comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plurima doctorum scripta testan¬
tur. Prima est dolor compunctio¬
nis. Secunda confessienis. Tercia
satissactis operis. Quarta est ꝯ¬
fessio laudis. uel gratiarum ac¬
tionis. He porte diuersis aperiun¬
tur modis. primo cum per eas qͥd
apud nos interius agatur: exte .¬
rius hominib aperitur. Reue¬
latur siquidem ius doloris per
lacrimas. uictoria peccati: per
confessienis humiliationem. qr
sicut initium peecati superbia.
sic per humilitatem confessio¬
nis triumphatur de peccato.
per satisfacionem operis: os¬
tenditur ardor feruoris. sicut de
maRla magdalena legitur con¬
siderauit quod egerat. et nelu¬
it mo derari quid ageret. Per
gratiarum actionẽnem: appa¬
ret caritatis profectus. que qnͣ¬
to consummatior fuerit: tan¬
to quietius et serͣmᷤ in dño
gloriatur. Aliter enim aperin¬
tur he porte cumuel ad predi¬
catoris uocem: uel per solem di¬
uinam inspirationem corda
peccatorum que prius male
inmundi concupiseentia ob¬

Expanded text:
plurima doctorum scripta testanplurima doctorum scripta testantur. Prima est dolor compunctionis, secunda vox confessionis, tertia satisfactio operis, quarta est confessio laudis, vel gratiarum actionis. Hae portae diversis aperiuntur modis. Primo, cum per eas quid apud nos interius agatur, exterius hominibus aperitur. Revelatur siquidem vis doloris per lacrymas, victoria peccati per confessionis humiliationem; quia, sicut initium peccati superbia , sic per humilitatem confessionis triumphatur de peccato; per satisfactionem operis ostenditur ardor fervoris, sicut de Maria Magdalena legitur : « Consideravit quod egerat, et noluit moderari quid ageret. » Per gratiarum actionem apparet charitatis profectus, quae quanto consummatior fuerit, tanto quietius et securius in Domino gloriatur. Aliter enim aperiuntur hae portae, cum vel ad praedicatoris vocem, vel per solam divinam inspirationem, corda peccatorum, quae prius male in mundi concupiscentia ob
Abbreviated transcription (Latin):
filii eius. et beatissimam predica¬
bunc. et uir eius laudabit eam.
dicens. Multe filie congregauer̃t
duitias. tu supergressa es uni¬
uersas. In illis portis. dabitur ei
defructu manuum suarum. que
interam in aliis portis sine fructu
laborareet opertari uidetur et
fructũ nontam percipere: quam
sperare. secundum illud: singula¬
riter inspe. constitiusti me. et iuxta¬
illorum opinionem qui in aliis por¬
tis dicturisunt. Nos in sensati uitã
illorum estimabamus insaniam.
et finem eorum sine honore. Ecce
quomodo reputati sunt inter
filiᷤᷤ dei. et inter sanctos sors illeꝵ
est. Porte glorie erantille. in quib
non solum a filiis. non selum aui¬
ro.sed et ab hostib tam mirifice.
tam gloriose: ciuitas nostra lau¬
dabitur. Porte uero iusticie non in¬
congrue dici possunt. in quib in¬
derim ex operib iusticie collauda¬
tur de quib in psalmo legitur.
Aperite michi portas iusticie et in¬
gressus in ea confiteber do minoe.
has iusticie portas quattuor esse

Expanded text:
filii ejus, et beatissimam praedicabunt, et vir ejus laudabit eam dicens: Multae filiae congregaverunt divitias, tu supergressa es universas . In illis portis dabitur ei de fructu manuum suarum, quae interim in aliis portis sine fructu laborare et operari videtur, et fructum non tam percipere, quam sperare, secundum illud: Singulariter in spe constituisti me , juxtaillorum opinionem qui in aliis portis dicturi sunt: Nos insensati vitam illorum aestimabamus insaniam, et finem eorum sine honore. Ecce quomodo computati sunt inter filios Dei, et inter sanctos sors illorum est . Portae gloriae erunt illae, in quibus non solum a filiis, non solum a viro, sed et ab hostibus tam mirifice, tam gloriose civitas nostra laudabitur. Portae vero justitiae non incongrue dici possunt, in quibus interim ex operibus justitiae collaudatur, de quibus in Psalmo legitur: Aperite mihi portas justitiae, et ingressus in eas confitebor Domino . Has justitiae portas quatuor esse
Abbreviated transcription (Latin):
siuis. et illud quod premissumẽ.
laudent eos in portis opera eo¬
rum. Alie si quidem sunt porte.
in quib que apparent opera¬
commendantur. alie inquibus
non operum. sed conscientie tes¬
timonium requiretur ab illo.
qui cordium est in spector. qui
ipsius iusticias eum ad iudican¬
dum sederit iudicabit. et ipsã
iherusalem serutabitur in luc̾¬
nis. ubi iustus iux saluabitirf.
et etiam prudentib uirginib.
iux suum sufficit oleumait ex
eo. uel in modieo fatis uirginib
ualeant subuenire. In ilł portis nr̃e
eiuitatis g̾ioria manifestus ap

Expanded text:
terrae . Et illud, quod praemissum est: terrae . Et illud, quod praemissum est: Laudent eam in portis opera ejus . Aliae siquidem sunt portae, in quibus quae apparent commendantur, aliae in quibus non operum, sed conscientiae testimonium requiritur ab illo qui cordium est inspector, qui ipsas justitias, cum ad judicandum sederit, judicabit; et ipsam Jerusalem scrutabitur lucernis, ubi justus vix salvabitur, et etiam prudentibus virginibus vix suum sufficit oleum, ut ex eo vel in modico fatuis virginibus valeant subvenire . In illis portis nostrae civitatis
Abbreviated transcription (Latin):
erit. sed secundum salomonem
dabitur eis defructu man᷑um
suarum et laudabunt eosin por¬
ts opera eorum. fallacem siqui¬
dem gratiam. et uanam pulchri¬
tud inem contempnunt scientes
quod mulier timen s ipͥsa rectius
laudabitur. Hanc laudis głam.
non uanam sed uerã.¬
uerã. non
fallacem siue fugac̃e. se
bilem. nolens dominꝰi sue cuu¬
tati deesse. multis eam librorum
moniimentis inseri uoluit. mit¬
tens ad eam depromendam.pro¬
pħas. sapientes. et scribas. et ne
quid huic deẽt głie. gloriosos. eti¬
am reges. dauid. et salomonem.
ad eam decantandam suo spiri¬
tuexcitauit. quorum omnium¬
si dieta super hoc uellemus re¬
texere. citius deficeret tempus
quam copia. s ut aliis omitta¬
mus. sufficit tantum ad salomo¬
nis laudes recurrere. quas
intẏppo eiuitatis nostre de mu¬
liere forti legitur deprompsisse.
Ibi quidem post multa quein
laudem eius dicta inueniunt᷑
legitur. Nobilis in portis iur
eius. eum sederit cum senatorib

Expanded text:
erit, sed secundum Salomonem erit, sed secundum Salomonem dabitur eis de fructu manuum suarum, et laudabunt eos in portis opera eorum . Fallacem siquidem gratiam et vanam pulchritudinem contemnunt, scientes quod mulier timens Dominum ipsa rectius laudabitur. Hanc laudis gloriam non vanam sed veram, non fallacem sive fugacem, sed stabilem, nolens Dominus suae civitati deesse, multis eam labiorum monimentis inseri voluit, mittens ad eam depromendam prophetas, et sapientes, et Scribas; et, ne quid huic deesset gloriae, gloriosos etiam reges David et Salomonem ad eam decantandam suo spiritu excitavit: quorum omniumsi dicta super hoc vellemus retexere, citius deficeret tempus, quam copia. Sed ut alios omittamus, sufficit tantum ad Salomonis laudes recurrere, quas, in typo civitatis nostrae de muliere forti legitur deprompsisse. Ibi quidem post multa, quae in laudem ejus dicta inveniuntur, legitur: Nobilis in portis vir ejus, cum sederit cum senatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
Omnia uestrasunt. siue cephas
siue paulus. siue apollo. uos
autem xpisti. Merito quidem
xpistiesse debent quib xpistus
inuisibilia omnia subiecit. et qͦs
sue cruitatis ciues conseripsit. ad
condegnandum. cum orbis au¬
gusti dictus fuerit. qui eum nõ
condidit. s descripsit ad sibi ser¬
uendum. His de gloria domi¬
nationis breuiter prelibatis ad
tractandum delaudis gloria
transeamus. Eam siquidem bea¬
tus diffir it augꝰ. iudicium ho¬
minum bene de hominib opi¬
nantium. et licet nostri eiues
de testimonio conscientie suep
tius quam decpinioN he hons¬
num glorientur. tamen nec bo¬
ne opinionȩ famam sibi dess
uolunt. sedcommendant se ad.
omnem conscientiam hominum.
prouidentes bona non solum.
coram deo. sed etiam coram hoĩb
testimo nium habere uolen¬
tes: etiam ab his qui foris sunt.
ut ex luce operum suorum non ip̃i.
sed pater suus glorificetur qui est
incelis. Sciunt enim quod lau¬
dando patrem nec ipsis laus de¬

Expanded text:
Omnia vestra sunt, sive Cephas, Omnia vestra sunt, sive Cephas, sive Paulus, sive Apollo; vos autem Christi . Merito quidem Christi esse debent, quibus Christus invisibilia omnia subjecit, et quos suae civitatis cives conscripsit ad conregnandum, cum orbis Augusti dictus fuerit, qui eum non condidit, sed descripsit ad sibi serviendum. His de gloria dominationis breviter praelibatis, ad tractandum de laudis gloria transeamus. Eam siquidem beatus diffinit Augustinus, judicium hominum bene de hominibus opinantium. Et licet nostri cives de testimonio conscientiae suae potius quam de opinione hominum glorientur; tamen nec bonae opinionis famam sibi deesse volunt, sed commendant se ad omnem conscientiam hominum, providentes bona non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus, testimonium habere volentes etiam ab his qui foris sunt, ut ex luce operum suorum non ipsi, sed Pater suus glorificetur, qui est in coelis. Sciunt enim, quod laudando Patrem, nec ipsis laus de
Abbreviated transcription (Latin):
quanta est ciuitatis syon gloria po¬
tentie. ac dominationis. que non
solum gentib. sed etiam regibus
et imperatorib dominatur.ĩmo
seruire ei reges et principes glori¬
ãtur. et ut plus aliquid dicatur.
etiam demonia ei subicuntur. et
potestatem a suo rege accipit calcan
in his duob peccati scilicet sugges¬
tione et consummatione consistit.
Dominatur etiam ceteris mundi
uisibilib creaturis quib libet. de
dono et gratia sui imperatoris. aquo
audire meretur. Terror uester et tre¬
mor sit super cuncta ammantia
terre. et super omnes uolueres celi.
cum uniuersis que mouentur in
terra. Quod licet bonis et malis
iudeaturesse commune speciale
tamen bonorumest.qui non so¬
lum animantib. sed ipsis etiam
elementis potentiet uirtute legun¬
tur imperas se. itaut celum elau¬
sisse. solem fixisse. tempestuosum.
arerem. et mare procellosum. solo
uerbo serenasse inueniantur. Q¬
b specialiter apaulo diescur.

Expanded text:
quanta est civitatis Sion gloria poquanta est civitatis Sion gloria potentiae ac dominationis, quae non solum gentibus, sed etiam regibus et imperatoribus dominatur; imo servire ei reges et principes gloriantur; et ut plus aliquid dicatur, etiam daemonia ei subjiciuntur, et potestatem a suo rege accipit calcandin his duobus, peccati scilicet suggestione et consummatione consistit. Dominatur etiam caeteris mundi visibilibus creaturis quibuslibet, de dono et gratia sui imperatoris, a quo audire meretur: Terror vester et tremor sit super cuncta animantia terrae, et super omnes volucres coeli, cum universis quae moventur in terra . Quod licet bonis et malis videatur esse commune, specialiter tamen bonorum est, qui non solum animantibus, sed ipsis etiam elementis potenti virtute leguntur imperasse; ita ut coelum clausisse, solem fixisse, tempestuosum aerem et mare procellosum solo verbo serenasse inveniantur. Quibus specialiter a Paulo dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
tatis commnendant. eo quod ciues
tam gratunto undiq congrega¬
titam mirabiliter a deo preordina¬
di. dali geniti et enutriti. tamq
multiplicati. et magnificati. cuu¬
tatem sy on glorificent et erornent.
et quasi quedam uestimenta glorie
similem eam faciant sponse. que
relicto patre et matre Et ad herens
uiro iam se in gloriam uendicat li¬
bertatis. Cetera que sequntur. qͣm
manifeste exprimant głam dominatõ¬
nis. expositionenon indiget.s ad¬
miratione. Quis enm non miret᷑.
quis non delectetur audire.ĩmo
qui iam se uidisse non glorietur.
a cunctis mundi partib. gentes
ad ecclesiam conuollasse. filios eccłe
in ulnis. et filias super humeros
attulisse. reges nutricios et regi.¬
nas nutrices habuisse. uultu de mis¬
so inecelesia adorasse. et ad lumina
apostolorum et martyrum aliorum¬
q sanctorum intrantium et exeun¬
tium puluerem labiis et lingua de¬
uotissime decersisse : Limina siqui¬
dempiscatorum: reuerenter deos¬
culãtur labia imperatorum. E ece

Expanded text:
commendant; eo quod cives tam gratuito undique congregati, tam mirabiliter a Deo praeordinati, dati, geniti, et enutriti, tamque multiplicati et magnificati, civitatem Sion glorificent et exornent; et quasi quaedam vestimenta gloriae similem eam faciant sponsae, quae, relicto patre et matre, et adhaerens viro jam se in gloriam vindicat libertatis. Caetera quae sequuntur quam manifeste exprimant gloriam dominationis, expositione non indiget, sed admiratione. Quis enim non miretur, quis non delectetur audire, imo quis jam se vidisse non glorietur, a cunctis mundi partibus gentes ad Ecclesiam convolasse; filios Ecclesiae in ulnis, et filias super humeros attulisse; reges nutritios, et reginas nutrices habuisse, vultu demisso in Ecclesia adorasse, et ad limina apostolorum et martyrum, aliorumque sanctorum intrantium et exeuntium pulverem labiis et lingua devotissime detersisse? Limina siquidem piscatorum reverenter deosculantur labia imperatorum. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
ti seruiunt aqua seruitute libe¬
ri sunt. qui seruiunt non uolen¬
tes. secundum apłm. Subiecti in¬
terim uanitatipropter eum qui
subiecit eos in spe. Subiecti n qͣm
non serui. sed liberi tandem etiam
a corruptione omnino liberandi:
hec de gloria libertatis ad presens
dicta sufficiant. De gloria quoq
dominationis. quam gloriosa.
quamq gloriose auiris głosrus
dicta sunt audiamus. Ait pro¬
phetarum eximius ysaias. im
mo ꝑ ysam dominus. de gloria
ciuitatis syon. Ecce inmanibus
meis descripsite. Murimei corã
occulis meis semper. uenerunt¬

Expanded text:
ti serviunt: a qua servitute libeti serviunt: a qua servitute liberi sunt, qui serviunt non volentes, secundum Apostolum, subjecti interim vanitati, propter eum qui subjecit eos in spe. Subjecti, inquam, non servi, sed liberi tandem etiam a corruptione omnino liberandi. Hac de gloria libertatis ad praesens dicta sufficiant. De gloria quoque dominationis, quam gloriosa, quamque gloriose a viris gloriosis dicta sint, audiamus. Ait prophetarum eximius Isaias, imo per Isaiam Dominus, de gloria civitatis Sion: Ecce in manibmeis descripsi te. Muri tui in oculis meis semper. Uter
Abbreviated transcription (Latin):
diusunt parurili. nichil dis¬
tent a seruo. cum sint domini
omnium. sed sub tutoribus ⁊
auccorib timoris et obedientie ft̃
usq ad prefiitum tempus a
patre. Ad quod cum per patris
gratiam peruenerint. siue qui
iam patris munere peruenert.
non solum non seruiunt pre¬
dictis elementis s quadam iam
libertate spiritus. in auras lib̃¬
iatis euadentes. etiam elementa
figurarum. et sacramenta ue¬
terum omnium et nouorum.
spititus inuacitate transcendt̃.¬
neciam honere figuraꝵ premũ¬
tur.s ã ueritatis perfactione ferut
Sunt etiam et alia elementa. q̃
tercio tangit apostolus arguens
quos dam seruientes infirmis et
egeniselementis. E lementa siue
elementata sunt quecumq sensu
corporeo percipi possunt. et eam̾i¬
to infirma et egena dicuntur.qr
humanam naturam. nec acorru¬
ptione tueri. nec ipsius indigen-¬
tie sufficere possunt. Qui autem
ineis sanitatem aut sacietatem q̃¬
runt. decepti et uolentes uanita¬

Expanded text:
diu sunt parvuli nihil disdiu sunt parvuli nihil distent a servo, cum sint Domini omnium, sed sub tutoribus et actoribus timoris et obedientiae sunt usque ad praefinitum tempus a Patre. Ad quod cum per Patris gratiam pervenerint, sive qui jam Patris munere pervenerunt, non solum non serviunt praedictis elementis, sed quadam jam libertate spiritus in auras libertatis evadentes, etiam elementa figurarum, et sacramenta veterum omnium et novorum spiritus vivacitate transcendunec jam onere figurarum premuntur, sed ad veritatis perfectionem feruntur. Sunt etiam et alia elementa, quae tertio tangit Apostolus, arguens quosdam servientes infirmis et egenis elementis. Elementa, sive elementata, sunt quaecunque sensu corporeo percipi possunt; et ea merito infirma et egena dicuntur, quia humanam naturam nec a corruptione tueri, nec ipsius indigentiae sufficere possunt. Qui autem in eis sanitatem aut satietatem quaerunt, decepti et volentes vanita
Abbreviated transcription (Latin):
entes ab apostolo. Non accepi¬
stis spiritum seruitutis iterumin
timore sed accepifcis spirtaĩ ad¬
optionis filiorum in quo clama¬
nius abba pater. Ea quippest̃
flementa exordii. sermonum dĩ.
rudimenta. scilicet et diuimi do¬
cumenta timoris. queuelut pri¬
ma quedam elementa. inchoan¬
tib proponuntur. qͥ lacte opꝰ hñt
non solido cibo. et ad huc ser¬
monis iusticie sunt expartes.
Hec salomon filio proponebat.
dicens. Nudi filum disciplinam
patris dui. Timor domini. prin¬
cipium sapientie. Time dommnũt
et recede a malo. cimenti dominũ
beneerit in extremis. Timor dñi
expellit peccatum. et sinetimore
domini non poterit non pot̾it¬
quis iustificari. Hoc timore qui¬
dam euuum nostrorum serui¬
unt. eo ip̃o nam lib̃i. quod uolun¬
tarie. et libere et libenter sic ser¬
uiunt sperantes se per hanc ser¬
uitutem. proficere in libertatẽ
glorie filiorum dei. Quin immo
iam et ipsi sunt liberi. licet quã¬

Expanded text:
entes ab Apostolo: Non accepientes ab Apostolo: Non accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus: Abba Pater . Ea quippe sunt elementa exordii sermonum Dei, rudimenta scilicet, et divini documenta timoris, quae velut prima quaedam elementa incohantibus proponuntur, qui lacte opus habent, non solido cibo, et adhuc sermonis justitiae sunt expertes. Haec Salomon filio proponebat, dicens: Audi, fili mi, disciplinam Patris tui. Timor Domini principium sapientiae . Time Dominum, et recede a malo Timenti Dominum bene erit in extremis . Timor Domini expellit peccatum. Et: Sine timore Domini non poterit quis justificari . Hoc timore quidam civium nostrorum serviunt, eo ipso jam liberi, quod voluntarie et libere et libenter sic serviunt, sperantes se per hanc servitutem proficere in libertatem gloriae filiorum Dei. Quinimo jam et ipsi sunt liberi, licet quan
Abbreviated transcription (Latin):
seruitute humana liberiesse
uoluerunt. Nostre autemci¬
uitatisciues. uera gaulentes
libertate. qua libertate xpistus
nos liberauit. a serulte peccato¬
rum uieiorum ac demenum.
liberos se esse gloriantur. Nec.
enu filii sunt ancille. sed libere.
Et quia spirttudei aguntur. filii
sunt dei. Quod si filiĩ et hereles.
heredes quidem dei. coheredes
autem xpisti. Sit eum liberisint
ex omnrib. omium se seruos
propter xpistum.faciunt. Sub¬
iecti omni humane ereature pro¬
pter deum. in hoc ipso illi soliser¬
uientes cui serurce regnare ẽ. Est ⁊
aba gła libertatis. qua non solũ
a supradictis. sed ab ipsorum
etlam elementorum huius mũ¬
di seruitute ciues nostre cuntatis
liberos se esse gloriantur. ut iam
non seruiant in uetustate littere.
sed innouitate spiritus consum¬
mentur. Non enim indigent do¬
ceri. que sint elementa exordii
sermonum dei. sed intermitten¬
tes in choationis xpisti sermonẽ.
ad ꝑfectionem feruntur. audi¬

Expanded text:
servitute humana liberi esse servitute humana liberi esse voluerunt. Nostrae autem civitatis cives vera gaudentes libertate, qua libertate Christus nos liberavit, a servitute peccatorum, vitiorum et daemonum, liberos se esse gloriantur. Nec enim filii sunt ancillae, sed liberae. Et quia Spiritu Dei aguntur, filii sunt Dei. Quod si filii, et haeredes. Haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi . Et cum liberi sint ex omnibus, omnium se servos propter Christum faciunt, subjecti omni humanae creaturae propter Deum, in hoc ipso illi soli servientes, cui servire regnare est. Est et alia gloria libertatis, qua non solum a supradictis, sed ab ipsorum etiam elementorum hujus mundi servitute cives nostrae civitatis liberos se esse gloriantur, ut jam non serviant in vetustate litterae, sed in novitate spiritus consummentur. Non enim indigent doceri quae sint elementa exordii sermonum Dei, sed intermittentes inchoationis Christi sermonem ad perfectionem feruntur, audi
Abbreviated transcription (Latin):
loquentẽs inducit: posuimꝰ.
ut ex his manifeste decur intelli¬
gi. quamtum. Romani. primo
quidem libertatem. post etiã
dominationem. laudem quoq
et gloriam sibi quesuerunt.S
primo magis ambitio. quam.
auaritia. animos eerum ⁊rer¬
cuit. quod tamem uitium pro¬
pius uirtuti erat. S et illi qui
nec amoitione nec audaicia. s
per uirtutem. honorem que.¬
suerunt sicut eato nec dolis
nec fallaciis. seduera uia ri¬
tendurn esse iudieauerunt.
finem tamen uirtutis. hono¬
rem posuerunt. Unde et edes
uictutis et honeris comunetis¬
simas statuerunt. hinc et de
catone dietum est quominꝰ
petebat gloriam. ee illum
magis seqiebatur: quia sem¬
per uirtutͥem gloria comitatur
Ex his breuiter colligimus roma¬
nos primo gloriam libertatis.
secundo gloriam dorcinationis.
tercio gloriam laudis. deibuii
quosdam seilicet ambitiene. qͦs¬
dam auarieia quesdam uera
uia. idest per uircutem quesi¬
uisse. S isli hominibus serui¬
tute ducentes in glorium. a

Expanded text:
loquentes inducit, posuimus, ut ex his manifeste detur intelligi, quantum Romani primo quidem libertatem, post etiam dominationem, laudem quoque et gloriam sibi quaesierunt. Sed primo magis ambitio quam avaritia animos eorum exercuit: quod tamen vitium propius virtuti erat. Sed et illi, qui nec ambitione, nec avaritia, sed per virtutem honorem quaesierunt, sicut Cato, nec dolis nec fallaciis, sed vera via nitendum esse judicaverunt, finem tamen virtutis honorem posuerunt. Unde et aedes Virtutis et Honoris conjunctissimas statuerunt. Hinc et de Catone dictum est, quominus petebat gloriam, eo illum magis sequebatur, quia semper virtutem gloria comitatur. Ex his breviter colligimus, Romanos primo gloriam libertatis, secundo gloriam dominationis, tertio gloriam laudis, tribus viis, quosdam scilicet ambitione, quosdam avaritia, quosdam vera via, id est per virtutem, quaesivisse. Sed illi hominibus servire ducentes inglorium, a
Abbreviated transcription (Latin):
per proprios structores suam eis
naginem misericorditer impres¬
sit. Ipsi quippe in merito strue.¬
tores eius dicuntur. qui suis con¬
ciuib dicunt. Imitatores nostri
estote. sicut et nos xpisti. Ipsorum
merita et exempla muri nostri ft̃.
qui coram oculis domini semper
ess e dicuntur quia eorum meritis
abeo protegimur et mummuR
Quod autem subiungitur. Leua
incrrcuitu oculos tuos et iudeõs
omnes isti congregatisunt uene

Expanded text:
per proprios structores, suam eis per proprios structores, suam eis imaginem misericorditer impressit? Ipsi quippe merito structores ejus dicuntur, qui suis concivibus dicunt: Imitatores nostri estote, sicut et nos Christi . Ipsorum merita et exempla muri nostri sunt, qui coram oculis Domini semper esse dicuntur, quia eorum meritis ab eo protegimur et munimur. Quod autem subjungitur: Leva in circuitu oculos tuos, et vide; omnes isti congregati sunt, vene
Abbreviated transcription (Latin):
natione processit.quia non est
potestas nisi a deo.Cum ergo red¬
duntur cesari. que sunt cesaris.
deo potuis sua redduntur. exciuꝰ
concessione sunt cesaris. cum ta¬
men non tam euis sint quam esse
idei sunt deo. etiam quecesari pro¬
pter deum redduntur. non tam
cesari quam deo exhibentur. Cui
concurit predictus structor. ubi
ait. Serui obedite dominis car¬
nalib sicut xpisto. non ad occu¬
lum seruientes. quasi hominib
placentes. sedut seruu xpisti. fa¬
uentes uoluntatem dei ex animo.
cum bona uoluntate seruientes.
sicut domino et non hominibris.
Eece quomodo conuenunt. des¬
criptor et structor. Quod si cesari.
quimundum deseciptor tantum
et sue imaginis nummisma recep̃.
quamtomagis xpisto suecruitatis
ciues. o bedire. et eius imagine in¬
signiri debent. ut liberi ab omni
iugo ei soliseruient. qui in suis ope¬
rib uelut in propriis manib forma
eis uite dedit et discipline et per
apostolos et euuangelistas suos. qͣi

Expanded text:
natione processit, quia non est natione processit, quia non est potestas nisi a Deo . Cum ergo redduntur Caesari, quae sunt Caesaris, Deo potius sua redduntur, ex cujus concessione sunt Caesaris, cum tamen non tam ejus sint, quam esse untur quae Dei sunt Deo, etiam quae Caesari propter Deum redduntur, non tam Caesari quam Deo exhibentur. Cui concinit praedictus structor, ubi ait: Servi, obedite dominis carnalibus, sicut Christo; non ad oculum servientes, quasi hominibus placentes, sed ut servi Christi, facientes voluntatem Dei ex animo; cum bona voluntate servientes, sicut Domino et non hominibus . Ecce quomodo conveniunt descriptor et structor. Quod si Caesari, qui mundi descriptor tantum, et suae imaginis numisma recepit, quanto magis Christo suae civitatis cives obedire, et ejus imagine insigniri debent ut liberi ab omni jugo ei soli serviant, qui in suis operibus velut in propriis manibus formam eis vitae dedit et disciplinae, et per apostolos et evangelistas suos, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
rit. Reddite que sunt cesaris cesa¬
ri. et que sunt dei deo. et apłs.
unus illorum structoꝵ de quibus
subiungitur. uenerunt structo¬
res tui. eidem concinat dicens. Red¬
dite omnib debita cui honorem
honorem. cui uectigal. uect̃. Cui
tributum. ⁊ brtum tamen ab hu¬
iusmodi debitis liberos docet dñs
esse filios dicens ad petrum. Regeᷤᷤ
gentium a quib exigunt tributa
afiliis. an ab alienis: eui eum res¬
ponsum esset. a petro. ab alienis.
ait. ergo. liberi sunt filii. In hune
modum sue ciuitatis rines. uelut
filios dei. et suos eoherecles atribu¬
to cesaris liberosesse probat. licet
enim cesar uniuersum mundum
sub sua descriptione eoncluserit.
et suam imaginem nummismati
suo impresserit. tñ. domini est t̾ra
ec plenitudo eius orbis terrarum
et qui habitant mneo. Eus quip¬
perectius dici debent omnia. qui
dixit et facta sunt. mandauit et
creata sunt uniuersa. Namet qd̃
augustus hoc potuit. ex dei ordi¬

Expanded text:
rit: Reddite quae sunt Caesaris Caesarit: Reddite quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt Dei Deo ; et Apostolus unus illorum structorum de quibus subjungitur: Venerunt structores tui , eidem concinat, dicens: Reddite omnibus debita: cui honorem, honorem; cui vectigal, vectigal; cui tributum, tributum ; tamen ab hujusmodi debitis liberos docet Dominus esse filios, dicens ad Petrum: Reges gentium a quibus exigunt tributum: a filiis, an ab alienis? Cui cum responsum esset a Petro, ab alienis, ait: Ergo liberi sunt filii . In hunc modum suae civitatis cives velut filios Dei, et suos cohaeredes a tributo Caesaris liberos esse probat. Licet enim Caesar universum mundum sub sua descriptione concluserit, et suam imaginem numismati suo impresserit; tamen Domini est terra et plenitudo ejus; orbis terrarum et qui habitant in eo . Ejus quippe rectius dici debent omnia, qui dixit et facta sunt, mandavit et creata sunt universa. Nam et quod Augustus hoc potuit, ex Dei ordi
Abbreviated transcription (Latin):
runt tibi. Uiuõ ego dicit dominꝰ.
quia omnib his uelut ornamen¬
touestieris. et circumdabis eos tibi
quasi sponsa. Ad huc dicent in.
aurib tuis filii stex alitatis meẽ.
Augustus michi est locus. fac
michi spacium ut habitem. Et
dies in cordetuo. Quis genuit mrchi
istos : Ego sterilis et non pariens.
transmmigrata et captiuata. et istos
quis enutruuit Ego destituta :
de solata. et isti ubihic erant s Hec
dicit dominus deus. Pcie leuo ad
gentes manum meam. et ad popło
exaltabo signum meum. ut affe.¬
rant filios tuos in ulnis. et filias
tuas super humeros portabunt
Et erunt reges nutriciitui. et regine
nutrices tuẽ. U ltu in terra de misso
ad orabuntte. et puluerem pedum
tuorum lingent. In his uerbis primo
commendatur gloria libertatis. de¬
inde dominationis. Ubienum dñs
in manib suis dicit se sẏon descͥp¬
sisse nullius eam dominationi ob¬
noxiam. Rullius iugo depressam.
nullius de tributo asscriptam. s
Licet enim sue ciuitatis ciuib drxx¬

Expanded text:
tibi. Vivo ego, dicit Dominus, quia omnibus his velut ornamento vestieris, et circumdabis tibi eos quasi sponsa. Adhuc dicent in auribus tuis filii sterilitatis meae: Angustus mihi est locus, fac mihi spatium, ut habitem. Et dices in corde tuo: Quis genuit mihi istos? Ego sterilis et non pariens, transmigrata et captiva, et istos quis enutrivit? Ego destituta et desolata, et isti ubi erant? Haec dicit Dominus Deus: Ecce levabo ad gentes manum meam, et ad populos exaltabo signum meum. Et afferent filios tuos in ulnis, et filias tuas super humeros portabunt. Et erunt reges nutritii tui, et reginae nutrices tuae; vultu in terram demisso adorabunt, et pulverem pedum tuorum lingent . In his verbis primo commendatur gloria libertatis, deinde dominationis. Ubi enim Dominus in manibus suis dicit se Sion descripsisse, nullius eam dominationi obnoxiam, nullius jugo depressam, nullius tributo ascriptam, sed Licet enim suae civitatis civibus dixe
Abbreviated transcription (Latin):
siatorrum siquidem est assuetus
humane locutionis modus. quox.
in enuangelio uitiuoluit. quo lioet
humane infirmitati se contempera¬
re et condescendere uideaturr: frib
ipsotamen in enrangelii archa se¬
creta celestia recondere. et recondi¬
ta seruare comprobatur. Ibiemin
sunt tabule preceptorum. Ibi uar¬
ga comminationum. Ibi in diume
sapientie urna quasi quoddam
manna est: dulcedo promissionum. Q
tria apłs ad hebreos scribens. eis nolu

Expanded text:
tiatorium siquidem est assuetus tiatorium siquidem est assuetus humanae locutionis modus, quo Christus in Evangelio uti voluit, quo licet humanae infirmitati se contemperare, et condescendere videatur, sub ipso tamen in Evangelii arca secreta coelestia recondere, et recondita servare comprobatur. Ibi enim sunt tabulae praeceptorum, ibi virga comminationum, ibi ini divinae sapientiae urna quasi quoddam manna est dulcedo promissionum. Quae tria Apostolus ad Hebraeos scribens eis nolu
Abbreviated transcription (Latin):
nere. et omnem humanam scien¬
tiam excelere uidentur. Quod si
ipsi apostoli et prophete a uoce
diumi toratrin formidant. et facta uoce
super firmamentum quod eapitibus
cherubin supereminet alas conatuum
suorum humliter subinittunt quid
agere debet humana infirmitas ubi
ꝑse ipsam loquitur ueritas: Quid est
enim aliud dominum iħm. deu irrcu¬
tam et dei sapientiam uerbum suis clis¬
cipulis explanare quam uocem de fir¬
mamento dares sirmamentum siqui¬
ilem cdiminitas ciusest. Unde uox toti¬
ens datur. quotiens dima hominib
propalantur. Ad hanc uocem stant
cherubin. necest ulterius quo pro¬
ceclant. quia et amcris sponsi stat.
et gaudio gaudet propter uocem
sponsi. Tacente autem sponso expan¬
dunt cherubin alas. et inquisitiomũ
suarum. scrutima super excendentes cdle¬
ficiunt serritantes scrutimo exelaran¬
tes cum propheta. Memor fiu dei et
Iude et afirmamento oculos deirit¬
tentes mutius uultib inpropitiato¬
rium respicere proriocantur.Propl¬

Expanded text:
nere, et omnem humanam scientiam excedere videntur. Quod si ipsi apostoli et prophetae a voce divini tonitrui formidant, et facta voce super firmamentum, quod capitibus cherubim supereminet, alas conatuum suorum humiliter submittunt; quid agere debet humana infirmitas, ubi per seipsam loquitur veritas? Quid est enim aliud Dominum Jesum, Dei virtutem et Dei sapientiam, verbum suis discipulis explanare, quam vocem de firmamento dare? Firmamentum siquidem divinitas ejus est: Unde vox toties datur, quoties divina hominibus propalantur. Ad hanc vocem stant cherubim, nec est ulterius quo procedant, quia et amicus sponsi stat, et gaudio gaudet propter vocem sponsi. Tacente autem sponso expandunt cherubim alas, et inquisitionum suarum scrutinia superextendentes deficiunt, scrutantes scrutinio, exclamantes cum Propheta: Memor fui Dei, etnde et a firmamento oculos demittentes, mutuis vultibus in propitiatorium respicere provocantur. Propi
Abbreviated transcription (Latin):
eSeo qđ reꝓbastis u̾bum hoc. &e sꝑastis
in calumniam & tumultum. & innixi
estis suꝑ eo. ꝓpt̾ea erit uob̃ iniquitas
hec. sicut interruptio cadens ce requisi¬
ta. in muro excelso. qm̃ subito dũñ sꝑa¬

Expanded text:
eo quod reprobastis verbum hoc, et sperastis in calumnia et tumultu, et innixi estis super eo: Propterea erit vobis iniquitas haec sicut interruptio cadens, et requisita in muro excelso: Quoniam subito, dum
Abbreviated transcription (Latin):
domini. hoc nom̃inde extͣcisse qd̾̃
suus ei conditor. in omnibus
sius partib. officiis et officinis. pro¬
ponitur speculandus quod symeon
in spiritu cognoscens. pro sua spe¬
culatione gratulabundus. et lau¬
dans ait. Uiderunt oculimei salu¬
tare tuum. quod parasti ante fa¬
ciem omnrum populorum. Be¬
ne dicitur symeon in spiritu ad¬
uenisse in templum. uidet᷑ eñper
sp̃m cognous Se illum. quẽ
iudebat suum immo domini.
esse salutare. et ad salutem pres¬
tandam paratum ante faciem om¬
nium populorum. ut in ipsius
uisione consisteret ius salutis hu¬
mane. Sicut enim quondam in¬
tutu enei serpentis. a serpen¬
tium morsib iudei saluabant᷑.
sic et hoc salutare ante omniũ
xpistianorum faciem symeonuidit
esse: paratum. ut in ipsũis uisio¬
ne salus eorum consisteret. Hoc
bat. Ostende faciem tuam et sal¬
uierimus. Iacob autem uiso do¬
mino facie ad faciem. saluam
factam animam suam profite¬
tur. Rem igitur sui nominis sy¬
on speculando tenens. et nõis

Expanded text:
Domini hoc nomen inde traxisse, quod suus ei conditor in omnibus suis partibus, officiis et officinis proponitur speculandus. Quod Simeon in Spiritu cognoscens pro sua speculatione gratulabundus et laudans, ait: Viderunt oculi mei salutare tuum: quod parasti ante faciem omnium populorum . Bene dicitur Simeon in spiritu advenisse in templum. Videtur enim per spiritum cognovisse, illum quem videbat, suum, imo Domini esse salutare ad salutem praestandam paratum ante faciem omnium populorum, ut in ipsius visione consisteret jus salutis humanae. Sicut enim quondam intuitu aenei serpentis a serpentium morsibus Judaei salvabantur; sic et hoc salutare ante omnium Christianorum faciem Simeon vidit esse paratum, ut in ipsius visione salus eorum consisteret. Hoc bat: Ostende faciem tuam, et salvi erimus . Jacob autem viso Domino facie ad faciem salvam factam animam suam profitetur. Rem igitur sui nominis Sion speculando tenens, et nominis
Abbreviated transcription (Latin):
nit propheda h
Hoc omnesꝓ
ut declinẽt peruer. si amalo: et
faciant quod bonum est. Hec hely¬
sei sella. que licet et inculta. et ser¬
mone obscurouelut ex rudi et
impolita materia contexta uidea¬
tur: solida tamen et firma atq t̃mo¬
bilis iuenitur uyctauerbum prin¬
cipis apostolorum dicentis. Habe¬
tis firmiorem propheticum sermo¬
nem. cui benefacitis intendentes.
uelut lucerne ardenti:in caligi¬
sellam helysei. aut cathedram moy¬
si non euertit. suelut ei supermi¬
nens quasi sirmissimis cobumpni
innixa: subsistit. De legeenim
ait. Non ueni legem soluere: sed
ad implere. De prophetis: incipi¬
ens ait a moy seet prophetis. in¬
et helẏas eum xpisto loquentes
apparuerunt in monte. Inter
hos igitur cathedra petri. medi¬
cum obtinet locum uelut digni¬
or et superior. et que illimerito
sessor congruat: qͥ sapientissim¬
dicitur inter tres. Sicut enim cathe¬
dram petri predictis duab cons¬
tat  es se superiorem: ita et pe

Expanded text:
nit prophetia, hoc omnes ut declinent perversi a malo, et faciant quod bonum est. Haec Elisei sella, quae licet et inculta, et sermone obscuro velut ex rudi et impolita materia contexta videatur, solida tamen et firma, atque immobilis invenitur, juxta verbum Principis apostolorum dicentis: Habemus firmiorem propheticum sermonem, cui bene facitis intendentes tanquam lucernae ardenti in caligisellam Elisei aut cathedram Moysi non evertit, sed velut eis supereminens quasi firmissimis columnis innixa subsistit. De lege enim ait: Non veni solvere legem, sed adimplere . De prophetis: Incipiens, ait, a Moyse et prophetis, inet Elias cum Christo loquentes apparuerunt in monte. Inter hos igitur cathedra Petri medium obtinet locum, velut dignior et superior, et quae illi merito sessori congruat, qui sapientissimitur inter tres. Sicut enim cathedra Petri praedictis duabus constat esse superiorem, ita et Pe
Abbreviated transcription (Latin):
rẽtur. et iactas fundamentas. stru¬
ctura tota sine tarditate aliqua in¬
crementum acciperet. et absq ul¬
la difficultate cicius reciperet con¬
summationem. sicq factum est.
ri. necdum fundamen ta trans¬
cend̾imus. immo nec ipsa ad huc
plene intellexerimus. in ipsistam̃
fundamentis. iam tanta compa¬
ret ꝑerfectionis plenitudo. ut ni¬
chil ipsi ciuitati posse  deesse uide¬
atur ad firmitatem. nichil ad deco
ri solent in omini cuntatis cons¬
truetione. et in omn construe¬
tura a uolentib in habitare re¬
quis et a transeuntib commen¬
darl.s. quam commoda sit ad utili

Expanded text:
rentur, et jactis fundamentis strurentur, et jactis fundamentis structura tota sine tarditate aliqua incrementum acciperet, et absque difficultate citius reciperet consummationem: sicque factum est. is necdum fundamenta transcenderimus, imo nec ipsa adhuc plene jecerimus: in ipsis tamen fundamentis tanta jam comparet perfectionis plenitudo, ut nihil ipsi civitati deesse posse videatur ad firmitatem, nihil ad decorri solent in omni civitatis constructione, et in omni constructura, a volentibus inhabitare requiri, et a transeuntibus commendari, scilicet quam commoda sit ad utili
Abbreviated transcription (Latin):
prenuntiauerunt. uel suis docuer̃t
exemplis. quos si omnes enumera¬
reuellemus. eitras deficeret tempius
quam copiã. Extant libri iudienm
regum. paralipomenon. Samel Iu¬
dich. Hester. coachabeorum.quos
siquis recensere uoluerit talib
plenos reperiet. Sic illis tribu
etatib ceteris que precesserant ue¬
lut quadam in fantia. puericia sue
adolescentia iam elapsis. et quasi obbi¬
inoni traditis. hunc genere lam wrul¬
tiplicato et roborato a capace ratio¬
nis effecta. uidens deus plenitudi¬
nem tẽporis propinquare. quãd̃.
missurus erat filium suum. in sura¬
litilinem carnis peccati. tales mon¬
tes. qualesiam diximus uoluit pre¬
parare. super quos in nouis suis
dieb mons domus domini par. a¬
recur. ut super illum montem cuu¬
tas de qua loquimur. fundaretur.
Necesse enim erat longe ante queli¬
bet tanto operi neccessaria prepara¬
ri ut cum uenerit ipsius conditor
eiuitatis. omnnia in promptu habe¬

Expanded text:
praenuntiaverunt, vel suis docuerunt praenuntiaverunt, vel suis docuerunt exemplis: quos si omnes enumerare vellemus, citius deficeret tempus, quam copia. Exstant libri Judicum, Regum, Paralipomenon, Daniel, Judith, Esther, Machabaeorum: quos si quis recensere voluerit, talibus plenos reperiet. Sic illis tribus aetatibus caeteris quae praecesserant, velut quadam infantia, pueritia, seu adolescentia, jam elapsis, et quasi oblivioni traditis, humano genere jam multiplicato, et roborato, ac capace rationis effecto, videns Deus plenitudinem temporis propinquare, quando missurus erat Filium suum in similitudinem carnis peccati, tales montes, quales jam diximus, voluit praeparare, super quos in novissimis diebus mons domus Domini pararetur, ut super illum montem civitas de qua loquimur, fundaretur. Necesse enim erat, longe ante quaelibet tanto opere necessaria praeparare, ut cum veniret ipsius conditor civitatis, omnia in promptu habe
Abbreviated transcription (Latin):
oderint auaritiam. et constitue eos
iudices populi humiliter ad qui¬
euit. Caritaseram que ante suade¬
bat populo occupatione fatigari.
eidem postea persua sit. utilius esse
populo per plures cienis et facilius
expediri. Et bene moyses qui ex aqͣ
dicitur caritatem. aaron qui motus
fortitudinis dicitur: castitatem. Cari¬
tas enim per illum diffunditur. de
quo scriptum est. qui credit in me.
flumina deuentre eius fluent aque
uiue. quod testatur euilangelista.
dictur de spiritu quem acceptus.
erant credentes. Mons autem est for¬
titudinis. qui urtute preminet casti¬
tatis. Undescriptum est.Super mon¬
tem excelsum ascendetu qui eiuian¬
gelizas syon. Populusquoq qui
fame et siti et omnimota angustia.
aut uastitate herer ad humilita¬
tis subiectionem prouocabatur. me¬
rito indeorum sine iuuideus dicituR.
quod confitens interpretatur. Sic
suerunt in populo illo uiri urr¬
tutum. qui uirtutes predietas. uel
sigras presigurauerunt. uel uerbis

Expanded text:
oderint avaritiam; et constitue eos oderint avaritiam; et constitue eos judices populi , humiliter acquievit. Charitas enim quae ante suadebat pro populo occupatione fatigari, eidem postea persuasit, utilius esse populo, per plures citius et facilius expediri. Et bene Moyses, qui ex aqua dicitur, charitatem, Aaron, qui mons fortitudinis dicitur, castitatem designat. Charitas enim per illum diffunditur, de quo scriptum est: Qui credit in me, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae : quod testatur evangelista dictum de Spiritu, quem accepturi erant credentes. Mons autem est fortitudinis, qui virtute praeeminet castitatis. Unde scriptum est: Super montem excelsum ascende, tu qui evangelizas Sion . Populus quoque qui fame et siti et omnimoda angustia aut vastitate eremi ad humilitatis subjectionem provocabatur, merito Judaeorum, sive Judaeus dicitur, quod confitens interpretatur. Sic fuerunt in populo illo viri virtutum, qui virtutes praedictas vel signis praefiguraverunt, vel verbis
Abbreviated transcription (Latin):
uel seruare sediciones populiuel
comprimere uel sedare. populum
ab hostium impetu defensare. ad
bella primum procedere. et se ip̃m
pro populo morti exponere. Sie
moyses primus illius populi dux ⁊
iudex itissimus omnium legitur
excitisse. Et uere mittis qui cum a
popło sepus fere fuerit lapidatus.
tanta samen ꝑopulicaritate flagͣ¬
bat. ut cum ei a domino diceretur.
dimitte me ut irascat populo hinc
et faciam te in gememmagnam.
responderit. si non dimitis eis de¬
le me de libro quem scripsisti. Ali¬
biquoq cum populum sibi assi¬
stentem. quasi sui ipsius oblitus de
mane usq ad uesperam iudica¬
ret quod ex miia caritate popłi
faciebat ex eadem caritate consu¬
lenti sibi. iecro et dicenti. Stulto la¬
bore consumeris du et populus qui
tecum est. ultra iures est negotium.
solus illud non poteris fustinere.
Estotu populo in his que ad dm̃¬
percinent. Elige autem de omni
plebe. uirospotentes et timentes
deum. in quib sit ueritas. et qui

Expanded text:
el servare, seditiones populi vel comprimere vel sedare, populum ab hostium impetu defensare, ad bella primum procedere, et seipsum pro populo morti exponere. Sic Moyses primus illius populi dux et judex, mitissimus omnium legitur exstitisse. Et vere mitis, quia cum a populo saepius fere fuerit lapidatus, tanta tamen populi charitate flagrabat, ut cum ei a Domino diceretur: Dimitte me, ut irascar populo huic, et faciam te in gentem magnam, responderit: Si non dimittis eis, dele me de libro quem scripsisti . Alibi quoque, cum populum sibi assistentem, quasi sui oblitus, a mane usque ad vesperam judicaret, quod ex nimia charitate populi faciebat, ex eadem charitate consulenti sibi Jethro et dicenti: Stulto labore consumeris, tu et populus qui tecum est: ultra vires tuas est negotium, solus illud non poteris sustinere. Esto tu populo in his quae pertinent ad Deum; elige autem de omni plebe viros potentes et timentes Deum, in quibus sit veritas et qui
Abbreviated transcription (Latin):
uisq fideles omnes ad eum accedentes.
teportam. de meliatricem. temagistrã
habere gloriamtur. Tusiquidem
introducis ad fidem testimonimo
fideiphibendo. tumediatrix es adue¬
niam. pro peccatis credentium filrtm
inter pellamdo. tu magistra acdinue¬
menlam gratiam exempla uite et dis¬
cipline omnib ostendendo. Tutitum
porta michi esse digneris ad filium:
interim incarnationis eius et curita¬
tis sue peregrinantis mysteria reue¬
lando. tamdem ad cuutatem regnam¬
tem et triumphantemin celis post lye
lippitudinem acceclenti: non rache¬
lis sed tuam et filii tui pulchritudĩe
sine speculo et engmate reuelatafa¬
cie ostendendo. S ecce dum ad portã
duodecimam. iam per eam intraturi
in cruitate clomini peruenisseiide¬
narr: ipsus porte gloria. decore. et di¬
gnitate. stupefacti solitum sermonis
modum excessimus. a lectore ueniaco
postulantes. si uno adhuc sermone
a cruitatis ingressu porte huius glo¬
riam speculanlo eum paululum re¬
tardamus. Nichilenam gloriosius in.

Expanded text:
ie fideles omnes ad eum accedentes, te portam, te mediatricem, te magistram habere gloriantur. Tu siquidem introducis ad fidem, testimonium fidei perhibendo; tu mediatrix es ad veniam pro peccatis credentium filium interpellando; tu magistra ad inveniendam gratiam, exempla vitae et disciplinae omnibus ostendendo. Tu tuum porta mihi digneris esse ad Filium, interim Incarnationis ejus et civitatis suae peregrinantis mysteria revelando, tandem ad civitatem regnantem et triumphantem in coelis post Liae lippitudinem accedenti, non Rachelis, sed tuam et filii tui pulchritudinem sine speculo et aenigmate revelata facie ostendendo . Sed ecce dum ad portam duodecimam jam per eam intraturi in civitatem Domini pervenisse videmur, ipsius portae gloria, decore et dignitate stupefacti, solitum sermonis modum excessimus, a lectore veniam postulantes, si uno adhuc sermone a civitatis ingressu portae hujus gloriam speculando eum paululum retardamus. Nihil enim gloriosius in
Abbreviated transcription (Latin):
ardens in caliginoso loco. et totrus
dubietatis propulsans caliginem:
testimonium perhibet ueritati di¬
cens. Eircumdederunt me gemitus
mortis. ⁊ cetera. Uideor michimhis
uerbis dauid uelut ianum alterĩ
intueri. et quasumno uersiculo pr¬
oeilentia. et subsequentia. prophnca.
circum spectione complecti. Uox
enim ista et ade de paradiso exeim¬
ti.et caẏn super terram uaganti.
et lamech bigamiam introducenti.
et membrot robusto uenator. sed ⁊ noc
inter undas fluetuanti. abrahe quoq
inegẏpto peregrinanti. moysi mchil¬
minus in deserto estuanti. inter po¬
pulares murmurationes: cuibibet
quoq in qualibet precedentium e¬
tatum de ade progeme uementi
uidetur signanter congruere. Qm
proprie autem xpisto et xpistiano
euilibet conueniat: super fluum¬
est est edocere. Merito igitur dauso
in ecelesia fideluim primus introdi¬
citur usq ad quem nox quatuor p̾¬
cedentium etatum protrahitur. et
cui clarnis lux subsequentis gracie

Expanded text:
ardens in caliginoso loco, et totius ardens in caliginoso loco, et totius dubietatis propulsans caliginem, testimonium perhibet veritati, dicens: Circumdederunt me gemitus mortis, etc. . Videor mihi in his verbis David velut Janum alterum intueri, et quasi uno versiculo praecedentia et subsequentia prophetica circumspectione complecti. Vox enim ista et Adae de paradiso exeunti, et Cain super terram vaganti, et Lamech bigamiam introducenti, et Nembrod robusto venatori, sed et Noe inter undas fluctuanti, Abrahae quoque in Aegypto peregrinanti, Moysi nihilominus in deserto aestuanti inter populares murmurationes: cuilibet quoque in qualibet praecedentium aetatum de Adae progenie venienti, videtur signanter congruere. Quam proprie autem Christo et Christiano cuilibet conveniat, superfluum est edocere. Merito igitur David in Ecclesia fidelium primus introducitur; usque ad quem vox praecedentium aetatum protrahitur, et cui clarius lux subsequentis grati
Abbreviated transcription (Latin):
uemientia ex utriusq testamenti u̾bis
ad discamus. ut inore duorum ueltri¬
um firmum stet omne uerbum. Ex
ipso ueteri testamento missa initiat᷑.
Dehinc apostolus introducitur. Ter¬
cio euuangelium eum qua decet reue¬
rentia pronuntiaturr. Et quia mag¬
num est ad quod probandum ceste
introducuntur. magnos etiam esse ꝯ¬
uenit: qui ad tamtum testimomum
admittantur. Primo igitur ille in tes¬
timonium producitur. cui a deo cesti¬
monium ꝑhibetur: qd in uenerit ho¬
minem secundum cor suum. Ein tã
potestas regia quam propħica digni¬
tas suffragatur. et nature qui primꝰ
producitur. et in tanto totius conuen¬
tu eccłie loqueridi exordium facit.
in aliquo audientium aures offen¬
dat. uenit inpsalterio decacordo.
psallens. et dulcissona miscens car¬
mina. uinuersa assistentrum corda dul¬
ci ad se pertra hit melodia. Regia gͥ
anccoritate fultus.⁊ prophetiei sermo¬
nis firmitate submxus. uelut lucerna

Expanded text:
venientia, ex utriusque Testamenti verbis venientia, ex utriusque Testamenti verbis addiscamus, ut in ore duorum vel trium firmum sit omne verbum. Ex ipso Veteri Testamento missa initiatur, dehinc Apostolus introducitur, tertio Evangelium cum qua decet reverentia pronuntiatur. Et quia magnum est ad quod probandum testes introducuntur, magnos etiam esse convenit, qui ad tantum testimonium admittantur. Primo igitur ille in testimonium producitur, cui a Deo testimonium perhibetur, quod invenerit hominem secundum cor suum. Cui tam potestas regia, quam prophetica dignitas suffragatur: et ne qui primus producitur, et in tanto totius conventu Ecclesiae loquendi exordium facit, in aliquo aures audientium offendat, venit in psalterio decachordo psallens, et dulcisona miscens carmina, universa assistentium corda dulci ad se pertrahit melodia. Regia igitur auctoritate fultus, et prophetici sermonis firmitate subnixus, velut lucerna