hospitis¬
in se loquebatur. an exꝑim̃tum queritis eus
quimn me loquitur xp̃c. post damascum ara¬
biamq lustratã ascenderit ierosolimã ut
uideret petrum ⁊ mãserit apud eum dieb
quindecim. hoc enim misterio ebdomadis
& ogdoadis futurus gentium predicator
instruendus erat. rursumq post annos qua¬
tuordecim assumpto barnaba &e tito. expo

Expanded text:
Philostratus. Quid loquar de saeculi hominibus, Philostratus. Quid loquar de saeculi hominibus, cum apostolus Paulus, uas electionis et magister gentium, qui de conscientia tanti hospitis loquitur: an experimentum quaeritis eius, qui in me loquitur Christus?, postDamascum Arabiamque lustratam ascenderit Hierosolymam, ut uideret Petrum, et manserit apud eum diebus quindecim — hoc enim magisterio ebdomadis et ogdoadis futurus gentium praedicator instruendus erat — rursumque post annos quattuordecim adsump
Abbreviated transcription (Latin):
ditum om̃ib scłis celebiandumq miraculum:
ut urbẽ tantam ingressi aliud extra urbẽ
quererent. Apollonius siue ille magusut
uulgus loquitur. siue philosophus ut pita¬
goriel tradunt intrauit ꝑsas. ꝑtransiuit
caucasum. albanos. scithas. massagetas. opu¬
lentissima indiȩ regna penctrauit. de ad ex¬
tremum latissimõ phison amne transmis¬
so. ꝑuenit ad bragmanos. ut hiarcã in thro¬
no sedentẽ aureo & de tantali fonte potan¬
tẽ int̃ paucos discipulos de natura. de mori¬
bus. ac dierum siderũq cursu audiret docen¬
tẽ. Inde ꝑclamitas babilonios. caldeos. medos.
assyrios. parthos. syros. phenices. arabes. pale¬
stinos. reuersus alexandriã ꝑrexit ȩchiopiã
ut gimnosophistas & famosissimã mensã¬
solis uideret in sabulo. Inuenit ille uir ubiq
qđ disceret: & semꝑ ꝓficiens sẽꝑ semelior ficret.
Scripsit suꝑ hoc plenissime octo uoluminib

Expanded text:
ditum omnibus seculis celebrandumque miditum omnibus seculis celebrandumque miut urbem tantam ingressi, aliud extra urbem quaererent. Apollonius sive ille Magus, ut vulgus loquitur, sive Philosophus, ut Pythagorici tradunt intravit Persas, pertransivit Caucasum, Albanos, Scythas, Massagetas, opulentissima Indiae regna penetravit: et ad extremum latissimo Physon amne GanHiarcam in throno sedentem aureo et de Tantali fonte potantem inter paucos discipulos de natura, de moribus ac de siderum cursu audiret docentem; inde per Elamitas, Babylonios, Chaldaeos, Medos, Assyrios, Parthos, Syros, Phoenices, Arabas Palaestinam reuersus Alexandriam perrexit, Aethiopiam adiuit, ut gymnosophistas et famosissimam Solis mensam uideret in sabulo. inuenit disceret, ut semper proficiens semper se melior fieret. scripsit super hoc plenissime octo uoluminibus
Abbreviated transcription (Latin):
egimus in ueterib historuis quos¬
dam lustrasse ꝓuincias. nouos adisse
populos. maria transisse: ut cos quos
ex libris nouerant. corã quoq uide¬
rent. Sic pitagoras inemphiticos ua¬
tes. sic plato egyptum. & architam ta¬
rentinũ. eãq horãitaliȩ quȩ quon¬
dam magna grecia dicebatur. labo¬
iosissime ꝑagrauit. ut qui athenis
magister erãt & potens. cuiꝰq doctri¬
na achademiȩ ginnasia ꝑsonabant.
fieret peregrinus atq discipulus: malens
aliena ueretunde discere: quã sua imp uden¬
der ingerere. Deniq dũ litteras quasi toto
fugic̃tesorbe ꝑsequitur: t̾aptus a puatis &
uenundatus. etiam tiranno crudelissimo
paruit. captiuus. unctus. & seruus. Tamen
quia philosophus: maiore m̃te se fuit. Ad
titum liuium lacteo eloquentiȩ fonte ma
nantẽ de ultimis hispaniȩ galliarũq finib
quosdam uenisse nobiles legimꝰ &e qͦs ad con¬
templationẽ sui roma non traxerat. uniꝰ
hominis fama ꝑduxit. Habuit illa ȩtas inau¬

Expanded text:
egimus in veteribus historiis, quosdam lustrasse provincias, novos adiisse populos, maria transiisse, ut eos quos ex libris noverant, coram quoque viderent. Sic Pythagoras Memphiticos vates, sic Plato Aegyptum et Architam Tarentinum eamque oram Italiae quae quondam Magna Graecia dicebatur, laboriosissime peragravit; ut qui Athmagister erat et potens cuiusque doctrina Academiae gymnasia - personabant, fieret peregrinus atque discipulus, malens aliena uerecunde discere quam sua aliis inpudenter ingerere. denique dum litteras quasi toto fugientes orbe per-\' sequitur, captus a piratis et uenundatus etiam tyranno crndelissimo paruit; captiuus, uinctus et seruus, tamen, quia philosophus, maior emente se fuit. ad Titum Liunantem ex ultimis Hispanie Galliarumque finibus quosdam venisse nobiles legimus, et quos ad contemplationem sui Roma non traxerat, unius hominis fama perduxit. Habuit illa etas inau
Abbreviated transcription (Latin):
uissimaᷤᷤ
litteras.
quȩ a principio amuiciciarum fidei ꝓba¬
te.etiam fidẽ ueteris amiciciȩ prefere¬
bant. Uera enim illa necessitudo ẽ. et¬
xp̃i glutino copulata: quam non uti¬
litas rei familiaris. non presentia tan¬
tum corporum. non subdola oe pal¬
ꝑans adulatio. s dñi timor & diuina

Expanded text:
imas litteras, quae in principio amicitiarum fidem probatae iam et ueteris amicitiae praeferebant. uera enim illa necessitudo est, Christi glutino copulata, quam non utilitas rei familiaris, non praesentia corporum tantum, non subdola et palpans adulatio, sed tim
Abbreviated transcription (Latin):
hebreoꝵ. Patet exodus cum decẽ plagis. cũ de¬
calogo eũ misticis diuinisq p̃ceptis. In ꝓmptu
ẽ leuiticus liber: in quo singula sacrificia. im¬
mo singulȩ pene sillabe. & uestes aaron &
totus ordo leuiticus inspirant cęlestia sacra¬
menta. Numeri uero. ñne totius arimetice
& ꝓpħiȩ balaam & quadraginta duariim
ꝑ heremum mansionũ misteria continent:
Deuteronomium quoq scd̃a lex & euange¬
licȩ legis p̃figuratio: nonne sic ea habet quȩ
priorã sunt. ut tam̃ noua sint omĩa: Deue¬
plarpatientie. quȩ ñ misteria suo sermone
complectitur: Prosa incipit. u̾su labitur pede¬
strisermone finitur: omĩsq leges dialecticȩ ꝓ¬
positione. assumptione. confirmatione. con¬
clusione det̾iminat. Singula in eo u̾ba plena
sunt sensib. Et ut de cęceris sileã. resurrectio¬
nẽ corporum sic ꝓpħat. ut nullus de ea uel
manifestius uel cautiꝰ scripserit. Scio inquit

Expanded text:
Hebraeorum. patet Exodus cum decem plagis, cum deHebraeorum. patet Exodus cum decem plagis, cum decalogo, cum mysticis diuinisque praeceptis. in promptu est Leuiticus liber, in quo singula sacrificia, immo singulae paene syllabae et uestes Aaron et totus ordo Leuiticus spirant caelestia sacramenta. Numeri uero nonne totius arithmeticae et prophetiae Balaam et quadraginta duarum per heremum mansionum mysteria continent? Deuteronomium quoque, secunda lex et euangelicae legis praefiguratio, nonne sic ea habet, quae priora sunt, ut tamen noua sint omnia de ueplar patientiae, quae non mysteria suo sermone complectitur? Prosa incipit, versu labitur, pedestri sermone finitur, omnesque leges Dialecticae, ppositione, adsumptione, confirmatione, conclusione determinat. singula in eo uerba plena sunt sensibus et, ut de ceteris sileam, resurrectionem corporum sic prophetat, ut nullus de ea uel manifestius uel cautius scripserit: scio, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
nec scire dignant᷑ quid ꝓpħe. quid apłi sen
serint: s ad sensum suũ incongrua aptant
testimonia: quasi grande sit & ñ uiciosissi-¬
mũ discendi genus deprauare sententias. &
ad uoluntatẽ suam scripturã trahere repu¬
gnantẽ. quasi ñ legerimus homero centenas.
& iuirgilio centenãs: ac non sic etiã maronẽ si¬
ne xp̃o possimus dicere xp̃ianum quia scrip¬
serit iam redit &e uirgo. redeunt saturnia re¬
gna. iã noua ꝓgenies cęlo dimittit᷑ alto: &
patrẽ loquentẽ ad filium. nate meȩ iures. mea
magna potentia solus. & post uerba saluato¬
ris in cruceꝰ talia ꝑstabat memorans fixusq
manebat. Puerilia sunt hec & circulatorum
ludo similia docere qđ ignores: immo cum
ut stomacho loquar. nec hoc quid scire quod
nescias. Nidelicet manifestissima ẽ genesis.
in qua de creat᷑a mundi. de exordio gene¬
ris humani. de diuisione terre. de confusione

Expanded text:
nec scire dignantur, quid prophetae, quid apostoli nec scire dignantur, quid prophetae, quid apostoli senserint, sed ad sensum suum incongrua aptant testimonia, quasi grande sit et non uitiosissimum dicendi genus deprauare sententias et ad uoluntatem suam scripturam trahere repugnantem. quasi non legerimus Homerocentonas et Uergiliocentonas ac non sic etiam Maronem sine Christo possimus dicere Christianum, quia scripserit: iam redit et uirgo, redeunt Saturnia regna, iam noua progenies caelo demittitur alto, et patrem loquentem ad filium: nate, meae uires, mca magna potentia solus, et post uerba saluatoris in cruce: talia phs tab at memorans fixusque manebat. puerilia sunt haec et circulatorum ludo similia, docere, quod ignores, immo, ut cum Clitomacho loquar, nec hoc quidem scire, quod nescias. Uidelicet manifestissima est Genesis, in qua de creatura mundi, de exordio generis humani, de diuisione terrae, de confusione
Abbreviated transcription (Latin):
ministrant᷑. Agricole. cementarii. fabri. metallo¬
rũ lignorumq cesores. lanarii quoq & fullo¬
nes. de cȩteri qui uicariã supellectilẽ & uilia
opuscula fabricant: absq doctore ñ possunt
eẽ qđ cupiunt. Qđ medicoꝵ ẽ ꝓmittunt me¬
dici: tractant fabrilia fabri sola scriptura¬
rum ais ẽ. quã sibi om̃s passim uendicant.
Scribimus indocti. doctiq poemata passĩ
Hanc garrula anꝰ bãc delirꝰ. senex. hanc
sophista uerbosus. hanc unuiersi p̃sumunt.
lac̾ant. docent anꝗͣ discant. Alii adducto suꝑ¬
cilio grandia uerba trutinantes int̃ muliercu¬
las dẽ sacris litteris philosophantur. Alii dis¬
cunt ꝓpudor a feminis qđ uiros doceant. Et
ne parum hoc sit quadã facilitate uerboꝵ
umo audacia edisserunt aliis quod ipsi non
intelligunt. Taceo de meissimilib. qui si for¬
te adscripturas scãs post seculares litteras ue¬
nerint. & sermone composito aures popłi mul¬
serint. quicquid dixerint hoc legẽ diputant.

Expanded text:
icit, «agricole, cementarii et fabri, metallorum lignorumque cesores, lanarii quoque et fullones et ceteri, qui variam suppellectilem et vilia opuscula fabricant, absque doctore non possunt esse, quod cupiunt. quod medicorum est, promittunt medici, tractant fabrilia fabri. Sola scripturarum ars est, quam sibi omnes passim uindicent: scribimus indocti doctique poemata passim. hanc garrula anus, hanc delirus senex, hanc soloecista uerbosus, hanc uniuersi praesumunt, lacerant, docent, antequam discant. alii adducto supercilio grandia uerba trutinantes inter mulierculas de sacris litteris philosophantur, alii discunt — pro pudor! — a feminis, quod uiros doceant, et, ne parum hoc sit, quadam facilitate uerborum, immo audacia disserunt aliis, quod ipsi non intellegunt. taceo de meis similibus, qui si forte ad scripturas sanctas post saeculares litteras uenerint et sermone conposito aurem populi mulserint, quicquid dixerint, hoc legem dei putant
Abbreviated transcription (Latin):
fam̃ panis neq siũ aq̃. s audiendi u̾bĩ dñi.
dbdiaᷤᷤ qͥ ĩtp̃tat᷑ seruꝰ dni. ꝑconat contra edom. &¬
sanguineum terrenũq. frĩs quoq iacob sẽ¬
per emulum. hasta ꝑcutit spiritali. Ionas
columba pulcherrima naufragio suo pas¬
sionẽ dñi p̃figurans mundum ad peniten¬
tiã reuocat. & sub nomine ninue salutẽ
gentib nunciat. Micheas demorasthi
coheres xp̃i. uastationẽ annunciat filię
latronis: & obsidionẽ ponit contͣ eã: quia
maxillã ꝑcusserit iudicis isrł. Naum con

Expanded text:
e sitim aquae, sed audiendi uerbum domini. Abdias, qui interpretatur seruus domini, personat contra Edom sanguineum terrenumque, fratris quoque Iacob semper aemulum, hasta percutit spiritali. Ionas, columba pulcherrima, naufragio suo passionem domini praefigurans mundum ad paenitentiam reuocat et sub nomine Nineue salutem gentibus nuntiat. Micheas de Morasthi, coheres Christi, uastationem adnuntiat filiae latronis et obsessionem ponit contra eam, quia maxillam percusserit