comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
libera me ab om nibus ꝑse¬
quentibus me ⁊ eripe me Quãnii
ꝓpħia abessalon filii sui causa uidt¬
atur ẽẽ ꝓposita: de uniu̾sis tam̃
inimicis se supplicat debere libe¬
rari ab spiritalibus maxime ne¬
quitiis quas conuenit studiosis¬
sime p̃caueri: quia carnales ho¬
stes corpus impętunt: spiritualis
uero animas necare contendũt.
Libera a peccato: eripe a diabo¬
lo: Ab ipsius enim potestate tol¬
limur: qͣndo miscđia dñi de¬
lictorum sordibus expiamur:
S cur debeat a persequẽtib erui
p̃missa ratione demonstrat. qm
se in ipso sperasse confirmat.
Nequando rapiat ut leo anim̃a
meam: dum non ẽ qui rediat
neq qui saluum faciat. Leoni
confertur diabolus: leoni frequen¬
ter comparat᷑ et xp̃c. Ille quod
ad interitum rapit: iste qđ eripit
ad salutem: Pulchre uͦ ꝓpria u̾ba
sius actoribus dedit: Dñm rogat
ut eripiat: ne leo rapiat: Subiunx:
Dum non ẽ qui redimat. neq qui
saluum faciat. id est cum tu ad

Expanded text:
libera me ab omnibus perselibera me ab omnibus persequentibus me et eripe me. Quamvis propheta, Abessalom filii sui causa videatur esse proposita, de universis tamen inimicis se supplicat debere liberari, ab spiritualibus maxime nequitiis, quas convenit studiosissime praecaveri: quia carnales hostes corpus impetunt, spirituales vero animas necare contendunt. Libera a peccato, eripe a diabolo. Ab ipsius enim potestate tollimur, quando misericordia Domini delictorum sordibus expiamur. Sed cur debeat a persequentibus erui, praemissa ratione demonstrat: quoniam se in ipso sperasse confirmat. Vers. 2. Nequando rapiat ut leo animam meam, dum non est qui redimat, neque qui salvum faciat. Leoni confertur diabolus, leoni frequenter comparatur et Christus: ille quod ad interitum rapiat, iste quod eripiat ad salutem. Pulchre vero propria verba suis auctoribus dedit: Dominum rogat ut eripiat, ne leo rapiat. Subjunxit: Dum non est qui redimat, neque qui salvum faciat; id est, cum tu a
Abbreviated transcription (Latin):
Q uibus ꝯuenit scͥema qd dicit᷑
allegoria. id ÷ inuersio: aliud di
trahens in futurum myste¬
rium dñi saluatoris: cui etiam
nom̃ ipsum daiud mysticis inter¬
p̃tationibus congruent᷑ asscribit᷑.
Inprima diuisione ex sua ꝑsona
ꝑsecitoribus eius uirtute liberet᷑¬
Persona uͦ hominis ẽ substantia
rationalis: induidua suis ꝓpri¬
etatibus a consubstantialibus
cȩt̾is segregata Secunda sectiõe
idem ꝓpheta rogat: ut resurrecti¬
onis eius gła manifestata subue¬
niat Tercia ipsum introducit
loquentẽ. ꝑ id quod factus est
humilis. ut scđm iusticiã suam
ueritatemq uidicet᷑: malos ulti¬
one deterrens. bonis gratuita
prȩmia comꝑmittens In quarta
parte it̾m ꝓpheta loquit᷑: commo¬
uẽs uideos ut metu futuri uiai¬
cii. a ꝓposita iniquitate discedãt
ne possent sustinere meritas ultis¬
nes. Hoc nune conuenit sollicita
mente ꝑquiri: ut uirtutem psal¬
mi diuino munere introspicere
mereamur
omine ds m̾s in te speraui

Expanded text:
quibus convenit schema quod dicitur allegoria, id est inversio, aliud dicopheta trahens in futurum mysterium Domini Salvatoris, cui etiam nomen ipsum David mysticis interpretationibus congruenter ascribitur: in prima divisione ex sua persona persecutoribus ejus virtute liberetPersona vero hominis est substantia rationalis, individua, suis proprietatibus a consubstantialibus caeteris segregata. Secunda sectione idem propheta rogat, ut resurrectionis ejus gloria manifestata subveniat. Tertia ipsum introducit loquentem per id quod factus est humilis; ut secundum justitiam suam veritatemque judicetur: malos ultione deterrens, bonis gratuita praemia compromittens. In quarta parte iterum propheta reloquitur, commonens Judaeos, ut metu futuri judicii a proposita iniquitate discedant: ne possint sustinere meritas ultiones. Hoc nunc convenit sollicita mente perquiri, ut virtutem psalmi divino munere introspicere mereamuromine Deus meus, in te speravi,
Abbreviated transcription (Latin):
ante ꝑcepit S iste uir deo plenus
⁊ patientię uirtute firmissimus.
ꝑfecte beniuolentię se conditione
constringitat si malum ꝓ malo
reddidit. decidat ab inimicis in ani.:
id ÷ fructu mansuetuduns magnę
uacuet᷑: nec de hoc certamine refe¬
rat quod dñs illi applicet ad coro¬
nam Quę si altius intendas. dñi¬
cȩ passioiis declatant᷑ inditia:
cum ꝑfidus uideus mala retribu¬
it: quamuis in effabilia bona a
suo uigit᷑ auctore ꝑceperit. Per

Expanded text:
ante percepit. Sed iste vir Deo plenus, ante percepit. Sed iste vir Deo plenus, et patientiae virtute firmissimus, perfectae benevolentiae se conditione constringit, ut si malum pro malo reddidit, decidat ab inimicis suis inanis; id est, fructu mansuetudinis magnae vacuatus; nec de hoc certamine referat, quod Dominus illi applicet ad coronam. Quae si altius intendas, dominicae passionis declarantur indicia, cum perfidus Judaeus mala retribuit, quamvis ineffabilia bona a suo jugiter auctore perceperit. Ver
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitatẽ insius manibꝰ non ha¬
bere S istud a ꝑsecutione abessa¬
lon dicit᷑ filii: a quo ꝓpłia unueste
uidebat᷑ affligi. Nam quẽ adino¬
dum uł inimicũ tractauerit. regũ
textus ostendit: ut temp̃r quo contͣ
eum exercitum destinabat. ducibꝰ
suis precȩperit. ut maxime abessa¬
lon saluti ꝓspicere debuissent: quẽ
cuiam mortuũ grauissimo dolore
defleuit. Merito gͦ dicit iniquita¬
tem in hac causa dum taxat in suiᷤ
manibus non fuisse: cum sibi eũ
etiam suꝑstitem relinquere uolu¬
isset Si reddidi retribuentibus
michi mala: decidam merito ab
inunicis meis inanis: Secundũ
caput ẽ ante fatȩ patientię: quia
de ꝑsequentibus se noluit uindi¬
care Nã ⁊ saulem summa pietate
tractauit: ut traditum sibi sepiuᷤ
in mortem. ille remiserit ad salutẽ:
qd̃ idem lectio ante fata testat᷑. Re¬
tribuebant enim saul atq abessa-¬
lon malum: qui ab ipso prius acce¬
perant pietatis officium: Ne mo
enun retribuit: nisi qui aliquid

Expanded text:
is manibus non habere. Sed istud ad persecutionem Abessalom dicitur filii, a quo propheta injuste videbatur affligi. Nam quemadmodum vel inimicum tractaverit, Regum textus ostendit ; ut tempore quo contra eum exercitum destinabat, ducibus suis praeceperit ut maxime Abessalom saluti prospicere debuissent; quem etiam mortuum gravissimo dolore deflevit. Merito ergo dicit iniquitatem in hac causa duntaxat in suis manibus non fuisse, cum sibi eum etiam superstitem relinquere voluisset. Vers. 4. Si reddidi retribuentibus mihi mala, decidam merito ab inimicis meis inanis. Secundum caput est antefatae patientiae: quia de persequentibus se noluit vindicare. Nam et Saulem summa pietate tractavit, ut traditum sibi saepius in mortem, ille remiserit ad salutem. Quod idem lectio antefata testatur. Retribuebant enim Saul atque Abessalom malum, qui ab ipso prius acceperant pietatis officium. Nemo enim retribuit, nisi qui aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
uiter solita uiuacitate tractauit.
quẽ cantauit dño pro uerbis
chusi filii gemuui.
uamius hȩc causa in scdo libͦ
regum latius indicet᷑: ꝓpter
explanationẽ tamen
tituli breuiter exponenda cogno¬
scit᷑. Eum dauid a filio suo abessa¬
lon crudeli bello premeretur: a¬
micum suum chusi fecit pro di¬
noscendo consilio ad eius castra
migrare: ut quicqued adu̾sum
eum ageretur sibimet secretius
indicaret. Nam ⁊ ipsum nomen
p̾dictam indicat causam: Chu¬
si enim patre augustino docente:
interp̾tatur silentium Quod
reuera fidelis eius ȩxercuit: quando
illi secretius ꝓ futura mandaũ:
Filii autem gemini: filius dex¬
terȩ interp̃tatur. Quod bene ad
ipsum refertur: quia saluti eius
necessaria ꝓditione consuluit.
Sic dñs nr in medio uideorum
silentium misit: eum mysteria
sc̃ȩ incarnationis assumpsit. Per¬
sidis enim tanqͣm silentium fuit:
qd̾ fidelibus probatur ẽe prȩdi¬
catum:. Hunc gͦ psalmũ ad simi¬

Expanded text:
viter solita vivacitate tractavit. viter solita vivacitate tractavit. quem contavit Domino pro verbis Chusi filii Jemini. Quamvis haec causa in secundo libro Regum latius indicetur, propter explanationem tamen tituli breviter exponenda cognoscitur. Cum David a filio suo Abessalom crudeli bello premeretur, amicum suum Chusi fecit pro dignoscendo consilio ad ejus castra migrare: ut quidquid adversus eum ageretur, sibimet secretius indicaret. Nam et ipsum nomen praedictam indicat causam. Chusi enim, Patre Augustino docente , interpretatur silentium: quod revera fidelis ejus exercuit, quando illi secretius profutura mandavit. Filius autem Jemini, filius dexterae interpretatur. Quod bene ad ipsum refertur, quia saluti ejus necessaria proditione consuluit. Sic Dominus noster in medio Judaeorum silentium misit, cum mysteria sanctae incarnationis assumpsit. Perfidis enim tanquam silentium fuit, quod fidelibus probatur esse praedicatum. Hunc ergo psalmum ad simi
Abbreviated transcription (Latin):
cum reus non ia qd factum est
defendit. s ut ignoscatur expostu¬
lat O in ęstimabilis pietas creato¬
ris. Pleus ꝓse sententiam dic̃e fecit:
q̃m ipse se uehementius accusauit.
S nequaqͣm quilibet callidus
oratorum hȩc a uidice obtinere
potuit: quȩ iste simplicitate plenꝰ
a dñi pietate ꝓmeruit: N ec uacat
quod in calculo senario quẽ in
disciplina numerorum constat
ẽẽ ꝑfectum: ꝑsonam pęnitentis
aptauit. Ipso enim die hominẽ
creauit: ipsa etiam ętate xp̃c dñs
ad liberandum eũ in hunc mun¬
dum uenire dignatus ẽ. Sexto
etiam die crucifigi pro hominũ
salute decreuit: ut hȩc supputatio
i hominis initium. ⁊ abs olictio¬
nem peccatorũ aptissime conti¬
nere uideat᷑. Nam de pęnitentiȩ̨
utilitate ⁊ uirtute atq gratia: be¬
atus augustinus int cõpiosos libroᷤ
de hae re ubi locum repperit ne¬
Slgendum ẽe ñ credidit. Ta men
uno uolumine: mirabiliter ⁊ bre¬

Expanded text:
cum reus non id quod factum est cum reus non id quod factum est defendit, sed ut ignoscatur expostulat. O inaestimabilis pietas Creatoris! Reus pro se sententiam dici fecit: quoniam ipse se vehementius accusavit. Sed nequaquam quilibet callidus oratorum haec a judice obtinere potuit, quae iste simplicitate plenus a Domini pietate promeruit. Nec vacat quod in calculo senario, quem in disciplina numerorum constat esse perfectum, personam poenitentis aptavit. Ipso enim die hominem creavit: ipsa etiam aetate Christus Dominus ad liberandum eum, in hunc mundum venire dignatus est: sexto etiam die crucifigi pro hominum salute decrevit; ut haec supputatio et hominis initium, et absolutionem peccatorum aptissime continere videatur. Nam de poenitentiae utilitate et virtute atque gratia, beatus Augustinus inter copiosos libros, de hac re, ubi locum reperit, negligendum esse non credidit; tamen uno volumine mirabiliter et bre
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentiȩ studium adhibere
debeainus: qm̃ inde uitȩ nr̃ȩ ma¬
xima subsidia conquiruntur:
tam̃ pęnitentium ęstimo magno¬
pere ꝑscrutandos: qui humano
generi uelut compȩtens medici¬
na p̃stantur Inde enim animna¬
rum saluberrima lauachra susci¬
pimus: in de peccatis mortui re¬
uuescimus: inde lugentes ad ẽ¬
na gaudia ꝑuenimus. Est en̾i
quoddam iudiciale genus: in qͦ
reus conspectibus iudicis p̾sen¬
tatus assistit. Peccatum suum
lacrimis diluens: ⁊ ꝯfitendo dis¬
soluens. Sum mum genus de¬
fensionis afferens: quod se ipse
condempnat: Hic non ẽ accu¬
sator extraneus: s ipse impug¬
nator ẽ suus Meretur ueniãn.
quia se non excusat a culpa: Nec
potest alit agi sub tali iudice: eui
peccata nullus p̾ualet abnegare:
Hic coniectura cessat: hic finis
non quęrit᷑. Hic ceterȩ qͣlitates
species desunt: qm omnia lucida
ueritate pandunt᷑ Sola ẽ ergo
necessaria quȩ dicitur concessio:

Expanded text:
intelligentiae studium adhibere intelligentiae studium adhibere debeamus, quoniam inde vitae nostrae maxima subsidia conquiruntur, tamen poenitentium aestimo magnopere perscrutandos, qui humano generi velut competens medicina praestantur. Inde enim animarum saluberrima lavacra suscipimus, inde peccatis mortui reviviscimus, inde lugentes ad aeterna gaudia pervenimus. Est enim quoddam judiciale genus, in quo reus conspectibus judicis praesentatus assistit, peccatum suum lacrymis diluens, et confitendo dissolvens, summum genus defensionis afferens, quo se ipse condemnat. Hic non est accusator extraneus, sed ipse impugnator est suus. Meretur veniam quia se non excusat a culpa; nec potest taliter agi sub tali judice, cui peccata nullus praevalet abnegare. Hic conjectura cessat: hic finis non quaeritur: hic caeterae qualitatis species desunt, quoniam omnia lucida veritate panduntur. Sola est ergo necessaria quae dicitur concessio,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatione terribili: ne in illas
pęnas miserrimi hominũ cadãt.
quas peccatoribus lex diuina
ꝓnuntiat ẽe uenturas. Cum
dicit mei: relaxauit odium.
eui multitudo fuerat donata
culparum Sequit᷑. Auertant᷑
retrorsum: ut ñ ꝑmittant᷑ ire
quo tendunt. S cum redeunt:
ab inferni fouea liberent᷑. Hoc
enim ⁊ petro dictum ẽ. huma¬
na cogitanti. Redi retro satha-¬
nas scilicet ne sapias illa quȩ
sapis Malus enim cum retror¬
sum redit: emendat. Cum uistꝰ.
offendit S hic qm̃ de peccato¬
ribus agebatur: bene illis op¬
tata ẽ uotiua ꝯuersio Et ne
eos duitius uidicaret forsitan aif¬
ferendos: addidit. Et erubescant
ualde ueloeit O desiderium
sc̃e mentis exiintum. quis enim¬
tuit: quam iste ꝓ in imicis suis
acerrimis postulauit: Taltum
itaq dñs miseretur. qui mise¬
ricordiȩ momenta ñ negligunt.
sic̃ in ęuangelio scriptirm est.
Beati misericordes: qm̃ ipsi mise¬

Expanded text:
praedicatione terribili: ne in illas praedicatione terribili: ne in illas poenas miserrimi hominum cadant, quas peccatoribus lex divina pronuntiat esse venturas. Cum dicit, mei, relaxavit odium cui multitudo fuerat donata culparum. Sequitur: Avertantur retrorsum, ut non permittantur ire quo tendunt; sed cum redeunt, ab inferni fovea liberentur. Hoc enim et Petro dictum est humana cogitanti: Redi retro, Satanas ; scilicet ne sapias illa quae sapis. Malus enim, cum retrorsum redit, emendatur; cum justus, offendit. Sed quoniam hic de peccatoribus agebatur, bene illis optata est votiva conversio. Et ne eos diutius judicaret forsitan differendos, addidit: Et erubescant valde velociter. O desiderium sanctae mentis eximium! Quis enituit, quam ista pro inimicis suis acerrimis postulavit? Talium itaque Dominus miseretur, qui misericordiae momenta non negligunt, sicut in Evangelio scriptum est: « Beati misericordes, quoniam ipsi mise
Abbreviated transcription (Latin):
partibus decursis: uenit ad ul¬
timam couclusionem. Conclu-¬
sio ẽ enim exttus ⁊ dẽtminatio
totius orationis Ubi iam ut ex-¬
auditum decebat lȩtus exultat:
qm̃ ista quędam formula pęni¬
tentium est. ut uichoent a la¬
crimis ⁊ desinant in lȩticia:
quatenus tali exemplo possit
agnosci. uerum ẽẽ quod legit᷑.
Qui seminant in lacrimis: in
gaudio metent: Et intuere qđ
sc̃a conscientia pęnitentis a pecca¬
tis siuis facta libera: eccłiasticis.
regulis obsecundans. mox pro
inunicis suis ut conu̾tantur ex-¬
orat. Ut sicut ille suscȩpit ueniã:
ita ⁊ in inicos eius carnales ad
dñi gr̃am redire contingat: Nã
cum dic̃ erubescant. uũt eos
tanta compunctione illumina¬
re: ut ꝓhis quȩ agebant ip̃si po¬
tius erubescant: ⁊ intelligant ꝑ¬
nitiosos actus. quos pridem sibi
putabant ẽẽ proficuos Contur¬
bentur aut̾ẽ dictum ẽ. timore
futuri uidicii. ⁊ scripturarum

Expanded text:
partibus decursis, venit ad ulpartibus decursis, venit ad ultimam conclusionem. Conclusio est enim exitus et determinatio totius orationis: ubi jam, ut exauditum decebat, laetus exsultat. Quoniam ista quaedam formula poenitentium est, ut inchoent a lacrymis, et desinant in laetitia; quaetenus tali exemplo possit agnosci verum esse quod legitur: Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent . Et intuere quod sancta conscientia poenitentis, a peccatis suis facta libera, ecclesiasticis regulis obsecundans, mox pro inimicis suis, ut convertantur, exorat; ut, sicut ille suscepit veniam, ita et inimicos ejus carnales ad Domini gratiam redire contingat. Nam cum dicit: Erubescant, vult eos tanta compunctione illuminari, ut pro his quae agebant, ipsi potius erubescant, et intelligant perniciosos actus, quos pridem sibi putabant esse proficuos. Conturbentur autem dictum est, timore futuri judicii, et Scripturarum
Abbreviated transcription (Latin):
mandatis dñi deuotissimus apꝑa¬
reret: Q uod argunentum: ab at-¬
tributis personarũ tractum dicit᷑
a uictu: Eo quippe modo se pro
bat ad plenam correctionẽ uenis¬
se: quia se uoluit a malorum socie¬
tionem meã: dñs orationẽ meã as¬
sumpsit. Dẽpcatio est: cum picta¬
te frequens oratio. Lsola ẽ quȩ
nimia docet: et importuna ꝯciliat:
Assumpsit. suscepit uult intelli-¬
gi: tanqͣm manibꝰ aliquid acce¬
ptum Et intuere magnum ex¬
ultationis archanum: ut orati-¬
onem suam ⁊ auribꝰ dicat audi¬
tam÷ et quasi oblationem aliqͣm
fuisse susceptam: Sic enim fac̾e
lȩtantes solent: ut diu̾sis modis
eadem repetant. unde magno
impetu gratulatiõis exultant:
Nec uacat quod in uno mun̾e
tercio fibi dicit dñm p̾stitisse: sci¬
licet ut supplicationibus suis
scãm trinitatem affuisse mon-¬
straret. E rubeseant & contur¬
bentur õs inimici mei: au̾tant᷑ retrorsũ
⁊ erubescant ualde uelocit Tribꝰ

Expanded text:
mandatis Domini devotissimus appamandatis Domini devotissimus appareret. Quod argumentum ab attributis personarum tractum, dicitur a victu. Eo quippbat ad plenam correctionem venisse, quia se voluit a malorum societionem meam, Dominus orationem meam assumpsit. Deprecatio est cum pietate frequens oratio, et sola est quae 30 nimia decet, et importuna conciliat. Assumpsit, suscepit vult intelligi, tanquam aliquid manibus acceptum. Et intuere magnum exsultationis arcanum; ut orationem suam et auribus dicat auditam, et quasi oblationem aliquam fuisse susceptam. Sic enim facere laetantes solent, ut diversis modis eadem repetant, unde magno impetu gratulationis exsultant. Nec vacat, quod in uno munere tertio sibi dicit Dominum praestitisse; scilicet ut supplicationibus suis sanctam Trinitatem adfuisse monstraret. Vers. 11. Erubescant et conturbentur omnes inimici mei: avertantur retrorsum, et erubescant valde velociter. Tribus
Abbreviated transcription (Latin):
pria putet᷑ ẽe confusus: sed ꝓpter
iram dñi. oculum cordis sui ꝓfi¬
tetur ẽe turbatum: Quid enim
formidolosius qͣm illum irasci÷ qͥ
si non misereatur extinguit.: Scłs
enum cuictus est. quasi otior lux: qͦd
cito intenta respiciat᷑: siue quod
palpebris occulentibus ꝓbatur occul¬
tus I nueteraiu inter omnes un¬
micos meos. Inueteraui. id est in
ueteris hominis adȩ antiquitate
ꝑmausi: qui ad differentiam noui
nominis ia est xp̃i. uetustus merito
nuncupat᷑ Iñt om nes inimicos
meos: siie uiter sp̃c diabolicos: si¬
ue inter nr̃a peccata: Ipsa sunt
enim ueracĩt aduersa: quȩ aĩas
in tartarum deducunt: et adhuc
feraliter blandiunt᷑. Completa ẽ.
ꝓmissa narratio: Est enim sicut
precipit᷑ breuis ilucida: idonea
quoq ad iracundiã iuidicis tem¬
perandam: Nunc de saluberrima
correctione dicendum ẽ: Disce
nibus emendationis. ingreditur
partem: ut qͥ malorum collegio
peccauerat fugatis a se talibus.

Expanded text:
ropria putetur esse confusus: sed propter ropria putetur esse confusus: sed propter iram Domini, oculum cordis sui profitetur esse turbatum. Quid enim formidolosius quam illum irasci, qui si non misereatur exstinguit? Oculus enim dictus est, quasi ocior lux, quod cito intentata respiciat: sive quod palpebris occulentibus probatur occultus. Inveteravi inter omnes inimicos meos. Inveteravi, id est, in veteris hominis Adae antiquitate permansi, qui ad differentiam novi hominis, id est, Christi, vetustus merito nuncupatur. Inter omnes inimicos meos: sive inter spiritus diabolicos, sive inter nostra peccata. Ipsa sunt enim veraciter adversa, quae animas in tartarum deducunt, et adhuc feraliter blandiuntur. Completa est promissa narratio: est enim, sicut praecipitur, brevis et lucida, idonea quoque ad iracundiam judicis temperandam. Nunc de saluberrima correctione dicendum est. Vers.nibus, emendationis ingreditur partem; ut qui malorum collegio peccaverat, fugatis a se talibus,
Abbreviated transcription (Latin):
lum peccatoꝵ: qd̃ ideo lacrimis
rigat: ut eodem salubrimo ymbre
resolito. homo in nouã messem
urtutis a dolescat. Fiatq ex peccatore
iustus: ex lugente lȩtus: ex egroto
sanissimus. Nã sistratum collectio¬
nem uestium uelis ad u̾tere: ipsa im¬
possibilitas occurrit quȩ delecti
lauatione surrexit. Siue hoc ꝑfi
guram hiꝑbolem potest accipi: ꝑ
quam solent aliqua in magnitu¬
dinẽ exaggerationis extendi. sic̃
de nauigantibus in centesimo sep¬
timo psalmo dicturus ẽ. Ascenãt
usq. ad cȩlos: ⁊ descendunt usq ad
abyfsos. Et in qͥnquagesimo psal¬
mo. Lauabis me ⁊ suꝑ niuem de¬
albabor: cum niue nichil possit
ẽẽ candidius Et in deutero nomie
moyses iħu naue p̃cepit. Liber
hic legis non recedat de manu tua:
i meditaberis in eo diebus ac noctibꝰ.
ut scias ingredi uiam tuã Simili
mͦ ⁊ alter pęnitens in centesimo
asserat ⁊ plorasse confirmet: ine¬
tum ẽ ut subito indignatione ꝓ¬

Expanded text:
lum peccatorum; quod ideo lacrymis lum peccatorum; quod ideo lacrymis rigat, ut eodem saluberrimo imbre resoluto, homo in novam messem virtutis adolescat, fiatque ex peccatore justus, ex lugente laetus, ex aegroto sanissimus. Nam si stratum collectionem vestium velis advertere, ipsa impossibilitas occurrit quae de lecti lavatione surrexit. Sive hoc per figuram hyperbolen potest accipi, per quam solent aliqua in magnitudinem exaggerationis extendi: sicut de navigantibus in centesimo sexto psalmo dicturus est: Ascendunt usque ad coelos, et descendunt usque ad abyssos . Et in quinquagesimo psalmo: Lavabis me, et super nivem dealbabor ; cum nive nihil possit esse candidius. Et in Deuteronomio Moyses Jesu Nave praecepit: Liber hic legis non recedat de manu tua: et meditaberis in eo diebus ac noctibus, ut scias ingredi viam tuam . Simili modo et alter poenitens in centesimo asserat, et plorasse confirmet, ineptum est ut subito indignatione p
Abbreviated transcription (Latin):
ciliat amaritudo dulcis. Lacrimȩ
fęlices: salutaris afflictio De qua
re beatus iohannes in duobꝰ libͥs
ita disseruit: ut merito apud grę¬
cos aurei oris nom̃ acceꝑit: Ia¬
uabo ꝑsingłas noctes lectũ meũ.
Si hoc ad litteram uelis accipere:
merito qͥdem lectum quẽ noctibꝰ
polluerat lacrimis abluebat. Sed
occurrit impossibilitas: ut tanta
fuisset copia lacrimarum. quȩ nõ
solum faciem s ⁊ lectum lauisse di¬
cerct᷑. Qua ꝓpter melius lectum de¬
lectationem corporis intelligamꝰ:
potest homo lacrimis quãuis pau¬
cis lauare: si eum contingat cę¬
lesti inspiratione deflere. Lectꝰ
autem ab electis ac mollibus her¬
bis dictus ẽ: supra quas antiqui¬
tus qͥescentium corpora remitteban-¬
tͦ insomnum: Iacrunis stratũ
meũ rigabo Rigare uberius aliqͥd
significat: quam lauare: S uide¬
amus cũ suꝑius lectum dixisset:
quare it̾m repetere uoluisset stra-¬
tum: Stratum significat cumu¬

Expanded text:
ciliat; amaritudo dulcis, lacrymae ciliat; amaritudo dulcis, lacrymae felices, salutaris afflictio. De qua re beatus Joannes duobus libris ita disseruit, ut merito apud Graecos aurei oris nomen acceperit. Lavabo per singulas noctes lectum meum. Si hoc ad litteram velis accipere, merito quidem lectum, quem noctibus polluerat, lacrymis abluebat. Sed occurrit impossibilitas, ut tanta fuisset copia lacrymarum, quae non solum faciem, sed etiam lectum lavisse diceretur. Quapropter melius lectum, delectationem corporis intelligamus: potest homo lacrymis, quamvis paucis lavare, si eum contingat coelesti inspiratione deflere. Lectus autem ab electis ac mollibus herbis dictus est: supra quas antiquitus quiescentium corpora remittebantur in somnum. Lacrymis stratum meum rigabo. Rigare uberius aliquid significat quam lavare. Sed videamus, cum superius lectum dixisset, quare iterum repetere voluisset stratum? Stratum enim significat cumu
Abbreviated transcription (Latin):
ficat tͣnsitum uitę. In inferno
uͦ: custodiam locorum. quam
ꝓsuis meritis animȩ sustinere
noscunt᷑ In utroq tamen: nega¬
tur absolute suscipienda confessio:
Hactenus dictum ẽ de princi¬
piis: nunc de narratione uide
meo Beniuolentia igitur in exor¬
dio diligentissime cõmparata.
ueñ ad narrationem actirumꝰ su¬
orum: asserens pęnitentia m suã
magnis cruciatibus fuisse com¬
pletam: quia ñ tantum u̾bis
otiosis. s afflictione probabili
maxime uenialis efficit᷑ pęnitu¬
do: Gemitus itaq ⁊ iste dicitur:
qui aut pondere nimio euruatiᷤ.
aut uulnere sauciatis cuenerit:
S ille querendus ẽ a xp̃ianis
qui cordis compunctione ꝑagit᷑.
cum ⁊ maloꝵ nr̃orum reminis¬
cimur: ⁊ fitturȩ penę considera¬
tione t̃remur: G emitus enim
dictus ẽ: geminatus luctus:
Quẽ merito fideles appetunt:
qm̃ lugentes consolatur: penitentes
emundat: diabolũ fugat: xp̃o c̃õ¬

Expanded text:
ficat transitum vitae; in inferno ficat transitum vitae; in inferno vero custodiam locorum quam pro suis meritis animae sustinere noscuntur. In utroque tamen negatur absolute suscipienda confessio. Hactenus dictum est de principiis; nunc de narratione videameo. Benevolentia igitur in exordio diligentissime comparata, venit ad narrationem actuum suorum, asserens poenitentiam suam magnis cruciatibus fuisse completam: quia non tantum verbis otiosis, sed afflictione probabili maxime venialis efficitur poenitudo. Gemitus itaque et iste dicitur, qui aut pondere nimio curvatis, aut vulnere sauciatis evenerit. Sed ille quaerendus est Christianis, qui cordis compunctione peragitur, cum et malorum nostrorum reminiscimur, et futurae poenae consideratione terremur. Gemitus enim dictus est geminatus luctus. Quem merito fideles appetunt, quoniam lugentes consolatur, poenitentes emundat, diabolum fugat, Christo con
Abbreviated transcription (Latin):
aci: de quibꝰ ⁊ ysayas ait Non
enim qui in inferno sunt lauda
bunt te: neq qui mortui sunt
benedicent tẽ: N am cũ dĩe apłs
in nomine iħu omne genu flecta¬
tur. cęlestium. trestrium.  in¬
fernorum: hic de solis infidelibꝰ
ac ꝑtinacibus debet accipi dic¬
tum: qui nulłã fiduciã confes¬
sionis suę habere ꝓmerentur:
Merito gͦ hic sibi festinat dimit¬
ti: quia post lucis occasum non
restat nisi sola retributio merito¬
rum In inferno aut̃e quis con¬
fitebitur tͥ. sub audiendo adue¬
niam: sic̃ ⁊ salomon de impiis
dicit. Quia dicent int se pęniten¬
tiam habentes: ⁊ p̃ angustia sp̃c
gementes. et cȩtera: Nam  di¬
ues qui lararum uidebat in reqͥe
constitutum mala sua probatur
ẽẽ confessus: s non est ad uotum
supplicationis auditus:. Q uia in
hoe mundo ꝓprie confessio dicit᷑:
ubi ⁊ uenia reperitur: Et ut ali¬
quam diuisionem in his u̾bis in-¬
telligi debeamus: in morte signi-¬

Expanded text:
Dei, de quibus et Isaias: Non Dei, de quibus et Isaias: Non enim qui in inbunt te; neque qui mortui sunt benedicent te . Nam cum dicit Apostolus: In nomine Jesu omne genu flectatur coelestium, terrestrium et infernorum , hic de solis infidelibus ac pertinacibus debet accipi dictum, qui nullam fiduciam confessionis suae habere promerentur. Merito ergo hic sibi festinat dimitti: quia post lucis occasum, non restat nisi sola retributio meritorum. In inferno autem quis confitebitur tibi? Subaudiendum ad veniam; sicut et Salomon de impiis dicit: Quia dicent inter se, poenitentiam habentes, et prae angustia spiritus gementes , etc. Nam et dives qui Lazarum videbat in requie constitutum, mala sua probatur esse confessus , sed non est ad votum supplicationis auditus: quia in hoc mundo proprie confessio dicitur, ubi et venia reperitur. Et ut aliquam divisionem in his verbis intelligi debeamus, in morte signi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter miscłiam tuam Cum dõ
dicit᷑ conuertere. uindictȩ rela¬
xatio postulat᷑: ut debitã de nol̃
iusticia ipsius ñ exigat ultiones:
Siue more nr̃o dicitur deo conu̾¬
tere: sicut au̾si solent rogari. qͥ
aut respicere nolunt aut subue¬
nire contẽpnunt: Eripe animã
meã ab unminenti scili r cet fup¬
plicio: quod debet᷑ erran tibus:
Auertet enim a nobis debitas pe¬
nas: cum eas relax auerit benig¬
na remissio Congrue uero con¬
uertere in pęnttentis prece ponit
qd̃ satis facientibꝰ dñs pollicetut
dicens Conu̾timim ad me: et
ꝯuertar ad uos Saluum me
fac: ꝓpter miscdiam tuã: Quã
pulcherrime ista supplicatio: ꝓpriis
at ꝓficuis sermonibꝰ explicatur.
Saluum se petit fieri non scđm
merita sua: s: ꝓpter diuina in mi¬
serieordiam: in qua dum fixa spes
ponitur. uenia facilius impetret᷑:¬
dicat in moete nullum ẽẽ memo¬
rem dei: dum uicina possit am¬
plius ira uidicis contremisci:S:
bene ꝑfidos dicimus un memores

Expanded text:
tuam. Cum Deo dicitur, Convertere, vindictae relaxatio postulatur, ut debitas ipsius justitia de nobis non exigat ultiones. Sive more nostro dicitur Deo, 29 Convertere, sicut aversi solent rogari: qui aut respicere nolunt, aut subvenire contemnunt. Eripe animam meam, ab imminenti scilicet supplicio, quod debetur errantibus. Avertit enim a nobis debitas poenas, cum eas relaxaverit benigna remissio. Congrue vero, convertere, in poenitentis prece ponitur; quod satisfacientibus Dominus pollicetur dicens: Convertimini ad me, et ego convertar ad vos . Salvum me fac propter misericordiam tuam. Quam pulcherrime ista supplicatio propriis ac proficuis sermonibus explicatur! Salvum se petit fieri, non secundum merita sua, sed propter divinam misericordiam, in qua dum fixa spes ponitur, venia facilius impetratdicat, in morte nullum esse memorem Dei, dum vicina possit amplius ira judicis contremisci: sed bene perfidos dicimus immemores
Abbreviated transcription (Latin):
diabolum dic̃: qui animas quas
comp̃hendit conterit. Suꝑior eñi
factus: dat interitum ñ salutem.
Sic enim de animabus efficit qͣs
crudelissimus uincit: ut actus
earum t̾rena faciat contagione
maculari. Quaꝓpter: congruus
ẽ positus oedo uerborum Prius
enim fuit ut comp̃hender&: pꝰea
ut conculcaret Et głam meã in
puluerem deducat: id÷ suscepti
hominis honorem qͥ ad imaginẽ
i similitudinem dei constat effectꝰ.
Deducat in illum puluerẽ: quẽ
picit uentus a facie terre Ita
dum sibi ꝯditionem ponit pecc̃a¬
tium: ruinam mirabili narrati¬
one descrrosit: His gͥ suꝑioribus
tribus u̾sibus explanatis: dicen¬
dum nobis ẽ quem ad modum
in eis hypothetici syllogismi se¬
cundus modus appareat:: qui
hoc modo fieri posse dinoseitur.
Hypothetieus autem: id ÷ condi¬
tionalis. Syllogismus ẽ: qui ex
conditionali aut ꝯditionalibus
ppositionibus accipiens assump¬
tionem. colligit ꝯclusionem.
Cuiꝰ ꝓpositio talis ẽ: quantum

Expanded text:
diabolum dicit, qui animas quas comprehendit conterit. Superior enim factus dat interitum, non salutem. Sic enim de animabus efficit, quas crudelissimus vincit, ut actus earum terrena faciat contagione maculari. Quapropter congruus est positus ordo verborum: prius enim fuit ut comprehenderet, postea ut conculcaret. Et gloriam meam in pulverem deducat; id est suscepti hominis honorem, qui ad imaginem et similitudinem Dei constat effectus. Deducat in illum pulverem quem projicit ventus a facie terrae. Ita dum sibi conditionem ponit, peccantium ruinam mirabili narratione descripsit. His igitur superioribus tribus versibus explanatis, dicendum nobis est quemadmodum in eis hypothetici syllogismi secundus modus appareat, qui hoc modo fieri posse dignoscitur. Hypotheticus autem, id est conditionalis syllogismus est, qui ex conditionali, aut conditionalibus propositionibus accipiens assumptionem, colligit conclusionem. Cujus propositio talis est, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
re. Propter hane id̃. synagogã:
quȩ tm̃ fuit obstinatis moribꝰ
in deuota in qua habitare ñ potuit
dum se ab eius infidelitate subduxit:
In altum regrede: ꝓpter illud ęuan¬
głii. Hemo ascendet in cęlum: nͥ
qui de cȩlo descendit: Regredi eñi
est: unde ueneris iterata uta reu̾ti.
Nam de hac ascensione głosa: in
alio psalmo dicturus est Et ascen¬
dit suꝑ cherubin ⁊ uolauit: uolaũ
suꝑ pennas uentorum: et posuit
tenebras latibulum suum Dñe

Expanded text:
re. Propter hanc, id est synagogam, re. Propter hanc, id est synagogam, quae tamen fuit obstinatis moribus indevota: in qua habitare non potuit, dum se ab ejus infidelitate subduxit. In altum regredere: propter illud Evangelii: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit . Regredi enim est, unde veneris iterata via reverti. Nam de hac Ascensione gloriosa, in alio psalmo dicturus est: Et ascendit super cherubim et volavit, volavit super pennas ventorum: et posuit tenebras latibulum suum . Ve
Abbreviated transcription (Latin):
enun dñs in p̃cepto: qͣndo in ȩuã¬
gelio dixit discipulis suis tercia
die resurgam: ⁊ p̃cedam uos in
galileam: Hȩc dum facta sunt:
exaltatus ẽ in toto orbe terrarum:
quẽ potestas diaboli possidebat:
Et uindicauit in eum: quando
ab eo abstulit qđ tenebat Et in¬
tuere quia more ꝓpħiȩ futura pro
p̃teritis dicit᷑ in precȩpto quod m̾a¬
dasti. utiq quod ad huc mandatu¬
rus erat: ut est illud uicesimi primi
psalmi: Foderunt manus meas
⁊ pedes meos: dinumerauer̃t omĩa
ossa mea. et cęt̾a. Et synagoga
populorum circundabit te: et
ꝓpter hanc in altum regredere:
Suꝑius petiit ut ueniret: nunc
autem quid aduentu eius emer¬
gere possit ostendit. Ac si diceret:
Tu quidem uenturus es ad libe¬
randum: s populi uideorum in¬
sanis te mentibus ꝑsequent᷑. Syna¬
gogam hic collectionẽ significat
improborum: non religiosarũ
deuotis m̃tibus utiq suscepisset.
Et ꝓpter hanc in altum regrede¬

Expanded text:
enim Dominus in praecepto, quando in Evanenim Dominus in praecepto, quando in Evangelio dixit discipulis suis: Tertia die resurgam, et praecedam vos in Galilaeam . Haec dum facta sunt, exaltatus est in toto orbe terrarum, quem potestas diaboli possidebat; et vindicavit in eum, quando ab eo abstulit quod tenebat. Et intuere quia more prophetiae futura pro praeteritis dicit: In praecepto quod mandasti, utique quod adhuc mandaturus erat; ut est illud vicesimi primi psalmi: Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea , etc. Vers. 7. Et synagoga populorum circumdabit te: et propter hanc in altum regredere. Superius petiit ut veniret, nunc autem quid in adventu ejus emergere possit, ostendit; ac si diceret: Tu quidem venturus es ad liberandum, sed populi Judaeorum insanis te mentibus persequentur. Synagoga hic collectionem significat improborum, non religiosarum devotis mentibus utique suscepisset. Et propter hanc in altum regrede
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s m̃s in p̃cepto qd̾ mandasti. Ueñ
ad scdam diuisionem: in qͣ transitũ
facit ad illam similitudinẽ quã
fȩcerat dñi saluatoris: Sed tribus
gradibus ascendit ista petitio. Primꝰ¬
gradus ẽ ut inira: id ÷ in uindicta c̃õ-¬
surgat. S non ad iram ꝓuocat
deum queni sciebat ẽe. mitissimũ:
Maxime cum suꝑuis de se dixerat.
si reddidi retribuentibus mͥ mala.
S humanis ⁊ tͣns latiuis u̾bis ta¬
lia referuntur: Uerum hȩe uindi¬
cta quȩ dicit᷑ ira in diabolum po¬
tius debet adũti: qui totiens puni¬
tur quotiens ab eo peccator. sub¬
iugatus eripit᷑. Exaltare in finibꝰ
inimicceum: id ÷ in possessione
diaboli maguificare: qͣm in pec¬
catoribus tenet In ipsis enim ex¬
altatur dñs: quando a comi̾ten¬
tibus confessio laudis offertur.
Sca̾s gradus ẽ: exurge dñe ds
ins in precepto quod mandasti.
psum ẽ enim quod suꝑius dix̃
inua: ut cognoscas uindictam
ẽe potius non furorem: Mandauit

Expanded text:
Deus meus, in praecepto quod mandasti. Venit ad secundam divisionem, in qua transitum facit ad illam similitudinem quam fecerat Domini Salvatoris. Sed tribus gradibus ascendit ista petitio. Primus est, ut in ira, id est in vindicta consurgat; sed non ad iram provocat Deum, quem sciebat esse mitissimum; maxime cum superius de se dixerit: Si reddidi retribuentibus mihi mala: sed humanis et translatitiis verbis talia referuntur. Verum haec vindicta quae dicitur ira, in diabolum potius debet adverti, qui toties punitur quoties ab eo peccator subjugatus eripitur. Exaltare in finibus inimicorum, id est in possessione diaboli magnificare, quam in peccatoribus tenet. In ipsis enim exaltatur Dominus, quando a convertentibus confessio laudis offertur. Secundus gradus est: Exsurge, D, in praecepto quod mandasti: ipsum est enim quod superius dixit, in ira, ut cognoscas vindictam esse potius, non furorem. Mandavit
Abbreviated transcription (Latin):
rei dicere debeamus. Docemur
pietatem petere: ne nos iusticia
possit absumere: Quis iam dubi¬
tet eum u̾ba sua audire posse:
si tam̃ talis sit peccantis animus.
eadem ꝑseuerat. Pio metico diẽ
egritudinem tabidam usq ad
interiora uenisse: ne differret
auxilium cui imminere cogno¬
scebat exctĩi: Ossa hic ꝑ allego¬
riam: fortitudinem mentis debe¬
mus adi̾ttere Quȩ cum defic̃
uigor omnis elabitur: sicut ⁊¬
ossibus quassis corpus minime
continetur: Et anima mea
turbata ẽ ualde Itu dñe us¬
quequo: Ne corpus intelligeres
quod ossa nominauit: anĩmam
suam dĩx ẽẽ turbatam Bene aut̃e
ualde additum ẽ: ne clemens au¬
ditor pateret᷑ duitius differendũ.
si nimis eum non cognosceret fu¬
isse turbatum. Usqueqͦ. sub audi¬
endum differs: qui usq ad fin̾e
p̃ces supplicum non soles ullatenꝰ
obliuisci: Supplicatio quippe ista
magnis cõmendatur angustiis:
ut recepta sanitas p̃ciosior possit

Expanded text:
rei dicere debeamus; docemur rei dicere debeamus; docemur pietatem petere, ne nos justitia possit absumere. Quis enim jam dubitet eum verba sua audire posse: si tamen talis sit precantis animus, eadem perseverat. Pio Medico dicitur, aegritudinem tabidam usque ad interiora venisse, ne different auxilium, cui imminere cognoscebat exitium. Ossa hic per allegoriam, fortitudinem mentis debemus advertere, quae cum deficit, vigor omnis elabitur, sicut et ossibus quassatis corpus minime continetur. Vers. 4. Et Anima mea turbata est valde: et tu, Domine, usquequo? Ne corpus intelligeres, quod ossa nominavit, animam suam dixit esse turbatam. Bene autem valde additum est, ne clemens auditor pateretur diutius differendum, si nimis eum non cognosceret fuisse turbatum. Usquequo subaudiendum, differs, qui usque ad finem preces supplicum non soles ullatenus oblivisci? Supplicatio quippe ista magnis commendatur angustiis; ut recepta sanitas pretiosior possit
Abbreviated transcription (Latin):
indignatio ẽ: furor repentina
m̃tis accensio Hȩc autem alle¬
gorice trans latiuis u̾bis edicta st̃
cȩt̾m dñs nec tra confundit᷑. nec
furore turbat᷑. s in una eademq
semꝑ głe suę tranquillitate consi¬
stit. Similit̾ ⁊ moyses dicit Sĩc
letatus ẽ dñs edificans uos ⁊ cresc̾e
faciens: sic lȩtabitur affligens uos
atq subi̾tens Pęcit gͦ ut ante ui¬
dicium. ñ in uidicio corripiat᷑:
quia qui ibi arguitur sine du¬
bitatione dampnat᷑. Et mente
condendum ẽ. quod dies iudicii
ꝓ timore magnitudinis suę ira
⁊ furor uocatur: sic̃ ⁊ in secundo
psalmo dictum ẽ: Tunc loquet᷑¬
ad eos in ira sua: ⁊ in furore suo con¬
turbabit cos De quo ⁊ alius ꝓpheta
dicit. Dies ille. dies ure: dies tribu
tatis ꝯfessio cęlestis medici in iscđiam
mouet: a quo facile impetrantur
remedia. cum ostendunt᷑ uulnera
ñ ualeo. O clementia magna cre¬
atoris. auidice ꝑcipimus: quid

Expanded text:
indignatio est: furor repentina indignatio est: furor repentina mentis accensio. Haec autem allegorice translativis verbis edicta sunt. Caeterum Dominus nec ira confunditur, nec furore turbatur: sed in una eademque semper gloriae suae tranquillitate consistit. Similiter et Moyses dicit: Sicut laetatus est Dominus aedificans vos, et crescere faciens, sic laetabitur affiigens vos atque subvertens . Petit ergo ut ante judicium, non in judicio corripiatur: quia qui ibi arguitur, sine dubitatione damnatur. Et mente condendum est, quod dies judicii pro timore magnitudinis suae ira et furor vocatur; sicut et in secundo psalmo dictum est: Tunc loquetuad eos in ira sua, et in furore suo conturbabit eos ; de quo et alius propheta dicit: Dies illa dies irae, dies tribultatis confessio coelestis Medici misericordiam movet, a quo facile impetrantur remedia, cum ostenduntur vulnera inere non valeo. O clementia magna Creatoris! a judice percipimus quid
Abbreviated transcription (Latin):
sitio: a Non enu supplicat
dño patri sicut ⁊ aliis uisum
est ut non arguat᷑: s ne uidicii
sȩueritate culpet᷑. Quia hic mul¬
tis argui salus est: sicut in apo¬
calipsi iohannis legitur. Ego qͦs
amo. redarguo ⁊ castigo. Nan
ita ⁊ ipsi dauid contigit: cumn
eũ ꝓpħica correx̃ inuectio. Argu¬
it ⁊ filius: sicut in alio psalmo
legitur Arguam te: i statuã illam
ante faciem tuã Arguit ętiam sp̃c
sc̃s : sicut scriptum est. Cum ue
nerit paraclitus: ipse arguet
mundũ de peccato: Dicite nunc
ꝑuersi: ubi ẽ hic naturę potestatis¬
q distantia: qͣndo nec ipsa discre¬
pant u̾ba Conticescat arriana
nequitia: ne qͥuolunt in sc̃a trini-¬
tate sacrilegas diuisiones inferre:
ipsi se a regno dñi ꝓbentur abscidẽ.
eq in furore tuo corripias me:
Ira ⁊ furor uidicis. contra reum
dampnationis affectus ẽ: id ÷ motꝰ
anumi concitatus. ad pęnam ꝓuo-¬
cans inferendam: S ira longa

Expanded text:
sitio. Non enim supplicat sitio. Non enim supplicat Domino Patri, sicut et aliis visum est, ut non arguatur, sed ne in judicii severitate culpetur: quia hic multis argui salus est, sicut in Apocalypsi Joannis legitur: Ego quos amo redarguo et castigo . Nam ita et ipsi David contigit, cum eum prophetica correxit invectio. Arguit et Filius, sicut in alio psalmo legitur: Arguam te, et statuam illa ante faciem tuam . Arguit etiam Spiritus sanctus, sicut scriptum est: Cum venerit Spiritus Paracletus, ipse arguet mundum de peccato . Dicite nunc, perversi, ubi est hic naturae potestatisque distantia, quando nec ipsa discrepant verba? Conticescat Ariana nequitia: ne qui volunt in sancta Trinitate sacrilegas divisiones inferre, ipsi se a regno Domini probentur abscindere. Neque in furore tuo corripias me. Ira et furor judicis contra reum damnationis effectus est; id est, motus animi concitatus ad poenam provocans inferendam. Sed ira longa
Abbreviated transcription (Latin):
artibus plenissume ditasse: ut ⁊ ipsa
mirabilit exquirentibus ornata
resplendeat: ⁊ semina diu̾sarum
doctrinarum diligent̃ retractata
concedat: Hinc est enim quod in
ipsa repperiunt᷑: quȩ magistri secu¬
larium litterarum ad sua post
uolumina tͣnstulerunt Nam iñt
alios status quos oratores causis
emergentibus indiderunt: conces¬
siuam dep̾cationem ẽẽ dixerunt.
cum reus non id quod factum ẽ.
defendit: s ut ignoscat᷑ expostulat:
Qui status lic& inermis apud ter¬
rena iudicia uideat᷑. humanisq
uiribus destitutus: inuicta tamen
apud dm̃ munitione p̾cingitur:
ut quẽ nulla p̾ualent argum̃ta
defendere: sola possit fidelis con¬
fessio indicare: Hoc uere pęniten¬
tibus dat᷑: qui dum se cuꝑuint
absoluere. ipsi potius ꝓpria nitun¬
tur facta dampnare Sic i ysa¬
yas monet Dic tu iniquitates
tuas prus: ut iustificeris. Nunc
consideranda ẽ. quam sit u̾boꝵ
istorum congrua salutarisq po¬

Expanded text:
artibus plenissime ditasse, ut et ipsa artibus plenissime ditasse, ut et ipsa mirabiliter exquirentibus ornata resplendeat, et semina diversarum doctrinarum diligenter retractata concedat. Hinc est enim quod in ipsa reperiuntur, quae magistri saecularium litterarum ad sua post volumina transtulerunt. Nam inter alios status, quos oratores causis emergentibus indiderunt, concessivam deprecationem esse dixerunt; cum reus non id quod factum est defendit, sed ut ignoscatur expostulat. Qui status licet inermis apud terrena judicia videatur, humanisque viribus destitutus, invicta tamen apud Deum munitione praecingitur, ut quem nulla praevalent argumenta defendere, sola possit fidelis confessio vindicare. Hoc vere poenitentibus datur, qui dum se cupiunt absolvere, ipsi potius propria nituntur facta damnare. Sic et Isaias monet: Dic tu iniquitates tuas prius, ut justificeris . Nunc considerandum est quam sit verborum istorum congrua salutarisque po
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscat: quod genus schematis
multis locis repperi in litteris sacri.
Totus autem hic psalmus: ꝓpter
futuri uidicii timorem noscitur
ẽe conscriptus. Quod utiq rectȩ
mentis ẽ unminentes metuere ca¬
lamitates: ⁊ illud timere qd̃ ineretͦ
exciꝑe: Nam si illud ante oculos
habeamus quod in malachia ꝓpħa
legitur : semꝑ ad uias rectas recur¬
rẽmus. ⁊ nos ꝓficuo timore corrige¬
mus Ait enim: Suis tolerabit dĩe
introitus eius. uł quis sustinebit
in aspectu eius: Quia ipse ingre¬
ditur sicut ignis flature: ⁊ sicut
squama lauantium: Et sedebit
ad conflandum: ⁊ ad purgandũ
argentum Siumilĩt ⁊ salomon in
eccłiastico premonens dicit. Ante
orationem p̃para animã tuam:
Et paulopost Memento irȩ in die
consummationis: ⁊ tempꝰ retribu¬
tionis in conu̾sione faciei¬
omine ne in ira tua arguas
me Primum nosse debemus
omnipotentiam dñi eloquentiã
suam ita uariis disciplinis atq

Expanded text:
cognoscat. Quod genus schematis cognoscat. Quod genus schematis multis locis reperies in litteris sacris. Totus autem hic psalmus propter futuri judicii timorem noscitur esse conscriptus; quod utique rectae mentis est imminentes metuere calamitates, et illud timere quod meretur excipere. Nam si illud ante oculos habeamus quod in Malachia propheta legitur, semper ad vias rectas recurrimus, et nos proficuo timore corrigimur. Ait enim: Quis tolerabit diem introitus ejus, aut quis sustinebit in aspectu ejus? quia ipse ingreditur sicut ignis flaturae, et sicut squama lavantium, et sedebit ad conflandum, et ad repurgandum argentum . Similiter et Salomon in Ecclesiastico praemonens dicit: Ante orationem praepara animam tuam; et paulo post: Memento irae in die consummationis, et tempus retributionis in conversatione faciciomine, ne in ira tua arguas me. Primum nosse debemus omnipotentiam Domini, eloquentiam suam ita variis disciplinis atque
Abbreviated transcription (Latin):
A consuetudine parcendi: q̃m n̾o
se uult a mortuis rogari . s. a ui¬
uis hominibus confiteri: Secun¬
da diuisione narrat erumpnas
ꝓprias: quibus afflictus ⁊ contritus
esse noscat᷑ Narratio uero ẽ ad cau¬
sam ꝓbabilem faciendam rerum
gestarum clara ⁊ diligens exposi¬
tio: Sequit᷑ salutaris etiam nimis
ꝓfutura correctio. Sequestrat eñi
se a malis: qđ bono iudici nou̾at
ẽẽ gratissinum: ut ab illis mens
redderet᷑ aliena. quibus ⁊ ipsa ui¬
sticia ꝓbabat᷑ aduersa Suꝑ est c̾o¬
clusio: ubi iam definttiue aliqͥd
dicit᷑. postqͣm nichil amplius de¬
sideretur Conturbat enim ⁊ re¬
pudiat om̃s iniquos: qm̃ cum
ipsis habere nolebat ullatenus por¬
tionem: Sic ꝑ has partes: ꝓficuȩ
pęnitentiȩ causa ꝑagitur: Aptat᷑
aut̾e hȩc deo ꝑ humanã consuetu¬
dinem trans latiuis u̾bis: ut quasi
uidex audiat: quasi cognit᷑us ĩstru¬
atur: quasi nescius quȩ sunt facta

Expanded text:
A 28 consuetudine parcendi, quoniam non A 28 consuetudine parcendi, quoniam non se vult a mortuis rogari, sed a vivis hominibus confiteri. Secunda divisione narrat aerumnas proprias, quibus afflictus et contritus esse cognoscitur. Narratio vero est ad causam probabilem faciendam rerum gestarum clara et diligens expositio. Sequitur salutaris et nimis profutura correctio. Sequestrat enim se a malis, quod bono judici noverat esse gratissimum; ut ab illis mens redderetur aliena, quibus et ipsa justitia probabatur adversa. Superest conclusio, ubi jam definitive aliquid dicitur, postquam nihil amplius desideretur. Conturbat enim et repudiat omnes iniquos, quoniam cum ipsis habere nolebat ullatenus portionem. Sic per has partes proficuae poenitentiae causa peragitur. Aptatur autem haec Deo per humanam consuetudinem translativis verbis: ut quasi judex audiat, quasi cognitor instruatur, quasi nescius, quae sunt facta