comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰ legis uirtutẽ denuntians. ait.
Plenitudo legis caritas. Si enĩ ego
uos portare negligo in morib ur̃is.
rih meis. caritatis int̃ nos ȩdificiũ
unde surgit. quos uicaria dilectio
ꝑ patientiã non coniungit: In edi¬
ficio aut̃ ut p̃diximꝰ. lapis qͥ portat
portat᷑: quia sicut ego iam eoꝵ mo¬
tes tolero qui adhuc in conuersati¬
one honi oꝑis rudes sunt: ita ego
quoq ab illis toleratus sum. qͥ me¬
in timore dñi p̃cesserunt. & portaue¬
runt: ut portat᷑ portare discerem:
sed & ipsi quoq: amaioribꝰ suis portati
sunt. Lapides uͦ qui insũmitate
atq extremitate fabricȩ ponunt᷑ :
usi quidẽ portant᷑ ab aliĩs. sed ali¬
os nequaquã portant: Quia & hi qͥ
in fine ȩccłȩ id ẽ. in extremitate mun¬
di nascituri sunt. tolerant᷑ qͥdem ama¬
iorib. ut eoꝵ mores ad bona merita cõ¬
ponant᷑: sed cũ non eos sequunt᷑ qui ꝑ
illos proficiant: nullos suꝑ se fideliꝰ fa¬

Expanded text:
Cujus legis virtutem denuntians, ait: Cujus legis virtutem denuntians, ait: Plenitudo legis charitas . Si ego enim vos portare negligo in moribus vestriribus meis, charitatis inter vos aedificium unde surgit, quos vicaria dilectio per patientiam non conjungit? In aedificio autem, ut praediximus, lapis qui portat, portatur, quia sicut ego jam eorum mores tolero, qui adhuc in conversatione boni operis rudes sunt: ita ego quoqin timore Domini praecesserunt et portaverunt, ut portatus portare discerem. Sed ipsi quoque a majoribus suis portati sunt. Lapides vero qui in summitate atque extremitate fabricae ponuntur, ipsi quidem portantur ab aliis, sed alios nequaquam portant, quia et hi qui in fine Ecclesiae, id est in extremitate mundi nascituri sunt, tolerantur quidem a majoribus, ut eorum mores ad bona opera componantur; sed cum non eos sequuntur qui per illos proficiant, nullos super se fidelis fa
Abbreviated transcription (Latin):
Iherłm que ȩdificat᷑ ut ciuitas. Quia
enĩ illa interne pacis uisio ex scoꝵ ciui¬
ũ congregatione construit᷑: iherłm
celestis ut ciuitas edificat᷑. Quȩ tam̃
in hac ꝑegrinationis terra dũ flagel¬
lis ꝑcutit᷑. tribulationib tunditur:
eiꝰ lapides cotidie quadrant᷑. Et
ipsa ẽ ciuitas. scilicet scã ȩccła: que
regnatura incelo. adhuc laborat in
terra: cuꝰ ciuib petrus dicit. Et uos
tanquã lapides uiui suꝑ ȩdificamini.
& paulus ait. Dĩ agricultura: dei
edificatio estis. Quȩ uidelicet ciui¬
tas habet hic in scõꝵ morib magnũ
iam ȩdificiũ suũ. In edificio quippe la
pis lapidem portat: q̃uia lapis super
lapidem ponit᷑. Et qui portat alterũ:
portat᷑ ab altero. Sic itaq sic in sc̃ã
ȩccła unusquisq & portat alterum:
& portat᷑ ab altero. Nam uicissim
se ꝓximi tolerant: ut ꝑ eos edificiũ
surgat c̃aritatis. Hinc enĩ paulus
ammonet dicens. Inuicem onera ur̃a
portate: & sic adimplebitis legem xp̃i.

Expanded text:
ia, quae aedificatur ut civitas . Quia enim illa supernae pacis visio ex sanctorum civium congregatione construitur, Jerusalem coelestis ut civitas aedificatur. Quae tamen in hac peregrinationis terra dum flagellis percutitur, tribulationibus tunditur, ejus lapides quotidie quadrantur. Et ipsa est civitas, scilicet sancta Ecclesia, quae regnatura in coelo adhuc laborat in terra. Cujus civibus Petrus dicit: Et vos tanquam lapides vivi superaedificamini . Et Paulus ait: Dei agricultura, Dei aedificatio estis . Quae videlicet civitas habet hic in sanctorum moribus magnum jam aedificium suum. In aedificio quippe lapis lapidem portat, quia lapis super lapidem ponitur; et qui portat alterum, portatur ab altero. Sic itaque sic in sancta Ecclesia, unusquisque et portat alterum, et portatur ab altero. Nam vicissim se proximi tolerant, ut per eos aedificium charitatis surgat. Hinc enim Paulus admonet, dicens: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi .
Abbreviated transcription (Latin):
inçelo. Quia iuxta dauid & pauli
uocem: om̃ia subiecit sub pedib eius.
ineo enĩ qđ illi subiecit omĩa: nichil
dimisit non subiectũ ei. Mons ergo
iste.ẽ. &. excelsus. & nimis: quia & si
de terra ẽ. ꝑ substantiã humanitatis.
incomꝑabilis tam̃. ẽ. ex altiuidine
diuinitatis. Hinc.ẽ. enĩ qđ eundem¬

Expanded text:
in coelo, quia juxta David et Pauli in coelo, quia juxta David et Pauli vocem, omnia subjecit sub pedibus ejus ; In eo enim quod ei subjecit omnia, nihil demisit non subjectum ei. Mons ergo iste est et excelsus, et nimis, quia etsi de terra est per substantiam humanitatis, incomprehensibilis tamen est ex altitudine divinitatis. Hinc est enim q
Abbreviated transcription (Latin):
reuelationẽ significant. Manꝰ quippe
in uisione. ẽ uirtus in contẽplatione.
Quib uerbis quid aꝑte indicat:. nisi
quia nichil de ciuitate quã uiderat
iuxta litterã dicat: Nam spiritaliter
de ea loquit᷑:. quã spiritalit̃ contẽplat᷑.
Et dimisit me suꝑ montẽ excelsũ nimis.
Quẽ ergo significat mons excelsus ni¬
mis. nisi mediatorẽ dĩ & hominũ. homi¬
nem iħm xp̃m: Qui de terra quidem
sed ultra tramẽ: quia caro eiꝰdem redẽp̃¬
toris nr̃i de imis habet materiã: sed in
sũmis p̃minet ex potestate. Quẽ minus
erat. ut excelsũ diceret. nisi adderet n¬
mis: qͥa ñ solũ homo. sed ex eiꝰdem hu¬
manitatis conceptione quȩ ab eo assup¬
ta .ẽ. ds & homo. ñ solũ homo ultia
homines sed homo etiam suꝑ anglos fa¬
cdus. Hinc enĩ de illo ꝑ isaiam dicitur.
Indie illo erit sructus terrȩ sublimis.
Creator & eñĩ nr̃ quia pro nob incar
homo natus in terra. suꝑ anglos regnat

Expanded text:
revelationem significant. Manus quippe revelationem significant. Manus quippe in visione est virtus in contemplatione. Quibus verbis quid aperte indicat, nisi quia nihil de civitate quam viderat juxta litteram dicat? Nam spiritaliter de ea loquitur quam spiritaliter contemplatur. 4. Et dimisit me super montem excelsum nimis. Quem ergo significat mons excelsus nisi Mediatorem Dei et hominum hominem Christum Jesum? Qui de terra quidem, sed ultra terram est, quia caro ejusdem Redemptoris nostri de imis habet materiam, sed in summis praeeminet ex potestate. Quem minus erat ut excelsum diceret, nisi adderet nimis, quia non solum homo, sed ex ejusdem humanitatis conceptione quae ab eo assumpta est Deus homo, non solum homo ultra homines, sed homo etiam super angelos factus. Hinc enim de illo per Isaiam dicitur: In die illa erit fructus terrae sublimis . Creator etenim na homo natus in terra, super angelos regnat
Abbreviated transcription (Latin):
loquebatur. de quo scriptum est. Uob̃
aut̃ qui timetis dm̃. oriet sol iustitiȩ:
& sic̃ reprobi insine dicturi st̃: sol iusti¬
tiȩ non ortus ẽ nob̃. Dicendo ergo lunã
& stellas quas tu fundasti. & tam̃ ta¬
cendo solem qui factus ẽ: indicauit
qͥa illi soli locutꝰ ẽ. qui non solũ solẽ
& lunã atq stellas corporalit̃. sed etiã
lunã eccłam. atq stellas. om̃s scõs spiri¬
talit̃ ficit. Si ergo cũ aliquid deest hy¬
storie aꝑta ratione ducimͣ ad intellectũ
allegore: quanto magis illa spiritaliter
accipienda sunt in quib iuxt.a rationẽ
lit tere hystoricũ nichil sonat:
acta ẽ suꝑ me manus lñi. &. adduxit
me illuc in uisionib dñi:.&. adduxit in
terrã isrł. Quod dixerat adduxit me
illuc. hoc replicans subdidit: adduxit
me in terrã isrł. Ait enĩ. facta ẽ suꝑ me
manꝰ dñi: & adduxit me illuc in uisio¬
nib dñi. Manus & enĩ uirtutẽ pote¬
statis: uisiones uͦ ipsam quã acceperat

Expanded text:
est: Vobis autem qui timetis Dominum, orietur sol justitiae . De quo reprobi in fine dicturi sunt: 1310 Sol justitiae non ortus est nobis. Dicendo ergo, Lunam et stellas quas tu fundasti , et tamen tacendo solem qui factus est, indicavit quia illi Soli locutus est qui non solum solem et lunam atque stellas corporaliter, sed etiam lunam Ecclesiam atque stellas sanctos omnes spiritaliter fecit. Si ergo cum aliquid deest historiae, aperta ratione ducimur ad intellectum allegoriae; quanto magis illa spiritaliter accipienda sunt, in quibus juxta rationem litterae nihil historicum sonat? Facta est super me manus Domini, et adduxit me illuc in visionibus Dei; adduxit me in terram Israel. Quod dixerat, Adduxit me illuc, hoc replicans subdidit: Adduxit me in terram Israel. Ait enim: Facta est super me manus Domini, et adduxit me illuc in visionibus Domini. Manus etenim virtutem potestatis, visiones vero ipsam quam acceperat
Abbreviated transcription (Latin):
incarnari dignatus. ẽ. Fuerunt autẽ
in eodem popło scĩ uiri. qͥ montes iure
uocarent᷑: quia ꝑ uite meritũ ad ce¬
lestia propinquauerunt. Sed incar¬
natus uiagenitꝰ istis montib equalis
ñ fuit: quia natura. uitȩ merita om̃iũ
ei sua diuinitate transcendit. Unde
S iecte mons suꝑ uerticẽ montium
dicit᷑: quia excelsus ex diumitate sua
inuentꝰ. ẽ. etiam suꝑ cacumina scõrum:
ut hi qͥ multũ in dõ ꝓficerent. eiꝰ uesti¬
gia uix potuissent tangere. ex uertice
cogitationis. Qui ergo illic mons suꝑ
uerticẽ montiũ dicit᷑: ipse hic mons
excelsus nimis e̾e ꝑhibet᷑. Sequitur.
uꝑ quẽ erar quasi edificiũ ciuita¬
tis: uergentis ad austrũ. Notandũ.¬
qđ non dicit᷑. suꝑ quẽ erat ȩdificium.
sed quasi edificiũ: ut uidelicet ostende¬
ret᷑ qđ non corporalis. sed spiritalis ciui¬
tatiᷤ edificiũ cuncta dicerent᷑. Qui enĩ
non se edificiũ. sed quasi ȩdificiũ uidis¬
se ꝑhibet: cͥor audientiũ ad spiritalẽ

Expanded text:
s est. Fuerunt autem in eodem populo sancti viri qui montes jure vocarentur, quia per vitae meritum ad coelestia propinquaverunt. Sed incarnatus unigenitus istis montibus aequalis non fuit, quia naturam, vitam, merita omnium ex sua divinitate transcendit. Unde et recte mons super verticem montium dicitur, quia excelsus ex divinitate sua inventus est, etiam super cacumina sanctorum, 1311 ut hi qui multum in Deo profecerant, ejus vestigia vix potuissent tangere ex vertice cogitationis. Qui ergo illic mons super verticem montium dicitur, ipse hic mons excelsus nimis esse perhibetur. Sequitur: 5. Super quem erat quasi aedificium civitatis vergentis ad Austrum. Notandu non dicitur super quem erat aedificium, sed « quasi aedificium, » ut videlicet ostenderetur quod non corporalis, sed spiritalis civitatis aedificio cuncta dicerentur, qui enim non se aedificium, sed quasi aedificium vidisse perhibet. Cor audientium ad spirital
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ simplicit᷑ exprimit: ut ex ipso
quoq tempore in corde audientiũ
iuxta litterã. uerbi radicẽ figat: ex
qua spiritales fructus postmodũ
proferat. Notandũ uͦ qđ ait. quarto¬
decimo anno. post quã ꝑcussa ẽ enu¬
tas. ipsa hac die. Quid ẽ enĩ qđ per
hanc uisionẽ ultimã omp̃s ds̃ ea ip̃sa
die dignatus ẽ ꝓmissionis suȩ miscłiã
facere. qua die in ꝑcussa cluitate irã
iustitiȩ impleuit: nisi qđ illa diuini¬
tatis uis quȩ in diuersitatis motũ. &
mutabilitatẽ non ducit᷑. ea ipsa luce
iustitiȩ afflictos ac penitentes uiuifi¬
cat. quia suꝑbientes. ac rigidos ꝑcutit:
Premisso itaq uisionis suȩ tempore ad¬

Expanded text:
tempus simpliciter exprimit, ut ex ipso tempus simpliciter exprimit, ut ex ipso quoque tempore in corda audientium juxta litteram verbi radicem figat, ex qua spiritales fructus postmodum proferat. 2. Notandum vero quod ait: Quartodecimo anno postquam percussa est civitas, ipsa hac die. Quid est enim quod per hanc visionem ultimam omnipotens Deus ea ipsa die dignatus est promissionis suae misericordiam facere, qua die in percussa civitate iram justitiae implevit, nisi quod illa divinitatis vis, quae in diversitatis motum et mutabilitatem non ducitur, ea ipsa luce justitiae afflictos ac poenitentes vivificat, qua superbientes ac rigidos percutit? Praemisso itaque visionis suae tempore, su
Abbreviated transcription (Latin):
transductus. Nam de sccđa ihero¬
solimoꝵ captiuitate subiungit:
quartodecimo anno postquã ꝑcus-¬
sa ẽ ciuitas. Undecim quippe an¬
nis sedechias post captiuitatẽ primã
sedechiȩ. quȩ iami scda erat urbis ed¬
ptiuitas: quartodecimo anno ꝓpħa
uisionẽ ultimã uidebat. Undecim
itaq & quatuordecim simul iuncti:
faciunt uiginti. & qͥnq. Si igitur
uisionẽ primã qͥnto captiuitatis prio¬
ris anno locutus. ẽ. atq hanc ultimã
uicesimo & qͥnto auno factam fuisse
describit: profecto patet qđ in uiginti
annis locutionis sue moras usq ad
ultima uisionis eiꝰ uerba tetenderat.
Nec mouere quẽpiam debet.quod
in medio ꝓpħiȩ suȩ uolumine cũ de
babylonico rege loqueret᷑: uicesimi
ac septimi anni memoriã facit. Quo
in loco cũ nichil de tempore sue ca¬
ptiuitatis int̃serit: aꝑte demonstrat.
qͥa eiꝰ regis tempora describat. de qͦ
ut propħaret acceperat. Qđ uero
ait in exordio anni decima mensis.

Expanded text:
transductus . Nam de secunda Jerotransductus . Nam de secunda Jerosolymorum captivitate 1308 subjungit: Quarto decimo anno postquam percussa est civitas. Undecim quippe annis Sedecias post captivitatem primam, Sedeciae, quae jam secunda erat urbis captivitas, quarto decimo anno propheta visionem ultimam videbat. Undecim itaque et quatuordecim simul juncti faciunt viginti et quinque. Si igitur visionem primam quinto captivitatis prioris anno locutus est, atque hanc ultimam vigesimo et quinto anno factam fuisse describit, profecto patet quod in viginti annis locutionis suae moras usque ad ultimae visionis suae verba tetenderit. Nec moyere quempiam debet quod in medio prophetiae suae volumine, cum de Babylonico rege loqueretur, vigesimi ac septimi anni memoriam facit. Quo in loco cum nihil de tempore suae captivitatis interserit, aperte demonstrat, quia ejus regis tempora describat, 1309 de quo ut prophetaret acceperat. Quod vero ait: In exordio anni, decima mensis,
Abbreviated transcription (Latin):
quia nocturnũ iter agimꝰ: restat ergo
ut hoc palpando carpam̃. In uicesmnor
qͥnto anno tͣnͣsmig̃tiõis nr̃e ĩ exdedio anm dectma
m̃sis. qͣrto decimo anno. pꝰqͣm pc̾sa ẽ ciutas
ipsa hac die facta ẽ suꝑme manus dñĩrs
.adduxit me illue. Hicturus mystica
narrationẽ hystoricã prȩmittit. ut si¬
gat ex tempore. qđ credat᷑ in reuela¬
tione. Notandũ uero ẽ. qđ in exordios
libri huiꝰ quo anno propħare cȩperit.
indicauit. In fine inseruit. quo extre¬
mã uisionẽ uidit: ita ut cognosci ua¬
leat in quot annis propħiȩ suȩ librũ
dixerit. Tempus nanq quo ꝓpħare
ceperit: in locutionis suȩ initio posuit
dicens. Aꝑti sunt celi. & uidi uisiones
dñi. in qͥnta mensis: ipse ẽ aunꝰ qͥntus
tran sinigrationis regis ioachim. Nunc
uͦ loquit᷑ dicens. In uicesimo & qͥnto
anno transmigrationis nr̃e. idem
nanq propħa in captiuitate prima
cũ ioachim rege fuerat in babilonẽ

Expanded text:
quia nocturnum iter agimus. Restat ergo quia nocturnum iter agimus. Restat ergo ut hoc palpando carpamus. HOMILIA PRto anno transmigrationis nostrae, in exordio anni, decima mensis, quarto decimo anno postquam percussa est civitas, ipsa hac die facta est super me manus Domini, et adduxit me illuc. 1. Dicturus mystica, narrationem historicam praemittit, ut figat ex tempore, quod credatur ex revelatione. Notandum vero quod in exordio libri hujus quo anno prophetare coeperit indicavit; in fine vero inseruit quo extremam visionem vidit, ita ut cognosci valeat in quot annis prophetiae suae librum duxerit. Tempus namque quo prophetare coepit, in locutionis suae initio posuit, dicens: Aperti sunt coeli, et vidi visiones Domini in quinta mensis; ipse est annus quintus transmigrationivero loquitur, dicens: In vigesimo et quinto anno transmigrationis nostrae. Idem namque propheta in captivitate prima cum Joachin rege fuerat in Babyloniam
Abbreviated transcription (Latin):
ma eiꝰ uisio quȩ ei facta ẽ. de edificio in
monte constituto quȩ & cunctis ẽ uisi¬
onib eiꝰ obscurior exponi debuisset. &
qͥdem uoluntati ur̃e me parere necesse
.ẽ. sed duo sunt que in haere ꝑturbant
auimũ meũ. Unũ qđ hec eadem uisio
tantȩ obscuritatis nebulis tegit᷑. ut uix
in ea aliqͥd intellectu intlucente ui¬
deat᷑: aliud qđ iam agilulfum lango¬
bardorum regem ad obsidionẽ nr̃am
sũmoꝑe festinantẽ. padũ transisse co¬
caligosis ac mysticis sensib penetrare
qͥd ualeat mens misera: timoris sui ꝑ¬
turbationib occupata. Quanto eñi
circa terrena plus agitur.: tanto in his
curis suis extra se ducit᷑. Et ualde
intus minor. ẽ: qͥa sic̃ scriptũ ẽ. depri¬
mit terrena habitatio sensũ multa
cogitantẽ. Quȩ enĩ suꝑiora penetrare
etiam collecta ñ sufficit: pensate qͥd
agere poterit diuisa. Scimꝰ aũ om̃s.
Obscurũ qͥdem ualde ẽ opus quod
aggredimur. sed ponamꝰ in animo.

Expanded text:
ma ejus visio, quae ei facta est de aedificio in monte constituto, quae et cunctis est visionibus ejus obscurior, exponi debuisset. Et quidem voluntati vestrae me parere necesse est, sed duo sunt quae hac in re perturbant animum meum. Unum, quod haec eadem visio tantae obscuritatis nebulis tegitur, ut vix in ea aliquid intellectu interlucente videatur. Aliud, quod jam Agilulphum Langobardorum regem ad obsidionem nostram summopere festinantem Padum transisse cosimi, in caliginosis ac mysticis sensibus penetrare quid valeat mens misera, 1308 timoris sui perturbationibus occupata. Quanto enim circa terrena plus angitur, tanto in his  eo quod curis suis extra se ducitur, valde intus minor est, quia, sicut scriptum est: Deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Quae enim superiora penetrare etiam collecta non sufficit, pensate quid agere poterit divisa? Scimus autem, scObscurum quidem valde est opus quod aggredimur, sed ponamus in animo
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ iuxta solam litterã loquebat᷑. dic¬
turus luminare minꝰ. prius lumina¬
re maius dicere debuit: ut ante. solẽ
& post lunã. atq stellas fundatas ẽẽ
ꝑhiberet. Sed quia iuxta intellectũ
mysticũ loquebat᷑. ut lunã scãm ecele¬
siam & stellas om̃s scõs acciꝑe debemꝰ:¬

Expanded text:
enim juxta solam literam loqueretur, dicturus luminare minus, prius luminare majus debuit dicere, ut ante solem, et post lunam atque stellas fundatas esse perhiberet. Sed quia juxta intellectum mysticum loquebatur, ut lunam sanctam Ecclesiam, et stellas omnes sanctos accipe
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ȩdificiũ ciuitatis. uergentis aqd
austrũ. Cuiꝰ uidelicet ciuitatis edificiũ:
accipi iuxta litterã nullatenꝰ potest.
Nam paulo post subdit. Hoc ipsũ
edificiũ calamo sex cubitoꝵ & palmo.
porta uͦ eiꝰdem ȩdificiĩ quatuor decim
cubitis mensurat: cuiꝰ portȩ frontes
ẽẽ ꝑhibet seraginta cubitoꝵ. Que
cuncta stare iuxta litterã nullatenꝰ
ualent. Quomͦ enĩ totũ simul edi¬
ficiũ calamo id.ẽ. sex cubitis & palmo
mensurat᷑. & porte edificiĩ in quatuor¬
decim cubitis. frontes uͦ portarũ in
seraginta cubitis extendunt᷑: Porta
uͦ in ciuitate ẽ: frontes uͦ in portis ẽẽ
nullatenꝰ ratio ꝑmittit: qͥa minus ẽ¬

Expanded text:
itatis vergentis ad Austrum. 3. Cujus videlicet civitatis aedificium accipi juxta litteram nullatenus potest. Nam paulo post subdit hoc ipsum aedificium calamo sex cubitorum et palmo, portam vero ejusdem aedificii quatuordecim cubitis mensuratam, cujus portae frontes esse perhibet sexaginta cubitorum. Quae cuncta stare juxta litteram nullatenus valent. Quomodo enim totum simul aedificium calamo, id est sex cubitis et palmo mensuratur, et portae aedificii in quatuordecim cubitis, frontes vero portarum in sexaginta cubitis extenduntur? Porta enim in civitate est, frontes vero in portis. Et nulia recipi ratio permittit, quia minus e
Abbreviated transcription (Latin):
In scriptura aut̃ sacra & ea accipi se¬
cundũ hystoriã possunt plerunq quȩ
spiritalit intelligenda sunt: ut & fides
habcat᷑ in ueritate hystorie: & spiritał
intelligentia capiat᷑ de mysterus alle¬
dasti. Ecce enĩ interiore descriptione
stat sermo rationis: quia & celi oꝑa dĩ
sunt. & luna & stelle ab eo create atq
fundate sunt. Sed si hoc psalmista iu¬
xta sola exteriora oꝑa & ñ etiã scđm¬

Expanded text:
In Scriptura sacra et ea, quae accipi secundum historiam possunt, plerumque spiritaliter intelligenda sunt, ut fides habeatur in veritate historiae, et spiritalis intelligentia capiatur de mysteriis alledasti . Ecce enim in exteriori descriptione stat sermo rationis, quia et coeli opera Dei sunt, et luna ac stellae ab eo creatae atque fundatae sunt. Sed si hoc Psalmista juxta sola exteriora opera, et non etiam s
Abbreviated transcription (Latin):
carne̾ in sacrificio. quã priꝰ uiuere
ꝑmiserant in peccato. Non enĩ qui
scĩs ecclesiis p̃sunt. ꝑ semet ipsos cunc¬
t̾a agere pͣualent: sed cũ ipsi causis
spũalib occupant᷑: si qua praua  carna¬
lia ꝑpetrant᷑. Hec aliis discutienda
atq corrigenda cõmittunt: ꝑ quos
carnalis uita corrigat᷑. Et cũ usq
ad abstinentiȩ atq oꝑationis studiu̾
a ꝓficientib ꝑuenit᷑: quasi in altari
iam caro accendit᷑: ut in conspectũ
om̃ipotentis dñi inde sacrificiũ redo¬
leat: ũtipriꝰ culpa displicebat. Sed
in hac re questio orit᷑: cũ suꝑiꝰ dicͤtũ
sit. qđ garophylatia ad austraiẽ
uiã facies haberent. qua ratione

Expanded text:
carnem in sacrificio, quam prius vivere carnem in sacrificio, quam prius vivere permiserant in peccato. Non enim hi, qui sanctis ecclesiis praesunt, per semetipsos cuncta agere praevalent, sed cum ipsi causis spiritalibus occupantur, si qua prava et carnalia perpetrantur, haec aliis discutienda atque corrigenda committunt, per quos carnalis vita corrigitur, et usque ad abstinentiae atque orationis studium a proficientibus pervenitur, quasi in altari jam caro incenditur, ut in conspectu omnipotentis Domini inde sacrificium redoleat, unde prius culpa displicebat. 14. Sed hac in re quaestio oritur, cum superius dictum sit quod gazophylacia ad Australem viam facies
Abbreviated transcription (Latin):
gilet. Ecce enĩ inseipso inestimabilia
patit᷑: & cordis sui sollicitudinẽ aliis im¬
ꝑtit᷑. Cuiꝰ rogo uirtutis ẽ. plus de humͣi¬
litate ꝓrimoꝵ. quã de sua afflictione
cogitare : Quis hoc digne estimet᷑ qͥs
digne penset: Laborat. luget. esurit.
sitit. alget. ieiinat. uigilat: & tam̃
uigilando. de eccłarũ om̃iũ sollicitu¬
dine cogitat. Ecce ẽ sollertissimus
custos templi in exemplo positꝰ: imitet᷑
rũ sollicitudinẽ ingilare:. nequis in
ꝑfidia. ne qͥs in suꝑbia. neqͥs in rapina.
uel in immunditia labat᷑. exquirere.
atq compescere : hoc est templũ dĩ.
id ẽ. scãm ȩccłam custodire. Sut
autẽ minoris ordinis sacerdotes. qui
ad ministeriũ altaris excubant: qͥ
uidelicet in adiutoriũ maioꝵ perca¬
ta delinquentiũ subtilit̃ inuesti¬
gant. & uitã carnaliũ corrigunt:
atq ad hoc usq ꝑducunt: ut ꝑ la¬
menta penitentiȩ quasi incendant

Expanded text:
gilet: ecce enim in seipso inaestimabilia gilet: ecce enim in seipso inaestimabilia patitur, et cordis sui sollicitudinem aliis impartitur. Cujus, rogo, virtutis est, plus de utilitate proximorum, quam de sua afflictione cogitare? Quis hoc digne aestimet, quis digne penset? Laborat, luget, esurit, sitit, alget, jejunat, vigilat, et tamen vigilando de ecclesiarum omnium sollicitudine cogitat. Ecce est solertissimus custos templi in exemplo propositus. Imitrum sollicitudinem vigilare: ne quis in perfidia, ne quis in superbia, ne quis in rapina, vel immunditia laberetur, exquirere atque compescere. Hoc est, templum Dei, id est, sanctam Ecclesiam custodire. Sunt autem minoris ordinis sacerdotes, qui ad ministerium altaris excubant: qui videlicet in adjutorio majorum peccata delinquentium subtiliter investigant, et vitam carnalium corrigunt, atque ad hoc usque perducunt, ut per lamenta poenitentiae, quasi incendant
Abbreviated transcription (Latin):
altare qd ẽ interꝰiꝰ ministrant. Hi aurẽ
qui ad altare qđ ante faciẽ templi ẽ.
excubant : tanto inferiores st̃: quanto in
exteriorib ministrant. Querendũ gͦ iã
nob̃ ẽ. qui sacerdotes sint. qͥ templũ custo¬
diunt: & qͥ ad ministeriũ altaris excuba¬
re ꝑhibent᷑. Magister gentiũ fidelib
scribens: ait. Templũ enĩ dĩ scm̃ ẽ. quod
estis uos. Qui itaq sacerdotes sunt. qui
tẽplũ dĩ custodiunt: nisi hi qui orando.
p̃dicando. spuialib actib inuigilando.
scãm ecclam. amalignoꝵ spuum inmis¬
sionib. aprauoꝵ suasionib. ab hereticoꝵ
errorib defendunt: An non custos fue¬
rat templi: qͥ laboris sui passiones enu¬
merat dicens. in labore & erũna. in ui¬
giliis multis. in frigore & nuditate :
Atq statim subdidit. Eret̃ illa que ex¬
trinsecꝰ sunt. instantia mea cotidiana.
sollicitudo om̃iũ eccłarũ. Fensate que¬
so: custos templi qnͣta sollicitudine tu¬

Expanded text:
altari quod est interius ministrant. Hi autem, altari quod est interius ministrant. Hi autem, qui ad altare, quod ante faciem templi est, excubant, tanto inferiores sunt, quanto in exterioribus ministrant. Quaerendum ergo jam nobis est, qui sacerdotes sint, qui templum custodiunt, et qui ad ministerium altaris excubare perhibentur. Magister enim gentium fidelibus scribens ait: « Templum Dei sanctum est, quod estis vos . » Qui itaque sacerdotes sunt, qui templum Dei custodiunt, nisi hi qui, orando, praedicando, spiritalibus actibus vigilando, sanctam Ecclesiam a malignorum spirituum immissionibus, a pravorum suasionibus, ab haereticorum erroribus defendunt? An non custos templi fuerat, qui labores suae passionis enumerans dicit: « In labore et aerumna, in vigiliis mter illa, quae extrinsecus sunt, instantia mea quotidiana, sollicitudo omnium ecclesiarum . » Pensate, quaeso, custos templi quanta sollicitudine vi
Abbreviated transcription (Latin):
ȩtna gaudia ꝑlucit. que nob̃ per
euangłiũ dicit. ego sum uia: ueritaᷤ.
& uita. Et de quo psalmista ait.
Ut cognoscamꝰ in t̾ra uiã tuã: in
om̃ib gentib salutare tuũ. Quod
enĩ hebraice ẽ iħc: hoc latine dicit᷑
ne scłorum: gentib ẽ manifestatus.
Una ẽ gͦ uia & illis qͥ ab austro sunt.¬
& his qui ab aquilonis parte respiciunt.
quia electis iudeis & gentib dñs ac redẽ¬
ptor nrͣ expulsa pena formidinis. ad pa¬
trem factus ẽ iter amoris:atq adiutori¬
me. Hoc garophylatiũ qđ respicit uiã
mericdianã. sacemlotũ ẽ: qui excubant in
ad mẏnisteriũ altaris. In quib ꝓphete
uerbis. priꝰ nob̃ querendũ ẽ. qui sint maio¬
ris ordinis sacerdoces: utrũ hiqui in custo
diis excubant templi: anhi. qͥ in ministe¬
rio altaris. Sed quia post subdit᷑. altare
erat ante faciem templi: aꝑte ostendit᷑.
illos eẽ maioris ordinis sacerdotes. qui in
custodiis tẽpli excubant. qͥa ꝓfecto in

Expanded text:
erna gaudia perducit, quae nobis per Evangelium dicit: Ego sum via, veritas, et vita . De qua Psalmista ait: Ut cognoscamus in terra viam tuam, in omnibus gentibus salutare tuum . Quod enim Hebraice Jesus, hoc Latine diciturne saeculorum, gentibus est manifestatus. Una ergo est via et illis qui ab Austro sunt, et his qui ab Aquilonis parte respiciunt, quia electis Judaeis et gentibus Dominus ac Redemptor noster, expulsa poena formidinis, ad Patrem factus est iter amoris, atque adjutorime: Hoc gazophylacium quod respicit viam meridianam, sacerdotum est qui excubant in ad ministerium altaris. 12. In quibus prophetae verbis prius nobis quaerendum est qui sint majoris ordiis excubant templi, an hi qui in ministerio altaris. Sed quia paulo post subditur: Altare erat ante faciem templi, aperte ostenditur illos esse majoris ordinis sacerdotes, qui in custodiis templi excubant, quia profecto in
Abbreviated transcription (Latin):
bebat ex latere portã aquilonis: ex alio
quoq latere. portã australẽ. In fronte
U uestibuli orientalis porta surrexerat.
atq sic atriũ qđ erat extra portã inte¬
riorem: ut hoc quoq eẽt interiꝰ portis¬
q̃ illdexteriꝰ ambiebat. Hec de uerbis
littere sub breuitate transcurrimꝰ: nunc
in eisdem sensũ mẏsticũ ñ breuit̃ exqͥ¬
ramꝰ. In parte autẽ suꝑiori. tres porte
descripte sunt: id est orientis. aqͥlonis.
& austri: Moxq interioris atrui tres
aliȩ narrate: id ẽ. austri. orientis. & a¬
quilonis.: ac deuide porta atrii interio

Expanded text:
bebat ex latere portam Aquilonis, ex alio bebat ex latere portam Aquilonis, ex alio quoque latere portam Australem. In fronte vero vestibuli Orientalis porta surrexerat, atque sic atrium quod erat extra portam interiorem, ut hoc quoque esset interius, portae exterius ambiebant. 3. Haec de verbis litterae sub brevitate transcurrimus, ut in eis sensus mysticos non breviter exquiramus. In parte autem superiori tres portae descriptae sunt, id est Orientis, Aquilonis, et Austri; moxque interioris atrii tres aliae narratae, id est Austri, Orientis, et Aquilonis, ac deinde porta atr
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ aquilonis. austri. atq orientis portȩ
describunt᷑: ut ipsũ atriũ qđ ẽẽ extra
portã ͫ teriorẽ dixerat: a portis exterio¬
rib eẽ interiꝰ ostendat. Atriũ gͦ hoc : & fo¬
ris & intꝰ ẽ. Foris. quia extra portã interi¬
orem: intꝰ aut̃. quia intra portas exteri¬
ores. Gar ophylacia qͦq cantoꝵ. eẽ in
hoc eodẽ atrio narrant᷑. quȩ a latere por¬
te posita dicunt᷑. respicientis ad aquilo¬
nem. Sed ipsa eadem garophylatia:
ad australem uiã respiciunt. Et subdit᷑.
Ex latere porte orientalis: quȩ respicie¬
bat ad uiã aquilonis. In quib uerb̃ aꝑte
intelligit᷑: qͥa cantoꝵ garophylacia. inter
latꝰ porte respicientis ad aquilonẽ. & latꝰ
porte orientalis fuerant posita. Que por¬
ta uidelicet: respiciebat ad iiã aqͥlonis.
facies itaq gazophylacioꝵ. contra uiã
australẽ: sed positio. int̾ portã erat ori¬
entis & aquilonis. Porta gͦ interior ha¬

Expanded text:
id est Aquilonis, Austri, atque Orientis portae id est Aquilonis, Austri, atque Orientis portae describuntur, ut ipsum atrium quod esse extra portam interiorem dixerat a portis exterioribus esse interius ostendat. Atrium ergo hoc et foris, et intus est: foris, quia extra portam interiorem; intus autem, quia intra portas exteriores. Gazophylacia quoque cantorum esse in hoc eodem atrio narrantur, quae a latere portae posita dicuntur respicientis ad Aquilonem. Sed ipsa eadem gazophylacia ad Australem viam respiciunt. Et subditur: Ex latere portae Orientalis, quae respiciebat ad viam Aquilonis. In quibus verbis aperte intelligitur quia cantorum gazophylacia inter latus portae respicientis ad Aquilonem, et latus portae Orientalis fuerant posita, quae porta videlicet respiciebat ad viam Aquilonis. Facies itaque gazophylaciorum contra viam Australem, sed positio inter portam erat Orientis et Aquilonis. Porta ergo interior ha
Abbreviated transcription (Latin):
cis eiꝰ sensib ignẽ ꝓducit: ut in eis uerbis
post animꝰ spũalit̃ ardeat: que priꝰ per
litterã ipse quoq frigidus audiebat.
Ecce & eñi propħa dicit Et extra portã
interiorẽ garophylacia cantoꝵ in atrio
interiore. qđ erat in latere porte respici¬
entis ad aquilonẽ: & facies eoꝵ contra
uiã australẽ. una ex latere porte orien¬
talis. que respiciebat ad uiã aqͥlonis.
In his itaq uerbis lit tere. ad amorẽ dĩ
cuiꝰ animꝰ inferuescat: qͥn pociꝰ quis non
ex ipsa eoꝵ lectione tepefiat: Si aut̃
latens in lit tera spualis medulla discutit᷑:¬
ꝑ hoc scintille intellectu exigunt. & in¬
cendunt. qđ priꝰ cordis aurib frigidũ so¬
nabat. Nob̃ tamͣ. ut se aspirante dño
interior intellectus aꝑiat:. ipsa pri narra¬
tio iuxta litterã patefiat. Ait eni. qͥa
porta erat interior: atq extra hanc. atri¬
um qđ appellat᷑ interi. ac deinde alie.

Expanded text:
cis ejus sensibus ignem producit, ut in eis verbis cis ejus sensibus ignem producit, ut in eis verbis post animus spiritaliter ardeat, quae prius per litteram ipse quoque frigidus audiebat. Ecce etenim Propheta dicit: « Et extra portam interiorem gazophylacia cantorum in atrio interiori quod erat in latere portae respicientviam australem, unam ex latere portae orientalis, quae respiciebat ad viam aquilonis. » In his itaque verbis litterae ad amorem Dei cujus animus infervescat? quin potius quis non ex ipsa eorum lectione tepefiat? Si autem latens in littera spper hoc scintillae intellectus exeunt, et incendunt quod prius cordis auribus frigidum sonabat. Nobis tamen, ut se aspirante Domino interior intellectus aperiat, 1418 ipsa prius narratio juxta litteram patefiat. Ait enim quia porta erat interior, atque extra hanc atrium, quod appellatur interius; ac deinde aliae,
Abbreviated transcription (Latin):
ACRI.ELO¬
Quii: Mis¬
TICOS.SEN¬
sus. propħa ꝑ
aspirationẽ sci
sp̃c prudenter
intelligens: dicit.
Mirabisia testimonia tua dñe: ideo
scrutata ẽ ea anima mea. Qui rurs
ait. Reuela oculos meos: & conside¬
rabo mirabilia de lege tua. Qui eni
necdũ occulta de aꝑtis intelligit: ocu¬
los uelatos habet: Qui uͦ iã intellig̃.
reuelatos ocłos hebat. & mirabilia de lege
discutiens. quȩ interiꝰ magnitudo la¬
teat. pensat. An non ẽ. mirabile. qͣndo
aliud aurib sonat: atq aliud exigit
ad intelligentiã. qđ ñ sonabat: Cui
gͦ uerbũ sacri eloquii. nisi lapidi simi¬
le dixerrinqͦ ignis latet: Qui manu
qͥdẽ frigidꝰ tenet᷑ sed ꝑcussus ferro. per
scintillas emicat: atq h inc emit tit
ignẽ. qͥ post ardeat: qͥ priꝰ manu frigidꝰ
tenebat᷑. Sic .&. eñi sic sunt uerba sacri
eloquii: quȩ qͥdem ꝑ narrationẽ litterȩ.
frigida tenent᷑: sed qͣ hec aspirante dõ.
intento intellectu pulsauerit: de misti¬

Expanded text:
acri eloquii mysticos sensus Propheta per aspirationem sancti Spiritus prudenter intelligens, dicit: Mirabilia testimonia tua, ideo scrutata est ea anima mea . Qui rursus ait: Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua . Qui enim necdum occulta de apertis intelligit, oculos velatos habet. Qui vero jam intelligit, revelatis oculis mirabilia ddiscutiens, quae interius magnitudo lateat pensat. An non est mirabile quando aliud auribus sonat, atque aliud exit ad intelligentiam quod non sonabat? Cui ergo verbum sacri eloquii nisi lapidi simile dixerim, in quo ignis latet? Qui manu quidem frigidus tenetur, sed, percussus ferro, per scintillas micat, atque hoc emittit ignem qui post ardeat, quod prius manus frigidum tenebat. Sic etenim, sic verba sunt sacri eloquii, quae quidem per narrationem litterae frigida tenentur; sed si quis haec, aspirante Dintento intellectu pulsaverit, de mysti
Abbreviated transcription (Latin):
qđ cotidie uidemꝰ. qͥa duo st̃ cõpun¬
Multi nanq peccatoꝵ suoꝵ memoreᷤ
dũ supplicia ȩterna ꝑtimescunt: cotidi¬
anis se lacrimis affligunt: Plangum
mala que fecert: & incendunt uitia
igne cõpunctionis: quoꝵ adhuc sug¬
gestiones incorde patiunt᷑. Quid isti
nisi altare sunt ereũ: In quo carnes
ardent: quia adhuc ab eis carnalia
liberi. aut longis iam fletib securi a¬
moris flãma. in cõpunctionis lacͥmas
mardescunt: celestis patriȩ p̃mia. cordis
oculis ꝓponunt᷑. suꝑnis iam ciuib int̃.¬
esse concupiscunt: dura eis apparet ser¬
uitꝰ & longitudo ꝑegrinationis suȩ :¬
Regem in decore uidere desiderant:
& flere cotidie ex eiꝰ amore ñ cessant.
Quid istiꝰnisi altare st̃ aureũ : In ꝗ
corde aromata incensa st̃: qͥa uirtutes
ardent. Bene autẽ de eodem altari
dicit᷑: qđ ante uelũ artȩ sit positũ in
scã scõrum. Archa quippe testamenti.
redemptor nrͣ incelo. Altare uͦ au¬
ũ in quo timiama incendit᷑. ante

Expanded text:
quotidie videmus, quia duo sunt compunMulti namque peccatorum suorum memores, dum supplicia aeterna pertimescunt, quotidianis se lacrymis affligunt: plangunt mala quae fecerunt, et incendunt vitia igne compunctionis, quorum adhuc suggestiones in corde patiuntur: quid isti, nisi altare sunt aereum, in quo carnes ardent, quia adhuc ab eis carnalia liberi, aut longis jam fletibus securi, amoris flamma in compunctionis lacrymis inardescunt, coelestis patriae praemia cordis oculis proponunt, supernis jam civibus interesse concupiscunt. Dura eis apparet servitus, longitudo peregrinationis suae. Regem in decore suo videre desiderant, et flere quotidie ex ejus amore non cessant . Quid isti nisi altare sunt aureum, in quorum corde aromata incensa sunt, quia virtutes ardent? Bene autem de eodem altari dicitur quod ante velum arcae sit positum in sancta sanctorum. Arca quippe testamenti iRedemptor noster in coelo. Altare vero aureum in quo thymiama incenditur ante
Abbreviated transcription (Latin):
nis qui excubant in custodiis tẽpli.
solã meridianã uiã respiciunt. qui
solis studiis spualib occupati. semꝑ
Sacerdotes aut̃ minoris ordinis qui
discutiendis peccatis delinquentiũ
pͣsunt. etiã ad aquilonis uiã oculos
reflectant. ut in mente peccantiũ que
sint torporis frigora uideant. & hec
uerbis correptionis usq ad penitentie
gemit᷑ ꝑducentes. quasi carnes in altare
dñi incendant: Respiciant etiam
cũ magnis sacerdotib ad meridianã
uiã: qua quantũ ad semet ipsos ẽ. fer¬
uent igne caritatis. & succensi sunt
flãmis amoris dĩ. Sed qͥa peccata delin¬
quentiũ crebro corrrigunt. etiã ad aqui¬
lonis uiã. oculos reducunt:
Que autẽ de sacerdotũ ordinib sub¬

Expanded text:
nis, qui excubant in custodiis templi, nis, qui excubant in custodiis templi, solam meridianam viam respiciunt, quoniam, solis studiis spiritalibus occupati, sempesacerdotes autem minoris ordinis, qui discutiendis peccatis delinquentium praesunt, etiam ad Aquilonis viam oculos reflectunt, ut in mente peccantium quae sint torporis frigora videant, et haec, verbis correptionis usque ad poenitentiae gemitus perducentes, quasi carnes in altari Domini incendant? Respiciant etiam cum magnis sacerdotibus ad meridianam viam, quia, quantum ad semetipsos est, fervent igne charitatis, et succensi sunt flammis amoris Dei. Sed quia peccata delinquentium crebro corrigunt, etiam ad Aquilonis viam oculos reducunt. De utrisque autem sacerdotum ordinibus sub
Abbreviated transcription (Latin):
excubant in custodus templi: & garo¬
phylaciũ qđ respicit uiã aquilonis. sa¬
cerdotũ. qui excubant ad ministeriũ
altaris. Si enĩ utreq facies ad austra¬
lẽ uiã tendebant: quomͦ nunc unũ
ad meridianã. atq aliud ad aqui¬
lonis uiã respicere dicit᷑: Sed in his t̾bis
agnoscimꝰ: qđ garophiy laciũ sacerdotũ
qui excubant in custoduis templi. ita
positũ fuerat. ut solam meridianam
uiã respiceret: Ga zophylaciũ sacer¬
dotũ. qui excubant ad ministeriũ
altaris. ita erat in atrio. ut m. australẽ
uiã. & aquilonis faciẽ uitenderet: qͣti¬
nus & cũ garophylacio sacerdotũ qͥ
excubant in custodiis templi. meridi¬
anã uiã aspiceret: & tam̃ ga ⁊ ophiyla¬
cio eoꝵdem sacerdotũ. aquilonis uiã
uideret. Sed quid ẽ. hoc fr̃s kiñi:¬
qͥd in his uerbis mẏsticũ possumus
intueri: nisi hoc. qđ scđm ea que pͣ¬
missa st̃. iam spũalis auditor intelli¬
git. quia sacerdotes maioris ordi¬

Expanded text:
todiis templi, et gazophylacium quod respicit viam Aquilonis sacerdotum qui excubant ad ministerium altaris. Si enim utraque facies ad Australem viam tendebant, quomodo nunc unum ad meridianam atque aliud ad Aquilonis viam respicere dicitur? Sed in his verbis agnoscimus quod gazophylacium sacerdotum qui excubant positum fuerat, ut solam meridianam viam respiceret: gazophylacium vero sacerdotum qui excubabant ad ministerium altaris, ita erat in atrio, ut australem viam et aquilonis faciem intenderet: quatenus et cum gazophylacio sacerdotum, qui excubabant in custodiis templi, meridianam viam respiceret, et tamen sine gazophylacio eorumdem sacerdotum ab aquilonis via videret. Sed quid est hoc, qquid in his verbis mysticum possumus intueri, nisi hoc quod secundum ea quae praemissa sunt jam spiritalis auditor intelligit, quia sacerdotes majoris ordi
Abbreviated transcription (Latin):
ad fidem uenit: atq int̃
ipsos fideles popłos. ꝙ ꝑ
sacramentã dñice incar¬
nationis quȩ medullit᷑
diligunt: corda amantiũ
surgunt. Habeant gͦ sẽ garophy¬
latia. hinc orientis porta. & inde aqͥ¬
lonis: quia int̃ ipsa sue redẽptionis
mysteria quȩ sequunt᷑. & carnales qͦs dã¬

Expanded text:
fidem venit, atque inter ipsos fideles populos et sacramenta dominicae incarnationis quam medullitus diligunt, corda amantium surgunt. Habeant ergo sancta gazophylacia, hinc Orientis portam, et inde Aquilonis, quia inter ipsa redemptionis suae mysteria quae sequuntur, et carnales q
Abbreviated transcription (Latin):
marũ. Conuallis quippe. humilis locus ẽ.
O peccator qͥsq dũ se in lacͥmis humilit̃
affligit: in corde ꝑ ascensũ uirtutũ ꝓficit.¬
telligi Ipsa quippe ẽ ante gradus & portã:
qͥa priꝰ ad fidem uenimꝰ. & postmodũ spũa¬

Expanded text:
ymarum . Convallis quippe humilis locus est, ymarum . Convallis quippe humilis locus est, et peccator quisque dum se in lacrymis humiliter affligit in corde, per ascensum virtutum telligi. Ipsa quippe est angulus et porta; quia prius ad fidem venim
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e qđ agere fortit̃ pocest. Sed ẽẽ con¬
siliũ non potest. si intellec̾tus deest. qͥa qͥ
ñ intelligit malũ qđ agentẽ grauat᷑. qͦmͦ
potest bonũ solidare qđ adiuuat: Itaq
a consilio ascendamꝰ ad intellectũ. Sed
qͥd si intellectus magno qͥdẽ acumine
uigilet: & moderari se nesciat ꝑ maturi¬
tatem: Ab intellectu gͦ ascendat᷑ ad sa¬
pientiã: ut hoc qđ acute intellecꝰtus in¬
uenit.sapientia mature disponat. Qͥa
gͥ ꝑ timorẽ surgimꝰ ad pietate. ꝑ pietatẽ
ad scientiã ducim᷑ͦ. ꝑscientiã ad fortitudi¬
septẽ gradib ad portã ascendimꝰ ꝑ quã
qͥa nisi qͥs prius humilitatẽ habuerit:
ad hos gradus donoꝵ spũaliũ ñ ascendit:
Sic̃ scriptũ. ẽ. Suꝑ quẽ requiescet spc̃ m̃s:¬
nͥ suꝑ humilẽ & qͥetũ & trementẽ sermo¬
nes meos: De quo ꝑ psalmistã dicit᷑. As¬
census in corde eĩ disposuit. in ualle lacͥ¬

Expanded text:
omne quod agere fortiter potest. Sed esse conomne quod agere fortiter potest. Sed esse consilium non potest, si intellectus deest, quia qui non intelligit malum quod agentem gravat, quomodo potest bonum solidare quod adjuvat? Itaque à consilio ascendamus ad intellectum. Sed quid si intellectus magno quidem acumine vigilet, et moderari se nesciat per maturitatem? Ab intellectu ergo ascendatur ad sapientiam, ut hoc quod acute intellectus invenit, sapientia mature disponat. Quia igitur per timorem surgimus ad pietatem, per pietatem ad scientiam ducimur, Septem gradibus ad portam ascendimus, per quam quia nisi quis prius humilitatem habuerit, ad hos gradus donorum spiritalium non ascendet, sicut scriptum est: « Super quem requiescit spiritus super humilem et quietum, et trementem sermones meos . De quo per Psalmistam dicitur: Ascensus in corde ejus disposuit in convalle lacr
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. qui ñ subleuat᷑ ad pietatẽ. Sed sepe
pietas ꝑ in ordinatã miscdĩam errare sol&
si fortasse peꝑcerit quȩ parcencda ñ sunt.
Reccata enĩ que feriri gehennȩ ignib pos¬
sunt: discipline sunt uerbere corrigen¬
da. Sed inordinata pietas cũ tempora¬
liter parcit: ad eternũ suppliciũ ꝑtra¬
hit. Ut gͦ uera & ordinata sit pietas.
ad gradũ est aliũ subleuanda id ẽ ad
scientiã. ut sciat uel qͥd ex misccłia pu¬
niat. uel qͥd ex miscdia dimit tat. Sed
qͥd si sciat qͥd agere quisq debeat. lurtu¬
tem uͦ agendi ñ habeat: Scientia gͦ nr̃ͣa
crescat ad fortitudinẽ ut cũ uidet qͥd
agendũ sit. Hoc agere ꝑ mentis forticu¬
dine possit: ne timore trepidet. & pauo¬
re collapsa ñ ualeat bona defendere quȩ
sentit. Sed sepe fortitudo si inꝓuicda
fuerit. & minꝰ contra uitia circũspecta:
ipsa sui p̃sũptione in casũ ruit. Ascendat
gͦ ad consiliũ: ut p̃uidendo p̃muniar.

Expanded text:
est, qui non sublevatur ad pietatem. Sed saepe est, qui non sublevatur ad pietatem. Sed saepe pietas per inordinatam misericordiam errare solet, si fortasse pepercerit quae parcenda non sunt. Peccata enim quae feriri gehennae ignibus possunt, disciplinae sunt verbere corrigenda. Sed inordinata pietas, cum temporaliter parcit, ad aeternum supplicium pertrahit. Ut ergo vera et ordinata sit pietas, ad gradum est alium sublevanda, id est, ad scientiam, ut sciat vel quid ex judicio puniat, vel quid ex misericordia dimittat. Sed quid si sciat quid agere quisque debeat, virtutem vero agendi non habeat? Scientia ergo nostra crescat ad fortitudinem, ut cum videt quid agendum sit, hoc agere per mentis fortitudinem possit, ne timore trepidet, et, pavore collapsa, non valeat bona defendere quae sentit. Sed saepe fortitudo si improvida fuerit, et minus contra vitia circumspecta, ipsa sui praesumptione in casum ruit. Ascendat ergo ad consilium, ut praevidendo praemuniat
Abbreviated transcription (Latin):
tiã. intellectũ. consiliũ. fortitudinẽ. scientiã.
pietatẽ. timorẽ. Et cũ scriptũ sit. initiũ
sapientie timor dñi: cõstat ꝓculdubio. qͥd
a timore ad sapientiã ascendit᷑. non autẽ¬
a sapientia ad timorẽ reditur: qͥa nimirũ¬
ꝑfectam haba sapiẽtia caritatẽ. E scripcũ
est. serfecta caritas. foras mittit timore.
Propħa gͦ quia de cȩlestib ad ima lo¬
quebat᷑: cepit magis a sapientia .&. des¬
cendit ad timorẽ. Sed nos qui a t̃renis
dendo numeremꝰ: ut atimore ad sapien¬
tiam ꝑuenire ualeamꝰ. In mente & enĩ
nr̃a primꝰ ascensionis gradus ẽ timor dñi:
scds pietas. t̃cius scientia:. qͣrtꝰ fortitudo:
qͥntꝰ consiliũ sextꝰ intellectus. septimꝰ sapi¬
entia. Est enĩ timor dñi in mente. Sed
qualis iste timor. ẽ. si cũ eo pietas non ẽ:
Qui eni misereri ꝓximo ignorat: qͥ com¬
pati eiꝰ tribulationi dissimulat. huius
timor ante om̃ipotentis dĩ oculos nullꝰ

Expanded text:
ientiam, pietatem, timorem. Nam cum scriptum sit: « Initium sapientiae timor Domini , » constat, quod a timore ad sapientiam ascenditur, non a sapientia ad timorem reditur, quia perfectam habet sapientia charitatem, et est: Perfecta charitas foris mittit timorem . Isaias ergo quia de coelestibus ad ima loquebatur, coepit magis a sapientia, et descendit ad timorem: sed nos quia  Ed., qudendo numeremtiam perveniamus. In mente enim nostra primus ascensionis gradus est timor Domini, secundus pietas, tertius scientia, quartus fortitudo, quintus consilium, sextus intellectus, septimus sapientia. Est enim timor Domini in mente. Sed qualis iste timor est, si cum eo pietas non est? Qui enim misereri proximo ignorat, qui compati ejus tribulationi dissimulat, hujus timor ante omnipotentis Dei oculos nullus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hoc qđ celestis gaudii intellectu tangit᷑.
ipsa sua exultatione conturbat᷑. Et fit¬
in mente pauor ac leticia: qͥa iam sentit
qs de celesti gaudio diligat: & adhuc me¬
tuit ne plene ñ ꝑcipiat. qđ uix tenuit̃ sen¬
tit. Quid gͥ restat: nisi ut se ad ꝑfectiori
uite cursũ dirigant. om̃s qui illa gauclia
patriȩ celestis agnoseunt: Unde hic ap¬
te subiungit᷑ Et mensus ẽ aporta usq
ad portã centũ cubitos. Centenariũ nu¬
merũ quia decies ꝑ denariũ ducit᷑ iã suꝑiꝰ
diximꝰ ec̃ ꝑfectũ. Is itaq qͥ aditũ interioriᷤ¬
atrii uidet. profecto necesse ẽ. ut ꝑ uitam
ꝑfectionis currat: ut a porta inchoationis
usq ad consũmationis ingressũ ꝑueniat.
Mensuret᷑ gͦ atriũ interius. qđ aportis
exteriorib usq ad portã interiorẽ tendit᷑
centũ cubitis. ut qͥ intrare amando ceꝑit.
latitudinẽ ꝑfectionis habeat in mente: qͣ

Expanded text:
per hoc quod coelestis gaudii intellectu tangitur, per hoc quod coelestis gaudii intellectu tangitur, ipsa sua exsultatione turbatur. Et fit menti pavor in laetitia, quia jam sentit quod de coeli gaudio diligat; et adhuc metuit ne non percipiat quod vix tenuiter sentit. Quid igitur restat, nisi ut se ad perfectioris vitae cursum dirigant omnes qui illa gaudia patriae coelestis agnoscunt? Unde et hic aperte subjungitur: « Et mensus est a porta usque ad portam centum cubitos. » Centenarium numerum, quia decies per denarium ducitur, jam superius diximus esse perfectum. Itaque qui aditum atrii interioris videt, profecto necesse est, ut per vitam perfectionis currat: ut a porta inchoationis usque ad consummationis ingressum perveniat. Mensuretur ergo atrium interius, quod a portis exterioribus usque ad portam interiorem tenditur, centum cubitis: ut qui intrare amando coepit, latitudinem perfectionis habeat in mente: qua
Abbreviated transcription (Latin):
& peccatorib. sed post peccata conuersis.
eque aditꝰ regni celestis aꝑitur: Larga
ẽ enĩ miscdĩa creatoris nr̃i: & porta inte¬
rior ñ solũ portã orientis respicit. sed etiã
aquilonis: qͥa ñ solis his qui inĩnocentia
ꝑmanent: sed etiam peccatorib peccata sua
penitendo damnantib aꝑiunt᷑ interioriᷤ
atrii gaudia: ut in effabilia misteria patͥe
celestis agnoscat. agnoscẽdo sitiãt: sitiẽdo currãt:
currendo ꝑueniant. Hec int̃ni gaudñ se
creta cognouerat. qͥ dicebat. Sicunt ani¬
ma mea ad dm̃ unuu: qnͣdo ueniam &
apparebo ante faciem dĩ: fredicator gen¬
tiũ ad hunc aditũ regni celestis anhela
rat sponsa que dicebat. Dilec̾tus m̃s misit
manũ suã ꝑ foram̃: & uent̃ m̃s int̾muit ad
tactũ eiꝰ. Dilectus & enĩ manũ ꝑ foramen¬
mit tu. qnͣdo uirtute sua dñs nr̃m animũ
ꝑ subtilem intellectũ pulsat. Et uenter
in tactu illiꝰ contremiscit: qͥa infirmitas nr̃a

Expanded text:
et peccatoribus, sed post peccata conversis, et peccatoribus, sed post peccata conversis, aeque aditus regni coelestis aperitur? Larga est enim misericordia Creatoris nostri. Et porta interior non solum portam Orientis respicit, sed etiam Aquilonis, quia non solum his qui in innocentia permanent, sed etiam peccatoribus peccata sua poenitendo damnantibus aperiuntur interioris atrii gaudia, ut ineffabilia mysteria patriae coelestis agnoscant, agnoscendo sitiant, sitiendo currant, currendo perveniant.a cognoverat, qui dicebat: Sitivit anima mea ad Deum vivum, quando veniam et apparebo ante faciem Dei ? Praedicator gentium ad hunc aditum regni coelestis anhelabcognoverat sponsa, quae dicebat: Dilectus meus misit manum suam per foramen, et venter meus intremuit ad tactum ejus . Dilectus etenim manum mittit, quando virtute sua Dominus nostrum animum per subtilem intellectum pulsat. Et venter in tactu ejus contremiscit, quia infirmitas nostra