comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
isti duo fr̃s. Porro.uii. magi cũ t̾ctarent int̾
se quis eoꝵ duceret filiã regis ⁊ regnaret ꝓ
coi complacuit eis ut tali uaticinio unꝰ exhi
eligeretur. diluculo uenirent suꝑequos soli
inatͥo palacii añ fores templi. ⁊ quꝰ equus pͥor
hinitum daret: sed̾ or aculũ deoꝵ rex ꝯstitue¬
retur. Erat unꝰ coꝵ darius filius ythaspis. qͥ
secretiꝰ loquens cũ custode qquoꝵ suoꝵ man¬
dauit er. ut in loco ad quẽ in crastino ꝯueni¬
re debebant. equo suo de nocte supponeret e¬
quã. quo fc̃o: cũ in crastinũ .uii. magi ad cũ¬
dem loc̃ deuenissent: statim ad eque memo¬
riam equus darii hinitum dedit. ⁊ sine ꝯta¬
ctione in regem sublimatus ẽ. Et regnauit
aeil erat torobabeł.Lum m intro dirxili cabi¬
ses recdificationem templi. ascendit ad eũ do¬
robabel.⁊ ꝑ huiꝰ darii int̾uentũ. temptauit
aĩum regis mutare.s ñ potuit. ⁊ tẽ ꝑsuasit
Uario secretiꝰ ut uou̾et uotũ deo isrł. quod

Expanded text:
duo fratres. Porro septem magi cum tractarent inter se quis eorum duceret filiam regis, et regnaret pro eo, complacuit eis ut tali vaticinio unus ex eis eligeretur: diluculo venirent super equos soli in atrio palatii ante fores templi, et cujus equus prior hinnitum daret, secundum oraculum deorum rex constitueretur. Erat unus eorum Darius filius Hystaspis, qui secretius loquens cum custode equorum suorum, mandavit ei, ut in loco ad quem in crastino convenire debebant, equo suo de nocte supponeret equam. Quo facto, cum in crastino septem magi ad eumdem locum devenissent, statim ad equae memoriam, equus Darii hinnitum dedit, et sine cunctatione in regem sublimatus est, et regnavitaris erat Zorobabel. Cum enim interdixisset Cambyses reaedificationem templi, ascendit ad eum Zorobabel, et per hujus Darii interventum tentavit animum regis mutare, sed non potuit, et tunc persuasit Dario secretius, ut voveret votum Deo Israel; quod
Abbreviated transcription (Latin):
sempit̾nas. Ex hac aũ auctoritate fabulantur
uider: ut sũpra diximꝰ. exultasse balthassar.
quo cepit oppͥmere funitimas wrationes. huic
oppinioni attestat᷑ affricamis agens de nee
mia.⁊ .xx. anno regis artaxersis. dicens. Eo
bro cronicoꝵ uidr obliqui p̃dictis sod̾ annum
darii filii ythaspis. dicens fuisse.lxxͫ. sed̃ aucto
audiuit uirũ stantẽ int̾ myrceta dicentem.
dñe ex̾cituum usq quo ñ misereb̾is tu ierłm.¬

Expanded text:
sempiternas . » Et hac autem auctoritate fabulantur Judaei, ut supra diximus, exsultasse Baltassar, quo coepit opprimere finitimas nationes. Huic opinioni attestatur Africanus agens de Nehemia, et vicesimo anno regis Artaxerxis dicens: Eo bro Chronicorum, videtur obloqui praedictis, secundum annum Darii filii Hystaspis dicens fuisse septuaginta, secuaudivit virum, stantem inter myrteta, dicentem: « Domine exercituum, usquequo non misereberis Jer
Abbreviated transcription (Latin):
na in montib suꝑ babiloniã. dicens. Qn par
montiũ aborea fumigabit: ueniet finis ba¬
bilonie. Qñ ũo uelud ignis ardebit. finis ⁊¬
rit uniu̾se t̾re. qñ ad partẽ nothi aque docir¬
rerint: reu̾tetur ppłs ad t̾ram suã. Qd sisã¬
am tenuit orientis. suiꝰ sedem posuit a¬
pud ꝑsas. licet regnũ medoꝵ maiꝰ ẽet. ⁊ honc¬
rabilius eo: ꝙ ꝑse eñ sublimauerant in re¬
gem. Iste fuit nepos daris ex sorore. nepos uͦ
astiagis. ex filia. porro: astiages unicam ha¬
buit filiam. ⁊ uidit sompniũ. quod de geni¬
talib filie oriebat᷑ uitis: que totã occupa¬
bat asiã. ⁊ accepit a ꝯiectorib: se habentu¬
rum nepotẽ ex filia: qui dñs ẽẽt asie. ⁊ i¬
psum deiceret᷑ a regno. Quod timens. de¬
dit filiã suã uxorẽ militi plebeio. ne filius
ex ea nasceretur nobił. ⁊ potens. p̃t̾ea fili¬
am p̃gnantẽ asciuit. ⁊ natũ ex ea filiũ. cui¬

Expanded text:
num in montibus super Babyloniam dicens: Quando pars num in montibus super Babyloniam dicens: Quando pars montium arborea fumigabit, veniet finis Babyloniae; quando vero velut ignis ardebit, finis erit universae terrae; quando ad partem noti aquae decurrerint, revertetur populus ad terram suam. Quod siam tenuit Orientis, cujus sedem posuit apud Persas; licet regnum Medorum majus esset et honorabilius, eo quod Persae eum sublimaverant in regem. Iste fuit nepos Darii ex sorore, nepos vero Astyagis ex filia. Porro Astyages unicam habuit filiam, et vidit somnium, quod de genitalibus filiae oriebatur vitis, quae totam occupabat Asiam, et accepit a conjectoribus se habiturum nepotem ex filia, qui dominus esset Asiae, et ipsum dejiceret a regno. Quod timens dedit filiam suam uxorem militi plebeio, ne filius ex ea nasceretur nobilis et potens. Praeterea filiam praegnantem ascivit, et natum ex ea filium, cui
Abbreviated transcription (Latin):
fec̃ nabucħ sed echie. Ultimo scͥpsit canticũ. dñe
domesticis suis. Ibo ad t̾ram longinquã. cito re¬
dibo. Si tardatiero ꝑ dies ferte cibũ messori¬
b. Et cũ fuisset in babilonẽ: subito suꝑuenit
messorib. Intellexit aũ. ꝙ celerit eẽt ppłs aba¬
biloniis reu̾surui. Uñ patet. longe pꝰliberatã
susannã ħ ẽẽ fẽm. Signũ an reditus dedit his
in runis templi. ultimamq templi desolati¬
onemi p̃dixit. quod gens occidentalis hanc ẽet
actura. Tunc inquit. Uelamen sẽi sc̃oꝵ einde¬
tur.⁊ duarum columpnarum epistilia. aufe¬
rentur.⁊ quod sint millus agnoscet. Ip̃a u̾om
hȩremo acougentur.Et es inultimo qu
ꝑsecutionẽ sustinent a serpente. illumina¬
bit ds̃ sicut apͥncipio.⁊ mortuus ẽ abacuc. ⁊
sepultus in agro pͥo solus. Porro⁊ de damele
quantũ suꝑ uixerit. reditũ ppłi in uidcã nes¬
cimꝰ. defunctus a̾ sepultus ẽ in spelunca du¬
gali solus cũ gła. hic ẽ daniel. qui dedit sig¬

Expanded text:
nosor Sedeciae. Ultimo scripsit canticum: « Domdomesticis suis: Ibo ad terram longinquam, cito redibo. Si tardavero per dies, ferte cibum messoribus. Et cum fuisset in Babylone subito supervenit messoribus. Intellexit autem, quod celeriter esset populus a Babylone reversurus. Unde patet longe post liberatam Susannam esse factum. Signum autem reditus dedit his in ruinis templi, ultimamque templi desolationem praedixit, quod gens occidentalis hanc esset actura. Tunc inquit: « Velamen Sancti sanctorum scindetur, et duarum columnarum epistylia auferentur, et quo sint nullus agnoscet. Ipsa vero in eremo adducentur, et eos in ultimo, qui persecutionem sustinent a serpente, illuminabit Dominus sicut a principio. Et mortuus est Habacuc, et sepultus in agro proprio solus. » Porro de Daniele quantum supervixerit post reditum populi in Judaeam nescimus. « Defunctus autem, et sepultus est in spelunca regali solus cum gloria. Hic est Daniel, qui dedit sig
Abbreviated transcription (Latin):
Qui misert eũ in lacũ leonũ. ⁊ erat ibi .uni. diebꝰ.
In lacuerant leont̃s.uii.⁊̃dabantur eis cotidie
duo corꝑa dampnatoꝵ ⁊ due oues. ⁊ tẽ ñ st̃ da¬
ta eis. ut deuorarent damelẽ. Erat ãn abacuc
ppha inuidea. qui ferebat pulm̃tum messori¬
b. Et ait angłs ad eñ. fer prandiũ in babilonẽ
dameli: qui ẽ in lacu leonũ. qui .ix. Babilonẽ ñ

Expanded text:
 diebus. In lacu erant leones septem, et dabantur eis quotidie duo corpora damnatorum, et duae oves, et tunc non sunt data eis, ut devorarent Danielem. Erat autem Habacuc propheta in Judaea, qui ferebat pulmentum messoribus. Et ait angelus ad eum: Fer prandium in Babylonem Danieli, qui est in lacu leonum. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
dendũ eã. ⁊ bñdixerunt ei. ł ẽ cantauit iudi¬
th canticum dño. dicens. Incipite dño in tym¬
legitur. nom̃ dñi geminatum. sicut hic. ado¬
u̾oi nomen dñi cõe. In fine cantici ꝓpħauit
⁊be die uidicis dicens. dñs omnipotens in die
indiciuisitabit uol⁊ uiñdisabit impiel
ut urantur insempit̾num p hec: ascendit
iudith in ierłm cum ppło. ⁊ obtulerunt dño
uota ⁊ repmissiones suas. porro: iudith unni¬

Expanded text:
dendum eam, et benedixerunt ei Tunc cantavit Judidendum eam, et benedixerunt ei Tunc cantavit Judith canticum Domino, dicens: « Incipite Domino in tymlegitur nomen Domine geminatum, sicut hic Adovero nomen Domini commune. In fine cantici prophetavit de die judicii, dicens: « Dominus omnipotens in die icii visitabit suos, et vindicabit impios, ut urantur in sempiternis. » Post haec ascendit Judith in Jerusalem cum populo, et obtulerunt Domino vota et repromissiones suas. « Porr
Abbreviated transcription (Latin):
sonfitemini dño qui dedit uob̾uictoriã ĩma¬
nu mea.⁊ reduxit me ĩmaculatã. ⁊ uocatusẽ
dixit ad ppłm. Suspendite cap̃ħ suꝑ murum.
⁊ diluculo facite impetũ in hostes. qui turba¬
ti ꝓ noce dñi sui u̾tentur in fugã. ł ẽ achiorẽ¬
eumeidit carnẽ p̃pucii sui. ⁊ appositus ẽ ad ppło
isrł. Misitq orias nuntios ꝑ eiuitates uide. u̾
eg̾derent᷑ pꝰ eos. Porro: eg̾ssist̃ heb̾i mane:⁊
dixert̃ assyrii. eg̃ssi sunt mures de cau̾nissu¬
is. Cũq intrass uagio ut excitaret holo: uid̃
cadauer sũ capite. Et ing̾ssus tab̾nacłm undi¬
thi ñ inuenit eã. ⁊ exelamauit ad ppłm.dna
mulier heb̾a fec̃ ꝯfusionẽ in domo nabuch. se
ce cap̃ holo: ñ ẽ cũ eo. ⁊ turbati sunt ualde. fucte
p̃sidiũ querentes ⁊ insecuti sunt eos. filii iłrl.
⁊ ꝑcusserunt eos. usq ad ext̾remitates fintũ
berunt iudith. Ioachim aũ summꝰ pontifex
uenit de ierłm cũ uniuersis p̾sbiteris ad in¬

Expanded text:
Confitemini Domino, qui dedit nobis victoriam in manu mea, et reduxit me immaculatam. » Et vocatus est dixit ad populum: « Suspendite hoc caput super muros, et diluculo facite impetum in hostes, qui turbati pro nece domini sui, vertentur in fugam . » Tunc Achior circumcidit carnem praeputii sui, et appositus est ad populum Israel. Misitque Ozias nuntios per civitates Judae, ut egrederentur post eos. Porro egressi sunt Hebraei mane, et dixerunt Assyrii: « Egressi sunt mures de cavernis suis. » Cumque intrasset Vagao, ut excitaret Holofernem, vidit cadaver sine capite. Et ingressus tabernaculum Judith, non invenit eam. Et exclamavit ad populum: « Una mulier Hebraea fecit confusionem in ernis non est cum eo. » Et turbati sunt valde fugae praesidium quaerentes . Et insecuti sunt eos filii Israel, et percusserunt eos, usque ad extremitates finium derunt Judith. Joachim autam summus pontifex venit de Jerusalem cum universis presbyteris ad vi
Abbreviated transcription (Latin):
adorabat illud: ꝑ singłos dies. ⁊ Dicebat dame¬
li.Quare ñ adoras bel: qui re sion colo facturã.
s creatorem õĩum. dĩn uiuentẽ. ⁊ ait rex. slon¬
ne uidr tͥ bel deus iuuens qui tanta cotidie co¬
medit ⁊ bibit: qui R. Intus lureus ẽ ⁊ foris ene¬
us. ⁊ ñquã comedit. Et uocauit rex sac̃dotes. ⁊
ait. sisi dixeritis mͥ qui comedit impensas hac

Expanded text:
adorabat illud per singulos dies, et dicebat Danieli: Quare non adoras Bel? Qui respondit: Non colo facturam, sed creatorem omnium Deum viventem. Et ait rex: Nonne videtur tibi Bel Deus vivens, qui tanta quotidie comedit et bibit? Qui respondit: Intus luteus est, et foris aeneus, nunquam comedit. » Et vocavit rex sacerdotes, et ait: « Nisi dixe
Abbreviated transcription (Latin):
ceri. ⁊ ꝯdẽpnauer̃t eã ad mortẽ. Et clamauit su¬
sanna uoce magna ad dm̃. dñe tu scis. q in no¬
cens morior. Cũq traheretur: suscitauit ds̃ sp̃os
pueri. cui nom̃ damel.sion ẽ credend̾ his quidi¬
cunt: danielem mortuũ fuisse ⁊ tẽ: suscitatũ.
cebat. ⁊ ait daniel ad ppłm. Reũtimini ad ui¬
ditium. qi falsũ locuti sunt adu̾sus eam. Cũq
reu̾si eẽnt: seꝑauit damel senes abinuicem. ⁊
aduocans unũ: dixit. Sub qua arbore indisti
cos loquentese qui ait. Sub eyno. quã latinidi¬
cunt ylicẽ. ł lentiscum. Et ad uocatus alt̃. dix̃
Sub p̾no. ⁊ acclamauit ppłs in eos. ꝑꝑ uissonã¬
tiam.⁊ int̾fecerunt cosa. regi tradiderum̃ int̾¬
ficiendos. ⁊ fẽs ẽ daniel magnꝰ in ppło. a die illa
⁊ Deinceps. ⁊ rex astiages appositus ẽ ad pr̃es su¬
os. ⁊ suscepit ẏrus regnum eius .i. reginum eiꝰ¬
.ur. forte: hic det̾minat᷑ tempꝰ quo lib̾ata ẽ

Expanded text:
ceri, et condemnaverunt eam ad mortem. « Et clamavit Susanna voce magna ad Deum: Domine, tu scis, quia ignorans morior. Cumque traheretur suscitavit Deus spiritum pueri, cui nomen Daniel. » Non est credendum his qui dicunt Danielem mortuum fuisse, et suscitatum tunc, cebat. Et ait Daniel ad populum: « Revertimini ad judicium, quia falsum locuti sunt adversus eam. » Cumque revertissent, separavit Daniel senes ab invicem, et advocans unum dixit: « Sub qua arbore vidisti eos colloquentes, qui ait: Sub schino, » quam Latini dicunt ilicem, vel lentiscum. Et advocatus alter dixit: « Sub prino. » Et acclamavit populus in eos propter dissonantiam, et interfecerunt eos, id est regi tradiderunt interficiendos. « Et factus est Daniel magnus in populo in die illa, et deinceps. Et rex Astyages appositus est ad patres suos, et suscepit Cyrus regnum ejus, » id est regnum Persarum. Forte hic determinatur tempus, quo liberata est
Abbreviated transcription (Latin):
ceret᷑. ab his nationibꝰ que potuissent holoferniᷤᷤ
potentia subingari. Et audientes filii isrł. timy¬
cr̃t ualde. ne similia faceret in icrłm.⁊ in sc̃uari¬
in ierłm. Et muniert angustia uiaꝵ. ⁊ humili¬
auer̃t se coram dño:. ad exhortationẽ helyachĩ
sac̾dotis. filii iħi: filii iosedech. uł forte alt̾us. q̃
ip̃e iħc circũmitcebat ad exhortationẽ filioꝵ
isrł.in montib. ⁊ oꝑuer̃t sacerdotes altare dñi
cilicio. ⁊ ip̃i incinere ⁊ cilitio offerebant holoca¬
usta.⁊ clamabant ad dñm. Nuntiatũq ẽ holo¬
ferm: ꝙ filii isrł parassent se ad resiftend̾.⁊ mõ¬
tium itincra ꝯclusissent. ⁊ uocauit duces amon.
⁊ moab dicens. quis ẽ ppłs iste qui montana ob¬
sideti aut que ẽ uirtus eoꝵe łunc achior dux fi

Expanded text:
ceretur ab his nationibus, quae potuissent Holofernis potentia subjugari. Et audientes filii Israel, timuerunt valde, ne similia faceret in Jerusain termxhortationem Eliachim sacerdotis, filii Jesu, filii Josedech, vel forte alterius, quem ipse Jesus circummittebat ad exhortationem filiorum Israel in montibus . Et operuerunt sacerdotes altare Domini cilicio, et ipsi in cinere, et cilicio offerebant holocausta, et clamabant ad Dominum. « Nuntiatumque est Holoferni quod filii Israel parassent se ad resistendum, et montium itinera conclusissent , » et vocavit duces Ammon et Moab dicens: « Quis est populus iste, qui montana obsidet, aut quae est virtus eorum? » Tunc Achior dux fi
Abbreviated transcription (Latin):
siti sunt regnis illis ad exereitũ. laborabat ita¬
q angłs ꝑsarum: ne heb̾i lib̾arent᷑. a dñio ꝑsa¬
rum.Tũ q delectabat᷑ afflictionib eoꝵ. Tñ. ut
dutiꝰ ꝑse affligentes eos: grauiꝰ peccarent. labo
isse eos angłoᷤ bonos. qui sathagebant: ne tã cito
lib̾arentur heb̾i. ut si quid in eis adhuc erat pur¬
p̾t̾ea: addidit uir ille. minc reu̾tatur: ut p̾li¬
ar aduersus pͥ ncipem ꝑsarum. Uerurtrr ꝓͥ¬
us annuntiab o tibi: quod expressum ẽ in
leriptura u̾itatis. de quibdar aluis quoꝵ ge¬
ris sollicitudinẽ porro: a pͥmo anno darii ora¬
bat damel. ꝓ eo. ut staret.⁊ roboraret᷑ regnũ
eiꝰ. ⁊ sollicitus erat de successorib regni ꝑsarũ.
uolens: cos scire de quoꝵ manifestatione. sc¬
quitur.x. nisio. In qua pͥmũ inducit᷑ daniel lo

Expanded text:
siti sunt regnis illis ad exercitium. Laborabat itasiti sunt regnis illis ad exercitium. Laborabat itaque angelus Persarum, ne Hebraei liberarentur a dominio Persarum, tum quia delectabatur afflictionibus eorum, tum ututius affligentes eos, gravius peccarent. Laborfuisse angelos bonos, qui satagebant ne tam cito liberarentur Judaei, ut, si quid adhuc erat purddidit vir ille: « Nunc revertar, ut praelier adversus principem Persarum; verumtamen prius annuntiabo tibi, quod expressum est in Scriptura veritatis, » de quibusdam aliis, quorum geris sollicitudinem. Porro a primo anno Darii, orabat Daniel pro eo, ut staret et roboraretur regnum ejus, et sollicitus erat de successoribus regni Persarum, volens eos scire. De quorum manifestatione sequitur decima visio, in qua primum inducitur Daniel lo
Abbreviated transcription (Latin):
ã.xͣx.iiiͦi. dũ eẽtiuxta flumũ qui ẽ tygris. uidit
÷ ecce: uir uestitus lineis. accinctus tona aurea.
suiꝰ facies. qͣi fulgur. ocłr. ut lampades. torax cor¬
poris. qͣi cͥsolitus. que deorsũ erant. brachia. scł. fe
mora. tybie.⁊ pedes. qiͣ es candens. ⁊ sermo enꝰ qͣi
uox multitudins loq̃ntis. porro. iuiri qui erãt
cũ eotrͣiti fuger̃t. ⁊ solus uidit uisionẽ ⁊ corruit
in faciẽ suã. S uir ille accessit. ⁊ erigens eñ ⁊ con¬
fortans. aitesioli metuere danel. qr ex die pri¬
mo m̃sis. quo posuisti cor tuũ ut te affliges co¬
deo. de reditu pͥp ⁊ ead dic uoluit uenire ad ter irt
xx. dieb ⁊ uno. Cũq tẽ egͥderer. apparuit pͥncepꝰ
aliquantulum feci moram. s nẽ uenio: ut rex¬
cͥa difi. cẽ te. de reditu ppłr. ⁊ in his: nemo ẽ mͥ adiu¬
tor. nͥ michael pͥnceps ur̃. hos duos pͥncipes g̾co¬

Expanded text:
a, dum esset juxta fluvium qui est Tigris, vidit. a, dum esset juxta fluvium qui est Tigris, vidit. Et ecce vir vestitus lineis, accinctus zona aurea, cujus facies quasi fulgor, oculi ut lampades, torax corporis quasi chrysolithus, quae deorsum erant brachia, scilicet, femora, tibiae, et pedes quasi aes candens, et sermo ejus quasi vox multitudinis loquentis. Porro viri, qui erant cum eo territi fugerunt, et solus vidit visionem, et corruit in faciem suam. Sed vir ille accessit, et erigens eum, et confortans ait: « Noli metuere, Daniel, quia ex die primo mensis, quo posuisti cor tuum, ut te affligeres coDeo de reditu populi, et eadem die volui ad te venire, ut  diebus, et uno. Cumque tunc egrederer, apparuit princeps et aliquantulam feci moram. Sed nunc venio, ut certificem te de reditu populi, et in his nemo est mihi adjutor, nisi Michael princeps vester. » Hos duos principes Graeco
Abbreviated transcription (Latin):
a d̃o. delicentia redeundi danda. ⁊ hanc egͥssã
a dño. supra mintiauit gabriel danieli. ⁊ extẽ:
dariꝰ disposuit de lib̾tate. ⁊ licentia danda heb̾is.
S p̾uentus morte: ñ impleuit. Cyrus ã: pͥmo ã¬
no regni sin. dedit eis eand̾ lib̾tatẽ quã habebãt
indigene. ⁊ licentiã redcundi. Ip̃i u̾o: qr om̃s fere
nati erant in chaldea. ÷ possessiones ibi habebãt.
eligebant reman̾e in t̾ram natiurtatis sue. pan¬
ci u̾o: qui ascend̃e disponebant in indẽa. pigri
erant.⁊ morosi.⁊̃ usq ad t̾ciũ annũ eyri. sx at¬
tendens danel. uehem̃tiꝰ affigebat᷑ dolore:. quã
priꝰ. ⁊ orabat dñm ut qui pͥꝰ ded̾at regib amunx̃
lib̾andi.daret ⁊ ppło. animũ redeundi. fẽm ẽ g̃
t̾cio anno regni eyrr. pͥmo m̃se: pͥma die m̃sis.
lugebat daniel tͥum ebdomadarũ dieb. panẽ
desid̾abilẽ ñ comediti carnes ⁊ uinũ ñ gͦtauit.
nec usus ẽ unguento ꝓ balneis: more ꝑsarũ. die

Expanded text:
 hanc egressam a Domino, supra nuntiavit Danieli Gabriel. Et ex tunc Darius disponebat de libertate et licentia danda Hebraeis, sed praeventus morte non implevit. Cyrus autem primo anno regni sui dedit eis eamdem libertatem, quam habebant indigenae, et licentiam redeundi. Ipsi vero quia fere omnes nati erant in Chaldaea, et possessiones ibi habebant, eligebant remanere in terra nativitatis suae. Pauci vero, qui ascendere disponebant in Judaeam, pigri erant et morosi, etiam usque ad tertium annum Cyri. Quod attendens Daniel, vehementius affligebatur dolore quam prius, et orabat Dominum, ut qui prius dederat regibus animum liberandi, daret et populo animum redeundi. Factum est ergo tertio anno regni Cyri, primo mense, prima die mensis, lugebat Daniel trium hebdomadarum diebus, panem desiderabilem non comedit, carnes, et vinum non gustavit, nec usus est unguento pro balneis, more Persarum. Die
Abbreviated transcription (Latin):
ł ip̃e balthasar. sub quo fc̃m ẽ adaniele ꝙ le¬
gitur infabula beł.⁊draconis. quã fabulã ap¬
pellat hebreus. eo ꝙ falsũ legitur in ea ⁊ impos¬
sibilet detranslatione abacue. Et refert ieixald̃¬
cũ dixiss ei hebrens sius talẽ translationẽ cor¬
ꝑalem nusꝗͣ fẽum eẽ: respondit quidã sciolus
qui erat eũ eis. erechielẽ translatum. de chalde¬
a inuideã. ⁊ irrisit eũ hebreus dicens. In litt᷑a
in hac fabła ꝓphicũ narrari. s opꝰ tm̃. ex industͥa¬

Expanded text:
vel ipse Baltassar, sub quo factum est a Daniel, quod legitur in fabula Belis, et draconis, quam fabulam appellat Hebraeus, eo quod falsum legitur in eo, et impossibile de translatione Habacuc. Et refert Hicum dixisset ei Hebraeus talem translationem corporalem nusquam factam esse, respondit quidam sciolus, qui erat cum eis, Ezechielem translatum de Chaldaea in Judaeam. Et irrisit eum Hebraeus dicens: In littera in hac fabula propheticum narrari, sed opus tantum ex indust
Abbreviated transcription (Latin):
tii.⁊ desid̾abat damel sciret quanto tp̃r dura¬
ret: ꝑ secutio antixͥ. ⁊ uidit pͥncipẽ ꝑsarũ stan¬
tem in ripa fluminis ⁊ pͥncipẽ gͥcoꝵ: stantem
in alt̾a. ⁊ irũ indutũ lincis. stantẽ in mẽoio
suꝑ aquas. ⁊ dixit ad eũ. Ysq quo finis hoꝵ mi¬
rabilium: Et eleuans ille utrãq manũ. uira
⁊ posita fu̾it abhominatio indesolationẽ. ħ ẽ
cum ablato cultu dei ⁊ desolato: antixͦ abhõra¬
bilit̾ exhibebit se adorand̃. łunc erunt diesmi

Expanded text:
tii. Et desiderabat Daniel scire quanto tempore duraret persecutio Antichristi. Et vidit principem Persarum stantem in ripa fluminis, et principem Graecorum stantem in altera, et virum indutum lineis stantem in medio super aquas, et dixit ad eum: « Usquequo finis horum mirabilium? » Et elevans ille utramque manum, juraet posita fuerit abominatio in desolationem, » hoc est, cum ablato cultu Dei et desolato, Antichristus abominabiliter exhibebit se adorandum, « et erunt dies mi
Abbreviated transcription (Latin):
b̾r ei. qi audiet᷑ uox in aere dicens. Morere. ⁊ sta¬
tim fulminab̾r. pꝰea: ꝓseq̾r uisio de tẽꝑe antir¬
⁊ ꝯu̾sione iudeoꝵ ⁊ resurrectione mortuoꝵ dĩcẽs.
Et ueniet tẽpꝰ:. quale ñ fuit ex quo gentes cepe¬
runt ẽẽ. ⁊ stabit michael ꝓ filiis ppłisui. ⁊ sal¬
uab̾r ex eis oĩs quiscͥptus erit in libro dei. ⁊ mu¬
ltitudo oĩum qui dormiunt inpulu̾e t̾re eui¬
gilabt̃. Alii: in uitã et̾nam. Alii. in obꝓbum
ut uideant semꝑ. Non. quid̾ bonos. qr tolletur¬

Expanded text:
bitur ei, » quia audietur vox in aere dicens: Morere; et statim fulminabitur. Postea prosequitur visio de Antisione Judaeorum, et resurrectione mortuorum, dicens: « Et veniet tempus quale non fuit ex quo gentes coeperunt esse. Et stabit Michael pro filiis populi tui, et salvabitur ex eis omnis, qui scriptus erit in libro Dei. Et multitudo omnium, qui dormiunt in pulvere terrae evigilabunt, alii in vitam aeternam, alii in opprobrium, ut videant semper . » Non quidem bonos, q
Abbreviated transcription (Latin):
egiptios lib̾andos. quib fẽdati erant. sũq appli¬
cuissent: egͥssus ẽ eis obuitim antiochꝰ. ⁊ duista¬
rent in littore. dixit eis marchꝰ publiꝰ. lenas. Se¬
natus ppłsq romanꝰ. p̾cipiunt ⁊ͥ reced̾e ab am¬
cis suis. Cũq ille pet̾er inducias respondendr.ia¬
aiti Senatꝰ ppłsq romanꝰ p̃cipiunt tͥ. ne eg̃dia¬
ris de hoc cͥculo: bonec respondeas. ad quẽ anti¬
ochꝰ. Sisic uisũ ẽ senati ⁊ ppło romano: receden¬
dum ẽ. ⁊ reccessit ab egipto. Simiłr: ⁊ quod seq̾s
de antiocho tm̃ inteiligend̾ ẽ. ⁊ erit in ꝯcupiscẽ

Expanded text:
Aegyptios liberandos, quibus foederati erant. Cumque appliAegyptios liberandos, quibus foederati erant. Cumque applicuissent, egressus est eis obviam Antiochus, et dum starent in littore, dixit ei Marcus Publius Lenas: « Senatus populusque Romanus praecipiunt tibi recedere ab amicis suis. » Cumque ille peteret inducias respondendi, Maait: « Senatus populusque Romanus praecipiunt tibi, ne egrediaris de hoc circulo, donec respondeas. Ad quem Antiochus: « Si sic visum est senatui et populo Romano, recedendum est. « Et recessit ab Aegypto. » Similiter et quod sequitur de Antiocho tantum intelligendum est: « Et erit in
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatem ip̃am que dicebatur omei ⁊ templũ
funditꝰ eu̾tit. porro: antiochꝰ magnꝰ reliquit du¬
os filios. seleuchũ. ⁊ antiochũ epiphanẽ. d epi¬
phanes ꝑ fra udẽ eiecto fr̃e. ł oceiso. regnauit
in syria. hucusq ordinẽ hystorie int̾ porfiriũ
ent̃os: nulla ẽ ꝯtentio. Que secunt᷑. exponit por¬
firius de antiocho tm̃. sxposuit it.damelem.
ut infirmaret eũ. Nos aũ mixtim exponimꝰ.
de antiocho: ⁊ antixͦ. Quedã tñ: sp̃alit̾ de antio¬
cho.⁊ quedã de antixͦ. ut illud de antiocho.⁊ come¬
dit sororẽ siã uxorẽt epiphane regi egipti. indo¬
lum. qui suscepit ex ea duos filios. Tunt antio¬
chꝰ ingͥsius ẽ egiptũ. tnguã uisuriis sororẽ. ⁊
nepotes. s int̾ epulas fec̃ occidi. uirũ sororis a uo
luit optin̾e egiptũ. S egiptii uirilit̃ resistentefi
deiecerunt eũ. s pꝰ bienmũ reu̾̃sus. obsedit ale¬
xandriã. Et eece: legati romanoꝵ missi sunt ad

Expanded text:
civitatem ipsam, quae dicebatur Oniae, et templum funditus evertit. Porro Antiochus Magnus reliquit duos filios Seleucum et Antiochum Epiphanem; sed Epiphanes, per fraudem ejecto fratre, vel occiso, regnavit in Syria. Hucusque de ordine historiae inter Porphyrium, et nostros nulla est contentio: quae sequuntur exponit Porphyrius de Antiocho tantum. Exposuit enim Danielem, ut infamaret eum. Nos autem mistim exposuimus de Antiocho et Antichristo, quaedam tamen specialiter de Antiocho, et quaedam de Antichristo, ut illud de Antiocho: « Et comedit sororem suam uxorem Epiphanio regi Aegypti in dolum, qui suscepit ex ea duos filios. Tunc Antiochus ingressus est Aegyptum, tanquam visurus sororem et nepotes, sed inter epulas fecit occidi luit obtinere Aegyptum, sed Aegyptii viriliter resistentes dejecerunt eum. Post biennium reversus obsedit Alexandriam, et ecce legati Romanorum missi sunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ⁊ ꝑ desertum fugiensꝰ. pene captuis. philapato¬
ri uo successit in egipto: epiphanes eũ ẽetumͣi. an¬
noꝵ. et cepit antiochꝰ magnus ĩfestare eũ. S pͥn¬
cipes egipti dimicabant ꝓ puero. Sub epipha¬
ne: omas sac̃dos assumptis płimis iudeoꝵ. fug̃
inegiptũ. ⁊ accepit a rege regionẽ. que eliopole¬
os uocabatur. ⁊ in ea extruxit tẽplũ. simile tẽ¬
plo iuideoꝵ. asserensi se implere uaticinũ ysaie

Expanded text:
um fugiens, et pene captus. Philopatri vero successit in Aegypto Epiphanes cum esset quatuor annorum, et coepit Antiochus Magnus infestare eum. Sed principes Aegypti dimicabant pro puero. Sub Epiphane, Onias sacerdos, assumptis plurimis Judaeorum, fugit in Aegyptum, et accepit a rege regionem quae Eliopoleos vocabatur, et in ea exstruxit templum simile templo Judaeorum, asserens se implere vaticinium Isai
Abbreviated transcription (Latin):
.s. xexses. filius darir suꝑ om̃s erit. ⁊ ꝯcitabit õs
adu̾sus regnũ g̾cie. de isto legͥ. qr succendit athe¬
nas ⁊ bellum nauale egit apud salaminam.
qñ sophocles ⁊ curipides. elari habebant᷑a phe¬
mistodes inꝑsam fugiens. hausto sanguine
tauriꝑnt. Tunt uir qui loquebatur dameli:
p̾t̾misit om̃s reges. usq ad alexandrũ magnũ.
⁊ ait. Surgef u̾o rex fortis. ⁊ faciet ꝙ placuerit

Expanded text:
 Xerxes, filius Darii super omnes erit, et concitabit omnes adversum regnum Graeciae. De isto legitur, quia succendit Athenas, et bellum navale egit apud Salaminam quando Sophocles, et Euripides clari habebantur, et Themistocles in Persiam fugiens hausto sanguine tauri periit. Tunc vir, qui loquebatur Danieli, praetermisit omnes reges, usque ad Alexandrum Magnum, et ait: « Surget vero rex fortis, et fac
Abbreviated transcription (Latin):
cat̾uatĩ cesi. itai ut uidee qͦ finib ꝓpellerentur.
hoc auunt hebi ñ magno oꝑe curantes. a pͥmo
anno darii regis ꝑsarum. usq ad extremã eũ¬
sionẽ ierłm. que sub adriano accidit compu¬
tees. qn corbas dux hebreoꝵ ẽ opp̾sius. ⁊ ierłm
usq ad solum diruta ẽa
le hebraice.porro: utͣaq uidit daniel. Unã quid̾
uidit: s alt̾am audiuit. anno t̾cio regni eyri
regis ꝑsarum.⁊ in ead̾ die eiꝰdem anni. in hũc
mod̾. pͥmo anno darii. dauiel intelligens ĩmin̾¬

Expanded text:
catervatim caesi, ita ut Judaeae quoque finibus propellerentur. Haec aiunt Hebraei, non magnopere curantes, a primo anno Darii regis Persarum, usque ad extremam eversionem Jerusalem, quae sub Adriano accidit, computres, quando Corbas dux Hebraeorum est oppressus, et Jerusalem usque ad solum diruta est.le Hebraice. Porro utramque vidit Daniel: unam quidem vidit, sed alteram audivit, anno tertio regni Cyri regis Persarum, et in eadem die ejusdem anni in hunc modum: « Primo anno Darii, Daniel intelligens immin
Abbreviated transcription (Latin):
am. ⁊ ad meridiem. egiptũ. ħt: de regno egipti
⁊ syrie tr̃n:. ꝓsequit᷑ damel. qr sub his affuctus
ẽ ppłs der. ucissim. porro. pꝰ alexandrũ. regna¬
uit in egipto ꝑtolomeus lagi filius. a quo: se¬
quentes reges egipti ptolomei dicti sunt. pꝰpto¬
es. de his ꝓseqrͣ uir loquens ad danielẽ. Incipiens.
a rege egipti. sic. ⁊ ꝯfortab̾r rex austri. hic ẽ pto¬
lomeus lagi filius. ad eo fortis. ut pirrũ regẽ epi¬
rotarum expulsũ. restitueret in regnũ. ⁊ deuic¬
to demetrio filio antigonr. seleucho regni sin ꝑ¬
tem. quã antigonꝰ abstulerat restituit cypruu.
phenicẽ. ⁊ regiones multas:. ⁊ insulas sibi subiu¬
gauit. Cui successit pto. philadelphꝰ. qui pͥmꝰ ab
as eis suꝑponens. in quib posuit armatos ad di¬
micandum. Sub quo. lxx. int̾pretes elaruer̃t.
hic pugnauit cc antiochum. theos regem syri¬
e. S pꝰea. federati sunt. slam antiochus duxit
urorem beronicem filiam philadelphi. repudia¬

Expanded text:
diem Aegyptum habet. De regno Aegypti et Syriae tantum prosequitur Daniel, quia sub his afflictus est populus Dei vicissim. Porro post Alexandrum regnavit in Aegypto Ptolemaeus, Lagi filius, a quo sequentes reges Aegypti Ptolemaei dicti sunt. Post Ptoes. De his prosequitur vir loquens ad Danielem, incipiens a rege Aegypti sic: « Et confortabitur rex austri. » Hic est Ptolemaeus, Lagi filius, adeo fortis ut Pyrrhum regem Epirotarum expulsum restitueret in regnum, et, devicto Demetrio, filio Antigoni, Seleuco regni sui partem, quam Antigonus abstulerat restituit, Cyprum, Phaenicem, et regiones multas et insulas sibi subjugavit. Cui successit Ptolemaeus Philadelphus, qui primus ab as eis superponens, in quibus posuit armatos ad dimicandum, sub quo LXX interpretes claruerunt. Hic pugnavit contra Antiochum Theos regem Syriae, sed postea foederati sunt. Nam Antiochus duxit uxorem Berenicem, filiam Philadelphi, repudia
Abbreviated transcription (Latin):
mundi ten̾et pͥncipatum. ⁊ ostendit tibi ds̃ reg¬
naturos. Uidebas coram te statuam grandeos.¬
⁊ ꝯtribilem. cuiꝰ cap̃ ⁊ colleum: erat ex auro. ꝓ ee¬
tus ⁊ brachia: de argento. Uent᷑ ⁊ femora. ex ere.
tybit a. ferres pedũ qudam pars ferrea. quodã¬

Expanded text:
mundi teneret principatum, et ostendit tibi Deus regnaturos. Videbas coram te statuam grandem et terribilem, cujus caput et collum erat ex auro, collum et brachium de argento, venter et femora ex aere, tibiae autem ferreae, pedum quaedam pars ferrea, qua
Abbreviated transcription (Latin):
misi uolueres. ⁊ ex ea uescebat᷑ oĩs caro. Et ecce in¬
gil ⁊ sc̃s de celo descendit. ⁊ ait. Suecidite arborẽ
⁊ ramos. ⁊ fructus eiꝰ. ⁊ fugiant ex ea bestiet uo¬
lucres. Ueꝵ tñ. germ̃ eiꝰ in t̾ra sinitea cũ feris:
pars eiꝰ in herbis t̾re. cor eiꝰ ab humano cõmute

Expanded text:
mis ejus volucres, et ex ea vescebatur omnis caro. Et ecce vimis ejus volucres, et ex ea vescebatur omnis caro. Et ecce vigil, et sanctus de coelo descendit, et ait: Succidite arborem, et ramos, et fructus ejus, et fugiant ex ea bestiae et volucres. Verumtamen germen ejus in terra sinite, et cum feris pars ejus in herbis terrae. Cor ejus ab h
Abbreviated transcription (Latin):
angło intelligi pot̃. lunc uocauit eos rex. ⁊ eg̃s¬
si st̃. ⁊ mirabantur om̃s. ꝙ capillus eoꝵ ñ cẽt
adlistus. nec ⁊̃ saraballa inmutata. ⁊ ait rex.
slon ẽ ds̃ alius. qui ita possit saluare. ⁊ posuit
edictũ: ut qui blasphemiã loq̃retur in dm̃ eo¬
rũ. ꝑiret. ⁊ domꝰ eiꝰ. uastaret᷑. ⁊ restituit eis pͥnei¬
patum ꝓuintiar um. Tereia.
s ẽ epła regis. quã scripsit in uniu̾so reg¬
no suo.pꝰ quã debestia restitutus ẽ in hõiem.
⁊ in regnũ. in qua p̾dicauit mirabilia: que fe¬
cerat ap̃ eum. ds̃ excelsus. forma ã epłe ħ ẽ qͣm
eiꝰ ñ indicauer̃t mͥidonee ug̃ssus ẽ collega da¬
mal. Cui nomen balthasar. qui hr̃ sp̃m sc̃oꝵ. dĩ¬
rum. ⁊ dixi ei. Uidebam suꝑ stratũ meũ. ⁊ ecce
arbor in medio t̾re. euiꝰ ꝓceritas usq ad celum.
⁊ aspectus eiꝰ usq ad t̾minos t̾re. ⁊ esca uniu̾soꝵ
in ca. Sub ea habitabant a ĩalia.⁊ bestie.⁊ in ra¬

Expanded text:
angelo intelligi potest. Tunc vocavit eos rex, et egressi sunt. Et mirabantur omnes quod capillus eorum non esset adustus, nec etiam saraballa immutata. Et ait rex: « Non est Deus alius, qui ita possit salvare. » Et posuit edictum, ut qui blasphemiam loqueretur in Deum eorum periret, et domus ejus vastaretur; et restituit eis principatum provinciarum. CAP. IV. sed est epistola regis, quam non scripsit universo regno suo, postquam de bestia restitutus est in hominem et in regnum . In qua praedicavit mirabilia, quae fecerat apud eum Deus excelsus, forma autem epistolae haejus non indicaverunt mihi, donec ingressus est collega Daniel cui nomen Balthasar, qui habet spirum, et dixi ei: Videbam super stratum meum, et ecce arbor in medio terrae, cujus proceritas, usque ad coelum, et aspectus ejus, usque ad terminos terrae, et esca universorum in ea; et sub ea habitabant animalia, et bestiae, et in ra
Abbreviated transcription (Latin):
desołonis ierłm. anni.lxx. ⁊ orauit dñm in ieiu¬
niis. ⁊ saceo ⁊ cin̾e. dicens. Iustus es dñe. peccaui¬
mus. iniquitatẽ fecimꝰ. ad duxisti eã suꝑ nos.
rium ttũ ꝙ desertũ ẽ. Erandi dñe. placare do¬
mine: attende. ⁊ facisle moreris. adhuc me loq̃¬
ute: ecce uir gabriel tetigit me. in tp̃re sacͥfi¬
eii uesꝑtimi. ⁊ ait. ab exordio p̾cum tuarũ eg̃ssa

Expanded text:
ravi Dominum in jejuniis, et sacco et cinere, dicens: Justus es, Domine, peccavimus, iniquitatem fecimus, et adduxisti eam super nos. rium tuum, quod desertum est. Exaudi, Domine, placare, Domine, attende; et fac, ne moreris. Adhuc me loquente, ecce vir Gabriel tetigit me in tempore sacrificii vespertini, et ait: Ab exordio precum tuarum egressa
Abbreviated transcription (Latin):
tur. S ut totũ parit̃ supputat᷑: ita finẽ acce¬
pit.Nec ignorand̃: quosdã illoꝵ dr̃e. ꝙ una
tis. ebdomas una: diuidatur in uespasianũ.
⁊adrianũ. ut iuxta hystoriã iosephi. Uespa¬
sianus.⁊ tytus. tͥb amnis.: .uii. insib: pacem

Expanded text:
tur, sed ut totum pariter supputatur, ita finem accepit. Nec ignorandum quosdam illorum dixisse, qltis hebdomada una, » dividatur in Vespasianum et Adrianum, ut, juxta historiam Josephi, Vespasianus
Abbreviated transcription (Latin):
bant ei. ⁊ q̃rebant occ̃onẽ accusandi eũ: ex lat̾
bͥr.qr querebant occonẽ in sermone. tactu. nu¬
tu.ł int̾nuntio. ad reginã. ł ad aliquã ꝯeubi¬
narũ regis. sullãq c̃ãm reꝑire potuerunt. eo
ꝙ fidelis ẽet. ⁊ suꝑ thesauros erat ut dic̃ iosephꝰ.

Expanded text:
bant ei, et quaerebant occasionem accusandi eum ex laterebant ei, et quaerebant occasionem accusandi eum ex laterebraei, quia quaerebant occasionem in sermone, tactu, nutu, vel internuntio ad reginam, vel ad aliquam concubinarum regis, nullamque causam reperire potuerunt, eo quod fidelis esset, et super thes
Abbreviated transcription (Latin):
tum sige. Et tradidit tex munera damelt qͥ
ꝓmiserat. Cad nocte: capta ẽ babilonNamcy¬
tus diuiserat enfratẽ longe aciuitate: ꝑpłes
riuos. ut alucũ qui influebat inciuitatẽ. ua¬
dabilẽ fac̾et. Et ꝑ ip̃m. ingͥssi sunt hostes in
ciuitatẽ. sub muro. ⁊ int̾fectus ẽ balthasar ⁊
successit ei dariꝰ rex in regnũ. annos natꝰ.lx.
Q. aũi ead nocte uisionis capta sit eniitas apꝑa¬
ret in ysaia. Qui loquens ad balthasar.ait. po¬
ne m̃sam. ꝯtemplare inspecła. comedentes ⁊ bi¬
bentes. Surgite principes. arripite clipeos. Qi¬
dam trad̃t i e mat̾ balthasar ꝓ qua fc̃s ẽ ortͥ
suspensil. filia fuit darii. ⁊ qr balthasar filiũ
ñ habebat. festinabat darnis occupare regnũ.
danielẽ: dux̃ eũ secũ in mediã. ⁊ erat damel
unus de tͥb satͣpis. qui p̾erant.c.xx. S in dan¬
ele sp̃c dñi amplior erat. ⁊ cogitabat rex ꝯsti¬
tuere eum suꝑ õem regnũ. Un. pͥncipes intũde¬

Expanded text:
ntum significat. Et tradidit rex munera Danieli, quae promiserat. Eadem nocte capta est Babylon. Nam Cyrus diviserat Euphratem longe a civitate per plures rivos, ut alveum, qui influebat in civitatem, vadabilem faceret, et per ipsum ingressi sunt hostes in civitatem sub muro, et interfectus est Baltassar, et successit ei Darius in regnum, annos naQuod autem eadem nocte visionis capta sit civitas, apparet in Isaia qui loquens ad Baltassar ait: « Pone mensam, et contemplare in specula comedentes, et bibentes, surgite principes, arripite clypeos . Quidam tradunt quod mater Baltassar, pro qua factus est hortus suspensibilis, filia fuit Darii, et quia Baltassar filium non habebat, Darius festinabat occupare regnum. Danielem duxit eum secum in Mediam. Et fecerat eum unum de tribus satrapis, qui praeerant centum cogitabat rex constituere eum super omne regnum. Unde principes invide
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ alie.uii.in quib iuxta ordinẽ suũ due reẜ̃
domadarũ. cõpleb̾r dei sũa in angͥtia tempo¬
cepturũ. Et quid dico de xp̃o occidendo. ⁊ nega¬
turo ppło penitus deserendo. sũ ⁊ eritatẽ ⁊ sẽna¬
riũ dissipaturꝰ sit ppłs roman᷑. eũ duce uentu

Expanded text:
omadae, in quibus juxta ordinem suum duae res domadarum complebitur Dei sententia in angustia tempocepturum. Et quid dico de Christo occidendo et negaturo populo, penitus deserendo, cum et civitatem et sanctuarium dissipaturus sit
Abbreviated transcription (Latin):
lay nom̃ porte. ł lacꝰ an portam. ⁊ ecce aries imꝰ
stabat anpaludẽ. hñs cornua excelsa. ⁊ unũex¬
celsius alt̾o. atq succrescens. hic ẽ cyrus poten¬
tior dario. Et uentilabat cornib. cr̃ occidentẽ
aquilonẽ ⁊ meridiẽ. ⁊ õs bestie ñ pot̾ant ei resi¬
stere. hoc ad ip̃m annũ refertur: ñ ad ꝑsonã.
Et ecce: hẏrcus ueniebat ab occidente i tan
gebat t̾ram. hic ẽ alexand̃: qĩ uolans ꝑ mina
queq gͣdiens:. ut hireus ł ab hyreis ocłoꝵ. quos
diuersi coloris hũit. ⁊ uenit ad arietẽ. quẽ ude¬
ram. ⁊ effratus ẽ in eũ. ⁊ ꝑeussit arietẽ. ⁊ cõmur¬
it duo cornua eiꝰ. qr darium arsami filiã ꝑcus¬
deduo ex ens. egressus ẽ cornu modicum. ⁊ factũ
ẽ grande. hic ẽ antiochus epiphanei descõdena
seleuco. qui dũ eẽt obses rome. euasit in ret¬

Expanded text:
 ante portam. « Et ecce aries unus stabat ante paludem habens cornua excelsa, et unum excelsius altero, atque succrescens; » hic est Cyrus potentior Dario « Et ventilabat cornibus contra occidentem, aquilonem et meridiem; et omnes bestiae non poterant resistere ei. » Hoc ad ipsum regnum ret ecce hircus veniebat ab occidente, et non tangebat terram. » Hic est Alexander quasi volans, per invia quaeque gradiens, ut hircus, ut ab hircis oculorum, quos diversi coloris habuit. « Et venit ad arietem, quem videram, et efferatus est in eum, et percussit arietem, et comminuit duo cornua ejus, » quia Darium, Arsami filium, percus« De uno ex eis egressum est cornu modicum, et factum est grande. » Hic est Antiochus Epiphanes descendens a Seleuco. Qui dum esset obses Romae, evasit in reg
Abbreviated transcription (Latin):
porei eraudite sunt p̾ces amboꝵ in ꝯspectu do¬
mini ⁊ missus ⁊̃ angłi gabriel ut curaret am
bos. s̾ cum tobias putaret se exauditũ ut more¬
retur: ait ad filium suum. audi filimi: tĩba
mea.⁊ ea qͣi fund amenta in corde tuo ꝯstrue
sum moriar sepelies meat honorẽ habebi
mr̃is tue dum uixerit. Mortuam cireame.¬
sepelies eam. Semꝑ in mẽte habeto dñm filiiim.
⁊ serua mandata eiꝰ. de sub̾a tua. fac elemosina.
qr elemosina: ab oĩ pecẽo lib̾at. ⁊ magnã p̾stat fi

Expanded text:
pore exauditae sunt preces amborum in conspectu Domini. Et missus est angelus Raphael, ut curaret eos. « Igitur cum Tobias putaret se exauditum, ut moreretur, dicebat ad filium suum: Audi, fili mi, verba mea, et ea quasi fundamenta in corde tuo constitue. Cum moriar sepelies me, et honorem habebis matri tuae, dum vixerit. Mortuam circasepelies eam; semper in mente habeto Dominum, fili mi, et serva mandata ejus, de substantia tua fac eleemosynas, quia eleemosyna a
Abbreviated transcription (Latin):
seuariũ.qr ab ing̾ssu antiochi in ierlu us
ad mundationẽ templi fc̃am: auida macha¬
beo. ꝑ successiones diei ⁊ noctis fluxert̃.ui. ãni.
phenditur error epicureoꝵ. qui hunc mundam
sñ rectore. ⁊ sñ dei ꝓuidentia casu ferri. ꝯfirmat
damele. S iere eã sextã uocat in plogo a¬
bacuch. ⁊ hec chaldaice sc̃pta ĩ. tc̃m cͤnt cyeus
⁊ darius obsiderent balthaiar in babilor.
Balthasar u̾o. fecit grande ꝯniuiũ. optima¬
tib suis. ĩ.: fecit ut afferrent᷑ uasa que alpor¬

Expanded text:
uia primo ingressu Antiochi in Jerusalem, usque ad mundationem templi factam a Juda Machabaeo per successiones diei et noctis fluxerunt sex anni, deprehenditur error Epicureorum, qui hunc mundum sine rectore et sine Dei providentia casu ferri confirmant, Daniele, sed Hieronymus sextam eam vocat in prologo Habacuc, et haec Chaldaice scripta est. Factum est ut Cyrus et Darius obsiderent Baltassar in Babylone. » Baltassar vero fecit grande convivium optimatibus suis mille, et fecit ut afferrentur vasa, quae aspor
Abbreviated transcription (Latin):
origenes fabulam: in decimo stromatũ .i. instru¬
ctionũ. forte. scd̾am editionẽ quã sub obelo̾.⁊a¬
st̾ico põposuit: stromata uocauit. qi ꝑ eam ple¬
centi captiuitate. q danel: adhuc inuenis erati
porro: susanna uxor ioachĩpulchra erat nimis
⁊ exar sert̃ in eã duo seniores: iudices illiꝰ annide
quib dic̃ dñs. Iniquitas egssa ẽ inbabilone. a
seniorib iudicibꝰ. łradunt hebi: q mulieresm
hoc dicipiebant. dicebant se ẽẽ de stirpe dd. ⁊ xͣ¬
de semine suo nasciturũ. hustatuer̃t in cõe:
tẽpꝰ quo susannã possent inuenire solã ⁊ latu
palea. Uñ: faciunt mulieres decoccionẽ. forte.
ad intorẽ facier. Tunc currentes fenes ad cã. dix¬
er̃t. Cõmisc̾e nob̾cũ. Alio quin feremꝰ eͣe te testi¬
monuimadult̾ii.⁊ clegit susanna meid̾e. inma¬
nus eoꝵ. potiꝰ quã peccare in dm̃. ⁊ exclamauit.
⁊ accurrentes famuli. crubuer̃t eũ audissent se¬

Expanded text:
Origenes fabulam in decimo Stromatum, id est InstruOrigenes fabulam in decimo Stromatum, id est Instructionum, forte secundum editionem, quam sub obelo et asterisco composuit, stromata vocavit, quia per eam plecenti captivitate, quia Daniel adhuc juvenis erat. Porro Susanna, uxor Joachim, pulchra erat nimis . Et exarserunt in eam duo seniores judices illius anni, de quibus dicit Dominus: « Iniquitas egressa est in Babylone a senioribus judicibus. » Tradunt Hebraei quia mulieres in hoc decipiebantur, quia dicebant se ede semine suo nasciturum. « Hi statuerunt in commune tempus, quo Susannam possent invenire solam, » et latueea, unde faciunt mulieres decoctionem forte ad nitorem faciei. Tunc currentes senes ad eam dixerunt: « Commiscere nobiscum, alioquin feremus contra te testimonium adulterii. » Et elegit Susanna incidere in manus eorum, potius quam peccare in Deum. Et exclamavit: et accurrentes famuli, erubuerunt, cum audissent se
Abbreviated transcription (Latin):
tiã ⁊ c̃ sensus. Beatus erit qui pꝰ dies ꝑsecu tiõis
ꝑueniet ad dies suꝑ additos penitentie. Tu ã
damel: int̾im uades ad p̃finitũ tẽpꝰ inte tue. ⁊
requiesces. ⁊ infine dieꝵ: stabis in sorte tua .i.re¬
ht̃ in libro danieł. ⁊ uocat eam fabulã. Nõ.
ꝙ inficietur remo gestam. S qr in ea falsũ legi¬
tur: de sac̃dotib lapidatis. quos iere. adustos
testatur.⁊ qr nos fabulamur eã scͥptã dẽ adam¬
ele. cũ a quodã g̾co scripta fu̾it. qr ꝓbant ex eo:
quod quedam allusio ũboꝵ fc̃a sit ibi: noĩbꝰ̾
arboꝵ. uidelicet apotor̃. eymi. cyseiapotoi. pͥmi
pͥse. lales enĩ allusiones ũboꝵ aud arboꝵ noĩa.
non inueuiuntur in hebreo. In translatione qͥ
fieret: si dr̃etur ita. sub ilice. ⁊ adderetur ilicor
angłs dñi eindet te. Cadẽ illusio: pot̃ fĩ u̾br ad
nom tp̃ris. ut si dr̃etur fc̃m ẽ ħi scd̾a feria tre
spondetur. feriat te ds̃. hanc eãd̾ hystoriã uocat

Expanded text:
tiam. Et est sensus: Beatus erit, qui post dies persecutionis perveniet ad dies superadditos poenitentiae. Tu autem, Daniel, interim vades ad praefinitum tempus vitae tuae, et requiesces et in fine dierum stabis in sorte tua, id est rehabet in libro Danielis. Et vocat eam fabulam, non quod inficietur rem gestam, sed quod in ea falsum legitur de sacerdotibus lapidatis, quos Jeremias adustos testatur. Et quia fabulamur eam scriptam a Daniele, cum a quodam Graeco scripta fuerit: quod probatur ex eo quod quaedam allusio verborum facta sit ibi nominibus arborum, videlicet apotoy, cymi, cyse, apotoy, primi, prise. Tales enim allusiones verborum, et arborum nomina, non inveniuntur in Hebraeo. In translatione quifieret, si diceretur ita, sub ilice, et adderetur: Illico angelus Domini scindet te. Eadem allusio potest fieri verbi ad nomen temporis, ut si dicesponderetur: Feriat te Deus. Hanc eamdem historiam vocat
Abbreviated transcription (Latin):
abat.in die.: de petro.⁊ ioħe. ꝙ ascendebant ad
horam or̃onis nonã. In t̾cia: orabant. qr tẽ eis
orabant: qr tẽ dedit petͣ aquã in cades. In ead̾
⁊ aqua. sumq inuenissent uiri illi damielem
orantemi accus auert eũ ad regẽ. de transg̾ssio¬
ne decreti. Et ꝯtͥstatus rex: posuit cor ut lib̾a¬
ret eũ. laborans usq ad occasũ soł. ꝙ intelligẽ¬
tes uirr: dixert̃. Scito: qi lex ẽ ħꝰ regni. ut decre¬
tum regis ñ liceat ĩmutari. Tunc miser̃t dani¬
elem in lacum leonum. ⁊ obsignauit rix anu¬
losuo: ⁊ anuł optimatum. lapidem qui ꝓ ianuns
positus erax. ÷ incenatus. totam noc̾tem buxit
in sompnem. ⁊ dilueulo: redit rex ad lacum. ⁊¬
Nenls pelamaurt. damel serue cdei ualuit ne ds̃
tuus lib̾are te a leonib e qui ix. d̃s meus misit ã

Expanded text:
abat in die; de Petro et Joanne, quod ascendebant ad horam orationis nonam . In tertia orabant, quia tunc eis orabant, quia tunc dedit petra aquam in Cades . In eadem et aqua . Cumque invenissent viri illi Danielem orantem, accusaverunt eum ad regem de transgressione decreti. Et contristatus rex, posuit cor, ut liberaret eum laborans, usque ad occasum solis. Quod intelligentes viri dixerunt: « Scito, quia lex hujus regni est, ut decretum regis non liceat immutari. Tunc miserunt Danielem in lacum leonum, et obsignavit rex annulo suo, et annulis optimatum lapidem, qui pro januis positus erat: Et incoenatus rex, totam noctem duxit insomnem, et diluculo rediit rex ad lacum, elens exclamavit: « Daniel, serve Dei, valuitne Deus tuus liberare te a leonibus? « Qui re
Abbreviated transcription (Latin):
ant õs dm̃ uanieł. Ip̃e ẽ u. õs iiuens. ⁊ et̾nus in
scła. ⁊ egrotauit damel ꝑ dies płimos. Sũq surre¬
xiss. faciebat oꝑa regis. forte mauseolũ in eba¬
thanis. ꝙ hactenus manet ut dicit iose.ita mira¬
bile. ut ead̃ die qͣ ꝯspicit᷑putet᷑ eẽ ꝯstructũ. Ibi se¬
peliunt᷑ medoꝵ reges. ⁊ ꝑsarũ parit̾.⁊ parthoꝵ.
⁊ eui cura illiꝰ cõmittitur: sacerdos ẽe uideoꝵ. De¬

Expanded text:
eus vivens, et aeternus in saecula. » Et aegrotavit Daniel per dies plurimos. Cumque surrexisset, faciebat opera regis, forte mausoleum in Ecbatanis, quod hactenus manet, ut dicit Josephus, ita mirabile, ut ea die qua conspicitur putetur esse constructum. Ibi sepeliuntur Medorum reges et Persarum pariter, et Parthorum; et cui cura illius committitur sacerdos est Medo
Abbreviated transcription (Latin):
filius ꝑditionis dr̃. ⁊ tria de cornib pͥmis enul¬
sa .s̃. a facie eiꝰ .i. tres reges. de .x.pͥus int̾ficiet. re¬
gẽ.s. affrice. egipti. ⁊ ethiopie. Tunc alii.Un. uic¬
tori colla submittent.⁊ ecce. qĩ ocłi hõis erantñ¬
co .i. alta. ⁊ mirabił sc̃ĩa. qr magiee miracła faci¬
gentia. q dm̃ se dicet. circũcidet se. dieet se. mes¬
siam eẽ. confluent ad eum uidei. reedificabit
templum. Et solium suum ponet in eo. Conu̾tet
ad se hõies. t̾rore. mun̾ib miraculis. heliam:
enoch int̾ficit. aspiciebã hec.i. potestatem hꝰ.¬

Expanded text:
is dicitur. « Et tria de cornibus primis evulsa sunt a facie ejus, » id est tres reges de decem prius interficiet, regem scilicet Africae, Aegypti, et Aethiopiae. Tunc alii septem victori colla submittent. « Et ecce quasi oculi hominis erant est alta et mirabilis scientia, quia magice miracula facigentia, » quia Deum se dicet, et circumcidet se, dicet se Messiam esse, confluent ad eum Judaei, reaedificabit templum, et solium suum ponet in eo, convertet ad se homines terrore, muneribus, miraculis. Eliam, et Enoch interficiet. « Aspiciebam haec
Abbreviated transcription (Latin):
a quo pꝰea derumis ierłm urbs helia ꝯdita ẽt
rebellantes iudeos rufo magistro excitus pug¬
nante. suꝑauit.: tẽ defecit hostia ⁊ sacrificiũ.
dusq ad ꝯsũmationẽ mundi ꝯtinuab̾r desoło.
Non uos moueat inquiunt heb̾r. si pͥus nĩen¬

Expanded text:
a quo postea de ruinis Jerusalem urbs Aelia condita est, rebellantes Judaeos, Rufo magistro exercitus pugnante, superavit, et tunc defecit hostia et sacrificium, et usque ad consummationem mundi continuabitur desolatio. Non vos moveat, inquiunt Hebraei, si prius nume
Abbreviated transcription (Latin):
⁊dimidius hꝰ ebdomadis nouissime pͣt̾ierant:
qñ baptitatus ẽ dñs. ⁊ in dimidio eiꝰdem ebdo¬
⁊ in tẽplo erit abhoĩatio desołonis .i. habhoĩan¬
finẽ inundi durabit: ħ desolatio. Supra u̾o in
litt̾a posuit daniel tẽpus mortis xp̃i. dicers.
Et pꝰ ebdomades .lx. duas. subandi. ⁊i ⁊ nouiꝰ¬

Expanded text:
dium unius hebdomadis novissime praeterierant, quando baptizatus est Dominus, et in dimidio ejusdem hebdoet in templo erit abominatio desolationis , id est abominanfinem » mundi « durabit haec desolatio. » Supra vero in littera posuit Daniel tempus mortis Christi, dicens: « Et post hebdomades sexaginta duas, » subaudi, et