comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ ẽ terra &e plenitudo eius. Ut om̃ia mũ¬
da ostenderet exemplo psalmi xxiii. hoc
roborauit. qr non potest immundũ eẽ
licent statim subsecutus ẽ. Om̃e qd̾ in ma¬
cello uenit edite nicħ int̾rogantes ꝓpt̃ cons
cientiã. Licet enim aliqͥd pollutum sit ꝑ
accidentiã idest oblationẽ idoli. cum hoc
tam̃ nescit qui emut nullũ patitur seru¬
pulũ & apud dm̃ ĩmimis ẽ. Siquis uocat
uos ex infidelib ad cenã et itis. om̃e qͦd
appositum uob fuerit edite nicħ disque¬
rentes. hoc ẽ simpliciter manducate qd
apponitur ñ introgantes un sit. Si uͦ ali¬
quis dixerit hoc immolaticium ẽ nolite
aũt dico non tuã sed alterus. Hoc ꝑfectiꝰ
loquitur qui possunt contempnentes i¬
dolatriã quia nicħ ẽ manducare de sacͥ¬
ficio. certi quia qđ sub dĩ creatoris nomi¬
ne editur ñ potest polluere. S qr alius
qui idolis seruit głabitur te edente de
sacrificatis quasi uen̾eris idola. id eo ñ
debet edi. Apud conscientiã enim ille leta¬

Expanded text:
nim terra et plenitudo ejus. Ut omnia munda ostenderet, exemplo psalmi vigesimi tertii hoc roboravit; quia non potest immundum esselicent, statim subsecutus est: Omne quod in macello venit, edite, nihil interrogantes propter conscientia; licet enim aliquid pollutum sit per accidentiam, id est, oblationem idoli; cum hoc tamen nescit, qui emit, nullum patitur scrupulum, et apud Deum immunis est. Si quis vocat vos ex infidelibus ad coenam, et itis; omne quod appositum vobis fuerit, edite, nihil disquirentes. Hoc est, simpliciter manducate quod apponitur, non interrogantes unde sit. Si vero aliquis dixerit: Hoc immolatitium est, nolite aloquitur, qui possunt contemnentes idololatriam, quia nihil est manducare de sacrificio, certi quia quod sub Dei Creatoris nomine editur, non potest polluere: sed quia alius, qui idolis servit, gloriabitur, te edente de sacrificatis, quasi venereris idola; ideo non debet edi. Apud conscientiam enim ille laeta
Abbreviated transcription (Latin):
potest dicere dñm iħm nisi in spũ scõ.:
Iiticquid enim uerum a quocumq dr̃. a
sc̃õ dicitur spũ. Ne gͦ hominum fauorẽ
existimarent in regula xp̃iana ce ꝓpter
hoc argui se minime paterentur. sicut ẽ
&e in simulacris. Homo enim adinuenit
ut ds̃ dicatur qui non ẽ. Ac ꝑhoc subrec¬
ti sunt antistites illis. Ostendit enim eis
natus ẽ mysterium suum hominib de¬
clarare. Et enim ipsa ꝓfessio remissionẽ
acquirit peccatoꝵ. sicut exaggerat dica¬
dio idolorum. Docet gͦ eos quia ñ p̃stent
religioni beneficium dicentes dñm iħm
sed accipiunt ne more idoloꝵ honinũ
putarent gr̃a eẽ in lege dñi dum uoca¬
tur ds̃ qui non ẽ. Deniq non intelligen¬
tes dei donum cẽ infide singuli singlos
sibi homines delegerant qͦs sequerentur.
dicentes. Ego sum pauli ego uͦ apollo. Su¬
humanis meritis uult asscribi. s gr̃ȩ dei
ad honorificentiã nominis eius. Sic̃ enun

Expanded text:
potest dicere Dominum Jesum, nisi in Spiritu sancto. potest dicere Dominum Jesum, nisi in Spiritu sancto. quidquid enim verum a quocumque dicitur, a sancto dicitur Spiritu. Ne ergo hominum favorem existimarent in regula christiana, et propter hoc se argui minime paterentur, sicut est et in simulacris homo enim adinvenit, ut Deus dicatur, qui non est; ac per hoc subjecti sunt antistites illis; ostendit enim eis natus est mysterium suum 151 hominibus declarare. Etenim ipsa professio remissionem acquirit peccatorum, sicut exaggerat dicatio idolorum. Docet ergo eos quia non praestant religioni beneficium, dicentes: Dominum Jesum, sed accipiunt; ne more idolorum hominum putarent gratiam esse in lege Domini, dum vocatur Deus, qui non est. Denique non intelligentes Dei donum esse in fide; singuli singulos sibi homines delegerant, quos sequerentur, dicentes: Ego sum Pauli, ego vero Apollo . Suhumanis meritis vult ascribi, sed gratiae Dei ad honorificentiam nominis ejus; sicut enim
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate demonioꝵ. ita ce colentes dm̃
sint forma legis dñicȩ ambulantes sicut
placet dño. forma enim uniusciiꝰq legis
in ꝓfessione & conu̾satione cultoris deb&
uideri. Ille enim forma &e imago legis dĩ
est in cuius fide conuersatione eugłii ue¬
ritas lucet. Propter qd notum uobis facio
Don enim sine dono dei est. dominum dic̃e iħm
Ac ꝑ hoc ostendit illis in om̃ib dĩ ẽẽ laudem
oe grãm. Quia sicut idoloꝵ imago inmini¬
stris eius ẽ ordinem suum habens ꝑsingłos
gradus: totum tam̃ hominis ẽ. itace ĩ sege
dominica gradꝰ carismatũ s̃ officiis eccłȩ
ñ utiq meritis humanis indulti. s ut m̃bra
ad edificationem eccłȩ ꝑtinentia que ꝑse ce
tnse habent głam. sic̃ est oẽ in humanis
officiis. Scolȩ enim s̃ quȩ positis inse dãt
dignitatẽ ut loci honor hominem faciat
Quicquid enim falsũ ẽ ab homine ẽ & nemo

Expanded text:
voluntate daemoniorum: ita et colentes Deum, voluntate daemoniorum: ita et colentes Deum, sint forma legis Dominicae, ambulantes sicut placet Domino. Forma enim uniuscujusque legis in professione et conversatione cultoris debet videri; ille enim forma et imago legis Dei est, in cujus fide et conversatione Evangelii veritas lucet. Propter quod notum vobis facio, is Christi; non enim sine dono Dei est Dominum dicere Jesum: ac per hoc ostendit illis in omnibus Dei esse laudem et gratiam; quia sicut idolorum imago in ministris ejus est, ordinem suum habens per singulos gradus, totum tamen hominis est: ita et in lege Dominica gradus charismatum sunt officiis Ecclesiae, non utique meritis humanis indulti; sed ut membra ad aedificationem Ecclesiae pertinentia, quae per se et in se habent gloriam, sicut est etiam in humanis officiis. Scholae enim sunt, quae positis in se dant dignitatem; ut loci honor hominem faciat quidquid enim falsum est, ab homine est. Et nemo
Abbreviated transcription (Latin):
iudicaremur. Et qr corripim᷑ tam̃ ꝓ nob̾
est ut timore ipso em̃demur. In paucis
enim om̃ium ẽ em̃datio ne cũ ħ mundo
id est cum infidelib damnemͣ. Nicħ enum
differt ab infideli qui inconsidate ad m̃sã
domini accedit. Itaq fr̃s cum conuenitis
ad manducandũ inuicẽ exspectate. Siqͥs
esurit domi manducet. Ab inuicẽ exspec¬
tandum dicit ut multoꝵ oblatio simulce¬
lebretur ut &e om̃ib ministret᷑. Et siquis
impaciens ẽ domi terreno pane pascatur
Ut ñ in indicio conueniatis. Hoc ẽ ne my¬
sterium rep̃hensibilit̃ &e cum offensione aga¬
tis. Cetera aũt cum uenero dispouam. Cap̃
salutis prius ordine agendum ostendit &
quomͦ in eccłam ab utroq sexu conueniat᷑
p̃misit. In quib reb si error fuerit ñ leue
forma euntes ꝓut ducebamini. Spiritalia
illis traditurus exemplum prioris conu̾sa¬
tionis memorat ut sicut simulacroꝵ fuer̃
forma colentes id oĩa & ducebantur duce

Expanded text:
judicaremur. Et quia corripimur, tamen pro nobis judicaremur. Et quia corripimur, tamen pro nobis est; ut timore ipso emendemur. In paucis enim omnium est emendatio. Ne cum hoc mundo, id est, cum infidelibus damnemur. Nihil enim differt ab infideli, qui inconsiderate ad mensam Domini accedit. Itaque, fratres, cum convenitis ad manducandum, invicem exspectate. Si quis esurit, domi manducet. Ad invicem exspectandum dicit, ut multorum oblatio simul celebretur, ut et omnibus ministretur: et si quis impatiens est, domi terreno pane pascatur. Ut non in judicium conveniatis: hoc est, ne mysterium reprehensibiliter et cum offensione agatis. Caetera autem cum venero, disponam. Caput prius salutis ordine agendum ostendit, et quomodo in Ecclesiam ab utroque sexu conveniatur, praemisit: in quibus rebus si error fuerit, non levforma euntes, prout ducebamini. Spiritalia illis traditurus exemplum prioris conversationis memorat; ut sicut simulacrorum fuerunt forma, colentes idola, et ducebantur duce
Abbreviated transcription (Latin):
mens reuerentiã se debere ei adcuiꝰ corpus
sumendum accedit. Hoc enim apud se de¬
bet tudicare qr dñs ẽ cuius in mysterio
sanguinẽ potat qui testis ẽ beneficii dei.
Quem nos si cum disciplina accipiamꝰ ñ erimꝰ
ualidi &e egroti & dormiunt multi. Ut ue¬
rum ꝓbaret qr exam̃ futurum ẽ accipien¬
tium corpꝰ dñi. Iam hic inaginem iudicii
ostendit in eos qui inconsidate dñi corpus
acceꝑant dum febrib & infirmitatib cor¬
ripiebantur &e multi moriebant᷑ ut ĩ his
ceteri discerent. Et paucoꝵ exemplo cet̾i¬
territi em̃darent᷑ ñ inulttim scientes corpꝰ
dñi negligenter acciꝑe. Q eum quẽ hic pe¬
na distulerit grauius tractari fore quia cõ¬
Itempsit exemplũ. Qd si nosmet ipsos dis¬
cerneremus ñ utiq iudicaremur. Dũ i¬
Idicamur aũt a dño. corripim᷑ ut ñ cumh
mundo dampnem᷑. Hoc diẽ qr si nosmet
ipsi errores nr̃os corrigeremus ñ a dño

Expanded text:
mens reverentiam se debere ei, ad cujus corpus mens reverentiam se debere ei, ad cujus corpus sumendum accedit. Hoc enim apud se debet judicare; quia Dominus est, cujus in mysterio sanguinem potat, qui testis est beneficii Dei. Quem nos si cum disciplina accipiamus, non erimus nvalidi et aegroti. Et dormiunt multi. Ut verum probaret quia examen futurum est accipientium corpus Domini, jam hic imaginem judicii ostendit in eos, qui inconsiderate corpus Domini acceperant, dum febribus et infirmitatibus corripiebantur, et multi moriebantur: ut in his caeteri discerent, et paucorum exemplo territi emendarentur, non inultum scientes corpus Domini negligenter accipere; et eum quem hic poena distulerit, gravius tractandum fore; quia contempsit exemplum. Quod si nosmet ipsos discerneremus, non utique judicaremur. Dum judicamur autem, a Domino corripimur; ut non cum hoc mundo damnemur. Hoc dicit, quia si nosmet ipsi errores nostros corrigeremus, non a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
aut biberit calicem dñi indigne dño. reꝰ
erit corporis &e sanguinis dñi: Indignũ
dicit eẽ dño qͥualit̃ mysteriũ celebrat ꝗͣ
ab eo traditum ẽ. Non enim pot̃ deuotꝰ
eẽ qui aliter presumit ꝗͣ datum ẽ ab
auctore. ideo p̃monet ut scd̾m ordinẽ
traditum deuota mens sit accedentis
ad eucharistiam dñi. Qm̃ futurum ẽ
uidicium ut quemadinodũ accedit unus¬
quisq reddat causas in die domini iħu xp̃i.
uia sine disciplina traditionis &e c̃uersati¬
onis qui accedunt rei s̃ corpr̃is & sangui¬
nis dñi. Quid ẽ aũt reos eẽ nͥ penas dare
mortis dñi : Occisus ẽ eim ꝓhis qͥ bene¬
ficium eiꝰ in irritum duc̃t. Probet aũt se
homo &r sic de pane edat ce de poculo bi¬
bat. Qͥ enimmanducat ⁊ bibit ĩdigne iuidici¬
um sͥ ipsi manducat & bibit ñ discernens
corpus domini. Deuoto animo ⁊ cũ timore
accedendũ ad cõmunionẽ docet ut sciat

Expanded text:
aut biberit calicem Domini indigne Domino, reus aut biberit calicem Domini indigne Domino, reus erit corporis et sanguinis Domini. Indignum dicit esse Domino, qui aliter mysterium celebrat, quam ab eo traditum est. Non enim potest devotus esse, qui aliter praesumit, quam datum est ab auctore. Ideoque praemonet ut secundum ordinem traditum devota mens sit accedentis ad eucharistiam Domini; quoniam futurum est judicium, ut quemadmodum accedit unusquisque, reddat causas in die Domini Jesu Christi; quia sine disciplina traditionis et conversationis qui accedunt, rei sunt corporis et sanguinis Domini. Quid est autem reos esse, nisi poenas dare mortis Domini? Occisus est enim pro his, qui beneficium ejus in irritum ducunt. Probet autem se homo, et sic de pane illo edat, et de poculo bibat. Qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi ipsi manducat et bibit, non discernens corpus Domini. Devoto animo et cum timore accedendum ad communionem docet; ut sciat
Abbreviated transcription (Latin):
& moyses accepto sanguine uituili in pat̾a
asꝑsit filios ifrł dicens. Hoc ẽ testamentũ
qd disposuit ds̃ aduos. Hoc figura fuit
testam̃ti qd dominus nouum appellauit
ꝑ ꝓpham ut illud uetus sit qd moyses tra¬
didit. Testamentum gͦ sanguine constitu¬
tum ẽ qr beneficii diurni sanguis testis ẽ.
n cuius typum nos calicẽ mysticũ ad tui
cipimus. Quia sangius dm̃ sanguinem
nr̃m redemit. id ẽ totum hominẽ saluũ
fecit. Caro enim saluatoris ꝓsalute cor¬
poris sanguis uͦ ꝓ anima nr̃a effusus est
sic̃ prius p̃figuratum fuerat a moyse. Sic
enim ait. Caro inquit ꝓcorprẽ ur̃o offert᷑
sanguis uero ꝓ anima. Idõq ñ mandu¬
candum sangumẽ. Si gͥ apud ueteresi¬
mago fuit ueritatis quȩ nc̃ apparuit
et manifestata ẽ in saluatoris aduentũ
quomͦ hereticis contrarium uidet᷑ uetus
nouo cum ipsa sͥ inuicem testimonio
sint: Itaq quiẽq elerit panem hunc

Expanded text:
et Moyses accepto sanguine vituli in patera, et Moyses accepto sanguine vituli in patera, aspersit filios Israel, dicens: Hoc est Testamentum, quod disposuit Deus ad vos . Hoc figura fuit Testamenti, quod Dominus novum appellavit per prophetas; ut illud vetus sit, quod Moyses tradidit. Testamentum ergo sanguine constitutum est; quia beneficii divini sanguis testis est. In cujus typum nos calicem mysticum sanguinrcipimus; quia sanguis Domini sanguinem nostrum redemit, id est, totum hominem salvum fecit. Caro enim Salvatoris pro salute corporis, sanguis vero pro anima nostra effusus est, sicut prius praefiguratum fuerat a Moyse; sic enim ait: Caro pro corpore vestro offertur, sanguis vero pro anima ; ideoque non manducandum sanguinem. Si igitur apud veteres imago fuit veritatis, quae nunc apparuit, et manifestata est in Salvatoris adventu; quomodo haereticis contrarium videtur vetus novo, cum ipsa sibi invicem testimonio sint? Itaque quicumque ederit panem hunc,
Abbreviated transcription (Latin):
si didicerant formã illius q̃ a saluatore
in re huuismodi data ẽ iterat dicens
Ego enim accepi a dño qd ce tratidi nob.¬
dixit. Hoc est corpus meũ qd ꝓ uob̾ fran¬
Igitur hoc facite in mei cõmemorationẽ.
Simili mͦ & calicem postꝗͣ cenatum est
dicens. hoc poculum nouũ testam̃tũ ẽ
in meo sanguine. hoc facite quociẽs c̃ꝙ
bibetis in mei cõmemorationẽ. Osten¬
dit illis mysterium eucharistiȩ int̃ ce
nandum celebratũ ñ cenã eẽ. Medicina
enim sp̃italis est quȩ cum reuerentia
degustata purificat sͥ deuotum. Me
moria enim redemptionis nr̃ȩ ẽ ut re¬
demptoris memores maiora ab eo c̃seqͥ
mereamur. Mortem dñi annunciantes
donec ueniat. Quia enim morte dñi li
berati sumus huius rei memores in edẽdo
& potando carnẽ & sanguinem que pro
nobis oblata s̃ significamus nouũ testam̃¬
tum in his consecuti quod ẽ noualex quȩ
obedientẽ sͥ tradit celestib regnis. Nam

Expanded text:
si didicerant; formam illius quae a Salvatore si didicerant; formam illius quae a Salvatore in re hujusmodi data est, iterat dicens: Ego enim accepi a Domino, quod et tradidi vob. Hoc est corpus meum, quod pro vobis frangitur: hoc facite in mei commemorationem. Simili modo et calicem, postquam coenatum est, dicens: Hoc poculum novum Testamentum est in meo sanguine; hoc facite, quotiescumque bibetis, in mei commemorationem. Ostendit illis mysterium eucharistiae inter cnandum celebratum non coenam esse. Medicina enim spiritualis est, quae cum reverentia degustata purificat sibi devotum. Siquidem memoria redemptionis nostrae est, ut Redemptoris memores, majora ab eo consequi mereamur, mortem Domini annuntiantes, donec veberati sumus, hujus rei memores, in edendo et potando carnem et sanguinem, quae pro nobis oblata sunt, significamus novum Testamentum in his consecuti, quod est nova lex, quae obedientem sibi tradit coelestibus regnis. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
conueniebant ut munera sua offeren
tuti totum sͥ qui obtulerat uĩndicaret
scismatis causa. Dissensiones enim inter
eos pseudo apłi seminauer̃. ita ut oblati¬
ones suas zelarentur cum uua atq eadẽ
prece om̃ium oblationes benedicerent᷑.
ut hi qͥut assolet fieri ñ obtulerant aut
unde offerrent non habebant. pudore cor¬
repti confunderent᷑ ñ sumentes partem
Et tam cito illud agebant ut suꝑuenienteᷤ
ñ inuenirent qd ederent. Idõq si sic inqͥt
conueniti ut unꝰqͥsq suũ sumat domi ħ
agenda ñ in eccła uͥ unitatis oe mysterii
causa conuenitur ñ dissensionis ⁊ uentris.
Munus enim oblatum totius ppłi fit. qr in
uno pane om̃s significant᷑. ꝑ id qd enim
imum sumꝰ de uno pane om̃s nos sum̾e
oportet. Quid dicam uob̾: Laudo uos ui
Shoc ñ laudo. Aꝑtum ẽ deprehenso ⁊ correp¬
do errore ut de cetero corrigant ⁊sciant
hoc uerum qd dudum in primordiis ip¬

Expanded text:
conveniebant ut munera sua offerentconveniebant ut munera sua offerenttuti, totum sibi qui obtulerant, vindicarent, schismatis causa. 149 Dissensiones enim inter eos pseudoapostoli seminaverant, ita ut oblationes suas zelarentur: cum una atque eadem prece omnium oblationes benedicerentur, ut ii qui, ut adsolet fieri, non obtulerant, aut unde offerrent, non habebant, pudore correpti confunderentur, non sumentes partem: et tam cito illud agebant, ut supervenientes non invenirent, quod ederent. Ideoque si sic, inquit, convenitis, ut unusquisque suum sumat, domi haec agenda, non in Ecclesia; ubi unitatis et mysterii causa convenitur, non dissensionis et ventris. Munus enim oblatum totius populi sit; quia in uno pane omnes significantur. Per id enim quod unum sumus, de uno pane omnes nos sumere oportet. Quid dicam vobis? Laudo vos? In hoc non laudo. Apertum est deprehenso et correpto errore, ut de caetero corrigant, et sciant hoc verum, quod dudum in primordiis ip
Abbreviated transcription (Latin):
enim &e hereses ẽẽ ut &e qui ꝓbatis̃ ma¬
nifesti fiant inter uos. Sciendum nõ¬
nullos m̃te corruptos uersutia diaboli.
D icit oportet hereses eẽ non utiq uoluit
nec optauit. sed qr sciit futurum dix̃ sic̃
& dñs. Oportet inquit uenire scandala
t oportet filium hominis pati prescuis qĩ
uidas ꝓditor erat futurus. Ut ꝓbati aũt
cum dicit manifesti fiant inter uos. Illos
significat qui in traditione accepta du-¬
rantes exemplũ ꝓbationis erant eugłicȩ
disciplinȩ ad condempnationẽ ceteroꝵ
is̃ quos in capite epłȩ significat eo qd̵
dicerent nos uͦ xp̃i cum alii dicerent. ego
pauli ego apollo. Conuenientib gͥ uob̾
inunum iam ñ ẽ dñicam cenam man¬
ducare. Unusqͥsq enim ur̃m ꝓpriã cenã
p̃sumit in manducando. E alius quid̃
esurit. alius ebrius ẽ. Numqͥd domos ñ
habetis ad erdendum &e bibendũ: Aut
eccłam dĩ contempnitis ⁊ confunditis
ñ habentes:Hos notat qui sic in eccłã

Expanded text:
s esse, ut et qui probati sunt, manifesti fiant inter vos. Sciendo nonnullos mente corruptos versutia diaboli, dicit: Oportet haereses esse. Non utique voluit, nec optavit: sed quia scivit futurum, dixit, sicut et Dominus: Oportet, inquit, venire scandala . Et: Oportet Filium hominis pati , praescius, quia Judas proditor erat futurus. Ut probati autem cum dicit, manifesti fiant inter vos, illos significat, qui in traditione accepta durantes, exemplum probationis erant evangelicae disciplinae ad condemnationem caeterorum. Ii sunt quos in capite epistolae significat, eo quod dicerent: Nos vero Christi; cum alii dicerent: Ego Pauli, ego Apollo . Convenientibus igitur vobis in unum, jam non est Dominicam coenam manducare. Unusquisque enim vestrum propriam coenam praesumit in manducando: et alius quidem esurit, et alius ebrius est. Numquid domos non habetis ad edendum et bibendum? aut Ecclesiam Dei contemnitis, et confunditis non habentes? Hos notat, qui sic in Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
reterea qui illũ sciunt dñm. Si cominus
ñ uidebitur eis dignus ẽẽ uocari dñs quẽ
relantur ne dñs fit. Selo enim sathanas
idolatriam inuenit. ut homines negan¬
do dm̃ dñm idolis seruiant quasi dus
et dominis. Omĩa licent s ñ om̃ia expe¬
diunt. Omĩa dicit licere scđm legẽ nat᷑e
om̃ia enim munda s̃. De ȩscis enĩ agebat᷑
& carne roolis ĩmolata: nãque ꝓhibita &
interdicta s̃. quomͦ dici possunt licere:
cum hic cẽ ipsa que concessa s̃ significet
nubere. Omĩa licent s ñ om̃ia edificant.
dem sensus ẽ quia licet om̃ia edere s quod
idolis immolatur ñ edificat. qr scandalum

Expanded text:
terea quia illum sciunt Dominum: si quominus, non videbitur eis dignus esse vocari Dominus, quem zelantur, ne Dominus sit. Zelo enim Satanas idololatriam invenit, ut homines negando Deum Dominum, idolis serviant quasi diis et dominis. Omnia mihi licent, sed non omnia expediunt. Omnia dicit licere secundum legem naturae; omnia enim munda sunt. De escis enim agebatur, et carne idolis immolata. Nam quae prohibita et interdicta sunt, quomodo dici possunt licere, cum hic etiam ipsa, quae concessa sunt, significet nubere . Omnia mihi licent, sed non omnia aedificant. Idem sensus est, quia licet omnia edere: sed quod idolis immolatur, n
Abbreviated transcription (Latin):
condolere frĩb si aliquid huusmodi aut
necessitatis emerserit. Siue głatur unum
m̃brum congaudent om̃ia m̃bra. Mani¬
festum ẽ qr letum ẽ caput sie cetera mbra.
si pedes fuerint accurati uł sani. Sic debe¬
mus & nos alacres fieri. si frẽm aliquẽ ui¬
derimus cultiorem &e auctũ honestate mo
dit aꝑte nrãm se causã ꝑm̃broꝵ carnaliũ
rationẽ tractasse qr ñ om̃s eadem possu¬
mus. s singuli ꝓ qualitate fidei &e gr̃am¬

Expanded text:
condolere fratribus, si aliquid hujusmodi, aut condolere fratribus, si aliquid hujusmodi, aut necessitatis emerserit. Sive glorificatur unum membrum, congaudeant omnia membra. Manifestum est quia laetum est caput sive caetera membra, si pedes fuerint accurati vel sani. Sic debemus et nos alacres fieri, si fratrem aliquem viderimus cultorem Dei, et auctum honestate mordit aperte nrationem tractasse, quia non omnes eadem possumus, sed singuli pro qualitate fidei et gra
Abbreviated transcription (Latin):
ita ce frr̃ib in quib studium ꝑitiȩ ⁊ c̃ou̾¬
sationis uicit honestas nicħẽ qͦd a nob̃
addat᷑ debitꝰ enĩ ilł redditur honor. de¬
spectis uͦ uł humilib exortatio necessa-¬
ria ẽ ꝑ qͣm addat᷑ ilł aliqͥs honor ut fiãt
utiles. si cominꝰ ipso contemptu negligen¬
Sed deus temperauit corpꝰ ei cui deerat
abundantiorem tribuendo honorem.
ut ñ sit seisma incorpore s pro intucem
sollicita sint m̃bra. Sic dicit a dño moda¬
tum humanũ corpus ut om̃ia m̃bra eiꝰ
necessaria sint. Ac ꝑ hoc pro se inuicẽ sol¬
licita qr aliud sine altero eẽ ñ potest. & qd
inferuis putatur magis necessarium ẽ sic̃
&e de fr̃ib expositum ẽ uł disputatũ quia
nullus debet uelut mucit despici. Et si
quid patitur unum m̃brũ compatiunt᷑
om̃ia m̃bra. Hoc de m̃bris corpr̃is carnis
ambiguum ñ ẽ. quia si ocłs aut pes uel
manus capiat᷑ egritudine aliqua infirmi¬
tatis totum condolet corpꝰ. ita ce nos docoe

Expanded text:
 in quibus studium peritiae, et conversationis viget honestas, nihil est quod a nobis additur; debitus enim illis redditur honor. Despectis vero vel humilibus exhortatio necessaria est, per quam addatur illis aliquis honor, ut fiant utiles: si quominus, ipso contemptu negligenndum est. Sed Deus temperavit corpus, ei cui deerat, abundantiorem tribuendo honorem; ut non sit schisma in corpore, sed pro invicem sollicita sint membra. Sic dicit a Deo moderatum humanum corpus, ut omnia membra ejus necessaria sint; ac per hoc pro se invicem sollicita, quia aliud sine altero esse non potest: et quod inferius putatur, magis necessarium est; sicut et de fratribus expositum est, vel disputatum, quia nullus debet velut inutilis despici. Et si quid patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra. Hoc de membris corporis carnis ambiguum non est; quia si oculus, aut pes, vel manus capiatur aegritudine aliqua infirmitatis, totum corpus condolet: ita et nos docet
Abbreviated transcription (Latin):
ri obstrepit & dñi corpꝰcrucifigit. Iccuro
enim xp̃c crucifixus ẽ. quia dissoluit
oꝑa diabłi. Qui gͦ facit oꝑa diabłi xp̃o
reletur potentem. Scit enim ñ sͥ compet̾e
in quo illi non pot̃ inuideri. S aut ine¬
quali inuidetur aut ꝓpe equali. Idõ apłs¬

Expanded text:
rucifigit. Idcirco enim Christus crucifixus est, ut dissolveret opera diaboli. Qui ergo facit opera diaboli, Christo zeletur potentem; scit enim non sibi competere, in quo illi potest invideri: sed aut aequali invidetur, aut prope aequali. Ideo Ap
Abbreviated transcription (Latin):
cabulo appelletur multis tam̃ consistit.
Sine patientia enim ñ potest sine humili¬
tate neq sine cordis simplicitate. higͦ
inflati erant ꝑscientiã quia nicħ ẽ idolũ
eri ficatorum edebant scientes licere car¬
nem edere. Et quia nicħ ẽ idolũ. idõ nõ
contaminari edentẽ. Hi scandalũ fr̃ĩbus
erat carnẽ contempnere ꝗͣ fr̃i scancdalum
facere. Scientia enim illoꝵ destruebat ani¬
mos imꝑitoꝵ fr̃m putantiũ eẽ. illic apud
idolum aliꝗͣ gr̃am quando ꝑitiores fr̃s int̃¬
ẽẽ illic & ñ horrrere uidebant. Idõ ait cari¬
tas edificat. ut saluti frm studentes scientre
qui inscientia głantur: ostendit non ita
cognouisse sic̃ cognoscendum ẽ. Dum enĩ
caritatẽ que mater om̃ium bonoꝵ ẽ non
sectantur ñ sciunt sic̃ oportet. Ut gͦ scien¬
tia fructũ habere possit. caritati se debet
subicere. Siuere quis diligit dm̃. hic cog¬
nitus ẽ ab eo. Hic diligit dm̃ qui caritatis

Expanded text:
cabulo appelletur, multis tamen consistit; cabulo appelletur, multis tamen consistit; sine patientia enim non potest, neque sine humilitate, neque sine cordis simplicitate. Hi ergo inflati erant per scientiam, qucrificatorum edebant, scientes licere carnem edere; et quia nihil est idolum, ideo non contaminari edentem. Hi scandalo erant fraterat carnem contemnere, quam fratribus scandalum facere. Scientia enim illorum destruebat animos imperitorum fratrum, putantium esse illic apud idolum aliquam gratiam; quando peritiores fratres interesse illic, et non horrere videbant. Ideo ait: Charitas aedificat; ut saluti fratrum studentes, scientiae qui in scientia gloriantur, ostendit non ita cognovisse, sicut cognoscendum est. Dum enim charitatem, quae mater omnium bonorum est, non sectantur, non sciunt sicut oportet. Ut ergo scientia fructum habere possit, charitati se debet subjicere. Si vero quis diligit Deum, hic cognitus est ab eo. Hic diligit Deum, qui charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
misse s̃. Deniq prime nuptiȩ sub bene¬
dictione dĩ celebrantur sublimit̃. Scdȩ
cedit scdas. S quia melius ẽ ut se con¬
tineat ut dignior sit infuturo: Consiliũ
dat sp̃ali ratione precipuum ut se con¬
tineat. Puto aũt qd ⁊ ego sp̃m di habeo:. Ut
ratum ⁊ ꝓuidũ consiliũ suum ostendat
humilitate u̾bi hoc cõm̃dat alto sensu.
locut᷑us ẽ. & quȩ sit scientia ñ interĩ dicit
s ĩ subiectis ostendit dicens qr nicħ ẽ idolũ.
Scientia inflat. Manifestum ẽ habentem
scientiã in eo ipso głari. si ñ foris qr prudẽs
mera sit & inebriet scientẽ ut se extol¬
lat. Sicut enim uinũ ñ temꝑatũ admix¬
tione aque m̃tẽ alienat. ita ⁊ suentia
suꝑbum facit. nͥ fuerit temꝑata. Om̃ia
Aenĩ sola insuauia s̃ ce noͤua. Quia nec
panis solus bene editu nec reliqͥ cibi
sine admixtione gran s̃ s nociui. Idõ ca¬
ritas edificat. Ipsa caritas licet unouo.¬

Expanded text:
missae sunt. Denique primae nuptiae sub benemissae sunt. Denique primae nuptiae sub benedictione Dei celebrantur sublimiter: secuncedit secundas. Sed quia melius est ut se contineat; ut dignior sit in futuro, consilium dat spiritali ratione praecipuum, ut se contineat. Puto enim et ego Spiritum Dei habeo; ut ratum et providum consilium suum ostendat, humilitate verbi hoc commendat alto sensu. locuturus est: quae sit scientia, non statim dicit, sed in subjectis ostendit dicens, quia nihil est idolum. Scientia inflat. Manifestum est habentem scientiam in eo ipso gloriari, si non foris, quia prudens mera sit, et inebriet scientem, ut se extollat. Sicut enim vinum non temperatum admixtione aquae mentem alienat; ita et scientia superbum facit, nisi fuerit temperata. Omnia enim sola insuavia sunt et nociva; quia nec panis solus bene editur, nec reliqui cibi sine admixtione grati sunt, sed nocivi; ideo charitas aedificat. Ipsa charitas uno licet vo
Abbreviated transcription (Latin):
nuptã dat uirginẽ suã benefacit. Bene
facit quia licet qđ facit. Et qui ñ dat nup¬
tum melius facit. Melius fac̃ qr & apuddm̃
uir eius. Hec iccurco ꝓsequit᷑ ut doceat qͥ a
mulier ⁊̃ si auiro fu̾it eiecta nubendi licentiã
non habet. Si aũt mortuus fuerit uir
eius lib̾ata ẽ. Etiam hȩc ad supradictas
ꝑtinent causas. ut ostendat ꝗͣ beata sit
uirgo. c̃ nulli nͥ soli deo subiecta sit. Uin¬
cere cnim uidetur naturalẽ subiectionẽ
q̃n qd̵ ꝑ naturã humiliatum ẽ erigit. Cui
uult nubat tantũ in dño. Idẽ quem sibi
aptum putauerit illi nubat. Quia inuitȩ
nuptiȩ solent malos ꝓuentus habere:
T antum aũt in dño. hoc ẽ ut sine suspieione
turpitudinis nubat &e religionis sue uiro
nubat. Hoc ẽ in dño nubere. Beatior aũt
erit si sic ꝑmanserit scđm meũ consilium.
Cum dicit nubat lege loquit nat᷑ali. Quã¬
quã a deo primȩ nuptiȩ sint scđȩ uͦ ꝑ¬

Expanded text:
nuptum dat virginem suam, bene facit. Bene nuptum dat virginem suam, bene facit. Bene facit, quia licet, quod facit. Et qui non dat nuptum, melius facit. Melius facit, quia et apud vir ejus. Haec idcirco prosequitur, ut doceat quia mulier, etiamsi a viro fuerit ejecta, nubendi licentiam non habet. Si autem mortuus fuerit vir ejus, liberata est. Etiam haec ad supradictas pertinent causas; ut ostendat quam beata sit virgo, cum nulli nisi soli Deo subjecta sit. Vincere enim videtur naturalem subjectionem, quando quod per naturam humiliatum est, erigit. Cui vult nubat, tantum in Domino: id est, quem sibi aptum putaverit, illi nubat; quia invitae nuptiae solent malos proventus habere. Tantum in Domino, hoc est, ut sine suspicione turpitudinis nubat, et religionis suae viro nubat: hoc est in Domino nubere. Beatior autem erit, si sic permanserit, secundum meum consilium. Cum dicit superius, nubat, lege loquitur naturali; quamquam a Deo primae nuptiae sint, secu
Abbreviated transcription (Latin):
suã si sit ult᷑ pubertatẽ ce sic oportet fieri
tiam reddita ratione hortatus ẽ. ita ut
pene ad comꝑationẽ eaꝵ coniuigia inuti¬
lia & abicienda uideantur. Nc̃ ne nuptias ne¬
gare putaret᷑ nec peccare uͥginẽ sinubat ostñd̃ s rẽ
maxumi laboris aggredi. & qͥa apuddm̃ p̃¬
mium ñ habeat sicut ñ habet penã. Xp̃ia¬
nos enim uult ꝑomĩa eẽ meliores. si gͦ ali¬
qua in desidio nuptiaꝵ ẽ iã matura ad
usum melius eẽ ut scđm concessã legem
⁊ erubescatur in illa. Qui aũt statuit in
corde suo ñ habens necessitatẽ potestatem
habet de sua uoluntate & hoc decreuit in
corde suoseruare uirginẽ suã benefacit.
oc dicit ut qui uirginẽ habet cui animus
ad nuptias ñ ẽ seruet illam nec illi ingerat
fomitem nuptiaꝵ ꝗͣ uid et nubendi uolũp¬
tatẽ non habere. Beneficia enim si p̃standa
s̃ qͣntomag̃ minime auferenda : Itaq ⁊ qui

Expanded text:
suam, si sit ultra pubertatem, et sic osuam, si sit ultra pubertatem, et sic oam, reddita ratione, hortatus est; ut pene ad comparationem earum conjugia inutilia et abjicienda videantur: nunc ne nuptias negare putaretur, non peccare virginem, si nubat, ostendit; sed rem maximi laboris aggredi, et quae apud Deum praemium non habeat, sicut non habet poenam: christianos enim vult per omnia esse meliores. Si ergo aliqua in desiderio nuptiarum est, jam matura ad usum, melius esse, ut secundum concessam legem lud, et erubescatur in illa. Nam qui statuit in corde suo firmus, non habens necessitatem, potestatem autem habet de sua voluntate, et hoc decrevit in suo corde, servare virginem suam, bene facit. Hoc dicit, ut qui virginem habet, cui animus ad nuptias non est, servet illam: nec illi ingerat fomitem nuptiarum, quam videt nubendi voluntatem non habere. Beneficia si praestanda sunt, quanto magis minime auferenda? Ita et qui
Abbreviated transcription (Latin):
&e his matrimoniis erit merces apud dm.
mii mererentur. Illis aũt ñ solum ñ m¬
putabitur uirginitas. s & penȩ subicien¬
tur qui sub tegiine melioris spei uitã et
conuersationẽ suã mundial cura ⁊ sollici¬
tudine occupantes pigros se ad dĩ oꝑa agen¬
da fecerunt. Sicut dicit ieremias ꝓpha. Illa¬
ledictus qui oꝑa dĩ agit negligenter. hi
sunt de quib in alia epła dic̃. Habentes
quid speciem ueritatis uirtutẽ aũt eus
ab negantes. Apłs aũt his loquitur qui
mira deuotione obsequi desidant celesti¬
b preceptis ostendens & docens quo cõpen¬
dio cicius itur ad dm̃. Quia qͥ ꝓpt̃ dm̃ pro¬
merendum uirgo manere uult. sciens qͣle
p̃mium possit acciꝑe qui alicito temꝑat
ut melior fiat simul om̃ia impedim̃ta car-¬
nis sꝑuit non nescius hec eẽ que egressum
currentis uelut onerib compedũ detmnẽt.
Siquis aũt turpem se uid̾it suꝑ uirginẽ

Expanded text:
et his matrimoniis erit merces apud Deum; et his matrimoniis erit merces apud Deum; mii mererentur. Illis autem non solum non imputabitur virginitas, sed et poenae subjicientur, qui sub tegmine melioris spei vitam et conversationem suam mundiali cura et sollicitudine occupantes, pigros se ad Dei opera agenda fecerunt; sicut dicit Hieremias propheta: Maledictus qui opera Dei facit negligenter . Hi sunt, de quibus in alia epistola dicit: Habentes quidem speciem pietatis, virtutem autem ejus abnegantes . Apostolus autem his loquitur, qui mira devotione obsequi desiderant coelestibus praeceptis, ostendens et docens quo compendio citius itur ad Deum; quia qui propter Deum promerendum virgo manere vult, sciens quale praemium possit accipere, qui a licito temperat, 138 ut melior fiat; simul omnia impedimenta carnis spernit, non nescius haec esse, quae gressum currentis velut oneribus compedum detinent. Si quis autem turpem se viderit supra virginem
Abbreviated transcription (Latin):
pollutam. cum merito anime aut honorat᷑
corpus aut dampnat᷑. Nãꝙ̃ nupta ẽ cogi¬
tat quȩ s̃ huius mundi quomͦ placeat ui¬
ro. Lege enĩ maritali constrieta sollicita:
quomͦ impleat ius maritał officii subdita
mundanis necessitatib. Hoc aũt ad urãm
ipsoꝵ utilitatẽ dico. ñ ut laqueum uob̾
iniciam s ad id qd honestum ẽ. adhortans.
melius ẽ ꝓpt̃ consuetudinẽ tp̃ralis usus
ideo pꝰ rationẽ redditã hortatur affectuca¬
ritatis simplicit᷑ hoc utilius hoc honesti¬
us eẽ qd dicit. Honestum ẽ qr sc̃m̃ẽ et
mundum. Utile uͦ qr dignius ẽ apuddm̃
& leue in scło. Iuid gͦ dicimus si uirgines de
deocogitant & iuncte uiris de mundo q̃
spes relinquitur nubentib apud dm̃: Si
enim ita ẽ dubiũ ẽ. de salute eoꝵ. Nam ui¬
demus uirgines de scło cogitare. & matri¬
monio iunctas dñicis studere oꝑib. His
uirginib ñ imputabitur scĩmonium adõ

Expanded text:
pollutam; cum merito animae aut honoratur pollutam; cum merito animae aut honoratur corpus, aut damnatur: Quae vero nupta est, cogitat quae sunt hujus mundi, quomodo placeat viro. Lege enim maritali constricta, sollicita est quomodo impleat jus maritalis officii, subdita mundanis necessitatibus. Hoc autem ad vestram ipsorum utilitatem dico; non ut laqueum vobis injiciam: sed ad id quod honestum est. Quoniam melius est propter consuetudinem temporalis usus; ideo post rationem redditam, hortatur affectu charitatis simpliciter hoc utilius, hoc honestius esse quod dicit. Honestum est, quia sanctum et mundum: utile vero, quia dignius est apud Deum, et leve in saeculo. Quid ergo dicemus? Si virgines de Deo cogitant, et junctae viris de mundo, quae spes relinquitur nubentibus apud Deum? Si enim ita est, dubium est de salute eorum: nam videmus virgines de saeculo cogitare, et matrimonio junctas Dominicis studere operibus. His virginibus non imputabitur sanctimonium a Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
ura enĩ uxoris & filioꝵ cogitatio mundi est.
am int̾ cet̾a solent aliquando res puniendas
ad mittere ne illas offendant sic̃ refert roro¬
babel unus de trib cubiculariis artarxersis.¬
utiq natura s actii qr legimus in numeriᷤ
mulieres uirgines appellatas. Aliagͦ solli¬
citudo mulieris. alia uirginis ẽ. Tam̃ cũ dr̃
mulier. incertum ẽ quid significet nͥ signi¬
ficatio subsequat᷑. Cum aũt dicit uirgo. ma¬
posuit ut mulicrẽ ñ uirginẽ significaret.
hoc enim uoluit ostende iuirginẽ lib̾am
a tediis & laborib quos patitur mulier iur
copulata. Que aũt nonẽ nupta sollicitaẽ
id ẽ animo. Dum enim spe celestiũ marit
&e filioꝵ sollicitudinẽ ñ suscipit. de domi¬
nocogitat quomͦ ꝓpositũ deo deuotũ custo¬
diat. Si tam̃ in corprẽ mundo animꝰ trena
abiciens celestib studeat. Anmus ẽ enio
qui aut scĩficat aut polluit corpus. Qͥd
enĩ ꝓdest corpus mundũ hab̾e ⁊ animam

Expanded text:
ura enim uxoris et filiorum cogitatio mundi est: nam inter caetera solent aliquando res puniendas admittere; ne illas offendant, sicut refert Zorobabel unus de tribus cubiculariis Artaxerxisutique natura, sed actu; quia legimus in Numeris mulieres virgines appellatas . Alia ergo sollicitudo mulieris, alia virginis est; tamen cum dicitur mulier, incertum est quid significet, nisi significatio subsequatur: cum autem dicitur virgo, mat mulierem posuit, ut mulierem non virginem significaret: per hoc enim voluit ostendere virginem liberam a taediis et laboribus, quos patitur mulier viro copulata. Nam quae non est nupta, sollicita est id est, animo; dum enim spe coelestium, mariti et filiorum sollicitudinem non suscipit, de Domino cogitat, quomodo propositum Deo devotum custodiat, si tamen in corpore mundo animus terrena abjiciens, coelestibus studeat. Animus est enim, qui aut sanctificat, aut polluit corpus. Quid enim prodest corpus mundum habere, et animam
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ eẽ non debent. Serui aũt homi¬
num hi s̃ qui humanis se subieuĩt suꝑ¬
sticionib. Apłs tam̃ illud memorat qd̃
in capite epłe rep̃hendit eo qd̃ dicerent
ego sum pauli. alius autẽ ego apollo. Dedit
tamen articłm xp̃m fatendum dm̃ qñ ser¬
uos xp̃i ñ hominis seruos appellandos
ostendit. Unusquisq fr̃s in quo uocatus
est in eo maneat apud dm̃. Hoc ẽ qđ supͣ
dixit qd̃ ut plene cõmendet reiterat. De
uirginib aũt preceptum dm̃i ñ habeo:
negat accepisse qr ñ poterat auctor comu.¬
gii rem aduersam nuptiis imꝑare ne factũ
suum pristinum accusaret. Consiliũ aũt do.
ñ qd̵ displiceat neq qd̵ adulatione fucatum
sit. Quia ad hoc grãm consecutus ẽ ut ido¬
neus sit in dandis consiliis salutarib. Exi¬
stimo gͦ hoc bonum eẽ ꝓpt̃ presentẽ neces¬
sitatem qr obtimũ ẽ homini sic ẽẽ. Bonũ

Expanded text:
hominum esse non debent. Servi autem homihominum esse non debent. Servi autem hominum hi sunt, qui humanis se subjiciunt superstitionibus. Apostolus tamen illud memorat, quod in capite epistolae reprehendit, eo quod dicerent: Ego sum Pauli: alius autem: Ego Apollo . Dedit tamen articulum Christum fatendum Deum; quando servos Christi non hominis servos appellandos ostendit. Unusquisque frater, in quo vocatus est, in eo maneat apud Deum. Hoc est, quod supra dixit, quod ut plene commendet, reiterat. De virginibus autem praeceptum Domini non habeo. negat se accepisse; quia non poterat auctor conjugii rem adversam nuptiis imperare, ne factum suum pristinum accusaret. Consilium autem, ait, do: non quod displiceat, neque quod adulatione fucatum sit; quia ad hoc gratiam consecutus est, ut idoneus sit in dandis consiliis salutaribus. Existimo ergo hoc bonum esse propter praesentem necessitatem; quia optimum est homini sic esse. Bonu
Abbreviated transcription (Latin):
ti lib̾i seruient. Hic gͦ qui eredit acsiser.¬
uus sit ad tempꝰ quia rem fac̃ prudentẽ
ut credat in xp̃m libertus fit dñi. Si gͦ
peccata seruos faciunt ficut cham filius
noe peccati & imprudentiȩ causa factus
ẽ seruus cum accipit remissionẽ peccatoꝵ
libertus efficitur. Similit qui lib uocat᷑
ẽ seruus ẽ xp̃i. ꝓ fectus ẽ ex libo seruũ fi¬
eri xp̃i. Lib̾ enim erat a deo qđ maximũ
crim̃ ẽ. Ideo amissa amara & contraria
lib̾tate conditionẽ sortitus ẽ quȩ ꝓdesset
sic̃ dic̃ dñs. Tollite iugũ meũ suꝑ uos qr
abscidit ⁊ unitatẽ fec̃ ut neq seruus pu¬
dore conditionis despectũ se putet neq
lib̾elatione m̃tis inflatus seruo se suꝑpo¬
nat. Precio empti estis nolite fieri serui
hominũ. Uerum ẽ qr tam caro empti sumꝰ
ut a nullo redimi potuissemꝰ nͥ a xp̃o qui
emptori. Adõ gͦ empti idẽ a xp̃o. serui

Expanded text:
ti liberi servient . Hic ergo qui credit, etsi servti liberi servient . Hic ergo qui credit, etsi servus sit ad tempus; quia rem facit prudentem, ut credat in Christum, libertus fit Domini. Si ergo peccata servos faciunt, sicut Cham filius Noe peccati et imprudentiae causa factus est servus; cum quis accipit remissionem peccatorum, libertus efficitur. Similiter qui liber vocatus est, servus est Christi. Profectus est ex libero servum fieri Christi: liber enim erat a Deo, quod maximum crimen est: et ideo amissa amara et contraria libertate, conditionem sortitus est, quae prodesset, sicut dicit Dominus: Tollite jugum meum super vos, quia abscidit, et unitatem fecit; ut neque servus pudore conditionis despectum se putet, neque liber elatione mentis inflatus, servo se superponat. Pretio empti estis, nolite fieri servi hominum. Verum est, quia tam caro empti sumus, ut a nullo redimi potuissemus, nisi a Chrisemptori. A Deo ergo empti, id est a Christo, servi
Abbreviated transcription (Latin):
S obseruatio mandatoꝵ dĩ. Id: fides ꝓpiciũ
facit dm̃ si bonis oꝑib approbet᷑. Unꝰquisq
in ea uocatione in qͣuocatus ẽ. in eaꝑma¬
neat. Hoc firmat qd̾ supͣdixit. Seruus uo.¬
catus es ñ sit tͥ cure. s et si potes lib̾ fieri
magis utere. Hortatur ut bene seruiẽs
de dĩ timore carnali dño dignũse faciat
lib̾tate ne audiens forte seruus uocatus es
ñ sit tibi curȩ. negligentior eẽt circa bonos
actus carnał dñi ⁊ doctrina xp̃i blasphe¬
maret᷑. & nec ille dm̃ ꝓmereretux qui inhis
terrenis beneseruiens meritũ sͥcollocat
apud dm̃. qr dixit dñs qͥ in minimo fideł
ẽ & in magno. Iui enim in dño uocatus
ẽ seruus lib̾tus ẽ dm̃i. E reptus enĩ apecea¬
tis quȩ uere seruos ꝓbant lib̃tus fit. Hic
enim om̃ino seruus ẽ qͥ imprudent̃ agit.
Sic̃ ce ueterib placuit qui om̃s sapientes
liberos appellarunt inprudentes aũt õs
seruos. Unde salomon. Seruoinqͥt sapien¬

Expanded text:
fides propitium facit Deum, si bonis operibus approbetur. Unusquisque in ea vocatione, in qua vocatus est, in ipsa permaneat. Hoc firmat, quod supra dixit. Servus vocatus es? Non sit tibi curae: sed et si potes liber fieri, magis utere. Hortatur ut bene serviens de Dei timore carnali domino, dignum se faciat libertate, ne audiens forte: Servus vocatus es? Non tibi sit curae; negligentior esset circa bonos actus carnalis Domini, et doctrina Christi blasphemaretur, et nec ille Deum promereretur, qui in his terrenis bene serviens, meritum sibi collocat apud Deum: quia dixit Dominus: Qui in minimo fidelis est, et in magno . Qui enim in Domino vocatus est servus, libertus est Domini. Ereptus enim a peccatis, quae vere servos probant, libertus fit; hic enim omnino servus est, qui imprudenter agit, sicut et veteribus placuit, qui omnes sapientes liberos appellarunt, imprudentes autem omnes servos. Unde et Salomon: Servo, inquit sapien
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sub̃am eiꝰ p̃t̾ire s formã. Itaq si forma mundi
ꝑibit: dubium utiq non est omĩa q̃ in mundos
interire: Ideo precerit qr cotidie se nescit
mundꝰ. Uolo uos sine sollicitudine ẽẽ. duni¬
nuta enim sollicitudine scħ in dĩ reb ꝓpensiꝰ
aĩmꝰ erudit᷑. Si tñ hac spe aĩmꝰ hiᷤ molestuᷤ se exuait

Expanded text:
ntiam ejus praeterire, sed formam. Itaque si forma mundi ntiam ejus praeterire, sed formam. Itaque si forma mundi peribit, dubium utique non est omnia, quae in mundo sunt, interire. Ideo praeterit, quia quotidie senescit mundus. Volo vos sine sollicitudine esse. Diminuta enim sollicitudine saeculi, in Dei rebus propensius animus eruditur: si tamen hac spe animus his mo
Abbreviated transcription (Latin):
deant᷑. Concessa enim p̃terire uirtutis ẽ
maxime & ꝓhibita ñ desid̾are ñ longe ẽ.¬
a u̾tute. Iqͥ flent tanqm ñ flentes. Scientes
enim ĩꝓximo fine mundi mox c̃solationẽ
eoꝵ futuram qͥ ꝓ dĩ iusticia forte p̃munturr
hac spe int̃ eos consolantur se. & qui gaudẽt
tanquã ñ gaudentes. In p̃senti enim qͥ gau¬
dent sciant mox luctum uenturũ. eis uideł
qui mundo gaudent ambigentes de dĩ u-¬
Idicio. Et qui emunt tanꝗͣ ñ possidentes.
Credentes enĩ qui emunt paruũ tempꝰ suꝑẽe
mundo sicagant ut ñ omnẽ curã in rem
eito ꝑiturã impendãt. Magis aut̃ curam
animȩ suȩ gerant ꝗͣ sciunt et̾nã. & qui
utunt᷑ hoc scło tanquã ñ utant᷑. Id⁊ ut ñ
p̃sumant de usu hoc. qr cito ꝑibit corruente
mundo Et̃it enĩ figͣa huiꝰ muncd. Qa finiri mun¬
dumdix̃. ostendit figam eiꝰ p̃t̃ire ⁊ hc̃ ẽẽ finẽ idẽ¬

Expanded text:
videantur: concessa enim praeterire virtutis est videantur: concessa enim praeterire virtutis est maximae; et prohibita non desiderare non longe est. Et qui flent, tamquam non flentes; scientes enim in proximo finem mundi mox consolationem eorum futuram, qui pro Dei justitia forte premuntur, hac spe inter eos consolentur se. Et qui gaudent, tamquam non gaudentes; in praesenti enim qui gaudent sciant mox luctum venturum, eis videlicet qui mundo gaudent, ambigentes de Dei judicio. Et qui emunt, tamquam non possidentes; credentes enim, qui emunt, parvum tempus superesse mundo, sic agant, ut non omnem curam in rem cito perituram impendant: magis autem curam animae suae gerant, quam sciunt aeternam. 137 Et qui utuntur hoc saeculo, tamquam non utantur: id est, ut non praesumant de usu hoc; quia cito peribit, corruente mundo. Praeterit enim figura hujus mundi. Quia finiri mundum dixit, ostendit figuram ejus praeterire; et hunc esse finem, id
Abbreviated transcription (Latin):
inp̃senti ꝗͣ solliciti s̃ hi qui apud iudices
habent quȩ agant cum actoꝵ dies dr̃ ĩ
minere: Hoc sonat hic qd̃ alio in loco diẽ.¬
ut seductores s ueraces. Ut & qui habent
uxores ia sint ac si ñ habentes. Quia enĩ
mundi finis in ꝓximo ẽ ñ debere ad gene¬
randum ẽẽ sollicitos neq ad usum ipsum
deditos ut ꝓpensiores ⁊uigilantes in
diuinis oꝑib exercitati circa curam legis
ĩminenti p̃lio repugnent. Pressurȩ enim
erunt quales numꝗͣ fuerunt & multi casuri
s̃ in laqueum diabłi. Deniq nullus nr̃m uult
tp̃re suo hec ꝓuenire timens p̃dicatas a sal¬
uatore pressuras. Idõ sic̃ nob obtamꝰ. consu¬
lamus ce aliis. Lit ageneratione nos filioꝵ
multoꝵ abstineamꝰ plus orationi &e dĩ ser¬
iuituti subiecti ꝓuidentes diem iudicii ne
& nos simus impatati ꝑ impedimenta ne¬
cessitatis p̃sentis. & illi incurrant qđ nos
deles ut ñ solum innocentes s &e głosi in

Expanded text:
in praesenti quam solliciti sunt ii, qui apud judices in praesenti quam solliciti sunt ii, qui apud judices habent quae agant, cum actorum dies dicitur imminere? Hoc sonat hic, quod alio in loco dicit, seductores, sed veraces . Ut et qui habent uxores, ita sint, ac si non habentes. Quia enim mundi finis in proximo est, non debere ad generandum esse sollicitos, neque ad usum ipsum deditos: ut propensiores et vigilantes in divinis operibus, exercitati circa curam Legis, imminente praelio repugnent. Pressurae enim erunt, quales numquam fuerunt, et multi casuri sunt in laqueum diaboli: denique nullus nostrum vult tempore suo haec provenire, timens praedictas a Salvatore pressuras. . Ideo sicut nobis optamus, consulamus et aliis; ut a generatione nos filiorum multorum abstineamus, plus orationi et Dei servituti subjecti, praevidentes diem judicii; ne et nos simus imparati per impedimenta necessitatis praesentis, et illi incurrant, quod ndeles; ut non solum innocentes, sed et gloriosi
Abbreviated transcription (Latin):
habebunt huiusmodi. Hoc ẽ ac si a peccato
lib̾i s̃ in hac tam̃ uita tribulationes habebt̃
gemitus uentris. nutrim̃ta filioꝵ. uictus. te¬
gum̃ta. dotes agritudo apparatus domus.
uxoris necessitas. mariti dñatio. Ego autẽ
uob̾ parco. Parcit qñ ad hec magis ꝓuocat
que tribulationes carnis ⁊ sollicitudines
memoratas excludant. Pot̃ sic uidi parcere
cum ꝑmittit & ñ contradic̃ uolentib qđ one¬
rosum ostendit. Hocitaq dico fr̃s tempus
breuiatum ẽ reliquũ ẽ. Breuiatũ tempus
& reliquũ dicens. finẽ mundo ĩminere sig¬
nificauit. ꝗͣuis scir& adhuc tpra suꝑesse.
S alit̾ scribere ñ debuit ꝓpt̾ hos qui lecturi
hȩc tunc s̃ cũ ꝑ breue suꝑerit tp̃s ne semper
dum longe ẽẽ putaret᷑ dies uidicii aut nõ
timeretur aut falsũ eẽ estimaretur. Illud
aũt qđ dr̃ cum adhuc longe sit ĩminere:
multũ ꝓficit. Terrorẽ enrm incutit ad me¬
liorẽ uitã agendã hominib. Deniq hic

Expanded text:
habebunt hujusmodi. Hoc est, etsi a peccato liberi sint; in hac tamen vita tribulationes habebunt, gemitus ventris, nutrimenta filiorum, victus, tegumenta, dotes, aegritudo, apparatus domus, uxoris necessitas, mariti dominatio. Ego autem vobis parco. Parcit quando ad haec magis provocat, quae tribulationes carnis, et sollicitudines memoratas excludunt. Potest sic videri parcere, cum permittit, et non contradicit volentibus, quod onerosum ostendit. Hoc itaque dico, fratres, tempus breviatum est, et reliquum est. Breviatum tempus et reliquum dicens, finem mundo imminere significavit: quamvis sciret adhuc tempora superesse. Sed aliter scribere non debuit propter hos, qui lecturi haec tunc sunt, cum perbreve supererit tempus; ne semper dum longe esse putaretur dies judicii, aut non timeretur, aut falsum esse aestimaretur. Illud autem quod dicitur, cum adhuc longe sit, imminere multum proficit; terrorem enim incutit ad meliorem vitam agendam hominibus. Denique hic