comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mitcit. autẽ tria. quȩ mȩxodo leguntur. scilicet scimphes. ulcera. tene¬
bras. et ponit alia tria. que ibi non leguntur. scilicet rubiginem.
priunã ignem. Om̃ĩa ergo allegorica int̃pretatione exponenda st̃.
historialiter aut̃ẽ ea tantũ. que in exodo leguntur. Quasi dicẽt. posu
na eoꝵ in sanguinem. ad litt̃am. et imbres eoꝵ. id est cisternas ne bibe¬
rent. ubi habemus imbres. alii habent melius manationes aquarũ¬
runt egyptii. et fanguinẽ ꝓ aquis inuenerunt. Mistice qͦq intelli¬
gendũ est. Aqua ergo in sanguinẽ uersa. significat illos dererũ
causis carnaliter sentire. Sicut enim alibi aqua mutatur in uinum:
ꝑ quod significatur mutatio popłi in melius. hic ita mutatur in
sanguinẽ. ꝑ quẽ caro accipitur ut significetur. quia spũalia carna¬
liter sentiunt. Sequitur scdaplaga. ¶isit in eos cinomiã et come

Expanded text:
rmittit autem tria, quae in Exodo leguntur, scilicet sciniphes, ulcera, tenermittit autem tria, quae in Exodo leguntur, scilicet sciniphes, ulcera, tenebras, et ponit alia tria quae ibi non leguntur, scilicet rubiginem, pruinam, ignem. Omnia ergo allegorica interpretatione exponenda sunt. Historialiter autem ea tantum, quae in Exodo leguntur . Haym., Auna eorum in sanguinem, ad litteram, et imbres eorum, id est cisternas, ne biberent; ubi habemus imbres, alii habent melius, manationes aquarurunt Aegyptii, et sanguinem pro aquis invenerunt. Mystice hoc quoque intelligendum est. Aqua ergo in sanguinem versa, significat illos de rerum causis carnaliter sentire. Sicut enim alibi aqua mutatur in vinum , per quod significatur mutatio populi in melius; ita hic mutatur in sanguinem, per quem caro accipitur, ut significetur, quia spiritualia carnaliter sentiunt. Sequitur secunda plaga . VERS. 50.-- « Et misit
Abbreviated transcription (Latin):
emus. et tẽptauerunt dm̃. et scm̃ istł. id est qui scĩficat isrł: exacerba¬
sȩ. indie qua redemit eos de manii cribulantis. id est pharaonis. Tti¬
num dei. manui pharaonis: dicens. U anus eius. et de manu tribulan¬
tis: quia eoꝵ oꝑationes multum differunt. Neinde ostendit. quid non
sint recordati. scilicet non sunt recordati. sicut. id est qualiter posuit
in egypto signa sua. Signa sunt duris cordib. quasi caracteris imp̃s¬
mile mandatũ. quod hic nobis necessariũ est. ut in futuro etigamur.
Et conuertit. hic incipit exponere plagas. ꝓpter udeoꝵ liberationem
in egyto factas. et ponit hic decem plagas. sicut in exodo decem ponunt᷑.
Aliqua tam̃ hic addit. que non in exodo continentur. quȩ non int̃p̃tari
possumus nisi figurate. id est spũaliter. ubi etiam quȩ facta fuerunt
historiȩ. sed alia addere uelquedam mutare ꝓ significatione. Pret̃¬

Expanded text:
emus . Et tentaverunt Deum, et sanctum Israel, id est qui sanctificat Israel, exacerbaemus . Et tentaverunt Deum, et sanctum Israel, id est qui sanctificat Israel, exacerbasae, in die qua redemit eos de manu tribulantis, id est Pharaonis. Trinum Dei manui Pharaonis, dicens, manus ejus, et de manu tribulantis, quia eorum operationes multum differunt. Deinde ostendit quid non sunt recordati, scilicet non sunt recordati: VERS. 48.-- « Sicut posuit in Aegypto signa sua; mile mandatum, quod hic nobis necessarium est, ut in futuro erigamur.Et convertit. Aug. Hic incipit exponere plagas propter Judaeorum liberationem, in Aegypto factas. Et ponit hic decem plagas sicut in Exodo ponuntur decem. Aliqua tamen hic addit, quae non in Exodo continentur, quae non interpretari possumus, nisi figurate, id est spiritualiter, ubi etiam quae facta fuerunt,n multis locis, sed alia addere, et quaedam mutare pro significatione. Praete
Abbreviated transcription (Latin):
qui in ea ambulent non reutentur scilicet ꝑ se. sed ꝑ grãm dei reuoca¬
buntur. hec est oius errabunda. quȩ humeris pii pastoris. reducta
est aci gregem Uelita. Et recordatus est. quia spiritus hominis
est uadens de hoc mundo. et non rediens ad corpus in hoc mundo. et ĩ
hic breuis diffinitio mortis. Quotiens eracer bauerunt. Sexta pars.¬
Dicturus plagas egi pti ꝓpter eos factas: cõparando mala eoꝵ. benesi¬
ciis dei dicit eos oblitos. et tẽptasse dm̃. Quasi diceret. peꝑcit eis. et
supradictis modis: exacerbauert̃ eum in deserto. ut bona tolleret.
m ira concitauerunt eum. ut mala. faceret. in in aquoso. ubi potius
timere deberent. Repecit eoꝵ infidelitatẽ: quam p̃dixerat. Quam ido
repetit. ut inemoret. quas plagas intulit deus egyptus ꝓpter eos:
unde deberent ẽẽ non ingrati. Ieinde exponit quomodo exacerbau̾it.¬
Et conuersi sunt quia pepigerant. Quecũq precepit nobis dñs faci¬

Expanded text:
qui in ea ambulant, non revertentur , scilicet per se, sed per gratiam Dei revocabuntur. Haec est ovis errabunda, quae humeris pii pastoris reducta est ad gregem, vel ita: Et recordatus est quia spiritus, hominis est, vadens, de hoc mundo, et non rediens, ad corpus in hoc mundo. Et est hic brevis diffinitio mortis. VERS. 45.-- « Quotdicturus plagas Aegypti propter eos factas, comparando mala eorum beneficiis Dei, dicit eos oblitos, et tentasse Deum. Quasi dicat: Pepercit eis. Et supradictis modis, exacerbaverunt eum in deserto, ut bona tolleret, in ira concitaverunt eum, ut mala faceret, in inaquoso, ubi potius timere deberent. Repetit eorum infidelitatem, quam praedixerat, quod ideo repetit, ut memorent, quas plagas intulit Deus Aegyptiis propter eos, unde deberent esse non ingrati. Deinde exponit quomodo exacerba int., Haym. quia pepigerunt: Quaecunque praeceperit nobis Deus faci
Abbreviated transcription (Latin):
tur isrł hereditas. Unde et nomen accepit. Isrł enim dicitur ex con¬
cẽplatione dei. transtulit eum ad hoc: ut pasceret. et ita fecit. Et
id est qͥa pauit eos in innocentia cordis sui. qͥa siue pecc̃o fuit. et hoc¬
docuit eos qd̾ ip̃e egit. et in intellectib manuũ suarũ. id ẽ in oꝑibꝰ in¬
tellectualit᷑ ab eo factis dedux̃ eos. ad uitã. ꝑ hȩc uba ãetualem
scĩtate xp̃i siqnificat: uelitã: uidet᷑ foite alicui congruentius
potuuisse dici: innocentia manuum. et intellectus cordis: quam in¬
nocentia cordis et intellectus manuũ: s sic maluit dicere. quia sunt
licet hominũ. id est faciens eos in nocentes. etiam in cogitationib cor¬
dis it deduxit eos ad uitam. in intellittib maniũ suarum. scilicet
xp̃i. i est in intellectu quẽ ipse facit in credentib: quasi manibus.
quod non potuit ille dauid: figura huius.P salmus¬

Expanded text:
tur Israel haereditas. Unde et nomen accepit. Israel enim dicitur ex contur Israel haereditas. Unde et nomen accepit. Israel enim dicitur ex contemplatione Dei. Transtulit eum ad hoc, ut pasceret, et ita fecit. VERS. 78.-- « Et pavit eos in innocentia cordis sui; et in docuit eos, quod ipse egit, Et in intellectibus manuum suarum, id est in operibus intellectualiter ab eo factis, deduxit eos ad vitam. Per haec verba actualem sanctitatem significat. Vel ita, videtur forte alicui congruentius potuisse dici Innocentia manuum et intellectus cordis, quam innocentia cordis et intellectus manuum; sed sic maluit dicere, quia sunt licet hominum, id est faciens eos innocentes, etiam in cogitationibus cordis. Et deduxit eos, ad vitam, in intellectibus manuum suarum, scilicet Christi, id est intellectu, quem ipse facit in credentibus, quasi manibus, quod non potuit ille David qui est figura hujus.
Abbreviated transcription (Latin):
homines. id est aiideis ad gentes. tam̃ scđ̃m parabolam: ab ouib
om̃s gemelli fetib erant. unde in canticis. Uentes tui sicut grex
tonsarum ascendens de lauacro. quȩ om̃s geminos creant. et ste¬
rilis non est in eis. Nentes eccliȩ sunt illi: ꝑ quos loquitur. uel ꝑ
quos in corpus suum uelut manducando ceteros traicit. Grex
tonsarum dicitur. quia onera seculi uelut uellera deposuit. et
ad pedes apłoꝵ reruni suarũ uenditarũ pretia apposuit. ascen¬
dens de lauacro. scilicet baptisini. geminos creant. oꝑa scilicet gem¬
ne caritatis. Unde sterilis non erat in eis. ab his trans latus est xp̃c.
sed pascit gregem in gentib: quȩ sunt iacob et isrł. Unde sequitur.
De loco ubi erat post fetantes id est pͥmitiuam eccłiam. accepit eum.
mine. Neinde repecit. et ifrł hereditatẽ suam. nisi forte dicatur scđm
hunc statũ. iacob seruis. Quando autẽ uidebit facie ad faciem dica¬

Expanded text:
homines, id est a Judaeis, ad gentes; tamen secundum parabolam ab ovibus rant, gemellis fetibus erant. Unde in Canticis: Dentes tui sicut grex tonsarum , ascendens de lavacro, quae omnes gemellos creant, et sterilis non est in eis. Dentes Ecclesiae sunt illi per quos loquitur. Vel per quos in corpus suum, velut manducando, caeteros trajicit. Grex tonsarum dicitur quia onera saeculi velut vellera deposuit, et ad pedes apostolorum, rerum suarum venditarum pretia apposuit, ascendens de lavacro, scilicet baptismi geminos creat opera, scilicet geminae charitatis. Unde sterilis non erat in eis. Ab his ergo translatus est Christus, sed pascit gregem in gentibus, quae sunt in Jacob et Israel. Unde sequitur, et de loco ubi erat, post fetantes, id est post primitivam Ecclesiam, id est cuin. Deinde repetit: Et Israel haereditatem suam, nisi forte dicatur, secundum hunc statum Jacob servus. Quando autem videbit facie ad faciem, dica
Abbreviated transcription (Latin):
impie uenditus ꝓ iustitia: sublimatus pauit patr̃e et fr̃s. de quo
fuit esfrem. qui maiori fr̃i benedictione aui sui iacob prelatus est. ꝑͥ
hec ergo preclari meriti nomina. totum illũ uetustum popłm repiil¬
sum adeo intelligimus. et electam tribũ uidȩ. non ꝓmeritis uidȩ. qͦ
longe melior fuit ioseph. sed ꝑtribum udȩ. quia de ea xp̃c extiat:¬
quȩ futura speculatur non t̾rena: sic ab mitio electionis hebreegen¬

Expanded text:
impie venditus pro justitia sublimatus pavit patrem et fratres, de quo impie venditus pro justitia sublimatus pavit patrem et fratres, de quo fuit Ephrem, qui majori fratri benedictione avi sui Jacob praelatus est. Per haec ergo praeclari meriti nomina, totum illum vetustum populum repulsum a Deo intelligimus: et electam tribum Judae, non pro meritis Judae, quo longe melior fuit Joseph, sed per tribum Judae, quia de ea Christquae futura speculatur, non terrena. Sic ab initio electionis Hebraeae gen
Abbreviated transcription (Latin):
si dicẽt. Inimicos ita ꝑcussit. sed suos reedificauit. quod ubi osten¬
dit: elegit cribũ iuda. et hoc est. Et repulit tabernaculũ ioseph.
ad litt̾am ne inde eẽt rex. et tribum effiaim non elegit. ut de ea
que sequuntur adlitt̾am accipi possunt. S melius in his uerbis signi¬
ficatur iudaicus popłs a deo repulsus. et nouus popłs xpianoꝵ elecauĩ
onde congrue non dixit repulit ruben. qui pͥmogenitus sutie ce¬
teros qui fuerunt ante iudam. quimerito uidentur repulsi. tum ia¬
cob pect̃a eoꝵ decestecur: uel non dixit. repulit bene drii. Ex qenscate¬
ul futt: qui uicino tẽpore repbatus fuerat: Unde ex ipsa uicinitate
tẽporis: quando ille est repulsus atq repbatus. et dauid electus con¬
uenienter posset hoc dici. nec tamen dictũ est. s pocius eos nomina¬
uit. qui clariorib meritis uidebantur excellere. scilicet ioseph. qui

Expanded text:
si dicat: Inimicos ita percussit, sed suos reaedificavit, quod ibi ostensi dicat: Inimicos ita percussit, sed suos reaedificavit, quod ibi ostendit, elegit tribum Juda. Et hoc est, Et repuli tabernaculum Joseph, ad litteram, ne inde esset rex, Et tribum Ephrem non elegit, ut de ea quae sequuntur, ad litteram accipi possunt, sed melius in his verbis significatur Judaicus populus a Deo repulsus, et novus populus Christianorum electus. Unde congrue non dixit, repulit Ruben, qui primogenitus fuit , et caeteros qui fuerunt ante Judam, qui merito videntur repulsi, cum Jacob peccata eorum detestetur. Vel non dixit, repulit Benjamin, ex quo Saul fuit, qui vicino tempore reprobatus fuerat. Unde ex ipsa vicinitate temporis, quando ille est repulsus atque reprobatus, et David electus convenienter posset hoc dici; nec tamen dictum est, sed potius eos nominavit, qui clarioribus meritis videbantur excellere, scilicet Joseph, qui
Abbreviated transcription (Latin):
um sempit̃num dedit illis. quia nullus alius itapunitus est. pͥcus¬
si enĩ sunt in sedib suis. quod eius pene signũ uidetur. qua cruci¬
abitur quicũq in posteriora respexerit. quȩ ut ait apłc debet puta¬
re ut stercora qui enĩ sic suscipit testamentũ dei. ut ueteri uanitate
se non exuat. similis est hostib popłi eius. qui archam dñi ucta
y dolum dagon posuere. Sicut autẽ illis nolentib corruit dagon.
ita illa uetera etiam nolentib illis cadunt: quia omĩs caro fenũ.
et claritas hominis ut flos feni. fenũ aruit. flos decidit: archa au¬
tem stat inȩt̃num. secretũ scilicet archȩ: quod est regnum celorũ
ubi et̃num uerbum dei. sed qui posteriora diligunt ex eis cruciabun¬
tur. Obꝓbrium enim sempit̾num dedit illis. Mistice. Ita et xp̃c¬
iuino passionis ebrius excitatus est a morte tanquã p̃otens inre
uam mersos. quia oyꝓbriũ sempit̾num dedit illis in ȩt̾nam penã¬

Expanded text:
um sempiternum dedit illis, quia nullus alius ita punitus est. Percussi nunc enim in sedibus suis, quod ejus poenae signum videtur, qua cruciabitur quicunque in posteriora respexerit, quae, ut ait Apostolus, debet putare ut stercora , qui enim sic suscipit testamentum Dei, ut veteri vanitate se non exuat, similis est hostibus populi ejus, qui arcam Domini juxta idolum Dagon posuere. Sicut autem illis nolentibus corruit Dagon , ita illa vetera illis etiam nolentibus cadunt. Quia omnis caro fenum, et claritas hominis est ut flos feni. Fenum aruit, flos decidit; arca autem stat in aeternum. Secretum, scilicet arcae, quod est regnum coelorum, ubi est aeternum Verbum Dei. Sed qui posteriora diligunt, ex eis cruciabuntur. Opprobrium enim sempiternum dedit illis. Mystice, ita et Christus, vino passionis ebrius, excitatus est a morte, tanquam potens in ream mersos, quia opprobrium sempiternum dedit illis, id est aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
est qui facile remittitur. et ipsi facile retro ibant. et sciendũ quia ꝑ¬
terra ꝓmissionis quoꝵ fuere patres quim deserto amaricauert̃. uel
arcus est prauus: qui ñ eminus laculatur. s in se spicula conuertit.
id est malicia dolosoꝵ. Eonuersi st̃ gͦ in arcum prauũ uel ꝑuersum.
id est in animiintentionẽ ꝑuersam: ut contra dm̃ agerent ydola co¬
leudo qui dixerat. non erunt tibi dii alieni. quod planius aꝑit di
cens. Ii ira concitauert̃ eum in collib suis. id est in suꝑbis cogita¬
tionib. quando colere ydola p̃sumunt. Unde concitauert: et id
est quia insculptilib suis ꝓuocauerunt eum ad emulationeni.
lati sunt eum. cũ honorem dei alii tradunt᷑. Audut deus. De
torta est in ipsos: ꝑ quos puniuit. Quasi dicẽt. hec predicta audiũ¬

Expanded text:
est, qui facile remittitur, et ipsi facile retroibant. Et sciendum quia est, qui facile remittitur, et ipsi facile retroibant. Et sciendum quia terra promissionis, quorum fuerunt patres, qui in deserto amaricaverunt. Vel arcus pravus est, qui non eminus jaculatur, sed in se spicula convertit, id est malitia dolosorum, conversi sunt ergo in arcum pravum, vel perversum, id est in animi intentionem perversam, ut contra Deum agerent, idola colendo. Qui dixerat: Non erunt tibi dii alieni . Quod planius aperit, di In ira concitaverunt eum in collibus, Cassiod. id est in superbis cogitationibus suis quando colere idola praesumunt. Unde, concitaverunt, et, id est quia in sculptilibus suis provocaverunt eum ad aemulationem, littera, cum honorem Dei alii tradunt. VERS. 59.-- torta est in ipsos, per quos punivit. VERS. 60.-- Et repuli
Abbreviated transcription (Latin):
syon: non tam̃ ꝑsonaliter indurit eosdem. quos de egipto abstu¬
lit. s eos nomine et gente signisicat. tamen quod multi ad scãm
eccłiam quã mauult intelligi. conuersi suire. Ipsa enĩ est mons
quẽ dextera eius adquisiuit. Ad litterã. Inde expellendo gentes.
nis. gentes a facie. id est a prȩsentia eoꝵ. id est udeoꝵ. Mistice
gentes sunt uitia. et errores. uel maligni sp̃e. quȩ xp̃c eicit a facie
fidelium. et sorte diuisit eis t̾ram in funiculo ilistributionis. ysto¬
ria patet. Mistice ꝑ hoc significatur. quod in nobis om̃ia oꝑatur
unus et idem sp̃c. diuidens singulis ꝓut uult. Seqͥtur. Et ha¬
uidentiũ dm̃. Uel in quib pͥus regnabant peccata. regnant uir¬
tutes. Hȩc beneficia fecit eis. et tamen praua generatio beneficus
male utens tẽptauit adhuc et hoc est. Et cẽptauerunt dm̃. et
eus non custodierunt. Et au̾terunt se. adeo. et non seruauert̃
quẽadmodũ patres eoꝵ conu̾si funt in arcum paruũ. drcus prauus

Expanded text:
n eosdem, personaliter induxit quos de Aegypto abstulit; sed eos nomine et gente significat, tamen multi ad sanctam Ecclesiam, quam mavult intelligi, conversi sunt. Ipsa enim est mons quem dextera ejus acquisivit, ad littd., Aug. id est a praesentia eorum, id est Judaeorum. Mystice gentes sunt vitia et errores, vel maligni spiritus, quae omnia Christus ejecit a facie fidelium. Et sorte divisit eis terram in funiculo distributionis. Historia patet. Mystice per hoc significatur quod in nobis omnia operatur unus et idem spiritus, dividens singulis prout vult . VERS. videntium Deum; vel in quibus prius regnabant peccata regnant virtutes. Haec beneficia fecit eis, et tamen prava generatio beneficiis male utens, tentavit adhuc. Et hoc est: VERS. 62.-- « Et eQuemadmodum patres eorum conversi sunt in arcum pravum. Arcus pravus
Abbreviated transcription (Latin):
est inuiria Mistice m̃sa refectionem sapientie uel corpus xp̃i fignifi¬
terit deus illud. quia et aliua potuit hoc. scilicet qm̃ ꝑcussit pecr̃a
et fluxcrunt aquȩ. et torrences mimilauert: Ecce exemplũ potentie di
dant. de simili desꝑant: un in eorũdem ꝑsona subditur. H unquid¬
sic et panem paterit dare aut parare m̃sam. id est copiosam refectionẽ
nẽ uideretur non posse. quasi diceret. petierunt hec: et ne uideretur ñ
posse. ideo audiuit dñs dando eis rogata. et distulit penan. dans
pus quod petebant licet tẽptando. neui deretur ñ posse. et postquam
dedit. ignis. idest ira dei accensus est in iacob. Peinde exponit ignem
manlauit. Utrũq breuiter positum: sciluet et quod audiuit. et
quod ira ascendit. aꝑte hic incipit nariare. et pͥus quomodo audi¬
uit exequitur. postea insequenti parce. quomodo uindicauit. quafi

Expanded text:
injuria est. Mystice, mensa, refectionem sapientiae vel corpus Christi signifiinjuria est. Mystice, mensa, refectionem sapientiae vel corpus Christi signifiterit Deus illud, quia et hoc aliud potuit. Quoniam percussit petram et fluxerunt aquae, et torrentes inundaverunt. Ecce exemplum potentiae Dei dant, et de simili desperant. Unde et ex eorumdem persona subditur: sic et panem poterit dare, aut parare mensam? id est copiosam refectionem ne videretur non posse. Quasi dicat: Petierunt hoc, et ne videretur non posse, ideo audivit Dominus, dando eis rogata, Et distulit poenam dans prius quod petebant, licet tentando, ne videretur non posse; et postquam dedit, ignis, id est ira Dei, accensus est in Jacob. Deinde exponit, Aug. Utrumque breviter positum, scilicet et quod audivit, et quod ira ascendit aperte hic incipit narrare. Et prius quomodo audivit exsequitur; postea in sequenti parte, quomodo vindicavit. Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
tes dm̃ sibi difficilia posse facere: quod grauissimũ est apud dm̃. Mi¬
stice sic nos abluti ꝑ baptismũ. quandoq ꝓuocamus dm̃ ad iram. et
hoc in aquoso. uel in siccitate. alia lict̾a. scilicet uel i alia heremo:
ẽẽnt eoꝵ uentres aqua de petra: tamen aridȩ erant mentes. Ergo
debet hoc intelligi plus de siccitate cordis quã corporis uel loci.¬
Quomodo concitauerunt excelsiminiram: ecce. et id est. uia ep
taueriunt dm̃ in cordib sius. ut peterent escas animab siuis. il est
peterent uite suȩ carnales escas non spũales. Et est senfus. noncuedene¬
do pecierunt escas. quod est tẽptare am̃. S emptare enem est dolose
postulare. ut in uerbis sit simplicitas. tum sit in crede malicia dꝰb
cunq ale. iil est falsa locuti sunt dedeo et dixerunt. Nunquid po¬
cerit deus parare mensam in deserto: Q uasi non hȩc diffidentia deo

Expanded text:
um, non credentes Deum, sibi difficilia posse facere, quod gravissimum est apud Deum myum, non credentes Deum, sibi difficilia posse facere, quod gravissimum est apud Deum mystice, sic nos absoluti per baptismum, quandoque provocamus ad iram Deum. Et hoc in inaquoso, vel in siccitate, alia littera, scilicet, vel in aliqua eremo, ssent ventres aqua de petra, tamen erant aridae mentes. Ergo hoc debet intelligi plus de siccitate cordis quam corporis 173 Quomodo concitaverunt Excelsum in iram? ecce: VERS. 21.-- « Et tentaverunt Deum in cordibus suis, ut peterent escas anipeterent vitae suae carnales escas, non spirituales. Et est sensus: Non credendo petierunt escas, quod est tentare Deum: tentare enim est dolose postulare, ut in verbis sit simplicitas, cum in corde sit malitia. MysERS. 22.-- « Et male locuti sunt de Deo et dixerunt: Nunquid poterit Deus parare mens
Abbreviated transcription (Latin):
dies enim xp̃c est. tamen nube carnis celatur ꝑfidis. et sicut colũ¬
na nubis erat illis umbraculũ contra calorem solis: sic ꝑ incatna¬
tionem dat nobis refrigeriũ contra estum uitioꝵ. et tota nocte id ẽ
toto tẽpore uitȩ. in illuminatione. id est in claritate sui luminis.
cũq ibant. et deduxit aquã non parum. s tanquã flumina. id est co¬
piose. Mistice sic et aqua quȩ dȩ xp̃o ꝓdit: nulla imminutione defi¬
cit. s fit fons aquȩ uiue salientis in uitam et̾nam. Et apposuert̃.¬
quasidicat. hȩc fecit illis deus. et tam̃ illi. scilicet praua generato
apposuerunt ad huc peccare .xi. id est non credere. id est adiecerunt:
ut inter tot beneficia non creilerent. Quõd ut maxime intellige¬
retur peccatũ: cum dñs dixisset in euangłio. sp̃c arguet mundum
de peccato. continuo exponendo subiunrit. Ne peccato quidem qͥa

Expanded text:
Dies enim Christus est, tamen nube carnis celatur perfidis. Et sicut columDies enim Christus est, tamen nube carnis celatur perfidis. Et sicut columna nubis erat eis vel illis umbraculum contra calorem solis; sic per Incarnationem dat nobis refrigerium contra aestum vitiorum. Et tota nocte, id est toto tempore vitae, in illuminatione ignis, id est in claritate sui luminis, cunque ibant; et deduxit aquas, non parum, sed tanquam flumina, id est copiose. Mystice, sic et aqua quae de Christo prodit, nulla minutione deficit, ut sit fons aquae viQuasi dicat: Haec fecit illis Deus. Et tamen illi, scilicet prava generatio, apposuerunt adhuc peccare ei, id est non credere, id est adjecerunt ut inter tot beneficia non crederent, quod ut maximum intelligeretur peccatum, cum Dominus dixisset in Evangelio: Spiritus arguet mundum de peccato , continuo exponendo subjunxit, de peccato quidem, quiae
Abbreviated transcription (Latin):
Eampꝰ uero taphneos est. planities humilis mandati. Sicut engo
tunc deus coram patrib illis mira fecit. sic̃ rp̃c in terra positus
eoram patrib noui testam̃ti. humile mandatum docuit dicens.
Discite a me: quia mitis sum et humilis corde. In mundo ergo hu¬
mile mandatũ accipimus a xp̃o. ut in futuro exaltemur. ẜece fub¬
cẽt. liquidum. et ꝑduxit eos ad t̾ram. et statrut aquas quasi clausaᷤ
inutre. Mistice qui tunc stare fecit aquas. it traiecit eos. cohibet fla¬
ida concupiscentiarũ: eum renuntiatur seculo. ut peccatis omnib¬
dedurit eos. pͥusquam ponat in patria in nube diei. et tota nocte
in illuminatione ignis. sic et fideles ꝑ baptismũ ducit spũali itme¬
re.antequã ponat in patria. sacram̃to eius manifestato in hoc
seculo: quasi in die ꝑ nubem. id est carneni. In uidicio uero quasi¬
coricũ sensum. Et deduxit eos et cet̾a. hec futurũ indicabunt.

Expanded text:
Campus vero Taneos est planities humilis mandati. Sicut ergo Campus vero Taneos est planities humilis mandati. Sicut ergo tunc Deus coram patribus illis mira fecit, sic Christus in terra positus coram patribus Novi Testamenti, humile mandatum docuit dicens: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . In mundo ergo humile mandatum accipimus a Christo, ut in futuro exaltemur. VEesset liquidum, et perduxit eos ad terram, et statuit aquas, quasi clausas in utre. Mystice qui tunc stare fecit aquas, et trajecit eos, cohibet fluida concupiscentiarum, cum renuntiatur saeculo, ut peccatis omnibdeduxit eos, priusquam ponat in patria; in nube diei. Aquae ergo in illuminatione ignis. Sic et fideles post baptismum ducit spirituali itinere antequam ponat in patria, sacramento ejus manifestato, in hoc saeculo, quasi in die per nubem, id est carnem. In judicio vero quasigoricum sensum: Et deduxit eos, etc. Hoc futurum indicabant.
Abbreviated transcription (Latin):
nunquã coram eis fecit mirabilia in egipto. quia iam defuncti
erant. nisi forte spũ dicas eos eẽ presentes. quos dñs in euangłio
uiuere dicit. Uel a cõmodatius moyses et aaron et alii semores:
qui de spũ moyfi acceꝑunt. patres istoꝵ sunt coram quib fecit. Et ẽ
ẜoram patrib eoꝵ. quib credendum erat. scilicet coram moyse et
ceteris intelligentib fecit mirabilia in tetra egipti. et in cãpotaa¬
neos. ut omẽm dubitationẽ tollat. et ꝓuinciam dicit. scilicet egip¬
tum. et locum factoꝵ scilicet taplinis. quȩ est ciuitas egipti. Notan¬
dum uero quod ea que ibi facta sunt bona uel mala: mistice fiunt
et in nobis. s bona gr̃a ilei. dala ex iudicio ꝓpter quod supra momii¬
it actendere parabolas. et ꝓpositiones. et spem in deo ponete. nesimꝰ
similes illis. Egyptus ergo quȩ int̃pretatur tenebre. uel tribula¬
tio mundus est. Taphnis uetx int̾pretatur humile mandatum.

Expanded text:
non coram eis fecit mirabilia in Aegypto, quia jam defuncti non coram eis fecit mirabilia in Aegypto, quia jam defuncti erant, nisi forte spiritu dicas eos esse praesentes. quos Dominus in Evangelio vivere dicit . Vel accommodatius Moses et Aaron, et alii seniores, qui de spiritu Mosi acceperunt . Patres istorum sunt, coram quibus fecit. Et est, coram patribus, quibus credendum erat, scilicet coram Mose et caeteris intelligentibus. Fecit mirabilia in terra Aegypti, in campo Taneos. tum, et locum factorum, scilicet Tanis, quae est civitas Aegypti. Notandum vero quod ea quae ibi facta sunt bona vel mala mystice fiunt et in nobis. Sed bona, gratia Dei; mala ex judicio, propter quod supra monuit attendere parabolas et propositiones, et spem in Deo ponere, ne simus similes illis. Aegyptus ergo quae interpretatur tenebrae vel tribulatio, mundus est. Tanis vero, interpretatur humile mandatum.
Abbreviated transcription (Latin):
nolunt. quia ñ excoede faciunt. agunt enĩ quȩ mallent non p̃cip
sibi. Ex corde autẽ nullo iͦ fit quod fit formidine penȩ: non dilecti¬
one iustitiȩ. Pares sunt manu. s non corae: qui non furantur timo¬
re penȩ. et amere iustitis. Sequit᷑. Et obliti sunt benefactoꝵ euiꝰ
et mibiliũ eius quȩ ostendit eis. Coram patrib. Tertia pars
ubi iamincipitnarrare quȩ ab eduetione de egypto. fecit eis ds.
non tam̃ destiterunt a murmure. et a tẽptatione. quasi diceret.
Obliti sunt mirabiliũ eius. Quoꝵ mirabiliũ. et ubi factoꝵ facta fu¬
erunt illa in terra egypti. Quȩ sunt: Quod int̾rupit mare. et dedu¬
rit eos. et cȩt̾a. Et hoc est. coram patrib eoꝵ fecit mirabilia in t̾ra
egypa. Qui sunt patres huius praue gentiationis: A qua supra
filios dissuasit: ne sint his patrib. id est piaue generatiomi simi¬
les. Unde supra. Ne fiant sicut patres eoꝵ generatio praua et ex
quib hec faicta sunt. Si abram. ysaac. et iacob accipis istos patres:

Expanded text:
nolunt, quia non ex corde faciunt. Agunt enim quae mallent non praecipi sibi, ex corde autem nullo modo fit, quod fit ex formidine poenae, non dilectione justitiae. Pares sunt manu, sed non corde, qui non furantur, timore poenae, et amore justitiae. VERS. 14.-- « Et obliti sunt benefactorum ejus: et mirabilium ejus quae ostendubi jam incipit narrare quae ab eductione de Aegypto fecit eis Deus, non tamen destiterunt a murmure et a tentatione. Quasi dicat: Obliti sunt mirabilium ejus. Quorum mirabilium, et ubi factorum? facta fuerunt illa in terra Aegypti. Quae sunt? quod interrupit mare, et eduxit eos, etc. Et hoc est: Coram patribus eorum fecit mirabilia in terra Aegypti. Qui sunt patres hujus pravae generationis a qua supra filios dissuasit, ne sint his patribus, scilicet pravae generationi similes. Unde supra: Ne fiant sicut patres eorum, generatio prava et exquibus haec facta sunt? Si Abraham, Isaac, Jacob, accipis istos patres,
Abbreviated transcription (Latin):
tio. post hȩc om̃ia gnauiora sunt peccata. quȩ semꝑ accrescuist. Seqͥ¬
cur. et non crediderunt inmirabilib etus. dei. Et ideo dies eoꝵ
dies siue defectu habere. et hoc in uanitate. id est ꝓuanitate. ꝓ qua

Expanded text:
tio. Post haec omnia graviora sunt peccata, quae semper accrescunt; Etio. Post haec omnia graviora sunt peccata, quae semper accrescunt; Et non crediderunt in mirabilibus ejus Dei. dies sine defectu habere. Et hoc, in vanitate, id est pro vanitate, pro qua
Abbreviated transcription (Latin):
sut qui hoc deo impossibile putauerunt. et desidium eoꝵ attulit eiꝰ.
licet eis non ꝓfuerit. Soncedunt᷑ enim int̾dum quȩ non ꝓsunt. senon
sunt fraudati a desidio suo: quia multũ sunt usi illis cãtnib. Quod
ilco factũ est cis: ne in potentia in deo iuderetur. Adhuc esce eorum
m itam quam distu lerat accendit ilictns. Ad buc esce uel esca. scilicet
manna et coturnices eoꝵ. ia est praue et infidelis gentiationis tlãt.
uel erat in ore ipsoꝵ. et ira dei ascendit suꝑ cos. Ecce quid supra distu
lit. Et occidit pingues eoꝵ. id est suꝑbos. de quib alibi dicitur ꝓdut̃
quasi ex adipe iniquitas eoꝵ. et electos isrł. id eit bonos impediuit. uel
cõpediuit. scđm alios: murmur eoꝵ. ut moysen qui ꝓ illoꝵ murmu¬
rationib dubitando dixit. Nunquid pot̾imus de petra aquã eicere:
Uel murinur eoꝵ impediuit electos. ne illis ꝓdẽent quib paterno
affectu consulere cupiebant. uel potius cõpedunit eos. ut cum eis qui

Expanded text:
ce convicti sunt qui hoc Deo impossibile putaverunt: Et desiderium eorum attulit eis, licet eis non profuerit. Conceduntur enim interdum quae non prosunt; et non sunt fraudati a desiderio suo, quia multi sunt usi illis carnibus. Quod ideo factum est eis, ne impotentia in Deo videretur. PARS V, t quomodo iram quam distulerat, ascendit, dicens; Adhuc escae vel esca, scilicet manna, et coturnices, eorum, id est pravae et infidelis generationis, erant vel erat in ore ipsorum; et ira Dei ascendit super eos. Ecce quid supra distu id est superbos, de quibus alibi dicitur: Prodiit quasi ex adipe iniquitas eorum . Et electos Israel, id est bonos, impedivit, vel compedivit, sed alios, murmur eorum, ut Moysen, qui pro illorum murmurationibus dubitando dixit: Nunquid poterimus de petra aquam vobis ejicere? Vel murmur eorum impedivit electos, ne illis prodessent quibus paterno affectu consulere cupiebant. Vel potius, compedivit eos, ut cum eis qui
Abbreviated transcription (Latin):
ileo habet Et pluit suꝑ eos carnes. Sic et paruulam sidem non tẽ¬
ptantiũ s credentium: pascit deus signis uocum carne editis. et per
aerem trancurientib quasi uolatilibꝰ. ñ tamen ab aquilone uemien¬
tib ubi frigus et caligo. id est ab eloquentia seculi. s austro tauslato
ad cerras. ut pariuili audiendo c̃restria: nutriantur ad celestia. Un
carnes. i a est suꝑ infirmnos pluit pariuilam fidem: carneis uocib edi¬
tam. Sequit᷑. sicut puluerem. Pulius hic significat incelligentie sub¬
tilicatẽ. quȩ ad suꝑna conscendit. Et est. pluit ista sicut puluerem id
est aminorib ꝓuehendo nos ad magua et altiora. et pluit uolatilia
pennata. sicut arenam maris. harena innumerã prudentiȩ copiaui.
salis sapore conditam siguificat. Uolatilia pennata. celestia siuit
desideria. quib anima pasta pinguescit. hec confert nobis atus.

Expanded text:
Deo habet. Et pluit super eos carnes. Sic et parvulam fidem non teDeo habet. Et pluit super eos carnes. Sic et parvulam fidem non tentantium, sed credentium pascit Deus signis vocum carne editis, et per aerem transcurrentibus quasi volatilibus. Non tamen ab aquilone venientibus, ubi frigus et caligo, id est ab eloquentia saeculi. Sed austro translato ad terras, ut parvuli audiendo terrestria nutriantur ad coelestia capcarnes, id est super infirmos pluit parvulam fidem, carneis vocibus editam, sicut pulverem: pulvis significat hic intelligentiae subtilitatem, quae ad superna conscendit, Et est, pluit ista sicut pulverem, id est a minoribus provehendo nos ad magna et altiora. Et pluit volatilia pennata, sicut arenam maris. Arena innumeram prudentiae copiam salis sapore conditam significat. Volatilia pennata coelestia sunt desideria, quibus anima pasta pinguescit. Haec confert nobis Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce transtulit austrũ de cęlo. ut inferius flaret. et indixxit in uirtute
sua asfricũ. illum aliũ uentum. quia ibi sunt cocurmces. Et plu¬
suꝑ eos carnes. scilicet coturnices. sicut puluerem. hoc est habunde.¬
quas carnes dederit. subdit. et sicut arena maris uolatilia penuata
Icđo mirum fuit: quod cũ ẽẽnt uolacilia pennata: ꝓ uoluntate ea capi¬
eoꝵ: duob cubitis suꝑ t̾ram uolantia. iit nec difticultas capiendi
Eit eis. cirra tabernacula eoꝵ. Itiuere unius diei. ex omni parde. cotur¬
nices erant. hȩc om̃ia mistice ꝑ austrum et affricum intelliguntur
p̃dicatores. quos tranfert deus de celo ad cerras. quando descendea¬
tes a maiorib minorib minora indicant. Transtulit austrum. idẽ
p̃dicatores de cęlo. aid terias: Unde apłs. Non potui uobis loqui qͣsi
spũalib s quasi carualib. et indurit affricum id est feruentes et lu¬
cences predieatores inuirtute sua. Nle trgo sibidet affricus. quod ex

Expanded text:
ecce, transtulit austrum de coelo, ut inferius flaret; et induxit in virtute sua africum illum alium ventum, quia ibi sunt coturnices . Haym., Rem. scilicet coturnices, sicut pulverem, hoc est abunde. Carnes quas dedit, subdit, Et sicut arenam maris volatilia pennata. Ideo mirum fuit quod cum essent volatilia pennata, pro voluntate ea capi duobus cubitis super terram volantia, ut nec difficultas capiendi esset eis, circa tabernacula eorum, itinere unius diei, ex omni parte coturnices erant. Haec omnia mystice; per austrum et africum intelliguntur praedicatores, quos transfert Deus de coelo ad terras, quando descendentes a majoribus, minoribus minora indicant. Et est, transtulit austrum, id est praedicatores de coelo ad terras. Unde apostolus: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus . Et induxit africum, id est ferventes et lucentes praedicatores, in virtute sua. Ne ergo sibi det africus quod ex
Abbreviated transcription (Latin):
uit ei. uel ita. ido talis generatio: quia ñ est creditus cum do
nisi credendo in eũ: qui iustificat impiũ. quã fidem ñ habuit ge¬
neratio praua et amaricans. et ideo ictũ est. ñ est creilitꝰ cum do
sp̃c eius. dulto enĩ hoc expressius dicit: ut significet grãm dei. q̃
non solũ facit remissionem peccatoꝵ. S etiam cooꝑari facit sibi
spm̃ hominis in bonis oꝑib. Quam si diceret: hon credidit deo
sp̃c eius. habere enim cum deo sp̃m creditum est: non credere spi¬
ritum suum. sine deo posse facere iustitiam uel aliquid boni. s cum
dõ: quod est credere in dm̃. quod utiq plus est quã credere ileo. Nam
credimus et homini. S non in hominẽ. In dm̃ credere est: ei credendo ad¬
here. ad bene oꝑandum. Unde apłs. Qui adheret do: unus sp̃e est cum
eo. Illa autẽ generatio cuius eremplũ cauendũ est: et si credidit deo:

Expanded text:
vit ei. Vel ita: Ideo talis est generatio, quia, non est creditus cum Deo vit ei. Vel ita: Ideo talis est generatio, quia, non est creditus cum Deo nisi credendo in eum qui justificat impium: quam fidem non habuit generatio prava et amaricans. Et ideo dictum est: Non est creditus cum Deo spiritus ejus. Multo enim hoc expressius dicit ut significet gratiam Dei, quae non solum facit remissionem peccatorum, sed et cooperari facit sibi spiritum hominis in bonis operibus, quasi diceret, non credidit Deo spiritus ejus. Habere enim cum Deo spiritum creditum, est non credere spiritum suum sine Deo posse facere justitiam, vel aliquid boni, sed cum Deo, quod est credere in Deum: quod utique plus est quam credere Deo. Nam credimus etiam homini, sed non in hominem. In Deum credere est ei credendo adhaerere ad bene operandum. Unde Apostolus: Qui adhaeret Deo, unus spiritus est cum illo . Illa autem generatio, cujus exemplum cavendum est. Et si credidit Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
hec est utilitas pat̾nȩ predicationis. in deo. non in lege quȩ pu¬
ut. ñ suam ittciam constituant. et ñ obliuiscantur oꝑum dei.
iactando sua oꝑa. quę sunt nulla nisi adeo. uel colendo ydola.
ut fecerunt iudei ydolacolentes. Deinde ostendens quȩ sit uera
dei recordlatio subilit. et mandata eius exquirant oꝑando. qui
dicti sunt supra cognouisie: modo dicitur ut exquirant. ut sꝑan¬
tes in deo. ab eo adiuuentur. ad implendũ oꝑe mandata. Nico ex¬
tio praua. que ueritatẽ non recipit. et erasꝑans dm̃. adeo ut in sal
uatorẽ amarentur: quod fuit suꝑ om̃s acerbitates. Unde ꝑ erechi¬
elem dicit dñs. Uade et dic domui exasꝑauti. et quia praua: ido
rit cor suum. et simanũ ad diuina. ut se corrigeret. Distortũ enim
cor habet: quia prauȩ intellecta non corrrigit. et quȩ natura do¬
cet non ꝑficit. Cur talis est generatio: Et. id est quia ñ est creditꝰ
cũ deo sp̃c eius. id est si ratio quandoq bene suasit: ñ ad quie¬

Expanded text:
ec est utilitas paternae praedicationis. In Deo, non in lege quae punit ne suam justitiam constituant, et non obliviscantur operum Dei, jactando opera sua, quae nulla sunt, nisi a Deo vel colendo idola, ut fecerunt Judaei idola colentes. Deinde ostendens quae sit vera Dei recordatio subdit: Et mandata ejus 172 exquirant, operando, qui dicti sunt supra cognovisse, modo dicitur ut exquirant ut sperantes in Deo, ab eo adjuventur ad implendum opere mandata. Dico, extiovatorem armarentur, quod fuit super omnes acerbitates. Unde per Ezechielem Dominus dicit: Vade, et dic domui exasperanti etc. . Et quia prava, ideo xit cor suum, et si manum ad divina, ut se corrigeret. Distortum enim cor habet, qui prave intellecta non corrigit, et quae natura docet, non perficit. Cur talis est illa generatio? et, id est quia, non est creditus cum Deo spiritus ejus, id est si ratio quandoque bene suasit, non acquie
Abbreviated transcription (Latin):
In mari etiam gentiũ est uia tua. id est filius tuus. Ecce nunc inmari
gentiũ est uia tua. iam dudũ in sc̃o erat. Unde supra dixit. In sc̃o uia
tua. quod bene congruit. quia sc̃s ille est in mari. Ambulat enĩ suꝑ
aquas gentiũ. eas ꝑ fulem sibi subiciendo. In huius rei sigura. suꝑ aq̃s¬
ambulauit. Sequit᷑. et semite tuȩ. id est precepta tua: sunt in aquis
multis. id est inpopłis multis. scilicet in non paucis gentiũ. et tam̃
uestigia tua. scilicet p̃sentia corporalis. doctrina. miracula: non cog¬
noscentur a uideis. T etigit enuĩ aliquos. id est iudeos. qui dicunt non¬
dũ uenit xp̃c. quod ideo dicunt: quia non uident suꝑ mare gentiũ
ambulantẽ. et est hic increpatio iudeoꝵ. Quasi dice̾t. licet palam ue¬
nerit. et se miraculis ostendderit: tam̃ non est agnitus a uideis infi¬
lib. quos tamen ipse ideduxit in manu moysi. et aaron. Unde sulid̃.¬

Expanded text:
In mari, etiam gentium, est via tua, id est filius tuus. Ecce nunc in mari gentium est via tua. Jam dudum in sancto erat, unde supradixit, in sancto via tua. Quod bene congruit, quia sanctus ille est in mari. Ambulat enim super aquas gentium, eas per fidem sibi subjiciendo. Haym., Cassiod., it. Et semitae tuae, id est praecepta tua sunt in aquis multis, id est in populis multis, id est in non paucis gentium, et tamen vestigia tua, scilicet praesentia corporalis, doctrina, miracula non cognoscentur a Judaeis. Tetigit enim aliquos, id est Judaeos qui dicunt: Nondum venit Christus. Quod ideo dicunt, quia non vident super mare gentium ambulantem. Et est hic tacita increpatio Judaeorum. Quasi dicat: Licet palam venerit et se miraculis ostenderit: tamen non est cognitus a Judaeis infidelibus, quos tamen ipse deduxit in manu Moysi et Aaron. Unde subd
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Filii etiam effrem intendentes et mittentes arcum: id est aliqͥd
arcu mittentes. uel intendentes arcũ et mittentes sagittas: id est
ꝓmittentes seruare legem. aꝑte dicentes: om̃ia quecũq dierit
nobis dñs faciemus et audiemus. conu̾si sunt id est thefecerunt in
die belli. scilicit ũptationis. Unde oree. ꝓpħa. Pffraim factus est

Expanded text:
 Filii Ephrem. Intendentes et mittentes arcum, id est, arcu  Filii Ephrem. Intendentes et mittentes arcum, id est, arcu aliquid mittentes. Vel, intendentes arcum, et mittentes sagittas, id est, promittentes servare legem, aperte dicentes: Omnia, quaecunque dixerit nobis Dominus, faciemus et audiemus . Conversi sunt et defecerunt in die belli, id est, tentat
Abbreviated transcription (Latin):
lam gentẽ amaricantẽ intelligi uoluit. aꝑte totũ significans. quod idõ
est: quia ab his potissimũ aliquid bom expectandum fuit. Sunt enĩ
de illo filio ioseph nati: eui iacob benedicens dext̾am imposuit: quãuiꝰ
ad sinistram constituto. et manasse maiori silio ioseph: p̃posuit. q̃ndo
cancellatis manib utriq benedixit. dext̾am suꝑ effraĩ. et sinistrã suꝑ
manassem statutũ ad dext̾am ponendo. Eum autẽ hȩc trib hic culpa¬
tur: nec apparuisse in ea ostenditur. quod illa benedictio ꝓmittebat.
patet iacob tunc figuitisse.: quod nouissimi ẽẽnt pͥmi. et primi nouis¬
simi. ꝑ aduentum saluatoris. Nequo iohes att. Qui post meuenit ante
me factus est: sic et abel maiori fr̃i prelatus fuit. ysaac ysmaheli iacob
manũ emisit. et dauid frib sius maiorib sic popło iudeoꝵ p̃latus.
est popłs xp̃ianus. T antã gentem itaq prauam aꝑte eẽ significan :

Expanded text:
lam gentem amaricantem intelligi voluit: a parte totum significans. Quod ideo lam gentem amaricantem intelligi voluit: a parte totum significans. Quod ideo est, quia ab his potissimum aliquid boni exspectandum fuit. Sunt enim de illo filio Joseph nati, cui Jacob benedicens dexteram imposuit, quamvis ad sinistram constituto, et Manasse majori filio Joseph praeposuit, quando cancellatis manibus utrique benedixit, dexteram super Ephraim, et sinistram super Manassem statutum, ad dexteram ponendo . Cum autem haec tribus hic culpatur, nec apparuisse in ea ostenditur quod illa benedictio promittebat. Patet Jacob tunc figurasse, quod novissimi essent primi, et primi novissimi , per adventum Salvatoris. De quo Joannes ait: Qui post me venit ante me factus est . Sic et Abel majori fratri praelatus fuit , Isaac Ismaeli , Jacob manum emisit . Et David fratribus suis majoribus : sic populo Judaeorum, praelatus est populus Christianus. Totam
Abbreviated transcription (Latin):
in die auditionis. scilicet quando deus de aliqua adu̾sitate eos cla¬
mantes audiebat. quasi p̃ludentes armis: conuersi sunt in die belli.
ud est defecerunt in die ceptationis. Nichil est enĩ aliud tendere ar¬
cum et mittere. et conu̾ti indie belli: nisi attendere et ꝓmittere in
die auditionis. et ileserere in die cẽptationis. et hoc est quasi p̃lude¬
re armis. et ad horam certaminis nolle pugnare. Quod uero art
intñdentes et initt̃ntes arcũ. eum potius uideatur dehere dixisse
ntendentes arcũ et mitentes sagittas. non enĩ arcus mitat᷑ s ab
arcu aliqͥd mittit᷑. figurate dictũ accipiamꝰ. mitẽntes arcũ qͥa aliqͥd
mitt̾t arcu. uł obscurus est ordo uerboꝵ: ut iste sit ordo. Intendentes
arcũ et mittentes. sub audit sagittas. N onnulli tam̃ greci codicis
habene. intendentes et mittentes arcub. ut sine dubitatione subat¬
diamus sagitas. ꝑ filios uero effrem. qui dictus est et effram. totam il¬

Expanded text:
in die auditionis, scilicet quando Deus de aliqua adversitate eos clamantes audiebat, quasi praeludentes armis, conversi sunt in die belli, id est defecerunt in die tentationis. Nihil enim est aliud tendere arcum, et mittere et converti in die belli, nisi attendere et promittere in die auditionis, et deserere in die tentationis. Et hoc est quasi praeludere armis, et ad horam certaminis nolle pugnare. Quod vero ait, intendentes et mittentes arcum, cum potius videatur debere dixisse, intendentes arcum et mittentes sagittas. Non enim arcus mittitur, sed ab arcu aliquid mittitur. figurate dictum accipiamus, mittentes arcum, quia aliquid mittunt arcu. Vel obscurus est ordo verborum, ut iste sit ordo: Intendentes arcum et mittentes, subaudis sagittas. Nonnulli tamen Graeci codices habent, intendentes et mittentes arcubus, ut sine dubitatione subaudiamus sagittas. Per filios vero Ephrem, qui dictus est et Ephraim totam il
Abbreviated transcription (Latin):
s uenit ille fond̾uite: ut in dulcoraret et sanaret. Iãoq uixta erechie¬
egreditur de tẽ plo dñi fons aq̃ uiuȩ. et uadit ad mare mortium. quod
nichil habebat iiuens. Nulli enim pisciculi ẽẽ poterant in mari mor¬
tuo. nil in eo iuuebat. & de tẽplo dñi. id est de sinu patris egressus est
saluator. et indulcorauit mare mortuũ. Uel ad litt̾am. In mari est¬

Expanded text:
sed venit fons ille vitae, ut indulcoraret et sanaret. Ideoque juxta EzechieEgredietur de templo Domini fons aquae vivae, et vadit ad mare mortuum, quod nihil habebat vivens . Nulli enim pisciculi esse poterant in mari Mortuo, nihil in eo vivebat; sed de templo Domini, id est de sinu Patris, egressus est Salvator, et indulcoravit mare Mortuum. Vel ad litteram: Cas
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e non nouit: Mirum est. et hȩc est increpatio et exprobratio iudeoꝵ.
ꝑ nomina istoꝵ duoꝵ. scilicet moysi et aaron: signi ficantur et ipsa facta
eoꝵ. quȩ ipsi egerunt. et mistica: quȩ in eccłia spũaliter fiunt. Moy¬
ses enim int̾pretatur assũptus de flumine. aãron mnons fortitudinis.
quib nominib significant᷑ uitutes. quas ipsi fecerunt. Moyses enĩ
inter cetera in mari uiam fecit hebreis. significans ꝑ baptisinũ liberari
popłm fideliũ. aaron eminenti fortitudine. murmurantib restitit
in quo eccłiȩ tenebat imaginem: quȩ monti fortissimo comparatur:¬

Expanded text:
ipse non novit? mirum est: et est hic increpatio, et exprobratio Judaeorum per nomina istorum duorum, scilicet Moysi et Aaron. Significantur etiam ipsa facta eorum quae ipsi egerunt, et mystica, quae in Ecclesia spiritualiter fiunt. Moyses enim interpretatur assumptus de flumine, Aaron mons fortitudinis. Quibus nominibus significantur virtutes quas ipsi fecerunt. Moyses enim inter caetera in mari viam fecit Hebraeis, significans per baptismum liberari populum fidelium: Aaron eminenti fortitudine murmurantibus restitit, in quo Ecclesiae tenebat imaginem quae monti firmissimo comparatur
Abbreviated transcription (Latin):
ita cogitabam apua me. et post hec dixi. id est huic meditationi mees
respondi. nunt pͥmo cepi saꝑe id est intellexi. quod fuit tactcũ ab et̃uis
tẽporib scilicet quoa homo reduceretur ad annos ȩc̃nos. et quod iam
intelligo. istua est argumentũ de futura consũmatione. scilicet quos
s ab ira ad miscłiam. scilicet quod de seruis mutamur in filios. et ego
fui memor oꝑum añi. ia est huius mutationis in me facde. ¶Nemor
fui: nusquã aans obliuiom. ut meliora mererer. S ne de setantu leta
cio scilicet quod adam ad  maginẽ suam fecit. quod abel hostiam acce¬
pnt. similiter quod de noe fecit. in cuius archa diuersa animalia in mi¬
sfium eccłiȩ saluauit. quod de abraham fecit. cuius oblationem filii.
rp̃ incarnationẽ et passionem designauit. ðandem quod ipse deus
uenit. hec sunt que utirum scm̃ delectant. Nemade repetit uniuersalius.¬

Expanded text:
Ita cogitabam haec apud me, et post haec dixi id est huic meditationi meae Ita cogitabam haec apud me, et post haec dixi id est huic meditationi meae respondi: Nunc primo coepi sapere, id est intellexi, quod fuit tacitum ab aeternis temporibus, scilicet quod homo reduceretur ad annos aeternos. Et quod jam intelligo, istud est argumentum de futura consummatione, scilicet quod sed ab ira ad misericordiam, scilicet quod de servis mutamur in filios, ut egoum Domini, Cassiod. id est hujus mutationis in me factae, memor fui, nunquam dans oblivioni, ut meliora mererer; sed ne de se tantum laeitio, scilicet quod Adam ad imaginem suam fecit, quod Abel hostiam accepit, similiter quod de Noe fecit, in cujus arca diversa animalia in mysterium Ecclesiae salvavit: quod de Abraham fecit, cujus oblatione filii Christi incarnationem et passionem designavit, tandem quod ipse Deus venit. Haec sunt quem virum sanctum delectant. Unde supra: Et delectatus