comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
commendaui caritati ur̃e. Exp̃ssiꝰ hodie
audiuimus infidelitatem discipłoꝵ: ut
intelligamus quantum eiꝰ beneficio nob̾
p̃stitum ÷. ut qͦd non uidimꝰ sic credamꝰ.
ocauit eos. instruxit eos: uixit cũ eis
in t̾ra: fecit aute ocłos eoꝵ tanta mira
tum: corpꝰ in monum̃to non iuenert᷑:
resurrexisse xp̃m ab angłis audierunt.
Feminȩ uiris nunc iauerunt. Et quid
scriptum ÷ quid audistis: Uisa sunt
ista aute ocłos eoꝵ quasi deliram̃ta. Ma¬
gna infelicitas conditionis humanȩ.
uando locuta ÷ eua qđ dixerat serpens:
audita ÷ cito. Mulieri m̃tienti creditũ
⁊ ut morerem᷑ : non : creditum feminis
uera dicentib. ut uiueremꝰ. Si non erat
credendum feminis: quare adam credidit
eue. Si feminis credendum ÷. quare sc̃i
mulierib non crediderunt discipłi: &
ideo in hoc fͣcto considanda ÷ benigna
resurrexisse nunciaret. Quia ꝑ sexum
femineum cedidit homo: ꝑ sexũ femine¬
uni reparatꝰ ÷ homo. Quia uirgo xp̃m

Expanded text:
davi Charitati vestrae, expressius hodie audivimus, infidelitatem discipulorum: ut intelligamus quantum ejus beneficio nobis praestitum est, ut quod non vidimus, sic credamus. Vocavit eos, instruxit eos, vixit cum eis in terra, fecit ante eorum oculos tanta mirabntum: corpus in monumento non invenerunt; resurrexisse Dominum ab Angelis audierunt: feminae viris nuntiaverunt. Et quid scriptum est? quid audistis? Visa sunt ista ante oculos eorum quasi deliramenta. Magna infelicitas conditionis humanae! Quando locuta est Eva quod dixerat serpens, audita est cito. Mulieri mentienti creditum est, ut moreremur: non est creditum feminis vera dicentibus, ut viveremus. Si non erat credendum feminis, quare Adam credidit Evae? Si feminis credendum, quare sanctis mulieribus non crediderunt discipuli? Et ideo in hoc facto consideranda est benigna resurrexisse nuntiaret. Quia per sexum femineum cecidit homo, per sexum femineum reparatus est homo, quia virgo Christum
Abbreviated transcription (Latin):
orsum humiliatũ pͣmat inunicus. sum¬
ma petit ardor dilectionis. Similttudinẽ
accipite. Si faculam teneas ardentẽ. re¬
ctã capite sursum teneas. flãmę crinis
surgit in celum. Depͥme faculam. flãma
in cęlum it. fac faculã. capite deorsum.
nunquid et flãmam impones in t̾ram:
Auacũq ardens uergit. flãma aliam uiã
nescit. elum petit. Sp̃u feruentes accen¬
dimini igne caritatis. feruere facite uos
dum accendat. & qui parũ ardet. optet
augm̃tum. oret adiumentũ. Oñs paratꝰ
÷ dare: nos pansis cordib optemꝰ acciꝑe:¬

Expanded text:
orsum humiliatum premat inimicus; sumorsum humiliatum premat inimicus; summa petit ardor dilectionis. Similitudinem accipite. Si faculam teneas ardentem, rectam capite sursum teneas; flammae crinis surgit in coelum: deprime faculam, flamma in coelum it: fac faculam capite deorsum, numquid et flammam deponis in terram? Quacumque ardens vergit, flamma aliam viam nescit, coelum petit. Spiritu ferventes accendimini igne charitatis: fervere facite vos dum accendat; et qui parum ardet, optet augmentum, oret adjumentum. Dominus paratus est dare: nos pansis cordibus optemus accipe
Abbreviated transcription (Latin):
cernebat illos. hoc discernat et nos
psa ÷ fides quȩ xp̃ianos a demonib dis¬
cernit. fides. ñ quecunq. Nam ait apłs
Sisidem habeat aliquis. oꝑa aũt non
habeat. nunquid potest fides saluare
eum: & apłs paulus discernens att.
Heq circumcisio aliquid ual&. neq p̃pu¬
cuim. s fides que ꝑ dilectionẽ oꝑ atur.
Discreuimus. distinximꝰ. Immo distincta
inuenimus. distincta legimꝰ. distineta
ẽẽ. didicimꝰ. Quomͦ distinguimur fide.
distinguam᷑ et morib. sic distinguam᷑
oꝑib. accensi caritate. quam demones
non habebant. Quo igne. et illi duo in
uia ardebant. Cognito enim xp̃o. & ab
eis discedente. dixer̃ apud se. Nonne
cor nr̃m erat ardens in uia. cũ aꝑiret
nob̾ script᷑as : Ardete. ne ardeaus igne
quo arsuri sunt demones. Ardete igne
caritatis. ut a demonib uos discernatis.
Ardor iste sursum uos rapit. sursũ tollit.
in celum leuat. Quicqͥd molestiarũ pas¬
si fuitis in t̾ra. qnͣtũcũq xp̃ianũ corde¬

Expanded text:
cernebat illos, hoc discernat et nos.Ipsa est fides quae Christianos a daemonibus discernit; fides non quaecumque. Nam ait apostolus Si fidem habeat aliquis, opera autem non habeat, numquid potest fides salvare eum ? Et apostolus Paulus discernens, ait: Neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium; sed fides quae per dilectionem operatur . Discrevimus, distinximus: imo distinctam invenimus, distinctam legimus, distinctam esse didicimus. Quomodo distinguimur fide; sic distinguamur et moribus, sic distinguamur et operibus, accensi charitate, quam daemones non habebant. Quo igne et illi duo in via ardebant. Cognito enim Christo et ab eis discedente, dixerunt apud se: Nonne cor nostrum erat ardens in via, cum aperiret nobis Scripturas ? Ardete - ne ardeatis igne quo arsuri sunt daemones . Ardete igne charitatis, ut a daemonibus vos discernatis. Ardor iste sursum vos rapit, sursum tollit, in coelum levat. Quidquid molestiarum passi fueritis in terra, quantumcumque christianum cor de
Abbreviated transcription (Latin):
rabit̾ natꝰ: mortalis nasci dignatꝰ. ẽ. et mori
ꝓ nob: et sanguine suo redimere nos. scd̃m
et coet̾nus: tam̃ in qnͣtum homo. eẽ. digna¬
tus. ẽ. maluit sacerdos dici. quã sibi exig̾e
sacerdotẽ. Maluit sacrificium. ẽẽ. quam
poscere. in qnͣtum homo ÷. Nam in qͣnͣtũ
ds̃. ẽ: totum qđ patri debet᷑. et unigenito
laudate. amate. p̃dicate. honorate: Dm̃

Expanded text:
rabiliter natus, mortalis nasci dignatus est, et mori rabiliter natus, mortalis nasci dignatus est, et mori pro nobis, et sanguine suo redimere nos, secundet coaeternus; tamen in quantum homo esse dignatus est, maluit sacerdos dici, quam sibi exigere sacerdotem; maluit sacrificium esse, quam poscere; in quantum homo est. Nam in quantum Deus est, totum quod Patri debetur, et unigenito laudate, amate, praedicate, honorate: Deum
Abbreviated transcription (Latin):
angłs: eui nullus ẽ homo comparandus
Surge. Qd facis: Om̃ adora. Nam ego
conseruus tuus sum: et fr̃m tuoꝵ. Odert̃
mr̃es laguenas ur̃as: oderunt mr̃s sarta¬
gines ur̃as: oderunt mr̃es ebrietates ur̃as:
sine iniuria eoꝵ dico qui tales non suñ.
illi ad se referant. qui talia faciunt: õder̃
ista mr̃es: non amant talia facientes.S
multo plus oderunt: si colantur. Ideo lm̃i
mini uestigia mr̃m. Non enim homines
estis. et illi homines non fuerunt: ñ enĩ
nati estis et illi aliunde nati sunt: non
enim alteriꝰ generis carnẽ portauerunt.
quam uos portatis. Ex adam omnes sumꝰ:
caput ȩccłe. unigenitꝰ filius dĩ. uerbum
patris ꝑ qđ facta sunt omnia: non alte¬
rius generis carnẽ habuit quã nos. Ideo
uoluit de uirgine hominẽ susciꝑe. de una
ex genere humano carne nasci. Nam si ali
aut ex masculi et femine concupiscentia:
S: quid: Nuncio patris. Ettam̃ cum sit mi¬

Expanded text:
angelus, cui nullus homo est comparandus: angelus, cui nullus homo est comparandus: Surge, quid facis? Deum adora. Nam ego conservus tuus sum, et fratrum tuorum . Oderunt martyres lagenas vestras, oderunt martyres sartagines vestras, oderunt martyres ebrietates vestras. Sine injuria eorum dico, qui tales non sunt: illi ad se referant, qui talia faciunt: oderunt ista martyres, non amant talia facientes. Sed multo plus oderunt, si colantur. CAPUT amini vestigia martyrum. Non enim homines estis, et illi homines non fuerunt: non enim nati estis, et illi aliunde nati sunt: non enim alterius generis carnem portaverunt, quam vos portatis. Ex Adam omnes sumus, caput Ecclesiae, unigenitus Filius Dei, Verbum Patris per quod facta sunt omnia, non alterius generis carnem habuit quam nos. Ideo voluit de virgine hominem suscipere, de una ex genere humano carne nasci. Nam si aliuaut ex masculi et feminae concupiscentia: sed quid? Nuntio Patris. Et tamen cum sit mi
Abbreviated transcription (Latin):
unc te amat. Nam si uolueris ꝓdeo hab̾e
petrum: offendis petrã. E uide ne pedẽ
frangas: offendendo in petram. Ut noue
uos. In actib apłoꝵ cum magnũ miracu¬
lum fecisset apłs paulus in lycaonia.: ci¬
deos descendisse ad homines: et credider̃
ẽẽ. barnaban iouẽ: paulum aũt mercuriũ:
qr ipse erat in sermone ꝓmptissimꝰ. Hoc cre¬
dentes attulerunt untas et uictimas: &
uoluerunt illis offerre sacrificium. Illi
continuo non irriserunt. s expauerunt:
uestim̃ta sua contimo consciderunt. et
dixerunt eis fr̃s quid facitis: & uos sic̃
uos homines sum̃ passibiles. s annuncia¬
mus uobis uerum dm̃. Conu̾timini ab
his uanis. Uidetis quomͦ scĩ horruert᷑
coli se ꝓdiis. Item beatꝰ ioħs euangłista qͥ
seripsit apocalypsim. cum illa mira quȩ
sibi ostendebantur stuperet expauescens:
quodam loco cecidit ad pedes angeli: a
quo sͥ omnia monstrabant᷑. E ait illi

Expanded text:
Tunc te amat Petrus. Nam si volueris pro Deo habere Tunc te amat Petrus. Nam si volueris pro Deo habere Petrum, offendis petram, et vide ne pedem frangas, offendendo in petram. CAPUT VIvos. In Actibus Apostolorum cum magnum miraculum fecisset apostolus Paulus in Lycaonia, cideos descendisse ad homines, et crediderunt esse Barnabam Jovem, Paulum autem Mercurium, quia ipse erat in sermone promptissimus. Hoc credentes attulerunt vittas et victimas, et voluerunt illis offerre sacrificium. Illi continuo non irriserunt, sed expaverunt; vestimenta sua continuo consciderunt, et dixerunt eis: Fratres, quid facitis? Et nos sicut vos homines sumus passibiles: sed annuntiamus vobis Deum verum. Convertimini ab his vanis . Videtis quomodo sancti horruerunt coli se pro diis. Item beatus Joannes evangelista, qui scripsit Apocalypsim, cum illa mira quae sibi ostendebantur stuperet, expavescens quodam loco cecidit ad pedes angeli, a quo sibi omnia monstrabantur. Et ait illi
Abbreviated transcription (Latin):
alendis noncybo: absit ut illi sacrilegis
comparent᷑. Contra unã aniculã. fidelẽ.
xp̃ianã: quid ualet iuno: Contra unũ
les leonem: uicit hercules canẽ cerberũ:
uicit fructuosus totum mundũ. Com¬
para uirum uiro. Agnes puella tredecĩ
annoꝵ. uicit diabolum. Eum puella ista
uicit. qui de hereule multos decepit. &¬
tam̃ ħm̃i nos mr̃es nr̃os quib illi nul¬
la ex parte sunt conferendi. ꝓ diis ñ ha¬
bemus: ñ tanꝗͣ deos colimus. Non eis tẽ¬
pla. ñ eis altaria. non sacrificia exhibemꝰ:
uon eis sacerdotes offerunt. absit. Deo ista¬
p̃stant᷑. linmo deo ista offerunt᷑. a quono¬
b cuncta p̃stant᷑: etiam apud memorias
abent honorabilẽ locum mnr̃es sc̃i. Adu̾tite
audistis dici ap̃ memoriam scĩ theogenis
offero tͥ petre: aut offero tͥ paule: Nunꝗͣ
audistis. Non fit: non licet. E si gon di¬
cat᷑ tͥ. nunqͥd tu petrũ colis: responde qđ
de fructuoso respondit eulogiꝰ. Ego ñ colo

Expanded text:
alendis, non cibo, absit ut illi sacrilegi alendis, non cibo, absit ut illi sacrilegi comparentur. Contra unam aniculam fidelem christianam quid valet Juno? Contra unum les leonem, vicit Hercules canem Cerberum: vicit Fructuosus totum mundum. Compara virum viro. Agnes puella tredecim annorum, vicit diabolum. Eum puella ista vicit, qui de Hercule multos decepit. mi, nos martyres nostros, quibus illi nulla ex parte sunt conferendi, pro diis non habemus, non tanquam deos colimus. Non eis templa, non eis altaria, non sacrificia exhibemus. Non eis sacerdotes offerunt: absit. Deo praestantur. Imo Deo ista offeruntur, a quo nobis cuncta praestantur. Etiam apud memorias abent honorabilem locum martyres sancti. Advertite: . Quando audistis dici apud memoriam sancti Theogenisoffero tibi, Petre? aut, offero tibi, Paule? Nunquam audistis. Non fit: non licet. Et si dicatur tibi, numquid tu Petrum colis? responde quod de Fructuoso respondit Eulogius: Ego Petrum
Abbreviated transcription (Latin):
ad hȩc quis idoneus : Non. ẽ. mirũ: qr ñ
sumꝰ idonei faciat nos idoneos: cuius odor
erat. de quo loquim᷑. Cito enim respondet mͥ¬
apłs. Intellige. Xp̃i bonus odor sumꝰ in om̃i
loco: E in his qui salui fiunt. et in his qui
ꝑeunt. Nos tam̃ bonꝰ odor Aliis odor uitȩ ad
uitã: aliis odor mortis ad mort̾e. Odor iste uege¬
tat diligentes: necat inuidentes. Si enim
non. eẽt claritudo scõꝵ: inuidia ñ surgeret
impioꝵ. Cȩpit ꝑsecutionẽ pati. odor sc̃oꝵ.
S quomͦ ampullȩ unguentoꝵ qnͣtomagis
frangebant᷑: tanto ampliꝰ. odor effundebat᷑.
scã: cuiꝰ passionis hodiernꝰ est dies. U irgo.
q̃ qd̾ uocabat᷑ erat. Agnes. latine agnã
significat: grece castam. Erat. qđ uocabat᷑.
diis coluerunt. quib templa. sacerdotia.
altaria. sacrificia exhibuerunt: quid uo¬
bis dicam. non illos. eẽ comparandos mar¬
tyrib nr̃is : Etiam hoc ipsum iniuria. ẽ.

Expanded text:
ad haec quis idoneus? Non est mirum quia non ad haec quis idoneus? Non est mirum quia non sumus idonei. Faciat nos idoneos, cujus odor erat de quo loquimur. Cito enim mihi respondet Apostolus: Intellige, Christi bonus odor sumus in omni loco, et in his qui salvi fiunt, et in his qui pereunt. Nos tamen bonus odor, aliis odor vitae ad vitam, aliis odor mortis ad mortem. Odor iste vegetat diligentes, necat invidentes. Si enim non esset claritudo sanctorum, invidia non surgeret impiorum. Coepit persecutionem pati odor sanctorum: sed quomodo ampullae unguentorum, quanto magis frangebantur, tanto amplius odor diffundebatur. sancta, cujus passionis hodiernus est dies. Virgo quae quod vocabatur, erat. Agnes latine agnam significat; graece, castam. Erat quod vocabatur: diis coluerunt, quibus templa, sacerdotia, altaria, sacrificia exhibuerunt? Quid vobis dicam? non illos esse comparandos martyribus nostris? Etiam hoc ipsum injuria est,
Abbreviated transcription (Latin):
cit qđ suꝑ ꝓstratos recubuisti. Exurge.
U eni aust̃. uentus de parte lucis atq fer¬
uoris: et ꝑfla oitũ meum. et fluent aro¬
mata. lsta paulo ante a romata legebant᷑.
dm̃ca sponsa. Post odorẽ unguentoꝵ tuoꝵ
curremus. Cuius odoris memor apłs
paulus dicit. Xp̃i bonus odor sumͦ in
omni loco in his qui salui fiunt: et in his
qui ꝑeunt. Magnum sacram̃tũ. Xp̃i bo
quidaẽ odor uitȩ in uitã. quib dã ordor mor¬
tis in mortẽ. & ad hec intelligenda quis ido¬
neus. Quomͦ bonꝰ odor alios uegetat. alias
necat: Bonꝰ odor: ñ malus. Non enĩ ait.
bonus odor bonos uegetat. et malus ma¬
los necat. Nlec ait. aliis quidẽ sumꝰ odor
bonus ad uitã: alis odor malus ad mortẽ
Non hoc ait. Si xp̃i bonus odor sumus in
omĩ loco. Uȩ miseris. quos bonus odor oc
alios occidit alios uegetat: Qd̃ alios uege¬
tat. audio: intelligo. Qd̃ alios occidit. dif¬
ficile assequor: Maxime quia dixisti. &

Expanded text:
cit quod super prostratos recubuisti: Exsurge. cit quod super prostratos recubuisti: Exsurge. Veni, auster, ventus de parte lucis atque fervoris: et perfla hortum meum, et fluent aromata. Ista paulo ante aromata legebantur.Dominica sponsa: Post odorem unguentorum tuorum curremus . Cujus odoris memor apostolus Paulus dicit: Christi bonus odor sumus in omni loco, et in his qui salvi fiunt, et in his qui pereunt. Maquidem odor vitae in vitam, quibusdam odor mortis ad mortem. Et ad haec intelligenda quis idoneus ? Quomodo bonus odor alios vegetat, alios necat? Bonus odor, non malus. Non enim ait: Bonus odor bonos vegetat, et malus odor malos necat. Non ait: Aliis quidem sumus odor bonus ad vitam, aliis odor malus ad mortem. Non hoc ait: sed, Christi bonus odor sumus in omni loco. Vae miseris, quos bonus odor occalios occidit, alios vegetat? Quod alios vegetat, audio, intelligo: quod alios occidit, difficile assequor: maxime quia dixisti, Et
Abbreviated transcription (Latin):
poetarum: s etiam in hystoria gentiũ
declarant᷑. Qui legerunt. nouerunt. Qͥ
non legerunt: credant eis qui legerunt
Iui gͦ homines bñficiis quib dã bñficiꝑ¬
temporalib res humanas sibi concilia¬
uert̾: et ab hominib uanis et uana sec¬
tantib ita coli cȩꝑunt. ut dii uocarentur.
dii haberent᷑. tanquã diis templa edifica¬
rentur. tanꝗͣ diis supplicaretur. tanquã
diis are construerentur. tanquã diis
sacerdotes ordinarentꝰ: tanꝗͣ diis uictimȩ
ferri debet. Ista gͦ q̃ debent᷑ rite et integrȩ
uni uero deo: exhibebant miseri. decepti.
multis falsis diis. Hinc humanã miseri¬
am ꝑũsus error obsedit: Hinc omĩum pro¬
stratis m̃tib. diabolus incubabat. At uͥ
grã saluatoris et mĩa dei. tandẽ resexit
ni auster: et ꝑfla ortum meum. et fluent
aromata. Tanꝗͣ dictũ. ẽ. Exurge aquilo.
Aquilonia enim pars mundi frigida ẽ
Sub diabolo tanquã sub aquilone animȩ

Expanded text:
poetarum, sed etiam in historia gentium poetarum, sed etiam in historia gentium declarantur. Qui legerunt, noverunt: qui non legerunt, credant eis qui legerunt. Illi ergo homines beneficiis quibusdam temporalibus res humanas sibi conciliaverunt et ab hominibus vanis et vana sectantibus ita coli coeperunt, ut dii vocarentur, dii haberentur; tanquam diis templa aedificarentur, tanquam diis supplicaretur, tanquam diis arae construerentur, tanquam diis sacerdotes ordinarentur, tanquam diis victimae iferri debet. Ista ergo quae debentur rite et integre uni vero Deo, exhibebant miseri decepti multis falsis diis. Hinc humanam miseriam perversus error obsedit: hinc omnium prostratis mentibus diabolus incubabat. At ubi gratia Salvatoris et misericordia Dei tandem respexit ni, auster; et perfla hortum meum, et fluent aromata . Tanquam dictum est, Exsurge, aquilo. Aquilonia enim pars mundi frigida est. Sub diabolo tanquam sub aquilone animae
Abbreviated transcription (Latin):
ne dubio intelligitis. Cõmemoramini &¬
a nob̾. Rogabat ille. ut or aret ꝓ illo. Et
ego inqͥt oro ꝓ eccła catholica: ab oriente
usq ad occidentẽ diffusa. Tu si uis it ꝓ
te orem: noli recede ab illa ꝓ qua oro.
Quale ⁊ etiam illud scĩ diaconi: qui cum
ep̃o suo passus et coronatꝰ . ẽ. Ait illi iudex.
Nunquid et tu fructuosũ colis: Ee ille. Ego
non colo fructuosũ: s eum colo quẽ colit
et fructuosus. Quomͦ ñ ꝰ ammonuit. ut
mr̃es honoremus: et eum mr̃ib dm̃ eo¬
lamꝰ. Neq enĩ tales. eẽ. debemꝰ: quales paga¬
nos dolemꝰ. & quidẽ illi mortuos homines
colunt. lili quippe omnes quoꝵ nomina au¬
dits quib templa construeta sumt. ho¬
mines fuerunt: et in reb humanis habue¬
runt pleriq eoꝵ. et pene omnes regiam
potestatẽ. Auditis iouem: auditis her-¬
culem: auditis neptumim: auditis pluto¬
nem. mercurium. liberum. et cȩteros.
Homines fuerunt. Non ista solũ fabulis

Expanded text:
ne dubio intelligitis. Commemoramini ne dubio intelligitis. Commemoramini a nobis. Rogabat ille ut oraret pro illo. Et ego, inquit, oro pro Ecclesia catholica, ab oriente usque ad occidentem diffusa. Tu si vis ut pro te orem, noli recedere ab illa, pro qua oro.Quale est etiam illud sancti diaconi, qui cum episcopo suo passus et coronatus est? Ait illi judex: Numquid et tu Fructuosum colis? Et ille: Ego non colo Fructuosum, sed Deum colo, quem colit et Fructuosus. Quo modo nos admonuit, ut martyres honoremus, et cum martyribus Deum colamus. Neque enim tales esse debemus, quales Paganos dolemus. Et quidem illi mortuos homines colunt. Illi quippe omnes, quorum nomina auditis, quibus templa constructa sunt, homines fuerunt; et in rebus humanis habuerunt plerique eorum et pene omnes regiam potestatem. Auditis Jovem, auditis Herculem, auditis Neptunum, auditis Plutonem, Mercurium, Liberum et caeteros: homines fuerunt. Non ista solum in fabulis
Abbreviated transcription (Latin):
celebramꝰ diem passionis illoꝵ. Iili acceꝑunt
ꝓ temporali salute. ȩt̾nam coronã. sine fine
immortalitatẽ: nob dimiserunt in istis
sollempntatib exhortationẽ. Qnͣdo audi¬
mus quomͦ passi sunt mr̃es: gaudẽmꝰ et
glorificamꝰ in illis dm̃: nec dolemꝰ qr mor¬
faceret confessio: qđ factura fuerat egri.¬
tudo: Audistis ꝑseq̃ntium int̾rogationes:
audistis confitentium responsiones. cũ
scõꝵ passio legeret᷑. Int̾ cet̾a: quare illud
erat beati fructuosep̃i. Cum ei diceret qͥ¬
dam et peteret. ut eum in m̃te hab̾et. et
oraret ꝓ illo: respondit. Me orare necesse
est ꝓ eccł̃a catholica: ab oriente usq ad occiden¬
tem diffusa. Qͥs enim oret ꝓsingulis:
S neminẽ singłoꝵ p̃terit.: qui orat ꝓ uniu̾sis.
Ab eo nullum m̃brum p̃t̾mitat᷑: cuiꝰ oratio
ꝓ toto corpore fundit᷑. Quid gͦ uob̾ uidet᷑
gabat᷑ ut oraret ꝓ eo: Qiuid putatis: Si¬

Expanded text:
celebramus diem passionis illorum: illi acceperunt celebramus diem passionis illorum: illi acceperunt pro temporali salute aeternam coronam, sine fine immortalitatem; nobis dimiserunt in istis solemnitatibus exhortationem. Quando audimus quomodo passi sunt martyres, gaudemus et glorificamus in illis Deum: nec dolemus quia morfaceret confessio, quod factura fuerat aegritudo? Audistis persequentium interrogationes, audistis confitentium responsiones, cum sanctorum passio legeretur. Inter caetera, quale erat illud beati Fructuosi episcopi? Cum ei diceret quidam, et peteret ut eum in mente haberet, et oraret pro illo, respondit: Me orare necesse est pro Ecclesia catholica, ab oriente usque ad occidentem diffusa. Quis enim orat pro singulis? Sed neminem singulorum praeterit, qui orat pro universis. Ab eo nullum membrum praetermittitur, cujus oratio pro toto corpore funditur. Quid ergo vobis videtur gabatur ut oraret pro eo? quid putatis? Si
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵ fructuosi ep̃i. augurii et eulo¬
s et firmauit exemplo. Ut enim qđ se.¬
q̃rent᷑ haberent passuri: prior ille passus
.ẽ. ꝓ eis. Iter ostendit. et uiam fecit. Mors
aut animȩ . ẽ: aut corꝑis. S anima non
potest mori: et potẽ mori. Mori ñ potẽ.
qr sensus eiꝰ nũꝗͣ ꝑit: mori aũt potest. si
dm̃ ꝑdit. Sic̃ enĩ .ẽ. ipsa anima sui cor¬
poris uita: sic ds̃ ÷ ipsiꝰ animȩ uita. Quo¬
mͦ gͦ corpꝰ morit᷑ qͣndo illud dimiserit
anima. id ÷ uita ipsiꝰ: sic anima moritur.
qnͣdo illam dimiserit ds̃. Qt aũt animã
non dimittat ds̃. sit semꝑ in fide. ut non
timeat mortẽ ꝓdeo: et ñ morit᷑ dimissa a
deo. Restat gͦ ut mors q̃ timetur. corꝑi
mr̃es suos fecit. Quomͦ enĩ incerti eẽnt de
integritate m̃broꝵ. qui securitatẽ acce¬
ꝑant̾ de numero capilloꝵ: Capilli inqͥt
ur̃i. numerati sunt. Alio aut̃ loco aꝑtiꝰ
dieit. Dico enim uob: quia capillus ca¬
pitis ur̃i ñ ꝑibit. Dicit ueritas. t̾repidat

Expanded text:
 Fructuosi episcopi, Augurii et Eulosed et firmavit exemplo. Ut enim quod sequerentur haberent passuri, prior ille passus est pro eis: iter ostendit, et viam fecit. Mors aut animae est, aut corporis. Sed anima non potest mori, et potest mori: mori non potest, quia sensus ejus nunquam perit; mori autem potest, si Deum perdit. Sicut enim est ipsa anima sui corporis vita; sic Deus est ipsius animae vita. Quomodo ergo corpus moritur, quando illud dimiserit anima, id est vita ipsius; sic anima moritur, quando illam dimiserit Deus. Ut autem animam non dimittat Deus, sit semper in fide, ut non timeat mortem pro Deo; et non moritur dimissa a Deo. Restat ergo ut mors quae timetur, corpori ecuros martyres suos fecit. Quomodo enim incerti essent de integritate membrorum, qui securitatem acceperant de numero capillorum? Capilli, inquit, vestri numerati sunt . Alio autem loco apertius dicit: Dico enim vobis, quia capillus capitis vestri non peribit . Dicit Veritas, trepidat
Abbreviated transcription (Latin):
condita sunt omnia in celo &
in t̾ra. iusibilia & inuisibilia uerbũ
dĩ et dm̃. uitam et lucem hominum.
si laudare moliat᷑ non mirũ ẽ si defi¬
gitatio. nullus sermo sufficiat com

Expanded text:
condita sunt omnia in coelo et in terra, visibilia et invisibilia, Verbum Dei et Deum, vitam et lucem hominum, si laudare moliamur; non mirum est gitatio, nullus sermo sufficiat. Quom
Abbreviated transcription (Latin):
Quã longe. S ille ẽ pax nr̃a: qui fecit
utraq unum. S qui uenerunt de
uideis: ipsi in bono pariete numerant᷑.
Nam qui uener̃: in ruina ñ remansert̃.
Facti sumꝰ unũ illi et nos: s in uno
non in nobis. Unde natꝰ ẽ xp̃c: De
iudeis. Sic habes seriptũ. Salus ex
uideis ẽ. S ñ solis uideis. Non eñi dix̃

Expanded text:
Quam longe? Sed ille est pax nostra, qui fecit Quam longe? Sed ille est pax nostra, qui fecit utraque unum. Sed qui venerunt de Judaeis, ipsi in bono pariete numerantur: nam qui venerunt, in ruina non remanserunt. Facti sumus unum illi et nos: sed in uno; non in nobis . Unde natus est Christus? De Judaeis. Sic habes scriptum, Salus ex Judaeis est : sed non solis Judaeis. Non enim dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
cum ub erat puer. Quantꝰ famulatꝰ
elem̾̃toꝵ: et nequitia uideoꝵ. Turbatꝰ ÷
herodes: quasi uenerit xp̃c regnum
querere et inuenire t̾renũ. Natus ẽ
cȩli leo: et turbata. ẽ. t̾rena uulpecu¬
la. Dñs dix̃ de herode. Ite dicite iuil¬
pi illi. Turbata quid fecit: Occidit
infantes. Quid fȩcit: Oecidit infan-¬
tes ꝓ uerbo infante. Ate mres san¬
guine sunt effecti: quã possent ore
infantes Infans ad nos: infantes ad dm̃:
Ex ore infantium et lactentium ꝑfecisti
laudẽ. Gaudeamꝰ: nob̃ illuxit dies.
Magi pͥmitie gentium. nos significauer̃.
A guouerunt uidei qnͣdo natus. ẽ: agno-¬
uert̃ grͣ. Hȩst̾no die diu̾si parietes ad
lapidẽ angularẽ uenerunt. Inde uidei:
inde gc̃. de diu̾so: s ñ ad diu̾sum. Uidi¬
stis et nostis. quia tanto a se parietes lon¬
ge sunt: qnͣto ab angulo remoti sunt.
cũcisio et p̾pucium: legis & sine lege
cultores. uniꝰ ueri dĩ. multoꝵ falsoꝵ.

Expanded text:
cum ubi erat puer. Quantus famulatus cum ubi erat puer. Quantus famulatus elementorum, et nequitia Judaeorum! Turbatus est Herodes, quasi venerit Christus regnum quaerere et invenire terrenum. Natus est coeli leo, et turbata est terrena vulpecula. Dominus dixit de Herode: Ite, dicite vulpi illi . Turbata quid fecit? Occidit infantes. Quid fecit? Occidit infantes pro Verbo infante . Ante martyres sanguine sunt effecti, quam possent ore infantes; infans ad nos, infantes ad Deum. Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem . Gaudeamus, nobis illuxit dies. Magi primitiae Gentium nos significaverunt. Agnoverunt Judaei quando natus est, agnoverunt Gentes hesterno die. Diversi parietes ad lapidem angularem venerunt, inde Judaei, inde Gentes; de diverso, sed non ad diversum. Vidistis et nostis, quia tantum a se parietes longe sunt, quantum ab angulo remoti sunt. cumcisio et praeputium, Legis et sine Lege , cultores unius veri Dei, et multorum falsorum.
Abbreviated transcription (Latin):
pipħa: latine manifestatio est.
Dñs xp̃c ante paucos dies nati¬
uitate sua uideis in anifestatus
est: hodierno aut die ꝑ stellam
gentib declaratꝰ.ẽ. Agnouit bos pos¬
sessorẽ suum: & asinus p̾sepe dñi sui.
Bos de iudȩis: asinus de gentib. Ambo
ad unũ p̃sepe uenerunt: & u̾bi cybaria
inuener̃. Magi qui uenerunt adorare
xp̃m. et significant pͥmitias gentium
legẽ ñ acceꝑunt: ꝓpħas ñ audier̃: Lin¬
gua cęli stella fuit. Quasi diceret᷑
eis. Quid a uob quesuu lucri: Celi
enarrauerunt głam dei. & ta men
herodes turbatus:a uidȩis quesuit
ubi nasceret᷑ xp̃c. & responderunt.
n bethleem uidȩ. & ꝓpħicũ testimoni¬
um adhibuerunt: & magis adorare
ꝑgentib. ipsi immobiles remansert̃.
n aggere lapides sunt: uiam demon¬
strant. et ipsi non ambulant. Tamen
ꝑrexerunt magi ad bethlerm. S in¬
uenta ciuitate. unde possent domũ
inuemire : Ecce illa stella quȩ fulsit
de glo. deduxit in t̾ra: stetit suꝑ lo¬

Expanded text:
ia latine manifestatio est. Dominus Christus ante paucos dies nativitate sua Judaeis manifestatus est: hodierno autem die per stellam Gentibus declaratus est. Agnovit bos possessorem suum, et asinus praesepe Domini sui . Bos de Judaeis, asinus de Gentibus; ambo ad unum praesepe venerunt, et verbi cibaria invenerunt. Magi qui venerunt adorare Christum, et significant primitias Gentium, Legem non acceperunt, Prophetas non audierunt: lingua coeli stella fuit. Quasi diceretur eis, Quid a vobis quaesivi lucri? Coeli enarrant gloriam Dei . Et tamen Herodes turbatus, a Judaeis quaesivit ubi nasceretur Christus. Et responderunt, In Bethlehem Judae: et propheticum testimonium adhibuerunt; et Magis adorare pergentibus, ipsi immobiles permanserunt. In aggere lapides sunt; viam demonstrant, et ipsi non ambulant. Tamen perrexerunt Magi ad Bethlehem; sed inventa civitate, unde possunt domum invenire? Ecce stella illa quae fulsit de coelo, deduxit in terra, stetit super lo
Abbreviated transcription (Latin):
uiri uniꝰ discipłi. Uerũ enĩ sacrificiũ
uni deo debet᷑. Huiꝰ figura ante gr̾̃am¬
tempora uictimis adumbrata st̃. Qđ
uno modo futurum fuerat: multis mo
tum. Medicus quia u̾bũ: medicam̃tum
qr u̾bũ caro factum. ẽ. Ipse sacerdos: ipse
sacrificium. Ipse ẽ qui mutauit uiam
magoꝵ: ipse etiam nunc mutat uiã ma¬
loꝵ. Cuiꝰ in carne mansfestationẽ quȩ
grece dicit᷑ epipħa. iustificate in sp̃u gr̃
hodierna sollempnitate celebrabant:
ut renouet memoriam sollempnitas:
uigeat deuotione pietas: ferueat con-¬
Igregatione caritas: luceat inuidis ue-

Expanded text:
viri unius discipuli . Verum sacrificium, viri unius discipuli . Verum sacrificium, uni vero Deo debetur. Hujus figurae ante gratiam, victimis adumbratae sunt. Quod uno modo futurum fuerat; multis modntum: medicus, quia Verbum; medicamentum, quia Verbum caro factum est. Ipse sacerdos, ipse sacrificium. Ipse est qui mutavit viam Magorum: ipse etiam nunc mutat vitam malorum. Cujus in carne manifestationem, quae graece dicitur Epiphania, justificatae in spiritu gentes hodierna solemnitate concelebrant: ut renovet memoriam solemnitas, vigeat devotione pietas, ferveat congregatione charitas, luceat invidis ve
Abbreviated transcription (Latin):
sistis uob codices: in quib hȩc legantur
tanquã p̃dicta. O gła regis nr̃i. Merito
iudȩi a romanis uicti sunt: nec deleri.
Om̃s gentes a romanis subacce. in roma¬
noꝵ iura transierunt. Hȩc gens et uic¬
ta .ẽ. et in lege sua mansit: quantũ ad
dĩ cultũ aitinet. patrias consuetudines
ritũq custodiuit. Euerso etiam templo
suo extincto sacerdotio pristino. sicut
dictũ ÷ a ꝓpħis: seruant tam̃ circũcisi¬
onẽ et morẽ q̃ndã quo a cet̾is gentib
distingunt᷑. ꝓpt̃ quid. nͥ ꝓpt̾ testimoniũ
ueritatis : Sꝑarsi sunt ubiq iudȩi. por¬
ostendi. ꝓfero codicẽ: lego ꝓpħam: osten¬
do impletã. eẽ. ꝓpħiam. Dubitat paga¬
nꝰ ne forte hoc ipse confinxerim. Inimicꝰ
meus ht̃ hc̃ codicẽ: antiquitꝰ sibi a ma-¬
iorib cõmendatũ. Ambos inde conuin
male curiosos: nec suꝑbo fastu decipi¬
entes impios. sibi sacrificioꝵ exigant
honorẽ. Uere diuina p̃dixer̃ diuini:

Expanded text:
sistis vobis codices, in quibus haec legantur sistis vobis codices, in quibus haec legantur tanquam praedicta. O gloria regis nostri! Merito Judaei a Romanis victi sunt, nec deleti. Omnes gentes a Romanis subactae, in Romanorum jura transierunt: haec gens et victa est, et in lege sua mansit, quantum ad Dei cultum attinet, patrias consuetudines ritumque custodivit. Everso etiam templo suo, exstincto sacerdotio pristino, sicut dictum est a Prophetis; servant tamen circumcisionem et morem quemdam, quo a caeteris gentibus distinguuntur. Propter quid, nisi propter testimonium veritatis? Sparsi sunt ubique Judaei, porostendi. Profero codicem, lego prophetam: ostendo impletam esse prophetiam. Dubitat paganus, ne forte hoc ipse confinxerim. Inimicus meus habet hunc codicem, antiquitus sibi a majoribus commendatum. Ambos inde convincmale curiosos; nec superbo fastu decipientes impios, sibi sacrificiorum exigant honorem. Vere divina praedixerunt divini
Abbreviated transcription (Latin):
codices conuincimꝰ. fiunt fideles ꝑ eoꝵ
codices. Ostendimꝰ paganis qđ uolunt
credere. Nam aliqnͣdo pagani faciut̃
nob̾ huiꝰ modi questionẽ. cũ uident quȩ
seripta sunt sic impleri ut negare oĩno
ñ possint. qđ ea ꝑ xp̃i nom̃ in omnib
gentib p̾sentant᷑. quȩ in scĩs codicib p̃¬
dicta recitant᷑. in fide regũ. u eu̾sione
idoloꝵ. in mutacione rerũ humanarũ:
et aliqnͣdo audent et dicant. Uidistis
ita fieri: et tanꝗͣ p̃dicta sint conscͥpsistis:
Hoc poeta quidã eoꝵ fȩcit. Recognoset̃
ista qui legerunt. Marrauit q̃ndã ad
inferos descendisse. atq in beatoꝵ regio¬
nẽ uenisse: demonstratosq illi romanoꝵ¬
noꝵ pͥncipes nascituros. quos iam ipse
qui hȩc seribebat. natos nouerat. Pret̾ita
en im narrauit: s quasi futura. eẽnt. p̃dic¬
ta conscripsit. Sic et uos inquiunt no¬
bis pagam uidistis hȩc omã fieri: & scrip¬

Expanded text:
codices convincimus: fiunt fideles per eorum codices convincimus: fiunt fideles per eorum codices. Ostendimus Paganis quod nolunt credere. Nam aliquando Pagani faciunt nobis hujusmodi quaestionem, cum vident quae scripta sunt sic impleri, ut negare omnino non possint, quod ea per Christi nomen in omnibus gentibus praesentantur, quae in sanctis codicibus praedicta recitantur, in fide regum, in eversione idolorum, in mutatione rerum humanarum: et aliquando audent, ut dicant, Vidistis ita fieri, et tanquam praedicta sint conscripsistis. Hoc poeta quidam eorum fecit: recognoscunt ista qui legerunt. Narravit quemdam apud inferos descendisse, atque in beatorum regionem venisse, demonstratosque illi Romanorum principes nascituros, quos jam ipse, qui haec scribebat, natos noverat . Praeterita enim narravit; sed quasi futura essent praedicta, conscripsit. Sic et vos, inquiunt nobis Pagani, vidistis haec omnia fieri, et scrip
Abbreviated transcription (Latin):
tate ubi natus fuerat inuenirent:
uenerunt querentes ubi natꝰ.ẽ. rex u¬
dȩoꝵ. Nonne poterant etiam hoc re¬
uelatione cognosc̾e: sicut cognou̾ant
illam stellã regis. eẽ. uidȩoꝵ: Nonne
potuit eos ad illã ciuitatẽ eadẽ stella
cum matre infans erat: Poterat saue:
non tam̃ factum. ẽ: ut hoc a iudeis inqͥre¬
rent. Quare uoluit ds̃ hoc a iudȩis in¬
quiri : Ut dum ostendunt inquem ñ
credunt: ipsa sua demonstratione dam¬
pnentur. Attendite quia et nunc fuisi
pͥmiciȩ gentium magi: qnͣto a maior im¬
pietate lib̾ati. tanto maiorẽ dantes
głam lib̾anti. Querunt uͥ ẽ qui natus
est rex uidȩoꝵ. Herodes audito regis
nomine: tanꝗͣ emulus contremiscit.
Uocat legis ꝑttos: int̾rogat ab eis scłm
scripturas ut indicent uͥ xp̃s nasc̾e̾t᷑:
lli respondent: in bethleem udȩ. Pre¬
xerunt magi et ado rauerunt: iudȩire¬
mauserunt qui demonstrauerunt. O
magnũ sacram̃tum Hodie ꝑ iudȩoꝵ

Expanded text:
tate ubi natus fuerat invenirent, tate ubi natus fuerat invenirent, venerunt quaerentes, Ubi natus est rex Judaeorum? Nonne poterant etiam hoc revelatione cognoscere, sicut cognoverant illam stellam regis esse Judaeorum? Nonne potuit eos ad illam civitatem eadem stella cum matre infans erat? Poterat sane, non tamen factum est; ut hoc a Judaeis inquirerent. Quare voluit hoc Deus a Judaeis inquiri? Ut dum ostendunt in quem non credunt, ipsa sua demonstratione damnentur. Attendite quia et nunc fiunt primitiae Gentium Magi, quanto a majori impietate liberati, tanto majorem dantes gloriam liberanti. Quaerunt, Ubi est qui natus est rex Judaeorum? Herodes, audito regis nomine, tanquam aemulus contremiscit. Vocat Legis peritos, interrogat ab eis secundum Scripturas ut indicent ubi Christus nasceretur. Illi respondent, In Bethlehem Judae. Perrexerunt Magi, et adoraverunt : Judaei remanserunt, qui demonstraverunt. O magnum sacramentum! Hodie per Judaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
bus isrłitis. quib eum angłi nuncia¬
uerunt: s magiñ erant de gente isrł
olebant gentium deos. hoc ÷ demonia:
quoꝵ fallaci decipiebant᷑ potentia.
iderunt gͦ qͣnͣdã stellã inusitatã. mirati
sunt: quesierunt sine dubio cuiꝰ eẽt
signum. qđ tã nouũ insolitũq uider̃:
et utiq audierunt ꝓfecto ab angłis. ab
aliqua ammonitione reuelationis. Q ris
fortasse ab angłis: bonis. an malis. Xp̃m
quidẽ et angłi mali. hoc ÷ demones. fili¬
um dei. ẽẽ. confessi sunt. S cur non &
a bonis audierunt: qnͣdo in xp̃o ado¬
rando salus eoꝵ iam querebat᷑. ñ ini¬
quitas dñabat᷑: Potuerunt gͦ illis dic̾e
angłiͭ Stella quã uidistis xp̃i est.
ite et adorate eum ubi natus ẽ. & si¬
mul indicare qualis et quantꝰ natus.
lli aũt hoc audito. uenerunt et adora¬
uerunt: aurũ. thus. et myrrã obtuler̃.
seđm consuetudinẽ suam. Talia enim
solebant offerre diis suis. Qđd sane

Expanded text:
bus Israelitis, quibus eum Angeli nuntiabus Israelitis, quibus eum Angeli nuntiaverunt: sed Magi non erant de gente Israel. Colebant Gentium deos, hoc est daemonia; quorum fallaci decipiebantur potentia. Viderunt ergo quamdam stellam inusitatam, mirati sunt: quaesierunt sine dubio cujus esset signum, quod tam novum insolitumque viderunt. Et utique audierunt, profecto ab Angelis, ab aliqua admonitione revelationis. Quaeris fortassis, Ab Angelis bonis, an malis? Christum quidem et angeli mali, hoc est daemones, Filium Dei esse confessi sunt. Sed cur non et a bonis audierunt, quando in Christo adorando salus eorum jam quaerebatur, non iniquitas dominabatur? Potuerunt ergo illis dicere Angeli: Stella quam vidistis, Christi est, ite et adorate eum ubi natus est, et simul indicate qualis et quantus natus. Illi autem hoc audito venerunt et adoraverunt. Aurum, thus et myrrham obtulerunt, secundum consuetudinem suam. Talia enim solebant offerre diis suis. 2. Christ
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsi uider: i occider᷑. Nos nec cõ. p̃hendimꝰ
⁊ tenemꝰ. nec uidimꝰ ⁊ credimꝰ. Poft̾iores
sumꝰ:⁊ antecedimꝰ. Illi qui nos p̃cessert̃.
in illa ambulantes. ad patriam ueni¬
celebratio diei huiꝰ. anniu̾sariũ
semonẽ a nob exigit: debitũ au¬
rib et cordib ur̃is. Hodie sal¬
uator nr̃ magos ad se de tam longiqͣ
goite. ꝑduix̃. Uener̃ ut adorarent
infantem uerbum dei. Quare uener̃.
Quia stellam inusitatam uiderunt. Ꝙ
unde eam xp̃i eẽ. cognouert̃: Uidere
enim potuerunt stellã. Hunqͥd loqͥ
eis potuit et dicere: stella xp̃i sum.
culdubio alit̃ indicatũ.ẽ. ꝑ aliquã reue¬
lationem. Iam̃ inutͥate rex natꝰ erat:
qui et ab alienis adorandꝰ erat. Nunqͥd
reges ante in uidȩa ñ erant nati: aut
ꝑ uniũsam t̾rã in diu̾sis gentib: Qua¬
re iste adorandus. et ab alienigenis
adorandus: non t̾rente exercitu. s in
pauꝑtate carnis. latente maiestate uir¬
tutis: Qnͣdo natꝰ ẽ. ad oratꝰ. ẽ. a pastori¬

Expanded text:
 occiderunt: nos nec comprehendimus, et tenemus; nec vidimus, et credimus; posteriores sumus, et antecedimus. Illi qui nos praecesserunt, in illa ambulantes ad patriam venicelebratio diei hujus anniversarium sermonem a nobis exigit, debitum auribus et cordibus vestris. Hodie Salvator noster Magos ad se de tam longinqua gente perduxit. Venerunt ut adorarent infantem, Verbum Dei. Quare venerunt? Quia stellam inusitatam viderunt. Et unde eam Christi esse cognoverunt? Videre enim potuerunt stellam; numquid loqui eis potuit et dicere, Stella Christi sum? Procul dubio aliter indicatum est, per aliquam revelationem. Tamen inusitate rex natus erat, qui et ab alienis adorandus erat. Numquid non reges ante in Judaea erant nati, aut per universam terram in diversis gentibus? Quare iste adorandus, et ab alienigenis adorandus, non terrente exercitu, sed in paupertate carnis, latente majestate virtutis? Quando natus est, adoratus est a pastori
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogatꝰ. sepiꝰ ab negasset. Tantã enim
trepidationẽ discipłis intulit. passio sal
ancilla destrueret: et magis p̃ualeret
ostiaria ad ꝑfidiam. ꝗͣ apłs ad caute¬
lã. Non bona ostiaria quȩ petrũ ideo
in domũ sacerdotis includit: ut a fide
saluatoris excludat. Male adã induxẽ
eua:. male petrũ indux̃ ancilla. Illa ex¬
clusit a paradyso. hec exclusit .a.xͦ. Illa
ꝑsuasione sua uirum decepit: hȩc int̾ro¬
gatione sua apłm circũscͥpsit. llla ad p̃¬
uaricandũ adã impulii. hȩc petrũ cõpulit¬
ad negandum. E idem sexꝰ in utraq ostia¬
riȩ officiũ gerens. aut excludit auita:
aut includit ad mortẽ: item ẜ bi ambro¬

Expanded text:
interrogatus, saepius abnegasset. Tantam enim interrogatus, saepius abnegasset. Tantam enim trepidationem discipulis intulit passio Salvaancilla destrueret, et magis praevaleret ostiaria ad perfidiam, quam apostolus ad cautelam. Non bona ostiaria, quae Petrum ideo in domum sacerdotis includit, ut a fide Salvatoris excludat. Male Adam induxit Eva, male Petrum introduxit ancilla; illa exclusit a paradiso, haec exclusit a Christo; illa persuasione sua virum decepit, haec interrogatione sua apostolum circumscripsit; illa ad praevaricandum Adam impulit, haec Petrum ad negandum, et idem sexus in utraque ostiariae officium gerens aut excludit a vita, aut includit ad mortem. HOMILIA
Abbreviated transcription (Latin):
reum credere. Unde ille latro iustificatꝰ:
.e: qđ saluatore in patibło c̃stituto. uideis
insultantib. et uelut criminose dicentib
lib̾a te ipsum si potes: ille certꝰ de diumita¬
te eiꝰ. et securꝰ de uoluntate: se magis po¬
stulat lib̾ari. Magna inꝗͣ fides inꝰ illo
latrone fuit. et scĩs apłis comꝑanda: nͥ
qd et focte p̃cesserit. Precessit enun de¬
uotione: qui p̃cessit et p̃mio. Prior enĩ
Deniq petrus dñm sequit᷑: et iste comitat᷑.
Dñs aut: scđm fidẽ et meritũ. tribuit et
remunerationis obseqͥum. Om̃s enĩ sic̃
legimꝰ in passione saluatoris discipuli
trẽpidar̃: onĩs eum pene cũ traderetur
reliquer. factum. ẽ sic̃ scriꝑtũ. ẽ. Ecuciã
pastorẽ: et disꝑgent᷑ oues gregis. Deniq
sidem petrus nẽc ammonitꝰ potuit custo¬
dire. Tociens lapsus ÷: quociens ne labet᷑
ammontiꝰ. E nͥ modũ q̃ndã t̾cio dene¬
gandi ei dñs statiusset: forsitan sepuis

Expanded text:
reum credere. Unde ille latro justificatus reum credere. Unde ille latro justificatus est, quia Salvatore in patibulo constituto, Judaeis insultantibus, vel criminosa dicentibus: Libera te ipsum, si potes : ille certus de divinitate ejus, et securus de voluntate, se magis postulat liberari. Magna, inquam, fides in illo latrone, et sanctis apostolis comparanda: nisi quod et forte praecesserit: praecessit etenim devotione, qui praecessit et praemio; prior enim Denique Petrus Dominum sequitur, et iste comitatur. Dominus autem secundum fidem et meritum tribuit et remunerationis obsequium. Omnes enim, sicut legimus , in passione Salvatoris discipuli trepidarunt, omnes 164 eum pene, cum traderetur, reliquerunt; factum est, sicut scriptum est: Percutiam pastorem, et dispergentur oves gregis . Denique fidem Petrum nec admonitus potuit custodire: toties lapsus est, quoties ne laberetur admonitus: et nisi modum quemdam tertio denegandi ei Dominus statuisset, forsitan saepius
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ uincit crimina᷑:. quȩ facit de latro¬
nib innocentes. Quanuis enĩ delinq̃n¬
tium grandis culpa sti: fidei tam̃ ma¬
ior ÷ gr̃a. Plus : eium credidisse xp̃o ꝗͣ¬
scło deliquisse: et plenioris : meriti ue¬
niam sꝑasse de dũo. ꝗͣ culpã contraxisse
de mundo. Sicitt enĩ ꝑfidia criminosũ
facit: ita sides ꝑficit uin ocentem. Deniq
iudas postea ꝗͣ fidem ꝑdidit: inuocen¬
tiam apłatus amisii. Omnium enim
criminum reus factus. ẽ: postea quam
uirtutũ omniũ dñm denegauit. Sicut
gͦ sufficit isti ad scelera deseruisse. xp̃m:
ita illi sufficit ad innocentiam. dño cre¬
didisse. facit gͥ et fides innocentes latro¬
nes. et ꝑfidia apłos cͥminosos. Magna
quam pinuri. In hoc enim totius forma
salutis. ẽ: saluatorem tẽ maiestatis dñm
recognosci.cum uidet᷑ humailitatis pati¬
ẽtia cruciari. Unde att apłs. Si cognouis¬
sent: nunꝗͣ dñm maiestatis crucifixissent.

Expanded text:
quae vincit crimina, quae facit de latroquae vincit crimina, quae facit de latronibus innocentes: quamvis enim delinquentium gravis culpa sit, fidei tamen major est gratia: plus eo deliquisse: et plenioris est meriti, veniam sperasse de Domino, quam culpam contraxisse de mundo; sicut enim perfidia criminosum facit, ita fides perfecit innocentem. Denique Judas posteaquam fidem perdidit, innocentiam apostolatus amisit: omnium enim criminum reus factus est, posteaquam virtutum omnium Dominum denegavit. Sicut ergo sufficit isti ad scelera, deseruisse Christum; ita illi sufficit ad innocentiam, Domino credidisse. Facit igitur et fides innocentes latrones, et perfidia apostolos criminosos. Magna quam puniri; in hoc enim totius forma salutis est, Salvatorem tunc majestatis Dominum recognoscit, cum videtur humilitatis patientia cruciari; unde ait Apostolus: Si cognovissent, nunquam Dominum majestatis crucifixissent .
Abbreviated transcription (Latin):
enunit frs ur̃a dilectio. me
dedisse rationem cur tantoꝵ
cruninum inueteratꝰ latro.
et scelerum suoꝵ confessione
dampnatꝰ. paradysũ in ipso supplicii
patibulo potuerit ꝓmereri: et tanta
furt celeritate saluat᷑. ut peccata eꝰ gr̃a
p̃uenerit antequã pęna. et pͥus in malis
suis głari ceꝑit quã puniri. N enĩ patit᷑
supplicium: dum paradysum ꝓmeretur.
postea. & huic dr̃: hodie mecum eris in
paradyso. Tanꝗͣ p̃properus ille differtur:
hic tanꝗͣ sociꝰ inuitat᷑. Ille adhuc reseruatꝰ
ad p̃mium: & iã ad consortiũ iste dirigit᷑.
Lon potes inquit me mͦ sequi. Impossibile
: petro sequi dñm: et iam facile latroni :
in paradyso. Non in aliud differt᷑ tempꝰ.
ñ in diem alterum reseruat᷑. Ipsa hora
qua paradisus dm̃ suscepit. suscepit et la¬
tronem. Unus passus ꝓ salute cunctorũ:
et duob parit̃ immortalitatis ianua re¬
serat᷑. S hanc tantã głam. latroni fides
p̃stitit. fides enim ÷ que peccata cooꝑit:

Expanded text:
es, vestra dilectio me dedisse rationem cur tantorum criminum inveteratus latro, et scelerum suorum confessione damnatus, paradisum in ipso supplicii patibulo potuerit promereri, et tanta fuerit celeritate salvatus, ut peccata ejus gratia praevenerit antequam poena, et prius in malis suis gloriari coeperit quam puniri; non enim patitur supplicium, dum paradisum promereturpostea . Et huic dicitur: Hodie mecum eris in paradiso . Tanquam discipulus ille differtur, et hic tanquam socius invitatur; ille adhuc reservatur ad praemium: etiam ad consortium iste diligitur. Non potes, inquit, me modo sequi. Impossibile est Petro sequi Dominum: etiam facile latroni est in paradiso. Non in aliud differtur tempus, non in diem alteram reservatur; ipsa hora, qua paradisus Dominum suscipit, suscipit et latronem: unus passus est pro salute cunctorum, et duobus pariter immortalitatis janua reseratur. Sed hanc totam gloriam latroni fides praestitit. Fides enim est, quae peccata cooperit,
Abbreviated transcription (Latin):
Hic aut̃ nicħ mali gessit. Intellex enĩ qd̃
ꝓ alienis peccatis has plagas susciꝑet ꝓ
alienis scelerib hȩc uulnera sustineret:
et sciunt qd̃ illa in corpore xp̃i uuluera.
cepit. pꝰꝗͣ in corpore eiꝰ sua uulnera recog
estimabamꝰ eum. eẽ. in dolore: liuore eiꝰ nos
sanati sumꝰ. Plus gͦ in cruce positus liuo¬
res eiꝰ cernẽs latro diligit dm̃. Mira res.
gistrum: hic credidit dñm ꝑ dolorem:
sicut ait ꝓpħa. Qui edebat panes meos
ad ampliauit adu̾sũ me supplantationem.
Cognouit gͥ hic latro. omnẽ dĩ passionem
ex ipsius fieri uoluntate: et in potestate eiꝰ
.eẽ. uł morti animã tradere. uł ad uitam
it̃m remeare: sicut ipse dñs ait. Potestatẽ
habeo ponendi animã meam: et potestatẽ
habeo tt̃m sum̃di eam. Usq ad eo autẽ
illum liberum ab inferni legib iudicaũ:
ut etiam se ab his posceret liberari.:¬

Expanded text:
hic autem nihil mali gessit . Intellexit enim, quod hic autem nihil mali gessit . Intellexit enim, quod pro alienis peccatis has plagas susciperet, pro alienis sceleribus haec vulnera sustineret; et scivit, quod illa in corpore Christi vulnera, coepit, postquam in corpore ejus sua vulnera recognexistimabamus eum esse in dolore, livore ejus sanati sumus . Plus ergo in cruce positus livorem ejus cernens, latro diligit Deum: mira res: gistrum; hic credidit Dominum per dolorem, sicut ait propheta: Qui edebat panes meos adampliavit adversum me supplantationem . Cognovit igitur hic latro omnem Domini passionem ex ipsius fieri voluntate, et in potestate ejus esse vel morti 159 animam tradere, vel ad vitam iterum remeare, sicut ipse Dominus ait: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo 160 iterum sumendi eam . Usque adeo autem illum liberum ab inferni legibus judicavit, ut etiam se ab iis posceret liberari.